comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seunde acceptus est repetitui aninis debitum qua
habebat. Sed cura est illi/ non quia laboraturus ẽ
nic qm breuis illi uica ests sed concertatur aurificis¬
bus et argentariis sed et erarios imitatur. et gloriaz
prfere. qm res superuacuas fingie. Cinis est enim
cor cius et terra supernacua spes illius⁊ et luto uis¬
lior uita cius, qͣm̃ ignorauit qui se firrit, et quii
inspirauit illi animam qua operatur. et qui insuffla¬
uit ei spm uitalem. Sea et estimauerunt iusum ie
uitam nram: et conuersacionem uiti compositam
ad luerum. et oporter undecũq etiam ex malo acꝗ¬
rere. Hic enim scit se super omnes delinqueri qui er
terre materia fragilia uasa et sculpailia fingit. Des
enim insipientes et infelicis supra modum animę sue
superbi sunc inimici ppłi tũ et imperantis illi. Qi¬
oia idola nationum deos estimauerunt quibus nec
oculorum uisus est ad uidendum. neq naris adpens¬

Expanded text:
se unde acceptus est, repetitus animae debitum quam se unde acceptus est, repetitus animae debitum quam habebat. Sed cura est illi, non quia laboraturus est, nec quoniam brevis illi vita est, sed concertatur aurificibus et argentariis: sed et aerarios imitatur, et gloriam praefert, quoniam res supervacuas fingit. Cinis est enim cor ejus, et terra supervacua spes illius, et luto vilior vita ejus: quoniam ignoravit qui se finxit, et qui inspiravit illi animam quae operatur, et qui insufflavit ei spiritum vitalem. Sed et aestimaverunt lusum esse vitam nad lucrum et oportere undecunque etiam ex malo acrere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra modum animae superbi sunt inimici populi tui et imperantes illi quooculorum uisus est ad uidendum neque nares ad per
Abbreviated transcription (Latin):
deus nir suauis et uerus es patiens et
in mia disponens oia. Etenim si pec:¬
cauerimus tui sumus. scientes magnitudinem tua
etsi non peccauerimui scimus qmi apud te sumiui:
compucaai. Roẜe enim te consimaca iustitia est
et scire iustitiam et uirtutem tuam radix est imors¬
ralitatis. Non enim in errorem induxit nos hos¬
minum male artis excogitatio: nec umbra pictu¬
re. labor sine fructu. et effigies sculpta per uarios
colores. cuius aspectus insensato dat concupiscentia
it diligit mortue imaginis iffigiem sint anima.
Malorum amatores digni sunt morti qui spem ha
bent in talibus. et qui faciunt illos. et qui diligune et
qui colunt. Sed et figuluis mollem terram primes
laboriose fingit ad usus nros unuiquodq uas. et de
eodem luco fingit que munda sunt in usum rasa.¬
et similiter que his sunt contraria. Horum autẽ
uasorum quis sit osus. iuder est fignlus. Et cum la¬
bori uano deum fingit de codem iuto. ille qui paulo
ante de terra factus fuerat: et post pusillum reducit

Expanded text:
Deus noster suavis et verus es patiens et misericordia disponens omnia etenim si peccaverimus tui sumus scientes magnitudinem tuam et si non peccaverimus scimus quoniam apud te sumus conputati nosse enim te consummata iustitia est et scire iustitiam et virtutem tuam radix est inmortalitatis non enim in errorem induxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amatores digni qui spem in talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt covasorum quis sit usus, judex est figulus. Et cum labore vano deum fingit de eodem luto, ille qui paulo ante de terra factus fuerat, et post pusillum reducit
Abbreviated transcription (Latin):
rifica sacerdotes. et propurga ti cum brachii. Da illis
partem sicue mandatum est tibi primitiarum ct pur¬
gationis. et de negligentia tua purga te cum panen. Da:¬
tum brachiorum tuorum. et sacrificium sanctificatio¬
nis offeres dno. initia sanctoꝵ et pauperi porrige ma¬
num tuam ue perficiatur propiciatio et bñdictio tua
gra datus in conspectu omnis piuentis. et mortuo non
prohibeas gratiam. Non desis plorantibus in consolatiae
et cum lugentibus ambula. Non ti pigeat uisitare infir:¬
mum. ex his enim in dilectione firmaberis. In oĩb oꝑi.¬
bus tuis memorare nouisima tua. et in eternu nõpeccab

Expanded text:
rifica sacerdotes, et propurga te cum brachiis. Da illis rifica sacerdotes, et propurga te cum brachiis. Da illis partem, sicut mandatum est tibi, primitiarum et purgationis; et de negligentia tua purga te cum paucis. Datum brachiorum tuorum, et sacrificium sanctificationis offeres Domino, et initia sanctonum tuam ut perficiatur propitiatio et benedictio tua gratia datus in conspectu omnis viventis et mortuo non prohibeas gratiam non desis plorantibus in conrogatione et cum lugentibus ambula non te pigeat visitare infirmum ex his enim in dilectione firmaberis in omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis
Abbreviated transcription (Latin):
num inueritate operantem. neq mercenariu dantem
anima suam. Seruus sensatus sit tibi dilectus quasi aia
tua: non defraudes illum libertati neq inopem derelin.¬
quaz illum. Pecta tibi sunt attende illis: et sisunt ucis¬
lia perseuerent apud te. Fili tibi sunt erudi illoꝵ eta
curua illos a puericia eorum. Filie tibi sunt serua con¬
pus illarum. et non ostendas hilarem faciem tuã ad
illas. Prade fliam et grande opue fecaru. et homini
sensato da ilam. Mulier si est tibi secundii animam tua
non proicias illam. et odibili non credas ti in toto corde¬
tuo. Honora patrim tuum. et gemitus matris tuȩ ne
obliuiscaris. Nemento qmi nisi per illos ñatus non fuisi¬
siss et retribue illis quomodo et illi tibi. In tota anima:
tua time deum: et sacerdotes illiui sanctifica. In omni
uirtuti tua dilige eum qui tefecie. et ministros cius ne
derelinquas. Honora deum ex tota anima tua. et hono.

Expanded text:
vum operantem in veritate neque mercennarium dantem vum operantem in veritate neque mercennarium dantem animam suam servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt serva corpus illarum et non ostenillas. Trade filiam, et grande opus feceris; et homini sensato da illam. Mulier si est tibi secundum animam tuam, non projicias illam; et odibili non credas te in toto corde. Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris. Memento enim quoniam nisi per illos natus non fuisses; et retribue illis, quomodo et illi tibi. In tota anima tua time Deum, et sacerdotes illius sanctifica. In omni virtute dilige Deum, qui te fecit; et ministros ejus non derelinquas. Honora Deum ex tota a
Abbreviated transcription (Latin):
alliges duplicia peccata: nec ẽi in uno eris immunis.
Uoliesie pusillanimis in animo tuo. Exorare et facere
demosynam ne despicias. Nedicas in multitudine mu¬
nerum meorum respiciet deus. et offerente me des al¬
nisimo munera mea suscipiet. Non irriaeas homine
in amaritudine animę. est enim qui humiliat et er:¬
altat circũspector deus. Noli amare mendacium a a¬
uersus fratrem tuum: neq in amicum similiter far¬
cias. Noli uelle mentiri omne mendaciu asnduitas ui
illiusi non est bona. Noli uerbosus ese in multitudine
p̃sbyteroꝵ. et non ĩteres uerbum in orõne tua. Mon
oderis laboriosa opera. et rusticationem creatam abe
altisimo. Non tireputi in multitudine indisciplina.¬
Noli prinaricari in amicum pecaniam differentim
neq frem charisimum auro sꝑreueris. Noli disceadere
a muliere sensata et bona quã sortitus es in timore dni
gr̃a enim uerecundis illiu superaurum. Non ledai sen¬

Expanded text:
alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris immunis. alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua, exorare et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas: In multitudine munerum meorum respicies Deus, et offerente me Deo altissimo munera mea suscipiet. Non irrideas hominem in amaritudine animae, est enim qui humiliat et exaltat circuversus fratrem tuum neque amico similiter facias noli velle mentiri omne mendacium adsiduitas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinanoli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim verecundiae illius super aurum non laedas ser
Abbreviated transcription (Latin):
tirorum prudentium sta. et sapis illorum ex corde
coniungere utomnem narratione dei possis audire
et prouerbia laudis non effugiant ate. Et si uideris se¬
satum euigila adeum: et gradus ostiorum illius exte¬
rat pestuus. Cogitatii tuum habe in prȩceptis deiet ĩ
mandatis illiuꝰ maxime assiduus esto et ipe dabit
tibi cor et concupiscentia sapię dabitur tibi.
Oli facere mala. Cap. uII¬
et non te apprehendent. Discede abiniqͥ
et deficient mala absti. Fili non semi¬
nes mala in sulecis iniustitię. et non metes ea in septus¬
plum. Noli quereri ab homine ducatum. neq a rege
cachedram honoris. Nonte iustifices anti deum qui
agnitor cordis ipse est. et penes regem noli uelle uideri
sapiens. Noli querere fieri inder nisi ualeas uirtute
irrumpere iniquitatis ne forti extimescas faciem potẽ¬
tis. et ponas scandalum in agilitate tua. Non pecco in
multitudine ciuitatis: nec ti immittas in populum. neq

Expanded text:
terorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde terorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi . et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala, et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scamultitudine civitatis, nec te immittas in populum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
fili et accipe consilium intellectus. et ne abiicias consilium
meum. Iniice pedem tuum in compedes illius. et in tor¬
ques illius collum tuum. Subiice humerum tuũ et por¬
ca illam: et ne accidieris uinculii cius. In omni animo
tuo accede ad illam. et in omni uirtutetua conserua:
uias eius. Inuestiga illam et manifestabitur tibi. et cõ¬
tines factus ne derelinquas eam. In nouissimis enint
inuenies requiem in ea. et conuertitur tibi in oblecta¬
tionem. Et erunt tibi compedes eius in protectionem
fortitudinis. et bases uirtutu. et torques illius in stolla
glorie. Decor enim uitȩ est in illa. et uincula illius:
alligatura salutis. Stolla gloriȩ indues eam et coronaz
gratulationis superpones tibi. fili si agtenderis mihi di¬
sces eam et si accõmodaueris animu tuii sapiens eris
Simclinaueris aurem tuam excipies doctrinam. et
si dilexeris audire sapiens eris. In multitudine presby¬

Expanded text:
fili, et accipe consilium intellectus, et ne abjicias consilium fili, et accipe consilium intellectus, et ne abjicias consilium meum. Injice pedem tuum in compedes illius, et in torquem ejus collum tuum. Subjice humerum tuum, et porta illam, et ne acedieris vinculis ejus. In omni animo tuo accede ad illam, et in omni virtute tua serva vias ejus. Investiga illam, et manifestabitur tibi; et continens factus ne dereliqueris eam: in novissimis enim invenies requiem in ea, et convertetur tibi in oblectationem; et erunt tibi compedes in protectionem fortitudinis et bases virtutis, et torques igloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netura salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si asces: et si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris. in multitudine presby
Abbreviated transcription (Latin):
tende. Amicui fidelis protectio fortis. qui autem inue¬
nie illum inuenit thesaurum. Amico fidei nulla est
comparatio et non est digna ponderatio auri et argẽ¬
ti contra bonitatem fideiillius. Amicus fidelis medi:¬
camentum uite et immortalitatis. et qui metuunt do¬
minĩ inucenient illum. Quitimet deum ęque habe¬
bit amicitiam bonam. qm secundu illum erit ami¬
cus illius. Fili a iuuentute tua excipe doctrina. et usq
ad canos inuenies sapiam. Quasiis qui arat et qui ses¬
minat accede ad eam/ et sustine bonos fructus illiui.
In opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de
reneracionibus ellius. Quam aspera est nimium sapia
indoctu hominibus. et non permanebit in illa excori.
Quasi lapidi uirtua probatio erit in illis: et non demo.
rabuntur proiicere illam. Sapia enim doctrint secun.¬
dum nomen est eiui. et non est multi manifesta. Quib
aut agnita est permanet usqi ad conspectum dei. Andi¬

Expanded text:
tende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invetende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeque habebit amicitiam bonam; quoniam secundum illum erit amicus illius. Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus, et non permanebit in illa excors. Quasi lapidis virtus probatio erit in irabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
folia tua comedat. et fructus tuos perdat etrelinquaris
uelut lignum aridum in heremo. Anima enim ne¬
quam disperdet qui se habet. et ingaudium inimicis dac
illum. et deducet in sortem impioꝵ. Uerbum dulce
multiplicat amicos: mitigat inimicos et lingua eucha¬
ris in bono homint abundabie. Multi pacifici sint ti.¬
bi et consiharius sit tibi unus de mille. Si posides i¬
amicum : in tentatione posside eum. et ne facile credas
citripm. Est enim amicus secundum tempus suumet
non permanebie indie tribulationis. Ee estamicus qui
conuertitur adinimicitiam et ist qui odium et rixa
et conuitia denudabit. Estaut amicus socius mense
et non permanebit indie necessitatis. Amicus si ꝑmã.¬
serit firus erit tibi quasi coequalis. et in domestici tuis
fiaducialiter aget. Si humiliauerit se contrati. et afas¬
cietua absconderit se unanimem habebis amicitiam
bonam. Ab inimicis tuis separare. et ab amicis tuisat.¬

Expanded text:
folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo anima enim nequa disperdet qui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiamicum, in tentatione posside eum; et non facile credas illi temetipsum. Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis at
Abbreviated transcription (Latin):
gua. Est firmus in uia dni. et in ueritate sensus tui et
scientia. et prosequaturte uerbum pacis et iustitię. Esto
mansuetus ad audiendum uerdum dei ut intelligau:
et cum sapia proferes responsumuerum: Si est tbi incal¬
lectus responde prorimo. sinautem sie manui tua super
os tuum. ne capiaris in uerbo indisciplinato et confunda¬
ris. Honor et gleria in sermone sensati lingua uero im¬
prudentis subuersio est iptius. Non appelleru susurro
in uita tua. et lingua tua ne capiaris et confundaris.
Super ficrem enim est confusio et pęnia. et deuoratio:
pessima super bilingue susurratori autem odium et
inimicitia et contumelia. Iustifica pusillum et magnii
Oli fieri pro amico mimicus proximo. Im¬
properium enim et contumeliam malus
hereditabit. et omnis pctor inuidus et bi¬
linguis. Non te extollas in cogitatione anime tuȩ uelue
taurus ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam. et

Expanded text:
ngua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et ngua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus os tuum; ne capiaris verbo indisciplinato, et confundaris. Honor et gloria in sermone sensati: lingua vero imprudentis subversio est ipsius. Non appelleris susurro in vita tua, et in lingua tua ne capiaris, et confundaris. Super furem enim est confusio, et poenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium, et inimicitia, et contumelia. Justifica pusillum, et magnum oli fieri pro amico inimicus proximo: improperium enim et contumelihereditabit et omnis peccator invidus et bilinguis non te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et
Abbreviated transcription (Latin):
Oli atendere ad possesiones iniquas. et
ne dixeris est mibi sufficiens uita. nihil
enim proderit in tempore uindictę et ob:¬
Auctionis. Ne sequaris infortitudine tua concupiscentia
cordis tui, et nedixeris. Quomodo potui aue quis me
subiiciet propter facta mea: Deus enim uindican iũ¬
dicabie. Nedixeris. Peccaui. et quid mihi accidit tri¬
sti : Altisimus erim est paciens redditor. De propiciaco
peccato noliesse sine metu. neq adiicias peccatum super
peccatii. Et nedicas. Miseratio domini magna est multi¬
tudins peccatoꝵ incoꝵ miserebitur. Misericordia enim:
et ira ab illo cito proximant. et in peccatores respicie ira
illius. Non tardes conuerti ad dominum. et ne differas
dedie in diem. Subito inim ueniet ira illius et intipore
uindicte disperdet te. Noli anxins esse in diuitiis inin:¬
stis non enim proderunt tibi in die obductionis et pindi.¬
att. Nonuentiles ce in oẽm uentum. et non eas in omnẽ
uiam: Sic enim omnis peccator probatur indnplicili¬

Expanded text:
oli attendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: Est michi suffitiens vita. Nichil enim proderunt in tempore vindicte et obam . » « Ne sequaris in fortitudine tua concupiscentiam cordis tui: et ne dixeris: Quosubiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat et in peccatores respicit ira illius. non tardes conuerti ad dominum et ne differas de die in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici li
Abbreviated transcription (Latin):
mis eos ũ morit᷑ iignis eor n extm¬
diut̃. Inume putredmẽ gehenne.
siẽ in igne arlorẽ significat. Siue
u̾̃mẽ cdic̃ seram scelet᷑ penitacũ¬
nem. q̃ ũꝙͣ in torm̃tis conscientiã
afflictorᷤ mordere cessabit. nt ig¬
nis sit pena ertͥnsecius seuiens. n¬
mis: dolor innterꝰ accusans. xxi.¬

Expanded text:
ignis non exstinguetur . In verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem designat. Sive vermis dicit seram scelerum poenitudinem, quae nunquam in tormentis conscientiam afflictorum mordere cessabit, ut ignis sit poena exstrinsecus saeviens, vermis dolor interius accusans.
Abbreviated transcription (Latin):
ri inuestibulo horti & nemoris. qd̾
regio culcu n manu consitum e¬
rat. et pendebant ex om̃i parte
tentoria aerii coloris et carbasini.
& iacinctini. sustentata funb bis¬
sinis atq purpureis. Qui eburne¬
is circulis inserti erant. ⁊ colũnis

Expanded text:
ri in vestibulo horti, et nemoris, quod ri in vestibulo horti, et nemoris, quod regio cultu et manu consitum erat. Et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris, et carbasini ac hyacinthini, sustentata funibus byssinis, atque purpureis, qui eburneis circulis inserti erant,
Abbreviated transcription (Latin):
tib artarxerses uocatur. Regnauit
quoq pꝰ darium patruum suum
cognomento nochum: annis al. Su¬
sa ciutas: regni eiꝰ exordium fuit.
se. Dicta autem susis quod immine¬
at susis fluuio: ubi regia ÷ eyri la¬
pide candido ⁊ uario c̃ colunnis
aureis: ⁊ lacunariis gẽmisq distin¬
eta: continens etiam simulachrũ
celi stellis micantib p̾signatũ. et
cet̾a humanis mentib incredibi¬
lia. ubi et p̾sens rex comuuuim
maximum congranti paratu et
diuitiarum copia subiectis popłis
exhibuisse narrat᷑. Unde sequit᷑.
Tercio gͥ anno imꝑii sui fecit. grã¬
de conuruium canctis pͥncipibus
et pueris suis. fortissimis ꝑsarum.
ciarum coram se. ut ostencłet diui¬
tias głe regni sui. ac magnitudi¬
nem atq iactanciam potentie su¬
e multo temꝑe centum uidelicet¬
et octoginta dieb Cumq implerẽ¬
tur dies coniuiui: inuitauit om¬
nem popłm qͥ inuentus est susis a
maximo usq ad minimum. et seꝑ¬
tem dieb uissit conuuiium para¬

Expanded text:
 Artaxerxem vocatum; regnavit quoque post Darium patruum suum cognomento Nothum, annis 40. « Susan civitas regni ejus exordium fuit. se. Dicta autem Susis, quod immineat Susis fluvio, ubi regia est Cyri, lapide candido et vario, cum columnis aureis et lacunariis gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli stellis micantibus praesignatum, et caetera humanis mentibus incredibilia. Ubi et praesens rex convivium maximum cum grandi apparatu, et divitiarum copia subjectis populis exhibuisse narratur. Unde sequitur: « Tertio igitur anno imperii sui, fecit grande convivium cunctis principibus, et pueris suis, fortissimis Persarum, inciarum coram se, ut ostenderet divitias gloriae regni sui, ac magnitudinem, atque jactantiam potentiae suae, multo temet octoginta diebus. Cumque implerentur dies convivii, invitavit omnem populum qui inventus est Susis, a maximo usque ad minimum. Et septem diebus convivium praepara
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. ⁊ in sensu uerbor. E dixit
ad illam holofernes. Benefecit
deus qui misit te ante popłm. ut de ᷤ
salutis fuit gentib: ministroe
uerbi dĩ ac p̾dicatores euangłu gͣ¬
tanter reciꝑe. & eoꝵ dictis fidem p̾¬
bere: sicq paulatim ꝑ eoꝵ doct¬
nam ad agnitionem ueritatis

Expanded text:
tudine et in sensu verborum”. Et dixit tudine et in sensu verborum”. Et dixit ad illam Holofernes: “Bene fecit Deus qui misit te ante populum, ut des salutis fuit gentibus ministros verbi Dei ac praedicatores evangelii gratanter recipere et eorum dictis fidem praebere, sicque paulatim per eorum doctrinam ad agnitionem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
rium debilitas ꝑmittebat: simł
et ꝓsue umusqͥsq uite incerto. De¬
niq aliquanti supͣ eos quos sepe¬
liebant animas emisere. Multi
etiam dum ꝓsecunt᷑ fimera: priꝰ¬
quam ad sepulchrum ueniretur
efflabant. S nec planctus ex mo¬
re defuntis exhibebat᷑ aut luctꝰ
quia hoc sibi totum uindicaue¬
rat fames.s nec ariditas inedie
humorem cuiꝙ reliquerat lacͥma¬
rum. Obsederant ciuitatem ꝓ¬
funda silentia: inex plena mor¬
tis cuncta contexerat. In quibus
malis omnib grauiores soli uige¬
bant p̾dones. qui ne sepulcra
quidem diripere. ispoliare cada¬
riera illicitum ducebant: non
tam p̾dam petentes. quam sce¬
lus irrisione cumulantes. & aciẽ
gladioꝵ suoꝵ in cadauer̃ obtrũ¬
catione ꝓbantes. Placuerunt au¬
tem om̃ia uerba hec coram holo¬
ferne ⁊ coram pueris eius: ⁊ mira¬
bant᷑ ad sapientiam eius. ⁊ dicebãt
alter ad alter̃. Non ÷ talis mulier
suꝑ terram in aspectu. in pulchrci

Expanded text:
rium debilitas permittebat, simul rium debilitas permittebat, simul et pro suae unusquisque vitae incerto; denique aliquanti supra eos quos sepeliebant, animas emisere. Multi etiam dum prosecuntur funera, priusquam ad sepulchrum veniretur, efflabant. Sed nec planctus ex more defunctis exhibebatur aut luctus, quia hoc sibi totum vindicaverat famis; sed nec ariditas inedihumorem cuiquam reliquerat lacrymarum. Obsederant civitatem profunda silentia, et nox plena mortis cuncta contexerat, in quibus malis omnibus soli graviores vigebant praedones, qui nec sepulcra quidem diripere et spoliare cadavera illicitum ducebant, non tam praedam petentes, quam scelus irrisione cumulantes et aciem gladiorum suorum in cadaverum truncatione probantes. « Placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris ejus, et mirabantur ad sapientiam ejus, et dicebant alter ad alterum: Non est talis mulier super terram in aspe
Abbreviated transcription (Latin):
rem suum. ⁊ salutare. xp̃m dñi
cruentis manib ⁊ sacrilegis uo¬
cibus uiolauerant. in ipsis diebus
uelut in unum carcerem om̃is mł¬
titudo conclusa. ferał pene exitiũ
quod merebatur exciꝑet. Harrat
quidem pret̾ hec idem hẏsto¬
ricus in qͥnto historiarum suar̾
libro. qͣnͣtam famem qͣntãq ꝑni¬
ciem sedicionis. iudeoꝵ gens ante¬
quam urbs caꝑet᷑ ꝑtulerat: ita ut
a miseris om̃is spes excluderet᷑ salu¬
tis. & in ualescens acerbitas famis do¬
mos simul i familias gentemq ua¬
staret. Nam cum in penetralib stra¬
ta iacerent mulierum paruuloꝵꝙ
cadeuera: ꝑ plateas uero infeliciũ
senum corꝑa. fame magis ꝗͣ etate
consumpta. uiuenes uͦ atq om̃is
etas robustior. uelud simulachra
quedam in uiĩs &e eg̾ssib loci ober¬
rabant: corruentes qͦcunq loco
g̾ssum subruisset media. Sepe¬
lire autem cadauera ꝓximorũ.
nec defunctoꝵ multitudo. nec ui¬

Expanded text:
rem suum et salutare, Christum Domini, rem suum et salutare, Christum Domini, cruentis manibus et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium quod merebatur exciperet. 9 Narrat quidem praeter haec idem historicus in quinto historiarum suarum libro quantam famem quantamque pernitiem seditionis Iudaeorum gens, antequam urbs caperetur, pertulerat, ita ut a miseris omnis spes excluderetur salutis, et invalescens acerbitas famis domos simul et familias gentemque vastaret. 10 Nam cum in penetrabilibus strata iacerent mulierum parvulorumque cadavera, per plateas vero infelicium senum corpora fame magis quam aetate consumpta; iuvenes vero atque omnis aetas robustior velut simulacra quaedam in viis et egressibus loci oberrabant corruentes, quocumque loco gressum subruisset inedia. 11 Sepelire autem cadavera proximorum nec defunctorum multitudo nec vi
Abbreviated transcription (Latin):
q uastata sit. qnͣta popłoꝵ milia
patres simul cũ coniugib ac par¬
uulis lib̾is absq numero .⁊absq
discretione trucidati sint. que eti¬
am diuersarum urbim obsidi¬
ones. s n ipsius magnifice.i famo¬
sissime ciuitatis hierłm quanta
uastitas. ⁊ quanta suerit diu̾sar̾
mortiu strages. qͥs ne ꝑ hec sin
gula belloꝵ extiterit modus. ut
minatio desolationis in ip̃o qͦn¬
dam dĩ famosissimo collocata
sit templo. utq ad ultimũ cunc¬
ta ignis popłatus sit. i flãma cõ¬
sumpserit. si quis plenius nosse
uult : hystorias iosephi relegat.
Nos uero ex his ea tantum que ad
exemplationem suscepti oꝑis sus¬
ficiunt: assumem us. In quibus
refert. quod ex omni uidea popłi
in die sollenni pasche hierosoli¬
mam uelut exitiali quadam
manu cogente conuen̾ant: qͦs
tricies centena milia hominũ
dic̃ fuisse. iusto scilicet d̾i iudi¬
cio temꝑe hoc ultionis electo:
ut qui in dieb pasche saluato¬

Expanded text:
sque vastata sit; quanta populorum milia, sque vastata sit; quanta populorum milia, patres simul cum coniugibus ac parvulis, liberis absque numero et absque discretione trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et ipsius magnificae et famosissimae civitatis Hierusalem quanta vastitas et quanta fuerit diversorum mogula bellorum exstiterit modus, et minatio desolationis in ipso quondam Dei famosissimo collocata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit et flamma consumpserit; si qui plenius nosse vult, historias Iosephi relegat. 7 Nos vero ex his ea tantum quae ad explanationem suscepti operis sufficiunt, adsumemus. Et in quibus refert quod ex omni Iudaea populi in die sollemni Paschae Hierosolimam, velut exitiali quadam manu cogente, convenerant, quos tricies centena milia hominum dicit fuisse; 8 iusto scilicet Dei iudicio, tempore hoc ultionis electo, ut qui in diebus Paschae Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
et sc̃a dñi sui que p̾cepit d̃s ñ
contingi. infrum̃to. uino. et
oleo. hec cogitauerunt impen¬
dere: nuolunt consumere. q̃
nec manib deb̾ent contingere.
Ergo qm̃ hec faciunt: certum
⁊ qd in ꝑditionem dabuntur.
Quod ego ancilla tua cognos¬
cens. fugi ab illis: n misit me
dñs hec ip̃a nuntiare tͥ. & rło᷑.
Seriptum ÷ enim in eccłiastica
hystoria: qd̃ instante tempore
uastationis hierosolimoꝵ̾. apłi
quidem ab ilł priꝰ fugati. ꝑ om¬
nem locum disꝑsi ꝑgerent in
uirtute. xp̃i qui eis p̾ceꝑat dicẽs.
Euntes baptizate om̃s gentes. in
cong̾gata. responso a d̾o accep¬
to emigrare iubetur et tran¬
sire ad oppidum quoddã pellã
noĩe. trans iordanẽ. Quo ablatiᷤᷤ
ex terbe scĩs ⁊ uistis uiris. um¬
dicte celesti fieret locus. tam de
urbe sacrilega quam de popło im¬
pio: ꝑ excidium patrie euersionem¬
q sumende. Quantis gͦ mał gens
tunc uniu̾sa multata sit. utq ip̃a
udee t̾ra bello. fame. igni. cedib¬

Expanded text:
i Dei sui, quae praecepit Deus non contingi, in frumento, vino, et oleo, haec cogitaverunt impendere, et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere: ergo quoniam haec faciunt, certum est quod in perditionem dabuntur. Quod ego ancilla tua cognoscens, fugi ab illis, et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi. Ego Scriptum est enim in ecclesiastica historia quod, instante tempore vastationis Hierosolimorum, apostoli quidem, ab illis prius fugati, per omnem locum dispersi pergerent in virtute Christi, qui eis praeceperat dicens: «Euntes baptizate omnes gentes in congregata, responso a Deo accepto emigrare iubetur et transire ad oppidum quoddam Pellam nomine trans Iordanen; quo ablatis ex urbe sanctis et iustis viris, vindictae caelesti fieret locus tam de urbe sacrilega quam de populo impio, per excidium patriae eversionemque sumendae. 5 Quantis ergo malis gens tunc universa multata sit, utque ipsa Iudae terra bello, fame, igni caedibu
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Nam ad galathas scͥbens. sic
ait. Priꝰꝗͣ enim ueniret fides: sub
lege custodiebam᷑. conclusi in eã
fidem q̃ reuelanda erat. aqq lex
pedagogꝰ ñr erat in xp̃o ih̃u: ut
ex fide iustificem. At ubi uenit
ficles: iam ñ sumꝰ sub pedagago.
Om̃s eñi filii dĩ estis ꝑ fidem: ĩ xp̃o¬

Expanded text:
dit, nam ad Galatas scribens sic dit, nam ad Galatas scribens sic ait: «Priusquam enim venerit fides sub lege custodiebamur, conclusi in eam fidem quae revelanda erat. Atque lex paedagogus noster erat in Christo Iesu, ut ex fide iustificemur. At ubi venit fides, iam non sumus sub paedagogo: omnes enim filii Dei estis per fidem i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̾sentis uite tͥbulationẽ ⁊ ama¬
ritudinẽ ad uite future gaudia
generat᷑. ubi sc̃a anima i⁊ ĩmor¬
talis carne. ueracit̾ dñm lauda¬
bit inet̾num. Qd̃ eñi qͥnta deci¬
ma gen̾ãtione eadem uidith ꝓ¬
genita in sc̾ptura inuenit᷑: hoc
nimir̃ significat. qd̾ ip̃a eccłia
ꝑ eptoadem ⁊ octoadẽ legis et
euangłii de patarchis ⁊ apłis edi
ta÷ ⁊ ad celestẽ głam ꝓmerendã
destinata. Nam hic numerꝰ gͣcdu¬
um. in psalterio mistice positꝰ:
nassen qui int̾p̾tat᷑ oblitus ł necessitas
habuit maritũ. qui ⁊ stans in me¬
se orderia suꝑ alligantes mamipło ᷤᷤ
in campo ueniente estu suꝑ cap̃t
eius mortuus ÷: qͥa siue legis deca¬
logo. siueritu gentilitatis pͥscis
temꝑib copulata. atq obnoxia eẽ
dinoscit᷑. S ueniente xp̃o ⁊ sole
eunͣgłii inmundo clarescente. oĩs
illa carnał obseruantia cessit: ce
quasi uił messis collectio uelocem

Expanded text:
per praesentis vitae tribulationem et amaper praesentis vitae tribulationem et amaritudinem ad vitae futurae gaudia generatur, ubi sancta anima et in mortali carne veraciter Dominum laudabit in aeternum. Quod enim quinta decima generatione eadem Iudith progenita in Scriptura invenitur, hoc nimirum significat quod ipsa ecclesia per eptoadem et octoadem legis et evangelii det ad coelestem gloriam promerendam destinata; nam hic numerus graduum in psalterio mystice positus nassen, qui interpretatur oblitus vel necessitas, habuit maritum; qui et «stans in messe hordiaria super alligantes manipulos in campo, veniente aestu super caput eius mortuus est». Quia sive legis decalogo, sive ritu gentilitatis priscis temporibus copulata atque obnoxia esse dinoscitur, sed, veniente Christo et sole evangelii in mundo clarescente, omnis illa carnalis observantia cessit, et quasi vilis messis collectio velocem
Abbreviated transcription (Latin):
misit ad p̾sbit̾os cabri. ⁊ carmin.
⁊ uener̾ ad illã. ⁊ dix̃ illis. Qd ÷hoc
uerbũ in q̃ consensit orias. ut
tradat ciuitatẽ asfrriis. si intra qͥnq
dies non uenerit uob̾ adiutoruim:
Et qui estis uos qͥ temptatis dñm:
Non÷ iste sermo qͥ miscłiam ꝓuo¬
cet: s potiꝰ qui iram excitet. ⁊ furo¬
rem accendat. Posustis uos tempꝰ
miserationis dñi. & in arbitrium
ur̃m diem constitustis ei. S qͥa
patiens est dñs in hoc ip̃o penitea¬
mus ⁊ indulgentiam eiꝰ susif la¬
crimis postulemꝰ. Noneñi quasi
homo deus sic cõminabit᷑: neq
sicut filiꝰ hominis ad iracõdiam
inflãmabit᷑. & idõ humiliemus
illi animas nr̃as: & in sp̃u contͥco¬
⁊ humiliato. seruuentes illi dica¬
mus flentes dño. ut scd̾m uolũ¬
tatem suam sic faciat nob̾ꝯ cito
misccł̃iam suam. Iudith gͦ quod
eccłie typum habeat: magistroꝵ
tͣditio manifestat. Int̾pretatur
confitens uel laudans. Et ÷ filia
merari. hoc÷ amaritudinis: quia

Expanded text:
d presbyteros Chabri et Carmin et venerunt ad illam et dixit illis quod est hoc verbum in quo consensit Ozias ut tradat civitatem Assyriis si intra quinque dies non venerit vobis adiutorium et qui estis vos qui temptatis Dominum non est iste sermo qui misericordiam provocet sed potius qui iram excitet et furorem acmiserationis Domini, et in arbitrium vestrum diem constituistis ei. Sed quia patiens est Dominus, in hoc ipso poeniteamus et indulgentiam eius lacrimis postulemus: non enim quasi homo Deus sic comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. 6 Et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum cito misericordiam suam”». Iudith ergo quod ecclesiae typum habeat magistrorum traditio manifestat; quae interpretatur confitens vel laudans, et est filia Merari hoc est amaritudinis; 7 quia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ serpentes. ⁊ scorpiones: ⁊ suꝑ
omnem uirtutem inimici. Et¬
ꝓferens de pera caput holofer¬
nis: ostendit illis dicens. Ecce cap̃t
holofernis principis militie assy¬
riorꝰ: ⁊ ecce conopeum illius in qͦ
recumbebat in ebrietate sua. uͥ
deus nr. Siuit autem ip̃e dñs
qm custodiuit me angłs eius
n hinc euntem. ⁊ ibi cõmoran¬
tem. ⁊ ĩn hunc reuertentem: et
ñ ꝑmisit me ancillam suam dñ
coiquinari. s sine pollutione
peccati reuocauit me uob̃. gau¬
dentem in uictoria sua. in eua

Expanded text:
super serpentes et scorpiones, et super super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici». ferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi noster vivit autem ipse Dominus quoniam custodivit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua i
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc÷ enim luminaria accen¬
dere: ad dicendam u̾itatem cor¬
dis ꝑiam intentionem p̾bere. et
uniiersas tenebras error̃ a se ex¬
pellere. Illa autem ascendens
in eminentiori loco: iussit fieri
silentium. Cumq om̃s tacuis¬
sent: dixit iudith. Laudate
dñm dm̃ nr̃m qui ñ deseru¬
it sꝑantes in se:⁊ in me ancilla
sua adimpleuit miscdiam suã
quam ꝓmissit domui ifrł. et
int̾fecit in manu mea hostem
pꝰpłi sui in hac nocte: Quid ÷ iu
dich in eminentiorẽ locum as¬
cendeye. nͥ scãm eccliam ad suꝑna
n celestia dogmata sermonẽ cõ¬
uertere. ut illuc nr̃os animo
sustollat. & ad laucdandum dm̃
ꝓ uniersis beneficiis suis que
miscłit̾ uero impendit ifrłi tor¬
pentes ꝓuocet: Cuius uirtus ho¬
stem antiquum int̾fecit in ma¬
nu illius femine: de qua ad calli¬
dum serpentem in pͥmordio dñs
ait. ip̾a conteret caput eiꝰ. & ip̃a
cui ueritas in euangłio ait. Ecce
dabo uobis potestatem calcandi

Expanded text:
Hoc est enim «luminaria accenHoc est enim «luminaria accendere» ad discendam veritatem, cordis piam devotionem praebere et universas tenebras errorum a se expellere. 22 «Illa autem, ascendens in eminentiori loco, iussit fieri silentium. Cumque omnes tacuissent dixit Iudith: “Laudate Dominum nostrum, qui non deseruit sperantes in se, et in me ancilla sua adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte”». 23 Quid est Iudith «in eminentiorem locum ascendere» nisi sanctam ecclesiam ad superna et caelestia dogmata sermonem convertere, ut illuc nostros animos sustollat et ad laudandum Deum pro universis beneficiis suis, quae misericorditer vero impendit Israheli, torpentes provocet? Cuius virtus hostem antiquum interfecit in manu illius feminae, 24 de qua ad callidum serpentem in primordio Dominus ait: «Ipsa conteret caput eius». Et cui ipsa Veritas in evangelio ait: «Ecce dabo vobis potestatem calcandi
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio ait. Nemo ascendit
in celum. nisi qui descendit de
celo: filius hominis qui÷ in ce¬
lo. Potest ce hoc ꝗd̾ dicit iudich
custodibꝰ muroꝵ aꝑite portas.
deuotio cordis auditoꝵ suoꝵ
ab ea postalata in telligi: hoc÷
ut p̾ꝑent intentionem cordis.
ad accipienda ea que sibi dicũ¬
tur: sicut saluator in euangłio
ꝑ ꝑabolas docens turbas: dixit.
si sua eandem sententiam sepiꝰ
repetit dicens. Qui habet au¬
res audiendi: audiat quid
sp̃s dicat eccłiis. Merito gͦ illa¬
nere fec̃ uult auditores deuo¬
tos querit: quia scriptimi: Beat᷑
qui causam suam loquitur. in
aurem audientis. xui Et factũ
÷ cum audissent uiri uocem eiꝰ.
uocauerunt prb̾os ciuitatis: et
eam iam non eẽ. uenturam. Et
accendentes luminaria. c̃gira
cũ omni plebe conueniunt. ꝙr
ad doctrinam sc̃e eccłie ñ solũ
minores s etiam maiores imi¬
u̾si concurr̃. ut eius salubria
dicta audiant. ⁊ pura inten¬
tione a dimplenda suscipiant.

Expanded text:
in Evangelio ait: « Nemo ascendit in Evangelio ait: « Nemo ascendit in caelum nisi qui descendit de caelo, filius hominis qui est in caelo». Potest et hoc quod dicit Iudith custodibus murorum, «aperite portas», devotio cordis auditorum suorum ab ea postulata intellegi, hoc est ut praeparent intentionem cordis ad accipienda ea quae sibi dicuntur; sicut Salvator in evangelio per parabolas docens turbas dixit: si sua eamdem sententiam saepius repetit dicens: «Qui habet aures audiendi audiat quid spiritus dicat ecclesnere vult, auditores devotos quaerit, quia scriptum est: «Beatus qui causam suam loquitur in aurem audientis». 20 «Et factum est cum audissent viri vocem eius, vocaverunt presbiteros civitatis. Et eam iam non esse venturam; et accendentes luminaria congyravcum omni plebe conveniunt, quia ad doctrinam sanctae ecclesiae non solum minores sed etiam maiores «universi concurrunt», ut eius salubria dicta audiant et pura intentione adimplenda suscipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
res sc̃i: qui uerbo ⁊ exemplo atq
etiam orõne assidua mriniunt
uitam credentium. ⁊ adeternã
beatitudinem illis p̃ꝑant intͦitũ.
De quib ꝑ ꝓpħam dicitur. Super
muros tuos hierłm constitui
custodes: tota die nnocte ñ tace¬
bunt laudare nomen dñi. Posst̃¬
⁊ angłice uirtutes custodes mu
is solatiis contra malignos sp̾s
defendant. Clamat gͦ iuidith
a longe custodib postalans
sibi aꝑiri portas. eo quod secũ
sit dñs: sic n eccłia in ꝑegrinati¬
one istius scłi ⁊ in uia presentis
uite constituta. totis medullis
cordis clamans postulat. ut
ꝑ suffragia sc̃oꝵ sibi suꝑne patrie
pandatur introitus. ut ibi nõis
sui expleat officium. dicens eum
gressus in eas confitebor dño. hec
porta dñi: iusti intrabunt ꝑ eam.
& unde hoc deposeat addit dices.
qr nobiscum ÷ ds̃ qui fecit uͥtutẽ
se unitum cum capite suo agasᷤ
eo ad celestis regni apicem ascẽ¬
dat. qr sine eo nullo mͦ illue ꝑ¬
uenire potest. Unde ip̃a ueritaᷤᷤ

Expanded text:
sancti, qui verbo et exemplo atque etiam oratione assidua muniunt vitam credentium et ad aeternam beatitudinem illis praeparant introitum; de quibus per prophetam dicitur: «Super muros tuos, Hierusalem, constitui custodes, tota die et tota nocte non tacebunt» laudare nomen Dot angelicae virtutes custodes muris solatiis contra malignos spiritus defendant. Clamat ergo Judith a longe custodibus, postulans sibi aperiri portas, eo quod secum sit Deus. Sic et Ecclesia in peregrinatione istius mundi, et via praesentis vitae constituta totis medullis cordis clamans postulat, ut per suffragia sanctorum sibi supernae patriae pandatur introitus, ut ibi nominis sui expleat officium, dicens cum gressus in eas confitebor Domino, haec porta Domini, justi intrabunt per eam. » Et unde hoc deposcat addit dicens: « quia nobiscum est, qui fecit virtutem se unitum cum capite suo agnoscieo ad coelestis regni apicem ascendat, quia sine eo nullo modo illuc pervenire potest. Unde ipsa Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
fernes iacebat in lecto: nimia ebri¬
etate sopitus. Uinum hoͣfernis ⁊
satellitum eius: illd̃ erat a quo
Nolite in ebriari umo: in quo ÷ lu¬
xuria. & in cantico deut̾o nomii
eoꝵ: & furor aspidum insabilis.
clesie iacebat in lecto nefan de
securitatis: qua se inpune peccare
poss confidebat. uxta illud. Im¬
pius cum imꝑfundũ malor ue¬
nerit. contẽpuit. S semetip̃m fal¬
lebat: quia ad ꝑditionem ꝑpetu¬
am imꝑuidus tendebat. Dixitq
iuditħ puelle sue: ut staret foriᷤͤᷤ
ante cubicłm et obseruaret. Ste¬
titq uidith ante lectum oranscũ
lacͥmis. ⁊i labioꝵ motu in silentio
dicens. Confirma me dñe dis isrł.
& respice in hacora ad oꝑa manu¬

Expanded text:
fernis iacebat in lecto nimia ebrifernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus». Vinum Holofernis et satellitum eius illud erat a quo Nolite inebriari vino, in quo est luxuria. » Et in cantico Deuteronomii deorum, et furor aspidum insanabilisclesiae jacebat in lecto nefandae securitatis, qua se impune peccare posse confidebat, juxta illud: « Impius, cum in profundum malorum venerit, contemnit; » sed semetipsum fallebat, quia ad perditionem perpetuam improvidus tendebat. « Dixitque Judith puellae suae ut staret foris ante cubiculum et observaret. Stetitque Judith ante lectum orans cum lacrymis et labiorum motu in silentio dicens: Confirma me, Domine Deus Israel, et respice in hac-hora ad o
Abbreviated transcription (Latin):
odor mortis in mortem: aliis qͥdẽ
odor uite in uitam. Ꝙ dixit ad eã
holofernes. bibe nunc &e accumbe
in iocunditate: qm̃ gr̃am innenis¬
ti coram me. & dixit iudith. Bibã
mea hodie p̃ omnib dieb meis.
W accepit.⁊ manducauit. ibibit
coram ip̃o: ea que p̃ꝑauerat illiã¬
cilla eius. Nota quod iudith apd̃
holofernem conu̾sans. non comqui¬
nata ÷ cibis uel potu gentilium. s
ea manducauit. ibibit que sibi
p̃ꝑauerat ancilla eius. quia eccłia
inter gentes habitans. nullo mͦ
polluitur idolatͥa aut suꝑstitione
gentilitatis: s his utit᷑ que uic̃¬
tui suo iudicat ẽẽ. condigna. q̃
deuotio fidelium ꝑ obedientiã
De quo cibo ipsa u̾itas in euãgłio
ait. Oꝑamini cibum ñ qui perit.
s qui ꝑmanet in uitam eternã.
& alibi discipłis rogantib eũ ut
manducaret respondit. Ego ci¬
bũ habeo manducare: que uos nesci¬
iudith sola in cubicło. Porro holo¬

Expanded text:
odor mortis in mortem, aliis quidem odor mortis in mortem, aliis quidem odor vitae in vitam». 13 «Et dixit ad eam Holofernis: “Bibe nunc et accumbe in iucunditate, quoniam gratiam invenisti coram me”. Et dixit Iudith: “Bibammea hodie prae omnibus diebus meis”. Et accepit, et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius». 14 Nota quod Iudith, apud Holofernem conversans, non coinquinata est cibis vel potu gentilium, sed ea «manducavit et bibit quae sibi praeparaverat ancilla eius»: quia ecclesia inter gentes habitans nullo modo polluitur idolatria aut superstitione gentilitatis, sed his utitur quae victui suo iudicat esse condigna, quae devotio fidelium per obedientiam parat. 15 De quo cibo ipsa Veritas in evangelio ait: «Operamini cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam». Et alibi, discipulis rogantibus eum ut manducaret, respondit: «Ego cibum habeo manducare quem vos nescivino, eratque Iudith sola in cubiculo. Porro Holo
Abbreviated transcription (Latin):
optimum in omnib dieb uite
mee. st surrexit. i ornauit se ue¬
stimento suo: ⁊ ing̾ssa stecit ante
faciem eiꝰ. Cor autem holofernis
concussum ÷ erat eñi ardens in cõ¬
cupiscentia eius. Que uagao u¬
dith ꝑsuadet. ad illicitas ꝑtinent
uoluptates: que autem iudith
respondit. boni animi ostendit
uirtutes. Ille ꝓuocat ad libidimiꝰ
luxum: ista se ꝑatam testat᷑ ad ce¬
lestis imꝑii ussum. Ornat se suis
uestimentis: qr cultum exhibet
uere pietatis. Stat ante faciem pͥn¬
cipis: quia eum resurgere horta¬
tur a riuna impietatis. S ue illi.
qui bonar̃ usum rerũ pessimum
habere appetit. Qui enim ad exẽ
plum holofernis uirtutes sꝑitaleᷤᷤ
ad carnales reflectere uult non¬
concupiscentias: ꝑuite ministerũ.
mortis sibi adquirit casum. Hinc
pauluis ait. Do̾ autem gr̃as. qui
nodorem noticie sue manifestat
ꝑ nos in om̃i loco: qr xp̃i bonus
odor sumꝰ deo in his qui salui fiu̾t.
n in his qui ꝑeunt. Alus quidẽ

Expanded text:
optimum in omnibus diebus vitae optimum in omnibus diebus vitae meae”. Et surrexit et ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem concussum est, erat enim ardens in concupiscentia ejus. » Quae Vagao Judith persuadet, ad illicitas pertinent voluptates, quae autem Judith respondit, boni animi ostendit virtutes; ille provocat ad libidinis luxum, illa se paratam testatur ad coelestis imperii jussum. Ornat se suis vestimentis, quia cultum exhibet verae pietatis. Stat ante faciem principis, quia eum refugere hortatur a ruina impietatis. Sed vae illi, qui bonarum rerum usum pessimum habere applum Holofernis virtutes spiritales ad carnales reflectere vult concupiscentias, per vitae ministrum mortis sibi adquirit casum. 12 Hinc Paulus ait: «Deo autem gratias qui odorem notitiae suae maniristi bonus odor sumus Deo in his qui salvi fiunt et in his qui pereunt. Aliis quidem