comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelox ad audienduoi. tandus autem adloquete¬
dum ettardus adiraoi: Hinc auditorẽ morali¬
bus instituit p̃ceptis. & reste primo ad mon& aurẽ
quemq: citius ac commodare docenti. fero autem
hõs addocendum apperire qđ stultum ẽ quẽ lib&
quae ipse non didicerat. aliis uelle p̃dicare: qui ergo
sapientiam diligit. primo ut supra ammonuit hanc
adõ postul&. Dehinc magistrum ueritatis. humilis
auditor inquirat: & inter agendum suam cau¬
tissime linguam non solum abociosis sermanib:
coherceat . Verum &ipse quamnuꝑ didicit uerita¬
tem p̃dicando contineat : Hino salomonde distan¬
tia tẽpoꝵ scribens ait : Tempus tacendi tempus lo¬
quendi : Hinc pitagorici naturalis scientiȩ magis¬
terio p̃diti auditores suos ꝑ quin quennium iubend
silere & nedemum p̃dicare ꝑmittunt: et tardũs
adiram: Quia maturitas sapientiȩ nonnisi trañ¬
quilla mente ꝑcipitur: Scriptum ẽ enĩ Quia ira in

Expanded text:
velox ad audiendum, tardus ad loquenvelox ad audiendum, tardus ad loquendum, et tardus ad iram. Hinc auditorem moralibus instruit praeceptis, et recte primo admonet aurem quemque citius accommodare docenti, sero autem os ad docendum aperire: quia stultum est quemlibet quae ipse non didicerat aliis velle praedicare. Qui ergo sapientiam diligit, primo ut supra admonuit, hanc a Deo postulet, dehinc magistrum humilis veritatis auditor inquirat, et inter agendum suam cautissime linguam non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ipse quam et nuper didicit veritatem praedicandam contineat. Hinc Salomon de distantia temporum scribens ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi. Hinc Pythagorici, naturalis scientiae magisterio praediti, auditores suos per quinquennium jubent silere et sic demum praedicare permittunt. Et tardus ad iram. Quia maturitas sapientiae non nisi tranquilla mente percipitur; scriptum est enim, quia Ira in
Abbreviated transcription (Latin):
sed suȩ beneficio uoluntatis ꝑ aquam regenerationis
defiliis tenebrarum nos infilios lucis mutauerit:
ut sionis inicium aliguod ereaturȩ eius: Non
in eo qđ ait genuit hocnos fieri putaremus quod
ipse ideo principatum quendam increaturam nõb̃
hacadoptione concessum ostendit: Hos & enim uer¬
siculos quidam ita transtulit. uolens genuitnos
uerbo ueritatis utsimus primitiȩ creaturarũ eĩ
idẽ ut c&eris quas cernimus creaturis simus me¬
liores : Primitiaronamq frugum uł animantiũ
dño canse crari lex p̃cepit. Primitias auri & argen¬
ti adopus tab naculi iussit conferri. idẽ optima
quoq: inme tallis: &deanti qo dĩ populo dixitꝓph&a
hieremias. Scr isrł d̃o primitiȩ frugumeĩ: scitis
pr̃s mei dilecti: Notissimum inquia uobis ẽ
qđ a uobis ipsis habuistis aduitia labi ad ño autẽ
uos in lustrari non ur̃a ꝓuisione sed suꝑna gaudia
uos ꝑ ueniente contigit: Sit auteo oornis hocno

Expanded text:
sed suae beneficio voluntatis, per aquam regenerationis sed suae beneficio voluntatis, per aquam regenerationis de filiis tenebrarum, nos in filios lucis mutaverit. Ut simus initium aliquod creaturae ejus. Ne in eo quod ait, genuit, hoc nos fieri putaremus quod ipse est. Ideo principatum quemdam, in creatura nobis hac adoptione concessum ostendit. Hunc etenim versiculum quidam ita transtulit: Volens genuit nos verbo veritatis, ut simus primitiae creaturarum ejus, id est ut caeteris quos cernimus creaturis, simus meliores. Primitias namque frugum vel animantium, Domino consecrari lex praecipit. Primitias auri et argenti ad opus tabernaculi jussit conferri, id est, optima quaeque in metaliis . Et de antiquo Dei populo dixit propheta Jeremiasfratres mei dilecti. Notissimum, inquit, vobis est, quod a vobis ipsis habuistis ad vitia labi, a Domino autem vos illustrari, non vestra promissione, sed superna gratia vos praeveniente contigit. Sit autem omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
õn. Oonue datum ostionuor. et oouedonũ
perpectuor desursuoi ẽ descendens apatre
luonituon: Postquam docuit uitia quibus temp¬
tamur non adõnobis sed a nobis ipsis inẽe. osten¬
dit e contra quicquid boniagimus. hoc adõdonan¬
te ꝑcepimus. Inde & enim patrem luminum appel¬
lat᷑ quia auctorem nouit spiritalium charis matũ:
Cui consonat illud apłi pauli: quid enim habes quod
non accepisti: apud quem nioni ẽ traus onutatio
Nec uicissitudinis obuorbuatio: Quiadĩ natura
mutabilitas non est. neq: lumeneius. sic̃ lumen huius
mundi aliqua uicissitudinis umbra intercidit: liqu&
utiq quia sola nobis dona lucis & non&iã tenebras
mitait errorem: uoluxtarie enio cenuit nos
uerpo ueritatis: Et dñs in euangelio. Nonuos me
elegistis. sed ego elegiuos. & in osȩȩ ꝓph&a diligã
eor spontanȩȩ : quia ergo dixerat Omne datum opti¬
mum & omnedonum ꝑfestum adõ descendere : con¬
sequenter ad struit addendo quia non nr̃is meritis

Expanded text:
 Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a patre luminum. Postquam docuit vitia, quibus tentamur non a Deo nobis, sed a nobis ipsis inesse ostendit; e contra, quidquid boni agimus, hoc a Deo donante percepimus. Inde etenim patrem luminum appellat, quia auctorem novit spiritalium charismatum. Cui consonat illud apostoli Pauli: Quid enim habes quod non accepisti ? Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Quimutabilitas non est, neque lumen ejus sicut lumen hujus mundi aliqua vicissitudinis umbra intercidit. Liquet utique, quia sola nobis dona lucis, et non etiam tenebras mittit errorum. Voluntarie enim genuit nos verbo veritatis. Et Dominus in elegistis, sed ego elegi vos . Et in Osee propheta: Diligam eos spontanee . Quia ergo dixerat: Omne datum optimum, et omne donum perfectum a Deo descendere, consequenter astruit, addendo: quia non nostris meritis,
Abbreviated transcription (Latin):
liter factus ẽ omnis homo ut dm̃ timens eius man¬
datis obsecund& quidam codices habent inquo & po¬
siti sunt qđ intelligitur iuxta hoc quod paulus decdõ
loquens ait In ipso enim uiuimus & mouemur & su¬
mus dios auteo gratus electum reģale sacendo¬
tuio getas gt̃a populus adeuigitionus: Hocẽ lauos
testimanium quondam antico dĩ populo ꝑmox sen
datume qđ nunc reste gentibus dat apłs p&rus qui
uidelic& in ex p̃m crediderunt quiauł ut lapis an¬
gularis in eam quam inse isrł habuerat salutȩ gentes
adunauit quos genus eleltum uocat ꝓpter sidem̃ it
distinguat ab eis qui lapidem uiuum reꝓbando fac¬
tisunt ipsi rȩpbi regale autem sacerdotium qui illius
corporis sint uniti quire summus & sacerdos est
uerus regnum suis tribuens ut re & pontif& eoꝵ
peccata sui sanguinis hostiam mundans. Regode
sacerdotium eos nominat ut &regnum spertere

Expanded text:
liter factus est omnis homo ut Deum timens ejus manliter factus est omnis homo ut Deum timens ejus mandatis obsecundet. Quidam codices habent, in quo et positi. Item quod intelligitur juxta hoc, quod Paulus de Domino loquens ait: In ipso enim et vivimus, et movemur, et sumus. Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. Hoc est, laudis testimonium quondam antiquo Domini populo per Moysen datum, quod nunc recte gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunivit, quos genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium qui illius corpori sunt uniti qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans, Regale sacerdotium eos nominat, et ut regnum sperare
Abbreviated transcription (Latin):
accipere domus suȩ quae estincaelis. & hec distinctio
honoris credentium non credentium autem repbatio
buousq ꝑtingit. hincitem decredentibus infert
hic pactus est incapud aricuili: Nuia uidelic&
sicut lapis angularis duos pari&es coniungit:
Itadñs iudearum plebem & gentium in una sibi fidȩi
soci&ate copulauit. Ac mox de infidelibus addit:
etlapis oppersionis et petira scandali: hinc
quidem scandalum gentibus autem stultitiam:
his qui oppendunt uerto non credunt inquoetpo¬
siti suait. Offendunt ergo quieo ipso qđ uerbumdĩ
audire eos contingit. offendunt animo . dum nolunt
credere qđ audiunt quorum stultitiam & agerin¬
do subiecit nec credunt inquo & positi sunt qui in hi
positi sunt idest in hoc ꝑnaturam homines facti sunt
utcredant dõ & eius uoluntati obtemperent. Salo¬
mone ad testante cumait. dm̃time. & mandata eius
obserua. hoc est enim omnis homo idẽ in hoc natura¬

Expanded text:
accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credehucusque pertingit, hinc item de credentibus infert: Hic factus in caput anguli. Quia videlicet sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita Dominus Judaeorum plebem et gentium in una sibi fidei societate copulavit. Ac mox de infidelibus addit: Et lapis offensionis et petra scandali. Hinc quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. His qui offendunt verbo, nec credunt in quo positi sunt. Offendunt verbo eo ipso quod verbum Dei audire eos contingit; offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit, nec credunt in quo et positi. Sunt qui in hoc positi, id est per naturam homines facti sunt ut credant Deo et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante cum ait: Dominum time et mandata ejus observa, hoc est omnis homo, id est, in hoc natura
Abbreviated transcription (Latin):
quod dixerat. & uos tamquam lapidesiuiu suꝑ edisicami¬
ni. pul chre autem conuenit hicꝓph&ia eius apłi sermo
qđ dicitur. accedenter adlapidem uiuum uł credenes
in eo non consundi in illius psalmi uersiculo. in quo cum
dictum e&. Accedite ad eum & in luminamini. continuo
subiunctum ẽ & uultus ur̃i non erubescent. Cui simile
est qđ iohannes ait & nunc silioli man&e ineo. ut
cum apparuerit habeamus fidutiam & non consunda¬
mur ab eo in aduentu eius: Uobis içitur honor cae¬
decitibus: Ille nimirum honor ut non consundami¬
ni abeo in aduentu eius sed sicut ipse ait. Siquis mihi
ministrauerit honorificabit eum patermeus:
noncredentibus auteo Lapis queo Reprobauer̃
adipicanites Vt sicut illum rȩꝓbauerunt cumaȩ disi¬
carent actus suos. Nolentes eum insundamento cordis
sui ponere Ita&ipsi reꝓbentur ab eo in aduentu eius:
Nolente illo tunc eos qui se reꝓbauerint in aedficatione

Expanded text:
quod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamiquod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini. Pulchre autem convenit huic prophetiae Apostoli sermo, quo dicitur: Accedentes ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo, in quo cum dictum esset: Accedite ad eum, et illuminamini, continuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubescent. Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus . Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor, ut non confundamini ab eo in adventu ejus, sed sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Non credentibus autem, lapis quem reprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur: ad distinctionẽ carnalium in lege uictimarũ :
Q uod aũt in canclusione dicitur ꝑ ihim̃ x̃m. acuncta quȩ
p̃miserat ꝑtin&. tamquam ꝑ ipsius gratiam & suꝑ aedisi¬
camur in illo ꝑ architectos sapientes. hocẽ ministros
noui testamenti & domus spiritales efficimur ꝑ sp̃m
eius contra pluuias uentis flumina temptationũ mu¬
niti & sacerdotio scõ participari & boni aliquid accep¬
tabile dõgerere nonnisi ꝑ ipsum ualeamus. Sicutenim
palmes nom potest ferre fructum a sem& ipso nisimanse¬
rit inuitȩ . sic neo uos inquid nisi in me manseritis:
propter quad coritinet scriptura. ecceponiã insiore
lapidem Sumnoiuor adigulareo elestum p̃cio suo
Holtostimonium deusa ia ponit ad consirmandum hoc
quod ꝓmiserat adquem accedentes lapidem uiuum ad¬
struens & ad sirmans dñm saluatorem ꝓpt̃ firmitatẽ suamn
lapidem aꝓph&is uocari & qđ addit: et oonuis qui

Expanded text:
dicuntur, ad distinctionem carnalium intellige victimarum. dicuntur, ad distinctionem carnalium intellige victimarum. Quod autem in conpromiserat pertinet quo per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapientes, hoc est ministros Novi Testamenti, et domus spiritales efficimur per spiritum ejus contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participari, et boni aliquid acceptabile Domino gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmes non potest ferre fructum a semetipso nisi manserit in vite, sic nec vos, inquit, nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Ecce pono in Sion lapidem summum angularem electum, pretiosum. Hoc testimonium de Isaia ponit ad confirmandum hoc quod promiserat ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem a prophetis vocari, et quod addidit: Et omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
fundatus suꝑ aedificamini inquid domus spiri¬
taler Ita illos fieridomus spiritales dicitur cũsit
una domus xp̃i & angelis electis & omnibus col¬
lecta quomodo cumsit una eccła catholica toto
orbe diffura sepe pluraliter appellatur eccła ꝓpt̃
multifaria scilic& fidelium conuenticula uariis tri¬
N ec p̃tereundum qđ quidam codices habent numero
singulari suꝑ edificamini domus spiritalis. & alii
rursum aedisicamini indamospuiritale. In quo nimi¬
rum unitas ipsa totius scaẽ eccłȩ aptius comm̃dat᷑
Cum autem dixiss& suꝑ adisicamini domus spiritales
siue domus spiritalis addidit: Sacendociuo sco:
dest sacerdotium sc̃m uos ipsi &istentes suꝑ fundamen¬
tum xp̃i. Omnem ergo eccłam sacerdotium sc̃m̃ apel¬
lat qđ sola domus aaron in lege nomen & offici
mus cuncti oleo l&itiȩ signamur uniuersis congruit
S piritales autem hostias opera nr̃a elemosinas & p̃ces

Expanded text:
fundatus. Superaedificamini, inquit, domos spirifundatus. Superaedificamini, inquit, domos spiritales. Ita illos fieri domos spiritales dicit, cum sit una domus Christi in angelis electis et hominibus collecta, quomodo, cum sit una Ecclesia catholica, toto orbe diffusa, saepe pluraliter appellantur Ecclesiae, propter multifaria scilicet fidelium conventicula, variis triNec praetereundum quod quidam codices habent numero singulari: Superaedificamini domus spiritalis. Alii rursum: Aedificamini in domum spiritalem, in quo nimirum unitas ipsa totius sanctae Ecclesiae aptius commendatur. Cum autem dixisset, superaedificamini domos spiritales, sive domus spiritalis, addit: Sacerdotium sanctum. Id est, sacerdotium sanctum vos ipsi, existentes super fundamentum Christi. Omnem ergo Ecclesiam, sacerdotium sanctum appellat, quod sola domus Aaron in lege nomen et officimus, cuncti oleo laetitiae signamur, universis congruit Christum. Spiritales autem hostias opera nostra, eleemosynae et preces
Abbreviated transcription (Latin):
altauit & donauit illi nomen qđ est suꝑ omne nom̃
&c&̃. et ipsi tao guao lapides uiui super edi¬
picaoniui in domoss pirtales. Suꝑ edificamini
illos dicit quia sine clño ihũ xp̃o lapide scilic& uiuo¬
nulla spiritalis aedificatio sicre potest. fundam̃ tum
enim aliud nemo potest ponere p̃teripsum cui partici¬
patione fideles lapides uiui efficiuntur quiꝑ inside¬
litatem lapides mortiu fuerant duriscilic& & in sen¬
sibiles quibus merito dicer&ur. Auferam uobis cor
lapideum &dabo uob corcarneum. Sed tamquã la¬
pides uiui adspiritale aedisicium aptantur quiper
dis cr&ionem eruditi doctoris amputatis actibus
& cogitationibus suꝑ fluis uelut ictu quadrantur se¬
curis & sic̃ ordines lapidum in pari&e portantur
alii ab aliis. ltaportantur sideles quique a p̃ce¬
dentib: in eccła iustis. Portant ipsi sequentes per
doctrinam & tolerantiam usq acdultimũ iustum
quicum a prioribus port&ur quẽ portare debeat
ipse sequentẽ non habebit. Quiaũt omne aedificium

Expanded text:
st super omne nomen, etc. Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini in domos spiritales. Superaedificamini illos dicit, quia sine Domino Jesu Christo, lapide scilicet vivonulla spiritalis aedificatio stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ipsum cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum. Sed tanquam lapides vivi ad spiritale aedificium aptantur, qui per discretionem eruditi doctoris amputatis actibus et cogitationibus superfluis velut ictu quadrantur securis, et sicut ordines lapidum in pariete portantur alii ab aliis, ita portantur fideles quique a praecedentibus in Ecclesia justis; portant ipsi sequentes per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum justum, qui cum a prioribus portetur quem portare debeat, ipse sequentem non habebit. Qui autem omne aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
ritus autem pugit quia orencerinanius est& nop
petuot adeuor deotubus. Colaergo cauraẽ ut
mercennariur fugiat quia mercennarius ẽ ac
si aꝑte dicer &ur. Stare inperi culo ouium non põtest
qui ineo qđ ouib p̃ est nonoues diligit sed lucrum
terrenum querit: Dum enim honorem amploc¬
titur dumtem poralibus cõmodis l&atur obpone¬
re se contra periculum trepidat. Ne hoc qđ diligio
ammittat. Item lupus slꝑ oueruenit: cumquiliba
inustur & raptor sidelos quosq atq humiles obpri¬
mit secdis quipastor ẽẽ uidebatur & ñ eraet. selin¬
querit

Expanded text:
rius autem fugit, quia mercenarius est, et non rius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest; non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Item lupus super oves venit, cum quilibet injustus et raptor fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur, et non erat, relinquit
Abbreviated transcription (Latin):
ouer dominicas sed ad temporales mercedes pascit:
Mercennarius quippe est qui locum quidem pastoris
ten& sedlucra animarum nonquerit. terrenis
cõmodis in hiat. honore p̃lationis gaud& tempo¬
ralibus lucris pascitur in penra sibi ab hominib reue¬
rentia l&atur. Iste sunt enim mercedes mercenna¬
rii. ut peo ipso quo inregimine laborat. hic qđ querit
inueniat & nab hereditate gregis inposterum aliens
&istat: et lupus rapit etdis percit oues: Lupus
rapit & dis ꝑgit oues cum alium adluxuriam ꝑtrahit
alium in auaritiam accendit. alium in suꝑbiam erigit
aliũ ꝑ iracundiam diuidit. hunc inuidia stimulat
illum insallatia supplantatt. Qua siergo gregẽ lupus
dissipat. cunfidelium populum diabolus ꝑ temptaci¬
ones necat. Sed contra hȩc mertennarius nullo zelo
accenditur. Nullo feruore dilectionis &citatur qua
dum sula &teriora commoda requirit Interioru
gregis dampna neglegenter patitur: Mencenua¬

Expanded text:
oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Et lupus rapit et dispergit oves. Lupus rapit et dispergit oves cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur, quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Mercena
Abbreviated transcription (Latin):
ouuinue tuis: Pum dũs bonipastoris opus osten¬
dere uoluit reipsum ꝓposuit in xemplo dicens : bo¬
nus pastor animam suam ponit ꝓ ouib: suis f ecit
qđ monuit. ostendit qđ iusfit : animam suam posuit
ꝓouibur suis ostensa ẽ nob̵ de contemptu mortir
uiate quam sequamur apposita forma cui in prima¬
mur Primum nobis est exteriora nr̃a misericordi¬
ter ouib: eĩ inpendere. Post tremum uero sineces¬
sesit &iam mortem nr̃am ꝓ eisdem ouib: ministra
re. Quinondat ꝓouib: substantiam suam quando
daturur ẽ animam suam & posuimus uł magis dño
docente intelleximus quis sit pastur quis hostium
quis hostia rius qui&iam &ouis nenon qui sint fu¬
res & latrones cognouimus. Sed modo demercenna¬
rio & lupo consideremus. De quibus ipsedñs dixit:
mier cennanius auteo etquinon est pccstor cu¬
s ius nion sunt oues propriae. uidet lupum ueni¬
enteo & diontat oues etpugit: Non pastor sed
mercennarius uocatur quia non ꝓamore intimo

Expanded text:
ominus boni pastoris opus ostendere voluit, seipsum proposuit in exemplo dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit: animam suam posuit pro ovibus suis. Ostensa est nobis de contemptu mortis via quam sequamur, apposita forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram re. Qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando daturus est animam suam? Exposuimus vel magis Domino docente intelleximus, quis sit pastor, quis ostium, quis ostiarius, qui etiam et oves, nec non qui sint fures et latrones cognovimus. Sed modo de mercenario et lupo consideremus. De quibus ipse Dominus dixit: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae entem, et dimittit oves, et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo
Abbreviated transcription (Latin):
uero cursus duorum discipulorum magnũ hab& mis¬
teriũ. quid enim ꝑ iohannem qui prioruenit ad monu¬
mentũ & non in trauit nisisynagoga significatur
tratur quȩ posterius uocata & prior intrauit. ⁊ Cu¬
currer̃ enĩ pariter gentilitas &synagoga ꝑ huius
seculi successiones. sed non pari intellegentium ueni¬
ebant uenit synagoga prior ad monumentum sed
minime in trauit qui a legis quȩdam mandata ꝑcipit
ꝓph&ias de in carnatione ac passione dominica audi¬
uit sed credere in mortuũ noluit. Vidit enim io han¬
nes posita linte amina non tamen introiuit quia uide¬
lic& sẏnagoga & scripturȩ sc̃ȩ sacramenta cognouit
& tamen adsidem passionis dominicȩ credendo intra
re distulit quẽ diu longeq: ꝓph&auit. Praesentem
uidit &rennuit hominem eẽ dispexit. dm̃ carne
mortalem factum crederenoluit. Quidergo est ni¬
si quia &cicius cucurrit & tamen ante monum̃tũ
uacua st&it Venit autem symonpetrus subsequens

Expanded text:
vero cursus duorum discipulorum magnum habet mysvero cursus duorum discipulorum magnum habet mysterium. Quid enim per Joannem, qui prior venit ad monumentum, et non intravit, nisi Synagoga significatur?tratur, quae posterius vocata, et prior intravit? Cucurrerunt enim pariter Gentilitas et Synagoga per hujus saeculi successiones, sed non pari intelligentia veniebant. 635 « Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit: quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamre distulit, quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit et renuit, hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit. Venit autem Simon Petrus subsequens
Abbreviated transcription (Latin):
rint. atq ait Currebant autem duosimul &cetera.
Vbi hostendit qđ p̃currens ad monumentũ prior uene¬
rit ille alius discipulus quem seipsum significat. Sed tam
quam dealio more scȩ scripture cuncta narrat : et cum
se inclinas set tudit lante aoina posita nonita m̃
introiuit. Quod uerum maria magdalenȩ uenitad
monumentum cum adhuc tenebre essent. Iuxta histo¬
riam Notatur hora iuxta intellestum uero misticum
requirentis signatur intelligentia. Maria enim aucto¬
rem omnium quem carne uiderat mortuũ quȩ rebat
inmonumento & quia hunc minime inuenit furatum
credidit. Adhuc ergo erant tenebrȩ cumuenit ad mo¬
num̃tũ cucurrit cicius discipulis nunciauit. sed illi
p̃ceteris cucurrerunt quip̃ ceteris amauer̃ uidelic&
petrur & iohannes eacurrebant aũt duosimul. sed
io hannes p̃currit ciciur p&ro uenitprior ad monumen
tũ & in gredi nonp̃sũpsit: uenut ergo syoior petrus¬

Expanded text:
rint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. rint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit alius ille discipulus quem seipsum signquam de alio more sanctae Scripturae cuncta narrat. Et cum se inclinasset, vidit linteamina posita, non tamen introivit. Quod vero Maria Magdalene venit ad monumentum cum adhuc tenebrae essent, juxta historiam narratur hora, juxta intellectum vero mysticum, requirentis signatur intelligentia. Maria enim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes p ingredi non praesumpsit, venit vero posterior Petru
Abbreviated transcription (Latin):
principio mulier austor culpe uiro fuit uir & secu¬
tor erroris : Itanunc quȩ prius mortem gustauerat:
anos appellat quem matheussolus in euange listis
primã sabbati nominauit : Cucurritengo etueniit
ad simonem petruor. et ad aliuo diccipuluo guẽ
amabat iħs. et dicit eis. tuleruat dũo de monu
mento eqescio ubi posuonunt euo. Amore
nimio turbata dũquẽ quȩ siuit noninuenit. cucur¬
rit discipulis nunciare ut aut secum quȩ rerenit. aut
secum dolerent ab latum dñm quem dñm nominare
non m&uit Dum corpus illius tantũ modo quȩ rer&
insepulchro: Exiit enco petius et ille alius discipu¬
lus etuenerunt adororuonreratuor: cun rebarit
autem duo simul. etecce alius discipulus precunrit
cicius petro etuenit prrinus ad ooniuoentuor. Aduer¬
tenda hic & cõmendanda recapitulatio quomodo redi¬
tumẽ adid qđ suerat p̃termissum. & tamquam si hoc se¬
queretur ad iunstum est. Cum enĩ iã dixiss& uenerunt
admonum̃tũ regressus ẽ ut narrar& quomodo uene¬

Expanded text:
principio mulier auctor culpae uiro fuit, uir exsecutor erroris, ita nunc quae mortem prior gustauerat stianus appellat: quem Matthaeus solus in evangelistis primam sabbati nominavit. » Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dmento, et nescio ubi posuerunt eum. Amore nimio turbata, dum quem quaesivit, non invenit. Cucurrit discipulis nuntiare, ut aut secum quaererent, aut secum dolerent ablatum Dominum, quem Dominum nominare non metuit, dum corpus illius tantummodo quaereret in sepulcro. Exivit ergo Petrus et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et ecce alius discipulus praecucurrit citius Petro et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et cotum est ad id quod fuerat praetermissum, et tamen quasi hoc sequeretur, adjunctum est. Cum enim jam dixisset: Venerunt ad monumentum, regressus ut narret quomodo vene
Abbreviated transcription (Latin):
significat quia sc̃a ecła in sacramentum dominicae
resurrectionis baptismi lauachrum ꝑcipit ut sicut
purgati a peccatis ꝑ aquam regenerationis in noui¬
tate uite ambulemus. Octauonamq diȩ hoc est post
septimam sabbatidñs amortuis resurgens & &emplum
nob futurȩ resurrectionis &misterium noue conuersa¬
tionis qua in terris positi celestem uitam ageremus os
tendit quam &iam ipsep&rus &ponendo subiungit
dicens: pegrasurnectionem ihũ xp̃i qui est index¬
teradĩ Deglutiens mortem ut uitȩ a&erne parti

Expanded text:
significat quia sancta Ecclesia in sacramentum dominicae significat quia sancta Ecclesia in sacramentum dominicae resurrectionis baptismi lavacrum percepit, ut sicut ta et nos, expurgati a peccatis per aquam regenerationis, in novitate vitae ambulemus . Octava namque die, hoc est post septimam Sabbati, Dominus, a mortuis resurgens, et exemplum nobis futurae resurrectionis, et mysterium novae conversatitendit. Quam etiam ipse Petrus exponendo subjungit dicens. Per resurrectionem Jesu Christi, qui est in dexter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad conparationem ꝑeuntium gentilium iudȩ cꝵ
her&i chorum & falsorum sidelium multo breuiorẽ
numerus electorum. unde deangusta porta & arta
uia quaȩ ducit aduitam dicitur. & paucisunt qui in¬
ueniunteam &iterum nolite timere pus illus grex
quia conplacuit patri ur̃o dariuobis regnum. De
quo pus illo grege &hic aꝑte subiungitur Non carnis
depositio sordium sed conscientiȩbonȩ in terro gatio
indm̃. Uibi est enim conscientiabona nisi ubi est & fides
non filta. doc& namq apłs paulus qđ sinis p̃cepti est
caritas decor depuro & conscientia bona & fide non
fincta quod ergo aqua diluuii non saluauit &e tra
archam positas sedoccidit sine dubio p̃figurabat omnẽ
her&icam lic& habentem baptis matis sac ramentum
non alus sedipsis aquis ad inferna mergendam quib:
archa subleuatur ad caelum. Ipse quoq octenarius
numerus animarum quae salue facte sunt ꝑ aquam

Expanded text:
quod ad comparationem percuntium, gentilium, Judaeorum, quod ad comparationem percuntium, gentilium, Judaeorum, haereticorum et falsorum fidelium multo brevior est numerus electorum. Unde, de angusta porta et arcta via quae ducit ad vitam dicitur: Et pauci sunt qui inveniunt eam, et iterum: Noli timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. De quo pusillo grege et hic apte subjungitur: Non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum. Ubi est enim conscientia bona, nisi ubi est fides non ficta? Docet namque apostolus Paulus, quod finis praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Quod ergo aqua diluvii non salvavit extra arcam positos, sed occidit, sine dubio praefigurabat omnem haereticum, licet habentem baptismatis sacramentum, non aliis, sed ipsis aquis ad inferna mergendum, quibus arca sublevatur ad coelum. Ipse quoque octonarius numerus animarum quae salvae factae sunt per aquam
Abbreviated transcription (Latin):
arche operibus insistens quid mundo futurum e&
quotidi ano operis exsecutione monstrabat. Quia
paulus ait. An ignores quia patientia dĩ ad pȩnitentiã
te adducit &cẽ Alia trans latio hunc locum ita hab&:
Xp̃s semel ꝓpeccatis nr̃is mortuus est iustus ꝓ in iustis
ut nos adducat ad dm̃ mortisicatos corpore: sed uiuisi catos
inspũ. in quo spũ &eis qui in carne erant p̃dicauit qui
quondam non crediderant indiebus illis cum &pesta¬
rent dĩ patientiam: IN diẽbus noȩ cuorfãbricare¬
tur archa inguapauci id est octo aniore Salue rac
tesunt peraquam. quod etuos Nunc Sionlas foR¬
ena sal uos facit baptisora: F ormambaptis mi assi¬
milatam dicit archȩ &aquis di luuii. & reste omnino
qđ & ipsa fabricatio arche delignis leuigatis constructionẽ
significat eccła quaesit decollestione anim arum sideliũ
ꝑ archi testus uerbi & qđ ꝑeuntes orbe toto pauci. id¬
est octo anime salue fastesunt ꝑaquam significat

Expanded text:
arcae operibus insistens, quid mundo futurum esset arcae operibus insistens, quid mundo futurum esset quotidiana operis exsePaulus ait: An ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit, etc. Alia translatio hunc locum ita habet: Christus semel pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos adducat ad Deum, mortificatos corpore, sed vivificatos in spiritu, in quo spiritu et eis qui in carne erant praedicavit, qui quondam non crediderant in diebus illis, cum exspectaret patientia. In diebus Noe, cum fabricaretur arca, intae sunt per aquam, quod et vos nunc similis formae salvos facit baptisma . Formam baptismi assimilatam dicunt arcae et aquis diluvii, et recte omnino quia et ipsa fabricatio arcae de lignis levigatis constructionem significat Ecclesiae, quae fit de collectione animarum fidelium per architectos est, octo animae salvae factae sunt. Per aquam significat
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt : & audire quaȩ audistis & non audier̃: De
qua & psalmista. Hefecer̃ inquid oculimei in eloqui¬
um tuum dicentes: quando consolaberis me: Sc̃ĩ qui¬
escentes in inserno desiderauerunt. qđ descendente
in inferna dño. &iam his quiin carcere erant & ince¬
duli quondam suerunt in diebus noȩ consolatio uel
exortatio p̃dicata fuerit. hȩc ille dixerit. Sed catholi¬
ta sides hab& qđ descendens ad inferna dñs non in cre¬
dulos inde sed fideles solum modo suos educens ad
caelestia secum regna ꝑduxerit. Neq &utis corpore
animabus & inferorum carcere dampnatis salutem
quam ante mortem dilexerant p̃dicauerit. Sed car¬
cere scelerum inclusi in hacuita uł ꝑse ipsum uł ꝑ
suorum exempla siue uerba fidelum quotidiȩ uiam
uitȩ demonstrat. Dequib dicit: Qui in creduli pu¬
eraut aliquando expectãbant dĩpacientiaon Inr
diebus noe cuorpaeri canetun archa: Nam & ipsa
dĩpacientia p̃dicatio eius erat. Cum noȩ centum annis

Expanded text:
 non audierunt. De qua et Psalmista: Defecerunt, inquit, oculi mei in eloquium tuum dicentes: Quando consolaberis me? Sancti quiescentes in inferno desideraverunt, quod descendente in inferna Domino, etiam his qui in carcere erant, et increduli quondam fuerunt in diebus Noe, consolatio vel exhortatio praedicata fuerit, haec ille dixerit. Sed catholica fides habet quod descendens ad inferna Dominus non incredulos inde, sed fideles solummodo suos educens, ad coelestia secum regna perduxerit; neque exutis corpore animabus et inferorum carcere damnatis salutem quam ante mortem dilexerant praedicaverit, sed carcere scelerum inclusi in hac vita vel per seipsum vel per suorum exempla sive verba fidelium quotidie viam vitae demonstrant, de quibus dicit: Qui increduli fuerant, quando exspectabat Dei patientia in diebus Noe, cum fabricaretur arca. NamDei patientia praedicatio ejus erat, cum Noe centum annos
Abbreviated transcription (Latin):
carcere interiorib: adhuc tenebris. hoc ẽ cȩcitate m̃tis
& operib: iustis grauantur donec carne soluti intene¬
bras eeteriores &iam in carcere ꝓluciantur a&ernȩ
dampnationis. De quodñs in euangelio & iud& inquid
trad& teministro & incarcerẽ mittaris quãuis &iam
scĩ in hac uita sein carcere positos cum gaudium suꝑnȩ
patriȩ sitiunt merito ꝓclament. Iuxta illud psalmistȩ
Educ de carcere animam meam: ad consitendũ nomini
tuo. Distat namq multum inter utrumq carcerẽ
siquidem reꝓbi incarceresunt peccatoris &ignoran¬
tiȩ. Iustiuero in carcere lic& tribulationem positi
lucem semꝑ iustitiȩ dilatato in dm̃ mundo corde fru¬
untur qđ designccuerunt apłi paulus & silas cũ me¬
dia nocte ininitio carceris horrore uincti lic& &
flagellati. hymnum dõ laudis l&issima uoce cane¬
bant. Quidam hunc locum Ita interp̃tatus ẽ quod

Expanded text:
carcere interioribus adhuc tenebris hoc est caecitate mentis carcere interioribus adhuc tenebris hoc est caecitate mentis et operibus injustis gravantur, donec carne soluti in tenebras exteriores etiam in carcerem projiciantur aeternae damnationis; de quo Dominus in Evangelio: Et judex inquit tradat te ministro, et in carcerem mittaris . Quamvis etiam sancti in hac vita se in carcere positos, cum gaudium supernae patriae sitiunt, merito proclament, juxta illud Psalmistae: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo . Distat namque multum inter utrumque carcerem, siquidem reprobi in carcere sunt peccatorum et ignorantiae, justi vero in carcere licet tribulationum positi, luce semper justitiae dilatato in Deum corde perfruuntur; quos designaverunt apostoli Paulus et Silas, cum media nocte in intimo carceris horrore, vincti licet et flagellati, hymnum Deo laudis laetissima voce canebant. Quidam hunc locum ita interpretatus est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
do : Quinr̃is temporib: carneueniens iter uitȩ mundo
p̃dicauit ipse &c̃iam ante diluuium eis qui tunc incre
ere scĩs & ꝑ eorum bonam conuersationem prauis il¬
lius a eui hominib: utadmeliora conuerterent p̃¬
qđ omnis caro corriperat uiã suã qđ aut̃ dic̃ in quo
signisicat in eo qđ ꝓmiserat ut nos osferr& dõ quod &¬
tunc sequi acdp̃dicationẽ cdñ quã post iuitã sidelium
pr&en debat credere noluissent & ipsos offerr& dõ
patri gaudebat. si qui autem derahebant: debonis
tam quam demale factorib hi ueniente diluuio con¬
sundebantur. Nam & deutro que potest intellegi qđ
ait. in quo idẽ. In quo&eis qui incarne conclusierant
& his qui infidelitate ꝑsisterent consusio nascer&ur
quidam codices habent in quo & his qui in carcere
erant spũ ueniens p̃dicauit qđ ad eandem prauorum
atq incredulorum intentionem respicit qui quo tene¬
bris obscuratum habent sensum merito &iam in hac
uita incarcere con. lusi ẽẽ dicuntur. in quo uidelic&

Expanded text:
Qui nostris temporibus in carne veniens iter vitae mundo praedicavit, ipse etiam ante diluvium eis qui tunc incredere sanctis, et per eorum bonam conversationem pravis illius aevi hominibus, ut ad meliora converterentur prQuia omnis caro corruperat viam suam . Quod autem dicit, in quo, significat in eo qtunc si qui ad praedicationem Domini, quam post vitam fidelium praetendebat, credere noluissent, et ipsos offerre Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis tanquam de malefactoribus, hi veniente diluvio confundebantur; nam et de utroque potest intelligi quod ait, in quo, id est, in quo et eis qui in carne conclusi erantet his qui in infidelitate persisterent confusio nasceretur. Quidam codices habent, In quo et his qui in carcere erant spiritu veniens praedicavit, quod ad eamdem pravorum et incredulorum intentionem respicit, qui quomodo tenebris obscuratum habent sensum, merito etiam in hac vita in carcere conclusi esse dicuntur, in quo videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
tos autemspũ. Sc̃s a thanasius alexandriae pontifix ñ
adhominis sp̃m quimortificata carne melius uiui¬
ficatur. Dicente ꝓph& adedño ut uiuific& spm humi¬
lium &uiuific& cor contritorum sed ad gratiã poci¬
us refert sp̃s scĩ quimor tificantibus carnẽ suã uitã
r&ribuit sempi ternam Vtiturenim & hoc testimonio
contra arrianos qui aequalitati scãẽ trinitatis contra¬
dicunt adstruensq indiuidua diuinȩ operationis
hunitate. Viuisic& pater: uiuific& filius: uiuific& spr̃
sc̃s: Proindelic& & filius quia scriptum ẽ sic̃ enim
quodicitur defilio ut nos offerr& dõ mortificatus quidem
carne uiuificatos aũt spũ. Ideoq quorum una apera¬
tio ẽ. Horum ẽẽ dispar substantia uł essentia ñ possit¬

Expanded text:
tos autem Spiritu: sanctus Athanasius Alexandriae pontifex, non tos autem Spiritu: sanctus Athanasius Alexandriae pontifex, non ad hominis spiritum, qui mortificata carne melius vivificatur, dicente propheta de Domino: Ut vivificet spiritum humilium, et vivificet cor contritorum , sed ad gratiam potius refert Spiritus sancti, qui mortificantibus carnem suam vitam tribuit aeternam. Utitur enim et hoc testimonio contra Arianos, qui aequalitati sanctae Trinitatis contradicunt, astruens quia individua divinae operationis unitate qua vivificsanctus. Proinde licet et filius, quia scriptum est: Sicut enim quo dicitur de Filio, ut nos offerret Deo, mortificatos quidem carne, vivificatos autem spiritu. Ideoque quorum una operatio est, horum e
Abbreviated transcription (Latin):
patitur xp̃m immitatur qui inflagellis corripitur
latronem qui incruce xp̃m cognouit. &post crucem
para disum cum xp̃o intrauit. Quinec inter flagella
desistit aculpis: sinistrum immitatur latronem qui ꝓp¬
terpeccata ascendit incrucem & post crucem ruit in
tartarum. Ideo aut̃ xp̃m semel mortuum ẽe comine¬
morat ut nõbis quoq: in memoriam reuoc& quȩ tẽpora¬
neis nr̃ir passionib merces redd&ur g̃na
utnos oppennet dõ. mortipicatus quidem carue iui¬
upicatus auteo sp̃ti: De hac mortificatione car¬
nis &uiui ficatione sp̃s quem habent. hiiqui prod ño
ꝑpatientiam laborant. Dicit & apłs paulus. & si&terior
homonr̃ corripitur : sed tamen his quuntus ẽ renoua¬
tur dedie indiem. Offert ergo nos dõpatri xp̃s cũ post
mortificationem carnis ꝓ illo immo lare gaudemus id ẽ
uitam nr̃am laudabilem in cons pestu patris ostendit:
Vel certe offert nordõ cum absolutas carne mna&̃ num
nos regnam introducit. sane hoc qđ dicitur uiuifica¬

Expanded text:
patitur, Christum imitatur; qui in flagellis corrigitur, latronem, qui in cruce Christum cognovit, et post crucem paradisum cum Christo intravit. Qui nec inter flagella desistit a culpis, sinistrum imitatur latronem, qui propter peccata ascendit in crucem, et post crucem ruit in tartarum. Ideo autem Christum semel mortuum esse commemorat, ut nobis quoque in memoriam revocet, quia temporaneis nostris passionibus merces reddetur aeterna. Ut nos offerret Deo mortificatos quidem carne, etc. De hac mortificatione carnis et vivificatione spiritus, quam habent hi qui pro Domino per patientiam laborant, dicit et apostolus Paulus: Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed tamen is qui intus est renovatur de die in diem . Offert ergo nos Deo Patri Christus, cum per mortificationem carnis pro illo immolari gaudemus, id est, vitam nostram laudabilem in conspectu Patris ostendit. Vel certe offert nos Deo, cum absolutos carne in aeternum nos regnum introducit. Sane hoc quod dicitur: Vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
circum eisione accepta iudai comore iuxtadĩ
legemiuitam ducere uoluerunt : De quorũ nume¬
ro fuere quidam eorum qui indie seo poste costes
cum ꝓph&ccdõ dicere possumus qm̃ in
ius apudte in terra & peregrini sic̃ om̃i
& quasi nob̵ missas legere debemus:
tant adueasus anionaon. Dum concupis cencisblan¬
dientib caro eneruiter subiugatur . iam uitiorum
eercitur firmiter aduersus animam armatur quos
conpetenter aduenas uocat & peregrinos ut deom
nib: terrenis rebus animum supponant quose patri¬
am in celis habere meminerint namq: hoc dista are
regrini nunc & & ules patriam &pectant infuturo
tantoq minus in p̃sentis gaudiis delectantur ca¬
ducis: quanto futura sine fine gaudia se sperant
accipere & in a&ernum regnare cumxp̃o. at uero
rȩꝓbi hichabent patriam cuius solum uitae deside¬
riis norunt inhiare. ideoq post hanc uitam in
eilium religantur ꝑp&uum. ubi cunctis caren¬

Expanded text:
circumcisione accepta Judaico more juxta Dei circumcisione accepta Judaico more juxta Dei legem vitam ducere noluerunt. De quorum numero fuere quidam eorum qui in die sancto Pentecostes cum Propheta Deo dicere possumus. Quoniam sumus apud te in terra et pe, et ut nobis missas legere debemus.  dum concupiscentiis blandientibus caro enerviter subjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenter advenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animam supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint. Namque hoc distare regrini nunc et exsules patriam exspectant in futuro, tantoque minus in praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere, et in aeternum regnare cum Christo. At vero reprobi hic habent patriam, cujus solum vitae desideriis norunt inhiare, ideoque post hanc vitam in exsilium relegabuntur perpetuum, ubi cunctis caren
Abbreviated transcription (Latin):
iudeam sed &iam gentilitatem redimere uenerat
adiungit: etalias oues habeo que nor gunit
exhoc ouila. et illas opontetore adducene & uo¬
cemoreao audient. & faat unuor orule
etuntus pactor: Redemptionem nr̃am qui&
gentili populo uenimus dñs aspexerat cumse ad¬
ducere & alias oues dicebat: hoc qotidiȩ sieri frr̃¬
Nñi aspicitis hoc reconciliatis gentibus factum
hodiȩ uid&is : quasi &duobus gregibus unum
ouile efficit quia iudaicum & gentilem populũ
insuaside coniungit. Paulo ad testante qui ait
Ipse est pax nr̃a qui facit utraq unum Dumenim
ad a&̃nam uitam &xutraq natione simplices
el fgit ad o uile ꝓprium oues deducit: Concordia:
siccrum duarum & in quibur & in pastore sit con¬
ueniens concordia lectionum: dõm .il. post¬
aaii. Os secno uos. tamquaoaduenas etpe¬
recninos : Aduene latine grecidicuntur
s̃piociutĩ quo nomine appellabant
nuoȩi eer quide gentibus nati indm̃ credere eius

Expanded text:
Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet et unus pastor. Redemptionem nostram, qui ex gentili populo venimus, Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis, hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis, quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum. Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices elegit, ad ovile proprium oves deducit. CONCORDIA. Istarum duarum et in ovibus et in pastore fit conveniens concordia lectionum. DOMINICA Set peregrinos, etc. Advenae Latine dicuntur proselyti quo nomine appellabant Judaei eos qui de gentibus nati in Deum, credere et
Abbreviated transcription (Latin):
quidđ oues &efugit: quia dunsibi ab eo periculũ mecut
resistere eius iniustitiȩ non p̃sumit: Fugit autem
non mutando locum sed subtrahendo solatium: fu¬
git quia iniustitiam uidit & tacuit. fugit quise sub
filentio abscondit. Sed est alius lupus quisine ces¬
satune quotidȩ non corpora sed mentes dilaniat.
malignus uidelic& spr qui caulas fidelium insidians
circuit & mortes animarum querit: ego sumpasiun
ponius: Quia superius redemptor nr̃ culpas fic¬
ti pastoris innatuit. Iterum formam cui debeamus
in prini ostendit dicens Egosum pastorbonus. atq
subiungit & cognoseo ouesmeas. hoc est diligo & cog¬
noscunt memee idẽ obsecuntur diligentes: Sicut
uouit me pater. etego aquos copatrem. & au macn
meao porio pro oiubus meis. Ac siaꝑtedicat in
hoc constat quia & ego cagnosco patrem & cognos¬
cor a patre ÷ quia animam meampono pouibus
meis: Id est ea caritate quapro ouib: morior: quan¬
tum patrem diligam ostendo. quia uero non solũ

Expanded text:
quit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit; fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium, fugit qui injustitiam vidit et tacuit; fugit qui se sub silentio abscondit. Sed est alius lupus qui sine cessatione quotidie non corpora sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians circuit et mortes animarum quaerit. Ego sum pastor bonus: quia superius Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi ostendit dicens: Ego sum pastor bonus; atque subjungit: Et cognosco meas, hoc est diligo. Et cognoscunt me meae, id est obsequuntur diligentes. Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum