comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atis ad huc puerilit̾ in gradu lecto¬
rideant᷑. cum enim uellent tale ali¬
quid fingete xp̃m scripsiat ad disci¬
pulos .s. cogitauerunt ad quos pots¬
simum scribere potuisse facile cred̾et᷑
tamqm ad illos qui ei familiarius
adhesissent. quib illud quasi secre¬
tum digne ⁊mitteretur. ⁊ occurrit
eis petrus ⁊ paułus. credo quod płib
locis simul eos cum illo pictos uide¬
runt. quia merita petri ⁊ paisli ⁊̃ pp̃
eundem possionis diem celebrus⁊
sollempniter roma cõmendat. Sic
omnino errare meruerunt qͥ xp̃m
rum si apingentib fingentes decep¬
ti sunt. Doto enim temꝑe quo ꝓpc
uixit qui post passionem suam. pͦ
resurrectionem. post ascensionem. pͥ
fidem. post lapidationem stephant
dyaconi ⁊ martiris. cum ad huc sau
anteqͣm moreretur euni scripsisse
putari uolunt ad discipusos tamg̃
familiarissimos petrum ⁊ paulum
scribere cum ꝑ aulus non dum fut¬
rit discipuslus eius. Illud quoꝙ at¬

Expanded text:
eris, qui adhuc pueriliter in gradu lectoeris, qui adhuc pueriliter in gradu lectorideantur. Cum enim uellent tale aliquid fingere Christum scripsisse ad discisuos, cogitauerunt, ad quos potissimum scribere potuisse facile crederetur, tamquam ad illos, qui ei familiarius adhaesissent, quibus illud quasi secretum digne committeretur, et occurrit eis Petrus et Paulus, credo, quod pluribus locis simul eos cum illo pictos uiderent, quia merita Petri et Pauli etiam propter eundem passionis diem celebrius sollemniter Roma commendat. sic omnino errare meruerunt, qui Chrrum, si a pingentibus fingentes decepti sunt. toto enim tempore, quo Ceius, quem post passionem suam, post resurrectionem, post ascensionem, posfidem, post lapidationem Stephani diaconi et martyris, cum adhuc Saulantequam moreretur eum scripsisse putari uolunt, ad discipulos tamquam familiarissimos Petrum et Paulum scribere, cum Paulus nondum fuerit discipulus eius? Illud quoque ad
Abbreviated transcription (Latin):
timant. dicant contineri eas artes
quib eum putent fecisse ilła mira¬
cula. quoꝵ fama ubiq ꝑtrebuit.
quod existimando seip̃os ꝓdunt ꝙͥ
diligant. et quid affectent. qnͣdõ
quidem xp̃m pp̃ ea sapientissimum
putant fuisse. quia nescio que illici¬
ta nouerat. que non solum discipli¬
na xp̃iana. S eciam ip̃a terrene
rei publice ad ministratio iure con¬
dempnat. Et certe qui tales xp̃i li
bros legisse se affirmant. ut ip̃i nlła
talia faciunt. qualia illum de libris
talib fecisse mirantur: Quid
quod etiam d̾is iuditio sic errãt
quidam eoꝵ qui talia xp̃m scripsis¬
se uł credunt uł credi uolunt ut
eosdem libros ad petrum ⁊ paulum
dicant tamqͣm epłari titulo p̾nota¬
tos : et fieri potest. nt slue inimici
nominis. siue qui eiusmodi execͣ¬
bilib artib de tam głioso nomine
pondus auͣctis dare se posse putaue
scripserunt. In qua fallacissima au¬
dacia sic excecati sunt. ut eriam a pu¬

Expanded text:
timant, dicant contineri eas artes, timant, dicant contineri eas artes, quibus eum putant illa fecisse miracula, quorum fama ubique percrebruit: quod existimando se ipsos produnt quid diligant et quid adfectent: quando quidem Christum propterea sapientissimum putant fuisse, quia nescio quae inlicita nouerat, quae non solum disciplina christiana, sed etiam ipsa terrenae rei publicae administratio iure condemnat. et certe qui tales Christi libros legisse se adfirmant, cur ipsi nulla talia faciunt, qualia illum de libris talibus fecisse mirantur? Quid quod etiam diuino iudicio sic errant quidam eorum, qui talia Christum scripsisse uel credunt uel credi uolunt, ut eosdem libros ad Petrum et Paulum dicant tamquam epistulari titulo praenotatos. et fieri potest, ut sine inimici nominis Christi siue qui eiusmodi execrabilibus artibus de tam glorioso nomine pondus auctoritatis dare se posse putauerscripserint. in qua fallacissima audacia sic excaecati sunt, ut etiam a pu
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. Siergo faam eligunt testẽ
cur uon hanc eligunt que tantacla¬
ritate p̾fulget. Si scripturam eur nõ
euͣngelicam que tanta au̾cte p̃pollet ᷤ
Nos cercehet de diis eoꝵ credimus
que habet. et scriptura eoꝵ antiqͥor
et fama celebor. Que si adoranda sunt
cur earident in theatris : Si autem ri¬
denda sunt. ꝑ lus nidendumest cum
adorantur intemplis. Restat ut ip̃i
uelint testes eẽ de xp̃o qui sibi ause¬
runt meritum sciendi quid loqͣnͣt᷑.
loquendo quid nesciunt. Aut si aliqͦs
libros se hr̃e dicunt quos eũ scͥpsisse
asserant ꝓdant eos nobis. ꝓfecto
enimutilissimi et salub̾rimi sunt
quos ut ip̃i facent᷑. uir sapientissĩ¬
mus seripsit. Si autem timent coꝰ
ꝓferre: utiq malisut. Porro si ma¬
li sunt: non eos sapientissimus
scripsit. Sapientissimũ autẽ xp̃m
fatentur. Non ergo xp̃õtale aliꝙͥ
scripsit. Ita u̾o isti desepiunt ut
illis libris quos eum scripsisse exis¬

Expanded text:
omnia. si ergo famam eligunt testem, omnia. si ergo famam eligunt testem, cur non hanc eligunt, quae tanta claritate praefulget? si scripturam, cur non euangelicam, quae tanta auctoritate praepollet? nos certe haec de dis eorum credimus quae habet et scriptura eorum antiquior et fama celebrior. quae si adoranda sunt, cur ea rident in theatris? si autem ridenda sunt, plus ridendum est, cum adorantur in templis. restat, ut ipsi uelint testes esse de Christo, qui sibi auferunt meritum sciendi quid loquantur loquendo quod nesciunt, aut si aliquos . libros habere se dicunt, quos eum scripsisse adserant, prodant eos nobis. profecto enim utilissimi et saluberrimi sunt, quos, ut ipsi fatentur, uir sapientissimus scripsit. si autem timent eos proferre, utique mali sunt; porro si mali sunt, non eos sapientissimus scripsit; sapientissimum autem Christum fatentur: non ergo Christus tale aliquid scripsit. Ita uero isti desipiunt, ut illis libris, quos eum scripsisse exis
Abbreviated transcription (Latin):
luuit. An u̾o illi quos isto multo ĩ fe¬
riores fuisse non dubitant. ueraces
dese discipulos facere potuerunt et iste
non potuit: Quod si absurdissime
dicitur: credant de illo quem sapientẽ
fatentur. non quod ip̃i nolunt: S qd̾
apd̾ eos legunt qui ea que scripẜunt
ab illo sapiente didicerunt. Denĩ
dicant ũ saltem ꝙ sapientissimꝰ
fu̾it nosse uł audire potuerunt. Si
fama disseminante: tercior ne de
illo mincia fama est qͣm discipłi
eius. quib eum p̾dicantib ip̃a ꝑ
totũ mundum fama fragrauit.
postremo famam p̾ferant fame.
⁊ ei fame de illo credant que maior
est. Eaquippe fama que de catho¬
lica ecc̃a qͣm stupent toto orbe
diffusam mirabili clatitate disꝑgitur.
tenuos istoꝵ rumores incomꝑabilit̾
unncit. Ca porito fama tam magna.
tam celebris ut eam timendo isti tre¬
pidas contͣdictiunculas in simi suo ro¬
dant. iam plus metuentes audiri ꝙͣ
uolentes credi. filiũ dei unigenitum

Expanded text:
lint? an uero illi, quos isto multo infelint? an uero illi, quos isto multo inferiores fuisse non dubitant, ueraces de se discipulos facere potuerunt et iste non potuit? quod si absurdissime dicitur, credant de illo, quem sapientem fatentur, non quod ipsi uolunt, sed quod aput eos legunt, qui ea quae scripserunt ab illo sapiente didicerunt. Deinde dicant, unde saltem quod sapientissimus fuerit nosse uel audire potuerunt. si fama disseminante, certiorne de illo nuntia fama est quam discipuli eius, quibus eum praedicantibus ipsa per totum mundum fama fraglauit? postremo famam praeferant famae et ei famae de illo credant, quae maior est. ea quippe fama, quae de catholica ecclesia, quam stupent toto orbe diffusam, mirabili claritate dispergitur, tenues istorum rumores inconparabiliter uincit; ea porro fama tam magna, tam celebris, ut eam timendo isti trepidas et tepidas contradictiunculas in sinu suo rodant iam plus metuentes audiri quam uolentes credi, filium dei unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
morie reliquerunt. cum de se ipsi
nchil scripserit. Nam pita¬
goras quo in illa contemplatiua
nirtute nichil tunc ħuit grecia
clarius. non tm̃ de se. S nec de ulla
re aliquid scripsisse ꝑhihetur. So¬
crates autem q̃m rursus in actĩa
qua mores informantur om̃ib p̾¬
tulerunt ita ut testimonio quoq
dei .s. apollinis omnium sapientis¬
simũ ꝓnunciatum ẽẽ non taceant
hesopy fabulas pauculis u̾sib ꝑse¬
cutus uerba. et num̾os suos ad hi¬
bens reb alterius us adeo nichil
scribere uoluit. ut hre se coactumim¬
perio sui demonis fecisse dix̾it. Sicut
nobilissimus discipuloꝵ eorũ eius
plato ꝯmemorat. In quo tamẽ oꝑe
maluit alienas quãsias exornare
sentencias. Quid ergo cause est cͥ
de istis hoc credant. quod de illis disci
lunt credere quod eius de illo disci¬
puli conscripẜunt. p̾sertim cum ab
eo cetos homines sapĩa suꝑatos esse
fateantur. qͣmuis cum fateri d̾m no¬

Expanded text:
moriae reliquerunt, cum de se ipsi moriae reliquerunt, cum de se ipsi nihil scripsissent? Nam Pythagoras, quo in illa contemplativa virtute nihil tunc habuit Graecia clarius, non tantum de se, sed nec de ulla re aliquid scripsisse perhibetur. Socrates autem, quem rursus in activa, qua mores informantur, omnibus praetulerunt, ita ut testdei sui Apollinis omnium sapientissimum pronuntiatum esse non taceant, Aesopi fabulas pauculis uersibus persecutus est uerba et numeros suos adhibens rebus alterius, usque adeo nihil scribere uoluit, ut hoc se coactum imperio sui demonis fecisse dixerit, sicut nobilissimus discipulorum eius Plato commemorat, in quo tamen opere maluit alienas quam suas exornare sententias. quid igitur causae est, cur de istis hoc credant, quod de illis disciplint credere, quod eius de illo discipuli conscripserunt, praesertim cum ab eo ceteros homines sapientia superatos esse fateantur, quamuis eum fateri deum no
Abbreviated transcription (Latin):
ciimi solent qĩ palman sue uanita¬
as obicete quod euͣngeliste interse
pos dissenciant. S illud pͥus discu¬
uendimm est quod solet non nlłos
mouere. cur ip̃e dominus nͥl sccipse¬
iit. ut alis de ilło scribentib ncc̃e
sit credere. ħ enim dicunt illi ⁊ max¬
culpare aut blasphemare non au¬
dent. eiq tribuunt excellentissimã
los no eius dicunt magr̃o suo tribu
stã sint omnia. et ip̃m ac dm̃ pa¬
trem unum. ac si qua siłia sunt in
apłicis licteris. quib eum cum pa¬
tre unum d̾m colendum ẽẽ didici¬
mus. honorandum enim tamꝙͣ
sapientissimũ uirum putant cõ¬
lendum attamqmͣ deum negant.
Cum ergo querunt quare ip̃e nõ
scipsetit. uident᷑ parati fuisse hic
de illo credere quod de se ip̃e scrip¬
sisset. non ꝙ alii de illo ꝓ suo arbi¬
trio p̾dicass. a quib uero quero
cur de quibdam nobilifsimis phi¬
losophis suis. hoc credidid̾int. qd̾
de ilłis ilłoꝵ discipuli scriptumine¬

Expanded text:
enim solent quasi palmare suae uanitaenim solent quasi palmare suae uanitatis obicere, quod ipsi euangelistae inter se ipsos dissentiant. Sed illud prius discutiendum est, quod solet nonnullos mouere, cur ipse dominus nihil scripserit, ut aliis de illo scribentibus necesse sit credere. hoc enim dicunt illi uel maxum Christum culpare aut blasphemare non audent eique tribuunt excellentissimam los uero eius dicunt magistro facta sunt omnia, et ipsum ac Deum Patrem unum esse; ac si qua similia sunt in apostolicis Litteris, quibus eum cum Patre unum Deum colendum esse didicimus. Honorandum enim tanquam sapientissimum virum putant; colendum autem tanquam Deum negant. 12. Cum ergo quaerunt quare ipse non scripserit, videntur parati fuisse hoc de illo credere, quod de se ipse scripsisset, non quod alii de illo pro suo arbitrio praedicassent. A quibus quaero, cur de quibusdam nobilissimis philosophis suis hoc crediderint, quod de illis eorum discipuli scriptum me
Abbreviated transcription (Latin):
lumpniis appetunt. ut eis uera¬
cis narrationis derogent fidem.
ꝑ quos xp̃iana religio dissemina¬
ta ꝑ mundum tanta fertilitate
ꝓueuit ut homines infideles iã
inter seip̃os calumpnias suas mu¬
sitate uix audeant compressi fide
gencium et ommiũ deuotione po¬
puloꝵ. Uerumptamen quia non¬
nullos ad huc calumpniosis dubi¬
tationib sins. uł retardant a fide
ne credant. uł iam credentes qͣnͣt
potu̾int agitando ꝑturbant. Nõ¬
nulli autem fres salua fide nosse
desid̾ant quid talib s̾ndeant.
sue. uł ad illoꝵ uamiloquia refel¬
lenda inspirante atq ad iuuante
dño deo nr̃o quod utinam ⁊ ip̃oꝵ
saluti ꝓsit hec ope demr̃are susce¬
pimus errorem uł temeritatem
eorum qui contra eunͣgłi qͣtuor
libros suos quos ennͣgeliste qͣtuor
singulos conscripẜunt satis argutã
cuninationes se ꝓferre arbitrantur.
Quod ut fiat qͣm non sibi a du̾sent
iem scciptores quatuor oñdd̾ est. ħ

Expanded text:
lumniis appetunt, ut eis ueralumniis appetunt, ut eis ueracis narrationis derogent fidem, per quos christiana religio disseminata per mundum tanta fertilitate prouenit, ut homines infideles iam inter se ipsos calumnias suas mussitare uix audeant conpressi fide gentium et omnium deuotione populorum. uerum tamen, quia nonnullos adhuc calumniosis disputationibus suis uel retardant a fide, ne credant, uel iam credentes, quantum potuerint, exagitando perturbant, nonnulli autem fratres salua fide nosse desiderant, quid talibus respondeant suae uel ad illorum uaniloquia refellenda, inspirante adque adiuuante domino deo nostro - quod utinam et ipsorum saluti prosit — hoc opere demonstrare suscepimus errorem uel temeritatem eorum, qui contra euangelii quattuor libros, quos euangelistae quattuor singulos conscripserunt. satis argutas criminationes se proferre arbitrantur. quod ut fiat, quam non sibi aduersentur idem scriptores quattuor, ostendendum est. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cognatio marie ⁊ elizabet ꝯmemo¬
ratur. ibi sacramenta pͥmi sacerdo
cu ifante xp̃o impleta narrantu.
Et quecum alia possunt diligent᷑
aduerti quib appareat lucas inten¬
cõm circa psonam sacerdotis habu¬
isse. Martus ergo quin stirpẽ regi¬
am. neq sacerdotalem. uł cognati¬
onem. uł consetrationem narrare
animalib significatus uidetur
hec autem animalia tria. Siue
leo. siue homo. siue uitulus ĩ t̾ca
gradiuntur. Unde istitres euͣnge¬
liste in hiis maxime oc occupati
sunt que xp̃c incarne oꝑatus est.
et que p̾cepta mortał uite exͥcende
carnem portantib tradidit. At
uero ioħes suꝑ nubila infirmita¬
tis humane uelud aquiła uolat
⁊ lucem in ꝯmutabilis u̾itatis acu¬
tissimis atq fur firmissimis ocu¬
lis cordis intuetur. Has domini
scãs quadrigas quib ꝑ orbem
uectus sb̾igit. ppłos leui suo iugo
⁊ sartina leui quidem uł impiaua¬
nitate uł imꝑita temeritate ca¬

Expanded text:
cognatio Mariae et Elisabeth commemocognatio Mariae et Elisabeth commemoratur, ibi sacramenta primi sacerdotii in infante Christo impleta narrantur, et quaecumque alia possunt diligenter aduerti, quibus appareat Lucas intentionem circa personam sacerdotis habuisse. Marcus ergo, qui neque stirpem regiam neque sacerdotalem uel cognationem uel consecrationem narrare animalibus significatus uidetur. haec autem animalia tria, siue leo siue homo siue uitulus, in terra gradiuntur, unde isti tres euangelistae in his maxime occupati sunt, quae Christus in carne operatus est et quae praecepta mortalis uitae exercendae carnem portantibus tradidit. at uero Iohannes supra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommutabilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cordis intuetur. Has domini sanctas quadrigas, quibus per orbem uectus subigit populos leni suo iugo et sarcinae leui, quidam uel impia uanitate uel imperita temeritate ca
Abbreviated transcription (Latin):
lia ad intelligendos quatuor eunͣ¬
gelistas interp̾tati sunt ꝓbabiliꝰ
aliquid attendisse illi qui leonẽ ĩ
motheo marco. hominem in mar¬
thco. uitulum in łuca. aquilam ĩ
ioħe intellexerunt: qmͣ illi qui ho¬
minem matħo. aquiłam marco.
leonem ioh̃i tribuerunt. De princi¬
piis enim libroꝵ quandam coniec¬
turam capere uoluerunt: non de
tota intentione euͣngłistarum q̃
magis fu̾at ꝑscrutanda. Multo .u.
congruencius ille qui regiam xp̃i
signatus accipitur. unde ⁊ in apota¬
lipsi cum ip̃a tribu regia leo ꝯme¬
moratus est. ubi dictum est. Uicit
leo de tribuiuda. Scd̃m motheũ .n.
⁊ magi narrantur uenisse ab oriẽ¬
te ad regem querend̾ ⁊ adorandũ
qui eis ꝑstellam uatus apparuit.
et ip̃e rex herodes regem formidat
infantem. atq ut eum possit occi¬
ꝑ uitulum lucas sigͣtus sit pp̃maxi
mam uctimam sacerdotis neutri
dubitauerunt. Ibi .ni. a sacerdote
racharia incipit ẜmo norrantis iͥ

Expanded text:
lia ad intellegendos quattuor euanlia ad intellegendos quattuor euangelistas interpretati sunt probabilius aliquid adtendisse illi, qui leonem in Mattheo, hominem in Marco, uitulum in Luca, aquilam in Iohanne intellexerunt, quam illi, qui hominem Mattheo, aquilam Marco, leonem Iohanni tribuerunt. de principiis enim librorum quandam coniecturam capere uoluerunt, non de tota intentione euangelistarum, quae magis fuerat perscrutanda. multo enim congruentius ille qui regiam Chrissignificatus accipitur. unde et in apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dictum est: uicit leo de tribu Iuda. secundum Mattheum enim et magi narrantur uenisse ab oriente ad regem quaerendum et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem formidat infantem adque, ut eum possit occiper uitulum Lucas significatus sit propter maximam uictimam sacerdotis, neutri dubitauerunt. ibi enim a sacerdote Zacharia incipit sermo narrantis, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uersationis. Ista u̾o magis in fide.
et apud ꝑꝑaucos ꝑ speculum ĩ enig¬
mate et ex parte in aliqua uisione
in ꝯmutabił u̾itatis. hee due uirtu¬
tes in dueb uxorib iacob figurate
intelligunt᷑. De quib aduersus
fauscum manicheum ꝓ modulo ui¬
co quantum illi oꝑi sufficere uide¬
batur discerui. hñ quippe int̾p̾tat᷑
laborans. Rachel uisum pͥncipium.
Ex quo intelligi datur si diligenter
aduercas tres eiͣgelistas temꝑalia
ftã domini et dc̃a que ad informãdos
mores uite p̾sentis maxime uałent
copiosius ꝑsecutos cuta illam acti¬
uam uirtutem fuisse uersatos. Iohã¬
nem uero facta dñi multo pautiora
narratione. Dicta uero eius ea pre¬
sertĩs que trinitatis unitatem. et
uite eterne felicitatẽ insinuarent
diligencius ⁊ uberius conscribentem
in uirtute contemplatiua ꝯmendã¬
da suam intentiõm p̾dicationẽq
tenuisse. unde michi udentur qui
ex apoca lipsi illa quatuor anima¬

Expanded text:
uersationis, ista uero magis in fide uersationis, ista uero magis in fide et aput perpaucos per speculum in enigmate et ex parte in aliqua uisione incommutabilis ueritatis. hae duae uirtutes in duabus uxoribus Iacob figuratae intelleguntur. de quibus aduersus Faustum Manicheum pro modulo meo, quantum illi operi sufficere uidebatur, disserui. Lia quippe interpretatur laborans\', Rachel autem uisum principium\'. ex quo intellegi datur, si diligenter aduertas, tres euangelistas temporalia facta domini et dicta, quae ad informandos mores uitae praesentis maxime ualerent, copiosius persecutos circa illam actiuam uirtutem fuisse uersatos, Iohannem uero facta domini multo pauciora narrantem, dicta uero eius, ea praesertim, quae trinitatis unitatem et uitae aeternae felicitatem insinuarent, diligentius et uberius conscribentem in uirtute contemplatiua commendanda suam intentionem praedicationemque tenuisse. Vnde mihi uidentur qui ex apocalypsi illa quattuor anima
Abbreviated transcription (Latin):
qui me uidet: uidet ⁊ prẽm. et ego
in pre. ⁊ pater in me. et ut sint u¬
num sicut ⁊ nos unum sumus. Et
quecumq pater facit: hec eadem
⁊ filius facit siłiter. et si qua alia ft̃
que ep̃i dmniuitatem in qua equal
est patri recte intelligentib ĩminẽt
pene solus Iohes in enͣngłio suo posuit
camqͣm qui de pectore ip̃ius domini
suꝑ quod discumb̾e̾ in eius conui¬
uio solitus erat. secretum diuinita¬
tis eius uberius. ⁊ quodãmodo fami¬
liarius bib̾it. Minde cum due uir¬
tutes ꝓpoĩte sint anime humane.
una actiua alt̾a contemplatina. il¬
la qua itur. ista qua ꝑuenitur. illa
qua laboratur ut cormundetur ad
uidendum d̾m. ista qua nacatur et
uidetur deus. Illa est inp̾ceptis exer¬
cende uite temporalis. ista in doctri¬
na uite illius sempit᷑ne. ac ꝑ hoc illa
oꝑatur: ista requiescit. quia illa est ĩ
mine purgatoꝵ hac ꝑ hoc in hac
uita mortali illa est in oꝑe bone cõ¬

Expanded text:
qui me uidit, uidit et patrem, et: ego qui me uidit, uidit et patrem, et: ego in patre et pater in me, et: ut sint unum, sicut et nos unum sumus, et: quaecumque pater facit, haec eadem et filius facit similiter, et si qua alia sunt, quae Christi diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentibus intiment,. paene solus Iohannes in euangelio suo posuit, tamquam de pectore ipsius domini, super quod discumbere in eius conuiuio solitus erat, secretum diuinitatis eius uberius et quodammodo familiarius biberit. Proinde cum duae uirtutes propositae sint animae humanae, una actiua, altera contemplatiua, illa qua itur, ista quo peruenitur, illa qua laboratur, ut cor mundetur ad uidendum deum, ista qua uacatur et uidetur deus: illa est in praeceptis exercendae uitae huius temporalis, ista in doctrina uitae illius sempiternae. ac per hoc illa operatur, ista requiescit, quia illa est in mine purgatorum. ac per hoc in hac uita mortali illa est in opere bonae con
Abbreviated transcription (Latin):
ime diuersati sunt quas xp̃c per
humanam carnem temꝑasiter¬
gessit. Porro autem iohẽs ipãm
maxime d̾iuitatem domini qua
pñ est equalis intendit eamq
pcipue suo emgelio qnͣtum int¬
inter homines suffice̾ credidit cõ¬
mendare curauit. Itaq longe
atrib istis suꝑius fertur. itaut
hos uideas quodamodo inçerra
cum ep̃õ homine comuisari. Illũ
autem tnͣscendisse nebulam qͣ̃
degitur omĩs t̾ra. ⁊ ꝑuenisse ad
liquid celum unde acie mentis
acurissima atq firmissima uide¬
ret in pͥncipio u̾bum dñi aꝑd̃
deum ꝑ quod fc̃a sunt omnĩa. et
ip̃m agnosc̾e carnem fcm̃ nt ha¬
bitaret in nobis. et ꝙ acceperit
carnem non ꝙ fuerit mutatus in car¬
nem. Nisi enin carnis assumptio ser¬
uata inꝯmimbili diuinitate fcã eẽt
Non diceretur. Ego ⁊ pat̾ unum fu¬
mus. Neq enim ꝑatir ⁊ caro unũ
funt. et hoc de ip̃o dño testimonium
solus idem ioħes cõmemorauit. Et

Expanded text:
ime diversati sunt, quas Christus per ime diversati sunt, quas Christus per humanam carnem temgessit; porro autem Iohannes ipsam maxime diuinitatem domini, qua patri est aequalis, intendit eamque praecipue suo euangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curauit. itaque longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos uideas quodammodo in terra cum Christo homine conuersari, illum autem transcendisse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret in principio uerbum deum aput deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum, ut habitaret in nobis, quod acceperit carnem, non quod fuerit mutatus in carnem. nisi enim carnis adsumtio seruata incommutabili diuinitate facta esset, non diceretur: ego et pater unum sumus, neque enim pater et caro unum sunt. et hoc de se ipso domini testimonium solus idem Iohannes commemorauit, et:
Abbreviated transcription (Latin):
b aaron. Ipc est de tribu sacdotũ
liabebat uxorem. Cum ergo ma¬
theus circa legis. lucas enta sacer¬
dotis ꝑsonam gereret intentionẽ.
utiq hũanitatẽ xp̃i maxime cõ¬
men dauerunt ẜm hominem q̃ppe
ũt et rex ⁊ sacerdos efstũs est. cui¬
edit deus sedem dauit ꝑtĩs sui. ut
iegni eius non eẽt sinis. et et eẽt
ad interpelland̾ pro nob̾ media¬
tor dei ⁊ hominum homo xp̃c iħe.
Don autem habuit tamqmͣ
brematorem comundua lucas.
sicut marcus matheus. Et lee for¬
te non sine aliquo sacramento.
quia regum est non esse sine co¬
mitum obsequio. Unde ille qui
regiam ꝑsonam xp̃i narrandam
susceꝑat. habuit sibi tamqͣm co¬
mitem adiunctum qui suꝯ uesti¬
gia quodãmodo sequeret᷑. Sacer
intrabat. p̃p ea lucas ctius cuius¬
cuta sacerdocium xp̃i erat intentio
non habuit tamquam socium sb̾¬
sequentem qui suam narrationẽ
quodãmodo bremaret. Tres tam̃¬
ste isti euͣnͣgeliste in hiis reb max¬

Expanded text:
abus Aaron, hoc est de tribu sacerdotum, abus Aaron, hoc est de tribu sacerdotum, habebat uxorem. Cum ergo Mattheus circa regis, Lucas circa sacerdotis personam gereret intentionem, utique humanitatem Christi maxime commendarunt. secundum hominem quippe Christus et rex et sacerdos efdedit Deus sedem David patris sui ut, regni ejus non esset finis, et esset ad interpellandum pro nobis mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Non autem habuit tanquam breviatorem conjunctum Lucas, sicut Marcum Matthaeus, et hoc forte non sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Unde ille qui regiam personam Christi narrandam susceperat, habuit sibi tanquam comitem adjunctum qui sua vestigia quodammodo sequeretur. Sacerintrabat, propterea Lucas cujus circa sacerdotium Christi erat intentio non habuit tanquam socium subsequentem, qui suam narrationem quodammodo breviaret. Tres tamen isti evangelistae in his rebus max
Abbreviated transcription (Latin):
sendit. Quod scripsi scripsi. Pre¬
dictum quippe erat in psalmis. Ne
corrumpas tituli inscriptionem.
siue quod ad ꝑsonam sacerdotis
attinet in eo equod nos offerre.
atq acciꝑe docuit. unde ꝓpħiam
de se premisit dicentem. Tues
sacerdos inetermum ẜm ordinem
melchisedeth. Multisq aliis do¬
cumentis d̾inarum scripturatũ
rex ⁊ sacerdos xp̃c appet. Hinc et
ipse dauid. cuius non frustra cre¬
brius filius dcũs est qmͣ filius abͣ¬
he. et quen ꝯmuniter tenuerunt
Mat heus ⁊ lucas ille a quo ꝑsalo¬
monem descende̾t. iste ad quem
ꝑ nathan ascend̾e̾t.: qmͣꝙͣ apeite
rex fuit figurauit. tamen ⁊ sacer¬
dotis ꝑsonam qñ panes ꝓpositioĩs
manducauit. quos non licebat mã¬
ducare insisolis sacerdotib. huc ac¬
cedit quod solus eciami lucas ma¬
riam ꝯmemorat ab angelo maĩ¬
festatam cognatam fuisse elizabes
que uxor erat zacharie sacerdotis.
De quo idem scripsit qd̾ eam de fili¬

Expanded text:
respondit: quod scripsi scripsi, praerespondit: quod scripsi scripsi, praedictum quippe erat in psalmis: ne corrumpas tituli inscriptionem, siue, quod ad personam sacerdotis adtinet, in eo quod nos offerre adque accipere docuit, unde prophetiam de se praemisit dicentem: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. multisque aliis documentis diuinarum scripturarum rex et sacerdos Christus apparet. hinc et ipse Dauid, cuius non frustra crebrius filius dictus est quam filius Abrahae et quem communiter tenuerunt Mattheus et Lucas, ille a quo per Salomonem descenderet, iste ad quem per Nathan ascenderet, quamquam aperte rex fuit, figurauit tamen et sacerdotis personam, quando panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus. huc accedit, quod solus etiam Lucas Mariam commemorat ab angelo manifestatam cognatam fuisse Elisabeth, quae uxor erat Zachariae sacerdotis. de quo idem scripsit, quod eam de fili
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm hominum p̾sentẽ uitam fc̃a ⁊
dc̃a eius. Martus tñ so̾sequutus
tamqm̃ pedisseqꝰ. ⁊ bremator euis
uidetur. Cum solo quppe iohẽ uͥl
dixit. Solus ip̃e ꝑ pauca cum solo
luta pautiora. Cum matheo uero
plurima ⁊ multa pene totidem at
ip̃is uͥbis. sũ eum solo. siue enm ce¬
tens consonante. lucas autẽ cirta¬
sacerdotalem dñi stirpem atq ꝑso¬
uam magis occupatus apparet Nã
et ad ip̃m dauid regium stemia se¬
cutus ascendit. S ꝑ eos qui reges
non fuerunt a exiit ad nathan fi¬
lium dauid. qui nec ip̃e rex fuit. Nã
sicut matheus que ꝑ fa lomonem re¬
gem descendens ceteros eciam reges
ex ordine ꝑsecutus est seruans meis
iuide postea loquemur misticum
uumerum. Dominus enim ilx
sacerdos illud ad regendos nos. illd̾
ad exꝑiandos nos. has duas ꝑsoãs
apud antiquos prẽs singillatim cõ¬
mendatas suam figuram egisse de¬
clarauit. sine titulo illo qui cruci
eius suꝑfixus erat. rexiudeorum.
uUnde archano instincto pylatus.

Expanded text:
hominum praesentem vitam facta et dicta ejus. Marcus enim subsecutus tanquam pedissequus et breviator ejus videtur. Cum solo quippe Joanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciora, cum Matthaeo vero plurima, et multa pene totidem atque ipse verbis sive cum solo sive cum caeteris consonante. Lucas autem circasacerdotalem Domini stirpem atque personam magis occupatus apparet. Nam et ad ipsum David non regium stemcutus ascendit, sed per eos, qui reges non fuerunt, exit ad Nathan filium Dauid, qui nec ipse rex fuit. non sicut Mattheus, qui per Salomonem regem descendens ceteros etiam reges ex ordine persecutus est seruans in eis, de quo postea loquemur, mysticum numerum. Dominus enim Iesusacerdos, illud ad regendos nos, illud ad expiandos, has duas personas aput patres singillatim commendatas suam figuram egisse declarauit siue titulo illo, qui cruci eius superfixus erat, rex Iudaeorum, unde arcano instinctu Pilatus
Abbreviated transcription (Latin):
est. Itaq cum illi scripserunt. qne
capite cognouerunt. Quicqͥd enĩ
ilłe de suis fcĩs ⁊ dictis nos legere
uoluit: hoc scribendum illis tamgͥ
suis manib imꝑauit. ħ mutati
consorcium. et in diu̾sis officiis
concordium menbroꝵ sub mo
capite minist̾ium. quis quis in¬
cellexerit: non aliter accipiet ꝙ
legerit qͣm sipip̃am manũ dñi
quam in ꝓp̾o corꝑe gestabat sca¬
bentem conspex̾it. Quiãobrem ill
pocius iam indeamus qualia fu
que putant ennͣgelistas sibimet
scripsisse ꝯiͣa. q uod parum intelli¬
gentib uideri potest. Ut hiis q̃stio¬
nib desolutis ex hoc quoq aꝑpen
illius capitis menbra non solum
idem senciendo. U̾m etiam ꝯencia
scribendo in corꝑis ip̃ius unitate sei

Expanded text:
est. itaque cum illi scripserunt quae est. itaque cum illi scripserunt quae capite cognouerunt. quidquid enim ille de suis factis et dictis nos legere uoluit, hoc scribendum illis tamquam suis manibus imperauit. hoc unitatis consortium et in diuersis officiis concordium membrorum sub uno capite ministerium quisquis intellexerit, non aliter accipiet qulegerit, quam si ipsam manum domini, quam in proprio corpore gestabat, scribentem conspexerit. quamobrem illa potius iam uideamus qualia sint quae putant euangelistas sibimet scripsisse contraria — quod pirum intellegentibus uideri potest —, ut his quaestionibus dissolutis ex hoc quoque appareat illius capitis membra non solum idem sentiendo, uerum etiam conuenientia scribendo in corporis ipsius unitate ge
Abbreviated transcription (Latin):
titaꝰ. Suo ista deorsum. Qd̾ ortumẽ
et fides. Ut ergo ab imis ad sũma re
nocemur. atq ut id quod ortum est
reciꝑiat eternitatem: ꝑ fidem ueni¬
endum est ad u̾itatem. et quia oĩa
lis iniquitas uos alienabat. Opus ergo
erat media iusticia temꝑali que me¬
dietas temꝑalis eẽt de mus. iusta de
sũmis. atq ita se nec abterpens abrũ¬
pens a sũmis ⁊ contemꝑans ims:
ima reddd̾et sũmis. Ideoxp̃t mediator
dei ⁊ hominũ dc̃us est inter dm̃ ĩmor¬
talem. et lominẽ mortalem. Deus ⁊
homio reconcilians lpminẽ deo. Ma¬
nens quod erat fc̃us quod non erat.
ip̃e est nobis fides in reb ortis: qui
est u̾itas in ec̾nis. sec magnũ ⁊ in e¬
narrabile sacramentũ. hoc regnũ ⁊¬
ꝑ eim̃ geluim ꝑͥdicatur. oportebat¬
redderetur quod diu ꝑ unamgen¬
tem ꝓmittebat᷑ ꝓ inde qui ꝓphe.
misit. Omnib autẽ discipili
suis ꝑ hominẽ quem assumpsit
tamqm menbris sui corꝑis capud

Expanded text:
ritas, duo ista deorsum, quod ortum est ritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa revocemur, atque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem veniendum est ad veritatem. Et quia omnialis iniquitas nos alienabat: opus ergo erat media justitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, justa de summis, atque ita se nec abrumpens a summis, et contemperans imis, ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum euangelium praedicatur. oportebatredderetur, quod diu per unam gentem promitmisit. omnibus autem discipulis suis per hominem, quem adsumpsit, tamquam membris sui corporis caput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m ꝑ quem caritas incordib
nr̃is diffimditur inħemus que t̾uitas
unus deus est: Consultum est dĩna
ꝑ uidencia mortalib quoꝵ temꝑalis
uita in reb orientib ⁊ octidentib citu¬
pata tenebatur. ut eadem ip̃a dei sa
quo temꝑalit̾ nasc̾etur. uiuers mo¬
reretur. resurge̾t congrua saluti nr̃e
et deorsum hominib exemplum rede
exemplum manendi. Nisi enim et in
anime rõnalis natura temꝑalit̾ aliꝙͥ
oriretur .i. incipet c̃ẽ quod nou erat
camꝙͣ ex uita pessima. et stulta ad
sapientem at optimam ꝑueniret.
at ꝑ hoc cum reb eternis contemplan¬
cium ueritas ꝑfruat᷑. Neb autem
ortis fides credencium debeatur. Pur¬
gatur lpmo ꝑrerum temꝑalium fidẽ
ut et̃narum ꝑcipiat ueritatẽ. Nam
et quidam eoꝵ nobilissimus pħus pla¬
to in eo libro quẽ chimeuni nocatur.
Sic ait. Qnͣtum ad illud quod ortũ
est ec̾uitas ualet. tm̃ ad fidem u̾itas.
Duo ilła sursum sunt et̾nitas ⁊ ue¬

Expanded text:
, per quem charitas in cordibus nostris diffunditur, inhaeremus, quae Trinitas unus Deus est, consultum est divina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei Sapquo temporaliter nasceretur, viveret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostret deorsum hominibus exemplum redeuexemplum manendi. Nisi enim et in animae rationalis natura temporaliter aliquid oriretur, id est, inciperet esse quod non erat, nunquam ex vita pessima et stulta ad sapientem atque optimam perveniret. Ac per hoc cum rebus aeternis contemplantium veritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat veritatem. Nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato, in eo libro quem Timaeum vocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ue
Abbreviated transcription (Latin):
scondent inspeluncis. et inscissuris
petrarum. et in cai̾nis terre a facie
timoris dñi. et a maiestate uͥ̾tutiᷤ
eius. cum surrex̾it confring̾ẽ t̾ram
Ina .n. die ꝓsciet ꝓiciet homo ablo¬
minationes auteas ⁊ argeas que
fecerunt ut adorarent suꝑna. et
noxia. ut intrent inforamĩa solilb
petre. et in scissuris petrarum a fa¬
aie timoris dũi. ⁊ a maiestate uir¬
nitis eius cum exurcexi̾t mminu̾e
errã. Quid dicunt de isto deo sa

Expanded text:
scondent in speluncis et in scissuris scondent in speluncis et in scissuris petrarum et in cauernis terrae a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abominationes aureas et argenteas, quae fecerunt ut adorarent superuacuanea et noxia, ut intrent in foramina solidae petrae et in scissuras petrarum, a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit comminuere terram. Quid dicunt de isto
Abbreviated transcription (Latin):
iuitio regio eoꝵ auguriis. sicut ah¬
enigenarum. Et filii multi alien¬
gene nati sunt illis. repleta est eni
regio eoꝵ argento ⁊ auro. nec etat
num̾us thosauroꝵ illoꝵ. et reple¬
ta est terra equis. Net erat mis
curruum eoꝵ. et repleta est t̾ra
abloĩationib oꝑa manuũ ip̃orũ
et adorauerunt ea que fec̾unt digi
gi eoꝵ ⁊ inclinauit se hõ. ⁊ huilia¬
uit se uir. ⁊ non remittam illis. st
nunc intrate in petras et abscondite
uos in t̾ra. a facie timoris dñi. ⁊
maiestate uirtutis eius. Cum sur¬
rex̾it confringere teram. Ccułi.nr
dñi excelsi. homo autẽ humilis.
Et hũiliabitur altitudo hominũ
libani extelsũ ⁊ elatũ. ⁊ suꝑ omnẽ
arborem libani basan. et suꝑ om̃ẽ
montẽ. ⁊ suꝑ om̃em collum altum
omnem spectatulum nauiũ decoris
⁊hũiliabitur ⁊ cadet contumelia lo¬
minũ. et exaltabit᷑ dñs solus ĩ die
illa. Et manib fab̾cata omnia ab¬

Expanded text:
initio regio eorum auguriis sicut alinitio regio eorum auguriis sicut alienigenarum, et filii multi alienigenae nati sunt illis. \'repleta est enim regio eorum argento et auro, nec erat numerus thensaurorum illorum. et repleta est terra equis, nec erat numerus currum illorum. et repleta est terra abominationibus operum manuum ipsorum, et adorauerunt ea qti eorum. Et inclinavit se homo, et humiliavit se vir, et non remittam illis. Et nunc intrate in petras, et abscondite vos in terra a facie timoris Domini, et a majestate Virtutis ejus, cum surrexerit confringere terram. Oculi enim Domini excelsi, homo autem humilis; et humiliabitur altitudo hominum, Libani excelsorum et elatorum, et supra omnem arborem Libani Basan, et super omnem montem, et super omnem collem altum, omne spectaculum nauium decoris. "et humilabitur et cadet contumelia hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Et manibus fabricata omnia ab
Abbreviated transcription (Latin):
ubi se abscondant cum sacrificoreuo¬
lunt. uł nisi deos ip̃os suos retrudãt
ne axanis inueniant᷑ atq fragrant᷑.
Unde hoc nisi a timore legum atq re¬
gum ꝑ quos deus isrł suamexerit po¬
testatem. iam sb̾ditos xp̃i nomini
Et adorabunt eum omnes reges t̾te
tur quod ꝑ ꝓpħam idẽtidem canit᷑. ꝙ
remissurus esset impiam plebem suã
non quid̾ cotam. quia multi ex isrłi¬
ticis credid̾unt in xp̃m. Nam in de
erãt ⁊ apłieius. et humiliaturus
omĩem suꝑbum atq iniuriosum ut
ip̃e solus exaltaretur. id̾ solus altus
et potens hominib manifestaret᷑.
donec destruerentur a credentib ydola
nes timores frangunt᷑ tim̃ido legẽt
ip̃ius uł eoꝵ qui credentes ĩ cũ gẽtib¬
qr regnantes talia sacdegia ꝓhiłeat¬
cutus sum: ꝓpħ̾a sic dic̃. Et nc̃ tu do¬
mus iacob uenite ⁊ ambulemꝰ in
lucem dñi. Remisit .n. plebem suã
domus isrł. qm̃ repleta est sicut ab

Expanded text:
ubi se abscondant, cum sacrificare voubi se abscondant, cum sacrificare volunt; vel ubi deos ipsos suos retrudant, ne a Christianis inveniantur atque frangantur. Unde hoc, nisi a timore legum atque regum, per quos Deus Israel suam exserit potestatem, jam subditos Christi nomini? Et adorabuntur quod per prophetam identidem canitur, quod remissurus esset impiam plebem suam non quidem totam, quia multi et ex Israelitis crediderunt in Christum; nam inde erant et Apostoli ejus, et humiliaturus omnem superbum atque injuriosum, ut ipse solus exaltaretur, id est, solus altus et potens hominibus manifestaretur: donec projicerentur a credentibus idola, nes timore franguntur, timendo legem vel ipsius, vel eorum qui credentes in eum, gentibusque regnantes, talia sacrilegia prohibecutus sum, propheta sic dicit: Et nunc tu, -domus Iacob, uenite, ambulemus in lucem domini. \'remi sit enim plebem suam, domum Israhel, quoniam repleta est sicut ab
Abbreviated transcription (Latin):
istam facere alienam. qua xp̃iam ꝯͣ
religiones. ubi potuerint eradicãt de
deo isrł. sondeant quem docere ista
lant deos suos qui xp̃m blaspheare
ꝓhibuerunt. Dedeo isrł. si audeant
aliqua contumeliosa. Rudeant. Si
quos consislant. ant ubi iam con¬
sulant.: libros suoꝵ legant. Si der¬
um isrł iouem putant. Sic̃ uarro
nem loquar. Cur ergo ioui non cre¬
dant ydola cẽ delenda: Si saturnũ
putant. cur eum non cobunt au̾
cur non sic cõlunt q̃nrad̾ se coli per
eos uates p̾cepit ꝑ quos ea que ꝑre¬
dixit impleuit: Cur ei non credũt
simulatra euertenda ẽẽ. ⁊ alios do̾s
colendos non cẽ: Si nec iouis nec sa¬
turnus est. quia siums eoꝵ eos ẽẽt
contra sacra iouis et saturm tanta
non dic̾ẽt. Quis gͦ est qui pp̃ deos a¬
lios solus ab istis non colitur. ⁊ euer¬
sis diis aliis tam euident᷑ effecit ut
solus colatur. humiliata omi suꝑͣ¬
q xͥanos  NImnc certe querunt

Expanded text:
istam facere alienam, qua Christianiistam facere alienam, qua Christianireligiones, ubi potuerint, eradicant. De deo Israhel respondeant, quem docere ista lant deos suos, qui Christum blasphemari prohibuerunt, de deo Israhel, si audiant aliqua contumeliosa, respondeant. sed quos consulant? aut ubi iam consulant? libros suorum legant. si deum Israhel Iouem putant, sicut Varro nem loquar, cur ergo Ioui non credunt idola esse delenda? si Saturnum putant, cur eum non colunt? aut cur non sic colunt, quemadmodum se coli per eos uates praecepit, per quos ea quae praedixit impleuit? cur ei non credunt simulacra euertenda esse et alios deos colendos non esse? si nec Iouis nec Saturnus est — quia, si unus eorum esset, contra sacra Iouis et Saturnon diceret; quis ergo est, qui propter deos alios solus ab istis non colitur, et eversis diis aliis, tam evidenter efficit ut solus colatur, humiliata omni supChristianos? Nunc certe quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ut autem eciam eu̾tat ista
ubi potestatem acceꝑit: S ei p̾cipi¬
tur. Non adorabis deos alienos eoꝵ.
ad isrł. cum isrł nepos fu̾it abrahe.
cui pͥmo ⁊ deinde ysaas filio eius.
et dem̃ ip̃i isrł nepotieius dcm̃ est.
ꝙ iam ꝯmemoraui. In seitue tuo
bñdicentur omnes gentes. quod
fieri iam uidemus inxp̃o. cum inde
exorta sit illa uirgo. De qua ꝓph̾a
ppłi isrł et dei isrł cetiuit dicens.
Ecce uͥgo concipiet ⁊ ꝑiet filiũ. et
uocabitur nomen eius emanuel.
Int̾p̃catur autẽ emanuel. nobisc̃
deus. Deus ergo isił qui ꝓhibuit
alios deos coli. qui ꝓhibuit ydola
fabricari qui p̾cepit euerti qui per
ꝓpħ̾am p̾dixit gentes ab extremo
terre dicturas. U̾e mendacia colue¬
runt. prẽs enim simulatͣ᷑ in quib
non est utilitas: ip̃e ꝑ xp̃i nomen
tionum eu̾sionem iussit. ꝓmisit. ex¬
hibuit. frustͣ ergo miseri. quia blas¬
phemare xp̃m ⁊̃ a diis suis. Ht est de¬
hibiti sunt. uolunt ab eo doctrinam

Expanded text:
sum. ut autem etiam euertat ista, ubi potestatem acceperit, sic ei praecipitur: non adorabis deos illorum, sed ad Israhel, cum Israhel nepos fuerit Ab ahae, cui primo et deinde Isaac filio eius et deinde ipsi Israhel nepoti eius dictum est quod iam commemoraui: in semine tuo benedicentur omnes gentes? quod fieri iam uidemus in Christo, cum inde exorta sit illa uirgo, de qua propheta populi Israhel et dei Israhel cecinit dicens: ecce uirgo concipiet et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuhel. interpretatur autem Emmanuhel \'nobiscum deus. deus ergo Israhel. qui prohibuit alios deos coli, qui prohibuit idola fabricari, qui praecepit euerti, qui per prophetam praedixit gentes ab extremo terrae dicturas: uere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, in quibus non est utilitas, ipse per Christi nomen tionum euersionem iussit, promisit, exhibuit. frustra ergo miseri, quia blasphemare Christum etiam a dis suis, hoc est derohibiti sunt, uolunt ab eo doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
eccam us ad eum ũsum quem ꝯme¬
morauimꝰ ubi ait. Et qui eruit te
ip̃e deus iscł uin̾se terre uocabitir.
Eoce inquit intlłcm. intelliget puer
meus ⁊ exaltabit᷑ et honorificabit᷑
uehement̾. quomodo multi mirabũ¬
tur suꝑce. Sic tamen et inħpuesta¬
rabunntur gentes multe suꝑ eum.
et contimebunt reges os suũ. qm̃
quib non est mraciatura de illo ui¬
debunt. et quinon audierunt ĩtelli¬
gent. Dñe quis credidit auditui m̃o

Expanded text:
Ecclesiam usque ad eum versum quem commeEcclesiam usque ad eum versum quem commemoravimus, ubi ait, Et qui eruit te, ipse Deus Israel, universae terrae vocabitur: Ecce, inquit, in intellectu erit puer meus, et exaltabitur, et honorificabitur vehementer. Quomodo multi mirabuntur super te, sic tamen et inrabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum, quoniam quibus non est nuntiatum de illo uidebunt et qui non audierunt intellegent. \'Domine, quis credidit auditui nostro?
Abbreviated transcription (Latin):
uotatur: hoc ꝑ ꝓph̾as futurũ p̾dixit.
hoc ꝑ xp̃m congruo tempe imple¬
uit᷑. certe .n. suam deus isrł. deus
uuiu̾se terre uocatur: ncc̃e estut.
fiat quod iussit qñ qui iussit ĩno
notuit. ut ecc̃a eius ꝑorbem diffũ¬
detetur. et ꝑ ip̃am deus ist ł uniũse
terte nocaretur. paulo suꝑius apd̾̃
eundem ꝓpħ̾am legant qui uolũt.
ĩmo et a me ꝯmemoretur. Neq
enim ita longum est. ut oporteat
non ꝑiebat. ꝑ multos enĩ annos
ecc̃a que futura erat in omnib
gentib in filis suis nond̾ apꝑuit
tas eis quib non est annũciat᷑ ꝑ
ꝓphetas. Et dicitur plures filios
deserere deserte futuros qm eius q̃
ht̃ uirum. cum uiri nomine signa¬
ta est lex. uł rex quem accepit pͥmꝰ
populus istł. uec acceꝑant gentes
longe fertilior ⁊ nuosior scõꝵ mul¬
titudo ꝓuenit. Ideo ergodicit ysa¬
ias mcipiens ab hũilitate xp̃i. et¬
se post es conu̾tens ad alloquendã

Expanded text:
uocatur, hoc per prophetas futurum praedixit, uocatur, hoc per prophetas futurum praedixit, hoc per Christum congruo tempore impleuit. certe enim si iam deus Israhel deus uniuersae terrae uocatur, necesse est, ut fiat, quod iussit, quando qui iussit innotnotuit, ut ecclesia eius per orbem diffunderetur et per ipsam deus Israhel uniuersae terrae uocaretur, paulo superius aput eundem prophetam legant qui uolunt, immo et a me commemoretur. neque enim ita longum est, ut oporteat non pariebat. per multos enim annos ecclesia. quae futura erat in omnibus gentibus in filiis suis, hoc est tas, eis quibus non est annuntiatus per Prophetas: et dicitur plures filios desertae futuros, quam ejus quae habet virum; cujus viri nomine significata est Lex, vel Rex quem accepit primus populus Israel: nec acceperant gentes longe fertilior et numerosior sanctorum multitudo provenit. Ita ergo dicit Isaias, incipiens ab humilitate Christse postea convertens ad alloquendam
Abbreviated transcription (Latin):
loquele neq ẜmones quoꝵ non au¬
diantur uoces corum. Iam in om̃e
cerram exiuit somis eoꝵ. et in fines
orbis terre u̾ba eorum. Iam in sole
hpc eet in maĩfestatione posuit tab̾ na¬
culum suum. quod est ecc̃a eius. quia
ut hoc facet ip̃e. sicut ibisequitur caꝙͣ̃
sponsus ꝓcedens de tħalamo suo .i. con¬
iugatum u̾bum carni hũane ꝓcessit
de ut̾o uͥginali. iam exultaint ut gy¬
celi fca cit egressio eius. Et recursus eiꝰ
us ad siũmim celi. Et ideo rectissime
sequit᷑ ilsus quem ꝑaulo ante ꝯmemo¬
rani. et non est qui se abscondat
a calore eius. et adhuc istifragiles
qͣdictumculas garrientes: cligunt
isto igne. sicut stipula in c̃em u̾ti.
qͣm sicut aurum a sorde ꝑuigari. cũ
⁊ deorum falsorum iam fallacia
monim̃ta frustrata sint. ⁊ ilłius ĩ¬
certi dei ueracia ꝓmissa certa iam
scã sint. Desmant ergo dr̃e mali
simulat᷑ confringi. Deus enim isrł
de quo p̃dcm est ꝙ deus uniu̾se t̾re
nocabitur. et deus inũseterre iam

Expanded text:
loquellae neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum. iam in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. iam in sole, hoc est in manifestatione, posuit tabernaculum suum, quod est ecclesia ipsius, quia, ut hoc faceret, ipse, sicut ibi sequitur, tamquam sponsus processit de thalamo suo, id est: coniugatum uerbum carni humanae processit de utero uirginali, iam exultauit ut gicaeli facta est egressio eius et recursus eius usque ad summum caeli. et ideo rectissime sequitur uersus, quem paulo ante commemoraui: et non est qui se abscondat a calore eius. et adhuc isti fragiles contradictiunculas garrientes eligunt isto igne sicut stipula in cinerem uerti quam sicut aurum a sorde purgari, cum et deorum falsorum iam fallacia monumenta frustrata sint et illius incerti dei ueracia promissa certa iam facta sint! Desinant ergo dicere mali simulacra confringi. deus enim Israhel, de quo praedictum est quod deus uniuersae terrae uocabitur, et deus uniuersae terrae iam
Abbreviated transcription (Latin):
ntacõm corꝑis que sanctis
possumiꝰ. Eoniectura itaq cupi¬
lucidissimos atq eth̾ea ẽẽ creden¬
dũ est. Si gͦ multi motus aĩ
nr̃i tũc cognoscunt᷑ in ocłis ꝓba¬
bile est qd̃ ulłus motus anmi

Expanded text:
ationem corporis, quae sanctis possimus. Conjectura itaque capilucidissima atque aetherea esse credendum est: si ergo multi motus animi nostri nunc agnoscuntur in oculis, probabile est quod nullus motus animi