comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaturr. cunctaq discurrendo ꝑtemptat.
quo possit suffitientia sibimet alim̃ta recon¬
dere. Mirabiliq prudentia ꝓspicit. ne spetieᷤ
quȩ collectȩ sunt. corrũpantur. Secat enĩ den¬
tib granũ. ne incipiens germinare. pastum
sibi prȩberet inutilẽ. semen quoq ip̃m si fu¬
erit humectatũ. uapore telluris. siccat in so¬
lem: nec tam̃ semꝑ hoc facit. s cũ serenita¬
tem stabilẽ fore p̾senserit. Deniq ñ uidẽbis
imbres emuti de nubib: quousq formica
torridũ sub sole semen exponit. Quis igit᷑ ser¬
mo cõprehendere. quis auditus capere. uł
quantũ temporis sufficere poterit. ad expla¬
nanda cuncta mirabilia: Quaꝓpt̾ & nos si¬
mul cũ ꝓpb̃a dicamus. Quã magnificata
sunt oꝑa tua dñe. omĩa in sapientia fecisti.
Ergo non ꝓderit nobis illa satisfactio. qua pu¬
tamus excusare nos posse dicentes. minime
literis didicisse. qđ expedit. cũ legis magiste¬

Expanded text:
peratur, cunctaque discurrendo pertentat, peratur, cunctaque discurrendo pertentat, quo possit sufficientia sibimet alimenta recondere: mirabilique prudentia prospicit, ne species quae collectae sunt corrumpantur. Secat enim dentibus granum, ne incipiens germinare pastum sibi praeberet inutilem: semen quoque ipsum si fuerit humectatum vapore telluris, siccat in solem; nec tamen semper hoc facit, sed cum serenitatem stabilem fore praesenserit. Denique non videbis imbres emitti de nubibus, quousque formica torrendum sub sole semen exponit. Quis igitur sermo comprehendere, quis auditus capere, vel quantum temporis sufficere poterit, ad explananda cuncta mirabilia? Quapropter et nos simul cum propheta dicamus: Quam magnificata sunt opera tua, Domine! omnia in sapientia fecisti . Ergo non proderit nobis illa satisfactio, qua putamus excusare nos posse dicentes, minime litteris didicisse quod expedit, cum legis magiste
Abbreviated transcription (Latin):
echinũ terrestrẽ captauert̃. duplices cauernaᷤ
in suis fecisse cubilib. ut cũ flatib aqui¬
lonis urgeretira. ad australẽ se conferat par¬
tem. Iterũq cũ nothus spirauerit. boreale
foram̃ apꝑiat. Quid igit᷑ nobis hominib ꝑ
hȩc signa scriptura significat: Non solũ
ut ꝑ omĩa nr̃i creatoris quanta sit erga
nos indulgentia contẽplemur. s etiã con¬
sideremus. quia cũ nimia futuroꝵ ꝓuiden¬
tiam in mutis pecorib habeat᷑. nec utiq nos
debemus presentis uitȩ uoluptatib contami¬
nare. s intentioẽm nr̃am ad uenturũ scłm
destinare. Tunc ergo homo non laborabis
in hoc mundo. ut possis tibi subsidia quetis
futurȩ reponere. cũ uideas formicã hiemis
memorẽ. uictũ sibi studiose tempore estatis
attrahere: Quȩ non id̾o minus diligens est.
quia ñdũ ꝑicula exꝑitur hiberni: quin po¬
tius omni nisu. curaq ꝑuigili laborat. & o¬

Expanded text:
echinum terrestrem captaverunt duplices cavernas echinum terrestrem captaverunt duplices cavernas in suis fecisse cubilibus, ut cum flatibus aquilonis urgetur, ad australem se conferat partem; iterumque cum notus spiraverit, boreale foramen aperiat. Quid igitur nobis hominibus per haec signa Scriptura significat? non solum ut per omnia nostri Creatoris quanta sit erga nos indulgentia contemplemur, sed etiam consideremus, quia cum nimia futurorum providentia in mutis pecoribus habeatur, nec utique nos debemus praesentis vitae voluptatibus contaminare, sed intentionem nostram ad venturum saeculum destinare. Tu ne ergo homo non laborabis in hoc mundo, ut possis tibi subsidia quietis futurae reponere, cum videas formicam hiemis memorem, victum sibi studiose tempore aetatis attrahere? Quae non ideo minus diligens est, quia nondum pericula experitur hiberni, quin potius omni nisu curaque pervigili laborat et o
Abbreviated transcription (Latin):
transfixus. omnib utitur machinam̃tis. ut se
curare preualeat. herba precipue quadã. na¬
tura sicciore plagas ꝓprias oppilando. Uulpe
ȩtiã frequentius deprehensa est. suco pineo
sibimet remediũ contulisse. Testudo aut̃ cũ
uiꝑinis uiscerib ingluuiẽ uentris expleue¬
rit: origani medicamine. qđ est serpentibus
contrariũ. pestẽ uenenosi cibi fertur effuge¬
re. Coluber u̾ dolores grauissimos oculoꝵ: fe¬
niculũ depastus extinguit. Nam pręcientia
pecudũ de futuris cęli mutationib. quã inra¬
tionabilẽ prudentiã creditur suꝑare. Itaq
ouis impetliente hieme. herbã carpit auidiuᷤ.
tanquã reficere se largius indicans. ad tole¬
randã ex futura tempestate penuriã. Boues
aut̃ cũ diutius inclusi tempore fuerint hiber¬
no. ꝑturbatioẽm aeris naturali prȩsentiente ᷤᷤ
intellec̾tu. de stabulo foris sinul om̃s aspici¬
unt mutantes uultũ. Multi sane homines

Expanded text:
transfixus, omnibus utitur machinamentis, ut se transfixus, omnibus utitur machinamentis, ut se curare praevaleat, herba praecipue quadam natura sicciore plagas proprias oppilando. Vulpes etiam frequentius deprehensa est, succo pineo sibimet remedium contulisse. Testudo autem cum viperinis visceribus ingluviem ventris expleverit, organi medicamine quod est serventibus contrarium, pestem venenosi cibi fertur effugere. Coluber vero dolores gravissimos oculorum, feniculum depastus exstinguit. Nam praescientia pecudum de futuris coeli mutationibus, quam non rationabilem prudentiam creditur superare? Itaque ovis, impendente hieme, herbam carpit avidius, tanquam reficere se largius indicans ad tolerandam ex futura tempestate penuriam. Boves autem cum diutius inclusi tempore fuerint hiberno, perturbationem aeris naturali praesentientes intellectu, de stabulo foris simul omnes aspiciunt mutantes vultum. Multi sane homines
Abbreviated transcription (Latin):
cundia congenerata leomi est. & solitu¬
do conu̾sationis. similiũq uitatio. slam
ueluo trannus qmdã bestiarũ intiosu¬
perbiȩ naturalis elatus. refugit alioꝵ consoti¬
ationẽ. nec cotidiano cibo pascitur. quãuis
reliquias suȩ captionis adierit. Huic nimi¬
um grandȩ uocis ministeriũ. natura ꝑhibu-¬
it. adeo ut certe quadrupedes tũ sint cursu
uelotiores. rugitu eius pauefactȩ deficiant.
Toruus est pardus. & acutus in impetu. con¬
ueniensq animi sui motib. habet corpus.
Ursoꝵ segnior natura est. mens asꝑa. subdo¬
la. & non mimis setis. quã simultate contec¬
ta. Quod si sermonẽ latius extendentes. uolu¬
erimus asserere. quanta mutis animalib
diligentia conseruandȩ ꝓpriȩ salutis sine cu¬
iusquã traditiõe subpeditet fortasse quosdã
incitabimus. erga studiũ nr̃e munitionis. s
uereor. ne in emulandis quoq bestiis. mino¬
res esse credam᷑. Ursus letali uulnere sepe

Expanded text:
cundia congenerata leoni est, et solitucundia congenerata leoni est, et solitudo conversationis, similiumque vitatio. Nam velut tyrannus quidam bestiarum, vitio superbiae naturalis elatus refugit aliorum consociationem, nec quotidiano cibo pascitur, quamvis reliquias suae captionis adierit. Huic nimium grande vocis ministerium natura perhibuit, adeo ut certae quadrupedes cum sint cursu velociores, rugitu ejus pavefactae deficiant. Torvus est pardus, et acutus in impetu conveniensque animi sui motibus habet corpus. Ursorum segnior natura est, mens aspera, subdola, et non minus setis, quam simultate contecta. Quod si sermonem latius extendentes, voluerimus asserere quanta multis animalibus diligentia conservandae propriae salutis sine cujusquam traditione suppeditet, fortasse quidem incitabimur erga studium nostrae munitionis: sed vereor ne in aemulandis quoque bestiis minores esse credamur. Ursus lethali vulnere saepe
Abbreviated transcription (Latin):
insensibilib & similis illis factus. At uero¬
cuntra tibi alia sollititudo. nimisq decora ẽ:
querendi sublimia ubi habetur xp̃s. Conue¬
nit enĩ altius te ferri terrestrib. ut quomͦ
natus es. ita ꝓpriã disponas uitã. Conu̾satio
tua sit in celo. uera tibi patria est suꝑior ĩe¬
rusalem. ciues & sodales habes primogem¬
tos ascriptos in cȩlo.Siciat terra aĩam ui¬
uam. Igitur quadrupedũ anima. non olim
sub terra reposita. subito tunc eiecta ꝓsili¬
uit. s simul creata est cũ prȩcepto. Una
est illis anima. & decor omĩs in figura loca¬
tus: ꝓprietatib uariis singulȩ discernunt᷑.
Boues graues sunt. & constantes. asini hebe¬
ti. calidi equi desiderio feminarũ. Lupus
indomitus. uulpes dolosa. ceruus timidus.
laboriosa formica. gratisicus canis. & me¬
mor amicicie. singłarũq naciuitatib. mo¬
tũ. etiã qualitates aptatȩ sunt. sicut ira¬

Expanded text:
insensibilibus, et similis illis factus . At veroinsensibilibus, et similis illis factus . At vero tibi alia sollicitudo nimisque decora est quaerendi sublimia, ubi habetur Christus . Convenit enim altius te ferri terrestribus, ut quomodo natus es, ita propriam disponas vitam. Conversatio tua sit in coelo , vera tibi patria est superior Hierusalem, cives et sodales habes primogenitos ascriptos in coelo . 3. Ejiciat terra animam vivam. Igitur quadrupedum anima, non olim sub terra reposita, subito tunc ejecta prosiluit, sed simul creata est cum praecepto. Una est illis anima, et decor omnis in figura locatus: proprietatibus variis singulae discernuntur. Boves graves sunt, et constantes, asini hebetes, calidi equi desiderio feminarum. Lupus indomitus, vulpes dolosa, cervus timidus, laboriosa formica, gratificus canis, et memor amicitiae, singularumque nativitatibus morum etiam qualitates aptatae sunt, sicut ira
Abbreviated transcription (Latin):
cabulis caret: s etiã mures & ranas ex terra
gentrari indemus. Deniq in egyptiacis the¬
bis. si pluuias largiores estiuo tempore fude¬
rit: mox infinitis murib regio tota cõple¬
tu&. Anguillas etiã ñ aliter nisi de ceno naᷤ¬
c certissimũ est. quarũ genus. nec ouũ. nec
alter aliqͥs partus instaurat. s ut diximus.
de limo. gignendi sortiunt᷑ originẽ. Giciat
terpa animã uiuã. Pecudes om̃s terrenȩ sunt:
obi hoc inelinantus ad terrã. S alia est planta
celestis bomo: qui quantũ babitu figure.
tantũ dignitate distat a pecorib. Inarũ fa¬
cies deorsũ filexa. uterũq ꝓspectat. &e qd̾ ei
libidini iocundũ est. boc sectat᷑ tuũ uero
capiro ad eelũ semꝑ erigitur. oculi tui suꝑ¬
na respitiunt.S si tu quoq corꝑis te uolupta¬
de fedaueris. obediendo luxui uentris. & in¬
feriorib eius partib: cõparatus es ium̃tis

Expanded text:
cabulis caret; sed etiam mures et ranas ex terra cabulis caret; sed etiam mures et ranas ex terra generari videmus. Denique in Aegyptiacis Thebis, si pluvias largiores aestivo tempore fuderit, mox infinitis muribus regio tota completur. Anguillas etiam non aliter nisi de coeno nasci certissimum est, quarum genus nec ovum, nec alter aliquis partus instaurat, sed ut diximus. de limo gignendi sortiuntur originem. Ejiciat terra animam vivam. Pecudes omnes terrenae sunt, ob hoc inclinantur ad terram. Sed alia est planta coelestis homo: qui quantum habitu figurae, tantum dignitate distat a pecoribus. Illorum facies deorsum flexa; uterumque prospectat, et quod ejus libidini jucundum est, hoc sectatur: tuum vero caput ad coelum semper erigitur, oculi tui superna respiciunt. Sed si tu quoque corporis te voluptatibus foedaveris, obediendo luxui ventris, et inferioribus ejus partibus, comparatus es jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmota. nascentiũ morientiũq facturã
passim penetrans. uniuscuiꝰq generis so¬
bolem ꝑ similitudinẽ sui custodit equali¬
rea donec ad statutũ terminũ ualeat ꝑue¬
nire. Equũ enĩ facit equo succedere. & le¬
onẽ leoni. & aquilã aquilȩ. & singłas
animantes. sequentiũ successioẽ seruata.
usq ad finẽ rerũ omniũ. exitũq ꝑducitꝰ
Nullũ enĩ tempus ualebit ꝓprietates ani¬
mantiũ cõmutare.: s tãquã nuꝑ constitu¬
tai natura sic. ita recens fertua cũ tẽpore.
ficrat terra animã uiuã. Hȩc preceptio
mansit in terra. & nullatenus famulan¬
do destnet conditori. Certa enĩ ex corum
posteritate q̃ pͥmafacta sunt. uasci non dubiũ ẽ.
alia de terra. nunc ȩtiã formari. & uiuificari ꝯs¬
picimus. Non enĩ cicadas solũ ex imbrib ri¬
gata ꝓdutit: uel alia plurima uolaciliũ mi¬
lia. quoꝵ maxima pars ꝓpter sui tenuitatẽ uo¬

Expanded text:
commota, nascentium morientiumque facturam commota, nascentium morientiumque facturam passim penetrans, uniuscujusque generis sobolem per similitudinem sui custodit aequaliter, donec ad statutum terminum valeat pervenire. Equum enim facit equo succedere, et leonem leoni, et aquilam aquilae, et singulas animantes, sequentium successione servata, usque ad finem rerum omnium exitumque perducit. Nullum enim tempus valebit proprietates animantium commutare, sed tanquam nuper constituta natura sit, ita recens fertur cum tempore. Ejiciat terra animam vivam. Haec praeceptio mansit in terra, et nullatenus famulando desinit Conditori. Certa enim ex eorum posteritate quae prima facta sunt, nasci non dubium est, alia de terra nunc etiam formari et vivificari conspicimus. Non enim cicadas solum ex imbribus rigata producit, vel alia plurima volatilium millia, quorum maxima pars propter sui tenuitatem vo
Abbreviated transcription (Latin):
re cuncda disposuit: Unde uidentua michi
quidã rerũ ignari. seductionib prauis. &
suasionib faisis eniti: quo possint honesta¬
tis quendã colorem. ꝑ argum̃ta ꝓpria. diui¬
nis seripturis obductre qd quid aliud incel¬
ligendũ est. quã sapientiores esse tales bo¬
homines. uerbis spiritalib ꝓfiteai suaq
magis dicta sub p̾textu interpretationis as¬
diuere: Quaꝓpter ut scriptũ est incelligat᷑.
eitiat terra animã uiuã pecudũ. & bestia¬
tũ. ee serpentiũ. Aduerte igit᷑ dei uerbum.
currens ꝑ omnẽ creaturã. Quod quidẽ olim
cepit: s usq nunc oꝑatue. & ꝓperat ad fi¬
nem. donec consũmationẽ mundus accipiat.
Sicut enĩ pila cũ ab aliquo fuerit ĩpulsa. ꝯ
spatia deuexa reppererit. ip̃a sui uolubilita¬
te. lociq ꝓcliuitate. uelotius incitata ꝑfer¬
tua. nec prius stare poterit. quã ad plana
descendat. ita natura rerũ dei preceptiõẽ

Expanded text:
re cuncta disposuit? Unde videntur mihi re cuncta disposuit? Unde videntur mihi quidam rerum ignari, seductionibus pravis et suasionibus falsis eniti, quo possint honestatis quemdam colorem, per argumenta propria, divinis Scripturis obducere. Quod quid aliud intelligendum est, quam sapientiores se esse tales homines verbis spiritalibus profiteri, suaque magis dicta sub praetextu interpretationis astruere? Quapropter ut scriptum est intelligatur: Ejiciat terra animam vivam pecudum et bestiarum et serpentum. 2. Adverte igitur Dei verbum currens per omnem creaturam. Quod quidem olim coepit: sed usque nunc operatur et properat ad finem, donec consummationem mundus accipiat. Sicut enim pila cum ab aliquo fuerit impulsa, cum spatia devexa repererit, ipsa sui volubilitate, locique proclivitate velocius incitata perfertur, nec prius stare poterit, quam ad plana descendat, ita natura rerum Dei praeceptione
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & in medio esse cauã. Ad om̃s enĩ huiꝰ¬
cemodi opiniones. scriptores cosmografie
ꝓlapsi sunt. alter alterius dogmata res¬
cindendo. Ego tam̃ ñ adducor. ut dicã idcir¬
co deteriorẽ nrãm mundificatiõem uideri.
quia nichil de schematibe eius. famulus
dei disseruit. & quia ñ dixit tot milia sta¬
diorum ambitũ tenere telluris. uel qđ meti¬
tus nen est. quantis spatiis obumbratio eiꝰ
in aere distenditur. cũ sol ꝓprios cursus a¬
git sub terra. qͥ lunȩ ꝓpinquauerit. luminis
ei defectũ prestat. Dẽ quib omnib pru¬
dentea ille reticuit. sciens inutilia nobis
baberi. quȩ ad nos minime ꝑtinerent. Id̾one
debemus uerba spiritalia uiliora esse uanis¬
simis philo sophoꝵ assertionib arbitrari.
se non glorificare potius quã dm qͥ ñta m̃tẽ
suꝑfuus quidẽ questionib liberauit. ad exci¬
tandas uero edificandasq nr̃as animas ꝓfice¬

Expanded text:
tes, et in medio esse cavam. Ad omnes enim hujtes, et in medio esse cavam. Ad omnes enim hujusmodi opiniones, scriptores cosmographiae prolapsi sunt, alter alterius dogmata rescindendo. Ego tamen non adducor ut dicam idcirco deteriorem nostram mundificationem videri: quia nihil de schematibus ejus famulus Dei disseruit, et quia non dixit tot millia stadiorum ambitum telluris tenere, vel quod metitus non est quantis spatiis obumbratio ejus in aere distenditur, cum sol proprios cursus agit sub terra, qui cum lunae propinquaverit, luminis ei defectum praestat. De quibus omnibus prudenter ille reticuit, sciens inutilia nobis haberi quae ad nos minime pertinerent. Ideo ne debemus verba spiritualia viliora esse vanissimis philosophorum assertionibus arbitrari, et non glorificare potius Deum qui nostram mentem superfluis quidem quaestionibus liberavit, ad excitandas vero aedificandasque nostras animas profice
Abbreviated transcription (Latin):
poris conuiuȩ: & certe agrestib eos reficiebat
olusculis. Comꝑtas itaq habeo leges quasdã
suꝑ allegoria: non quas ex me ipso confeci.
s quas didici alioꝵ uoluminib. recensitis.
ꝑ quas hi qui adquiescunt. cõmunib con¬
mmsenfire. serspturis. a quã dicunt non e̾ẽ
aquã. s aliã quandã naturã. pisces quoq uł
serpentes. aut bestias. non ꝓ ueritatis ratio¬
ne. s ꝓ suo cõmentantur arbitrio: sicut int̾¬
pretes somnioꝵ. uisis ꝑ soporẽ uariis ina¬
ginib. quid futurũ sit ꝓ sua uoluntate ꝓ¬
nuntiant. Ego aut̃ cũ audiero fenũ. hoc
intelligo qđ dictũ est. Item pisces. aut qua¬
drupedes. aut uirgulta: quomͦ relata sunt.
ita ꝑcipio. Neq enĩ crubesco euuangłm.
Nam licet bi qui de mundo plura scripsert̃.
certa de terre schematib disputarint. modo
eã sperȩ. modo chilindro. modo circulo similẽ
& equalib undiq collectã. partib designan¬

Expanded text:
poris convivae : et certe agrestibus eos reficiebat poris convivae : et certe agrestibus eos reficiebat olusculis. Compertas itaque habeo leges quasdam super allegoria, non quas ex meipso confeci, sed quas didici aliorum voluminibus recensitis, per quas hi qui acquiescunt communibus consentire scripturis, aquam dicunt non esse aquam, sed aliam quamdam naturam, pisces quoque vel serpentes, aut bestias, non pro veritatis ratione, sed pro suo commentantur arbitrio: sicut interpretes somniorum, visis per soporem variis imaginibus, quid futurum sit pro sua voluntate pronuntiant. Ego autem cum audiero fenum, hoc intelligo quod dictum est. Item pisces aut quadrupedes, aut virgulta, quomodo relata sunt, ita percipio: Neque enim erubesco Evangelium . Nam licet hi qui de mundo plura scripserunt, certa de terrae schematibus disputarint, modo eam sphaerae, modo cylindro, modo circulo similem, et aequalibus undique collectam partibus designan
Abbreviated transcription (Latin):
pertinȩ uobis epulationis initiat. Dñs sa¬
ne. qui creaturȩ suȩ copiis cuncta comple¬
uit. & qui in reb omnib mirabiliũ suoꝵ
nobis ȩterna monim̃ta ꝑhibuit. cumulet nĩ¬
tes nrãs gaudio spiritali. in xp̃o iħu. cui gła
icite queso qualis uobis
nĩx sermocinationis.
matutina uisa est men¬
sa. Michi enĩ libet com¬
parare tenuitatẽ nr̃am
egeno cuipiam exhi¬
benti conuiuiũ. qui
munificentiam animi sui copiose deside¬
rans ostentare. defecit facultatũ retarda¬
tus inopia. & ob hoc apparatũ pauperem
qualiscũq est. largius ministrare molitira.
risũ de se ꝑhibens iuitatis. Ita fit ut ex¬
ꝓbrationis ignominia. liberalitas affectata ñ
careat. ẽale quiddã est. & in nobis: si tam̃ uoᷤᷤ
non aliter sentietis. Uerũtñ utcũq se habent
nr̃a: non extenuabunt᷑ a nobis. Neq enĩ hely¬
seũ ut improbũ pastorẽ refutabant illius tẽ¬

Expanded text:
pertinae vobis epulationis injiciat. Dominus sapertinae vobis epulationis injiciat. Dominus sane, qui creaturae suae copiis cuncta complevit, et qui in rebus omnibus mirabilium suorum nobis aeterna monimenta praebuit, cumulet mentes nostras gaudio spiritali in Christo Jesu, cui gloria 1. Dicite quaeso qualis vobis nostrae sermocinationis matutina visa est mensa. Mihi enim libet comparare tenuitatem nostram egeno cuipiam exhibenti convivium, qui munificentiam animi sui copiose desiderans ostentare, deficit facultatum retardatus inopia, et ob hoc apparatum pauperem qualiscunque est, largius ministrare molitur, risum de se perhibens invitatis. Ita fit ut exprobrationis ignominia liberalitas affectata non careat. Tale quiddam est et in nobis, si tamen vos non aliter sentietis: verumtamen utcunque se habent nostra, non extenuabuntur a vobis. Neque enim Haelisaeum ut improbum pastorem refutabant illius tem
Abbreviated transcription (Latin):
sariũ tristem. modo illũ alacrem. suꝑbũq
demonstrans. Quid iuuat corpore ieninare
si animus multis prauitatum milib oniera¬
tiu᷑ Porto aut̃ qui non ludit tesseris. sed
uacat. quas non uanitates ex ore deꝓmit.
aut quid non ꝑcipit aurib execrandũ:
Ita ociositas sine timore d̾i. magistra neqͥ¬
tiȩ est. Et quidem presumo aliqͥd uobis
utilitatis: ex his quȩ locuti sumus. adqͥri.
Quod si secus fuerit: tam̃ peccato uos ua¬
cuos cõmoratio loci huiuscemodi ꝑficiet.
Quantoq plus uos in eccłia dñi retenta¬
mus. tantomagis a maloꝵ cogitationib se¬
paramus. Sufficientia sunt quȩ disseruimꝰ.
apud equissimũ cognitorem: si tam̃ non ad
copiosas creaturȩ diuitias. s ad paruitatẽ
nr̃e possibilitatis aspexerit. uel ad mensu¬
ram suꝑ leua capienda presentiũ. Sit itaq
terminus hic matutini conuiuii. ne ultra
modũ ingosta ingesta satietas. fastidiũ ues¬

Expanded text:
sarium tristem, modo illum alacrem superbumque sarium tristem, modo illum alacrem superbumque demonstrans. Quid juvat corpore jejunare, si animus multis pravitatum millibus oneratur? Porro qui non ludit tesseris, sed vacat, quas non vanitates ex ore depromit, aut quid non percipit auribus exsecrandum? Ita otiositas sine timore Dei magistra nequitiae est. Et quidem praesumo aliquid vobis utilitatis ex his quae locuti sumus acquiri. Quod si secus fuerit, tamen peccato vos vacuos commoratio loci hujuscemodi perficiet. Quantoque plus vos in Ecclesia Domini retentamus, tanto magis a malorum cogitationibus separamus. Sufficientia sunt quae disseruimus apud aequissimum cognitorem, si tamen non ad copiosas creaturae divitias, sed ad parvitatem nostrae possibilitatis aspexerit, vel ad mensuram super laetitia capienda praesentium. Sit itaque terminus hic matutini convivii, ne ultra modum ingesta satietas fastidium ves
Abbreviated transcription (Latin):
tile uos precerire transcur su. Quio enim
facietis usq ad uesꝑam: A pransorib certe ñ
urgemini. nec conuiuioꝵ apꝑatus abire nos
admonet: qm̃ tempus ieiunandi est. Qua¬
ꝓprot̾ si placet: abstinentiã corporis. in uo¬
luptates animi conuertamus. Sepius utiq
corporib paruistis: hos saltem dies depute¬
mus usib animoꝵ. sicut scriptũ est. delectare
in dño: & dabit tibi peticiones cordis tui.
Si diuitias amas: opes tibi presto sunt sp̃a¬
les. idẽ iudicia dei uera iustificata in semet¬
ipsa. desiderabilia suꝑ aurũ. & lapidem pre¬
ciosũ. Si edax & gulosus es: habes uerbũ dñi
dulciora suꝑ mel & fauum. Nunc si dimisero
uos. eȩtũq dissoluero: alii mox ur̃m currt̃
ꝓperanter ad aleam. in qua iuratio. & con¬
dentio uehemens: & lucrandi cupiditas ba¬
betur. astatq demon obscenus. modo hc̃
ergens exultatiõe uictoriȩ. faciensq aduer¬

Expanded text:
tile vos praeterire transcursu. Quid enim tile vos praeterire transcursu. Quid enim facietis usque ad vesperam? A pransoribus certe non urgemini, nec conviviorum apparatus abire nos admonet, quoniam tempus jejunandi est. Quapropter si placet, abstinentiam corporis in voluptates animi convertamus. Saepius utique corporibus paruistis, hos saltem dies deputemus usibus animorum, sicut scriptum est: Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Si divitias amas, opes tibi praesto sunt spirituales, id est, judicia Dei vera, justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum . Si edax et gulosus es, habes verba Domini dulciora super mel et favum . Nunc si dimisero vos coetumque dissolvero, alii mox vestrum currunt properanter ad aleam, in qua juratio et contentio vehemens, et lucrandi cupiditas habetur, astatque daemon obscenus, modo hunc erigens exsultatione victoriae, faciensque adver
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cũ uideatis certã de aeris animantib fi¬
gurã ꝓpriam cõmutare. sicut indiacũ uermẽ
qui est corniger. primo in uerruce se speci¬
em transformantẽ. deinfictibonbulionẽ: nec
tam̃ in eo scemate ꝑsistentem. s menbra¬
nis molliorib. ac latioriorib plumescen¬
dem aligerũ reddi: Itaq uos mattonȩ qñ
sedetis eoꝵ reuoluentes oꝑa. idẽ stamina.
quȩ seres huc dirigunt. ad confectioẽm ues¬
tium delicatarũ: reminiscimini huius ani¬
malis refiguratioẽm. ut eindens ãe resur¬
rectioẽ capiatis exemplũ. & nichil dubite¬
tis de reformatiõe corꝑis. quã paulas ex¬
ponit. S iam sentio me modũ disputatio¬
nis excedere. Et enĩ si ad multitudinẽ res¬
pextro relatoꝵ: in infinitũ uidebor sermo¬
ne plapsus. Sin aut̃ oculos ad diuersitatẽ
creaturȩ conuertero. nec exordiũ narratio¬
nis arbitror assũpsisse. Uerũtñ non est u¬

Expanded text:
tis, cum videatis certa de aereis animantibus fitis, cum videatis certa de aereis animantibus figuram propriam commutare, sicut Indiacum vermem, qui est corniger, primo in verucae se speciem transformantem, deinde fieri bombulionem, nec tamen in eo schemate persistentem, sed membranis mollioribus ac latioribus plumescentem aligerum reddi? Itaque vos, matronae, quando sedetis eorum revolventes opera, id est stamina quae Seres huc dirigunt ad confectionem vestium delicatarum. reminiscimini hujus animalis refigurationem, ut evidens de resurrectione capiatis exemplum, et nihil dubitetis de reformatione corporis, quam Paulus exponit. Sed jam sentio me modum disputationis excedere. Etenim si ad multitudinem respexero relatorum, in infinitum videbor sermone prolapsus. Sin autem oculos ad diversitatem creaturae convertero, nec exordium narrationis arbitror assumpsisse. Verumtamen non est u
Abbreviated transcription (Latin):
orns. ab imo fundo trahit alimoniã: tunc
aduertere poteris sapientiã creatoris. quia
ob hoc illis longiora colla quã pedes adhi¬
buit. ut tãquã setã quandã porrigens se in
ꝓfundũ. reconditũ possit inuenire nutri¬
men. Igit᷑ simpliciter inspecta uerba scrip¬
turȩ. syllabe quȩdã uidentur esse. Eiciant
aque uolatilia uolantia suꝑ terrã sub firma¬
mento celi. Si considerata fuerit uis uerboꝵ:
tunc conditoris mirificatio declaratur. qui
futuras auiũ differentias longe prȩuidit. e¬
asq scđm genus a se discreuit. Dies me ꝓfec¬
to deficiet: si cuncta uobis acria miracula re¬
ferre uoluero. Uerũtñ terra nos uocat ad in¬
spiciendas bestias. & pecudes. ac serpentes.
Parata est enĩ. similia piscib. & uolatilib. qua¬
drupedũ & uirgultoꝵ genera demonstra¬
re. Eitiat terra animã uiuã. Quiã dicitis
qui paulo apło de resurrectioe non creoi¬

Expanded text:
dens, ab imo fundo trahit alimoniam, tunc dens, ab imo fundo trahit alimoniam, tunc advertere poteris sapientiam Creatoris, qui ob hoc illi longiora colla quam pedes adhibuit, ut tanquam setam quamdam porrigens se in profundum, reconditum possit invenire nutrimen. 8. Igitur simpliciter inspecta verba Scripturae syllabae quaedam videntur esse: Ejiciant aquae volatilia volantia super terram sub firmamento coeli. Si considerata fuerit vis verborum, tunc Conditoris mirificatio declaratur, qui futuras avium differentias longe praevidit, easque secundum genus a se discrevit. Dies me profecto deficiet, si cuncta vobis aeria miracula referre voluero. Verumtamen terra nos vocat ad inspiciendas bestias, et pecudes ac serpentes. Parata est enim similia piscibus et volatilibus quadrupedum et virgultorum genera demonstrare: Ejiciat terra animam vivam. Quid dicitis, qui Paulo apostolo de resurrectione non credi
Abbreviated transcription (Latin):
atuunt. & non ante subiecta contin¬
t. quã detur eis diuina prȩceptio.
mͦ etiã mergus. insaciabilem uescen
atitur orexim. ꝑ quã uulnerib sui
tris remedia sanitatis adquirit:
tutis admiratio celestis. quȩ rabiem¬
is. in usum medicaminis reforma
aeris. inpulsȩ. qui ꝑ earũ pectus
itur dũ respirant. S iam sentio ser¬
ẽ nr̃m. non minus miraculis uola
suꝑari. quã si experirer ip̃e ꝑuici¬
Esuã. meis pedib anteire. Sane cũ
mens apes & uespas: considera quia
lus eis sp̃s. aut pulmo sub est. s semꝑ
nuo perimunt᷑: ut pote preclusis
spiram̃tis. & si aceto rursus aspse
sarames in illis aliã disposicionẽ. pe¬
des enĩ non habent fissos ut coruus. nec uncos
ut aquila: s latos. atq m̃braneos. ut natan¬
tes facile suꝑferantur undis. tãquã remis qui¬
busdã. pedũ nisib repellentes aquã. Item si
consideres quomͦ cignus in altũ guitur exten¬

Expanded text:
 constituunt, et non ante subjecta contin constituunt, et non ante subjecta contingunt, quam datur eis divina praeceptio. Quomodo etiam mergus insatiabilem vescendi patitur orexim, per quam vulneribus sui ventris remedia sanitatis acquirit. O virtutis admiratio coelestis! quae rabiem famis in usum medicaminis reformavit. aeris impulsae, qui per earum pectus illabitur dum respirant? Sed jam sentio sermonem nostrum non minus miraculis volatilium superari, quam si experirer ipse pernicitatem suam meis pedibus anteire. Sane cum videris apes et vespas, considera quia nullus eis spiritus aut pulmo subest, sed sempecontinuo perimuntur, utpote praeclusis earum spiramentis: et si aceto rursus illas nvenies in illis aliam dispositionem. Pedes enim non habent fissos ut corvus, nec uncos ut aquila, sed latos atque membraneos, ut natantes facile superferantur undis, tanquam remis quibusdam pedum nisibus repellentes aquam. Item si consideres quomodo cygnus in altum guttur exten
Abbreviated transcription (Latin):
nem uerȩ lucis hebescit. Interdiu autͥ
cile tibi est. admiratioẽm conditoris e¬
iq attrabere: quẽ admodũ gallus domes.¬
cus homines ad labores cõpellit & oꝑa. cla-¬
iq uoce ꝓclamans. solem ꝓcul aduenine
gnificat. Anserũ quoq genus. quã uigi¬
ns habetur & ꝓuidũ. & cito sentiens quȩ
nptant᷑ occulte. Hii quondã urbem ro¬
Anocturnis hostiũ liberasse dicunt᷑ in¬
is. quos ꝑ occultos aditus latent̾ ingre
molientes. arcẽq ꝑuadere. festinanter
idere clamando. In quo aut̃ genere ꝓ¬
ia miracula non usq quaq natura de¬
nstrat: Quis uulturib futurã nuntiat
ninũ mortẽ. quos contra se bella gestu
mox cateruȩ uulturũ ꝓsequuntur.
oꝵq instructiõe uł apparatu. qualis
ritus habendus intelligunt: Q uod
ẽ non ꝓcul est rationis humanȩ.
lmodũ tibi ȩtiã locustarũ expediti
apꝑiam: Que sub uno signo ꝓpriis
ae de sedib. in spatioso campo castͣ

Expanded text:
onem verae lucis hebescit. Interdiu autem onem verae lucis hebescit. Interdiu autem facile tibi est admirationem Conditoris undique attrahere; quemadmodum gallus domesticus homines ad labores compellit et opera, claraque voce proclamans, solem procul advenire significat. Anserum quoque genus, quam vigilans habetur et providum, et cito sentiens quae tentantur occulte! Ii quondam urbem Romam nocturnis hostium liberasse dicuntur insidiis: quos per occultos aditus latenter ingredi molientes arcemque pervadere, festinanter prodidere clamando. In quo autem genere propria miracula non usquequaque natura demonstrat? Quis vulturibus futuram nuntiat hominum mortem, quos contra se bella gesturos, mox catervae vulturum prosequuntur, armorumque instructione vel apparatu, qualis sit exitus habendus intelligunt? Quod quidem non procul est rationis humanae. Quemadmodum etiam tibi locustarum expeditiones aperiam? Quae sub uno signo propriis egressae de sedibus in spatioso campo castra
Abbreviated transcription (Latin):
dicandã sapientiã creatoris impellere. qu¬
modo luscinia ingilat ouis incubans. oti
tempore noctis cantilenã trabendo. qui¬
modo etiã uesꝑtiliones ñ minus quadru¬
pedes sunt qua pennatȩ. quas etiã solas
ex auib omĩb dentes habere constat. &
catulos ꝓcreare ferunt᷑. aut in aere. non
plumis. s quadã menbrana pellita. uola
Est ȩtiã illis mutua inter se magnaq dile¬
tio ꝑ naturã. Nam uelut setȩ quȩdã pisca¬
torie de alternis herent nexib: qđ in hi¬
minib utiq uidemus non facile ꝓuenl¬
re. quoꝵ ñ nulli separati ab alioꝵ conuo¬
sationib. singularitate & solitudine de¬
lectant᷑. Quomꝰ etiã noctuarũ oculis: sti¬
les habentur secularis sapientiȩ ꝓfessi¬
res. Nam & illarũ aspectus noctib qu¬
uem acrior est. exorto aut̃ sole cecatur
sicut istoꝵ cũ sit acutissimus ad contei¬
plandã uanitatẽ sensus erga inquisits¬

Expanded text:
edicandam sapientiam Creatoris impellere, quoedicandam sapientiam Creatoris impellere, quomodo luscinia vigilat ovis incubans omni tempore noctis cantilenam trahendo, quomodo etiam vespertiliones non minus quadrupedes sunt quam pennatae, quas etiam solas ex avibus omnibus dentes habere constat; et catulos procreare feruntur; aut in aere non plumis, sed quadam membrana pellita volare. Est etiam illis mutua inter se magnaque dilectio per naturam. Nam velut setae quaedam piscatoriae de alternis haerent nexibus: quod in hominibus utique videmus non facile provenire, quorum nonnulli separati ab aliorum conversationibus singularitate et solitudine delectantur. Quomodo etiam noctuarum oculis similes habentur saecularis sapientiae professores. Nam et illarum aspectus noctibus quidem acrior est, exorto autem sole caecatur, sicut istorum cum sit acutissimus ad contemplandam vanitatem sensus, erga inquisiti
Abbreviated transcription (Latin):
omnib e terra subpeditat. Sub firmam̃¬
to aut̃ celi dixit: ꝓptea illa quȩ supra diᷤ¬
seruimus. Celũ aut̃ hic intelligere debemꝰ:
a cernendo dictum. Grece enĩ oypa hoc
one corporis etherii. aer iste qui suꝑ nos
est. ex uaporib terrȩ concretus. & cras¬
sus efficit᷑. Habes igit᷑ polũ decoratũ. t̾¬
ram formosissimã. mare opulentissimũ.
aerem repletũ auib: quȩ omĩa ex nichi¬
lo ad hanc uitam. dei preceptione ꝓducta
sunt. Et alia multa quȩ nunc consulto
sermo preteriit: ne in hisdem dutius
cõmoratus. modũ disputandi uideret᷑
excedere. Tu aut̃ cuncta hȩc tecũ ipsen
putans. & intente sapientiã dei. quȩ in
omnib habet᷑ inquirens: nũquã defia¬
as admirando. nec conditorem glorifica¬
do desistas. Habes ȩtiã uolatilia noctur¬
na. diurna. uesꝑtiliones enĩ. & noctui
lucifuge sunt. Ergo si quando te minime s¬
por oppresserit: sufficiet te conuersationis
eoꝵ examinatio. uiteq ꝓprietas. ad pii¬

Expanded text:
firmamento autem coeli dixit, propter illa quae supra disseruimus. Coelum autem hic intelligere debemus, a cernendo dictum: Graece enim οὐρανὸς one corporis aetherei, aer iste, qui super nos est, ex vaporibus terrae concretus et crassus efficitur. Habes igitur polum decoratum, terram formosissimam, mare opulentissimum, aerem repletum avibus: quae omnia ex nihilo ad hanc vitam Dei praeceptione producta sunt. Et alia multa quae nunc consulto sermo praeteriit, ne in hisdem diutius commoratus, modum disputandi videretur excedere. Tu autem cuncta haec tecum ipse reputans, et intente sapientiam Dei, quae in omnibus habetur, inquirens, nunquam deficias admirando, nec Conditorem glorificando desistas. Habes etiam volatilia nocturna et diurna. Vespertiliones enim et noctuae lucifugae sunt. Ergo si quando te minime sopor oppresserit, sufficiet te conversationis eorum examinatio, vitaeque proprietas ad pra
Abbreviated transcription (Latin):
bus: ut cũ uideris aliquos cachinnantes
ꝓpter in effabile misteriũ catholice fidei.
qd quasi impossibile sit. alienũq naturȩ
uirginẽ peperisse. statu uirginitatis inte¬
gro custodito. cogites quia ille. qui digna¬
tus est in stultitia predicationis saluare
credentes. idem quoq nobis innumera¬
biles causas ex natura sũptas. ad fideli¬
tatem mirabiliũ prestitit. Eitiant aquȩ rep¬
tilia uiuarũ animarũ & uolatilia uolantia
suꝑ terrã. sub firmam̃to celi. uolare ideo

Expanded text:
bus, ut cum videris aliquos cachinnantes, bus, ut cum videris aliquos cachinnantes, propter ineffabile mysterium catholicae fidei, quod quasi impossibile sit, alienumque naturae virginem peperisse, statu virginitatis integro custodito, cogites quia ille qui dignatus est in stultitia praedicationis salvare credentes, idem quoque nobis innumerabiles causas ex natura sumptas ad fidelitatem mirabilium praestitit. 7. Ejiciant aquae reptilia vivarum animarum, et volatilia volantia super terram sub
Abbreviated transcription (Latin):
trit. Tales sunt non nulli parentes hõium:
qui pauꝑtatẽ causati. suos exponunt libe¬
ros. uel hereditatis sortẽ non ȩquã consti¬
tuunt intes eos. Quib qm̃ pares causas.
prestitere nascendi: iustũ esset. ut bis ui¬
uendi. etiã parem tribuerent portionẽ.
Ne uelis ergo predatricũ auiũ mores emu¬
lari: que cũ uiderint pullos suos iam uo¬
latui confidentes. de niois eos precipites.
exturbant. atq ꝓitiunt. nullã penitus
ilus curã deinctps impendentes. Lãdat᷑
econtra circa natos cornicis affectio: quos
& uolantes ꝓsequitur. & escã largites sub¬
ministrat. Certe uero uolucres. ad nutrien¬
dos. fouendosq fetus: masculoꝵ iuuami¬
ne non utuntur. Aliȩ sane earũ. que al¬
tius uolitant. steriles omnino sunt. sicut
uultures. qͦs asserunt sine coitu genera¬
re. precipue cũ sint longeui. Nam uitã t¬
eoꝵ: centũ annis manere affirmant. Sit
igitur hec tibi pars historie notata de aui¬

Expanded text:
trit. Tales sunt nonnulli parentes hominum, trit. Tales sunt nonnulli parentes hominum, qui paupertatem causati suos exponunt liberos, vel haereditatis sortem non aequam constituunt inter eos. Quibus quoniam pares causas praestitere nascendi, justum esset ut his vivendi etiam parem tribuerent portionem. Ne velis ergo praedatricum avium mores aemulari, quae cum viderint pullos suos jam volatui confidentes, de nidis eos praecipites exturbant atque projiciunt, nullam penitus illis curam deinceps impendentes. Laudatur e contra circa natos cornicis affectio, quos et volantes prosequitur, et escam largiter subministrat. Certae vero volucres, ad nutriendos fovendosque fetus, masculorum juvamine non utuntur. Aliae sane earum quae altius volitant steriles omnino sunt, sicut vultures, quos asserunt sine coitu generare, praecipue cum sint longaevi. Nam vitam eorum centum annis manere affirmant. Sit igitur haec tibi pars historiae notata de avi
Abbreviated transcription (Latin):
tibi prescripta sunt. suꝑ remediis indubi¬
tanter adco salutarib deprȩcandis. Quid enĩ
non mirabile fiat tui causa. qui ad imagi¬
nem dei factus es. cũ ꝓpter auem paruulã.
maximũ formidolosũq mare uideas tem¬
pestuoso tempore fieri tranquillũ. diui¬
na prȩceptione frenatum: Turturẽ fe¬
runt si quando casu aliquo sepetur a con¬
iuge. nullatenus coire cũ altero: s me
moria prioris conubii ꝑdurante. contrac¬
tum scd̾e copulationis abnuere. Audiant
mulieres. quomͦ apud aues inrati¬
onabiles. continentia uiduitatis. frequentib
nuptiis artefertur. Aquila in educandis pul¬
lis ꝓpriis. iiusta fertur esse. Duob enĩ ꝓ¬
creatis: unũ uerberib alarũ multatũ ꝓicit
in terrã. alterũ recentatũ fouet. Ita ꝓpter
uictus inopiã. cogitur negare quẽ genuit.
nec tam̃ eũ sinit interire ossifragus. s assũp¬
tum. ꝓpriis applicat pullis. & studiose nu¬

Expanded text:
tibi praescripta sunt, super remediis indubitibi praescripta sunt, super remediis indubitanter a Deo salutaribus deprecandis. Quid enim non mirabile fiat tui causa, qui ad imaginem Dei factus es, cum propter avem parvulam maximum formidolosumque mare videas tempestuoso tempore fieri tranquillum, divina praeceptione frenatum? 6. Turturem ferunt si quando casu aliquo separetur a conjuge, nullatenus coire cum altero, sed me moria prioris connubii perdurante, contractum secundae copulationis abnuere. Audiant mulieres quomodo apud aves irrationabiles continentia viduitatis frequentibus nuptiis antefertur. Aquila in educandis pullis propriis injusta fertur esse. Duobus enim procreatis, unum verberibus alarum mulctatum projicit in terram, alterum retentatum fovet. Ita propter victus inopiam cogitur negare quem genuit, nec tamen eum sinit interire ossifragus, sed assumptum propriis applicat pullis, et studiose nu
Abbreviated transcription (Latin):
los effoderit. habet eoꝵ mater a natura
sibi traditam medicinã: qua mox ad sani¬
tatem fetuũ suoꝵ reducat aspectũ. Hec te
indelicet bortabuntu: ne ad imꝓbitatẽ
uelis egestatis occasione conuerti. nec
in pessimis artibus spem uiuendi collo¬
cans. immunis bonitatis exbrsq reddariᷤ.
s ab d̾m confugias. Qmi cũ hirundini
tam magna donauerit. quanto maiora pres¬
tabit his. qui cũ tota mentis intentione
implorant: Alcyon auicula est quȩdã.
in litorib marinis. fetare consueta: que
suꝑ ipsã arenã ponit oua. eo tempore qͦ
mare multis grauibq uentoꝵ flatib cõ¬
mouetuꝵ. s tam̃ om̃s tunc tempestates ꝓ¬
cellȩq sedantur. ꝑ integros septẽ dies. qui¬
bus auis memorata cubare narratur. Num¬
endorumq grã pullorũ. postquã fuerint de
ouis educdi. septem dies alios. illi deus magnoꝵ
largitor adiecit: quos dies nautici. diligen¬
tius obseruantes. alcyonos eas uocant. Hec

Expanded text:
los effoderit, habet eorum mater a natura los effoderit, habet eorum mater a natura sibi traditam medicinam, qua mox ad sanitatem fetuum suorum reducat aspectum. Haec te videlicet hortabuntur, ne ad improbitatem velis egestatis occasione converti, nec in pessimis artibus spem vivendi collocans, immunis bonitatis exsorsque reddaris, sed ad Deum confugias: qui cum hirundini tam magna donaverit, quanto majora praestabit his qui eum tota mentis intentione implorant? Alcyon avicula est quaedam in littoribus marinis fetare consueta, quae super ipsam arenam ponit ova, eo tempore quo mare multis gravibusque ventorum flatibus commovetur: sed tamen omnes tunc tempestates procellaeque sedantur per integros septem dies, quibus avis memorata cubare narratur: nutriendorumque gratia pullorum, postquam fuerunt de ovis educti, septem dies alios illi Deus magnorum largitor adjecit, quos dies nautici diligentius observantes, alcyonios eos vocant. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ auib pinrationabilib. cultu postpo¬
itur pietatis. Iuȩ parentes suos. eta-
confectos. pennisq eoꝵ uetustate de¬
nectis. circũstantes. ꝓpriis plumis fouent.
plimoniamq conuectunt: & in uolatu
qđ potuerint. hinc inde se subponen¬
des. senecte lassitudinẽ consolantur. ala¬
rum suarũ eas auxilio sustentantes.
Sue res. ꝑ om̃s ubiq gentes. ita ꝑcre¬
bruit: ut hodieq remuneratio delati
mnatus. Quappter nemo se penitus
btentu pauꝑtatis excusans. de uita
pria desperet. quauis nullȩ domi
suppeditent facultates: dũ ingeniosam con¬
templatua hirundinẽ. Illa enĩ in fabrican¬
do nido paleas quidẽ ore conportat. limũ
aut̃ pedib ferre non ualens. alarũ sum¬
mitates humectat. in fluuio: deinde in ci¬
nere uolutata. cementi usum uidetur ex¬
plere. Paulatimq surculos inter se luto
apposito. uelut quadã glute coniungenᷤ.
suos educat pullos. Q uoꝵ si quispiã ocu¬

Expanded text:
cum avibus irrationabilibus cultu postpocum avibus irrationabilibus cultu postponitur pietatis? Illae parentes suos aetate confectos pennisque eorum vetustate dejectis, circumstantes, propriis plumis fovent, alimoniamque convectant, et in volatu quod potuerint, hinc inde se supponentes, senectae lassitudinem consolantur, alarum suarum eas auxilio sustentantes. Quae res per omnes ubique gentes ita percrebuit, ut hodie remuneratio delati minetur. Quapropter nemo se penitus obtentu paupertatis excusans, de vita propria desperet, quamvis nullae domi suppeditent facultates, dum ingeniosam contemplatur hirundinem. Illa enim in fabricando nido paleas quidem ore comportat, limum autem pedibus ferre non valens, alarum summitates humectat in fluvio, deinde in cinere volutata, caementi usum videtur explere. Paulatimque surculos inter se luto apposito, velut quadam glute conjungens, suos educat pullos. Quorum si quispiam ocu
Abbreviated transcription (Latin):
no. cuncte pariter ad longinqua disce¬
dunt. Suffragantur aut̃ eis cornices: qͣs
&e ꝓficiscentes bonorifice ꝓsecuntur. & si¬
cut micbi uidetur auxiliũ prestant illiᷤ.
aduersus quasdã uolucres pugnaturis.
Cuius rei certũ est documentũ. Primũ
qd̾ quia cornix. eo tempore penitus non
nidetirr: deinde qđ sautie redeuntes. ma¬
ufestissima prelioꝵ signa demonstrant.
Quis rogo illis bospitalitatis iura man¬
auit: Aut quis sub cõminatione pre¬
tpit. ut ciconias in ꝓcinctu positas. su
non destituerent comitatu: Nudiant
ec auari bomines. qui negata peregri-¬
is aduentantib humanitate. ianuas
nas claudunt. & nec tectis eos succede¬
e. noctis. aut hiemis tempore patiunt᷑.
libeialitas uero quȩ senib ciconiis. a iu¬
uorib exhibetur. sufficeret hominũ fi¬
os si mallent aduertere amatores suoꝵ
edere genitoꝵ. Quis enĩ tam insipienᷤᷤ
t. ut non recenseat ignominia nota

Expanded text:
no cunctae pariter ad longinqua disceno cunctae pariter ad longinqua discedunt. Suf fragantur autem eis cornices, quas et proficiscen tes honorifice prosequuntur, et sicut mihi videtui auxilium praestant illis, adversus quasdam volucres pugnaturis. Cujus rei certum est documentum: primum quidem, quia cornix eo tempore penitus non videtur: deinde quod sauciae redeuntes, manifestissima praeliorum signa demonstrant. Quis, rogo, illis hospitalitatis jura mandavit? Aut quis sub comminatione praecepit ut ciconias in procinctu positas suo non destituerent comitatu? Audiant haec avari homines, qui negata peregrinis adventantibus humanitate, januas suas claudunt, et nec tectis eos succedere noctis aut hiemis tempore patiuntur. Liberalitas vero quae senibus ciconiis a junioribus exhibetur sufficeret hominum filios, si mallent advertere, amatores suorum reddere genitorum. Quis enim tam insipiens est, ut non se censeat ignominia notari,
Abbreviated transcription (Latin):
continentur: nec tamen erectȩ sunt.n
fundus uidelicet laboraret: si iunctura¬
rum uacuuᷤ foret auxilio. S inferioresi¬
li sexanguli: sedes & firmam̃tum quode
suꝑiectis habentur: qđ tolerabiliter pe¬
dus suppositum. subuectarẽt. humorẽq n¬
conditũ in cauationib singulis conser¬
uarent. Quis igit᷑ uolatiliũ ualeat dilig¬
ter cunctas ꝓprietates exponere. uel qui¬
ad modũ grues excubias uicissim noctu
suscipiunt: Quarũ aliis corpora soporl
curantib. non nullȩ tuitionem illis ꝑhi¬
bent igilando. Quȩ cũ statutũ sibi tem¬
pus excubandi ꝑegerint. ipse clamori
dato. quiescere incipiunt. aliȩ uero se¬
te succedunt. Hunc aut̃ ordinem. & in uolatu
custodiunt: dũ diuersis uicib. operã duc¬
tandi coguntur explere. Ciconiȩ sane non
ꝓcul distant ab bis: quib rationabilis col¬
lata prudentia est. Nam uno tempore si¬
mul om̃s adueniunt: itemq sub uno sig¬

Expanded text:
continentur, nec tamen erectae sunt, ne continentur, nec tamen erectae sunt, ne fundus videlicet laboraret, si juncturarum vacuus foret auxilio. Sed inferiores illi sex anguli, sedes et firmamentum quoddam superjectis habentur: quo tolerabiliter pondus superpositum subvectarent, humoremque reconditum in cavationibus singulis conservarent. 5. Quis igitur volatilium valeat diligenter cunctas proprietates exponere? Vel quemadmodum grues excubias vicissim noctu suscipiunt, quarum aliis corpora sopore curantibus, nonnullae tuitionem illis perhibent vigilando. Quae cum statutum sibi tempus excubandi peregerint, ipsae quidem clamore dato, quiescere incipiunt, aliae vero sorte succedunt. Hunc autem ordinem et in volatu custodiunt, dum diversis vicibus operam ductandi coguntur explere. Ciconiae sane non procul distant ab his, quibus rationabilis collata prudentia est. Nam uno tempore simul omnes adveniunt, itemque sub uno sig
Abbreviated transcription (Latin):
immerito ergo tantarũ laudũ apes gli¬
riam consequunt᷑: ut pote quas laboru¬
sas. & sapientes uocitauit antiquitas. Ita
studiose uictũ ꝓprium reponentes. qua¬
rũ usus. tam regib. quã priuatis reme¬
dia salutis imꝑtit. Ꝙ sic: quia sic sapi¬
enter horrea mellis edificant. In tenera
enĩ menbrana crebras thecas. sibiq cn¬
tiguas extruunt: ut earũ condensatio
t enuissime textu conpagurationis aitati
& fulta uelut quibdam repagulis ipes
omẽ contineat. Unũqͥdq uero spiramt
mutuo strictũ nexu sustentatur ab alio
&e subtilissima foruloꝵ interseptioe di¬
cluditim: qui binis. aut ternis suꝑ si
sunt ordinati degminib. Neq enĩ diti¬
tas uel simplices cauernarũ ꝓfundita¬
tes efficere maluerunt. ne sui ponderi
stipatus humor maneret extrinsecus. di¬
ce quomͦ geometrie affectatio. sapientissi¬
mis apib comꝑata postponit᷑. Sex enin
angulis. totidemq laterib. cerarũ fistuli

Expanded text:
immerito ergo tantarum laudum apes gloimmerito ergo tantarum laudum apes gloriam consequuntur: utpote quas laboriosas et sapientes vocitavit antiquitas. Ita studiose victum proprium reponentes, quarum usus, tam regibus quam privatis remedia salutis impertit. Et sic, quia sic sapienter horrea mellis aedificant. In tenera enim membrana crebras thecas, sibique contiguas exstruunt: ut earum condensatio tenuissimae textu compaginationis arctata, et fulta velut quibusdam repagulis opus omne contineat. Unumquodque vero spiramen mutuo strictum nexu sustentatur ab alio, et subtilissima forulorum interseptione discluditur: qui binis, aut ternis super se sunt ordinati tegminibus. Neque enim directas vel simplices cavernarum profunditates efficere maluerunt, ne sui pondere stipatus humor manaret extrinsecus. Disce quomodo geometriae affectatio, sapientissimis apibus comparata postponitur. Sex enim angulis totidemque lateribus, cerarum fistulae