comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a cibis quas d̾s creauit. ad ꝑcipiendũ
cum grãꝵ actione fidelib ⁊ huis qui
cognou̾unt uitatem: qm̃ oĩs creati¬
ra dei bona est. ⁊ nicħ abitiend̾ quod
cum gr̃aꝵ actione ꝑcipitur: ingͣt
creatori ⁊ ꝓ largis eius bñficiis sacͥ¬
legas retribuentes inirias: qm̃
lem dicitis sacrifitiis paganoꝵ. quoꝵ
nõ ulłis in hoc quoꝙ siles estis. ꝓptea
enm nefas hẽtis pecora occidi: qi hũa¬
nas anumas in ea reuolii arbit᷑mint
ꝙ in quoꝵdam gentiliũ pħoꝵ libris
inuenitur qͣmqm a postiorib aliter
intellectũ ẽẽ dicatur U̾m in hoc eciã
młto det̾ius erratis. Illi enĩ in paore
timũunt trucidare ꝓximũ suũ. uos
aut̃ dm̃ ur̃m: cuius m̃bra ẽẽ etiam
pecoꝵ animas arbitramini. Namq
etiam hic nob̃ calumpniatur fau¬
stus. ꝙ martyrũ memorias honora¬
mis. ni hoc dicens nos ydola ꝯutise
nõ tam me mouet ut huic calumpnie:
respondeam. qͣm ut ip̃m faustũ ostendam

Expanded text:
a cibis, quos deus creauit ad percipiendum a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cucognouerunt ueritatem, quoniam omnis creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, ingrati creatori et pro largis eius beneficiis sacrilegas retribuentes iniurias, quolem dicitis sacrificiis paganorum, quorum nonnullis in hoc quoque similes estis. propterea enim nefas habetis pecora occidi, quia humanas animas in ea reuolui arbitramini: quod in quorundam gentilium philosinuenitur, quamquam a posterioribus aliter intellectum esse dicatur. uerum in hoc etiam multo deterius erratis; illi enim in pecore timuerunt trucidare proximum suum, uos autem deum uestrum, cuius membra esse etiam pecorum animas arbitramini. Nam quod etiam hinc nobis calumniatur Faustus, quod martyrum memorias honoramus, in hoc dicens nos idola conuertisse, non tam me mouet, ut huic calumniae respondeam quam ut ipsum Faustum ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibilis dei in siłitudinem
ymaginis corruptibilis hõis. ⁊ uo¬
lucrũ ⁊ q̃drupedũ ⁊ serpentũ. Hec
sunt enim silachra gentiũ in quib
intͥpͥtandis nõ hũt exitũ nili ad crea¬
turam quam condidit ds. ut in ip̃a ques
int̾p̃tatione siłachroꝵ de qua se ꝑitõres
eoꝵ iactare atq in flare confu̾unt: hoc
in eis fiat quod pauloaũ post id apłs
uani estis. ⁊ in eo ꝙ eis siłes nõ estis ꝑe¬
iores estis. Ad hoc entm nõ cũ ip̃is cre¬
ditis monarchiam ꝙ illi uerũ credũt
ut ip̃ius unius dei sbam expugnabi¬
lem corruptibilem q credatis: quod
est impie uanitatis In pli̾b aut̃ dix
ũtimus iagapes. s sacrifitiũ illud
quod paulo añ ꝯmemoraui intellexi
pascunt: siue frugib. siue carnib. n
Pascitur enim creatura dei: de crea¬
tura dei. que humanis dapib ꝯgrua
est. Uob̾ aut̃ qr demonia mendaciloqͥ
ꝑsuaserunt nõ ad regendam carnem
s ad ex̾cendam blasphemiam abstine

Expanded text:
ruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. haec sunt enim simulacra gentium, in quibus interpretandis non habent exitum nisi ad creaturam, quam condidit deus, ut in ipsa quoque interpretatione simulacrorum, de qua se peritiores eorum iactare atque inflare consuerunt, hoc in eis fiat, quod paulo post idem apostolus uani estis, et in eo, quod eis similes estis, peiores estis. ad hoc enim non cum ipsis creditis monarchiam, quod illi uerum credunt, ut ipsius unius dei substantiam expugnabilem cor- . raptibilemqu credatis - quod est inpiae uanitatis — in pluribus autem diis uertimus. in agapes. sed sacrificium illud, quod paulo ante commemoraui, intellexipascunt siue frugibus siue carnibus. pascitur enim creatura dei de creatura dei, quae hominis dapibus congrua est. uobis autem quia daemonia mendaciloqua persuaserunt non ad regendam carnem, sed ad exercendam blasphemiam abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
recedentes a fide. intendentes spiritib
seductorib ⁊ doctrinis demonioꝵ. in
ypocrisi mendaciloquoꝵ. Discat ergo
faustus. uł potius illi qui eius lict̾is
delectantur. monarchit opt̃onem nõ
ex gentib nos hr̃e: s gentes nõ usq
adeo ad falsos deos ẽẽ delapsas. ut opi¬
nionem amitt̾ent unius ueri dei
ex quo estommis qualiscũq natura.
Sapientes enimi eoꝵ. qr sicut dicit
apłs. iuisibilia dei a constitutõne
mundi ꝑ ea que fc̃a sunt intellecta
conspicumtur. sempit̾na quoq uir¬
tus eius ac diuinitas ut sint in ex¬
cusabiles: qr cognoscentes dm̃. uon
sicut dm̃ honorificau̾unt. aut gr̃as
egerunt: s euaniumt in cogitatio

Expanded text:
recedentes a fide, intendentes spiritibus recedentes a fide, intendentes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum. Discat ergo Faustus uel potius illi, qui eius litteris delectantur, monarchiae opinionem non ex gentibus nos habere, sed gentes non usque adeo ad falsos deos esse delapsas, ut opinionem amitterent unius ueri dei, ex quo est omnis qualiscumque natura. sapientes enim eorum — quia, sicut dicit apostolus, inuisibilia dei a constitutione mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius ac diuinitas, ut sint inexcusabiles — cognoscentes deum non sicut deum honorificauerunt aut gratias egeru
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ts. ubi erat ⁊ illa mystica unctio qua
xpẽ p̃figurabatur. Unde ⁊ ip̃m nom̃ a
crismate dicitur. Pinde uerũ sacrifi¬
cium quod uni uero debetur deo quo
etus altare solus xp̃c impleuit: ut uic¬
timis pecoꝵ mutata demonia sibi ar¬
rogant exposcunt. Unde dicit apls Nue
unmolant gentes: demonus imino¬
lant ⁊ nõ deo. Nõ quod offerebatur cul¬
pans: s qr illis offerebatur. Hebrei ã
in uictuis pecoꝵ quas offerebant dõ
mltis ⁊ uariis modis sicut re tanta
dignum erat ꝓpħtam celebrabant fu¬
ture uictune quam xp̃c obtulit. Unde
iam xp̃iani ꝑacti eiusd̃ sacrificii me¬
moriam celebrant: sacroscã oblatõne
et ꝑticipatõne corporis ⁊ sangiĩs xp̃i
Manichei u̾o nescientes quid dampnã¬
dum sit in sacrifitus gentia. ⁊ quid
intlłigend̾ in sacrifitiis hebreoꝵ. et
quid tenend uł obseruand̾ in sacri¬
ficio xp̃ianoꝵ: uanitatem suam sa¬
crum offerunt dẏabolo qui eos decepit

Expanded text:
nostris, ubi erat et illa mystica unctio, qua nostris, ubi erat et illa mystica unctio, qua Christus praefigurabatur, unde et ipsum nomen a chrismate ducitur. proinde uerum sacrificium, quod uni uero debetur deo, quo eius altare solus Christus inpleuit, in uictimis pecorum imitata daemonia sibi adroganter exposcunt. unde dicit apostolus: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebrabant . futurae uictimae, quam Christus obtulit. unde iam christiani peracti eiusdem sacrificii memoriam celebrant sacrosancta oblatione et participatione corporis et sanguinis Christi. Manichaei uero nescientes, quid damnandum sit in sacrificiis gentium et quid intellegendum in sacrificiis Hebraeorum et quid tenendum uel obseruandum in sacrificio christianorum, uanitatem suam sacrum offerunt diabolo, qui eos decepit
Abbreviated transcription (Latin):
tis: aut si nec ip̃e nob̾. mlto mag̾ nec
nos illi Ubi sunt ergo sacrifitiaut̃a.
simplices ac pure ordues ur̃e : cũ sint
fallaces ⁊ iipure blaspbemie: Et cã
uolo mͥ dicatis unde ista omnia que
laudatis in uob̃ hus noĩb applłetis
ut dicatis templũ. atam. sacrifitiũ
Si enĩ uero deo ista ueta nõ debentur.
cur laudabilit̾ in uera religione p̾¬
dicantur: Si aut̃ uero deo uerũ sa¬
crificiu rite debetur. unde etiam
diuini honores recte appsłantur: ce¬
tera que dicuntur sacrifitia ad siłi¬
tudinem frunt cuiusdam ueri sacͥ¬
ficii. Hoc aut̃ ꝑtim sunt iutam̃ta
falsoꝵ ⁊ fallatium deoꝵ. hoc est demo¬
nioꝵ. supbe sibi ab eis quos decepint
diuinos honores exigentiũ. sicut sũt
uł erant omnia in templis ydolis q
gentiliũ. ꝑtim p̃dicam̃ta uenturt
unius i̾issimi sacrifitii quod ꝓ poc̃is
omi credentiũ offerri oportẽt: qͥlia
erant p̾cepta diuinitus antiquis pr̃ib

Expanded text:
tis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec tis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphemiae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudatis in uobis, his nominibus appelletis, ut dicatis templum, aram, sacrificium. si enim uero deo ista uera non debentur, cur laudabiliter in uera religione praedicantur ? si autem deo uero uerum sacrificium rite debetur, unde etiam diuini honores recte appellantur, cetera quae dicuntur sacrificia ad similitudinem fiunt cuiusdam ueri sacrificii. haec autem partim sunt imitamenta falsorum et fallacium deorum, hoc est daemoniorum, superbe sibi ab eis, quos deceperint, diuinos honores exigentium — sicut sunt uel erant omnia in templis idolisque gentilium — partim praedicamenta uenturi unius uerissimi sacrificii, quod pro peccatis omnium credentium offerri oporteret, qualia erant praecepta diuinitus antiquis patribus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is pp̃ nom̃ tuũ. s dicitis. Libera nos
arte tua: qr ut mͦ in regno tuo securus
lugeas nos hic p̾mimur. dilanamur.
inquinamut. Hoc uox accusatoria est
nõ dep̃catoria. NRec illud potestis dicere
quod magist uitatis docuit. dimitte
nob debita nr̃a. sicut ⁊ nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Qui sunt enum
debitores ur̃i qui in uos peccau̾unt
Si gens tenebraꝵ: nũquid ei dinuti¬
tis debita. qͣm usꝙ in finem eradica¬
tam et̾no carcẽ includitis: Que aut̃
debita uob̃ pt̃ ille dimittẽ. qñ ille potiꝰ
in uos peccauit: cum ad ista uos misit
qͣm uos in illũ qui mittenti obtem¬
pastis. Aut si ppẽa ille nõ peccauit. qr
hoc noc̃itate fecit. maior ur̃a ncc̃itas:
cum iam in pugna ꝓstrati tacetis. qͣm
fuit illius añqm pugnaretis. Iam
enim uos patimim ꝯmixtũ malum.
Nicħ tale ille patiebatur: cum tñ ncc̃i¬
tatem ut uos mitt̾et pacẽtur. Itaq
aut ip̃e potius uob̾ debet ꝙ ei dimuta¬

Expanded text:
ris propter nomen tuum, sed dicitis: libera nos arte tua, quia ut modo in regno tuo securus lugeas, nos hic premimur, dilaniamur, inquinamur. haec uox accusatoria est. non deprecatoria. nec illud potestis dicere, quod magister ueritatis docuit: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. qui sunt enim debitores uestri, qui in uos peccauerunt? si gens tenebrarum, numquid ei dimittis debita, quam usque in finem eradicatam aeterno carcere includitis? quae autem debita uobis potest ille dimittere, quando ille potius in uos peccauit, cum ad ista uos misit, quam uos in illum. qui mittenti obtemperastis ? aut si propterea ille non peccauit, quia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen necessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimitta
Abbreviated transcription (Latin):
quid foetit̾ nec ualere sapient̾. Ita¬
ne u̾o detestanda ⁊ anathemanda stul¬
titia xp̃c ꝑ solem lunam ꝙ distencus
hic uirtute hĩtans. hic sapĩa. noc hic
ꝑfc̃s ⁊plenus. nec in sole sapiens.
nec in luna p̾potens. utrobiq pul¬
chros pu̾os supponat ꝯcupiscendos
feminis pͥncipib tenebraꝵ. ⁊ mascu¬
lis puellas: Hec legitis. hec creditis.
hec docetis. ex hac fide doctrina ꝙ inui¬
tis.⁊ miramini qr sic ab hominanũ:
U̾m si in istis tam eminentib notis¬
simis q luminib sic erratis. ut in
ets nõ quod sunt: s quod uob̾ clem̃¬
tissime fingitis adoretis: quid de ce¬
teris ur̃is fabulis dicam: Quid enĩ¬

Expanded text:
quid fortiter nec ualere sapienter? itaquid fortiter nec ualere sapienter? itane uero, detestanda et anathemanda stultitia, Christus per solem lunamque distentus hic uirtute habitans, hic sapientia nec hic perfectus et plenus nec in sole sapiens nec in luna praepotens, utrobique pulchros pueros subornat concupiscendos feminis principibus tenebrarum et masculis puellas ? haec legitis, haec creditis, haec docetis, ex hac fide doctrinaque uiuitis. et miramini, quia sic abominamini ! Uerum si in istis tam eminentibus notissimisque luminibus sic erratis, ut in eis non quod sunt, sed quod uobis dementissime fingitis adoretis, quid de ceteris uestris fabulis dicam? quis eni
Abbreviated transcription (Latin):
totam mundi fabricam impłe plu¬
betis. Unde sol ⁊ luna circuitus suos
pagentes: semꝑ cum illo sunt. A sole
aut̃ luna discedit: ⁊ ad solem rursus
accedit. Ita uob̃ auctorib uł potius de¬
ceptorib: ꝑ dimidiam ꝑtem circuli
recedit a uirtute sapĩa. ⁊ ad eam ꝑ a
liam dimidiam rursus accedit. ⁊ cũ
plena est: tũ longe est a uirtute sa¬
pientia. Tunc enum dam longo inder¬
uallo a se disiuncta sunt hec duo lu¬
mina ut cum sol u̾git ad occidentem
tunc luna surgat ab oriente Ex quo
fit. ut qm̃ infirmantur omnia que
uirtute deseruntur: eo sapĩa sit infir¬
mior. quo est luna plenioe. Si aut̃ qd̾
i̾titas h̃t. ⁊ sapĩa dei semꝑ tancũdem
ualet.⁊ uirtus dei semꝑ tantũdem
sapit. cuir hec sic duo dicitis ut ca lo¬
coꝵ sedib int̾uallisꝙ seꝑatis: cum ⁊¬
ip̃as sedes eiusd̃ sbe dicatis o hoĩes
ceca ⁊ insana m̃te nõ recedentes a fan¬
tasma te corpoꝵ ⁊uirtute ac sapĩa
ita carentes. ut nec sape possitis ali¬

Expanded text:
totam mundi fabricam inplere perhibetis. unde sol et luna circuitus suos peragentes semper cum illo sunt; a sole autem luna discedit et ad solem rursus accedit . ita uobis auctoribus uel potius deceptoribus per dimidiam partem circuli recedit a uirtute sapientia et ad eam per aliam dimidiam rursus accedit; et cum plena est, tum longe est a uirtute sapientia; tunc enim tam longo interuallo a se disiuncta sunt haec duo lumina, ut cum sol uergit ad occidentem, tunc luna surgat ab oriente . ex quo fit, ut, quoniam infirmantur omnia, quae uirtute deseruntur, eo sapientia sit infirmior, quo est luna plenior. si autem. quod ueritas habet, et sapientia dei semper tantundem ualet, et uirtus dei semper tantundem sapit, cur haec sic duo dicitis, ut ea locorum sedibus interuallisque separetis, cum ipsa sedes eiusdem substantiae dicatis, homines caeca et insana mente non recedentes a phantasmate corporum et uirtute ac sapienta ita carentes, ut nec sapere possitis ali
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm fuit falsus. Accipite ꝙͣuis diu̾sĩ
et longe impar exemplũ: tñ ut cũq ad
intlłigend̾ dm̃i. ex hiis que ꝓpius sub¬
iecta sunt deo. Ecoe ego ipẽ qnͣtũ actinet
ad animũ meũ. cum hoc sim quod estis
et uos: si taceo apud ie ip̃m sum. Si
aut̃ loquor uob̃ quod intlligatis. quo¬
dãmodo ad uos ꝓcedo nec me relinquo
s ⁊ ad uos accedo ⁊ nõ recedo unde ꝓcedo
Cum aut̃ tacuero quodã modo ad me re¬
deo. ⁊ quodãmodo uob̾cũ maneo: si te¬
nueritis quod audistis in sermone
quem dico. Si hoc p̃t ymago quam fe¬
cit ds̃. quid pt̃ nõ a deo facta s ex deo na¬
ta ymago dei ds̃: Cuius illud quo ad
nos egressus est. ⁊ in quo a nob egres¬
sus est corpus. nõ sicut meus lapsus
est sonus: s manet ibi tibi iam non
moritur. ⁊ mors ei ultra nõ dñabitꝰ¬

Expanded text:
quam fuit falsus. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum ex his quae proprius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum. Si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo, et quodammodo vobiscum maneo si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus? Cujus illud quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabit
Abbreviated transcription (Latin):
indmisit uł amisit seip̃m. uenit
ao seip̃m.Uen̾at aut̃ ut dcm est per
arnem d̾s ad hotẽs. iitas ad menda
luc ubi nemo mentitur carnem suiam
leuauit: idem ip̃e qr u̾bum caro fcm ẽ¬

Expanded text:
imisit vel admisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad mendacabstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit: idem ipse quia Verbum caro factum e
Abbreviated transcription (Latin):
isdisti: ꝑhanc ꝓculdubio nõ solum
tibiqua uenires ⁊ redires uia fuisti.
srruio aduitam quod es ip̃e isti: Cãd̾̃
sfitocarnem tuam ad utam de mor
rduristi. Aliud quippe u̾bum dei est.
Alud homo. S t̾ibum caro fcm est .i.
tono. Nõ itaq alia u̾bi. alia hoĩs est ꝑ¬

Expanded text:
redisti; per hanc procul dubio non solum redisti; per hanc procul dubio non solum tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti, eamdem profecto carnem tuam ad vitam de morte duxisti. Aliud quippe Verbum Dei est, aliud homo; sed Verbum caro factum est, id est, homo. Non itaque alia Verbi, alia est
Abbreviated transcription (Latin):
icaboaiam neam nt̃st mecum leuet qui
putc ꝓ me suam: Dicam ego quod pos¬
imi. captat itr̃m qui p̃t. Quodonante
Ueo donante capit qui capit: ⁊ codonã
rardit qui nond̾ capit. Nisi enĩ credide
arus mets. Thomas apłs ut te int̾ro¬
gues hũit te añ se. nec tũ inclligeret
sisibrẽt in se. Ego int̾rogo te. qr te scio
ẜ suꝑme. Int̾rogo aut̃ inqͣnͣtũ possũ
suꝑ me effundẽ aĩam meam. ribi non
souantem ⁊ tũ docentem audtam te.
Die m obsecro quõ uadis ad te: Nũ quid¬
nam ut uenires ad nos reliqueras te
Maxime qr nõ a te ip̃o uenisti. s pacer
tei misit. scio quid̃ ꝙ te exmnanisti: s qr
formam accepisti serui. nõ qr formam
dei uł ad quam redires dimisisti. uel
quam reciꝑes amisisti.⁊ tñ uenisti. Et
ñ solũusꝙ ad carnales ocłos. im etiã
ispadmanus hõim ꝑuenisti. Quomͦ
ul in carne: ꝑhanc uenisti mauẽs
ibi eras. ꝑ hanc redisti nõ relinq̃ns
quouenas.Si ergo ꝑ hanc uenisti ⁊

Expanded text:
abo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim crediderservis meis? Thomas apostolus ut te interrogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligerette scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut venires ad nos, reliqueras te: maxime quia non a teipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti; sed quia formam servi accepisti , non quia formam Dei vel ad quam redires demisisti, vel quam reciperes amisisti: et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti. Quomodo, nisi in carne? Per hanc venisti manens ubi eras, per hanc redisti non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti et
Abbreviated transcription (Latin):
unc est dilectissimi ut qͣnͣtũ
ualemus intlłĩgamus de uer¬
p̾cedentia: in eo quodaudistis apło
thomo int̾roganti ẽẽ responsũ. Dixe¬
rat enim suꝑius dr̃s cum de man¬
sionib loq̃retur. quas ⁊ ẽẽ dixit in
domo patris sui ⁊ ire se ut p̾pararet
eas: ubi intelleximus ⁊ ẽẽ iam mã¬
siones ip̃as in ip̃ã p̃destinatõne. ⁊ p̃¬
ꝑari eas cum eoꝵ qui ibi mansuri
sunt ꝑ fidem corda mundantur. qm̃
ip̃a dei domus ip̃i sunt. Et quid est
aliud man̾e in domo dei. qͣm eẽ in
ppło dei. cũ idem ppłs est in deo. et
deus in eo: Hoc ut dñs p̾paret dñs
abiit: ut credendo in eum qui nõ
uidetur. ea que in spẽ semꝑ futura
est. nunc ꝑ fidem mansio p̾paretur.
ꝓpt̾ hoc ergo dix̾at. Et si abiero et
cipiam uos ad meip̃m. ut ubi ego

Expanded text:
st dilectissimi, ut quantum valemus, intelligamus de verpraecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et cipiam vos ad
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut dice̾t. ego sum ⁊ u̾ritas ⁊ iita.
cum uia cognita qua iret. restaret
nosse quo iret: nisi qr ibat ad ittatẽ
ibat ad uitam. Ibat ergo ad se ip̃m
ꝑ seip̃m. Et nos quo imus nisi adio¬
sum : Et qua imus nisi ꝑ ip̃m : Ip̃gͥ¬

Expanded text:
erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ip
Abbreviated transcription (Latin):
et locum quo itur. ⁊ utam qua itur. sc
nescit ille mentiri. Ergo isti sciebant:
scire se nesciebant. Conuincat eos e
scire quod se pretant ad huc nescire.
est frẽs : Ecce audiui mus discipłi ne¬
rogantem. auditeimis ⁊ magistrum d¬
centem. ⁊ nond̾ capimus etiam postus¬
cem sonantem sententiam latitante
S quid nõ possinnus caꝑe. Nũquid poe¬
rant ei dic̾e apłi ens cum quib loqui¬
batur nescunus te: Pinde si eũ scie¬
bant. ⁊ uia ip̃e est: uiam sciebant. Si ̃
sciebant. ⁊ ĩritas ip̃e est: u̾itatem scicbis
St eũ sciebant. ⁊ uita ip̃e est: nitam see¬
bant. Ecce scire ꝗuicti sunt. quod se sai¬
re nesciebant. Quid igitur ⁊ nos ño
bant uiam. qr sciebant ip̃m quiestmi
S uia est qua itiro. Nũquid ina est et
quo itur: Utrũq aut̃ illos dixerat
scire.⁊quo uadit.⁊ uam. Opus etgo
erat ut dice̾t ego sum iua: ut ostende¬
ret eos qr enm scirent uam scire ques
putau̾ant se nescire. Quid ergoopri

Expanded text:
et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. tres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebansciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant. Si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in bant vitam, et quia sciebant ipsum qui est via. Sed via est qua itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus
Abbreviated transcription (Latin):
ad prẽm nisi ꝑ me. Ac ꝑ hoc ⁊ ip̃e pes
ip̃m. ⁊ ad seipm̃ ⁊ ad patrem ⁊ nos ꝑ
ipm̃ ⁊ ad ip̃m ⁊ ad patrem. Quis hc ca¬
pit. nisi qui sp̃ualit̾ sapit : Et qͣntu
est quod hic capit. etiam qui spirita¬
lit̾ sapit: Erẽs quid a me ista uobis
uultis exponi: Cogitate qͣm excella
sunt. Uidetis quid sim. iideo quid
sitis. In oĩb nob̃ corpus quod coeuł¬
pitur aggrauat aĩam. ⁊ depͥmit ãe¬
na ihĩtatio tensũ młta aogitansde

Expanded text:
ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per se ipsum et ad seipsum et ad Patrem, et nos per ipsum et ad ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualiter sapit? Et quantum est quod hic capit, etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
dam despui: ac si nõ fallor ⁊ tu. Cessa¬
tõnem sabbatoꝵ ut suꝑnacuam credo
quod ⁊ tu. Sacrificia ut ydolatͥam ñ
Dnbito: quod ⁊ tu Porcina certe nõ
ego sola abstineo: tu item nõ solam
comedis. Ego quidqr oẽm carnem
iminundam existimem: tu u̾o quia
nr̃m. uetus testam̃tũ destruitur.
Arimofegie ebdomadas scenophe¬
gia. ut̾q nr̃m tamqͣm inucilia et
uana contempsit. Lineis uestibus
nõ insere̾ purpuras. in adult̾tis
pon̾e uestem linostimã. bouem et
asinũ nõ iung̾e si nocẽ sit. in sacri¬
logiis num̾iare caluum atq rebur¬
rum. ⁊ similis note hotẽm nõ consti¬
tuere sacerdotem. qr sint hi apd̾ dm̃
omnia p̾cepta sunt ⁊ iustificatõnes uer̾
testam̃ti. Quod ergo obicis. tibi mecum
ꝯmune est: siue crimen putand̾. seu
recte fcm̃. Ut̾q enĩ nr̃m uetus respiues
testam̃tum. Ergo si quid int̾sit mc̃ mo
fidem queris ⁊ tuam: hoc qr tibi m̃tiri
libet ⁊ ilib̾alit̃ ag̾e ut quod m̃te oderi

Expanded text:
dam despui, ac, si non fallor, et tu; cessationem sabbatorum ut superuacuam, credo. quod et tu; sacrificia ut idolatriam, non dubito, quod et tu; porcina certe non ego sola abstineo, tu item non solam comedis. ego quidem, quia omnem carnem inmundam existimem, tu uero, quia nostrum uetus destruitur testamentum. azymophagiae hebdomadas, scenopegia uterque nostrum tamquam inutilia et uana contempsit; lineis uestibus non inserere purpuras, in adulteriis ponere uestem linostimam, bouem et asinum iungere, si necesse sit, in sacrilegiis numerare. caluum aut reburrum et similis notae hominem non constituere sacerdotem, quia sunt huiusmodi omnia praecepta sunt et iustificationes ueteris testamenti. quod ergo obicis, tibi mecum commune est, siue crimen putandum seu recte factum; uterque enim nostrum uetus respuit testamentum. ergo si quid intersit inter meam fidem quaeris et tuam, hoc, quia tibi mentiri libet et inliberaliter agere, ut quod mente oderis,
Abbreviated transcription (Latin):
est a salute: Aliuid quippe uolumus
sumus adhuc in hoc scło. De mansio
pit. ut hoc petamus quod nob̃ nõ ex¬
pedire nescimus. S absit ut fiat:
nob̾si manemus in nob̃ xp̃. qui nõ
facit quod petimus nsi quod expait
nob̾. sanentes eigo in eo cum uba
eus in nob̾ manent. quodcũq uo¬
luerimus petimus ⁊ fiet nobis
as et infirmitas carnis que nõ est
mnt ubi dicimus. pat̾ nr̃ qui es in
elis. Ib huius oronis u̾bis ⁊ sensib
nꝰ tecedamus petitionib nr̃is: ⁊ quid¬
qd ꝑetierimus fiet nob̾. Tunc enĩ
mñ facinus que p̾cepit. ⁊ diligimus
qe ꝓmisit. Eñ aut̃ uerba eius manẽt
nmemoria. nec inuentuntur ĩuita
nõ compritatur palmes in uite. quia
nitam nõ attrahit ex radice. Ad hanc
differentiam ualet quod scriptũ est.
imemoria retinentib mandata eius
ir faciant ea. Multi enĩ memoria re¬
tent ut contempnant. tił etiam de¬
rideant ⁊ oppugnent ea. In hiis u̾ba

Expanded text:
est a salute? Aliud quippe volumus, est a salute? Aliud quippe volumus, sumus adhuc in hoc saeculo. De mansionpit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; piditas et infirmitas carnis, quae non est t, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit. Quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non amputatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba
Abbreviated transcription (Latin):
me nicħ potestis face̾. Requisdm pim¬
ret ialtem puum aliquem frucpm
posse a sema ipo palmitem feri . cuor
palmes. eum purgat agricola ut
plus afferat. Cam̃ insi in uite mau¬
mors in potestate sit liberi arbitru
si quis inquit in me nõ mauserit. mit¬
tetur foras sicut palmes ⁊ arescet e
colligent eum ⁊ in ignem mittent
et ardet. Ligna itaq uitis tandosint
contemptibiliora si in iute nõ man¬
serint. qnͣco głosiora si mauserint.
deniq sicut de hiis etiam ꝑ exaechiele
ꝓph̃am dñs dicit. p̾cisa nlłis agrico¬
laꝵ usib ꝓsunt nlłis fabrilib oꝑib
deputantur. Unũ. de duob palmiti
congruit: aut uitis. aut ignis. Si m
uite nõ est: in tgne erit ut eigo m
igne nõ sit: in uite sit. Si manseri¬
tis in me inquit ⁊ u̾ba meam uob̾
manserint. quodcũq uolũitis pete¬
tis ⁊ fiet uob̃. Manendo quippe in ꝓp̃
quid uelle possunt. n tsi quodquie¬
nit xpõ: suud uelle possunt minen¬
do in saluatore. nisi quod nõ alienũ

Expanded text:
me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manmors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eet ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum
Abbreviated transcription (Latin):
latet. supbos latet. S quid illud est qd̾
ta seruani. ⁊ maneo in eius dilectõe
Utiq etiam hic hanc dilectõm pr̃is
intlligi uoluit. qua eum diligit pr̃.
Ita quippe dix̾at. sicut dilexit me pat̾
et ego dilexi uos: acq hiis u̾bis illa
sb̃iunxit. manete in dilectione mea
illa ꝓculdubio qua dilexi uos. Ergo
quod ait etiam de pr̃e maneo in eius
dilectõne. illa scil accipienda est qͣ
diligit eum pat̾. S nũquid ⁊ hic gr̃a
intssigenda est qua pat̾ diligit fili¬
um. sicut grã est qua nos diligit fi¬
lius: cum nos simus filii grã nõ na¬
tura. unigenitus aut̃ natuta non
grã. An hoc etiam in ip̃o filio ad homi¬
nem referend̾ est: Ita sane. Nam di¬
cendo sicut dilexit me pat̾ ⁊ ego dilexi
uos: grãm mediatoris ostendit. she
et iħc ꝓficiebat sapĩa. etate ⁊ gratia.
apud dm̃ ⁊ hoĩes. Scd̃ hoc igitur rec¬
te possumus dice̾. quod cum ad na
m̃ita p̾cesserunt.s ab illa suscepioii
m̾ita eius cuncta ceꝑunt. silanet etto

Expanded text:
id illud est quod mei servavi, et maneo in ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. MediEt Jesus proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere quod cum ad natmerita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ant bona oꝑa ur̃a. ne a semz ip̾is pu¬
tarent ẽẽ bona oꝑa sua: mox addidit
et głificent prẽm ur̃m qui in celis
est. In hoc enim głificatur ꝑat̾ ut
fructum płimũ afferamus ⁊ effi¬
ciamur xp̃i discipłi. A quo efficiamur
nisi ab illo cuius mĩa p̾uenit nos¬

Expanded text:
a bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus miserico
Abbreviated transcription (Latin):
stitiam ⁊ suam uolentes ꝯstiture.
iustitie dei nõ sunt sb̃iecti. Etce cui
respondeant sibi placentes.⁊ adbona
oꝑa facienda dñi sibi nocm̃ nõ pui¬
tantes. Nõne huic resistunt i̾utati
hoĩes mente corrupti. repbi cirta
fidem. qui respondent ⁊ ioquinitur
miquitatem dicentes. a deo hẽmus
sti sumus: Quid dicitis qui uos
ip̃os decipitis. Nõ assertores s p̾cipi¬
tatores liberi arbitru exalto elatio¬
nis: ꝑ mania p̾sumptionis in ꝓfũ¬
da sb̃m̾sionis. Nempe uox ura est ꝙ
homo ex seinzip̃o facit iustitiam. hoc
est altum clationis ur̃e. S t̾ucas cõ¬
tradicit ⁊ dicit palmes nõ pt̃ ferre
fructum a semzipõ nisi manserit in
uite. Ite nunc ꝑ abrupta: ⁊ nõ h̃tes
ubi figamini. uentosa loqͥcitate
iactamini. Hec sunt mania p̾sũp¬
tionis ur̃e. S quid uos seq̃tur uide¬
te. ⁊ si est in uob̾ ullus sensus horre¬
te. Qui cnum a semnxip̃o se fructum
existimat ferre: in uite nõ est. Nuii

Expanded text:
stitiam, et suam volentes constituere, stitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respopera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus sti sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui
Abbreviated transcription (Latin):
item se dixit ẽẽ ih̾c ⁊ discipłos
suos palmites. ⁊ agricolam pa¬
trem: unde tampͥdem sicut potium
disputatũ est. In hac aut̾ lectõne cũ
ad huc de serp̃õ qui est uitis. ⁊ de suis
palmitib hoc est discipłis loqueretur.
manete inqiuit ini me ⁊ ego m uob.
Utrũq enim ꝓdest. nõ ipĩ s illis. Ita
quippe sunt in uite palmites ut uiti
nõ conferant: s inde accipiant undẽ
uiuant. Ita u̾o uitis est in palmitib.
ut uitale alimentũ sb̃ministret eis.
nõ sumat ab eis. Ac ꝑ hoc manentem
pulis ꝑdest utrũq nõ xp̃o. sam pre¬
ti so palmite: pocest de uiua radice
amplius pullulare. Qui aut̃ p̃cisus
est: sine radice nõ pt̾ uiu̾e. Deniq ad¬
iungit ⁊ dicit. Sicut palmes nõ pt
ferre fructum a sem ipõ nisi manse¬
rit in uite. sic ⁊ nos nisi in me mã¬
seritis Magna gr̃e ꝯmendatio frẽs
mei: corda instriut humilium. ora
obstruit supboꝵ. Ecce cui si audent
respondeant: qui ignorantes det ni¬

Expanded text:
item se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem pulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite potest de viva radice alius pullulare: qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere.  Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei ju
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cum diligat. si eius p̾cepta nõ ser¬
uat. stam in tancũ eum diligimus in
qͣntum eius p̾cepta seruamus. Inq̃n¬
tum aut̃ minus seruamus: minus
diligimus. Qm̃ius quodait manete
in dilectione mea nõ apparet quam
dix̾it dilectõm.: utrũ qr eum diligi¬
mus. an qua ip̃e nos diligit. S ex u̾bo
suꝑiore dinoscitur. Dix̾at quippe ⁊ ego
dilexi uos. Cui u̾bo ꝯtinuo sbrinxit
manete in dilectione mea. Iua ergo
qua dilexit nos. Quid est manete in
dilectione mea. nisi manete in gr̃a
mea: Et quid est si p̃cepta mea serua¬
ueritis manebitis in dilectõne moa
nisi ex hoc scietis qr in dilectõne mea
qua uos diligo manebitis. si mea pre¬

Expanded text:
quod eum diligat, si ejus praecepta non serquod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectiomea? Et quid est: Si praecepta mea servabitis, manebitis in dilectione mea, nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea prae
Abbreviated transcription (Latin):
unde sunt nob oꝑa bona. Nam unde
nob ẽẽnt. nisi qr fides ꝑ dilectõm oꝑa¬
tur: Unde aut̾ dilig̾emus nisi p̾us
diligemur: Aꝑtissime hoc in epła
sua idem iste eisngłisca dixit. Nos
et ip̃ius: s grãm qua mediator det⁊
monstratur cum dicit. me pr̃ ⁊ ego
uos. Ram pat̾ utiq diligit ⁊ nos. s
in ip̃o: qr in hoc głificatur pater ut
fructum afferamus in uite hoc est
in filio. ⁊ efficiamur eius discipuli
Manete inquit in dilectione mea
Qũo manebimus: Audi quid sequi¬
tur. Oi p̾cepta mea in qui seruaui¬
tis: manebitis in dilectione mea.i
Dilectio inquit facit p̾cepta seruari
An p̾cepta seruata faciunt dilectõ
mea sernau̾ttis manebitis in dilec¬
tione mea: ostendit nõ unde dilectio
gen̾etur. s unde monstretur. Tamꝙͣ
diceret. Nolite uos putare mane m
dilectõne mea si non seruatis p̾cepta
mea. Si enim seruau̾itis: manebi¬
tis. hoc est hinc apparebit ꝙ in dilec¬
cioe meai manditis si pepta muoi
etuabitis ut nemo se fallat diaendo

Expanded text:
m unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos et ipsius, sed gratiam qua mediator Dei emonstratur, cum dicit, me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificfructum afferamus in vite, hoc est, in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo 605 manebimus? audi, quid sequatur. Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionmea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
et semixp̃ianoꝵ abunde detecta fallatia
et astutas ꝯferentiũ nob̾cũ ꝓpositõnes
scribere. quo cum id uos ex more paren¬
tis sui serpentis. captiosis circũ uenire
qͣstrunculis uolũunt. ⁊ ip̃i ad respondẽ¬
dum iugilant̾ eis sitis instructi. Ita
enim fiet: ut ad ea ip̃a que pposumt re¬
ligati ult̾ius huc atq illuc uagari ñ
possint. le ne ꝓfusa confusa ue orõne
legentiũ mundarentur ingenia: tam
breuit᷑ qͣm distincte ex adu̾so sibi ip̃oꝵ

Expanded text:
et semichristianorum abunde detecta fallacia et semichristianorum abunde detecta fallacia et astutas conferentium nobiscum propositiones scribere, quo cum idem uos ex more parentis sui serpentis captiosis circumuenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte ex aduerso sibi ipso
Abbreviated transcription (Latin):
quidam fuit. gente affet.
cuutate mileuitanus. e¬
loquio suais.ingenio
callidus. secta manicheus.
ac ꝑ hoc nefando errore ꝑu̾¬
sus. Noueram ip̃e hoĩem ꝙ̃ ad mod̾ eum
ꝯmemoraui in libris ꝯfessionũ meaꝵ
Hic quoddam uolum̃ edidit adu̾stis
rectam xp̃ianam fidem. ⁊ catholicam u̾i¬
tatem. Quod cum uenisset in manus
nr̃as lectũ q eẽt a fr̃ib desid̾au̾unt. et
uire caritatis ꝑ quam eis seruimus
flagitau̾unt ut eis respondemus. Hoc
aggrediar nunc in noĩe atq adiutorio
dñi et saluatoris nr̃i ihu xp̃i. ut om̃es
qui hec legent intlligant. qͣm nich̾ sit
acutũ ingeniũ ⁊ lingua expolita nisi
a dño gressus hoĩs dirigantur ꝙ młtis
młti acerrimi ⁊ facundissimi deserti
adiutorio dei adhuc uelocit̾ ⁊ ꝑtinacit̾
currerent. ut au̾itatis iua longus ab¬
errarent. Cõmodũ aut̃ arbitror sb̃ eiꝰ
noĩe u̾ba eius pon̾e. ⁊ sb̾ meo respon¬
sionem meam. Fauscus
errorib. ac indaice suꝑstitionis sił

Expanded text:
quidam fuit gente Afer, ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomine atque adiutorio domini et saluatoris nostri Iesu Christi, ut omnes, qui haec legent, intellegant, quam nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis titum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem meam. FAUSTUS erroribus ac Iudaicae superstitionis simul
Abbreviated transcription (Latin):
meam. s uoluntatem eius qui misit
me. Humilitatem doceo. ad me uenire
nõ pt̃ nisi humilis. Non mittit foras
nisi suꝑbia: quõ nõ exit foras nisi qui
seruat humilitatem ⁊ nõ labitur a u̾i¬
tate Dicta sunt qnͣta dici potũ̾unt de
abscondito sensu. Frẽs. satis enmm hic
latet sensus ⁊ nescio utrũ ꝯgrius u̾bis
a me sit depmptus ⁊ sculptus. qͣre iõ nõ
nõ eiciat f̾oras qui uenit ad illum. qri
nõ uenit facere uoluntatem suam. s
est aut̃ uoluntas eius qui misit me
patris: ut omne quod dedit mͥ nõ ꝑdã
ex eo. Ipẽ illi datus est qui seruat hu¬
militatem: hoc accepit. Qui nõ seruat
humilitatem: longe est a magistro ⁊¬
humilitatis. Ut omne quod dedit mͥ
uõ ꝑdam ex eo. Sic nõ est uoluntas ĩ
ꝯspectu patris ur̃i ut ꝑoat unus de pu¬
sillis istis. De cumentib pt ꝑire. de
pusillis nncħ perit. Quia nili fueritis
sicut ꝑuulus iste: nõ intrabitis in
regnum celoꝵ. Oume quod dedit mͥ

Expanded text:
meam, sed voluntatem ejus qui misit meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntest voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem, hunc accipit. Qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis . De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabilis in regnum coelorum, omne quod dedit m
Abbreviated transcription (Latin):
possint in ꝑpetuo stare Ideo etenim ille
qui dixit exultabunt ossa humiliata.
pdixit auditui meo dabis gaudiũ ⁊¬
ossa humiliata. Ideo amicus sponsi stat
et audit eum. Ideo stat: qr audit. De int̾i¬
ore fonte bibit: so stat. Iui qui nolu̾unt
de int̾iore bibere ibi cecid̾unt expulsi iũt
nec potuunt stare. Doctor itaq humili¬
tatis uenit nõ face̾ uoluntatem suam. s
uoluntatem eius qui misit eum. Uenia¬
mus ad eum. intremus ad eum. incor¬
poremur ei. ut nec nos faciamus uolũ¬
tatem nrãm. s uoluntatem dei. ⁊ uõ nos
eitiet foras. qr m̃bra eius sumus. qr ca¬
put nr̃m eẽ uoluit docendo humilitatẽ.
Ad extremũ ip̃m audite contionantem.
Uenite ad me qui laboratis et oñati estis.
Tosute iugũ meũ suꝑ uos. ⁊ discite a me
qm̃ mitis sum ⁊ humilis corde. Et cum
hoc didicitis. iuenietis requiem as̃ab
ur̃ĩs unde nõ eitiamini foras. Quia des¬
cendi de celo nõ ut faciam uoluntatem

Expanded text:
possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsuossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ exit. Ideo ille dicebat. qm̃ aptid te
est fons uite. ⁊ nõ apud nos. Ideo intrare
debemus ut uiuamus. nõ qͣi nob̾ suffi¬
cere ut ꝑeanius. Nõ qͣiͣ de nr̃o uelle satia¬
ri ut arescamuo. s os ad ip̃m fontem
pon̾e ubi aqua nõ deficit. Quta uoluit
suo consilio uiu̾e adam: ⁊ lapsus est ꝑ
eum qui añ cecid̾ãt ꝑ suꝑbiam. qui ei
calicem ip̃ius suꝑbie ꝓpinauit. Quia gͦ
apud te est fons uite. ⁊ in lumine tuo
uidebimus lum̃: intus utuamus. intꝰ
uideamus. Quare enĩ inde exitum est.
Audi qͣre. Nõ ueniat mͥ pes suꝑbie. Ergo
ille exiit cui uenit pes suꝑbie. Ostende
qr i deo exiit. Et manus pc̃coꝵ nõ moue¬
ant me. pp̃ pedem suꝑbie. Quare hoc dicis:
Ibi cecid̾unt omnes qui oꝑantur iiqͥ¬
tatem. Ubi cecid̾unt. In ip̃a suꝑbia. Ex¬
pulsi sunt. nec potũunt stare. Si ergo
suꝑbia expulit eos qui nõ potuerunt
stare. humilitas intromittit qui non¬

Expanded text:
et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem. Ubi ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui