comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor qͥ eloqͥis iinis ad ad uit̾ina opinione ñ ad mis¬
ceat. rarior qͥ singlis ꝯgrua diuctic̃et. Ini g ñ st̃ cis¬
pensatores: s ꝓttigi extirpatores qr celandã irr̃euent᷑
qͥb ñ oportet decegũt. ⁊ stuctiose q̃renda sñm̃su¬
ra ꝓfundũt. incauti uinoq ebriant qͣs op̾ ẽ lat

Expanded text:
t, qui eloquiis divinis aliquod adulterina opinione non admisceat; rarior quod singulis congrua dijudicet. Illi ergo non sunt dispensatores, sed prodigi exstirpatores, quia celanda irreverenter, quibus non oportet detegunt, et studiose quaerenda sine mensura perfundunt incauti, vinoque debriant q
Abbreviated transcription (Latin):
ubi laborat iste. iã acaptiuitate liberãd
i. ab exterioribꝰ hostib libera m̃. Uñ ałi¬
bi. Ab alienis parce seruo .t. Demde pcc̃o¬
rẽ subdiuidit ꝑ partes. dicẽs. de manu.
i. de porestate cont̾ legẽ. agẽ .i. trãsgres
tis. Duo enĩ sũt genem. pecõrũ. Asĩ le¬
gẽ acceperũt̃. ũ uidei. ⁊ xp̃iani. alui nõ.
ut pagani. Ideo dico eripe. ¶ iñ tu es

Expanded text:
ubi laborat iste jam a captivitate liberandus, id est ab exterioribus hostibus libera me. Unde alibi: Ab alienis parce servo tuo : Deinde peccatorem subdividit per partes, dicens: Et de manu, id est de potestate contra legtis. Duo enim sunt genera peccatorum: alii legem acceperunt, ut Judaei et Christiani: alii non, ut pagani. Ideo dico, eripe, VERS. 6.--
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ spero in me¬
confundor. ideo
non confundar
si hie de pecra¬
habens fructum in his in quibus erubes
ergo recedendũ est. et ad xp̃m acceden¬
dum. Sequitur. liber me. apericulis.⁊
eripe me. apotestate diaboli. in iusticra. nõ
inea. quã si statuo: iusticie dei non sum
subiettus. set tua .i. que michi est ate. nõ
enim de me glorior. graciam tuã non res¬

Expanded text:
enim spero in meconfundor. Ideo non confundar si hic de pechabens fructum in his in quibus erubescergo recedendum est, et ad Christum accedendum. Libera me a periculis, et eripe me a potestate diaboli, in justitia non mea, quam si statuo, justitiae Dei non sum subjectus , sed tua, id est quae mihi est a te; non enim de me glorior, gratiam tuam non res
Abbreviated transcription (Latin):
et tu qui fuisti metus fugienti adẽ. es
est michi. in locum munitũ. uel refũ¬
gii. ad quem qui reffugit tutus eftu
quia sic in alto est. ut nichil tuneat.
unde subdit. ut saluũ me facias. ma
lio enĩ salunꝰ esse nõ potero. duolꝰ me¬

Expanded text:
et tu qui fuisti metus fugienti Adae, jam esto mihi in locum munitum, vel refugii, ad quem qui refugit tutus est, quia sic in alto est, ut nihil timeat. Unde subdit, ut salvum me facias; in alio enim salvus esse non potero, VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
enu non attingit ad illũ.
ua me. hec confessio humilitatis ẽ
qui enm hoc dicit: confitetur. quia ia¬
cet uelud eger. prostratus medico stanti
et salua me. ab egritudine que utus ẽ.
Unde alibi. ab occultis meis mũda me:¬

Expanded text:
enim non attingit ad illum. Haec confessio humilitatis est. Qui enim hoc dicit, confitetur quia jacet veluti aeger prostratus medico stanti; et salva me ab aegritudine quae intus est. Unde alibi: Ab occultis meis munda me
Abbreviated transcription (French):
pͣgatoriũ mecticinale  pͣgacõnis. delectacõibꝰ m̃is. ne qͥd
mali deleccet me. ⁊ cogitõnib. ne qͥd mali cogitem

Expanded text:
purgatorium medicinale tribulationis delectationibus meis, ne quid mali delectet me; et cogitationibus, ne quid mali cogitem.
Abbreviated transcription (Latin):
debent. nisi patres aliquid contra deum
uisserĩt. Unde et deus benedixit eis prop¬
ter obedienciã. eosq per yemnã obicit fieq¬
uẽter filiis ismel. qui nolunt obedire do
patri spũali. siẽ illi patri carnali. Y nde
suadet yeremias filiis ifrael ait parent se
captiuitati. nec resistañt uoluntati duii¬
ne. Inde gͦ uidet᷑ sup̃tus titulus huius
qui primi captiui ducti fũt. non quia fi
oppositi fũt filiis isiriel capturãdis. pecrato
in obediencie. ẜ ilii namq israel captiua¬
ti sũt. pͥmi. et secudĩ. et tercii. set non
de his sonat ꝑfalmus. pocius de nobis
qui captiuamur in lege peccati. que est
in membris. Unde magis comẽdat᷑ gra¬
cia liberttoris. qui sumus filii yonadab.
.i.spontanei. Iod anab enr̃ interpretatur
spontaneus domnii .i. qui ex uoluntate ser¬
uit. filii gͦ ionadab. sũt filii obediencie.
.s. qui ex dileocione seruiũt. et ip̃i captiui

Expanded text:
debent, nisi patres aliquid contra Deum debent, nisi patres aliquid contra Deum jusserint. Unde et Deus benedixit eis propter obedientiam, eosque per Jeremiam. Objicit filiis Israel, qui nolunt obedire Deo Patri spirituali, sicut illi patri carnali. Unde suadet Jeremias filiis Israel ut parent se captivitati, nec resistant voluntati Dei. Inde ergo videtur sumptus titulus hujus qui primi captivi ducti sunt, non quia fiandis peccato inobedientiae. Filii namque, Israel, captivati sunt primi et secundi, et tertii, sed non de his sonat psalmus: potius de nobis qui captivamur in legem peccati, quae est in membris . Unde magis commendatur gratia liberatoris, qui sumus filii Jonadab, id est spontanei. Jonadab enim interpretatur spontaneus Domini, id est qui ex voluntate servit. Filii ergo Jonadab sunt filii obedientiae, scilicet qui ex dilectione se
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo adiuiua. quia adiutor meus es tu.⁊
liberator m̃s. de tot nexibus curarum.
et ne cedam. tu. nõ alia nuchi spes est.
et ideo: domimne ne moreris. Tardum ei
eum uenire aute ꝙͣ statuit. Set pacienciã
querit. et est sꝰ. domine ne moreris .i. ne
fit per pacienciã. qua qui caret. tardum
ei indetur. et defloctitur ab eo. sic̃ ⁊ uror
nte domine speraui. Titulus captiuor
psalmus filioꝵ dd̾ uonadab. et priorum
captiuorũ. ł salmus iste de comẽdacõne
gracie est. que fere singulis fillabis hie cõ¬
mendatur. Si ucquid enĩ boni sumus. nu¬
sericordia dei sumus. quicqͥd ex nobis. ma¬
li sumus. ut tota spes nr̃a in deo sit. nõ
in nostris uiribus. ꝙr atitẽ flliorũ yona
yonadap comẽdatur ab yeremia. qui filuiᷤ
precepit.ne biberent uinũ. neq in domi¬
bus. Set intabernaculis habitarẽt. cui il¬
l obedierunt. quasi hoc deus p̃ciperet. Li¬
oet enĩ hoc deus nõ preciperet. precepat
tñ ut filiĩ obedirent parentibus. qd et

Expanded text:
Ideo adjuva, quia adjutor meus es tu, et liberator meus, de tot nexibus curarum. Et ne cedam, tu, non alia mihi spes est. Et ideo, Domine, ne moreris. Tardum ei eum venire antequam statuit, sed patientiam quaerit. Et est, Domine ne moreris, id efit per patientiam, qua qui caret, tardum ei videtur, et deflectitur ab eo, sicut et uxote, Domine, speravi. Titulus: Psalmus David filiorum Jonadab, et priorum captivorum. Aug. Psalmus iste de commendatione gratiae est quae fere singulis syllabis hic commendatur. Quidquid enim boni sumus, misericordia Dei sumus. Quidquid ex nobis mali sumus, ut tota spes nostra in Deo sit, non in nostris viribus. Quod autem filiorum Jonaonadab commendatur a Jeremia, qui filiis praecepit ne biberent vinum, nec in domibus, sed in tabernaculis habitarent , cui illi obedierunt, quasi hoc Deus praeciperet. Licet enim Deus hoc non praeciperet, praeceperat tamen ut filii obedirent parentibus; quod et
Abbreviated transcription (Latin):
dus de celo celestis. a quo liberamur. et est
sensus tituli. ł salmus iste dd̾ prophete est.
filiorũ ponadab priorimiq captuorũ .i.
filiis spontaneis .i. obediencie. cantatur ps¬
almus iste. et his qui primi ciptiu sunt.
mũ. primi captuii. quia prius est qd̾ ani¬
male est. propter secundũ hõmem scd̾i
redẽpti. his cantatur psalmus. ut discãt
per graciã reuerti. qui ex se mali sunt
om̃s mobedientes. monemur enĩ intitulo
deuocionẽ habere filiorũ ionadab. nõ con¬
tumaciam iuideorum. qui captiui eẽ me¬
ruerunt. quia freq̃nter moniti. noluer¬
ut̃ corrigi. y storra ent̃ sie habet in li¬
bro regum. Igitur uidei pro lege dei¬

Expanded text:
dus de coelo coelestis, a quo liberamur. Et est sensus tituli: Psalmus iste, David prophetae est filiorum Jonadab, et priorum captivorum, id est filii spontanei, id est obedientiae. Cantatur psalmus iste et his qui primi captivi ductimum primi captivi, quia prius est quod animale est, propter secundum hominem, secundi redempti. His cantatur psalmus, ut discant per gratiam reverti, qui ex se mali sunt.omnes inobedientes. Monemur enim in titulo devotionem habere filiorum Jonadab, non contumaciam Judaeorum, qui captivi esse meruerunt, quia frequenter moniti noluerunt corrigi. Historia enim sic habet in libro regum . Igitur Judaei, pro lege Dom
Abbreviated transcription (Latin):
iustus. sum egenus uł mẽdicus .i. petẽs
quia adhuc lex membroꝵ. repugnat le¬
gi mentis mee. et᷑ ẽsurio iusticiam. ille
ũo diues. nullius egens. lumẽ mneum.
uł ita continua. ipsi de deo illud dicat᷑.
set de se ita senciãt. Ut aicant. Ẽgo suo
egenus. ⁊ c̃. Uł ita assuunt iste sibi uer¬
ba dei. ꝙ in precedenti psalmo de se E
eadem dixit. q. d. Illi qui querũt animã
meã sũt diuites. S ego sum egenus
.i. petetẽs. ⁊ pauper sum .i. insufficiens
michi. quia et mũdanas copias nõ ha¬
in mundi tribulacõne. Ecce unde cepit.
uł deus adunia me. alia littera. et est o¬

Expanded text:
ustus, sum egenus vel mendicus, id est petens, quia adhuc lex membrorum repugnat legi mentis meae , et esurio justitiam ; ille vero dives, nullius eges lumen meum. Vel ita continua: Ipsi de Deo illud dicant, sed de se ita sentiant, ut dicat: Ego sum egenus, etc. Vel ita: Assumit iste sibi verba Dei, qui in praecedenti psalmo de se haec eadem dixit. Quod illi qui quaerunt animam meam sunt divites, sed ego sum egenus, id est petens, et pauper sum, id est insufficiens mihi, quia et mundanas copias non haa me in mundi tribulationem. Ecce unde coepit. Vel, Deus adjuvat me, alia littera. Et VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
et tercie captiuitati. set ut corrigerẽ¬
tur aute ꝙͣ printa ueniret: per ꝓphe¬
tam prenunciata est. Illi uero consueta
nequicia. in obstinacione permanserũt.
filii ergo yonadab loco omniũ obediẽ¬
cium. priores captiui. loco omniũ con¬
tumaciũ poniuitur. et est gensꝰ. psal¬

Expanded text:
et tertiae; sed ut corrigerentur, antequam prima veniret, per prophetam praenuntiata est: illi vero consueta nequitia in obstinatione permanserunt, filii ergo Jonadab loco omnium obedientium, priores captivi loco omnium contumacium ponuntur. Et est sensus
Abbreviated transcription (Latin):
que est intencio psalini. Modus. triperti¬
tus est psalmus. primo petit ab ominbꝰ
malis liberari. et laude repleri. Secũdo
agit de gracia tempore senectutis. et se

Expanded text:
quae est intentio psalmi. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo petit ab omnibus malis liberari, et laude repleri. Secundo agit de gratia tempore senectutis et seni
Abbreviated transcription (Latin):
et priorũ captiuorũ .i. mobediencium.
quibus cantatur ut ꝑerseuerent. desis¬
tant. uł priores captiui funt in hoe mũ¬
do. unde euadi potest. secũdi captiui. ĩ
inferno. unde euadi nõ potest. et est sen¬
sus. P salmus iste dd̃. est filiorũ ponadib.
i. ebediencie. et priorũ captiuorũ .i. eorũ
qui prima captiuitate tenentur. que est
in hoc mundo. Uł priorũ captiuorũ .i.
eorũ qui ante erant capti uicus. ꝙͣ essẽt̃
totam spem indeo ponẽt. et graciam

Expanded text:
dientium, quibus cantatur, ut desistant. Vel priores captivi, sunt in hoc mundo, unde evadi potest; secundi captivi in inferno, unde non potest. Et est sensus; Psalmus iste David est, filiorum Jonadab, id est obedientiae, et priorum captivorum, id est eorum qui prima captivitate tenentur, quae est in hoc mundo. Vel priorum captivorum, id est eorum qui ante erant capti vitiis quam essenttotam spem in Deo ponens, et gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt michi euge a sont ene¬
latorie. Duo enĩ sunt genera
enini nocet lingua adulatoris. ꝙͣ mamus
⁊ iutuperacio: iguis est. Intrat hunc ig¬
nem: qui tepintatur uituperio. uł laude
exit integer: qui neutro capitur. siẽ pau¬
lus qui repulit dicentes. ego sum pauli.
dicant semꝑ mag¬
lur. non in alio. omues qui qͣrime. sor
homines set te qui prior eos q̃fuusti et
dicant. qui hoc nõ dicit. nõ q̃rit deuo
quid: semꝑ magnificet᷑ dñs. ⁊ oftro mo¬
re dictũ est. ubi quis laudibus creseit.
qd̾ non deus. set nos laudando profici¬
mus. non gͦ in se. set in nobis magurti¬
catur. dicant gͦ semꝑ magnificet᷑ dns
quia peccatorẽ uocat. confitenti dat ue¬
niam. inde facit uste uiuere. tandem
dicant. quia nimꝙͣ debent cessare a lau¬
de eiꝰ qui hoc dicant. qui diligũt salu¬
tare tuũ. quia ab illo salus eis. nõ a se.

Expanded text:
dicunt mihi: Euge euge Calatorie. Duo enim sunt genera enim nocet lingua adulatoris, quam manus et adulatio ignis est. Intrat hunc ignem, qui tentatur vituperio vel laude; exit integer, qui neutro capitur. Sicut Paulus, qui repulit dicentes: Ego sum Pauli dicant semlux, non in alio, omnes qui quaerunt, non homines, sed te, qui prior eos quaesisti; et dicant, qui hoc non dicit, non quaerit Deum. Quid? semper magnificetur Dominus. Nostro more dictum est, ubi quis laudibus crescit, quod non Deus, sed nos laudando proficimus. Non ergo in se, sed in nobis magnificatur. Dicant ergo: Semper magnificetur Dominus, quia peccatorem vocat, confitenti dat veniam, inde facit juste vivere, tandem dicant quia nunquam debent cessare a laude ejus, qui hoc dicant, qui diligunt salutare tuum, quia ab illo salus eis, non a se.
Abbreviated transcription (Latin):
precedant set
sequantur. nõ¬
torum. et erubescant. qͥ
mala. Nota quia diuersa sunt tempora
in eccłia. primo fuit impetuis persequẽ¬
cium. unde supra dixit. qui querũt ani¬
mã meam. modo remansit maliuolẽcia
cogitacionũ. unde hic agit. qui uolunt

Expanded text:
praecedant, sed sequantur; notorum. Et erubescant qui tant mihi mala. Nota quia diversa sunt tempora in Ecclesia. Primo fuit impetus persequentium unde supra dixit, qui quaerunt animam meam; modo remansit malevolentia cogitationum. Unde hic ait, qui volunt
Abbreviated transcription (Latin):
meã. ad oppri¬
cidantes. Con¬
egi peruersitate turbari. ante
set post conuertuitur. unde subdit It
reuereantur. Reuereri est tunere. ne pro
lesa iusticia pena sequatur. s equitur.

Expanded text:
meam ad oppricidantes, cone perversitate turbari, anteqsed post convertuntur. Unde subdit, et revereantur: revereri est timere, ne pro laesa justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ reg. Tales digne laudãt. qͥbꝰ ñ obuiat suꝑ¬
bia. ꝑ rosfiͣa eñ suꝑbia ⁊ extic̃ta: exore ĩ fãciuĩ
ꝑfic̃r laus. Indigne ã cãtãt ista. qͥ se magno̾
putãt. qͥ cognoscẽtes dm̃. ñ sic̃ dm̃ głificãt.
aũ gm̃s agũt. Et qr illi soli laudãt digne

Expanded text:
rum. Tales digne laudant, quibus non obviat superbia. Prostrata enim superbia et exstincta, ex ore infantium perficitur laus. Indigne autem cantant ista, qui se magnos putant, qui cognoscentes Deum non sicut Deum glorificant, aut gratias agunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nes hinc. iam it᷑ i celũ ĩ. celestes angłos alloqͥt᷑ qͥ so¬
lebant ab hõib adorari. ⁊ ecclamat it᷑m ꝓ pħta dicẽs
ꝑmitebãt se boni angłi acdorari illa atdorac̃one q̃ du¬
liã ẽ. ñ latͥia ut sibi pociꝰ ꝗͣ mał angłis: reu̾encia ex¬
ib̾ct᷑ ab hõib. si pꝰ incarnacõnẽ: ex hũilitate ⁊ subiee¬

Expanded text:
nes, hinc jam itur in coelum, id est coelestes angelos alloquitur, qui solebant ab hominibus adorari. Et exclamat iterum Propheta dicens: permittebant se angeli boni adorari illa adoratione quae dulia est, non latria , ut sibi potius quam malis angelis reverentia exhiberetur ab hominibus, sed post incarnationem ex humilitate atque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊̃ rena hĩtacõ uͥ ẽ caro ⁊ sanguis. decesioꝑsue¬
cessio. mutabilitas. ⁊ mortalitas ĩfernꝰ e . eb hac
t̾rena hĩtacõe .i. ab inferno. itur ĩiferiũ ⁊̃feris
Uñ enuit dñs aiãs misso filio. ẽ tenĩ p̃p ista duo
ĩ ferna missꝰ ẽ filiꝰ d̾i undiq liberãs. ao ħ infer¬
nũ missꝰ ẽ nascẽdo. ad ills moriẽdo. uł fortassĩo

Expanded text:
ero habitatio, ubi est caro et sanguis, decessio et successio, mutabilitas et mortalitas. Infernus est ab hac terrena habitatione, id est ab inferno itur in infernum inferius, unde eruit Dominus animas misso Filio. Etenim propter ista duo inferna missus est Filius Dei, undique liberans: ad hoc infernum missus est nascendo, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dros liball. ita franget. ⁊ hũiliabit. ut q̃libet ad¬
ũsa ñ fugiant pati .ꝙ. ẽ dr̃e. dabit sp̃m fortitudins iu¬
ime ĩ libano. uͥ magis st̃ ꝓceres cedixi ħ arbor nͥ succi¬
sa: inuitił ẽ. instia ractice manẽs: ñ facit utiles fructꝰ

Expanded text:
 fient , ita franget et humiliabit ut quaelibet adon refugiant pati. Quod est dicere: Dabit spiritum fortitudinime in Libano, ubi sunt magis procerae cedri. Haec arbor non succisa inutilis est, in sua radice manens non facit utiles fructus
Abbreviated transcription (Latin):
qñ misit saul ⁊ c̃todiũ
domũ eiꝰ ut inc̃fic̾et.
eũ. legr in libro rexũꝙ
saui q̃rens int̾fic̃ẽ dd̾.
misit satellites suos

Expanded text:
 misit Saul et custodivit domum ejus, ut interficeret eum. Legitur in libro Regum quod Saul quaerens interficere David, misit satellites suos,
Abbreviated transcription (Latin):
malicie corm̃ta tͥbuit. de malo ũ ei qd hãt lex ñ r̾eqͥrit.iͣ
gͥ in ectremo iudicio. ⁊ logał eum t̃ueccio ꝑcutit: qͥa abto
qd̾ ꝓfessione tenuit. accacione declinauit᷑. Et iste fũ ructiciĩ
inueccõe ꝑunit᷑. qͥ lege fidei ñ denet᷑. ẜx electoꝵ uͦ ꝑte. alii
uidicant᷑ ⁊ regnãt qͥ uite lacͥmis macłas tergent. qui mala
ocłis uicticis: elemosinat̃ suꝑcdtuceõe cõoꝑiũt qͥb uidex ue¬

Expanded text:
id habeat, lex non requirit. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, quia ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte, alii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergent. Qui mala oculis judicis, eleemosyna
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s qui di¬
habitabũt. in ea. Hũ enĩ sunt semen ser¬
uorum. nõ qui carne filii sũt. quia ⁊ ser¬
ui dilexerunt nomẽ eiꝰ. Q. uicumq gͦ¬
non diligunt nomẽ suum. non se dicãt
semen seruorũ eiꝯ. Et qui diligũt nomẽ

Expanded text:
 omnes qui dihabitabunt in ea. Hi sunt semen serrum, non qui carne filii sunt, quia et servi dilexerunt nomen ejus. Quicunqnon diligunt nomen ejus, non se dicant semen servorum e
Abbreviated transcription (Latin):
maxime in tribulacione aduiua. et ci¬
to. et hoc est. domine ad aduurãdũ me
festina. ita petit. quasi si tardet miseri¬
cordia: crescant tormenta. Nota quia hic
onnus peticio affirmacio est. unde uon
diabolus nititur. ut musce moriẽtes. per

Expanded text:
maxime in tribulatione. Adjuva, et cimaxime in tribulatione. Adjuva, et cito. Et hoc est, Domine, ad adjuvandum me festina. Ita petit quasi si tardet misericordia, crescant tormenta. Et nota quia hinc omnis petitio affirmatio est, unde non diabolus, ut muscae morientes per
Abbreviated transcription (Latin):
pud nr̃m de sua passione egit. ⁊ spem re¬
surreccõns addidit. similiter ⁊ mẽbia eiꝰ
ĩ hoc psalmo. et passiones eiꝰ edicũt. et spẽ
elirancium. set de capite xp̃o presumenciũ.¬
onnus iusti. cui ex caritate. Habundans nii¬
quitas. ⁊ xpistrauorum passio est. ut lot
nullo sustinuit. Set a malis factis eorũ¬
sodomitarum. cui eciã non fuit dictum
ut ibi non habitaret. hanc autẽ perse¬
qucionem inmittit diabolus multifor¬
mis. E st enĩ. leo aperte seuiendo. ⁊ dra¬
eo occulte insidiando. Est ergo persecu¬
cio iustorum. uel a leone in impetu. uel
a dracone ui nisidiis. Unde omes u¬
na uoce clamant. Deus mn aduitoriuo
ut ii deo: non in nobis gloriemur. Mo¬
dus bipertitus est psalmus. P rimo ĩ
persona omnium ustorũ. petit se adu¬
uari. uel saluari. et malos erubescere. Se¬
cundo: monet letari bonos. quos egenoᷤᷤ
deus aduuat. ⁊ liberat. ibi. Exultent
et letentur. In persona ergo omniũ ius¬
in adutorium
pericula. Semꝑ¬
enum egemus¬

Expanded text:
put nostrum de sua passione egit et spem resurrectionis addidit similiter et membra ejus in hoc psalmo et passiones suas edicunt, et spem edicantium: sed de capite Christo praesumentiuomnis justi, cui ex charitate abundans iniquas, etiam Christianorum passio est, ut Lot nullo sustinuit, sed a malis factis eorum, cui etiam non fuit dictum ut ubi non habitaret . Hanc autem persecutionem immittit diabolus multiformis. Est enim leo aperte saeviendo, et draco occulte insidiando. Est ergo persecutio justorum, vel a leone, in impetu; vel a dracone, in insidiis: unde omnes una voce clamant; Deus in adjutorium ut in Deo non in nobis gloriemur. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo in persona omnium justorum petit se adjuvari, et malos erubescere. Secundo monet laetari bonos quos egenos Deus adjuvat et liberat, ibi, exsultent et laetentur. In persona ergo omniin adjutorium pericula. Seenim egemus
Abbreviated transcription (Latin):
Cylicia nãq ẽ regio q̃ a tharso metͦpoli sua: tharsis
a genciũ sig̃cat᷑. q̃ in ĩcertis diuiciar. uelud infla¬
tib uenti ꝯfidit. s iã firma sectes ẽ in syon. nõ in
mari. Ibi .ii. stabiliri debemꝰ ñ p̃stari om̃i uento
doctͥne. Et nota ꝙ ait. ꝯt̾es. ħ .ii. dicit a simili naut᷑¬

Expanded text:
Cilicia namque regio a Tharso metropoli sua Tharsis da gentium signatur, quae in incertis divitiarum, velut in flatibus venti confidit. Sed jam firma sedes est in Sion, non in mari. Ibi enim stabiliri debemus, non perflari omni vento doctrinae . Et nota quod ait conteres; hoc enim dicit a simili naufr
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ⁊ malas. uͭ rebecca geminos gemiinos ⁊̃t̃ se diͤ¬
sidẽtes utõ gestabat. qͦs ẽ partꝰ apparuiss diseᷤ¬
in dolore paries filios. bonos parit: ⁊ malos. uñ
uẽtris. is yacob dilectꝰ mat̾. hoꝵ ẽ m̃ces surgere.
pꝰ sessionẽ. letari pꝰ panẽ dolors. mͦ gͦ dolor ⁊ ge¬
mitꝰ ẽ eis. s ĩ resuriõe ħelitas. tẽ apparebit Par

Expanded text:
nos et malos, ut Rebecca geminos inter se dissidentes utero gestabat, quos, partus cum apparuisset, discrIn dolore paries filios , bonos parit et malos. Unde ventris, ut Jacob dilectus matri, horum est merces, surgere post sessionem; laetari post panem doloris. Modo ergo dolor et gemitus est eis; sed in resurrectione haereditas tunc a
Abbreviated transcription (Latin):
tes ua ꝯsisterere. s nus. uondere atͥq
mẽsura. Neq enĩ creat᷑a legemn tͥbu¬
it s accepit. ⁊ s̾uat acceptam. ⁊on gͥ
ꝙ inmedio sit t̾ra. qͣi equa larius¬
pendit᷑. s qr maiestas dei uoluntatũ
lue eam lege ꝯstringit. ut supͣ insta¬
bile atq mane̾stabilis ꝑseueret sic̃¬

Expanded text:
 pondere atque mensura? neque enim creatura legem tribuit, sed accipit aut seruat acceptam. non ergo quod in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, sed quia maiestas dei uoluntatis suae eam lege constringit, ut supra instabile atque inane stabilis perseueret, sic
Abbreviated transcription (Latin):
texuerut cũ alii ⁊põitum celũ ex .iiii.
elemñtis accerãt. alii quintã qͣndam na¬
turam noni corporis ad ꝯstitutonem
eius inducam. atq effinga̾t etheum
tra qd hi elem̾ta suũ q̃nda hãnt cͣsũ
atq usum ⁊ motum nature ut gra¬
uiora tem̃ga̾t ⁊ inꝓtundũ ferantur
uacua ⁊ leuia in suꝑiora sesubrigãt
circuitu ista ⁊ functi ⁊ ium sui cursꝰ
amitt̾e. o. m̃ sperã in orbem suũ uol¬
uitur. suꝑiora inferiorib. suꝑiorib
i naturam motus mutat i sũt hoꝵ
ncc̃ario ferũt mutati solere quanti¬
tates substanciaꝵ suaꝵ. Quid gͥ diffẽ¬
dimus etheum corpus ẽe ne uideat᷑
coruptonem obnoxiũ. qr .n. ꝯpõitum

Expanded text:
tis cum alii conpositum caelum ex quattuor elementis adserant. alii quintam quandam naturam noui corporis ad constitutionem eius inducant atque adfingant aetherium di elementa suum quendam habeant cursum atque usum et motum naturae, ut grauiora demergant et in pronum ferantur, uacua et leuia in superiora se subrigant circuitu ista confundi et uim sui cursus amittere, quoniam sphaera in orbem suum uoluitur et superiora inferioribus, superioribus tem secundum naturam motus mutati sunt, horum necessario ferantferunt mutari solere qualitates substantiarum suarum. quid igitur defendimus aetherium corpus esse, ne uideatur corruptioni obnoxium? quod enim conpositum
Abbreviated transcription (Latin):
est nc̃cius t̾renis gͣuatur. Qñ ad infe¬
riora decursus expetitur igneus uigor
ille molent᷑ atcͣhitur. st .n. ꝯtͣ nature
sue usum deorsum cogitur. omne
ex quib uidet᷑ ce ꝯpositam in luam
qmͣ regionem suigulis recurrentib
hetice potuit obiuare sĩne qmͣ diui¬

Expanded text:
est necessarius, terrenis grauatur, quando ad inferiora decursus expetitur, igneus uigor ille uiolenter adtrahitur; etenim contra naturae suae usum deorsum cogitur. omne ex quibus videtur esse compositum, in suam quamque regionem singulis recurrentibusropheticae potuit obviare sententiae, quam divi
Abbreviated transcription (Latin):
tis suis nixa subsistit. nec fulcris suis
stabilis ꝑ seueret. s dñs statuit eam ⁊
firmañito uoluntatis iuc ꝯtinet. Quia
possideat luam. eo ꝙ nc̃ce sit eam mane¬
diuini ⁊ oꝑatoris et̾n excellentiam.i
Quis .n. artificum ñ ab iuo accepit: aũ
quis dedit mulierib texture sap̃iam
aut uarietatis disciplinam: Ego tũ qͥ
ꝓ fundũ maiestatis eius ⁊ artis excellẽ¬
melibram̃tis commito atq mensu¬
ris set omnia repõita mens existimo
porestate ⁊ uoluntas us fundam̃tu

Expanded text:
tis suis nixa subsistit, nec fulcris suis tis suis nixa subsistit, nec fulcris suis stabilis perseverat: sed Dominus statuit eam, et firmamento voluntatis suae continet; quia possideat suam, eo quod necesse sit eam manedivini et operatoris aeterni excellentiam; quis enim artificum non ab illo accepit? aut quis dedit mulieribus texturae sapientiam, aut varietatis disciplinam? Ego tamen, qui profundum majestatis ejus, et artis excellenme libramentis committo atque mensuris: sed omnia reposita in ejus existimo voluntate, quod voluntas ejus fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃iam. s ꝯgnit̃oni eius tanꝙͣ dim̾¬
ia subiaceãt. Nec .ni. cũ iegimus. Ego
ꝯfirmaui columpnaᷤ eius. ñ uere co¬
lumpnis eam sub nixã possimus
estimare.S ea uirtute q̃ suffulceat
Substantiam atq lustineat. Deniqi
collige qm̃ scͥptum est qui alpicit
t̾ram ⁊ facit eam tremere. ⁊ alibi. ad¬
huc ego semel. ꝯcucio t̾ram. Non ergo¬
t̾ra libra m̃tis suis im mobił manet
hfrequent᷑ dei nutu ⁊ arbitrio com¬
inoueatur sicut ⁊ iob dicit qr dñs ꝙ¬
mouet eam a fundam̃tis: colũpne
eius exagitant᷑ ⁊ alibi. Nuda inferna
inꝯspectu eius ⁊ ñ est morti in uolucrũ
extendes boream ꝓ nichilo suipendes t̾¬
ram in nichilũ. alsgans aqm in nubib
suis colũnne celi euolauerut expaue¬
rũtq abincrepatõne eius. iurtute mi¬
tigauit mare. disciplina strauit cetũ:
claustra aũt celi timet cum. uoluntate
gͥ dei unmobilis manet. ⁊ stat inscłm¬
tate mouet᷑.⁊ mutat. Non gͦ fundam̃¬

Expanded text:
iam, sed cognitioni eius tanquam dimensa subiaceant. neque enim cum legimus: ego confirmaui columnas eius, uere columnis eam subnixam possumus aestimare, sed ea uirtute, quae subfulciat substantiam terrae atque sustineat. deniquecollige, quoniam scriptum est: qui aspicit terram et facit eam tremere et alibi: adhuc ego semel concutio terram. non ergo libramentis suis inmobilis manet, sed frequenter dei nutu et arbitrio commouetur, sicut et Iob dicit quia dominus commouet eam a fundamentis, columnae autem eius exagitantur et alibi: nuda inferna in conspectu eius, et non est morti inuolucrum. extendens boream pro nihilo, suspendens terram in nihilo, alligans aquam in nubibus suis. columnae caeli euolauerunt et expauerunt ab increpatione eius. uirtute mitigauit mare, disciplina strauit cetum, claustra autem caeli timent eum. uoluntate igitur dei inmobilis manet et stat intate Dei movetur, et nutat. Non ergo fundamen
Abbreviated transcription (Latin):
dicata substantie. ⁊ primo genite cͤ¬
ature pͥulegio pocior estimetus. Ita
itios sius relinqͥmus ꝯtentonib qͥ
mutuis disputatonib se reffellunt
Nob aut̃ẽ satis est ad salut̾e ñ dispu¬
nec argumentatonis astucia s fides
m̃tis⁊ seruiamus creatori. potius ꝙͣ

Expanded text:
tantiae, ut primogenitae creaturae privilegio potior aestimetur. Itaque illos suis relinquamus contentionibus, qui mutuis disputationibus se refellunt. Nobis autem satis est ad salutem, non dispunec argumentationis astutia, sed fides mentis, ut serviamus creatori potius
Abbreviated transcription (Latin):
Nich̾ gͥ agut qui pp̃ celi asserendam
ppetuitatẽ quintũ corp̃ etħeum in¬
trocendum putarũt cum eque u¬
derant dissimilem cet̾is ad iuĩctam
menbri unius portionẽ labem cor
ri loco nomĩauit. ⁊ pꝰ ea celũ credidit o
ẽẽ d̾m declarandũ. Qñ .n. dixit ⁊ fc̃a
sũt nich̾ int̾est ꝙ prius expͥmas. cũ¬

Expanded text:
qui propter caeli adserendam perpetuitatem quintum corpus aetherium introducendum putarunt, cum aeque uideant dissimilem ceteris adiunctam membri unius portionem labem corpri loco nominauit et postea caelum, credidit opus esse domini declarandum. quando enim dixit et facta sunt, nihil interest
Abbreviated transcription (Latin):
re nicħ ꝓderit ad spem futuri
ocum sat᷑is sit ad sc̃iam ꝙ script᷑¬
minus suspendit t̾ram in nichilo.
Quid nob discutt̾e. utrũ maere
pendeat. an suꝑ aqͣm ut inde nasca¬
tur ꝯtrousa quomͦ acaris natura
tenuis ⁊ mollior molem possit iust̾e¬
tare t̾renam. aũ quo mͦ si suꝑ aqͣs
aud quo mͦ ei maris unda n cedat
⁊ inlat̾a eius sese loco suo mota defũ¬
dat: Multi ⁊̃ in medio aeris c̾tam
ẽe dixerũt ⁊ mole sua in mobilemi
onanere cr eqͣli situ hinc atq inde
ex omni ꝑte ꝓpendeat. De quo satis
putamus dc̃m a dño ad iob seruum
suum qñ locutus ꝑ nubem ait. ubi
eras cũ fũdarem t̾ram: Indica michi
Si hes scĩam. Quis posuit m̃suram
eius si nosti. aut quis est qui suꝑ in¬
duxit mensuras suꝑ eam. aut sr̃ qͥt
circusli eius sũt ꝯfixi: eet infͣ. sonclu¬
si mare portis ⁊ dixi. unte huc uenies

Expanded text:
re nihil prodest ad spem futuri, cum satis sit ad scientiam, quod Scriptuquia suspendit terram in nihilo . Quid nobis discutere, utrum in aere pendeat, an super aquam, ut inde nascatur controversia, quomodo aeris natura tenuis et mollior molem possit sustentare terrenam aut quomodo, si super aquas, aut quomodo ei maris unda non cedat et in latera eius sese loco suo mota diffundat? multi etiam in medio aeris terram esse dixerunt et mole sua inmobilem manere, quod aequabili motu hinc atque inde ex omni parte protendat. de quo satis putamus dictum a domino ad Iob seruum suum, quando locutus per nubem ait: ubi eras, cum fundarem terram? indica mihi, si habes scientiam. quis posuit mensuras eius, si nosti? aut quis est qui superinduxit mensuram super eam? aut super quid circuli eius confixi sunt? et infra: conclusi mare portis et dixi: usque huc u
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñcentro quodam t̾ram. s p̃cep¬
ti sui sulpendit firmam̃to. nec eam
incliuari paciat᷑. Non ergo mens ã
centri s iudicii diuini accipe debem
qr ñ artu mensura est. set potestatis.

Expanded text:
qui non centro quodam terram, sed praecepti sui suspenderit firmamento, nec eam inclinari patiatur. Non ergo mensuram centri, sed judicii divini accipere debemus; quia non artis mensura est, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
semus siquid ad edificatonem ec̾ce
ista ꝓfic̾e uid̾emus. s q is occupari ĩ¬
fructuosũ negotiũ est. ad illa ad ma¬
gis intendamus animũ in quib
ysaie spͥturis reperimus quĩ medi¬
ccrib ⁊ usitatis sermonib qualita¬
tem nature celeitis exp̾ssit dicẽs. ꝙ¬

Expanded text:
edificationem Ecclesiae ista proficere videremus. Sed quia his occupari infructuosum negotium est, ad illa magis intendamus animum in quibusEsaiae scriptis reperimus, qui mediocribus et usitatis sermonibus qualitatem natur
Abbreviated transcription (Latin):
habundat ꝙ ip̃e de celi furͣmto locu¬
tus est qr d̾s fecit celum sicut cam̃¬
am ꝙ intra celi hĩtũ uniũsa clau¬
dãtur que uł minorigeruntur et
tris. Ꝙ simiłr significat᷑ cũ legitur.
qr celum dominus extendit. Extn¬

Expanded text:
to locutus est quia fecit deus caelum sicut cameram, quod intra caeli ambitum uniuersa claudantur, quae uel in mari geruntur et terris. quod similiter significatur, cum legitur, quia caelum deus extendit. exten
Abbreviated transcription (Latin):
rantur omnia ista que mundi st̃.
Que in omnib sibi mixta sut. siqͥẽ
⁊ feroo frequent᷑ excutitur. ⁊ in celo
cũ lit ignitus ⁊ micãs fulgentib stel¬
lis polus. aqͣ ẽe pouit intelligi que
ur supͣ celum est. ur de illo in sr̃iori
loco. int̾ram largo trequentit im

Expanded text:
rantur omnia ista quae mundi sunt. quae in omnibus sibi mixta sunt. Siquidet ferro frequenter excutitur; et in coelo, cum sit ignitus et micans fulgentibus stellis polus, aqua esse possit intelligi, quae vel supra coelum est, vel de illo superiore loco in terram largo frequent
Abbreviated transcription (Latin):
humidam qͣlitatem ⁊ aqua frigidã
⁊ igni dalidam ⁊ hoc est p̾cipale ꝓdum
elem̃itis lingulis ꝙ rõne colligimus. Cõ
ut sit t̾ra arida ⁊ fugida. ⁊ aqua fri¬
gida ⁊ humida. aerhumidus ⁊ calidus.
ignis calidus ⁊ siccus. ⁊ sic sibi ꝑ has sĩg¬
ulas qualitates singula miscent᷑ ela
Nam t̾ra cũ sit arida ⁊ frigide quali¬
tatis ꝯ nectit᷑ aque ꝑ ꝯͦnatõnem qͣli¬
est aer. srgo aqua tamqͣm brachiis qͥb¬
dam duob frigoris ⁊ humoris. alt̾o
t̾ram. alt̾o aerem uidet᷑ ampletti. fͥ¬
gido t̾ram.aerem humido. aen quo
medius int̾ duo ꝯpugnantia ꝑ nͥm
hoc est int̾ aqͣm ⁊ ignem. utrũce ełm

Expanded text:
umidam qualitatem et aqua frigidam et ignis calidam. et hoc est principale proprium elementis singulis, quod ratione colligimus. conput sit terra arida et frigida, aqua frigida et umida, aer calidus et umidus, ignis calidus et siccus. et sic sibi per has iugales qualitates singula miscentur elementa. nam terra cum sit aridae et frigidae qualitatis, conectitur aquae per cognationem qualiest aer. Ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et humoris, altero terram, altero aerem videtur amplecti, frigido terram, aerem humido. Aer quoque medius inter duo compugnantia per naturam, hoc est, inter aquam et ignem, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ras ncͣco suffulcit humore quib
ꝑuenas qͣsdam occulte sucum q̃ ndã
ht inutilem sũ ministͣt. sonũ ma¬
re.Tanc hospicium fluiuioꝵ fons
mbrium. delib̾ato aluuioꝵ. in necto
ꝯmeatuũ quo sibi distantes ppͥ. co¬
pulant᷑. quo p̾lioꝵ remouentiu ꝑ¬
icula quo barbaricus furor claudi¬
tur. subsidiũ in necc̃atib refugiũ ĩ
periculis. gr̃a in uoluptatib. salubr¬
tas ualitudinis. seꝑatoꝵ ꝯiũcto. iti¬
ueris ꝯpendium tͣnsfugiũ laboran

Expanded text:
rio suffulcit umore, quibus per uenas quasdam occulte sucum quendam haut inutilem sumministrat, bonum mare, tamquam hospitium fluviorum, fons imbrium, derivatio alluvionum, invectio commeatuum, quo sibi distantes populi copulantur, quo praeliorum removentur pericula, quo barbaricus furor clauditur, subsidium in necessitatibus, refugium in periculis, gratia in voluptatibus, salubritas valetudinis, separatorum conjunctio, itineris compendium, transfugium laboran
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciosa est. ⁊ si caro mortalis: diut̃na
aĩa. Et si tͥ deẽ pcũia: ñ deẽ gr̃a. ⁊ si ñ ẽ
ta donata sũt. patẽt cq̃ diuitib atq
pauꝑib ornam̃ta mundi Nũꝙͣ pt¬
cora pciosimaꝵ domoꝵ aurata loq̃a¬
ria ꝙͣ celi facies stellis insignita fui¬
gñtib. Numquid laciora diuitum
rura qͣm sꝑacia t̾raꝵ. uñ ad eos qͥ domũ
ad domũ ⁊ uillã ad uillã iungũt trm̃

Expanded text:
luci est. etsi caro mortalis, diuturna anima, etsi tibi deest pecunia, non deest gratia, etsi non est ta donata: sunt, patent aeque diuitibus atque pauperibus ornamenta mundi. nuosissimarum domorum aurata laquearia quam caeli facies stellis insignita fulgentibus ? numquid latiora diuitum rura quam spatia terrarum? unde ad eos qui domum ad domum, uillam ad uillam iungunt dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possũ: si int̾iecti ꝑ ietes sint: im¬
pedit᷑. aspectus. impedit᷑ auditꝰ. re.¬
inde corꝰ nr̃m imo in loco heret: au¬
gusto includit᷑ spacio. õs fere laciores.
st̃ homine õs ⁊̃ uelcciores. Nongͦ caro
est. ⁊ diffusis cogitationib atq ꝯsili¬
is. huc atq illuc uagat᷑ q̃ ꝯsiderãdo
spectat oĩa. ⁊ coc mic sumus inytalia
⁊ cogitamꝰ q̃ ad orientales aut ad occi¬
dentales muncli ꝑtes spͥtari iudeãt
⁊c̃ illis u̾sari uidemur qui inꝑside
inaffrica. Si quos ꝯgnitos nobis no¬
uimus ea t̾ra susceꝑit seqͥmur ꝓficis¬
lam̃ absentib. alloquim᷑ seꝑatos.

Expanded text:
non possim? Si interjecti parietes sint, imnon possim? Si interjecti parietes sint, impeditur aspectus, impeditur auditus. Deinde corpus nostrum uno in loco haeret, angusto includitur spatio. Omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam uelociores. non ergo caro est et diffusis cogitationibus atque consiliis huc atque illud uagatur, quae considerando spectat omnia. ecce nunc sumus in Italia et cogitamus quae ad orientales aut ad occidentales partes spectare uideantur et cum illis uersari uidemur qui in Persiin Africa, si quos cognitos nobis ea terra susceperit, sequimur proficislamur absentibus, adloquim
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵ aiqr dñaris aĩantib. ħ est ad ymã¬
ginem dĩ. corpus ã ad sp̃em bestiaꝵ ⁊̃
hac pium diuine imitatonis insig¬
ne ĩ illo cũ feris ac beluis uile ꝯsortiũ
reus ds. Ergo infirmꝰ. ut caro passio¬
nibq subiectus. Et forte capito ⁊ͥ
uideat᷑ ad similicudĩem di q emin.
aut oculi ꝙ. intuent᷑. uł aures qͥa
audiũt si altitudĩem expectes mĩ ꝓceti¬
mulis atq ouib ⁊ lupis celsiores sumꝰ
Et qͣntũ mea ꝑte. cameli nob atq ele¬
ipectare elem̃ta muurdi ꝯgnosc̾e que
nlłs ãnuntict s tuus dep̾hñdat aspͤtꝰ¬
u̾m ħ ip̃m qͣnͣtũ ẽ q uidemus ut eoui
militudĩem dĩ nos ẽẽ dicamꝰ. qui oĩa
uidet. spectat oĩa lacentes dep̾hñdit
affc̃s. scrutat᷑ cordis occulta. ⁊ pudet
hos dr̃e cũ ip̃e me totum uid̾e ñ postũ.
ꝙ a ñ pedes est uid̾o. c a t̾go est uid̾e
ñ possũ. Geruicẽ meã nescio ñ noui
occipicium. renes meos uidere sĩ pos¬

Expanded text:
inaris animantibus, haec est ad imaginem dei, corpus autem ad speciem bestiarum. in hac pium diuinae imitationis insigne, in illo cum feris ac beluis uile consortiureus deus, ergo infirmus ut caro passionibusque subiectus? et forte caput tibi uideatur ad similitudinem dei, quia eminet, aut oculi, quia intuentur, uel aures, quia audiumulis, atque ovibus, et lupis celsiores sumus? Et quantum in ea parte cameli nobis atque elespectare elementa mundi, cognoscere quae nullus annuntiet, sed tuus deprehendat aspum hoc ipsum quantum est quod uidemus, ut eo ad similitudinem dei nos esse dicamus, qui omnia uidet, spectat omnia, latentes deprehendit affectus, scrutatur cordis occulta? non pudet hoc dicere, cum ipse me totum uidere non possim? quod ante pedes est uideo, quod a tergo est uidere non possum. ceruicem meam nescio, non noui occipi
Abbreviated transcription (Latin):
plus aititudinẽ cedri stupemus qmͣ
uitis aut olce breuis fecũditatẽ. ita
titulosa sint. Est .n. tonata pͥrogatĩa
q̃dam singulis creatͣis. ut quib pͥui¬
lefant᷑: murem tunt. leo qͥdem rex fe¬
raꝵ exiguo scorpionis aculco exagitat᷑
t ueneno s̾pentis occibit᷑. xximia leo¬
nis plcͥtudo ꝑcomantet c̾uice thorot
excutit c̃ sublato s̾pens pector actollit
hora. S quis ñ muret᷑ tam breui scorpi¬

Expanded text:
plus altitudinem caedri stupemus quam plus altitudinem caedri stupemus quam uitis aut oleae breuis fecunditatem, ita ticulosa sint. est enim donata praerogatiua quaedam singulis creaturis, ut quibusdam priuilephantus murem timet. Leo quidem rex ferarum exiguo scorpionis aculeo exagitatur, et veneno serpentis occiditur. Eximia leonis pulchritudo comantes cervice toros excutit, vel sublato pectore attollit ora. Sed quis non miret
Abbreviated transcription (Latin):
nuis timent᷑. qñ qͥd̃ dñtibus suis tãꝙͣ
scida sua quicqͥd in uolu̾int frang̃t
rede uero quid conpͥhñs̾int uelud qd̃¬
dam lapsu ruine ingñtis examinet̃.
Inuoli̾ut ꝓmiscida nemora ad suã
escam.⁊ qi quidam aitissimi dracones
serpentinis quos ceꝑint spͥris flagel¬
labant. plin eas in orbem colligunt.
molis bestia subiecta nobis imꝑiis
ẜuit humanis. Et .ni. q̃m de hõis cre¬
atura dc̃uri sumiis ⁊ m̃dationẽ eiꝰ
p̾stituere. ⁊ p̾libare debemus uidebã
nicħ elefantis c̾at᷑ra hr̃e robustiꝰ. nich̃
tam tribili tam ꝓterum. nichħ tam
fere qm leo nos ui tigͥdes st̃. Et ħ ẜuiũt
ua deponũt. obliiusc̾t᷑ ꝙ nata sunt
induunt᷑ q uibent᷑. Quid mlta: Docenͣ
ut ꝑiuili suiunt ut ĩfirmi. u̾b̾ant᷑
ut timidi: corigunt᷑ ut subditi.In
mirabił .N. inexcelsis dñs. mirabilis
⁊̃ in minimis. Sic̃ .n. ñ minus plana
cãpoꝵ ꝙͣ moncium alta miramͣ nͤ

Expanded text:
mis timentur, quandoquidem dentibus suis tamquam mis timentur, quandoquidem dentibus suis tamquam scide sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, molis bestia subiecta nobis imperiis seruit humanis. Etenim quoniam de hominis creatura dicturi sumus, commendationem eius praestruere et praelibare debemus. uidebatur nihil helefantis creatura habere robustius, nihil tam terribile uel procerum, nihil tam ferum quam lene deponunt. obliuiscuntur quod nata sunt, induunt quod iubentur. quid multa? docentur ut paruoli, seruiunt ut infirmi, uerberantur ut timidi, corriguntur ut subditi, in— mirabilis enim in excelsis dominus -, mirabilis etiam in minimis. sicut enim non minus plana camporum quam montium alta miramur possunt
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sant᷑ inp̾liis. ⁊ ut colles aito eminẽt.
u̾tict ⁊ mugitꝰ fragore omium ꝑtͣ¬
bant ꝯfidenciam. Quid hiis faciat
pedes ꝙͣ uis lactis ualidꝰ ⁊ inanu ꝓmp¬
tus cum sͥ ineptus armatoꝵ. pp̃. gra¬
dientium ut murꝰ occrat. Quid faci¬
at eques cũ equus eꝰ p̾t̾refc̃s tante bes¬
tie imiuauitate diffugiat. Quio fati¬
at sagritariꝰ cũ desuꝑ fc̃rata uiroꝵ
coꝑa iaculi ittũ sñtire ñ possĩt. restia
qͦ ne nuda facile penetͣbilis ferrosit¬
⁊ munita loricis obiuas sñ sui ꝑiculo
acies cecet ⁊ ꝯterat t̾mas. Itaq ut im¬
menta cdificia: ita elefanti fũdam̃tis
ualidiorib sustinent᷑. aliquin ꝓuis
fulti pedib intͣ breuẽ laberent᷑ etatẽ.
annis uitam ꝓãuc̾e. q oĩa sͥ ad mag¬
ti ñ ut nob. s ꝯpacti artui st̃: quo
sint᷑ ꝯbustiores. omͣ cito hominib
facilius ꝙͣ ꝯcreta atq solidata. aut do¬
loris sensũ aut casũ offensionis ad¬
mittũt. Et quid miraris si uestiti ar¬

Expanded text:
santur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem. annis uitam producere, quia omnia sibi ad magtincti ut nobis, sed conpacti artus sunt, quo sint robustiores. quam cito hominibus, facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis admittunt. et quid miraris, si uestiti ar
Abbreviated transcription (Latin):
ns añiaꝵ medicꝰ s̃mo diuinꝰ asꝑgat
tͥ oracula dñi. tamqͣ medicam̃ta sa¬
lubrio. accende tͥ. ne fiat u̾bũ abscon¬
ditum in corde tuo iniqũ. Serꝑit.n.
tͥ ne obliuiscaris dm qui fecit te : ⁊¬
ne nom̃ eius inuanũ accipiamus.
attende tͥ lex dicit. ne c̃ manducaiis
⁊ saciatꝰ fu̾is ⁊ domos ed ificau̾us: ⁊ hĩta¬
re ceꝑis: ⁊ pectorib tuis repletus fu̾is.
sicut umbra p̾teunt: Non ne domꝰ
minum ⁊ uide qͥd ex te nͥ sinis ⁊ ossa
iuxuria. Quẽ audisti pauꝑem crudi¬
tate defunctũ: ꝓdest illi mnopia tua.
iustũ d̾elictũ. ⁊ semẽ eius q̃ rẽs panẽ.¬

Expanded text:
edicus sermo divinus, aspergat tibi oracula Domini tamquam medicamenta salubria. Attende tibi, ne fiat verbum absconditum in corde tuo iniquum: serpit entibi; ne obliviscaris Deum qui fecit te, ne nomen eius in uanum accipias.. Adtende tibi, lex dicit, ne cum manducaueris et satiatus fueris et domus aedificaueris et habitare coeperis et pecoribus tuis repletus fueris sicut umbra praetereunt? nonne domus minum et uide quid ex te nisi cinis et ossa luxurie. quem audisti pauperem cruditate defunctum ? prodest illi inopia sua; us uox derelictum et seme
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessuctatis aut egͥtudinis inoqlitate
marcesẽt. huc attende. Dicit moyses
In q̃ tu totꝰ es in hac tui melior porcio
sũ m̃tis uigore: Garo hodie sumit᷑. c̃s
deponit᷑. Garo temꝑalis. aĩa diut᷑na.
caro amictꝰ est aĩe q̃ se induit quodam
ans uet̾em hominẽ cũ actib eius. no¬
uum induas qui si incorꝑis qͣlitatem

Expanded text:
processu aetatis, aut aegritudinis inaequalitate marcescunt. Huic attende, dicit Moyses, in qua tu totus es, in qua melior tui portio aculo, mentis vigore? Caro hodie sumitur, cras deponitur. Caro temporalis, anima diuturna. Caro amictus est animae, quae se induit quodam ans veterem hominem cum actibus ejus, novum induas, qui non in corporis qualitate,
Abbreviated transcription (Latin):
noce ñ posse. tua gͥ cui mag̃ inc̾dulitat
cho ꝙͣ uenena metuenda spñtium st̃.
Time gͥ illa ut saltẽ dũ formidant᷑ ad
fidẽ ꝓuocare te possũt. ꝙ si dm̃ ñ tumes
uł ult̾cia ꝑfidie uenena formida. Nc
qm̃i ⁊ elefantos uides tͥ lubditos ⁊leones
ẽẽ subiectos. ꝯgnosce te ip̃m o h̃o. Ꝙ ñ¬
ut ferũt appollins pecii. s salomonis
scĩ est qͥ ait. Nisi scias te formosa in mu-
dit ait lex. ⁊ ppħa ait. Nisi scias te. cui
ħ dicit: formota inqͥt ĩ młrib. Que est
plcͣ in muliersb. nisi aĩa q̃ in utro sexu
p̃stantiã possidet pulcritudinis: Et

Expanded text:
nocere non possint. tua igitur tibi magis incredulitas, o homo, quam uenena metuenda serpentium sunt. time igitur illa, ut saltem dum formidantur illa ad fidem prouocare te possint. quod si deum non times, uel ultricia perfidiae uenena formides. nunc quoniam et helefantos uides tibi subditos et leones esse subiectos, cognosce te maritus o homo, ut ferunt, Apollinis Pythii, sed Salomonis sancti est, qui ait: Nisi scias te formosa in mulii , ait lex. Et Propheta ait: Nisi scias te. Cui hoc dicit? Formosa, inquit, in mulieribus. Quae est pulchra in mulieribus, nisi anima, quae in utroque sexu praestantiam possidet pulc
Abbreviated transcription (Latin):
tñtari q̃ant fulcͣ subst̾nit: hinc ueĩt
usus ꝑicl̃i. Namq arbori innixi: aut
costas fricat. aut sompno sese relaxãt
q̃ nͣ numꝙͣ uicta atq ĩflexa tanto corꝑe
frãgit᷑. aq ille qͥ se se ineadem refund̾at
cornit. nec erig̾e. n elleuare se p̃t: ibiq
iacẽs interit. aut gemitu suo ꝓditus
st̾nit᷑. dũ uent̾ ceteraq iuxta mollicora
ad uulnꝰ pateat̃. Nam dorsũ eꝰ cet̾aq ex¬
t̾ior nulla facile solẽt tela penet᷑re. st̃¬
aut̃ qͥ pp̃ ebur has illit ĩsidias ꝑant ut
arbores easq qͥb se applicare ꝯsueu̾int
to. pondus m̃broꝵ eꝰ lustin̾e ñ postint.
ruinãq eiꝰ arcessat. s siqͥs ista rep̾hũ¬
dit: rep̾hñdat ⁊̃ aititudines edificioꝵ

Expanded text:
ntari queant fulcra substernit, hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae nonnumquam uicta atque inflexa tanto corpore frangitur atque ille qui sese in eandem refuderat corruit nec erigere atque eleuare se potest ibique iacens interit aut gemitu suo proditus sternitur, dum uentre ceterisque iuxta mollioribus ad uulnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriorautem qui propter ebur has illis insidias parent; ut arbores eas quibus se applicare consueverito, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat. 33. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat eti