comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erte enĩ ipsa ẽ lex. quȩ sub intrauit ut ha¬
bundaret delictũ quod ad eius reprehensio.¬
nẽ nichil intelligentes in ore habere consue¬
uistis: Ibi gͦ lege et uide quia ipsa ẽ. de qua
dicitur: Itaq lex quidẽ scã et mandatũ scm.
et iustum et bonũ:. Quod gͦ bonũ ẽ. michi fac¬
tum ẽ mors: Absit S peccatum ut appare¬
at peccatum. ꝑ bonũ mͥ operatum ẽ mortẽ:
Neq enim lex iubebat delictum. ut illa sub¬
intrante habundaret delictum. sed suꝑbos
multum sibi tribuentes. mandati scĩ et iusti
et boni abiectione reos etiã preuaricationiᷤᷤ
effecerat. ut eo modo humiliati discerent
ad grãm ꝑtinere ꝑ fidem. ut iam ñ eẽnt
legi subditi ꝑ reatum. s legi sociati ꝑ iusti.¬
ciam: Idem quippe apłs dicit. quia prius quã
ueniret fides sublege custodiebamur. conclu¬
si in eã fidem quȩ postea reuelata ẽ: Itaq lex
inquit pedagogus nr̃ erat in xꝑo iħu Sed
postea quam uenit fides iam ñ sumus subpe¬

Expanded text:
erte enim ipsa est lex, quae subintrauit, ut abundaret delictum: quod ad eius reprehensionem nihil intellegentes in ore habere consuestis. ibi ergo lege et uide, quia ipsa est, de qua dicitur: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum etum est mors? absit. sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. neque enim lex iubebat delictum. ut illa subintrante abundaret delictum, sed superbos multum sibi tribuentes mandati sancti o et iusti et boni adiectio reos etiam praeuaricationis effecerat, ut eo modo humiliati discerent ad gratiam pertinere per fidem, ut iam non essent legi subditi per reatum. sed legi sociati per iustitiam. idem quippe apostolus dicit. quia priusquam ueniret fides. sub lege custodiebamur conclusi in eam fidem, quae postea reuelata est. itaque lex. inquit. paedagogus noster erat in Christo Iesu; sed posteaquam uenit fides, iam non sumus sub pae
Abbreviated transcription (Latin):
Animositas hereticorũ semꝑ inquieta
ẽ quos magorũ pharaonis habere cona-¬
tum declarat apłs dicens: Sicut etiam
iamnes et manbres restiterunt moysi.
sic et hi resistunt ueritati. homines cor.
erit omnibus sicut et illorũ fuit: Quia
enim ꝑ ipsam corruptionẽ mentis inquie
tissimi fuerunt. in signo tercio defecert̃.
in moyse: Nam deficientes dixerunt: Di¬
gitus dei ẽ hic Sicut autẽ conciliatus sꝑc
de. ita contrarius et aduersus inmites ac
suꝑbos inquietudine exagitat: Quam in¬
quietudinem muscȩ ille breuissime signi-¬
ficauerunt. sub quibus magi pharaonis de¬
fecerunt dicentes digitus dei ẽ hic:

Expanded text:
animositas haereticorum semper inquieta est, quos Magorum Pharaonis habere conatum declarat Apostolus dicens: Sicut enim Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati, homines menteerit omnibus, sicut et illorum fuit; quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi iniquissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt, in Moyse. Nam deficientes dixerunt: Digitus Dei est hic. Sicut autem conciliatus et pde: ita consuperbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus dei est hic.
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo quis quã de libero arbitrio on.¬
in bdno głȩtur opere. qui nundũ ẽ liber
ad operandum bene. nisi se uana suꝑbia in¬
flatus extollat. quam cohibet apłs dicens.
grã salui facti estis ꝑfidem: & ne ipsam
saltem fidem sibi sic arrogarent. ut non
intelligerent diuinitus eẽ donatã. sicut
idem apłs alio loco se dicit ut fidelis. ẽẽt
miscłiam consecutum. hic quoq adiun¬
xit atq ait: & hoc non ex uobis s donum
dei ẽ. non ex operibus neforte quis extol.¬
latur: & ne putarentur fidelibus bona
opera de futura rursus adiecit Ipsius enĩ
ficimur uere liberi. cum łs nos fingit id
ẽ format et creat. non ut homines qł iam

Expanded text:
uomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim ficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod j
Abbreviated transcription (Latin):
direxit suũ. non dictum ẽ oꝑa s cor direc¬
to enĩ corde recta sunt oꝑa Cum autem
cor directum ñ ẽ. oꝑa recta ñ sunt etiã si
recta uideantur. Q unde cor. ñ direxit pra¬
ua generatio satis aperuit cum ait Q ñ
ẽ creditus cum deo sꝑc eius Rectus ẽ enĩ
d̾s. et ideo recto adherens tanquã incom¬
mutabili regulȩ pot̾ fieri rectum. qđ in
se fuit prauũ cor hominis. Ut autem cor
cum illo sit. et ꝑ hoc rectũ eẽ possit. ac¬
ceditur ad eum ñ pede s fide. Ideo dicit᷑
etiã in ȩpła adhebreos. De illa ipsa gene.¬
ratione praua et amaricante non ꝓfuit
sermo auditus illis. ñ contemperatis fidi
eorũ qui ob audierunt: Uoluntas igit᷑
te qua acceditur ad dm̃ rectum ut cor
fiat rectum Qluȩ fides p̃ueniente et uo¬
cante miscdia dei ꝑ obedientiã suscitat᷑.
et applicare incipit ad dm̃ cor ut diriga¬

Expanded text:
direxit suum. Non dictum est, opera: sed, cor. Directo enim corde, recta sunt opera: cum autem cor directum non est, opera recta non sunt, etiamsi recta videantur. Et unde cor non direxit prava generatio, satis aperuit, cum ait: Et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Rectus est enim Deus: et ideo recto adhaerens, tanquam incommutabili regulae, potest fieri rectum quod in se fuit pravum cor hominis. Ut autem cor cum illo sit, et per hoc rectum esse possit, acceditur ad eum, non pede, sed fide. Ideo dicitur etiam in Epistola ad Hebraeos de illa ipsa generatione prava et amaricante: Non profuit sermo auditus illis non contemperatis fidei eorum qui obaudierunt . Voluntas igiturte, qua acceditur ad Deum rectum, ut cor fiat rectum. Quae fides, praeveniente et vocante misericordia Dei, per obedientiam suscitatur; et applicare incipit ad D
Abbreviated transcription (Latin):
tauimꝰ exponant᷑. cohibeant se tandẽ qui
litteris in flati scłaribus hȩc ita posita ut
omnia ꝑia corda nutriant. uelut imꝑitũ
atq impolitũ aliquid exagitant. sine pen¬
nis in t̾ra reptantes. et uolaturarum aui¬
um nidos irridentes: Periculosius autẽ
errant quidã infirmi fr̃s. qui cum istos
impios de cȩlestiũ corporum numeris. uł
dequibus libet elementorũ mundi huius
questionibꝰ subtilit̾ et copiosȩ disserere au¬
diunt euanescunt. et eos sibi cum suspirio
p̃ponentes et magnos putantes. saluber¬
rimȩ pietatis libros cum fastidio repetũt
et quod dulcit̾ audire deberent. uix pati-¬
ent̃ attingunt. a segetis asꝑitate ab horrẽ¬
tes. et spinarũ floribꝰ inhiantes: Non enĩ
uacant uidere quã suauis ẽ dñs. nec in
sabbato esuriunt. atq ideo pigri sunt po¬
testate adño sabbati accepta uellere spi-¬
cas. et tamdiui uersare manibꝰ contritasq

Expanded text:
tavimus, exponantur, cohibeant se tandem qui tavimus, exponantur, cohibeant se tandem qui litteris inflati saecularibus haec ita posita, ut omnia pia corda nutriant, velut imperitum atque impolitum aliquid exagitant; sine pennis in terra reptantes, et volatu ranarum avium nidos irridentes. Periculosius autem errant quidam infirmi fratres, qui cum istos impios de coelestium corporum numeris, vel de quibuslibet clementorum mundi hujus quaestionibus subtiliter et copiose disserere audiunt, evanescunt; et eos sibi cum suspirio praeponentes, et magnos putantes, saluberrimae pietatis Libros cum fastidio repetunt et quos dulciter haurire deberent, vix patienter attingunt; a segetis asperitate abhorrentes, et spinarum floribus inhiantes. Non enim vacant videre quam suavis est Dominus , nec in sabbato esuriunt; atque ideo pigri sunt, potestate a Domino sabbati accepta, vellere spicas, et tamdiu versari manibus, contritasque
Abbreviated transcription (Latin):
ingerant prudentibꝰ fr̃ibus temerarii pre¬
sumptores. satis dici non pot̃. cum si quã¬
do de praua et falsa opinatione sua re-¬
prehendi et conuinci ceperint ab eis qui
librorum auctoritate non tenent᷑. ad de.¬
fendendũ id qł leuissima temeritate et
aꝑtissima falsitate dixerunt. eodem libros
scõs unde id ꝓbent ꝓferre conantur. uel
etiam memorit̾ quȩ ad testimoniũ uale-¬
re arbitrantur multa inde uerba ꝓnun¬
ciant. non intelligentes neq quȩ locunt᷑.
neq dequibus affirmant: Ad hoc enĩ consi.¬
derandum et obseruandũ libri geneseos
multiplicit̃ quantũ potui enucleaui ꝓtu¬
liq sententias de uerbis ad exercitationẽ
nrãm obscure positis. non aliquid unum
temere affirmans cum p̃ iudicio alteriꝰ
expositionis fortasse melioris. ut ꝓsuo
modulo eligat quisq qđ capere possit:
Ubi autẽ intelligere non pot̾. scripturȩ
dei det honorẽ sibi timorem: S cum tã
multis exitibus uerba scripturȩ quȩ tͣc¬

Expanded text:
ingerant prudentibus fratribus temerarii praesumtores, satis dici non potest, quod, si quando de praua et falsa opinatione sua reprehendi et conuinci coeperint ab eis, qui nostrorum librorum auctoritate non tenentur, ad defendendum id, quod leuissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, eosdem libros sanctos, unde id probent, proferre conantur uel etiam memoriter, quae ad testimonium ualere arbitrantur, multa inde pronuntiant uerba, non intellegentes neque quae loquuntur neque de quibus adfirmant. Ad hoc enim considerandum et obseruandum libri Geneseos multipliciter, quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, non altemere affirmans cum praejudicio alterius expositionis fortasse melioris, ut pro suo modulo eligat quisque quod capere possit: ubi autem intelligere non potest, Scripturae Dei det honorem, sibi timorem. Sed cum tam multis exitibus verba Scripturae quae trac
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. omne quod non ẽ ex fide peccatũ ẽ.
et sine fide impossibile ẽ. utiq placere
deo non hominibus nichil sic agit prin¬
ceps hic. quã ut non credatur in dm̃. nec
ad mediatorẽ aquo soluuntur oꝑa eiꝰ cre¬
dendo ueniatur. S ipse mediator intrat
indomũ fortis. id ẽ in hoc scłm mortaliũ.
sub potestate diaboli quantũ ad ipsũ ꝑti¬
net constitutum: De ipso quippe scriptũ
ẽ. quod potestatem habeat mortis Intrat
indomũ fortis id ẽ in suo dominatu ha¬
bentis genus humanũ et prius alligat
eum id ẽ eius cohercet et cohibet potesta¬
tem potestatis suȩ fortioribus uinculis.
et sic eripit uasa eius quecumq p̃destina¬
uit eripere. arbitriũ eorũ ab eius liberans
potestate. ut illo non impediente credait
in istum libera uoluntate: Proinde hoc opꝰ
ẽ. gr̃ȩ non naturȩ Opus ẽ inquã gr̃ȩ. quã
nobis attulit secundus adam. non naturȩ

Expanded text:
dicit, omne, quod non est ex fide. peccatum est dicit, omne, quod non est ex fide. peccatum est et sine fide inpossibile est utique placere deo, non hominibus, nihil sic agit hic princeps, quam ut non credatur in deum nec ad mediatorem, a quo soluuntur opera eius, credendo ueniatur. Sed ipse mediator intrat in domum fortis. id est in hoc saeculum mortalium sub potestate diaboli, quantum ad ipsum pertinet, constitutum; de ipso quippe scriptum est. quod potestatem habeat mortis. intrat in domum fortis. id est in suo dominatu habentis genus humanum et prius alligat eum, id est eius cohercet et cohibet potestatem potestatis suae fortioribus uinculis et sic eripit uasa eius, quaecumque praedestinauit eripere, arbitrium eorum ab eius liberans potestate, ut illo non impediente credant in istum libera uoluntate. proinde hoc opus est gratiae non naturae. opus est, inquam, gratiae, quam nobis adtulit secundus Adam, non naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
Iec autem potestas tene¬
brarum id ẽ diabolus. qui dicit᷑ etiam prin¬
ceps potestatis aeris. operatur infiliis dif¬
fidentiȩ Princeps iste rector tenebrarum
id ẽ diabolus diffidentiȩ filiorum. regenᷤ
eos ad arbitriũ suũ. quod nec ipse habet
liberum adbene faciendum. s in maximã
maliuolentiã pena suis sceleribus obdura¬
tum: Unde nemo sane fidei credit aut di-¬
cit hos apostatas angłos ad pristinam pi¬
etatem correcta aliquando uoluntate c̃¬
uerti: Quib gͦ oꝑatur hȩc potestas infiliis
diffidentiȩ. nisi oꝑa sua mala. et in pͥmis
maximeq ipsam diffidentiã et infidelita¬
tem qua sint inimici fidei. ꝑquam scit eoᷤ
posse mundari. posse sanari. posse ꝑfectis¬
sime liberos quod eis uehement̃ inuidet
in ȩternitate regnare: Itaq aliquos eorum
ꝑ quos amplius decipere affectat. sinit
habere non nulla uelut oꝑa bona. inquib
laudantur ꝑ quasq gentes precipueq in
gente romana.qui preclarae glorioseq u¬

Expanded text:
ec autem potestas tenebrarum, id est diabolus, qui dicitur etiam princeps potestatis aeris, operatur in filiis diffidentiae, princeps iste rector tenebrarum, id est diabolus diffidentiae filiorum regens eos ad arbitrium suum, quod nec ipse habet liberum ad benefaciendum sed ad maximam maliuolentiam poena sui sceleris obduratum. unde nemo sanae fidei credit aut dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando uoluntate conuerti. quid ergo operatur haec potestas in filiis diffidentiae nisi opera sua mala et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem, qua sunt inimici fidei, per quam scit eos posse mundari, posse sanari, posse perfectissime liberos, quod eis uehementer inuidet, in aeternitate regnare? itaque aliquos eorum, per quos amplius decipere affectat, sinit habere nonnulla uelut opera bona, in quibus laudantur per quasque gentes praecipueque in gente Romana, qui praeclare glorioseque u
Abbreviated transcription (Latin):
dies iudicii. s unius cuiꝰq hominis dies
ultimꝰ longe ẽẽ ñ pot̃ Q quia breuis
ẽ uita. et quia ipsa breuitas semꝑ incer-¬
ta: quatido sit dies ultimꝰ tuus nescis:
Corrige te hodie ꝓpt̾ cras: Asit tibi et mͦ

Expanded text:
dies judicii: sed uniuscujusque hominis dies ultimus longe esse non potest; quia brevis est vita. Et quia ipsa brevitas semper incerta, quando sit dies tuus ultimus, nescis. Corrige te hodie, propter cras. Prosit tibi et modo
Abbreviated transcription (Latin):
ferũ qđ aliquando qui cõmiitunt. nescio
qua ꝑuersitate contendunt. et nescio
unde sibi testimonia nulla et uana cõ¬
quirunt dicentes Peccata carnis ds ñ
tendas. quis quis tali morbo laboras:
Quod dicit deus audi: Non qđ tibi dicit
fauens peccatis tuis animꝰ tuus. aut
eacdẽ tecũ iniquitatis cathena ligatꝰ ami¬
cus tuus. uel potius inimicus et tuus
et suus: Honorabiles inqͥt nuptiȩ in om

Expanded text:
ferum: quod aliquando qui committunt, nescio qua perversitate contemnunt; et nescio unde sibi testimonia nulla et vana conquirunt, dicentes, Peccata carnis Deus non cattende, quisquis tali morbo laboras. Quod dicit Deus audi: non quod tibi dicit favens peccatis tuis animus tuus, aut eadem tecum iniquitatis catena ligatus amicus tuus, vel potius inimicus tuus et s
Abbreviated transcription (Latin):
modo cum medicꝰ apponit uisceribꝰ aliquod
forte epithema molestum et ardens. inde ta¬¬
men curandus ẽ ille cuiꝰ uiscera tumebant. cũ
ille ardere cȩperit et cruciari medicamento.
rogat medicum ut auferat. medicus autem
consolatur. monet patientiã. quia nouit quã
sit utile quod apposuit. ita et apłs sequitur
fe̾ret eum a me hoc ẽ dicere Rogaui medicũ
ut auferret ame molestum eptthema: quod
michi apposuerat: Sed audi uocem medici
Et dixit michi Sufficit tibi gra mea Nam
uirtus in infirmitate perficitur: Ego noui qͥd
apposuerim: ego noui unde egrotes: ego no¬
num. nisi acciperet angelum sathanȩ qui
se colaphizaret: quis de se possit eẽ securus
Tucius uidetur ambulare: qui minus accep̃:
S si non ꝑuerse querat quod recte non acce-¬
pit: querat sine quo non potest eẽ in corꝑore
xp̃i: aut sine quo male ẽ illic Tucior ẽ enĩ
in corpore digitus sanus: quam lippiens ocłs:¬

Expanded text:
modo cum medicus apponit visceribus aliquod modo cum medicus apponit visceribus aliquod forte epithema molestum et ardens, unde tamen curandus est ille cujus viscera tumebant; cum ille ardere coeperit et cruciari medicamento, rogat medicum ut auferat: medicus autem consolatur, monet eum patientiam, quia novit quam utile sit quod apposuit. Ita et Apostolus sequitur ferret eum a me.» Hoc est dicere, Rogavi medicum, ut auferret a me molestum epithema quod mihi apposuerat. Sed audi vocem medici: «Et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quid apposuerim, ego novi unde aegrotes, ego nonum, nisi acciperet angelum satanae qui se colaphizaret; quis de se possit esse securus? Tutius videtur ambulare qui minus accepit, sed si non perverse quaerat quod recte non accepit: quaerat sine quo non potest esse in corpore Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est enim in corpore digitus sanus, quam lippiens oc
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a scripsert̃ Cum gͦ eẽt magnȩ gr̃ȩ. et mag-¬
lar: Intendite rẽ trem̃ dam dico uobis: Propt̃
magnitudinem inquit reuelationũ ne extol¬
lar. datus ẽ michi stimulus carnis meȩ ange¬
lus sathanȩ: qui me colaphizet: Quid ẽ hoc frõ:
Ne extolleret᷑ tanquam iuuenis: colaphizat᷑
tanquam puer Et aquo: Ab angło satanȩ
Quiꝰ ẽ hoc: Bolore quodam corporis traditur
exagitatus uehementer: Dolores autem corpo-¬
rum plerumq ĩmittuntur ab angelis satha¬
nẽ: S hoc ipsum non possunt nisi permissi
Nam et iob sc̃s sic ꝓbatus ẽ ꝑmissus ẽ ad eum
ꝓbandum sathanas: et percussit eum uulnere.
ut uermibꝰ putresceret Immundus enim per-¬
mittebatur: s sc̃s ꝓbabatur Sic ergo angelus
ille sathanȩ. quasi libenter ꝑmissus ẽ colaphi-
lud quod medicus apposuerat molestum erat
infirmo: rogauit medicum ut auferret Quo¬

Expanded text:
gratia scripserunt. Cum ergo esset magnae gratiae, et maggratia scripserunt. Cum ergo esset magnae gratiae, et maglar.» Intendite, rem tremendam vobis dico: «Propter magnitudinem,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Quid est hoc, fratres? Ne extolleretur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angelo satanae. Quid est hoc? Dolore quodam corporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae; sed hoc non possunt nisi permissi. Nam et Job sanctus sic probatus est. Permissus est ad eum probandum satanas, et percussit eum vulnere, ut vermibus putresceret. Immundus enim permittebatur, sed sanctus probabatur . Nes satanae quasi libenter permissus est colaphizalud quod medicus apposuerat, molestum erat infirmo; rogavit medicum ut auferret. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Iraltatio de abundantia gratiarum quam
sit timenda. ne quis de dono dei suꝑbiat. sed
magis seruet humilitatem. et faciat quod scͥꝑ¬
tum ẽ. quanto magnꝰ es humilia te in omĩbꝰ.
et coram deo inuenies gr̃am: quam ergo sit¬
tim enda suꝑbia de dono dei etiam atq etiam
commendandũ ẽ caritati uestrȩ: Paulus apłs¬
quamuis ex ꝑsecutore factus predicator. ab un-¬
dantiorem grãm consecutꝰ ẽ in omni labore
apłico. quam cęteri apłi: ut magis ostenderet¬
deus suum eẽ quod dat non hominis Quomͦ
solent medici potentiam artis suȩ in despera¬
dit magnitudinem artis suȩ ũt non solum
eum xp̃ianum faceret. s et apłm. nec tantũ
apłm: s sicut ipse dix̃ plus omnibus laboraret:
s tantũ locuti st̃ in ȩccłia Nam quȩ ꝓferunt᷑
ab errantibꝰ sub nomine ipsoꝵ quia non sunt
ipsoꝵs. imꝑbant᷑ nec acceptant᷑ ab ȩcctia alii
autem qui scripsert̃.: nec tantum nec tanta

Expanded text:
altatio de abundantia gratiarum quam sit timenda, ne quis de dono Dei superbiat, sed magis servet humilitatem, et faciat quod scriptum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam» : quam ergo timenda sit superbia de dono Dei, etiam atque etiam commendandum est Charitati vestrae, maxime quamvis ex persecutore factus sit praedicator, abundantiorem gratiam consecutus est in omni labore apostolico, quam caeteri apostoli, ut magis Deus ostenderet suum esse quod dat, non hominis. Quomodo solent medici potentiam suae artis in desperadit magnitudinem artis suae, ut non solum eum christianum faceret, sed et apostolum; nec tantum apostolum, sed sicut ipse dicit, plus omnibus illis laboraret .sed tantum locuti sunt in Ecclesia: nam quae proferuntur ab errantibus sub nomine ipsorum, quia non sunt ipsorum, improbantur, nec acceptantur ab Ecclesia. Alii autem qui scripserunt, nec tantum, nec tanta
Abbreviated transcription (Latin):
s d̾s in nobis operatur et uelle Nos ope¬
ramur. s deus in nobis oꝑatur et operari
pro bona uoluntate: Hoc nobis expedit
et credere et dicere: hoc ẽ pium. hoc ue¬
rum. ut sit humilis et summissa confes¬
sio. et de.¬
tur totũ deo

Expanded text:
 Deus in nobis operatur et velle: nos ergo operamur, sed Deus in nobis operatur et operari, pro bona voluntate. Hoc nobis expedit et credere et dicere: hoc est pium, hoc verum, ut sit humilis et submissa confessio, et detur totum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
qui accipiunt doctrinȩ salutari scriptura¬
rum scãrum. et si fuerint inimici efficiun¬
tur amici. non opus eius dem doctrinȩ. ꝙͣ
qui audiunt et legunt sinȩ gra dei. peioreᷤ
eius efficiuntur inimici Non est igitur
grã dei innatura liberi arbitrii et in lege
atq doctrina sicut pelagiana aduersitas
desipit. s ad singulos actus datur illius
uoluntate de quo scriptum ẽ pluuiam
uoluntariã segregans ds̃ hereditati suȩ.
quia et liberum arbitrium ad diligendũ
łm primi peccati granditate ꝑdidimus.
et lex dei atq doctrina quamuis scã et ius.¬
ta et bona. tamen occidit si non uiuificet
sꝑc. ꝑ quem fit non ut audiendo. sed ut
obediendo. neq ut lectione. s ut dilectio¬
ne teneatur

Expanded text:
qui accipiunt, doctrinae salutari scripturarum sanctarum, etsi fuerunt inimici, fiunt amici, non opus eiusdem doctrinae, quam qui audiunt et legunt sine gratia dei. peiores eius efficiuntur inimici. Non est igitur gratia dei in natura liberi arbitrii et m lege atque doctrina, sicut Pelagiana peruersitas desipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex dei atque doctrina quamuis sancta et iusta et bona tamen occidit, si non uiuificet spiritus, per quem fit, non ut audiendo sed ut oboediendo neque ut lectione sed ut dilectione teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
egno suo dicit dñs de mundo non estis.
s ego uos elegi de mundo Erant gͦ de mũ¬
do quando regnũ eius non erant. s ad mũ¬
di principẽ ꝑtinebant: De mundo ẽ gͦ. qͥc¬
quid hominũ auero quidem deo creatum
s exadam uiciata atq dampnata stirpe
generatum ẽ: fãctum ẽ. autem regnũ non
iam de mundo. quicquid inde in xꝑo re¬
generatũ ẽ: Sic enĩ nos cłs eruit de potes.
tate tenebrarũ. et transtulit in regnum
filii caritatis suȩ: Dequo regno dicit: Reg¬

Expanded text:
egno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic etate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae ; de quo regno dicit: Reg
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. et ames inte opus dei Cum autem
ceperit tibi displicere qđ fecisti. inde inci¬
punt bona oꝑa tua. quia accusas mala o.¬
pera tua: Initium bonorũ oꝑum. confessio
ẽ. operum malorum: facis ueritatem. et ue¬
nis ad lucem: Quid ẽ facis ueritatem: Non
te palpas. non tibi blandiris. non te adulas.
non dicis iustus sum. cum siꝰ iniquus. et in¬
cipis facere ueritatem: Uenis autẽ adlucẽ
ut manifestent᷑ oꝑa tua. quia indeo sunt
facta. quia et hoc ipsum qđ dis plicuit tibi¬
peccatum tuum non tibi displiceret. nisi cłs
tibi luceret et eius ueritas tibi ostenderet:
admonentem lucem et fugit eam. ut non
arguantur opera eius mala quȩ diligit: qͥ
autem facit ueritatem accusat in se mala sua.
non sibi parcit. non sibi ignoscit ut ds ignos¬
cat. quia quod uult ut d̾s ignoscat. ipse ag¬
noscit et uenit ab lucem. cui grãs agit. quod
illi qcł in se odisset ostenderit: Propt̾ qđ dicit:¬

Expanded text:
tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet ladmonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicitur iurare debuisse se eẽ facturum.
quod postea cerneret se facere non debere:
Unde constat quot non omnia quȩ ascĩs uel
iustis uiris legimus facta transferre debemꝰ
in mores. s etiam hinc discere quam late
pateat. et adquos usq ꝑueniat quot ait apłs
¶Fratres. et si pre occupatus fuerit homo inali¬
quo delicto. uos qui spirituales estis instru¬
ite huius modi in sꝑu lenitatis. intendens
te ipsum ne et tu tempteris: Pre occupatio.
nes sunt iste inquibus delinquitur dum qͥd
faciendum sit aut ad horam non uidet᷑ aut
et qui uiderit uincitur. ut scilicet fiat pec¬
catum cum uel latet ueritas. uel compel¬
lit infirmitas: Scimus autem quia lex¬
spiritalis ẽ. ego autem carnalis sum: Ex

Expanded text:
recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed etiam hinc discere, quam late pateat et ad quos usque perueniat, quod apostolus ait: fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. praeoccupationes enim sunt istae, in quibus delinquitur, dum, quid faciendum sit, aut ad horam non uidetur aut et qui uiderit uincitur, ut scilicet fiat peccatum, cum uel latet ueritas uel conpellit infirmitas. In spiritalis est; ego autem carnalis sum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli ꝑierunt: ꝓpinqui t̾ris cęli scłm quos
dicuntur aues cęli Sunt autẽ et cęli cȩ.¬
lorum suꝑiores infirmamento S utrũ
et ipsi ꝑtturi sint igni. an hi soli cęli qui
etiam diluuio ꝑierunt: Disceptatio ẽ ali¬
quando scrupulosior inter doctos. nec fa¬
cile. maxime in angustia temporis expli¬
cari pot̃:. Dimittamꝰ gͦ eam uel differamꝰ.
nouerimꝰ tamen ꝑire ista. dñm manere
& si manent quedã cum deo. quȩ facta ft̃
a deo. ñ manent inse s in deo. ñ receden-
do adeo: Ergo erunt cum illo angeli. etiã
mundo igne flagrante. &erit incendi¬
um mundi. ñ incendens scõs dei: Quod fu-¬
it caminꝰ regis tribꝰ pueris. hoc erit ardenᷤ
mundus iustis intrinitate signatis forte
hic etiam cȩlos ñ importune intelligimꝰ
ipsos iustos scõs dei. in quibꝰ manens ds.
intonuit p̃ceptis. choruscauit miraculis.
imbrificauit t̾ram sapientia ueritatis:

Expanded text:
coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos dicuntur aves coeli. Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam cum Deo, quae facta sunt a Deo, non manet ergo cum illo Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis;
Abbreviated transcription (Latin):
mus. oꝑa manuũ eius sunt cęli: Ne pute.¬
tis enim quasi aliud facere łm manu ali¬
ud uerbo: Quod facit uerbo. hoc facit ma¬
nu: Non enĩ distinctus ẽ corporis menbriᷤᷤ.
Quia enĩ dictum ẽ. fiat firmamentũ & fac¬
tum ẽ firmamentũ. uerbo intelligitur fe.¬
cisse Quia uͦ dixit faciamus hominẽ adima¬
ginẽ et similitudinẽ nr̃am. quasi manu ũi¬
detur fecisse: Audi gͦ oꝑa manuũ tuarũ
sunt cęli Ecce qđ uerbo fecit. utiq etiam
manibus fecit Quia uirtute sua. quia po¬
nes: Aꝑte dixit hoc apłs petrus Cȩli erant
olim et t̾ra de aqua: et ꝑ aquã constituti
dei uerbo: ꝑ quẽ qui factus ẽ mundus. aqͣ
inundatus de ꝑit Terra autẽ ac cęli qui
nunc sunt. eodem uerbo repositi sunt ig.
ne seruandi: Iam gͦ dixit ꝑisse cȩlos ꝑdi
luuiũ. ꝑisse autẽ nouissimos cęlos scđm
quantitatẽ et spatia aeris huius: Ex creuit
enim aqua et totam istam capacitatem
ubi aues uolitant occupauit: Ac sic utiq

Expanded text:
mus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, Quia enim dictum est, «Fiat firmamentum,» et factum est firmamentum; verbo intelligitur fecisse: quia vero dixit, «Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram» ; quasi manu videtur fecisse. Audi ergo: «Opera manuum tuarum sunt coeli.» Ecce quod verbo fecit, utique etiam manibus fecit; quia virtute sua, quia pones.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti Dei verbo; per quae» «qui factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant, occupavit; ac sic utique
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti Principio t̃ram fundasti dñe & oꝑa
manuũ tuarũ sunt cęli Ipsi ꝑibunt. tu
autẽ ꝑmanes. et omnia sicut uestim̃tum
ueterascent Q sicut oꝑtoriũ mutabis eoᷤ
et mutabuntur. tu autẽ ipse idem es Tu

Expanded text:
it: Initio tu terram fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes, et omnia ut vestimentum veterascent. Et sicut amictum mutabis eos, et mutabuntur. Tu autem idem ipse es
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus: Lege et sequentia Q omĩa sic̃t
uestimentũ ueterascent Eł sicut oꝑtoriũ
mutabis eos et mutabuntur Tu autẽ idẽ
ipse es et anni tui ñ deficient Uestẽ au-¬
dis cooꝑtoriũ audis. et aliud quã corpus
intellig̃is: Speremus gͦ etiam mutatio¬
nẽ corꝑum nr̃orũ. s tamen ab illo qui erat
et ante nos et manet post nos: Aquo su¬
mus. quod sumꝰ: Ad quẽ ueniemꝰ cum fue¬
remus uenturos nos ad hos annos stantes.
in quibꝰ non circuitu solis ꝑagunt᷑ dies. s
manet quod ẽ sicuti ẽ. qͥa hoc solũ uere ẽ:¬

Expanded text:
Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Vestem audis, coopertorium audis, et aliud quam corpus intelligis? Speremus ergo etiam immutationem corporum nostrorum, sed tamen ab illo qui erat et ante nos, et manet post nos; a quo sumus quod sumus, ad quem veniemus cum fueremus venturos nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu solis peraguntur dies, sed manet quod est sicuti est, quia hoc solum vere e
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ ꝑut uestimentũ: E si exterior
homo nr̃ corrumpit᷑. s interior renouat᷑
de die in diem Ergo si ꝑibunt ipsi s scd̾m
corpus: Tu autẽ ꝑmanes: Si gͦ scđm corpꝰ
ꝑibunt. ubi ẽ resurrectio carnis: Ubi ex¬
emplũ menbrorũ. quod p̃cessit in capite.
lbi Uis audire: Mutabitur. ñ tale erit
quale fuit: ducdi apłm dicentẽ: E mortiu
resurgent in corrupti et nos inmutabimͣ
Quomodo inmutabimur: Seminat᷑ corpꝰ
animale. surgẽt corpꝰ spiritale: Ergo se.¬
minatur mortale. surget inmortale Semi¬
natur corruptibile. resurget incorruytibi-¬
le: Mutationẽ itaq expectamus. ita ꝑ ibuis
cęli. et immutabuntur cęli S fortasse scõ¬
rum corpora. ñ recte dicuntur cęli. si non
portant d̾m ñ sunt cęli Eunde inquit mͥ
probas. quia portant dm: Usq ad eo ne ex¬
cidit tibi glorificate et portate dm in cor-¬
pore ur̃o: Ergo tales cęli ꝑibunt. s ñ ine.¬
ternũ: Ribunt ut mutentur. An ñ hoc dix̃

Expanded text:
o perit vestimentum? «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» Si ergo secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli, et immutabuntur coeli. Sed fortasse sanctorum corpora non recte dicuntur coeli? Si non portant Deum, non sint coeli. Et unde, inquit, mihi probas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate et portate Deum in corpore vestro» ? Ergo tales coeli peribunt, sed non in aeternum; peribunt ut mutentur. An non hoc dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa dilectio qua diligitur quod diligi o.¬
portet. sicut odio habenda ẽ. dilectio qua
diligit᷑ quot diligi non oportet Odio qͥp¬
pe habemus concupiscentiam nr̃am. qua
caro concupiscit aduersus sꝑm Et quid
ẽ ista concupiscentia. nisi mala dilectio:
Et diligimus concupiscentiã nr̃am qua
spe concupiscit ab uersus carnẽ: E quit
ẽ. ista concupiscentia. nisi bona dilectio:¬

Expanded text:
ipsa dilectio qua diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilectio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spiritus concupiscit adversus carnem: et quid est ista concupiscentia, nisi bona dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt homini: Templum dei futurus es: cum
baptismum acceperis: Dicit autem apłs: Quȩ
comꝑositio templi dei cum idolis: Quare ergo
non uident similiter eẽ dicendum. membrum
xp̃i futurus es cum acceperis baptisium: non
possunt. xp̃i membra. eẽ membra meretricis:
Quia et apłs hoc loco dicit: qui et alio loco Noli¬
te inquit errare: neq fornicatores. neq idolis
seruientes. et cȩtera quȩ illic enumerat. regnũ
dei possidebunt: Cur ergo ad baptismũ idolis
seruientes non admittimus. et fornicatores ad¬
mittendos putamus: cum et his et cęteris mał
testas patet utrumq ꝓhibendi uenientem ad
baptismum permittã fornicarium permane¬
re. et non ꝑmittam idolis seruientem: cum
et illis dici audiam. et hȩc quidem fuistis.

Expanded text:
sunt homini: templum dei futurus es, cum baptismum acceperis; dicit autem apostolus: quae conpositio templo dei cum idolis? quare ergo non uident similiter esse dicendum: membrum Christi futurus es, cum acceperis baptismum; non possunt membra Christi esse membra meretricis? quia et hoc apostolus dicit, qui et alio loco, nolite, inquit, errare; neque fornicatores neque idolis seruientes et cetera, quae illic enumerat, regnum dei possidebunt. cur ergo ad baptismum idolis seruientes non admittimus et fornicatores admittendos putamus, cum et his et ceteris malistestas patet utrumque prohibendi, uenientem ad baptismum permittam fornicarium permanere et non permittam idolis seruientem, cum et illis et illis dici audiam: et haec quidam fuistis,
Abbreviated transcription (Latin):
ab excelso. faciamus inuicẽ humiles. qđ
humiliter fecit excelsus: Magna ẽ com¬
mendacio humilitatis et faciunt hoc sibi
inuicẽ fr̃s. etiam oꝑe ipso uisibili. cum
se inuicẽ hospicio suscipiunt: Est enim
apud plerosq consuetudo hiuius humili¬
tatis usq ad factum quo cernatur ex¬
uiduã commendaret. si hospicio inquit
recepit. si scõrum pedes lauit: E apud
scõs ubicunq hȩc consuetudo non ẽ. qđ
manu non faciunt corde faciunt. si in il¬
lorum numero sunt quibꝰ dicit᷑ in ymno
beatorũ trium uirorũ. benedi cite scĩ et
humiles corde dñm: Multo ẽ autẽ meliꝰ
et sine controuersia uerius ut etiã ma
clinatur corpus. etiã in corde ipso uel ex¬
citatur. uel si etiam inerat confirmatur
ipsius humilitatis affectus: Ad olescenti¬

Expanded text:
ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quo cernatur exeritam commendaret, Si hospitio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicumque haec consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem et sine controversia verius, ut etiam maclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. Sed except
Abbreviated transcription (Latin):
s inquiunt potest omnia sanare. hoc gr̃a.¬
titiq agit ut sanet omnia . s agit uidicio suo.
nec ordinem sanandi accip̃ ab egroto Procul-
dubio quippe apłm firmum uolebat efficere.
cui tamen dicit uirtꝰ in infirmitate ꝑficitur.
et non ei tocies oranti aufert nescio quẽ stimu¬
lum carnis. quem sibi dicit datum ne in mag-¬
nitudine reuelationum extolleret᷑ Cętera enĩ
uitia tantum in malefactis ualent. sola aut̃
suꝑbia etiam in recte factis cauenda ẽ Unde
admonent᷑ illi ne dona dei suȩ potestati tͥbu-¬
endo seseq extollendo grauius pereant. quam
si nichil operarent᷑ boni quibꝰ dicitur Cum ti-¬
more et tremore ur̃am ipsoꝵ salutem opera-¬
mini. ds enĩ est qui operatur in uob̃. et uelle
et operari ꝓbona uoluntate :

Expanded text:
 inquiunt, potest omnia sanare, hoc utique agit, ut sanet omnia, sed agit iudicio sno nec ordinem sanandi accipit ab aegroto. procul dubio quippe firmissimum apostolum nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, quibus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operamini; deus enim est qui operatur in nobis et uelle et ope
Abbreviated transcription (Latin):
runt quod et uiderunt: Ad huc ante¬
quã resurrex isset clamabant et dice-¬
bant Scimus qui sis filius dei: Discer¬
nebamus nos apaganis.credendo.xꝑm
resurrexisse: Si aliquid possumꝰ ademo¬
nibus nos discernamus: Ipsa ẽ fides quȩ¬
xꝑianos ademonibus discernit. fides ñ
dis quia unus ẽ d̾s benefacis. et demones
credunt et contremiscunt: Ipse hoc dix̃
qui in eadem epła scripsit: Si fidem habe¬
at aliquis. opera autẽ non habeat. nunqͥd
pot̾̃ fides saluare eum: E apł̃s paulus
discernens ait Neq circumcisio aliquid
ualet neq preputium. s fides quȩ ꝑdi-
lectionem operatur: Discreuimus. distin¬
ximus. immo distinctam inuenimꝰ. distinc¬
tam legimus. distinctam eẽ didicimus:
Quomͦ distinguimꝰ fide. sic distinguamꝰ
et moribus sic distinguamꝰ oꝑibus accen¬
si caritate. quã caritatem demones non
habebant. quo igne et illi duo inuia ar¬
debant: Cognito enĩ xꝑo et ab eis disce¬

Expanded text:
runt, quae et viderunt? Adhuc anterunt, quae et viderunt? Adhuc antequam resurrexisset, clamabant et dicebant: Scimus qui sis, Filius Dei. Discernebamus nos a Paganis, credendo Christum resurrexisse: si aliquid possumus, a daemonibus nos discernamus. Quid eChristianos a daemonibus discernit; fides non dis quia unus est Deus: bene facis. Et daemones credunt, et contremiscunt . Ipse hoc dixit, qui in eadem Epistola scripsit, Si fidem habeat aliquis, opera autem non habeat, numquid potest fides salvare eum ? Et apostolus Paulus discernens, ait: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . Discrevimus, distinximus: imo distinctam invenimus, distinctam legimus, distinctam esse didicimus. Quomodo distinguimur fide; sic distinguamur et moribus, sic distinguamur et operibus, accensi charitate, quam daemones non habebant. Quo igne et illi duo in via ardebant. Cognito enim Christo et ab eis disce
Abbreviated transcription (Latin):
Fxum. s eum qui tercia die resurexit:
Ipsa ẽ fides quȩ nos distinguit: Distin-¬
guit apaganis. distinguit auideis. fides
qua credimus iħm xꝑm resurrexisse a
mortuis Apłs dicit timotheo: Memor
esto. xꝑm iħm resurrexisse amortuis ex
semine dauid sccłm ȩuangelium meum:
Itemq ipse apłs. quia si credideris inqͥt
fueris ore tuo quia d̾s suscitauit illum
corde retinete.ore ꝓferte. quia xꝑc¬
resurrexit amortius. s fidem habete. xꝑi¬
ualde. Utrum resurrex it negat Quero
a iudeo utrum crucifixus sit xꝑc. confi¬
tetur crimen parentum suorũ. confite¬
tur crimen ubi habet et partem: Bibit
enim quod ei parentes sui ꝓpinaueruti
sanguis eius suꝑ nos et suꝑ filios nr̃os
S quero ab illo utrũ resurrexerit amor¬
tuis. negabit. irridebit. accusabit Dis¬
tincti sumus credimus enĩ nos xꝑm
ex semine dauid scđm carnẽ resurrex¬
isse amortuis: Nunquid hoc demones
nescierunt. aut ita demones ñ credide¬

Expanded text:
xum; sed eum qui die tertio resurrexit. Ipsa est fides quae nos distinguit ab eis, distinguit a Paganis, distinguit a Judaeis; fides qua credimus Christum resurrexisse a mortuis. Apostolus dicit Timotheo: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis, ex semine David, secundum evangelium meum . Itemque ipse Apostolus: Quia si credideris in corfueris ore tuo quia Deus illum suscitavit a Corde retinete, ore proferte quia Crrexit a mortuis. Sed fidem habete : clamat, Valde. Utrum resurrexerit: negat. Quaere a Judaeo, utrum crucifixus sit Christus: confitetur crimen parentum suorum; confitetur crimen, ubi habet et partem. Bibit enim quod ei parentes sui propinaverunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Sed quaere ab illo, utrum resurrexerit a mortuis: negabit, irridebit, accusabit. Distincti sumus. Credimus enim nos Christum ex semine David secundum carnem resurrexisse a mortuis. Numquid hoc daemones nescierunt, aut ista daemones non credide
Abbreviated transcription (Latin):
er hereticos timens paulus. ne ab eis corrũ¬
peretur ȩccłia uirginitate fidei. quam gestat
astucia sua: ita et mentes ur̃ȩ̃ corrumpantur
acastitate quȩ ẽ in xp̃o Uirginitatem corpo¬
ris paucȩ feminȩ habent in ȩccłia: sed uirgi-¬
ginitatem cordis omnes fideles habent: In ipsa
fide uirginitatem cordis timebat corrumpi
a diabolo: quam quȩ perdiderint sine causa
sunt uirgines corpore: Corrupta corde. quid
seruat in corpore: Adeo mulier catholica: p̃¬
cedit uirginem hereticam: Illa enim non ẽ
uirgo ĩ corpore: illa mulier facta ẽ incorde: ẽt
mulier non amarito.s a serpente: Quid aut̃
ȩccłia: Suꝑ aspidem et basiliscum ambulabis¬

Expanded text:
er haereticos. Tales timens Paulus, ne ab illis corrumperetur Ecclesia a virginitate fidei, quam gestat astutia sua, ita et mentes vestrae corrumpantur a castitate quae est in Christo» . Virginitatem corporis paucae feminae habent in Ecclesia; sed virginitatem cordis omnes fideles habent. In ipsa fide virginitatem cordis timebat corrumpi a diabolo; quam qui perdiderint, sine causa sunt virgines corpore. Corrupta corde quid servat in corpore? Adeo mulier catholica praecedit virginem haercticam. Illa enim non est virgo in corpore, ista mulier facta est in corde; et mulier non a marito Deo, sed a serpente. Quid autem Ecclesia? «Super aspidem et basiliscum ambulabis
Abbreviated transcription (Latin):
re necesse ẽ patiantur obꝓbria necesse
ẽ. contempnãtur abhis qui uoluit ĩ ꝑie
uiuere. quorũ felicitas tota terrena ẽ:
Irridentur illi qui felicitatẽ uocant quã
oculis uidere ñ possunt. et dicitur eis
Quid credis in sane: Uides qđ credis:
Reuersus ẽ aliquis abinferis. et retulit
tibi quid ibi agitur: Ecce quod ego amo.
uideo et fruor: Despiceris quia sꝑas quod
non uides. et despicit te ille qui quasi te¬
net quod uidet

Expanded text:
re, necesse est patiantur opprobria, necesse est contemnantur ab his qui nolunt pie vivere, quorum felicitas tota terrena est. Irridentur illi qui felicitatem vocant quam oculis videre non possunt, et dicitur eis: Quid credis, insane? Vides quod credis? Reversus est aliquis ab inferis, et retulit tibi quid ibi agitur? Ecce ego quod amo video, et fruor. Despiceris, quia speras quod non vides; et despicit te ille, qui quasi tenet quod videt
Abbreviated transcription (Latin):
ntea ipsos spiritales sunt utiq iohannẽ.xx.iͫ.¬
Lahis alii capatiores atq meliores.ita ut quidã
illoꝵs ad ea ꝑuenerint quȩ non licet homini
loqui. Qua occasione uani quidam apocalip¬
quibꝰ fabulis plenam stultissima presũptione
finxerunt. dicentes hanc eẽ unde dixerat se¬
raꝑtum fuisse in tercium cęlum. et illie audi¬
se in effabilia uerba. quȩ non licet homini loqͥ.
quȩ non licet homini loqui isti qui st̃ qui hȩc
audeant impudent̃ et infelicit̃ loqui:¬

Expanded text:
nter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani quidam Apocalo quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt, dicentes hanc esse, unde dixerit raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: quae non licet homini loqui , isti sunt, qui haec audeant impudenter et infeliciter loqui
Abbreviated transcription (Latin):
carne. quomoto sunt ista oꝑa carnis. nisi¬
quia oꝑa sunt hominis. quȩ sicut dixi no¬
mine carnis appellat: Non enim habendo
carnem quam non habet diabolus. s uiuen¬
do scłm seipsum. hoc ẽ. scdm hominem fac¬
tus ẽ. homo similis diabolo. quia et ille scd̃m
seipsum iuuere uoluit. quando inueritate
non stecit. ut non de dei. s de suo menda¬
tium loqueretur:¬

Expanded text:
carne, quo mocarne, quo moquia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed vivendo secundum seipsum, hoc est, secundum hominem, factus est homo similis diabolo, quia et ille secundum seipsum vivere voluit, quando in veritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur