comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nesta quȩ mercede conducit᷑. nec pudor ille qͥ intẽ¬
ꝑantiũ oculoꝵ cotidiano expositꝰ conutio. flagiti¬
osis aspectib uerberat᷑. Conferunt᷑ immunitates.
offerunt᷑ p̃cia. quasi ñ hoc maximũ petulantiȩ sit in¬
diciũ castitatẽ uende. Quod p̃cio ꝓmittit᷑. p̃cio soluit᷑.
p̃cio adicit᷑. p̃cio annumerat᷑. Nescit reduere casti¬
tatẽ. quȩ uende solet. Quid de sacris frigiis loqͣr.
in quib impudica disciplina ẽ : Atq utinã sexꝰ fra¬
gilioris. Quid de orgiis liberi. ubi religionis myste¬
rium est incentiuũ libidinis: Qualis gͥ potest ibi uita
ẽẽ. sacerdotũ. ubi colit᷑ stuprũ deoꝵ: Non hñt gͥ sacrã
cepta formauerint. quȩ magisteriũ sibi omiũ solet
uindicare uirtutũ. Pytagorea quedã una ex uirgi¬
nib celebrat᷑ fabulis. cũ atyranno cogeret᷑ secretũ
ꝓdere. neqͥd inse ad excorquendã confessionẽ uł torm̃tis¬

Expanded text:
nesta, quae mercede conducitur: nec pudor ille, qui intemnesta, quae mercede conducitur: nec pudor ille, qui intemperantium oculorum quotidiano expositus convicio, flagitiosis aspectibus verberatur. Conferuntur immunitates, offeruntur pretia; quasi non hoc maximum petulantiae sit indicium, castitatem vendere. Quod pretio promittitur, pretio solvitur: pretio addicitur, pretio annumeratur. Nescit redimere castitatem, quae vendere solet. 16. Quid de sacris Phrygiis loquar, in quibus impudicitia disciplina est, atque utinam sexus fragilioris! Quid de orgiis Liberi, ubi religionis mysterium est incentivum libidinis? Qualis igitur potest ibi vita esse sacerdotum, ubi colitur stuprum deorum? Non habent igitur sacram rium sibi omnium solet vindicare virtutum. Pythagorea quaedam una ex virginibus celebratur fabula, cum a tyranno cogeretur secretum prodere, ne quid in se ad extorquendam confessionem vel tormentis
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽq uitalẽ aeris huiꝰ carpimꝰ sp̃m. & uulgarẽ tex¬
reni corporis participam᷑ statũ. gen̾andi qͦ ñ discre¬
pamꝰ usũ. sola tam̃ naturȩ parilis conuicia declinamꝰ.
Quod uirginitas affectat᷑ agentibꝰ. s consecrata uio¬
lat᷑. Incursat᷑ abarbaris. nescit᷑ a reliquis. Quis mͥ
p̃tendit uestȩ uirgines. & palladii sacerdores lau¬
dabiles: Qualis ista ẽ. ñ moꝵ prudentia s annoꝵ.
quȩ ñ ꝑpetuitate s ȩtate p̃scribit᷑ : Petulantior ÷
talis integritas. cuiꝰ corruptela seniori seruat᷑ ȩtati.
Ipsi docent uirgines suas ñ deb̾e ꝑseuerare nec posse.
qui uirginitati finẽ dedert̃. Qualis aut̃ est illa re¬
ligio. ubi pudicȩ adolescentes iubent᷑ ẽẽ. impudicȩ
anus: S nec illa pudica est quȩ lege retinet᷑. &¬
illa impudica quȩ lege dimittit᷑. O mysteria. õ mo¬
res. ubi necessitas imponit᷑ castitati. auctoritas libi¬
dini dat᷑. Itaq nec casta ẽ. quȩ metu cogit᷑. nec ho¬

Expanded text:
e vitalem aeris hujus carpimus spiritum, vulgarem terreni corporis participamus statum, generandi quoque non discrepamus usu; hoc solo tamen naturae parilis convicia declinamus, quod virginitas affectatur a gentibus, sed consecrata violatur: incursatur a barbaris, nescitur a reliquis. 15. Quis mihi praetendit Vestae virgines et Palladis sacerdotes? Qualis ista est non morum pudicitia, sed annorum: quae non perpetuitate, sed aetate praescribitur! Petulantior est talis integritas, cujus corruptela seniori servatur aetati. Ipsi docent virgines suas non debere perseverare, nec posse, qui virginitati finem dederunt. Qualis autem est illa religio, ubi pudicae adolescentes jubentur esse, impudicae anus? Sed nec illa pudica est, quae lege retinetur: et illa impudica, quae lege dimittitur. O mysteria! o mores! ubi necessitas imponitur castitati, auctoritas libidini datur. Itaque nec casta est, quae metu cogitur: nec ho
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ timebo: Dñs defensor uitȩ meȩ. aqͦ trepidabo:
alibi. Non timebo qͥd faciat mͥ homo: Et alibi.
gͥ ante carnẽ. ds̃ in carne ꝑfectionẽ naturȩ assũ¬
it humanȩ. Suscepit sensũ hominis. s ñ sensu
rnis inflatus. Sensu hominis animã suã dixit
turbatã. sensu hominis esuriuit. sensu hoĩs ro¬
uit. qͥ rogantes exau dire consueuit. sensu hõis

Expanded text:
uem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo ? et alibi: Non timebo quid faciat mihi homo ; et alibi:eus in carne, perfectionem naturae assumpsi humanae: suscepi sensum hominis, sed non sum sensu carnis inflatus. Sensu hominis animam meam dixi esse turbatam: sensu hominis esurivi: sensu hominis rogavi, qui rogantes exaudire consuevi: sensu hominis
Abbreviated transcription (Latin):
pudore uirgineo choros dux̃.S consid̾ate cuiꝰ illatẽ
spitiẽ gerebat. Nonne ȩccłe quȩ religiosos popłi cȩtꝰ
qui carmina diuina concinerent. immacłato uirgo
sp̃u copulauit: Nã etiã tẽplo ierusolimis fuisse legi¬
nis uirgines deputatas. S qͥd apł dicit: Hȩc aut̃ in
figura contingebant illis. ut e̾e̾nt indicia futoꝵ. figura
aut̃ in paucis ẽ. uita in plurib̾. At uͦ postea quã dñs in cor¬
pus hoc ueniens. contub̾niũ diuinitatis & corporis sine
ulla concretȩ confusionis labe sociauit: tẽ coto orbe dif¬
fusus corporib humanis uitȩ cȩlestis in oleuit usus. Hoc
illud est qđ ministrantes int̾ris angłi declarart̃ futurũ¬

Expanded text:
pudore virgineo choros duxit . Sed considerate cujus illa pudore virgineo choros duxit . Sed considerate cujus illa speciem tunc gerebat. Nonne Ecclesiae, quae religiosos populi coetus qui carmina divina concinerent, immaculato virgo spiritu copulavit? Nam etiam templo Hierosolymis fuisse legimus virgines deputatas. Sed quid Apostolus dicit? Haec autem in figura contingebant illis, ut essent indicia futurorum ; figura enim in paucis est, vita in pluribus. 13. At vero posteaquam Dominus in corpus hoc veniens, contubernium divinitatis et corporis sine ulla concretae confusionis labe sociavit, tunc toto orbe diffusus corporibus humanis vitae coelestis usus inolevit. Hoc illud est quod ministrantes in terris angeli declarar
Abbreviated transcription (Latin):
ingłos. sideraq transgrediens. uerbũ dĩ in ipso
inu inuenit patris. & toto hausit pectore. Nã qͥs
tantũ cũ inuenerit relinqͣt boni: Unguentũ enĩ
rtinanitũ ẽ. nom̃ tuũ. ꝓpt̾ea adolescentulȩ dilexe¬
unt ce & attraxert̃ te. Postremo ñ meũ est illud.
q̃m qͥ ñ nubent neq nubent᷑. ertnt sic̃ angłi incȩlo.
lemogͦ miret᷑ si angłis cõparent᷑. quȩ angłoꝵ dño
opulant᷑. Quis gͥ neget hanc uitã fluxisse de cȩlo.
quã ñ facile inuenimꝰ int̾ris. nisi postquã ds in
ec t̾reni corporis m̃bra descendit: Tunc inutero
urgo concepit. & uerbũ caro factũ ẽ. ut caro fieret
is. Dicit aliquis. S etiã helias nullis corporei coitꝰ
tuisse ꝑmixtꝰ cupiditatib inuenit᷑. Idõ gͦ curru raptꝰ
ad celũ. idõ cũ dño apparet ingła. idõ dñici uenturꝰ
.precursor aduentiis. & maria tymphanũ sumens.

Expanded text:
angelos, sideraque transgrediens, Verbum Dei in ipso angelos, sideraque transgrediens, Verbum Dei in ipso sinu Patris invenit, et toto hausit pectore. Nam quis tantum cum invenerit, relinquat boni? Unguentum enim exinanitum est nomen tuum: propterea adolescentulae dilexerunt te, et attraxerunt te . Postremo non meum est illud, quoniam quae non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo . Nemo ergo miretur si angelis comparentur, quae angelorum Domino copulantur. Quis igitur neget hanc vitam fluxisse de coelo, quam non facile invenimus in terris, nisi postquam Deus in haec terreni corporis membra descendit ? Tunc in utero virgo concepit, et Verbum caro factum est, ut caro fieret Deus . 12. Dicet aliquis: Sed etiam Elias nullis corporei coitus fuisse permixtus cupiditatibus invenitur. Ideo ergo curru raptus ad coelum, ideo cum Domino apparet in gloria, ideo Dominici venturus est praecursor adventus . Et Maria tympanum sumens
Abbreviated transcription (Latin):
iet. Quid ꝑcussor moraris : Feat corpiis qd̾ amari po¬
est oculis qͥb nolo. Stecit. orauit. ceruicẽ inflexit.
erneres trepidare carnificẽ quasi ipse addictꝰ fiusset.
remere ꝑcussoris dexterã. pallere ora alieno tim̃tis
iculo. cũ puella ñ timeret suo. Habetis gͥ inuna hostia
uplix martyriũ.pudoris & religionis. Uirgo ꝑman¬
atis amor. & tu soror scã uł mutis tacita moribꝰ. ut
liqͥd de uirginicate dicamꝰ. ne ueluti transitu qͦdã
restricta uideat᷑. quȩ pͥncipalis ẽ. uirtꝰ. Nonenim N¬
dõ laudabilis uirginitas qr & in martyrib reꝑit᷑:
quia ipsa martyres faciat. Quis aut̃ humano eã
ossit ingenio cõp̃hende. quã nec natura suis inclu¬
t legibꝰ  Aut quis naturali uoce cõplecti. qd̾ supra
sũ naturȩ sit: E celo arcessiuit qđ imitaret᷑ in
iris. Nec immerito uiuendi sibi usũ quesiuit ecȩ¬
o. quȩ sponsũ sibi inuenit in cȩlo. Hȩc nubes. aera.

Expanded text:
iet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo. Stetit, oravit, cervicem inflexit. Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permantatis amor, et tu, soror sancta, vel mutis tacita moribus, ut aliquid de virginitate dicamus; ne veluti transitu quodam perstricta videatur, quae principalis est virtus. Non enim ideo laudabilis virginitas, quia et in mquia ipsa martyres faciat. 11. Quis autem humano eam possit ingenio comprehendere, quam nec natura suis inclusit legibus? Aut quis naturali voce complecti, quod supra usum naturae sit? E coelo accersivit quod imitaretur in terris. Nec immerito vivendi sibi usum quaesivit e coelo, quae sponsum sibi invenit in coelo. Haec nubes, aera,
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. Certare difficił. facilis coronari. Magisteriũ ut¬
tutis impleuit. quȩ p̃iudiciũ uehebat ȩtatis. Nonsed
thalamũ nupta ꝓparet. ut ad supplicũ locũ leta sue¬
cessu. gradu festina uirgo ꝓcessit. Non in torto crus
caput cõpta s xp̃o. Non flosculis redimita. ẜ morie
flere om̃s ꝓpinqui poterant. ipsa sine fletu. Miraripͥ¬
riq qd̾ tã facile uitȩ suȩ ꝓdiga quã ñdũ hausera.
iã quasi ꝑfuncta donaret. Scuꝑe unu̾̃si. qđ iã dius¬
tatis cestis existeret. quȩ adhuc arbitra siu ꝑetatẽ ẽẽ
onposset. E ffecit deniq ut ei de dõ crederet᷑. cui de ho-¬
hine adhuc ñ crederet᷑. Quia qđ ultra naturã ẽ. de
uctore naturȩ ẽ. Quanto t̾rore egit carnifex ut ti¬
eret᷑. quantis blandiciis ut suaderet. qͣntis uotis ut
In ad nuptias ꝓueniret. At illa. & hȩc sponsi inuiria
. expectare placituram. Qui me sibi pͥorẽ elegit acci-¬

Expanded text:
riae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium viriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redimita, sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu. Mirari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accip
Abbreviated transcription (Latin):
loqͣunt᷑. Hȩc duodecĩ annoꝵ martyriũ fecisse tradr᷑.
Quo detestabilior crudelitas. quȩ nec minusculi
ꝑcit ȩtati. Immo magna uis fidei. quȩ etiã ab illia
stimoniũ inuenitȩ tate. fuit ne in illo corpusculont¬
neri locus: Ꝙ quȩ ñ habuit quo ferrũ reciꝑet. hut
quo ferrũ uinceret. At istucce ȩtatis puellȩ. torus
etiã uultus parentũ ferre ñ posst̃. & acu districał
lent puncta flere quasi uulnera. Hȩc eruentas cari¬
ficũ impauida manꝰ. hȩc stridentiũ grauib ĩ nobll
tractib catenarũ. nc̃ furentis mucroni militis to¬
tum offerre corpus. mori ad huc nescia s parata. ill
in ipsis sacrilegis focis tropbeũ dñi signare uictori.
nc̃ ferratis colla manꝰq ambas inserere nexibꝰ. Sed
nullus tã tenuia m̃bra poterat nexꝰ include. Nouna
martyriĩ genꝰ. Nondũ idonea penȩ. & iã mat᷑a uco¬

Expanded text:
loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vegnes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas inserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victo
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ꝙ bene ꝓcedit. ut qm̃ hodie natalis est uirguis
de uirginib sit loquendũ. & a p̃dicatione liber sune
exordiũ. Natalis ẽ. uirginis. integritatẽ sequam̃ Id
ẽ. martyris. hostias immolemꝰ. Natał ẽ. sc̃e agnes imn¬
rent᷑ uiri. ñ desꝑent paruuli. Stupeant nuptȩ. mite¬
innupte & imitent᷑. S quid dignũ de ea loqui postinꝰ
cuiꝰ nec nom̃ quidem uacuũ luce laudis fuit: Deuotia
supra ȩtatẽ. turtꝰ supͣ naturã. ut mͥ uideat᷑ ñ homins
habiusse nom̃. s oracłm martyris qͦ indicauit qͥ de̾t̾
futura. Habeo tam̃ unde mͥ subsidiũ cõparet᷑. Nom̃ un¬
nis. titulus ẽ. pudoris. Appellabo martyrẽ. p̃dicaboni¬
ginẽ. Satis ꝓlixa laudatio ẽ. quȩ ñ querit᷑ s tenetꝰs
cessant gͥ ingenia. eloquentia c̃ticescat. Uox una pai¬
nũ ẽ. Hanc senes. hanc iuuenes. hanc pueri canant.
Nemo ẽ. laudabilior. quã qui ab omib laudari poteli
Quot homines tot & p̃cones. qui martyrẽ p̃dicant dͥi

Expanded text:
t bene procedit, ut quoniam hodie natalis est virginis, de virginibus sit loquendum, et a praedicatione liber sumat exordium. Natalis est virginis, integritatem sequamur. Natalis est martyris, hostias immolemus. Natalis est sanctae Agnes, mirentur viri, non desperent parvuli; stupeant nuptae, imitentur innuptae. Sed quid dignum de ea loqui possumus, cujus ne nomen quidem vacuum luce laudis fuit? Devotio supra aetatem, virtus supra naturam; ut mihi videatur non hominis habuisse nomen, sed oraculum mafutura. 6. Habeo tamen unde mihi subsidium comparetur. Nomen virginis titulus est pudoris. Appellabo martyrem, praedicabo virginem. Satis prolixa laudatio est, quae non quaeritur, sed tenetur. Facessant igitur ingenia, eloquentia conticescat, vox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum
Abbreviated transcription (Latin):
quod in his etiã a sapientissimis ꝓbet᷑. qđ coniugia dã¬
nando ꝓfitent᷑ se ñ debuisse nasci. Nonitaq dissuadeo
nuptias. si fructꝰ sacratę uirginitatis enumero. Pau¬
carũ quippe hoc munꝰ ẽ. illud om̃iũ. Nec potest eẽ uir¬
ginitas. nisi habeat unde nascat᷑. Bona cũbonis cõpa¬
ro. quo faciliꝰ quid prestet eluceat. Neq meã ullã sen¬
tentiã assero. s eã repeto. quã edidit sp̃s sc̃s ꝑ ꝓpħam.¬
Melior ÷ inquit sterilitas cũ uirtute. Primũ enĩ qd̾
nupturȩ prȩ cet̾is concupiscunt. ut sponsi decore se
iactent. eo necesse ẽ. impares sacris se fateant᷑ eẽ. uir¬
ginibꝰ. quib solis contingit dicere. Speciosus forma pre
filũs hominũ. diffusa ẽ. gr̃a in labis tuis. Quis est iste
sponsus. ñ uilib ad dictꝰ obsequiis. ñ caducis suꝑb di¬
uitiis. s cuiꝰ sedes in scłm scłi. filiȩ regũ in honore eiꝰ:
Astitit regina ad extris tuis in uestitu deaurato. ua-

Expanded text:
quod in his etiam a sapientissimis probetur; quia conjugia damnando, profitentur se non debuisse nasci. 35. Non itaque dissuadeo nuptias, sed fructus sacratae virginitatis enumero. Paucarum quippe hoc munus est, illud omnium. Nec potest esse virginitas, nisi habeat unde nascatur. Bona cum bonis comparo, quo facilius quid praestet, eluceat. Neque meam ullam sententiam affero, sed eam repeto, quam edidit Spiritus saMelior est, inquit, sterilitas cum virtute . 36. Primum enim quod nupturae prae caeteris concupiscunt, ut sponsi decore se jactent, eo necesse est impares sacris se fateantur esse virginibus, quibus solis contingit dicere: Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis . Quis est iste sponsus? Non vilibus addictus obsequiis, non caducis superbus divitiis: sed cujus sedes in saeculum saeculi. Filiae regum in honore ejus. Astitit regina a dextris t
Abbreviated transcription (Latin):
citet in opẽ. & de stercore erigat pauꝑem. Beati qͥ sub
tute & olea equos suos alligant. saboꝵ cur sus suoꝵ lu¬
ci & leticiȩ consecrantes. Me ficus adhucid÷ illecebro¬
sa deliciarũ obumbrat prurigo mundi. humilis ad al¬
titudinẽ. fragilis ad laborẽ. mollis ad usũ. sterilis ad
fructũ. Ac fortasse miret᷑ aliquis. cur scribe audeo qͥ
loqui ñ queo. Ꝙ tam̃ si repetamꝰ quȩ legunꝰ in euange¬
licis scriptis & sacerdotalib factis. ac nob sc̃s ⁊ acharias
ꝓpħia docum̃to sit. inueniet ẽẽ qd̾ uox ñ explicet. &
stilus signet. Quod si nom̃ ioħis reddidit patri uocem.
ego quoq desꝑare ñ debeo. qđ uocẽ licet mutꝰ acqi

Expanded text:
citet inopem, et de stercore erigat pauperem! Beati qui sub citet inopem, et de stercore erigat pauperem! Beati qui sub vite et olea equos suos alligant , laborum cursus suorum luci et laetitiae consecrantes: me ficus adhuc, id est, illecebrosa deliciarum obumbrat prurigo mundi, humilis ad altitudinem, fragilis 147 ad laborem, mollis ad usum, sterilis ad fructum. 4. Ac fortasse miretur aliquis cur scribere audeo, qui loqui nequeo. Et tamen si repetamus quae legimus in Evangelicis Scripturis et sacerdotalibus factis, ac nobis sanctus Zacharias propheta documento sit, inveniet esse quod vox non explicet, et stylus signet. Quod si nomen Joannis reddidit patri vocem, ego quoque desperare non debeo quod vocem licet mutus acci
Abbreviated transcription (Latin):
angłs. ego qͦq muta diu ora laxabo. Potest enĩ soluere
impedĩta imꝑitiȩ. qui in illa asina soluit nat᷑ȩ. In ar¬
cha ueteris testam̃ti uirga florint sacerdotis. facile ẽ.¬
dõ. ut in sc̃a ȩccła de nr̃is qͦq nucleis flos germinet.
Cur aut̃ desꝑandũ. qđ dñs loquat᷑ in hominib qui est
locutꝰ in sentibꝰ: Dĩ nec rubũ est dedignatꝰ. Atq utinã
meas qͦq illuminet spinas. E runt fortasse qui etiã in
nr̃is sentib aliquẽ mirent᷑ lucere fulgorẽ. qͦ spina
me sub illa infructuosa adhuc ficu iacentẽ ex aliqͣ
tħc parte respiceret. ferret qͦ post trienniũ fructꝰ &
nr̃a ficus. S unde tantũ peccatorib spei: Utinã saltẽ
ille euangłicꝰ dñicȩ caltor uineȩ ficũ nr̃am fortasse
iam uissus excidere remittat illã & hoc anno. usq dũ
fodiat & mittat cophinũ stercoris. ne forte de t̾ra sus¬

Expanded text:
angelus, ego quoque muta diu ora laxabo; potest enim solvere angelus, ego quoque muta diu ora laxabo; potest enim solvere impedimenta imperitiae, qui in illa asina solvit naturae. In arca veteris Testamenti virga floruit sacerdotis : facile Deo ut in sancta Ecclesia de nostris quoque nodis flos germinet. Cur autem desperandum quod Dominus loquatur in hominibus, qui est locutus in sentibus ? Deus nec rubum est dedignatus. Atque utinam meas quoque illuminet spinas! Erunt fortassis qui etiam in nostris sentibus aliquem mirentur lucere fulgorem, erunt quovirorum. Utinam me sub illa infructuosa adhuc ficu jacentem ex aliqua Jesus parte respiceret! ferret quoque post triennium fructus et nostra ficus . Sed unde tantum peccatoribus spei? Utinam saltem ille Evangelicus Dominicae cultor vineae ficum nostram fortasse jam jussus excidere, remittat illam et hoc anno, usque dum fodiat, et mittat cophinum stercoris; ne forte de terra sus
Abbreviated transcription (Latin):
i uxta cȩlestis sencentiã ueritatis. uerbi totiꝰ
quodcunq ociosũ fuerimꝰ locuti habemꝰ p̃senta¬
re rationẽ. uł si unꝰ quisq seruus credita sibi
talenta gr̃ẽ sp̃ualis quȩ nũmulariis diuidenda
forent. ut crescentib multiplicarent᷑ usuris
intra t̾rã suam. uł qͣsi timidꝰ fęnerator. uł qͣsi
auarꝰ possessor abscondit. ñ mediocrẽ dño reu̾tente offen¬
sam incidet: iure nobis uerendũ ẽ. quib licet ingenium
tenue. necessitas tam̃ maxima ẽ. eloquia dĩ credita po¬
puli fenerare mentib. ne uocis qͦq nr̃ȩ poscat᷑ usura. pre¬
sertim cũ studiũ a nob̾ dñs non ꝓfectũ requirat. Unde scri¬
bendi aliquid sententia fuit. Maiore siqͥdem pudoris ꝑi¬
culo audit᷑ uox nr̃a quãlegit᷑. Liber enĩ ñ erubescit. Ꝙ qui¬
sermonẽ meditari audeo. Nã uolente dõ etiã asina lo-¬
cuta ẽ. Quod simͥ sub istiꝰ scłi onerib constituto assistat

Expanded text:
uxta coelestis sententiam veritatis , verbi totius, quodcumque otiosum fuerimus locuti, habemus praestare rationem: vel si unusquisque servus credita sibi talenta gratiae spiritalis, quae nummulariis dividenda forent, ut crescentibus multiplicarentur usuris, intra terram suam vel quasi timidus fenerator, vel quasi avarus possessor absconderit , non mediocrem, domino revertente, offensam incidet; jure nobis verendum est, quibus licet ingenium tenue, necessitas tamen maxima eloquia Dei credita populi fenerare mentibus, ne vocis quoque nostrae poscatur usura: praesertim cum studium a nobis Dominus, non profectum requirat. Unde scribendi aliquid sententia fuit. Majore siquidem pudoris periculo auditur vox nostra quam legitur; liber enim non erubescit. 2. Et quisermonem meditari audeo; nam, volente Deo, etiam asina locuta est . Quod si mihi sub istius saeculi oneribus constituto assistat
Abbreviated transcription (Latin):
e sp̃u oris eiꝰ om̃is uirtꝰ eoꝵ. Ꝙ de sapientia scͥptũ ẽ.
quia ht̃ inse om̃ipocentẽ sp̃m. Dicit enĩ salomon.
quia om̃ium artifex docuit me sapientia. Est enĩ
mea sp̃s intelligentiȩ. sc̃s. unicꝰ. multiplex. subtilis.
bene mobilis. disertꝰ. immaculatus. manifestus.
inuiolabilis. bonũ amans. acutꝰ. prouidens. possi¬
bilis. munificus. benignus. stabilis. integer. sine sol¬
licitudine. qui omnia potest. omnia spectans. &
per omnia penetrans spirituim intelligibi

Expanded text:
oris ejus omnis virtus eorum . Et de Sapientia scriptum est quia habeat in se omnipotentem Spiritum; dicit enim Salomon: Quia omnium artifex docuit me Sapientia . Est enim in ea Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus, manifestus, inviolabilis, bonum amans, acutus, providens, possibilis, munificus, benignus, stabilis, integer, sine sollicitudine, qui omnia potest, omnia spectans, et per omnia penetrans spirituum intelligibi
Abbreviated transcription (Latin):
est. qui uolunt usurpare qđ ñ docent scͥptũ: Om̃i¬
potentẽ et enĩ xp̃m supra docuimꝰ. & in ioħis euan¬
gelistȩ apocalypsi. & in zacharia ꝓpħa. & in euan-¬
gelio significatũ. Quȩ siquis recensenda putat: su¬
piora reuoluat & repetat. Iam̃ qd̵̃ ibi ꝓpt̾ congestio¬
nem testimonioꝵ pene preterũ. dicant de qͦ putent
dictum. quod amos ꝓpħ auit. Sic enĩ scͥptũ ẽ. Dñs qͥ
aitigit terrã & mouet eam. & lugebt̃ oiñs cõmoran¬
tes mea. & ascendet sic̃ flum̃ ȩgyptiqui edificat
si celũ ascensionẽ suã. & reꝓmissionẽ suã suꝑ t̾rã
confirmat. qui aduocat aquã maris. & effundit eã
filio intelligunt conuenire. qui t̾ram descendens te-¬
tigit. in passione cõmouit. de t̾ris ascendit in cȩlũ.
e suꝑ t̾ram descendit e cȩlo sic̃ ipse ꝓmiserat: S qͥd¬

Expanded text:
est, qui volunt usurpare, quod non docent scriptum? Omniest, qui volunt usurpare, quod non docent scriptum? Omnipotentem etenim Christum supra docuimus , et in Joannis evangelistae Apocalypsi, et in Zachariae prophetia, et in Evangelio significatum. Quae si quis recensenda putat, superiora revolvat et repetat. 115. Tamen quod ibi propter congestionem testimoniorum pene praeterii, dicant de quo putent dictum, quod Amos prophetavit; sic enim scriptum est: Dominus qui attigit terram, 729 et movet eam, et lugebunt omnes commorantes super coelum ascensionem suam, et repromissionem suam super terram confirmat: qui advocat aquam maris, et effundit eamFilium intelligunt convenire, qui terram descendens tetigit, in passione commovit, de terris ascendit in coelum, et super terram descendit e coelo, sicut ipse promiserat?
Abbreviated transcription (Latin):
De patre aut̃ dicit. Sic̃ pat̾ ur qui in celis ẽ. ꝑfect̾ ẽ.
quod sit sẽꝑ. uł latine quod in suo maneat. nec ope sib¬
aut̃ dĩ: quia omĩa quȩ sc̃ dĩ uident᷑ infilio.idt fe
erna diuinitas. omi potentia atq maiestas. Talis g̃ q̃lis
es as sua uidet᷑ in imagine. unde oportet ut imaginẽ
eius talẽ credas. qualis ẽ. ds̃. Nam si imagini detͣhas:
eiutiq cuiꝰ imago est uidebit᷑ ẽẽ. detractũ. Siminorẽ
maginẽ credas: minor ds apparebit inimagine. Qua¬
lem eni estimaueris imaginẽ: talis tͥ uidebit᷑ is cuiꝰ
inuisibilis est imago. Dixit enĩ imago. Quime uidet:
udet & patrem. Et qualẽ estimaueris eũ cuiꝰ imagi¬
nem eẽ. filiũ credis: talis tibi necessario filiꝰ estimandꝰ
es. Unde quia increatꝰ pat̾. increatꝰ & filiꝰ. quia non
tum dicant: eo uerbo tam̃ nichil impediri. qͦ minꝰ
locus. haud difficilior est ad refellenda studia ꝑfi¬
dorũ. Quomͦ enĩ negant om̃ipotentẽ xp̃m. qd̃ scͥptũ

Expanded text:
 Sicut Pater vester, qui in coelis est, perfectus est. quod sit semper; vel Latine, quod in suo maneat, nec ope subautem Dei, quia omnia quae sunt Dei, videntur in Filio, id eerna divinitas, omnipotentia atque majestas. Talis ergo qualis est Deus, sua videtur in imagine. Unde oportet ut imaginem ejus talem credas, qualis est Deus. Nam si imagini detrahas, et utique ei, cujus imago est, videbitur esse detractum: si minorem imaginem credas, minor Deus apparebit in imagine. Qualem enim aestimaveris imaginem, talis tibi videbitur is, cujus invisibilis est imago. Dixit imago: Qui me videt, videt et Patrem . Et qualem aestimaveris eum, cujus imaginem esse Filium credis; talis tibi necessario Filius aestimandus est. Unde quia increatus Pater, increatus et Filius; quia non tum dicant; eo verbo tamen nihil impediri quominus locus haud difficilior est ad refellenda studia perfidorum. Quomodo enim negant omnipotentem Christum, quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
nominabis aut stellas. & sic intelligit᷑ qͥd sic qd̃ signi¬
ficandũ putaueris. Cȩterũ si factũ dicas aut creatũ.
quod int̾dũ filiũ dict̃: quia multa facta & creata sint.
non ꝓpͥetatẽ substantiȩ uideris significasse. s speciẽ
qualitatis. Aliud ÷ enĩ substantia. aliud qͣlitas. Deniq
diximꝰ & alibi y cͥiͥaͣ  ita int̾p̃tatos latinos: ut sub̾ã¬
dei dicerent. Uciaͣ aut̃ dĩ cũ dr̃. quid aliud significat᷑.¬

Expanded text:
nominabis, aut stellas: et sic intelligitur quid sit, quod signinominabis, aut stellas: et sic intelligitur quid sit, quod significandum putaveris. 100. Caeterum si factum dicas aut creatum, quod interdum Filium dicunt; quia multa facta et creata sunt, non proprietatem substantiae videris significasse, sed speciem qualitatis. Aliud enim substantia, aliud qualitas est. Denique diximus et alibi, οὐσίαν ita interpretatos Latinos, ut substantiam dicerent. Οὐσὶα autem Dei cum dicitur, quid aliud significat
Abbreviated transcription (Latin):
si naturã de signare de sidero: aut hominẽ nuncupa¬
bo. aut equũ nominabo. aut auẽ dicã. ut nat᷑a possit
intelligi. Ita gͥͦ si naturã cupio designare diuinã:
dm̃ uerũ debeo nominare. Cũ aut̃ filiũ dico: genera¬
tũ significo. Cũ patrẽ qͦq dico: generasse declaro.
Non gͦ hinc naturȩ discretĩonẽ facias. cũ sit hoc signi¬
ficatoriũ generantis & geniti. Significatoria aut̃
huiꝰmodi: expͥmunt substantiȩ qualitatẽ. Multi
enĩ ut dixi filii. s diu̾sitas filioꝵ. Aliꝰ ꝑ naturã. aliꝰ¬
ꝑ gr̃am. Multȩ creaturȩ. inuisibiles & uisibiles. Inusi¬
biles: ut pͥncipatꝰ & potestates. chromi & dñationes. Ui¬
sibiles: ut sol. luna. stellȩ. homo. t̾ra. Ergo diu̾sȩ spe¬
cies. & diuersȩ creaturarũ substantiȩ sc̃. Itaq si uelis
ꝓpͥetatẽ creaturȩ alicuiꝰ expͥmere: aut solẽ aut lunã

Expanded text:
si naturam designare desidero, aut hominem nuncupasi naturam designare desidero, aut hominem nuncupabo, aut equum nominabo, aut avem dicam, ut natura possit intelligi. 98. Ita ergo si naturam cupio designare divinam, Deum verum debeo nominare. Cum autem Filium dico, generatum significo: cum Patrem quoque dico, generasse declaro. Non ergo hinc naturae discretionem facias, cum sit hoc significatorium generantis et geniti: significatoria autem hujusmodi exprimunt substantiae qualitatem; multi enim, ut dixi, filii, sed diversitas filiorum: alius per naturam, ali 99. Multae creaturae invisibiles et visibiles: invisibiles, ut Principatus et Potestates, Throni et Dominationes: visibiles, ut sol, luna, stellae, homo, terra. Ergo diversae species, et diversae creaturarum substantiae sunt. Itaque si velis proprietatem creaturae alicujus exprimere, aut solem, aut lunam
Abbreviated transcription (Latin):
potest: quia omĩa ex patre dõ habent subsistendi causã.
Unde non ẽẽ ueri simile dict̃. ut filiꝰ qr ex patre ẽ. & ex
se causã non ht̃ ut sit s ex patre. similis sit patri: cũ pat̾
ex alio causã ñ habeat. filiꝰ aut̃ ut ipsi allegant ẽẽ. non
pocuerit. nisi hoc ipsũ ex patre ut ẽẽt. acceꝑit. Idõq ingenitũa
genitũ dicunt ẽẽ. dissimilẽ. Quasi uͦ qđ alibi sepe iam di¬
.xi. generatio potestatis sit ñ naturȩ. Cũ enĩ dico genitũ:¬
non ꝓͥpetatẽ naturȩ. s significationẽ generationis ex¬
pressi. Ꝙ hoc exemplis euidentiorib approbabo. Na si
generalit᷑ dicã filiũ. nec addam cuiꝰ: pocest intelligi
& filiꝰ hominis. & filiꝰ iniqͥtatis. & filiꝰ pestilentiȩ. & fi¬
lius diaboli. sic̃ de iudeis scriptura testat᷑. & qd̾ inusu
ẽ. & fȩtus pecudis & pulli colũbarũ. & ido in appella¬
tione filioꝵ non est expressio significata nat᷑e. At uͦ

Expanded text:
causam. Unde non esse verisimile dicunt, ut Filius quia ex Patre est, et ex se causam non habeat ut sit, sed ex Patre, similis sit Patri: cum Pater ex alio causam non habeat, Filius autem, ut ipsi allegant, esse non potuerit, nisi hoc ipsum ex Patre ut esset, acceperit. 97. Ideoque ingenitum et genitum dicunt esse dissimilem; quasi vero, quod alibi saepe jam dixi, generatio potestatis sit, non naturae. Cum enim dico genitunon proprietatem naturae, sed significationem generationis expressi; et hoc exemplis evidentioribus approbabo. Nam si generaliter dicam Filium, nec 725 addam cujus, potest intelligi et filius hominis, et filius iniquitatis, et filius pestilentiae, et filius diaboli, sicut de Judaeis Scriptura testatur : et quod in usu est, et foetus pecudis, et pulli columbarum. Et ideo in appellatione filiorum non est expressio significata naturae. At vero
Abbreviated transcription (Latin):
set afferre. Qd̃ ille responsũ de patre. de seoras
maturo sui ꝓbauit exitio. Ita cȩt̾i eadẽ sibi qͥlꝙte¬
tuentes fauere ceperunt. qui impedire querels
Nec dispendium debitarum attulit uirginitas
facultatum. s etiã emolum̃tum integritats a¬
cepit. Habetis puellȩ deuotionis prȩmiam. pi¬
rentes cauete offensionis exemplum:

Expanded text:
fferre. Quod ille responsum de patre, de se oraculum, maturo sui probavit exitio. Ita caeteri eadem sibi quisque metuentes, favere coeperunt, qui impedire quaerebant: nec dispendium debitarum attulit virginitas facultatum, sed etiam emolumentum integritatis accepit. Habetis, puellae, devotionis praemium: parentes, cave
Abbreviated transcription (Latin):
tiam enĩ dĩ. futura & occulta ñ fallunt. Expers aut̃
agnitionis infantia: ꝑ humanã utiq imprudentiã
quod adhuc ñ didicit ignorat. S uerendũ ẽ. inquis.
ne si duos pͥncipales sensus aut geminã sapientiã¬
xp̃o tribuimꝰ: xp̃m diuidamꝰ. Nunqͥd cũ & diuinita¬
tem eiꝰ adoramꝰ & carnẽ. xp̃m diuidimꝰ: Nunqͥd cũ
in eo imaginẽ dĩ crucẽq ueneram᷑. diuidimꝰ eũ:
Apłs certe quid de eo dixit: Qm̃ & si crucifixus est
ex infirmitate: uiuit tam̃ ex uirtute dĩ. Ipse dixit.
quia ñ diuisus ẽ. xp̃c. Nunqͥd etiã cũ dicimꝰ qr ani¬

Expanded text:
tiam enim Dei futura et occulta non fallunt: expers autem tiam enim Dei futura et occulta non fallunt: expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. 75. Sed verendum est, inquis, ne si duos principales sensus aut geminam sapientiatribuimus, Christum dividamus. Numquid cum et divinitatem ejus adoramus et carnem, Christum dividimus? Numquid cum in eo imaginem Dei, crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei ; ipse dixit quia non divisus e
Abbreviated transcription (Latin):
iunitatis s corporis ẽ. Ergo si ꝓficiebat ȩtate
mis ꝓficiebat sapientia hõis. Sapientia aut̃
sensu ꝓficit. quia a sensu sapientia. Iħc aut̃ ꝓficiebatȩta¬
te &e sapientia. Quis sensus ꝓficiebat: Si humanꝰ: gͣ d
ipse susceptꝰ ẽ.Si diuinꝰ: gͦ mutabilis ꝑ ꝓfectũ. Qđ enĩ
ꝓficit: utiq mucat᷑ in meliꝰ. S qđ diuinũ ẽ. ñ mutat᷑.¬
Quod gͦ mutabat᷑: ñ utiq diuinũ. Sensus gͥ ꝓficiebat
humanꝰ. Sensũ gͦ suscepit humanũ. Ꝙ ut sciamꝰ quia
scđm hominẽ loquebat᷑: premisit supͣ dicens. Puer
aut̃ crescebat & confortabat᷑ & implebat᷑ sapientia.
tudo sapientiȩ dĩ. nec plenitudo diuinitatis impleri.
Quȩ gͥ implebat᷑: erat ñ dei s nr̃a sapientia. Nã qͦm
implebat᷑. qui ut omĩa impleret descendit: ꝑ quẽ
sensũ isaias dixit. Patrẽ puer nesciebat aut matrẽ.
Scriptũ ẽ. enĩ. Priꝰquã sciat puer patrẽ aut matrẽ:
accipiet uirtutẽ damasci. & spolia samariȩ.Sapien-¬

Expanded text:
atis, sed corporis est. Ergo si proficiebat aetate hominis, proficiebat sapientia hominis: sapientia autem sensu proficit, quia a sensu sapientia. Jesus autem proficiebat aetate et sapientia. Quis sensus proficiebat? Si humanus, ergo et ipse susceptus est: si divinus, ergo mutabilis per profectum. Quod enim proficit, utique mutatur in meliiciebat humanus; sensum ergo suscepit humanum. 73. Et ut sciamus quia secundum hominem loquebatur, praemisit supra dicens: Puer autem crescebat et confortabatur et implebatur sapientia; tudo sapientiae Dei, nec plenitudo divinitatis impleri. Quae igitur implebatur, erat non Dei, sed nostra sapientia. Nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleret descendit ? 74. Per quem autem sensum Esaias dixit, patrem puer nesciebat aut matrem? Scriptum est enim: Priusquam sciat puer patrem aut matrem, accipiet virtutem Damasci et spolia Samariae . Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
adam. qui cũ sit formatꝰ de limo t̾rȩ. generauit utiq
filios. suȩ consortes naturȩ: participes gn̾is. succes¬
sionis heredes : Diuersa quidem infiliis & parente
militudini substantiȩ p̃iuidicauit. Similis gͦ filiꝰ pa¬
tri. etiã inhis qui ꝓpt̃ humanȩ conditionis fragili¬
tatem. similitudinis plenitudinẽ hab̾e ñ posst̃. Quomͦ
sequentes. disputationis genere discordare se prutant.¬
ab his qui dissimilẽ patris ꝑ omĩa filiũ dict̃. Iadõ hoꝵ¬

Expanded text:
e, generavit utique filios suae consortes naturae, participes generis, successionis haeredes ? Diversa quidem in filiis et parentmilitudini substantiae praejudicavit. Similis ergo filius patri etiam in his, quae propter humanae conditionis fragilitatemuentes, disputationis genere discordare se putantab his, qui dissimilem Patri per omnia Filium dicunt. Ideo ho
Abbreviated transcription (Latin):
utiq atq distantis. & quȩ distantis naturȩ: c̃sequi
est ut similia ẽẽ ñ possint. Nisi forte scd̾m speciẽ siug¬
lia dicas. dissimilia scđm ueritatẽ. Nã & lactis  mu
& cigni. albentis coloris species ẽ: s discrepantian
seruat distantis naturȩ. nec differentia naturarim
formã & figurã & colorẽ. similẽ putant: S hȩc cor¬
poris sc̃. hȩc cõpositionẽ qͣndã indicant. Quomͦ aut̃
inuisibili. similitudinẽ scđ̾m colorẽ aptamꝰ auc fornui
Aut quomͦ creatura potest ẽẽ similis increato: Qum
splendor głȩ. & caracter substantiȩ eiꝰ: Si diu̾sagłi.
ut illi dict᷑: diuersa substantia ẽ. Scđm głam inqut

Expanded text:
utique atque distantis: et quae distantis naturae, consequens est ut similia esse non possint; nisi forte secundum speciem similia dicas, dissimilia secundum veritatem. Nam et lactis et nivis et cygni albentis concolor species est, sed discrepantiam servat distantis naturae; nec differentia naturarum formam et figuram et colorem similem putant? Sed haec corporis sunt, haec compositionem quamdam indicant. Quomodo autem invisibili similitudinem secundum colorem aptamus aut formam? Aut quomodo creatura potest esse similis increato? Quomodo splendor gloriae, et character substantiae ejus ; si diversa gloria, ut illi dicunt, diversa substantia es
Abbreviated transcription (Latin):
tura ẽ. Partꝰ enĩ uirginis ñ naturã mutauit. s gene¬
randi usũ nouauit. Deniq caro de carne nata ẽ. Ha¬
buit gͦ de suo uirgo qđ traderet. Non enĩ alienũ dedit
mat̃. s ꝓpͥum ẽ iuscerib suis contulit inusicato modo.
s usitato munere. Habuit gͥ carnẽ uirgo. quã nat᷑e so¬
lemnis iure transcripsit infetũ. Eadẽ gͥ scđ̾m carnẽ ge¬
nerantis oaaiȩ genitiq natura. nec dissimilis fr̃ibꝰ. qͥa
q dĩ filiꝰ nr̃i. ñ scđ̾m diuinitatis plenitudinẽ. s scd̾m
animȩ rationabilis. & ut expressiꝰ dicamꝰ. humani¬

Expanded text:
tura est. 104. Partus enim Virginis non naturam mutavit, sed genetura est. 104. Partus enim Virginis non naturam mutavit, sed generandi usum novavit. Denique caro de carne nata est. Habuit ergo de suo Virgo, quod traderet; non enim alienum dedit mater, sed proprium e visceribus suis contulit inusitato modo, sed usitato munere. Habuit igitur carnem Virgo, quam naturae solemnis jure transcripsit in fetum. Eadem igitur secundum carnem generantis Mariae, genitique natura, nec dissimilis fratribus; qque Dei Filius nostri non secundum divinitatis plenitudinem, sed secundum animae rationabilis, et ut expressi
Abbreviated transcription (Latin):
loco figurata de t̾ra. Supra quoq legisti qi dix̃ d̃s auib
crescite & multiplicamini. utiq ex coitu maris & feminȩ:
generationis increm̃ta p̃cipiens. Itãq aduertimꝰ. etiã
quȩ uniꝰ generis st̃: diuerso mͦ eẽ cȩpisse. Alia de aqͥs.
alia de terris. alia de maris & feminȩ generatione. &
umꝰ tamen hȩc eẽ nature. dissimilitudinẽq nc̃ substantiȩ
non hab̾e. Quid uͦ tam uniꝰ naturȩ. quã caro nr̃a cũ dm̃¬
ci torporis ueritate: Diu̾sis tam̃ utraq ducta causis: orta
pͥncipiis est. Caro enĩ dñi sp̃u in uirginẽ suꝑuenientege¬
nerata: non expectauit uirilis femineiq coitꝰ solemne
cõmerciũ. Caro u nr̃a. nisi uirilis iuxta femineusq sexꝰ
genitalia sulcis naturalib obducat semina: int᷑ iuscera
nescit̾ mat̾na formari. Q tam̃ cũ gn̾ationis fuerit cau¬
sa diũsa: carnis tam̃ in xp̃o cũ hominib omĩb una na¬

Expanded text:
loco figurata de terra. Supra quoque legisti quia dixit Deus avibus: loco figurata de terra. Supra quoque legisti quia dixit Deus avibus: Crescite et multiplicamini ; utique ex coitu maris et feminae generationis incrementa praecipiens. Itaque advertimus etiam quae unius generis sunt, diverso modo esse coepisse: alia de aquis, alia de terra, alia de maris et feminae generatione; et unius tamen haec esse naturae, dissimilitudinemque substantiae non habenici corporis veritate? Diversis tamen utraque ducta causis, diversis orta principiis est. Caro enim Domini Spiritu in Virginem superveniente generata, non exspectavit virilis femineique coitus solemne commercium: caro vero nostra, nisi virilis juxta femineusque sexus genitalia sulcis naturalibus obducat semina, intra viscera nescit materna formari; et tamen cum generationis fuerit causa diversa, carnis tamen in Christo cum hominibus omnibus una na
Abbreviated transcription (Latin):
tato ordine. ꝓpt̾ sonũ & cõpendiũ decorẽq sermonis.
Ergo ycia. qđ semꝑ sit ds̃ significat. Ingeniti aut̃
ut tuuis uł geniti appellatio: quomͦ sit declarat. hoc
est qđ ñ ex alio sit pat̃. nec ex se filiꝰ. Species hic ui¬
det᷑ ẽẽ diuersa. species utiq distincta. s in distincta
diuinitas. Queroͥ quomͦ hoc ꝓbari possit. Etiam in
creaturis ostensã diuersã speciẽ. diu̾sa initia ii
plerisq & unã ẽẽ substantiã. & de scͥpturis exẽpla
proferam. Itaq si in his quȩ mortalia st̃ hoc potest conueni¬
re. quẽa dmodũ patris & filii & sp̃s scĩ diunitati legẽ cuidã
ortus eoꝵ causas legimꝰ ẽẽ diuersas. Scriptũ ẽ. enĩ drisse
dm̃. Producant aquȩ repentia animarũ uiuentiũ. & uola¬
tilia uolantiũ. E paulo post cũ paradisũ fecisset ds̃ & po¬
suisset in eo hominẽ: scriptũ ẽ. quia figurauit ds̃ de t̾ra
bestias agri & uolatilia cȩli. Significant᷑ gͦ uolatilia hoc

Expanded text:
tato ordine propter sonum et compendium decoremque sermonis. Ergo οὐσὶα, quod semper sit Deus, significat: ingeniti autem, ut tu vis, vel geniti appellatio quomodo sit, declarat, hoc est, quod non ex alio sit Pater, nec ex se Filius. Species hic videtur esse diversa. Species utique distincta, sed indistincta divinitas. 101. Quaeris quomodo hoc probari possit? Etiam in creaturis ostendam diversam speciem, diversa initia in plerisque, et unam esse substantiam, et de Scripturis exempla proferam. Itaque si in his quae mortalia sunt, hoc potest convenire; quemadmodum Patris et Filii et Spiritus divinitati legem cujusdam ortus eorum causas legimus esse diversas. 726 Scriptum est enim dixisse Deum: Producant aquae repentia animarum viventium. et volatilia volantium . Et paulo post, cum paradisum fecisset Deus, et posuisset in eo hominem, scriptum est, quia figuravit Deus de terra bestias agri, et volatilia coeli . Significantur ergo volatilia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uinẽ. & genitũ &e creatũ filiũ. Quo auctore contra
aplica scripta contendunt: Contendant tam̃. si mͦ
irrii se discipłos eẽ fatent᷑. Nam quomͦ negant ma¬
astrũ. cuiꝰ inuentũ secunt᷑: S si illi hoc dict̃ quod
mꝰ iustiꝰ senserit: ego debeo dicere qd̾ apłs dixit.
satrẽ enĩ dixit. ñ ingenitũ nominauit. Filiũ dixit. &
gnitũ filiũ dixit. Qd̃ legi ñ nego. immo libent᷑ usur¬
r. Qa ñlegi. libent̃ usurpare ñ debeo. S tam̃ qđ in
aulectica ñ faceremꝰ: usurpent. Siñ & forte dicant.
agenitũ ñ legimꝰ patrẽ sic̃ filiũ: idõ ingenitũ esti¬
mare debemꝰ. Intelligit᷑ hoc gͦ. ñ legit᷑. S si intelligit᷑:

Expanded text:
et genitum et creatum Filium. En quo auctore contra apostolica scripta contendant: contendant tamen, si modo se Arii discipulos esse fateantur. Nam quomodo negant magistrum, cujus inventum sequuntur? 92. Sed si illi hoc dicunt, quod Arius: justius ego debeo dicere, quod Apostolus dixit . Patrem enim dixit, non ingenitum nominavit: Filium dixit, et genitum Filium dixit. Quod legi, non nego; immo libenter usurpo: quod non legi, usurpare non debeo. Sed tamen, quod in dialectica non faceremus, usurpent; si non et forte dicant quia genitum non legimus Patrem sicut Filium, ideo ingenitum aestimare debemus. 93. Intellig
Abbreviated transcription (Latin):
trio. Quid gͥ hoc ꝓficit. ut ex uerbo uelitis facere int̃
patrẽ & filiũ distantiã naturȩ. distantiã potestatis:
Iingenit᷑ inquit & genitꝰ. non posst̃ uniꝰ ẽẽ natͣe atq

Expanded text:
trio. Quo igitur hoc proficit, ut ex verbo velitis facere inter trio. Quo igitur hoc proficit, ut ex verbo velitis facere inter Patrem et Filium distantiam naturae, distantiam potestatis? Ingenitus, inquit, et genitus non po
Abbreviated transcription (Latin):
sipest ut de patre & sp̃u scõ. quia nec patrẽ genitũ le
nnegetis. Si enĩ in eo ẽ. uis omĩs ur̃e disputationis.
quod ingenitꝰ & genitꝰ ñ posst̃ ẽẽ umꝰ naturȩ: gͦ qui
nonẽ. genitꝰ. cũ eo qui ñ sit genitꝰ. uniꝰ naturȩ atq sub.¬
stantiȩ ẽ. & si idõ putamꝰ patrẽ eẽ maiorẽ quia genitꝰ
cunt: quasi siluã & materiem ingenitã ẽẽ memo¬
rarunt. Uident gͥ in hoc uerbo p̃rogatiuã qͣndã po¬
cestatis eẽ. ñ posse. Nisi forte hoc u̾bo sibi honorare
di uident᷑. quo phylosophi mundũ putauert̃ eẽ do¬
nandũ. Nunqͥd gͦ sic ingenitꝰ pat̃. sic̾ mundꝰ : Absit.
lut hic solus decet dm̃ sermo. cũ ds ultͣ sermonũ
omiũ sit ambitũs Nichil gͥ p̃ciosũ dõ in eo sermone
qui cõmunis possit ẽẽ cũ cȩteris. S tam̃ quẽ ad modũ
uultis in estunabilis sit huiꝰ p̃rogatiua sermonis: quȩ
ñ auctoritate aliqua designat᷑. s ur̃o estimat᷑ arbi¬

Expanded text:
est ut de Patre et Spiritu sancto, quia nec Patrem genitum legubstantiae non negetis. Si enim in eo est vis omnis vestrae disputationis, quod ingenitus et genitus non possunt esse unius naturae: ergo qui non est genitus, cum eo qui non sit genitus, unius naturae atque substantiae est. Et si ideo putatis Patrem majorem esse, quia genituscunt, quasi silvam materialem, ingenitam esse memorarunt. Vident igitur in hoc verbo praerogativam quamdam potestatis esse non posse, nisi forte hoc verbo sibi honorare Deum videntur, quo philosophi mundum putaverunt esse donandum. Numquid ergo sic ingenitus Pater, sicut mundus? Absit. Aut hic solus Deum decet sermo, cum Deus ultra sermonum omnium sit ambitum. Nihil igitur pretiosum Deo in eo sermone, qui communis possit esse cum caeteris. 95. Sed tamen quemadmodum vultis, inaestimabilis sit hujus praerogativa sermonis, quae non auctoritate aliqua designatur, sed vestro aestimatur arbi
Abbreviated transcription (Latin):
matrimoniũ. s uirginitatis attexo be aui nesica
Qui infirmꝰ ẽ. inqͥt. holus manducet. Aliud exigie
ud admiror. Alligatꝰ es uxori. noli querere solitim
Solutꝰ es ab uxore. ne quesieris uxorẽ. Hoc p̃ceptii
copulatis. De uirginib aut̃ qͥd ait: Ꝙ qͥ in matrm¬
nio iungit uirginẽ suã: benefacit. Et qͥ ñ iungit n
Ibi remediũ infirmitatis. hic gła castitatis. Ilanrtq
hendit᷑. ista laudat᷑. Conferamꝰ si placet bona multa
cũ ultimis uirginũ. Iactet licet fecundo se mulitu
bilis partu. quo plures generauerit: plus labor
Numeret solatia filioꝵ. s numeret parit̃ &e molehus
Nubit & plorat. Qualia st̃ uota quȩ flent᷑: Conee
& grauescit. Prsutiq impedim̃tũ fecunditas inope
asferre. quã fructũ. Parturit & egrotat. Quã dile
dolori futurũ. quã uoluptati. ꝑiculis emit᷑. necpit
bitrio possidet᷑. Quid recenseã nutriendi molesteosiu¬
stituendi & copulandi filiũ: St̃ istȩ miseriȩ. ht̃ ui

Expanded text:
matrimonium, sed virginitatis attexo beneficium. Qui infirmus est, inquit, olera manducet . Aliud exigo, aliud admiror. Alligatus es uxori? Noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore? Ne quaesieris uxorem . Hoc praeceptum est copulatis. De virginibus autem quid ait? Et qui matrimonio jungit virginem suam, beneIbi remedium infirmitatis, 153 hic gloria castitatis. Illa non reprehenditur, ista laudatur. 25. Conferamus, si placet, bona mulierum cum ultimis virginum. Jactet licet fecundo se mulier nobilis partu: quo plures generaverit, plus laborat. Numeret solatia filiorum, sed numeret pariter et molestias. Nabit et plorat. Qualia sunt vota, quae flentur! Concipit et gravescit. Prius utique impedimentum fecunditas incipit afferre, quam fructum. Parturit, et aegrotat. Quam dulce nit, prius dolori futurum, quam voluptati! Periculis emitur, nec pro arbitrio possidetur. 26. Quid recenseam nutriendi molestias, instituendi et copulandi? Felicium sunt istae miseriae. Habet mater
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc illi asserant ubi ingenitũ patrẽ legen
S si dialectico more concedi sibi id postulant.
quodlectũ ñ sit ꝓlecto usurpent: ꝓdunt se co¬
tionis studia afferre. ñ cognitionẽ quȩrereu
siderant: pͥncipiũ inuenire ñ queunt disputan
U hoc ibi ubi contentio est magis de disputat
argutiis: quã de examine ueritatis. Hȩcẽ. eñ
non ũba pendant᷑. Deniq uerba phylosophoꝵ
tio est. ubi si ñ donauero eis u̾bũ ingeniti. a¬
tionis pͥncipiũ inuenire ñ possunt: Ubies
gerint demonstrent. Excid̾at animo. nc̃ reds

Expanded text:
Nunc illi asserant ubi ingenitum Patrem legerint. Sed si dialectico more concedi sibi id postulant, ut quod lectum non sit pro lecto usurpent, produnt se contentionis studio differri, non cognitionem quaerere desiderant, principium invenire nequeunt disputandi. Et hoc ibi, ubi contentio est magis de disputationis argutiis, quam de examine veritatis. Haec est eninon verba pendantur. Denique verba philosophorum ur ista assertio est, ubi si non donavero eis verbum ingeniti, assertionis principium invenire non possunt? Ubi ergo legerint, demonstrent