comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex ꝑsona dm̃i loquentis ad iob de
diabolo. Ecce spes eius frustrabitur
eum: ꝙ uidentibus cunctis p̃cipita¬
bit᷑. Non quasi crudelis suscitabo
eum. Quis enim resistere potest uul¬
tui meo: Quis ante dedit mͥ ut red¬
dam ei: Om̃ia quȩ sub cęlo sunt mea
sunt. Non parcam ei. & uerbis po¬
tentibꝰ. ꝙ ad deprȩcandum composi¬
tis. Uerum hȩc possunt quasi simpli¬
cis hominis excusari: & cum erudi¬
tos non subter fugiant apud indo¬
ctos preferre innocentiȩ similitudinẽ.
uod sequitur de animarum statu.
excusari omnino non potest. Dicit
enim. Audio &̃ de anima quęstiones
esse cõmotas. De qua re utrum reci¬
pi debeat queximora aut abici: uos
ꝓbate. Si autem & de me qͥd sentiam que¬
rit᷑ fateor me de hac questione apud
quam plurimos tractatorum diuersa
legisse. Legi quosdam dicentes quod
pariter cum corpore ꝑ humani corpous
traducem etiam anima defundat᷑. & hoc
quibꝰ poterant assertionibus confirma¬

Expanded text:
et ex persona Domini loquentis ad Job de et ex persona Domini loquentis ad Job de diabolo: Ecce spes ejus frustrabitur eum, et videntibus cunctis praecipitabitur . Non quasi crudelis suscitabo eum. Quis enim resistere potest vultui meo? Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Omnia quae sub coelo sunt, mea sunt. Non parcam ei, et verbis potentibus, et ad deprecandum compositis . Verum haec possunt quasi simplicis hominis excusari: et cum eruditos non subterfugiant, apud indoctos praeferre innocentiae similitudinem. 8. Quod sequitur de animarum statu, excusari omnino non potest. Dicit enim: « Audio et de anima quaestiones esse. De qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac quaestione apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirma
Abbreviated transcription (Latin):
non extinguetur. Et ad babylonem
scriptum est. Habes carbones ignis.
sedebis suꝑ eos: hi erunt tibi in adiu¬
torio. Et in psalmo pęnitens audit.
Quid detur tibi aut quid apponatur
tͥ ad linguam dolosam: Sagittȩ po¬
tentis acutȩ cum carboribus desola¬
toriis: ut linguam dolosam. sagntȩ
p̃ceptoꝵ dĩ de quibus in alio loco pro¬
pħa dicit. uersatꝰ sum in miseria dũ
configitur spina. uulnerent atq con¬
fodiant. & peccatorum in ea solitudi¬
nem faciant. Illud quoq testimoniũ
in quo dñs loquit᷑. ignem ueni mitte¬
re suꝑ terram. & quam uolo ut arde¬
at: sic interprȩtat᷑. Om̃s cupio agere
penitentiam: ꝙ ex coquere sp̃u sc̃o uitra
atq peccata. Ipse enim sum de quo
scribitur: ds ignis consumens est.
Ion ergo grande est hoc de diabolo
dicere quod ꝙ hominibus p̃paratũ
est. Magis debueras ut suspicionem
salutis diabolicȩ declinares dicere. ꝑ¬
ditio factus es: & non eris inȩternũ.

Expanded text:
non exstinguetur . Et ad Babylonem non exstinguetur . Et ad Babylonem scriptum est: Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorio . Et in Psalmo poenitens audit: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis ; ut linguam dolosam, sagittae praeceptorum Dei de quibus in alio loco Propheta dicit , Versatus sum in miseria, dum configitur mihi spina  vulnerent atque confodiant, et peccatorum in ea solitudinem faciant. Illud quoque testimonium in quo Dominus loquitur: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat , sic interpretatur: « Omnes cupio agere poenitentiam, et excoquere Spiritu sancto vitia atque peccata. Ipse enim sum de quo scribitur: Deus ignis consumens est . Non ergo grande est hoc de diabolo dicere, quod et hominibus praeparatum est. » Magis debueras ut suspicionem salutis diabolicae declinares dicere: Perditio factus es: et non eris in aeternum ;
Abbreviated transcription (Latin):
non blasphemare. Et in alio loco. Tra-¬
didi huiusmodi sathanȩ in interitũ
carnis: ut sp̃s saluus fiat. Tradidit eos
sathanȩ quasi tortori adpuniendum.
qui antequam traderentur uolunta¬
te propria blasphemabant. Et dauid.
ab occultis inquit meis munda me
dñe. ꝙ ab alienis parce seruo tuo: bre¬
uiter ꝙ suȩ uoluntatis errorem. ꝙ
uitioꝵ incentiua significans. In ȩccle¬
siaste quoq legimus. Si sp̃s potesta
locum nos peccasse qui dederimus.
& ascendentem muros hostem. non
precipitem deturbauerimus. Quod
natoribus tiuis ȩternos ignes cum
diabolo. Non tam fr̃s michi uideris
prȩmere. quam cdiabolum subleuare:
cum eisdem quib homines xp̃iani
ignibus puniendus sit. Ignes autẽ
ȩternos quos intelligere solet orige¬
nes. puto quod te non fugiat: con¬
scientiam uidelicet peccatoꝵ: & pę¬
nidudinem inderna cordis urentẽ.
De qua & ysaias loquitur. uermis
eorum non morietur. & ignis eorum

Expanded text:
non blasphemare . Et in alio loco: Tranon blasphemare . Et in alio loco: Tradidi hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Tradidit eos Satanae, quasi tortori ad puniendum, qui antequam traderentur, voluntate propria blasphemaverant. Et David, Ab occultis, inquit, meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo : breviter et suae voluntatis errorem, et vitiorum incentiva significans. In Ecclesiaste quoque legimus: Si spiritus potelocum, nos peccasse qui dederimus, et ascendentem muros hostem non praecipitem deturbaverimus. Quod natoribus tuis, aeternos ignes cum diabolo, non tam fratres mihi videris premere, quam diabolum sublevare, cum iisdem quibus homines Christiani ignibus puniendus sit. Ignes autem aeternos, quos intelligere solet Origenes, puto quod te non fugiat, conscientiam videlicet peccatorum, et poenitudinem interna cordis urentem. De qua et Isaias loquitur: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
modi nugis ꝙ acyrologiis om̃is eiꝰ
scatet oratio. Ded reuertamur ad sen
qui om̃ibus existit causa peccati. si
pro operibus suis quasi homines
redditurus est rationem. Et cum an¬
głis suis ȩterni ignis hereditate po¬
tietur. Hoc enim deerat: ut homini¬
bus tormento subditis. ille non pu¬
rauerat. Et uideris michi in hoc loco
torem om̃ium falsis criminibꝰ accusa¬
re. Dicis enim. qui om̃ibus existit
causa peccati: & dum in illum refers
crimina. homines culpa liberas. tollisq
arbitrii potestatẽ. saluatore dicente.
quod de corde nr̃o exeunt cogitatiões
malȩ. homicidia. adulteria. fornicatio-¬
nes. furta. falsa testimonia. blasphe¬
miȩ. Et rursum de uida in ȩuangłio
legimus. Dost buccellam intrauit in
illum sathanas: qui ante buccellam
sponte peccauerat. & nec humilita¬
te nec clementia saluatoris flexus ẽ
ad pęnitentiam. Unde ꝙ apłs. quos
tradidi inquit sathanȩ ut discant

Expanded text:
modi nugis et acyrologiis omnis ejus modi nugis et acyrologiis omnis ejus scatet oratio. Sed revertamur ad sensqui omnibus existit causa peccati, si pro operibus suis, quasi homo, redditurus est rationem, et cum angelis suis aeterni ignis haereditate potietur. Hoc enim deerat, ut hominibus tormento subditis, ille poraverat. Et videris mihi calumniam in hoc loco torem omnium falsis criminibus accusare. Dicis enim, « qui omnibus existit causa peccati; » et dum in illum refers crimina, homines culpa liberas, tollisque arbitrii libertatem, Salvatore dicente, quod de corde nostro exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae . Et rursum de Juda in Evangelio legimus: Post buccellam intravit in eum Satanas : qui ante buccellam sponte peccaverat, et nec humilitate, nec clementia Salvatoris flexus est ad poenitentiam. Unde Apostolus: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant
Abbreviated transcription (Latin):
sa peccati: De quo illud sentimus quod
fr̃ibus cum ipso pariter ȩterni ignis he¬
reditate potientur. Siquis ergo negat dia-¬
bolum ȩternis ignibꝰ mancipari: partẽ
cum ipso ȩterni ignis accipiat. ut senti¬
at quod negauit. Repetamus singula.
re decreueram: sed quia discipł̃i eius mi¬
rant᷑ eloquentiam prȩceptoris. pauca
ꝑstringam. Dixerat iudicium futurum:
sed homo cautus timuit solum dicere.
in quo. & posuit in quo udicio. ne si
non scd̃o repetisset iudicium. nos obliti
suꝑiorum pro iudicio asinum putaremꝰ.
Ilud quoq quod postea infert qui cri¬
minantur fr̃s. cum ipso pariter ȩter-¬
ni ignis hereditate potient᷑ eiusdem
est uenustatis. Quis enim umqu̾a au-¬
diuit potiri ignibꝰ. ꝙ frui suppliciis:
Sed homo grecus uidetur michi se
ipsum interpretari uoluisse & pro co
quod apud illos dicitur ra eponoms
coyen. & apud nos uno uerbo dici po¬
test hereditabunt: compositiuis dixisse

Expanded text:
sa peccati! De quo illud sentimus quod sa peccati! De quo illud sentimus quod fratres, cum ipso pariter aeterni ignis haereditate potientur. Si quis ergo negat diabolum aeternis ignibus mancipari, partem cum ipso aeterni ignis accipiat, ut sentiat quod negavit. Repetamus singula. re decreveram; sed quia discipuli ejus mirantur eloquentiam praeceptoris, pauca perstringam. Dixerat judicium futurum; sed homo cautus timuit solum dicere, in quo, et posuit, in quo judicio; ne si non secundo repetisset judicium, nos, obliti superiorum, pro judicio asinum putaremus. Illud quoque quod postea infert, « qui criminantur fratres, cum ipso pariter aeterni ignis haereditate potientur, » ejusdem est venustatis. Quis enim umquam audivit potiri ignibus, et frui suppliciis? Sed homo Graecus videtur mihi 495 seipsum interpretari voluisse, et pro eo quod apud eos dicitur κληρονομήσ ουσιν et apud nos uno verbo dici potest, haereditabunt, compositius et ornati
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa corpora. incorrupta &̃ immortalia
& ut argute premones iuxta apłm
spiritalia ꝑmaneant in ȩternum. & ñ
solum corpora sed carnes & sanguis in¬
fusus uenis & ossibus irrigatus quȩ
thomas tetigit: an certe paulatim re¬
soluantur in nichilum. ꝙ̃ ad quatuor
unde compacta sunt elementa retra-¬
hantur. Hȩc aut dicere debueras
aut negare.& non ea loqui quȩ sub¬
dole oragenes fatetur. ut quasi fatuiᷤ
& pueris illuderes: nullo membro
amputato. nec aliqua corporis parte
desecta. Scilicet hoc timuimus ne
sine naso & auribus surgeremus: et
amputatis sectisq genitalibus cunu-¬
chorum in cęlesti ierłm ciuitas condere¬
tur. Porro de diabolo sic sententiã
temperat. Dicimus quoq & iudicium
futurum. in quo uidicio unusquisq
recipiat propria corporis ꝓut gesfit si¬
ue bona siue mala. Quod si homines
recepturi sunt ꝓ oꝑibus suis: quantoma¬
gis ꝙ diabolus qui om̃ibus extitit cau¬

Expanded text:
ipsa corpora incorrupta, et immortalia, ipsa corpora incorrupta, et immortalia, et ut argute praemones, juxta Apostolum spiritualia permaneant in aeternum: et non solum corpora, sed caro et sanguis infusus, venis et ossibus irrigatus, quae Thomas tetigit: an certe paulatim resolvantur in nihilum, et ad quatuor unde compacta sunt elementa, retrahantur? Haec aut dicere debueras, aut negare, et non ea loqui, quae subdole Origenes fatetur; ut quasi fatuis et pueris illudens, « nullo membro amputato, nec aliqua corporis parte desecta. » Scilicet hoc timuimus, ne sine naso et auribus surgeremus, et amputatis sectisque genitalibus, eunuchorum in coelesti Jerusalem civitas conderetur. 6. Porro de diabolo sic sententiam temperat: « Dicimus quoque et judicium futurum, in quo judicio unusquisque recipiet propria corporis, prout gessit, sive bona, sive mala. Quod si homines recepturi sunt pro operibus suis, quanto magis et diabolus, qui omnibus existit cau
Abbreviated transcription (Latin):
quid sentias scire desidero. Si fuit
dum ergo erat anima m̃u & age¬
bat aliquid. ac ꝓpter merita uirtu¬
tum postea facta est anima eus.
Si cepit ex traduce. humanarum gͥ
animarum quas ȩternas fatemur
& brutoꝵ animantiym quȩ cum
corpore dissoluuntur. una conditio
tim creatur ꝙ̃. mittitur. fatere sim¬
pliciter. ꝙ nos scrupulo libera. Nicħ
hoꝵ loqueris: sed occupatus in aliis.
simplicitate nr̃a ab uteris. ꝙ presti¬
giis pompaq uerboꝵ herere nos
non sinis quȩstiom. Quid inquies.
nonne quȩstio erat de resurrectione
carnis ꝙͣ penis diaboli: Fateor. Ergo
ro quod scribis eandem carnẽ resur¬
gere in qua uiuimꝰ. nullo membro
amputato. nec aliqua corporis par¬
te desecta. hȩc enim tua uerba sunt:
sed quero quod origenes negat. utr̃s
in eodem sexu quo mortua sunt cor¬
pora suscitentur. & Maria maria.
ioħis resurgat ioħs. an commixto
sexu atq turbato nec uir sit nec fe¬
mina. sed utrumq uel neutrum. & an

Expanded text:
quid sentias, scire desidero. Si fuit quid sentias, scire desidero. Si fuit dum ergo erat anima Jesu, et agebat aliquid, ac propter merita virtutum postea facta est anima ejus. Si cepit ex traduce, humanarum igitur animarum, quas aeternas fatemur, et brutorum animantium, quae cum corpore dissolvuntur, una conditio tim creatur et mittitur, fatere simpliciter, et nos scrupulo libera. 5. Nihil horum loqueris: sed occupatus in aliis, simplicitate nostra abuteris, et praestigiis pompaque verborum haerere nos non sinis quaestioni. Quid, inquies, nonne quaestio erat de resurrectione carnis, et poenis diaboli? Fateor  Al. ro quod scribis, eamdem carnem resurgere, in qua vivimus, nullo membro amputato, nec aliqua parte corporis desecta, haec enim tua verba sunt: sed quaero, quod Origenes negat, 494 utrum in eodem sexu, quo mortua sunt corpora, suscitentur: et Maria Maria, Joannes resurgat Joannes: an commixto sexu atque turbato, nec vir, nec femina sit; sed utrumque, vel neutrum? Et an
Abbreviated transcription (Latin):
nerint Non discutio parumper
elocutiones tuas. quas & tu contẽ¬
nis ꝙ̃ despicis: tantum sensibus
respondebo. Alius a te quȩritur: s.
palio satisfacis. Contra arrii do¬
gmata iam alexandriȩ in carceribꝰ
Q exiliis dimicaueras non uoce sed
sanguine: nunc suꝑ origenis heresi
tibi calũnia commouet᷑. Nolo cures
quȩ sana sunt: uulnerata medicare.
Trinitatẽ dicis unius esse ditatis.
Hoc toto credente iam mundo: pu¬
to quod & dȩmones confiteantur fi¬
lium d̃i natum esse de uirgine ꝙ
carnem naturȩ humanȩ atq animã
suscepisse. Si artius quid rogauero.
contentiosum uocabis. Si dicis filiũ
di humanȩ naturȩ carnẽ atq ani¬
mam suscepisse: oro te ut absq sto¬
macho respondeas. Anima ista qũa
suscepit iñc. erat antequam nascere¬
tur ex maria: an in origine uirgina¬
li quȩ de scõ sp̃u nascebatur cum
corpore simul creata est: uel iam in
utero corpore figurato. statim facta
& missa de cęlo est: Etribus unum

Expanded text:
nerint. Non discutio parumper nerint. Non discutio parumper elocutiones tuas, quas et tu contemnis et despicis; tantum sensibus respondebo. Aliud a te quaeritur, et pro alio satisfacis. Contra Arii dogmata, jam Alexandriae in carceribus, et exsiliis dimicaveras, non voce, sed sanguine. Nunc super Origenis haeresi tibi calumnia commovetur. Nolo cures, quae sana sunt, vulnera medicare. Trinitatem dicis unius esse Deitatis. Hoc toto credente jam mundo, puto quod et daemones confiteantur Filium Dei natum de Maria Virgine, et carnem naturae humanae, atque animam suscepisse. Si arctius quid rogavero, contentiosum vocabis. Si dicis Filium Dei humanae naturae carnem atque animam suscepisse, oro te, ut absque stomacho respondeas: anima ista, quam suscepit Jesus, eratne antequam nasceretur ex Maria? An in origine virginali, quae de Spiritu sancto nascebatur, cum corpore simul creata est, vel jam in utero corpore figurato, statim facta et missa est de coelo? E tribus unum
Abbreviated transcription (Latin):
quos iste carceres nominat: Dudet
me aꝑtissimi mendacii: quasi car-¬
ceres & exilia absq iudicum sen¬
tentus irrogentur. uolo tamen ip¬
sos scire carceres: & quarum ꝓuin¬
tiarum se dicat exilia sustinuisse.
Et utiq habet copiam: de multis
carceribus & infinitis exiliis unum
aliquod nominandi. Prodat nobis
confessionis suȩ acta quȩ hucusq
nesciuimus: ut inter alios alexan¬
driȩ martyres huiꝰ quoq gesta re¬
citemus. & contra latratores suos pos¬
sit dicere. De cȩtero michi nemo mo¬
lestus sit: ego enim stigmata domi¬
ni nr̃i rãu xp̃i in corpore meo por¬
to. Tamen ꝙ nunc siquis est qui
uel temptare fidem nrãm cupit
uel audire uel discere sciat quod
de trinitate ita credimꝰ. & reliqua.¬
Supra contra canes tuos baculum
episcopo porrigis. quo pro te mu¬
nitus incedat: nunc quasi ambigess
dicis. siquis est qui temptare fide
nr̃am cupit. De uno dubitas. cum
multorum latratus ad te usq ꝑue¬

Expanded text:
quos iste carceres nominat? Pudet quos iste carceres nominat? Pudet me apertissimi mendacii; quasi carceres, et exsilia absque judicum sententiis irrogentur. Volo tamen ipsos scire carceres, et quarum provinciarum se dicat exsilia sustinuisse. Et utique habet copiam de multis carceribus et infinitis exsiliis unum aliquod nominandi. Prodat nobis confessionis suae acta, quae hucusque nescivimus; ut inter alios Alexandriae Martyres hujus quoque gesta recitemus, et contra latratores suos possit dicere: De caetero nemo mihi molestus sit, ego enim stigmata Domini nostri Jesu Christi in corpore meo port: tamen et nunc si quis est, qui vel tentare fidem nostram cupit, vel audire, vel discere: sciat quod de Trinitate ita credimus, Supra contra canes tuos baculum episcopo porrigis, quo pro te munitus incedat. Nunc quasi ambigens dicis: Si quis est qui tentare fidem nostram cupit; denuo dubitas, cum multorum latratus ad te usque perve
Abbreviated transcription (Latin):
siderat. Nisi forte parentes militari
uulgariq sermone cognatos ꝙ affi¬
nes nominat: quos quia nom uult
deserere ne mhumanus putet᷑ ac
durus. idcirco patria derelitta aqui¬
leiȩ habitat. Periclitat᷑ romȩ illa pro¬
batissima fides eius: ꝙ hic resupinus
ꝙ lassulus. post triginta annos ꝑ mol¬
lissimum flaminiȩ iter uenire essedo
non potest. Sicq p̃tendit longi itine¬
ris lassitudinẽ. quasi triginta annis
semꝑ cucurrerit: aut biennio aquileiȩ
sedens. prȩteriti itineris labore con
ipsa epłȩ eius uerba pandamꝰ. Qũa¬
uis igitur fides nr̃a ꝑsecutionis he¬
reticoꝵ tempore cũ in sc̃a alexandri-¬
na ȩccl̃ia degeremꝰ. in carceribꝰ ꝙ
exiliis quȩ pro fide inferebantur
ꝓbata sit. Miror quod non adiece¬
rit: uinctus iñu xp̃i. ꝙ liberatus
sum de ore leonis. & alexandriȩ ad
bestias pugnaui. & cursum consum¬
maui. fidem seruaui. suꝑ est michi
corona iustitiȩ. Quȩ malum exilia.

Expanded text:
siderat: nisi forte parentes militari siderat: nisi forte parentes militari vulgarique sermone, cognatos, et affines nominat, quos quia non vult deserere, ne inhumanus putetur, aut durus, idcirco patria derelicta, Aquileiae habitat. Periclitatur Romae illa probatissima fides ejus, et hic supinus et lassulus, post triginta annos, per mollissimum Flaminiae iter, essedo venire non potest; sicque praetendit longi itineris lassitudinem, quasi triginta annis semper cucurrerit, aut biennio Aquileiae sedens, praeteriti itineris labore confipsa epistolae ejus verba ponamus: Quamvis igitur fides nostra, persecutionis haereticorum tempore, cum in sancta Alexandrina Ecclesia degeremus, in carceribus et exsiliis, quae pro fide inferebantur, probata sit. » Miror quod non adjecerit: Vinctus Jesu Christi, et liberatus sum de ore leonis, et Alexandriae ad bestias pugnavi, et cursum consummavi, fidem servavi, superest mihi corona justitiae. Quae exsilia,
Abbreviated transcription (Latin):
quem ille teneret in dextera. & seiuen¬
tes contra se abigeret canes. Si ꝓbatꝰ
est cunctis ꝙ maxime ipsi quem scri¬
bit ep̃o in fide & caritate di. quomͦ
Romȩ mordetur & carpitur. & appe-¬
tite existimationis eius fama crebre¬
scit: Dein cuius est humilitatis pro¬
batum se dicere in fide &̃ caritate di.
cum apłi petant. dñe auoe nobis fidẽ.
& aucdant. si habueritis fide ut granũ
synapis: & ad ipsum dicatur petrum.
Modicȩ fidei quare dubitasti. Quid
potius quam p̃sumit. sine qua ꝙ̃ in mar¬
tyrio sanguis effusus corpusq flamis
traditum. coronam non habet prȩmio¬
rum: Harum utramq iste sic sibi
uindicat. ut tamen contra se habe¬
at latratores: qui nisi incliti ponti¬
ficis baculo repellant᷑ latrare non
cessent. Iilud uero ridiculũ. quod pꝰ
triginta annos ad parentes reuersy¬
se esse iactat. homo qui nec patrẽ ha¬
bet nec matrem: ꝙ quos uiuentes
iuuenis dereliquit mortuos senex de-¬

Expanded text:
quem ille teneret in dextera, et saevienquem ille teneret in dextera, et saevientes contra se abigeret canes. Si probatus est cunctis, et maxime ipsi cui scribit episcopo, in fide et charitate Dei: quomodo Romae mordetur, et carpitur, et appetitae aestimationis ejus fama crebrescit? Deinde cujus est humilitatis, probatum se dicere in fide, et charitate Dei, cum Apostoli petant: Domine, adauge nobis fidem ; et audiant, Si habueritis fidem ut granum sinapis . Et ad ipsum dicatur Petrum: Modicae fidei, quare dubitasti ? Quid potius quam praesumit: sine qua et martyrio sanguis effusus, corpusque flammis traditum, coronam non habet praemiorum? Harum utramque iste sic sibi vindicat, ut tamen contra se habeat latratores: qui nisi inclyti pontificis baculo repellantur, 492 latrare non cessant. Illud vero ridiculum, quod post triginta annos ad parentes se reversum esse jactat, homo qui nec patrem habet, nec matrem; et quos viventes juvenis dereliquit, mortuos senex de
Abbreviated transcription (Latin):
Ucusq de criminibus
immo pro criminibus
meis quȩ in me quon¬
dam subdolus lauda¬
tor ingessit. & discipłi
eius constantius argu¬
unt: non ut debui sed
ut potui moderato do¬
lore respondi. Propo
situm quippe michi est non tam alioᷤᷤ
accusare. quam me defendere. ueniã¬
& ad apologiam eius qua scõ anasta¬
sio Romanȩ urbis ep̃o satisfacere ni¬
titur. & in defensionem sui michi rur-¬
sum calumniam instruit: tantumq
me diligit. ut raptus turbine & in
ꝓfunda demersus meum potissimum
inuadat pedem. ut mecum aut libe-
spondere rumoribꝰ. quibus illuis ro¬
mȩ carpatur fides hominis ꝓbatissi¬
mi tam in fide quam in caritate đi.
& nisi post triginta annos parentib
redditus nollet eos deserere quos tã
tarde uiderat. ne inhumams puta¬
ret᷑ aut durus. & tam longi itineris
labore fragilior ad iterandos labores
esset infirmꝰ. ipsum uenire uoluisse:
quod quia non fecerit. contra latrato¬
res suos misisse ei baculum litterarũ

Expanded text:
ucusque de criminibus, immo pro criminibus meis, quae in me quondam subdolus laudator ingessit, et discipuli ejus constantius arguunt, non ut debui, sed ut potui, moderato dolore situm quippe mihi est, non tam alios accusare, quam me defendere. Veniam ad Apologiam ejus, qua sancto Anastasio, Romanae urbis episcopo, satisfacere nititur, et in defensionem sui mihi rursum calumniam struit; tantumque me diligit, ut raptus turbine, et in profunda demersus, meum potissimum invadat pedem, ut mecum aut liberespondere rumoribus, quibus illius Romae carpatur fides, hominis probatissimi, tam in fide, quam in charitate Dei. Et nisi post triginta annos parentibus redditus, nollet eos deserere, quos tam tarde viderat, ne inhumanus putaretur, aut durus, et tam longi itineris labore fragilior, ad iterandos labores esset infirmus, ipsum venire voluisse. Quod quia non fecerit, contra latratores suos misisse baculum litterarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ens in apologia quasi pamphili. quod
& in origenis Periarcnion translatio¬
ne fecisti. Si iste pamphili liber ẽ:
de sex libris quis erit primus euse¬
bii: In ipso uolumine quod tu pam¬
phili simulas: sequentium libroꝵ fa-¬
cta mentio ẽ. In scđo quoq ꝙ̃ reliqͥs
dicit eusebius quid in primo libro
ante iam dixerit. ꝙ quod eadem repe¬
tere non debeat. Si totum opus pam¬
phili est: cur reliquos libros non trais¬
fers: Si alderius: cur nomen immutas:
laces: Ipsȩ res loquent᷑. uidelicet ut
crederent martyri. qui arrianorum
tibi anumi fuisse dic̃a amice simpli¬
cissime: Te ne potuisse heretici homi¬
nis libro. martyri nomen impone¬
re.q. ignaros. sub auctoritate testis
xpi origenis facere defensores:
ro eruditione qua polles q inclitꝰ¬
laudaris. ita ut corruptorem te
om̃s tuȩ partis nominent. non

Expanded text:
ens in Apologia, quasi Pamphili, quod ens in Apologia, quasi Pamphili, quod et in Origenis περὶ Ἀρχῶν translatione fecisti. Si iste Pamphili liber est, de sex libris quis erit primus Eusebii? In ipso volumine, quod tu Pamphili simulas, sequentium librorum facta mentio est. In secundo quoque et reliquis dicit Eusebius, quod in primo libro ante jam dixerat, et quod eadem repetere non debeat. Si totum opus Pamphili est, cur reliquos libros non transfers? Si alterius, cur nomen immutas? Taces; ipsae res loquuntur: videlicet ut crederent martyri, 465 qui Arianorum tibi animi fuisse dicam, amice simplicissime? tene potuisse haeretici hominis libro, martyris nomen imponere, et ignaros sub auctoritate testis Christi, Origenis facere defensores? Pro eruditione qua polles et inclytulaudaris, ita ut κορυφαῖον te omnes tuae partis nominent, non
Abbreviated transcription (Latin):
quod orbis accusat᷑. Ego ꝑ tot annos
tam multa conuertens num scandalo
fui: Ty ad primũ & solum opus. igno¬
tus prius. temeritate factus es nobi¬
lis. Docet ipsa prefatio. & pamphili
martyris librum ꝓ defensione orige¬
nis a te ẽẽ transiatum: & hoc agis to¬
tis uiribus. ut cuius fidem martyr
ꝓbat. eccłia non refutet. S ex libros
ut ante iam dixi. eysebius cȩsarien¬
sis ep̃s. arrianȩ quondam signifer fa-¬
ctionis. ꝓ origene scripsit. latissimum
ꝙ̃ elaboratum opus: & multis cestimo¬
niis approbauit. origenẽ uixta se ca¬
tholicum. id est uixta nos arrianum
esse. Horum tu primum librum uer-¬
tis sub nomine martyris: &. miramur
si me homunculum parui p̃tii. orige¬
nistam ẽẽ uelis: cum martyri calũ¬
niam feceris: Paucisq testimoniis de
filio d̃i &. sp̃u sco cõmutatis. quȩ scie¬
bas displicitura Romanis. cęt̾a usq ad
finem integra dimisisti: hoc idem faci¬

Expanded text:
quod orbis accusat? Ego per tot annos quod orbis accusat? Ego per tot annos tam multa convertens, nunquam scandalo fui. Tu ad primum et solum opus, ignotus prius, temeritate factus es nobilis. Docet ipsa Praefatio, et Pamphili martyris librum pro defensione Origenis a te esse translatum. Et hoc agis totis viribus, ut cujus fidem martyr probat, Ecclesia non refutet. Sex libros ut ante jam dixi Eusebius Caesariensis episcopus, Arianae quondam signifer factionis, pro Origene scripsit, latissimum et elaboratum opus; et multis testimoniis approbavit, Origenem juxta se catholicum, id est, juxta nos Arianum esse. Horum tu primum librum vertis sub nomine martyris. Et miramur, si me homunculum parvi pretii, Origenis laudatorem velis, cum martyri calumniam feceris? Paucisque testimoniis de Filio Dei et Spiritu sancto commutatis, quae sciebas displicitura Romanis, caetera usque ad finem integra dimisisti; hoc idem faci
Abbreviated transcription (Latin):
dantẽ. Fadem res non eadem mente
ꝑfecta ẽ: immo unum inter diuersos
exitum habuit. Abstulit quȩ erant
dicens ab hereticis deprauata. s. ad¬
didit quȩ non erant. asserens ab eodẽ
in locis aliis disputata. quod nisi
ipsa loca monstrauerit unde transtu¬
lisse se dicit. probare non poterit: mͥ
studii fuit. nichil mutare de uero.
Ad hoc enim interprȩtabar: ut male
interprȩtata conuincerẽ. Putatis me
interprȩtem: Proditor fui. Prodidi he¬
reticum. ut ȩccł̃iam ab heresi uindica¬
rem. CUR ORIGENEM in quibuscdam
ante laudauerim. pręlatus huius oꝑis
ostendit liber: nunc sola interprȩta-¬
tionis meȩ causa reddit᷑. Quȩ cum
pietatis habeat uoluntatẽ: non debeo
impietatis argui. prodens impium.
quod quasi pium ȩccłiis tradebatur.
rius criminatur. in latinum uerterã.
ꝙ̃ multa de thomis: nunqũa de oꝑe
mota est. Quid necesse erat latinis au¬
ribus tradere. quod detestatur &. grecia.

Expanded text:
dantem. Eadem res non eadem mente dantem. Eadem res non eadem mente perfecta est; immo unum iter diversos exitus habuit. Abstulit quae erant, dicens ab haereticis depravata; et addidit quae non erant, asserens ab eodem in locis aliis disputata: quod nisi ipsa loca monstraverit, unde transtulisse se dicit, probare non poterit. Mihi studio fuit nihil mutare de vero. Ad hoc enim interpretabar, ut mala interpretata convincerem. Putatis me interpretem? Proditor fui: prodidi haereticum, ut Ecclesiam ab haeresi vindicarem. Cur Origenem in quibusdam ante laudaverim, praelatus 464 huic operi ostendit liber. Nunc sola interpretationis meae causa redditur, quae cum pietatis habeat voluntatem, non debeo impietatis argui, prodens impium, quod quasi pium Ecclesiis tradebatur rius criminatur, in Latinum verteram, et multa de tomis. Numquam de opere mota est. Quid necesse erat Latinis auribus tradere, quod detestatur et Graecia,
Abbreviated transcription (Latin):
calicem circumlinire melle uoluisse.
ut simulata dulcedo uirus pessimũ
tegeret. Hȩc &. multo his duriora ini-¬
micus diceret: &. te non ut int̾pretẽ
mali operis. sed ut astipulatorem
in ius ȩccłiȩ traheret. Ego autẽ memet
tantum defentdisse contentus. in libris
periarcħoÑ simpliciter quod in greco
habebatur expressi: non ut crederet
lector his quȩ interprȩtabar. sed ne
crederet illis quȩ tii ante transtuleras.
Ouplex in opere meo utilitas furt: dũ
& hereticus auctor ꝓditur. & non ue¬
rus interpres arguitur. Ac ne quis me
putaret credere his quȩ uerterã. inter¬
prȩtationis necessitatẽ prȩfatione mu-¬
niui: & docui quibus lector credere¬
non deberet. Orior transiatio laudẽ
auctoris continet: scda uituperationẽ.
Illa lectorẽ ꝓuocat ad credendũ. ista ad
ñ credendũ monet. Ii s ego inuitꝰ lauda¬
tor assumor. hic intantũ non laudo.
qũe tranffero. ut cogar accusare lau¬

Expanded text:
calicem circumlinere melle voluisse, calicem circumlinere melle voluisse, ut simulata dulcedo, virus pessimum tegeret. Haec et multo his duriora inimicus diceret: et te, non ut interpretem mali operis, sed ut astipulatorem in jus Ecclesiae traheret. Ego autem memet tantum defendisse contentus, in libris περὶ Ἀρχῶν simpliciter quod in Graeco habebatur expressi: non ut crederet lector his quae interpretabar; sed ne crederet illis, quae tu ante transtuleras. Duplex in opere meo utilitas fuit, dum et haereticus auctor proditur, et non verus interpres arguitur. Ac ne quis me putaret his consentire quae verteram, interpretationis necessitatem praefatione munivi, et docui, quibus lector non deberet credere. Prior translatio laudem Auctoris continet: secunda vituperationem. Illa lectorem provocat ad credendum; ista ad non credendum movet. Ibi et ego invitus laudator assumor; hic intantum non laudo quem transfero, ut cogar accusare lau
Abbreviated transcription (Latin):
& multo his de teriora quȩ longũ
est texere. uel ita uertisse eum ut in
greco inuenerat. uel de commenta¬
riolis didimi qui origenis aꝑtissimꝰ
ꝓpugnator est. exagerata & firmiora
posusse. ut qui in trinitate catho¬
licum legeret. in aliis hereticum non
caueret. Alius forsitan qui non esset
amicus eius diceret. Aut totũ muta
quod malum ẽ. aut totum ꝓde quod
optimum putas. Si ꝓpter simplices
noxia quȩq detruncas. ꝙ ea quȩ ab
hereticis addita simulas. in peregrinũ
non uis transferre sermonẽ: cȩde quic¬
quid est noxium. Sin autẽ ueritatis
fidem in trans lationẽ conseruas:. cur
alia mutas. &. alia dimittis intacta.
Qu̾a qu̾a aꝑta confessio ẽ in eodẽ pro¬
logo. emendasse te praua. & optima re-¬
liquisse. Ex quo non interp̃tis liber¬
tate sed scriptoris auctoritate reti¬
neberis. si quid in his quȩ uertisti he-¬
reticum comprobetur. &ͥ manifesti
criminis argueris iccirco te ueneni

Expanded text:
et multo his deteriora: quae longum et multo his deteriora: quae longum esset retexere, vel ita vertisse, ut in Graeco invenerat, vel de Commentariolis Didymi, qui Origenis apertissimus propugnator est, exaggerata et firmiora posuisse: ut qui in Trinitate catholicum legerat, in aliis haereticum non caveret. 7. Alius forsitan, qui non esset amicus ejus, diceret: aut totum muta, quod malum est: aut totum prode, quod optimum putas. Si propter simplices noxia quaeque detruncas, et ea quae ab haereticis addita simulas, in 463 peregrinum non vis transferre sermonem, cedo quidquid est noxium. Sin autem veritatis fidem in translatione conservas, cur alia mutas, et alia dimittis intacta? Quamquam aperta confessio est in eodem Prologo, emendasse te prava, et optima reliquisse. Ex quo non interpretis libertate, sed scriptoris auctoritate teneberis, si quid in his quae vertisti, haereticum comprobetur; et manifesti criminis argueris, idcirco te veneni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ego sperabo. Sed hȩx alias: nunc
ad id quod cȩpimus reuertamur.
aliaq arma expediunt fessi rerũ:
quare periarchoñ libros origenis.
noxios & eccłiasticȩ fidei repugnan-¬
tes. in latinum sermonem uerterim.
Ad quod breuis & succincta respon¬
sio est. Tuȩ me fr̃ pammachi ꝙ̾ tuo¬
rum litterȩ compulerunt: dicentes
illos ab alio fraudulent̃ esse transia¬
tos. & inter polata non nulla uł ad
dita uel mutata. Ac ne parum epłis
haberem fidem: misistis exemplaria
eiusdem translationis cum p̃fatiun-¬
cula laudatrice mea. Quȩ cum legissẽ
contulissemq cum greco. ilico animad¬
uerti. quȩ origenes de patre &. filio
& sp̃u scõ impie dixerat. &. quȩ Ro¬
manȩ aures ferre non poterant. in
meliorem partem ab interp̃te cõmu¬
tata: cȩtera autẽ dogmata de ange¬
loꝵ runa. de animarum lapsu. de
resurrectionis p̃stigiis. de mundo
uel intermundis epicuri. de restitu-¬
tione om̃ium in ȩqualem statum.

Expanded text:
hoc ego sperabo . Sed haec alias. Nunc hoc ego sperabo . Sed haec alias. Nunc ad id quod coepimus, revertamur. aliaque arma Expediunt fessi rerum , quare περὶ Ἀρχῶν libros Origenis noxios, et Ecclesiasticae fidei repugnantes, in Latinum sermonem verterim. Ad quos brevis et succincta responsio est: Tuae me, frater Pammachi, et tuorum litterae compulerunt, dicentes illos ab alio fraudulenter esse translatos, et interpolata nonnulla, et vel addita vel mutata. Ac ne parvam Epistolis haberem fidem, misistis exemplaria ejusdem translationis, cum praefatiuncula laudatrice mea. Quae cum legissem, contulissemque cum Graeco, illico animadverti quae Origenes de Patre et Filio et Spiritu Sancto impie dixerat: et quae Romanae aures ferre non poterant, in meliorem partem ab interprete commutata. Caetera autem dogmata, de Angelorum ruina, de animarum lapsu, de resurrectionis praestigiis, de mundo, vel intermundiis Epicuri, de restitutione omnium in aequalem statum,
Abbreviated transcription (Latin):
quam contra ꝑsecutorem tela direxi.
sed meo tantum uulneri admoi ma-¬
num. Quem obsecro ut absq p̃ui¬
dicio ꝑsonarum culpam in eum refe¬
rat qui lacessiuit: nec lȩsisse contentus
quasi aduersus elinguem semꝑq ta¬
citurum. tres elucubrauit libros. &¬
sculis fabricatus est. Gestit animꝰi &
illius repente doctrinam & meam
insperatam uecordiam cognoscere. for¬
tasse breui tempore didicit. quod do
cere nos debeat. &. quod illum scire
nullus putabat. subitum ȩloquentiȩ
fiumen ostendit. Sic pat̾ ille dm̃ fa-¬
ciat: sic magnus uĩc incipiat con¬
ferre manum. Qũauis iubrauerit
accusationis suȩ hastas. &. totis ad¬
uersum nos intorserit uiribus. cre¬
dimus in dñm saluatorem quod
scuto circumdabit nos ueritas eius.
& cum psalmista cantare poterimus.
Sagittȩ paruuloꝵ factȩ sunt pla-¬
ge eoꝵ: &. si constiterint aduersum
me castra. non timebit cor meum.
si steterit aduersum me prelium in

Expanded text:
quam contra persecutorem tela direxi; quam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elinguem semperque taciturum, tres elucubravit libros, esculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore didicit, quod nos docere debeat; et quod illum scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus . Incipiat conferre manum. Quamvis libraverit accusationis suae hastas, et totis adversum nos viribus intorserit, credimus in Dominum Salvatorem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista cantare poterimus: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum . Et, Si constiterint adversum me castra, non timebit cor meum. Si steterit adversum me praelium, in
Abbreviated transcription (Latin):
Sin autẽ origenis blasphemia fides
illius est. dum michi in constantiȩ
crimen impingit. se hereticum ꝓbat.
Siue ergo bene credit laudator m̃s.
confessione sua me assumit in sotiũ.
siue male. ostendit me ideo ante lau-¬
datum quia participem sui putabat
erroris. S ed aduersum libros illos
qui ꝑ angulos garriunt. & furtiua
accusatione me mordent. cum ȩditi
fuerint & de tenebrosis ad lucem ꝓces¬
serint. atq ad nos uł studio frm uł
temeritate emuloꝵ potuerint ꝑueni¬
re: respondere conabor. Neq enĩ ma-¬
gnoꝑe formidandi sunt. quos metu¬
it auctor suus ꝓdere: &̃ tantũ confȩ¬
deratis legendos esse decreurt. Lunc
aut agnoscam crimina aut diluã.
aut in accusatorem quȩ õbiecta¬
sunt retorquȩbo.&. ostenda quod
huc usq silentium. modestiȩ fuerit
tacitum lectoris iudicium purgatũ
esse me uolui. & grauissimum inter
amicos crimen refellere. ne prior lȩ¬
sisse uidear: qui &̃ uulneratꝰ nequa¬

Expanded text:
Sin autem Origenis blasphemia, fides Sin autem Origenis blasphemia, fides illius est: dum mihi inconstantiae crimen impingit, se haereticum probat. Sive bene credit laudator meus, confessione sua me assumit in socium; sive male, ostendit me ideo ante laudatum, quia participem sui putabat erroris. Sed adversus illos libros, qui per angulos garriunt, et furtiva accusatione me mordent, cum editi fuerint, et de tenebris ad lucem processerint, atque ad nos vel studio fratrum, vel temeritate aemulorum potuerint pervenire, respondere conabor. Neque enim magnopere formidandi sunt, quos metuit auctor suus prodere, et tantum confederatis legendos esse decrevit. Tunc aut agnoscam crimina, aut diluam, aut in accusatorem quae sunt objecta retorquebo: et ostendam quod hucusque silentium modestiae fuerit, tacitum lectoris judicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequa
Abbreviated transcription (Latin):
illis quod a fide nr̃a discrepet. latinꝰ
lector inueniat. Hunc gͦ etiam nos. li¬
cet non ȩloquentiȩ uiribus. discipli¬
nȩ tamen regulis in quantum possu¬
elegantia. ꝙ. sermo cõpositus. quodq
his maius est. simplicitas xp̃iana:
auctoris sui caracterem ꝓbant. Aliud
est. si ꝙ ista eusebius deprauauit: &
accusator origenis meiq studiosus.
in uno atq eodem opere & illum ꝙ me
uel errasse uel bene sensisse testatus
est. Non potest nunc me inimicus
hereticum dicere. quẽ ã fide sua du¬
dum non discrepare p̃fatus ẽ. Simul¬
q ꝙ hoc ab eo quęro: quid sibi uelit
sermo moderatꝰ & dubius. Nichil in¬
quit in illis quod a fide nr̃a disere¬
pet. latinꝰ lector inueniet. fidẽ suam
quam uocat: Eamne qua romana pol¬
let eccłia: an illam quȩ in origenis
uoluminibus continet᷑. Si Romanam
responderit: ergo catholici sumꝰ qui
nichil de origenis errore transtulimꝰ.

Expanded text:
illis quod a fide nostra discrepet, Latinus illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantum possuelegantia et sermo compositus, quodque his majus est, 461 simplicitas Christiana, auctoris sui characterem probant. Aliud est, si ista Eusebius depravavit, et accusator Origenis, meique studiosus, in uno eodemque opere et illum et me vel errasse, vel bene sensisse testatus est. Non potest me nunc inimicus haereticum dicere, quem a fide sua dudum non discrepare praefatus est. Simulque et hoc ab eo quaero, quid sibi velit sermo moderatus et dubius? Nihil, inquit, in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniet. Fidem suam quam vocat? Eamne qua Romana pollet Ecclesia? an illam, quae in Origenis voluminibus continetur? Si Romanam responderit, ergo Catholici sumus, qui nihil de Origenis errore transtulimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nolebat. quid necesse fuit me latentẽ
&̃ tantis maris atq terrarum diuisy
spatiis inserere quȩstioni. opponere
inuidiȩ plurimorũ. ut plus inichi lau-¬
dando noceret. quam sibi ꝓdesset exẽ-¬
plo: Nunc quoq quia renui lau-¬
datorem & uerso stilo docui me ñ esse
quod meus aduersarius prȩdicauit:
dicitur furere & tres contra me libroᷤᷤ
uenustate attica texuisse. eadem accu-¬
sans quȩ ante laudauerat. & obicieis
michi in translatione origenis nefa-¬
ria dogmata. de quo in prȩfatiun-¬
cula laudationis suȩ dixerat. Sequar
regulam prȩcessoꝵ. &. eiꝰ precipue ui¬
ri cuius suꝑius fecimꝰ mentionẽ. qui
cum ultra septuaginta libellos orige¬
nis quos omeliticos appellauit ali¬
quantos etiam de thomis in apłm scri-¬
ptis transtulisset in latinum. in quibꝰ
cum aliquanta offendicula inuenian-¬
tur in greco. ita elimauit om̃ia int̾¬
prȩtando atq purgauit. ut nichil in

Expanded text:
nolebat. Quid necesse fuit me latentem, nolebat. Quid necesse fuit me latentem, et tantis maris atque terrarum divisum spatiis inserere quaestioni? opponere invidiae plurimorum, ut plus mihi laudando noceret, quam sibi prodesset exemplo? Nunc quoque quia renui laudatorem, et verso stylo docui me non esse, quod meus necessarius praedicavit, dicitur furere, et tres contra me libros venustate Attica texuisse: eadem accusans, quae ante laudaverat, et objiciens mihi in translatione Origenis nefaria dogmata, de quo in Praefatiuncula laudationis suae dixerat: « Sequar regulam praecessorum, et ejus praecipue viri, cujus superius fecimus mentionem: qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appellavit, aliquantos etiam de tomis in Apostolom scriptis, transtulisset in Latinum: in quibus cum aliquanta offendicula inveniantur in Graeco, ita elimavit omnia interpretando atque purgavit, ut nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
minanti: ne si tacuerim. uidear crim̃
agnoscere. Ad quas respondi fateor:
ꝙ̃ quamius lesus. sic amicitiȩ iura ser-¬
uaui. ut me sine accusantis accusatio¬
ne defenderem. & quod unus Romȩ
amicus obiecerat. a multis in toto
orbe inimicis dicerẽ iactitatũ: ut ñ
uitderer homini sed criminibꝰ respon¬
dere. Alud ẽ si ꝓ iure amicitiȩ accu¬
satꝰ tacere debui: dum & lutatam
ab eo faciem atq ut ita dicam hereti¬
co fetore conspersam ne simplici qͥdẽ
aqua diluerem: ne ille michi fecisse pu¬
taret᷑ iniuriam. Hȩc uox nec ho-¬
minis est nec ad hominẽ: aꝑte ami¬
cum prȩdicare. & crimina eiꝰ sub ꝑ¬
sona laudatoris exponere. Et illi nec
hoc quidem liberum derelinquo. ut
se catholicum probet: q. laudationẽ
heretici quȩ illi obicit᷑. non de assen¬
su hereseos sed de ingenii extitisse
ammiratione respondeat. Placuerat
ei. siue ut ipse uult uideri compulsus
erat in latinam lingũa uertere quod

Expanded text:
minanti; ne si tacuerim, videar crimen minanti; ne si tacuerim, videar crimen agnoscere. Ad quas respondi, fateor: et quamvis laesus, sic amiciti e jura servavi, ut me sine accusantis accusatione defenderem: et quod unus Romae amicus objecerat, a multis in toto orbe inimicis dicerem jactitatum, ut non viderer homini, sed criminibus respondere. Aliud est, si pro jure amicitiae accusatus tacere debui, et dum lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam haeretico fetore conspersam, ne simplici quidem aqua diluere, ne ille mihi fecisse putaretur injuriam. Haec vox nec hominis est, nec ad hominem, aperte amicum petere, et crimina ejus sub persona laudatoris exponere: et illi ne hoc quidem liberum derelinqui, ut se catholicum probet, et laudationem haeretici, quae illi objicitur, non de assensu haereseos, sed de ingenii exstitisse admiratione respondeat. Placuerat ei, sive ut ipse vult videri, compulsus erat in Latinam linguam vertere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur ostendere. habuit in ꝓmptu hi¬
larium confessorem. qui quadragin-¬
ta ferme milia uersuum origenis in
ambrosium cuius om̃s pene libri hu-¬
ius sermonibꝰ pleni funt: & martyrẽ
uictorinum qui simplicitatẽ suã in eo
ꝓbat. dũ nulli molitur insidias. De
his om̃ibus tacet: & quasi columnis
ȩccłiȩ p̃termissis me solum pulicem
& nichili hominẽ ꝑ angulos conse-¬
ctatur. nisi forte eadem simplicitate
qua amicum nescius accus auit.
illos ignorasse se iuret. Et quis ei
crederet uiro eruditissimo. &. qui
tantam habeat scientiam scriptoꝵ
ueterum & maxime grecoꝵ. ut dũ
peregrina sectat᷑. pene sua amiserit:
ut recentis memoriȩ uiros q̃. latmos
nesciat: Ex quo apparet non tam me
ab eo laudatum quam illos non ac-¬
cusatos: ut siue illa laus est. ut stultis
ꝑsuadere conatur. siue accusatio ut
ego ex uulneris mei dolore sentio. nec
in laude haberẽ ȩqualium głam. nec
bitis. &. hortamini ut respondeam cri¬

Expanded text:
tur ostendere, habuit in promptu Hitur ostendere, habuit in promptu Hilarium Confessorem, qui quadraginta ferme millia versuum Origenis in Ambrosium, cujus pene omnes libri hujus sermonibus pleni sunt: et Martyrem Victorinum, qui simplicitatem suam in eo probat, dum nulli molitur insidias. De his omnibus tacet, et quasi columnis Ecclesiae praetermissis, me solum pulicem et nihili hominem per angulos consectatur. Nisi forte eadem simplicitate, qua amicum nescius accusavit, illos ignorasse se juret. Et quis ei credet viro eruditissimo, et qui tantam habeat scientiam Scriptorum veterum, maxime Graecorum, ut dum peregrina sectatur, pene sua amiserit: quod recentissimae memoriae viros et Latinos nesciat? Ex quo apparet non tam me ab eo laudatum, quam illos non accusatos: ut sive laus illa est ut stultis persuadere conatur sive accusatio, ut ego ex vulneris mei dolore sentio, nec in laude haberem aequalium gloriam, nbitis esse: et hortamini 460 ut respondeam cri
Abbreviated transcription (Latin):
texit errorem. ut michi non liceat
negare quod laudat: Prudentis
fuerat ꝙ amci. post reconciliatam
simultatẽ etiam leues suspiciones
fugere. ne quod fortuitu fecisset. con¬
sulto facere putaret᷑. Unde ꝙ. tulliꝰ
in commentariis causarum ꝓgabi-¬
nio. Ego inquit cum om̃s amiciti¬
as tuendas semꝑ putaui summa
religione &. fide. tum eas maxime
quȩ essent ex inimicitiis reuocatȩ
in grãm: ꝓpterea quod integris ami¬
citiis officium prȩtermissum. impru¬
dentiȩ uel ut grauius interprȩtem᷑
negligentiȩ excusatione defenditur.
post reditum in grãm si quod ẽ com¬
missum. id ñ neglectum sed uiolatũ
putat᷑ nec imprudentiȩ sed ꝑfidiȩ
gr̃a. nequicqũa coit. ꝙ restinguitur.
Quid michi nunc ꝓdest quod simpli¬
citer errasse se uirãt: Eece obiciuntuꝵ
michi laudes eius. & crimini datur.
simplicissimi amici non simplex nec
pura laudatio. Si auctoritatẽ suo
operi p̃struebat. uolens quos sequere¬

Expanded text:
er totum texit errorem, ut mihi non liceat er totum texit errorem, ut mihi non liceat negare quod laudat? Prudentis fuerat et amici, post reconciliatam simultatem, etiam leves suspiciones fugere: ne quod fortuito fecisset, consulto facere putaretur. Unde et Tullius in Commentariis causarum pro Gabinio: « Ego, inquit, cum omnes amicitias tuendas semper putavi summa religione et fide, tum eas maxime quae essent ex inimicitiis revocatae in gratiam: propterea quod integris amicitiis officium praetermissum, imprudentiae, vel ut gravius interpretemur negligentiae excusatione defenditur; post reditum in gratiam, si quid est commissum, id non neglectum, sed violatum putatur: nec imprudentiae, sed perfidiae Gratia nequidquam coit, et rescinditur.Quid mihi nunc prodest, quod simpliciter errasse se jurat? Ecce objiciuntur mihi laudes ejus, et crimini datur simplicissimi amici, non simplex, nec pura laudatio. Si auctoritatem suo operi praestruebat, volens quos sequere