comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ages: Nuo te ꝯũtes: Qmͣ libri ate pla¬
ti origiem. quam uetustatem. quam
seriem successionis testem citabis ⁊
Nam᷑ boc facere conaberis ⁊ nicħ uale¬
bis. ⁊uides in hac re quid eccłe catho¬
lice ualeat auctoritas. que ab ip̃is fũ¬
et tot pploꝵ consensione firmatur. Itaz
si de fide exemplariũ qõ ꝯu̾tẽtur. sicut
mn nõ nlłis que ⁊ pauce sunt. ⁊ sacraꝵ
uarietates uł ex aliaꝵ regionũ codici¬
b. unde ip̃a doctrina ꝯmeauit nr̃adu¬
bitatio diuidicaretur. Uel si ibi quoq
codices uariarent: plures pautiorib.
aut uetustiores recentiorib p̾ferren¬
tur. Et si adhuc ẽẽt incerta uarietas:
p̾cedens lingua unde illud int̾p̃tatũ
est consuletetur. Hoc modo querunt
qui quod eos inouet in lcripturis lõs taz
auctoritate ftrmatis iuenire uolunt.
ut hẽant unde instruantur. nõ unde rx¬
tur. Hoc aut̃ quod adũsus impietater
ur̃am ex apłi pauili epła ꝓfertur. fllm

Expanded text:
ages ? quo te conuertes? quam libri a te prolaages ? quo te conuertes? quam libri a te prolati originem, quam uetustatem, quam seriem successionis testem citabis? nam si hoc facere conaberis, et nihil ualebis et uidebis in hac re quid ecclesiae catholicae ualeat auctoritas. quae ab ipsis funet tot populorum consensione firmatur. itaque si de fide exemplarium quaestio uerteretur. sicut in nonnullis, quae et paucae sunt et sacrarum uarietates, uel ex aliarum regionum codicibus, unde ipsa doctrina commeauit, nostra dubitatio diiudicaretur, uel si ibi quoque codices uariarent. plures paucioribus aut uetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta uarietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. hoc modo quaerunt, qui, quod eos mouet in scripturis sanctis tanta auctoritate firmatis, inuenire uolunt. ut habeant, unde instruantur, non unde rixentur. Hoc autem, quod aduersus inpietatem uestram ex apostoli Pauli epistula profertur, filium
Abbreviated transcription (Latin):
uł libroꝵ uł hoĩm nõ ten̾i. ⁊ aliudest di¬
cere iste quid iur sc̃s omnia t̾ia scͥpsit
et ista epła ip̃ius est. s in ea ip̃a hoc eiꝰ
est:hoc nõ est eius. Ubi cũ ex aduerso
audieris pba. nõ confugias ad exem¬
plaria ueriora uł pluriũ codicũ. uł
antiquoꝵ. uł lingne p̾cedentis: unde
hoc in aliam linguam int̾p̾tatum est
B dicas. inde ꝓbo hoc illtus eẽ. illud nõ
cẽ:qr hoc ꝓ me sonat. illud contra me
Tu es ergo regula u̾itatis. Quicquid
ꝗtra te fuerit: nõ est nerũ sud si aliꝰ.
siłi insania. s tñ quo tua duritia cõ¬
fringatur existat. ⁊ dicat mimo illud
quod ꝓte sonat falsum est. hoc aut̃ qd̃
contͣ te est: uerũ est quid acturus es
nisi forte alium librum platurus. uͥ
quicquid legĩs scd̃ tuam sententiam
possit inclłigi: Hoc si fecis: nõ de aliq̃
eius ꝑticula. s de toto audies ꝯtradi¬
centem ⁊ clamantem. Falsus est quid

Expanded text:
uel librorum uel hominum non teneri et aliud est diuel librorum uel hominum non teneri et aliud est dicere: iste quidem uir sanctus omnia uera scripsit et ista epistula ipsius est, sed in ea ipsa hoc eius est, hoc non est eius. ubi cum ex aduerso audieris .. proba." non confugias ad exemplaria ueriora uel plurium codicum uel antiquorum uel linguae praecedentis, unde hoc in aliam linguam interpretatum est. sed dicas: inde probo hoc illius esse, illud non esse. quia hoc pro me sonat, illud contra me. tu es ergo regula ueritatis? quicquid contra te fuerit, non est uerum? quid? si alius simili insania. sed tamen qua tua duritia confringatur, existat et dicat: immo illud, quod pro te sonat, falsum est, hoc autem, quod contra te est, uerum est, quid acturus es? nisi forte alium librum prolaturus. ubi quicquid legeris. secundum tuam sententiam possit intellegi. hoc si feceris, non de aliqua eius particula, sed de toto audies contradicentem et clamantem: falsus est. quid
Abbreviated transcription (Latin):
oc est quod paulo añ dixi au¬
qr ubi sic manifesta u̾itate isti
prefocantur. ut obsessi dilucidi u̾bis
scãꝵ scripturaꝵ. exitum in eis fallatie
sue repperire nõ possit: id testimonũ
quod platum est falsum ẽẽ responde¬
ant. O uocem a u̾itate fugacem: in a¬
mentia ꝑtinacem. Usq a deo muicta
sunt que adu̾sus uos de diuinis codi¬
cib ꝓferuntur: ut nõ sit aliud quod
dicatis nisi eos ẽẽ falsatos. Que aucto¬
ritas lict̾aꝵ apiri. quis sacer liber
euolui. quod docum̃tum cuiusl scrip¬
toris ad conuincendo errores exeri
p̃t. si hec uox admittitur. si alicuius
ponderis estimatur: Nliuo est ipõs li¬
bros nõ accipe. ⁊ ulło eoꝵ uinculo deti
quos suos et pͥpos hñt. uł de hiis qui ap¬
pellantur apocriphi: nõ ꝙ hñdi sint ĩ
aliqua auctoritate secreta. s qr nlła cesti¬
ficatõnis luce declarati de nescio quo se¬
creto. nescio quoꝵ p̾sumptione prolati
sunt. Aliud est ergo auctoritate aliquoꝵ

Expanded text:
oc est. quod paulo ante dixi. quia ubi sic manifesta ueritate isti praefocantur, ut obsessi dilucidis uerbis sanctarum scripturarum exitum in eis fallaciae suae reperire non possint, id testimonium. quod prolatum est. falsum esse respondent. o uocem a ueritate fugacem, in amentia pertinacem! usque adeo inuicta sunt, quae aduersus uos de diuinis codicibus proferuntur, ut non sit aliud, quod dicatis nisi eos esse falsatos. quae auctoritas litterarum aperiri. qui sacer liber euolui, quod documentum cuiuslibet scripturae ad conuincendos errores exeri potest, si haec uox admittitur, si alicuius ponderis aestimatur? aliud est ipsos libros non accipere et nullo eorum uinculo detinquos suos et proprios habent, uel de his. qui appellantur apocryphi — non quod habendi sint in aliqua auctoritate secreta, sed quia nulla testificationis luce declarati de nescio quo secreto nescio quorum praesumptione prolati sunt —: aliud est ergo auctoritate aliquorum
Abbreviated transcription (Latin):
dei ex semine dauid homo factus ẽ
nec idem apłs imo loco dicit: ⁊ alie scẽ
scripture aptissime p̾dicant. Quoduͦ
dicit. ⁊ si nou̾amus xp̃m̃ scd carnen¬
s iam nunc nõ noiumus: ea ip̃a cir¬
cũ stantia scripture loci eius. satis
ostendit quid loqͣtur apłs. Suo quipp
more uitam nr̃am futuram queras
in ip̃o hoĩe mediatore xp̃o iħ .ii. capit
nr̃õ resurgente completa est. ⁊taspe
certa meditatur. tamqͣm iam adsit
p̾̃sens que teneatur. Que utiq nita
nõ erit scd̾ carnem. sicut xp̃i iuta nq̃
loco nõ ip̃am corporis nrĩ sb̾am quã
dñs etiam post resurtectõm suam
carnem appellat dicens. palpate ⁊ni¬

Expanded text:
dei ex semine Dauid homo factus est, dei ex semine Dauid homo factus est, nec idem apostolus uno loco dicit et aliae sanctae scripturae apertissime praedicant. quod uero dicit: sed iam nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi uita non loco, non ipsam corporis nostri substantiam quam Dominus post resurrectionem suam, carnem appellat, dicens: Palpate et vi
Abbreviated transcription (Latin):
qua humane imꝑitie regatur m¬
uitas aut contempta penitus aboletir
aut int̾mtnata confunditur. Quappo
quis es. quiem uelud reptignantia ist
motiunt. quod alibi scriptum est flu
dei ex semine daitid. alibi ant̃.⁊ si nou¬
nõ nouimus. ⁊ si nõ utrũq ex unu
apli litt̾is ꝓfercetur. s imũ eoꝵ pau¬
lus dixisset. alt̾m petrus. ant ysalas
iustissima ⁊ prudentissima pietate cre¬
dantur. et serenissimo nrellcu inueni¬
antur.⁊ sollertissma diligentia de¬
monstrentur: nõ lio̾e̾t de alt̾utrodu¬
bitare. ꝓinde qi ex apłi pauli canoni
ẽẽ codicem. ommes enĩ lacini emendi¬
ti sic hñt. aut int̾p̾tem errasse. om̃o
enmi greci emendati sic hñt. restat
ut tii nõ intlłigas: a me aut̃ rõ fla¬
gitetur. quõ nentrũ ab alt̾o disso¬
net. s in ead̾ sane fidei regula utrũ¬
q concordet. Si enim tu quoq pie
quereres posses inuenire quõ istaꝑ
scrutata dilucescant. Nam ꝙ filius

Expanded text:
qua humane imperitie regatur qua humane imperitie regatur auctoritas aut contempta penitus aboletur, aut interminata confunditur. Quapropter quisquis es, quem uelut repugnantia ista mouerunt, quod alibi scriptum est: filium dei ex semine Dauid, alibi autem: etsi nounon nouimus, etsi non utrumque ex unius apostoli litteris proferretur, sed unum eorum Paulus dixisset, alterum Petrus aut Esaias iustissima et prudentissima pietate credantur et serenissimo intellectu inueniantur et sollertissima diligentia demonstrentur: non liceret de alterutro dubitare. proinde quia ex apostoli Pauli canonicesse codicem — omnes enim latini emendati sic habent — aut interpretem errasse — omnes enim graeci emendati sic habent — restat, ut tu non intellegas, a me autem ratio flagitetur, quomodo neutrum ab altero dissonet, sed in eadem sanae fidei regula utrumque concordet. si enim tu quoque pie quaereres, posses inuenire, quomodo ista perscrutata dilucescant. Nam quod filius
Abbreviated transcription (Latin):
erranit. aut tu nõ intlłigis. In optil¬
culis aut̃ post̾ioꝵ que libris innum̾a¬
bilib ꝯtinentur. s nlło modo illi sa¬
cratissime canonicaꝵ scripturaꝵ ex¬
cellentie coeqͣntur: etiam in qͥbcũꝙ
eoꝵ inuenitur ead̾̃ u̾itas. longe tñ est
impar auctoritas. Itaq in eis si qua
forte p̃pea dissonare putantur a uero
qr nõ ut dicta sunt intsłiguntur :
tñ libum ibi ht̃ lector auditor ne ui¬
ditiũ. quo uł approbet quod placu̾it
uł imꝓbet quod offenderit: ⁊ io cũcta
euismodi uisi uł certa rõne. uł ex illa
canonica auctoritate defendantur
tit demonstretur siue oĩo tta eẽ. suie
fieri potuisse: quod uł disputatũ est
ibi. uł narratũ. si cui displicũit. aut
credere nolu̾it. nõ rep̾henditur. In
illa ũo canonica eminentia sacraꝵ
ris posutisse. ipã canonis ꝯfirmatio¬
ne declaratur. nõ licet dubitare ꝙ
uerũ sit. Alioqͥn ulła erit pagia

Expanded text:
erravit, aut tu non intelligis. In opuserravit, aut tu non intelligis. In opusculis autem posteriorum quae libris innumerabilibus continentur, sed nullo modo illi sacratissimae canonicarum scripturarum excellentiae coaequantur, etiam in quibuscumque eorum inuenitur eadem ueritas, longe tamen est inpar auctoritas. itaque in eis, si qua forte propterea dissonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi, nisi uel certa ratione uel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur siue omnino ita esse, siue fieri potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui displicuerit aut credere noluerit, non reprehenditur. in illa . uero canonica eminentia sacrarum ris posuisse ipsa canonis confirmatione declaratur, non licet dubitare, quod uerum sit; alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
cultiori ⁊ ad noscend̃ difficiliori u̾itati.
ꝙ aut sic remanserit. aut in post̾iorib
correctũ sit: qui nõ p̾cipiendi auctori¬
tate. s ꝑfitiendi ex̾citatione scribũtur
a nobis Int̾ hos enĩ sumus quib idẽ
dicit apls. ⁊ si quid alit̾ sapitis: id quoq
uob deus reuelauit. Quod genis litte¬
raꝵ: nõ cum credendi ncc̃ĩtate. s cũ u¬
dicandi lib̾tate legend̾ est. Cui tñ ne
int̾cludetur locus. ⁊ adim̾etur postis
ad qõnes difficiles tractandas atq ũ¬
sandas lingue acstili salub̾rimus
labor. distincta est a post̾ioꝵ libris excel¬
lentia canonice auctoritatis uet̾ts ac
noui testamenti: que apłoꝵ ꝯfirma¬
nes eccłaꝵ tamqͣm in sede quadam sb̃li¬
mit̾ constituta est. cui seriuat omnis
fidelis ⁊ pius intlłos. Ibi si quid nelut
absurdum mou̾it. nõ licet dice̾ auctor
huius libri nõ tenuit u̾itatem: sed¬
aut codex mendosus est. aut int̾pres

Expanded text:
cultiori et ad dinoscendum difficiliori ueritati, cultiori et ad dinoscendum difficiliori ueritati, quod aut sic remanserit aut in posterioribus correctum sit, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. inter hos enim sumus, quibus idem dicit apostolus: et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. quod genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. cui tamen ne intercluderetur locus et adimeretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque.uersandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctoritatis ueteris et noui testamenti. quae apostolornes ecclesiarum tamquam in sede quadam sublimiter constituta est, cui seruiat omnis fidelis et pius intellectus. ibi si quid uelut absurdum mouerit, non licet dicere: auctor huius libri non tenuit uaut codex mendosus est, aut interpres
Abbreviated transcription (Latin):
de filio suo. qui fc̃s est ex semine dauid
scd̾ carnem: et quod ait ad cormthios
ut nos demonstremus qͣm possit utrũ¬
q uerũ eẽ.⁊ qͣm sibi hec duo non sint
ꝯtͣria. Unũ quippe coꝵ nõ eẽ pauli ulło
modo possumus dice̾: qr nlla in eo ira¬
riat codicũ auctoritas. Et si entm in
quibrdam latinis exemplarib non
legitur fce s natus ex semme dauid.
cum groca factus hẽant. unde nõ ad
u̾bum. s ad sententiam tñ sferre uo¬
luit. dicendo natũ latinus int̾pres
tñ xp̃m ex semine dauid ẽẽ scd̾ darnẽ.
oĩmi libroꝵ atq linguaꝵ ꝯcordat aue¬
toritas. In hoc aut̃ paulũ alĩ errasse
et ꝓfitiendo mutasse sententiam: ab¬
sit ut dicamus. Quod etiam ip̃e fau¬
stus sensit qͣm imꝓbe atq impie
dic̾etur. maluitq dice̾ pauli epłam
alioꝵ falsitate corruptam qͣm ip̃ius
ertore uttiolam. de huis ens libris diti
pt̃ aliquid eos hr̃e. nõ ꝯsdnũ fortasse oc¬

Expanded text:
De Filio suo, qui factus est ex semine David De Filio suo, qui factus est ex semine David secundum carnem ; et quod ait ad Corinthios, ut nos demonstremus, quam possit utrumque uerum esse et quam sibi haec duo non sint contraria. unum quippe eorum non esse Pauli nullo modo possumus dicere, quia nulla in eo uariat codicum auctoritas. etsi enim in quibusdam latinis exemplaribus non legitur: factus, sed natus ex semine Dauid, cum graeca factus habeant, unde non ad uerbum, sed ad sententiam transferre uoluit dicendo "n at u m" latinus interprestum ex semine David esse secundum carnem, omnium librorum atque linguarum concordat auctoritas. In hoc autem Paulum aliquando errasse, et proficiendo mutasse sententiam, absit ut dicamus. Quod etiam ipse Faustus sensit quam improbe atque impie diceretur; maluitque dicere, Pauli Epistolam aliorum falsitate corruptam quam ipsius errore uitiosam. De his enim libris dici potest aliquid eos habere non consonum fortasse oc
Abbreviated transcription (Latin):
Alquis inquit. Quõ resurgunt mor¬
ni. Auo aut̃ corpore uenumt. Hic
lane consesit tanqin digto ostenoit
unde loq̃retur. ⁊ subiecit dicens. O por¬
tet enĩ corruptibile hoc induere incor¬
ruptelam.⁊ mortale hoc induere ĩmor¬
talitadem. Hec ergo cum iste neget. cũ¬
qr ip̃m dm̃ de quo paulus dicit immor¬
ne a tenebraꝵ gente corrũꝑetur.⁊ ut
cetẽ consuleretur ex parte corruptam.
detestanda ⁊ abhominanda eoꝵ fabla
somniat: quid est quod etiam in hoc co¬
natur fallere imꝑitos.⁊ in diuinis scͥp¬
turis minus eruditos. ut int̾rogatus
utrum accipiat apłm paulũ. respon¬
deat maxime. ⁊ inueniatur minime
apłm paulum. aut ꝓfitiendo mutasse
sententiam ⁊ scribentem ad corithios
emendasse quod scripserat ad roma¬
nos: aut oĩo nõ scripsisse. ꝙ tamꝙͣ etꝰ¬
ꝑfertur filium dei ex semie dauid
scd carnem. Qua tandem rõne id ostẽ¬
dit. Quiꝰ nõ potest inquit utrũq ue¬
rum ẽẽ ⁊ quod in epła est ad romanos

Expanded text:
unt mortui? quo autem corpore veniunt? Hic jam consequenter tanquam digito ostendit unde loqueretur, et subjecit dicens, Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam, et mortale hoc induere immortalitatem . Haec ergo cum iste neget, cumque ipsum Deum, de quo Paulus dicit, Immorne a tenebrarum gente corrumperetur, et ut caeterae consuleretur, ex parte corruptam, detestanda et abominanda eorum fabula somniat; quid est quod etiam in hoc conatur fallere imperitos, et in divinis Scripturis minus eruditos, ut interrogatus utrum accipiat apostolum Paulum, respondeat, Maxime; et inveniatur, minimePaulum apostolum aut proficiendo mutasse sententiam, et scribentem ad Corinthios, emendasse quod scripserat ad Romanos; aut omnino non scripsisse, quod tfertur, Filium Dei ex semine David secundum carnem. Qua tandem ratione id ostendit? Quia non potest, inquit, utrumque verum esse, et quod in Epistola est ad Romanos,
Abbreviated transcription (Latin):
añ nr̃os ocłos consticuto. cum eĩmngi
leg̾etur. ꝙ̃ admod̾ reuix̾it lararns si
attendamus mirabiliora oꝑa xp̃i oms
qui credit resurgit. Sr attendamus omo
et itlsigamus detestabiliores mortes
omnis qui peccat moritur. s maetem
carnis omnis homo timet. mortem aie
pauci. Pro morte carnis que sine dube
qũq uentura est.currunt ommes ne nẽ¬
ntat. inde est ꝙ laborant. Laborat ne to¬
riatur homo moriturus ⁊ nõ laborr
ne peccet homo in et̾num iucturus
cum laborat ne moriatur:sine caude
laborat. Id enĩ agit ut młtũ mors dĩte¬
ratur. nõ ut euadatur. Oi aut̃ pratate
nolit. nõ laborabit. ⁊ itiuet in eteruiꝰ
Osi possemus extitare hõĩes ⁊ cump̃r
parit excitari. ut tales eẽmus amis¬
res uite ꝑmanentis. q̃les sunt hes¬
matores uite fugientis. Quid noa
homo sub mortis piculo constitutis
Gladio impendente ceruicib ꝑdidis
nabant. Quis nõ continuo ꝓdidit il
otdire negligimus. Nion d̾s tibi dicit

Expanded text:
nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabiliora opera Christi, omnis qui credit, resurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivetO si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sumus vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodirvabant. Quis non continuo prodidit nobedire negligimus. Non tibi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
drmit hi uato ut a lompno eitiremeũ
Drc̾unt ergo discipłi. Quõ intellex̾unt
sic responderunt. Dñe si dormit. saluus
erit solet enim ẽẽ sompnus egrotan¬
tium. salutis indiciũ. Dix̾at aut̾ ilr de
morte eius. illi aut̃ putauunt de dormi¬
tione sompni dic̾et. Ounc ergo dixit¬

Expanded text:
dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret.
Abbreviated transcription (Latin):
omnnes anune. ut ex hac occasione in¬
struam caritatem ur̃am. Hñt om̃s
antme cum de scło exierint diũ sas
receptõnes suas. Hñt gaudiũ boni.¬
et mali torm̃ta. Scum fca fu̾it resur¬
rectio. ⁊ bonoꝵ gaudiũ amplius erit.
et maloꝵ tormenta grauiora. qñ cũ
corpore torquebuntur. Recepti sunt
tires. bon fideles. Omnos tn̾adhuc ĩ
fine recepturi sunt quod ꝓmisit ds̃.
Pmissa enĩ est resurrectio etiã carnis.
mortis ꝯsumptio. iuita et̾na cũ angłis
Hoc omnes simul accepturi sumus.
Nam requiem que ꝯtiuuo post mor¬
tem datur. si ea dignus est. tunc accipit
quisq cum moritur. Priores accepe¬
runt patriarcte.uidete ex quo requi¬
escunt. Post̾ĩores ꝓpłt. recentius apłi.
młto recentiores sci martyres. cotidie
bomi fideles.⁊ alii in ista requie tam
diu sunt. alii nõ tam diu. alii pau¬
tiorib annis. alii nec recenti tpr̃e.
Cum u̾o hoc sompno eiugilabunt.
simul omnes quod ꝓmissum est:

Expanded text:
omnes animae, ut ex hac occasione inomnes animae, ut ex hac occasione instruam charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt tyres, boni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentius martyres sancti, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod promissum est
Abbreviated transcription (Latin):
q relurrectuos pnintiauit dorint e
omius mortuus. ⁊ bonus ⁊ malus. S quõ
int̾est in ip̃is qui cotidie dormiunt. et
exsurgunt. quid quisq uideat in somp¬
nis. alii sentiunt leta sompnia. alii cor¬
q̃ntia. ita ut euigilans dormire timoat
ne ad ipã itm redeat. sic imusquisq ho¬
minũ cum sua causa dormit. cil causa
sua surgit.⁊ int̾est ꝙĩ custodia quisq
reciptatur. ad iudicem postea ꝑducen¬
dus. Nam ⁊ receptõnes in cuscodia pro
mitis causaꝵ adhibentur. Alios iuben¬
tur custodire lictores alios humanũ
et mite officiũ atq cuile. Alii tradun¬
tur optionib. alii mittuntur in car¬
cerem. Et in ip̃o carce. nõ omnes. s ꝓ
m̃itis grauioꝵ causaꝵ. ni una cart̾is
contruduntur. Sicut ergo diu̾se custo¬
die agentiũ in offitiũ. sic diu̾se custodie
mortuoꝵ. ⁊ diu̾sa m̃ita resurgentium.
Receptus est pauꝑ. receptus est diues.
S ille in sinu abralx. ille ubi sitiret
et guttam nõ mueniret. Hñt ergo

Expanded text:
 resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resReceptus est pauper, receptus est dives, sed ille in sinu Abrahae, ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . Habent ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝯcuipisces rem ꝑximi tui. nõ aus¬
ces uxorem ꝓximi tui. Eoce lex santi
est. ⁊ ip̃a ꝯtempnitur. Ecce t̾cuis dus
mortis. Quid restat: Denit ⁊ elm pbi
ꝑmittit et̾nam. ⁊ ip̃a ꝯtempnitur¬
ẽ ransgrediuntur hoĩes eungłi. Et
qͣrtus dies mortis. Merito iam pite
seũquid ⁊ talib neganda est mĩ.¬

Expanded text:
concupisces rem proximi tui; Non concupisces uxorem proximi tui . Ecce Lex scripta est, et ipsa contemnitur: ecce tertius dies mortis. Quid restat? Venit et Evangelpromittit aeternam, et ipsa contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Numquid et talibus est neganda mi
Abbreviated transcription (Latin):
cedere. ad rõnales annos. ut legen lass
nis pati. tiq nõ us. Ecce lex iare
tuo quod nõ uis pati. face nolo t ln
legem tũsgrediintur hot̃es. Ete Mi
Dtes mortis. Data est etiam lex dlrci¬
tus ꝑ famulũ dei moysen. dcm̃ esilae¬

Expanded text:
cedere ad rationales annos, ut legem sapiavis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen: dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
debimus eum sicuti est sentio ur̃os
affectus attolli mecũ in suꝑna: s cor¬
pus quod corrumpitur aggrauat ani¬
mam. ⁊ depͥmit t̾rena inhĩtatio sensũ
młta cogitantem. Depositurus sum ⁊
ego codicem istum. discessuri estis et
uos quisꝙ ad. sua. Bene nob̃ fuit ĩ lu¬
ce ꝯmuni. benc gauisi sumus. bñ exul¬
tauimus. S cum adinincem recedi

Expanded text:
videbimus euvidebimus euin superna: sed corpus quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedi
Abbreviated transcription (Latin):
tquiremus testimoniũ nob̾ iohis.
¶õip̃o indigebimus et̃inglio. Ergo
mnes scripture tollentur de medio:
ue nob̃ in huius scłi nocte tamꝙͣ. lu¬
ernc accedebantur ne in tenebris re¬
m̾iemus. Istis omnib sublatis ne
i nob luceant indigentib. ⁊ ip̃is ho¬
minib dei ꝑ quos hec ministrata sũt.
iob̾cum lum̃ illud uerum clarũq
udentib. remotis ergohiis adium̃tie
iud uidebimus: Unde pascatur mẽs
r̃a. unde obtutus ille letabitur. Unde¬
rit illud gaudiũ quod nec ocłs uidit.
iec auris audiuit. nec in corhoĩs as¬
cendit Quid uidebimus: Obsecro uos
mate mecũ. currite credendo mecũ:
atriam suꝑnam desid̾emus. suꝑne
utrie suspiremus. ꝑegrinos nos eẽ
ie sentiamus. Quid tunc uidebimꝰ:
missus est. Nudam ip̃am lucem uide¬
bis. cui uidende ferende ꝙ mundaris
Dilectissimi quod ⁊ best̾no ꝯmemora¬
ui iohes ip̃e dicit. filii dei sumus. et
nond̃ apparuit quid erimus. scimus
qr cũ apparuit siłes ei erimus. qm̃ ui

Expanded text:
requiremus testimonium Joannis, non ipso indigebimus Evangelio. Ergo omnes Scripturae tollentur de medio, quae nobis in hujus saeculi nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntibus, remotis ergo his adjumentis quid videbimus? unde pascetur mens nostra? unde obtutus ille laetabitur? unde erit illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos, amate mecum, currite credendo mecum: patriam supernam desideremus, supernae patriae suspiremus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid tunc videbimus?missus est, nudam ipsam lucem videbis, cui videndae ferendaeque mundaris. Dilectissimi, quod et hesterno commemoravi, Joannes ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nes t̾re. Et adorabunt in ꝯspectu eu
num. ⁊ ip̃ẽ dñabitur gentium. Erubs¬
cat unus intinicus. qr codicem mͥti
qui mͥ codicem ꝓtulit nõ relinqui
Ab illo ꝓferatur. unde ⁊ ip̃e uincaturli
tem ad uideos. Non est mͥ uoluntas ĩto¬
bis dicit dũs. nec accipiam sacrifitud
occasum. sacrifitiũ inundũ offerturm
luc̾ne phibent testimoniũ diet pp̃mt

Expanded text:
nes terrae: et adorabunt in conspectu ejus gnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. ntem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accipiam sacrificiumoccasum, sacrificium mundum offertur lucernae perhibent testimonium diei propt
Abbreviated transcription (Latin):
sum dignus caltiam̃tũ solu̾e. Uidete
ꝙ̃admod̃ se luc̾na diei sũmittat Luc̃¬
nam u̾o ip̃m ioħem fuisse dñs ip̃e de¬
statur Ille erat inquit luc̾na ardens
et lucens. ⁊ uos uoliustis ad horam ex¬
ultare in lummne eius. Nñ aut̃ dixe¬
runt uidei dño. dic nob̃ in qua pote¬
state ista facis. sciens dñs qr toh̃em bap¬
tistam ꝓ magno hr̃ent. ⁊ ꝙ ip̃e quem
ꝓ magn̾o hẽbant eis de dño testimoniũ
baptismũ iohis unde est de celo an erho¬
minib: Turbati illi intͣ sems ip̃os: ep¬
bant qr si dice̾nt ex boĩb. lapidari pose
a turba. que iobeni ꝓpħam ẽẽ credeba.
Si dic̾ent de celo: respondet ets. Ile qpe
confitemint de celo hũisse ꝓpham mn de

Expanded text:
amentum solvere . Videte quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de
Abbreviated transcription (Latin):
oitis ad ĩmoland̾ ductus est. ⁊ licut agi
coram tondente fiit sine uoce. sec noꝰ sp¬
ruit os suuum. In humilitate uiditum
eius sublatum est. liuore ctus sanatii
inde pͥdicta passio xp̃i recitetur. fodim
manus meas ⁊ pedes meos. dmuniaue¬
runt omua ossa mea. Ip̃i u̾o ꝗsidane¬

Expanded text:
ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est; livore ejus sanati sinde praedicta passio Christi recitetur. « Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consid
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̾amus. Infirmis fcs̃ est infirmꝰ
ꝑ inftrmitatem sanauit infirmita¬
tem. ꝑ mortalem caruem: carnis ab¬
stulit mortem. De corpore suo colliriũ
fecit luminib nr̃is. Quia ergo deus
uenit. ⁊ in nocte huius scłi adhuc su¬
mus: oportet ut ꝓpħias audiamus.
Nam de ꝓphetia uincimus ꝯtradicen¬
tes paganos. Quis est xp̃c: dicit paga¬
nus. Cui respondemus. Quem p̾nim
alios scõs ꝓph̃as: dicimus qͣm longe
añ illum uonerunt. qnͣto tpr̃e aduẽ
eum ee uenturũ. Respondet aliquis
coꝵ. Qui ꝓpħe: Nos recitamus qui no¬
bis cotidie recitantur. Et ille. Qui sũt
hii ꝓpħe: Nos respondemus. Qui et p̃¬
dixerunt ea que fieri uidemus. Et ille
uos inquit uob ista finxistis. Uidistis
ea fieri.⁊ qͣi uentura p̾dicta eẽnt in
libris quib uoliustis conscripsistis.
Hic ꝯtra mimicos paganos occurrit
nob̾ alioꝵ testimoniũ mimicoꝵ. ꝑfe¬
uimus codices a iudeis. ⁊ respondemꝰ

Expanded text:
non poteramus: infirmas factus est infirmis, non poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenualios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto teesse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus:
Abbreviated transcription (Latin):
dat siue alia: qr sine lumine nõ potes
uid̾e lum̃. ⁊ sine lumine nõ potes iu¬
dere quodl aliud quod nõ est lumen.
Si ydoneũ est lum̃ ad demonstranda ea
que no sunt lumina nũqͥo inde deficit.¬
Euqurole no aperit line quo ala patere
nõ possunt. Loquutus est ꝓpħa uerum
s unde hr̃et iisi de fonte u̾itatis hauri¬
ret Loquittus est ioħes uerũ. s inde
loquittus est Ip̃m int̾rega. Nos om̃s
inquit de plenitudine etus accepimꝰ
in nocte huius scłi audiamus ⁊ ꝓphe¬
tiam intente. Modo enĩ ad fragilicatẽ
nrãm nocturuas q cordis nr̃i intimas
tenebras. humilis uoluit uenire dñs
nr̃. Homo uenit contempnendus ⁊ ho¬
dus a nob̃. iudicandus s iudicaturus
Iudicandus iniuste. s iudicaturus iu¬
ste. Talis ergo uenit. ut oport̾et er luc̃¬
nam testimoniũ ꝑhibere. Ram quid
opus erat ut iohes tamqͣm lucerna
ꝑhiberet diei testimoniũ. si ip̃e diesi
ab infirmitate nr̃a posset inderi: O

Expanded text:
e alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficitnon aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et hodus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium diei, si dies ipse ab infirmitate nostra posset
Abbreviated transcription (Latin):
s ab hoĩe nõ pt̃ hoc fieri. Ab ip̃o sole qñ
ꝑgit ad occidentem: deserit orientem
Et donec oriturus redeat ad orientem.
tem. Et si potes cape: si nõ potes crede
Dm̃ inquit nemo uidit uniqͣm. insi
unigenitus filius qui est in sinu pa¬
tris ip̃e enarrauit. Nõ dixit fuit in
sinu patris. qͣi ueniendo deseruerit
sinũ pacris. Hic loquebatur. ⁊ ibi se
eẽ dicebat. Nuia ⁊ hinc discessurus¬
erat qui dixit. Eoce ego nob̾cũ sum

Expanded text:
i ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando i ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem, tem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum
Abbreviated transcription (Latin):
et in illius iustitie luce ꝯiunctus. Ergo
testimoniũ sibi ꝑhibet lux: aperit sa¬
nos ocłos ⁊ sibi ip̃a cestis est ut oognos¬
catur lux. s quid agunus de infidelib
sũquid illis nõ est p̾sens: Est p̾sens ⁊
ip̃is. s quib eam uideant. ocłos nõ hñt
cordis. Audi de illis ex eungłio ip̃o ꝓla¬
tam sententiam. Et lux luoet in dene¬
bris. ⁊ tenebre eam nõ ꝯphenderunt.
Ergo ait dñs ⁊ uerũ ait. Et si egode me
testimontũ ꝑhibeo uerũ est testimoniũ
meũ qr scio unde ueni ⁊ quo uado. Pa¬
trem uolebat intsłigi patri glam da¬
bat filius. Equalis głificat eum a quo
est inissus. Qnͣcum debet homo glifica¬
te eum a quo est croatus: Scio unde
ueni ⁊ quo uado. Iste qui in p̾sentia
loquitur uob. ht̃ quod nõ deseruit. s
tũ uenit. Non enim ueniendo inde dis¬
cessit. aut redeundo nos dereliquit. Qͥd
intramini: Deus enim pt̃ hoc facere.¬

Expanded text:
et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praesens? Est praesens et illis sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt Ergo ait Dominus, et verum ait, Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fier
Abbreviated transcription (Latin):
um tĩbi gr̃a ut querat tunicam. et
stait tibi ardens luc̾na ut iuẽias
uuicam. Rũquid accendis luc̾nam ut
uideas ardentem luc̾nam. Lucerna
uippe ardens ydonea est. ⁊ alia que tene¬
m int̾ illos quos radio fidei ꝑfunde¬
it. et illos quoꝵ clausos ocłos cirtum¬
undebat. Nam etiam sol iste ⁊ uidẽtis
ncem illustrac ⁊ ceci. Ambo parit̾ stã¬
es ⁊faciem ad solem hũtes. illu stnͣ¬
ur in carne. s nõ ambo illuminantur
uacie. Uidet ille. ille nõ uidet. Ambob
il pͥsens est. s p̾senti soli umnus est
bsens. Sic ⁊ sapt̃a dei ũbũ dei dñs ibc¬
poap est sapĩa. Intlligit quis ⁊̃oriẽte
milituam. intelligit in etidente iuilti¬
tiam. Nũquid alia est iustitia qͣm ille in¬
tesligit. alia quam iste: Seꝑati sunt cor¬
pore. ⁊ in uno hũt acies mentiũ suarũ
Quam uideo iustitiam hic constitutus
si tustitia est. ipãm uidet iustus nescio
quoc mansionib a me carne seuĩctus

Expanded text:
rnam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et rnam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenequam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sic et Sapientia Dei, Verbum Dei, Doubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus,
Abbreviated transcription (Latin):
omptent indigent extͥusccus adiuto¬
eo luinis. quo ablato aut nõ illato.
pra sunt. aꝑta sunt nec tñ uident sic
ens nr̃a que est ocłs antine uisi uita¬
Ps lumine radietur.⁊ ab illo qui illu¬
pinat nec illuminatur mirabilit̾ illua¬
pesur. nec ad s.apt̃ãm. nec ad ustitiam
uste uiuie. Quõ aut̾ nõ offendat in
ua cui nõ lucet lum̃. Ac ꝑ hoc ĩ tali
na uidere opus est: in cali uia uide
miagnũ est Ram thobias in facie ocu¬
os clausos hẽbat. ⁊ filius patri manũ
ibat pat̾ filio iuam p̾cipiendo mon¬
nubat. Respond̾unt ergo iudei. Tu de
testioniũ dicis. Testimoniũ tuũ
̃ est uerũ Uideamus quid audiant.
idimus ⁊ nos. s nõ sicut illi. Illi con¬
empuentes. nos credentes. Illi occidere
es ñitesq nr̃s. ⁊ audtamus quidiu¬
eis respondeat dñs. Respondit il̾x et
treis. Et si egode me testimonium
bito: uerũ est testimoniũ ineũ. qr
counde uenio ⁊ quo uado. Lumen et
la demonstrat ⁊ seip̃m. locendis luc̃¬

Expanded text:
o patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidere res mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis luce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticas accendit ⁊ misit. De hus etiã
erat ioħes baptista: cui tam magnum
In natis mulieꝵ nõ surrexit maior io¬
hanne baptista. Hic tñ quo nemo ma
ior erat in natis mulieꝵ dicit de dño

Expanded text:
propheticas accendit et misit. De his etiam erat Joannes Baptista, cui tam magnum In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in natis mulierum, dicit de Do
Abbreviated transcription (Latin):
ma lucis. sicut in die honeste ambe¬
ad quam uenturi sunus. adhuc nol
est etiam dies in quo sumus: audip¬
meus dilectus in quo bene sensi br
eq uos nõ ibi faimus. ⁊ istam uocem
use de celo nõ audiuimus:ait ad nos
usettus. Et hẽmus certiorem ꝓphicũ
rrsnonem. Non audistis uocem de celo
patam. s certiorem hẽtis ꝓphicũ sermo¬
uactatentur. magicis artib ea retri¬
unendo: ꝓpħas añ p̾misit. Nũquid enĩ
si magus erat. ⁊ magicis artib fecit ut
coleretur mortiuuis: magus erat añqm
utus: ꝓphecas audi o homo mortue:
e iͥmesdendo calumpniose. ꝓphetas
qudr lego. audi qui añ dñm uen̾unt.
hẽmus inquit apls petrus certiorẽ
phicum sermonem. Cui bñ facitis
tendentes sicut lucerne in obscuro¬

Expanded text:
 sicut in die honeste ambulead quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Pmeus dilectus, in quo bene sensi. HaSed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad nos ipse Petrus, Et habemus certiorem propheticum sermonem. Non audistis vocem de coelo delatam, sed certiorem habetis propheticum sermoumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes
Abbreviated transcription (Latin):
quodlz hoꝵ respondissem in laqueũ de
casuros. ⁊ dixunt nescunus. ⁊ dñs eis
Rec ego dico uob in qua potestate ista
facio. Non uob dico quod scio. qr nõius¬
tis fateri quod scitis. Iustissime itagn
pulsi confusi abscesserunt. ⁊ impletũ
est quod in psalmo ꝑ ꝓpħam dicitdo p̃¬

Expanded text:
respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ꝑhiberet de lumine ut ouros
crederent ꝑ illum. Non etat ille lumen.
s ut testuoniũ phiberet de lumine.
Erat lum̃ uerum quod illum tnat cẽa
hoĩem uenientem in hunc mundũ. si
omnem. ergo ⁊ iohem. Unde dicit et pp̃
ioh̾es. Nos omnes de pleuitudine eius at¬
cepimus. Disc̾nite ergo ista ut ꝓfitiat
mens ur̃a in fide xp̃i: ne semꝑ infante
sitis ubera querentes. ⁊ a cibo solido ieh¬
lientes. Debetis apud mr̃em scãm ccl
discerrute: aliud ec̃ lum̃ quod illum
aliud eẽ lum̃ quod illuminatur. Eqn
oculi nr̃i lumina dicuntur. Et unus
ita iurat tangens oculos suos stiꝑ li¬
ntna sua: sic uiuant lumina moll
tata iuratio est. Que lumina si lumi¬
na sunt: desit lum̃ in cubiculo cuon
clauss pitent ⁊lucent cioi for¬

Expanded text:
hiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in mundum. » Si omnem, ergo et Joannem. Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. Debetis apud matrem sanctam Ediscernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: no
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum lux mundi. qui me sequi¬
tur nõ ambulabit in tenebris. s hebit
lum̃ uite. hesterno die qui affiustis diu
disputatum eẽ meministis. Et si ad¬
huc uelimus de illo lunme dispuitare
diu loqui possumus. sam nõ possumꝰ
explicare compendio. Itaq frẽs seq̃mur
tenebris. Tenebre metuende sunt moꝵ
unde disc̾nitur nõ album ⁊ nigrum.¬

Expanded text:
Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei,tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, unde discernitur
Abbreviated transcription (Latin):
tia animas polluitius ur̃as: si hec ut
credis omnia xp̃c nõ uenit solue. s
adimplere: Cur ⁊ arimoꝵ anniu̾sale
uris ⁊ mactationis agnine sacrum:
quod in et̾num seruare lex ⁊ ꝓpħe
pͥcipiunt uos impiates. Cur deniq¬
neomeuias ⁊ baptilmata ⁊ lcenopbe¬
ta carnalia parũ deuitatis irrumpe
si ead ce xp̃ minime destruxit: Quare
nõ mim̾ito dixim qr si uultis. ut rõ
uob ꝯtemptus istius constet: oportet
aut uos negare xp̃i ẽẽ discipłos: aut
tandem fateri ip̃m omnia hec destru¬
xisse pͥorem. Quod cum fũitis ꝯfessi
tunc ⁊ illuc quod sequitur. ut aut fło
nõ se uenisse solu̾e legem. s ad im¬
plere. aut nescioquid hoc longe alind

Expanded text:
tia animas polluitis uestras, si haec, ut tia animas polluitis uestras, si haec, ut creditis, omnia Christus non uenit soluere, sed adinplere ? cur et azymorum anniuersale ius et mactationis agninae sacrum, quod in aeternum seruare lex et prophetae praecipiunt, uos inpiatis? cur deniqneomenias et baptismata et scenopenta carnalia, parum devitatis irrumpere, si eadem Christus minime destruxit? Quare non immerito dixerim, quia si vultis ut ratio vobis contemptus istius constet, oportet aut vos negare Christi esse discipulos, aut tandem fateri ipsum omnia haec destruxisse priorem. Quod cum fueritis confessi, tunc et illud consequitur, ut aut falso non se venisse solvere Legem, sed adimplere; aut nescio quid hoc longe aliud
Abbreviated transcription (Latin):
me manichei uen̾anda fides eripuit.
eu tñ quid fidutie gerens hec obitias
quero. aut q̃re ꝯtra me id ẽẽ putes so¬
lum. quod tibi nõ minus uideatur oẽ
ꝯtͣrium. Si xp̃i nõ est legem solu̾e ⁊
ead soluitis:. An sensim fatemini uos
sacroscm̃ illum sabboꝵ diem. in quo et
inundi ip̃m opificem dm̃ requieuisse
testantur: uos omni oꝑe pphanatis. nec
penam mortis quam adisum molato¬
res etris statuit: nec maledicti ꝑtimes¬
centes infamiam: Quid ⁊ a circũcisto¬
nis dedecoroso illo signacło legi ac ꝓphe¬
tis omnib honorato. ⁊ maxime abra¬
he post opinatam suam fidem aintis
defenditis ut̃os ⁊ p̾sertim cũ ⁊ ꝑitu¬
rum õẽm de plebe sua ꝑhibeat iudeoꝵ
deus. quicũq nõ hac fu̾it ignominia
p̾signatus: Cur ⁊ sacrificioꝵ legitti¬
ma que nec moyses ac ꝓph̾e sublege
nec sub fide sua in scd̾is hũit abeahã
uos sꝑnitis: Cur u̾o ⁊ ciboꝵ indifferẽ¬

Expanded text:
me Manichaei ueneranda fides eripuit. me Manichaei ueneranda fides eripuit. Tu tamen quid fiduciae gerens haec obicias quaero, aut quare contra me id esse putes solum, quod tibi non minus uideatur esse contrarium. si Christi non est legem soluere eeadem soluitis? an sensim fatemini uos sacrosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem deum requieuisse testantur. uos omni opere profanatis nec poenam mortis. quam aduersum uiolatores eius statuit, nec maledicti pertimescentes infamiam r quid et a circumcisionis dedecoroso illo signaculo legi ac prophetis omnibus honorato et maxime Abrahae post opinatam suam fidem sinus defenditis uestros. praesertim cum et periturum omnem de plebe sua perhibeat Iudaeorum deus, quicumque non hac fuerit ignominia praesignatus ? cur et sacrificiorum legitima. quae nec Moyses ac prophetae sub lege nec sub fide sua in secundis habuit Abraham, uos spernitis? cur uero et ciborum indifferen