comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da c̃ ipã uirtꝰ quã non ⁊cẽ ipi pħi diffiniert quid ess aut ĩ ꝗb
reb quid oꝑis / aut quid heãt officii. Nomen itaq solum ie¬
tinuerunt / ui nõ ⁊ rationẽ ⁊ effectũ ꝑdidert Quecũq aut in diffi¬
nitione ui⁊ tutis solent dic̾e̾ paucis xsib colligit ⁊ enarrat luciliꝰ quos
malo quidẽ ponẽ / ne dũ multorũ sententias refello sim longior ꝙͣ nacẽ est
Uintꝰ albine est p̃tiu ꝑsolũc uerũ quis inuersamur. quis uiuimꝰ adesse
reb. uirtꝰ est bonũ sare id quod queq heãt res. Uirtꝰ sare honũ rec¬
tũ utile quid sit honestum que bona que mala Itꝭ quid mnutile tũpe in ho¬
nestum. uirtus quenida finem rei scire modũq. uirtꝰ diuiciis pre¬
tiũ ꝑsolue posse.uirtus id re ipã dare quod debetur honori. hostẽ esse atq
inimicũ hominũ morũq malorũ Contra defensorem eẽ hominũ moꝵ¬
q bonoꝵ hos magnificare is bñ uelle hs uiu̾e̾. amicũ ꝯmoda. p̃terra

Expanded text:
ipsa uirtus, quam non recte philosophi definierunt, quid esset aut in quibus rebus, quid operis, quid haberet officii. nomen itaque solum retinuerunt, uim uero et rationem et effectum perdiderunt. quaecumque autem in definitionem uirtutis solent dicere, paucis uersibus colligit et enarrat Lucilius, quos malo equidem ponere, ne dum multorum sententias refello, sim longior quam necesse est. uirtus, Albine, est pretium persoluere uerum quis in uersamur, quis uiuimus rebus potesse: uirtus est homini scire id quod quaeque habeat res, uirtus, scire homini rectum utile quid sit, honestum, quae bona, quae mala item, quid inutile turpe inhonestum: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque, uirtus, diuitiis pretium persoluere posse, uirtus, id dare quod re ipsa debetur honori: hostem esse atque inimicum hominum morumque malorum, contra defensorem hominum morumque bonorum, hos magni facere, his bene uelle, his uiuere amicum: commoda praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
U̾m aũt̃ nr̃ nũs semꝑ de deorũ ciltorib augeatur. nũꝙͣ uõ ne ĩ ip̃a
quidẽ ꝑsecutione minuantꝰ qm̃ pectare hoies ⁊ inquinari sac̃fitio
cantur ne indeant: stultos q arbitrantur qui cũ heañt in sua ptãtessupplicia inta¬
re cruaiari tñ ⁊ mori malut. cũ possint ex cõ ipo promdete nõ eẽ fapĩa stultiaa in
qua tanta hõiu milia porbem totii una ⁊ parimente ꝯsentiũt Sienĩ feiẽ sexꝰ
infitmitate labuntut. Naz interdũ isti muliebrẽ aut et amlẽ suꝑstitione uocãt
iricerte sapiũt Si pueri si adolescentes inprouidi sunt ꝑ etatem. maturi terte
atsenes heñt stabile iudiciũ. Si una auitas desipit cet̾ẽ utiq ĩ nimerabiles stul¬
te eẽ non pñt Si una prouĩtia una natio prudentia caret. cetãs om̃s intelligẽ¬

Expanded text:
m noster numerus semper de deorum cultoribus augeatur, numquam uero, ne in ipsa quidem persecutione minuatur — quoniam peccare homines et inquinari sacrificio cantur, ne uideant, stultosque esse arbitrantur qui cum habeant in potestate supplicia uitare, cruciari tamen et emori malunt, cum possiquam tanta hominum milia per orbem totum una et pari mente consentiant. si enim feminae sexus innrmitate labuntur - nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem uocant — uiri certe sapiunt. si pueri, si adulescentes inprouidi sunt per aetatem, maturi certe ac senes habent stabile iudicium. si una ciuitas desipit, ceterae utique innumerabiles stultae esse non possunt. si una prouincia, una natio prudentia caret, ceteras omnes habere
Abbreviated transcription (Latin):
stinere Ea nõ nulla sunt bona alia ut in tortio docui nisi ꝑpetue nite. Hãt
uĩt p̃stare quis põt nisioeus qui uirtutẽ ipã ꝓposuit. ergo indei agnitio¬
ne ⁊cultu rerũ sũma xsatur. In hoc est spes omis ⁊ salus hois. hĩc est sapiẽ
mur. huic pareamꝰ. huic deuotissime ẜuiamꝰ in oo promerendo ist omĩs

Expanded text:
stinere. Ea vero nulla sunt alia ut in tertio docui nisi perpetuae vitae. Hanc stinere. Ea vero nulla sunt alia ut in tertio docui nisi perpetuae vitae. Hanc autem praestare quis potest, nisi Deus, qui virtutem ipsam proposuit? Ergo in Dei agnitione et cultu rerum summa versatur: in hoc est spes omnis ac salus hominis; hic est sapientidebita prosequamur, huic pareamus, huic devotissime serviamus; in eo promerendo actus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
expetendam Ne mirũ supuacuis ⁊ ĩnanib penis delectantur. quib lig
age̾ tnͣsquille. Si enĩ mortales sunt aĩe si uirtꝰ dissoluto corpore nil
futura est. Quid fugimꝰ attributa nobis bona qĩ ut ing̃ti aut indigni
qui diuinis munẽtib ꝑftuamur quebona ut hẽanus impie scelerate
qr uinendum est. quia iurtutẽ ÷ iustitiã pauꝑtas sequitur Sanus igitre
non est qui nulla spe maiore ꝓposita ns bonis quib utuntue coĩter geti
in uita labores ccutiatꝰ ⁊ mifias anteporit Si aut᷑ iurtꝰ ut ab ns rectis
sime dicitur capescenda est qr constat ad cam nasci hominẽ subesse dẽt
aliquaspes maior que laborũ ⁊ malorũ quos ꝑ fecre irtutis est magnum af¬
ferat predarũq solatiu. Nec aliter uirtꝰ cũ ꝑseduta sit. hrĩ probonõ põt ꝙ̃
si a terbitatẽ sua maximo bono penset Eque non alit ns bonis abstinendũ est

Expanded text:
am dicant expetendam ? nimirum superuacuis et inanibus poenis delectantur quibus licet am dicant expetendam ? nimirum superuacuis et inanibus poenis delectantur quibus licet agere tranquille. si enim mortales sunt auimae, si uirtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus adtributa nobis bona quasi aut ingrati aut indigni qui diuinis muneribus perfruamur? quae bona ut habeamus, scelerate inpieque uiuendum est, quia uirtutem id est iustitiam paupertas sequitur. sanus igitur non est qui nulla spe maiore proposita iis bonis quibus ceteri utuntur in uita, labores et cruciatus et miserias anteponat. si autem uirtus, ut ab ns rectissime dicitur capessenda est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliqua major, quae malorum et laborum, quos perferre virtutis est, magnum afferat praeclarumque solatium. Nec aliter virtus, cum per se dura sit, haberi pro bono potest quam si acerbitatem suam maximo bono penset. Aeque non aliter his bonis praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
inqua deus est. uel deũ in quo ueritas est oculi cordis aspexit. Is audit
qui diuinas uoces ac p̾cepta uitalia pectorisuo affigit . Is loquitur qui celestia
disserens ueritatem uirtutem ac maiestatem dei singulatis enarrat
Qr non est dubiũ qui impuissit quisquis deũ non agnouĩt. om̃iq nirtu
tes eiis quas tenere aut hr̃e seputat. in illa mortifera uia reperiũtur
que ẽ tota tenebrar. Quappter nichil est ꝙ aliquis sibi gratulet᷑. sihas
s ⁊stultus sit nctẽ est qui labores in uta sua maximos suscipiat incassu
Nam dempta spe ĩmortalitatis quã deus pollicetur insua religione xsan¬
tib. cuiꝰ assequende oratia urtus appetenda est ⁊ quicqmd malorũ
Dactidit᷑ ꝑferendiua: marima erit profecto uanitas obsequi uelle inrtu¬
Itib que frustra hom̃i calamitates afferunt et labores. Ham si uirtꝰ ẽ
egestatem exiliũ dolorem. mortem que timetur a cetu patifortiter

Expanded text:
in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit qui diuinas uoces ac praecepta uitalia pectori suo adfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtutem ac maiestatem dei singularis enarrat. quare non est dubium quin impius sit quisquites ejus, quas habere aut tenere se putat, in illa mortifera via reperiuntur, quae est tota tenebrarum. Quapropter nihil est quod aliquis sibi gratuletur, si has us careat, sed etiam stultus sit necesse est, qui labores in vita sua maximos suscipiat incassum. Nam dempta spe immortalitatis, quam Deus pollicetur in sua Religione versantibus, cujus assequendae gratia virtus appetenda est, et quidquid malorum acciderit perferendum, maxima erit profecto vanitas, obsequi velle virtutibus, quae frustra homini calamitates afferunt et labores. Nam si virtus egestatem exilium dolorem mortem, quae timentur a ceteris, pati fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
niũ principale et uita ⁊ om̃i sensu caret itaq membra illa formã membro
⁊ agnitio dei nacĩa est qͣiͣ caput ⁊ irtutes om̃sqͣi corpꝰ. Itafiet homo ꝑfectꝰ
aciiis. Sed tñsuma omĩs in capite est. Quod ꝙͣuis ꝯstare non possit sñ
om̃ĩb. sine quibusdam tantũ põt. et orit quidẽ aĩal intiosu ac debile. Sed iñ
uiuet. sicutomis qui ⁊ deũ nouit et in aliqua repectat. datenĩ ueniaĩ potĩs
deus Itaq fine mẽbras in aliquib inui pot̾ sine capite nullo mõ nec res effic̃
eorum sine capite est qm̃ deum nescuĩt qui est uirtutis ⁊ doctrine caput. ꝙ̃
qui non agnosat licet iudeat cecꝰ est licet audiat surdus. licet loquatur
ctaudiet ⁊ loquetur. Habere enũ caput cepit in quo sunt sensiis om̃i celloca¬
ti hoc est oculi ⁊ autes et lingua. Nam profecto is uolet qui uirtutem

Expanded text:
nium principale, et uita et omni sensu caret. itaque membra illa formam tantummodo nium principale, et uita et omni sensu caret. itaque membra illa formam tantummodo et agnitio dei necessaria est quasi caput et uirtutes omnes quasi corpus. ita fiet homo perfectus ac uiuus, sed tamen summa omnis in capite est, quod quamuis constare non possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. et erit quidem animal uitiosum ac debile, sed tamen uiuet, sicut is qui et deum nouit et in aliqua re peccat; dat enim ueniam peccatis deus. itaque sine membris aliquibus uiui potest, sine capite nullo modo. haec res efficiteorum sine capite est, quia deum nesciunt, qui est uirtutis ac doctrinae caput. quem qui non adgnoscit, licet uideat, caecus est, licet audiat, surdus, licet loquatur,bit et audiet et loquetur. habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes conlocati hoc est oculi et aures et lingua. nam profecto is uidet qui ueritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quod etiã timori asscribi põt. Si pñtiuĩ penarũ metuscelerib se abstineant
gib facẽ cogantur. non idarco uisti erũt. qr parent institutis hominum
qui sibiant errare aut ĩuisti potuer̃t ẽẽ. ficut illi duodecim tabularĩ con¬
dipores. Aut certe qui publice auctoritati utilitati ditione temporũ ser¬
merimt. Aiud est igitur cuule ius qued pro morib ubiq uariatꝰ Aiud
uera institia qua uniformem ac simplicẽ ꝓposunt omĩb deus que
naturali ⁊ in genito bono uirtutes capiat qualẽ fuisse Ihimonẽ athe¬
Iamen cũ illuo unu deest agnitio dei iam bena illa diã suꝑuatua fũt
aiania ut frustra in iis asseꝙhis laborauif Omis enĩ institia eius si¬
milis est humano corpori caput non henti inque tama si mẽbra omia
in loos siuis constent ⁊ figura ⁊ hĩtuoine Tamen qui deest id quod est õ¬

Expanded text:
quod etiam timori adscribi potest, si praesentium poenarum metu sceleribus abstineant.quod etiam timori adscribi potest, si praesentium poenarum metu sceleribus abstineant.gibus facere coguntur. num idcirco iusti erunt, quia parent institutis hominum, qui ipsi aut errare aut iniusti esse potuerunt, sicut illi duodecim tabularum conditores, aut certe publicae utilitati pro condicione temporum seruierunt? aliut est igitur ciuile ius, quod pro moribus ubique uariatur, aliut uera iustitia, quam uniformem ac simplicem proposuit omnibus deus: quem naturali et ingenito bono veras virtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athequod est maximum deest, agnitio dei, iam bona illa omnia superuacua sunt et inania, ut frustra in iis adsequendis laborauerit. omnis enim iustitia eius similis erit humano corpori caput non habenti: in quo tametsi membra omnia et locis suis constent et figura et habitudine, tamen quoniam deest id quod est
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ legis caput p̾mu ẽ ipm̃ deũ nosce soli obtemꝑare solũ colẽ¬
Non põt enĩ rationẽ hoĩs optinere. qui parentem aĩẽ sue nescit
deũ. quod ẽ sũ nephas Que ignor antia facit ut diis alnis ẜuiat
quo ichil sceleratiꝰ comitti pot. Nic iam proliuis est ad malitia g̃dus
pignorantiã ueri ac singularis boni qr dens quẽ nosce refugit. fons est ip̃e hoĩ¬
tatis. uel si institia sequi uolet dei. diuini tamẽ iuris ignarus Igentis sue
leges tanꝙͣ uerũ Ius amplectitur. quas non utiq institia.s utilit̾as receꝑit
Cor enĩ ꝑom̃s ppłos diuersa ⁊ uaria inta sunt condita. nisiꝙ unaq gens id
sibi sanxit quod putauit reb ntile suis. Quantũ aut a iustitia recedat uti¬
litas ppłus ipe Romanꝰ docet. qui ꝑficiales bella indicendo ⁊ legitime ĩuiria
faciendo semꝑ q aliena capiendo atq rapiendo possessionem sui orbis
totius comꝑauit. berũ n uistos se putant. si cont̾ leges suas nichil fatiant

Expanded text:
Huius legis caput primum est ipsum deum nosse, soli obtemperare, solum colernon potest enim rationem hominis obtinere qui parentem animae suae deum nescit; quod est summum nefas. quae ignoratio facit ut diis aliis seruiat, quo nihil sceleratius committi potest. hinc iam procliuis est ad malitiam gradus per ignorantiam ueri ac singularis boni, quia deus, quem nosse refugit, fons est ipse bonitatis: uel si iustitiam sequi uolet, diuini tamen iuris ignarus gentis suae leges, tamquam uerum ius amplectetur, quas non utique iustitia, sed utilitas repperit. cur enim per omnes populos diuersa et uana iura sunt condita, nisi quod una quaeque gens id sibi sanxit quod putauit rebus suis utile? quantum autem ab iustitia recedat utilitas, populus ipse Romanus docet, qui per fetiales bella indicendo et legitime iniurias faciendo semperque aliena capiendo atque rapiendo possessionem sibi totius orbis comparauit. uerum hi iustos se putant, si contra leges suas nihil faciant:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmittit ut opib suus tãꝙͣ ꝯpedib illigatos a uia ueritatis excutiat Aios
iflãmat irestimulis ut ad notendũ potiꝰ intentos adei contemplatione
detorq̃at Alios ĩ moderate libidinib ĩmergit ut uoluptati ⁊ corporiẜ
uic̃tes ad uirtutẽ respicẽ non possint An uo inspirat undia ut sus ipis tõ¬
mentis occupati nichil cogitent aliud nisi corũquos ochierint felicitatem Alios
⁊ inflãmat amibitiosis nib. h sunt qui ad regendos magrãtꝰ omnẽ uite
sue oꝑa curãq ou̾tunt ut faustos signent / ⁊ maius nomẽ inponatur
Quorũdam cupiditas tendit altus. non ut promĩtias tpr̃ali gladio regãt
pios uiderit uariis inplicat religionib ut impios fatiat. iis uoͣ qui sapĩa
chendat ac teneat ueritatẽ. sic homĩb obstruxit aditꝰ em̃s ⁊ obsessit publitis
rendum est.

Expanded text:
inmittit, ut opibus suis tamquam conpedibus inligatos a uia ueritatis excutiat, alios inmittit, ut opibus suis tamquam conpedibus inligatos a uia ueritatis excutiat, alios inflammat irae stimulis, ut ad nocendum potius intentos a dei contemplatione detorqueat, alios inmoderatis libidinibus inmergit, ut uoluptati et corpori seruientes ad uirtutem respicere non possint, aliis uero inspirat inuidiam, ut suis ipsi torment inflat ambitionibus. Ii sunt, qui ad gerendos magistratus omnem vitae suae operam curamque convertunt, ut fastos signent, et annis nomen imponant. Quorumdam cupiditas tendit altius, non ut provincias temporali gladio regant:pios viderit, variis implicat religionibus, ut impios faciat. Iis vero, qui sapienhendat ac teneat veritatem. Sic hominibus obstruxit aditus omnes, et obsepsit vias,rendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ resistentem uastabuntur agri diripientur domꝰ. inpredã uxoꝵ ac li¬
beri uenient. et tu ipẽ int̾fiaere atq capiere Que omiã ne accidant pñs ꝯmo¬
dũ differendũ est usmauis longuisq pariat᷑ Sic in omĩ hac uita /qr nobis
aduersariũ deus reẜuanit ut possemꝰ caꝑe uirtutem. omittenda pniuo¬
luptas ne hostis opp̾mat uigilandũ stationes agende militares expeditio¬
r̃nes obeunde fundendus ad ultimũ cruor Omiã deniq amara ⁊ gͣuida pa¬
bor recusanolus qͣuib id acquiritur quod nullo mõ possit ad mitti. nõ¬
luit enĩ deus qui homines ad hãc militia genuit expeditos in anestare
et intentis acriter aĩmis ad huiꝰ in uisibitis hostis insidias uelaptosĩ¬
petus nigilare. qui nos periti sicut ⁊ exercitati duces solent. uariis artib¬
ycaptat pro cuiꝰ q na ⁊ morib seuiens saliis enĩ atpiditato ĩsatiabilez

Expanded text:
non resistentem, uastabuntur agri, diripietur domus, in praedam uxor ac linon resistentem, uastabuntur agri, diripietur domus, in praedam uxor ac liberi uenient, ipse interficiere aut capiere: quae omnia ne accidant, praesens commodum differendum est, ut maius longiusque pariatur —: sic in omni hac uita, quia nobis aduersarium deus reseruauit, ut possemus capere uirtutem, omittenda est praesens uoluptas, ne hostis opprimat, uigilandum, stationes agendae, militares expeditiones obeundae, fundendus ad ultimum cruor, omnia denique amara et grauia pabor recusandus est, quibus id adquiritur quod nullo modo possit amitti. uoluit enim deus, qui het intentis acriter animis, ad unius hostis insidias vel apertos impetus vigilare; qui nos, sicut periti et exercitati duces solent, variis artibcaptat pro cuiusque natura et moribus saeuiens. aliis enim cupiditatem insatiabilem
Abbreviated transcription (Latin):
maiora ⁊ certiora bona consequatur ꝙͣ fuerint illa que spreuĩt. Quisiis
aut pñtiabona p̃p̃osũt iustitie in maiora ⁊ longiora madet malaꝙͣ fue¬
rint illa que fugit. Hec enĩ uita temꝑalis ꝙ bremi est Ilcirco ⁊ mala eiꝰ
⁊ bonabreuia sint nctẽ est Illa uo spuãlis que hic terrene coñria est qm̃
b mala eterna ⁊ malis brenib bona et̾na succedant Itaq cũ simł ꝓposital
sunt hom̃i bona ⁊ mala considerare unuĩquẽ q fecum desidet decet ꝙͣto satiꝰ
stinere. Nam sicut in hoc seclo cũ est ꝓpositũ cũ hoste certamẽ prius labora¬
dum est ut sit postmnoodũ inotio esuriendũ sitiendũ estꝰ frigora ꝑferenda.
Humi quiescendum iugilandum ꝑiclitanddum est iut salius pignorib etdo¬
⁊ mor refamiliari et om̃ib pacis ac uictorie bonis ꝑfrmpossis. Si aut̃ pñso

Expanded text:
majora et certiora consequatur bona, quam fuerunt illa, quae sprevimajora et certiora consequatur bona, quam fuerunt illa, quae sprevigiora incidat mala quam fuerunt illa quae fugit. haec enim uita corporalis quia breuis est, idcirco et mala eius et bona breuia sint necesse est, illa uero spiritalis quae huic terrenae contraria est quoniam bus mala aeterna, et malis brevibus bona aeterna succedant. Itaque cum simul proposita sint homini bona, et mala, considerare unumquemque secum decet, quanto satius ala perpetua sustinere. Nam sicut in hoc saeculo, cum est propositum cum hoste certamen, prius laborandum est, ut sis postmodum in otio; esuriendum, sitiendum, aestus, frigora perferenda, humi quiescendum, vigilandum, periclitandum est ut, salvis pignoribus, et domo, et re familiari, et omnibus pacis ac victoriae bonis perfrui possis: sin autem praesens
Abbreviated transcription (Latin):
parata regio arcũdedit aut diuiciis honorau̾it angustias illas uel ingie¬
di uel tenẽre. Unde intelligit᷑ idtirco malis ⁊ ĩuistis facilius ꝑuenire que
cupiant prona ⁊ decliuis est eor uia honis aũt que optinẽt difficile pro
cedẽ ac difficili etarduo itinẽ gradiũtur iustus ergo quĩdurũ asperum¬
q iter ingressus est ꝯtemptui derisu odio sitptẽ est Omis enĩ quoq cipi¬
ditas aut uoluptas p̃cipites trabit ĩuident ei qui uirtutẽ cape capotuit ⁊
imiq fertur id hr̃e aliquẽ quod ip̃ĩ non heñt Erit itaq paup hiũlis ig¬
me quas deus hũane uite assignauit. in quib singulis ⁊ bona ondit et
mala s ordine p̃postero atq ꝯuerso in una enĩ monstrauit spuãlia pͥus
mala cũ eternis bonis qui est ordo melior in altã tempalia prius bona cũ
etnis malis qui estordo detior ut quicũq pñtia mala cũ institia delegit

Expanded text:
paratu regio circumdederit aut diuitiis onerauerit, angustias illas uel ingreparatu regio circumdederit aut diuitiis onerauerit, angustias illas uel ingredi uel tenere. unde intellegitur idcirco malis et iniustis facilius prouenire quae cupiant, quia prona et decliuis est eorum uia, bonis autem quae optent difcedere, quia difficili et arduo itinere gradiuntur. Justus ergo, quoniam durum asperumque iter ingressus est, contemptui, derisui, odio sit necesse est. Omnes enim quos cupiditas, aut voluptas praecipites trahit, invident ei qui virtutem capere potuit; et inique ferunt id habere aliquem, quod ipsi non habent. Erit itaque pauper, humilis, igviae quas Deus humanae vitae assignavit, in quibus singulis, et bona ostendit, et mala, sed ordine praepostero atque converso. In una enim monstravit temporalia prius mala cum aeternis bonis, qui est ordo melior: in altera, temporalia prius bona cum aeternis malis, qui est ordo deterior; ut quicumque praesentia mala cum justitia delegerit,
Abbreviated transcription (Latin):
inistitiã incrudelitatem suꝑbiam ꝑfidiã libidinẽ cupiditatẽ discordiã igno¬
rantiam mendatiũ stultitiam cetaͣq uitia Exitꝰ aut̃ huꝰ ue talis est Cũm
uentũ fuorit ad ext̾niu unde iam regredi non licet cũ omĩ sua pulchritudĩe
tam subito p̃ciditur ut non ante quis fraudẽ prospitẽ possit ꝙͣ p̾cipitatꝰ in pꝰ¬
altitudinẽ profundam cadat Quisquis enĩ pñtiũ bonorũ spẽ captꝰ et in
is consequendis ⁊ fruendis occupatꝰ nõ p̃uiderit que post moartẽ secutura
sunt. seq adeo auertit. is uero ad inferos deiec in efnam dap̃nficabit᷑
penaz// uia igr illa celestis difficilis ⁊ dumosa ꝓposita est uel spins horrẽtib as¬
pa uel saxis extantib impedita ut cũ sũmo labore ac pedũ triti cunq magna¬
q cadendi solicitudine sit cui q gradiendum. In hac posint Iustitia temꝰ
terre bonis ut erpeditꝰ ac leuis difficultatẽ me suꝑet Nec enĩ põt cui schip¬

Expanded text:
iniustitiam crudelitatem superbiam perfidiam libidinem cupiditatem discordiam ignorantiam mendacium stultitiam ceteraque uitia. exitus autem huius uiae talis est. cum uentum fuerit ad extremum, unde iam regredi non licet, cum omni sua pulchritudine tam subito praeciditur, ut non ante quis fraudem prospicere possit quam praecipitatus in altitudinem profundam cadat. quisquis enim praesentium bonorum specie captus et in his consequendis ac fruendis occupatus non praeuiderit ea quae post mortem secutura sunt seque a deo auerterit, is uero ad inferos deiectus in aeternam damnabitur poenam. uia uero uia caelestis difficilis et cliuosa proposita est uel spinis horrentibus aspera uel saxis extantibus impedita, ut cum summo labore ac pedum tritu cumque magna cadendi sollicitudine sit cuique gradiendum. in hac posuit iustitiam tempehis terrae bonis, ut expeditus ac leuis difficultatem uiae superet. nec enim potest qui se ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum est Quod fierisi non pot̾. Retiuendum est igitur omĩo uinculum sotie¬
tatis humane qr homo sinc homine nullo mõ pot̾ uiu̾e. Retentio aũt̃ hu
s manitatis est comitas .i auxiluĩ prestare ut possimꝰ acciꝑe. Sin u̾o ut alii dis¬
putant humanitatii ipiꝰ causa facta est hominũ congregatio. homo certe ho¬
minẽ debet agnoscẽ Quod si fecerunt illi rudes et ad huc fieĩ hoies/ ⁊ fecer̃
non dum constituta loquendi ratione. quid putemꝰ homĩb expolitis ser¬
mone rerũq omniu ⁊mertio inter se copulatis esse fatiendum quiassu¬
eti homibus solitudinem ferre non pñt Inquos p̾apue huãitas si tey¬

Expanded text:
dum est. quod si fieri non potest, retinendum igitur omni modo uinculum sociedum est. quod si fieri non potest, retinendum igitur omni modo uinculum societatis humanae, quia homo sine homine nullo modo potest uiuere. retentio autem societatis est communitas, id est auxilium praestare, ut possimus accipere. sin uero, ut illi alii disputant, humanitatis ipsius causa facta est hominum congregatio, homo certe hominem debet adgnoscere. quod si fecerunt illi rudes et adhuc fen homines et fecerunt nondum constituta loquendi ratione, quid putemus hominibus expolitis et sermonis rerumque omnium commercio inter se copulatis esse faciendum, qui adsueti hominibus solitudinem ferre non possunt? Conseruanda e
Abbreviated transcription (Latin):
in principio facta est hui moĩ congregatio nec unꝙ fuisse horẽs in terra qui
preter infantiam non lequerentur. intelliget cii ratio nen deeit. Bagamus
c illa uera eẽ que omesi ⁊ meptisenes fabulantur ut cos potissim ũ sensi b et
sius rõnib refellamus Si hac de cã homines sunt congregati ut mutuis anxiliis¬
imbecillitatem sua tuerentur. fuccurrendum est igitũr hoĩ qui egeat auxilio.
Cum enĩ presidii cã homines societatem cũ homĩb mierint ac fmxerĩt fedus
illud int̾ homines aprincipio sui ortꝰ tutũ aut mlare aut non ꝯẜuare sũmũ
nephas putandũ est Non qui se a prefaindo auxilio remouet. etiã ab accipiendo
remoueat inctẽ est qr nullus ꝙꝑa indigẽ̾ se putat qui altĩ suam denegat. huis
Iũo qui se dissotiat acsecernt a corpore non rituhomĩs. s ferarũ more uiuen¬

Expanded text:
in principio facta est eiusmodi congregatio nec umquam fuisse homines in terra qui in principio facta est eiusmodi congregatio nec umquam fuisse homines in terra qui praeter infantiam non loquerentur, intelleget cui ratio non deest. fingamus tamen illa uera esse quae otiosi et inepti senes fabulantur, ut eos suis potissimum sensibus et suis rationibus refellamus. si hac de causa sunt hoimbecillitatem suam tuerentur; succurrendum est igitur homini, qui egeat auxilio. Cum enim praesidii causa homines societatem cum hominibus inierint et sanxerint, foedus illud inter homines a prinefas putandum est. nam qui se a praestando auxilio remouet, etiam ab accipiendo remoueat necesse est, quia nullius opera indigere se putat qui alteri suam denegat. huic uero, qui se ipse dissociat ac secernit a corpore, non ritu hominis, sed ferarum more uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
Eplis ad moneri ac discẽ potuisse Quid metuere quid cauere quid facẽ de¬
berent. aut nũꝙͣ ꝯuenturos interse fuisse nec loꝙ̃dhi rationem reꝑturos
nisi cos bestie smedissent. Fet aliis delira uisa sunt ut fuerũt. dixeruntq¬
t non ferarũ laniatus cam̃ fuisse cocundi s ipam̃ potiꝰ humanitatem. Itaq int̾
Iso congregatos ꝓ natura hominũ solitudinis fugiens ⁊ coñonis ⁊ sorietatis
arpetens esset non magna inter cos disceptatio est. Siquidẽ caẽ dispares
sunt res eadem est . potint igitur utrũq qr non tepugnãt. s tñ utrũq
nullo mõ uerũ est qr non ꝑ omnem terram nati sunt hoiẽs exterra tam ꝙͣ
ex draconis aliciꝰ dentib ꝑseminatis ut poete loquũtur Sed unꝰ homo
adeo fis est ab coqi uno terra omnis humano gñe completa est. Eadem s.ra
none qua rursus post diluuiũ quod certe negãte non possunt. Hulla igit

Expanded text:
plis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid cavere, quid facere deplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid cavere, quid facere deberent; aut nunquam conventuros inter se fuisse, nec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. Haec aliis delira visa sunt ut fuerunt dixeruntque, non ferarum laniatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanitatem: itaque inter se congregatos, quod natura hominum solitudinis fugiens et communionis ac societatis adpetens esset. non magna inter eos disceptatio est, siquidem causae dispares sunt, res eadem est. potuit igitur utrumque, quia non repugnat, sed tamen utrumque nullo modo uerum est, quia non per omnem terram nati sunt homines e terra tamquam ex draconis alicuius dentibus proseminati, ut poetae ferunt, sed unus homo a deo fictus ab eoque uno terra omnis humano genere conpleta est, eadem scilicet ratione qua rursus post diluuium; quod certe negare non possunt. nulla igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ati effugerent aut laniari proximos uderant ad monitos ꝑiculi si ad alios
hommes dccurrisse p̃sidiũ implorasse. et p̃mo nutib noluntatẽ suam sigͥfi¬
casse. deindeẜmonis initia temptasse ac singulis quibusq reb noiã imp̃¬
mendo paulatĩ loquendi ꝑfecisse rationẽ. Cum aut multituoinẽ i pam̃ ui¬
derent cont bestias eẽ tutam opida etiã sepisse munite ut uel quietẽ nocti¬
noctis tutã sibi facerent uel ut incursiones atq impetꝰ bestiarũ nõ pugnande
si obiestis aggerib arcerent Oigenia homĩb indigna que has ineptias
eprotulerunt imẜos atq miẜabiles qui stulticiam suam lrii memorie q
ꝯmendauĩt Qui cũ uiderent muns atq ac̃alib ingenita esse rationẽ
nel uemendi uel ĩuicem appetendi al ꝑicieli fugiendi uel mali cauendi. uel
cubilia sibi et latibula parandi. Nomines aũt ex istimauerũt non nisi exeͣ¬

Expanded text:
iati effugerant aut laniari proximos uiderant, admonitos periculi sui ad alios iati effugerant aut laniari proximos uiderant, admonitos periculi sui ad alios homines decucurrisse, praesidium inplorasse et primo nutibus uoluntatem suam significasse, deinde sermonis initia temptasse ac singulis quibusque rebus nomina inprimendo paulatim loquendi perfecisse rationem. cum autem multitudinem ipsam uiderent contra bestias esse tutandam, oppida etiam coepisse munire, ut uel quietem noctis tutam sibi facerent uel ut incursiones atque impetus bestiarum non pugnando, sed obiectis aggeribus arcerent. o ingenia hominibus indigna, quae has ineptias protulerunt, miseros atque miserabiles, qui stultitiam suam litteris memoriaeque mandauerint ! qui cum uiderent mutis quoque animalibus ingenitam esse rationem vel conveniendi, vel invicem appetendi, vel periculi fugiendi, vel mali cavendi, vel cubilia sibi et latibula parandi; homines autem ipsos existimaverint non nisi exem
Abbreviated transcription (Latin):
beluis ĩmanib sunt hẽndi qui hoĩ nocent. qui cont᷑ uis humanitatis ⁊ fas p̃¬
om̃i spoliant crutiant occiount ex terminant. Othane ncc̃itudinem qͥ
nõ heñtibus. deus enĩ qm̃ pius est animal noscẽ uoluit sotiale Itaq ĩ alns.¬
runt: et cum idem plerũq fateatur sotietatis huãne coionem esse retinẽda
ab ea plane seipõs inhumane sue uixtutis rigore dissotiant. Cenuĩtendus ergo
hic error illorũ est qui nil cuiꝙͣ in partiendũ putant utbis ꝯdende ouginem
atq cam̃ non intulerũt Sed alios cos hoĩes qui sunt ee terra p̾mitꝰ nati cũ psil¬
uas ⁊ campos erraticam degerent uitam nec ullo inter se ẜmonis aut iuris
uinculo coħcent. s fronles ⁊ hbam pro cubilib. speluncas ⁊ ant᷑ pro domibus
hẽrent bestiis ac fortiorib aĩalib p̃de fuisse ꝯmemorant. Ium eos qui aut lam¬

Expanded text:
beluis inmanibus sunt habendi qui homini nocent, qui contra IUS humanitatis et fas beluis inmanibus sunt habendi qui homini nocent, qui contra IUS humanitatis et fas omne spoliant cruciant occidunt exterminant. ob hanc necessitudinem non habentibus. deus enim quoniam pius est, animal nos uoluit esse sociale: itaque in alirunt. et cum idem plerumque fateantur societatis humanae communionem esse retinendam, ab ea plane se ipsos inhumanae uirtutis suae rigore dissociant. conuincendus ergo etiam hic error illorum est qui nihil cuiquam inpertiendum putant. urbis condendae originem atque causam non unam intulerunt, sed alii eos homines qui sint ex terra primitus nati, cum per siluas et campos erraticam degerent uitam, nec ullo inter se sermonis aut iuris uinculo cohaererent, sed frondes et herbam pro cubilibus, speluncas et antra pro domibus haberent, bestiis et fortioribus animalibus praedae fuisse commemorant. tum eos qui aut lan
Abbreviated transcription (Latin):
miẜicordia uel huanitas noĩatur. que uirtꝰ ꝓpria ẽ uistoꝵ e cultoꝵ dei
nõ qr nudũ fragilem q formauit. ut eum sapiã potius instruet᷑ dedit ci p̃¬
ter cetera hunc pietatis affectu ut hõ hominẽ tueatur dibgat foueat.
contͣ q omiã ꝑicula ⁊ accipiat et p̾stetꝰ siliũ ranxiliũ. Sũmu igt̃ int̾¬
extimandus est. Nam si ab uno hoĩe quẽ deus finxit om̃s oruĩdisumꝰ
certe consanguinei sumꝰ. ⁊ iõ maxi ͫ scedus putandu est odisse hoiem̃
uel motentem. p̃terea dens p̾cepit ĩ inicicias ꝑ nos mĩꝙͣ fatiendas si semꝑ
c̃ctollendas s. utcos qui sint nobis inimici nccĩtudinis ad monitos miti¬
gemꝰ Ite siab uno deo inspirati oms. ⁊ aiãti sumꝰ quid alud ꝙ̃ fratres
sumꝰ Et quidẽ ꝯiuictiores aĩs ꝙͣ qui corporib. Itaq non errat lucretiꝰ cũ
dicit. deniq celesti sumꝰ om̃s semine oruĩdi. omĩb ille idẽ pr̾ est Eego pro

Expanded text:
a uel humanitas nominatur. quae uirtus propria est iustorum et cultorum dei, uero quia nudum fragilemque formauit, ut eum sapientia potius instrueret, dedit ei praeter cetera hunc pietatis adfectum, ut homo hominem tueatur diligat foueat contraque omnia pericula et accipiat et praestet auxilium. summum igitexistimandus est. Nam si ab uno homine, quem Deus finxit, omnes orimur, certe consanguinei sumus; et ideo maximum scelus putandum est, odisse hominem, vel nocentem. Propterea Deus praecepit inimicitias per nos nunquam faciendas, semper esse tollendas; scilicet ut eos, qui sint nobis inimici, necessitudinis admonitos mitigemus. Item si ab uno Deo inspirati omnes et animati sumus, quid aliud quam fratres s, quod animis, quam qui corporibus ? itaque non errat Lucretius, cum dicit: denique caelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est. ergo pro
Abbreviated transcription (Latin):
et cara p̃fertur. aquo nec bonoru nec lucis amissio de nec dolor cõpis
tentes non sacrificarese lapidib humana maũ factis s deo iuuo quisit incelo
Multi hoc uerũ eẽ intelligunt et in pectus admittũt. Dem̃ ut fierisolet ̃
reb inc̾tis dum interse ĩuice querũt que sit huiꝰ ꝑsenerantie cã multa que
ad religionẽ ꝑtinẽt duuilgata ac ꝑ rumorẽ uicissim aucupata discuntur
qr que bona sunt placcant ncc̃e est p̃tea ultio osecuta sicut semꝑ accidit ad¬
⁊ credendũ uehementer inpellit Ne hec quidem leuis cã est ꝙ ĩmundi demo¬
Inũ spiis accepta licentia multorũ se corporib ĩ mergũt quib postea eiectis
omi qui resanati fuerint adhereant religioni cuiꝰ potentiam senserunt.
Ne tot canse in unũ collocate magnã deo multitudinẽ mirabilr̃ acgrunt

Expanded text:
et cara praefertur, a quo nec bonorum nec lucis amissio nec dolor corporis et cara praefertur, a quo nec bonorum nec lucis amissio nec dolor corporis centes non sacrificare se lapidibus humana manu factis, sed deo uiuo qui sit in caelo. multi hoc uerum esse intellegunt et in pectus admittunt. deinde, ut fieri solet in rebus incertis, dum inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa quae ad religionem pertinent diuulgata ac per rumorem uicissim aucupata discuntur: quae quia bona sunt, placeant necesse est. praeterea ultio consecuta, sicut semper accidit, ad credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemonum spiritus accepta licentia multorum se corporibus inmergunt, quibus postea eiectis omnes qui resanati fuerint adhaerent religioni cuius potentiam senserunt. hae tot causae in unum conlatae magnam deo multitudinem mirabiliter adquirunt
Abbreviated transcription (Latin):
corrumperentur otio ꝙ̃ prẽs corum litentia premi eos uoluit ab hs in
Iquor maĩb eos collocauit/ ut eos ⁊ labentes confirmet et corruptos ad
fortitudinẽ reparet et fides expiatur et temptet. Quõ enĩ põt impator
militũ suor pitbare uirtutem nisi hũerit hostes. et illi tm̃ adũ farius exur¬
git ĩuito qr mortalii est et uĩci põt. deo aũt̃ repugnati nom põt ip̃e adũsarios adi¬
Iat fidem sorũ uel probet uel corroboret et donec p̃ssure ꝟberib diffluentem
corrigat disciplina Estalia cansa cur aduersum nos ꝑsecitiones fieri sinat
ut deĩ pplũs angeatur nec est diffiaile monstrare quõ aut cur idfiat. pͥmũ fugã¬
non sine causa malũ putari. atam multis homĩb ut emori maliut ꝙͣ̃ io
tͦ face̾ qđ alii faciuĩt ut uiuant aliquis cupit sare quod nam ssit illud bonum
quod ad mortẽ usq defenditur quod omĩb que in hac inta iocundda sut

Expanded text:
corrumperentur otio quam patres eorum licentia, premi eos uoluit ab iis in corrumperentur otio quam patres eorum licentia, premi eos uoluit ab iis in quorum manibus eos conlocauit, ut et labentes cofortitudinem reparet, et fidos experiatur ac tentet. Quomodo enim potest imperator militum suorum probare virtutem, nisi habuerit hostem? Et illi tamen adversarius exurgit invito, et quia mortalis est, et vinci potest. Deo autem quia repugnari non potest, ipse adversarios noac fidem suorum uel probet uel conroboret, donec pressurae uerberibus diffluentem corrigat disciplinam. est et alia causa cur aduersus nos persecutiones fieri sinat, ut dei populus augeatur: nec est difficile monstrare cur aut quomodo id fiat. primum fugannon sine causa malum putari a tam multis hominibus, ut emori malint quam id facere quod alii faciunt, ut uiuant. aliquis cupit scire quodnam sit illut bonum quod ad mortem usque defenditur, quod omnibus quae in hac uita iucunda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
is laborib ad usum uirtutis exertet. nec eos caducis at mortalib bonis
corrũpi ac deprauari sinit unde nemĩ debet mirũ uidere. si pro nrĩs
ꝑ non patitut longins procedẽ s plagis ac uerberib emendat Ex quo
intelligimꝰ deo nos esse deo cure quib qm̃ cũ pectamꝰ irascitur Namcũ
posset ppło suo et opes et regna largiri sicut dederat ante inedeis quoꝵꝰ
nos suctessores ⁊ posteri sumꝰ. Idarco enĩ uoluit pro aliena ditione atq
imꝑio degẽ. ne rerũ prosperarũ felicitate corruptꝰ in luxuriã laberet᷑ ẜ
ac dei p̃cepta contempneret sicut illi maiores nt̃i qui sepe terrenis ac fra¬
gilib ns bonis eneruati aberranerũt disaplina. et legis uincula ruꝑe.
Prouidit ergo quatenꝰ cultorib sius p̃statet quietem si mandata ser¬
uassent  et tñ eos emendaret si p̃ceptis non obtemꝑassent Itaq ne tũc

Expanded text:
is laboribus ad usum uirtutis exercet nec eos caducis ac mortalibus bonis is laboribus ad usum uirtutis exercet nec eos caducis ac mortalibus bonis conrumpi ac deprauari sinit. unde nemini debet mirum uideri si pro nostris saepe m non patitur longius procedere, sed plagis ac uerberibus emendat. ex quo intellegimus esse nos deo curae, quibus, quoniam peccamus, irascitur. nam cum posset populo suo et opes et regna largiri sicut dederat ante Iudaeis, quorum nos successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione atque imperio degere, ne rerum prosperarum felicitate corruptus in luxuriam laberetur ac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe terrenis ac fragilibus his bonis eneruati aberrarunt a disciplina et legis uincla ruperunt. prouidit ergo quatenus cultoribus suis praestaret quietem, si mandata seruassent, et tamen eos emendaret, si praeceptis non obtemperassent. itaque ne tam
Abbreviated transcription (Latin):
rens non extollit se altiꝰ non erigit suꝑbum caput. s placidus ⁊ conꝰ¬
cors et coĩs et plinus est qr ꝯditionem suã nouit cũ ergo ĩ iuria nulli fatiat
nec aliena capiat/ nec sua quoq si ui auferantur defendat cũ sciat et illatã
iuiriam moderate ferre qr uirtute p̃ditꝰ est. Necesse est uistũ hominẽ
Isubiectũ eõ ĩ uisto ⁊ contumeliis affici. ab insipiente sapientem ut ille pec¬
cet qr ĩuistus est et hic inse uirtutẽ heãt quia iustus est Siquis aut̃ no¬
let sare pleniꝰ cur malos et ĩiistos dens potentes btõs dinites fierisinat
Ecum sit prouidentia in quo ille multa non plane ĩperitia seculari s fapi¬
enter ⁊ pene diuinitꝰ elocutꝰ est. Deus inquit homines proliberis habet. s
corruptos ⁊ iitiosos luxuriose ac delicate uiuere sinit quia non putat
emendatione sua dignos. bonos aũt quos diligit castigat sepiꝰ ⁊ assidu¬

Expanded text:
rens, non extollit se altius, nec erigit superbum caput: sed placidus, et conrens, non extollit se altius, nec erigit superbum caput: sed placidus, et concors et communis et planus est, quia condicionem suam nouit. cum ergo iniuriam nulli faciat nec aliena cupiat nec sua quoque si ui auferantur defendat, cum sciat etiam inlatam iniuriam moderate ferre, quia uirtute praeditus est, necesse est iustum hominem subiectum esse iniusto et contumeliis adfici ab insipiente sapientem, ut et ille peccet, quia iniustus est, et hic in se uirtutem habeat, quia iustus est si quis autem uolet scire plenius cur malos et iniustos deus potentes beatos diuites fieri sinat,cum sit prouidentia\'. in quo ille multa non plane inperitia saeculari, sed sapienter ac paene diuinitus elocutus est. deus inquit homines pro liberis habet, sed corruptos et uitiosos luxuriose ac delicate patitur uiuere, quia non putat emendatione sua dignos. bonos autem, quos diligit, castigat saepius et adsidu
Abbreviated transcription (Latin):
ucs ⁊ potentia ⁊ honorib florent Hec enĩ cuncta ĩ iustitie pmia sunt
qr ⁊ ꝓpetua osse non pnĩt ⁊ ꝑ cupiditatem uiolentiam q queruntut Iustꝰ
uero ac sapiens qr mudta illa omĩa huana sunt ut est a leliossua bona
diuina uidicat. nec alienũ quicꝙ ꝯcupiscit ne quẽ ꝯtra uis huanitatis¬
ledat omĩo. Nec ullam potentia honorẽ ue desiderat ne cu fatiat¬
e ĩuiriam. Sat enĩ cunctos ab eodem deo eadẽ sditione gñatos uire
fr̃̾ntatis eẽ ꝯiũctos. s ⁊ suo ꝯtentꝰ et paruo quia fragilitatis sue mem̃o
non amplius querit ꝙͣ unde uitã substentet s ex coipõ quod hũerit ĩ¬
partit etiã non heñti quia pins est spietas aũt̃ sũma uietꝰ est et accedit
exeo ꝙ uoluptates caducas uitiosasq contempnit. quarũ causa opes appe¬
Icuntut / qm̃ ꝯtinens est ac libidinũ uictor qr nil timoris atq insolentiege¬

Expanded text:
uitiis et potentia et honoribus florent. haec enim cuncta iniustitiae praemia sunt, uitiis et potentia et honoribus florent. haec enim cuncta iniustitiae praemia sunt, quia et perpetua esse non possunt et per cupiditatem uiolentiamque quaeruntur. iustus uero ac sapiens quia illa omnia humana, ut est a Laelio dictum, sua bona diuina iudicat, nec alienum quiclaedat omnino, nec ullam potentiam honoremve desiderat, ne cui faciat injuriam. Scit enim cunctos ab eodem Deo, et eadem conditione generatos, jure fraternitatis esse conjunctos. Sed et suo contentus, et parvo, quia fragilitatis suae memor, non amplius quaerit, quam unde vitam sustentet; et ex eo ipso, quod habuerit, impertit etiam non habenti, quia pius est: pietas autem summa virtus est. Eo accedit, quod voluptates caducas vitiosasque contemnit, quarum causa opes appetuntur; quoniam continens est, ac libidinum victor. Idem nihil tumoris atque insolentiae ge
Abbreviated transcription (Latin):
pici non pñt. que in sola uirtute sunt posita. Iõ tam stabilis ⁊ constans ⁊ ꝑpe¬
tuuis sit nctẽ est sicut ip̃a uietꝰ in qua est aĩbonum. Iongum est uniuersas
homĩs ĩ isti ut capiat patiam̃. Patientia est enĩ malorũ queaut inferunt
Saut acidint cum equanimitate prolatio Ergo iustus acsapiens qr iurtu.¬
tem capit ht inse patiam̃ qua carebit om̃io si nichlpatiẽtur aduersi Sont
qui irebus prosꝑis agit in patiens est et uirtute maxima caretio lnpatiẽ¬
tem dico quia nil patitur. Innocentiam ꝙͦ ẜuare non pot que et ipã rsto u¬
et sipienti uito ꝓpria uirtꝰ. s et nocet sepe ⁊ ꝯcipiscit aliena set rapit que
cupierit ꝑ sutiam quia uirtutis expers. uitio pctoq subiectꝰ ⁊ fragilitatis
oblits animo insolenter clato tumet. Inde ĩnisti ac deum nescientes et di¬

Expanded text:
pici possunt, quae in sola uirtute sunt posita, et ideo tam stabilis et constans et perpepici possunt, quae in sola uirtute sunt posita, et ideo tam stabilis et constans et perpetuus sit necesse est sicut ipsa uirtus, in qua est animi bonum. Longum est uniuersas hominis iniusti, ut capiat patientiam. patientia est enim malorum quae aut inferuntur aut accidunt cum aequanimitate perlatio. ergo iustus ac sapiens quia uirtutem capit, habet in se patientiam: qua carebit omnino, si nihil patietur aduersi. contra qui in rebus prosperis agit, inpatiens est et uirtute maxima caret: inpatientem dico, quia nihil patitur. innocentiam quoque seruare non potest, quae et ipsa iusto et sapienti uiro propria uirtus est, sed et nocet saepe et concupiscit aliena et rapit quae cupierit per iniuriam, quia uirtutis expers uitio peccatoque subiectus est et fragilitatis oblitus animo insolenter elato tumet. inde iniusti ac deum nescientes et di
Abbreviated transcription (Latin):
tuenda sapiã Quis cĩ tam insolens tam elatꝰ est. qui me netet oculos in celũ
tollẽ Quiseni imponet michi naĩtatem uel colendi quod nelui:. Siel ꝙ uelun
non tlendi Quis iam nobii intũs ultiũs relinquet si eti ã hoc quod uolun¬
tate fieri ꝙortẽat. libido extorquet aliena. nemo istud efficet. Si quid nobis ad
cempnendũ morte doloiẽ q mrtutis est quã ꝯstantia si tenemꝰ cur stulti iudi¬
camur facientes ca que phi laudant fecte igr Seneca ad in congruentiam
hemĩb obiectans ait. Sũma uirtꝰ illis uidetur magnꝰ aĩmꝰ ⁊ idem eum
qui contempnit mortẽ pro furioso hñt Quod est utiq sũme ꝑusitatis Qrͣ fapiẽ¬

Expanded text:
tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientes ea quae philosophi laudant? recte igitur Seneca incongruentiam hominibus obiectans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum qui contemnit mortem pro furioso habent: quod est utique summae peruersitatis. se
Abbreviated transcription (Latin):
hosti quẽ uoluit occide᷑ eaq pena ueniã quã non meruit accepit Ecte sexus in p̾¬
firmitas ⁊ fragilis etas dilacerari se toto corꝑe utiq ppenditͦ. non ncc̃itate /qr licet
uitare si nelint. s uoluntate qr ꝯfidunt indeo Hec est uera uittꝰ quã pħi qͦ
S tanti essecruciari ⁊ mor ne fidẽ ꝑdat. ne ab offitio discedat. ne metu mortis
aut dolore acerbo subactꝰ aliquid faciat ĩiustu. insi forte illis delirare uidet.
Flactus in liricis cũ dicit iustũ ⁊ tenatẽ ꝓpositi uirii. nõ ciuin ardor praua iubẽ¬
tni. non uultus in stantes tiranni mente quatit solida. quo nil ueriꝰ dici pot. S
hoc adeos riferatur qui nullos crutiatꝰ nullã martem recusant. nea fide insti¬
tia q declinent. qui nõ tirannicas pi uissiones. non p̃sidiũ gladios tremunt qͦ¬
minꝰ ueram ac solidam lib̾tatem ꝯstanti mente defendant. que in hoc seculo ẽ¬

Expanded text:
hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus inhosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, quia licet uitare si uelint, sed uoluntate, quia confidunt deo. haec est uera uirtus, quam philosed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo
Abbreviated transcription (Latin):
Escribam igr̃ utrãq. et carũ ꝓprietates. hĩtusq monstrabo. una
est itaq mirtutis acbonorũ uitia que fert non in eliseos cãpos ut
poete lo quũtur. s ad ipam̃ mundi arcem At leua malorũ exercet
penas Et ad impia tartara mittit Est enĩ crimmatoris illius qui pͣii religioĩ¬
b institutis auertit hoiẽs ab itine̾ celesti et in uam ꝑditionis inducit. Quiꝰ
me spẽs ⁊ figura sit ẽ posita in asꝑcũ ut plana ⁊ patens ⁊ omĩ gn̾e florũ et
fructim̃ delẽctabilis cẽ udeatur In ea em̃ ꝯposita sunt oĩã que prõ bonis hñtur ĩ
terra. opulentiã dico honorẽ quietẽ uoluptatẽ illecebras om̃s S cũ ns parit

Expanded text:
escribam igitur utramque et earum proprietates habitusque monstrabo. Una est itaque uirtutis ac bonorum uia, quae fert non in Elysios campos, ut poetae loquuntur, sed ad ipsam mundi arcem, at laeua malorum exercet poenas et ad impia Tartara mittit. est enim criminatoris illius, qui prauis religionibus institutis auertit homines ab itinere caelesti et in uiam perditionis inducit. cuius uiae species et figura sic est conposita in aspectum, ut plana et patens et omni genere florum atque fructuum delectabilis esse uideatur. in ea enim posuit deus omnia quae pro bonis habentur in terra, opulentiam dico, honorem quietem uoluptatem inlecebras omnes, sed cum his parit