comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Primus gradus suꝑbię curiositas.
rimus itaq suꝑbie gradus ẽ
citriositas. Hanc aut̃ talibus
indicris dep̃hendes. Si uuderis mona¬
chum de quo prius bene confidebas.
Aubicũq stat. ambulat. sed et. oculis
incipientẽ uagari. caput erectũ. aures
portare suspensas. e motib exterioris
hominis. interiorẽ immutatũ agnos¬
cas. Uir quippe ꝑuersus annuit ocło.
terit pede. digito loquit᷑. & ex insolen¬
ti corporis moti. recens anime morbꝰ
dep̃henditur. Quã dũ a sui circũspec¬
tione torpescit. incuriasui. curiosum
in alios facit. Quia enĩ se tpsam igno¬
rat: foras mittit᷑ ut hedos pascat. Hedes
auresq appellauerim. qm̃ sicut mors
ꝑ peccatum inorbẽ. sic ꝑ hasfenestras
intrat ad mentẽ. In his gͦ pascendis se
occupat curiosus: dumscire ñcurat.
qualem se reliquerit intus. Q uere si
te uigilant᷑ homo atteudas: mirũ ẽ. si
ad aliud unquã intendas. Audi curiose
salomonẽ. audistulte sapientẽ. Om̃i

Expanded text:
iae gradu, qui est curiositas . 28. Primus itaque superbiae gradus est curiositas. Hanc autem talibus indiciis deprehendes. Si videris monachum, de quo prius bene confidebas, ubicunque stat, ambulat, sedet, oculis incipientem vagari, caput erectum, aures portare suspensas; e motibus exterioris hominis interiorem immutatum agnoscas. Vir quippe perversus annuit oculo, terit pede, digito loquitur ; et ex insolenti corporis motu, recens animae morbus deprehenditur: quam, dum a sui circumspectione torpescit incuria sui, curiosam in alios facit. Quia enim seipsam ignorat, foras mittitur, ut haedos pascat . Haedoauresque appellaverim: quoniam sicut mors per peccatum in orbem, sic per has fenestras intrat ad mentem. In his ergo pascendis se occupat curiosus, dum scire non curat qualem se reliquerit intus. Et vere si te vigilanter, homo, attendas, mirum est si ad aliud unquam intendas. Audi, curiose, Salomonem; audi, stulte, Sapientem. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
lis ac ꝓmptus in risur. Cimetis quȩ inse
contẽptibilia & ideo tristia nouerat. a
memoria rasis. bonisq siqua sentit
inse ad unatis uł simulatis ante oculos
mentis. dum inil cogitet nͥ quod łibet.
nec attendit si licet. iamrisum tenere.
iam ineptam letitiam dissimulare ñ
ualet. Ut enim uesica collecto turgida
uento. punctoq forata exiguo. sistrin¬
gitur crepitat cum detumescit. de uen¬
tus egrediens ñ passim effusiis s strictĩ
emissus. crebros quosdam sonitus red¬
dit. sic monachus ubi uanis scurrilibꝰq
corsuum cogitationib impleuerit ꝓp̃t
lisciplinam silentii. ñ inueniens uentꝰ
uanitatis qua pleniꝰ
grediatur int̃ angustias fauicium ꝑ
cachimos excutitur. Sepe uultũ pudi¬
handus abscondit. claudit labia. dentes
stringit. ndet tam̃ nolens. cachinnat in¬
uitus. Cumq hos pugnis obstruxerit suo
ꝑnares adhuc stermitare auditur. iiii

Expanded text:
lis ac promptus in risu. Cunctis quippe quae in se lis ac promptus in risu. Cunctis quippe quae in se contemptibilia, et ideo tristia noverat, a memoria rasis; bonisque, si qua sentit in se, adunatis vel simulatis ante oculos mentis, dum nil cogitat nisi quod libet, nec attendit si licet; jam risum tenere, jam ineptam laetitiam dissimulare non valet. Ut enim vesica collecto turgida vento, punctoque perforata exiguo, si stringitur, crepitat dum detumescit; ac ventus egrediens non passim effusus, sed strictim emissus crebros quosdam sonitus reddit: sic monachus, ubi vanis scurrilibusque cor suum cogitationibus impleverit, propter disciplinam silentii non inveniens ventus vanitatis qua plenius egrediatur, inter angustias faucium per cachinnos excutitur. Saepe vultum pudibundus abscondit, claudit labia, dentes stringit; ridet non volens, cachinnat invitus. Cumque os pugnis obstruxerit suis, per nares adhuc sternutare auditur.
Abbreviated transcription (Latin):
& monachus quiduos iam suꝑbiȩ gradꝰ
descendit. dũ ꝑcuriositatẽ ad animile¬
uitatem deuenit. eum gaudiũ quod
semꝑ appetit. frequentiuidet int̃pola¬
ri tristicia quã de bonis alterrus contra-¬
hit. impatiens suȩ humiliationis. fu.¬
git ad consilrum false consolationis.
Ex illa deniq parte qua sua sibiutilitas.
& aliena excellentia monslatur. resnu¬
git ciutriositatem. ut totũmse transferat
incontrariam partem. quatinus inquo
ipse uidetur p̃cellere. curiosius note
in quo alter p̃cellit. semꝑ dissimulet. ut¬
dum deuitat. quod triste pitatur. lecitia
continuetur. Sicq fit. ut quem sibi ui¬
cissim uendicabant gaudium & tristi¬
tia. sola possidere incipiat ineptaletitia.
In hac aut̃ tercium tibi giadũ constittio.
accipe quib eam sigins uł inte dep̾hen¬
das uł inaltero. Illum qui enismodi ẽ.
aut ablutũ aculpis. Insignisscurrili¬
tas. infronte hylaritas. uanitas appa¬
reat in incessu. Pronus ad iocum: faci¬

Expanded text:
os jam superbiae gradus descendit, dum per curiositatem ad animi levitatem devenit, cum gaudium quod semper appetit, frequenti videt interpolari tristitia, quam de bonis alterius contrahit, impatiens suae humiliationis, fugit ad consilium falsae consolationis. Ex illa denique parte, qua sibi sua vilitas, et aliena excellentia monstratur, restringit curiositatem, ut totum se transferat in contrariam partem: quatenus in quo ipse videtur praecellere curiosius notet; in quo alter praecellit, semper dissimulet: utdum devitat quod triste putatur, laetitia continuetur. Sicque fit ut quem sibi vicissim vindicabant gaudium et tristitia, sola possidere incipiat inepta laetitia. In hac autem, in qua tertium tibi gradum constituto, accipe quibus eam signis vel in te deprehendas, vel in altero. Illum qui ejusmodi est,aut ablutum a culpis. In signis scurrilitas, in fronte hilaritas, vanitas apparet in incessu. Pronus ad jocum, faci
Abbreviated transcription (Latin):
os ad id comꝓbandum cõmemoraui.
alio sensu qui ñ ita uideatur absurdus
possit intelligi. ut hoc quod dictum ẽ
didicit. ñ ad ipsum caput referatur
tiam didicit insuocorpore: exhis que
passus ẽ incapite. Nam illa mors. illa
crux. obpbria. sputa. flagella.quȩ oĩa
corpori enis id ẽ nobis. quã preclara
obedientie documenta fuerunt: xp̃e
sequamini inquit uestigia enis. id ẽ
ut imitemin obedientiam eius. Ex
hisgͦ quȩ passus ẽ discimus quanta nos
qui puri homines sumiis. oporteat pro
obedientia ꝑpeti. ꝓqua is qui & ds̃ erat
ñ dubi tauerit mori. & hoc mͦ inquis
obedientiam uel iniscdiam seualiqͥd
aliud in suo corpore didicisse. dũ tam̃ sͥ
insua ꝑsona nil quod seante latuerit
credatur ex tempore potuisse accedere.
Sieq ipse sit qui misereri aut obedire¬
doceat. ipse qui discat. quia caput et
lectum quinrectus sit.S ex alio loco ips

Expanded text:
os ad id comprobandum commemoravi, os ad id comprobandum commemoravi, alio sensu, qui non ita videatur absurdus, possit intelligi; ut hoc quod dictum est, didicit, non ad ipsum caput referatur c est, obedientiam didicit in suo corpore ex iis quae passus est in capite. Nam illa mors, illa crux, opprobria, sputa, flagella, quae omnicorpori ejus, id est nobis, quam praeclara obedientiae documenta fuerunt? Christus mplum, ut sequamini, inquit, vestigia ejus , id est, ut imitemini obedientiam ejus. Ex his ergo quae passus est, discimus quanta nos, qui puri homines sumus, oporteat pro obedientia perpeti, pro qua is, qui et Deus erat, non dubitaverit mori. Et hoc modo, inquis, obedientiam, vel misericordiam, seu aliquid aliud in suo corpore didicisse: dum tamen sibi in sua persona nil, quod se ante latuerit, credatur ex tempore potuisse accedere. Sicque ipse sit qui misereri doceat aut obedire, ipse qui discat: quia caput et lectum, quin rectus sit: sed ex alio loco ips
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. s econtrario aut flentib insul¬
tant. aut gaudentibis de rogant.
ꝓximis qualiter dep̃hendere posst̃:
Bene namq conueiit illis. illud iuil¬
gare ꝓu̾bium. Descit sanus quid sen-¬
tiat eger. aut plenis quid patiatur
no. quanto ꝓpinquius tanto familia¬
rius compatiuntur. Sicut enĩ pura
ueritas ñ nͥ puro corde iudetur: sic
miseria fr̃ĩs. uerius misero corde sen¬
titur. S ut obalienam miseriã cor mi-¬
serum habeas. oportet tuã priusag¬
noscas. ut ꝓximi mentẽ intua inue¬
nias. & ex te noueris qualit illis suib¬
uenias. exemplo scilicet saluatoris nr̃i.
qui patiuoluit ut compatisciret. mi¬
serfieri ut misereri disceret. ut qͦmͦ
num: s quod natura sciebat ab ȩterno.
temmporali didicit exꝑimento.S forte
tiam xp̃m didicisse miscđiam. quasi
is ꝑquemom̃ia facta sunt. aliquid ali¬
quando ignorasset ex hisquȩ sunt. ma¬
xiine cum illud quod exepła adhebre¬

Expanded text:
ciant, sed e contrario aut flentibus insulciant, sed e contrario aut flentibus insultant, aut gaudentibus derogant, proximis qualiter deprehendere possunt? Bene namque convenit illis illud vulgare proverbium: Nescit sanus quid sentiat aeger, aut plenus quid patiatur no quanto propinquius, tanto familiarius compatiuntur. Sicut enim pura veritas non nisi puro corde videtur; sic miseria fratris verius misero corde sentitur. Sed ut ob alienam miseriam miserum cor habeas, oportet ut tuam prius agnoscas: ut proximi mentem in tua invenias, et ex te noveris, qualiter illi subvenias, exemplo scilicet Salvatoris nostri, qui pati voluit, ut compati sciret; miser fieri, ut misereri disceret, ut quomonum: sed, quod natura sciebat ab aeterno, temporali didicit experimento. 7. Sed forte tiam Christum didicisse misericordiam; quasi is per quem omnia facta sunt, aliquid aliquando ignorasset ex iis quae sunt: maxime cum illud quod ex Epistola ad Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
tingat.
nquirimus namq ueritatẽ. in nobis.
inꝓximis. in sui natura. In nobis: nos¬
met ipsos duudicando. Inꝓximis. eoꝵ
malis compatiendo. In sui natura: mun-¬
docorde contemplando. Obserua sicut
numerũ. ita & ordinem. Primo tedo¬
ceat ueritas ipsa. qđ prius in ꝓxinus
quã insin debeat inquiri natura Post
hȩc accipies. eur prius inte qmͣ in ꝓri¬
mis inquirere debeas. Inmimerosiqͥdẽ
beatitudinũ quas suo sermone distin¬
xit prius inisericordes qmͣ mundicor¬
desposuit. Misericordes quippe cito in
ꝓximis ueritatẽ dep̃hendunt. dũ suos
affectiis in illos extendunt. dum sic ꝑca
ritatem se illis confirmant. ut illorũ uł
bona uł mala tamquã ꝓpria sentiant.
Cũ infirmis infirmantiu: cũ scandali¬
ratis uruntur. gaudere cum gaudenti¬
biis. flere cum flentib consueuerunt.
Hac caritate frat̾na cordis acie mundata¬
ueritatẽ delectantur insincontẽplari
natura. ꝓcuiꝰ amore mala tolerant
aliena. Qui uerose ita fr̾ibus ñ conso¬

Expanded text:
tingat. Inquirimus namque veritatem in nobis, in proximis, in sui natura. In nobis, nosmetipsos dijudicando: in proximis, eorum malis compatiendo: in sui natura mundo corde contemplando. Observa sicut numerum, ita et ordinem. Primo te doceat Veritas ipsa, quod prius in proximis quam in sui debeat inquiri natura. Post hoc accipies, cur prius in te, quam in proximis inquirere debeas. In numero siquidem beatitudinum, quas suo sermone distinxit Dominus, prius misericordes, quam mundicordes posuit . Misericordes quippe cito in proximis veritatem deprehendunt, dum suos affectus in illos extendunt: dum sic per charitatem se illis conformant, ut illorum vel bona, vel mala, tanquam propria sentiant. Cum infirmis infirmantur, cum scandalizatis uruntur . Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus consueverunt . Hac charitate fraterna cordis acie mundataveritatem delectantur in sui contemplari 362 natura, pro cujus amore mala tolerant aliena. Qui vero ita se fratribus non conso
Abbreviated transcription (Latin):
non dñi s sathane colafirabat. respon¬
sum audiuit. Sufficit łͥ gr̃a mea. nan
uirtus in infirmitate ꝑficitur. Quer¬
tus: Ipse apłs respondeat. Li benter
gloriabor in infirmitatib meis: ut u¬
habitet in me uirtus xp̃i. S nondiui
forsitan intelligis dequa specialiter die¬
rit. quia xp̃c om̃s uirtutes habuit s ci
oñs habuerit. p̃om̃ib tam̃ unam id et
humilitatẽ nobis inse cõmendauit cum
potero in mea infirmitate. in mei neruu
contractione. ut tua uirtus idẽ humilitõ
ꝑficiatur inme. Nam sufficit mͥ gr̃a tua
cuin defecerit iurtus mea. Pedem ꝓfecbͥ
gr̃e fortiter figens. & meũ qͥ infirmus
leniter trahens securus a scendã ꝑscalã
humilitatis donec ueritati adhereus
adlatitudinem cranseã caritatis. Tunc
psallam cũ gr̃arum actione & dicam.
statiusti in loco spacioso pedes meos. Sie
dua scala tutiꝰ pede temptĩ ascenditur.
sic miro modo ad ueritatẽ licet pigrius

Expanded text:
tanae colaphizabat, responsum audivit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Quae virtus? Ipse Apostolus respondeat: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi . Sed nondum forsitan intelligis, de qua specialiter dixerit, quia Christus omnes virtutes habuit. Sed, cum omnes habuerit, prae omnibus tamen unam, id est humilitatem, nobis in se commendavit, cum potero, in mea infirmitate, in mei nervi contractione, ut tua virtus, id est humilitas, perficiatur in me. Nam sufficit mihi gratia tua, cum defecerit virtus mea. Pedem profecto gratiae fortiter figens, et meum qui infirmus est, leniter trahens, securus ascendam per scalam humilitatis: donec veritati adhaerens, ad latitudinem transeam charitatis. Tunc psallam cum gratiarum actione, et dicam: Statuisti in loco spatioso pedes meos . Sic dua scala tutius pedetentim ascenditur; sic miro modo licet pigrius
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentib inuia. idẽ derelinquen¬
tib ueritatem. De quib unus egosũ: qui
uere aueritate cecidi.S: nũquid quicadit.
ñ adiciet ut resurgat: ꝓpt̾ hoc inã ueri¬
de su ꝑbiendo descendi. Ascendã inquam
& psallam. Bonum indñe quod humilias¬
time. bonum mͥlex oris tui suꝑmilia auri
&e argenti. Dias tibi uias dauid uidetur¬
ꝓposuisse. s unã noueris eẽ. ipsam tam̃ a

Expanded text:
delinquentibus in via, id est derelinquendelinquentibus in via, id est derelinquentibus veritatem, de quibus unus ego sum, qui vere a veritate cecidi. Sed numquid qui cadit, non adjiciet ut resurgat? Propter hoc viam veri superbiendo descendi. Ascendam, inquam, et psallam: Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me; bonum mihi lex oris tui super millia auri et argenti . Duas tibi vias videtur David proposuisse, sed unam noveris e
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ quia incolatus m̃s ꝓlongatus ẽ. Quis
dabit mͥ pennas sic̃ columbe. quib cele¬
rius uolem adueritatẽ. ut iã requiescam
dñe inuia tua. & ingrediar inueritate
tua. & ueritas liberabit mẽ. Ue inͥ qd̾ de
illa descendi. Nisi enim pͥus leuit᷑. ina¬
niter. descendissem: in ascendendo. tã¬
dui tam grauiter ñ laborassem. S quid
dico descendi : Nam fortasse rectius coci¬
di dixerim. nͥ quia forte sicut nemo re¬
pente fit sũmmis. s gradatim quisq ascen¬
dit. sic nemo repente fit pessimus. sed
paulatim descendit. Alioquin quomͦ
stabit illud. impiꝰ cunctis dieb inte suȩ
suꝑbit: Deniq sunt uiȩ que uident᷑
hominib bone: & tam̃ ad malum dedu
cunt. Est gͦ uia descensionis sicut & as¬
censionis. & uia ẽ adbonum. & ina ẽ ad
malum. Caue malã: elige bonã. Si ꝑte
ñ potes: oracũ ꝓpħa &e dic. Uiã iniquita¬
tis a moueame. Quomͦ: & lege tuami¬
serere mei. Illa scilicet lege quã dedisti

Expanded text:
s prolongatus est? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, quibus celerius volem ad veritatem, ut jam requiescam Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua, et veritas liberabit me. Vae mihi quod de illa descendi. Nisi enim prius leviter, inaniter descendissem; in ascendendo tamdiu, tam graviter non laborassem. Sed quid dico, Descendi? nam fortasse rectius Cecidi dixerim. Nisi quia forte sicut nemo repente fit summus, sed gradatim quisque ascendit; sic nemo repente fit pessimus, sed paulatim descendit. Alioquin quomodo stabit illud: Impius cunctis diebus vitae suae superbit? Denique sunt viae, quae videntur hominibus bonae, et tamen ad malum dedensionis, sicut et ascensionis. Et via est ad bonum, et via est ad malum. Cave malam, elige bonam. Si per te non potes, ora cum propheta, et dic: Viam iniquitatis amove a me. Quomodo? Et de lege tua miserere mei; illa scilicet lege, quam dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
a se uiderierubescunt. Dumq sibi
displicet quod sunt. & ad id suspirant
quod ñ sunt. quodutiq ꝑse fore diffi.¬
dunt. uehem̃ter sese lugentes. id solũ
consolationis inueniunt. ut seueri
iudices sui. qui scilicet amore ueri esu¬
riant & sitiant iusticiam uisq ad con-¬
temptũ sui. districtissimam de se exi¬
gant satisfactionẽ. & de cetero emen¬
dationem. S cum se ad id sufficere ñ
posse conspiciunt. cumenĩ fecerint om¬
niaquȩ mandata fuerint sibi. seruos
se inutiles dicunt. de iusticia ad mise¬
ricordiam fugiunt. Ut aut̃ illam con¬
sequantur. consilium ueritatis sequunt᷑.
tis. quo eam in ꝓximis inquirunt dũ
de sius alloꝵ necessitates exquirunt.
dũ exhis quȩ patiuntur. patientibus

Expanded text:
a se videri erubescunt. Dumque sibi a se videri erubescunt. Dumque sibi displicet quod sunt, et ad id suspirant quod non sunt, quod utique per se fore diffidunt; vehementer sese lugentes id solum consolationis inveniunt, ut severi judices sui, qui scilicet amore veri esuriant et sitiant justitiam, usque ad contemptum sui districtissimam de se exigant satisfactionem, et de caetero emendationem. Sed, cum se ad id sufficere non posse conspiciunt cum enim fecerint omnia quae mandata fuerint sibi, servos se inutiles dicunt , de justitia ad misericordiam confugiunt. Ut autem illam consequantur, consilium Veritatis sequuntur:tis, quo eam in proximis inquirunt; dum de suis aliorum necessitates exquirunt; dum ex iis quae patiuntur, patientibus
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s egent gła dĩ. Phariseus se solũ
decipit. quẽ solum excipit dũ cęteros
dampnat. ꝓpħa se ũ excipit a cõmu¬
nimiseria. ne excipiatur amiscđia.
Phariseus exsufflat miscđiam. dum
dissimulat miseriam. Propħa affirmat
tam de om̃ibis quam de se. om̃is homo
indax. Phariseus confiriat de om̃ib
p̃ter se. non sum inquiens sic̃ cȩteri
hominũ. & grãs agit ñ quia bonis ẽ.
s quia solus ẽ. Non tam de bonis quȩ
habet. quam de inalis que inaliis uid&:
Nondum de suo tiabem eiecerat. & fes-¬
tucas in oculis fr̃m enumerat. Nam
subdit. In iusti. raptores. Non frustra
ut arbitror excessum aꝓpofito feci. si
utriusq excessus differentiam intel¬
lexisti. Iam ad ꝓpositum redeundũ ẽ.
Quositaq ueritas sibi iam innotescere.
ac ꝑ hoc uilescere fecit. necesse ẽ ut eunc¬
ta que amare solebant. & ipfi sibi ama¬
rescant. Statuentes nimirum se ante
se.talesse uidere cogunt. quales uel

Expanded text:
et omnes egent gloria Dei . Pharisaeus se solum et omnes egent gloria Dei . Pharisaeus se solum decipit, quem solum excipit, dum caeteros damnat. Propheta se non excipit a communi miseria, ne excipiatur a misericordia: Pharisaeus exsufflat misericordiam, dum dissimulat miseriam. Propheta affirmat tam de omnibus, quam de se: Omnis homo mendax: Pharisaeus confirmat de omnibus praeter se, Non sum, inquiens, sicut caeteri hominum Et gratias agit, non quia bonus, sed quia solus: non tam de bonis quae habet, quam de malis quae in aliis videt. Nondum de suo trabem ejecerat, et festucas in oculis fratrum enumerat. Nam subdit: Injusti, captores . Non frustra, ut arbitror, excessum a proposito feci, si utriusque excessus differentiam intellexisti. 18. Jam ad propositum redeundum est. Quos itaque veritas sibi jam innotescere, ac per hoc vilescere fecit, necesse est, ut cuncta, quae amare solebant, et ipsi sibi amarescant. Statuentes nimirum se ante se, tales se videre cogunt, quales vel
Abbreviated transcription (Latin):
mus. oiñis homo miser. & impotens. qui
nec se nec alium possit saluare. Sicut dr̃
fallax equus ad salutem. ñ quod equus ali¬
quẽ fallat. s quia is se ipsum fallit qui in
fortitudine eins confidit. sic om̃is homo
dicitur mendax. idẽ fragilis. mutabilis.
aquo salus ñ possit uel sua uel aliena sꝑa¬
ri. quin potius maledictionẽ incurrat qͥ
spem suam in homine ponit. Proficiens
itaq humilis ꝓpħa. ꝑducatum ueritatis
quodq in selugebat. uidens ialiis.
dum apponit scientim apponat &¬
dolorem. ac generalit̾ s ueraciter di¬
eat. om̃is homo mendax. Uide quam
longe aliud senserit de se phariseus
ille suꝑbus. Quid de proisit in exces¬
su suo: Ds̃ gras ago tibi. quia ñ sum
sicut cȩceri hominũ. Dum uise singu¬
lariter exultat. aliis arrogant̃ insul¬
tat. Dauid alit̃. Ait enim. Om̃is homo
mendax. Neminẽ excipit ne quem
decipiat. sciens quia om̃s peccaueriut.

Expanded text:
mus, omnis homo miser et impotens, qui mus, omnis homo miser et impotens, qui nec se, nec alium possit salvare. Sicut dicitur: Fallax equus ad salutem , non quod equus aliquem fallat, sed quia is seipsum fallit, qui in fortitudine ejus confidit: sic omnis homo dicitur mendax, id est fragilis, mutabilis, a quo salus non possit vel sua, vel aliena sperari: quin potius maledictionem incurrat, qui spem suam in homine ponit . Proficiens itaque humilis Propheta per ducatum veritatis, quodque in se lugebat videns in aliis, dum apponit scientiam, apponat et dolorem, ac generaliter, sed veraciter dicat: Omnis homo mendax. 17. Vide quam longe aliud senserit de se Pharisaeus ille superbus. Quid deprompsit in excessu suo? Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum . Dum in se singulariter exsultat, aliis arroganter insultat. David autem aliter. Ait enim: Omnis homo mendax. Neminem excipit, ne quem decipiat: sciens quia omnes peccaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quia & expositores idipsum uident᷑ astrue¬
re. neq hoc discordat a sensu ꝓphe. ut sic
sentiamus eum dixisse. Ego quidem
cum ad hucueritatem non nossem. aliqͥd
me putabam ẽẽ cũ nichil eẽm. At post¬
quam in xp̃m credendo. idẽ eius humi¬
licatem imitando. ueritatẽ agnoui. ipsa
quidem exaltata ẽ mine ex mea confessi¬
one. s ego humiliatus sum minis. id est
ualde ui lui mͥ ex mei consideratione.
Humiliatus gͦ ꝓpħa. in hoc primo gradii
ueritatis ut ait malio psalmo. & inueri¬
tate tua humiliastime. semet ip̃sum at¬
tendat. & ex ꝓpria miseria generalem ꝑ¬
pendat. sicq ad scđin tranfiens dicat in
excessu suo om̃is homo inendax. In quo
excessu suo: In illo ꝓculdubio quo sese ex¬
cedens. acueritati adherens. se ipsumdi¬
iudicat. In illogͦ excessu suodicat non in¬
dignando aut insultando. s miseraudo
& compatiendo om̃is homo mendax. Qͥd
ẽ om̃is homomendax: Diñis homo infir¬

Expanded text:
quia et expositores id ipsum videntur astruequia et expositores id ipsum videntur astruere; neque hoc discordat a sensu Prophetae, ut sic sentiamus eum dixisse: Ego quidem, cum adhuc veritatem non nossem, aliquid me putabam esse, cum nihil essem. At postquam in Christum credendo, id est ejus humilitatem imitando, veritatem agnovi; ipsa quidem exaltata est in me ex mea confessione: sed ego humiliatus sum nimis, id est, valde vilui mihi ex mei consideratione.Humiliatus ergo Propheta in hoc primo gradu veritatis, ut ait in alio psalmo: Et in veritate tua humiliasti me ; semetipsum attendat, et ex propria miseria generalem perpendat: sicque ad secundum transiens dicat in excessu suo, Omnis homo mendax. In quo excessu suo? In illo procul dubio, quo sese excedens, ac veritati adhaerens, seipsum dijudicat. In illo ergo excessu suo dicat, non indignando aut insultando, sed miserando et compatiendo: Omnis homo mendax. Quid est, Omnis homo mendax? Omnis homo infir
Abbreviated transcription (Latin):
ut semota trabe suꝑbie. quę ocłi arces
aliice. ascensiones incorde suo disponat
se. immose iuento inueritate dicen
potuerit. credidi ꝓpt̃ quod loquitus si.
ego aut̃ humili atus sum nimis. ascendie
homo ad coraltum ut exaltetur uento
& ad graidum scđin ꝑueniens. dicat mer¬
cessisuo. om̃is homo mend.ax. Putas hẽ
ordinem danid ñtenuit: Putas hoc ppłu
postipsos & ꝑipsos sentimus: Credia
inquit ueritati dicenti. qui sequitur me
ñ ambulat intenebris. Credidi gͦ sequen¬
do. ꝓpt̃ quod locutiis sum confitendo p
confitendo: Heritatẽ quã cognoui en¬
dendo. Post quan aut̃ & credidi ad iull¬
cim. & locutus sum ad salutem. huimill¬
tus sum mimis. hoc ẽ ꝑfecte. Tanquamd¬
ceret. Quia ueritatem cognitam inme di¬
fiteri contra me ñerubii: ad ꝑfectionen
humilitatis ꝓfeci. Nimis enim ꝓ ꝑfecti
potest intelligi. ut ibi. Inmandatis eirõ
uolet minis. Quod siquis contendat.

Expanded text:
ut semota trabe superbiae, quae oculum arcet ut semota trabe superbiae, quae oculum arcet a luce, ascensiones in corde suo disponat,se, imo se invento in veritate, dicere potuerit, Credidi, propter quod locutus sum; ego autem humiliatus sum nimis: ascendat homo ad cor altum, ut exaltetur veritas, et ad gradum secundum perveniens dicat in excessu suo: Omnis homo mendax . Putas, hunc ordinem David non tenuit! Putas, hoc non post ipsos, et per ipsos sentimus! Credidi, inquit, Veritati dicenti: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris . Credidi ergo sequendo, propter quod locutus sum confitendo. Quid confitendo! Veritatem quam cognovi credendo. Postquam autem et credidi ad justitiam, et locutus sum ad salutem, humiliatus sum nimis, hoc est perfecte. Tanquam diceret: Quia veritatem cognitam in me confiteri contra me non erubui, ad perfectionem humilitatis profeci. Nimis enim pro Perfecte potest intelligi; ut ibi: In mandatis ejus volet nimis . Quod si quis contendat,
Abbreviated transcription (Latin):
te amas. talemte uel putas ẽẽ. uł spe¬
ras fore. Quid enĩ aliud ẽ suꝑbia. qm¬
lentię: Unde & nos possiumiis dicere
ꝑcontrarium. humilitatẽ ꝓpͥę excel¬
lentię ẽẽ contẽptum. A mor uero siẽ
nec odiuim: uericatis iudicium nescit.
Uis iudiciũ ueritatis audire: Sicut
audio. sic iudico. Nonsic̃ odi. ñ sicut
amo. ñsicut timeo. Est iudiciũ odii.
nt illud. Nos legem habemnus. & scđm
legem nr̃am debet mori. Est & tiuo¬
ris: ut illud. Sidimictimus eũ sic.
uement romant. & tollent nr̃m locũ
&gentem. Iudicium uͦ amoris ut da¬
ind de filio parricida. Parcite inqͥt
puero absalon. & legibus humanis
statutum & incansis tam eccłasticis
quã scłarib seruatũ scio. speciales ami
amore suorũ. Quod siculpam. aimiciao
iudicio amor illius aut minuit. aut ꝓpmꝰ
abscondit. quanto in igis amortui uum
contrate iudicium fallit: Quigͦ plne
ueritate inse cognoscere curat. necesse ẽ

Expanded text:
te amas, talem te vel putes esse, vel spete amas, talem te vel putes esse, vel speres fore. Quid enim aliud est superbia, lentiae? Unde et nos possumus dicere per contrarium, humilitatem propriae et excellentiae esse contemptum. Amor vero, sicut nec odium, veritatis judicium nescit. Vis judicium Veritatis audire! Sicut audio, sic judico . Non sicut odi, non sicut amo, non sicut timeo. Est judicium odii, ut illud: Nos legem habemus, et secundum legem nostram debet mori . Est et timoris, ut illud: Si dimittimus eum sic, venient Romani et tollent nostrum locum et genem . Judicium vero amoris, ut David de filio parricida: Parcite, inquit, puero Absalon . Et legibus humanis statutum, et in causis, tam ecclesiasticis, quam saecularibus servatum scio, speciales amicamore suorum. Quod si culpam amici tuo judicio amor illius aut minuit, aut prorsus abscondit: quanto magis amor tui tuum contra te judicium fallit! 15. Qui ergo plene veritatem in se cognoscere curat, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad misericordes: sp̃s lenitatiᷤ
ad mites. Ac sic diceret. Int̾ miscłes
deputari ñ potest: qui insemet ipso
mitis non ẽ. Ecce apłs aꝑte ostendit
quod suꝑius me ostensurum ꝓmisi. pͥus
uidelicet ueritatẽ inquirendam esse
innobis quam in ꝓximis. considans
inquiens te ipsum: hoc ẽ qm facilis
ad temptandũ. qm̃ ꝓniis ad peccandũ.
quatinus extui considãtione mitescas.
sicq ad succurrendum aliis in sp̃u leni¬
tatis accedas. Alioquͥn simonentem
ĩi. audis discipulũ. arguentẽ cine
magistrũ. Hypochirita eice pͥmum
ciabem de oculotuo. & sic idebis fes¬
tucam eicere de ocnlofr̃is tui. Trabes
inoculo grandis & grossa. suꝑbia imiñte
ẽ. quȩ quadam corpulentia sui uana
ñsana. tumida ñsolida. ołin mentis
obscurat. ueritatẽ obumbrat. itaut
si tuã occupauerit ment̾ẽ. iamtute
uidere. iamte talem qualis es. uel qͥͣł
&ẽ potes. non possis sentire. s qualem

Expanded text:
pertinet ad misericordes; spiritus lenitatis, pertinet ad misericordes; spiritus lenitatis, ad mites. Ac si diceret: Inter misericordes deputari non potest, qui in semetipso mitis non est. Ecce Apostolus aperte ostendit, quod superius me ostensurum promisi , prius videlicet veritatem inquirendam esse in nobis, quam in proximis; considerans, inquiens, teipsum, id est, quam facilis ad tentandum, quam pronus ad peccandum: quatenus ex tui consideratione mitescas, sicque ad succurrendum aliis in spiritu lenitatis accedas. Alioquin si monentem non audis discipulum, arguentem time Magistrum: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo; et sic videbis festucam ejicere de oculo fratris tui . Trabes in oculo grandis et grossa, superbia in mente est: quae quadam corpulentia sui vana, non sana; tumida, non solida, oculum mentis obscurat, veritatem obumbrat: ita ut, si tuam occupaverit mentem, jam tu te videre, jam te talem, qualis es, vel qualis esse potes, non possis sentire: sed qualem
Abbreviated transcription (Latin):
magis tu ñdico ut te facias quod ñ es.
s ut attendas quod es. qͥa uere miser es.
& sic discas misereri qni hoc alit̃ scire
ñ potes: Ne forte si ꝓximi malũ consi¬
deres & tuũ ñ attendas. mouearis ñ ad
miserationẽ s ad indignationem. ñ
ad inuandũ s ad iudicandũ. deniq
ñ ad instruendũ in sp̃u lenitatis. sed
ad destruendũ insp̃u furoris. Uos qͥ
sp̃ales estis ait apłs. huius modi instru¬
ite in spũ lenitatis. Apłi consilium
siue etiam p̃ceptum ẽ. ut mansueto
tibi us subueniricum egrotas. & ut
scias qualit̾ erga delinquentẽ mansu¬
escere possis. considerans inquit te ip¬
sum ne & tu tẽpteris. Considerare li¬
bet. quã bene discipłs ueritatis. seqͣt᷑
ordinem magistri. In beatitudinibꝰ
quas supra memoraui. sieut prius
misericordes ꝗuã inundi cordes. sic priꝰ
struendũ carnales: ad iunxit. In
sp̃u lenitatis. Instructio quippe fr̃m

Expanded text:
magis tu, non dico ut te facias quod non es, magis tu, non dico ut te facias quod non es, sed ut attendas quod es, quia vere miser es, et sic discas misereri, qui hoc aliter scire non potes! ne forte, si proximi malum consideres, et tuum non attendas, movearis non ad miserationem, sed ad indignationem; non ad adjuvandum, sed ad judicandum: denique non ad instruendum in spiritu lenitatis, sed ad destruendum in spiritu furoris. Vos, qui spirituales estis, ait Apostolus, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis. Apostoli consilium sive etiam praeceptum est, ut mansueto,tibi vis subveniri cum aegrotas. Et ut scias qualiter erga delinquentem mansuescere possis, Considerans, inquit, teipsum, ne et tu tenteris . 14. Considerare libet, quam bene discipulus Veritatis ordinem sequatur Magistri. In beatitudinibus, quas 565 supra memoravi , sicut prius misericordes quam mundicordes, sic priusstruendum carnales, adjunxit, in spiritu lenitatis. Instructio quippe fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit absq ista sufficere. Utraq si¬
qͥdem necessaria. s nobis hȩc magis con-¬
grua fuit. O in effabilis pietatis ex co¬
gitatio. Quando nos illam mirã miseri¬
cordiam inueniremus quã p̃cedens
miseria informat: Quando illam ad¬
uer teremus incognitã nobis cõpassio¬
nẽ quȩ non passione p̃uenta. cũ impas¬
sibilitate ꝑdurat: Attam̃ si illaquȩ
miseriam nescit. miscđia ñ p̃cessisset.
ad hanc cuius miseria ẽ mater ñ acces-¬
sisset. Si ñ accessisset: non attraxisset.
Si ñ attraxisset: non extraxisset. Unde
aut̃ extraxit. nͥde lacu miseriȩ & de
lnto fecis: Nec illam tam̃ miscđiam
deseruit. s hanc inseruit. Non muta¬
uit: s multiplicauit. Sicut scͥptumẽ.
Homines &e ium̃ta saluabis dñe. qũe¬
admodum multiplicasti miscđiam
tuã ds̃. S iam ad ꝓpositum redeamiis.
Sigͦ se miserũ fecit qui miser nonerat.
ut exꝑiretur qđ ante sciebat. quanto

Expanded text:
non potuit absque ista sufficere. Utraque sinon potuit absque ista sufficere. Utraque siquidem necessaria; sed nobis haec magis congrua fuit. O ineffabilis pietatis excogitatio! Quando nos illam miram misericordiam cogitaremus, quam praecedens miseria non informat? Quando illam adverteremus incognitam nobis compassionem, quae non passione praeventa, cum impassibilitate perdurat? Attamen si illa, quae miseriam nescit misericordia non praecessisset, ad hanc, cujus miseria mater est, non accessisset. Si non accessisset, non attraxisset: si non attraxisset, non extraxisset. Unde autem extraxit, nisi de lacu miseriae, et de luto faecis? Nec illam tamen misericordiam deseruit, sed hanc inseruit: non mutavit, sed multiplicavit, sicut scriptum est: Homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multip 13. Sed jam ad propositum redeamus. Si ergo se miserum fecit, qui miser non erat, ut experiretur quod et ante sciebat: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
scđm temporale uͦ. multa temporalites
exꝑtum fuisse. eur fateri dubitas. ut ei
ex tempore cepit incarne. sic carnis qͥq
miserias scire cepisse. Illo dum taxat nͦ
cognitionis. quẽ docet defectio caris
Qnod utiq genus scientie ꝓtoplasti
sapientiꝰ feliciusq nescirent. quande
id attingere nͥ stulte misereq ñ pote
S plasmator eorũ ds̃ requirens qđ ꝑioec
opussuum miseratus ꝓsecutus ẽ. De¬
dens & ip̃se misericorditer quo illi ariu¬
rant miserabilit. uoluit exꝑiri inse eͦ
illi faciendo contra se merito pateren.
ñ similiquidẽ curiositate. s mirabili
caritate. Nonut miser cũ miseris rens¬
neret. s ut misericors factus miseros
beraret. factus inquã misericors. i ill
miscđia quã felix manens habuit ab
et̃io. s quã mnediante miseria repperit
in habitu nr̃o. Porro pietatis opiis qđ
ꝑ illam fecit in ista ꝑfecit. Non quod
sola illa ñ posset ꝑficere. s quia nobis

Expanded text:
secundum temporalem vero, multa temporaliter expertum fuisse: cur fateri dubitas, ut esse in tempore coepit ex carne, sic carnis quoque miserias scire coepisse, illo duntaxat modo cognitionis, quem docet defectio carnis? Quod utique genus scientiae protoplasti sapientius feliciusque nescirent, quando id attingere nisi stulte misereque non poterant. Sed plasmator eorum Deus requirens quod perierat, opus suum miseratus prosecutus est, descendens et ipse misericorditer, quo illi ceciderant miserabiliter. Voluit experiri in se, quod illi faciendo contra se merito paterentur, non simili quidem curiositate, sed mirabili charitate: non ut miser cum miseris remaneret, sed ut misericors factus miseros liberaret. Factus, inquam, misericors, non illa misericordia, quam felix manens habuit ab aeterno, sed quam mediante miseria reperit in habitu nostro. Porro pietatis opus, quod per illam coepit, in ista perfecit: non quod sola illa non posset perficere; sed quia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c filius dĩ. Quod utiq si respondisse
nichilominus ueritatẽ dixisset. S mus
int̾rogationis. sensum int̾rogantis pre¬
denter ad u̾tens. competent̃ ꝓpͥeq ad ni¬
rogata respondit dicens. Tues xp̃c fils

Expanded text:
Christus Filius Dei . Quod utique si respondisset, Christus Filius Dei . Quod utique si respondisset, nihilominus veritateinterrogationis sensum interrogantis prudenter advertens, competenter proprieque ad interrogata respondit, dicens: Tu es Chris
Abbreviated transcription (Latin):
minis. nisi nom̃ assũpte carnis: Quo
siquidem nomine intelligidatur.
quia dicens se aliquid nescire. non
Alias quippe loquens dese scđm suam
dĩtatem ñ filius uł filium hominis.
s ego uel me sepius ponere c̃sueuit.
nis ẽ. Nec dubium quin de illa essentia
diceret. qua ante abraham & sine mi-¬
tio ẽ. non qua post abiaham. & ex abra-¬
ham factus ẽ. Alibi quoq hominũ
de se opimionẽ adiscipulis inquirens.
quẽ dicunt inquit homines. eẽ. non
me. s filium hominis: Rursus eas
s quẽ me ait eẽ dicitis: Carnalis ui-¬
delicet ppłi sententiam de carne in¬
quirens nom̃ carnis qđ ꝓpͥe ẽ filius
hominis posuit. sp̃uales uͦ discipłos de
suadeitate int̾rogans. ñ filium homins
s signauter medixit. Quod deniq pen
intelligens. quid ꝑ hoc qd̾ dixerat me r¬
quisiti fuissent. sua responsione aꝑuit.
tues inquiens ñ iħs filius uirginis sed

Expanded text:
minis, nisi nomen assumptae carnis? Quo minis, nisi nomen assumptae carnis? Quo siquidem nomine intelligi datur, quia dicens se aliquid nescire, non oquitur. Alias quippe loquens de se secundum suam divinitatem, non Filius, vel Filium hominis; Sed ego, vel Me, saepius ponere consuevit,nis est. Nec dubium, quin de illa essentia diceret, qua ante Abraham et sine initio est, non qua post Abraham et ex Abraham factus est. Alibi quoque hominum de se opinionem a discipulis inquirens, Quem dicunt, inquit, homines esse, 564 non me, sed Filium hominis? Rursus eosdsed quem me, ait, esse dicitis? Carnalis videlicet populi sententiam de carne inquirens, nomen carnis, quod proprie est Filius hominis, posuit: spirituales vero discipulos de sua divinitate interrogans, non Filium hominis, sed signanter me dixit. Quod denique Petrus intelligens, quid per hoc quod dixerat, me. requisiti fuissent, sua responsione aperuit: Tu es, inquiens, non Jesus filius Virginis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Sicut nichil ignorare poterat
cũ sapientia sit. sic nec mentiri cum
ueritassit. S uolens discipulos ab
imitilis inquisitionis curiositate cõ¬
pescere. quod inquirebant se scire ne¬
gauit. non om̃imodo quidem. s tali
quodam mͦ quo negare ueraciter po¬
tuit. Nam & si sue diuinitatis intui¬
tu ȩque om̃ia p̃terita scilicet p̾sentia
atq futura ꝑ lustrando. diem quoq
illum palam habebat. non tamen
ullis carnis sue sensibus expiendo
agnouerat. Alioquin iam sp̃u oris
sui antixp̃m int̾fecerat. iam auribus
sui corporis archangłm uociferantẽ
& tubam sonantẽ. in quo strepitu mor-¬
tui suscitandi sunt audierat iã ocłis
suȩ carnis oues hedosq qui abinui-¬
cem segregandi sunt ꝑspexerat. Deni-¬
q ut intelligas qͦd illa tantũ cogni¬
tione que ꝑcarnẽ fit. se illum diem
nescire ꝑhibuerit. uigilanter respon-¬
dens ñ ait. nec egoscio. s nec ipse inqͥt
filius hominis scit. Quid ẽ filius ho¬

Expanded text:
Absit. Sicut nil ignorare poterat, Absit. Sicut nil ignorare poterat, cum sapientia sit: sic nec mentiri, cum veritas sit. Sed volens discipulos ab inutilis inquisitionis curiositate compescere, quod inquirebant, se scire negavit: non omnino quidem, sed tali quodam modo, quo negare veraciter potuit. Nam, etsi suae divinitatis intuitu aeque omnia, praeterita scilicet, praesentia atque futura perlustrando, diem quoque illum palam habebat; non tamen ullis carnis suae sensibus experiendo agnoverat. Alioquin jam spiritu oris sui Antichristum interfecerat, jam auribus sui corporis archangelum vociferantem, et tubam sonantem, in quo strepitu mortui suscitandi sunt, audierat: jam oculis suae carnis oves haedosque, qui ab invicem segregandi sunt, perspexerat. 11. Denique ut intelligas, quod illa tantum cognitione, quae per carnem fit, se illum diem nescire perhibuerit, vigilanter respondens, non ait: Nec ego scio, sed nec ipse, inquit, Filius hominis scit . Quid est Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
sua ñ posset: & inpassione ex ꝑtus ẽ mi¬
sericordiam. & insubiectione obedientiã.
quã tam̃ exꝑientiã ñ illi ut dixi scien¬
tia . s nobis fidutia creuit. dum ex hoc mi¬
sero genere cognitionis. is aquo longe
erraueramus. factus ẽ ꝓpior nobis. Quan¬
do enĩ illi appropinquare auderemuis:
in sua impassibilitate manentis Nunc
aut̃ apło suadente monemͣ cũ fidutia
& in eo quo passus ẽ ipse. nobis compati
posse ñdubitamus. Nongͦ debet ab¬
surdum uideri sidicitur xp̃m ñ qͥdem
aliquio scire cepisse quod aliquando
nescierit. seire tam̃ alio modo mi sedĩ¬
pore didicisse ꝑcarnem. Uide ne & si¬
mili locutionis modo illud dictũ sit.
quod dñs requirentibus discipulis
dedie ultimose nescire respondit.
Nam qͦmꝰ diem illũ ille nesciebat. in qͦ
quod certumẽ. quia nescire ñ poterat:
Numquid forte m̃dacit̃ eis uoluit ce¬
lare. quod utiliter ñ ualuit in notesc̾e:

Expanded text:
sua non posset; et in passione expertus est misua non posset; et in passione expertus est misericordiam, et in subjectione obedientiam. Per quam tamen experientiam, non illi ut dixi scientia, sed nobis fiducia crevit, dum ex hoc misero genere cognitionis, is a quo longe erraveramus, factus est propior nobis. Quando enim illi appropinquare auderemus, in sua impassibilitate manenti? Nunc autem, Apostolo suadente, monemur cum fiducia et in eo quo passus est ipse, nobis compati posse non dubitamus. 10. Non ergo debet absurdum videri, si dicitur, Christum non quidem aliquid scire coepisse, quod aliquando nescierit; scire tamen alio modo misericpore didicisse per carnem. Vide ne et simili locutionis modo illud dictum sit, quod Dominus requirentibus discipulis de die ultimo se nescire respondit. Nam quomodo diem illum ille nesciebat, in quoquod certum est quia nescire non poterat? Numquid forte mendaciter eos voluit celare, quod utiliter non valuit innotescere?
Abbreviated transcription (Latin):
ac tẽptatis. misereri ac compati ipsod
non dico ut sapientior efficeretur. s ꝓͥ¬
quior uideretur. quatinus in firmifilii
adam quos suos fieri & appellari fr̃s non
dedignatus ẽ. suas illi infirmitates cõmit.¬
tere ñdubitarent. quisanare illas & pos¬
set ut ds̃ . & uellet ut ꝓximus. & cognosce¬
ret ut eadem passus. Unde ysaias uirũ
eum appellat dolorum & scientẽ infirmi¬
tatem. Q apłs. Non enum habemꝰ inquit
pontificẽ. qui non possit compati infirmi¬
tatib nr̃is. Unde aut̃ possit indicans. ad iun¬
git. Cẽptatum aut̃ ꝑ om̃ia ꝓsimilitudine
absq peccato. Peatuis quippe ds̃. beatus dĩ
filius. in ea forma qua ñ rapinã arbitratus
ẽ. ẽẽ seequalem patri. ꝓculdubio impassi¬
bilis priusquã se exinanisset formã serui
accipiens. sicut imseriam uel subiectio¬
ipso. s etiam paulominus ab angłis qui
ram.usq ad illam formã inqua pati & su¬
bici posset. quod utiq sicut dictumẽ in

Expanded text:
ac tentatis misereri ac compati ipse dac tentatis misereri ac compati ipse dnon dico ut sapientior efficeretur, sed propinquior videretur: quatenus infirmi filii Adam, quos suos fieri et appellari fratres non dedignatus est , suas illi infirmitates committere non dubitarent, qui sanare illas et posset ut Deus, et vellet ut proximus, et cognosceret ut eadem passus. Unde Isaias virum eum appellat dolorum, et scientem infirmitatem ; et Apostolus: Non enim habemus, inquit, Pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris. Unde autem possit, indicans adjungit: Tentatum autem per omnia pro similitudine, absque peccato . Beatus quippe Deus, beatus Dei Filius, in ea forma, qua non rapinam arbitratus est esse se aequalem Patri, procul dubio impassibilis, priusquam se exinanisset formam servi accipiens , sicut miseriam vel subjectioipso, sed etiam paulo minus ab Angelis, qui ram, usque ad illam formam, in qua pati et subjici posset, quod utique sicut dictum est in
Abbreviated transcription (Latin):
debuit fr̃ibus ꝑ om̃ia similari. ut misen.¬
cors fieret. Puto quod hec u̾ba sic ad capue
referenda sint. ut corpori penituis aptan
non possint. De uerbo utiq dĩ dictumẽ
quod ñ angłos apprehendit. hoc ẽ nonm
unam sibi ꝑsonam assumpsit. s seien
abrahe. Neq enĩ legitur uerbum angb̃
factum ẽ. s uerbum ciro factum ẽ. & ca
de carne abrahe. iuxta ꝓmissionẽ que ili
pͥmũ facta ẽ. Unde id ẽ ex qua semims
lari. id ẽ oportuit ac necesse firit. ut snni
nobis passibilis nr̃arum om̃ia excepto
peccato genera miseriarum ꝑcurieret.
Siqueris qua necessitate. ut misericorsineͥ
fieret. & hoc aiscur non recte ad corpis
referri potest: S audi quod paulopos
sequitur. In eo enĩ in quo passus ẽ ipse
& tẽptatus. potens ẽ & eis qui tẽptantur
auxiliari. Inquib u̾bis quid meliusi¬
telligi possit ñ uideo. nisi quod ideo pe¬
ti actemptariom̃ibq absq peccatohi¬
manis uoluit cõmunicare miseriis. qđi

Expanded text:
omnia fratribus assimilari, ut misericors fieret . Puto quod haec verba sic ad caput referenda sunt, ut corpori penitus aptari non possint. De Verbo utique Dei dictum est quod non Angelos apprehendit, hoc est, non in unam sibi personam assumpsit, sed semen Abrahae. Neque enim legitur, Verbum angelus factum est, sed Verbum caro factum est , et caro de carne Abrahae, juxta promissionem, quae illi primum facta est. Unde, id est ex qua seminis lari; id est, oportuit ac necesse fuit, ut similis nobis passibilis, nostrarum omnia, excepto peccato, genera miseriarum percurreret. Si quaeris, qua necessitate? Ut misericors, inquit, fieret. Et hoc, ais, cur non recte ad corpus referri potest? Sed audi quod paulo post sequitur: In eo enim, in quo passus est ipse et tentatus, potens est et eis qui tentantur auxiliari . In quibus verbis quid melius intelligi possit non video; nisi quod ideo pati ac tentari, omnibusque, absque peccato, humanis voluit communicare miseriis quod
Abbreviated transcription (Latin):
& recedentiũ. & imũ ostium ẽ ingredienti¬
um donũ & egredientiũ. Punã deniq
scalam ascendentes angłi & descendentes
iacob apparuerunt. Quo spectant hȩc:
Ut uidelicet si adueritatẽ redire cupis.
ñ necesse sit uiã querere nouam qm non
nosti. s notam qua descendisti. quatinus
rec ipcis gressibus tua ipse uestigia sequẽs.
ꝑ eosdem gradus humiliatus ascendas. ꝑ
quos suꝑbiendo descenderas. ita ut qui
duodecimꝰ suꝑbiȩ fuit descendenti. pͥmus
humilitatis sit ascendentĩ. Undecimus:
inueniat᷑ scđs. Decimus: tercius. Nonus.
quartus. Octauus. quintus. Septimus.
sextus. Sextus. septimus. Quintus. octa¬
uus. Quartus. nonus. Tercius. decimus.
Sccd̃s undecim̃. Primus. duo decimus.¬
Quib suꝑbie gradib in te iniuen¬
tis. inmo recognitis. iam ñ laboras
inquerendo uiam humilitatis

Expanded text:
tium est ingredientium domum, et egredientium. Per unam denique scalam ascendentes Angeli, et descendentes Jacob apparuerunt . Quo spectant haec? Ut videlicet si ad veritatem redire cupis, non necesse sit viam quaerere novam quam non nosti, sed notam qua descendisti: quatenus reciprocis gressibus tua ipse vestigia sequens, per eosdem gradus humiliatus ascendas, per quos superbiendo 571 descenderas: ita ut qui duodecimus superbiae fuit descendenti, primus humilitatis sit ascendenti; undecimus, inveniatur secundus; decimus, tertius; nonus, quartus; octavus, quintus; septimus, sextus; sextus, septimus; quintus, octavus; quartus, nonus; tertius, decimus; secundus, undecimus; primus, duodecimus.Quibus superbiae gradibus in te inventis, imo recognitis, jam non laboras in quaerendo viam humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
te quod miscđia dñi plenaẽ terra. & pleni
sunt cęli& terra gła tua. & multa huiꝰ modi.
Lego &e defilio. Post quã uenit plenitudo
temꝑis. misit ds̃ filium suum. & ipse filiꝰ

Expanded text:
te, quod misericordia Domini plena est terra ; et, Pleni te, quod misericordia Domini plena est terra ; et, Pleni sunt coeli et terra gloria tua, et multa hujusmodi. Lego et de Filio, Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Et ipse Filius
Abbreviated transcription (Latin):
posse p̾sumã. ne uel de uirtute conrei
uel ꝓlabore diffidam. Qui eñ docetit
aut ducitur. ex hoc ipso quod docent̃
uelducentẽ sequitur laborare conm¬
citur. & aliquid de seagit. ut ad desti¬
natum uel locum uel sensum ꝑtrahas
ita ut dicere possit. ñ aut̃ ego. s gr̃adi
mecũ. Quruͦ rapitur ñ suis uiribus.
s alienis in nixus. tamqm nescius qui¬
cũq portatur. nec de toto inse necde
parte głatur. ubi nec ꝑse neccum alio
aliud oꝑatur. Ad pͥmũ itaq siue ad ine¬
dnini eelum. ductus uel adiutus apłs
ascendere potuit. ad t̾cium aut̃ ut ꝑue¬
uiret. rapioportuit. Nam & filius ad¬
hoc legitur descendisse. ut uocaret. iu
uaret ascensuros ad primũ. & sp̃s sc̃s
missus fuisse. qui ꝑduceret ad scđm. Pat̃
uero licet filio & spũi scõ semꝑ cooꝑetur.
numqͣm tam̃ aut de cęlo descendisse. aut
ad terras legitur missus fuisse. Lego cer-¬

Expanded text:
posse praesumam: ne vel de virtute confidam, posse praesumam: ne vel de virtute confidam, vel pro labore diffidam. Qui enim docetur aut ducitur, ex hoc ipso quod docentem vel ducentem sequitur, laborare convincitur, et aliquid ex se agit, ut ad destinatum locum vel sensum pertrabatur, ita ut dicere possit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Qui vero rapitur, non suis viribus, sed alienis innixus, tanquam nescius quocunque portatur, nec de toto in se, nec de parte gloriatur, ubi nec per se, nec cum alio aliquid operatur. Ad primum itaque sive ad medium coelum ductus vel adjutus Apostolus ascendere potuit: ad tertium autem ut perveniret, rapi oportuit. Nam ad hoc et Filius legitur descendisse, ut vocaret et juvaret ascensuros ad primum: et Spiritus sanctus missus fuisse, qui perduceret ad secundum. Pater vero, licet Filio et Spiritui sancto semper cooperetur, nunquam tamen aut de coelo descendisse, aut 569 ad terras legitur missus fuisse. Lego cer