comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊qm̃ iocundum habitare srẽs munũ. Uere bo¬
num u̾eiotundum. Ronum plane: quia nicħ
mꝰ nteg̾ consẽttur. qr sicut exmultis dieb aĩmꝰ
efficiur:ita exmultis animabꝰ unũ cortuna ꝙr̃a
carititis igne conflatur. Quod si ex sex untan
aimꝰ multot dies conplectitur. Ita in singlut
ilł genn̾b multi homines dilctõms copulam
conuginitur. Primo gͦ dilct̃o nostͣ nat᷑an
o dirx ad domesticos tangiunit nostri diriuat᷑
Quod diltt̃o ut habeatur quia ip̃i nature est
insitii: si non habeatur minꝰ est in humanũ.
Indeapostolus. Si quis suorum ⁊ maxime do¬
n esticoꝵ curam non ht̃. fidem negauit ⁊ est
nfideli det̾ior. Nec hanc apłiam tnam domi

Expanded text:
m jucundum, habitare fratres in unum . Vere bonum, vere jucundum. Bonum plane, quia nihilus integer consecratur; quia, sicut ex multis diebus annus efficitur, ita ex multis animabus unum cor, et una anima charitatis igne conflatur. Quod si ex sex illis annus multos dies complectitur, ita in singulis illis generibus multi nobis homines dilectionis copula conjunguntur. Primo ergo dilectio nostra naturali ordine ad domesticos sanguinis nostri derivatur. Quae dilectio ut habeatur, quia ipsi naturae est insitum; si non habeatur, nimis est inhumanum. Unde Apostolus: Si quis suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit: et est infideli deterior . Nec hanc apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ht̃ ⁊ continet quo tendenõ sit racõ
ꝙ tenendinu sit: uoluntas tendit ⁊ hec tͥa
ium quiddam sunt. set tres efficacie sicut
In qua taniẽ tͥnitate ticut ꝑat̾ genitor. fi¬
lu̾i genitus ⁊ ab utro ꝑcedit spt sanctꝰ. sit ex
rõnat anma memoriam sibi uendicaut pr
rõm filiꝰ uoluntatẽ ab utro ꝓcedentem: ab

Expanded text:
quippe habet et continet quo tendendum sit; ratio, quippe habet et continet quo tendendum sit; ratio, quod tendendum sit: voluntas tendit: et haec tria unum quiddam sunt, sed tres efficaciae; sicuin qua Trinitate sicut Pater est genitor, Filius genitus, et ab utroque Spiritus sanctus; sic ex rationalis anima, memoriam sibi vindicat Pater; rationem Filius; voluntatem ab utraque procedentem ab
Abbreviated transcription (Latin):
gena. Adeo enim solo amor datur ⁊ imp̃o ꝑma¬
n. quia muliai iusi ip̃i ⁊ ꝓpt̾ ip̃m debetur. ⁊¬
Porro si tenatauous eius agitur. cum tuitã
teꝰ hominem creat ad ꝯmaginem suam qmͣ¬
dam in eo formauit ⁊nitatũ similitudiẽm
in qua ⁊ ꝯmago tͥurtatis creatritu luteret. ⁊
ꝑ qm nouut ille mundi in cola simili nłr ad
similem recurrente. Orintipio suo creatori suo¬
teo indissolubiłr inhereret. set uelle ne multi¬
plici cceaturaꝵ uanitate uiecta abaracta. dis¬
cita. creata tta tͥnitat inferior a summe ⁊ cͣ¬
atuos tntatis unitate reced̾et. Et .n. cum in
faciem noui hominit sꝑiraculum utesp̃na
lemi animalem quod sonat nom inte ĩfu¬
dit ⁊ infundend̾um ceanit in eiꝰ quasi qua¬
dam arte uim memorialẽ collotauit ut cre¬
atoris semꝑ potenciam ⁊ bonitatẽ memora¬
ret. Statum q ⁊ sine anquo morẽ inłsticio
memoria de se genuit rõm ⁊ memoria ⁊ rõ
de seprotulerunt uoluntatem suemoria

Expanded text:
gena. A Deo enim solo amor datur, et in ipso permanet, quia nulli nisi ipsi et propter ipsum debetur. Porro si de natalibus ejus agitur; cum Trinitas Deus hominem crearet ad imaginem suam, quamdam in eo formavit Trinitatis similitudinem, in qua et imago Trinitatis creatricis reluceret; et per quam novus ille mundi incola, simili naturaliter ad simile recurrente, principio suo, creatori suo indissolubiliter inhaereret, si vellet; ne multiplici creaturarum varietate illecta, abstracta, distracta, creata illa trinitas inferior a summa et creatricis Trinitatis unitate recederet. Etenim cum in faciem novi hominis spiraculum vitae, splem, id est animalem quod sonat nomen vitae, infudit, et infundendo creavit; in ejus quasi quadam arce vim memorialem collocavit, ut Creatoris semper potentiam et bonitatem memoraret: statimque et sine aliquo morae interstitio, memoria de se genuit rationem: et memoria et ratio de se protulerunt 245 voluntatem. Memoria
Abbreviated transcription (Latin):
te du̾lo modo competat. Qum enĩ homo ab
hoc exm̾nori tumutai nt̾ secrecariumm sue mentis
sele recipit ⁊ qua circumst᷑pentum turbat nauita
quod remordeat ncħ quod oblatret. set om̃ia io¬
cunda om̃ia concordancia. om̃ia pacitica om̃ia
tułqͣuilla ⁊ instar ordiatissime atpatatistime
cuiꝰdam famnlie om̃is cogitacõnum sermomim
oꝑum turba ip̃o animo quasi pr̃familias to¬
mͦ arrifit. orit᷑ hic subito mira secuntas exse¬
curitate mira iocunditas. ex iocunditate alitẽ
iubiliꝰ quidam eo deuocĩ in d̾i landem erump¬
quicquid inse boni recongnoscit. Hec est septi¬
mi diei iocunda solempuitat qmͣ ncc̃e sexꝰ diei¬

Expanded text:
mo ab hoc exteriori tumultu intra secretarium suae mentis sese receperit, et contra circumstrepentium turbas vanitatdinatum, nihil quod remordeat, nihil quod oblatret; sed omnia jucunda, omnia concordantia, omnia pacifica, omnia tranquilla, et instar ordinatissimae cujusdam familiae, omnis cogitationum, sermonum, operumque turba, ipsi animo, quasi patrifamilias domus arriserit: oritur hinc subito mira securitas, ex securitate mira jucunditas, ex jucunditate autem jubilus quidam, eo devotius in Dei laudes erumpquidquid in se boni recognoscit. Haec est septimi diei jucunda solemnitas quam necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. non ꝑ odumi resistente sp̃u. sec ꝓpͥnci¬
patum. qr magit quod daigit nult subditum
ẽẽ meliori. nec ꝑ odium resistente carne. łet ad
gine inuet̾atum nlege inoleguit. Id gͥ agit᷑ tp̃t
in domanda came. ut soluat maie consuetudĩt
qͣiͣ ꝑacta ꝑu̾la ⁊ fiat pax consuetudinis bone:¬
Orgo qm̃ p̾cepto non opꝰ est ut sequil ⁊ coiꝰ sinĩ
diligat .i. quoniam id quod sumꝰ ⁊id quod int᷑

Expanded text:
carnem, non per odium resistente spiritu, sed per principatum, quo magis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per gine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit spiritus in domanda carne, ut soluat malae consuetudinis quasi pacta peruersa et fiat pax consuetudinis bononiam praecepto non opus est ut se quisque et corpus suum diligat, id est, quoniam id quod sumus, et id quod infra
Abbreviated transcription (Latin):
satb̃m tabborum: Constat namq ex .uii. annoꝵ
cabb̃is addito uno ut septenariꝰ nus inimitate
conchidat᷑ qui ⁊ abuitate progreditur ⁊ ĩ uni¬
tate ꝑficitur. Nam ⁊ om̃e opus bomum ad u¬
nꝰ die fide uinccatur quod septenario sp̃t sã mi
m̾e promouetur. ut ad ipm qui uere unꝰ est u¬
matur. uͥ totum quod summꝰ unum cum ip̃o

Expanded text:
atum sabbatorum. Constat namque ex septem annorum Sabbatis, addito uno; ut septenarius numerus in unitate concludatur, qui et ab unitate progreditur, et in unitate perficitur. Nam et omne opus bonum ab unius Dei fidei inchoatur, quod septenario Spiritus sancti munere promovetur, ut ad ipsum, qui vere unus est, veniatur; ubi totum quod sumus, unum cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
studio diligenda sunt: set ea sola que an nob̾¬
cum societate quadam referint᷑ indeum: sicut
est homo uel angłs aut ad nos relata beneficõ
d̾i ꝑ nos indigent sicuti corporis. Namuti sc̃
martires non dileretunt icelus persequenciu
se quo tũ usi sunt ad ꝓmerendum dñi. Qum gͦ
.iiͦͬ. sunt diligenda unum quos ꝙ sup̃nos est. ad
quod nos samꝰ tͥtium ꝙ iuxͣ nos est quartum qd̾
inf ᷑ nosest te scd̃o ⁊ quarto milia erant precepta:
dilcc̃o sui ⁊ dilccõ corꝑoris sui fugax .i. animꝰ
ab monitabili lumine õmi iegnatort id agit:
gis apet̾e ⁊ sibi tanꝙͣ tebitum uendicare. qͣmad̾¬

Expanded text:
st, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicuti est homo, vel angelus; aut ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. Cum ergo quatuor sint diligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta dilectio sui, et dilectio corporis sui. Fugax enim ommutabili lumine omnium regnatore id agit, magis appetere, et sibi tanquam debitum vindicare quod
Abbreviated transcription (Latin):
t qr de uolatilib dicimus ñ pu¬
tamus alienũ ea ampletti que
te u̾me iudico tͣdit. hystoria ui
coꝵ relatio qui uid̾e pot̾unt fert᷑ ħͥ
corniger u̾mis. ꝯu̾ti primũ in sp̃em
caulis. atq in eande imitari nat̾am
ĩn ꝓcessu quodam fĩ bamibiliꝰ nec e¬
am tñ formã figuramq custodit. s
laxis ⁊ laciorib tolus penuas ur̃ at
sum̾e. Ex hiis folis mollia illa series
depectunt uellem que ad usus s̾ ppos
ex istis indesertũ uidere hominẽ mol¬
lib uestimtis indutum. ecce qͥui ꝯ¬
mollib uestiunt᷑ in domib regũ st̃.
fert᷑ uario colori mẽtiri. le¬
pores c̾te ꝙ de ꝓximo facile ꝯgle¬
nouimꝰ hyeme albesc̾e estate in su¬
um colorẽ reddire ñ dubium ẽ. ħ ĩo¬
libani ut ad ꝯmittatois fidem que ĩ
resurexione futura ẽ. ⁊ ista exempla
nos ꝓuocent. s ista ut ꝯtinuationẽ il¬
tui resurgẽt incorupti ⁊ nos immu¬
tabim̃. oꝑtet.in. coruptibile hoc in¬
duere incoruptonem ⁊ mortale hoc

Expanded text:
t quia de volatilibus dicimus, non putamus alienum ea complecti quae de verme Indico tradit historia, vel eorum relatio qui videre potuerunt. Fertur hic corniger vermis converti primum in speciem caulis, atque in eam mutari naturam; inde processu quodam fieri bombylius; nec eam tamen formam figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis pinnas uidetur adsumere. ex iis foliis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. fertur uario colore mepores certe, quod de proximo facile cognovimus, hyeme albescere, aestate in suum colorem redire non dubium est. libavi, ut ad commutationis fidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos provocent: sed ita ut commutationem iltui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam, et mortale
Abbreviated transcription (Latin):
tusime aues solẽpni deuõne ⁊ dulci
cͥmine ortui diei ac nocciũ ꝓseqͣntur.
keddat gͥ nob uolatitꝰ s̾mo qui pene
fũat elapsꝰ exoculs. ⁊ aquile modo
alta petens uolatꝰ suos obdux̾at mu¬
uib. nͥ qr oculos abluti aqͣ dum de gͣg¬
te leuamꝰ ad celũ: ipeculat. ꝓ uacuũ
ncc̃itatem celi putauimꝰ ẽe reuocã

Expanded text:
imae aves solemni devotione et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur. Redeat igitur nobis volaticus sermo, qui pene fuerat elapsus ex oculis, et aquilae modo alta petens volatus suos obduxerat nubibus; nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgite levamus ad coelum, speculati vacuum necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
relaps. Nec uereor ne fastidiũ nobis
obrepat ĩ uolatib reqͥrendis. ꝙ ñ obrep¬
sit in gͣgitib ꝑscrutandis. aũ as ex no¬
bis in disputatoe obdormiat c̃ potut a¬
uium cantib excitari. s ꝓfc̃o qui ĩt̾
multos pisces uigilauit ñ dubrto qd
int̾ canoras aues sopnũ sentire ñ pos¬
sit. c̃tali ad uigulandũ gr̃a ꝓuotet᷑.
Nec uo uile putet᷑ ꝙ potuit pt̾iri. c̃sii
t̾cia ꝑs ĩ aĩantib creat̾e. Eria .n. gña¬

Expanded text:
it retia relapsus. nec uereor ne fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui inter mutos pisces uigilauerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animantibus creaturae. tria enim gener
Abbreviated transcription (Latin):
tilia uolantia suꝑ t̾ram sub firma¬
mẽto celi: scd̃m genus suum. Reuo¬
cãtur ad suꝑiora sicut obliuiosi ua¬
tores qui c̃ inꝯsulto p̃t̾ierĩt in sua r¬
u̾tentes uestigia incurie sue młtũ
repetito itinere laborẽ suscipiũt. Est
tñ ⁊̃ bonꝰ uiato qͥ dispendium regͥssi¬
onis relicͥ itiñis expendiosa ccłitate
ꝯpescet ut in faciendũ arbitor max
cũ de aiib s̾mo sit q̃ solẽt oculos ho¬
minũ uolatu ꝓperatore ꝑstring̾e. ocͥ
.i. ꝯuenit in hus demorari inqͥb cełi¬
tas placere ꝯsueuit. altius gͥ ⁊ inusita
Lantali gñe scriptonis s̾mo noster
canoris resonet ac resultet. de cign¬

Expanded text:
tilia uolantia super terram secus firmamentum caeli secundum genus. Reuocanmr ad superiora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua reuei-tentes uestigia incuriae suae multam repetito itineris labore suscipiunt. est tamen etiam bonus uiator, qui dispendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolatu properatiore praestringere. quid enim conuenit in his demorari in quibus celeritas placere consueuit? auius igitur et inusitatus in tali genere scriptionis sermo noster canoris auibus I resonet ac resultet. s
Abbreviated transcription (Latin):
assumat. Itaq c̃ caueo ne mari dem̾ta
õe uolatile qr dũ ĩclinatꝰ ymos aciꝵ gͣgi¬
tes. scrutor. aerios ñ aspexi uolatꝰ nec
umbra saltẽ penne me pͥpetus reclina¬
uit que mnaquis potuit relut̾e. uerũ
yͥ õe neg̃m expeditũ putaui. ⁊ absolu¬
tũ me eẽ credidi. ⁊ diem qͥntũ ꝯsumatũ
arbitͣtꝰ sũ uenit ĩ mentẽ recordatõ aui¬
um q̃ cũ eunt cubitũ qiͣ ꝑ acto lete mu¬
solemĩt̾ surgente ⁊ occidente die sm̃ꝑ ĩ¬

Expanded text:
apido. itaque cum caueo, ne mari demersa omne uolatile, quia dum inclinatus imos aquarum gurgites scrutor, aerios non respexi uolatus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negotium expeditum putaui et absolutum esse me credidi et diem quintum consummatum arbitratus sum, uenit in mentem auium, quae cum eunt cubitum, quasi peracto laetae musollemniter surgente et occidente die in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ddix̃ omp̃s: Non ne manꝰ mea fec̃
oĩa ħ: Manus ẽ tocius corꝑis ꝓpugna¬
culũ. capitis defñsatͥx. q̃ cũ sit loco
infior totũ u̾titẽ comit. ⁊honesto
ius digne explicet pectoris cͣtem
uentͥsq molliciẽ. Alit̃ .n. uisc̾a ꝙ

Expanded text:
otens: Nonne manus mea fecit haec omnia ? Manus est totius corporis propugnaculum, capitis defensatrix. Quae cum sit loco inferior, totum verticem comit, et honesto is digne explicet pectoris cratem, ventrisque mollitiem? Aliter enim viscera
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fundit᷑. s̾uccedũt brachia ⁊ uam¬
lidi lac̾toꝵ thoriꝰ. ualite ad oꝑand̾
manus ⁊ ꝓt̾iorib digitis habiles adte¬
uend̾. huic aptior usus oꝑandi hinc
scͥbndi elegantia. ⁊ ille calamus scͣbe
uelocit̾ scribũtis: quo diuine uocis
expͥmunt᷑ oracula. Manꝰ e̾ q̃ cibũ ori
mĩsttͣ. manus ẽ. q̃ p̃ciaris enitet fc̃is.
tarib ꝑ ꝙͣ offimus ⁊ sumimꝰ sacram̃¬
bulo ñ declignatꝰ ẽ se dĩ filiꝰ declarais
dñte daiid. pext̾a dm̃ fecit uirtutẽ

Expanded text:
infunditur. Succedunt brachia, et validi lacertorum tori, validae ad operandum manus, et procerioribus digitis habiles ad tenendum. Hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia, et ille calamus scribae velociter scribentis, quo divinae vocis exprimuntur oracula. Manus est quae cibum ori ministrat: manus est quae praeclaris enitet factis, r quam offerimus et sumimus sacramebulo non dedignatus est se dei Helisaeus declarare dicente Dauid: dextera domini fecit uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o aures extauciores sũt: ut ⁊ ornat᷑
decorẽ p̾ferãt ⁊excipiat õe istud quic¬
quid de u̾tice sordium humiores ne
reꝑcussa sine offñsione int̾iores in
nitus redderet᷑. c̃ uit ip̃a subsidia¬
firquent̾ inꝓiuso ittos clamare no
ꝓpugnatula uideas p̾tend̾e ad u̾sus
frigoris asꝑitatẽ. calorisq flagͣntiã
ut n frigoris penet̾t ductus paten¬
tes n niius adurat estus. sinua¬
tõ aũ int̾ior gurũ molulandi q̃ndã
auriũ quidã rithimis esticit᷑ i modui
qͥbidam ing̾ste sonus uocis expͥmit᷑.
T̃ enaces p̾t̾ca s̃monis accepti ip̃os cẽ
anfctus auriũ uius ip̃e nos docet. siqͥ
uox audit᷑ dulcior ⁊izsa suauia refc¬
res echo resuitat. Ipe qͦ sordes auriũ

Expanded text:
deo aures exstantiores sunt; ut et ornatus decorem praeferant, et excipiant omne illud quidquid de vertice sordium humorisve repercussa sine offensione interiores innitus redderetur; cum ifrequenter inprouiso ictus clamore nos propugnacula uideas praetendere aduersum frigoris asperitatem calorisque flagrantiam, ut neque frigus penetret ductus patentes neque nimius adurat aestus. sinuatio autem interiorum aurium modulandi quendam aurium quidam infundit efficitur et modulis quibusdam ingressae sonus uocis exprimitur. tenaces praeterea sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse nos docet, siquiuox auditur dulcior et responsa suauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes auriu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c.ix. faciem t̾re. Deniq sirus qui
bat aquas .i. uiuificabat ut in noua
cog̾e creaturas. ⁊ fortu suo animaret
locum sibi tanta gr̃a uendicabat. si u̾o
lum. t̾ram. mare. aerem. eo ꝙ caule
reꝵ.ignis. ⁊ aer. t̾ra. ⁊ aqua sint. ex cͥ¬
bus mundi sp̃es ꝯstat ⁊ forma. ubi gͥ
tenebre nequitiarũ sp̃ualium locũ

Expanded text:
is faciem terrae. denique Syrus, quibat aquas, id est uiuificabat, ut in nouas cogeret creaturas et fotu suo animaret locum sibi tanta gratia uindicabat, siue utlum terram mare aerem, eo quod causae rerum ignis et aer, terra et aqua sint, ex quibus mundi species constat et forma. ubi igitur tenebrae nequitiarum spiritalium locu
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt metꝰ: pulcherima est reix sp̃es. s
qͥuid si ẽẽt sñ lumine quid sine temꝑe.
quid si sñ aquaꝵ ꝯg̾gatone quib aut
demsa pcli huuis hẽbant᷑ exoclia. gol¬
le solem t̾ris tolle celo ccellaꝵ globos.
omnia tenebris inhoriescutt. Sic erãt
aute qm lumen huic mũdo dnis in¬
funteret. ⁊ id̾o scriptura ait. tenebre
erat suꝑ abissũ. tenebre erãt qr iplen¬
tor decrãt lucis. Tencbre erãt qr aer ip̃e
enebrosũ est aqͣ ip̃a sub nube tenebrosa
est: qr tenebrosa aqͣ innubib aeris¬
Et erãt gͦ tenebre suꝑ abissos acirum
malitia queꝰ nat᷑e bonitate deflexit.
Itaq mestitutone mũdi opinio mali¬
tie int̾im seq̃stetur. ne diuine oꝑat̾o
ni pulcherime creature ea q̃ de colora
st̃ admisc̾e uideamur. maxime cum
sp̃u queni spiramus ⁊ capimus au¬
re huiꝰ uitał sp̃m: nos tñ cum sc̃oꝵ⁊¬

Expanded text:
tiunt metus ? pulcherrima est rerum species: sed tiunt metus ? pulcherrima est rerum species: sed quid esset sine lumine, quid sine temperie, quid sine aquarum congregatione, quibus ante demersa poli huius habebantur exordia? tolle solem terris, tolle caelo stellarum globos: omnia tenebris inhorrescunt. sic erat, antequam lumen huic mundo dominus infunderet. et ideo scriptura ait quia tenebrae erant super abyssum. tenebrae erant, quia splendor deerat lucis, tenebrae erant, quia aer ipse tenebrosus est. aqua ipsa sub nube tenebrosa est, quia tenebrosa aqua m nubibus aeris. erant ergo tenebrae super abyssos aquarum. malitia, quae a naturae bonitate deflexerit. itaque in constitutione mundi opinio malitiae interim sequestretur, ne diuinae operationi et pulcherrimae creaturae ea quae decolora sunt admiscere uideamur, maxime cum spiritu, quem spiramus et carpimus aurae huius uitalis spiritum, nos tamen cum s
Abbreviated transcription (Latin):
pleraq inꝓfundo aquaꝵ sita ui¬
sum oculoꝵ aciemq p̾tereat: Non
enim do aliquid inuisibile. s cre¬
atura mũdi creature utiq estima¬
t̃one censetur. Inuisibilis ĩ t̾ra qr¬
mundũ ñ dum sol. postea .n. iumi¬
naria fc̃a sut celi. o si solis radius
do st̃. inuisibilia ẽẽ ñ posse. nili for¬
te sic accipiamut in uisibilem ter¬
ram ꝙ ñ du u̾bo dei ⁊ protectone ĩ¬
citabatut que hominẽ ñ habebat.
p̃p̃ quem dñs respic̾et int̾ram sic̃
scriptũ est dñs respex̃ suꝑ filios ho¬
iuditium t̾era tremuit ⁊ quieu.
q̃ figuram ⁊ sp̃em ꝯgruentẽ adhuc
ñ acceꝑat a ꝓpͥo ꝯditore et fortaise
dicant. Cur.ni. t̾s sicut dixit ⁊ fc̃a
celum insignitũ stellis subito ut
creatum ẽ refulgere ⁊ florib ac truc¬
tib t̾ra uestiri: potuit utiq sedido¬
do primo fc̃a. postea cõpõita decla¬
rat᷑ nec uere increata ⁊ iñ pͥncipio
crederet᷑ si sp̃es reꝵ uelur ingn̾ate¬

Expanded text:
pleraque in profundo aquarum sita uipleraque in profundo aquarum sita uisum oculorum aciemque praetereunt. non enim deo aliquid inuisibile, sed creatura mundi creaturae utique extimatione censetur. inuisibilis etiamundum, nondum sol; postea enim luminaria facta sunt caeli. quod si solis radius do sunt inuisibilia esse non posse? nisi forte sic accipiamus inuisibilem terram, quod nondum uerbo dei et protectione uisitabatur quae hominem non habebat, propter quem dominus respiceret in terram, sicut scriptum est: dominus respexit super filios hoiudicium: terra tremuit et quieuit. e figuram et speciem congruentem adhuc non acceperat a proprio conditore. et fortasse dicant: cur enim deus - sicut dixit et facta uit caelum insignitum stellis subito ut creatum est refulgere et floribus ac fructibus terra uestiri? potuit utique, sed ideo primo facta, postea conposita declarantur, ne uere increata et sine principio credere
Abbreviated transcription (Latin):
pedib gͥssũ dedet huic ñ potuit rup¬
tis uincislis incessũ mortui reddere
s utiq adũtimus ꝙ uoluit primo
mõstͣre mortuũ ut oculis luis cre
derẽt. Dem resuscitare t̾cio iubere
ut ip̃i uincła funis soluerent᷑ ut
int̾ ista fides infũderet᷑ infidelib ⁊
ꝑ gͣdus quosdam credulitas nascet

Expanded text:
pedibus gressum dedit, huic non potuit ruppedibus gressum dedit, huic non potuit ruptis uinculis incessum reddere ? sed utique aduertimus quod uoluit primum demonstrare mortuum, ut oculis suisde resuscitaresuscitare, tertio iubere, ut ipsi uincula funeris soluerent, ut inter ista fides infunderetur infidelibus et per gradus quosdam credulitas nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis quib ds pͥuilis honoratur. Lau
nastetꝰ uem̾isa aquis dis cribitur
uelud cuidam pͥncipioꝵ suoꝵ ad¬
dicta naufragio ⁊ ad huc añ iłł fc̃a
ñ creditur. Qui sidecorem primoge¬
nitum uendicaret: accidit illud
ꝙ inutatores nos sui d̾s ẽe uoluit
ut primo faciamus auqͣ. postea ue¬
nustemus. nedũ simł utrũq ad¬
orimur. neutrũ possimus impłe.
fides aũ nr̃a quodam gͥdu cressit. ido
pruũ fecit t̾s. postea uenustauit.
ut eunde credamus ornasse qui fece¬
rit ⁊ feciie qui ornauit. ñ alt̾um
putemus ornalse alt̾m creauisse. s
teretur. habes ineuugelio huiꝰ rei eu¬
des testimoniũ. Nãn suscitaturus
lararũ dominus uusit ut iuderi re¬
mouerẽt lapide de sepulcro ut uidẽ¬
tes mortuũ postea resuscitatũ crede¬
rent deinde uocauit laraix ⁊ resurexit
rugatis manib ⁊ pedib exiuit foras
n e pot̾at pot remou̾e iapidem qui
tuit defũcto uita reddere ñ potuit
nexus soluere uinculoꝵ. Cui iũctis

Expanded text:
tis quibus deus priuilegiis honoratur: quid uemasset? demersa aquis describitur uelut cuidam principiorum suorum addicta naufragio et adhuc a nonnullis facta non creditur: quid si decorem primogenitum uindicaret? accedit illud quod imitatores nos sui deus esse uoluit, ut primo faciamus aliqua, postea uenustemus, ne dum simul utrumque adorimur, neutrum possimus inplere. fides autem nostra quodam gradu crescit. ideo primum fecit deus, postea uenustauit, ut eundem credamus ornasse qui fecit et fecisse qui ornauerit, ne alterum putemus ornasse, alterum creauisse, sedterum altero crederetur. habes in euangelio huius rei euidens testimonium. consueuerint suscitaturus Lazarum dominus iussit, ut Iudaei remouerent lapidem de sepulchro, ut mortuum uidentes postea resuscitatum crederent. deinde uocauit Lazarum, et resurrexit et ligatis manibus et pedibus exiuit foras. nonne poterat remouere lapidem qui tuit defuncto uitam reddere non potuit nexus soluere uinculorum? cui uinctis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uibai tes est ht scriptura hic era
pr qui demonstrauit phaltium et ti
Namsine principio eam duit eẽ iam
loco: gͦ ⁊ locus sine principio fuuiise as¬
truitur in qͦ erat mͥ reix que princi¬
pium ñ heat. Ꝙ si absurdũ uidetur
de loco credere. iudete ne forte uolati¬
iem t̾ram debeamus estimare. q̃ ño
nũs fundam̃tum alaꝵ remigirils
pendebat᷑. uñ gͦ ei alas iumemus: nͥ

Expanded text:
qui Jubal dictus est, habet Scriptura: Hic erat pater qui demonstravit psalterium et cnam si sine principio eam dicunt esse, loco, ergo etiam locus sine principio fuisse astruitur, in quo erat materia rerum, quae principium non habebat. quod si absurdum uidetur de loco credere, uidete ne forte uolatilem terram debeamus aestimare, quae non habens fundamentum alarum remigiis suspendebatur. unde ergo ei alas sume
Abbreviated transcription (Latin):
las innocte. Inannos quo ordia¬
nati st̃ sol⁊ luna. lunͣ ꝑ t̾cenos
aliquib dieb ad iectis. ẜ roma¬
nos. bisexto semel intͣ quinquen¬
nium unius diei adiectone cele¬
brato. Solaris quo annus est.
cum sol expleto. ꝑ omnia signa
Iecit gͦ ds duo ħcluminaria te¬
magna possumus acci mag
ut celum magnũ ⁊ mare magñ
Nam ⁊ magnus sol: qͥ ꝯplet orbẽ
traꝵ suo calore.uł luna suo lu¬
mine. Nec solũ t̾ras s ⁊̃ aerem
omĩa ⁊ ea que spectant᷑ a cuntis
ut ea tamꝙͣ suis tm̃ regionib im¬
morari ⁊ sibi tm̃ ad ẽẽ atq luc̾e sin¬
gulis populi credãt cũ simiłr lu¬
alui qm ipsi ẽẽ arbitret᷑. exempłm
magnitudinis coꝵ cuides iudĩ
cat ꝙ omnib hominib orbis lune
idem ur᷑. Nam si int̾dũ augeatur
lumen euis atq minuat᷑: cũ eadẽ
nocte quar michi appareat tar ⁊ oĩ¬
b. Nam silonge poitis minor u¬
deret᷑. propius aut̃ ꝯstitutis maior
fulg̾et proderet angustiaꝵ ⁊ exigu¬

Expanded text:
lumen. in annos quoque ordinati sunt illa et luna: luna per tricenos aliquibus diebus adiectis, secundum Romanos bissexto semel intra quadriennium unius diei adiectione celebrato. solstitialis quoque annus est, cum sol eipletoexpleto per omnia signa Fecit ergo deus haec duo luminaria magna — possumus accipere st caelum magnum et mare magnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna suo lumine nec solum terras, sed etiam aerem omnia, et aeque spectantur a cunctis; ut ea tamquam suis tantum regionibus immorari, et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant; cum similiter lu. exemplum magnitudinis eorum euidens. quod omnibus hominibus orbis lunae idem uidetur. nam etsi interdum augeatur lumen eius atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi adparet talis et omnibus. nam si longe positis minor uideretur, propius constitutis maior refulgeret, proderet angustiarum et exigu
Abbreviated transcription (Latin):
atq misset᷑: eo amplius ⁊ aerem
ip̃m uaporat. ⁊ t̾raꝵ exsictat humo¬
rem adolesc̾e facit semina ⁊ tamꝙͣ
in suctos nitites maturesc̾e poma
siluaꝵ. Tũcq flagͣntior ẽ minoris
umbs facit inm̾idiano. qm̃ exal¬
to hũc illumĩat locũ. uñ ⁊ sinago

Expanded text:
atque miscetur, eo amplius aerem atque miscetur, eo amplius aerem ipsum uaporat et terrarum exsiccat umorem et adolescere facit semina et tamquam in sucos uiriles maturescere poma siluarum. tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc inluminat locum.\' unde et syn
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑib aut uelocit̾ ẽ. tͣnsitꝰ solis
aut tardior. alia .i. p̾stringit ra¬
diis suis: alia unflaminat calo¬
rib. itaq cũ sol m̾idianus ꝑtib
ĩmorat᷑. hyemps nobis ẽ. Nam cũ
sol longius abẽ t̾ra regessit gelu
stͥngitur frigore: ⁊ płima noctis
umbͣ t̾ras oꝑit. ut multo ꝓlixiora
sint noctis spacia qͣm dici. hinc ca
niuium pluuiaixq fũdat᷑. õum
u̾o exm̾idianis decedens ꝑtib suꝑ
t̾ram redit noctis ac dici exeqͣtur
tp̃a. Et quo magis moras suis ad¬
iungit cͥsib. eo paulatim temꝑiẽ
aeris huiꝰ reducit ⁊ reuocat auraꝵ
clementiã. Que fouẽs oĩa repeten¬
dos cogit ĩ ꝑtus ut t̾ra g̾minet ac
resoluta fulcis semuia reminis¬
cãt: uirescant arbores at ꝓpetuita¬
ul ĩ aqͥs: gaudẽt ãnuus fecib ut
successio ꝓpaget᷑. At ubi ad estiuas
ꝯu̾siones in sept̃e tͥonem se subri¬
git. spacia diurna ꝓducit: noctes
u̾o artat ac strugit. Ita qͦ magis
usu assiduo aeri huic copilatur

Expanded text:
temporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in partus, ut terra germinet ac resoluta sulcis semina reuiuescant, insignibus arbores, ad perpetuital aquis gaudent annuis fetibus successio propagetur. ast ubi ad aestiuas conuersiones in septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes uero artat ac stringit. itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur
Abbreviated transcription (Latin):
estu. cũ ad aquilontm sol dirigi.
postea nos autupnus excipiens.
in fringit qͥd̃ estuũ magnitudi¬
nem. set paulis ꝑ relaxato ac de¬
põĩto calore ꝑ temꝑiem medii a¬
moderaminis sũ fraude nos atq
noxia flatib tradit hyemalibus
sint inquit ⁊̃ indies ñ ut faciat᷑
dies. s ut eis ħeant pͥcipatum. ut
ortum dici uƀiore illuminet gr̃a
ut ꝑ totũ diem delignandi eiut
ħat pt̃tatẽ cursus sui munere.
sic accipuit non nłli. Ꝙ ait ꝓpħa¬

Expanded text:
estu, cum ad Aquilonem sol dirigit. Postea nos autumnus excipiens, infringit quidem aestuum magnitudinem: sed paulisper relaxato ac deposito calore, per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atque ulla noxa flatibus tradit hyemalibus. Sint, inquit, etiam in dies. Non ut faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol illuminet gratia, ut per totum diem designandi ejus habeat potestatem cursus sui munere. Sic accipiunt nonnulli quod ait p
Abbreviated transcription (Latin):
deramine ꝯditoris. qͥ eam m̃surã a¬
sp̃ts ĩ fusꝰ exu̾ret neq it̾m ꝑ tanta mũ¬
di spacia refrigeratꝰ nlłm c̾tis semẽ
caloris moleret s ieuiniũ atq ino¬
pem fructũ derelinq̃ns ad nlłam
ftilitatis gr̃am uaporaret. re effec
similia de lune rõne ꝯuec tiua

Expanded text:
deramine conditoris, qui eam mensuram species infusus exureret, neque iterum per tanta mundi spatia refrigeratus, nullum terris semen caloris inoleret, sed jejunam atque inopem fructuum derelinquens, ad nullam fertilitatis gratiam vaporaret? CAPUT VII. Similia de lunae ratione conveniu
Abbreviated transcription (Latin):
lignie luminib. Non q̾unt ttĩ
tenebͣs noctis ⁊ celi nubila decegere
Simulut sol ortus sui signa ꝓ̾mi¬
sit. om̃i stellaꝵ ignos sub umiꝰ lumi
luminaris fulgore uanescũt. aꝑit᷑
aer celiq facies ppurascenti rubore
pfundit᷑. ad huc spirans exordium
⁊ iam momĩtanca celitate pleni lu¬
minis micat splendor ⁊ surgñtis so¬
lis pͥma aura dulcis aspirat. Dic mͥ
queso nili magnus orb ẽct quomͦ¬

Expanded text:
signire luminibus, non queunt tamen signire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspirat. dic mihi quaeso, nisi magnus esset o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aspectꝰ nr̃i infirmitas sinc mag¬
no sui ũ p̃t tͣnsire dispuncto. Cai¬
ligat aspetus ñr. numqͣ sol caligat
aut luna: angͦtus nr̃ obtuitꝰ. nũqͥd
ĩo angustiora efficit que uident᷑.
sp̃es minuit᷑. ñ magnitudo detͥhit᷑.
Neq .u. infirmitatis nr̃e passiões:
passioni luminariũ delemꝰ asc̾be
M̃titur tĩr aspectꝰ. Noli gͦ fidele eius
spectacłi figura: ñ sui forma. Uesũ¬
mo u̾tice montiũ ssubiectũ ocłis
tuis campũ ipectare desideres atq
illic arm̃ta pascencia ñ ne formi¬
caꝵ siłia corꝑa indicabit: simare
spͣctes inspecula aliqͥ litorau. ñ ne
tͥ nauium maxime int̾ c̾uleos fruc¬
tus. ⁊ uela candẽtia refulgñtes uelõ
colunbaꝵ uolitancium ip̃es emi¬
nus poĩto uident᷑ obtere. Quid cr
ꝑis ipissa de raris: has igr̃ infirmi¬
tates uilus tui ꝓpente. ⁊ eoꝵ q̃ astru¬
mus fidem ex te ip̃c arbit᷑ iustus
arcesie. S si uis manitudinẽ solis
li uideant᷑ intexere ⁊ in num̃is in¬

Expanded text:
 aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: numquid sol caligat aut luna.? angustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. mentitur noster aspectus; noli ergo fidele eius spectaculi figura, non sui forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae peris, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis li uideantur intexere et innumeris in
Abbreviated transcription (Latin):
mines qͥ amphisii uocant᷑̾ eo cr um¬
bram exutroq lat̾e tͣnsmictat. umb
.n. eregione solis ambulantib post
t̾gum est ut puta siꝯͣ oriente ꝑgas
matitunis horis. si ꝯͣ m̃idianam
plagam ⁊tendas medio die. Si ꝯ oc
nou ex occidente. mane ⁊ iero post
t̃gum e: m̾idie quo alat̾re ad uer
io septenitͥone numꝙͣ est sol. Et ĩo¬

Expanded text:
i amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utroque latere transmittant. umbra enim e regione solis ambulantibus pos tergum est, ut puta si contra orientem pergas, matutinis horis, si contra meridianam plagam contendas, medio die, si contrno, ex occidente. mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione num
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs ã gẽtiũ qͥ erat ⁊ fusionis genti¬
les qui sedeba̾t inteneb̾s lucem uide¬
derũt magnã qui sedebant in regio¬
ne umbre mortis. lux orta ẽ illis. Mag¬
na lux diuinitatis ꝙ nulla umbrã
mortis int̾ polat. id̾o exalto illumi¬
nat. qr ⁊ hoc scͥptũ ẽ dicente ⁊ acharia
In quib iusitauit nos oriens exalto
Illuminare hiis qui inte . ⁊ ĩ .ii.i.¬
sedẽt. Est sane ⁊ aliqͣ salutis umbra.
ñ mortis: ut ẽ illud. Subumbͣ alaꝵ
tuaꝵ ꝓtege me. Umbraquid ur̃ q
corꝑis ẽ umibra qr crucis. s umbra
salutis. qr in ea erat pcc̃oꝵ remissio.
⁊ resuscitato mortuoꝵ. Exemplũ
gͦ possumꝰ caꝑe. qz hyemales dies
breues. s umbras maiores hñt. esti¬
ui dies maiores s unbͣs minores ha¬
bẽt. Medio quo die minor uinbra
qm inpͥncipio ẽ. diei uł tine. Et hoc
apud nos inꝑte accidentis. õ et̾m sũt
qui dicant ꝙ per duos tocius anni
dies sñ umbra fũint ĩꝑtib meria¬
dianis. eoq solem hñtes suꝑ u̾ticem

Expanded text:
 gentium qui erat confusionis, gentiles qui sedebant in tenebris, lucem viderunt magnam, qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. Magna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex alto illuminat, quia et hoc scriptum est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et isedent . Est sane et aliqua salutis umbra non mortis, ut est illa: Sub umbra alarum tuarum protege me . Umbra quidem, quia corporis est: umbra, quia crucis, sed umbra salutis; quia in ea erat peccatorum remissio, et rescuscitatio mortuorum. Exemplum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem
Abbreviated transcription (Latin):
nagoga dilexit. eccͣ diligit: nͥ um¬
ꝙͣ circã xp̃m suũ mutat affectũ.
ubi incruit pascũ. uͥ manes in m̾¬
copula añ retinebã. ⁊ greges tuos cu¬
pio querere. qr amisi meos In m̾idie
plendet. ubi fulget urd̃m ucut meri
diuscius inmoret᷑. Deniq dies dñi ñ
ẽ breius s magnus q scriptũ est. doñ¬
dies ueniat dies dñi magnus. uñ ⁊
iacob ait. õi dies iuittͫ qͣuos ago: breius
⁊ maligni. Et .n. mangna lux. dubia.
gͦ dies breues dubie lucit sũt ⁊ umb¬
li. Dies magni sine umbͣ sũt. ut płi¬
mi mnalib locis feruentiorib usu
exemploq cõgnou̾nt. Synagoga itaq
indieb breuib ⁊ malignis cͦtipum¬

Expanded text:
nagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in mcopulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. in nostris plendet, ubi fulget iudicium sicut meriddiutius immoretur. denique dies domini non est breuis, sed magnus, quia scriptum est: donec ueniat dies domini magnus. unde et Iacob ait: omnes dies uitae meae quos ago, breues et maligni; est enim maligna lux dubia. ergo dies breues dubiae lucis sunt et umbrosi. dies magni sine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis feruentioribus usu exemploque cognorunt. synagoga itaque in diebus breuibus et malignis, i
Abbreviated transcription (Latin):
uari magis suꝑbiam effundi uise¬
uitiam. qmͣ repͥmi humilitate dili¬
gere mansuetudinẽ. Quia naturam
acusas o homo: ħt illa ueliro impedi¬
menta quedam senectute ⁊ infir¬
mitatẽ. s senectus ip̃a in bonis mo¬
rib dulcior ĩ ꝯsilus utilior ad ꝯstan¬
tiam subeunde mortis paratior ad
reprimandat libidines forcior Infir¬
nutas quo corꝑis sobrietas mentis
est. Uñ ait apłs. Cum infirmor tũc
mitatib gloriabat᷑. ixsũ quo diui¬
num refuuit oraculo salutari. qr
uirtus infirmitate ꝯsũmatur Ita
cauenda q̃ ex nr̃a uoluntate prode¬
unt. delicta iuuentittis ⁊ iratonabi¬
les passiones corꝑis. o uoꝵ gͥ nos su

Expanded text:
vari magis superbia, effundi in saevari magis superbia, effundi in saevitiam, quam reprimi humilitate, diligere mansuetudinem. Quid naturam accusas, o homo? Habet illa velut impedimenta quaedam, senectutem et infirmitatem. Sed senectus ipsa in bonis moribus dulcior, in consiliis utilior, ad constantiam subeundae mortis paratior, ad reprimendas libidines fortior. Infirmitas quoque corporis, sobrietas mentis est. Unde ait Apostolus: Cum infirmor, tunc mitatibus gloriabatur. responsum quoque diuinum refulsit oraculo salutari quia uirtus in infirmitate consummatur. illa cauenda quae ex nostra uoluntate prodeunt delicta iuuentutis et inrationabiles passiones corporis. quorum igitu
Abbreviated transcription (Latin):
uiua sicoa s mentis att animi dep̃¬
uato atͣmite uirtutis deuia que in¬
inquietoꝵ animis frequent᷑ obrepit
Non gͦ ab exͣneis est nob qr a nob te¬
poris maius ꝑicłmn. int̾ est adu̾sari
intꝰ auctor erroris intus inqm cdaus
in nobmet ip̃is ꝓpõitum tuũ specu¬
lare.hitum tue mentis expiora. excu¬
bias obtende adusus mentis cogita¬
t̃ones ⁊ anime cupiditates. Tu ip̃e tͥ
c̾a es imꝓbitatis. tu ip̃e dux flagito¬
rum tuoꝵ atq inuentor criminũ.
Quit alienam naturã arcestis ad ex¬
cusatom tuoꝵ lapsuũ. iitinam te e̾¬
ip̃e ñ impelleres. utinam ñ pcipita¬
res. utinam ñ in uoliues. aut scudi¬
is in moderatoriis. aut indignatõe
aut cupiditatib q̃ nos in nexcis ue¬
lut quibdani retib tenẽt ⁊ c̾te in
nob est moderi studia. cohibere i¬
iracundiam. cohc̾e cupiditates in
nobis est ⁊̃ indulg̾e luxurie abob̾e
libidines inflammare iracũdiam
uł inflãmãti aurẽ accomodare. ele¬

Expanded text:
ia, sed mentis atque animi deprauatio a tramite uiitutis deuia, quae incuriosorum animis frequenter obrepit. non igitur ab extraneis est nobis quam a nobis ipsis maius periculum. intus est aduersarius, intus auctor erroris, intus inquam clausus in nobismet ipsis. propositum tuum speculare, habitum tuae mentis explora, excubias optende aduersus mentis tuae cogitationes et animi cupiditates. tu ipse tibi causa es inprobitatis, tu ipse dux flagitiorum tuorum atque incentor criminum. quid alienam naturam accersis ad excusationem tuorum lapsuum? utinam te ipse non inpelleres, utinam non praecipitares, utinam non inuolueres aut studiis decursi aut indignatione aut cupiditatibus, quae nos innexos velut quibusdam retibus tenent. Et certe in nobis est moderari studia, cohibere iracundiam, coercere cupiditates: in nobis est etiam indulgere luxuriae, adolere libidines, inflammare iracundiam, vel inflammanti aurem accommodare, ele
Abbreviated transcription (Latin):
ut uquis incampi medio ꝙr soi midi¬
anus illumin locũ aliq̃m repente ob¬
sepiat ⁊ deniis ramoꝵ frondib tegat
ñ quo splendior foris ip̃es loci eius et¬
fiugit s hoc horenti de suꝑ cena gu¬
gustiũ eius intus obiturũ ut aut
uocarunt nisi quod atro inhorescãt
situ. atq obfusione tenebraꝵ. iste gͥ
tenebre suꝑ aquaꝵ abissos erat. Nã
abslum multitudinẽ ⁊ ꝓfundum
aquaꝵ dici. łco nos eungelii docet.
uui rogabãt saluatorem demonia
ne iuberet illis ut in abyssũ uent
siquis dicebat uolũtates demonioꝵ
ñ ẽe faciendas p̾cepit illis ut irent ĩ
porcos. porciaut̃ se instangnũ acr
p̾cipita uerũt ut ꝙ recusabat temo¬
nia: neuaderẽt. s de signo p̃cipitio
dem̃gerent᷑. erat gͦ ħ mũdi in ꝯpo̾ita

Expanded text:
ut si quis in campi medio, quem sol meridiut si quis in campi medio, quem sol meridianus illuminat, locum aliquem repente obsepiat, et densis ramorum frondibus tegat, nonne quo splendidior foris spffulgeat, hoc horrenti desuper scaena gurgustium eius intus obscurius fit? asmodi locum uocarunt, nisi quod atro inhorrescat situ atque offusione tenebrarum? istae ergo tenebrae super aquarum abyssos erant. nam abyssum multitudinem et profundum aquarum dici lectio euangelii docet, ubi rogabant saluatorem daemonia, ne iuberet illis ut in abyssum irent. sed qui docebat uoluntates daemoniorum non esse faciendas praecepit illis ut irent in porcos, porci autem se in stagnum aquarum praecipitauerunt, ut quod recusabant daemonia non euaderent, sed digno praecipitio dem
Abbreviated transcription (Latin):
Io ⁊̃ in iidiciis istis uoluntarios reos
ñ ex nccͣte ꝯpulios. culpa fringit pena
⁊ dempnat. s .n. siꝑ furorẽ aliquis in¬
nocente ꝑun̾it obnexꝰ morti est. aun
⁊̃ ip̃ius diuine legis oraculo siquis ꝑ
inprudentiã intulit necẽ accipit in¬
punitatis sꝑem refugii facultate ut
det᷑: dem̃sit. mala .n. non st̃ nͥ q̃ cri¬
mine ment̾e implicat ⁊ ꝯscĩam ligat
Cet̾m pauꝑem ignobilitatẽ. eg̾tudi¬
nem. mortem. nemo sapiẽs maredix¬
alia nobis. ex natura alia exꝯmooi¬
tate accid̾e uitent᷑. Non ociosebis
excursus iste procescit ut ꝓuarems
tenebras ⁊ abyssum simpłr accipien
corpus unbram facit qͥ. li fecerit.¬
ad umbt᷑ uł finitima uł inferiora.
⁊ ea maxime qͥ oꝑire atq include iu¬
det᷑. Includit aũ celi polus. q celur si¬
tut cam̾a extñditur quematm sup̾
demonstrauimꝰ. Nongͦ principalis
est mũdi corpus caligo tenebrarum
dus assurgẽs intͣue inludit umbm̃

Expanded text:
i . In Judiciis istiusmodi voluntarios reos non ex necessitate compulsos culpa stringit, poena condemnat. Neque enim si furore aliquis innocentem peremerit, obnoxius morti est; quin etiam ipsius divinae legis oraculo, si quis per imprudentiam intulerit necem, accipit impunitatis spem, refugii facultatem, ut detur, dictum sit. Mala enim non sunt nisi quae crimine mentem implicant et conscientiam ligant. Caeterum pauperiem, ignobilitatem, aegritudinem, mortem nemo sapiens mala dix quorum alia nobis ex natura, alia ex commoditate accidere videntur. Non otiose nobis excursus iste processit; ut probaremus tenebras et abyssum simpliciter accipienda. corpus umbram facit, qua obumbrat vel finitima vel inferiora, et ea maxime, quae operire atque includere videtur. Includit autem coeli polus, quia coelum sicut camera extenditur, quemadmodum supra demonstravimus. Non ergo principalis est mundi corpus caligo tenebrarum. dus assurgens, intra se inclusit umbram;
Abbreviated transcription (Latin):
c̾um ex qͣriis ⁊ adusis neqͣquã
u̾bi adu̾sa gen̾ent᷑. Nec .n. ui¬
ta mortẽ gn̾at. nec lux tenebͣs. Non
.n. sicut mutabilitates aff̾cuum. ita
⁊̃ gen̾atonũ ꝓgssiones sũt. Ille ex cõ¬
tͣriis mꝯtͣria propositi deflexione utũ¬
tur. iste ñ excotͣrus madu̾sa deflectũ¬
tur. set ex ciusd̾e gñ̾is ur auctorib ut
cãis c̾ate insimilitudinẽ sui referũt
auctoris. Quid gͦ dicimus: si .n. n sñ

Expanded text:
cum ex contrariis et adversis nequaquam cum ex contrariis et adversis nequaquam sibi adversa generentur? Nec enim vita mortem generat, nec lux tenebras. Non enim sicut mutabilitates affectuum, ita etiam generationum progressiones sunt. Illae ex contrariis in contraria propositi deflexione vertuntur: istae non ex contrariis in adversa deflectuntur, sed ex ejusdem generis vel auctoribus, vel causis creatae, in similitudinem sui referuntur auctoris. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uinquid malitiam simulcia no¬
d̾s creauit: s ca ex nob orta creata¬
Eñ a creatore do ꝯdita. moꝵ leuita¬
te gn̾antur. ñ ullam creature hñs p̾¬
rogatiuã. nec auctorẽ substantie na¬
rorem ꝓlapsionis. Craditari heat hãc
õs uult de animis sĩguloꝵ. Quomͦ
eam ip̃e gnaret cũ clamet ꝓpħ̃a. desi
nis. hinc pestes ille maniche oꝵ fu¬
nesta sc̃oꝵ m̃tib temptauerũt inf¬
re ꝯtagia. Quid nob ip̃o lumine ui¬
te tenebͣs mortis inquirimꝰ: scrip¬
tura diuina salut̾e sugg̃it. uite odo¬
rem fragrat ut suauitatẽ legẽs ca¬
pias ñ p̾cipitum discrimẽ ĩcurras
sermo est. qr fecit d̾s celum ⁊ t̾ram
fecit ꝙ ñ erat. ñ quod erat. ⁊ t̾ra era
fc̃a est erat ⁊ erat in uisibilis. qr ex¬
undabat aqͣ ⁊ oꝑibat cam. Et erãt
suꝑ eam tenebre suꝑfuse. qr ñ dũ
Lerat luinẽ dei ñ dũ solis radius qͥ
solet ⁊ subaqius latentia declarare
uid gͦ dicut ꝙ d̾s c̾auit malũ

Expanded text:
umquid malitiam simul deus creauit ? sed ea ex nobis orta, non a creatore deo condita morum leuitate generatur non ullam creaturae habens praerogatiuam nec auctoritatem substantiae narorem prolapsionis. Eradicari hanc Deus vult de animis singulorum, quomodo eam ipse generaret? Clamat propheta: Desinini, hinc pestes illae Manichaeorum funesta sanctorum mentibus tentaverunt inferre contagia. Quid nobis in ipso lumine vitae tenebras mortis inquirimus? Scriptura divina salutem suggerit, vitae odorem fragrat, ut suavitatem legens capias, non ut praecipitii discrimen incurras.sermo est, quia fecit Deus coelum et terram. Fecit quod non erat, non quod erat. Et terra erat facta est, erat, et erat inuisibilis, quia exundabat aqua et operiebat eam, et erant super eam tenebrae superfusae, quia nondum erat lumen diei, nondum solis radius, qui solet et sub aquis latentia declarare. quid ergo dicunt quod deus creauerit malum,
Abbreviated transcription (Latin):
longe autem moreris qmͣ hoc tͥmuitu perueni¬
naturali appetentes. Unde finiant appetitum.
⁊ in sipient respuentes. unde ꝓpmqñt fini. sini
beato fine consũmari. sec ꝯsũmi uacuo labore ac¬
celerant qui ir magis sp̃em qm auctore delec¬
tari. pͥus uniu̾sa periurrere ⁊ de singulis cupui̾t
exꝑiri: qmͣ ad ip̃m curent imiu̾sitatis ꝑcienue.¬
Et quidem peruemerunt si qñ noci compotes
efficipossent: ut om̃ia siliꝯ pretͥ unum pͥncpi¬
um iniꝰ aliquis optin̾et. Ea nam sue cupidi¬
tatis lege qua inreb cet̾is non hĩta prehĩtis e¬
surire. ⁊ ꝓ non hĩtis hĩta fastidire solebat mor
om̃ib que in telo ⁊ q̃ int̾ra sunt optentit ⁊ con¬
temptis. tandem ad ip̃m pronildubio curreret.
qui solus teẽẽt oĩum deus: porto ibi quiesc̾et
qr siuit citͣ uu̾a reuocat quies: sic nulia inqui
siquidem autẽ ꝙ ctͣ cupit asseqͥ poss. ẜ̃m qm̃¬

Expanded text:
ge ante morieris, quam hoc circuitu perveninaturaliter appetentes unde finiant appetitum, et insipienter respuentes unde propinquent fini: fini beato fine consummari, sed consumi vacuo labore accelerant, qui rerum magis specie, quam auctore delectati, prius universa percurrere, et de singulis cupiunt experiri, quam ad ipsum curent universitatis DominuEt quidem pervenirent, si quandoque voti compotes effici possent, ut omnia scilicet, praeter omnium principium, unus aliquis obtineret. Ea namque suae cupiditatis lege, qua in rebus caeteris non habita prae habitis esurire, et pro non habitis habita fastidire solebat; mox omnibus quae in coelo, et quae in terra sunt obtentis et contemptis, tandem ad ipsum procul dubio curreret, qui solus deesset omnium Deus. Porro ibi quiesceret: quia sicut citra nulla revocat quies: sic nulla ultra si quidem ante, quod citra cupit, assequi posset. 20.