comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simũ fascinũ sedere nona nupta iubebat᷑ more honestissimo ⁊ religio¬
sissimo matronarũ. Etant adhue. ⁊ theologiã ciule atheologia fabło¬
sa urbes atheatris. tẽpla ascenicis sacra po̾tificu aca̾minib poctarũ
uelut res honestas a turpib neraces a fallacib. graues a lenibi. sẽias
aludicris. appetendas a respuendis. qua possũnt quasi cõuenient
subtilitate discernẽ Intelligimus quid agant. illam theatricam et
fabulosam theologiam. abista ciuili pender nouer̾t ⁊ ei de caminibꝰ
ꝑcetar tanq̃ de spẽculo resultare.⁊ ideo ista exposita quamdãpnar̃
nõ audent. Illam eis ymaginem lb̾rius arguunt ⁊ repbendunt.
ut qui agnoscũt quid ueliñt ⁊ hanc ip̃am faciem cuius illa ymago
ẽ detest᷑ant᷑. Quam tam̃ dii ip̃i. tanq̃ in eedem speculo se intuentẽs.
ita diligunt. ut qui qualesq sint. inutraq meluis uidant Un etiã

Expanded text:
simum fascinum sedere noua nupta iubebatur, more honestissimo et religiosimum fascinum sedere noua nupta iubebatur, more honestissimo et religiosissimo matronarum? Eant adhuc et theologian ciuilem a theologia fabulosa, urbes a theatris, templa ab scaenis, sacra pontificum a carminibus poetarum, uelut res honestas a turpibus, ueraces a fallacibus, graues a leuibus, serias a ludicris, adpetendas a respuendis, qua possunt quasi conentur subtilitate discernere. Intellegimus quid agant; illam theatricam et fabulosam theologian ab ista ciuili pendere nouerunt et ei de carminibus poetarum tamquam de speculo resultare, et ideo ista exposita, quam damnare non audent, illam eius imaginem liberius arguunt et reprehendunt, ut, qui agnoscunt quid uelint, et hanc ipsam faciem, cuius illa imago est, detestentur; quam tamen di ipsi tamquam in eodem speculo se intuentes ita diligunt, ut qui qualesque sint in utraque melius uideantur. Unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
idca. mat̾ p̃ma. ⁊ dea ꝑtunda ⁊ uenus ⁊ priap̾us. Quid ẽ hoc Si õm¬
nino laborantez. in illo opere uiru. ⁊ dus adiuuari oportebat. non sn¬
fficeret aliquis unus: ant aliqua una: Nũquit uenus sola paru eẽt.
que ad hoc etiam dr̃ nũcupata. ꝙ sine iiro femina uirgo ẽẽ nõ defiat.
Si ẽ ulla frons in hoĩb. que nõ ẽ ĩnuiminib Nõne cũ credunt cõiu¬
Sati tot dos utriisq sexus ẽẽ p̾sentes ⁊ hinc operi instantes. ita pudc̃e
Afficiunt᷑ꝰ ut ulle minus moueatur. ⁊ illa plus reluctet᷑. Et certe si
est dea pͥma. ut subacta ne se cõmoueat. cõpͥmat̾ dea ꝑtunda ibi qd faẽ.
grubescat. cat foras agat aliquid ⁊ maritus. nalde ĩ honestũ ẽ. ut ꝙ uoca¬
pudicitia posceret maritus auxili qͣ fet.a contra silu. mũ: S quid hoc
dicam. cũ ibi sit ⁊ pͥapus nimiꝰ masculus. suꝑ cuiꝰ ĩmanissimũ ⁊ turpis¬

Expanded text:
et dea mater Prema et dea Pertunda, et Venus et Priapus. Quid est hoc? Si omet dea mater Prema et dea Pertunda, et Venus et Priapus. Quid est hoc? Si omnino laborantem in illo opere uirum ab dis adiuuari oportebat, non sufficeret aliquis unus aut aliqua una? Numquid Venus sola parum esset, quae ad hoc etiam dicitur nuncupata, quod sine ui femina uirgo esse non desinat? Si est ulla frons in hominibus, quae non est in numinibus, nonne, cum credunt coniugati tot deos utriusque sexus esse praesentes et huic operi instantes, ita pudore adficiuntur, ut et ille minus moueatur et illa plus reluctetur? Et certe si est dea Prema, ut subacta, ne se commoueat, conprimatur: dea Pertunda ibi quid facit? Erubescat, eat foras; agat aliquid et maritus. Valde inhonestum est, ut, quod uocam pro uxoris pudicitia posceret maritus auxilium quam feta contra Siluanum. Sed quid hoc dicam, cum ibi sit et Priapus nimius masculus, super cuius inmanissimum et turpis
Abbreviated transcription (Latin):
nu a pylo. deuerrã a scoꝑis: quib diis custodib. cõtra ni dei
siluani feta cõẜuaretur. Ita contra dei nocentis seuitia non
ualeret custocdia bonoꝵ in plures ẽẽnt adu̾sus unu xiq asp¬
ro horrẽdo. inculto ut pote siluestri signis culture tanq̃ ꝯͣriis
repugnarent. Ita ne ista innocentia deorum.ista cõcorclia: Hecmne
gunt᷑ adhibetur ds̃ iugatinus. Sit hoc ferendũ ẜ domũ ẽ ducen¬
matũna. Quid ultra q̃ritur. Parcatur humane uerecũdie. peragat cee¬
tera cõcupiscentia can̾is ⁊ sanginnis. ꝓcurato secreto pudoris: Quid ĩ¬
pletur cubiculũ turba numin̾ũ. qñ ⁊ paranĩphi inde discedunt. ⁊ ad hoc
impletur. nõ ut eoru p̾sentia cogitata. maior sit cura pudicitie. s ut fe¬
mine sexu infirme. nouitate pauide ilł coopantib. sine ulla difficul¬
tate uirginitas anferatur. Adest eĩm dea uirgiẽsis. ⁊ds pat̾ subig

Expanded text:
num a pilo, Deuerram a scopis, quibus dis custodibus contra uim dei num a pilo, Deuerram a scopis, quibus dis custodibus contra uim dei Siluani feta conseruaretur. Ita contra dei nocentis saeuitiam non ualeret custodia bonorum, nisi plures essent aduersus unum eique aspero horrendo inculto, utpote siluestri, signis culturae tamquam contrariis repugnarent. Itane ista est innocentia deorum, ista concordia? Haeccine guntur, adhibetur deus Iugatinus; sit hoc ferendum. Sed domum est ducenManturna. Quid ultra quaeritur? Parcatur humanae uerecundiae; peragat cetera concupiscentia carnis et sanguinis procurato secreto pudoris. Quid inpletur cubiculum turba numinum, quando et paranymphi inde discedunt? Et ad hoc inpletur, non ut eorum praesentia cogitata maior sit cura pudicitiae, sed ut feminae sexu infirmae, nouitate pauidae illis cooperantibus sine ulla difficultate uirginitas auferatur. Adest enim dea Virginiensis et deus pater Subigus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam ludis talib delectent᷑ simile sit furoris. Quale añt illd̾ ẽ
ꝙ cu religiosum a suꝑstitioso ea distinctione discernat. ut a supstiti¬
oso dicant timeri dos. a religioso aũt tantũ nereri.ut parẽtes nõ ut
hostes timeri atq om̃s itã bonos dicat ut facilius sit eos nocẽtibꝰ
parẽẽ qͣ ledere quẽquã ĩocentẽ. Tñ muliei fete post partũ. tres do
custodes cõmemorat adhiberi. ne siluanus ds ꝑnecte egrediatur
ueret Foꝵq custodu significãdoꝵ cã.tres hoĩes noctu cir̾cuire limi¬
nadomus. ⁊ pͥmo lim̃ securi ferire postea pilo. ttio deuerere scopis
ut his datis culture signis d̾s siluans ꝓhibeatur intrare. ꝙ ne¬
q arbores ceduntur. ac putantur sine ferro neq far conficiti
sine pylo. neq fruges çoaceruatur sine scopis Abhis aut trib
reb. tres nũcupat̃os d̾os. Int̾cidonã a securis int̾cisione. Pilũ¬

Expanded text:
qui etiam ludis talibus delectentur, simile sit furoris. Quale autem illud esqui etiam ludis talibus delectentur, simile sit furoris. Quale autem illud est, quod, cum religiosum a superstitioso ea distinctione discernat, ut- a superstitioso dicat timeri deos, a religioso autem tantum uereri ut parentes, non ut hostes timeri, adque omnes ita bonos dicat, ut facilius sit eos nocentibus parcere quam laedere quemquam innocentem, tamen mulieri fetae post partum tres deos custodes commemorat adhiberi, ne Siluanus deus per noctem ingrediatur et uexet, eorumque custodum significandorum causa tres homines noctu : circuire limina domus et primo limen securi ferire, postea pilo, tertio deuerrere scopis, ut his datis culturae signis deus Siluanus prohibeatur intrare, quod neque arbores caeduntur ac putantur sine ferro, neque far conficitur sine pilo, neque fruges coaceruantur sine scopis; ab his autem tribus rebus tres nuncupatos deos, Intercidonam a securis intercisione, Pilum
Abbreviated transcription (Latin):
nutrices ad hiberetin fanti. quaꝵ una nisi escam. altera nisi potͦ
daret. sic̃ isti ad hoc duas ad hibuer̾t deas. educam ⁊ potina. Rẽpe
desipere. ⁊ aliquid mimo simile in sua domo agere udretur. liber
a liberam̃to appellatum uolunt ꝙ mares incoeundo penis bñficiũ
emissis seminib libe̾ntur Hoc ide in feminis agere lib̾am. quã etiã
uenere putant. q ⁊ ip̃̾as ꝑhibeant semina emicter. ⁊ ab hoc libero eã¬
dem uirile corporis parte ĩtemplo poni femineã libere. Adhec ad¬
dunt mulieres attbutas libero. ⁊ uinũ ꝑꝑ libidinẽ cõcitandã. Sic ba
chanalia sũma celebrãtur insania. Nbi uarro ip̃e cõfitetur abãchan¬
tib talia fieri nõ potuisse nͥ m̃te ꝯmota. Hec tamẽ postea displicuert
senatui saniori. ⁊ ea iux̃ anferi. Saltem hic tande forsitan senser̾t.
nõ fierent intheatris. ludunt quippe ibi nõ furiunt. qͣrius do̾s ħre

Expanded text:
nutrices adhiberet infanti, quarum una nihil nisi escam, altera nihil nisi potum nutrices adhiberet infanti, quarum una nihil nisi escam, altera nihil nisi potum daret, sicut isti ad hoc duas adhibuerunt deas, Educam et Potinam; nempe desipere, et aliquid mimo simile in sua domo agere videretur. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod mares in coeundo per ejus beneficium emissis seminibus liberentur: hoc idem in feminis agere Liberam, quam etiam Venerem putant, quod et ipsas perhibeant semina emittere; et ob hoc Libero eamdem virilem corporis partem in templo poni, femineam Liberae. Ad haec addunt mulieres attchanalia summa celebrabantur insania; ubi Varro ipse confitetur a Bacchantibus talia fieri non potuisse nisi mente commota. Haec tamen postea displicuerunt senatui saniori, et ea iussit auferri. Saltem hic tandem forsitan senserunt t. Haec certe non fierent in theatris; ludunt quippe ibi, non fuiiunt; quamuis deos habere,
Abbreviated transcription (Latin):
scenicos ludos ꝑtinẽtes ad fabulosam. in d̾oꝵ cuulmu festiuitati¬
b ⁊ in urbiu diuinis reb adu̾tẽt. Quomodo igitur uite eterne
dande potestas cuiq̃ dõꝵ istoꝵ tribuitur. quos sũa sim ulacra ⁊ sac
cõuincũt. diis fabulosis aptissime reꝓbatis eẽ similimos formis
etatib. sexi. łntu. ꝯuiguis. gn̾ationib. ritib. in quib õĩb aut hoĩe
fuisse intelligunt᷑ ⁊ p̾unius cuiusq uita uł morte. sacra eis ⁊ sollẽ¬
pnia costituta: huncͣ errorem ĩsinuãtib. fim̾ãtibq demoniis.aut
certe ex qualibet occasione ĩmũdissimis spũs fallendis humanis
ter minutatiq concisa. ꝑp qd̾ eis dicunt. ꝓ uniuscuiusq ꝓprio
mune supplicari oportere. Uñ nõ quidẽ omnia. s multa iam dixi
nõne scurilitati mimice q̃ diuine cõsonant digͥtati: Si duas qsqͣ

Expanded text:
scaenicos ludos pertinentes ad fabulosam in deorum ciuilium festiuitatiscaenicos ludos pertinentes ad fabulosam in deorum ciuilium festiuitatibus et in urbium diuinis rebus aduerterit. Quo modo igitur uitae aeternae dandae potestas cuiquam deorum istorum tribuitur, quos sua simulacra et sacra conuincunt dis fabulosis apertissime reprobatis esse simillimos formis aetatibus, sexu habitu, coniugiis generationibus ritibus, in quibus omnibus aut homines fuisse intelleguntur et pro uniuscuiusque uita uel morte sacra eis et sollemnia constituta, hunc errorem insinuantibus firmantibusque daemonibus, aut certe ex qualibet occasione inmundissimi spiritus fallendis humanister minutatimque concisa, propter quod eis dicunt pro uniuscujusque proprio munere supplicari oportere, unde non quidem omnia, sed multa jam diximus, nonne scurrilitati mimicae, quam divinae consonant dignitati? Si duas quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ppłosq asseritur ꝑtiner eoꝙ de diis indigna cõnfixerit. merito re¬
pudianda discernitur eo nimiꝵ cõsilio. ut qm̃ acutissimi hoĩes atq
doctissimi a quib ista cõscripta sũt. ambas repbandas intelligebat
⁊ illam .s. fabłosam. ⁊ istam ciuilẽ. Illam uõ audebant ĩprobare. hac̃
nõ audebant. Illam culpãdam posuer̾t. Hanc eius similẽ cõp.arãdã
exposuer̾t. nõ ut p̃ter hec illam tenẽda eligeret᷑. s ut cu illa respuẽ¬
da intelligeret᷑. Atq ita sine piculo eoꝵ qͣm cuulẽ theologiã rẽpre¬
hende met̾uebant. utraq cõtep̃ta: ad quã naturaler uocant: apud
meliores aĩos inueniret locu. Nam ⁊ cuuł ⁊ fabłosa. ambe fabu¬
lose sunt. ambeq ciuiles.ambas inueniet fabulosas. Qui uani¬
tates ⁊ obscenitates ambaꝵ prudent̾ inspexẽit.ambas cuules. ꝗ

Expanded text:
populosque adseritur pertinere, eo quod de dis indigna confinxerit, merito repopulosque adseritur pertinere, eo quod de dis indigna confinxerit, merito repudianda discernitur, eo nimirum consilio, ut, quoniam acutissimi homines adque doctissimi, a quibus ista conscripta sunt, ambas inprobandas intellegebant, et illam scilicet fabulosam et istam ciuilem, illam uero audebant inprobare, hanc non audebant; illam culpandam proposuerunt, hanc eius similem conparandam exposuerunt, — non ut haec prae illa tenenda eligeretda intellegeretur, adque ita sine periculo eorum, qui ciuilem theologian reprehendere metuebant, utraque contemta ea, quam naturalem uocant, aput meliores animos inueniret locum. Nam et ciuilis et fabulosa ambae fabulosae sunt ambaeque ciuiles; ambas inueniet fabulosas, qui uanitates et obscenitates ambarum prudenter inspexerit; ambas ciuiles, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur ẽẽ fediora. Hinc excusantur atq purgantur. ꝙ ħ̾nt in t̾pretati¬
ones suas. quib ostendant᷑ rerum signĩficar̃ ñam. Cur non etiã
portica simliter excusent᷑ atq purgent᷑: A ulti ẽim ⁊ ip̃a ad eunde
modu int̾pretati sunt. usq adeo. ut qd̾ ab eis ĩmanissimũ ⁊ nefandis¬
simũ dr saturnũ suos filios deuorasseita nõ nulli int̾pretẽt᷑. ꝙ lõgĩ¬
ꝗntas tempo̾is q̃ saturni noĩe sigͥficatur. quicquid gignit ip̃a cõsu¬
mit. uł sic̃ idem oppinatur uarro. ꝙ ꝑtineat saturnus ad semina
q̃ int̾ra de qua oruntur.iterũ recicdunt.Itemq alii alio moclo. ⁊ si¬
milit̾ cetera. ⁊ tam̃ theologia fabulosa dr᷑. ⁊ cur hõib huiuscemõi ĩ¬
t̾pretationib suis. rep̃hendit᷑ abicit ĩpbatur. Nec solum nali q̃
philosophor ẽ. uerũ etiam ab ista ciuili d̾ qua agimus.q̃ adurbes

Expanded text:
tur esse foediora, hinc excusantur atque purgantur, quod habent interpretatitur esse foediora, hinc excusantur atque purgantur, quod habent interpretationes suas, quibus ostendantur rerum significare naturam; cur non etiam poetica similiter excusentur atque purgentur? Multi enim et ipsa ad eumdem modum interpretati sunt: usque adeo ut quod ab eis immanissimum et infandissimum dicitur, Saturnum suos filios devorasse, ita nonnulli interpretentur, quod longinquitas temporis, quae Saturni nomine significatur, quidquid gignit ipsa consumat: vel, sicut idem opinatur Varro, quod pertineat Saturnus ad semina, quae in terram, de qua oriuntur, iterum recidunt. Itemque alii alio modo, et similiter caetera. 2. Et tamen theologia fabulosa dicitur, et cum terpretationibus suis reprehenditur abicitur inprobatur, nec solum a naturali, quae philosophorum est, uerum etiam ab ista ciuili, de qua agimus, quae ad urbes
Abbreviated transcription (Latin):
inchoro meretricũ. abscisus aut moli intrauit ⁊ tam̃ etiã turpes ĩfames:
agunt. Neq c̃ ab honestis agi debuer̾t. Que sut gͦ illa sacra. quib agẽ¬
dis tales eligit scĩtas quales nec trmelica inse amisit obscenitaᷤ. Ca pħ¬
interp̃tationes. quasi uero in hac disputatiõe physiologiari q̃rimus
⁊ nõ theologiã .÷. rationẽ nõ ne s dei. Quãnis ẽim qui ue̾rus deus est
q̃rimus: quid cetera ꝑscrutamur. Quideuidentiꝰ suffragat᷑ eis. qui
dicũt om̃s istos dõs hoĩes fuisse/ Gic eĩm sunt t̾rigene. sic̃ eis ẽ mate
t̾ra. In uera aũt theologia. opus dei ẽ t̾ra nõ mat̾. Uerũtñ quoquomͦ sacͥ
enis int̾pretent᷑ ⁊ referant ad rerum naͣm uiros mulebria pati. nõ ẽ
sacra ꝓfessione. ꝙ inuitiosis hoĩum morib. uix het in t̾tormenta
confessione Deind̾ susta sacra que scenicis turpitudinib: cõuincũ¬

Expanded text:
in choro meretricum, abscisus aut mollis intravit: et tamen etiam ipsa turpes et infames in choro meretricum, abscisus aut mollis intravit: et tamen etiam ipsa turpes et infames agunt; neque enim ab honestis agi debuerunt. Quae sunt ergo illa sacra, quibus agendis tales elegit sanctitas, quales nec thymelica in se admittit obscenitas? CAPnum interpretationes. Quasi uero nos in hac disputatione physiologian quaerimus et non theologian, id est rationem non naturae, sed Dei. Quamuis quaerimus, quid cetera perscrutamur? Quid euidentius suffragatur eis, qui dicunt omnes istos deos homines fuisse? Sic enim sunt terrigenae, sic eis mater est terra. In uera autem theologia opus Dei est terra, non mater. Verum tamen quoquo modo sacra eius interpretentur et referant ad rerum naturam: uiros mulsacra professionem, quod in vitiosis hominum moribus vix habet inter tormenta confessionem. Deinde si ista sacra, quae scenicis turpitudinibus convincun
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ꝑtinentia. uelut secerne̾ nitunt᷑. aciili theologia. quã ꝑtinere
ad urbem uolunt. qi ab honestis ⁊dignis indigna et turpia. Itaqr potoꝰ
ẽ uñ grẽ debeant᷑ instrionib. qui oruuis hou̾i pẽꝑcer̾t nec om̃ia spect icu¬
lis nudauer̾t q̃ sacraꝵ edin parietib occulunt. Quidde sacris eoꝵ upi
sentiendũ ẽ. que tenebris operunt᷑ cu tanta sint detestabłia. q̃ profe¬
runt᷑ inlucẽ. Et certe quid ĩ occulto agant .p. ibscisos ⁊ molles ipiude¬
rint cosdem tam̃ hoĩes infelicit̾ ac turpit᷑ eneruatos atq cõ ruptos decue¬
tare minime potuert. Isuadeant au pñt. s aliquid scm̃ ꝑtales ag̾e hoĩe
quos int̾ sua sc̃a numerari. atq u̾s.ari. negare nõ pñt. Nescimꝰ quid agãt
s scimus ꝑquales agant. Nouimꝰ aũt que agantur ĩscena. quo nũqual

Expanded text:
uidelicet pertinentia uelut secernere nituntur a ciuili theologia, quam pertinere uidelicet pertinentia uelut secernere nituntur a ciuili theologia, quam pertinere ad urbem uolunt, quasi ab honestis et dignis indigna et turpia? Itaque potius est unde gratiae debeantur histrionibus, qui oculis hominum pepercerunt nec omnia spectaculis nudauerunt, quae sacrarum aedium parietibus occuluntur. Quid de sacris eorum boni sentiendum est, quae tenebris operiuntur, cum tam sint detestabilia, quae proferuntur in lucem? Et certe quid in occulto agant per abscisos et molles, ipsi uiderint; eosdem tamen homines infeliciter ac turpiter eneruatos adque corruptos occultare minime potuerunt. Persuadeant cui possunt se aliquid sanctum per tales agere homines, quossed scimus per quales agant. Novimus enim quae agantur in scena, quo nunquam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
uinos. Hec ip̃i poete fingerẽt si mimi agerent ad fabulosam theo ogias
cdicerentur ꝓculclubio p̾tinẽ. ⁊ aciuilis theologie digͥtate seperanda idica¬
nõ frustra istriones Indicris artib fingũt do̾r que tanta ẽ turꝑitudĩe:
ẜpline frustra sac̾dotes uelt sacris ritib. conantur fingeredor q̃ ulła
e bonestate sacra sunt umnonis ⁊ hec menis dilecta insula samorcelebrã¬
tur. uͥ nuptu data ẽiom. sacra sunt cet̾is. uͥ aplutone rapta proserpira q̃¬
ritur. Sacra sunt ueneris. nͥ amatus eius adonapͥnodo extinctꝰ uiuenis
formosissimus plangitur. Sacra sunt matris dñi uͥactis pulcher adole¬
scens ab ea cdilectus. ⁊ muliebri çelo abscisus ab hoi̾am abscifor quos
xillos uocant. infelicitate deploratur. Hec cum deformiorastne. orñisce¬
mca fecitate Quid ẽ ꝙ fabulosa dediis figm̾̃ta poctaru adthe nrinere

Expanded text:
uinos. Haec si poetae fingerent, si mimi agerent, ad fabulosam theologian uinos. Haec si poetae fingerent, si mimi agerent, ad fabulosam theologian dicerentur procul dubio pertinere et a ciuilis theologiae dignitate separanda iudicanon frustra histriones ludicris artibus fingunt deorum quae tanta est turpitudinem, sed plane frustra sacerdotes uelut sacris ritibus conantur fingere deorum quae nulla est honestatem. Sacra sunt Iunonis, et haec in eius dilecta insula Samo celebrabantur, ubi nuptum data est Ioui; sacra sunt Cereris, ubi a Plutone rapta Proserpina quaeritur; sacra sunt Veneris, ubi amatus eius Adon aprino dente extinctus iuuenis formosissimus plangitur; sacra sunt Matris deum, ubi Attis pulcher adulescens ab ea dilectus et muliebri zelo abscisus etiam hominum abscisorum, quos Gallos uocant, infelicitate deploratur. Haec cum deformiora sint omni scaenica foeditate, quid est quod fabulosa de dis figmenta poetarum ad theatrum
Abbreviated transcription (Latin):
cõcluceret. Siañt uictoria hercuł fieret. hoc idẽ. pecuma sua uoluptati
hercuł exhiberet Deinde cu ase ip̃o tanqͣ abhercule uictꝰ ẽẽt. debita
cenã ⁊ nobilissimã meretricẽ. laurẽtmã deo hẽculi dedit. At illa cũ do¬
misset ĩ templo. uidit ĩ sompnis hercule. sibi eẽ cõmixtũ.sibiq dixi¬
sse. ꝙ inde discedens. cui pͥmũ inueni obiua fieret. apd̾ illum ẽẽ ĩuẽtu¬
ra mercedẽ. quã sibi credere deberet. ab hercule ꝑsolutam. Ac si ab eñ¬
ti cu pͥmus nuenis ditissimus tarutius occurriss eamq dilectã sec
dintius h̾uiss illa herede defunctꝰ ẽ. Que amplissimã ad epta peciũã
ut diuine mercedi uideret ingrata. qd̾ acceptissimũ putauit ẽẽ mi¬
minib ppłm romanu ⁊̃ ip̃a scripsit herede atq illa nõ cõparente i¬
iuentũ est testam̃tu. Q uib meritis eim fert etiã hore meruisse di

Expanded text:
conduceret; si autem uictoria Herculis fieret, hoc idem de pecunia sua uoluptati conduceret; si autem uictoria Herculis fieret, hoc idem de pecunia sua uoluptati Herculis exhiberet; deinde cum a se ipso tamquam ab Hercule uictus esset, debitam cenam et nobilissimam meretricem Larentinam deo Herculi dedit. At illa cum dormisset in templo, uidit in somnis Herculem sibi esse commixtum sibique dixisse, quod inde discedens, cui primum iuueni obuia fieret, aput illum esset inuentura mercedem, quam sibi credere deberet ab Hercule persolutam. Ac sic abeunti cum primus iuuenis ditissimus Tarutius occurrisset eamque dilectam secum diutius habuisset, illa herede defunctus est. Quae amplissimam adepta pecuniam ne diuinae mercedi uideretur ingrata, quod acceptissimum putauit esse numinibus, populum Romanum etiam ipsa scripsit heredem, adque illa non conparente inuent
Abbreviated transcription (Latin):
qui cõstituer̃t: quid aliucdq̃ mimica sacra eẽ uoluer̾t: Nam parasitos
ionis ad cõuiuin eius adhibitos. si mimus dixiss. utiq risũ q̃fisse
inderetur Warro dix̃. nõ cum irridẽt dõs s cũ cõmendass hoc dix̃. Dim¬
naꝵ nõ humanaꝵ reꝵ libri. hoc eu scͥpsisse testant᷑. nec ubi ludos scen¬
cos exponebat. s ubi capitulma uira pandebat Demq talib uĩcit᷑ ⁊¬
fatetur: sic̃ forma humana deos fecerunt. ita eos delectari humanis
noluptatib credidisse No enim ⁊ maligni sp̃s. suo negotio d̾fuer̾t
ut has noxias oppiniones. humaꝵ mentin ludificatione fĩmarẽt
Uñetiam illd̾ ẽ qd̾ hercuł edituus otiosus atq feriatus. lusit tesseris.
secũ utraq manu alt̾nante mima costituens herculẽ: maltera se ip̃
subea ceditione. ut sup̃e uicisset destipe tẽpli sibi cenã pararet. amicãq

Expanded text:
qui constituerunt, quid aliud quam mimica sacra esse voluerunt? Nam parasitos qui constituerunt, quid aliud quam mimica sacra esse voluerunt? Nam parasitos Jovis ad ejus convivium adhibitos si mimus dixisset, risum utique quaesisse uideretur. Varro dixit! non cum inrideret deos, sed cum commendaret hoc dixit; diuinarum, non humanarum rerum libri hoc eum scripsisse testantur, nec ubi ludos scaenicos exponebat, sed ubi Capitolina iura pandebat. Denique talibus uincitur et fatetur, sicut forma humana deos fecerunt, ita eos delectari humanis uoluptatibus credidisse. Non enim et maligni spiritus suo negotio defuerunt, ut has noxias opiniones humanarum mentium ludificatione firmarent. Unde etiam illud est, quod Herculis aedituus otiosus adque feriatus lusit tesseris secum utraque manu alternante, in una constituens Herculem, in altera se ipsum, sub ea condicione, ut, si ipse uicisset, de stipe templi sibi cenam pararet amicamque
Abbreviated transcription (Latin):
sacris. qͣ procedit redendus in theatris: Nu saturmis senex apollo
epheb ita ꝑsone sunt hystrionũ. ut nõ sint ⁊ statue delubroꝵ: Cur
forculus qui forib p̃est. ⁊ limẽtinus qui limini. dii sunt masculi.
atq int̾ hos cardea femina ẽ q̃ cardinẽ ẜuat. Nõne ista i reꝵ dĩnaꝵ
libris reperiunt᷑ q̃ graues poete suis carmĩb indigna dixert. Nũqͥ
diana theatrica portat am̾a. ⁊ urbana simplicit̾ uirgo ẽ: Nũquit
sceniceꝰ apollo. cytharista ẽ. ⁊ ab hac arte delficus nacat: S hec hones¬
tiora sunt incõparatione turpioꝵ. Quid de ip̃o ioue senser̾t. qui eiꝰ nutͥ¬
cem ĩ capitolio posuert. Nõne attestati st̃ exhomero. qui om̃s tales
deos non fabulosa garrulitate. s hystorica diligentia. homines fuisse
mortalesq cõscripsit: Epulones etiam dõs. parasitos iouis ad eiꝰ m̃sam

Expanded text:
sacris, quam procedit ridendus in theatris? num Saturnus senex, Apollo sacris, quam procedit ridendus in theatris? num Saturnus senex, Apollo ephebus, ita personae sunt histrionum, ut non sint statuae delubrorum? cur Forculus, qui Foribus praeest, et Limentinus, qui limini, dii sunt masculi, atque inter hos Cardea femina est, quae cardinem servat? Nonne ista in rerum divinarum libris reperiuntur, quae graves poetae suis carminibus indigna duxerunt? numquid Diana theatrica portat arma, et urbana simpliciter virgo est? numquid scenicus Apollo citharista est, et ab hac arte Delphicus vacat? Sed haec honestiora sunt in comparatione turpiorum. Quid de ipso Jove senserunt, qui ejus nutricem in Capitolio posuerunt? Nonne attestati sunt Euhemero, qui omnes tales deos non fabulosa garrulitate, sed historica diligentia homines fuisse mortalesque conscripsit? Epulones etiam deos, parasitos Jovis, ad ejus mensam
Abbreviated transcription (Latin):
ca que a portis ⁊ scripta ꝓpͥ sequi nõ debent: cmina sũt doꝵ q̃ tam̃de¬
lectant ⁊ pplos ⁊dos. Delectationis eĩm cã sic̃ dicit. scribunt poete
nõ utilitatis. Ea tam̃ scribunt q̃ dii expetant. pͥp erhibeat ipse te
Uuccatur igitur ad theologiã ciuilẽ txologia fabulosi Theatrica sc¬
nica indigñit itis ⁊ turpitudinis plena. ⁊ bec tota que meito cu ba¬
no se respuenda iudieitur pars hui ẽ q̃ colenda iobsiuanda cenup
nõ sane pars incõgrua. sic̃ ostendẽ institui. ⁊ q̃ abiminiio copore aliena
Impõtune illi cõnessa. atq suspensa sit. s omĩno consona. ⁊ tanqͣ eiusde
corporis m̃bru cõueniẽtissime copulata. Quid ẽĩm aliud ostendunt
illa simulacra. forme nͥ etates. sexus habitus d̾oꝵ. Mũquit harbatũ io¬
ne ĩberbẽ mercuriu. poete ħnt põtifices nõ ħnt: Nũquit pͥapo mimi¬
nõ etiã sac̾dotes enormia pudẽda fecer̃t. An alit̾ stat adorãdus ĩ locis

Expanded text:
 sequi non debent, crimina sunt deorum: quae tamen delectant et populos et deos. Delectationis enim causa, sicut dicit, scribunt poetae, non utilitatis: ea tamen scribunt, quae dii expetant, populi exhibeant. uocatur igitur ad theologian ciuilem theologia fabulosa theatrica scaenica, indignitatis et turpitudinis plena, et haec tota, quae merito culpanda et respuenda iudicatur, pars huius est, quae colenda et obseruanda censetur; non sane pars incongrua, sicut ostendere institui, et quae ab uniuerso corpore aliena inportune illi conexa adque suspensa sit, sed omnino consona et tamquam eiusdem corporis membrum conuenientissime copulata. Quid enim aliud ostendunt illa simulacra formae aetates sexus habitus deorum? Numquid barbatum Iouem, inberbem Mercurium poetae habent, pontifices non habent? Numquid Pnon etiam sacerdotes enormia pudenda fecerunt? an aliter stat adorandus in locis
Abbreviated transcription (Latin):
marent qͣ gł̾am. qͦ uolebãt etiã post mortẽ. tãqͣ uiue̾ ĩore laudantium.
gelis suĩs in sua cuntate celesti. ad cuius secietate pietas uera ꝑduc̃.
que nõ eehibet ẜuitutẽ religioĩs. qua latriam greci uocant nisi uni ue¬
ro deo sineq hanc eis t̾rena gł̾am excellentissimi ĩperii concederet. non
rederetur merces bonis actib eoꝵ .i. uirtutib. quib ad tanta głam
puenire intebatur De talib eñ qui ꝑꝑ hoc bom aliquid facere iudẽ̾t¬

Expanded text:
marent quam gloriam, qua uolebant etiam post mortem tamquam uiuere in ore laudantium? marent quam gloriam, qua uolebant etiam post mortem tamquam uiuere in ore laudantium? gelis suis in sua ciuitate caelesti, ad cuius societatem pietas uera perducit, quae non exhibet seruitutem religionis, quam λατρείαν Graeci uocant, nisi uni uero Deo, si neque hanc eis terrenam gloriam excellentissimi imperii concederet: non redderetur merces bonis artibus eorum, id est uirtutibus, quibus ad tantam gloriam peruenire nitebantur. De talibus enim, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
dessent latendo ꝙ boni sunt demostrans quo fine ĩnotescere debent. Iuceãt
inquit opera ur̃a coram hoĩb. ut uideant bona fcã ur̃a. ⁊glorificent pr̃em
urũm qui incelis ẽ nõ ergo ut uideanũ ab eis idest hac intentione ut eo
aduos conũti uelitis. quia nõ ꝑuos aliquid estis s ut glorificent pa¬
trem urũm qui inceł est. atq cõuẽsi. fiant quod estis Hos secuti sunt
martires.qui sceuolas⁊ curtios ⁊d̾cios nõ sibi inferendo penas. sed ĩ¬
latas ferendo. ⁊ uirtute nͣa. qm̃ uaͣ pietate ⁊ ĩnumerabili multitudĩe
superar̾t. S cum illi ẽẽnt ĩciuitate t̾rena. quib ꝓpositus erat oñi pro
illa officioꝵ finis ĩcolomitas eius ⁊ regnu nõ incelo s in tra. nõ ĩuita
et̾na. s in decessione moriẽtiu.⁊ in successione morituroꝵ quid aliud a¬

Expanded text:
dessent latendo, quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent: Luceant, dessent latendo, quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent: Luceant, inquit, opera uestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. Non ergo ut uideamini ab eis, id est hac intentione, ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod estis. Hos secuti sunt martyres, qui Scaeuolas et Curtios et Decios non sibi inferendo poenas, sed inlatas ferendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerabili multitudine superarunt. Sed cum illi essent in ciuitate terrena, quibus propositus erat omnium pro illa officiorum finis incolumitas eius et regnum non in caelo, sed in terra; non in uita aeterna, sed in decessione morientium et successione moriturorum: quid aliud a
Abbreviated transcription (Latin):
no magr̃o. eoderq melico m̃tui. Siquis me negaui̾t corã hoĩb Ne¬
gabo eũ corã patre meo. qui ẽ ĩcelis. uł cora angłis dĩ. Inter maledi¬
c̾ta ⁊ obꝓbria. int̾ gͣuissimas ꝑsecutiones: crudelesq penas. nõ sunt
detĩti a predicatione salutis hũane tanto fremitu offensionis hũaẽ
⁊ ꝙ eos diuina facientes atq dicẽtes. diuineq uiuẽtes. debellatis qͦdã
modo corclib duris atq introducta pace iustitie ingens in eccłia xp̃i
ip̃a ad dei głam referentes. cuiꝰ gr̃a tales erant. Isto quoq fomite
ros quib consulebant. ad amorẽ illiuis a quo et xp̃i tales fierẽt.
magist̾ illorum dicens: Canete facere iustitia ur̃am coram hoĩb. ut uida¬
mini abeis. alioquin mercede nõ h̾ebitis apud pr̃em ur̃m qui incelis est
Sed rursus ne hoc ꝑu̾se intelligentes. hõib placere metuerẽt.minus pro¬

Expanded text:
no magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, neno magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est, uel coram angelis Dei, inter maledicta et obprobria, inter grauissimas persecutiones crudelesque poenas non sunt deterriti a praedicatione salutis humanae tanto fremitu offensionis humanae. Et quod eos diuina facientes adque dicentes diuineque uiuentes debellatis quodam modo cordibus duris adque introducta pace iustitiae ingens in ecclesia Chripsam ad Dei gloriam referentes, cuius gratia tales erant, isto quoque fomite eos, quibus consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi tales fierent, magister illorum dicens: Cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis aput patrem uestrum, qui in caelis est. Sed rursus ne hoc peruerse intellegentes hominibus placere metuerent minusque pro
Abbreviated transcription (Latin):
similior. quãto ⁊ ab hac ĩmũditia mũdior. que in hac uita ⁊ si non
fũditus ericdicatur excorde. quia etia bene ꝓficientes animo tẽptar̃
nõ cessat. saltẽ cupiditas głe superet᷑ dilectione iustitie. ⁊ si alicubi ia¬
cent.q̃ apud quosq ĩꝓbãntur. si bona si recta st̾.etiã ipẽ amor hũane
laudis erubescat. ⁊ cedat amori ueritatis. Iam eĩ ẽ hoc uitiu mimicͦ
pie fid̾i. si maior ĩcorde sit cupiditas glie qͣ dei timor. uł amor. ut do¬
minus diceret. Quomͦ potestis credere. glam ab inuicẽ expectãtes
⁊ głam q̃ asolo deo ẽ nõ credẽtes:. Item dequibida. qui in eu credidrãt
⁊ uerebant᷑ palam cõfiteri. at euangłista. Dilexert głam hoĩu mag̾
qͣ dei. Quod sc̃i apłi nõ fecert. qui cu inhis locis p̃dicarent xp̃i nom̃
ubi nõ solu ĩprobatur sic̃ ille ait. iacentq ea semp. q̃ apud quosq ĩ¬
ꝓbant. uer etia sũme detestatioĩs ħebatur. tenentes qd audierat a bo¬

Expanded text:
similior, quanto et ab hac immunditia mundior. » Quae in hac vita, etsi non funditus eradicatur ex corde, quia beatos et proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione justitiae. cent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim est hoc uitium inimicum piae fidei, si maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amor, ut Dominus diceret: Quo modo potestis credere gloriam ab inuicem expectantes et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes? Item de quibusdam, qui in eum crediderant et uerebantur palam confiteri, ait euangelista: Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei. Quod sancti apostoli non fecerunt; qui cum in his locis praedicarent Christi nomen, ubi non solum inprobabatur sicut ille ait: iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur, uerum etiam summae detestationis habebatur, tenentes quod audierant a bo
Abbreviated transcription (Latin):
tale uł potius ip̃m fati nõie appellat̾. qd̾ nos ab hor̾emꝰ p̃cipue ꝑꝑ uora
błm qd nõ inreuera cõsueuit intelligi Quod uo negat ordine oĩ
eãr ẽe certissimũ. ⁊ dei p̃scientie notiiłimũ plusen ꝙͣ stoici detestamn
Aut e ẽẽ deu negat. qd̾ quidẽ induct.a alt̾us pͥ. inlibris doꝵ na fac̾e̾ m¬

Expanded text:
taletaled non in re uera consueuit intellegi. Quod uero negat ordinem omnium causarum esse certissimum et Dei praescientiae notissimum, plus eum quam Stoici detestamur. Aut enim esse Deum negat, quod quidem inducta alterius persona in libris de
Abbreviated transcription (Latin):
libet spñu uolũtati Ip̃asq ñales nequaqͣ ab illius uolitate seĩ¬
gnnus. qui ẽ auctor om̃is co̾ditor ꝯditorq nẽͣ. Tam uoͣ enise uolun¬
Angłoru aũt uoluntates dico sen bonor quos angłos dĩ dicimꝰ
seu malor quos angłos diaboli. nł etiaz demones appellamus:
Sic ⁊ hoĩu ⁊ bonoꝵ scilicet ⁊ maloꝵ Ac ꝑ hoc colligitur nõ ẽẽ cãs
ẽfficientes oĩum que fiunt. nisi uolũtarias illius nẽ scilicet que
tates om̃s subiciũtur. quia nõ ħet potestatẽ nͥ quã ille cõcedit. Tansa
sp̃un uolũtates. Quom᷑ igitur ordo c̃ar qui p̾scienti certꝰ ẽ deo ⁊deffic̃
ut nibil sit ĩ nr̃a uolũtate cu in ip̃o ẽaꝵ ordine magnu beant lecũ no¬
stre uolutates. Contẽdat gͦ cicero cũ eis. qui hũe caꝵ ordinẽ dñt ẽe fa¬

Expanded text:
libet spirituum uoluntati, ipsasque naturales nequaquam ab illius uoluntate seiulibet spirituum uoluntati, ipsasque naturales nequaquam ab illius uoluntate seiungimus, qui est auctor omnis conditorque naturae. Iam uero causae uolunAngelorum autem uoluntates dico seu bonorum, quos angelos Dei dicimus, seu malorum, quos angelos diaboli uel etiam daemones appellamus: sic et hominum, et bonorum scilicet et malorum. Ac per hoc colligitur non esse causas efficientes omnium quae fiunt nisi uoluntarias, illius naturae scilicet, quae tates omnes subiciuntur, quia non habent potestatem nisi quam ille concedit. Causa spirituum uoluntates. Quo modo igitur ordo causarum, qui praescienti certus est Deo, id efficit, ut nihil sit in nostra uoluntate, cum in ipso causarum ordine magnum habeant locum nostrae uoluntates? Contendat ergo Cicero cum eis, qui hunc causarum ordinem dicunt esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabłr ẽ locutus. Sic̃ nouit ĩ cõmutabłr o̾m̃ĩa q̃ futura sũt et
q ip̃e fcũrꝰ ẽ Hac itaq rõne possemꝰ a fando fatu appellar̃ nͥ hoc nõ
iam malia re soleret intelligi quo corda hõĩum nolumꝰ inclinari.i
Nõ ẽ aũt cõseq̃ns ut sideo ce̾rtus ẽ oĩum ordo c̃aꝵ ideo nihil sit ĩnr̃e
nolũtatis arbitrio Et ip̃e quippe nr̃e nolũtates in eĩꝵ ordine sunt
qui certus ẽ deo. eiisq p̾scientia cõtinetur. Qm̃ ⁊ humane uolũta¬
tes. humanoꝵ opu cause sũt atq ita qui om̃s rerũ cãs prescunt
ꝓfecto in eis causis etia nãs nolũtates ignorare nõ potuit. quas
eri si cã efficiens nõ p̃cedat. satis ẽ ad eu in hac q̃one redarguẽdu
Quid eĩm eu adinuat. qd̾ dicit nihil quidẽ fieri sine cã effĩciens ñ
precedat. s nõ om̃e cãm eẽ fatale. Quia ẽ cã fortuita ẽ naturalis
ẽ nolũtaria. Gufficit. Quia om̃e qd̾ fit nõ nisi cã p̃cedente fieri cõ

Expanded text:
ocutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Hac itaque ratione possemus a fando fatum appellare, nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinari. Non est autem consequens, ut, si Deo certus est omnium ordo causarum, ideo nihil sit in nostrae uoluntatis arbitrio. Et ipsae quippe nostrae uoluntates in causarum ordine sunt, qui certus est Deo eiusque praescientia continetur, quoniam et humanae uoluntates humanorum operum causae sunt. Adque ita, qui omnes rerum causas praesciuit, profecto in eis causis etiam nostras uoluntates ignorare non potuit, quas eri si causa efficiens non praecedat, satis est ad eum in hac quaestione redarguendum. Quid enim eum adiuuat, quod dicit nihil quidem fieri sine causa, sed non omnem causam esse fatalem, quia est causa fortuita, est naturalis, est uoluntaria? Sufficit, quia omne, quod fit, non nisi causa praecedente fieri con-
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã tribuer̾t. Quis eĩm dubitet. multo eẽ melius. ħre bona
mentẽ qͣ memoria quãtalibet ingentẽ.Nemo eĩm malus ẽ. q
bonã ħt mẽte. Quidam uõ pessimi memoria sunt mirabili tanto pero¬
res. quanto minus possunt. qd̾ male cogitant obliuisci. Et tam̃ miner¬
nae̾ int̾ electos deos. mentẽ aũt deam turba mił opuit. Qiud de ixtute
dicam. quid defelicitate. de quib in quarto libro plura iam diximꝰ. Quas
cum deas haberent. nullui cĩm locum int̾ electos deos dar̾ uoluer̾t. uͥ d̾der̾t
marti. ⁊orco uni effectori mortiũ. altero receptori. Cum ig̾ mhis minuti
operib q̃ minutatr. diis plurib distributa sunt etiam ip̃os electos iud̾amꝰ.
tanꝙͣ senatũ cum plebe pãter oꝑari. ⁊ inueniamus aquibrdam diis. qi
nequaqͣ seligendi putati sunt multa maiora atq meliora ãministrari

Expanded text:
memoriam tribuerunt. Quis enim dubitet multo esse melius habere bonam memoriam tribuerunt. Quis enim dubitet multo esse melius habere bonam mentem quam memoriam quantumlibet ingentem? Nemo enim malus est, qui bonam habet mentem; quidam uero pessimi memoria sunt mirabili, tanto peiores quanto minus possunt quod male cogitant obliuisci. Et tamen Minerua est inter selectos deos; Mentem autem deam turba uilis operuit. Quid de Virtute dicam? quid de Felicitate? de quibus in quarto libro plura iam diximus; quas cum deas haberent, nullum eis locum inter selectos deos dare uoluerunt, ubi dederunt Marti et Orco, uni effectori mortium alteri receptori. Cum igitur in his minutis operibus, quae minutatim dis pluribus distributa sunt, etiam ipsos selectos uideamus tamquam senatum cum plebe pariter operari, et inueniamus a quibusdam dis, qui nequaquam seligendi putati sunt, multa maiora adque meliora administrari
Abbreviated transcription (Latin):
prebet ⁊ sensu uniu̾sali opẽ hoc mimus etiã ꝑtib tribuens quidopꝰ
est uitimno. atq sentino. si abillo qui uite ac sensib uniu̾siłr p̃sidet
his qi famuł ita canalia. uelut ex trema ⁊ uma cõmissa sunt. Ita ne
sunt i electi in destituti familia. ut nõ inuenirent quib etiam ip̃iist
cõmicterẽt.s cum tota sua nobilitate qua uisi sunt eligendi opus
facere cum ignobilib cegerentꝰ Iuno electa. ⁊ regina ionisq soror. ⁊ cõ¬
ure. hec tamen iterducã ẽ pueris. ⁊ opus facit cum deab ignobillis¬
simis. abeona ⁊.a deona Ĩbi posuer̾t ⁊ m̃tem deam. quȩ faciat ꝓue̾is
bonam m̃te. ⁊ inter electas ista nõ ponitur. qi quicqͣ maiꝰ p̃stari
proclest ⁊ ꝑsit itercãpẽ. Et domũ duci. si mens nõ ẽ bona. Quius mue¬
ris demii se lectores isti. inter electa numina minime posuer̾t. Que
profecto ⁊ inmerue fuerat p̃ferenda. cui ꝑ ista minuta opa. puẽor ũ

Expanded text:
ebet et sensum, uniuersali opere hoc munus etiam partubus tribuens? et quid opus est Vitumno adque Sentino? Quod si ab illo, qui uitae ac sensibus uniuersaliter praesidet, his quasi famulis ista carnalia uelut extrema et ima commissa sunt: itane sunt illi selecti destituti familia, ut non inuenirent quibus etiam ipsi ista committerent, sed cum tota sua nobilitate, qua uisi sunt seligendi, opus facere cum ignobilibus cogerentur? Iuno selecta et regina Iouisque et soror et coniunx; haec tamen Iterduca est pueris et opus facit cum deabus ignobilissimis Abeona et Adeona. Ibi posuerunt et Mentem deam, quae faciat pueris bonam mentem, et inter selectos ista non ponitur, quasi quidquam maiuidquam prosit iter carpere et domum duci, si mens non est bona, cuius muneris deam selectores isti inter selecta numina minime posuerunt. Quae profecto et Mineruae fuerat praeferenda, cui per ista minuta opera puerorum
Abbreviated transcription (Latin):
nos.ẜm quãdam forma t̾rene ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti
impi głam ꝯsequenda. Põt tam̃ ⁊ alia cã ẽe latẽtior. po diuersa me¬
rita geñeris humani. deo mag̾ nota qͣ nob̾. Dum illud costet inter
om̃s ueracit̾ pios. neminẽ sin̾e nera pietate .i. ueri dei. uero cultu. u
res eẽ t̾rene ciuitati. qnͣ hñt uirtute̾ uł ip̃am. qͣ si nec ip̃am. Illi aũt qͥ
uera pietate prediti. bñ uiuunt. si hent icim regendi pplos. Nililest

Expanded text:
nos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti nos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueres esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate
Abbreviated transcription (Latin):
ne crudelitatis uitiis siue lirxurie. Tales quidã romani fuer̃t. Non
eĩm cura existimatioĩs amissa dñatioĩs cupiclitate caruer̾t. Aultos
tales fuisse ꝓdit hystoria. S huius uitii sũmitatẽ ⁊ qiͣ arce quãdar
nero cesar primus obtinut cuius fuit tanta luxuries. ut nihilab
eo putaretur uirile metuendũ. tanta crudelitas. ut nhil molle ha¬
bere crederet᷑ si nesciretur. Etia talib tam̃ dñandi potestas nõ dat
nͥ sũmi dei ꝓuidẽtia. qñ res humanas iuudicat. talib dnĩs dignas:
Aꝑtad̾hac re nox diuma ẽ. loqͣnte dĩ sapia. Nme reges regnãt ⁊
tyranni: ꝑme tenent t̾ram: Se ne tiranni nõ pessimĩ atq ĩprobi re¬
ges. s uetere nõie fortes dicti existiment᷑. Uñ. ut uirgilius .p. irsmͥ
pacis erit dextam tetigisse tyranni. Apertissime alio locõ de deo dictu ẽ
ut potii satis exposueri qua causa deus unus uerus. ⁊ istus: roma¬

Expanded text:
ue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non ue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad cculos hõĩum. quo głe cõtẽptor appareat ad maiorẽ laudẽ hoc ẽ
admaiorẽ głam facere sĩ credatur nõ ẽ uñ se suspicãtiu sensib alitẽ
eẽ qͣ suspicint᷑ ostenclit. S qui ꝯtẽpnit indicia laudantiũ. Stempnit
etia suspicãtiu temẽitatẽ quoꝵ tam̃ siuẽ bonus ẽ. nõ cõtempniti
salutẽ. qm̃ tante institie ẽ qui de sp̃n dei nͥtutes ħet ut etia ip̃os eligat
imimicos. ⁊ ita diligat ut suos rosores. uł detractores uelit correcto
Hre cõsortes. nõ int̾rena patria. s supna. In laudatorib aũt suis qͣz¬
ius paripẽdant ꝙ en laudant. nõ tam̃ parupencdit ꝙ amãt. nec
eos nult fallere landantes ne decipiat diligentes. ⁊deoq instat ar¬
dent̾. ut potius ille landetur a quo h̾et hõ quĩcquid in eo iure landa¬
tur. Qui. uũt głe cõtemptor dnãtioĩs ẽ anicdus bestias superat. si¬

Expanded text:
rit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est rit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde se suspicantium sensibus aliter esse, quam suspicantur, ostendat. Sed qui contemnit iudicia lanit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cupiclitate dñationis. Nam licet᷑ ꝓcliue sit ut qui humã
głia nimiu delectatur. ⁊̃ dñari ardenter affectet tam̃ qͥuaͣ licet i¬
humanaꝵ laudu głam cõcupiscunt. dant oꝑa bene indicantib ñ
displicere/ Sunt eĩm multa ĩ morib bona. de quib bñ multi i
dicant qͣrius ea bene multi nõ habeant pea bona moꝵ nitunt
ad głam ⁊impiu. uł dñationẽ. de quib ait salustius. S ille uera ma
int̾itur. Qiisquis aũt sine cupiditate głe. qua ueretur ho bñ iudicãtibꝰ
displicere. dñari atq imperar. desiderãt. etiam ꝑ aꝑtissima scelera q̃rit
plerũq obtinẽ ꝙ diligit Pmde qui głam cõcupiscit aut uera uia niti¬
tur. aut certe dolis atq fallaciis cõt̾empnit. uolens bonus uideri ẽe ꝙ
eius ĩ cospectu dei ẽ iudicio aut nõ apitur humano. Quicqd eĩ fece¬

Expanded text:
 cupiditatem dominationis. Nam licet proclive sit, ut qui humana  cupiditatem dominationis. Nam licet proclive sit, ut qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter affectet; tamen qui veram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene judicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene judicant, quamvis ea multi non habeant: per ea bona m dominationem, de quibus ait Sallustius: \'Sed ille uera uia nititur. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus displicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus uideri esse, qeius in conspectu Dei est, iudicio autem non aperitur humano. Quidquid enim fece
Abbreviated transcription (Latin):
tam latum. tamq diuturnu niroꝵq tantoꝵ. uirtutib p̃cłarũ
atq głosum.⁊ illoꝵ intentioni merces quã q̃rebant ẽ redlita. ⁊
nob pposita necessaria cõmonitionis exempla. ut si uirtutes q
iste. ut cũq sunt similes quas isti ꝓcuntatis terrene gloria te¬
nuer̾t pro dei gloriosissima cuutate nõ tenueriꝰ pudore pũga¬
mur. Si tenue̾rimus supbia nõ extollamur. qm̃ sic̃dicit apo¬
gna uita extimab̾r illoꝵ. Uñ etiam̃ indei qui xp̃m occider̾t. re¬
uelante testam̃to nouo qd̾ mueter uelatu fuit ut nõ ꝑ terrẽi
⁊ tp̃oralib bñficiis q̃ diuina ꝓuidentia ꝑmixte bonis małq cõ¬
cedit s ꝓ etn̾a nita munibq ppetius. ⁊ ip̃ius suꝑne ciuitatis so¬
cietate colatur d̃s̃ unus ⁊ uerus rectissime istoꝵ głe donati sũt
ut hi qui qualibẽq uirtutib terrenã głam q̾siert ⁊ acꝗsiuert.

Expanded text:
tam latum tamque diuturnum, virorumque tantorum virtutibus praeclarum tam latum tamque diuturnum, virorumque tantorum virtutibus praeclarum atque gloriosum, et illorum intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla: ut si virtutes, quarum istae utcumque sunt similes, quas isti pro civitatis terrenae gloria tenuerunt, pro Dei gloriosissima civitate non tenuerimus, pudore pungamur; si tenuerimus, superbia non extollamur: quoniam, sicut dicit Apogna vita aestimabatur illorum. Unde etiam Judaei, qui Christum occiderunt, revelante Testamento Novo, quod in Vetere velatum fuit, ut non pro terrenis et temporalibus beneficiis, quae divina providentia permixte bonis malisque concedit, sed pro aeterna vita muneribusque perpetuis et ipsius supernae civitatis societate colatur Deus unus et verus, rectissime istorum gloriae donati sunt; ut hi qui qualibuscumque virtutibus terrenam gloriam quaesierunt et acquisiverunt,