comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria quedam sunt. id ẽ consangui-¬
nitas affinitas. et spiritał ge̾ma¬
nicas: in quibus xp̃ianoꝵ comugio lex
indicta est. Consanguinitas est inter eos:
qui iunguntur scd̃m litieam generis.
Affinitas ẽ inter eos. qui genere quidẽ
iuncti ñ sunt. & tam̃ mediante genere
sunt sociati. Uerbi gr̃a. fulius frĩs mei
consanguineus m̃s est: uxor eiꝰ que de
meo genere ñ ẽ. ꝑ ipsum qui ẽ de gn̾e
meo asfirs mͥ facta ẽ. et ego illi. Qui
ergo de aliena cognatione uxorẽ ducit.
cognatos suos affines illi facit: et ẽ in¬
ter mulierem & cognatos uiri. siue ĩt̃
uirum & cognatos mulieris. ñ quidẽ
consanguinitas s affinitas. in qua simi¬
liter ut in consanguinitate contractus
matrimonii ꝓhibetur. In consangui¬
nitate usq ad septimum gradum con¬
iugia uecita sunt. Quedam tam̃ scͥpt᷑e
in sacro gradir quedam uͦ in septimo ꝓ¬
hibitionem terminare uidentur. Ambi¬
gua ẽ enĩ locutio: cũ dr̃ qd̾ usq ad septi¬

Expanded text:
ria quaedam sunt, id est consanguinitas, affinitas et spiritualis germanitas; in quibus Christianorum conjugio lex indicta est. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis. Affinitas est inter eos qui genere quidem juncti non sunt, et tamen mediante genere sunt sociati. Verbi gratia: Filius fratris mei consanguineus meus est; uxor ejus quae de meo genere non est, per ipsum qui est de genere meo affinis mihi facta est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et cognatos mulieris non quidem consanguinitas, sed affinitas, in qua similiter ut in consanguinitate contractus matrimonii prohibetur. In consanguinitate usque ad septimum gradum conjugia vetita sunt. Quaedam tamen Scripturae in sexto gradu, quaedam vero in septimo prohibitionem terminare videntur. Ambigua est enim locutio cum dicitur, quod usque ad septi
Abbreviated transcription (Latin):
ius matrimoni ĩ soluere: matͥmonium
illie ẽẽ.  ius hab̾e asseruit. Qd̃ utiq
ius firmum staret. & ñ sine peccato ne¬
garetur. si ñ maigri causa suꝑueniente
solueret᷑. Si enĩ pri nullũ ius ibi fuit
quid necesse erat tantoꝑe excusare tos
qui se ab illo ture ꝑsoluendo subtraxe¬
r̃t : Si culpandus uidebatur ȩtiã ille
cramenti coniugał uerum fuit: Aa
om̃ino negari ñ potitit. Bebt᷑ uxi
coniugii tam̃ ius & debitum mnina
custodiat. S est causa dĩ muor ues¬

Expanded text:
jus matrimonii solvere, matrimonium jus matrimonii solvere, matrimonium illic esse et jus habere asseruit. Quod utique jus firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solveretur. Si enim prius nullum jus ibi fuit, quid necesse erat tantopere excusare eos qui se ab illo jure persolvendo subtraxerunt? Si culpandus videbatur etiam ille sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enimconjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major
Abbreviated transcription (Latin):
cari: gentiles gentilibus coniunctos inue¬
nit coniuges. Item. Si dñs di mictende
coniugis solam causam fornicationis ad¬
mittit & paganum conuigium dimiiti
ꝓhibet: consequens est ut paganismͦ nõ
subiaceat fornicationi. Quid e gͦ inqͥũt
qd̃ bratus ambrosius dicit. ñ ẽ ratum con¬
iugium p̃t̃ dm̃: & ido non ẽ. peccatum
dimissio ꝓpt̾ dm̃ si alii copuletur: Item
beatus augustinus dicit. Dimissio ꝓpt̃
dm̃ ñ ẽ peccatum si alii coniungatur.
iniuria enĩ crcatoris soluit ius matͥmo¬
nii. S uidete quomͦ ꝓbant coniugium
non ẽẽ eiꝰ modi. Quia inquiunt dictum
est ñ ẽ. ratum coniugium p̾ter dm̃. et
quia itirum dictum est inturia creato¬
ris soluit ius matrimonii. Idõ gͦ con¬
iugium ẽẽ. negauit. quia ratun ñ ẽẽ di¬
xit: & quia in iuriam creatoris solu̾e dix̃
ius matrimonii. S attendite quia in
hoc pociꝰ coniugiuni ẽẽ dixit: quia con¬
iugium illad s ñ ratum affirmauit. Et
simili mͦ qui dixit in iuriam creatoris

Expanded text:
mum gentiles gentilibus conjunctos invenit conjuges. Item: Si Dominus dimittendae conjugis solam causam fornicationis admittit et paganum conjugium dimitti prohibet , consequens est ut paganismus non subjaceat fornicationi. Quid est ergo, inquiunt, quod beatus Ambrosius dicit: Non est ratum conjugium praeter Deum; et ideo non est peccatum dimissio propter Deum si aliis copuletur? Item beatus Gregorius dicit: Dimissio propter Deum non est peccatum si alii conjungatur. Injuria enim Creatoris solvit jus matrimonii. Sed videte quomodo probatur conjugium non esse est: Non est ratum conjugium praeter Deum; et quod iterum dictum est: Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Ideo ergo conjugium esse negavit, quia ratum non esse dicit. Et quia injuriam Creatoris solvere dixit jus matrimonii. Sed attendite quod in hoc potius conjugium esse dixit qui conjugium istud, sed non ratum affirmavit. Et simili modo qui dixit injuriam Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ne sotiati fuerunt. De his etiam q̃u̾
x qui in infidelitate constituti cogna
anbo add fidem ueniant utrum eccła
umodi coptilam tolerare possit. S alia
to hie est: quia baptismi grã culpami
dt. ñ naturam. In baptismo qd̾ genatie
ns et in naturã scĩficatur: qd̾ eriminis
rst i ceilpa excusatur. Propt̾ea xp̃iana
reigio concecłe ñ debet cum ad iudiciũ
eiꝰ ꝑuen̾it quod extra ipsam quidẽ po¬
tuit inchoari: s non in ipsa debet tole¬
r. hec uͦ que supra memorata sunt
eutoꝙ sexu simili mͦ pensanda sunt si¬
ne scilicet nir mulierem. siue mulier ui

Expanded text:
e sociati fuerunt. De iis etiam quaeri potest qui in infidelitate constituti cognatas ambo ad fidem veniant, utrum Ecclesia ejusmodi copulam tolerare possit. Sed alia ratio hic est, quia baptismi gratia culpam delet, non naturam. In baptismo quod generis est in natura sanctificatur, quod criminis est in culpa excusatur. Propterea Christiana religio concedere non debet cum ad judicium ejus pervenerint, quod extra ipsam quidem potuit inchoari, sed in ipsa non debet tolerari. Haec vero quae supra memorata sunt de utroque sexu simili modo pensanda sunt, sive scilicet vir mulierem suam, sive mulier virum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis non solum ne dimissi scandalitent᷑
s etiam cum in aliena coniugia ceciđint.
ad ult̾inis nexib colligati. difficillime
ab infidelitate resoluantur. Itaq adult̾i¬
um committit infidelis si alt̾i se sociat.:
quia abebito pͥoris pacti solutus ñ est. Sed
dicis. Ecce infideł quicunq paganus. si¬
ue iudeus. xp̃ianus efficitur: uxorẽ quã
prius habuit quia eum ad fidem sequi
non uult fidi lib̃tate derelinquit aliam
fidelem ducit. Prior se spretam uidens
alt̾i nubit: ad ulterino nexu se illigans.
Contingit postea ut compuncta infide¬
litatẽ suam horrere incipiat: ad fidem
ueniat. xp̃iana effitiatur. Quid de hac
muliere faciendum ẽ: Contin̾e ñ pot̃.
Expostulat abȩccła. ut aut uirũ suũ
recipiat. aut alti nubere concecataur. s
uli dicet eecła: Siuirum sũũ alptae¬

Expanded text:
tatis non solum ne dimissi scandalizentur, tatis non solum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cum in aliena conjugia ceciderint adulterinis nexibus colligati; difficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis vel quicunque paganus sive Judaeus Christianus efficitur, uxorem quam prius habuit quia eum ad fidem sequi non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum il
Abbreviated transcription (Latin):
gare non posset. Culpa quippe infidelis
fidelem a debito soluit: sicut econtrario iꝰ¬
ticia fidelisinfidelem debito astringit.
Itaq non peccat fidelis. si alt̾i se coniun¬
git. qm̃ a iure matrimonii adu̾sus infi¬
delem solutus est: s infideł etiã derelictus
sine culpa alienam sotietatẽ ñ appetit. qu̾e
adhuc ius matrimonii & debitum coniu-¬
galis fedis erga fidelem astringit. Ergo
non pot̃ adult̾ium uocari si fideł alt̾i con¬
i ungitur: infidelis aut etiam derelictus.
crimen adult̾ũ incurrit. si alt̾i copulat᷑.
Propterea si fidelis ettam ab eo qd̃ licet etiã
ꝓ ꝑiculo ꝓximi uitando se temꝑat. ꝑfec¬
tiꝰ opus facit. ad qd tam̃ nullatenꝰ cogi po¬
test. quia non debiti opꝰ est. s caritas offi¬
cium: sicut dicit beatus augustinus in
libro de adultinis coniugiis. Discessionẽ
fidelis ab infideli dñs non ꝓhibet. quia ñ
est in iusta coram eo: s apłs consilio cari¬

Expanded text:
njuria negari non posset. Culpa quippe infidelis njuria negari non posset. Culpa quippe infidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infidelis etiam derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licet pro periculo proximi vitando se temperat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non prohibet, quia non est injusta coram eo. Sed Apostolus consilio chari
Abbreviated transcription (Latin):
lis causam quia iuste negare pot̃. etiam id
qd̃ priꝰ debuit: & qd̾ adhuc quidem debuis¬
set. si causam interuenientẽ & debitum ip¬
sum soluentem non habuisset. Ergo liber
est fidelis: si socium fidelem elig̾e uult.
nemo illum ꝓhibere pot̃. Tam̃ si patitur
infidelem cohabitare uolentem. opus ꝑfec¬
tionis facit. ad lucrandum preximũ suũ.
sicut dicit apłs. Sc̃ificatus est uir in fideł
ꝑmulierem fidelem: & iterum mulier
infideł. ꝑ uirum fidelem. Si gͦ fidelis ĩ¬
titur. ut de infideli faciat fidelem: siue fa¬
ciat. siue non faciat. quantum inseͣ lucra¬
tur animam frĩs sui. & implet opus pieta¬
tis. Si aut̃ pati non uult. de testans infide¬
fr̃. Nemo illum cog̾e pot̾ siuult. quin in¬
ficdelem deserat: neq ꝓhibere etiam si uolue¬
rit quin se fideli coniungat. In infi deli
peccatum ẽ. qui fidem respuit. cuiꝰ culpa sol¬
uit uis matrimonii. ita ut iam exig̾e iure

Expanded text:
lis causam qua justo negare potest, etiam id lis causam qua justo negare potest, etiam id quod prius debuit, et quod adhuc quidem debuisset, si causam intervenientem et debitum ipsum solventem non habuisset. Ergo liber est fidelis si socium fidelem eligere vult, nemo illum prohibere potest; tamen si patitur fidelem cohabitare volentem, opus perfectionis facit, ad lucrandum proximum suum; sic dicit Apostolus: Sanctificatus est vir infidelis per mulierem fidelem; et iterum mulier fidelis per virum fidelem . Si ergo fidelis intitur, ut de infideli faciat fidelem, sive faciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infidefrater. Nemo illum potest cogere si vult quin infidelem deserat, neque prohibere etiam si voluerit quin se infideli conjungat. In infideli peccatum est qui fidem respuit, cujus culpa solvit jus matrimonii, ut jam exigere jure
Abbreviated transcription (Latin):
non est subiectus seruititii. lib ẽ ut faciat
qd uult. tamtũ in dño. Ducat uxorẽ si uir
ille est: si femina est nubat. Quam uult
sotietatem eligat: ñ iam tenet᷑ debito pͥo¬
ris sotietatis. cuiꝰ iui sołitũ ẽ ꝓpt̃ in iuriã
creatoris. Que uidelicet iniuria creatoris
ñ solum tunc excusat fidelem. quando
ab infideli ꝓpt̾ dm̃ dr sus. alt̾i sine cul¬
pa coniungitur: s tunc etiam excusat. qͣ¬
do ipse fideł magis societatẽ fidelẽ eliges.
infidelem cohabitare quidem uolentem.
s fidem reciꝑe renuentem. xp̃iana deuo¬
tione detestatur. Siue enim discedat. si¬
ue manere eligat infidelis: nichil illi de¬
bet qui fidelis factꝰ ẽ. Nenio illum cogͥe
pot̾: quin faciat qd̾ uelit. Iniuria creato¬
ris: soluit ius matrimonii. Ñ pocest iam
infidelis ab illo quidꝗͣ exig̾e: quia in illo de¬
bitum suum ꝑdidit. postꝗͣ creatori id qd̾ de¬
bet redołe contempnit. Habet etiam fide¬

Expanded text:
Non est subjectus servituti, liber est ut faciat Non est subjectus servituti, liber est ut faciat quod vult, tantum in Domino, ducat uxorem si vir ille est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris societatis, cujus jus solutum est propter injuriam Creatoris. Quae videlicet injuria Creatoris non solum tunc excusat fidelem, quando ab infideli propter Deum dimissus alteri sine culpa conjungitur; sed tunc etiam excusat quando ipse fidelis magis societatem fidelem eligens infidelem cohabitare quidem, volentem, sed fidem recipere renuentem Christiana devotione detestatur. Sive enim discedat sive manere eligat infidelis, nihil debet illi qui fidelis factus est. Nemo illum cogere potest quin faciat quod velit. Injuria Creatoris solvit jus matrimonii. Non potest jam infidelis ab illo quidquam exigere, quia in illo debitum suum perdidit, postquam Creatori id quod debet reddere contemnit, habet jam fide
Abbreviated transcription (Latin):
allit Sibstantiam de meo generans
mottpa tuis ncut ego mortuuisstũ
lim fuisset ame. hoc dieo: hic inten¬
p si quando tale aliquid contigerit. si
defili. adhuc ampliꝰ dico. etiam si anima
⁊ auertere uoluerit nos adõ nr̃o. ñ debe
ullom audire. nec ad illam intendere.
psequi desicłia illiꝰ. E uangłm nob clamat
ti non dimiserit patrem aut matr̃e. fr̃s
łilac est impietas: uͥ adhoc pius fis. ut ĩ¬
ius eficiaris. Uidete gͦ quia contra causa
nulla causa stare pot̾: immo nec causa
uam ẽ. que illi adilsatur. que summa et
li ẽ. Adhunc modum dimissio ꝓpt̃ dm̃
udis discedit discedat. Non est subiectꝰ
anututi fr̃ in eiꝰmodi. Seruituti subiectus
untarius. Nicħ illi debet: siue discedat.
sue maneat. ꝑdidit ius suũ: qui creato¬
n inuriam fecit. Si gͦ discedit infidelis
disedat. nicħ ad nos non cogitur fi delis.
quasi aliquo debito obligatus. aut sequi
discedentem. aut sustinere contempñetẽ:

Expanded text:
it, substantiam de meo generans ter tuus, sicut ego mortuus sum pdatum fuisset a me. Hoc dico: hic intendite. Si quando tale aliquid contigerit, sivve uxor, sive filii, adhuc amplius dico, etiam si anima nostra avertere voluerit nos a Deo nostro, non debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui non dimiserit patrem aut matrem, fratrtas illic impietas est, ubi ad hoc pius sis ut impius efficiaris. Videte ergo quod contra causam Dei nulla causa stare potest; imo nec causa etiam est quae illi adversatur, quae summa et sola est. Ad hunc modum dimissio propter Dfidelis discedit, discedat. Non est subditus servituti frater in ejusmodi , servituti subditus untarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi aliquo debito obligatus, aut sequi discedentem, aut sustinere contemnentem.
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad eam que ꝑ u̾bum dĩ fit
scĩficationẽ: & indigne tractantibus acꝑ
cipientibus uera non sunt. quantum sci¬
quia cum corpus xp̃i sacram̃tũ sit uni¬
tatis. in ipso utiq scismaticus sibi uni¬
tatem non conficit qui se ab ipsa unita¬
te diuisit. Simili modo qui putant so¬
la u̾ba sacͥdotis ad corporis xͥ consecra¬
tronem suffic̾e. & non etiam uitã & con¬
uersationem bonam uiiꝰ necessariã ẽẽ.
ad hoc ut illi fiat. & ad utilitatẽ illiꝰ fiat.
qd̃ ꝑ illũ fit sacramentum dĩ. qui hoc sci¬
licet pucant errant. quia sacͣm̃tadĩ & car¬
nes agni. in peccato ꝑmanentes ñ scĩficãt
quamuis ꝑ illoꝵ minist̾ium ad aliorum
sc̃ificationem sacramenta fiant. Sic gͦ
dicimus & de coniugis saramento qd̃
scd̾m aliquid apud illos recte uerũ siue
ratum. siue scm̃ non ẽẽ dr̃. qui solum sa¬
cramentum habentes. uł ñ recte credendo.

Expanded text:
quantum ad eam quae per verbum Dei fit quantum ad eam quae per verbum Dei fit sanctificationem; et indigne tractantibus ac percipientibus vera non sunt, quantum sciquia, cum corpus Christi sacramentum sit unitatis, in ipso utique schismaticus sibi unitatem non conficit qui se ab ipsa unitate dividit. Simili modo qui putant sola verba sacerdotis ad corporis Christi consecrationem sufficere, et non etiam vitam et conversationem bonam illius necessariam esse ad hoc ut illi fiat, et ad utilitatem illius fiat quod per illum sit sacramentum Dei. Qui hoc scilicet putant, errant; quia sacramenta Dei et carnes Agni in peccato permanentes non sanctificant, quamvis per illorum ministerium ad aliorum sanctificationem sacramenta fiant. Sic ergo dicimus et de conjugii sacramento; quia secundum aliquid apud illos recte verum sive ratum sive sanctum non esse dicitur, qui solum sacramentum habentes vel non recte credendo
Abbreviated transcription (Latin):
tibus indigne contrectantur. De ipso sacͣ¬
m̃to corporis xͥ dicit auctoritas. quia ñ est
uerum corpꝰ xp̃i qd̾ conficit scismaticus.
Et iterum alia auctoritas dicit. quia errãt
qui corpus xp̃i u̾ba sac̾dotis facere putãt.
& ñ uitam: & multa alia ad hunc modũ
dicta inueniunt᷑. Et dignum ẽ. ut dicta
sc̃oꝵ quantum possumus ꝑ om̃ia uenere¬
mur & creclamus ẽẽ uerum. qd̾ nobis ab
illis dictum ẽ in quibus & ꝑ quos locutꝰ
est sp̃s uitatis. Itaq dicimꝰ u̾itatẽ sacram̃¬
toꝵ dĩ duplicem ẽẽ: aliam scilicet in scĩfi¬
catione sacramenti. aliam in effectu spuali.
Quam ueritatẽ acciꝑe ñ possunt: qui sa-¬
cram̃ta di indigne ꝑcipiunt. Scđm hũc
itaq modum scriptura sacra aliquotiens
dicit. qd sacram̃ta dĩ ilł uera ñ sunt qͥ
ea indigne ꝑcipiunt: ꝓ eo qd sola extͥius
sacramenta contrectando. ad u̾itatẽ illoꝵ
que ingr̃a spitali constat. ñ ꝑtingunt.
Sic itaq sacram̃ta dĩ & in se uera sunt semꝑ

Expanded text:
bus indigne contrectantur. De ipso sacramento corporis Christi dicit auctoritas, quod non est verum corpus Christi quod conficit schismaticus. Et iterum alia auctoritas dicit quod errant qui corpus Christi verba sacerdotis facere putant, et non vitam, et multa ad hunc modum dicta inveniuntur. Et dignum est ut dicta sanctorum quantum possumus per omnia veneremur; et credamusillis dictum est, in quibus et per quos locutus est Spiritus veritatis. Itaque dicimus veritatem sacramentorum Dei duplicem esse: aliam scilicet in sanctificatione sacramenti, aliam in effectu spirituaquam veritatem accipere non possunt qui sacramenta Dei indigne percipiunoties dicit, quod sacramenta Dei illis vera non sunt qui ea indigne percipiunt, pro eo quod sola exterius sacramenta contrectando ad veritatem illorum quae in gratia spirituali constant, non pertingunt. Sic itaque sacramenta Dei et in se vera sunt semper
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie locus concedatur. nͥ alt̾ defũc¬
tus fuerit: quanto magis etiam ea que
se inmortali sponso iunxerat: Non ẽgͦ
dubium qd̾ de ilł hic agitur. que impro¬
posito continentie sub manifesta etiam
ꝓfessione ad castimoniam conseruandã
consecrate sunt. De his gͦ dicunt quia
si post tale ꝓpositum ad nuptias carnales
transierint. ad penitenciam ñ sint ad¬
mittende: nͥ is cui se iuuxerant. id ẽ. for¬
nicator. siue adult̃. ab hac uita id ẽ a tal
conu̾satione discesserit. In eo enĩ statu pe¬
nitenciam agere ñpossunt. in quo quam¬
diu ꝑmanserint. saluari non possunt.
Quidam eum cui se iunxerant. xp̃m int̾¬
pretari uolunt: cui pͥus ꝓposito continẽ¬
ete se uouerunt. Et quasi subconditioe
dictum sit. quia scd̾s ad quem transeunt
legitimꝰ ñ iudicatur. nͥ pri ille cui ante
se iuuxerant moriatur. Si enĩ in ho̾ib
hec natio seruatur ut quam diu pͥor u¬

Expanded text:
poenitentiae locus concedatur, nisi alter defuncpoenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt. Quidam eum cui se junxerant, Christum interpretari volunt, cui prius proposito continentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut quandiu prior v
Abbreviated transcription (Latin):
quando atemptauerint: coniuges sed
fornicarios. & sp̃uał castimonie uiolato¬
res add pͥstinam ꝓpositi sui integritatẽ
temꝑandam & conseruandã districte re¬
uocandos. Si aut temerario ausu incep¬
to ꝑsistere uoluerint. & illicitam copu¬
lam quam contra pͥme ꝓfessionis debitũ
inierunt deserere contempserint. qua¬
si inobedientes. & in incestu fornicatio¬
nis nefande contaminatos. iuste se ue¬
ritatis sententia ab ȩccłȩ communiõe
pcidendos. neq ullatenus adpeniten¬
tis conu̾satioe recraxerint. Et hoc ẽ for¬
tassis quod sibi uolunt u̾ba illa: cunctis
pene ꝓ sui ambiguitate iqͣm nota. In¬
nocentiꝰ papa cuiꝰ auctoritas in ȩccła xͥ
ce nupserint. uł clanculo cerrupte fu̾int
ñ eas admitcendas ad agendam peniten¬
ciam nͥ iscui se iunxerant. ab hac uita dis¬
cesserit. Si enĩ hec ratio in hominibus ser¬
uatur. ue que dimisso uiro suo ad aliũ
transiu̾it ad ult̾a habeat᷑. nec ei agende

Expanded text:
quando attentaverint non conjuges, sed quando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus auctoritas in Ecclesia Christi ce nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae
Abbreviated transcription (Latin):
osi mnuenire contigerit. qd & ite
uertiatẽ seruat. et auctoritatẽ ñ impro¬
bat. Precipue tanti uiri de qͦ bene senti¬
re debennus. ̃ tc̃ quando id qd̾ sensit ipsi
nos sentire ñ possumꝰ. Dicam gͥ quantũ
scd̃m u̾itatem dicere possumꝰ. quia aut
sđm tempꝰ hoc dictũ e. quando ita fieri
oportebat. aut scd̾m eos tantum hoc dictũ
est qui post occultũ uotũ continentie ad
exꝑientiam carnis redeunt. & coniuges
fiunt. quos iccirco ȩccła seꝑare ñ potest.
quia cum hinc manifestũ constet factũ.
qd̃ illic occultum fuit ꝓbari ñ pot̃. In qͥbꝰ
tam̃ temerate fidĩ reatus. scdm aliqu id
peior adult̾io dr̃. quia ꝑ illud in homi
publica sub testimonio ȩccł& erga dm̃
se obligauerunt. & forte adhuc quod ã¬
pliꝰ ẽ ad scĩmoniam continentie consecͣ¬
tisunt. de quib uere dicimꝰ quia post
tale ꝓpositum ⁊ tale uotum manifesta
ꝑfesione confirmatum. ad coniugale fȩ¬
dus descende ñ possunt. & si forte hoc ali¬

Expanded text:
si invenire contigerit quod et veritatem servat, et auctoritatem non improbat, praecipue tanti viri de quo bene sentire debemus, etiam tunc quando id quod sensit ipse, nos sentire non possumus. Dicamus igitur quantum secundum veritatem dicere possumus, quod aut secundum tempus hoc dictum est, quando ita fieri oportebat, aut secundum eos tantum hoc dictum est, qui post occultum votum continentiae ad experientiam carnis redeunt et conjuges fiunt, quos idcirco Ecclesia separare non potest, quia, cum hic manifestum constet factum, quod illic occultum fuit probari non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatus, secundum aliquid pejor adulterio dicitur, quia per illud in hominpublica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum et tale votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus descendere non possunt, et si forte hoc ali
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dictumẽ. indiuiduam sotietate ad con¬
cofiugiu m habere debet. quandosciliet
e ui ee debet. hec eni coniugii e. shans
coniugium exigit siue potiꝰ conferit ac̃a¬
tum inse e sicut baptismi ẽ. remissionẽ
pero. et miciut sacramenti corporis po ẽ
uurtus sotietate & participatione e confer

Expanded text:
dictum est individuam societatem ad conconjugium habere debet quando scilicet est ubi esse debet. Haec enim conjugii est et hanc conjugium exigit, sive potius confert, quantum in se est. Sicut baptismi est remissionem fert; et sicut sacramenti corporis Christi virtus est societatem et participation
Abbreviated transcription (Latin):
firmatum est. & ad ulterum eũfetd
uiuente uxore sua quiam fidels felea
legitime duxit: alti copulat᷑. qua tiuan
fieri non licet. Ergo ñ recddit illi geluo
quam non dum solutam a lege uuents.
cum alt̾o coniugium copulare concear i
igitur aliud suꝑ eẽ uidet᷑. nͥ ut haicm¬
erem. eccłia ad continentiã feruandr
cogat: q̃ pecato suo obligata uidet᷑. i
lier illa. ⁊ fidem xꝑianam abhorens ei
fidelitatẽ reu̾tat᷑ Alie qͦ mulieris ius
uiri. in infidelitate constituti quarinte¬
riti. & quoꝵ uxores iam ad fidem transirꝰe
& ipsis derelictis cum aliis fidelibus conu¬
gia inierunt. hoc cognito ad fidem ip̃i¬
nam uenire ꝑtimescant: & subsequanr
ꝑditio multoꝵs dum fidem fugrt qui
Postremo si mulier ista pͥ ꝑceptam gãm
baptismi de pͥori peccato abiudicatur
uidetur imꝑfecta fuisse gr̃a. & ñ totũ qi
precedebat in culpa lauachro regenerati¬
nis ablutum: nec uerum iam ẽẽ quuue¬

Expanded text:
firmatum est, et adulterum eum facit, cum vivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copulatur, quod omnino fieri non licet. Ergo non reddit illi marituquam nondum solutam a lege viventis viri cum altero conjugium copulare concedit. Non igitur aliud superesse videtur, nisi ut hanc mulierem Ecclesia ad continentiam servandam cogat, quae peccato suo obligata videtur, ut mulier illa, et fidem Christianam abhorrens ad infidelitatem revertatur; aliae quoque mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum fidem fugium, quia Postremo si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato abjudicatur, videtur imperfecta fuisse gratia; et non totum quod praecedebat in culpa lavacro regenerationis ablutum; nec verum jam esse, quod ve
Abbreviated transcription (Latin):
uma ẽ constat. si insententia suꝑiꝰ
uata conuenient̃ dicta accipimus:
anpliꝰ restat questionis. cur non ue-
inustitatis et ꝓpositum continen
indum manifesta ꝓfessione firma.¬

Expanded text:
esse constat, si in sententia superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil amplius restat quaestionis cur non veraciter votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirma
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad hunc modu qͣualicũq ratione
ꝓbatur. quia hȩx̧ que cũ ꝓfessione conti¬
nentie sponse xͥ consecratȩ sint. amplius
ad carnales nuptias transire ñ possunt.
Et est in ista utiq ꝓbatione ñ quidẽ ꝑ
omia ratio cogens. s ad aliquid similitu¬
do conueniens: qua docetur sponse xͥ
quia si in tbͦro carnali tanta fides exi¬
gitur. multo maior deuotio. ⁊ amor sin¬
cerior sꝑitali deberur. Sunt qui hec ad¬
ad terrorẽ dicta ẽẽ putant. alii ad publi
nem foris repellitur. et instantib tm
dendi & in iacentibus humilitas relie
augeat᷑. Ego nicħ abitio ex his quiiu
manifesta sunt dissoluere potest S
hii qui ꝓpositum suum publica pst
eos eccła ꝑmittit. & si forte p̾sumpis
ea contra ꝓpositi ac ꝓfessionis sue p¬
iugii aliena. debita districtione di
dicatum. Etiam si aliis temporihi

Expanded text:
 qualicunque ratione probatur quod hae quae cum professione continentiae sponsae Christi consecratae sunt, amplius ad carnales nuptias transire non possunt. Et est in ista utique probatione non quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicnem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae ta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica profeos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritanctitate conjugii aliena debita districtione disjudicatum; et etiam si aliis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quis deinceps in habitu uł ꝓfessione religi¬
onis constitut᷑ stabit. si urgeri ceꝑit stimuł
carnis sue sicut natura mortał & corrupti¬
oni obnoxia pati consueuit. & dlixerit ei co-¬
gitatio sua. ñ pot̾is resist̾e tam uiolente pas.¬
que ñ hodie aut cras. aut triduo: siue qua¬
tuor aut octo diebus aut etiã uniꝰ mensis.
aut uniꝰ anni spatio. bellum tͥ indierunt
s quam diu uiuis suꝑ terra quam diu carne
mortalem portas. quam diu sentire potis
ñ te deserent. non tͥ parcent. no tͥ pacẽ dabunt
aut requiem: Semꝑ intentione tuã oppͥmẽt.
cogitationẽ tuã auertent: ut nuꝗͣ mentem li¬
beram. aut uoltintatẽ puram. addm erig̾e poᷤ¬
sis. Uide gͦ quia ⁊ hoc scłm ꝑdis. ⁊ futurũ
ñ adquiris. Melius ł saltẽ ẽguł ista torm̃ca
deuitare. quam in toto ꝑire o nicħ sẽ¬
tire boni. Uidet ds̃ quia inuitꝰ pateris
sis respiciet ad uiolentiam passionis cue.

Expanded text:
Quis deinceps in habitu vel professione religiQuis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae pasus, quae non hodie aut cras aut triduo sive quatuor aut octo diebus; aut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellum tibi indixerunt, sed quandiu vivis super per terram, quandiu carnem mortalem portas, quandiu sentire poteris, non te deserent, non tibi parcent, non tibi pacem dabunt aut requiem; semper intentionem oppriment, cogitationem tuam avertent, ut nunquam mentem liberam aut voluntatem puram ad Deum erigere possis. Vide ergo quod et hoc saeculum perdis et futurum non acquiris. Melius tibi saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus quod invitus sis respiciet ad violentiam passionis tuae;
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ quia ita ẽ. & ita sentire & tenere opor¬
mur necessitate: ut ita teneamꝰ et sentianius.
Uidete quid sequitur. Si hoc ꝓuulgatum fu¬
erit: & audierint homines quia ita tenet
ȩccła. qd lapsi aꝓposito & ꝓfesione continen¬
tie si coniugiainierint separari ñ possunt. neq
cog̾e eos pot̾ eccła ut ad ꝓpositum continentie
obseruandum reuertantur: nichil deinceps
stabile aut ratum ẽẽ. poterit. Nonordo ł habit᷑.
ñ deniq uotũ aut ꝓfessio illa tenere potert̃
homines. quin frena impudititie laxent. et
ruant in desidia sua: uł cũ fastidire ceꝑint
honũ in quo st̃. libertate querentes. uł con
temptiti fuint forte de malo in quo nũdũ
sunt aduoluptatem suam explendam festi¬
nantes. Ita disipabitur omĩs ordo. & pul¬
chritudo religionis xp̃ianẽ ad nichilum re-¬
digitur: & turpitudo magna suececlet. Se¬
cundum infirmitatẽ nr̃i cðyͣporis loquor.

Expanded text:
dicamus quod ita est, et ita sentire et tenere opordicamus quod ita est, et ita sentire et tenere opormur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Ecclesia quod lapsi a proposito et professione continentiae, si conjugia inierint, separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae servandum revertantur, nihil deinceps stabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor.
Abbreviated transcription (Latin):
fnt. hinc argumentantur quidam di
Siuro suo uiuo que alt̾i nubit adul
psicut ipse dñs in euugłio definiuit.
rnubit. Et post pauca. Fit aũt ꝑhanc
uxores quasi adult̾e sint ñ uxores. Et
dunt eas separatas redde continentie.
tum sinupserint femi narũ adult̾ia ẽẽ.¬
eẽ. ñ coniugia. s plane ñ dubitauerĩ dicere
lapsus & ruinas a castitate sc̾iore. que uouet᷑
dõ. adulteriis ẽẽ peiores. Et sic quidem beat᷑
augustinus dicit. Et uidetur manifesta
auctoritas. et ratio euidens: de qua dubita¬
ri ñ possit. S ecce dicamꝰ ita. & ita sentianrus.
ut lapse aꝑposito & professione continentie fe¬
mine sinupserint. coniugia ẽe uera: nec solui
posse om̃ino eiꝰ modi. Quid gͦ: Nonne similit̃
et eadem ratione de alio sȩtu sentiendum est
si lapsi a ꝓposito & ꝓfessione continentie uiri
uxores duxerint. coniugia ẽẽ uera. & rata eẽ¬
debere. intantum ut solui omino non possint.
quam uis aculpa defendi nom possint: Fcͥe ego

Expanded text:
nt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, viro nubit. Et post pauca: Fit autem per huxores, quasi adulterae sint, non uxores. Et cum nolunt eas separatas reddere continentiae, lapsas si nupserint feminas, adulteria esse, non conjugia. Sed plane non dubitaverim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore quae vovetur Deo adulteriis esse pejores. Et sic quidem beatus Augustinus dicit: Et videtur manifesta auctoritas et ratio evidens de qua dubitari non possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a proposito et professione continentiae femposse omnino ejusmodi. Quid ergo? Nonne similiter et eadem ratione de alio sexu sentiendum est, si lapsi a proposito et professione continentiae viri uxores duxerint, conjugia esse vera et rata debere esse, in tantum ut solvi omnino non possint, quamvis a culpa defendi non possint? Ecce ergo
Abbreviated transcription (Latin):
idõ non dixit. illi habeant quia illis ñlic
s unus quisq inquid habeat: quia qͥ conti¬
nere ñ pot̃. meliꝰ ẽ. ut nubat quam urat᷑.
Meliꝰ est enĩ ut licite excipiat infirmita¬
tem. quam uicio semꝑ urat᷑. ad passio¬
ne. Nam ipse dñs dicit. qui pot caꝑe ca¬
piat. Ipse scit quia caꝑe ñ possum u̾bu
hoc ui continens ꝑmaneam. Quando
putauit posse libent ꝓposui. & eadem
adhuc uoluntate libenter ꝑseuerarẽ si
pati possem. S non ualeo colerare estu
bullientis nature. ardorem concupiscen¬
tie feruentis. sustinere non possum.
dõ facio qd̾ possum. Uado ⁊ duco uxorẽ.
excipio infimitatẽ meam. dolens quidem
quia asuꝑiori bono descendere cogor. s
tam non omino elesꝑans. quia ad conces¬
sa descendo. Magis uolo in inferiori bo¬
no saluari. ꝗ insunimo ꝑiclitari. Et
si forte culpa est aliqua quia ctescen¬
do. quia ꝓpositum meum non teneo: ego
penitentiã agam & satisfacione placa¬
bo dm̃. Nicħ durum erit aut difficibe cã¬

Expanded text:
non habeant, quia illis non licet; sed unusquisque habeat: qui continere non potest, melius est ut nubat quam uratur. Melius est ut licite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit: Qui potest capere capiat . Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permaneam. Quando putavi posse, libenter proposui; et in eadem adhuc voluntate libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tan
Abbreviated transcription (Latin):
&e salus ẽ illis qui hoc faciunt. eñ cor
satis factione exsoluere: tantumiu
possit uoto & optione sua & desicii
licite a dimplere: Quid gͦ dicemꝰ. pi
ligendum eẽ: nulla tamen ratione
maxime temporibus quib homni
uitia ꝓni sunt. expedit ita tenere.
facere. Et adhunc modũ fortasis
dicere uoluerit. hec de ilł temporihus
ta eẽ. quando homines magis peccan
bescebant. & quando sola erubescent
uaricationis cohib̾e potuit fluctiua
temporis illiꝰ statum tenere de

Expanded text:
 salus est illis qui hoc faciunt, et non csatisfactionem exsolvere, tantum ut frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane intelligendum esse, nulla tamen ratione his maxime temporibus quibus homines ad vitia proni sunt expedit ita tenere et facere. Et ad hunc modum fortassis si quis dicere voluerit, haec de illis temporibus dicta esse quando homines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes temporis illius statum tenere debuisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicare debent quibus qoctrina u̾bidis
missa ẽ : ut ꝓpt̃ unũ aliquid confirta
a senfu uniu̾soꝵ recedant. Neq enipan
totum: s totum pars sequi deber. et
ẽ. si fieri põt. aut si fieri ñ potest. abiual
Melius enĩ aparte receditur ꝗͣ amo¬

Expanded text:
dicare debent quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sedest si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
efficatiam gr̃e spuał que inipsis ẽ si in pͥuita¬
de ab itentiũ non remaneat fieri possit. Qui
g hoc coniugium hab̾e dixit: hoc utiq dice
uoluit. quia coniugium hoc quantum inse
est habere cdebet. si fuerit uͥ ẽẽ debet.Si autẽ
reat qd̵ ħabere debet. neq idõtam̃ minus ue¬
rum est sacramentũ dũ ẽ. quauis minꝰ utile
sit illi in quo ẽ. Adhuc modum putam̃ qͤdã
coniugia uere dici posse. quã diu scdm iudi¬
cium ȩccłȩ rata habent᷑. que tam̃ post modũ
emergentib causis legitimis recte soluunt᷑:
et si postea contra ȩccłȩ ꝓbibitionem ꝑtinaci
p̃sũptione tenentur. illi cite ⁊ illegitime co¬
pulationes iudicantur. Non tam̃ hoc deõĩb
sicut supra memorauimus sic sentiendum
estimamus. Nam facta horroris excusatiõe
nulla legitimqu nom̃ poterunt retin̾e. Ali¬
ud ẽ de ilł uͥ uenialit̾ peccatur ut uidel si
quis infra septimum aut sextum. aut etiã
fortassis quintum gradũ. lineam ꝓpinqui¬

Expanded text:
s quae in ipsis est, si in pravitate abutentium non remaneant, fieri possit. Qui ergo hoc conjugium habere dixit, hoc utique dicere voluit, quod conjugium hoc quantum in se est, habere debet, si fuerit ubi esse debet. Si autem reat quod habere debet. Neque ideo tamen minus verum est sacramentum, dum est, quamvis minus utile sit illi in quo est. Ad hunc modum putamus quaedam conjugia vere dici posse, quandiu secundum judicium Ecclesiae rata habentur; quae tamen postmodum emergentibus causis legitimis recte solvuntur, et si postea, contra Ecclesiae prohibitionem pertinaci praesumptione tenentur, illicitae et illegitimae copulationes judicantur. Non tamen hoc de omnibus, sicut supra memoravi, sic sentiendum existimamus. Nam facta horroris excusatione, nulla legitimorum nomen poterunt retinere. Aliud est de illis ubi venialiter peccatur, ut videlicet si quis infra septimum, aut sextum, aut etiam fortassis quintum gradum lineam propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
Lii ñ minus p̃cipiti estimatioe
incontrariam assercionẽ ferui
in tantum ut dicant. qũalibet ilegtins
pari con sensu adinuicẽ facto. conugs
ab hac lege excipiendos putant st es
munire credunt & confirmare ete¬

Expanded text:
lii non minus praecipiti existimatione in contrariam assertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illegitimae pari consensu adinvicem facto conjuges ab hac lege excipiendos putant. Sed hmunire credunt et confirmare exi
Abbreviated transcription (Latin):
manducat corpis ͥ neqͥđ per id meretur
sparitales perticipationem xp̃i. Si g uere
hec ad illa ptinere dicimꝰ et cam̃ illa sine
istis aliquotiens inuenimꝰ nec iso min
adila ꝑtinent. quando si ne istis sunt illa¬
quando uicdelicet sunt uͥ eẽ ñ debent. & ap̃
quos ẽẽ ñdebent. mirum ẽ. si inliuidriam
sotietatem ad coniugium ꝑtine dicimꝰ. cũ
tamen coniugium sine illa inueniamꝰ qũa¬
&̃ .ȩ. dicunt quia hoc non ht̃ quod hab̾e de¬
bet quando e.iͥi eẽ. ñ debet: dicant similit̾
bapcismi sacram̃tum uerum ñ eẽ apd̾ fictũ.
& fictum uere baptiatũ non ẽẽ quia ibi re
alis participatio xͥ non confertur. Intelli¬
gant g quia quotiens eiꝰ modi sꝑitales effec¬
tus sacramentis diuinis attribuunt᷑. uirtꝰ
ipsor sacͣmentoꝵ expͥmit᷑. in quo qͥdẽ non
ostenditur qui scłm uitiũ sacͣm̃tis di abu

Expanded text:
us Christi, nequaquam per id meretur spiritualem participationem Christi. Si ergo vere haec ad illa pertinere dicimus et tamen illa sine istis aliquoties inveniemus, nec ideo minus ad illa pertinent quando sine istis sunt illquando videlicet sunt ubi esse non debent, et apud quos esse non debent: mirum est si individuam societatem ad conjugium pertinere dicimus, cum tamen conjugium sine illa inveniamus, quanon esse dicunt, quia hoc non habet quod habere debet, quando est ubi esse non debet, dicant similiter baptismi sacramentum verum non esse apud fictum, et fictum vere baptizatum non esse, quia ibi remalis participatio Christi non confertur. Intelligant ergo quod quoties hujusmodi spirituales effectus sacramentis divinis attribuuntur, virtus ipsorum sacramentorum exprimitur, in quo quidem non ostenditur quid secundum vitium sacramentis Dei ab
Abbreviated transcription (Latin):
genuisium siqua uerendatr
es dicis. Quid ergo faciendims
de hui modi qui clanculo ans
negando ad alienam societatemtit¬
erett Quuidam utorem duxit cdacilo s
psentia testiũ solo ad inuicẽ maritilis
sensu firmato deuitans ut ñ nũ ꝗ fies
let aliqua de causa conscientiam aler
Postea uͦ breui temꝑe interiecto pͥusq r
sensum occultum facto manifesto pbe
de facto penituit. eam quam inhunc no
dũ duxerat dimisit. aliam duxit celehn
apparatu. manifeste coram ȩccła fortass
cum parentũ traditione. cũ sacdotis
nedictione. nuptias fecit. filios gene
Uenit pͥor illa ad ȩccłarti iudicium rõ¬
lat. iusticiam postulat: iniuriam sibi ili
palam exponens. Negat ill&e necst̃ tests
possint ꝓbare qd̾ occultum ẽ. hicqueris &ͥ
fac̾e debet ȩccła. quia utrĩq in conueniis¬

Expanded text:
gium aliqua verenda faciunt. Sed dicis: Quid ergo faciendum est de hujusmodi qui clanculo converque factum negando ad alienam societatem transierit? Quidam uxorem duxit clanculo sine praesentia testium solo adinvicem maritali consensu firmato, devitans ut nonnunquam fieri solet aliqua de causa conscientiam alienam, postea brevi tempore interjecto, priusquam consensum occultum facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec sunt testes qui possunt probare quod occultum est. Hic quaeris quid facere debet Ecclesia, quia utrinque inconveni
Abbreviated transcription (Latin):
conscͥpti sunt. Prebendam pito us
diani uictus usum. sicut habet ela
ens et sua reddens. immo mea ñsi
dispensans. Quid gͥ inde iudicant
sentiam in quiris. Ego tͥ breuiter ra¬
deo. quia si ȩcclam in uita tua dipea¬
cem facis. aut post mortem hereden q¬
quis. ego prohib̾e nec uolo nec posim
culpa: necessitas ñ iniquitas. Sic mtn
ut aliud ñ requiras: nec accipias. Ceg
eẽ ñ uidet᷑. quamuis culpa grauis ñdes
Quanta enĩ iniquitas sit manifestĩ
qui ad edificandas et custodiendas il
positi sunt. destructioni illarũ. et ñlꝗ
ad illas ꝑtinent dispensationi oꝑand
maxime si ea que abalienantur taluas
q̃ ad usus alienoꝵ nũꝗͣ licite trasir
sint. sicut decime que abinitio itͥi
sunt. ad eoꝵ tantum sustentare
mali fit in iudicio equitatis.
Toq om̃ia sacramenta post per¬
atum. et ꝓpt̃ peccatũ sũpserit
etorehium. solum coniugii sa
tumencum etiã ante peccatũ

Expanded text:
conscripti sunt. Praebendam peto ad quotidiani victus usum, sicut habet aliuaccipiens et sua reddens, imo mea non sua mihi dispensans. Quid igitur inde judicandum sentiam inquiris. Ego tibi breviter respondeo: quod si Ecclesiam in vita tua dispensatricem facis aut post mortem haeredem relinquis, ego prohibere nec volo, nec possum. Et ntia est non culpa; necessitas non iniquitas. Sic interim ut aliud non requiras nec accipias, corpesse non videtur, quamvis culpa gravis non desit. Quanta enim iniquitas sit, manifestum est eos qui ad aedificandas et custodiendas ecclesias positi sunt, destructioni illarum et eorum quae ad illas pertinent dissipationi operam dare, maxime si ea quae abalienantur talia sunt, quae ad usus alienorum nunquam licite transire possunt, sicut sunt decimae quae ab initio institutae sunt ad eorum tantum sustentatiomali fit in judicio aequitatis. omnia sacramenta post peccatum et propter peccatum sumpserint exordium, solum conjugii sacramentum etiam ante peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
di nuptias contrahebant. ñ uicti lile
s ducti pietate: qui multo faciliꝰ cortas
sent et uellent. Utebant᷑ tam̃ conugbis
plures uni iuro hab̾e licebat: quas casisi
bebat quam nc̃ unã qui libet istor ingd¬

Expanded text:
di nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus, et plures uni viro habere licebat; quas castius habebat, quam nunc unam quilibet istorum in
Abbreviated transcription (Latin):
eatos augustinus de ii ilei¬
his quitali incontinentie si
furmitate siue uoluptate uicti ins
sic dicit. Concubitum qui non sit eu
plis nuptie non cogunt fieri s imnpiti
nosci: si tamen non ita sit nimiꝰ. it ing
tempora que orationi debent᷑. uec int
in eum usum qui contra naturam ẽ.s
Decus quidem coniugale ẽ castitas. perea
et reodendi carnał debiti fides. hoc im
cens. Si acceꝑis ñ peccasti: et si nupserr
go ñ peccat. Immod̾ata aut̃ ꝓgressio sibt
ueniam conceditur: Sc̃itati ⁊̃ coniug̃s
iufidelis coniunx obesse pot. s potiꝰ fidi

Expanded text:
eatus Augustinus de iis qui tali incontinentiae sive infirmitate sive voluptate victi inserviunt, sic dicit: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui contra naturam est. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc eststolus, dicens: Si acceperis non peccasti, et si nupserit virgo non peccat . Immoderata autem progressio secundum veniam conceditur. Sanctitati etiam conjugii nec infidelis conjux obesse potest; sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
uitate dĩ nr̃i & in monte scõ eiꝰ: hoc e̾ infide
& caritate. in ȩccła uidelicet scã & int̾ fideles
ẽẽ ꝑhibetur. Sacramentũ aũt coniugii hñt
qui pari consensu ad eã que adõ int̾ mas¬
culũ ⁊ feminam instituta eͥ societatẽ in¬
dunse adinunee on serumdamcomus¬

Expanded text:
et in monte sancto ejus. Hoc est in fide et charitate, in Ecclesia videlicet sancta, et inter fideles esse perhibetur. Sacramentum autem conjugii habent, qui pari consensu ad eam quae a Deo inter masculum et feminam instituta est societatem indivise adinvicem conservandam co