comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum xp̃o. hinc beatus apłs petrus. cum ascendens
ad templum. a claudo elemosinam posceretur. ar
inquid habeo hoc tibi do. In nomine iħu xp̃i nazare¬
ni: surge ⁊ ambulã. Quid hac humilitate subli¬
miuis: Quid hac paupertate locuplecuis: Nõ
habet presidia pecunie: s habet dona nature. Quẽ
debilem edidit mater exutero sanum petrus fecit ex
uerbo. Et qui imaginem cesaris: innumino nõ dedit:
imaginem rp̃i. in hominem reformauit. Huius autẽ
thesauri opibus nõ solum ille ad uitus est redditus:¬
set etiam quinq milia uirorum. que tunc adexorta¬
cionem apłi obeiusoem curationis miracionisq mirai¬
culum crediderunt. Et ille pauper qui nõ habebat
quod petenti daret. tantũ dedit diuine gracie largr¬
tatem ut quemadmodum unum hominem redintegrat.
impedibus. sic tot milia credentium sanaret incordibꝰ.
faceretq eos in xp̃o a lacres: quos in uidaiea perfidia
inuenerat claudicantes. Post predicationem huius

Expanded text:
cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Arquod habeo hoc tibi do: In nomine Jesus Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cu etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob ejusdem curationis miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. CAP. IV. Post praedicationem hujus
Abbreviated transcription (Latin):
utantur : idq pro lucris maximis numeret. quod ad
reuelandam miseriam aliem laboris impenderit.
Omni generi atq ordini humanum. datur in hac
uirtute consortium : quia possunt esse proposito
pauperes.⁊ in pares censi. Mec iuter est quantũ
sint. int̾rena facultate dissimiles: qui inspiritalibus
bonis : in ueniuntur equales. Beata igitur illa pauꝑ¬
tas que it̾um temporalium : amore nõ capitur. nec mũ¬
di opibus augeri appetit: sed celestibus bonis ditesce
tis ȩxemplum: primi dominum post apłi prebuert̃.
qui omĩa sua sine differentia relinquentes ad uocẽ
celestis magistri. a captura piscium in piscatores
hominum. alacri conuersione mutati sunt. Et mul¬
tos sui suniles fidei sue imitatione fecerunt. quando
si ombusq distractus per deuotissimam paupertatem
bonis ditabantur et̾nis: ⁊ ex apłica predicatione gau¬
debant : nichil habere de mundo: ⁊ omĩa possidere

Expanded text:
utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescertis exemplum primi post Dominum apostoli praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando sionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis. Qualis igitur doctrina sit xp̃i: sacre
ipsius sententie protestantur. ut qui ad eternam bea¬
titudiniem peruenire desiderant: gradus felicissime as¬
ueritas loqueretur. forte esset ambiguum: si dicens
beati pauperes nichil adderet de intelligentia pauꝑum
qualitate. Et sufficere uidetur ad promerendũ regnũ
celorum. ea sola in opia. qua multi subdura. ⁊ graui
necessitate patiuutur. Set cuni ait beati pauperes
spũ : ostendit eis regnum celorum tribuendum quos
humilitas comendat. animorum: magiscam indigentia
falcultatum. Dubitari aũt nõ potest: quod humilita¬
tis istius bonum. facilius pauperes quam diuites: asse¬
quantur. dum ⁊ illis intenuitate amica est mansuetudo.
⁊ istis in diuiciis familiaris elatio. Uerumtam̾e ⁊ in ple¬
risq diuitibus in uenitur hic animus: qui habundantia
sua. nõ ad tumorem superbie. set ad operai benignitatis.

Expanded text:
servitutis. CAP. II. Qualis igitur doctrina sit Christi sacrae servitutis. CAP. II. Qualis igitur doctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae asuibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
catis apłis. quos sublimioribus institutis imbueret:
ex ipsa atq oꝑis qualitate significans se esse qui mo¬
isen quondam fuisset dignatus alloqui. Illic quidem
teiribiliore iusticia. hic aut̃ sacratiore clementia. ut
impleretur quod fuerat. profecia ieremie promissum
dicentis. Ecce dies ueniunt dicit dominus:⁊ disponã
domum israel post illos dies dieit dominus ⁊ dabo legẽ
meas insensu ipsorum. ⁊ incorde ipsorum scribam.
Qui ergo locutus fuerat moysi locutus est ⁊ apłis
⁊ in cordibus discipulorum uelox scribentis uerbis ma¬
nus noui testamenti decreta condebat nulla ut condã
circumfusa nubium cassitudine. neq ꝑ terribiles sonos
atq fulgores: ppło ab accessu montis exterrito. set pa¬
tente adaures circumstrantium tranquillitate collo¬
quii: ut per gracie lenitatem remoueretur legis
asperitas. ⁊ spiritus ad obtionis auferrẽt formidiuem

Expanded text:
catis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, catis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuerat, propheta Jeremia dicente, promissum: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et condies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem
Abbreviated transcription (Latin):
possumus relinquere propria saltim nõ concupis¬
camus aliena. Si nec dum mens nr̃a acenditur ig¬
ne caritatis: in ambicione sua habeat frenum timo¬
ris. ut prouectus sui passibus uegetata: dum ab alioꝵ
appetitu conpescitur: quandoq ad propria: contemp¬
leam curante langores in omẽm siriam se uirtu¬
tum eus famma diffuderat: ⁊ multe exuniuersa uide¬
a turbe ad celestem medicum confluebant. Quia
enim tarda est humane ignorantie fioes ad creden¬
da: que nõ uidet: ⁊ speranda que nescit: o portebat
diuina erudicione firmandos corporeis. beneficiis. ⁊
uisibilibus miraculis incitari : ut cuius tam benignã
exꝑ̾ibantur potenciam: nõ ambigerent salutarem ẽẽ
doctrinam. t ergo ext̾iores medelas dominus adre¬
media iteriora transferret.⁊ post sanitatum corporu
curacionis operaretur aminarum: segregatus acircũ¬
stantibus turbis. se cessum uicini montis ascendit aduo¬

Expanded text:
possumus relinquere propria, saltem non concupispossumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemlaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advo
Abbreviated transcription (Latin):
quippe eos t̾rena despicere: mente celestibꝰ propinqua¬
re: uerbis plueret miraculis coruscare: ⁊ quos aterrenis
contagiis: ⁊ scã predicatio. ⁊ sublimis uita suspenderat:
hos columbas uolantes. pariter ⁊ nubes appellat. Fe¬
nestre aũt nr̃i sunt occłi quia per ipsos anima respicit.
quot ęxt̾ius concupiscit. Lolumba uero simplex est ani¬
mal: atq amalicia fellis alienum. Quasi columbe gͦ
ad fenestras suas sunt: qui nichil in hoc mundo concupis¬
cunt. qui omĩa subplicit᷑ adspitiunt. ⁊ in his que ui¬
dent rapatitatis studio nõ trahuntur. At contra miluuiꝰ
⁊ nõ columba. ad fenestras suas est: qui ad ea quę occłis
considerat. rapine desiderio anhelat. Quia ergo fratreᷤ
decolimus. Ostendat nr̃e obsequium deuocionis : immu¬
tate sollempnitas mentis. Despitiamus que terrena st̃.:
relictis temporalibus: mercemur et̃na. Si aut̃ nec dũ

Expanded text:
quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquaquippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia ergo, fratres bemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ mundum: sed ꝓpt̾ deum diligere. Inimicum etiam amã¬
do tolerare. Nulli quod pati nõ uis: facere. Nulli quod
tibi iuste impendi desideras: de negare. Necessitati prori¬
mi. nõ tantũ modo unta uires succurrere: sed prod esse
⁊ iam ultra iures uelle. Quid ergo isto holocausto lu¬
cupleciuis quando ꝑ hoc quod immolat. in ara cordis aninia
semedipsam mactat: U hoc bone uoluntatis: sacri¬
ficium nunquam pene per soluitur: nisi mundi hiuiꝰ
cupiditas perfecte deseratur. Nam quicquid ineo
concupiscimus : hoc procul dubio prorimis in uidemꝰ
Uidetur ⁊ enim quia nob̃ desit: quod alter assequitur.
Et quia semper inuidia. abona uoluntate discordat:
mox ut hec mentem ceperit: illa discedit. Unde pre¬
dicatores scĩ ut possens proximos. ꝑfecte diligere. studu¬
Quos bene esaias intuens ait. Qui sunt isti: qui ut
nubes uolant. ⁊ quasi columbe ad fenestras suas: Uidit

Expanded text:
propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amanpropter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, necessitati proximi non solum juxta vires concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuQuos bene Isaias intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit
Abbreviated transcription (Latin):
ensate igitur fr̃s quid iulius cum emitur. quid cariꝰ
cum possidetur ⁊ Uet fortasse nec calix aque frigide
suppetit: qui ingenti prebeatur: ⁊ iam tunc securitatem
nobis promittit. sermo diuinis. Redemptore ⁊ enum
nato celi ciues ostensi sunt: qui clamarent gła in erelsis
deo: ⁊ interra pax hominibus bone uolentatis. Inte dei
namq occulos. numquam est uacua manus amunere :
si fuerit archa cordis repleta bone uolentatis. ħ inc
⁊ enim psalmista ait. Inme sunt ds uota tua. que red¬
dam laudationes tibi. Ac si aꝑte dicat. Et si ęxterius
munera offerenda. nõ habeo intra memedipsum inuenio
quod mara tue laudis impono quia qui nr̃a datione nõ pas¬
ceris: oblatione cortis melius placaris. Nichil quippe offer¬
tur deo dicuis uoluntate bona. Uoluntas aut̃ bona est.
sic aduersa alterius sicut nr̃a ꝑtimescere. Hic de prosperi¬
tate proximi sicut de nr̃o profectu gratulari. Aliena dap-
na nr̃a credere. aliena lucra nr̃a de putare. Amicum nõ

Expanded text:
ensate igitur, fratres, quid vilius cum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non
Abbreviated transcription (Latin):
uicta sit inperturbatione nutriatur per miscricordiã
intranquillitate. quatinus onmpotenti deo primum
nr̃i. Serui digni non fuimus: ⁊ amici uocamur. Qnͣ¬
ta est dignitas hominum: esse amicos dei: S audistis
głam diguitatis: audite ⁊ laborem certaminis. Si fec̃nis
que ego precipio uobis. Amici mei estis: si ea que preci¬
pio uobis faciatis. Ac si aperte dicat. Gauderis de cul¬
mine pensate quibus laboribus uenitur ad culmen. Cer¬
te dum filii zebezei inter uemiente matre quererent: ut
unus adęxtris dei.⁊ alius a sinistris sedere debuissent audi¬
erunt. Potestis bibere calicem: quem ego bibituruis
sum: Iam locum celsitudinis querebant: ad uiam illos
ueritas reuocat: per quam ꝑuenirent adcelsitudinem.
Ac si dicat. Iam uos locus delectat celsitudinis: sed prius
uia exerceat laboris. ꝑ calicem per tiugitur ad magestatẽ.
Simens ur̃a appetit quod de multet: prius bibite quod

Expanded text:
victa sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam victa sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod
Abbreviated transcription (Latin):
Tuius dilectionis summam exprimit: cum subiungit.
Maiorem hac dilectionem nemo h abet: ut animam suã
quis ponat proamicis suis. Mori etiam pro inimicis do¬
minus uenerat. ⁊ tamen se positurum animam pro amiciᷤ
dicebat. ut perfecto nobis ostenderet : quia cum diligen¬
do lucrum facere de inimicis possums etiam ipsi ami¬
ci sunt qui persecuntur. Set ecce nos usq ad mortem:
nemo persequitur. Unde ergo probare possinnus an di¬
beat unde clarescat. si ꝑsecutionis tempore mori prodi¬
lectione ualeamus. Serte isdem iohannes dicit. Qui
habuerit substantiam mundi huius ⁊ uiderit frẽm suũ
necesse habere ⁊ clauserit uiscera sua abeo: quomodo
caritas dei manet ineo: Huic etiam beatus ichannes
baptista dedarat. Qui babet duas tunicas: det nõ¬
nõ habenti. Qui ergo tranquillitatis tempore nõ
dat pro deo tunicam suam quomodo inpersecutione da¬
turiis est animam suam : Uirtus ergo caritatis ut in¬

Expanded text:
Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an die fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ut t̾rena tollat set ut caritatem in nobis feriat. Nã
in hodium repente exardescimus: ⁊ dum foris in uicti
ẽẽ cupimus : intus grauit᷑ ferimur. Dum parua foras
defendimus : intus anttimus maxima: quia dum rem
diligimnus temporalem: ueram amittimus dilectionem. Om¬
nis quppe qui nr̃a tollit: immicus est. Sed si hodio
habere ceperimus inimicum: intus est quod ꝑdimꝰ.
um ergo aliquis ext̾uis aproximo patimur: contra
occultum raptorem int̾ius iugilemus. Qui nun¬
quam melius uincitur: nisi cum raptor ext̾ior ama¬
tur. Una quippe ⁊ summa est probatio caritatis: si
⁊ ipse diligitur qui ad uersatur. Hinc est quod ipsa
ueritas ⁊ crucis patibulum sustinet: ⁊ tamen ipsis suis
persecutoribus affectum dilectionis impendit dicens.
ater ignosce illis: quia nesciunt quid faciunt. Quid
ergo mirum si inimicos diligant discipłi dum uiuunt:
quando ⁊ tunc inimicos diligit magister dum occiditur :

Expanded text:
ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur?
Abbreviated transcription (Latin):
enim uerascit̾ caritatem habet qui ⁊ amicum dili¬
git indeo: ⁊ inimicum diligit ꝓpter deum. Non sũt
nõ nulli qui diligunt prorimos: sed per affectum cog¬
nationis ⁊ carnis. Quibus tamen in hac dilectione
sacra e loquia: nõ contradicunt. Sed alii est quod
sponte impenditur nature : aliud quod preceptis do¬
minicis excaritate debetur obediencie. Hii nimirum
& ꝓximum diligunt: & tamen illa sublimia dilecti¬
onis premia nõ assecuntur: quia amorem suum nõ
spiritaliter sed carnaliter impendunt. Proinde cum
dominus diceret. hoc est mandatum meum ut diliga¬
tis inuicem protimis ad didit sicut dilexi uos. Ac si
aperte dicat. Ad hoc amate: ad quod amaui uos.
Qua inre fp̃s bearissimi sollerter intuendum est: quod
antiquus hostis dum mentem nrãm ad rerum tempo¬
ralium delectationem trahit. in firmiorem contra nos
prorimum ex citat : quia ea ipsa que diligimus au¬
ferre moliatur. Nec curat antiquus hostis hec facienᷤ

Expanded text:
bet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens,
Abbreviated transcription (Latin):
piecia illorum. ⁊ ponebant ante peoes apłorum distri¬
buebatur autem unicuiq pro ut cuiq opus erat.
umꝙ lazarus idiaconus rescntisset. ⁊ ep̃o codicem tra¬
Nidisset. augustinus ep̃s dirit. Et ego legere uolo
Plus enim me delectat. huius uerbi esse sectorem. qũ
ũbi mei disputatorem. Cum orassent: motus est locus
inquo erant congregati. ⁊ impleti sunt om̃s spũ scõ.
⁊ lo quebuntur uerbum dei cum fiducia ommi uolenti

Expanded text:
orum. Distribuebatur autem unicuique prout cuique opus erat » . Cumque Lazarus diaconus recitasset, et episcopo codicem tradidisset; Augustinus episcopus dixit: Et ego legere volo. Plus enim me delectat hujus verbi esse lectorem, quam verbi mei disputatorem. « Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum
Abbreviated transcription (Latin):
herode. philippo aut fir̃ eius. tetrareha iturie. ⁊ tracho¬
nitis iegionis. Qece. Ergo ioħs babtista. qui uenerat
in spu ⁊ uirtute elie. eadem auctoritate qua ille ahab
corripuerat. ⁊ iezabel : arguit herodem.⁊ herodiadẽ.
quod illicitas nuptias fecerint. ⁊ nõ liceat frĩ uiuente
gͣmano urorem. illius ducere: malleus periditari a¬
pud regem. quam propt̾ adulationem esse in memor
preceptoꝵ dei. Et uolens illum. occidere timuit ppłm.
quia sicut ꝓpħam illum habebat. Bedicionem quidem
ppłi uerebatur ꝓpt̾ ioħem. a quo sciebat. turbas in iorda¬
ne plurimas babtizatas. sed amore uincebatur uroris
obciuus ardorem etiam precepta dei. contempserat.
Die aũt natalis herodis: saltauit filia herodiadis in medio¬
talis sui. nisi herodem ⁊ pbaraonem: ut quorum erat
par impietas: esset una sollempnitas. Cum iuramento pol¬
licitus est ei dare. quod cumq postulasset abeo. E rgo
nõ ercuso herodem. quod in uitus ⁊ nolens. propt̃ uira¬

Expanded text:
 Philippo vero fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista qui venerat in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat, et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, uxorem illius ducere: malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum occidere, timuit populum: quia sicut prophetam eum habebant: Seditionem quidempuli verebatur propter Joannem, a quo sciebat turbas in Jordane plurimas baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat . Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in mediotalem sui, nisi Herodem et Pharaonem, ut quorum erat una impietas, esset una solemnitas. Nos autem nolicitus est ei dare quodcunque postulasset ab eo. Non excusatur Herodes, quod invitus et nolens propter jura
Abbreviated transcription (Latin):
usq in hac uita degunt. Scripsit enim ⁊ hoc a¬
postolus. Quis quis aut̃ suis. ⁊ marime domesticis
nõ pro uidet. fidem negat. ⁊ est infideli de terior.
Ad huc autem ⁊ mancipia sunt ei similiter cum frẽ
cominuma. nõ dum diuisa. Disponit ca manu mit¬
tere: ⁊ nõ potest antequam diuidantur. Quro enĩ
ad ipsum ꝑtineat. ad huc ignorat. Ad ipsum sane
o dic nob̾ ioħis uirtus herodis feritas episcopi.
confertur. Confusa sunt uiscera corda tremue¬
runt᷑. Caligauit uisus hebuit intellectus: aufugit au¬
ditus. Aut quod constant insensibus humauis. quã¬
do ꝑdit uirtutum. magnitudinem criminum mag¬
nitudo: Herodes in quid tenuit ioħem: ⁊ alligans

Expanded text:
usque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Ausque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostolus loquitur, Qui autem suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Adhuc autem mancipia sunt ei similiter cum fratre communia, nondum divisa. Disponit ea manumittere; non potest antequam dividantur. Quid enim ad quem pertineat, adhuc ignorat. Ad ipsum sane, odie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reliquid: Certe omnia ibi sunt communia: lerte
nemo dicit aliquid suum: Sub his uerbis: quid
ageret ille laud. itor meus: Nonne os euis quasi plũ¬
bo opilaret ille de tractor: Nonne. illum lautasse
peniteret: Nonne reuerentia ꝑfusus ⁊ illius sermone
confusus. uel nob uel testatori illi malediceret: hec
fuit necessitas ut ad hanc diligentiam ueniremus.
N untio crgo uob̾: unde gaudeatis. Omnes fratres
⁊clericos meos qui necum habitant presbiteroᷤ
diaconos. subdiaconos. ⁊ patricium nepotem in eũ
tales inueni: quales desideraui. Sed sunt qui de sua
qualicummq pauperitate quod statuerunt. nõ dum
fecerunt. Hi duo sunt. Ualens sub diaconus. ⁊ paulo
aute dictus nepos meus. Subdiaconus ⁊ matris
uita imprdiebat : quia unde uiuelut ⁊ erpectabatur
uillo etiam legitime etatis accessus ut quod facera:
firmissime faceret. Nondum aut fecit. quia ipse an¬
de alantur sui qui sunt in proposito sc̃itatis. quo¬

Expanded text:
et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum habitant, presbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed sunt qui de sua qualicunque paupertate quod statuerant, nondum fecerunt. Hi sunt, Valens subdiaconus, et paulo ante dictus nepos meus subdiaconus, et matris vita impediebat, quia inde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos ade alantur qui sunt in proposito sanctitatis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
opus erat. Cumq ep̃s legeret dirit. Audistis quid uelimꝰ.
orare ut possimus. Contigit aũt quedam uecessitas:
ut hec diligentuis agerem. Qm̃ sicut iam nosti
prbr in nr̃a societate constitutus. quali societati ꝑhib&
testimonium lectio. quam modo cum recitaremus
audistis: moriens testamentum fecit. qui habuit un¬
de faceret. Et erat quod diceret suum cum in ca
societate uiueret : ubi nemin licebat. dicere aliqͥd
suum. sed eent illis omnia cominuma. Siquis dilec¬
tor ⁊ laudator. nr̃ apud de tractorem nr̃m illam
predicaret. societatẽ ⁊ diceret. cum ep̃o augustino
sed uiuunt omnes co habitatores euis. quomodo sc̃p¬
tum est in actibus apłorum: contiunuo ille de tractor
caput mouens. dentem promouẽt diceret. Ita uero
sic uiuitur quomodo dicis: Quare mentiris:
Quare falsa laude honoris in dignos: Nonne ibi
modo in eorum. societate positus prb̃r testamentũ
fecit. Et̃ quod habuit quomodo uoluit disposuit

Expanded text:
us erat. Cumque episcopus legisset, dixit: Audistis quid velimus, orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia communia. Si quis dilector et laudator noster apud detractorem nostrum praedicaret istam societatem, et diceret, Cum episcopo Augustino sic vivunt omnes cohabitatores ejus, quomodo scriptum est in Actibus apostolorum, continuo ille detractor caput movens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
tus. in sc̃a eccłia catholica. aut in stuctionem animarũ
fecit libros tractatus epłas numero mille.xxx. excepto
qui numerari nõ possunt: quia nec numerum de sig¬
nauit eorum. H uius corpus uenerabile. primo de sua
ciuitate propter barbaros. sardiniam trans latum. nu¬
ꝑ aleutbrando. rege longebardorum magno dato pre¬
cio ticiui relatum. ⁊ honorifice conditũ est: regnante

Expanded text:
tus, in sancta Ecclesia catholica ad instructionem animarum tus, in sancta Ecclesia catholica ad instructionem animarum fecit libros, tractatus, epistolas numero mille triginta, exceptis qui numerari non possunt, quia nec numerum designavit eorum. Hujus corpus venerabile, primo de sua civitate propter barbaros et Sardiniam translatum, nuper a Leutprando rege Longobardorum, dato magno pretio, Ticinis relatum, et honorifice conditum est. Brivate
Abbreviated transcription (Latin):
in genti desiderio clamantibus epatum suscipere. suo ui¬
uente ep̃o. conpulsus atq coactus est. Atq ita factũ est:
ut ep̃s multo instantius ac frequentius maiore auctontare
uerbum salutis et̾ne alicriter pullulante atque crescente:
domini eccłam predicaret. Uirit autem in clericatu uel
epãtu annis. ferme quadraginta etatis uero illius anni
septuaginta ser. Uerbum dei usq ad extiemam egritu¬
lio. in eccłia predicauit. membris ommibus sui corporis
in columis. integro aspectu atq auditu. ⁊ ad stantibus
⁊ ador antibus frĩbus. obdornunt cum patribus suis enu¬
tritus insenectute. bona. Testamentum nullum fecit.
quia unde fãceret dei pauper nõ habuit. Tercio obsio¬
onis mense nam cinitas eius quatuord ecim. mensibus
conclusa ⁊ obsessa est auuantalis. alanis alusq cõmir¬
tis gentibus. de cubuit. febribus: ⁊ illa ultuna epercitat᷑.
egritudine. Hic beatus ep̃s augustimus. spñi diimo tac¬

Expanded text:
ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere, suo viingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere, suo vivente episcopo, coactus est. Atque ita factum est ut episcopus multo instantius ac ferventius majore auctoritate verbum salutis aeternae alacriter pullulanti atque crescenti Domini ecclesiae praedicaret. Vixit in clericatu vel episcopatu annis ferme quadraginta, aetatis vero illius anni septuaginta sex. Verbum Dei usque ad extremam aegritulio in Ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et astantibus, et videntibus, et orantibus fratribus, obdormivit cum patribus suis, enutritus in senectute bona. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habebat. Tertio obsidionis mense nam civitas ejus quatuordecim mensibus conclusa et obsessa est a Wandalis, Alanis, aliisque commistis gentibus decubuit febribus, et illa ultima exercitatur aegritudine. Hic beatus episcopus spiritu divino tac
Abbreviated transcription (Latin):
nõ filios carnis. nõ diuicias. nõ honores scłi quereus:
sed deo seruire cum siuis statuit. & cum his qui eidem
ad herebant deo uiuebant : ieumiis oratiomibus. bonis
oꝑibus in lege domini. meditans die hac nocte. ⁊ de his
que sibi deus cogitanti. atq or anti. intellecta reuelabat.
⁊ presentes ⁊ absentes. sermonibus ac libris docebat.
Cactum est ut ordinaretur pbr in cccłia ippomensi omni¬
bus uno concensi. ⁊ desiderio fieri perficiq petentibus.
magnoq studio ⁊ clamore flagitantibus. Mor sibi mo¬
nasterium in eccłam instituit: ⁊ cum dei serius uiuere
cepit. scđm modum ⁊ ieglani sub scĩs apostolis constitu¬
tam: iarime ut nemo quicquam proprium. ui illa soci¬
etate haberet. sed eis essent omnia commiua. ⁊ distribue¬
retur unicuiq sicut opus erat. Int̾iecto aut̃ tempore. sco
ep̃o id ualerio agente omnibꝰ gratulantibus. atq io tier

Expanded text:
non filios, non carnis divitias, non honores saeculi quaerens, non filios, non carnis divitias, non honores saeculi quaerens, Deo cum suis servire statuit. Unde cum his qui eidem adhaerebant Deo vivebat jejuniis, orationibus, bonis operibus in lege Domini meditans die ac nocte. Et de his, quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelavit, et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Factumque est ut ordinaretur presbyter in Ecclesia Hipponensi, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus. Mox sibi monasterium intra ecclesiam instituit, et cum Dei servis vivere coepit secundum modum et regulam sub sanctis apostolis constitutam: maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed essent omnia communia, et distribuerentur unicuique, sicut opus erat. Interjecto autem tempore, sancto episcopo Valerio id agente, omnibus gratulantibus, atque id fieri
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus honestis: ⁊ xp̃ianus pro genitus est: altus hac
nutritus eorum cura ⁊ diligentia impensisq sclaribus
litteris eruditus. ad pͥme omnibus uidelicet disciplinis
imbutus quas liberales uocant. Nam ⁊ gramaticam
prius in sua ciuitate.⁊ rethoricam in affrice capite. cartagi¬
ne postea didicit. Consequenti etiam tempore trans mea¬
uit in urbẽ romam.⁊ apud mediolanum: inqua urbe
tunc ep̃atum. ad ministrabat acceptissimus deo.⁊ in om¬
nibus uir preclarissimus sacerdos ambrosus. H uius uit̾¬
ca uerbum dei predicantis frequentissimis. in eccłia dis¬
putationibus: ad stans in ppło intendebat suspensus atq
affirus. Et factum est diuina prestante opitulatione. ut
per illum tantum ac talem antistitem. ambrosius ⁊ doc¬
trinam salutarem eccłiȩ catholice. ⁊ diuma perciperet
sacramenta. Moxq exuitimis cordis medullis. spem
omnem quam habebat in scło dereliquid: iam nõ urorẽ.

Expanded text:
parentibus honestis et Christianis progenitus, alitusque est ac parentibus honestis et Christianis progenitus, alitusque est ac nutritus eorum cura ac diligentia, impensisque saecularibus artibus eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et Grammaticam prius in sua civitate, et Rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit; consequenti etiam tempore trans mare in Roma, et apud Mediolanum. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in Ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Et factum est, divina praestante opitulatione, ut per illum talem tantumque antistitem Ambrosium, et doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, et divina perciperet Sacramenta. Moxque ex intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo dereliquit. Jam vero non uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus in asia uoluissent per sp̃m prohibiti. esse memorant᷑.
Et tamen ipse sp̃s. qui prius predicationem prohibuit. hic̃
asinoꝵ cordibus postinodum infudit. Dam dui est : quod
asia cuncta iam credidit. Id cuto ergo prius prohibuit quod
postinodum fecit: quia tunc in illa erant qui saluandi nõ
erant. Tunc in illa erant: qui nec dum ad uta reparari me¬
rerentur: nec camen grauius de contempta predicatione
iudicari. Subtili ergo occultoq iudicio acorundam auribꝰ
predicatio scã subtrahitur. quia suscitari pergrãm nõ merẽ¬
tur. Unde necesse est fr̃s bearissimi. ut in omne quod agimꝰ
omnipotentis super nos domini consilia occulta timcam.
ne dum mens nostra exteruis fusa. asua se uoluntate nõ
reuocat: intus contra eam uider tribiliter aduersa dis¬
erat rtea depositio scĩ augusfini ep̃i. Erprouintia gͦ
hic affricana cuutate tagastensi. de numero curialium

Expanded text:
tibus in Asia voluissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ; tibus in Asia voluissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Unde necesse est, fraomnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disAfrica, depositio sancti Augustini episcopi. Ex provincia ergo hic Africana, civitate Tagastensi, de numero curialium
Abbreviated transcription (Latin):
cor noster in mundum prore demptione gentium ue¬
nit: cum samaritanos cotidie ad fidem uocari conspicimꝰ.
quid est quod in predicatione discipulos mutens dicit.
in uiam gentium ne abieritis. ⁊ in ciitates samaritano¬
rum ne intraueritis: sed pocius ite ad oues que perierũt
domus ifrł: nisi quod ex facti sine collegimus. quia priꝰ
soli uidee uoluit. ⁊ post modum cunctis gentibus predi¬
care. Uit dum illa uocata conuerti renuerit predicatores
scĩ ad uocationem gentium perordinem uenirent. Qua¬
tinus redemptoris nr̃i. predicatio a propriis repulsa. gen¬
tiles populos: quasi extraneos quererent. ⁊ quod uidee fie¬
bat intestimonium. hoc gentibus gracie esset ineremen¬
tum. Erant etiam tunc qui de uidea uocandi essent. ⁊ de
gentibus uocandi nõ essent. Nam ⁊ in actibus apostoloꝵ
predicants petro legimus. ⁊ priꝰ hebreorum tria milia:
postea quinq milia credidisse. Et cum predicare apłi gen¬

Expanded text:
tor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gen
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculum facti sumus mundo. ⁊ angłis ⁊ hominibus:
qui uos amant querunt quid lauoeut in nob̾. qui aũt
nos ooerunt. de traunt nobis. Nos aũt̃ inutrorumq
medio constituti. ad uiuante domino deo nr̃o ⁊ uitam
urãm. ⁊ famam nrr̃am si custodure debemus: ut nõ erubẽ¬
cant pro de tractoribus laudatores. Quomodo aut
uiuiere uelimus: ⁊ quomodo deo propitio iam uiuimus
quamuis de scriptura scã multi uoueritis. tamen ad mo¬
nendo uos: ipso de libro actuum apłorum uob̃ lectio re¬
citabitur: ut uideatis ubi de sẽͥpta sit forma. quam deside¬
ramus implere. Dum ergo recitatur uos in tentissimos uo¬
lo. ut post eius recitationem : quod institi loquar d õmi¬
no donaute intentioni uestre. Et lazarus diaconus legit.
Cum orassent: motus est locui. in quo erant congregati.
⁊ repleti sunt omnes sp̃u sc̃o : ⁊ loquebantur uerbum

Expanded text:
Spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus, qui nos amant, querunt quid laudent in nobis, qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adiuvante Domino Deo nostro, et vitam et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum Apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos intentissimos volo, ut post ejus recitationem, quod institui loquar, Deo donante, intentioni vestrae. Et Lazarus diaconus legit: « Cum orassent, motus est locus in quo erant congregati, et impleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur ver
Abbreviated transcription (Latin):
manum. aieatu preuaricationis per unigenitum suũ
liberare. disposuit. Uiue certe dedit beniguitatem quia
euis in gressi uirgiilis uteri templum. spũ sc̃i gracia
consecrauit. Et terra nostra dedit fructum suum. quia e¬
adem uirgo. que de terra corpus assumpserit. filium ge¬
nuit. duunitatem quidem deo patri coequalem. sed sibi
carnis ueritate consubstantialem. hinc namq cum perge¬

Expanded text:
manum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum Spiritus sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
pecut adnõ: ⁊ cetera. Uciendum est quia cum actiua. uel
contemplatina ex dei sint gracia. una nobis innecessitate¬
est. altera in uoluntate. Quis enimm cognoscens dominũ:
ad eius regnum ingreditur. nisi prius bene operetur: Uine
contemplatuia ergo uita. intrare possunt ad celestem patri¬
am qui bona que possunt. operari nõ negligunt. Sine ac¬
tiua autem iutrare nõ possunt : si negligunt bona operari

Expanded text:
potest. Nempe sciendum est, quia cum activa vel contemplativa vita ex Dei sunt gratia, una nobis in necessitate, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum, ad ejus regnum ingreditur, nisi prius contemplativa ergo vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari non negligunt. Sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari
Abbreviated transcription (Latin):
xidam eceliasticorum interpretũ causas querit
quare herodes ita sit suspicatus. ut putet amor¬
ri. quasi erioris nob̾ alieni redenda sit ratio aut. xͤ¬
rodis. occasionẽ cũ utiq eo tempore quo ioħs de col¬
latus est dominus triginta esset annorum. r ͤ ti g ͤ ti
eͦlcxu ͦ ei ͤ. aut̃ post multos annorum cireulos in
diuersa corpora. dicant animas insinuari. Herod es
enim tenuit ioħem.⁊ alligauit eum ⁊ posuit in car¬
cerem propt̾ herodiaden. uroris frĩs sui. Etxte: Uetꝰ¬
narrat hystoria philippum herodis maioris filium:
sub quo dominus fugit inegiptum frẽm huiꝰ herodi
sub quo passus est xp̃s. durisse urorem herodiadem
filiam arethe regis: postea uero socrum eius. erortis
quib dam contra generum. simultatibus culisse.
filiam suam.⁊ in dolorem prioris mariti. herodis inimi¬
ci eius copulasse nuptiis. Quis sit aut̃ hic philippir.
euuanglista lucas plenius docet. Anno.xu. cibii cesarr¬

Expanded text:
idam Ecclesiasticorum interpretum causas quaerit, quare Herodes ista sit suspicatus, ut putet a moreo, quasi erroris alieni nobis reddenda sit ratio, aut μoccasionem, cum utique eo tempore quo Joannes decollatus est, Dominus triginta esset annorum: μετεμψυχώσις autem post multos annorum circulos, in diversa corpora dicat animas insinuari. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem propter Herodiadem, uxorem Philippi fratnarrat historia, Philippum Herodis majoris filium sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem hujus Herodis, sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem filiam Aretae regis; postea vero 101 socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem prioris mariti, Herodis inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet: Anno quintode
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tamen sufficit nr̃a relinquere. hisi relinquamꝰ.
⁊ nos. Quid est quod dicimus relinquamus
⁊ nos e Si enim nos medipsos relinquimus. quo ibi¬
mus extra nos: Uel quis est qui uadit si se deserit
Sed aliud sumus per peccatum lapsi: aluid ꝑ naturam
conditi. Aliud quod facimus : aliud quod facti sumus.
Relinquamus nos medipsos: quales peccando nos fecimus:
⁊ maneamus nos medipsi. quales per gratiam facti su¬
mus. Ecce ⁊ enim qui suꝑbus fuit. si conu̾sus ad xp̃m¬
humilis factus est: semedipsum reli quit. Si luxuriosꝰ
quisq ad continentiam uitam mutauit: ab negauit u¬
tiq quod fuit. Si auarus quisq ambire iam desit. ⁊ lar¬
giri iam didicit. ꝓpria qui prius aliena rapiebat ꝓcul
dubio semedipsum reliquid. Ipse quidem est ꝑ natu¬
ram: sed nõ est ipse ꝑ malitiam. Hinc enim scriptũ¬
est. Uerit impios ⁊ nõ erunt. Lonuersi namq un¬
piĩ. nõ erunt: nõ quia om̃ino nõ erunt in essentia.

Expanded text:
Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui suhumilis factus est, semetipsum reliquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, non quia non er