comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Manet uͦ in solitudine qͥ ꝑseu̾at in remota m̃tis in¬
sedet in solitudine ⁊ quiescit : a tribꝰ bellis eripitur. id÷
auditꝰ. locutionis ⁊ uisꝰ. Abbas arseniꝰ orauit dicens. Dñe
dirige me ad salutẽ. Et uenit ei uox dicẽs. Arsem fuge
homines tace.⁊ quiesce ⁊ saluus eris. Dix̃ abbas moyses.
homo fugies hoĩes : similis ẽ uue mate᷑. qͥ at̃ cũ hominibꝰ
cõu̾satur : sic̃ uua acerba ẽ. Dix abbas nilus. Impenetra¬
bilis man a sagitis inimici : qui amat quietẽ. Qͥ at mis¬
cetͣ multitudini : crebra suscipiet uuln̾adelectis oĩa relĩ¬
iuste iudicant᷑. Tuc eoꝵ lux tanto laciꝰ emicat: qͣnto
eos nũc manꝰ ꝑsequetiũ duriꝰ angustat. Tuc̃ reꝑboꝵ ocłi
patescit. qd̾ celesti potestate subnixi sũt: qͥ t̾rena omĩa
sponte reliquer. Quia quisqͥs stimulo diuini amoris ex¬
citatꝰ. hic possessa reliquerit: illic ꝓculdubio culm̃ iu¬
diciarie potestatis obtinebit: ut simul tue uidex cũ iui¬

Expanded text:
at in remota mentis indet in solitudine et quiescit, a tribus bellis eripitur, id est, auditus, locutionis et visus. Abbas Arsenius oravit dicens: Domine, dirige me ad salutem; et venit ei vox dicens: Arseni, fuge homines, tace, quiesce, et salvus eris. Dixit abbas Moyses: Homo fugiens homines, similis est uvae maturae: qui autem cum hominibus conversatur, sicut uva acerba erit. Dixit abbas Nilus: Impenetrabilis manet a sagittis inimici, qui amat quietem; qui autem miscetur multitudini, crebra suscipiet vulnera. CAjuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet, quod coelesti potestati subnixi sunt, qui terrena omnia sponte reliquerunt. Quia quisquis stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic procul dubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, ut simul tunc judex cum ju
Abbreviated transcription (Latin):
fenestrã ⁊ uidit sene in cõtẽplatiõe totũ qͣsi igneũ. Erat
ãt fr̃ ille dignus qͥ talia intueret᷑. Dicebãt at de abbe si¬
soy. quia nsi cito depoñet manꝰ suas. qũo stabat ad or̾o¬
nẽ: rapiebat᷑ mens eiꝰ in suꝑioribꝰ. Si at̾ cotingebat cu
eo alique frem orare. festinabat cito depon̾e manꝰ ne ra
oratio. cito corrigit m̃tẽ. Dicebat qͥdã patrũ. Qͥ a sic̃ in¬
possibile ẽ ut uideat quis in aquã turbida faciẽ sua:
sic ⁊ ama nisi purgata fuerit a cogitationibꝰ alienis cõte¬
iorẽ uocẽ in aures in cͥcum scͥpti sp̃s exprimit. qͣnto se
in eiꝰ desiderio pleniꝰ fundit. Sepe eni nr̃a desid̾ia quia¬
celerit᷑ nõ fuĩt exaudiunt᷑: ⁊ qd̾ impleri cõcite petimꝰ ex
cat s acitant᷑ in c̃tamine: ut maioribꝰ cumulent᷑ p̃miis
in retributione. Labor ꝓt̾iit᷑ pugne: ut crescat corona iue¬

Expanded text:
fenestram, et vidit senem in contemplatione totum quasi igneum. Erat fenestram, et vidit senem in contemplatione totum quasi igneum. Erat autem frater ille dignus, qui talia intueretur. Dicebant de abbate Sysoi, quia nisi cito deponeret manus suas quando stabat ad orationem, rapiebatur mens ejus in superiora. Si ergo contingebat cum eo aliquem fratrem orare, fe Quia assidua oratio cito corrigit mentem. 13. Dicebat quidam Patrum: Quia sicut impossibile est ut videat quis in aqua turbida faciem suam, sic et anima, nisi purgata fuerit a cogitationibus alienis, contejorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderio plenius fundit . Cum aliter movericeleriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, et cant, exercitantur in certamine, ut majoribus cumulentur praemiis in tribulatione. Labor protrahitur pugnae, ut crescat corona vic
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ uos suꝑ tronos .xii. iudicãtes .xii. tribꝰ isri. Rectũ qͥppe
ẽ ut cũ dõ ae ppłis in uidicio disputet: qͥ adũba dĩ p̾sens
scłm ꝑfecte derelinqunt. X illi cũ do postmodii uidices ue¬
nuuit qͥ ei mͦ in uoluntaria pauꝑtate uł in paçe familiares
extiter. Scͥptũ ẽ. Aduocauit celos sursũ  ⁊ t̾ra ut discer¬
nerẽt ppłm suũ. Celos quippe sursũ aduocat: cũ hi qui

Expanded text:
 duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Rectum quippe est, ut cum Deo de populis in judicio disputent, qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt. Et illi cum Deo postmodum judices veniant, qui ei modo in voluntaria paupertate, vel in pace familiares exstiterunt. Scriptum est: Advocavit coelos sursum, et terram, ut discerneret populum suum . Coelos quippe s
Abbreviated transcription (Latin):
actiombꝰ scłaribꝰ in cubare. iste mũdationẽ nõ habet qm̃
adhuc agit que penitedo deflere possit. Y saias ꝓcc̃oribꝰ
ait. Lauamini mudi estotei. Lauat᷑ ⁊ nõ ẽ mudꝰ. qͥ plan¬
repetit. Sic deniq ⁊ alibi. ãmã penitẽtẽ atq iterũ delĩ¬
quentẽ: sermo diumꝰ increpat dices. Q m uilis es facta¬
nimis itans ias tuas. Q squis culpas p̃teritas plorat: huc̃
necesse est modũ teneat ⁊ sic admissa defleat: ne it̾um
flenda cõmitat. Scͥptũ ẽ in libro eccłiastico. Q baptizat᷑ a
mortuo ⁊ it̾um tangit illũ qͥd ꝑfic̃ lauatio eiꝰ. si pꝰ uite m̃o¬

Expanded text:
actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere possit. 4. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus erepetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat dicens: Quam vilis es facnimis, iterans vias tuas . Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, et sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Scriptum est in libro Ecclesiastico: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio ejus ? Post
Abbreviated transcription (Latin):
an dĩ occłos moribꝰ p̃tẽdat. E lecti nãq monachi scũ eis tͣnsito¬
ria ꝓp̾eritas arridet. Fauorẽ mũdi quasi nesciẽtes dissimulat.:¬
⁊ forti gressu interiꝰ. uñ ext̾iꝰ subleuant᷑ calcat. Electi mo¬
nachi nullis pͣue actionis clamoribꝰ ꝑstrepũt: Nullo cupi¬
ditatũ tp̃raliũ turbulẽto appetitu rapiuntꝰ s nimirũ curis
p̾̃sentis uite necessariis in mod̾atiꝰ occupare refuguit. Sepe
bona agẽtes monachi pat̾na  ad huc flagella sentiuut. ut tant.
ꝑfertiores ad heditate ueniat: qͣnto eos pie feries disciplina
cotidiana etiã de minimis purgat. Ueri monachi fũditus.
ceto renutiantes ita hinc mũdo mornit᷑: ut soli do inu̾e de¬

Expanded text:
ante Dei oculos moribus praetendat. Electi namque monachi cum eis transitoria prosperitas arridet, favorem mundi quasi nescientes dissimulant, et forti gressu interius ea unde exterius sublevantur calcant. Electi monachi nullis pravae actionis clamoribus perstrepunt, nullo cupiditatum temporalium turbulento appetitu rapiuntur, sed curis praesentis vitae necessariis immoderatius occupati refugiunt. Saepe bona agentes monachi, paterna adhuc flagella sentiunt, ut tanto perfectiores ad haereditatem veniant, quanto eos pie ferientis disciplina quotidie etiam de minimis purgat. Veri monachi funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere de
Abbreviated transcription (Latin):
q qͥ uilt in ub ex̃ magnꝰ fiat omiũ nouissimꝰ iseruiᷤᷤ. Sic̃
filiꝰ ħois nõ uen ministrari s ministrare.
antauit qͥdã senex lignũ arioũ in heremo:
uoles obedienciã frs ꝓbare dix̃ ei. ꝑsinglos dies riga
mens at ex fructu eiꝰ. senex detulit ad ecłiam: ⁊ dix̃
senex qr ncħ sic querit ds̃: ab his qͥ mitiũ habet cõu̾sionis
qͦmꝰ obediencie laborẽ. Edã secłaris renuciauit scło: ⁊ ueñ
in monast̾iũ adducẽs secũ filiũ suũ paruulũ. Quẽ abbas
tenẽs infãtulũ: oscłabat᷑. X dix̃ pat̾ eiꝰ. Amas hũc ÷ Et ille
rp̃ndit. Etiã. Et itm dix̃ illi. Diligis eũ : Et rp̃ndit. Utiã.
ostea dixx illi abbas. Tolle gͥ si amas eũ ⁊ mitte illu in
furnũ ardentẽ. X tenes eũ pat̾ suus iactaũ in furnũ ar¬
dentẽ: ⁊ statĩ factꝰ ẽ furnꝰ ułut ros. Exqͦ facto: ad qͥsiuit¬

Expanded text:
agnus, fiat omnium novissimus et servus: sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Plantavit quidam senex lignum aridum in eremo, et volens obedientiam fratris probare, dixit ei: Per singulos dies riga mens autem ex fructu ejus senex, detulit ad Ecclesiam, et dixit senex, quod nihil sic quaerit Deus ab iis qui initium habent conversionis, quomodo obedientiae laborem. Quidam saecularis rebbas tenens, infantulum osculabatur, et dixit patri ejus: Amas hunc? Et ille respondit, Etiam. Et iterum dixit illi: Diligis eum? Et respondit, Etiam. Postea dixit illi Abbas: Tolle ergo si amas eum, et mitte illum in furnum ardentem. Et tenens eum pater suus, jactavit in furnum ardente
Abbreviated transcription (Latin):
nb̃ om̃ĩa bona largiunt᷑. ⁊ uelle bonũ ⁊oꝑari : ab illo priꝰ
donat᷑ nob̃. Diligim᷑ ab illo: ut diligamꝰ illũ. a mamur
ab eo: ut anemꝰ eũ. Cognoscim᷑: ut cognostamꝰ Adiuamͣ
ut oꝑemͣ: ⁊ oꝑando u̾tutibꝰ ditemͣ. Ergo si nos dił̃eco dĩ ⁊ꝓ¬
ximi demule: cõsequẽs ẽ ut faciamꝰ qd̾ ille p̾cep̃. Qͥa ĩ tan¬
tũ diligimꝰ qͣntũ facimꝰ. nec enĩ potest sinc̾e dm̃ diligere. qͥ
madata eiꝰ fidelit̾ nõ implet Ipse enĩ ait. Siqͥs diligit me
sermonẽ mm̃ seruabit. ⁊ pat̾ ms diliget eũ. ⁊ ad eũ uenie¬
mus :  mansionẽ ap̃d eum faciemꝰ. Et qͥ nõ diligit me.

Expanded text:
nobis omnia bona largiuntur, et velle bonum et operari, ab illo prius donatur nobis. Diligimur enim ab illo; ut diligamus illum; amamur ab eo, ut amemus eum. Cognoscimur, ut cognoscamus: adjuvamur ut operemur, et operando virtutibus ditemur. Ergo si nos dilectio Dei proximique demulcet, consequens est ut faciamus quod ille praecepit. Quia in tantum diligimus, in quantum facimus. Neque enim potest sincere Deum diligere, qui mandata ejus fideliter non implet. Ipse enim ait: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Neq enĩ umqͣm oportet penitẽtem hab̾e de pccis se¬
curitatẽ. Nã securitas negligẽciã parit. Negligentia at
expulsa fuerit ab ħoie uitia. si forte pꝰ hec int̾cedẽte
securitate quelib culpa subrepserit: cõfestĩ delectatio¬
nes pͥstine iutioꝵ m̃tem auidiꝰ urepunt: pulsantesq
Nc iacobꝰ ait. Cõfitemini alt̾utrũ pcc̃a ur̃a ⁊ orate ꝓ
inuicẽ ut saluemini. In hac ãt sẽtentia illa debet ȩẽ
discrecio. ut cotidiana leuiaq pecca alt̾utrum coeqͣlibꝰ
cofiteam᷑: eoꝵq cotidiana credamꝰ orone saluari. Porro
gͣuoris lepre inmundiciã iuxta legẽ sac̾doti pandamꝰ
atq ad eiꝰ arbitriũ qͣlit̾ ⁊ qͣnto tp̃r usserit purificari¬
curemꝰ hinc ⁊ ad̾ ait. Reuela dño uia tuã: ⁊ sꝑa in
eũ. Nelũ qͦddã ẽ densitas peccoꝵ: un uia idest uita nr̃a
tenebrosa amictꝰ cͥcuidatione uestita ẽ. hac̃ reuelamꝰ.
qno delicta nr̃a tenebrosa ꝓntissime cõfitem᷑. Itẽ ipse

Expanded text:
m oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque catorum. » Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini. In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam, juxta legem, sacerdoti pandamus, atque ad ejus arbitriucuremus . Hinc et David ait: Revela Domino viam tuam, et spera in eo . Velum quoddam est densitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosa, amictus circumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra tenebrosa promptissime confitemur. Item ipse
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio penitendo iã punit. Nã tuc̃ petrꝰ fleuit: qño in
cõtremuit t̾ra. De hac cõpũctionis u̾tute dd̾ ait. Fuert̃
mͥ lacͥme meȩ: panes die ac nocte. Luctu suo am̾a pas¬
citur: cũ ad suꝑna gaudia flendo subleuat᷑. ⁊ intꝰ qͥdẽ
doloris sui gaudiũ tołat. s eõ refectionis pabulũ ꝑcipit:
qd̃ ħ uis amoris ꝑ lacͥmas emanat. Glecti uniꝰ cuiusq
mes ponit añ ocłos illic districtionẽ iusticie hic mitũ
culpe cõspicit. qͦ supplicio digna sit si parcẽtis pietas

Expanded text:
judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in contremuit terra . De hac compunctionis virtute David ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Luctu suo anima pascitur, cum ad superna gaudia flendo sublevatur, et intus quidem doloris sui gemitum tolerat: sed eo refectionis pabulum percipit, quo hinc vis amoris per lacrymas emanat. Electi uniuscujusque e ante oculos illic districtionem justitiae, hic meritum culpae conspicit, quo supplicio digna sit si parcentis pietas
Abbreviated transcription (Latin):
dõ qͥbꝰ hoc scłm ad om̃e commodũ ꝓsꝑat᷑. Seruis autẽ
dĩ cc̃ta huniꝰ mũdi cõtria st̃: ut dũm ista uł ady̾sa cõ¬
traria sentiũt. ad celeste desidĩũ ardentiꝰ excitent᷑. Mag¬
na apd̃ dm̃ refulget gr̃a: qͥ huic mũdo cõtemptibilis
fuerit. Nã reu̾a necesse ẽ: ut quẽ mundꝰ odit diligat᷑
a dõ. Sc̃i uiui idõ cõtempn̾e cupuit mundũ. ⁊ motũ
m̃tis ad suꝑna reuocare: ut ibi se recolligãt uñ deflu¬
xer̃. ⁊ indese subtrahat: uñ disꝑsi st̃. Qͥ pꝰ renũciatio¬
nẽ mudi ad suꝑna patriã. scis desid̃iis in hiat: ab etña
intecione q̃si qͥbusdã penis subleuatꝰ erigit᷑. ⁊ in qͦ laps
erat. ꝑgemitũ cõspicit: ⁊ ubi ꝑuen̾at cũ magno gau¬

Expanded text:
Deo, quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt, ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est, ut quem mundus odit, diligatur a Deo. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerunt, et inde se subtrahant, unde dispersi sunt. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pennis sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat per gemitum conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
qr oñis amplectit᷑ os diligit oms fouet. Uere ba : que nutrit
uͥtutes ⁊ delet pcca. Opprimit irã : recludit odia. Expellit
auariciã : cõpͥmit rixã.⁊ fugat parit̾ oĩa uicia. Om̃ia tołat:
om̃ia credit. om̃ĩa sꝑat. Int̾ obꝓbria sec᷑a ẽ. Int̾ iras placida.
int̾ hodia benefica : in u̾tate firma. a pͣuis inpugnatoribꝰ
nõ diripitur : a latronibꝰ nõ furat᷑. ab incendio nõ crematur.
ab eresi nõ dundit᷑. In diuidua stat. in expugnabilis man.
om̃iũ uirtutũ. gluten ẽ amaꝵ : cõcordia m̃tiũ. ⁊ societas
electoꝵ. Ne adu̾sitatibꝰ frangat᷑ : Fortit̾ m̃tẽ roborat. Ne ꝓs¬
ꝑitatibꝰ eleuet᷑ caute tẽꝑat. Ne ab ira suꝑetur rationabilit̃
repͥmit. Uere hec ut uideo. nobilissima.⁊ excellentissima
uideamꝰ qͥd obseruãdũ ipse auctor p̾cipiat dilectiõis. Ait .ĩt.
Si diligitis me mandata mã seruate. Et ego rogabo patrẽ.⁊
aliũ paraclitũ dabit ub̃: ut maneat ub̃cũ in ęt̾nũ. Atten

Expanded text:
ae omnes amplectitur, omnes diligit, omnes fovet. Vere beata, quae nutrit virtutes, et delet peccata. Opprimit iram, excludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in veritate firma. A pravis impugnatoribus non diripitur, a latronibus non furatur, ab incendio non crematur, ab haeresi non dividitur. Individua stat, inexpugnabilis manet, ocietas electorum. Ne adversitatibus frangatur, fortiter mentem roborat: ne prosperitatibus elevetur, caute temperat: ne ab ira superetur, rationabiliter reprimit. Vere haec ut video nobilissima et excellentissima uid nobis observandum ipse auctor praecipiat dilectionis. Ait enim: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium P
Abbreviated transcription (Latin):
fende. atq cõuictũ defendendo młtiplicare. Inditia u̾e
cõfessionis st̃ si unusqͥsq se pcc̃orẽ dic̃: id de se etiã di
centi altĩ nõ contͣdic̃. Sc̃ptũ ẽ. Iustꝰ in pͥncipio: accusa¬
tor ẽ sui. Curandũ sũmoꝑe ẽ ut mala que fecimꝰ. ⁊ spote
fateam᷑. ⁊ hec aliis arguentibꝰ nõ negemꝰ Suꝑbie qͥppe
dici ab aliis de dignetur. De conpunctione.xuii.

Expanded text:
fendere, atque convictum defendendo multiplicare. Indicia verae confessionis sunt, si unusquisque cum se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Scriptum est: Justus in principio accusator est sui . Curandum summopere est, ut mala quae fecimus et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus, non negemus. Superbiae quippe dici ab aliis dedignetur. CAPUT XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
miniscit᷑. gͣui iudicii pauore t̾ret᷑. Glectꝰ qͥsq iã se ꝑfecte
ꝯũtit s ad huc se ꝑfecte in securitate nõ erigit: qͥ dũ qͣn¬
ta sit distctio extremi examinis pẽsat int̾ spẽ ⁊ formi
dinẽ sollicitꝰ trepidat: qr iustꝰ udex ueniẽs qͥd de ꝑpetͣ¬
culpe in manitas modũ penitẽcie tnseat metuit ⁊ ple¬
rumq culpã iã u̾itas relaxat: s mes afflicta ad huc
deuenia. dũ ualde sibi ẽ sollicita trepioat. Sẽs gͦ uir¬

Expanded text:
miniscitur, gravi de judicio pavore terretur. Jam se perfecte convertit; sed adhuc se perfecte in securitatem non erigit, quia dum quanta sit districtio extremi examinis pensat, inter spem ac fordine sollicitus trepidat; quoniam justus judex veniens quid de perpetrculpae immanitas modum poenitentiae transeat, metuit. Plerumque culpam jam veritas relaxat, sed mens afflicta adhuc de venia, dum valde sibi est sollicita, trepidat. Sanctus qui
Abbreviated transcription (Latin):
iudicet᷑ a dõ dapnatione ꝑpetua.Tũc at iudiciũ de se
qͥsq sumit. quo ꝑ dignã penitẽciã sua pͣua facta con¬
dempnat. A maritudo penitẽcie fac̃ am̃um ⁊ sua facta
subtiliꝰ discutẽ: ⁊ dona dĩ que cotẽpsit flendo cõmemo¬
rare. Hichil at peiꝰ. qͣm culpã agnosc̾e̾: nec deflere. du¬
plicẽ hab̾e debet fietũ in penitecia oĩs pcc̃or: siue quia
ꝑ negligẽciã bonũ nõ fec̃. seu qr malũ ꝑ audatiã ꝑ petra¬
uit. Qd̃ enĩ oportuit nõ gessit: ⁊ gessit qd̾ ag̾e̾ nõ oportuit
Ille penitecia ddigne agit: qͥ reatũ suũ satisfactione legiti¬
ma plangit cõdẽpnado seilie ac deflendo que gessit.
tato implorando ꝓfundiꝰ. qͣnto extitit in peccado ꝓcliuꝰ¬

Expanded text:
udicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. Duplicem habere fletum debet in poenitentia omnis peccator. Sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu qvit. Quod oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet ac deflendo quae gessit. Tanto in deplorando profundius, quando exstitit in peccando procli
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos: iquasi in sepulero abscõditoᷤ discipłos ind̾at:
quibꝰ dicebat. Mortui enĩ estis ⁊inta ur̃a abscõdita ẽ cũ
x in dõ. Qͥ enĩ mortificare se appetit: ualde ad ñientã re¬
amoris abscõdat. Aliqn̾o mens iusti ad qͣndã in usitatã dul¬
cedine int̾ni saporis admutit᷑ ⁊ raptim aliqͦ mͦ ardenti
sp̃u afflata renouat᷑. Tantoq magis miat qͣntomagis qͤ¬
dã ⁊ degustat. atq hoc intra se appetit: qd̾ sibi dulciꝰ ha¬
bere intrisecꝰ sentit.
ixit abbas thomas. qr impedit᷑ mens nr̃a ⁊ reuocatur
a cõtẽplatione dĩ: ꝓpt̾ea captuii ducim᷑ ĩ carnalibꝰ passio

Expanded text:
scipulos viderat, quibus dicebat: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Qui enim mortificare se appetit, valde ad inventam reamoris abscondat. Aliquando mens justi ad quamdam inusitatam dulcedinem interni saporis admittitur; et raptim aliquo modo ardenti spiritu afflata renovatur, tantoque magis inhiat quanto magis quaedam et degustat, atque hoc intra se appetit, quod sibi dulcius habere intrinsecus sentit. Dixit abbas Theonas: Quia impeditur mens nostra, et revocatur a contemplatione Dei, propterea cap
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuẽdo eõtẽpnut. Scͥptura sacra lecłoris sin animũ
ad celestẽ patã uocat: atq a t̾renis desid̾iis ad suꝑna am¬
plectẽda cor legetis inmutat. dictisq obscuriosibꝰ excef.¬
ortes ⁊ paruulos humili sermone blandit᷑.: ⁊ usu legedi
fastidũ collit lectoris. Qͥa nimirũ u̾b humilibꝰ adiuuat.
sublimibꝰ leuat. Scͥptura sac̾ aliqño eũ legẽtibꝰ crescit.
a rudibꝰ lectoribꝰ quasi recognoseit᷑ itam̃ doctis semꝑ
noua repꝑitur. Ad ezechielẽ ꝓpħa dicit᷑. Fili hõis qdeꝙ¬
muen̾it cõmede. Qcqͥd eni in sac̃ scͥptura ĩuenit᷑ edẽdũ
est. Qͥ a ⁊i eiꝰ parua simplicẽ ꝯponut uitã.⁊ eiꝰ mag¬
nã subtilẽ hedificat intelligẽtia. Precepta sacre serip
ture legedo reiusscimꝰ : qui mortui in culpã iacebamꝰ¬

Expanded text:
is sui animum ad coelestem patriam vocat, atque a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat, dictisque obscurioribus exercet, et parvulis humili sermone blanditur: et usu legendi fastidium tollit lectori. Quia nimirum quos verbis humilibus adjuvat, sublimibus levat. Scriptura sacra aliquo modo cum legentibus crescit, a rudibus lectoribus quasi recognoscitur, et tamen a doctis semper nova reperitur. Ad Ezechieiem prophetam dicitur: Fili homiquid enim in sacra Scriptura invenitur, edendum est: quia et ejus parva simplicem componunt vitam, et ejus magna subtilem aedificant intelligentiam. Praecepta Scripturae sacrae legendo, reviviscimus, qui mortui in culpa jacebam
Abbreviated transcription (Latin):
ior gla ẽ pietatis cõfitẽti parce. ꝗͣ uiuẽti sine offensioẽ
prare. Et ne aliqͥs de cłpaꝵ suaꝵ num̃ositatibꝰ t̾reref
addidit qm̃ bonꝰ Qͥs eni dubitet᷑ adeũ recurere. ⁊ qm
sibi audit posse celerrime subuenire: Ad didit qm ĩ scl̃m
a studiosa ⁊ sedula supplicatiõe suspendet remedii cau¬
sam dic̃. ut ad cõfessione cełem ani debeat muñe festi¬

Expanded text:
est gloria pietatis, confitenti parcere, quam viventi sine offensione praestare. Et ne aliquis de culparum suarum numerositatibus terreretur, addit quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit posse celerrime subvenire. Addidit, quoniam in sa studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessionem celerem Domini debeat munere festi
Abbreviated transcription (Latin):
pensas. alios ꝑ flagella depͥmit alios suecessibꝰ fulc̃. Et dñ
quosda spͥralit᷑ deserit: in quoꝵda cordibꝰ qd̾ malũ latet os¬
tendut. Na plerĩq ipsi nos miseros in secunt᷑: qua felices sine
comparatione coluerut. In offenso pede iter nr̃m int̾ra agi¬
tur : si da ⁊ ꝑxnnꝰ integra m̃te diligat᷑. Nec ds em̃ u̾e dti¬
ligit᷑ sine ꝑximo: nec ꝑximꝰ sine do̾. Ses sp̃s scđo legitus

Expanded text:
pensans, alios per flagella deprimit, alios successibus fulcit. Et dum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum latet, ostendit. Nam plerumque ipsi nos miseros insequuntur, qui felices sine comparatione coluerunt. Inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus et proximus integra mente diligantur. Nec Deus enim vere diligitur sine proximo, n
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ p̃senciã ⁊ angłice societatis freq̃nciã cõtẽplant᷑. Uia
sine offendicłõ uita monachi: sine cupiditatis ⁊ amoris
inpedim̃to. dii enĩ qͥsq a cõsorcio mundi abstraitur:
nec cupiditas eũ obligat cõsẽcientẽ.: nec cruciat seciẽtẽ.
b onũ ẽ corpralit̾ remotũ eȩ a mundo: s młto ẽ melius

Expanded text:
i, et Angelicae societatis frequentiam contemplantur. Via sine offendiculo, vita monachi, sine cupiditatis et amoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
militatis eiꝰ exeplũ ꝑuniu̾sum mundũ diffusa laudat
cecłia. Que ideo maxime int̾ u̾ͥtutes eximias humilitas
honorata cõ furg̃. qm̃ eã lignatio maiestatis assupsit. dix̃
abbas antoniꝰ Uidi om̃s laqueos inmici tensos in t̾ra: ⁊
ingemisces dixi. Es putas tñsiet istos: ł audu uoce̾ dicẽtẽ
uimilitas. Dicebat abbas serapion: qr młtos labores corprales
plusqͣm filiꝰ ms zacharias sustinui. ⁊ nõ ꝑueni ad insuram
humilitatis ⁊ tacit᷑nitatis eiꝰ abbas moyses dix̃. fri zacharie.
dic mͥ qͥd faciã. Atille tolles cueullã de capite suo: misit ea sub
pedibꝰ suis. U cõculcas illã dix̃. Nisi ita cõcłeatꝰ fuerit hõ: nõ
potest monachꝰ ee.Int̾rogatꝰ senex qͣre inqͥetaret᷑ a demonibꝰ.
rp̃ndit. Qa arma nr̃a abiecimꝰ que st̃ cõtumelie. humilitas.¬

Expanded text:
militatis ejus exemplum per universum mundum diffusa laudet Ecclesia. Quae ideo maxime inter virtutes eximias humilitas honorata consurgit, quoniam eam dignatio majestatis assumpsit. Dixit abbas Antonius : Vidi omnes laqueos inimici tensos in terra, et ingemiscens dixi: Quis putas transiet istos? Et audivi vocem dicentem: Humilitas. Dicebat abbas Serapion: Quia multos labores corporales plusquam filius meus Zacharias feci, et non perveni ad mensuras humilitatis et taciturnitatis ejus. Abbas Moyses dixit fratri Zachariae: Dic mihi, quid faciam? At ille tollens cucullam de capite suo, misit illam sub pedibus suis, et conculcans eam dixit. Nisi ita conculcatus fuerit homo, non potest monachus esse. Interrogatus senex, quare inquietaretur a daemonibus, respondit: Quia arma nostra abjecimus, quae sunt contum
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationẽ iħu xͥ qͣsi filii obediẽcie. Recte filios obediẽcie
uult illos existẽ: quos in p̃fatione. in obedienciã ⁊ asꝑsionẽ
ditus ex m̃te separat᷑. Ab om̃ipotẽte dño obediencia usq
ad mortẽ seruanda p̾cipit᷑: sic̃ u̾itas ait. Hõ possũ ego a me¬
sentis uite t̾minũ obeoiẽcia laboriosa appareat redẽptor re¬
demptor nr̃ indicat qͥ hac̃ etiã cũ uidex uen̾it seruat. Qͥd

Expanded text:
eniat, metuit. Quasi filii obedientiae, etc. Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in praefatione in obedientiae et aspersionem ditus ex mente separatur. Ab omnipotente Domino obedientia usque ad mortem servanda praecipitur, sicut Veritas ait: aesentis vitae terminum obedientia laboriosa appareat, Redemptor noster indicat, quia hanc etiam cum judex venerit servat. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝥ rofectio hominis ẽ humilitas. Quatũ eni qͥs ad humilitatẽ ꝓfe¬
cerit ⁊ inclinatꝰ fuerit: tãtũ eleuabit᷑ ad ꝓfectũ. a humili¬
tas magnũ opꝰ ẽ ⁊ diuinũ. Uia at̾ humilitatis hec ẽ: ut labo¬
res corprales assum̃ẽ debeat hõ. ⁊ habeat se ipsũ pccorẽ.⁊
ponat se subiectũ in om̃ibꝰ ⁊ nõ aitendat aliena pcc̃a s sua
semꝑ inspiciat: ⁊ dep̾cetur ꝓ illis sine int̾missione dm̃.¬
emo eni se apud dm̃ mag᷑ exaltat: qͣm qͥ se de pace.xii.¬
ap semedipsũ ꝓpt̾ dm̃ humiliat. Ad hoc enĩ a dõ humilis exal¬

Expanded text:
tas. Quantum enim quis ad humilitatem profecerit, et inclinatus fuerit, tantum elevabitur ad profectum, quia humilitas magnum opus est et divinum. Via autem humilitatis haec est, ut labores corporales assumere debeat homo, et habeat seipsum peccatorem et ponat se subjectum in omnibus, et non attendat aliena peccata, sed sua semper aspiciat, et deprecetur pro illis sine intermissione Demo enim se apud Deum magis exaltat, quam qui se apud semetipsum propter Deum humiliat. Ad hoc enim a Domino humilis exal
Abbreviated transcription (Latin):
dã senũ. Qeqͥd hodio habes : alii ne facias. Si hodis qͥ tibi male
loqͥtur: neq tu male loqͣris de aliquibꝰ. Si hodio habes qui t̃
calũpniã fac̃: neq tũ calupniã facias alicui. Si hodio habes
qͥte in cõtẽptũ duc. aut inniriis appetit.: nichil tu hoꝵ facias
enqͣm. Qͥ gͦ ubũ istud custodire porest: suffic̃ ei ad salutẽ. Dix̃
senex. Uita monachi hec ẽ. Oꝑatio. obediẽtia. meditatio. ⁊ut
nõ iudic: nõ. obloquat᷑. nõ murmuret. Scͥptũ ẽ enĩ. Qͥ diligi¬
tis dñm: odite malignũ. Monachi ita hec ẽ ñ ingredi cum
inuistis. neq ud̾e occłis suis mala neq curiose agere: neq
neq eogitatione malignari. neq uentrẽ implere: s cũ disere¬
cione om̃ia age. ẜcce in his est monachꝰ. Dix̃ abbas iacobꝰ. Qͥa
sic̃ luc̾na obscurũ cubieulũ illuminat. ita timor dm̃ si uen̾it
in corde hõis illuminat eũ: ⁊ docet om̃s uirtutes ⁊ mãdata

Expanded text:
d: Quidquid odio habes, alii ne facias . Si odio habes eum qui tibi male loquitur, ne tu male loquaris de aliquo. Si odio habes eum qui tibi calumniam facit, ne tu calumniam facias alicui. Si odio habes eum qui te in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil tu horum faciasQui ergo hoc verbum custodire potest, sufficit ei ad salutem. 22. Dixit senex: Vita monachi haec est, opera, obedientia, meditatio, et ut non judicet, aut non obloquatur, aut non murmuret. Scriptum est enim: Qui diligitis Dominum, odite malum . Monachi vita haec est, non ingredi cum injusto, neque videre oculis suis mala, neque curiose agere, nequeneque cogitatione malignari, neque ventrem implere, sed cum discretione omnia agere . Ecce in his est monachus. Dixit Abbas Jacob: Quia sicut lucerna obscurum cubiculum illuminat, ita timor Domini, si venerit in cor hominis, illuminat eum, et docet omnes virtutes et mandata
Abbreviated transcription (Latin):
dium. Magna ẽ enĩ fr̃s uirtꝰ paciencie. que ledẽtes se nõ le¬
dit s diligit: que iniuriati se iniurias remittit. Nõ reddit
am̃as nr̃as. Custodẽ gͥ cõdicionis nr̃e pacienciã dñs eẽ mõstra¬
uit: qr in ipsa possidẽ nos metipsos docuit. Pacientia at̃ uera
ẽ aliena mala eqͣnimit̾ ꝑpeti: ⁊ contͣ eũ qͥ mala urogat nullo
guam refrenat. ⁊ m̃tẽ gub̾nat. Ipsa ẽ que pacẽ custodit: dis¬
ciplinã modãte ꝑagit. Libidinis impetũ fragit: uiolenciã
cõpͥmit.: ⁊ incendiũ simulatis extiguit. Coercet potentiã
madu̾sis. contͣ iniurias ⁊ cõtumelias mites. Leptationes ex¬
pugnat. ꝑ secutiones tolãt. Ipsa ẽ que fidĩ nr̃e fundam̃ta for¬
titer munit. in crem̃ta spei nr̃e sublimit̾ ꝓueit. ⁊ actꝰ uite
nr̃e dirig̃. Ipsa nos ut ten̾e possimꝰ uiã xp̃i pacient̾ gub̾nat:
ut filii dĩ ꝑseũemꝰ immobilit̾ cõfirmat. hac̃ eni u̾tutẽ fr̃s̃¬

Expanded text:
dium. Magna enim est virtus patientia, quae laedentem se non laedit, sed diligit; quae injurianti injurias remittit, non reddit; animas nostras . Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit: quia in ipsa possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera, est aliena mala aequanimiter perpeti: et contra eam qui mala irguam frenat, quae mentem gubernat, pacem custodit, disciplinam regit, libidinis impetum frangit, tumoris uiolentiam conprimit, incendium simultatis extinguit, coercet potentiam in adversis, contra injurias et contumelias mites. Tentationes expugnat, persecutiones tolerat. Ipsa est quae fidei nostrae fundamenta fortiter munit, incrementa spei nostrae sublimiter provehit, et actus vitae nostrae dirigit. Ipsa nos ut tenere possimus viam Christi, patienter gubernat, et ut filii Dei perseveremus, immobiliter confirmat. Hanc eni
Abbreviated transcription (Latin):
qño se minimũ existimau̾it: etiã cũ maiora uͥtutũ oꝑa
gesserit. Q mundũ deser̃ ⁊ tam̃ uͥtutes p̃ceptoꝵ sine cordis
humilitate secunt᷑. isti qͣsi de excelso grauiꝰ corruũt: qr
det̾ius. ꝑ uͥtutũ elationẽ deiciunt᷑. qͣm ꝑ uicia elabi potuer.
Sendꝑcosciẽcia serui di humił debet eẽ ⁊ tristis. Scilic ut ꝑ
humilitatẽ nõ suꝑbiat: ⁊ ꝑ utilẽ merorẽ cordis ad lasciuiam
nõ dissoluat᷑. De hac sũma uͥtute ⁊ dñs ait. Om̃is qͥ se exal¬

Expanded text:
tutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis, scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. De hac summa virtute Dominus ait: Omnis qui se exal
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatẽ corddis: ut ab illa actꝰ nr̃i dirigant᷑ in uiã sa¬
lutis. Scͥptũ ẽ enĩ. Simplicitas iustoꝵ diriget eos. Obedia¬
mus u̾bis pauli p̾dicatoris egregii.: qui nos ammonet
dices. Uolo uos sapietes ẽẽ mbono: simplices in malo. de¬
bet ⁊ enĩ electoꝵ corda prudẽtia in bonũ iugit̾ ac uere:
⁊ simplicitas ab acumine prudẽtie tẽꝑarer. Ne aut pru¬
dentia modũ rectitudinis excedat: aut simplicitas igno¬
rantie fallatia torpescat. De iacob enĩ legit᷑. qd̾ eẽt uir
simplex: ⁊ indomo habitas. Qͥa nimirũ om̃s qͥ ĩ curis
ext̾ioribꝰ. spargi refugnit: siplices in cogitatiõe atq in cõs¬
ciẽtie sue habitationẽ cõsistũt. Ne dum ad multa foris ĩ¬
hiãt: a semetipsis alienati cogitatiõibꝰ recedãt. Curramꝰ

Expanded text:
mplicitatem cordis, ut ab illa actus nostri dirigantur in viam salutis. Scriptum est enim: Simplicitas justorum diriget eos . Obediamus verbis Pauli praedicatoris egregii, qui nos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices in malo . Debet enim electorum corda prudentia in bonum jugiter acuere, et simplicitas ab acumine prudentiae temperare, ne aut prudentia modum rectitudinis excedat, aut simplicitas ignorantiae fallacia torpescat. De Jacob enim legitur: Quod esset vir simplex, et in domo habitans , quia nimirum omnes qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplice in cogitatione, atque in conscientae suae habitatione consistunt, ne dum ad multa foris inhiant, a semetipsis alienati cogitationibus recedant. Curramus
Abbreviated transcription (Latin):
tia prata bene olentes ueluti admanũ collegimꝰ flosculos
⁊ de illoꝵ florig̾o atq bñdictionibꝰ dm̃ pleno ea que neces¬
saria monachis ẽẽ ꝑspeximꝰ collegimꝰ agro: ⁊ in hoc paruo stu¬
dumꝰ cõgregare libello. Ea uidelic que ꝑfectoꝵ monachoꝵ
corda demulceãt : ⁊ ad desideriũ patrie celestis auidiꝰ subli

Expanded text:
es veluti ad manum collegimus flosculos: atque de illorum florigero, benedictionibusque Domini pleno, ea quae necessaria monachis esse perspeximus collegimus agro, et in hoc parvo studuimus congregare libello. Ea videlicet, quae perfectorum monachorum corda demulceant, et ad desiderium patriae coelestis avidius subli
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ Thesaurꝰ enĩ magnꝰ ẽ sapientia: qͣm qͥ iuem̾̃t
inueniet uitã. Et qͥ possederit illã: in mortalitatis habebit
corona. Ipsa ẽ eni que stabiles fac in fide. caros in uerbo. dul¬
ces in eloquio. y lares in ddato. in miscđia humanos. in rp̃ndẽ¬
do suaues. in discernẽdo sagaces. in ꝓp̾eritate mutes. in adu̾¬
sitate securos. acutos in sensu. ꝑlucidos infacto. candidos in
uultu.: ⁊ fortes in cõflictu. Uñ gͦ sapientia ueniat. ⁊ qͥs ẽ
locus intelligẽtie: Abscõdita ẽ ab occłis omiũ inuetiũ. ds

Expanded text:
hominibus . Thesaurus enim magnus est sapientia, quam qui invenerit, inveniet vitam: et qui possederit illam, immortalitatis habebit coronam. Ipsa est enim quae stabiles facit in fide, certos in verbo, dulces in eloquio, hilares in dato, in misericordia humanos, in respondendo suaves, in discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate securos, acutos in sensu, perlucidos in facto, candidos in vultu, et fortes in conflictu . Unde ergo sapientia venit, et quis est locus intelligentiae? Abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
icebat᷑ de abbẽ y sidoro qͥ erat p̾sbit̾ insciti: qr siqͥs ha¬
buiss fr̃m infirinũ aut pusillammẽ. aut in iuriosũ.
nolebat eũ expellere foras: ille dicebat. Ad ducite eũ
adme. Et app̃hendẽs eũ paciẽcia sua curabat animũ il¬
lius fr̃is. uener aligño latrones inmonastiũ cuiꝰdã se¬
nis: ⁊ dixer ad eũ. Om̃ia que incella tua st̃ tolłe uenimꝰ.
U ille dix̃. Quãtũ ub̃ uidet᷑ filii tollitẽ. Tuler̃ gͦ quodcũq in¬
uener ĩ cella. ⁊ habier. Obliti s̃ at ibi sacellũ. qͦd erat abs¬
conditũ in cella. Senex ũ tolles eũ: secutꝰ ẽ. pꝰ eos clamas
⁊ diẽs. Iilii tollite qd̾ obliti estis in cella. Illi uͦ ammirãtes
ciam eg̾unt om̃s ad inuicẽ dicẽtes. hic uere ho dĩ ẽ. De

Expanded text:
t presbyter in Scythia: quia si quis habuisset fratrem infirmum, aut pusillanimem, aut injuriosum, et volebat eum expellere foras, ille dicebat: Adducite eum ad me. Et apprehendens, cum patientia sua curabat animum fratris illius. Venerunt aliquando latrones in monasterium cujusdam senis , et dixerunt ad eum: Omnia quae in cella tua sunt tollere venimus. Et ille dixit: Quantum vobis videtur, filii, tollite. Tulerunt ergo quodcunque invenerunt in cella, et abierunt. Obliti sunt autem ibi saccellum, quod erat absconditum in cella. Senex vero tollens eum, secutus est post eos, clamans et dicens: Filii, tollite quod obliti estis in cella. Illi vero admirantes tiam egerunt omnes, ad invicem dicentes: Hic vere homo De
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ in gehennã. Ipse ẽ timor ille qui introduẽ caritatẽ: s sic
uenit ut exeat. Si enĩ ad huc ꝓpt̾ penas times dm̃: nõdũ amas
quẽ sic times. Nõdum bona delidas: s mala caues. S ex eo quod
timor sc̃s ille scilie ꝑe ipsa bona amittas ne mutaris in gehẽ¬
nã. S ne te deserat p̾sentia dñi qͣm amplecteris qͦet̾nis frui de

Expanded text:
tantur in gehennam. Ipse est timor ille, qui introduxit charitatem, sed sic tantur in gehennam. Ipse est timor ille, qui introduxit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas, quem sic times: non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quod timor sanctus, ille scilicet, ne ipsa bona amittas, non ne mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini, quem amplecteris, quo aeterno frui de
Abbreviated transcription (Latin):
mon ait. Timor dm : apponet dies. Timeamꝰ gͦ fr̃s illo ti¬
more dm̃: quia sc̃s ꝑmanet in scłm scł̃i. Illo casto timore
qͥ nb ad dies teporis huiꝰ adiciat dies et̾nos. dies ꝑpetuos. dies
phennes. ⁊ in mortales. Immo diẽ unũ sine uesꝑa: ⁊ infinitũ
qie felici gaudio plenũ. Indeficiẽte luce refertũ : angł̃ico co¬
mitatu sufultũ. diẽ in qͣm : qͣm nox nõ int̾polat. Tenebre
nõ obseurãt. nubilũ nõ obfuscat. Inportabile nõ effic̾ calor
estatis: pigrũ nõ reddit frigꝰ ỹemis. Dies qͥ nob̾ met unꝰ cũ
sc̃is. ⁊ cominis cũ angłis: et̾̃nꝰ cũ utrisq. Qͥ nb cũ felici gau¬
dio cõsortiũ tribuat angłoꝵ. ⁊ socios faciat pat̾archaꝵ ĩ num̃o
timorẽ. Et quia timor penã habet : ⁊ qͥ timet nõ ẽ ꝑfectꝰ in
caritate. Necesse ẽ duos discrete ⁊ diligent᷑: intelligamꝰ timo¬
res. Duo igitur sunt tumores. Unꝰ qͦ timẽt hõĩes dm̃: ne mit¬

Expanded text:
mon ait, Timor Domini apponet dies . Timeamus, ergo fratres, illo timore Domini, qui sanctus permanet in saeculum saeculi ; illo casto timore qui nobis ad dies temporis hujus adjiciat dies aeternos, dies perpetuos, dies perennes et immortales, imo diem unum sine vespera et infinitum, diem felici gaudio plenum, indeficienti luce refertum, angelico comitatu suffultum; diem inquam, quem nox non interpolat, tenebrae non obscurant, nubilum non offuscat, importabilem non efficit calor aestatis, pigrum non reddit frigus hiemis; dies qui nobismet unus erit cum sanctis, communis cum angelis, aeternus cum utrisque; qui nobis cum felici gaudio consortium tribuat angelorum, et socios faciat patriarcharum, in numero timorem, et quia timor poenam habet, et qui timet, non est perfectus in charitate , necesse est duos discrete et diligenter intelligamus timores. Duo sunt igitur timores. Unus quo timent homines Deum, ne mit
Abbreviated transcription (Latin):
sũ cordda : ut dum respondet ꝑlebs habemꝰ ad dñm. ammo¬
sistat orare ꝓse ledentibꝰ. Alioquin iuxta di sententiã pec¬
cat: qui ꝓ mimicis nõ orat. Sic̃ ꝓficit nulli in uuln̾e medi¬
cam̃tũ si adhuc in eo ferrũ sit: ita nicħ ꝓficit or̃o illiꝰ cuiꝰ
adhuc dolor in m̃te uł odiũ manet in p̾ectore. Libentiꝰ sacͥ¬
ficiũ or̾onis accipitur: qd̾ in cospectu miscd̾is iudicis ꝓxi¬
ini dilectione condit᷑. Qd̃ tunc u̾acit̾ quisq cumulat᷑: si
hoc ȩtiã ꝑ adu̾sariis impendat. Tantꝰ deb eẽ oratis erga
am affectꝰ. ut ñ desꝑet p̾cis effectũ. Inanit̾ ãt oramus.
si spei fiduciã nõ habemꝰ. Petat gͦ ait apłs. unusqͥsq in fi¬

Expanded text:
sum corda; ut dum respondeat plebs: habemus ad Dominum, admosum corda; ut dum respondeat plebs: habemus ad Dominum, admoin juxta Dei sententiam peccat, qui pro inimicis non orat . Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum si adhuc in eo ferrum sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. Libentius sacrificium orationis accipitur, quod in conspectu misericordis judicis, proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisque cumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus; ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo unusquisque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. Et̾nã ⁊ enĩ uitã si ore petimꝰ. nec tam̃ corde desid̾amꝰ:
clamãtes tacemꝰ. Si uͭ desid̾amꝰ ex corde: etiã cũ ore cõtisces
mor secret: qui ad humanas aures nõ ꝑuenit: ⁊ tam̃ au¬
ditũ coditoris replet. Nũqͣm est sine gemitu oradũ. Nã
riam culpam reducimꝰ:⁊ magis reos tunc nos ẽẽ cognosci¬
mus. Ideoq cũ dõ assistimꝰ gemere ⁊ flere debemꝰ : reminis¬
centes qͣm grauia sũt scelera que cõmisimꝰ qͣmq dira ĩfern
supplicia que timemꝰ. Mens qualẽ se in oronẽ offert: talẽ se¬
pꝰ orationẽ cõseruet. Nam nichil ꝓficit oro: si denuo comita¬
sine dubio ꝑcipit: qui qͦd orãdo poltusar ⁊ ab liñ llaiq̃ndo
ñ itãt. Tuc gͦ ueracit̾ oramꝰ : qño aliunde nõ cogitamꝰ. Nã
atfectu assistimꝰ cũ oramꝰ. Qño at stamꝰ ad oronẽ: ingilare
⁊icũbere ad p̾ces toto corde debemꝰ : ut cogitatio õĩs car
nałis abscedat: ine quicꝗͣ tũe aliud am̃us. qͣm id solum

Expanded text:
ria. Aeternam etiam vitam si ore petimus, nec tamen corde desideramus, clamantes tacemus. Si vero desideramus ex corde, etiam cum ore conticescimor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Nunquam est sine gemitu orandum. Namriam culpam reducimus: et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sintsupplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committsine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat, delinquendo non iterat. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Nam simplici affectu assistimus, cum oramus. Quando autem stamus ad orationem, vigilare et incumbere ad preces toto corde debemus, ut cogitatio aris abscedat, nec quidquam tunc animus quam id solum
Abbreviated transcription (Latin):
tates. Uñ ialibi. ł sallã sp̃u psallã ⁊ mñte. Sic̃ or̃onibꝰ regimꝰ.
ita psalmoꝵ studiis delectamͣ. Psallendi enĩ utilitas: tristi¬
sta corda cõsolat᷑. Grauiores m̃tes fac̃. fastidiosos oblectat.
mertes ex fuscitat pecores ad lam̃ta inuitat. Hã ꝗͣuis dura
sint carnaliũ corda. statim ut psalmi dulcedo insonuerit:
ad affectũ pietatis amũ eoꝵ inflectit. Dñ xͥanũ nõ uocis
modulatio. s tantũ u̾ba diuina que ibi dicunt᷑ debeat cõ¬
mou̾e. nescio tam quo pacto modulatione eanẽtibꝰ ma¬
ior nascit᷑ cõpuctio cordis. Multi enĩ repꝑiunt᷑ qͥ cantꝰ sua¬
uitate cõmoti sua crimina plangũt: atq ex ea parte flec¬
tunt᷑ ad lacrimas. exqͣ psallentis in sonuerit dulcedo sua¬

Expanded text:
s. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. Dum enim Chrismodulatio, sed tantum verba divina, quae ibi dicuntur, debeant commovere, nescio quo tamen pacto modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo sua
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Nam ⁊ dns discipłis ait. habete fidẽ. Am̃ dico uob̃¬
ctu p̾cibꝰ di patris gregorii neocesariẽsis legimus. qͥ cũ
uolẽs hedificare eccłiã in loco aꝑto. uid̾etq eũ angustiorẽ
esse. qͣm res exigebat: uenit nocte ad locum. ⁊ genbꝰ fle¬
xis orauit dm̃: ut mõtẽ longiꝰ. ulxta fidẽ petẽtis ageret.
e mane facto reu̾sꝰ: inuenit motẽ tantũ spaciũ reliquisse
structoribꝰ eccłiȩ: qͣntũ opꝰ habebat. Nam ⁊ sc̃a scolastica

Expanded text:
nem Nam et Dominus discipulis ait: Habete fidem. Amen dico vobi et factum precibus beati Patris Gregorii Neocaesariensis legimus. Qui cum volens aedificare Ecclesiam in loco apto, videretque eum angustiorem esse quam res exigebat, venit nocte ad locum, et genibus flexis oravit Dominum, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto, reversus invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus Ecclesiae, quantum opus habebat. Nam et sancta Scholastica
Abbreviated transcription (Latin):
subdat: qr frequẽs oratio uicioꝵ inpugnationẽ extĩ¬
guit. Tam ꝑseu̾ant̃ intende oportet amum nr̃m orãdo
atq pulsando: quousq inportunas desid̾ioꝵ carnaliũ sug¬
gestioes que nr̃is obstreput sensibꝰ fortissima intecione suꝑe¬
mus. ac tadui in sistere quousq ꝑsistẽdo uincamꝰ. Nam ne¬
gligẽtes or̾ones : nec ab ipso hõie impet᷑re ualẽt quod uolũt.
no quisq orat: sc̃m adse sp̃m uocat. At ubi uen̾it: cõfestim
temptamta demonioꝵ. que se m̃tibꝰ humanis in mergũt :
p̾sentiã eiꝰ. feire nõ sustinẽtes effugnit. Or̃o cordis ẽ: no labioꝵ.
N eq enim ũba dep̾cantis ds̃ intẽdit: s orantis cor aspiẽ. Qͦd
si cor tacite oret ⁊ uox sileat: qͣmuis hõĩes lateat. dm̃ latere
nõ potest: qui cõscientie p̾sens est. Melius ãt est cũ silentio
orare corde. sine sono uocis: qͣm solis ubis sine intuitu m̃tis.

Expanded text:
equens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tam perseveranter intendere oportet animum nostrum orando, atque pulsando, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim tunt. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit: sed orantis cor aspicit. Quod si cor tacite oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum siorare corde sine sono vocis, quam solis verbis, sine intuitu mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
quod hedific audientes. ideo nos ⁊ de collationibꝰ patrũ.⁊ de
conu̾sationibꝰ ⁊ de institutionibꝰ. eoꝵ modicũ. ⁊ de diu̾sis doc¬
toribꝰ in hoc libello cõgessimꝰ plurimũ : ⁊ sic eũ in capitulis cõ¬
sũmauimꝰ totũ. Et quia mos ẽ monachoꝵ. ut regulã bĩ bene¬
dicti ad capłm legãt cotidie matutinũ : uolumꝰ ut iste libellꝰ.
ad eoꝵ capłm cotidie legat᷑ uesꝑtinũ. Et quia in eadẽ regła¬
stantissima deposcamꝰ orone: ꝓpt̾ea in hoc libello de or̃onis

Expanded text:
llationibus Patrum, et de conversationibus et institutionibus eorum modicum, et de diversis Doctoribus in hoc libello congessimus plurimum, et sic eum in centum capitulis consummavimus totum. Et quia mos est monachorum, ut regulam beati Benedicti ad capitulum legant quotidie matutinum: volumus ut iste libellus ad eorum capitulum quotidie legatur vespertinum. Et quia in eadem bead perfici instantissima deposcamus oratione; propterea in hoc libello de orationis
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris uite p̃sentis: facta ẽ nb̃ lum̃ itin̾is. hĩc ienĩ pe¬
trus ait. ł ui benefacitis intẽ dentes : quasi luc̃ne lucẽti in
caliginoso loco. Cũ legenti cui libet sermo saere scripte. te¬
pidꝰ uidet᷑ sensꝰ diumi eloquii eiꝰ m̃te nõ excitat.⁊m cogi¬
tatione sua nullo ĩ tellectu luminis emicat. At uͦ si bene ui¬
uedo ordines querat ⁊ ꝑ gressꝰ cordis inueniat quẽ admo¬
aũ pedẽ bom oꝑis ponat: tanto insacͦ eloquio ꝓfectũ mue¬

Expanded text:
lumen itineris. Hinc enim Petrus ait: Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Cum legenti cuilibet sermo Scripturae sacrae tepidus videtur, sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo intellectu luminis emicat. At vero si bene vivendi ordines quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum pedem boni operis ponat
Abbreviated transcription (Latin):
men cordis. ⁊ qd̾ lingua cantamꝰ oꝑe cõpleamꝰ. Cantat sa
pient̾: qui qd̃. psallit intelligit. Nemo enĩ sapient̾ agit :
qui qd̾ oꝑatur nõ intelligit. Qͦd enĩ ẽ in om̃ibꝰ eibis gustꝰ
quo dinoscit᷑ cinꝰ saporis sit : hoc ẽ ⁊ in u̾bis sacre seripture
prudentia ⁊ sensꝰ. Siqͥs gͦ ita amã suã intendat in singła
uba psalmodie sic̃ gustꝰ intentꝰ ẽ in discrecione ciboꝵ: iste¬

Expanded text:
men cordis: et quod lingua cantamus, opere compleamus. Cantat et sapienter, qui quod psallit intelligit. Nemo enim sapienter agit, qui quod operatur non intelligit. Quod enim est in omnibus cibis gustus, quo dignoscitur cujus saporis sit, hoc est et in verbis sanctae Scripturae, prudentia et sensus. Si quis ergo ita animam suam intendat in singula verba psalmodiae, sicut gustus intentus est in discretione saporis