comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scipłs emaus euntes m uia.
tristes dicunt in uiat̾cet᷑a ip̃i
dño nescientes quia dñs est.
Nos putabamus quia ip̃e era
qui incipiebat lib̾are isrł. du¬
bitauerunt s statim agnito
dño transunt dubitatio. Si¬
militer dictum ẽ ⁊ ioseph q̃r
ferrum pertransiuut aĩam eiꝰ.
hoc est mortem euade quia du¬
bitare de deo uel xp̃o mors ẽ
ac per hoc qui desunt dubitare
euadit mortem. Sic pertran¬
sit gladius aĩam si dubitatõ
non permanet incogitatione
s pellatur suꝑueniente refor¬
mante se uirtute pristina. In¬
carcere ioseph innocens diu po¬
situs de dei iuiditio contra se ꝙ
dubitau̾it non ẽ mirum. ̃
quia plus de deo sꝑabat non
permansit in ambiguitate.
In eo enuim quis iudicatur in
quo propensior ẽ apocalipsis
iob̾is hoc sanctit. Dicit᷑ enim
dubus et infidelib pars erit
in stagno ignis ⁊ sulfuris. iõ
qui non permanet in dubitati¬
one eripitur a morte:

Expanded text:
s et Amaus euntes in uir tristes dicunt inter cetera ipsi domino nescientes quia domi nus est: nos putabamus, quia ipse erat qui incipiebat liberare Israhel. dubitauerunt, sed statim agnito domino transiit dubitatio. similiter dictum est et de Iosef, quia ferrum pertransiuit animam eius. hoc est mortem euadere, quia dubitare de deo uel Christo mors est ac per hoc qui desinit dubitare, euadit mortem. sit gladius, si dubitatio non permaneat in cogitatione, sed pellatur superveniente reformante se pristina carcere enim innocens diu positus, de Dei judicio circa se quod dubitaverit, non est mirum: sed quia plus de Deo sperabat, non permansit in ambiguitate. In eo enim quis judicatur, in quo propensior est. Apocalypsis Joannis hoc sancit. Dicit enim, Dubiis et infidelibus pars erit in stagno ignis et sulphuris . Ideo qui non permanet in dubitatione, eripitur a morte:
Abbreviated transcription (Latin):
quo fecit nũquid sicut nos
fecimus manu ope et in sub¬
iectis et dixit inquid deus fiat
lux et fc̃a est lux. quo putam
locutum ẽẽ deum quia nõ uti¬
qr hoĩ locutus est s ei qui pos¬
R facere qui etiam hominem

Expanded text:
quo modo fecit? numquid, sicut nos quo modo fecit? numquid, sicut nos facimus, manu opere? et in subiectis: et dixit, inquit, deus: fiat lux; et facta est lux, quo modo putamus locutum esse deum, quia non utique homini locutus est, sed ei qui posset facere, qui etiam hominem
Abbreviated transcription (Latin):
foris neq añ et post aut sũ¬
mum ett unũ. s si põt dici to¬
tus per omnia.i. nũꝙͣ uarius
at absiłis. Una aũt claritas en
est immensa. Nam si ignis nõ
h̃t ant̾iora et postiora aut intꝰ
et foris quanto mag̾ creator eiꝰ
itaq quia omnne ꝙͦ deus est u¬
num est non discrepat cum ꝙ
de deo est dr̃ deus. Ex parte gͦ
humano exemplo ex ꝑte non
humano dei filius qui ẽ u̾bur
dei dens ẽ ea enim rõne qua
filui hoĩum hoĩes sunt dei filiꝰ
deus. S quia ex comestione
filii hoñm homines sunt nõ
ħ exemplo filius dei deus est.
quia exsimplici deo simpłr nat
est et ꝙ̃admod̾ u̾bum nr̃m ex
nobis ẽ. hoc exemplo intelligi
non hac rõne u̾bum dei de deo
est quia uerbum dei res ẽ nõ
sonus qui depit nec enim qr
coĩa uocabula nobis et deo sũt
una rõ erit uobis et deo in r̾r
effẽm. Nam legimus inprin¬
tipio fecit deus celum et t̾ra.

Expanded text:
foris, neque ante et post, aut sumforis, neque ante et post, aut summum et imum, sed, si potest dici, totus per omnia idem, numquam uarius aut absimilis — una autem claritas eius est inmensa; nam si ignis non habet anteriora et posteriora aut intus et foris, quanto magis creator eius! —, itaque, quia omne quod deus est totum unum est, non discrepat, cum quod de deo est dicitur deus. Ex parte ergo humano exemplo, ex parte non humano dei filius, qui est uerbum dei, deus est. ea enim ratione, qua filii hominum homines sunt, dei filius deus est. sed quia ex conmixtione filii hominum homines sunt, non hoc exemplo filius dei deus est, quia ex simplici deo simpliciter natus est. et quemadmodum uerbum nostrum ex nobis est, hoc exemplo intellegitnon hac ratione uerbum dei de deo est, quia uerbum dei res est, non sonus qui deperit Nec enim quia communia uocabula nobis et deo sunt, una ratio erit nobis et deo in rerum effectu. nam legimus: in principio fecit deus caelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
mus nature diu̾se tñ sumuᷤ
uoluntatis. qͣnto magis ubi
diuersitas non est nature nͨ
cetur deus enim quia apud
deum erat et est non ex se h̃t
deum deus ẽẽ dr̃etur neq d̾i
uerbum deus u̾bum applłare¬
tur s quia quod de deo est ñ
aliud signat ẽẽ qͣm deus uer¬
bum dei deus est nuncupatuᷤᷤ
ut quia u̾bum dei dr̃ ad altex
deum non refẽtur. Quod aũt
deus uocatur. ideo fit ne ad in
iuriam dei proficeret siꝙ de
deo erat deus minime dr̃et᷑.
gͥ et imitas dei seruata est ⁊¬
debita honorificentia reddita
qñ non in propriam gloria
receptus est.bic qui deus ẽ
de deo d̃s ẽ s in eius de quo de
est. pp̃ea de uerbo incipit leq
fu̾it s de uerbo dei. Nemo eĩ
dubitat de deo s de deo qui
de deo deus ẽ. Omnis enim
lingua celestium et t̾restrium
fatetur unum deum s in sac̾to
unius dei turbatur trepidat eͥ
audiens deum dici uerbum di
Corporalib enim modis pul¬
satur quia uerbum hominis
positus neq qui intus b̃eat. ⁊

Expanded text:
mus naturae, diuersae tamen sumus uoluntatis, quanto magis, ubi diuersa est et natura! et ceretur. deus enim, qui apud deum erat et est, non ex se habet deum deus esse diceretur neque dei uerbum\' deus uerbum appellaretur, sed quia quod de deo est non aliud significat esse quam deus est, uerbum dut quia Verbum Dei dicitur, ad alterum Deum non referatur. Quod autem Deus vocatur, ideo fit, ne ad iiuriam dei proficeret, si quod de deo erat deus minime diceretur. igitur et unitas dei seruata est et debita honorificentia reddita, quando non in propria gloria receptus est hic, qui de deo deus est, sed in eius, de quo deus est. Propterea de uerbo incipit loqufiunt, sed de uerbo dei. nemo enim dubitat de deo, sed de eo, qui de deo deus est. omnia enim lingua caelestium et terrestrium fatetur unum deum, sed in sacramento unius dei turbatur. trepidat enim audiens deum' dici uerbum dei; corporalibus enim modis pulsatur, quia uerbum hominis positus neque qui intus habeat et
Abbreviated transcription (Latin):
Scirent enun omnia in dei
ẽẽ potestate nec t̾rerentur qñ
bonus mala accidunt quia ĩ
futuro iuditio remin̾abũtur
memores apłi dicentis quia
per tribulationes inquit opor

Expanded text:
Scirent enim omnia in Dei esse potestate, nec terrerentur quando bonis mala accidunt; quia in futuro judicio remunerabuntur, memores Apostoli dicentis, Quia per tribulationes, inquit, opor
Abbreviated transcription (Latin):
te młres si ex ꝯsensu pennẽm
deo uou̾int continentiam uo¬
u̾it se sui uoti obnoxios deti¬
ueri. nec im sibi deħ̾e ꝯmixti¬
onem canis qͣm licitam pri¬
mitus huerãt s deo debe conti¬
uentiam qͣm nou̾nt. Tunc u
nusquisq regnum celoꝵ qd̾¬

Expanded text:
ieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri; nec jam sibi debere commixtionem carnis, quam licitam primitus habuerunt; sed Deo se debere continentiam, quam voverunt. Tunc enim unusquisque regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
in mundas refugiut. s mũdi¬
oĩs uite institut᷑a setant᷑ et ĩ
eo ꝙ coniugia nõ hñt nõ nu¬
ꝑtiarum bonum crimen ẽẽ ex¬
timãt s ꝯtinentiam ꝯiugui
bonis nuptus meliorẽ ee nõ
dubitant. Isto ꝙͣ maximete
In una enim oroe uirtis ex¬
oritur in alto infirmitas re¬
medio subleuatus. m
quia egritudim sempe uẽ¬

Expanded text:
immundas refugiunt, sed mundioris vitae instituta sectantur: et in eo quod conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant; isto quam maxime In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fit eẽ licitũ et ad profectũ me.¬
lioris uite pertin̾e cognoscit et
libenter uoueat ⁊ celeriter rech¬
dat. et in hoc quod notũ reddit
meliore semꝑ conatu ꝓfitiat.
Omni enĩ uoꝵ uenti deo ⁊ recl¬
penti ꝙ uouit: Ip̃e quoq deus
celestis regni premia que pro

Expanded text:
it esse licitum, et ad profectum melioris vitae pertinere cognoscit, et libenter voveat, et celeriter reddat, et in hoc quod votum reddit, meliore semper conatu proficiat. Omni enim voventi Deo et reddenti quod vovit, ipse quoque Deus reddet coelestis regni praemia quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
qui nullam uou̾nt ꝯtinẽtĩã
deo. Cetͥoꝵ quisquis seip̃nca¬
strau̾it pp̃ regnũ celoꝵ et in
corde suo continentiã deo uo
⁊si aut uir uxorem accipere
aut mułr nube uolu̾it ẜ apłi¬
uxori uir debitum reddat. sic
et uxor uiro. quia siquis ac¬
ceꝑit uxorem nõ peceat. ⁊ si
uirgo nupserit non peccat.
statuit in corde suo firmus
non hñs nec̾itatem ptatem
aũt hñs sue uoluntatis. ⁊ no¬
u̾it continentiã deo. d ⁊ usq
in finem tota m̃tis sillicitudi¬

Expanded text:
qui nullam voverunt continentiam Deo. Caeterum quisquis se ipsum castraverit propter regnum coelorum, et in corde suo continentiam Deo vovetiam si aut vir uxorem accipere, aut mulier nubere voluerit, secuxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro; quia si quis acceperit uxorem non peccat, et si virgo nupserit non peccat: statuerit in corde suo firmus non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et voverit continentiam Deo , debet eam usque in finem to
Abbreviated transcription (Latin):
cias mie nuptias nulsum d̾
illis ꝑecẽm hebit si eas castes
ut nec ille młri pret uxoiee
nec illa uiro pͥt̾ maritũ ulla¬
tenus cõmisceat᷑. In talibus
et si fu̾it aliquis connigalis

Expanded text:
ias inire nuptias, nullum de illis peccatum habebit, si eas caste sut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
sibilem per agunt uoluntatẽ
que de suis fẽis nullam rõnem
reddit᷑a sunt quia irronabilia
sunt. Numqd enim de bubꝰ cu¬
perunt rõnem recdditi sunt dõ
et pro suaꝵ actuum qualitate
recipient aut penam aut głaz.
Omnrs enim manifestarior.

Expanded text:
oluntatem, quae de suis factis nullam rationem redditura sunt, quia rationalia non sunt. Numquid enim de bobus cuperunt, rationem reddituri sunt Deo, et pro suorum actuum qualitate recipient aut poenam aut gloriam. Omnes enim nos manifestari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto ẽ in reb licitis. ⁊ adeo cõ¬
cessis freqͣnt hoĩb subrepũt
et qͣnͣto mag̃ fortiorib cibis
corpus impletur ⁊ camalib
cor hoĩs actib atq affc̃ib im¬
sq aĩe noxia occupatione ẜm¬
re coniugia oĩo non appetunt
et acarnalib ⁊ mõ abstinent
in qͣntum corporis ualitudo p¬
mittit. Non quia pecem ẽ aut
quia omnis creatura dei bona

Expanded text:
quoniam etiam in rebus licitis et a Deo concessis frequenter hominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus imsque animi noxia occupatione servire, conjugia omnino non appetunt, et a carnibus ac vino abstinent, in quantum corporis valetudo permittit. Non quia peccatum est aut ‘Omnis creatura dei bona
Abbreviated transcription (Latin):
forte micius torqueat nõ tñ
Sic inter eccłiam catholica̾
per solum bap̃m uita et̾na
non acquiritur si post bap̃m
male iuuatur. Nam ⁊ illi qui

Expanded text:
ut mitius torqueatur, non tamen ut sic intra Ecclesiam catholicam per solum Baptismum vita aeterna non acquiritur, si post Baptismum male vivatur. Nam et illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut eant in combustionem cũ
fecerunt eant inuitam et̾nam
gratuita bonitate sua pred̾sti¬
nauit ad regnum quia enim
eos tales predestinando prepa

Expanded text:
t, eant in combustionem aetefecerunt, eant in vitam aeternam,gratuita bonitate sua praedestravit ad regnum. Quia enim eos tales praedestinando praepa
Abbreviated transcription (Latin):
accepit integrũ sacrͣm accepit s
salutẽ que uirtus est sacram̃ti
non hẽbit siex̃ ecc̃am catholicã
accipiat ꝙ nemo d in aliquo
hoĩe baptizato repet̾e s ut in
accipiat. ad quam optinẽda
remanserit alienus. Qui si e
lemosinas largas fatiat pro
pro eo ꝙ in hac᷑ uita tenuit ec¬
cłie catholice unitatẽ non he¬
bit et̾nam salutem. ubi enim

Expanded text:
accepit, integrum sacramentum accepit; sed salutem quae virtus est sacramenti non habebit, si extra Ecclesiam catholicam accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere; sed ut in accipiat, ad quam obtinendam remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro eo quod in hac vita non tenuit Ecclesiae catholicae unitatem, non habebit aeternam salutem. Ubi enim
Abbreviated transcription (Latin):
epturos ẽẽ uitam eternã sm¬
eos qui ꝑcepto baptismate re¬
cte uiuu̾t .i. qui se abstinent
auicus ⁊ concupiscentia car¬
nis. Regnum enim celoꝵ br

Expanded text:
epturos esse vitam aeternameos qui percepto Baptismate recte vivunt, id est, qui se abstinuerint a vitiis et concupiscentiis carnis. Regnum enim coelor
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dominus certe mimicos
nos dyabolus fieri precepit.
quid ergo est quod in euͣngłi¬
o dicat esto conscentiens adu̾

Expanded text:
DOMINUS CERTE INIMICOS NOS DIABOLO FIERI PRAECEPIT; QVID ERGO EST UT IN EUANGELIO DICAT: \'ESTO CONSENTIENS ADU
Abbreviated transcription (Latin):
erant hec sacrifitia et quia ne¬
gligenter et in prouide ħ offe¬
rebant non deliberantes quia
qui offert potentiori mimera

Expanded text:
erant haec sacrificia. et quia neglegenter et inprouide haec offerebant non deliberantes, quia qui offerret potentiori munera
Abbreviated transcription (Latin):
legem acceperunt. uͣ. aũt fia
profecti sunt de egypto. gͥ de¬
dicatio legis ẽ pentẽcostes:
Querendum si¬
potuit. int̾pretat᷑ sĩ¬

Expanded text:
Legem acceperunt: quinta autem feria profecti sunt de Aegypto. Igitur dedicatio Legis est Pentecoste. --Quaerendum situs interpretetur, si
Abbreviated transcription (Latin):
mensis.iiii. feria fuisse et ne
legendi fastidium patiaris a¬
ut qonis singula menbra cu¬
riose inspice̾ do compendiũ et
de nũo dierum quot apascha
dies usq ad datam legem st̃
Sunt ergo m̃ses duo ⁊dies
tres. retrahe de hiis.xiii.dies
ria lex data huis facile uidet᷑.
Manna prima feria data est.
quia continuis sex dieb col
die fuit mensis scd̃i ab hac ĩ¬
nies a fia u̾o.iiii. sie ante si¬

Expanded text:
m feriam fuisse. Et ne legendi fastidium patiaris aut quaestionis singula membra curiose inspicere, do conpendium, ut et de numero dierum, qui a pascha usque ad datam legem sunt, sunt ergo menses duo et dies tres. retrahe de his tredecim dies,ria lex data est, hinc facile uidetur. manna prima feria data est, quia continuis sex diebus collo decimo die fuit mensis secundi. ab hac inies. a feria uero quarta, siue ante si
Abbreviated transcription (Latin):
em scdi mensis quo sabb̾m ⁊¬
primũ scdi m̃sis ⁊ hẽbis alios
primum diem scd̾i mensis sab¬
batum fuisse superadde ad ca
pud primi mensis .xiii.dies

Expanded text:
em secundi mensis, quo sabbatum primum secundi mensis et habebis alios primum diem secundi mensis sabbatum fuisse. superadde adhuc ad caput primi mensis dies
Abbreviated transcription (Latin):
pͦs describitur. ut eadem pro
est sciretur. Hinc fcm est ut
et mãna primo die qui est
dñicus e celo daretur ppło
continuatio probat quib
collegerunt. ⁊ septima die .l.
sabƀo quieuerunt.Manna
Meucharistie mistio. omnia
reu̾tantur. et non glorietur
sathanas s bebescat qui ho¬
minem falsa spe deiecit/ ne ĩ¬

Expanded text:
 describitur, -ut eadem prouest, sciretur. hinc factum est ut et manna primo die, qui est dominicus, de caelo daretur populcontinuatio probat, quibus collegerunt, et septima die, id est sabbato, quieuerunt. mannain eucharistiae mystrevertantur, et non glorietur satanas, sed hebescat, qui hominem falsa spe dejecit, ne i
Abbreviated transcription (Latin):
dñico die reformatus euius
reformationis figura data ẽ
primum in circũcisioẽ ĩ qua
future fidei signum fuit. post
ebdomadam enim cuu octau
ħ est enim dies quam fecit
dominus. unum enim diem
fecit ex quo cet̾i curricula sor¬
tirentur ac per hoc ip̃a die re¬
surrexit quam fecit ⁊ ẜ nũm¬
tem syna legem per famulũ
summir moysen ut sicut agnu
figuram passionis dñi fuit ĩ
sacr̃o pasche ita et legis latio
eunglice predicationis quia
eodem die.i.pentecosten lex
dit descendit in discipłos ut
auẽtem caꝑent ac scirent eun¬
glicum ius predicari quod
fc̃m duplici testimonio con¬
firmatus quia ⁊ predestina¬
tum oñditur et manifesta
sp̃s sc̃s infusione diuinum
et super celeste probatur ad
cum enĩ in cognitis sibi imꝑi¬
ti diu̾sis linguis magnaliã
dei locuntur. diuinitus se in¬
spiratos oñdunt. Filiis ergo
isrł t̾cio die mensis t̾cui data
ẽ lex per moysen sicut ĩ libro

Expanded text:
dominico die reformatus, cuius dominico die reformatus, cuius reformationis figura data est primum in circumcisione, in qua futurae fidei signum fuit. post ebdomadam enim qui octauuterio. haec est enim dies quam fecit dominus. unum enim diem fecit, ex quo ceteri curricula sortirentur. ac per hoc ipsa die resurrexit quam fecit et secunte Sina Legem dedit per famulum suum Moysen: ut sicut agnus figura passionis Domini fuit in sacramento Paschae; ita et legislatio, evangelicae praedicationis: quia eodem die, id est Pentecoste, Lex tus decidit in discipulos, ut auctoritatem caperent, ac scirent evangelicum jus praedicare. Quod factum duplici testimonio confirmatur, quia et praedestinatum ostenditur, et manifesta Spiritus sancti infusione divinum et supercoeleste probatur ad Cum enim incognitis sibi imperiti diversis linguis magnalia Dei loquuntur, divinitus se inspiratos ostendunt. Filiis ergo Israel tertio die mensis tertii data est Lex per Moysen, sicut in libro
Abbreviated transcription (Latin):
guum cunta religio¬
mis nr̃e ueri testimonio ro¬
borari et legis uet̾is prero¬
gatiua sigͣriꝰ. Omnia enim ĩ
pret̾ito mn̾ figura future fidei
nr̃e gesta et designata noscũt᷑
bus ꝟm ⁊ signorum uirtuti¬
bꝰ cõmendata. S nunc ĩl¬
lud ẽ si eodem modo ut desi¬
gnata sunt a nobis intelligũ¬
tur ut dies pentecostes. und
et qua rõne tractus sic ꝯgru¬
e dinoscamus. Scripture et¬
enim dñice sensus suos solli¬
citis et deuotis aꝑiunt indi¬
gentib clauduntinec eniz
par erat ut res que m̾itis
ac dignis reseruate sunt pã¬
nit sicut post ebdomadã dnic
dies primus est. in quo adi¬
pletum est pasche mist̾ium i
redemptionem salutis hũa¬
ne. quia semꝑ post curritła
dierum septem ad primum
reuerti necẽ est ut oñdatur
etatem mundi septenario
num̾o ꝯsumari ita et post
ebdomadas septem primus
dies pentecostes deniq nũq
atum et ad impletum nosca¬
tur. dñico enim die fc̃s ẽ mũ¬
dus et post lapsum rursus

Expanded text:
guum cuncta religionis nostrae ueri testimonio roborari et legis ueteris praerogatiua signari. omnia enim in praeteritum in figura futurae fidei nostrae gesta et designata noscunturbus, sed etiam signorum uirtutibus commendata. sed nunc illud est, si eodem modo ut designata sunt a nobis intellegantur, ut dies pentecostes unde et qua ratione tractus sit congrue dinoscamus. scripturae etenim dominicae sensus suos sollicitis et deuotis aperiunt, indiligentibus claudunt. nec enim par erat, ut res, quae meritis ac dignis reseruatae sunt, pasut sicut post ebdomadam dominicus dies primus est, in quo adimpletum est paschae mysterium in redemptionem salutis humanae — quia semper post curricula dierum septem ad primum reuerti necesse est, ut ostendatur aetatem mundi septenario numero consummari —, ita et post ebdomadas septem primus dies est pentecostes. denique numquam atum et adimpletum noscatur. dominico enim die factus est mundus et post lapsum rursus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Nunc suꝑ ẽ ut probem᷑
si ita intelligenda sunt que ⁊
diximus ut supra memora¬
uimus. Mensis primus qͦ
fuit. unde ⁊ lex quarta ferla
tum uidetur fuisse. idcirco
non in die grex ilł missus ẽ
domadam. in repetitiõe ĩueĩ¬
tur. Deniq sex dieb ꝯtimuᷤ
hoc ergo die usq ad t̾cii mẽ¬
sis diem t̾cium quo lex data
est quere et muenies quartã
feriam fuisse qñ lex data est.

Expanded text:
rio. Nunc superest ut probemus, si ita intellegenda sunt quae diximus, ut supra memorauimus. mensis primus quofuit; unde et lex quarta feria tum uidetur fuisse; idcirco non in die grex illis missus edomadem in repetitione inuenitur. denique sex diebus continuis hoc ergo die usque ad tertii mensis diem tertium, quo lex data est, quaere et inuenies quartam feriam fuisse quando. lex dat
Abbreviated transcription (Latin):
ad testimoĩum lex loquitur
ctor abiciatur ut ꝑuicax. Ma¬
infestum est enim transitu
post pascha fuisse. de sangͥne
enim immolati agni supr̾a
postes osti et supra limen po¬
suerunt ut transiens nocte ã¬
gelus non percut̾et domum
in qua signum sanguinis es

Expanded text:
ad testimonium? lex loquitur,ctor abiciatur ut peruicax. manifestum est enim transitum post pascham fuisse. de sanguine enim immolati agni supra postes ostii et supra limen posuerunt, ut transiens nocte angelus non percuteret domum, in qua signum sanguinis es
Abbreviated transcription (Latin):
e fiebat / quias futura erat. uñ
mͫ est istud ad necẽ proficere
ꝙ alii hiis amotis uocandi
eent ad recepturum donum
gr̃e dei ꝙ promissum fuerat ⁊¬
uideis. Quid sit aũt promis¬
sum usaias propħa docet di¬
cens. ueniet exsion qui eripi¬
et et auertat impietatem adia¬
cob ⁊ ħ̾ illis ame testam̃tum

Expanded text:
e fiebat. quia futura erat. unde manifestum est istud ad necem proficere quod alii his amotis uocandi essent ad recepturum donum gratiae dei, quod promissum fuerat ludaeis. Quid sit autem promissum, Eseias profeta docet dicens: ueniet ex Sion qui eripiet et auertat impietatem ab Iacob; et hoc illis a me testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantur putat᷑.¬
ꝙ lamech dix̾it de cayn.ui.
occidi uirum in liuore michi
et inuenem in uulnere mͥ. Iã
enim.U. gnãtione natus era
lamech a cayn .i. de matusalã
ab nepote cayn. Hoc a idcuto
ꝯmomorat lamech ut oñdat
acrius astringendum eum qui
sub manifestata lege peccau̾it
ac per hoc si post cayn imimuita¬
terruit ut atam impio .⁊ cru¬
deli facinore uoluntatem adu̾¬
teret. post cayn ergo lamech ho¬
micidium perpet̾rauit. qui si¬
ne dubio iuxta ea que sup̃dc̃a
sunt septem uindictas exsol¬
uit et quid post lamech ei q
hoc secutus fuiss fut̾m ẽẽt oñ¬
dit dieens. De lamech a septu¬
agies septies ut quia malum
opͥus pn̾ia non subsequitur.
septuaginta septem plagar
ictib feriatur. unde ⁊ saluator

Expanded text:
arbitrantur quod Lamech dixerit de Cain: occidi uirum in liuore mihi et iuuenem in uulnere mihi. iam enim quinta generatione natus erat Lamech a Cain, id est de Matusalam abnepote Cain. hoc autem idcirco memorat Lamech, ut ostendat acrius adstringendum eum qui sub manifestata lege peccauerit. ac per hoc si post Cain in imitaterruit, ut a tam impio et crudeli facinore uoluntatem auerteret! post Cain ergo Lamech homicidium perpetrauit, qui sine dubio iuxta ea quae supra dicta sunt septem uindictas exsoluit. et quid post Lamech ei, qui hoc secutus fuisset, futurum esset ostendit dicens:de Lamech autem septuagieopus poenitentia non subsequitur, septuaginta septem plagarum ictibus feriatur, unde et Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
et que sine remedio uideat᷑
dubir responsum ẽ. ambigu¬
um non est eis qui errore a¬
ut nccĩtate aliqua in deum pͤ¬
cant posse remitti si ꝯgruam
pnĩam agant hoc enim con¬
cessum ẽ uire eccłiastico ab
auctore. ut et pnĩam det et
post pn̾iam recipiat et est ali¬
quid ad huc ꝙ reprebendit no¬
uatianus cur inquit corpus
duu tradunt eis quos nouer̃
peccõres quasi possunt ip̃i ac¬
cusatores ẽẽ qui sunt iudices.
Si aũt accusati fuerint ⁊ ma¬
nifesti pot̾unt abici. Nam ꝗs
uidex exͦcusatoris sumat pͣm.
quem sciebat furem ẽẽ et eaq̃
mittebantur exportare nec eñ
qui accusatus non est abiec̃.
haoc exemplo uti o. ut eum a¬
bici non liceat qui publice d
tectus non fuerit. Nam nec
iusto uiro competit aliquem
accusare. unde matħos. Iose¬
ph cum ẽẽt inquit homo ĩ¬
tus et nolet eam traducere
uoluit eam oculte remittere.
Iudas ergo cum eẽt inter di¬
scipulos contigione sua nõ
eos maculauit dissentiẽtes

Expanded text:
et quae sine remedio uideatur, et quae sine remedio uideatur, dubie responsum est, ambiguum non est eis, qui errore aut necessitate aliqua in deum peccant, posse remitti, si congruam paenitentiam agant. hoc enim concessum est iuri ecclesiastico ab auctore, ut et paenitentiam det et post paenitentiam recipiat. Est et aliud quod reprehendit Nouatianus: \'cur\', inquit, \'corpus domini tradunt eis quos norunt peccatores?\' quasi possint ipsi accusatores esse, qui sunt iudices. si autem accusati fuerint et manifestati, poterunt abici. nam quis iudex accusatoris sumat persoquem sciebat furem esse et ea quae mittebantur exportare, nec eum qui accusatus non eat abiecit, hoc exemplo uti oportet, ut eum abici non liceat, qui publice dtectus non fuerit. Nam nec justo viro competit aliquem accusare. Unde Matthaeus, Joseph cum esset, inquit, homo justus, et nollet eam traducere, voluit eam oludas ergo cum esset inter discipulos, contagione sua non eos maculauit, dissentientes
Abbreviated transcription (Latin):
te qui ydolis sacrificau̾is in
sp̃m sc̃m dicis peccare cuin
hic neq in futuro pecẽm hoc
remitti per legis uerba con¬
tendis quo ergo huius de¬
lieti agendam pnĩam dicis
nisi quia fallis sicut supra o¬
stendi. S soles alio dolo frau¬
dem banc uelle conteg̾e dicẽs
abhac malitia tuã si forte re¬
mittatur tibi contuens ap̃
petrus ueterem malitiã ho¬
minis et per amaram idcir¬
co dubium ei dedit respõsu.
Quis enim mortalium sic
peccauit ut donum dei pec¬
cuma uellet mercari. Mali¬
uolentie ergo responsum istd̃
datum est non errori. ł est
enim que remedium non h̃t
quia neq error ẽ neq ꝑ qͣm
se excuset ncc̃itas ut possint
per fletum adueniam ꝑueĩ¬
re. Si itaq in tali cã aliqui
fuerint inuet̾i. hec audiant ꝙ
audiuit et symon. Nam ⁊ cur
dubie respondit ap̾ petrus ue¬
spondit dicens. In felle enĩ
amaritudinis et in obligati¬
one iniquitatis uideo te ẽẽ.
Si ergo intam graui causa

Expanded text:
rte, qui idolis sacrificauerit, in rte, qui idolis sacrificauerit, in spiritum sanctum. dicis peccare, cui neque hic neque in futurum peccatum hoc remitti per legis uerba contendis. quo modo ergo huius delicti agendam paenitentiam dicis, nisi quia fallis, sicut supra ostendi? Sed soles alio dolo fraudem hanc uelle contegere dicensab hac malitia tua, si forte remittatur tibi. sed contuens apostolus Petrus uenenatam malitiam hominis et peramaram idcirco dubium ei dedit responsum. quis enim mortalium sic peccauit, ut donum dei pecunia uellet mercari? maliuolentiae ergo responsum istud datum est, non errori. haec est enim quae remedium non habet. quia neque error est neque per quam excuset necessitas, ut possit per fletum ad ueniam peruenire. si in tali itaque causa aliqui fuerint inuenti, hoc audiant quod audiuit et Simon. nam et cur dubie respondit, apostolus Petrus ostendit dicens: in felle enim amaritudinis et in obligatione iniquitatis uideo te esse. si ergo in tam graui causa
Abbreviated transcription (Latin):
liuoris sue mundam uolunta¬
tem. Deniq respondit ad hec
que diximus dicens nec ego
renuo agendam pñiam admi¬
se ydolatrie. S ego remitt̾e ñ
audeo quia crimen hoc ab eo re¬
mittendum est in quem ad mi¬
sum est hoc aũt cum dolo res¬
pondit. Interpretationib enĩ
suis detegitur quib fraus eiꝰ
apparet qn̾ enim dicit scrip¬
tum est qui me negau̾it et
ego negabo eum ⁊ mentiri
non potest cuius uerba sunt
pñiam quam agendam dicit
inanem et in fructuosam oñ¬
dit. Si enim sñia data est ⁊
non fallit qui dedit quid ex¬
cruciari compellis hoĩem lam̃¬
tationib et gemitib qui hꝰ
rei esfem aut denegas aut sei¬
re te minime profiteris oĩs
enim qui consilium alicui
dat ad ħ utiq dat ut quid
ex eo profic̾e possit predicet.
S quia tu nouatiane dolo¬
se hoc profiteris ad illuden¬
das mentes hõium agendã
pñiam dicis. Sciens enim
aꝑte hoc negari non posse sub
tiliter facis quia non uoce set
effcũ pñiam amputas oẽm c̃¬

Expanded text:
livoris sui invidam voluntatem. Denique respondet ad haec quae diximus dicens, Nec ego renuo agendam poenitentiam admissae idololatriae, sed ego remittere non audeo; quia crimen hoc ab eo remittendum est, in quem admissum est. Haec autem cum dolo respondet. Interpretationibus enim suis detegitur, quibus fraus ejus apparet. Quando enim dicit, scriptum est. Qui me negaverit, et ego negabo eum, et mentiri non potest cujus verba sunt; poenitentiam quam agendam dicit, inanem et infructuosam ostendit. Si enim sententia data est, et non fallit qui dedit; quid excruciari compellis hominem lamentationibus et gemitibus, qui hujus rei effectum, aut denegas, aut scire te minime profiteris? Omnis enim qui consilium alicui dat, ad hoc utique dat, ut quid ex eo proficere possit, praedicet. Sed quia tu, Novatiane, dolose hoc profiteris, ad illudendas mentes hominum, agendam poenitentiam dicis. Sciens enim aperte hoc negari notiliter facis, quia non uoce sed effectu paenitentiam amputas. omnem ce
Abbreviated transcription (Latin):
nem. M aduersus principes
et pt̃ates quib amotis fa¬
cile erit carnis et sangunus
motum comprim̾e. Fetin¬
guntur enim incendiũ si d̾¬
sit siue per quẽ uiuat: Illis a
eueniunt que amathamati¬
cis dñr qui credunt futuꝵ ꝙ
dicunt. Id enim agitur sub¬
tilitate demonioꝵ ut ea effi¬
tiant ad que antistites illor
preualet effẽs illoꝵ quia n
ip̃i tam intenti sunt ut sat̾¬
fatiant eis qui illis non cre¬
dunt neq patitur deus fa¬
cere illos per qd̾ seducantur
fioentes de deo et non credẽ¬
tes dyabolo. Omnia enĩ sic
deus constituit ũ scd̃m uni
cuiusq fidem eueniat ei ũ

Expanded text:
nem, sed aduersus principes et potestates —, quibus amotis facile erit carnis et sanguinis motum conprimere. extinguitur, enim incendium, si desit materia per quam uiuat. Illis autem eueniunt quae a mathematicis. dicuntur, qui credunt futurum quod dicunt. id enim agitur subtilitate demaniorum, ut ea efficiant, quae antestites illorupraeualet effectus eorum, quia neque ipsi tam intenti sunt, ut satisfaciant eis, qui illis non credunt, neque patitur deus facere illos per quod seducantur fidentes de deo et non credentes diabolo. omnia enim sic deus constituit, ut secundum unius cuiusque fidem eueniat ei, u
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit. et fcm̃ est post dies
octo ⁊cͥ. Numquid non ĩhec
nuo continentur et noctes
et alio loco ħ inquit. in betha¬
nia gesta sunt transiordanẽ
ubi erat ioħes baptizans po

Expanded text:
subjecit, Factum est post dies octo , etc. Numquid non in hoc numero continentur et noctes? Et alio loco, Haec, inquit, in Bethania gesta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. Po
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam filii xxxix.¬
ierł̾m t̾rene apostataue¬
runt adeo non potest
buic gaudium describi s me¬
ror et obꝓbrium. Ergo huius
uerłm propħa illam suꝑiore
ierłm letare debere diẽ qͣ apꝰ¬
matrem enu appellat quia
sine gemitu et dolorib młto
plures filios h̃t quam hec que
cum lacrimis gn̾at carnaliter
pũaliter per fidem spualiter
quam ideo desertam dic̃ quia
ip̃a ẽ uita quam deseruit ada
primus et sequtus ẽ mortem.
Cum regn̾antur ergo hoĩes re¬
uertũtur ad eam quam de serũ¬
ant uitam. Hec uit.a xp̃s est
quia ip̃e dicit. Ego sum uita
est et deus pater uita quia. ait
dñs. Sicut b̃t pr̃ uitam ita de¬
dit filio uitam. Sine dubio ⁊
sp̃s sc̃s uita est dicente dño qr
de meo inquit accipiet. De ui¬
ta itaq qui accipit uita est. ⁊¬
Tres ergo sunt una uita. Hec
est uita per cuius fidem regna¬
mur. Ip̃a est m̃r nr̃a sicut et ĩ
genesi legimus quia ip̃a ẽ uĩta

Expanded text:
uoniam filii Hierusalem terrenae apostatarunt a deo, non potest huic gaudium adscribi, sed maeror. ad obprobrium ergo huius Hierusalem profeta illam superiorem Hierusalem laetari debere dicit, quam aptram appellat, quia sine gemitu et doloribus multo plures filios habet, quam haec quae cum lacrimis generat carnaliter tianos per fidem spiritaliter, quam ideo desertam dicit, quia ipsa est uita, quam deseruit Adam primus et secutus est mortem. cum regenerantur ergo homines, reuertuntur ad eam, quam deseruerant, uitam. haec uita Christus est, quia ipse dixit: ego sum uita. est et deus pater uita, quia ait dominus: sicut habet pater uitam, ita dedit filio uitam. sine dubio et spiritus sanctus uita est dicente domino: qui. de Meo, inquit, accipiet. de uita itaque qui accepit, uita est tres ergo sunt una uita. haec est uita, per cuius fidem regeneramur. ipsa est mater nostra, sicut et in Genesi legimus: quia ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
et ignorantiam est canis ui¬
in apostata ułt intel .xxxuiii¬
ligi per idꝙ subiecit dicens.
mortuo quia sicut leo omĩb̾
feris fortior est. ita et xpĩam¬
tas omnib sectis/ Siquis gͦ
ab hac destiterit amittit salu¬
tem ut ut det̾ior gentile sit.
põt enim fieri ut creclat gen¬
tilis et acquirat salutem qͣm
perdidit apostata ac si nõ credat
peior ẽ apostata quia deterius
ẽ amisisse salutem qm aͦmisis¬
se canem aũt gentilẽ sigͣtum¬

Expanded text:
et ignorantiam signifiin apostata, uult intellegi per id quod subiecit dicens: mortuo, quia sicut leo omnibus feris fortior est, ita et Christianitas omnibus sectis. si quis ergo ab hac destiterit, amittit salutem, ita ut deterior gentili sit. potest enim fieri ut credat gentilis et adquirat salutem, quam perdidit apostata. ac, si non credat, peior est apostata. quia deterius est amisisse salutem, quam non habuisse. \'canem\' autem \'gentilem\' sig
Abbreviated transcription (Latin):
etiam añt auctẽ diuinoꝵ libro¬
rum probare debemus utrum
baptizãndi egerint pnĩam ⁊
missus et impleuit dñs fidem
pollicitationis sue. accepto spũ
sc̃o discipuli ut nostis ceperũt
loqui omnib linguis/ ut mił
lis qui aderant linguam suam
quisq cognosceret. hoc a mira¬
culo territi consilium uite ab
apłis pe:tiuerunt. Tunc eis
petrus annuntiauit eum colẽ¬
dum quem crucifixerant. ut
eius iam sanguinẽ biberẽt cre¬
dentes queniꝰ fuderant funrẽ¬
atum suum ut impleretur in
eis qd̾ propħa ante predix̾at.
Conu̾sus sum in erumpna:.i
dum confringitur spina. Con
uersi enim sunt in erupnam
doloris: dum confringeretur
spina pecc̃i recordationis. Ni¬
chil enim mali fecisse putaue¬
rant nondum in foͬca era spina.

Expanded text:
etiam auctoritate divinorum Librorum probare debemus, utrum baptizandi egerint poenitentmissus, et implevit Dominus fidem pollicitationis suae; accepto Spiritu sancto discipuli, ut nostis, coeperunt loqui omnibus linguis, ut in illis qui aderant, linguam suam quisque cognosceret. Hoc autem miraculo territi, consilium vitae ab Apostolis petierunt. Tunc eis Petrus annuntiavit eum colendum quem crucifixerunt, ut ejus jam sanguinem biberent credentes, quem fuderant saevienatum suum, ut impleretur in eis quod propheta ante praedixerat, Conversus sum in aerumnam meam, dum configitur spina; compuncti sunt. Conversi enim sunt in aerumnam doloris, cum configeretur spina peccati recordationis. Nihil enim mali se fecisse putaverant, nondum infixa erat spina.
Abbreviated transcription (Latin):
lare. S ita semper meis. et
de eis pro tua tribuas pietate
michi credere et intellig̾e sic̃
ueritas eorum se h̃t. Intret ĩ
cor meum grã tua que sonet
sine sono et sine strepitu lcqͣr
tibi tantorum omnem utatẽ
mistiorum luce et dulcedine:

Expanded text:
lare; sed ita semper in eis et de eis pro tua tribuas pietate mihi credere ac intelligere, sicut veritas eorum se habet. Intret in cor meum gratia tua, quae sonet sine sono et sine strepitu, loquatur ibi tantorum omnem veritatem mysteriorum; luce et dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
eccãm sedes sibi instituerunt
cathedram pestilentie dicimus
qui enim in concessa ꝓresumit
reus ẽ quanto magis si et coꝵ¬
pat traditõnem eius cuius
sedem usurꝑat nam et ordi¬
nem ab apło petro ceptum et
usq ad hoc tp̃s per traducem
succedentium ep̃orum ẜuatu

Expanded text:
esiam sedes sibi instituerunt, catedram pestilentiae esse dicimus. qui enim inconcessa praesumit, reus est: quanto magis si et corrumpat traditionem eius, cuius sedem usurpat! nam et ordinem ab apostolo Petro coeptum et usque ad hoc tempus per traducem succedentium episcoporum seruatu
Abbreviated transcription (Latin):
re. hec sunt prestigia sathane
ut causas muertat.q. nouum
insinuans aliquid excludant
ueritatem in qua nichil nonũ
est quia totum et̾num ẽ. Quis
enim adu̾tat sensum istum ab
adu̾satio ẽẽ aptatum quis eĩ
audeat dei inuentũ reprobare
est ꝙ nũqͣm alicui obfuit nisi
adũsarius ueritatis qui ut ĩ¬
puritatem suam tegat sc̃imo¬
niam predicat qm̃ non amat
ut dum ex eo se. q. bone uolũ¬
tatis oñderit illicita suadet.q.
licita cõmendat enim se nt ꝓ¬
mptius fallat. ac per hoc cap¬
tis in prudentib sugget per
que plus eos fatiat pecc̃ores qr
ut cause sue aliquam conferat
medicinam granditer boĩes
suadet peccare magnum ex eo
querens solatium dum c̃as
sin socios multos oñdit leuem
penam estimans acti grauis
sit si secum multos uideat in
fendendent non uindicando

Expanded text:
re. Haec sunt praestigia satanae, ut causas invertat, quasi novum insinuans aliquid, excludat veritatem, in qua nihil novum est, quia totum aeternum. Quis non advertat sensum istum ab adversariis esse aptatum? Quis enim audeat Dei inventum reprobare, et quod nunquam alicui obfuit, nisi adversario veritatis? Qui ut impuritatem suam tegat, sanctimoniam praedicat quam non amat, ut dum ex eo se quasi bonae voluntatis ostenderet, illicita suadeat quasi licita. Commendat enim se ut promptius fallat, ac per hoc captis imprudentibus suggerat, per quae plus eos faciat peccatores: quia ut causae suae aliquam conferat medicinam, granditer homines suadet peccare magnum ex eo quaerens solatium, dum criminis sui socios multos ostendit leuem poenam aestimans, acsi grauis sit, si secum multos uideat in defendent non uindicand
Abbreviated transcription (Latin):
quum ergo erat ut aut simł
dampnarentur aut simł ob¬
seruarentur. Inter ħ in iuista
lex uidetur ideo si adeo sr̃ fa¬
ta lex non erit dei quia ħ mo
solum deo s nec prudenti cõ¬
uenit homini id dampnare

Expanded text:
quum ergo erat ut aut simul damnarentur aut simul absoluerentur; inter haec iniusta lex uidetur. Ideoque si a deo sunt fata, lex non erit dei, quia hoc non solum deo, sed nec prudenti conuenit homini id damnare q
Abbreviated transcription (Latin):
it prius hoc fieri eorum effc̃u
que producta de terra sunt nͨ¬
per orta putarentur. S illa
reptilia animarum uiuarum
et uolatilia uolantia suꝑ ter
fem̃ est sic. et inter cet̾a ⁊ uidit
inquid deus quia bona sunt ⁊¬
dixit crescite et multiplicami

Expanded text:
it prius hoc fieri, ne eorum effectu, quae producta de terra sunt, orta putarentur, sed illareptilia animarum uiuarum et uolatilia uolantia super teaeli; et factum est sic. et inter cetera: et uidit, inquit, deus quia bona sunt et dixit: crescite et multiplicami
Abbreviated transcription (Latin):
mero perfectio est quantu
ad nũm pertinet quia de io
sunt omnia. Addito enĩ uno
ex quo uel in quo tres qui nu¬
m̾antur nouem fuint dece
nouem uenitur. et unus ad¬
ditur quia nouem unum sũt
ut plena perfectio sit unita
stior intesligentia in nouo ẽ
quam in ueteri quare ysaia
propħa sedentem intbrono
maiestatis uidit dñm sabba¬

Expanded text:
mero perfectio est, quantum ad numerum pertinet, quia de uno sunt omnia. addito enim uno, ex quo uel in quo tres qui numerantur nouem, fiunt decem nouem uenitur et unus additur, quia nouem unum sunt, ut plena perfectio sit unitatSTIOR INTELLEGENTIA IN NOUO EST QVAM IN UETERI, QVARE ESEIAS PROFETA SEDENTEM IN THRONO MAIESTATIS UIDIT DOMINUM SABA
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus/ nec non et deus nicħ
enun de deo ẽ quod non dica¬
tur deus. Nam loc corpore ñ
ẽ ut sit incarne aliquid ⁊ ca¬
ro dei non possit ut piu ⁊ os

Expanded text:
uirtus nec non et deus: nihil enim de deo est, quod non dicatur deus. nam hoc corporeum est, ut sit in carne aliquid et caro dici non possit, ut pili et os
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̾e tibi locus in localis creditur
Quis sine te subsistere uel esse
sunt ẽẽ. Omnia enim ate sunt
et per te subsistunt. deus uera
et infinita btitudo aquo et per
quem et in quo bona et pulera
sunt omnia quecũq bona et

Expanded text:
Ipse tibi locus illocalis crederis Quis sine te subsistere vel esse sunt esse. Omnia enim a te sunt, et per te subsistunt. XXVIII. Deus vera et infinita beatitudo, a quo, et per quem, et in quo beata sunt omnia, quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
letus eẽt in salute quesita nͤ
amotus s confirmatus ĩ re¬
gno spũ sco quem ideo prin¬
cipalem dixit quia super õe
creaturam est per quẽ reges

Expanded text:
etus esset in salute quaesita; nec a motus, sed confirmatus in regno a Spiritu sancto. Quem ideo principalem dixit, quia super omnem creaturam est, per quem reges
Abbreviated transcription (Latin):
siña legis que recs tenebat pec¬
cessauit uindẽa s on̾a legis in
perpetuum cessau̾nt. Sñia uero¬
mortis hus cessat et aboletur
qui permanent in bñfitio cõse

Expanded text:
ia legis, quae reos tenebat peccessauit uindicta. sed onera legis in perpetuum cessauerunt, sententia uero his cessat et aboletur, qui permanent in bene- beneficio conse
Abbreviated transcription (Latin):
iustus est u̾tatẽ modo n¬
cantes sua delicta iusti xxix.¬
ficari non possunt. unde hĩdi¬
gne iustus dr̃ quia pronũti¬
ans pecc̃m .s. remittis sibi u
tiq postulat mĩam dei ĩplo¬
rans. Scit enim dcm in lege
confitere pecc̃a tua. ut iustifi¬
ceris. Quid est aũt in pͥmor¬
dio sermonis confiteri ñ non
coactum fateri s uoluntariũ.
Quis enĩ ⁊̃ timens deum sũ
peccõ ẽ cum et in cogitatione
admisceñtur delicta et aliqͣti¬
ens peceemus muiti. põt tñ
et de eo dici uel sentiri qui ca¬
tecuminꝰ dr̃ ut accedens ad fi¬
dem iustificetur. Cum enim
petit immutari se sine dubio
peccõrem se confitetur iustifi
Uantũ liere natura ẜ
Ẽ quia sapientior pens drã¬
eẽt cet̾is bestus quas sedux̾it¬
fecerat dñs deus super eam.
terram. Deniq et sũia .xxx.
deus in serpentem dedit. Nam
quid mirum si dyabolus sapiẽ¬
tior erat bestus de quo diẽ ap̾¬

Expanded text:
iustus est — ueritatem cantes sua delicta iustificari non possunt. unde huius modi digne iustus dicitur, quia pronuntians peccatum suum remitti utique sibi postulat misericordiam dei inplorans. scit enim dictum in lege: confitere peccata tua, ut iustificeris. quid est autem in primordio sermonis confiteri, nisi non coactum fateri, sed uoluntarium? quis enim, etiam timens deum, sine peccato est, cum et in cogitatione admisceantur delicta et aliquotiens peccemus inuiti? potest tamen et de eo dici uel sentiri, quia catechumenus dicitur, ut accedens ad fidem iustificetur. cum enim petit inmutari se, sine dubio peccatorem se confitetur, ut CUM MULIERE NATURA SEt, qui sapientior esset ceteris bestiis, quas fecerat dominus deus terram. Denique et sententiam Deus in serpentem dedit. Nam quid mirum si diabolus sapientior erat bestiis, de quo dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
accepto consilio legem datam
temꝑsit. Qm̃ aũt serpentes pru¬
dentes sunt confirmat mneuan¬
głio dñs dicens. Estote astuti
ut serpentes gͥ qui clariit u̾e
serpentem locutum ẽẽ cum eua
illud super est ut discematuran
potu̾it tam prudens ẽẽ et astutꝰ
ut dolo faleret eam. Si enunce¬
teris bestus prudentior erat nõ
tñ hoĩb. quippe cum nullũ ał
rõnabile sit ut homo. Itaq ser¬
pentem subtilitatem istam com¬
posuisse. Impossibile ẽ. Quãuis
enim prudens dicatur s nõ ult
nat᷑am .s. nec enim deliberat aut
excogitat aut consilium capit
id euco dyabolum ẽẽ qui per ser

Expanded text:
accepto consilio legem datam accepto consilio legem datam contemsit. quoniam autem serpentes prudentes sunt, confirmat in euangelio dominus dicens: estote astuti ut serpentes. Igitur quia claruit uere serpentem locutum esse cum Eua, illud superest ut discernatur, an potuerit tam prudens esse et astutus, ut dolo falleret eam. si enim ceteris bestiis prudentior erat, non tamen hominibus, quippe cum nullum animal rationabile sit nisi homo. itaque serpentem subtilitatem istam conposuisse inpossibile est. quamuis enim prudens dicatur, sed non ultra naturam suam; nec enim deliberat aut excogitat aut consilium capit. idcirco diabolum esse, qui per ser
Abbreviated transcription (Latin):
serpens fuit ut dretur illi. Su¬
pra pectus et uentrem repes
et terram edes omnib diebo
uite tue. ħ longe sunt acon¬
ditione sathane quia neq ⁊
ac per hoc corporaliter data
sm̃a spũaliter cecidit ĩ satha¬
nã. quia sñia reum tenet ñ
enim ab hoĩe data sñia ẽ ut
innocentẽ forte pimeret per erro¬
rem aut maliuolentiam s adeo
cum sit muisibilis sathanac do¬
lum corporaliter egit corlis ĩr
cuius fcm̃ elicuit dari sñiam.
Nam proiectus de sacratissimis
celorum sedib ĩ prudentissimꝰ
sathanas in terram uolutatur
gemens semper. Et si proprĩ
aspitiatur iudebitur snĩa data
nicħ obfuisse serpenti s in eo
in quo fẽs ẽ iuissus est ꝑman̾e.
Quia enim minister fẽs est sa¬
thane ad boĩem subiugandu
cui omnia deus subieerat. io¬
cico deus in ea subiectiõe qua
omnia hõi subiecit reppͥssit ela¬
tionem serpentis quia ceperat
minist̾ ẽẽ suꝑbit. uidebatur eĩ
homo fc̃s sub serpente perquez

Expanded text:
serpens fuit, ut diceretur illi, Supra pectus et ventrem tuum repes, et terram edes omnibus diebus vitae tuae . Haec longe sunt a conditione satanae; quia neque ac per hoc corporaliter data sententia spiritaliter cecidit in satanan, quia sententia reum tenet. non enim ab homine data sententia est, ut innocentem forte perimeret per errorem aut maliuolentiam, sed a deo, cum sit inuisibilis satanae, dolum corporaliter egit, corporaliscuius factum elicuit dari sententiam. nam proiectus de sacratissimis caelorum sedibus inpudentissimus satanas in terram uolutatur gemens semper. Sed forte aspiciatur, uidebitur sententia data nihil obfuisse serpenti, sed in eo, in quo factus est, iussus est permanere. quia enim minister factus est satanae ad hominem subiugandum, cui omnia deus subiecerat, idcirco deus in ea subiectione, qua omnia homini subiecit, repressit elationem serpentis, quia coeperat minister esse superbiae. uidebatur enim homo factus sub serpente, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
quia non ex se s exdeo deus ẽ
Quãobrem et nomen eius dr᷑
u̾bum dei sicut fides eiusde
euͣngłiste in reuelatiõe sua de¬
monstrat. Ait enim inter cet̾a
et nom̃ eius est u̾bum dei. Ut
enim non ip̃e ex quo sũt oĩa

Expanded text:
quia non ex se, sed ex Deo Deus est. quia non ex se, sed ex Deo Deus est. Quamobrem et nomen ejus dicitur Verbum Dei, sicut fides ejusdem evangelistae in revelatione sua demonstrat. Ait enim inter caetera: Et nomen ejus est Verbum Dei . Ut enim non ipse ex quo sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mum in ordine. Illud aũt qd̃
dr̃ quia inprintipio erat idez
uerbum ante inchoationem
creature suꝑne et inferne sigͣ¬
tur fuisse ut non utiq inter
hec que creata sunt priꝰ fc̃m
intellig̾etur qmͣ ꝙ in printi¬
pio erat cum deuis dispon̾et
facere creaturam. ergo si in pͥn¬
cipio erat .i. añt omnia erat
semper erat. Ideoq et uerbũ
erat uerbi apud deum ĩquit
ut non indigne initio sub¬
iectum minime exstimarẽt
ꝙ semper erat apud deum.
uenit enim ut ꝙ añ omnia
apud deum erat nulli subici¬
atur mitio. Unde et adiecit.
et deus erat uerbum. Nunc
oñdit aperte quia que supra
dc̃a sunt congruunt ũbo qr de
est inquit uerbum et de d̾o ali
non oz sentiri qm ut semper
dicatur fuisse si enim cepit ẽ
atura est si creatura est deus
non est. Quicquid enim est
aut deus ẽ aut creatura ac ꝑ
hoc dei nomen non competit
deum aũt ideo d̾r semꝑ fuisse

Expanded text:
mum in ordine. Illud autem quod mum in ordine. Illud autem quod dicitur, quia in principio erat, id est, Verbum, ante inchoationem creaturae supernae et infernae significatur fuisse: ut non utique inter haec quae creata sunt, prius factum intelligeretur; quia in principio erat cum Deus disponeret facere creaturam. Ergo si in principio erat, id est, ante omnia erat, semper erat. Ideoque et Verbum erat. Ubi? Apud Deum, inquit, ut non indigne initio subjectum minime aestimaretur, quod semper erat apud Deum. Convenit enim ut quod ante omnia apud Deum erat, nulli subjiciatur initio. Unde adjecit: Et Deus erat Verbum. Nunc ostendit aperte quia quae supra dicta sunt, congruunt Verbo; quia Deus est, inquit, Verbum: et de Deo aliter non oportet sentiri, quam ut semper dicatur fuisse. Si enim coepit esse, creatura est; si creatura est, Deus non est. Quidquid enim est, aut Deus est, aut creatura est: ac per hoc Dei nomen non competit Deum autem ideo dicitur semper fuisse,