comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alterum suꝑfluum quo aceterism̃¬
bris integra ualitudine augentdo ali¬
quit discrepat: ꝑ quod interdum eue¬
uit ut senis digitis nascantur homi¬
nes. et pleraq alia que preter consue¬
tudinem nimia sunt monstruosa nu¬
merantur: tercium norium. quod cũ
accidit tumor uocatur: Nam etiam sic
membra crescere cdicuntur et reuera
locum occupant ampliorem. fed ex¬
pugnata bona ualituchne ita in ami¬
mo quedam quasi naturalia merem̃¬
ta sunt cum honestis. et ad bene beate¬
q iuiuendum accomodatis discipliniꝰ
augeri dr̃: Cum uero ᷤ diseunus que
mirabiliora quam utiliora sunt qͣm¬
quam nonnullis rebus plerumq opor¬
tuna. suꝑuacanea tamen et de ulo se¬
cundo genere numeranda sunt:. Nõ
enim si quid am tibicem ut uarro
auctor ẽ ita ppłm delectauit ut rex
fieret. Ideo animum nrm illo arcificio
aligendum putare debemus. quia
nec maiores quam humani sunt den¬
tes hab̾e uellemus. si audissemus aqͦ¬

Expanded text:
alterum superfluum, quo a caeteris memalterum superfluum, quo a caeteris membris integra valetudine augendo aliquid discrepat, per quod interdum evenit ut senis digitis nascantur homines, et pleraque alia, quae cum praeter consuetudinem nimia sunt, monstruosa nominantur; tertium noxium, quod cum accidit, tumor vocatur; nam etiam sic membra crescere dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bona valetudine: ita in animo quaedam quasi naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum accommodatis disciplinis augeri dicitur. Cum vero ea discimus, quae mirabiliora quam utiliora sunt; quanquam nonnullis rebus plerumque opportuna, supervacanea tamen et de illo secundo genere numeranda sunt. Non enim si quidam tibicen, ut Varro auctor est, ita populum delectavit ut rex fieret, ideo animum nostrum illo artificio augendum putare debemus: quia nec majores quam humani sunt, dentes habere vellemus, si audissemus, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ẽ: neq ad hoc quisq insi uera re¬
ligione fit idoneꝰ Est enim religio
ueri que se umi dõ anima unde se
peccato uelut arripuerat: reconcili¬
atione religat: Innectat gͦ anima. in
illo accu. tercio. atq incipit ducere.
purgat in quarto reformat inqͥn¬
to. introducit in sexto. pascit insepti¬
mo. atq fit hoc alias cicius. alias tar¬
dius. ut queq amore ac meritis ua¬
lent om̃ia tamen ds̃ iustissue mo¬
crationes qmͣtum ꝓsint obscuris¬
sima questio est: non nichil tamen ꝓ¬
deeẽ. credendum ẽ inueniet hoc ra¬
dio cum q̃ri s opoetuerit. quam¬
quam et alia multa iam dui querẽ
si uce pietate raequirantur. Que
cum ita sint quis e qui iuste stoma¬
checur quod agendo atq ministrã¬
ido corzori anima clata sit. cui tantꝰ
et tam diuinus rerum ordo. conec¬
am in corpore tria sunt ge¬
nera incrementorum: unũ
necessarium quo naturalis
conuenientia impletur in membris

Expanded text:
corum est; neque ad hoc quisquam nisi vera recorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, mocrationes quantum prosint, obscurissima quaestio est, nonnihil tamen prodesse credendum est. Inveniet hoc ratio, cum quaeri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quaerendsi duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connec in corpore tria sunt genera incrementorum, unum necessarium, quo naturalis convenientia impletur in membris;
Abbreviated transcription (Latin):
et incorrupta. qua omne quodõ¬
didit regit. subicit anime corpus
aniiam sibi. et sibi omnia sicnas
innullo actu eadem deserit siue
pena. siue premio. id enim iucdica¬
uit eẽ pulcherrimum ut eẽ que¬
quid ẽ quomodo ẽ et ttanitre
gradibus ordinaiut ut consdła¬
ces uniuersitatem. nulla offen¬
deret ex illa parte deformitas
omnisq amme pena. et omne pre¬
mium conferet semꝑ aliquid pro¬
portione iuste pulchritudinis posi¬
coneq rerum om̃ium. Datum est
enim. anime liberum arbitrium. qͥ
nugatoriis ratiocinationibus labe¬
factare conantur usq adeo cesi sunt
ut ne ipsa ista quidem una atq sacri¬
lega. ꝓpria uoluntate se dicere intelli¬
gant nec tamen ita liberum arbitriũ
amme datum ẽ. ut qđ libet eo moli¬
ens ullam partem diuim ordinis legi¬
q ꝑturbet: Datum ẽ enim sapienttiᷤ¬
simo atq inuictissimo tociꝰ creatuit
dño. s ista ut uidenda sunt uide̾ pau¬

Expanded text:
et incorrupta, qua omne quod conet incorrupta, qua omne quod condidit regit, subjicit animae corpus, animam sibi, et sic omnia sibi: neque in ullo actu eam deserit, sive poena, sive praemio. Id enim judicavit esse pulcherrimum, ut esset quidquid est, quomodo est; et ita naturae gradibus ordinaretur, ut considerantes universitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas; omnisque animae poena et omne praemium conferret semper aliquid proportione justae pulchritudini dispositionique rerum omnium. Datum est enim animae liberum arbitrium, quod qui nugatoriis ratiocinationibus labefactare conantur, usque adeo caeci sunt, ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animae datum est, ut quodlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. Datum est enim a sapientissimo atque invictissimo totius creaturae Domino. Sed ista ut videnda sunt videre, pau
Abbreviated transcription (Latin):
cum difficultate. aut certe cum timo¬
re agit hoc enum multo quam ceteg
accentior Afcendentibus igitur sur¬
sum uersus. primus actus docenddi
causa dicatur animatio: Secundus.
sensus. Tercius: ars. Quartus: uic̾
Qiuntus tranquillitas: Sextus i¬
gressio: Septumus contemplatio Pꝯt
et hoc modo appellari. de corpo
ꝑ corpus circa corpus. ad se isim
in se ipsam: ad dm̃ apud deim
Ptissunt et sic pulchre cle alio. pa¬
chre ꝑ aliud. pulchre eirca aliui
nem: De quibus omnibus post rei¬
res si quid uidetur aꝑiendum. nuine
udeo uolui totiens ista signare uoea¬
bulis ne te moueat. cum aln alus
nominibus eadem uocant aut alit̃
etiam partumtur. et ob hoc autt is¬
ta aut illa improbes. innumerabi¬
libus enim modis eãdem rẽs et ap¬
pellari et chaudi possunt recissime
ac subtillissime. intanta copia quis¬
q utitur modorum : quo se con¬
gruenter. uti existimat: Deus gͥ¬
suminus et uerus lege. iniuolabili

Expanded text:
cum difficultate, aut certe cum timocum difficultate, aut certe cum timore. Agit enim hoc multo quam caetera attentior. Ascendentibus igitur sursum versus, primus actus, docendi causa, dicatur animatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, virtus; quintus, tranquillitas; sextus, ingressio; septimus, contemplatio. Possunt et hoc modo appellari: de corpore; per corpus; circa corpus; ad seipsam; in seipsa; ad Deum; apud Deum. Possunt et sic: pulchre de alio; pulchre per aliud; pulchre circa aliud; nem. De quibus omnibus post requires, si quid videbitur aperiendum: nunc ideo volui toties ista signare vocabulis, ne te moveat cum alii aliis nominibus eadem vocant, aut aliter etiam partiuntur; et ob hoc aut ista aut illa improbes. Innumerabilibus enim modis eaedem res et appellari, et dividi possunt rectissime ac subtilissime; sed in tanta copia modorum utitur quisque, quo se congruenter uti existimat. CAPUT summus et verus lege inviolabili
Abbreviated transcription (Latin):
sa: neq peccantes. sed ipsa peccata ode¬
rimus: Omnibus enim subuentum
uelle debenus. etiam qui nos lesert̃.
aut lecde. aut omnino ledi uolunt:
Hec ẽ uera. hec ꝑfecta hec sola religio.
ꝑ quam deo reconciliari ꝑtinet ad
anime de qua querimnus magnitu¬
dinem: qua se lib̾tate dignam facit:
Nam ille ab omnibus uberat eiuom
mei. ac sine ulla int̾rogatione tam¬
dui tibi multa dixisse: neq id me
penitet: Nam cum sint ista ꝑtam
multas ecclie seripturas disꝑsa. quã¬
quam ra non uncommode collegisse
ideamur. plene tamen intelligi ne¬
queunt. nisi quisq illorum septem
quarto gradu fortiter agens pietatẽq
custodiẽs et ad ea ꝑcipienda sanitatẽ
comparans. inquirit omnia singula¬
tun diligentissime ac sagacissime:
Nam neq illis omnibus ineit᷑ distĩcta
et ꝓpria pulcritudo quos actus meliꝰ
anime potentia. et si fieri potest ut
hec omnia simul agant sed ul sibi
solum agere uideatur quod ugit

Expanded text:
vitia; neque peccantes, sed ipsa peccata odevitia; neque peccantes, sed ipsa peccata oderimus. Omnibus enim subventum velle debemus, etiam qui nos laeserunt, aut laedere, aut omnino laedi volunt. Haec est vera, haec perfecta, haec sola religio, per quam Deo reconciliari pertinet ad animae, de qua quaerimus, magnitudinem, qua se libertate dignam facit: nam ille ab omnibus liberat, cui mei, ac sine ulla interrogatione tamdiu tibi multa dixisse: neque id me poenitet. Nam cum sint ista per tam multas Ecclesiae scripturas dispersa, quanquam ea non incommode collegisse videamur, plene tamen intelligi nequeunt; nisi quisque in illorum septem quarto gradu fortiter agens, pietatemque custodiens, et ad ea percipienda sanitatem ac robur comparans, inquirat omnia singillatim, diligentissime ac sagacissime: namque illis omnibus gradibus inest distincta et propria pulchritudo, quos actus melius animae potentia, et fieri potest ut haec omnia simul agat, sed id solum sibi agere videatur quod agit
Abbreviated transcription (Latin):
ut anima peccoris: par ut angeli. Tye¬
luis autem mcmi. Et si quanio est. a¬
liquid horum melus pecsato cius fia
non natur. Quod tamen nonusq ad¬
eo sit decerior. ut ei pecoris anima ipsirede¬
renda aut conferenda sit. Dens igitur.
solus ei eolendus est: qui solus enuis est ac¬
tor. Homo ututem quilibiet alius. quã¬
quum sapnentissimus et ꝑfritissimua
uel prorsus quelibet anima ratuonis
compos atq: beatissima. amanda tam¬
cimmodo et imitanda ẽ eiq pͥroie¬
rito atq oedine quod ei congrutt itͤ¬
ferendum: nam dominum deum cũ¬
um adoribus t iuli seruies ioli. Erran¬
tibus uero cognatis animis et laboranti¬
bus quamtum libet atq preceptum ẽ
opem ferendam eẽ sciamus. ut hoc ipsũ
cum bene agitur. dm̃ ꝑ nos agere in¬
telligamus. neq quicquam propriũ¬
nob uendicemus mnanis głe cupiditate
decepti. quo uno malo a sũmo in ia
demergitur. neq uicus oppressos. sed ip

Expanded text:
ut anima pecoris; par, ut angeli: meut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris anima praeferenda, aut conferenda sit. Deus igitur solus ei colendus est, qui solus ejus est auctor. Homo autem quilibet alius, quanquam sapientissimus et perfectissimus, vel prorsus quaelibet anima rationis compos atque beatissima, amanda tantummodo et imitanda est, eique, pro merito atque ordine, quod ei congruit deferendum. Nam, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Errantibus vero cognatis animis et laborantibus, quantum licet atque praeceptum est, opem ferendam esse sciamus, ita ut hoc ipsum cum bene agitur, Deum per nos agere intelligamus. Neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a summo in ima demergimur. Neque vitiis oppressos, sed ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tum sui numquam non fuerit mim¬
nam non erit. numquam aliter fie¬
deit quo nichu sit secretius. nchil pir¬
sotous qui disficile inuenitur abisit
aisicilus ubi nonsit. cum quo eẽ non
oares possunt et sine quo nemo eẽ
dotest it si quid de ulo increclibilius
ehnuementiuris tamen atq aptiut.
omines digeie ualemus. Hic ergo solus
nia ut dm̃. neceẽ est ut meliur ene
ucamisum putet. dimime auttemnatura
lum melius eẽ credendum. inmo isec
umnia. longe deteriora es̃ quam est que¬
ubet anima. ratio certa conuicit: aimo¬
do eam ueri amatores. ducentem ꝓinsoli¬
ta quodlam et ob hoc ardua constintillisoir
atq obseruantissime sequi auuleant. S
quid uero aliiul ẽ inicrum natura ꝓ¬
ter ista quc sensibus nota sunt. et prar¬
sus que aliquod spatium loci obtinent
quibus omnibus prestantiorem amimã
rumanam eẽ diximus. Si quid ergo
aliud cet eorum que ileus creauit: qil¬
dum ẽ deterius quiddam par. Deteriꝰ

Expanded text:
tum, qui nunquam non fuerit, nuntum, qui nunquam non fuerit, nunquam non erit, nunquam aliter fueerit; quo nihil sit secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo potest: et si quid de illo incredibilius, convenientius tamen atque aptius homines dicere valemus. Hic ergo solus lit ut Deum, necesse est ut melius esse, quam seipsam, putet. Animae autem natura lum melius esse credendum est. Imo haec omnia longe deteriora esse, quam est quaelibet anima, ratio certa convincit; si modo eam veri amatores ducentem per insolita quaedam, et ob hoc ardua, constantissime atque observantissime sequi audeant. 78. Si quid vero aliud est in rerum natura praeter ista quae sensibus nota sunt, et prorsus quae aliquod spatium loci obtinent, quibus omnibus praestantiorem animam humanam esse diximus: si quid ergo aliud est eorum quae Deus creavit, quiddam est deterius, quiddam par: deterius,
Abbreviated transcription (Latin):
tueatur pingentem uiderint non
putent posse homurem pingrall
aliam pieturam qui pingit asperer it
Tanta autem in contemplandam ueri¬
tatem uoluntas est quantacuunq ex
parte eam quisq contemplari potest.
tanta puritas. tanta sinceritas. tam in¬
dubia rerum fides. ut neq quicquam
preterea scisse se aliquando aliquis putit
cum sibi scire uidebatur. et quomimis
impediebatur anima tota inherere
ueritati. mors que antra metuebatur
ulest ab hoc corpore. omi moda fuga. et
elapsio ꝓsummo munere desidetur.
tia. quod ut breuiter colligam quẽad¬
modum fatendum ẽ animam hma¬
nam non cẽ quod ds̃ ẽ ita presumen¬
dum nichil inter omnia que ereauit
deo cẽ propinquius. idõq diume ac
singulariter in eccłia catholica traditur
miuiam ercaturam eẽ colendam anime.
libentius enim loquor his uerb. qui¬
bus michi hec insinuata sunt. sec ip¬
sum camtummodorerum que sunt
ouinium creatorem. ex quo omĩa per
quem om̃ia. in quo onña. idest mes

Expanded text:
tueatur, pingentem viderint; non tueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitanda rerum fides, ut neque quidquam praeterea scisse se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et quo minus impediatur anima toti tota inhaerere veritati, mors quae antea metuebatur, id est ab hoc corpore omnimoda fuga et elapsio, pro summo munere desidereturtia: quod ut breviter colligam, quemadmodum fatendum est, animam humanam non esse quod Deus est; ita praesumendum, nihil inter omnia quae creavit, Deo esse propinquius. Ideoque divine ac singulariter in Ecclesia catholica traditur, nullam creaturam colendam esse animae libentius enim loquor his verbis quibus mihi haec insinuata sunt, sed ipsum tantummodo rerum, quae sunt, omnium Creatorem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia; id es
Abbreviated transcription (Latin):
credenda. imperita sint quamq ꝙ¬
time ac saluberrime apud matren
eccłiam nutri  fuerimus. que ue sit
utilitas laccis illius. quod apłs paulus
paruulis potum se dedisse predicaur
Quod alimentum acciꝑs cum quis
puere. cum opus ẽ miserendum. rep¬
hendere aliquando. aut oclisse scrile¬
ris et impietatis. tractare autemac iis¬
pensare commode lauctis et caritatis
plenissimum ẽ: Lidebimus etiam
nature huiis corporee tantas commi¬
tationes et iucissituctines. dumdunis
legibus seruit. ut ipsam etiam reurre¬
tionem carnis que partun tardiuis pir¬
tim om̃ino non cretitur: ita cetera tene¬
amus. ut cercius nob̃ non sit solemcũ
occiderit coiturum: Iam uero eos qu
ad exemplum salutis nr̃e ac pͥmitusi
filio dĩ potentissimo. et̃no incomiita¬
bili susceptum hominem. eumdemq
natum ẽẽ de uirgine. ceteraq huius
hostie miracula irrident. sic contems¬
nemus tamquam eos pueros. qui ci
pictorem in ꝓpositis tabulis quas m¬

Expanded text:
credenda imperata sint, quamque opcredenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse praedicavit : quod alimentum accipere cum quis puere cum opus est, miserandum; reprehendere aliquando aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis et charitatis plenissimum est. Videbimus etiam naturae hujus corporeae tantas commutationes et vicissitudines, dum divinis legibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem carnis, quae partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius nobis non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostrae ac primitias, a Filio Dei potentissimo, aeterno, incommutabili susceptum hominem, eumdemque natum esse de virgine, caeteraque hujus historiae miracula irrident, sic contemnemus, tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas in
Abbreviated transcription (Latin):
ni. cuius serentatis atq eternitatis
afflatus quid ego dicam e Pixert̃
hec quamtum dicenda eẽ iudica¬
uerunt magne quedam et incomꝑa¬
biles anime quas etiam uidisse ac
uide ista credimus. Iiud plane nõ
ego. audeo tibi dicere nos si eursum
quem ds̃ nob̾ imꝑat et quem tenẽ¬
dum suscipimus. constantissime
tenuerimus ꝑuenturos ꝑ uircutẽ
domini. atq sapientiam ad sũmã
illam causam. uł summum aucco¬
rem. uł sumium principium re¬
rum omnium. uł si quo alio mͦ
res tanta congruentius appellari
potest: quo intellecco iuidebunus¬
uere. quam sint omnia. sub sole
uanitas uanitantium: Uanitas
enim est fallatia uanitantes autẽ
uł falsi. uel fallentes uł utriq mel¬
liguntur. licet tunc dmoscere quã¬
tum inter hec et ea que uera sunt
distet. et quẽadmodum tamen giam
omnia ista dõ auccore creata sint.
et illorum comparatione nulla sint
ꝑse autem consicłata mira atq pulora
tunc agnoscemus quam uera nor

Expanded text:
ni, cujus serenitatis atque aeternitatis ni, cujus serenitatis atque aeternitatis afflatus, quid ego dicam? Dixerunt haec quantum dicenda esse judicaverunt, magnae quaedam et incomparabiles animae, quas etiam vidisse ac videre ista credimus. Illud plane ego nunc audeo tibi dicere, nos si cursum quem nobis Deus imperat, et quem tenendum suscepimus, constantissime tenuerimus, perventuros per Virtutem Dei atque Sapientiam ad summam illam causam, vel summum auctorem, vel summum principium rerum omnium, vel si quo alio modo res tanta congruentius appellari potest: quo intellecto, vere videbimus quam sint omnia sub sole vanitas vanitantium . Vanitas enim est fallacia, vanitantes autem vel falsi, vel fallentes, vel utrique intelliguntur. Licet tamen dignoscere quantum inter haec, et ea quae vere sunt, distet; et quemadmodum tamen etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ dirigere: Quod prius uo¬
lunt facere qui mundata et sanati
fuerint. ita illa luce. reuerbantur
ueritatis: ut non solum nichi bo¬
ni. sed etiam mali plurimum in ea
putent eẽ atq ab ea nomen uerita¬
tis abiudicent et cum quadam libi¬
dine et uoluptate miserabili in
suas tenebius quas corum morbꝰ
pati potest maedicine maledicentes re¬
sugient: Unde diuino afflatu. et
prorsus ordinatissime illud a ꝓpħa
dr̃: Cor mundum crea in meds̃: et
sp̃m reccum in noua in uisceribus
meis. Sp̃s enim rectus est credo. quo
sit ut anima inueritate querenda.
deuiare atq errare nonpossit:. qui ꝓ¬
fecta in ea non instauratur: nisi pri
cor mundum fuerit: Hoc est nisi pri¬
us ipsa cogitatio ab omni iniquitate
ac fece rerum mortalium sese cohi¬
buerit et eliquauerit
ultimus anime gractus est neq iã
gradus. sed quedam mansio. quo il¬
lis gradibus ꝑuenitur. que sint gau¬
dia. que ꝑsruitio sumii. et ueribo¬

Expanded text:
dum est, dirigere. Quod qui prius vodum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugiant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Spiritus enim rectus est, credo, quo fit ut anima in veritate quaerenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, nisi prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortalium sese cohibuerit et eliquaverit.ultimus animae gradus est; neque jam gradus, sed quaedam mansio, quo illis gradibus pervenitur; quae sint gaudia, quae perfructio summi et veri bo
Abbreviated transcription (Latin):
tabe libera. maculisq ddiluta: tum se
deniq inse ipsa lecissime tenet nec
omnino aliquid metuit sibr aut
ullla sua causa quicquam ãgitur
st ergo aste quintus gradus
Auud est enim efficere. aluid
tenere puritatem. et alia. prorsus aetio
qua se inquinatam redintegrat: alia
qua non patitur se rursus inquinari
In hoc gradu omnifariam concipit qͣn¬
ta sit: quod cum conceꝑit timc uero
ingenti quadam. et incredibili. fitu¬
tia ꝑgit indm̃. idest in ipsam contem¬
plationem ueritatis. et iliud proptꝰ
quod tantum laboratum est. altissi¬
inum et secretissimum premium. ss
que uere summeq sunt. simmat
aspectus ẽ anime quo ꝑfeccorem
meliorem reccioremq non habet:
ertus ergo erit iste actionis¬
gradus. aliud est enim mũ¬
dari oculum ipsum anime ne frust
et temere aspiriat et preuideat. aliud
ipsam custodire atq firmare sani¬
tatem. aliud iam serenum atq rec¬
tum aspectum in id quod uiden¬

Expanded text:
tabe anima libera maculisque diluta, tum se tabe anima libera maculisque diluta, tum se denique in seipsa laetissime tenet, nec omnino aliquid metuit sibi aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus: aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem; et alia prorsus actio qua se inquinatam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit: quod cum conceperit, tunc vero ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est, in ipsam contemplationem veritatis, et illud, propter quod tantum laboratum est, altissimum et secretissimum praemium. Sequae vere summeque sunt, summus aspectus est animae, quo perfectiorem, meliorem rectioremque non habet. Sextus ergo erit iste gradus actionis: aliud est enim mundari oculum ipsum animae, ne frustra et temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod viden
Abbreviated transcription (Latin):
uet tanta dei prouidentia iusticia¬
q gubnari omnia. ut nulli mors
miq accide possit: etiam si eam
scete iniquus intulerit. Uehem̃¬
ter autem formidatur mors. in
hoc iam gradu cum et ulucd eo
ardicur infirmius. quo sollicieuis
queritur: et eo ipso minus uidet
quo tranquillitas propter metũ
minor est. inuestiganti sub obi¬
curissimis rebus ꝑnecessaria: De¬
inde quo magis sentit amma. eo
ipso proficit. quamtum intersit
inter puram et contaminatam
omagis timet ne deposito corpo¬
ie minus eam ds possit. quam se¬
ipsam ferre pollutam: stichil aũt
bifsicilius quam et non metucir
mortem. et ab illecebris huus
mundi sicut ꝑicłã ipsa postulant
sitas sustentatur et regitur. qua etiã
factum est ut non modo sint omia
sed ia sint ut omnino meliuis eẽ ñ
possint cui se in oꝑe tam clifficili
midationis sue adiuuandam et
maendmm pusissime tutissimeq
erit. idest cum fuerit anima ab omui

Expanded text:
licet tanta Dei providentia justitialicet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam gradu, cum et illud eo creditur infirmius, quo sollicitius quaeritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant,sitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suae adjuvandam et perficiendam piissime tutissimequeerit, id est, cum fuerit ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
igitur atq insili quarto
q omnis uera laudatio: Huncens
anumna se non solum suo siqum
uniuersi parcem agit. sed ipseũ
umuerso corpori audet prepoie
bonaq eius bona sua non putare
atq potentie pulcritudiniq sie
comparata discernere. atq conem¬
pnere et inde quo se geleccat cani¬
gis sese abstrahere a sordibus uier¬
audet. totamq macuiare. ac min¬
dissimam et comptissimam recis
saborare se aduerus ommia quedi
proposito ac sententia. demouis
moliuntur. societatem humaun
magmipendere nichilq uelle ale¬
ri. quod sibi nolit accidẽ. sequials¬
toritatem ac precepta sapientũ
et ꝑ hec loqui sibi cm̃ crecdere
hoc tamen preclaro accu. anie
inest adhuc labor. et continsurꝰ
mundi molestias. atq iglailuas
magnus acerminusq conflictus
in ipso enim purgationis negotio.
subest mortis metus sepe non magnꝰ
sepe uero uehementissimus. Nan
nugnus tum cum robustissime cre¬
aitur. nam uide hoc. utrum sit
uerum. non uisi ꝓpurgate anme

Expanded text:
igitur atque insili quarto tque omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non solum suo, si quam universi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritudinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamque emaculare ac mundissimam reddere et comptissimam; roborare se adversus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animae
Abbreviated transcription (Latin):
ui dĩ sunt miserentur. si non misenntꝰ
nolo quicqm grauius dicere. hec tis
omnia in quibꝰ loquatior fortasse fri
qͣm uellent. occupationes et tue: et mes
si approbas fac innotescere fratribꝰ et fiuis
imponere: Si autem aliquid recrahta¬
dum uł emendandum uidetur.:⁊¬
scriptis tue beatitudinis nouerim

Expanded text:
ui dei sunt, miserentur; si non miserentur, ui dei sunt, miserentur; si non miserentur, nolo quicquam grauius dicere. haec itaque omnia, in quibus loquacior fortasse fui, quam uellent occupationes et tuae et meae, si adprobas, fac innotescere fratribus et filii dignatus inponere; si autem aliquid retrahendum uel emendandum uidetur, rescriptis tuae beatitudinis nouerim
Abbreviated transcription (Latin):
ne corripimꝰ. illos autem qui uno uitio
capillorum contra preceptum apłi di¬
missorum offenctunt. et ꝑturbant ecc¬
cłiam. quia cum alii nolentes de ulis
mali aliquid sentire. coguntꝰ᷑ manifes¬
ta uerba apłi. inꝑuersam decorquere
sententiam. alii sanum intellectum
quos libet homines adulari: exisuiat
nter fratres infirmiores. et firmura
amarissime et ꝑiclosissime contentio¬
nes. qđ illi sorte si scirent. hoc quou.
sine culitatione corrigerent: quoũ
cetera miramur. et diligimꝰ: Illos eri
nrͣi cordis eraggerent. cum cogitanis
quanto ꝓcluiius hoc malum ad a¬
piendos homines imitari possint mi¬
li. cum in eis hoc uident. quos propt̾
alia tanta bona debitis officus. ap̃are
dilectionis honoramꝰ: Qui si post lir
ãmonitionem uł potius obsecrationm
nram in eo sibi ꝑseuerandũ ẽẽ putai¬
rint: nicħ aliud faciemꝰ quam aolens
et gemamꝰ: Hoc nouerint. sufficit si ses¬

Expanded text:
ne corripimus: illos autem qui hoc uno uitio ne corripimus: illos autem qui hoc uno uitio capillorum contra praeceptum apostolicum dimissorum offendunt et perturbant ecclesiam — quia cum alii nolentes de illis mali aliquid sentire coguntur manifesta uerba apostoli in peruersam detorquere sententiam, alii sanum intellectum quoslibet homines adulare, exsistunt inter fratres infirmiores et firmiores amarissimae et periculosissimae contentiones: quod illi forte si scirent, hoc quoque sine dubitatione corrigerent, quorum cetera miramur et amamus — illos ergo nostri cordis exaggerent, cum cogitamus quanto procliuius hoc malum ad decipiendos homines imitari possint mali, cum in eis hoc uident, quos propter alia tanta bona debitis officiis christianae dilectionis honoramus. quodsi post hanc admonitionem uel potius obsecrationem nostram in eo sibi perseuerandum esse putauerint, nihil aliud faciemus quam dolemus et gemimus. hoc nouerint, sufficit: si ser
Abbreviated transcription (Latin):
eres non habent hanc innouationem
m̃tis uͥ est imago dĩ: auis hoc direrit :
Sca corporis serus ñ eam significant ꝓp¬
ter quam uelari uibentur: mam quippe
signisicant parcem eo ipso quomtilieres
sunt. que concupiscentiar ddici potest. cui
mens dñatur. etiam ipsa subdita do suo
quando rectissime et ordinatissime uiu¬
tur. Qd gͦ ẽ in imo homine mens et cõ¬
cupiscentia illa regit. hec regit᷑: illa añatur
hec subditur. hoc in duobꝰ hominib ui¬
ro et muliere scdm sexum corporis figu¬
ratur. de quo sacramento loquens apls
dicit uirum non debe uelari: sed debe
mulierem: Tanto enim gloriosiuis mẽs
ad suꝑiora ꝓmouet᷑: quanto diligentius
ab inferioribꝰ concupiscentiis cohbetur
donec totꝰ homo. cum etiam ipso mor¬
tali nune et fragili corpore. in resurrec¬
tio nouissima. incorruptione. atq im¬
mortalitate induatur: et alisorbeatur
mors in uiccoria. Quappter qui recta
facere nolunt: desmant saltem cdocere
ꝑuersa: S ed alii sunt quos isto sermo¬

Expanded text:
eres non habent hanc innouationem mentis, ubi est imago dei? quis hoc dixerit? sed corporis sui sexu non eam significant; propterea uelari iubentur. illam quippe significant partem eo ipso, quo mulieres sunt, quae concupiscentialis dici potest, cui mens dominatur, etiam ipsa subdita deo suo, quando rectissime et ordinatissime uiuitur. quod ergo est in uno homine mens et concupiscentia — illa regit, haec regitur; illa dominatur, haec subditur — hoc in duobus hominibus, uiro et muliere, secundum sexum corporis figuratur. de quo sacramento loquens apostolus dicit uirum non debere uelari, sed debere mulierem. tanto enim gloriosius mens ad superiora promouetur, quanto diligentius ab inferioribus concupiscentia cohibetur, donec totus homo cum ipso etiam mortali nunc et fragili corpore in resurrectione nouissima incorruptione atque inmortalitate induatur et absorbeatur mors in uictoriam. Quapropter qui recta facere nolunt, desinant saltem docere peruersa. sed alii sunt, quos isto sermo
Abbreviated transcription (Latin):
unc uͦ quantum pos¬
sumus ipsum ex om¬
nibus ordinem iã
sequamut. Cum ita¬
q scdm ioh̾m hoc petro pre¬
dictum eẽt: sequitur idem
ioħ̾s. et conserit dominise¬
monem dicentis. Non tur¬
uetur corurm. Crecditis mnde¬
um: et inie crecdite. In do¬
mo patris mei: mansiones
multe sunt. Et cet̾a sermo¬
ins eius p̾elara marimeq sub¬
limia diu narrat᷑: donec con¬
textim ueniat adillum locꝰ

Expanded text:
unc ergo quantum possumus ipsum ex omnibus ordinem iam sequamur. cum itaque secundum Iohannem hoc Petro praedictum esset, sequitur idem Iohannes et conserit domini sermonem dicentis: non turbetur cor uestrum. creditis in deum, et in me credite. in domo patris mei mansiones multae sunt, et cetera sermonis eius praeclara maximeque sublimia diu narrat, donec contextim ueniat ad illum locum,
Abbreviated transcription (Latin):
theum non ita dictum ẽ. aut̃t
illi malos male ꝑdet ut in eo
quod positum est illi pluralis
numerus accipiendus sit tan¬
quam eorum fuerit ista respon¬
sio qui eum de sua potestate
dolose int̾rogauerant. s aiunt
illi dictum ẽ id ẽ illi ipsi domi¬
no singulari pronomine. non
plurali quod in codicibus greqs
sine ullo cruspulo ambiguita¬
tis apparet. Est quidam sermo do¬
mini aput euangelistam ioħm
ubi hoc quod dico facilius pos¬
sit intelligi Uicebat inquit ad¬
ne: meo uere discipuli mei eri¬
tis: et cognoscetis ueritatem.
et ueritas liberabit uos. Et res¬
ponderunt ei. Semen abrahȩ
sumus: et nemini seruiuimꝰ
umquam. Quomͦ tudicis: lib̾i
eritis: Respondit eis iħ̾c. Am̃
amendico uobis quia omnis
qui facit peccatum: seruus

Expanded text:
 eundem Mattheum non ita dictum est: aiunt  eundem Mattheum non ita dictum est: aiunt illi: malos male perdet, ut in eo quod positum est illi pluralis numerus accipiendus sit, tamquam eorum fuerit ista responsio qui eum de sua potestate dolose interrogauerant, sed aiunt illi dictum est, id est illi ipsi domino, singulari pronomine, non plurali, quod in codicibus Graecis sine ullo scrupulo ambiguitatis apparet. Est quidam sermo domini aput euangelistam Iohannem, ubi hoc quod dico facilius possit intellegi. dicebat erne meo, uere discipuli mei eritis, et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. et responderunt ei: semen Abrahae sumus et nemini seruiuimus umquam. quomodo tu dicis: liberi eritis? respondit eis Iesus: amen amen dico uobis. quia omnis qui facit peccatum ser
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. In hac gͦ plebe. intelligena¬
ẽ etiam illos eẽ: potuisse. quule
eum audirent quomͦ cuiduere
benedictus qui uenit in nomie
domini. et ipsos uel ex ipsis fuisse
qui responderunt. Malos male
ꝑdet et uineam suam locabit
alus agricolis. Quorum respon¬
sionem non solum propterea
domino tribuerunt marcus
et lucas: quod ipse hoc dirise
quia ueritas ẽ. quȩ etiam per
ma los atq nescientes sepe loqͥ¬
tur occulto quodam instincti
mentem hominis mouens ñ
scĩtatis illius merito. s iire pmn¬
priȩ potestatis: uerum etiam
quia tales ẽẽ potuerunt ut
non frustra in ipso corpore do¬
mini iam sicut menbra depu¬
tarentur ut merito eorumuo
illi tribueretur cuius menbra
erant quia iam baptirauerat
plures quam ioħs. et habebar
turbas liscipulorum sicut
ipsi euangeliste sepe testantur
etunde erant etiam illi quin¬
genti fr̃s. quibus eum aps
paulus post resurrectionem
presentatum ẽẽ cominemorat.
Presertim quia et scdm ma

Expanded text:
cetera. in hac ergo plebe intellegecetera. in hac ergo plebe intellege etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel ex ipsis fuisse qui responderunt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. quorum responsionem non solum propterea domino tribuerunt Marcus et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per malos adque nescientes saepe loquitur occulto quodam instinctu mentem hominis mouens non sanctitatis illius merito, sed iure propriae potestatis, uerum etiam quia tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentur, ut merito eorum uox illi tribueretur cuius membra erant, quia iam baptizauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat, praesertim quia et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
autem uobis uidetur. Nomo ha¬
bebat duos filios. Et ceta̾ sine ut¬
la cuiusquam rei uel persone in¬
terpositione. scđm matheuum
ta agricolis iunea commemorat᷑.
Potest enim putari omnia cum
principibus sacerdotum et se.¬
moribus populi locutum fuis¬
se:a quibus fuerat de sua potes¬
tate. int̾rogatus eui utiq si tẽp¬
tantes et inimici quesierant ñ
meis possunt intelligi qui ere¬
diderant atq illus clarum ex
ꝓpħa testimonium domino ꝑhi¬
buerant qui etiam mꝰ respon¬
dere potussent non nescientes
s creclentes. malos male ꝑdet et
uineam locabit alus agricolis.
Noc omnino mouere non debet.
ut icdeo putemus non fuisse. cre¬
dentes inilla multitudine. quȩ
tunc cdomini ꝑabolas audiebat.
tacuit namq idem inatheus
breuitatis causa quod uicas nõ
tacet ꝑabolam istam scilicet ñ
adeos solos dictam qui de potes¬
tate interrogauerant s ad ple¬
bem. Sic enim ait. Cepit autem
dicere ad plebem ꝑabolam hanc
homo plantauit uineam. Et.

Expanded text:
autem vobis videtur? Homo habebat duos filios, etc., sine ulla cujusquam rei vel personae interpositione, secundum Matthaeum ta agricolis vinea commemoratur. Potest enim putari omnia eum principibus sacerdotum et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. Qui utique si tentantes et inimici quaesierant, non in eis possunt intelligi qui crediderant, atque illud clarum ex propheta testimonium Domino perhibuerant; qui etiam modo respondere potuissent, non nescientes, sed credentes, Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis. Hoc omnino movere non debet, ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multitudine, quae tunc domini parabolas audiebat. tacuit namque idem Mattheus breuitatis causa quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam qui de potestate interrogauerant, sed ad plebem. sic enim ait: coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et
Abbreviated transcription (Latin):
nam linguam ẽẽ conuersum ei¬
cero cominemoret: Num quio et
ipse eicero poeta futt. qui eum
cum quo in tusculanis difputat
tanquam sectetorum conscium
admonet dicens. si uͦ scrutari ue¬
tera et ex eis que scriptores prodi¬
derunt eruere coner ipsi iu ma¬
iores gentium du qui habentur
hinc a nobis ꝓfecti incelum re

Expanded text:
nam linguam esse conuersum Cinam linguam esse conuersum Cicero commemoret. numquid et ipse Cicero poeta fuit, qui eum, cum quo in Tusculanis disputat, tamquam secretorum conscium admonet dicens: si uero scrutari uetera et ex eis quae scriptores Grderunt eruere coner, ipsi illi maiorum gentium dii qui habentur hinc a nobis profecti in celum re
Abbreviated transcription (Latin):
lete descendit. Etherem quip¬
pe non sp̃m.s corpus eẽ dici
sublime: quo celum suꝑ aerẽ
distenditur. an poete concedit᷑
nunc scđm platonicos ut non
corpus s sp̃c. nunc scd̾m stoicos
loqui. ut corpus sit deus: Quio
ergo in capitolio colunt: Si sp̃m
quod apellant aegida: Hempe o¬
rigo nomus hutus ita redit᷑.
quia iouem a matre occultatum
capra nutriuit. An et hoc poete
mentiuntur:Humquid et capi¬
tolia romanorum. opera sunt
poetarum: Quid sͥ autem uult
ista non poetica s plane intmi¬
ca uarietas deum scđm phylo¬
sophos in libris querere. sectm
poetas intemplis adorare.:
s munquio etiam ille euemerꝰ
poeta fuit. qui et ipsum iouẽ
et saturnum patrem eius. et.
plutonem. atq neptununum
fr̃s eius ita planissime homines
fuisse ꝓdit: ut eorum cuitores
gratias magis poetis debeant. a¬
gere quia non adeos dehonestã¬
dos s potius adexornandos mul¬
ta finrerunt: quanus et ipsũ
euemerum ab enmo poeta inlati¬

Expanded text:
laetae descendit. aetherem quiplaetae descendit. aetherem quippe non spiritum, sed corpus esse dicunt sublime, quo caelum super aerem distenditur. an poetae conceditur nunc secundum Platonicos, ut non corpus, sed spiritus, nunc secundam Stoicos loqui, ut corpus sit deus? quid ergo in Capitolio colunt? si spiriquod appellant Aegida? nempe origo nominis huius ita redditur, quia Iouem a matre occultatum capra nutriuit. an et hoc poetae mentiuntur? numquid et Capitolia Romanorum opera sunt poetarum? quid sibi autem uult ista non poetica, sed plane mimica uarietas, deos secundum philosophos in libri quaerere, secundum poetas in templis adorare? Sed numquid etiam ille Euhemerus poeta fuit, qui et ipsum Iouem et Saturnum patrem eius et Plutonem adque Neptunum fratres eius ita planissime homines fuisse prodit, ut eorum cultores gratias magis poetis agere debeant, quia non ad eos dehonestandos, sed potius ad exornandos multa finxerunt? quamuis et ipsum Euhemerum ab Ennio poeta in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
quod capitolium eorum satis
aꝑteq testatur. eum q regem
omnium deorum arbitiantur.
cum animauerteret uideos sũ¬
mum deum colere: nichul ali¬
ud potuit suspicari quam io¬
uem Sed siue qui saturmim si¬
ue qui iouem deum uideorum
putant.dicant quando satur¬
nus ꝓhibe ausus ẽ. coli alterum
deum. nec ipsum iouem qui
eum regno expulisse ꝑhibetur.
patrem fililis. Qui si tanquam
potentior et uictor placuit cui¬
toribus fuis: saturmim uictũ
erpulsumq non colant. Sedne¬
ꝙ istum coli iouis ꝓhibuit: et
quem uincere potuit: deum
tam̃ eẽ ꝑmisit. Iste inquiunt
fabule sunt aut iñpretande
a sapientibus aut ridende:.
Nos autem iouem columꝰ. de qͦ
ait maro. iouis omina plena.
idẽ omnia uiuificantem sp̃m
Merito g et uarro iouem opi¬
natus est coli a iudeis: quia
dicit ꝑ ꝓpħam. celum et t̾ram.
ego impleo. Quio illud quod
idem ꝓpħa dicit ethera quomͦ
accipiunt: Sic enum ait. Cum
pater omp̃s fecundis ibribꝰ
ether. coniugis ingremium

Expanded text:
quod Capitolium eorum satis aperteque testatur, eumque regem omnium deorum arbitrantur, cum animaduerteret Iudaeos summum deum colere, nihil aliud potuit suspicari quam Iouem. sed siue qui Saturnum siue qui Iouem deum Iudaeorum putant, dicant: quando Saturnus prohibere ausus est coli alterum deum, nec ipsum Iouem, qui eum regno expulisse perhibetur, patrem filius? qui si tamquam potentior et uictor placuit cultoribus suis, Saturnum uictum expulsumque non colant. sed neque istum coli Iouis prohibuit, et quem uincere potuit, deum tamen esse permisit. Istae, inquiunt, fabulae sunt aut interpretandae a sapientibus aut ridendae; nos autem Iouem colimus, de quo ait Maro: Iouis i s omnia plena, id est omnia uiuificantem spiritum. merito ergo et Varro Iouem opinatus est coli a Iudaeis, quia dicit per prophetam: caelum et terram ego impleo. quid illud quod idem poeta dicit aethera? quomodo accipiunt? sic enim ait: tum pater omnipotens fecundis imbribus aether coniugis in gremium
Abbreviated transcription (Latin):
dicti funt filu dei. Qd̾ autem etiam
ipse lucas dĩ. uidens aũt centurio
qd̾ factum erat: in eo gn̾e inclusit
oĩa quȩ in illa hora mirabiliter
facta erant tanꝗ unum mirabile
factum commemorans: cuius qͣsi
m̃bra et patres erant omnia illa
miracula. Iam uͦ qd̃ matħs addidit
eos quicum centutrione erant. alii
aut hoc tacuerunt: cui non appa¬
reat ex notissima regula noneẽ cõ-¬
trarium cum aliꝰ dic̃ qd̾ aliꝰ tacet:
Et qd̾ matħs dix̃. timuerunt ualde
uit deum: quis non eum intelli

Expanded text:
dicti sunt filii dei. quod autem etiam dicti sunt filii dei. quod autem etiam ipse Lucas dixit: uidens autem centurio quod factum erat, in eo genere inclusit omnia quae in illa hora mirabiliter facta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes erant omnia illa miracula. iam uero, quod Mattheus addidit eos qui cum centurione erant, alii autem hoc tacuerunt, cui non appareat ex notissima regula non esse contrarium, cum alius dicit quod alius tacet? et quod Mattheus dixit: timuerunt ualde,uit deum, quis eum non intell
Abbreviated transcription (Latin):
tant mirari potuerint. liberum
iusse narrantibus quid quisq
llum miratum cominemorare
uoluiss: nec eos sibi repugnare
cum aliꝰ aliud. aliꝰ aliud diceret fu¬
sse miratum. quando omnia fu¬
gtat ille miratus. Quod autem aliꝰ
art centurionem dirisse uere lei
filiꝰ erat iste. aliꝰ aũt. uere homo hic
filiꝰ dei erat. non mouebit eum cui
imȩxciderunt tam multa suꝑiꝰ
intentiam utraꝙ uerba concurrt̃
ei qd aliꝰ tacuit homo aliꝰ dixitul
limꝰ contrarium ẽ. Magis quod lu¬
usnon ait centurionem duisse
lus dei erat s. iustuserat potest
putari diu̾sum. S uelutrumq dic-¬
tum acenturione intelligere debe-¬
mus et aliud allos. allud istum com¬
memorasse uel fortasse lucam ex¬
primere uoluisse sententiam cen¬
turionis quomͦ dixerit iħm filium
dei. Forte enim non eum unigeni¬
tum equalem patri intellȩxerat c̃ẽ¬
turio s ideo filium dixerat quia uis¬
tum crediderat sicũt multi iusti

Expanded text:
erant mirari potuerint, liberum erant mirari potuerint, liberum fuisse narrantibus, quid quisque illum miratum commemorare uoluisset, nec eos sibi repugnare, cum alius illud, alius illud diceret fuisse miratum, quando omnia fuerat ille miratus. quod autem alius ait centurionem dixisse: uere dei filius erat iste, alius autem: uere homo hic filius dei erat, non mouebit eum cui non exciderunt tam multa superisententiam utraque uerba concurrunt. nec quod alius tacuit homo, alius dixit, ullo modo contrarium est. magis quod Lucas non ait centurionem dixisse filius dei erat\\ sed: iustus erat, potest putari diuersum; sed uel utrumque dictum a centurione intellegere debemus et aliud illos, aliud istum commemorasse, uel fortasse Lucam exprimere uoluisse sententiam centurionis, quomodo dixerit legum filium dei. forte enim non eum unigenitum aequalem patri centurio intellexerat, sed ideo filium dei dixerat, quia iustum crediderat, sicut multi iusti
Abbreviated transcription (Latin):
centurio aũt et quicum
erant custodientes iħm uisot̾a
motu et his quȩ fiebant tuma¬
runt ualde dicentes Uere deifil
erat iste. Marcus sic uidens aitã
centurio qui ex adu̾so stabat s
sie clamans expirass. ait. uere hĩ
nic filiꝰ dei erat. lucas fic. Uidem s
centurio qo factum fuerat gͥle¬
caut dñ dicens. Uere hie homo ius¬
userat. Non est contrarium quod
num centurionem et eos quicũ
nerant cum lucas dicat hoc e¬
n admiratum qd̃ emissa illauo¬
cxxpirass ostendens quam in po-¬
istate habuerit quando morere¬
tur. In eo quippe qd̃ idem matħs
non solum dixit uiso terre motu.
setiam addidit et his quȩ facta
tant: integrum locum fuisse de-¬
nonstrauit lucȩ: ut diceret cen-¬
urionem ipsam dñi mortem.
usse miratum: quia et hec int̾
la est que tunc mirabiliter fac¬
tierant. Quamquam et si math̃s
slud non addidiss intelligendũ
cat cum multa miranda facta fu-¬
rrnt et omnia centurio. et quicũ

Expanded text:
centurio autem et qui cum eo erant custodientes Iesum uiso terrae motu et his quae fiebant timuerunt ualde dicentes: uere dei filius erat iste. Marcus sic: uidens autem centurio, qui ex aduerso stabat, quia sic clamans expirasset, ait: uere homo hic filius dei erat. Lucas sic: uidens autem centurio quod factum fuerat glorificauit deum dicens: uere hic homo iustus erat. non est contrarium, quodadmiratum centurionem et eos qui cum illo erant, cum Lucas dicat hoc eum admiratum, quod emissa illa uoce expirasset, ostendens, quam in potestate habuerit, quando moreretur. in eo quippe, quod idem Mattheus non solum dixit: uiso terrae motu, sed etiam addidit: et his quae facta erant, integrum locum fuisse demonstrauit Lucae, ut diceret centurionem ipsam domini mortem fuisse miratum, quia et haec inter illa est quae tunc mirabiliter facta erant. quamquam, etsi Mattheus illud non addidisset, intellegendum erat, cum multa miranda facta fuerint et omnia centurio et qui cum eo