comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ambitio suꝑboꝵ. Teste siqͥdẽ euangłio publicanꝰ ille ĩ templo humi¬
litate ꝓfecit. phariseus uͭ suꝑbia a bono defecit. Int̾. Quid est.
Nõne phariseus ille dño nõ sibi ꝯfessus est bona que habuit et
gr̃as egit: Nõne letat᷑ꝰ est qͥa p̾ catorib dissimił fuit ͤ No ei desiunt
qͥ et a mał declinauit. ⁊ bona fecit. ⁊ inde dũo gr̃as exsoluit. Resp̃.¬

Expanded text:
ambitio superborum. Teste siquidem Evangelio, Publicanus ille in templo humiambitio superborum. Teste siquidem Evangelio, Publicanus ille in templo humilitate profecit, Pharisaeus vero superbia a bono defecit . II. INTERR. Quid est? nonne Pharisaeus ille Domino non sibi confessus est bona quae habuit et gratias egit? nonne laetatus est quia peccatoribus dissimilis fuit? Quid ei defuit, qui et a malis declinavit
Abbreviated transcription (Latin):
Admiranda diuine maiestatis ĩmensitas. ad cuiꝰ altitudiẽm
ĩfinitam dũ nłła ꝑtingit elata sublimitaᷤᷤ. sola semꝑ ad eũ
usq cõscendit humilitas. Miro siqͥdẽ mͦ eum cũ ubiq sit eum nõ pot̃
ĩuenire suꝑbia. eumq licet ĩfinite sublimẽ ꝯp̃hendit humilitas.
Inde est qd̾ eiꝰ humilẽ ĩ carne aduentũ humileᷤ soli fuscipiunt su¬
ꝑbi nesciunt. Suꝑbia qͥppe ⁊ humilitas ab ĩicio semꝑ etontͣ senciũt¬
⁊ ab inuicem sese esfugiunt. Hec ẽ irreuocabił illa dissensio que
a mundi exordio seuingit angłos. In aliis namq humilitas reg¬
nat. ĩ aliis uͦ suꝑbia imꝑat. alii ex humilitate ꝓficiunt. alii nͦ suꝑ¬
biendo deficiunt. Nõ auctore. nõ uutio. ñ natura discreti sunt
s diu̾sa senciunt. s diu̾sis ab inuicẽ studiis ⁊ apiunt᷑. s duisis affecti¬
est caritas humiliũ. ne aut̃ cadamꝰ a dño: om̃imodis euitanda :

Expanded text:
admiranda divinae majestatis immensitas, ad cujus altitudinem infinitam dum nulla pertingit elata sublimitas, sola semper ad eam usque conscendit humilitas! Miro siquidem modo eum cum ubique sit non potest invenire superbia, cumque licet infinite sublimem comprehendit humilitas. Inde est quod ejus humilem in carne adventum humiles soli suscipiunt, superbi nesciunt. Superbia quippe et humilitas ab initio semper contra sentiunt, ab invicem sese effugiunt. Haec est irrevocabilis illa dissensio quae a mundi exordio sejungit angelos. In aliis namque humilitas regnat, in aliis vero superbia imperat. Alii ex humilitate proficiunt, alii superbiendo deficiunt. Non auctore, non initio, non natura discreti sunt, sed diversa sentiunt, sed diversis ab invicem studiis rapiuntur, sed diversis affectiest charitas humilium; ne autem cadamus a Domino, omnino evitanda est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendit᷑. in ip̃o helid duplex fuisse ccedit᷑ In ꝓpħis namq ⁊ ꝑfec¬
Recte gͦ dupplicẽ hunc sp̃m a magr̃o discipłs debuit pete. quẽ¬
ꝑ seu̾ancia ꝓbatꝰ accepit. Sic enĩ ei helias respondit. Si uid̾is inqͥt
qͣndo tollax a te erit qd̾ petisti. At ille nec laboriosa ꝓsecutõe ab
eo destitit. ꝑseu̾auit uidit. accepit. nõ dm̃s duplo ꝙͣ. helias. s qͣ¬
lem habuit̾ helias. de ħ dixerũt filii ꝓphetarũ. Reqͥeuit sp̃s

Expanded text:
penditur, in ipso Elia duplex fuisse creditur. In prophetis namque et perfecRecte igitur duplicem hunc spiritum a magistro discipulus petereerantia probatus accepit. Sic enim ei Elias respondit: Si videris, inquit, quando tollar a te, erit quod petisti . At ille nec laboriosa prosecutione ab eo destitit. Perseveravit, vidit, accepit, non dicimus duplo quam Elias, sed qualem habuit Elias. De his dixerunt fili
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Uidua que indeliciis ÷ iuuens mortua ẽ. Beliciose᷑ namq scł̃o uiuit cor¬
ꝑe. s dño morit᷑ m̃te. De talib in euangłio dñs dicit. Dimitte mortuos sepelire
motuos suos. dicebat mortuos m̃te ñ corꝑe: dimittendos sepelire mortuos corꝑe:
utinam ñ m̃te. De morte aut̃ sp̃c qͣ cͥmini morit᷑ ꝑ fidem. audi apłm uuentib
corꝑe ita dicentem. Mortui enĩ estis ⁊ uita ur̃a abscondita ẽ cum xp̃o ĩ d̾o. Si
g᷑ de morte sp̃c ꝑ cͥmẽ illi impetũt monachos: nõ ore detͣctorio. s more canonico
accusent eos. ⁊ arguant reos. Oent ⁊̃ si sunt xp̃iani ut eos ad penitenciã addu¬
nachꝰ. tũc bene sibi morit᷑: cum ñ sua s dĩ uoluntate trahit᷑. ⁊ uite que d̾s
ẽ ꝯformditur. Unde laudabilit̾ dicit᷑ mortuus: in qͦ uiuit xp̃c. In eo ant̃ ap̃c

Expanded text:
ens mortua est . Deliciosa namque saeculo vivit corpore, sed Domino moritur mente. De talibus in Evangelio Dominus dicit: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Dicebat mortuos mente, non corpore, dimittendos sepelire mortuos corpore, utinam non mente. De morte autem spiritus per fidem, audi Apostolum viventibus corpore ita dicentem: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Si ergo de morte spiritus per crimen illi impetunt monachos, non ore detractorio, sed more canonico accusent eos et arguant reos. Orent etiam, si sunt Christiani, ut eos ad poenitentiam perdupere monachus, tunc bene sibi moritur cum non sua sed Dei voluntate trahitur, et vitae, quae Deus est, conformatur. Unde laudabiliter dicitur mortuus in quo vivit Christus. In eo autem C
Abbreviated transcription (Latin):
ta uetustate suscipit᷑ cum benedictõe colobium. qd̃ ẽ nouitatiᷤᷤ xp̃i sacram̃tum hoc
enĩ dum ꝑ manũ pat̾s sp̃uał more eccłiastico deuotꝰ induit. mox a pcc̃is solutꝰ illã ꝗͣ
ĩ baptismo habuit grãm recipit. ¶ ꝓpt̾ idem efficuit ⁊ sacrũ baptisma. ⁊ ꝯsecͣtio
monachica. nͥ qd̾ baptismꝰ si seruetur sine isto sufficit: id uͦ nͥ p̃cedente bap tis¬
mo: nicħ efficit. Int̾. ¶Ur ħ sacram̃tum ꝯm̃das de monachis tantũ:
canonici: Idem: enĩ qd̾ dicunt᷑ regłares canonici. ac si dicant᷑ canonici canotioci.
Resp᷑.

Expanded text:
ta vetustate, suscipitur cum benedictione colobium, quod est novitatis Christi sacramentum. Hoc enim dum per manum patris spiritalis more ecclesiastico devotus induit, mox a peccatis solutus, illam quam in baptismo habuit gratiam recipit. Quapropter idem efficiunt et sacrum baptisma et consecratio monachica, nisi quod baptismus, si servetur, sine isto sufficit, id vero praecedente baptismo nihil officit. III. INT. Cur hoc sacramentum commendas de monachis tantum? canonici? Idem est enim quod dicuntur regulares canonici ac si dicuntur canonici canonici. RESP.
Abbreviated transcription (Latin):
tionein ñ habuerit cͥmem. S dicet alihs. qͥa cato de adam tducta petea¬
tum originalit̾ ꝯtrahit. Qd inqͣm dicit : Nescit qͥa nisi ĩ sola uoluntate
isse cortupta. p̾catum aũt ĩ carne ⁊ cum came habet anima. Q nͨ cat¬
uem solam cum de adam seminalit̾ uenit. pct̾m id̾o hr̃e dicit. qͥa pꝰ qͣm
in adam corrupta: sic ad petcandũ habił facta est. ut qͣm cito ei corrap¬
de unit̾ anima. mox a carne ĩpotenciã resistendi p̾cato ip̃a ꝯtͣhat. q̃so
dicat. utiũ necessitate an uoluntate anima ħ incurrat. Si eam d̾s sine
in ali causa meriti sud̾ hac necessitate ꝯpͥmit: iniuste facit. S dr̃a ins̃te

Expanded text:
 habuerit crimen. Sed, dicit aliquis, quia caro de Adam traducta peccatum originaliter contrahit. Quid, inquam, dicit? Nescit; quia nisi in sola voluntate isse corrupta. Peccatum autem in carne et cum carne habet anima. Qui vero carnem solam, cum de Adam seminaliter venit, peccatum ideo habere dicit, quia, postquam in Adam corrupta est, sic ad peccandum habilis facta est, ut quam cito ei corruptae unitur anima, mox ex carne impotentiam resistendi peccato ipsa contrahat, quaeso dicat utrum necessitate an voluntate anima hoc incurrat. Si eam Deus sine mali causa meriti sub hac necessitate comprimit, injuste facit. Sed Deum injuste
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmͦ simł utrũq ꝯstat uerũ qd̾ scił in adata om̃s peccauerũt. ⁊ qd̾ ñ de adara
funt. s singłe in singłes noue sunt: his angustiis coartati qͥdam utͣmq sen¬
tenciã uidentes. nec utͣmq ꝯcordare ualentes. dũ nõ ualent q̃rentibꝰ his suꝑ
respond̾e. ⁊ tiũ erubescũt se qd̾ nesciũt feteri nescire ita ĩ parte alt̾a se colli¬
dunt: ut inferant alt̾i p̃iudiciũ. At dũ alt̃i p̃iudicasse culpant᷑. ⁊ admoniti
corrigunt᷑ qͥa exrorem defendũt̃. ħetici nominant᷑.¬

Expanded text:
stat verum, quod scilicet omnes peccaverunt, et quod non de Adam fiunt, sed singulae in singulis novae sunt? His angustiis coarctati quidam, utramque sententiam videntes, nec utramque concordare valentes, dum non valent quaerentibus super his respondere, et tamen erubescunt se quod nesciunt fateri nescire, ita in parte altera se collidunt, ut inferant alter praejudicium. At dum alteri praejudicasse culpantur et admoniti non corriguntur, quia errorem defendunt, haeretici nominant
Abbreviated transcription (Latin):
pietas eis in aliquo errore ꝯsenciat. pauca de errorib tͥ subnotare uolu¬
mus. Errat qͥ dicit dm̃ fecisse animas. nõ de nichilo uł de aliquo. s de se
ip̃o. Nouimꝰ enĩ animas ⁊ mutari. ⁊ ꝙͣ. sepe errorib affici. ⁊ nͥ ꝑ grãm
reꝑ. ent᷑ ꝓ erratis cõdẽpnari. iudicante ip̃o qͥ condidit. Errat qͥ dicit aĩam
ẽẽ corpꝰ. cum ip̃a sit sp̃c. Rationał nempe ⁊ ĩ telłualis ad ymaginẽ ⁊ simi¬
litudiẽm di factꝰ. ⁊ mandata suscipit. ⁊ int̾ bonũ ⁊ malum utiq discernit.
qd̾ eqͥdem corpꝰ nõ facit. Errat qͥ dicit animã ante qͣm carni uniretur
bonũ aliqd̾ meritũ habuisse. s ꝑ carnem amisisso. Sic ⁊ qͥ dic̃ aĩam
malũ habuisse meritũ: quo meruit ut ꝓ eo ĩ carne ferret supplici
dum natos nicħ egisse boni uł mali : Errat qͥ dicit paruulos absq re¬
gen̾atõe diuini sacram̃ti mortuos nõ dãpnari. cum om̃s attestetut

Expanded text:
pietas in aliquo errore consentiat, pauca de erroribus tibi cavenda subnotare volumus. Errat qui dicit Deum fecisse animas, non de nihilo, vel de aliquo, sed de se ipso. Novimus enim animas et mutari et quam saepe erroribus affici, et nisi per gratiam reparentur, pro erratis condemnari, judicante ipso qui condidit. Errat qui dicit animam esse corpus, cum ipsa sit spiritus. Rationalis namque et intellectualis ad imaginem et similitudinem Dei factus, et mandata suscipit, et inter bonum et malum utique discernit; quod quidem corpus non facit. Errat qui dicit animam, antequam carni uniretur, bonum aliquod meritum habuisse, sed per carnem amisisse. Sic et qui dicit animam malum habuisse meritum, quo meruit ut pro eo in carne ferret suppliciudum natos nihil egisse boni vel mali. Errat qui dicit parvulos absque regeneratione divini sacramenti mortuos non damnari, cum omnes attestetur
Abbreviated transcription (Latin):
ad iñtem redeo. illam catholici doatoris ieronimi dico p̃sb̃i sentenciã ip̃e
respicio dͥa eam sedes aplica ⁊ uniu̾sa legit ⁊ tenet eccłia patent᷑ uid̾s
Sc̾bic sane singłoꝵ animas a dõ fieri nouas. nõ de tͣduce ꝓpagatas. Q S̃

Expanded text:
ad mentem redeo, illam catholici doctoris, Hieronymi dico presbyteri, sententiam ipse ad mentem redeo, illam catholici doctoris, Hieronymi dico presbyteri, sententiam ipse respicio, qui eam sedes apostolica et universa legit et tenet Ecclesia patenter video. Scribit sane singulorum animas a Deo fieri novas, no
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ sit euident̾ ostendit. Corpꝰ eiꝰ de limo t̾re dicit a d̾õ factum. ⁊ spi¬
raculum uite ei qui factꝰ : a factore insufflatum. In sufflatum dicit
spiraculũ: ne sencias de di sub̾a factum. Nam dum sufflatꝰ nõ de nr̃a sub̾a
flatum facimꝰ. s aerem traductũ remittimꝰ. Ds spiracidi conditor ẽ. idu̾
conditum. Di ĩmutabił: id sepe mutatũ. Ei ⁊̃ adiutoriũ simile sibi de eiꝰ
costa feminã formauit. que unde sp̃m acceꝑit: scͥpt᷑a tacuit. sic̃ ⁊ de eoꝵ
posteris. Utrũ aũt inde aĩas habeant posteri uñ pͥmꝰ hominũ habuit.
id ut sic̃ illi p̾mo nouam ds̃ indidit. sic nouas qͦ nõ de tͣduce a dõ habe¬
ant posteri. an sic̃ corꝑa sequẽtium ꝓpagant᷑ de pͥmi corꝑe. sic de p̃mi dĩ
cet̾oꝵ forment᷑ anime. ñ dum nob̾ manifesta ratio ꝓbauit. ñdum nobis
ꝓphica uł euanglica auctoritas ꝓmłgauit.S quo feror: Dum subito

Expanded text:
factus sit evidenter ostendit. Corpus ejus de limo terrae dicit a Deo factum, et spiraculum vitae ei qui factus est a factore insufflatum. Insufflatum dicit spiraculum ne sentias de Dei substantia factum. Nam dum sufflamus, non de nostra substantia flatum facimus, sed aerem traductum remittimus. Deus spiraculi conditor est, id vero conditum; Deus immutabilis, id saepe mutatum. Ei etiam adjutorium simile sibi de ejus costa feminam formavit; quae unde spiritum acceperit, Scriptura tacuit, sicut et de eorum posteris. Utrum autem inde animas habeant posteri unde primus hominum habuit, id est ut sicut primo illi novam Deus indidit, sic novas quoque, non de traduce, a Deo habeant posteri, an sicut corpora sequentium propaguntur de primo corpore, sic de primi anima caeterorum formentur animae, nondum nobis manifesta ratio probavit, nondum nobis prophetica vel evangelica auctoritas promulgavit. Sed quo feror? Dum subito
Abbreviated transcription (Latin):
illa et ꝑfecta caritas. qͦ nͥ diligendo facere nichil nouit: create sue
ĩ debito mun̾e bñfacere ñ desistit. Qd̾ ꝑia mẽs gͣtant̃ accipit et acci¬
piendo datorẽ dilig̃: ꝯamoris merito tandẽ ad ip̃m uͭ÷ uiderdũ
beata ꝑtingit. De talib ĩ euangłio testat᷑ ueritas ubi ait. Beati
constat p̃dica: ut creatorẽ suũ debite diligendo cognoscat. ⁊debite co¬
noscendo diligat. qͥ eam ĩ debite p̃ uidendo dilexit ut bonã faceret
ꝯ ut bñfacte illi bñfacere nũꝙͣ desineret. Nnde ⁊ħ debitũ a creat᷑a
creator exigit: ut debite diligendo eũ cognoscat qͥ eã iadebite condi¬
dit. ⁊ debite cognoscendo diligat: qͥ condite illi dñfacere ñ desistit. Q
dum sedule̾ exsoluit: tandẽ ip̃m a qͦ condita meret᷑ plenat aspiꝰ¬
cere. ⁊ aspiciendo beata ꝑ manete. E contͣ mens impia manet ĩ¬
grata dilectori suo dilcoĩs debitũ ñ exsoluit. cupiditate cõfusa

Expanded text:
illa et perfecta charitas, quae nisi diligendo facere nihil novit, creaturae suae indebito munere benefacere non desistit. Quod pia mens gratanter accipit, et accipiendo datorem diligit, et amoris merito tandem ad ipsum ut est videndum beata pertingit. De talibus in Evangelio attestatur Veritas, ubit ait: Beati a, ut Creatorem suum debite diligendo cognoscat, et debite cognoscendo diligat, qui eam indebite praevidendo dilexit, ut bonam faceret, et ut bene factae illi benefacere nunquam desineret. Unde et hoc debitum a creatura Creator exigit, ut debite diligendo cognoscat qui eam indebite condidit, et debite cognoscendo diligat, qui conditae illi benefacere non desistit. Quod dum sedula exsolvit, tandem ipsum a quo condita est meretur plene aspiciendo beata manere. E contra mens impia, manens ingrata dilectori suo, dilectionis debitum non exsolvit; cupiditate confusa,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exaudiuit: sic nec ꝓ fr̃ib supplicantẽ idẽ pr̃ ñ attendit. qͥa dum
ĩ hac uita bonis exuberaret: pauꝑẽ audire cõtẽpsit. Qd̾ dũ recor¬
dari monet᷑. merito penis datꝰ manifeste cõfundit᷑. Dũector taq
sũmꝰ ñ amantẽ diligẽs. uł ĩ penis cognoscete facit. qͥa ñ masse de
buerat quẽ cõtẽpsit. Dm̃ nãq contẽpsit: dũ ꝓ dõ pauꝑẽ ñ audi¬
uit. Talẽ ĩ ĩ penis d̾s miume cõtẽpnit. quẽ ad eo dilig̃: ut dole¬
re faciat cuł caritatẽ tenere neglexerit. Punit gͦ qͥ dilig̃.
quẽ nͥ dilig̾et : ñ puniret. Nichil it fac̃ nͥ qd̾ dilig̃. qͥ sic̃ iã dixi¬
mꝰ ꝯ sepe dici uolumꝰ nichil nͥ diligendo facere nouit. Ip̃e ÷ qͥ non
creanda p̃uidit: sic ⁊ creata tranqͥlle disponit. Qd̾ licet iam dic¬
tũ sit: iterare tam̃ uolui ut pleniꝰ uideas : ĩ qͣntũ caritas oĩb
una uͥtutib rite p̃mineat.

Expanded text:
n exaudivit, sic nec pro fratribus supplicantem idem pater attendit, quia, dum in hac vita bonis exuberaret, pauperem audire contempsit: quod dum recordari monetur, merito poenis datus manifeste confunditur. Dilector itaque summus non amantem diligens vel in poenis coontempsit dum pro Deo pauperem non audivit. Talem etiam in poenis Deus minime contemnit, quem adeo diligit ut dolere faciat quod charitatem tenere neglexit. Punit ergo quem diligit, quem nisi diligeret, non puniret. Nihil enim facit nisi qui diligit, quia, sicut jam diximus et saepe dici volumus, nihil nisi diligendo facere nocreanda praevidit, sic et creata tranquille disponit. Quod licet jam dictum sit, iterare tamen volui, ut plenius videas in quantum charitas omnibus una virtutibus rite praeemineat.
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat et corrigit dũ corrigendo flagellat. ⁊ĩ correptũ dãp¬
nat. ut dãpnatꝰ uł torm̃tis addiscat: qͣm uste penã sustineat.
qͥ creatꝰ creatorẽ cõtẽpnnt: ⁊ dilectꝰ dilectorẽ dm̃ ñ dilig̃. Dãpna¬
tis itaq liqͥdo manifestat: in qͣntũ dilcõ om̃ib sit habenda. dũ
ꝓ habita beatitudĩem repensat: ⁊ pͣ habita. dãpnationẽ ir¬
rogat. qͥb ip̃a uexatio intellectũ prestat. qͦ sciunt qͣm recte ũ
amantes: pena corripiat. Cũ amantes beatitudĩs sinꝰ excipiat
Unde diues ille ĩ tormẽtis dũ stillã aque de digito lazari anxie

Expanded text:
revocat et corrigit, dum corrigendo flagellat, et incorrectum damnat, ut damnatus vel tormentis addiscat quam juste poenam sustineat qui creatus Creatorem contemnat et dilectus dilectorem Deum non diligat. Damnatis itaque liquido manifestat in quantum dilectio omnibus sit habenda, dum pro habita beatitudinem repensat, et pro non habita damnationem irrogat; quibus ipsa vexatio intellectum praestat, quo sciunt quam recte non amantes poena corripiat, cum amantes beatitudinis sinus excipiat. Unde dives ille in tormentis dum stillam aquae de digito Lazari anxie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdilector abͣ ham illũ quẽ uidet ĩ penis: filiũ noĩauit. Eui carita¬
tẽ suã mitume subtͣhit: dũ ĩ torm̃tis memorẽ fac̃: qͥa dm̃ diligere
srꝰ oĩa debuit. a qͦ tanta dũ in carne uiueret: bona recepit. S eũ
ualde cõfundit: dũ ei cõsolatũ pauꝑẽ ostendit: qͥ mala qͣd̾ ĩ uita
sua a dõ suscepit. q̃ qͥa patient᷑ tulit: nc̃ suscepta cõsolatioe ꝑhen¬
nit̾ hilarescit. Sic̃ diues ille qͥa dm̃ bona sibi p̃stantẽ ñ amauit:
sibi irrogantẽ amando sustinuit: pie cõsolat᷑. Diues uͦ qͥa dm̃ eciã
bona sibi largientẽ cõtẽpsit qd̾ ĩ pauꝑe neglecto mõstͣuit: merito
cruciat᷑. Qd̃ aut̃ chdos magnũ ob eẽ ꝑhebet᷑. ne qd̾ postulat cõseqͣt᷑.
possumꝰ drẽ chaos eẽ magaũ caritatis cõtep̃tũ. qͥ absq dubio dĩ odiũ.
quo qͥa diues ille ĩ p̃senti ꝑdidit. sub ip̃o p̃mit᷑ inĩferno ne ad uitã

Expanded text:
nominavit, cui charitatem suam minime subtrahit, dum in tormentis memorem facit, quia Deum diligere super omnia debuit, a quo tanta, dum in carne viveret, bona recepit. Sed eum valde confundit, dum ei consolatum pauperem ostendit, qui mala quidem in vita sua a Deo suscepit: quae quia patienter tulit, nunc, suscepta consolatione; perenniter hilarescit. Sicut dives ille, quia Deum sibi bona praestantem non amavit, sibi irrogantem amando sustinuit, pie consolatur. Dives vero, quia Deum etiam bona sibi largientem contempsit, quod in paupere neglecto monstravit, merito cruciatur. Quod autem chaos magnum obesse perhibetur ne quod postulat consequatur, possumus dicere chaos esse magnum charitatis contemptum, qui absque dubio Dei est odium: quo quia d
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾sam creat᷑am d̾i ñ ĩo nouit. qͥa ip̃a existit. s io
ea existit. qͥa ille nouit. fucit it sic̃ nouit: qͥ creanda disposuit. W¬
re hͥa p̃sciuit: eã cõdidit. ñ qͥa p̃condidit: eã sciuit. Res eͦ cõdita u¬
chil eiꝰ sciena̾t cõtulit. qͥ ꝑfecte sapiens qd̾ erat ꝑmansit ꝯͥ oĩa siẽ
alibi magis ⁊ ħminꝰ sciens itañ ÷ ħ nunꝰ amãs: ⁊ alibi mag̃ amãs.
Ne it pcc d̾s alicubi minꝰ aut mag̃ eẽ d̾s. Q ppt̾ sic̃ res cõdita eiꝰ scien¬
tie nil ad ietit: sic̃ eiꝰ caritatẽ nͥ auxt nͨ minuit. que tiee cõdedis egu

Expanded text:
niversam creaturam Deus non ideo novit quia ipsa existit, sed ideo ea existit quia ille novit; fecit enim sicut novit, qui creanda disposuit. Quare quia praescivit eam condidit, non quia praecondidit eam scivit. Res ergo condita nihil ejus scieet hic minus sciens, ita non est minus amans et alibi magis amans. Non enim potest Deus alicubi minus aut magis esse Deus. Quapropter sicut res condita ejus scientiae nil adjecit, sic ejus charitatem nec auxit
Abbreviated transcription (Latin):
E graueris uerba illa ꝓpħica supͣdicta nob̃ si placet expon̾e. qͦmͦ cõ¬
ueniant ip̃i sachane.
ominẽ legimꝰ ad similitudiẽm di fac¬
tum. angłm uͦ signacłm siłitud̾is di eeffectũ. Constat gͦ angłm tante
excellencie ĩ nat᷑a fuisse: ut ĩ ec tanꝙͣ. ĩ signa culo posset hõ ꝑspic̾e
qͣntũ suo debeat creatori qͥ eum dignatꝰ : creare similem sibi. Cuius
similitudĩs nimiam dignitatẽ pot̾at in angło ꝯtemplari. Hoc signa¬
culum ĩ angło stante nob̾ ꝑmanet integrũ. qd̾ ii isto qͥ cecidit cer¬
nimꝰ obscuratum. qͥ ꝓ ꝯditione nat᷑e plenꝰ sapĩẽ factꝰ : ꝯ ꝑfectꝰ de

Expanded text:
e graveris illa verba prophetica supradicta nobis, si placet, exponere, quomodo conveniant ipsi Satanae. RESP. Hominem legimus ad similitudinem Dei factum, angelum vero signaculum similitudinis Dei effectum. Constat ergo tantae angelum excellentiae in natura fuisse, ut in eo tanquam in signaculo posset homo prospicere quantum suo debeat Creatori, qui eum dignatus est creare similem sibi, cujus similitudinis nimiam dignitatem poterat in angelo contemplari. Hoc signaculum in angelo stante nobis permanet integrum, quod in isto qui cecidit cernimus obscuratum, qui pro conditione naturae plenus sapientiae factus e
Abbreviated transcription (Latin):
minime custodit. Nescit enĩ habita custodire. que solum incõcessa no¬
uit ambire. Suoꝵ obliuiscit᷑: dũ semꝑ aliena seqͥt᷑. De manu ei labit᷑
qd̾ tenebat. dum intemꝑans alia raꝑe festinat. hec a luce caritatiᷤ
refuga. semꝑ in tenebͥs sectat᷑ deuia. ⁊ semꝑ ht̃ cad̾e : que semꝑ cͣrens¬
qͣm habuit. s qͣm hab̾e potuit ⁊ neglexit: merito cetidit. A ꝑfectõe
eciam nat᷑e optime ꝗͣ. ĩ sua ꝗditioẽ accepit: dum eum qͥ singłarit᷑ ⁊ uere
est. cui debet ip̃a qd̃ ÷ amando nõ tenuit: misera deflunit.

Expanded text:
minime custodit. Nescit enim habita custodire quae solum inconcessa nominime custodit. Nescit enim habita custodire quae solum inconcessa novit ambire. Suorum obliviscitur, dum semper aliena sequitur. De manu labitur quod tenebat, dum intemperans alia rapere festinat. Haec a luce charitatis refuga semper in tenebris sectatur devia, et semper quam habuit, sed quam habere potuit et neglexit, merito cecidit. A perfectione etiam naturae optimae, quam in sua conditione accepit, dum eum qui singulariter et vere est, cui debet ipsa quod est, amando non tenuit, defluxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. ⁊ caritatis merito in ip̃m qͥ sũme est. ꝑfici beatitudĩe ꝓ mͦ gr̃ẽ.
uolus ille defluxit. a qua chorus ille suꝑcelestiũ cuuũ qͥ singłarit᷑
dilexit dñm głosus alcendit. ꝑfectio qͥdem creat᷑a illiꝰ angłice in ea ꝑfec¬
tione qua a dõ creata est: ip̃a plena est. S eiusdem ꝑfectio qͣ ꝑ caritatẽ
adheret ei qͥsũme est: plenissima ẽ. magna sane laus ẽ creatoris: qui
cͤat᷑am intlłualem tam detoram ꝯdidit. cui ⁊ lib̾am arbitrii facultatem
p̃saitit. qͣ ad ip̃m qͥsũme ẽ potuit eleuari: ⁊ eiꝰ caritate beata ꝑfrui. Mag¬
nũ uͦ dedetꝰ cͤattͥre tam excellentis. qd̾ eum qͥ eam tam bonã. tam deto¬
ram. tam ꝑfectam ꝯdidit: amare uoluit. Uniu̾sale siqͥdem boñ plenũ ⁊
ꝑfectum singłare ⁊ sũmñ d̾c est. huic uniuersali uesana cupiditas pͥua¬
tum aliqd̃ añponit. ⁊ dum ad uidebitũ capessendũ se erigit: qd̾ suũ ÷

Expanded text:
ritate, et charitatis merito in ipsum qui summe est perfici beatitudine pro modo gravolus ille defluxit, a qua chorus ille supercoelestium civium, qui singulariter dilexit Dominum gloriosus ascendit. Perfectio quidem creaturae illius angelicae ea perfectione, in qua a Deo creata est, ipsa plena est; sed ejusdem perfectio, qua per charitatem adhaeret ei qui summe est, plenissima est. Magna sane laus est Conditoris, qui creaturam intellectualem tam decoram condidit, cui et liberam arbitrii facultatem praestitit, qua ad ipsum qui summe est potuit elevari, et ejus charitate beata perfrui. Magnum vero dedecus creaturae tam excellentis, quod eum qui eam tam bonam, tam perfectam, tam decoram condidit, amare noluit. Universale siquidem bonum plenum et perfectum, singulare et summum, Deus est. Huic universali vesana cupiditas privatum aliquod anteponit, dum ad indebitum capessendum se erigit, quod suum est
Abbreviated transcription (Latin):
per aut̃ ab utͦq ꝓcedit. qͥ sẽꝑ dilig̃. Nec tͥa simł sũt coet̾na. simł
unũ ĩ eẽncia. qͣ ꝓpt̾ simł adoran da. Tria nãq sut ꝑsona ñ eẽn¬
cia. Unũ ee̾ncia ñ ꝑsona. ħ ipm manifestat angłis ũbũ de dõ
natũ ħ ipm̃ hõib nũciat. ũbũ caro factũ. Uident angłi ⁊ be¬
atisicant᷑. credunt hoĩes ⁊ iustificant᷑. Sic̃ aut̃ u̾bũ cordis tui
sonat ĩ aurib meis uocale faccũ: sic u̾bũ d̾i nob̃ apparuit car¬
ne uestitũ. loq̃ns angłis ĩ eẽncia. loq̃ns hominib ĩ carne sus¬
cepta

Expanded text:
autem ab utroque procedit qui semper diligit. Haec tria simul sunt coaeterna, simul unum in essentia, quapropter simul adoranda. Tria namque sunt, persona, non essentia; unum, essentia, non persona. Hoc ipsum manifestat angelis Verbum de Deo natum, hoc ipsum hominibus nuntiat Verbum caro factum. Vident angeli, et beatificantur; credunt homines, et justificantur. Sicut autem verbum cordis tui sonat in auribus meis vocale factum, sic Verbum Dei in nobis apparuit carne vestitum, loquens angelis in essentia, loquens hominibus in carne suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
oyses ingenesi scͥpsit qͥa d̾s hoĩem ad
ymaginẽ ⁊ similitudĩem suã fec̃. Nanc ymaginẽ uͭ sentimus
specłm apellat apłs. In hac it umagine tanqͣm in speculo dm̃ ad
p̃sens ualemꝰ inspicere. s in eniginate: id ĩ magna obscuri
qͣ id ꝗd̾ dr̃ intelligencia: memoriã qͣsi gen̾at. Qd̾ it scit: se scire
amor bñ ꝓcedit. cũ amat ĩtellig̾e se qd̾ merunnt. ⁊ meminisse qd̾
intelligit. attende etiã ħ tͥa sic eẽ eqͣlia : uͭ q̃. ad modũ intellig̃ qd̾
sui memunt. seq dilig̃: ita meminit qd̾ se ĩtellig̃ ⁊ dilig̃. ita qͦq
dilig̃ qd̾ se ĩtellig̃ et meminit. Ex hac ymagie ip̃m pie credẽdo cõ¬
sid̾a: ꝙͣ. ħ ymago b̾signat. Sic it s dissimilit̃. sic d̾s pr̃ filiũ genu

Expanded text:
oyses in Genesi scripsit quia Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam fecit. Hanc imaginem, ut sentimus, speculum appellat Apostolus. In hac enim imagine tanquam in speculo Deum ad praesens valemus inspicere, sed in aegnimate, id est, in magna obscuritqua id quod dicitur intelligentia memoriam quasi generat. Quod enim scit, se scire amor bene procedit, cum amat intelligere se quod meminit, et meminisse quod intelligit. Attende etiam haec tria sic esse aequalia, ut quemadmodum intelligit quod sui meminit seque diligit, ita meminit quod se intelligit et diligit, ita quoque diligit quod se intelligit et sui meminit. Ex hac imagine ipsum credendo considera quem haec imago designat. Sic enim, sed dissimiliter, sic Deus Pater Fil
Abbreviated transcription (Latin):
Icimꝰ sacram̃tum : sacre rei signũ. Sacram̃tum itaq ħ ies ÷ uera. s
sacra. s signata. Qͥd miraris: Nescis qͥa homo lapsus in cͥmen. rationał
intlłigencie ꝑdidit lib̾tatem. ⁊ t̾renis implicitꝰ. diuinoꝵ amisit notionẽ.
Cum aut̃ mserante gr̃a reducit᷑ ad diuina: ea int̾im suscipit ĩ sacra¬
mentis. dum uestit᷑ carne mortali. ħ̃ est illa uestis pellicea qua homo
depulsus a ꝑadiso uestitꝰ est. ĩ ꝑegͥnatõe sua. Qͣm du u̾sat᷑ in sacram̃tis.¬
qͥa manifestam nõ habet u̾itatem. accedit ꝑ fidem. ⁊fide tͥusgͤdit᷑ ratio¬
nem. Sacram̃ta namq uidet corꝑea. que ꝑ fidem intlligit ẽẽ diuina.
dendo renascit᷑. mira potestate donat᷑. Qris q̃ illa sit: Euangelista
dicit. Dedit eis potestatẽ filios dei fieri. Qbꝰ eis : Scientibꝰ: Nõ. ĩmo credẽ¬
tibꝰ. his ait. qͥ credũt in noĩe eiꝰ. Crede gͦ ⁊ tu: ut possis ẽẽ filiꝰ. Q ipt̾ dũ¬

Expanded text:
idem sacramentum, sacrae rei signum. Sacramentum itaque hoc res est vera, sed sacra, sed signata. Quid miraris? Nescis quia homo lapsus in crimen, rationalis intelligentiae perdidit libertatem, et terrenis implicitus, divinorum amisit notionem? Cum autem miserante gratia reducitur ad divina, ea interim suscipit in sacramentis, dum vestitur carne mortali. Haec est illa vestis pellicea, qua homo depulsus a paradiso vestitus est in peregrinatione sua. Quandiu itaque vers fide transgreditur rationem. Sacramenta namque videt corporea, quae per fidem intelligit esse divina, dendo renascitur, mira potestate donatur. Quaeris quae illa sit? Evangelista dicit: Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Quibus eis? Scientibus? Non. Imo credentibus. His, ait, qui credu
Abbreviated transcription (Latin):
creatã ratõał si eã tenuerit: faccori suo ftt simił. si uͦ ea cate¬
at: manet dissimil. Qͥsqͥs gͦ ĩ om̃i qd̾ meditat᷑ uł agit scu loqͥtur.
caritans causa mouetur: suo sinił creatori ꝓbat᷑. qͥ sola caritate¬
cũta parit̾ oꝑat᷑. Qpꝑ hõ uł angłs attestante apło. qͥ manet ĩ ca¬
ritate̾ ĩ dõ manet ⁊dt᷑ds ĩ eo. qͥsꝰqͥs aut absꝙ caritate qd̾libet exe¬
qͥt᷑: opifici sũmo dissimił eẽ ꝓbat᷑. dũ au̾sa uolũtanł caritatẽ qͣ factꝰ¬
qua factꝰ ÷ ñ unitat᷑. ħ caritas una nob̾ ãd. oĩa constat iutanda.
Sola it caritate ad regna celoꝵ uenire p̾sumꝰ. eciã si łinguis õĩb¬

Expanded text:
creatura rationalis, si eam tenuerit, factori suo fit similis; si vero ea careat, manet dissimilis. Quisquis ergo in omni quod meditatur vel agit seu loquitur, charitatis causa movetur, suo similis Creatori o, qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Quisquis autem absque charitate quidlibet exsequitur, opifici summo dissimilis esse probatur, dum, aversa voluntate, charitatem qua factus est non imitatur. Haec charitas una nobis ad omnia constat imitanda. Sola enim charitate ad regna coelorum venire possumus, etiamsi linguis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ur q̃so d̾s̃ homini p̃cepit. quẽ tͣnsg̃ssurũ ẽẽ p̃sciuit: Cur
tep̃tari ꝑmisit. quẽ tẽptatori ꝯsensurũ p̃uidit: Repꝰ. Nomo qͥd̾ sub
dũo positus alicunde iure ꝓhibet᷑. quo utrũ diligat dñm demonstret᷑.
Nam uñ dm̃n se hr̃e cognosceret. si nõ ei dñs aliqͥ. uberet: Id̾ eẽ sub
dño suo qͥ factꝰ ÷ hõ debuit: p̃ceptũ ostendit. Qd̾ aũt suo subẽe dño uoluit.
p̃cepti tͣnsg̃ssio demonst᷑uit. Om̃is qͥppe rationał creat᷑a seruata subẽẽ
dño debet obedĩa. Poñ itaq fuit p̃cept̃ quo qͥd racõnał creat᷑a cͤatori

Expanded text:
um esse praescivit? Cur tentari permisit quem tentatori consensurum praevidit? RESP. Homo quidem sub Domino positus, alicunde jure prohibetur quo utrum diligat Dominum demonstretur. Nam unde dominum se habere cognosceret, si non ei dominus aliquid juberet? Quod esse sub domino suo qui factus est homo debuit, praeceptum ostendit. Quod autem suo subesse domino noluit, praecepti transgressio comprobavit. Omnis quippe rationalis creatura servata subesse Domino debet obedientia. Bonum itaque fuit praeceptum, quo quid rationalis creatura Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit: qͥa iusticiam qͣ uiuebat amisit. Iusticiam amisit: qͥa fidẽ ꝑdidit.
ꝑ didit fidẽ. dum sciens ⁊ uolens dumq ꝯtempnẽs ruit ĩ impiotatem.
clamat᷑. uoluntarie eiũ p̾cantib nob̃ pꝰ acceptam noticiã ueritatis: iã
ñ relinqͥt᷑ hostia ꝓ pct̾is. O qͣm gͣuis ÷ ista iact᷑a. qͣ amittit᷑ nr̃e r̾edep¬
tionis hostia. q̃ iu sortem ꝑditionis horribili lapsũ p̃cipitat. Qsqͥs aũ
̃tanto labit᷑ ꝓfundo p̃cipiti. ut obstrusus mole desꝑatoĩs uec recorde¬
tur iutoe cetid̾it. hic int̾ mortutis: mortuus habet num̃ari. hoc psal¬
mista nou̾at. qͥ dep̃cans ait. N õ me dem̾gat tempestas aque. neq ut
absorbeat me ꝓsundũ. neq urgeat suꝑ me puteꝰ os suũ. a qͣtũ tempestete¬

Expanded text:
t, quia fidem perdidit. Perdidit fidem, dum sciens et volens, Dominumque contemnens, ruit in impietatem. clamatur: Voluntarie enim peccantibus nobis post accenon relinquitur hostia pro peccatis. O quam gravis ista est jactura, qua amittitur nostrae redemptionis hostia, quae in sortem perditionis horribili lapsu praecipitat! Quisquis autem in tanto labitur profundo praecipitii, ut obstrusus mole desperationis non recordetur unde cecidit, hic inter mortuos mortuus habet numerari. Hoc Psalmista noverat, qui deprecans ait: Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neq
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. qͥa ñ sua s que dei sũt q̃rit. Sͤrit aũt q̃ di sunt : quẽ caritas leuat
ad dñi. Qͣm gͦ possidet caritas. nõ ꝯseatit pꝰcare uoluntas. licet pcc̃m
ignorancie ⁊ debilitatis dum ħ uiuit᷑ nõ euadat. ad qd̾ qͥa ꝑ cõscͤasum mi¬
nime tͣhit᷑. caritatis remedio lib̾at᷑. Caritas namq hoc in electis insig¬
ne agit officiũ. qd̾ ⁊ semꝑ oꝑat᷑ bonũ. ⁊ semꝑ oꝑit mltitudiẽm pcc̃oꝵ. de
ignor ancia ⁊ debilitate ꝓuenienciũ. In quo gͦ caritas ꝑsẽuer auerit:

Expanded text:
t. Quaerit autem quae Dei sunt quem charitas levat ad Deum . Quam ergo possidet charitas, non consentit peccare voluntas, licet peccatum ignorantiae et debilitatis, dum hic vivitur, non evadat: ad quod quia per consensum minime trahitur, charitatis remedio liberatur. Charitas namque hoc in electis insigne agit officium, quod et semper operatur bonum, et semper operit multitudinem peccatorum de ignorantia et debilitate provenienti
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ hereat ei qͥsũme est. Qditaq: ab eo declinat: qͥsũme est in tantũ
ip̃m nõ est in qͣntũ defiat a sũmo bono in quo eius cẽ est. Est eͦ ei
desicere ipm̃ qui sũme ÷ nõ amare. hoc uiciũ. hoc malũ soliꝰ ẽ rͥatol¬
create. qd̾ nõ qͥd̃ aliqͥo: s nich dñis eẽ. defectꝰ enĩ ÷ seu negligencia ab
eo quẽ deb amare uł colere. ħ eiꝰ uitiũ. hãc culpã ꝓpͥe dñs malũ esse.
Malum qͥd̃ diu̾sis modis agit᷑. uñ ⁊ diu̾sa noĩa sortitut. ut rapina fur¬
tũ ĩpuditicia. ⁊ hꝰ modi q̃sic dicta sunt nõ qͥa accõnes sũt  s qͥa nõ bũ
fiunt.

Expanded text:
nhaereat ei qui summe est. Quod itaque ab eo declinat qui summe est, in tantum ipsum non est in quantum deficit a summo bono, in quo ejus esse est. Est ergo ei deficere, ipsum qui summe est non amare. Hoc enim vitium, hoc malum, solius est rat enim est seu negligentia ab eo quem debet amare vel colere. Hoc ejus vitium, hanc culpam proprie dicimus malum esse. Malum quidem diversis modis agitur, unde et diversa nomina sortitur, ut rapina, furtum, impudicitia, et hujusmodi, quae sic dicta sunt, non quia actiones sunt, sed quia non bene fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uociferando asserũt lib̾m arbitum ã do̾ datũ ad boñ parit̃ ⁊ ad mua¬
lum. pꝰcando namq amiecit᷑. amissñqi nͥ ꝑ grãm mĩumeꝰ reꝑarat᷑.¬

Expanded text:
eant quid dicant qui vociferando asserunt liberum arbitrium a Deo datum ad bonum pariter et ad maeant quid dicant qui vociferando asserunt liberum arbitrium a Deo datum ad bonum pariter et ad malum. Peccando namque amittitur, amissumque nisi
Abbreviated transcription (Latin):
iberũ ut sencio
arbit̾um: est qͥdã motꝰ intelligencie ratõnał. hñs pꝰsibilitatẽ qd̾ iu¬
dicat exeq̃ndi. hoc itaq lib̾o ratõnał uoluntatis uiditio. tam hõ qͣm
angłs accepto. dum suꝑ om̃ia cͤatorẽ attendit. ⁊ cͤat᷑am inferiꝰ respicit.
iudicat nere factori om̃imodis. obseq̃ndũ. ⁊ factis ꝓ uoluntate fac¬
toris utendum. S hoc eiꝰ iudiciũ miume ꝯstat libum. nͥ cũ efficit qd̾
nouit agendũ. E sficit aut̃ : dum cͤatorẽ diligit. ⁊ eiꝰ uoluntatẽ sua
pposita seruando cognoscit. Qd̃ si seruare detrectat: qͣm singłarĩ
seruandã uere iudicat. suo ipe iudicio ꝯtͣdicit. m̃itoq lib̾tatẽ iudi¬
candi tͥusgͣssor amittit. Ut uero iusticie lib̾tatẽ seruare deserit.
iur der o epadit᷑ uitiis. Amissa itaq: arbitris lib̾tate. captiuus
pare sibripe iłło mͦ sufficit. Hec enĩ n a quͣo dari potuit: reddi
nõ pot̾it. hine ueritas ait. Sisiliꝰ uos lib̾aueritͥ: uere lib̾i eritis post

Expanded text:
rum, ut sentio, arbitrium est quidam motus intelligentiae rationalis habens possibilitatem quod judicat exsequendi. Hoc itaque libero rationalis voluntatis judicio tam homo quam angelus accepto, dum super omnia Creatorem attendit, et creaturam inferius respicit, judicat vere factori omnimodis obsequendum, et factis pro voluntate factoris utendum. Sed hoc ejus judicium minime constat liberum nisi cum efficit quod novit agendum. Efficit autem dum Creatorem diligit et ejus voluntatem, sua postposita, servando cognoscit. Quod si servare detrectat quam singulariter servandam vere judicat, suo ipse judicio contradicit, meritoque libertatem judicandi transgressor amittit. Ut vero justitiae libertatem servare deserit, jure debito traditur vitiis. Amissa itaque arbitrii libertate, captivus parare sibi ipse nullo modo sufficit. Haec enim nisi a quo dari potuit, reddi non poterit. Hinc Veritas ait: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . Pos
Abbreviated transcription (Latin):
Bent̾ accipio qd̾ de lib̾o dicis arbitrio. S certe de malo ad̾
nicħ sit: nõ dum me sentire fateor. Uideo eni ꝯtͣ p̃ceptũ diuine legis
seu ꝯtͣ instituta iusticie omp̃is: homicidia. rapinas incendia. passinia
impuditicias. ⁊ his similia: assidue fieri. Numqd nõ ista manifeste ti¬
unt: Qͥs tã insami capitis ẽ uc dicat qͥa nicħ sunt  Qta¬

Expanded text:
benter accipio quod de libero dicis arbitrio. Sed certe de malo, quod nihil sit, nondum me sentire fateor. Video enim contra praeceptum divinae legis, seu contra instituta justitiae omnipotentis homicidia, rapinas, incendia, passimque impudicitias, et his similia assidue fieri. Nunquid non ista manifeste fiunt? Quis tam insani capitis est ut dicat quia nihil sunt? RE
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam habenteᷤᷤ subsidia ⁊ furtũ ꝑpetͣnt. ⁊ sũt qͥ ꝑ ĩopiam pͤcanit.¬
Unde necesse ẽ ut qͥdã dãplus. qͥdam uerb̾ib ⁊ qͥdam dist̾ctiꝰ. qͥ dam
uͦ leniꝰ corrigant᷑. ⁊ paulo distͥctiꝰ agitent᷑. S ex caritate agendũ est.
⁊ ñ exfurore. qͥa ip̃i ħ p̃stat᷑ qͥ corrigit᷑. ne gehẽne ignib tͣdat᷑. Die enuĩ
nos fidelib ten̾e disciplinã debemꝰ. sic̃ boni patͦs carnalib filiis suis solẽt.
quos⁊ ꝓ culpis uerb̾e feriunt: ⁊ tam̃ ip̃os qͥs dolorib cruciant: hab̾e

Expanded text:
quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac iam districtius, quidam vero levius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex charitate agendum est, et non ex furore, quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verber
Abbreviated transcription (Latin):
romane eccłie ꝯsuetudinẽ. inꝗͣ se meminit nutͥtam ualde ama¬
bilem habeat. S mͥ placet ut siue in romana seu ĩ galliarũ
seu ĩ qͣlibet etcłia aliqͥd ĩuenisti qd̾ plꝰ om̃pi dõ pꝰsit placere solli
citꝰ eligas. ⁊ in angloꝵ eccłia qͦ ad huc ad fidem noua ĩstitutõe p̃ci¬
pue que de młtis eccłiis colligͥe potuisti infundas. Nõ enĩ ꝓ locis res:

Expanded text:
Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed mihi placet ut sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia cite eligas in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti infundas. Non enim pro locis res,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ tuũ sic̃ te ipm̃. Amas qͥd̃ te si caritatẽ habes ad amandũ dm̃. Btlee¬
tio Aliqͥn ñ amas extoto dm̃. si te ip̃m ñ amas ad amandũ dm̃. Bilectio qͥd̃
tua eciã debet᷑ ꝓxino. ñ qͥd̃ terd s limitate᷑. hoc enĩ qd̾ dicit᷑ tanꝗͣ : signif¬
similitudinẽ. ñ qͣntitatẽ expͥmit: Est sane tanqͣ se ip̃m dilig̾e ꝓximũ. qd̾÷
datum. Licet maiori effectu diligas te ip̃m. seu maiori effectu cures te ip̃m.

Expanded text:
ximum tuum tanquam te ipsum . Amas quidem te si charitatem habes ad amandum Deum; alioquin non amas ex toto Deum, si te ipsum non amas ad amandum Deum. Dilectio enim tua debetur proximo, non quidem tota, sed dimidiata. Hoc enim quod dicitur tanimit quantitatem. Est sane tanquam se ipsum diligere proximum quod est ti mandatum, licet majori affectu diligas te ipsum, seu majori effectu cures te ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. Qsqͥs gͦ om̃s ad salutẽ diligit. uer̃: qͥa uult om̃s hoĩes saluos si¬
eri. ⁊ ħ uelle dm̃ rectissime dicit cui d̾s id uelle p̃cipit. Net enĩ ds̃ id
p̃ciꝑet: si minime uellet. Constat enĩ id uelle dm̃: qd aspirando fac̃
suos uolentes id ip̃m. hinc paulꝰ ait. Caritas d̾i diffusa ẽ in cordib n.¬
ꝑ s .s qͥ. d ÷ nob̃. Caritatẽ hanc abel ꝓthomarter habuit. qͣ d̾o digne
offerendo placuit. s ea uacuus dũ offerre p̃sũpsit caym repbarr me¬
ruit. Hanc qͦ ⁊ ille nõ habuit: qͥ patͥs nuditatẽ ñ erubuit s irrisit.
uñ merito cum suis postexis addictꝰ: seruituti. cuiꝰ frsꝰ s car ttatẽ ha¬
bentes pudenda patͥs tege nouert̃. uid̾e nesciert̃. iureq pat̾s bñdie¬
tõe lib̾i ꝑmanserut̃. Ioseph fr̃m. ĩuidia ꝑdidit. s ꝑditi caritas ꝑditor es

Expanded text:
. Quisquis ergo omnes ad salutem diligit, verum est quia vult omnes homines salvos fieri. Et hoc velle Deum rectissime dicit, cui Deus id velle praecepit. Nec enim Deus id praeciperet, si minime vellet. Constat etiam id velle Deum, quia spirando facit suos volentes idipsum. Hinc Paulus ait: Charitas Dei diffusa est in cordibus ns est nobis . Charitatem hanc Abel protomartyr habuit, quando digne offerendo placuit; sed ea vacuus dum offerre praesumpsit Cain, reprobari meruit. Hanc quoque et ille non habuit qui patris nuditatem non erubuit, sed irrisit: unde merito cum suis posteris addictus est servituti, cujus fratres, sed charitatem habentes, pudenda patris tegere noverunt, videre nescierunt, jureque patris benedictione liberi permanserunt. Joseph fratrum invidia
Abbreviated transcription (Latin):
ta fecit ut par helie necdũ maior debeat estimari. Dic itaq si nosti
qͣlit̾ sp̃e helie in heliseo duplex fuerit.

Expanded text:
ta fecit, ut par Eliae nedum major debeat aestimari. Dic itaque, si nosti, qualiter spiritus Eliae in Eliseo duplex fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiliꝰ indagari. Legimꝰ dõ mandante p̃ceptũ ut tã quã se ip̃m hõ
diligat ꝓximũ. Oportet itaq ut pͥmo diligat se ip̃m. qͥ enĩ se¬
met ip̃m nõ diligit nͨ ꝓxinũ tanꝙͣ. se ip̃m diligit. Diligit aut̃ se¬
ip̃m si diligit dm̃. a do enĩ ẽ. ⁊ cͤatori suo debet id ip̃m qd̾ est. Sigͦ
amat id qd̾ ip̃e ÷. amat eũ neceẽ ÷. sine qͦ nõ pot̾ eẽ qd̾ ẽ. ⁊ qͦ dilec¬
to boñ qd̾ ip̃e ÷. ⁊ qͦ nõ dilecto nͨ boñ ÷ qd̾ est. Añ omĩa gͥ dõ dilec
d̾o ip̃e diligit se. Et scd̾m ħ qd̾ diligit se iubet᷑ ꝓximũ amare. ꝓpt̾
hos dilectioĩs gradꝰ. bene ĩ canticis canticoꝵ legit᷑. Ordinate ĩ me¬

Expanded text:
tilius indagari. Legimus Deo mandante praeceptum, ut tanquam seipsum homo diligat proximum. Oportet itaque in primo diligat seipsum: qui enim semetipsum non diligit, nec proximum tanquam seipsum diligit. Diligit autem seipsum si diligit Deum. A Deo enim est et Creatori suo debet idipsum quod est. Si ergo amat id quod ipse est, amat eum, necesse est, sine quo non potest esse quod estdiligit se. Et secundum hoc quod diligit se jubetur proximum amare. Propter hos dilectionis gradus bene in Canticis canticorum II, 4 dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
gredi uoluit. nc̃ ignorans. ⁊ debil ꝓtͣnsgresso penas luit. ħ duo ĩcõ¬
moda sibi ĩuincibilia suscepit suꝑba tͣnsg̃ssio. a qͥbꝰ numꝗͣ. exuitur
ñ reꝑante xp̃o. Cum his duobꝰ inuincibilibꝰ unꝰqͥsq nascit᷑. qͥ de ꝯcupiꝰ¬

Expanded text:
gredi voluit, nunc ignorans et debilis pro transgresso poenas luit. Haec duo incomgredi voluit, nunc ignorans et debilis pro transgresso poenas luit. Haec duo incommoda sibi invincibilia suscepit superba transgressio, a quibus nunquam exuitur nisi reparante Christo. Cum his duobus invincibilibus unusquisque nascitur qui de concupis
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩfirmitate ꝓficit. hinic ẽ qd̾ olim panlo datꝰ carnis sue stimulꝰ. ĩ boñ
uersus ẽẽ dinoscit᷑. qd̾ ⁊ gr̃a noĩat᷑. Sic enĩ ei humiliato ⁊ oranti dñs res¬
resurgit. humiliari satagat. ⁊ ĩ penis p̃sentibꝰ gr̃as agat. nec ĩse sed
ĩ dño fidendũ correctꝰ addiscat. ⁊ supplicando q̃riͦt. ut qͥ ꝓpitiando soluit ini¬
qͥtatẽ. sanet egtudiẽm. Uñ tͥ ait psalmista. Q ppitiatur om̃ibꝰ iniqͥtatibꝰ
tuis. qͥ sanet om̃s iiqͥtates tuas. pͥmũ enĩ cui pcc̃a uult relaxat. deinde
ꝯtͣccas ex p̾catis ĩfirmitates curat. homo qͥd̃ aute pcc̃m ulłam ĩfirmitatẽ
habuit. s postꝙͣ. uolens pcc̃m incͤrit. iusto iuditio penã ꝓ pcc̃o nolens susti¬
nuit. Mandatũ sibi a dño datũ nõ ignorauit. nec aliꝗͣ. qua ĩ obser¬
uando pp̃ediri posset debilitatem habuit. Nͥa gͦ sciens ⁊ uolens tͣns¬

Expanded text:
ab infirmitate proficit. Hinc est quod olim Paulo datus carnis suae stimulus in bonum ab infirmitate proficit. Hinc est quod olim Paulo datus carnis suae stimulus in bonum versus iste dignoscitur, quod et gratia nominatur. Sic enim ei humiliato et oranti Dominus resresurgit, humiliari satagat, et in poenis praesentibus gratias agat, nec in se, sed in Domino fidendum correptus addiscat, et supplicando quaerat; ut qui propitiando solvit iniquitatem, sanet aegritudinem. Unde tibi Psalmista ait: Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes infirmitates tuas . Primum enim cui vult peccata relaxat, deinde contractas ex peccatis infirmitates curat. Homo quidem ante peccatum nullam infirmitatem habuit, sed postquam volens peccatum incurrit, justo judicio poenam pro peccato nolens sustinuit. Mandatum sibi a Domino datum non ignoravit, nec aliquam, qua in observando praepediri posset, debilitatem habuit. Quia ergo sciens et valens trans
Abbreviated transcription (Latin):
genatis om̃is culpa remittit᷑.. ratõnis arbito lib̾tas bene agendi ꝑ
grãm reddit᷑. s qͥ pꝰ lapsũ nos ad bñ agendũ gͣtuito reꝑat. salub̾ dispẽ¬
satoẽ obediendi temꝑe. reꝑatos sub ĩfirmitate retentat. ut p̃sens ĩ¬
firmitas p̃terite memores ruine nos faciat. qͦ castigatꝰ qͥsq ꝑtumeat:
ne tt̾um p̾cans detiꝰ cadat. Bene itaq sũmꝰ dispensator ĩ p̃senti uita suoᷤ
erudire dignat᷑ sub pene cꝰtodia. ut qͥa hõ sanꝰ ĩ ꝑadiso stare neglexerat.
uł ĩfirmꝰ in exilio ꝑ grãm redire ꝯtendat. S admitanda suꝑne
miseratõnis esficatia. homo fortis in ꝑadiso qͥa dm̃ deseruit suꝑbꝰ cecidit
homo debił ĩ exilio qͥa dõ seruit: humił resurgit. Ille boñ fortitudinis
ĩ malũ debilitatis ꝑ tuꝑbiã tͣnsuercit: iste malũ debilitatis ĩ boñ for¬
titudĩs ꝑ humilitatẽ tͣducit. Ille sine dõ a fortitudĩe deficit. Iste cũ dõ

Expanded text:
eratis omnis culpa remittitur, et rationis arbitrio libertas bene agendi per gratiam redditur. Sed qui post lapsum nos ad bene agendum gratuito reparat, salubri dispensatione obediendi tempore reparatos sub infirmitate retenta ut, praesens infirmitas praeteritae memores ruinae nos faciat; quo castigatus quisque pertimeat ne iterum peccans deterius cadat. Bene itaque summus dispensator in praesenti vita suos erudire dignatur sub poenae custodia, ut quia homo sanus in paradiso stare neglexerat, vel infirmus in exsilio per gratiam redire contendat. O admiranda supernae miserationis efficacia! Homo fortis in paradiso, quia Deum deseruit superbus, cecidit. Homo debilis in exsilio, quia Deo servit, humilis resurgit. Ille bonum fortitudinis in malum debilitatis per superbiam transvertit, iste malum debilitatis in bonum fortitudinis per humilitatem traducit. Ille sine Deo a fortitudine deficit, iste cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lib̾e bona largit᷑: his etiam qͥ parũ aut nicħ meruerant. aut ⁊̃ dãp¬
nanda eg̾ant. diuina munificencia donat ub̾uis. q̃ suis mag̃ debita
m̾itis: humana iusticia causat᷑. ꝓ diuina sane iusticia paulus dicebat.
miseret᷑: ⁊ quẽ uult obdurat. ⁊ dñs. Miserebor inqͥt cui uoluero. Gd̾ aũ
dicit tolle gd̾ tuũ ÷ ꝯuade: satis indicat qͥa mmͣ illd̾ ñ ẽ dãpnabile. Est
enĩ ꝯsid̾atio humane tm̃ iusticie. Alioqͥn nicħ acciꝑet: nec intͣre s re¬

Expanded text:
et libere bona largitur. His etiam qui parum aut nihil meruerant, aut etiam damnanda egerant, divina munificentia donat uberius, quae suis magis debita meritis humana justitia causatur. Pro divina sane justitia Paulus dicebat: miseretur, quem vult indurat . Et Dominus: Miserebor, inquit, cui voluero . Quod autem dicit: Tolle quod tuum est et vade , satis indicat quia murmur illud non est damnabile. Est enim consideratio humanae tantum miseriae. Alioquin nihil accipe
Abbreviated transcription (Latin):
 ꝙe .b. sum hunc intłligimꝰ ocłm. humane tationis iudiciũ. quẽ sub
hac questioẽ uult redd̾e cautum. ne impie senciat contͣ᷑ suꝑiꝰ bonũ. Gra

Expanded text:
 bonus sum? Hunc intelligimus oculum humanae rationis judicium; quem sub hac quaestione vult reddere cautum, ne impie sentiat esse superius bonum. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
Ec iniquis ÷ d̾s̃. nec exigit ut de iniqͦ.i. de rapina munꝰ ei offe¬
rat᷑. seu pauꝑib suis seruiat᷑. s ħ reqͥrit qd̾ lex p̃cepit ubi ait. honora dm̃¬
de tua sub̾a.⁊ de pͥ.F.t. d.p. De tuis inqͥt ñ de alienis. nec om̃s fruges exig̃:
s de pͥmiciis frugũ. Iubet eqͥd̃ dñs fac̾e amicos de mãmona .i. de diuiciis.
qͣs dicit ĩiqͥtatis. si suꝑfluis. Suꝑfluis .i. ultͣ qͣm necẽẽ÷ habitis. q̃ si neces

Expanded text:
ec iniquus est Deus, nec exigit ut de iniquo, id est de rapina, munus ei offeratur, seu pauperibus suis serviatur; sed hoc requirit quod praecepit ubi ait: Honora D tuarum da pauperibus . De tuis, inquit, non de alienis; nec omnes fruges exigit, sed de primitiis frugum. Jubet equidem Dominus facere amicos de mammona, id est de divitiis, quas dicit iniquitatis, si superfluis, superfluis, id est ultra quam necesse est habitis