comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. et in plaga et inpena. Ipse
autem iulneratus ẽ. ꝓpt̃ pecea¬
ta nr̃a: et infirmatus ẽ. ppt̃ ui¬
quitates nr̃as. eruditio pacis
nr̃e in eum liuore eiꝰ sanati su¬
mus omnes qui ut oues erta¬
uimꝰ. et clñs tradidit utum
ꝓ peccatis nr̃is. Et ip̃e qm ma

Expanded text:
esse et in plaga et in poena. ipse esse et in plaga et in poena. ipse autem uulneratus est propter peccata nostra et infirmatus est propter iniquitates nostras. eruditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse q
Abbreviated transcription (Latin):
ait. et qui eruitte: ipse dõ ĩi
unuierse t̾re uocabitur: ecce
inquit intellectu erit puer
m̃s: et eraltabitut et honorifi¬
cabitur uehem̃ter. Quomͦ mut¬
ti mirabuntur suꝑte. Sictam̃
et inhonesta iudebitur. abho¬
minibꝰ spẽs tua: et honortuus
ab homibꝰ. Ita enim inirabun¬
tur g̾s̃ multe suꝑ eum et con¬
tinebunt reges osficum qmͣ
quibꝰ non ẽ nuntiatum de u¬
io uidebunt: et quinon audi¬
erunt intelligent Iomine. quis
creclidit auditui nr̃o. et ura¬
chtum am̃i cui reuelatum es
huintiauimꝰ coram ilo ut pu¬
er. ut radu in t̾ra sicienti. Non
est spc̃s. iui neq honor et iii¬
climus uum. et non habuit
spetiem neq decorem s uultꝰ
eius abiectus et cleformis posi
gella et qui sciat ferre. infir¬
mitates. Propt̃̾ quod et auertit
se facies enus tiniriata ẽ. nec¬
nec magni estimata ẽ. Nic in¬
firmitates nr̃as portat: et ꝓ
nob̾ indoloribus ẽ et nos eus¬
tanauimꝰ cum in dolorioius

Expanded text:
ait: et qui eruit te ipse deus Israhel ait: et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur: "Ecce, inquit, in intellectu erit puer meus et exaltabitur et honorificabitur uehementer. "quomodo multi mirabuntur super te, sic tamen et inhonesta uidebitur ab hominibus species tua et honor tuus ab hominibus. "ita enim mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum, quoniam quibus non est nuntiatum de illo uidebunt et qui non audierunt intellegent. \'Domine, quis credidit auditui nostro? et bracchium domini cui reuelatum est? \'nuntiauimus coram illo ut puer, ut radix in terra sitienti; non est species illi neque honor. et uidimus illum, et non habuit speciem neque decorem; \'sed uultus eius abiectus et deformis posito in plaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec magni aestimata est. Hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos existimauimus illum in doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ ipsam deus isrł deus um¬
uerse t̾re uocaretur paulo su¬
perius aput eumdem ꝓpħam
legant qui uolunt.immo et a
me comemoretur. Neq enim ita
longum ẽ. ut oporteat p̃t̃mitti.
Diciuitur eñi multa de p̃sentia
et humilitate et passionei p̃t.
et corꝑe oiꝰ ci caput est. id ẽ. dde¬
eałia tiꝰ̃ camuppellatur tanq ste¬
raia ane mi pariebat. Per mui¬
toaĩ aunos excłia. quȩ fututa
is boc ẽ. in scĩs suis: non appatu¬
it. non dum. xp̃o anmunciato
res filios deserte futuros. ꝙͣ. ciꝰ
quȩ ht uirum eumiiri nomi¬
ne significata est lex uren ui
quemquam accepit primus
legem eo tp̃r quo ꝓpħa loqueba¬
tuir. neq rer xp̃ianorum ap¬
paruit adhuc gentib ex qũibꝰ
tamͣ gentibꝰ fertilior ionge et
numerosior sco̾rum muititu¬
do ꝓuenit. Ita gͦ dicit isaias in¬
cipiens ab humulitate. xp̃i et
se pꝰea ꝯuertens aa adioquen¬
dam eccłiam usq adeum uer¬
sum quem cõmemorauimꝰ ubi

Expanded text:
et per ipsam deus Israhel unet per ipsam deus Israhel uniuersae terrae uocaretur, paulo superius aput eundem prophetam legant qui uolunt, immo et a me commemoretur. neque enim ita longum est, ut oporteat praetermitti. dicuntur enim multa de praesentia et humilitate et passione Christi et corpore eius. cui caput est, id est ecclesia eius, cum appellatur tamquam sterilis, quae non pariebat. per multos enim annos ecclesia. quae futura is, hoc est in sanctis suis, non apparuit nondum Christo adnuntiato res filios desertae futuros quam eius, quae habet uirum, cum uiri nomine significata est lex uel rex, quem. accepit primus legem eo tempore, quo propheta loquebatur, neque rex Christianorum apparuerat adhuc, ei quibus tamen gentibus longe fertilior et numerosior sanctorum multitudo prouenit. ita ergo dicit Esaias incipiens ab humilitate Christi et se postea conuertens ad adloquendam ecclesiam usque ad eum uersum, quem commemorauimus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
iugitum uerbum carni huma¬
ne ꝓcessit de utero uirginali. a
erultauit ut gigas: et eueurrit
uiam. Iam a summo celi facta ẽ
egressio eius: et recursus eius:
usq ad summum celi. et ideo rec¬
tissime sequitur uerfus: quem
paulo ante cõmemoraui. et non
ẽ qui se auscondat acalore etus.
Et adhuc isti fragues contradiei¬
uncuias grartientes eligunt
isto igne sic̃ stipuia in cinerem
uerti: ꝙͣ sic̃ aurum asorde pur¬
gari: cum et deorum faisorum
iam fauatia monim̃ta frustata
sint. et iuiꝰ incerti dei ueracia ꝓ¬
missa certa iam facta sint. Desi¬
nant gͦ dicete mali laudatores
seri: et sumilacrha confringi.
Deus enuim isrł de quo p̃dictum
ẽ quod ds̃ uniuerse t̃re uocabi¬
tur et dleus umuerse terre iam
uocatur: hoc ꝑ prophas futurũ
impleuit Certe entm si iam ds̃
isrlꝰ. ds̃ unu̾se t̃re uocatur. nec¬
cesse ẽ. ut fiat quod iussit. quã¬
do qui uissit innotuit Quiauͦ
eecłia eius ꝑ orbem disfundetur

Expanded text:
iugatum uerbum carni humaiugatum uerbum carni humanae processit de utero uirginali, iam exultauit ut gigans et cucurrit uiam, iam a summo caeli facta est egressio eius et recursus eius usque ad summum caeli. et ideo rectissime sequitur uersus, quem paulo ante commemoraui: et non est qui se abscondat a calore eius. et adhuc isti fragiles contradictiunculas garrientes eligunt isto igne sicut stipula in cinerem uerti quam sicut aurum a sorde purgari, cum et deorum falsorum iam fallacia monumenta frustrata sint et illius incerti dei ueracia promissa certa iam facta sint! Desinant ergo dicere mali laudatores seri et simulacra confringi. deus enim Israhel, de quo praedictum est quod deus uniuersae terrae uocabitur, et deus uniuersae terrae iam uocatur, hoc per prophetas futurum impleuit. certe enim si iam deus Israhel deus uniuersae terrae uocatur, necesse est, ut fiat, quod iussit, quando qui iussit innotuit. quia uecclesia eius per orbem diffunderetur
Abbreviated transcription (Latin):
tam magna docum̃ta sentiebat
Ait enm. Et dedita sacris in cer¬
ti iudea dei. Et nondum deus
iste sẽs et uerus deus isrł. non¬
dum ꝑ. ap̃i nom̃ tanta in om̃t¬
bus gentib fecerat quanta usq
in hodiernum diem. pꝰ lucam
temꝑa consecuta sunt. Hicucu
quis tam durus non flectatut:
quis tam torpidus non ignescat
cum upletur quoo serqptum.
est quia non ẽ. qui se abscondat
a calore eius quando iam clari¬
ssima uice manifestantur que
in eodem psalmo unde uerficu¬
lum ittum cõmemoraui tanto
quod in eis cdeus p̃sid̾et ut euan¬
gelium annuntiarent. Iam gͦ
celi enarrauerunt głam dei. et
oꝑa matitum eius anuntiaũ
firmam̃tum. Wies diei eructa¬
uit uerbum: et nox uocti annũ
t̃̾ram extuit eoꝵ sonꝰ: et infines
orbis t̾re uerba eorum. Iam in
sole. hoc ẽ. in manifestatione po¬
suit tab̾naculum suum: qd̾ ẽ.
eccłia ip̃iꝰ. quia ut hoc facetet
ipe sic̃ ibi sequitur tanq spons
ꝓcessit de thalamo suo. idẽ. can¬

Expanded text:
tam magna documenta sentiebat. tam magna documenta sentiebat. ait enim: et dedita sacris incerti Iudaea dei. et nondum deus iste sanctus et uerus deus Israhel, nondum per Christi nomen tanta in omnibus gentibus fecerat, quanta usque in hodiernum diem post Lucani tempora consecuta sunt. nunc uero quis tam durus non flectatur? quis tam torpidus non ignescat, cum impletur quod scriptum est, quia non est qui se abscondat a calore eius? quando iam clarissima luce manifestantur quae in eodem psalmo, unde uersiculum istum commemoraui, tantoquod in eis deus praesideret, ut euangelium nuntiarent. iam ergo caeli enarrauerunt gloriam dei, et opera manuum eius adnuntiauit firmamentum. dies diei eructuauit uerterram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. iam in sole, hoc est in manifestatione, posuit tabernaculum suum, quod est ecclesia ipsius, quia, ut hoc faceret, ipse, sicut ibi sequitur, tamquam sponsus processit de thalamo suo, id est: con
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus est: Quam deniq su¬
uanus qui solorum agroritm
atq siluarum : Quam sol qui
solius cliei uel etiam uniuer¬
si celestis caloris: Quam licua
que soluis noctis uel etiam
humoris potestate p̾fugere
Quamꝰ uno que solum aerem
tenere. ꝓhibetur: Certe enum
isti partͥum ꝓpositi quictumnq
sunt: neccesse est ut subulo sũ.
qui omnium elem̃torum et
unuerse nuuꝰ molis p̃positu¬
maioris illorum non solum
eos colere uolunt: s ꝓpt̃ istos
illum nolunts Adhuc non in¬
uentunt quio de deo isto ifri
constant̃ liquido ꝙ pnuntie
necumquam inuenient do¬
nec eum inueniant cdeum so¬
lum uerum a quo creata sũt
omnia. Proinde quidam iuca¬
nus magnus eorum incarii¬
ne cdeciamator credo et ipse di¬
u querens siue ꝑ suas cogita¬
tiones siue ꝑ suorum libros
quis nam eẽt tudeorum deus.
et quia non pie querebat nõ
inuenient. matuit tam̃ incer¬
tum deum quem non inuenie¬
bat .ꝙͣ. nullum deum dicere. cuiꝰ

Expanded text:
praepositus est, quam denique Silpraepositus est, quam denique Siluanus, qui solorum agrorum adque siluarum, quam Sol, qui solius diei uel etiam uniuersi caelestis caloris, quam Luna, quae solius noctis uel etiam humoris potestate praefulget, quam Iuno, quae solum aerem tenere perhibetur ? certe enim isti partium praepositi, quicumque sunt, necesse est, ut sub illo sint qui omnium elementorum et uniuersae huius molis praepositumaioris illorum non solum eos colere uolunt, sed propter istos illum nolunt? adhuc non inueniunt, quid de isto deo Israhel constanter liquidoque pronuntient, nec umquam inuenient, donec eum inueniant deum solum uerum, a quo creata sunt omnia. Proinde quidam Lucanus magnus eorum in carmine declamator, credo et ipse diu quaerens siue per suas cogitationes siue per suorum libros, quisnam esset Iudaeorum deus, et, quia non pie quaerebat, non inueniens, maluit tamen incertum deum, quem non inueniebat, quam nullum deum dicere, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
enim die ꝓitiet homo abhomla¬
tiones aureas et argenteas que
fecerunt ut adorarent sipuaca¬
nea et noxia ut intrent infora¬
inine solide petre: et uicissuras
petrarum a facie timoris dĩi et
amaiestate uirtutis eius: cum
erurrȩrerit cõmimuere t̾ram.
Quid dicunt de deo isto sabaoch
qd̃ int̃pretatur ds̃ uirtutum
lum non colunt qui õs deos co¬
lendos eẽ contendunt: Cur ei ñ
oredt̃: qui alios deos falsos
ostendit et euertit: Audiui qũe¬
dam eorum dicere. se. legisse apo
nescio quem phylosophum. qd
ex his que uidei in suiꝰ sacram̃¬
tisagerent intellȩxisset. quem
dm̃ colerent. P̃repositum inqͥt
istoꝵ elem̃toꝵ: quib iste uisi¬
bilis et corporeus munc̾ extruc
colendum p̾ceptum eẽ. ppło ifri:
qui fecit celum et t̾ram et a quo est
omnis uera sapientia. Sed qͥs
opus ẽ: hinc duitius disputa¬
rer cum ad io qdꝰ ago susficia
qo illi qualibet p̃sũptione
pinantur de illo deo quem de

Expanded text:
enim die proiciet homo abominaenim die proiciet homo abominationes aureas et argenteas, quae fecerunt ut adorarent superuacuanea et noxia, ut intrent in foramina solidae petrae et in scissuras petrarum, a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit comminuere terram. Quid dicunt de isto deo sabaoth, quod interpretatur \'deus uirtutumlum non colunt, qui omnes deos colendos esse contendunt? cur ei non credunt, qui alios deos falsos et ostendit et euertit? audiui quendam eorum dicere se legisse aput nescio quem philosophum, quod ex his quae Iudaei in suis sacramentis agerent intellexisset, quem deum colerent: praepositum, inquit, istorum elementorum, quibus iste uisibilis et corporeus mundus extructcolendum praeceptum esse populo Israhel, qui fecit caelum et terram et a quo est omnis uera sapientia. sed quid opus est hinc diutius disputare, cum ad id quod ago sufficiat quod illi qualibet praesumtione opinantur de illo deo, quem de
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum inanium ipsorum: et
adorauerunt ea quȩ fecerunt
digiti eorum et uiclinauit se
homo: et humiliauit seuir.
et remittam uus. et nune intra¬
te in petras et abscondite uos in
terra a facie tuoris dñi et a ma¬
iestate uirtutis eius. cum sur¬
rererit confrangere t᷑ramn. Ocu¬
li entm domimꝰ. excelsi: homo
aũt humilis. Et humiliabitur
aluitudo hominum: et eralta
sum et suꝑbum. et supra omnẽ al¬
tum et humiliatum. quia hu¬
miliabuntur: et fupͣ omnem
cedrum libani excelsorum et
elatorum. et suꝑ omnem arbo¬
rem libam basan. et suꝑ omem
montem. et fuꝑ omnem eollem
altum. et suꝑ omnem nauem¬
maris maris. et suꝑ omne specta¬
culumn nautian decoris. Et hu¬
millabitur: et eadet contumelia
hominum et eraltabitur dñs sol
indie iia. et manib fabricata or̃a
abscondent inspeluncis et in eu¬
suris petrarum et in cauernis
t̾re: a facie timoris domimi. e
a maiestate iurtutis eius cum
currȩrerit confringere t̾ram. Iua

Expanded text:
operum manuum ipsorum, et operum manuum ipsorum, et adorauerunt ea quae fecerunt digiti eorum. \'et inclinauit se homo et humilauit se uir, et non remittam illis. "et nunc intrate in petras et abscondite uos in terra a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum surrexerit confringere terram. "oculi enim domini excelsi, homo autem humilis. et humilabitur altitudo hominum, et exaltabsum et sutum et humiliatum, qui humiliabuntur; et supra omnem cedrum Libani excelsorum et elatorum, et supra omnem arborem Libani Basan, et super omnem montem, et super omnem collem altum, et super omnem navem maris, et super omne spectaculum navium decoris. Et humiliabitur, et cadet contumelia hominum et exaltabitur Dominus solus in illa die. Et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis, et in scissuris petrarum, et in cavernis terrae a facie timoris Domini, et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit confringere terram. illa
Abbreviated transcription (Latin):
surus eẽt impiam plebem fuã.
non quidem totam: quia mul¬
ti ex ifrahelicis crediderunt in
et humiliaturus omnem suꝑ¬
bum atq iniuriofum ut ip̃e
solus eraltaretur: ide̾: solus ai¬
tus et potens hominibus mani¬
festaretur. donec destruerentur
acredentibus idola. et a non ere¬
dentibꝰ absconderentur: cum
euis timore t̾ra confringitur
idẽ.trem homines tunore fran¬
guntur timendo legem. uel ip̃iꝰ
uel eorum qui credentes ueu̾
gentibꝰq regnandis talia sacri¬
lega ꝓhiberent:. hec enim que ut
facilius intelligerentur breuiter
pͣtucutus sum: ꝓpħa sicdicit.
et nunc tu domiis iacob: ueni¬
te et ambulemꝰ in lucem dñi.
Remisit enim plebem siam domꝰ
regio eorum augurus sicut ali¬
egenarum. et fiui multi alieni¬
gene nati siut ilus. Repleta eñi
est regio eorum argento et auro
nec erat numerus thesaurorũ
illorum et repleta est t̾ra equis
nec erat munerus curritum illoꝵ
Et repleta ẽ tra abhominationibꝰ

Expanded text:
surus esset impiam plebem suam — surus esset impiam plebem suam — non quidem totam, quia multi ex Israhelitis crediderunt in et humilaturus omnem superbum adque iniuriosum, ut ipse solus exaltaretur, id est solus altus et potens hominibus manifestaretur, donec proicerentur a credentibus idola et a non credentibus absconderentur, cum eius timore terra confringitur, id est terreni homines timore franguntur, timendo legem uel ipsius uel eorum qui credentes in eum gentibusque regnantes talia sacrilegia prohiberent. Haec enim, quae ut facilius intellegerentur breuiter praelocutus sum, propheta sic dicit: Et nunc tu, -domus Iacob, uenite, ambulemus in lucem domini. \'remi sit enim plebem suam, domuregio eorum auguriis sicut alienigenarum, et filii multi alienigenae nati sunt illis. \'repleta est enim regio eorum argento et auro, nec erat numerus thensaurorum illorum. et repleta est terra equis, nec erat numerus currum illorum. et repleta est terra abominationibus
Abbreviated transcription (Latin):
non credunt idola eẽ delenda:
Si saturnum putant: cur eum
non colunt: aut cur non sic co
iunt quemadmodum se coli
simulachra euertenda ẽẽ: et a¬
lios leos colendos non ee Si
nec iouis nec saturmis est quia
si unus eorum eẽt contra sacra io¬
ius et saturni tanta non diceret:
abistis non colit᷑ et eu̾sis alus dus.
tam euident̃ effecit. ut sol colat᷑
humiliata omn suꝑba. altitudine
que adu̾sus. xp̃m se erexerat. pro
idolis ꝑsequens int̾ficiensq xp̃i¬
amos: Nunc certe querunt ubi
se abscondant cum sacrificare uo¬
tunt uel ubi deos suos recrudãt
ne a xp̃ianis inueniantur. atq
frangantur. ynde hoc nisi atimo¬
re legum atq regum. ꝑquos ds
isrł suam erȩxit potestatem. iam
subditos. xpͣi nomini sicut lon¬
ge aute p̾misit dicens per ꝓphã.
et adorabunt eum omnes reges
terre: om̃s gͣs seruient. illi : ħem¬
pe iam impletur quod ꝑ ꝓpħam
identidem canitur quoo remis¬

Expanded text:
non credunt idola esse delenda? non credunt idola esse delenda? si Saturnum putant, cur eum non colunt? aut cur non sic colunt, quemadmodum se coli simulacra euertenda esse et alios deos colendos non esse? si nec Iouis nec Saturnus est — quia, si unus eorum esset, contra sacra Iouis et Saturni eorum tanta non diceret —ab istis non colitur et euersis dis aliis tam euidenter efficit, ut solus colatur, humilata omni superba altitudine, quae se aduersus Christum erexerat pro idolis persequens interficiensque Christianos? nunc certe quaerunt, ubi se abscondant, cum sacrificare uolunt, uel ubi deos ipsos suos recludant, ne a Christianis inueniantur adque frangantur. unde hoc nisi a timore legum adque regum, per quos deus Israhel suam exserit potestatem iam subditos Christi nomini, sicut longe ante promisit dicens per prophetam: et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi? Nempe iam impletur quod per prophetam identidem canitur, quod remis
Abbreviated transcription (Latin):
inde erorta tua iurgo de qua
cinit dicens. ecce uirgo conci
piet et pariet filium et uoca¬
bunt eius nomen eimmnanuel.
Interpretatur aũt emmamuel.
nobiscum deus. Ueus gͦ isri
qui ꝓhibuit auos deos coli qͥ¬
ꝓhibuit idola fabricati. qui
ras uere mendatia coluerant
patres nr̃i simulachra. in qua
ominum suꝑsticionum euer¬
sionem iussit ꝓmisit. eribuit
frustra ergo miseri quia blaspbe¬
hoc ẽ demoniss nom̃. xp̃i metu¬
entibus ꝓhibiti funt: uolũt
ab eo doctrinam istam facere a¬
lienam. quia. xp̃iam contra
idola disputant. easqꝙ om̃s fal¬
sas religiones ubi potuerint en¬
dicant. De cdeo isrł respondeant
quem docere ista et rubere nõ
lant deos suos: qui. xp̃m blas¬
phemare ꝓhibuerunt. Bedeo
istael si audeant aliqua contu¬
meliosa respondeant. S quos
confulant: aut ubi consulant:
libros suorum legant. Si dm̃
isrł iouem putant sicut uarro
scripsit: interun ut scõm eoꝵ
opimonẽ loquar. cur gͦ ioui

Expanded text:
inde exorta sit illa uirgo, de qua inde exorta sit illa uirgo, de qua cinit dicens: ecce upiet et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel. Interpretatur autem Emmanuel, Nobiscum Deus . Deus ergo Israel qui prohibuit alios deos coli, qohibuit idola fabricari, qui ras: uere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, in quibus omnium superstitionum euersionem iussit, promisit, exhibuit. frustra ergo miseri, quia blasphehoc est demonibus, nomen Christi metuentibus prohibiti sunt, uolunt ab eo doctrinam istam facere alienam, qua Christiani contra idola disputant easque omnes falsas religiones, ubi potuerint, eradicant. De deo Israhel respondeant, quem docere ista et iubere non lant deos suos, qui Christum blasphemari prohibuerunt, de deo Israhel, si audiant aliqua contumeliosa, respondeant. sed quos consulant? aut ubi iam consulant? libros suorum legant. si deum Israhel Iouem putant, sicut Varro scripsit, interim ut secundum eorum opinionem loquar, cur ergo Ioui
Abbreviated transcription (Latin):
tis fieret ueritatis nr̃e. Quomͦ
gͦ discipuli. ap̃i docuerunt:
qd a xp̃o non didicerunt. sic̃
stult desipiendo iactitant.
ut deorum gentium et simu¬
hachrorum suꝑsticio deleretur.
humquiꝰ et ilas prophetias
fixisse discipiuli. xp̃is eius
entm hec euertit: nisi deus ifrł
Ipsi enim populo dictum est
per diuinas uoces factas ad.
moxsem Audi istł: dominus
deus duiis deus unus ẽ. honta¬
sies tibi idolum neq cuiusqũa
similitudinem neq incelo sur¬
sum neq in t̾ra deorsum. Ut au¬
tem etiam auertat. ubi potesta¬
tem acceꝑit: sicei p̾ci pitur. nõ
adorabis deos alienos: seo neq
seriues eis. Non facies secłin oꝑa
ipsorum seo deponendo depo¬
nes et confringendo confrin¬
ges simulacia eorum. Quisaũt
erit abrabȩ. cui primo et dem¬
dde isaac filio eius ec deinde ip̃i
isrł nepoti eius dictum ẽ. qo
iam cõmemoraui in seminetu¬
o benedicentur om̃s gs̃. qd̾ fi¬
eri iam uidemus in ip̃o cum

Expanded text:
tis fieret veritatis nostrae. Quomodo tis fieret veritatis nostrae. Quomodo ergo discipuli Christi docuerunt quod a Christo non didicerunt, sicut stulti desipiendo jactitant, ut deorum gentilium et simulacrorum superstitio deleretur? Numquid et illas prophetias finxisse discipuli Christi? 41. Quis enim haec evertit, nisi Deus Israel? Ipsi enim populo dictum est per divinas voces factas ad Moysen: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Non facies tibi idolum, neque cujusquam similitudinem, neque in coelo sursum, neque in terra deorsum . Ut autem etiam evertat ista, ubi potestatem acceperit, sic ei praecipitur: non adorabis deos illorum, sed neque seruies eis: non facies secundum opera ipsorum, sed deponendo depones et confringendo confringes simulacra eorum. quis auteerit Ab ahae, cui primo et deinde Isaac filio eius et deinde ipsi Israhel nepoti eius dictum est quod iam commemoraui: in semine tuo benedicentur omnes gentes? quod fieri iam uidemus in Christo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt: donec ueniret semen in
cui ꝓmissum ẽ. in quo undiceren¬
tur omnes gͣs et patrum suoru̾
simulacra sponte. confr̾ĩgerent.
Neq enim temporibus. rp̃ianis
s tanto ante p̾dictum ẽ. quod ꝑ
xp̃ianos impletur. Isti iudei qui
remanserunt inimici nominis.iͥ
de quorum etiam futura ꝑfidi.i
in illis ꝓpħicis littis tacitum nõ
ẽ. ipsi habent. et legunt ꝓph̾am
dicentem. Uñe deus meus et re¬
fugrum meum indie malorum
ad te g̾s uemient ab extremo t̾re:
et dicent. uere mendatia colue¬
runt patres nr̃i simulacra: et
non  in illis uerutas utilitas. Ec¬
ce nẽ fit. Ecce nnc g̾s ab extremo
t̾re ueniunt ad.xp̃m ista dicen¬
tes et simulachra frangẽtes et
hoc entm magnum ẽ qd deus
p̾stitit eccłie. suę ubiq diffuse:
ut gens iuidea merito debellata
et disꝑsa ꝑ t̾ras. ne a nob̾ hec cõ¬
posita putatentur codices pro¬
phiatum nr̃arum ubi ꝙ por¬
taret et unimca fidei nr̃e. tes¬

Expanded text:
si sunt, donec ueniret semen, si sunt, donec ueniret semen, cui promissum est, in quo benedicerentur omnes gentes et patrum suorum simulacra sponte confringerent. Neque enim temporibus christianis, sed tanto ante praedictum est quod per Christianos impletur. ipsi Iudaei qui remande quorum etiam futura perfidia in illis propheticis Litteris tacitum non est, ipsi habent et legunt prophetam dicentem: Domine Deus meus, et refugium meum in die malorum, ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra et non est in illis utilitas . Ecce nunc fit, ecce nunc gentes ab extremo terrae veniunt ad Christum ista dicentes, et simulacra frangentes. Et hoc enim magnum est, quod Deus preastitit Ecclesiae suae ubique diffusae, ut gens Judaea merito debellata et dispersa per terras, ne a nobis haec composita putarentur, codices prophetiarum nostrarum ubique portaret; et inimica fidei nostrae, tes
Abbreviated transcription (Latin):
cuius semine populus ifrł: un¬
de iurgo maria que peperit.
.xp̃m. in quo benedici omnes gͣs
audeant iam negare. sipossunt
hec ꝓmissio facta ẽ. etiam ad isaac
furum abrahe. Hec et ad iacob:
nepotem abrahe: qui etiam isrł
appellatus est. Ex quo unuersus¬
ille populus. et ꝓpagatus et nomi¬
natus eͣ: ut huius populi deus
appellaretur deus ifrl. Non quos
ipse nonsit ds̃ omnium genti¬
um siue nescientium. siue. iam
scientium: s quia in isto populo
uoluit manifestrus apparere
iurtutem ꝓmissorum suoruu
iue enm poputus. pruno in e¬
eypto multiplicatus. et de illa
seruitute. ꝑ moxsẽ in multis
signis portentis q lib̾atus: de¬
bellatis plicrunis gentibus t̃¬
rim etiam ꝓmissionis accepit.
in qua regnauit ꝑ reges suos. de tri¬
bu iuda erortos. Qui iudas unus
fuit .er duodecim filius isrł ne¬
potis abrahe: atq uide udei cog¬
nominati. Multa ipso deo adiu¬
uante fecerunt. inulta pro pec¬
catis suis ipso flagellante. ꝑ pes¬

Expanded text:
cuius semine populus Israhel, unde uirgo Maria, quae peperit Christum, in quo benedici omnes gentes audeant iam negare, si possunt. haec promissio facta est etiam ad Isaac filium Abrahae, haec et ad Iacob nepotem Abrahae, qui etiam Israhel appellatus est, ex quo uniuersus populus et propagatus et nominatus est, uthuius populi deus appellaretur deus Israhel, non quod ipse non sit deus omnium gentium siue nescientium siue iam scientium, sed quia in isto populo uoluit manifestius apparere uirtutem promissorum suorum. ille enim populus primo in Aegypto multiplicatus et de illa seruitute per Moysen in multis signis portentisque liberatus debellatis plurimis gentibus terram etiam promissionis accepit, in qua regnauit per reges suos de tribu Iuda exortos. qui ludas unus fuit ex duodecim filiis Israhel nepotis Abrahae. adque inde Iudaei cognominati multa ipso deo adiuuante fecerunt, multa pro peccatis suis ipso flagellante perpes
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ liuore sanati sumꝰ. cuiꝰ facies
inuriata ẽ. nec magni estimata
paliis cesa spumis iuita. cuiꝰ de¬
formis incruce positio. ule abi
inquitatirꝰ ppłi isrł cuctus ad
mortem. ille qui non habebat spe¬
tiem neq decorem. qnͣ colaphis
ꝑcutiebat᷑. qnͣ spinis coronabat᷑.
qnͣ pendens uridebat᷑. ule quisic̃
agnꝰ coram tondente non ht uo¬
cem. sic non apuit os suum cum
ei diceretur. ab infultantibꝰ ꝓtira¬
ꝓpħtira nob̾. xp̃e. nempe iam ex¬
aitatꝰ ẽ. iam honorificat᷑ uehem̃¬
ter: hempe iam inirant᷑ gs mui¬
suum : quod adu̾sus. ⁊p̃ianos le¬
ges seuissimas ꝓmulgabant. Nẽ¬
pe quibꝰ non ẽ. nuntiatum de illo
iam uident et qui non audier̃t
iam intelligunt. Om̃ gͣs quib
non mntiauerunt ꝓpħe magis
ip̃e uident ꝗͣ. uera nuntiata sint
per ꝓpħas. et qui non audiert̃ ip¬
fum isaiam loquentem magis

Expanded text:
cuius liuore sanati sumus, cuius facies iniuriata. est nec magni aestimata, palmis caesa et sputis inlita, cuius deformis in cruce positio, ille ab iniquitatibus populi Israhel ductus ad mortem, ille qui non habebat speciem neque decorem, quando colaphis percutiebatur, quando spinis coronabatur, quando pendens inridebatur, ille qui, sicut agnus coram tondente non habet uocem, sic non aperuit os suum, cum ei diceretur ab insultantibus: prophetiza nobis, Christe. nempe iam exaltatus est, iam honorificatus est uehementer. nempe iam mirantur gentes mulsuum, quo aduersus Christianos leges saeuissimas promulgabant. nempe quibus non est nuntiatum de illo, iam uident, et qui non audierunt, iam intellegunt. quoniam gentes, quibus non nuntiarunt prophetae, magis ipsae uident, quam uera nuntiata sint per prophetas. et qui non audierunt ipsum Esaiam loquentem,
Abbreviated transcription (Latin):
atq insinistram partem. exten¬
de.Sem̃ entm tuum hecditabit
g̃s: et ciuitates quȩ deserte e¬
rant. in habitabis. honẽ qd me¬
tuas. P̃ualebis enim. Nec etubes¬
sas: qd̾ decestabilis fueris. confu¬
sionem eni inꝑꝑetuum obluus¬
ceris: igͣmine uiduitatis tue
qui eruit te: ip̃e as istł uiuer¬
se t̾re uocabitur: Quio ꝯtra hanc
euidentiam exp̃fsonens d terum
et p̃dictarimm mpsletarum dici pͥ¬

Expanded text:
adque sinistram partem extenadque sinistram partem extende. semen enim tuum hereditabit gentes, et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est, quod metuas, praeualebis enim, nec erubescas, quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris. ignominiae uiduitatis tuae qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. Quid contra hanc eaidentiam expressionemque rerum et praedictarum et impletarum dici p
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem. labo gͦ maios ꝓpt
sepuituram eiꝰ. et duites ppt̃
mortem eiꝰ: ob hoc qdꝰ uiquita¬
tem non fecerit nec dolum ore
suo. dñs uult purgare illũ.
deplaga. Si decderitis uos ob
delicta ur̃a animam uiãm:
uide. bitis sem̃ longissime ui¬
te et uult dñs aufferre.a dolo¬
rib animam eiꝰ. ostendere iu
uicem: et figitiare. ꝑsensum
iu stificare tustitiñ beneser¬
uentem pluribꝰ et peccata
uioꝵ ip̃e sustinebit. ꝓptet ea
ip̃e hereditabit ꝯpluttes: et
fortim partietur spolia. prop¬
ter quos tracdita ẽ. ad mortem
anima eiꝰ: et int̃ iniquos esti¬
mata ẽ. Et ip̃e peccata muitoꝵ
sustinuit: et ꝓpt̃ iniquitates
eorum traditus ẽ. Delectare ste¬
rilis que non paris erulta et
clama que non parturis: qm
muiti fuu deserte. magis qͣ. eiꝰ
que ht uirum. Uirit entm dñs
bilata locum tab̾naculi tui: et
aulas tuas confige. hon ẽ qd
parcas.porrige longiis funcu¬
ios et palos uaudos constitue.
etiam atq etiam indexteram

Expanded text:
ortem. dabo ergo malos propter sepulturam eius et diuites propter mortem eius, ob hoc quod iniquitatem non fecerit nec dolum ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, ostendere illi lucem et figurare per sensum, iustificare iustum bene seruientem pluribus, et peccata illorum \' ipse sustinebit. propterea ipse hereditabit conplures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius et inter iniquos aestimatus est et ipse peccata multorum suseorum traditus est. Delectare, sterilis quae non paris; exsulta et clama, quae non parturis; quia multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus. \'dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige; non est, quod parcas. porrige longius funiculos et palos ualidos constitue. etiam adque etiam in dextram
Abbreviated transcription (Latin):
plesset omina uerba sua inat¬
seo non expressum ẽ post quan¬
tum temporis interuauumn ado
istos sermones termiiasset mte¬
uent capharnauin. Ipso quipe
int̾uallo leprosus ille mundas̃
ẽ: quem loco suo matħs inti¬
uit. ipse autem post ea recore
Iam ergo iudeamus utrum fii
de boc seruo centurionis mat̾s
lucasq consentiant. Matheuse¬
num dicit. Accessit acd eitm cati¬
rio rogans eum et dicens. Put
meus iacet in clomo paralitũ
sui uidetur repugnare. quos
ait lucas. Et cum audisset de
ieii misit ad ectm senores iu¬
rogans eutm uentret et salua¬
ret seruum eius. At illi cum
uenissent ad iħm rogabant
eum sollicite clicentes ei. Quia
dignus est: ut hoc illi p̃stes.

Expanded text:
plesset omnia verba sua in aused non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iurogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius. at illi cum uenissent ad Iesum, rogabant eum sollicite dicentes ei: quia dignus est, ut hoc illi prae
Abbreviated transcription (Latin):
dem ueritate terum et sententi¬
atum quas ambo direcunt. Iam
entm p̃moniumus quoo et nui¬
lo p̃monente unicuiq sponte
uidendum fuit. si quis p̃termit¬
cas aliquio quoo alius licat.
non eẽ. contrarium nec si altus
alio modo aliquio clicat: ctum
cadem rerum sententiarum q
ueritas explicetur. ut quos ma¬
theus ait. cum autem descendis¬
set de monte: simul etiam de il¬
lo campestai loco qui in latere
montis eẽ: potuit: intelligatur.
Deinde mathieus de lepso mun¬
dato narrat: quoo etiam marcus
et iucas similiter
ost hec matheus sequitur et
licit. sum autem introissec
capharnaum: accessit ad iuum

Expanded text:
dem ueritate rerum et sententidem ueritate rerum et sententiarum, quas ambo dixerunt. iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique sponte uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur, ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de leproso mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas similiter. XX. Post haec Mattheus sequitur et dicit: cum autem introisset Caphar
Abbreviated transcription (Latin):
sionem demonte quantum
temporis fuerit int̃positum.s:
hoc solum uoluit significare
matheus post illam descensio¬
nem multas turbas fuisse cum
domino. quando leprosum mũ¬
dauit: non quantum tempo¬
ris int̾ fuerit. Presertim cum e¬
undem leprosum lucas iam in
ciuitate posito domino dicat eẽ.
mundatum: quoo matħs lice¬
re non curauit. Quamquam il
iuo possit occurrere: in aliqua
excelsiore parte montis. prio
cum solis discipulis dominum
fuisse quando ex eis illos duode¬
cun elegit: ceuide cum eis des¬
cenlisse non cle. moute. ses cle
ipsa montis celsitudine in cam¬
pestrem locum. idẽ. in aliquam
equalitatem quȩ in latere. mõ¬
tiserat et multas turbas capere
poterat. atq ibi stecisse conec. ao
eum turbe. congregatentut. ac
post ea cum sedisset accessisse pro¬
pinquius discipulos eius atq
ita illis. ceteris ꝙ turbis p̃sentibꝰ
unum habuisse sermonem quẽ
matheus lucasq natrarunt.
diuerso natiandi modo seo ea¬

Expanded text:
sionem de monte quantum sionem de monte quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas turbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum solis discipulis dominum fuisse, quando ex eis illos duodecim elegit, deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat et multas turbas capere poterat, adque ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset, accessisse propinquius discipulos eius adque ita illis ceterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Mattheus Lucasque narrarunt diuerso narrandi modo, sed ea
Abbreviated transcription (Latin):
quia urm̃ ẽ regnum dei. Et ce¬
tera. hic potest intelligi cum in
montem duoclecum dispulos ele-¬
git ex pluribus quos apłos no¬
minauit. quoo matheus p̃ter¬
misit tunc iium habuisse ser¬
monem. quem matheus tuue¬
intposuit. et lucas tacuit. hoc
est in monte: ac deinde: cum descẽ¬
disset in loco campestri habusse
alterum similem de quo matħs
tacet lucas non tacet. et utrumq
sermonem eodem modo ẽẽ: con-¬
clusum. Quoo autem matħs
isto sermone terminato sequi¬
tur et dicit. et factum ẽ cum cõ¬
summasset ihc uerba hec ad¬
mirabantur turbȩ suꝑ doctri¬
na eius: potest uideri discipu¬
lorum turbas dirisse ex quibꝰ
duodecim illos elegerat. Quod
uero mox ait. cum autem clescẽ¬
disset de monte secutȩ sunt e¬
um turbȩ multȩ: et ecce lepro¬
sus ueniens adorabat eum: di¬
potest intelligi post utrumo
sermonem factum fuisse non
solum quem matheus ucrum
etiam quem lucas interponit
neq entm apparet post descen¬

Expanded text:
quia uestrum est regnum dei, et cequia uestrum est regnum dei, et cetera. hic potest intellegi, cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos apostolos nominauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Mattheus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde, cum descendisset, in loco alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet: et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. 46. Quod autem Matthaeus isto sermone terminato sequitur et dicit, Et factum est, cum consummasset Iesus uerba haec, admirabantur turbae super doctrinam eius, potest uideri discipulorum turbas dixisse, ex quibus illos duodecim elegerat. quod uero mox ait: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descen
Abbreviated transcription (Latin):
tur atcestari etiam lucas. ita nar¬
rasis. factium ẽ autem i illis die¬
buis erut in montem orare: et erat
ꝓnoctans in oratione. dei. et cum
dies factus eẽt: uocauit discipu¬
los suos et elegit duodecun. ex ip¬
sis: quos et. ipłos nominauit.
suonem quem cognominauit
petrum et andream fratrem etus.
iacobum. et iohem. philippum. et
bartholoineum. matheum. et tho¬
mam iacobum alfei. et simonẽ
qui uocatur relotes. tudam iaco¬
bi et uidam scarioth qui fruit
proditor. et descendens cum illis.
stetit in loco canpestri. et turba
discipulorum eius. et multituoo
copiosa plebis. ab omni iudȩa et
ierusalem et marituna tyri et
sydonis qui uenerunt ut au¬
dirent eum et sanarentur a lõ¬
goribus suis. et qui uerabantur
aspiritibus in mundis: curabã
tur. Et omins turba querebat
eum tangere: quia uircus de il¬
io exibat: et sauabat omnes.
et ipse eleuatis oculis in discipu¬
los suos: clicebat. beati pauꝑes.

Expanded text:
tur attestari etiam Lucas, ita nartur attestari etiam Lucas, ita narrans: Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis, quos et Apostolos nominavit: Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus, Jacobum et Joannem, Philippum et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam, Jacobum Alphaei et Simonem qui vocatur Zelotes, Judam Jacobi et Judam Scarioth, qui fuit proditor. Et descendens cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusalem et maritimae Tyri et Sidonis qui venerunt ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis et qui vexabantur ab spiritibutur. et omnis turba quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanabat omnes. et ipse eleuatis oculis in discipulos dicebat: beati pauperes,
Abbreviated transcription (Latin):
pestri ⁊ domino stante. Flec it
cliuersitas facit uideri asuu
fuisse. illum: alium istum
re quȩ antea iam fecerat: N
ine istos duos sermones. quod
unum matħs alterum lucasns¬
seitut. langa temporis distain
seꝑari hinc ꝓbabilite̾s creitur
quos aute: et post ea quedam
similia uel eadem ambo nar¬
rariuit ut non absurde sent¬
atur eorum uatrationes in
terponentium in eiscdem los
et diebus eẽ uersatas. Nammi¬
theus hoc ita dicit. Et secutes
eum turbe multe de galilea
de capoli. et ierosolunis et iu¬
dea. et de transiordanem
dens autem turbas: ascer
nimontem. et cum sedisit.
cesserunt ad eum discipulid̃
Et aꝑiens os suum: cdocebat
eos clicens. beati pauperes h¬
ritu. quoniam ipsorum rs
num celorum. Et cetera. has
test inideri multas turbeis i¬
tare uoluisse: et ob hoc ascensi¬
se in montem tanguam sece.¬
denoo a turbis: ut solus sius
discipulis loqueretur. cui retiude.¬

Expanded text:
mpestri a Domino stante. Haec itaque mpestri a Domino stante. Haec itaque diversitas facit videri alium fuisse illum, alium istum.acere quae antea jam fecerat? Non sane istos duos sermones, quorum unum Matthaeus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia separari, hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia vel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interponentium in eisdem locis et diebus esse versatas. Nam Matthaeus hoc ita dicit: Et secutae sunt eum turbae multae de Galilaea, et Decapoli, et Jerosolymis, et Judaea et de trans Jordanem. Videns autem turbas ascendit in montem; et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus. Et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum, et caetera . Hic potest videri multas turbas vitare voluisse, et ob hoc ascendisse in montem, tanquam secedendo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur. Cui rei vide
Abbreviated transcription (Latin):
ubi etiam sicͥ exorsus ẽ: ut i isto
matiis. hoc enum dixit. beati pa¬
upes spiritu: quoniam ipsor
est regnum celorum. et iue be¬
ati pauꝑes: quia urm̃ ẽ regnũ
dei. deuide multa. quȩ secun¬
tur etiam inluce narratione
similia sunt: et ad extremum
sermonis ipsa condusio: pror¬
sus eadem repꝑitur de. homine
prudente: qui edificat supra
petiam: et de. stulto qui edifi¬
cat suꝑ harenam. nisi quos ibi
flumen tantum dicit ullisũ
domui non et pluuiam: et uẽ¬
tos ficut inath̃s. Posset ergo faca¬
lime credi. eumdem eciam iut̃
omini ipterposuisse sermonẽ.
aliquas autem pretermisisse.
sententias quas matheus posu¬
it. item alias posuisse quas iste
non dirit. quasdam etiam non
isdlem uerbis custodiat tamen
uerttatis integritate suniliter:. ei¬
plicasse. Iosset sicut dixi facui¬
me credi. nisi inoueret quodms¬
theus dicit in monte hunc han¬
tum eẽ sermonem a domninos¬
dente. lucas autem in lococa¬

Expanded text:
ubi etiam sic exorsus est, ut in isto ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Matthaeus. Hic enim dixit, Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum: et ille, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Deinde multa quae sequuntur etiam in Lucae narratione similia sunt. Et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem reperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto qui aedificat super arenam: nisi quod ibi flumen tantum dicit illisum domui, non et pluviam et ventos, sicut Matthaeus. Posset ergo facillime credi eumdem etiam ipse Domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Matthaeus posuit: item alias posuisse, quas iste non dixit; quasdam etiam non iisdem verbis, custodita tamen veritatis integritate, similiter explicasse. 45. Posset hoc, sicut dixi, facillime credi, nisi moveret quod Matthaeus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a Domino sedente; Lucas autem in loco ca
Abbreviated transcription (Latin):
gis eorum et omni galilea et de¬
monia ecciens. In hac p̃dicatiõe
quam dicit eum habuisse in om̃i
galilea: intelligitur etiam sermo
iste habitus in monte. cuius
cominemorationem facit ma¬
theus. Namq idem marcus ita se¬
quitui: Et uenit ad eum leꝓfus
dep̃cans eum. et geni flero dix̃.
Suus potes me mundare. Et ce-¬
tera. Ne hoc leꝓso inundato talia
conectit: ut ipse intelligatur qu̾e
matheus cominemorat tunc esse
mundatum. quando post illũ
sermonem dominus de monte
descendit. Sic enim ait matħs
cum autem descendisset de mõte:
secott fimt eum turbȩ muit
et ecce leprosus ueniens adoꝵ¬
potesine mundare. et ceterai. Hui
icprosi etiam lucas meminit.
uon sane hoc ordine: ses ut so¬
tent p̃termissa recoriati. uei pos¬
terius facta p̃occupau sicuit ai¬
iulus suggerebantur quȩ an¬
tea cognita post ea recordando
consctiberent. Uerumptamen
idem iucas sermonem etiam
ipse. domini ꝓlixum nariauuit

Expanded text:
gis eorum et omni Galilaea et degis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, qGalilaea intelligitur etiam sermo ille habitus in monte, cujus commemorationem facit Matthaeus. Namque Marcus ita sequitur: Et venit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellegatur, quem Mattheus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem dominus de monte descendit. sic enim ait Mattheus: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae. 2et ecce leprosus ueniens adorpotes me mundare , et caetera. 44. Hujus leprosi etiam Lucas meminit , non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari, vel posterius facta praeoccupare, sicut divinitus suggerebantur, quae antea cognita, postea recordando conscriberent. Verumtamen idem Lucas sermonem etiam ipse Domini prolixum narravit,
Abbreviated transcription (Latin):
uentum eius in galileam conte¬
risse narrationibus furis. qui pꝰ
iohem traditum factus ẽ. De qͦ
eius reditu in galileam etiam
ipse ioħs eu angelista sic loquit᷑
yt ergo cognouit ih̾e quia audi¬
erunt pharisei quia iħc plures
dispulos facit et baptirat quam
ioħs quamquam ihc non bap¬
traret seo discipuli etus: reliqͥt
uideam et abut iterum in ga¬
lieam. tunc ergo intelligimnus iã
fuisse traditum iohem: iudeos
uero audisse. quoo plures discipu¬
los faceret et baptuaret quam fe¬
cerat et baptiauerat ioħs.
te habuit domtinis uideamus:
utrum ei ceteri euangelistȩ ni¬
chil aduersari uideantur. Mar¬
cus quippe non eum commemo¬
rauit omnino. nec aliquio eius
simile dixit: nisi quasdam sen¬
tentias non contertm seo spar¬
san: quas dominus locis alus
Repeciuit. Leliquit tamen locũ
in textu narrationis suȩ: ubi in¬
telligamus hunc dictum eẽ ser¬
monem. seo ab eo ptetermissum
et erat inquit p̃clicans insinago¬

Expanded text:
uentum eius in Galilaeam conexuentum eius in Galilaeam conexuisse narrationibus suis, qui post Iohannem traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic loquitur: ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Iohannes, quamquam Iesus non baptizaret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipulos faceret et baptizaret, quam fecerat et baptizauerat Iohannes. n monte habuit dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in synago
Abbreviated transcription (Latin):
et ioħs baptirans in ennonai¬
ta salun quia aquȩ multi
rant illic: et adueniebant e
baptitabantut: Nondum ens
missus erat in carcerem ioħs. Ma¬
cheus autem dicit. cum autem
audisset quos ioħs traditus eẽt.
secessit in galileam. Sumiliter et
marcus. post ea sautem quain
traditus est inquit ioħ̾s: uenit
me in galileam. lucas etiam ni-¬
chil quidem dicit de tradito io¬
hanne: seo tamen ec ipse postbap¬
tismum et temptationem xp̃i
aicit eum isse in galileam. sicut
tionem fuam. Et consuminata
omni temptatione diabolus
recessit ab illo ao tempus ⁊̃sq¬
et regressus est iħ̾c inuirtute spi¬
ritus in galileam et fama erut
ꝑ uniuersam regionem de illo.
Unde intelligitur hos tres euan¬
gelistas non iohi euangiste cõ¬
traria narrasse: seo p̃termisisse
primum domini aduentum un
galileam post ea quam baptiratꝰ
est: quandoillic aquam conuer¬
tit inuintm. tunc entm nondũ
erat traditus ioh̾s: eum uero ad¬

Expanded text:
et Iohannes baptizans in Aeno iuet Iohannes baptizans in Aeno iuxta Salim, quia aquae multae erant illic, et adueniebant et baptizabantur: nondum enim missus erat in carcerem Iohannes—, Mattheus autem dicat: cum autem audisssecessit in Galilaeam . Similiter et Marcus: Posteaquam autem traditus est, inquit, Joannes, venit Jesus in Galilaeam . Lucas etiam nihil quidem dicit de tradito Joanne, sed tamen et ipse post baptismum et tentationem Christi dicit eum isse in Galilaeam, sicut Deum tuum et consummata omni temptatione diabolus recessit ab illo usque ad tempus et regressus est Iesus in virtute Spiritus in Galilaeam et fama exiit per universam regiounde intellegitur hos tres euangelistas non Iohanni euangelistae contraria narrasse, sed praetermisisse primum domini aduentum in Galilaeam, posteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus Iohannes —, eum uero ad