comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cetera in cõpagib organoru. que non pcutiuntur a canentibu
Sed ea que ꝑcusia resonant his connectuntur. Ita in ꝓphetica
historia dicuntur ⁊ aliꝗ̃ que nihil significant. s quib adhereant q̃
Enerationes ergo filiorum noc et quod de his dicẽdu uidetur
ad texendum ẽ hinc operi quo ciuitatis utriusq tr̾rene scilicet ⁊ ce¬
lestis ꝑ tempora procursus ostenditur. cepte sunt enim cõmemorai
aminimo filio. qui uocatus ẽ iaphet cuius filii octo nominati st̃.
Nepotes. auter septem de duob filuis eius. Tres ex uno. quattuo
ex altero. fiunt itaq om̃s quindecim. Filu aute cham. hoc ẽ me¬
dii filui noc. quattuor ⁊ nepotes quinq ex uno eius filio. pnepote
duo ex nepote uno fit eorum summa undecim. quib enumeratis
redlitur tanq ad ciput ⁊ dicitur. Ghus aũt genint nẽbroth. Hic

Expanded text:
et caetera in compagibus organorum, quae non percutiuntur a canentibus, et caetera in compagibus organorum, quae non percutiuntur a canentibus, sed ea quae percussa resonant, his connectuntur. Ita in prophetica historia dicuntur etiam aliqua quae nihil significant, sed quibusdam adhaereant quae enerationes ergo filiorum Noe deinceps intuendae, et quod de his dicendum uidetur, adtexendum est huic operi, quo ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, per tempora procursus ostenditur. Coeptae sunt enim commemorari a minimo filio, qui uocatus est Iapheth, cuius filii octo nominati sunt, nepotes autem septem de duobus filiis eius, tres ex uno, quattuor ex altero; fiunt itaque omnes quindecim. Filii autem Cham, hoc est medii filii Noe, quattuor et nepotes quinque ex uno eius filio, pronepotes duo ex nepote uno; fit eorum summa undecim. Quibus enumeratis reditur tamquam ad caput et dicitur: Chus autem genuit Nebroth; hic
Abbreviated transcription (Latin):
duob filus noe. Atq uno ĩmedio eoru maledicto deiceps usq ad hi¬
braa. de iustoꝵ aliquoꝵ. qui pie deum colerent. cõmemoratione silen¬
tuiz ẽ.ꝑ annos amplius qͣ mille nec ȩos defursse crediderim. S si os
ligentia. qͣr prophetica prouidentia. Ille itaq exequitur litterirum sa¬
cr̃irum scripturaru. uel potius peum dei spiritus. quib nõ solum na¬
rentur preterita. uerum etiam prenũctientur futura quem tamen ꝑ¬
tinent ad ciuitate dei. quia ⁊ de hominib qui non sunt ciues eius ꝗe¬
quid hic dicitur. ad hoc dicitur. ut illa excõparatione contraia. uel ꝓfici¬
ant uel emmneant. Non sane omĩa que gesta narrantur. aliquid etia
significare putanda sunt. s pꝑ illa que aliquid significat attexunt.¬
aratri membra sunt necessaria. et soli neriu in citharis. atq huiꝰmodi
uasis musicis aptantur ad cantu. S ut aptari possint. insunt

Expanded text:
duobus filiis Noe, atque uno in medio eorum maledicto, deinceps usque ad Aduobus filiis Noe, atque uno in medio eorum maledicto, deinceps usque ad Abraham de justorum aliquorum, qui pie Deum colerent, commemoratione silitum est per annos amplius quam mille. Nec eos defuisse crediderim: sed si omnes a diligentia, quam prophetica providentia. Illa itaque exsequitur Litterarum sacrarum scriptor istarum, vel potius per eum Dei Spiritus, quibus non solum narrentur praeterita, verum etiam praenuntientur futura, quae tamen pertinent ad civitatem Dei: quia et de hominibus qui non sunt cives ejus, quidquid hic dicitur, ad hoc dicitur, ut illa ex comparatione contraria vel proficiat, vel emineat. Non sane omnia quae gesta narrantur, aliquid etiam significare putanda sunt: sed aratri membra sunt necessaria. Et soli nervi in citharis atque hujusmodi asis musicis aptantur ad cantum, sed ut aptari possint insunt
Abbreviated transcription (Latin):
.i. apparuit eius infirmitas. de quadicit apłs. Et si crucifixus ẽ ex ĩfirmita¬
te. Unde idem dicit. infirmu dei fortius hominib. ⁊ stultum dei sapiẽtiꝰ
est hominib. Quocl uero cum dictum ẽẽt ⁊ nudatus ẽ. adclidit scriptuã
indomo suo. Eleganter ostendit.ꝙ a sue carnis gente ⁊domesticis san¬
gumis sui. utiq ĩudeis. fuerat crucem morteq p̾assurus hanc passioẽ:
Ep̃i foris in sono tantur uocis reprobi anũctiant. Non eim qd annũc¬
tiant intelligunt. Reprobi aute interiore homine hñt tam grande
misteriu atq honorant intus in corde. infirmũ ⁊ stultum dei. quia fõti
⁊ sapientius ẽ hominib. huius rei figura est ꝙ cam etiam qd̾ nũctiaũ
foris. Sem uero et iaphet. ut hoc uelar̾ent .i. honorarent ingressi sũt. h
ue congruent᷑ Derumtũ fideliter certum tenentes nõ ea sine aliqua p̃¬
fuit predicatio. quam ꝑ omnia uidmus imp̾leri Beneclictis igituri

Expanded text:
est apparuit, eius infirmitas, de qua dicit apostolus: Etsi crucifixu.s est ex infirmitate. Unde idem dicit: Infirmum Dei fortius est hominibus, et stultum Dei sapientius est hominibus. Quod uero cum dictum esset: Et nudatus est, addidit scriptura: In domo sua, eleganter ostendit, quod a suae carnis gente et domesticis sanguinis sui, utique Iudaeis, fuerat crucem mortemque passurus. Hanc passionem Christi foris in sono tantum uocis reprobi adnuntiant; non enim quod adnuntiant intellegunt. Probi autem in interiore homine habent tam grande mysterium adque honorant intus in corde infirmum et stultum Dei, quia fortius et sapientius est hominibus. Huius rei figura est, quod Cham exiens hoc nuntiauit foris; Sem uero et Iapheth, ut hoc uelarent, id est honorarent, ingressi sunt, hve congruenter, verumtamen fideliter certum tenentes, non ea sine aliqua prfuit praedicatio, quam per omnia videmus impleri. Benedictis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. an latuerit. an potius utraq ꝑmanserit ꝑ ia scilicet in duc¬
ur filiis noe qui bñdicti sunt. eorumq posteris. Impia uero in eo ꝗͥ
maleclictus est atq eius ꝓgenie. ubi ẽ exortus ille gigas uenator
contra dñm.nõ ẽ diidicatio facilis. Fortassis enim̾. ꝙ profecto est
crechibilius. ⁊ infiliis duor illorum. iam tunc ante qͣ babilonia cẽ¬
pisset institui. fuerunt cõtemptores de et exfilus eham. qiltor ex ded uit̃¬

Expanded text:
fuerit an latuerit, an potius utraque permanserit, pia scilicet in duofuerit an latuerit, an potius utraque permanserit, pia scilicet in duobus filiis Noe, qui benedicti sunt, eorumque posteris; inpia uero in eo, qui maledictus est, adque eius progenie, ubi etiam exortus est gigans uenator contra Dominum, non est diiudicatio facilis. Fortassis enim, quod profecto est credibilius, et in filiis duorum illorum iam tunc, antequam Babylonia coepisset institui, fuerunt contemtores Dei, et in filiis Cham cultores Dei; ut
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit filium. Noc ordine memorãdu tantũmodo ponimus. ut
⁊ nũm annor transacto dilunio. usq ad abraham colligamus. Et
po illa inquib nos cogit necessitas imorari. breuit̾ alia cursĩ ꝙtan¬
ramus. Secundo igitur anno post diluuiu sem genuit arfaxath
centu xxx annor genuit sala. Norro ẽtiam ip̃e sala totidem ãnoru
gcenuit p̾balec. incuius dieb diuisa ẽ terra. Pp̾ẽ aũt phalec. uix̃ años¬
psibent inueniri de quib rationem aut nullam aut difficillima
loquela una. Tunc iam genus humanu alienatum fuisse. a cultu
uer dei. Ita ut in sołistĩs generationib pietas uera remaneret. que
descendunt de semine sem̃ ꝑ arfaxath. ⁊ tendunt ad abraha. S ab
illa suꝑbia heclificande turris usq incelum. qua impia significat
elatio apparuit cuutas hoc ẽ societas impioꝵ. Utrum itaq̃ añ non

Expanded text:
nuerit filium, hoc ordine memorandum tantummodo ponimus, ut nuerit filium, hoc ordine memorandum tantummodo ponimus, ut et numerum annorum a transacto diluuio usque ad Abraham colligamus et propter illa, in quibus nos cogit necessitas inmorari, breuiter alia cursimque >\' tangamus. Secundo igitur anno post diluuium Sem genuit Arphaxat;centum triginta. genuit Sala; porro etiam ipse Sala totidem annorum genuit Phalech, in cuius diebus diuisa est terra; ipse autem Phalech uixperhibent inueniri, de quibus rationem aut nullam aut difficillimam loquella una, tunc iam genus humanum alienatum fuisse a cultu ueri Dei, ita ut in solis istis generationibus pietas uera remaneret, quae descendunt de semine Sem per Arphaxat et tendunt ad Abraham; sed ab illa superbia aedificandae turris usque in caelum, qua inpia significatur elatio, apparuit ciuitas, hoc est societas, inpiorum. Utrum itaque ante non
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Sem filius ceñtu annoꝵ cumi ẽet. genuit arphaxithteo anno
feniut filios et filias. ⁊ mortĩs ẽ. Sic exequitur cc̃trera dogent
quoto quisq anno uite iue filium genuent ad itu generitionur
ordinẽ ꝑtinentẽ. qui ꝑtendit ad abrabam. ⁊ quot annos post¬
modum uixerit intimans eum. filios filiasq gemusse. ut intel¬
ligamus unde potuerint populi accrescere.ne in paus qui cõme¬
morantur hominib. occupati pueriliter hesitemus. uñ tanta spa¬
tia terraru atq regnoru. repleri uoluerint de genere sem. maximi
po assoriorum reg̾num. uñ ninus ille orientaliu domitor nsqueqͣ¬
q ppłorum ingenti prosperitate regnauat. ⁊ uatissimu: acfundatis¬
simu regnu. qd diuturno temporẽ duceretur. sus posteris ppaga¬
sus ⁊ nos ne duitius q̃ opus ẽ immoremur. non quot annos
quisq mista generationu serie uixerit .s. quoto annonite sue ge¬

Expanded text:
Sem. Sem filius centum annorum, cum genuit Arphaxat, secundo anno Sem. Sem filius centum annorum, cum genuit Arphaxat, secundo anno et genuit filios et filias et mortuus est. Sic exsequitur ceteros dicens, quoto quisque anno uitae suae filium genuerit ad istum generationum ordinem pertinentem, qui pertendit ad Abraham, et quot annos postmodum uixerit, intimans eum filios filiasque genuisse; ut intellegamus unde potuerint populi adcrescere, ne in paucis qui commemorantur hominibus occupati pueriliter haesitemus, unde tanta spatia terrarum adque regnorum repleri potuerint de genere Sem, maxime propter Assyriorum regnum; unde Ninus ille Orientalium domitor usquequaque populorum ingenti prosperitate regnauit et latissimum ac fundatissimum regnum, quod diuturno tempore duceretur, suis posteris propagauit. Sed nos, ne diutius quam opus est inmoremur, non quot annos quisque in ista generationum serie uixerit, sed quoto anno uitae suae ge
Abbreviated transcription (Latin):
ra diuna cum trenã ciuitatẽ in babillone. hoc ẽ incofusion̾e mostras¬
sec ad patrarcha sem recapitulando reuertitur. ⁊ orditur inde gn̾atio¬
nes usq ad habraam cõmemorato etiam numero annor. quanto ꝗs¬
q adhanc seriem ꝑtinentẽ filium genuss quantoq urxiss. Ubi cẽte
Agnoscendur ẽ. quod ante ꝓmiserãm. ut.app.areat quare sit dictu de
fisiis Reber nom̃ imis phalec. quia indieb enus duns eter souide
aud inteisigrendu est terram ẽe diuisam. nisi diuersitate liguar:
Amissis igitur ceteris filiis sem ad hanc rem non pertinentib allico¬
nectuntur ĩ ordine generationũ. ꝑ quos possit ad abrim pueniri. R¬
cut illico nectebantur. mnte dilui. ꝑ quos pueniretur ad noc ge¬
nerationes que propagate sunt ex ilło addam filio qui ẽ appellatu
seth si ergo incipit generationu usta contertio. Ẽthegeneratiões

Expanded text:
ra diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in confusione, monstrasra diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in confusione, monstrasset, ad patriarcham Sem recapitulando reuertitur et orditur inde generationes usque ad Abraham, commemorato etiam numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem pertinentem filium genuisset quantoque uixisset. Ubi certe agnoscendum est, quod ante promiseram, ut appareat quare sit dictum de filiis Heber: Nomen unius Phalech, quia in diebus eius diuisa est teud intellegendum est terram esse diuisam nisi diuersitate linguarum? Omissis igitur ceteris filiis Sem ad hanc rem non pertinentibus illi conectuntur in ordine generationum, per quos possit ad Abraham perueniri; sicut illi conectebantur ante diluuium, per quos ueniretur ad Noe generationibus, quae propagatae sunt ex illo Adest Seth. Sic ergo incipit generationum ista contextio: Et hae generationes
Abbreviated transcription (Latin):
tio preceritis facit fidem caꝙ eius predicta complentur. Nimisq
ab surdu ẽ ut discatur aliquos homines ex hac m illam partem
occeai inmensitatẽ traiecta nauigare ac puenire potuisse. ut etia
illic ex uno loco primo homine gen̾us institueretur humanũ. Qua¬
ꝑꝑ inter illos tunc hominu populos. qui ꝑꝑ seꝑtuaginta duas gẽ¬
tes ⁊ totidem linguas colligimtur fuisse diuisi. Queramus si poisu
inuenire illam interris pẽregrinante ciuitate dei. que usq ad di¬
luuiu areamq pducta ẽ atꝙ̃ infilus noe. ꝑ eorum benedictiones pẽ¬
seuerasse mostratur. maxime ĩmaximo. qui ẽ appellatus sem qñ qdẽ
iapheth benedictus ẽ. ut in eus trĩs sui domib habitaret. ¶apboas
cost diliũr cuntatẽ. sic̃ eam series generationu ab illo qui est
appeliatus seth ostendebat ante diluũ. Propter hoc ergo scriptu¬

Expanded text:
tis praeteritis facit fidem eo, quod eius praedicta conplentur, nimisque tis praeteritis facit fidem eo, quod eius praedicta conplentur, nimisque absurdum est, ut dicatur aliquos homines ex hac in illam partem, Oceani inmensitate traiecta, nauigare ac peruenire potuisse, ut etiam illic ex uno illo primo homine genus institueretur humanum. Quapropter inter illos tunc hominum populos, qui per septuaginta duas gentes et totidem linguas colliguntur fuisse diuisi, quaeramus, si possumus inuenire, illam in terris peregrinantem ciuitatem Dei, quae usque ad diluuium arcamque perducta est adque in filiis Noe per eorum benedictiones perseuerasse monstratur, maxime in maximo, qui est appellatus Sem, quando quidem Iapheth ita benedictus est, ut in eius, fratris sui, domibus habitaret. CAPUT post diluvium civitatem Dei; sicut eam series generationum ab illo qui est appellatus Seth, ostendebat ante diluvium. Propter hoc ergo Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
quapout istam qͥstione pedetenti. eniteq cc̾cludr ant ua q̃tali
ququibrdi eentib scripta sunt. om̃mo nulla sunt. aut si sunt ho¬
mines nosunt aut exadim sunt si bomines suntout pia parti¬
nnes uontiptlas ec̃ fabulantur .i. hominesacontraria parte
nulla ratione credendu. Neq hoc ulla hystorie cognitione didicisse af
firmant s quasi raticcinando cõiectant. eoꝙ intrã conuexa celi terra
suspensa sit. eundemq locum mundus ħeat ⁊infimu ⁊ medium
ceroe oppinantur alteram terre partem. que int̾ra ẽ habitatide
pium earere nõ posse nec attendunt etiam ñ figura conglotata
⁊rotinda mundus eẽ credatur siue aliqua ratione mostretur¬
ut nontamen ẽe cõsequens ut etiam ex illa parte ab aquaꝵ cõre¬
rie nuda sit t̾ra. Deinde etiam nuda st neq hoc statim necesse ẽ nt¬
homines heat. qm̃ nullomodo scriptura ista mentitur. quenara¬

Expanded text:
Quapropter ut istam quaestionem pedetemtim cauteque concludam: aut iQuapropter ut istam quaestionem pedetemtim cauteque concludam: aut iquibusdam gentibus scripta sunt, omnino nulla sunt; aut si sunt, homines non sunt; aut ex Adam sunt, si homines sunt. CAPUTet antipodas esse fabulantur, id est homines a contraria parte nulla ratione credendum est. Neque hoc ulla historica cognitione didicisse se adfirmant, sed quasi ratiocinando coniectant, eo quod intra conuexa caeli terra suspensa sit, eundemque locum mundus habeat et infimum et medium; et ex hoc opinantur alteram terrae partem, quae infra est, habitatione hominum carere non et rotunda mundus esse credatur, sive aliqua ratione monstretur; non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parte ab aquarum congerie nuda sit terra: deinde etiamsi nuda sit, neqhomines habeat. Quoniam nullo modo scriptura ista mentitur, quae narra
Abbreviated transcription (Latin):
lia animalia sint.atq mortalia. ab eodem ip̃o imno primo patrei
omniu stirpem trahere confitendu ẽ. sitamen uera sunt que d̾ u¬
rum nationu uarictate ⁊ tanta inter se.atq nobiscum diuersita¬
te trahuntur. Nam. ⁊ simias et ccopeticos. ⁊ spingas. si nescirem
non lomines eẽ s bestias. possent illi storici de sua curiositate gloriã¬
res uenit gentes aliquis hominur nob̾ impirta uanitat̾e mẽ¬
tra u si homines sunt.de quib illa ita conscripta sunt QQuid si ꝓp
deus uolnt. etiam non nullas gentes ita creare. nem his mostris
qe apudnos oportet ee homin̾ib nasci ens sapientia quanatua
fingit humana. Uelut artem cuiuspia minus ꝑfecti artificis opi¬
ficis putaremus errasse Non itaq nobis uideri debet ab surdum
nt quẽ admedu insingulis quibq gentib quedam mostrasunt
hõium ita ĩuniu̾so genere humano. quedam mostra sint gentium.

Expanded text:
lia animalia sint adque mortalia, ab eodem ipso uno primo patre lia animalia sint adque mortalia, ab eodem ipso uno primo patre omnium stirpem trahere confitendum est, si tamen uera sunt quae de illarum nationum uarietate et tanta inter se adque nobiscum diuersitate traduntur. Nam et simias et cercopithecoB et sphingas si nesciremus non homines esse, sed bestias, possent illi historici de sua curiositate gloriantes uelut gentes aliquas hominum nobis inpunita uanitate mentiri. Sed si homines sunt, de quibus illa mira conscripta sunt: quid, si propterea Deus uoluit etiam nonnullas gentes ita creare, ne in his monstris, quae aput nos oportet ex hominibus nasci, eius sapientiam, qua naturam fingit humanam, uelut artem cuiuspiam minus perfecti opificis, putaremus errasse? Non itaque nobis uideri debet absurdum, ut, quem ad modum in singulis quibusque gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in uniuerso genere humano quaedam monstra sint gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
sexus apparet. ut exquo potius debeant accipere nom̃ ĩcertũ sit
a meliore tamen. hoc ẽ masculino. ut appellarentur loquendi ⁊¬
suetudo prenalut. Nam nemo unq̃r androginicas ant ermafro¬
ditas nuncupauit. ante annos aliquot nr̃a certe memoria ĩoriẽte
duplex hõ natus ẽ. superiorib membris. Inferiorib simplex. nã
duo erant capita. duo pectora. quattuor manus. nenter autẽ un
⁊ pedes duos sicut uni homini.⁊tam gi uixit. ut multos Ad eũ
uidendu. fama contraberet. Quis aut om̃s cõmemorare pos¬
sit. hunianos fetus longe dissimiles. his ex quib eos natos
rẽ certissimu ẽ. Sicut ergo hoc ex illo uno negari nõ possunt oĩ¬
ginem ducere. Ita quecũq gentes indiuersitatib corporu
Ab usitato nature cursu. quem plures ⁊ prope omnes tenent uełt
ex orbitasse traduntur. Si definitione illa includuntur. ut rationa¬

Expanded text:
sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; a meliore tamen, hoc est a masculino, ut appellarentur, loquendi consuetudo praeualuit. Nam nemo umquam Androgynaecas aut Hermaphroditas nuncupauit. Ante annos aliquot, nostra certe memoria, in Oriente duplex homo natus est superioribus membris, inferioribus simplex. Nam duo erant capita, duo pectora, quattuor manus, uenter autem unus, et pedes duo, sicut uni homini; et tam diu uixit, ut multos ad eum uidendum fama contraheret. Quis autem omnes commemorare possit humanos fetus longe dissimiles his, ex quibus eos natos esse certissimum est? Sicut ergo haec ex illo uno negari non possunt originem ducere, ita quaecumque gentes in diuersitatibus corporum ab usitato naturae cursu, quem plures et prope omnes tenent, uelut exorbitasse traduntur, si definitione illa includuntur, ut rationa
Abbreviated transcription (Latin):
S qui totum inspicere põt.tanq̃ de formitate partis offencditur. qm̃
cui congruat. ⁊ quo referatur ignorat. Plurib qͣ quinis digitis ĩma¬
nib et pedib nasci homines nouimus. ⁊ ħ lemores qͣ ulla distãtia
s tamen absit. ut quis ita desipiat. ut existimet in numero huanor
digitoꝵ errasse creatorem quãius nesciens cur hoc fecerit. ita ⁊si m¬
ior diuersitas oriatur. scit ille quid egerit. cnius opera iuste nemo
est homo. quasi lunatas habens plantas. ⁊ meis binos tantu¬
modo digitos similes ⁊ manus. Si aliqua gens talis esset illi cu¬
riose. at quem mirabili adleretur hostorie. Num igitur istũ ꝑꝑp
hoc negauimus ex illo uno qui prius creatus ẽ ẽẽ ꝓpãgatum. Mĩ¬
drogynicos etiam ermafroditos nuncupant.quaniũs ad modͦ
rarisuit. difficile est tamen. ut temporib desint. inquibi sic nt̾q

Expanded text:
Sed qui totum inspicere non potest, tamquam deformitate partis offenditur, quoniam Sed qui totum inspicere non potest, tamquam deformitate partis offenditur, quoniam cui congruat et quo referatur ignorat. Pluribus quam quinis digitis in manibus et pedibus nasci homines nouimus; et haec leuior est quam ulla distantia; sed tamen absit, ut quis ita desipiat, ut existimet in numero humanorum digitorum errasse Creatorem, quamuis nesciens quur hoc fecerit. Ita etsi maior diuersitas oriatur, scit ille quid egerit, cuius opera iuste nemo homo quasi lunatas habens plantas et in eis binos tantummodo digitos, similes et manus. Si aliqua gens talis esset, illi curiosae adque mirabili adderetur historiae. Num igitur istum propter hoc negabimus ex illo uno, qui primus creatus est, esse propagatum? Androgyni, quos etiam Hermaphroditos nuncupant, quamuis admodum rari sint, difficile est tamen ut temporibus desint, in quibus sic uterque
Abbreviated transcription (Latin):
dicam de cynocefalis. quoꝵ canina capita. atq ip̃e latratus magis
bestias qͣ homines confitetur. S omnia genera hominu que d̾nr
eẽ. credere non est necc̃ẽ. Uerum qͥuisquis uspiam nascitur homo.i.¬
animal rationale ⁊ mortale quamlibet nr̃is inusitata sensib gc̃at
corporis formã. sen colorem. seu motu. siue sonu. siue qualibet in. ẜm¬
quamlibet partẽ. qualibet qualitate nãm ex illo in illo proto plausto
originem ducere. nullus fideliu dubitauerit. apparet tamen quid
in plurib na optinuerit ⁊ quid sit ip̃a raritate mirabłe. Qualis aũt
ratio redclitur de mostruosis apudnos hominis partib.talis de mostu¬
osis. quibdam gentib reddi põt. Deus eĩm creator est oĩum. qui ubi
⁊ qñ creari. ꝙ oporteat nel oportuerit ip̃e nouit sciens uniuersitatis
pulcritudinẽ. quaru partiu uel similitudine. nel diuersitate ꝯtexat

Expanded text:
dicam de Cynocephalis, quorum canina capita adque ipse latratus magis dicam de Cynocephalis, quorum canina capita adque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur? Sed omnia genera hominum, quae dicuntur esse, credere non est necesse. Verum qanimal rationale mortale, quamlibet nostris inusitatam sensibus gerat corporis formam, seu colorem, sive motum, sive sonum, sive qualibet vi, qualibet parte, qualibet qualitate naturae, ex illo uno protoplasto originem ducere, nullus fidelium dubitaverit. Apparet tamen quid in pluribus natura obtinuerit, et quid sit ipsa raritate mirabile. 2. Qualis autem ratio redditur de monstrosis apud nos hominum partubus, talis de monstrosis quibusdam gentibus reddi potest. Deus enim creator est omnium, qui ubi et quando creari quid oporteat uel oportuerit, ipse nouit, sciens uniuersitatis pulchritudinem quarum partium uel similitudine uel diuersitate contexat.
Abbreviated transcription (Latin):
titrrt propagata ẽe credendum sit queda mostene sa hominus
genera. que gentiu narrat historia. sicut ꝑhibentur quida bere
dculum in fronte media. quibusdam plantas uersas eẽ post truri
quibilam utriusq sexus eẽ nãm. ⁊ dextra mama iurilem. sinistrã
muliebre uicib q interse cocundo. ⁊ gingere ⁊ parere. Aliis ora nõ eẽ
rosq ꝓnares tantumͦ alitu muer. Alios statura cabitules quor
pigmeos acubitu greci uocant.alibi quinquennes concipere femina
cctauu ute anñu nõ excedere. Item ferunt ibi ẽẽ genter. ubi sin¬
gula crura inpedib hñt. nec poplitem flectunt. ⁊ sunt̾ mirabił celeri¬
datis quos scio poclas uocant. ꝙ ꝑestu int̾ra iacentes resupimi umib
se pecdu protegant. Quosdam sine cerice cculos hentes inumens
⁊ cetera hõium uel qua hoĩum gn̾a. que ĩmaritima platea cãtaginiᷤᷤ
musibo scripta sunt ex libris de ꝓmpta uelũ curiosioris hystoriẽ. Q

Expanded text:
dum sit quaedam monstrosa hominum genera, quae gentium narrat historia, sicut perhibentur quidam unum habere oculum in fronte media, quibusdam plantas uersas esse post crura, quibusdam utriusque sexus esse naturam et dextram mammam uii-ilem, sinistram muliebrem, uicibusque inter se coeundo et gignere et parere; aliis ora non esse eosque per nares tantummodo halitu uiuere, alios statura esse cubitales, quos Pygmaeos a cubito Graeci uocant, alibi quinquennes concipere feminas et octauum uitae annum non excedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas uocant, quod per aestum in terra iacentes resupini umbra se pedum protegant; quosdam sine ceruice oculos habentes in umeris, et cetera hominum uel quasi hominum genera. quae in maritima platea Carthaginis musiuo picta sunt, ex libris depromta uelut curiosioris historiae. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
domu deo non delignis ⁊ lapidib. s de hominib qualem illum
hectificare gaudemus. huic enim domui dicit apostolus. hoc est
fidelib ep̃ĩ Templum enim dei scũm est quod estis uos. D¬
Qopter qd̾ ⁊ inpsalmo octuagesimo ectauo Capitulum. ixͦ¬
ciuus ẽ titulus intellectus ipsi ethan ieçrabelite cõmemorat.
promissiones dei facte regis dauid. ⁊ istis que in libro regnorn
sunt posita quedam ibi similia dicuntur. sic ẽ iuirami dd ẜuo mõ
usq inet̾num preparabo semen tuum. Et it̾um. Tune locptus es
incõspectu filiis tuis ⁊dixisti posui adiutorium suꝑ potentẽ. ⁊ exal¬
taui electum de populo meo Inueni dauid ẜuum meum. oleo
scõmeo uncei eum/ Manus enim mea arerlabitur ei ⁊ bea¬
chium meum confortabit eum. Non proficiet imimicus Ĩ eo
⁊ filius iniquitatis non apponet necere ei Et conadamrimi¬
micos a facie ipsius ⁊eos qui oder̃t eum fugab. ati eotnu¬

Expanded text:
domum Deo non de lignis et lapidibus, sed de hominibus, qualem illum domum Deo non de lignis et lapidibus, sed de hominibus, qualem illum aedificare gaudemus. Huic enim domui dicit Apofidelibus Christi: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Propter quod in psalmo octuagesimo octavo, cujus titulus est: Intellectus ipsi Ethan Israelitae, commemorantur promissiones Dei factae regi Dauid, et istis, quae in libro regnorum sunt posita, quaedam ibi similia dicuntur, sicut est: Iuraui Dauid seruo meo: Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et iterum: Tunc locutus es in adspectu filiis tuis et dixisti: Posui adiutorium super potentem, exaltaui electum de populo meo. Inueni Dauid seruum meum, in oleo sancto meo unxi eum. Manus enim mea auxiliabitur ei et bracchium meum confo et filius iniquitatis non nocebit eum. Et concidam inimicos eius a facie ipsius  et odientes eum in fugam vert
Abbreviated transcription (Latin):
ubi baptiçatus a iohanne eo demostrante cepit agnosci a
discipulis qui eum non solum magistrum. uerim etlam
dñmꝰ appellauert nec ob aliud niue̾nte ad huc patre suo
dauid regnare salomon cepit. quod nusli regum illoꝵr cõti
git.nisi ut hinc quoq satis eluceat. non eẽ ipsum quem
phecia ip̃a p̃signat. qui ad ens patrem loquatur dicenp et
erit cum replȩti fuerint dies tui ⁊ dormies cum patrib ters
ꝯsuscitabo sem̃ tun post te qui erit de uentre tuo ⁊ preparco
regnum illius. Quomedo ergo ꝑꝑ id quod sequitur hic e orfi¬
cabit in domum iste salomon putabitur ꝓphetatus ano poti
patrib tuis suscitabo semen tuum post te alurs pacificos en¬
felligitur ẽẽ promissus qui non ante sicut iste s post mortem
duuis pronunctiatus ẽ suscitandus. Qualibet enim longo ⁊̃¬
daiud cui sic ẽ promissus. eum uenire oportebat qui bediticm

Expanded text:
ubi baptizatus a Iohanne eodem,. monstrante coepit agnosci a ubi baptizatus a Iohanne eodem,. monstrante coepit agnosci a discipulis, qui eum non solum magistrum, uerum etiam Dominum appellauerunt. Nec ob aliud uiuente adhuc patre suo Daugit nisi ut hinc quoque satis eluceat, non esse ipsum quem prophetia ista praesignat, quae ad ejus patrem loquitur, dicens: Et erit, cum repleti fuerint dies tui, et dormies cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod erit de ventre tuo, et praeparabo regnum illius. Quomodo ergo propter id quod sequitur: Hic aedificabit mihi domum, iste Salomon putabitur prophetatus, et nonpatribus tuis, suscitabo semen tuum post te; alius pacificus intelligitur esse promissus, qui non ante, sicut iste, sed post mortem David praenuntiatus est suscitandus. Quamlibet enim longo inDavid, cui sic est promissus, eum venire oportebat, qui aedificaret
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiliter landabilis fuit. s eadem sua ꝑsona ꝑ umbram fu tũ
illo ita scripta sunt. quasi de ip̃o ita predicta sint. dum scriptura sã¬
ta etiam de reb gestis proph̾ans quodãmͦ in eo figuram deliniat
futuroꝵr. Nam p̾reter libros diuine ystorie ubi regnasse naratur¬
d salmus etiam septuagesimus primus. titulo nom̃inis eis ĩscͥs¬
tus ẽ. inquo tam multa dicuntur que om̃ino ei cõuenire non pnt
domino autem xp̃o apertissima ꝑspiguitate conueniut nt euidẽ¬
ter appareat. ꝙ in illo figura qualiscũq adumbrata sit. In eto añt
ip̃a neritas presentata. Notum ẽ enim quib terminis regnum
conclusum fuerat salomonis. ⁊ tamen ĩpsalmo legitor tis fli¬
poncuuticoam: Smiabitur a mari usq ad mare. et a fli¬
mine usq adterminos orbis terre. quod in xp̃o uidemus ĩ¬
pleri. ⁊ a flumine quippe dominandi sumpsis exordium.

Expanded text:
mirabiliter laudabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram futuri mirabiliter laudabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram futuri illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint, dum scriptura sancta etiam rebus gestis prophetans quodam modo in eo figuram definiat futurorum. Nam praeter libros diuinae historiae, ubi regnasse narratur, psalmus etiam septuagensimus primus titulo nominis eius inscriptus est; in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei conuenire non possunt, Domino autem Christo aptissima perspicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo figura qualiscumque adumbrata sit, in isto autem ipsa ueritas praesentata. Notum est enim, quibus. terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, quod in Christo uidemus inpleri. A flumine quippe dominandi sumsit exordium,
Abbreviated transcription (Latin):
genis colentib deos falsos. ⁊p̃m ab eis regẽ aliqñ sapientẽ. ĩ eãde
ydolatriam sechctu atq deiectum. ⁊ non audeat extimare deum. P
hor promisissemendaciter. uel talem salomonem domumq ems
futuram non potuisse prescire. Non hinc autem deberemus ambi¬
gere.nec si non in xp̃o domino nostro qui factus ẽ ex semmne do
secũdum carnem: Iam uideremus ista compleri ne uane atq ⁊¬
aniterhic alium aliquem requiramus sicut carnales ander Na
⁊ ip̃i usq adeo filium quem loco isto regi dauid ꝓmissum legunt
intelligunt non fuisse salomonẽ. ut ego qui promissus ẽ. tanta
iam manifestatione declarato ad huc mirabili cecitate. alium
sperare sedicant Facta ẽ quidem nõ nulla ymago rei future etiã
insalomone in eo ꝙ templui hedificauit. ⁊ pace̾m h̾uit ẜ m nom̃
suum. Salomon quippe pacificus ẽ latine. ⁊ in exorcdio regͥ sui

Expanded text:
genis colentibus deos falsos et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eandem genis colentibus deos falsos et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eandem idolatriam seductum adque deiectum; et non audeat existimare Deum uel hoc promisisse mendaciter uel talem Salomonem domumque eius futuram non potuisse praescire. Non hinc autem deberemus ambigere, nec si non in Christo Domino nostro, qui factus est ex semine Dauid secundum carnem, iam uideremus ista conpleri, ne uane adque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Iudaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi Dauid promissum legunt, intellegunt non fuisse Salomonem, ut eo, qui promissus est tanta iam manifestatione, declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificauit et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est Latine et in exordio regni sui
Abbreviated transcription (Latin):
hedificabimus ip̃i. Et erit cum impleti fuerint dies tii. ⁊ dormies
cum patrib tuis ⁊ suscitabo semen tuu post te. qui erit de nentret.
⁊ preparabo regnum eius. hic hedificabit mihi domum nomini
meo. et dirigam thronum illius usq meternu. Ego ero illi ĩpa¬
trem ⁊ ille ẽrit mͥ infilium. Et si uenerit iniquitas̾ eius. redagu¬
am illum in uirga uiroꝵ.⁊ in tactib filiorum hõĩuim. adĩam at¬
meam nõ amouẽam ab eo.sic̃ amoui. a quib amoui faciem mã
⁊ fidelis erit domus eius ⁊ regnum eius usq mnet̾num corã me
⁊ thronus eius erit erectus usq in et̾num. Hanc tam grande
promissione qui putat in salomone fuisse completam młtu
errat. attendit eĩm quod dictum ẽ. Nic helificabit mͥ domum
qm̃ salomon templum illud nobile struxit. ⁊ nõ attendit fidelis
erit domus enis. ⁊ regnum eius usq in et̾num coram me. Atten¬
dat ergo et aspiciat salomonis domum plenam mulierib aliem¬

Expanded text:
s tui, et dormies cum patribus tuis, et suscitabo semen tuum post te, qui erit de uentre tuo, et praeparabo regnum eius. Hic aedificabit mihi domum nomini meo, et dirigam thronum illius usque in aeternum. Ego ero illi in patrem, et ille erit mihi in filium. Et si uenerit iniquitas eius, redarguam illum in uirga uirorum et in tactibus filiorum hominum; mmeam non amoueam ab eo, sicut amoui, a quibus amoui faciem meam; et fidelis erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me, et thronus eius erit erectus usque in aeternum. Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse conpletam, multum errat. Adtendit enim quod dictum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomon templum illud nobile struxit, et non adtendit: Fidelis erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me. Adtendat ergo et adspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alieni
Abbreviated transcription (Latin):
pretatum est qd̾łxmus que facustas cum uolentib ubiq gẽ¬
hum psto sit nontam̃ uacat ꝙ septuaginta interpretes in p̾lu¬
rimisq diuersa dicere uidentur ex hebreis codicibus em̃dare
usus est nemo. Non enim ẽ illa diuersitas. putata mendosi¬
tis nec ego ullo modo putandũ existimo.S ubi no escupto¬
rĩs erxor aliquid eos diuino sp̃n ubi sensus eẽt consentanen
neritati. ⁊ predicans ueritatẽ non int̾petantiũ muner̃ s pro¬
pbetantiu lib̾tite aliter dicere uoluisse credendũ ẽ. Dñ meĩto
nõ solum hebreis ueru etiam ip̃is cum adhibent testimoĩum
de scripturis uti.ipłica inuenitur autoritas. S hinc me opõ¬
tuniori loco si deus adiuuerit promisi diligentius locuturu.
Nunc quod instat expediam. Non eĩm ambingendũ est ab
homine qui ex primo homine primus ẽ natus. qñ tam diu
iuuebant. potuisse constitui ciuitater sane t̾renam non illã

Expanded text:
rpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique genrpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique gentium praesto sit, non tamen uacat, quod septuaginta interpretes in plurimis, quae diuersa dicere uidentur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diuersitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandam existimo: sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos diuino spiritu, ubi sensus esset consentaneus ueritati et praedicans ueritatem, non interpretantium munere, sed prophetantium libertate aliter dicere uoluisse credendum est. Unde merito non solum Hebraeis, uerum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de scripturis, uti apostolica inuenitur auctoritas. Sed hinc me opportuniore loco, si Deus adiuuerit, - promisi diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine primus est natus, quando tamdiu uiuebant, potuisse constitui ciuitatem, sane terrenam, non illam,
Abbreviated transcription (Latin):
luuiuz.inquo dies quadragnita cõtinuare ingentes pliueme¬
morantur. qui dies non binas ac paulo ante horas habebant.s
uicenas ⁊ quaternas. die nectuq transactas. Ac ꝑhoc tam mag
annos uixerunt illi intiqui usq implius q̃r nongentos. Nͣ¬
quantos postea uixit abraam centum septuaginta. ⁊ post eñ filiꝰ¬
eius ysaae centu octoginta. ⁊ filius enis iacob ꝓpe centũ quin¬
quaginta ⁊ quantos interposita aliquanta etate. EAoyies cen¬
tum iugniti ⁊ quantos nunc etiam uuunt homines. septuagi¬
ta nel cctoginta uel nõ multo amplius. Dequib dictum ẽ. ⁊ ãm¬
plius eis labor ⁊ dolor. Illa uero numeroꝵ uarietas q̃ inter co¬
Diceo Rebreos inuenitur ⁊ nr̃os neq de hac antiquor longeuita¬
te dissentit. ⁊ siquid habet it.a diuersur. ut uerũ ẽe utrũq nõn pos¬
sit rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda ẽ exqua inte¬

Expanded text:
luvium; in quo dies quadraginta continuatae ingentes pluviae meluvium; in quo dies quadraginta continuatae ingentes pluviae memorantur , qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed vicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos vixerunt illi antiqui usque amplius quam nongentos, quantos postea vixit Abraham centum septuaginta quieius Isaac centum octoginta et filius eius Iacob prope centum quinquaginta, et quantos interposita aliquanta aetate Moyses centum uiginti, et quantos etiam nunc uiuunt homines septuaginta uel octoginta uel non multo amplius, de quibus dictum est: Et amplius eis labor et dolor. Illa uero numerorum uarietas, quae inter codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaeuitate dissentit, et si quid habet ita diuersum, ut uerum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua inte
Abbreviated transcription (Latin):
habemus menses quippẽ illi triduam iugniti ⁊ septem dies hre
nõ poterant. Aut si pars tricesima triclui timc appellabantur die
ut omia proportione minuant Ergo nec toto quatriduo nr̃o frm̃
est illud tam grane diliuiu. qd̾ memoratur stm̃ quadriginta di¬
ebus inoctib. Quis hanc absurditatem ⁊ nanitate ferit. Pinde
remoneatur hic error qui comectura falsa ita nult astruere sopͥtu
raꝵ nr̃aꝵ fide. ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies
fuit. quantus ⁊ nunc ẽ. quẽ uginti qͣttuor hore diurno circulo noc¬
turnoq det̾minat.Tintus mensis quãtus ⁊ nunc ẽ quem luna
cepta ⁊ finita conclulit. Tantus annus quantus ⁊ nunc ẽ. quẽ
duoclecim m̃ses lunares additis ꝓꝑ cursum solarem quĩq dieb
⁊ quadrante cõsumant quanti anni sexcentesimi ute nce. scu
erat m̃sis. eiusq m̃sis uicesimus ⁊ septimus dies qñ cepit ẽe di¬

Expanded text:
habemus. Menses quippe illi triduani, viginti et septem dies habere habemus. Menses quippe illi triduani, viginti et septem dies habere non poterant. Aut si pars tricesima tridui tunc appellabatur dies, ut omnia proportione minuantur; ergo nec toto quatriduo nostro factum est illud tam grande diluvium, quod memoratur factum quadraginta diebus et noctibus. Quis hanc absurditatem et vanitatem ferat? Proinde removeatur hic error, qui conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum nostrarum fidem, ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies fuit, quantus et nunc est, quem viginti et quatuor horae diurno curriculo nocturnoque determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit: tantus annus, quantus et nunc est, quem duodecim menses lunares, additis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante, consummant: quanti anni sexcentesimi vitae Noe secundus erat mensis ejusque mensis vicesimus et septimus dies, quando coepit esse di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aqua diliuui facta ẽ suꝑ t̾ram. sexcentesimo anno iite ncẽ sccł
mensis septima ⁊ ucesima die mensis. si anus ille minimus
quales decem. faciunt unu nr̃m. trignta sex hebat dieen dies.
Tantillus quippe annus. si.antiquõ more hoc nom̃ acceperit: a¬
ut nõ h̃t menses aut m̃sis eius ẽ triduũ. ut ħ̾eat ducdecim mẽ¬
ses. Quomͦ igitur hic dictum ẽ. sexcentesimo anno ẜi mensis
septima et incesima m̃sis. Nisi quia tales quales nunc sunt
etiam tunc erant m̃ses. Nam quo pacto aliter uicesimo ⁊ septi¬
mo die ẜi mensis diceretur ceptum ẽẽ diluuiu. Deinde postea ĩ
fine dilumi ita legitur. ⁊ sedit arca in mense septimo ⁊ septima ⁊
uicesima die m̃sis suꝑ mõtes ararat. aqua aut minuebatur us
addecimu m̃sem. In und̾cimo aũt m̃se pͥma die mensis appari¬
erunt capita mõtiu Siigitur tales menses erãt. quales nunc¬

Expanded text:
Et aqua diluvii facta est super terram sexcentesimo anno in vita Noe, secundi Et aqua diluvii facta est super terram sexcentesimo anno in vita Noe, secundi mensis, septima et vicesima mensis ; si annus ille minimus, quales decem faciunt unum nostrum, triginta sex dies habebat? Tantillus quippe annus, si antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis ejus est triduum, ut habeat duodecim menses. Quomodo igitur hic dictum est, Sexcentesimo anno, secundi mensis, septima et vicesima die mensis; nisi quia tales quales nunc sunt, etiam tunc erant menses? Nam quo pacto aliter vicesimo et septimo die secundi mensis diceretur coeptum esse diluvium? Deinde postea in fine diluvii ita legitur: Et sedit arca in mense septimo, septima et vicesima die mensis, super montes Ararat. Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem: in undecimo autem mense, prima die mensis, paruerunt capita montium . Si igitur tales menses era
Abbreviated transcription (Latin):
piatur siue credatur ita fcũm ẽẽ siue non credatur. siue postre¬
moita. siue non ita sit. recte fieri nullomͦ dubitaueriz. ut cu
diuersu aliqui in utrisq coclicib inuenit: qñ quidem ad fi¬
dem rerum gestarum utrũq ẽẽ nõ põt uerum ei lingue potuis
credatur.unde ẽẽt in aliam per interpretes fc̃a trãslãtio. Nam
inquibdam añt codicib grecis trib ⁊ imo latmno ⁊ mo etiã¬
pro siro interse consensientib. inuentus est matusalam sex
mnis ante dilinuum fiisse defuctus:. Capitulum. lii.¬
Unc im uidamus quo nam medo euident̾ posset ostendi. ñ
Itam breues ut illi decem unus ẽet nr̃. s tante prolixitatis an¬
nõs quante nunc hemus quos utiq circuitus conficit. soł ĩ il¬
loru hoĩum uita prolississima computatos. sexcentesimo nẽpe
anno uite noe scptum ẽ. factum ẽẽ diluuiu. Cur ergo ibi legit᷑

Expanded text:
piatur, siue credatur ita esse factum siue non credatur, siue postrepiatur, siue credatur ita esse factum siue non credatur, siue postremo ita siue non ita sit: recte fieri nullo modo dubitauerim, ut, cum diuersum aliquid in utrisque codicibus inuenitur, quando quidem ad fidem rerum gestarum utrumque esse non potest uerum, ei linguae potius credatur, unde est in aliam per interpretes facta translatio. Nam in quibusdam etiam codicibus Graecis tribus et uno Latino et uno etiam Syro inter se consentientibus inuentus est Mathusalam sex annis ante diluuium fuisse defunctus. u CAPUT XIIunc jam videamus quonam modo evidenter possit ostendi, non tam breves, ut illi decem unus esset noster, sed tantae prolixitatis annos quantae nunc habemus quos utique circuitus conficit solis, in illorum hominum vita prolixissima computatos. Sexcentesimo nempe anno vitae Noe scriptum est factum esse diluvium. Cur ergo ibi legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Apud rebreos legatur centum octoginta duo añi iugiiti mi¬
nus inuenuntũr inccdicib nr̃is libi potius adli cẽntũ sol
⁊⁊ post genitu lamech ꝯplendam restituuntur ad sũma. que
incodicib utrisq non discrepat. Si enim centum septuagĩta
annos ꝑopubtatis matiitatẽ decem ⁊ septem nolebat m̾tel¬
ligi sicut nihil agere addere. ita nibil detrahere iam debebat.
aut de uigiti annis merito putaremꝰ casu mendositatis ac¬
qidere potuisse nisi eos sicut prius detraxerat restituere postea
curaret ut sũme cõueniret integritas. an forte astutins ftũ exi¬
stimandu ẽ. ut illa que centu anni priꝰ solent addici ⁊ postea
detrahi occultaretur indrstria cum ⁊illic ubi necesse nõ fuerat ñ
quidem decentum annis uerũtam̃ de quãtulocũq nũo pͥus
detracto. post reddito tale aliquid fieret. S quomͦlibet istud acci¬

Expanded text:
aput Hebraeos legantur centum octoginta duo anni, uiginti miaput Hebraeos legantur centum octoginta duo anni, uiginti minus inueniuntur in codicibus nostris, ubi potius addi centum solent, et post genitum 20 Lamech conplendam restituuntur ad summam, quae in codicibus utrisque non discrepat. Si enim centum septuaginta annos propter pubertatis maturitatem decem et septem uolebat intellegi, sicut nihil addere, ita nihil detrahere iam debebat, autem de uiginti annis merito putaremus casu mendositatis accidere potuisse, nisi eos, sicut prius detraxerat, restitaere postea curaret, ut summae conueniret integritas. An forte astutius factum existimandum est, ut illa, qua centum anni prius solent adici et postea detrahi, occultaretur industria, cum et illic, ubi necesse non fuerat, non quidem de centum annis, uerum tamen de quantulocumque numero prius detracto, post reddito, tale aliquid fieret? Sed quomodolibet istuc acci
Abbreviated transcription (Latin):
nosent adcliditcentu ubi gignencdis filiis. habilem nõ ĩue¬
rat etatem gosdemq post genitos filios. ut congrueret sũm¬
a detraeit.Sic quippe u̾oluit credibiles facere idonearũ ge¬
nerande proli conuenientias etatum. ut dnmen nũo nõfran¬
daret unmersas etates niuentur siguloꝵ. Quorlantẽ ndem
cepta generatione non fecit hoc ip̃m ẽ qd̾ magis monetideo rͥ¬
lir fecisse cum res quas dicimus postulaũt.quia non fecit
ubi non postulauit. Inuenit namq in eademgnatione apd
sexdecim et aliquid minus qͣ menses duo queiam etas apta
est ad gingendur ⁊ ideo adere centum annos breues ut nostri
uigntisex fierent. necẽe nõ fut nec post natu enocheos detrahe¬
re quos nõ adliderat ante natum. Nc fcũm ẽ ut hic nulla eẽt
inter codices utrosq uarietas. S rursus monet. cũm ectaua
generatione anteqͣ de matusalam nasceretur lamech. curm

Expanded text:
nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas aetates uiuentium singulorum. & Quod autem id in sexta generatione non fecit, hoc ipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit. Inuenit namque in eadem generatione aput sedecim et aliquid minus quam menses duo; quae iam aetas apta est ad gignendum, et ideo addere centum annos breues, ut nostri uiginti sex fierent, necesse non fuit, nec post natum Enoch eos detrahere, quos non addiderat ante natum. Sic factum est 15 ut hic nulla esset inter codices utrosque uarietas. Sed rursus mouet, quur in octaua generatione, antequam de Mathusalam nasceretur Lamech, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pretum s scriptoris tribuatur errori qui de bibliot̾heca sup¬
dicti regis codicem describendum. primus accepit. Nam etiã
nunc ubi niũ nõ faciunt intentu ad aliquid qd̾ facile possit
intelligi uł ꝙ appareat utiliter disci ⁊ negligenter describũt
⁊ negligentius em̃dantur. Quis eni sibi ex istimet eẽ discẽ¬
prodesse aliquid nõ putatur. ⁊ quotusquisq hoĩum ẽ.ciu ꝓ
funditas ntilitatis hmus appareat lore uero ubi ꝓtor cõte¬
stas generationes centũ anni alibi adsunt alibi desunt. et
post natu qui cõmemorandus fuãt filum. desimt nbr adfne¬
pont᷑ adsunt ubi defuerunt ut suma concordet nmirũ clim
ueret ꝑsuadere qui bee fecit ideo numero sissimos annos ui
pubertatis qua idonea fim gingerentur conarent oste rdere
Atq ideo inillis centu anniꝰs. decem nr̃os insnuandos pieta¬
taret increauł. ne homines tam diu uixisse. recipere infidem

Expanded text:
erpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de bibliotheca superpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid, quod facile possit 15 intellegi uel quod appareat utiliter disci, et neglegenter describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim sibi existimet esse discenprodesse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi adfuerunt, adsunt ubi defuerunt, ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixpubertatis, qua idonea filii gignerentur, conaretur ostendere, adque ideo in illis centum annis decem nostros insinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem