comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliis fr̃ib. & uideo aliquã
rem inconuenientẽ. uis ut
loquar: & dixit ei senex. Si
st̃ aliqͥ maiores te aut coeta¬
nei: tacens magis reqͥe᷑ habẽ¬
bis. In hoc enĩ qd̾ te minore
facies: &e securũ te reddes. Dix̃
laboras: cõmonefacito semel
humilit̾. Si autẽ ñ obediũt
tibi: relinque labore tuuͭ in
conspectu dei. & ipse te con¬
ciat se dei cultor corã dño:
& relinquat ipsi uoluntatẽ
suas. Attende autẽ tibi: ut
sełm dm̃ sit sollicitudo
tua. Et tñ qͦmͦ uideo: bonũ
est fac̾e. Humilitas enĩ: est
tibi taciturnitas.
ontigit aliqñ abħ̃em
pambo. iter cũ fr̃ib in
partes egypti fac̾e. Ꝙ uidenᷤ
quosdã seculares sedentes :¬
dixit eis. Surgite & saluta¬
te & oscłamini monachos: ut
benedicamini. frequenter
enĩ cũ dõ loquunt᷑: & sc̃ã st̃
ora eoꝵ.¬
arrauit quidã senex di
in timore dei. & int̾rogata
a me: que res ad hanc eã ad¬
duxerit conu̾sationẽ. At illa
ingemiscens: ita cepit dicere.

Expanded text:
video aliquam rem inconvenientem, vis ut loquar? Et dixit ei senex: Si sunt aliqui majores tibi aut coaetanei, tacens magis requiem habebis; in hoc enim, quo te minorem facies, etiam securum te reddes. Dicitlaboras, commonefacito semel humiliter; si autem non obediunt tibi, relinque laborem tuum in conspectu Dei, et ipse te conciat se Dei cultor coram Deo, et relinquat ipse voluntates suas. Attende autem tibi ut secundum Deum sit sollicitudo tua; et tamen quomodo video, bonum est tacere, humilitas enim tibi est taciturnitas.ontigit aliquando abbatem Pambo iter cum fratribus in partibus Aegypti facere; et videns quosdam saeculares sedentes dixit eis: Surgite, et salutate, et osculamini monachos ut benedicamini, frequenter enim cum Deo loquuntur, et sancta sunt ora eoarravit quidam senex, diin timore Dei. Et interrogata a me, quae res eam ad hanc adduxerit conversationem; illa ingemiscens coepit dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimã ioachim ascen¬
dit. Ea tempestate: ibi ysa¬
char erat poutisex. Cumq
int̾ ceteros conciues suos
etia ioachim cũ oblatione
astantem uideret. despexit
eũ & munera eius spreuit.
interrogans cur inter fe¬
cundos. infecundus ipse
astare p̾sumeret: dicens
munera sua deo indigna
posse uideri: que ipse ꝓle
indignũ iudicasset: scrip¬
tum esse omnẽ qui nͥ ge-¬
nuisset mascłm in isrł. Priꝰ¬

Expanded text:
rosolymam et Joachim ascendit. Ea vero tempestate Isachar ibi pontifex erat. Cumque inter caeteros concives suos etiam Joachim cum oblatione sua videret, despexit eum, et munera ejus sprevit: interrogans cur inter fecundos infecundus ipse stare praesumeret; dicens: munera nequaquam Deo digna posse videri: quem ipse prole indignum judicasset, Scriptum omnem esse, qui non genuisset masculum in Israel. Di
Abbreviated transcription (Latin):
generatione soluendũ: et
sic demũ in conspectum
dĩi cũ oblationibꝰ esse uen¬
turum. Cuius obpbrii. ob¬
iectu pudore magno suf¬
fusus a oachim: ad pastores
qui cum peccorib suis in
pascuis erant secessit. Neq
enĩ domũ repedare uoluit:
ne forte a contribulibꝰ suis

Expanded text:
tione solvendum, et sic demum in conspectu Domini cum oblationibus esse venturum. Cujus opprobrii objectu, pudore magno suffusus Joachim, ad pastores, qui cum pecudibus erant, in pascuis suis secessit. Neque enim domum repetere voluit: ne forte a contribulibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
turis legimus tam sacͥlegus
& impius fuit: ut de illo scͥp¬
tum sit. quod totã ierłm
om̃i iniquitate repleuerit.
Et tamen post hec incaptiui¬
tatem diictus. & incarcere
missus: cum grandi humili¬
tate penitentiã agens. ita
grãm dei obtinuit: ut me

Expanded text:
turis legimus, tam sacrilegus turis legimus, tam sacrilegus et impius fuit, ut de illo scriptum sit quod totam Jerusalem omni iniquitate repleverit: et tamen post haec in captivitatem ductus, et in carcerem missus, cum grandi humilitate poenitentiam agens, ita gratiam Dei obtinuit, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
excusare conatur: attendat
quia regẽ dauid. nec ho¬
nor regni. nec dignitas
uestim̃ti ad penitentiã
agendã potuit impedi¬
de quo scͥptura dic̃. quod ñ
fuerit alius talis qui uenun¬
datus sit ut faceret malum
contͣ dñm: postea quã de¬
prauatus ab uxore iezabel. &
ab hominabił deo factus est
int̾fecto & lapidato naboth
iez rahelite. cum uineã eius
uellet inuadere: castigatus
a scõ helya scissis uestib cili¬
cio indictus est: & inclinato
capite penitentiam egit.
Pro qua restatim sermo d̾i
ad helyam factus ẽ dicens.¬
Nonne uidisti humiliatũ
humiliatus ẽ mei causa: ñ
inducam malũ in dieb enis.
Considerate. fr̃s. quia & ipse
qͣmlibet etiam sacrilegus
non reseruauit ut post lon¬
ga tempora penitentiã age¬
ret: s staum sacͥficium con¬
triti ⁊ humiliati cordis deo
offerre ñ distulit. Qui utiq
si postea in illa humilitati
ab illo deimiscdia discessisset.
Manases qͦq rex. ut inscrip¬

Expanded text:
excusare conatur, attendat, excusare conatur, attendat, quia regem David nec honor regni nec dignitas vestimenti ad poenitentiam agendam potuit impedide quo Scriptura dicit quod non fuerit alius talis qui venumdatus sit ut faceret malum contra Dominum ; posteaquam depravatus ab uxore Jezabel et abominabilis Deo factus est, interfecto et lapidato Naboth Jezraelita, cum vineam ejus vellet invadere, castigatus a sancto Elia, scissis vestibus cilicio indutus est, et inclinato capite poenitentiam egit. Pro qua re statim sermo Dei ad Eliam factus est dicens, Vidisti humiliatum humiliatus est mei causa, non inducam malum in diebus ejus . Considerate, fratres, quia et ipse quamlibet esset sacrilegus, non reservavit ut post longa tempora poenitentiam ageret; sed statim sacrificium contriti et humiliati cordis Deo offerre non distulit. Qui utique si postea in illa humilitate ab illo Dei misericordia discessisset. Manasses quoque rex, ut in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uentus est: ut ñ solum ad¬
ult̾ium cõmitteret. s etiam
homicidiũ ꝑ petraret. Nec
tñ se adhoc reseruauit. ut in
senectute sua ad penitentiȩ
medicam̃ta confugeret: s sta¬
dm cilicio ꝓstratus. & consper¬
sus ciere: cũ ingenti rugitu
& gemitu penitentiam agenᷤ.
impleuit illud quod ipse in
psalmis dixerat. Lauabo per
singulas noctes lectũ meum:
lacrimis meisstratum meum
rigabo. Et iterũ. Cinerẽ tanꝙͣ
panem manducabã: & potũ
meum cũ fietu miscebã. Et qͥa
penitentiã agere mortifera se¬
curitate ñ distulit: cito in se
dei miscdiam ꝓuocauit. ut
ñ solum regnũ non amitte¬
recipe mereretur. S forte est
aliquis qui dicat. Ego inmi¬
liua positus sũ: uxorem habeo:
& ideo penitentiã agere qͦmͦ
possum: Quasi nos qñ pe¬
nitentiã suademus. hoc di¬
camus ut unusquisq magiᷤ
sibi capillos studeat auferri.
& non peccata dimittere:
& uestim̃ta pocius euellat.
qͣm mores. Ista dissimulatio¬
ne qui se deciꝑe magis quam

Expanded text:
entus est, ut non solum adulterium committeret, sed etiam homicidium perpetraret: nec tamen se ad hoc reservavit, ut in senectute sua ad poenitentiae medicamenta confugeret; sed statim cilicio prostratus et conspersus cinere, cum ingenti rugitu et gemitu poenitentiam agens , implevit illud quod ipse in Psalmis dixerat, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ; et iterum, Cinerem sicut panem manducabam, et potum meum cum fletu miscebam . Et quia poenitentiam agere mortifera securitate non distulit, cito in se Dei misericordiam provocavit; ut non solum regnum non amitterecipere mereretur. Sed forte est aliquis qui dicat: Ego in militia positus sum, uxorem habeo; et ideo poenitentiam agere quomodo possum? Quasi nos, quando poenitentiam suademus, hoc dicamus, ut unusquisque magis sibi capillos studeat auferre, et non peccata dimittere; et vestimenta potius evellat, quam mores. Qui hac dissimulatione decipere se magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
si uel ꝑ nascentem corrũ¬
petur integritas uirgi¬
ualis. non fas e̾et eam di¬
cere uirginẽ. corrupta a
nascente uirginitate. Q
si corrupta ẽẽt uel ꝑ nas¬
centem: quom integra et
illesa uirgo: Audiant ita¬
q hi uaniloqui tantũ do¬
ctorem & resipiscant: ne
forte introducant ꝑ suã
falsam assertionẽ xp̃m
in delictis conceptũ & inꝑn¬
iquitatib natũ: qr & side
uirgine nͨ ẽ natus: falsũ ẽ
qd̃ eccl̃ia confitet᷑. ut hic
ait falsũ &e quod omĩs
scriptura noui acuet̾is
testam̃ti de illa testatur.
S qi omĩo uirgo ꝑmansit.
nullis passa ẽ dolorib. in
nullo corrupta fuit: et
ideo non scłariũ spurciti¬
as traxit. non sanguinis
fluxũ emisit: ñ corrupti¬
ones uscerum infra extraq ꝑ
tulit. Quod si talib & huiꝰce

Expanded text:
si vel per nascentem corrumperetur integritas virginalis, non fas esset eam dicere virginem, corrupta a nascente virginitate. Et si corrupta esset vel per nascentem, quomodo integra esset et illaesa virgo? Audiant itaque hic vaniloqui tantum doctorem, et resipiscant, ne forte introducant per suam falsam assertionem Christum in delictis conceptum, et iniquitatibus natum. Quia et si de virgine non est natus, falsum est quod Ecclesia confitetur, ut hic ait; falsum et quod omnis Scriptura Novi ac Veteris Testamenti de illa testatur. Sed quia omnino virgo permansit, nullis pressa est doloribus, in nullo corrupta fuit; et ideo non secundarum spurcitias traxit, non sanguinis fluxum emisit, non corruptiones viscerum infra extraque pertulit. Quod si talibus et hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
õs si nͣ peccasset eua. que
nẽ natiuitas nota ẽ soli d̾o:
& ignota forte hoĩb: ce ñ
ascribant maledicta ei ge¬
mitus et erũpnas ꝓ gaudio
matri attulisse: que tanto
magis uirgo libera fuitia
corruptiõe passionis. a dolore
carnis. a sordibus ignominie:
brata. Habet enĩ sp̃s sc̃s in
sẽ recessus suos qͥbus modis
dicatur natiuitas in script᷑s

Expanded text:
omnes si non peccasset Eva, quae omnes si non peccasset Eva, quae nunc nativitas nota est soli Deo, et ignota forte hominibus; et non ascribant ei maledicta, gemitus et aerumnas pro gaudio matri attulisse, quae tanto magis Virgo libera fuit a corruptione passionis, a dolore carnis, a sordibus ignominiae,brata. Habet enim Spiritus sanctus in se recessus suos, quibus modis dicatur nativitas in Script
Abbreviated transcription (Latin):
gram. et reuincendi p̾buit
uirtutẽ: ut nemo contͣ eum
audeat insurg̾e. Oro autem
tantã prestitit dicendi ꝑiciã.
x debellaudi adu̾sarios for¬
titudinẽ: mͥ qͦ dare dignet᷑
loquendi grãm. &e quẽ digna
sunt huic misterio aperire
toꝑe. qui meis nullis suffra¬
gor meritis: ut apte defen¬
dere queam matris dñĩ mei
puditiciã. & sane credentib
pandẽ ueritatẽ: ut resipiscãt
et cessent iam ultra loqui
contra ueritatẽ. Dicunt autẽ
qd̃ ñ alit̾ natus dici queat
xp̃s. nisi equa sorte nat᷑e ut
ceteri. quasi equa conditione
in scripturis diuinis semꝑ
natiuitas esse dicatur. cuͣ lon¬
ge alia sit ista natiurtas oĩum
qua sub sorte maleclictionis
nascuntur: &e alia si eua non
peccasset. Quia ista sub ma¬
ledictiõe est& erũpna: illa
autẽ in flore beneclictioĩs
fructũ afferret. si ne gemi¬
tu &e dolore. Unͣ qͤso saltem
illã isti concedant natiui¬
tatẽ xp̃o de maria u̾gine.
qua nasc̾ent᷑ cõmuni lege

Expanded text:
am, et revincendi praebuit virtutem, ut nemo contra eum audeat insurgere. Oro autem,tantam praestitit dicendi peritiam et debellandi adversarios fortitudinem, mihi quoque dare dignetur loquendi gratiam, et quae digna sunt huic mysterio aperire topere, qui meis nullis suffragor meritis, ut apte defendere queam matris Domini mei pudicitiam, et non sane credentibus pandere veritatem, ut resipiscant et cessent jam ultra loqui falsitatem. Dicunt autem quod non aliter natus dici queat Christus nisi aequa sorte naturae ut caeteri; quasi aequa conditione in Scripturis divinis semper nativitas esse dicatur, cum longe alia sit ista nativitas omnium qua sub sorte maledictionis nascuntur, et alia si Eva non peccasset: quia ista sub maledicto est et aerumna; illa autem tota in flore benedictionis fructum afferret sine gemitu et dolore. Unde, quaeso, saltem illam isti concedant nativitatem Christo de Maria Virgine, qua nascerentur communi lege
Abbreviated transcription (Latin):
dinis libera fuit. ita & ab oĩ
pressura maledictioĩs ñ ex
sese. sed ex uirtute alti̾simi
inmunis &e aliena fuit. Qua¬
quia non ex natura rerum
diuine leges pendent. s ex
diuinis legibus nature rerũ
& leges manere ꝓbantur. Iecir¬
co temerariũ est asserere de
naturam sit natus: qui non
sedm usũ nature in utero de
carne uirginis est ꝓcreatus.
Nam et ipsa lex nature sub
qua nunc mulieres concipuit¬
&̾ pariunt: ut ita dicã uere
ñ est lex nature qͦdãm᷑. s ma¬
ledictionis et culpe. Qmͣ nisi
adam et eua primũ peccassent
in paradiso: nemo deinceps
nasceret᷑ sub culpa peccati. Q
ideo cõmunis ista lex non nas¬
cendi nature est: s corruptio¬
nis et uicii. Maria autẽ quia
benedicta culpã corruptioĩs
dolore. neq sub corruptione ge¬
nuit. Quod si ex corruptiõe aut
cũ dolore natus est xp̃s iam
ex maledicto natus est: de quo
maledicto genesis testatur qd̃
dixerit d̾s eue. Multiplieans

Expanded text:
dinis libera fuit, ita et ab omni dinis libera fuit, ita et ab omni pressura maledictionis, non ex sese, sed ex virtute Altissimi immunis et aliena fuit. Quaquia non ex natura rerum divinae leges pendent, sed ex divinis legibus naturae rerum et leges manare probantur. Idcirco temerarium est asserere de naturam sit natus, qui non secundum usum naturae in utero de carne Virginis est procreatus. Nam et ipsa lex naturae, sub qua nunc mulieres concipiunt et pariunt, ut ita dicam, vere non est lex naturae quodammodo, sed maledictionis et culpae; quoniam nisi Adam et Eva primum peccassent in paradiso, nemo deinceps nasceretur sub culpa peccati. Et ideo ista communis lex nascendi non naturae est, sed corruptionis et vitii. Maria autem quia benedicta culpam corruptionis dolore neque sub corruptione genuit. Quod si ex corruptione aut cum dolore natus est Christus, jam ex maledicto natus est; de quo maledicto Genesis testatur quod dixerit Dominus Evae: Multiplicans,
Abbreviated transcription (Latin):
est sentire: sic eũ lege nat᷑e
infantes: et eã sic peꝑisse sic̃
relique pariunt mulieres. O
ceta pietas. que tam̃ impie
sentit de maria uirgine. &
ceca presũptio: que tam im¬
pie loquit᷑ de xp̃o. Non dico
quod dicant uirginitatem
amisisse que nesciens uirgo
iurũ concepit. uirgo pepe¬
rit. uirgo ꝑmansit: s quia
id ipsum quod confitent᷑ ne¬
gant. dum dicunt eam com¬
muni lege nature puerꝑam
filiũ edidisse. Quod si ita ẽ
ut astruunt & affirmant qͥd
absit iam maria uͥgo ñ est.
xp̃s sub maledicto natus ẽ:
ire filius de carne pecc̃i. et
ipsa que benedicta ab angło
predicat᷑. in maledictione ad¬
huc ꝑmanens sub maledic-¬
to peꝑit. Alioqͥn qͥd est qd̃
legem nature requirunt in
maria. ubi totũ quicquid
in ea fuit possedit sp̃s sẽs:
quam uirtus altissimi ob¬
umbrauit: Qd̾ si uͭtꝰ altiꝰsimi
ab om̃i estu peccati eam ob.¬
umbrauit in conceptii & in
partur fic̃ ab om̃i estu libi¬

Expanded text:
est sentire, sic eum lege naturaest sentire, sic eum lege naturacaeteri infantes, et eam sic peperisse sicut reliquae pariunt mulieres. O caeca pietas, quae tam impie sentit de Maria virgine, et caeca praesumptio, quae tam impie loquitur de Christo! Non dico quod dicant virginitatem amisisse quae nesciens virum virgo concepit, virgo peperit, et virgo permansit; sed quia idipsum quod confitentur negant, dum dicunt eam communi lege naturae puerperam filium edidisse. Quod si ita est, ut astruunt et affirmant quod absit, jam Maria virgo non est, Christus sub maledicto natus est, irae filius de carne peccati, et ipsa, quae benedicta ab angelo praedicatur, in maledictione adhuc permanens sub maledicto peperit. Alioquin quid est quod legem naturae requirunt in Maria, ubi totum quidquid in ea fuit, possedit Spiritus sanctus? quam virtus Altissimi obumbravit? Quod si virtus Altissimi ab omni aestu peccati eam obumbravit, in conceptu et in partu sicut ab omni aestu libi
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ ieronimũ contͣ helui¬
diũ hereticũ & contͣ eiꝰ cõpli¬
ces: scripsis se legimꝰ. Quos
ita debellauit ac deuicit: ut
deinceps usq ad p̾sens
nichil recidiuum erroris ꝯtͣ
decreui ad uos matrone xp̃i de
his scribere. que ipsi curiosiꝰ
contra eiꝰ pudicitiã quam
religiosius conantur explo¬
rare. Explorando uero par¬
tũ uͥginitatis eiꝰ. & uterum
pudicitie introdueunt: ac
si ꝑitissimi physiologi cal¬
lide satis disputatiõe sua
colluuionẽ uicioꝵ in qua
concurrunt plurima erro¬
ris discrimina. Dicunt enĩ
ñ aliter beatã uirginẽ ma¬
riã parere potuisse: neq
aliter debuisse. quã cõmuni
lege nature: et sicut mos est
om̃ium feminarũ. ut uera
natiuitas. xp̃i dici possit Alii
autẽ inquiunt si ñ ita natꝰ
est ut cet̾i nascunt᷑ infantes:
uera natiuitas ñ ẽ. Et ideo
ne fantasia putet᷑ aut ne sic̃
aqua ꝑ alueũ transsisse: ita
ꝑ uterũ uͥginis absq nascen¬
tis ordine natus credat᷑ piũ

Expanded text:
beatum Hieronymum contra Helvidium haereticum et contra ejus complices scripsisse legimus; quos ita debellavit ac devicit, ut deinceps usque ad praesens nihil recidivum erroris contra decrevi ad vos, matronae Christi, de his scribere, quae ipsi curiosius contra ejus pudicitiam quam religiosius conantur explorare. Explorando vero partum virginitatis ejus et uterum pudicitiae, introducunt ac si peritissimi physiologi callide satis disputatione sua colluvionem vitiorum, in qua concurrunt plurima erroris discrimina. Dicunt enim non aliter beatam virginem Mariam parere potuisse, neque aliter debuisse quam communi lege naturae, et sicut mos est omnium feminarum, ut vera nativitas Christi dici possit. Alias autem inquiunt si non ita natus est ut caeteri nascuntur infantes, vera nativitas non est. Et ideo ne fantasia putetur, aut ne sicut aqua per alveum transisse, ita per uterum virginis absque nascentis ordine natus credatur, pium
Abbreviated transcription (Latin):
antequã. xp̃c pro om̃ibꝰ cru¬
cifigeretur regni celoꝵ. cla¬
ues accepit: qua illuc introi¬
uit latro ille ia ñ reus nͥ ꝑ
latus quod aꝑuit iudeus:
Et nc̃ ueniant om̃s quicũq
amant ꝑadisũ: locũ quietis
locũ securitatis. locũ ꝑpe¬
tue felicitatis. locũ in quo nͣ
ꝑtimescas barbarũ. in quo
nullũ patiaris adu̾sariũ. nul¬
lũ habeas inimicũ. Uenite
om̃s. intrate om̃s: est qua
intret᷑: patet latus. Osten¬
dit enĩ ille latro quo debe¬
ant om̃s intrare: neminẽ
suo exemplo docuit desꝑa
ꝑ angustam portã. Qͥd an¬
gustius illo foramine quod
unus emilitib ꝑcutiendo la¬
tus crucifixi aꝑuit: Et tam̃
ꝑ has angustias. pene iam to¬
tus mundus intrauit. Uenite
et uos iudei: uocat uos ꝙͦ

Expanded text:
antequam Christus pro omnibus crucifigeretur, regni coelorum claves accepit; qua illuc introivit latro ille jam non reus, nisi per latus quod aperuit Judaeus? 9. Et nunc veniant omnes quicumque amant paradisum, locum quietis, locum securitatis, locum perpetuae felicitatis, locum in quo non pertimescas barbarum, in quo nullum patiaris adversarium, nullum habeas inimicum: venite omnes, intrate omnes; est qua intrare possitis, patet latus. Ostendit enim ille latro quo debeant omnes intrare, neminem suo exemplo docuit desperper angustam portam . Quid angustius illo foramine, quod unus e militibus percutiendo latus crucifixi aperuit? et tamen per has angustias pene jam totus mundus intravit. Venite, et vos Judaei, vocat vos
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽt in quo miraret᷑ om̃e
scłmł s in quo & cũ quo lu¬
geret᷑ qd̾ absit oĩs mundꝰ. Nẽ
au̾t qr claustrũ pudoris ꝑma¬
net ut iste testat᷑: in partu
corrupta non est. Et icło ipse
est qui repmissus ẽ de quo ysa.¬
ias uates ait. Ecce uirgo conei¬
piet: & pariet filiũ Uirgo utiq
concipiet. & pariet uͥgo: qr oĩs
diuinitas uerbi. & si uirginis
uterũ ñ abhorruit: uͥginitatẽ
tñ eiꝰ in nullo corrupit. Qua
rũꝑe matrẽ. qͥ uenerat sanare
corrupta: ut ẽẽt partus eius
mirabilis. in qͦ miret᷑ om̃e scłm
quod ñ fac̾et si e̾ẽt cõmunis.

Expanded text:
non esset in quo miraretur omne non esset in quo miraretur omne saeculum, sed in quo et cum quo lugeret, quod absit, omnis mundus. Nunc autem quia claustrum pudoris permanet, ut iste testatur, in partu corrupta non est. Et ideo ipse est qui repromissus est, de quo Isaias vates ait: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Virgo utique concipiet et pariet virgo, quia omnis divinitas Verbi, etsi virginis uterum non abhorruit, virginitatem tamen ejus in nullo corrupit, nec rumpere matrem, qui venerat sanare corrupta, ut esset partus ejus mirabilis, in quo miretur omne saeculum: quod non faceret, si esset communis.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e scłm talis decet partus
dm̃. Non enĩ ait ostende con¬
ceptum u̾ginis s partũ: ut
istos reuincat erroneos quod
talis & tantus est qualis dm̃
decet. & in quo miret᷑ om̃e se¬
culum. Plus enĩ in partu ut
ita dicam aliquid declarat᷑:
quã in conceptu. Quia in par¬
tu tota incorruptio ostendit᷑
uͥginis. In conceptu uͦ ñ aliud
quã qr uirgo sine partu gra¬
iudatur. Poterat namq ut isti
uolunt si lege humana nasce¬
retur ex ea demũ uł in par¬
tu corrũpi. ita ut ipse concep¬
tus homo feminea intacta cor¬
rumꝑet uiscera. S qr in partu
omĩo fiuitincorrupta: ꝓbat᷑
ex hoc quia & in conceptu. &e
id̃o beatus ambrosius ñ igna¬
rus tanti mysterii: exorat et
exoptat ut ostendatur partus
uirginis quẽ isti ignorant ut
inutroq monsteetur uirgo:
quia si c̾ẽt ut isti asseuerant:
dm̃. qͥa cõmunis e̾ẽt. Et si comu¬
nis ẽẽt lege ceterarũ mulie
rũ sub maledicto e̾ẽt: sub qͦ
pariunt om̃s filie euȩ. E id̾o

Expanded text:
omne saeculum: talis decet partus Deum. Non enim ait, ostende conceptum Virginis, sed partum, ut istos revincat erroneos, quod talis et tantus est, qualis Deum decet, et in quo miretur omne saeculum. Plus enim in partu, ut ita dicam, aliquid declaratur, quam in conceptu. Quia in partu tota incorruptio ostenditur Virginis; in conceptu vero non aliud quam quia Virgo sine coitu gravidatur. Poterat namque, ut isti volunt, si lege humana nasceretur ex ea, demum vel in partu corrumpi, ita ut ipse conceptus homo feminea intacta corrumperet viscera. Sed quia in partu omnino fuit incorrupta, probatur ex hoc quia et in conceptu. Et ideo beatus Ambrosius non ignarus tanti mysterii exorat et exoptat, ut ostendatur partus virginis, quem isti ignorant, ut in utroque monstretur virgo; quia si esset ut isti asseverant, Deum, quia communis esset. Et si communrum, sub maledicto esset, sub quo pariunt omnes filiae Evae. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. fuit in qͦdam
tnonasterio feminaꝵ qͤdã
demonẽ se habere. simulabat.
Que usq adeo omib aliis ꝓ¬
horrore habebat᷑. ut nec ci¬
bum quidem cũ ea caꝑent.
Talem si quidem elegerat ui¬
tam: ut a coquina numquã
recedens. totius minist̾ii im¬
pleret officium. Q erat scd̾m
mus spongia impleri a

Expanded text:
dicens: Fuit in quodam monasterio feminarum virgdaemonem se habere simulabat : Quae usque adeo ab omnibus aliis pro errore habebatur, ita ut nec cibum quidem cum ea caperent. Talem siquidem elegerat vitam, ut a coquina nunquam recedens, totius illic ministerii impleret officium: et erat secundum mus spongia, impletum a
Abbreviated transcription (Latin):
etitis ame ut uõbis rescrĩdam qͥd
michi de quodam libello uideatur.
qui de natiuitate sancte marie a non nul¬
lie hadetur. Et sdeo scire uos uolo: mul¬
ta in eo falsa inueniri. Quidam namq se¬
leuius qui passiones apostolorum consc̾p¬
sit. et hunc lbellum composuit: set si¬
cut de uirtutibus corum et miraculis ꝑ
mentitus estr ita et huic multa non
uera de corde suo confurait. Roinde ut in
hẽbreo habetur: uerbum ex uerdo cranf¬
ferre curãbo. Si quidem sanctum euuan¬
gelistam matheum eundem libellum
dicit composuisse. et in capite sui cuuan¬
gelii hẽbraice suis luteris hebraicis obsig¬
natum apposuisse. Quod an uerum sit:
acdori p̾facionis et fidei scriptori cõmitto.
dico quod fidelium neminem negaturum
puto. siue hec uera ant siue ab aliqnͣdo
conficta sanctam sancte mane natinita¬
tem magna miracula p̾cessisse. maxima
anime sue et credi et legi potuisse. Deniq
in qͣnͣtum recordari possunt sensum ñ
uerba scriptoris scquens. et nunc eadem

Expanded text:
Petitis a me, ut vobis rescribam, quid mihi de quodam libello videatur, qui de nativitate sanctae Mariae a nonnullis habetur. Et ideo scire vos volo, multa in eo falsa inveniri. Quidam namque Seleucus, qui passiones apostolorum conscripsit, hunc libellum composuit. Sed sicut de virtutibus eorum et miraculis pementitus est; ita et hic multa non vera de corde suo confinxit. Proinde ut in Hebraeo habetur, verbum ex verbo transferre curabo. Si quidem sanctum Evangelistam Matthaeum eumdem libellum liquet composuisse, et in capite Evangelii sui Hebraicis litteris obsignatum apposuisse: quod an verum sit, auctori praefationis, et fidei scriptoris committo.dico, quod fidelium neminem negaturum puto, sive haec vera sint, sive ab aliquo conficta, sacrosanctam sanctae Mariae nativitatem magna miracula praecessisse, maxima animae suae credi et legi posse. Denique in quantum recordari possum, sensum non verba scriptoris sequens, et nunc eadem
Abbreviated transcription (Latin):
raliter ex uirgine genito: dignitatis an¬
gelice glororiam deseruire. Quare: Quia
ille in utraq natiuitate incomprehensi¬
biliter et in enarrabĩliter natus: angeli¬
ca autem uniuersitas eius eternitate p̃
uenta. et eius operacione formata. De
illo dicitur. Gẽneracionem eius quis enar¬
rãbit Quod et insalutacione tua. hec
ginea mater astruitur: et tu ipse scisci¬
tanti eidem uirgini quomodo fierot ge¬
netacionem annuncians in auditam.
De te autem dicitur. Dixit deus. fiat lux:
Cet facta est lux nature sue: cuctis cre¬
aturis et anterior et prestancior luxx.
Illud dictum est. filius meus es tu ego
hodie genui te: quod nulli unquam
angelorum dictum est. De uniu̾sita¬
te autem creaturarum dictum est. Oĩa
sũbiecisti sub pedibus eius. inter que oĩa

Expanded text:
raliter ex Virgine nato dignitatis anraliter ex Virgine nato dignitatis angelicae gloriam inservire. Quare? quia ille in utraque nativitate incomprehensibiliter et inenarrabiliter natus; angelica autem universitas ejus aeternitate est praeventa, et ejus operatione formata. De illo dicitur: Generationem ejus quis enarrabit ? quod et in salutatione tua haec ginea mater astruitur, et tu ipse sciscitanti eidem Virgini quomodo fieret, generationem annuntias inauditam; de te autem dicitur: Dixit Deus, fiat lux, et facta est naturae tuae cunctis creaturis et anterior et praestantior lux . Illi dictum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te , quod nulli unquam angelorum est dictum; de universitate autem creaturarum dictum est: Omnia subjecisti sub pedibus ejus . Inter quae omnia et
Abbreviated transcription (Latin):
Hec in se ipso inquo plenitudo diuinitatis
corporaliter habitat complet: cum inad¬
uentu suo commoueri uirtutes celorum
dicit: et tunc se uideri ingloria pr̃is dei cũ
unt angeli demino meo uerum eciam an¬
cille sue uirgini nostre. celesti doctrina di¬
dici: uerum et corum officia in experimen¬
to seruitutis uerius percognoui. Nam tu
ipse gãbriẽl qui diceris fortituto dei uenisti ad
uirginem nunciare hominem nasciturum:
qui simul potestatis aerias et principem uin¬
ceret mindi. Item et angeli pastoribus nũ¬
ciant natum: quem tu uirgii p̾dixeras
nasciturum. Isti quoq glorificant ut teũ:
de quo tu dixeras uocabitur filius dei. Ecce
angeli: ecce hunc laudant archangeli. ec¬
ce et hymnum huic iitonant angeli: et¬
ce huic ministrant angeli. ecce hunc se¬
dem conscendere diumnitatis personant
angeli. Ecce in eius iubilo: sibi tequiem
date nesciunt angeli. Ecce in seruitutis
enis familiatu ꝓperantes cognouimnus
ecerno deo. tam humĩliter ac tempe¬

Expanded text:
Haec ipse Homo, in quem plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, complet, cum in adventu suo commoveri virtutes coelorum dicit, et tunc ipsum videri in gloria Patris Dei cum t angeli Domino meo, filio ancillae suae, Virginis nostrae, coelesti doctrina didici, verum et eorum officia in experimento servitutis verius praecognovi. Nam tu ipse, Grabriel, qui diceris fortitudo Dei, venisti ad Virginem, nuntiare hominem nasciturum, qui simul potestates aereas et principem perimeret mundi. Item et angeli pastoribus nuntiant natum, quem tu Virgini praedixeras nasciturum. Hi quoque glorificant ut Deum, de quo tu dixeras: Vocabitur Filius Dei. Ecce angeli, ecce hunc laudant archangeli, ecce hymnum huic intonant angeli, ecce huic ministrant angeli, ecce hunc sedem conscendere Deitatis personant angeli, ecce in ejus jubilo sibi requiem dare nesciunt angeli, ecce in servitutis ejus famulatu properantes cognoscimus aeterno Deo, tam et humiliter ac tempo
Abbreviated transcription (Latin):
racio huius ꝓlis id ip̃m est quod soluis
matris eiuis incorrupcio singũlaris ange¬
lice cieacioni que labi potuit prefero inte¬
gritatem uirginis huns que nascentis
exitu int̾rumpi non potuit. Bene ange¬
lice condicioni que diminni potuit p̃fe¬
ro pudorem aui ab exordio giniti frustra¬
ri non potuit. Bene angelorum statui
rabĩliter singularem: quam natiuitas
filii dei tanto actam głia incorrupcionis
relinquit qnͣto singularem singulanter
glorificans assumptum ex illa. et sedi pr̃is
inuexit: et omnen beatitudinem auge¬
lice forme cus dominio subiugauit. in
cuins excelle sollempintate assumpcio¬
nis cuius teus assumptam carnem pa-¬
rum p̃tũlit potestati: ut hec natura q̃
ta non est. in iohanne adorare uolens
ex eius semine in xp̃o diceretur assirm̃¬
subditis non contempnunt: qr eam suꝑ
se insede gsie contemplancur. Ideo hanc
in subditis contemptibilem non despiciũt
qui eam unicam diuine ꝑsone cognos¬
cunt. Et ideo honorabilem incorruptio¬

Expanded text:
ratio hujus prolis idipsum est, quod solius matris ejus incorruptio singularis, bene angelicae creationi, quae labi potuit, praefero integritatem genitricis hujus, quae nascentis exitu interrumpi non potuit. Bene angelicae conditioni, quae diminui potuit, pro pudorem, quem exordium geniti frustrare non potuit. Bene angelorum statui, rabiliter singularem, quam nativitas Filii Dei tanto auctam gloria incorruptionis reliquit, quanto singularem, ac singulariter glorificans assumptam ex illa carnem, ad sedem Patris invexit, et omnem beatitudinem angelicae formae ejus dominio subjugavit. In cujus excelsae solemnitatis ascensione, cum Deus assumptam carnem patrum praetulit potestati, ut haec natura, in ta non est, in Joanne adorare volens ex ejus semine in Christo diceretur assumensubditis non contemnunt, quia eam supra se in sede gloriae contemplantur. Ideo hanc in subjectis contemptibilem non despiciunt, quia eam unitam divinae personae cognoscunt. Et ideo honorabiliorem se incorruptio
Abbreviated transcription (Latin):
Si plus sapuit angelus qͣmͣ quod dixit.
quomodo semplena dicta celestium
uirtutum. ⁊ omnium elementorum at¬
testõe completa impleri uetacus potue¬
runt: Restat ergo tantum me dẽ hoc mi¬
raculo nosse qnͣtum angelus dixit: qr
qnͣtum sapuit tantum dixit. Et tantum
dixit: quantum uirginem generare fecit.
Qnͣtum autem uirginem generare fecit:
tantum fides in ea cum uirgine cogno¬
uit.

Expanded text:
Si plus sapuit angelus quam quod dixit, quomodo semiplena dicta rem coelestium virtutum, et omnium elementorum attestatione completam impleri veracius potuerunt? Restat ergo tantum me de hoc miraculo nosse, quantum angelus dixit. Quia quantum sapuit, tantum dixit, et tantum dixit quantum virginem generare fecit. Quantum autem virginem generare fecit, tantum fides mea cum virgine ipsa cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
amplius uosse qmͣ quod ip̃o didicimus angło
nunciante: puto nec ipsrm angelum ali¬
ud cognoscone ualuisse qm quod intũlit
hpminibus nunciare. In tanto enim mi
dite fecit et nos : cm̃ net aliter nec alind
nisi in uirgine et cum uirgine. hec nos¬
conuincimus didicisse. Siergo illa uirge
que miraculo huic et materia extitit et
causa plenitudinis fuit. hoc solum ab an¬
gẽlo didicit quod ad effcctum minciare tei
sufficere posset: non plus angẽlo sapuit qm
concepcionem et partum uirginis ad im¬
pleuit. Tantum antem uigõ de conceptu
et parturicione sua angelo salutante
didicit: qͣnͣtum me angelus cuidencia
huius rei instruxit: Si aucem plus sapu
it: quam quod dixit quomodo ad plenitu¬
dinem partus sui suffecit uirgini quod
mocum audiuit: Mecum dico audiuit
quia post hunc nuncium partus sui:
et redempcionis mee nouum de hacte au
diuit nichil. Si plus sapuit angelus qmͣ
quod dixit: quomodo ad plenitudinem

Expanded text:
amplius nosse, quam quod ipso didicimus angelo amplius nosse, quam quod ipso didicimus angelo nuntiante, puto nec ipsum angelum aliud recognoscere valuisse, quam quod ipse intulit hominibus nuntiare. In tanto etenim mdire fecit et nos, quoniam nec aliter, nec alibi, nisi in Virgine, et cum Virgine haec convincimus didicisse. Si ergo illa Virgo, quae miraculo huic et materia exstitit, et causa plenitudinis fuit, hoc solum ab angelo didicit, quod ad effectum nuntiatae rei sufficere potuit, non plus angelus sapuit quaconceptionem et partum virginis adimplevit. Tantum ergo virgo de conceptu et parturitione sua angelo salutante didicit, quantum me angelus evidentia rei hujus instruxit. Si autem plus sapuit angelus quam quod dixit, quomodo ad implenitudinem partus sui sufficit Virgini quod mecum audivit? Mecum dico audivit, quia post hoc nuntium partus sui, et redemptionis meae, novum de hac re nihil audivit. Si plus sapuit angelus quam quod dixit, quomodo ad implen
Abbreviated transcription (Latin):
biliter ergo concordantibus in una ꝑsona
simul et tempore diuersitatibus rerũ
ut hec eadem sit mater que et uir¬
go ipsa nirgo que et mater. nunqͣm
mater nisi qñdo et uirgo. et postqm
mater nobilior uirgo: acta est hec sõla
ienar tãbilis generacio. qmͣ ideo admi¬
rabilem estimo. quia non illic aliam rati¬
reuelari neq̃at latere persencio: s id tm̃
esse quia factum est quod sigiim est.
quod mirum est: quod inauditum est:
Si enm esset quod lateret. et tamen ⁊d¬
ipsum non aliud qmͣ racionis cogncio
essetr posset quidem res quelibet capax
te eo q̃dam aut indagacione ꝑcipere aut
sagacitate inuenire. aut adimiencione
cõslg̾e. aut cogllectione tractate᷑ aut
tractande med̾itari. aut meditacione
diffiure: ant diffincione tenere. aut
retencione ꝓferre. aut ꝓbacione con¬
firmate. Cum uero nichil horum. nich
tale ex toto. nichil ex parce in hac re
puto uel angelos uel homines aliter uł

Expanded text:
biliter ergo concordantibus in una persona biliter ergo concordantibus in una persona simul et tempore diversitatibus rerum, ut haec eadem sit mater, quae et virgo; ipsa virgo, quae et mater; nunquam mater, nisi quando et virgo; et postquam mater, nobilior et virgo; acta est haec sola inenarrabilis generatio, quam ideo esse admirabilem existimo, quia non illic rationem alirevelari nequeat, latere persentio; sed id tantum esse, quia factum est, quod signum est, quod mirum est, quod inauditum est, Si enim esset quod lateret, et tamen idipsum non aliud quam rationis cognitio esset, posset quidem quilibet rationis capax de eo quaedam aut indagatione percipere, aut in sagacitate invenire, aut in adinventione colligere, aut collectione tractare, aut tractatu meditari, aut meditatione definire, aut definitione tenere, aut retentione proferre, aut prolatione firmare. Cum vero nihil horum, nihil tale, nihil ex toto, nihil ex parte in hac re puto vel angelos, vel homines aliter, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Post corruptionem genitricem esse: usus est.
Habere genitalium pudorem: ususest. Post
genitalium pudorem: habete ꝓlem ususẽ.
Que tanto tax ase nature eterna lege dis¬
cordant ut minqͣm tunc mater qͣnͣdo uͥgo
nunqm tunc uirgo. quando matet nũcrͣm
uirgo panat. nunqͣmͣ mater uirginitate
clarestat: unum tempus minqͣm teneat
uirginem simĩ et matiem: una femĩa
nuncim uirgitate sinuil et ꝓle congau¬
deat. Inde talis gencracio: non insigno. I¬
ter amabile est. mt̾dum honeste odĩbile est.
int̾dum iuste amandum: interdum uste
odienduum. In hac autem uirgine sic iste filiꝰ
nem se habeat mater. matrem se hãbeat
tegritas quo concepciomi adhereat. pu¬
dor concepcionem sepiat. uirgnutas con¬
ceptum claudat. sic q uirginitatem na¬
tiuitase non scindat. sic pudorem egtessio
non deturpet: sic gn̾acio integritatem
non adimat. sic uer̾itas pantus ditatem
nirgeineam non extinguat. Tam mira¬

Expanded text:
post incorruptionem fieri genitricem usus non est. post incorruptionem fieri genitricem usus non est. Habere genitalem pudorem usus est, post genitalium pudorem habere prolem usus non est. Quae tanto a se aeterna naturae lege discordant, ut nunquam tunc mater, quando virgo; nunquam tunc virgo, quando mater; nunquam virgo pariat, nunquam mater virginitate clarescat; unum tempus nunquam teneat virginem simul et matrem; una femina nunquam virginitate simul et prole congaudeat. Inde talis generatio non in signo ter amabile est, interdum honeste odibile est. Interdum juste amandum est, interdum juste est odiendum. In hac autem virgine sic istius Filinem se habeat mater, matrem se habeat vtegritas quoque conceptioni adhaereat, pudor conceptionem sepiat, virginitas conceptum claudat. Sicque virginitatem nativitas non scindat, sic pudorem egressio non deturpet, sic generatio integritatem non adimat, sic veritas partus veritatem virgineam non exstinguat. Tam mira
Abbreviated transcription (Latin):
euis hoc dictum est. que est gene¬
racio filii huius que tam admiranter ue¬
nera bilis p̾dicatur: nisi concepcio incor¬
tupta: nisi uirginitas pariens. nisi uirgi¬
neus partus: nisi uirgiitas materna.
nisi fecunditas uirgialis: Et hec omnia
uirginis fete incorrupte matris puerꝑe
intẽgte inuolate genitritis ille se gene¬
tantis. in qua sicut diuersitas concordauit.
sic accidencia coheserunt sic multimoda
copũlata sunt. sic concurrencia innoda¬
ta: ut duabus quidem unsitatis rẽdus
eterna tamen lege discretis et admirabi¬
li nouitate conexis ui hac sola uirgine fer¬
retr hec tantumdem uere generacio in¬
enarrabilis. solius huius tantum modo u¬
nice prolis. Set ait uirgo. Quomodo fiet
istud qm̃ uirum non cognosco: Repon¬
dit angẽlus. Sp̃c sanc̃tus suꝑueniet inte:
et urtus aitissimi obumbrabit tibi ꝓpt̾¬
ea quod nascetur ex te sanctum: nocãbi¬
tur filius dei.
nem usus est. Post uirginem esse matrem:
usus est. Esse incorruptam siminam: usus.

Expanded text:
er hoc dictum est, quae est generatio Filii hujus, quae tam admiranter inenarrabilis praedicatur, nisi conceptio incorrupta, nisi virginitas pariens, nisi partus virgineus, nisi virginitas materna, nisi nativitas virginalis? Et haec omnia virginis fetae, incorruptae matris, puerperae integrae, inviolatae genitricis, illaesae generantis; in qua sic diversitas concordavit, sic accidentia cohaeserunt, sic multimoda copulata sunt, sic concurrentia innodata, ut duabus quidem inusitatis rebus, aeterna tamen lege discretis, et admirabili unitate connexis, in hac sola virgine ret. Haec tantumdem vere generatio inenarrabilis solius hujus tantummodo unicae prolis. Sed ait Virgo: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? respondit angelus, Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei nem usus est; post matrem esse virginem usus non est. Esse incorruptam feminam usus est;
Abbreviated transcription (Latin):
anglis dictum non est. De hus autem
quia sunt facti dictum est. Qui facitan¬
gelos suos sp̃er et ministtos suos ignem
urentem. De illo dictum est: Sedes tua de
est. quia coram illo astet exercitus ange¬
lorum. cum tremore. Set et uirginitatis
huius domine mee głam aucton trium¬
pho. et cellenciori p̾comio: fideli conatu. et¬
sincerissimo uoto: amablli q appetitu. cũ
celesfibus iubilem uirtutib ⁊ ꝑituris ꝓ¬
feram hostibus: amantĩbus referam ftib
cognt turis p̃diem ignaris delectandis com¬
mendam cognitis. Ad huc noscere deside¬
to. scire uolo: sapete cupio. certificari exopto:
nstrui exoro doceri quero: quid est hoc quod
dicitur: generacionem eius quis cuarrãbit
Di denatiuitate diuinitatis eius hoc dicit᷑.
quod utiq certe uerum est quia ꝓpter
ca. set non solum ꝓpter ea dicitur: ecce
ista natiuitas deitatis hoc tantum est qd̃
de deo natus est deus de lumine deolumen
deus de ore dei uẽrbum deus et substancia¬

Expanded text:
non est; de his autem, quia facti sunt, dictum est: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . De illo dictum est: Sedes tua, Dem dictum est: Quia coram illo astat omnis angelorum exercitus cum tremore. Sed ut virginitatis hujus Dominae meae gloriam auctiori triumpho, excellentiori praeconio, fideli conatu, sincerissimo voto, amabilique appetitu, cum coelestibus jubilem virtutibus, perituris praeferam hostibus, amantibus reportem fratribus, cognituris praedicem ignaris, dilectantibus commendem cognitus, adhuc nosse desidero, scire volo, sapere cupio, certificari exopto, instrui exoro, doceri quaero, quid hoc est quod dicitur: Generationem ejus quis enarrabit? Si de nativitate divinitatis ejus hoc dicitur, quod utique verum est, quia propter ista, sed non solum propterea dicitur, ecce ista nativitas Deitatis hoc tantum est, quod de Deo natus est Deus, de lumine Deo lumen Deus, de ore Dei Verbum Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
baretur et contristaretur. et diu̾¬
se cogitaciones ascenderent incor
eius÷ post multos cogitacionũ
fluctus et cruciatus cordis decre¬
uit ab exceriorbus omnibus ad
interiora se recolligere: et in soli¬
tudine cordis et secreto silencu
concinere donet miscricordie sue
suꝑ hoc ei suam reuelaret dominꝰ
uoluntatem. Paucis autem post¬
ea euolutis diebus audit inuisu
noctis ꝑsonam quanidam cum
claritate sibi astantem et mag¬
na auctoritate precipientem fi¬
ducialiter loqui quicquid ei sug¬
gereretur in aꝑcione oris sui: qm̃
non ipse esset quiloqueretur. set
lp̃c sanctus qui loqueretur in eo.
Et extunc maniffestins in eo et
ꝑ eum loquens sp̃c sanctus et
sermonem ei potenciorem. et sen¬
sum in scripturis ei habundanci¬
orem suggerens apud anditores
quoq grãm ei addidit et auctori¬
tatem. Inde erat quod tam con¬
denter quam ucilicer loquebatur
ad docendum. ad arguendum.
ad corrigendum: ut dum predi¬

Expanded text:
baretur et constristaretur, et divebaretur et constristaretur, et diversae cogitationes ascenderent in cor ejus; post multos cogitationum fluctus et cruciatus cordis, decrevit ab exterioribus omnibus ad interiora se recolligere, et in solitudine cordis et secreto silentii continere, donec misericordiae suae super hoc ei suam revelaret Dominus voluntatem. Paucis autem postea evolutis diebus, vidit in visu noctis personam quamdam cum claritate sibi astantem, et magna auctoritate praecipientem, fiducialiter loqui quidquid ei suggereretur in apertione oris sui; quoniam non ipse esset qui loqueretur, sed Spiritus Dei loqueretur in eo. Et extunc manifestius in eo et per eum loquens Spiritus sanctus, et sermonem ei potentiorem et sensum ei in Scripturis abundantiorem suggerens, apud auditores quoque gratiam ei addidit et auctoritatem. Inde erat quod tam confidenter quam utiliter loquebatur ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ut, dum praedi
Abbreviated transcription (Latin):
comini esse cum eo teneritudinẽ
mentis euis adeliciis quasi paradi¬
si nuper ogressi terum excetiorum
sollicitudine inquietare ꝑtimesce¬
bant: eas ipsi intra semet ipsos ut
poterant disponentes. et eumtantũ¬
modo de sp̃ualibus et interioribus
cione ad eos habibat. hominibus
supra hominem loquens: iux in¬
telligebatur. Tamen iuxta sentẽ¬
ciam iob nephas putantes contra¬
dicere sermonibus sancti non et¬
cusabant infirmitatem suam set
accusabant.
umq ad nitum arguentis
humiliarencur qui argne¬
bantur. cepit eciam sp̃uali magi¬
stro adu̾sus fratres humiles et
subiectos zelus suus eẽ suspectus.
Unde factum est ut fieret magi¬
stra magistri pia humilitas oisci¬
pulorum. Cogitabat enim eoi mł
meditari quam audirent abipso
deciocius et efficacius salutem su-¬
am oꝑari. quam ex eius etem¬
plo acciperent. Timebat uero ex
predicacione sua eos scandalizari:
pocius quam aliquid edificacio¬
uis concipere. Enmq suꝑ hoc tur¬

Expanded text:
Domini esse cum eo, teneritudinem Domini esse cum eo, teneritudinem mentis ejus, quasi a deliciis paradisi nuper egressi, rerum exteriorum sollicitudine inquietare pertimescebant, eas ipsi intra semetipsos, ut poterant, digerentes, et eum tantummodo de spiritualibus et interioribus onem ad eos habebat, hominibus supra hominem loquens, vix intelligebatur. Tamen juxta sententiam sancti Job, nefas putantes contradicere sermonibus Sancti , non excusabant infirmitatem suam, sed accusabant. Cumque ad nutum arguentis humiliarentur qui arguebantur, coepit etiam spirituali magistro adversus fratres humiles et subjectos zelus suus esse suspectus. Unde factum est ut fieret magistra magistri pia humilitas discipulorum. Cogitabat enim eos mulmeditari, quam ab ipso audirent; devotius et efficacius salutem suam operari, quam ex ejus exemplo acciperent. Timebat vero ex praedicatione sua eos scandalizari potius, quam aliquid aedificationis concipere. Cumque super hoc tur
Abbreviated transcription (Latin):
um autem quadam diege¬
rardus frater cins celletarius
domus apud eum conqueteretur
ad neccessaria fratrum multa de¬
esse : uir dei quantum incerun
ad p̾sentes angustias sufficere pos
libras. respondit. Tunc dimittens
cum ad oracionem confugit. Post
paululum uero rediens gerardus
mulierem qͣmdam de castellione
foris esse et uelle ei loqui nuncia¬
uit. Ad quam cum egrederetur.
ꝓiciens ad pedes eiuis eadem mulier
duodecim libearum benedictio¬
nem ei obtulit oracionum suffra¬
gia implorans uiro suo ꝑiculose
egrocanci. Quam breuiter alloqu¬
tus dimisit ase: nade inquiens sa¬
num inuenies uirum tuum. Illa
uero abiens in domũ suam: sicut
audierat sic inuenit. Abbas ueto
consolans pusillanmitatem celle¬
rarii sui: ad sustinendum dominũ
de ceteid roddidit forciorem. Nec t̃
semel hoc. set seꝑe cui cras huius¬
modi iustaret neccessitas ei certum
est diuinum affuisse auciluun. mide
non sperabatur. Propter quod uiri
prudentes cum intelligerent manũ

Expanded text:
um autem quadam die Girardus frater ejus, cellarius domus, apud eum conquereretur ad necessaria fratrum multa deesse; Vir Dei, quantum interim ad praesentes angustias sufficere posslibras respondit. Tunc dimittens eum, ad orationem confugit. Post paululum vero rediens Girardus, mulierem quamdam de Castellione foris esse, et velle ei loqui nuntiavit. Ad quam cum egrederetur, procidens ad pedes ejus eadem mulier, duodecim librarum benedictionem ei obtulit, orationum suffragia implorans viro suo periculose aegrotanti. Quam breviter allocutus, dimisit a se: « Vade, inquiens, sanum invenies virum tuum. » Illa vero abiens in domum suam, sicut andierat, sic invenit. Abbas vero consolans pusillanimitatem cellarii sui, ad sustinendum Dominum de caetero reddidit fortiorem. Nec tantum semel hoc, sed saepe, cum hujusmodi instaret necessitas, ei certum est divinum adfuisse auxilium, unde non sperabatur. Propter quod viri prudentes, intelligentes manum
Abbreviated transcription (Latin):
do redderet sicut ꝓmiserat. Unde ꝓtinus per
totam urbem p̾cones fecit clamare ut qui
ei usuras rederat ueniret ⁊ sua rccipent.
Quanta tume ibi fu̾it uox leticie ⁊ lauda¬
tõnis. dicentib uniuersis ꝑ dominam nr̃am
sanctam mariam alt̾um Wintome repre¬
sentatum ct̾ ⁊ achcum. ⁊ plus de usuratũ
redditõne. ⁊ anime cuis saluatõne auam
de corporali curatõne deum laudantibus:
nec ip̃e tullius si affuiss explicart digne

Expanded text:
, redderet, sicut Deo promiserat. Unde protinus per , redderet, sicut Deo promiserat. Unde protinus per totam urbem fecit clamari ut qui ei usuras dederat veniret, et sua reciperet. Quanta tunc ibi fuerit vox laetitiae et laudationis, dicentibus universis per Dominam nostram sanctam Mariam alterum Wintoniae repraesentatum esse Zachaeum, et plus de usurarum redditione animaeque ejus salvatione quam de corporali curatione Deum laudantibus; nec ipse Tullius, si adfuisset, explicare digne