comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queris assideret senatui smãm prestaret in
contionibus non modo se defensorem salutis
mee sedetiam supplicer promeptofiltttet
huius uoluntatis cum quem inultum pos¬
se intelligebat michi non mnimicum esso
cognorat sorium sibi et ad iutorem .c. cesatt
idiunxit lam uides meib non ĩiticũ
sed hostem illis quos describis non modo
Non iratum sed etiam amicum esse debete
Quorum alter id quod meminero semper
mihi eqͥue fuit ac sibi alter id quod obliuis¬
car aliquando sibi amicitior ꝗ̃ michi Demde
hoc ita fit ut uiti fortes etiama si ferto intet
se cõminus de certatint. tamen illud contẽ¬
tionis odium simul cum ipsa pugna armisq
ponant. Atq me ille olisse nunꝗͣ poruit ne
tum quideti quom dissidebamus Habet
hoc uittus quam tune de fatie quidem
nosti ut uitoi fortes spẽs eius et pulchrin¬
do delectet etiam in hoste posita de lectet
tio et quod uobis audientibus sepe iam dixi

Expanded text:
quens adsideret, senatus sententiam praestaret, in quens adsideret, senatus sententiam praestaret, in contionibus non modo se defensorem salutis meae sed etiam supplicem pro me profiteretur, huius voluntatis eum quem multum posse intellegebat, mihi non inimicum esse cognorat, socium sibi et adiutorem, C. Caesarem, adiunxit. iam vides me tibi non inimicum sed hostem, illis quos describis non modo non iratum sed etiam amicum esse debere; quorum alter, id quod meminero, semper aeque mihi amicus fuit ac sibi, alter, id quod obliviscar, sibi aliquando amicior quam mihi. deinde hoc ita fit ut viri fortes, etiam si ferro inter se comminus decertarint, tamen illud contentionis odium simul cum ipsa pugna armisque deponant. neque me ille odisse potuit umquam, ne tum quidem cum dissidebamus. habet hoc virtus, quam tu ne de facie quidem nosti, ut viros fortis species eius et pulchritudo etiam in hoste posita delectet. tio, et quod vobis audientibus saepe iam dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
non eaderi de ie .p. sensisse quȩ me scio
sed ramen quod iam de eohis audieritib
sepe dixi me ille sui totius consulatus coꝵq
honoꝵ quos cum proximis cõmunicauitꝙ
sotium esse uoluit Detulit inuitauit roga¬
uito l lon sum ego propter nimiam fortas¬
se constantie cupiditatem adductus ad can¬
saum Non postulabam ut ei carissimus ecm
cuius egobenefinis nequidem sinam mcã
tradiddsem adducta tes incertamen te
sonsule putabitur utrum que supcriore
Q̃no ille egisset manerent  tescindereue
Quid loquar plura. Si tantum illc intne
esse uno roboris et uirtutis putauit ut ea¬
que ipse gesserat conciderent si ego xstitis¬
sem quotꝰ non ignoscam si anteposuit sua
salutem mee Sed preterita omitto ine
ut. Cti pompenis omĩbus studus sius labo¬
ribus ute periculis complexus est quommnu¬
nicipi a pro me aditet talie fides imnpio¬
raret plentulo cos auctor salutii mec fte¬

Expanded text:
non eadem de re publica sensisse quae me scio; non eadem de re publica sensisse quae me scio; sed tamen, quod iam de eo his audientibus saepe dixi, me ille sui totius consulatus eorumque honorum quos cum proximis communicavit socium esse voluit, detulit, invitavit, rogavit. non sum propter nimiam fortasse constantiae cupiditatem adductus ad causam; non postulabam ut ei carissimus essem cuius ego ne beneficiis quidem sententiam meam tradidissem. adducta res in certamen te consule putabatur, utrum quae superiore anno ille gessisset manerent, an rescinderentur. quid loquar plura? si tantum ille in me esse uno roboris et virtutis putavit ut quae ipse gesserat conciderent, si ego restitissem, cur ego non ignoscam, si anteposuit suam salutem meae? sed praeterita mitto. me ut Cn. Pompeius omnibus studiis suis, laboribus, vitae periculis complexus est, cum municipia pro me adiret, Italiae fidem imploraret, P. Lentulo consuli, auctori salutis meae, fre
Abbreviated transcription (Latin):
nesq subierunt. Qui modus tibi fuit frumẽ¬
ti extimandi qui honoratii. Si quidẽ por
ui et metu extortum honorarium nomi¬
nari quod quom pereque omẽs tũ acerbis¬
sime boetu et birantũ chexronenses thessa¬
lonica sensit unus tu dñs unus extimator
unus uenditor tota in proruntia pertrien¬
nium frumẽti omnis fiusti. Quid ego ter
capitalium questiones reorum pactiores
tedempnones acerbissimas damꝑnatioẽs
libi diniosissimas liberationes proferam Tã¬
tum locum aliquem cum michi notum
est senseris tetum ipse licebit quot in eo
genere et quanta sint crimina tecordari
Quid illam marmorum officinam Et qd
tecordaris cum omni totius prouintiȩ
compiilso pellium nomĩe conceptione¬
sem infinitam ȩdem fote si restitissem¬
Deine uid extremuni neq se tieq generum
Neq collegam suum ie plnon defuturum¬
ł lic tu holtis ac proditor aliis mne inimici¬
tiorem ꝗ̃ tibi debere esse dicis. Ego. c cesarẽ

Expanded text:
nesque subierunt? qui modus tibi fuit frumennesque subierunt? qui modus tibi fuit frumenti aestimandi, qui honorarii? si quidem potest vi et metu extortum honorarium nominari. quod cum peraeque omnes, tum acerbissime Bottiaei, Byzantii, Cherronensus, Thessalonica sensit. Vnus tu dominus, unus aestimator, unus venditor tota in provincia per triennium frumenti omnis fuisti. quid ego rerum capitalium quaestiones, reorum pactiones, redemptiones, acerbissimas damnationes, libidinosissimas liberationes proferam? tantum locum aliquem cum mihi notum esse senseris, tecum ipse licebit quot in eo genere et quanta sint crimina recordere. quid? illam armorum officinam ecquid recordaris, cum omni totius provinciae pecore compulso pellium nomine omnesem; infinitam caedem fore, si restitissemdeinde ad extremum neque se neque generum neque conlegam suum tribuno pl. defuturum. hic tu hostis ac proditor aliis me inimiciorem quam tibi debere esse dicis? ego C. Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
se tecrpate quisꝗͣ posset qui semel inꝗidiq¬
set dubitabat nerio quin uiolati hospites
legati necati pacati atq sotũ nefario bello
la cessiti fana uexata hanc tantam efficeᷤ¬
tent uastitatem. Cognoscis exꝑticula par¬
ua scelerum et crudelitatis suẽ umuersum
Quid auaritie quȩ criminibus infinitis
mplicata est summam nunc explicem ge¬
neratim ea que maxime nota sunt dicam
Nonne sextertium gennes et octogies qđ
quasi uasarii nomiẽ in uenditione mei
capitis ascripseras exarario tibi ad ibutum
tome inquestu teliquisti Nonne cum . ce.
talenta tibi appollinate romȩ de dissent ne
Decunias creditas soluerent ultro fusidium
equitem to hominem ornatissimum cre¬
ditorem debitoribus suis ad didisti. Nõne
hiberna cum legato prefectoq tradidisses
euertisti miscras fur.ditus ciuhtates quac
non solum bonis sunt exhauste sed etiam
ne farias libidinum contumeligs turpitudi¬

Expanded text:
se recreare quisquam posset, qui semel incidisse recreare quisquam posset, qui semel incidisset, dubitabat nemo quin violati hospites, legati necati, pacati atque socii nefario bello lacessiti, fana vexata hanc tantam efficerent vastitatem. cognoscis ex particula parva scelerum et crudelitatis tuae genus universum. quid avaritiae, quae criminibus infinitis implicata est, summam nunc explicem? generatim ea quae maxime nota sunt dicam. nonne sestertium centiens et octogiens, quod quasi vasari nomine in venditione mei capitis ascripseras, ex aerario tibi attributum Romae in quaestu reliquisti? nonne, cum cc talenta tibi Apolloniatae Romae dedissent ne pecunias creditas solverent, ultro Fufidium, equitem Romanum, hominem ornatissimum, creditorem debitoribus suis addixisti? nonne, hiberna cum legato praefectoque tuo tradidisses, evertisti miseras funditus civitates, quae non solum bonis sunt exhaustae sed etiam nefarias libidinum contumelias turpitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ettibi magna presidia ⁊ bessis peditum equi¬
tumq pollicerttur Neq eum solum. seqd
etiam eeteros legntos qui simul uenerant
quor omnium capita tegi coccho uendidi¬
sti Denscletis que natio semper obediens huic
imperio etiam in illa orũm barbaroꝵ defec¬
tione macedonica .C. Sextio pr tutata est
nefarium bellum et crudele intulisti eisq cũ
fidelissimis sotiis uti posses hostibus uti acer¬
rimis maluisti. Ita perpetuos deferisores ma¬
cedorne uexatores ac perditores effecisti uec¬
tigilia nostra perturbarunt urbos coeperut
uosturut agtos Sotios nostros inscrututẽ
ab dixeruuiꝰ fimilias arripuerunt pecus ab¬
egerunt Thessalonicenses cum oppido del¬
pe̾rassenit mumt artem coegerunt. Ate louis
uel suri fanum mtiquissimum barbarorint
sanctissimumq direptum est Tua scelera dũ
imortales in nostros milites expiauerunt ꝗ
cum uno genere morbi affligtrentur neq

Expanded text:
et tibi magna praesidia et auxilia a Bessis peditum equiet tibi magna praesidia et auxilia a Bessis peditum equitumque polliceretur, neque eum solum sed etiam ceteros legatos qui simul venerant; quorum omnium capita regi Cotyi vendidisti. Denseletis, quae natio semper oboediens huic imperio etiam in illa omnium barbarorum defectione Macedoniam C. Sentio praetore tutata est, nefarium bellum et crudele intulisti, eisque cum fidelissimis sociis uti posses, hostibus uti acerrimis maluisti. ita perpetuos defensores Macedoniae vexatores ac praedatores effecisti; vectigalia nostra perturbarunt, urbes ceperunt, vastarunt agros, socios nostros in servitutem abduxerunt, familias abripuerunt, pecus abegerunt, Thessalonicensis, cum de oppido desperassent, munire arcem coegerunt. A te Iovis Urii fanum antiquissimum barbarorum sanctissimumque direptum est. tua scelera di immortales in nostros milites expiaverunt; qui cum novo genere morbi adfligerentur neque
Abbreviated transcription (Latin):
odorantes ingressus tuos sed totis uoltitano¬
nibus corporis et cubilibus porsecuti sumui
Nota anobis sunt et prima illa scelera in
aduentu cum accepra pecuma a dixrachi¬
ins obnecema hospitis tui perlatoris cius ip̃i
domum euertisti quoius languinem addie¬
eras cumq sernis simphoniacis et aliis mu¬
neribus acteptis timettem multumq du¬
bitantem confirmasti et tessalonicama fide
tua uenire iussisti. quem ne maiori
quidem more supplitio affecisti quoro
miler ille secaribus hospitis sin ceriuces subicẽ
gestiret Sed ei medico quem tecum quor
eduxeras imperasti ut uenias hormiiuis inci¬
deret cum equidom tibi etiam accessio fuit¬
ctiam ad nectm platoris pleutatus eius co¬
mel quem necasci uerbetibus sũma senec¬
tute confectum Idemq ti rabocentum bes¬
sice gentis principem cum te trecentis ta¬
sentisꝰ regi coddo uendidisses securi percussi¬
sti cum ille ad te legatus in castra lienisset

Expanded text:
odorantes ingressus tuos sed totis volutatioodorantes ingressus tuos sed totis volutationibus corporis et cubilibus persecuti sumus. notata a nobis sunt et prima illa scelera in adventu cum, accepta pecunia a Dyrrachinis ob necem hospitis tui Platoris, eius ipsius domum devertisti cuius sanguinem addixeras, eumque servis symphoniacis et aliis muneribus acceptis timentem multumque dubitantem confirmasti et Thessalonicam fide tua venire iussisti. quem ne maiorum quidem more supplicio adfecisti, cum miser ille securibus hospitis sui cervices subicere gestiret, sed ei medico quem tecum tu eduxeras imperasti ut venas hominis incideret; cum quidem tibi etiam accessio fuit ad necem Platoris Pleuratus eius comes, quem necasti verberibus summa senectute confectum. idemque tu Rabocentum, Bessicae gentis principem, cum te trecentis talentis regi Cotyi vendidisses, securi percussisti, cum ille ad te legatus in castra venisset
Abbreviated transcription (Latin):
ptas. Siublis autem hostibus Nercipe iis
quos tu ambrachie sederis primotuo ad¬
uentu ex oppidis aggrinarini atq dolo¬
pum deingrate et nas et focos telinq̃ie
coegisti. Hoc tu in exiti preclate ⁊triꝑdtor
quom tibi ad pristinas clades accessio fius¬
sec etoliȩ tepentiniis interitus exercitum
dimisisti. Neq ullam ponam que tanto
facinori deberctur noti maltusti subite
ꝗͣ numoꝵ tuori militum reliquiasq cos¬
Noscere Atq ut duoram epicuteoꝵ situliꝰ¬
tudinem in te militari imperioq iudca¬
tis Albutius quoma in sardinia triutaphas¬
set tome damnatus est. Hic cum similem
exitum spectaret in macedoma trophea
posuit ea que bellice laudis iuctorieq ocl
gentes insignia et monumẽta ẽẽ uoluerũt
Noster hicͦ preposterus impcrator amis¬
sorum tisses an uõ tu parut puitas inuesti¬
gatas esse a nobis labes imperii tui stragesq
ptouintie quas quidem tos non uestiguo

Expanded text:
ptas. quibus autem hostibus? nempe eis ptas. quibus autem hostibus? nempe eis quos tu Ambraciae sedens primo tuo adventu ex oppidis Agrianum atque Dolopum demigrare et aras et focos relinquere coegisti. hoc tu in exitu, praeclare imperator, cum tibi ad pristinas cladis accessio fuisset Aetoliae repentinus interitus, exercitum dimisisti, neque ullam poenam quae tanto facinori deberetur non maluisti subireum tuorum militum reliquiasque cognoscere. atque ut duorum Epicureorum similitudinem in re militari imperioque videatis, Albucius, cum in Sardinia triumphasset, Romae damnatus est; hic cum similem exitum exspectaret, in Macedonia tropaea posuit; eaque quae bellicae laudis victoriaeque omnes gentes insignia et monumenta esse voluerunt noster hic praeposterus imperator amisstitisses. an vero tu parum putas investigatas esse a nobis labis imperi tui stragisque provinciae? quas quidem nos non vestigiis
Abbreviated transcription (Latin):
mor inflasset. quo te modo ad tuam intem¬
perantiama scelerate ĩnonasti. Muto aurum
coronarium quod te dunssimo torsit cum
modo uelles modo nolles lex enira generi
tui et decerni te accipere uetabat mnsi decte¬
to triumpho in quotu accepta tñ et deuo¬
rata pecrina ut nacheoꝵ centum talenn
euomere non poteras Uocabula tantum
pecumarum et genera mutabas. Mitto dip¬
lomata tota inprouuntia passim data
Mitto numerum nauium sũmamq pre¬
dae Alitto rationem eracti imperatiq
frumenti Mitto ereptara libertatem populis
ac singulis qui erant affecti preraiis nomi¬
natirti quorum nichil est quod non sit lege
iulia ne fieri possit scũm diligenter actołia
quȩ ptocul abarbanis disiuncta est gentib
insinu pacis posita medię fere gretie grȩtio
continetur O pena et furia sotioꝵ decędens
miseram perdidisti. Arsinoam thracum Neo¬
pactum ut modo tute indicasti nobiles
urbes atq plenas fateris ab hostibus essẽ ça¬

Expanded text:
mor inflasset, quo te modo ad tuam intemmor inflasset, quo te modo ad tuam intemperantiam, scelerate, renovasti! Mitto aurum coronarium quod te diutissime torsit, cum modo velles, modo nolles. lex enim generi tui et decerni et te accipere vetabat nisi decreto triumpho. in quo tu acceptam iam et devoratam pecuniam, ut in Achaeorum centum talentis, evomere non poteras, vocabula tantum pecuniarum et genera mutabas. Mitto diplomata tota in provincia passim data, mitto numerum navium summamque praedae, mitto rationem exacti imperatique frumenti, mitto ereptam libertatem populis ac singulis qui erant adfecti praemiis nominatim, quorum nihil est quod non sit lege Iulia ne fieri liceat sanctum diligenter. Aetoliam, quae procul a barbaris disiuncta gentibus, in sinu pacis posita, medio fere Graeciae gremio continetur, o Poena et Furia sociorum! decedens miseram perdidisti. Arsinoen, Stratum, Naupactum, ut modo tute indicasti, nobilis urbis atque plenas, fateris ab hostibus esse ca
Abbreviated transcription (Latin):
edilitius xeiectus prepositus legatoꝵ tuor
optimus abste quisq molatus tribuni mi¬
litates non recepti M. Sebius ut fortis
inter fechis uissi tuo quid quod tuto¬
tiens diffidens ac desperans rebis tius in
sordibus lamentis luctuq iacuisti. qđ
populati illi sacerdoti sex centos ad bestias ami¬
cos suos sotiosq misisti. Quid quod cum
sustentate uix posses merorem tuum dolo¬
remq desçensionis samotrhatiam te pri
mudi inde tharsum cum tuis tencris sal¬
tatoribus et cum antobulo athamante et
timode formosis fratribus contulisti. Quid¬
cum inde te recipiens in uilla erichalie
que fuit uxor exegisti iaciusti metens
aliquot dies atq inde obsoletus thesialo¬
nicam otrũbus inscientibus noctuq ue¬
nisti. Qui cum concursum plorantilim
ac tempestatem querclarum ferit nõ pos¬
ses in oppidum deuium beroam ꝑfugisti
quo in oppido cumtibi spe falsa quod San¬
charium non esse successurum animos ru¬

Expanded text:
aediliciis reiectis praepositus, legatorum tuorum aediliciis reiectis praepositus, legatorum tuorum optimus abs te quisque violatus, tribuni militares non recepti, M. Baebius, vir fortis, interfectus iussu tuo? quid quod tu totiens diffidens ac desperans rebus tuis in sordibus, lamentis luctuque iacuisti, quod populari illi sacerdoti sescentos ad bestias amicos sociosque misisti, quod, cum sustentare vix posses maerorem tuum doloremque decessionis, Samothraciam te primum, post inde Thasum cum tuis teneris saltatoribus et cum Autobulo, Athamante, Timocle, formosis fratribus, contulisti, quod inde te recipiens in villa Euchadiae, quae fuit uxor Execesti, iacuisti maerens aliquot dies atque inde obsoletus Thessalonicam omnibus inscientibus noctuque venisti, quod, cum concursum plorantium ac tempestatem querelarum ferre non posses, in oppidum devium Beroeam profugisti? quo in oppido cum tibi spe falsa, quod Q. Ancharium non esse successurum putares, animos ru
Abbreviated transcription (Latin):
cent iriones Et si qui ex tanto exexciti x̃¬
li qui irlites existunt nom dimissi abite
scd dissipati te oderunt tib exoptant te
execrantir: achaia exhausta Thessalia ue¬
xata la cerate atheno Oitaechium et ip¬
pollonia ex ininta anbrachia direpta
omnem questum ilium domesticum pa¬
tetnumq tenquasti Mideras enim gran¬
dis iam puer bello italico tepleri questu
uestram domum cur pater armis fatien
tent certo portorio imposito serius tuis
publicanis ate factum elso moministi ꝗd
tenturiatus palam uenditos. Quid per
tuum seruolu ordines assignatos. Quid
scipendium militibus per om̃nes annos
a ciuitatibus mensis palara propositis essȩ
numeratum Quid illa in pontum ptofec¬
tio et conatus tiuis Quid debilitatio atop
abiectio animi tui macedoma preroria
nuntiata cum ni non solum quod ribi suc¬
crdẽt sed q gabinio non suctederetur ex¬
anguis et mortuus concidist. Quid q̃stor

Expanded text:
um inimici, centuriones, et si qui ex tanto exercitu reum inimici, centuriones, et si qui ex tanto exercitu reliqui milites exstant non dimissi abs te sed dissipati, te oderunt, tibi pestem exoptant, te exsecrantur. Achaia exhausta, Thessalia vexata, laceratae Athenae, Dyrrachium et Apollonia exinanita, Ambracia direptaomnem quaestum illum domesticum paternumque renovasti? videras enim grandis iam puer bello Italico repleri quaestu vestram domum, cum pater armis faciendrent certo portorio imposito, servam tuis publicanis a te factam esse meministi? quid? centuriatus palam venditos, quid? per tuum servolum ordines adsignatos, quid? stipendium militibus per omnis annos a civitatibus mensis palam propositis esse numeratum? quid? illa in Pontum profectio et conatus tuus, quid? debilitatio atque abiectio animi tui Macedonia praetoria nuntiata, cum tu non solum quod tibi succederetur sed quod Gabinio non succederetur exsanguis et mortuus concidisti, quid? quaestor
Abbreviated transcription (Latin):
r.p. tempus aut me ipsum quod nolim.⁊ut
alium quempiam aut ĩuitabit aut dehor¬
tabitur Equidem ut paulo ante dixi non
cadem sũpplitia ẽe inhomĩbus existimo q̃
fortasse plerique Datanationes expulsiones
tur habere id quod actidere ĩ nocenti qđ
forti quod sapienti quod bono uiro et ciui
potest. Damnatio ista quę inte flagitatut
sceleris ac conicientię pona temansit At
contrabis catilina abiotus emissus ociam
ille auctor tuas piounite quam stupiũ
bone dec pului haribui nitulisset Quil fu¬
ir intanta ciuitatr qui illi ra rn eosto libo¬
ratum non eos quita uidicat mt paci ico¬
lete astrictis arbitaretur anego expec¬
belle diripiantur De quo iata pr̾ dem õ¬
nes moctales oũim gencrum otatum or¬
dinum iudi cauerunt. Quis eturti teaudi¬
tu quis ullo honote quis demq cõmuni
saluratione dignum puret omrios memo¬
iiam cons alatui tui facta mores fanem
demq ac nomon are pdetestaritui lega¬

Expanded text:
rei publicae tempus aut me ipsum, quod nolim, aut rei publicae tempus aut me ipsum, quod nolim, aut alium quempiam aut invitabit aut dehortabitur. equidem, ut paulo ante dixi, non eadem supplicia esse in hominibus existimo quae fortasse plerique, damnationes, expulsiones, tur habere id quod accidere innocenti, quod forti, quod sapienti, quod bono viro et civi potest. damnatio ista quae in te flagitatur sceleris et conscientiae poena permansit. at contra bis Catilina absolutus est, emissus etiam ille auctor tuus provinciae, cum stuprum bonae deae pulvinaribus intulisset. quis fuit in tanta civitate qui illum incesto liberatum, non eos qui ita iudicarant pari scelere obstrictos arbitraretur? an ego exspecbellae diribeantur, de quo iam pridem omnes mortales omnium generum, aetatum, ordinum iudicaverunt? quis enim te aditu, quis ullo honore, quis denique communi salutatione dignum putat? omnes memoriam consulatus tui, facta, mores, faciem denique ac nomen a re publica detestantur. lega
Abbreviated transcription (Latin):
moria moretetur deturbant affligunt
cõminuũt dissipant. Sed odium quod
in ipsum attulerant id in eius imaginõ
ac simulacrum profuderunt que ci
ita sint non eni dubito quin quom hec
quę excellent me noste uideas nõ caisti¬
mes mediam illama partem et turbara fla¬
gitior tuor michi esse inauditam Nichil
ese quod me hortere ichil ẽ quod inui¬
tes admoneri me satis ẽ ad monebit aute
nemo alius isi .t .p. tempiis quod michi
quidem magis uidebitur q̃ tu unq̃ at¬
bitratus es app̾ropinquate Et quid uides
et quid sentis lege inditiaria lata quos post hac̨
iudices s mus habituri. Non cque legetur ꝗqs
uoluerit nec quisquis noluerit nion legetur
Nulli conitictitur in illum ordinemꝰ nulli
eximerit Non atbitio ad grãm ssoti iniꝗ¬
tis ad simulationem conĩtient᷑. Iudicesili¬
dicabunt ii quos lex ipsa nen quos hoiũm
libido delegerit. Quod cuma ita sit michi cre¬
de neminera inuitus inuutubis. Nos ipsa et

Expanded text:
moria moreretur, deturbant, adfligunt, moria moreretur, deturbant, adfligunt, comminuunt, dissipant. sic odium quod in ipsum attulerant, id in eius imaginem ac simulacrum profuderunt. quae cum ita sint—non enim dubito quin, cum haec quae excellunt me nosse videas, non existimes mediam illam partem et turbam flagitiorum tuorum mihi esse inauditam— nihil est quod me hortere, nihil est quod invites; admoneri me satis est. admonebit autem nemo alius nisi rei publicae tempus, quod mihi quidem magis videtur quam tu umquam arbitratus es appropinquare. ecquid vides, ecquid sentis, lege iudiciaria lata, quos posthac iudices simus habituri? neque legetur quisquis voluerit, nec quisquis noluerit non legetur; nulli conicientur in illum ordinem, nulli eximentur; non ambitio ad gratiam, non iniquitas ad aemulationem conitetur; iudices iudicabunt ei quos lex ipsa, non quos hominum libido delegerit. quod cum ita sit, mihi crede, neminem invitum invitabis; res ipsa et
Abbreviated transcription (Latin):
pientia ꝗͣ crassus ea contemnis que illi idi¬
uinitic presidio et peliquis militibus orbate
ad sempiternum dedecus su generis et no¬
minis inditia conscituit idemq ut esset
quod in basi tropheor inscribi incidiq poss
Dirrachium ut uerat decedens obsessus ese
ab is ip̃is militibus quos paulo ante torqua¬
to respondit benefitu catisa ase eẽ dimissoi
Quibus cum uiratus affirmasset sequȩ de¬
betentut postero dic persoluturum dorũ
se ab didit inde nocte mitrapesta trepi¬
datus uelet seruili nauem concendit brũ¬
dusiumq uitait et ultimas hadriamo
maris oras petiuit. Quom interim dirra¬
chii milites domum in qua istura esse ar¬
bitratitur obsidere ceperilnt et cum lattre
hominem putatent ignes circũ dederũt
Quo metu cõmoti dirrachini profugisse¬
metu noctu crepidatum ⁊ mpera tottin
iudicauerutit illi auttra statuam istius
Per similem quam stare celeberrimo in
loco uoluerat ne suauissimi homĩs mno¬

Expanded text:
pientia quam Crassus, ea contemnis quae illi idipientia quam Crassus, ea contemnis quae illi idivinciae praesidio et reliquis militibus orbatae ad sempiternum dedecus sui generis et nominis funesta indicia constituit; idemque, ut esset quod in basi tropaeorum inscribi incidique posset, Dyrrachium ut venit decedens, obsessus est ab eis ipsis militibus quos paulo ante Torquato respondit benefici causa a se esse dimissos. quibus cum iuratus adfirmasset se quae deberentur postero die persoluturum, domum se abdidit; inde nocte intempesta crepidatus veste servili navem conscendit Brundisiumque vitavit et ultimas Hadriani maris oras petivit, cum interim Dyrrachii milites domum in qua istum esse arbitrabantur obsidere coeperunt et, cum latere hominem putarent, ignis circumdederunt. quo metu commoti Dyrrachini profugisse noctu crepidatum imperatorem indicaverunt. illi autem statuam istius persimilem, quam stare celeberrimo in loco voluerat ne suavissimi hominis me
Abbreviated transcription (Latin):
sic redii ut ad portam esquilinam inacedo¬
nicam lauream conculearin ipse cum ho¬
minibus xu male uestitis ad portam celi¬
montanam sitiens peruenerimi quo ĩ loco
michi libertus pteclato imperatori domũ
fuisse. Ita erum sunt perscripte scitt et lite¬
tate. ut scriba ad extarium qui eas x̾tulit
perscriptis rationibus secum ipse caput sinis
turdic chete. Hac tuoratiorie non dubito
quin illum tam asctuderitem in currum
ut mediola tiensi precone auotuo digaum
eẽ iudeatur. I.crassus homo sapientissimus
nostre citatis spiculis ptope seruatus ẽ alpel
ut ubi hostis non exat ibi triumphicausaa
liquam queteitt Fadem cupiditatt uir sum¬
mo ingenio oreditus ẽ cotta nullo certoho¬
ste flagrauit eorum neuter triumphalut
isti abhortere qui ctiam si minus magnũ
belluni gesserat ut abste dictum tamen is¬
tum horiorem contemnendum nõ pu¬
tauit. Tu eruditior ꝗͣ piso. prudentior q̃
cotta. Ab undantior consilio ingemo sa¬

Expanded text:
sic redii ut ad portam Esquilinam Macedonicam lauream conculcarim, ipse cum hominibus quindecim male vestitis ad portam Caelimontanam sitiens pervenerim; quo in loco mihi libertus praeclaro imperatori domum fuisse. ita enim sunt perscriptae scite et litterate ut scriba ad aerarium qui eas rettulit perscriptis rationibus secum ipse caput sinistοἴχεται. hac tu oratione non dubito quin illum iam escendentem in currum ut Mediolanensi praecone, avo tuo dignum esse videatur, L. Crassus, homo sapientissimus nostrae civitatis, spiculis prope scrutatus est Alpes, ut ut ibi hostis non erat, ibi triumphi causam aliquam quaereret. Eadem cupiditate vir summo ingenio praeditus C. Cotta, nullo certo heste, flagravit. Eorum neuter triumphavit: isti abhorrere. qui etiam si minus magnum bellum gesserat, ut abs te dictum est, tamen istum honorem contemnendum non putavit. tu eruditior quam Piso, prudentior quam Cotta, abundantior consilio, ingenio, sa
Abbreviated transcription (Latin):
genus hoc uniuersum amentissiinum
Est otio Et emm omẽ ẽorium instrune¬
tum omnnis opera atque questus freque¬
tia ciuium sustinetur aliturq otio. quor
siquestus occlusis tabetins minui solet
Quid tandem incensis futurum ẽ que
plurimis periculis ex media morte nõ
ad uitam suam sed ad salutem uestrũ
reseruatum omnes ordines ad consex¬
uandam rem ꝑ mente uoluntate str¬
ucibus & telis impie conuitationis uo¬
bis supplex manus tendit patria cõinu¬

Expanded text:
endum — genus hoc universum amantissimum endum — genus hoc universum amantissimum est oti. etenim omne instrumentum, omnis opera atque quaestus frequentia civium sustentatur, alitur otio; quorum si quaestus occlusis tabernis minui solet, quid tandem incensis futurum fuit? qplurimis periculis et insidiis atque ex media morte non ad vitam suam sed ad salutem vestram reservatum. omnes ordines ad conservandam rem publicam mente, voluntate,cibus et telis impiae coniurationis vobis supplex manus tendit patria commun
Abbreviated transcription (Latin):
hec et hoc cõmune patrie solum quoma
sit carum quom uero dulce atq iucũ
tuna huiꝰ ciuitatis consequuti hanc uere
hostium esse iudicauerunt. Sed quid ego
libertas eaque dulcissima est ad salutem
patrie defendenda excitauit. Seruus est
nemo qui modo tollerabili condicione
sit seriututis qui non audatiam ciuium
perhorrescat qui non extarę cupiat qui
nontantum quantum audiet sed quan¬
tum potese conferat ad cõmunem salu¬
ttm uolũtatis. Quiare si quem pestruiti
forte cõmouet hoc quod auditurti ese
lenonem quemdam lentuli concursate
circum tabernas precio sperare solicitare
ammos egentium posse atq imperitoꝵ
est id quidem ceptum atque tentatum
sed nulli sunt inuenti tam aut fortuna
miseri aut uoluntate perditi qui nõ ipm̃
illum felle atq operis & questus quotti¬
diam locum qui nõ cubile & lectirnsu¬
ur que demq non cursum hunc ocio¬
sum inte sue saluum esse uelint. Multo
uero maxima parseoꝵ qui in tabernis sut

Expanded text:
haec ipsa et commune patriae solum cum haec ipsa et commune patriae solum cum sit carum tum vero dulce atque iucunfortunam huius civitatis consecuti, vere hanc hostium esse iudicaverunt. sed quid ego libertas ea quae dulcissima est ad salutem patriae defendendam excitavit? servus est nemo, qui modo tolerabili condicione sit servitutis, qui non audaciam civium perhorrescat, qui non haec stare cupiat, qui non quantum audet et quantum potest conferat ad salutem voluntatis. qua re si quem vestrum forte commovet hoc quod auditum est, lenonem quendam Lentuli concursare circum tabernas, pretio sperare sollicitari posse animos egentium atque imperitorum, est id quidem coeptum atque temptatum, sed nulli sunt inventi tam aut fortuna miseri aut voluntate perditi qui non illum ipsum sellae atque operis et quaestus cotidiani locum, qui non cubile ac lectulum suum, qui denique non cursum hunc otiosum vitae suae salvum esse velint. multo vero maxima pars eorum qui in tabernis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
perire uoluerunt. Hoste ego homines ex¬
cipio et secerno libenter. Neq enim im¬
proborum ciuium sed in acerbissimorur
hostium numero habendos puto ceteri
uero odũ ĩ mortales qua frequẽtia quo
ego hic cquites .x. commemorem qui uo¬
bis ita sũma ordinis consiluq coneedũt
ut uobiscum de amore rei .p. certent. Qđ
ex multorr amoꝵ dissensionę huius orr¬
dins ad sotictatem concordiamq ⁊tuo¬
catos hodierinis dies uobiscum atque
hec causa coniungit. quam si conuncti¬
onem consulatu confirmata meo per¬
petuam inxe .p. tenuerimus confirmo
uobis nullum post hac malum ciuile ac
domesticum ad illam rer.p partem esse uen¬
uiros scribebas item uniuersos quos cum
easu hic dies ad erarium uocauit frequẽ¬
tes udeo ab aspectione hinus fortis ad sa¬
lutem cõminem esse conuersos. Omĩs mn¬
gemor adest multitudo etiam tenussioꝵ
Quis est eim cui non hec templa aspectus
urbis possessio libertatis. Lux demq ipsa

Expanded text:
perire voluerunt. hosce ego homines experire voluerunt. hosce ego homines excipio et secerno libenter, neque in improborum civium sed in acerbissimorum hostium numero habendos puto. ceteri vero, di immortales! qua frequentia, quoego hic equites Romanos commemorem? qui vobis ita summam ordinis consilique concedunt ut vobiscum de amore rei publicae certent; quos ex multorum annorum dissensione huius ordinis ad societatem concordiamque revocatos hodiernus dies vobiscum atque haec causa coniungit. quam si coniunctionem in consulatu confirmatam meo perpetuam in re publica tenuerimus, confirmo vobis nullum posthac malum civile ac domesticum ad ullam rei publicae partem esse venviros; scribas item universos quos, cum casu hic dies ad aerarium frequentasset, video ab exspectatione sortis ad salutem communem esse conversos. omnis ingenuorum adest multitudo, etiam tenuissimorum. quis est enim cui non haec templa, aspectus urbis, possessio libertatis, lux denique
Abbreviated transcription (Latin):
tiersa est & partium quedam contẽtio
Atque illo tempore huius auus lentili cła
tissimus uir atinatus gracchum est persequ¬
neil seruitia concitat catisiam uocat ac¬
tribuit nos crutiandos cethego & ceteros
cuies interficuendos gabimo urbem infla¬
nandam cassio. Totam italiam uastandã
multo magis sit uerendum ne tetnissione
penc crudęles in patria quam ne seuerita¬
te ammnaduersioins niiis uehe mentes
acerbissimos hostes fuisse uideainim. Sed
sum iactantur enim uoces quę peruemũt
ad meas aures corut qui ueteri uudent
ut habeam satis presidi ad ea que uos sta¬
tueritis hodierna die transigenda om̃ia ꝑ
uisa & parata & constituta sunt .P.C ad sũ¬
munes fortunas Cons eruandas uoluritate
omnes assunt omnium ordinum hoiẽs
plena templa cicunforum pleni omnes
adrtus puius loci ac templi Causa ełt ciz
post urbem conditam hec sola ĩuenta in
qua omẽs sentirent unum atque idem
prtter eos qui cum sibi iuderent esse pete¬
undum clm omĩbus potuis quam soli

Expanded text:
est et partium quaedam contentio. atque illo tempore huius avus Lentuli, vir clarissimus, armatus Gracchum est persecut, servitia concitat, Catilinam vocat, attribuit nos trucidandos Cethego et ceteros civis interficiendos Gabinio, urbem inflammandam Cassio, totam Italiam vastandam multo magis est verendum ne remissione poenae crudeles in patriam quam ne severitate animadversionis nimis vehementes in acerbissimos hostis fuisse videamur. sed esum. iaciuntur enim voces quae perveniunt ad auris meas eorum qui vereri videntur ut habeam satis praesidi ad ea quae vos statueritis hodierno die transigenda. omnia et provisa et parata et constituta sunt, patres comunis fortunas conservandas voluntate. omnes adsunt omnium ordinum hominesplena templa circum forum, pleni omnes aditus huius templi ac loci. causa est enim post urbem conditam haec inventa sola in qua omnes sentirent unum atque idem praeter eos qui, cum sibi viderent esse pereundum, cum omnibus potius quam soli
Abbreviated transcription (Latin):
dis insigna condi& collocari uolo. Ni¬
chil me mutum potese delectare. ihil
tacitum inchil demque eius modi qđ
ctiam minus digni assequi possint Me¬
moria uestra Quirites tostre tes alent
sermonibus crescent litterarum monu¬
mentis ĩueterascent et corroborabunt
Fandemque diem intelligo quam spero
citrnam fore & ad salutemi urbis & ad
menioriam consulatus mei propagatam
unoque tempore m hac re p duos dies
extitisse quorum altex finis uestri ĩperii
non terre sed regiombus celi terminatet
alter ueto eiusdem imperii domiciliu
sedesque seruaret. Sed quomam earum
rerum quas ego gessi non est eadem for¬
tuna atque condicio que illor qui eterna
bella gesserunt quid michi cum illis ui
uendum sit quos uici ac subegi. illiem
hostes aut interfectos aut opptessos te
liquerunt. Uestrum ese quintes si ceteris
recte facta sua prosunt michi mea ne
quando obsint prtuidete Mentes ho¬
minum auda cissimoꝵ ac scelerate ac

Expanded text:
dis insignia condi et conlocari volo. nidis insignia condi et conlocari volo. nihil me mutum potest delectare, nihil tacitum, nihil denique eius modi quod etiam minus digni adsequi possint. memoria vestra, Quirites, nostrae res alentur, sermonibus crescent, litterarum monumentis inveterascent et conroborabuntur; eandemque diem inteaeternam fore, et ad salutem urbis et ad memoriam consulatus mei, propagatam: unoque tempote in hacrepubl. duos cives extitisse, quorum alter fines vestri imperii, non terrae, sed caelircgionibusterminaret: alter: eiusmodi imperii domicilium, sedemque servarer. Sed, quoniam earum rerum, quas ego gessi, non est eadem fortuna atque conditio, quae illorum, qui externa bella gesserunt: quod mihi vivendum sitcum illis, quos vici, acsubegi: illi hostes autintliquerunt, vestrum est, Quirites, si ceteris facta sua recte prosunt, mihi mea ne quando obsint providere. mentes enim hominum audacissimorum sceleratae ac
Abbreviated transcription (Latin):
sensiones quarum nulla exitium teip
ques iuit eiusmodi fuerunt ut non re¬
con ciliatione concordie sed interuen¬
tione ciuium diuidicate sunt. In hoc
autem uno pose hominum memoriam
marimo crudelissimoq bello quale bellũ
nunꝗ̃ barbaria cum sua gente sit quo
m belło lex hec fuit a Lentulo Catilina
Cethego Cassio conscituta ut omẽs qui
salua urbe saluisse possent m hostium
numero ducerentur. Ita me gessi quiri¬
tes ut salui omnes consernatemm. Et
quom hostes nostritantum cinium su¬
per futurum putassent quantum ĩfinte
cedi testitiss& tantum autem urbis quã¬
tum flamma obire non potuisset & urbe
&ciues integros in coluamesq seruarit
Quibus protantis rebus quitites nullũ
a uobis premium uirtutis infigne hono¬
tis nullum monimentum laudis postula¬
bo preter quam hunus diei memoriam¬
uestram sempiternam In animis etgo
nostris omẽs triumphos meos. omma or¬
namenta honoris monimẽta glorie lau¬

Expanded text:
sensiones, quarum nulla exitium rei publicae sensiones, quarum nulla exitium rei publicae quaesivit, eius modi fuerunt ut non reconciliatione concordiae sed internicione civium diiudicatae sint. in hoc autem uno post hominum memoriam maximo crudelissimoque bello, quale bellum nulla umquam barbaria cum sua gente gessit, quo in bello lex haec fuit a Lentulo, Catilina, Cethego, Cassio constituta ut omnes qui salva urbe salvi esse possent in hostium numero ducerentur, ita me gessi, Quirites, ut salvi omnes conservaremini, et, cum hostes vestri tantum civium superfuturum putassent quantum infinitae caedi restitisset, tantum autem urbis quantum flamma obire non potuisset, et urbem et civis integros incolumisque servavi. quibus pro tantis rebus, Quirites, nullum ego a vobis praemium virtutis, nullum insigne honoris, nullum monumentum laudis postulabo praeterquam huius diei memoriam sempiternam. in animis ego vestris omnis triumphos meos, omnia ornamenta honoris, monumenta gloriae, lau
Abbreviated transcription (Latin):
plicatio decreta est celebratote illos dies
cum conuigibis & liberis uestris namnis¬
ti sepe honotes dis immortalibus uisti
habiti sunt ac debiti sed iustiores nunq
⁊repti enim estis ex crudelissimo atque
rites omnes cuules dissensiones neq cas
quas audistis sed hos quos nos metipsi
ex urbe eiecit.CMarium custodem hui
urbis multosq fortes uiros partim cie
omnis hic lociis acerius corporum & sam¬
ostea curiam cumario tunc̨ nero charis
simis iterfectis uitis lumina eiuitatis
extiacta sunt. ultus est huns inctorie
crudelitatem postea sylla. Ne dici quidẽ
quanta calamitate tei .p. dissensit. M
lepidusa clarissimo & fortissimo uiro.Q.
Catulo attulit non tam ip̃ius interitus
rei .p. luctum quam cęterorum. Atque
tes que non ad delendam sed comiinu¬
Non illi nullam esse xem .p. seđ in ea q̃
esset se ẽẽ principes neque hanc urbem
conflagrare sed se mhac iube florere
uoluerunt. Atque illitamen omẽs dis¬

Expanded text:
plicatio decreta est, celebratote illos dies plicatio decreta est, celebratote illos dies cum coniugibus ac liberis vestris. nam multi saepe honores dis immortalibus iusti habiti sunt ac debiti, sed profecto iustiores numquam. erepti enim estis ex crudelissimo ac Quirites, omnis civilis dissensiones, non solum eas quas audistis sed eas quas vosmet ipsi: C. Gaium Marium, custodem huius urbis, multosque fortis viros partim eiecomnis hic locus acervis corporum et civpostea Civiris interfectis, lumina civitatis exstincta sunt. Ultus est hujus victoriae crudelitatem postea Syquanta calamitate rei publicae. dissensit M. Marcus Lepidus a clarissimo et fortissimo viro Q. Quinto Catulo: attulit non tam ipsius interitus rei publicae luctum quam ceterorum. atque  modi quae non ad delendam sed ad commutnon illi nullam esse rem publicam sed in ea quae esset se esse principes, neque hanc urbem conflagrare sed se in hac urbe florere voluerunt. atque illae tamen omnes dis
Abbreviated transcription (Latin):
maiore sunt isti odio supplicioq digni qui
non solum uestris domicilus atq tectis sed
ctiam deorum templis atque delubris sũt
funestos ac nefatios ingeni inferre cogua¬
ti Quibus ergo si me restitisse dicam sum¬
mam michi ruimiam non sum ferendus
ille iupiter restitit. Ille capitolium ille hec
templa Ille hanc urbem ille uos ortines sal¬
uos esse uoluit dus ergo ĩ mortalibus du¬
cibus hanc mentem ubluntatemq susce¬
pi atque ad hec tanta iudicia peruem
lam illa allobrogum solicitatio sic a ler¬
tulo ceterisque domesticis hostibus tari
dementer tanta res credita & ignotila
fecto insi aduł ĩ mortalibis. huic tante
audatie consilium esset exeptum. Quqd
ueto ut homines galli ex ciuitate male
atque rerum amplissimarurti ultro sibi
iestramque salutem sius opibus at̾itepo¬
nerent id non diuinitus esse factum pu¬
tatis presertim quin nos non pugnando
sed tacendo superare uoluerunt. Quam

Expanded text:
maiore sunt isti odio supplicioque digni qui maiore sunt isti odio supplicioque digni qui non solum vestris domiciliis atque tectis sed etiam deorum templis atque delubris sunt funestos ac nefarios ignis inferre conati. quibus ego si me restitisse dicam, nimium mihi sumam et non sim ferendus: ille, ille Iuppiter restitit; ille Capitolium, ille haec templa, ille cunctam urbem, ille vos omnis salvos esse voluit. dis ego immortalibus ducibus hanc mentem voluntatemque suscepi atque ad haec tanta indicia perveni. iam vero illa Allobrogum sollicitatio, iam ab Lentulo ceterisque domesticis hostibus tam dementer tantae res creditae et ignotis et rofecto, nisi ab dis immortalibus huic tantae audaciae consilium esset ereptum. quid vero? ut homines Galli ex civitate male ac rerum maximarum ultro sibi ent vestramque salutem suis opibus anteponerent, id non divinitus esse factum putatis, praesertim qui nos non pugnando sed tacendo superare potuerunt? quam
Abbreviated transcription (Latin):
sent mita contra salutema urbis atque im¬
sset. Atq illud signum ita collocandum co¬
sules ill locauerunt. si tanta fuit operis tar¬
ditas ut neque a superioribus consulibus
neque a nobis ante hodiernuma diem collo¬
catentur hic quis potest essẽ quintes tam
aduersus a uero tam preceps tam mente
Captus qui neget hec ꝯmia que uideinus
precipueque hanc urbem immortalum
numinum nutu ac potestate ad ministrari
Et emm quom esset ita tesponsum cedes
incendia interitum rei p comparati et
ea perditis ciuibus que quom proptere
inagntudinem scelerum non nullis macre¬
dibiłia iudebantur ea non modo cogitata
a nefarus ciuibus. uerum etiam suscepta
esse uideatur ut quom hodierno die matie
per forum. meo iussu & coniurati & eor¬
cordie ducerentut eo ipso terapore siguũ
statueretur quo collocato atque ad uos
senatumq conuerso omnia & senatus
& uos que erant contra salutem oiũm co¬
gitata illustrata pateftã uidistis. Quoetiam

Expanded text:
sent inita contra salutem urbis atque imsent inita contra salutem urbis atque imssent. atque illud signum conlocandum consules illi locaverunt; sed tanta fuit operis tarditas ut neque superioribus consulibus neque nobis ante hodiernum diem conlocaretur. hic quis potest esse tam aversus a vero, tam praeceps, tam mente captus qui neget haec omnia quae videmus praecipueque hanc urbem deorum immortalium nutu ac potestate administrari? etenim cum esset ita responsum, caedis, incendia, interitum rei publicae comparari, et ea per civis, quae tum propter magnitudinem scelerum non nullis incredibilia videbantur, ea non modo cogitata a nefariis civibus verum etiam suscepta esse videatur, ut, cum hodierno die mane per forum meo iussu et coniurati et eorcordiae ducerentur, eo ipso tempore signum statueretur? quo conlocato atque ad vos senatumque converso omnia et senatus et vos quae erant contra salutem omnium cogitata inlustrata et patefacta vidistis. quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
complutes mn capitolio tes de celo esse ꝑ¬
cussas et simula cra deorutai ĩ mortaliuen
depulsa sunt & ueterum statue hominũ
deiecte & tegum era liquefacta sunti
Tactus ctiam ille qui hanc urbera con¬
aitque lactantem uberibus lupinis tabi¬
auitem fuisse memimistis. Quo quider
tempore quom gruspices ex toth etruria
conuenissent cedes atque macendia se
legum interitum & bęllum ciuile ac do¬
mesticum totiusq urbis atque aimperau
occasum appropinquart dixerunt ĩdu
immortales omnino oratione ꝑlacati luo
nomine prope facta ipsa flexissent. Itaque
illorum tesponsis tunc & ludi decem pet
dies factisunt Neque res ulla que ad pla¬
catidos deos pextineret preteritissa est idẽ¬
que uisserunt simula chrum ionis facae
mauis et in excelso collocate contra atq
antea fuerat ad orientem uertete ac se
sperare dixerunt sullud signum quod
uidetis solis ortum & forura curiam que
conspiceret fore ut ea consiliꝗ que clam es¬

Expanded text:
compluris in Capitolio res de caelo esse pcompluris in Capitolio res de caelo esse percussas, cum et simulacra deorum depulsa sunt et statuae veterum hominum deiectae et legum aera liquefacta et tactus etiam ille qui hanc urbem conolio, parvum atque lactantem, uberibus lupinis inhiantem fuisse meministis. quo quidem tempore cum haruspices ex tota Etruria convenissent, caedis atque incendia et legum interitum et bellum civile ac domesticum et totius urbis atque imperi occasum appropinquare dixerunt, nisi di immortales omni ratione placati suo numine prope fata ipsa flexissent. itaque illorum responsis tum et ludi per decem dies facti sunt neque res ulla quae ad placandos deos pertineret praetermissa est. idemque iusserunt simulacrum Iovis facere maius et in excelso conlocare et contra atque antea fuerat ad orientem convertere; ac se sperare dixerunt, si illud signum quod videtis solis ortum et forum curiamque conspiceret, fore ut ea consilia quae clam es
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si catilina in urbe ad hanc dien
temansisset. quanquam quo affint ohi¬
nibus euis consiliis occurri atque obstiti
tamen ut leuissime dicam dimicandum
nobiscum ille fuisset neque uos unquam
dum ille in urbe hostis fuisset tantis peri¬
culis tem ꝑ tanta pace. tanto otio tanto
sileritio liberassemus. Quamquam hec giã
Quir ita suntame admiistrata ut leo¬
rum immortalium nutu atque consilio
gesta atque pidiusa esse iudeantur Id¬
que qinri co niecturu consequi possumas
quod uix indetur humanis consilis tati¬
ta mole itrum guhernatio consẽqui potu¬
isse Tum ueto ita ptesentem his temporib
opem & auxilium uobis tuletunt ut eos
pene oculis iudeit possemus. Namait
illas omittam iusas nocturno tempore
ib occidente fnces edoremque celi ut ful
ut que nunc uidetis hec cauere di ĩmor¬
tales iudentut hoc certe quirites quod
sum dicturus neque pretermitendum
neque telinquendum est. Nam ꝓfecto
memoria tenetis cocta &. sorquato cos

Expanded text:
quod si Catilina in urbe ad hanc diem quod si Catilina in urbe ad hanc diem remansisset, quamquam, quoad fuit, omnibus eius consiliis occurri atque obstiti, tamen, ut levissime dicam, dimicandum nobis cum illo fuisset, neque nos umquam, cum ille in urbe hostis esset, tantis periculis rem publicam tanta pace, tanto otio, tanto silentio liberassemus. quamquam haec omnia, Quirrum immortalium nutu atque consilio et gesta et provisa esse videantur, idque cum coniectura consequi possumus, quod vix videretur humanis consiliis in tanta mole rerum gubernatio consequi potuisse, tum vero ita presentes his temporibus opem et auxilium nobis tulerunt ut eos paene oculis videre possimus. nam ut illa omittam, visas nocturno tempore ab occidente faces ardoremque caeli, ut fulmut haec quae nunc fiunt canere di immortales viderentur, hoc certe, Quirites, quod sum dicturus neque praetermittendum neque relinquendum est. nam profecto memoria tenetis Cotta et Torquato consulibus