comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiore disputatione discussis. quecumq
illaro recte uinceret ceteras me secu¬
rissimo fieret. quando etiam secundũ
omnes ĩd quõd agebam inuictum per¬
sistere demonstrabam. Nũc uero unã
uolo si possim rationem rectam eligere
ex ommnibus: et propterea huius ip̃ius
de qua nunc agnans defensionem. in his
que commemoraui de illo libro uerbis
meis attenitius intuens. ualidam frr¬
mamq non iudeo. Nam uelut firma¬
mentum eius illũd est quõd ibi dixi.
quis autem nouit quid paruulis de
quoro cruciatibus duritia maiorum
contunditur aut exercetur fides. aut
misericordia probatur. quis ergo no¬
uit quĩd ip̃is paruulis in secreto iudi¬
cioꝵo suor bone compensationis reser¬
uet deus: Sed hoc non mimerito dici
iudeo de his qui uel pro xp̃i nomine ac
uer resigione tale aliquid etiam nesci¬
entes patiuntur ues sacramento xp̃i
iam imbuti funt: quia sine societate
uius mẽdiatoris liberari adampna¬

Expanded text:
tiore disputatione discussis, quaecumque tiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: quis autem nouit, quid paruquorum cruciatibus duritia majorum contunditur, aut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo nouit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus? sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damna
Abbreviated transcription (Latin):
nosuerint. Quis autem nouit quĩd
parulis de quoꝵ cruciatibus duri¬
cia maioꝵ contunditur aut excet᷑
fides aut misericordia probatur. quis
ergo nouit quid ip̃is parulis in se-¬
crrto iudicior suor bone compensati¬
ons reseruet deus: Quoniam quãꝙͣ
nichil recte fecerint: tamen nec pecc̃ã¬
tes aliqĩd ista perpessi sunt. Non
enim frustra etiam infantes illos qͥ
cum dominus nr̃ ihũs xp̃us necandꝰ
ab herõde quereretur occisi sunt: in
honore martirũ receptos commendat
ecca. Hec tunc dixi: cum hanc ip̃am
de qua nunc agitur uellem ꝯmunire
sentenciam. Sicut enim paulo ante
cominemoraui. quecũq illaꝵ de aĩe
incarnatione quatuor opimionũ ue¬
ra ẽẽt. meulpatam substantiam crea-¬
toris et a nr̃oꝵ peccator societate re-¬
motissimam intebar ostendere: et ĩo
quecunq illar ueritate posset cõuĩ¬
a et repudiari ad curam intentionis
mee quam tunc habebam non perti¬
nebat. quandoquidem cunctis diligẽ¬

Expanded text:
noluerint? Quis autem novit quid noluerint? Quis autem novit quid parvulis, de quorum cruciatibus duritia majorum contunditur, aut exercetur fides, aut miseriergo nouit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus, quoniam, quamquam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? non enim frustra etiam infantes illos, qui, cum dominus Iesus Christus necandus ab Herode quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligen
Abbreviated transcription (Latin):
quale fit et cur michi in ista quam ha¬
bennis in manibris questione nõ suffi¬
ciat itimiabo. et eum ip̃m de tercis. fan¬
bro locitm secerptum his literis inseram.
nam ita sehabet. De cruciatibus autẽ¬
corporis quibus affligunt᷑ paruili
quor per etatem nulla peccata sũt.
si anime quibus animantur nõ priꝰ
ꝙͣ ip̃i homines ẽẽ ceperunt. maior q̃¬
rela et quasi misericors depromi so¬
let cum dicitur. quĩd mali fecerunt
nocere aliqiĩd possit. Cum aũt boni
aliquid operatur deus in emendatiõe
maioro. cum paruulor suoꝵ qui
eis cari funt doloribus ac mortibrs
flagellantur. cur ista non fiant ꝙͣ¬
do cum tranfierint pro non fc̃ĩs erũt
in quib facta funt. propter quos aũt
facta funt aut meliores erunt si tem¬
poralibus incommõdis emendati ele¬
gerint rectius uiuere. aut excusatio¬
nem in futuri iudicii supplicio nõ ha¬
bebunt. si uite huius angoribus ad
eternam uitam defiderium conuerte

Expanded text:
quale sit, et cur mihi in ista, quam haquale sit, et cur mihi in ista, quam habemus in manibus quaestione, non sufficiat, intimabo, et eum ipsum de tertio libro locum excerptum his litteris inseram; nam ita se habet: De cruciatibus autecorporis quibus affliguntur parvuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, major querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur, Quid mali fecerunt, quisque nocere aliquid possit. Cum autem boni aliquid operatur Deus in emendatione majorum, cum parvulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt: propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati, rectius elegerint vivere: aut excusationem in futuri judicii supplicio non habebunt, si vitae hujus angoribus, ad aeternam vitam desiderium convertere
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is exordiis naturasibus duutum appa¬
ret mñ grandibus: quoꝵ nonuilli tam
tardi et obsiuiosi sunt. ut ne pͥma quidẽ
discere literaꝵo elementa potuerĩt. Q¬
dam uero tante sunt fatuitatis ut nõ
multum a pecoribus differant. quos
moriones uulgo uocant. Respondetur
fortasse: corpora hec facumt. Sed mu¬
quĩd secundum hanc sentenciam quã
de fendi uolumus. anima sibi corpus e¬
legis. et in eligendo cum falleretur ecra¬
uit  aut cum in corpus cogeretur intra¬
re necessitate nascendi. alia corpora pre
occupantibus animaꝵ turbis ip̃a aliũd
non inuenit: et sicut in spectaculo aliquo
locum. ita carnem non quam uoluit ẜ
quam uasuit occupauit: numquid hec
et talia uel dicere possumus uel sentire
debemus: Doce igitur ꝯiuĩd sentire. quĩd
dicerẽ debeamꝰ: ut constet nobis ratio
ingeniis sed saltem de peris paruuloꝵ
quas in hat uita patiuntur dixi aliqͥd
in libris illis de libero arbitrio: ꝯuõd

Expanded text:
ipsis exordiis naturalibus ductum appaipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: Corpora hoc faciunt. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo cum falleretur, errauit? aut, cum in corpus cogeretur intrare neceoccupantibus animarum turbis, ipsa aliud non invenit, et sicut in spectaculo aliquo locum, ita carnem non quam voluit, sed quam valuit, occupavit? Numquid haec et talia vel dicere possumus, vel sentire debemus? Doce igitur quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio ingeniis, sed saltem de poenis parvulorum, quas in hac vita patiuntur, dixi, aliquid in libris illis de libero arbitrio . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciosis. sicui apertissime i euangelio
uidemus porcos ad usir defideratium
concessos ẽẽ demonibus. hoc et de hoĩe
reite possinmis dicere: mmal ẽ enĩ
sedrtionase et si mortale. anpmna ese¬
enim tationalis in issis menbris ꝯrie
tintis afflicti ombue penas suic. Deus
homis est. deus iuscus est . deus om̃ꝑs ẽ.
Noc dubitare ommino dementio ẽ. Tarie¬
toꝵ ergo maloro que funit ĩ pariuilis
causa iusta dicatur. Nempe cum maio¬
res ista patiuntur solemus dicere. aut
sicut in iob merita examinari. aut ficus
m herode peccata pumiri: et de qrubũ dã
erxemplis quẽ deus manifesta eẽ uoluet
aluique obscura funt hominem comec¬
tire concẽditur. sed hoc i maiorib. De
parsuilis autem ꝯuĩd respoñdeamꝰ edis¬
sete si penis tantis milla in eis funt
pumeñda peccnta. Nam utiꝙ musla ẽ
millis etatibus examinañda iusticia.
Maingemorabero diuer sitate quĩd dicã:
Que quidem in pariulis latet. sed ab

Expanded text:
tiosis, sicut apertissime in euangelio tiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. deus bonus est, deus iustus est, deus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia quae obscura sunt, hominum coniecturae conceditur. sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
singulis fieri labefactare conantur.
edcum ad penas uentũ ẽ pariuloꝵ.
magnis michi crẽde coartor angustiis.
nes quĩd respondeam prorsus muenio.
Non solum eas penas dico quas hẽt
post hanc uitam illã dampnatio. qͦ
necesse est trahantur si de corpore exi¬
erut sine xp̃iane gratie sacramento.
edeas ĩas que in hac uita dolentib
nobis uersantur ante oculos. quas
enumerare si uelim prius tempus
ꝙͣ exempła deficiunt. languescũt egͥ¬
tũdimbus: torquentur dołorib. fũ¬
me et siti cruciantur. debilitant mẽ¬
bris. priuantur sensibus: uerantuor
ab mimudis spiritibus. Demonstrã¬
dum est utiq quomõdo ista sme ulla
sua mala causa iuste patiantur. Nõ
enm dici fãs est aut ista deo ignorante
fieri. aut eum non posse resistere faciẽ¬
tibus. aut miuste ista uel facere uel
permitere. Numquid nam sicut aũa¬
ha nrationabilia recte dicimꝰ ĩ usus
dari naturis excellentioribue et sisuei¬

Expanded text:
singulis fieri, labefactare conantur. singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quo modo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus > etsi ui
Abbreviated transcription (Latin):
sementis in tritico quõd furco dicitur ẽẽ
sublatum sed in eo qui frumenta fuatꝰ
est. nec ĩdcirco terram non debrusse gre¬
mio suo semina confouere quia sator¬
ea immuda proiecerit manu. elegantis¬
sima similitũdo est: quam et antẽquã
legerem mllas michi obiectio istu de
adulterinis fecibus in hac questione facie¬
bat angustias. generaliter intuenti mul-¬
tabona deum facere etiam de nr̃is ma¬
sis nr̃isq peccatis. Ammalis autem cu¬
uiscunq creatio si habet pium prũden
temq consideratorem. meffabilẽ lau¬
dem creatori excitat. quancomagis cre¬
atio non cuiuslibet amialis sed hoĩs.
Si autem causa creandi queritur.
milla cituis et melius respondetur.
msi quia omnis creatura dei bona est
Et quid dignius ꝙͣ ut bona faciat bor
deus. que nemo potest facere nisi deꝰ.
Hee et alia que possum ficut possum
dico aduersus eos qui hanc opimonẽ
qua crẽduntur amme sicut illa una

Expanded text:
sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una
Abbreviated transcription (Latin):
cuius temporalis uita breuius produc¬
tius ue non tenditur. quar deus disposi¬
tor tempoꝵ nouit uiuersitatis mõdem¬
mini consonare. Id eciam quõd auint õẽ
quõd in tempore cepit ẽe immortale ẽe nõ
posse. quia omnia orta occidunt. et auiada
senescunt. ut eo mõdo crẽdi cogant huma
num amntum ĩdeo ẽe immortasẽ quãd
ante omnia tempora sit creatus. nõ mo¬
uet fidem nr̃am. Ut enim alia taceam:
cepit ẽẽ in tempore immortasitas carme
xp̃i. que tamen iam non moritur. et mor
ei ultra non dominabitur.Illud uͦ quod
in libro aduersus rufinum posiusti. quos¬
dam huic sentencie calumpmari quõd
deum dare animas ad ulterinis ꝯceptib
iuideatur indignum. Unde conant᷑ astrue
meritis geste ante carnem uite animas
quasi ad ergastula huiusmõdi iuste pos¬
se perduci: non me moret multa cogitan¬
tem quibus hec possit calumpiia refu-¬
tari. Ec quõd ip̃e respondisti nõ ẽẽ uiciũ

Expanded text:
cuius temporalis uita breuius produccuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem ncoepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium
Abbreviated transcription (Latin):
prophetam qui hec diuinitus inspirata
didicerat dictum est de deo: qui profert
numerosẽ seculum. Uñde musica ĩd est
scientia sensusue mõdulandi ad admo¬
nitionem magne rei etiam mortalibus
rationales habentibus animas dei lar¬
gitate concessa est. Unde si homo faciẽ¬
di artifex carminis nouit quas quibus
moras uocibus tribuat. ut illũd quõd
canitur decedentibus ac succẽdentib
sonis pulcherrime cirrat et transeat.
quantomagis deus cuius sapientia per
quam fecit omnia longe omnib artibus
preferenda est. nulla in naturis nascen¬
tibus et occidentibus tempoꝵ spacia que
tanquam sillabe ac uerba ad ꝑticulas
huius seculi pertinent. in hoc labentiũ
rerũ tanquam mirabili cantico uelbre¬
uiue uel prõductius ꝙͣ modulatio preco¬
gnita et prefinita deposcit preterire per¬
mictit: Hoc cum etiam de arboris folio
dixerim. et de nr̃oro numero capillorũ.
quantomagis de hominis ortu et occasu

Expanded text:
prophetam, qui haec diuinitus inspirata prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu,
Abbreviated transcription (Latin):
plicañdo quod enat. Uñde et issũd berũ ẽ
quõd a rebus que non erant instituen¬
dis requieuit: et hoc uerum est quõd nõ
solum gubernando que fecit. uerũ etiã
aliquĩd non quõd nondum sed quõdiã
creauerat nimerosius creando us m̃ic
operatur. Uel sic ergo uel alio quolibet
mõdo eximus ab eo quõd nobis obicitur
de requie dei ab operibus suis: ne pro-¬
pcerea non crẽdamus minc usq fieri a¬
nimas nouas non ex illa una s sicut
illam unam. Nam quõd dicitur quare
facit animas eis quos nouit cito mori¬
turos. possumus respondere parentũ
hine peccata uel conuinci uel flagella¬
ri. possumus etiam recte illius mõdera¬
tioni ista relinquere quem scimꝰ oĩb
temporaliter transeuntibus rebus ubi
sunt etiam animalium ortus et obitus.
cursum ornatissimum atq ordinatissi¬
mum dare: sed nos ista sentire ñ posse.
que si sentiremus delectatione in effabi¬
li mulceremur. Non enim frustra per

Expanded text:
plicando, quod erat. unde et illud uerum est, plicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per
Abbreviated transcription (Latin):
deum crrasse ex his naturis quas iã
crrauerat. ficut ex aquis alites et ꝓi¬
sces. ex term autem arboree. ferem
aminalia: sed quod ea que non erant
tunc fecerit maifestum est. Nulla
enim enit auis. missus piscis. misfa
arpor: missum animas. et bene intes¬
ligitur ab his creatis requieuisse que nõ
erant et creata sunt: id est cessasse ne ul¬
tra que non erant crearentur. Sed nunc
quõd dicitur animas non in nescio quo
fonte iam existentes mictere. nec de se
ip̃o tanquam suas particulas irronire.
nec de ula una origmaliter trahere. nec
pro delictis ante carnem commissis cr-¬
neis uinculis compẽdire: sednouas cre¬
are singulas singulis. suam cuiq nascẽ¬
ti: non aliquĩd facerẽ dicitur quõd ante
non fecerat. Iam enim sextõ die fecerat
hominem ad ymaginem suam: quõd
utiq secundum animam rationalem
fecisse intelligitur. Hoc et minc facit nõ
instituendo quõd non erat: sed multi¬

Expanded text:
deum creasse ex his naturis, quas iam deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et sces; ex terra autem arbores, fenum, animalia: sed quod ea quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. Nulla enim erat avis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal: et bene inteligitur ab his creatis requievisse, quae non erant, et creata sunt, id est cessasse, ne ultra quae non erant, crearentur. Sed nunc quod dicifonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multi
Abbreviated transcription (Latin):
turas: ne scripture geneseos contra¬
dicatur. ubi apertissime legitur con¬
summasse deum onnia opera fira.
nam et q̃d̾ eum scriptum ẽ requieus¬
se. utiq acreandis nouis creaturis ⁊¬
tessigendum est non agubernandis:
quia tunc ea que non erant fecit a
quibus fãciendis requieiut. quia cõ¬
sumnauerat omnia que antequani
cẽnt iuidit eẽ facienda. ut̃ deinceps nõ
ea que non erant sed ex his que iam
enant crcaret et facerẽt quicquũd fac̾et.
Itã utrumq uerum ẽe monstiatus.
et quod dictum est requieuit ab oꝑib
suis. et quõd dictum est usq mĩno
openitur: quoniam genesi nom põt
euangesium ẽẽ contrarium. Uerum
ħis qui hec ĩdeo dicunt. ne crẽdatur
mõdo deus sicut ilsam unam nouas
animas que non erant facere. sed ex
illa una que iam erat eas creare. uel
oy fonte aliquo siue thesauro quõdã
quem tunc fecit eas mictere. facile re¬
spondetur cciam illis sex̃ dieb multa

Expanded text:
turas, ne scripturae Geneseos contraturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, quoniam Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nouerat quõd unaqueq eaꝵs
milla fua culꝑa sine baptismo xp̃i
decorpore fuenit exitura. Qm̃igit̾
neq dẽ deo possumus dicere q̃d uel¬
cogat aminas fieri peccutrices. oel
pumat innocentes. neq negare fue
nobis est eas que sine xp̃i saccanẽ¬
to de corporibus exierint etiam par¬
iilor. non nisi in damꝑnationem
tiahil obsecco te quoenodo hec opino
defenditur qua creduntur anme nõ
ex illa una primi hominie fieri om̃s.
sed sicut ilła unã uni. ita suigulis si¬
guse a uero quẽ dicutur alia ꝯt̾
hanc opimonem facile me puto posse
uefellere: sicuti est illũd quo eã sibi
quĩdam iũdentur urgere. quomõdo
consummauerit deus omma operit
sua sexto die. et septimo requieueris:
si nou̾as adhuc animas creat. Quib
si dixerimus quõd ex euangelio en
suprãdicta epistola posiusti. pater
meus usq mic operatur: respondẽt.
Operatur dictum est institutas admi¬
mstrando. non nouas istituendo na¬

Expanded text:
utique noverat, quod unaquaeque utique noverat, quod unaquaeque nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? Quoniam igitur neque de Deo possumus dicere, qcogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo na
Abbreviated transcription (Latin):
non solum idoctos quanta caritate
doceannis. uerum ã doctis etiã qnͣta
humsitate discannus. Doce ergo que¬
so quõd doceam. doce quõd teneam set
dic michi si amme singillatim in sin
gulis nascentibus fuint. ubi in par¬
iuilis peccent. ut indigeant in sacra¬
mento xp̃i remissione peccati peccã¬
tes in adam ex quo caro est propaga¬
ta peccati. aut si non peccant. qua
iusticia cieatoris ita peccato obli¬
gantur asieno. cum exiñde propaga¬
tis membris mortalibus inserunt᷑.
ut cas nisi per eccam subuentum
fuerit᷑ dampnatio consequatur. cũ
m caro potestate non fit ut eis pos¬
sit gratia baptisim subueniri. Tot
igitur anmaro miłia que ĩ mortib
pariuloꝵ sine indrilgentia xp̃iam
sacramenti de corporibus exeũt qua
equitate dampnantur. si noue ccea¬
te millo suo precẽdente pc̃co . s uolũ¬
tate creatoris singule singulis na¬
scentibus ad heserunt. quibus eas
ammandis ilse creauit et dedit. qui

Expanded text:
non solum indoctos quanta caritate non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corpaequitate damnantur, si novae creaturae, nullo suo praecedente peccato, sed voluntate Creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creavit et dedit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ti a me flagitant: eisqz me sicut alia
multa et hoc ignorare confiteor. Et for¬
tasse quannus in os meum uerecũdent᷑:
tamen apũd se dicunt. Tu es magr̃
in ifrael et hec ignoras: Quõd quidem
dñs ei dixit qui erat unus ilłoꝵ quos
delectabat uocari rabi. unde etiam ad
uerum magr̃m nocte uenerat: quia
fortassis erubescebat discere qui doc̾e̾
consueuerat. Me autem potius magi
strum aũdire ꝙͣ uelut magr̃m delec¬
tat audiri. Recolo enim quĩd dixerit
eis quos preceteris elegit. Uos autẽ
inquit nolite uocari ab hominib ru¬
bi Unus est enim magister ur̃ xp̃us.
nec asius docuit moysen etiam per ie¬
th̾ro. nec alius cornesium etiam per
priorem petrum. nec alius petrum
etiam per posteriorem paulũ. Aquo¬
cũq uerum dicitur: illo donante dicit
qui est ip̃a ueritas. Quid si ĩdeo adhuc
ista nescimus. et ea neq orando. neq
Regeñdo. neq cogitañdo et ratiocinan¬
domuenire potiumus. ut probemur

Expanded text:
ti a me flagitant eisque me sicut alia ti a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, inquit, nolite uocari ab hominibus rabbi; unus est enim magister uester Christus. nec alius docuit Moysen etiam per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur,
Abbreviated transcription (Latin):
pater meus usq minc operatur. dic
enim ad martirem marcellinũ scrip¬
sisti. In qua episcola etiam mei com¬
memorationem beriuolentissime fa¬
cere dignatus es: q̃d̾ hic me haberet ĩ
affrica. qui ei ip̃am facilius possem¬
explicare sententiam. Quõd si potu¬
issem non ille hoc abs te tai longe
posito inqrireret. si tamen id tibi ex
affrica scripfsit. Nam quando scripserit
nescio: tantum scio q̃d̾ de hoc bene cogno¬
uerit cunctationem meam. unde me in¬
confsulto facere uoluit. ꝙͣꝙͣ etiam si cõ¬
suleret. magis hortarer et gr̃as agerem.
quõd nobis conferri ommbus posset:
nisi tu breuiter rescribere ꝙͣ respoñdere
maluisses. Crẽdo ne superflue labora¬
res ubi ego ẽẽm. quem putabas ĩd opti¬
me scire quõd ille quefiuerat. Eccẽ uolo
ut illa sententia etiam mea sit: s nond̃
ẽẽ confirmo. Misisti ad me discipulos
ut ea doceam que nondũ ip̃e didici. Do¬
ce ergo quod doceam. nam ut doceã mus¬

Expanded text:
pater meus usque nunc operatur. sic pater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, mul
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩd maxime agebam ut creatoris in¬
culpabilem inuolabilemq naturam
a creature uiciis et labe secernerem:
cum illi a subscantia mali. cui propri¬
um principium principesq tribuunt
ip̃am boni dei substantiam ex parte
que capta est corruptam et oppressã.
et ãd peccandi necessitatem ꝑductam
ẽe contendant. Hoc itaq excepto here¬
tice opimonis errore. ex quatuor reliqͥs
opimonibus quenam sit eligenda scire
desidero. Quecunq enim eligenda est.
abfit ut impugnet hanc fidem de qua
certi sumus. omni amme etiã ꝑuuli
infantis necessariam ẽẽ liberntionẽ
ex obligntione peccati: eamqz nullã
ẽe insi per ihm̃ xp̃m et hunc crucifi¬
rum. Promde ne longum faciamus:
hoc certe sentis q̃d̾ singulas animas
singulis nascentibus etiam mõdo deꝰ
faciat. Cui sentencie ne obiciatur q̃d̾
omnes creaturas sexto die consuma¬
uerit deus et septimo requieuerit.
ad hibes testimonium ex euangelio.

Expanded text:
et id maxime agebam, ut creatoris inet id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione peccati eamque nullam esse nisi per Iesum Christum et hunc crucifixum. Proinde, ne longum faciamus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
mo homimi data est cetere propagentur.
an singulis quibusq noue etiam mõdo
fiant. an alicubi iam existentes uel
mittantur diuinitus uel sponte laban¬
tur in corpora.ita putaui ẽẽ tractan¬
das: ut quelibet eaꝵ uera ẽẽt. nõ im¬
pẽdiret intencionem meam qua tunc
aduersus eos quantis poteram uirib
agebam. qui natutam mali suo prin-¬
cipio prẽditam aduersus deum conan¬
tur inducere. id est contra manicheos.
Nam de priscillianitis ad huc nichil
audieram. qui non multum ab istis
dissimiles blasphemias fabulantur.
Ideo quintam opinionem non addidi
quam in tua epistola inter ceteras cõ¬
memorasti ne aliquam precerires. uͥ
de hac questione interroganti rescrip¬
sisti religiose memorie uiro nobisq ĩ
xp̃i caritate gratissimo marcellino.
q̃d̾ anima non sit pars dei: primo quia
non de incarnatione eius sed de natur
queritur cum hoc queritur. dem̃de quia
hoc sentiunt illi contra quos agebam.

Expanded text:
imo homini data est, ceterae propagentur, imo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam,
Abbreviated transcription (Latin):
te ĩd non sapere scirem: nequaꝙͣ hos abgce
quererem. aut quereñdum putarem. S
quia terennus de hac re sententiã tuam
continentem catholice fuñdatissime fides.
qua et iguiniam uamsoquia redarguẽs
adhibusti testimonium ex libro iobi tie¬
mo mundue in conspectu tuo. nec rfãs
ciuuus est diei unus uita super terram
demde adiunxisti. tenemtur q rei n ẜi¬
imnlitũdinem preuaricatoris ade. et liber
tuus in ionam prophetam fatio hoc m¬
sigmiter disucideꝙ declarat uͥ ieiunare
paruusos propter ip̃m origmałe percariut
mento coaittos ẽẽ dixisti: nõ mcõuement᷑
abs te quero hunc reatum ammna ubi
contraxerit. unde oporceat eam etiam
in illa etate per saciumentum gratie
xp̃iane liberari. Ego quĩdem ante ali¬
quot annros cum libros quosdam scribe¬
rem de libero arbitrio qui in multoꝵ
manus exierunt. et habentur a pluri-¬
mis. quatuor opiniones de anime in¬
carnatione. utrum ex una illa que pͥ¬

Expanded text:
te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: \'tabernaculo rei in similitudinem praeuaricationis Adae\', et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
genere humano: au non sit necessari
ad liberitionem mẽdiator dei et hõm
homo xp̃us ihũs. Quecunq autẽ fme
gmntia mediatoris et sacrarento eicis
in qualibet corporis etate de corpore ex¬
ierit: et in pena fututam etm ultimo
uidicio incepturm corpus ad penam.
Si aute post generationem humanã
que facta est ex ãdam regeneretue ĩ
xp̃o ad eius pertinens societatenbicura¬
quiem post mortem corporis habiturã.
et corpus ad głoriam recepturam. Hec
sunt que de anma firmissime teneo.
nuntꝰ accipe obsecro qiuid requiram. et
noli me spernere sic te non spernat qui
pro nobis dignatus est sperm. Querou
contraxerit amma reatum quo trahatur
in condemonationem etiam infantis mor¬
te preuenti: si ei per sacramencum que
etiam paruuli baptiz antur xp̃i gratia
non subuenerit. Non emim es ex issis
qui mõdo noua quedam garrire cepint.
dicentes mulłum reatum ẽe ex ãdam trac¬
tum. qui per baptismnum in infante sol¬
uatur. Quõd te sapere si sarem m̃o rsi

Expanded text:
sit necessarius ad liberationem mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. quaecumque autem sine gratia mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sticia ẽ. Caritas perfectu. perfectu iu¬
sticia ẽ. Sed caritas de corde puro et
conscientia bona et fide nõ ficta que
cunc maxima ẽ in hac uita. quando
proilla ip̃a contempnit uita. Sed
miror si non hẽt quo crescat. cum de
mortasi exresserit uita. ubicũq aũt
ut quandocũꝙ ita płena sit ut ei nõ
sitꝰ quod adiciutur. non tamen diffũ¬
ditar an cordib nr̃is ues nature ues
uoluntatis operib que sunt ĩ nobis.¬

Expanded text:
stitia est; caritas perfecta perfecta iustitia est; caritas perfecta perfecta iustitia est, sed caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae tunc maxima est in hac uita, quando pro illa ipsa contemnitur uita. sed miror si non habet quo crescat, cum de mortali excesserit uita. ubicumque autem et quandocumque ita plena sit, ut ei non sit quod adiciatur, non tamen diffunditur in cordibus nostris uel naturac ucl uoluntatis opib
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ inquit rerbum fidei quod p̾dica¬
neus.Comiersus ergo quisq sicut ibi
precipitur ad dñm deum ex toto corde
fuoetertota amna sua. mandatũ dei
fion hebit graue. Quomodo ẽ euĩgniue.
io sit dilectionis mandatum. Aut emm
quisq non diligit et ĩdeo graue ẽ aut
diligit et graue eẽ non potest. Diligit
duicem si quod islit admorietur isracl
comiersus fuerit ad dñm deum suum
extoro corde suo: et ex tota anima sua.
mandatum inquit nouum do uobis.
ut uod muitem disigatis. Et qui dili¬
attprrimum segem impseuit. et ple¬
Intudo segis caritus. ecundum hoc ⁊
illud dictum ẽ. si ambularẽt semitas
bonusmuenissent utiq sernitas iu¬
stitie seues. Quomodo ergo dicitur.ꝓ
ptei uerba labioꝵ tuoꝵ ego custodiui
uias duins. nͥ quia utrũq uerum est.
airo sunt timori: seues amori. Ca¬
titus autem nichoata. nichoata iu¬
sticia ẽi saritas prorecta. proriecta iu¬
sticia ẽ. Caritas magna. magna iu¬

Expanded text:
hoc est, inquit, uerbum fidei quod praedicahoc est, inquit, uerbum fidei quod praedicamus. conuersus ergo quisque, sicut ibi praecipitur, ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua mandatum dei non habebit graue. quomodo est enim graue, cum sit dilectionis mandatum? aut enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et graue esse non potest. diligit autem, si, quod illic ammonetur Israhel, conuersus fuerit ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima sua. mandatum, inquit, nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et: qui diligit proximum, legem inpleuit, et: plenitudo legis caritas. secundum hoc et illud dictum est: si ambularent semitas bonas, inuenissent utique semitas iustitiae leues. quomodo ergo dicitur: propter uerba labiorum tuorum ego custodiui uias duras, nisi quia utrumque uerum est? durae sunt timori, leues amori. Caritas ergo inchoata inchoata iustitia est; caritas prouecta prouecta iustitia est; caritas magna magna iu
Abbreviated transcription (Latin):
non here sẽ dicunt. Ualde autem bona
snt precepta si legitime his utamur.
coquuppe ip̃o quo firmissime creditur
deum iustum et bonum impossibile
nõ potuisse precipere. Hinc admonem̃
et m facisibus quid agamus. et in dif¬
ficilibus quid petamus. Omnia quip¬
pofiit fũcisia caritati cui uni xp̃i
setia seuis e: et ea una ẽ sarcina
s que seuis ẽ. setundum hoc dictũ ẽ.
cõ preceptu eius grauia non sunt. ut
cuigrania funt. consideret nron potu¬
isse diuinitus dici. grauia non sunt
isi quia potest ẽẽ cordis. affectus cui
grauuia non furit: et petat quo desti¬
tuitur. ut impłeat quod iubetur. Et
quoodicitur ad isreł in deuteronoĩo
si pie si sanctẽ spiritałiter intelligat᷑
horidem significãs. Quia utiq cum
hoc testimonuum commemorasset a¬
bostosuo. Prope ẽ uerbum m ore tuo
et in corde tuo. quod hic habet inmanb
tius.mn corde sunt enim spiritales manꝰ

Expanded text:
non habere se dicunt? Valde autem \'bona non habere se dicunt? Valde autem \'bona sunt praecepta\', si legitime his utamur. eo quippe ipso quo firmissime creditur \'deum iustum et bonum inpossibilia non potuisse praecipere\', hinc ammoneniur et in facilibus quid agamus et in difficilibus quid petamus. omnia quippe fiunt facilia caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut inpleat quod iubetur. et quod dicitur ad Israhel in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaliter intellegatur, hoc idem significat, quia utique, cum hoc testimonium commemorasset apostolus: prope est uer eum i-u ore tuo et in corde tuo — quod hic habet \'in manibus tuis\'; in corde sunt enim spiritales manus —
Abbreviated transcription (Latin):
frigidos et pigros xp̃ianis exhortatio¬
nib excitare et accendere. primitus ex¬
soerenut. aid sidem qua xpiam fiant.
oociuo nomini subiciantur. sine quo
ca sane ut non solum ad bonas actiões
ror lan etuam ad pias orationes eos ex¬
portar memimerintus. Atq hac ĩstru̾e
orsitat o doctrine. ut et iłic gn̾̃is agant
sum infeituerint bene iuuere quos ałi¬
quid sine difficustate fecerint. et u dif¬
qustatem aliquam sentiũt si delissĩs
ac perfeueantissimnie precib. et mise¬
e cordie promptis operibus facisitatẽ
donmmo impetruare persistant. Dic
aitem proficientes ubi et quando ple¬
issima uisticia perficiant ñ ninis
cuio USicimq autem et quandocũq
perfeeti fuerint. non insigntia dei ꝑer
isi rp̃m dñm nr̃m. perfici posse cõfir¬
mo uanc quando siquido cognouerint
mollum peccatum se hẽre. nõ sedicent nõ
nle petratum: ne ueritas meis nõ fit.
sicutm eis ueritus non ẽ. qui cũ hẽant

Expanded text:
frigidos et pigros christianis exhortatiofrigidos et pigros christianis exhortationibus excitare et accendere\', primitus exhortemur ad fidem, qua Christiani fiant et eius nomini subiciantus erigantur: ita sane, ut non solum ad bonas actiones, verum etiam ad pias orationes eos exhortari meminerimus, atque hac instruere sanitate doctrinae, ut et illinc gratias agant, cum instituerint bene vivere, quod aliquid sine difficultate fecerint; et ubi difficultatem aliquam sentiunt, fidelissimis et perseverantissimis precibus et misericordiae promptis operibus facilitatem a Domino impetrare persistant. Sic autem proficientes, ubi et quando plenissima justitia perficiantur, non nimis curo: ubicumque autem et quandocumque perfecti fuerint, nonnisiinum nostrum perfici posse confirmo. sane quando liquido cognouerint nullum peccatum se habere, non se dicent non habere peccatum. ne ueritas in eis non sit, sicut in eis ueritas non est, qui cum habeant
Abbreviated transcription (Latin):
at crẽdentem. consoletur sperantem.
diligentem ad hortetur. conantem ad¬
iuuet. eraudrat deprecantẽ̾. nõ tibi
deputatur ad cusꝑam quõd inuitus
ignoras. s quod negligis querere qd̾
ignoras. Neq illud quod uusuerta
membra non colligis. s quod uolentem
sanare contempnis. Ita exhortatus
sum quantum potui ad recte uiuend
et gnitiam dei non euacuaui. sine ꝯͣ
natura humana iam contenebrata
atq uiciata illuminari non potest.
et sanari. De qua re cum istis tota
uertitur questio: ne gratiam dei que
defensione frustremus. De qua nat᷑a
item paulopost dixiẽtiam ip̃am na¬
tunm asiter dicimus cum proprie
loquimur naturam hominis ĩ qua
primum in suo genere inculpabrlis
factus est. alitẽr istam in qua ex illiꝰ
dampnati pena et ignari et carni sb̃¬
diti nascimur. Iuxta quem modum
dicit aplũs. Fumus enĩ et nos natu¬
mliter filii ire sicut et ceteri. Si ergo
uolumus ammos ad recte uiuendũ

Expanded text:
at credentem, consoletur sperantem, at credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gratiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis tota uertitur quaestio, ne gratiam dei, quarsa naturae defensione frustremus. de qua natura item paulo post dixi: etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur naturam h hominis in qua primum in suo genere inculpabilis factus est, aliter istam, in qua ex illius damnati poena et ignari et carni subditi nascimur. iuxta quem modum dicit apostolus : \'fuimus enim et nos naturaliter filii irae sicut et ceteri\'. Si ergo uolumus \'animos ad recte uiuendum
Abbreviated transcription (Latin):
noluit: amictat posse cum uelit. Nã
sunt reuen om̃i peccanti aĩe duo is¬
ta penalia. ignorantia et difficultas.
Ex ignorantia dehonestat error. Ex
difficultate cruciatus affligit: sed ap¬
probare falsa proueris ut erret muits
et resistente atqz torquente dolore car¬
nalis uinculi non posse a libidinosis
operib tempetare. nõ ẽ natur institu¬
ti hominis. sed pena dampnati. Cum
autẽ de libera uoluntate recte facieñdi
loquimur. hinc iam hominibus de ip̃i
ignorantie difficultatisq ĩ prolẽ pͥmi
hominis traiectis uiciis atq transfu¬
sis uelut iustam querelam deporienti¬
bris ita responsum ẽ. Quib breuiter
inquam respondetur. ut quiescant.e
aduersus deum murmiture desistãt.
recte enim fortasse queterentur. si er¬
rotis et libidinis mssus hominum uic¬
tor existeret. Cum uero ub̾iq sie presẽs
qui mustis mõdis per creaturum sibi
dño seruientem auersum uocet. doce¬

Expanded text:
noluit. amittat posset cum uelit. nam noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi  e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doce