comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo inmundũ spm̃ a corpore
puellae depeli&ꝰ quasa nãta
triaes cenłepo ria auri
imperator offert: sedille uir
altioris sp̃r caducar diuitias
ꝑnihilores puit dicens sunquĩs
me tiis munerib: locupl&ari
desideras . Ilud qđ cunctao
ꝓfici& ciuitati largire tribitũ
at intertio circamuros mili
animab: salubre beneficium
erit ⁊ Aurũ uero tuũ necessa¬
riũ non habeo: Pauperib:
illũ ꝑtua tuorũq felicitate
dispensa : Quodñ abnuens
aurũ pauperibi erogat.
Et tributũ p&itũ ciuitati
concedit : Anđ urq hodie
circa muros urbis illius in
tertio miliario tributa ñ
red duntur inpublico post
discessũ uero beati archidia¬
coni at imperator suis
si istem quitdm̃ plus quã pecu¬
niã dilegit digne ecdesia illaus
ciuitatisminister obseqͥtur
nostris munerib: inlustratur
Tunc capsũ ad sc̃a euangelia
relaudenda patinãqi &caliẽ
ex auropuro: patiosisq: lapi¬
dib: p̃cepit fabricari quod

Expanded text:
lo inmundum spiritum a corpore lo inmundum spiritum a corpore puellae depellet. Qua sanata, tria ei centenaria auri imperator offert; sed ille vir altioris spiritus caducas divitias pro nihilo respuit, dicens: 'Si', inquid, 'me tuis muneribus locupletari desideras, illud quod cunctae proficiet civitati largire'. 'Tributum', ait, 'in tertio circa muros miliaanimabus salubre beneficium erit. Aurum vero tuum necessarium non habeo. Pauperibus illum pro tua tuorumque felicitate dispensa'. Quod ille non abnuens, aurum pauperibus erogat et tributum petitum civitati concedit. Unde usque hodie circa muros urbis illius in tertio miliario tributa non redduntur in publico. Post discessum vero beati archidiaconi ait imperator suis: 'Si iste', inquid, 'Deum plus quam pecuniam dilegit, digne eclesia illa, cui talis minister obsequitur, nostris muneribus inlustratur'. Tunc capsam ad sancta euangelia recludenda patinamque et calicem ex auro puro pretiosisque lapidibus praecepit fabricari. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ sepulchri iub& abstrahi
aclegales paenȩ sententia
condemnari sed ñ laexabatꝰ
ascõ Tunc intellegens uolut¬
tatẽde functi factaiidex
deuita ꝓmissimelaxatur
et sic in colomis redditus:
Quere scãm ultionẽ pi&ate
ꝑ mixtẽ: r&enuit haminẽ
ut arguer& sed tradinon
ꝑmisit supplicio quẽ iã red¬
diderat emenda tũ AXII.
eonis autẽ romanumpe¬
ratoris filia: cũ abspũ uexa
nequã spr̃ ⁊ Ñ hinc egredior
nisi archidiac̃ lugdonensis
adueniat⁊ Et nisi ipse mede
hocuas culo quẽ ad q̃siu eici¬
at nullatenus hincsũ egres¬
surus : N udiens haec impera¬
tor direg& suos ingallias :
quẽ illi reꝑtũ supplicit exoran
uttũ eis aduisi tandã puellã-
ep̃i sui consilio cũ eosdẽ missor
diregit : Et adimperatorẽ ue¬
niens cũ honore suscipitur:
Audiens aut̃ deinfirmitate
puellae: se adba silicãbeati
p&ri a postoli confertzibiq
continua tocũ uigiluis & ora¬
tionib: tridua noieiun io

Expanded text:
torem sepulchri iubet abstrahi torem sepulchri iubet abstrahi ac legalis poenae sententia condemnari; sed non laxabatur a sancto. Tunc intellegens voluntatem defuncti, facta iudex de vita promissione, laxatur et sic incolomis redditur'. O vere sanctam ultionem pietate permixtam! Retenuit hominem, ut argueret, sed tradi non permisit supplicio, quem iam reddiderat emendatum. 62. Leonis autem Romani imperatoris filia, cum ab spiritu vnequam spiritus: 'Non hinc egrediar, nisi archidiaconus Lugdunensis adveniat; et nisi ipse me de hoc vasculo quem adquaesivi eiciat, nullatenus hinc sum egressurus'. Audiens haec imperator, diregit suos in Gallias. Quem illi repertum suppliciter exorant, ut cum eis ad visitandam puellam episcopi sui consilio, cum eosdem missos diregit, et ad imperatorem veniens, cum honore suscipitur. Audiens autem de infirmitate puellae, se ad basilicam beati Petri apostoli confert; ibique continuato cum vigiliis et orationibus triduano ieiunio,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ enĩ quadãuice adoccur¬
sũ supra dicti pantificis am¬
bulassẽ & locascã lugdonen¬
sim opidũ circuirẽ. uir illeqͥ
nos p̃cedebat adcripta bea¬
ti helu inuitat adorationẽ
dicens : qͥ a magnꝰ sacerdo sin hos
loco quiescit : Cũq oratione
facta scĩ tumulũ admintrer
Et tacitus demer itis eiꝰ aliquo
int̃rogare cogitarẽ. Aspicio
inostiũ eẽ scriptũ: qualiter
sepulchri uiolator cadauer¬
spoliar& ex animeꝰ inquereis
uero causã si haec uera eẽnt
q̃ mostio picta cernebantur
Virmihitalia r&ulitꝰ sc̃r heli
temp̃r paganorũ in hacurbe
fuit ẽp̃s: qͥ defunctus sepultus
ẽ afidelib⁊ Nocte aut̃ sequa
ueniens qͥ dc̃ paiganus. lapidẽ
qͥ sarco fagũ tegebat reuolut
erectũq contrasecorpus scĩ:
conatur spoliare: Atilleex¬
tensis lacestis: constrictũ
ad sehominẽ fostiter amplea¬
tur. Etusq mane populis ex¬
pectantib: tãꝗ constipatum
loris Itamis erũ brachus de¬
tenebat: Igitꝰ iudex locĩ uiola¬

Expanded text:
um quadam vice ad occursum supradicti pontificis ambulassem, et loca sancta Lugdunensis oppidi circuirem, vir ille qui nos praecedebat, ad cryptam beati Helii invitat ad orationem, dicens, quia magnus sacerdos in hoc loco quiescit . Cumque oratione facta Sancti tumulum admirarer, et tacitus de meritis ejus aliquid interrogare cogitarem, aspicio in ostio esse scriptum qualiter sepulcri violator cadaspoliaret exanime. Inquerens vero causam, si haec vera essent, quae in ostio picta cernebantur, vir mihi talia retulit: 'Sanctus Helius tempore paganorum in hac urbe fuit episcopus, qui defunctus, sepultus est a fidelibus. Nocte autem sequenti veniens quidam paganus, lapidem qui sarcofagum tegebat revolvit, erectumque contra se corpus sancti conatur spoliare. At ille extensis lacertis constrictum ad se hominem fortiter amplexatur et usque mane, populis expectantibus, tamquam constipatum loris, ita miserum brachiis detenebat. Igitur iudex loci viola
Abbreviated transcription (Latin):
ta xp̃i ut eruas hunc pauperẽ
dem anumortis iniquae nemihii
fiat in obpbriũ siꝑmeã accusati¬
onẽ moria turhichomo. oftende
dep̃cor uir tutẽ tuã ut quẽ as¬
peritas humananeqͥtia absol¬
uerelenis pi&atis moderami¬
ne tudissoluas. Haet sacerdo¬
de cũ lacrimis dep̃ cante dirup¬
tis uinculis patibuli reus ad
terrõe ruit. qͦ audiens iud exti¬
more ꝑ territus & diuinã ad¬
miroens uir tutẽ Nihililliul troc
nocere p̃ sumpsit.
IST ALIUS MARTVRINERA¬
Terminũ urbis beorritanȩ
presbyteri honorẽ p̃ditus cuiꝰ
passionis historia apudlocun¬
colis legitur Hic dũ e&̃incor¬
pore castaneũ diuaridã suis
oractionib: obtenuit uiridita¬
teredire. Incuiꝰ basilicã cũ
plerũq suꝑ infirmos miracbilia
ostendantur. Illud p̃c&leris ẽ
admistbile qͦdliliũ dudũ collec¬
tũ & siccũ in eius solẽnitate
denuo reuirescit. Itautintu¬
eantur illa diepopuli flores
nouos qͦspridẽ uiderant

Expanded text:
ta Christi, ut eruas hunc pauperem ta Christi, ut eruas hunc pauperem de manu mortis iniquae, ne mihifiat in obprobrium, si per meam accusationem moriatur hic homo. Ostende, deprecor, virtutem tuam, ut, quem asperitas humana nequit absolvere, lenis pietatis moderamine tu dissolvas'. Haec sacerdote cum lacrimis deprecante, disruptis vinculis patibuli, reus ad terram ruit. Quod audiens iudex, timore perterritus et divinam admirans virtutem, nihil illi ultra nocere praesumpsit. 73. Est alius martyr infraterminum urbis Beorritanae, presbiterii honore praeditus, cuius passionis historia apud loci incolis legitur. Hic dum esset in corpore, castaneum diu aridam suis orationibus obtenuit viriditate redire. In cuius basilicam cum plerumque super infirmos mirabilia ostendantur, illud prae ceteris est admirabile, quod lilium dudum collectum et siccum in eius solemnitate denuo revirescit, ita ut intueantur illa die populi flores novos, quos pridem viderant
Abbreviated transcription (Latin):
oppidit galliarũ qͥntinus
Amartyr qͥescit. Cuiꝰ beatũ
corpus aq̃dã religiosa q dudũ
fuerct caecata reperitur sed
mox ut ã fluminis fundireele¬
uatũ ẽ mirecculũ ꝑtulit cũ mu¬
lieris facie ubi primũ in luxit
lum ina caecata restituit.
n hacigitur urbe unus ex lalro¬
nib: equũ prbi furtĩ abstulit in¬
uentus a prbo iudicim anifestatꝰ
Nec mortad p̃hensus & inuincla
conpactus supplicio subditꝰ opus
suũ oreproprio indicans pati¬
bulo diiudicatur: sed prb̵ m&lu¬
ens neobsuidãni causã anima
hominis auferr&ꝰ iudicẽdep̃¬
cans ut concessa illeuita hicculpa
reus absoluer&ur a poena di¬
cens. satis sibiẽe lam factũ qͦd ꝑ
tot tormentorũ genero lalro
quaegess erat declarors & sed
seueritas iudicis cũ nullis p̃cib
potiuss & inflecti : reũ patibulo
condẽnauit. Tunc prbcũ lacri¬
mis ꝓstractus ad beatimastrris
tumulũ supplicit̃ dep̃catur di¬
cens quaeso gloriosissime athle¬

Expanded text:
oppidum Galliarum Quintinus oppidum Galliarum Quintinus martyr quiescit, cuius beatum corpus a quadam religiose, quae dudum fuerat caecata, repperitur. Sed mox ut a fluminis fundi relevatum est, miraculum protulit, cum mulieris facie, ubi primum inluxit, lumina caecata restituit. In hac igitur urbe unus ex latronibus equum presbiteri furtim abstulit; inventus a presbitero, iudici manifestatur. Nec mora, adprehensus et in vincla conpactus, supplicio subditur; opus suum ore proprio indicans, patibulo diiudicatur. Sed presbiter metuens, ne ob sui damni causam anima hominis auferreretur, iudicem deprecans, ut, concessa illi vita, hic culpa reus absolveretur a poena, dicens, satis sibi esse iam factum, quod per tot tormentorum genera latro quae gesserat declarasset; sed severitas iudicis cum nullis precibus potuisset inflecti, reum patibulo condemnavit. Tunc presbiter cum lacrimis prostratus ad beati martyris tumulum, suppliciter depcens: Quaeso, gloriosissime athle
Abbreviated transcription (Latin):
tã & gemmis q̃ scm̃ tegebat se¬
pulchrũ temertrio ausu diripiũ
secũq sustulit. Veniens aut̃ ad
castra fui teinecessitas nauigiqsdi
Cumq puereus quẽ tunc credi¬
tũ habebat suspensis ad collũ
ducentis aureis nauẽ cũ eođ as¬
cendiss&. subito anullo tactus
depaui deruit ob p̃susq: aquis
Ñ quã potuit inuenire Illeqͦq
iudiciũdĩ in secernens ꝑ pueri
amissionẽ & auriuelociter lito¬
ri de qꝰ digressus fueroct remeauĩt
pallãq sefulchri summa uelo¬
citate restituit & lic& hoo
fecerit tam̃ diem inqͦ haec ad mise¬
poct recurrente anni circuloñ
attigit Alius autẽ super
sepulchrũ scm calcare ñ m&uens
dum colũbã aureã liqiceaq̃: rit
elidere Elapsisq pedib ab ũinaq
parte qͥa turritũ exittum ulũ
comp̃ssis testiculis liicea in late¬
redefixa. Ex animis ẽ inuentus:
id ñ fortuitu contigisse. sediudi¬
codĩ gestũ nullus Ambigat.
pud ur mandinsicuero

Expanded text:
tam et gemmis, quae sanctum tegebat setam et gemmis, quae sanctum tegebat sepulchrum, temerario ausu diripuit secumque sustulit. Veniens autem ad castra, fuit ei necessitas navigandi. Cumque puer eius, quem tunc creditum habebat, suspensis ad collum ducentis aureis, navem cum eodem ascendisset, subito a nullo tactus, de navi deruit, obpraessusque aquis, numquam potuit inveniri. Ille quoque iudicium Dei in se cernens per pueri amissionem et auri, velociter litori, de quo digressus fuerat, remeavit, pallamque sepulchri summa velocitate restituit. Et licet hoc fecerit, tamen diem, in quo haec admiserat, recurrente anni circulo, non attigit. Alius autem super sepulchrum sanctum calcare non metuens, dum columbam auream lancea quaerit elidere, elapsisque pedibus ab utraque parte, quia turritum erat tumulum, conpressis testiculis, lancea in latere defixa, exanimis est inventus. Id non fortuitu contigisse, sed iudicio Dei gestum, nullus ambigat 72. Apud Virmandinsim vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sũ fuerat operir& port quã
aut̃ fus a oratione cũ lacrimis
surrexit atumulis putansali¬
qͥd deleTeaminib: q̃ indutaerat
manu prendisse ut ad sol& uolã
contenuit clausã egress aqba¬
silicã patefacta manu folium
herbae miroctur Obstupefac¬
tauero ꝗͥd hocess& munus cae¬
leste indultũ sibi diuinitus re¬
cognoscit Vt scilic& ꝑ eũ uistus
marter ũ infirmo succurrer&¬
domuiigitur lã la&ior rediens
folium dilutũ aqua uiro porre¬
git adbibendũ quiut hausit ple¬
nus fideptinus sanitatẽ plenis¬
simã meruit obteere IXXI.
urbidatus ẽ martrr Tempr
uero qͦ sigib tusrex cũ exercituad
urbẽ illãuenit Et maximã
uicorũ eius partẽ incendio conere¬
mauit. qͥdãde primorib: eius ad
basilicã ante dictimas trris ꝓ¬
peract. Ñ orationis deuotione sed
tantũ ut aliqͥd fraudar& ab aede
hilic& ubi reseracta ostia aouacuũ
templũ acustodib reperiss&
pallã holosiricã auroq: ex orna¬

Expanded text:
persum fuerat, operiret. Postquam persum fuerat, operiret. Postquam autem, fusa oratione, cum lacrymis surrexit a tumulis, putans aliquid de linteaminibus, quibus induta erat, manu prehendisse, ut assolet, volam continuit clausam; egressaque basilicam, patefacta manu, folium herbae miratur: obstupefacta vero quid hoc esset, munus coeleste indultum sibi divinitus recognoscit, ut scilicet per eum virtus Martyrum infirmo succurrerDomui igitur iam laetior rediens, folium dilutum aqua viro porregit ad bibendum. Qui ut hausit plenus fide, protinus sanitatem plenissimam meruit obtenere. 71. urbi datus est martyr. Tempore vero, quo Sigibertus rex cum exercitu ad urbem illam venit et maximam vicorum eius partem incendio concremavit, quidam de primoribus eius ad basilicam antedicti martyris properat, non orationis devotione, sed tantum ut aliquid fraudaret ab aede. Hilicet ubi reserata ostia ac vacuum templum a custodibus repperisset, pallam holosiricam auroque exorna
Abbreviated transcription (Latin):
sum resũpta surrex Et miro¬
bantur omner Ñpotuisse eã
mori intali discrimine. salua¬
uit enĩ illã purae consuentiae
fides & dñs quẽ iugiter in p̃ca¬
ta ẽ. Deinđ parentib indulta
Nec aiudice nec auiro ẽ ampli¬
us inqͥsita: sed aduirtutes
mar trrum redeamus Le d
Isonti conũ qͦq cuitas
propriis in lustrata mar¬
trribus plerũq miraculis p̃s ełib:
gaud& : huic in abditũ criptae
duo ut passio dedantt mastrres
ferreolus atq ferrucio sunt sepul¬
ti factũ ẽ aut̃ qͦdã tempr̃ ut
uir sororis meae inuales cente
febre grauiter aegrotaree sũq
iam quasti mensis spatiolectulo
anhelus occũber& ut nihilaliud
coniux maestapisi quaesepultu¬
yiteertent necess aria cogitar&
scõrũ basilicã flens actristis ex¬
palmis acfacie rigentẽ opp̃mit
pauimentũ. Accedit aut̃ fortu¬
itu utextens a dex teroe manus
palma foliũ herbae salui a eqđ
ꝓhonore mastrrũ incriptacons¬

Expanded text:
sum resumpta, surrexi'. Et mirasum resumpta, surrexi'. Et mirabantur omnes, non potuisse eam mori in tali discrimine; salvavit enim illam purae conscientiae fides et Dominus, quem iugiter inprecata est. Deinde parentibus indulta, nec a iudice nec a viro est amplius inquisita; sed ad virtutes martyrum redeamus. 70. Visonticorum quoque civitas propriis inlustrata martyribus, plerumque miraculis praesentibus gaudet. Huic in abditu criptae duo, ut passio declarat, martyres Ferreolus atqti . Factum est autem quodam tempore ut vir sororis meae invalescente febre graviter aegrotaret. Cumque jam quarti mensis spatio lectulo anhelus occumberet, ut nihil aliud conjux moesta, nisi quae sepulturae erant necessaria cogitaret, Sanctorum basilicam flens ac tristis expalmis ac facie rigente, opprimit pavimentum. Accidit autem fortuito ut, extensa dexterae manus palma, folium herbae salviae, quod pro honore Martyrum in crypta cons
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb saepema culastistratũm eũ
sed dñi pi&us qua ein sontes peri¬
reñ patrur ꝓuiditstilũ sub aqͥs
quẽ uidere homo ñpoterat tqͥsusci¬
piens fimẽ sustenuit mulierẽne
ad fundũ fluminis ꝑuenir& Et
erant utrocq: sub aqis mulier scili¬
cel & p&rastilulliur lupcelibrao¬
ta: Cũq: lasoloccubitũ p&er&
ppinqͥ feminȩ illius deposcunt
&iudice ut licer& ꝑ alueũ tor¬
rentis cadauerparentis inqrere
Accepeaitaq: indulgentia dis¬
cenderunt ad locũ in qͦ p̃cipitata
fuerat mulier. Videruntq: eã
penderecũ lapide missoq: unco¬
abstraxerunt illã In tellegentesq
eẽ uiuã uelociter adbasilicã quae
erat fluminis pxima transtuleã
timeb antenĩ neiterũ mergi iuben&
aiudicẽ Interrogabant aut̃mu¬
lieri qͣ aliter sub pelago uiuere
potuiss&. Respondit p̃mihi
aliter quã somniũ uisũ ẽ nec
amplius aquas sensi nisicũ in his
piecta discendi aut ab his iterũ

Expanded text:
uibus saepe maculasti stratum meum. uibus saepe maculasti stratum meum. Sed Domini pietas, quae insontes perire non patitur, providit stylum sub aquis, quem videre homo non poterat; qui suscipiens funem, sustinuit mulierem, ne ad fundum fluminis perveniret. Et erant utraque sub aquis, mulier scilicet, et petra styli illius lance librata. Cumque jam sol occubitum peteret, propinqui feminae illius deposcunt a judice, ut liceret per alveum torrentis cadaver parentis inquirere. Accepta itaque indulgentia, descenderunt ad locum in quo praecipitata fuerat mulier. Videruntque eam pendere cum lapide, missoqabstraxerunt illam; intellegentesque esse vivam, velociter ad basilicam, quae erat fluminis proxima, transtulerunt; timebant enim, ne iterum mergi iuberetur a iudice. Interrogabant autem mulieri, qualiter sub pelago vivere potuisset. Respondit: 'Non mihi aliter, quam somnium visum est, nec amplius aquas sensi, nisi cum in his proiecta discendi aut ab his iterum
Abbreviated transcription (Latin):
pis inmensus funib: colligatus fuiss&
inr hodanũ denaui p̃ cipitata Eilla
uerobeati mastyris auxiliũ p̃cabatꝰ
& nomen eius inuocans Nebat
scẽgenes glorios uemastrr qͥhas
aquas natan dipulsu scĩ ficasti
erueme luxta in nocenti ã meã &
statĩsuꝑ a qͥas ferri coepit᷑ Quod
uidentes populi susceperunt eã
innaui &basilicã scĩ deduxerunt
in colonẽ neculterius auiro uel a
iudice e quaesitaLXUiIiI.
QuATuMΝNoceNTA
procestat qͥ anũmens
pura mer&ur Nã similis ostue
alia mulier auiro suo adulteriicri¬
men accepit. Qd corã iudicediutissi¬
medenegins cũ ꝓpria confessione
superariñ possit : diiudicatur in¬
mergi De hinc currente ad spec¬
Taculũ populo ad pontẽ ducitur
Amnis arecrici connexumq e¬
cũ funel apidẽ molare colloeius.
p̃cipita uerunt eã influm in ehncre¬
pante desuꝑ uiro atq dicente ablue
nunc aquas abundunłib fornica¬
ti ones in munditias qr tuaseo o¬

Expanded text:
pis inmensus funibus colligatus fuisset, pis inmensus funibus colligatus fuisset, in Rhodanum de navi praecipitata est. Illa vero beati martyris auxilium precabatur, et nomen eius invocans, aiebat: 'Sancte Genesi, gloriosae martyr, qui has aquas natandi pulsu sanctificasti, erue me iuxta innocentiam meam!' Et statim super aquas ferri coepit. Quod videntes populi, susceperunt eam in navi et ad basilicam sancti deduxerunt incolomem; nec ulterius a viro vel a iudice est quaesita. 69. O quantum innocentia praestat, quantum mens pura meretur! Nam simili sortae alia mulier a viro suo adulterii crimen accepit. Quod coram iudice diutissime denegans, cum propria confessione superari non possit, diiudicatur inmergi. Dehinc, currente ad spectaculum populo, ad pontem ducitur amnis Arcum fune lapide molari collo ejus, praecipitaverunt eam in flumen, increpante desuper viro, atque dicente: Ablue nunc aquis abundantibus fornicationes immunditiasque tuas, q
Abbreviated transcription (Latin):
edet pors qͦpdam super
ꝑhodanũ fluuiũ ubibeatus mastrr
patassefertur idiesolẽnita tseꝰ
disruptis catenis qͥ a suꝑnaueslo¬
catus eritt nuta recoepit ac̃nimio
ponderepopulorũ ipsȩnaues
dehis centes in alueo fluminis popu¬
lũ sub mergebi Tuncomnes
simul in discrimine positi una
uocedam auerunt dicentes. Ge¬
nesibeatissime eripenos ꝓprie
scĩtatisuir tute. Nepereatplebs
quae sideliter aduenit tua deuo¬
tesolẽnia celebrare: moxflurte
uento uulgus omne adlitus reduo¬
cũ miroctur seuistute mastrris
ẽẽ s aluatũ. Nã & cuncellibea¬
tis epulchri saepiur alungobar¬
dis uel reliqͥis hostib: confractisunt
sed atrepti ad aemone homin es
Aut comp̃ hensi rabiae debachcntes
aut ꝓpriesedentib: laceran tesnihil
dehis q̃ uioleter coeperaĩ abstuler̃
Merunt &iã in hacurbe fuissemu¬
IVerẽ Cuia uiro crimen inpactũ nec
omninoꝓbatũ aiudicent aqͥs in merge¬
r&ur diudicata ẽ Cuicũ adso ula¬

Expanded text:
ed et pons quondam super Rhodanum fluvium, ubi beatus martyr natasse fertur, in die solemnitatis eius, disruptis catenis, quia super naves locatus erat, nutare coepit, ac prae nimio pondere populorum ipsae naves dehiscentes, in alveo fluminis populum submergebant. Tunc omnes simul in discrimine positi, una voce clamaverunt, dicentes: 'Genesi beatissime, eripe nos propria sanctitatis virtute, ne pereat plebs, quae fideliter advenit tua devote solemnia celebrare'. Mox, flante vento, vulgus omne ad litus reductum, miratur, se virtute martyris esse salvatum. Nam et cancelli beati sepulchri saepius a Langobardis vel reliquis hostibus confracti sunt. Sed arrepti a daemone homines aut conprehensi rabiae, debachantes aut propriis se dentibus lacerantes, nihil de his quae violenter coeperant abstulerunt. Ferunt etiam in hac urbe fuisse mulierem, cui a viro crimen inpactum nec omnino probatum, a iudice, ut aquis inmergeretur, diiudicata est. Cui cum ad collum la
Abbreviated transcription (Latin):
Inaliis uieis uix adhucerũ¬
punt ganmae: in hoc uero
uase: uinũ defluit: Auirtu¬
te aequatur maius octobri
cũ noua porregit pocula
plus hab& quã ille cũ in prũ¬
tu ñ ostenditur uinea & in
domo gignuntus foderna
Rudis & enĩuenit sine torcu¬
lare uindemia q̃ ũ inpciliitib:
sed in occultis mysterus ẽrꝙ¬
ta Aceruus acq norũ p̃pre¬
nitur ab arbore. & uinide¬
fluunt undae: Hauriuntꝰ
falerna : cũ intorcularin cer¬
nuntur inp̃ssa: Uitis eccep̃
aspicitur: & pocula large
cõpletur sed qͥd inqua¬
t̃ enĩde ẽ fidelio uirtus illa
cuelestis : Nãqͥ quondũ nup¬
suis eađ largeporregit᷑ sine
ulius elimenti natura &ge¬
miꝑnis piscib quinq milaho¬
innũ satiauit. Nuncbonoe
uoluntati multi plicata restitiũs
In ipsius eñ ortus tẽpore ange¬
lica uox testuta ẽ dicens:
gloria in excelsis dõ & intente
pox hominib: bonae uolunta¬
tis sediã adsequentia uir¬
tutũ operueniamus: XX NII¬

Expanded text:
In aliis vineis vix adhuc erumIn aliis vineis vix adhuc erumpunt gemmae, in hoc vero vase vinum defluit a virtute. Aequatur Maius Octobri, cum nova porregit pocula; plus habet quam ille, cum in prumtu non ostenditur vinea et in domo gignuntur Falerna. Rudis etenim venit sine torculare vindemia, quae non in palmitibus, sed in occultis mysteriis est reperta. Acervus acenorum non premitur ab arbore, et vini defluunt undae. Hauriuntur Falerna, cum in torculari non cernuntur inpraessa; vitis, ecce, non aspicitur, et pocula large conplenturenim deest fidelibus virtus illa caelestis. Nam qui quondam nupsuis eadem large porregit sine ullius elimenti natura; et geminis piscibus quinque milia hominum satiavit, nunc bonae voluntati multiplicata restituit. In ipsius enim ortus tempore angelica vox testata est, dicens: Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Sed iam ad sequentia virtutum opera veniamus. 37. S
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ingressus prũptuariũ de¬
ricus reperit cupellã quã
penemediã reliqueret . ꝑ supe¬
riorẽ aditũ redundare In
tuntũ ut copia defluentis
uini. riuũꝑ terte id ostiũ usq
ducer&: Quod ille cid mircps
positũ deor sũ uaas scepius ex¬
tulit plenũ sed & deipsocũ sa¬
tis abundeq fuiss& expensu
nihil ꝓrsus defuit ⁊ sedusq in
crustinũ mirantib cunctis.
semꝑ st&litplenũ: Eroctautẽ
tertio h mensis quintu
Icidmirabilis uirtus mar¬
trris: cũ ꝑduxit deuases mi
flore uindemiã : cũ sit solitũ
ut collectauina condantur
inuascula ꝓtulit doleũ mub
inqͦ ñ uua : sed uircus solade¬
flux it : Turgercit uasculũ
ciliqͦre fructi t̃ ilatii est
sed creatus : Agit hoc illedñs
aid glorificandũ manrrẽ
qͥ implens uterũ uirginissi¬
ne semine.ꝑ manere p̃stitit
matrẽ in castitate: sed tam̃
hic nouo maius exuberut.
fructu: cũ sine codicib fuler¬
na porregit adbibendũ

Expanded text:
Nam ingressus prumptuarium cleNam ingressus prumptuarium clericus, repperit cupellam, quam pene mediam reliquerat, per superiorem aditum redundare, in fantum ut copia defluentis vini rivum per terram ad ostium usque duceret. Quod ille admirans, positum deorsum vas, saepius extulit plenum; sed et de ipso, cum satis abundeque fuisset expensum, nihil prorsus defuit, sed usque in crastinum, mirantibus cunctis, semper stetit plenum. Erat autem tertio Kal. mensis quinti. O admirabilis virtus martyris! Cum produxit de vase sine flore vindemiam, cum sit solitum, ut collecta vina condantur in vascula, protulit doleum musta, in quo non uva, sed virtus sola defluxit. Turgescit vasculum a liquore, fructus non inlatus est, sed creatus. Agit hoc ille Dominus ad glorificandum martyrem, qui inplens uterum Virginis sine semine, et permanere praestitit matrem in castitate. Sed tamen hic novo Maius exuberat fructu, cum sine codicibus Falerna porregit ad bibendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfluentes anie ex oreens.
ab infestatione furoris dior
qͦdin nocte illa priusquã
scoie reliqͥ e ibidẽ colloca¬
rentur sitgestũ: Mon achis
ipsius loci dũ deciduentu
solenitatis guuder& &
singulos qͦsq adcellariolũ
basilicaeprũptissimus in¬
uitar&. hortuns ut om¬
nes in basilica fideliter uigi¬
larent. Extrccto auase
uio. coepit eos coius ade¬
uotionis cũ gaudioppinare
dicens: Magnũ nobis patro¬
ciniũ inbeatũ martrrẽ pie¬
tus diuma largitur. Id circo
rogo caritatẽ urom ut unia¬
nimiter uigil&is mecũ: Cyas
enĩ scãe eius reliqͥae. in hoc
locosunt colloccindue Exac¬
ta qͦq cũ sacrisbrmnis modo¬
lisq cuelestib noctẽ caelebi¬
tũ &icc̃misscrũ solemnia
oucins festiuitate : clericus
coepit eos Iterũ qͦs prius in ui¬
taueratrogare adrefecqoñ
dicens gyacticis uob agõ quod
sic aduigilandũ im mobilesꝑ
stitistis: sed nec martrr diu
distulit bonã uoluntatẽ uir¬
tutis suce gratia munerure

Expanded text:
profluente sanie ex ore eius, profluente sanie ex ore eius, ab infestatione furoris diaboto, quod in nocte illa, priusquam sanctae reliquiae ibidem collocarentur, sit gestum. Monachus ipsius loci, dum de adventu solemnitatis gauderet et singulos quosque ad cellariolum basilicae prumptissimus invitaret, hortans, ut omnes in basilicam fideliter vigilarent, extracto a vase vino, coepit eos causa devotionis cum gaudio propinare, dicens: 'Magnum nobis patrocinium in beatam martyrem pietas divina largitur. Idcirco rogo caritatem vestram, ut unianimiter vigiletis mecum. Cras enim sanctae eius reliquiae in hoc loco sunt collocandae'. Exacta quoque cum sacris hymnis modolisque caelestibus noctem, caelebrata etiam missarum solemnia, ovans festivitate clericus, coepit eos iterum quos prius invitaverat rogare ad refectionem, dicens: 'Gratias vobis ago, quod sic ad vigilandum immobiles perstitistis'. Sed nec martyr diu distulit bonam voluntatem virtutis suae gratia munerare.
Abbreviated transcription (Latin):
secr&ius capsã. ad bo silicã
bectimastini incipiente nođe
propero : Rȩferebat cutẽ
mihiiur fidelis qͥ tuncemi¬
nus ad stabat cũ nos basi¬
licã sumus ingressi uidissese
pharũ in mensiluminis ecãe¬
lodilapsã suꝑ beatã basili¬
eã dis cendisse. Et deinceps
qua su ntrogressa fuisse.
um cnĩ nob̾ hoec incrus¬
tinũ a fidelibi reluta
fuissent conicimus etc̃
& uirtute bectimartrris
ꝓcessisse. Depositis ergo
suꝑ olture scero scis reliqͥis
uigilatu noct̃e cũ grande
pscillentio &d ante dictã
deferebantur ba silicã
Et ecceunus ex inerguminis
manib: inseconlisis orepa¬
tulo cruentus ꝓicens spũlos
cebat Vt qͥd temastine
iuliano ⁊unxisti: qd eũ in his
ꝓuoccis locis satꝰ nob̵ erat
p̃sentia tua suppliciũ simi¬
uoccisti Cur haec ogis
Quarenos cũ iuliano siccruci¬
ase Haec & clia misero de¬
clamanTe ex pl&is missarũ
solem nitatib: dũ secNe scm̃
altare diutissimeconlsdito

Expanded text:
secretius capsam, ad basilicam secretius capsam, ad basilicam beati Martini, incipiente nocte, propero. Referebat autem mihi vir fidelis, qui tunc eminus adstabat, cum nos basilicam sumus ingressi, vidisse se pharum inmensi luminis e caelo dilapsam super beatam basilicam discendisse, et deinceps quasi intro ingressa fuisset. 35. Cum enim nobis haec in crastinum a fidelibus relata fuissent, conicimus, eam a virtute beati martyris processisse. Depositis ergo super altare sacrosanctis reliquiis, vigilata nocte, cum grande psallentio ad antedictam deferebantur basilicam; et ecce unus ex inerguminis, manibus in se conlisis, ore patulo, cruentus proiciens sputos, aiebat: 'Ut quid te, Martine, Iuliano iunxisti? Quid eum in his provocas locis? Sat nobis erat praesentia tua supplicium; simivocasti. Cur haec agis? quare nos cum Juliano sic crucias? Haec et alia misero declamante, expletis missarum solemnitatibus, dum se ante sanctum altare diutissime conlidit,
Abbreviated transcription (Latin):
lerius audiens flensq p̃gau¬
dio moccursũ epi propert
Nihilse aliud adserens debea
sustulis sebosilct̃ nisi paruꝑ
pulueris qͥ cirta scm̃ iacebot
tumulũ, s ed ds̃ omnp̃s con¬
probans fidem uiri: oculiuir¬
utemmartrris ñꝑ misit
Sehinc ep̃s sublatas reliqͥcs
isq: ad sccm ecclesiã cũ mag¬
ohonore deporat  Nego¬
tiator uero tanta cercens
nircebilia bosilicã in hono¬
te martrris credificauit :¬
nqua becctts reliqͥos collo¬
cins: multa dein ceps miroc¬
fula uidit operar XXXIIII.
ciec ozo dudum exꝑta¬
uas sc̃m degit tumulũ fim¬
ris in his mihi ferre p̃sidiũ
redens: Im plola oratione
dis cessi: Apud turoni cã uero
urbem : monachi in honoreip¬
sius martrris basilicãqualẽ
possibilitus eorũ habuit aedi¬
ficauerunt: Cupientes ett̃ eius
uirtutib consecrari. Audi¬
entes haec pignont ame fuisse
delata rogabant ut dedica¬
ta cedes. hisdẽ auger&ur.
exubiis. At ego adp̃hensc̃

Expanded text:
lerius audiens flensque prae gaulerius audiens flensque prae gaudio, in occursum episcopi properat, nihil se aliud adserens de beati sustulisse basilicam, nisi parumper pulveris, qui circa sanctum iacebat tumulum; sed Deus omnipotens conprobans fidem viri, oculi virtutem martyris non permisit. Dehinc episcopus sublatas reliquias usque ad sanctam eclesiam cum magno honore deportat. Negotiator vero tanta cernens mirabilia, basilicam in honore martyris aedificavit, in qua beatas reliquias collocans, multa deinceps miracula vidit operari. 34. Haec ego dudum exquae sanctum tegit tumulum fimbriis, in his mihi ferre praesidium credens, impleta oratione, discessi. Apud Turonicam vero urbem monachi in honore ipsius martyris basilicam, qualem possibilitas eorum habuit, aedificaverunt, cupientes, eam eius virtutibus consecrari. Audientes autem, Haec pignora a me fuisse delata, rogabant, ut dedicata aedes hisdem augeretur exubiis. At ego, adpraehensam
Abbreviated transcription (Latin):
suceleri capitur damans:
Vt qͥd mescẽ sic crucias ut
ꝗͥd me gloriose martrr incqi¬
dis Curregionẽ tibi p̃debitã
ad grederis
Cur
habitacula nostroꝑ lustras
Talia eodicente. & dlocũubi
lam sacerdos tub naculũ
erex eract. turbolentus ad¬
reliquiis diutissime humo
incubuit:Tunc prb capsu¬
lã illã sc̃am suꝑ eũ ut posuis
ilico erũpente exore eius
sunguine: ab incursione
dicbolisae. erroris munda¬
tus. ẽ deinceps uir tute sc̃ĩ
p̃dicans comes fuit huius
itineris:
uidde eius reliqͥis in
oriente fideliũ fra¬
trũ relatiosignat.
edicã: Inquadã orientis
ciuitate dũ inecdesi a quidã
adaemonio torque r&ur̃
Innaui beatim artrrirp̃ dixit
ẽẽ reliqͥcis: Cũqinauis porti
fuiss& ad epta hic ad eocm
sału atim prosilit acꝓuolut:
solo cort̃naui: erum pente cib
ore & paribi tabe ꝑ sona purga¬
ta ẽ Quaecũ epõ nuntrata
fuissent. cõmou& populum
ũ accensis cereis: &d portũ
uisq procedere : Igitur nau¬

Expanded text:
su celeri capitur, clamans: su celeri capitur, clamans: 'Ut quid me, sancte, sic crucias? Ut quid me, gloriose martyr, incendis? Cur regionem tibi non debitam adgrederis? Cur habitacula nostra perlustras? Talia eo dicente, ad locum, ubi iam sacerdos tabernaculum erexerat, turbolentus adreliquiis, diutissime humo incubuit. Tunc presbiter capsulam illam sanctam super eum ut posuit, ilico erumpente ex ore eius sanguine, ab incursione diabolicae erroris mundatus est; deinceps virtutem sancti praedicans, comes fuit huius itineris. 33. Quid de eius reliquiis in Oriente fidelium fratrum relatio signat, edicam. In quadam Orientis civitate, dum in eclesia quidam a daemonio torqueretur, in navi beati martyris praedixit esse reliquias. Cumque navis portum fuisset adepta, hic ad eam saltuatim prosilit, ac provolutus solo coram navi, erumpente ab ore et naribus tabe, persona purgata est. Quae cum episcopo nuntiata fuissent, commovet populum cum accensis cereis ad portum usque procedere. Igitur nauc
Abbreviated transcription (Latin):
circa scãm basilicã autgesta
sunt dut geruntur : Nunc pauca
delocis illis inqͥb: eius habentur
reliqͥue disserentes. finẽ huus
libelli facere plac&: deuotione cõ¬
monente⁊ Qdẽ apud belgicae
s ecundaȩ ꝓumtic̃t id ẽ suburba po
remensis urbis: basilicã in hono¬
re beatimar trris studios e cons¬
truxit. Cuius reliqͥas. postꝑfec¬
tã fubricã: ex p&biit fideliter Ac
deuote Quas acceptas dũuiatũ
psallendo regreditur remensi
eingressis cãpaniã⁊ Eroctenĩ
haudꝓcul auia. agercuns dã
diuiti s cãpanensis adquẽ sun¬
dendũ multitudomagna con¬
uenerat. Igitur adppinqũan¬
teuiatore cũ his pignorib coepił
qͥdc̃ de aratorib male torqͥeri
& quasi i excessumentis dicere:
En inquĩs beatissimũ iuliapũ
cd ꝓ pinqucnlem. Ecceurtu¬
tẽ eius Et cegloria eius
Currite uiri relinqͥ teboues.
dimittite aratra. Caterua
miser relicto aruis uomer
elidenire intert uerbentnsq
palmas. in parte quauir illo
beati martrris ueniebatcur¬

Expanded text:
circa sanctam basilicam aut gesta eunt aut geruntur; nunc pauca de locis illis, in quibus eius habentur reliquiae, disserentes, finem huius libelli facere placet, devotione commonente. Quidam apud Belgicae secundae provintiam, id est suburbano Remensis urbis, basilicam in honore beati martyris studiose construxit, cuius reliquias post perfectam fabricam expetiit fideliter ac devote. Quas acceptas, dum via cum psallendo regreditur, Remensim est ingressus campaniam. Erat enim haud procul a via ager cuiusdam divitis campanensis, ad quem scindendum multitudo magna convenerat. Igitur adpropinquante viatore cum his pignoribus, coepit quidam de aratoribus male torqueri et quasi in excessu mentis dicere: 'En', inquit, 'beatissimum Iulianum adpropinquantem! Ecce virtutem eius! Ecce gloriam eius! Currite viri, relinquite boves, dimittite aratra, caterva miser, relicto arvis vomere, elidens se in terram verberansque palmas, in parte qua vir ille beati martyris veniebat cur
Abbreviated transcription (Latin):
emere. Nãqͥ fecerint saepius
ultione diuina grauiter quati¬
untur: Nã aut febris inmin&
aut malũ aliqͦd obrepit aut da¬
nũ graue succedit: aut hoc quod
abstulit morbus aufert:
Difficile tam̃ sine pracesentiul
XXXII.tione respra&erit

Expanded text:
emere. Nam qui fecerint, saepius emere. Nam qui fecerint, saepius ultione divina graviter 873 quatiuntur. Nam aut febris imminet, aut malum aliquod obrepit, aut damnum grave succedit, aut hoc quod abstulit morbus aufert. Difficile tamen sine praesenti ultione res praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
tudo pecorũ in hacbasilica
uotiuorũ qualiter ntulipe¬
tuluntes calcitrantes equi
cunt Nã uidimus saepe cũa¬
nosos
tauros qͥ a quindeci auteo amplius
uiris alligati funib ducobantur
talem in hominib: imp &ũdare.
ut putarłs eos ipsos qͦq disru pere
funes sed cũ aedem scam ingrossi
sunt It a qͥ eue uerunt ut arbitni¬
rfsillos tãquã agnos mansuos
turmas multos ingredi inclinato
capite populos amouentes rostro
ñ cornib: & tãquã tribunaladire
iudicis aliqͥd sensũ habere timo¬
ris : ñ calcẽmittere ñ aliquẽcor¬
nup& ere. ñ oculis toruis aspicere
sed in omnimansu&ud in eusq ad
scmpperantes altare. osculap¬
tesq: rursus in ipsa qua in gressi
fuerant patientia repedare:
tocuncto furore mitescit . utea
inmansu&sudine colũbarũcũ
grandi admiratiom e conspicias:
De his uero q̃uotiua sunt pullo
paenitus quẽ piã subrtrahereli¬
c&. Nullus prius adbasilicãue¬
niet aut cõmutare p̃sumit aut

Expanded text:
tudo pecorum in hac basilica tudo pecorum in hac basilica votivorum: qualiter vituli petulantes, calcitrantes equi, cunt. Nam vidimus saepe cothurnosos tauros, qui a quindecim aut eo amplius viris alligati, funibus ducebantur, talem in hominibus impetum dare, ut putares eos ipsos quoque dirumpere funes: sed cum aedem sanctam ingressi sunt, ita quieverunt, ut arbitreris eos tanquam agnos mansuetos turmas multos ingredi, inclinato capite populos amoventes rostro, non cornibus; et tanquam tribunal adirent judicis, aliquem sensum habere timoris; non calcem mittere, non aliquem cornu petere, non oculis torvis aspicere, sed in omni mansuetudine usque ad sanctum properantes altare, osculantesque, rursus in ipsa qua ingressi fuerant patientia repedare. to cuncto furore, mitescit, ut ea inmansuetudine columbarum cum grandi admiratione conspicias. De his vero quae votiva sunt, nulli penitus quidpiam subtrahere licet; nullus priusquam ad basilicam veniat, aut commutare praesumit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens populus uota p̃sulred¬
dens refert & animae & cor¬
AXX poris medicinam
N erguminiuero cũ aduene¬
rint plerũq euoment m̃
alios ad suam conuocat festa
ipsosq: nominatim confitentes
eoru fatentur uirtutes & merita
Aunt enĩ: sufficiat tibi uiliane
nos ꝓpriauir tute corquere
ut quid reliqos puocas qͥd inui¬
tas extraneos Ecemartinũ
pannonicũ. inimicũ iugiter nos¬
trũ qͥtres a nostris cauernis
repulit mortuos. Ad ẽ priua¬
tus exgabalis : qoues suurbar¬
baris nostra instigatione cõ¬
matis. traderenoluit : Adue¬
nit ferreolus collegatuus exui¬
enensib: ꝗͥ nob̵ in te suppliciã
in colis p̃sidiũmisit: ꝗd sinpho¬
rianũ aeduũ qͥd saturninũ
uocas tholo sanũ ad gregasti
conciliũ ut nobis in geras infer¬
nale tormentũ ⁊ haec & hissi¬
milia dicentib: ita scõs dĩ huma¬
nis mentib: rep̃sentant ut nulli
sit dubiiũ eos in ibi cõmonri
Multitam̃ abhis in firmi cu¬

Expanded text:
veniens populus, vota praesoli redveniens populus, vota praesoli reddens, refert et animae et corporis medicinam. 30. Inergumini vero cum advenerint, plerumque evoment in alios ad suam convocat festa, ipsosque nominatim confitentes, eorum fatentur virtutes et merita. Aiunt enim: 'Sufficiat tibi, Iuliane, nos propria virtute torquere; ut quid reliquos provocas? quid invitas extraneos? Ecce Martinum Pannonicum inimicum iugiter nostrum, qui tres a nostris cavernis repulit mortuos. Adest Privatus ex Gabalis, qui oves suas barbaris, nostra instigatione commotis, tradere noluit. Advenit Ferreolus collega tuus ex Viennensibus, qui nobis in te supplicium, incolis praesidium misit. Quid Sinphorianum Aeduum, quid Saturninum vocas Tholosanum? Adgregasti concilium, ut nobis ingeras infernale tormentum'. Haec et his similia dicentibus, ita sanctos Dei humanis mentibus repraesentant, ut nulli sit dubium, cos inibi commorari; multi tam
Abbreviated transcription (Latin):
adostiũseperit semoto sundiq
populosusq scm̃ altare uelipsũ
tumulũ ina facta nullũ obsisto¬
re: & sic sineulla in p̃ssiome acce¬
dens fus a oratione cũ gaudio ẽ
regressus. Qd nequis dubit&
testor omnip̃ꝯtentẽ dm̃ qͥ a abip¬
sius abbatis haec ore tognori
apud cuius monachũ gesta sunt.
uius festiuitatis tempust
nant plebs maesta pende¬
bat nesciens diẽ in qͦ martrr
beatus deber& ꝓuirtutis ac
passionis gloria honorarp&
haec ignorientia usq adbeatũ
germanũ autissio dorensim
antistitem ẽ ꝓ traccta⁊ factũ
ẽ aut̃ ut antedictus pontifex:
briuate aduenir& suscitatu¬
q ab incolis qͦ tempore huius
sacra celebrarentur senes¬
cire respondent: Tunc ille:
Oremus inqͥt & fortassis nob
hoec dnĩ potentia reuelubit
Quodcũ fecissent maneor to
conuocatis seniorib: loci aIt :
quinto kalendarũ mensis sep¬
timi caelebranda ẽẽ festiui¬
tatẽ. Ex hoc nunc deuotus ad¬

Expanded text:
ad ostium, repperit, remotos undique ad ostium, repperit, remotos undique populos, usque sanctum altare vel ipsum tumulum via facta nullum obsistere. Et sic sine ulla inpraessione accedens, fusa oratione, cum gaudio est regressus. Quod ne quis dubitet, testor omnipotentem Deum, quia ab ipsius abbatis haec ore cognovi, apud cuius monachum gesta sunt. 29. Huius festivitatis tempus ignara plebs maesta pendebat, nesciens diem, in quo martyr beatus deberet pro virtutis ac passionis gloria honorari. Et haec ignorantia usque ad beatum Germanum Autissiodorensim antestitem est protracta. Factum est autem, ut antedictus pontifex Brivatem adveniret, sciscitatusque ab incolis, quo tempore huius sacra celebrarentur, se nescire respondent. Tunc ille: 'Oremus', inquit, 'et fortassis nobis haec Domini potentia revelabit'. Quod cum fecissent, mane orto, convocatis senioribus loci, ait, quinto Kalendarum mensis septimi caelebrandam esse festivitatem. Ex hoc nunc devotus ad
Abbreviated transcription (Latin):
depopulo laesũ : O quã mag¬
nus cirta alũ nos ꝓprios
ꝑcuti nonfalangas: confringipas¬
sus.ẽ uitrea non caternã ꝑmisit:
suꝑ sepulchrũ ppriũ p̃terire
corruscũ nesier& muleitudinis
totius interitũ. Igitur expulsũ.
abasilica scĩ martrris iaculũ a cer¬
uus feni conbussit interfecit pec¬
rac iumenta deleuit. Quod si haec
fortui tuqͥis putat admir&ur
magis & stupeat inclrcipotẽliã
martrris qͦd p̃teriens ignisꝑme
diũ populineminẽ nocuit. sedibi
tantũ explauit uota. ubise cogno¬
uit habere licentium .XUIII.
Lericus autẽ aredulem oui¬
cini abbatis adsestiuitate
ueniens p̃multruidine populi
ñmodo ad scm̃ tumulũ accedere
uer ũ eliũ nec in ipsã basilicãpotĩs
introire. sũq maestus m&atu
sered didiss& reuibans in lectu¬
lo obdormiuit: ꝓtinus adste¬
m&u territus ex surgens credu¬
lus dictioni ꝓpercetuelociter.
experire siuera essent q̃ sibi
fuerant indicata Cũq uenissel

Expanded text:
de populo laesum. O quam magde populo laesum. O quam magnus circa alumnos proprios percuti, non falangas; confringi passus est vitreum, non catervam; permisit super sepulchrum proprium praeterire corruscum, ne fieret multitudinis totius interitum. Igitur expulsum a basilica sancti martyris iaculum, acervus feni conbussit, interfecit pecora, iumenta delevit. Quod si haec fortuitu quis putat, admiretur magis et stupeat incliti potentiam martyris, quod praeteriens ignis per medium populi neminem nocuit, sed ibi tantum explevit vota, ubi se cognovit habere licentiam. 28. Clericus autem Aredii Lemovicini abbatis ad festivitatem veniens, prae multitudine populi non modo ad sanctum tumulum accedere, verum etiam nec in ipsam basilicam potuit introire. Cumque maestus metatu se reddidisset, recubans in lectulo obdormivit. Protinus adstemetu territus exsurgens, credulus dictioni properat velociter experire, si vera essent quae sibi fuerant indicata. Cumque venisset
Abbreviated transcription (Latin):
mia qͥdã afebre correptus dũ in
extremis a ger& desi deriũ habuit
deaqua fontis haurire ad quã &iã
sedepor tari fideliter ex orituit:
quẽ sui intermanus adp̃hensũ
& in loco depositũ p̃tinus ut aq̃
haustũ accepit : Et faciẽ capułq
ꝑ fuditreciperemeruit sanita¬
tẽꝰ Et aliorũ manib: in latus
ꝓ prus gressib ẽ regressus fuit
aut̃ in colahuius uicis ed excidit
Nomen eius
cũ magnouenti imp&u
suꝑ uicũ briuatinsim rtpide
discendebat: micabantenĩ de
nubib: sulgoro ac tonitrua
terribiliter uoces dabantqua¬
titur terra fracgore & exuri
a corrus catione. peneomnia
putabantur sola erat expecta¬
tio iuirtutem artrris glori¬
osi Nec mora dato cũ fulgore
grauisono tonitrui: iaculũ
igneũ ꝑ aditũ qͦ funes ille signi
dependit ingreditur ꝑculsiq
duab: colũnis frustas excussit
inđ reꝑ cutiens ꝑ fenestnt̃ q̃ suꝑ¬
scm̃ hab&ur tumulũ ẽ egres¬
sũ : Nullũ tam̃ ꝑbaticus todiã

Expanded text:
mia. Quidam a febre correptus, dum in mia. Quidam a febre correptus, dum in extremis ageret, desiderium habuit de aqua fontis haurire, ad quam etiam se deportari fideliter exoravit. Quem sui inter manus adprehensum et in loco depositum, protinus ut aquae haustum accepit et faciem caputque perfudit, recipere meruit sanitatem, et aliorum manibus inlatus, propriis gressibus est regressus. Fuit autem incola huius vici, sed excidit nomen eius. cum magno venti impetu super vicum Brivatinsim rapide discendebat. Micabant enim de nubibus fulgora, ac tonitrua terribiliter voces dabant. Quatitur terra fragore, et exuri a corruscatione pene omnia putabantur; sola erat expectatio in virtute martyris gloriosi. Nec mora, dato cum fulgore gravi sono tonitrui, iaculum igneum per aditum, quo funes ille signi dependit, ingreditur, perculsisque duabus columnis, frustas excussit Inde repercutiens, per fenestram, qum habetur tumulum, est egressum; nullum tamen per beati custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
ubi delectatio uertisr&¬
animũ ambular&
equenli uero festiuit a tedũ
Iterũ cũ magno gaudio ad
scãm ꝓperremus basilicãmi¬
hi caput asoleꝑ cussũ grauiter
dolerecoepit ꝗͥ dolor adcres¬
cens febrẽ intrins ecus gene¬
rabat Itaut nec cibũ mecape¬
duos dies ab hoc dolore consu¬
merer dietertia adbasilicã
scĩ ferreolicuifons illede qͦsu¬
perius meminimus ẽ conłigu¬
us aduenimus distat aut̃
ba silicahaec abriua tinsiuico
quasistadus decĩ. Cũq in loco
illo uenissemus. libuit animo
ad fontẽ usq: ꝓcedere Confi¬
dens deuistute martrris
qͦd sime ex inđ leuis unda ꝑ¬
funder& mox sanare Ad¬
ueniens uero orotionẽ fundo
aquã haurio os refrigero ca¬
put infundo statĩq decede¬
tib: limphis fugato dolore
sanus abscedo & usq ad se¬
pulchrũ martrris gloriosi
la&lus in gredior dminins
& gnatias agens martrriqͦd
prius meuir tute sua digna¬
tus fuerit uis itare quã ipsus
mererer cernere sepulchrũ

Expanded text:
et, ubi delectatio vertiset, ubi delectatio vertisanimum, ambularet. 25. Sequenti vero festivitate, dum iterum cum magno gaudio ad sanctam properaremus basilicam, mihi caput a sole percussum graviter dolere coepit. Qui dolor adcrescens, febrem intrinsecus generabat, ita ut nec cibum me capeduos dies ab hoc dolore consumerer, die tertia ad basilicam sancti Ferreoli, cui fons ille de quo superius meminimus est contiguus, advenimus. Distat autem basilica haec a Brivatinsi vico quasi stadiis decim. Cumque in loco illo venissemus, libuit animo ad fontem usque procedere, confidens de virtute martyris, quod, si me exinde levis unda perfunderet, mox sanarem. Adveniens vero orationem fundo, aquam haurio, os refrigero, caput infundo; statimque decedentibus limphis, fugato dolore, sanus abscedo et usque ad sepulchrum martyris gloriosi laetus ingredior, admirans et gratias agens martyri, quod prius me virtute sua dignatus fuerit visitare, quam ipsius mererer cernere sepulchrum.
Abbreviated transcription (Latin):
omnidomo sua. ad huiussolenita¬
tis gaudia pperabat. Nob̵ uero
intragentib p&rus frater me¬
us senior ab ardore febriũ oco¬
patur. & tam grituiter agit
ut neq uigere ueq cibũ sumere
possit: Totũq illud iter cũ
grandiagitur maerore: &in
dis crimine res uerti curutrũ
conualescat aut pereat
Deniq cũisto labore ꝑuenitur
ad locũ ingredimugba silicã
adoramus sacro scĩmartr¬
ris sepulturã ꝓsternitur
& aegrotus inpaiumento
dep̃cans medellã amartrre
glorioso. Postcõpl& auero
oratione ad m&a tũ regres¬
sus febris paululũ conqͥeuił.
ueniente aut̃ nocte nõb̵ ad
uigilias pperantib: rogat
se& ille deferri incũbensq: ane
sepulchrũ tota nocte martrris
suffrcogiũ dep̃catur: Ex actis
de inđ nocturnis excubus rogat
ut depuluere qͦdcircab eatũ
erat tumulũ collecto uel potui
darent iel collo suꝑ pende¬
rent qͦ facto ita omnis ar dor
febriũ conqͥeuit ut ips a die
& cibũ caper& in colomis

Expanded text:
omni domo sua ad huius solemnitaomni domo sua ad huius solemnitatis gaudia properabat. Nobis vero iter agentibus, Petrus, frater meus senior, ab ardore febrium occupatur et tam graviter agit, ut neque vigere neque cibum sumere possit. Totumque illud iter cum grandi agitur maerore, et in discrimine res vertitur, utrum convalescat aut pereat. Denique cum isto labore pervenitur ad locum; ingredimur basilicam, adoramus sacrosancti martyris sepulturam. Prosternitur et aegrotus in pavimento, deprecans medellam a martyre gloriose. Post conpleta vero oratione ad metatum regressus, febris paululum conquievit. Veniente autem nocte, nobis ad vigilias properantibus, rogat se et ille deferri, incumbensque ante sepulchrum, tota nocte martyris suffragium deprecatur. Exactis deinde nocturnis excubiis, rogat, ut de pulvere, quod circa beatum erat tumulum, collecto vel potui darent vel collo suspenderent. Quo facto, ita omnis ardor febrium conquievit, ut ipsa die et cibum caperet incolomis