comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S sufficit ꝙ uideatꝰ uł appeat ta¬
lis eẽ. Nã hõ iudicat q̃ foris pa¬
tent ⁊ ex appentib. Ido̾ sufficiẽt᷑¬
fit hõm̃i fides. & reddit᷑ es aliquis
creditiuꝰ si estimet illũ bonũ ꝯfili¬

Expanded text:
sed sufficit quod vodeatur vel appareat talis esse: nam homo iudicat quae foris patent, et ex apparentibus. Ideo sit sufficienter homini fides, et redditur ei aliquis creditivus, si exsistimet illum bonum consili
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝯf̾amꝰ de negociis fiẽdis. i¬
Nã lic hõ mnt se ip̃m pꝰsit ĩue¬
nire uias. ⁊ modos ad aliꝙͥ ꝑagẽ¬
dũ. attũ ĩprudẽs ẽ qͥ solo suo ca¬
piti ĩnilit ᷑ ⁊ renuit alioꝵ audire
siñas. Maigne ẽi prudẽcie ẽ ĩ ꝯfili¬
is hr̃e hũc medũ ut cũ aliis ꝯfe¬

Expanded text:
quos conferamus de negociis fiendis. Nam licet homo inter seipsum possit invenire vias et modos ad aliqui peragendum, attamen imprudens est qui solo capiti innittitur, et renuit aliorum audire sententias Magnae enim prudentiae est in consiliis huns habere modum: ut cum aliis confe
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ ip̃os exͣneos. Consid̾andũ ẽ
eĩ utrs̃ reguũ ex aliqͣ ꝑte pꝰsit
ĩuadi ⁊ utrũ aliqͣ çitas regni
ab exͣneis pͦsit sustiꝑe det̾me̾tũ
Id̾o passagia portꝰ ĩtroitꝰ ⁊ cet̾a
talia unde possũt extͥncici adue¬
nire ñ sũt exͣneis ꝯmittẽda uł
tͥbuenda. s sũt diligẽt̾ cꝰtodi¬
enda⁊ muniẽda¶Quartor

Expanded text:
 ipsos extraneos: considerandum enim est utrum regnum ex aliqua parte possit invadi, et utrum aliqua civitas regni ab extraneis possit suscipere detrimentum: ideo passagia, portus, introitus et caetera talia unde possunt extrinseci ad venire, non sunt extraneis committenda vel tribuenda, sed sunt diligenter custodienda et munie
Abbreviated transcription (Latin):
primo ẽ custodia adhibẽda ne ĩsur¬
gant seddicõnes ⁊ malificia ĩt̾ ci¬
ues. Id̾o attẽdendũ est diligent̾
qui ciuiũ reputantur boni ⁊ qui
ĩ fames. ut ccͣ ĩfames maior cꝰto¬
dia adhibeat᷑. ⁊ oi dep̾hendant᷑
male egisse puniantur uł ẽ tota¬
lit̾ extirpent᷑. qr reges ⁊ pͥncipes i¬
nõ debent pati maleficos uiu̾e.
sueu̾nt mag̃ maleficia ꝑpetͣri. o¬
A Iã sicut quidã hoĩm magis

Expanded text:
primo est custodia adhibenda ne insurgant seditiones et malitia inter cives. Ideo attendendum est diligenter qui civium reputantur boni, et qui infames, et circa infames maior custodia adhibeatur: et si deprehendantur male egisse, puniantur, vel etiam totaliter extirpentur, quia reges et principes non debent pati maleficos vivere. onsueverunt magis maleficia perpetrati: nam sicut qui
Abbreviated transcription (Latin):
tales eẽ hꝰ credulitas sumit ori¬
ginẽ ex ꝑte ip̃oꝵ auditoꝵ ad qͦs
ẽ ẜmo. qui ex se passionãt᷑ ⁊ ĩ
cdinãt᷑ ut fidẽ athibeant eis qͦs
putant amicos eẽ ¶Tertõi
fit crectulitas ex ꝑte ipaꝵ reꝵi

Expanded text:
smodi credulitas sumit originem ex parte ipsorum auditorum, ad quos est sermo, qui ex se passionantur, et inclinantur ut fidem adhibeant eis, quos putant amicos esse. Tertio sit credulitas ex parte i
Abbreviated transcription (Latin):
iii. etħ. quidã poeta nõie alexã der
indẽs pͥmũ ĩ ꝯsiliis ẽẽ secretariũ ⁊
ueracẽ ꝯm̃dĩs eũ dicebat iste est
qͣ ꝯsulit ac si dic̾et ꝙ alii respectu
eiꝰ ꝯsiliatores dici ñ debẽt. s mag̾
forte adulatores ¶ Serto ẽ ĩ ꝯsi¬
liis attẽdẽdũ ut diu ꝯsiliem ⁊ Si
assit oportũitas cito ĩ oꝑe ex seq̃mͦ¬
ACã cũ adẽ ꝯportunitas oꝑandi.
ẽ qr ignorasmꝰ. an expediat illud
siliũ ẽ recte cogͥtũ quid fiẽdũ si ad¬
sit opandi facultas ꝓmpte oꝑarid¬

Expanded text:
etor, quidam poeta nomine Alexander videns Priamum in consiliis esse secretarium et veracem, commendans eum dicebat, Iste est qui consuluit. ac si diceret, quod alii respectu eius consiliatores dici non debent, sed magis forte adulatores. Sexto est in consiliis attendendum, ut diu consiliemur; et si adsit oportunitas, cito in opere exeqam cum sadest opportunitas operandi, est quia ignoramus an expediat illud onsilium est recte cognitum quid fiendum, si adsit operandi facultas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fc̃a regni. ut unꝰqͥsq ꝯsiliarius
romã rẽ publitã exaltauit fidelĩ¬
tas ꝯsilianciũ qͥb qͥaꝙͥ ꝑ ꝯsiliũ ĩ
eoꝵ aurib dicebatur ado secre¬
tũ erat ac oiuõ audissent illd̾. i¬
uñ ualeriꝰ maximꝰ ocd̃o libro defac¬
tis memorabilib capło de ĩstitu¬
tis antiqͥs ꝯm̃dãs romanos ꝯsi¬
liatores ait ꝙ fidũ ⁊ altũ erat se¬
cretũ ꝯfistoriũrei publice filẽti¬
q salub̾tate munitũ cuiꝰ Rimẽ

Expanded text:
et facta regni: ut unusquisque consiliarius Romanam Rempublicam exaltavit fidelitas consiliantium: qeorum auribus dicebatur, adeo secretum erat ac si non audissent illud. Unde Valerius Maximus 2. libro de Factis momorabilibus, capitulo de Institutis antiquis, commendans Romanos consiliatores, ait, quod fidum et altum erat secretum consistorium reipublicae, silentique salubritate munitum: cuius limen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣle sit ip̃m ꝯiugiũ ⁊ qͣles uxo¬
ges ⁊ pncipes deceat fim̃e ¶R¬
inde oñdemꝰ qͣlit̾ uiri suas uxoro
reg̾e debeant ⁊ ad q̃s u̾tutes
⁊ ad q̃ oꝑa eas debeant orclina¬
re. In oñdendo qͥd̾ qͣle sit ip̃m ꝯiu¬
giuĩ pͦ declarand̃ octurrit ꝯiugi¬

Expanded text:
ugium, et quales uxoges et principes deceat sumere. Deinde ostendemus, qualiter viri suas uxores regere debeant et ad quas virtutes, et ad quae opera eas debeant ordinare. In ostendendo quidem quale sit ipsum coniugium, primo declarandum occurrit, coniugi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs uxorib ĩdinsibilit ãbs¬
ħ dec reges ⁊ pͥncipos qnͣto mag̾
in eis reluce debet fidelitas et
cete bõitates  Scda uia ad m̃¬
lis. Namlic ꝯingiũ or sit stile¬

Expanded text:
is uxoribus indivisibiliter absc decet reges et principes, quanto magis in eis relucere debet fidelitas, et ceterae bonitates. Secunda via ad inrolis. Nam lic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃itos ꝯscctuta in oꝑanou diuna¬
lia. Ciuitas ã est ꝯĩtas cõstitu¬
ta ad sufficientiam inuita tota
S regim̃ est ꝯĩtas ꝯstituta non
solum ad supplendũ inlignẽ¬
cias uite S ⁊̃ ad remouendũ ꝓ¬
hibentia corruptiua ad quei
remouenclum una tintas nõ

Expanded text:
itas constituta in opera non diurnalia. Civitas vero est communitas constituta ad sufficientiam in vita tota. Sed regnum est communitas constituta non solum ad supplendum indigentias vitae, sed etiam ad removendum prohibentia corruptiva. ad quae removendum una civitas no
Abbreviated transcription (Latin):
ticam oiue domũ quidi
naturale eẽ. reges sͦ ⁊
pncipes decet scire guber¬
nare domestica ⁊ reg̾e fa¬
miliã sine domũ. nõ solũ
ĩ qͣntũ ẽẽ dẽbent uiri socia¬
les ⁊ politał qr sic stire gu¬
bernacõnẽ domꝰ ꝑtinet adi
õs ciues. q spectat speciałr ad
reges ⁊ pͥn̾cipes. qr sicut regͣ
⁊ ciuitas presupponũt ẽẽ domii
sic regimen regͥ ⁊ ciuitatis p̾¬
suppõit noticiã regĩs domꝰ ⁊¬

Expanded text:
ticam sive domum quid naturale esse. reges ergo et principes decet scire gubernare domestica, et regere familiam sine domum, non solum inquantum esse debent viri sociales et politici, quia sic scire gubernationem domus pertinet ad omnes cives: sed spectat specialiter ad reges et principes, quia sicut regnum vel civitas praesupponunt esse domum, sic regimen regni et civitatis praesupponit notitiam regiminis dom
Abbreviated transcription (Latin):
remocõne. ꝓhibentiũ pront ab
miuitis ⁊ abhostib defendunͦ
Nat᷑n eĩ aliquib asib ad sui
tuitõnẽ decit cornua ut buba
ł⁊ bob. aliquib u̾o dedit dei¬
tes ut tupis ⁊ camb aliqͥb u̾o
dedit ungues ut uisis ⁊ leoni¬
b aliqͥb ã dedit corpis agilita¬
tem ut leporib ⁊ capis. Sciũt
am posfũt euade mortis ꝑicła
Iteo statĩcũ audiũt strepitum
fugam ampiũt. S natura ho¬
minitamꝙͣ extellenciori ałium
non dedit ad su tuicõemi cormi¬
a uł ungues. S dedit ei mamĩ¬

Expanded text:
ne prohibentium, prout ab inimicis, et ab hostibus defendimur. Natura cum aliquibus animalibus ad sui tuitionem dedit cornua, ut bubalis et bobus. Aliquibus vero dedit dentes, ut lupis et canibus. Aliquibus dedit ungues, ut ursis et leonibus. Aliquibus autem corporis agilitatem, ut leporibus et capreis. Sicut am possunt evadere mortis pericula ideo statim cum audiunt strepitum, fugam arripiunt. Sed natura homini, tanquam excellentiori animalium, non dedit ad sui tuitionem cornua vel ungues: sed dedit ei ma
Abbreviated transcription (Latin):
uon st̃ diurnalia. quib non
cotidie inligerꝰ ut empcõ et
uendicõ. Nam ⁊ si aliqui exis¬
tentes in aliqͣ domo ad fusten¬
tatõnem inte cotiche indigẽt

Expanded text:
unt non diurnalia, quibus non quotidie indigemus, ut emptio, et venditio. Nam et si aliqui existentes in aliqua domo, ad sustentationem vitae quotidie indigent
Abbreviated transcription (Latin):
bbitaret forte aliqͥs
dicẽs uos scioꝵ limites
ignorare. qr societas si
ue ꝯĩtas. illa ꝑ ꝙͣ nobis suffici¬
mꝰ in uictu ⁊ nestitu ⁊ in aliis

Expanded text:
Dubitare forte aliquis, dicens nos scientiarum limites ignorare: quia societas, sive communitas illa, per quam nobis sufficimus in victu et vestitu, et in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯitas ꝑsonaꝵ. sicut spectat ad po¬
liticũ det̾mĩre de ordine domoꝵ.
⁊ de ꝯstitucõne uici ⁊ de fab̾ca ci¬
uitatis ut ordinãt ᷑ id ꝯĩtatẽ ⁊
ad politiciã cimũ. Intẽdimꝰ gͦ oñ¬

Expanded text:
itas personarum. sicut spectat ad politicum determinare de ordine domorum, et de constructione vici, et de fabrica civitatis, ut ordinantur ad communitatem, et ad politiam civium. Intendimus ergo ost
Abbreviated transcription (Latin):
tas naturalis. Nam cum na¬
tura nõ ꝓresupponał artẽ
s ars naturam. quicquid
a re naturali presupponitu
nõ ꝓpͥe quid artificiale er

Expanded text:
tas naturalis. Nam cum natura non praesupponat artem, sed ars naturam: quicquid arte naturali supponitur, non proprie quid artificiale er
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta ua suit᷑ ex ꝑte ser¬
strummun:. Nam alia ałia suffici¬
eut̃ incdiantur ad oꝑa s̃ debi¬
ta ex instinctu nature ab s ĩstruc¬
cõne alia p̾cedente. ut amneai
ex instinctu nat e debite telam
neas texuisse. Sic ⁊̃ ⁊ rũdiues
diss alias indificasse ⁊ canis
ex instinctu nature instruitur
qualit̾ se debeat hr̃e in partu
si nũqmi uidiss canes alias pe
Quia gꝰ nõ sufficiẽt᷑ ex iustint¬
tunature iꝑdinatur ad oꝑas
debita. nat᷑a dedit ei loq̃lam siue
cipiat disciptinam ⁊ qr ħ fiꝰ nõ¬

Expanded text:
 ex parte serstruimur. Nam alia animalia sufficienter inclinantur ad opera sibi debita ex instinctu naturae absque introductione aliqua praecedente: ut aranea ex instinctu naturae debitam telam lias texuisse. Sic etiam et hirundines dissent alias nidificasse. Et canis ex instinctu naturae instruitur, qualiter se debeat habere in partu; si nunquam vidisset canes alias pepQuia ergo homo non sufficienter ex instinctu naturae inclinatur ad opera sibi debita, natura dedit ei loquelam sivecipiat disciplinam. Et quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ drupliciuia uenari pꝰsumus
le. pͥma uia sumit  ex uictu qͦ
hõ indiget. Scd̾a ex nestitu quo
tegitur. Gcia ex remocõne pro¬
hibenciũ ꝑ qmͣ ab hostib lib̾at᷑
Quarta ex disciitina ⁊ ẜmone ꝑ
que instrint᷑. Sic eĩ ymaginari de¬

Expanded text:
sumus, le. Prima via sumitur ex victu, quo homo indiget. Secunda ex vestitu, quo tegitur. Tertia ex remotione prohibentium, per quam ab hostibus liberetur. Quarta ex disciplina et sermone, quae instivitur. Sic enim imaginari de
Abbreviated transcription (Latin):
flerionẽ ita puram ⁊ ita redactã
ad mediũ. ut hõ nõ indigent
cibo. ita depurato ut ip̃r qrͣ ciba¬
ria aliorum ałium sussiciũt eis
ut uitam pront st̃ p̾pata a not᷑a
abs alia artifu ͭ decoctõne uł p̃¬

Expanded text:
lexionem ita puram , et ira redactam ad medium, ut homo, non indigent cibo ita depurato, ut ipse. Quare cibaria aliorum animalium sufficiunt eis ad vitam, prout sunt praeparata a natura absque alia artificiali decoctione vel p
Abbreviated transcription (Latin):
ałia ht meliorem tactũ ⁊ melioxẽ
ꝯflexionẽ. Ideo int̾ oĩa ałiainig
uentib ex rapina cuiꝰ mõi st̃ o¬
ues boues ⁊ cet̾a talia mmistͥnͣt
ħ̾bas ⁊ frutꝰ quib abs aliaĩma

Expanded text:
a habet meliorem tactum, et meliorem complexionem. Ideo inter omnia animalia indiget ventibus ex rapina, cuiusmodi sunt oves, boves, et caetera talia, ministrat herbas et fructus. qui absque alia pra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ passiones se ten rõne pug¬
ne ꝙͣ sẽtit. nõ ẽ ei delcitabi¬
le bñface. ꝙͣ dingͦ aliquis
illas dispo᷑ ut sit u̾tuogͣ. qr̃ ꝯ
tinc̃cia lic poss dicintꝰ large

Expanded text:
ne pugnae quam sentit, non est ei delectabile benefacere. Quandiu ergo aliquis illas, disponitur ut sit virtuosus. Quare continentia licet possit dici virtus, large
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtes nob̾ bonũ finẽ ꝑ mir¬
tutes morales ꝑ pͣdẽciam bũ
rõcinam᷑ de hiis que sũt ad
finẽ. ⁊ eligimꝰ nobis rectã
morales rectifitãt finẽ pdẽ¬
sũt ad finẽ. loq̃ndo ꝙͥ p̾ncipa¬

Expanded text:
nobis bonum finem per virtutes morales, per prudentiam bene ratiocinamur de iis quae sunt ad finem, et eligimus nobis rectam virtutes morales rectificant finem, Prudensunt ad finem. Loquendo ergo principa
Abbreviated transcription (Latin):
Uiͣ hr̃e q̃nexã. tãto gͥ decet re¬
ges ⁊ pͥncipes mod̾ate uti de¬
lectacõnb ludoꝵ. qͣnto defesta¬
biliꝰ ẽ eos ẽẽ pinles ¶m¬
pliꝰ ut p ex ħitis. ex hoc iocosa
delectacio ñ ẽ ociosa ⁊ ordinat᷑
ĩ bonũ finẽ qr ĩt̾põita nr̃is curis
qndũ recreacõnẽ accipimꝰ rõne
cuiꝰ ardẽciꝰ insurgimus. ut in¬
sistamꝰ bonis oꝑib qͦꝵ curam
hr̃e debemꝰ. qr cũ iocus ĩmod̾a¬
tꝰ uł ĩ honestꝰ distͣhat nos a bo¬
nis oꝑib ⁊ a debitis curis. tãto
detestabłiꝰ ẽ reges ⁊ pͥncipos ĩmo¬
d̾ate uł ĩ honeste uti delectatio
sc̃a iocosi si sint honesta ⁊ mo

Expanded text:
re annexam. Tanto igitur decet reges et principes moderate uti delectationibus ludorum, quanto detestabilius est eos espueriles. Amplius  ut patet ex habitis ex hoc iocosa delectatio non est otiosa, et ordinatur in bonum finem, quia interposita nostris curis, quandam recreationem accipimus, ratione cuius ardentius insurgimus, ut insistamus bonis operibus, quorum curam habere debemus. Quare cum iocus immoderatus, vel inhonestus distrahat nos a bonis operibus, et a debitis curis: tanto detestabilius est reges, et principes immoderate, vel inhoneste uti delectationfacta iocosa, si sint honesta et mo
Abbreviated transcription (Latin):
bñr ẽẽ derisores ⁊ ꝯtẽptibłes.
excedẽtes u̾o ĩ płs ⁊ dicẽtes
maiora ꝙͣ sint. Uñr ẽẽ iacta¬
tores ⁊ hou̾osi qr̃ sireges
dos. ner hou̾osos s g̈ciosos
⁊ amabiles. decet eos nõ eẽ
iactatores uł derisores. S aꝑ¬
tando de Se maiora ꝙͣ sint.
uł ꝓmittẽdo aliis maioea ꝙͣ
faciant. ĩmo tãto mnag̃ decet
reges ⁊ pͥncipes cau̾e iactãcias

Expanded text:
temptibiles. Excedentes vero in plus, et dicentes maiora quam sint, videntur esse iactatores, et onerosi. Quare si reges dos: nec onerosos, sed gratiosos et amabiles: decet eos non esse iactatores vel derisiores, sed aptando de se maiora quam sint, vel promittendo aliis maiora quam faciant. Immo tanto magis decet reges et principes cavere iactantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ aliqͥs qñ nõ solũ passionat᷑
cit᷑. o delectabile ẽ ei malefac̾e.
Inꝯtinẽtes g ⁊ molles nõ delec¬
tãt᷑ in malefac̾e. Immo a eli¬
gũt ⁊ aliud agũt. entes eĩ exͣ
passiones tam ĩꝯtinẽtes ꝙͣ mol¬
les eligũt bñfac̾e. ⁊ ꝓpomut s
optimas leges. passionati u̾o
cadũt ⁊ nlłam de illis legib

Expanded text:
r aliquis, quando non solum passionatus citur, sed delectabile est ei malefacere. Incontinentes ergo et molles non delectantur in malefacere: immo aliud eligunt, et aliud agunt existentes enim extra passiones tam incontinentes, quam molles, eligunt benefacere, et proponunt optimas leges. passionati vero cadunt, et nullam de illis legibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯu̾sãdo cũ abiis aliqͥ ouꝑ¬
amicabiles cuiꝰ mͦ sũt. qr blan¬
ditores ⁊ placidr. hii eĩ adeo
de oñdũt com̃ĩcabiles ⁊ soci¬
e oĩa dc̃a ⁊ fc̃a alicor laudãti
Abiqui uo eqͣrio ab hac qu̾sa¬

Expanded text:
sando cum aliis, aliqui supamicabiles, cuiusmodi sunt blanditores et placidi. hi enim adeo se ostendunt communicabiles et socised omnia dicta et facta aliorum laudant. Aliqui vero econtrario, ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
ninua familiaritas ꝯtẽptũpa¬
rit reges ⁊ pͥncipes. ut i re¬
cautelas regũ ⁊ pͥncpũ ait ꝙ
dec reges ⁊ pͥncias appere p¬
sonas reu̾endas. ne ꝯtẽptib¬
les hẽant᷑. sit̃ eĩ ĩ supcõne ci¬

Expanded text:
nimia familiaritas contemptum parit, reges et principes, ut in recautelas Regum et principum, ait, quod decet reges et principes apparere personas reverendas, ne contemptibiles habeantur. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣ uracum ⁊ debilẽ bellaret.
õs ĩtͣ oe ꝯgͦsc̾ent ꝙ derisorie
loq̾ret᷑. Inde gͥ sũptũ ẽ no¬
men yronie ⁊ derisionis qñ
aliqͥs uotabilit̾ de se mĩora ꝯ¬
spectat mod̾are hiꝰ derisiones
⁊ repͥm̾e iactãcias. pͥncipaliꝰ t̾ñ
spectat ad ip̃m iactãcias repͥm̾e
qmͣ derisiones mod̾are. qr ut
ĩ minꝰ dicendo de se mĩoꝵa ꝙͣ
sint ꝙͣ sic excedẽdũ ĩ plꝰ asse¬
rẽdo de se maiora pꝰsumꝰ ã as¬

Expanded text:
 unicum et debilem bellaret, omnes intra se cognoscerent quod derisorie loqueretur. Inde igitur sumptum est nomen ironiae et derisionis, quando aliquis notabiliter de se minora cspectat moderare huiusmodi derisiones, et reprimere iactantias. principalius tamen spectat ad ipsum iactantias reprimere, quam derisiones moderare: quia ut in minus dicendo de se minora quam sint, quam sit excercendum in plus asserendo de se maiora. Possumus a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯñti ã ĩtẽdit mod̾are passio¬
nes oppõitas ire. Nã ẽ nler
nob̾ ut ex malis nob̾ illatis
appetamꝰ punicõnẽ ⁊ uindẽam
Rursꝰ qr malũ ꝓpͥũr uix potest
ẽẽ ita modicũ quin in dext no¬

Expanded text:
nti autem intendit moderare passiones oppositas irae. Nam nautrale est nobis ut ex malis nobis illatis appetamus punitionem, et vindictam. Rursus, quia malum proprium vix potest esse ita modicum, quin videatur no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oꝑib debite ꝯu̾sam᷑ cũ ali¬
is honorando eos ⁊ recipiẽ¬
do ip̃os ut debemꝰ orimꝰ aua¬
cibiles. ⁊ affabiles. nicħ ẽ gͦ
aliud amicabilitas sũ affa¬
bilitas de qͣ ħ det̾minare ĩtẽ¬

Expanded text:
ibus debite conversamur cum aliis, honorando eos, et recipiendo ipsos ut debemus, sumus amicabiles, et affabiles. Nihil est ergo aliud amicabilitas, sive affabilitas, de qua hic determinare inten
Abbreviated transcription (Latin):
as ⁊ mod̾ans defectꝰ. ħ ã est
tudo. qr sicut fortitudo est
media ĩt̾ timores ⁊ audacias
gic mã suetudo est media ĩter
nec de oib cupit uindc̃am. nͭ
ĩ tm̃ deficit a punicõne ꝙ uł
lo modo uelit alios pimire¬

Expanded text:
as, et moderantem defectus. Haec tudo: quia sicut fortitudo est media inter timores et audacias, sic mansuetudo est media inter nec de omnibus cupit vindictam, nec in tantum deficit a punitione quod nullo modo velit alios punir
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̾ appet̾e pimiconẽ ultͣ
ꝯdignũ Nã qr malũ nob̃
iuriatores nr̃os plais pimri
uolumꝰ ꝙͣ puniendi sint. Dif¬
ficile ẽ gͦ ualde repͥm̾e iras
iñ appet̾e puic̃ones ĩiimiaꝵ¬

Expanded text:
est nobis appetere punitionem ultra condignum. Nam quia malum nobis iuriatores nostros plus puniri volumus, quam puniendi sint. Difficile est ergo valde reprimere iras, et non appetere punitiones iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝯpet̾e pꝰsũt. Spectat gͥ ad
magnĩuitatẽ reprime desꝑi¬
cõnẽ ne desꝑemꝰ de bonis ardu¬
is. ⁊ spectat ad ip̃am mod̾are
spem ne ultͣ ꝙͣ rõ dictet tẽ

Expanded text:
ti competere possunt. Spectat igitur ad magnanimitatem reprimere desperationem, ne desperemus de bonis arduis, et spectat ad ipsam moderare spem, ne ultra quam ratio dictet in
Abbreviated transcription (Latin):
refhimꝰ a delectacõnib sensi¬
błib. ꝯ cũ passiones nos ref¬
hĩt ab eo ꝙ rõ dictat ñ ĩdige¬
mꝰ uͥtute retͣrente. s mag̃ im¬
pellente ut p ĩ fortitudĩe que
mag̾ nos ĩpellit ad ꝑicła belli¬
ca ꝙͣ rethũt nos ab illis. Cũ
oppõita ⁊ formalit̾ diffant eq̃

Expanded text:
rahimur a delectationibus sensibilibus. Sed cum passiones nos retrahunt ab eo quod ratio dictat, non indigemus virtute retrahente, sed magis impellente, ut patet in fortitudine, quae magis nos impellit ad pericula bellica, quam retrahat nos ab illis. Cum opposita, et formaliter differant, aeque
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾s ⁊ mediocres sũptꝰ. s cͣc
mediocres tñꝵ lib̾alitas gͦ que
respicit sũptꝰ ꝓporconatos ẜa¬
cd̾tatib se extendit ad qͣscũq
illis. magͥficẽcia eĩ respiciẽs sũptͤ
bt fũt decẽtes oꝑib. nõ respicit

Expanded text:
iocres sumptus, sed circa mediocres tantum. Liberalitas igitur, quae respicit sumptus proportionatos facultatibus, se extendit ad quascunquillis. Magnificentia vero, respiciens sumptus ut sunt decentes operibus, non respicit
Abbreviated transcription (Latin):
nͣn. eth. Increpimꝰ eĩ aliquos
dicentes eos nõ curare de ho
ꝓpͥo honore. Uno mͦ ẽ laudabse
⁊ alio intuꝑabłe. Nam nõ cura¬
re de honorre qr nõ ult fac̾e

Expanded text:
. Ethicor. Increpamus enim aliquos, dicentes eos non curare de honoprio honore, uno modo est laudabile, et alio vituperabile. Nam non curare de honore, quia non vul
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnũ ĩ una ꝑsona singłariual
uinũ bonũ. T̃ercõ magͥficus
nore dignas. Nam ĩ hoc potis¬
sime appet magͥficẽtia. qũ qͥs
magͣ facit hiis qui sũt mag¬
nis digni ¶Qrto deb se de

Expanded text:
singulari. vinum bonum. Tertio magnificus nore dignas. Nam in hoc potissime apparet magnificentia, quando quis magna facit iis sunt magis digni. Quarto debet se
Abbreviated transcription (Latin):
tas pͥncipalit̾ mod̾it disꝑac̃ont
ne aliqͥs rõne difficstatis de¬
sꝑet. ne tẽdat ĩ oꝑa magͦ ho¬
nore digna. humlitas u̾o pͥn¬
çipalit̾ mod̾at ip̃am spero ali¬
qͥs nimis sperãs de ip̃o bono
dĩmꝰ ẽ idẽ ꝙ mediotͥs honoris
dit in honores illos. utͣ ã hu¬
militas sit idẽ simplicit᷑ ꝙ dili¬
g̾e mediocres honores uł ut
dit idẽ simpłr cũ u̾ͥtute illai

Expanded text:
tas principaliter moderat desperationem, ne aliquis ratione difficultatis desperet, ne tendat in opera magno honore digna. Humilitas vero principaliter moderat ipsam spem, ne aliquis nimis sperans de ipso bono, dem, quod mediocris honoris dit in honores illos. Utrum autem humilitas sit idem simpliciter quod diligere mediocres honores, vel verum sit idem simpliciter cum virtut
Abbreviated transcription (Latin):
honoratur ⁊ magͣ ĩfortumai
uemãt suꝑ ip̃m nõ deicit . In
quob eĩ statu nouit magͣtum
se decẽt᷑ hr̃e. Ad pusillãmi¬
tatẽ eĩ ꝑtinet nestire fortũas
ferre. Ideo andronicus ꝑypate¬
thetitus ait oꝑa pusillamini¬

Expanded text:
noratur, et magna infortunia veniat super ipsum, non deiicitur. In quolibet enim statu novit magnanimus se decenter habere. Ad pusillanimem enim pertinet nescire fortunas ferre. Ideo Andron. Perip. ait. Opera pusillanimi
Abbreviated transcription (Latin):
rõne qͣ magnũ ẽ nos refhit
ne ꝓseqͣtu illd̃ rõne difficłtatis.
ꝓut u̾o bonũ ẽ nos allicit ut¬
nõ tẽdmꝰ in ip̃m. gͦ ccͣ magͦs¬
⁊ honores ⁊ ccͣ magna bona du
rõ dictet rethimꝰ nos ab illis
eo ꝙ ardua ⁊ difficibia fũt. qr
cͣcͣ talia duplici u̾tute ĩdigemꝰ.
una ĩpellẽte nos ne rethamꝰ
tas. ⁊ alia rethẽte nos ne ultͣ
rouẽ tẽdamꝰ ĩ illa rõne bõita¬
im huił̃ ẽ. Nam cũ ĩpossibłe¬

Expanded text:
ratione qua magnum est, nos retrahit, ne prosequamur illud, ratione difficultatis. Prout vero bonum est, nos allicit, ut tendamus in ipsum. Ergo circa magnos honores, et circa magna bona dupuam ratio dictet retrahamus nos ab illis, eo quod ardua et difficilia sint. Quare circa talia duplici virtute indigemus. Una impellente nos, ne retrahamur itas: et alia retrahente nos, ne ultra rationem tendamus in illa ratione bonitaanimus humilis est. nam cum i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtꝙͥ pot̾ mesurari mĩmnsmate
q̃dã uo sũt bona honesta. cuiꝰ¬
modi sũt honores. Sic̃ gͥ cͥcai
ip̃i bona utilia ẽ dupłx uͥtꝰ. u¬
na respiciẽs magͦs sũptꝰ. ut
magͥficẽtia ⁊ alia q̃ respict me¬
diocres ut lib̾alitas. sic ccͣ ip̃a
bona honesta ẽ dupłx u̾tꝰ. bna
q̃ respict magnos honores.
ut magͣmiinitas ⁊ alia q̃ respi

Expanded text:
quid potest mensurari numismate. Quaedam vero sunt bona honesta, cuiusmodi sunt honores. Sicut igitur circa ipsa bona utilia est duplex virtus una respiciens magnos sumptus, ut magnificentia, et alia quae respicit mediocres, ut Liberalitas: sic circa ipsa bona honesta est duplex virtus, una quae respicit magnos honores, ut magnanimitas, et alia quae resp
Abbreviated transcription (Latin):
magnos sũptꝰ ĩpensos erga
tꝰ ĩpensos cc̈ ꝑsonas dignas
⁊ cc̃ se ip̃m. ¶ Ostẽso ꝙͥ est
ficos fac̾e. Nam sicut lib̾alĩ
galitati. sic magͥficẽtia plus

Expanded text:
magnos sumptus impensos erga tus impensos circa personas dignas, et circa seipsum. Ostenso quid est ificos facere. Nam sicut liberalituam prodigalitati: sic magnificentia plus
Abbreviated transcription (Latin):
largicõnes ⁊⁊ excellẽtes sũptͦ
boni gr̃ã. Nam marĩe d bonũ
dirig̾e. sic ⁊̃ ad eos spectat de¬
Nam ut supͣ dicebat᷑. qr mo¬
dicis nat᷑a ꝯtẽta ẽ ociose sunt
diuicie. nͥ ex eis fiant debite lar¬
gicõnes ⁊ decẽtes sũptꝰ. Qñ¬
to gͥ reges ⁊ pͥncipes magis

Expanded text:
s sumptus boni gratia. Nam maxime debet bonum dirigere. Sic etiam ad eos spectat deNam ut supra dicebatur quia modicis natura contenta est, ociosae sunt divitiae, nisi ex eis fiant debitae largitiones, et decentes sumptus. Quanto igitur reges, et principes magis
Abbreviated transcription (Latin):
bere pot̾ Nam qͥdam ĩ talib de¬
ficiũt ut pusillanimes. qͥdam
qͥdã autẽ se hñt ut decet ut
magnãmm. uidemꝰ eĩ aliqͦs de
de aptos ad mag̈ potẽtes o¬
magna ⁊ ardua excere. qͣdam
tñ pusillanimitate duci rethñt
Se ab hiꝰ magͥs tales gͦ ĩ tali¬
b deficiũt. es qͥdã eꝯͣrio super¬
hũndant ĩg̾entes se ad aliqͣ¬

Expanded text:
in talibus deficiunt, ut pusillanimes. Quidam Quidam autem se habent, tu decet, ut magnanimi. Videmus enim aliquos de se aptos ad magna, potentes magna et ardua exercere: quadam tamen pusillanimitate ducti, retrahunt se ab huiusmodi magnis. Tales ergo in talibus deficiunt. Sed quidam econtrario superabundant, ingerentes
Abbreviated transcription (Latin):
nos tẽꝑari a potu ⁊ cibo. tẽꝑan¬
to nos a potu sumꝰ sobr. Sic̃ qͥ
excedũt ĩ potando. oũt ebrii. tẽ¬
pãdo uͥo nos acibo sumꝰ absti¬
nẽtes. abstmẽcia gͦ ⁊ sobetas

Expanded text:
nos temperari a potu, et cibo. Temperando nos a potu, sumus sobrii: sicut qui excedunt in potando, sunt ebrii. Temperando vero nos a cibo, sumus abstinentes. Abstinentia ergo, et sobrietas
Abbreviated transcription (Latin):
tat fac̾e maiꝰ bonũ. maiꝰ ã bo¬
nuĩ ẽ bñfac̾e ꝙͣ bene pati ⁊ bñ
bite expendit ⁊ aliis bona lar¬
gitᷤ. benefacit custodiẽs u̾o ꝓpͥ¬
os redditꝰ ⁊ accipiẽs petiũam
bñ recipit. qr recipit eo mͦ qͦ d¬

Expanded text:
e maius bonum. Maius autem bonum est benefacere, quam bene pati, et bene bite expendit et aliis dona largitur, bene facit. custodiens vero proprios redditus, et accipiens pecuniam bene recipit eo
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ oppõtt᷑ plꝰ uni malicie qtͣ
alii. ut qr difficiliꝰ ẽ repͥmeti
mores ꝙͣ mod̾are audacias.
fortitudo mag̃ insistit ut re¬
pͥmat timores. ꝙͣ ut mod̾at
audacias. ⁊ plꝰ repugnat ⁊ ꝯ
dicit timor fortitudĩ. ꝙͣ faciat

Expanded text:
 opponitur uni malitiae, quam alii. Sed quia difficilius est reprimere timores, quam moderare audacias: Fortitudo magis insistit ut reprimat timores, quam ut moderet audacias: et plus repugnat, et contradicit timor fortitudini, quam faciat
Abbreviated transcription (Latin):
etħ. usurarios lenones .i. uiuẽ¬
tes de metͥcõ exsoliatores mor¬
tuoꝵ. ⁊ aleatores dicit eẽ fpi¬
a bucra. ⁊ õs tales appellãt᷑ liba¬
les. aleator eĩ ⁊ oĩs busor tarillo

Expanded text:
hic. usurarios, lenones, idest viventes de meretricio, expoliatores mortuorum, et aleatores, dicit esse turpia lucra: et omnes tales appellat illiberales. Aleator enim et omnis lusor taxillo
Abbreviated transcription (Latin):
na ã ext̾iora uł sũt utilia ut
mismate mẽsurari possũt uł
sũt honesta ut honores. pͦ gͦ
dicemꝰ de i̾tictib respiciẽtibꝰ
bona utilia. ⁊ pͦea de respici¬
ẽtib bona honesta. Incipit eĩ
nr̃a cogͥtõ a sẽsu. cum gͦ bo¬
na utilia sẽsibłiora sĩt ꝙͣ ho¬
nesta pͥus det̾minandũ ẽ de
uͥtutib respicientib bonauti
⁊ peciũam. s nõ eodẽ mͦ. Nam
bbalites q̃ alo mͦ largitas nũ¬
cupat᷑ dr̃ respic̾e sũptꝰ medi¬
ocres. Mag̾ficẽçia uero dr re¬
spice magͦs sũptꝰ ꝙ quo sit¬

Expanded text:
na autem exteriora vel sunt utilia, ut mismate mensurari possunt: vel sunt honesta, ut honores. Primo ergo dicemus de virtutibus respicientibus bona utilia: et postea de respicientibus bona honesta. Incipit enim nostra cognitio a sensu. cum ergo bona utilia sensibiliora sint honestis, prius determinandum est de virtutibis respicientibus bona utiet pecuniam: sed non eodem modo: nam liberalitas quae alio modo largitas nuncupatur dicitur respcere sumptus mediocres: magnificentia vero dicitur respicere magnos sumptus. quo
Abbreviated transcription (Latin):
liis potissĩe diligũt᷑. Nã bb̾a¬
les sũt potissime amabłes
qr̃ si marĩe decz reges ⁊ pͥn¬
cipes. ut sĩt dilecti ab hiis qͥ
sũt in regno maxĩe decet eos
lẽ pͦ respic̾e qnͣtitatẽ datiut
nõ det minꝰ uł płs ꝙͣ debeat¬

Expanded text:
liis potissime diliguntur: nam liberales sunt potissime amabiles. Quare si maxime decet reges et principes, ut sint dilecti ab iis qui sunt in Regno, maxime decet eos lem primo respicere quantitatem dati, ut non det minu
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑancia ĩt̾ uͥtutes
cardinales ultimũ gͣ¬
dũ tenꝰ. prudẽcia eĩ ⁊
insticia pͥncipaliores sũt u̾tuti¬
b moralib qr prudẽcia ẽ in
ĩtellectu iusticia ĩ uolũtate
uirtutes u̾o morales sũt ĩ

Expanded text:
erantia inter virtutes cardinales ultimum gradum tenet. Prudentia enim et Iustitia principaliores sunt virtutibus moralibus; quia Prudentia est in intellectu, Iustitia in voluntate. Virtutes vero morales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pamdꝰ eristat ꝙ deũ nõ time¬
tat gͥ ad fortẽ tim̾etimẽda ⁊
aud̾e adudenda. erit gͦ fortitu¬
do uͥtꝰ q̃dã repͥmẽs timores et
modãs audacias. repͥmit eĩfor¬
d̾at ã audacias ne qͥs audẽdo

Expanded text:
 existat, quod Deum non timetat igitur ad fortem timere timenda, et audere audenda. Erit igitur Fortitudo virtus quaedam reprimens timores, et moderans audacias. Reprimit enim Forderat autem audacias, ne quis audendo
Abbreviated transcription (Latin):
tudo mag̾ ꝯuẽit cũ audaçia ⁊
mꝰ mag̃ ẽẽ audates ꝙͣ timidi
dũ ẽ. ut a delectacõnib sẽsibi¬
lib caueamꝰ. Meliꝰ ẽ eĩ aliqͣs de¬
lectacõnes ⁊ licitas iptare ꝙͣ

Expanded text:
tudo magis convenit cum audacia; et mus magis esse audaces, quam timidi:dum est, ut a delectationibus sensibilibus caveamus. Melius est enim aliquas delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
lior fortitudĩe. ⁊ de fortitudĩe
q̃ ẽ pͥncipalior tẽꝑancia. Restat
mores ⁊ audaçias. qr qͥ oĩatimz
tim timẽda ⁊ audet audẽda. sic
tẽpancia media ẽ ĩt̾ delectacões
⁊ ĩs ẽsibłitates. Uocamꝰ a ĩ sẽsibi¬
lẽ ⁊ agͦstẽ qͥ õs delectatõnes cor¬
ꝑales fugit. Insẽsibilitas ẽ gͦ

Expanded text:
ine: et de Fortitudine, quae est principalior Temperantia. Restat mores, et audacias: quia qui omnia timet, timet timenda,  inter delectationes, et insensibilitates. Vocamus autem insensibilem et agrestem, qui omnes delectationes corporales fugit. Insensibilitas ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regła agendoꝵ ut hr̃i potest
ex .u. etħ. ip̃e iudex ⁊ mrto
mag̾ ip̃e rex culꝰ ẽ leges fre
d ẽẽ quedã regła ĩ agendis
Est eĩ rex ome p̾nceps q̃dã
lex. ⁊ lex ẽ qͥdã rex siue pͥnceps
Nam lex ẽ qͥdã maiatꝰ pͥnceps.
pͥnceps u̾o ẽ q̃dã aĩata lex qͣnͣ¬

Expanded text:
ri potest ex 5. Ethicor. ipse iudex, et multo magis ipse rex, cuius est leges ferre, debet esse quaedam regula in agendis. Est enim rex sive princeps quaedam lex, et lex est quidam rex sive princeps. Nam lex est quidam inanimatus princeps: princeps vero est quaedam animata lex. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
oit circa bonũ ⁊ difficile. qr
difficiliora ⁊ fribiliora sũt ꝑ¬
ꝑicłis bellicis difficiliꝰ ẽ repͥm̾e
tanores ꝙͣ mod̾are audacias.
¶Rursꝰ u̾o qr ĩaudẽdo ñ tã dif¬
ficile ẽ agg̾di pugnã sic̃ tolła¬
re ⁊ sustiuere pugͣntes. forti

Expanded text:
it circa bonum, et difficile quia difficiliora, et terribiliora sunt priculis bellicis difficilius est reprimere timores, quam moderare audacias: rursus quia in audendo non tam difficile est aggredi pugnam, sicut tolerare, et sustinere pugnantes. For
Abbreviated transcription (Latin):
furore qͥs pugͣm aggͥdiat᷑ in¬
uẽiẽs resistẽciã pugͣm ñ sus¬
tin qr qͥ fit ĩtrepidꝰ pp̃ furo¬
rẽ fͣnsqͥllato furore ĩcipit ti¬
m̾e. ⁊ ñ sustin belbũ. s arri
bene accidit. eis ex hac ꝯsue¬
tudĩe assimiũt qͣndĩ spem ine¬
torie ⁊ accipiũt qͣndã audiciã
belladitales gͦ fortes eẽ in

Expanded text:
s pugnam aggrediatur, inveniens resistentiam, pugnam non sustinet; quia qui sit intrepidus propter furorem, tranquillato furore, incipit timere, et non sustinet bellum, sed arripbene accidit eis, ex hac consuetudine assumunt quandam spem victoriae, et accipiunt, quandam audaciam bellandi. Tales ergo fortes
Abbreviated transcription (Latin):
sit̾ płcͥtudo eiꝰ stelle eĩ pollẽt
płc̾tudĩe coͣrli ⁊ illimñant nos
liñe corꝑali. s iꝰticia pollet pul¬
cͥtudĩe honesta ⁊ sp̃nali ⁊ oruat
cͥtudo sp̃ualis excellit płctudi¬
nẽ corꝑalẽ. tãto płcͥtudo iꝰticie
⁊ claritas eiꝰ admirabilior ẽ cla¬
ritate stellaꝵ. Si gͦ decet reges
⁊ pͥncipes hũe clarissimas uͥtutes
cet eos obẜuare iͨtici.¶ Ter
cõ ꝓbari pot̾ ex ip̃a ꝑfc̃one boẽ¬
tatis. q̃ ex iꝰticia innotescit. Ius¬
dit eos ẽẽ ꝑfc̃e bonos. Sic̃

Expanded text:
itudo eius. Stellae enim pollent pulchritudine corporali, et illumunant nos lummine corporali: sed Iustitia pollet pulchritudine honesta et spirituali, et ornat pulchitudo spiritualis excellit pulchritudinem corporalem, tanto pulchritudo Iustitiae, et claritas eius admirabilior est claritate stellarum. Si ergo decet reges et principes habere clarissimas virtutes cet eos observare Iustitia. Tertio hoc probari potest ex ipsa perfectione bonitatis, quae ex Iustitia innotescit. Iusendit eos esse perfecte bono
Abbreviated transcription (Latin):
re ut ͫ ip̃a regła delrat eẽ re¬
gulata. Gi em̃ regła ab eqͣlita¬
te deficiat nicħ regłatũ erit c̃
oĩa ꝑ regsam regłent᷑. Sic sipe¬
ges oĩt n̾usti disponũt rogͣ
ut ĩ eo nõ obẜuet  rͨticia. gͦ¬
magĩe stud̾e̾ debẽt ne sĩt ĩius¬

Expanded text:
re, utrum ipsa regula debeat esse regulata. Si enim regula ab aequalitate deficiat, nihil regulatum erit: cum omnia per regulam regulentur. Sic si reges sint iniusti, disponunt regnum, ut in eo non observetur Iustitia. Maxime ergo studere debent, ne sint inius
Abbreviated transcription (Latin):
portit cũ. nͥ gͦ mẽbra sic sue ĩ¬
digencie sb̾uẽirẽt ut uͥ manͦ
purgaret ocłm. ⁊ ocłs dirig̾et
manũ ⁊ nͥ pedes portarẽt capd̃
⁊ capd̃ dirig̾et pedes. corpꝰ nͣle
nõ possit obsistere. Sic qr nłłs
hõ sufficit sͥ aduiuendũ nsi ci

Expanded text:
portat eum. Nisi igitur membra sic suae indigentiae subvenirent: ut nisi manus purgaret oculum, et oculus dirigeret manum: et nisi pedes portarent caput, et caput dirigeret pedes: corpus naturale non posset subsistere. Sic quia nullus homo sufficit sibi ad vivendum, nisi cives
Abbreviated transcription (Latin):
dit ad alios. sic peior ẽ qͥñ
solũ mallis ẽ ĩse. s ⁊̃ mali¬
çia sua se extẽdit ad alios ⁊
qͣntũ ad płes se extẽdit ma¬
licia eiꝰ tanto peior ẽxistit tãto
gͥ sũmo oꝑe stude̾ debẽt reges
t̾ticiã uitẽt. qnͣto ex eoꝵ ũti

Expanded text:
dit ad alios: sic peior est, qui non solum malus est in se, sed etiam malitia sua se extendit ad alios: et quantum ad plures se extendit malitia eius, tanto peior existit. Tanto igitur summopere studere debent reges, iustitiam vitent: qunanto ex
Abbreviated transcription (Latin):
cũ a deo ĩualescit bellũ ꝙ exce
riosa. Nã aliqͥ pp̃ furorẽ ⁊ pas¬
sionem ĩ qͣ existũt aliqũ aggͥ¬
diũtꝰ pugnã itaut iudicẽt᷑
fortes. ñ tũ ꝓpͥe tales fortes

Expanded text:
cum adeo invalescit bellum, quod eriosa. Nam aliqui propter furorem, et passionem in qua existunt, aliquando aggrediutur pugnam, ita ut iudicetur forte
Abbreviated transcription (Latin):
ecthorẽ fortes erãt. Nã phs a¬
it ecthorẽ statuisse ꝙ si qͥs tͦ¬
ianoꝵ sñ bello fug̾et talit̾ ap¬
taret᷑ ꝙ ũ eẽt sufficiẽs fugare
canes. Ad hãe fortitudinẽ in¬
ducũt ppłm duces ex̾citus
statuentes penã fugiẽtib fa¬
ciẽdo foueas ne possit ex̾cit᷑
fug̾e. s qͣdã ncc̃itate bellare.
Nã cũ naingiis cũ toto suo ex̾a¬
tu tͣnsfretaret. nec aliqͥs de suo

Expanded text:
phus ait Hectorem statuisse, quod si quis Troianorum sine bello fugeret, taliter aptaretur quod non esset sufficiens fugare canes. Ad hanc Fortitudinem inducunt populum Duces exercitus, statuentes poenam fugientibus, faciendo foveas, ne possit exercitus fugere, sed quadam necessitate bellare cNam, cum navigiis, et cum toto suo exercitu transfretaret, ne aliquis de suo
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e. ⁊ cũ accõsua se adalios ex¬
tendit ut tũc aliꝙͥ ẽ ꝑ ft̃e ca¬
lidũ. qñ pot̾ alia calefatͥe ⁊ qñ
accõ oua ad alia se extendit
lios se exfẽdit. Ido scͥbr̃ pͥo¬

Expanded text:
et cum actio sua ad alios se extendit: ut tunc aliquid est perfecte calidum, quando potest alia calefacere, et quando actio sua ad alia se extendit.lios se extendit. Ideo scr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ moraliũ cap᷑ de iusticia ꝙ iꝰtũ
pꝰ ⁊ marscessit. sͭ tꝰticia ꝯtinet
urbanitates .i. cuutates ⁊ regͣ
possũt regͣ ob̾sist̾e. ualde gͥ ĩ
iuriat᷑ regnio ⁊ regi qͥ r̾ticiam

Expanded text:
 moralium, cap. de iustitia, quod iuet marcescit: sic iustitia continet urbanitates idest civitates, et regna, possunt regna subsistere. valde igitur iniuriatur re
Abbreviated transcription (Latin):
ãtͣdũt᷑ ab ip̃o pͥncipe ⁊ sũt tͣ¬
dite ip̃is cinitatib sb̾ditis ĩ¬
ꝑio pͥncipis. cuiꝰ ẽ leges f̾re
¶Pfici gͥ ĩ ordine ad leges ẽ
ꝑfici ĩ ordĩe ad legẽ pͥncipẽ. cuiꝰ
ẽ legẽ fre uł ĩ ordine ad to¬
tã citatẽ cui lex ĩponit᷑ ¶ Ius¬
ticia g legał lic faciat illa ea¬
dẽ oꝑa q̃ facit tẽꝑançia ⁊ for¬
titudo ꝑficit tñ ip̃m hũtẽ ĩ or¬
dine ad aliũ ut in ordine ad

Expanded text:
ncipe, et sunt traditae ipsis civitatibus subditis imperio principis, cuius est leges facere. Perfici ergo in ordine ad leges, est perfici in ordine ad principem, cuius est legem ferre, vel in ordine ad totam Civitatem, cui lex imponitur. Iustitia ergo legalis licet faciat illa eadem opera, quae facit Temperantia, et Fortitudo: perficit tamen ipsum habentem in ordine ad alium, ut in ordine ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ĩ fluit eisꝰ sp̃m uitalẽ ⁊
cipiũ mnouẽdi ẽ in corde sicut
forte pͥncipiũ sẽciendi ẽ in ce¬
rebro. sic ⁊ ĩ cĩnb ẽ distͥbu¬
tiua iꝰticia put ordinat᷑ ad unũ
aliꝙͦ ut ad regẽ. uł ad ducẽ. qͥ¬

Expanded text:
itatem influit eis spiritum vitalem, et cipium movendi est in corde, sicut forte principium sentiendi est in cerebro. Sic et in civibus est distributiva Iustitia, prout ordinantur ad unum aliquid, ut ad regem, vel ad ducem, q
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eĩ sic aꝑte app̾hẽdimꝰ mor¬
t̾usecus latẽt. nͨ sic sẽtimꝰ ꝑa¬
cła maris. sic̃ ꝑicła bellica. nec
ex tactu a que sic sẽtimꝰ ⁊ yma¬
ginam lesignẽ sic ex tactu gla¬
dii. ꝑicła gͦ bellica tũ qr mãife¬
⁊ imaginam ea maxĩe dolorẽ ĩ

Expanded text:
imus morntrinsecus latent; nec sic sentimus pericula maris, sicut pericula bellica. nec ex tactu aquae sic sentimus et imaginamur laesionem, sicut ex tactu gladii, pericula ergo bellica tum quia manifeet imaginamur ea maxime dolorem i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑ fugã ea uitare nõ pꝰsinnꝰ
difficiliꝰ sustinẽt᷑ ꝑicła bellica
ꝙͣ alia¶ Tercõ ꝑicła talia dif¬
ficiliꝰ sustinẽs᷑. qr ꝑ ea maxĩe
appͥhẽdimꝰ mortẽ molẽtã. cũ

Expanded text:
 fugam ea vitare non possumus; difficilis sustinentur pericula bellica, quam alia. Tertio pericula talia difficilius sustinentur: quia per ea maxime apprehendimus mortem violentam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cepta. s ꝓut ꝑ ea ẽ ĩplecio
differt iusticia a u̾tutib ali¬
is. qr uͥtutes alie mag̾ ꝑfici¬
ũt hoĩem ĩ se. Insticiauo sũ
sit legał sũ distͥbutiua sm̃ie¬

Expanded text:
cepta, sed prout per ea est impletio differt Iustitia a virtutibus aliis: quia virtutes aliae magis perficiunt hominem in se: Iustitia vero, sive sit legalis,
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. etħ. capło de fortitudĩe a¬
it ꝙ fortitudo ẽ ccͣ timores
⁊ audacias. mag̾ tñ ẽ cͣcͣ timo¬
cias mod̾ndo ip̃as. ⁊ subdit
fortitudinẽ eẽ ĩ sustinẽdo t̾sti¬
cẽ fortitudo. Restat gͦ deda¬
randũ qũo p̾sumꝰ facͥ̾e nooi
biciis. qꝵ una suꝑhũndat et
alt̾a deficit ut largitas oppo¬
nit ꝰ ꝓdigalitati q̃ suꝑhũndat
ĩ expendendo. ⁊ auaricie q̃ de¬
ficit. ⁊ fortitudo oppongt᷑ auda¬

Expanded text:
icorum cap. de Fortitudine ait, quod Fortitudo est circa timores, et audacias. magis tamen est circa timocias moderando ipsas et subdit Fortitudinem esse in sustinendo tristie Fortitudo: restat ergo declarandum, quomodo possumus facere nos litiis, quarum una superabundat, et altera deficit: ut largitas opponitur prodigalitati, quae superabundat in expendendo: et avaritiae, quae deficit. et Fortitudo quae opponitur auda
Abbreviated transcription (Latin):
U. Iam situt cet̾e artes ut ars
fabͥs ⁊ textoria hñt oua organa
ꝑ q̃ ꝑficiũt actõnes fuas. sic ⁊
gub̃nacõ domꝰ reqͥrit sua orga
ip̃m def̾minare de martello. ⁊ ĩ¬
cudine. ⁊ aliis ĩstrum̃tis fabri¬
lib. ⁊ spectat ad fabrũ talia ĩstͥ¬
mẽta ꝯgͦsc̾e. sic uolõs tͣd̾e noti¬
ciam de arte textoria deb̾et deł¬
minare de pectinib ⁊ de aliis or¬
ganis illiꝰ artis. ⁊ spectat ad tex¬
torẽ talia ĩstrum̃ta ꝯgͦsc̾e. qͣre
uolẽs tͣd̾e notitiã de arte gub̾na¬

Expanded text:
artes, ut ars fabrilis, et textoria, habent sua organa, per quae perficiunt actiones suas: sic et gubernatio domus requirit sua organipsum determinare de martello, et incude, et aliis instrumentis fabrilibus; et spectat ad fabrum talia instrumenta cognoscere. Sic volens tradere notitiam de arte aextoria, debet determinare de pectinibus, et aliis organis illius artis, et spectat ad textorem talia instrumenta cognoscere. Quare volens tradere notitiam de arte guberna
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora ⁊ recipiũt modũ ⁊ ĩsurã
ex illis. o sct organa domꝰ ordina¬
ta ẽẽ ⁊ organa ĩferiora ut ĩ aĩata st̃
monẽda ⁊ administta ꝑ organa sr̃i¬
tra ñ ꝑ se citharizant. ⁊ pectines ñ
ꝑ se ip̃os pectinẽt. Idõ ad citharizã¬
dũ plectrũ ĩdiget mĩstro mouẽte
⁊ pecten ad pectinẽdũ indiget mo¬
uẽte ip̃m. q ut ait si plettͣ ꝑ se
titharizarent ⁊ pectines ꝑ se pecti¬
narẽt uͭ opꝰ ẽẽt architectonib mĩs¬

Expanded text:
superiora, et recipiant modum et mensuram ex illis: oportet organa domus ordinata esse, et organa inferiora, ut inanimata, sunt movenda, et administranda per organa superitra non per se cytharizant, et pectines non per se ipsos pectinant. Ideo ad cytharizandum plectrum indiget ministro movente, et pecten ad pectinandum indiget movente ipsum. Sic ut ait si plectra per se cytharizarent, et pectines per se pectinarent, nihil opus esset architectoribus mi
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdẽtia ẽ recta rõ agibiliũ ⁊ ꝑ eaᷤᷤ
nicoꝵ erũt fc̃iua qr sũt organa
artis q̃ ẽ de fc̃ibilib. & organa gu¬
B̾natõnis crũt actiua qr sũt orga¬
na prudẽtie q̃ ccͣ agibilia ht ẽẽ.
ars gͦ gub̾nacõnio domꝰ lic largo

Expanded text:
dentia est recta ratio agibilium, et per eam nicorum erunt factiva, quia sunt organa artis, quae est de factibilibus: sed organa gubernationis erunt activa, quia sunt organa prudentiae, quae circa agibilia habet esse. Ars ergo gubernationis domus licet largo
Abbreviated transcription (Latin):
orit᷑ eĩ lux᷑ia ex gula qͣi filiaex
matre. si gͦ dixinꝰ iuuenes ĩ
struendos eẽ ue sint gulosirRes¬
tut dr̃e quo ĩstruendi sũt. nesit
lasci. Cũ gͦ oĩs actꝰ uen̾eus
cdi sũt ut ꝓpͥa ꝯiuge sint ꝯtẽ¬
ti ĩ qͣ ã etate debeant uti ꝯiugi

Expanded text:
Oritur enim luxuria ex gula, quasi filia ex matre. Si ergo diximus, iuvenes ipsos instruendos esse, ne sint gulosi: restat dicere, quomodo instruendi sunt, ne sint lascivi. Cum ergo omnis actus venereus, di sunt ut propria coniuge sint contenti. In qua autem aetate debe
Abbreviated transcription (Latin):
õs ciues ⁊ młto mag̾ nobiles ⁊
potissie reges ⁊ pͥncipes. tanto ma¬
iorẽ curã ctͣ ꝓpͥas filias adhibe de¬
bent ne ĩdebite cͥtuant ⁊ discur¬
rant qͣnto ex pudlicicia ⁊ lasciui¬
a suaꝵ filitꝵ põt matus malũuł¬

Expanded text:
s cives, et multo magis nobiles, et potissime reges et principes tanto maiorem curam circa proprias filias adhibere debent, ne indebite circuant et discurrant: quanto ex impudicitia et lascivia suarum filiarum potest maius malu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾na. ĩ qͣ pluniales aq̃ colligẽde st̾.
Nam scd̃m eũdẽ aqͣ celestis et
f̾tꝰ. ꝯũt aũt ĩ cist̾na illa pisces:
fluuiales apponẽdi ut hoꝵ nata¬
tu aqͣ stans agilitatẽ currõtio a¬

Expanded text:
terna, in qua pluviales aquae colligendae sunt. nam secundum eundem aqua caelestis et fertur, sunt autem in cisterna illa pisces fluviales apponendi, ut horum natatu aqua itans agilitatem curentis
Abbreviated transcription (Latin):
tacit᷑ne mag̃ amant ͦ ex ħ ip̃o ma¬
g̾ apparantur decẽtes ⁊ ornate.
ab ip̃a gͦ pu̾ili etate ĩstruẽde sũt
puelle ad taciturnitatẽ. qr siꝯtĩ¬
gat eas postmodũ ꝑ ꝯmibiũ fu¬
is uiris copłari ab eis si sint de¬
bite ⁊ taciturue f̾uẽtiꝰ dilig̾ẽt᷑¬
¶ Scda uia ad ĩuestigandũ ħ idẽ
surit᷑ ut indet ᷑ locucõ incauta. Di¬
cobat᷑ eĩ supͣ ibi sẽꝑ maiorẽ caute¬
lã achibendã ẽẽ uͥ ꝯsueuit ma¬
ior dest̃s ꝯsurg̾e. Cũ gͦ ex ħ qͥs¬

Expanded text:
amantur, ex hoc ipso magis apparent decentes et ornatae. Ab ipsa ergo puerili aetate instituendae sunt puellae ad taciturnitatem: quia si contingat eas postmodum per connubium suis viris copulari, ab eis, si sint debite taciturnae, ferventius diligentur. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ut vitetur locutio incauta. dicebatur enim supra, ibi semper maiorem cautelam adhibendam esse ubi consuevit maior defectus consurgere. cum
Abbreviated transcription (Latin):
caro mollis ꝑ ꝙͣ sumꝰ apti ad specłã¬
dũ. ꝑ laborẽ u̾o ⁊ motũ efficit᷑ caro
aũt qui debent reg̾e regnũ mag̃
expedit ẽẽ prudẽtes qͣ bellicosos
In rege .n. pͥuo uallet prudẽtia ꝙͣ ar¬
ma bellita. Rex eĩ ⁊ p̾uceps ⁊ ułit̾¬

Expanded text:
speculandum. per laborem vero et motum efficitur caro autem qui debent regere regnum, magis expedit esse prudentes, quam bellicosos: in rege enim plus valet prudentia quam arma bellica. rex enim et princeps, et
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ feie eẽnit uͥtuose ⁊ bone. ad¬
hibenda ẽ sollicitudo ne feĩe ccõse
cita ⁊ honesta. ut ex ħ resultet fiᷤ¬
tꝰ ⁊ utiłitas ⁊ effĩciant᷑ bone ⁊ uir¬
tuose. Si ã q̾rat ᷑ cͣtͣ qͣlia oꝑa solli

Expanded text:
e essent virtuosae et bonae. Adhibenda est ergo solicitudo, ne foaeminae ociose cita, et honesta, ut ex hoc resultet fructus, et utilitas, et efficiantur bonae et virtuosae. Si autem quaeratur circa qualia opera soli
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliquo incõ ꝑueĩt ¶ Sextoi
delĩqͥt᷑ si q̃rant᷑ cibaria nimis studi¬
ose ꝑata. Nã ⁊̃ in uilib cibariis pͥ
qͥs ostend̾e se nimis gulosũ simini¬
o studio uelit ea eẽ ꝑata. Uñr .n. ta¬
les uiu̾e ut ñ ꝯmedant ñ ꝯmed̾e ut

Expanded text:
ex aliquo vitio provenit. Sexto delinquitur, si quaerantur cibaria nimis studiose parata. Nam etiam in utilibus cibariis potest quis ostendere se nimis gulosum, si nimio studio velit ea esse parata. Videntur enim tales vivere ut comedant, non comedere ut
Abbreviated transcription (Latin):
res mag̾ defitiant a rõmo usu ꝙͣ
uiri. ⁊ puelle mag̃ ꝙͣ feie iam ad¬
ulte iͥta feĩas et maxĩe cͣcͣ puellas
sollicitandũ ẽ ne ĩcaute loqͣnt᷑.
Int̾ cet̾as ã cautelas ne qͥs ꝓrũ¬
pat ĩ locucõnẽ ⁊ ĩcautã. hec iuͦcẽ
gͦ diligẽs examiuac̃õ cũ loqͣat̃a¬
te stare ñ pꝰfit ut fẽie ⁊̃ ab ip̃apu¬
ellarietate discant cautor ꝓrof᷑¬
nas ut pꝰsint oẽm ẜmonẽ ꝓlatũ
diligẽt excut̾e ¶ Tercia ua ad
ĩuestigandũ ħ idẽ sumit᷑ uesit¬

Expanded text:
s magis deficiant a rationis usu quam viri, et puellae magis quam foeminae iam adultae: circa foeminas, et maxime circa puellas solicitandum est, ne incaute loquantur. Inter caeteras autem cautelas, ne quis prorumpat in locutionem incautam, haec videtur esse ergo diligens examinatio cum loquacitate stare non possit, ut foeminae etiam a puellari aetate discant cautos profenitas, ut possint omnem sermonem prolatum diligenter excutere. Tertia via ad investigandum hoc idem, sumit