comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ihs significauit p&ro quamoste clarificatu¬
rus es s&dm̃  protinus adiungit sequere me
Acsi a perte dicat: quia ipse prius protua redẽp¬
tione crucis supplicium subirenontimui : quid
tuprome confessione nominis crucem patifor¬
midus qui eo gloriosiore mastyrii palma glori¬
ficaberis : quo in hac promerendu magistri
lter sequeris: conuersus p&nus uidit illũ
dis cipulum quemdiligebat ih̃s sequentem:
Hinc & enimpat& quia cũ dixis s& ihs p&ro: se¬
quereme : surrexit de loco conuiiuii & coepit abire
secutus ẽ aũt cum p&rus : secutus est & ille disci¬
pulus quẽ diligebat ih̃s. ioħ uidelic& ipsequihoc
scripsit euangelium: diligebat autem eũ ibs:
Non exceptis c&eris singularit̃ solum. sed prae
c&eris familiarius unũ quẽ specialis proroga¬
tiua castitas ampliora dilectione fecerat dig¬
num Om̃s quippediligit : qui omnibus dicit :
Si c̃dilexit mepater & ego dilexiuos: Mane te
indilectionemea : Sed hunc p̃ omnibus diligit :

Expanded text:
Jesus significavit Petro qua morte clarificaturus esset Deum, protinus adjungit: Sequere me, ac si aperte dicat: Quia ipse prius pro tua redemptione, crucis supplicium subire non timui, quid tu pro mei confessione nominis crucem pati formidas? qui eo gloriosiore martyrii palma glorificaberis, quo in hac promerenda magistri iter sequeris. Conversus vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus, sequentem. Hinc etenim patet, quia cum dixisset Jesus Petro: Sequere me, surrexit de loco convivii, et coepit abire. Secutus est autem eum Petrus, secutus est et ille discipulus, quem diligebat Jesus, Joannes videlicet, ipse qui hoc scripsit Evangelium. Diligebat autem eum Jesus, non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe diligit, qui omnibus dicit: Sicut dilexit me Pater et ego dilexi vos; manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
manus & oculos rursum attollere nisi redẽp¬
tor aduenerit ihs xp̃s filius dĩ qui proprium
sanguinem dedit. & nos de seruitute eripiens
libertate donauit: ꝑ sanquinem ipsius
Nupliciter uero sanguis xp̃i & caro intelli¬
gitur uł sp̃italis illa atq diuina dequa

Expanded text:
manus, et oculos sursum attollere, nisi Redempmanus, et oculos sursum attollere, nisi Redemptor advenerit Jesus Christus Filius Dei, qui proprium sanguinem dedit. et nos de servitute eripiens, libertate donavit. Per sanguinem ipsius. Dupliciter vero sanguis Christi, et caro intelligitur: vel spiritalis illa
Abbreviated transcription (Latin):
quibus omnibus xp̃s intelligitur nullũbonum
eẽ potest Nec putandum qđ in latinis codicib:
hab& scriptum dilecto filio suo: sed simpliciter
& absolute indilecto quod ita mihi intellegen¬
dum uid&ur : ut sub audiatur ab omnibus
Sienim xp̃s ut sepȩ iam diximus sapientia est
iustitia paxgaudium &c&̃. Haecuirtutum
uocabula &ia his quise quineque unt diligunt
& nullus tam confessi sceleris est ut non sa¬
pientiã &iustitiã amure sedicat : Iste est
dilectus quẽ estimo in esaia significari:
cantabo dilecto : & uinea facta est dilecto: &
inpsalmo & dilectus quẽ ad modũ filius uni¬
cornium In quo habemus redemptionem:
illere demitur qui captiuus est : & in hostium
ueniens potestatem liber ẽẽ desouit : Ita
& nos quidem dicunt : in hoc mundo eẽ captiuos
& sub principib: & potestatibus iugo seruitu¬
tis teneri nec ante uinctas catenis explicare

Expanded text:
quibus omnibus Christus intelligitur, nullum bonum quibus omnibus Christus intelligitur, nullum bonum esse potest. Nec putandum quod in Latinis codicibus, habet scriptum, in dilecto Filio suo, sed simpliciter et absolute, in dilecto. Quod ita mihi intelligendum videtur, ut subaudiatur, ab omnibus. Si enim Christus, ut saepe jam diximus, sapientia est, justitia, pax, gaudium, etc., haec virtutum vocabula, etiam hi, qui sequi nequeunt diligunt, et nullus tam confessi sceleris est, ut non sapientiam et justitiam amare se dicat, iste est dilectus, quem aestimo in Isaia significari: Cantabo dilecto, et Vinea facta est dilecto , et in Psalmo: Et dilectus quemadmodum filius unicornium . In quo habemus redemptionem. Ille redimitur, qui captivus est, et in hostium veniens potestatem, liber esse desivit, ita et nos quidam dicunt in hoc mundo esse captivos, et sub principibus, et potestatibus, jugo servitutis teneri, nec ante vinctas catenis explicare
Abbreviated transcription (Latin):
upliciter legendum ut caritas ałcum superio¬
ribus uł inferioribus copul&tur. Cũ superiori¬
bus itaut es semus sc̃i & in maculati corã ipso
incaritate. Cũ inferioribus ita in caritate
praedestinans nos. & c&era. Nec non&iam
hoc inforendum quod cumprae destin&nos
ante filii eẽ possimus nisi filiieius ihũxp̃ifi
dem & intellegentiã recipiamus : & ille quidẽ
natura filius est nos uero ad optione Ille
num quam filius non fuit : nos ante quam esse
mus. praedestinatisumus : & tunc sp̃mado p¬
tionis accepimus quando credidimus infi¬
liumdi : Secundum placitum uoluxitatis
interpraetatus est placitum. apud grecos
plac& & bene placere potest. sed hoc bene
placium ds̃ ubi quod placuit rectȩ placitum con¬
probatur: In laudem gloniȩ gratiȩ suȩ
ineua gratificauit nos in dilecto
m̃is ergogratia quam consequimur ingłam
& laudem cius quinos gratificauit indilecto: hoc ẽ
sapientia ueritate iustitia pace redemptione

Expanded text:
Dupliciter legendum, ut charitas, vel superioDupliciter legendum, ut charitas, vel superioribus, vel inferioribus copuletur. Cum superioribus ita, ut essemus sancti et immaculati coram ipso in charitate. Cum inferioribus ita, in charitate praedestinans nos, etc. Nec non etiam hoc inferendum, quod cum praedestinet noante filii esse possumus, nisi filii ejus Jesu Christi fidem et intelligentiam recipiamus, et illa quidem natura filius est, nos vero adoptione. Ille nunquam filius non fuit, nos antequmus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Filium Dei. Secundum placitum voluntatis interpretatus est, placitum, apud Graecos placuit, et bene placere poplacitum dicitur, ubi quod placuit, recte placitum comprobatur. In laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilecto. Omnis ergo gratia quam consequimur, in gloriam et laudem ejus, qui nos gratificavit in dilecto, hoc estsapientia, veritate, justitia, pace, redemptione,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit bene dictus ds̃ : qui uniuersorum conditor ẽ :
& hinc distinctio de inceps inferatur: quiẽ & pat̃
eius qui as sumptus est hominis: & patereius
qui in principio apud dm̃erat ds̃ uerbum : Non
quo alius assumtus homo & alius sit sermo qui
as sumpserit: sed quolinus atqueidem pro
uari&ate causarum nunc sublimis nunc humi¬
lis praedic&ur: Sicut elegituos inipso
Ante mundi constitutionem: Volens
itaq paulus ostendere quod ds̃ nos elegut esse¬
nota hoc usus ost sermone dicens ante cons¬
titutione mundi quod autemait : ut es semus
sc̃i & in maculati: Inter scm & in maculatum
hoc interest : quod sc̃s & in maculatus intelligi
potest: in maculatus uero non statim & sc̃s
Paruuli uero in maculati sunt : quae integrocor
pore non ut facere peccatum: & tamen non scĩ
quia sc̃itas uoluntate & studio comparatur:¬
in caritate p̃destinansnos. in ad optionẽ

Expanded text:
ut sit benedictus Deus, qui universorum conditor est, ut sit benedictus Deus, qui universorum conditor est, et hic distinctio, deinceps inferatur, qui est, et pejus qui assumptus est hominis, et pater ejus, qui in principio apud Deum, erat Deus Verbum. Non quo alius assumptus homo, et alius sit sermo, qui assumpserit, sed quo unus, atque idem, pro varietate causarum, nunc sublimis, nunc humilis praedicetur. Sicut elegit nos in ipso, ante mundi constitutionem. Volens itaque Paulus ostendere quod Deus nos elegit ut essenota, hoc usus est sermone dicens. Ante constitutionem mundi. Quod autem ait: Ut essemus sancti et immaculati, inter sanctum et immaculatum, hoc interest, quod sanctus et immaculatus intelligi potest. Immaculatus vero, non statim et sanctus. Parvuli vero immaculati sunt, qui integro corpore nullum possunt facere peccatum; et tamen sancti non sunt, quia sanctitas voluntate et studio comparaturIn charitate praedestinans nos in adoptionem f
Abbreviated transcription (Latin):
Idixit nos in omuibenedietione opinitali
incelestibus inxp̃o: Quomodo scđm
substantiam ds̃ bonus communionȩ sui efficit
bonos : itaipsebenedictus nos praestatur
eebenedictos: Benedixit autem nos non in
un abenedictione tantum: sed in cunctis
Non quo dom̃s omia consequamur seddũ
singuli uł singulas uł plures hubemus ex
omnibus om̃s ꝑ singula posside amus &
non interrenis benedictionibus sed in sp̃i¬
talibus: quȩritur quomodo adhuc int̃ra
nos positos: caele ftibenedictione benedi¬
xerit : Siue igitur quod conuersatio nr̃a
incaelis est: & non sumus demundo isto
sed de posita imagine qͣhicportamus
imaginis s. p̃ caelestis & in carne ñ uiuimus
sed in spu : Siue quod om̃is benedictio sp̃italis
in xp̃o lic& interra sit : tamen de caelestibus
conput&ur. Bene dixitnos inquid i n omnibene¬
dictione sp̃ĩtali  idẽ in sermonedĩ & sapientia
& uirtute c&erisq uistutibus : dupliciter autẽ

Expanded text:
dixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo. Quomodo secundum substantiam Deus bonus, nos communione sui, efficit bonos, ita ipse benedictus, nos praestat esse benedictos. Benedixit autem nos, non in una benedictione tantum, sed et in cunctis; non quod omnes omnia consequamur, sed dum singuli, vel singulas, vel plures habemus, ex omnibus omnes singulas possideamus, et non in terrenis benedictionibus, sed spiritalibus. Quaeritur, quomodo adhuc in terra nos positos coelesti benedictione benedixerit. Sive igitur quod conversatio nostra in coelis est, et non sumus de mundo isto, sed deposita imagine τοῦ χόϊκοῦ, portamus imaginem supercoelestis, et in carne non vivimus, sed in spiritu; sive quod omnis benedictio spiritalis in Christo, licet in terra sit, tamen de coelestibus computetur: Benedixit nos, inquit, in omni benedictione spiritali, id est, in sermone Dei, et sapientia, et virtute, caeterisque virtutibus. Dupliciter autem
Abbreviated transcription (Latin):
uł ipsi lecta siue audita quae pi&atis suNt ad mentẽ
reduxerimus : dõ statim laudes ore corde &
opere reddendas: & be nechorus adueniens
angelorũ militiȩ cȩlestis uocabulũ accipit : qui&
duci illo potenti in p̃lio qui addo bellandas
aereas potestates apparuit. humiliter obsecun¬
dat: E ipsepotestates ea sdem contrarias:
nemostules tantum tempta reualeant : quantum
& homonascitur : iure hominib: pax & d ñogła canit᷑
Glorificant angelidm̃ ꝓ nr̃a redemptione in carna¬
tum quia dumnos conspiciunt recipi. suũ gaudent
numerũ repleri: Optant pacem hominib: : quia
quos infirmos prius. ab iectosq dispexerant
Nascente in carne dño iam socios uenerantur:
quicũ pacem hominibus poscunt. exponunt : & quib:
uidelic& bonȩ uoluntatis : Hoc est eis qui suscipiunt
natum xpm̃ : Non aut̃ herodi pontificib: & phariseis
cxerisq: antichristis quieius natiuitate audita

Expanded text:
vel ipsi lecta sive audita, quae pietatis sunt, ad mentem vel ipsi lecta sive audita, quae pietatis sunt, ad mentem reduxerimus, Deo statim laudes, ore, corde et opere reddendas. Et bene chorus adveniens angelorum, militiae coelestis vocabulum accipit, qui et duci illo potenti in praelio, qui ad debellandas aereas potestates apparuit, humiliter obsecundat, et ipse potestates easdem contrarias, ne mortales tantum tentare valeant, quantum et homo nascitur, jure hominibus pax, et Deo gloria canitur. Glorificant angeli Deum pro nostra redemptione incarnatum, quia dum nos conspiciunt recipi, suum gaudent numerum repleri. Optant pacem hominibus, quia quos infirmos prius abjectosque despexerant, nascente in carne Domino jam socios venerantur, qui cum pacem hominibus poscunt, exponunt, et quibus, videlicet bonae voluntatis, hoc est eis qui suscipiunt natum Christum, non autem Herodi, pontificibus, et Pharisaeis, caeterisque antichristis, qui ejus nativitate audita
Abbreviated transcription (Latin):
naci saluatorisdatur in fantem nont yrio excepti
ostro : sed pannis squalentib: in uolutũ : Non in or¬
natis auro stratoriis sed in p̃sepib: inueniendum
Hoc ẽ notandũ humilitatis eũ & inmostalitatis :
Sed & pauꝑtatis habitũ suscepisse ꝓ nob̵ : quia cũ
diues e& pauꝑ factus ẽ ꝓ nob̵ : ut nos illius in¬
opiadita remur: Cũ e& dñs caelorũ pauꝑ fac¬
tus ẽ interris : ut terrigenas ȩdocer& pauꝑtate
sp̃s regnũ ad quirere posse caelorum: Et subito
facta ẽ cũ angelo multitudo militiȩ caelestis.
laudantium dm̃ & dicentium. Gloria in excelsisdõ
et interra pax hominĩbus : bone uoluutatis
Vno euangeli ÷ ante nuntio natũ incarne dm̃
moxmultitudo militiȩ caelestis ad uolans: consono
in laudem creatoris ore prumpit: Vt & sui sicut
semꝑ obsequii deuotionem xp̃o inpendat : & nos
suo parit̃ instruat exemplo : quoties uł aliquis
fratrum sacrȩ eruditionis uerbis in sonuerit:

Expanded text:
nati Salvatoris datur, infantem non Tyrio exceptum nati Salvatoris datur, infantem non Tyrio exceptum ostro, sed pannis squalentibus involutum, non in ornatis auro stratoriis, sed in praesepibus inveniendum. Hoc est non tantum humilitatis eum et mortalitatis, sed et paupertatis habitum suscepisse pro nobis. Quia cdives esset, pauper factus est pro nobis, ut nos illius inopia ditaremur . Cum esset Dominus coelorum, pauper factus est in terris, ut terrigenas doceret paupertate spiritus regnum acquirere posse coelorum. Et subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis laudantium Deum et dicentium: Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Uno evangelizante nuntio, natum in carne Deum, mox multitudo militiae coelestis advolans consono in laude creatoris ore prorumpit, ut et sui, sicut semper, obsequii devotionem Christo impendat, et nos suo pariter instruat exemplo, quoties vel aliquis fratrum sacrae eruditionis verbis insonuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
& dix illis angelus nolite timere ecce eñi euangeli¬
zo uobgaudiumaqnũ qd exit ooitripopulo. Non¬
omnippło iudeorũ : quorũ plurimi rebelles extitere
sed omnifideliũ ppło decunctis trib: gentib: & linguis
in unã xp̃i eccłam congregato : a&nũgaudiũ euan¬
gelizatur & magnum: Quia natus ẽ uob hodie
pastores affatur : non ait ac nocte sed hodiȩnatus ẽ
uob saluator : Non aliũ scilic& obcausam. nisi quia
gaudiũ magnũ euangeli zare ueniebat: Nã ubi
ut illud om̃s uos scandulũ patiemini in me in ista
nocte : Neq: eñi frustra angelos tanto lumine
tnctus apparuit : ut claritasdĩ. pastores circũ¬
fulsisse hocẽ exomni pate illorũ radios luminis
as ꝑsis sedicatur qđ numquã in tota testamenti
u&eris seriȩ toties angelis apparentib: ad iun
Abiciamus ergo operatenebrarũ : & induamus nos¬
armalucis sicut indie honestȩ ambulemus:
in uolutũ &c& : Notandũ solercius : qđ signũ

Expanded text:
Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim evangeliEt dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim evangelizo vobis gaudium magnum, quod eomni populo Judaeorum, quorum plurimi rebelles exstitere, sed omni fidelium populo, de cunctis tribubus, gentibus, et linguis, in unam Christi Ecclesiam congregato, aeternum gaudium evangelizatur et magnum. Quia natus est nobis hodpastores affatur, non ait: Hac nocte, sed, hodie natus est vobis Salvator. Non aliam scilicet ob causam, nisi quia gaudium magnum evangelizare veniebat. Nam ubi ut illud: Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte . Neque enim frustra angelus tanto lumine cinctus apparuit, ut claritas Dei pastores circumfulsisse, hoc est, ex omni parte illorum radios luminis aspersisse dicatur, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie, toties angelis apparentibus, adjungAbjiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sicunostra . Et notandum solertius quod signum
Abbreviated transcription (Latin):
sit illos: Beneaut̃ uigilantib: pastoribus
angelus appar& eosq dĩ claritas circũ fulg&
quia illi p̃c&eris uidere sublimia merentur
qui fidelib: gregib: p̃esse sollicite sciunt:
dumq: ipsipiȩ suꝑgregem uigilant : diuina suꝑ
eos gratia largius choruscat: Vid&e eccłȩ
surgentis exordium Xp̃s nascitur : & pasto¬
res uigila recȩper̃ : & bene pastores uigi¬
lant  quos bonus pastor informat: Grex
igitur populus Nox scđm pastores
sunt sacerdotes: Aut fortarse ille sit pastor
cuidicitur. Esto uigilans & confirma c&era
quia ñ solũ opõs. sed &iã angelos destinauit
angelus mariã angelusioseph: angelur
pastores instruit & concipiendũ ai concep¬
tũ. & natum caeli ciuordnm tostantune
ut & mortales sufficienter inbuant &
suũ a uctori seruitiũ incersanter inpendunt:
Nam & in sequentib: temprato pas surencre¬
surgenti atq: ad celos ascendent scmper
ad esse perhibentur : et tioue r̃tioone magno

Expanded text:
 vigilantibus pastoribus, angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt. Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. Videte Ecclesiae surgentis exordium, Christus nascitur, et pastores vigilare coeperunt, et bene pastores vigilant quos bonus pastor informat. Grex igitur, populus. Nox, saeculum. Pastores sunt sacerdotes, aut fortasse ille sit pastor, cui dicitur: Esto vigilans et confirma caeteros, quia non solum episcopos, sed etiam angelos destinavit. Angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores instruit, et concipiendum, et conceptum, et natum, coeli cives Deum testantur, ut et mortales sufficienter imbuant, et suum auctori servitium incessanter impendant. Nam et in sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atque ad coelos ascendenti, semper adesse perhibentur. Et timuerunt timore magno.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ omnib gentib: & illud: &brachium dnĩ cui
reuelatũ est : Vocabitur ergo post duo nomina
sex aliis nominibus : Admirabilis consiliarius
ds̃ fostis pat̃ futuri scłi p̃rinceps pacis : Non eñĩ
ut pleriq putant una iungenda sunt nomina
ut legamus: Admirabilis consiliarius & rursũ
ds fostis sed ad mirabilis legendũ est separa¬
tim qđ hȩbraicedicitur phele & consiliarius
scorsum qui linguaeorũ apellatur ioes &¬
ds̃ separatim  qui hȩbraice hel dicitur fortis
hȩbraice tibor apellatur: patrem autem
futuri scłi : qđ in nr̃a uocatione conpl&ur: &
principem pacis : qui locutus est ad apłos: Pa
imperium & pacis non erit ꝑinis. Nec dubi¬
ta repoterit demulti plicis saluatoris imperio.
& pace eius quȩ non hab& finem : qui inpsalmis
legerit. postula ame & da botibi gentes here¬
ditatẽ tuã & pos ses sionẽ tuã terminos terrȩ :
&rursum : & multitudo pacis donec auferat᷑

Expanded text:
suum omnibus gentibus. Et illud: Et brachium Domini cui revelatum est ? Vocabitur ergo post duo nomina, sex aliis nominibus, admirabilis, consiliarius, Deus, fortis, Pater futuri saeculi, princeps pacis. Non enim, ut plerique putant, una jungenda sunt nomina, ut legamus, admirabilis consiliarius, et rursum, Deus fortis, sed adimirabilis legendum est separatim, quod Hebraice dicitur , et consiliarius seorsum, qui lingua eorum appellatur , et Deus separatim, qui Hebraice dicitur, fortis Hebraice appellatur: patrem autem futuri saeculi, quod in nostra vocatione completur: et principem pacis, qui locutus est ad apostolos: Pacimperium, et pacis non erit finis. Nec dubitare poterit de multiplici salvatoris imperio et pace ejus, quae non habeat finem, qui in Psalmis legerit: Postula a me et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Et rursum: Et mu
Abbreviated transcription (Latin):
estillud: dñs dabit uerbum euangeli zantib
uistutẽ multã: & quã speciosi pedes euan¬
gelitantiumbona: & alia plura simul. & os¬
tendit se non aliũ p̃dicare xp̃m : quã cuius
cuongelium proph&cȩ promiserant eẽ uenturũ :
Ipsos asserit di proph&as eẽ & illus scriptu¬
ras sc̃ãs: quae de xp̃o ante cecinerunt
de silio suo. Multifilugratia. hicna¬
tura: Cuius &iã in carnenatiuitas dissimilis
exeris inuenitur eo quod exuirgine natus est:
ꝗui pactus est ei ex semine d̃d secundũ carnẽ
Factus perspm̃ : Si eñĩ scđm carnem factus
est secundũ uerbi utiq substantiã factus
non est: gui prȩ distiuatus ẽ filiusdĩ
inuintute Ipsa est igitur p̃destinatio
scorũ quae in scõ scõrum maxime claruit : quã
negare quis potest recte intellegentium eloquio
ueritatis : Nam & ipsũ dnĩgloriȩ in quartũ
homo factus est dĩfilius : p̃destinatũ eẽ dicineas

Expanded text:
elizantibus, virtute multa , et: Quam speciosi pedes evangelizantium bona , et alia plurima, simul et ostendit se non alium praedicare Christum, quam cujus Evangelium prophetae promiserant esse venturum. Ipsos asserit Dei prophetas esse, ut illas scripturas sanctas, quae de Christo ante cecinerunt. De filio suo. Multa Filii gratia hic notatur, cujus etiam in carne nativitas dissimilis caeteris invenitur, eo quod ex virgine natus est. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Factus per Spiritum. Si enim secundum carnem factus est, secundum Verbi utique substantiam factus non est. Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit, quam negare quis non potest, recte intelligentium eloquia Veritatis. Nam et ipsum gloriae Dominum, in quantum homo factus est, Dei Filius, praedestinatum esse di
Abbreviated transcription (Latin):
gem suum. Vigilent itaq: natodño pastores.
supragregem ouium suarũ. significent eius
dispensationẽ manifesta uigilaturos in ȩccła
pastores animarũ casturũ : quib: dicatur
pascite qui inuob ẽ gregem dĩ : Et ecce anqłs¬

Expanded text:
venerunt. Vigilent itaque nato Domino pastores supra gregem ovium suarum, significent ejus dispensatione manifestata vigilaturos in Ecclesia pastores animarum castarum. Quibus dicatur: Pascite, qui in vobis est, gregem Dei . Bene a
Abbreviated transcription (Latin):
rima nobis questio de nomine ipsius pauli
uid&ur ex surgere Curus qui saulus
dictus est in actibus apłorũ nunc paulus dicatur:
Inuenimus inscripturis diuinis quibusdã commu¬
tata uocabula ut exabram abraham ex iacob
is rahel exsimone p&rus : Aliquantos uerobinis
usos ẽẽ nominibus . ut salo monẽ eundemq: idi¬
dia: sedechiam eundemq ioachim: Oziam
eundemq: atariam : Nam matheus idem ẽ & leui
& quẽ matheus lebeum. marcus tattheum scri¬
bit: Secundũ hancergo consu&udinẽ : uide&ur
nob̵ & paulus duplici usus ẽẽ uocabulo : & donec
quidem genti propriȩ ministrabat: saulus eẽ
uocitatus qđ & magis appellari patriȩ uerna¬
culũ uidebatur: paulus aut̃ apellatus est
cũ grecis &gentibus leges ac p̃cepta conscribit
Nam& hocipsũ qđ scriptura dicit saulus autem
qui & paulus e uidenter non ei tunc primum
pauli nomen ostendit in positum. sed u&eris
apellationis id fuissede signatum: Quiante

Expanded text:
rima nobis quaestio de nomine ipsius Pauli videtur exsurgere, cur is qui Saulus dictus est in Actibus apostolorum, nunc Paulus dicatur. Invenimus in Scripturis divinis quibusdam commutata vocabula, ut ex Abram Abraham, ex Sarai Sara, ex Jacob Israel, ex Simone Petrus, aliquos vero binis usos esse nominibus, ut Salomonem eumdemque Idida, Sedechiam eumdemque Joachim, Oziam eumdemque Azariam. Nam Matthaeus idem est et Levi, et quem Matthaeus Lebbeum Marcus Tattheum scribit. Secundum hanc ergo cosuetudinem videtur nobis et Paulus duplici usus esse vocabulo, et donec quidem genti propriae ministrabat, Saulus esse vocitatus, quod et magis appellationi patriae vernaculum videbatur. Paulus autem appellatus est, cum Graecis et gentibus leges ac praecepta conscribit. Nam et hoc ipsum quod Scriptura dicit: Saulus autem qui et Paulus , evidenter non ei tanc primum Pauli nomen ostendit inpositum, sed veteris appellationis id fuisse designat. Se
Abbreviated transcription (Latin):
scđm illã humilitatem dictũ putemus quad ñs
docuit dicens: discite ame quia mittissum &
humilis corde siue quasi imitatar eius quise¬
m&upsum exinaniuit. formã sertu accipiens
non errauimus Omni eñi libertate nobilior ẽ
nisi seruum ẽẽ uerbidĩ sapientiȩ iustitiȩ ueri¬
tatis & omniũ uistutum quae xp̃s est
uocatus apostolus secregatus
Iomen hoc idẽ uocatus quia ad om̃s ꝑtin& qui in xp̃o
credunt: generale potest uideri. quia unus quisq
aut proph&a. aut magistor : In paula aut̃ ñ sola
generalis uocatio ad a posto latum designatur
qđ segregatus dicitur in euangeliũdi. sicut & a libi
ipse de sedicit : Cũ aut̃ placuitdõ quime segrega¬
gate mihi saulum & barnaban inopus qđ elegieos:
praeuidit ille quem non lat& mens qđ habund an¬
tius quã c&eriom̃s laboraturur e & in euangelio
quod in fame & siti & infrigore & nuditate &
in exeris periculis p̃dicaturus e& ouangeliũ xp̃i
&id eo deuentre matris segregouit eum

Expanded text:
am humilitatem dictum putemus, quam Dominus docuit, dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , sive quasi imitator ejus, qui semetipsum exinanivit, formam servi accipiens , non erravimus. Omni enim libertate nobilior est nisi servum esse verbi Dei, sapientiae, justitiae, veritatis et omnium virtutum, quae est Christus. Vocatus apostolus, segregatus. Nomen hoc, id est, vocatus, quia ad omnes pertinet, qui in Christo credunt, generale potest videri, quia unusquisque aut propheta, aut magister . In Paulo autem non sola generalis vocatio ad apostolatum designatur,. Segregatus dicitur in evangelium Dei, sicut alibi ipse de se dicit: Cum autem placuitgate mihi Saulum et Barnabum in opus ad quod elegi eos . Praevidit ille, quem non latet mens, quod abundantius, quam caeteri omnes, laboraturus esset in Evangelio, quod in fame et siti, et in frigore et nuditate et in caeteris periculis praedicaturus esset Evangelium Christi, et ideo de ventre matris segregavit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
positum inscripturis ostendens appacrebit athanasium te¬
meritate ꝑtinacissimae obstinationis. Homo husyon conses¬
sione hactenus ꝓdurcesse qđ ꝓpriae positum non potuit de¬
monstrare. Si uero nestu ipse treshusias demonstrare ue¬
iueris pacrimihi conditionis necessitate astrictius esse
uideberis: ATNA NA SIUS DIXIT:
Ioceat tres husyarꝓ priȩ pcsitar & facio hunius substantiaȩ
quae ẽ caessionem: ARRius dixit:¬

Expanded text:
positum ostenderis, apparebit Athanasium temeritate pertinacissimae obstinationis in homousii confessione hactenus perdurasse, quod proprie positum non potuit demonstrare. Si vero nec tu ipse tres usias demonstrare valueris, pari mihi conditionis necessitate astrictus esse ideberis. Athanasius dixit: Doceat tres usias proprie positas, et facio unius substantiae, quae est homousion
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum ur̃ae disputationis intentio monstrat. Nestu homo¬
husyon neciste trihuston ꝓpriae &pecialiter positũ uale¬
tis ostendere Vnde nepuerili concertatione inreb: suꝑ¬
fluis diutius in moremini. ab hac pura &actione docum̃ti
tandem utriq: desinite & consequenti ratione authomo hu¬
syon aut trihus yondescripturarum austoritate colligite.

Expanded text:
ae disputationis intentio monstrat, nec tu homousion, nec iste triusion proprie et specialiter positum valetis ostendere. Unde ne puerili concertatione in rebus superfluis diutius immoremini, ab hac puri exactione documenti tandem utrique desinite: et ex consequenti ratione aut homousion aut triusion de Scripturarum auctoritate colligite
Abbreviated transcription (Latin):
ne fande ad sertionis iudicissententia p̃obtatur : Agamus primi
tus qđ nobis aendum necessitas demonstrande ueritatis in ponit
inculc&ur humano auditui fidȩ i nr̃ȩ ꝓfessio ꝑcipiunt iudicia qui¬
bus modis quib: ducumtis quibus deniq rationib: nr̃a sulciatur
ad sertio & tum demum ꝓmulgationem sententiã quae in nr̃o utiq
nequaquã pend& arbitrio deuidice postulauimus: prob: iudex dix̃
Praefationis meae nuꝑ astis in hoc actionis principio habite & spon¬
sionis ur̃ae dudũ p̃teritis gestis in serte meminisre oport& quib:
idem ꝑ oratũ ẽ ut omissis suꝑfluis ad artem nẽgotu debere des¬
cendi qđ deb&is tandem aliquando fastitare. ARRIUS DixIT

Expanded text:
nefandae assertionis judicis sententia praeoptatur? Agamus primo nefandae assertionis judicis sententia praeoptatur? Agamus primo quod nobis agendum necessitas demonstrandae veritatis imponit. Inculcetur humano auditui fidei nostrae professio. Percipiant judicia, quibus modis, quibusque rationibus, quibus denique documentis nostra fulciatur assertio: et tunc demum promulgationem sententiae, quae in nostro utique nequaquam pendet arbitrio de judice, postulabimus. Probus judex dixit: Praefationis meae, nuper in hoc actionis principio habitae, et sponsionis vestrae dudum praeteritis gestis insertae, meminisse oportet, quibus id peroratum est, omissis superfluis ad arcem negotii debere descendi. Quod debetis tandem aliquando factitare. Arius dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũmã ueritatis atq ad calaem manifestissime notionis deside¬
r& ꝑuenire. unde n&am relgiosam sidelium &ueritatis cupidã
srust&ur intentio om̃i lenocinio luxuriosde orationis &ploro
dere decausa deconpetentibus denecessarii sagiite reb: omnẽ
ut dixi uerborum ambitu & procula causa uccgantes locutionum
faleras leporemq: sermonum cautius euitantes ut disputationis
ur̃e n arratib uetus tatem magis quam cutur nomentis eloquii¬
unitate substantie citra hacta dispitauerim measq: disputatio¬
nis scripto mandauerim quib: ame in hac disputatione aliquid
addi amplius non possit . Tam̃ quia hec & trinsetus nullo aemimis
aduersante dicta sunt necesse ab eo haec eadem rep&ere & hoc
Sinon suerit arrii replicationib: tenuata. Tunc nr̃a poterunt
sirmari sententia:
Vt quid haeo fraudium tendiculae ꝓponuntur utquid in patrocinio

Expanded text:
ad summam veritatis, atque calcem manifestissimae notionis desidead summam veritatis, atque calcem manifestissimae notionis desideret pervenire. Unde ne tam religiosa fidelium et veritatis cupida frustretur intentio, omni lenocinio luxuriosae orationis exploso, de re, de causa, de competentibus, de necessariis agite rebus, omnem ut dixi verborum ambitum et procul a causa vagantes locutionum phaleras leporemque sermonum cautius evitantes: ut disputationis vestrae narratio, veritate magis quam cothurno tumentis adounitate substantiae citra acta disputaverim, measque disputationes scripto mandaverim, quibus a me in hac disputatione aliquid addi amplius vix possit: tamen quia haec extrinsecus nullo eminus adversante dicta sunt, necesse habeo haec eadem rursus repeter: Si non fuerint Arii replicationibus tenuata, tunc nostra poterunt irmari sententia. Arius dixit: Utquid hae fraudum tendiculae proponuntur? Utquid in patrocinio
Abbreviated transcription (Latin):
documta quae sisseita ita faciã ut tui ẽ de cr&i sententia ꝓmul¬
gata. Ego enĩ conpendio magis uti uolebam nelongus orationis
est ueritatis sulta p̃sidio crassiora mendatiorum nubila fulnde
claritatis lumen discipat. Non enim potest ꝓprus carere uiridi
quae non eg& & trinsecus suffragiorum adminiculis adiuuari:
m̃uos in eti foederis pacta in declinabili sententia seruare¬
I Nondubito quib: uob̵ inuicem concessissem uidemini ut huntus
substantiaȩ uł triũ substantiarũ ꝓfessionem & diuinarum conse¬
quentia litterarum luculenta disputationis & amine conꝓb&is
tes idiam nunc ipsius placiti ratio poscit ut cuncta hum a nae
argum̃ tationis cabillatione : Semata desacris diuinarum aucto
doceatis t̃ẽ substantias ad quamrei ꝓbationem nantantũ ut opi¬
nor meo sed cunctorũ poene mortaliũ mens itaẽ pendula &pec¬
tatione suspensa ut sitanti negutu merita paterentur. Sine ulli¬
us diei conperendinatione uł alicuius momenti inter capedinẽ

Expanded text:
est decreti sententia promulgatum. Ego enim compendio magis uti volebam, ne longius rationis est veritatis fulta praesidio. Crassiora mendaciorum nubila fulgidae veritatis lumen dissipat. Non enim potest propriis carere viribus, qui non eget extrinsecus suffragiorum adminiculis adjuvari. judex dixit: Quoniam vos initi foederis pacta indeclinabili sententia servare non dubito, quibus id vobis invicem concessisse videmini, ut unius substantiae vel trium substantiarum professionem ex divinarum consequentia litterarum, luculento disputationis examine comprobetis: tis; id jam nunc ipsius placiti ratio poscit ut, cuncta humanae argumentationis cavillatione semota, de sacris divinarum auctordoceatis esse substantias. Ad quam rei probationem, non tantum ut opinor mea, sed 144 cunctorum pene mortalium mens ita est pendula exspectatione suspensa, ut si tanti negotii merita paterentur, sine ullius diei comperendinatione, vel alicujus momenti intercapedine,
Abbreviated transcription (Latin):
unamdicit eẽ substantiam id nunc disputationis ratio poscit
ut ad sertiones ur̃as non subtilitite argumentorũ de industria
dialesticȩ artis inuenientium sed simplicib: & puris diuinae
scrinture documentis robustius fulciatis: ARRIuS DixIt:
Credo qđ memorialib prudentie ur̃ae sensib: athanasi ꝓsecuti¬
onem nequaquã subtraxit obliuio quamid elegantiur ꝑorab
illum debere prauitatis errore notari quinoua & inusitata
uenborum cõm̃ tastarum adiciens apłi cisq: doctrinis qđ

Expanded text:
stantiam, id nunc disputationis ratio poscit ut assertiones vestras non subtilitate argumentorum de industria dialecticae artis venientium, sed simplicibus et puris divinae Scripturae documentis robustius fulciatis. IX. Arius dixit: Credo quod memorialibus prudentiae vestrae sensibus Athanasii persecutionem nequaquam subtraxit oblivio, qua id elegantius peroravit, illum debere pravitatis errore notari, qui nova et inusitata verborum co
Abbreviated transcription (Latin):
It haec quȩ asseritis facile in notescant & adlucem ueritatis remo¬
ta omni ambiguitatis caliginẽ ueniant antiqui fidȩi regulum
pandite & ita ut ẽ ab apłis traditã nr̃is auribus intimate:
Arri us et atria nasius dixerunt:

Expanded text:
Ut haec quae asseritis facile innotescant, et ad lucem veritatis, remoUt haec quae asseritis facile innotescant, et ad lucem veritatis, remota omni ambiguitatis caligine veniant, antiquae fidei regulam pandite, et ita ut est ab apostolis tradita, nostris auribus intimate. Arius et Athanasius dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dicus a ẽ dũ unus quisq: suauitatem recensioris sententiȩ non
ueritate sedueritatis similitudinẽ p̃ferentis in lectus antiqui¬
tus a patrib: traditã lineã dereliquid eo inremediabiliter per
hacuia oberraus quo nouitate ꝓuetustate utitur tam quã anti¬
qui limits & a patrib: traditiuiam incendens. Aut enĩ multũ
sentit autminus credit & merito mediũ & rectũ incedere nescit :
Haecidcirco p̃fatussũ ut tibi clarissima &plarande ueritatis in¬
diciã demonstrare. ut agnos cerer facillime quȩ as illũ prauita¬
tis errorem in uolui qui prisca apłicȩ fidei instituta deserens
ipse sibi ꝓsue uoluntatis arbitrio fidem quã sequi debeat som¬
niatur: AR RIuS Di xit:
nio quiait. Profanas aũt uocũ nouitates &euita . Vnde obse¬
cro ut abhoc in quisitionis tramiter ñ recedas diligentius atq
adtentius in uestigando festines quis nouo quisue antiquo utitur
fidei sacramento pro sus iu dex dixit.

Expanded text:
unusquisque suavitate recentioris sententiae, non veritatem, sed veritatis similitudinem praeferentis illectus, antiquitus a Patribus traditam lineam derelinquit: eo irremediabiliter per avia oberrans, quo novitate pro vetustate utitur, tanquam antiqui limitis, et a Patribus traditi viam incedens. Aut enim multum sentit, aut minus credit, et ideo medium et rectum iter incedere nescit. Haec idcirco praefatus sum ut tibi clarissima explorandae veritatis indicia demonstrarem, ut agnoscere facillime queas illum pravitatis errore involvi, qui prisca apostolicae fidei instituta derelinquens, ipse sibi pro suae voluntatis arbitrio, fidem quam sequi debeat, somniat. Arius dixit: nio, quo ait: Profanas autem vocum novitates devita . Unde obsecro ut ab hoc inquisitionis tramite non recedas, diligentius atque attentius investigando, quis novo, quisve antiquo utitur fidei sacramento? Probus judex dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
rio tressunt & substantiae. quia &ego simili coniestura ue¬
ratius possum opinari siunum sunt pat& filus quia ipseait
ego & pater unũ sũmus. Quomodo nonẽ una substantia
sedhanc disputationis uia in gredi poenitus noluistidũ ame
specialiter positum homo husy demonstrandum &igis testi¬
monium similiergo &turatione tres husias specialiter & ꝓ
priae positas lege: Sienim de homo huston uocabulũ nega¬
re debeo quia scriptum demonstrare non ualeo. Necessario
tuno fateri debeo siꝓpriae positum tehostendente cognouero:¬

Expanded text:
rio tres sunt et substantiae; quia et ego simili conjectura possum veracius opinari: Si unum sunt Pater, et Filius quia ipse dicit: Ego et Pater unum sumus, quomodo non est una substantia? Sed hanc disputationis viam ingredi penitus noluisti, dum a me specialiter positum homousion demonstrando exigis testimonium. Simili ergo et tu ratione tres usias specialiter et proprie positas lege. Si enim ideo homousion negare debeo, quia hoc scriptum nude non ostendo, necessario triusion tunc fateri debeo, si proprie positum te demonstrante cognovero
Abbreviated transcription (Latin):
erat nouum. Hochomo usi uo cabulum antiquis dogmatum negilis
succes sores quiusq: ad illud tempus in xp̃i confessione uiuentes
homo usi uocabulum ignonabant impi&atis sacrilegium infidȩi
ueritatis secutus fuisse dicemus ꝓ eoscilic& qł huiiis nominis no¬
tionem priuati sine ipsius p̃dicatione ad sertionem ꝑrexerunt
ad xp̃m. Si enĩ a nobis ut isti poenitus menciuntur noua intro¬
ducebantur contra cipłoꝵ statuta dostrina quid utiq: conue¬
niens erat noua anobis ingens tuae doctrinȩ antiquis iploꝵ

Expanded text:
um antiquis dogmatum regulis r ordinem successores qui usque ad illud tempus in Christi confessione viventes homousion vocabulum ignorabant, impietatis sacrilegium in fidei veritate secutos esse dicemus; pro eo scilicet quod hujus nominis notione privati, sine ipsius praedicationis assertione perrexerunt ad Christum? Si enim a nobis, ut isti penitus mentiuntur, nova introducebatur contra apostolorum statuta doctrina, id utique conveniens er
Abbreviated transcription (Latin):
inftamure dignemini. ARrius dixit:¬
Ionquod trerdeor insidȩi nr̃ae ꝓsessione fatemur sed credere
sit in eandem ur̃am crudelitatẽ declaratearrius dixit:
go enim confiteor ingenitum patrem ante om̃a tempora fili¬
um in effabiliter genuisse ꝑquẽ & in quo uisibiles creaturas atq
in uisibiles fecit qui nouir simis temporib: ꝓpt̃ humani gene¬
ris hominis salutem a pectre missus uerũ hominẽ gesticuit¬
quẽ in uio labiliter demcoria uirgine sine humani pudoris ꝑmix¬
originis ꝓsitentur austorem. Nestam̃ ideo duadii quia& hic dr̃
bonus cumsit & filius non solũ bonus sed & bonorũ creator sic̃ ei
non ad mittitur nebonus sit cum solus pat̃ ipsi filii ꝓfessione
sitbonus Sic ei non aufertur ned s̃ sit cũ solus pater sitds̃ & sic̃
bonitas filii non p̃iudicat singularitati paterne bonitatis. Sic
deitas eũ non obsit patri ne unicus hac singularis sit ls̃ & hoc
modo unumdm̃ ꝓsitemur. Non negando it dxidmñ filium. Sed pe¬

Expanded text:
informare dignemini. Arius et Athnt: Non tres deos in fidei nostrae professionibus fatemur, sed credere sit in eadem fide vestra credulitas declarate. Arius dixit: Ego enim confiteor ingenitum Patrem ante omnia tempora Filium ineffabiliter genuisse, per quem et in quo visibiles creaturas, atque invisibiles fecit: qui novissimis temporibus propter humani generis salutem, a Patre missus, verum hominem quem inviolabiliter de Virgine Maria sine humani pudoris permixoriginis profitetur auctorem. Nec tamen ideo duo dii, quia et hic Deus; bonus; cum sit et 123 Filius non solum bonus, sed et bonorum creator. Et sicut ei non adimitur ut non bonus sit, cum solus Pater ipsius Filii professione sit bonus; sic ei non aufertur ne Deus sit, cum solus Pater sit Deus. Et sicut bonitas Filii non praejudicat singularitati paternae bonitatis; sic deitas ejus non officit Patri, ne unicus ac singularis sit Deus. Et hoc modo unum profitemur Deum, non negando ut dixi Filium Deum, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
conatur eludere. Ego enĩ hoc mihi ostendi desiderio utrũ
homo usondominiae sit legis austoritate conscriptũ. &ideo
Dreferat questionem & hisdem te quib uteris constringat:
Articulis ꝓfessionis tuaemani festiorem idipse & higis docum̃¬
demonstrare ualueris negandi tibi necessitas in minebit ciu
discrimini ut ẽnibi uidetur solaratio poterit subuenire
ut concedatis uob̵ eaq: in consilus ur̃is nuder̃ posita de
scripturarũ fontib: emanass&. Nam hoc contentionis ui¬
tio deputabitur docum̃ tũ nudis sermonib: xigas ciuus
fidei sensũ in scripturis diuinis copiosius noueris redunda¬

Expanded text:
 hoc mihi ostendi desidero, utrum homousion dominicae sit lectionis auctoritate conscriptum. Et ideo ferat quaestionem, et iisdem te quibus uteris constringat articulis, professionis tuae manifestiore, ut ipse exigis, documedemonstrare valueris, negandi tibi necessitas imminebit. Cui discrimini illa, ut mihi videtur, sola poterit ratio subvenire, ut concedatis vobis ea quae in conciliis vestris nude sunt posita, de Scripturarum fontibus emanasse. Nam hoc contentionis vitio deputabitur, ut documentum nudi sermonis exigas, cujus fidei sensum in Scripturis copiosius noveris redunda
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quicredebant dño ihũ xp̃o non xp̃iani sed discipuli tan¬
tũ modo nomin ab antur & qm̃ multoꝵ nouorum dogmatũ
suos discipulos nominabant nec ulla nominis discr&io inteN
ueros falsosq discipulos siue quixp̃iani siue quidosithei¬
quise quas ixp̃o credere fatebantur uno discipulorum nomine
censerentur. Tunc apłi conuenientes antio chiam. Sicute cirum
luca narrante indicant acta om̃s discipulos nouo nomine
iđ t xp̃i anos appellant discernentes eos a communi falsorũ
discipulorũ uocabulo ut & diuini ꝑesaiam uocabuli sermo
impletur qđ ait. Seruientib: uero mihi uocabitur nom̃¬
nouũ hano ab apłis traditã nob̵ utendo nominib: formam
ecđa r&inens contra diuensos diuersos her&icospro¬
ut sane fidei ratio postulat diuersas edidit nominũ nouita¬
tes. deniq patrinouũ in nascibilitatis nom̃ ecđã in posuit
Cũ enĩ sabelliana heresis gentium & uirgine patrẽ uoluiss&

Expanded text:
 non Christiani, sed discipuli tantummodo nominabantur. Et quia multi dogmatum novorum  sectatores suos discipulos nominabant: nec erat ulla nominis discretio inter veros falsosque discipulos, sive qui Christi, siqui se quasi Christo credere fatebantur, uno discipulorum nomine censerentur. Tunc apostoli convenientes Antiochiam, sicut eorum Luca narrante indicant Acta omnes discipulos novo 95 nomine, id est Christianos appellarunt, discernentes eos a communi falsorum discipulorum vocabulo; ut et divini per Isaiam oraculi sermo impleretur, quo ait: Servientinc ergo ab apostolis traditam in novis utendo nominibus formam Ecclesia retinens, contra diversos haereticos prout sanae fidei ratio postulabat, diversas edidit nominum novitates. Denique Patri novum innascibil tatis nomen Ecclesia imposuit. Cum enim Sabelliana haere
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ in notescat nontepotuis se tresusy̧ as ꝓpriaepositas
demonstra & cumnos utriq: hocarticulo soluerimus obiec¬
tionib: uł interrogationib: tuissatis faciam necesse est:
& specialiter ual&is hostendere . Vnde nepuerili &hactione¬
documenti utriq: discedite & & consequenti ratione aut
homo usron aut triusion descripturarum austoritate col¬
ligite. Non enim faserit denominis apellatione dubitare
quem testimonioꝵ copiosa collectio firmius poterit roborare:¬
nosrationũ ꝑsuasionib: & rerũ consequentib: causis p̃distoꝵ
nominũ uirtutes colligere. Neid athanasio uidentur dif¬
sicaltate demonstrande ueritatis nudime uocabuli ꝓprie¬
tatis docum̃ta quaesisse ita faciã ut tiuer̃ decr& sonten¬
go enim compendio magis uti uolebam nelongius intentionis
oratio euccgatã ambiguir sensib ueritatem obumbr&
que ueritatis fulta p̃sidio crassiora mendatiorũ nubila

Expanded text:
entiae innotescat, non te potuisse tres usias proprie positas entiae innotescat, non te potuisse tres usias proprie positas demonstrare. Et cum nos utrique hoc articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus tuis satisfaciam necesse est. et specialiter positum valetis ostendere. Unde ne puerili condem uterque desinite; et consequenti ratione, aut homousion, aut triusion de Scripturarum auctoritate colligite. Non enim fas erit de nominis appellatione dubitare, quam testimoniorum copiosa congestio firmius poterit roborarenos rationum persuasionibus, ex rerum consequentium causis, praedictorum nominum virtutes colligere, ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae veritatis nudi me vocabuli proprietatis documenta quaesisse; ita faciam, ut tui est decreti sentengo enim compendio magis uti volebam, ne longius rationis intentio evagata, ambiguis sensibus veritatem obumbrarbium, quae veritatis fulta praesidio, crassiora mendaciorum nubila,
Abbreviated transcription (Latin):
ipseait Ego & pat̃ unũ sumus quao modo non ẽ una substantia
sedhano disputationis uiam pȩnitus ingredi noluisti dũ a me
specialiter positum homo ussi demonstrandũ xhigitis testi¬
monium Similiergo & turatione tres uss ar specialiter &
ꝓpriȩ posites lege. Sienĩ ideo homo usyonnegiere debeo quia
hoc scriptum nude non ostendo necessario triusyon tuno fa¬
teri debeo ꝓpriȩ positum tedemonstrante cognouero s dixit :¬
arnius dixit: Subsisti ꝓpriaȩ pat̃ annon : atria uacius
Iisimihi tres uspas ꝓpriae positas legeris. Nullũtius interroga
tionib daboresponsum guis enĩ non uideat qđ tuatendat ob¬
iestio. Visenim argum̃to callide interrogationis diuersas
apbcre patris & fili substantias Sed hic argũmtis non opuis ẽ
ubimani feste ꝓpri&ates testimonio trium substantia rum
cogitur argum̃tũ. Sed situ ꝓ pri&ate testimoniorũ ad rerum
consequentia transire desideras hoc ipsud publice consci¬

Expanded text:
o non est una substantia? Sed hanc disputationis viam ingredi penitus noluisti, dum a me specialiter positum homousion demonstrando exigis testimonium. Simili ergo et tu ratione tres usias specialiter et proprie positas lege. Si enim ideo homousion negare debeo, quia hoc scriptum nude non ostendo, necessario triusion tunc fateri debeo, si proprie positum te demonstrante cognovero. Arius dixit: Subsistit proprie Pater, an non? Athanasius dixit: Nisi mihi tres usias proprie potionibus dabo responsum. Quis enim non videat quo tua tendat objectio? Vis enim argumento callidae interrogationis diversas approbare Patris et Filii substantias: sed hic argumentis non opus est, ubi manifestiore proprietatis testimonio trium substantiarum exigitur documentum. Sed si a proprietate testimoniorum ad rerum consequentiam transire desideras, hoc ipsum publicae consci
Abbreviated transcription (Latin):
uiolentiã facitis Item qui eũ ñ soslumgenitũ sed & passum im¬
pio dogmate Idem sabelliur ꝓsitetur a uob̵ in unũ conueni¬
entib inter c&eras quas pomnulgastis fidei sanctiones dixistis
patrem in passibilem ẽẽ qđ religiose scaẽ quae uosstatius se
pnobamus Sed hocidem ille ꝓclamat quousq: ur̃ elicentiaȩ
audatiam ꝓtenditis ꝓfitendo qđ scriptũ non legistis in pas¬
sibilem patrem qđ nec ꝓph&e tradider̃ nec simboli autentici

Expanded text:
non valetis? Item quia eum non solum genitum, sed et passum impio dogmate idem Sabellius profitetur, vobis in unum convenientibus, inter caeteras quas promulgastis fidei sanctiones, dixistis Patrem impassibilem esse, quod religiose, sancteque vos statuisse probamus. Sed hoc idem ille proclamat. Quousque vestrae licentiae audaciam protenditis; profitendo quod scriptum non legistis, impassibilem Patrem, quod nec