comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis nomen enis requiret absq nomine ẽe dixit eoꝙ nõis prop̾etate
non egeat ob ipãs. unitatem Ipuũs hec uerba sunt. deusaũt unus. u¬
non est quia solus est nec opus est ꝓpo uocabulo nisi cu disc̾men ex¬
igit multitudo ut imnãquãq ꝑsona sua nota et appellatione designos.
dec aũt quia semp imus est p̃ropꝰu nomen est deus Supest ut de tñẜ
fortasse n quos contra aginus. noc poetis putant ee credendu taꝙͣ̃
uana fingentibus nec phis ꝙ errare potuerint quia et ip̃i hoĩes fuerĩt
Marcus uirro quo nemo inꝙͣ doctior ne apud grecos quidem uixit
in libris rerũ diuinaru quos ad ecesarem pontificem maxi ͫ scẜsit
cu de quindeq̃ uiris loqnẽtur Sibillinos libros ait non fuisse unius

Expanded text:
quis nomen eius requireret, άνώνυμον esse dixit, eo quod nominis proprietate quis nomen eius requireret, άνώνυμον esse dixit, eo quod nominis proprietate non egeat, ob ipsam scilicet unitatem. ipsius haec uerba sunt: o se non est, quia solus est; nec opus est proprio vocabulo, nisi cum discrimen exigit multitudo, ut unamquamque personam sua nota et appellatione designes. deo autem, quia semper unus est, proprium nomen est deus. Superest de respofortasse ii contra quos agimus nec poetis putent esse credendum tamquam uana fingentibus nec philosophis, quod errare potuerint, quia et ipsi homines fuerint. M. Varro, quo nemo umquam doctior ne apud Graecos quidem uixit, in libris rerum diuinarum quos ad C. Caesarem pontificem maximum scripsit, cum de quindecimuiris loqueretur, Sibyllinos libros ait non fuisse unius
Abbreviated transcription (Latin):
stoycos de religionibus et uarietate opimonĩ que solent ẽẽ de dnis ut
morte Archademicoꝵꝰ omĩa ficerent inc̾ta quĩq fuisse mercuriossait
Et enũatis p ordinem quatuor quĩtu fuisse eu a quo fit archus oc¬
cisus ob eam̃q cã in egiptu ꝓfugisse. atq egipciis leges ac lr̃as tra¬
didisse. Nunt egipen NUEN ap̃pellant ⁊ quo apud eos p̾mus ãni
sui mensis id est  eptemb nomen accepit Idem opidum condidit ꝗd
eti  nũt grece uocatur mercuri ciuitas et feriate colunt eñ religĩo¬
se. qui tam et si homo fuit antiquissimus tñ et instructissimus om̃i
oñs doctrme adeo ut ei multaruz reru et artiũ scĩa trismegisto
cognonĩe imponẽt. hic scripsit libros et quidẽ multos ad cognitionẽ
duunaru reru ꝑtinentes. in quib maiestatem sũmi ac singulis
deiasẜit nsdem q nom̃ibus appellat quibus deu ⁊ patrem Ac ne¬

Expanded text:
Stoicos de religionibus et uarietate opinionum quae solent esse de diis, ut Stoicos de religionibus et uarietate opinionum quae solent esse de diis, ut more Academicorum omnia faceret incerta, quinque fuisse Mercurios ait et enumeratis per ordinem quattuor quintum fuisse eum a quo sit Argus occisus; ob eamque causam in Aegyptum profugisse atque Aegyptiis leges ac litteras tradidisse. hunc Aegyptii Thoyth appellant, a quo apud eos primus anni sui mensis id est September nomen accepit. idem oppidum condidit, quod etiam nunc graece uocatur Mercurii ciuitas, et Pheneatae colunt eum religiose. qui tametsi homo fuit, antiquissimus tamen et instructissimus omni genere doctrinae adeo, ut ei multarum rerum et artium scientia Trismegisto cognomen inponeret. hic scripsit libros et quidem multos ad cognitionem diuinarum rerum pertinentes, in quibus maiestatem summi ac singularis dei asserit isdemque nominibus appellat quibus nos dominum et patrem. ac ne
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt. non intelligis inquit auctoritatẽ ac maiestatem udicis tui rectoris or¬
bis terrarũ celto et deorũ om̃ĩu deum aquo isto numĩa que singula ado¬
ramus et colimus suspensa sunt It in exhortationibus Nic c pͥma
fundamenta molis pulchrime uceret et hoc ordiretur quo neq maius
quicꝙͣ nonit nͨa. nec meluis ut omĩa sub ducib sins irent ꝙuis ip̃e p
ra sunt Nũc satis est demonstrasse summo ingenio uiro s attigisse ueri¬
tatem ac pene tenuisse nisieos retrorsu in fucata pͣuis opinioĩbus con¬
suetudo tapuiss que et deos ẽe aliquos opmabatur. et ea que inusu
hominu deus fecit tanꝙͣ sensu p̃dita eeñt pro diishabenda et colen¬
unc ad diuina testimoia i̾nseamus s pͥus umũ profera quodsilẽ
diuino et ob nimiã netustatem et ꝙ is que noĩabo ex homĩb
in deos relatus est apud Ciceronem C cotta pontifex disputans ꝯtra

Expanded text:
reret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orreret: « Non intelligis, inquit, auctoritatem ac majestatem judicis tui, rectorem orbis terrarum, coelique et deorum omnium Deum, a quo ista numina, quae singula adoramus, et colimus, suspensa sunt. » Item in Exhortationibus: « Hic, cum prima fundamenta molis pulcherrimae jaceret, et hoc ordiretur, quo neque majus quidquam novit natura, nec melius; ut omnia sub ducibus suis irent, quamvis ipse per ra sunt! Nunc satis est demonstrare summo ingenio viros attigisse veritatem, tenuisse pene, nisi eos retrorsum infatuata pravis opinionibus consuetudo rapuisset, qua et deos esse alios opinabantur et ea, que in usu hominis Deus fecit, tamquam sensu predita essent, pro diis habenda et colenunc ad diuina testimonia transeamus. sed prius unum proferam, quod est simile diuino et ob nimiam uetustatem et quod is quem nominabo ex hominibus in deos relatus est.. apud Ciceronem U. Cotta pontifex disputans contra
Abbreviated transcription (Latin):
tiat in sũmu. tñ una mentem mundo p̃esse testatur plato qui õnuisa¬
pientissimus iuditatur. monarchya plane apteq defendit nec ẽthe¬
ra nec rationem aut natura s ut est deu noi ãt ib eo mundu hunt
ꝑfectu atq mirabilem fabricatũ quẽ ciceto secutiis atq imitatus in pluri¬
mis frequenter deũ confitetur ac supmũ uocat inhns libris quos delegib
gitur ẽ nature obediens aut subiectus deigs omẽ ergo regit ip̃e na¬
turam Quid aũt sit deus in consolatione diffinit nee nõ deus pẽqui
intelligitur a nobis aho mõ intelligi põt nisi mens soluta queda et liba
segrog̾ata ab omi concretione mortali omiasentiens et mouens Annu¬
eus qu̾oq seneca qui ex romanis. uel acrimus stoycus fuit. ꝙͣ sepesum¬
mu deum merita laude ꝓsequitur. naz cu de ĩmaturata morte disse¬

Expanded text:
tiat, in summum tamen unam mentem mundo praeesse testatur. Plato, qui omnium satiat, in summum tamen unam mentem mundo praeesse testatur. Plato, qui omnium sapientissimus iudicatur, monarchian plane aperteque defendit nec aethera aut rationem aut naturam, sed ut est deum nominat: ah eo mundum hunc perfectum atque mirabilem esse fabricatum. quem Cicero secutmis, Deum frequenter confitetur, ac supremum vocat in iis libris, quos de Legibus gitur est naturae obediens aut subjectus Deus; omnem ergo regit ipse naturam. » Quid autem sit Deus, in Consolatione definit: « Nec vero Deus ipse, qui intelligitur a nobis, alio modo intelligi potest, nisi mens soluta quaedam et libera, segregata ab omni concretione mortali, omnia sentiens ac movens. » Annaeus quoque Seneca, qui ex Romanis vel acerrimus Stoicus fuit, quam saepe summum Deum merita laude prosequitur! Nam cum de immatura morte disse
Abbreviated transcription (Latin):
comeans atq diffusus. ex quo oiã que nascuntur aĩalia uitã capiñt. Anayx¬
agoras deũ ẽẽ dicit infinita mentẽ quo ꝑseipa moneat᷑ Antistanes mul¬
tot quidẽ cẽ populares deos. imũ tm̃ ñalem ÷ totius sume artificem Cle
intes et anaximenes ethera dicũt ẽẽ sũmu deu Cin opĩoni poeta nr̃
assensit su pr̃ om̃ipotens fecundis ymbribus ether Coningis ingremi¬
i lete descensit et om̃is magnus alit magno ꝑmixtus corpore fetus Cri¬
uis sit inc̾ta. tñ eodem spectat. ut pidiuontia umnã ẽẽ consentiant. siue
enĩ natura sine ether. siue ratio siue mens siue fatalis nctĩtas siue qe¬
na lex siue quid alno dixeris idem est qnoda nobis or deus Nec obstat ap¬
pellationũ diuersitas cũ ipa signifuatione ad unũ omia reuoluantus
Aristotiles ꝙͣuis secu disside̾at ipẽ at repugnantia sib ⁊dicat et sen¬

Expanded text:
commeans atque diffusus, ex quo omnia quae nascuntur animalia uitam capiunt. Anaxcommeans atque diffusus, ex quo omnia quae nascuntur animalia uitam capiunt. Anaxagoras deum esse dicit infinitam mentem quae per se ipsam moueatur: Antisthenes multos quidem esse populares deos, uantes et Anasimanes ethera dicunt esse s<ummum> Deum, cui opinioni noster poeta assensit: “Tum pater omnipotens <fecun> dis ymbribus ether / coniugis in gremium lete descendit, <et> omnes / magnus alit magno permixtus corpore fetus”. <Chriuis sit incerta, eodem tamen spectat, ut prouidentiam unam esse consentiant. siue enim natura siue aether siue ratio siue mens siue fatalis necessitas siue diuina lex siue quid aliut dixeris, idem est quod a nobis dicitur deus. nec obstat appellationum diuersitas, cum ipsa significatione ad unum omnia reuoluantur. Anstoteles quamuis secum lpse dissideat ac repugnantia sibi et dicat et sen
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽq sibi tenius nascentẽ arcesce̾ uitas Onidus qͦ in principio pre
dari opis sinc ulla nõis dissimulatione adco quẽ fab̾catorem mũd quem
rerĩs opificem nocat mundu fatetur instructũ. quod si orpheus uel n nq̃
que ña ducente senserũt inppetuũ defendhissent eandem quã nos seqmur
doct̾nam comp̃hensa uĩtate tenuissent Hec hactenus de poetis Ad phõs
uemamus quoꝵ granior ẽ anctortas certiusq uditiu qui nõ rebus cõ¬
menticiis s inuestigande nitati studuisse creduntur Tales millesins qui
unus ex septem sapientu nũo fuit quiq p̾mus om̃iu quesisse de caĩs
ñalibus traditur aqua ẽẽ dixit ex qua nata sint omĩa den aũt ẽẽ mẽ¬
tem que ex aqua cũcta formauit. ita materiã terũ posuit in humore
prĩcipiũ cam̃q nascendi constituit in deo. Pictagoras ita diffiniuit ꝗd¬

Expanded text:
Quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas. Ovidius qQuemque sibi tenues nascentem arcessere vitas. Ovidius qri operis sine ulla nominis dissimulatione a deo, quem fabricatorem mundi, quem rerum opificem uocat, mundum fatetur instructum. quodsi uel Orpheus uel hi nostri quae natura ducente senserunt in perpetuum defendissent, eandem quam nos sequimur doctrinam conprehensa ueritate tenuissent. Sed hactenus de poetis. ad philosophos ueniamus, quorum grauior est auctoritas certiusque iudicium, quia noti rebus commenticiis, sed inuestigandae ueritati studuisse creduntur. Thales Milesius, qui unus e septem sapientium numero fuit quique primus omnium quaesisse de causis naturalibus traditur, aquam esse dixit ex qua nata sint omnia, deum autem esse mentem quae ex aqua cuncta formauerit. ita materiam rerum posuit in umore, principium causamque nascendi constituit in deo. Pythagoras ita definiuit
Abbreviated transcription (Latin):
est s tñ nichil dedit non ad co conditore sumens exordui s achao qđ
ẽ rudis mordinateq materie confusa congeries. cu explanare ante debue¬
rit chaos ipm̃ unde qñ quomõ eẽ aut constare cepiss in mirũ si ab aliqꝰ
artifice disposita orlinata effecta sunt omĩa sic ipã materiã fcd c̃ẽ ab aliqͦ
ncte est. quis igitur hanc nisi deus fect cuiꝰ p̃tati omia subiacent Sed
refugit hoc ille du horret incognita nĩtatem. non enĩ musarũ instinctu
sicut᷑ uderi uolebat in elicone carmeñ illud effudit. s meditatus uenerat
ac patus. Nr̃oꝵ pͥmus. Maro non longe fuit a uoritate cuiꝰ desũmo deo
quem mente ac spiritũ noĩauit. hec t̾erba sunt. principio celu ac t̾ras cã¬
posq liquentes. lucentẽq globu limc titaniaq astra Spũs intus alit
totaq infusa partus Menf igitat molem et magnose corpore miscet Ac
q profundum Hiut pecudes irmentaq uipos geniis om̃e ferarum

Expanded text:
ed tamen nihil dedit non a deo conditore sumens exordium, sed a chao, quod est rudis inordinataeque materiae confusa congeries, cum explanare ante debuerit chaos ipsum unde quando quomodo esse aut constare coepisset. nimirum sicut ab aliquo artifice disposita ordinata effecta sunt omnia, sic ipsam materiam fictam esse ab aliquo necesse est. quis igitur hanc nisi deus fecit, cuius potestati subiacent omnia? sed refugit hoc ille, dum horret incognitam ueritatem. non enim Musarum instinctu sicut uideri uolebat in Helicone carmen illut effudit, sed meditatus uenerat ac paratus. nostrorum primus Maro non longe afuit a ueritate, cuius de summo deo, quem mentem ac spiritum nominauit, haec uerba sunt: principio caelum ac terras camposque liquentis lucentemque globum lunae Titaniaque astra spiritus intus alittotamque infusa per artus Meus agitat molem, et magno se corpore miscet. Ac que profundum. Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem duitũritatem ut cadem iustitia qua uuienis cxorsut es
gub̾naculu rei publite eti sener teneis tiusq libens ut irẽ a patre
accepisti tutelam nomĩs tomani tradis Nam malis qui ad huc id¬
bepscis tuistos et alnis terraꝵ ꝑ irtib seniũt Quãto seriuis tanto ue¬
hementius idem om̃potens mercedem sccleris exsoliet q ur est
erga pios pater indulgentissimiis sic ad uersut mipios rectiis uidex
cuuiꝰ religionem cultuq diuinu cupiens defendẽ quc̃ potuis is pel
afferentib agrediamur ina recta quos equidem si putar̃ sitisp
doncos ad bñ uiuendu duces esse et ipe sequerer et alios ut sequerẽ¬
tur hortarez E ed cũ interse magna conctatione dissideant sccuq
iẽi plerũq discordent apparet eoꝵ iter nequaꝙͣ cẽ directii siqui¬
dem sibi quisq ut libitũ est ꝓprias uias impresserut fusionem q

Expanded text:
virtutem, diuturnitatem: ut eadem justitia, qua juvenis exorsus es, virtutem, diuturnitatem: ut eadem justitia, qua juvenis exorsus es, gubernaculum reipublicae etiam senex teneas, tuisque liberis, ut ipse a patre accepisti, tutelam Romani nominis tradas. Nam malis, qui adhuc adversus justos in aliis terrarum partibus saeviunt, quanto serius, tanto vehementius idem omnipotens mercedem sceleris exsolvet: quia ut est erga pios indulgentissimus pater, sic adversus impios rectissimus judex. Cujus religionem cultumque divinum cupiafferentibus, aggrediamur viam rectam: quos equidem, si putarem satis s ad bene vivendum duces esse, et ipse sequerer, et alios, ut sequerentur, hortarer. Sed cum inter se magna concertatione dissideant, secumque ipsi plerumque discordent, apparet eorum iter nequaquam esse directum: siquidem sibi quique, ut est libitum, proprias vias impresserunt, confusionemque
Abbreviated transcription (Latin):
In qua omĩa dictu prona sunt auditu suania facilia  eHlccti.
Uarestisiusceptus eesi quida prudentes arbitrs equitatis instititi¬
ones ciuilit iuiris ꝯpositas ediderunt / quib cuun dissidentum
lites contentionesq sopirent. Quanto nieliuis nos et iectius diuinas in¬
saittiones lrĩs ꝓsequemur. In quibꝯ ponde stillicdiis aut aquit ar¬
cendis aut de manu consependa Sed de spe de uita de salute de
ĩmortalitate de deo loquem ut suꝑstitiones mortiferas erroresq
mus itmanorũ principu repudiatis errorib maiestatem deisih¬
guliris ac ueri et cognouisti at honorasti Ham cũ dieg ille felicis¬
simus orbi terraꝵ iltuxisset quo te deus sũmus ad beatu imperii
columen euexit. salutatem uni uerẜat optabilen principatu p̃laro
mitio auspicatus ceo cum euersam sublatamq uistidã reducens tetor¬
rimu alioꝵ facinus cepiasti pio quo facto dibit deus tibi felicitate i

Expanded text:
in qua omnia dictu prona sunt, auditu suauia, facilia intellectu, in qua omnia dictu prona sunt, auditu suauia, facilia intellectu, honesta suscept.u? et si quidam prudentes et arbitri aequitatis institutiones ciuilis iuris conpositas ediderunt, quibus ciuium dissidentium lites contentionesque sopirent, quanto melius nos et rectius diuinas institutiones litteris persequemur, in quibus non de stillicidiis aut aquis arcendis aut de manu conserenda, sed de spe, de uita, de salute, de inmortalitate, de deo loquemur, ut superstitiones mortiferas erroresque mus Romanorum principum, repudiatis erroribus, majestatem Dei singularis ac veri et cognovisti et honorasti. Nam cum ille dies felicissimus orbi terrarum illuxisset, quo te Deus summus ad beatum imperii culmen evexit, salutarem universis et optabilem principatum praeclaro initio auspicatus es, cum eversam sublatamque justitiam reducens, teterrimum aliorum facinus expiasti: pro quo facto dabit tibi Deus felicitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
bñ dicere ad paucos ꝑtinet. bñ autẽ uiu̾eadoms Multu tñ nobis
exeratatio illa fictiru litiu contulit utnũt maiore copia et faciil¬
pite ditendi cam̃ ueritatis poremus que luet possit sinc eloqͥntia de¬
fenouut est a multis sepe defensa tñ claritate acnitor& monis
lust randu et quo dãmedo disserenda ut potntigs inaios in fiuatiut
Pr a uisttmestatetuieoptionis ornata De religione itaq nobis itb¬
q diuĩs instituitur disputatio
Antsiquidum maximi oratores professionit sue qͣi ueteran
oe cuesis opib actionu suaꝵ postremo se phĩe tradidernt
erm ꝙ fibi requie laborũ iustissima putiuerunt . si nõ suoe mc
armnaeru que iuenirinõ poterant in ꝗsitione torq̃rents ut nõ
tam otiu sibi uide antur ꝙ̃ negotiu quesisse : et quidem multo mo¬
lestins ꝙr in quo fuerant a ie uersati Quanto instius egome ad illas

Expanded text:
bene dicere ad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes. multum tamen nobis bene dicere ad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes. multum tamen nobis exercitatio illa fictarum litium contulit, ut nunc maiore copia et facultate dicendi causam ueritatis peroremus. quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa, tamen claritate ac nitore sermonis inlustranda et quodammodo adserenda est, ut potentius in animos influat et ui sua instructa et luce orationis ornata. de religione itaque nobis rebusque diuinis instituitur disputatio. nam si quidam maximi oratores professionis suae quasi ueterani decursis operibus actionum suarum postremo se philosophiae tradiderunt eamque sibi requiem laborum iustissimam putauerunt, si animos suos in earum rerum quae inueniri non poterant inquisitione torquerent, ut non tam otium sibi quam negotium quaesisse uideantur et quidem multo molestius quam in quo fuerant ante uersati, quanto iustius ego me ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
tur hoc celesti bñfitio ac munere ꝙ ob uoluta in obscuro uci iti papti uti
quel contemptiu doctis est. quia ydoneis asẜtorib eget odio indogtie
ob insitam sibi austeritatem. qua natura hominũ inu̾itia ꝓliuis patso
tate. sunt. Illa offensi hac deliniti feruntur inp̃ceps et bonoꝵ spẽffalsi
mala probonis amplectuntur. Sucturrendum ec hic errorib credidi
ut et docti ad ueram sapiam̃ dirigantur. et indocti ad ueram religionem
Que professio multo melior ẽ et utilior et gloriosior reputanda esti
ꝙ ila oratoria in qua dui uersati non ad uibtãtem. s plane ad arguta
malitiam uuenes crudiebamus Multoq nũc rectius de ẜceptis &¬
lestibus disseremus quib ad cultum uere maiestatis mentes hoim̃ ĩ¬
struere possimꝰ. Hec tam de rebus humanis bñ meretur qui sciam
bñ dicendi anfert ꝙ qui pieat in nocenter dotł uiuere Idarco a¬
uendꝰ doctores sunt existimati qd est longe prestabiluis. quoniam

Expanded text:
tur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritas latet eaque uel contemptui doctis est, quia idoneis adsertoribus eget, uel odio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in uitia patta sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi, ut et docti ad ueram sapientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam illa oratoria, in qua diu uersati non ad uirtutem, sed plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamus, multoque nunc rectius de praeceptis caelestibus disseremus, quibus ad cultum uerae maiestatis mentes hominum instituere possimus, nec tam de rebus humanis bene meretur qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. idcirco aenim recte uiuendi doctores sunt existimati, quod est longe praestabilius, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Sciant tñ quo noĩe appellari deañt ne deu neru uiolent cuiꝰ nomen
oxponunt du plurib tribuũt credintappolim suo. qui eodem illo rñso¬
ut Ioui pricipatu sic et aetis his abstulit nomen Tertius eñ uersus oñdit¬
oñdnt dei mĩstrog̃ non deog neru angelos appellari oportere. de soqui¬
dem ille mentitus est qui cũ sit e nũo demonu angelis sedei aggregauit. De¬
niq in alns responsit demonẽ se esse confessus est Nam cu introgaretur
exaudi demon it riresu cũ precem in appollinẽ et siinthu rogatus expro¬
iceat sempiterne. nam in alio rñso ita dixit. demones qui ꝑgunt circa¬

Expanded text:
sciant tamen quo nomine appellari debeant, ne uiolent uerum deum, cuius nomen sciant tamen quo nomine appellari debeant, ne uiolent uerum deum, cuius nomen exponunt, dum pluribus tribuunt. credut Jovi principatum, sic etiam caeteris diis abstulit nomen. Tertius enim versus ostendit, Dei ministros, non deos, verum angelos appellari oportere. De se quidem ille mentitus est, qui cum sit e numero daemonum, angelis se Dei aggregavit: denique in aliis responsis daemonem se esse confessus est. Nam cum interrogaretur, item rursus cum precem in Apollinem Sminthium rogatus exproiaceat sempiternae? nam et in alio responso ita dixit: δαίμονες οἳ
Abbreviated transcription (Latin):
tio angeli nos. Rlũ quid põt suspitari de Ioue ẽẽ dictu qui et matrẽ hũit
enĩ põt ab ullo esse gnãtus qui ip̃e uniuersa gñauit. satis ut opmor
et argumẽtis docui et testibus ⁊frrmaui quod p̾se fatis daru est. unũ
eẽ regem mundi. unũ patre imũ deu Sed fortasse querat aliquis a no¬
bis idemͣ qd̾ apud ciceronem q̃rit hortensus siddeus unus est qui esse btã
folitudo q̃ at tanꝙ̃ nos quia unũ dicimus deẜtu ac folitariu ẽẽ ditamus
ht̃ enĩ mĩstros. quos nos uocamus nuntios et estistud ueru quod dix¬
isse mexortationibus seneca sup retuli. genuisse regni sui ministros de¬
n neru. ueru illi noq dni sunt. neq deos eẽ ipõs se uocari aut coli uo¬
illi sunt qui uulgo coluntur quoꝵ et exiguus et certus est nũs Quod si
cultores deoru cosipõs se colẽ putant quos sũmi dei mĩstros appellaꝰ
nichil est quia nobis faciãt in uiria qui imũ den digamus multos negemur

Expanded text:
 ἥμεῖς, Num quis potest suspicari de Jove esse dictum, qui et matrem habuit, enim potest ab ullo esse generatus qui ipse uniuersa generauit. Satis ut opinor et argumentis docui et testibus confirmaui quod per se satis clarum est, unum esse regem mundi, unum patrem, unum dominum. sed orasse quaerat aliquis a nobis idem illut quod aput Ciceronem quaerit Hortensius, si deus unus est, quae esse beata solitudo queat. tamquam nos quia unum dicimus, desertum ac solitarium esse dicamus. habet enim ministros, quos uocamus nuntios. et est illut uerum quod dixisse in Exhortationibus Senecam supra rettuli, genuisse regni sui ministros deum. uerum hi neque dii sunt neque deos se uocari aut coli uoilli sunt qui uulgo coluntur, quorum et exiguus et certus est numerus. quodsi cultores deorum eos ipsos colere se putant, quos summi dei ministros appellamus, nihil est quod nobis faciant inuidiam, qui unum deum dicamus, multos negemus.
Abbreviated transcription (Latin):
lioqn nichil inte̾r pieum et hoiẽm distaret. si consilia et dispositiones illi
maiestatis et̾ne cogitĩno assequeretur humana  Quolq fieri nõ po¬
men sapiẽ requirentem duitius erene ac sinc ullo laberis effectu ua¬
gari ꝑ tenebras in extridabis eẜ aperuit oculos eius iliqñ. et notionẽ

Expanded text:
lioquin nihil inter deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius lioquin nihil inter deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius maiestatis aeternae cogitatio adsequeretur humana. quod quia fieri non pomen sapientiae requirentem diutius errare ac sine ullo laboris effectu uagari per tenebras inextricabiles: aperuit oculos eius aliquando et notionem
Abbreviated transcription (Latin):
pendi donteriptis om̃ib et pri¬
uatis ꝙ publicis actionibo adip¬
quirende u̾tatis stuolur ꝯtulẽ¬
runt. Existimantes multo esse
inuestigar ac sare rationem ꝙstr¬
uendis opibus aut cumulandis
honoribus inherere Quibus reb
qm̃ fragiles terreneq sunt et
ad soluis corporis ꝑtinent cultum.
Remo melior nemouistior efficĩ pot Erant quidem illi ueritatis cogni¬
tione dignissimi quam sare tantope cupiuerunt atq ita utͣ eam rebus
omibus ante ponerent Lauaet abiecisse quosdani res familiares suas.
et renunciasse unuersis uoluptatib constat: ut solam nudamq xtii¬
tem nudi expeditiq sequerentide santum apud eos uirtutis nomen
et auctoritas ualuit. ⁊t in ip̃a esse sũmi boni predicarent pmium.
Sed neq adepti sunt id quod uolebant et operam simdilatq in¬
dustriam ꝑdiderunt Quia ueritas id est archanum sũmi des. qui
fecit omnia ingenio iac proprys sensibuis non põt comprehendi. A¬

Expanded text:
pendi contemptis omnibus et priuatis et publicis actionibus ad inquirendae ueritatis studium contulerunt, existimantes multo esse inuestigare ac scire rationem quam struendis opibus aut cumulandis honoribus inhaerere: quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nemo melior, nemo iustior effici potest. erant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoritas ualuit, ut in ipsa esse summi boni praemium iudicarent —, sed neque adepti sunt id quod uolebant et operam simul atque industriam perdiderunt, quia ueritas id est arcanum summi dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis sensibus non potest conprehendi: a
Abbreviated transcription (Latin):
in ẜo libro disseremus interĩ nobii sat est ꝙ du honorãi se uult. et in celo se¬
collocari ⁊fessuz est id quod res hñt habet. quõ sint appellandi qui deo sem¬
p assistunt Retrahant gͦ se horẽs ab erroribus et abiectis religionibs p̃nis pa¬
rentẽ siui deuq cognostant. cuiꝰ nec uirtus existimari põt nec magnitudo
acumen et memoria puenĩt. que si subductis et consumatis omĩbus uiis cõ
fitbsistit heret deficit. nec est aliquio ultũis quo pro gred possit. ueru qr
funt. Ip̃ẽ inte omĩa exseipõsit ꝓcreatus Iõq ab arpolline ex se genitus mc̃i
ca homo acutus in cxortationibus indit. Hos inquit aliũde pendemus itaq
ad aliquẽ respicimus cui quod ẽ optim in nobis debeamus Aius nos edidit
Alius nos instruxit deusipẽ se fecit Dececitate eor qui dex plus cerle

Expanded text:
ndo libro disseremus. nunc interim nobis satis est quod dum honorare se uult et in caelo conlocare, confessus est, id quod res habet, quomodo sint appellandi qui deo semper adsistunt. retrahant ergo se homines ab erroribus et abiectis religionibus prauis parentem suum dominumque cognoscant, cuius nec uirtus aestimari potest nec magnitudo acumen et memoria pervenerit, quasi subductis et consummatis omnibus viis, subsistit, haeret, deficit; nec est aliquid ulterius quo progredi possit. Verum quia fuit, ipse ante omnia ex se ipso sit procreatus. Ideoque ab Apolline αὐτοφυὴς, a Sica, homo acutus, in Exhortationibus vidit: « Nos, inquit, aliunde pendemus. Itaque ad aliquem respicimus, cui, quod est optimum in nobis debeamus. Alius nos edidit; alius instruxit: Deus ipse se fecit. » CAPUT VIII. Quod Deus sine
Abbreviated transcription (Latin):
gentiu in hic unare non dissidentiu Nemo est enotas edust m
ferus morib qui non oculos suoc in celum tollenta si nesciat
telligat ex ipã magnitudine rerũ motu dispõne. otantia pisscrr¬

Expanded text:
gentium in hac una re non dissidentium. nemo est enim tam rudis, tam gentium in hac una re non dissidentium. nemo est enim tam rudis, tam feris moribus quin oculos suos sse intelligat <ex ipsa rerum> magnitudine, motu, disposicione, c
Abbreviated transcription (Latin):
Sit ne prdiđ̾ntia q̃ reb om̃ib consulat an fortuitines faett snt
omĩa uel gerantur Cuiꝰ sententie autor ddemocrit ꝯ firmitor epitut¬
est. Sed etantea pitagoras qui deos indubii uocaint et postra diago
ras qui exdusit et ain nõ nuilli qui nõ pntaner̃t deot ẽe / quid aluso
effecerũt insi ut nulla ẽẽ ꝓ indentia putaretur. quos tñ cetiꝰ phra
maxime stoici a cerrime retudẽ dicentes nefieri mũdu sine aniia
ratione potuisse nec constare nisi sũma ratione regetur. Esed et miã
cus tulus ꝙͣ uis archidemite discipline defensor eẽt de ꝑuidentia
gubnatrice reru / et multa et sepe disseruit stoitor argumta rõfit¬
mans et nona ip̃a ifferens plima qđ facit tũ in om̃ibꝰ p̾hĩe sue libur
tũ maxime m ns qui sunt de ña deoꝵ nec diffiale sane fint pautoꝵ
hominũ praua sentiẽtiu redargũe mendatia testionio pploaus atq

Expanded text:
sitne prouidentia quae rebus omnibus consulat an fortuito vel facta sint sitne prouidentia quae rebus omnibus consulat an fortuito vel facta sint omnia uel gerantur. cuius sententiae auctor est Democritus, confirmator Epicurus. sed et antea Protaras, qui exclusit; et alii nonnulli qui non putaverunt deos esse; quid aliud effecerunt, nisi ut nulla esse providentia putaretur? quos tamen et caeteri philosophi, ac maxime Stoici acerrime retuderunt, docentes, nec fieri mundum sine divina ratione potuisse, nec constare, nisi summa ratione regeretur. Sed et M. Tullius, quamvis Academicae disciplinae defensor esset, de providentia gubernatrice rerum mans et nova ipse afferens plurima; <quod> facit cum in omnibus phylosophie sue libris tum maxime in iis qui sunt de natura deorum. nec difficile sane fuit. paucorum hominum praua sentientium redarguere mendacia testimonio populorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
geat ad paipienda sapiẽ disciplina. legendi ue auiddiendi patido neo¬
dare. Multi eni suꝑstitionib uanis ꝑtinaciter inherentes obdurant¬
se contra manifestam ueritate non tam de sius religionibus quãsi
ferunt bñ meriti qm̃ dese male qui cu heãt iter retis. dciior seqũ¬
tur anfractus planu deserũt ut ꝓ precipitu labantuiꝵr luce ee sui¬
quũt ut in tenebris ceq ac debiles iaceant. ns consilendum sti
ne contrase pugnent. uelint se tandem ib ĩ uetratis erroribus libea¬
ri. quod utiq facient. si qrͣ sint nati aliqñ prouiderint Nuis eni
prauitatis est cã ignoratio sui quã si quis cognita ueritate discusseit.
scietquo referenda et ꝙ̃ad modi sibi uita degenda sit cuiꝰ sc̃ce sũma
ulla sine religione probanda sapĩa
Uscepto igitur illustrande ueritatis offitio/ nõ puta ui adeo

Expanded text:
geat ad percipiendam sapientiae disciplinam legendi uel audiendi patientiam commogeat ad percipiendam sapientiae disciplinam legendi uel audiendi patientiam commodare. multi enim superstitionibus uanis pertinaciter inhaerentes obdurant contra manifestam ueritatem, non tam de suis religionibus quas praue adserunt bene meriti quam de se male. qui cum habeant iter rectum, deuios secuntur anfractus, planum deserunt, ut per praecipitium labantur, lucem relinquunt, ut in tenebris caeci ac debiles iaceant. his consulendum est, ne contra se pugnent uelintque se tandem ab inueteratis erroribus liberari: quod utique facient, si quare sint nati aliquando peruiderint. haec enim prauitatis est causa, ignoratio sui: quam si quis cognita ueritate discusserit, sciet quo referenda et quemadmodum sibi uita ulla sine religione probanda sapientia. Suscepto igitur inlustrandae ueritatis officio non putaui adeo n
Abbreviated transcription (Latin):
mme uel seeus uel etatis ad publite teleste pabulũ nocamus. Hui¬
lus enĩ suamor nĩo abus est ꝙͣ cognitio uĩtitis qui asserende itq il¬
iustrande scpitm uolumĩa destinauimus ꝙ̃ iis ca ressit infinit
pene eperis ⁊ imensi ut si quis hec dilatire atq exequi plenissime
nelit / tanta illi rerũ copia exuberet ut nec libii modu nec finem
repiat or̃o Sed idarco breiut nos omĩa colligemus ꝙ caque allati¬
ru fumis tam dara et lucida sunt ut magt mirũ ec̃ uide itiuip tã
obscuram inderi homĩbus ueritatem et hnis ꝑcipue qui sapiẽte nul¬
go putantur uelq tm̃ modo instituendi nobis hoiẽs eruãt hoc ẽ ab er¬
iore quo sti sunt impliciti ad rectiorem ui renocand. Quod si fierimus
ut spero issecuti mittemus coc ad ipm dotrine ubrimin ie psemesimut
fontem auꝰ austu atq potu ꝯceptam inscerib siti sedent ꝓlerostmq
restr mguãti eruntq illic om̃ia facilia ptona manfesta Modone pr¬

Expanded text:
etatis ad coeleste pabulum convocamus. Nullus enim suavior animo cibus est, quam cognitio veritatis, cui asserendae atque illustrandae septem volumina destinavimus, quamvis ea res infiniti pene sit operis et immensi: ut si quis haec dilatare atque exequi plenissime velit, tanta illi rerum copia exuberet, ut nec libri modum nec finem reperiat oratio. Sed nos idcirco breviter omnia colligemus; quod ea quae allaturi sumus, tam clara sunt et lucida, ut magis mirum esse videatur tam obscuram uideri hominibus ueritatem et iis praecipue qui sapientes uulgo putantur, uel quod tantummodo instituendi nobis homines erunt hoc est ab errore quo sunt implicati ad rectiorem uiam reuocandi. quod si fuerimus ut spero adsecuti, mittemus eos ad ipsum doctrinae uberrimum ac plenissimum fontem, cuius haustu atque potu conceptam uisceribus sitim sedent ardoremque restinguant, eruntque illis omnia facilia prona manifesta, modo ne pi
Abbreviated transcription (Latin):
Uibus ex rebus cã constet illos hoĩes fuisse non ẽ obscuru q̃ rõẽ
dn cepint noĩari En enĩ nulli reges ante saturnn ul uranu
fuerunt ꝓpt̾ hoi̾n raritatẽ qui agrestẽ inta sine rc̃ore ullo
ducebãt Non ẽ dnbũ qui illis tpr̃ibus hoiẽs regẽ ip̃m̃ tetãq gente sũmis
laudibus ac nonis honorib iactare ceꝑint. ut etia deos ap̃pellarent sũ
ob miraculu uirtutis hoc uere putabant rudes adhuc et simplices siue
ut fieri solet in adulationẽ p̃ntis potñtie sine ob bñficia quib erant ad
huimanitatẽ ꝯpositi dem̃ ipĩ reges cũ cari eent ns quoꝵ uitã ꝯposuexãt
magnũ sm desiderin mortui reliquerant Itaq hoĩes eoꝵ simulat̾ finxe¬
nĩt. ut haberent aliquod ex ymagnu ꝯtemplatione solatiu Cõgressi¬
q longis ꝑ amorẽ mẽoria defunctos colẽ ceperunt ut et gr̃am re

Expanded text:
uibus ex rebus cum constet illos homines fuisse, non est obscurum qua ratione dii coeperint nominari. si enim nulli reges ante Saturnum uel Uranum fuerunt propter hominum raritatem, qui agrestem uitam sine ullo rectore uiuebant, non est dubium quin illis temporibus homines regem ipsum totamque gentelaudibus ac novis honoribus jactare coeperint, ut etiam deos appellarent, sive ob miraculum virtutis hoc vere putabant rudes adhuc et simplices, sive ut fieri solet in adulationem praesentis potentiae, sive ob beneficia quibus erant ad humanitatem compositi. Deinde ipsi reges, cum charimagnum suum desiderium mortui reliquerunt. Itaque homines eorum simulacra fixerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solatium, progressique longius per amorem, memoriam defunctorum colere coeperunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
terram more quadrupedis adiectu s stantem potius ac rectu sicut en
Eracta est nifallor magna et difficilis suscepti oꝑis portio et ma¬
iestate celesti suggerentẽ nobis dicendi facultatem in neteratos
depulimꝰ errores: nũc nero nobis ac difficilior cũ pħis ꝓposita
mur Ita hic aucte prestantiũ omĩ gñe laudis uiroꝵ. Quis aut̃ nesciat
⁊plus ẽẽ momenti in paustiorib doctis ꝙ in plurib imperitis S non
est desperandu istos ꝙ de sententia. deo et ueritate dncib iposse de¬
pelli Hec taz ꝑtinates fore arbitror ut clarissimu solem at sanis ac pa¬
Etentib oculis iudere se negent/ Mo illud ueru sit quod ipĩ nerũ folẽt
ꝓfiteri studio ĩnestigande ueritatii se teneri Etiam efficint̃ ꝓfecto ut

Expanded text:
terram more quadrupedum abjectum, sed stantem potius, ac rectum, sicut euterram more quadrupedum abjectum, sed stantem potius, ac rectum, sicut eur ni fallor magna et difficilis suscepti operis portio; et majestate coelesti suggerente nobis dicendi facultatem, inveteratos depulimus errores. Nunc vero major nobis, ac difficilior cum philosophis pmur; ita hic auctoritate praestantium omni genere laudis virorum. Quis autem nesciat, plus esse momenti in paucioribus doctis, quam in pluribus imperitis? Sed non est desperandum, istos quoque de sententia, Deo ac veritate ducibus, posse depelli: nec tam pertinaces fore arbitror, ut clarissimum solem sanis ac patentibus oculis videre se negent. Modo illud verum sit, quod ipsi solent profiteri, studio investigandae veritatis se teneri, eff
Abbreviated transcription (Latin):
s in suma religione querendꝰ est qr non est lubiu qui religio nulla
sit ubicũq simulatrũ sit. Nam si religio ex diuersic reb est diuini nũt
nichil est nisi celestib rebus. carent igr̃ religione simulat᷑ qr nichil põt
ẽẽ coleste in ea re que fit ex terra quod quidem de noĩe ip̃o apparere
nomen accipe quod ueritatem fuco et imitatione mentitur Si autem¬
om̃is imitatio non res potissimũ seria si qͣi luduis ac Iocus est non religio ĩ
da terrena ut celestia ꝯsequamur Ita enĩ ros feht̃ ut quisquis animã
suaz cuiꝰ origo de celo est. ad inferna ⁊ yma ꝓstrauĩt eo cadat quo se
pẽ deiecerit Iõq oportet rationis sut ac status sui memorem / nõ nisi aod
suꝑna niti sem ꝑ atrende̾ quod si fecit. hic plane sapiens. hic iustꝰ homo
hit deniq telo dignus indicabitur quẽ sinis parens non humilem nec ad

Expanded text:
sed in summa regione quaerendus est. Quare non est dubium quin religio nulla sed in summa regione quaerendus est. Quare non est dubium quin religio nulla sit, ubicumque simulacrum est. Nam si religio ex divinis rebus est, divini autem nihil est, nisi in coelestibus rebus; carent ergo religione simulacra, quia nihil potest esse coeleste in ea re, quae fit ex terra. Quod quidem de nomine ipso apparere nomen accipere, quod veritatem fuco et imitatione mentitur. Si autemomnis imitatio, non res potissimum seria, sed quasi ludus ac jocus est, non religio in lsis: calcanda terrena, ut coelestia consequamur. Ita enim res se habet, ut quisquis animam suam, cujus origo de coelo est, ad inferna et ima prostraverit, eo cadat quo se ipse dejecerit. Ideoque oportet rationis, ac status sui memorem, non nisi ad superna niti semper, ac tendere. Quod qui fecerit, hic plane sapiens, hic justus, hic homo, hic denique coelo dignus judicabitur; quem suns parens non humilem, nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
sit opꝰ tenebras homĩb obduce̾ ne queratur ab iis uerꝰ deus Non igr̃ colen¬
disunt qui sententie dei subiatent Est enĩ piaculu maxi ͫ addite̾ sẽ ptãti eoꝵ
quib si iusticia se quare potentior ẽẽ possis et cos aduiratione dinim nõis
expellẽ ac fugare Ꝙ si apparet religiones istas tot moĩs cẽ uanas ꝗb do¬
cii. manifestu est eos qui uel mortius supplicant nel terraz uenerant:
uel spiritib ĩpuris aiãs suas mancipant. rõnem hom̃ non tenere ./ eosq
impietatis ac sterilitatis sin supplicia pensuros qui rebelles aduersꝰ parentẽ
ꝯm̃s hũani deñ susceptis in expiabilib sacois fas ome uiolauerint Qr in¬
bicũq igr̃ sac̃mentu hoĩs tueri rationẽ q nẽsue nititur obti¬
nere. ip̃e se ab humo suscitet et erecta mente oculos suos tendat
Uincelu non sub pedib querat den nec a uestignis suis eruat qđ

Expanded text:
sit opus, tenebras hominibus obducere, ne quaeratur ab illis verus Deus. Non igitur colensit opus, tenebras hominibus obducere, ne quaeratur ab illis verus Deus. Non igitur colendi sunt, quia sententiae Dei subjacent. Est enim piaculum maximum, addicere se potestati eorum, quibus, si justitiam sequare, potentior esse possis, et eos adjuratione divini nominis expellere, ac fugare. Quod si apparet, religiones istas tot modis esse vanas, quibus docui, manifestum est eos qui uel mortuis supplicant uel terram uenerantur uel spiritibus inpuris animas suas mancipant, rationem hominum non tenere eosque inpietatis ac sceleris sui supplicia pensuros, qui rebelles aduersus parentem generis humani deum susceptis inexpiabilibus sacris fas omne uiolauerint. Quiicumque igitur sacramentum hominis tueri, rationemque naturae suae nititur obtinere, ipse se ab humo suscitet, et erecta mente oculos suos tendat in coelum: non sub pedibus quaerat Deum, nec a vestigiis suis eruat quod
Abbreviated transcription (Latin):
pẽ ymagines sacre quib hoiẽs uanissimi seriuũt omĩ sensu tatent qm̃ terra
sunt. Quis nõ intelligat e nephas cẽ rectum aial curuari ut adoret terram
que id circo pedib nr̃is subiecta est ut calcanda nobis non adoranda sit. qui
suꝰ ideo excitati et ex ea statum sublime p̃ter cetõs aiãntes accipimꝰ ut
non reuoluamur deorsu nec hũt celestem miltu ꝓiciamꝰ ad terra s ou¬
los eo dirigamꝰ quo illos nẽ sue conditio ⁊duxĩt / nichil q alind adoremꝰ ichil
colamns nisi solini artificis patentis q nrĩ unicu nomen qui ꝓptea hoic̃m
rigidn figurauit ut sciamꝰ nos ad suꝑna ⁊ celestia ꝓuocari Tertio q spũs
qui p̃sunt ipĩs religionib ꝯdempnati ⁊ abiecti adeo ꝑ terra noluerent᷑
qui non tin nichil prestate cultorib suis pñt qm̃ rerũ ptãs penes iu est.¬
uern etiã mortiferis eos illecebris ⁊ errorib ꝑdant qͣm hoc illis quotidianũ

Expanded text:
 quod ipsae imagines sacrae quibus homines inanissimi seruiunt omni sensu careant, quoniam terra sint. quis autem non intellegat nefas esse rectum animal curuari, ut adoret terram? quae idcirco pedibus nostris subiecta est, ut calcanda nobis, non adoranda sit, qui simus ideo excitati ex ea statumque sublimem praeter ceteras animantes acceperimus, ut non reuoluamur deorsum nec hunc caelestem uultum proiciamus ad terram, sed oculos eo dirigamus quo illos naturae suae condicio direxit nihilque aliut adoremus, nihil colamus nisi solius artificis parentisque nostri unicum nomen, qui propterea hominem rigidum figurauit, ut sciamus nos ad superna et caelestia prouocari. tertio, quod spiritus qui praesunt ipsis religionibus condemnati et abiecti a deo per terram uolutentur; qui non tantum nihil praestare cultoribus suis possint, quoniam rerum potestverum etiam mortiferis eos illecebris et erroribus perdant; quoniam hoc illis quotidianum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ nocere. Dicat fortasse aliquis colendos ergo eos eẽ non noceant.¬
P exquidem pñt noc̃ẽ Hocent illi quidem. s ii aquib timent᷑ quos
manꝰ dei potens et excelsa non protegit qui ꝓfani sunt a sac̾mento ui̾tatis
Iustos aut id est cultores dei metinit cuiꝰ noĩe aduirati de corpoĩb excedũt
neromno sua ealuit ulla que in templis adorantur. quod plem̃q cora
cultorib suis satuut nonutq mobprobriũ religionis bo noeissi quia
nac deo ꝑquem adiutantur nec iustis quor noce torquentir mentiri pñit i taq

Expanded text:
quam nocere. Dicat fortasse aliquis, colendos esse ergo, ne noceant,quam nocere. Dicat fortasse aliquis, colendos esse ergo, ne noceant, siquidem possunt nocere. Nocent illi quidem, sed iis, a quibus timentur, quos manus Dei potens et excelsa non protegit, qui profani sunt a sacramento veritatis. Justos autem, id est cultores Dei, metuunt, cujus nomine adjurati de corporibus exceduntnomina sua edunt, illa, quae in templis adorantur, et quod plerumque coram cultoribus suis faciunt, non utique in obprobrium religionis, sed honoris sui, quia nec deo per quem adiurantur nec iustis quorum uoce torquentur mentiri possunt. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
colatur. pħi quoq dens dixetũt. HNa plato etiã ñas eoꝵ in simphosio ex p̾mẽ
conatꝰ est/ et focrates cẽ arca seassiduu demona loquebatur qui puero
sibi adhesiss cuiꝰ nutu ⁊ arbitrio sua uita regẽtur Magorũ quoq ars omĩs ac
potentia hoꝵ aspirationib ꝯstat aquib ĩuocat uisus hoiũ. p̃stignis obcecantib
fallunt / ut non uideant ea que sunt ⁊ uidere se putant illa que non fuet
Hn ut dico spĩis ⁊ tammati ac ꝑditi pomẽ terra uagantur ac solatu perdo
ni sue ꝑdendis homĩb oꝑantur Itaq omĩa insidns frandib dolis et gxto¬
rib ꝯplent Adhexent eñ singulis homib et om̃s hostiatim domos occupãt
acsibi genior nomen assumunt Sic eñ latino simone demonas int̾pretã
se corporib hõĩ ⁊ occulte in iuscib opati ualitudmem inciant morbos ci¬
tant. sompnns aiõs terrent. mentes furorib quatiñt ut hores hns malis

Expanded text:
erunt. nam Plato etiam naturas eorum in Symposio exprimere conatus est et Socrates esse circa se adsiduum daemona loquebatur, qui puero sibi adhaesisset, cuius nutu et arbitrio sua uita regeretur. ma.gorum quoque ars omnis ac potentia horum adspirationibus constat, a quibus inuoca-ti uisus hominum praestigiis obcaecantibus fallunt, ut non uideant ea quae sunt et uidere se putent illa quae non sunt. hi ut dico spiritus contaminati ac perditi per omnem terram uagantur et in solacium antur. itaque omnia insidiis fra.udibus dolis erroribus conplent: adhaerent enim singulis hominibus et omnes ostiatim domos occupant ac sibi geniorum nomen adsumunt; sic enim latino sermone daemonas interpretantur. se corporibus hominum, et occulte in visceribus operati, valetudinem vitiant, morbos citant, somniis animos terrent, mentes furoribus quatiunt, ut homines his malis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hor quo tranteyre tero et ileo imnperet Illud no quod ce terra et diaboleẜ
mat quos quidem non fugit hoĩẽm neꝙ salustiu qui ait s mã om̃is us in
aio et corpore sita est aĩ impio corporis fintio magis utimur R edte sira uix¬
i ut locut et. Quiuit enĩ fedisimis noluptatib suar q ipẽ sentensian
sui qũatn ta fiome posuit in ꝑadiso idest in orto fecundisimo et amenisiõ
queo im ꝑartib ouents omĩi gñe ligni arboꝵ qi ⁊ ẜuit ut exene uariis
stustib aletur expers osm̃im laboruim deo patri sũma deuotione ẜures.
sum dedit ei ferta mandata que si obẜuass ĩ mortalis manet. Se dienscen

Expanded text:
sunt, ut hoc quod est ex caelo et deo, imperet, illut uero quod ex terra et diabolo, sunt, ut hoc quod est ex caelo et deo, imperet, illut uero quod ex terra et diabolo, seruiat. quod quidem non fugit hominem nequam Sallustium, qui ait: sed nostra omnis uis in a.nimo et corpore sita, est: animi imperio, corporis seruitio magis utimur. recte, si ita uixisset ut locutus est. seruiuit enim foedissimis uoluptatibus suamque ipse sententiam suri ratione generatum, posuit in paradiso , id est, in horto foecundissimo, et amoenissimo: quem in partibus Orientis omni genere ligni arborumque consevit, ut ex earum variis fructibus aleretur, expersque omnium laborum, Deo patri summa devotione serviret. Tum dedit ei certa mandata: quae si observasset, immor
Abbreviated transcription (Latin):
x rebus ergo diiẜ et repugnantib homo fadtꝰ est sic̃ ipe mun¬
dus ex luce ac tenebris ex uita ac morte que duo int̾ se pugnare ĩ hoĩe p̃cep̾¬
piti ut siaiã te supabit que oritur ex oleo sit ĩmortalis et inppetua luce usc¬
tur s diañt corpꝰ urat aĩa que ditioni sue subiecit sit in tenebus sempit̾nis et
Si morte scuiꝰ non eanis est ut ĩ uistasatãs extinguat omio s ut puniat inefnu Ein
Secuna a uofis mois est eterm doloris ꝑpessio ulita Mors estaiaꝵ ꝓ meitos
ad etna suprdicia dimpnatio Nec muras pecudes non attingit quaꝵ ale non
ades constantes s er coĩ aere morte dissoluũtur In hat igr̃ societate celi atq
ferre quon esfigies expssa est in hoĩe suꝑiorem partem tenent eaque fant dei
quoo qma tetre non estsaĩe det c̃ẽ subiectu sicut terra celo/ est em̃ tera q̃i
uascusum quo tamq domicilio pp̃ali spũs hic elestis uratur. utrinsq offiola

Expanded text:
x rebus ergo diuersis ac repugnantibus homo factus est sicdus ex luce ac tenebris, ex uita et morte: quae duo inter se pugnare in homine praecepit, ut si anima superauerit quae oritur ex deo, sit inmortalis et in perpetua luce uersetur, si autem corpus uicerit animam dicionique subiecerit, sit in tenebris sempiternis et in morte. cuius non ea uis est ut iniustas animas extinguat omnino, sed ut puniat in aeternum.secundam uero sic: mors est aeterni doloris perpessio, uel ita: mors est animarum pro meritis ad aeterna supplicia damnatio. haec mutas pecudes non adtingit, quarum animae non ex deo constantes, sed ex communi aere morte soluuntur. in hac igitur societate caeli atque terrae, quorum effigies expressa est in homine, superiorem partem tenent ea quae sunt dequod quia terrenum est, animae debet esse subiectum sicut terra caelo. est enim quasi uas