comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ñ semꝑ habebitis: Noli ex pauescere: ude dic̾tũ
est. Quare gͦ ñ dix̃ habes. sed habetis: Quia ñ unus
ẽ iudas malus. Malus corpꝰ maloꝵ significabat: quo¬
modo petrus corpꝰ bonoꝵ. corpꝰ eccłie. immo corpus
eccłiam sed in bonis. Nam si in petro eccłie ñ essec
sacramentũ. ñ ei diceret dñs: t dabo claues regni
celoꝵ. Quec̃q solueris in t̾ra. soluta erunt & in celo:
& quecũq ligaueris int̾ra. erunt ligata & incelo.
Si hoc petro tantũ dic̾tũ est: ñ hoc facit eccłia. Si
autem & in eccłia fit. ut que in t̾ra ligantur ligen
incelo: quia cũ excõmunicat eccłia incelo ligat᷑
excõmunicatus: cũ reconeiliat ecełia in celo sol¬
uit᷑ reconciliatꝰ. si hoc gͦ in eccłia fit: petrꝰ quando¬

Expanded text:
 Nolite expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum significat; quomodo Petrus corpus bonorum, imo corpus Ecclesiae, sed in bonis. Nam si in Petro non esset Ecclesiae sacramentum, non ei diceret Dominus, Tibi dabo claves regni coelorum: quaecumque solveris in  Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelo. Si hoc Petro tantum dictum est, non hoc facit ecclesia. Si autem in ecclesia fit uti quae in terra ligantur in in coelo, quia, quum excommunicat ecclesia, in coelo ligatur excommunicatus; quum reconciliat ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus, si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Uiso lazaro resuscitato. quia tantũ miracłm dñi tan¬
ta erat euidentia diffamatũ. tanta manifestatio¬
ne declaratũ. ut ñ possent uel occultare qđ fac̾tũ
ẽ: uel negare: quid inuenerunt uidete. Cogitauert̃
autẽ pͥncipes sac̃dotum. ut laz arũ int̾ficerent qͥa
multi ꝓpt̾ illum ab ibant. ex iudeis & credebant in
in iħm. Ostulta cogitatio. & ceca seuitia. Dñs xp̃s qui
suscitare potuit mortuũ. ñ posset occisum: Quando la¬
saro inferebatis necem: nũquid auferebatis dño pote¬
statẽ : Si aliud uobis uidet᷑ mortuus. aliud occisus ec

Expanded text:
Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanViso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum est, vel negare, quid invenerunt videte. Cogitaverunt autem principes sacerdotum ut et Lazarum interficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta cogitatio, et caeca saevitia! Dominus Christus qui suscitare potuit mortuum, non posset occisum? Quando Lazaro inferebatis necem, numquid auferebatis Domino potestatem? Si aliud vobis videtur mortuus, aliud occisus; ec
Abbreviated transcription (Latin):
prensus ẽ: qđ ligno confixꝰ. qđ de cruce depositꝰ. qd̾
linteis inuolutꝰ. qđ in sepulero conditꝰ qđ resurrecti¬
one manifestatꝰ ñ semꝑ habetis uobiscum. Quare :
Qm̃ conũsatus est. scđ̾m corporis p̃sentiam quadragin¬
ta dieb eũ discipłis sus: & eis deducentib uidũdo
ñ sequendo. ascendit incelũ. & ñ est hic. Ibi ẽ enim.
płĩs. me autem ñ semꝑ habebitis. Habuit enim illũ
ecclĩa scd̾m p̃sentiam carnis: paucis dieb. Modo fide
tenet. ñ oculis uidet. Ergo siue ita siue ita dictũ sit.
me autẽ ñ semꝑ habetis. questio sicut arbitror iã
nulla ẽ: que duobꝰ modis soluta ẽ. Cetera que pau¬
ca remanent: audiamꝰ. Cognouit gͦ turb a mul¬
ta ex iudeis quia illic ẽ: & uenerunt ñ ꝓpt̾ iħm
tantum. sed ut lazarũ uiderent. quem suscitauit iħs
a mortius. Curiositas eos addux̃. ñ caritas. U enerunt:
& uiderunt. Audite mirabile consilium uanitatis.

Expanded text:
prehensus est, quod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod prehensus est, quod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper habebitis vobiscum. Quare? Quoniam conversatus est secundum corporis praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum , et non est hic. Ibi est enim, pulis, Me autem non semper habebitis. Habuit enim illum Ecclesia secundum praesentiam carnis paucis diebus: modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est, quae duobus modis soluta est. 14. Caetera quae pauca remanent, audiamus: Cognovit ergo turba multa ex Judaeis quia illic est: et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis. Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: & in p̃senti & in futuro. Inp̃senti ꝑ fidem. inp̃¬
senti ꝑ signũ: in p̃senti ꝑ babtismatis sacram̃tũ. in p̃¬
senti ꝑ altaris cibum & potũ. Habes xp̃m in p̾senti s
habebis semꝑ: quia cũ hinc exieris. ad illũ uenies qui
dix̃ latroni. Hodie mecũ eris in paradiso. Si autem
eccłiam. signas te signo xp̃i. babtizaris babtismo xp̃i.
misces te m̃bris xp̃i. accedis ad altare xp̃i. In p̃senti
habes .xp̃m: sed male uiuendo ñ semꝑ habebis. Po
test & sic intelligi pauꝑes semꝑ habetis uobiscum:
me autẽ ñ semꝑ habetis. Accipiant & hoc boni: sed
ñ sint solliciti. Loquebatur enĩ de p̃sentia corporis sui
nã scđ̾m maiestatẽ suã: scd̾m ꝓuidntiam. scđ̾m in¬
effabilem & inuisibilem grãm: impletur qđ ab eo
dictũ est. Ecce ego uobiscũ sum: usq ad cõ sum mati¬
onẽ scli. Scd̾m carnẽ uero quã uerbũ assumpsit. sec̃
dũ id qđ de uirgine natꝰ est. scđm id quod a uideis

Expanded text:
futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Si autemEcclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptismo Christi, misces te membris Christi, accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Secundum carde Virgine natus est, secundum id quod a Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ sepultꝰ est: resurrex̃. a discipłis agnitꝰ ante ocłos eoꝵ
ascendit in celũ. ibi sedet ad dexterã patris. Qui udica¬
tꝰ ẽ : uenturꝰ ẽ uidex. audiant: teneant. Respondent quẽ
tenebo: absentẽ: Quomͦ manũ in celũ mittam: ut ibi se¬
dentem teneam: fidem mite. & teniusti. Parentes tui
tenuert carne. tutene corde: qm̃ xp̃s absens. etiã p̃sens ẽ.
Nisi p̃sens esset: a nobis ipsis teneri ñ posset. Sed qm ue¬
rũ est qđ ait. ecce ego uobiscũ sum usq ad cõsũmatio¬
nẽ seculi & abiit & hic ẽ: & rediit. & nos ñ deserit.¬

Expanded text:
eorum, sepultus est, resurrexit, a discipulis agnitus, ante oculos eorum eorum, sepultus est, resurrexit, a discipulis agnitus, ante oculos eorum ascendit in coelum, ibi sedet ad dexteram Patris; qui judicatus est, venturus est judex: audiant, et teneant. Respondent: Quomodo tenebo absentem; quomodo in coelum manum mittam, ut ibi sedentem teneam? Fidem mitte, et tenuisti. Parentes tui tenuerunt carne, tu tene corde: quoniam Christus absens etiam praesens est. Nisi praesens esset, a nobis ipsis teneri non posset. Sed quoniam verum est, quod ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi ; et
Abbreviated transcription (Latin):
enim & in psalmis. Confundant᷑ & reuereant᷑: qͥquerunt
animã meã. Isti st̃. qui male querebant. Alio autẽloco dic̃.
Periit fuga ame: & ñ ẽ qui reqͥrat animã meã. Culpant᷑ qui
querebant: culpant᷑ qui ñ querebant. Ergo queramꝰ xp̃m
ut habeamꝰ. queramꝰ ut teneamꝰ. sed ñ ut occidamꝰ llam &
illi ideo querebant ut cenerent: sed ut cito ñ hab̾ent. Que¬
rebant ergo: & loquebant᷑ int̾ se. Quid putatis. quia non
uenit ad diem festũ. Ded̾ant enĩ pontifices & pharisei
mandatũ: ut siqͥs cognouerit ubi sit. indicet. ut apprehũ¬
dant eum. Nos indicemꝰ modo iudeis uͥsit xp̃s: utinã ue¬
lint audire & app̾hende. Quic̃q sunt ex semine illorum.
qͥ dederunt mandatũ ut indicaret᷑ eis uͥ esset. xp̃s: ueni¬
ant ad eccłiam. audiant uͥ sit. xp̃s. & app̃hendant eum.
Anobis audiant: ex euangłio audiant. Occisus aparentibꝰ

Expanded text:
enim et in Psalmis, Confundantur et revereantur, qui quaerunt enim et in Psalmis, Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam : isti sunt qui male quaerebant. Alio autem loco dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Culpantur qui quaerebant, culpantur qui non quaerebant. Ergo quaeramus Christum ut habeamus; quaeramus ut teneamus, sed non ut occidamus: nam et illi ideo quaerebant ut tenerent, sed ut cito non haberent. Quaerebant ergo, et loquebantur inter se: Quid putatis, quia non venit ad diem festum? 4. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. Nos indicemus modo Judaeis, ubi sit Christus. Utinam velint audire et apprehendere quicumque sunt ex semine illorum, qui dederant mandatum ut indicaretur eis ubi esset Christus. Veniant ad Ecclesiam, audiant ubi sit Christus, et apprehendant eum. A nobis audiant, ex Evangelio audiant. Occisus est a parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Ut transiret significatio: & ueritas tenere¬
ret᷑. Habebant gͦ uidei pascha inumbra: nos in luce.
Quid enim opꝰ erat. ut dñs eis p̃ciꝑet. ꝑ ipsum diẽ
festũ ouẽ̾ occide: nͥ qͥa ille erat de quo ꝓpħatũ ẽ.
pecoris. iudeoꝵ postes signati sunt& Sangͥne rp̃i.
gnificatio: dicta ẽ adomib signatis ext̾minato
rem: si cor nr̃m recipiat saluatorẽ. Quare hoc dixi:
Quia multi postes habent signatos: & intꝰ ñ manet
habitator. fãcile habent in fronte signũ ihu. xp̃i:
& corde non recipiunt uerb ũ xp̃i. Ideo dixi fr̃s. qđ
mus: cũ eus passionem. tamquã ouis ĩmolationẽ cele¬
bramꝰ. Querebant gͦ iħm: sed male. Beati enim qͥque¬
runt iħm: sed bene. Illi querebant iħm. ut nec ipsi eũ¬
hab̾ent nec nos: sed ab ipsis abscedentem suscepimꝰ nos.
Rep̃hendunt᷑ qui querunt. laudant᷑ qͥ quer̃t animꝰ enim
querentis: aut laudẽ inuenit. aut dampnationẽ. Habes

Expanded text:
veniret; ut transiret significatio, et veritas tenereveniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra; nos in luce. Quid enim opus erat ut Dominus eis praeciperet per ipsum diem festum ovem occidere, nisi quia ille erat de quo prophetatum pecoris Judaeorum postes signati sunt : sanguine Chrignificatio, dicta est a domibus signatis exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. » QuaQuia multi postes habent signatos, et intus non manet habitator: facile habent in fronte signum Christi, t corde non recipiunt verbum Christi. Ideo dixi, fratres, quod mus, cum ejus passionem tanquam ovis immolationem celebraremus. 3. Quaerebant ergo Jesum: sed male. Beati enim qui quaerunt Jesum, sed bene. Illi quaerebant Jesum, ut nec ipsi haberent eum, nec nos: sed ab ipsis abscedentem suscepimus nos. Reprehenduntur qui quaerunt, laudantur qui quaerunt: animus enim quaerentis aut laudem invenit, aut damnationem. Habes
Abbreviated transcription (Latin):
esternã lectionẽ scĩ euangłui. de qua locuti
sumꝰ qđ dñs dedit hodierna seqͥt᷑. de qua
locuturi sumꝰ. que dñs dabit. Quedã in
scripturis tam manifesta sunt ut pociꝰ auditorẽ
quã expositorẽ desident. In eis immorari nos non
oportet ut necessariis in quibꝰ immorandũ est tẽ¬
pꝰ sufficiat. ꝓximũ gͦ erat. pascha uideoꝵ. Illũ diẽ
festũ. uidei cruentũ hab̾e dñi sangͥne uoluerunt.
Illo die festo occisus ẽ agnꝰ qͥ nobis eundẽ festũ diẽ.
suo sanguine consecrauit. Consilium erat int̾ uide¬
os: de occidendo iħu. Ille qui de celo uenerat pati.
ꝓpinquare uoluit loco passionis: qͥa imminebat
hora passionis. Ascenderunt gͦ multi in iero solunã.
de regione ante pascha: ut scĩficarent seipsos. Hoc
in lege mandatũ: ut die festo qđ pascha erat om̃s
undiq cõuenirent. & illiꝰ diei celebratione scĩfica¬
rent᷑. S illa celebratio: umbra futuri erat. Quid
nobis illo die passuri: ut umbra transiret ꝙ lux

Expanded text:
esternam lectionem sancti Evangelii, de qua locuti sumus quod Dominus dedit, hodierna sequitur, de qua locuturi sumus quod Dominus dabit. Quaedam in Scripturis tam manifesta sunt, ut potius auditorem quam expositorem desiderent: in eis nos immorari non oportet, ut necessariis in quibus immorandum est, tempus sufficiat. 2. Proximum ergo erat Pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruenIllo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi in Hierosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc in lege datum, ut die festo quo Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quid phetia pro nobis illo die passuri: ut transiret umbra, et lux
Abbreviated transcription (Latin):
stis. mͥ fecistis: Suꝑ flua ur̃a impendistis: s pedibus
meis obsecuti estis. Nomꝰ autẽ repleta ẽ odore: mundꝰ
impletꝰ ẽ bona fama. Nam odor bonꝰ: fama bona est.
Qui male uuunt & xp̃iani uocant᷑. in uiriã xp̃o faci¬
unt. de qͥb dictũ est: qđ ꝑ eos nom̃ dei blasphemat᷑.

Expanded text:
stis, mihi fecistis ? Superflua vestra impendistis, sed pedibus stis, mihi fecistis ? Superflua vestra impendistis, sed pedibus meis obsecuti estis. 7. Domus autem impleta est odore; mundus impletus est fama bona: nam odor bonus, fama bona est. Qui male vivunt et christiani vocantur, injuriam Christo faciunt: de qualibus dictum est quod per eos nomen Domini blasph
Abbreviated transcription (Latin):
bentib. Hiuebat. loquebat᷑. epulabat᷑. ueritas ostende¬
batur. infidelitas iudeoꝵ cõfundebat᷑. Discumbebat
gͦ dñs cũ lararo & ceteris: ministrabat marcha. una
ex sororibꝰ lazari. Maria uͦ altera soror larari accepit
librã ungenti. nardi. pistici. p̃ciosi. & uny pedes iħu:¬
Quec̃q anima fidelis uis esse maria: unge dñi pedes
ait pistici. locum aliquẽ debemꝰ credẽ.: unde hoc erat
ungentũ p̃ciosum. Nec tam̃ hoc uacat: & sacram̃to ob¬
time consonat. Pistis grece: dicit᷑ fides. Querebas oꝑa¬
ri iusticiã: iustꝰ ex fide uiuit. Unge pedes iħu bene ui¬
uendo: dnĩca sectare uestigia. Capillis t̾ge. Si habes
suꝑ flua da pauꝑib: & dñi pedes t̃sisti. Capilli enĩ suꝑ¬
flua corporis uident᷑. Habes qđ agas: de suꝑ fluis tuis.
Tibi suꝑ flua sunt: sed dñi pedib necessaria sunt. forte
in t̾ra : dñi pedes indigent. De quib enĩ nͥ de menbris
sus. in fine dicturꝰ ẽ. cũ enĩ uni ex minimis meis feci¬

Expanded text:
ritas ostendebatur, infidelitas Judaeorum confundebatur. Discumbebat ergo Dominus cum Lazaro et caeteris, ministrabat Martha una ex sororibus Lazari. 6. Maria vero, altera soror Lazari, accepit libram unguenti nardi pistici pretiosi, unxit pedes JesuQuaecunque anima fidelis vis esse Maria, unge pedes Dominait, pistici, locum aliquem credere debemus, unde hoc erat unguentum pretiosum: nec tamen hoc vacat, et sacramento optime consonat. Πίστις graece, fides dicitur. Quaerebas operari justitiam: justus ex fide vivit . Unge pedes Jesu: bene vivendo dominica sectare vestigia. Capillis terge: si habes superflua, da pauperibus, et Domini pedes tersisti; capilli enim superflua corporis videntur. Habes quod agas de superfluis tuis: tibi superflua sunt, sed Domini pedibus necessaria. Forte in terra Domini pedes indigent. De quibus enim nisi de membris suis in fine dicturus est, Cum uni ex minimis meis feci
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ eiꝰ fac̾e: hoc ẽ credere.S quia cognoscet.
hoc ẽ intelliget. om̃s intelligunt. qͥa uero qd̃
ait. siqͥs uoluerit uoluntatẽ eiꝰ facere. hoc
ꝑtinet ad credere: ut diligentiꝰ intelligatur.
opus ẽ nobis ipso dño nr̃o expositore. ut in¬
dicet nobis utrũ reuera ad credere ꝑtineat:
uoluntatẽ facere patris eiꝰ. Quis nesciat hoc
ẽẽ.facere uoluntatẽ dei. oꝑari opus eiꝰ. id est
qd̃ illi placet: Ipse autẽ dñs aꝑte alio loco
dicit: hoc ẽ opus dei ut credatis ineũ: quẽ
ille misit. Ut credatis ineũ: ñ ut credatis ei.
S si creditis ineũ: creditis ei. Non autẽ conti¬
nuo qͥ credit ei: credit ineũ. Nam et demoneᷤ
credebant ei: & ñ credebant ineũ. Rursus
etiã deapłis ipsuis possumus dicere: credidi¬
mꝰ paulo. s ñ credidimꝰ in paulũ. Credidimꝰ
petro: s ñ credidimus inpetrũ. Credenti eñ

Expanded text:
voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscet, voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscet, hoc est intelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ plantare & rigare: s dei ẽ incrementũ
dare. Mea inqͥt doctrina ñ est mea: s eiꝰ qui
misit me. Audiat consiliũ: quidicit. ñdũ
intellexi. Magna qͥppe res et ꝓfunda cũ fu¬
isset dicta. uidit utiq ipse dñs xp̃c hoc tam¬
ꝓfundũ ñ om̃s intellecturtis: et inconse¬
intelligetis. Ad hoc ꝑtinet: qd̾ etiã hic dñs
tẽ eiꝰ facere. cognoscet de doctrina utrũ
ex deo sit: a nego ame ipso loquor. Qd ẽ hoc.
crediderit: et hoc consiliũ dedera. Si ñ intel¬
lexisti in quã: crede. Intellectus enĩ: mertes
ẽ fidei. Ergo noliquerere intelligere ut
credas. s crede ut intelligas:. qm̃ nisi credide¬
ritis. ñ intelligetis. Cũ ergo ad possibilitatẽ
intelligendi consiliũ dederĩ obedientiã cre
uin xisse inconseq̃nti sententia inuenimus
eũ dixisse: siqͥs uoluerit uoluntatẽ eiꝰ fa¬
hoc ẽ intelliget. Qd̃ ẽ autẽ siquis uoluerit¬

Expanded text:
sumus plantare et rigare, sed Dei est incrementum sumus plantare et rigare, sed Dei est incrementum dare . Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Audiat consilium, qui dicit, Nondum intellexi. Magna quippe res et profunda cum fuisset dicta, vidit utique ipse Dominus Christnum non omnes intellecturos: in conseintelligetis . Ad hoc pertinet quod hic etiam Dominus tem ejus facere, cognoscit de doctrina utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquor. Quid est hodixeram, Si quis crediderit, et hoc consilium dederam: Si non intellexisti, inquam, crede. Intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consilium dederim obedientiam cred ipsum conjunxisse, in consequenti sententia invenimus eum dixisse: Si quis voluerit voluntatem ejus fahoc est intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
neat sonus cũ dicitur ds̃. Sic intendite doc
uerbũ: et tudebitis uerũ dictũ ẽe mea doct¬
na. Intendite etiã cuiꝰ ẽ uerbũ: et uidebitis
rectȩ dictũ ẽẽ ñ est mea. Breuiter gͦ dico
mea doctͥna ñ est mea: ac si diceret. ego ñ sũ
ame ipso. Quãuis enĩ filiũ patri dicamꝰ et
credamꝰ ȩqualẽ. nec ullã in eis ẽẽ. naturȩ sub¬
stantieq distantiã. nec int̾ generantẽ atq¬
tam̃ hoc seruato et custodito. ista dicimꝰ qd̃
ille pat̾ ẽ. illȩ filius. Sat̃ aut̃e ñ est. si ñ habeat
filium: & filiꝰ ñ est. si ñ habeat patre. S tam̃
filiꝰ ds̃ deꝑatre: pat̾ autẽ ds̃. s non defilio. Pat̃¬
filii. ñ ds de filio: ille autẽ filius patͥs. & ds̃
ex lumine: simul unũ lum̃. ñ ouo lumina.
Si intelleximꝰ: deo grãs. Siqͥs autẽ parũ in¬
tellexit: fecit homo quousq potuit. seterũ
uideat unde sꝑet. forinsecus ut oꝑarii pos¬

Expanded text:
neat sonus cum dicitur Deus. Sic intendite doctneat sonus cum dicitur Deus. Sic intendite doctVerbum; et videbitis verum dictum esse, mea doctrina: intendite etiam cujus est Verbum; et videbitis recte dictum esse, non est mea. 5. Breviter ergo dico Mea doctrina non est mea, ac si diceret, Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae substantiaeque distantiam, nec inter generantetamen hoc servato et custodito ista dicimus, quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium; Filius non est, si non habeat Patrem: sed tamen Filius Deus de Patre; Pater autem Deus, sed non de Filio. PatFilii, non Deus de Filio: ille autem Filius Patris, et Deus ex Lumine, simul unum Lumen, non duo lumina. 6. Si intelleximus, Deo gratias: si quis autem parum intellexit, fecit homo quo usque potuit, caetera videat unde speret. Forinsecus ut operarii pos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & doctrina ẽ stabilis. Uerbũ ẽ ñ sonabi
le ꝑsyllabas et uolatile. s: manens cũ patre:
ad quẽ conuertam᷑ manente. sonis transe¬
untibus admoniti. Non enĩ nos ita admo¬
net qd̃ transit: ut ad transitoria uocet. ad mo¬
nem ut diligamus dm̃. Totũ hoc qd̾ dixi
syllabe fuert᷑. ꝑcussũ aerem uerberauer̃t:
ut ad sensũ ur̃arũ auriũ ꝑuenirent. Sonan¬
do transiert ñ tam̃ illud qd uos ad monuit
transire debet: quia ille quẽ uos diligere
ad monui ñ transit. et cũ transeuntibus
net. qd uocant omĩa quȩ tẽꝑalit̾ transeunt.
quando bene significant: nec m̃daciter ꝓfe¬
runt᷑. Omĩa qͥppe signa quȩ ꝓferimꝰ sonis:
aliqͥd significant. qd̃ non ẽ sonus. Non enim
due breues syllabe ds̃ est. & duas breues sil¬
labas colimꝰ. & duas breues sillabas ad oramꝰ:
& adduas breues syllabas ꝑuenire desidera¬
mꝰ. quȩ pene ante desinunt sonare quã ce¬
ꝑint: nec in eis scd̃e locus ẽ. nͥ pͥma tͣnsierit.

Expanded text:
lis Verbum est, non sonabilis per syllabas et volatilis, sed manentis cum Patre, ad quam convertamur manentem, sonis transeuntibus admoniti. Non enim nos ita admonet quod transit, ut ad transitoria vocet. Admonemur ut diligamus Deum. Totum hoc quod dixi, syllabae fuerunt; percussum aerem verberaverunt, ut ad sensum vestrarum aurium pervenirent, sonando transierunt: non tamen illud quod vos admonui, transire debet; quia ille quem vos diligere admonui, non transit; et cum transeuntibus net; quo vocant omnia quae temporaliter transeunt, quando bene significant, nec mendaciter proferuntur. Omnia quippe signa quae proferimus sonis, aliquid significant quod non est sonus. Non enim duae breves syllabae Deus est, et duas breves syllabas colimus, et duas breves syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit.
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatus: cuiꝰ głam quesiuit qͥ est abillo u¬
nicus natus. Qͥ aut̃ẽ querit głam eiꝰ qͥ misit il¬
lũ: hic uerax ẽ. et in iusticia inillo ñ est. In an¬
suã quesiturus ẽ. ñ eiꝰ aquo missus ẽ. Nlon eñ
est missus: s uenire ꝑ missus. Om̃s gͦ ꝑtinen¬
tes ad corpus xp̃i. ñ inducam᷑ inlaqueos antixͥ:
ñ queramus głam nr̃am. S sulle quesiuit
glam eiꝰ qui eũ misit. quantomagis nos eiꝰ qͥ
nos fecit :
dedit: inemo exuobis facit legẽ qͥd me

Expanded text:
adoptatus, cujus gloriam quaesivit qui est ab illo uadoptatus, cujus gloriam quaesivit qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Ansuam quaesiturus est, non ejus a quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueos Antichristi, non quaeramus gloriam nostram. Sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit, quanto magis nos ejus qui nos fecit? dedi
Abbreviated transcription (Latin):
nificauit eos antixp̃m suscepturos: quigłã
inpͥncipio erat uerbũi. & uerbum erat apud
dm̃: & ds̃ erat uerbũ. Nẽpe. ipse dixit. et
uerissime dixit. Tanto tẽpore uobiscũ sũ &
ñ cognouistime: Philippe: qui uidit me ui¬
dit & patr̃ẽ. Nempe ipse dixit: et uerissime
dixit. Ego et pat̾ unũ sumus. Si gͦ ille cum
patre unũ. equalis patri. ds̃ dedeo. ds̃ apud
dm̃. coet̾nus inmortalis. parit᷑ incõmutabi¬
lis. parit sine tempore. Pariter creator et
dispositoi temꝑum: tam̃ qͥa uenit intẽpore
& formã serui accepit. et habituẽ inuentꝰ
ut homo. querit głam patris ñ suã. qͥdtu ho¬
mo facere debes. qui quando aliqͥd boni facis
głam tuã queris qnͣdo autẽ aliqͥd mali facis.
deo calũniã meditaris: Indende tibi. creatu¬
ra es: agnosce creatorẽ. Seruiis es: ne cõcẽp¬
nas dnm̃. Ad optatus es: s ñ meritis tuis.
Quere głam eiꝰ aquo habes hanc gr̃ãm homo

Expanded text:
nificavit eos Antichristum suscepturos, qui glornificavit eos Antichristum suscepturos, qui glorin principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nempe ipse dixit, et verissime dixit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, vidit et Patrem ; nempe ipse dixit, et Pater unum sumus . Si ergo ille cum Patre unum, aequalis Patri, Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator et dispositor temporum; tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu est inventus ut homo , quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi; creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere ejus gloriam, a quo habes hanc gratiam, homo
Abbreviated transcription (Latin):
telligis qͥa xp̃c filiꝰ dei qͥ ẽ doctrina patris.
ñ ẽ ex se ipso: s filiꝰ ẽ patris. Sabellianã he¬
resẽ sententia ista dissoluit. Sabellianieñ
dicere ausi st̃: ipsũ eẽ filiũ qͥ est et pater.
Duo ẽẽ nomina: s unã rem. Siduo eeñt noĩa
c res uria: ñ diceret᷑. mea doctrina ñ ẽ mea.
Utiq si tua doctrina ñ est tua odñe. cuiꝰ est
nisi alius sit cuiꝰ sit: Qd̾ dixisti. sabelliani ñ
intelligc̃. Non enĩ tͥnitatẽ uidert̃: s suicordis
errorẽ secuti sunt. Nos cultores trinitatis et
unitatis. patris & filii & spũ sc̃i & unuis dei¬
patre d̃s ẽ : pat̾ autẽ ds̃ ñ defilio deo ds̃ est.
Qui asemetipso loquit᷑ : glam ꝓp̾am querit.
hoc querit ille qͥ uocatur antixp̃e: ex tollet¬
colitur. Ipsum qͥppe adñtians dñs głam suã
quesiturũ ñ głam patris: ait ad iudeos. Ego
ueni innomine patris mei & ñ suscepistisme:
aliꝰ ueniet innoĩe suo & hc̃ suscipietis. Sig¬

Expanded text:
 Filius Dei, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res una, non diceretur, Mea doctrina non est mea. Utique si tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patris et Filii et Spiritus Patre Deus est: Pater autem Deus, non de Filio Deo Deus est. 8. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. Hoc erit ille qui vocatur Antichristus, extollecolitur . Ipsum quippe annuntians Dominus gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait ad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Sig
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur suꝑ eminentia. et summitas
caritatis tanta: ut maior ẽẽ non possit. Qũe
enim misit ds̃ uerba dei loquitur. Hoc uti¬
q de xp̃o dicebat: ut se ab illo distingueret.
Quid enim: Ipsum iohannem nonne ds̃
misit: an non ipse dixit. missus sum ante
eum. et qui me misit baptirare in aqua:
& de illo dictum ẽ. Ecce mitto angłm meũ
ante te: et p̃parabat uiam tuã. Nonne &
ipse uerba dei loquitur. dequo etiam dictũ
est quod sit amplius quam ꝓpħaͦ Si ergo
& ipsum ds̃ misit. et uerda dei loquitur.
quomodo ad distinctionem de xp̃o etim di¬
xisse acripimus. quẽ enĩ misit ds uerbadei
loquitur: S uide quid ad iuingat. Non enĩ
ad m̃suram dat ds̃ sp̃m. Quid est hoc non
enĩ ad mensuram dat ds̃ sp̃m: Inuenia¬
mus qd̃ adm̃suram dat ds̃ sp̃m. Audi apłm¬

Expanded text:
mendatur supereminentia et summitas mendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est, Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad mensuram dat Deus Spiritum. Audi Ap
Abbreviated transcription (Latin):
iq sicut opus erat. Ꝙ de illa congregatio¬
ne scõꝵ. qͥd dicit scriptura: Erat illis ani¬
mauna: & cor unum indm̃. Si caritas de
tot animis fecit animã unã. et de tot cor¬
dib fecit cor unum. quanta ẽ caritas in¬
ter patrem et filium: Maior utiq potest
ẽẽ: quam inter illos homines quib erat cor
unum. Si gͦ multorũ fratrum cor unum.
ꝓpter caritatem: et multorum fr̃m anima
una ꝓpter caritatem. ds̃ pater. & ds̃ filius.
dicturus es quia duo sunt: Si duo dii sunt:
non ẽ ibi sumꝑma caritas. Si enĩ hic tan¬
ta caritas ẽ. ut animã tuã et animã amici
tui unam animã faciat. quomͦ ibi ñ est unꝰ
ds̃ pater et filius: Absit ut hoc sentiat fides
non ficta. Prorsus quantũ excellat caritas
illa: hinc incelligite. Multȩ animȩ sunt
multorũ hominum: & sise diligunt una
Ubi autem unum dm̃ licet ut dicas: duos
aut tres deos ñ licet ut dicas. Hinc tibi cõ¬

Expanded text:
ique sicut opus erat: et de illa congregatioique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, unaibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi com
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uerax est. S si nondum illum intelli¬
gis dm̃: nondum accepisti testimoniũ eiꝰ.
accipe et signas. Presumenter intelligis.
deficienter agnoscis: quia ds̃ uerax est.
Quem enĩ misit ds̃: uerba dei loquitur.
Ipse est ds uerax: et misit illum ds̃. Deus
misit dm̃. Iunge ambos: unus ds̃. ds̃ ue¬
rax: missus adeo. De singulis interroga. d̃s:
et deambobus interroga ds̃. Non singuli
dii. et ambo dii: s singulus quisq ds̃. Et
ambo ds̃. Tanta ibi ẽ enim caritas sp̃c sc̃ĩ.
tanta pax unitatis: ut de singłis cũ int̾ro¬
gatur. d̃s tibi respondeatur. Detrinitate
cum interrogatur: ds̃ tibi respondeatur.
Si enĩ filius hõis quando inheret deo: unꝰ
dño unus sp̃s est: quantomagis filius
ȩqualis adherens patri. simul cum illo
unus ds̃ est: dudite alterum testimoniũ.
Nostis quam multi crediderunt. quando
onũa quȩ habebant ad pedes apłoꝵ uen¬
dita posuerunt: ut distribueretur unicu¬

Expanded text:
Deus verax est. Sed si nondum illum intelliDeus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intelligis, definienter agnoscis quia Deus verax est. 9. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus hominis quando inhaeret Deo unusDomino, unus spiritus est ; quanto magis Filius aequalis adhaerens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicu
Abbreviated transcription (Latin):
nite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ:
quod uobis paratũ est aborigine mundi.
Ad tendit ergo inspũ diuisionem: ingene¬
re autem humano commixtionẽ. Et quod
nondum locis separatum ẽ. separauit in¬
tellectu: separauit cordis aspectu. Et uidit
duos popłos: infidelium et fidelium. Ad¬
tendit infideles &ait. Qui de cȩlouenit su
ꝑom̃s est: et quod uidit et audiuit hoc lo¬
quitur. & testimoniũ eiꝰ nemo accipit. De¬
inde tulit se asinistra. et aspexit ad dexter̃a:
&& sequutus ait. Qui accepit testimoniũ eiꝰ:
signauit quia ds̃ uerax est. Quid est signa¬
uit quia ds̃ uerax est. nisi homo mendax ẽ.
&e ds̃ uerax est: Quia nemo hominũ potest
dicere qd̃ ueritatis est: nisi illuminetur
abeo qui mentiri non potest. Ds̃ gͦ uerax:
moniũ eius: et inuenies. Qui enĩ accipit
testimonũi eius: signauit quia ds̃ uerax
ẽ. Quis: Ipse qui decelo uenit. & suꝑ om̃s ẽ:

Expanded text:
nite, benedicti Patris mei, percipite regnum nite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo veramonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ioħes: et diceret. Numquid dixerim: ne¬
mo. Est enum quidam popłs natus adiram¬
dei: & ad huc precognitus. Qui sint enim
credituri. et qui non sint credituri. et qͥ ñ¬
turi in eo qd̃ crediderunt: et qui sunt lap¬
suri nouit ds̃. Et numeraturi sunt deo om̃s
futuri inuitã eternã: & nouit iam illum
popłm distinctũ. Et si ipse nouit et ꝓpħis
dedit nosse ꝑ sp̃m suũ: dedit & iohi. Adtende¬
bat gͦ ioħes: non oculo suo. Nam quantum
ad ip̃sum ꝑtinet: terra est & deterra loqui¬
tur. S inea gr̃a sp̃s quã accepit adeo. uidit
quemdã popłm: impium. infidelem. ad¬
tendens illum in infidelitate sua: ait. Testi¬
moniũ eius qui uenit decȩlo: nemo accipit.
Quorum nemo: Eorum qui ad sinistr̃a fu¬
turi sunt: eorũ quib dicetur. Ite inignẽ
ȩternũ: qui preparatus est diabolo & an¬
głis eiꝰ. Qui ergo accipiunt: Illi qui addex¬
teram futuri sunt : illi quib dicetur. ue¬

Expanded text:
tus Joannes, quasi diceret nobis quid dixerit netus Joannes, quasi diceret nobis quid dixerit nemo, est enim quidam popDei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, noturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Et tu quidem ex tempore gignis uerbũ
etiam incorde: ds̃ sine tempore genuit fi¬
lium. ꝑ quem creauit omĩa intempore. sũ
gͦ uerb̾um dei filius sit: filius autem locutꝰ
est nobis non uerbum suum sed uerbum
patris se nobis loqͥ uoluit: qͥ uerbũ pat̾s loqͦbat᷑.
hoc gͦ quomͦ decuit et oportuit dixit ioħs: quomͦ
pocuimꝰ nos exposuimus. Cui ad cor ñ dũ ꝑuenit
dignus decanta re intellectus. habet quo se
habet aquo accipiat. Qui decęlo uenit. super
om̃s est: & quod uidit & audiuit hoc testatur
& testimoniũ eius nemo accipit. Si nemo.
quidam populus preparatus adiram dei:
damnandus cum diabolo. Horum nemo acci¬
pit testimoniũ xp̃i. Nam si omnino nemo:
nullus homo. Quid ẽ quod sequitur. qui acci¬
pit eius testimoniũ. signauit quia ds̃ ue¬
rax est: Certe gͦ nemo situ ipse dicis qui acci¬
pit testimonium eiꝰ. signauit quia ds̃ ue¬
rax est : Responderunt gͦ fortasse in terroga¬

Expanded text:
Et tu quidem ex tempore gignis verbum Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemquidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo. Horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo, quid est quod sequitur: Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est? Certe ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui accipit testimonium ejus, signavit, quia Deus verax est. Respondit ergo fortasse interroga
Abbreviated transcription (Latin):
sa rei conceptio incorde tuo iam uerbũ est.
Nondum ꝓcessit. sed iam natum ẽ incorde:
et manet᷑ ut ꝓcedat. Ad tendis aut̃ẽ ad quẽ
peedat : cum quo loquaris.Si latinus est:
uocem latinam queris. Sigrecus ẽ: uerba
creca mecditaris. Si punicus ẽ: adtendis si
nosti linguam punicam. Pro diuersitate¬
gͦ auditorũ. diuersas linguas adhibes: ut
ꝓferas uerbum conceptum. Illud autem
quod coide conceꝑas: nulla lingua tenebat᷑.
cum gͦ ds̃ loquens linguã non quereret
et genus locutionis non ad sumeret. quo¬
modo auditꝰ est afilio. cũ ipsum filium sit
locutus ds̃: Quomodo enĩ tu uerbũ qd̾
loqueris incorde habes. et apud te ẽ et ip¬
sa conceptio sp̃ualis est: nam sicut anima
tua sp̃s est. ita et tuũ uerbũ quod conce¬
pisti spc est: nondum enim accepit sonũ
ut ꝑsyllabas diuidatur. sed manet incon¬
ceptione cordis et inspectaculo mentis:
sic ds̃ edidit uerbum hoc est genuit filiũ.

Expanded text:
sa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; sa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam: quia ipse filius uerbum patͥs
est. In principio erat uerbum et uerbum
erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ. Nos loqui¬
mur uerba uolantia: et transeuntia. Mox
ut sonuerit exore tuo uerbum tuum.
transit: ꝑagit strepitum suũ. & transit in
silentiũ. Num quid potes sequi sonũ tuũ.
& tenere ut stet: Cogitacio tamen tua ma¬
net. & de ipsa cogitacione manente: dicis
multa uerba transeuntia. Quid dicimus
fr̃s : Ds̃ cum loqueretur adhibuit uocem. ad¬
hibuit sonos. ad hi biit sillabas: Si adhibu¬
it ista. qua lingua locutus ẽ: Hebrea. an
greca. an latina: Ibi necessarie linguȩ: uibi
distinctio gentium. Ibi autem nemo po¬
test dicere. illa lingua uel illa lingua: locu¬
tum ẽẽ dm̃. Cortuum adtende: quando
concipis uerbum quod dicas. Dicam enim
si potero quod in nobis adtendamus: non
unde illud comprehendamꝰ. Quando gͦ con¬
cipis uerbum qd ꝑferas. rẽ uis dicere: et ip¬

Expanded text:
Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Siquid diuinũ audistis aioħe. in¬
luminantis est: non recipientes. Qui decelo
uenit suꝑ om̃s ẽ: & qd̃ uidit et audiuit. hoc
testificatur: et testimoniũ eiuus nemo accipit.
celum nͥ qui decȩlo descendit: filuis homi¬
ius qui est incęlo. Est autem suꝑ om̃s: et qd̃
uidit ecaudiuit hoc loquitur. Habet enim
et patrem ipse filius dei: habet et matrem.
et audiuit apatre. Et qd̃ audiuit apatre
quid ẽ: Quis hoc explicat: Quando lingua
mea. quando cormeũ sufficere potest. uel
cor ad intelligendum. uel lingua ad ꝓferen¬
dum: Quid est qd̃ filius audiuit apͥatre:
forte filiꝰ uerbũ patris audiuit: immofi¬
lius uerbũ patris ẽ. Uidetis quemadmno¬
dũ hic fatigetur omnis conatus humanus:
Uidetis quemadmodum hic deficiat
omĩs comectura pectoris nr̃t. Et omĩs in¬
tentio mentis caligantis : audio dicentẽ
scripturam: quia filius hoc loquitur quod
audiuit apatre. Et rursus audio dicentẽ

Expanded text:
loquitur: si quid divinum audisti a Joanne, illoquitur: si quid divinum audisti a Joanne, illuminantis est, non recipientis. 7. Qui de coelo venit, supra omnes est; et quod vidit et audivit, hoc testificatur; et testimonium ejus nemo accipit. coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Est autem super omnes; et quod vidit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
audiuntur aiohanne. ubi testimoniũ ꝑhi
dehomine dicebat. Quantũ ad ipsum homi
Si autem aliqua loquitur diina: illumi¬
natus est adeo. Nam sinon eẽt inlumuiatꝰ:
terta terram loqueretur. Ergo seorsum est
gratia dei: seorsum est natura hominis.
Modo naturam hominis int̾roga. Nascitur.
crescit: usitata ista hominũ discit. Quid no¬
uit nisi terram. de terra: humana loquitur.
humana nouit: humana sapit. Carnalis
carnaliter estimat: carnaliter suspicatur.
Ecce est totus homo: ueniat gratia dei. Il¬
luminet tenebras illius: sicũt dicit. Tu il¬
luminabis lucernam meam: dñe ds̃ m̃s il¬
luminabis tenebras meas. Assumat mentẽ
humanã. conuertat adlucem suã. incipiat
iam dicere quod dicit apłs. Non ego autem:
sed gra dei mecum. Et iuuo autem iam ñ ego:
uiuit autem in me xp̃c. Hoc est illum opor¬
tet crescere: me autem minui. Ergo ioħes
quod adioħem ꝑtinet: de terra est et det̾ra

Expanded text:
audiuntur a Joanne, ubi testimonium perhaudiuntur a Joanne, ubi testimonium perhde homine dicebat. Quantum ad ipsum hominoquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere, quod Apostolus dicit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum ; et, Vivo autem jam non ego, vivit autem in me Christus . Hoc est, Illum oportet crescere, me autem minui. Ergo Joannes, quod ad Joannem pertinet, de terra est, et de terra
Abbreviated transcription (Latin):
crescit inte. Ita uelut ds̃ crescit qui semꝑ
ꝑfectus manet: quemad modũ si curarent᷑
alicius oculi expristina oecitate. et inciꝑet
uidere paululum lucis. et aliã die plus uid̾et:
t̃cia die ampliꝰ. Uidet᷑ illi lux cresc̾e. lux tam̃ perfecta
ẽ: siue ipse uideat. siue non uideat. Sic est
interior homo. ꝓficit quidem in deo: et ds̃
in illo uidetur crescere. Ipse tamen minui¬
tur. ut agloria sua decidat: et ingłam dei
surgat. Et distincte iam ac manifeste appa¬
ret. quo modo audiuimꝰ : qui desursum ue¬
nit suꝑ om̃s est. Uide quid dicat de xp̃o:
quid de se. Qui est deterra. deterra ẽ: & de
terra loquitur. Qui desursũ uenit super¬
om̃s est: xp̃c est. Qui autem est deterra.
deterra est & de terra loquitur: ioħes est.
& hoc est totum iohes deterra est: et de t̾ra
loquitur. Totum testimoniũ quod ꝑhibet
de xp̃o. de terra loquitur: Non uoces dei

Expanded text:
crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in illo videtur crescere; ipse tamen minuitur, ut a gloria sua decidat, et in gloriam Dei surgat. 6. Et distincte jam et manifeste apparet quod modo audivimus. Qui de sursum venit, supra omnes est. Vide quid dicat de Christo. Quid de se? Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Qui de sursum venit, supromnes est; Christus est: Qui autem est de terra, de terra est, et de terra loquitur; Joannes est. Et hoc est totum, Joannes de terra est, et de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei