comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luc unusqͥsq recipiat quȩ ꝑcorpus gessit.
siuie bonum. siue malũ. Paulus dicit. Opor¬
tet nos exiberi ante tribunal xp̃i. et tut̃
audes ꝓmittere qͥa inuidicio ñ uenies:
absit inquis ut ego michi ꝓmictere hoc¬
audeã: s credo loquenti. Saluator loquitur.
ueritas pollicetur. Iꝑse mͥdixit. Qui credit
uerba mea. et credit ei qui misit me habet
uitã eternã. et transitũ facit demorte in
uitam et in iudiciũ ñ ueniet. Ergo audrui
uerba dñi mei. credidi. iam infidelis cũ
eẽm: factus sũ fidelis. Sicut ipse monuit:
transiui amorte aduitã. Ad iudicium non
uenio: non p̃sumptione mea s ipsius ꝓmis¬
fione. Paulus autem contra xp̃m loquit᷑
seruus contra dñm. discipłis contra ma¬
gistrũ. homo contra dm̃. Ut cumdicat dñs
quia qui audit & credit transit amorte
ad uitam in iudiciũ ñ ueniet. Dicat apłs.
Oportet nos omĩs exhiberi ante tribunal
xp̃i. dut si adiudiciũ non ueniet. qͥd adtri¬

Expanded text:
 unusquisque quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ? Paulus dicit, Oportet nos exhiberi omnes ante tribunal Christi; et tu tibi audes promittere quia in judicium non venies, Absit, inquis, ut ego mihi hoc promittere audeam: sed credo promittenti. Salvator loquitur, Veritas pollicetur, ipse dixit mihi, Qui audit verba mea, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam, et transitum facit de morte in vitam, et in judicium non veniet. Ego ergo audivi verba Domini mei, credidi; jam infidelis cum essem, factus sum fidelis: sicut me monuit, transii a morte ad vitam, ad judicium non venio; non praesumptione mea, sed ipsius promissione. Paulus autem contra Christum loquitur, servus contra Dominum, discipulus contra magistrum, homo contra Deum, ut cum Dominus dicat quia qui audit et credit, transit a morte ad vitam, et in judicium non veniet, dicat Apostolus, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi? Aut si ad judicium non venit qui ad tri
Abbreviated transcription (Latin):
uel reprehendat ista tractantes quasi
multum audaces. uel dese. desꝑet. qd̃ pos¬
sit caꝑe dono dei qd̃ illi dignatus est loqͥ
filiꝰ dei. Ergo qd̃ nobis loqui dignatus est.
debemus credere. qͥa uoluit ut intelligat᷑.
S si ñ possumꝰ: prestat intellectũ rogatꝰ.

Expanded text:
nos reprehendat ista tractantes, quasi nos reprehendat ista tractantes, quasi multum audaces; vel de se desperet quod possit capere dono Dei, quod illi dignatus est loqui Filius Dei. Ergo quod loqui nobis dignatus est, debemus credere, quia voluit ut intelligamus. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
die sermones creditos uo¬
bis: sequit᷑ hodierna lectio
eugłica quã exordine ꝑtrac¬
temus. Non ꝓeiꝰ dignitate.
s prouirib nõstris. quia et
largitate. s ꝓ ur̃o modulo capitis. Et nos
ñ tantũ ducimꝰ inaures urãs: quantũ ipse
fons manat. s quantũ caꝑe possimꝰ. que
inurõs sensus traiciamꝰ. Abundantius ope¬
rante ipso incordib urĩs: quã nobis inau¬
rib nr̃is. Res enĩ magna tractatur. et ñ a
magnis. unmo multum a ꝑariuis. Spem
tam̃ & fidutiã dat nobis. qui magnꝰ ꝓpter
nos facitus ẽ paruus. Si enĩ abulo non ex¬
ortaremur. nen inuitaremur ad eũ intel¬
ligendũ. s deserereᷤ nos tamquã contẽpti¬
biles. Qͥa caꝑe ñ possumus diuinitatem
ipsius: si ñ caꝑet ipse mortalitatẽ nrãm.
& ꝑueniret ad nos ut loqueretur nobis.
Siquid in nobis abiectũ et minimũ est.
uoluit communicare nobiscũ. Putamꝰ
enĩ uoluisse nobis dare magnũ suũ. qui
suscepit paruũ nr̃m. Hȩc dixi ne qͥs nos

Expanded text:
diei sermones redditos vobis sequitur hodierna evangelica lectio, quam ex ordine pertractemus, non pro ejus dignitate, sed pro viribus nostris: quia et largitate, sed pro vestro modulo capitis. Et nos non tantum dicimus in aures vestras, quantum ipse fons manat; sed quantum capere possumus, quod in vestros sensus trajiciamus, abundantius operante ipso in cordibus vestris, quam nobis in auribus vestris. Res enim magna tractatur, et non a magnis, imo multum parvis: spem tamen et fiduciam dat nobis, qui magnus propter nos factus est parvus. Si enim ab illo non exhortaremur, nec invitaremur ad eum intelligendum, sed desereret nos tanquam contemptibiles; quia capere non possumus divinitatem ipsius, si non caperet ipse mortalitatem nostram, et perveniret ad nos ut loqueretur nobis Evangelium; si quod in nobis abjectum et minimum est, noluisset communicare nobiscum; putaremus eum noluisse nobis dare magnum suum, qui suscepit parvum nostrum. Haec dixi, ne quis vel
Abbreviated transcription (Latin):
Thes aurrient sibi fundam̃tũ bonum infu¬
turũ: ut et adp̃hendant ueram uitam.
ꝓfecto ista inqua erant falsauita ẽ. Nam
ut qͥd uelis app̾hendere uera si iam tenes
ueram: Si audem apprehendenda ẽ. uera:
migrandũ ẽ afalsa. sł qua migrandũ: Quo:
audi. Crede et transitum facis amorte ad
uitam. Et inuidicio ñ uenies. Et qͥsquam¬

Expanded text:
thesaurizare fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam; profecto ista in qua erant, falsa vita est. Nam utquid velis apprehendere veram, si jam tenes veram? Apprehendenda est vera? migrandum est a falsa. Et qua migrandum? quo? Audi, crede; et transitum facis a morte ad vitam, et in judicium non venis. 4. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitã ȩternã certe om̃s tendimꝰ et ait.
Qui uerbũ meũ audit & credit ei qui mi¬
sit me: habet uitam ȩternam. Numquidgͦ
audire nos uoluit uerbũ suũ et intellig̾e uoluit.
Qͣ qͥde si inaudiendo et credendo uita ȩt̃na ẽ: multomagiᷤᷤ
intelligenda. s gratus pietatis ẽ. fidelis e
fide. fructus. intellectus. ut ꝑueniamus

Expanded text:
t ait, Qui verbum meum audit, et credit ei qui mt me, habet vitam aeternam. Numquid ergo audire nos voluit verbum suum, et intelligere noluit? Quandoquidem si in audiendo et credendo vita aeterna est, multo magis in intelligendo. Sed gradus pietatis est fides, fidei fructus
Abbreviated transcription (Latin):
legatur s qui nobis modo eugłium dispen¬
sauit. remotis om̃ib lectionib et paginis.
ut uoce lectoris et tractatoris appareat.
om̃ib siuis purgato corde adsistentib et in
corꝑe mortale iam numquã morituris.
Inundans eos et illuminans eos: uidentes
et ñ uidentes. Inprincipio erat uerbũ et uer¬
bũ et uerbũ erat apud dm̃. Nunc gͦ quem
aꝑiat oculos. Nontam sine causa loquit᷑
nobis. nͥ qͥa uerũ est qd̃ ꝓmittit nobis. Uer¬
ba mea inquit qui audit et credit ei qui

Expanded text:
le qui nobis modo Evangelium dispensavit, remotis omnibus lectionis paginis, et voce lectoris et tractatoris, appareat omnibus suis purgato corde assistentibus, et in corpore immortali jam nunquam morituris, mundans eos, et illuminans viventes, et videntes quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Nunc ergo qui aperiat oculos. Non tamen sine causa loquitur nobis, nisi quia verum est quod promittit nobis. 3. Verba mea, inquit, qui audit, et credit ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamus. Inhac urita transimꝰ amorte ad
uitam. In hac uita quȩ ñdũ est uita hic
transitur amorte aduitam. Quis ẽ ille tͣnsi¬
tus: Qui audit uerba mea dixit. et credit ei
qui misit me. Seruas ista et credis. et tran¬
sis. et ẽ qui stando transis: ẜiane est. Stat
corpore transit m̃te. Ubi erat unde transiret
et quo transit: a morte aduitã. Hide unũ
hominẽ stantẽ in quo agatur totũ hoc qd̃
dicitur. Stat. audit. forte ñ credebat. audi¬
endo credit. Paulo ante ñ credebat mͦ credit.
Quasi de regione infidelitatis. ad regionẽ
fidei transitum facit Motu cordis. non mo¬
tu corꝑis. Motu inmelius: qͥa iterũ qui de¬
serunt fidem mouent᷑ indeteriꝰ. Ecce inhac
uita quȩ sic̃ dic̃i. quȩ ñ dũ est. uita transit᷑
amorte aduitã. ut et inuidiciũ ñ ueniat᷑.

Expanded text:
nsitur a morte ad vitam; in hac vita quae nondum est vita, hinc transitur a morte ad vitam. Quis est ille transitus? Qui audit verba mea, dixit, et credit ei qui misit me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim corpore, transit mente. Ubi erat, unde transiret, et quo transit? Transit a morte ad vitam. Vide unum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, u
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ quã cõmendat futurã corpo¬
rum mortuoꝵ: ueniet hora dixit. Nondi¬
xit nc̃ ẽ: quia infine scłi uentura ẽ. Et un¬
de inqͥs mͥ ꝓbas. quia deipsa resurrectio¬
ne dixit : Si pacienter audias. tu ipse tibi
mͦ p̃bebis. Sequam᷑ gͦ. Nolite mirari hoc
qͥa ueniet hora inqua om̃s qui inmonu¬
m̃tis st̃. Quid euidentiꝰ ista resurrectione: Iamdudũ¬

Expanded text:
resurrectione quam commendat futuram corporesurrectione quam commendat futuram corporum mortuorum, Venit hora, dixit; non dixit, nunc est; quia in fine saeculi ventura est. 13. Et unde, inquis, mihi probas quia de ipsa resurrectione dixit? Si patienter audias, tu ipse tibi modo probabis. Sequamur ergo: Nolite mirari hoc; quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequitur post cõmendatã resurrectio¬
nẽ istã quȩ fit ꝑdiem. neqͥs putaret istam
solam ẽẽ. & incẽderet in illam disꝑationẽ.
& errorem hominũ. qui ꝑuertebant alioꝵ
sensus dicentes resurrectionẽ iam factam
ẽẽ. Deqͥb dicit apłs. Et fidem quorũdã ꝑuer¬
tunt. Credo enim qͥa talia uerba illis dicebat.
Ecce dñs ubiait. et qui credit in me transit
amorte aduitã. Iam facta ẽ resurrectio inho¬
minib fidelib qui fuerant infideles. Quomͦ
alterã dicit rescirrectionẽ: Er̃as dño deo
nr̃o fulsit nutantes. dirigit hesitantes.
confirmẽt dubitantes. Audi qͥd sequit᷑. Qa
non habes ñ tibi facias caliginẽ mortis. Si cre¬
didisti totũ crede. Quid totũ inqͥt credo: au¬
diqd dicit. Nolite mirari hoc. qͥa dedit potes¬
tatem filio iudiciũ faciendi. Infine dico ait.
Quom infine: Nolite mirari hoc. qͥa ueniet
hora hic ñdixit. et nc̃ est. In illa resurrecti¬
one fidei dixit. ueniet hora et nc̃ ẽ. In istã

Expanded text:
ctionem istam quae fit per fidem, ne quis putaret istam solam esse, et incideret in illam desperationem et errorem hominum, qui pervertebant aliorum sensus, dicentes resurrectionem jam factam esse, de quibus dicit Apostolus, Et fidem quorumdam pervertunt . Credo enim quia talia verba illis dicebant: Ecce Dominus ubi ait, Et qui credit in me, transiit a morte ad vitam; jam facta est resurrectio in hominibus fidelibus qui fuerant infideles: quomodo altera dicitur resurrectio? Gratias Domino Deo nostro; fulcit nutantes, dirigit haesitantes, confirmat dubitantes. Audi quid sequitur, quia non habes unde tibi facias caliginem mortis. Si credidisti, totum crede. Quid totum, inquis, credo? Audi quid dicit: Nolite mirari hoc, quia dedit potestatem Filio faciendi judicii. In fine dico, ait. Quomodo in fine? Nolite mirari hoc; quia venit hora. Hic non dixit, et nunc est. In illa resurrectione fidei quid dixit? Venit hora, et nunc est. In ista
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ potuer̃t. Hidete absurditatẽ & in saniã ñ ferendã.
animã irrationalẽ eũ hab̾e uoluert̃. rationalẽ nega¬
uert̃. Deder̃t̃ illi animã peccoris subtraxer̃t hominis:
sed illi abstulert̃. xp̃o rationẽ. ñ tenendo rationẽ. Absit
hoc a nobis. in fide catholica nutritis: atq fundatis.
Ex hac gͦ occasione ãmonuerĩ caritatẽ ur̃am: ut reco
latis qͦmodo suꝑiorib lectionib satis uos instruximꝰ.
aduersus sabellianos. & arrianos. Sabellianos qͥdict̃
ipse ẽ pat̾ qͥfiliꝰ arrianos qͥdicunt aliud ẽ pat̾. aliud
filius: quasi ñ sint eiusdẽ substantie pat̾ & filius. In¬
struximꝰ & iã sic̃ menunistis. & meminisse debetis.
contra hereticos fotianos. qͥsolũ homine̾. xp̃m ẽẽ¬
dixer̃t Contra manicheos: qͥ solũ sine homine dm̃.
Ex hac occasione de anima instruamꝰ uos. & contra

Expanded text:
n ferendam. n ferendam. Animam irrationalem cum habere voluerunt, rationalem negaverunt: dederunt ei animam pecoris, subtraxerunt hominis. Sed illi abstulerunt Christo rationem, non tenendo rationem. Absit hoc a nobis, in fide catholica nutritis atque fundatis. Ex hac ergo occasione admonuerim Charitatem vestram, ut quomodo superioribus lectionibus satis vos instruximus adversus Sabellianos et Arianos; Sabellianos qui dicunt, Ipse est Pater qui Filius; Arianos qui dicunt, Aliud est Pater, aliud est Filius, quasi non sint ejusdem substantiae Pater et Filius: instruximus etiam, quantum meministis, et meminisse debetis, contra haereticos Photinianos, qui solum hominem dixerunt; contra Manichaeos, qui solum sine homine Deum: ex hac occasione de anima instruamus vos et contra
Abbreviated transcription (Latin):
Tꝰ Non nos artat hora: que solet. Die dnĩco uacat.
Uac at nobis hoc: lucrent᷑ qui ad uerbũ dei etiã die
hodie yno conueniunt. Pono inquit. animã meã. Quis
ponit: Quã ponit : Quid ẽ xp̃s: Nerbũ & homo. Nec sit
homo ut sola caro. sed quia homo constat ex carne & a
nima: totus autẽ homo in xp̃o. Non enĩ partẽ deteriorẽ
suscepisset: & partẽ meliorẽ deseruisset. Pars qͥppeho¬
minis melioe ẽ anima: quã corpꝰ. Quia gͦ totꝰ homo in
homo: Nerbũ. anima: caro. Tenete hoc: quia ñ defuer̃t̃
heretici. & in ista sentencia: pulsi qͥdẽ iã olim auerita¬
te catholica. sed tam̃ ut fures & latrones ñ intrantes
ꝑ hostiũ. insidiari ouili ñ desinunt. apollinariste he¬
retici dicti sunt: qͥ ausi sunt dogmatizare. quod ap̃s
ñ sit nisi uerbũ & caro. animã humanã. ñ eũ assũpsisse
contendunt. Ilã & aliqͥ eoꝵ fuisse in xp̃o animnã. nega

Expanded text:
tius. Non nos arctat hora quae solet die dominico: tius. Non nos arctat hora quae solet die dominico: vacat nobis, hoc lucrentur qui ad verbum Dei etiam die hodierna conveniunt. Pono, inquit, animam meam. Quis ponit? quam ponit? Quid est Christus? Verbum et homo. Nec sic homo ut sola caro: sed qnima, totus autem homo in Christo; non enim partem deteriorem suscepisset, et partem meliorem deseruisset. Pars quippe hominis melior est anima, quam corpus. Quia ergo totus homo inhomo? Verbum, anima et caro. Tenete hoc, quia non defuerunt haeretici et in ista sententia, pulsi quidem jam olim a veritate catholica: sed tamen ut fures et latrones non intrantes per ostium, insidiari ovili non desinunt. Apollinaristae haeretici dicti sunt, qui ausi sunt dogmatizare quod Christus non sit nisi Verbum et caro: animam humanam non eum assumpsisse contendunt. Nam et al
Abbreviated transcription (Latin):
Ate ñ occidat᷑. ꝙ ñ morit᷑. Quomꝰ inqͥt ego possũ occidẽ a¬
nimã meã: Ut alia peccata interĩtaceã: os qđ mentit᷑
occidit animã. Quomͦ inquis securꝰ sũ. quia ñ morit᷑. Ip¬
sum dñm audi: dantẽ seruo securitatẽ. Nolite inqͥtai¬
mere eos qͥcorpꝰ occidunt: & postea ñ habent qͥd faciãt.
Sed plane quid ait : Eũ timete qui habet potestatẽ. & cor¬
pꝰ & animã occide ingehentiã. Ecce qͥa morit᷑. ecce qͥa
ñ morit᷑. Quid ẽ mori ipsius : Qd est mori carni cue:
Mori carni tue ẽ: amittere uitã suã. Mori anime tue ẽ:
amittere uitã suã. Nita carnis tue: anua tua. uita
anime tue : deus tuus. Quomͦ morit᷑ caro amissa a¬
nima que uita ẽ eius: sic morit᷑ anua amisso
d̾o qui uita ẽ eius. Cerce ĩmortalis ẽ anima : Plane
im mortalis: quia uiuit & mortua. Quod enĩ de
ui dua deliciosa dicit apł̃s. etiã de anima sid̾m suũ

Expanded text:
A te non occidatur, et non moritur. Quomodo, inquis, ego possum occidere aA te non occidatur, et non moritur. Quomodo, inquis, ego possum occidere animam meam? Ut alia peccata interim taceam, Os quod mentitur, occidit animam . Quomodo, inquis, securus sum, quia non moritur? Ipsum Dominum audi dantem servo securitatem: Nolite timere eos qui abet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna . Ecce quia moritur, ecce quia non moritur. Quid est mori ipsius? quid est mori carni tuae? Mori carni tuae, est amittere vitam suam: mori animae tuae, est amittere vitam suam. Vita carnis tuae, anima tua: vita animae tuae, Deus tuus. Quomodo moritur caro amissa anima, quae vita est ejus; sic moritur anima amisso Deo, qui vita est ejus. Certe ergo immortalis est anima. Plane immortalis, quia vivit et mortua. Quod enim de vidua deliciosa dixit Apostolus, etiam de anima, si Deum suum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dñs suscepit me. putatis hic quasi uircutẽ eiusde¬
fecisse: ut ꝑ potestatẽ suã mori potuerit. ꝑ potestatem
suã resurgere ñ potuerit: Sic enĩ sonare uident᷑ uerba.
ñ intentiꝰ incellecta. Ego dormuii. idest quia uolui
dormiui. Ꝙ exsurrexi. Quare : Qm̃ dñs suscep̃ me.
Quid enĩ : Tu a te ipso resurgere ñ ualeres: Si ñ ualereᷤ:
ñ diceres. Pocestatẽ habeo ponendi animã meã: & po¬
testatẽ habeo iterũ sum̃di eã. Audi in alioloco in e¬
uangłio: quia ñ solũ pat̾ suscitauit filiũ. sed & iã filiꝰ
seipsum. Soluite inquit tẽplum hoc: & in triduo sus¬
citabo illud. Et euangłista. Hoc autẽ dicebat inqͥt: de
tẽplo corporis sui. Hoc enĩ suscitabat᷑: qđ moriebat᷑. Nã
uerbũ ñ ẽ mortuũ. Anima illa : ñ ẽ mortua. Si nec tua
morit᷑. dñi moreret᷑: Inde scio inquit. qͥa mea ñ morit᷑ :

Expanded text:
quoniam Dominus suscipiet me; putatis hic quasi virtutem ejus dequoniam Dominus suscipiet me; putatis hic quasi virtutem ejus defecisse, ut per potestatem suam mori potuerit, per potestatem suam resurgere non potuerit? Sic enim videntur sonare verba non intentius intellecta, Ego dormivi; id est, quia volui, dormivi. Et exsurrexi: quare? Quia Dominus suscipiet me. Quid enim, tu a teipso resurgere non valeres? Si non valeres, non diceres, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatevangelio, quia non solum Pater suscitavit Filium, sed etiam Filius seipsum. Solvite, inquit, templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Et Evangelista: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Hoc enim suscitabatur quod moriebatur. Nam Verbum non est mortuum, anima illa non est mortua. Si nec tua moritur, Domini moreretur? 8. Unde scio, inquis, si mea non moritur?
Abbreviated transcription (Latin):
tũ possunt. Siego noluero ponere animã meam.
qͥd seuiendo fac̾turi sunt: Una responsione ꝓs¬
trati sunt: qͣndo eis dic̾tũ est. Quẽ queritis: Di¬
xerunt. Ih̃m. Et ait illis. Ego sũ. Rediert̃ retro:
& cecidunt. Qui cecidunt ad unã uocẽ xp̃i mori¬
turi. quid facient sub uoce iudicaturi : Ego in¬
qͥd pono animã meã: & iterũ sumã eã. Nonglo¬
rient᷑ iudei: quasi p̃ualuerint. Ipse posuit ani¬
mã suã. ego dormiui dicit. Nostis psalmũ. ego
dormiui & somnũ cepi. & exsurrȩxi. qm̃ dñs
suscepit me. Modo psalmꝰ iste lec̾tus ẽ: modo au¬
dimꝰ: ego dormiui & somnũ cepi. & exsurrexi.¬
qm̃ dñs suscep̾ me. Quid ẽ ego dormiui: Quiauo¬
lui dormiuĩ. Qdẽ dormiui: Mortuus sũ. Nonne dormiuit.
qͥa quando uoluit de sepulcro tamquã delecto sur¬
rexit. Sed amat dare głiam patri: ut nosedificet
głiam dare creatori. Nam quod addidit & exsurrexi.

Expanded text:
tum possunt; si ego noluero animam meam ponere, tum possunt; si ego noluero animam meam ponere, quid saeviendo facturi sunt? Una responsione prostrati sunt: quando eis dictum est, Quem quaeritis? dixerunt, Jesum; et ait eis, Ego sum: redierunt retro, et ceciderunt . Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient sub voce judicaturi? Ego, ego, inquam, pono animam meam, ut iterum sumam eam. Non glorientur Judaei, quasi praevaluerint; ipse posuit animam suam. Ego dormivi, dicit. Nostis Psalmum: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me . Modo Psalmus ipse lectus est, modo audivimus: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurreximinus suscipiet me. Quid est, Ego dormivi? Quia volui, dormivi. Quid est, dormivi? Mortuus sum. Nonne dormivit, qui quando voluit, de sepulcro tanquam de lecto surrexit? Sed amat dare gloriam Patri, ut nos aedificet riam dare Creatori. Nam quod addidit, exsurrexi,
Abbreviated transcription (Latin):
nes & alia: que cõmemorare longũ est. Si autem
ꝓpͥetates discutias rerũ: quas uid̾e consuesti. nec
petra qͥa durus. & sine sensu ñ ẽ: nec hostiũ ẽ. qͥa
ñ eũ faber fecit. nec lapis angularis ẽ: quia ñ ẽ
a structore cõpositꝰ. nec pastor ẽ quia custos ouiũ¬
& quadrupedũ ñ ẽ: nec leo est. qͥa fera ñ est: nec
agnꝰ est qͥa pecus ñ est. Omĩa gͦ ista ꝑ simłitudinẽ.
Quid gͦ ꝓprie: In pͥncipio erat u̾bũ: & ũb̾u erat
apud d̾m. & ds̃ erat uerbũ. Quid de homine qͥ ap¬
paruit. Et ũbũ caro fac̾tũ ẽ. & habitauit inno¬
bis. Audi & cetera. Propterea me pat̾ diligit inqͥt
qͥa ego pono animã mea̾. ut iterũ sumã eã. Qd
ait. ꝓpt̾ea me pat̾ diligit: Quia morior ut resurgã.
Cũ magno enĩ ponde. dictũ est ego. Quia ego inqͥt.
pono animã meã. Ego pono. Quid ẽ ego pono:
Ego illam pono. Non glorientur iudei. Seuire po¬
tuer̃t: potestatẽ hab̾e ñ potuerunt. Seuiant qͣn¬

Expanded text:
nes, et alia, quae commemorare longum est! Si autem proprietates discutias rerum quas videre consuesti; nec petra est, quia durus et sine sensu non est; nec ostium est, quia faber eum non fecit; nec lapis angularis est, quia non est ab structore compositus; nec pastor est, quia custos ovium quadrupedum non est; nec leo est, quia fera non est; nec agnus est, quia pecus non est. Omnia ergo ista per similitudinem. Quid ergo proprie? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quid de homine qui apparuit? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 7. Audi et caetera. Propterea me Pater diligit, inquit; quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Quid ait? Propterea me Pater diligit: quia morior ut resurgam. Cum magno enim pondere dictum est, ego: Quia ego pono, inquit, pono animam meam, ego pono. Quid est, ego pono? Ego illam pono: non glorientur Judaei; saevire potuerunt, potestatem habere non potuerunt: saeviant quan
Abbreviated transcription (Latin):
Eum sepulturꝰ es. quẽ iã dixeras esse inpace cũ dõ.
cũ aliud sit anima que ĩmortalit̾ uiget. aliud cor¬
pꝰ qđ corruptibilit̾ iacet: Sed ex quo consortiũ car¬
nis. corporis & anime. hominis nom̃ accepit. ia
& singulũ atq separatũ utrũlibet eoꝵ. nom̃ ho¬
minis tenuit. Nemo gͦ titubet. quando audit do¬
minũ dixisse: pono animã međ. & iterum su¬
mo eam. Ponit eã caro. sed ex potestate ũbi Su¬
mit eam caro: s in potestate uerbi. Et ipse do¬
minꝰ xp̃s: dictꝰ ẽ sola caro. Quomꝰ inqͥt ꝓbas:. au¬
deo dicere: sola caro xp̃i dictus ẽ xp̃s. Credi mꝰ
certe ñ solũ in dm̃ patrẽ. sed & in iħm xp̃m: fili¬

Expanded text:
Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex quo consortium carnis et animae hominis nomen accepit, jam et singulum atque separatum, utrumlibet eorum nomen hominis tenuit. 13. Nemo ergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi: sumit eam caro, sed ex potestate Verbi. Et ipse Dominus Christus dictus est sola caro. Quomodo, inquit, probas? Audeo dicere, et sola caro Christi dictus est Christus. Credimus certe non in solum Deum Patrem, sed et in Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
do uerbũ uoluit. Principatꝰ enĩ in uerbo erat. ibi pote¬
stas erat. quando poneret caro animã. quando su¬
meret. Si ergo caro anima posuit. quomͦ xp̃s a
nimã posuit: Non enĩ caro ꝓp̾c. Ita plane. Et caro
tresap̃i: sed unus xp̃s. Hominem int̾roga. & de ip¬
so fac gradus. ad ea que suprate sunt: & si nondum
unꝰ homo. Uerbũ & homo due ressunt: sed unꝰ xp̃s.
respondeat. in requie c̃.xp̃o: uerũ dicit. Itẽ si qͥs respõ¬
deat rome in sepulcro: & ipse uerũ dicit. Illud mͥ
de anima: hoc de eius carne respondet. Nectam̃
idõ duos dicimꝰ apłos paulos. unũ qͥ requiescit in
xp̃o. alterũ qui ẽ positꝰ in sepulcro: quãuis apłm
paulũ dicamꝰ uiuere in xp̃o: eundẽq apłm paulũ
dicamꝰ mortuũ iacere in sepulero. Moritur aliqͥs:
dicimꝰ. Bonꝰ homo. fidelis homo: in pace ẽ cũ dõ.
Ꝙ continuo. Eamꝰ ad exequias ipsius: sepeliamꝰ illũ

Expanded text:
do Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potedo Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quando poneret caro animam, et quando sumeret. 12. Si ergo caro animam posuit, quomodo Christus animam posuit? Non enim caro Christus? Ita plane, et carotres Christi, sed unus Christus. Hominem interroga, et, de teipso fac gradum ad ea quae supra te sunt, et si nondum unus homo: Verbum et homo duae res sunt, sed unus Christus.  Si quis respondeat, In requie cum Christo; verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro; et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de ejus carne respondet. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos; unum qui requiescit in Christo, alium qui positus est in sepulcro: quamvis apostolum Paulum dicamus vivere in Christo, eumdemque apostolum Paulum dicamus mortuum jacere in sepulcro. Moritur aliquis, dicimus, Bonus homo, fidelis homo, in pace est cum Domino: et continuo, Eamus ad exsequias ipsius, et sepeliamus illum.
Abbreviated transcription (Latin):
to. alligauert̃ arũdini: & apposuer̃t ori eiꝰ. Qđẽ
accepisset ait. ꝑ fectũ est. Quid ẽ ꝑfectũ ẽ: Imple¬
ta sunt om̃ia. que ante mortẽ futura de me fue¬
rant ꝓpħata. & quia potestatẽ habebat qͣndo uellet
ponendi animã suã: postea quã dix̃ ꝑfectũ ẽ. qͥd
ait euangłista : Et inclinato capite tradidit sp̃m.
Hoc ẽ ponere animã suã. Modo hic attendat caritas
ur̃a. Inclinato capite tradidit sp̃m. Quis tradidit:
Quẽ tradidit: Sp̃m tradidit: caro illũ tradidit.
Quid ẽ caro illũ tradidit: Caro illũ emisit: caro
illũ expirauit. Id̾o enĩ dicit᷑ expirare. extra sp̃m
fieri. quomͦ ẽ exulare. extra solũ fieri: exorbita¬
re. extra orbitam fieri. Sic exspirare extra
sp̃m fieri qͥa spiritꝰ anima ẽ. Cũ gͦ exit anima
acarne. & remanet caro sine anima: tunc homo po¬
nere animã dicitur. Quando xp̃s animã posuit: An¬

Expanded text:
to, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus: quod cum to, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus: quod cum accepisset, ait: Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante mortem futura de me fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam, posteaquam dixit, Perfectum est, ait Evangelista? Et inclinato capite tradidit Spiritum . Hoc est ponere animam. Modo hic attendat Charitas vestra. Inclinato capite tradidit spiritum. Quis tradidit? quem tradidit? Spiritum tradidit, caro illum tradidit. Quid est, caro illum tradidit? Caro illum emisit, caro illum exspiravit. Ideo enim dicitur exspirare, extra spiritum fieri. Quomodo est exsulare, extra solum fieri; exorbitare, extra orbitam fieri: sic exspirare, extra spiritum fieri; qui spiritus anima est. Cum ergo exit anima a carne, et remanet caro sine anima, tunc homo ponere animam dicitur. Quando Christus animam posuit? Quan
Abbreviated transcription (Latin):
si intellexerimꝰ. ibi uidemꝰ quẽ admodũ a xp̃o die¬
tũ sit potestatẽ habeo ponendi animã meã. Ohomo:
uerbis. Paratꝰ es ꝓ xp̃o animã tuã ponere: Et ad
ista uerba sic mͥ respondet paratꝰ sum. qͦmodo mͥ
responderat c̃ dicerẽ. paratꝰ es mori Hoc ẽ gͦ ani
nes enĩ homines quando moriunt᷑: ponunt animã.
S ñ om̃s ꝓ xp̃o ponunt. Et nemo habet potestatem
sumere qd posuerit. Xp̃s autẽ & ꝓ nobis posuit &
quando uoluit posuit. & qͣndo uoluit sumpsit.
Ponere gͦ animã: inori est. Sic & apłs petrꝰ dño
dix̃. animã meã ꝓ te ponã: Idest ꝓte moriar.
Carni hoc tribue. Caro ponit animã suã. & caro
iterũ sumit eã. Non tam̃ potestate sua caro. sed
potestate in habitantes carnẽ. Caro gͦ ponit ani¬
mã suam expirando. Uide ipsum dnm in eruce.
Sitio dix̃ illis qui aderant. Tinrert̃ spongiã in ace

Expanded text:
si intellexerimus, ibi videbimus quemadmodum a Christo dicsi intellexerimus, ibi videbimus quemadmodum a Christo dictum sit, Potestatem habeo ponendi animam meam. O homo,hoc aliis verbis. Paratus es pro Christo animam tuam ponere? Et ad ista verba sic mihi respondet, Paratus sum; quomodo mihi responderat cum dicerem, Paratus es mori. Hoc ergo est nes enim homines quando moriuntur, ponunt animam; sed non omnes pro Christo ponunt. Et nemo habet potestatem sumere quod posuerit: Christus autem et pro nobis posuit, et quando voluit, posuit; et quando voluit, sumpsit. Ponere ergo animam, mori est. Sic et apostodixit, Animam meam pro te ponam : id est, pro te moriar. Carni hoc tribue: caro ponit animam suam, et caro iterum sumit eam; non tamen sua potestate caro, sed potestate inhabitantis carnem: caro ergo ponit animam suam exspirando. Vide ipsum Dominum in cruce; Sitio dixit: illi qu
Abbreviated transcription (Latin):
ter habuit. Si autẽ dixerimꝰ qͥa ipsa seanima po-¬
suit. & iterũ ipsa se sumpsit: ab surdissimꝰ sensus ẽ. Non
enĩ que auerbo separata ñ erat: a seipsa poterat se
ligi potest. Ecce homo qͥlibet ñ cõstans ex uerbo & a¬
nima & carne. sed ex anima & carne. De isto homi¬
ne int̾rogemꝰ quomiͦ ponat animã suã. Quic̃q homo.
an forte nullus homo ponit animã suã: Potes mͥ di¬
cere. Nullus homo habet potestatẽ ponere anunã su¬
am. & iterũ suiere eã. Ponere autẽ animã suã nͥ
posset homo. ñ diceret ioħs apłs. Sic̃ xp̃s ꝓ nob̃ ani
mã sua̾ posuit. sic & nosdebemꝰ animas ꝓ fr̃ibꝰ pone¬
re. Ergo & nobis licet. si & nos impleam᷑ uirtute ip¬
sius. quia sine illo nicħ facere possumꝰ. ponere ꝓ
frĩb animas nr̃as. Quando martir qͥlibet sc̃s posu¬
it ꝓ fr̃ĩbꝰ anumã suã: qͥs posuit. & quã posuit. Hoc

Expanded text:
ter habuit. Si autem dixerimus quia ipsa se anima poter habuit. Si autem dixerimus quia ipsa se anima posuit, et iterum ipsa se sumpsit, absurdissimus sensus est: non enim quae a Verbo non erat separata, a seipsa poterat sepligi potest. Ecce homo quilibet non constans ex Verbo et anima et carne, sed ex anima et carne: de isto homine interrogemus quomodo ponat animam suam quicumque homo. An forte nullus homo poni, animam suam? Potes mihi dicere: Nullus homo habet potestatem ponere animam suam, et iterum sumere eam. Ponere animam suam nisi posset homo, non dicmam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Ergo et nobis licet si et nos impleamur virtute ipsius, quia sine illo nihil facere possumus ponere pro fratribus animas nostras. Quando martyr quilibet sanctus posuit pro fratribus animam suam, quis posuit, et quam posuit? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposui. om̃ia ꝑtrac̾temꝰ: & hoc eligamꝰ. quod con¬
uenit regule ueritatis. Si enĩ dixerimꝰ. quia uerbũ
dei posuit animã suã. & iterũ sũpsit ea. ietuendũ
ẽ ne sub intret praua cogitatio. & dicat᷑ nobis. Ergo
aliq̃ndo anima illa separata ẽ a uerbo: & aliqͣndo
uerbũ illud ex quo suscepit animã illã. fuit sine a¬
numa : Nideo enĩ sine anima humana fuisse uerbũ.
sed cũ in pͥncipio erat uerbũ & ũbũ erat apud dm̃:
& ds erat uerbũ. Ex quo autẽ ũbum caro factũ
ẽ. ut habitaret in nobis. & suscept ẽ a uerbo homo
id est totꝰ homo & anima & caro. qͥd fecit passio. qͥd
dubio caro ipsius expirauit animã. Ad tẽpꝰ exigu¬
ũ anima deseruit carnẽ: redeunte anima resur¬
recturã. Aũbo autẽ animã separatã esse ñ dico. la¬
tronis anime dix̃. Hodie mec̃ eris in ꝑadiso. fide¬
lem latronis animã ñ deserebat. & deserebat suã:
Absit. Sed illiꝰ ut dñs custodiuit: suã uͦ inseparabili¬

Expanded text:
ui, omnia pertractemus, et hoc eligamus quod conveniat regulae veritatis. Si enim dixerimus, quia Verbum Dei posuit animam suam, et iterum sumpsit eam; metuendum est ne subintret prava cogitatio, et dicatur nobis: Ergo aliquando anima illa separata est a Verbo, et aliquando Verbum illud, ex quo suscepit animam illam, fuit sine anima. Video enim fuisse sine anima humana Verbum, sed cum in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ex quo enim Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis , et susceptus est a Verbo homo, id est totus homo, anima et caro; quid fecit passio, quid dubio caro ipsius exspiravit animam: ad tempus exiguum anima deseruit carnem, sed redeunte anima resurrecturam. A Verbo autem animam separatam esse non dico. Latronis animae dixit: Hodie mecum eris in paradiso . Fidelem latronis animam non deserebat, et deserebat suam? Absit: sed illius ut Dominus custodivit, suam vero inseparabili
Abbreviated transcription (Latin):
ouili. hoc ẽ de poplo isrb᷑ oportet me & illas ad duce¬
re. Ergo & ꝑ suos: ñ alter adducit. Adhuc audi &
uocẽ meã audient. Ecce quia & ꝑ suos ipseloqͥt᷑.
& ꝑ eos quos mnitit uox eius audit᷑ ut sit unũ oui¬
le & unꝰ pastor. duobꝰ istis gregib: tamquã duobꝰ
parietib. fac̾tus ẽ lapis angularis. Ergo hostiũ ẽ:
& lapis angularis. Omĩa ꝑ similitudinẽ: nicħ ho¬
rũ ꝓprie. Iam enĩ dixi & cõmendaui uehem̃ter.
& qͥ capiunt sapiunt. & qͥ sapiunt capiunt: & qui
ñdũ intellec̃tu sapiunt. fide teneant. qđ intellige¬
re ñdũ possunt. ꝑ simłitudines cp̃s multa ẽ: que
ꝑ ꝓpͥetatẽ ñ est. E simłitudines & petra ẽ xp̃s. & hos

Expanded text:
ovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adduceovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et per suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus auditur. Ut sit unum ovile et unus pastor. Duobus istis gregibus tanquam duobus parietibus, factus est lapis angularis . Ergo et ostium est, et lapis angularis: omnia per similitudinem, nihil horum proprie. 6. Jam enim dixi, et commendavi vehementer, et qui capiunt sapiunt, imo qui sapiunt capiunt; et qui nondum intellectu sapiunt, fide teneant quod intelligere nondum possunt. Per similitudinem Christus multa est quae per proprietatem non est. Per similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
credentiũ. Quid ergo ẽ ñ sũ missus. nͥ ad ouesque
ꝑierunt domꝰ isrł. nͥ quia p̾sentiã suã corporalem
ñ ex hibuit nͥ popło isrł: Ad gentes ñ ꝑrex̃ ipse:
sed misit. Ad popłm uero isrł & misit & ipse uenit:
ut qui contempnebant mauis uidiciũ sumerent.
quia & p̃sentia est illis ex hibita. Ipse dñs ibi fuit.
ibi matrẽ elegit. ibi concipi. ibi nasci. ibi sangͥnẽ
fundẽ uoluit: ibi uestigia eiꝰ modo adorant᷑ ubi
nouissime stetit. unde ascendit in celum. Ad gen¬
tes autẽ misit. Sed forte aliquis arbitratur. qm̃
ñ ipse ad nos uenit. sed misit ad nos: ñ nos audis¬
se uocẽ ipsius. sed uocẽ eoꝵ quos misit absit. Pel¬
latur ista cogitatio: de cordib uestris. Q in hisqͦs
misit: ipse erat. Ipsũ paulũ audi quẽ misit. Ad gen¬
t̾rens ñ de se: sed de illo. an uultis exꝑim̃tũ acciꝑe
eius qͥ in meloquit᷑ xp̃s: audite & ipsũ dñm. Et
alias oues habeo. id est ingentib. que ñ sunt dehoc

Expanded text:
ium. Quid est ergo, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; nisi quia praesentiam suam corporalem non exhibuit nisi populo Israel? Ad Gentes non perrexit ipse, sed misit: ad populum vero Israel et misit, et venit ipse; ut qui contemnebant, majus judicium sumerent, quia et praesentia est illis exhibita. Ipse Dominus ibi fuit, ibi matrem elegit; ibi concipi, ibi nasci, ibi sanguinem fundere voluit; ibi sunt vestigia ejus, modo adorantur, ubi novissime stetit, unde ascendit in coelum: ad Gentes autem misit. 5. Sed forte aliquis arbitratur, quoniam non ipse ad nos venit, sed misit ad nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Genterrens non de se, sed de illo, An vultis accipeejus qui in me loquitur Christi ? Audite et ipsum Dominum. Et alias oves habeo, id est, in Gentibus: quae non sunt de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ filius apatre acciꝑe qđ substantialit᷑ habet.
quomͦ dic̾tũ est si c̃ habet pat̾ uitã insemet ips
sic dedit filio uitam hab̾e insemet ipso. cũ fuius
ipse sit uita: non potestas minuitur sed generatio
natus est aliquid addidit: sedei quẽ ꝑfectum ge¬
nuit. om̃ia gignendo dedit. Ita illi dedit suã eqͣ¬
litatẽ: quẽ ñ genuit in equalẽ. Sed hec loquente
dño. qm̃ lux lucebat in tenebris. & tenebre eam
ñ com prehendebant: dissensio iterũ facta ẽ int̾
iud eos. ꝓpt̾ sermones hos. Dicebant autẽ multi
ex ipsis. Demoniũ habet. & insanit. Quid eum
auditis: Iste fuerant densissime tenebre. Alii
dicebant. Hec uerba. non sunt: demoniũ haben¬
tis. Num quid demoniũ potest. cecoꝵ oculos aꝑi¬
re: Iam istoꝵ oculi ceꝑant aꝑiri.

Expanded text:
dicitur Filius a Patre accipere quod substantialiter habet, dicitur Filius a Patre accipere quod substantialiter habet, quomodo dictum est: Sicut Pater habet vitam in semetipso. sic dedit Filio vitam habere in semetipso , eam Filius ipse sit vita, non potestas minuitur, sed generationatus est aliquid addidit, sed ei quem perfectum genuit omnia gignendo dedit. Ita illi dedit suam aequalitatem, quem non genuit inaequalem. Sed haec loquente Domino, quoniam lux lucebat in tenebris, et tenebrae eam non comprehendebant. Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis? Istae fuerunt densissimae tenebrae. Alii dicebant: Haec verba non sunt daemonium habentis; numquid daemonium potest caecorum oculos aperire? Jam istorum oculi coeperant aperiri.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qđ sequit᷑. Sed semet ipsũ exinaniuit for¬
mã serui accipiens: in simłitudinẽ hominũ fact.
& habitu inuentꝰ ut homo. Et hoc quis. nͥ idem ipse
xp̃s iħs : Sed hic iã om̃ia sunt. Et uerbũ in forma dĩ.
que accepit formã serui: & anima & caro informa
serui. que accepta ẽ a forma dĩ. humiliauit semet¬
ipsũ factꝰ obediens usq ad mortẽ. Iam in morce ca
ro sola ẽ a iudeis occisa. Si enĩ discipłis dix̃. nolite
timere eos qui corpꝰ occidunt animã autẽ ñ posst̃
occide: nũquid in ipso potuer̃t plusquã corpꝰ oc¬
cide: Et tam̃ carne occisa: xp̃s occisus ẽ. Ita cũ
caro animã posuit: xp̃s animã posuit. Et cũ
caro ut resurgeret animã sumpsit: xp̃s animã
sumpsit. Nec cam̃ potestate carnis hoc factum est:
sed eius qui & animã & carnẽ. ubi hec iplerent᷑
assumpsit. Hoc inquit inandatũ. accepi a patre
meo. Uerbũ non uerbo accep̃ mandatũ: sed in uer¬
bo unigenito patris. ẽ om̃e mandatũ. Cũ autem

Expanded text:
Sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens; in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo. Et hoc quis, nisi idem ipse Christus Jesus? Sed hic jam omnia sunt, et Verbum in forma Dei, quae accepit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morsa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere ; numquid in ipso potuerunt plus quam corpus occidere? Et tamen carne occisa Christus occisus est. Ita cum caro animam posuit, Christus animam posuit; et cum caro, ut resurgeret, animam sumpsit, Christus animam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc factum est; sed ejus qui et animam et carnem, ubi haec adimplerentur, assumpsit. 14. Hoc, inquit, mandatum accepi meo. Verbum non verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito Patris est omne mandatum. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ xp̃m p̃dicat: quia se ipsũ p̃dicat. & id eo pas¬
tor ꝑ se ipsum intrat. Lum̃ eũ alia monstrat que
uidentur in lumine. nũqͥd aliquo alio indiget.
ut monstretur. Lum̃ gͦ & alia demonstrat. & se¬
ipsum. Quec̃q intelligimꝰ: intellec̾tu intelligimꝰ.
& ipsũ intellectũ unde. nͥ intellec̾tu intelligimus:
Nũ quid sic oculo carnis. & alia uides & ipsũ: Quã¬
uis enĩ uideant homines oculis suis: ñ tam̃ uidẽt
ocłos suos. Oculus carnis alia uidet: se ñ potest.
Intellectꝰ autẽ. & alia intelligit & se ipsũ. Quomͦ
intellectꝰ uidet se. sic &i rp̃s p̃dicat se. Sip̃dicat
se: & p̃dicando intrat adte: ꝑ se intrat ad te. Et ad
patrẽ ipse ẽ hostiũ : qui a ñ est qua ueniat᷑ ad patrẽ.
nisi ꝑ ipsũ. Unꝰ enim ds̃: & unꝰ mediator dĩ. & homi¬
nũ. homo. rp̃s iħs. Uerbo multa dicunt᷑. Hec ipsa
que dixi utiq uerbo dixi. Si uelim dicere & ipsũ
uerbũ: unde dico nͥ uerbo  deꝑ hoc: ꝑ uerbũ ꝙ alia

Expanded text:
um praedicat, quia seipsum praedicat; et ideo pastor per seipsum intrat. Lumen cum alia monstrat quae videntur in lumine, numquid aliquo alio indiget ut monstretur? Lumen ergo et alia demonstrat et seipsum. Quaecumque intelligimus, intellectu intelligimus; et ipsum intellectum unde, nisi intellectu, intelligimus? Numquid sic oculo carnis et alia vides et ipsum? Quamvis enim videant homines oculis suis, non tamen vident oculos suos. Oculus carnis alia videt, se non potest: intellectus autem et alia intelligit, et seipsum. Quomodo intellectus videt se, sic et Christus praedicat se. Si praedicat se, et praedicando intrat ad te, per se intrat ad te. Et ad Patrem ipse est ostium; quia non est qua veniatur ad Patrem, nisi per ipsum. Unus enim Deus et unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Verbo multa dicuntur: haec ipsa quae dixi, utique verbo dixi. Si velim dicere et ipsum verbum, unde dico, nisi verbo? Ac per hoc per verbum et alia
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ bonu̾ dix̃ intrare ꝑ hostiũ. Quomͦ ipse ꝑ ipsum
intret: Si enĩ nemo pastor bonꝰ ẽ. nͥ qͥ ꝑ hostiũ intrat
& ipse ẽ p̃cipue pastor bonꝰ. & ipse ẽ hostiũ: intellige¬
re ñ possũ. nisi & ipsũ ꝑ seipsũ ad ouessuas intra¬
re. & uocẽ suã illis dare. ut sequant᷑ eũ. easq intran¬
tes & exeuntes pascua inuenire qđ ẽ uita et̾na. Cito
ñ ad parietes ur̃os. sed ad corda ur̃a. Quid ẽ ꝑ xp̃m
intro. Exp̃m in me libent̃ auditis. Quare. xp̃m in
me libent̾ auditis: Quia oues xp̃i estis: sanguine

Expanded text:
torem bonum dixit intrare per ostium, quomodo ipse per seipsum torem bonum dixit intrare per ostium, quomodo ipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor bonus, et ipse est ostium; intelligere non possum, nisi et ipsum per seipsum ad oves suas intrare, et vocem suam illis dare ut sequantur eum, easque intrantes et exeuntes pascua invenire, quod est vita aeterna. 2. Cito n ad parietes vestros, sed ad corda vestra. Per Christum intro, Christum in me libenter audistis. Quare Christum in me libenter audistis? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ui sermonẽ dñi ñ solum libent̃. sed etiã di¬
ligent᷑ auditis: ꝓmissionis nr̃e ꝓculdubio
meministis. Ipsa qͥppe lectio euanglica
& hodie lecta ẽ: que lecta fuerat ꝓximo dñico die.
ꝓꝑterea quia & alibi qm̃ in quib dã necessitato in
morati. ñ potuimus omĩa discutere. que ur̃is sensib de¬
bebamꝰ ꝓ inde que iã dicta atq tractata sunt. hodie
ñ queramꝰ. ne ea adhuc repetendo ad illa queñdũ
in nomine dñi qui sit pastor bonus. ꝙ quẽ ad modũ
pastores boni menbra sint eius: & ido sit pastorunꝰ.
Nostis qui sit mercennariꝰ ferendꝰ qͥs lupꝰ. & fures. &
latrones cauendi que sint oues. quod sit hostiũ. qua
& oues ingrediunt᷑ & pastor qͦmodo sit intelligendꝰ
hostiarius. Nostis etiã quando quisquis non ꝑhos
tiũ intrauerit fur est & latro: nec uenit nisiit
furetur. & mac̾tet & ꝑdat. Hec omĩa dic̃ta suffici¬
enter quantũ existimo. ꝑtractata sunt. Hodie debe

Expanded text:
ui sermonem Dei nostri non solum libenter, sed etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fuerat proximo dominico die: propterea quoniam in quibusdam necessitatibus immorati, non potuimus omnia discutere quae vestris sensibus debebamus. Proinde quae jam dicta atque tractata sunt, hodie non quaerimus; ne adhuc eadem repetendo, ad illa quae nondum in nomine Domini, qui sit pastor bonus, et quemadmodum pastores boni membra sint eius, et ideo sit unus pastor bonus. Nostis, quis sit mercennarius ferendus, qui lupus et fures et latrones cavendi, quae sint oves; quod sit hostium, qua et oves ingrediuntur et pastor; quomodo sit intellegendus hotium intraverit, fur est et latro, nec venit nisi ut furetur, et occidat, et perdat. Haec omnia dicta, sufficienter, quantum existimo, pertractata sum. Hodie debem
Abbreviated transcription (Latin):
te cred̾e. qui crucifixus ẽ & sepultꝰ. Ergo etiã sepul¬
tũ xp̃m esse non negas: & tam̃ sola caro sepul¬
ta ẽ. Si enĩ erat ibi anima: ñ erat mortuus. Si
autẽ uera mors erat. ut eius uera sit resurrec¬
tio: sine anima fuerat in sepulcro. Et tam̃ sepul
quia ñ ẽ sepulta nisi caro. Disce hoc etiã in apłi¬
cis uerbis. Hoc sentite inqͥt in uob̾: qđ e in xp̃o¬

Expanded text:
te credere qui crucifixus est et sepultus. Ergo etiam sepultum Christum esse non negas: et tamen sola caro sepulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors erat, ut ejus vera sit resurrectio, sine anima fuerat in sepulcro; et tamen sepulquia non est sepulta nisi caro. Disce hoc etiam in apostolicis verbis. Hoc sentite, inquit, in vobis, quod et in
Abbreviated transcription (Latin):
pastor & ceteri apłi pastores. & boni ep̃i pastores. hosti¬
ũ uero: nemo nr̃m se dicit. Hoc sibi ipse ꝓpͥe tenuit.
qua intrent oues. Deniq paulus apłs: boni pastoris
implebat officiũ. quando xp̃m p̃dicabat: quia ꝑ ho¬
stiũ intrabat. at uͥ oues indisciplinate cepert̃ facere
scismata: & alia hostia sponere: ñ qua intrarent ut
cõgregarent᷑. sed qua errarent ut diuident᷑. dicñ¬
ego xp̃i: ex pauescens ad eos qͥ dixert ego sũ pauli:
tãquã clamans ad oues. misere quaitis: Nonsũ hos¬
tiũ. Num qͥd paulꝰ inqͥt ꝓ uob̾ erucifixus ẽ : aut in nomi¬
ne pauli babtizati estis: Qui uͦ dicebant ego sũ xp̃i:
inuenerant hostiũ. De uno autẽ ouili & de uno pa¬
store: iã quidẽ assidue soletis audire. Multũ enĩcõ¬
m̃dauimꝰ unũ ouile. p̃dicantes unitatẽ. ut ꝑ xp̃m
om̃is oius ingredet᷑. & donatũ nulla sequeret᷑. He¬
rũtam̃ unde hoc ꝓpͥe dixerit dñs. satis apparet. Lo¬

Expanded text:
pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicenEgo Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui vero dicebant, Ego sum Christi, invenerant ostium. 4. De uno autem ovili et uno pastore, jam quidem assidue soletis audire: multum enim commendavimus unum ovile, praedicantes unitatem, ut per Christum omnes oves ingrederentur, et Donatum nulla sequeretur. Verumtamen unde hoc proprie dixerit Dominus, satis apparet. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
ter. & ego agnosco patrẽ. qͥs nescit: Ipse enĩ agnos¬
cit patrẽ ꝑ se: nos ꝑ illũ. Quia ipse ꝑ se agnoscit noui¬
mꝰ quia & nos ꝑ illũ. etiã hoc nouimꝰ: quia & hoc ꝑ

Expanded text:
ter, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse enim agnoster, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse enim agnoscit Patrem per se, nos per illum. Quia ipse per se agnoscit, novimus: quia et nos per illum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. Si sederis cenare ad m̃sam potentis sapi¬
ent᷑ intellige que apponent᷑ tͥ. & mitte manum
tuã sciens quia talia te oportet p̃parare. Oensa
potentis que sit nostis. Ibi est corpꝰ &e sanguis xp̃i. Qui ac¬
cedit ad talem mensam: p̃paret talia. Quid ẽ p̃paret
talia Quomodo ipse ꝓ nobis animã posuit: sic & nos
bat facere pastorẽ bonũ: ñ inipso petro sed in corpo¬
re suo ait. Petre amasme: Pasce oues meas. Hoc
semel. hoc iterũ. hoc t̾cio: usq ad eius tͥsticiã. Et cũ
tantũ int̾rogasset dñs. quantũ int̾rogandũ esse iu¬
dicauit. ut ter confiteret᷑ quod t̃ negauerat. & c̃ ei su¬
as oues pascendas t̾cio cõmendasset: ait illi. Cũ esses ui¬
nior cingebas te: & ambulabas ubi uolebas. Cũ autẽ
senueris excendes i anꝰ tuas. & alt̃ te cinget: & ducet
qͦtu ñ uis. Et ex posuit euangłista. qͥd dñs dixerit. Hoc
mã tuã ꝓ oiubꝰ meis. Iã illud qđ ait. sicut nouit me pa¬

Expanded text:
sapienter intellige quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Mensa potentis quae sit, nostis; ibi est corpus et sanguis Christi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, sic et nos re volebat pastorem bonum, non in ipso Petro, sed in corpore suo ait: Petre, amas me? pasce oves meas. Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio usque ad ejus tristitiam. Et cum tantum interrogasset Dominus, quantum interrogandum esse judicavit, ut ter confiteretur qui ter negaverat, et ei suas oves pascendas tertio commendasset; ait illi, Cum junior esses, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et ducet quo tu non vis. Et exposuit Evangelista quid Dominus dixerit: Hoc mam tuam pro ovibus meis. 3. Jam illud quod ait, Sicut novit me Pa