comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Um uir clarissimꝰ p̃fectus ur¬
bis syminacꝰ ad clem̃tiã tuã
retulisset. ut ara q̃ deurbis
romȩ curia sublata fuerat
redo̾etur loco. ⁊ tu imꝑator licet adhuc
in minoris eiu tẏrocinio. florentib nouus
annis. fidi tñ uͥtute uet̾anꝰ. obsecrata gen-¬
tiliũ ñ ꝓbares. eodẽ qͦ cõꝑi puncto libellũ
obtuli: qͦ licet cõp̃henderĩ quȩ suegestiõi
necessaria uiderent᷑. poposci tñ eremplũ
mͥ relatiõis oari. Itaq ñ fidi tuȩ ambigu¬
uo. s ꝓuidꝰ cautionis. ⁊ pii certꝰ examinis
hoc sermone relatiõis assertiõi respondeo:
hoc unũ petens. ut ñ u̾boꝵ elegantiam.
s ium rerũ expectadũ putes. Aurea ir sic̃
scͥptura docet diuina ÷ lingua sapientiũ
litt̾atorui: qͤ faleratiᷤ dotata sermonib. et
qͦdã splentis eloqͥi uelut coloris p̃ciosi co¬
rusco resultans. capit ocłos animoꝵ speci¬
e formosi uisuq ꝑstringit. S aurũ si
diligentiꝰ manu tractis: foris p̃ciũ. intꝰ

Expanded text:
um vir clarissimus praefectus urbis Symmachus ad clementiam tuam retulisset, ut ara quae de urbis Romae curia sublata fuerat, redderetur loco; et tu, imperator, licet adhuc in minoris aevi tirocinio florentibus novus annis, fidei tamen virtute veteranus obsecrata gentilium non probares; eodem, quo comperi, puncto libellum obtuli: quo licet comprehenderim, quae suggestioni necessaria viderentur; poposci tamen exemplum mihi relationis dari. 2. Itaque non fidei tuae ambiguus, sed providus cautionis, et pii certus examinis, hoc sermone relationis assertioni respondeo, hoc unum petens, ut non verborum elegantiam, sed vim rerum exspectandam putes. Aurea enim, sicut Scriptura divina docet , est lingua sapientium litteratorum, quae phaleratis dotata sermonibus, et quodam splendentis eloquii velut coloris pretiosi corusco resultans, capit animorum oculos specie formosi, visuque perstringit. Sed aurum hoc, si diligentius manu tractes, foris pretium, intus
Abbreviated transcription (Latin):
tium iam tenemꝰ et in qd̃ gentes elegit
uire dampnandus est. quia apłi p̃cepta
dimisit. cũ apłs dieat. Qudet aliqͥs
ur̃an aduersus alt̾m habens negotium
iudicari apd̃ iniquos . ꝙ. non apd̾ scõs:

Expanded text:
tium jam tenemus. 27. Et quod gentes elegit, tium jam tenemus. 27. Et quod gentes elegit, jure damnandus est; quia Apostoli praecepta dimisit, cum Apostolus dicat: Audet aliquis vestrum adversus alterum habens negotium, judicari apud iniquos, et non ap
Abbreviated transcription (Latin):
quare maledictum dicatur. apłs te do¬
cet dicens. qͥa scͥptum est. Maleictus
onũs qli pendet inligno. hoc est qͥa in
carne sua nr̃am carnem. in suo corpore
nr̃as infirmitates. & nr̃a maledicta suf¬
cepit. ut crucifigeret. Non enim ille ma¬
ledictus. s in te maledictus. Deniq ha¬
bes alibi. qͥ peccatum non cognouit. seo
ꝓ nobis peccatum facctus ẽ. quia pec¬
cata nr̃a suscepit. ut sacram̃to sue pas¬
apd̃ uos pleniꝰ lisputarem: sed certus
gnaros uos esse fidei. ur̃m refugit ex¬
am̃. & gentiles qͦs dam quatuor aut
qͥnq ferme homines elegie. cognitores
sibi. si tam̃ aliqͦs elegit. qͦs uellem ad ẽẽ.
in cetu om̃ium. non ut de xp̃o iudicen
s ut magestatem audiant xp̃i. Gam̃
illi iam de auxentio ꝓnuntiauenint.
cui tra stanti cotidie non crediderunt.
Que maior est condemnatio. qd̃ ꝙͣ sine
ad uersario apud iudices suos uictus ẽ:
Ergo & ipsoꝵ sententiam contra anxen¬

Expanded text:
quare maledictum dicatur, Apostolus te doquare maledictum dicatur, Apostolus te docet, dicens quia scriptum est: Maledictus omnis, qui pendet in ligno , hoc est, qui in carne sua nostram carnem, in suo corpore nostras infirmitates et nostra maledicta suscepit, ut crucifigeret; non enim ille maledictus, sed in te maledictus. Denique habes alibi: Qui peccatum non cognovit, sed pro nobis peccatum factus est; quia nostra peccata suscepit, ut sacramento suae pasapud vos plenius disputarem: sed certus non ignaros vos esse fidei, vestrum refugit examen, et gentiles quosdam quatuor aut quinque ferme homines elegit cognitores sibi, si tamen aliquos elegit: quos vellem adesse in coetu omnium, non ut de Christo judicent, sed ut majestatem audiant Christi. Tamen illi jam de Auxentio pronuntiaverunt, cui tractanti quotidie non crediderunt. Quae major ejus condemnatio, quam quod 871 sine adversario apud judices suos victus est? Ergo et ipsorum sententiam contra Auxen
Abbreviated transcription (Latin):
putans qd̃ lex fidem possit hominib impe¬
trare. non audiuit ⁊ id qd̃ hodie dictum ẽ.
qm̃ non iustificabit᷑ homo ex oꝑib legis.
ait. Per legem legi mortuus sum. ut deo
uiuam. id est ꝑ legẽ spũalem int̾pretationi
legis est mortuus non corporali. Et nos per
sancit decreta ꝑfidiȩ. Non lex ecclam con¬
gregauit. s fides xp̃i. Lex enim non est ex
fide. iustus autem ex fide uiuit. Iustum gͦ
fides non lex facit. qͥa non est per legem
diat. & legis iura p̃scrbit. ipse se destat᷑
inuistum. qͥa iustus ex fide uiuit. hanc
gͦ legem qͥs quam sequat. qua firmatur
ariminen se concilium. in qua creat᷑a
dictus est. xp̃c. S aiunt. Misit ds̃ filiũ
suum factum ex muliere. factum sub
lege. Ergo factum legunt. hoc est creatũ
Nonne hoc ipsum consid̾ant. ꝗd̾ ꝓposu¬
liere. hoc ẽ. sedm partum iurginis factꝰ
est. qui scłm diuinam generationem.
ex patre natus est. Et legerunt hocdie.

Expanded text:
putans quod lex fidem possit hominibus impeputans quod lex fidem possit hominibus imperare. Non audivit et id quod hodie dictum est: Quoniam non justificatur homo ex operibus Legis; , aut: Per Legem Legi mortuus sum, ut Deo vivam , id est, per legem spiritalem interpretationi Legis est mortuus corporali. Et nos per sancit decreta perfidiae. Non lex Ecclesiam congregavit, sed fides Christi. Lex enim non est ex fide: Justus autem ex fide vivit . Justum ergo fides, non lex facit; quia non est per legem diat, et legis jura praescribit, ipse se testatur injustum, quia Justus ex fide vivit. 25. Hanc ergo legem quisquam sequatur, qua firmatur Ariminense concilium, in quo creatura dictus est Christus? Sed aiunt: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege . Ergo, factum, legunt, hoc est, creatum. Nonne hoc ipsum considerant, quod proposu ex muliere, hoc est, secundum partum Virginis factus est, qui secundum divinam generationem ex Patre natus est? Legerunt et hodie,
Abbreviated transcription (Latin):
bulum. ad tanti sceleris indicium: Mi¬
nora fecit inscitia: & ita erubuit. ut mu¬
taret uocabulum. Sceleratiora hic ausus
est. & nolet qͦcumq ꝑrererit. nomune suo ꝓ¬
di. Tantorum populor sangumem manu
sua scribet. & poterit consistere animo:
Paucos excludebat iħc dñs detemplosuo.
auxentiꝰ nullum reliqͥt. De demplo suo ihe
sacrilegos. neqͣ qͣm ꝑseqͥtur pios ferro.
De quo bene diristis hodie: leges suas seẽ
ferat. feret ꝙe si nolit. feret conscientiam
suam. ⁊ si non fere cartulam. feret sangui¬
ne iuscͥptam auimã suam. & si atramento
inscͥptam epłam non fere. Scripta est uida
culpa tua grasio ferreo. & ungue adaman¬
tino. & seripta in pectore tuo. hoc ẽ. ibi
scͥpta. unde ꝓcesfit. Is mͥ etiam audet men¬
tionem facere tractandi plemis sanguinis.
plenꝰ cruoris. qui qͦs non potuerte sermone
deciꝑe. eos gladio putat esse feriendos.cru¬
entas leges. ore dictans. manu scribens. ꝙ

Expanded text:
bulum ad tanti sceleris indicium: Mibulum ad tanti sceleris indicium: Minora fecit in Scythia; et ita erubuit, ut mutaret vocabulum: sceleratiora hic ausus est; et volet, quocumque perrexerit, nomine suo prodi? Tantorum populorum sanguinem manu sua scribet, et poterit consistere animo? 23. Paucos excludebat Dominus Jesus de templo suo, Auxentius nullum reliquit. De templo suo Jesus sacrilegos; nequam persequitur pios ferro. De quo bene dixistis hodie: Leges suas secum ferat. Feret, etiamsi nolit: feret conscientiam suam, etsi non fert chartulam: feret sanguine inscriptam animam suam, etsi atramento inscriptam epistolam non feret. Scripta est, Juda, culpa tua graphio ferreo et ungue adamantino, et scripta in pectore tuo , hoc est, ibi scripta, unde processit. 24. Is mihi etiam audet mentionem facere tractandi, plenus sanguinis, plenus cruoris? Qui quos non potuerit sermone decipere, eos gladio putat esse feriendos, cruentas leges ore dictans, manu scribens, et
Abbreviated transcription (Latin):
uernacłos. non patitur in suo templo esse
eos qui uendant cathedras. Quid sunt
cathedre. nisi honores: Qui sunt columbe
nisi sim plices mentis uelamine fidem ean¬
didam & puram sequentes: Ergo indu¬
cant in templum qͦm xp̃c excludit. lubet᷑
enim exire. qͥ dignitates uendit &e honores.
lubetur exire. qͥ uendere uult simplices
mentes fi delium. G auxentiꝰ eicitur: Mer¬
cunꝰ excluditur. Unum portentum est.ꝙ
duo noia. Et enim ne cognoceretur quis
esset. mutauit sibi uocabulum. ut qͥa
hic fuerat auxentiꝰ ep̃e arrianus: ad deci¬
piendam plebemi qͣui ille tenuerat. se uo¬
caret aurentium. Mutauit gͦ uocabulũ.
s ꝑfidiami non nutauit: exuit lupum. s
induit lupum. Nicħ ꝓdest qd̃ mut auit
nomen. Quid sit agnoscit᷑. Alius inscide
partib aicebat᷑. Auꝰ hic uocatur. Noĩa ꝓ¬
regionib babet Rabet gͦ iam duo noĩa.
& si hinc alio ꝑrexerit. habebit & t̾cium.
Quomͦ enim patietur ut maneat ei uoca¬

Expanded text:
vernaculos, non patitur in suo templo esse vernaculos, non patitur in suo templo esse eos, qui vendant cathedras. Quid sunt cathedrae, nisi honores? Quid sunt columbae, nisi simplices mentes, vel animae fidem candidam et puram sequentes? Ego ergo inducam in templum, quem Christus excludit? Jubetur enim exire, qui dignitates vendit et honores: jubetur exire, qui vendere vult simplices mentes fidelium. 22. Ergo Auxentius ejicitur, Mercurinus excluditur. Unum portentum est, duo nomina. Etenim ne cognosceretur quis esset, mutavit sibi vocabulum; ut quia hic fuerat Auxentius episcopus Arianus, ad decipiendam plebem, quam ille tenuerat, se vocaret Auxentium. Mutavit ergo vocabulum, sed perfidiam non mutavit: exuit lupum, sed induit lupum. Nihil prodest quod mutavit nomen: quid sit agnoscitur. Alius in Scythiae partibus dicebatur, alius hic vocatur: nomina regionibus habet. Habet ergo jam duo nomina; et si hinc alio perrexerit, habebit et tertium. Quomodo enim patietur ut maneat ei voca
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a dispositione recitata. s casu est. quȩ
p̃sentib bene aptatur temꝑib. Semꝑ
ergo xp̃i laudes. uerbera ꝑfidoꝵ sunt.
Et nc̃ cum laudat᷑ xp̃c. dicunt heretiei.
qͥa seditio commouet᷑. dicunt heretici.
qͥa his mors ꝑabatur. ⁊ uere mortem ha¬
bent in laudib xp̃i. Quomͦ enim laudes
xp̃i ferre possunt. euiꝰ infumitatẽ p̃di¬
dicant: Itaq ꝙ hodie lauilatur xp̃e. cum.
arrianoꝵ am̃tia uerberatur. Geraseni pre¬
sentiam xͥ ferre non poterant. Isti peiores
gefasenis. nec lauclationẽ xp̃i sustinere pos¬
sunt. Hident pueros. xp̃i głam concinen¬
tes. qͥa scͥptum est. Ex ore infantium & lac¬
tentium ꝑ fecisti laudem. Irrident istã
quid clamant. S respondit his xp̃c.
Si hi tacuerint. lapides clamabunt: hoc
est fortiores clamabunt. Elamabunt et
iuuenes. clamabunt & maturiores. cla¬
mant o senes isti laudes. ad illum iam soli¬
Non patitur enim in suo templo pecuniȩ ẽẽ.

Expanded text:
nostra dispositione recitata est, sed casu: quae nostra dispositione recitata est, sed casu: quae praesentibus bene aptatur temporibus. Semper ergo Christi laudes verbera perfidorum sunt. Et nunc cum laudatur Christus, dicunt haeretici quia seditio commovetur: dicunt haeretici quia his mors parabatur; et vere mortem habent in laudibus Christi. Quomodo enim laudes ejus ferre possunt, cujus infirmitatem praedicant? Itaque et hodie cum laudatur Christus, Arianorum amentia verberatur. 20. Geraseni praesentiam Christi ferre non poterant , isti pejores Gerasenis nec laudationem Christi sustinere possunt. Vident pueros Christi gloriam concinentes; quia scriptum est: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Irrident istam quid clamant? Sed respondit iis Christus: Si hi tacebunt, lapides clamabunt , hoc est, fortiores clamabunt, clamabunt et juvenes, clamabunt et maturiores, clamabunt et senes: isti lapides ad illum jam soliNon patitur enim in suo templo pecuniae esse
Abbreviated transcription (Latin):
tum esse qd̃ sͥ esset alienũ ius relatio¬
ne iusta negatum. s muliebri consilio
deceptum. Nabuthe uites suas uł ꝓpͥo
cruore defendie. Si ille uineam non
ter: Diri enim conuentꝰ. Absit ame
ut tradam eccłam. xp̃i hereditatẽ. Si ille
patrum hereditatẽ non tradidit: ego tͣ¬
dam. xp̃i hereditatem: S ꝙ. hoc ad didi.
Absit ut tradam hereditatem patrum.
hoc e̾ hereditatem dionisii. qͥ in exilio
iu causa fidei defunctus est. hereditatẽ
extorgii confessoris. hereditatem Mero¬
cli. atq om̃ium retrofideliũ ep̃orum.
Respondi ego qd̃ sacerdotis ẽ. Qd̃ im-¬
Presens lectio euangelii docere nos de
bant puenili. & moleste ferebant uidei.
Deniq int̾pellauer̃t dñm iħm. dicentes.
ut faceret eos tacere. Respondit. Si hi
tacebunt. lapides elamabunt. Denq
ingressus templum. eiecit nũmularios.
Ꝙ cathedras. & columbas uendentes
in templo dei. Lectio nempe ista. nulla

Expanded text:
tum esse, quod sibi esset alienum jus relatiotum esse, quod sibi esset alienum jus relatione justa negatum, sed muliebri consilio deceptum. Nabuthe vites suas vel proprio cruore defendit . Si ille vineam non ter? Dixi enim conventus: Absit a me ut tradam Christi haereditatem. Si ille patrum haereditatem non tradidit, ego tradam Christi haereditatem? Sed et hoc addidi: Absit ut tradam haereditatem patrum, hoc est, haereditatem Dyonisii, qui in exsilio in causa fidei defunctus est, haereditatem Eustorgii confessoris, haereditatem Myroclis, atque omnium retro fidelium episcoporum. Respondi ego, quod sacerdotis est: quod impPraesens lectio Evangelii docere nos debbant pueruli, et moleste ferebant Judaei . Denique interpellaverunt Dominum Jesum, dicentes ut faceret eos tacere; respondit: Si hi tacuerint, lapides clamabunt . Deinde ingressus templum, ejecit nummularios, et cathedras, et columbas vendentes in templo Dei. Lectio nempe ista nulla 869
Abbreviated transcription (Latin):
abibo. ubi non omĩa plena gemitus sint.
tum ex pleuerunt: Et hec ep̃i manu scͥpta
& oie dicłata. qͥ se ut ꝓbaret doctissimũ.
uetus non omi sit eremplum. Legimꝰ enĩ
iitatus auxentiꝰ. gladiũ uolantem per
oñs urbes direxit. Et sathanas transii¬
gurat se in angelum lucis. & in malum
imitatur eiꝰ potentiam. Tu dñe iħu uno
mom̃ito tot popłes qd̾ in ipso e. trucida¬
uit. alios gladio. alios sacrilegio: michi
bafilicam petit cruento ore. sanguinolen¬
tis manib. eui bene p̃sens respondit
lectio. Peccatori autẽ lixit ds̃. quare
tu enarras iusticias meas: Io ẽ non
conuenit paci ar furori. non conuenit
ap̃o &e beliai. Memi nistis etiam qd lec¬
tum sit hodie. nabuthe scm̃ urũ posses¬
sonem uineẽ sue int̾pellatum petitiõe
regia ut uineam suam daret. ubi rer
suerisis uitib holus uile sereret. eumq
respondisse. absit ut ego patrum meoꝵ
tradam hereditatem. regem contrista¬

Expanded text:
abibo, ubi non omnia plena gemitus sint, abibo, ubi non omnia plena gemitus sint, tum impleverint? Et haec episcopi manu scripta et ore dictata, qui se ut probaret doctissimum, vetus non omisit exemplum, legimus enimimitatus Auxentius gladium volantem per omnes urbes direxit. Et Satanas transfigurat se in angelum lucis, et in malum imitatur ejus potentiam . 17. Tu, momento tot populos, quod in ipso est, trucidabit, alios gladio, alios sacrilegio? Meam basilicam petit cruento ore, sanguinolentis manibus. Cui bene praesens respondit lectio: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? id est, non convenit paci et furori, non convenit Christo et Belial . Meministis etiam quod lectum est hodie Nabuthe , sanctum virum possessorem vineae suae, interpellatum petitione regia, ut vineam suam daret; ubi rex, succisis vitibus, olus vile sereret, eumque respondisse: Absit ut ego patrum meorum tradam haereditatem; regem contrista
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuentus est: Quando aittẽ hora non
uenerat passionis. ꝑmetlium querentium
transibat: & uidentes eum tenere non pote¬
rant. Qd̃ utiq euident̃ ostendit. qͥa qñ añs
uult. iunis qͥsq inienitur &e capit᷑. Qd̾ aũ
differt: etiam si querentium occłis occur¬
rat non tenetur. Ergo ipse non eoticne uł
non regiam palatii p̃terebam eundo atq
redeundo: Et tam̃ nemo me tenurt. Cum
erturbandi me haberent ut ꝓlider̃t post¬
ea uoluntatem dicentes. eri. de ciuitate
& uade qͦ uis. expectabam fateor magnũ
aliꝗͥd. aut gladium ꝓ xp̃i noĩe aut incen¬
dium. At illi delicias mͥ ꝓ passionibus
obtuleĩt. Seo athteta ap̃i non delicias. s
passiones suas eriget.Nemo gͦ uos fbet.
id aut carrum p̃parauerunt. aut dura u
uidebat᷑ s aurentii ipsiꝰ qͥ se dicit ep̃m
ore iactata. pleriq narrabant ꝑcussores
pͥmissos. penam mortis esse decretam.
Nec illa timeo: ista non desero. Quo enĩ

Expanded text:
tur, inventus est? quando autem hora non tur, inventus est? quando autem hora non venerat passionis , per medium quaerentium transibat, et videntes eum tenere non poterant? Quod utique evidenter ostendit quia quando Dominus vult, unusquisque invenitur et capitur: quod autem differt, etiamsi quaerentium occurrat oculis, non tenetur. 15. Ergo ipse non quotidie vel non regiam palatii praetexebam eundo atque rexturbandi me haberent ut prodiderunt postea voluntatem, dicentes: Exi de civitate, et vade quo vis. Exspectabam, fateor, magnum aliquid: aut gladium pro Christi nomine, aut incendium. At illi delicias mihi pro passionibus obtulerunt: sed athleta Christi non delicias, sed passiones suas exigit. Nemo ergo vos turbet, quod aut carrum praeparaverant aut dura, ut videbatur sibi, Auxentii ipsius qui se dicit episcopum ore jactata. Plerique narrabant percussores praemissos, poenam mortis esse decretam. Nec illa timeo, et ista non desero. Quo enim
Abbreviated transcription (Latin):
et uidens sibi in porta rp̃m occurrere. ur¬
bemq egretsi: ait. Dñe. qͦ uenis: Respondit
ap̃c. Henio it̾m crucifigi. Intellexit petaꝰ
ad suam crucem diuinũ pertiñe responsĩ.
Axp̃c enim non poterat iterum crucisigi: q̃
carnẽ passione susceptȩ mortis exuerat. Qd̃
enim mortiuis e̾. peccato. mortiuis semel. qd̾
autẽ iuuit. iuuit deo. Intellerit gͦ petrus.
q d̾ it̃m xp̃s crucisigendus esset inseruulo.
Itaq sponte remeauit. interrogantibus
xp̃ianis. responsum redlidit. statumq eor¬
reptus ꝑ crucem fuam. honorificauit dñm
sħm. Uidetis gͥ qd in seruiilis suis pati ue¬
lie arpe. Quid. ꝙ si hinc seruulo dicit. illum
uolo manere. tu autem me sequere. ⁊ de hac
arbore gustare uult fructum: Nam si iuĩ
cibꝰ erat. ut faceret uoluntatem patris: iti¬
adem cibus illiꝰ est. ut nr̃is passionib epulet.
Nonne ut de ipso dño sumamꝰ exemplum.
qquando uoluit passus est. & cum quereba¬

Expanded text:
et videns sibi in porta Christum occurrere, uret videns sibi in porta Christum occurrere, urbemque ingredi, ait: Domine: quo vadis? Respondit Christus: Venio iterum crucifigi. Intellexit Petrus ad suam crucem divinum pertinere responsum; Christus enim non poterat iterum crucifigi, qui carnem passione susceptae mortis exuerat: Quod enim mortuus est, peccato mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo . Intellexit ergo Petrus quod iterum Christus crucifigendus esset in servulo. Itaque sponte remeavit; interrogantibus Christianis responsum reddidit, statimque correptus, per crucem suam honorificavit Dom. Videtis igitur quod in servulis suis pati velit Christus. Quid si et huic servulo dicit: Illum volo manere, tu autem me sequere ; et de hac arbore gustare vult fructum? Nam si illius cibus erat, ut faceret voluntatem Patris : itidem cibus illius est, ut nostris passionibus epuletur. Nonne, ut de ipso Domino sumamus exemplum, quando voluit, passus est: et cum quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
dit angelorum milia. Aduertistis gͥ qd̾
eos ipsos qui heliseum querebant. ingres¬
sos esse samariam. ideo eum ipsũ qͣm capere
gestiebant. cui non solũ non potuer̃t nocere.
s ipsiꝰ aduersus qͦm uenerant. intercessiõe
seruati sunt. Petrys qͦq apłs utriꝰq rei nob̃
edat eremplum. Nam ubi eum herodes que¬
siuit & cpit.: recepit in carcerem. Non enĩ
recesserat d̃i seruulus s steterat. timoris ig
est angłs qui dormientem excitaret. ꝑ quem
petaus ꝓductus ecarcere. morten ad tempis
euasit. Iaem petaus postea uicto simone cum
p̃cepta dei popło seminaret. doceret castimo¬
niam. excitauit animos gentilium. qͥb eũ
querentib. xp̃iane anime dep̃cate sunt. ut
paulisꝑ cederet. & qͣmuis esset cupidus pas¬
sionis. tam̃ contem platione popłi p̃cantis
inflerus est. Rogabatur enu ut ad institu¬
endum & confirmandum popł̃m se reserua¬
ret. Quid multa: Nocte muros egredi cepit.

Expanded text:
dit angelorum millia . Advertistis igitur quod dit angelorum millia . Advertistis igitur quod eos ipsos, qui Elisaeum quaerebant, ingressos esse Samariam ad eum ipsum, quem capere gestiebant: cui non solum non potuerunt nocere; sed ipsius adversus quem venerant, intercessione servati sunedat exemplum . Nam ubi eum Herodes quaesivit et cepit, recepit in carcerem; non enim recesserat Dei servulus, sed steterat timoris ignest Angelus qui dormientem excitaret, per quem Petrus productus e carcere, mortem ad tempus evasit. 13. Idem Petrus postea, victo Simone, cum praecepta Dei populo seminaret, doceret castimoniam, excitavit animos gentilium: quibus eum quaerentibus, christianae animae deprecatae sunt, ut paulisper cederet. Et quamvis esset cupidus passionis, tamen contemplatione populi precantis inflexus est; rogabatur enim ut 867 ad instituendum et confirmandum populum se reservaret. Quid multa? Nocte muros egredi coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Eurbati estis. quia aꝑtas reꝑistis gemi¬
nas fores. quas captus oculis quidam dum
ospicium ꝓpͥum repetit. patefecisse memora¬
tur. In qͦ cognoscite. qd̾ nicħ suffragetur
humana custodia. Eece unus qui ulendi
munꝰ amisit. soluit ur̃a uniuersa nomina.
munus non amisit. Nonne ante bicduum
ut meministis etiam illud reꝑtum est. qd̾
aparte leua basilice ingressus qͥdam ꝑuius
fuit. quem putabatis clausum esse. atq mu¬
nitum: Sepserunt nempe armati ba sili¬
cam. explorabant hos atq illõ aditꝰ cecita¬
te ꝑfusi sunt. ut qd̾ aꝑtum erat. ui dere non
possent. Itaq ꝑplurimas noctes qd̾ aꝑtũ
fuerit. non ignoratis. Desinite gͦ sollicitari
qui eum caꝑet. cireum uallatus erat undiq.
cepit timere eiꝰ seruulus. qͥa seruulus erat.
hoc est non erat libere mentis & libere po¬
Mait. Respice. or uide quanto plures sint pro
nobis. quam contra nos. Et resperit. ꝙ ui¬

Expanded text:
vit. 10. Turbati estis quia apertas reperistis gemivit. 10. Turbati estis quia apertas reperistis geminas fores, quas captus oculis quidam, dum hospitium proprium repetit, patefecisse memoratur. In quo cognoscite quod nihil suffragetur humana custodia. Ecce unus qui videndi munus amisit, solvit vestra universa munimina, cordiae custodiam non amisit. Nonne ante biduum, ut meministis, etiam illud repertum est, quod a parte laeva basilicae ingressus quidam pervius fuit, quem putabatis clausum esse atque munitum? Sepserunt nempe armati basilicam, explorabant hos atque illos aditus: caecitate perfusi sunt, ut quod apertum erat videre non possent: itaque per plurimas noctes quod apertum fuerit, non ignoratis. Desinite ergo sollicitari;qui eum caperet, circumvallatus erat undique: coepit timere ejus servulus; quia servulus erat, hoc est, non erat liberae mentis et liberae popropheta, et ait: Respice, et vide quanto plures sint pro nobis, quam contra nos. Et respexit, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui laboratis ꝙ onerati estis. & ego
uos reficiam. tollite iugum meum qͥ a
leue est: qͥd. si inqͣm pullum istum ad se
modo iussit adduci. missis apłis illis
qui iam eruti corpore in comp̃hensibilem
oculis nrĩs angeloꝵ spetiem gerunt. nõ¬
ne si ab aliqͦ resistatur dicent. dominꝰ oꝑã
eius desicdat: Si resistat uel uite huiꝰ cupi¬
ditas. resistat caro. & sanguis. resistat conu̾¬
satio corporalis. qͥ aliqͥb forsitan grati uide¬
mur: S qui nos hic cliligit. multo ampliꝰ
diligit. si sinat fieri. hostiam. xp̃i. qͥa dissolui
& cum xp̃o esse multo meliꝰ. & si manere in
carne magis necessarium ꝓpter uos. Ni¬
chił est gͦ qd̾ uereamini frẽs dilectissum.
Scio enim qͥa qͥcqͥd passus fuero. ꝓ xp̃o pa
possunt carnem occidere: & audiui dicentẽ.
qui ꝑdidĩt animam suam ꝓpt me. inueni¬
et eam. Ergo si uult dominꝰ ceitum est. qd̃
nullus obsistat. Qd̾ si adhuc nr̃a defert certa¬

Expanded text:
omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego vos reficiam: tollite jugum meum, quia leve est ; quid si inquam, pullum istum ad se modo jussit adduci, missis apostolis illis, qui jam exuti corpore incomprehensibilem oculis nostris Angelorum speciem gerunt? Nonne si ab aliquo resistatur, dicent: Dominus operam ejus desiderat? Si resistat vel vitae hujus cupiditas, si resistat caro et sanguis, si resistat conversatio corporalis; quia aliquibus forsitan grati videmur. Sed qui nos hic diligit, multo amplius diliget, si sinat fieri hostiam Christi; quia dissolvi, et cum Christo esse multo melius: etsi manere in carne magis necessarium propter vos . Nihil est ergo quod vereamini, fratres dilectissimi; scio enim quia quidquid passus fuero, pro Christpossunt carnem occidere. Et audivi dicentem: Qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . 9. Ergo si vult Dominus, certum est quod nullus obsistat. Quod si adhuc nostra differt certa
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis mei erꝑiendum arbitratur. Scio
titur. s ꝓbatur. Sinite queso esse certa¬
men. Spectatores uos esse oecet. Consi¬
derate qͥa si quidem habet ciuitas uł
athletam. uł att̾ius nobilis artis peri¬
tun. optat offerre certamini. Cur in
maiorib reb repudiatis. qd̾ uł in mino¬
rib uelle consuestis: Non meruit ar¬
ma non barbaros. qui mortem non timet:
qui nulla carnis uoluptate retinetur.
Certe si dñs huic nos certamini deputa¬
uit. frustra ꝑuigiles tot noctibus & die.¬
bus eustodias duristis. & excubias. Im
mandat mplebit᷑. Nec conuenit uos di¬
uinȩ obiuare sententiȩ. Audistis qd̃ ho¬
die lectum sit: pullum sibi asine salua¬
tor ꝑ apłos nissit adduci. mandauitq
ut si qͥs resisteret. diceretur: dominꝰ
oꝑam eiꝰ desid̾at. Qd̃ si & nunc pullũ
istum asinȩ hoc c̃. eiꝰ animalis qd graũe
sarcinam portare consueuit. siẽ ẽ. huma¬
na conditio. cui dicitur. uenite adme

Expanded text:
corporis mei experiendum arbitratur. Scio,corporis mei experiendum arbitratur. Scio,titur, sed propagatur. Sinite, quaeso, esse certamen: spectatores vos esse decet. Considerate quia si quidem habet civitas vel athletam, vel alterius nobilis artis peritum, optat offerre certamini. Cur in majoribus rebus repudiatis, quod vel in minoribus velle consuestis? Non metuit arma, non barbaros, qui mortem non timet, qui nulla carnis voluptate retinetur. 7. Certe si Dominus huic nos certamini deputavit, frustra pervigiles tot noctibus et diebus custodias exhibuistis et excubias: impmandat, implebitur: nec convenit nos divinae obviare sententiae. 8. Audistis quod hodie lectum sit: Pullum sibi asinae Salvator per apostolos jussit adduci, mandavitque ut si quis resisteret, diceretur: Dominus operam ejus desiderat . Quid si et nunc pullum istum asinae, hoc est, ejus animalis quod gravem sarcinam portare consuevit, sicut est humana conditio, cui dicitur: Venite ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
tauit iob diabolus. Ad postremũ pote¬
statem huiꝰmodi petiit & accepit. ut tẽ¬
ptaret eorpus eiꝰ. qd̾ ꝑfudit uulneribus.
Eum esset ꝓpositum ut excłe uasa tra¬
deremꝰ. hoc responsi reddidi. me si de mneis
aliqͥd posceretur. aut fundus. aut domꝰ.
aut aurum. aut argentum. id qd̃ iuris
mei esset libent̾ offeire. templo dei ncħ̃
posse decerꝑe. nec tradere illud qd̃ custo¬
diendum non tra denctum acceꝑim. Dem̃
consulere me etiam imꝑatoris saluti. qͥa
nec mͥ erpediret tradere. nec illi acciꝑe.
Accipiant enim uocem liberi sacerdo¬
tis. Si uult sͥ esse consuitum. receddat
arp̃i in uiria. Hec plena humilitatis st̃.
ꝙ ut arbitror plena affectus eius quem
imꝑatori debet sacerdos. Sed quia lucta
nolus est non solum aduersus carnem
& sanguinẽ s etiam qd̃ est grauius. ad¬
uersus sp̃ualia nequitiȩ que funt in
ce lestib. temptator ille diabolus ꝑ mi¬
nistros suos certam̃ auget. uulnerib

Expanded text:
sanctum Job diabolus: ad postremum potesanctum Job diabolus: ad postremum potestatem hujusmodi petiit, et accepit, ut tentaret corpus ejus, quod perfudit ulceribus. 865 5. Cum esset propositum ut Ecclesiae vasa jam traderemus, hoc responsi reddidi: me, si de meis aliquid posceretur, aut fundus, aut domus, aut aurum, aut argentum, id quod mei juris esset, libenter offerre: templo Dei nihil posse decerpere, nec tradere illud, quod custodiendum, non tradendum acceperim. Deinde consulere me etiam imperatoris saluti; quia nec mihi expediret tradere, nec illi accipere; accipiat enim vocem liberi sacerdotis, si vult sibi esse consultum, recedat a Christi injuria. 6. Haec plena humilitatis sunt, et, ut arbitror, plena affectus ejus quem imperatori debet sacerdos. Sed quia lucta nobis est non solum adversus carnem et sanguinem; sed etiam, quod gravius est, adversus spiritalia nequitiae, quae sunt in coelestibus , tentator ille diabolus per ministros suos certamen auget, vulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
sistorio. non reus solet. xp̃c esse. si uider.
Causam fidei in eccła agendum qͥs ab¬
nuat: Si qͥs confidit huc ueniat. In¬
clinatum iam uł imꝑatoris udicium qd̾
lata lege patefecit. qd̾ impugnat fidem.
uł sꝑata ambicientium quorũdam stu¬
dia non reqͥrat. Non comitto ut qͥs quã
uendat iniuriam xp̃i. Circum fusi mili¬
tes. armoꝵ crepitꝰ qͥb uallata est eccła.
fidem non terrent meam. s mentem er¬
agitant. ne dum me tenetis ꝑnitiosum
aliqͥo ur̃e oboriatur saluti. Ego enim ĩa
didici non timere. s uobis timere plus
cepi. Sinite queso ur̃m sacer dotem eon¬
gredi. Habemꝰ aduersanũ qͥ lacessit. Ad¬
uersariꝰ enim noster diabolus. sieut leo
cireuit querens quem deuoret. ut apłs
dixit. Accepit sine dubio accepit. non
fallimur. s admonemur: demtandi huius¬
modi potestatem. ne forte corporis mei
uulnerib possim afidei intentione reuo¬
cari. Legitis & uos qͥa multis his tem

Expanded text:
sistorio non reus solet Christus esse, sed judex. sistorio non reus solet Christus esse, sed judex. Causam fidei in Ecclesia agendam quis abnuat? Si quis confidit, huc veniat: inclinatum jam vel imperatoris judicium, quod lata lege patefecit, quod impugnat fidem: vel sperata ambientium quorumdam studia non requirat. Non committo, ut quisquam vendat injuriam Christi. 4. Circumfusi milites, armorum crepitus, quibus vallata est Ecclesia, fidem non terrent meam: sed mentem exagitant, ne dum me tenetis, perniciosum aliquid vestrae oboriatur saluti. Ego enim jam didici non timere: sed vobis timere plus coepi. Sinite, quaeso, vestrum sacerdotem congredi: habemus adversarium qui lacessit; adversarius enim noster diabolus, sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, ut apostolus dixit . Accepit sine dubio, accepit non fallimur, sed admonemur tentandi hujusmodi potestatem; ne forte corporis mei vulneribus possim a fidei intentione revocari. Legistis et vos quia multis his tentavit
Abbreviated transcription (Latin):
deserende eccłe michi uoluntatem subẽe.
non posse. qu̾a plus dominum muncdi.
si me uis aliqua abduceret ab eccła car¬
nem meam exturbari posse. non mentem.
paratum me esse ut si ille faceret qd̾ so¬
let esse regie potestatis. ego subirem qd̾
sacerdotis esse consueuit. Quid gͦ tͣbami¬
ni: Nolens nunꝙͤ uos deseram. Coactũ
repugnare non noui. Dolere potero. pore¬
ro flere. potero gemere. aduersus arma.
milites. gothos qͦq. lacrime mee arma
sunt. E alia enim mummenta sunt sacer¬
dotis. A lit̾ nec debeo nec possum resifte̾:
fugere autem & relinquere eccłam non so¬
leo. ne qͥs grauioris pene metu. factum in¬
terpretetur. Scitis ce uos ipsi qd̾ imꝑato¬
rib soleam deferre. non cedere. supplieus
me libenter offerre: nec metuere que pa¬
rantur. Htinam essem securꝰ qd̾ eccła he¬
reticis minime trade̾tur. Ad palatium
imꝑatoris irem libenter. si hoc congru¬
eret sacerdotis officio. ut in palatio
magis certarem qͣm in eccła. d in con¬

Expanded text:
deserendae Ecclesiae mihi voluntatem subesse non posse; quia plus Dominum mundi, qsi me vis aliqua abduceret ab Ecclesia, carnem meam exturbari posse, non mentem: paratum me esse, ut si ille faceret, quod solet esse regiae potestatis; ego subirem, quod sacerdotis esse consuevit. 2. Quid ergo turbamini? Volens numquam vos deseram, coactus repugnare non novi. Dolere potero, potero flere, potero gemere: adversus arma, milites, Gothos quoque lacrymae meae arma sunt; talia enim munimenta sunt sacerdotis. Aliter nec debeo, nec possum resistere: fugere autem et relinquere Ecclesiam non soleo; ne quis gravioris poenae metu factum interpretetur. Scitis et vos ipsi quod imperatoribus soleam deferre, non cedere: suppliciis me libenter offerre, nec metuere quae parantur. 3. Utinam essem securus quod Ecclesia haereticis minime traderetur? Ad palatium imperatoris irem libenter, si hoc congrueret sacerdotis officio; ut in palatio magis certarem, quam in Ecclesia. Sed in con
Abbreviated transcription (Latin):
sistorrum uenire non potui. Ego in con¬
sistorio nisi ꝓpe stare non didici. ꝙ intͣ
palatium certare non possum. qͥ pala¬
tii secreta nec quero nec noui. Ego am¬
brosiꝰ ep̃c hunc libellum obtuli clem̃¬
tissimo imꝑatori. & beatissimo augusto
ualentiniano. ¶ Contra auxentir m
DE basilicis traderidis. lxxuiii.
ideo uos p̃ter solitum subi¬
to esse turbatos. atq ad¬
seruantes me. Miror quid
hoc sit: nisi forte qͥa ꝑtribu¬
nos me uidistis. alii audistis. alii un¬
ꝑiali mandato esse conuentum. ut qͦ
uellem abirem. hinc & si qui uellent.
sequendi potestatem haberent. Metu¬
tuistis gͦ ne eccłam desererem. & dum sa¬
litti mee timeo uos relinquerẽ. S qͥd¬

Expanded text:
sistorium venire non potui. Ego in consistorium venire non potui. Ego in consistorio nisi pro te stare non didici: et intra palatium certare non possum, qui palatii secreta nec quaero, nec novi. 21. Ego Ambrosius episcopus hunc libellum obtuli clementissimo imperatori, et beatissimo augusto Valentiniano. SERMO CONTRA AUXENTIUM DE BASILICIS TRADENDIS.ideo vos praeter solitum subito esse turbatos, atque asservantes mei. Miror 864 quid hoc sit, nisi forte quia per tribunos me vidistis aut audistis imperiali mandato esse conventum; ut quo vellem, abirem hinc: et si qui vellent, sequendi potestatem haberent. Metuistis ergo ne Ecclesiam desererem, et dum saluti meae timeo, vos relinquerem? S
Abbreviated transcription (Latin):
de disputet. licet non sit necesse ꝓpt᷑
unum tot ep̃os fatigari. qͥ etiam si
angelus de celo esset. paci eccłarũ non
deberet p̃ferri: tum audiero sẏnodum
congregari. & iꝑse non deero. Eolle g
legen. si uis esse certam̃. Henissem im¬
ꝑator ad consistorium clem̃tie tue. ut ħ
coram popło debere tractari. Atq uti¬
nam inꝑator non denuntiasses. ut quo
uellem ꝑgerem. Eotidie ꝓdibam. nemo
me asseruabat. Debiusti me qͦ uolueras
destinare. quem ipse om̃ib offerebam.
Nunc mͥ acerdotib dicitur: non mul¬
tum interesse. utrũ uolens relinquas.
an tradas. altare xp̃i. Eum enim reli¬
queris. trades. Atq utinã liquido mͥ
pateret. qd̃ arrianis eccła minime tra¬
deret᷑. Sponte me offerrem tue pieta¬
tis arbitrio. S siego solus interstrepo.
cur etiam de aliis om̃ib inuadendis
eccłiis ÷ p̃ceptum: Utinam confirmet᷑.
ut eccłiis nullus molestus sit. Opto

Expanded text:
de disputet licet non sit necesse propter de disputet licet non sit necesse propter unum tot episcopos fatigari, qui etiam si angelus de coelo esset, paci Ecclesiarum non deberet praeferri;, cum audiero synodum congregari, et ipse non deero. Tolle igitur legem, si vis esse certamen. 17. Venissem, imperator, ad consistorium clementiae tuae, ut haec coram populo debere tractari. 18. Atque utinam, Imperator, non denuntiasses, ut quo vellem pergerem! Quotidie prodibam, nemo me asservabat. Debuisti me, quo volueras, destinare, quem ipse omnibus offerebam. Nunc mihi a sacerdotibus dicitur: Non multum interest, utrum volens relinquas, an tradas altare Christi; cum enim reliqueris, trades. 19. Atque utinam liquido mihi pateret quod Arianis Ecclesia minime traderetur! sponte me offerrem tuae pietatis arbitrio. Sed si ego solus interstrepo, cur etiam de aliis omnibus invadendis Ecclesiis est praeceptum? Utinam confirmetur, ut Ecclesiis nullus molestus sit! Opto
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ etiam gentiles ac iudei promtissime
confitentur. Hoc scͥptum est in aruni¬
nensi synodo. Meritoq concilium illud
ex horreo. sequens tractatum concilĩi
Quam fidem etiam parens clementiȩ
bauit. hanc fidem gallie tenent. hanc
tractare in ecłia didici. qd̾ maiores fe¬
cerunt mei. Si conferendũ de fide. sac̾¬
dotũ debet ẽẽ. ista collatio.. sicut factũ
est sub constanstino auguste memorie
pͥncipe. qui nullas leges ante p̃misit.
s liberum dedit iudicium sacerdotib.
factum est autẽ sub constantino augus¬
te memorie imꝑatore. paterne dignita¬
tis herede. S qd bene cepit. aliter con¬
summatum ẽ. Nam ep̃i pͥmo sincera
scripserant fidem. s dum uolunt qͥdani
de fide intra palatium iudicare. id ege
runt ut circum scͥptionib illa ep̃orum
iudicia mutarentur: qͥ tamen. infler
am reuocauere sententiam. & certe
uit. arriana decreta dampnauit. Si
ad sinodum ꝓuocat auxentiꝰ. ut defi¬

Expanded text:
quod etiam gentiles ac Judaei promptissime quod etiam gentiles ac Judaei promptissime confitentur. 14. Hoc scriptum est in Ariminensi synodo; meritoque concilium illud exhorreo, sequens tractatum concilii NQuam fidem etiam parens clementiae equitur, et probavit. Hanc fidem Galliae tenent, hanc tractare in Ecclesia didici: quod majores fecerunt mei. Si conferendum de fide, sacerdotum debet esse ista collatio, sicut factum est sub Constantino augustae memoriae principe, qui nullas leges ante praemisit, sed liberum dedit judicium sacerdotibus. Factum est etiam sub Constantio augustae memoriae imperatore, paternae dignitatis haerede: sed quod bene coepit, aliter consummatum est. Nam episcopi sinceram primo scripserant fidem: sed dum volunt quidam de fide intra palatium jurunt, ut circumscriptionibus illa episcoporum iudicia mutarentur. Qui tamen inflexam statim revocavere sententiam. Et certe vit, Arriana decreta dampnavit. Iad synodum provocat Auxentius, ut de fi
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ẽ imꝑatori. lex tua mͥ non ꝓbatur.:
Non ꝑmittit᷑ hoc licere sacerdotib. ꝑ¬
mittitur laicis. & iudicabit de fide. qͥ
aut grãm sꝑat. aut metuit offensam:
Demide ipse cõmittam ut eligam iudi¬
ces laicos. qui cum tenuerint fidei ue¬
ritatem. aut ꝓscribant᷑. aut necentur.
qd̾ ler de fide lata oecernit. Ego gͥ aut
p̃uaricationi offeram. homines. aut pe
ne. Non tanti est ambrosiꝰ. ut ꝓpter
se deiciat sacerdotium. Non tanti ẽ uniꝰ
uita. quanti est dignitas omium sacer¬
dotum. quorum de consilio ista dictaui.
utimantib ne forte etiam gentilis. ẽc
ali qͥ aut udeus qui ab auxentio eẽt.
electus. qͥb traderemꝰ de xp̃o tͥum¬
plium. si de xp̃o udicium cõmitt̾emꝰ
Quid illos aliud. nisi xp̃i iniuriam au¬
dire delectat: Quid illis aliud potest
placere. nisi qͦd absit ut xp̃i diuinitas
denegetur: Cum his plane bene con¬
uenit arriano. qͥ ereaturam xp̃m dicit:

Expanded text:
dicere imperatori: Lex tua mihi non probatur? dicere imperatori: Lex tua mihi non probatur? Non permittitur hoc dicere sacerdotibus, permittitur laicis? Et judicabit de fide, qui aut gratiam sperat, aut metuit offensam? 12. Deinde ipse committam, ut eligam judices laicos, qui cum tenuerint fide veritatem, aut proscribantur, aut necentur, quod lex de fide lata decernit? Ego igitur aut praevaricationi offeram homines, aut poenae? 13. Non tanti est Ambrosius, ut propter se dejiciat sacerdotium. Non tanti est unius vita, quanti est dignitas omnium sacerdotum, quorum de consilio ista dictavi, intimantibus ne forte etiam gentilis esset aliquis, aut Judaeus, qui ab Auxentio esset electus, quibus traderemus de Christo triumphum, si de Christo judicium committeremus. Quid illos aliud, nisi Christi injuriam audire delectat? Quid illis aliud potest placere, nisi quod absit ut Christi divinitas denegetur? Cum iis plane bene convenit Ariano, qui creaturam Christum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
declarasti. immo &e dedisti leges. ne cui
esset liberum aliud iuidicare: Qd̃ cum
prescripsisti aliis. p̃scripsisti & tibr.
leges enim imꝑator fert qͦs pͥmꝰ ipse
custodiat. Uis ne gͥ exꝑiar ut incipi¬
ant hi qui udices eliguntur. aut
aduersus uiam uenire sendentiam.
aut certe excusare qd̃ imꝑatoris tam
seuero ⁊ tam districto imꝑio non potu¬
erint obuiare: S hoc contumaeis
non modestiꝰ est sacerdotis. Fece uꝑ¬
ator legem tuam iam ex parte refindis:
s utinam non ex parte. s inumuersũ.
Legem enim tuam nollem esse supͣ legẽ¬
d̾i. Dei ler nos docuit qͥd sequamͣ. Hu¬
mane leges hoc docere non possunt.
extorquere solent timidis comimitatio¬
nem. fidem inspirare non possunt.
puntias uno momento esse mandatũ.
ut qͥ cumq obuiauerit imꝑatori. feria¬
tur gladio. qͥ cumq dei templum non
tradiderit. ꝓtinꝰ occidatur. qͥs inquam
est qui possit uł unꝰ uł inter paucos

Expanded text:
declarasti; immo etiam dedisti leges, nec cui declarasti; immo etiam dedisti leges, nec cui esset liberum aliud judicare? Quod cum praescripsisti aliis, praescripsisti et tibi: Leges enim imperator fert, quas primus ipse custodiat. Visne igitur experiar, ut incipiant ii, qui judices eliguntur, aut adversus tuam venire sententiam, aut certe excusare quod imperatoris tam severo, et tam districto imperio non potuerint obviare? 10. Sed hoc contumacis, non modesti est sacerdotis. Ecce, imperator, legem tuam jam ex parte rescindis: sed utinam non ex parte, sed in universum! legem enim tuam nollem esse supra Dei legem. Dei lex nos docuit quid sequamur, humanae leges hoc docere non possunt. Extorquere solent timidis commutationem, fidem inspirare non possunt. provincias uno momento esse mandatum, ut quicumque obviaverit imperatori, feriatur gladio: quicumque Dei templum non tradiderit, protinus occidatur? quis, inquam, est qui possit vel unus, vel inter paucos
Abbreviated transcription (Latin):
da baptismatis sacram̃ta seruantur.
arrogat de fide iudicium. cum fidei iꝑ¬
sius sacram̃ta non nouerit. Quales aũ
elegerit iudices. possumꝰ estimationi re¬
linquere. quando eoꝵ noĩa time ꝓddere.
Ueniant plane si qui sunt ad eccłam.
audiant cum popło. non ut qͥs qͣm iudex
resideat. s unus qͥsq de suo affectu ha¬
beat exam̃. eligat quem sequatur. Agi¬
tur de istiꝰ eccłȩ sacerdote. Si audierit il¬
lum popłs & putau̾it meliꝰ disputare.
sequat᷑ fidem eiꝰ: non inuidebo. Omitto
quia iam ipse popłs iudicauit. taceo qͥa
eum habet qͣm. de patre cuȩ clementiȩ
postulauit. Taceo qͥa pater pietatis tuȩ
qͥetem fut᷑am spopondit. si electus sus¬
ciꝑet sacerdotium. Hanc fidem secutꝰ
assentatione se iactat. ibi sit episcopus.
unde sunt hi qui cum episcopatꝰ putant
nomine esse donandũ. Nam ego nec ep̃m
noui. nec unde sit scio. Ubi illud constitir¬
unꝰ imꝑator. qd̃ iam ipse tuum iudicium

Expanded text:
da baptismatis sacramenta servantur, da baptismatis sacramenta servantur, arrogat de fide judicium; cum fidei ipsius sacramenta non noverit? 6. Quales autem elegerit judices, possumus existimationi relinquere, quando eorum nomina timet prodere. Veniant plane, si qui sunt, ad Ecclesiam: audiant cum populo, non ut quisquam judex resideat, sed ut unusquisque de suo affectu habeat examen, eligat quem sequatur. Agitur de istius Ecclesiae sacerdote: si audierit illum populus, et putaverit melius disputare, sequatur fidem ejus: non invidebo. 7. Omitto quia jam ipse populus judicavit: taceo quia eum, quem habet, de patre tuae clementiae postulavit: taceo quia pater pietatis tuae quietem futuram spopondit, si electus susciperet sacerdotium. Hanc fidem secutusassentatione se jactat, ibi sit episcopus, unde sunt ii, qui eum episcopatus putant nomine esse donandum. Nam ego nec episcopum novi, nec unde sit scio. 9. Ubi illud constituimus, Imperator, quod jam ipse tuum judicium
Abbreviated transcription (Latin):
confessionis constantia comprobata est.
et sapientia meliorate rei publicȩ ꝓfectib
predicat᷑. Quando audisti elenentissime
imꝑator in causa fidei laicos de ep̃o iudicas¬
se: Ita gͦ quadam adulatione curuam.
ut sacerdotalis iuris simus imemores. et
qd̃ d̃s donauit michi. hoc ipse aliis putẽ
esse credendum: Si docendus est ep̃e alaico
uetera temꝑa retracte mꝰ: qͥs ẽ. qui ab iu¬
at in causa fidei. in causa inqͣm fideiep̃õ
solere de imꝑatorib. xp̃ianis. non imꝑato¬
res de episcopis iudieare: Fris deo fa¬
uente etiam senectutis maturitate ꝓue¬
ctior: & tunc de hoc censebis qͣlis ille ep̃e
sit. qui laicis ius sacerdotale substernit.
Pater tuus deo fauente uir maturiori
eui dicebat. Non est meum udicare m̃t
episcopos. Eua nc̃ dicit clementia. Ego
oebeo iudicare. Et ille baptiratꝰ in xp̃o
in habilem se ponderi tanti putabat ẽȩ
iudicii. clem̃tia tua cui adhuc emeren¬

Expanded text:
confessionis constantia comprobata est, confessionis constantia comprobata est, et sapientia melioratae reipublicae profectibus praedicatur. 4. Quando audisti, clementissime Imperator, in causa fidei laicos de episcopo judicasse? Ita ergo quadam adulatione curvamur, ut sacerdotalis juris simus immemores, et quod Deus donavit mihi, hoc ipse aliis putem esse credendum? Si docendus est episcopus a vetera tempora retractemus, quis est qui abnuat in causa fidei, in causa, inquam, fidei episcopos solere de imperatoribus Christianis, non imperatores de episcopis judicare? 5. Eris, Deo favente, etiam senectutis maturitate provectior, et tunc de hoc censebis qualis ille episcopus sit, qui laicis jus sacerdotale substernit. Pater tuus, Deo favente, vir maturioris aevi, dicebat: Non est meum judicare inter episcopos; tua nunc dicit clementia: Ego debeo judicare. Et ille baptizatus in Christo inhabilem se ponderi tanti putabat esse judicii: clementia tua, cui adhuc emeren
Abbreviated transcription (Latin):
ces legerem. sic̃ elegisset aurentiꝰ. Nec
tamen expressit eorum noĩa qui fue¬
rant postulati. sed id addidit qd̃ in
consistorio esset futͣa certatio. arbitro
pietatis iudicio tue. cui rei respondeo.
ut arbitror competent̃. Nec qͥsqͣm con¬
tumacem iudicare me debet. cum hoc
asseram qd̃ augustȩ memorie pader tuus
non solum sermone respondit. s etiam
legib sius sanxit. in cansa fidei. uł eccłasti¬
ci alicuiꝰ ordinis eũ iudicare debere. qui
nec munere impar fit. nec iure dissimilis.
Nec enum uerba rescripta sunt. hoc est
sacerdotes de sacerdotib uoluit uidica¬
re. Quin etiam si alias qͦq argueretur
ep̃c tam̃ morum esset examinanda cau¬
sa: etiam hanc uoluit ad epist opale iu¬
dicium ꝑtinere. Quis gͥ contumatiter
respondit clem̃tie tue. ille qͥ te patri si¬
milem esse desidãt. an qui uult esse dis¬
similem: Nisi forte uilis qͥbdam tanti un¬
ꝑatoris es timatur sententia. cuiꝰ ꝙ si des

Expanded text:
ces legerem, sicut elegisset Auxentius. Nec ces legerem, sicut elegisset Auxentius. Nec tamen expressit eorum nomina, qui fuerant postulati: sed id addidit, quod in consistorio esset futura certatio, arbitro pietatis judicio tuae. 2. Cui rei respondeo, ut arbitror, competenter. Nec quisquam contumacem judicare me debet, cum hoc asseram, quod augustae memoriae pater tuus non solum sermone respondit, sed etiam legibus suis sanxit: In causa fidei vel ecelesiastici alicujus ordinis eum judicare debere, qui nec munere impar sit, nec jure dissimilis; haec enim verba rescripti sunt, hoc est, sacerdotes de sacerdotibus voluit judicare. Quinetiam si alias quoque argueretur episcopus, et morum esset examinanda causa, etiam haec voluit ad episcopale judicium pertinere. 3. Quis igitur contumaciter respondit clementiae tuae? Ille qui te patris similem esse desiderat, an qui vult esse dissimilem? Nisi forte vilis quibusdam tanti imperatoris aestimatur sententia, cujus et fides