comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aarissimos affert. Etem ĩimicis te placi¬
bilez amici ĩ ex ornabile prebes. Ite iotio
tumultuaris intumultu solus esonosus
rruerti cupis In pate hellu queritast¬
prelio p̃ignania tube sonitu peefitte ñ
potes. Feoc gne̾ si distinguems oroeet
graues et ornati poterim esse oro
onez doloris aut indignationis a¬
liciuu phõĩs aut uerbis qut loci a
loquor odaricane curꝰ mortui quoq no¬
mẽ splendon et decori ẽ citati Mos Nͦ¬
rissimi nepotes suo sanguine aluerunt
fregelle ꝙ facile scelere nro contabuustic

Expanded text:
amarissimos affert». «Sibilem, amicis inexorabilem prebes; in otio tumultuaris, in tumultu es otiosusreverti cupis; in pace bellum quaeritasproelio prae ignavia tubae sonitum perferre non potes.» Hoc genere sei distingemus orationem, et graves et ornati poterimus esse. Csignificationem doloris aut indignationis alicuius per hominis aut urbis aut loci aut loquor, Africane, cuius mortui quoque nomen splendorei ac decori est civitati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine aluerunt Fregellae, quam facile scelere vestro contabuistis,
Abbreviated transcription (Latin):
tate sublata c̃. Res publica sublata ẽ li¬
lelius nouus homo erat ĩgeniosus cãl
doctis erat. boms uiris etstudiosis
micꝰ erat. gͦ in ciuitate primiꝰ exati
na cu istos ut ab soluãt togas uͥ pere¬
rent rogas ut existimatioẽ negligant
rogas ubi leges ppłi .R. tue libidim lar¬
giantur rogas

Expanded text:
liLaelius homo novus erat, ingeniosus erat, doctus erat, bonis viris et studiis amicus erat: ergo in civitate primus erat.» Item: «Nam cum istos, ut absolvant te, rogas, ut peiurent, rogas, ut exeistimationem neglegant, rogas, ut leges populi Romani tuae libidini largiantur, rogas
Abbreviated transcription (Latin):
dam habet dignitatem
et diuersis principia sumnũt hͦ mͦ
Uobis istud attribuendu ẽ uobis grã est
hñda. uobis tes ista erit honori. Itẽ Sci¬
pio numãtia substulit. Scipio cartagi¬
ne deleuit. Scipio pace peperit. Scipio
cutate ẜuauit. Ite tu in foru prodite
tu luce conspicere. tu in hor conspectu
ueniitꝰ conaris Audes uerbu facere au¬
des quicꝙ̃ ab istis petere. audes supplici¬
u temonere dep̾cari. Quidẽ qd̾ possis
defendete quid ẽ qd̾ audeas postulare qd
Non deniq in omĩ dedecore uolupta¬
tus es. Hec exornatio tu multu uenu¬
statis hr̃ tu grauitatis et acrimonie pli¬

Expanded text:
dam habet dignitatem.et diversis principia sumuntur, hoc modo: «Vobis istuc adtribuendum est, vobis gratia est habenda, vobis ista res erit honori.» Item: «Scipio Numantiam sustulit, Scipio Kartaginem delevit, Scipio pacem peperit, Scipio civitatem ‹servavit.»› Item: «Tu in forum prodire, tu lucem conspicere, tu in horum conspectum venire conaris? Audes verbum facere? Audes quicquam ab istis petere? Audes supplicium deprecari? Quid est, quod possis defendere? Quid est, quod ‹audeas postulare? QuNon denique in omni dedecore volutatus es?» Haec exornatio cum multum venustatis habet tum gravitatis et acrimoniae pluri
Abbreviated transcription (Latin):
itmie tamen uituperatidor Admo¬
dum autem tenenda sunt sua cuiq. nõ
uitiosa sed tam̃ propria quo facilius de¬
corum illud quod querimus retineat.
sic enim fatiendum est ut contra unuie¬
rsam naturam inbil contẽclamus. ea
tamen conseruata propriam natura
consequatut. ut etiam sisint alia gra¬
uora atq meliora tam̃ nos studia nr̃e
at repugnare fiec quicꝙͣ sequi. quod
assequi nequeas. Ex quo magis emet¬
git quale sit decorutti illud. i deoq ni¬
Hil decet inuita ut auint minerua ob

Expanded text:
minime tamen vituperandorum. Admominime tamen vituperandorum. Admodum autem tenenda sunt sua cuique non vitiosa, sed tamen propria, quo facilius decorum illud, quod quaerimus, retineatur. Sic enim est faciendum, ut contra universam naturam nihil contendamus, ea tamen conservata propriam nostram sequamur, ut, etiamsi sint alia graviora atque meliora, tamen nos studia nostrnaturae repugnare nec quicquam sequi, quod assequi non queas. Ex quo magis emergit, quale sit decorum illud, ideo quia nihil decet invita Minerva, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hiis alii multum dispares. simplices et
perti qui mhil ge occulto agunt tubil
de insidiis agendum pute it ueiita¬
tis cultores fraudis mnimici. Item  alii
qui siquid iniustitie patiantur. cui uis
deseruiunt dum quiequid uelinit con¬
sequantur. ut Sillam et M. erassum
uidebamus Quo ingenere uersutissi¬
mum  atientissims lacedemonium
lis audrum accepimius contraq calli¬
ratidem qui prefectus classis prorcuꝰ
post l sadrum fuit item i sermonbꝰ¬
potens sit efficere ut unus de multis ee
uideatur quod in catulo et inpatre et
filio iderq in .Q. mutio mãtiate udi¬
mus Audiui ex maioribus natu hios
idem fiusse in .p. sçipione nasçica Cõ¬
traq patrem eius illum qui tħiberi
grachi conatus perditos iũdicauit rł¬
lam comitanter habuisse sermonis. nͨ¬
non xenocratem quidem seuer issimũ
philosophor. obecmnq tem ipsam mag¬
hum et clarum fuisse. ĩnumerabiles alle
dissimilitudines sunt nature morum q

Expanded text:
his alii multum dispares, simplices et his alii multum dispares, simplices et aperti. qui nihil ex occulto, nihil de insidiis agendum putant, veritatis cultores, fraudis inimici, itemque alii, qui quidvis perpetiantur, cuivis deserviant, dum, quod velint, consequantur, ut Sullam et M. Crassum videbamus. Quo in genere versutissimum et patientissimum Lacedaemonium Lysandrum accepimus, contraque Callicratidam, qui praefectus classis proximus post Lysandrum fuit; itemque in sermonaepotens sit, efficere, ut unus de multis esse videatur; quod in Catulo, et in patre et in filio, itemque in Q. Mucio ° Mancia vidimus. Audivi ex maioribus natu hoc idem fuisse in P. Scipione Nasica, contraque patrem eius, illum qui Ti. Gracchi conatus perditos vindicavit, nullam comitatem habuisse sermonis ne Xenocratem quidem, severissimum philosophorum, ob eamque rem ipsam magnum et clarum fuisse. Innumerabiles aliae dissimilitudines sunt naturae morumque,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic in animo existunt ctiam maigres
uarietates. Frat in lucio crasso et ĩ lucio
philippo multus lepos. Maior etiait
magis de industtia in i. Cesare lutii
filio Ati dem temporibus in . M. Scau¬
to et .M. drusio adoloscente singulatis
cueritas m .g. lelio multa illaritas in
cuis tamtiliariꝰ scipione ambitio maior
uita tristior. De grecis autem dulcem
et facetum festuuq sermonis atq ĩ oĩ
oratione simularorem quam yromam
greci uominauerũt. socratem accepamꝰ
Contra.pitagorata et periclem sũmarti
iutoriraterti consecutos ẽt̃ sinę ulla ilia¬
ritate.callidum anibalem ex ducibus¬
penotum. Ex nostris ducibus.Q. max¬
imum accepimus. facilem celare: tacẽ
dissimulare. insidiari precipere hostiũ
consilia. In quo genere greci themisto¬
dem et pheream iasonera cetetis ante¬
ponunt In primisq uersitum et cali¬
dum factuta solonis. qui quo tutiot
uita cius esset et plus aliquãtulum xei.¬
P.prodesset. futerese simulauit. Sunt

Expanded text:
sic in animis exsistunt maiores etiam sic in animis exsistunt maiores etiam varietates. Erat in L. Crasso, in L. Philippo multus lepos, maior etiam magisque de industria in C. Caesare L. filio; at isdem temporibus in M. Scauro et in M. Druso adulescente singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, vita tristior. De Graecis autem dulcem et facetum festivique sermonis atque in omni oratione simulatorem, quem ei/rwna Graeci nominarunt, Socratem accepimus, contra Pythagoram et Periclem summam auctoritatem consecutos sine ulla hilaritate. Callidum Hannibalem ex Poenorum, ex nostris ducibus Q. Maximum accepimus, facile celare, tacere, dissimulare, insidiari, praeripere hostium consilia. In quo genere Graeci Themistoclem et Pheraeum Iasonem ceteris anteponunt; in primisque versutum et callidum factum Solonis, qui, quo et tutior eius vita esset et plus aliquanto rei publicae prodesset, furere se simulavit. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tio camq contemm et reipiopottbuat
Sdsisiquispiam qui aliquid tribuat
uoluptati diligenter et tenca duiu di¬
cuils esse cius ftuende modum Itaq
uictus cultusq corporis ad ualitũdinẽ
teferantur et ad uites non ad uolupo¬
tatem Atq etiam siconsiderare uolimꝰ
que sit in natura excellentia et ligni¬
tas intelligemus ꝙ sit turpe diffluere
luxuria et delicate ac molliter anuere
quamq ħ onestum parce eoritinente
squere sobrię Intelligendum est etiã
duabris quasi nos a natura indutoi eẽ
personis. Quarum una comunis est de
eo quod omes participes sumus ratiois
prestantieq eius qua ante cellimus bes¬
ul a qua omne honestum decorum ꝙ
trahitur ex qua ratio ĩ ueniendi offitii
xquiritt Altera autem que proprie
sitigulis est tributa ut enim in corporib
magne dissimilitudmes surit Alios uide¬
mus uelocitate ad cursum alios utribꝰ
id luctandum ualere. Item q ĩformis
aliis dignitatem messe aliis ueniustatem

Expanded text:
tia, eamque contemni et rejici oportere: tia, eamque contemni et rejici oportere: sin sit quispiam qui aliquid tribuat voluptati, diligenter ei tenendum esse eius fruendae modum. Itaque victus cultusque corporis ad valetudinem referatur et ad vires, non ad voluptatem. Atque etiam si considerare volumus, quae sit in natura excellentia et dignitas, intellegemus, quam sit turpe diffluere luxuria et delicate ac molliter vivere quamque honestum parce, continenter, severe, sobrie. Intellegendum etiam cst duabus quasi nos a natura indutos esse personis; quarum una communis est ex eo, quod omnes participes sumus rationis praestantiaeque eius, qua antecellimus bestiis, a qua omne honestum decorumque trahitur, et ex qua ratio inveniendi officii exquiritur, altera autem, quae proprie singulis est tributa. Ut enim in corporibus magnae dissimilitudines sunt alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque in formis aliis dignitatem inesse, aliis venustatem,
Abbreviated transcription (Latin):
et distinctio ingenuet liberalis ioci alt
ammo homine dignus Alter nec libero
quidem si rerum turpitudini adhibe¬
atur uerborum obscenitas. ludendi etia
est quidam modus retinendus. ut ne
nimis omnia profundamus. elatiq uo¬
luptate in aliquam turpitudinem di¬
labamur. Suppeditant dutem et camp
noster et stuclia uenandi honesta exem¬
pla ludendi.sed pertinet ad omnem of¬
fitii questionem. sempet in prõptu hro
quantum natur ⁊ hominis pecudib qi
sentunt insi uoluptatem. ad eamo fe¬
tuntur omini impetii. Nominis autt
mens discendo alit᷑ et cogitando semp
aliquid aut inquirit dde nouo aut as
Uidendiq et audiendi deletatio alu¬
entur. Quiuctiata si quis est paulo aduo¬
sutotatetu propensior cauedt modo ne
sut ee pecudum genere. ꝓuat ener qu¬
i quis  paulo ecectior quauis uolupta
capiatu occultat et dissimulat qͥipe¬
titum uoluntatis propter uerteundia
Et quo intelligitue coporis uolutate
non satis esse dignam hominis ptestã¬

Expanded text:
est distinctio ingenui et illiberalis ioci. Alter est distinctio ingenui et illiberalis ioci. Alter avissimo homine dignus, alter ne libero quidem, si rerum turpitudini adhibetur verborum obscenitas. Ludendi etiam est quidam modus retinendus, ut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in aliquam turpitudinem delabamur. Suppeditant autem et campus noster et studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum natura hominis pecudibus rsentiunt nisi voluptatem ad eamque feruntur omni impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit videndique et audiendi delectatione ducitur. Quin etiam, si quis est paulo ad voluptates propensior, modo ne sit ex pecudum genere sunt enim qusi quis est paulo erectior, quamvis voluptate capiatutitum voluptatis propter verecundiam. Ex quo intelligitur corporis voluntatem non satis esse dignam hominis praestan
Abbreviated transcription (Latin):
onem et diligentiam ne quid temete
fortuituĩ considerate negligenterq aga¬
mus. ut ad ludum et ad iocum facti esse
iudeam.r sed ad seueritatem potius et
ad quedam stucdia grauiora atq mnaiora
ludo autem et ioco uti quidem illis licet
sed sicut sonno et quietibus ceretis tum
cutti grauiotibus seriisq rebus satis fece¬
timus Iͥpsum quoq genus iocandi non
profusuma necieimo Nestum sed ingenun
et facerum esse debet. ut enimpuetis nõ
omnem ludendi licentiam. damui. sede
que ab honestatis actionibus non sit ali
ena sic in ipso ioco aliquol probi nigenu
lumen eluceat. Duplex omnino est ĩocan¬
di genus. Unum illiberale petulans fla¬
giriosum obscenum. Altetum elegans
urbanum ingeniosum facetum. Quo
genere non modo Plautus noster et ac¬
Siorum antiqua conmedia. sed etiam
philosophorum Socraticorum libri ae¬
ferti sunt. Multaq multoꝵ f acete dic¬
taut ea que a sene catone collecta sũt
que uocantur apotemata. facilis igitur

Expanded text:
onem et diligentiam, ut ne quid temere onem et diligentiam, ut ne quid temere ac fortuito, inconsiderate neglegenterque agamus, ut ad ludum et iocum facti esse videamur, ad severitatem potius et ad quaedam studia graviora atque maiora. Ludo autem et ioco uti illo quidem licet, sed sicut somno et quietibus ceteris tum, cum gravibus seriisqrimus; ipsumque genus jocandi non profusum nec immodestum, sed ingenuum et facetum esse debet. Ut enim pueris non omnem ludendi licentiam damus, sed eam quae ab honestatis actionibus non sit ena, sic in ipso ioco aliquod probi ingenii lumen eluceat. Duplex omnino est iocandi genus, unum illiberale, petulans, flagitiosum, obscenum, alterum elegans, urbanum, ingeniosum, facetum. Quo genere non modo Plautus noster et Atticorum antiqua comoedia, sed etiam philosophorum Socraticorum libri referti sunt, multaque multorum facete dicta, ut ea, quae a sene Catone collecta sunt, quae vocant apofqe/gmata. Facilis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendum fatiendum ꝙ sit Itaq fit ut
tatio presit appetius uero obtemperet
Omnis autem actio uacare debet teme¬
ritate et negligentia. nec uero agere de
babilem reddere. Nec est enim fere de¬
scciptio offitii. Effitiendum autem est
quilli atꝙ omni animi pectutbatione
careant Ex quo bono lucebit omnis cõ¬
stantia omnisq moderatio Nam qui
appetitus longuis euagantur et tanꝙ ex¬
utintes siue fugiendo siue cupietido no
satis aratione fetinentut. h sine du¬
bio finem et modum transeunt relinqu¬
unt etiam et abituint obedientia oiõ¬
nec rationi parent cui subiecti sunt lege
nature. Aquibus non solum animi ped¬
turbantur sed etiam corpota licet emm¬
ora ipsa cernere iratorum aut ipsorum
qui libidine aliqua aut metu conmoti
sunt aut uoluptare nimia gestiunt
Quor omnium uultus uoces motus sta¬
tlisq mutanitur. Eox quibus illud intelli¬
gitur. ut ad offitii formam reuertamur¬
et appetitus omnis contrahendos sedando¬

Expanded text:
faciendum fugiendumque sit. Ita fit, ut faciendum fugiendumque sit. Ita fit, ut ratio praesit, appetitus obtemperet. Omnis autem actio vacare debet temeritrobabilem reddere. Haecest enim fere descriptio officii. 3. Efficiendum autem est, nquilli atque omni animi perturbatione careant; ex quo elucebit omnis constantia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendo sive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae; a quibus non modo animi perturbantur, sed etiam corpora. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedando
Abbreviated transcription (Latin):
ratione habenda inter iustitiam et re¬
uerentiam Iustitie partes sunt nõ uio¬
lare homines. uerecundie non offendĩ.
in quo maxime ius perspacitur decori
Hiis igitur expositis quale sit id quođ
decete dicimus inpellectum puto: offiti¬
um autera quod ab eo deducitur Haẽ
prraim habet uam que deducit ad
conuenientiam consetuationẽq nate
Quam si sequimur ducem aũq ab er¬
tabimus sed consequemur et id quod
acutum et prospicax est natura et id qd
ad hominũ assotiationem accõmodatu.
et id quod uehemens atq forte. Sed ma¬
xina uis decori in est in hac parte de
qua disputamus. Neꝙ enim solum mo¬
tlis corporis qui ad nanram apti sunt
Sed multo etiam magis animi motus
probandi sunt. qui item ad natinam
accõmodati sunt. Duplex est enuti uil
animorum atq natirre. una pars in ap¬
petitu est posita que est orme grece.q̃
hominem huc atq illuc rapitd altera
ya rationie que docet et explatiat qdđ

Expanded text:
ratione habenda inter iustitiam et veratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violare homines, verecundiae non offendere; in quo maxime vis perspicitur decori. His igitur expositis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. Officium autem, quod ab eo ducitur, hanc primum habet viam, quae convenientiam, conservationemquenaturae; quam si sequemur ducem, numquam aberrabimus sequemurque et id, quod acutum et perspicax natura est, et id, quod ad hominum consociationem accommodatum, et id, quod vehemens atque forte. Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus; neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui item ad naturam accommodati sunt. Duplex est enim vis animorum atque natura; una pars in appetitu posita est, quae est ormh/ Graece, quae hominem huc et illuc rapit, altera in ratione, quae docet et explanat, quid
Abbreviated transcription (Latin):
nam uitiosis quid conueniat. et quid
deceat uidebunt Nobis autem quomia
natura constantie moderationis tem¬
perantie uerecundie partes date sint
cumq eadem natura ita doceat animo
tiegligete quemad modum nos aduersꝰ
Hosities geramus. efficitur ut et illud
quod ad omnen honestatem ꝑtinet dde¬
corum ꝙ̃ late fusum sit appar̾eat. Et hoc
quodspectatur in uno quoq genere uix¬
tutis. Ut enim pulcritudo corporis ap¬
ta compositione menbrorim moneat
oculos ut delectet. hoc ipso quod interse
omnes partes cum quodam lepore con¬
sentiuut. Sic hoc decorum quod elucet
in uita approbatione egruta mouet a¬
bus guota iuuitur ordine et constantia
et moderatione dictorum omnium at¬
⁊ factorum. Adhibenda est igitut que¬
dam teuerentia aduersus homines.et
optimi ciusq genexis et reliquor. Nam
tlegligere quid de se quisq sentiat. nq̃
solluti ⁊rrogantis est. secl etiam oĩo hi¬
ssoluti Est afitem quod differat ĩ omni

Expanded text:
etiam vitiosis quid conveniat et quid etiam vitiosis quid conveniat et quid deceat, videbunt, nobis autem cum a natura constantiae, moderationis, temperantiae, verecundiae partes datae sint, cumque eadem natura doceat non neglegere, quem ad modum nos adversus homines geramus, efficitur, ut et illud, quod ad omnem honestatem pertinet, decorum quam late fusum sit, appareat et hoc, quod spectatur in uno quoque genere virtutis. Ut enim pulchritudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur, ordine et constantia et moderatione dictorum omnium atque factorum. Adhibenda est igitur quaedam reverentia adversus homines et optimi cuiusque et reliquorum. Nam neglegere, quid de se quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem, quod differat in hominum
Abbreviated transcription (Latin):
consentaneuta sit hominis excelletie
in eo in quo natura cius a reliquis animã¬
tibus differat. Que autem subiecta pari¬
generi est. eam sic diffimiunt. ut id decorũ
uelint esse. quod ita nature consentaneũ
At ut in eo moderatio et temperantia ap¬
pateat. cum spẽ quadam libetali Nes
ita intelligi possumus extimare exr eode¬
coro quo poete secuntur de quo alio
loco plura dicisolent. Sed tune seruare
illud poetas quod deceat dicimus quor
id quod quaꝙ persona dignum est. etfit
et dicitur. ut si bacus aut m̾inos diceret
oderint dum metuant. aut natis sepul¬
cro ipse est parens. iuderetur in decoru.
quod eos fuisse accepimus iustos. At a¬
treo dicente plausus excitantur. Est eñ
digna persona oratio Sed poete quid
quemq deceat ex persona idicabitt
Nobil aiutem per sonam itaposuit ipsa
natura. magna cum excellentia presta¬
tiaꝙ animantium reliquor Quo creca
poete in magna uarietate personana

Expanded text:
consentaneum sithominis excellentiae consentaneum sithominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus differat. Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum servare illud poëtas, quod deceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum est, et fit et dicitur; ut, si Aeacus aut Minos diceret: óderint, dum métuant, aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quocirca poëtae in magna varietate personarum,
Abbreviated transcription (Latin):
captum Et uista omnia decora sutit
inlusta omnia contra ut turpia sic m¬
decora Similis est ratio fortitudims
Quod enim uiriliter ammoꝙ. fit id
dignum uiro et decorum uidetur.
Suod contra id ut turpe sic in decoꝵ
Quare ꝑtinet quidem ad omnem ho¬
nestarem id quod dico decorum. et
ita ꝑtinet. ut non recondita quada
ratione cernatur. sed sit in ꝓtontu
Est enim quidlam ⁊qdq intelligitur in
omni uirtute quod deceat Quod co¬
gitatione magis a nittute potest. ꝙͣ
de sepatatint nenustał et pulcritudo
corporis secerti non potest a ualitudi¬
ne: sed hoc de quo loquiniur decor
totum illud quidem est cum uirtute
confusum sed mente et cogitatione
distinguatur Est autem euis descrip¬
tio displex. nam et generale quodda
decortim intelligimus. quod toiui
honestate uersatur. et aluid huic sub¬
iectum. quod ꝑtinet ad singulas pres
Honestatis. atq illud supecłus sic fere
diffinn solet decorum id esse quod

Expanded text:
captum; et iusta omnia decora sunt, captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum virtute confusum, sed mente et cogitatione distinguitur. Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
prescripta seruantem. licet magnifice
grauiter animoseq uiuere atq etiam
Rimpliciter fideliter. uite horus amice
Sdequitut ut deuina xeliqua parte
honestans dicendum sit. In qua uere¬
cundia et quasi quidam ornatus uite¬
et temperantia et modestia omnisq
sedatio perturbationum ammi et rerũ
modus cernitur. Hoc loco continetur
id quod dicilatine decoru potest
grece enim dicitur prepon decotuma
Suius uis eã est ut ab hotiesto neque¬
at separi. Nam et quod decet honestũ
ness et decon facilius intelligi ꝙͣ et¬
plicati potest. quicquid enim est quod
aere id tum apparet quom antegre¬
ila est honestas. Ita ꝙ non solum in ħac
parte honestatis. de quahoc loco disse¬
rendum est Sed intribus eriam supe¬
eribus. quid de ceat appatet Nlam
iationent atq otatione prudent.
eagiie quod agał coasiderare m̃ꝙ
mre quisit ueri uidere.et in tueri de¬
cet Conitaq falli errare labi decipitã
dem decet ꝙ delirare et mente esse

Expanded text:
praescripta servantem licet magnifice, praescripta servantem licet magnifice, graviter animoseque vivere atque etiam simpliciter, fideliter, ° vere hominum amice. Sequitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestumnesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse
Abbreviated transcription (Latin):
homines inflati opmniotb turpiter
irtidentur. et in maximis uersart
utioribus. Sed hec quidem hacten
Illud autem sic est iudicatdum mar¬
imas res geri et maximi animi ab iis
qui rem P regant quia earuti acdmi¬
nistratio latissime pateat ad plur imo¬
sq ꝑtineat. Esse autem magn animi
et fuisse dicunt. multos etiam in uita
ociosa. Qui autem inuestigarent aut
conarentur magna quedam seseq fu¬
axum retum fitubus continerent Aut
interiecti inter philosophos et inter¬
eos qui tem.p. ad ministrarent dełc a¬
rentur re slia fagniliar Non eam ꝗđ
otini ratione ex ꝗgerantes neq exclu¬
denites ab eius usu suos potiusq et ami¬
cis imꝑtinentes. et tei p si quando us
esset. que primum bene patata sit. nul¬
lo turpi questu neq odioso. tura ꝙͣ plu¬
rinis modo dignisse utilem prebeat.
deinde ut augeatut diligentia ꝑsimo¬
nia nec libiditu potius ludtutieq ꝙ̃ li¬
beralitati et benificentiȩ pareat. hec

Expanded text:
homines inflati opinionibus turpiter homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab iis, qui res publicas regant, quod earum administratio latissime pateat ad plurimosque pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam seseque suarum rerum finibus continerent aut interiecti inter philosophos et eos, qui rem publicam administrarent, delectarentur re sua familiari non eam quidem omni ratione exaggerantes neque excludentes ab eius usu suos potiusqcis impartientes, et reipub. si quando usus essct. quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque odioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem praebeat: deinde augeatur ratione, diligentia parsimoma: nec libidini potius luxuriaeque, beralitati et beneficentiae pareat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
isse. itaq alter sẽpẽ magnus. et alter se¬
de turpissimus. Unde recte precipere
uideantur qui monent ut quanto su¬
petiores sumus. tanto nos geramus sũ¬
missius Pannetius quidem affricanu
auditorem et familiarem suum ait so¬
litum dicere. ut equos propter crebr
as contemptiories preliorum ferocita¬
te exultantes doritoribus tradere
solebant. ut hiis facilioribus possint
uti Sic homines sẽcdis rebus esfrena¬
tos sibiq prefidentes tanꝙͣ ingirum
tationis et doctrine duci opottere. ut
prospicerent rerum humanarum in¬
becillitatem uaxietatemꝙ fortune
Atq in secũdissimis rebus utendum ẽ
madcime consilio amicorum. Hisq ma
ior etiam ꝙ ante tribuenda aucto¬
titas hisdemq temporibis cauedu
est ne assentatioribus patefatiamus
aures nec adulari nos sinamus ĩ quo
falli facile est tales enim nos esse pu¬
iamus. ut iure laudemur ex quo na¬
scuntur ĩ numetabilia peccata quo

Expanded text:
isse; itaque alter semper magnus, alter saeisse; itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus; ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos geramus summissius. Panaetius quidem Africanum, auditorem et familiarem suum, solitum ait dicere, ut equos pas contentiones preliorum ferocitate exultantes domitoribus tradi soleant ut his facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique presidentes, tanquam in girum rationis et doctrine duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem, varietatemque Fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum contilio amicorum: hisque etiam maior, quam ante, tribuenda est auctoritas. Iisdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus aures, nec adulaii nos sinamus; in falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum
Abbreviated transcription (Latin):
causis alii pumiantur. alii nec appellẽ¬
tut quidem. Prohibenda autert max¬
ime est ira in pumendo Nunꝙͣ emin
iratus qui accedit ad penas mediocri¬
tatem illam tenebit. que est inter ni¬
mium et parum Que placet peripa¬
teticis et recte placet.modo ne lauda¬
rent iacundiam. et dicerent utiliter¬
tem a natura clatat Illa uero omnibꝰ
in rebus repudianda est optandumq
ut qui presunt rei .p. legura simules sĩt
que ad puniendum non rracundia
sed equitate ducuntur. atq etiam in
rebus prosperis et ad uoluntatem no¬
stram fluentibus sup erbiam magno¬
opere fastidium artogantiam ꝗͦ fu¬
giamus Nam ut res auersas sic sętu¬
ndal in moderate ferre leuitatis est
preclara que est equalitas m omni
uita. et idem semper nultus eadem ꝙ̃
frons ut de soctate. idemꝙ de G. le¬
lio accepimus. Philippum quidem ma¬
cedonum tegem rebus gestis ee gloriã
supatum a filio alexanedro facilitate
et humanitate iudeo superiorera fu¬

Expanded text:
causis alii plectantur, alii ne appellencausis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo; numquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent utiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est optandumque, ut ii, qui praesunt rei publicae, legum similes sint, quae ad puniendum non iracundia, sed aequitate dicuntur. Atque etiam in rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus superbiam magnopere, fastidium arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre levitatis est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque frons, ut de Socrate itemque de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fu
Abbreviated transcription (Latin):
qui arma contra ferant. non eos qui
suo iuditio tuexi rem .p. uelint. qualis
fuit inter p. affricanum et. ꝙ metel¬
lum sine acerbitate dissensio. nec
uero audiendi qui grauiter inimicis
ir ascendum putabint Ilq magna
nimi et fortis iiri esse censebant Hi¬
hil enim laudabilius nihil magno et
preclaro uiro digmus placabilitate
ate clementia IA libetis uero popul¬
& in iniuriis equabilitate exercenda.
etiam est facilitas et altirudo animi¬
que dicitur He sirascamurant i¬
tempestiue accedentibus aut imprudẽ¬
ter rogantibus in morositatem ĩ utiles
et odiosam mcidamus Et tamen ita p¬
bauda est mansuetudo ato elementia
ut adhibeatur rerp. causa seuetitas
sine qua ad ministrat ciitas nõ põt
Omnis autem et aĩa luersio et castiga¬
tio contumelia uacate debet Neq ad
eius qui puniet aliquem aut uerbis ca¬
stigat Sed ad pei .p. utilitatem refecri¬
debet. Cauenduiti est etiam ne ma¬
ior pena ꝙ culpa sit Et neisdem de

Expanded text:
qui arma contra ferant, non eos, qui qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnimi et fortis viri esse censent. nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate, atque clementia In liberis vero populis et iuris aequalitate, exercenda etiam est facilitas, et altiquae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eius, qui punitur aliquem aut verbis castigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de
Abbreviated transcription (Latin):
est Qui autem partiti ciuiumꝰ consulũt
partem negligunt rem pernitiosam
in cuntatem inducunt. seditione
atq discordiam ex quo euenit ut ali
populares studiosi optimi ciuusq ui¬
deantur. pauci uniuersorum Hinc a¬
pud athemenses magne discordie.m
nostra re ꝑ non solum seditiones sed
etiam pestifera bella ciuilia. que grauis
et fortis ciuis et rei. p dignus prmcipa¬
tabitur. totamq eam sic tuebitur. ut oĩ¬
bus consulat. nec uero criminibus falsu
in odium aut inuidiam quen ꝙͣ̃ uo¬
cabit. Omnino itaq iustitie honesta¬
tiq adherescet ut dum ea conseruet
quamuis grauiter offendat. mortem
oppeteat Sotius ꝙͣ deserat illa que
dixi. Miserrima omnino est amabito
honorumq contemptio cle qua pre¬
clare est apud eundem platonem.
similiter facere eos. qui inter se con¬
tenderent. ut̃ potius tem .p. ad mini¬
strarent. ut si naute certarent. quis
eorum potissimu gubernatet Idemq
precipit ut eos ad hersarios extimem

Expanded text:
est. Qui autem parti civium consulunt, est. Qui autem parti civium consulunt, partem neglegunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam; ex quo evenit, ut alii populares, alii studiosi optimi cuiusque videantur, pauci universorum. Hinc apud Atheniensis magnae discordiae, in nostra re publica non solum seditiones, sed etiam pestifera bella civilia; quae gravis et fortis civis et in re publica dignus principatabitur totamqibus consulat Nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit: omninoque ita iustitiae, honestatique adhaerescet, ut, dum eam conservet, quamvis graviter offendat, mortem appetat potius, quam deserat illa, qudixi. Miserrima omnino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ssa alteram parare posse se fugere sme
suoddecore hon posse. Atq hec qui¬
dem de lacedemoniis plaga medior¬
ris illa pestifera qua cuiti cleobro¬
tus inuidiã timeni dum temere cu
epaminunda confliocisset la cedemo¬
mor opes corruerunt. Quanto .S. ma¬
ximus melius de quo Eminis. unus
Homo nobis cuntando restituit rem
non enim rumores ponebat ante sa¬
lutem. Ergo postq magisq uiri nũc
gloria daret Quod getius peccan¬
Ui uit andum est etiamꝰ in rehus ut¬
banis. Sunt etiam qui quod sentiuĩt
et si optimum sit t amen in uidie me¬
tu non audent dicere. Qmnino qui
rei .p. prefuturi sunt. duo. platonis p̃¬
cepta teneant. unum ut utilitate ggu
eam referant. suorum commodoru
obliti. Altetum ut totum corpiis rei
P. procurent ne dum partem aliquã
tuentur teliquas deserant. Ut emm
tutela sic procuratio rei p. ad eorum
utilitatem qui commissi sunt.nõ ad
eorum quibus conmissa est.gerenda

Expanded text:
ssa aliam parare posse, se fugere sine ssa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebat ante salutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis. Sunt enim, qui, quod sentiunt, etsi optimum sit, tamen invidiae metu non audeant dicere. Omnino qui rei publicae praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant, unum, ut utilitatem eam referant obliti commodorum suorum, alterum, ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gerenda
Abbreviated transcription (Latin):
re demẽtis est. Subuenire anter tẽ¬
pestati quauis ratione sapientis. Eoq
magis siplus adipiscare re explica¬
ta doni cpͣ adubitata mali periculo¬
se autem rerum actiones partim his
sunt qui eas suscipiunt. Partim rei
p. Itemq alii deuita alii de gloria et
beninolentia ciuium.in discrimen uo¬
cantur Promptiores igitur deberꝰ
esse ad nostra pericula ꝙͣ ad comu¬
ma. dimicareq paratius de gloria
et honore ꝙ de ceteris cõmodis:ĩuẽ¬
ti autem multi sunt qui nõ modo
pecuniam. sed etiam uitam profun¬
dere pro patria parati essent idem
glorie iatturam ne minimam qui¬
Tem facẽ uellent. nec re .p quide
postulante ut calicratidas qͥui cu
lacedemomor dux esset polloponẽsi¬
aco bello multaq fecisset egregie. uer¬
tit ad extremum omnia &imꝰ consilio
non paruit eorum qui classem ab ar¬
giuis remouendam. nec cum athe¬
mensibus dimicandum Suibus ille
tespondit lacedemonis classe illa ami¬

Expanded text:
re dementis est, subvenire autem temre dementis est, subvenire autem tempestati quavis ratione sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt, partim rei publicae. Itemque alii de vita, alii de gloria et benivolentia civium in discrimen vocantur. Promptiores igitur debemus esse ad nostra pericula quam ad communia dimicareque paratius de honore et gloria quam de ceteris commodis. Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro patria parati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa ami
Abbreviated transcription (Latin):
postulat. decertandum in manu est
et mors serintuti turpitudiniq ante¬
potienda est Deuertendis autem dixi¬
piendisq urbibui ualde considerandũ
est ne quid temere. ne quid crudelit᷑
Idq magni uiri est rebus agitatis pu¬
nire soiftes multitudinem conserua¬
re non in omni fortuna ⁊ecta et ho¬
nesta retinere ut enim sunt. quem
adinodum supra dixci qui urbanis.
rebus bellicas anteponant. sic repe¬
rias multos quibus periculosa et ca¬
lida consilia quietis cogitationibus
splendiora et maiora iudeantur
Nunꝙ omnino periculi fuga com¬
mittendum est ut in belles timidiq
indeamur. Sed fugiendum etiam¬
illud est. ne offerataus nos periculis
sine causa. quo nihil potest esse stul-¬
tius. Quapropter in adeundis peri¬
culis consuetlido amitanda medi¬
corum est qui leniter egrotantes le¬
niter curant gramoriblis autem mor¬
bis periculosas curationes et ancipites
adhibere coguntur Opare in tran¬
quillo tempestatem aduersam opta¬

Expanded text:
postulat, decertandum manu est postulat, decertandum manu est et mors servituti turpitudinique anteponenda. De evertendis autem diripiendisque urbibus valde considerandum est ne quid temere, ne quid crudeliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponant, sic reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitatis splendidiora et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga committendum est, ut imbelles timidique videamur, sed fugiendum illud etiam, ne offeramus nos periculis sine causa, quo esse nihil potest stultius. Quapropter in adeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leniter curant, gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem adversam opta
Abbreviated transcription (Latin):
illatã matci catonis bellum tertium pu¬
nicum In quo etiam mortui ualuit au¬
toritas. Quare expetenda quidem ma¬
gis est decernendi ratio ꝙ̃ͣ decertãdi
fortitudo. Sed cauendura ne id bel¬
landi magis fuga ꝙͣ utilitatis ratioẽ
fatiamus Belluta autem ita suscipia¬
tur ut nihil aliud nisi pax quesita i¬
deatur. fortis autem adimi et constanitis
est non pertarbar in xebus asperis nec
tumultu de gradu deici ut dicitur
Sed presenta animi uti consilio nec
gratione discendere. Quanꝙͣ ħ animi
illud etiam ingenii magni est ꝑcipere
cogitatione fistura et aliquando ante
constituere quid accidere possit in
utranq parte et quid agendu fit.
quom qluid euenerit. nec cõmittere
putaueram Fec sunt opera magni
animi et excelsi et prudentia cofisi¬
lioq fidentis.temere antem matie ue¬
rsari et manu cum hoste confligere¬
et ñmine quodlam et belluarum si¬
mile est. Sed cum tempus necessitasos

Expanded text:
illata, ut M. Catonis bellum tertium Puillata, ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedere. Quamquam hoc animi, illud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, putaram. Haec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia consilioque fidentis; temere autem in acie versari et manu cum hoste confligere immane quiddam et beluarum simile est; sed cum tempus necessitasque
Abbreviated transcription (Latin):
Marce fili apud te gloriati ⁊d quem et
hereditas huius glorie et factor um
imitatio pectinet. Mihi quidem certe
uir habundans bellicis landibus. G p.
ceret frustra se t̾tium triumphuna de¬
pottat᷑umi fuisse isi meo mrẽ ꝑ be
nefitio. ubi truimpharet eẽt habiturꝰ
Sunt igitur domestice fortitudines
non inferiores militaribus. In quibꝰ
plus etiam ꝙ̃ in hiis opere studiiq po¬
nendum est Otimino illud honestum
quod ex aĩo excelso magnificoq que¬
pimus animi efficitur nõ corporis iiri¬
bus Exexcendum tamen corpus et
affitiendum est ut obedite consilio
rationiq possit i exequendis nego¬
tus et in labore tollerando Honestu
auttm id quod exqui timus totum ẽ
positum in animi cura et cogitatioe
in quo non mmorem utilitate affe¬
tunt. qui togati reip. presunt. Qua
qui bellum gernat. Itaq eotum con¬
silio sepe aut non suscepta bella sunt¬
aut confecta consilio non nũꝙͣ etiam

Expanded text:
M. fill, apud te gloriari, ad quem et M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in reneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togati rei publicae praesunt, quam qui bellum gerunt. Itaque eorum consilio saepe aut non suscepta aut confecta bella sunt, non numquam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et disciplinis confetendi sunt Su̾m e¬
tiam obhas ipsas causas et pero atiões
habuerunt exercitus et fortiores: mihi
quidem nec pueris nobis. M scaurus
uidebatur. parua enita sutit forił ar¬
ma. nisi est consilium dõi. Necplus afri¬
canus singulatis et uit et imperator ĩ
excidendamimantia xei.p. profuit
ꝙ eodem tempore .p. nasica priuatus
cum Tgracclm int̾mit. Quanqͣ hec q¬
dem res non solum ex domestica ratioẽ
attigit etiam bellica quomam ui manuq
confecta est. Sed tamen id ipsum gestũ¬
est consilio urbano sine exercitu. Ilud
autem optimum est in quo muadi sole
ab improbis et inuidis me audio Cedãt
arma toge concedant laurealmgre ut
ȩtum alids omittam nobis retti. P. gu¬
bernantibus non ne toge arma cefsere.
siliis diligentiaq aostra celerit de ma¬
nibus audla cissimor ciuium delapsa
arma ipsa ceciderunt. Que res igitur
gesta nunꝙ inbellotanta. Sius trium¬
Phus conferendus fuit. licet enim mihi

Expanded text:
et disciplinae conferendi sunt: quin eet disciplinae conferendi sunt: quin etiam ob has ipsas causas, et paratiores habuerunt exercitus et fortiores. Mihi quidem neque pueris nobis M. Scaurus videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios omittam, nobis rem publicam gubernantibus nonne togae arma cesserunt. Ita consiliis diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
lerinq contingit. coq od magis
si sunt ad rem inflitarem apti. et eu¬
idi bellorum gerendor Uerum aute
si uolumus iudicare multe res eatite¬
runt urbane maiores clarioresqꝰ bel¬
ice. Quaius enim t hemistodes iute
laudetur et sieius nomen ꝙ solonis il¬
lustrius cantetur ꝙ salamiis clarissime
testis uictoneq que ante ponatur con¬
silio solonis ei quo primurti constituit
Ariopagitas non minus preclatum
hoc ꝙ ilud indicandum est. Illud ei
semel profuit hoc semper prodiderit
ciuitati hoc consilio leges athemẽsiu
hoc maiorum constitura seruatt. et
themistodes nihil diacit. in quo ipse
ari opagum adiuuerit. At ille uere dixi¬
se adiutum themistodem esse Est eñ
bellum gestum consilio senatus enis ꝗ
solone erat constitutus. licet eadem
de pausenua lis̃ andtoq dicere. quor
tebls gestis ꝙ ꝙͣ imperium lacedemo¬
miorum dilatum puratur.tameti ne
minima quidem cptę ligurgi legib

Expanded text:
plerumque contingit, eoque magis, plerumque contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti et cupidi bellorum gerendorum; vere autem si volumus iudicare, multae res exstiterunt urbanae maiores clarioresque quam bellicae. Quamvis enim Themistocles iure laudetur et sit eius nomen quam Solonis illustrius citcturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis ei, quo primum constituit Areopagitas, non minus praeclarum hoc quam illud iudicandum est; illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati; hoc consilio leges Atheniensium, hoc maiorum instituta servantur; et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Areopagum adiuverit, at ille vere se adiutum Themistoclem; est enim bellum gestum consilio senatus eius, qui a Solone erat constde Pausania, Lysandroque dicere, quorum rebus gestis quamquam imperium Lacedaemoniorum dilatatum putatur: tamen ne minima quidem ex parte Lycurgilegibus,