comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in parte reproborum iustã diuini idicii prȩdestinationẽ ad hocdeuo lutus est
ut &ium om̃s humanas miseriuas & ipsam merte ado nonesse idestad diudiciũ
non ꝑtinere asserer& : Vbi si quettur abeo undesit imors & niseria siudõnonest
quid uliud restat nisi ut contrueminẽ ueritatem respondeat aut anullo esse
aut adiubolo esse : Cum anullo ea essedicere. insuams simumsit : Diabolus aũt̃
causus peccandittantũmodosuuserit ultionem uero petcati. nenipse sediustus
iudex intulerit : Quod aũt dicit prȩfatumgot tescalcum prȩdestim tiomb:
necessitates &iuim in ferentem siitu hoedicit qua sulla prȩdistinatio re proboꝵ
ad interitum alicuieoꝵ uim & necessitaten imponat admalũ id est ut in aus¬
tabilit̃ malisint &omnino aliud esse nom possint hoc omnino alienum est afele
cathelica : Quia omp̃s ds quinemine muuli essemalum me sab suntlur. &tim̃ se
iadicatur quodadliquem cagat& ampellat essemadim: Et deque serꝓrimest

Expanded text:
in parte reproborum justam divini judicii praedestinationem, ad hoc devolatus est, ut etiam omnes humanas miserias et ipsam mortem a Deo non esse, id est ad Dei judicium non pertinere assereret: ubi si quaeratur ab eo unde sit mors et miseria, si a Deo non est, quid aliud restat nisi ut contra omnem veritatem respondeat aut a nullo esse, aut a diabolo esse; cum a nullo ea esse dicere insanissimum sit: diabolus autem causas peccandi tantummodo suaserit, ultionem vero peccati non ipse, sed justus judex intulerit. Quod autem dicit praefatum Gotteschalcum praedestinationibus necessitates et vim inferentem: si ita hoc dicit quasi illa praedestinatio reproborum ad interitum alicui eorum vim et necessitatem imponat ad malum, id est ut inevitabiliter mali sint, et omnino aliud esse non possint, hoc omnino alienum est a fide catholica: quia omnipotens Deus qui neminem vult esse malum nimis absurdum edicatur quod aliquem cogat et compellat esse malum, et de quo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
fiatglora quodamnandis animabusintrinsecusim quitate propria extrin¬
scuscumulabitur poena : In hisuerbis phantasticis & omnin samȩdeliramento
plenis prȩermis simplicitaite fide & onfessionis a plice qua om̃sedaeredit¬

Expanded text:
fiat gloria, quo damnandis animabus intrinsecus iniquitate propria, extrinfiat gloria, quo damnandis animabus intrinsecus iniquitate propria, extrinsecus cumulabitplenis, praetermissa simplicitate fidei et confessionis apostolicae, qua omnis Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
quibus animam nrã m debelle e occidat : quomodo non corpus peccat nec peccatũ
adipsum ꝑtin& in quo  peccati regnimin habitat : & peccatimilitia exerteur
XUIIII. Nono decimo id est extremocapitulo : Itcadicit Ignem plernũ istumipsum
quartum mundi elementum : Vbi corpora scõrum ina et heretam mutentur quaditatẽ
impiorumuero corpora inaeream quaditatem transitura : In eo quenatur rum
intra semirabile ꝑficigaudium malarum uerouo luntatum in effabiletormentũ:
pessura s ut integritate coꝵ iubstuantiȩ nullomodo peritura. eorũ pulchirnudime
Nullomododefutura eoꝵnaturalimcdumitate ꝑmansura : omnibuisdeimn denaturae¬
honis adimiuersitatisornamentum mirabiliordinerefuliuris ł xcepta beatitudi
tate conlucttnte naturidiui seruata infelicum animarũ intentio decor peribis
nas aeternas patiatur erumnas. ita uidelic& utidem ipseignisomnibuscorporibus

Expanded text:
quibus animam nostram debellet et occidat, quomodo non corpus peccat, nec peccatum quibus animam nostram debellet et occidat, quomodo non corpus peccat, nec peccatum ad ipsum pertinet, in quo et peccati regnum inhabitat et peccati militia exercetur? CAPUT XIX. Nono decimo, id est extremo capitulo, ita dicit: 1. Ignem aeternum istum ipsum quartum mundi elementum, ubi corpora sanctorum in aetheream mutentur qualitatem, impiorum vero corpora iintra se mirabile perficitur gaudium, malarum vero voluntatum ineffabile tormentum.pessura, ut integritate eorum substantiae nullo modo peritura, eorum pulchritudine nullo modo defutura, eorum naturali incolumitate bonis ad universitatis ornamentum mirabili ordine refulsuris, excepta beatitudintate colluctante, naturali vi servata, infelicium animarum intentio de corporibus suis aeternas patiatur aerumnas: ita videlicet, ut idem ipse ignis omnibus corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
& exutroq peccauerunt : ita inutroq: iudicentur atq puniantur : Nã sinatura
corpori simpioꝵ omnino imimunis estapeccatis: quid necesseest ut resurgat . quȩ
nullai damnationem meretur : Aut quomodoiustecum animasua condemna¬
bitur quȩcumea nullum peccandi consortium habuit nullum peccati meritũ
contraxit. Namsi hocitaest& : sufficiebat solam animam iniudicio prȩsentiqri
& malam uolunta tem quicin ipsa in habitat : quamiste solam dicit peccare :
in eapuniri : Itchuius modi impieatis assertio : non solum fidemueritatis. sed
eliam fidem resurrectionis inpugnat: A płsdicit : Nonergoregnepeccatum
ur̃t : armainiquitatis peccato Sed ex hib&euosdõ tamquam ex mortius uiuen¬
xp̃i regnat peccatum in nr̃o mortidi corpore : & tunc regnum ibi optin& cum¬
oboedimus desideriis eius : Ita utefficiantur mem bra nr̃a armainiquitatis peccato

Expanded text:
et ex utroque peccaverunt, ita in utroque judicentur atque puniantur. Nam si natura et ex utroque peccaverunt, ita in utroque judicentur atque puniantur. Nam si natura corporis impiorum omnino immunis est a peccatis, quid necesse est ut resurgat, quae nullam damnationem meretur? aut quomodo juste cum anima sua condemnabitur, quae cum ea nullum peccandi consortium habuit, nullum peccati meritum contraxit; nam si hoc ita esset, sufficiebat solam animam in judicio praesentari, et malam voluntatem, quia in ipsa inhabitat, quam iste dicit solam peccare, in ea puniri? Ita hujusmodi impietatis assertio non solum fidem veritatis, sed etiam fidem resurrectionis impugnat. Apostolus dicit: Non ergo regnet peccatum uestra arma iniquitatis peccato, sed exhibete uos deo tamquam ex mortuis uiuenChristi regnat peccatum in nostro mortali corpore, et tunc regnum ibi obtinet cumobedimus desideriis ejus, ita ut efficiantur membra nostra arma iniquitatis peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
libera : E tamendiuina potestate : ab illa ꝑuersa libertate coertetur inuita :
cupiendo habere necuadendo a ssequi pessimamin alitiȩ libertatem in sola & ex
sola taliuo lunta tecrucientur. Natur uero eoꝵ qua subsistunt in sp̃u uelcor¬
aliquatormenta patietur. Dequibu s omnibus : Iam supra prout dñs dedit satis
responsum est. Vnuintantum modohic proponimus : omnib considertandum immo
&iũ exetrandum quomodoiste : contraomnemhumanumsensum : & contra apłicam
ueritatem : dicat non peccarenaturtm sed solam uolunta temnaturȩ : Quisenim
umquam hominum fuit aut est : quidicat : qđ cum aliquis a dulterium aut comesa¬
tionem uł hebri& tem ꝑ p&rat sola in illo pecc& uoluntus & nihil ibi pecc& anima
nihil pecc& corpus Cum e ontraqrio scđm fideicat holicȩueritatẽ proptereu addu¬
cendȩ sint om̃s animȩ cumcorporibus suis adiudiciumom̃p̃is ds̃ ut sicut in utroq

Expanded text:
libera, et tamen divina potestate ab illa perversa libertate coercetur invita. Hlibera, et tamen divina potestate ab illa perversa libertate coercetur invita. H modo cupiendo habere nec valendo assequi pessimam malitiae libertatem, in sola et ex sola tali voluntate crucientur. Natura vero eorum qua subsistunt in spiritu vel coraliqua tormenta patietur. De quibus omnibus jam supra, prout Dominus dedit, satis responsum est. Unum tantummodo hic proponimus omnibus considerandum, imo etiam exsecrandum, quomodo iste contra humanum sensum et contra apostolicam veritatem dicat non peccare naturam, sed solam voluntatem naturae. Quis enim unquam hominum fuit aut est qui dicat quod cum aliquis adulterium, aut comessationem, vel ebrietatem perpetrat, sola in illo peccet voluntas, et nihil ibi peccet anima, nihil peccet corpus? cum e contrario, secundum fidei catholicae veritatem, propterea adducendae sint omnes animae cum corporibus suis ad judicium omnipotentis Dei, ut sicut in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
quamin eis fecit e ineis non punit : sed malamuoluntatem quã in eis non fecit &in eis
punit : In eoq qđ eunuiti seruiunt: puniri in seipsis sua poena. Dequa quos iuste
non libere : ad eamillos quodã modo prȩpar& : dumeo sadeam scipsos prȩpartere
ꝑmittat Similis est & in his uerbis eius intentio dicitnamq: qđ om̃s impi idest
& angeli & homine smaligni: in illa subietione qua subicientur potestati &iudiciodi
in aeternumdamnati : inuitiseruent diuin ȩdispositioni: Et hoc seđ m eiussensũ
utiudelice inuitisubiciantur dõ nonnatur in eis facieꝰ quumd̃ fecit. &si cutiste
contenditnum quam punit. sed mala uoluntas quamin eis nonfecit : & quam
solam ineispunit : Et ex eo qđ inuiti seruient diuin oiudicio : puniendo seo sesse
non extrinsecus aliquo tormento adhibito : sed tantum modo intrin secus imipsi

Expanded text:
quam in eis fecit, et in eis non punit, sed malam voluntatem, quam in eis non fecit, et in eis quam in eis fecit, et in eis non punit, sed malam voluntatem, quam in eis non fecit, et in eis punit; in eo quod ei inviti serviunt, puniri in seipsis snon liberet, ad eam illos quodammodo praeparet, dum eos ad eam seipsos praeparare permittat. Similis est et in his verbis ejus intentio. Dicit namque quod omnes impii, id est et angeli et homines maligni, in illa subjectione qua subjicientur potestati et judicio Dei in aeternum damnati, inviti servient divinae dispositioni. Et hoc secundum ejus sensum, ut videlicet inviti subjiciantur Deo non natura in eis faciet quam Deus fecit, et, sicut iste contendit, nunquam punit; sed mala voluntas quam in eis non fecit, et quam solum in eis punit. Et ex eo quod inviti servient divino judicio, puniendos eos esse non extrinsecus aliquo tormento adhibito, sed tantummodo intrinsecus in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
utiqimiseress&ꝰ sola uoluntatepecandi Cum autem eipeccarelicebat infelic sima
licentia multomiseporerat & appetitum al ȩuoluntatis &effectũ : quaduero iste
aperiens & exponens curo mĩa ista prȩmiserit : subiungit in fine &dicit : quod ea
difficultas & impossibilitas qua impii angeliuł homines : do obsistente prohibent᷑
ꝑuenire ad eaquȩ cupide & peruerse app&lunt : hȩc eistantum modofiat in illã
adernadamnatione poenalis interitus & miserrimȩ cupiditatisiustissimuscru¬
ciatus : ut hunctantũ modo ibi patiuntur in animosuo interitum &cruciatũ:
quia ium qđ peruersedesiderauerant implere non sindontur : necullum eis extrin¬
secus ex illoignia &erno adhibeatur supplicium & tormentum: manifestissimũ
mendaciumest : & fidei acueritati contrarium sicut & supra im frequenter

Expanded text:
utique miser esset, sola voluntate peccandi: cum autem ei peccare licebat, infelicissima utique miser esset, sola voluntate peccandi: cum autem ei peccare licebat, infelicissima licentia, multo miserior erat et appetitu malae voluntatis et affectu. Quod vero iste aperiens et exponens cur omnia ista praemiserit, subjungit in fine et dicit, quod ea difficultas et impossibilitas qua impii angeli vel homines Deo obsistente prohibentur pervenire ad ea quae cupide et perverse appetunt, haec eis tantummodo fiat in illa aeterna damnatione poenalis interitus et miserrimae cupiditatis justissimus cruciatus, ut hunc tantummodo ibi patiantur in animo suo interitum et cruciatum, quia jam quod perverse desideraverant, implere non sinantur, nec ullum eis extrinsecus ex illo igni aeterno adhibeatur supplicium et tormentum; manifestissimum mendacium est, fidei ac veritati contrarium, sicut jam supra frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
cogitundi qđ implere non possunt: Et tilis labor utiq fit animis eorum tormen¬
tum punitio cruciatus Vt ipsa sua maligna uoluntate torqueantur &pum¬
antur Quaduero posthaec omia subiungit & dicit : uidelic& ex hocinterno cruciatu
& punitioneanimi dumcupiditatessua sdo obsistenteim plerenon potest : fiat
anima misera sustinensinanium uoluptatũ suarum egestatem uerum quidem
ẽ. quod hȩ ꝑuersa a nimicupiditus & cumex pl&ur &cum ex plerinon ꝑmittitur
miserumeundemanimũ facit: Sed multo est miserior animuscumadtulia
ꝑmittitur : quamcumatalib diuina potestate ꝓhib&ur. infelicius namq
mala poss& quamuelittuntũ modone possit. Vnde & sȩcularis philosophi
uera illa sententia est dequodam Omiserum cui peccare licebat. Verum namq
dixit qui ho dixit. Quia siꝓhiber&urpeccareille de quo hoc dictum est : minus

Expanded text:
cogitandi, quod implere non possunt. Et talis labor fit utique animis eorum tormencogitandi, quod implere non possunt. Et talis labor fit utique animis eorum tormentum, punitio, cruciatus, ut ipsa sua maligna voluntate torqueantur et puniantur. Quod vero post haec omnia subjungit et decit, videlicet ex hoc interno cruciatu et punitione animi, dum cupiditates suas Deo obsistente implere non potest, fiat anima misera, sustinens inanium voluptatum suarum egestatem; verum quidem est, quod haec perversa animi cupiditas, et cum expletur, et cum expleri non permittitur, miserum eumdem animum facit. Sed multo est miserior animus, cum ad talia permittitur quam cum a talibus divina potestate prohibetur: infelicius namque mala possit, quam velit tantummodo, nec possit. Unde et saecularis philosophi vera est illa sententia de quodam: O miserum cui peccare licebat! Verum namque dixit qui hoc dixit, quia si prohiberetur peccare ille de quo hoc dictum est, minus
Abbreviated transcription (Latin):
elomniumim piorum nisiut peccando & in iqueagendo ado qui summa essentia est rece¬
dunt manifesteuerumest. quiaut dictum est peccando & iniquea gendo quid. diud
agunt nisiut udõ recedant & longea beo fiant & pereant. Sicut deeis scriptum est:
qm̃ quie longintie a teperibunt . Et qđ subiungit iste a dhucdicens quod intantum
e dicboli & hominumimpiorum iniquus appelitus. pronus& auidus sit ad malũ.
ut si eos diuina potestas permitter& tantum sepeccatis immergerent . ut in eis
&l icmipsa naturii merito deleri poss& nimis quidem coactum : sed forsitan non
extoto falsumest :Similiter quod adiungit: Q uia ex ea difficultate &impossi¬
bilitate : qua meis diuina potentia & prouidentia imponit neintantũruant
uoriiginem malitiȩ quantum desiderant : fit in animo eoꝵ id est & ma lignorum
spirituum & hominum pessimorum labor conandi & cruciatus multi pliciter

Expanded text:
omnium impiorum, nisi ut peccando et inique agendo, a Deo, qui summa essentia est, receomnium impiorum, nisi ut peccando et inique agendo, a Deo, qui summa essentia est, recedant, manifeste verum est, quia, ut dictum est, peccando et inique agendo quid aliud agunt nisi ut a Deo recedant, et longe ab eo fiant et pereant? Sicut de eis scriptum est: Quoniam qui elongant se a te, peribunt . Et quod subjungit iste adhuc dicens, quod in tantum et diaboli et hominum impiorum iniquus appetitus pronus et avidus sit ad malum, ut si eos divina potestas permitteret, tantum se peccatis immergerent, ut in eis etiam ipsa natura merito deleri posset, nimis quidem coactum, sed forsitan non ex toto falsum est. Similiter quod adjungit, quia ex ea difficultate et impossibilitate qua in eis divina potentia et providentia imponit, ne in tantam ruant voraginem malitiae quantam desiderant, sit in animo eorum, id est et malignorum spirituum et hominum pessimorum labor conandi, et cruciatus multipliciter
Abbreviated transcription (Latin):
uel hominum : neui delice intantum possit procedere & extendieorũ malitia
quantum ipsidenderant : sed sub occultis đi legibus certa mensura & terminis
coerteantur manifeste uerum est . qui u eldiabolus & homines maligni. semꝑ
utiq habent maleu gendi uel nocendiuo luntatem : sed non semꝑ habent potes¬
tatem nisi quando & quantum ado ꝑmittuntur : nam& diabolo malitiose
& nequiter becto iob noce recupienti modumim posuit: Nec quantũ uoluit.
sed quantũ permissus est nocereprȩualuit. Et deimpiis hominibus maligna
& prauaconantibus & tamendõ madumeis imponente nequa quã perficere
ualentibus aꝑtescripturudicit : Cogitauerunt consilia quȩ non potuerunt
stubilire. Etiterum : Qui dissipat cogitationes malignoꝵ: nepossint implere
manuseorũ quod cȩperant E qđ subiungit iste &dicit : nihila pp&eremalitiua tꝰ uloi

Expanded text:
vel hominum, ne scilicet in tantum possit procedere et extendi eorum malitia vel hominum, ne scilicet in tantum possit procedere et extendi eorum malitia quantum ipsi desiderant, si sub occultis Dei legibus certa mensura et terminis coerceantur, manifeste verum est quia et diabolus et homines maligni semper utique habent male agendi vel nocendi voluntatem, sed non semper habent potestatem, nisi quantum et quando a Deo permittuntur. Nam et diabolo malitiose et nequiter beato Job nocere cupienti, modum imposuit, nec quantum voluit, sed quantum permissus est, nocere praevaluit. Et de impiis hominibus maligna et prava conantibus, et tamen, Deo modum eis imponente, nequaquam perficere valentibus, aperte Scriptura dicit: Cogitaverunt consilia quae non potuerunt stabilire . Et iterum: Quia dissipat cogitationes malignorum, ne possint implere manus eorum quod coeperant . Et quod subjungit iste et dicit: Nihil appetere malitiam diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
da inationsim pleutꝰ Selhaetuerba nularatienefulta qđ di reprobesiuimaesta¬
libelloquem grece yppomnesticonappellunt : que m&iamexfalsotitulo pleriq:
sci augustini esseputant : a ssumpsisseuidetur: Quem libellum non ẽẽ eiusdem
sc̃i augustini &stilus ipsede monstrat : & sensus non solumsc̃ augustini scriptis
sed &i cm fidei contrarius & testimonia ex noua ista editione quanosutimur as¬
sumptia. Cumille contra heredi cosdisputans & decausis fidei agens continue
ex antiqua editione conuincat contradicentes & exipsa instruat fideles
Aodit aahiu & dicit: Dĩ sapientiam prȩdist in asse in suis legibus modos ultra quos
impiorum malitia progredinonpossit : &cĩe usqubidicit cupidinis iustissimũ¬
cruciatum  In ins uerbis quiȩd amuera prȩmistasint ut ex ois fala conclusio
concinna relur Nam quod di sapientia in occultis legibus suȩ dispositionis prȩdis¬
tinauerit atq prefix eritin adumatq mensuram malitia e impioꝵ uł angelorũ

Expanded text:
nationis implevit. Sed haec verba nulla ratione fulta, quod Deus reprobos in massalibello quem Graeci Hypognosticon appellant, quem etiam ex falso titulo plerique sancti Augustini esse putant, assumpsisse videtur. Quem libellum non esse ejusdem sancti Augustini et stylus ipse demonstrat et sensus: non solum S. Augustini scriptis, sed etiam fidei contrarius, et testimonia ex nova ista editione, qua nos utimur assumpta, cum ille contra haereticos disputans et de causis fidei agens continue ex antiqua editione convincat contradicentes, et ex ipsa instruat fideles. Addit adhuc et dicit: Dei sapientiam praedestinasse impiorum malitia progredi non potescruciatum. In his verbis quaedam vera praemissa sunt, ut ex eis falsa conclusio concinnaretur. Nam quod Dei sapientia in occultis legibus suae dispositionis praedestinaverit atque praefixerit modum atque mensuram malitiae impiorum, vel angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
morte dissolui : Ad poenas iutem : & ad cruciatus a &ernossentiendos atq ꝑferendos
ita ommino corruptibileserunt : & itiipsis supplictis sine finecorrumpentur :¬
ut omnino sicut scriptura dicit dentur in carneseoꝵ ignis e uermes ut urantur & sen¬
tiant usq in sempiternum : iustiautem ex quorum ꝑsona a płsdicit & nosimmuta¬
bimur & incorruptiresurgent ut nulla ulterius morte soluantur. E hoc speciale
habebunt : qđ corporeorum immutabuntur in melius. Dicente eodem apło:
& aꝑte qualis futura sit ipsa commutatio ex ponente. Oporte eniminquit corrup¬
tibile hocinduerem corruptionem & mortule hoc induereim mortalitatem:
Scilice ut hocipsum corpus qđ nunc ascĩs corruptibile & mortale gestatur. illa
resurrectionis uite. fiat in corruptibile &immortale : Idest incorruptione elim

Expanded text:
morte dissolvi; ad poenas autem et ad cruciatus aeternos sentiendos atque perferendos morte dissolvi; ad poenas autem et ad cruciatus aeternos sentiendos atque perferendos ita omnino corruptibiles erunt, et ita ipsis suppliciis sine fine corrumpentur,ut omnino, sicut Scriptura dicit, dentur in carnes eorum ignis et vermes, ut urantur et sentiant usque in sempiternum . Justi autem, ex quorum persona Apostolus dicit, et nos immutabimur, et incorrupti resurgent, ut nulla ulterius morte solvantur; et hoc speciale habebunt quod corpora eorum immutabuntur in melius, dicente eodem Apostolo, et aperte qualis futura sit ipsa commutatio exponente: Oportet enim, inquit, corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem ; scilicet ut hoc ipsum corpus quod nunc a sanctis corruptibile et mortale gestatur, illa resurrectionis virtute fiat incorruptible et immortale, id est, incorruptione et im
Abbreviated transcription (Latin):
effabili celeritate. Id est sicut ipse a płsdicit in momento mietuoculi: Quortiq
nihilestcelerius in motibus corporclibus : Ita namqait : Om̃s quidem resur ge¬
mus sed no n om̃ simmutabimur. inmomento inietuoculi: in nouissimatuba:
Cane enim tuba & mortuiresurgent incorrupti & nosimmutabimur: in quibus
uerbis manifest eomnium & bonorum &m alorum resurretionem describit:
Sed hancipsam genera le momnium resurrectionem: quadamcerta proprietate
distinguit : Dumdicit : qui aom̃s resurgemus sed non om̃s immutabimur. Ecũ
subiungit & mortui resurgentincorrupti & nosimmutabimur. Ostendens uide¬
lic& quicc om̃s resurgent receptione corporum sed non om̃s immut abuntur
glorificatione iustorum inquienim resurgent tantũ modo incorrupi
non &iam glorificati Et in corrupti in eo tantũ modo quodiamnon poterunt

Expanded text:
effabili celeritate, id est, sicut ipse Apostolus dicit, in momento, in ictu oculi, quo utique effabili celeritate, id est, sicut ipse Apostolus dicit, in momento, in ictu oculi, quo utique nihil est celerius in motibus corporalibus. Ita namque ait: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur. In momento, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . In quibus verbis manifeste omnium generalem resurrectionem describit. Sed hanc ipsam omnium generalem resurrectionem quadam certa proprietate distinguit, dum dicit quia omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur; et cum subjungit: Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur; ostendens videlicet quia omnes resurgent receptione corporum, sed non omnes immutabuntur glorificatione justorum. Iniqui enim resurgent tantummodo incorrupti, non etiam glorificati: et incorrupti in eo tantummodo quod jam non poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
pelatis piusquam neminans x p̃i aduentum decadis puus qua maomnie nortis
resirrattioneme mertuis Itaom̃a cenfundit & quibis dam a dinuentionibus
obscur reconatur : ut necueritatemresurrectionis. necuerita tem diuini iudicii
el ae ternisupplicii nementionem aliquam futur euitȩ scõrum : in eius lit terispos¬
simus agnoscere : Dicitnamq: qđ inillo ignia &erno quemistud quartum mundi
dementum putat : natur diordine suꝑterram & aquas & aerem constitutum:
ibiidest inignia&erno inquarto mundiigneo demento : corporte scõrummutabun¬
tur in &hereainqualitatem : ubi eliamimpiorum corpora : inueriam qualitatẽ
sinttransitur s: Dissentiens manifestissime : & dissonans a płicȩdoctrinȩ quȩ non in
quartomundielemento : neqrunigneo quod am conflatorio. sediisto habitaculo
terreno ubi&uixerunt & mortua sunt tam iustorum corpora quaminiquoꝵ:
futurain dicit ominium resurrectionem : & scõrumimmutationem : mirabili &lin¬

Expanded text:
pietatis, nusquam nominans Christi adventum de coelis, nusquam commemorans resurrectionem ex mortuis, ita omnia confundit et quibusdam adinventionibus obscurare conatur, ut nec veritatem resurrectionis, nec veritatem divini judicii et aeterni supplicii, nec mentionem aliquam futurae vitae sanctorum in ejus litteris possimus agnoscere. Dicit namque quod in illo igni aeterno, quem istud quartum mundi elementum putat, naturali ordine super terram, et aquis et aerem constitutum ibi, id est in igni aeterno mundi igneo elemento, corpora sanctorum mutabuntur in aetheream qualitatem, ubi etiam impiorum corpora in aeriam qualitatem sint transitura; dissentiens manifestissime et dissonans apostolicae doctrinae, quae non in quarto mundi elemento, neque in igneo quodam conflatorio, sed in isto habitaculo terreno, ubi et vixerunt et mortua sunt tam justorum corpora quam iniquorum, futuram dicit omnium resurrectionem et sanctorum immutationem mirabili et in
Abbreviated transcription (Latin):
mine & quodcoepitm parente necest remplerelur inubole peunmuele
omnino a pua fideles dubitatio est. quo d omp̃sds̃ antequam peccarel homo pere¬
eunte omutiq precaturumo tts̃cut prescuit pecaturum Ita dliã predestmaut

Expanded text:
mine; et quod coepit in parente, necessario impleretur in sobole. Nam nulla mine; et quod coepit in parente, necessario impleretur in sobole. Nam nulla omnino apud fideles dubitatio est quod omnipotens Deus antequam peccaret homo, praescivit eum utique peccaturum: et sicut praescivit peccatum, ita etia
Abbreviated transcription (Latin):
natione &erna ad quam reatius illius primpecati ommmino omnem hominem
trahit nisi xp̃igratia liber&ur Cumergo hȩ dĩdiat nonsoliumo doterrorem
audienti in cutereuoluit Sed quodiustumimn e erno ndieiosuostatuit illa com¬
minatione manfestauit Vtuidelic& uisto& aeterno e uisiudieio sibomoillud
pecatũ adnit cer& primumanimȩ mortemin currer& scđo &iamn corporis
mortedis ol uereturs tertiodiuam eđa mortedamnareur Ehue tota dum¬
mist: Vt illoiusto enusiudicio quicumqrexilla in adaminasta damnati ⁊ p̃i
gratia non fuiste diereuis prima iladiumiudiei sententia. Seraela nintaoni
tenereur prȩditinatus. łtideore probos nonreliquit eaentum im odo mmassta
origmadispeccati qua sinihildeeistatuens atq defimens sedesiũ iudicaun
ut a  ernum &iustum euiiudicium quod precessit inrudice sequereur inger¬

Expanded text:
natione aeterna, ad quam reatus illius primi peccati omnino omnem hominem natione aeterna, ad quam reatus illius primi peccati omnino omnem hominem trahit, nisi Christi gratia liberetur. Cum ergo haec Deus dixit, non solummodo terrorem audienti incutere voluit, sed quod justum aeterno judicio suo statuit, illa comminatione manifestavit, ut videlicet justo et aeterno ejus judicio, si homo illud peccatum admitteret, primo animae mortem incuteret, secundo etiam corporis morte dissolveretur, tertio etiam secunda morte damnaretur. Et haec tota dammisit: ut illo justo ejus judicio quicunque ex illa in Adam massa damnata Christi gratia non fuisset discretus, prima illa divini judicii sententia aeternae damnationi teneretur praedestinatus. Et ideo reprobos non reliquit tantummodo in massa originalis peccati, quasi nihil de eis statuens atque definiens, sed etiam judicavit, ut aeternum et justum ejus judicium, quod praecessit in radice, sequeretur in ger
Abbreviated transcription (Latin):
turalicursuuitiatȩ originis hoc factumest: peccatum tantum modo ineosnetu¬
raliter exillo primo homine trans fusum est : ut nulla peccatiipsius damnatio
in eos transfunder&ur &cucurrit in eos exad am sola origo peccati: non ehũ
iusta poena pecati: Sed manifeste a płsdicit qued ꝑunum hominem pecatũ
in trauit inmundum e& ꝑ peccatum mors. &ita inom̃s homines percrtansiit .
Vereergo ex uno e ꝑunum hominem non solum peccatum. sed &iam poena
peccatimorsintrauit in mundum : Cuius iudicio nis illius qui homini prȩ¬
dixerat : quacumq die comederisexeo : mortemorieris : Quia comedere
exillo lignouetito hoc fuitutiqi peccatum.: Poena ueropeccati: hoc quodeon¬
sequenter adiunctumest : mortemorieris, Quadutiq: nondesolicista prima
mortecorporis ei comminatus est dĩ. Sed & deilla quȩ peccan dofaeta est in anima
quia amima quȩ peccauerit ipia moridur. Et descđã &h ammnorte quȩerit indum¬

Expanded text:
turali cursu vitiatae originis hoc factum est, ergo sic peccatum tantummodo in eos naturaliter ex illo primo homine transfusum est, ut nulla peccati ejus damnatio in eos transfunderetur, et cucurrit in eos ex Adam sola origo peccati, non etiam justa poena peccati, sed manifeste Apostolus dicit quod per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit . Vere ergo ex uno et per unum hominem non solum peccatum, sed etiam poena peccati mors intravit in mundum. Cujus judicio, nisi illius qui homini praedixerat: Quacunque die comederis ex eo, morte morieris? Quia comedere ex illo ligno vetito, hoc fuit utique peccatum, poena vero peccati hoc quod consequenter adjunctum est, morte morieris. Quod utique non de sola ista prima morte corporis ei comminatus est Deus, sed et de illa quae peccando facta est in anima, quia anima quae peccaverit, et ipsa morietur ; et de secunda etiam morte, quae erit in dam
Abbreviated transcription (Latin):
uictus & ex tinctus putabat᷑ e resurrecturus athumanigeneris redemptor
minimecredebatur : Ita namq deillo desperare coeperunt : qui dicebat̃ :
Et quomodo tradiderunt eum summisacerdotes & principes nr̃undamna¬
tionem mortis : &cruci fixerunteũ : Nosautẽ sperabamus quia ipse ẽẽiredemp

Expanded text:
victus et exstinctus putabatur, et resurrecturus atque humani generis redemptor victus et exstinctus putabatur, et resurrecturus atque humani generis redemptor minime credebatur. Ita namque de illo desperare coeperunt qui dicebant: « Et quomodo tradiderunt eum summi sacerdotes, et principes nostri in damnationem mortis, et crucifixerunt eum: Nos autem sperabamus quia i
Abbreviated transcription (Latin):
łt ipsod ñ o dehumilitate & copieso fructueiusdem mortissuȩ manifeste
prenuntiante cumait : Nisi granum frumentica den sinterrũ mortuum
fuerit ipsum solum man&. Sinautẽ mortuum fuerit multum fructum
affert : Cumergohaec tantacertitud ine prȩscierit : tanti ueritate & fir¬
mitate prȩdixerit quidest quod dicit : Et ego dixi: Inuacuum luboraui
sinecausaeꝰ uane fortitudinem meam consumpsi: Vt scili c& qua si doleat
& conqueratur. tanta humilitate &aibiectione passionis sein uacuum lu¬
borasse : Acsi ne causa &uane tantum tolerantiȩ & patientiȩ fortitud inẽ
consumpsisse. Dumuelut infructuosa &uacua uider&ur in aniad nisu
el conatuesse consumpta : Sed hoc nimirumbenemtelligitur dicer⁊ ex
persona membrorum suorum subilla passionis & mortisi gnominia IN¬
firmantium acpȩnedesperantiũ : dum & persecutorum saeuitic uelut

Expanded text:
et ipso Domino de humilitate et copioso fructu ejusdem mortis suae manifeste et ipso Domino de humilitate et copioso fructu ejusdem mortis suae manifeste praenuntiante, cum ait: « Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; sin autem mortuum fuerit, multum fructum affert . » Cum ergo haec tanta certitudine praescierit, tanta veritate et firmitate praedixerit, quid est quod dicit: Et ego dixi: « In vacuum laboravi sine causa, et vane fortitudinem meam consumpsi? » Ut scilicet quia si doleat et conqueratur tanta humilitate et abjectione passionis se in vacuum laborasse, ac sine causa et vane tantam tolerantiae et patientiae fortitudinem consumpsisse; dum velut infructuosa et vacua videretur inani adnisu et conatu esse consumpta: sed hoc nimirum bene intelligitur dicere ex persona membrorum suorum sub illa passionis et mortis ignominia infirmantium, ac pene desperantium: dum et persecutorum saevitia velut
Abbreviated transcription (Latin):
redemptionem & liberationem ad salutem seaccepturo sessecre¬
diderunt : Scõ suidelice patriarthus & proph&as & ca&erosustos:
quibus &iamperoseȩ proph&um . ante promiserat dicens : De manu
mortis liberabo eos demorteredima meos.: Ero morstuaomors
eromorsustuus inferne : Etideo numquam aliquis catholicorum u¬
Dicit qui demipsedñs apude saiam prophelan : loquens dem qsterio passi¬
onissuȩ : E tego dixi : inuacuum laboraur sinecaus &uane fortitudinem
meam consumpsi: Sed absit iuthocuelut anxius &ignarus loquicredatur:
Quisinedubio num quã ignorare potuit exitum &effectumbeatȩ pasi omissus
quam proutriusq populi redemptione & salute certo & definito consilio
suscepit: Dicente euangelista : Quia iħ smorituruserat progente :¬
& nontuntum ꝓgente sedut filios cdi quierant dispersi congregar& in unũ

Expanded text:
redemptionem et liberationem ad salutem se accepturos esse creredemptionem et liberationem ad salutem se accepturos esse crediderunt: sanctos videlicet patriarchas, et prophetas, et caeteros justos quibus etiam per Oseae prophetam ante promiserat, dicens: « De manu mortis liberabo eos, de morte redimam eos. Ero mors tua, o mors: ero morsus tuns, inferne . » Et ideo nunquam aliquis catholicorum Dicit quidem ipse Dominus apud Isaiam prophetam, loquens de mysterio passionis suae: « Et ego dixi: In vacuum laboravi sine causa, et vane fortitudinem meam consumpsi . » Sed absit ut hoc velut anxius et ignarus loqui credatur, qui sine dubio nunquam ignorare potuit exitum et effectum passionis suae, quam pro utriusque populi redemptione et salute certo et definito consilio suscepit, dicente evangelista: « Quia Jesus moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi congregaret in unum ; »
Abbreviated transcription (Latin):
igitur idem dñs nr̃ & adomnes saluandos & ad omnes redimendos.
&iam quos nec saluauit necredemit. id est in fideles &impios in suc in¬
fidelitate & impi&a teperditos & pereuntes siuc perituros. uenis se con¬
tendutur unumta menest quod nos eifidelissimecredimus & uerissime
nouimus : Quiu proomniillu innumerabili & infinita multitudine
impiorum qui ab ex ordio mundi usquea d passionem dñ perquat¬
tuorfermea nnorum miliu in sua impi&ate sunt mortui. &upud
inferos a& erna perditioned am nati : numquam dñs passus numquã
mortuus est : Nec udeossaluando sullatenusuenit : nec proeis pre¬
tiosuim sunguinem fudit, Qm̃ solos illos exhis qui ab exor diomunds
usquet d passionemeius extiterunt. eadem passionesua redemisse
& saluasse atq: abinferniclaustris eduxisse credendusest : qui
& fideliter eum spera uerunt uenturum & fideliter per eum

Expanded text:
igitur idem Dominus noster, et ad omnes salvandos et omnes redimendos, igitur idem Dominus noster, et ad omnes salvandos et omnes redimendos, etiam quos nec salvavit nec redemit, id est infideles, et impios, in sua infidelitate et impietate perditos et pereuntes, sive perituros, venisse contendatur, unum tamen est quod nos et fidelissime credimus, et verissime novimus, quia pro omni illa innumerabili et infinita multitudine impiorum, qui ab exordio mundi usque ad passionem Domini per quatuor ferme annorum millia in sua impietate sunt mortui, et apud inferos aeterna perditione damnati, nunquam Dominus passus, nunquam mortuus est, nec ad eos salvandos ullatenus venit, nec pro eis pretiosum sanguinem fudit: quoniam solos illos ex his qui ab exordio mundi usque ad passionem ejus exstiterunt, eadem passione sua redemisse et salvasse, atque ab inferni claustris eduxisse credendus est, qui et fideliter eum speraverunt venturum, et fideliter per eum
Abbreviated transcription (Latin):
eorum perpassiones consummuri : Similiter & alio loco ubide eodem
dñ o nr̃o dicit quicunus proomnibus mortius est . ergo omnes mortuis uNT
& pro omnibus mortuus est : statim proquibusomnibus mortuus esse
intellegendus sit subiungit dicens : ut & quiuiuunt . lam non sibiuiuaNT
sedeiqui proipsis mortuus est & resurrexit  lstinamq: suntommnes:
dequibus &alibidem a płs ingloriam & laudem dĩ patrisdicit: Qui
eiũ propriofiliosuo non pepercit . sed pro nobi somnibustradiditillum:
Quibus &a libidicit: Et non esti s ur̃ emptienimestis pra&liomagno: Vnide
pens& unusquis fidelis cum scnguisille tamquamagniin contaminati
& in maculatix p̃i ab apło pra&ium magnum essedicatur : utrum possit
tide prȩium in aliqua par te esse inane &uacuum : anpotuis illarum
mercium proquibus datum est . Lucro e cumulo refertumꝰ quamuis

Expanded text:
eorum per passiones consummari. » Similiter et alio loco ubi de eodem eorum per passiones consummari. » Similiter et alio loco ubi de eodem Domino nostro dicit: « Quia unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus est ; » statim pro quibus omnibus mortuus esse intelligendus sit subjungit dicens: « Ut et qui vivunt jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . » Isti namque sunt omnes de quibus alibi idem Apostolus in gloriam et laudem Dei Patris dicit: « Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; quibus et alibi dicit: « Et non estis vestri: empti enim estis pretio magno . » Unde penset unusquisque fidelis, cum sanguis ille tanquam Agni incontaminati et immaculati Christi ab Apostolo pretium magnum dicatur esse, utrum possit tale pretium in aliqua parte esse inane et vacuum, an potius illarum mercium pro quibus datum est lucro et cumulo refertum. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
semel ipsum redemptionem proomnibus : tamen iuxti superius demons¬
tratam fidei regulum recte intelligitur proillis omnibus seredemptio¬
nem dedisse l pro quibus &ium dignatus est medictor đie hominum ẽẽ :
Nepemmin fidelium est mediator si cutnet ud uocatus uł reconaliutor: Sed fidelium
tantum de quibin beatusiohannes apł sdicit : Ad uocatum habemus apud patrem
iħim xp̃m iustum e ipseest propitiatio propeccatis nr̃is : Vt uidelic& ita acci¬
piatur quod dictumest quid edit seme ipslim redemptionem proomnibus
non quodomnessua passioneredemerit . sicututiq manifestum est :Sed
quod nemo accipia tredemptionem nisin illo &s perillum : Dicit &ium alibi
omnibus mortem gustusse intellegendus sit . uidetus continuo de mons¬
trusse cum subiunxit : Deceba tenimam propterque momniu & per
que momnia quimultos filios in glorium ad diruerat. auctorem s alutis

Expanded text:
semetipsum redemptionem pro omnibus, » tamen juxta superius demonssemetipsum redemptionem pro omnibus, » tamen juxta superius demonstratam fidei regulam, recte intelligitur pro illis omnibus se redemptionem dedisse pro quibus etiam dignatus est mediator Dei et hominum esse. Neque enim infidelium mem Christum justum, et ipse est propitiatio pro peccatis nostris ; » ut videlicet ita accipiatur quod dictum est: « Qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus ; » non quod omnes sua passione redemerit, sicut utique manifestum est, sed quod nemo accipiat redemptionem nisi in illo et per illum. Dicit etiam alibi  » et pro quibus omnibus mortem gustasse intelligendus sit, videtur continuo demonstrasse cum subjungit: « Dicebat enim eum propter quem omnia, et per quem omnia, qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
substuntiȩ nrã e indĩtate susceptio qua uerbum carofactum est & abi¬
tauit in nobis. quem hominum misericordicesuȩ nisi infidelem reliquit
exbrtem: Etcuinon communis natura cum x p̃o est : Nassumentem
recipit & eospũ est regeneratus quo est ille pregentus : Beatus quoq:
gregorius quod ad eostantum dñs nr̃ saluan dosuenerit. quosin se
suscipiendo liberauit : Itadoc& : In terpellatiuitem pronobis dñs
non uoce sediniseratione : Quia quod imae ernum damncrinoluit
suscipiendoliberauit : Haec ex scõrum patrum uerbis breuiter
ad noticuimus : Vtquam uere eorum ueneranda doctrina &iũ in hacre
deiua quȩritur eu angelicȩ & apostolicȩ aucteritati consonel &concord&l
euidentis sime agnoscatipꝰ : Et lic& apł s deeodem dño & redem ptore nr̃o
dicat unus enim ds̃: unus & mediatordĩ & hominum homo x p̃sih̃s. quidedit

Expanded text:
substantiae nostrae in deitate susceptio, qua « Verbum caro factum est, et habisubstantiae nostrae in deitate susceptio, qua « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , » quem hominum misericordiae suae, nisi infidelem, reliquit exsortem? et cui non communis natura cum Christo est, si assumentem recipit, et eo Spiritu est regeneratus, quo est ille progenitus? Beatus quoque Gregorius quod ad eos tantum Dominus noster salvandos venerit, quos in se suscipiendo liberavit, ita docet: Interpellat autem pro nobis Dominus, non voce, sed miseratione: quia quod in aeternum damnari noluit, suscipiendo liberavit. Haec ex sanctorum Patrum verbis breviter adnotavimus, ut quam vere eorum veneranda doctrina etiam in hac re de qua quaeritur, evangelicae et apostolicae auctoritati consonet et concordet, evidentissime agnoscatur. Et licet Apostolus de eodem Domino et Redemptore nostro dicat: « Unus enim Deus, unus est mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, qui dedit
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eius passio nr̃t purgatio est : Passurusexitia : prȩmisit obsequia:
Non solum eis pro quibuserat subiturus mortem sed &liumilli qui eum fuerat
traditurus ad mortem item docens  proillistantum dñm passum quas
ipsa passionere dimendo ouessua s fecit : omne s in quit fecit sua soues. pra
quibuse stomnibus passus: Quia &lipseutproommnibus patereluri ouis est factis :
Itemcum ex poner& in ysterium illius uituli saginati quem paterredeunti
filio iussi tociditunceum prouno quoq: dicit occidi cum credit inoccisum:
Namut &liam occidant inquit eum iub&.: hoc est : ut morte meiu s in sinuent :
Iiunc enim cuiq occiditur cumeredit in occisum ꝰ Beatusleo Nihil d ñm nr̃m
in aniter egisse autpertulisse . sed totum adia lutem fidelium Itad oc& :
Nihilenimredemptor nr̃ in onad nram salutem autegit autpertulit :
Vtiurtus quaeineratra piti iness&l & corpori INam primumipsailla

Expanded text:
inquit, ejus passio nostra purgatio est: passurus exitia, promisit obsequia, inquit, ejus passio nostra purgatio est: passurus exitia, promisit obsequia, non solum illis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui fuerat eum traditurus ad mortem. Item docens pro illis tantum Dominum passum, quos ipsa passione redimendo, oves suas fecit: Omnes, inquit, fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus; quia et ipse ut pro omnibus pateretur, ovis est factus. Item cum exponeret mysterium illius vituli saginati, quem pater redeunti filio jussit occidi, tunc eum pro unoquoque dicit occidi, cum credit in occisum: Nam ut etiam occidant, inquit, eum jubet, hoc est, ut mortem ejus insinuent: tunc enim cuique occiditur cum credit in occisum. Beatus Leo nihil Dominum nostrum inaniter egisse aut pertulisse, sed totum ad salutem fidelium ita docet. Nihil enim Redemptor noster non ad nostram salutem aut egit, aut pertulit, ut virtus quae inerat capiti, inesset et corpori. Nam primum ipsa illa
Abbreviated transcription (Latin):
redem ptionem promultis: Dehacreitadoc& quando formamserui
accepit ut promundo scanguinem funderel. Et nondixit dare animã
suam redemptionem pro omnibus sed promultis: Id est : prohis qui
practiosus ille sunguis effusus est non alio snisi fidelesesse monstrauit :
Beatus augustinus intractatibus euungelii secundum iohannem :
non solum proinfidelibus. sed &iam prohisquiex pas tecredunt xp̃m
& exparte non credunt : doce non essemortuum ⁊ p̃m itadicens
quitta confiteur x p̃m̃dm̃ ut hominem neg& non proillomortuus
est ꝓ p̃s quia secundum hominem mortuus est xp̃s : Et alio loco de
infidelibus quo modo inquit istis dixit : non estis ex ouibus meis
Qui a uidebat eo s adsempiter num interitum prȩdistinatosi non aduitã¬
a& ermamsuui singuini s prc&io comparatos Eta dibi distinguens intera płos
eliudam proditorem quod pro illis dñsmoriturus esr& pro illononesre : tota

Expanded text:
redemptionem pro multis ; » de hac re ita docet: Quando formam servi redemptionem pro multis ; » de hac re ita docet: Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet, et non dixit: Dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis, id est, pro his qui pretiosus ille sanguis effusus est, non alios nisi fideles monstravit. Beatus Augustinus in tractationibus Evangelii secundum Joannem , non solum pro infidelibus, sed etiam pro his qui ex parte credunt Christum, et ex parte non credunt, docet non esse mortuum Christum, ita dicens: Qui ita confitetur Christum Deum ut hominem neget, non pro illo mortuus est Christus: quia secundum hominem mortuus est Christus. Et alio loco de infidelibus: Quomodo, inquit, i» Quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitaaeternam sui sanguinis pretio coet Judam proditorem, quod pro illis Dominus moriturus esset, pro illo non esset: Tota,
Abbreviated transcription (Latin):
dñiuoce promittitur: quicrediderit & bartiratus suerit saliuserit
Quurtusueroordo dequostiatim subiungitur qui a utemnon crediderti
condeninabitur in amfente extramimerum fideliumiac& & a&ernȩ
condemnatiom: est destinatus qualibus dictum est : seduos non ereditis
quia non estis ex ouibus meis Et proptereauos non auditis quia ex dõ non
estis Etqui non credit. lamiudicatus est quia noncredidit in nomine
unigeniti filuid̃. Pro illis itaq tribus ordinibus ad xp̃i gratiam & iocie
tatem fidelium pertinentibus dnmiħ mn xpm& uenisse uteossaluar&
& c ruci fixumesse ut eosred imerel eosq in sua mortebaptizur& & in
suo sunguine a peccatis bluer& & fideliter credendumtenemus
& hoc non solum ex diuinis scripturis. sed eliu mex sc̃orum patrum fide
& doctrina euidenter agnoscimus : B eatus namqi hieronqmus ex¬
ponensillum locumeuangelis ubid ñs dese ait : & dareanimam suũ

Expanded text:
Domini voce promittitur: « Qui crediderit et baptizatus fuerit salvus erit Domini voce promittitur: « Qui crediderit et baptizatus fuerit salvus erit . » Quartus vero ordo de quo statim subjungitur: « Qui autem non crediderit condemnabitur I, » manifeste extra numerum fidelium jacet, et aeternae condemnationi est destinatus; qualibus dictum est: « Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis ; » et: « Propterea vos non auditis, qui ex Deo non estis ; » et: « Qui non credit jam judicatus est, quia non credidit in nomine unigeniti Filii tatem fidelium pertinentibus Dominum Jesum Christum et venisse ut eos salvaret, et crucifixum esse ut eos redimeret, eosque in sua morte baptizaret, et in suo sanguine a peccatis ablueret, et fideliter credendum tenemus, et hoc non solum ex divinis Scripturis, sed etiam ex sanctorum Patrum fide et doctrina evidenter agnoscimus. Beatus namque Hieronymus, exponens illum locum Evangelii ubi Dominus de se ait: « Et dare animam suam in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt factispĩ sc̃ guista uerunt nihil ommus bonumdi uerbum uirtute sq
scuenturi &i prolapiiunt renouarirursus ad paenitentiam : Ruriũ
cruci figentes sibim & ipi filiumdĩ & ostentuihabentes. Propterhoc
horrendum m dum trans gressionis & amissionis gratiaedĩ omnimten¬
tione cauendum atq fugiendum omnifideli dñsinapocal ypsi dicit
Tene quodh ab es ut nemo accipiat coronamtuam . Et iterum Esto fidelis
filius in domosua : quaed omus sumis nos si fiducia m & gloriam spei
usque d finemfir ieam rei neamus : Tertius autemordo eorum qui ad hanc
gratium accedunt in illis accipiendi est quia ad hucin in fidelitate positi:
uocanditamen sunt permiseri cordium d̃ & hoc sine dubio ineccłu conse¬
cuturi quod consauti sunt & illiduo ordines siueperseueruntium siue
nonperseueruntium in gratiu x p̃i de quibiss am diximus: Dehis namq

Expanded text:
sunt facti spiritus sancti, gustauerunt nihilo minus bonum dei uerbum uirtutesque sunt facti spiritus sancti, gustauerunt nihilo minus bonum dei uerbum uirtutesque saeculi uenturi et prolapsi sunt, renouari iterum ad paenitentiam rursum crucifigentes sibimet ipsis fhorrendum malum transgressionis, et amissionis gratiae Dei, omni intentione cavendum atque fugiendum; omni fideli Dominus in Apocalypsi dicit: « Tene quod habes, ut nemo accipiat coronam tuam . » Et iterum: « Esto fidelo tanquam filius in domo sua, quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmam retineamus . » Tertius autem ordo eorum qui ad hanc gratiam accedunt, in illis accipiendus est, qui adhuc in infidelitate positi, vocandi tamen sunt per misericordiam Dei, et hoc sine dubio in Ecclesia consecuturi quod consecuti sunt, et illi duo ordines sive perseverantium, sive non perseverantium in gratia Christi, de quibus jam diximus. De his namque