comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nio: Foderunt manus meas ⁊ pedes meos.
dequa ercisi sumus quando erut sangus
redemptionis nr̃e ⁊ aqua baptismatis.
Possumus etiam cauernam laci intelligere
sepulehrum dñi. dequo ipse resurgens
mnumerabiles filios sibi genuit: Tercio
aeiam modo cauernam laci possumus diceit
acccłam. que diu sterilis fuit. ⁊ dequa coti¬
die ercidimur: iđ nascimur ꝑ lauaerũ
baptismi: Adcendite ad abraham pactem
urm. ⁊ ad sarram que peperit uos. Idẽ.
sensus est qui ⁊ suꝑius. quia unum iđ
solum uocaui eum dicens. exi decerrti
tua & decognatione tua. ⁊ cȩterii. que
ibi seͥuntur. ⁊ beuedixi ei inom̃ibus
oꝑibus suis. ⁊ multiplicaui eũ mauro
⁊ filuis Consolabitur ergo dñs syon.
Ego dñs om̃ps qui olim abraham multi¬
plicaui. possum &eiam consolari aeccłam
& augere filios eius: E. t ponet desertum

Expanded text:
mo: « Foderunt manus meas et pedes meos . » mo: « Foderunt manus meas et pedes meos . » De quo excisi sumus, quando exivit sanguis redemptionis nostrae, et aqua baptismatis. Possumus etiam cavernam laci intelligere sepulcrum Domini, de quo, ipse resurgens, innumerabiles filios sibi genuit. Tertio etiam modo, cavernam laci possumus dicere Ecclesiam, quae diu sterilis fuit, et de qua quotidie excidimur, id est nascimur per lavacrum baptismi. « Attendite ad Abraham patrem vestrum, et Saram quae peperit vos. » Idem sensus est qui et superius, quia unum, id est solum « vocavi eum, » dicens: « Exi de terra tua et cognatione tua , » et caetera quae ibi sequuntur: « Et benedixi ei in omnibus operibus suis, et multiplicavi eum in auro et filiis. Consolabitur ergo Dominus SioEgo Deus omnipotens qui olim Abraham multiplicavi, possum etiam consolari Ecclesiam, et augere filios ejus. « Et ponet desertum
Abbreviated transcription (Latin):
onis contra uos: ꝓpter peceatti uestrit.
⁊ accinti flaminis. iđ circumdati pec¬
eatis. Ignẽ quo succensa est ciuitas aro¬
manis. ipsi accenderunt. quando dĩ¬
filium morti tradiderunt. suceensi
igne teli ⁊ inuidie contra eũ. Idõ ergo
dic̃ accinti flammis. quia sic̃ iustus
quilibet eireumdatur uirtutibus: itti
inflaminis uastationis ⁊ miscrie. quas
succendistis: Demanu mea iđ depo¬
tentia mea faccũ est sub hoc malũ
uob. oimpi issimi iudei. Tale est hoc
quod alio inloco dr̃ siest malum meiu¬
ꝑmanserunt. nunc alloquitur apłos et
omẽni chorum credentium. Audite in
Ad tendite o apłi ad paeraui unde exrcisi
cauernam laci. id ad sarram dequa ercisi
estis. Uł aliter. Adtendite ad petram id
pistis. ⁊ aquo xp̃iani uocamini. deqͣ parra
dirit apłs: Petra autẽ erat xp̃s. Cauer¬
nani laci possumus intelligere latus. xp̃i
quod fossum est lancea sic̃ ipse dic̃ inpsal¬

Expanded text:
onis contra vos propter peccata vestra, « et accincti flammis, » id est, circumdati peccatis. Ignem, quo succensa est civitas a Romanis, ipsi accenderunt, quando Filium Dei morti tradiderunt, succensi igne zeli et invidiae contra eum. Ideo ergo dicit accincti flammis, quia sicut justus quilibet circumdatur virtutibus, ita pin flammis » vastationis et miseriae « quas succendistis. De manu mea, » id est de potentia mea, subaudis hoc malum vobis, o impiissimi Judaei. Tale est hoc quod alio in loco dicitur: Si est malum in civpermanserunt: nunc alloquitur apostolos et omnem chorum credentium: Audite inq« Attendite, » o populi, « ad petram unde excisi cavernam laci, » id est ad Saram de qua excisi estis. Vel aliter: Attendite ad petram, idpistis, et a quo Christiani vocamini. De qua petra dicit Apostolus: « Petra autem erat Christus . » Cavernam laci possumus intelligere latus Christi quod perfossum est lancea, sicut ipse dixit in psal
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑns isaus ꝓphoea erꝑsona dĩ patris loqͣitus
est Ecce pono in quiens insion lapidem an¬
gularem preciosum electum. Iste est ergo
lapis qui repbratus est abedisicicorbus seri¬
bis uidelicet ⁊ phariseis. Sedereuit inmon¬

Expanded text:
us Isaias propheta ex persona Dei Patris locutus est: « Ecce pono inquiens in Sion lapidem angularem, pretiosum, electum . » Iste est ergo lapis qui reprobatus est ab aedificatoribus , scribis videlicet et Pharisaeis: sed crevit in mon
Abbreviated transcription (Latin):
inquib aeternaliter cum dño est man¬
sura igaudus acternis fruitura. Quod¬
q. subiungitur ⁊ semen tuum gentes
heredittbit. dupliciter intelligi pot̾.
uł desemine englui dequo dicitur in
eu̾głio: exiit qui seminat seminare se¬
men suum. uł &eiam de apłis qui adõ

Expanded text:
in quibus aeternaliter cum Domino est manin quibus aeternaliter cum Domino est mansura, et gaudiis aeternis fruitura. Quodque subjungitur: « et semen tuum gentes haereditabit, » dupliciter intelligi potest, vel de semine Evangelii de quo dicitur in Evangelio: Exiit qui seminat seminare semen
Abbreviated transcription (Latin):
modo uideȩ. ⁊ pelles hoc est predicatores
tuos extende. ⁊ diffinde ꝑorbem uniuersum
ne parcas negi cestes multiplicare eos qua¬
timus illorum mimimine tueuris abestu
demonum. Longos fac funiculos tuos.
id longe extende predicationem tuam
iprecepiti diuma elongit. ⁊ clauos cuos
consolida. id intelligentiam ⁊rationẽ
tuam confirma ⁊ corrohora. Sequitur:
T adexceram enim isinisciam penetrab
oe : om̃s gentes possidebis ul xcam
ꝓsa naduersa suftinebis: i hnc ⁊ infu¬
turo preualebis. quia nec ꝓsꝑio eleuabis.
nec aduersis deprimeris. Possimus etiam
ꝑ dexceram ⁊siniftram utramqi uittim
accipere. presentem seilic̃ atq ⁊ futuram
ut ꝑsinftram intelligamus presentem
presenti. diuicias hab& ⁊ gloriam. quia
ht̃ scientiam ⁊ intelligentiam dunoꝵ
eloquiorum. Quesunt diuicie spiritales:
glorificatur ingentibus. Indextera uero
hic̃ longitudinem dierum ⁊ uite. quia pre¬

Expanded text:
modo Judaeae. Et pelles, hoc est praedicatores modo Judaeae. Et pelles, hoc est praedicatores tuos extende et diffunde per orbem terrarum: Ne parcas, neque cesses multiplicare eos, quatenus illorum munimine tuearis ab aestu daemonum. Longos fac funiculos tuos, id est longe extende praedicationem tuam, et praecepta divina elonga, et clavos tuos consolida, id est intelligentiam et rationem tuam confirma et corrobora. Sequitur: « Ad dexteram enim et sinistram penetraest omnes gentes possidebis, vel etiam prospera sustinebis, et hic et in futuro praevalebis: quia nec prosperis elevaberis, nec adversis deprimeris. Possumus etiam per dexteram et sinistram utramque vitam accipere, praesentem scilicet atque futuram: ut per sinistram intelligamus praesentem praesenti, divitias habet et gloriam: quia habet scientiam et intelligentiam divinorum eloquiorum, quae sunt divitiae spirituales: glorificatur in gentibus. In dextera vero habet longitudinem dierum et vitae, quia pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad terram ꝓmissionis dequa dicit ipse.
eredo uidere bona dñi interra unientiũ:
& dequa dñs in euglio: Beati inquit
mites: qm̃ ipsi possidebunt terram:
Sea ergo aeccda locum tentorii sui di¬
aeccle sunt predicatores ⁊ p̃lati. qui eam
ꝓtegunt abęstu uiciorum ⁊ demonum:
iabomĩbus aduersis: Habebat tabna¬
culum sicut diximus saga cilicina.
ꝑ quas designantur penitentes: quia
cilitium habicus penitentie est. Habe¬
bat rubicatas pelles: ꝑquas designantim
martẏres. Habebat nacinctinas ꝑ quas
designantur penitentes. pallorem absti¬
nentiȩ gescantes Habebat &iam fimi¬
culos. ꝑ quos designantur p̃cepta duma.
Hahebat clauos quibus extendebantirrr
funes. ⁊ firmabatur omẽ itłmaculum:
ꝑ quos possumus intelligere intellectum
iracionem. quibus sirmabantur precepta¬
diuina: uideliẽ racione ⁊ intellectii. quan¬
do ea que racionabiliter intelligimus
racionabiliter oꝑere adimplemus. Dieit
nec concludaris uno angulo solum.¬

Expanded text:
am repromissionis de qua dicit etiam ipse: Credo videre bona Domini in terra viventium. Et de qua Dominus in Evangelio: « Beati inquit mites, quoniam ipsi possidebunt terram . » Sancta ergo Ecclesia locum tentorii sui diEcclesiae sunt praedicatores et praelati qui eam protegunt ab aestu vitiorum et daemonum, et ab omnibus adversis. Habebat tabernaculum sicut diximus saga cilicina, per quae designantur poenitentes: quia cilicium habitus poenitentiae est; habebat rubricatas pelles, per quas designantur martyres; habebat et hiacynthinas, per quas designantur omnes pallorem abstinentiae gestantes; habebat etiam funiculos, per quos designantur praecepta divina; habebat clavos quibus extendebantur funes, et firmabatur omne tabernaculum: per quos possumus intelligere intellectum et rationem, quibus firmantur divina praecepta, videlicet ratione et intellectu: quando ea quae rationabiliter intelligimus, rationabiliter opere adimplemus. Dicit  mundi climata, nec concludaris uno angulo solum
Abbreviated transcription (Latin):
alceram uero quam apellauit funculũ.
ostenditur plebs iudaica quam elegit
ds̃ ommipotens in hedificatione tris
infamilia heber ⁊ in habraham:. Unde
i dr̃ insubsequentib ⁊ succidi inquit
aculti ineo ⁊ gram uirgam que apellat᷑
decus. ⁊ adhesi michi que uocabatur
funiculus: Inconfusione enim lingarũ
abiecta est gentilittis auiro suo usqi
ad tempus in carnationis enis. electa
est plebs iudaica. I dõq dr̃ eẽ uidut
⁊ sine uiro. ⁊ iftci dr̃ habere uirum:
Uñ ⁊ moyses dic̃ ineantico deutero no¬
mII. Cum uider& altissimus gentes.
cum separaret filios adam. ladturrem
babel. Confcituit terminos popłorum
uixta numerum filiorum angelorum

Expanded text:
alteram vero quam appellavit funiculum, alteram vero quam appellavit funiculum, ostenditur plebs Judaica, quam elegit Deus omnipotens in aedificatione turris in familia Heber, in Abraam. Unde et dicitur in subsequentibus: Et succidi inquit a cultu meo et gratia virgam quae appellatur decus, et adhaesi mihi virgam quae vocabatur funiculus. In confusione enim linguarum abjecta est gentilitas a viro suo usque ad tempus incarnationis ejus, et electa est plebs Judaicet sine viro, et ista dicitur habere virum. Unde et Moses dicit in cantico Deuteronomii : Cum divideret Altissimus gentes, cum separaret filios Adam, ad turrim Babel, constituit terminos populorum juxta numerum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
Noli timere eccła gentium quia non
confunderis. neque erubescas. non enĩ
te pudebit sub fuisse aliquando derelic¬
tum auiro tuo: quia confusionis adoles¬
centiȩ tuȩ obliuisceris. dum ueneris
ad fidem ⁊ receperiste uir tuus. ⁊ ob
ꝓbrii uiduicitis tuȩ non recorderis
uenientem. quam legitur dereliquisse
in haedificatione turris babel: Sed ques¬
tio isto inloco oritur. quare dicit hie
qr unduicatis tuȩ non recordaberis
amplius: cum suꝑius dixerit illam ste¬
rilem fuisse ⁊ nonhabere iuirin. iplures
filios generare quam sinagogis que pu¬
cribat se uirum habere Xe questioeruer¬
bis dñi loquentis ꝑzachariam ꝓphotã
potest solui. Nr̃ enim ił. E assumpsi
inquit michi duas uirgas unam uo¬
caui decorem. ⁊ alteram uocaui fumiculũ.
ꝑ duas uirgas uult intelligi duas
pebes gentium ⁊ iudeorũ. ꝑ unam quã
apellauit decorem intelligitur gentili¬
tas. quam elegit in noȩ ⁊ filus eius. E

Expanded text:
« Noli timere, » Ecclesia gentium, « quia non confunderis neque erubesces: non enim te pudebit, » subaudis fuisse aliquando te derelictam a viro tuo: « quia confusionis tuae adolescentiae oblivisceris, » dum veneris ad fidem, et receperit te vir tuus, « et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis  fidem suam venientem, quam legitur dereliquisse in aedificatione turris Babel. Sed quaestio isto in loco oritur. Quare dicat hic: quia viduitatis tuae non recordaberis amplius, cum superius dixerit illam sterilem fuisse et non habere virum, et plures filios generare quam Synagogam quae putabat se virum habere? Quae quaestio ex verbis Domini loquentis per Zachariam prophetam potest solvi. Dicitur enim ibi: Et assumpsi inquit mihi duas virgas, unam vocavi decorem, et alteram vocavi funiculum . » Per duas virgas vult intelligi duas plebes, gentium et Judaeorum. Per unam quam appellavit decorem, intelligitur gentilitas, quam elegit in Noe et filiis ejus. Per
Abbreviated transcription (Latin):
dite bonun ħ ec ÷ intelligite xp̃m recte
eredendo ⁊ bene iuuendo qui dixit. egosum
pastor bonus.: uł &iam intelligite ⁊ ꝑcipite bo¬
num uerbum cugłii. dequo aetiam dicitur:
D ñe nonne bonum semen semmasti. & de
lectabitur inerassitudine. idest inuistutib.
idoctrina spiritali anina ur̃a: Inclinace
aurem ur̃am hor est humiliter audite ⁊ ue
dendo ⁊ bene uiuendo. audite id est obedite
inse credentibus: Et feriam uobiscũ pactũ
sempicernum. miscdias dauid fideles. Ad
iudeos loquitur ista: Ferire dicimus ꝑcutere:
Unde dicitur ꝑcussit abrabam fedus id est.
hostiam ꝓfedere ⁊ pacto Sicut legitur in
cum filiis ifrł dins cis legitima fedus quod
pepigit nobiseũ innouo testamento sangnine
filui sui confirmauit. quando dedit nobis
euuangelium :. Quare aut̃ dicit ⁊ feriam
uobiscũ pactum sempiternum: cum illud nõ
ꝑmanserit acternaliter cum illis. Sec

Expanded text:
dite bonum, hoc est intelligite Christum recte dite bonum, hoc est intelligite Christum recte credendo et bene vivendo, qui dixit: « Ego sum pastor bonus . » Vel etiam intelligite et percipite bonum, verbum Evangelii. De quo etiam dicitur: « Domine, nonne bonum semen seminasti? . » Et delectabitur in crassituet doctrina spirituali. « Inclinate aurem vestram, » hoc est humiliter audite me, «dendo, et bene vivendo. « Audite, » id est obedite in se credentibus. « Et feriam vobiscum pactum sempiternum, misericordias David fideles. » Ad Judaeos loquitur ista. Ferire dicimus percutere. Unde dicitur: « Percussit Abraham foedus , » id est hostiam pro foedere et pacto. Sicut legitur in cum filiis Israel, dans eis legitima. Foedus quod pepigit nobiscum in Novo Testamento, sanguine Filii sui confirmavit, quando dedit nobis Evangelium. Quare autem dicit, « et feriam vobiscum pactum sempiternum, » cum illud non permanserit aeternaliter cum illis? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quo mima saturatur Gentiles &um legunt
humanos libros multumqi ibi laborant
consumendo nitorẽ eloquentie. s non me¬
rentur saturari. quia spiritalis intelligen¬
tia millis minime continetur: Audite.
iudientes me & comedite bonum. ⁊ delec¬
tabit̾ incrassitudine anima ur̃a: Audit
insiero eloquio spiritaliter est requirendus
ut illud Qihab& aures audat. idest
quibabet intelligentiam mentis. incelligat
que dicturus sum: Istte ⁊ enim cõmestio spuiritalit̃
requirenda: sic̃ ⁊ illa dequa alio in loco dicit᷑:
Si audieritisme bona terrȩ comedetis. Si c̃
enĩ corpus incrassat᷑ epuł carnalibus it
amina refcit᷑ ⁊ inpingat᷑ doctrinis spiri¬
talibꝰ & untutibus. Dehac crassitudine
dic psalmistt. Sic̃ adiꝑe ⁊ pinguełine
repleator anima inca. Et inpinguasti
moleo cipud meum. Audite inquid an¬
bentesmr id est intelligite que ego dic̃¬
turus sum qui habetis intelligentiam . ⁊ cõme¬

Expanded text:
quo anima saturatur . Gentiles etiam legunt quo anima saturatur . Gentiles etiam legunt humanos libros, multumque ibi laborant consumendo nitorem eloquentiae, sed non merentur saturari, quia spiritualis intelligentia in illis minime continetur. « Audite audientes me, et comedite bonum, et delectabitur in crassitudine anima vestra. » Auditrequirendus, ut illud: « Qui habet aures audiat , » id est, qui habet intelligentiam mentis, intelligat quae dicturus sum. Ista enim comestio spiritualiter est requirenda, sicut et illa de qua alio in loco dicitur: « Si audieritis me, bona terrae comedetis . » Sicut enim corpus incrassatur epulis carnalibus, ita anima reficitur et impinguatur doctrinis spiritualibus et virtutibus. De hac crassitudine dicit Psalmista: « Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . » Et: « Impinguasti in oleo caput meum . » Audite inquit audientes me, id est, intelligite quae ego dicturus sum qui habetis intelligentiam, et come
Abbreviated transcription (Latin):
orum . ꝑ lac simplex doctrina que conuenit
re appenditis argentum non inpanibus. id:
non indoctrinis spiritalibus i liborem ur̃m
non insaturitate: Increpat modo seribas ⁊ pha¬
riseos: hereticosq ac philosophos gentiũ.
iom̃s qui illorum ꝑuersas doctrinas simula¬
tosqi tadi tiones sectantur: quare ex¬
pectant suie consu mant intorem eloquen¬
tie insuꝑficie littere ⁊ inhumana sapientia
in quibus non raꝑntur pains spiritalis. de quo
saturatur amimd̾hioc÷ spritalis intelligen¬
tia ubi cognitio ueri pani: qui dixit. Ego
sum panis auuis Argentum erum sic̃ aluis
mlocis diximus significa t nitorem eloquentie
Multisunt ᷤᷤ dic̃ beatus gregorius qui legunt
scriptinarum. sec non reperiunt ineis panes
oxquibus ad satuntatem ꝑueniant: quia
solũmodo litteram requirunt quȩ occidit
& spiritalem intelligentiam nolunt ꝑqͥrere
que uiuisicat. ⁊ubi spiritalis est panis

Expanded text:
iorum, per lac simplex doctrina quae convenit iorum, per lac simplex doctrina quae convenit re appenditis argentum non in panibus, » id est, non in doctrinis spiritualibus, « et laborem vestrum non in saturitate? » Increpat modo scribas et Pharisaeos, haereticosque ac philosophos gentium, et omnes qui illorum perversas doctrinas simulatasque traditiones sectantur, quare expendant sive consumant nitorem eloquentiae in superficie litterae, et in humana sapientia in quibus non reperitur panis spiritualis, de quo saturetur anima, hoc est spiritualis intelligentia, ubi est cognitio panis veri, qui dixit: « Ego sum panis vivus . » Argentum enim, sicut aliis in locis diximus, significat nitorem eloquentiae. Multi sunt dicit beatus Gregorius qui legunt Scripturarum, sed non reperiunt in eis panes ex quibus ad saturitatem perveniant, quia solummodo litteram requirunt quae occidit, et spiritualem intelligentiam nolunt perquirere quae vivificat, et ubi spiritualis est panis
Abbreviated transcription (Latin):
despũ quẽ accepturi erant credentes meum
Om̃s scicientes id desiderantes. siue querentes
scientiam ueteris ac noui testamenti. uenite
adaquas bapasmatis: uł addona sp̃s scĩ: E t
qui non habetis argentum. hoc ⁊ diuina ałoqͥa
bapcismatis non p̾cio auri uł argenti aut aliqͥd
huiꝰ cemodis et credendo ⁊ bene uiuendo. ⁊ co¬
medite ipsam aquam. doctrinam scilicet spi¬
ritalem uł dona sp̃s seĩ audiendo legendo:
meditando corde retinendo. Quomodo gͦ
possumus aquam comedere  Saera scriptura
quibusdam in locis est cibus quibus dam potus:
Ubicumq cum diffitultate capitur cobus .
Ubi uero facilem habet intelligertiam: potus est:
ueteris ac noui testamenti. ⁊ uenite absq
argento. ⁊ absq ulla cõmuttitione uinũ ⁊ lac
Sapientia humana aphilosophs emebatur.
sed apłis dictum est. gratis accepistis. gratis
date: Umum gͦ nobis dat sacra script̃a.
non adulterabis. ⁊ cetera biuiꝰ modi. Et ꝑuium
intelligendasunt archana dimnorum eloqͥ¬

Expanded text:
tes in eum. Omnes sitientes, id est desiderantes, sive quaerentes scientiam Veteris ac Novi Testamenti, venite ad aquas baptismatis, vel ad dona Spiritus sancti. Et qui non habetis argentum, hoc est divina eloqubaptismatis, non pretio auri aut argenti vel aliquo hujuscemodi, sed credendo et bene vivendo. Et comedite ipsam aquam, doctrinam scilicet spiritualem vel dona Spiritus sancti, audiendo, legendo, meditando, corde retinendo. Quomodo ergo possumus aquam comedere? Sacra Scriptura quibusdam in locis est cibus, quibusdam potus. Ubicunque cum difficultate capitur, cibus est. Ubi vero facilem habet intelligentiam, potus est. Veteris et Novi Testamenti, « et emite absque argento, et absque ulla commutatione, vinum et lac. » Sapientia humana pretio a philosophis emebatur, sed apostolis dictum est: « Gratis accepistis, gratis date . » Vinum ergo nobis dat sacra Scriptura, non adulterabis, » et caetera hujusmodi. Et per vinum intelligenda sunt arcana divinorum eloqu
Abbreviated transcription (Latin):
uero transit aduocationẽ gentium ⁊ ad
eos qui ineun crediderunt. tam ex iudeis
quam exgentib. Sterilis isto in loco apel¬
latur gencilittos specialiterqͦ dõ filios
spiritales nongenerabut: quia non habebat
legem. non ꝓph&as. non patriarehas. ⁊ que
modo plures filios dõ generat. quam sina¬
gogit: que puctit se dm̃ uirum habere.
Pot̃ ceiam aecela quę iniudeis desertit
erat sterilis apellari. quia dño adueni¬
ente filios ei non pariebat. ut adntramq
aeccłam tam iudeis quã gentib refera¬
mus hoc. scđm quod egregius predicator
sins inuerbis oscendit. Assumens enĩ
testimonium deysaga quod nunc habem
premanib ad reꝓmissionis reculit filios:
ad acccłam degentibus. siue ex utroq
poplo congregatam quę desertit ⁊ derelieta
tam exiudeis quam ergentib quia mͦ
incipies dõ filios parere. decanta saluatori
tno. ⁊iͨmini. iđ magnifice gaude que non pa¬

Expanded text:
vero revertitur ad vocationem gentium, et ad vero revertitur ad vocationem gentium, et ad eos qui in eum crediderunt tam ex Judaeis quam ex gentibus. Sterilis isto in loco ap pellatur gentilitas specialiter, quae Deo filios spiri tuales non generabat; quia non habebat legem, non prophetas, non patriarchas: et quae modo plures filios Dei generat quam Synagoga, quae putat se Deum virum habere. Potest etiam Ecclesia, quae in Judaeis deserta erat, sterilis appellari, quia Domino adveniente filios ejus non pariebat, ut ad utramque Ecclesiam tam ex Judaeis quam ex gentibus referamus hoc: secundum quod egregius praedicator suis in verbis ostendit. Assumens enim testimonium de Isaia quod nunc habemus prae manibus, ad repromissionis retulit filios ad Ecclesiam de gentibus, sive ex utroque populo congregatam: quae deserta et derelicta tam ex Judaeis quam ex gentibus: quia modo incipies Deo filios parere. Decanta Salvatori tuo, et hinni, id est magnifice gaude, quae non pa
Abbreviated transcription (Latin):
cium apłis sins tradidit. quando po¬
pulos qui subpotestate diaboli erant
abstulit abeo. ⁊ ilł diuisit: ut unus illoꝵ
pre essce uni popło. alius alio. sic̃ P&rus
prȩ fuit uideis credentibus. Paulus
gentib. ioħs ⁊ andreas. achaicis. Thomas
indisticȩter cȩceris. Uideamus quid
debeato saulo longe. Ante diccumsit.
Bemamin anquit lupils crapax marle
comedit predam. ⁊ uesꝑe diuidet spolia:
& de om̃ib aplis. l&abuntur corante
spolia. in toto orbe aeccłas sibi diuidentes
Et quare fi& istud. ꝑeo quod tradidit
ipse filius dĩ in mortẽ animã suã. id
loco: & inter iniquos deputaitus est:
& ipse peccatti multorum tulit. sangui¬
ne suo ⁊ baptismi regeneratione ac
fide illorum: ⁊ ꝓtrans gressoribus iudeis
siue ꝑseq̾utoribus rogauit dicens. dum
pender& incruce: Pater ignosee illis:
Sicut enim in euglio nararenorum
tenus locutus est ꝓphora denacuntite
dni. passione resurreriones gloria. nunc

Expanded text:
tium apostolis suis tradidit, quando populos qui sub potestate diaboli erant abstulit ab eo, et illis divisit ut unus illorum praeesset uni populo, alius alii. Sicut Petrus praefuit Judaeis credentibus, Paulus gentibus, Joannes et Andraeas Achaicis, Thomas Indis, et caeteri caeteris. Videamus quid de B. Paulo apostolo longe ante dictum sit: « Benjamin, inquit, lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia . » Et de omnibus apspolia, in toto orbe ecclesias sibi dividentes. Et quare fiet istud? « Pro eo quod tradidit » ipse Filius Dei « in mortem animam suam, » id loco: et cum iniquis reputatus est. « et ipse peccata multorum tulit » sanguine suo, et baptismi regeneratione, ac fide illorum, « et pro transgressoribus » Judaeis, sive persecutoribus « rogavit » dicens, dum penderet in cruce: « Pater, ignosce illis . » Sicut enim in Evangelio Nazaraenorum tenus locutus est Propheta de nativitate Domini, passione, et resurrectionis gloria; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uentium ad suꝑiora ꝑtin& ubi
dirit. de angustia ⁊de iudicio subla¬
tus est Terra autẽ uuentĩ isto in loco
apellatur conuersatio humana apseq̾i¬
toribus uideis quidixerunt. uenite
mitctimus lignum inpanẽ eius: ⁊ era¬
damus eũ decerra inuentium. Propc̃¬

Expanded text:
ventium, » ad superiora pertinet ubi ventium, » ad superiora pertinet ubi dixit: de angustia et judicio sublatus est. Terra autem viventium isto in loco appellatur conversatio humana a persecutoribus Judaeis, qui dixerunt: « Venite mittamus lignum in pane ejus, et eradamus eum de terra
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste dampnatur pacienter
omĩa sustinint. haec ad gloriam
eiꝰ contigerunt que subsequcun.
D eangustia inquid passionis. ⁊ de
iudicio iniusto iudeorum. fublatus
est id abftractus: tercia die resusci¬
tatus amortuis quaudo ei sedm
humiauitatẽ daca sunt omnia
inpocestate celestia iterrestria:
Sequitur: Generationem eiꝰ quis
ennarrabit. Nullus. Dupliciter
intelligi potest. uł dediuina
generatione eiꝰ dictum. dequa ipse
dicit ꝑ sapnentiam. ante om̃s col¬
les generauit me: ul dehumana.
dequa diẽ maria ad angelum.
Quomodo fiet iscud. qm̃ uirum
inquid suꝑ ueniet inte. mirtus
altissimi. olumbrabit tibi. Quis
enim hominum ualos comprehen¬
dere quomodo sũmus ⁊uiuificator
sp̃s ds̃ inutero carnem nre inor.¬
talitiits assumpserit.: Nemo.
In cõirehensibilia sunt onnipo¬
tentis dĩ iudicia. inestigabi¬
les me eiꝰ. Quod autẽ subum¬
git. quia abseisus est deterra ui¬

Expanded text:
injuste damnatus patienter injuste damnatus patienter omnia sustinuit: haec ad gloriam ei contigerunt quae subsequuntur. « De angustia » inquit, passionis « et de judicio » injusto Judaeorum « sublatuest abstractus est, tertia die resuscitatus a mortuis, quando ei secundum humanitatem data sunt omnia in potestate coelestia et terrestria. Sequitur: « Generationem ejus quis enarrabit? » Nullus. Dupliciter hoc intelligi potest, vel de divina ejus generatione dictum, de qua ipse per sapientiam dicit: « Ante omnes colles generavit me : » vel de humana de qua dicit Maria ad angelum: « Quomodo fiet istud, quoniam virum us superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . » Quis enim hominum valet comprehendere quomodo summus et vivificator Spiritus Deus in utero carnem nostrae mortalitatis assumpserit? Nemo. Incomprehensibilia sunt omnipotentis Dei judicia, et investigabiles viae ejus. Quod autem subjungit, « quia abscisus est de terra vi
Abbreviated transcription (Latin):
morte teneretur obuorium. Sieut
ouis adoceisionem ducitur. ⁊ quasi
agnus coram tondence se obmutese&
& non aꝑuit os suum. Ipse qui ob¬
latus est pilato quia uoluit.⁊ non
respondit ei sepuis incerrogacus. ne
utilitas passionis diferretur excusans
se aculpa. ipse &iam duetus est
tens balatũ. sicut ipse dum inuiste
dampnare tur obiutuerit. Iste
est enĩ uerus agnus incinus figura
popłs isrłiticus agnimi comedit.
egrediens de egypto Ipse est agnus
Agnus dicitur xp̃s ꝓpter in uocentiã
i mansuetudinẽ. ipse enĩ carne ⁊ san¬
guine spirittliter nos reficit. ⁊ uel¬
lere suo uestit. hoc: procectione inunit.
Quidam codices hat ⁊ quasi agnus
eciam condente id ꝑeuciente se ob¬
mutese&: quod non disererat aside.
licet conqruentius dicatir couden¬
te. Dum̃ enim conderetur id fla¬
gellaretur amilitibus presidis. non
legitur respondisse aliquid sed ca¬
enisse ueluti agnus dũtonditur.
& flagellatur apastore. Q quia

Expanded text:
morte teneretur obnoxium. « Sicut morte teneretur obnoxium. « Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet et non aperiet os suum. » Ipse qui oblatus est Pilato quia voluit et non respondit saepius interrogatus, ne utilitas passionis differretur, excusans se a culpa, ipse etiam ductus est tens balatum, sic ipse dum injuste damnaretur obmutuit. Iste est enim verus agnus in cujus figura populus Israeliticus agnum comedit egrediens ex Aegypto. Ipse est agnus Agnus dicitur Christus, propter innocentiam et mansuetudinem. Ipse enim carne sua et sanguine spiritualiter nos reficit, et vellere suo vestit, hoc est protectione munit. Quidam codices habent: Et quasi agnus coram tondente, id est percutiente se, obmutescet, quod non discrepat a fide. Licet congruentius dicatur tondente. Dum enim tunderetur, id est flagellaretur a militibus praesidis, non legitur respondisse aliquid, sed tacuisse veluti agnus dum tunditur ac flagellatur a pastore. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod nos ꝓpter in becillitatem
nr̃e fragilitatis ferre nonpoteranus.
ipse deus ꝓnobis portar&̾ non ut
ut peceatum liaberet quia sine peccato
mansit s sicut medicus accipit infirmi¬
ccccem egroti. auferens ab illo non recipi¬
ens inse: Unde dic apłs E. uͭ quinon
nouerat peccatum. ꝓ nobis peccatum
fecit. ds̃ pater lioc÷ osciam propeceato.
Oblatus est sub̾ aseipso non malcari
holocaustorum s mara erucis: quia
ipse uoluit sicut in enuangelio dixit.
Potestittem habieo inquid ponendi
animam meam. & iteruni siunendi
eam. Et nemo collit ame ammam
meã. s ego pono eam: Oblatus est
Nam interrogatus apilato pauea
respondit. quando dixit pilatus. michi
nonloqueris. ⁊ adherodem missus
dum interrogaretur ab illo. ꝑpauea ei
loqͥutus est Poterat enim siuoluiss&
se excusabilem reddere aculpa. set
noluit. ne salus passionis illiꝰ diferret᷑:
Quia isi ipse erueis patibulum
sustinuiss&. genus humanum aeterna

Expanded text:
ut quod nos propter imbecillitatem nostrae fragilitatis ferre non poteramus, ipse Deus pro nobis portaret, non ut c ut peccatum haberet quia sine peccato mansit: sed sicut medicus accipit infirmitatem aegroti auferens ab illo, non recipiens in se. Unde dicit Apostolus: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit Deus Pater , hoc est hostiam pro peccato. « Oblatus est, » subaudis a seipso, non in altari holocaustorum, sed in ara crucis, « quia ipse voluit; » sed dicit in Evangelio: Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam; et: Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam. Oblatus est Nam interrogatus a Pilato, pauca respondit quando dixit Pilatus: « Mihi non loqueris ? » Et ad Herodem missus, dum interrogaretur ab illo, perpauca ei locutus est. Poterat enim, si voluisset, se excusabilem reddere a culpa, sed noluit, ne salus passionis illius differretur, quia nisi ipse crucis patibulum sustinuisset, genus humanum aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ȩẽt non rapinam arbitratus est eẽ se eqͣ¬
lem dõ sed semet ipsum exinaniuit formã
serui accipiens. Ipse portauit id absculit
iniquitates mrãs id penam peccatorum
nrorimi sustinuit incorpone suo suꝑ lig¬
num. ⁊tulit a nobis peocatti quasi medicꝰ
langores egrotuntium. S quit̾:. Idõ sub
quia passus est ꝓsalute generis humani
iomĩa fecit quę preteritus sermo narrat:
dispeiam siue diuidam ei. plurimos sũb
popłos. ut ꝓrina plebe que nonuult in
eum credere. possideat om̃s gentes urta
quod ei apatre ꝑ psalimstam dicitur
Postula ame ⁊ dabo tibi gentes heredi¬
daitem tuam. ⁊ possessionem tuam ter

Expanded text:
esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . » Ipse portavit, id est abstulit, iniquitates nostras, id est poenam peccatorum nostrorum sustinuit in corpore suo super lignum, et tulit a nobis peccata, quasi medicus languores aegrotantium. Sequitur. « Ideo, » subquia passus est pro salute generis humani, et omnia fecit quae praeteritus sermo narrat, « dispertiam » sive dividam « ei plurimos » subaudis, populos. Ut pro una plebe quae non vult in eum credere, possideat omnes gentes. Juxta quod ei a Patre per Psalmistam dicitur: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam ter
Abbreviated transcription (Latin):
humani. uideb̾ semen longeuum it
cordibus fidelium: id uerbum eũgłu
quad a & ernimmi est: quia alia ler ei
non succedet: dequo semine diẽ ipse
meũglio Exnt qui seminat semina¬
re semen suũ. uł etiam uidebit se¬
men suum qui sunt om̃s credente
quia aeternaliter cũm ipso regnabuni.
hoc ÷ ꝓfieietir: uoluntas dĩ patris fuit.
ut redimeret genus humanium
ꝑ sangumem filii sur sietit ipse dir̃.
Hio ÷ filius m̃s dilectus. inquo michi

Expanded text:
, « videbit semen longaevum » in cordibus fidelium, id est verbum Evangelii quod aeternum est, quia alia lex ei non succedet, de quo semine dicit ipse in Evangelio: « Exiit qui seminat seminare semen suum . » Vel etiam videbit semen suum, qui sunt omnes credentes, quia aeternaliter cum ipso regnabunt. hoc est perficietur. Voluntas Dei Patris fuit ut redimeret genus humanum per sanguinem Filii sui, sicut ipse dixit: « Hic est Filius meus dilectus in quo mih
Abbreviated transcription (Latin):
serucis mł mon om̃s. quia multi uocati
s pauci electi: ⁊ mniquittites eorũ ipse por¬
tabit ꝑ grãm suam. quas ipsi porta re
non poterant. & quorum pondere preme¬
bantur: I ustus est filius dĩ quia pec¬
catum nonfec̃: nec dolus inuentus est
inhore eiꝰ. Unde niudas traditor dreit:
Peccaii tradens sanguinem iustum:

Expanded text:
udis et non omnes, quia multi vocati sed pauci electi , « et iniquitates eorum ipse portabit » per gratiam suam, quas ipsi portare non poterant, et quarum pondere premebantur. Justus est Filius Dei, quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . Unde et Judas traditor: Pec
Abbreviated transcription (Latin):
datur. Om̃s sicientes uenite adaquas: ⁊ qui
non habetis argentum ꝓꝑate emite ⁊ comedite
dequibus dic̃ alio inloco ꝯsaias: Auriecis aqͥs
ingaudio defontibus saluatoris: Sitis in hoc
loco spiritaliter intelligenda est. ⁊ aqua spiritał

Expanded text:
 Omnes sitientes, venite ad aquas; et qui non habetis argentum, properate, emite et comedite.de quibus dicit alio in loco Isaias: « Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris . » Sitis in hoc loco spiritualiter intelligenda est, et aqua spiritualis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝓpter doctrin̾am legis ⁊ꝓphatirũ.
trad& romanis. qui ob inuidiam
tradideruntr eũ morci Uł aliter:
Dabit dõ patri impias gentes
ꝓsepultura. qui longe erant apeitte
que est ds̃ ⁊ dilectione. quia p̾ciũ
illorum mors ap̃i fuit ⁊nisi  ipse
mortuus eg̃tii sepulture traditus.
itercia die resurrexiss&.imequaquã
gentes saluarentur. Similiter
diuites iuudeos qui crediderunt pre¬
dicatione illius. ul. predicatione
apostolorũ eiꝰ: dedit dõ patri. Pro
morte sua ꝑfidẽ ⁊ oꝑationẽ qui
antea possi debantur adiabolo.
& ideireo iqd facice co quod iniqui¬
contra legeni. ncc dolus fuebit
more enꝰ: Quicquid contra legẽ
agitur. iniquittis est. bñ apud.
grecos nomos dr̃lex. a nomia aut̃
quiequid sine lege est ul contra legein.
Dñs autẽ neque incogitacione neque in
locutione uł opere iniquitatẽ fecit
quod de alio quoliba homine non pot̃
ueraeiter hiei Non est enĩ homo sup
cerrã qui faciat boniĩ ⁊ non pecca.

Expanded text:
e propter doctrinam legis et prophetarum, tradet Romanis, quia ob invidiam tradiderunt eum morti. Vel aliter: Dabit Deo Patri impios gentiles pro sepultura, qui longe erant a pietate quae Deus est et dilectione, quia pretium illorum mors Christi fuit, et nisi ipse mortuus esset et sepulturae traditus, et tertia die resurrexisset, nequaquam gentes salvarentur. Similiter divites Judaeos, qui crediderunt praedicatione illius vel praedicatione apostolorum ejus, dedit Deo Patri pro morte sua per fidem et operationem, qui antea possidebantur a diabolo. Et idcirco hoc faciet « eo quod iniquicontra legem, « nec dolus fuerit in ore ejus. » Quidquid contra legem agitur, iniquitas est. Unde et apud Graecos nomios dicitur lex. Anomia autem quidquid sine lege est vel contra legem. Dominus autem neque in cogitatione, neque in locutione, vel opere, iniquitatem fecit, quod de alio quolibet homine non potest veraciter dici. « Non est enim homo super terram qui faciat bonum et non peccet
Abbreviated transcription (Latin):
uiram noȩ nonsum trans gressus. ut non
inducerem aquas diluui amplius super
terram. sic non irascar amplius cibi oae¬
ccła. adeo ut te ꝓicum sicut actenus feci:
M ontes enim cõmouebuntur ⁊ eolles con¬
tremiscent: Mised̾ia aut̃ mea non rece
sensus. Ance cõmouebuntur montes ⁊
colles ⁊ transibunt celum iterrar. iuxec¬

Expanded text:
juravi Noe non sum transgressus, ut non juravi Noe non sum transgressus, ut non inducerem aquas diluvii amplius super terram: sic non irascar amplius tibi, o Ecclesia, adeo ut te abjiciam sicut hactenus feci. « Montes enim commovebuntur et colles contremiscent: misericordia autem mea non recedsensus: Ante commovebuntur montes et colles, et transibunt coelum et terra,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit gentilittis. quando amisit uirũ
suum dm̃ omĩpotentẽ. ꝓpt̾ ꝯdolatriã
& hoc tempore adholescerue sue. Adolescentiã
dificatione turris: Ad pimetam inmodico
dereliquite. mmiserationibus magius cõ¬
gregabote: Quare diẽ adpimetum inmo¬
dico derelictam cẽ gentilitatem. eimi ꝑiulcti
milia annorum serierit diabolo inon
idheserit creacori suo: Quia oim̃a qpt̾a
ta. Misccħ̾ia in quiens dñi plena est t̾ra¬
mennarrabilis fuit. ut nullis nr̃is p̃ceden¬
abus meritis reuoearet demoi̾e aduitam
⁊grãm suam. Quodq sequitur inmom̃to
indignitionis mee abscondi faciem meam
mei. dixit redemptor tuus dñs. Id ipsimi
est quod isuꝑior nersus inse continet::
A bscondere autẽ ds dr̃ om̃potens faciem
sumi anobis qui ubique est. quando pec
soltum auxilum: & benedicit inmiscdia
sempiterna misertus sum tui. quia genti¬
litas accernam omĩpotentis dĩ miscdiam
& est sensus. Sicut niramentum qđ

Expanded text:
fuit gentilitas, quando amisit virum fuit gentilitas, quando amisit virum suum Deum omnipotentem propter idololatriam, et hoc tempore adolescentiae suae.dificationem turris. « Ad punctum in modico dereliquite, et in miserationibus magnis congregabo te. » Quare dicit ad punctum in modico derelictam esse gentilitatem, cum per multa millia annorum servierit diabolo et non adhaeserit Creatori suo? quia omnia temporta: « Misericordia inquiens Domini plena est ternenarrabilis fuit, ut nullis nostris praecedentibus meritis revocaret ad vitam et gratiam suam. Quodque sequitur: « In momento indignationis meae, abscondi faciem meam,meo: « dixit Redemptor tuus Dominus: » idipsum est, quod et superior versus in se continet. Abscondere autem dicitur Deus omnipotens faciem suam a nobis, qui ubique est, quando propsolitum auxilium. Et bene dicit: In misericordia sempiterna misertus sum tui, quia gentilitas sempiternam Dei omnipotentis misericordiam » Et est sensus: Sicut juramentum quod
Abbreviated transcription (Latin):
terminos popłorum iuxca numerum¬
filiorum .i. angelorum dĩ. quia unicuiq
genti angłm prelatum preposuit.
I dõ autem dicit confusionis adolescen¬
tiȩ tuȩ obliuisceris. ⁊ obꝓbru iudui¬
titas tuȩ non recordaberis amplius.
quia quando adeo derelieta est in
aedificatione turris adhuc quasi
adolescens ⁊ uuencula erat. Set
lie&e longo tempore obꝓbrium uidu¬
itatis sue sustminss&: postquam
uenit ad fidemͦ. confusionem
deposuit: sociatii iam ꝓprio uiro. ꝑ
fidei copulam & dilectionis: & hoc
quare: in subsequentibus manifesca¬
tur: Quia dominabitur inquit
qui fecit te dñs erercituum nomen
⁊ redemptor. tuus sc̃s isrł. qui re¬
demit᷑ sanguine suo: Ds̃ omnis
terre uocabitur non unius solum¬
modo religionis nequ inis solum¬
modo anguli iidee. s omium cre¬
aturarum celestiumꝰ uideliẽ ⁊ ⁊ ĩfernoꝵ
Quia mulierem dereliett̃ sub
adfidem suam : ut ei adhereres: iux
orem abclolescia abiectam dixit
ds̃ tuus Mulier derelictti auiro

Expanded text:
uxta numerum angelorum Dei, quia unicuique genti angelum praelatum posuit. Ideo autem dicit: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis amplius, quia quando a Deo derelicta est in aedificatione turris, adhuc quasi adolescens et juvencula erat. Sed licet longo tempore opprobrium viduitatis suae sustinuisset postquam venit ad fidem, confusionem omnem deposuit, sociata jam proprio viro per fidei copulam et dilectionis. Et hoc quare? In subsequentibus manifestatur: « Quia dominabitur inquit tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen et Redemptor tuus sanctusdemit sanguine suo. Deus omnis terrae vocabitur non unius solummodo regionis, neque unius solummodo anguli Judaeae, sed omnium creaturarum, coelestium videlicet et inferorum. « Quia ut mulierem derelictam » su» ad fidem suam, ut ei adhaereres, « et uxorem ab adolescentia abjectam dixit Deus tuus. » Mulier derelicta a viro
Abbreviated transcription (Latin):
id infirmatus ul additus est morti.
ꝓpter scelera nr̃a: Suftinit enĩ pro
nobis maledietum: ut nos liberaros
suscipere ipse fuscepit: ut nos pacifi
passus est ꝓnobis ut nos pacificaret dõ.
quia ipse est pax nr̃a. qui fecit utraq
unum. Om̃s uos quasi oues errauimꝰ.
Tradentes eum morti. indigemus
misedia eius. uixcti illud apłi. Non ẽ.
distinetio. onĩs enim peccauerunt.
iegent gła dĩ. Unde isequitur.
Unusquisque inuiam suam iđ in
accionem suam declinauit. uł &iam
auia reetitudinis quę est rp̃e: ipse
est enim ua uerictis ⁊ uitti.A uia
enĩ declinauerunt quando dixerunt

Expanded text:
 infirmatus, vel addictus est morti « propter scelera nostra. » Sustinuit enim pro nobis maledictum, ut nos liberaret suscipere ipse suscepit, ut nos pacificpassus est pro nobis ut nos pacificaret Deo, quia « ipse est pax nostra qui fecit utraque unum . » « Omnes nos quasi oves erravimus » tradentdia ejus, juxta illud Apostoli: « Non est distinctio. Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei . » Unde et sequitur, « unusquisque in viam suam, » id est in actionem suam « declinavit: » vel etiam a via rectitudinis, quae est Christus. Ipse est enim via, veritas, et vita. A via enim decl
Abbreviated transcription (Latin):
qui dño ueniente uicarna erediderunt.
S. quęfio isto in loeo non modiea olitur
cies ei  decor. cum psalmistee p̃cinat
deillo. quod ipse sit. speciosus mefilis
hominum. Quȩ questio hoc modo
soluitur: Ideo non erat ei species neq
decor. quia plenitudo diuinretas quę
imipso latebat excrinsecus non pacebat.
uł quantum adipsos pcinebat. qui ei
contumeliam inferebant omnem spe¬
ergo ꝑ singula quid dicendum sit. lic&
dietusunt: Non est species ei noq
decor. Dum flagellaretur dominus
dum conspueretur. ⁊dum ectera obpro¬
bria sustiner&. indebatur auideis
non habere speciem neque decorem.
quia diuinicatis potencia intriseeus
lacebatꝰ. & uidemus eum ꝑspm̃ scm̃¬

Expanded text:
diderunt. Sed quaestio isto in loco non modica oritur: cies ei neque decor, cum Psalmista praecinat de illo, quod ipse sit speciosus forma prae filiis hominum ? Quae quaestio hoc modo solvitur: Ideo non erat ei species neque decor, quia plenitudo divinitatis, quae in ipso latebat, extrinsecus non apparebat; vel quantum ad ipsos pertinebat qui ei contumeliam inferebant, omnem speergo per singula quid dicendum sit, licetdicta sint. Non est species ei, neque decor. Dum flagellaretur Deus, dum conspueretur, et dum caetera opprobria sustineret, videbatur a Judaeis non habere speciem, neque decorem, quia divinitatis potentia intrinsecus latebat. « Et vidimus eum per S
Abbreviated transcription (Latin):
patris siẽ uir gultum colam eo id uolun¬
tuce ipsius dĩ patris. sieut ipse dixit.
eriui apatre ⁊ ueni inmundum: ut de¬
monstrar& natiuittitis eius ascensum
quomodo homo factus exaltatus sit resur¬
gendo amortius ascendendo ad celos. ⁊ quo¬
modo predicatione apłorum nomen eius
ꝑonis gentes sit exalcatum: Istud est uir
genie dauid. Quod autem dicit ⁊ sicut
radix decerra sicienti. debemus intelligere
ipsam uirginem cuius uterus fuit sitiens
quia non fuit dehinnano ⁊ uirili semine
humectatus: Quodq sequitur non est
species ei neque decor. ⁊ uidimus eum

Expanded text:
is sicut virgultum coram eo, id est voluntate ipsius Dei Patris, sicut ipse dixit: Exivi a Patre et veni in mundum , ut demonstraret nativitatis ejus ascensum, quomodo homo factus, exaltatus sit resurgendo a mortuis, et ascendendo ad coelos, et quomodo praedicatione apostolorum nomen ejus super omnes gentes sit egenie David. Quod autem dicit, et sicut radix de terra sitienti debemus intelligere ipsam virginem, cujus uterus sitiens fuit, quia non fuit de humano et virili semine humectatus. Quodque sequitur, « non est species ei neque decor, et vidimus eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ex nideis exciterunt. quiuerum crede¬
rent hoc eȩ̃ quod abilł audierunt de
iduentu filii dĩ. udeo dicit Q uis
erebdit. audicui nr̃o. Quis isto in lo
eo grari cute ponitim. Ꝙ est señsus.
Lieet. nos. haec omĩa suꝑius diettit
prednissemus quis credidit iudcorum

Expanded text:
crederent hoc esse, quod ab illis audierunt de adventu Filii Dei, et ideo dicit: Quis credidit auditui nostro? Quis isto in loco pro raritate ponitur? Et est sensus: Licet nos haec omnia superius dicta praedixissemus, quis Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
absque ullo consolicore. AAluic loquitun
Aeccłam degentibus: uiocit oam pouꝑtulam
ꝓphaearum ac psalmorum. Tempestate erat
conuulsa hoc: concultata idilicerata quia
demonum nnteruirio ydolorum errores
fluctuabat. Absque consolacione iđ absque
ullo consolatore longo tempore mauebat.
quia non habebat patriarchas. non ꝓphoeas.
non apłos. uł aiam uerum consalatorẽ
non habebat spm scm̃: qui dr̃ paraclitus¬

Expanded text:
absque ullo consolatore. Adhuc alloquitur Ecclesiam de gentibus, et vocat eam pauperculam,uales legis, prophetarum ac psalmorum. Tempestate erat convulsa, hoc est conculcata et dilacerata, quiadaemonum et inter varios idolorum errores fluctuabat. Absque consolatione, id est absque ullo consolatore longo tempore manebat, quia non habebat patriarchas, non prophetas, non apostolos, vel etiam verum consolatorem non habebat Spiritum sanctum qui dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
non est narratum deaduentu dñi apro¬
phi&is & qui anteci non audierunt.
debemus intelli gere gentiles dequib
ipse dicit . beati quinon ud erunt
i eredi derunt: Predicante enim dño
in carne. ꝑ pauei gentilium eius uider̃
presentam: tameri post ea cõtemplatis
eum fide idilectione Quis credidit

Expanded text:
non est de adventu Domini a prophetis, et qui antea non audierant, debemus intelligere gentiles, de quibus ipse dicit: « Beati qui non viderunt, et crediderunt. . » Praedicante enim Domino in carne perpauci gentilium viderunt ejus praesentiam, tamen postea contemplati sunt cum fide et dilec
Abbreviated transcription (Latin):
infestat. hoc ÷ lorica iusticię. ⁊ clipeus
sidei. ⁊galea falutis: ⁊ adultimũ gladi
quod est uerbũ dĩ: Qm̃ non intu¬
multu hoc ÷ intimore uł pauore exi¬
aegypto filii isrł Licae apli flagellati
icesieent auideis insinagogis. tñ
non recesserunt abeis ut fugientes .s.

Expanded text:
t, hoc est, lorica justitiae, et clypeus fidei, et galea salutis, et ad ultimum gladius, quod est verbum Dei. « Quoniam non in tumultu, » hoc est in timore vel pavore, « exiAegypto filii Israel. Licet apostoli flagellati et caesi essent a Judaeis in synagogis, tamen non recesserunt ab eis ut fugientes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
señi. Ancequam eitm romam adue¬
inrent suꝑ eam. diuinicus ꝓcuratũ ẽ.
ut apli ꝑ om̃s gentes diuisi eẽnt.
icredentes inibi commorantes. tan¬
sirent ad partes regni agrippe. qui
pacem habebat. eum romanis. sp̃n scõ
hoc ilł renclante: Alloquitur eos
sermo. dminus. ⁊ dreit. Recedite o
apłi deiherlm erite inde nemuolua¬
uamini peecgos. pollutum nolite ttinge¬
re. hoc ÷ dum iudeis polliitis morte
⁊ sangume filu dĩ. nolite sociceatem
ecce conuertimur adgentes: Sequit᷑
ergo ⁊dic̃ ad cosdẽ. Exite demedio eiꝰ
hoc ÷ demedio iherłm: ne peccatis eorum
uasa oni. quia millis habittunt ꝑ
fidem ⁊dilectionem. dequorii numero
adimum loquitur. Uas electionis est¬
nuchi. ut port& nomen meum coram
regibus ⁊ gentibus: Possumus eciam dice¬

Expanded text:
quam Romani advequam Romani advenirent super eam, divinitus procuratum est ut apostoli per omnes gentes divisi essent, et credentes inibi commorantes transirent ad partes regni Agrippae, qui pacem habebat cum Romanis: sancto Spiritu hoc illis revelante, alloquitur eos sermo divinus, ei de Hierusalem, exite inde ne involvamini peccatis, pollutum nolite tangere, hoc est cum Judaeis pollutis morte et sanguine Filii Dei nolite societatem ecce convertimur ad gentes . » Sequitur ergo, et dicitur ad eosdem: « Exite de medio ejus, » hoc est de medio Hierusalem, ne peccatis eorum vasa Domini, quia in illis habitavit per fidem et dilectionem: de quorum numero ad unum loquitur: « Vas electionis mihi est, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus