comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut gͦ sola iustitia ẽ. ꝓqͣ ⁊ uoluntas plat
& opꝰ uoluntatis: sic ñ due s una retribitios
qua ⁊ uoluntas remunerat᷑. ⁊opꝰ uoluntatis.
Una gͦ retͥbutio ẽ. qua ⁊ homo remuntrari
uoluntas ipsa placere meretur. Etiã qͣnda
ñ oꝑatur uoluntas placet in hoc qd̾ uolut
oꝑari: & de ipso oꝑe placet. etiã quando
illud facere ñ potest. Semꝑ gͦ placet uo¬
plalet. ideo placet. quia ipsa uoluntas pla¬
cet. qͣndo autẽ uoluntas ꝓpter opꝰ placit. ñ
sic placet. quasi opꝰ ꝓpter se placeat. et uo¬
luntas ꝓpter opus. cũ potius ꝓpterse uo¬
luntas placeat. & opꝰ ꝓpter uoluntatẽ. s dt
ꝓpter opus placẽ uoluntas. qr ipsa uolim¬

Expanded text:
voluntas placet et opus voluntatis, sic non duae sed una retributio est, qua et voluntas remuneratur et opus voluntatis. Una ergo retributio est qua et homo remunerari voluntas ipsa placere meretur. Etiam quando non operatur, voluntas placet in hoc quod voluit operari, et de ipseo opere placet, etiam quando illud facere non potest. Semper ergo placet voplacet, ideo placet quia ipsa voluntas placet. Quando autem voluntas propter opus placet, non sic placet, quasi opus propter se placeat, et voluntas propter opus, cum potius propter se voluntas placeat, et opus propter voluntatem. Sed dicitur propter opus placere voluntas, q
Abbreviated transcription (Latin):
pum declinasse. Dehis qui inexcremis pe¬
N uerunt quidã quid de his sen nitent.¬
aiimente territi compungunt᷑ & penitent.
adtoto corde miscd̃iam & indulgentiam
uitͥ: etiã si satis factionẽ articło temporis p̃¬
abac uita iuuit: sicut malũ facere potest.
a iem̃dare posse si fecerit. Et nuꝗͣ qͦcũq
aipore. ccã inextremis. & iã marticło neces¬
hifis. penitentiã hominis infructuosã ẽẽ:
is ingemuerit: s qͣcũq hora ingemuerit
huis erit. Ergo tu noli ponere tempus
usełie d̃i: ne forte uiditiũ tuũ tibi ipsi
duersetꝰ. Noli ponere legem: que tͥ ñ expe.¬
lt Peccator es. ama miscłiam: qͥa sinon
mus: ñ mereris. Nec tam̃ sub hac spe secu
ti peecandũ ẽ: ꝓpterea qđ infine si con¬
utisueris salus tibi ꝓmittitur. Nã qͣuis¬

Expanded text:
P. V. De iis qui in extremis poenitent. Quaerunt quidam quid de iis senimminente territi compunguntur et poenitent, et ex toto corde misericordiam et indulgentiam quaerunt etiam si satisfactionem articulo temporis prin hac vita vivit sicut malum facere potest, ita et emendare posse si fecerit, et nunquam quocunque tempore etiam in extremis et in articulo necessitatis poenitentiam hominis infructuosam esse, si si ingemuerit, sed quacunque hora ingemuerit, salvus erit. Ergo tu noli ponere tempus misericordiae Dei, ne forte judicium tuum tibi ipsi adversetur. Noli ponere legem quae tibi non expedit. Peccator, ama misericordiam, quia si non amas, non mereris. Nec tamen sub hac spe secure tibi peccandum est. Propterea quod in fine si conversus fueris salus, tibi promittitur. Nam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lictũ. Qđ cũ fecerit. iam ampliꝰ dtͥtuas
pnationis ñ erit: etiã si satisfactio rte.
qͣm ꝓ peccato ꝑsoluit. Qd̃ si forte perati
uere peniteat. s intercurrente articło ne¬
cessitatis ad confessionẽ uenire ñ posit u¬
fident̾ ꝓ nuntio. qr in eo summꝰ sacerdos an¬
plet qd̃ mortalis ñ potuit. & apud dm̃ ian
s ñ ualuit adimplere: qr confessionẽ ñ con¬
temptꝰ exclusit. s impediuit necessitas.
Dmde siid qͦd dictũ ẽ. quacũq hora ingtiu¬
erit peccator saluus erit. de p̃senti saliti de¬
cipitur: sic intelligendũ ẽ. ac si diceritur.
Tc̾ peccatoris salus incipit: qͣndo ueraciter
ꝓdelictis siuis ingemiscit. Que tam̃ sals
t̃ẽ plene ꝑficitur: qnͣdo idunde ingenub
etiam ore confitetur. Itẽ illud qd̃ dñ. qua
adhuc te loquente dicam. ecce adsum. sic
conuenienter potest accipi. ꝙ priꝰ ds adests
ꝑ grãm. ut cor ad penitentiã cõpunsat. lb¬
inde adẽ. ut peccatoꝵ indulgeniam con¬

Expanded text:
um fecerit jam amplius debitor damnationis non erit, etiam si satisfactio restat, quam pro peccato persolvat . Quod si forte peccator vere poeniteat, sed intercurrente articulo necessitatis ad confessionem venire non possit, confidenter pronuntio, quod in eo summus sacerdos complet quod mortalis non potuit, et apud Deum jam sed non valuit adimplere, quia confessionem non contemptus exclusit, sed impedivit necessitas. Proinde si id quod dictum est: Quacunque hora ingemuerit peccator salvus erit, de praesenti salute accipitur; sic intelligendum est ac si diceretur tunc peccatoris salus incipit, quando veraciter pro delictis suis ingemiscit, quae tamen salus tunc plene perficitur, quando id unde ingemuerit etiam ore confitetur. Item illud quod dicitur: Quia adhuc te loquente dicam: Ecce adsum; sic convenienter potest accipi, quod prius Deus adest per gratiam ut cor ad poenitentiam compungat, deinde adest, ut peccatorum indulgentiam con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitius ñ ẽ: Absit. S necesse ẽ sic fiti qͥ
aliter reatus nr̃i sceleris ñ potest expiari.
Necesse ẽ. sic fieri: qͥa ds hoc etiã qͣa dare
desiderat. a se p̃cipit postulari. Necesegͦ
nos ira ñ fuerat. in nobis tamen scdm reaũ
ira manebat: que cũ debita satisfactione
soluitur. ut ita dicam ñ ds̾ homini. s hõ¬
do reconciliatur. De peccatis autẽ utrum
redeant uel ñ. exqͦ semel dimissa furint:
ego interim ñ disserendum uidito. s ueren.¬
dum. Quod tam̃ si fit. uel ñ fit. qͥd iustitia
fiat. uel ñ fiat. alt̾ius tractatus oꝑam es¬
pectat: eo p̃cipue qͦd quedam diuinarum
scripturarũ testimonia. de hac re ambi¬
gue edita leguntur: ita etiã ut ñ ncbil es
eis absurditatis nasci uideatur. quȩ cerse
ñ leui aut tuͣsitoria ꝯsid̾atione discirtier de¬

Expanded text:
pitius non est, absit! Sed necesse est sic fieri, quia aliter reatus nostri sceleris non potest expiari. Necesse est sic fieri; quia Deus hoc etiam quod dare desiderat, a se praecepit postulari. Necesse enos ira non fuerat, in nobis tamen secundum reatum ira manebat, quae dum debita satisfactione solvitur, ut ita dicam, non Deus homini, sed homo reconciliatur. De peccatis autem utrum redeant an non, ex quo semel dimissa fuerint, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutiend
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ita etiam ꝑsemetipsum quando uult
sine humana cooꝑatione peccata dimit¬
tere pot̃. hi uͦ qui ex senietipsis dii
non sunt: etiam nͥ eo aquo sunt
hoc qd̃ sunt in eis et ꝑ eosoꝑante. ut eis
cooꝑante peccata dimittere ñ possunt.
Quo mͦ gͦ solus ds̃ bonus est. nec tamen
inde sequitur bonos. non ẽẽ etiã eos
qui dõ seruiunt. et quomodo solus ds̃
mirabilia facit. et tam̃ de iusto hoiꝰe
dr̃. fecit enĩ mirabilia in uita sua: ita
etiam solus dĩ peccata dimittit. tc̃ quoq
quando sac̾dos ab eo ⁊ ꝑ eum dimittit.
Ipse enim hoc inhomine facit: quod hõ
ꝑ eum facit. Nec idõ dicendum ẽ. ho¬
minem ibi nichil facere. quia ꝑ eum
ds̃ facit: immo uͦ id̃o multo melius et
multo uerius facere. quia ꝑeum ds̃
facit. hinc ẽ. quod petro pͥncipi apłoꝵ
dicit. Tibi dabo claues regni coꝵ¬

Expanded text:
est, ita etiam per semetipsum quando vult est, ita etiam per semetipsum quando vult sine humana cooperatione peccata dimittere potest. Hi vero qui ex semetipsis dii non sunt, etiam nisi eo a quo sunt hoc quod sunt, in eis et per eos operante et eis cooperante peccata dimittere non possunt. Quomodo ergo solus Deus bonus est, nec tamen inde sequitur bonos non esse, etiam eos qui Deo serviunt, et quomodo solus Deus mirabilia facit, et tamen de justo homine dicitur: Fecit enim mirabilia in vita sua ; ita etiam solus Deus peccata dimittit, tunc quoque quando sacerdos ab eo et per eum dimittit. Ipse enim hoc in homine facit quod homo per eum facit; nec ideo dicendum est hominem ibi nihil facere, quia per eum Deus facit. Imo vero ideo multo melius et multo verius facere, quia per eum Deus facit. Hinc est quod Petro principi apostolorum dicit: Tibi dabo claves regni co
Abbreviated transcription (Latin):
ras uenire precipit: ac sic demũ confitẽ¬
tes ꝑministerium sacerdotum ab ext̾io¬
ri uinculo. hoc ẽ. adebito dampnationis
absoluit. Bene autem debitum dãpna-¬
tionis exterius uinculum dr̃: quia ꝑtinet
adtenebras exteriores quas euadere dig¬
nus non ẽ. quisquis priꝰ in hac uita ate¬
n ebris interiorib solui ñ meretur. S
male inquiunt de sacerdote dñi facitis.
qui ei potestatem dimittendi peccata qd̃¬
dõ soli competit tribuitis. Ñe go sac̾doteᷤ
dõs facio. Sermo diuinus qui mentiri
ñ pot̃. sacerdotes dõs dicit. Diis inquit
ñ detrahes: & pͥncipi płi tui ñ maledices.
Is gͦ contra legis preceptum diis detra-¬
hunt: quia potestatem diuinitus collatã
sacerdotibus auferre uolunt. Neq ego
u sac̾dotib potestatem dimittendi pec¬
cata tribui. Ille hominib potestatem
diuinam tribuit. qui de hominib dõs
facit. S tam̃ ipse. sicut ex semet ipso dĩ

Expanded text:
ras venire praecipit; ac sic deinde confitenras venire praecipit; ac sic deinde confitentes per ministerium sacerdotum ab exteriori vinculo, hoc est, a debito damnationis absolvit. Bene autem debitum damnationis exterius vinculum dicitur; quia pertinet ad tenebras exteriores quas evadere dignus non est, quisquis prius in hac vita a tenebris interioribus solvi non meretur. Sed male, inquiunt, de sacerdote Deum facitis, qui ei potestatem dimittendi peccata quod soli Deo competit, tribuitis. Non ego si non potest, sacerdotes deos dicit: Diis inquit, non detrahes, et principi populi tui non maledices . Isti vero contra legis praeceptum diis detrahunt, quia potestatem divinitus collatam sacerdotibus auferre volunt. Neque vero ego sacerdotibus potestatem dimittendi peccata tribui. Ille hominibus potestatem divinam tribuit qui de hominibus deos fecit. Sed tamen ipse sicut ex semetipso Deus
Abbreviated transcription (Latin):
abhis in hac uita solutus fu̾it. pꝰmodũ
te post ruinam peccati surgere ualeret.
nͥ diuina miscdia gratuito preueniens.
eũ suscitaret. ideo necesse ẽ ut dĩ grãmsuã
quam peccantibus nobis iuste subtraxe.¬
rat. quando ad penitentiã uiuificatidi
stimus. sola misccłia nullis nr̃is meritis
precedentibus reddat. quatinus ipsa gr̃a
adueniens. cor nr̃m a torpore infideli¬
tatis. et apeccati morte exsuscitet: ut sci¬
licet dum pͥmũ ipsasola oꝑante ad peni¬
tentiam compuncti auinculis torporis
ab soluimur. ipsa deinde cooꝑante peni-¬
tentes. a debito dãpnationis absolui me-¬
reamur. Hoc bene in resuscitatione la¬
xari signatum ẽ: quem ipse dñs ꝑ se priꝰ
intrinsecus a uinculo mortis absoluit.
uiuificatum autem deforis ministerio
in scã ȩccła nc̃ mortuos peccatis ꝑ solam
gram̃ suam interius uiuificans. a̾ cõpũctionẽ
accendit. atq uiuificatos ꝑ confessionẽ fo¬

Expanded text:
ab his in hac vita solutus fuerit, postmodab his in hac vita solutus fuerit, postmodte post ruinam peccati surgere valeret, nisi divina misericordia gratuito praeveniens eum suscitaret, ideo necesse est ut Deus gratiam suam quam peccantibus nobis juste subtraxerat, quando ad poenitentiam vivificandi sumus, sola misericordia nullis nostris meritis praecedentibus reddat quatenus ipsa gratia adveniens cor nostrum a torpore infidelitatis et a peccati morte exsuscitet, ut scilicet qui primum ipsa sola operante ad poenitentiam compuncti, a vinculis torporis absolvimur, etiam, ipsa deinde cooperante, poenitentes a debito damnationis absolvi mereamur. Hoc bene in resuscitatione Lazari significatum est, quem ipse Dominus per se prius intrinsecus a vinculo mortis absolvit, vivificat autem de foris ministerio in sancta Ecclesia nunc mortuos peccatis per solam gratiam suam interius vivificans ad compunctionem accendit, atque vivificatos per confessionem fo
Abbreviated transcription (Latin):
ugierit peccator: saluus erit. Et ali
uuadhuc te loquente dicã: ecce ad
qͥq oris ẽȩ̃. necessariam: quia siquis
Iontemptu reus erit. Uel fortassis qi
suerunt. Hac gͦ ratione probant.¬
homines nullo modo potestatem habs.
dimittendi peccata. s hanc solius dĩ ẽẽ. sic̃
etiam in euangłlo iudei contra dm̃ murm¬
antes. quia dix̾it paralitico. dimissa sunt¬
tͥ peccata tua. aierunt solum dm̃ peccata¬
posse dimittere. S fortassis qui hec de abso¬
lutione peccatoꝵ dicunt. quomͦ quisq pec¬
cato ligetur. ñ satis diligenter attendunt.
Duob eni modis: peccator ligatus ẽ. Liga¬
tus ẽ. obduratione mentis. ligatus ẽ. debito
future dampnationis. Quam diui nanq
bene oꝑando̾m expeditus. S: pͥ peccatum
gr̃a dĩ subtrahitur: statim ipsa sua obdu¬
ratione mens intrinsecus obligatur. Ista
obduratio siue execatiom̃tis: interiores
tenebre sunt. in quib homo ꝓ peccato
suo impresenti obligatus tenetur: & nisi

Expanded text:
uerit peccator, salvus erit . Et alibi: Quia adhuc te loquente dicam: Ecce adsum quoque oris esse necessariam, quia si quis , tamen pro contemptu reus erit. Vel fortassis, qudimissa fuerunt. Hac ergo ratione probanhomines nullo modo potestatem habere dimittendi peccata, sed hanc solius Dei esse, sicut et in Evangelio Judaei contra Dominum murmurantes, quia dixit paralytico: « Dimissa sunt peccata tua, » aierunt solum Deum posse peccata dimittere . Sed fortassis qui hoc de absolutione peccatorum dicunt, quomodo quisquam peccato ligetur non satis diligenter attendunt. Duobus enim modis peccator ligatus est. Ligatus est obduratione mentis, ligatus est debito futurae damnationis: quandiu namque bene operandum expeditus. Sed cum per peccatum gratia Dei subtrahitur, statim ipsa sua obduratione mens intrinsecus obligatur. Ista obduratio sive excaecatio mentis interiores tenebrae sunt, in quibus homo pro peccato suo in praesenti obligatus tenetur, et nisi
Abbreviated transcription (Latin):
diẽt iterari ñ posse. ꝓpter rigorẽ ⁊ castigatio¬
nem ne homines sacͣmenta dei contempnant
S unꝰquisq ꝓut potuerit scdm uitatem sen¬
tiat. Ego illũ qui dixerit ideo locũ ñ esse scd̃e
penitentiȩ quia una debet eẽ penitentia ho¬
mini qͣidiu uiuit: ut semꝑ dep̃ceritis doleat.¬
& se a futuris custodiat. & nũꝗͣ ad peraca et¬
deat que semel dimisit. & qui hoc facit ql
debet facere facit. & qui aliter facit id est
qͥ adpeccata p̃terita reuertitur. ut cũ pecca¬
uerit ꝗͣdiu uult. it̾m adpenitentiã redeat
& qͣsi primã pꝰ scd̾am faciat penitentiam
facit qd̃ facere ñ debet. nec tam̃ in eo qđ̃ pe¬
nitet male facit. s in eo qd̾ ñ ꝑseuerat inpe¬
nitentia male factt: qui sic dixerit locũ slĩ

Expanded text:
dicunt iterari non posse propter rigorem et castigatiodicunt iterari non posse propter rigorem et castigationem, ne homines sacramenta Dei contemnant. Sed unusquisque prout potuerit secundum veritatem sentiat. Ego illum qui dixerit ideo locum non esse secundae poenitentiae; quia una debet esse poenitentia homini, quandiu vivit, ut semper de praeteritis doleat, et se a futuris custodiat, et nunquam ad peccata redeat quae semel dimisit, et qui hoc facit quod debet facere, facit. Et qui aliter facit, id est qui ad peccata praeterita revertitur, ut cum peccaverit quandiu vult iterum ad poenitentiam redeat, et quasi post primam secundam faciat poenitentiam, facit quod facere non debet, nec tamen in eo quod poenitet, male facit, sed in eo quod non perseverat in poenitentia male facit. Qui sic dixerit locum non
Abbreviated transcription (Latin):
cantes istã hostiã ad se ꝑtinere: qi uoluntau
peccantib iã ñ relinquit᷑ hostia ꝓpeccato. qͥa
ñ possunt sibi eã usurpare. quȩ ita oblata est
ut his ꝓsit qui depeccatis penitent. ñ qui pes¬
manẽt inpeccatis. Sic una ueritate mansi¬
stata: alia qͦq inlucẽ uenit. Qđ autẽ ditũ
ẽ. quia ñ ẽ. locus scdȩ penitentiȩ: ita quiadoꝰ
intelligere uolt̾. qr tota hec uita locꝰ peniten¬
tiȩ ẽ. homini peccatori. Qui hic penitentiã
facere uolt̾. locũ habent: qͥa hic locus datꝰ ẽ
penitendi hominib. Qui autẽ hic penitentiã
facere nolt̾. inalia uita etiã si uoluerint fa¬
cere penitentiã ñ potert̃. ita ut fructũ habe¬
at penitentia illoꝵ. quia locũ ñ habet. Pri¬
ma gͦ penitentia in hac uita locũ habet: scd̃a
penitentia pꝰ hãc uitam locũ ñ habet nec
fructũ habet. etiam si dolorẽ habet. Alii hoc
dictum intelligt̃ de publica penitentia:. qͣm

Expanded text:
tes istam hostiam ad se pertinere, quia voluntarie peccantibus jam non relinquitur hostia pro peccato, quia non possunt sibi eam usurpare quae ita oblata est, ut iis prosit qui de peccatis poenitent, non qui permanent in peccatis. Sic una veritate manifesta, alia quoque in lucem venit. Quod autem dictum est quod non est locus secundae poenitentiae, ita quidam intelligere volunt, quia tota haec vita locus est poenitentiae homini peccatori. Qui hic poenitentiam facere volunt locum habent, quia hic locus datus est poenitendi hominibus. Qui autem hic poenitentiam facere nolunt, in alia vita etiam si voluerint facere poenitentiam non poterunt, ita ut fructum habeat poenitentia illorum, quia locum non habet. Prima ergo poenitentia in hac vita locum habet. Secunda poenitentia post hanc vitam locum non habet; nec fructum habent, etiam si dolorem habent. Alii hoc dictum intelligunt de publica poenitentia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aũt de mutidatione lepsi oppon
minime eoꝵ opinioni suffragatur:
si idõ peccator᷑ confessionẽ absolui ert
est quia leprosus mundatus ẽ. ant
monstrationẽ eadem ratione peccatt
compunctionẽ ad sacerdotem ire ñq
peccatum suum plangere s iusticiad
monstrare. quia et ille ad sacerdotes
est. ñ ut sanitatem reciꝑet. s ut sans
demonstraret. quod omino fides xp̃i
abhorret. ꝑropterea si miraculum e
dñs oꝑatus est sacerdotib non ob it¬
tiam offitii. s ad imꝓperium ostend
quid aliud quam noui quoq sacͥdor

Expanded text:
undatione leprosi opponunt minime eorum opinioni suffragatur, quia si ideo peccator ante confessionem absolvi credendus est, quia leprosus mundatus est ante demonstrationem eadem ratione peccator post compunctionem ad sacerdotem ire non debet peccatum suum plangere, sed justitiam demonstrare; quia et ille ad sacerdotes missus est non ut sanitatem reciperet, sed ut sanitatem demonstraret, quod omnino fides christiana abhorret. Propterea si miraculum quod Dominus operatus est, sacerdotibus non ob reverentiam officii, sed ad improperium ostenditur: quid aliud quam novi quoque sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ce dĩ. ut culpas subiect oꝵ examinan
tigent: ut in fine cum uenerit iud
correctos saluare possit. quos corrigi
humano iudicio subiecit. Data sune
dicia. et contra culpas diuersas expies
correctionũ et satiffactionum modus
mnabos peccatoꝵ sanandos. egris
enum sacerdotes qui homines sunt
cestatem remittendi peccata quidã
sol dõ ita ascribere conantur: ut
somnẽ participem fieri posse nullo
at. non ut eius mundatio uirtute

Expanded text:
vice Dei, ut culpas subjectorum examinando castigent, ut in fine eum venerit judex Deus, correctos salvare possit, quos corrigendos humano judicio subjecit. Data sunt ergo judicia, et contra culpas diversas expiandas, correctionum et satisfactionum modus contra morbos peccatorum aegris et an sacerdotes qui homines sunt, Potestatem remittendi peccata quidam soli Deo ita ascribere conantur, ut in ea hominem participem fieri posse nullo misit; non ut ejus mundatio virtute
Abbreviated transcription (Latin):
clabatur credetur comtemptibile uł
cipientes oꝑantur. existimetur ex ho
uirtute ꝓcedere. N ergo mirum ẽ. sih
peccata dimittere possunt. quia ut he
sint. non ex sua s ex diuina uirtute
piunt: & hoc hominibus dm̃ dir

Expanded text:
abatur crederetur contemptibile, vel quod accipientes operantur, existimetur ex humana virtute procedere. Non ergo mirum est si homines peccata dimittere possunt; quia ut hoc possint, non ex sua sed divina virtute accipiunt; et hoc hominibus Deum dar
Abbreviated transcription (Latin):
diligere. eui plus dimittit᷑. ⁊ huic iecireo
multũ dimissum. quia multũ dilexit. In hoc
gͥ non uidetur conueniens esse similicudo.
nisi forte sic dicat. quia in hoc apparet qͦd
multũ ei cdimittitur. quia dilexit multũ.
qͥa ille eui plus dimittit᷑. płꝰ diligit. Oimit¬
tuntur inquit ei peccata multa: quia dilex̃
multũ. Dimittunt᷑ ait illi peccata multa.
Et unde hoc ꝓbo. aut qͦmͦ illud ostendo:
quia climittuatur ei peccata multa: In hoc
inquit: qͥa dilexit multũ. Magna dilectio:
magnȩ remissionis inditiũ ẽ. Cui enĩ plus
dimictitur: plus diligit. Debitor enĩ ẽ ille
eui plus dimittitur. ut plus diligat: ⁊ si
plus diligit fac̃ qͦd debet. et ostendit se mul¬
tũ accepisse. meo qͦd multũ reddit. Sie gͥ
mulier ista multũ offitiosa. multũ sedula.
multum deuota. multũ diligit: qͥa multũ
se accepisse agnoscit. Dimittuntur ei pec¬
cata multa: q̃m dilexit multum. Si quis
gͣ ita intelligere uelit. qͦd dictũ est dimit¬

Expanded text:
ui plus dimittitur; et huic idcirco multum dimissum quia multum dilexit. In hoc igitur non videtur conveniens esse similitudo nisi forte sic dicat, quia in hoc apparet quod multum ei dimittitur, quia dilexit multum, quia ille cui plus dimittitur plus diligit. Dimittuntur, inquit, ei peccata multa quia dilexit multum. Dimittuntur illi peccata multa. Et unde hoc probo, aut quomodo illud ostendo quod dimittuntur ei peccata multa? In hoc, inquit, quia dilexit multum. Magna dilectio magnae remissionis indicium est. Cui enim plus dimittitur, plus diligit. Debitor enim est ille cui plus dimittitur, ut plus diligat. Et si plus diligit, facit quod debet, et ostendit se multum accepisse in eo quod multum reddit. Sic igitur mulier ista multum officiosa, multum sedula, multum devota, diligit multum, quia multum se accepisse agnoscit. Dimittuntur ei peccata multa quia dilexit multum. Si quis ergo ita intelligere velit quod dictum est: Dimit
Abbreviated transcription (Latin):
homo peccare possit. ds̃ iustificare ñ possit.
& tantũ iustificare. qͣntũ ille peccare. Si
autẽ iccirco illud ñ posse dñ ds: quia factũ
ẽ. et qd̾ factũ ẽ. ñ factum ẽẽ non potest. qͥa¬

Expanded text:
homo peccare possit, Deus justificare non possit, homo peccare possit, Deus justificare non possit, et tantum justificare; quantum ille peccare. Si autem idcirco illud non posse dicitur Deus; quia factum est, et quod factum est, non factum esse non potest; q
Abbreviated transcription (Latin):
bl p̾dictũ ẽ. uirgo isrł cecidit. ñ aditiet
t itagat uirgo isrł: in qͦ similit̾ quidã a
ati ntelligentia errauert̃. his uerbis exp̃ssũ
munienter quis dicat. Nam qͥa sc̃s iheroni¬
tus suꝑ hc̃ locũ quedã uerba ambigua ex¬
p̃ut quidã qui ex scͥpturis libentiꝰ materiã
nns qͣm edificationis assum̃t. lapsos repa-
mn ñ posse conantur astruere. Ait enĩ qr
iposit. Ipse uidit quid dicere uoluerit: ego
srauerit: anathema sit. Ego tam̃ sic sentio
ua aliqͥd dicere uoluit: etiã si ego nesciã
Nad dicere uoluit. Sic tam̃ piũ mͥ ẽ. senti
a qi uerũ dixit: & iã si forte cõpetentius
uel euidentiꝰ dixisse potuisset. qd̵ dixit. Ego
dictũ catholici uiri: ad catholicã u̾itatẽ
interp̃tari conabor. Tam̃ si de corruptione
carnis intelligit᷑. hoc stultum ẽ. sic sentire.
qͥa homo carnẽ suã uitiare possit. ds sana¬
re ñ possit. Si de corruptione cordis inteb¬
ligitur: & hoc similit̾ stultũ ẽ. dicere. qͥa

Expanded text:
 dictum est: Virgo Israel cecidit, non adjiciet ut resurgat virgo Israel in quo similiter quidam a recta intelligentia erraverunt his verbis expressum convenienter quis dicat. Nam quia sanctus Hieronymus super hunc locum quaedam verba ambigua exposuit, quidam qui ex Scripturis libentius materiam erroris quam aedificationis assumunt; lapsos reparari non posse conantur astruere. Ait enim: Qunon potest. Ipse viderit quid dicere voluerit; ego gelizaverit anathema sit . Ego tamen sic sentio quia aliquid dicere voluit, etiam si ego nesciam quid dicere voluit. Sic tamen pium est mihi sentire quod verum dixit, etiam si forte competentius vel evidentius dixisse potuisset quod dixit. Ego dictum catholici viri ad catholicam veritatem interpretari conabor. Tamen si de corruptione carnis intelligitur hoc, stultum est sic sentire, quod homo carnem suam vitiare possit, Deus sanare non possit. Si de corruptione cordis hoc intelligitur, et hoc similiter stultum est dicere; quia
Abbreviated transcription (Latin):
sus diligit. Aliquid contrarietatis hic ẽẽ
uietur: Si enim ideo ei dimittunt᷑ peccata
milta qͥa dilexit multũ: uidet̃ dilectio prior
õ qͣm remissio: & rursũ si ille plus diligit
du plus dimitcitur: uidetur prior ẽẽ remis¬
io quã dilectio. Sic enĩ dictum ẽ. Duo debi.¬
tues erant cuidã feneratori. Unus multũ¬

Expanded text:
ntrarietatis hic esse videtur. Si enim ei Deo dimittuntur peccata multa quoniam dilexit multum, videtur dilectio prior esse quam remissio, et rursum si ille plus diligit cui plus dimittitur, videtur prior esse remissio quam dileetio. Sic enim dictum est: Duo debitores erant uni feneratori, unus
Abbreviated transcription (Latin):
s alia seripta uel dicta catholieoꝵ uiroꝵ
lge hoc inueniant᷑: nulla ratione estiman
Ni aos qui recte sapuert̃. hoc astruere uo¬
lis. qđ inqualiacũq peccata ꝓlapsi. uel
putece ñ possent. si ꝑ diuinã misedĩam re¬
huliã penitentiã compungerent᷑. Hoc enĩ
usm nec tertiã. nec qͦtã libet peccatoris peni¬
nã. uerã dũ tarat. refutare significant.
lsg̃ dictum ẽ. impossibile c̃e eos qͥ post illu¬
cnationẽ gr̃e & gustũ doni celestis. & par

Expanded text:
a, talia scripta vel dicta catholicorum virorum super hoc inveniantur, nulla ratione existimandum est eos qui recte sapuerunt hoc astruere voluisse quod in qualiacunque peccata prolapsi, vel poenitere non possent, si per divinam misericorveram poenitentiam compungerentur. Hoc enim secundam, nec tertiam, nec quotamlibet peccatoris poenitentiam veram duntaxat refutare significavit. Quod ergo dictum est impossibile esse eos qui post illuminationem gratiae et gustum doni coelestis et p
Abbreviated transcription (Latin):
i quod uoluntas ipsa maior fieret.
m opus fieret. Si gͦ magnum meri
ui uis: magnlim habe uoluntate.
ti dutia. Tantum mereris: quantũ¬
Ustic ẽẽ uoluntate pares: qui facul¬
at muts funt. Multũ dedit ⁊ achͤus
udiues erat. ⁊ multum habebat : tu
ll que duo minuta misit. parũ

Expanded text:
c quod voluntas ipsa major fieret si ipsum opus fieret. Si ergo magnum meritum habere vis, magnam habe voluntatem. Magna fiducia. Tantum mereris quantuares, qui facultate sunt impares. Multum dedit Zachaeus qui dives erat, et multum habebat. Vidua illa quae duo minuta misit, parum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. quia ex illa ut placeret aq
Uoluntas placet. quia ipsa bona ẽ its
sa iusticia ẽ. que placet: opus plut
ex uoluntate bona ẽ. et signum ulius
bonitatis que in ipsa uoluntate b̃et¬
placet ꝓ eo ex quo ipsum est. Sicut s
iusticia est ꝓqua ⁊ uoluntas placuei.
uoluntatis: sic ñ due s una retribud
qua ⁊ uoluntas remunerat᷑ & opͥ udi¬

Expanded text:
pro voluntate, quia ex illa ut placeret accepit. Voluntas placet quia ipsa bona est et in ipsa justitia est quae placet. Opus placet quia ex voluntate bona est, et signum justitiae et bonitatis quae in ipsa voluntate eplacet pro eo ex quo ipsum est. Sicut ergo sola justitia est pro qua et voluntas placet et opus voluntatis, sic non duae sed una retributio est, qua et voluntas remuneratur et opu
Abbreviated transcription (Latin):
dimittit᷑. plꝰ diligit. Dimitunt᷑ inquit
ei peccata multa: quia dilȩxit multum. Di¬
mittuntur ait illi peccata multa. Et unde
hoc ꝓbo. aut quomodo illud ostendo: qͥa
dimittuntur ei peccata multa: In hoc inqͥt.
quia dilexit multum. Magna dilectio:
magne remissionis indicium ẽ. Cui enĩ
plus dimititur: plus diligit. Debitor enĩ
ẽ. ille cui plus dimittit᷑: ut plus diligat:
⁊ si plus diligit facit qd̃ debet. ec ostendit
se multum accepisse in eo qđ multum red-¬
dit. Sic gͥ mulier ista multũ. offitiosa multũ
multum se accepisse agnoscit. Dimitunt᷑
ei peccata multa: qm̃ dilexit multum. Siqͥs
gͦ ita intelligere uelit. quod dictum ẽ. di-¬
mittuntur ei peccata multa. quia dilȩxit
multum : nicħ inconuenientis erit. S ui¬
debitur fortassis alicui hoc magis adu̾itatẽ

Expanded text:
dimittitur plus diligit. Dimittuntur, inquit, dimittitur plus diligit. Dimittuntur, inquit, ei peccata multa quia dilexit multum. Dimittuntur illi peccata multa. Et unde hoc probo, aut quomodo illud ostendo quod dimittuntur ei peccata multa? In hoc, inquit, quia dilexit multum. Magna dilectio magnae remissionis indicium est. Cui enim plus dimittitur, plus diligit. Debitor enim est ille cui plus dimittitur, ut plus diligat. Et si plus diligit, facit quod debet, et ostendit se multum accepisse in eo quod multum reddit. Sic igitur mulier ista multum officiosa, multum multum se accepisse agnoscit. Dimittuntur ei peccata multa quia dilexit multum. Si quis ergo ita intelligere velit quod dictum est: Dimittuntur ei peccata multa quia dilexit multum, nihil inconveniens erit. Sed vide
Abbreviated transcription (Latin):
redderent: donauit utrisq. Quis gͦ eũ
plus diligit: Et respondit. Estimo. qͥa
is cui plus donauit. Uidetur hic pͥor
ẽẽ. remissio: et posterior eẽ dilectio. Idõ
enĩ multum diligitur: quia multum
dimittitur. Postea subiungit: ostendẽs
quare istam ꝓpositionem fecerit. Uides
inquit hanc mulierem: Intraui in do¬
mum tuam: aquam pedib meis ñ de-¬
disti. Hec autem postꝗͣ intrauit: lauit
lacruys pedes meos. et capillis extersit. Et pꝰ¬
ea. Proptereo inquit dico tibi. dimutunt᷑
ei peccata multa: quia dilexit multum. Cui
minꝰ dimittitur minꝰ diligit. ⁊ cui plꝰ dimit¬
titur: plus diligit. Nam uidentur ista co-¬
herere: quia dixit eum plus diligere
cui plus dimittit᷑. et huic idcirco multum
dimissum quia multum dilexit. In hoc gͥ ñ
uidetur conueniens ẽẽ. similitudo.uau¬
nͥ forte sic dicat. quia in hoc apparet ilt. qui¬
qd multum ei dimittit᷑. quia di circo t̃¬
lexit multum: quia ille cui plus uelit.¬

Expanded text:
. Quis ergo eum plus diligit? Et respondit: Aestimo quia is cui plus donavit . Videtur hic prior esse remissio, et posterior dilectio. Ideo enim diligitur, quia multum dimittitur. Postea subjungit ostendens quare istam propositionem fecerit. Vides, inquit, hanc mulierem? Intravi in domum tuam; aquam pedibus meis non dedisti. Haec autem, postquam intravi, lavit lacrymis pedes meos, et capillis extersit . Et postea: Propterea, inquit, dico tibi: dimittuntur ei peccata multa; quia dilexit multum. Cui minus dimittitur, minus diligit ; et cui plus dimittitur, plus diligit. Non videntur ista cohaerere, quia dixit eum plus diligere cui plus dimittitur; et huic idcirco multum dimissum quia multum dilexit. In hoc igitur non videtur conveniens esse similitudo nisi forte sic dicat, quia in hoc apparet quod multum ei dimittitur, quia dilexit multum, quia ille cui plus
Abbreviated transcription (Latin):
plus dimittitur: plus diligit. Aliquid
contrarietatis hic eẽ. uidetur. Si enĩ ideo
ei dimittuntuntur peccata multa. quia
dilexit multum. uidetur dilectio pͥorẽe
quam remissio: ⁊ rursum si ille plus
diligit cui plꝰ dimittitur. uidet᷑ pͥor eẽ
remissio quam dilectio. Sic enĩ dictũ
ẽ. Duo debitores erant cuidam fenera

Expanded text:
lus dimittitur, plus diligit. Aliquid contrarietatis hic esse videtur. Si enim ei Deo dimittuntur peccata multa quoniam dilexit multum, videtur dilectio prior esse quam remissio, et rursum si ille plus diligit cui plus dimittitur, videtur prior esse remissio quam dileetio. Sic enim dictum est: Duo deb
Abbreviated transcription (Latin):
Mioluntatẽ habes: noli desꝑare. Angli
de celo clamant: pay interra hominib bone
uoluntatis. Non dixert̾ pax hominib diui¬
tib. aut nobilib aut potentib siue multa
facere ualentib. Si hoc dixissent. timendũ

Expanded text:
oluntatem habes, noli desperare. Angeli de coelo clamant: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Non dixerunt pax hominibus divitibus, aut nobilibus, aut potentibus, sive multa facere valentibus. Si hoc dixissent, timendum
Abbreviated transcription (Latin):
ari potes. Non ẽ. uoluntas: si ñ oꝑatur
qd̃ pot̃. Si aut̃ ñ pot̃ oꝑari. sufficit ipsa
sibi : et habet meritum suũ. ꝓpt̃̾ se in qͦ
sola placet. quod bona ẽ. S dicis ittrũ.
Si totum meritum in uoluntate ẽ: nicħ
anipliꝰ ex oꝑe ẽ. etiam quando ipsumopꝰ
cũ uoluntate ẽ. Quare orgo opus reqͥri¬
tur: si ꝓ oꝑe merito hominis nicħ ad¬
icitur uł aufertur: Audi quare. Ideo
post uoluntatem etiam opus requit
ex ipso ope uoluntas augeatur. Tle
erescit. Et tantum ipsum opus uaunt
ꝓdest in bonum. aut in malura nacet.
tum ipsam uoluntatẽ ad affectumbo
siue maliciȩ accendendo exerita iͥ

Expanded text:
ari potes. Non est voluntas si non operatur ari potes. Non est voluntas si non operatur quod potest. Si autem non potest operari, sufficit ipsa sibi, et habet meritum suum propter se, in quo sola placet, quod bona est. Sed dicis iterum: Si totum meritum in voluntate est, nihil amplius ex opere est, etiam quando ipsum opus cum voluntate est; quare ergo opus requiritur si pro opere merito hominis nihil adjicitur vel aufertur? Audi quare. Ideo post voluntatem etiam opus requiritur, ut ipso opere voluntas augeatur. Talecrescit, et tantum ipsum opus voluntati aut prodest in bonum, aut in malum nocet quantum ipsam voluntatem ad affectum bonitatis, sive malitiae, accendendo exercet. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
in homine ipso dr̃ ẽẽ. quando uelit. qͥa
extrinsecus uelle hominis impediri ñ põt.
Ad hoc ut uelit nicħ foris queritur. totũ
in ipso ẽ. qd̾ ad hoc faciendum opus ẽ: nõ
querit aliquid extra se. ut uelle habeat in
se. Idcirco in ipso ẽ uelle. posse in ipso ñ ẽ
nͥ aliud foris apponatur. ad explicandam uo-¬
luntatem: qd̃ quando ad esse debeat. uel
ab eẽ. in potestate hominis non est. Idcirco
quanda non uult bonũ. ñ culpatur nͥ ip¬
se. quando aũt non pot̃. si uult quidẽ.
ꝓpt̃ uoluntatẽ quandoq impossibilitas
ñ imputatur.: si aut̃ ñ uult ꝓpt̾ impos¬
sibilitatẽ uoluntas ñ excusatur. Totum
ꝗͥ meritum: in uoluntate est. Quantum
uis: tantum mereris. S dicis. Si solum
uelle meritum ẽ: et si meritum hominiᷤ
in sola constat uoluntate: quid gͦ opꝰ facitͤ
habebo uoluntatem. ⁊ sufficit m. Quid ne¬
cesse ẽ oꝑari: si opꝰ nicħ facit : S uolun¬
tatem sine oꝑe hab̾e ñ potes: quando oꝑ-¬

Expanded text:
r esse quando velit quia extrinsecus velle hominis impedire non potest. Ad hoc ut velit nihil foris quaeritur, totum in ipso est, quod ad hoc faciendum opus est. Non quaerit aliquid extra se ut velle habeat in se. Idcirco velle est in ipso, posse in ipso non est, nisi aliud foris apponatur ad explicandum voluntatem quod quando adesse debeat, vel abesse, in potestate hominis non est. Idcirco quando non vult bonum non culpatur nisi ipse. Quando autem non potest, si vult quidem propter voluntatem impossibilitas non imputatur; si autem non vult propter impossibilitatem, voluntas non excusatur. Totum ergo meritum in voluntate est. Quantum vis, tantum mereris. Sed dicis: Si solum velle meritum est, et si meritum hominis in sola constat voluntate. Quid ergo opus facit? Habeo voluntatem et sufficit mihi. Quid necesse est operari, si opus nihil facit? Sed voluntatem sine opere habere non potes, quando oper
Abbreviated transcription (Latin):
tem habes: noli desꝑare. Angli
de ceło clamant: pax in terra hominib
bone uoluntatis. Non dixert̃ pax hõib
diuitib. aut nobilibus aut potentibus:
siue multa facere ualentib. Si hoc dixis¬
sent: timendum tͥ eẽt. quia hȩc om̃ia etiã
inuitis ab esse possunt. et adesse ñ aman¬
tibus similiter. Uoluntas nulli ab esse po¬
test: nisi uolenti. Tale aliquid ẽ. uoluntas:
quod nec dari. nec auferri possit in uito.
Propterea uoluntas hominis ẽ. potestas dĩ.
Et idõ uoluntas hominis ẽ. quia uelle in po

Expanded text:
tem habes, noli desperare. Angeli de coelo clamant: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Non dixerunt pax hominibus divitibus, aut nobilibus, aut potentibus, sive multa facere valentibus. Si hoc dixissent, timendum tibi esset. Quia haec omnia etiam invitis abesse possunt, et adesse non amantibus similiter. Voluntas nulli abesse potest nisi volenti. Tale aliquid est voluntas: quod nec dari nec auferri possit invito. Propterea voluntas hominis est potestas Dei. Et ideo voluntas hominis
Abbreviated transcription (Latin):
rnam̃ta sunt dicta: eo qđ eoꝵ cultu. ora
uultͦq decorentur. In ornam̃tis
aũ uirtutũ uarietates uel diũse ca¬
rismatũ grẽ q̃ animas hoĩm ornãt.
intelligi possunt. Unde in erechiele
dñs aduideã dicit. induite subtilib:
et ornaui ͤ Et alibi scͥptũ ẽ: ornaui te
inmonilib. Econtrario uͦ insalomo¬
ne ita legitur. Ecce mulier inornam̃to
meretͥco: hoc ẽ. heretica pͣuitas sophis¬
tica locutione et falso untutũ colore. pͥma
ornam̃tiẽ. corona insigne uictoriȩ: siue uultꝰ¬
regii honoriᷤ signum: q̃ ideo incapitere¬
gũ ponit᷑. ad significandoᷤᷤ circũfusus

Expanded text:
rnamenta sunt dicta, eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. In ornamentis autem virtutum varietates vel diversae charismatum gratiae, quae animas hominum ornant, intelligi possunt; unde in Ezechiele Dominus ad Judaeam dicit: Indui te subtilibus, et ornavi te . Et alibi scriptum: Ornavi te in monilibus . E contrario vero in Salomone ita legitur: Ecce mulier in ornamento meretricio , hoc est, haeretica pravitatis sophistica locutione, et falso virtutum colore. Primum ornamentum est corona, insigne victoriae sive regii honoris signum, quae in capite regum ponitur ad significandos circu
Abbreviated transcription (Latin):
cursũ consũmaui fidem seruaui dere¬
linquo reposita ẽ. mͥ corona iusticie.
Qm̃ sp̃italium ꝓfectuũ cõsñmatio ꝓue¬
hit adcoronã recte hoꝵ qͦ remunera¬
tio noĩe corone uocitat᷑. Itẽ corona dis
ta ait posustuncapite eiꝰ coronã de
lapide precioso. et itẽ. bñdices inqͥt
coronã anni benignitatis nr̃e. Coro

Expanded text:
 fidem servavi, de reliquo reposita est mihi corona justitiae . Quomodo spiritalium profectuum consummatio provehit ad coronam: recte horum quoque remuneratio nomine coronae vocitatur. Item corona discta ait: Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso . Et item: Benedices, inquit, coronam anni benignitatis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
lapidum dependent. har̃ usus ingrecia
puelle utraq aure. pueri tantũ dextra
gerebant. Torques st̃ circłi aurei ad collo ad
pectꝰ usq dependentes: torq̃s aũ et bulle a
uiris gerunt᷑ afemĩs uͦ monilia et catelle.
Dicte aũ torq̃s qd sint torte: et bulle qđ sĩt¬
similes rotunditate bullis q̃ maqͣ uentom

Expanded text:
lapidum dependent. Harum usus in Grecia lapidum dependent. Harum usus in Grecia puelle utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei, a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod sisimiles rotunditate bullis, quae in aqua v
Abbreviated transcription (Latin):
connectabat᷑ filo qđ fiebat ex lana hostie.
Galeariũ pilleũ ex pelle cese hostie factũ:
pilleũ aũ dictũ apelle hostie: unde fie¬
bat. Cindarim et ipsum sac̃dotũ erat qđ
frigium cap̃ ꝓtegens. quale ẽ. ornam̃tũ
capitis deuotarũ. s pilleũ urroꝵ ẽ: mitͣ
aũ feminarũ. Redimicła aut̃ sunt. qͥb
mit᷑ alligatur: pilleũ aũ ut p̾diximus
apelle erat: nam mitra ex lana ẽ. Re¬
dimicłm. o ẽ mit᷑ uirginalis capi¬
tis uite sunt q̃ in crinib immittunt᷑ qͥb
fluentes religant᷑ capilli: et uite dicte
qđ uincͥunt. denta aũ ẽ. uitar̃ extremi¬
tas dependẽs diuersoꝵ coloꝵ. Itẽ uita ẽ.
qua corona uncit᷑ tenta uͦ extrema pars
cͥminalia capitis mulier̃ sũt uocata: eo
qđ cap̃ auro discernant. Nam discm
niũ cõpago retinet᷑ ne laxiꝰ fluant: et spar¬
sos dissipent capillos. Inaures abauri¬
ũ foraminibꝰnũ cupate. qͥb pretiosa grana

Expanded text:
conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod ornamentum capitis devotarum. Sed pilleum virorum est, mitrae autem feminarum. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pilleum autem, ut praediximus, a pelle erat: nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars criminalia capitis mulierem sunt vocata, eo quod caput auro discernant, nam discricrinium compago retinetur ne laxius fluant et sparsi dissipentur capilli. Inaures ab aurium foraminibus nuncupate, quibus pretiosa grana
Abbreviated transcription (Latin):
sum uidet᷑ significare conuentĩ
ꝙͣ ipsũ docentẽ desicdłantiũ apłoꝵ
circuitꝰ ambiebat hoc erat corona ca¬
pitis: hoc regale diadema: qđ ñ orna
m̃ito pot̾imꝰ adũtere: in quo gn̾alis sig¬
nificat᷑ eccł̾a. in contͣrrã uͦ partẽ corona ponit᷑
qͣndo tͥbulationis cͥc̃dationẽ significat
Unde scͥptũ ẽ coronã coronauite tͥbula¬
tione. Nam diadema quidã dicunt or-
nam̃tũ capitis matronarũ ex auro et gẽ¬
mis contextũ: qđ inse circũ actis extremi¬
tatib. retro astringit᷑. et exinde dictũ
grece. qd p̃liget᷑. Infula ẽ. fasciola sac̃¬
dotalis capitis alba. in modũ diadema¬
tis: aqͣ uite abut᷑q parte dependent. qͣ
infulã inuinciunt. unde et uite dic¬
te sunt: qđ uinctant. Infula aũ pler̾q
lata erat plerumq tortilis: de albo et
cocco. Apex ẽ. pilleum subtile quo sacerdoteᷤᷤ
gen tiles utebant᷑: appellatꝰ abãbiendo.
id ẽ aligando. nam uirgula q̃ inpilleo erat:

Expanded text:
um videtur significare conventum: quia ipsum docentem desiderantium apostolorum circuitus ambiebat; haec erat corona capitis, hoc regale diadema, quod non ornarmerito poterimus advertere, in quo generalis significatur Ecclesia. In contrarium vero corona ponitur, quando tribulationis circumdationem significat; unde scriptum est: Coronans coronavi te tribulatione . Nam diadema quidam dicunt esse ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeligetur. Infula est fasciola sacdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
suũ coronat᷑. Nom̃ corone hac ex causa
uocatũ. eo qđ mninicio cutũ aras currẽt᷑:
Atq adimaginẽ circuitꝰ uł chori et for-¬
mata. nominatã coronã imꝑatores
romani et reges qͥdã gentiũ aureis co¬
ronis utunt᷑: ꝑ sȩthiaras ger̾t. s reges
rectas satrape incuruas. Reꝑta aut̃ thiara
ase mi ramide assirioꝵ regina: qͦd genꝰ or¬
nam̃ti ex inde usq hodie gensipsa reti¬
net. Athenienses enĩ ciclades aureas
gerebant: partĩ inuertice: ñ nulli in
fronte. N enĩ ead̃ st̃ insignia omĩũ re-¬
gnoꝵ gentiliũ uates. infulas. apices pillea
siue galearea utebant᷑. Corona aũ mis

Expanded text:
. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam. Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fas
Abbreviated transcription (Latin):
onachus greca ethimolo¬
gia uocatꝰ: eo quod sit
singłaris. Monas enim g̾ce Sin¬
gularitas đr. Gͦ si solita rius int̾pta¬
tur uocabulum monachi: quid facit ĩ
turba qui solus est: Pura sunt enim
genera monachorum. Cenobitȩ quos
nos in commune uiuentes possumus
appellare. cenobium enim plurimoꝵ
est. Anachoritȩ sunt. qͥ post cenobi¬
alem uitam deserta petunt. & soliha-¬
bitant ꝑdeserta: & ab eo quod ꝓcul
ab hominib recesserunt. tali noĩe
nuncupant᷑. S anachoritȩ. helyam
& ioħm: cenobite. apłos imitantur.
Heremitȩ. hist̾ qui & anachorite. ab
hominum conspectu remoti heremũ
& desertas solitudines appetentes. Nã
heremum dr: quasi remotum.Abba
autem syrum nom̃. significat in la¬
tinum pat̾. qͦd paulꝰ romanis scͥbens.
syronoĩe patrem : & rursꝰ latine noĩat¬
idem patrem

Expanded text:
onachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis, monas enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi: quid facit in turba, qui solus est? Plura sunt enim genera monachorum. Coenobitae, quos nos in communi viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt, qui propter coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta: et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur. Sed anachoritae Heliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. 4. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. 5. Abba autem Syrum nomen, significat in Latinum pater, quod Paulus Romanis scribens eSyro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem
Abbreviated transcription (Latin):
recipienda mansionib: incomparatio¬
ne plurimorum que flammis sunt
mancipanda perpetius. Cuius aree pͣ¬
gatio. & nunc uiritim geritur. cum qͥs¬
q ꝑuersus uł obmanifesta peccata de
eccłia sacerdotali castigatione reicitur. uł
occulta post mortem diuina districtione
dampnatur: & umuersaliter infine per¬
ficiatur quando mittet filius hominis
angłos suos. & colligent de regno eius
omnia scandala. uentilabrum itaq dnͣs
inmanu. id est iudicu discrimen habet in
potestate: quia pater non iudicat quemꝙͣ.

Expanded text:
recipienda mansionibus in comparatiorecipienda mansionibus in comparatione loliorum, quae flammis sunt mancipanda perpetuis . Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur; et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est, judicii discrimen habet in potestate, quia Pater non judicat quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ualia enim semel cum fructu erunt: & se¬
mel uacua. Noualia possunt significare.
labores fructuosos nouiter inceptos. u inde
est illud ꝓpħicum. innouate uobis noua¬
lia: ac si diceret. exercete uos met ipsos in
studus utilib: ne segnitia uos steriles
reddat. hinc te alibi scriptum est: multi
cibi innoualib patrum. hoc est habtindã¬
tes delitie uirtutum sunt. indoctrinis &
exemplis sanctorum doctorum. area di¬
citur tabularum equalitas: dicta autͣ
area aplanitie atq equalitate: unde
& aRa. Alii aream uocatam dicunt
quod pro tͥ turandis frugib eradatur.
da. Area mistice eccl̃am significat: unde
ioħs baptista legitur dixisse ieuange¬
lio de xp̃o: cuius uentilabrum in manu
sua: & permundabit aream suam. Per
uentilabrum id est palam discretio iusti
exanimis. per aream uero presens eccłia¬
de signatur: inqua ꝓcul dubio quod
lugubre satis est. multi sunt uocati pa¬
uci uero electi i. panca grana supernis

Expanded text:
valia enim semel cum fructu erunt et sevalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Novalia possunt significare labores fructuosos noviter inceptos. Unde est illud propheticum: Innovate vobis novalia ; ac si diceret: Exercete vosmetipsos in studiis utilibus, ne segnities vos steriles reddat. Hinc et alibi scriptum est: Multi cibi in novalibus patrum , hoc est, abundantes deliciae virtutum sunt in doctrinis et exemplis sanctorum doctorum. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate: unde et ara. Alii aream vocatam dicunt, quod pro triturandis frugibus aera dantda. Area mystice ecclesiam significat. Unde Joannes Baptista legitur dixisse in Evangelio de Christo: Cujus ventilabrum in manu ejus, et permundabit aream suam . Per ventilabrum, id est palam, discretio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia figuratur, in qua procul dubio, quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi . Pauca grana supernis