comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taq sacerdos cuidis pensationis cura commissa est : Non solum sine cupiditate sed &iam
cum laude pi&atis accepit apopulo dispensanda & fideliter dispensat acepta. Quia
om̃ã sua autreliquid aut eđae rebus adiunxit & se in mimero pauperum pauꝑta¬
tis amore constituit : itaut unde pauperibus subministrat : inde &ipsetamquam pauꝑ
uoluntarius uiuat : Vlericiquoque quos pauperes autuoluntas aut natiuitas fecit
Cum ꝑ fectione uirtutis uitae Necessaria siue indomib suis siuein congre gatione uiuer¬
tes accipiunt quia adea accipienda non eos habendi cupiditas ducit : sed cogit uiuendi
Necessitas QUIOFAEERE DEBEANT CLERICI QUORUAL IN¬
HIRALITAS NONPOTEST SUA CONTEM NERI¬
lli autem quitam in firmi sunt ut possessionibus suis renunciare Nom possint sicaq
accepturierant dispensatori relinquant nihil habentibus conferenda sinepet cato
possident sua. Quia & ipsi quodam modo sua relinquunt quando propriis contenti

Expanded text:
 Sacerdos, cui dispensationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipiat a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut relinquit aut Ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat. Clerici quoque, quos pauperes aut voluntas aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt, quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit vitae e. CIX. Quid facere debeant clerici, quorum infirmitas non potest sua contemnerlli autem, qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua : quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti
Abbreviated transcription (Latin):
quamille qui exmultis quac possid& cđac aliquid ystat acsede coquod p̃sitrit forsi¬
taniactant : Dura sunt quȩdico Necego difficeor: Dura sunt sed obseruare nolentibus
c& crum si fiant istaquȩ difficilia nion facientib sunt statim facilia facientibus fiunt Non
ergo caquȩnolumus obseruare in possibilitaf Nobis facit dura sednouitas in usum ueniant &¬
neminem frequentata conturbant : Namquȩ roquid sit corum quõ dixi difficile ut homo
si pp̃t hoc nonuult̃ sua relinquere ut habeat unde uiuat ut quid accipit underationem¬
reddat :: ut quid peccatis alienis sua multiplicat : QUISINTETIAM OVICUM

Expanded text:
quam ille qui ex multis quae possidet, Ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit, forsiquam ille qui ex multis quae possidet, Ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit, forsitan jactat. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor; dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista, quae difficilia non facientibus sunt, statim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed novitas. In usum veniant, et neminem frequentata conturbabunt. Nam quaero quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo Si propter hoc nonreddat? ut quid peccatis alienis sua multiplicat? Idem ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
sempiterNa contemnat : Quod si quilib& minister ecłae Non habeat undeuiuat Non cired
didit hic sed Necessaria p̃stat eđa ut in futuro p̃mium laborissui recipiat quod in hac
uita lam spe dominicȩ promissionis exspectat: Illi quoque quiuel idonci nihilsi quidem
dariuelut debitum poscunt sed tamen ecł ac sumptib uiuunt.: Non est ineum dicere qua¬
lipeccato cibos pauperum p̃ sumendo suscpiant quicłam quam uiuare deproprus facultatib
debuerunt suis ex pensis in sup gnruant . Propter hoc fortassis in congregatione uiuentes¬
Ne alips pauperts pascant Ncaduenientes ex cpiant aut resuum censum expensis cotidia¬
tis inminuat: Quod sialiquid defrucib suis cđ ac udut proipsa expensa sue contuilerutt
Nonsepferant in anuactantia illis quos nihil habentes pascit &uefcit eđa quia perfec¬
tior c̃ ille quisemundi rebus expoliat aut quicum nihil habuerit Nicchabere desiderit

Expanded text:
sempiterna contemnat. Quod si quilibet minister ecclesiae non habeat unde vivat: non ei praemium sempiterna contemnat. Quod si quilibet minister ecclesiae non habeat unde vivat: non ei praemium reddat hic; sed necessaria praestet ecclesia: ut in futuro praemium laboris sui recipiat, quod in hac vita jam spe dominicae promissionis certus exspectat. Illi quoque qui velut idonei nihil quidem sibi dari velut debitum poscunt, sed tamen ecclesiae sumptibus vivunt, non est meum dicere, quali peccato cibos pauperum praesumendo suscipiant, qui ecclesiam quam juvare de propriis facultatibus debuerunt, suis exne aliquos pauperes pascant, ne advenientes excipiant, aut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis Ecclesiae velut pro ipsa expensa sua contulerint, non se praeferant inani jactantia illis quos nihil habentes pascit et vestit Ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
habentes proprium Non peccata sed alimenta quibus indigere uidentur accipunt Ita possesso¬
res Non alimenta quibus habundaNT sed ciliena peccata suscipiunt : Ipsi quoque pauperes si
sepossunt suis art ficus aut laborib expedire : Non p̃sumant quod d eb& debilis & infirm
accipere : Nefortecđa quae potest omni solatio destitutis Necessaria ministrare. siom̃s &iam
nihil indigentes accipiant rrruata illis quib: deb& oportere redditredentes ea quibus opus
Non habent aut accipiunt᷑ libenter autexigunt : Nimis carNaliter sapiunt siputant quod
eđae fideliter seruientes stipendia terrena acNon potius p̃mia a&erna ꝑcipiant: Sȩcularis
quippemilitiae quia caclestia Non hab& terrena strenue militantib prȩstat : Vndesa¬
tis indignum est si fidelis & operosa deuotio dericorum pp̃t stipendium temporale p̃mia

Expanded text:
habentes proprium, non peccata, sed alimenta quibus indigere videntur, accipiunt; ita possessohabentes proprium, non peccata, sed alimenta quibus indigere videntur, accipiunt; ita possessores, non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes, si se possunt suis artificiis aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis aut infirmus accipere, ne forte ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministrare, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet, subvenirnon habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt; nimis carnaliter sapiunt, si putant, quod ecclesiae fideliter servientes stipendia terrena, ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe militia quia coelestia non habet, terrena strenue militantibus praestat. Unde satis indignum est, si fidelis, et operosa devotio clericorum, propter stipendium temporale praemia
Abbreviated transcription (Latin):
gi quodtant actales uiri quiuolentes ferexpĩ discipuli renunti auerunt omnibus que ha¬
bebant nonut pos sessores sedut procuratores facultates e ł ac possidebant : &id crco scien
tes nihil alud ec̃ resełae Nisiuota fidelium pra&iapetcatorem & patrimonium pau¬
perum : nonea sum dicauerunt inusus suos ut proprias sedut commendatas pauperibus
diuiserunt : Hocest possidendo contemere Non sibi sedalus possidere. Nechabendi cupidi¬
tatem eł at facultates ambire: sed ea spr&ate subueniendi suscipere : Quod hab& eđła om
nibus niihil habentibus habere commune : N ealiquid in decis qui sibidesuo sufficiunt eroga¬
re quandonihil aliud sit habentib darequam ꝑ dere:¬
EAMDUO DAMTNO AN INAE SUAE AS ECTA QUEPAUST¬
RES PAS CIT ACCIPIONT ILLI OUISIBI DESUO SUFFICUN
ec illi quisua possidentes dari sibi aliquiduolunt sine grande peccatosuo unde pauꝑuiturus

Expanded text:
gi quod tanti ac tales viri qui volentes esse Christi discipuli, renuntiaverunt omnibus quae hagi quod tanti ac tales viri qui volentes esse Christi discipuli, renuntiaverunt omnibus quae habebant non ut possetes nihil aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum, non eas vendicaverunt in usus suos, ut proprias; sed ut commendatas, pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere, nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Quod habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habet commune. Nec aliquid inde eis, qui sibi de suo sufficiunt, erogat: quando nihil aliud sit habentibus dare, quam perderequo damno animae suae ab ecclesia, quae pauperes pascit, accipiant illi qui sibi de suo sufficiunt. 1. Nec illi qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo, unde pauper victurus
Abbreviated transcription (Latin):
pedit facultates eđac possideri & proprias ꝑ fectionis amore contemni: Nonenim pro¬
priȩ sunt sed commanes eđae facultates : Rid eoquis quis omnib: quae habuit di¬
missis aut uenditis fit rei suac contemptor cump̃positus fuerit factus eđȩ omnium quȩ
hab& ecła efficitur dispensator : Denique sc̃s paulinus ut ipsi melius
p̃dia quae fuerunt sua uendita pauperibus erogauit : sed cum postea factus c& ep̃s
& propria debere pp̃t ꝑfectionem contempni. & sine inpedimento ꝑ fectionis posse¬
ccłae quȩ sunt ꝑ fecto communia possidere : Quid sc̃s hilarius  Non ne & ipse om̃a¬
sua aut parentib reliquit autuendita pauperib errogauit : Istamen cum merito
ꝑfectionis suae fier& ecłae arelatensis ep̃s quodillatunc habebat eđa nonsolum
possedit sede&iam acceptis fidelium numerosis hereditatib ampliaut : sstiergo tam sc̃i ꝑfec
tan scularium quam diuinarum literam sincambiguitate doctisimi si scirtnt rescłas

Expanded text:
ecclesiae possideri et proprias perfectionis amore contemni. Non enim propriae sunt, sed communes, ecclesiae facultates: et ideo quisquis omnibus, quae habuit, dimissis aut venditis, fit rei suae contemptor, cum praepositus fuerit factus ecclesiae, omnium quae habet ecclesia efficitur dispensator. Denique sanctus Paulinus ut ipsi melius nostis, ingentia praedia quae fuerant sua, vendita pauperibus erogavit. Sed cum postea factus fuisset et propria debere propter perfectionem contemni, et sine impedimento perfectionis, posss que sunt profecto communia possideri. 206 Quid Sanctus Ylarius? Nonne ipse omsua, aut parentibus reliquit, aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen, cum merito perfectionis suae fieret ecclesiae Arelatensis episcopus, quod illa tunc habebat ecclesia non solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haereditatibus ampliavit. Isti ergo tam sancti, ttam saecularium, quam divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Nis homines xpõdeberenT testimonium ꝑ hbere. Sed si hoc dicitis respond& quidem ille uobis:
Non summissus Nisiadoues que perierunt domusi srł Sed sicut uos in actibus a postolorum
increpat paulus uobis primum oportuerat adnuntiari uerbum dĩ sed quia expullistis illico
Necuos dignosuitae a &ernae iudicastis. ecceinquit conuertimus nos ad gentes : De monstremus
ꝑ linguas in imicorum suorum : Non ne quando ill&̃ po&a fecundissimus intersua carmina

Expanded text:
nis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, Vobis, inquit, primum oportuerat annuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus  linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina
Abbreviated transcription (Latin):
exortando modo sustinendo modo increpando curare ut subope xp̃i ullius salus
in hacuita debeat disperari: . Iamnunc sisatis apparuerit quod diuina p̃cepta cal¬

Expanded text:
exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta cal
Abbreviated transcription (Latin):
licta quibus consentiunt decolorant : Illos&iam p̃termitto quicupientes adipisci quod
diligunt uelre fugientes pati quodm &uunt. aut fidem catholicam produnt : aut menda¬
cium p̃stantiam ueritatis addicunt. Illud dico quinesciat aliter homines cogitatione
subita aliter difinccione delinquare. aliter sermone. aliter opere aliterneces sitate: ali¬
ter uoluntate peccare: Cumigitur tam multi plicibus acmultum ab inuiaem distantib
modis homines pectent quis non intellegat un omodo eis Non posse utiquem ederi. quo¬
rumtam diuersi sunt morbic & ideo dupliciter quidem fragilitas huma radĩ p̃cep¬
ta contempnit. aut faciendo quodu&uit. aut Non faciendo quo diussit : sed qm̃ non solũ
exillis causis quas commemoraui. sed &iam ex aliis quas noncon memorriu inp̃ceptis suis
dm̃ contempnunt quieuis p̃cepta Non faciunt. sicdebent omnes modo docendo modo

Expanded text:
licta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod licta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produnt, aut mendacio praestantiam veritatis addicunt. Illud vero dico: Quis nesciat aliter homines cogitatione subita, aliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetuit, aut non faciendo quod jussit: sed quomodo non solum ex illis causis quas commemoravi, sed etiam ex aliis quas non commemoravi, in praeceptis suis eum contemnunt, qui ejus praecepta non faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo
Abbreviated transcription (Latin):
serenda ponamus : Ouaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint duuna p̃cepta
calcantes an promodo peccati debeant edesiastica seueritate coargui: OUOD YRO
diuer sitate peccantiũ alii PORTaNdΙSΩΥT alii
iuna om̃s ae gritudine mentium laborarent acparibus animorum morbis affecti
nihil ab inuicem discreparent : autsustinere Necesseeẽt aut argui : Nuncuero pp̃te¬
rea alii portandi sunt. aliicasti gandi : Quia prodiuersitate peccantiummodus quoque
diuersus est peccatorum & utique itapeccatis dissimilia sunt adhibendaremedia sicat
ex dissimilib: causisueniunt ipsa peccata : : Plerosque enim peccandi consu&udo de¬
lectat alios ad peccandum occasio alicuius lucritem poralis inuitat. frrgilitas Non¬
Nullos inclinat quosdam ignorantia bonifacit Nescire quod peccant. & impedit ma¬
lidulcedo Neccorrepti aliquando sapiant quo dignorant᷑ : Taceo deillis quos aliena de¬

Expanded text:
serenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta serenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debeant ecclesiasticdiversitate peccantium alii portandi sunt, alii Si una omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes necesse esset, aut argui. Nunc vero, propterea alii portandi sunt, alii castigandi, quia pro diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena de
Abbreviated transcription (Latin):
citi quod cis expedire sciunt paternacura prouideant. & qualiter p̃posito
suo sub iectitam quam capiti membra deseruiant acp̃cepta eius uelii łimperiũ
dĩ summo amore custodiart. Hoeẽẽ scm̃ hoc sibi salubre acnecessarium
iudicantes quod retori suo placuerit. Non quodeis in ꝑniciem suia rroganitia
mentis uitiose dicta uerit . Ideoque oboedientia acpatientiae uirtute fundatima¬
iorum suorũ
Non discutiunt constituta sed faciunt : & quando
rigor exigit disciplinae ut seueri acriter agantur. acceptam correptionem magnanimit̃
ferunt. Ne motibus eorum a quibus fuerint obiurgati sed suis neglegentus quod casti¬
gantur ad scribunt : Cuies quo que suos plebeio sanobiles diuites & potentes qualitertrac¬
tare autregere debeant sacerdotes huius libelli series continebit: Quaeego sicut saepelam
dixi scribere Non auderem siuobis Negare aliquid pocuissem: sediam capitula ipsa dis¬

Expanded text:
citi, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito citi, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuerit; non quod eis in perniciem sui arrogantia mentis vitiosae dictaverit. Ideoque obedientiae ac patientiae virtute fundati, majorum suorum non discutiunt constituta, sed faciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam correptionem magnanimiter ferunt; nec motibus eorum a quibus fuerint objurgati, sed suis negligentiis, quod castigantur, ascribunt. Cives quoque suos plebeios et nobiles, divites ac potentes, qualiter tractare et regere debeant sacerdotes, hujus libelli series continebit. Quae ego, sicut saepe jam dixi, scribere non auderem si vobis negare aliquid potuissem. Sed jam capitula ipsa dis
Abbreviated transcription (Latin):
quam quedicat attendunt : Necrationem dictorum sed dignitatem dicentium pra¬
ua examinatione discutiunt & quod facere aut ficrinolunt. dici quoque sibi fasti¬
diunt. Paractiores aliquid doctrinae &iam quod scire cupiunt ignorar&: quan
apersona inferiore cognoscere : Cumueritas undecumque daruerit Non sit in¬
genio humano deputanda seddõ : Nec aliquorum debeat credised omnium. quȩ ꝑ
setalis actanta est ut nontunt sit magna fieam magnidocueriN sed potius ipsa
magnos faciat eos aquibus doceri ueldici potuerit : Voluistis itaque uobis propri¬
&atem uitae accualis exponi ut uos cumuris secundum ipsam uixisse semꝑ &
uiuere probaritis : Non qualiter uob̵ c& uuendum meis disputationebus dis¬
cer& is : siquidem conuersatio religiosa actualis ẽ uita quȩ doc& quo modo p̃posit
subseregant uiuentes & diligant ac nonminus decorum quamdesua salute solli¬

Expanded text:
quam quid dicat attendunt; nec rationem dictorum, sed dignitatem dicentium praquam quid dicat attendunt; nec rationem dictorum, sed dignitatem dicentium prava examinatione discutiunt; et quod facere aut fieri nolunt, dici quoque sibi fastidiunt; paratiores aliquid doctrinae, etiam quod scire cupiunt ignorare; quam a persona inferiore cognoscere: cum veritas undecunque claruerit, non sit ingenio humano deputanda, sed Deo; nec aliquorum debeat credi, sed omnium, quae per se tanta et talis est, ut non tunc sit magna, si eam magni docuerint; sed potius ipsa magnos faciat eos, a quibus doceri vel disci potuerit. Voluistis itaque vobis proprietatem vitae actualis exponi, ut vos cum vestris secundum ipsam vixisse semper, et vivere probaretis; non qualiter vobis esset vivendum meis disputationibus disceretis. Siquidem conversatio religiosa actualis est vita, quae docet quomodo praepositi sub se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, quam de sua salute solli
Abbreviated transcription (Latin):
liter dicta diudicent a me tamen dici Nondebuisse contendant : Sic que aut materiã
disputationis aut ꝑ sonam dispotantis inrideant. Sed qm̃ sanamens inconparabiliter
amplius oboedientiae fructum deb& app&ere quamuitare iniustȩ obtrectationis ob¬
probrium leuius credidime grauari rep̃hendentium dictameo iudicio quam ꝑtinacis
oboedientiae subiacere periculo pro indesecurus quoduosmihi ꝑficiendi facultatem
p̃cibus in p&r&is ad nõ qui iussistis ut loquerer : & p̃ sumptionem meam apud cos qui
me iudicaturi sunt excus&is ut opus susceptum uobis orantibus aduuandus expediam:
ed prius quam mem brartim singulaquȩ proposuistis absoluam. uniuersaliter deip¬
sare quae in hoc libello tractanda est paucamihi uideo eẽ dicenda: Quibus euident̃
appare at qui rationemihi succen suri posse p̃fatus sim abeis quimagis quis dicat

Expanded text:
liter dicta dijudicent, a me tamen dici non debuisse contendant; sicque aut materiam liter dicta dijudicent, a me tamen dici non debuisse contendant; sicque aut materiam disputationis, aut personam disputantis irrideant. Sed quoniam sana mens incomparabiliter amplius obedientiae fructum debet appetere quam vitare injustae obtrectationis opprobrium; levius credidi me gravari reprehendentium dicta mea judicio, quam pertinacis inobedientiae subjacere periculo. Proinde securus, quod vos mihi perficiendi facultatem precibus impetretis a Domino, qui jussistis ut loquerer, et praesumptionem meam apud eos qui me judicaturi sunt, excusetis; opus susceptum vobis orantibus adjuvandus expediam. 2. Sed priusquam membratim singula quae proposuistis absolvam, universaliter de ipsa re quae in hoc libello tractanda est pauca mihi video esse dicenda: quibus evidenter appareat qua ratione mihi succenseri posse praefatus sim, ab eis qui magis quis dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
Quperiore librorationem contempla¬
tiuȩ uitae cmplexus prouiribus quasdãs
donare dignabitur deactualiuita sicut
promisi disputare constitui. Qua p̃p̃ter
quodin p̃fatione primiuo luminis feci
Hic quoque officumei necessitatem paucis
aperio : Quia si potuissem sine in oboedientia
Noxa quo diubebatis ab nuere : Num quã
me propriȩ uoluntatis in fanctu commite¬
rem obtrectatorum maliuolodente car¬
pendum quinolentes aduertere quam
inuitus haec scribenda susceperim Totum
quod est urãe iussionis adplicaturi sunt
forteuitio uanitatis. maxime siderebusta¬
libus locuturus quibus eelesiastior rumpe¬
ne omnium conuersatio tenenda describitur:
aliquidtale posuero quod secu lariter uiuentiũ
mentes offendant & cum indescriptione ecdesiasticae uitae mores suos quos nescire magis
quam emenda reuolunt uiderint publicari inme tam quam suorum actuum proditorem
carnaliter commoti deseuiant atq ea quae fuerintdõ donante prolata & sirationabi¬

Expanded text:
uperiori libro rationem contemplativae vitae complexus, pro viribus quas Dominus donare dignabitur, de actuali vita, sicut promisi, disputare constitui. Quapropter sicut in praefatione primi voluminis feci, hic quoque officii mei necessitatem paucis aperio: quia si potuissem sine obedientiae noxa quod jubebatis abnuere, nunquam me propriae voluntatis instinctu committerem obtrectatorum malevolo dente carpendum; qui nolentes advertere quam invitus haec scribenda susceperim, totum quod est vestrae jussionis, applicaturi sunt forte vitio vanitatis: maxime si de rebus talibus locuturus, quibus ecclesiasticorum pene omnium conversatio tenenda describitur, aliquid tale posuero, quod saeculariter viventium mentes offendat; et dum in descriptione ecclesiasticae vitae mores suos quos nesciri magis quam emendari volunt viderint publicari; in me tanquam suorum actuum proditorem, carnaliter commoti desaeviant, atque ea quae fuerint, donante Deo, prolata, etsi rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sunt cunuchi diuitum & regum : Sufficit utiq cum xp̃iani fiunt & dip̃cepta custodiunt
eotamen proposito sunt ut conuiges si potuissent habereNT . C& eris indomodĩ coniugatis fidelib: ad¬
acquari qui prolem licite pudiceq: susceptam indĩ timore Nutriunt docenTes filios suos ut porant
res animiuirtute Sed carnis Necessitate onducur : contendat sane quiuo luerit dehis prophea

Expanded text:
sicut sunt eunuchi diuitum et regum, sufficit utique, cum christiani fiunt et dei praecepta custodiunt, sicut sunt eunuchi diuitum et regum, sufficit utique, cum christiani fiunt et dei praecepta custodiunt, eo tamen proposito sunt, ut coniuges si potuissent haberent, ceteris in domo dei coniugatis fidelibus adaequari, qui prolem licite pudiceque susceptam in dei timore nutriunt, docentes filios suos, ut ponant res animi uirtute sed carnis necessitate non ducunt. contendat sane qui uoluerit de his prophe
Abbreviated transcription (Latin):
patisont sunt autem ali qui ab hominib factisunt & sunt spadones qua escipsos casticuerant propter
reqnum cadorum qui potist capere capiat : quidueratius quid lucidius dicipotut : X p̃sdicit ueri¬
sasdicit uirtus & sapientia dĩ dicit eos quipio proposito abuxore ducenda secontinuerint castrasse
scipsos propter regnum cadorum & contra humana uanitas impia temeritate contendit
cos qui hoc facunt p̃fentem tantum modo necessitatem molestiarum coniugalium deutare in reg¬
No autem cacdorum amplius quicquum e& cris Nonhabere : Dequib autem spadonibus loquit᷑
ds̃ ꝑesaram proph&a quib sedicat daturum indomosua & in muro suo locum Nominatum meli¬
orem multo quam filiorum at que filiarum : nisidehis qui se ipsos castran propter regnum
caelorum Namillis quib: ipsumii uirile membrum debilitatur ut generare nompos sint

Expanded text:
nati sunt; sunt autem alii qui ab hominibus facti sunt; et sunt spadones qui se ipsos castrauerunt propter nati sunt; sunt autem alii qui ab hominibus facti sunt; et sunt spadones qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum. qui potest capere, capiat. quid ueracius, quid lucidius dici potuit? Christus dicit, ueritas dicit, uirtus et sapientia dei dicit eos, qui pio proposito ab uxore ducenda se continuerint, castrare se ipsos propter regnum caelorum, et contra humana uanitas inpia temeritate contendit eos, qui hoc faciunt, praesentem tantummodo necessitatem molestiarum coniugalium deuitare, in regno autem caelorum amplius quidquam ceteris non habere! De quibus autem spadonibus loquitur deus per Esaiam prophetam, quibus se dicit daturum in domo sua et in muro suo locum nominatum, meliorem multo quam filiorum atque filiarum, nisi de his, qui se ipsos castrant propter regnum caelorum? nam illis, quibus ipsum uirile membrum debilitatur, ut generare non possint,
Abbreviated transcription (Latin):
regnum caelorum sed propter p̃sens seculum dnõ placerenos uelle aut propter uitamistam
non prop̃t a& ernum eẽ scãs & corpore & spũ : hoc credere quid est aliud nisimi rabiliorem
eẽ omnib: hominib: sicenim apłs ait : siin hac uita tantum inxpõ sperantes sumus miserabilio¬
res sumus omnibus hominib:: anuero qui fiengit panem suum ȩsurienti sitantum propt̃
hanouitam facit stultus est : &illeerit prudens qui castigat corpus suum us que ad continentiã
quanec coniugio misceatur srer Nihil proderit in regnocaclorum: postremo ipsumdnm audi¬
amus cud &is simam hinc sententiã proferentem: Namcum deconiugib Non separandisnisicausa
fornicationis duinae acterribilter loquaer&ur. Dixer̃ ei discipali sitalis est causa cumuxore
nonex pedit Nubere quib ille non om̃s inquit capiuret uerbum hocsunt enim spado res quita

Expanded text:
regnum caelorum, sed propter praesens saeculum domino placere nos uelle aut propter uitam istam, regnum caelorum, sed propter praesens saeculum domino placere nos uelle aut propter uitam istam, non propter aeternam esse sanctas et corpore et spiritu. hoc credere quid est aliud nisi miserabiliorem esse omnibus hominibus? sic enim apostolus ait: si in hac uita tantum in sperantes sumusmiserabiliores sumus omnibus hominibus. uero qui frangit panem suum esurienti, si tantum propter hanc uitam facit, stultus est, et ille erit prudens, qui castigat corpus suum usque ad continentiam, qua nec coniugio misceatur, si ei nihil proderit in regno caelorum? Postremo ipsum dominum audiamus euidentissimam hinc sententiam proferentem. nam cum de coniugibus non separandis nisi causa fornicationis diuine ac terribiliter loqueretur, dixerunt ei discipuli: si talis est causa cum uxore. non expedit nubere. quibus ille, non omnes, inquit, capiunt uerbum hoc. sunt enim spadones qui ita
Abbreviated transcription (Latin):
iuctus est cogitat eaquae sunt mundi quomodo placeat uxori & diui saest mulier in nupta
& uirgo quae innupta est sollicita est quae sunt dni ut sit scã & corpore & spũ quae autem nupta
est sollicita est quȩ sunt mundi quomodo placeat uiro : Nonutique ait cogitate aquȩ se curitatis
sunt in hoc seculo ut sine grocuorib molestiis tempus transigat Ne queadhoc diui samdicit innub¬
tam & uirginem abeaque Nupta est id est distinctam atque discr&am ut innuptam in acuita saecu¬
ra sit proptertem porales molestias cuitandas quibus nupta Non car& sed cogitat inquit
quȩ sunt dñi quomodo placeat dnõ & sollicta est quae sunt dñi ut sit scu & corpore &spũ fisi
forte usque ad eo quisque in si pienter contentio sus est ut con&ur ad serere Non propter

Expanded text:
iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. et diuisa est mulier innupta iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. et diuisa est mulier innupta et uirgo: quae innupta est, sollicita est quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro? non utique ait: cogitat ea, quae securitatis sunt in hoc saeculo, ut sine grauioribus molestiis tempus transigat; neque ad hoc diuisam dicit innuptam et uirginem ab ea, quae nupta est, id est distinctam atque discretam, ut innupta in hac uita secura sit propter temporales molestias euitandas, quibus nupta non caret, sed, cogitat, inquit, quae sunt domini, quomodo placeat domino, et: sollicita est quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu. nisi forte usque adeo quisque insipienter contentiosus est, ut conetur adserere non propter
Abbreviated transcription (Latin):
sentem que Necessitatẽ coniuga torum Nonquidem aduitã aern amuerum tamon ad excellentẽ
gloriam & honorem qui ꝑp&uac continentiae reseruatur in pedire eorum meritum dicimus Neq
hoctempore Nisicis quisenon continent nuptia s expedire tribulationem quaecarnis ex affectucar¬
Naliuenientem sine quodnuptiae In continenti amẽe. Non possunt Nectatere uoluisse apostolum
uera proponentem : Necplenius explicare hominum infirmitati parcentem : Niam scriptura¬
rum diuinarum euidentis simis testimoniis quȩ pronrãẽ memoriae modulo recordari ualuerimꝰ
darius appareat : Non p̃p̃t p̃sentem huius seculi uitam sed propt̃ futuram quae m regnocaclorum
promatitur ꝑ p&uam continentiam deligendam : quis autem hoc aduertat in eoquod paulo postidem
apłsait qui sineuxoreest cogitat ea quae sunt dñi quomodo placeat dño quiautem matrimonio

Expanded text:
sentemque necessitatem coniugatorum non quidem ad uitam aeternam, uerumtamen ad excellentem sentemque necessitatem coniugatorum non quidem ad uitam aeternam, uerumtamen ad excellentem gloriam et honorem, qui perpetuae continentiae reseruatur, inpedire eorum meritum dicimus neque hoc tempore nisi eis, qui se non continent, nuptias expedire tribulationemque carnis ex affectu carnali uenientem, sine quo nuptiae incontinentium esse non possunt, nec tacere uoluisse apostolum uera praemonentem nec plenius explicare hominum infirmitati parcentem. Nunc iam scripturarum diuinarum euidentissimis testimoniis, quae pro nostrae memoriae modulo recordari ualuerimus, clarius adpareat non propter praesentem huius saeculi uitam, sed propter futuram, quae in regno caelorum promittitur, perpetuam continentiam deligendam. quis autem hoc non aduertat in eo, quod paulo post idem apostolus ait: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino; qui autem matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentem Necessitatem siceẽ  accipien dum tam quã in hoc feculo meliores sint sacre uirgi¬
Nes fidelib: coniugatis : in regno autem calorum at quein futuro seculo pares sint : Necillut
ubiat. Denuibentib tribulatiorlem autem carnis habebunt huitis modi ego autem̃ uoł paro¬
Itaintellegendum tam quam eiuptiarum pet catum &dam natio Nem maluerit tatere quamdicere: ha¬
rum quippe duarum sententiarum singulas duoerf ores sibim& controsinoneas intellegendo tenu¬
erunt: illam enim dep̃senti Necessitate illi prose interp̃tantur quinubentes nonnubentib aequare conten¬
dunt. hocuero ubiditum est ego autem uobis parco illiquinuberies damnare p̃sununt : osautem secundum
scriptuterum scarum fidem sanamque doctrinam Necpeccatum tc̃ dicimus nubtias & carumtamen
bonum Nonsolum in fra uir ginalem uerum &iam in frauidualẽ continentiam constituimus. prȩ¬

Expanded text:
praesentem necessitatem, sic esse accipiendum, tamquam in hoc saeculo meliores sint sacrae uirgipraesentem necessitatem, sic esse accipiendum, tamquam in hoc saeculo meliores sint sacrae uirgines fidelibus coniugatis, in regno autem caelorum atque in futuro saeculo pares sint, nec illud, ubi ait de nubentibus: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parita intellegendum, tamquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. harum quippe duarum sententiarum singulas duo errores sibimet contrarii non eas intellegendo tenuerunt. illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus aequare contendunt, hanc uero, ubi dictum est: ego autem uobis parco, illi, qui nubentes damnare praesumunt. nos autem secundum scripturarum sanctarum fidem sanamque doctrinam nec peccatum esse dicimus nuptias et earum tamen bonum non solum infra uirginalem, uerum etiam infra uidualem continentiam constituimus prae
Abbreviated transcription (Latin):
nentiae Nonp̃cipue laudari sedtantũ Nonuituperari sufficer& si propterta tener&ur
qm̃ nubere crimen c&̃: Deinde quia non huma nasententia sed diuinae scripturae auctoritate
ad tam excellens donum homines ex hortandisunt : Non mediocriter Neque p̃tereunter agendum
est necuiquam ipsadiuina scriptura inaliquomentita uideatur : deortantur enimpotius
quam exhartantur uirgines acras quieas sic permanere nuptiarum damnatione compellunt
Vnde enim confidunt uerumẽẽ. quod scretum est & quinondat paptum melius facit
Si falsamputant eẽ quodiux auta superius nihil hominus scriptum est & quidat uirginẽ
suam bene facit . Siautem lo quentis cripturae denuptiarum bono indubitanter credideriNT :
Eadem caelestis eloquiuer acissima auctoritate firmort&e ad melius suum ferueN÷ afi¬
dentia lacritate trunscurrent undeiam satis prosuscepto Negttio deximus & quantum po¬
tuimus demon strauimus : Nec aliud quodait apłs existimo autem hocbonum esse propter

Expanded text:
nentiae non praecipue laudari, sed tantum non uituperari sufficeret, si propterea teneretur, quoniam nubere crimen esset. deinde quia non humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum est, ne cuiquam ipsa diuina scriptura in aliquo mentita uideatur. dehortantur enim potius quam exhortantur uirgines sacras, qui eas sic permanere nuptiarum damnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit, si falsum putant esse, quod iuxta superius nihilominus scriptum est: et qui dat uirginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacritate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud, quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter
Abbreviated transcription (Latin):
carȩ sunt potuit intrepidus immolare propter regnum caclorum : continentia quippe Non corporis
sed a nimi uirtus est : Virtutes autem animi aliquando inopere manifestantur. aliquando in habitu
latent : Sicut martrrii uirtus eminuit apparuit que tolerando passiones : sed quam multi sunt incadem
uirtutt animini quibus tentatio deest quaid quod intus est in conspectud̃ & iam in hominum procedat

Expanded text:
carae sunt, potuit intrepidus immolare propter regnum caelorum. Continentia quippe non corporis, carae sunt, potuit intrepidus immolare propter regnum caelorum. Continentia quippe non corporis, sed animi uirtus est. uirtutes autem animi aliquando in opere manifestantur, aliquando in habitu latent, sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt in eadem uirtute animi, quibus temptatio deest, qua id, quod intus est in conspectu dei, etiam in hominum procedat
Abbreviated transcription (Latin):
n pͥost tramo numquid& mori pecatumest aut mortum sepdare pon&iaomnbonum opushumante¬
tisest & tamen purificatio & indemandata est quia & mortium corpusuita deserente nionpeccatũ c
sedp cetaũ significat animac defreo iustitia honum inquam sunt nubtiae & conticeom̃s calumnias
possunt sanaratione defendi : Nuptus tamen scõrum patrum ponquas nuptias sed quam continentiã
cimparem quacroimmo onnuptias naptis tamparinomnib: munus est mortali hominum Nature
datum sed homines quinuptus utuntur illis hominib quilonge aliter puptus usi sunt quos conferam
qm̃ noninuenio quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendũ est Fisi forte ab rahã
continere senon poss& anubtis propterregnum caclorum quiunicum prolis pignus prop̃t̃ quo d eubtiao

Expanded text:
ri. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non etiam bonum opus humanitari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non etiam bonum opus humanitatis est? et tamen purificatio et inde mandata est, quia et mortuum corpus uita deserente non peccatum est, sed peccatum significat animae desertae a iustitia. Bonum, inquam, sunt nuptiae et contra omnes calumnias possunt sana ratione defendi. nuptiis tamen sanctorum patrum non quas nuptias, sed quam continentiam conparem quaero, immo non nuptias nuptiis — nam par in omnibus munus est mortali hominum naturae datum — sed homines, qui nuptiis utuntur, illis hominibus qui longe aliter nuptiis usi sunt quos conferam quoniam non inuenio, quinam continentes illis coniugatis conferendi sint requirendum est. nisi forte Abraham continere se non posset a nuptiis propter regnum caelorum, qui unicum prolis pignus, propter quod nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
formata corpus hominis reddituroc est : in significatione posita est uitae in formis & in eruditȩ
aqua in formitate qm̃ oport& hominem doctrinȩ forma & erudicione munditꝰ in huius rei
signum illa purificatio p̃cepta est post seminis emissionem : Neque enim & in somnis peccato
fit. & tamen &iam ibi p̃cepta est purificatio: aut si & hoc peccatum quis quam putat non arbi
tren sacader pis e aliquo huiuis modidesiderio quod pro culduibio falsum est : Num quid & soltemen¬
sium petcat sunt stminarum a quibus tamenets cadem logis ueustas pcepit expiari tlomnisi propter
ipsamꝰ mnaerialem in formitatem quac fato conceptu tam quã inedificationem corporis additur aꝑ
hoocum in formiter flut Significari ꝑ illam lexuolut aninum sine disaplinas forma mdecentr
fluuidum acdissolutum quem formari oportero significat cuntalem fluxum corporis ub& purifia¬

Expanded text:
formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae; formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae; a qua informitate, quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in hujus rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. Neque enim in somnis peccato fit, et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. Aut si hoc pectrans accidere nisi ex aliquo huius modi desiderio, quod procul dubio falsum est, numquid et solita mensuum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis uetustas praecepit expiari non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tamquam in aedificationem corporis additur. ac per hoc cum informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purifica
Abbreviated transcription (Latin):
batur ex quo &iam genere &ex quagente e& incar neuenturus : ualde ergo nor̃ fidelium cas¬
tis nuptiis amplius bonum erat quod pater ab recham in suo femore Nouerat cuimanum subdero¬
famulum iussit ut deuxoro quȩfilio ed ducenda iupter& : ponens eim anum subfemore hominis &iu¬
rans ꝑdm̃ cadi quid aliud signi ficabat pisiincarne quȩ exillo femoreoriginem ducer& dm̃ cadi
eẽ uenturum bonum er gosunt Nuptiae inquib: tanto melores sunt coniugati quanto castiores ac fideli¬
ores dm̃timent maxime si filios quoscar Naliter desiderant &iam spiritaliter Nutriant Nec quod
purificari lex hominem & post coniugalem concubitum iub& peccatum eẽ . declarat sinon est ille cui
secundum ueniã conceditur. qui&iam Nimius inpeditõ paetiones: Sed sicut multa lexponit
in sacramentis & umbris fiturorum : quaed amergo insemine quasi materialis in formitas quae

Expanded text:
batur ex quo etiam genere et ex qua gente esset in carne venturus. Valde ergo nostrorum fidelium casbatur ex quo etiam genere et ex qua gente esset in carne venturus. Valde ergo nostrorum fidelium castis nuptiis amplius bonum erat, quod pater Abrfamulum iussit, ut de uxore, quae a filio esset ducenda iuraret. ponens enim manum sub femore hominis et iurans per deum caeli quid aliud significabat nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, deum caeli esse uenturum? bonum ergo sunt nuptiae, in quibus tanto meliores sunt coniugati, quanto castiores ac fideliores deum timent, maxime si filios, quos carnaliter desiderant, etiam spiritaliter nutriant. Nec quod purificari lex hominem et post coniugalem concubitum iubet, peccatum esse declarat, si non est ille, qui secundum ueniam conceditur, qui etiam nimius inpedit orationes. sed sicut in sacramentis et umbris futurorum. Quaedam ergo in semine materialis quasi informitas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Num continentiae p̃ferendum est qui a nontali officio qua erebant illifilios exnuptis qualiducuntur
isti ex quodam sensuratura e mortalis successionem decessioni requi rentis quod quis quis bonum Ne¬
gat Ignorat dm̃ omnium bonorum a calestib: usque ad terrene abimmortalib: usque ad mortalia
creatorem: hoc autem sensu generaendi ricchestiae penitus carent & maxime alites quarum in promtu
est curani dificandi & quaedam coniugiorum similitudo ad simul proqreandum atque nutriendum
sed illi homines iustũ Naturae mortalis affeccũ cuius in suo genere castitas accedente dĩ cultu sicut
quidam intellexerunt intricenario fructuponitur longe s anctiore mente su perabant quidesuis
nuptus filios propt̃ xpm quȩrebant ad genuseuis secundum carnaem destinguendum ab omnibus
gentib sicut dõ disponere placuit ut hocp̃ c&eris ad eum profitandum ualer& quod p̃nuntia¬

Expanded text:
num continentiae praeferendum est, quia non tali officio quaerebant illi filios ex nuptiis, quali ducuntur num continentiae praeferendum est, quia non tali officio quaerebant illi filios ex nuptiis, quali ducuntur isti ex quodam sensu naturae mortalis successionem decessioni requirentis. quod quisquis bonum negat, ignorat deum omnium bonorum a caelestibus usque ad terrena, ab inmortalibus usque ad mortalia creatorem. hoc autem sensu generandi nec bestiae penitus carent et maxime alites, quarum in promptu est cura nidificandi et quaedam coniugiorum similitudo ad simul procreandum atque nutriendum. sed illi homines istum naturae quidam intellexerunt, in tricenario fructu ponitur, longe sanctiore mente superabant, qui de suis nuptiis filios propter Christum quaerebant, ad genus ejus secundum carnem distinguendum ab omnibus gentibus: sicut Deo disponere placuit, ut hoc prae caeteris ad eum prophetandum valeret, quod praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse romanẽs ut earder& uuus ieorem &un alterius dom ũ filis in pl&arum in ñrarum quippe
riuptus plus ual& scĩtas satramenti quam ficunditas uteri: Siergo & illi qui pp̃t solam generatio¬
Nem propt̃ quam sunt institute nuptiac conunguntur : Non comparantur patrib: multo aliter
ipsosfilios quamisti quȩ rentib quando quidem filium im molare iussus habra ham in trepidus acde¬
uotus quamde& anta disperatione susceperat unico Nompeꝑcit : Nisieo prohibente manum deponera
quo iubente leuauerat : R estat utuideamis utrum saltem continentes nr̃i coniugatis illis patribus
comparandisint Nisi forte iamisti p̃ferendi sunt cis quib: Nondum quos conferamus inuenimus ma¬
iuisenim bonum erat in illorum nuptus quam est bonum proprium nuptiarum cui procul dubio bo¬

Expanded text:
fecisse Romanus, ut traderet uiuus uxorem etiam alterius domum filiis inpleturam. in nostrarum quippe fecisse Romanus, ut traderet uiuus uxorem etiam alterius domum filiis inpleturam. in nostrarum quippe nuptiis plus ualet sanctitas sacramenti quam fecunditas uteri. Si ergo et illi, qui propter solam generationem, propter quam sunt institutae nuptiae, coniunguntur, non conparantur patribus multo aliter ipsos filios quam isti quaerentibus — quandoquidem filium immolare iussus Abraham intrepidus ac deuotus, quem de tanta desperatione susceperat, unico non pepercit, nisi eo prohibente manum deponeret, quo iubente leuauerat - restat, ut uideamus, utrum saltem continentes nostri coniugatis illis patribus conparandi sint; nisi forte iam isti praeferendi sunt eis, quibus nondum quos conferamus inuenimus. maius enim bonum erat in illorum nuptiis quam est bonum proprium nuptiarum, cui procul dubio bo
Abbreviated transcription (Latin):
ro subditam xp̃oqu& unc ꝑfici&ur cum reuelauerit occultatineb rarum & mani festauerit
cogitationes cordis ut eamlaus sit unicuique ad õ nuncautem sunt manifestȩ sunt latentes dis¬
sensiones &iam solua caritate inter eos quiunum & in uno futuri sunt . qu& unc utique Nulla
erunt : Sicut ergo sacramentum plurtolium nuptiarum illius temporis significauit futurã
multitudinem dõ subiectam interrenis ominib gentib: sic sacroementum nuptiarum singularium
Nr̃i temporis significat unitatem omnium nrm subieitam dõ futuram in un a caelesticiuitate :
itaquesicut duobus plurib ueseruire : Sic ciuuo uiro in alterius traonsire conubium Nectunc licuit
Nec nunclic& : Necum quam licebit : apostatare quippea dimodõ & ire malterius ad ulterinam suꝑ¬
institutionem semꝑ est malum : Neccausa ergo numerosioris prolis fecerunt sci nr̃ĩ quod catodicit᷑

Expanded text:
ro subditam Christo, quae tunc perficietur, cum reuelauerit occulta tenebrarum et manifestauerit ro subditam Christo, quae tunc perficietur, cum reuelauerit occulta tenebrarum et manifestauerit occulta cordis, ut tunc laus sit unicuique a deo. nunc autem sunt manifestae, sunt latentes dissensiones etiam salua caritate inter eos, qui unum et in uno futuri sunt: quae tunc utique nullae erunt. sicut ergo sacramentum pluralium nuptiarum illius temporis significauit futuram multitudinem deo subiectam in terrenis omnibus gentibus, sic sacramentum nuptiarum singularum nostri temporis significat unitatem omnium nostrum subiectam deo futuram in una caelesti ciuitate. itaque sicut duobus pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. nec causa ergo numerosioris prolis fecerunt sancti nostri, quod Cato dicitur