comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo tefitedes comusterre ĩ destuehis quidõ prequit ten¬
tastietam fieriuir ginem nom potuisse contendunt
Sim que ipse totidemlice desemnibus adõ n st tutis
tamen interueniente dĩ potencia inuis ceribus fin¬
tantur maternif obstipo studio affirmant ne queausse
carnem si neministeriouir excarne uirgnis fabi¬
cure Talestigitur quo duo sii peruicaces non petr¬
tis meid facere potuisse acmihi dtre difficult a tẽ pre¬
seribitis cinnuosi psesmanibus mas& usta efłicer¬

Expanded text:
errae. Id est, Vae his qui, Deo promittente, fetam fieri virginem non potuisse contendunt: cumque ipsi totidem licet de seminibus a Deo institutis, tamen interveniente Dei potentia, in visceribus fingantur maternis, obstipo studio affirmant, nequivisse carnem sine ministerio viri ex carne virginis fabricari. Tale est igitur quod vos, o pervicaces, non putatis me id facere potuisse, ac mihi de rei difficultate praescribitis, cum vos ipsos manibus meis
Abbreviated transcription (Latin):
tamen interueniente dĩ potencia inuis ceribus fina¬
tuntur maternif obstipo studio affirmant nequg ausse
caruem si neministeriouiri excarne uirgnis fabi¬
cure Talestigitur quo duo si periucaces non pota¬
tis meid facere potuisse a cmihi dtre difficult oo tẽ pre¬
soribitis cinmnuosipses inanibusmes ornsta effecer
quole si lu tinuo figolosuo cumabeo tractaetur ucebat
nusibiabesmanus quibustunc irius aliquod formabat
t xergo &uos quiinquirits quisfilium uirgni dedent
si neuiri semine cognuscite cundem esse quiuos fecit

Expanded text:
ntia, in visceribus fingantur maternis, obstipo studio affirmant, nequivisse carnem sine ministerio viri ex carne virginis fabricari. Tale est igitur quod vos, o pervicaces, non putatis me id facere potuisse, ac mihi de rei difficultate praescribitis, cum vos ipsos manibus meis constet effectos; quale, si lutum figulo suo, cum ab eo tractatur, diceret, Non habes manus; quibus tunc in vas aliquod formabatur. Ita ergo et vos, qui inquiritis quis filium virgini dederit sine viri semine, cognoscite eumdem esse qui vos
Abbreviated transcription (Latin):
diequeso quibas meritis pccruulorum debecet rggnum ca¬
lorum dicturus es foste debere hoccum gricicce sint ce
oprulcente renceti sunt : Propter hinc enim acceptã
anuenire in eius regium merentur: ged c̃upsimgra¬
tiam queom regenerandis exib& Nulli seorum omni¬
nomeritis deb& proptereoo pelegiusuester in episco¬
padiuditio peclestino eos quidicunt gratiam disecunda
merite nostrco decri neipsccdem pncer&ur dam nare
cumpulsus est: Ubi &tȩipsum & ipsum qui hoc dicere
non desistitis sine dubitatione dampnauit Istam gra¬
tiam uerã gratiam id est gratuitam nullis que meritis
erecedentibus debitam commendabat a postolus quan¬
do dicebat : Cumenim nondumnatiessent necali qui d
gissent boni ac mali ut secundum electionem propo

Expanded text:
die quaeso, quibus meritis parvulorum debeat regnum codie quaeso, quibus meritis parvulorum debeat regnum coelorum. Dicturus es forte, debere hoc eum gratiae suae, qua opitulante renati sunt. Propter hanc enim acceptam jam venire in ejus regnum merentur: sed ipsam gratiam, quam regenerandis exhibet, nullis eorum omnino meritis debet. Propterea Pelagius vester in episcopali judicio Palaestino, eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, ne ipse damnaretur, damnare compulsus est: ubi et te ipsum, et se ipsum, qui hoc dicere non desistitis, sine dubitatione damnavit. Istam gratiam, vere gratiam, id est, gratuitam, nullisque meritis praecedentibus debitam, commendabat Apostolus, quando dicebat: Cum enim nondum nati essent, nec aliquid egissent boni aut mali, ut secundum elec
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ quod pro fancstis ingentibus: facere s eergodi
cit banc eerum in ipsis sed propter nomen fium
quod profana uerunt non propter ipsos qui pro fa¬
nauerunt : noomꝰ pnopter ip̃sosfacere uelsit
Cupplicium illis debitum red der & non graciam dona¬
Or& in debitam quodenim sefacturum dicit ad hoc
pertin& ut bonifiant non quiabonierant qui pno¬
fanccuerunt nomen scm̃ eius : Denique a ꝑtissime
diciteos bonccesse facturos sed sefaciente ut eo faci¬
ant ait quippe inter o&era: & faciam & in iusti¬
ficationibus meis ambul&is & iudiciam ea obser¬
u&is & faci&is: hiscerte operib: merces imputortur
secundum debitum deb&ur enim mercessi fiant :
Sed gracia quȩ non deb&ur precedit utfiantꝰ deb&
in quam bona merces operib: hominem bonis sed non
deb&ur praciac quȩ ipsos homines banos operator
& melis : ex post tremo qui face redm̃ dixisti q̃uod de¬
b& & cdta ceruice hum conamerit ecuen lasti

Expanded text:
sanctum, quod profanastis in gentibus? Facere ergo se sanctum, quod profanastis in gentibus? Facere ergo se dicit bona eorum in ipsis; sed propter nomen suum quod profanaverunt, non propter ipsos qui profanaverunt: nam propter ipsos si facere vellet, supplicium illis debitum redderet, non gratiam donaret indebitam. Quod enim se facturum dicit, ad hoc pertinet ut bona faciant, non quia boni erant qui profanaverunt nomen sanctum ejus. Denique apertissime dicit eos bona esse facturos; sed se faciente ut ea faciant: ait quippe inter caetera, Et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis . His certe operibus merces imputatur secundum debitum: debetur enim merces, si fiant; sed gratia quae non debetur, praecedit ut fiant. Debetur, inquam, bona merces operibus hominum bonis: sed non debetur gratia, quae ipsos homines bonos operatur ex malis. Postremo, qui facere Deum dixisti quod debet, et alta cervice humana merita ventilasti,
Abbreviated transcription (Latin):
dico quam facit quod deb& qui cescio tum nihiluoelle
quam deb& Ubiergo insepcor abiliter uoluntas
her& equitorte quecm cum de illis nomincuero
utram que signaui. AS R. Quomodo lib& di¬
casdm̃ facere quod deb& graciam nemini deb&
multis que non reddit supplicium quod maliseorũ
operib: deb& & largitur graciam quam nullis eorũ
bonis¬
s operibus deb& : Quidenim debebat eidem ipsi pau¬
lo cum adhuc saclus ꝑ sequer&ur ecclesiam nonne
supplicium quodergo eum emis sa uoce decolo pros¬
trauit quod excetauit quod ad fidem ꝑcipiendã
quccmucositbat tamiuolenter ad tranit pracul
dubio secundum graciam non secundum debitum
fetiꝰ Vt incis ess& reliquis melmopopułis rabel
de quib: dicit. Siergo & hoc tempore & reliquie¬
ꝑedectionem gracie facte sunt si autem gracia iam
nunc & operibus alio quin gracia iamnon est gracia
qui debeat &iamillis nisi supplicium quibusdicit
ego facio domusis rahel sed propternomen meum

Expanded text:
dico, quam, Facit quod debet: quia scio eum nihil aliud velle dico, quam, Facit quod debet: quia scio eum nihil aliud velle quam debet. Ubi ergo inseparabiliter voluntas cohaeret aequitati quamcumque de illis nominavero, utramque signavi. AUG. Quomodolibet dicas Deum facere quod debet; gratiam nemini debet, multisque non reddit supplicium, quod malis eorum operibus debet, et largitur gratiam, quam nullis eorum bonis operibus debet. Quid enim debebat eidem ipsi Paulo, cum adhuc Saulus persequeretur Ecclesiam? nonne supplicium? Quod ergo eum emissa voce de coelo prostravit, quod excaecavit, quod ad fidem percipiendam quam vastabat, tam violenter attraxit , procul dubio secundum, gratiam non secundum debitum fecit, ut in eis esset reliquiis populi Israel, de quibus dicit: Sim gratiae factae sunt: si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Quid debebat etiam illis nisi supplicium, quibus dicit, Non propter vos ego facio, domus Israel, sed propter nomen meum
Abbreviated transcription (Latin):
ex eadem massco facere aliuduas in honorem aliud
incontumeliam: & est sensuscius modiqui aego com¬
mendecui uoluntatem dĩ actoritatem que gracia¬
eicius exposuit dicens quod misericordiam presta¬
r&. Cuuscum que misertus est fuiss& tumihi oiudeae
calumniam concitasti quasi commendatio prolata
ameuoluntatis & potestotis diuinȩ ad excidium iusti¬
oieillius ꝑtiner& & quico dixi facit quoduult argu¬
mentatus est nibiliam reposci ab hominis uoluntate
debere: Sid s̃ totum pr suc̃o facere uoluntatem
cum persone dignitcs locum excluserit questiones:
Nam sidixissem facitds̃ quod d eb& secundum iusticie
succe leges quȩ demeritis iudicat singuloru
Nihil queclenunc obicis utique reulisses munc uero
quiadixit facitds̃ quod uult put costi aliquid mefura¬
tumesse deiusticiae dignitacto: Vtrum que igitur
idemest : namcum dedõ dico facit quoduult nihil aliud

Expanded text:
luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam ? Et est sensus ejusmodi: Quia ego commendavi voluntatem Dei, auctoritatemque gratiae ejus exposui, dicens quod misericordiam praestaret, cujuscumque misertus fuisset; tu mihi, o Judaee, calumniam concitasti, quasi commendatio prolata a me voluntatis et potestatis divinae ad excidium justitiae illius pertineret: et quia dixi, Facit quod vult; argumentatus es nihil jam reposci ab hominis voluntate debere, si Deus totum pro sua faceret voluntate; cum personae dignitas locum excluserit quaestionis. Nam si dixissem, Facit Deus quod debet secundum justitiae suae leges, quae de meritis judicat singulorum; nihil quale nunc objicis, utique retulisses: nunc vero quia dixi. Facit Deus quod vult; putasti me aliquid furatum esse de justitiae dignitate. Utrumque igitur idem est. Nam cum de Deo dico, Facit quod vult; nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
oper ex quib eum dilectũ esse contendis & hoc faciens
mihi teexistimas contradicere cumsis nouus anttxp̃s
ei quecpestissime contradicas in quo locutus estx p̃s
obseruatione gloriantibus perque hoc estimantibus
iliasiationes & hostiarum. Nullis legs ritib: conse¬
cratos ad consostium siui nec posseimmitti subito nec de¬
bere dicer e quia &siin illis obseruationib: fuiss&
summa iusticiore haber& Tamen in potestorte sucr
ds̃ quandam facere populorum commutationem
utreicera quosuell&. &quo suell& assumere
cuicensui res pondet Persona iudeceorum nihil debere
iam exigi abhomini uoluntate quando quidem ds̃
cuias uult miser&ur & quemuult obdurat ad quod
refest a postolus : Ohomo tuquises quirespondea sdõ
& infest testimonium proph&e escciȩ: Num quid licit
inquid fiimentum ei quise finxit ut quid mefecisti:
sic addit quedesuo aut non hab& potestatem figulus

Expanded text:
Jacob, ex quibus eum dilectum esse contendis; et hoc faciens, Jacob, ex quibus eum dilectum esse contendis; et hoc faciens, mihi te existimas contradicere, cum sis novus Antichristus, eique apertissime contradicas in quo locutus est Chrisobservatione gloriantibus, perque hoc aestimantibus alias nationes nullis legis ritibus consecratas ad consortium sui nec posse admitti subito, nec debere, diceret, quia etsi in illis observationibus fuisset summa justitiae, haberet tamen in potestate sua Deus, quamdam facere populorum commutationem, ut rejiceret quos vellet, et quos vellet assumeret. Cui sensui respondet sub persona Judaeorum, nihil debere jam exigi ab hominis voluntate; quandoquidem Deus, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Ad quod refert Apostolus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Et infert testimonium prophetae Isaiae, Numquid dicit, inquit, figmentum ei qui se finxit, Utquid me fecisti sic? Additque de suo: Aut non habet potestatem figulus
Abbreviated transcription (Latin):
& ia cob. dsinscõpopulo dicer&ur : Cumigitur omnib: cons¬
tacr& & emplis: dsiusto iudiciobonis mentibus. in quacũq:
men te suã miseri cordiam nonnegore : malasue romentes
nulla sine restirpis nobi litte defendi intellegerent iudȩ
gentium fidem a sed espici non debere : quia sicut nom patro¬
cinatur his rechelitanũ stema criminibus ita&iam
nullo impedimentum estgentium origouistitib
Hoc ergo totum agens conflictuillo a postolus inquibusdã
tamen locis ad incuruandam circum cisorum arrogan¬
tiam subnominegȩcie desolaedi preiudieat potesters
ACS R Ergo c edincuruandam uircum cisora
arno geontiam sub nomine gaciementitur a postol i¬
Namds̃ exoperib elegit non ex graticc: qui sitre sçepieet
nsi heraticors̃ mimicus gracie amicus superbig : Clamat
uas electionis & graciȩ q̃uicteclis factus est predicatonreo
non exoperib: dilectũ esse ia cob: &tucom memorasia cob

Expanded text:
et Jacob Deus in sancto populo diceretur. Cum igitur omnibus conset Jacob Deus in sancto populo diceretur. Cum igitur omnibus constaret exemplis, Deum justo judicio bonis mentibus in quacumque gente suam misericordiam non negare, malas vero mentes nulla sinere stirpis nobilitate defendi; intelligerent Judaei, Centium fidem a se despici non debere: quia sicut non patrocinatur Israelitarum stemma criminibus, ita etiam nullo impedimento est Gentium origo virtutibus. Hoc ergo totum agens conflictu illo Apostolus; in quibusdam tamen locis, ad incurvandam circumcisorum arrogantiam, sub nomine gratiae de sola Dei praejudicat potestate. AUG. Ergo ad incurvandam circumcisorum arrogantiam, sub nomine gratiae mentitur Apostolus-nam Deus ex operibus eligit, non ex gratia. Quis ita sapiat, nisi haereticus inimicus gratiae, amicus superbiae? Clamat vas electionis, et gratiae, qua talis factus est, praedicator, non ex operibus dilectum esse Jacob: et tu commemoras opera
Abbreviated transcription (Latin):
dit nisi gratiam nones sedebitãised traturtam¬
Hinc itaque commen debat ubi dicebat : Gumenim non¬
dumncctiessent neque egissent celiquidboni aut macli
ut secundum electionẽ propositum dimaner& : Non ex ope¬
ribus sed ex uocante dictumest : Quiamaior serui & mi¬
nori : Elcera sunt quȩ obscurc reconccris : fumostuos.
tolle scriptur arum lumen. Ad tende gratico quippehomi¬
nem preceuenit. ut diliget dm̃ qua dilectione oper&
bonao: quod &iohannes apostolus copertissime ostendit
ubiait : Nos diligromus qm̃ prior dilexit nos: nonergo dili¬
gimus quia dileximus : sed quix dilecti sumus diligimus:
CXXX¬
x Iuł dix̃ Esauenim profacnus & fornicator propter
uncm escam uldens primitiua suoo : que siuit benedietionem
quacms percuerat necadeptus est : Quam quameam cum
lacrimis poposcisse : Iacob autem qui &us & mitis. oboedi¬
ens pacrentum preceptis. & sc̃i ficationum appeentissimi
ad hocusq: prouectus est ut si cut eebrahȩ &ĩsec ac Itcc&iã

Expanded text:
dit, nisi gratiam non esse debitam, sed gratuitamHanc itaque commendabat, ubi dicebat: Cum enim nondum nati essent, neque egissent aliquid boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori . Clara sunt quae obscurare conaris: fumos tolle, Scripturarum lumen attende. Gratia quippe hominem praevenit, ut diligat Deum, qua dilectione operetur bona. Quod et Joannes apostolus apertissime ostendit, ubi ait: Nos diligamus, quoniam prior dilexit nos . Non ergo diligimur, quia dileximus; sed quia dilecti sumus, diligamus. CXXXII. JUL. Esau enim profanus et fornicator, propter unam escam vendens primitiva sua , quaesivit benedictionem quam spreverat, nec adeptus est, quanquam eam cum lacrymis poposcisset. Jacob autem quietus et mitis, obediens parentum praeceptis, et sanctificationum appetentissimus, ad hoc usque provectus est, ut sicut Abrahae et Isaac, ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
edentis semen accipiat quodin puerperio uirginis a p¬
probatur quȩ munerematris officium preuenit & &¬
clusit uxoris quo dergo in usu nonerat id facturum seds̃
omm potens pollic&ur & ad dit preuudenns puostdr¬
iumfnultitudinem : Vae qui contradicit fictorer
suo teftedes comusterre ĩ destuchis quidõ premuit ten¬

Expanded text:
entis semen accipiat: quod in puerperio virginis approbatur, quae munere matris officium praevenit et exclusit uxoris. Quod ergo in usu non erat, id facturum se Deus omnipotens pollicetur; et addit, praevidens infidelium multitudinem: Vae qui contradicit fictori suo, testa de samiis terrae. Id est, Vae his qui, Deo promitten
Abbreviated transcription (Latin):
Vt seillia noscenent nisi fidelesesse curassent: slla
prerogretiuacircum cisi generis uindicandos : s̃qui¬
demia cob&esccu uneesiminis exceptione concepti &una
ui parientis esfusi diuersos nimium exitus promeritorũ
diuessit cotepestullerint. ACSR. Sisecundum a posto¬
lum sceperes non comme morceres hodo comeritaia cob
bieum dicit illinon ex operibus fuisse dibectum ugratiam
commend&. Qucce non secundum meritcnostradatur:
alio quin mencisnonimputatur sicut ipsedic it secundũ
graticem sed secundum debitum: quibus uerbis quod estem

Expanded text:
ut se illi agnoscerent, nisi fideles esse curassent, nulla ut se illi agnoscerent, nisi fideles esse curassent, nulla praerogativa circumcisi generis vindicandos: siquidem Jacob et Esau una seminis exceptione concepti, et una vi parientis effusi, diversos nimium exitus pro meritorum diversitate pertulerint. AUG. Si secundum Apostolum saperes, non commemorares hoc loco merita Jacob, ubi eum dicit ille non ex operibus fuisse dilectum; ut gratiam commendet, quae non secundum merita nostra datur: alioquin merces non imputatur, sicut ipse dicit, secundum gratiam, sed secundum debitum . Quibus verbis q
Abbreviated transcription (Latin):
nitate turgentes dedignabantur quo ae¬
quarisibi exgentib: sidelis &iusticiã dĩ conmen¬
dat & graciãdĩ disputans ad eorum munisi¬
cencicom pestmere quod & primo iudeo s nobilitacuerat
legis cognitio & quod deinceps & iac ingentes assciueraet
xp̃ipredicatio : unus enim utriusq: populi conditor
iudicaturus & illos perleem &stossinelge qui ã nen
erat iud eceorum dstantum sed &i& mgentium reddens
suum unicuique sine frocude sin egratioo idest si necuius¬
quam acceptione ꝑ sonȩ quod &x primit nomen gratiaee
indefinitione iusticiae : Itc de semineuenientes cebra¬
he cumne quit orui uunt iure condem pnaet acdesuco
hereditaete proturbat: Sicut &iam gentales in simili
operatione deprehensos & cregion eutrius que populi
bona suoluntcetes & uercmfidem probittem ques
actionum doncet gecudiis sempiternis: Conprimitigit
gentium maccgister iudeccorum timorem e ostendit
non seminibus humanigeneris sed in moribus essedistasitiã

Expanded text:
nitate turgentes, dedignabantur coaenitate turgentes, dedignabantur coaequari sibi ex Gentibus fideles, et justitiam Dei commendat et gratiam, disputans ad earum munificentiam pertinere, quod et primo Judaeos nobilitaverat legis agnitio, et quod deinceps etiam Gentes adsciverat Christi praedicatio. Unus enim utriusque populi conditor judicaturus et illos per legem, et istos in lege ; quia non erat Judaeorum Deus tantum, sed etiam Gentium, reddens suum unicuique sine fraude, sine gratia, id est sine cujusquam acceptione personae quod exprimit nomen gratiae in definitione justitiae, ita de semine venientes Abraham, cum nequiter vivunt, jure condemnat, ac de sua haereditate proturbat, sicut etiam Gentiles in simili operatione deprehensos; et e regione, utriusque populi bonas voluntates et veram fidem probitatemque actionum donat gaudiis sempiternis. Comprimit igitur Gentium Magister Judaeorum tumorem, et ostendit non in seminibus humani generis, sed in moribus esse distantiam;
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant in ream uitam uite ipsius produc¬
tione priuentur & ad regnum eius non ad sup¬
plicia & erna pertineant: Cum enimte in¬
iudicio sedicere putauerit dm̃ creare
quos dampn& Cogita quando inuidiosius
possit dicere alius similiter uansis durege¬
nerare quos dampn& cumsit in eius omni¬
potentiȩ potestate ante quã dampnabilies
fiant eos d&emptacionibus mortalis uitȩ
huius auferre : Si autẽ non potes ista dicere
nec dõ contradicere necilli sapientiae tuum
prebere consilium quisenim cogouit sensu
dñi aut quis consiliarius eius suit : desine no¬
bis introducere alterum sigulum qui non
facit uasa in contumeliam & abisto quiea
sacit reprehendendo coib&e & agnõseite
quia ut nonte implices hocsacrilegio ideo
sententiae dignitas asseratur ne putet
uel de aliquib: hoc sensisse quod tude omnibus
a est imasti a postolus Itaque paulus disputans
cum questionib: iudeorum qui generis suidig¬

Expanded text:
veniant in ream vitam, vitae ipsius producveniant in ream vitam, vitae ipsius productione priventur, et ad regnum ejus, non ad supplicia aeterna pertineant. Cum enim te invidiose dicere putaveris, Deum creare quos damnet; cogita quanto invidiosius possit dicere alius similiter vanus, Deum regenerare quos damnet: cum sit in ejus omnipotentiae potestate, antequam damnabiles fiant, eos de tentationibus mortalis vitae hujus auferre. Si autem non potes ista dicere, nec Deo contradicere, nec illius sapientiae tuum praebere consilium; quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? desine nobis introducere alterum figulum, qui non facit vasa in contumeliam; et ab isto qui ea facit reprehendendo cohibe te: et agnosce te; quia ut non te implices hoc sacrilegio, ideo olicae sententiae dignitas asseratur, ne putetur vel de aliquibus hoc sensisse, quod tu de omnibus aestimasti. Apostolus itaque Paulus disputans cum quaestionibus Judaeorum, qui generis sui dig
Abbreviated transcription (Latin):
sine iusticia sine iudicio sine miscricor diadm̃ con¬
ditorem malorum formare quos puniat ađq:
obhoc punire quod eos ex adam ipse sor maue¬
rit: aqsR Iam quidem tibi superius adom¬
nia ista responsum est tamen & hic breuiter
audi: non abstin& ds̃ bonũ formationes suae &i¬
am abstirpe dampnata Sedsitibi displic& dm̃
creare quos dampn& Contra dicei si poter
necre&eos quos malos faturos et inmaligni¬
tate usq: insinem perseueraturos & obhoc si¬
ne dubitacione dampnandos esse presciuit:
aut ei suggere siuid&ur ut totmilia par uu¬
lorum non baptizatorum quos nouit ꝑdite
esse uict uros Et ingernum igne dampnan¬
te ipsocum diabulo iturcs rapiat ex hacuita
dum sunt innocentes & boni: Vt si non inregno
eius certe in loco aliquos & unde selicitat is
siliarius dĩ prosilus eius quos regenerauit
quos adoptauit & tamen malos adque damp¬
nandos futuros esse preuidit: ut ante quam

Expanded text:
sine justitia, sine judicio, sine misericordia, Deum consine justitia, sine judicio, sine misericordia, Deum conditorem malorum, formare quos puniat; atque ob hoc punire, quod eos ex Adam ipse formaverit. AUG. Jam quidem tibi superius ad omnia ista responsum est: tamen et hic breviter audi. Non abstinet Deus bonum formationis suae etiam ab stirpe damnata: sed si tibi displicet, Deum creare quos damnet; contradic ei, si potes, ne creet eos, quos malos futuros, et in malignitate usque in finem perseveraturos, et ob hoc sine dubitatione damnandos esse praescivit: aut ei suggere, si videtur, ut tot millia parvulorum non baptizatorum, quos novit perdite esse victuros, et in aeternum ignem, damnante ipso, cum diabolo ituros, rapiat ex hac vita, dum sunt innocentes et boni; ut si non in regno ejus, certe in loco aliquo secundae felicitatis,siliarius Dei, pro filiis ejus quos regeneravit, quos adoptavit, et tamen malos atque damnandos futuros esse praevidit: ut antequam
Abbreviated transcription (Latin):
neminem format Inon est ipse pauli a postoli
ds̃ ille quippe deuero dõ dicebat. O homo tu
quis es qui res ponde as dõ Num quid dicit᷑ fig.
mentum ei quise sinxit quid me fecistisic an¬
non hab& potestatem figulus luti ex eadem
massa facere aliuduas in honorem aliud in con¬
tumeliam sed tuui de lic& artifex magnus: ꝓ¬
fersex officina pelagianao meliordo dõ qui
xxuiii nullũ uas facit incontumeliam: Iuł DIXIn
Sedimaginẽ suã Id est omnes homines bonos
condere qui&iam de molitus studiorum
prauitate reformare remediorum desi¬
derat largitate: Ipsi quidem cantat eccle¬
sia misericordiam &iudicium quia & illis
est benignus quinihil deliquerum et iusto
punit iudicio eos quiboni adõ conditi sua apte
uoluntate peccarunt Ac misericordiae subsi.¬
dia respuerunt: Hancigitur misericordiam
& hoc iuditid̃ cantat ecclesia catholicorum C&e¬
rum inurã nihil potest tale resonare quȩ dicit:

Expanded text:
neminem format, non est ipse Pauli apostoli neminem format, non est ipse Pauli apostoli Deus: ille quippe de Deo vero dicebat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit fisti sic? Annon habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam ? Sed tu videlicet artifex magnus profers ex officina Pelagiana meliorem deum, qui nullum vas facit in contumeliam. CXXX. JUL. Sed imaginem suam, id est, omnes homines bonos condere, qui etiam demolitos studiorum pravitate, reformare remediorum desiderat largitate. Ipsi quidem cantat Ecclesia misericordiam et judicium ; quia et illis est benignus qui nihil deliquerunt, et justo punit judicio eos qui boni a Deo conditi suapte voluntate peccarunt, ac misericordiae subsidia respuerunt. Hanc igitur misericordiam, et hoc judicium cantat Ecclesia Catholicorum: caeterum in vestra nihil potest tale resonare, quae dicit
Abbreviated transcription (Latin):
in condempnationem ne comnes in honorẽ quid iñ
locõsuo habeat dignitatis absoluam: In ipsa tamen
pronuntiatione sententiae constat interuos
magnã esse discor diam : Nec eundem esse sigulum
incondempnationem cuncta singentem : quem
paulus dicat in honorem alios fabricantem nec
te illi credere quia magistro Amirabili pre¬
dicatur quõ tuus sigulus omnes in condempnatio¬
nem fingit: a postoli figulus plurimos singit in
gloriam aq̃s R̃ Cum dicuntur omnes ex uno
incondem pnationem ipsam massã significatur
Ex qua siunt afigulo alia uasa in honorem Id est
que asumuntur in gratiã: aliã in contumeliam
idest quȩ adlucendum debitum relinquuntur ut
silui graciȩ idsibi donari sciant: quod si ex igere¬
tur non ess& iniustum Ac si non ipse ipsis sed in
ut statim apparer& te esse aut imperitiae aut
inpudentiae singularis quituorum uicae con¬
trariis uteres Ceterum pi&as explanauit
& racio dñmeum neminem in contumeliam
formare: Acs R̃ Sids̃ tuus in contumeliam

Expanded text:
in condemnationem, nec omnes in honorem; quod in loco suo, quid habeat dignitatis absolvam. In ipsa tamen pronuntiatione sententiae, constat inter vos magnam esse discordiam, nec eumdem esse figulum in condemnationem cuncta fingentem, quem Paulus dicat in honorem alios fabricantem: nec te illi credere, qui a magistro admirabili praedicatur; quoniam tuus figulus omnes in condemnationem fingit, Apostoli figulus plurimos fingit in gloriam. AUG. Cum dicuntur omnes ex uno in condemnationem, ipsa massa significatur, ex qua fiunt a figulo alia vasa in honorem, id est, quae assumuntur in gratiam, alia in contumeliam, id est, quae ad luendum debitum relinquuntur; ut filii gratiae id sibi donari sciant, quod si exigeretur, non esset injustum; ac sic non in se ipsis, sed inut statim appareret, te esse aut imperitiae aut impudentiae singularis, qui tuorum vice, contrariis utereris: caeterum pietas explanabit et ratio, Deum meum neminem in contumeliam formare. AUG. Si Deus tuus in contumeliam
Abbreviated transcription (Latin):
oreriisar refilius: Teneinmente filios promisionis quõ qui
sed & rebecca & uno concubite h abensisa ac patrem nr̃m
Cumenim non dumnatifuissent aut aliquid egissent boni
uelmaliu decundum electionem prepositum dimaneno
non exoperibus sed & uocante dictum est qui amaiorserui
&minori Ehic tene inmente electionem non ex operib
Quam quod ammodo exposuit proph&a posterior quod sub¬
iungens a postolus ait sicut scriptum est ia cobdilei esauau¬
tem odio habui hic oc currit questio quȩper turbareposst
Quider godicemus num quid iniquitas est apud dm̃ absit:
&ut docer& quod dixit ab sit moyses enimdicit inquidmi¬
serebor cuimisestor ero &miseri cordiam prestabo cui
misericors fuero Igitur non uolentis neque currentis
sed miserentis est di hocsi ad tenderas nono ntolents nen

Expanded text:
et erit Sarrae Filius. Tene in mente filios promissionis, quoniam qui et erit Sarrae Filius. Tene in mente filios promissionis, quoniam qui sed Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patrem nostrum. cum enim nondum nati fuissent aut aliquid egissent boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneret, non ex operibus, sminori. Et hic tene in mente electionem non ex operibus, quam quodam modo exposuit propheta posterior; quod subjungens Apostolus ait, Sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hic occurrit quaestio, quae perturbare possetQuid ergo dicemus? numquid iniquitas est apud Deum? Absit. Et ut doceret quod dixit, absit: Moyses, enim, inquit, dicit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Hoc si attenderes, non extolleres con
Abbreviated transcription (Latin):
sine uiri semine cornoscite cundem esse quiuos fecit
oxsemine: sediam quõ somipturis scĩs exposiciouaria
diderutraque tamenpia crelegiosa concinuene
Primus termnin&ur liber suo tamen fine comimnonens
ut opifex nascencium ds̃ credatur in nocentium
tutor chatholicorum : remunerator manichaconũ¬
quedampnator¬
legunt quem amimodum conatus fueris uerba
a postolica obnubilare clara & recta ꝑuestene¬
hiue disputa uiont tue exeadem opost& a postoli dispata¬
cione respondẽam Uolen sigiturbeatus paclus ostende¬
re quodea quo promisit ds̃ potensest & facere ubimaxt¬
me gratiãd commendaturcuis estis inimici : Neque eñ
in potest atehominum est ut d s̃impleat quȩ promisit cou
in ipsius qui promisit: Volen sergo idostendere non potest
inquid excidere uerbumdĩ : Nonenim omnes qui usra hel
hisunt is rahel neque quia sunt semen abraham omnes fili ÷
cornis lifiludĩ sed fili promisionis deputantur in semene
promisionis enimu arbum hoc est ad hoctem pusuentan

Expanded text:
 cognoscite eumdem esse qui vos fecit ex semine. Sed jam quoniam Scripturis sanctis expositio varia licet, utraque tamen pia et religiosa concinuit, primus terminetur liber: suo tamen fine commonens, ut opifex nascentium Deus credatur, innocentium tutor, Catholicorum remunerator, Manichaeorumque damnatoradmodum conatus fueris verba apostolica obnubilare clara, et recta perverterehuic disputationi tuae ex eadem oportet Apostoli disputatione respondeam. Volens igitur beatus Paulus ostendere, quod ea quae promisit Deus, potens est et facere; ubi maxime gratia commendatur, cujus estis inimici: neque enim in potestate hominum est, ut Deus impleat quae promisit, et non in ipsius qui promisit: volens ergo id ostendere, Non potest, inquit, excidere verbum Dei: non enim omnes qui ex Israel, hi sunt Israel; neque quia sunt semcarnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputanPromissionis enim verbum hoc est, Ad hoc tempus veniam,
Abbreviated transcription (Latin):
meritis confitere: Nonsolum remittentem percata
hominiuerum &iam innatura humana iusticiam scospũ
facientem : Nonenim & homin ixp̃o gracia peocata dimi¬
sit : aut non cum gratia talem fecits ut abiniciosem ꝑ
e s&bonus sicut abinitio semperdĩfilius: Pror sussi cut
ammoniti sunti qui inheremo serpentem morsibus l&a¬
liter ueabantur Ut in illum qui insigio exaltatus fue¬
rat ad tenderent neperirent : Ita sunt tam monendi
quiuis disputat ionibus uenenantur ut xp̃madtendan
& in illius hominis mediatoris iusticia graciam sine me¬
ritis uideant undea se ur̃ioris uirus exludant: Deniq
in uerbis proph&e &iam secundum recentem inter¬
pr&ationem quam comme morasti ubi euidentius
propheatus est xp̃s: Noninde assumpsisti undedis¬
putceris nisi quod &x uirgine natus est q̃ui a dictumest
ceperiatur terne & gormin& saluatorem. De nusticia
uero cius quehic pariter prenunciat& est nihildice

Expanded text:
meritis confitere, non solum remittentem peccata meritis confitere, non solum remittentem peccata homini, verum etiam in natura humana justitiam sancto Spiritu facientem. Non enim et homini Christo gratia peccata dimisit, aut non eum gratia talem fecit, ut ab initio semper esset bonus, sicut ab initio semper Dei Filius. Prorsus, sicut admoniti sunt, qui in eremo serpentum morsibus lethaliter vexabantur, ut illum qui in signo exaltatus fuerat, attenderent, ne perirent : ita sunt admonendi, qui vestris disputationibus venenantur, ut Christum attendant, et in illius hominis mediatoris justitia gratiam sine meritis videant, unde a se vestri oris virus excludant. Denique in verbis Prophetae, etiam secundum recentem interpretationem quam commemorasti ubi evidentius prophetatus est Christus, non inde assumpsisti unde disputares, nisi quod ex virgine natus est, quia dictum est, Aperiatur terra, et germinet, Salvatorem: de justitia vero ejus, quae hic pariter praenuntiata es
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ essehomines indicentur quam argillo est infor¬
nacẽ & orbefigulorum : absoluta hac expossitione quam
premisimus ammon cm̃us secundum interpreationem
recentem in eodemloco aliud relucere : Norate in qͥo
caelide super &nubes pluant iustum a periatur terra
& germin & saluatorem &iusticia oriatur simulego
dñs creauieum: Uae qui contradicit factori suo testto
desamisterrȩ : num quid dicit lutum figulosuo quid fa¬
cis &opustuum abs que manibus est quibus uerbis &sisecun¬
dumhistoriam trrusrex secundum propheiami t amen
incarnacio saluatoris & primitur : Qui quõ erat deuir¬
pnerasciturus iudeeorum &omnium infidelium obsti¬
natio conuenitur ¶ Ne sint sinis fidelibus perduelles:
cumenim premisissex aperiaritur terra & germin&¬
a saluatorem : &iusticia oriatur simulego dñs inquid
creauieum. ACS R Dic mihi quib operibus hoc me
aude oerrire Aut sinon audes tandem graciam̃ sine

Expanded text:
apud Deum esse homines indicentur, quam argilla est in forapud Deum esse homines indicentur, quam argilla est in fornace et orbe figulorum. Absoluta hac expositione quam praemisimus, admonemus secundum interpretationem recentem in eodem loco aliud relucere. Rorate, inquit, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra, et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simul: ego Dominus creavi eum. Vae qui contradicit factori suo, testa de samiis terrae: numquid dicit lutum figulo suo, Quid facis? et opus tuum absque manibus est ? Quibus verbis etsi secundum historiam Cyrus rex, secundum prophetiam tamen incarnatio Salvatoris exprimitur; qui quoniam erat de virgine nasciturus, Judaeorum et omnium infidelium obstinatio convenitur, ne sint signis fidelibus perduelles. Cum enim praemisisset, Aperiatur terra, et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simul. Ego Dominus, inquit, creavi eum. AUG. Dic mihi quibus operibus hoc meraude garrire: aut si non audes, tandem gratiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
peruno immin& operi it solis fundat aruadentalib:
Sed diuerso genere uotiuae festilitatesura conpanit :
ite &iam egodisputationum uic esuario urtũm pres sunp̃
tum consolationibus uoluntatem uram frugibus possim
abtecre iusticiae: denique ut intelletetis quanto ģ quitate
agtem uobis cum possemmu sitationes urãs propotestate
dispicere : ut sicut figulo figmnentum suum dicere nom potat
quid fecisti iteo &iamuobis silencii pondus imponerem
Tamen cantrahec exempla prouoco uosuit profiliis meis
& filiabus id est prouobis &operibus manucm mearũ
me interrogeis & discatis totum meiuste nec quicquam
um quam fecisse crudeliter ACST Quoduis dicis
non quod dixit esa ias ille graciam loquiturcontra quã
uitulo queris: Iułdix̃. Eta proph& a ergo &r ab aposto¬
lo in &emplo adductus est figilus tihil aliud prebitur:
quam conparationis officium : Non tamen ut tam uiles

Expanded text:
per uno imminet operi, ut solis findat arva dentalibus; per uno imminet operi, ut solis findat arva dentalibus; sed diverso genere votivae fertilitati rura componit: ita etiam ego dispensationum vices vario, ut tum pressuris, tum consolationibus voluntatem vestram frugibus possim aptare justitiae. Denique, ut intelligatis quanta aequitate agam vobiscum, possem mussitationes vestras pro potestate despicere, ut sicut figulo figmentum suum dicere non potest, Quid fecisti? ita etiam vobis silentii pondus imponerem: tamen contra haec exempla provoco vos, ut pro filiis meis et filiabus, id est, pro vobis et operibus manuum mearum me interrogetis, et discatis, totum me juste, nec quidquam unquam fecisse crudeliter. AUG. Quod vis dicis, non quod dixit Isaias: ille gratiam loquitur, contra quam tu loqueris. CXL. JUL. Et a Propheta ergo, et ab Apostolo, in exemplum adductus est figulus, nihil aliud praebiturus, quam comparationis officium; non tamen ut tam viles
Abbreviated transcription (Latin):
tedes siesse uoluissent ađ que utibe t ales non nisi
unusess& in potestate hominum fuit quitales esse
noluerunt Quesi ad tenditis quanta impieate
dicantur uel tacita cogitatione credantur
icut a moscitis unigeniti naturam quod in principio
erat uerbum & uerbum erat apud dm̃ & ds̃eratuer¬
bum : Amoscite & graciam quod uerbum caro factũ
est & habitcebit in nobis. Illennur quos digna tur uocat
&quem uult relegio sum facit qui hominem quemuo
In hoc igitur loco hic sensus quantum spectort adhisto¬
riam contin&ur ut ds̃ loquatur ad populum:
Quia neo odiouos in captiuitatem tradidinecnunc
obliuione iuditii deuinculis baby loniae captiuita¬
tis ex emi. Sedego quantum mme est paratus iuguos
beniuolencia confouer eiustiẽ mea : tamen debui ut &
delinquentis hostibus traderem & recrearem libera¬
rem queuexatos: sicut enim rusti candignaris nonsem¬

Expanded text:
tales, si esse voluissent; atque ut ille talis nonnisi tales, si esse voluissent; atque ut ille talis nonnisi unus esset, in potestate hominum fuit, qui tales esse noluerunt: quae si attenditis quanta impietate dicantur, vel tacita cogitatione credantur; sicut agnoscitis Unigeniti naturam, quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; agnoscite et gratiam, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ille igitur quos dignatur vocat, et quem vult religiosum facit , qui hominem quem voIn hoc igitur loco hic sensus, quantum spectat ad historiam, continetur, ut Deus loquatur ad populum: Quia nec odio vos in captivitatem tradidi, nec nunc oblivione judicii de vinculis Babylonicae captivitatis exemi; sed ego, quantum in me est, paratus jugi vos benevolentia confovere, justitiae meae tamen debui, ut et delinquentes hostibus traderem, et recrearem liberaremque vexatos. Sicut enim rusticandi gnarus non sem
Abbreviated transcription (Latin):
baproph&cce intellgore s ibiregem de quo dictũ est ÷
Egoltiaui cumiusticia regem &omnes iueeius retq
hunc essemediatoremdĩ & hominũ homineni xprt̃
ihĩ : Sed intellgeres ut intellegondusest : Ne que enĩ
aud ebis eum dicere precedentib: operũ merits filiũ
dĩ factum ab inicio id est a uirginis ut ero qua ertega¬
cia omoille ab inicio factus est bonus ẽadem gracia
homines qui sunt membracius exmedis fiunt bori
quid enim dicatis de xp̃o secundum hominem noninue¬
nitis id est secundum id quod uerbum caro factum est.
quod ille quids̃ erat & dsmansit & homo factus est
quo dipse homo numquam ita fuit homo ut non esse
un igenitus dĩfilius propter unigenitum uerbam neq:
enm ut hoc ess & morum suorum depropriauo lun¬
tatẽ ueniencium meritis comparauit:. Sed sicut
uerum dixit ambrosius quasi despũnatus abstinu¬
it ad electo alioquin secundum uosmultiessent

Expanded text:
ba Prophetae, intelligeres ibi regem, de quo dictum est, ba Prophetae, intelligeres ibi regem, de quo dictum est, Ego levavi cum justitia regem, et omnes viae ejus rectae, hunc esse mediatorem Dei et hominum hominem Christum Jesum: sed intelligeres ut intelligendus est. Neque enim audebis eum dicere praecedentibus operum meritis Filium Dei factum ab initio, id est, a virginis utero. Qua ergo gratia homo ille ab initio factus est bonus, eadem gratia homines qui sunt membra ejus ex malis fiunt boni. Quid enim dicatis de Christo secundum hominem, non invenitis, id est, secundum id quod Verbum caro factum est: quod ille qui Deus erat, et Deus mansit et homo factus est; quod ipse homo nunquam ita fuit homo, ut non esset unigenitus Dei Filius, propter unigenitum Verbum. Neque enim ut hoc esset, morum suorum de propria voluntate venientium meritis comparavit: sed, sicut verum dixit Ambrosius, quasi de Spiritu natus abstinuit a delicto. Alioquin secundum vos, multi essent
Abbreviated transcription (Latin):
codertt un nangorum reserat uel instancumm gaudioꝵ
Epul&ur inquid ccelum desuper cinubes ipargate
iusticia oriatur exterramiseri cordia &iusti¬
cia oriatur simul: Ego sum dñs ds̃ quicreauite
faciens meliorem preparauite sicurlutum figu¬
l Numquid qui arat arabit ꝓ terrã ꝑomnen
diem : Numquid dicit lutum figolo quid facis quia
non operaris qui anon habesinanus num quid dicas¬
figmentum ei qui se fiuxit scopienter me finxistii
uel quidicit patriquid generabis & matriquid
pccsturies : quia sic dicit dns̃ ds̃ i srahel sc̃ qui secit
futura internogateme profiluis mei r& fili abuis
& prõ operib: manum mearũ manda temihi
Egofeciterram & hominem supeream : Egomanu
meco firmauicelum : Egoomnib: si deribus manda¬
ui: Egoleuaui cumiusticia regem & om̃s ueeus rec¬
te. Hic edificabit ciuita temmeam &caiptiui stẽ
populimei reduc& noncumpremio nec commune¬
rib dicit dñs sabaoth. Aq̃s ñ Qiintellegere suer¬

Expanded text:
aecedentium angorum reserat, vel instantium gaudiorum. aecedentium angorum reserat, vel instantium gaudiorum. Epuletur, inquit, coelum desuper, et nubes spargant justitiam; oriatur ex terra misericordia, et justitia oriatur simul. Ego sum Dominus Deus qui creavi te, faciens meliorem, praeparavi te sicut lutum figuli. Numquid qui arat, arabit terram per omnem diem? Numquid dicit lutum figulo, Quid facis, quia non operaris, quia non habes manus? Numquid dicit-figmentum ei qui se finxit, Sapienter me finxisti? vel qui dicit patri, Quid generabis? et matri, Quid parturies? Quia sic dicit Dominus Deus Israel sanctus qui fecit futura: Interrogate me pro filiis meis et filiabus, et pro operibus manuum mearum mandate mihi. Ego feci terram et hominem super eam; ego manu mea firmavi coelum; ego omnibus sideribus mandavi: ego levavi cum justitia regem, et omnes viae ejus rectae; hic aedificabit civitatem non cum praemio, nec cum muneribus, dixit Dominus sabaoth . AUG. Si intelligeres ver
Abbreviated transcription (Latin):
dinantur immon&ur a suis obuenire nom possunt
ACSR Contraa postolum dicentem ex eadem massa
aliuduas in honorem aliud in contumeliam dm̃ facere
nerdicentem aliud necinhonore necin contumeliam
quodut quedicer& : Cihoc quo duos deparualis ereder&
contr ahunc ergodiuinitus intonanteni non est flumi
quantum spectat ad testimonium apostolidis putata sun
uerum iisaiam unde ipsam sentenciam paulus a sump¬
sit : intantum nond&err& ds̃rationabilem creatura
asut consideratione iudiciĩ ut sicut ꝑeundem prophe¬
tam dixerat : Quiescite agere peruerscce discito bene
facere subuenite oppresso &uenite arguteme dicit
añs Ita &iam hicne quid potesta te pla noniusticia
uider &ur fecisse dispensationum suarũ dignatur
aperine rationem afflicto enim in captiuitate popu¬
lonideceorũ redemptiõ & propriare tempus quo ad ter¬
ram suam reuester &ur annunciat & causam uelp̃¬

Expanded text:
dignantur, imo natura sui subvenire non possunt. dignantur, imo natura sui subvenire non possunt. AUG. Contra Apostolum dicentem, ex eadem massa aliud vas in honorem, aliud in contumeliam Deum facere; nec dicentem, aliud nec in honorem, nec in contumeliam, quod utique diceret, si hoc quod vos de parvulis crederet: contra hunc ergo divinitus intonantem non est fulmineuidem quantum spectat ad testimonium Apostoli disputata sunt. Caeterum in Isaia, unde ipsam sententiam Paulus assumpsit, in tantum non deterret Deus rationabilem creaturam a sui consideratione judicii, ut sicut per eumdem prophetam dixerat, Quiescite agere perverse, discite bene facere, subvenite oppresso; et venite, arguite me, dicit Dominus : ita etiam hic, ne quid potestate sola, non justitia videretur fecisse, dispensationum suarum dignatur aperire rationem. Afflicto enim in captivitate populo Judaeorum redemptionis appropiare tempus, quo ad terram suam reverterentur, annuntiat; et causam vel pr
Abbreviated transcription (Latin):
fluxit ubi autem dicit ex illafieri uascc in honorem :
graciam commendat quah omines quoscreat &iã
liberat: ubiuero &illefieri uasa in contumeliam
iudicium ostendit quo homines quamuis cre& nonta¬
men liberat quod &iãuos de paruelis cogimini confite¬
ri quorum ceste omnium unamesse massam nonpo¬
testis negcre quedem lib& eam put &is ex quata men
alios indi regum adoptare fatemini quos proculdu¬
bio uasc in honorẽ factec conceditis alios uero non ad¬
optacri quos fact a uasa in contumeliam inisi intellegen¬
ter consenciatis impudenter negatis : Neq: enim
si noñ estis poeneo dampnationis sicut uultis nonenseesab¬
imi centum elia imaginis di sepcerare aregio di seduos
stllum perseuer antem negabitis graciã adiudicium
daruit a postolum dixisse demoribus itccappar&
quinta testimoniorum legi sin opia laboris quiabssent e¬
tenuis contra flumina p ationis opemp&is queuibi de¬

Expanded text:
fluxit: ubi autem dicit, ex illa fieri vasa in honorem, fluxit: ubi autem dicit, ex illa fieri vasa in honorem, gratiam commendat, qua homines quos creat, etiam liberat; ubi vero, ex illa fieri vasa in contumeliam, judicium ostendit, quo homines, quamvis creet, non tamen liberat. Quod etiam vos de parvulis cogimini confiteri, quorum certe omnium unam esse massam non potestis negare, qualemlibet eam putetis: ex qua tamen alios in Dei regnum adoptari fatemini, quos procul dubio vasa in honorem facta conceditis; alios vero non adoptari, quos facta vasa in contumeliam, nisi intelligenter consentiatis, impudenter negatis. Neque enim, si non est ista poena damnationis, sicut vultis, non erit saltem contumelia imaginis Dei, separari a regno Dei. Sed vos si illam perseveranter negabitis gratiam, ad hoc judicium . JUL. Quod ut claruit Apostolum dixisse de moribus, ita apparet quanta testimoniorum Legis inopia labores, qui ab his sententiis contra fulmina rationis opem petis, quae tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui se fuxit quid mefecistisiu annon hab& potestatẽ
figulus luti & etcdem massa facere aliuduas in hono¬
rem alicd in contum eliam : Aufertuas nebulas abisto¬
rum serenitate uerborũ quib: dĩ quidem iudicium
signficatur occultum sedipsco tam clara sunt ũts&ua
caligine obumbrari obscurcere que nonsinant Iuł ax
fingi in condempnationem : inquam tuomnes irepro¬
nuncias absurdissime autem argumenttri soles uidi¬
cas sedhi non finguntur in condempnationem qui postea
liberantur. Cum necsie possit sermonis a postolici tibi
uel superficies conuenire : Namcumdicis t uomines in
condempnationem Creantur lge nascendi sed aliqui
undelic& per exigui misteriis liberantur : Non hoc asse¬
ris quodille qui non solum de condempnatis liberari pre¬
dicat uerumno nomnes in condempnationem fingi sed
alios in contumeliam alias inhonorem: ACSN
Ubidixit apostoles exuno om̃nes in condempnationem:
ipsam massam de monstrauit qu& ota uiciate ex adã

Expanded text:
cisti sic? Annon habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Aufer tuas nebulas ab istorum serenitate verborum, quibus Dei quidem judicium significatur occultum; sed ipsa tam clara sunt, ut se tua caligine obumbrari obscurarique non sinant. CXXXVfingi in condemnationem, in quam tu omnes ire pronuntias. Absurdissime autem argumentari soles, ut dicas, Sed hi non finguntur in condemnationem, qui postea liberantur: cum nec sic possit sermonis apostolici tibi vel superficies convenire. Nam cum dicis tu, Omnes in condemnationem creantur lege nascendi, sed aliqui inde, licet perexigui, mysteriis liberantur; non hoc asseris quod ille, qui non solum de condemnatis liberari praedicat, verum non omnes in condemnationem fingi, sed alios in contumeliam, alios in honorem. AUG. Ubi dixit Apostolus, Ex uno omnes in condemnationem ; ipsam massam demonstravit, quae tota vitiata ex Adam
Abbreviated transcription (Latin):
q̃sq propria corporis ꝓut gessit siue bonum siue malũ sicuteatho¬
lici quidõ confitenur Itcuos non solum cũ manicheus sed & iam
cũ iouiniano quẽ nobis audes impingere diuerso quidẽ genere sunt̃¬
& impi& cotes simili denegectis : Quodut planius ficed diuisionũ
deuare: Iug̃ ũ scimus uos ideodicere peccecto hominis neturecesta¬
tum ñ mutari quia de serustis fidẽ ceetholicẽc que dic̃primũ sminẽ
si estectum ut non haber& moriendi neces sittetem: pecccto autem
tehuinestectũ nature fuistis semuitetum. Ut hominẽ necerser it mo

Expanded text:
quisque propria corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum , sicut Cathoquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum , sicut Catholici quidem confitentur; ita vos non solum cum Manichaeo, sed etiam cum Joviniano, quem nobis audes impingere, diverso quidem genere, sed impietate simili denegatis. Quod ut planius fiat, divisionum deviare. AUG. Scimus vos ideo dicere, peccato hominis naturae statum non mutari, quia deseruistis fidem catholicam, quae dicit primum hominem sic factum, ut non haberet moriendi necessitatem; peccato autem ita hunc statum naturae fuisse mutatum, ut hominem