comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noscemur: Quam uis &nunc esedendo nouerimur
Sed tunc contemplando noscemur quam diuenim sumꝰ
incorpore quale nuncest. Idẽ corruptibile quodad¬
grauat animam pergrinamur adñõ : Perfidem enin
ambulamus nomper speciem. Tuncergo perspeciem
qm̃ uidebimus eum sicutiest : Nam sioiam nunc xp̃r¬
autem urta est propter iustitiam: Quia uero xnor&
nunc in illo sumur satis ostendit ubidicit: Ego sumut
uos palmiter. In illo ergo die quando uiuemur ea uita
qua moss absorbebitur cognoscemus : Quia ipse in patse
& nos in ipso &ipse innobis: Quia tuncpersicietur
hoc ipsum quod & nunc inchoatum est iam ꝑ ipsum. ut sit
in nobis & nor inipso. Qui habet inquit mandata mea
& seruat ea. ille est quidilgit me : Qui habet in memoriu
& seruat inuita : Qui hab̵ insermonibus. & seruat in no¬
ribus : Qui hab audiendo & seruat faciendo : Aut quiđ

Expanded text:
noscemus; quamvis et nunc credendo noverimus, noscemus; quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc contemplando noscemus. Quamdiu enim sumus in corpore quale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Tunc ergo per speciem, quoniam videbimus cum sicuti est . Nam si etiam nunc Chrautem vita est propter justitiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum quod et nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis et nos in ipso. 5. Qui habet, inquit, mandata mea et servat ea ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus; qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
ueturam. Duobus uerbis psesentis temporis & futuri.
eleganter bseuiterq promisit: Quia go inquit uiuo
& uos uiuetis: Quia uiuit. ideo & nos uiuemus. per ho¬
minem quipƿe moss. & ꝑ hominẽ resussectio mostuorũ
Sicut enim in adam omner moriuntur. sic in xp̃o
omner uiuisicabuntur : Qm̃ nemo admostem nisi per
illum: nemo aduitari nisiper xp̃m: Quia nos uyxi¬
mus mostui sumus: Quia uiuit ipse. uiuenius nos:
mostui sumus illi quando uxximur nobir. Quia uero
mortuus est ille pronobis. & sibiuiuit & nobis: Quia
enim uiuit ille. & nos uiuemus. Nam sicut pernor
mostem potiumus. nonsic & uitam ꝑ nos habere posse¬
mus. In illo die inquit uos cognoscetis quia ego sum in
patre meo. & uos inme & ego inuobis: In quodie nisi
dequo ait. & uos uiuetis : Tunc enim erit ut possimur
uidere quod csedimur: nam& nunc est in nobir & nor
milo. Sed hoc nunc credimus. Tunc autem &iam cog¬

Expanded text:
venturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri venturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri eleganter breviterque promisit, quia ego vivo, inquit, et vos vivetis. Quia vivit, ideo et nos vivemus. Per hominem quippe mors, et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur ; quoniam nemo ad mortem, nisi per illum; nemo ad vitam, nisi per Christum. Quia nos viximus, mortui sumus. Quia vivit ipse, vivemus nos. Mortui sumus illi, quando viximus nobis. Quia vero mortuus est ille pro nobis, et sibi vivit, et nobis. Quia enim vivit ille, et nos vivemus. Nam sicut per nos e potuimus, non sic et vitam per nos habere possumus. 4. In illo die, inquit, vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, et vos vivetis? Tunc enim erit ut possimus videre quod credimus. Nam et nunc est in nobis, et nos in illo: sed hoc nunc credimus, tunc etiam cog
Abbreviated transcription (Latin):
carneir oculis in carne conspicuum : Non autem ut¬
debat quod incarne uerbum latebat : Videbat ho¬
minem non uidebat dm̃. Uidebat indumentum ñ
uidebat indutum: Sed qm̃ post resurrectionem &i
ipiam carnem suam quam non solũ uidendam uesũ
& iam contrectandam demonstrauit suir. noluit
demonstrare non suis. Mincfortasse intelleggendũ
est esse dictum: Ad huc modicum & mundur me iam
non uidet: uos autem uidetir me quia go uiuo &
uos uiuetis. Quid est quia ego uiuo & uos uiuetis. Cur de
praesenti se doxit uiuere. Illos autem de futuro esse uie¬
turos: nisi quia uitam &iam carnis utiq resurgentis
qualis in ipsopiaecedebat. & illis est pollicitus secuturã :¬
& quia ipsius mox futura suerat resurrectio psȩsentis
posuit temporis uerbum: propt̃ sgnisicandam celeri¬
tatem: Illosum autem qm̃ saeculi diffestur insinem
non ait uiuitis. sed uiuetis: Duas ergo resurrectioner
suam scilic& mox suturam & nostram in saeculi sine

Expanded text:
carneis oculis in carne conspicuum, non autem vicarneis oculis in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego vivo, et vos vivetis. 3. Quid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis utique resurgentis. qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et qposuit temporis verbum, propter significandam celeritatem: illorum autem, quoniam saeculi differtur in finem, non ait Vivitis, sed vivetis. Duas ergo resurrectiones, suam scilicet mox futuram, et nostram in saeculi fine
Abbreviated transcription (Latin):
ost promisionem sp̃ scĩ nequisquam putar& quod
ita cum dñs daturus fuerat uelut pro se ipso. ut
non & ipse cum eis esset futurur: Adiecit atq ait.
Non relinquam uosor fanor ueniam aduor : Orfani
pupilli sunt. Illud enim grecum euidem rei nomenea ⁊¬
hoc latinum: Nam & inpsalmo ubi legimur. pupillo
tuerir adutor. grecur habet orfano : quamuis ergo
nos silius dĩ suo patri ad optauerit filios. & eundem
patsem nos uoluerit habese per gratiam qui eius pat
est pernaturam : Tamen &iam ipse erganor paternũ
quod q̃ modo demonstrat affectum cum dicit: Nonse¬
linquani uos orfanos ueniam aduos: Hinc est quod
&iam sponsi filios nos appellat ubi dicit. Ueni & hora
ut auferatur abeis sponsus. & tunc ieiunabunt filu
nonuidet. Quid enin tunc uidebat eum mundus
quando quidem mundi nomine uult intellegi eor de
quibus & superius est locutus. Dicenr de spũ scõ. quẽ
mundus accipere non potest : quia non uidet eum
neque cognoscit eum: Videbat eumplane mundis

Expanded text:
ost promissionem Spiritus sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen hoc Latinum. Nam et in Psalmo ubi legimus, Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam, tamen etiam ipse erga nos paternum quodammodo demonstrat affectum, cum dicit: Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus
Abbreviated transcription (Latin):
ditur psȩmium : Eat ergo dñs & paret locum. Eat ne
eatur : Liateat ut credatur : Tunc enim locus para
si&fide uiuatur : Creditur desideritur. ut deside¬
tus habeatur. Desideriũ dilectionis. prȩparatio est
insionis : Ita dñe para quod paras : nosenim tibiparas
te nobis paras : qm̃ locum parar & tibi in nobis & inte
bis : Tuenim dixisti : m anete in me &ego in uobis
antum quisq fuerit particepstui alius minus. alius
plius. Haecerit diuersitar psꝑ̧miorim. prodiuersita
meritorum: Haecerit multitudo mansiorium pro
parilitate mansosum : Sed tamen omnium inaeterni¬
t uiuosum: & sine fine beatosum: Quid est qđ uadis quid
quod uenis: Si bene te intellego necunde uadir. nec
de uenis recedis. Vadis latendo. uenir apparendo:
ed nisi maneas regendo ut proficiamur bene uiuendo:
ueuodo parabitur locur ubi possimur manere per fiuen

Expanded text:
redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus, alius amplius, haec erit diversitas praemiorum pro diversitate meritorum: haec erit multitudo mansionum pro disparilitate mansorum; sed tamen omnium in aeternitate vivorum, et sine fine beatorum. Quid est quod vadis? quid est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo?
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Haec ergo domus dĩ hoc templum dĩ hoc segnum dĩ reo¬
que caelorum. did huc ȩ dificatur. ad huc fabricatur
ad huc paratur. ad huc congsegatur : In illo esunt manisis¬
nes sicut eas ad huc parat dñs. In illo iam sunt sicut pst¬
destinauitiam dñr: Sed quid est quod ut prȩparaset abit
cã profecto nos ipsos prȩparet quod non facset si reliquesen
sili oito dñe ut possum : nimirum illud sgnificas quia ut pasen
iste mansioner uiueredebet iustus & fide: quienĩa d ño
egrinahtur. opus habet & side uiuere : Quia ꝑ hanc ad
tiem contemplandam paratur: Deatienim mundi
de quia ipsi dm̃ uidebunt: et side mundat corda conim:
id in euangelio hoc in aposto losumi actibur legtur : fider
em qua eorum quidm̃ uisuri sunt quamdiu perggrinan
corda mundantur : Quod non uidet csedit Nam
der non est fider: Credenti collgitur meritum. Tudenti

Expanded text:
tis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc regnum Dei, regtis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc regnum Dei, regnumque coelorum adhuc aedificatur, adhuc fabricatur, adhuc paratur, adhuc congregatur. In illo erunt mansiones, sicut eas adhuc parat Dominus: in illo jam sunt, sicut praedestinavit jam Dominus. 3. Sed quid est quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti
Abbreviated transcription (Latin):
nantibonum semen in agrosuo: Bonũ autẽ semen. Hi sunt
filii regni: Qui & sinunc habent per mixta zizania. mittt
infine re ipse argelos suor. & collgent deregno eius omnia sa¬
dala : Tunc iusti sulgebunt sicut sol in regnopatris sui : se¬
num fulgebit in regno cum regno uenerit regnum : Quo dno
oramus & dicimur. Veniat regnum tuũ : Nuncergo iamss¬
num uocatur. sed ad huc conuocatur: Sienim regnum no
uoca setur. collgent de regno eius omnia scandala nonde¬
setur. sed nondum regnat hoc segnum: Proinde sic est
iam regnum ut cum de illo collecta fue sint omnia scandala
tunc ꝑueniat ad regnum : Vt nonsolum regninomen. seda
regnandi habeat potestatem: Huic quipƿe regno adde¬
ram stanti in sine dicetur . Venite benedicti patris mei pe¬
cipite regnum. id est qui renum eratis & non rgnabatiu
uenite regnate. ut qđ inspe fueratis. &iam inre esse poss¬

Expanded text:
nanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt nanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regnum tuum . Nunc ergo jam regnum vocatur, sed adhuc convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in re esse possi
Abbreviated transcription (Latin):
uifecit quȩ sutura sunt: Quae prȩparauit psȩdestinando
separat operando : Iamergo sunt inpsȩ destinatione : Si quo¬
uinus dixisset ibo & parabo id est psȩdestinabo: Sed quia non¬
um sunt inoperatione : Et si abiero inquit & psȩparauero uob
cum itesum uenio & accipiam uor ad meipsum: parat autẽ¬
biodo mansioner mansionibur parando mansoser : Quippe
undixerit indomo patrir mei mansioner multȩ sunt
iuid putabimus eisse doniumdi nisi templũ di : quod autem
sit. interrogetur a postolus & respondeat: Templumdĩ
scm̃ est quod estis uor. Hoc est &iam regnumdĩ Quod filia
traditurus est patri: unde dicit idem apłus: Initium xp̃i
deinde qui sunt xp̃i inpsȩsentia eius: De inde sinis cum trad¬
derit regnum dõ & patri. id ẽ quos redemit sarguine suo tra¬
derit contemplandos &iam patrisuo : Hoc est renum cl¬
sum de quodicitur: Simile est regnum caelosum homini sem¬

Expanded text:
ui fecit quae futura sunt. Has praeparavit praedestinando, ui fecit quae futura sunt. Has praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione. Si quominus dixisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem Apostolus: Initium Christus, deinde qui sunt Christi in praesentia ejus, deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini semi
Abbreviated transcription (Latin):
miens accipiet suos ad seipsum. ait ubi est ipse sint &iam
si: Quomodo ergomansiones indomo patrir non aliȩ sedipsȩ.
sine dubio iam sunt sicut parandȩ non sunt. & nondum
ut sicut parande sunt : Quomo do putamus. nisi quomo
&iam propheta psȩdicat dm̃: quia fecit quȩ futura sunt:
onenimait qui facturus est quȩ futura sunt. sed qui fecit
iȩ sutura sunt: ergo & fecit ea. & facturus est ea : Nam
que facta sunt supse non fecit. neq futura sunt supse non
erit . Fecit ergo ea prȩdestinando factusus est operando :¬
cut discipulor quando elegerit satis indicat euangelium:
unc utique quando eos uocauit : Et tamen ait apl̃us: elegit
r ante mundi constitutionem prȩdestinando utiq: non
cando: Quos autem praedestinauit. illos & uocauit: elegt
destinando ante mundi constitutionem : elegit uocando
t &psȩparat : Nec aliar sed quar psȩparauit has psȩparat :¬

Expanded text:
veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum sunt sicut parandae sunt? Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ias; sed quas praeparavit, has praeparat, q
Abbreviated transcription (Latin):
feramur quod opostunius uobis patre familiar nr̃o lar¬
mus agnoscimur. Quomodo intellegi possint non ese
interse duo ista contraria : Quod cum dixisset dñs ind¬
mo patris mei mansioner multȩ sunt Siquominur dixiiꝰ
uobis quia uado parare uobir locum : Vbisatis ostendit
se hoc illis dixisse quia iamibi sunt mansioner multȩ . & non
est opus aliquam psyparare : Rursus dicit : et si abiero pis
parare uobis locum iterum uenio & accipiam uos adme
ipsum : Rubi sumego & uossitis : Quomodo uadit & parat
locum siiam multȩ mansioner sunt : Si quo minus. diciseq
uado parare: aut si ad luc parandur est curnon merito
dixisset uado parare : aniste mansioner & sunt & para¬
de sunt. Si quo minur enim essent dixisset uado parare
tamen quia ita sunt ut parandȩ sint : non ea suadit parase
fut sunt: sed si abierit & parauerit sicut futusȩ sunt. itesũ

Expanded text:
fferamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro larfferamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro laramus, agnoscimus, quomodo intelligi possint non esse inter se ista duo contraria, quod cum dixisset Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
omuni cuiusq baptizatifratris. sed domum ipsius dĩ
atris . Quiomner fratser dicimus pater noster quier
ncaelir. aregno separare caelosum aut eam sic diuidere
uudebitr.⁊it aliquȩ mansiones eius sint in reno caelo¬
umc aliquȩ autem & trasenum caelosm absit
bsit ut qui uolunt in regno habitare caelosum in ha
stultitia uellint habitase uobiscum. absit inquami
ut cumomnis domur regnantium filionum. non sit alib
iusi in regna: spiius rgiae donius pars aliqua non sit ure
et si abiero inquit & prȩparauero uobir locum Iiterum
quo go uado scitis. & uiamscitis. Odñe ihũ quomodo uan
parare locum. siiam multȩ mansioner sunt indomo patri
tui ubi tecum habitabunt tui : Aut ut accipias eor adte¬
ipsum: Quomodo iterum uenir qui non recedir : Ista Rm̃is
bseuiter &plicare conemur quantum uidetur hodieri
satis esse sermoni. coartata utiq non clarebunt : & er
ipsa bseuitar. altera obscuritar: pro inde hoc debitum de¬

Expanded text:
domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones erum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit, ut qui volunt in regno habitare coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum. Absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi, nisi in regno ipsius regiae domus, pars aliqua non sit in regno. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum di
Abbreviated transcription (Latin):
uaq tra segnum caelosum erit aliquid ubibeate
uunt in nocenter quisine baptismo & hac uita
grasunt : quiasine illo in segnum caelosum intra
non poterint. Haec fides non est fider: qm̃ non est
ta & catholica fider : Ita netandem stulti hominer
parnalibur cogitationibus & cȩcati cum se proban-
issetis simansionem nondico petri. pauli uel cuius¬
et apostolosum sed cuiuscumq pariuili baptizati
egno caelosum separasetis: Non uor putatis esse seꝓ¬
indos quidomum dĩ patrir inde separatir : Non
imaitdñs in uniuersomundo. aut in uniuersa
atura. aut inuita uel beatitudine sempiterna
ansiones multȩ sunt. Sed indomo inquit patris mei
ansiones multȩ sunt . Nonne ista est domus ubi ȩdi¬
ationem habemus &dõ domum non manu factã
ternam incaelis : Nonne ista est domur dequa
ntamus dõ. beatiqui habitant indomo tua in
ecula saeculorum laudabuntte : ergo ne uos non

Expanded text:
quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non
Abbreviated transcription (Latin):
dariomnibus : Non in eo discernens quiminur & quis
plius laborasunt. Quo utique denario uita sgnificia
est diuersa in aeternitate mensura. Sed multȩ mas¬
sioner diuersas meritorum in unauita aeterna
sgnisicant dignitater. alia enim gloria solis. aliat
ria : lunae alia gloria stellasum. Stella enim abss¬
la diffest ingloria : Sic & sesurrectio mostuorumt
quam stelle scĩ diuerrar mansioner diuersȩ clarita¬
tis tamquam in caelo sortiuntur in regno. Sed pss¬
ter unum denarium nullus separatur a regno : atq
ita dr̃ erit omnia in omnibus. ut qm̃ dĩ caritasesl
per caritatem siat ut quod habent stiguli commuis
sit omnibus. Sic enimquisq &iam ipse habet cum
amat in altero quod ipse non habet. non erit itaq
aliqua inuidia imparis claritatir : qm̃ regabit m
uibus unitas caritatis . pro inde sespuendi sunt a cor
lxp̃iano quiputant id eodictum multas esse mansionere

Expanded text:
dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur di non est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo, sortiuntur in regno; sed propter unum denarium nullus separatur a regno: atque ita Deus erit omnia in omnibus , ut quoniam Deus Charitas est , per charitatem fiat ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones,
Abbreviated transcription (Latin):
nsequer. sixp̃s nonesset ds̃. Credit̾ indm̃ & in eumesedi
cuinatura est non rapina esse aequalemdõ. Sem& ip¬
menim &inaniuit. non tamen formam dĩ amitenr
d formam serui accipiens. Mortem metuttir huic for¬
ȩ serui. Non turbetur cor uestium: Suscitabit illam
rmadi. Sed quid est quod sequitur indomo patris mei
pansioner multe sunt. Nisiquia & sibime tuebant un¬
e audise debuesunt non turbetur cor uestrum : Quis enĩ
sum non metuer& cum ƿetsd̃ dictum esset sidentiori at¬
ue promptiori. non cantabit gallur donec me ternger :
tam quani ergoeisent ab illo perituri merito turba¬
mansuros. Quia &si alius est alio fortior. aliur alio fu¬
entior. aliur alio iustior. aliur alio sanctior : indomo
patris multȩ mansiones sunt. Nullus corlim alienabs¬
tur ab illadomo uibi mansionẽ prosuo quisq acceptise
est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus
quem pater familiar eis qui operati sunt inuinea iubti

Expanded text:
si Christus non esset Deus. Creditis in Deum, et in eum credite cui natura est, non rapina, esse aequalem Deo. Semetipsum enim exinanivit , non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Mortem metuitis huic formae servi? Non turbetur cor vestrum: Deus suscitabit illam formam Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbamansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet
Abbreviated transcription (Latin):
nundiestis propter baptismum qͦđ abluti estis. sed ait
ropter uerbum qđ locutus sum uobis. Nisiquia & in a¬
ua uerbum mundat ÷ Detrahe uerbum & quid est aqua
usi aqua: accedit uerbum ad elementũ & sit sacram̃tũ
&iam ipsum tamquam uisibile uerbum : nam de hoc utq:
uirtus aquȩ ut corpus tangat &cor abluat nisi faciente
uerbo: non quia dicitur sed quia creditur : nam & in ipso
uerbo aliud est sonus transiens aliud uirtus inmanens :
hoc est uerbum fidei quod praedicamus ait apłus : quia

Expanded text:
mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam et hoc utique virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo, aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uni cuid dñ dedit non itaque desuo Iamuero quo der¬
tuor seddr mner ementum dedit tomꝑilos sedperse ip sin
faerr. Qe cedit hoc humanam humulttaor m̃ sec edit sut¬
licam sublimitatem: Nec omininopertinet nisi a d grio¬
lami dimitatem Iam uos mundiestir : onundiscilic&x iio
iundandi. neque enim nisi mundiessent sructum feste
potuisent .Et itam̃ ominem qui fest fructum purgat gri¬
col. astt sruetumi plus ad ferat ppert fructum quiamun¬
dus est. detq ut plus ad ferat purgatur adhue: Quis oum
est in liac uita siemundur ut nonsit magis magrq mundan¬
dusi suibi si decerimus quia peccatum non habemur nos iporꝰ
seducimus &e ueritas in nobis non est. Siautem conesi sue
timur peccata nr̃a fidelis est & iustus qui dimittat nobir
eccata : & mundet nos ab omni iniquitate : Mundet
itique mundos. hoc est fructuosos: ut tanto sint fructuosi¬
ser quanto fuerint mundiorer : Iamuos mundi estis prop¬
ter uerbum quod locutus sum uobir : Quare nonait

Expanded text:
unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus adus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis est enim in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? ubi si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos seducimus, et veritas in nata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate » : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. 3. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ra: adpersonam tamen ungeniti siludĩ pergratiam pertinet
numana natura : Et tantam gratiam ut nulla sit maior
nulla prorsus aequalir: neque enim illam susceptionen ho¬
minis ulla merita praecesserunt : Sed ab illa susceptione
merita eius cuncta coeperunt : Manet ergo filius indilectio¬

Expanded text:
rsonam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in
Abbreviated transcription (Latin):
nur. quomodo praecepta faciendo ser uinonerimur
Sisesius non ero praecepta faciendo & nisi praecepa
fecero ser uire non potero : ergoseruiendo sesuus nongi
it ut intellgamur: faciat &iam ut intellecta faciamis

Expanded text:
imus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? imus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non  intelligamu
Abbreviated transcription (Latin):
intellecturi sumus & seruum & amicum esse seruum
bonum cumdicat. Iam non dico uos seruos quia seruus
nescit quid faciat dñr eius : Ita nomen constituit amici
ut auferat serui. non ut in uno utrumq maneat. sed
ut alterum altero decedente succedat: Quidest hoc i ta¬
necum praecepta dñi fecerimus serui nonerimur : Ita¬
netuncserui non erimus. quando boniser ui fuerimur :¬
& quis potest contradicere ueritati quae ait iam non
dico uos seruorꝰ Et cur hoc doxerit docet: quia seruus
inquit nercit quid faciat dñt eiur: Numquidnam seru
bono & probato dñt eius non &iam sua secreta coninitd
Quid estero quodait seruus nescit quid faciat direu
uerum estꝰ nescit quid faciat : Num quid nescit aireu
quid praecipiat : nam si& hoc nescit quomodo seruit
aut quomodo seruur est qui non seruit : & tamenipse
dẽs loqui tut uoramicimei estir.si feceritir quae g
praecipio uobis : Iam non dico uos seruor: Oremmurab¬
lemcumser uire non possimur nisi praeceptadñi fecer¬

Expanded text:
amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur hoc dixerit, docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam secreta sua committit? Quid est erVerum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estisis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecer
Abbreviated transcription (Latin):
tor ei palmitura quod est aoicolae non uitir officium su
oa mipalenites operarios suor fecit: nam &esinondent
pecroneitum impendunt tamen aliquod a diumenuĩ
dedu onideiuo Quia sine me inquit nih il potestir facerei
Audi & ram ipsos consitenter: quid autem est apollo quis
acite ii paulus eministriperquor credidistur. & unicuq¬

Expanded text:
tor est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui tor est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facere Ibidem, 5. Audi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicu
Abbreviated transcription (Latin):
spinar : Ego sum inquit uitis uera & pater meus agrico
la est omnempalmitem in me nonferentem fructum:
Tollet eum: & omnem qui fert fructum purgabit eum
ut fructumplus adferat : Num quid unum sunt ogrico¬
la & uitir : Sec undum hoc ergo uitis xp̃r. Secundum quod
ait pater maior me est: Secundum id autem qudd ait
go & pater unum sumus. & ipse agricola est : Nec talir
qualer sunt qui & trinsecus operando & hibent minis¬
terium : sed talis ut d& &iam intrinsecur incrementũ
Namneque qui plantat est aliquid neque quirggat
sedl quienerementum dat dr̃. Sedutiq dr̃ est xp̃r. quia
caro scrgtum est quod nonerat. manet quoderat ueno
omidepatre tamquam degricola dixisset quo dinruci¬
oios pal aien tollat. fructuosor autem purg& ut plura¬
ferant fiuetum: Continuo &iam seipsum mundatoran
pal motumn ostendenr Iamuor inquit mundiestir propt
serrrionem que locutus sumuobis: Eece eipte. nuonla¬

Expanded text:
spinas ? 2. Ego sum, inquit, vitis vera, et Paspinas ? 2. Ego sum, inquit, vitis vera, et Panon ferentem fructum, tollet eum: et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Nunquid unum sunt agricola et vitis? Secundum hoc ergo vitis Christus, secundum quod ait: Pater major me est. Secundum id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . Et utique Deus est Christus, caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget, ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens: Jamtus sum vobis . Ecce et ipse munda
Abbreviated transcription (Latin):
stelocus euangelicus fratier ubi sedicit dñs uitem &
discipulos suor palmites. Secundum hoc dicit quod
est caput ecclesiae. nosq membra eius: mediator
dĩ & hominum homo xp̃r ihr̃ : unius quippe natusp
sunt uitis & palmites : Propter quod cum esset dr̃ cuiur
naturae nonsumus. factus est homo ut in illo esset uitis hu¬
mana natura cuius & nor homines palmites esse possemꝰ:
Quid ergo est gosum uitis uera : Numquid ut adder&
uera hoc ad eam uitem rẽtulit unde ista similitudo trans¬
lata est : Sic enim dicitur uitir per similitudinem non ꝑ
proprietatem : quem ad modumdicitur ouis ognus leo
petra lapir angularis &cetera huius modr quae magis
ipsa sunt uera & quibus ducuntur istȩ similitudiner
non proprietater : Sedcumdicit egosum uitis uera. ab
illa se utiq: dis cernit cuidicitur : Quomodo conuersa
es in amaritudinem uitir aliena : Nam quo pacto est uitis
uera quae &pectata est ut faceret uuani fecit autem

Expanded text:
ste locus evangelicus, fratres, ubi se dicit Dominus vitem, et discipulos suos palmites, secundum hoc dicit quod est caput Ecclesiae, nosque membra ejus, mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera? Numquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis, per similitudinem, non per proprietatem; quemadmodum dicitur ovis, agnus, leo, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus ducuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera, ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem, vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem
Abbreviated transcription (Latin):
cons cicutia uerum tamen quia proximierat t
uis sirgtuli & singulis ceteri: erat ergo recumibens
amn quam de alio lo quereretur & sic se insesusitiso
nonratiouus sue tamquam rerum gestarum scro¬
toeus coriguai sui ipsius predicator: Saniho saro¬

Expanded text:
conscientia; verumtamen quia proximi erat iconscientia; verumtamen quia proximi erat icaeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens uanquam de alio loqueretur, et sic insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Quocir
Abbreviated transcription (Latin):
aratione aliquorum ⁊ it aniorum simul aliqđ
licetur & triticum: turbatus est itaque ih̃s spũ
murito. specie non uirtute. commectione corpora
nanuinculo spiritali. Carnis adiunctione non
s socius unitate. Proinde non qui & uobis est.
a ex uobis &iturus est: Nam quomodo erit uesũ
protestatus est dñs &dixit unur & uobis. Siuerũ
est quod ait idem ipse inepistolasua cuius est hoc euangeliũ
&nobis &iesunt sed nonerant & nobis : Nam si fuisserte
nobis. mansisent utique nobiscum : Nonerat igitur
as iudas: Mansiset enim cum illis. siesset & illis. quid
ergo unus & uobis tradetme. nisi unus & uobis &itu¬
sest qui tradet me : Quia & ille qui ait si suissent
Secindum ea munionem sacramentorum cena
dobunduri cuerum proprietatem criminum n
pia caaitas ut tamen eor humana alterum dea
saimolaret in firmitas Nota quidem sibierat a

Expanded text:
separatione aliquorum zizaniorum simul aliquod separatione aliquorum zizaniorum simul aliquod eradicetur et triticum. Turbatus est itaque Jesus spirmerito; specie, non virtute; commistione corporali, non vinculo spirituali; carnis admiratione, non cordis totius unitate. Proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est Dominus, et dixit: Unus ex vobis, si verum est quod ait idem ipse in epistola sua, cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Non erat igitur ex illis Judas; mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me? nisi: Unus ex vobis exiturus est, qui tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissentSecundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum norum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc euangelii capitulũ fratres ita nobis expone
hãc lectione propostũ ẽ : uit iam &iam de tradito
dñi ꝑ panem tinctum eique porectũ. satis euidet
ex presso aliquid dicere debeamus: Et de illo quide
quod eum iam demonstraturus ihs turbatur est pł
praeterito sermone dirrerui : sed fostics sis quo dibias
dixi &iam hoc nobis significare sua turbationeds¬
natus est : quod scilic& faels fratres & dominicis
illcet kzania ita necerre est urque ad merur tenps
inter frumena tolerari : ut quando exeiraliqua
ari etiam antemessem urgeis causa compellit fieri
ecdesiae ꝑturbatione nom possit: hanc pesturba¬
en scorũ suorũ ꝑschismaticos & hereticos futu
quodammodo praenuncians dñr praefigurauit
ietipso. cum &ituro iuda homine malo. & com¬
ione frumenti inquadiu fuerat toleratus separa
apertissima relicturo. turbatus est non carne
eruersitate sed caritate turbantur :neforte

Expanded text:
i capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non possit. Hanc perturbationem sanctorum suorum per schismaticos et haereticos futuram, quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro mistionem frumenti in qua diu fuerat toleratus, separatus separatione apertissima, relicturo, turbatus est non carne,non perversitate, sed charitate turbantur, ne forte in
Abbreviated transcription (Latin):
rbatus est. Non est tamen ullomodo dubitandũ
on eum animi insirmitate sed potestate turbatũ
lenobis desperatio salutis oriatur : quando non
testate sed infirmitate turbamur : Carnis quippe
ille gerebat in firmitatem quae in firimitas resumea¬
ne consumpta ẽ : sed qui non solũ homo uerum & iua
erat in effaebil distientia uniuersum genur haman
animi fortitudine superabat : Non ergo aliquo er
gente turbatus. sed turbauit semec ipsũ : quod deb
euideiter ex pressum est quando lazarum suscta
Nam bi scriptũ ẽ quod turbauerit semei psumas
hoc intellegitur &ubi non legitur scriptum &
me eum legitur fuisse turbatũ : Affectum quip
humanũ quando opostuis se iudicauit in se ipso po¬
te cammouite qui hominem totum potestate su

Expanded text:
turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit. Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc intelligatur et ubi non legitur scriptum, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in semetipso potestate commovit, qui hominem totum potestate su
Abbreviated transcription (Latin):
ipsar potiur istam quȩstionem dño adiuuante
lamus: Nec qm̃ scriptum est. Cum haec dixisset
turbatus est spũ. Dicamus eum lȩtitia fuisse tur¬
mn: ne uerbis suis nos ipse con uincat ubidicit:
tis est anima mea usque ad mortem : taleali quid
m hic intellegedum est. quantb suo traditore iam
c solo xituro &cum suis socus continuo redituro
t. Sed num quid xp̃osirmiorer : Quis hoc insanis¬
ues dixerit. Quid est ergo quod ille turbatus est:
iquia infirmos in suo corpore hoc est in sua ecclesia
infirmitatis uoluntaria similitudine consolatus
Vt si quisuorum ad huc morte imminente tur¬
itur. Ipsum intueantur : ne hoc ipso seputanter
robor. peiore desperationis morte sorbeantur :¬
uantum ita que bonum departitipatione diuini¬
tatis eius &pectare & sperare debemur. Cuius nor
perturbatio tranquillat & in sirmitas firmat :¬
ue ergo isto loco ipsum iudam per eundem miseran
turbatus est. Siue sua morte propinquante

Expanded text:
ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis nos ipse convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro,tur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hinfirmitatis voluntaria similitudine consolatus est? ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur. Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante
Abbreviated transcription (Latin):
cuo ad quirenur homines xp̃o timeat & ribi ne per
nbo econtristetur pergrnari se axp̃o. concupescat:
nane cur xp̃o. Letetur dum sperat se renaturim
eos iustis decausis animi xp̃ian : recphilo sophosum es¬
quro uel quorumq similium consentiatur error
sui profecto quemiad modum uanitatem &x istimo
uertes ecuedic stuporem deputant sanitatem : p¬
raotes nse honunis animum quem ad modẽ corpor
membrum desperatius a grotare quando & dobn
debi esti caum quod dicit apłus concupiscentiam e
bere disolui & esse cum xp̃a. Siillud quod concor
potest eune dubare cumuenerit : facile est quiden
istir aad naet respondere qui & ipsam laetit q maps¬
morbat onem uocant. quidsienim proptera
morte iiminente turbatur quia mor de inm¬
nente laetatur  Sedhoc in quiunt gaudiun none
laetitia nominanda est. Quid esthoc nisicar deo
sentire. et rerum nomina uelle mutare : Uerũ
sacris litteris ad commodemur auditum: et secun

Expanded text:
cum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturumeas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et dolUbi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Anforte ut inter silium & apłm atq inter patsem
& silium maneat paribus inter uallir ista distinctio
dequalis erit spr̃ scr̃ filio sed nec hoc uultis : ubi ergo eum
posituriestir. Siquanta filium patri tanta apłm filo
discretione subponitir : Cohibete itaque ur̃ȩ psesums¬
tionis audaciam & in his uerbis nolite querere quas
& apłi tantam patris filiiq distantiam : Ipsum filium po¬
audite dicentem: Ego & pater unum sumus: Vbiueritas
er intergenitorem & unigenitum nullam distantiae
rpetra confregit. Sed hereticorum calumnia refutata
nam modo nos accepturi sumur haec uerba dominica:
t accipit eum qui me misit: Sienim uoluerimus intel
re ideodictum : Qui me accipit accipit eum qui me misit
od unius naturae sint pater & filiur.: Consequens uidebi
& eorundem uerborum regula quia dictum est. Qui
apit siquem misero me accipit:Vt unius naturȩ sit

Expanded text:
An forte, ut inter Filium et apostolum, atque inter Patrem An forte, ut inter Filium et apostolum, atque inter Patrem et Filium maneat paribus intervallis ista distinctio, aequalis erit Spiritus sanctus Filio? Sed nec hoc vultis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quanet apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica me accipit; quhoc ideo dictum: Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater, Filius, consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit