comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conquereris. dubites nolo. utile tibi. tius¬
ꝙ dabo consiliũ. Arripe manib arma.
oratio aures pulset auctoris. quia quando pu¬
gnatur. Qs aptis cȩlis spectat. & partẽ quam
Ille autẽ utitur gladio. qui nulla suꝑio¬
re ac legitima potestate uł iubente ut
cogente. in sanguinẽ alicuiꝰ armatur. Iteͣ.
gerenda bella suscipiunt᷑ abonis. cũ nec rerũ
humanarũ ordine inuenit᷑. ubi eos tale aliqͥd
uł iubere uł intalib obedire ordo ipse con¬
stringit. Alio quin iobes cũ ad eũ baptiz an¬
di milites uenirent dicentes & nos quid faci¬
emus. ñ respendet eis arma abicite. miliciã
istã deserite neminẽ ꝑcutite. ꝓsternite ne¬
minẽ. Seqd quia sciebat eos hȩc militando
facere. non eẽ homicidas. s ministros legis & nͣ
ultores iniuriarũ suarũ. s salutis publiçȩ de¬
sensores: respondit eis. nem inẽ concusseritis.
nulli calumpniã fecerias. sufficiat uobis sti¬
pendiũ ur̾m. It em. Dnm iħm xp̃m audi¬

Expanded text:
conquerens dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium. Arripe manibus arma, oratio aures pulset auctoris, quia, quando pugnatur, Deus apertis coelis spectat, et partem quam Ille autem utitur gladio qui, nulla sure ac legitima potestate vel jubente vel concedente, in sanguinem alicujus armatur. Item, gerenda bella suscipiuntur a bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliquid vel jubere, vel in talibus obedire juste ordo ipse constringit. Alioquin Joannes cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus? responderet eis, Arma abjicite, istam militiam deserite, neminem percutite, prosternite neminem. Sed quia sciebat eos cum haec militando facerent, non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores injuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat vobis stipendium vestrum . It
Abbreviated transcription (Latin):
bi gr̃a. militib ꝓfectorib cunctisq rectorib¬
Quicumq sibi stipendia publice decreta conse¬
quit̾.si ampluis qͣrit. tanꝗͣ. calumpniator. &
concussor. ioħis sententia condempnat᷑.
iruspices. uł incantatores obseruau̾it. ana¬
thema sit. autletiã filacteriis usus fuerit.
tiliũ sub sequunt᷑. uł in domos suas huiꝰ¬
cemodi hoĩes introdurunt. exquirendi ali
ꝯquid arte magica. aut expiandi causa. sub
regula quinquennii iaceant scđm gradus
ricos. magos. aut incantatores existẽ.
aut facere filacteria quȩ animarũ sua¬

Expanded text:
v. g. militibus, protectoribus, cunctisque rectoribv. g. militibus, protectoribus, cunctisque rectoribQuicumque stipendia sibi publice decreta consequitur, si amplius querit, tamquam cumulator et concussor Iohannis sententia condemnatur. aruspices, vel incantatores observaverit, averit, aut phylacteriis usus fuerit, tilium subsequuntur, vel in domos suas hujusmodi homines introducunt, exquirendi aliquid arte magica, aut expiandi causa, sub regula quinquennii jaceant, secundum gradus ricos magos aut incantatores, aut facere philacteria quae animarum sua
Abbreviated transcription (Latin):
seruit leges iusta p̃cipientes. & contraria ꝓhi¬
bentes conuenienti uigore sanciendo. Idem¬
delictũ. s ꝓpt̾ predam militare peccatũ ẽ.
nec rem publicã gerere criminosũ est.
s iđo agͥe rem publicã. ut rem familiarẽ po¬
nis augeas. uidetur ẽẽ dampnabile. ꝓ ptea
eniꝰ ꝓuidenda quadã militantib sunt stipen¬
dia constituta. ne dum sũptus queritur. preda
st̾ dei đo. & quȩ sunt cesaris cesari. Igit᷑ quod
dũ ẽ. S fit intolerabile. dum illum pͣda ex¬
Ait illis. Neminẽ c̃cutiatis neq calũpniã facia¬
tis. s contenti estote stipendiis ur̾is. Sic aitͣ
cognoscere se debet om̃is homo qui nulitat.
Non enĩ tantũ de his militantib scͥptura loqͥt᷑.
qui armata milicia detinent᷑. s quisqͥs mili¬
cie suȩ cingulo utitur. dignitatis suȩ miles
ascribitur. atq ido hȩc sententia pot̾ dici. uer¬

Expanded text:
m rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohim rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sed propter praedam militare, peccatum est; nec rempublicam gerere criminosum est; sed ideo gerere rempublicam ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. Unde enim providentia quadam militantibus sunt stipendia constituta, ne dum sumptus quaeritur, praedsunt Dei Deo, et quae sunt Cesaris Caesari , igitur quod dum est. Sed fit intolerabile, dum illud praeda exAit illis. Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris . Hic jam agnoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de iis militantibus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia potest dici,
Abbreviated transcription (Latin):
de rebus repetendis. aut pulsandoꝵ hostiũ
causa. Iuder dictus ẽ. quia uis dictat po¬
palo. suie qͦd iure disceptet. Iure autẽ dis¬
ceptare ẽ iuste iudicare. Non ẽ enĩ uidexnͥ
on autẽ sine causa gladiũ portat rȩx
iudex est enim contra omnes iniquos ut & tẽr¬
rore compͥmat. quos nequit corrig̾e monitis
salubrib Aggrediatur gͥ secure quȩ sunt dõ
placita. in nullo enĩ ei beatus petrus aberit
cum suo ancipiti gladio. si tam̃ patriȩ saluti
uenit. ut qͦd quisq obtutelã sui corpo¬
ris fecerit. iure fecisse estimetur. Au̾s in libͦ¬
modũ iusta bella gerebant᷑ afiliis isrł.
contra amorreos. Innoxius enĩ transitꝰ
negdibat᷑ qui iure humanę societatis equissi¬
mo patere debebat. AmsR de officiis libro .i.¬
oni ininferenda s depellenda iniuria. lex
uirtus ẽ. Qui eniͣ ñ repellit a socio in u¬
riam si potest. tam ẽ in uicio quã ille
uid distat inter arrianos & donatistas: Quo

Expanded text:
de rebus repetendis, aut pro pulsandorum hostium causa. Judex dictus est quia jus dictat populo sive quod jure disceptat. Jure autem disceptare, est juste judicare. Non est enim judex, on autem sine causa gladium portat rex. Vindex est enim contra omnes iniquos, ut terrore comprimat quos nequit corrigere monitis salubribus. Aggrediatur igitur secure quae sunt Deo placita. In nullo enim Petrus aberit cum suo ancipiti gladio, si tamen patriae salutivenit ut quod quisque ob tutelam sui corporis fecerit, jure fecisse aestimetur. CAP. Lodum iusta bella gerebantur a filiis Israel contra Amorrheos. Innoxius enim transitus negabatur, qui iure humane societatis equissimo patere debebat. Summa de casibus on in inferenda, sed in depellenda iniuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio iniuriam si potest, tam est in vitio quam ille uid distat inter Arianos et Donatistas? Quom
Abbreviated transcription (Latin):
& p̾fatus rex & sui ab ea culpa ĩmunes eẽnt.
Ex gestis karoli oagni iuxta alcuinũ.
osat u & p̃cib adriani romanȩ urbis
ep̃i exoratus karolus rex. bellũ contͣ¬
longobardos suscepit. qͦd pͥus quidem
& a patre eius papa supplicante cũ magna
ex debet furta cohibere. adult̾ia punire.

Expanded text:
et praefatus rex et sui ab ea culpa immunes essent.et praefatus rex et sui ab ea culpa immunes essent.Ex gestis Caroli Magni, juxta Alcuinum. Rogatu et precibus Adriani Romanae urbis episcopi, exoratus Longobardos suscepit. Quod prius quidem et a patre ejus, papa supplicante, cum magna ex debet
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos sc̃ȩ fidei & aduersarios om̃iũ
regionũ. uiriliter ag̾e studete. It em.
Ubi usq nunc parentes nr̃i publicũ mouert̾¬
exercitũ semꝑ uictores extitert̃. nullaq eos
multitudo popłi suꝑare potuit. Non enĩ
audiuimꝰ ut aliquando sine fama uictoriȩ
reuersi fuissent. It sm. Omniũ urͣm nosse
uolumꝰ caritatẽ. quoniã quisqͥs qͦd ñ optantes
dnis in hoc belli certamine fideliter mortuꝰ
fuerit. regna illi cȩlestia minime negabunt᷑.
Nouit enim om̃ps siquilibet ur̃oꝵ morietur.
qͦd ꝓu̾itate fidei & saluatione patriȩ ac de¬
fensione xp̃ianoꝵ mortuus eͣ. Ido ab eo pre
orianus papa indie sc̾o paschę pͣsente
Rarolo imꝑatore anathematirauit
thasmonẽ duc̾e bauuarioꝵ. nͥ in om̃i¬
b obediret eidem imꝑatori. & filiis eius
ac genti francoꝵ sicͣ iurauerat patri suo
pipino & sibi. Qd si nollet. & sanguinis ef¬
fusio fieret. uł aliud aliquid mali. hoc su¬
pra eundem duc̾e & eius consentaneos eẽt.

Expanded text:
inimicos sanctae fidei et adversarios omnium regionum viriliter agere studete. Item. Ubi usque nunc parentes vestri publicum moverunt procinctum, semper victores exstiterunt, nullaque eos multitudo populi superare potuine fama victoriae reversi fuissent. Item. Omnium vestrum nosse volumus charitatem, quoniam quisquis quod non optantes dicimus in hoc belli certamine fideliter mortuus fuerit, regna illi coelestia minime negabuntur. Novit enim Omnipotens, si quilibet vestrum morietur, quod pro veritate fidei, et salvatione patriae, ac defensione Christianorum mortuus est; ideo aAdrianus papa in die sancto Paschae, praesente Carolo imperatore, anathematizavit Thasmonem ducem Bavariorum, nisi in omnibus obediret eidem imperatori et filiis ejus, ac genti Francorum, sicut juraverat patri suo Pippino, et sibi. Quod si nollet, et sanguinis effusio fieret, vel aliud aliquid mali, hoc super eumdem ducem et ejus consentaneos esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatur ep̾o eũ benedicente. & ma¬
num suꝑ caput eius tenente. etiã om̃s
eum benedicit manꝰ suꝑ caput illius
ponat. quia ñ ad sacerdotium sed ad
ministeriũ consecratur. Ex eodeo capi¬
accipit. patenã de manu ep̃i accipiat
uacuam. & calicem uacuũ. De manu uͦ archi¬
diaconi accipiat urceolũ cum aqua. & aqua¬
manile. ac manutergiũ. Ic ẽ o capło .ui.¬
ccolitꝰ cũ ordinatur ab ep̾o quidẽ doceat᷑.
qualit᷑ in officio suo ag̾e debeat. Sed ab
archidiacono. accipiat ceroferariũ cũ
cereo. ut sciat se ad accendenda luminaria
ȩccłȩ mancipari. Accipiat & urceolũ uacuũ
ad suggerendũ uinum in eucharistiã sañ¬
xorcis ĩa cum ordinatur. accipiat de
manu ep̃i
libellum. in quo scͥp¬
ti sunt ex orcismi dicente sibi ep̾o. acai¬
pe. & cõm̃da memoriȩ. & habeto potestatẽ.
imponendi manꝰ suꝑ inerguminum .i. insa¬
faciat de illo u̾bũ ep̾c ad plebẽ. indicans
eius fidem. ac uitam. atq ingeniũ.

Expanded text:
rdinatur, episcopo eum benedicente et majus caput tenente, etiam omneseum benedicit manum super caput illius ponat, quia non ad sacerdotium, sed ad ministerium consecratur. V. Quemadmodum saccipit, patenam de manu episcopi accipiat uacuam et calicem uacuum. De manu uero archidiaconi accipiat urceolum cum aqua et aquamanile ac manutergium.ʼ Item Ysodorucolythus cum ordinatur, ab episcopo quidem doceatur qualiter se in officio suo agere debeat; sed ab archidiacono accipiat ceroferarium cum cereo, ut sciat se ad accendenda luminaria ecclesiae mancipari; accipiat et urceolum vacuum ad suggerendum vinum in Eucharistia coxorcista cum ormanu episcopi libellum in quo scripti sunt exorcismi dicente sibi episcopo: Accipe et commenda memoriae, et habeto potestatem imponendi manus super energumenum, sfaciat de illo verbum episcopus ad plebem, indicans ejus fidem, ac vitam atque ingenium;
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃roꝵ & diaconoꝵ. nͥ certis tp̃rib & diebus
exerceri non debent .i. quarti mensis ieuinio.
septimi & decimi. Sed etiã quadragesimalis
inicii. ac mediane quadragesimȩ die sabbati
ieiunia circa uesꝑam nouerint çȩlebranda.
nec cuꝰlibet utilitatis seu prb̃m seu diaconũ
his preferre. qui ante ipsos fuerint ordinati.
petunt. nullatenꝰ ordinent᷑ nͥ in loco
certo & religioso. uł etiã in ciuitate
saltẽ uno anno ĩmorentur. ut de uita. conuer¬
satione. atq doctrina illoꝵ certitudo possit
aut diaconũ. nec quẽlibet in gradu ȩccła
cemodi manus impositionẽ. & nusquã posse
ministrare adordinantis in uiriam. E. x conđ̾¬
annos .i. antequã ad uiri ꝑfecti etatẽ
ꝑueniat. nullus metropolitanoꝵ or¬
dinare p̃sumat. ne ꝑ etatẽ qđ aliquando
nullomͦ pbr ordinetur. etiã si ualde
sit dignus. quia & ipse dñs.xxxannoꝵ bapti¬
ratus ẽ. & sic cepit docere. Non gͦ oportet
qui ordinandus ẽ usq ad hanc etatẽ legia¬

Expanded text:
diaconorum nisi certis temporibus et diebus exercere non debeant. Id est quarti mensis jejunio septimi et decimi, sed et etiam quadragesimalis initii, ac mediana Quadragesimae die Sabbati jejunio circa Vesperas noverint celebrandas. Nec cujuslibet utilitatis, seu presbyterum, seu diaconum, his praeferre qpetunt nullatenus ordinentur, nisi in loco certo et religioso, vel etiam civitate, saltem uno anno immorentur, ut de vita et conversatione, atque doctrina illorum certitudo possit aut diaconum, nec quemlibet in gradu ecclesicemodi manus impositionem, et nusquam posse ministrare ad ordinantis injuriam. DE annos, id est antequam ad viri perfecti aetatem perveniat, nullus metropolitanorum ordinare praesumat, ne per aetatem, quod aliquando nullomodo presbyter ordinetur, etiam si valde sit dignus, quia et ipse Dominus XXX annorum baptizatus est, et sic coepit docere . Non oportet ergo qui ordinandus est, usque ad hanc aetatem legit
Abbreviated transcription (Latin):
sacrȩ castitatis conscia. ꝑcupiditatẽ arri¬
piunt. quã iacula incentiua naturȩ exꝑiri
possint. Idcirco sacri canones sanxert᷑. ut
subdiaconus non ordinetur ante .xiiii.
annos. nec diaconꝰ ante .xxu. nec prbr ante
xxx. annos. Deinde si dignꝰ fuerit. ad
epatũ eligi potest. Quod nos quoq pari
modo seruari iubemus. Ex coneł cartagi

Expanded text:
sacrae castitatis conscientia per cupiditatem arripiunt quam jacula incentiva naturae experiri possint. Idcirco sacri canones sanxerunt ut subdiaconus non ordannos, nec diaconus ante 25, nec presbyter ante 30. Deinde si dignus fuerit, ad episcopatum eligi potest, quod nos etiam pari modo servare jubemus. Item Fabi
Abbreviated transcription (Latin):
anno .xxu. leuitȩ intab̾nacło seruire preci¬
piuntur. cuiꝰ auctoritatẽ in canonib sc̃i pa¬
tres secuti sunt. Nos & diuinȩ legis & conci¬
lioꝵ pͣcepti in memores. in fantes & pueros
leuitas facimꝰ ante legitimã etatẽ. & ante
exꝑientiã uite. Idoq ne ulteriꝰ fiat anobis:¬
& diuine legis. & canonũ ammonem senten¬
tiis. Sed .xxu. annoꝵ diaconi ordinentur.

Expanded text:
nto Levitae in tabernaculo servire praecipiuntur, cujus auctoritatem in canonibus sancti Patres secuti sunt. Nos et divinae legis, et conciliorum praecepti immemores, infantes et pueros Levitas facimus ante legitimam aetatem, ante experientiam vitae. Ideoque ne ulteriet divinae legis et canonum admonetur sententiis, sed XXV annorum diaconi ordinentur,
Abbreviated transcription (Latin):
pbri in parrochiis ordinantur. libel¬
lũ officialẽ a sacerdote suo accipiant.
ut ad eccłias sibi deputatas instructi succe¬
dant. ne ꝑ ignorantiã etiã ipsis diuinis sa¬
cram̃tis offendant. Ut qn ad letanias uł ad
conciliũ uenerint. rationẽ ep̃o suo reddant.¬

Expanded text:
ri in parochiis ordinantur, libellum officialem a sacerdote suo accipiant, ut ad Ecclesias sibi deputatas instructi accedant; ne per ignorantiam de ipsis divinis sacramentis offendant: ut quando ad litanias, vel ad concilium venerint, episcopo suo reddant
Abbreviated transcription (Latin):
te bñdictionẽ. reliqui om̃s ep̃i qui ad sunt.
manib suis caput eius tangant. Ex dictis
ipse qui ordinat missam cȩlebrare debet.¬
eius quẽ duo p̃sumpserint ordinare
rib. ut sicubi contigerit duos ep̃os tergiũ con¬
secrare. & ipse & auctores dampnabunt᷑. quo
cautiꝰ ea quȩ sunt antiquitus statuta seruent᷑.

Expanded text:
eum benedictionem, reliqui omnes episcopi qui adsunt, manibus suis caput ejus tangant. CAP. XIX. ipse qui ordinat, missam celebrare debetejus quem duo praesumpserint ordinare ribus, ut sicubi contigerit duos episcopos, tertium consecrare, et ipse et auctores damnabuntur, quo cautius ea quae sunt antiquitus sta
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiastica dignitate carebunt. Igit᷑ ꝑ tres
continuos dies diligent᷑ ex aminẽtur. & sic
sabbato qui ꝓbati inuenti sunt ep̾o repre¬
constituunt᷑. oportet eos ꝓfessionem
ep̾o suo facere. ut caste & pure ui¬
uant sub dei timore. & dum eos tali ꝓfessio¬
ne obligauerit. sc̃am disciplinã optineant.

Expanded text:
ecclesiastica dignitate carebunt. Igitur per tres ecclesiastica dignitate carebunt. Igitur per tres continuos dies diligenter examinentur, et sic Sabbato qui probati inventi sunt episcopo repraeconstituuntur, oportet eos professionem episcopo suo facere, ut caste et pure vivant sub Dei timore, et dum eos tali professione obligaverit, sanctam disciplinam retineant.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationes facere disponit. om̃s qͥ
ad sacrũ ministeriũ accedere uolunt.
feria .iiii. ante ipsam ordinationẽ euocandi
sunt ad ciuitatẽ. una cũ prbis qui eos rep̃sen¬
tare debent. Et tunc ep̾c e latere suo eligere
debet sacerdotes. & alios prudentes uiros. gna¬
ros legis diuinȩ. & exercitatos in eccłiastiais
sanctionib. qui ordinandoꝵ uitã. genus.
patriã. etatẽ. institutionẽ. locũ ubi educa¬
ti sunt. si sint bene litterati. si in lege dñi in¬
structi. diligent᷑ in uestigent. ante omnia
si fidem catholicã firmit᷑ teneant. & uerbis
simplicib asserere queant. Ipsi autẽ quibꝰ c̃õ
mit titur. cauere debent ne aut fauoris gra.
aut cuicũq muneris cupiditate illecti. auen
deuient. ut in dignũ & minꝰ idoneũ adsa¬
cros gradus suscipiendos. ep̾i manib appliceN.
Qͦa si fecerint. & ille qui in digne accesserit ab
altari remouebitur. & illi qui donũ sc̾i sp̾e
uendere conati sunt. coram deo iã dampnati.

Expanded text:
ordinationes facere disponit, omnes qui ad sacrum ministerium accedere volunt, feria quarta ante ipsam ordinationem evocandi sunt, ad civitatem una cum presbyteris qui eos repraesentare debent. Et tunc episcopus a latere suo eligere debet sacerdotes, et alios prudentes viros gnaros legis divinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum vitam, genus, patriam, aetatem, institutionem, locum ubi educati sunt, si sint bene litterati, si in lege Domini instructi, diligenter investigent. Ante omnia si fidem catholicam firmiter teneant, et verbis simplicibus asserere queant. Ipsi autem, quibus hoc committitur, cavere debent, ne aut favoris gratia, aut cujuscunque muneris cupiditate illecti a vero devient, ut in dignum et minus idoneum, ad sacros gradus suscipiendos episcopi manus applicent. Quod si fecerint, et ille qui indigne accesserit ab altari removebitur, et illi qui donum sancti Spiritus vendere conati sunt, coram Deo jam condemnati,
Abbreviated transcription (Latin):
randũ sit. ne tante benedictionis sacram̃tũ
negligent᷑ uideatur impletũ. Qid̾o pie & lau¬
dabiliter apłicis morẽ. gesseris institutis. si
hanc ordinandoꝵ sacerdotũ formã ꝑ eccłas
quib dñs preesse te uoluit etiã ipse reserua¬
ueris. ut his qui consecrandi sunt. nunquã
benedictio nͥ in die resurrectionis dñice tri¬
buatur. Cui auesꝑe sabbati initiũ constat
ascribi. quȩ tantis diuinarũ dispensationũ
misteriis est consecrata. ut quicquid a dño ẽ
insignius constitutũ. in huiꝰ diei dignitate sit
gestum. In hoc mundus sumpsit ex ordiũ. In hoc
ꝑ resurrectionẽ xp̃i & mors interitũ & uita
Rdinando ep̃o pontifex manũ imponit.
euangłicã uero lectionẽ minister leg̾.¬
ULlus ep̃c sine metropolitani ꝑ mis
neantur. ut se suo responso consensisse signifi¬

Expanded text:
e benedictionis sacramentum negligenter videatur impletum. Et ideo pie et 630 laudabiliter apostolicis morem gesseris institutis, si hanc ordinandorum sacerdotum formam per Ecclesias quibus Dominus praeesse te voluit, etiam ipse servaveris: ut his qui consecrandi sunt numquam benedictio nisi in die resurrectionis Dominicae tribuatur, cui a vespera sabbati initium constat ascribi, et quae tantis divinarum dispositionum mysteriis est consecrata, ut quidquid est a Domino insignius constitutum, in hujus diei dignitate sit gestum. In hac mundus sumpsit exordium. In hac per resurrectionem Christi, et mors interitum, et vita rdinando episcopo pontifex manum imponit, euangelicam vero lectionem minister legullus episcopus sine metropolitani permissneantur, ut se suo responso consensisse signifi
Abbreviated transcription (Latin):
uisͥͥs autẽ reb¬
S
pretereuntib restrictius utit᷑ quam
sese habeant mores eoꝵ cũ qͥb uiuit:
aut intẽꝑans aut suꝑsticiosus ẽ. Quis quis
uͦ sic eis utitur. ut metas consuetudinis bo¬
noꝵ inter quos uersatur excedat. aut aliqͥd
sig̾cat. aut flagitiosus ẽ. In om̃ib enĩ talib
non usus rerũ. sed libido inculpae̾. Qđ gͥ
attendendũ est. ne temere flagitia repre¬
hendamꝰ. fieri enĩ potest. ut sine aliquo ui¬
tio cupiditatis uł uoracitatis. pretiosissimo
cibo sapiens utatur. insipiens aute̾ fedissi¬
magulȩ flamia inuilissimũ ardescat.¬
& sanius quisq maluerit more dñi pisce
uesci. quã lenticula more esau nepotis abra¬
ham. aut ordeo. more iumentoꝵ. Non enĩ
ꝓpt̾ea continentiores nob̾ sunt plures bestiȩ.
quia uiliorib aluntur escis. Nam omnib¬
huiꝰcemodi reb ñ ex earũ rerũ natura qͥb
utim. sed causa utendi. & mͦ appetendi. uł
ꝓbandũ est uel imꝓbandum quod facimꝰ¬

Expanded text:
uis autem rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut intemperans, aut supertitiosus est. Quis quis vero eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. fieri enim potest, ut sine aliquo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia uilioribhujuscemodi rebus, non ex earum rerum natura quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi vel probandum est, vel improbandum quod facim
Abbreviated transcription (Latin):
uibsit transitꝰ pape in opinatus euenerit.
ante decernere. siquidẽ in unũ se tociꝰ inclina¬
uerit. ȩccłiastici ordinis electio: consecretur
rint esso diuersa eoꝵ de quib certam̃ emerserit.
conuuncat sententia plurimoꝵ. sic tam̃ ut sa¬
cerdoio careat. qui captꝰ ꝓmissione. ñ recto iu¬
dicio de electione decreuerit. Ei libr tonio¬

Expanded text:
bsit transitus papae inopinatus evenerit, ante decernere, siquidem in unum totius inclinaverit ecclesiastici ordinis electio, consecretur rint esse diversa eorum, de quibus certamen emerserit, vincat sententia plurimorum; sic tamen, ut sacerdotio careat, qui captus promissione, non recto judicio de electione decreverit. Item praedi
Abbreviated transcription (Latin):
papa. auctoritatẽ obtineat regendi sc̃am ro¬
manã ȩccłiam. & disponendi om̃s facultates
illius quod beatũ gregoriũ ante suã consecra¬
tionẽ fecisse cognoscimꝰ. Qd siquis cont᷑ hoc
nr̃m decretũ sẏnodali sententia ꝓmulgatũ.

Expanded text:
papa auctoritatem optineat regendi sanctam Ropapa auctoritatem optineat regendi sanctam Romanam Ecclesiam et disponendi omnes facultates illius, quod beatus Gregorius ante suam consecrationem fecisse cognoscimus. quod si quis contra hoc nostrum decretum sin
Abbreviated transcription (Latin):
politani uice funguntur. qui uidelicet electũ
antistitẽ ad apłici culminis apicẽ ꝓuehunt.
Eligant aut̃ de ipsius eccłȩ gremio si repꝑit᷑
matur. saluo debito honore & reuerentia dilec¬
a filii nrͣi benrici. qui inpͣsentiarũ rex habet᷑.
& futurꝰ imꝑator do concedente sꝑatur. sicut
iam sibi concessimꝰ. & successorib illius. qui ab
hac apłica sede ꝑ sonaliter hoc ius impetraue¬
rint. Qq si prauoꝵ atq iniquoꝵ hominũ tra
ꝑuersitas in ualuerit. ut pura. sincera. atq
gratuta electio fieri in urbe ñ possit. cardina¬
les ep̃i.cum religiosis clericis. catholicisq lai¬
cis licet paucis. ius potestatis optineant elig̾e
uerint. Plane pꝰquã electio fuerit facta. si bel¬
lica tempestas. uł qualiscũq hominũ conat᷑
malignitatis studio restiterit. ut his qui
electus ẽ in apłica sede uixta consuetudi¬
nem inthronizari ñ ualeat. electus tam̃ͣ sic̃

Expanded text:
politani vice fungantur, qui electum politani vice fungantur, qui electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehant. Eligant autem de ipsius aecclesiae gremio, si repertumatur. Salvo debito honore et reverentia dilecti filii nostri Henrici, qui in praesentiarum rex habetur, et futurus imperator Deo concedente speratur, sicut iam sibi concessimus, et successorum illius, qui ab hac apostolica sede personaliter hoc ius impetraverint. Quod si pravorum atque iniquorum hominum ita perversitas invaluerit, ut pura, sincera atque gratuita electio fieri in Urbe non possit, cardinales episcopi cum religiosis clericis catholicisque laicis, licet paucis, ius potee congruentius iudicaverint. plane postquam electio fuerit facta, si bellica tempestas vel qualiscumque hominum conatus malignitatis studio restiterint, ut is qui electus est in apostolica Sede iuxta consuetudinem inthronizari non valeat, electus tamen sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłe pontifice. in pͥmis cartlinales ep̃i diligñ¬
tissima simul consideratione tractantes. mox
sibi clericos cardinales adhibeant. sicq reli¬
quus clerus & popłs ad consensũ noue elec¬
tionis accedant. ut nimirũ ne uenalitatis
morb qualibet occasione subripiat. religiosi
uiri preduces suit in ꝓmouendi pontificis
electione. reliqui autẽ sequaces. Et certe rec¬
tus atq legitimus hic electionis ordo ꝑpendi
tur. si ꝑspectis diuersoꝵ patrũ regłis siue
gestis. etiã illa beati p̃decessoris leonis sen¬
tentia recolatur. Nulla in quit ratio sinit. ut int̃
ep̃os habeant᷑. qui nec aclericis sunt electi. nec
aplebib experiti. nec a conꝓuincialib ep̃is.
cũ metropolitani iudicio consecrati. Quia uͦ
sedes apłica cunctis in orbe terrarũ p̃fertur
eccłiis. atq ido suꝑ se metropolitanũ habere
non podest. cardinales ep̃i ꝓculdubio metro¬

Expanded text:
Ecclesiae pontifice, in primis cardinales episcopi diligenEcclesiae pontifice, in primis cardinales episcopi diligentissima simul consideratione tractantes, mox sibi clericos cardinales adhibeant, sicqquus clerus et populus ad consensum novae electionis accedant, ut nimirum ne venalitatis morbus qualibet occasione subripiat, religiosi viri praeduces sint in promovendi pontificis aelectione, reliqui autem sequaces. Et certe rectus atque ltur, si perfectis diversorum regulis Patrum sive gestis, etiam illa beati praedecessoris nostri Leonis sententia recolatur. « Nulla, inquit, ratio sinit ut inter episcopos habeantur qui nec a clericis sunt electi, nec a plebibus expetiti, nec a comprovincialibus episcopis, cum metropolitani judicio consecrati. » Quia vero sedes apostolica cunctis in orbe terrarum praefertur aecclesiis, atque ideo super se metropolitanum habere non potest, cardinales episcopi procul dubio metro
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i. anno ab incarnatiõe
eius .m. Lx. mense aprili : in dic̃¬
tione.xͦii. pͣpositis sacro sc̾is euan¬
simo nicholao apłico papa. in ba¬
silica lateranensi patriarchiiquȩ
cognominatur constantiniana. considentib etiã
nens de electione sũmi pontificis. inquit. No¬
uit beatitudo ur̃a dilectissimi fr̃s. & coep̾i
memoriȩ dño stephano decessore nr̃o. hȩc apłi¬
ca sedes cui auctore do deseruio. quot aduer¬
sa ꝑtulerit. quot deniq ꝑ symoniacȩ heresis
traperetas malleis crebrisq tunsionib subia¬
toris ꝓcellis intumescentib cogeret᷑ in naufra¬
gii ꝓfunda submergi. Unͣ̃ si placet fraterni¬
tati uix. debemꝰ auxiliante deo futuris casib
prudent᷑ occurrere. & ȩccłiastico statui neredi¬
uiua qͦd absit mala preualeant: in posterũ pre¬
uidere. Quaꝓpt᷑ instructi predecessoꝵ nr̃oꝵ¬
alioꝵq scoꝵ̾ auctoritate decernimꝰ. atq
statiumꝰ. ut obeiute huiꝰ romanȩ uniu̾salis

Expanded text:
Jesu Christi. Anno ab incarnatione ejusdem MLIX. mense Aprili, indictione XII propositis sacrosanctis evansimo Nicolao apostolico Papa, in basilica Lateranensis patriarchii, quae cognominatur Constnendę electionis summi pontificis inquit: Novit beatitudo vestra, dilectissimi fratres et coepimemorię domno Stephano decessore nostro, hęc apostolica Sedes, cui Deo auctore deservio, quot adversa pertulerit, quot denique per symoniacę heresis trapezitas malleis crebrisque tunsionibus subiami Piscatoris procellis intumescentibus cogeretur in naufragii profunda submergi. unde, si placet fraternitati vestrę, debemus auxiliante Deo futuris casibus prudenter occurrere, et ecclesiastico statui, ne rediviva, quod absit, mala pręvaleant in posterum, providere. Quapropter instructi prędecessoratrum auctoritate decernimus atque constituimus ut obeunte hujus Romanae universalis
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is sunt cȩlebrande. qui simul conue¬
nientes. scrutiniũ diligenter agant. ieuini¬
umq cũ om̃ib p̃cib cȩlebrent. & manus cũ
sc̃is ȩuangłiis. quȩ p̃dicaturi sunt imponen¬
catio constat in sp̃u sc̃o. cuiꝰ uirtus inuisibił
sco ẽ crismati ꝑmixta. & hoc ritu sollẽpnẽ
çȩlebrent ordinem. E¬

Expanded text:
 sunt celebrandae: qui simul conve sunt celebrandae: qui simul convenientes scrutinium diligenter agant, jejuniumque cum omnibus precibus celebrent, et manus cum sanctis Evangeliis quae praedicaturi sunt imponencatio constat in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis sancto est chrismate promulgata, et hoc ritu solemnem celebrent ordin
Abbreviated transcription (Latin):
tunt neq ꝑcipiunt. ac ꝑ hoc ep̾oꝵ consecratio
uduatis ecclesiis ñ sine̾ ꝑiculo ꝓtelatur: pla¬
cuit. ut qusquis metropolitamiis ult᷑ .iii. men¬
ses consecͣionis suȩ. ad fidem suã exponendã
palliũq suscipiendũ. ad apłican sedem ñ mi¬
serit: cõmissa sibi careat dignitate.sitq licen¬
tia metropolitanis aliis post scdam & terciã
cõmonitionẽ. uiduatis eccłiis cũ consilio ro¬
mani pontificis ordinando ep̃os sub ueniro Si
uiͥ consecrandi ep̃i negligentia ꝓuenerit. ut ult᷑
nes menses eccłia uiduata consistat. cõmu¬
mone pͥuetur. quousq aut loco cedat. aut se
consecrandũ prebere non differat. Quod si ult᷑
Iuinq menses ꝑsuã negligentiã retinuerit
iuiduatã eccłiam. neq ibi neq alicubi. conse¬
crationis donum ꝑcipiat. immo metropolita¬
rdinationes ep̾oꝵ auctoritate apłica
ab om̃ib qui in eadem fuerint ꝓuincia¬

Expanded text:
tunt, neque percipiunt, ac per hoc episcoporum consecratio tunt, neque percipiunt, ac per hoc episcoporum consecratio viduatis ecclesiis non sine periculo protelatur, placuit ut quisquis metropolitanus qui ultra tres menses consecrationis suae ad fidem suam exponendam, palliumque suscipiendum ad apostolicam sedem non miserit, commissa sibi dignitate careat, sitque licentia metropocommonitionem, viduatis ecclesiis cum consilio Romani pontificis ordinando episcopum subvenire. Si vero consecrandi episcopi negligentiatres menses Ecclesia viduata consistat, communione privetur quousque aut loco cedat, aut se consecrandum praebere non differat. Quod si ultra quinque menses per suam negligentiam retinuerit viduatam Ecclesiam, neque ibi neque alicubi consecrationis donum percipiat, imo metropolitardinationes episcoporum auctoritate apostolica ab omnibus qui in eadem fuerint provincia
Abbreviated transcription (Latin):
pi penitꝰ nullatenꝰ mereatur. quẽ indebite or¬
reciꝑe contra intͣdicta p̃sumpserit. sit a fr̾ib
om̃ib segregatus. etiã ab ipsoꝵ om̃iũ carita¬
diẽ obierit. & alt̾ ordinandꝰ archi ep̃s¬
electus fuerit. om̃s eiusdẽ ꝓ uinciȩ
ep̾i ad sedem metropolim conueniant. ut ab
illis om̃ib preesse debet. ab om̃ib illis eligat᷑
x ordinetur. Reliqui uͦ conꝑuinciales ep̃i. si
necesse fuerit ceteris consentientib atrib
iussu archiep̃i consecrari possunt ep̾i. Sed
melius ẽ si ipse cum om̃ib eũ qui dignus ẽ
elegerit. & eum pariter sacrauerit pontificem.
Et licet istud necessitate cogente concessum sit.
dinent: nullatenꝰ in mutari licet. quia qui illis
pree̾ ab om̃ib ep̃is quib preẽ debet constitui.
est. quia irrita erit eius secus acta ordinatio.
priscã consuetudinẽ sc̾e sedi apłicȩ ex¬
ponere detrectantes. usum pallii neq expe¬

Expanded text:
pi penitus nullatenus mereatur, quem indebite orpi penitus nullatenus mereatur, quem indebite orrecipere contra interdicta presumpserit, sit a fratribus omnibus segregatus et ab ipsorum omnium caritacopus obierit, et alter ordinandus archiepiscopus fuerit, omnes ejusdem provinciae episcopi ad sedem metropolitanam conveniant, ut ab illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur. Reliqui vero comprovinciales episcopi, si necesse fuerit, caeteris consentientibus, a tribus jussu archiepiscopi consecrari possunt episcopi, sed melius est si ipse cum omnibus eum qui dignus est elegerit, et cuncti pariter consecraverint pontificem. Et licet istud necessitate cogente concessum sit, dinent, nullatenus immutari licet, quia qui illis praeest, ab omnibus episcopis quibus praeest, debet constitui. bium est, quia irrita erit ejus secus acta ordinatio. priscam consuetudinem sanctae sedi apostolicae exponere detrectantes, usum pallii neque expe
Abbreviated transcription (Latin):
contentio. uł confusio. p̃sertim cũ nullã in
talib potestatẽ quemquã potestatiuoꝵ. uł
çȩteroꝵ laicoꝵ habere conueniat. s silere
& at tendere sibi. usqueqͦ regłarit᷑ acollegio
ȩccłe suscipiat finem electio futuri pontificis.
Si uero quis laicoꝵ ad concertandũ & cooꝑandũ
inuitatur ab eccłia. licet huiꝰ modi cũ reueren¬
tia si forte uoluerit optemꝑare se asciscentib
salutẽ ꝓmouet. Quis quis autẽ scłariũ prin¬
cipũ uł potentũ. uł alterius dignitatis laicꝰ.
aduersus cõmune̾ ac consonantẽ atq canoni¬
cã electionẽ ȩccłiastici ordinis ag̾e tẽptau̾io:
anathema sit. donec obediat & consentiat.
qd eccłia de electione & ordinatione ꝓprii
presulis se uelle monstrauerit. Canones¬
erdinationẽ regiã honoris istius culm̃
ꝑ uadere aliquis nimia temeritate pͣ¬
sũ pserit. a conꝓuncialib loci ipsius ep̃is reci¬

Expanded text:
contentio vel confusio, presertim cum nullam in contentio vel confusio, presertim cum nullam in talibus potestatem quemquam potestativorum vel ceterorum laicoet attendere sibi, usquequo regulariter a collegio Ecclesiae suscipiat finem electio futuri pontificis. Si vero quis laicorum ad concertandum et cooperandum invitatur ab Ecclesia, licet hujusmodi, cum reverentia, si forte voluerit, obtemperare se asciscentibus. salutem. Quisquis autem secularium principum vel potentum vel alterius dignitatis laicus adversus communem ac consonantem atque canonicam electionem ęcclesiastici ordinis agere temptaverit, anathema sit, donec obediat et consentiat quod ęcclesia de electione et ordinatione proprii presulis se velle monstraverit». Canonesordinationem regiam honoris istius culmen pervadere aliquis nimia temeritate presumpserit, a provincialibus loci ipsius episcopis reci
Abbreviated transcription (Latin):
dinandus nullus dignus qͦd euenire ñ credimꝰ.
potuerit repꝑiri. Primũ enĩ illi reꝓbandis t ̃.
ut aliqui de alienis eccłiis merito ꝓferantur.
Habeat unusquisq suȩ fructũ miliciȩ in ȩccła.
inqua suã ꝑ om̃ia officia transegit etatẽ. In
aliena stipendia minime alter obrepat. nec
alii debitam alter sib audeat uendicare mer¬
cedem. Sit facultas clericis renitendi si se ui¬
derint pͣgrauari. ut quẽ sibi ingeri extrans¬
uerso agnouerint. ñ timeant refutare. Qui
si non debitũ pͣmiũ. uł liberũ de eo qui eos
recturus ẽ debent habere iudiciũ. Ex canone¬
decreto. & ep̃oꝵ collegio fieri hec sc̃a & uniuer¬
salis sỹnodus diffiniuit. & statuit. atq iure
ꝓmulgauit. neminẽ laicoꝵ pͥncipũ. uł poten¬
cũ semet inserere electioni. uł ꝓmotioni pa¬
triarche. uel metropolitani aut ciuꝰlibet ep̃i.
ne uidelicet in ordinata & in congrua hinc fiat

Expanded text:
dinandus, nullus dignus quod evenire non credimus dinandus, nullus dignus quod evenire non credimus potuerit inveniri. Primum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de alienis Ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in Ecclesia, in qua suam per omnia officia transegit aetatem. In aliena stipendia minime alter obrepat, nec alii debitam alter sibi audeat vendicare mercedem. Sit facultas clericis renitendi, si se viderint praegravari. Et quos sibi ingeri ex transverso cognoverint, non timeant refutare, qui si non, debitum praemium, vel liberum de eo qui eos recturus est, debent habere judicium. CAdecreto et episcoporum collegio fieri hec sancta et universalis synodus diffinivit et statuit atque iure promulgavit, neminem laicorum principum vel potentum semet inserere electioni vel promotioni patriarchę vel metropolitani aut cuiuslibet episcopi, ne videlicet inordinata et incongrua hinc fiat
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ solos pͥmitiua legit᷑ eccłia habuisse.
Suꝑhis solis pͣceptũ apłi habemꝰ. Subdiacones
uero quia & ipsi altarib amministrant opor¬
tunitate exigente concedimꝰ. sed rarissime.
si tam̃ spectatȩ sint religionis & scientiȩ.
Quod ipsum ñ sine romani pontificis uł metro¬
politani licentia. In decretis leonis pape cap̃ .u.¬
bitur. ille om̃ib p̃ponat᷑. quẽ cleri
plebisq consensus concorditer postularint.
ita ut si in aliũ fortasse partiũ se uota diui¬
seriit. metropolitani iudicio is alteri prefe¬
ratur. qui maiorib & studiis uiuatur &
meritis. tantũ ut nullus inuitis & non pe¬
tentib ordinetur. ne plebs inuita ep̃m
ñ optatũ. aut contempnat aut oderit. &
fiat minꝰ religiosa quã conuenit. cui ñ licet
ullus inuitis detur ep̃c. cleri. plebis.
& ordinis consensus & desideriũ re¬
quirat᷑. Tunc alter de altera eligatur
ȩccła. si deciuitatis ipsius clero cui ep̾c est or¬

Expanded text:
 solos primitiva legitur Ecclesia habuisse. Super his solis praeceptum apostoli habemus; subdiaconos vero quia et ipsi altaribus administrant, opportunitate exigente, concedimus, sed rarissime si tamen spectatae sint vitae, religionis et scientiae. Quod ipsum non sine Romani pontificis vel metropolitani licentia bitur, ille omnibus praeponatur quem cleri plebisque consensus concorditer postulaverit, ita ut si in alium fortasse partium se vota diviserint, metropolitani judicio, is alteri praeferatur qui majoribus studiis juvatur et meritis, tamen ut nullus invitis et non petentibus ordinetur, ne plebs invita episcopum non optatum aut contemnat, aut oderit et fiat minus religiosa quam convenit, cui non licet Nullus invitis detur episcopus. Cleri, plebis et ordinis consensus et desiderium requiratur. Tunc autem alter de altera eligatur ecclesia, si de civitatis ipsius clero, cui est episcopus or
Abbreviated transcription (Latin):
dine abimꝑatore directi intͣ sunt nuntii. qͥ
scandala uetent fieri: uolumꝰ. ut cũ instituen¬
dus ẽ pontifex. conuenientib ep̃is. & uniuerso
clero. eligatur exp̃sente senatu & popło qui
legatis imꝑialib consecretur. nullusq sine sui
ꝑiculo uiram̃ta. uł ꝓmissiones aliquas noua
ad inuentione audeat extorquere. nisi quȩ
antiq̃ exigit consuetudo. ne uł ȩccłia scanda¬
lirctur. uł imꝑialis honorificentia minuat᷑.¬

Expanded text:
dine ab imperatore directi intersdine ab imperatore directi intersscandala vetent fieri, volumus ut cum instituendus est pontifex, convenientibus episcopis et universo clero eligatur, ex praesente senatu et populo, qui legatis imperialibus consecretur, nullusque sine sui periculo juramenta aut promissiones aliquas nova adinventione audeat extorquere, nisi quae antiqua exigit consuetudo, ne Ecclesia scandalizetur, aut imperatoris honorificentia minuat
Abbreviated transcription (Latin):
eiciantur de habitationib suis. Scrutetur fe¬
nerator omnẽ sub̾am eiꝰ. & diripiant alieni
labores eius. Orbis terrarũ pugnet cont᷑ eum.
& cuncta elem̃ta sint ei contraria. & om̃ia scoꝵ
quiescentiũ merita illũ confundant. & in hac
uita suꝑeũ aꝑtam uindictam ostendant.
Obseruatores autẽ huiꝰ nr̃i decreti om̃i potentis
gr̃a ꝓtegat. & auctoritate beatoꝵ apłoꝵ petri
̾ pauli ab om̃iuͣ peccatoꝵ uinculis absoluat.
huic decreto a nob̾ ꝓmulgato sic̃ suꝑius legit᷑
subscripsi. Ronefacius dei gra albanensis
subscripsi. Et cȩteri ep̃i numero. Lxxui. cũ
prb̃is & diaconib subscripserunt. Ex decretis st¬
ye pharius papa. Quia sc̃a romana
ȩccłia cui deo auctore presidemꝰ. aplu¬
rimis patit᷑ uiolentias pontifice obeun¬
it. quȩ ob hoc inferuntur quia absq imꝑiali
noticia & suoꝵ legatoꝵ pͣsentia pontificis fit
consecratio. nec

Expanded text:
eiciantur de habitationibus suis. Scrutetur feeiciantur de habitationibus suis. Scrutetur fenerator omnem substantiam eius, et diripient alieni labores eius. Orbis terrarum pugnet contra illum, et cetera elementa sint ei contraria; et omnium sanctorum quiescentium merita illum confundant, et in hac vita super eum apertam vindictam ostendant. Observatores autem huius nostri decreti Dei omnipotentis gratia protegat, et auctoritate beatorum apostolorum Petri et Paulhuic decreto a nobis promulgato, sicut supernis legitur descripsi. Bonifacius Dei gratia Albanenssubscripsi. Et caeteri episcopi numero LXXIV cum presbyteris et diaconibus subscripserunt. Stephanus papa, quia sancta Romana ecclesia, cui Deo auctore presidemus, plurimas patitur violentias pontifice obeunte, quae ob hoc inferuntur, quia absque imperatoris noticia et suorum legatorum presentia pontificis fit consecratio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
petri & pauli. ꝑpetuo a nathemati cũ suis aue¬
torib fautorib sequacib aliminib sc̃ȩ dei ec̃¬
clesiȩ separatus. subiciatur sic̃ antixp̾c. &. inua¬
sor atq destructor totius xp̃ianitatis. nec ali¬
qua suꝑ hoc audientia aliqnͣ ei reseruetur.s
ab om̃i eccłiastico gradu in quocũq prius fueit
sine retractatione deponatur. Cui quisquis
adheserit. uł qualecumq tanquã pontifici
reuerentia exhibuerit. aut in aliquo illũ defen¬
dere p̃sumpserit: pari sententia sit mancipatꝰ
uerit: ꝑpetuo anathemate atq ex cõmunica¬
tione dampnet᷑. & cũ impiis qui ñ resurgent
in iudicio reputetur. Om̃ipotentis scilicet dei
patris & filii & sp̾c sc̾i contra se iram sentiat.
fundere ȩccłiam. in hac uita & infutura furorẽ
sentiat. Fiat habitatio eius deserta. & intaber¬
naculis eius non sit qui in habitet. Fi̾ant filii
eius orphan. & uxor eius uidua. Commotꝰ
amoueat᷑ ipse atq eius filii.⁊ mendicent. &

Expanded text:
auli perpetuo anathemate cum suis auctoribus, fautoribus et sequacibus a liminibus sanctę Romane Ecclesię separatus subiciatur, sicut Antichristus et invasor atque destructor totius Christianitatis, nec aliqua super hoc audientia aliquando ei reservetur, sed ab omni ecclesiastico gradu in quocumque prius fuerat sine retractatione deponatur. cui quisquis adhęserit vel qualemcumque tamquam pontifici reverentiam exhibuerit, aut in aliquo illum defendere pręsurmpserit, pari sententia sit mancipatusverit, perpetuo anathemate atque excommunicatione damnetur, et cum impiis qui non resurgent in iudicio reputetur; omnipotentis scilicet Dei Patris et Filii et Spiritus Sancti contra se iram sentiat, fundere ęcclesiam in hac vita et in futuro furorem reperiat. fiat habitatio eius deserta, et in tabernaculo eius non sit qui inhabitet. fiant filii eius orphani et uxor eius vidua. commotus amoveatur ipse atque filii, et mendicent, et
Abbreviated transcription (Latin):
Au̾o ad ꝓsꝑum ⁊ hylariũ de uita sc̃oꝵ.
Doii debuit repudiari sententia libri sa¬
pientiȩ. qui meruit in eccłia xp̃i de
annositate recitari. & ab om̃ib xp̾ianis ab
ep̃is usq ad extremos laicos fideles. peniten¬
tes. cathetuminos. cũ ueneratione diuine
auctoritatis audiri. Itͣ qui sententiis tracta¬
tor instrui uolunt. oportet ut istum librũ
sapientiȩ. ubi legit᷑. raptus ẽ ne malicia mu¬
taret intellectũ illius. om̃ib tractatorib
ante ponant. qm sic eum ante posuerunt
tores. qui eum testem adhibentes. nichil se
adhibere nͥ diuinũ testimoniũ credidert᷑.
t̃ liber sapientiȩ qui tanta numerositate
annoꝵ legi meruit in eccłia xp̃i. nullã pati
debet iniuriã. qm̃ resistit eis. qui ꝓmerttis
uod eusebius fecit de na libro .ii.¬
tẽpoꝵ historia ꝓpt̾ diuinoꝵ libroꝵ
questiones. quȩ usum eius flagitant. susci

Expanded text:
Aug. ad Prosperum et Hilarium De vita sanctorum. Aug. ad Prosperum et Hilarium De vita sanctorum. Non debuit repudiari, sententia libri Sapientiae, qui meruit in Ecclesia Christi, de annositate recitari, et ab omnibus Christianis, ab episcopis usque ad extremos laicos fideles poenitentes catechumenos cum veneratione, divinae auctoritatis audiri. Item, qui sententiis tractatorum instrui voluit, oportet ut istum librum Sapientiae, ubi legitur: Raptus est ne malitia mutaret intellectum illius , omnibus tractatoribus anteponant, quoniam sic eum anteposuerunt etores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere, nisi divinum testimonium crediderunt. Item, liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, nullam pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis uod Eusebius fecit de temporum historia, propter divinorum librorum quaestiones quae usum ejus flagitant, susci
Abbreviated transcription (Latin):
laudamꝰ. quia ualde nob̾ necessaria ad uersus
uitate contexuit. Itẽ uenerabilis uiri sedulii
paschale opus. qͦd hergicis descripsit uersib.
in signi laude ꝓferimꝰ. Itͣ iuuenci nichilo¬
minus laboriosum opus non sꝑnimꝰ. sed mi
apłica romana ȩcclesia. E quib pauca quȩ
ad memoriã uenerint. & acatholicis uitan¬
da sunt credimꝰ esse subdenda.
gͣtis auctoribꝰ mirabiliter constat esse conscͥpta.
Uno scilicet theo derico uenerabili ep̾o. & duob
dissertissimis uiris. soromeno & socrate. Quos
nos ꝑepiphanium scolasticum latino conden¬
tes eloquio. necessarium duximus. eoꝵ dicta
deflorata in unius stili tractatu dño iuuan¬
te ꝑducere. & de trib auctorib unã facere
distincionẽ. It̃ legat intrepidus qui dño iu¬
uante ad opuscula ꝑuenerit. multũ utilitatis
& noticiȩ lucraturus. si quȩ posita sunt ꝑ hos
.xii. libros. memorię suȩ sollicita m̃te condidit.

Expanded text:
laudamus, quia valde nobis necessariam adversus laudamus, quia valde nobis necessariam adversus miraque brevitate contexuit. Item venerabilis viri Sedulii Paschale opus, quod Heroicis descripsit versibus insigni laude praeferimus. Item Juvenci nihilominus laboriosum opus non spernimus, sed mirapostolica Romana Ecclesia. E quibus pauca quae ad memoriam venerint, et a catholicis vitanda sunt, credimus esse subdenda. Graecis auctoribus mirabiliter constat esse conscripta, uno scilicet Theodorico venerabili episcopo, et duobus disertissimis viris Sozomeno et Socrate, quos nos per Epiphanium scholasticum latino credentes eloquio, necessarium duximus eorum dicta deflorata in unius styli tractatu, Domino adjuvante, perducere, et de tribus auctoribus unam facere dictionem. Item, legat intrepidus, qui, Domino adjuvante, ad opuscula pervenerit, multum utilitatis et notitiae lucratus, si quae posita sunt, per hos duodecim libros memoriae suae sollicita mente condiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
giosus plurimos ȩccłiastici operis edidit libros.
ñ nullas autẽ scripturas interpͣtatus ẽ. Sed
qm̃ beatissimꝰ ieronimꝰ in aliquib eũ de arbi¬
trii libertate notauit. illa sentimꝰ. quȩ p̃dictũ
beatũ ieronimũ sentire cognoscimus. Et non
solũ de rufino. sed etiam de uniuersis. qͦs uir
sepius memoratꝰ zelo dei & fidei religione re¬
p̃hendit. It̾ origenis ñ nulla opuscula quȩ uir
beatissimus ieronimꝰ ñ repudiat. legenda sus
cipimus. Reliqua autẽ om̃ia cũ auctore suo¬
dicimꝰ esse renuenda. It chronia eusebii cesa¬
riensis. atq eiusdem historie ȩccłiasticȩ libros.
quamuis in primo narrationis suȩ libro te¬
puerint. & post in laudib atq excusatione
origenis scismatici unũ conscripserit librũ.
ꝓpt᷑ retũ tantũ singłarem noticiã quȩ ad
instructionẽ ꝑtinet usquequaq nͣ dicimꝰ re¬
nuendos. It orosiũ uirum eruditissimũ col¬

Expanded text:
giosus plurimos ecclesiastici operis edidit libros, giosus plurimos ecclesiastici operis edidit libros, nonnullas autem scripturas interpretatus est. Sed quoniam beatus Hieronymus in aliquibus eum de arbitrii libertate notavit, illa sentimus, quae praedictum beatum Hieronymum sentire cognoscimus, et non solum de Ruffino, sed etiam de universis quos vir saepius memoratus zelo Dei et fidei religione reprehendit. Item, Origenis nonnulla opuscula quae vir beatissimus Hieronymus non repudiat, legenda scipimus. Reliqua autem omnia cum suo auctore dicimus esse renuenda. Item Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem Historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum conscripserit librum: propter rerum tamen singularem notitiam, quae ad instructionem pertinet, usquequaque non dicimus renuendos. Item Orosium virum eruditissimum col