comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uarta pars c̃ turet drpͥma¬
tu ⁊ dignitate romane
potestate pͥmatũ. ⁊ metͦpolitano¬
ut debeat̃ tractari. despoliatis
restituendĩ. De accusatione ⁊
deĩduciiᷤ qͦ tp̃r ⁊ quanto tp̃r dan¬
de st̃. de supt̾ fugientabꝰ quãto
tp̃r ⁊ quaratioire expectari de¬
beat᷑. De uidicibꝰ quabes debeat̃
eẽ. ⁊ ꝗñ sententiã iudicii debeat᷑
ꝓferre. De appellatiõe qͦ tp̃r ⁊ qͣ
ratioe debeat ficĩ.⁊ de pena
male appellãtiũ

Expanded text:
uarta pars continet de primatu et dignitate Romanaepotestate primatum et metropolitanoubi debeant tractari, de spoliatis revestiendis, de accusatione, et de induciis, quo tempore et quanto tempore dandae, de subterfugientibus, quanto tempore et qua ratione exspectari debeant. De judicibus quales debeant esse, et quando sententiam judicii debeant proferre, de appellatione, quo tempore et qua ratione debeat fieri, et de poena male appellantium.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩutił dissonantia inirabilibre¬
uitate correx. Nã om̃s cõstitutio¬
nes pͥncipiũ q̃ utiq multis uo¬
luminibꝰ habebant᷑ ĩtra.xii. li¬
bros coartaũ. idq uolum̃ codicẽ
iustiniani appłari p̃cepit. Rur-¬
sus singłoꝵ magistratuũ si ue
iudicũ leges q̃ usq ad duo iniba
pene libros crãt extense. intra
L. libroꝵ numerũ redegit eũq
codicẽ digestoꝵ siue pandectoꝵ
uocabulo nuncupaũ. Quattuor
etiã institutionũ libros inꝗbus
lrges quaᷤᷤ ip̃i statuerat ĩ unũ
uolum̃ redactas. codicẽ nouel
larũ appellari sanciuit. Itẽ it̃
aput cõstantinopolĩ priscianꝰ
cesariensis gͣmatice artiꝰ. ꝓfunda
rimatus ẽ.¬

Expanded text:
rabili brevitate correxit. Nam omnes constitutiones principum, quae utique multis voluminibus habebantur, intra XII libros coarctavit. Idemque volumen codicem Justiniani appellari praecepit. Rursus, singulorum magistratuum, sive judicum leges quae usque ad duo millia pene libros erant extensae,  librorum numerum redegit, eumque codicem digestorum sive pandectarum vocabulo nuncupavit. Quattuor etiam institutionum libros, in quileges, quas ipse statuerat, in unum volularum appellari sancivit. Item: Tunc apud Constantinopolim Priscianus Caesariensis grammaticae artis profunda rimatus e
Abbreviated transcription (Latin):
cõfiteam᷑ naturã. ħ sinodꝰ acta
ẽ tp̃ribꝰ leonis pp̃ romani. uius¬
nalis ierosolimitani ep̃i. anatho¬
lii constantinopolitani. hee st̃.
iiͦ. sinodi pͥncipabes. fidei nat᷑a
plenissime cõtinentes. Set ⁊ siqͣ
pleni sanxer̾. p̾t istoꝵ.iiii. aucto¬

Expanded text:
 synodus acta est temporibus Leonis papae Romani, Juvenalis Hierosolymitani episcopi; Anasthasii Constantinopolitani. Hae sunt quatuor synodi principales fidei naturam plenissime continentes, sed et si qua pleni sanxerunt. Post istorum quat
Abbreviated transcription (Latin):
ercia sinodus ephesina pͥma.
ꝯcc. ep̃oꝵ sub iuniore theodo¬
sio arigusto edita ẽ.q̃ nestoriĩ
duas ꝑsonas ĩ xp̃o asserentẽ
iusto anatheinats cõdẽpna¬

Expanded text:
ertia synodus Ephesina prima CC episcoporum sub juniore Theodosio Augusto edita est, quae Nestorium, duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemna
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sc̃ȩ matͥs eccłȩ tã salubrẽ am¬
monitionẽ despex̾is. ipse tͥ sis
uder.⁊ ĩ laqueo diaboli qͦ irre¬
titus ten̾is ꝑmanebis. Sanguiᷤᷤ
tuus suꝑ cap̃ tuũ. Nos alieni a
c̃sortio tuo ꝓ alioꝵ filioꝵ dĩ salu¬
te ipso opitulante oĩ sollicitu¬
dine nitim᷑ desudare. ⁊ dei¬

Expanded text:
et sanctae matris Ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis judex, et in laqueo diaboli quo irretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum, nos alieni a consortio tuo pro aliorum filiorum Dei salute, ipso opitulante, omni sollicitudine nitimur desudare et Do
Abbreviated transcription (Latin):
tiõib ⁊ elemosinis õi tp̃e ꝑse¬
uera. armis nũꝗͣ cing̾e. nec
in qͦlibet loco litigare p̾sũmaᷤᷤ.
Uxorẽ nũꝗͣ duc̾e. c̃cubinã ñ ha¬
balneo nũꝗͣ lauare. in cõuiuiis
letantiũ nũquã te misce. In ec¬
clesia segregatꝰ ab aliis xͥ anis
pꝰ hostiũ ⁊ postes humilit̾ te re¬
pone. ingredientiũ et egredien¬
tiũ supplicit̃ orationib cõmen¬
dare. Coĩonẽ corporis et sangͥnis
dñi cunctis dieb uitȩ tuȩ te in¬
dignũ existimes. In ultimo tñ
exitus uitȩ tuȩ die si merue¬
ris ꝓ uiatico si sit qͥ tͥbuat tñ¬

Expanded text:
tionibus et eleemosynis omni tempore persevera. Armis nunquam cingere, nec in quolibet loco litigare praesumas. Uxorem nunquam ducere, concubinam non habalneo nunquam lavare. In conviviis laetantium nunquam miscere. In ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium et postes te humiliter repone. Ingredientium et egredientium simpliciter orationibus commendare. Communione corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimes. In ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris pro viatico si sit qui tribuat t
Abbreviated transcription (Latin):
qͣꝑꝑ te rogamꝰ hoc malũ scłm
q̃ te tͣrit ad tã ĩmanissimũ pec¬
cati facinꝰ. In gredẽ monast̾iũ.
humiliare sub manu abbatis mul
dei bonitas peccatis tuis.⁊ refri¬
g̾et aĩam tuã pͥusquã crucie¬
ris ꝑpetuis flãmis h leuiꝰ ⁊ me¬
lius certissime scias.Sin aut̃¬
eẽ ñ dubites ita ut ag̾e debeas
ex hortam᷑. Om̃ib dieb qͥbus
penit̾e debes.uinũ ⁊ om̃ẽ
sicerã ñ bibes. et carnẽ nũꝗͣ¬

Expanded text:
rogamus hoc malum seculum, quod te traxit ad tam immanissimum peccati facinus, ingredere monasterium, humiliare sub manu abbatis, muldei bonitas peccatis tuis et refrigeret animam tuam, priusquam crucieris perpetuis flammis. Hoc levius et melius tiesse non dubites, ita ut agere debeas exhortamur, ut omnibus diebus quibus penitere debes, vinum et siceram non bibas, carnem numq
Abbreviated transcription (Latin):
mmonere te
dici debes. qͥ tã crudelit̾ infelice
homicidiũ ꝑpetrasti. Nã occidis¬
ti uxorẽ tuã. partẽ corporis tui.
legitimo matͥmonio tͥ sociatã. siñ
c̾a mortis. ñ tͥ resistentẽ. ñ insidi
nisti eã cũ aliqͦ uiro nephariam
rẽ faciẽtẽ.s c̃citatus adiabolo im
atrociꝰ eã gladio tuo crudelior
oĩ bestia int̾emisti.⁊ nc̃ pꝰ mortẽ
eiꝰ addis iniqͥtatẽ suꝑ iniqͥtatẽ.

Expanded text:
monere te dici debes qui ter crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam, partem corporis tui, legitimo matrimonio tibi consociatam sine causa mortis, non tibi resistentnisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed incitatus a diabolo, imatrocius eam gladio tuo, crudelior omni bestia interemisti. Et nunc post mortem eius addis iniquitatem super iniquitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset ĩuẽta. scđm leg̃ tramitẽ
ꝓbatã causã pot̾as si uoluisses. oc¬
cide tñ eã nullatenꝰ debiusti.Nõ
enĩ ds̃ uult mortẽ peccatoris .s
ut c̃u̾tat᷑ ad penitẽtiã ⁊ uiuat.¬

Expanded text:
fuisset inventa, secundum legis tramitem robatam causam poteras, si voluisses, occidere eam tamen nullatenus debuisti. Non enim vult Deus mortem peccatoris, sed ut convertatur ad penitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
si certi nõ fuerit testes. qͥ cͥmini
illato ueritatẽ dicãt ius uirandũ
erit in medio.⁊ illũ testẽ ꝓferat
de innocentiȩ suȩ puritate cũi
nuda ⁊ aꝑta st̃ oĩa. sicq ma

Expanded text:
si certi non fuerint testes, qui crimini illato veritatem dicant, jusjurandum erit in medio, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nuda et aperta sunt omnia; sicque ma
Abbreviated transcription (Latin):
in cognitꝰ monast̾iũ in gredi uotꝰ. u.¬
lu̾it añ tͥenniũ monachi ei ha
bitꝰ ñ p̃stet᷑. ⁊ si intͣ tres annos.
aũ seruus. aũ libtus. ⁊ cõlonus
querat᷑ adño suo. reddat᷑ ei cũ
oĩb q̃ actulit. fide tñ accepta de
inpunitate. Si aũ intͣ tͥenniũ

Expanded text:
ncognitus in monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non prestetur. Et si intra tres annos aut servus vel libertus vel colonus quaeratur, domino suo reddatur cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de inpunitate. Si autem intra triennium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̃ diuidi ĩter plures pb̃ros.
sed unũ tantũ mͦ habebit s acer¬
dotẽ. ꝗ eã caste ⁊ sincerit᷑ regat.
uñ int̾dicimꝰ. ut nullꝰ p̾sumat
eccłã ĩt̃ duos uł plures diuidẽ.

Expanded text:
non potest dividi inter plures presbyteros, sed unum tantummodo habebit sacerdotem qui eam caste et sinceriter regat. Unde interdicimus ut nullus praesumat Ecclesiam non duos vel plures
Abbreviated transcription (Latin):
cepta for¬
nicatiõĩs
auiro
culpã cͥminis supͣdicti: uxo
posuit. tãdiui ab eccłastica co¬
muniõe pͥuatus sit. ⁊ acętu
xͥ anoꝵ maneat alienꝰ. ꝗͣdiu
societatẽ relicte c̃iugis since
t̃q ut corrig̾ent᷑ ad thori suȩ
c̃iugis nolu̾it redire c̃sortiũ.

Expanded text:
cepta fornicationis a viro culpam criminis supradicti uxoreposuit, tandiu ab ecclesiastica communione privatus et a coetuanorum maneat alienatus quandiu societatem relictae conjugis sincerterque ut corrigerentur, ad torum suae conjugis noluerint redire, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ut iudicis locũ teneat. cuiꝰ ad
locũ minime uita cõcordat. ac
sepe agit᷑ ut dãpnat in meritos
uel alios ipse ligatus soluat. Se¬
pe insoluendis ac ligandis sub¬
ditis. suȩ uoluntatis motus nõ
aut̃ causarũ merita sequit᷑ pastor.

Expanded text:
c judicis locum teneat, cujus ad locum vita minime concordat; ac saepe agitur ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita seq
Abbreviated transcription (Latin):
trado ait beatus petrus ad ño mͥ
traditã potestatẽ ligandi atq
soluendi. ut de om̃ib quib c̃q
decreuerit. in terris. hoc decre¬
tũ sit et incęlis. ligabit enĩ quod
oportet ligari. et soluet qͥ expe¬
dit solui tamquã qͥ ad liquidum
eccłȩ regulã nouerit. Itẽ. Oclemens
om̃s cũ tanta reuerentia tua uer¬
ba suscipiant. ut sciant te legis
et p̃dicatorẽ ẽẽ ueritatis. et qd¬
cũq ligaueritis suꝑ terrã.erit

Expanded text:
trado, ait beatus Petrus, a Domino mihi traditam potestatem ligandi atque solvendi, ut de omnibus quodcunque decreverit in terris, hoc decretum sit et in coelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod expedit solvi, tanquam qui ad liquidum esiae regulam noverit. Item: O Clemens, omnes cum tanta reverentia tua verba suscipiant, ut sciant te legem esse praedicatione veritatis, et quodcunque ligaveris super terram erit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs dã scismatica ãbicione deten¬
tos cõtra diuinoᷤ ordines. ⁊ apłicã
ĩstitutiones. lac ꝓuino ĩ diuiniᷤ
sacͥficiis dedicare. aliis qͦq ĩtinc¬
comunioniꝰ porrigere. Quõ dã
ctiã exp̾ssũ uinũ ĩsacm̃to dni¬
ci calicis offerre aliõ uͦ pannũ
lirreũ musto ĩtinctũ ꝑ totũ an¬
nũ rescruare ⁊ ĩ tp̃r sacͥficii
aqua partẽ eiꝰ lauare. ⁊ sic of¬
ferre. Quod quã sit euangłice
atq apłice doctrine cõtͣriũ et
cõsi retudini eccłasticȩ adu̾sũ.
ñ difficibe ab ipso fonte uerita¬
tis ꝓbat᷑. aquo ordinata ipsa
sacͣm̃toꝵ nusteria ꝓcesserunt.
Cũ enĩ magist᷑ ueritatiᷤᷤ uerũ
salutiᷤ nr̃e sacrificiũ suis cõm̃¬

Expanded text:
quosdam schismatica ambitione detentos contra divinos ordines et apostolicas institutiones, lac pro vino in divinis sacrificiis dedicare, aliis quocommunionis porrigere, quosdam etiam expressum vinum in sacramento Dominici calicis offerre: alios vero pannum lineum musto intinctum per totum annum reservare, et in tempore sacrificii aqua partem ejus lavare, et sic offerre. Quod quam sit Evangelicae atque apostolicae doctrinae contrarium, et consuetudini ecclesiasticae adversum, non difficile ab ipso fonte veritatis probabitur, a quo ordinata ipsa sacramentorum mysteria processerunt. Cum enim magister veritatis verum salutis nostrae sacrificium suis com
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat et reliquoꝵ discipłoꝵ ui
cẽ ten̾e prb̃os deb̃e insinuabat.
⁊ siqͥs aliquẽ ex his scandalitaret.
cabat.cunctos se inuicẽ diligere.
⁊ adiuuare deb̃e.⁊ neminẽ ab ad¬
iutorio fr̃is se abstin̾e instruebat.

Expanded text:
dicebat, et reliquorum discipulorum vicem tenere presbyteros debere insinuabat, et si quis aliquem ex his scandalizaverit, cabat poenam. Cunctos se invicem diligere et adjuvare debere, et neminem ab adjutorio se abstrahere instruebat.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃nitas tua meminissedebet.
scͥptũ eẽ.er̃ duo in carne una.
Itaq cũ c̃stet qr uir ⁊ uaror
una caro ꝑ conubiũ efficiunt᷑
restat nimirũ cõpatrẽ c̃stitui
illi mulieri cuiꝰ matͥmonio as¬
sũpta uxor cõmat̾ ẽẽ uideba¬
tur. et idcͥco liquet uirũ illi fe¬
mine ñ posse iuingi in copu¬

Expanded text:
t scriptum esse: Erunt duo in carne una. Itaque cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem constitui illi mulieri cui in matrimonio assumpta uxor commater esse videbatur: et idcirco liquet virum illi feminae non posse jungi in copu
Abbreviated transcription (Latin):
in gn̾ali residens sinodo dix̃. Nul¬
lus laicus audeat cͥm̃ inferre
cłico. Testimoniũ aut̃ clerici adu̾¬
sus laicũ nemo suscipiat. Clericũ
uͦ quẽ libet nemo inpublico erami¬
nare p̾sumat nisi inȩccła.¬

Expanded text:
in generali residens synodo dixit: Nullus laicus audeat inferre crimen clerico. Testimonium autem clerici adversus laicum nemo suscipiat. Clericum vero quemlibet in publico nemo examinare praesumat, nisi in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs ꝑ egͥtudinẽ naturalia
a medicis secta habu̾it. similit̃
qͥ ab arbaris aut dñis stultiᷤ fu̾it
castti ⁊ morib digni fu̾ĩt uisi.
hos canõ admittit ad cłicatus
offici ꝓmou̾i. Siqͥs aut̃ sanꝰ nõ
ꝑ disciplinã religionis ⁊ absti¬
nẽtie.s ꝑ abscisionẽ adeo plas¬

Expanded text:
 aegritudine naturalia a medicis secta habuerit, similiter et qui a barbaris aut dominis suis fuerint castrati, et moribus digni fuerint visi, hos canon admittit ad clericatus officium promoveri. Si quis autem sanus non per disciplinam religionis et abstinenti
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ mortẽ mariti necdũ annali
infames erit .s siꝗ libos expͥori
matͥmonio ñ hãt infamiã ꝗͥ
solu̾e pot̾it.si p̾ces ĩꝑatori porre¬
x̾int. et diuino pͥncipis nutu pͥ¬
ori opinioni restituta fu̾it. res
aut̃ apͥore marito sibi relic tas

Expanded text:
 mortem mariti necdum annali r infames erit; si quidem liberos ex priori matrimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ multi arbitrii sui teme¬
ritate qđ ÷ grauiꝰ deducti
de oportet ut canonica regu¬
la seruata nullꝰ absq con¬
culpa graui corã ep̃o. cano¬
nica seueritate amittat.
eccłiis neq constituant sine
Natq om̃ib modis ꝓhibitũ.
ut siqͥs pb̃r ĩuentus fuerit
alicui clerico laico munera
dare. aut dedisse. aut ali am
rapina. seu p̾sũptione turpis
lucri gͣ deiciat᷑. aclero ⁊ alie¬
nꝰ existat aregula ei t̃cłre.
est si nihil patrimonu habẽs

Expanded text:
od multi arbitrii sui temeritate, quod est gravius, deducti de oportet, ut canonica regula servata, nullus absque conculpa gravi, coram episcopo canonica severitate, amittat.ecclesus neque constituant sine atque omnimodis prohibitum ut, si quis presbyter inventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare aut dedisse, aut aliquam rapina, seu praesumptione turpis lucri gratia dejiciatur a clero, et alienus existat a regula. CAP.st, si nihil patrimonii habens
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui epi ⁊ abbates qͥdecima̾
ñ dare sinerent ad eccłas ubr
illoꝵ coloni missas audiunt.
Pro inde decreuit sacer iste c̃
deferri faciant. familię uͦ
ibidẽ decimas suas ferant. ubi
ĩ fantes eoꝵ baptirant᷑. ⁊ ubi ꝑ
ecimas dõ ⁊ sacͥdotibꝰ dĩ dan¬
das abithã factis iacob ꝓmissi
ĩsiuat. De inde lex statuit n
om̃s doctores scĩ cõmemonunt.
⁊ ꝓfecto dignũ erat ut ifrłite
decimas peccoꝵ ⁊ frugũ ⁊
qͥeos liberauerat a decẽ plagiꝰ
qͥb ꝑcussit egiptios ⁊ ĩ nouissi¬
ma plaga pͥmo genita cuncbo¬
rũ disꝑdidit. gramq suis pͣsti¬
tit. ut impetratis peccuniis
spoliarent ęgiptũ. De qͥb deci¬
mis augustinꝰ doctor uenerabi¬
lis dic̃. Decime exdebito requi¬
runt᷑. Quid si dicer& nẽpe mͣs¬

Expanded text:
aliqui episcopi et abbates, qui decimas non sinerent dare ad ecclesias, ubi illi coloni missas audiunt. Proinde decrevit sacer iste condeferri faciant; familiae vero ibi dent decimas suas, ubi infantes eorum baptizantur, et ubi per ecimas Deo et sacerdotibus Dei dandas, Abraham factis, Jacob promissis insinuat. Deinde lex statuit, et omnes doctores sancti commemorant. Et profecto dignum erat ut Israelitae decimas pecorum, et frugum, et qui eos liberaverat a decem plagis, quibus percussit Aegyptios, et in novissima plaga primogenita cunctorum disperdidit, gratiamque suis praestitit, ut impetratis pecuniis spoliarent Aegyptum. De quibus decimis Augustinus doctor venerabilis dicit: Decimae ex debito requiruntur. Quid si diceret Deu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mͣta ⁊ cummo. ut ipse dñs tes¬
tat᷑ decimã dar& : cur ñ mai¬
ori studio pleps ęuangłica ean¬
dem. impleat uisione̾: ⁊ cui
cerior cultus sacram̃toꝵ : ĩdeoq¬
gͦ dande s̃ ut hac deuotione ds̃¬
placatꝰ largiꝰ p̃stet que noccs¬
saria s̃: sic̃ suꝑiꝰ ostendimꝰ. et¬
ut sac̾dos ac magistri ȩ̨ccłe cu¬
ra ⁊ sollicitudine̾ necessitatũ
corporaliũ sine qͥb hec uita
transigi ñ potest reuelari li¬
beriores fiant ad meditatio¬
neͣ diume legis ⁊ doctrine
ad ministrationẽ atq spuał¬
ser uicn ex pletionẽ. Et uniꝰ
plebi ĩ cotidi ana oblatione
pauꝑũ ⁊ restauratione eccłi¬
arũ ꝓficiat. Quatuor enim
partes uxta canones fieri d̾
fideliũ oblationib debent.
Ut una sit epĩ altã clericoꝵ.
e his que ad ęccłam¬
ĩ uineis. ĩ mancipiis. peculu
antiqͦr canonu̾ instituta ser¬
uent᷑. ut oĩa inepi potestate
consistant. Dehis aut̃ qͣ alta¬
rib offerunt᷑. t̾cia pars fi¬

Expanded text:
t, menta et cimino, ut ipse Dominus testatur, decimas daret, cur non majori studio plebs Evangelica eamdem impleat jussionem? Cui cerior cultus sacramentorum? Ideo ergo dandae sunt, ut hac Deus devotione placatus, largius praestet quae necessaria sunt, sicut suut sacerdotes ac ministri Ecclesiae cura et sollicitudine necessitatum corporalium, sine quibus haec vita transigi non potest, relevati, liberiores fiant ad meditationem divinae legis et doctrinae administrationem, atque spriam expletionem. Et ut munus populi in quotidiana oblatione pauperum, et restaurationem ecclesiarum proficiat. Quatuor enim partes juxta canones fieri de fidelium oblationibus debent, ut una sit episcopi, altera clericorum, e his quae ad parochitans, vineis, mancipiis, peculiis, antiquorum canonum instituta serventur, ut omnia in episcopi potestate consistant. De his autem quae altaribus offeruntur, tertia pars fi
Abbreviated transcription (Latin):
liud ÷ enĩ picturã adomie.
aliuo ꝑpicture hostoriã qͥd
sit ad orandũ addicere. Nã qđ
legentib scripturã hoc idiotis
pat& picturaͣ cornentib qr¬
impsa iusti orantes uident q̃d̾̃
seqͥ debeant in ipsa legunt
qͥ literas nesciut. Unde ⁊ p̃ci¬
pue gentib ꝓlectione pictu¬
gentes habitas attendere de¬
bueras ne dũ recto zelo ĩ caute
succenderis ferocib animis
scandalũ generares. frangigͦ
ñ debuit qđ ñ adorandũ in
eccłiis s ad instruendas solũ¬
mͦ mnͣtes fuit nescienciũ collo¬
catũ. ⁊ qr in locis uenerabili¬
b scõꝵ depingi. Istorias ñ
smne ratione uetustas admi¬
sit. si ⁊ elũ discretione ẽdidis¬
ses. sinc dubio. ⁊ ea que inten¬
debas salubrit̾ obtinere. ⁊ co lec¬
tũ grege̾ ñ disꝑgere s potius
poteras cogitare. ut pastorib
ĩtemeratũ excellere nom̃. noͣ
culpa disꝑsoris incũber&: ei¬

Expanded text:
 enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictugentes habitas, attendere debueras; ne, dum recto zelo incaute succendereris, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condidisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed potius poteras congregare, ut pastoris intemeratum nomen excelleret, non culpa dispersoris incumbere
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sub u̾tere atq diuidere co¬
bates. ⁊ monachi qͥñ studio
caritatis. s zelo rapacitatis
ĩuigilant ⁊ docent. atq se¬
ducere nͣ cessant scłares ho¬
mines quos illa q̾are poss. ut
res suas atq possessiones ĩuita
loꝵ tradant ⁊ ęccłiis qͥb sub¬
iectis eeͥ uidentur ⁊ a qͥb bap¬
tsmũ. penitentiã. heucaristi¬
am.nec ñ pabulũ uite cũ lac¬
te carnis acceꝑunt. uł accipi¬
unt. nihil debonis suis relin¬
quant. hanc deniq fide̾ dis¬
cordie nos aniͣ aduertentes.
om̃ib modis in hib̾e uolumꝰ.
& ne ãpliꝰ fiat om̃ino ꝓhibemꝰ.
considerantes ñ ẽe̾ bonũ. ut
illi qͥoli fuer̾ socu passionũ se

Expanded text:
bvertere atque dividere coabbates et monachi, qui non studio charitatis, sed zelo rapacitatis invigilant, et docent atque seducere non cessant saeculares homines quos illaqueare possunt, ut res suas atque possessiones, sive in vita, rum tradant, et ecclesiis quibus subjecti esse videntur, et a quibus baptismum, poenitentiam, Eucharistiam, nec non pabulum vitae cum lacte carnis acceperunt vel accipiunt, nihil de bonis suis relinquant. Hanc denique famam discordiae nos animadvertentes, omnibus modis inhibere volumus, et ne amplius fiat omnino prohibemus, considerantes non esse bonum, ut illi qui olim fuerunt socii p
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. in qͥb nullũ corpꝰ aut re¬
liqͥe martiris c̃dite ꝓbantur :
si ficri potest euertantur. Si
aut̃ ħ ꝑtumultus ppłares nͣ
sinit᷑. plepes tam̃ ãmonean¬
tur. ne illa loca freqͣntent.
ut qͥ recte sapiunt nulla suꝑ
sticione de uicti teneant᷑. ⁊ om¬
nino nulla memoria martirũ
habitationis uł possessĩonis uł
passionis fidelissima origine

Expanded text:
corpus aut reliquiae martyrum conditae probantur, si fieri potest, evertantur. Si autem hoc per tumultus populares non sinitur, plebes tamen admoneantur, ne illa loca frequentent, ut qui recte sapiunt, nulla ibi superstitione devincti teneantur; et omnino nulla memoria martyrum habitationis, vel possessionis, vel passionis, fidelissima origine
Abbreviated transcription (Latin):
ni.uł qͥcũq clerici qͥ nihib
habentes or dinant᷑. ⁊ tẽpr̃e
episcopatꝰ uł clericatꝰ sui agro
uł qͥcũq p̾̃dia sui nominis cõ¬
parant. taquã rerũ dñi carũ
ĩ uasionis crimine tencantur
obnoxii. nͥ ad ȩccłam ad qm̃
titulati s̃ eade̾ ipsa c̃tulerit
Si aut̃ ipsis ꝓpͥa lib̾tate alicuiꝰ

Expanded text:
ue clerici qui nihil habentes ordinantur, et tempore episcopatus vel clericatus sui, agros vel quaecunque praedia sui nominis comparant tanquam rerum Dominicarum invasionis crimine teneantur obnoxii, nisi ad ecclesiam ad quam titulati sunt, eadem ipsa contulerint. Si autem ipsis propri
Abbreviated transcription (Latin):
ta siencenia m iherosolimis &
hĩ emps erat. & ãbulabat ibs in
tẽplo ĩ porticu salomonis. Qd
autͣ. uiii. dierũ sint encenia
celebranda ĩ libro regũ ꝑacta
dedicatione tẽpli reꝑietis. De¬
certi testes existunt aqͥb cõse¬
cratio sciat᷑ absq ulla dubita¬
tione scitote eas sacrandas. nec
talis trepidatio iteratione̾ in¬
currit: qm̃ ñ monstrat᷑ ce̾it̾ͥa

Expanded text:
herosolimis et hiems erat et ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis'. Quod autem octo dierum sint encenia celebranda, in libro Regum peracta dedicatione templi recerti testes existunt, a quibus consecratio sciatur, absque ulla dubitatione scitote eas esse sacrandas, nec talis trepidatio iterationem incurrit; quia non monstratur esse itera
Abbreviated transcription (Latin):
c̃secrata aliud altare erigat. nͥ
qd̾ ab ep̃o loci uł eiꝰ missio scifica¬
tũ ÷. ut sit diseretio int̾ sacrũ ⁊
ñ sacrũ. Nec dedicationẽ fingat
nͥ sit. Esi fecerit si clericꝰ de
gradet᷑. Si laicꝰ: an athematire¬
⁊ eccłe uł altaria que ambi
guȩ s. consecratione c̃secrent᷑.
⁊ suꝑflua altaria destruant᷑.
ȩccła. Si parietes mutant᷑ ⁊ nͣ
altare. salib tam̃ exorciret᷑.
fuerit uiolata. diligentissime

Expanded text:
erigat, nisi quod ab episcopo loci vel ejus misso sanctificatum est, ut sit discretio inter sacrum et non sacrum. Nec dedicationem fingat nisi sit. Quod si fecerit, si clericus est, degradetur: si laicus anathematizevel altaria quae ambigua sunt de consecratione, consecrentur, et ut superflua altaria destruantur.Ecclesia; si parietes mutantur, et non altare, salibus tantum exorcizetur. fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
alio qͣlicũq mͦ eccłe fuerint
ĩ cense ⁊ cõbuste. incapellis
cũ tabula c̾seerata missasit᷑.¬
rũ celebrare ꝑmittimꝰ. donec
ipse eccłe restaurari queant.
litinere uͦ positis si eccła de¬
fuerit. ut sub diuo seu ĩten¬
tiorus. Itẽ. si tabula altaris
c̃seerata ceteraq sacra miste¬
ria adid offitiũ ꝑtinentia
ibi affuerint. missarũ sollet¬
nia cȩlebrare cͥcedimꝰ. alit̾
sint lapidea. crismatis uncei¬
one nͥ c̃secrent᷑. ad celebran¬
da aut̃ duuna offitia or dinẽ
que metropolitani tenent
c̃pumciales eoꝵ obseruare
ĩsacratis dño locis absq mag̾¬
na necessitate fieri debe. Lĩ¬
quet om̃ib qͥb s̃ nota noui &
uet̾is testam̃ti p̃cepta. Taber¬
naculũ uͦ moysen dño p̾cipien¬
te fecisse ⁊ sacrasse cũ m̃sa &
altariꝰ eiꝰ ⁊ cereis uasis ⁊ utensi¬
lib ad diuinũ cultũ explen¬
dũ legimꝰ ⁊ ñsolũ diuinis p̾ci¬
b eas sacrasse s &iã scĩ olei

Expanded text:
alio qualicunque modo ecclesiae fuerint incensae et combustae, in capellis cum tabula consecrata missas interim celebrare permittimus, donec ipsae ecclesiae restaurari queant. In itinere vero, si ecclesia defuerit, ut sub divo, seu in tentoriis. Item, si tabula altaris consecrata caeteraque sacrata mysteria ad id officium pertinentia ibi adfuerint, missarum solemnia celebrare concedimus. Aliter sint lapidea, chrismatis unguine non consecrentur. Ad celebranda autem divina officia, ordinem quem metropolitani tenent, comprovinciales eorum observare in sacratis Domino locis absque magna necessitate fieri debere liquet omnibus quibus sunt nota Novi ac Veteris Testamenti praecepta. Tabernaculum vero Moysen, Domino praecipiente, fecisse, et sacrasse cum mensa et altari ejus, et caeteris vasis utensilibus ad divinum cultum explendum legimus: et non solum divinis precibus ea sacrasse, sed etiam sancti ole
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdẽ dioceseos t̾ras ponere
quo i habitatores sccurꝰ dege¬
re ⁊ barbaricũ possit ꝑiculũ
faciliꝰ declinari. Proptẽa te
bellitranensis ciuitatis sedem
nus ab hostilitati ĩ cursu li¬
beror ex istere ualeas. ⁊ illic
consuetudinẽ sollepniũ festo¬
causis loca scõꝵ transmu¬
tanda s̃. primo cũ necessitas
rit. Secunda cũ disficultas
locoꝵ fuerit. Tertia cũ malo¬
rũ societate grauant᷑. exẽcl¬
Incuiq fideliũ in domo sua
oratoriũ lic& habere. ⁊ ibi ora

Expanded text:
dem dioeceseos loca transponere, quo et habitatores degere securius, et barbaricum possit periculum facilius declinari. Propterea teBellitranensis civitatis sedem nus ab hostilitatis incursu liberior existere valeas, et illic consuetudinem solemnitatum dicausis loca sanctorum transmutanda sunt. Prima cum necessitas rit; secunda cum difficultas locorum fuerit; tertia cum malorum societate gravantur. CUnicuique fidelium in domo sua oratorium licet habere, et ibi orar
Abbreviated transcription (Latin):
ns. nute duxerit. epelire
p̾sumat. nec qͥsquã ossa ciuꝰ¬
lib& mortui de sepulero suo
eicere. aut sepulturã cuiꝰ qm
temerario ausu quo qͦmodo ui
adco parato atq concesso ad¬
uentũ sui iudicis p̾stolari c̃̾ce¬
dat
hron ut sepulcrũ uende¬
ret ⁊ acciꝑet argentũ lic& co¬
gente abraham. nau littera
q̃ apd̃ illos ꝓ .o. legit᷑ ab lata d̾
pellatꝰ ÷ efran significante
scriptura ñ eũ fuisse c̃suma¬
te ꝑfecteq uirtutis. qͥ por¬
tu erit memoriã uendere
mortuoꝵ. Sciant igit᷑ qͥse¬
pulera uendunt. ante & nͣ
cogunt᷑ ut accipiant p̾ciũ.
mutare nom̃ suũ. & ꝑire
qͥdã de merito eoꝵ cũ &iã
ille rep̾hendat᷑ occulte. qͥm
uitus acceꝑit.GRP̃o.
cti uͦ aut aliquid cooigi
om̃imodo ꝓhibemꝰ. ne quod
religiosũ ualde ÷ aut uena¬
lis dicat᷑ ȩccła. aut uos ude¬
anni de humanis morti¬
bus gratulari. si exeoꝵ ca¬
dauerib studeatis querere
qͦlibe modo cõpendiũ

Expanded text:
num duxerit, sepelire praesumat, nec quisquam ossa cujuslibet mortui de sepulcro suo ejicere, aut sepulturam cujusquam temerario ausu quoquomodo vioa Deo parato atque concesso adventum sui judicis praestolari concordathron ut sepulcrum venderet, et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro o legitur, ablata de pellatus Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non coguntur ut accipiant pretium mutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte qui invitus accepit. CAP.ti vero aut aliquid exigi omnino prohibemus, ne, quod irreligiosum valde est, aut venalis dicatur Ecclesia, aut vos videamini de humanis mortibus gratulari, si ex eorum cadaveribus, studeatis quaerere quolibet modo compendium.
Abbreviated transcription (Latin):
que amodo ĩ monasterio c̃¬
uerti uoluerit siue ĩuita
siue ĩ morte ut om̃iũ rerũ
& possessionũ. quas ꝓsalute
anme sue disponi de creue¬
rit medietate̾ ecłe cui ip¬
se ꝑtinere dinoscit᷑ i tlinqt᷑.
⁊ sic demũ ĩ monasteriũ ꝓ¬
ut sibi libitũ fuerit cundi
c̃ uertendiq licentiã habe¬
at. Qui cũq aut huiꝰ nr̃i
decreti ẽtradietor ẽuulsor
hac temerator extiterit gla¬
dio anathematis subiaceat.

Expanded text:
rio converti voluerit, sive in vita sive in morte, ut omnium rerum et possessionum quas pro salute animae suae disponi decreverit, medietatem ecclesiae cui ipse pertinere noscatur relinquat, et sic demum in monasterium prout sibi libitum est eundi convertendique licentiam habeat. Quicunque hujus nostri decreti contradictor, convulsor ac temerator exstiterit gladio anathematis subja
Abbreviated transcription (Latin):
pbros. s unũ tam̃ mͦ habeat
sac̾dotẽ qͥ eã caste ⁊ sicerit᷑
regat. Unde int̾dicimꝰ ut
nullꝰ p̃sumat cccłam. inter
duos uł plures diuidere. quia

Expanded text:
ros, sed unum tantummodo habebit sacerdotem, qui eam caste et sinceriter regat. Unde interdicimus ut nullus praesumat Ecclesiam inter duos vel plures dividere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor tã de redditu quam̃
de oblatione fideliũ ꝓ ut cuiꝰ¬
lib& eccłȩ facultas ad mittit
ricoꝵ. Pauꝑũ t̃̾cia. Quarta
fabricis applicanda. Indeꝵ¬
dere. Destipendi is eccłe uł
dehis quȩ fideliũ oblationib
accedunt altario. quatuor
debent ficri pornones. Una
ospitalitatẽ. atq susceptionẽ.

Expanded text:
utem tam de redditu quam de oblatione fidelium, prout cujuslibet ecclesiae facultas admittit, ricorum, pauperum tertia, quarta fabricis applicanda. Dedere. De stipendiis ecclesiae, vel de his quae fidelium oblationibus accedunt altari, quatuor debent fieri portiones, una hospitalitatem atque susception
Abbreviated transcription (Latin):
uł scolares qͥ oblationes pa¬
ientũ aut donatas aut testam̃¬
tis relictas retinere p̃fli̾serit.
aut id qđ ipsi donauerint ȩccłui
uł monasterus credider̾ aufe¬
rendũ. sic̃ sinodꝰ scã constituit
uelut necatores pauꝑũ quo¬
usq reddant abeccłiis exclu

Expanded text:
vel saeculares qui oblationes paentum, aut donatas, aut testamentis relictas retinere perstiterint, aut id quod ipsi donaverint ecclesiis vel monasterus crediderint auferendum, sicut synodus sancta constituit, velut necatores pauperum quousque reddant, ab ecclesiis exclu
Abbreviated transcription (Latin):
puplice. ⁊ atriũ design&: ii
de p̃finiat qͥ edificare uult. qͣ
adluminaria ⁊ adcustodiam
stipendia custodũ suffician
⁊ ostensa donatione sic demũ
edifica&. Et pꝰqmͣ consecrata fu¬
erit atriũ eĩdẽ ęccłȩ scã aqua

Expanded text:
publice, et atrium designet, et ante praefiniat qui aedificare vult, quae ad luminaria, et ad custodiam et stipendia custodum sufficiant, et ostensa donatione sic domum aedificet. Et postquam consecrata fuerit, atrium ejusdem Ecclesiae sancta aqua
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissimꝰ constantinꝰ
primus. fidẽ ueritatis patent
adeptꝰ. licentiã dedit. ꝑuni¬
uersũ orbẽ ĩsuo degentes im¬
ꝑio ñ solũ fieri xp̾ianos s etiã
fabricandas ȩccłas ⁊ p̃dia tri¬
buenda constituit. Deniq id¬
ẽ p̃fatus princeps donaria
cui qͥq romani pͥncipes p̾si¬
debant relinquere ⁊ beato pe¬
tro suisq successorib ꝓfutu¬

Expanded text:
religiosissimus Constantinus primus, fidem veritatis patenter adeptus, licentiam dedit per universum orbem in suo degentes Imperio non solum fieri Christianos, sed etiam fabricandas Ecclesias, et praedia tribuenda constituit. Denique idem praefatus princeps donaria m qua Romani principes praesidebant, relinqueret, et B. Petro suisque successoribus profutu
Abbreviated transcription (Latin):
estes absq ulla infa¬
mia aut suptione uł mani¬
festa macula & uere fidei ple¬
nit̾ instructi e̾e̾ debent. & ta¬
les quales ad sac̾dotiũ eligere
dimna iub& auctoritas. qmͣ
ut antiquoꝵ tradit auctoritaᷤ
sac̾ dotes criminari nͥ possunt.
nec incos testificari qui ade¬
undẽ ñdebent nec possunt.
ꝓuehi honorẽ.
omicide. malefici. fures.
Sacrilegi. raptores. uenefici.
adulteri. & qͥ raptũ fecerunt
uł falsũ testimoniũ dixerunt.
seuꝰ ad sortilegos magosq con¬
currerint. nullatenus ad ac¬
cusationẽ uł ad testi monium
erunt admittendi. indocix¬

Expanded text:
estes absque ulla infamia aut suspicione vel manifesta macula et vera fidei plenitudine instructi esse debent, et tales quales ad sacerdotium eligere divina jubet auctoritas, quoniam ut antiquorum tradidit auctoritas, sacerdotes criminari non possunt, nec in eos testificari, qui ad eumdem non debent, nec possunt provehi honorem. Item: homicidae, malefici, fures, sacrilegi, raptores, venefici, adulteri, qui raptum fecerunt, vel falsum testimonium dixerunt, seu qui ad sortilegos magosque cucurrerunt, nullatenus ad accusationem vel ad testimonium erunt admittendi. C
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumat accusator si mul
iudicio quatuor ꝑsonas ne¬
cesse est semꝑ ad esse recesse¬
Id÷ iudices electos. accusatoreᷤ
idoneos. defensores congruo.
atq testes legitimos. Iudices
aut̃ debent uti equitate. testẽ
ueritate. auccusatores inten¬
tione ad amplificandã causã.
Defensores extenunatione ad
minuendã causã. Oo ioħi

Expanded text:
aesumat accusator simul judicio quatuor personas necesse est semper adesse, id est judices electos, accusatores idoneos, defensores congruos atque testes legitimos. Judices autem debent uti aequitate, testes veritate, accusatores intentione ad amplificandam causam, defensores extenuatione ad minuendam causam. C. II
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauerint innocentes. Qm̃ ꝑiculo
sa ÷ & admitti ñ debe. rei adu̾sũ
quȩcũq ꝓfessio. Famili arcs uero
⁊ sponte ẽfessi atq scelerib in re¬
titi ñdebent admitti. nec hi qui
fuerunt inimici. de lipro¬
Sane qͥ crimina sua
inquestione cͥfessi st̃: si de alus
sic dicere uoluerint a iudice ñ
credant᷑. quia iure & legib cons¬
titutũ ÷ ut spontanea. ꝓfessione
reus reũ ñ fatiat. neq illi de al¬
ttro credit᷑. qͥse crimmosũ ee̾ cõ¬

Expanded text:
probaverint innocentes. Quoprobaverint innocentes. Quo et admitti non debet rei adversus quemcunque professio. Familiares vero et sponte confessi atque sceleribus irretiti non debent admitti; nec hi qui fuerunt inimici. CAP, qui crimina sua in quaestione confessi sunt, de aliis si dicere voluerint, a iudice non credantur, quia iure et legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse con
Abbreviated transcription (Latin):
tres armant᷑. qͥ &iã om̃i mun¬
do infamia notant᷑. Similit̃
& incestuosos homicidas. ꝑ ui¬
ros. raptores. maleficos. uenefi¬
cos. adulteros. de bellis publici
fugientes ⁊ qͥ indigna sibi petunt
loca tenere. aut facultates ȩccłę
aufer᷑: in iuste. & qͥ fr̃s calippnian¬
tur. aut accusant. & ñ ꝓbant uł
qͥ contra innocentes. principium
animos concitatꝰ ꝓuocant adira¬
cundiã ⁊ om̃s anathematiratos
uł ꝓsuis scelerib abęccła pulsos.
fames ꝓnunciat. hininurũ om̃s¬
nec penitentes serui ante legitimã
lib̾tatẽ. nec penitentes nec digami
nec illi qͥcurie deseruunt. uł qͥñ
st̃ integri corpore. aut sanã ñha
furiosi manifestant᷑. hi om̃s in quã
nec ad sacros gradꝰ debent ꝓuehi.
nec ad accusationẽ seu ad testimo¬
Iuod neganda
esUaccusantis licentia crimi¬
nandi priꝰ qͣm se crimine quo pͣ¬
munt᷑ exuerint. Quia ñ est cre¬
dendũ contrarios eoꝵ confessioni
qui criminib implicati st̃: nͥ se priꝰ

Expanded text:
tres armantur, qui in omni mundo infamia notantur; similiter et incestuosos, homicidas, perjuros, raptores, maleficos, veneficos, adulteros, de bellis publicis fugientes, et qui indigna sibi petunt lauferunt injuste, et qui fratres calumniantur aut accusant, et non probant, vel qui contra innocentes principum animos concitandos provocant ad iracundiam, et omnes anathematizatos, vel pro suis sceleribus ab Ecclesia pulsos, fames pronuntiant; hi nimirum omnes nec servi ante legitimam libertatem, nec poenitentes, nec bigami, nec illi qui curiae deserviunt, et qui non sunt integri corpore, aut sanam non hfuriose manifestantur. Hi omnes nusquam nec ad sacros gradus debent provehi, nec ad accusationem seu ad testimoQuod neganda est accusatis licentia criminandi, priusquam se crimine quo premuntur exuerint. Quia non est credendum contra alios eorum confessioni, qui criminibus incriminati sunt, nisi se pridie
Abbreviated transcription (Latin):
ullus anathema suscipiat᷑.
nec aqͦquã credant᷑ q̃ ab eis uł do¬
minat᷑ uł c̃scribunt᷑. Eos dico ana¬
thematir atos ceꝰ qͦs ep̃i suis scriptiᷤ
anathematirauer̃. aut eoꝵ statu¬
ta anathematirant. Cartagi
Definiuimꝰ eũ rite ad accusati¬
onem ñ admuti qͥ pea qͣ ex com¬
municatꝰ fuerit in ipsa adhuc ex¬
cõmunicatione c̃̾stitutꝰ. siue sit
clerieꝰ. suie sit laicꝰ. accusare uo¬

Expanded text:
ullus anathematizatorum suscipiatur, nec a quoquam credantur quae ab eis dicuntur vel conscribuntur. Eos dico anathematizatos esse, quos episcopi suis scriptis anathematizaverunt, aut eorum statuta anathematizant. C. VIDefinimus eum rite ad accusationem non admitti, qui postea quam excommunicatus fuerit, in ipsa adhuc excommunicatione constitutus, sive sit clericus sive laicus, accusare vo
Abbreviated transcription (Latin):
habendꝰ S ꝑmisso tractandi spa¬
cio. id qđ iratꝰ dix̃ ꝑscripturã
se ꝓbaturũ ee̾ fateat᷑. Ut si for¬
tasse respiciens quę ꝓiracundia
dix̃ itare aut serib̾e noluerit.
nͥ ut reus criminis habeat᷑. Om̃i

Expanded text:
i spatio id, quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut, si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit iterare aut scribere noluerit, non ut reus criminis teneatur. I
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is. Accusandi. uł testi¬
Oficandi licentia deneget᷑ his
qͥ xp̾iane religionis & nomine
dignitatẽ. ⁊ sue legis. uł sui ꝓ¬
positi normã aut regłariter
phibita neglexerint᷑. T̃rans¬
gressores enĩ sponte legissue

Expanded text:
tificandi licentia denegetur his qui Christianae religionis et nominis dignitatem, et suae legis vel sui propositi normam aut regulariter prohibita neglexerint. Transgressores enim sponte legis sua
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ qua nos c̃sulere uoliustis
non nͥ abidoneis ⁊ pbatissims
uiris. qͥ ⁊suspitionib & celerib
ireꝓbis ac ñ idoneis ꝑsonis in¬
famari noluit. nec calũpniari.¬
li quoꝵ sac̾dotũ ñ oportet eo
a iudicib ecclȩ audiri. anteqͣni
eoꝵ discuciatur estimationis
suspitio uł opinio qua intenti¬
one. qua fide. qua temeritate.
qua uita. qua conscientias qͦue
piditate. ista p̾sũpserit incle

Expanded text:
 qua nos consulere voluistis, non nisi ab idoneis et probatissimis viris, qui et suspicionibus et sceleribus et reprobis, ac non idoneis personis infamari noluit, nec calumniariliquorum sacerdotum, non oportet eos a judicibus ecclesiae audiri, antequam eorum discutiatur aestimationis suspicio vel opinio, qua intentione, qua fide, qua temeritate, qua vita, qua conscientia, quovepiditate ista praesumserint ne
Abbreviated transcription (Latin):
ullus ergo doctorũ ꝑscripta accuse¬
ecerramus non eredi accusatori
qui absente aduersario causam
suggerit. ante utriusq partis
ncriminalibus¬
causis nec accusator ubi ꝑse ali.¬
quẽ accusare potest. nec accusa¬
tus ꝑ aliã ꝑsonã se defendere ꝑ¬

Expanded text:
Nullus ergo doctorum per scripta accuseecernimus non credi accusatori, qui absente adversario causam suggerit, ante utriusque partis Criminalicausis nec accusator, nisi per se, aliquem accusare potest, nec accusatus per aliam personam se defendere p
Abbreviated transcription (Latin):
ergo oporta om̃ia illis legib redĩ¬
tegrari. & ȩccłas q̃ sibi sublate sunt.
cũ om̃i pͥuilegio suo restitui. & post.¬
modũ ñ subangusti tẽporis spatiũ. s
tãtũ tep̃oris spatiũ eis indulgeatur.
quã tũ expoliati uł expulsi eẽ ui¬
dent᷑ anteꝗ̃ ad synodũ ẽuocentur.

Expanded text:
ergo oportet omnia illis legibus redintegrari, et ecclesias quae sibi sublatae sunt, cum omni privilegio suo restitui. Et postmodum non sub angusti temporis spatio, sed tantum temporis spatium eis indulgeatur, quantum exspoliati vel expulsi esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
erroris sotiũ uł asui uolunta¬
rie ꝓpositi tramite recedentẽ
a sacris patrũ regłis. & cõsti¬
tucionib mobedientẽ susci¬
ꝑe nͥpossumꝰ nec debemꝰ.¬

Expanded text:
erroris socium vel a sui voluntarie propositi tramite recedentem aut sacris patrum regulis aut constitutionibus non obedientem suscipere non possumus nec debem
Abbreviated transcription (Latin):
ad accusationẽ admitt p̃cepti sut̃.¬
uł &ĩ qͦs ipse accusator de sua do¬
mo ꝓduxerit. Ad testimoniũ aut̃
intra annos xiiii. ecatis suȩ non
non possunt. qui ante ester¬
nũ diẽ aut nudius t̾ciꝰ inimi¬
ei fuerint. ne irati nocere cupiant.
ne lesi se ulcisci uelint. In offensuᷤᷤ
igitur accusatorũ &e testiũ affectuᷤ
querendus. ẽ. & suspectus. indcu
nei aduersus extrane¬
os testimoniũ ñdicant. nec
familiares de eadẽ domo ꝓdeun¬
tes. sed si uoluerint & inuicẽ con¬
senserint int̾ separantes tantũmͦ
testificentur & ñ in alio. Neq testes
quitatis ac familiaritatis ac do¬
minationis affectio ueritate̾
impedire sol&. A mor carna¬
lis & timor atq auaricia ple¬
rũq sensus hebetant humanoᷤ
& puertunt opiniones ut que¬
tum pietatẽ putent & peccu¬
niã quasi mercede̾ prudentie¬

Expanded text:
ad accusationem admitti praecepti sunt, vel quos ipse accusator de sua domo produxerit; ad testimonium autem intra annos XIV aetatis suae non non possunt, qui ante hesternum diem aut nudius tertius inimici fuerint, ne irati nocere cupiant, ne lesi se ulcisci velint. Inoffensus ergo et accusatorum et testium affectus querendus est et non suspectus. Item nei adversus extraneos testimonium non dicant, nec familiares de eadem domo tes, sed si voluerint et invicem consenserint, inter se parentes tantum testificentur, et non in alios. Nec accusquitatis et familiaritatis ac dominationis affectio veritatem impedire solet. Amor carnalis et timor atque avaritia plerumque sensus hebetant humanos, et pervertunt opiniones, ut quaestum pietatem putent, et pecuniam quasi mercedem prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
est reb expoliatꝰ aut ep̃.I.
sede ꝓpͥa ui aut t̾rore depulsus antꝙ̃
om̃ĩa sibi ablata legib restituantur.
&ipse pacifice annũ uł plus suis fru¬
tatur honorib sediq ꝓpͥȩ sit regula¬
rit̾ resticutꝰ. iuxta canonũ insticutio¬
nẽ accusari. uocari. iudicari. aut dãp¬

Expanded text:
est rebus exspoliatus, aut a se de propria vi aut errore pulsus antequam omnia sibi ablata legibus restituantur, et ipse pacifice annum vel plus suis fratur honoribus, sedique propriae sit regulariter restitutus, juxta canonicam institutionem accusari, vocari, judicari, aut dam
Abbreviated transcription (Latin):
ros quoꝵ honorẽ possidentes
habere nitant᷑ & meritũ. Nos
aut̃ habeamꝰ ꝓpositi nr̃i prin¬
cipes paulos. ⁊ antonios. iulia¬
nos. hȯlarios macharios. hab¬
to simplicitatẽ colu̾be neceui¬
quã machin̾is dolos . iserpenti
astutiã ne alioꝵ sub planteris
insidiis. Non multũ distat i¬
iuditio uł deciꝑe posse uł de¬
cipi. xep̾ianũ quẽ senseris tͥ¬
aut semꝑ aut crebro denĩmi
loquentẽ excepta hȩlemosina
qͣ indiffrrent̃ om̃ib patet ins¬
titorẽ pociꝰ habeto qm mona¬
chũ. Eret̃ uictũ & uestimtũ
& manifestas nec essitates nicb̃
cuiqmͣ tribuas. nefilioꝵ pa¬
nẽ canes comedant. Id in¬

Expanded text:
ros quorum honores possidentes habere nitantur et meritum. Nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos et Antonios, Julianos, Hilarios, Macharios; habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis: non multum distat in vitio vel decipere posse vel decipi. Christianum quem senseris tibi semper aut crebro de nummis loquentem, excepta eleemosyna quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto quam monachum. Praeter victum et vestitum, et manifestas necessitates nihil cuiquam tribuas, ne filiorum panem canes comedant. C
Abbreviated transcription (Latin):
uouer᷑ ꝑ manentes. Et neq coͣ¬
munione eccłasticis neq scłare̾
aliquas at tractare acciones re¬
linquentes ꝓpͥa monasteria nͥ
forte iubeant᷑ ꝓpt̾ urgentes ne¬
cessitates ab ipsiꝰ ciuitatis ep̃o. &̾
neminẽ seruoꝵ suscipi inmonas¬
teriũ ut sit cũ eis monacꝰ nͥcum¬

Expanded text:
ermanentes, et neque communicare ecclesiasticas, neque saeculares aliquas attrectare actiones, relinquentes propria monasteria, nisi forte jubeantur propter urgentes necessitates ab ipsius civitatis episcopo. Et neminem servorum suscipi in monasterium, ut sit cum eis monachu
Abbreviated transcription (Latin):
uere ⁊ipure solitariã eligunt ui¬
tã digni st̃ conuenienti honore.
Quia tam̾ st̃ quida̾ monachi
habitantes in different̃ ꝑciuita¬
tes. nec ñ ⁊ ꝑmonasteria. se ip¬
sõ p̃sũptione ꝓpria cõm̾dan¬
tes. placuit neminẽ aut edifi¬
care aut c̃stituere monasteria
aut oratorii domũ sine consei¬
entia ipsiꝰ ciuitatis ep̃i. Cos uͦ¬

Expanded text:
ere et pure solitariam eligunt vitam, digni sunt convenienti honore. Quia tamen quidam sunt monachi habitantes indifferenter per civitates, nec non et monasteria, seipsos praesumptione propria commendantes, placuit neminem aut aedificare, aut constituere monasteria, aut oratorii domum, sine conscientia ipsius civitatis episco
Abbreviated transcription (Latin):
i homicidiũ : hõe occide.
nu fug̾̃ ũmͥ uident᷑ peccare cũ
hõẽ occidt. R. Assentior. s ho.¬
micide ista appellari ñ solent.
It̾. R Multi iubet᷑ lege. ut hos¬
te̾ nec ⁊. aq̃ cede si temptau̾it.
ab ainꝑatore penas luit Nõ
istas leges iniustas ł potiꝰ nul¬
las donare audebimꝰ. Nã mͥ
lex. eẽ. ñ uidet᷑. q̃ iurta ñ fuerit.
ũ minister uidicis uii.¬
occidit eũ quẽ lex iussit
occidi a iudice debeuisse.

Expanded text:
i homicidium est hominem occidere, nu fugit, non mihi videntur peccare, cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non siti etiam jubetur lege, ut hostem necet: a qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Num istas leges injustas, vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, quae justa non fuerit. um minister iudicis occidit eum quem iudex iussit occidi a iudice debuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uid in om̃ib peccatis ÷ ad¬
ult̾io graui. Sedm nãq in
penis obtinet locũ. qm̃ quid illi
primũ habent qͥ aberrant ado.
&̃ si sobrie uixerint. auGdeBo.¬

Expanded text:
uid in omnibus peccatis adulterio gravius? secundum namque in poenis obtinet locum: quoniam quidem primum habent illi qui aberrant a Deo, etiamsi sobrie vixerint. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
instinctu ł aliene consensu
cũ alt̾o ł alt̾a contͣ pactũ coniu.¬
gale concubit᷑. atq ita frangit᷑
fides que in reb &̃ corporeis ⁊ ab.¬
iec tis magnũ animi bonu ÷ &
to eã saluta quoq corpor aliqͣ
&̃ uita ista continet᷑ certũ ÷ de¬

Expanded text:
instinctu uel alienae consensu cum altero uel altera contra pactum coniugale concumbitur. atque ita frangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est de