comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dore solis teniere conutas. Ast enim
oculus mũdi iocunditas diei celi pul¬
chritudo nature gr̾a p̾stancia croite᷑
Red quãdo hunc uides auctorẽ eius
considera. Qũado hunc miraris.
lauda ipĩus creatorẽ. Si tã gratꝰ est
sol cõsors ⁊ particeps creature. quã
bonus ẽ ille sol iusticie. Si tã uelox
iste ut ropidis cursibꝰ in die ac uocte
lustrec omr̃ia. quantꝰ ille qui ubiq
semꝑ ẽ ⁊ maiestate sua cõplet om̃ia.
Si admnimbil qui ubet᷑ exire quã
supͣ admirationẽ qui dicit soli. et
non exoritur ut legimus. si ma¬
gnus ẽ qui ꝑ horarũ uices locis
aut accedit. aut decedit cotidie. qͣlis
ille qui etiã cũ se exinaniret ut nos
eum possemus uidere. erat lumẽ
uerũ. qd̾ inluminat omnẽ hoĩem
uenientem in hunc mũdũ. Si p̃¬
stantissimus qui obiectus t̾re pati¬
tur sepe defectus. qu̾ate maiestatis
qui ait. adhuc ego semel ⁊ mouelo
t̾ram. Illũ t̾m abscondit. istius mo¬

Expanded text:
dori solis temere committas oculus est dori solis temere committas oculus est enim mundi, iocunditas diei, caeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae — sed quando hunc uides, auctorem eius considera, quando hunc miraris, lauda ipsius creatorem. si tam gratus est sol consors et particeps creaturae, quam bonus est sol ille iustitiae! si tam uelox iste, ut rapidis cursibus in die ac nocte lustret omnia, quantus ille, qui ubique semper est et maiestate sua complet omnia! si admirabilis qui iubetur exire, quam supra admirationem qui dicit soli et non exoritur, ut legimus! si magnus est qui per horarum uices locis aut accedit aut decedit cotidie, qualis ille qui etiam, cum se exinaniret, ut nos eum possemus uidere, erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum! si praestantissimus qui obiectu terrae patitur saepe defectus, quantae maiestatis qui ait: adhuc ego semel et mouebo terram! illum terra abscondit, istius mo
Abbreviated transcription (Latin):
mũdũ cõplens lumine. uaporãs
calore. Caue o homo solam euis
ꝑpendere magnitudinem nenimi¬
us fulgo eius uisus tue mentis
obcecet. ut qui eregione ĩ indiũ
eius intendit reꝑcusso lumine
omẽm subito ãmittat aspͨtũ ac
nisi in ceteras partes uisstũ suũ
ocłosq cõuertat. estimat se nich̾
uidere ⁊ tuendi mune ẽẽ franda¬
tum. si uoͣ deflectat ol tutũ ĩte¬
grum sibi officiũ ꝑseuerat. sane
igitur ne ⁊ tuũ idius eius exe riens
confũdat aspectum. Et ideo pͥuo firma¬
mentũ celiaspice. qd̾ ante solem fcm
est. Terram aspice q̃ anteꝙͣ sol ꝓcede̾̃t
cepit e̾e̾ iusibłis. atq cõposita g̾mina
eius aspice auterioni solis lumine.
anterior bruchus ꝙͣ sol. anciquior
bierba ꝙͣ luna. Noli ergo deu̾credere
cui uides dei muna ẽe p̃lata. Tres
dies transacti sũt. ⁊ solem nemo qͥsi¬
uit. ⁊ luminis claritas lubu̾dauit.
est solis. non igit᷑ te tanto splen p̾ced ͭ¬

Expanded text:
mundum conplens lumine, uaporans mundum conplens lumine, uaporans calore. caue, o homo, solam eius perpendere magnitudinem, ne nimius fulgor eius uisus tuae mentis obcaecet, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque conuertat, aestimat se nihil uidere et tuendi munere esse fraudatum, si uero deflectat optutum, integrum sibi officium perseuerat. caue igitur ne et tuum radius eius exoriens confundat aspectum. et ideo prius firmamentum caeli aspice, quod ante solem factum est, terram aspice, quae antequam sol procederet, coepit esse uisibilis atque composita, germina eius aspice anteriora solis lumine. anterior brucus quam sol, antiquior herba quam luna. noli ergo deum credere, cui uides dei munera esse praelata. tres dies transacti sunt: et solem nemo quaesiuit et luminis claritas abundauit. est solis. non igitur te tanto splen
Abbreviated transcription (Latin):
colligit. uasa pͥus quib innl
unfundit᷑ mu̾dare cõsueuit. nesois
aliqua uini grãm decoloret. Qd
em̾ ꝓdest ponere uitem ordine fo¬
dere quod omus aut anitris sul¬
cos duce̾. putare. subrige̾. adiun¬
gere ulmuis et quodam cõnubio
copulare si tanto labore uiria q̾si¬
ta ĩ uase coascestant: matutuis
quoq solis ortus siquis spectare
desiderat emu̾dut oculos suos ne
quid pulueris nequid purgainẽ¬
toril ocłis eius insidat. quo tuẽ¬
tis hebecet᷑ obtutus. neue aliqua
caligo nebulosa corporoos uisus
spectantes obducat. Nob̾ exoriũ
siuimus Scd̾m sine sole tm̃segi¬
mus. teraũ siue sole cõfecimus.
Quarto die iubet dd fieri lumi¬
naria. solem et lunã et stellas.
dol uncipit enunda oclos mentis.
ohomo animeq inti̾oris obtutꝰ.
uequa festuca pecci aciem tui ꝑ¬
stringat ingeun et pur cordis
turbet aspectũ. Enuda aurem¬
tuam ut uase sincero scͥpture
diuine nitida fluenta suscipiat.
nequa ingrediat᷑ contagio. ꝓced

Expanded text:
colligit uasa prius quibus uinum infunditur mundare consueuit, ne sors aliqua uini gratiam decoloret. quid enim prodest ponere uitem ordine, fodere quodannis aut aratris sulcos ducere, putare, subrigere, adiungere ulmis et quodam conubio copulare, si tanto labore uina quaesita in uase coacescant? matutinos quoque solis ortus si quis spectare desiderat, emundat oculos suos, ne quid pulueris, ne quid purgamentorum oculis eius insidat, quo tuentis hebetetur optutus, neue aliqua caligo nebulosa corporeos uisus spectantis obducat. nobis in lectsiuimus, secundum sine sole transegimus, tertium sine sole confecimus: quarto die iubet deus fieri luminaria, solem et lunam et stellas. sol incipit. emunda oculos mentis, o homo, animaeque interiores optutus, ne qua festuca peccati aciem tui praestringat ingenii et puri cordis turbet aspectum. emunda aurem, ut uase sincero scripturae diuinae nitida fluenta suscipias, ne qua ingrediatur contagio. procedit
Abbreviated transcription (Latin):
disi etera tñsunt. Iouam ĩmare nõ uis
uis p̾cipitauit offensa. eundẽq cetus ex¬
cipiens ad iudicium futuri nust̾ii post
triduũ ieuomuit et ꝓphetice merito grẽ
resnauit. petrum de carcere imminente

Expanded text:
is\' aeterna transiuit, Ionam in mare non uis onis praecipitauit offensa eundemque cetus excipiens ad indicium futuri mysterii post tuiduum reuomuit et propheticae merito gratiae reseruauit. Petrum de carcere imminenti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmomĩto ocłi ĩ nonissima tuba. ⁊ mor¬
tui resurgent ĩ corrupti et nos ĩ muta¬
bu. Inter effusionem et suscepcõne
depoĩcõnem q̃ pignoris. fletũ enis etuũ¬
plicit᷑ ista texuernu. nam ut ip̃i uitalez
tes diuidiuit. Et ri dieb sol duodetimã
ꝑtem spiere eiusq ĩ eunarrablls hẽtur eg¬
ditur. ut girus solis auni cutuitu com
cuncłe natĩtatis memẽto conscituat.
et qui singsoꝵ signoꝵ sit. aut motus
aut species ĩuati̾tate nascentis. Noͣ. ma¬
sit tam sb̃ules inunutias temporis
ĩuebat uulsitatis ercorem. totumne¬
gotiũ plenũ est uanitatis. Disputato¬
res coꝵ q̃ sua sunt nescuuit. Et quomł
aliena nouerũt: Quid sͥ nimineat
sipossent .sͥ pocius preuid̾ent. Iam il¬
lud ꝙͣ ineptũ ut siquis signo anietis.
ortum eẽsedicat. exnsu pecudis esti¬
metur p̾stantissimo consilio. ꝙ ĩgͥge
huiꝰ modi enun eat petus ant lauple¬

Expanded text:
in momento oculi, in nouissima tuba, et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. inter effusionem et susceptionem depositionemque pignoris, fletum eius et nupliciter ista texuerim. nam et ipsi uitalem ta diebus sol duodecimam partem spherae ejus quae inenarrabilis habetur, regreditur, quo gyrus solis anni circuitu comptiunculae natiuitatis momenta constituant et qui singulorum signorum sit aut motus aut species in natiuitate nascentis. sit tam subtiles minutias temporis invehat universitatis errorem, totum negotium plenum est vanitatis. Disputatores eorum quae sua sunt, nesciunt, quomodo aliena noverunt? Quid sibi immineat si possent, sibi potius providerent. 15. Jam illud quam ineptum, ut si quis signo arietis ortum esse se dicat, ex usu pecudis aestimetur praestantissimus consilio, quod in grege hujusmodi emineat pecus: aut locuple
Abbreviated transcription (Latin):
at. nec passim curas relaxent. s pericła
ap̾donib declinanda ꝑspitiunt. Deuite
cum bis natura quedam p̾dandi ni
moleuerit. magis teneros pullos su
instituere indentur ad p̾dam ꝙͣ pastos
abdicare compendus. Cauent ne uite¬
neia ctate pigrestant. uesoluantur de¬
licus ne marcescant ocio. ne discant
cibos magis spectare qmͣ querere ne ua¬
ture sue deponant ingorem. Incerrait¬
tantur studia nut̾endi. ut musus ra

Expanded text:
at, ne passim curas relaxent, sed pericula at, ne passim curas relaxent, sed pericula a praedonibus declinanda prospiciant. deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleuerit, magis a tenero pullos suos instituere uidentur ad praedam quam pastus abdicare conpendiis. cauent ne in tenera aetate pigrescant, ne soluantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis expectare quam quaerere, ne naturae ansa deponant uigorem. intermittunt studia nutriendi,
Abbreviated transcription (Latin):
uersa sorte ceduntur. Alius totius pr̃ue
sortis ad scͥpcõuib mũtatur. Aluis opulẽ¬
tie brditatis prĩc deplorat ex haustam at
mopem portdnem. Niniquid natura di¬
iusit merita filioꝵ: Expari omibi cribu¬
it quod aduascendi atq uncudi pos¬
sint hr̃e sb̾aui. Ipã nos dereat non dist̃¬
uere peĩmonio quos titulos gͥmam¬
tatis equastis. Et eum quibi dedutis
comuniter eẽ qd̾ nati siuit. nõ debetis
hus ut conumiter hẽant id qd̾ natura
ccipitres fermitur duran ĩ eo ad¬
uersus ꝓpͥos fetus hiẽ iudemen¬
ciam. qd̾ ubi eos aduerterunt temp¬
tare uolatus p̾mordia indis eicint
suis contumo elumuant. ac si morẽ¬
tur ꝓculsant pons atq p̾cipitant.
Ueseiant alis ceguntq audere qd̾ tre¬
pidant. nec ullan postea deferunt hns
niuius alimonie. Quid nirum tumẽ
sirapere udsueti nutrire fastidiũtur:
Consid̾e̾nus ad hec cos cẽ gen̾atos. ut
ctiam aues ad canendum femudo cẽte¬

Expanded text:
uersa sorte caeduntur. alius totius paternae uersa sorte caeduntur. alius totius paternae sortis ascriptionibus inundatur, alius opulentae hereditatis patriae deplorat exhaustam atque inopem portionem. numquid natura diuisit merita filiorum? ex pari omnibus obstetrix quod ad nascendi atque uiuendi possint habere substantiam. ipsa uos doceat non discernere patrimonio quos titulo germanitatis aequastis. etenim quibus dedistis communiter esse quod nati sunt, non debetis his, ut id communiter habeant in quod natura ccipitres feruntur duram in eo aduersus proprios fetus habere inclementiam, quod ubi eos aduerterint temptare uolatus primordia, nidis eiciunt suis continuoque eliminant ac, si morentur, propulsant pinnis atque praecipitant, uerberant alis coguntque audere quod trepidant nec ullum postea deferunt his munus alimoniae. quid mirum tamen, si rapere adsueti nutrire fastidiunt? consideremus ad hoc eos esse generatos, ut etiam aues ad canendum formido exerce
Abbreviated transcription (Latin):
tiq anuno resolminur. merces. et ĩpro¬
indi iacemus. cum de diuiua muẜacõne
cũt sperandu amplius sit. cũ p̾sidia
Iscant homunes amare alios ex
usti et pietate cornicũ q̃ eniam no¬
lantes alios cõmtatu sedulo ꝓsequitur.
⁊ sollicite ne teneri forte deficiant cibũ
suggerent ac plur uno temporis nutri¬
endi officia uon relinquũt. Et uo fcun¬
ne nr̃i geueris. aito ablactant ociam il¬
los quod̾ diligunt. aut sidiciores sunt
lactare fastidiunt. pauꝑlores u̾o abici¬
unt ꝑuulos et cxpomut ⁊ dep̾hensos ab¬
nega̾nt. Ipĩ quo diuites ne ꝑ plures
suũ prĩmoinu diuidatur ui utero ipͥos
uocant fetus ⁊ parricidalib sucis s̃ ipso
genetali aluo pignera sui uent̾s extii¬
gunt. ꝓͥus̾q aufertur uita quã craditur
ꝯuis docuit iusihomo filios abdicar:
Quis repent tam nunitia prĩ ĩiuria:
Quis interuatiuam flaterna cõsortia.
fiẽs impares fecit. unus diuitis filii di¬

Expanded text:
tique animo resolvimur, improvidi et inertique animo resolvimur, improvidi et inertes jacemus; cum de divina miseratione tunc sperandum amplius sit, cum praesidia Discant homines amare filios ex usu et pietate cornicum, quae etiam volantes filios comitatu sedulo prosequuntur; et sollicitae ne teneri forte deficiant, cibum suggerunt, ac plurimo temporis nutriendi officia non relinquunt. At vero feminae nostri generis cito ablactant etiam illos quos diligunt: aut si ditiores sunt, lactare fastidiunt. Pauperiores vero abjiciunt parvulos, et exponunt, et deprehensos abnegant. Ipsae quoque divites, ne per plures suum patrimonium dividatur, in utero proprios necant fetus, et parricidalibgenitali aluo pignera sui uentris extinguunt, priusque aufertur uita quam traditur. quis docuit nisi homo filios abdicari ? quis repperit tam inmitia patrum iura? quis inter naturae fraterna consortia fratres inpares fecit? unius diuitis filii di
Abbreviated transcription (Latin):
stutur. nec pedemi aliquis int̾serat por
rimulas texturaꝵ aut teneris sugus in¬
multis auib. Silud uero singulare inqͦ
eit p̾dara cura pietatis et prudentis in¬
tellectus et ognicõns insigne. til q̃dam
medice artis pentia. quod siqua pulli eiꝰ
fucruit cecitate suffosi culos sine ꝯpũt¬
ti. ht̃ quoddam medendi geuus quo pos¬
sint ooꝵ liniia intercepto usureforia¬
ri. Nemo de mopia queratur qd̾ nocuus
pocruiẽ ꝓpͥas etes cereliquerit. panpe¬
nor est yrundo que uacua actis babundat
industria. edificat uec impendit. Decta
ad totut. et nichil aut̾ert ꝓriio. Nec in¬
digentia et pauꝑtate aduocendum al ii
compellitur. uẽc ingraui filioꝵ ibealli¬
tate dispat. Nos uero et pauptas afficit
et inopie ncc̃ctas uerat. et plerosq ĩ di¬
gencia cegit iuflagitum. iupellit ĩ crim̃
Lucri quo studio inaandis uersaniur
sgeniu aptamus affectum. atq ĩ gͣ
iuissimis passionib spemi deponimꝰ. fuc¬

Expanded text:
sentur, nec pedem aliquis interserat per sentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas texturamultis auibus, illud uero singulare, in quo est praeclara cura pietatis et prudentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia, quod si qua pulli eius fuerint caecitate suffossi oculos siue conpuncti, habet quoddam medendi genus, quo possint eorum lumina intercepto usui reformari. nemo. igitur de inopia queratur, quod uacuas pecuniae proprias aedes reliquerit. prima est hirundo, quae uacua aeris abundat industria, aedificat nec inpendit, tecta attollit et nihil aufert proximo nec indigentia et paupertate ad nocendum alii compellitur nec in graui filiorum inbecillitate desperat. nos uero et paupertas afficit et inopiae necessitas uexat, et plerosque indigentia cogit in flagitium, inpellit in crimen; lucri quoque studio in fraudes uersamus ingenium, aavissimis passionibus spem deponimus, frac
Abbreviated transcription (Latin):
accipiamꝯ uiit̃ mat̾ue sedulitatis. ⁊ alios
yruudo minuscula corpore s eg̾gio
sb̾limis affectu. q̃ in diga rerimi oĩ¬
nii p̾ciosiorem auro. Nidos insruit. quia¬
quia sapienter uidifitat. Nidus euĩ sapiẽ
potior est auto. Quid eĩ sapientius quĩ ut
et uolandi uaga libͥtate potiatur. ⁊ bõuim
conuicilios paruulos suos tecta cõmẽdet̃
ubi subolem ullus incurset: Nam et
iulud ẽ pulcrum ut apͥmo orru pullos suos
bumuane usu cõ u̾saconis assuescat. ⁊ p̾stet
ab ĩunicaꝵ amũ insidiis cutiores. Tum
illud p̾darum quo grãdomius sibisie
ullo aduitorem canqmͣ artis penta compo¬
uat. Legit eiuĩ festucas ore easq licto uli¬
uit. ut ꝯglutiñare possit. S quia lutum pe
aqua iufiidit. ut facilehus pulius adhe¬
reat. et flat luꝯ quo paulatun festucas.
us nutos surtulos sibi colligat. atque
adhxiere faciat. Eo genere indi totius fa¬
bricaui instruit. nt quasi pauuũti solo pul¬
li euis uitra edes suas siue offensione uer¬

Expanded text:
accipiamus nunc maternae sedulitatis in filios rundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis adfectu, quae indiga, rerum omnium pretiosores auro nidos instruit, quia sapienter nidificat; nidus enim sapientiae potior est auro. quid enim sapientius, quam ut et uolandi uaga libertate potiatur et hominum domiciliis paruolos suos et tecta commendet, ubi subolem illud est pulchrum; ut a primo ortu pullos suos humanae usu conversationis assuescat, et praestet ab inimicarum avium insidiis tutiores. Tum illud praeclarum, qua gratia domos sibi sine ullo adjutore tamquam artis perita componat. Legit enim festucas ore, easque luto illinit, ut conglutinare possit. Sed quia lutum pedaquae infundit; ut facile his pulvis adhaereat, et fiat limus quo paulatim festucas vel minutos surculos sibi colligat, atque adhaerere faciat: eo genere nidi totius fabricam struit; ut quasi pavimenti solo pulli ejus intra aedes suas sine offensione ver
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Uñ et dũs ait. Qud exudis in deser¬
cum indere. hoĩem mollib uestĩtis ĩdu¬
tiun: Ecce qui mollib uesturotur ĩ domi¬
bus regum sunt. Cameleon quoz diu̾sas
spenies fertur uano colore mẽturi. Delepo¬
epores corte qd̾ deꝓrimo fucile re. iy¬
.cgnoniuius hieme albescere. eitate
insuũ colorem reddire non dubium est bor
ideolibam. ut ad cõmutacõnẽ fidemq in
resiuectionis futurã ẽẽ. etiam ura est.
exempla nos ꝓuecent. sita ut cõnuita

Expanded text:
runt. unde et dominus ait: quid existis in deserrunt. unde et dominus ait: quid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. chamaeleon quoque diuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista ex
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ indemur mitati quos strepitu ad exa¬
tandos auimos inuigorem nich aptius
eitimatur. Et het illis grã manet cũ pul¬
none respirandi quod iimꝯ atq usum
mine. Deniq siquis eas suꝑfiuidat olco ꝑ¬
penecautur. eo qd̾ obarutꝰ poris a cuum
spiramen. islud aunre non possinit. Cõtuio:¬
que siquis acetum hio suꝑfundat illico re¬
iuiscant oo pd̾ ius aceti cito illos poros qͥ
concreciore olei obstriunt humore fert᷑
t quia deuolatilid dicimꝰ. nõ puta¬
uius alieuũ ea complecti. que deuer¬
me indo trahit historia uel ielatio eoꝵ qͥ¬
indere potuerunt. fertur bic coriuger uer¬
nus conuerti pͥmũ in spẽm caulis. acq
incãdem uintari natiuam. In de ꝑ cessu
quodam a ca babilus. uec eam tamẽ for¬
mani figuramꝙ custodit Slaxis etlatio¬
rib folus. pennas indetur adsumere. Et
his folus mollia illa seres depectunt uelle¬
ra. que ad usus sͥ ꝓpͥos diuites utudica¬

Expanded text:
primum videmur imitari, quo crepitu ad excprimum videmur imitari, quo crepitu ad excitandos animos in vigorem nihil aptius aestimatur. Et haec illis gratia manet, cum pulmonem respirandique munus atque usum mine. Denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur; eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint: continuoque si quis acetum his superfundat, illico reviviscunt, eo quod vis aceti cito illos poros, qui concretione olei obstruuntur, humore feratur t quia de uolatilibus dicimus, Don putamns alienum ea conplecti quae de uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam tamen formam figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis pinnas uidetur adsumere. ex iis foliis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙẏbum usu a cõmodo fultiant᷑. ⁊ ista ad
uatandum ad iumẽta hẽant competẽ¬
Aͥ tia quo melius possint aquis super¬
natare. et quasi renus quibidã pedib
sius membiane istius exconione latio¬
quo cur ꝓteriore collo utatur impnip¬
tu est. ut quia est paululuin pigͥor core
nec facile poccit aquaru metriora pe¬
netrare ccruicem exteridat ad p̾dam. qͣ
quasi p̾ma reliqui corporis estam ꝙͣ iue¬
uent ropiat. acq eruat deꝑfundo. adde
et ulud quia suanior et magis conons
ꝑ ꝓcera modulus colla dictingintꝰ dou
giore erutatione purior longeresultat
ĩ cxigno. guiture cantilena. quaꝵ
rantib medio eitu arbita rũpnut᷑. cog
magis canore uieridians calorib quo
puriorem acrem idtempis adtͣhunt spũ
eo cantus resonaut clariores. nec apes ipse
insuaue quiddam canũt. Hnt eiũ gratam
inranco illo notis sue unuiriunure suanita¬
tem. qmͣ nos fracto tubarum sonitu leuciꝯ

Expanded text:
cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare, et quasi remis quibusdam, ita pedibus suis membranae illius extensione latioquoque cur proceriore collo utatur in promptu est; ut quia est paululum segnior corpore, nec facile potest aquarum inferiora penetrare, 109 cervicem extendat ad praedam, quae quasi praevia reliqui corporis escam quam invenerit, rapiat, atque eruat e profundo. Adde et illud, quia suavior et magis canorus per procera modulus colla distinguitur, et longiore exercitatione purior longe resultat. 76.  gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis attrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. Nec apes ipsae insuave quiddam canunt; habent enim gratam in rauco illo vocis suae murmure suavitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius
Abbreviated transcription (Latin):
celi. Cursuꝑ terraui dix̾it. certũ est. qr
mamentũ celi quomodo: Cum acquile
ultra ceceriis aues uolent. et tũ ip̃e non
udendũ pnrior. In acre uolitantia ge¬
uera dixit aĩantiũ. Neq i oueat quod
ait secus firmaniẽtũ celi. Somꝓpͥe fur¬
mamentũ hic ꝓosuit s abusiue. co qd̾¬
compacõne ecleno se illius corporcis cnia
ute acr. quẽ possumo ocuł comphend̾e qua¬
si crassus et densior ucem iẽat firmarã¬
ti. Snt̃ quia diximꝰ quedam uolatiliaꝙͣ
naturam hẽant uł grãm. et ea pauca de
nistis. neqi enĩ uacat unilsa describere
cũ suit similia atq eisdom genens. tam¬
anes ip̃e qui int̾st diu̾sitatem hẽant cou¬
siccmmꝰ. Inuenunꝰ euĩ coruitis pedes ne¬
lud quibidaui digitis distantib scꝑatos
que carnes uestunt᷑ quasi incuruos̃ acq
insymultos uelud adp̾dam paratos. Ea
digitos pedum sibi copulatos atq con¬
m̃ctos. In quo admirabił patet ratio nͤ
ut et illa ad uolandũ uł ad rapiendu

Expanded text:
caeli. cur super terram dixerit, certum est, quia mamentum autem caeli quomodo, cum aquilae ultra ceteras aues uolent et tamen ipsae non uidendum purior, in aere uolitantia genera dixit animantium. neque moueat quod ait secus firmamentum caeli. non proprie firmamentum hic posuit, sed abusiue, eo qcomparatione aetherii illius corporis etiam iste aer, quem possumus oculis conprehendere, quasi crassus et densior uicem habeat firmamenti. nunc quia diximus quae uolatilia, quam naturam habeant uel gratiam, et ea pauca de multis - neque enim uacat uniuersa describere, cum sint similia atque eiusdem inuisaues ipsae quam inter se diuersitatem habeant consideremus. inuenimus enim cornicis pedes uelut quibusdam digitis distantibus separatos quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum
Abbreviated transcription (Latin):
tus quatiunt doloribi. et subito mr̃i¬
nũ alioꝵ exameu emittũt. efolus atq
herbis ore suo ꝓlem legentes. ppẽ sibi
rogem otdmant. ip̃e populos creant. ⁊¬
li cet posite sub iege sut tam̃ libero. Nã
⁊ p̾irgatiuam indiui cenent. et si de de¬
uotionis affectum. quia ectanꝙͣ ase s̾

Expanded text:
tus quatiuntur doloribus, et subito maxitus quatiuntur doloribus, et subito maximum filiorum examen emittunt, e foliis et herbis ore suo prolem legentes. 68. Ipsae sibi regem ordinant, ipsae sibi populos creant; et licet positae sub rege, sunt tamen liberae. Nam et praerogativam judicii tenent, et fidae devotionis affectum; q
Abbreviated transcription (Latin):
re iideantur expediam. acq uite huius
ecatem agere sublegib. Hinc enĩ rei pub¬
lice nsus est. Leges om̃ĩb cẽ comunes.
atꝙ obseruari ead deuocõne comuui
uno om̃s teneri uu culo. non ali uis ẽt̃
quod alius sibi intelligat. non licere
sed quod liceat licere om̃ib. et quod li
ceat omnbz non licere. Ene etiam coiẽz
rrientiam patrum. quoꝵ consilio res u¬
publica gubernetur. coĩe omĩb urbis
uiul p̾scͥptum omĩb unũ eẽ consilium.
agna hec sed quanto De apib. Pͣ¬
mapibi p̾stantiora quesole ĩ ꝯmĩ
genere animantiũ cõmunẽ omib sobole
habent unam. om̃s incolunt mausione.
ninus patrie claudiuntur lumine. In co¬
mune om̃ibi labor. comius cibi. comu¬
est. cominus uolatus. Quid plura: Co¬
muius omĩb gen̾atio Integritas quoqi
corporis nirgmal̾ om̃ib comuius et par¬
tus. qm̃ uec inter se ullo cõcubitu nus¬
tentur. noc libidine resoluũtur. Nec ꝑ¬

Expanded text:
re uideantur expediam atque uitae huius re uideantur expediam atque uitae huius aetatem agere sub legibus. hinc occurrit rei publicae usus est leges omnibus esse communes atque obseruari eas deuotione communi, uno omnes teneri uinculo, non alii ius esse quod alius sibi intesed quod liceat, licere omnibus; et quod non liceat, omnibus non licere. Esse etiam communem reverentiam patrum, quorum consilio respublica gubernetur, commune omnibus urbis it praescriptum omnibus, unum esse consilium. magna haec, sed quanto in apibus praestantiora, quae solae in omni genere animantium communem omnibus subolem habent, unam omnes incolunt mansionem, unius patriae clauduntur limine. in commune omnibus labor, communis cibus, commuest, communis volatus. Quid plura? Communis omnibus generatio, integritas quoque corporis virginalis omnibus communis et partus; quoniam neque inter se ullo concubitu miscentur, nec libidine resolvuntur, nec par
Abbreviated transcription (Latin):
camq ab illis pͥmũ crortam eẽ untutem.
uñt de integrirate dicamꝯ que inpluribi
quidem auib in ẽẽ asscibatur ut possit et
Egautur eni uultures indulgere con¬
tubitu. et coningali quodam usu ipp¬
coniũctione gen̾are. natosq exhus in
miltara etatem longenitate inte ꝓduc̾t
ut usq adcentum annos iute eoꝵ sienes
ꝓducatur. nec facile eos angusti an finis
accipiat. Quid anunt quisolent nr̃a rite¬
re misteria cum anduiut qd̾ ungo gen e¬
nauit: Et npossibilem mimpte timis
pudorem iuilla un consuetudo cemeras¬
set existimant partum. Impossibile pu¬
tant in dei matrem qd in nulturib possi¬
bile non negatur: Anis sine masculo
parit et nuillus refellit. et quia desponsa¬
ti uiro maria pepent pudori euis facut
tura płima exempla antera p̾misit quib
suscepte nicurnacõins decorem ꝓbaret as¬
crueret ueriratems Nũc age que a¬
nes uelud quandam rem publicom cura¬

Expanded text:
eamque ab illis primum exortam esse uirtutem; eamque ab illis primum exortam esse uirtutem; nunc de integritate dicamus, quae in pluribus quidem auibus inesse adseueratur, ut possit etiam gantur enim uultures indulgere concubitu et coniconjunctione generare, natosque ex his in multam aetatem longaevitate procedere; ut usque ad centum annos vitae eorum series producatur, nec facile eos angusti aevi finis excipiat. 65. Quid aiunt, qui solent nostra ridere mysteria, cum audiunt quod virgo generavit, et impossibilem innuptae, cujus pudorem nulla viri consuetudo temerasset, existimant partum? Impossibile putatur in Dei Matre, quod in vulturibus possibile non negatur? Avis sine masculo parit, et nullus refellit; et quia desponsata Maria peperit, pudori eius faciunt tura plurima exempla ante praemisit, quibus susceptae incarnationis decorem probaret, astrueret ueritatem? i Nunc age quae aues uelut quandam rem publicam cura
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Illi solisuam caritatem resuat. illi
custodit nomẽ uxoris. Diccte mulieres
qnͣta ut iuduitatis gr̃a que etiam in
anib p̾dicatur. Quis gͥ has leges turtu¬
ri dedit: Si hominem quero non ĩ uenio
Hemo enĩ nullus est ansus. qnͣdo nec
paulus est ausus leges tencute indinta¬
cise. nullam occassonem dare aduersimo
Et alibi. ẜouũ est illis sisic maneant. Qd̾
si se non continent unbant. Celius et
cimũ imbere qmͣuri. optat paulus ĩuuilie¬
nib qd̾ nituituribi ꝑstue. Et alibi iumo¬
res ortatur ut nubant. qua mulieresi
nr̃e tuiture pudiciciam implere uixpos¬
sunt. Eigo turtunbi deus hunc ifimdit
affectum. Hanc uirtutem conuientie
dedit. qui solus potest pscibere quod oms
sequantur. Tuitur uonuritur floreine¬
tutis. non temptatur octaslomis illecebͣ.
Turtur nescit primuam fidem nritam fac̾e
quia uouit castimoma sciuare. pͥma couu¬
bu sorte ꝑmusa. Dariuo de udutate auiñ

Expanded text:
ra, illi soli suam caritatem reseruat, illi ra, illi soli suam caritatem reseruat, illi custodit nomen uxoris. discite, mulieres, quanta sit uiduitatis gratia, quae etiam in auibus praedicatur. quis igitur has leges turturi dedit? si hominem quaero, non inuenio. homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae uiduitaesse, nullam occasionem dare aduersario et alibi: bonum illis, si sic maneant; quod ai se non continent, nubant; indicatur est enim nubere quam uri. optat Paulus in mulieribus quod in turturibus perseuerat. et alibi iuniores hortatur ut nubant, quia mulieres nostrae tm-turum pudicitiam implere uix possunt. ergo turturibus deus hunc infudit adfectum, hanc uirtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod omnes sequantur. turtur non uritur flore iuuentutis, non temptatur occasionis inlecebra; turtur nescit primam fidem inritam facere, quia nouit castimoniam reseruare aude mduitate auium
Abbreviated transcription (Latin):
trit. Ergo fenix alieuos uiurct. nos
n̾o nros in nuti crudelitate ꝑicimus.
Acquila uo̾ sipitit non quasisuũ pro¬
hicit. s quasi degeuerem non recegno¬
scit. Nos quod penis est. qͦs nros re¬
eduemamo udturturẽ. qmͣl ex dei
uelud taste bostie numus elegit.
Demq cum dũs cirtũcid̾etur oblata
est. quia scͥptum ẽ uilege dñ ut daient
bostiam parturturum. ant duos pul¬
los collumibaꝵ. Hoc est enĩ uerum xpĩ
sacͥficiũ. pudicicia corꝑał. et grã spiri
tuł. ꝑ udicicia. ad turturẽ uefcitur ad
colunbam gra. Ftrtur et enũ turtur uͥ
dingalis ꝓpi fuerit amissione uduata.
ꝑcesum thalamos et nomenbrẽ conin¬
gii. oo qd̾ pͥmus amor fefellent eam
dilecti morte ceceptam. qm̃ et infidelis
adꝑpetuitatẽ fuit. ec amarus ad grãm.
qui plus doloris ex morte qmͣ suanitas¬
cis excaritate generanerit. Itaq itera¬
re comuñctõnem recusat. nec pudoris
iurl aut complacitiuiri resoluit fede¬

Expanded text:
trit. Ergo fene alienos nutrit; nos trit. Ergo fene alienos nutrit; nos vero nostros immiti crudelitate projicimus. Aquila vero si projicit, non quasi suum proicit, sed quasi degenerem non recognoscit: nos, quod peius est, quos nostros reamus ad turturem, quam lex dei uelut castae hostiae munus elegit. denique cum dominus circumcideretur, oblata est, quia scriptum est in lege domini, ut darent hostiam par turturum aut duos pullos columbarum. hoc est enim uerum Christi sacrificium pudicitia. corporalis et gratia spitalis. Pudicitia ad turturem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur ubi jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad grqui plus doloris ex morte quam suauitatis ex caritate generauerit. itaque iterare coniunctionem recusat nec pudoris iura aut deceptam uiri resoluit foede
Abbreviated transcription (Latin):
b. Quod aliquid fieri putanetut gemi¬
nantoꝵ ailimẽtoꝵ fastidio. Si id non
arbritor facile credendumi p̾stim cum
moyses taritũ ceitiumoniũ pietatis in
pupillos suos huic dederit am. nt drẽt.
Sicut aquila ꝓtegit uidum suũ. et suꝑ¬
pullos suos radus solis obiciat. Atque
in aeris medio puulos uigne suspen¬
dat. Ac siquis repertusso solis lumime.
increpidam occuloꝵ aciem inoffenso tu¬
endi uigore ẜnauent. Biis ꝓbatur. qd̾ ue¬
ntate nature scuiccii obtutus constantia
to udio solis malee̾it quasi deneger et qlͣ
indignus parente retitur. nec estimat᷑
cepõnem. Non gͦ cum accrbitate natue
suũ abditat. R qͣsi alieuum retusat. Sãt
tameu ut quib.dam indecur regał aius
indementiam. plebeie auis oxcusat cle¬
uis enan aui fulica nomen est que
grece dĩ feuix susteptum illura si¬
ne abdicatum siue non agnitil acqͥle¬
pullum. cum sua plebe connectit. atqi
inter nucens slus. eo demq ꝓpͥos fecus
mateme sedulitatis officio. et pariiu¬

Expanded text:
bus. Quod aliqui fieri putaverunt geminandorum alimentorum fastidio. Sed id non arbitror facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium pietatis in pullos suos huic dederit avi, ut diceret: Sicut aquila protegit nidum suum et supullos suos radiis solis obiciat atque in aeris medio paruulos ungue suspendat. ac si quis repercusso solis lumine intrepidam oculorum aciem inoffenso tuendi uigore muris, is probatur, quod ueritatem naturae sinceri optutus constantia tus radio solis sum quasi degener et tanta indignus parente reicitur nec aestimatur sceptione. non ergo eum acerbitate naturasuum abdicat, sed quasi alienum recusat. 61. Hanc tamen, ut quibusdam videtur, regalis avis inclementiam plebeiae avis uis enim, cui fulica nomen est, quae graece dicitur φήνη, susceptum illum siue abdicatum siue non agnitum aqpullum cum sua prole connectit, atque intermiscens suis, eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nu
Abbreviated transcription (Latin):
le hic ad opantem. Sol queri utrum hõ
antelapłum habuent iurtutes. Quida
dicunt quod nonhiũt. Quod sic onde¬
re nolut. fortitudinẽ nõ habuit. quia
cessit pͣue suggestionis. Nec iuitiãm. qr
contempsit p̾ceptũ dei. peudeutiã non
habint. quia sibi non canit. Dompantiam¬
uamqr quia aliena appetiit. S catis illud¬

Expanded text:
 hoc ad cooperantem. Solet quaeri utrum homo ante lapsum habuerit virtutes. Quidam dicunt quod non habuit; quod sic ostendere volunt. Fortitudinem non habuit; quia cessit pravae suggestioni: nec justitiam, quia contempsit praeceptum Dei. Prudentiam non habuit, quia sibi non cavit. Temperantiam, quia aliena appetiit  f. al
Abbreviated transcription (Latin):
cumi aug̃ dic̃ in quadã omelia. Adam ꝑdita
cene adẏmaginem dei famũ. pndicitia
ac tantis bonis expotiauit pariterꝙ pe¬
mit. Ambĩ adsibuiũ. Quando adam so¬
lus erat nõ est p̾nantatus. quia mẽs eis
abherebat deo. qui ddã uo̾ asserentes qnod
ripoteit uñqmͣ ant uera ueritas. ad ouod
Itemsit tibi fons ꝓprius in quo nõ coĩs

Expanded text:
dicat in quadam homilia: Adam perdita terrae ad imaginem Dei factum, pudicitia ac tantis bonis exspoliavit, pariterque peremit. Ambrosius ad Sabinum: Quando Adam solus erat, non est praevaricatus, quia mens ejus adhaerebat Deo. Quidam vero asserentes, quod ri potest, nunquam vera fuit. Ad quod Item: Sit tibi fons proprius, cui non communicet
Abbreviated transcription (Latin):
panes. f. ⁊c̾. uude apparet quod plus p¬
tauit. ¶ Oppouitur deb̾ ꝙ dicit psido. ꝯ
Trib modis poĩi geritur. Ignorantia
ĩ frmitate indintria. Ignorantia pecca¬
nit cua. quia utait apss seducta fuit
tate ꝗ casu uł ꝑturbatione deliquid. Se

Expanded text:
s , etc., unde apparet quod plus peccavit. Opponitur de hoc quod dicit Isidorus: Tribus modis peccatum geritur: ignorantia, infirmitate, industria. Ignorantia peccavit Eva; quia, ut ait Apostolus, seducta fuit itate, qui casu vel turbatione delinquit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
de quod spũale. tempale pͥns datã fuit. Al¬
terum .s. et̾nũ. nõ tũc datimi. s ppoĩtu m fu¬
it adillis quod de erat custodiam. p̾cep¬
tũre nature apposuit deus. preceptio ua¬
a inspiratũ est. que eẽnt nature sue ne¬
cessaria et que ob noxia. Ad illud ꝓposu̾at
lomo ꝑ obedientiam ascenderet illiic.¬
sathan .i. ad ilsarius. Unde et uulierem
temptanit in qua minus quam in uiro rõ¬
nẽ nigere sciebat. S ne illa temptatio
nimis ociulta foret ⁊ ideo cuiñ nõ posset
non insi ꝑspentem teuiptare fuit
ꝑinissus ut ꝑ in duistił quod foris erat
uersutiam temptantis aueitere possit. Aug̃
suꝑgenesim. Cum acced̾e̾t ad temptandũ
diꝰ abolus non possumsi ꝑ missus. nõ per
aliud potuit insi ꝑ quod ꝑmitcedatur.
¶Queritur quare non orrint iilier serpen

Expanded text:
 spirituale, temporale prius datum fuit: alterum, id est aeternum, non tunc datum, sed propositum fuit. Ad illius quod dederat custodiam, praeceptum naturae apposuit Deus. Praeceptio naei inspiratum est quae essent naturae suae necessaria, et quae noxia. Ad illud quod prophomo per obedientiam illuc ascenderet Satan, id est adversarius. Unde et mulierem tentavit in qua minus quam in viro rationem vigere sciebat. Et ne illa tentatio nimis occulta foret et ideo caveri non posset; non nisi per serpentem tentari fuit permissus, ut per indumentum quod foris erat versutiam tentantis advertere posset. Augustinus super Genesim: Cum accedere ad tentandum diabolus non posset nisi permissus; non per aliud potuit, nisi per quod permittebatur. CAP. V. Quare non horruit mulier se
Abbreviated transcription (Latin):
Qmaislud uñfit aliquid ⁊ si non tempore
oppoĩtur islud quod dicitur in eulĩ głlo.
gando etia m unũ dealio. S boc nõ eit fu¬
cere noua gen̾a rerum. licet enĩ modo
ingenesi dicit. Reqmeint dens dies. ui ꝙ
ssĩmata ⁊. un. inchoata. agen̾ib rerum
dutingnendis cessanit. ¶Hor pot̃ queni
didicitur. quia .un. est alia abilł sic et
octaua alia abillis et nona. et sic de aliis
rum quia non fuit nca alicio opis dis¬
tictio ftã sicit in alus sex. facerẽ eiũ .uii.
dieui nonfiit facere aliud genꝰ earum
ierumi. quiaiam ꝓcessat dies. Ad quod

Expanded text:
illud unde fit aliquid, etsi non tempore,opponitur illud quod dicitur in Evangelio: Pgando etiam unum de alio. Sed hoc non est facere nova genera rerum. Licet enim modo in Genesi dicit: Requievit Deus die sexta. ima inchoata a generibus rerum distinguendis cessavit. Hic potest quaeri, dicitur: Quia septima est alia ab illis, sic et octava alia ab illis, et nona, et sic de aliis.rum; quia non fuit in ea alicujus operis distinctio facta; sicut in illis sex; facere enim septimam diem, non fuit facere aliud genus rerum, quia jam praecesserat dies. Ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
inderi pͥus at fer̾amentũ. ut per islud ali¬
quid pomo faciat. ꝙ non ꝑse iucidit aliqͥd¬
s duccute mami artificis ita uolũtas pͥ¬
ns erigitur oꝑante grã que erecta a bene
opandum adiunator et ducitur ꝑccoꝑã¬

Expanded text:
per illud homo aliquid faciat quod non per se incidit, sed ducente manu artificis. Ita voluntas prius erigitur operante gratia, qua erecta ad bene operandum juvatur et ducitur
Abbreviated transcription (Latin):
dinem artificis in cuiꝰ dispoĩtõne estq̃
oĩum conse p̾cedunt In seruit namq d̾s
qͣd̾ aliqua ex eis p̾neĩt ut deber senue
tale gramim dehic arbore tał auctus
ut qui iuueis est modo tali temꝑe senes¬
cat. et diis similia. et hec quoqi appellant᷑
pͥmordiales cause. licet non multũ ꝓp̾e
dicantur. ht̃ .n. iansas antese que nideo
et̾naliter fucrunt q̃ ⁊ in create sunt et

Expanded text:
it similitudinem artificis, in cujus dispositione est omnium causae procedunt. Inseruit namque Deuquas aliquae exeis proveniunt, ut de hoc semine tale germen, de hac arbore talis fructus; ut qui juvenis modo est, tali tempore senescat, et similia: et hae quoque appellantur primordiales causae, licet non multum proprie dicantur; habent enim causas ante se, quae in Deo aeternaliter fuerunt: quae autem in creaturis sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Suscepcõ uͦ qnͣtum ad obediencẽ nc̃ci¬
tatis cus scirte. qr imistis uisibilib spẽb
ad curandos morbos sp̃ales remediũ de̾
ñ surit. S solum sacͣm̃tũ ꝯstuuit acci¬
pe sacͣm̃tũ de sacm̃to. Egͦtauit ed echyas

Expanded text:
est, susceptio vero quantum ad obedientem necessitatis. Vis scire quod in istis visibilibus speciebus ad curandos morbos spiritalis remedium Deus non sumit, sed solum sacramentum constituit? Accipe sacramentum de sacramento. Aegrotavit Ezechias
Abbreviated transcription (Latin):
nant . q uasa egtum ñ aurãt sñ medici¬
na. NIc̃ gͦ ad ħ instituta sũt sacͣm̃tauͣ
ex hiis eẽt. qd̾ in eis eẽt. S ut ꝑiciã su¬
am medicus ostñd̾et in illo remediũ
p̾ranit. a cuio langͥdꝰ occõm morbi ac¬
cepit. qr .ii. hõ usibilia ꝯcupiscẽs corrup¬
lib salutis occõm recipe debetat. ut ꝑ ca¬

Expanded text:
 sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis esset quod in eis esset; sed ut peritiam suam medicus ostenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruplibus salutis occasionem recipere debebat, ut per ea
Abbreviated transcription (Latin):
num adꝰ erat. ħ & bonũ illi fuit qd ip̃esꝰ sus¬
ficiens. nõ fuit nigͥna quippe dignitas. hña
et int̾rs arbit̾o suo dimissa ẽ ut ad ip̃m boñ
sitũ cogi nõ possit. aͣtinus lola noluntate ad
uid̾ uit qd̾ sola dileccõne posside dełet. utgͦ
rntioxis uite bonũ cũete addicot extioruita

Expanded text:
 autem bonum illi fuit, quod ipse sibi sufficiens non fuit. Magna quippe dignitas humanaquod interim arbitrio suo dimissa est ut ad ipsum bonum summum cogi non possit, quatenus sola voluntate ad illud iret, quod sola dilectione possidere deberet. Ut ergo interioris vitae bonum quaerere addisceret; exterior vita
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis staturam̃tis expͥmimꝰ. S ĩ ip̃a in
quib se oꝑacõ excet. in ominũ cultũ
adornat fi delium deuocõ młta. Et mł¬
tiphana siłi rõne ꝓuisa sunt. ut sint
płira ⁊ sacͣ. ⁊ sacͣm̃ta qͣtenꝰ fides in eis

Expanded text:
corporis statum mentis exprimimus. Sed et ipsa in quibus se operando exercet, et divinum cultum adornat fidelium devotio; multa et multifaria simili ratione provisa sunt, ut sint plurima et sacra et sacramenta, quatenus fides in eis
Abbreviated transcription (Latin):
uł pͥoccupatꝰ. nͨ inqmͣ uacaiet ad oꝑa ĩiqͥ¬
tatis. ne sp̃ ad oꝑa nccitatis. In hiis aut̃
u̾tutum studiis mirabili dispensacc̾e de ͤ
⁊ młtiplicitatẽ pͥuidit. ⁊ uarietatem int̾¬
mssionem. ut hũana mens ⁊ multipli¬
citate ex̾citacdm ⁊ inuarietate delectacõm
⁊ in remissione rec̾a cõm lueniat. Sacͣm̃ta

Expanded text:
occupatus, nec unquam vacaret ad opera iniquitatis, nec semper ad opera necessitatis. In his autem virtutum studiis mirabili dispensatione Deus et multiplicitatem praevidit, et varietatem, et intermissionem, ut humana mens et in multiplicitate exercitationem, et in varietate delectationem, et in intermissione recreationem inveni
Abbreviated transcription (Latin):
lentũ ẽ alieno dñantẽ expulsutꝰ. ⁊ qud̃
tu̾tũt electi applłauim nͥ mllites qͦsd̾
optimos regem uenfum in acie pͥ cedẽ¬
tes. ip̃is ꝙb tũc sałficabant᷑ sacmtis qoͣ
qͥb̃d̾ armis. munitiacio pͥcincti. Qͥ ditẽ
cos ꝙ pꝰ incarnacõm us ad finem ełcti
sb sequnt᷑. nͥ milites auos. ñ tñalium.¬

Expanded text:
lenter in alieno dominantem, expulsurus. Et quid fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum in acie praecedentes, ipsis quibus tunc sanctificabantur sacramentis quasi quibus armis muniti atque praecincti. Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subsequuntur, nisi milites alios non
Abbreviated transcription (Latin):
In eo qd̾ iẽmat᷑. nec culpaniht. nec actũ
culpe. si cm. In eo qd uascit᷑ cãm culpe
rupcõ mortalitatilest culpa. ꝯcupĩa est
actus. culpe cõcupisce est cã culpe radix ẽ
culpa ip̃a acbor actus culpefructus. In eo

Expanded text:
In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae ruptio mortalitatis est, culpa concupiscentia est. Actus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
fuut inpbia p̾sũtẽ despice. siclaudabił hu¬
militas ẽ ab sũtẽ q̃rere. ⁊ ꝑseu̾anti amo
sic ⁊ deuocõ ĩ hũilitate. ⁊ hũilicas ĩ deuo¬
cõe. Nemo siqͥd̾ ẽ qui nesciat hoĩem rõa¬
lem mutis ⁊ mꝯsibilibꝰ dem̃tis ꝯdicc̃e st̃¬

Expanded text:
fuit superbia praesentem despicere, sic laudabilis humilitas est absentem quaerere, et perseveranti amorsit devotio in humilitate, et humilitas in devotione. Nemo siquidem est qui nesciat hominem rationalem mutis et insensibilibus elementis condit
Abbreviated transcription (Latin):
inpuraret. si gr̃e sĩc scͥptumẽtulit dñs
ds̃ hoĩem quẽ fec̃ ⁊ posuit cũ ĩpadylo uo¬
luptatis. ꝙ̃ .n. tulisse. ⁊ pꝰ ea ĩꝑad ẏso posu¬
isse dẽ. qm̃ alibi creatus sic ut hicponctꝰ
aliunde assũptus maifeste demonstͣcur.

Expanded text:
Tulit Dominus Deus hominem quem fecit et posuit eum in paradiso voluptatis . Quem enim tulisse et postea in paradiso posuisse dicitur, quod alibi creatus sit, et ut hic poneretur aliunde assumptus manifeste demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ncce ẽ. ut ille qui ꝑ gr̾am suam differt iu¬
dicium int̾im ꝑ eand̾ grãm ostñciat eua¬
dendi euad̾e ꝯsilium. ⁊ pꝰ ꝯsilium ꝯfat
auxilium. Sic itaz oz. ut int̾m deponat
psonam iudias ⁊ assumat ꝑsonam priꝰ
ꝯsiliatoris. pꝰ ea auxiliatoris ita dũtaraͭ.
ut pͥo hõĩem totũ s̾ dimittat. qͥtenꝰ ⁊ ip̃e
hꝰ ⁊ ignoranciam suam exꝑiat᷑ ⁊ malligt᷑¬
le inlig̾e ꝯsilio. dem̃ ⁊ defc̃m suũ senciat.

Expanded text:
e est ut ille qui per gratiam suam differt judicium, interim per eamdem gratiam ostendat evadendi consilium; et post consilium conferat auxilium. Sic itaque oportet ut interim deponat personam judicis, assumat personam prius consiliatoris, postea auxiliatoris, ita duntaxat ut primo hominem totum sibi dimittat, quatenus et ipse homo et ignorantiam suam experiatur et intel
Abbreviated transcription (Latin):
rõ ad corgilia. ⁊ uisibilia respiciens q̃
sbiciebatur iuꝑiori. ⁊ ab illa infoͣrta c̾̃¬
loco fuerat ꝯstituta sic ites tͥa iuenta
sũt in hoĩe . s apĩa. ꝓuidẽtia. ⁊ sensua
regebat ad hnͣc siłitudiẽm tͥa aĩalia
foris ftã uit. uñ rõnale. qd dñabat᷑¬

Expanded text:
o ad corporalia et visibilia respiciens, quae subjiciebatur superiori, et ab illa informata subloco fuerat constituta. Sic itaque tria inventa sunt in homine: sapientia, prudentia et sensualregebat. Ad hanc similitudinem tria animalia foris facta sunt. Unum rationale quod dominabat
Abbreviated transcription (Latin):
dium. tp̃c est pͥsñs. uita ab inicõ mũdi uͦ
ad finem secłi. locus ẽ mũdꝰ iste. nemediũ
in tribꝰ constat. In fide. in sacͣmns. In oꝑibiꝰ
bols. tempꝰ longum ne iꝑatus pͥccupatet᷑.
Lotus asꝑ ut preuaricator castiget᷑ remedi
⁊sũmũ bonum. inius in auo ẽ solũ
malum ⁊ sũmum malũ. pꝰħ alia duo. al¬
tersb sumimo in quoẽ solũ bonũ. s ñ sñm̃¬

Expanded text:
pus est praesens vita ab initio mundi usque ad finem saeculi. Locus est mundus iste. Remedium in tribus constat: in fide, in sacramentis, in operibus bonis. Tempus longum, ne imparatus praeoccupetur. Locus asper, ut praevaricator castigetur. Remedsummum bonum. Unus in quo est solum malum et summum malum. Post haec alia duo. Alter sub summo in quo est solum bonum, sed non sum
Abbreviated transcription (Latin):
uał corꝑi humano infusa. nec uolunta¬
te corrumpit᷑. ne pcc̃m sit actuale. nͭ ncti¬
tate corũpit᷑. neuicium sit ñ in putabi¬
le.Non itaz malũ illi ẽ ut mala uo¬
luitas. qr nec de uelle accep̃. aũ corpͦ
malum. qr ñd̾ adhuc bñ ułmale ageͥ¬

Expanded text:
ori humano infusa nec voluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas quia nondum velle accepit, aut opus malum quia nondum adhuc bene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incegrũ ꝯdid̾at. Sanũ qr nicħ illi
i deerat ad corupcõm. Integrum q nicħ
ei deerat ad ꝑfc̃cõm. S ĩ utͦ talem ꝯdicõ¬
nem posuerat. ut nec ĩ tegͥtas. nec sanitaᷤᷤ
formietus q̃d̾ ordinauit q̃ ad ꝯẜuandam

Expanded text:
t integrum condiderat. Sanum, quia nihil illi inerat ad corruptionem. Integrum, quia nihil ei deerat ad perfectionem. Sed in utroque talem conditionem posuerat, ut nec integritas nec sanitas forinsecus quaedam ordinavit, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
titum iusticie deseruit. apctitꝰ ꝯmodi solꝰ
illi ad penam remansit. ĩ quo qͥd̃ duppłr
puũt᷑. sũ cũ ab hiis q̃ ordinate appetit. res¬
tͥngit᷑ sũ cũ ad aliud alia ꝯmoda q̃ oꝑdi-¬
nate appetiti. ñ p̾st̃ appetũda relaxat᷑. In

Expanded text:
titum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ea ã appetenda sunt ałr appetitut. qmͣ
debemus. sic gͥ culpa pͥma ⁊ pena ultima
cati originał. ralre consistit. qi gͥ caro hu¬
mana apparentibꝰ cũ mortautate sẽmat
ĩ eo ip̃o qd̾ seĩata sb̾iacet mortalitatiui¬

Expanded text:
 ea quae appetenda sunt aliter appetimus quam debemus. Sic igitur ex culpa prima et poena ultima cati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vi