comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catic pie confessionis donare consin
accedatadeucaristia intrepidis a
securus. Sed hoc deillodico quẽ
talia & mortalia peccata nongi
torprius publica penitentia sactis¬
cere. &it̃ sacerdotis iuditio recon¬
licctũ cõmunioni sociari. Siuilt
non cidiuditiũ & condemptionẽu
eucaristia ꝑcipere. sed & seinti
scctis factionẽ solumortelic
na nonne gamꝰ. sed mutatoprius
seculari habitu & confesso religo¬
nis studio. ꝑuite correctionẽ &iui
immoperpetuo luctu miseruno
quȩpenitet agcit. & eucharistia
omnib: dieb. dominicis suplex & sum¬
missus. usq ad mortem percipiat
Neminem hichominem possepoeni¬
tentiam a gere. nisiquẽ dr̃ in lumi¬
nauerit : & gratuita miserectione
conuerterit. A postolus enĩdicit
N forte detillids̃ poenitentiamadcoꝵ¬
noscendam ueritatem. & resipis cant
adi aboli laqueis. Penitentiauera
est poenitenda non amittere. & ad¬
misa deflere Satis factio poeni¬
tentiae est causa peccatoꝵ excidere

Expanded text:
peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem capitalia et mortalia peccata non gra premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui eucharistiam 32 percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus, sed mutato prius saeculari habitu, et confesso religionis studio per vitae correctionem, et jugi imo perpetuo luctu miserantequae poenitet agat, et eucharistiam omnibus dominicis diebus supplex et submissus usque ad mortem percipiatneminem hic posse hominum poenitentiam agere, nisi quem Deus illuminaverit, et gratuita sua miseratione converterit. Apostolus enim dicit: Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboliest poenitenda non admittere, et admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est causas peccatorum excidere,
Abbreviated transcription (Latin):
Tresitaq ꝑsone seduna potestis
Ergo diuersittis plures facit. uita
uõ potestati s excludit numenan¬
titatem. Quia unitis numerisi
ẽ sic itaq unusds̃. una fides uni
babtismit. Si quis uõ hanc fiden
ñ habet catholicus ñ potest dici
quia atholicã non tenetfidẽ ali¬
enus est ꝓphanus ẽ aduersus uers:¬
catem rebellis est¬

Expanded text:
Tres itaque personae, sed una potestas. Ergo diversitas plures facit; unitas vero potestatis excludit numeri quantitatem: quia unitas numerus non est. Itaque unus Deus, una Fides, unum Baptisma. Si quis vero hanc fidem non habet, catholicus non potest dici, quia catholicam non tenet fidem; alienus est, profanus est, et adversus veritatem rebellis
Abbreviated transcription (Latin):
matronarũ clericũ non ordinan¬
dum. nec eũ qui unt̃ quidem & post¬
modũ concubinã non matronam
habuit. necũ qui uiduam autre¬
pudictũ aut mere tricẽ in matrimo¬
nio sumpsit neq eũ qui se metipsum
colibet corporis sui membro indig¬
natione celique uel iusto in iusto¬
q. iuditio superatus truncauerit.
Neq: illum qui usurts accipisse con¬
uincit᷑ cut inscena lusisse cognos¬
cit᷑ neq eum qui publica mortalia
bitionẽ adimitationẽ simonis ma
sincerissime honoranda & basi¬
licaseoꝵ nominib apellatasuelut

Expanded text:
onarum clericum non ordinandum. Neque eum qui unam quidem, sed concubinam, non matronam habuit. Nec illum qui viduam, aut repudiatam, vel meretricem in matrimonio sumpsit. Neque eum qui semetipsum quolibet corporis sui membro indignatione aliqua, vel justo, injustove timore superatus, truncaverit. Neque illum qui usuras accepisse convincitur, aut in scena lusisse dignoscitur. Neque eum qui publica poenitentbitionem ad imitationem Simonis magsincerissime 39 honoranda, et basilicas eorum nominibus appellatas, velut
Abbreviated transcription (Latin):
abtizatis ttentũ intereẽ salutis
damus. exceptomartyrio ubi tota
ab caltissimis acra menta cõplentur
babtizatus enĩ confitet᷑ fidem sucm
coram sacerdotem & interrogatus
respondit hoc & martyr corãper¬
st̃ cutorem facit qui & confitet᷑ fidẽ
& in terrogatus respondet. ille confes¬
sionẽ uel aspargit᷑ aqua uel tingui¬

Expanded text:
aptizatis tantum iter esse salutis.damus, excepto martyrio, ubi tota baptismi sacramenta complentur. Baptizandus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondit. Hoc et martyr coram persecutore facit qui et confitetur fidem, et interrogatus respondit. Ille post confessionem vel asp
Abbreviated transcription (Latin):
inte gritatenatura pugnã cusi¬
onũ est incibo cũ gratiarũ aactione
sumere quia quid ds̃ edendũ preco
abstineretũt cliquib: nonqua simclis
sed quasi non necessarus non est ma
fornicationi conparandas ut stuꝓ
cibos quoq crederemalos uel mali
caus ca credere percipientib non est
ip̃icnoꝵ sed propriae engractirũ¬
acratedõ urginitai XXXU.
nupticis quo ȩ quatriut proamorecasti¬
gandi corporis cobstinentib & uinouel
carnib: nibil credere meritiadcres

Expanded text:
integritate, pugnam casonum est in cibo cum gratiarum actione sumere quidquid Deus edendum praecepit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessariis, non est malfornicationi comparandas, aut stupro; cibos vero credere malos, vel mali causa creari percipientibus, non est Christianorum, sed proprie Enerachiacratae Deo virginitati nuptias coaequare, aut pro amore castigandi corporis, abstinentibus a vino vel carnibus nil credere meriti accres
Abbreviated transcription (Latin):
neucaristiat̃ non debere aquam
purtt̃ offerre utquidã sobrieta¬
tis cause fellunt᷑. sed uinũ cũ ciqua
mixtũ. qui & uinũ fuit in redẽp¬
tionis nr̃ae misteriũ cũdicit nonbi
fossum est. aqua cũ sangune e¬
gressa uinũ deuert carne eius ui¬
tȩ cũ iqua expressũ ostendit. Xxiiii.
otidie eucaristiae cõmonionem ꝑ¬
cipere nec laudo nec uitupero.
nicandũ ex ortor. sit am̃mens
in affectũ peccandinonsit. Nãha¬
bentem aadhuc uolunta tempei
grabarimagisdico eucristiae p¬
tione quã purificari. &ideo quisp¬

Expanded text:
aqua pura offerri, ut quidam sobrietatis imagine falluntur: sed vinum et aqua mistum, quia et vinum fuit in redemptionis nostrae mysterio, cum dicit: Non bfossum est, aqua cum sanguine egressa, vinum de vera carnis ejus vite cum aqua expressum ostenditur.otidie Eucharistiae communionem percipere, nec laudo, nec vitupero. nicandum hortor, si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purgari. Et ideo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ gentes ignorantes dm̃ in an¬
gulis terrarũ in carnere seruandas
que postmille annos regni in terrai
ne imbreo compescendas atq ita mor¬
tuas cumceteris in impietatemortius ad
acterna supplicit in incorruptibilicar¬
ullũ credimus cadsclutem nisi dõ in ui¬
tante uenire. Nullũ inuitatũ salu¬
tem suct̃ nisi dño auxiliante opereiri
lem cogat᷑ necessitatem. XXUIII.
I alũ uel malitiam non eẽ adõ creata
sed a diabulo inuenta qui etipsea dõ
bonus creatus ẽ sed quia libero arbi
trio ut poterationabilis crecitura cõ¬
missus est & cogitandi acciperat fa¬
cultatem. Scientiam boniuertit ad
malũ & multa cogitando factus est
inuentor mali. Quicquid inseperdi¬
derat inuidit in clios: nec contentus pe
rir& Suasitalus ut quieẽt suȩ mali¬
tiȩ inuentor. fier& etalioꝵ auctor
Un de cognoscimus nihileẽnatu¬
abono quia natura possidetbonũ
necpotest caliut ẽẽ quã bonũ XX
Angeliuõ quunillã quã crecitis beduitu¬

Expanded text:
gentes ignorantes Deum in angulis terrarum in carne reservandas: quae post mille annos regni in terra jbre igneo compescendas: atqtuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carNullum credimus ad salutem nisi Deo invitante venire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; lem cogatur necessitatem. CAPUT LVII. Malum vel malitia non est a Deo creata, sed a diabolo inventa, quia et ipse bonus a Deo creatus est. Sed quia libero atrio, ut puta rationabilis creatura, commissus est, et cogitandi acceperat facultatem; scientiam boni vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor mali, et quod in se perdiderat invidit in aliis; nec contentus solus perire suasit aliis, ut qui esset suae malitiae inventor, fieret et aliorum auctor, Unde cognoscimus nihil esse natua bono, quia natura possidet bonum; nec potest aliud esse quam bonus. Angeli vero, qui in illa, qua creati sunt, beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
cunt confiteri. pur gatuã fidei puritate
confirment᷑ permanus in positionis
Siuõ paruulis uel euetes quid oc trinam
ñcapiunt respondeantpilł qui eos offe¬
runt iuxtamorẽ babtizandi. & sic maa¬
terus admitant᷑. Illos tũt qui non scae
crinitatis inuocatione a puthereticos
babtiratis & ueniuint adnos babtizari
debere prenuntiamus rebabtizari.
Neq enĩ credendũ est eos fuissebabtiza¬
tos qui non in nomine patris & filii & spũ
ut sunt pctulonia nite ꝓclicni borbori¬
te spuri. fotiniati quinunc uocant᷑ bo¬
rũ origenes siue ordinis pestes quae
dueprincipit sibuncognita introduẽt
utcerdo & marcion. uel contraria
ut mancheus ueltria ut teodotus.¬

Expanded text:
cunt confiteri, purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt, vel hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi; et sic, materiis admittantur. Illos autem qui non sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spiut sunt Pauliani, Procliani, Borboritae, Siphori, qui nunc vocantur Borum originis, sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel contraria, ut Manichaeus; vel tria, et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes caelestes corporeae. licetnn
carnem subsistant ex eocutem co¬
recis eẽ credimus intellectuedis natum
quod localitite circũ scribunt᷑ sicun
anima humana quecarneclauds
habent qđ cadat utresurrectione e¬
mel crecctas sicut origenis fingit n¬
que cũ corporib. percoitũ seminaniꝰ
sicut luciferiani et cirillus etcrliqui
latinorũ p̃sumentes aadfirmant qua¬
sinatura consequentia seruienti. Sed
dicimus corpus tantum perconiugii
coagulari in uulua et configi atq
formari. & formatoiã corpore
animã crecire & infundiutiuuat in
utero homo ex anima consttns & cor¬
pore etegredi atꝰ uiuus ex utero ple¬
nus humana substanti creationem
equeducis animas dicimus et̃ in uno
homine sicut ici cob etcilusyrororum
spirttlemquȩ rationem ministr&
sed dicimus unc̃ eẽ ecidemq animã
inominẽ quȩ & corpꝰsua societate
niuficet etsemetipsam sua racio¬
nedsponait. Ebens inselibertatẽ¬
eo ditu ut in su subsitintia eligat

Expanded text:
coelestes virtutes corporeae, licet non coelestes virtutes corporeae, licet non carne subsistant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellectuales naturas, quod localiter circumscribuntur: sicut et anima humana quae carne clauditur: habent quo cadant, ut resurrectione emul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum praesumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente, sed dicimus corpus tantum per conjugiicoagulari, et compingi atque formari: ac formato jam corpore animam creari et infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero, plenus humana substantia: neque eque duas animas esse dicimus in uno homine, sicut Jacobus et alii Syrorum spiritualem, quae rationem ministret; sed dicimus unam esse eamdemque animam in homine, quae et corpus sua societate vivificet, et semetipsam sua ratione disponat, arbitrii, ut in sua substantia eligat
Abbreviated transcription (Latin):
nes posttorm̃taquasi supplicus expur¬
gecti uel illi in angelicã quã crecctis rede¬
ant dignitatẽ uelistis sotietate utne¬
quid ex rticionabilib pereat creaturis
sed quod libet modo seluent᷑ sed nos
credamur ipsi iudicu omniũ & retribu¬
tor iustorũ Quidixit ibunt impii in
suppliciũ aȩternũ. iusticut inuitt̃ ae¬
ternã. ut ꝑcipiant fructũ operũ suoꝵ¬
In principio crecuitds̃ caelum & terrã
et tiquac ex nihilo & cũ adhuc tenebre
a quãc ipsã occultarent. & aquãter¬
rã cobsconderet. factis angeli &om̃s
caelestes uirtutes cũnonesso t ociosa
dĩ bonitas. sed haberet in quib. per
multa contespacia bonuatẽ suc̃ ostor¬
deret & itt hic uisibilis mundus exhis
Nihil in corporeũ & in uisibilenature
credendũ nisi solumdm̃ id estparem&.
creditur quicubiq est & omã impa
adq constringit. Ideo in uisibilis omib
creaturis quia incorporeus
Creactura omnis corporea angeli &oñs

Expanded text:
nes post tormnes post tormgati, vel illi in angelicam, qua creati sunt, redeant dignitatem, vel isti justoruquid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salvetur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , ut percipiant fructum operum suoelum et terram, et aquam, ex nihilo. Et cum adhuc tenebrae ipsam aquam occultarent, et aqua terram absconderet, facti sunt angeli, et omnes coelestes virtutes, ut non esset otiosa Dei bonitas, sed haberet in quibus multa ante spatia bonitatem suam ostenderet; et ita hic visibilis mundus ex matNihil incorporeum et invisibile natura credendum, nisi solum Deum, id est, Patrem, et creditur, quia ubique est, et omnia implet atque constringit; ideo invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iustorũ caro incorruptibilis resur
meritis. UII.
ulegiũ in dño qđ de eo speciclit̃ dicit᷑.
non debis scmtuũ uidere corruptionẽ¬
llunc corruptionc̃ maxima patrũtur¬
ba tradentẽ suscipimus uerũ quia s̃
& alii eque catholici & eruditiuiri
quicredunt animã incorpore manen¬
te inmuttndos ad corruptione & in¬
mortalitatẽ eos quunaiduentudñi
uiui inueniendis. & hoc eis reputtriꝓ
resurrectione exmortuis qđ mortali¬
tatem inmutatio deponant. non
morte colibet quis adquiescat. mo¬
donon ẽȩrecicũ nisi contentio ereticũ
fict. Sufficit in ecclesiae legecarnis
resur rectionẽ credere futurã demor¬
te. Quodaut dicimꝰ in simbolum in cad¬
uentum dñi uiuos hac mortuos iudi¬
candos non iustos acpeccatores iudi¬
cari sicutdiodorus significariputat.¬
sed uiuos eos qui in carne inueniendi sunt
dicit quiadhucmorituri credunt᷑ uel
damus restitutionem futurã quã orige¬
nis delerat ut demones uel impiihomi¬

Expanded text:
justorum, incorruptibilis resurgjustorum, incorruptibilis resurgmeritis. CAP. vilegium in Domino, quod de eo specialiter dicitur: Non dabis sanctum tuum videre corruptioneHanc rationem maxima Patrum turba tradente suscepimus. Verum, quia sunt et alii aeque catholici, et eruditi viri, qui credunt, anima in corpore manente, immutandos ad corruptionem et immortalitatem eos, qui in adventu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione deponant, non morte: quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi contentione haereticus fiat. Sufficit enim in Ecclesiae lege, carnis resurrectionem credere futuram de morte. Quod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel damus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homi
Abbreviated transcription (Latin):
turã deductũ utplato. & tertulli¬
anus nihil ofitio singulare nec
alteri cõmunicabile ut origenis
nibil confusum ut sabellius. sed totũ¬
perfectũ quia totũ ex uno & unum
ñ tam̃ solitariũ ut p̃sumit siluanus
& praxecs penta politana dam p¬
nabilis illa doctrina.U
diuinitate patrifilius homo usiospa¬
tria filio sp̃s sc̃s. homo usios dõ & ho¬
mini unus filius manens ds̃ in homi¬
ne suo ingloria ꝓatris desiderabi¬
lis uidendi ab angelis sicut pater
& sp̃s sc̃s adorat᷑ abangeł & ab õni
dõ sicut nestorius blasphemat sed
homo indo & in homineds̃. UI.
urit resurrectio mortuorũ omniũ
seduna & in semel non prima iusto¬
rã & secunda peccatoꝵ ut fabula
somniator seduncomniũ & sud re¬
sus geredicit᷑ qđ cadit caro ergonrã
inueritate resurgit sicut in ueritate
cusdĩ & non scđm originẽ inmut¬
do corporũerit. idẽ aluit nouũ cor¬
pus percurne sed eedem carocor¬

Expanded text:
turam deductum, ut Plato et Tertullituram deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio singulare nec alteri communicabile, ut Origenes; niperfectum, quia ex toto unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Silvanus et Praxeas, Pentapolitana damnabilis illa doctrina. Cdivinitate Patri Filius, homousios Patri et Filio Spiritus sanctus, homousios Deo mini, unus filius manens Deus in homine suo in gloria patris, desiderabilis videri ab angelis, sicut Pater et Spiritus sanctus adoratur ab angelis et ab omni l Christus cum Deo, sicut Nestorius blasphemat: sed homo in Deo et in homine Deus. Erit resurrectio mortuorum hominum, sed una et semel, non prima justorum, et secunda peccatorum, ut fabula somniatur: sed una omnium: et si id resurgere dicitur, quod cadit: caro ergo nostra in veritate resurgit, sicut in veritate cadit. Et non secundum Origenem immutatio corporum erit, id est, aliud novum corpus pro carne; sed eadem caro cor
Abbreviated transcription (Latin):
cut martinianus. sed uerus ds exdi¬
uinitate ex uerus homo excarne
unus filius indiuinitaate uerbũ patris
& ds̃ in hominẽ anima & cccro Ani¬
ma non cibsq sensue tratione utt
pollinaris neq caro absq anima
ut eonomius. sed anima cũ ratione
sua & carnecũ sensib suis ꝑ quo sen¬
sus ueros in passione & ante passio¬
nem carnis suae dolore constituit.¬
III. N eq sicẽnatus exuir ginitate utditatis
initium nascendo homo acciperet
Sedeternus ds̃ homo ex uirgine atus
ẽ. Nihil creatũ aut seruiens intm¬
tate credendũ ut uult dionisi us
fons arrii nihil in equale ut mno¬
nomius. nihil gratia in equals
autminus ut arrius. nihil extrin
autofficicle alteri ut macedonis
reũ ut meliton. & tertullianus n¬
hil corporaliter effigiatũ. ut ant
pomor fus. nibil sibi iniusibile ao
genis. nihil cretituris uisibile ufe¬
tunatus. nihil morib uł uoluntat
diuer sũ ut martion. nihil exriui¬
tate esentia cedcrecturarũ na¬

Expanded text:
cut Marcianus, sed verus Deus ex dicut Marcianus, sed verus Deus ex divinitate, et verus homo ex carne, unus Dei Filius, in divinitate Verbum Patris et Deus, in homine anima et caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris, neque caro absque anima, ut Eunomius; sed anima cum ratione sua, et caro cum sensibus suis: per quos sensus veros in passione, et ante passionem Neque sic est natus ex Virgine, ut deitatis initium nascendo homo acciperet, sed aeternus Deus homo ex virgine natus est. Nihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut Eunomius: nihil gratia aequale, uaut minus, ut Arius: nihil extraneum aut officiale alteri ut Macedonius; reum, ut Melito et Tertullianus, nihil corporaliter effigiatum, ut ait Anthropomorphus; nihil sibi invisibile, ut Origenes; nihil creaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus et voluntate diversum, ut Marcion; nihil ex Trinitatis essentia ad creaturarum na
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scr̃ : sed filiustantũ ut querctindi¬
uinitateds̃ filius. ipse fieret in homine
hominis filius nefilii nom̃ adadterũ
facctus estfilius. natus scđm ueritatẽ
nature ex dõ difilius et scđm uerita¬
temnaturae ex homine hominis fili¬
us utueritas genita non adobtione
non apellatione. sed in utroq nati¬
uitate filii nom̃nascendo habet &
essetuerus ds̃ &uerus homo unus fi¬
lius Nonergo duos xpõs nequedu
tem in ducib substantus. sicutnatu¬
raeueritas c̃tulit.
Tonconfusis nacturis neq inmixtis
sicut himoticni uocant. sed soci¬
etate unitatis. Dsd ũt ergoho¬
ret᷑ inhumana substantia ad sum̃¬
dohominem. nec homo indiuincẽ
glorificatus indõ. quic mutatio
uł uersibilitas naturae et tlminuti¬
onem ettibolitionẽ substantiae facit
Natus estergo difilius ex homineñ
per hominem idestnonex uirilico¬
itu sicut ibiondicit sedex uirgine¬
carnẽ uirgine corpore traens. & ñ
pus uerũ ñ tam̃ carnẽ excarnẽ si¬

Expanded text:
s sanctus, sed Filius tantum, ut qui erat in divinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, ne filii nomen ad alterum s filius, natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus filius. Non ergo duos Christos, neque dutem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non confusis naturis, neque immixtis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus ergo horetur in humanam substantiam, assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum: quia mutatio vel versibilitas naturae et diminutionem et abolitionem substantiae facitNatus est ergo Dei Filius ex homine, et non per hominem: id est, non ex viri coitu, sicut Ebion dicit; sed carnem ex virginis corpore trahens, et non pus verum. Non tantum carnem ex carne, si
Abbreviated transcription (Latin):
a quicstiom & fotinus existis inqucon
siquicid nos uenerint non requirendũ
abeis utrũ babuzati sint annon. sed
hoctantũ sicredant ecclesiae fidem &
babtizent᷑ ecclesi asticobabtis mate.

Expanded text:
 et Photinus. Ex istis, inquam, si qui ad nos venerint, non requirendum ab eis utrum baptizati sint, an non; sed hoc tandem: si credant Ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baptismate.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsequiloquit᷑. sed sp̃s̃ patris quiloqui¬
tur in illo. Ille communicat euot¬
ristiae in commemorationemortis
dñi. hic ipse xp̃o cõmorit᷑. Ille con¬
fitetur semundi hactib renunti¬
arũ hic ipserenuntiat uitae. Illi
peccata om̃a dimittunt᷑ in isto ex¬
tinguntꝰ¬

Expanded text:
ipse qui loquitur, sed Spiritus Patris qui loquitur in illo. Ille communicat Eucharistiae in commemoratione mortis Domini; hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiaturum; hic ipsi renuntiat vitae. Illi peccata omnia dimittuntur; in isto exstinguunt
Abbreviated transcription (Latin):
ndiuinis repromissionib nilterrenũ
uel transitoriũ expectamus sicut
militianisperant. non nuptia rũco¬
pula sicut cyrintus & marcus delec¬
tant᷑ non quod acibũ uelad potum
pertinet. sicut papia aut seirines
cirintus & tertullianus lantanti¬
us adquiescunt. neq ꝑmilletinnos
postresurrectionem regnũ xp̃i inter¬
ra futurũ & scõscũ illo in delicus reg¬
naturos speremus sicutnepus docu¬
it qui prima iustoꝵ & secunda im¬

Expanded text:
dens, repromissionibus nihil terrenum vel transitorium exspectamus, sicut Melitani sperant: non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcus delirant; non quod ad cibum vel ad potum pertinet, sicut Papiae auctori, Irenaeus, et Tertullianus, et Lactantius adquiescunt: neque per mille annos post resurrectionem regnum Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in deliciis regnaturos speramus, sicut Nepos docuit, qui primam justorum resu
Abbreviated transcription (Latin):
tertia die cimortius resurrexiss
Ad sumptũ in cȩlis sederetaddextor
patris in deuentur ũ uidicareu
uos & mortuos. Expectamus
huius morte et sanguine ema¬
dectos remis si onepeccitoꝵ c̃secu¬
tos resus citandos nos cibipso mhis
corporib & in eadẽ carnẽ quã
nunc sumus sicut & ipse in eadẽ
carnẽ quanatus & passus & mor¬
tuus est & resurrexit & animas
cũ hac carneuel corpora nra accep¬
turus ab eo aut uitã aet̃nã p̃miũ boni
meriti aut sententiã ꝓpeccatis aet̃¬
a se innullo diuina distat nactura
alteritertius asplicatꝰ sedcũ gra¬
dus fierinon possit exparib qui subdi
nuser ederit quia ñ habet secundum.
Secundis quuippeminoris ordinemten&
minus cilterũ facit. Alter posterio¬
reindicat posterior in paret signat
imoue distantiã & quod nomerisnha¬

Expanded text:
tertia die a mortuis resurrexisse: tertia die a mortuis resurrexisse: assumptum in coelis, sedere ad dexteram Patris, inde venturum judicare vivos et mortuos exspectamus, in hujus morte et sanguinndatos remissionem peccatorum consecutos; resuscitandos nos ab eo in his corporibus et in eadem carne qua nunc sumus; sicut et ipse in eadem carne qua natus est, et passus, et mortuus, resurrexit; et animas cum hac carne vel corpora nostra ab eo, aut vitam aeternam, praemium boni meriti, aut sententiam pro peccatis aetea in nullo a se divina distat natura.um sequitur, alteri tertius applicatur. Sed cum gradus fieri non possint ex paribus qui subdi unus ergo erit, quia non habet secundum, secundus quippe minoris ordinem tenet, et minor alterum facit, alter posteriorem indicat, posterior imparem signal. Remove distantiam, et quod numeres
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsicunũ quasisolitariũ nec eundon
qui ipse sibi pater sit ipse & filius sed
patrem uerũ qui genuit filium ue¬
rũ. idẽ ds̃ dedõ. lum̃ delumine. ui¬
ta exuita ꝑfectũ deꝑfecto totũ a
totũ. plenũ apleno. Ncrecttũ sed
nitũ ñ crecctũ nequefactũ sed pa¬
tre ꝓcedente. Patris & filii semꝑ
cũ pattre & filio coaeternũ uenera¬
natus estfilius. & in patrecotũ qđ
ẽ totũ genuit infilio. Pater filiũ
generans nonminuit necamisit
p̾lenitudinis suae deiatem. Totũ
natũ certissime tenentes cũspũ sco
unum dm̃ piissime conficemur. Cre¬
lis & interra. uisibilia & in uisibili¬
sa lutẽ descendissedecelo. quinum¬
exuirginemaria. Verbũ carofag¬
tũ non ami sit qđ fuerat sed eepit
eẽ qđ nonerat. Ndemutabile R¬
dm̃ permanentẽ etiã hominenat
Ñpotatiue. sed uere. Nereũ sed
corporeũ . Ñ fantasium. sed cor¬
neũ ossa sanguinẽ sensũ & con¬
implesselegem & ꝓphetts passi
sub pontio pylato crucifixũ mo¬

Expanded text:
Non sic unum Deum quasi solitarium; nec eum denique qui ipse sibi pater sit, ipse et filius; sed Patrem verum, qui genuit Filium verum, id est, Deum de Deo, lumen de lumine, tam ex vita, perfectum de perfecto, totum a toto, plenum a pleno; non creatum sed nitum; non creatum nec factum, sed procedentem Patris et Filii, semper in Patre et Filio coaeternunatus est Filius et in Patre totum quod est, totum genuit Filium. Pater Filium generans non minuit, nec amisit plenitudinis suae deitatem. Totumnatum, certissime tenentes, cum Spiritu sancto unum Deum piissime confitemur. Crein terra, visibilia et invisibilisalutem descendit de coelo; qui numex virgine Maria. Verbum caro factum non amisit quod fuerat, sed coepit esse quod non erat. Non demutatum sed permanentem etiam non putative, sed vere; non aereum, sed corporeum; non phantasticum, sed carneum; ossa, sanguinem, sensum et animplesse legem et prophetas, passum sub Pontio Pilato, crucifixum
Abbreviated transcription (Latin):
Inusds̃ pater uerbi uiuentis. scipien¬
tiae subsistentis. etuirtutis suae.
figura perfectus ꝑfecti genitor pa¬
terfilii unigeniti. Vnus dñssolus
e solo dõ figura &imagodĩtatis
uerbũ penetrans scipientia c̃pre¬
bendens om̃a & uirtute . quia tota
crectura fieri potuit. filius uerus
ueri & inuisibilis ex inuisibili & in¬
corruptibilis exincor ruptibili.
xinmortalis ex inmoriali &
sempiternus ex sempiterno.
et quiperfiliũ apparuit imago
filuperfecti. perfectauiuentium.
caus. Sc̃ittis scĩficationis pres¬
trinitas. et perfecta maiestate
et sempiternitate . & regnũ mini¬
mediuiditꝰ: Neque abalienatũ
neque ftctum quid autseruiens
in trinitate neque suꝑ inductum
tcĩquã ante hacquidẽ ñ subsistens.
posteti uõ suꝑ ingressũ. neque itaq
defuit umquã filius pittri neque
filio sp̃s̃ sc̃s sed in conuertibilis & in¬
mutabilis eadem trinitas semper

Expanded text:
Deus Pater Verbi viventis, sapientiae subsistentis, et virtutis suae et figurae, perfectus perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Unus Dominus solus ex solo Deo, figura et imago Deitatis, verbum penetrans, sapientia comprehendens omnia, et virtus qua tota creatura fieri potuit. Filius verus veri, et invisibilis ex invisibili, incorruptibilis ex incorruptibili, immortalis ex immortali, sempiternus ex sempiterno. Et qui per filium apparuit imago Filii perfecti perfecta, viventium causa, sanctitas, sanctificationis praesTrinitas perfecta, majestate, et sempiternitate, et regno minime dividitur neque abalienatur. Igitur neque factum quid, aut serviens in Trinitanquam antehac quidem non subsistens, postea vero superingressum. Neque ita defuit unquam Filius Patri, neque Filio Spiritus sanctus, sed inconvertibilis, incommutabilis eadem Trinitas semper
Abbreviated transcription (Latin):
tesmtiae opifex. scipientici conttinessa
om̃a que ex istunt & uirtus totͥus
creitrix creaturefilius. uerus de
inmorttilis dein mortale. & sempi¬
ternus desempiterno. Vnussp̃s¬

Expanded text:
tius substantiae opifex, sapientia continens omnia quae existunt, et virtus totius creabilis creaturae, Filius verus de immortalis de immortali, et sempiternus de sempiterno: et unus Spir
Abbreviated transcription (Latin):
necrationereguntꝰ: sicut
plato et alexander putant. sed om̃ã
naturae incitam̃ taducuntꝰ. XUI¬
matantũ & corpore. Enimacũ
rationesut. & corp̾cũ sensib suis
Quos tam̃ sensus aabsq anime societa¬
te non mouet corpͥ. animauõ &
sine corpore racionalesuũ tenet.
hominis sp̃s ut didimus contendit
sed sps ipseest anima prospiritalincc¬
tura uel ꝓeo qđ spiret in corpore sp̃s
apellatus Anima uõ exeouocari
qd aduiuendũ uel uiui ficandũ ani¬

Expanded text:
nec ratione reguntur, Plato et Alexander putant, sed ad omnia naturae incitamenta ducunturma et corpore. Anima cum ratione sua, et corpore cum sensibus suis. Quos tamen sensus absque 324 animae societate non movet corpus. Anima vero et sine corpore rationale suum tenet.hominis spiritus, sicut Didymus contendit, sed spiritus ipsa est anima; pro spirituali natura, vel pro eo quod spiret in corpore, spiritus appellatur. Anima vero ex eo vocatur, quod ad vivendum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quã oratcipłs utin tegra perseuerat
in nobis nenostrouitio autminucteꝰ
cut fuget᷑a nob quia sps̃ scs efugia¬
nimahumana noncũ carnemorit᷑
quia nec cũ cacrne ut superius diximꝰ
seminat᷑ sed formato in uentrema
& sicꝓcedat natiuitatem mundo XUIIII¬
ibertatẽ cerbitri cõmissus & homosta¬
c̃ in primã conditionẽ ut sola uigilan¬
tia mentis aiduenientẽ etiãp̃cepti
custodim perseueraret siuellet
in id quoderea tus fuerat postquã
uõ seductionẽ serpentis pereuã ceci¬
dit a naturȩ bono ꝑdidit pacriter
uigorem arbitrii. nonta menelecti¬
trio diluisset. manet ergoadsalu¬
tem arbitrui libertas. idẽ raciona¬
bilis uoluntts. sed admonenteprius
dõ et inuitante adseclute. utuel eli
corisequat᷑ qđ eliget uel quod se quit᷑
uel qđ occtsionemagit dieẽ libere
confitemur. Initiũ ergo salutis nr̃e
miserante habemus in nobis. Vtut
adquies camus sclutifere in spirato
nraẽ potestatis ẽ uterdipis camur qd
adquies cendo admonitione cupins

Expanded text:
quam orat Apostolus, ut integra perseveret in nobis , ne nostro vitio aut minuatur aut fugetur a nobis, quia Spiritus sanima humana non cum carne moritur, quia non cum carne, ut superius diximus, seminatur; sed formato in ventre maet sic procedat nativitate in muibertati arbitrii sui commissus est homo statim prima conditione, ut sola vigilantia mentis adnitente, etiam percepta custodia, perseveraret, si vellet, in id quod creatus fuerat. Postquam vero seductione serpentis per Evam cecidit a naturae bono, perdidit pariter vigorem arbitrii, non tamen electitrio diluisset. Manet ergo ad salutem arbitrii libertas, id est, rationalis voluntas, sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem, ut vel eliconsequatur quod eligit, vel quod sequitur, vel quod occasione agit, Dei esse libere confitemur. Initium ergo salutis nostrae Deo miserante habemus: ut acquiescamus salutiferae inspirationi, nostrae potestatis est: ut adipiscamur quod acquiescendo admonitioni cupimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ fideinostre scđmn euan geli¬
cu atipostolicã tloctrinã. Prin¬
necuir tutis potestate: nec substan¬
tiaediuinitate. nec interuallotẽ¬
poris sepacrari. Etad eo siquis fili¬

Expanded text:
Hoc enim fidei nostrae secundum evangelicam et apostolicam doctrinam prinnec virtutis potestate, nec substantiae diversitate, nec intervallo temporis separari.
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ eo qđ habeat patrem. & spmscm̃
aquofiliusnatus a quosp̃s sc̃s nonna¬
tus quia non estfiliusseq ingenitus.
aet̃ nũ habectefiliũ. Cuius acter
qd̃ st pactri & filio quo aet̃nus. Non
confusa inunc ꝑsonae trinitas. ut sec¬
bdlius dicit neꝗ sepcrata ccutdiuer¬
se in natura diuinitas ut crrius
blas phemact seclalter in persona

Expanded text:
Filium eo quod habeat Patrem, Spiritum sa quo Filius natus, a quo Spiritus sanctus non natus, quia non est Filius, neque ingenitus aeternum habeat Filium, cujus aeternquod sit Patri et Filio coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura Divinitas, ut Arius blas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceteris illã ex secrabilẽ sectãn¬
uerat : &eorũ pdens eius moda
nabilesplas pemias exlocis lbo
quos illi accipiunt manchesusq
ad confessionẽ earũ de blaspemi¬
arũ eosꝑdux̃ : Eo quȩ int scilliscua
mere malo indigna & tpito facin

Expanded text:
prae caeteris illam exsecrabilem sectam noverat, et eorum prodens ejusmodi damnabiles blasphemias ex locis librorum, quos illi accipiunt Manichaei, usque ad confessionem earumdem blasphemiarum eos perduxit: et quae inter se illi suo more malo
Abbreviated transcription (Latin):
satis factũ : Referentẽ nobisq om¬
nibus sermonis seriem recognos¬
centib: profundũ consiliũ di pro
salute animarũ ammirantes :¬
& stupentes glori ficauimus sc̃m
nomen eꝰ & benediximus: Qui
si to seruorũ dĩ adherens nego¬
ciatoris dimisit accionẽ: &ꝓfici¬
ensinecclesie membris in aliã re¬
gionẽ ad pres biterii quoquȩ diuo¬
luntate peħ̃tus. &coactus acces¬
sit officiũ tenens atq: custodiens
p̃positi scĩ tatẽ & forte ad huc
usq: in reb: umanis uitat trans
mare constitutus: Aput car¬

Expanded text:
satisfactum, et referente eo, nobisque omnibus sermonis seriem recognoscentibus, profundum consilium Dei pro salute animarum admirantes et stupentes, glorificavimus sanctum ejus nomen, et benediximus; qui sito servorum Dei adhaerens, negotiatoris dimisit actionem, et proficiens in Ecclesiae membris, in alia regione ad presbyterii quoque Dei voluntate petitus et coactus accessit officium, tenens atque custodiens propositi sanctitatem: et forte adhuc usque in rebus humanis vivit trans mare constitutus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
animaldiligitsi niler sbr&
om̃is caroit ds̃milem sibuani¬
gitur & sicut cõmuni¬
ubit lupus agno aliquando sicpetcator
uisto. Deapłoabi ait. credentun eum qui
iustificat impium. &leoxspiritalis est.
ego autem carnalis sum &cetera. deuer¬
supsilmilii. Natalemartyrum deuer¬

Expanded text:
animal diligit simile sibi, et omnis caro ad similem sibi conjungitur; et si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. De Apostolo, ubi ait, Credenti in eum qui justificat impium; et, Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, etc. De versu Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
lata esta ex euangelio. Ego sum
uia etueritas etuita. Sermo
habitus cumpagani ingrederen¬
tur. Deapostolo. Oaltitudo
sapientiae & scientiedĩ. &
fundar in aernum. De
operibus miscricordiae. &¬
ex euangelio iohannis. ubire¬
gulum increpauit. Decarita¬
te inqui&a. deresponsione

Expanded text:
Ex Evangelio, Ego sum via, veritas et vita: sermo habitus cum pagani ingrederentur. De Apostolo, O altitudo sapientiae et scientiae Dei! et fundar in aeternum. De Operibus misericordiae. Ex Evangelio Joannis, ubi regulum increpavit. De Charitate inquieta. De responsorio
Abbreviated transcription (Latin):
uone pro uerbiorum salomoni
Ab eo quad scmptũ ẽ in prouerbusds
monis sant quidiutes seesficiunt
nihil habentes & sunt quis ehimiliant
suffert mincis. Item deeo quod sir¬
tũ ẽ in pro uerbus. fili sipͥiens funs
tibi sapient & proximistuis. Siuũt
malus euaseris solusa uries mala

Expanded text:
one Proverbiorum SalomonisAb eo quod scriptum est in Proverbiis Salomonis, Sunt qui divites se affectant, nihil habentes; et sunt qui se humiliantsuffert minas. Sermo 35.---Item de eo quod scriptum est in Proverbiis, Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris, et proximis tuis; si autem malus evaseris, solus hauries mala
Abbreviated transcription (Latin):
porticib ubi multitudo languenti¬
ũ iet ebat. & depiscina silo a. exeo
quod scriptũ ẽ ingenesi. fecis se siđ¬
diẽ tertiũ Itẽ alius dediequarto.
Alius dediequinto. Aliusdedie sexto
Alius dedieseptimo. dehebrietate
noe. & nudatione semorũ eius.

Expanded text:
porticibus, ubi multitudo languentium jacebat; et de piscina Siloe. Ex eo quod scriptum est in Genesi fecisse Deum tertio die. Item alius, de die quarto. Alius, de die quinto. Alius, de die sexto. Alius, de die septimo. De ebrietate Noe, et nudatione femorum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ubiait tecum principium indieurtutis
cue. & demelchi sedech. deapło infelix
ego homo quis me liberauit decorpore
mortis huius : Semulier equefluxum
sanguinis patiebatur. & dehieremia

Expanded text:
ubi ait, Tecum principium in die virtutis tuae; et de Melchisedech. De Apostolo, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? De muliere quae fluxum sanguinis patie
Abbreviated transcription (Latin):
eius at tauus fuit: Sedtam enhano
gregorius tante nobiletatis uineamem
morib extulit. probis acob detora¬
uit: Demq ut post in propatil&
claruit. non sinemagno quolim
p̃sagio tale sortitus ẽ n omeni Gne¬
gorius nãq exgreco eloquio innras
herendo preceptis laudabiliterun
Vligilauit ec fidelium populis dumda¬
trineaffluentis ingenio eis quont¬
mite ca elestia scanderent patefecit
Disciplinis uõ liberabilib hoc grami¬
tica. rechorica: dialectica. itaapue¬
ro ẽ institutus. Ut quãuis eotẽpore
maturum iamstudium adherere
scilic & dictis maiorum : et si quid dig¬
num potuisset auditu ꝑciperem̃
segniter obluuoni traderesedtena¬
cipotius memoriae cõmendare :
auriebatq: iamtunc sitibundo doc¬
trinefluenta pectoreq post congru¬
enti tempore mellito guiturerue

Expanded text:
ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nosthaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore maturum jam studium: adhaerere scilicet majorum dictis; et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture e
Abbreviated transcription (Latin):
cura succrescere: ut in eo noniamspe¬
ciae. sedut ipsecdeseasseruit retine¬
retur eemente: Tandem etcum
parentum iãdudum obituliberam
disponendarum su arum rerum
haberet facultatem : Quod prius
mente gestiebat aperuit: Quodq
iam in diuinis erat obtutibus. huma¬
nis etiamuisib: ostendit: Mox et¬
enim cuncta quȩ habere potuit ad
pietatis opus dis tribuens ut xp̃m
pronobis factumegenũ egensip¬
se sequeretur effecit Sexdeniq
insicilia monasteria construens:
fr̃sillic xp̃õseruituros ad gregauis
Septimum uero in urbis muros in

Expanded text:
cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
fluuium grauitatemq. frontinis.
& lenitatem plenii al fab&um
discerem stidentia anhelantiaq
uerbameditarer: Qui dibi laboris
sũpserim quidsus tinuerim difficul¬
tatis quotiens desperauerim quoti¬
ensq cessauerim. & contentionẽ
discendirursũ inciperim testis ẽ
consuentiamea. quid passus sũ quẽ
eorũ qui mecũ duxerint uitã susti¬
maro semine litterarũ dulces fruc¬
toscapio: Porro librũ danihel he¬
braicis quidẽ litteris. sed caldaico
sermoneconscriptũ cũ hieronimꝰ
uerter& in latinũ. Huncqui subt̃
ad nexis ẽ habuitp̃ceptorẽqui apud¬
hebreosperitus habebatur non
parus redemis senũ mis. si eius doc¬
na aliquid profecerim nescio
unguam didicerit idẽ hieronimꝰ
itascribens atq affirmansdicit¬
Ego adolescentuli ssquintiliani
& tullii lectionẽ ac flores retho¬
ricas cũ mein lingue huius pris

Expanded text:
fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passus sum, quam eorum, qui mecum duxere uitamaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicitEgo adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus p
Abbreviated transcription (Latin):
dio ad fectus sũ ut disperatione
subita omnẽ u&erẽ laborẽ uolu¬
issem contẽpnere. Verũ adortan¬
teme hebreo & illutͦ mihi sualin¬
gua crebrius ingerentel abor om̃a
sciolus intereos co epi rursus disci
pulus ẽẽ chaldaicus : & utuerius
fatear: usq. in p̃sentẽ diem magis
possum sermonẽ chaldaicum
legere & intelligerequã sonare:
p̃i itaq gratia hieronimꝰ fidẽ
adeptus lit terisq grecis aclati¬
nis atq hebraicis doctus cuncta he¬
breorũ uolumina quaein canone
continent᷑. exueterites tam̃to¬
uera editione in latinã linguam
nibelem quoq. chaldaico sermo¬
ne locutum roma nostilo descrip¬
sit. Psalterium ilidelic& qđ a sof¬
fronio postulatus. Hieronimꝰ
& hebreo canone latina modula

Expanded text:
dio affectus sum ut desperatione sumpta omnem ueterem laborem uoluerim contemnere. Verum adhortante me Hebreo et illud sua lingua crebrius ingerente, 'Labor impscpulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamentovera Editione in linguam Latinam nielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modula
Abbreviated transcription (Latin):
ras ideonon libenter lego quia¬
& plurime epistulae eius usque
ad mille uersuũ spatiatendunt᷑.
& rarodenro dogmate disputat:
quo fit & utlegenti fastidiũ gene¬
r& longitudo & si quabreuasunt
scolaticis magissint apta quã nob:
Dem&ris & regionũ situ & philo¬
sophiis disputani quidsibiuult
qđ m genesi scriptũ ẽ: Omni socui
derie cainseptẽ uindictas solu&ȩ¬
sed & siomnia feciids̃ bona ual¬
Etin nouo tes tamento postuisio¬
nẽ quae paro fueratostensa dicen¬
ti absitdñe quia cõmune & in mun¬
dũ nũ quã introiut iosmeum :¬
Vox decaelorespondit qđ ds̃mun¬
dauit tune cõmune dixeris. Quu
ds̃ loquitur ad abraham qđ quar
progeniae filiu srł deae gypto essen

Expanded text:
ras, ideo non libenter lego, quiaras, ideo non libenter lego, quiaet plurimae epistulae eius usque ad mille uersuum spatia tenduntur et raro de nostro dogmate disputant; quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo et, si qua breuia sunt, scolasticis magis sint apta quam nobis de metris et regionum situ et philosophis disputantis. Quid sibi uult, quod in Genesi scriptum est: omnis, qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet?, Si omnia deus fecit bona ualet in nouo testamento post uisionem, quae Petro fuerat ostensa dicenti: absit, domine, quoniam commune et inmundum numquam introiuit in os meum,ox de caelo responderit: quod deus mundauit, tu ne commune dixeris? Cur deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israhe
Abbreviated transcription (Latin):
debtas hocenĩ ueluti cottidiano
cyboalitur. & pinguescit oratio
Sed qđ lectionis fructus sit is te
ad meremisso nullas teiã epis¬
tolas habere dixisti exceptis his
quas inheremo aliquando dic¬
taueras quasq tota auiditate
legi atq scripsi & ultropollici¬
tus es tefurtiiuis noctiũ operib
aliqua si uelis possisdictare. Li¬
bent̃ accipio abofferente. quod
rogareuo lueram &iam sine¬
gasses: Neque uero ullã inputo
digniorem disputationis nr̃ae
confabulationem fore. quamut
descripturis inter nos sermocinemꝰ.
idest ut ego in terrogem turespon
iocundius: quo aepulo omnia mella
superant᷑ : Quam dulcia inquit
proph&a gutturimeo eloquiatuc
suꝑmel orimeo. Namidcirco ut
ait p̃cipuus orator. homines abes¬
tus differimꝰ quod loqui possumꝰ
Qua laudedignꝰ ẽ quuneare c&eros
superat. in qua homines bestias
antecellunt Accingere igit᷑
& mihiqͣ subi eo ta sunt dissere
fateor quippe tibi quia libros
quos mihi defide laotancui dede¬

Expanded text:
debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, excepquas in eremo aliquando dictaveras, quasque tota aviditate legi atque scripsi, et ultro pollicitus es, furtivis noctium operibus aliquas si velim posse dictare: libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram, etiam si negasses. Neque enim ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam ut de Scripturis inter nos sermocinemur, id est, ut ego interrogem, tu respojucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua! super mel ori meo. Nam cum idcirco, ut ait praecipuus Orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestiis antecellunt? Accingere igitur et mihi quae subjecta sunt edissere, Fateor quippe tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactantii dede
Abbreviated transcription (Latin):
illi cui uoluit deceptus erroribe¬
nedix̃: Nunc quib ausib. quntis¬
ue laborib solus omniũ romanori
hieronimus hebraicã linguãla¬
terasq immo caldaicã linguã de¬
dinis medeserta uallaren in¬
centiua uitiorũ ardoremq natate
ferre non poterã. Quẽtũ gebrs
ieiuniis fran gerẽmens tam̃ cori¬
tionib aes tuabat. Ad qđ ema
dandũ cuidã fr̃i qui ex hebrede¬
diderat me in disciplinã dedu
post quintilliania cumina ci

Expanded text:
illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedixit? Nunc quibus ausibus quantisque laboribus solus omnium Romanorum Hieronymus, Hebraicam linguam litterasque, imo Chaldaicam linguam didinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram ; quem quum crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quem edomandum, cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in discipulum dedi: ut post Quintiliani acumina, Ci
Abbreviated transcription (Latin):
aliquamquis quis tenuerit xp̃i¬
anus catholicus nonest. Quider¬
gofaciat her&icum deinceps
raquirendũ ẽ ut cũ hoc dño ad¬
iuuanteuitamus nonsolũ inter
se eaq scimus uerũ &iam quae
nescimus siueq: iamorta sunt
siueque adhuc oriri potuerint
her&ica uenena uitamus huius
autẽ iuam sit uoluminis finis quẽ
propterea uobis ante quã totũ

Expanded text:
aliquam quisquis tenuerit, chrialiquam quisquis tenuerit, christianus catholicus non erit. Quid ergo faciat haereticum, deinceps requirendum est: ut, cum hoc Domino adjuvante vitamus, non solum ea quae scimus, verum etiam quae nescimus, sive quae jam orta sunt, sive quae adhuc oriri poterunt, haeretica venena vitemus. Hujus autem sit jam voluminis finis, quod propterea vobis, antequam