comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ergo uobis in qͦ tanta erro¬
ris illecebra est: non tam sua
grã. quã hominũ pena comen¬
dat. An uos ampla extollunt
atria. que magis debent com¬
pungere: qͥa cũ popłos capiat.
uocem excludunt pauperis:
Quãquã nichil ꝓsit audiri eã:
que etiã audita nichil ꝑficit
Neinde ñ ipsa uos pudoris au¬
la admonet: quia edificando
ur̃as uultis suꝑare diuitias nec
tam̃ uincitis: Parietes uestitiᷤᷤ
Clamat ante domũ tuã nudꝰ
marmorib pauim̃ta uestias.
Pecuniã pauꝑ querit & ñ ha¬
bet : panem postulat homo. et
equs tuus aurũ sub dentibus
mandit. S delectent te orna¬
m̃ta pretiosa: cũ alii frum̃ta
ñ habeant. Quantũ o diues ui¬
diciũ tibi sumis: Populus esu¬
rit. & tu horrea tua claudis: po¬
pulus deplorat. & geminã tuam
uersas. Infelix cius in potestate
ẽ tantarũ animas a morte defen¬
dere. & ñ est uoluntas. dociꝰ uita
populi poterat animi tui gẽmã

Expanded text:
rum ergo uobis. in quo tanta errorum ergo uobis. in quo tanta erroris inlecebra est, non tam sua gratia quam hominum poena commendat. an uos ampla extollunt atria, quae magis debent conpungere, quia cum populos capiant, uocem excludunt pauperis? quamquam nihil prosit audiri eam, quae etiam audita nil proficit. deinde non ipsa uos pudoris aula admonet, qui aedificando uestras uultis superare diuitias nec tamen uincitis. parietes uestitis, clamat ante domum tuam nudusmarmoribus pauimenta tua uestias. pecuniam pauper quaerit et non habet: panem postulat homo, et equus tuus aurum sub dentibus mandit. sed delectant te ornamenta pretiosa, cum alii frumenta non habeant: quantum, o diues, iudicium tibi sumis! populus esurit, et tu horrea tua claudis: populus deplorat, et tu gemmam tuam uersas. infelix, cuius in potestate est tantorum animas a morte defendere et non est uoluntas! totius uitam populi poterat anuli tui gemma
Abbreviated transcription (Latin):
Laus ista ñ hõminũ s metalloꝵ
est: ii qͥb homines puniuntur
Per egentes aurũ querit᷑: & egen¬
tib denegatur. Laborant ut que¬
rant: laborant ut inueniant.
qͦd habere ñ norunt. Miror ta¬
m̃ cur eo uos diuiteᷤᷤ iactandoᷤᷤ
putatis : cũ aurũ materia ma¬
gis offensionis quã cõmendatio¬
nis grã sit. Lignũ enĩ offensio¬
nis est aurũ: & ue his qͥ sectan¬
t᷑ illud. Deniq benedicit᷑ diue
qͥ inuentus ẽ sine macła. & qui
post aurũ ñ abiit: nec speraus
in pecunia. & thesauris.
Sed quasi is cognitus ẽẽ ñ pos-¬
sit: eũ sibi desiderat demonstra¬
ri. Quis est inquit: & laudabi¬
mꝰ eũ. fecit enĩ qͦd mirari ma¬
gis quasi nouũ: quã quasi usi¬
tatum recognoscere debeamus
Itaq qui in diuitiis potuerit
conꝓbari: is uere ꝑfectus. & dig̃¬
nus ẽ gła. Qui potuit inquit
transgredi & ñ est transgressuᷤ:
& facere mala et non fecit. Au¬

Expanded text:
laus ista non hominum, sed metallorum laus ista non hominum, sed metallorum est, in quibus homines puniuntur. per egentes aurum quaeritur et egentibus denegatur. laborant ut quaerant. laborant ut inueniant quod habere non norunt. miror tamen, cur eo uos, diuites, iactandos putetis, cum aurum materia magis offensionis quam commendationis gratia sit; lignum enim offensionis est et aurum, et uae his qui sectantur illud. denique benedicitur diues, qui inuentus est sine macula et qui post aurum non abiit nec sperauit in pecuniae thensauris. sed quasi is cognitus esse non possit, eum sibi desiderat demonstrari. quis est? inquit et laudabimus eum; fecit enim quod mirari magis quasi nonum quam quasi usitatum recognoscere debeamus. itaque qui in diuitiis potuerit conprobari, is uere perfectus et dignus est gloria. qui potuit inquit transgredi et non est transgressus, et facere male et non fecit. au
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ dicit scriptura. Declina pau¬
peri animam tuã. & redde debi¬
tũ tuũ: et responde pacifica in
mansuetudine. Quid enĩ suꝑbiaᷤ
diues: Quid dicas pauꝑiE Noli
me tangere. Nonne sio liderio con¬
ceptꝰ & natus ex utero es. quẽ admo¬
dũ &e pauꝑ est natus. Qͥd te iacta
de nobilitatis ꝓsapia: Soletis &
canũ ur̃oꝵ origines. sic̃ diuitũ
recensere. Soletis & equoꝵ ur̃oꝵ
nobilitatẽ : sic̃ consulum p̃dicare
Ille ex illo patre generatus ẽ. et
illa matre editus: ille auo illo gau¬
det: illis se ꝓauis attollit. Sed n¬
chil istud currentẽ uiuat: non
dat᷑ nobilitati palma. s cursui.
Deformior ẽ uictus: in qͦ &e nobi¬
litas generis periclitatur. Caue
gͥ diues ne in te erubescant tuoꝵ
merita maioꝵ: ne forte & illis di¬
catur. Cur talẽ instituistis ⁊ cur
talem elegistis heredẽ: Non in
auratis laquearib. nec in porphy¬
reticis orbib. heredis ẽ meritum

Expanded text:
tibi dicit scriptura: declina pautibi dicit scriptura: declina pauperi animam tuam et redde debitum tuum et responde pacifica in mansuetudine. Quid enim superbias, diues? quid dicas pauperi: noli me tangere? nonne sic utero conceptus et natus ex utero es, quemadmodum est pauper natus? quid te iactas de nobilitatis prosapia? soletis et canum uestrorum origines sicut diuitum recensere, soletis et equorum uestrorum nobilitatem sicut consulum praedicare. ille ex illo patre generatus est et ex illa matre editus, ille auo illo gaudet, ille se proauis adtollit. sed nihil istud currentem iuuat; non datur nobilitati palma, sed cursui. deformior est uictus, in quo et nobilitas periclitatur. caue igitur, diues, ne in te erubescant tuorum merita maiorum, ne forte et illis dicatur: cur talem instituistis, cur talem elegistis heredem?\' non in auratis laquearibus nec in porphyreticis orbibus heredis est meritum.
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc puteo. ignẽ ardentẽ res¬
tingue. quia elemosina resistit
pecoatis. aqua statua eito u̾mes
facit. Non stet tesaurus tuus: ne
ignis tuus stet. Stabit in te. nisi
eum oꝑib tue miserationis auer¬
teris. In quantis uͦ sis diues incen¬
diis considera. Tua uox ẽ ista di¬
centis. Pat̾ abraham dic lazaro.
ut extremũ digiti sui intingu¬
at in aqua. ut refrigeret linguã
meã. Tibi igit᷑ ꝓficit qͥcquid ino¬
pi contuleris: tibi crescit qͥcquid¬
in his est misericordie. Semina¬
tur in terra: in celo germinat.
Plantatur in pauꝑes: apud dm̃
pullulat. Ne dixeris inquit ds:
cras dabo. Qui ñ te patitur di¬
cere cras dabo: qͦmodo patitur
dicere ñ dabo : Non de tuo lar¬
giris pauꝑi: s de suo reddis.
quod enĩ commune ẽ in omni¬
um datũ usũ: tũ solus usurpas.
Omniũ ẽ t̾ra: non diuitũ. Sed
pauciores qͥ non utunt᷑ suo: quã
qui utuntur. Debitũ gͦ reodis:
non largiris indebitum. Idõq

Expanded text:
de hoc puteo. ignem ardentem resde hoc puteo. ignem ardentem restinguet aqua et elemosyna resistet peccatis, aqua autem statiua cito uermis facit. non stet thesaurus tuus nec stet ignis tuus. stabit in te, nisi eum operibus tuae miserationis auerteris. in quantis sis, diues, incendiis considera. tua uox est dicentis: pater Abraham, dic Lazaro, ut extremum digiti sui intinguat in aqua et refrigeret linguam meam. tibi igitur proficit quidquid inopi contuleris, tibi crescit quidin his est. misericordia seminatur in terra, in caelo germinat, plantatur in paupere, aput deum pullulat. ne dixeris inquit deus: eras dabo. qui non te patitur dicere: eras dabo, quomodo patitur dicere: non dabo? non de tuo largiris pauperi, sed de suo reddis; quod enim commune est in omnium usum datum solus usurpas. omnium est terra, non diuitum, sed pauciores qui non utuntur suo quam qui utuntur. debitum ergo reddis, non largiris indebitum. ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lateret inuentꝰ est. Moysei aut̃
nequaquã inuenta ẽ sepultura
Inuentus ẽ achab: ñ ẽ inuentuᷤᷤ
helias. & sapientia dei dixit
pa igitur. auctorẽ suũ ꝑdidit. Un¬
de & tesbites ait. Inueni qm̃ fecis¬
ti malũ. in conpectũ dnĩ: quia
culpa reos tradit: dñs aut̃ inno¬
centes ñ tradit in potestatẽ ini¬
micorũ suoꝵ. Deniq saul que¬
rebat scm dauid. & inuenire ñ
poterat: dauid uero sc̃s regem
tia: pauꝑtas libera. Seruitis di
ditati. seruitis auaritie. q̃ exple¬
ri ñ potest. Gurges qͥdam insa¬
ciabilis: rapidior est cũ lata de¬
mergit: & putei modo cũ exun¬
dat ceno inquinat᷑. terrã rodit
nichil sibi ꝓfuturam. Uel ex hoc
exemplo uos admoneri conue¬
nit. Puteus enĩ si nichil hauri¬
as. inerti otio & degeneri situ
facile corrũpit᷑. exercitus autẽ
diuitiarũ cumulo harenosus
speciosus est uisu: otio autẽ inu¬
tilis habetur. Diriuate gͥ aliqͥd

Expanded text:
cum lateret, inuentus est, Moysi autem cum lateret, inuentus est, Moysi autem nequaquam inuenta est sepultura. inuentus est Achab, non inuentus Helias, et sapientia dei dixit:pa igitur auctorem suum prodit. unde et Thesbites ait: inueni quoniam fecisti malum in conspectu domini, quia culpae reos tradit dominus. innocentes autem non tradit in potestatem inimicorum suorum. denique Saul quaerebat sanctum Dauid et inuenire non poterat, Dauid uero sanctus regtia est, paupertas libera. Seruitis, diditati, seruitis auaritiae, quae expleri non potest. gurges quidam insatiabilis rapidior est, cum inlata demergit, et putei modo cum exundat caeno inquinatur, terram adrodit nihil sibi profuturam. uel hoc exemplo uos admoneri conuenit. puteus enim, si nihil haurias, inerti otio et degeneri situ facile corrumpitur, exercitus autem diuitiarum cumulo harenosus speciosus est usu, otio autem inutilis habetur. deriuato igitur aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tratur qͥcquid ab aliis possidetur
Toto mundo eget cuiꝰ non capit
mundꝰ cupiditates: eius autẽ qui
fidelis est. totus mundus diuitia¬
rũ ẽ. Toto mũndo fugit: qͥ consi¬
derans conscientiã suam metuit
deprehendi. Et idõ achab ad heliã
scd̃m historiã ait: scđm enigina¬
ta autẽ diues ad pauperẽ. Inue¬
nisti me inimice meus. Quã mi¬
sera conscientia: que se ꝓditam
doluit. & dixit helias ad eum.
Inueni: qm̃ fecisti malũ in con¬
samarie achab: helias pauꝑ & in¬
digens panis: ciui defuisset uictꝰ
substantie. nisi corui alimoniam
ministrassent. Adeo deiecta erat
consciẽtia peccatoris: ut nec re-¬
galis potentie fastu attolleret᷑
Itaq quasi uilis & degener inue¬
nisti me inqͥt inimicus meus:
deprehendisti me quẽ latere cre-¬
debam. Nulla mentis meȩ occulta
te fallunt: inuenisti me. patent
tibi uulnera mea: captiuitas
iniqͥtas eius ꝓdit᷑ Iustus autẽ di¬
cit. Igne me examinasti. & non
est inuenta in me iniqͥtas. Adã

Expanded text:
tratur quidquid ab aliis possidetur. toto mundo eget, cuius non capit mundus cupiditates; eius autem qui fidelis est totus mundus diuitiarum est. toto mundo fugit qui considerans conscientiam suam metuit deprehendi. et ideo Achab ad Helian secundum historiam ait, secundum aenigmata autem diues ad pauperem: inuenisti me inimicus meus. quam misera conscientia, quae se proditam doluit! et dixit Helias ad eum: inueni, quoniam fecisti malum in conSamariae Achab, Helias pauper et indigens panis, cui defuisset uictus substantia, nisi corui alimoniam ministrassent. adeo deiecta erat conscientia peccatoris, ut nec regalis potentiae fastu adtolleretur. itaque quasi uilis et degener inuenisti me inquit inimicus meus et deprehendisti in me quae latere credebam. nulla mentis meae occulta te fallunt; inuenisti me, patent tibi uulnera mea, captiuitas iniquitas eius proditur, iustus autem dicit: igne me examinasti, et non est inuenta in me iniquitas. Adam
Abbreviated transcription (Latin):
uer: spetie funeris. uite sue ꝓdi¬
dit crudelitatẽ. Hec cũ ꝑtulit
pauꝑ diues arguebat᷑: cũ diues
excẽpit penã. pauꝑ uindicabat᷑
Qͥo sibi autẽ uult quod meretri¬
ces lauert̾ in sanguine eiꝰ. nͥ for¬
te ut meretricia quedã in illa
feritate fuisse regis ꝑfidia ꝓde¬
ret᷑: uel cruenta luxuries. qui
sic fuit luxuriosus ut holus de¬
sideraret: sic cruentus. ut ꝓpter
holus hominẽ occideret᷑. Nigna
auarũ. digne auaritie pena con¬
sumit. Deniq & iezabel. ipsam
comedert̃ canes & uolucres celi:
ut ostenderet᷑ quod spiritualis
nequitie fiat preda de diuitis
gitiũ: noli esse achab ut possessi¬
onẽ infinitã concupiscas: ñ tibi
cohabitet iezabel illa feralis
auaritia. que tibi cruenta ꝑsu¬
adeat: que cupiditates tuas non
reuocet: que te faciat tristiorẽ
etiã cũ desiderata possederis: qͥ
te faciat nudũ cũ diues fueris
Pauperiorẽ enĩ se iudicat om̃is

Expanded text:
uer in specie funeris uitae suae prodiuer in specie funeris uitae suae prodidit crudelitatem. haec cum pertulit pauper, diues arguebatur, cum diues excepit, pauper uindicabatur. quid sibi autem uult quod meretrices lauerunt in sanguine eius nisi forte ut meretricia quaedam in illa feritate fuisse regis perfidia proderetur uel cruenta luxuries, qui sic fuit luxuriosus, ut holus desideraret, sic cruentus, ut propter holus hominem occideret? digna auarum, digna auaritiae poena consumit. denique et Iezabel ipsam comederunt canes et uolucres caeli, ut ostenderetur quod spiritalis nequitiae fiat praeda diuitis gitium. noli esse Achab, ut possessionem finitimam concupiscas. non tibi cohabitet Iezabel illa feralis auaritia, quae tibi cruenta persuadeat, quae cupiditates tuas non reuocet, sed inpellat, quae te faciat tristiorem etiam, cum desiderata possederis, quae te faciat nudum, cum diues fueris. Pauperiorem enim se iudicat omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nabuthe israelite. possidere eam
Irascunt᷑ diuites & calũpniantur
ut noceant: si ñ obtineant quod
desiderauerint. Cũ autẽ calũp¬
niati nocuerintdolere se simula tt̃
Tristes tam̃ & tanquã modesti ñ
corde s uultu. in possessionis di¬
repte locũ ꝓdeunt: & impressi¬
onis sue iniquitate potiunt᷑. Hic
diuina mouetur iusticia: & aua¬
rũ digna seueritate condẽpnat
dicens. Occidisti & possedisti he¬
reditatẽ: ꝓpt̾e hoc in loco in quo
linxert canes sanguinẽ nabuthe.
in eo lingent canes sanguinẽ tuũ:
& meretrices lauabuntur in san¬
guine tuo. Quã iusta. quã seuera
sententia: ut quã intulit alteri
mortis acerbitatẽ. eã ipse mortiᷤᷤ
sue horrore dissoluere ꝓderetur
Inhumatũ pauperẽ ds aspicit.
& idõ insepultũ diuitẽ iacere
decernit: ut & mortuus luat sue
iniquitatis erũpnã. qͥ nec mortu¬
o putauit esse parcendũ. Itaq
uulneris sui cruore ꝑfusũ cada¬

Expanded text:
Nabuthae Israhelitae possidere eam. Nabuthae Israhelitae possidere eam. irascuntur diuites et calumniantur, ut noceant, si non optineant quod desiderauerint. cum autem calumniati nocuerint, dolere se simulant, tristes tamen et tamquam maesti non corde sed uultu in possessionis direptae locum prodeunt et inpressionis suae iniquitate potiuntur. Hoc diuina mouetur iustitia et auarum digna seueritate condemnat dicens: occidisti et possedisti hereditatem. propter hoc in loco, in quo linxerunt canes sanguinem Nabuthae, in eo lingent canes sanguinem tuum et meretrices lauabuntur in sanguine tuo. quam iusta, quam seuera sententia, ut quam intulit alteri mortis acerbitatem eam ipse mortis suae horrore dissoluere prohiberetur. inhumatum pauperem deus aspicit et ideo insepultum diuitem iacere decernit. ut et mortuus luat suae iniquitatis aerumnam qui nec mortuo putauit esse parcendum. itaque uulneris sui cruore perfusum cada
Abbreviated transcription (Latin):
egenos ñ habentes tectũ indu
dm̃ ñ putes audiendũͦ Si non
ad qͥescatur arbitrio oiuitis. sce¬
nada cõponitur. dei estimat᷑ in¬
uria. si diuitis petitio refute¬
tur. Deũ inqͥt benedixit & re¬
gẽ. Equalis uidelicet ꝑsona:
ut sit equalis contumelia. Bene¬
dixit inquit deũ ae regẽ. Ne duu¬
tem maledicti nom̃ offenoat. et
sermonis ipso ledat᷑ sono: bene¬
dictio ꝓ maledicto uocatur. Que¬
runt᷑ duo testes iniqͥtatis. ouob¬
enĩ testib & susanna est appetita:
duos testes & synagoga inuenit qͥ
aduersus xp̃m falsa iactarent:
duob testibus pauꝑ occidit᷑. Pro¬
duxerunt gͥ nabuthe foras: &e la¬
pidaue a runt eũ. Utinã uel in
suis ei liceret mori. Pauꝑi ipsam
oiues inuidet sepult᷑am. Et fac¬
tũ est inqͥt cũ audisset achab qͥa
mortuus erat nabuthe. conscidit
uestimmenta sua: & cooperuit seci¬
litio. Et factũ ẽ post hec: & sur¬
rexit. & descendit achab ad uineã

Expanded text:
genos non habentes tectum inducgenos non habentes tectum inducdeum non putes audiendum? si non adquiescatur arbitrio diuitis, scaena conponitur, dei aestimatur iniuria, si diuitis petitio refutetur. Deum inquit benedixit et regem, aequalis uidelicet persona, ut sit aequalis contumelia. benedixit inquit deum et regem. ne diuitem maledicti nomen offendat et sermonis ipso laedatur sono, benedictio pro maledicto uocatur. quaeruntur duo testes iniquitatis. duobus testibus et Susanna est adpetita, duo testis et synagoga inuenit, qui aduersus Christum falsa iactarent, duobus testibus pauper occiditur. produxerunt igitur Nabuthae foras et lapidauerunt eum. utinam uel in suis ei liceret mori! pauperi ipsam diues inuidet sepulturam. et factum est inquit, cum audisset Achab quia mortuus est Nabuthae, conscidit uestimenta sua et cooperuit se cilicio. et factum est post haec et surrexit et descendit Achab ad uineam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tibi uis cũ libris & carta.
& signacło & conscriptione. et iun¬
culo iuris: Hon audisti solue
omnẽ colligationẽ iniusticie. diᷤ¬
solue obligationẽ uiolentarum
cõmutationũ: dimitte confractoᷤᷤ
in remissionẽ. & omnẽ circũscrip¬
tionẽ iniquã dirũpe: Tu michi¬
cũ tabulas offers. ego tͥ recito dei
legẽ.: tu atram̃to sc̃ribis. ẽgo tibi
sp̃u dĩ inscripta repeto oracula
ꝓphetarũ. Tu testimonia falsa cõ¬
ponis: ego testimoniũ conscienti¬
e tue posco. quã iudicẽ gui effu¬
gere & declinare ñ poteris. recusare.
in die qua reuelabit ds occulta
hominũ. Tu dicis destruã horre¬
aͥ deus dicit sine magis qͥcquid
int᷑ horreu est pauꝑib deputa¬
ri . sine cellas istas egenis ꝓdesse
Tu dicis maiora faciã. & illo con¬
gregabo om̃ia que nata st̃ mͥ:
dñs dicit. frange esurienti pa¬
nẽ tuũ. Tu dicis: tollã pauꝑib
domũ suã. Dñs autẽ dicit. ut

Expanded text:
quid tibi uis cum libro et carta quid tibi uis cum libro et carta et signaculo et conscriptione et uinculo iuris? non audisti: solue omnem conligationem iniustitiae, dissolue obligationes uiolentarum commutationum, dimitte confractos in remissionem et omnem conscriptionem iniquam disrumpe. tu mihi tabulas offers, ego tibi recito dei legem: tu atramento scribis, ego tibi spiritu dei inscripta repeto oracula prophetarum: tu testimonia falsa conponis, ego testimonium conscientiae tuae posco, quam iudicem tui effugere et declinare in die, qua reuelabit deus occulta hominum. tu dicis: destruam horrea: dominus dicit: sine magis quidquid intra horreum est pauperibus deputari, sine cellas istas egenis prodesse. tu dicis: maiora faciam et illo congregabo omnia quae nata sunt mihi: dominus dicit: frange esurienti panem tuum. tu dicis: tollam pauperi domum suam: dominus autem dicit ut e
Abbreviated transcription (Latin):
osos. humil es. assiduos. ut effectum
sceleris impetrare mereant᷑. Sed
dicit illis deus. Non hoc ieiuni¬
ũ elegi. Nec si flectas ut circulũ
collũ tuũ. cinerẽ etiã & cilitiũ
substernas: nec sic uocabitis ieui¬
niũ acceptũ. Non tale ieuinium
elegi dicit dñs. s sollue omnem
colligationẽ inusticie. dissolueob¬
ligationes iuolentarũ cõmutatio.¬
num: dimitte confractos in remiᷤᷤ¬
sionẽ. & omnẽ conscriptionẽ ini¬
quã dirũpe: frange panẽ tuũ esu¬
rientiꝰ egenos ñ habentes tectum
induc in domũ tuã: si uideris
minis tui ñe despitias. Tunc ori.
et᷑ ł matutinũ lumentuum & sanitas
tua matura oriet᷑: et p̾cedet ande
te iusticia: & maiestas dĩ circum¬
dabit te. Tunc clamabis & dñs
exaudiet te: adhuc te loquente
dicet ecce adsũ. Audis diues qͥd
dñs d̃s dicat: & tu ad ecclesiã ue¬
s ut auferas ieuinas: ñ ut conui¬
uii tui sũptus ꝓficiat egenis. s
ut spoliũ de egentib adipiscariᷤᷤ

Expanded text:
osos, humiles, assiduos, ut effectum sceleris impetrare mereantur. Sed dicit illis Deus: Non hoc jejunium elegi, nec si flectas ut circu lum collum tuum, cinerem etiam et cilicium substernas, nec sic vocabitis jejunium acceptum. Non tale jejunium elegi, dicit Dominus. Sed solcolligationem iniustitiae tuae, dissolue obligationes uiolentarum commutationum, dimitte confractos in remissionem et omnem conscriptionem iniquam disrurienti et egenos non habentes tectum induc in domum tuam. si uideris minis tui non despicies. tunc orietur tibi matutinum lumen tuum, et sanitas tua matura orietur et praecedet ante te iustitia et maiestas dei circumdabit te. tunc clamabis, et deus exaudiet te; adhuc te loquente dicet: ecce adsum. audis, diues, quid dominus deus dicat? et tu ad ecclesiam uesed ut auferas. ieiunas, non ut conuiuii tui sumptus proficiat egenis, sed ut spolium de egentibus adipiscaris.
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ. ur̃o ulciscat᷑ ieuinio.
quã religiosũ eẽt ieuiniũ si sũptũ
conuii tui deputares pauꝑib
Tolerabilior iam ille diues. de mͬ
sa cuiꝰ. ea qͦ cadebant. pauꝑ latarꝰ
colligebat: saturari cupiens.
S ce iã ipsius mensa multoꝵ pau¬
ꝑum constabat sanguine: & ipsiꝰ
pocula. multoꝵ qͦs ad laqueũ coe¬
gerat rubebant cruore. Quanti
necant᷑: ut uob̾ qͦd delectat paret᷑.
funesta fames ur̃a. funesta luxu

Expanded text:
pauperum uestro ulciscatur ieiunio. pauperum uestro ulciscatur ieiunio. Quam religiosum esset ieiunium, si sumptum conuiuii tui deputares pauperibus! tolerabilior iam ille diues, cuius de mensa ea quae cadebant pauper Lazarus colligebat saturari cupiens, sed etiam ipsius mensa multorum pauperum constabat sanguine et ipsius pocula multorum quos ad laqueum coegerat rorabant cruorem. quanti necantur, ut uobis quod delectat paretur! funesta fames uestra, funesta luxu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ uitas in illo infoditiᷤᷤ auro.
cũ illa se putant᷑. cũ legeritis de
auaro diuite. thessauros condit.
& ignorat cui congregat eos. he¬
res otiosus expectat. here fasti-¬
diosus increpat. qͦd sero moria¬
mini. Ostendit incrementa he¬
reditatis sue ad dãpna festinat.
Qͥo gͥ miseruis: qͣndo nec apud
illum cii laboratis grãm relin-¬
quitis: Propt̾ illũ totis mestã
dieb toleratis famen. cotidiana
mense ur̃e dãpna metuentes:
ꝓpter illũ diurna adornatis ieui¬
nia. Noui ego diuitẽ in agrũ ꝓ¬
ficiscentẽ panes breuiores urbe
delatos numerare solere: ut pro
numero panis. estimaret᷑ quot di¬
es in agro futurus esset. Nolebat
hoc signatũ aperire horreũ. neqͥd
de condito minueret᷑: panis unuᷤ
tiare posset. Cõperi etiã uirifi¬
dem: si qͣndo ei ouũ ẽẽt appositũ.
queri quod pullus esset occisus
Hoc ideo scribo. ut cognoscatis uin¬
dicẽ e̾e̾ dĩ iusticiã: que lacrimas

Expanded text:
torum vitas in illo infoditis auro! 17. torum vitas in illo infoditis auro! 17. Cui illa servantur, cum legeritis de avaro divite: Thesauros condit, et ignorat cui congregat eos ? Haeres otiosus exspectat, haeres fastidiosus increpat, quod sero moriamini. Odit incrementa haereditatis suae, ad damna festinat. Quid igitur miserius, quando nec apud illum cui laboratis, gratiam derelinquitis? Propter illum totis moestam diebus toleratis famem, quotidiana mensae vestrae damna metuentes: propter illum diurna adornatis jejunia. 18. Novi ego divitem in agrum proficiscentem, panes breviores urbe delatos numerare solere; ut pro numero panis aestimaretur quot dies in agro futurus esset. Nolebat obsignatum aperire horreum; ne quid de condito minueretur. 570 Panis tiare posset. Comperi etiam veri fide, si quando ei ouum esset adpositum, queri quod pullus esset occisus. hoc ideo scribo, ut cognoscatis uindicem esse dei iustitiam, quae lacrimas
Abbreviated transcription (Latin):
possidere: ne audiant pauꝑem sͥ
contͣdicentẽ. Hoꝵ sunt anime:. qͥb
dicit ꝓpheta. Mulieres diuiteᷤ exur¬
gite. Q non manducauit inquit
panẽ suũ: qm̃ querebat alienum.
quã suũ manducant: qui rapto
uiuunt. & rapinis sũptũ exercens
suũ. Aut certe ñ manducauit pl¬
nẽ suũ: uolens se morte multari
qͦa ei aliqͥd negaret᷑. Compara nc̃
affectũ pauꝑis. Hichil habet. & ie¬
uinare uoluntarius nͥ dõ nescit:¬
ieuinare nisi ex necessitate ñ no¬
uit. Uos eripitis quidẽ pauꝑibus
uniuersa. aufertis om̃ia. nichil
relinqͥtis: penã tam̃ pauperũ uoᷤ
potius diuites sustinetis. Illi ieui¬
nant si ñ habeant: uos cũ habetiᷤ.
Auobis gͥ prius penã exigitis quã
fectu lugetis misere pauꝑtatis
erũpuas . Et pauꝑes quidẽ non
habent qͦd utantur. Uos aut̃ nec
ipsi utimini: nec alios uti sinitis.
fruitis aurũ de metalli uenis:
s rursus absconditis illud. Quãn¬

Expanded text:
possidere. ne audiant pauperem sibi possidere. ne audiant pauperem sibi contradicentem: horum sunt animae quibus dicit propheta: mulieres diuites, exsurgite. Et non manducauit inquit panem suum: quoniam quaerebat alienum; quam suum manducant, qui rapto uiuunt et rapinis sumptum exercent suum. aut certe non manducauit panem suum uolens se morte multare, quod ei aliquid negaretur. compara nunc affectum pauperis. nihil habet et ieiunare uoluntarius njejunare nisi ex necessitate non novit. Divites, eripitis quidem pauperibus universa, aufertis omnia, nihil relinquitis: poenam tamen pauperum vos potius, divites, sustinetis. Illi jejunant, si non habeant; vos, cum habetis. A vobis igitur prius poenam exigitis, quam fectu luitis miserae paupertatis aerumnas: et pauperes quidem non habent quo utantur; vos autem nec ipsi utimini, nec alios uti sinitis. Eruitis aurum de metalli venis, sed rursum absconditis illud. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
fiat inqͥt hoc a deo: ut dem tͥ here¬
ditatẽ patrũ meoꝵ. Quasi qͣndam
contagionẽ sui. pecuniã esse diuuitdꝰ
arbitrat᷑: quasi dicat. pecunia tua
tecũ sit in ꝑditionẽ. Ego autẽ he¬
reditatẽ patrũ meoꝵ ñ possũ uen¬
dere. Habes qͦd sequaris diues. si sa¬
pias: ut ñ uendas agrũ tuum pro
nocte meretricis. non tͣnsfundas
ius tuũ ꝓsũptu comessationis. deli¬
tiarũ inpensis. ñ adudices domũ
tuã. ad ludũ alee. ne ius heredita¬
rie pietatis amittas. His auditis.
turbatus ẽ auari sp̃s regis. ee dormi¬
uit in lecto suo. et uelauit faciẽ
suã. & ñ manducauit. panẽ suum
Iugent diuites. si ñ potuerint ali¬
ena diripere: si suis pauꝑ ñ cesse¬
rit facultatib. ium meroris tege¬
re ñ possunt: dormire desidant: ue¬
lant faciem suã. ne qͥcquã in orbe
terrarũ alienũ uideant. ne qͥcquã
in hoc mundo ñ e̾e̾ suũ nouerint.
ne audiant uicinũ uixta se aliqͥd

Expanded text:
fiat inquit hoc a deo, ut dem tibi herefiat inquit hoc a deo, ut dem tibi hereditatem patrum meorum. quasi quandam contagionem sui pecuniam esse diuitis arbitratur, quasi dicat: pecunia tua tecum sit in perditionem, ego autem hereditatem patrum meorum non possum uendere. habes quod sequaris, diues, si sapias, ut non uendas agrum tuum pro nocte meretricis, non transfundas ius tuum pro sumptu comissationis deliciarumque inpensis, non adiudices domum tuam ad ludum aleae, ne ius hereditariae pietatis amittas. his auditis turbatus est auari spiritus regis. et dormiuit in lecto suo et uelauit faciem suam et non manducauit panem suum. lugent diuites, si non potuerint aliena diripere; si suis pauper non cesserit facultatibus, uim maeroris tegere non possunt. dormire desiderant, uelant faciem suam, ne quicquam in orbe terrarum alienum uideant, ne quicquam in hoc mundo non esse suum nouerint, ne audiant uicinum iuxta se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uillam ad uillã. Arguit eos inef¬
ficacis auaritie. Fuguint enĩ co¬
habitare hominibus: & idõ exclu¬
dunt uicinos. S fugere ñ possuĩ.
qͥa cũ hos excluserint. alios rur-¬
sus inuenuint: & cũ illos ꝓpulsa¬
uerint. ad alioꝵ necesse est eoᷤ ui-¬
cinia ꝑuenire. Soli enĩ suꝑ t̾ram:
habitare ñ possunt. auis auibuᷤ
se adsociat. Deniq ingentis plerũq
agminis uolatus: celũ obtexit
Pecus pecori. adiungit᷑: pisces pisci¬
b. nec dãpnũ dicunt. s cõmertiũ
uiuendi cũ plurimo comitatu ca¬
pessunt: & qͦddam munim̃tum. sola-¬
tio frequentioris societati affectant.
Solus tu homo consortẽ excludiᷤ :
includis feras: struis habitacula
bestiarũ. destrius hominũ: induci
mare intra p̃dia tua ne desint be¬
lue: ꝓducis fines t̾re. ne possis habe¬
re finitimũ. Auduumꝰ uocẽ diui¬
tis: aliena querentis. Audiamꝰ uo¬
c̃ pupis ppria urdicattes hea

Expanded text:
villam ad villam ! Et arguit eos inefvillam ad villam ! Et arguit eos inefficacis avaritiae. Fugiunt enim cohabitare hominibus, et ideo excludunt vicinos: sed fugere non possunt; quia cum hos excluserint, alios rursum inveniunt: et cum illos propulsaverint, ad aliorum necesse est eos viciniam pervenire. Soli enim super terram habitare non possunt. Aves avibus se associant, denique ingentis plerumque agminis volatu coelum obtexitur: pecus pecori adjungitur, pisces piscibus: nec damnum ducunt, sed commercium vivendi, cum plurimum comitatum capessunt, et quoddam munimentum solatio frequentioris societatis affectant. Solus tu, homo, consortem excludis: includis feras; struis habitacula bestiarum, destruis hominum. Inducis mare intra praedia tua, ne desint belluae: producis fines terrae, ne possis habere finitimum. 13. Audivimus vocem divitis aliena quaerentis, audiamus vocem pauperis propria uindicantis: non
Abbreviated transcription (Latin):
totũ desiderat suis possessionib
occupare. Merit michi inquit
in hortũ olerũ. Hec erat igitur
om̃is insania. hic om̃is furor:
ut spatiũ uilib holerib quere¬
retur. Non tam gͦ ipsi cupitis
quasi utile possidere: s alios uul¬
tis excludere. Maior uobis cu-¬
ra de pauperũ spoliis: quã de
ur̃is emolumentis. Inuiriã ur̃am
putatis. si quid pauꝑ habeat. qͦd
dignũ possessione diuitis estime-¬
tur. Dampnũ ur̃m creditis: qͥc¬
qͥd alienum est. Quid uos delec-¬
tant nature dispendiaͦ. IIniu̾¬
sis creatiẽ mundus: quẽ pauci
diuites uob̃ defendere conamini.
Non enĩ terrena tantũ possessio:
seo celũ ipsum. aer. mare. in usu
paucoꝵ diuitũ uindicat᷑. Hic aer
quẽ tu diffusis includis possessio¬
nib. quantos alere popłos potest.¬
Nũquid angeli diuisa celi spatia
habent: ut tu t̾ram positis distin¬
guas t̾minis: Clamat ꝓpheta. Ue
his qͥ iungunt domũ ad domũ: &

Expanded text:
totum desiderat suis possessionibus totum desiderat suis possessionibus occupare. Et erit mihi inquit in hortum holerum. haec erat igitur omnis insania, hic omnis furor, ut spatium uilibus holeribus quaereretur. non tam ergo ipsi cupitis quasi utile possidere, sed alios uultis excludere. maior uobis cura de pauperum spoliis quam de uestris emolumentis est. iniuriam uestram putatis, si quid pauper habeat quod dignum possessione diuitis aestimetur. damnum uestrum creditis quicquid alienum est. quid uos delectant naturae dispendia? uniuersis creatus est mundus, quem pauci diuites uobis defendere conamini. non enim terrena tantum possessio, sed caelum ipsum, aer, mare in usum paucorum diuitum uindicatur. hic aer, quem tu diffusis includis possessionibus, quantos alere popNumquid Angeli divisa coeli spatia habent, ut tu terram positis distinguas terminis? 12. Clamat Propheta: Vae iis qui jungunt domum ad domum, et
Abbreviated transcription (Latin):
da mͥ inquit. Que alia uox egen¬
tis est. que uox alia stipem publi¬
cã postulantis: nͥ da michi : Hoc
ẽ damͥ quia egeo: da mͥ. quia ali¬
uo uiuendi subsidiũ habere non
uictũ. nũmus ad potum. sũptuᷤ
ad alimentũ: ad indum̃tũ subs¬
tantia. Da michi. qͥa tibi dñs¬
dedit unde largiri debeas: michi
ñ dedit. Da michi: nͥ tu dederis
habere ñ potero. Da michi: quia
scriptũ ẽ. date elemosinã Hec
quã abiecta. quã uilia: non ha¬
b̾ent enĩ humilitatis affectũ. sed
cupiditatis incendiũ. In ipsa autẽ
deiectione: quanta impudentia.
Da mͥ inqͥt uneam tuam. Con-¬
fitetur alienã: ut poscat indebi¬
tã. & dabo tibi inquit ꝓ ea aliam
uineã. Diues qͦd suũ est quasi ui¬
le fastidit: quod enĩ alienũ ẽ qͣsi
preciosissimũ concupiscit. Siuͦ
placuerit tibi:dabo tibi pecuniã.
Cito rep̾hendit errorẽ suum: pe-¬
cuniã offerendo ꝓ uinea.Hichil
enĩ uult alterũ possidere: qui

Expanded text:
da mihi inquit. quae altera uox egenda mihi inquit. quae altera uox egentis est, quae uox alia stipem publicam postulantis nisi da mihi\'? hoc est da mihi, quia egeo. da mihi, quia aliud uiuendi subsidium habere non uictum, nummus ad potum, sumptus ad alimentum, ad indumentum substantia. da mihi, quia tibi domidedit unde largiri debeas, mihi non dedit. da mihi quia, nisi tu dederis, habere non potero. da mihi, quia scriptum est: date elemosynam.\' haec quam abiecta, quam uilia! non habent enim humilitatis affectum, sed cupiditatis incendium. in ipsa autem deiectione quanta inpudentia! da mihi inquit uineam tuam. conStetur alienam, ut poscat indebitam. et dabo tibi inquit pro ea aliam uineam. diues quod suum est quasi uile fastidit, quod alienum est quasi pretiosissimum concupiscit. si uero placuerit tibi, dabo tibi pecuniam. cito reprehendit errorem suum pecuniam offerendo pro uinea; nihil enim uult alterum possidere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sed iã scripture uerba con¬
sideremus. Et factũ ẽ inqͥt post
hec uerba. erat uinea nabuthe is¬
raelite in isrł. uxta domũ achab
regis samarie: & locutus ẽ achab
ꝓpinquat domui mee. & dabo tibi
ꝓ ea aliam uineã. si uero placue¬
rit tibi. dabo tͥ pecuniã ꝓ ista ui¬
nea: & erit mͥ in hortum olerum
& dixit nabuthe ad achab. N on
fiat hoc a dõ: ut dem tͥ hereditatẽ
patrũ meoꝵ. Et turbatus ẽ sp̃s
eiꝰ: e dormiuit in lecto suo. et ue¬
lauit faciem suã : & ñ manduca¬
uit panẽ. Exposuerat supͣ scrip¬
tura diuina. quia heliseus cũ ẽẽt
ƿauꝑ. reliquit houes suos. & cucur¬
rit ad heliam: et occidit eos & ero¬
gauit populoae adhesit ꝓphete. Ad
condẽpnationẽ gͥ premissa sunt
diuitis qͥ in istõ rege describit᷑.
eoqͦd habens beneficia dĩ. sic̃ iste
achab. cui dñs & regnũ donauit.
& pluuiã helie uatis oratione
concessit: diuina mandata uio¬
lauerit. Audiamꝰ gͦ quid dicat.

Expanded text:
est. Sed iam scripturae uerba conest. Sed iam scripturae uerba consideremus. et factum est inquit post haec uerba. erat uinea Nabuthae Israhelitae in Israhel iuxta domum Achab regis Samariae. et locutus est Achab uoniam propinquat domui meae, et dabo tibi pro ea aliam uineam. si.uero placuerit tibi, dabo tibi pecuniam pro ista uinea, et erit mihi in hortum holerum. et dixit Nabuthae ad Achab: non fiat hoc a deo, ut dem tibi hereditatem patrum meorum. et turbatus est spiritus eius et dormiuit in lecto suo et uelauit faciem suam et non manducauit panem. exposuerat supra scriptura diuina quia Helisaeus, cum esset pauper, reliquit boues suos et cucurrit ad Heliam et occidit eos et erogauit populo et adhaesit prophetae. ad condemnationem igitur praemissa sunt diuitis, qui in isto rege describitur, eo quod habens beneficia dei, sicut iste Achab, cui dominus et regnum donauit et pluuiam Heliae uatis oratione concessit, diuina mandata uiolauerit. audiamus ergo quid dicat.
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã cupiditaᷤ habet: quo plu¬
res ascenderit eo ad altiora festi¬
nat: unde sit grauis ruina lapsuro
Tolerabilior tam̃ iste cũ minus ha¬
beret: census sui contẽplatione
mediocria reqͥrebat. Accessione
patrimonii: accessit cupiditatiᷤ
augmentũ. Non uult esse dege¬
ner uotis: pauꝑ in desideriis. Ita
duo intolerabilia simul iungit.
ut ambitiosã spem diuitis auge
at: & non deponat mendicitatis
affectũ. Deniq docet nos script᷑a
diuina: quã misere egeat. mẽn¬
dicet abiecte. Rex acab in israel
erat: & pauꝑ nabuthe. Ille reg
uit. Rex sibi egere uisus ẽ: quia
uineã habebat pauꝑ uicinꝰ. Quis
gͥ tibi pauꝑ uidet᷑: qui contentil
est suo. an qui concupiscit alie¬
nũ: Alter certe pauꝑ censu uideta
alt̾ pauꝑ affectu ẽ. Affectus duiᷤꝰ
egere non nouit: census habun¬
dans. nequit auari pectus exple¬
re. Ideo q diues cupidus. in inuidi¬
a possessionis & pauꝑtatis querela

Expanded text:
quosdam cupiditas habet; quo pluquosdam cupiditas habet; quo plures ascenderit eo ad altiora festinat, unde sit grauis ruina lapsuro. tolerabilior tamen iste, cum minus haberet, census sui contemplatione mediocria requirebat; accessione patrimonii accessit cupiditatis augmentum. non uult esse degener uotis, pauper in desideriis. ita duo intolerabilia simul iungit, ut ambitiosam spem diuitis augeat et non deponat mendicitatis affectum. denique docet nos scriptura diuina quam misere egeat, mendicet abiecte. rex Achab in Istrahel erat et pauper Nabuthae. ille regnuit, rex sibi egere uisus est, quia uineam habebat pauper uicinus. quis igitur tibi pauper uidetur? qui contentus est suo an qui concupiscit alienum? alter certe pauper censu uidetur, alter pauper affectu est. affectus diues egere non nouit, census abundans nequit auari pectus explere. ideoque diues cupidus in inuidia possessionis et paupertatis querella
Abbreviated transcription (Latin):
cis egentẽ argue: nͥ forte hoc solo.
qͦd plures cum diuite pereunt
serice uestes. & auro intexta ue¬
lamina. qͥbus diuitis corpus am¬
bitur. Dampna uiuentium. non
subsidia defunctoꝵ sunt. Unguen¬
tũ accipis diues: & fetidus es.
Perois alienã grãm: nec adqͥris
tuã. Heredes relinquis qͥ litigent:
heredib relinquis depositũ ma-¬
gis hereditarium. quam cõmodũ
uoluntariũ: qͥ id quod relictũ ẽ
minuere ac uiolare formident.
Si frugi heredes sunt. custodiuã:
si luxuriosi. exhauriunt. Itaq aut
bonos hereoes ꝑpetua condẽpnas
sollicitudine. aut malos dimittis
qͦd tua facta condẽpnent. S qͥd
arbitraris: quod dum uiuis ha¬
bundas om̃ibus: Odiues nescis
quã pauꝑ sis. quã in obs tibi ipse
uidearis. qui te diuitẽ dicis. qͣnto
puã lulueris pls reruris e qͥ¬
quid adquisieris: tam̃ tibi adhuc
indiges. Inflammatur lucro ala.¬
ritia: ñ restinguit᷑. Quasi gradus

Expanded text:
cis, egentem argue nisi forte hoc solo, cis, egentem argue nisi forte hoc solo, quod  plura cum diuite pereunt. sericae uestes et auro intexta uelamina, quibus diuitis corpus ambitur, damna uiuentium, non subsidia defunctorum sunt. unguentum accipis, diues, et faetidus es; perdis alienam gratiam nec adquiris tuam. heredes relinquis, qui litigent. heredibus relinquis depositum magis hereditarium quam commodum uoluntarium, qui id quod relictum est minuere ac uiolare formident. si frugi heredes sunt, custodiunt; si luxuriosi, exhauriunt. itaque aut bonos heredes perpetua condemnas sollicitudine aut malos dimittis, quo tua facta condemnent. Sed quid arbitraris quod. dum uiuis, abundas omnibus? o diues, nescis quam pauper sis, quam inops tibi ipse uidearis, qui te diuitem dicis. quanto plus habueris. plus requiris et quidquid adquisieris, tamen tibi adhuc indiges. inflammatur lucro auaritia, non restinguitur. quasi gradus
Abbreviated transcription (Latin):
rib tenere ꝓlis ieiunia. Quousq
tenditis duutes. has insanas cu¬
ƿiditates: Nũquid soli inhabi¬
tabitis suꝑ terram: Cur eicitis
consortẽ nature: & uindicatis
possessionẽ nature: In cõmune.
om̃ĩb diuitibus atq pauꝑibus:
t̾ra fundata est. Cur uobis ius
ꝓpriũ soli diuites arrogatis:
Nescit natura diuites: que om̃s
pauperes generat. Neq enĩ cũ
uestimentis nascim᷑: cum auro
argentoq ñ nascimur. Hudos
fudit in lucẽ: egentes cibo. amic¬
tu. poculo: nudos recipit terra
quos eordit. Nescit fines posses¬
sionũ. sepulchro includere. Cespiꝰ¬
angustus aque & pauperi abun-
dat & diuiti: ẽt terra que iuuen¬
tis ñ cepit affectũ. iã diuitẽ capit.
Nescit ergo natura discernere
quando nascuͦ: nescit quando
deficimus. Om̃s similes creat:
om̃s similes gremio claudit se¬
pulchri. Qͥs discernat spetieᷤ mor¬
diuitẽ deprehende. eruderato
paulopost tumulo: & si cognos¬

Expanded text:
ribus tenerae prolis ieiunia. quousque ribus tenerae prolis ieiunia. quousque extenditis, diuites, insanas cupiditates? numquid soli habitabitis super terram? cur eicitis consortem naturae et uindicatis uobis possessionem naturae? in commune omnibus, diuitibus atque pauperibus, terra fundata est: cur uobis ius proprium soli, diuites, adrogatis? nescit natura diuites, quae omnes pauperes generat. neque enim cum uestimentis nascimur, cum auro argentoque generamur. nudos fundit m lucem egentes cibo amictu poculo, nudos recipit terra quos - edidit, nescit fines possessionum sepulchro includere. caespangustus aeque et pauperi abundat et diuiti et terra, quae uiuentis non cepit affectum, totum iam diuitem capit. nescit ergo natura discernere quando nascimur, nescit quando deficimus. omnes similes creat, omnes similes gremio claudit sepulchri. quis discernat species mordiuitem deprehende. eruderato paulo post tumulum et, si cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ab uthe historia. tempore
uetus est: usu cotidiana.
Quis enĩ diuitũ. ñ coti¬
die concupiscit aliena: Quis opu
lentissimoꝵ. non exturbare con¬
tendit agellulo suo pauꝑen̾atq
inopem auiti ruris eliminarȩ fini¬
bus: Quis contentus ẽ suoͤ Cuiꝰ
ñ inflammet diuitis animũ. ui¬
cina possessio: Hon igit᷑ unus
achab natus ẽ. seo quod peiusẽ.
cotidie achab nascitur. & nũquam
morit᷑ huic scło. Si unus occidat:
assurgunt plurimi. Plures qui
rapiant: quã qͥ amittant. Non unꝰ
nabuthe pauꝑ occisus est. Cotidie
nabuthe sternit᷑: cotidie pauper
occiditur. Hoc metu ꝑcitũ huma¬
nũ genus. cedit iam sius terris:
migrat cũ pariuilis pauꝑ onus¬
tus pignore suo: uxor sequit᷑ in¬
lacrimans. tamquã ad bustum
ꝓsequat᷑ maritum. Minus tam̃
oeplorat illa que deflet suoꝵ fu¬
nera:ͥ qͥa &esi amisit coniuigis p̃¬
sidiũ. sepulchrũ tenet: & si fili¬
os non tenet. tam̃ exules ñ do¬
let. Non ingemit grauiora fune¬

Expanded text:
abuthe historia tempore vetus est, usu quotidiana. Quis enim divitum non quotidie concupislentissimorum non exturbare contendit agellulo suo pauperem atque inopem auiti ruris eliminare finibus? quis contentus est suo? cuius non inflammet diuitis animum uicina possessio? non igitur unus Achab natus est, sed quod peius est cottidie Achab nascitur et numquam moritur huic saeculo. si unus occidat, adsurgunt plurimi. plures qui rapiant quam qui amittant. non unus Nabuthae pauper occisus est; cottidie Nabuthae sternitur, cottidie pauper occiditur. hoc metu percitum humanum genus cedit iam suis terris, migrat cum paruulis pauper onustus pignore suo, uxor sequitur inlacrimans, tamquam ad bustum prosequatur maritum. minus tamen deplorat illa, quae deflet suorum funera, quia etsi amisit coniugis praesidium, sepulchrum tenet, etsi filios non tenet, tamen exules non dolet, non ingemit grauiora fune
Abbreviated transcription (Latin):
trimonii petatur ñ parcunt dis¬
pendio: dũ indulgent cupiditati
Non abnuo gratũ qͥdẽ lapidũ is¬
torũ ẽe̾ fulgorẽ: s tam̃ lapidum.
Nec ipsi admonent contͣ nat᷑am
expoliti. ut saxoꝵ deponerent
asꝑitatẽ. rigorẽ magis mentiᷤ eᷤeᷤ¬

Expanded text:
trimonii petatur, non parcunt distrimonii petatur, non parcunt dispendio, dum indulgent cupiditati. non abnuo gratum quendam lapidum istorum esse fulgorem, sed tamen lapidum. et ipsi admonent contra natu ram expoliti, ut saxorum deponerent asperitatem, rigorem 15 magis mentis e
Abbreviated transcription (Latin):
uitias custodiri. in malũ possi¬
dentis eas. S fortasse redeas do¬
mũ. cũ uxore conferas: illa te hor¬
tet᷑ ut redimas uenundatũ. immo
magis hortabit᷑ ut mundũ mulie¬
brem conferas. unde potest uel
paruo pauꝑem liberare: illa tibi
imponet sũptuũ necessitatẽ. ut
gẽmã bibat. in ostro dormiat:
in argentea sponda recũbati au¬
ro oneret manꝰ: ceruicẽ monili¬
bus. Delectant᷑ & cõpedib mulie¬
res: dũ mͦ auro ligent᷑. Non pu¬
tant honera ẽe̾ si preciosa sint:
ñ estimant uincła ee sim his thesaurꝰ
coruscet. Delectant & uulnera. ut
aurũ aurib inserat᷑: & marga¬
rite dependeant. Habent ae gẽme
pondera sua: habent & uestes sua
frigora. Sudat᷑ in gẽmis: alget᷑
in sericis. Tam̃ pretia iuuant:
& que nat᷑a aduersatur. cõmen¬
dat auaritia. Smaragdos & iacin-¬
tos. berillũ. achaten. tõpariona¬
metistin. iaspin. sardiũ. sũmo qͦ¬
runt furore: uel si dimidiũ pa¬

Expanded text:
uitias custodiri in malum possiuitias custodiri in malum possidentis eas. sed fortasse redeas domum, cum uxore conferas, illa te hortetur ut redimas uenundatum. immo magis hortabitur, ut mundum muliebrem conferas, unde potes uel paruo pauperem liberare. illa tibi inponet sumptuum necessitatem, ut gemma bibat, in ostro dormiat, in argentea sponda recumbat, auro oneret manus, ceruicem monilibus. delectantur et conpedibus mulieres, dummodo auro ligentur. non putant onera esse, si pretiosa sint, non existimant uincula esse, si in his thensaurus coruscet. delectant et uulnera, ut aurum auribus inseratur et margaritae pendeant. habent et gemmae pondera sua, habent et uestes sua frigora. sudatur in gemmis, algetur in sericis: tamen pretia iuuant et quae natura auersatur commendat auaritia. zmaragdos et hyacinthos beryllum achaten topazion amethystum iaspin sardium summo quaerunt furore. uel si dimidium pa
Abbreviated transcription (Latin):
egipti multa etate seruiuit. uen
de postremo pat̾: ea conditione
ne diuites emant. Hesi fateor. Ue-¬
rum qͥd faciam: Hullũ uendam.
S cũ unũ considero: om̃s fame¬
uidebo ꝑeuntes.Si unũ tradã:
qͥb oculis uideboceteros. de mea im-¬
pietate suspectos. ne alios quoq uẽ¬
dam: Quo pudore regrediar: Po¬
mũ qͦmͦ intrabo: Quo habitabo af¬
fectu: qͥ michi ab negaui filiũ quẽ
ñ morb absũpsit.ñ mors abstulit:
qua conscientia cõnsiderabo m̃sã
meã: quã sic̾ nouela oliuarũ in
circuitui tot filii uestiebant:
hec pauꝑtate p̾sente deplorat. &¬
tibi auaritia aurẽ obstruit: nec
mens tua facti miserabilis horro¬
re mollit᷑. Totus populus ingemiᷤ¬
cit. & solus diues ñ fiecteris: nec
audis scrip̃turã dicentẽ. Perde
pecuniã ꝓpter fratrẽ & amicũ:
& ñ abscondas eã sub lapide in
mortẽ. Et qͥa ñ audis: ideo excla¬
mat ecclesiastes dicens. Est lan¬
guor malus quẽ uidi sub soledi¬

Expanded text:
Aegypti multa aetate servivit. Vende Aegypti multa aetate servivit. Vende me postremo, pater, ea conditione, ne divites emant. 24. Haesi, fateor: verum quid faciam? Nullum vendam? Sed dum unum considero, omuidebo pereuntes. si unum tradam, quibus oculis uidebo ceteros de mea inpietate suspectos, ne alios quoque uendam? quo pudore regrediar domum, quomodo intrabo, quo habitabo affectu, qui mihi abnegaui filium, quem non morbus absumpsit, non mors abstulit? qua conscientia considerabo mensam meam, quam sicut nouella oliuarum in circuitu tot filii uestiebant?\' Haec pauper te praesente deplorat, et tibi auaritia aurem obstruit nec mens tua facti miserabilis horrore mollitur. totus populus ingemescit, et solus, diues, non flecteris nec audis scripturam dicentem: perde pecuniam propter fratrem et amicum, et non abscondas eam sub lapide in mortem. et quia non audis, ideo exclamat Ecclesiastes dicens: est languor malus, quem uidi sub sole, di
Abbreviated transcription (Latin):
facies calamitatũ: erũpnarũ choe
Ferina hec rabies ẽ: eligere quẽ tn¬
das. Fere ipse. cũ ꝑicła iminerey
li ac sibi sentiunt: solent eligere
qͦs liberent: non qͦs offerant. Quo¬
modo gͥ discernã affectũ natur
Quomodo obluuscar: qͦmͦ exuã
patris mentẽ: Qͦmodo filii oueti¬
onẽ constituã: Quo sermone pa
ti uale dicam: Qb factũ exel¬
sẽ sermonibuᷤ : Fili ego te ꝓ me
cibo uendidi. funestior ergo iã
pauꝑis m̃sa: quã diuitis. Illea¬
dicit alienos: ego meũ uendo
necessitatẽ imponit: ego ad fer
uoluntatẽ. Ut sit excusabilio
causa: adiciã: fili ꝓ fr̃ibus tius ser¬
ues. ut illis querant᷑ alim̃ta. C io¬
seph a fratrib suis in seruitutem
uenundatus ẽ: postea & ipsos & pa-¬
trẽ pauit. Respondebit ille: s ñ
eũ uendidit pater. s fleuit amis
sũ. S postea etiã ipsi in potesta¬
tẽ diuitis uenert̃. & uix potuert̃
liberari: postea genꝰ eius. diuitiis

Expanded text:
facies calamitatum, aerumnarum chorus. facies calamitatum, aerumnarum chorus. ferina haec rabies est eligere quem tradas. ferae ipsae cum periculum inminere proli ac sibi sentiunt, solent eligere quos liberent, non quos offerant. quomodo igitur discernam affectum naturae, quomodo obliuiscar, quomodo exuam patris mentem? quomodo filii auctionem constituam, quo sermone pacti uale dicam, quibus factum excusem sermonibus? fili, ego te pro meo cibo uendidi. funestior ergo iam pauperis mensa quam diuitis. ille addicit alienos, ego meum uendo: ille necessitatem inponit, ego adfero uoluntatem. ut sit excusabilior causa, adiciam: fili, pro fratribus tuis seruies, ut illis quaerantur alimenta. et Ioseph a fratribus suis in seruitutem uenditus postea et ipsos et patrem pauit. respondebit ille: sed non eum usum: sed postea etiam ipse in potestatem divitis venit, et vix potuit liberari. Postea genus ejus divitiis