comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lictus. Cum mens humana bona uoluntate adint̾iora et su¬
ꝑiora ꝑcipienda quȩ ñ pͥuatim s cominunit̃ ab om̃ibꝰ qui talia
diligunt sine ulla angustia uł inuidia casto possident᷑ amplexu
uł sibi uł aliis consulit. et si fallatur in aliquo ꝑignorantiã tẽ¬
poralium. quia &e hoc temporalit̃ egerit et modum agendi nõ.
teneat quem debeat humana temptatio ẽ. Et magnum ẽ. hanc
uitam sic degere quam uelut uiam redeuntes carpinus. ut tem¬
ptatio nos non apprehendat. nͥ humana. hoc enim peccatum ex¬
tra corpus ẽ. uec fornicationi deputatur. et ꝓpt̾ea facillime ignos.¬
cit᷑. Cum uͦ ꝓpter adipiscenda ea quȩ ꝑcorpus sentiuntur. ꝑexꝑi
bom sui ponat aliquid agit. quic quid agat rurpit̾ agit. & for¬
nieatur incorpꝰ ꝓpͥum peocans. id ẽ. corporearum rerum fallatia
simulacra introrsum rapiens & ia meditatione componens.
ut ei nec diuinũ aliquid nͥ tale uideat᷑ pͥuatim auara fediturer¬

Expanded text:
ima. Cum ergo bona voluntate ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propteboni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur er
Abbreviated transcription (Latin):
sident. qͣmuis ñ om̃sineo regnent. s oȩt̾̃is regnantibꝰ pareant.
Non autẽ ait apłs qui talia agunt ñ regnabunt cum dõ s
regnum dĩ ñ possidebunt. Quod etiam de carne &e sanguine
dictum ẽ. Caro & sanguis regnum dĩ ñ possidebit. quia cor¬
ruptibile hoc induet incorruptionẽ. et mortale hoc indu

Expanded text:
sident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. sident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: quia corruptibile hoc induet i
Abbreviated transcription (Latin):
diut᷑ qͥ fua se uanitate seducunt. ꝑꝰ seuerantes enĩ in mali¬
tiis atq luxuriis suis. cum audiunt apłm dicentẽ qm̃ qͥ
nũ salutẽ qͣm desid̾ant polliceri. atq ita inter se loquunt¬
dum recusant agere pęnitenciam ꝓpeccatis suis. & ꝑditos mo¬
res aliqͣndo in meliꝰ cominutare. Regnare nolo. Suffic̃ mͥ sal¬
uum me eẽ. Inqͦ pͥmim eos fallit quia corũ nec salus ẽ. ulla. qͦr
iniquitas ꝑseuerat. Quod enim ait dñs. qm̃ abundauit unqͥ¬
tas refrigescet caritas multoꝵ. qui autẽ ꝑseuerauerit infinẽ
hic saluuserit. salutem utiq ꝓmisit ꝑseuerantib incaritate
ñ ininiquitate. Ubi autẽ caritas ẽ. oꝑa illa mala a regno dĩ.
separantia eẽ. ñ possunt. Om̃is enĩ lex in uno sermone imple¬
ta ẽ. in eo quod scriptum ẽ. diliges ꝑximũ tuum tanqͣm te ip¬
tam̃ ut in uno regno fint om̃s. ne in hostium aut alienoꝵ
numero deputentur. Om̃s enĩ romani romanũ regnum pos¬

Expanded text:
diuntur, qui sua se vanitate seducunt? Perseverantes enim in malitiis atque luxuriis suis, cum audiunt Apostolum dicentem, Qnum salutem, quam desiderant, polliceri; atque ita inter se loquuntdum recusant agere poenitentiam pro peccatis suis, et perditos mores aliquando in melius commutare: Regnare nolo, sufficit mihi salvum me esse. In quo primum eos fallit, quia eorum nec salus ulla est; quorum iniquitas perseverat. Quod enim ait Dominus, Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum; qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : salutem utique promisit perseverantibus in charitate, non in iniquitate. Ubi autem charitas est, opera illa mala a regno Dei separantia esse non possunt. Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te iptamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum pos
Abbreviated transcription (Latin):
adheret patri filius unus ẽ. deus. Non enim ait apłs. qui adhe¬
ret dño unum sunt ficut dictum ẽ. ego & pat̾ unum sumus. s
ait unꝰ sp̃s ẽ. Cum autẽ tu ñ dicas cum adheret patri filius unꝰ
saltẽ distinguȩ duo ista quȩ ñ potiusti cum simul eẽmꝰ. in nr̃a di¬
sputatione distinguere. Diligent̃ itaq attende qđ dico. Quan¬

Expanded text:
ui adhaeret Domino, unum sunt; sicut dictum est, Ego et Pater unum sumus: sed ait, unus spiritus est. Cum autem tu non dicas, Cum adhaeret Patri Filius, unus saltem distingue duo ista, quae non potuisti, cum simul essemus, in nostra disputatione distinguere. Diligenter itaque attende quod dico. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
libet mͦ intelligatur. siue ut seueritate eccłiȩ mali ex com¬
municationibꝰ corripiant᷑. siue ut se quisq corripiendo et
corrigendo a se ipso auferat malum. Illud tam̃ qđ supra
dictum ẽ. ñ ht̃ ambiguitatẽ. ubi p̃cipit ñ cominisceri eis
frib qui in aliquo supradicto uitio nominant᷑: id ẽ. noti fa-¬
mosiq sunt. Quo autẽ animo & qͣ caritate misericors ista se¬
ueritas adhibenda sit ñ solum eo loco ubi ait. ut sp̃s saluus
sit indie dm̃i iħu. s alibi quoq euident̃ ostendit dicens. Si
cõmisceri cum eo ut erubescat. Et ñ ut inimicũ eũ existime¬
bis ipsis. ut ex se ipso quisq auferat malum ñ fic eẽ. intelli¬
gendũ s sic potius ut homo malus auferat᷑ ex hominib bo¬
nis qđ fit ꝑeccłiasticã disciplinã. satis greca lingua indicat.
ubi sine ambiguitate scriptum ẽ. ut intelligat᷑. hunc ma¬

Expanded text:
libet modo intellegatur, siue ut seueritate ecclesiae mali excomlibet modo intellegatur, siue ut seueritate ecclesiae mali excommunicationibus corripiantur, siue ut se quisque corripiendo et corrigendo a se ipso auferat malum, illud tamen, quod supra dictum est, non habet ambiguitatem, ubi praecipit non commisceri eis fratribus, qui in aliquo supra dicto uitio nominantur, id est noti famosique sunt. Quo autem animo et qua caritate misericors ista seueritas adhibenda sit, non solum eo loco, ubi ait: ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, sed alibi quoque euidenter ostendit dicens: si  et nolite commisceri cum eo, ut erubescat; et non ut inimicum existimebis ipsis; ut ex seipso quisque auferat malum, non sic esse intelligendum est; sed potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, satis Graeca lingua indicat; ubi sine ambiguitate scriptum est ut intelligatur hunc ma
Abbreviated transcription (Latin):
trarium ẽ. huic loco. id qđ alio loco dic̃ apłs. Tuquis es qͥ
iudices alienum seruums suo dño stat aut cadit. Noluit
enim hominẽ abhomine iudicari. exarbitrio suspitionis.
uł etiam extra ordinario usurpato iudicio. s potiꝰ exlege dĩ
scdm ordinẽ ȩccłie. siue ultro confessum siue accusatũ atq con¬
uictũ. Alioquin illud curdixit siquis fr̃ nominet᷑. aut
fornicator aut idolis seruiens. & cȩt̃a. nͥqͥa eã nominatio¬
nẽ intelligi uoluit quȩ fit in quenqͣm cum sententia or
dine iudiciario atq integritate ꝓfert᷑ : nam si nominatio
sufficit. multi damnandi sunt in nocentes qͥa sepefalso in
iudicare:ãs̃ ad nos ꝑtiñet uob dicere. ad nos ꝑtinet
Blandiendũ ẽ. illis. ut audiant ueritatem. In uob̾ secanda
quod dictumẽ. exuobis ipsis ita intelligunt. ut exse ipso
unusquisq auferat malum hoc ẽ. ut ip̃se sit bonus. S utro¬

Expanded text:
trarium est huic loco id quod alio loco dicit Apostolus: Tu quis es qui trarium est huic loco id quod alio loco dicit Apostolus: Tu quis es qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit . Noluit enim hominem ab homine judicari ex arbitrio suspicionis, vel etiam extraordinario usurpato judicio: sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit, Si quis frater nominatur aut fornicator, aut idolis serviens, et caetera; nisi quia eam nominationem intelligi voluidine judiciario atque integritate profertur? Nam si nominatio sola sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in res, ad nos pertinet, vobis dicere: ad nos pertineBlandiendum est illis ut audiant veritatem. In vobis secandaquod dictum est ex uobis ipsis>, ita intellegunt, ut ex se ipso unusquisque auferat malum, hoc est, ut ipse sit bonus. sed utro
Abbreviated transcription (Latin):
si eorum colloqͥum conuiuiũq uitauerint. Unde & dñs.
cum publicanis & peccatorib comedens. ñ ẽ. opus inquit
sanis medicꝰ. s male habentib. Non ueni uocare iustos. s pe¬
si uob̾ non cõmisceri. Siquis fr̃ nominat᷑ aut fornicator.
aut idolis seruiens. aut auarꝰ aut maledicꝰ. aut ebriosus.
aut rapax. cum eiꝰmodi nec quidẽ cibum simul fumere. Quid
enim mͥ dehis qui foriᷤfunt iudicare. nonne de his qui intꝰ¬
sunt uos iudicatise de his autem qui forissunt ds̃ iudicabit.
Auferte. malũ auob̃ ipsis. Quibꝰ uerbis satis ostendit ñ te¬
mere et qͦmͦ libet. s ꝑuiditiũ auferendos eẽ. malos ab ȩccłię
cõmumione. ut si ꝑuiditiũ auferri ñ possunt. tolerentur
potiꝰ. ne ꝑũse malos euitando quisq ab ȩccłia ipse discedẽs
eos qͦs fugere uidet᷑ uincat ad gehennã quia ce adhoc
lea sufferat᷑. usq ad ultimũ uentilabrũ uł infra illa retia uͥ

Expanded text:
si eorum colloquium convictumque vitaverint. Unde et Dominus si eorum colloquium convictumque vitaverint. Unde et Dominus cum publicanis et peccatoribus comedens: Non est opus, inquit, sanis medicus, sed male habentibus. Non enim veni vocare justos, sed pesi uobis non commisceri, si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis seruiens aut auarus aut maledicus aut ebriosus aut rapax, cum eius modi ne quidem cibum sumere. quo enim msunt vos judicatis? de his autem qui foris sunt Deus judicabit. Auferte malum a vobis ipsis. Quibus verbis satis ostendit non temere et quomodolibet, sed per judicium auferendos esse malos ab Ecclesiae communione: ut si per judicium auferri non possunt, tolerentur potius, ne perverse malos quisque evitando, ab Ecclesia ipse discedens, eos quos fugere videtur vinciat ad gehennam. Quia et ad hoc leae sufferantur usque ad ultimum ventilabrum, vel intra illa retia, ub
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝓpt̾ea tacent &e sufferunt alioꝵ peccata quȩ nouerunt.
qͥa docum̃tis sepe deserunt᷑ & ea quȩ ipsi sciunt udicib
ȩccłiasticis ꝓbare ñ possunt. Quamuis enĩ uera sint quedã
strent᷑. Nos uͦ a cõmunione quẽqã ꝓhib̾e ñ possumꝰ. qͣmuis
hȩc ꝓhibitio ñ dũ sit mortał s medicinał. nͥ aut sponte cõ¬
fessum aut inaliqͦ siue scłari siue ȩccłiastico iuditio nomi¬
natum atq comu ctũ. Quis enim sibi utrumq audeat
assumere. ut cuiꝗͣ ipse sit & accusator &e iudex: cuiꝰ modi
uiat̃ insinuasse intelligit᷑. cum quibdam talib cominemora¬
tis criminib ȩccłiastici iudicii formam ad omina similia
exquib dam daret. Ait eni. Scripsi uobis inepła. ñ cõmisce¬
ri fornicariis. ñ utiq formeariis huiꝰmundi. aut auaris. aut
raptoribꝰ aut idolis seruientib. Alioqum debueratis de hoc
mundo exire. Non enim posst̃ homines inhoc mundo ui-¬
uentes nͥ cum talib uiuere. nec eos lucri posfunt facere xͦ.¬

Expanded text:
ni propterea tacent et sufferunt aliorum peccata, quae noverunt, quia documentis sepe deseruntur et ea, quae ipsi sciunt, iudicibus aecclesiasticis probare non possunt. Quamvis enim vera sunt quaedam, e quemquam prohibere non possumus, quamvis haec prohibitio nondum sit mortalis, sed medicinalis, nisi aut sponte confessum, aut in aliquo sive saeculari, sive ecclesiastico judicio nominatum atque convictum. Quis enim sibi utrumque audeat assumere, ut cuiquam ipse sit accusator et judex? Cujusmodi viter insinuasse intelligitur, cum quibusdam talibus commemoratis criminibus ecclesiastici judicii formam ad omnia similia ex quibusdam daret. Ait enim: Scripsi vobis in epistola, non commisceri fornicariis: non utique fornicariis hujus mundi, aut avaraptoribus, aut idolis servientibus: alioquin debueratis de hoc mundo exire . Non enim possunt homines in hoc mundo viventes, nisi cum talibus vivere, nec eos lucri possunt facere
Abbreviated transcription (Latin):
etiam capt̃ ẽ. nob̾ quia exanima & corpore constamus. pro¬
fecto illiꝰ menbra sunt &e corpora nr̃a. Si gͦ unusquisq cupi¬
ens fornicari. uilescat fibi &e inse ipso contempnat se ipsum.
ñ inse contempnat. xp̃m. Non dicat. faciam nicħ sum. Omisca¬
rofenum. S corpus tu Omenbrũ ẽ. xp̃i. Quo ibase redi.
Quo te tanqͣm p̃cipitare cupiebas: parce inte xp̃o. agnosce
inte. xp̃m. Tollens gͦ membra xp̃i faciã menbra meretricis:
meretrix ẽ. enim quȩ tͥ adult̾ium consentit. Et forte ipsa ap̃ia¬
na tollit menbra xp̃i. et facit menbra adult̾i. Inuicẽ in uob̾ con¬
tempnitis xp̃m. nec agnoscitis dm̃ ur̃m. nec cogitatis p̃cium
urm̃. Quał autẽ ille dñs qui seruos suos fec̃ frẽs suos. Sed
bra sua. Ita ne tanta dignitas uiluit. quia tam benigne p̃stta
ẽ : honor ei tribuatur. Siñ p̃staret᷑ ñ desid̾aret᷑. quia p̃stita ẽ.

Expanded text:
etiam caput est nobis, qui ex anima et corpore constamus; profecto illius membra sunt et corpora nostra. Si ergo unusquisque cupiens fornicari, vilescebat sibi, et in se ipso contemnebat se ipsum; non in se contemnat Christum: non dicat, Faciam, nihil sum: Omnis caro fenum . Sed corpus tuum membrum est Christi. Quo ibas? Redi. Quo te tanquam praecipitare cupiebas? Parce in te Christo, agnosce in te Christum. Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis? Meretrix est enim quae tibi ad adulterium consentit: et forte ipsa christiana tollit membra Christi, et facit membra adulteri. Invicem in vobis contemnitis Christum, nec agnoscitis Dominum vestrum, nec cogitatis pretium vestrum. Qualis autem ille Dominus, qui servos suos fecit fratres suos? Sed bra sua. Itane tanta dignitas viluit? Quia tam benigne praestita est, non honor ei retribuitur? Si non praestaretur, desideraretur: quia praestita est,
Abbreviated transcription (Latin):
płiȩ scĩ s ignorantiã iũdicandi quȩ adhuc erat in rudibꝰ
animaduertens eos ñ amore correctionis s odio desidare
iundictam. Itaq postea qͣm eos docuit quid eẽt. diligere ꝓ¬
ximũ tanqͣm se ipsum. infuso etiam spũ scõ quẽ decẽ dieb cõ¬
tales uindictȩ qͣmuis multo rarius qͣm inuetq̃ testam̃to. Ibi
enum exmaiori parte seruientes timore p̃mebant᷑. hic au¬
tem maxime dilectione lib̾i nutriebant᷑. Nam & ũbis apłi
petri ananias & uxor eiꝰ sic̃ in actibꝰ apłoꝵ legimꝰ. ex animes
cecid̾unt. nec resuscitati sunt s sepulti. Et si huiᷤ libro hereti¬
ci qui adũsant᷑ uet̃ĩ testam̃to nolunt crede. paulũ apłm
quẽ nob̾cũ legunt intueant᷑ dicentẽ. de quodã peccatore.
Quem tradidi satane ininteritũ carnis ut anima salua fit.
Et si nolunt hic mortẽ intelligere. fortasse enim incertũ ẽ.

Expanded text:
phetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus : phetae sancti, sed ignorantiam vindicandi, quae adhuc erat in rudibus : animadvertens eos non amore correctionem, sed odio desiderare vindictam. Itaque posteaquam eos docuit quid esset diligere proximum tanquam seipsum, infuso etiam Spiritu sancto, quem decem diebus cotales vindictae, quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur: hic autem maxima dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri, Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus apostolorum legimus, exanimes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . Et si huic libro haeretici, qui adversantur et Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt intueantur, dicentem de quodam peccatore: Quem tradidi Satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere fortasse enim incertum est,
Abbreviated transcription (Latin):
alios ut discerent nonblasphemari. Magni &e scĩ uiri
qͥiam optime scirent. inortem istã quȩ animã dissoluit a
corpore ñ eẽ. formidandam. scđm eoꝵ tam̃ animũ qui illã
timerent non nulla peccata morte punert̃. qͦ &e inuentibꝰ
utił metꝰ incuteretur. & illis qui morte pumebant᷑. ñ ipsa
mors nosceret. s peccatum quod augeri posset si uiuerent.
Non temere illi iudicabant. quib tale iudicium donaue¬
rat deus. Inde ẽ. quod helias multos morte affec̃. &e ꝓpͥa ma.¬
nu. & igne diuinitꝰ inpetrato. cum &e alii multi magni et
diuini uiri eodẽ sp̃u consulendo rebꝰ humanis ñ teniere fe¬
cerint. Dequo helia cum exemplum dedissent discipłi dño
cominemorantes quid abeo factum sit. ut etiam ipsis daret
potestatẽ petendi de celo ignẽ ad consum̃dos eos qui sibi
hospitium ñ p̃berent. rep̃hendit in eis dñs ñ exemplũ pro¬

Expanded text:
alios, ut discerent non blasphemare. legunt scrialios, ut discerent non blasphemare. legunt scriqui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore, non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu , et igne divinitus impetrato : quod et alii multi magni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere fecerunt. De quo Elia cum exemplum dedissent discipuli, Domino commemorantes quid ab eo factum sit, ut etiam ipsis daret potestatem petendi de coelo ignem ad consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent; reprehendit in eis Dominus non exemplum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ses aut mandauit aut fecit eum commissũ sibi popłm scẽ
zelans. et uni uͦ dõ subditum cupiens. postea qͣm cognouit
ad fabricandum &e colendum idolum defluxisse. m̃temo
inpudicam ꝓstituisse demonib inpaucos eoꝵ uindicans
gladio. qͦs ds̃ ipse quem offendant alto & secreto iudicio fẽ-¬
riendos uoluisset inferri. & inp̃senti salubrit᷑ terruit. et
disciplinam inposter̃ sanx̃. Nam eum nulla crudelitate s
magna dilectione fecisse qđ fec̃. quis ñ in uerbis eiꝰ agnoscat.
orantis ꝓpercato eoꝵ & dicentis. si dimittis illis peccatum
dimitte. sin autẽ dele me delibro uits tuo: comparans gͦ
unusqͥsq pie prudens illam cedẽ &e hanc p̃cem. uidet ꝓfecto
aꝑtissime. uidet qͣntum malũ sit animȩ. ꝑsimulacra de¬
monũ fornicari. qͣndo sic seuit qui sic amat. Sic plane et
apls ñ crudelit̃. s amabilit̃ tradidit hominẽ satanȩ ininte¬
ritum carnis. ut sp̃s saluus sit indie dñi iħu. Tradidit et

Expanded text:
ses aut mandauit aut fecit, cum commissum sibi populum sancte zelans et uni uero deo subditum cupiens posteaquam cognouit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse mentemque inpudicam prostituisse daemonibus, in paucos eorum uindicans gladio, quos deus ipse, quem offenderant, alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis eius agnoscat orantis pro peccato eorum et dicentis: si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem uidet profecto apertissime, uidet, quantum malum sit animae per simulacra daemonum fornicari, quando sic saeuit, qui sic amat. sic plane et apostolus non crudeliter, sed amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. tradidit et
Abbreviated transcription (Latin):
quia iuditia habetis uob̾cum. Et quisꝗͣ ne ita hoc excusa¬
ret u̾diceret iustum se hab̾e negotium. ⁊ iniqͥtatem se pati.
qͣm uellet a se iuditium sententia remoueri. continuota¬
lib cogitationib uł excusationibꝰ occurrit atq ait. Q re
ñ magis iuiquitatẽ patimini. quare ñ potius fundamini:
ut adillud redeat᷑ quod dñs ait. Si quis uoluerit tunicã
tuam tollere. &e iuditio tecum contende: dimitte illi et
pallium. Et alio loca Qui abstulerit inquit tua. noli re¬
pet̾e. Phibuit itaq suos descłarib reb cum aliis homini¬
bus habe iudicium. Exqua doctrina apłs dic̃ eẽ. delictũ.
Tam̃ cum sunt in ȩccłia talia iudicia finiri it̾ fr̃s fr̃ib iu¬
dicantib extra ȩcdiam uͦ terribilit̃ uetat. manifestũ est.

Expanded text:
quia judicia habetis vobiscum . Et ne quisquam hoc ita excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur, quod Dominus ait, Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis hominibus habere judicium: ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum. Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat; manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
cem dñi. agnosco & hic separari animã meã. Certe insepara¬
et ego sc̃s sum audeat & corpus xp̃i. audeat & ille unus hõ
clamans a finib t̾rȩ cum capite & subcapite suo dicere sẽs sũ.¬
torum. Et hȩc quidem fuistis. ait apłs. enumerans multa pecca¬
ta &e leuia &e grauia. et usitata et horribilia. Et hȩc quidem
fustis s abluti estis. s scĩficati estis. Si gͦ scĩficatos dicit. dicat
& unusquisq filiorum sc̃i sum. Non ẽ. ista suꝑbia elati. s con¬
fessio ñ ingrati. Si enim dixeris te exte eẽ. scm suꝑbus es. Rur¬
sus fidelis in xp̃o et membrũ xp̃i. site dixeris non eẽ. scm̃. in¬
gratus es. Et enim exalio lat̾e incipis in iuriã facere ipsi dño
cunt se scõs ñ eẽ. capiti ipsi faciunt inuriam. cuiꝰ menbra
scã ñ sunt. Iam uide ubi sis. et de capite tuo dignitatẽ cape.
Et enuim eras inte tenebrȩ. nunc autẽ lux indño. fuistis a
luminator uenit ut &e: tenebrȩ remaneretis. aut in illo

Expanded text:
cem ejus agnosco; et hic separo meam? Certe inseparaet ego sanctus sum» ; audeat et corpus Christi, audeat et unus ille homo clamans a finibus terrae , cum capite suo, et sub capite suo dicere, torum. «Et haec quidem fuistis,» ait Apostolus, enumerans multa peccata, et levia et gravia, et usitata et horribilia: «Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis» . Si ergo sanctificatos dicit, dicat et unusquisque fidelium, «Sanctus sum.» Non est ista superbia elati, sed confessio non ingrati. Si enim dixeris te ex te esse sanctum, superbus es: rursus, fidelis in Christo, et membrum Christi, si te dixeris non esse sanctum, ingratus es. cunt se sancta non esse, capiti ipsi faciunt injuriam, cujus membra sancta non sunt. Jam vide ubi sis, et de capite tuo dignitatem cape. Etenim eras in tenebris, «nunc autem lux in Domino. Fuistis,» luminator venit, ut et tenebrae remaneretis, an ut in illo
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc apđ infideles. Sapientes gͦ qui in locis consistebant
fideles &e scĩ ñ qͥ hac atq hac ꝓpt̾ euuangłium discurrebãt.
taliũ negotiorum examinatores eẽ. uoluit. Unde nusqͣm
de illo scriptum ẽ. qđ aliquando talib uacauit. A quibꝰ nos
excusare ñ possumus. etiã si contemptibiles sunus. quia et
hos collocari uoluit si sapientes de fuissent. potiꝰqͣm ut ne-¬
gotia xp̃ianorum defferent᷑ inforũ. Quẽ tam̃ laborẽ ñ sine
consolatione dñi suscepimus. ꝓspe uite ęt̃nę ut fructũ fera¬
mus cum tolerantia. Serui enim sumus eiꝰ ȩccłiȩ. & maxime

Expanded text:
et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui hac atque hac propter euangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse uoluit. unde numquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus cum tolerantia. serui enim sumus eius ecclesiae et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
nomine hȩc securꝰ dico. testem inuoco suꝑ animã meam. qm̃
qͣntum ad meũ qͥdem attinet cominodũ. multo mallẽ ꝑsun¬
głos dies certis horis qͣntum in bene moderatis monasteriis
constitutum ẽ. aliquid manibꝰ oꝑari. & cet̾as horas hab̾e ad
legendum & orandum. aut aliquid de diuinis lutteris a¬
gendum lib̾as. qͣm tumultuosissimas ꝑplexitates causarũ
alienarum pati de negotiis scłaribꝰ uł uidicando dirimendis
uł int̾ueniendo p̃cidendis. Quib nos molestiis idẽ. afficit.
apłs. ñ utiq suo s eius qui ꝑeum loquebat᷑ arbitrio quasta¬
men ipsum ꝑpessum fuisse ñ legimus. Alit̾ enĩ se habebat
apłatus eiꝰ discursus. hȩc dixit. scłaria gͥ uditia si habue.¬
ritis ad nos deferte. aut nos constituite ad iudicandum. s
eos qui contemptibiles sunt in ęccłia. hos inquit collocate.
Ad reuerentiam uob̾ dico. Sic ñ ẽ. int̾ uos quisqͣm sapiens
qui possit int̾ fratrem suũ diuidicare s fr̃ cum frẽ iudicat᷑.

Expanded text:
nomine securus haec dico, testem inuoco super animam meam, quoniam, quantum ad meum adtinet commodum, multo mallem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis constitutum est, aliquid manibus operari et ceteras horas habere ad legendum et orandum aut aliquid de diuinis litteris agendum liberas, quam. tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur arbitrio, quas tamen ipsum perpessum fuisse non legimus. aliter enim se habebant apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quib : qui accipiunt iniuriã. puniens om̃s inuriosos. Si gͦ
fauebit inuiriam accipientib & puniet in iuriosos. uide mͦ
dequorũ numero ẽẽ uis. Uide. attende. utrum in eis uł eẽ. qͥ
iniuriam accipiant. an in eis. qui iniuriã faciunt. Statim
eñ mag̃ ĩuriam patimini: corripit homines. quia ñ patiuntur
in uiriam. Nonut paciaris molestiã te hortatur. s ut pa¬
ciaris inuiriam. Non enim om̃is molestia ẽ. iniuria. Quicqͥd
iuriosos passus numeror. Nam illud in illo loco et illud il¬
la causa passus sum. Uide si iniuriam passus es. Latrones
iuria. Aliud ẽ. pati in iuriam. aliud pati tribulationẽ. aut
penam. aut molestiam. aut supplicium. Consida ubisis.
quid egeris uide. quare patiaris uide. & ibi uides quid pa-¬
tiaris. Iusoe uiria contraria sunt. Ius enim ẽ. quod iustum
ẽ. Neq enim om̃e qđ ius dr̃. ius ẽ. Quid sialiqui s cõdat
ius imquum. nec uis dicendũ ẽ. fim iustum ẽ. Iilud gͦ ue¬

Expanded text:
osos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriam accipiunt, an in eis qui injuriam faciunt. Statim on magis injuriam patimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidjuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones juria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium. Considera ubi sis, quid egeris vide, quare patiaris vide; et ibi vides quid patiaris. Jus et injuria contraria sunt. Jus enim est quod justum est. Neque enim omne quod jus jus iniquum? Nec jus dicendum est, si injustum est. Illud ergo ve
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ hominib aue ñ eẽ. dicendum. Paulus autẽ apłs uehem̃¬
tius dicit. Siquis fr̃ nominat᷑ int̃ uos. aut auarus. aut ebrio¬
sus &e cȩt̾a. cum eiꝰ modi nequidem cibum simul sumere. Et
anꝰ. Quomͦ autẽ hoc defendatur iam satis dictum ẽ.¬
Nec idõ de rogandũ sane doctrine quȩ sola catholica ẽ. qͥa
multi eiꝰ nomine censeri uolunt. & ꝑ illam sanari nolunt:
Agnoscenda ẽ. enim paucitas illa qͣm dñs p̃cipue com¬
mendat in ingenti atq innumerabili multitudine toto
orbe diffusa. Quȩ tam̃ paucitas scõrum atq fideliũ qđ se¬
pe cõmendandũ tanqͣm granoꝵ. in comparatione mul

Expanded text:
nae hominibus haue non esse dicendum, Paulus autem apostolus uehementius dicit: si quis frater nominatur inter uos aut auarus aut ebriosus et cetera, cum eiusmodi ne quidem cibum simul sumere. et anus. quomodo autem hoc defendatur, iam in aliis n ideo derogari sanae doctrinae, quae sola catholica est, quia multi eius nomine censeri uolunt et per illam sanari uolunt. agnoscenda est enim paucitas illa, quam dominus praecipue commendat in ingenti atque innumerabili multitudine toto orbe diffusa: quae tamen paucitas sanctorum atque fidelium, quod saepe commendandum est, tamquam granorum in conpar
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat me dñs ẽ. Enusqͥsq enim ꝓse rationẽ reddet.
nec alieno testimonio quiꝰqam adiuuat᷑. apđ̃ dm̃ cui se¬
creta cordis apparent. & uix sibi quisq sufficit. ut ei te¬
stimonium ꝑhibeat conscientia sua. Quis enim gloria¬
bit᷑ mundũ se hab̾e cor: inde ẽ. qđ apłs dic̃. Michi mi
nimum ẽ. ut auob̃ iudicer aut abhumano die. s. neq
me ipsum iudico. Qua ꝓpt̾ cum de se quisq aut non
omĩno aut uixpossit ueram ferre sententiã. qͦmͦ potest
de alio iudicare. cum sciat nemo qͥd agit᷑ in homine. nͥ
aut abhumano die ait apłs. S neq ego me ipsũ iudico.
Meliꝰ enim me ego noui quam illi. s meliꝰ ds̃ qͣm ego.

Expanded text:
is et vobis. Unusquisque enim pro se rationem reddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod Apostolus ait: Minimum est, ut a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi aut ab humano die, ait Apostolus; sed neque ego meipsum judico : melius enim me ego novi quam illi, sed melius Deus quam ego.
Abbreviated transcription (Latin):
ułt int̾p̃tans nob̾ beatus ȩuangłista. ante diẽ inquit fes.¬
tum paschȩ. sciens iħc qͥa uenit eiꝰ hora ut transeat ex hoc
mundo. ad patrem. E cce pascha. eoce transitꝰ. Unde & quo:
de hoc scilicet mundo apatrẽ. Spes menbris incapite ẽ da¬
ta qđ eẽnt. illo transeunte sine dubio secutura. Quid gͦ in¬
fideles & a capite atq ab eiꝰ corpore alieni. ñne oe ipsi transe¬
unt. qͥa ñ ꝑmanent: transeunt plane & ipsi. S aliud ẽ. tran¬
sire de mundo. aliud transire cum mundo. Aliud adpatrem.
aliud adhostem. Nam &e egyptii transierunt. ñ enĩ ꝑsequen¬
do manser̃. Non tam̃ transier̃ ꝑmare adregnum s in mare
ad interitũ. Sciens gͦ iħc quia uenit eiꝰ hora ut transiret ex
hoc mundo ad patrẽ. cum dilexisset suos qͥerant inmuu¬
do. infinẽ dilexit eos. utiq ut &e ipsi de hoc mundo ubi e.¬
rant. ad suum capt̃ qđ hinc transiss eiꝰ dilectione tͣnsirent.

Expanded text:
ut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent.
Abbreviated transcription (Latin):
nequissimos nequitiȩ suȩ ꝑtinacissime coherentes. nec
em̃dando aut penitendo mutatos. hic ame fortasse que¬
rat᷑ de ipsa pauli apłi sententia. qͥd ego sentiã et qͦnãmͦ
intelligendã putẽ. fãt̾eor malle me hinc audire intelli¬

Expanded text:
nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando aut paenitendo mutatos. Hic a me fortasse quaeratur, de ipsa Pauli apostoli sententia quid ego sentiam et quonam modo intellegendam putem. fateor, hinc mallem audire intelle
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ ñ milli se ipsos seducunt. ignẽ ȩt̃nũ dictum. ñ ipsam
pęnã ȩt̃nam. Pignẽ quippe qui ȩt̃nꝰ erit transituros ar¬
bitrant᷑ eos qͥb ꝓpt̃ fidẽ mortuã ꝑignẽ ꝓmittunt salu¬
tem. ut uidelicet ipse ignis et̃nus sit. combustio uͦ eoꝵ
hoc ẽ. oꝑatio ignis ñsit uieis ȩt̃na. cumce hoc p̃uidens
dñs tãqͣm dñs sententiã suã ita concluserit dicens. Sic ibt̃
illi incombustionẽ ȩt̃nã. iusti autẽ in uitã ȩt̃nam. Erit
gͦ ȩt̃na combustio sic̃ ignis. et eos ituros in illã ueritas di¬
xit. qͦrum ñ fidẽ s bona oꝑa defuisse declarauit. Frocul¬
dubio gͥ in illa apłi sententia. aliꝰ reqͥrendus ẽ. intellectꝰ
atq in his deputanda ẽ. quȩ petrꝰ dixit eẽ. inscriptis eiꝰ
quedã difficilia intellectu. qͣm ñ debent homines ꝑuerte¬
re adꝓpͥum suum interitũ ut contra euidentissima testi¬
monia scripturarũ securos faciant de ꝑcipienda salute

Expanded text:
 seducunt dicentes, ignem aeternum dictum, non ipsam poenam aeternam: per ignem quippe, qui aeternus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem; ut videlicet ipse ignis aeternus sit, combustio vero eorum, hoc est operatio ignis, non sit in eos aeterna: cum et hoc praevidens Dominus, tanquam Dominus, sententiam suam ita concluserit, dicens, Sic ibunt illi in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Erit ergo aeterna combustio, sicut ignis; et eos in illam ituros Veritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declaravit. dubio in illa apostoli sententia alius requirendus est intellectus atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis eius quaedam difficilia intellectu: quam non debent homines peruertere ad proprium suum interitum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute
Abbreviated transcription (Latin):
ut bonus sim. qͣm ille qͥmichi dedit ut sim. Porro quia te
nemo melior. nemo te potentior. nemo te inmiscđia lar¬
gior. a qͦ accepi ut eẽm. abillo accepi ut bonus eẽm. ds̃ m̃s

Expanded text:
ut bonus sim, quam ille qui mihi dedit ut sim. Porro quia te ut bonus sim, quam ille qui mihi dedit ut sim. Porro quia te nemo melior, nemo te potentior, nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bonus essem. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
infide. inspe incaritate. inbonis morib iniusticia. intimore
dĩ totum ñ eẽ. nͥ exilliꝰ donis. ita clausit. Ds̃ m̃s miscđia mea
Non inuenit impletus bonis dĩ quid appellaret dm̃ su-¬
um. nͥ miscdiam suam. Onom̃ sub qͦnemini desꝑandũ ẽ.
ds̃ m̃s inquit. miscđia mea. Quid ẽ. miscđia mea : si dicas
salus mea. intelligo quia dat salutẽ. Si dicas refugium
meum intelligo quia confugis ad eum.Si dicas fortitudo
mea. intelligo quia dat tͥ fortitudinẽ. Miscdia mea quid
ẽ: totum qͥcqͥd sum. de miscđia tua ẽ. Si ꝓmeruite inuo¬
cando te ut eẽmta iud feci ut eẽm : ꝗisi te inte uocarẽ quid
egi: si enim egi aliquid ut ec̃m. iam eram anteqͣm eẽm. Por¬
rosi omĩno nicł eram anteqͣm eẽm. nicħ te ꝓmerui ut eẽm
Fecisti ut eem. et ñ tufecisti ut bonus eẽms dedisti mͥ ut sim.
et potuit mͥ alius dare ut bonus sim: si tu mͥ dedisti ut
sim. ce aliꝰ mͥ dedit ut bonus sim. melior ẽ. ille qͥ mͥ dedit

Expanded text:
in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando te! Ut essem, quid feci? ut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi dedisti ut sim, et alius mihi dedit ut bonus sim; melior est ille qui mihi dedit
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ẽ. ubi sedeat terciꝰ decimus paulus apłs. & nonerit qͦmͦ
iudicet: & ipse se iudicaturum dix̃ ñ homines tantum
si & angłos. Quos angłos nͥ apostatas angłos: nescitis in qͥt
quia angłos udicabimus: respondit gͦ turba. Quid te iac.¬
tas iudicaturum ubi sedebis : duodecim sedes dixit dñs.
duodecim apłos. unus cecidit. Inlocum ipsius sẽs inathias
ordinatus ẽ. Impletus ẽ. duodenarius numerus sedium.
Pruno locum inueni ubi sedeas. & sic te minare iudica¬
turum. duodecim gͦ sedes quid sibi ueluit uideamus. Sa¬
cram̃tum ẽ. cuiꝰdam uniũsitatis. qͥa ꝑ totũ orbem t̾rarũ
ad duodecim portas ꝑtinent. Partes enim mundi quattu¬
or sunt. oriens. occidens. aquilo. & meridies. Iste quattu

Expanded text:
; non est ubi sedeat tertius decimus Paulus apostolus, et non erit quomodo judicet: et ipse se judicaturum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum ad duodecim portas pertinent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae
Abbreviated transcription (Latin):
ti incampo taneos. ac cõmodatiꝰ accepimus patres moysen
&e aaron aliosq seniores qͥ commemorant᷑ in eadẽ script᷑a
etiam spm̃ accepisse unde acceꝑat &e moyses ut eũ adiuua¬
rent ad eundẽ popłm regendũ ac ferendũ. Cur enim ñ
appellarentur patres. ñ sic̃ ds̃ pat̾ unus ÷ qͥ regenerat spũ
scõ quos fac̃ filios ad ęt̃nam ereditatẽ s honoris grã ꝓpter
dam uos hȩc scribo ut filios meos carissimos moneo. cum
sciret utiq a dño dictum. ne uobis dicatis patrẽ int̾ra. unꝰ
honoris humani de loquendi consuetudine tolleret᷑. s ne
grã dĩ qua mȩt̾nam uitam regeneram᷑. nat̾e uł potestati
uł etiam scĩtati cuiꝰqͣm hominis tribueret᷑. Idõ cum diceret
ego uos genui p̃misit p̃dieauit in xp̃o ꝑ euuangłiũ. ne ip

Expanded text:
t ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honordam vos haec scribo, sed ut charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum: Ne vobis dicatis patrem in terra: unhonoris humani, de loquendi consuetudine tolleretur, sed ne gratia Dei, qua in aeternam vitam regeneramur, naturae, vel potestati vel etiam sanctitati cujusquam hominis tribueretur. Ideo cum diceret: Ego genui
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitatẽ. ꝑ infamiã &e bonã famam. ut seductores & ue¬
races. hȩc apud angłos. hȩc apud homines. quia &e inter
catores angłi quibꝰ bene uiuendo displiceamꝰ. Et int̾ homi¬
nes sunt scĩ uiri quib placeat uita nr̃a. & sunt nequissimi
homines qui irrideant bonã uitã nr̃ãm. Et hȩc arma sunt
illa dextra. illa sinistra utraq tam̃ arma sunt. Utrisq ar-¬
mis &e dextris & sinistris utor. & laudantibꝰ & uituꝑantibꝰ
ce honorẽ deferentib &e ignominiã irrogantibꝰ. Nis utͥsq
armis confligo cum diabolo. utrisq eum ferio. ꝓsꝑis si ñ
corrumpor aduersis si non frangor. on ut confundã¬

Expanded text:
nobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces . Haec apud Angelos, haec apud homines: quia et apud Acatores angeli, quibus bene vivendo displiceamus: et inter homines sunt sancti viri, quibus placeat vita nostra; sunt nequissimi homines, qui irrideant bonam vitam nostram. Et haec arma sunt, illa dextra, illa sinistra; utraque tamen arma sunt: utrisque armis, et dextris et sinistris utor, et laudantibus et vituperantibus, et honorem deferentibus et ignominiam irrogantibus: in his utrisque armis confligo cum diabolo, utrisque eum ferio: prosperis, si non corrumpor; adversis, si non frangor. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eñ tam humanũ qͣm ñ posse inspicere cor huma¬
nũs &e idõ ñ eiꝰlatebras ꝑscrutari. s plerumq aliud qͣm
id qđ ibi agitꝰ fuspicari. Quamqͣm et uhis rerũ tene
bris humanarũ. hoc ẽ. cogitationũ alienarũ. & si suspi¬
tiones intelligere non possumꝰ qͥa homines sumꝰ. iudicia
tam̃ id ÷ dsfinitas firmasq sententias continere debemꝰ.
nec ante tempꝰ quicqͣm iudicare donec ueniat dñs & illu¬
minet abscondita tenebrarũ &e manifestet cogitationes

Expanded text:
Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humaQuid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? tationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
dulitas fallit᷑. qͥa ñ numqͣm et in:ista remultomagis fa.¬
ma m̃tit᷑. ꝑtinet autẽ adnos. ne ꝑnitiosa opinione fallam᷑.
ut quia ñ possumus hominũ indagare conscientiam. de
ipsis reb habeamꝰ ueram certamq sẽtentiam. hoc ẽ. ut si
ille uł ille homo utrum sit impudicꝰ pudicꝰ ue nescimus.
ođimus tam̃ impudicitiã & pudicitiam diligamꝰ. Et si
illũ uł illum iniustũ eẽ. iustũ ue nescimꝰ. amemꝰ tam̃ u¬
sticiã. et iniusticiã detestemur. ñ qͣs nob̃ ipsi errando
confingimus. s quas fidelit̃ hanc appetendã illamq
uitandam indĩ ueritate conspicimꝰ ut cum de ipsis rebꝰ
qđ appetendũ ẽ. appetimus qđ deuitandũ ẽ. deuitamꝰ.
ignoscat᷑ nob̃ qđ de occultis hominũ aliquando inmo
assidue ñ uera sentimus. Noc enim adhumanã tempta¬
tionẽ ꝑtinere arbitror sine qͣista duciꝰ potest uita. ita ut
apłs diceret. Temptatio uos ñ apprehendat. nͥ humana.

Expanded text:
dulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana .
Abbreviated transcription (Latin):
acie ꝑueniente directi. Patebunt etiã cogitationes nr̃ȩ in
ante tempꝰ quicqͣm iudicare mox addidit. Donec ueniat
dñs & illuminabit abscondita tenebrarũ &e manifestabit
ta erit illa felicitas ubi nullum erit malũ. nullũ latebit
bonũ uacabit᷑ dĩ laudib qui erit omĩa in om̃ib. Nam qͥd
aliud agatur. ubi neq ulla desidia cessabitur. neq ulla
indigentia laborabit᷑ : nescio. Ammoneor etiam scõ can¬
tico ubi lego uł audio. Beati qui habitant indomo tua. in
scła scłorum laudabunt te. Nus eñi te discernit.¬

Expanded text:
acie perueniente directi. patebunt etiam cogitationes nostrae iacie perueniente directi. patebunt etiam cogitationes nostrae iante tempus quicquam iudicare, mox addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit ta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur Dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. Admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: Beati, qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te. Omnia membra et uiscer
Abbreviated transcription (Latin):
da mortaliũ. Tunc autẽ illuminabit dñs abscondita
tenebrarũ. & manifestabit cogitationes cordis. et laus
erit unicuiq adõ. qͥa id laudabit᷑ & diliget᷑ aꝑximo in
ꝓximo. qđ ne lateat ab ipso illuminabit᷑ dõ.Loticia¬
hominis qui impso ẽ. S cum uenerit dñs et illumina¬
bit abscondita tenebrarũ. & manifestauerit cogitatio¬
nes cordis. tunc nicħ latebit pximũ in ꝑximo. noc erit
qđ suis quisq apiat abscondat alienis. ubi nullus erit alienꝰ.
ñ istorum corporis ocłoꝵ. Erit gͦ tunc mens idonea quȩ illã
lucem uideat. quod nunc nondum ẽ. hoc autẽ ocłs corporis
neq nunc pot̾ neq tunc poterit.ta ds̃ nob̾erit notus¬
atq conspicuus ut uideat᷑ sp̃u a nob̃is singłis in singłis nob̾.
uideat᷑ ab alt̾o in alt̾o. uideat᷑ inse ipso. uideat᷑ in cęlo nouo et
t̾ra noua. atq in om̃i quȩ tunc fuerit creatura. uideatur &e
ꝑcorpora in om̃i corpore qͦcumq fuerint sp̃ual corporis ocłi

Expanded text:
da mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Mihominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, tunc nihil latebit proximum in proximo nec erit, quod suis quisque aperiat, abscondat alienis, ubi nun istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poterit. oatque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi