comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pente metuere debebis: s infidelitate ꝓpria
ꝑ quã tute ipse ꝑditioni obnerium ꝓte cisti
s ũ sermone humans natiuitatis debito fla
sitandes eo q uem̃ qualia sint deoceamus. ndosnt
ĩn ipsos egdioremꝰ. Hecessariũ ÷ g̾ nubẽ ills ques
minũ sensus galigat eripere. nã re uera orum
cuusar difficilumõẽ. se ipsũ cognoscere. Ñ enis
lus otulus ea que extrinsecus habent᷑ inspiciens
seipsum ñ ualet intueri. s & mens ipsa satisa¬
fure alieua delicta contemplans. tardior ⁊ eigi
piegiior ad exammanda que sunt sua & ñtã ex
elem̃toꝵ cspositionẽ reputare possumꝰ conditorẽ
aua a ex niã ipsoꝵ formatione si tam̃ sequisq ue¬
lit prudent᷑ inspicere. sic̃ dicit ꝓpħa. Mirificata
moticio tua exme. It dũ me ip̃m intueor ineffa¬
bilis tue sapientie diseo uirtutem. Et dix as. faci¬
ani lominẽ. Ubi sunt nc̃ iudei qui in sequenti¬

Expanded text:
pentem metuere debebis, sed infidelitatem propriam, pentem metuere debebis, sed infidelitatem propriam, per quam tu te ipse perditioni obnoxium perfecisti. Sed jam sentio me humanae nativitatis debito flagsitantes, eo quod nostra quidem qualia sint doceamus, nosmet vero ipsos ignoremus. Necessarium est ergo, nubem illam quae hominum sensus caligat eripere: nam revera omnium causarum difficillimum est se ipsum cognoscere. Non enim solus oculus ea quae extrinsecus habentur inspiciens, seipsum non valet intueri: sed etiam mens ipsa satis acute aliena delicta contemplans, tardior est ergpigrior ad examinanda quae sunt: et non tam ex elementorum compositione reputare possumus Conditorem, quam etiam ex nostra ipsorum formatione: si tamen se quisque velit prudenter inspicere, sicut dicit propheta: Mirificata est notio tua ex me ; id est, dum me ipsum intueor, ineffabilis tuae sapientiae disco virtutem. Et dixit Deus, faciamus hominem. Ubi sunt nunc Judaei, qui in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
satis admuor magnoꝵ uertices montiũ. qr c̃ ꝓxi¬
mis nubib habeant᷑: assiduis flatib gͣuissimas
ꝑfert tempestates. ł econtra speluncarũ cauatiões
qr ñ solũ uentoꝵ fremitꝰ euitare solent qͥbꝰ arlua
sic & in animaliũ forma ñ tm̃ uastitudinẽ ele¬
pbanti stupeo. qͣntũ murẽ qͥ formidolosus ele¬
phanto ẽ. uł aculeũ subtilissimũ scorpii. quẽ
tanꝙͣ fistulam qͦͣndam sapientia ꝑforauit arti¬
sicis ut ꝑ eã uirꝰ ase uulneratis iniceret. S nuil¬
lus obhoc reprehendat conditorẽ: qd uite nie
bestias uenenosas adhibuit. Ita enĩ qͥs &l p̾cep¬
torẽ insimulabit infantum: qui officia eos
disciplinȩ custodire comꝑellens lascuuas. &
xias indicare. Si enĩ confidis in dnm̃m. sue
geret. morsu uꝑs squciatus. nebĩ lesionis
Accepit. obhoe .s. qd fidei plenus iur ille scissi¬
mꝰ habebat᷑. sin aut̃ fueris infidelis ñ ta ser¬

Expanded text:
satis admiror magnorum vertices montium quia, cum proxisatis admiror magnorum vertices montium quia, cum proximi nubibus habeantur, assiduis flatibus gravissimas perferunt tempestates, vel e contra speluncarum cavationes, quia non solum ventorum fremitus evitare solent, quibus ardua sic et in animalium forma, non tantam vastitudinem elephanti stupeo, quantum murem, qui formidolosus elephanto est, vel aculeum subtilissimum scorpii, quem tanquam fistulam quamdam sapientia perforavit artificis, ut per eam virus a se vulneratis injiceret. Sed nullus ob hoc reprehendat Conditorem: quod vitae nostrae bestias venenosas adhibuit. Ita enim quis et praeceptorem insimulabit infantum, qui officia eos disciplinae custodire compellens, lascivias exias indicare. Si enim confidis in Dominum, sugeret morsu viperae sauciatus, nihil laesionis accepit: ob hoc scilicet, quod fidei plenus vir ille sanctissimus habebatur. Sin autem fueris infidelis, non tam ser
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote ñ sufficientiũ molẽ tantã subleuare ea
sungeret. Itaq uides quomͦ uelut quedã corpee
tr̃es belli tempore locant᷑ ante aciem. ł montis
animati opponunt᷑ hostium munimenta rin¬
turi. Quorum simagnitudini fundamina gr¬
suũ ñ haberent᷑ eqͣlia. nullatenꝰ canta menba¬
sitas portaret᷑. fe̾runt aut̃ elephantũ trecentos
annos & amplius uiuere. ministerioq promis¬
cidis cibũ sibimet ut diximus ad mouere. qͥ ueha
serpens qͥde sinuosus & lubricꝰ huc atq illuc fle¬
ctitur. Ita uerꝰ sermo qui asserit. nicħ minꝰ nes
suꝑfluum in rerũ creatura repperiri. Hanc tam̃
patiatur. Manifeste declarans cuncta nobis iõ fui¬
se subuigata. qr nos ad imaginẽ dĩ facti sumus
& ñ solũ in maximis animalibꝰ eiꝰ in estimabilem
sapientiã possumꝰ contemplari: s in minimis qͥ
bestiolis eadem considerare miracula: dicut enĩ ñ

Expanded text:
utpote non sufficientium molem tantam sublevare, cum utpote non sufficientium molem tantam sublevare, cum surgeret. Itaque vides quomodo velut quaedam corporeae turres belli tempore locantur ante aciem, vel montes animati opponuntur, hostium munimenta rupturi. Quorum si magnitudini fundamina gressuum non haberentur aequalia, nullatenus tanta membrositas portaretur. Fertur autem elephantum trecentos annos et amplius vivere, ministerioque promuscidis cibum sibimet, ut diximus, admovere; qui velut serpens quidam sinuosus et lubricus, huc atque illuc flectitur. Ita verus est sermo qui asserit nihil minus, nihil superfluum in rerum creatura reperiri. Hanc tamen patiatur, manifeste declarans cuncta nobis ideo fuisse subjugata; quia nos ad imaginem Dei facti sumus, et non solum in maximis animalibus ejus inaestimabilem sapientiam possumus contemplari, sed in minimis quoque bestiolis eadem considerare miracula. Sicut enim non
Abbreviated transcription (Latin):
eã possit ruminando conterere ac sine labore
bentẽ. Camelꝰ gͥ idcuro longũ guitur habi: ut
coequatũ pedib facile escam quã querit attin¬
geret. Breuis aut̃ humeris ÷ supp̾ssa cerupxur¬
soꝵ ẽ. itẽq leonis & tẏgridis & similiũ feraꝵ qͥb
herbosa ñ st̃ alimenta. nec habent aliquã neces¬
par fuit ut menbris ĩmanibꝰ formaretur. Qrũ
magnitudini: si ceruix fuisset equiꝑans: in¬
mobił haberet᷑. pondere ipso deorsũ curuatꝰ
Nc̃ aut̃ paucis ossibꝰ ceriuices & capud innexũ
spine coberet habetq promuscidẽ ministeri¬
um sibi colli longioris explentẽ que pastũ ꝑci¬
pit. & aquã trahit pedesq eiꝰ nullis geniculoꝵ
coniungunt᷑ articulis. ut tanꝙͣ colunne qͦn¬
dam grauitatẽ suꝑiecti ponderis subuecꝰ tarent.
Si enĩ gracilia nutantiaq eiꝰ fuissent orura si¬
ne dubio eiecꝰtiones iuncturaꝵ pateret᷑ assiduã.¬

Expanded text:
eam possit ruminando conterere, ac sine labore eam possit ruminando conterere, ac sine labore aebentem. Camelus igitur idcirco longum guttur habet: ut coaequatum pedibus, facile escam quam quaerit attingeret. Brevis autem humerisque suppressa cervix ursorum est, itemque leonis et tygridis, et similium ferarum, quibus herbosa non sunt alimenta, nec habent aliquam necespar fuit ut membris immanibus formaretur? Quorum magnitudini si cervix fuisset aequiparans, immobilis haberetur, pondere ipso deorsum curvatus. Nunc autem paucis ossibus cervices et caput innexum spinae cohaeret, habetque promuscidem ministerium sibi colli longioris explentem, quae pastum percipit et aquam trahit. Pedesque ejus nullis geniculorum conjunguntur articulis, ut tanquam columnae quaedam gravitatem superjecti ponderis subvectarent. Si enim gracilia nutantiaque ejus fuissent crura, sine dubio ejectiones juncturarum pateretur assidua
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ genꝰ eaꝵ a carnificib expensũ feris. He autꝰ
que deuoratͥces st̃ aliaꝵ steriliores habent᷑. Nam
deniq leoni uix leena fit mat̾. unguib enĩdũ
nascit᷑ uuluã genitricis exulcerat. Sic̃ utpera
que ñalit̾ nͥ matris exeso discerptoq uentre ꝙ¬
cedit. congruam creatrici mercedem protali
partu rependens. Ita nicħ in reb humanis hi¬
betur in prouidũ: nec ulla diligentie sibi cõpe¬
tentis ĩmanitas ẽ. Qđ si studiosu̾s ita peccoꝵ m̃b ͤ
discusseris: inuienies nicħ illis suꝑfluũ didisse
conditorem. nichil necessariũ denegasse. Belu¬
is namq carnislumis acutos dentes apposuit.
qm̃ talib opꝰ erat ad speciem alimonie p̃finm
ministeriis. Sisũ quibꝰ ex una parte dentes in¬
stituit : plurimoꝵ receptacula pabuloꝵ ineẽ
disposuit. ut pars que pͥor assumpta ẽ. de sto¬
macho denuo decurrat ad dentes qͦ facilius

Expanded text:
retur genus earum, a carnificibus expensum feris. Hae autem retur genus earum, a carnificibus expensum feris. Hae autem quae devoratrices sunt aliarum, steriliores habentur. Nam denique leoni vix leaena fit mater: unguibus enim dum nascitur, vulvam genitricis exulcerat, sicut vipera quae non aliter nisi matris exeso discerptoque ventre procedit, congruam creatrici mercedem pro tali partu rependens. Ita nihil in rebus humanis habetur improvidum: nec ulla diligentiae sibi competentis immunitas est. Quod si studiosius ipsa pecorum membra discusseris, invenies nihil illis superfluum dedisse Conditorem, nihil necessarium denegasse. Belluis namque carnisumis acutos dentes apposuit, quoniam talibus opus erat ad speciem alimoniae praefinitae ministeriis. Eis vero quibus ex una parte dentes instituit, plurimorum receptacula pabulorum inesse disposuit, ut pars quae prior assumpta est de stomacho, denuo decurrat ad dentes, quo facilius
Abbreviated transcription (Latin):
locũ uͥ suspitio nulla uestigii ÷. Donec oĩbꝰ odore
repetitis explicatisq fallentibꝰ uiis. cubile repe¬
riat. Qd ampliꝰ hi faciunt in descriptionib qͥ
otiose sedentes puluerẽ stilo signant. & extͥbꝰ
ꝓpositionibꝰ. duas aufert̃. in illa. aut̃ que reliqͣ
ẽ. inueniunt ueritatẽ: Memoria gͥ canis ergã
depensũ sibi beneficiũ quẽ ñ ingratum hominẽ
uo benefactori pudore confundit. c̾ o dñs int̾
fectis in loco deserto. multi canes obseruatione
longissima defecer̃t: alii ꝑemptis dñis indices
homicidii fuer̃t. reosq p̾sentauere indiciis.
acusationẽ latratu ꝑagentes. Quigͥ dicturi st̃
simufici cibant᷑ mensa. largioremq epulaꝵq sacͥ¬
legis blasphemoꝵ sermonibꝰ lacerare. pariunt᷑
S nõ ad creature contemplationẽ redeamꝰ. Ides
scilicet imbecilliores bestie fȩcundiores st̃ .i. lep¬
res. & damne ouesq siluestres: ut ñ facile dele¬

Expanded text:
locum, ubi suspicio nulla vestigii est, donec omnibus odore locum, ubi suspicio nulla vestigii est, donec omnibus odore repetitis explicatisque fallentibus viis, cubile reperiet. Quid amplius hi faciunt in descriptionibus, qui otiose sedentes, pulverem stylo signant, et ex tribus propositionibus duas auferunt, in illa autem quae reliqua est inveniunt veritatem? Memoria igitur canis erga depensum sibi beneficium, quem non ingratum hominem suo benefactori pudore confundit, cum etiam dominis interfectis in loco deserto, multi canes observatione longissima defecerunt? Alii peremptis dominis indices homicidii fuerunt, reosque praesentavere judiciis, accusationem latratu peragentes. Quid igitur dicturi sunt simul cibantur mensa, largitoremque epularum sacrilegis blasphemorum sermonibus lacerari patiuntur? 5. Sed nunc ad creaturae contemplationem redeamus. Ideo scilicet imbecilliores bestiae fecundiores sunt, id est lepores et damae, ovesque silvestres: ut non facile dele
Abbreviated transcription (Latin):
& nouit iã in qua parte sibi futura sint arma
pugnandi. ħ gͥ inditiũ nob̾ faciunt qr natura¬
lis prudentia docꝰtrine traditione ñ utit᷑. & qr
nicħ in ordinatũ uł inprouidũ habetur in rebꝰ
s oĩa certissimũ specimen in se sapientie condi¬
toris ostentant qͥ sic instructas peccudes ad defen¬
sionẽ ꝓprie salutis instituit. Expers quidẽ in¬
tionis ⁊ canis: s equiꝑantẽ rationi sensũ creditꝰ
possidere. Nam ea que potiosũ uite longũ qͥda
sedentes uix inuenire potuert᷑ .i. phi ia losophi
scłares sẏllogisinoꝵ dico tendiculas bene¬
ficionaturali canis consequutꝰ asserit᷑. qr ues¬
tigia feraꝵ sagacit᷑ indagando. cũ uiderit
multipliciter int̾cisas semitas os discursibꝰ
int̾rumpit. uocẽ tm̃ articulatã ñ emittens. Hã
ꝑea que agit indicat ꝓfecto. quo bestie q̃ lustͥn¬
tur abierint. nec illũ relinquens in exploratũ

Expanded text:
et novit jam in qua parte futura sibi sint arma et novit jam in qua parte futura sibi sint arma pugnandi. Haec igitur indicium nobis faciunt, quia naturalis prudentia doctrinae traditione non utitur, et quia nihil inordinatum, vel improvidum habetur in rebus: sed omnia certissimum specimen in se sapientiae Conditoris ostentant, qui sic instructas pecudes ad defensionem propriae salutis instituit. Expers quidem rationis est canis, sed aequiparantem rationi sensum creditur possidere. Nam ea quae per otium vitae longum quidam sedentes vix invenire potuerunt, id est philosophi saeculares, syllogismorum dico tendiculas beneficio naturali canis consecutus asseritur: quia vestigia ferarum sagaciter indagando, cum viderit multipliciter intercisas semitas, omnes discursibus interrumpit, vocem tantum articulatam non emittens: nam per ea quae agit indicat profecto, quo bestiae quae lustrantur abierint. Nec illum relinquens inexploratum
Abbreviated transcription (Latin):
turam despicit. cũ aut iuuenis deformat iniu¬
riis canitiem genitoris. aut pat̾ scd̃as nacꝰtꝰ nup¬
tias liberos ex patͥmonio pͥori ꝯstristat : Infuscatꝰ
ẽ. amor feraꝵ int̾ parentes & filios: qm̃ qͥ eas cre¬
auit ds̃. qd̾ minꝰ ilł irrationabile prestitit sens
beneficio compensauit. Ex quo fit ut p̾sentib tot
ouiũ milib de mandra laxatꝰ agnꝰ. mex matris
uocem agnoscat. & ad eã currat exultans. fontes
lactis inquirat. Quod & si forte mater sterilior
habeatur. ipsa sola contentꝰ ubera preterit alie¬
na quãuis copiosa sint & refecta. Mat̃ que nehil¬
ominꝰ in tantã multitudinẽ suũ recognoscit fe¬
tum. & certe uox una ÷ in diuersis color unus.
ligere. Uer̾tam̃ ÷ illis accutior intellectꝰ ab homini
ꝑ quẽ cuiq suppetit agnitio ꝓriorũ. Necdũ scil
catulo dentes formati st̃. & tñ infestantes conatꝰ
ore repellere. Nondũ uitulo cornua surrexert̃.

Expanded text:
turam despicit, cum aut juvenis deformat injuturam despicit, cum aut juvenis deformat injuriis canitiem genitoris, aut pater secundas nactus nuptias liberos ex patrimonio priore contristat? Infucatus est amor ferarum inter parentes et filios, quoniam qui eas creavit Deus quod minus illis in ratione praestitit, sensus beneficio compensavit. Ex quo fit ut praesentibus tot ovium millibus, de mandra laxatus agnus mox matris vocem agnoscat: et ad eam currat exsultans, fontesque lactis inquirat. Quod etsi forte mater sterilior habeatur, ipsa sola contentus ubera praeterit aliena, quamvis copiosa sint et referta. Materque nihilominus in tanta multitudine suum recognoscit fetum. Et certe vox una est in diversis, color unus ligere: verumtamen est illis acutior intellectus ab homine: per quem cuique suppetit agnitio propriorum. Necdum scilicet catulo dentes formati sunt, et tamen infestantes conatur ore repellere. Nondum vitulo cornua surrexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
natura doctrina. s ex nature traditione sortim̃
Sic̃ enĩ nulla nos institutio monet odisse lango¬
rẽ. s spontaneũ habemꝰ erga oĩa que nos contris¬
noxia declinare. Omne aũ malũ morib ÷ animi.
uirtꝰ aut̃ rationẽ sanitatis apportat. Uñ bñ qͥdã
statuerunt. asserentes sanitatem ẽẽ motuum
nat᷑alium constantiã. Qd̾ &̃ in aĩ uigore ꝓfitendo
quis: ñ iudicabit᷑ etrare: sui enĩ semꝑ appetens est
nat᷑alit᷑ animꝰ. ideoq laudanda prudentibꝰ: casti¬
tas. assequenda iusticia. sectanda sapientia. mi¬
randa fortitudo. Que res magis animis familiareᷤᷤ
st̃. quã corporib ualitudo. Parentes diligite filios.
filii nolite parentes exasꝑare. Nunqͥd ñ hoc idem
natura p̾cepit: Nichil gͦ noui paulus hortatur:
s altius astringit uincła nature. Cuiꝰ tantauis ÷
in affectu: ut c̃ luppus pro catulis suis pugnet.
auid dicturꝰ homo. qui & mandatũ sꝑnit. & na¬

Expanded text:
num doctrina, sed ex naturae traditione sortimur. num doctrina, sed ex naturae traditione sortimur. Sicut enim nulla nos institutio monet odisse languorem, sed spontaneum habemus erga omnia quae nos contrisnoxia declinare. Omne autem malum morbus est animi, virtus autem rationem sanitatis apportat. Unde bene quidam statuerunt, asserentes sanitatem esse motuum naturalium constantiam. Quod etiam in animi vigore profitendo quis non judicabitur errare? Sui enim semper appetens est naturaliter animus: ideoque laudanda prudentibus est castitas, assequenda justitia, sectanda sapientia, miranda fortitudo. Quae res magis animis familiares sunt quam corporibus valetudo. Parentes, diligite filios: filii, nolite parentes exasperare . Nunquid non hoc idem natura praecepit? Nihil ergo novi Paulus hortatur, sed astringit altius vincula naturae. Cujus tanta vis est in affectu, ut etiam lupus pro catulis suis pugnet. Quid dicturus est homo, qui et mandatum spernit, et na
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ corrumpant᷑ deccat enĩ dentib granũ. ne in¬
cipiens g̃minare pastũ sibi p̃beret inutilẽ. semen
qͦ ipsũ si fuerit humectatũ uapore telluris. sicat
in solẽ. necꝰ tam̃ semꝑ hoc facit. s cũ serenitatem
stabilem fore p̾senserit. Beniq ñ uideb̾ imbres
emitti de nubib quousq formica torrendum
sub sole semen exponit. Qs gͥ sermo cõprehñ¬
dere. qͥ auditꝰ capere. uł quantũ temporis suf¬
ficere poterit ad explananda cuncta mirabi¬
sare nos posse dicentes. minime litteris didio¬
se qd̃ expedit. cũ laegis magisterio naturał ele¬
tionẽ utilium ꝑcepisse credam᷑. Nosti enĩ tu bo¬
nũ quod facere debeb̾ inꝓcimũ & malũ qd̵ id̃e
noł ab alio ꝑpeti. Nulla scił ars medendi. nec
aliqͥs usus herbaꝵ remedia peccorib querenda
am genitiua captare prudentia. St̃ tñ & ap
nos genera ñnulla uirtutũ. qͦs ñ ex hominũ¬

Expanded text:
sunt corrumpantur. Secat enim dentibus granum, ne insunt corrumpantur. Secat enim dentibus granum, ne incipiens germinare pastum sibi praeberet inutilem: semen quoque ipsum si fuerit humectatum vapore telluris, siccat in solem; nec tamen semper hoc facit, sed cum serenitatem stabilem fore praesenserit. Denique non videbis imbres emitti de nubibus, quousque formica torrendum sub sole semen exponit. Quis igitur sermo comprehendere, quis auditus capere, vel quantum temporis sufficere poterit, ad explananda cuncta mirabisare nos posse dicentes, minime litteris didicisse quod expedit, cum legis magisterio naturalis electionem utilium percepisse credamur. Nosti enim tu bonum quod facere debebis in proximum, et malum quod idem nolis ab alio perpeti. Nulla scilicet ars medendi, nec aliquis usus herbarum remedia pecoribus quaerenda am genitiva captare prudentia. 4. Sunt tamen et apud nos genera nonnulla virtutum: quas non ex homi
Abbreviated transcription (Latin):
licẽ cubilibꝰ ut cũ flatib aquilonis uiget᷑: ad aust᷑¬
lem seconferat parte. It̾umq cũ nothus spirau̾it:
boreale foramen aꝑiat. Ad gͥ nob̾ hominibꝰ ꝑ hec
signa scriptura significat: Non solũ ut ꝑ oĩanri
creatoris qͣnta sit erga nos indulgentia conteplem᷑ :
mutis peccoribꝰ habeat᷑. nec utiq nos debemꝰ pre¬
sentis uitȩ uolupiatibꝰ contaminare. s intentiõe
nr̃a ad uenturũ seculũ destinare. Tunc gͦ homo
ñ laborab̾ in hocmundo ut possis tibi subsidia
quietis future reponere. c̃ uideas formicã hyemiꝰ
memorẽ uicꝰtũ sͥ studiose tempore estatis aitrahere.
aue ñ ideo minꝰ diligendꝰ : qr ñdũ ꝑicula exꝑitur¬
hybni. qͥn potiꝰ om̃i nusu curaq ꝑiugil laborat.
& ouitur. cunclaq discurendo ꝑtemptat. qͦ possit
sufficientia sibimet alimenta recondere. Mirabi¬
liq prudentia ꝓrospicit. ne species que collecꝰte

Expanded text:
cisse cubilibus, ut cum flatibus aquilonis urgetur, ad austracisse cubilibus, ut cum flatibus aquilonis urgetur, ad australem se conferat partem; iterumque cum notus spiraverit, boreale foramen aperiat. Quid igitur nobis hominibus per haec signa Scriptura significat? non solum ut per omnia nostri Creatoris quanta sit erga nos indulgentia contemplemur,mutis pecoribus habeatur, nec utique nos debemus praesentis vitae voluptatibus contaminare, sed intentionem nostram ad venturum saeculum destinare. Tu ne ergo homo non laborabis in hoc mundo, ut possis tibi subsidia quietis futurae reponere, cum videas formicam hiemis memorem, victum sibi studiose tempore aetatis attrahere? Quae npotius omni nisu curaque pervigili laborat et operatur, cunctaque discurrendo pertentat, quo possit sufficientia sibimet alimenta recondere: mirabilique prudentia prospicit, ne species quae collectae
Abbreviated transcription (Latin):
re p̾ualeat. herba p̃cipue qͣda natura sicciore pl¬
gis propͥas opilando. Uulpis &̃ frequentiꝰ dep̃ti¬
sa ẽ. sucopineo sibimet remediũ contulisse. T esa¬
do aut̃ cũ uiꝑinis uiscerib ingluuẽ uentris
impleuerit origani medicamine qd̾ ÷ serpenti¬
b contͣriũ pestem uenenosi cibi fert᷑ esfugere.
Coluł ũ dolores gͥuissimos oculoꝵ. feniculum
depastus extinguit. Nam p̾scientia pecudum
defuturis celi mutationib qui itionabili
prudentiã creditur suꝑare : Itq ouis impen¬
dente hieme herbã capit auidius. canqͣ. refic̾e
se largiꝰ indicans. ad tolerandã exfutura tempeᷤᷤ¬
tate pemiria. Boues aut̃ cũ diutiꝰ inclusi tẽpors¬
fuerit hyb̃no. ꝑturbationẽ aeris nat᷑ali p̾senti¬
entes intellecꝰtu. de stabulo foris simul om̃s aspi¬
tiunt mutantes uultũ. Multi sane hoĩes echinũ
t̾restrem captauert̃ dupplices cauernas in suisfe¬

Expanded text:
are praevaleat, herba praecipue quadam natura sicciore plare praevaleat, herba praecipue quadam natura sicciore plagas proprias oppilando. Vulpes etiam frequentius deprehensa est, succo pineo sibimet remedium contulisse. Testudo autem cum viperinis visceribus ingluviem ventris expleverit, organi medicamine quod est serventibus contrarium, pestem venenosi cibi fertur effugere. Coluber vero dolores gravissimos oculorum, feniculum depastus exstinguit. Nam praescientia pecudum de futuris coeli mutationibus, quam non rationabilem prudentiam creditur superare? Itaque ovis, impendente hieme, herbam carpit avidius, tanquam reficere se largius indicans ad tolerandam ex futura tempestate penuriam. Boves autem cum diutius inclusi temporfuerint hiberno, perturbationem aeris naturali praesentientes intellectu, de stabulo foris simul omnes aspiciunt mutantes vultum. Multi sane homines echinum terrestrem captaverunt duplices cavernas in suis fe
Abbreviated transcription (Latin):
do conu̾sationis similiũq uitacio. Nam uelut ty¬
rannꝰ qͥdã bestiaꝵ uitio suꝑbie naturał elatus.
refugit alioꝵ consociationẽ. nec cottidiano cybo
pascit᷑. quãuis peliquias suȩ captionis audierit.
Huic nimiũ grande uocis mynisterium natu¬
ra ꝑhibuit. ad eo ut certe qͣdrupedes cũ sint cͦsu
uelociores. rugitu eiꝰ pauefacꝰte deficiant. Toruus
ẽ. pardus & accutꝰ in impetu. ꝯueniensq animi
sui motib habet corpꝰ. Ursoꝵ segnioꝵ naturac.
mens asꝑeta. subdola. & ñ minꝰ setis quã simil¬
tate contecta. Qd̃ si sermonẽ latius extendentes
uoluerimꝰ asserere. qͣnta mutis animalibꝰ diligi¬
tia conseruandȩ ꝓͥx salutis sine cꝙͣ traditione
suppeditet. fortasse qͥdam incitabimꝰ erga studi¬
um nr̃e munitionis. s uereor ne in emulandi
qͦ bestus: minores eẽ. credam᷑. Ursꝰ lȩtali uulnen
sepe tnsfirus oĩb utit᷑ machinam̃tis ut secun¬

Expanded text:
do conversationis, similiumque vitatio. Nam velut tydo conversationis, similiumque vitatio. Nam velut tyrannus quidam bestiarum, vitio superbiae naturalis elatus refugit aliorum consociationem, nec quotidiano cibo pascitur, quamvis reliquias suae captionis adierit. Huic nimium grande vocis ministerium natura perhibuit, adeo ut certae quadrupedes cum sint cursu velociores, rugitu ejus pavefactae deficiant. Torvus est pardus, et acutus in impetu conveniensque animi sui motibus habet corpus. Ursorum segnior natura est, mens aspera, subdola, et non minus setis, quam simultate contecta. Quod si sermonem latius extendentes, voluerimus asserere quanta multis animalibus diligentia conservandae propriae salutis sine cujusquam traditione suppeditet, fortasse quidem incitabimur erga studium nostrae munitionis: sed vereor ne in aemulandis quoque bestiis minores esse credamur. Ursus lethali vulnere saepe transfixus, omnibus utitur machinamentis, ut se cur
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad statutum t̾minũ ualeat ꝑuenire. Equũ
enĩ facit equo succedere. & leonẽ leonina qͥla
aqͥle. & singłas aĩantes. seqñtiũ suocessione ser¬
uata usq ad finẽ rerũ om̃iũ exitũq ꝑducit.
Nullũ enĩ tẽpꝰ ualebit ꝓͥetates animantiũ cõmu¬
tare. s tanꝙͣ nuꝑ ꝯstituta natura sit ita recens
fert᷑ cũ tempore. Eitiat t̾ra animã. gͥ quadrupe¬
dũ aĩa ñ olim sub t̾ra reposita subito tẽ erecta ꝓ¬
siluit. s simul creata ẽ. c̾ p̾cepto. Una ÷ ilł om̃is
aiã ⁊ decor oĩs infigura locatꝰ. propͥetatibq uariis
singłe discernunt᷑. Boues gͣues st̃ & ꝯstantes: a¬
sini hebetes. calidi equi desiderio feminaꝵ. Lu¬
pus indomitꝰ. uulpis dolosa. ceruus timidꝰ. lobo¬
riosa formica. gͣtificus canis. ⁊ memor amicicie.
Singłaꝵq natiuitatib morũ &̃ qualitates apta¬
te st̃. sic̃ iracundia congenerata leoni ẽ. & solitu¬

Expanded text:
nec ad statutum terminum valeat pervenire. Equum nec ad statutum terminum valeat pervenire. Equum enim facit equo succedere, et leonem leoni, et aaquilae, et singulas animantes, sequentium successione servata, usque ad finem rerum omnium exitumque perducit. Nullum enim tempus valebit proprietates animantium commutare, sed tanquam nuper constituta natura sit, ita recens fertur cum tempore. Ejiciat terra animam vivaeposita, subito tunc ejecta prosiluit, sed simul creata est cum praecepto. Una est illis anima, et decor omnis in figura locatus: proprietatibus variis singulae discernuntur. Boves graves sunt, et constantes, asini hebetes, calidi equi desiderio feminarum. Lupus indomitus, vulpes dolosa, cervus timidus, laboriosa formica, gratificus canis, et memor amicitiae, singularumque nativitatibus morum etiam qualitates aptatae sunt, sicut iracundia congenerata leoni est, et solitu
Abbreviated transcription (Latin):
ficandasq nr̃as aĩas ꝓficere cuncta disposuit. Ui
uident᷑ mͥ qͥdã rerũ ignari seductionibꝰ pͣuis .⁊ sua¬
sioĩb falsis eniti: qͦ possint honestatis quendã cos¬
rem ꝑ argum̃ta ꝓͥa diuinis scripturis obducere. ad
qͥd aliud intelligendũ ÷ quã sapientiores eẽ. tales bo¬
mines uerbis spiritalib ꝓfiteri. suaq mag̃ dicta
sub p̃textu intp̃tationis astruere. Quaꝓpt᷑ ut sq¬
tũ ÷ intelligat᷑. eitiat t̾ra animã uiuã pecudum
& bestiaꝵ & serpentium. Aduerte gͥ dĩ uerbũ. cir
nc̃ oꝑat᷑. ⁊ ꝑat ad finẽ. donec consũmationẽ munꝰ
accipiat .Sic̃ enĩ pila c̃ ab aliqͦ fuerit impulsa c̃
spatia deuexa reppererit ipsa sui uolubilitate
lociq procliuitate uolociꝰ incitata ꝑfert᷑. nec pͥ
stare poterit. quã ad plana descendat. ita nata
rer̃ dĩ p̾ceptione cõmota. nascentium morienti¬
sobolem ꝑ similitudinẽ sui custodit equalit᷑. do¬

Expanded text:
ficandasque nostras animas proficere cuncta disposuit? Unde ficandasque nostras animas proficere cuncta disposuit? Unde videntur mihi quidam rerum ignari, seductionibus pravis et suasionibus falsis eniti, quo possint honestatis quemdam colorem, per argumenta propria, divinis Scripturis obducere. Quod quid aliud intelligendum est, quam sapientiores se esse tales homines verbis spiritalibus profiteri, suaque magis dicta sub praetextu interpretationis astruere? Quapropter ut scriptum est intelligatur: Ejiciat terra animam vivam pecudum et bestiarum et serpentum. 2. Adverte properat ad finem, donec consummationem mundus accipiat. Sicut enim pila cum ab aliquo fuerit impulsa, cum spatia devexa repererit, ipsa sui volubilitate, locique proclivitate velocius incitata perfertur, nec prius stare poterit, quam ad plana descendat, ita natura rerum Dei praeceptione commota, nascentium morientisobolem per similitudinem sui custodit aequaliter, do
Abbreviated transcription (Latin):
similẽ &s equalibꝰ undiq collectam partibꝰ aesig¬
nantes. & in medio eẽ cauam. ad om̃s enĩ huiꝰce¬
modi opiniones scriptores cosmographie ꝓlap¬
si st̃. alt̃ alt̾ius doͤmata rescindendo. Ego tñ ad¬
ducor ut dicã idcuro deteriorẽ nr̃am mundi¬
ficationẽ uideri qr nicħ de scematibꝰ eiꝰ famulꝰ
dĩ disseruit. ⁊ qr ñ dix tot milia stadioꝵ ambi¬
tũ tenere telluris. uł qd̾ metitus ñ ÷ quantis spa¬
cis obumbratio eiꝰ in aere distendit᷑. cũ sol cursũ
ꝓͥos agit sub terra qͥ õlune propinqͦuerit lumi¬
nis defectum p̾stat. De qͥb oibꝰ prudent᷑. reticu¬
it ille. sciens inutilia nob̾ haberi q ad nosiniii.
me ꝑtinerent. Ioeo ne debemꝰ uerba spirnalia
uiliora et̃ uanissimis philosophoꝵ assertionibꝰ
arbitri. & ñ glorificare potiꝰ dm̃ qͥ nr̃am m̃tẽ sup¬
fluis qͥde̾ questionibꝰ liberauit. ad excitandas nͦ edi¬

Expanded text:
similem, et aequalibus undique collectam partibus desigsimilem, et aequalibus undique collectam partibus designantes, et in medio esse cavam. Ad omnes enim hujusmodi opiniones, scriptores cosmographiae prolapsi sunt, alter alterius dogmata rescindendo. Ego tamen non adducor ut dicam idcirco deteriorem nostram mundificationem videri: quia nihil de schematibus ejus famulus Dei disseruit, et quia non dixit tot millia stadiorum ambitum telluris tenere, vel quod metitus non est quantis spatiis obumbratio ejus in aere distenditur, cum sol proprios cursus agit sub terra, qui cum lunae propinquaverit, luminis ei defectum praestat. De quibus omnibus prudenter ille reticuit, sciens inutilia nobis haberi quae ad nos minime pertinerent. Ideo ne debemus verba spiritualia viliora esse vanissimis philosophorum assertionibus arbitrari, et non glorificare potius Deum qui nostram mentem superfluis quidem quaestionibus liberavit, ad excitandas vero aedi
Abbreviated transcription (Latin):
tenuabunt᷑ a uob̾. Neq enĩ heliseum ut improbũ
pastorem refutabant illiꝰ temporis conuiue. ⁊ cer¬
te agrestib eos reficiebat olusculis. Comꝑtas itaq
habeo leges quasdã suꝑ allegoria: ñ qͣs exmeipso
confeci. s quã didici alioꝵ uoluminibꝰ recencetis.
ꝑ quas in qͥ ñ adqͥescunt comunib consentire scͥp¬
turis aquã dicunt ñ ẽẽ aquã. s aliam qͣndã na¬
uia. pisces q̾ ł serpentes aut bestias ñ ꝓ ueritatiꝰ¬
ritione. s ꝓsuo cõm̃tant᷑ arbitrio. sic̃ int̾p̃tes sõ¬
niorũ uisis ꝑ soporẽ uariis imaginib qͥd futurũ
sit uoluntate pronuntiant. Ego aut̃ cũ audiero
senũ: ħ intelligo qͥ dictũ ÷. itẽ pisces aut qͣdru¬
pedes aut uirgulta. qͦmꝰ relata sunt: ita ꝑcipio.
Neq enĩ erubesco euuangłiũ. Nam licet bi qͥde
mundo plura scmipserunt. certa de tr̃ȩ schemati¬
bꝰ disputarunt. mͦ eã spere. mͦ cylindro. mͦ cutulo

Expanded text:
tenuabuntur a vobis. Neque enim Haelisaeum ut improbum tenuabuntur a vobis. Neque enim Haelisaeum ut improbum pastorem refutabant illius temporis convivae : et certe agrestibus eos reficiebat olusculis. Compertas itaque habeo leges quasdam super allegoria, non quas ex meipso confeci, sed quas didici aliorum voluminibus recensitis, per quas hi qui acquiescunt communibus consentire scripturis, aquam dicunt non esse aquam, sed aliam quamdam naturam, pisces quoque vel serpentes, aut bestias, non pro veritatiratione, sed pro suo commentantur arbitrio: sicut interpretes somniorum, visis per soporem variis imaginibus, quid futurum sit pro sua voluntate pronuntiant. Ego autem cum audiero fenum, hoc intelligo quod dictum est. Item pisces aut quadrupedes, aut virgulta, quomodo relata sunt, ita percipio: Neque enim erubesco Evangelium . Nam licet hi qui de mundo plura scripserunt, certa de terrae schematibus disputarint, modo eam sphaerae, modo cylindro, modo circulo
Abbreviated transcription (Latin):
uitias s ad prauitatem nr̃e possibilitatis aspex̾it.
ł ad mensurã suꝑ leua capienda p̾sentiũ sit itaq
tminꝰ hic matutini conuiuii ne ultͣ modũ inges¬
tas sacietas fastidiũ uesꝑtine nob̃ epulationis
initiat. dñs sane qui creature copiis cuncta cõ¬
pleuit.⁊ qͥ in rebꝰ oĩbꝰ mirabiliũ suoꝵ nob̾ etͣ̃na mo¬
ninĩta ꝑhibuit cumulet mentes nr̃as gaudiospi¬
matutina uisa ÷ m̃sa. Mͥ enĩ libet cõꝑare te¬
nuitatẽ nr̃a ego ñ cupiã exhibenti conuiuium.
qui munificentiã animi sui copiose desiderans
ostentare defecit facultatum retardatus in opia:
obhoc apparatum pauꝑem quałcũq ÷ largius mini¬
strare molit᷑. risum de se ꝑhibens inuitatis: ita fi
ut exprobrationis ignominia liberalitatis affecta¬
ta non careat. Tale quiꝰdẽ ÷ ⁊ in nob̾. si tñ uos ñ alit̃
sentietis. Ueruntam̃ ut cũq se habent nr̃a. ñ ex¬

Expanded text:
vitias, sed ad parvitatem nostrae possibilitatis aspexerit, vitias, sed ad parvitatem nostrae possibilitatis aspexerit, vel ad mensuram super laetitia capienda praesentium. Sit itaque terminus hic matutini convivii, ne ultra modum ingesta satietas fastidium vespertinae vobis epulationis injiciat. Dominus sane, qui creaturae suae copiis cuncta complevit, et qui in rebus omnibus mirabilium suorum nobis aeterna monimenta praebuit, cumulet mentes nostras gaudio spimatutina visa est mensa. Mihi enim libet comparare tenuitatem nostram egeno cuipiam exhibenti convivium, qui munificentiam animi sui copiose desiderans ostentare, deficit facultatum retardatus inopia, et ob hoc apparatum pauperem qualiscunque est, largius ministrare molitur, risum de se perhibens invitatis. Ita fit ut exprobrationis ignominia liberalitas affectata non careat. Tale quiddam est et in nobis, si tamen vos non aliter sentietis: verumtamen utcunque se habent nostra, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
& fauũ. Nẽ si dimisero uos cetũq dissoluero: alii
mex ur̃m currt̃ ꝓperant̃ ad aliam in qua iura¬
tio & contentio uehemens: & lucrandi cupiditaᷤᷤ
lubet᷑. astatq demon obstenꝰ mͦ hunc erigens ex¬
ultatione uicꝰtorie faciensq aduersariũ triste
mͦ illũ alacrem suꝑbũq demonstrans. ad uuat
corpore ieuinare si animꝰ multis pͣuitatũ milib
onerat᷑: Porro aut̃ qͥ ñ ludit tesseris s uaccat qͥs
ñ uanitates ex ore depromit. aut qͥd ñ ꝑcipit au¬
rib execrandũ: Ita otiositas sine timore dei ma¬
gistra nequitie ẽ. & qͥdem p̾sumo aliquid uob̾ uti¬
litatis: ex his que locuti sumꝰ adquiri. Qd si secus
fuerit. tamen peccato uos uacuos comoratio loci
huiꝰcemodi ꝑficiet. Qantoq plus uos in ecclia dñi
retentamus: tantomag̃ amaloꝵ cogitacionibꝰ sepa¬
ramꝰ. Sufficientia st̃ que disseruimꝰ apud equis¬
simũ cognitorem. si tñ ñ ad copiosas creature di¬

Expanded text:
coetumque dissolvero, alii mox vestrum currunt properanter ad aleam, in qua juratio et contentio vehemens, et lucrandi cupiditas habetur, astatque daemon obscenus, modo hunc erigens exsultatione victoriae, faciensque adversarium tristem, modo illum alacrem superbumque demonstrans. Quid juvat corpore jejunare, si animus multis pravitatum millibus oneratur? Porro qui non ludit tesseris, sed vacat, quas non vanitates ex ore depromit, aut quid non percipit auribus exsecrandum? Ita otiositas sine timore Dei magistra nequitiae est. Et quidem praesumo aliquid vobis utilitatis ex his quae locuti sumus acquiri. Quod si secus fuerit, tamen peccato vos vacuos commoratio loci hujuscemodi perficiet. Quantoque plus vos in Ecclesia Domini retentamus, tanto magis a malorum cogitationibus separamus. Sufficientia sunt quae disseruimus apud aequissimum cognitorem, si tamen non ad copiosas creaturae di
Abbreviated transcription (Latin):
sent libidines flagitiosoꝵ marinis exemplis ⁊ terrestrib cas¬
tigande. hic me sermonẽ statuere. tam uesꝑtinũ tẽpꝰ. qmͣ cor¬
poris cogit infirmitas. Nam plura forent q̃ tractatui debe¬
in mari nascunt᷑ admiratione dignissimis. uł deip̃o mari
ta. mox mutat᷑ in lapidẽ. uł uñ uilissimis animantiũ os¬
treis margaritã p̃cio gͣuẽ nat᷑a subiecit. ut eã qm̃ reges ma¬
gnoꝑe desidant. ꝑ littꝰ & asꝑas cautes testa inclusã chon¬
ce. pauꝑ piscator inueniat. Uñ aurosã lanã maritime nu-¬
triunt pinne. uł uñ pͣpurã choncilia ministnͣt imꝑatõib.
q̃ floꝵ oĩũ pulcͥtudinẽ. uenustate ꝓͥi coloris ex suꝑant. Eiti

Expanded text:
sent libidines flagitiosorum marinis exemplis et terrestribus cassent libidines flagitiosorum marinis exemplis et terrestribus castigandae. Hic me sermonem statuere, tam vespertinum tempus, quam corporis cogit infirmitas. Nam plura forent quae tractatui debein mari nascuntur, admiratione dignissimis, vel de ipso mari, ta, mox mutatur in lapidem. Vel unde vilissimis animantium ostreis, margaritam pretio gravem natura subjicit, ut eam quam reges magnopere desiderant, per littus et asperas cautes testa inclusam conchae, pauper piscator inveniat. Unde aurosam lanam maritimae nutriunt pinnae; vel unde purpuram conchilia ministrant imperatoribus, quae florum omnium pulchritudinem, venustate proprii coloris
Abbreviated transcription (Latin):
ad conugium murene. sibilis ꝙ significans se uenisse: ꝓuo¬
cat eam de ꝓfundo maris ad consortiũ nuptiale ꝓcedere. que
mox obediens copulat᷑ ei. Quid igͥ iste sermo desidat : Quia li¬
cet asꝑ sit. iuret. morib habeat᷑ immittis. hunc tam̃ uxor fer¬
re necessario debet. nullis occasionib contractã semel. dirimẽs
affectionẽ. at uͦ dicis illã iracundũ eẽ. uł crudelẽ: s maritus ẽ.
Uinolentũ: s comunctus tͥ est ꝑ naturã. Durũ ⁊ inplacabi¬
lem. s corporis tui pars habet᷑ p̾ciosior. dudiat ꝙ maritꝰ con¬
gruã sibi monitionẽ. Uiꝑa pestiferũ uirus euomit. nuptia¬
lis causa reuẽntie. tu feritatẽ animi ⁊ amaritudinẽ nĩ deponis
repperiemꝰ eẽ conueniens. q magis adult̾ium nature facit coi¬
tio uiꝑe cum murena. Recognoscant igit᷑ qui alienis matͥ¬
ẽ ppositum quo possit eccłia fabricari. et obhoc hortor ut ces¬

Expanded text:
ad connubium muraenae, sibilisque significans se venisse, proad connubium muraenae, sibilisque significans se venisse, provocat eam de profundo maris, ad consortium nuptiale procedere, quae mox obediens copulatur ei. Quid igitur iste sermo desiderat? quia licet et asper sit vir et moribus habeatur immitis, hunc tamen uxor ferre necessario debet, nullis occasionibus contractam semel dirimens affectionem. At vero dicis illum iracundum esse vel crudelem, sed maritus est; vinolentum, sed conjunctus tibi est per naturam; durum et implacabilem, sed corporis tui pars habetur pretiosior. 6. Audiat et maritus congruam sibi admonitionem. Vipera pestiferum virus evomit nuptialis causa reverentiae; tu feritatem animi, et amaritudinem non deponis,reperiemus esse conveniens, quia magis adulterium naturae facit coitio viperae cum muraena. Recognoscant igitur, qui alienis matrinum est semper propositum, quo possit Ecclesia fabricari: et ob hoc hortor, ut ces
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ. sub lapide se collocat. quo uelut anchore dente sub¬
nirꝰ. quassationem tempestatis euitet. Patit᷑ꝙ se tantis depͥ¬
mi. pondere suꝑposito: dum modo non iactet᷑ a fluctib. ħ
cum uidint signũ nautici. sciunt mox uentoꝵ. fremitum
concitandũ. Et certe nullus astrologus. aut chaldeꝰ. ortu syde¬
rum colligens aeris qualitatẽ. docuit echinũ: s maris tem¬
pestatumq dñs. huic quoq animali exiguo magnifice sa¬
pientie sue uestigia manifesta signauit. Ita nicħ imꝑuidũ
nich p̃t̾missum est apud dm̃. Cuncta enim specłatur ocłs
ille insopitꝰ ⁊ om̃ib p̃sto est. remedia salutis apportans. Qͥ
si echinum sue uisitationis ñ relinquet exsortẽ. te tuaq õ
homo ñ respitiet. Uiridiligite ur̃as conuiges. qđ & si ter
debit᷑. nate tam̃ fedus ⁊ benedictionis iugũ. sit uob̾ indis¬
creta coniunctio. Uiꝑa cum sit seuissima serpñtiũ. ꝑgit

Expanded text:
ventorum, sub lapide se collocat, quo velut anchorae dente subventorum, sub lapide se collocat, quo velut anchorae dente subnixus, quassationem tempestatis evitet. Patiturque se tantisper deprimi pondere superposito, dummodo non jactetur a fluctibus. Hoc cum viderint signum nautici, sciunt mox ventorum fremitum concitandum. Et certe nullus astrologus, aut Chaldaeus ortu siderum colligens aeris qualitatem, docuit echinum: sed maris tempestatumque Dominus huic quoque animali exiguo, magnificae sapientiae suae manifesta vestigia signavit. Ita nihil improvidum, nihil praetermissum est apud Deum: cuncta enim speculatur oculus ille insopitus, et omnibus praesto est, remedia salutis portans. Qui si echinum suae visitationis non reliquit exsortem: te, tuaque o homo non respiciet? Viri diligite vestras conjuges debitur, naturae tamen foedus, et benedictionis jugum sit vobis indiscreta conjunctio. Vipera cum sit saevissima serpentium, pergit
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sit conueniens. quid aduersum. Nos igit᷑ quid di¬
cemus. qui ratione sumꝰ honestati. ꝓmissionib inuitati.
sp̃italit eruditi. piscib irrationalius nr̃a negõtta dispo¬
nentes. licet illis etiã studiũ sit scientie futuroꝵ. Nos autẽ
infidelitate uenturi scł̃i depͣuati. nr̃am uitam ꝑ actꝰ fedis¬
simos. ꝙ illicitas uoluntates expendimus. Pisces igitur
tot maris int̾ualla transcurrunt. ut possint inuenire
qđ utile est. Quid tand̃ tu dicturus es. habens coħentẽ t̾
desidiã: que nequitie pͥnceps ẽ : Nullus gͥ de ignoratione
causet᷑. Naturał enĩ nob̾ insita ẽ ratio: uł in appetendã bo¬
noꝵ familiaritatẽ. uł in declinando norioꝵ lesionẽ. Itaꝙ
bitatorib referentẽ. qr maritimus echinus. cũ sit uilis¬
simus ac sprebilis. sit index sepe nauigantib. future sere¬
nitatis aut̃ hyemis. Nam cum p̃senserit flatꝰ imminere

Expanded text:
sibi sit conveniens, quid adversum. Nos igitur quid disibi sit conveniens, quid adversum. Nos igitur quid dicemus, qui ratione sumus honestati, promissionibus invitati, spiritaliter eruditi, piscibus irrationabilius nostra negotia disponentes? Licet illis etiam studium sit scientiae futurorum. Nos autem infidelitate futuri saeculi depravati, nostram vitam per actus foedissimos, et illicitas voluptates expendimus. Pisces igitur tot maris intervalla transcurrunt, ut possint invenire quod utile est. Quid tandem tu dicturus es, habens cohaerentem tibi desidiam, quae nequitiae princeps est? Nullus igitur de ignoratione causetur: naturalis enim nobnorum familiaritatem, vel in declinandam noxiorum laesionem Itaque bitatoribus referentem quia maritimus echinus, cum sit vilissimus ac sprebilis, fit index saepe navigantibus futurae serenitatis aut hiemis. Nam cum praesenserit flatus imminere
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ. non totas penitꝰ radiis potabiles exhaurit un¬
das. Nam dulciorib aquis etiã marina animalia
delectant᷑ Unde ꝓcul a pelago uenientes pisces ꝑ
fluuios sepe cernunt᷑ ascendere. ẜpterea pontũ li¬
bentius ex petunt. qm sinus alios. quia magis opor¬
tunus ẽ eis. ad edendã fouendã ꝙ progeniem. Qͥ
cum suffitienter destinata ꝑegerint. cateruatim
cuncꝰti simul reuertunt᷑ ad ꝓpͥa. Que autẽ ratio sit
a tacitis audiamus. quia humile uidelicet est arc¬
toum pelagus. & diuexũ. et ob hoc expositum uio¬
lentie commotioniꝙ uentoꝵ. qd̾ tempestatib exoꝵ¬
tis ab imo fundo concutitur: adeo ut harena infe¬
nor. ñ numqm suminis fluctib misceat᷑. S et fri¬
gidum nimis est hyemali tempore. utpote multis
ac maximis ãnnib repletũ. Quo cũ fuĩnt estiuis
potin m̃sib. rͣsꝰ asꝑitate suecedñtis hyemis deterri¬

Expanded text:
ratus, non totas penitus radiis potabiles exhaurit aqratus, non totas penitus radiis potabiles exhaurit aquas. Nam dulcioribus aquis etiam marina animalia delectantur; unde procul a pelago venientes pisces per fluvios saepe cernuntur ascendere. Propterea pontum libentius expetunt quam sinus alios, quia magis opportunus est eis ad edendam fovendamque progeniem. Qui cum sufficienter destinata peregerint, catervatim cuncti simul revertuntur ad propria. Quae autem ratio sit, a tacitis audiamus. Quia humile videlicet est Arctoum pelagus et devexum, et ob hoc expositum violentiae commotionique ventorum: quod tempestatibus exortis, ab imo fundo concutitur, adeo ut arena inferior nonnunquam summis fluctibus misceatur. Sed et frigidum nimis est hiemali tempore, ut pote multis ac maximis amnibus repletum. Quo cum fuerint aestivis potiti mensibus, rursus asperitate succedentis hiberni deterri
Abbreviated transcription (Latin):
Quisgͥ eos exagitat. que imꝑantis aucͦtoritas. q̃
edicta ꝓposita. statutum illis tempus annunti¬
ant. qui sunt duces eorum: Nonne uides ordi¬
nationem diuinã cunt᷑a complentẽ. et ꝑ hec
etiam parua diffusam: pisces igit᷑ dilegib
ñ repugnant: & homines doctrinã minime
uoct᷑rinam recipiunt salutarẽ. Non sꝑnas
pisces. quia muti sunt & irrationabiles. s
uerere potius. ne & illis irrationabilior esti¬
meris. p̃ceptionib creatoris obsistens. dus¬
culta pisces. qui tantũ qđ uocem ñ emittunt
nã certis significationib fateri uident᷑. qr ppt̃
ĩmortalitatẽ generis desidabilẽ ꝑegrinatio¬
nẽ subire cogunt᷑. Hii non utunt᷑ suis sermo¬
nib. s habent legem nature fortiter illis herentẽ. et¬
ea que sunt agenda monstrantẽ. ꝑgamus inquiunt
ad borinum pelagus. Dulcior enim ceteris equorib
est eius aqua. qm̃ breuit ibidẽ sol tempore commo¬

Expanded text:
Quis igitur eos exagitat? quae imperantis auctoritas? quae Quis igitur eos exagitat? quae imperantis auctoritas? quae edicta proposita statutum illis tempus annuntiant? qui sunt duces eorum? Nonne vides ordinationem divinam cuncta complentem et per haec etiam parva diffusam? Pisces igitur Dei legibus non repugnant, et homines minime doctrinam recipiunt salutarem. Non spernas pisces, quia muti sunt et irrationabiles, sed verere potius ne et illis irrationabilior aestimeris, praeceptionibus Creatoris obsistens. Ausculta pisces, qui tantum quod vocem non emittunt, nam certis significationibus fari videntur, quia propter immortalitatem generis desiderabilem peregrinationem subire coguntur. Hi non utuntur suis sermonibus, sed habent legem naturae fortiter illis haerentem, et quae sunt agenda demonstrantem. Pergamus, inquiunt, ad Borinum pelagus, dulcior enim caeteris aequoribus est ejus aqua, quoniam brevi tempore sol ibidem commo
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ẽ. partib. cui nulla penitꝰ in ꝯspecꝰtu t̾ra mon¬
srat᷑. qd̾ q innauigabile habet᷑. Nã nec qͣle sit uł
hystoria referente cõꝑtũ ẽ. ut pote nemine inde
confidente tͣnsire. In hoc gͥ loco memoratȩ belu¬
ȩ q̃ st̃ instar montiũ ꝯmorant᷑. neq urbib aliqͥb
neq insulis infestantes. Ita singła gen̾a instati
rem ꝓpͥum incolere cogunt᷑. Certi sane pisces
qͣsi cõmum qͦdam decreto quium ad exteriora
direc̾ti laborẽ ꝑegͥnationis arripiunt. simulq
ommes tanqͣm signo clato ad longinqͣ discedunt
Nã cũ fetandi ceperit tempiis iugere. alii exalio
sinu nature legib excitati ꝓfectionẽ mox ad par¬
tes pelagi borealis intendunt. Quos in reuer¬
tendo cum uideris densissima glomeratione ꝯ¬
fertos: torrentẽ iuolentissimũ putabis effluere.
ꝑ ꝓpontide litus ad mare cõmeantes euxinum.

Expanded text:
situm est partibus, cui nulla penitus in conspectu terra monsitum est partibus, cui nulla penitus in conspectu terra monstratur, quodque innavigabile penitus habetur. Nam nec quale sit, vel historia referente compertum est, ut pote nemine inde confidente transire. In hoc igitur loco memoratae belluae quae sunt instar montium commorantur, neque urbibus aliquibus, neque insulis infestantes. Ita singula genera in starem proprium incolere coguntur. Certi sane pisces, quasi communi quodam decreto civium, ad exteriora directi, laborem peregrinationis arripiunt, simulque omnes tanquam signo dato ad longinqua discedunt. Nam cum fetandi coeperit tempus vigere, alii ex alio sinu, naturae legibus excitati, profectionem mox ad partes pelagi Borealis intendunt. Quos in revertendo cum videris densissima glomeratione consertos, torrentem violentissimum putabis effluere, per Propontidis littus, ad mare commeantes Euxinum.
Abbreviated transcription (Latin):
pat. s siuis qͥsq sedib est contentus. Et certe
nemo illis agrimensor habitacula defenden¬
dda distribuit nec murorũ circũcͥptiõe signa¬
uit. nec t̾minos posuit obseruandos. s om̃ib
utilitas in cõmune collata ẽ. Hic ⁊ enĩ sinꝰ cer¬
tũ pisciũ genꝰ nutrit. alt̾ aliud. Q qui in hoc
habundant loco. minꝰ littorib habent᷑ in ali¬
is. ñ qͦ aliqͥb montiũ iugis asꝑrimis separen¬
t᷑ aut fluuiorũ int̾positis obicib arceant᷑ a
transitu. s lex nature singłis eqͣbilit̾ ꝓut usus
cuiꝰq postulat qd̵ necessariũ ẽ. inpendendo.
cuncꝰtos obseruatiõe sue sanctiõis astrupcit.
S nos tales ñ sumꝰ. nã ⁊ maiorũ nr̃orũ fines
audacter excedimꝰ. ⁊ saltus transgredim᷑ uici¬
norũ. ⁊ domos domib ⁊ agros agͥs adiungimꝰ.
& aliena uira mutilamꝰ. Sciunt marinicetus
concessũ sͥ a natura diu̾soriũ qd̾ in extremis pelagi

Expanded text:
pat, sed suis quisque sedibus est contentus. Et certe pat, sed suis quisque sedibus est contentus. Et certe nullus eis agri mensor habitacula defendenda distribuit, nec murorum circumscriptione signavit, nec terminos posuit observandos: sed omnibus utilitas in commune collata est. Hic etenim sinus certum piscium genus nutrit, alter aliud. Et qui in hoc abundant loco, minus littoribus habentur in aliis: non quod aliquibus montium jugis asperrimis separentur, aut fluviorum interpositis obicibus arceantur a transitu; sed lex naturae singulis aequabiliter prout usus cujusque postulat, quod necessarium est impendendo, cunctos observatione suae sanctionis astrinxit. 4. Sed nos tales non sumus: nam et majorum nostrorum fines audacter excedimus, et saltus transgredimur vicinorum, et domos domibus, et agros agris adjungimus, et aliena jura mutilamus . Sciunt marini cetus concessum sibi a natura diversorium, quod in extremis pelagi