comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beati immacłati. frena st̃ pacis. habene caritatis. ꝯstricti int̾ se
concordie retinacłis. ⁊ iugo fidei fubiecti: quatuor rotis euuan¬
geliibonũ aurigã portantes uerbũ dĩ. Cuiꝰ flagello fugãt᷑ illece¬
brȩ seculares.imundi istiꝰ pͥncipes ex t̾minant᷑. Mirares. Rota ĩt
rot᷑ã currebat. ⁊ ñ ĩpediebat᷑ currus celeritas. ꝑ qđ annunciabat᷑.
que licet mitiũ fuerit pecci. tñ tt ait beatꝰ augustinꝰ. pͥma
fuit et ultima delebit᷑. Hec ẽ quȩ secular es possidet ⁊retinet.
nouit̾ ꝯuersos uexat ⁊reuocat: iustos uͦ tẽptat ⁊⁊ illudit. In scła¬
rib apparet. in nouit̾ ꝯuersis notat᷑i in religiosis qñq latet. Se¬
culariũ m̃tes ꝑ uoluntatẽ inhabitat. in nouiter ꝯuersis ex p̃¬
cedenti usu redolet. religiosis mͣtib ꝑ suggestionẽ se int̾serit.
laudis humane. Eleazarꝰ. ut ueridica narrat historia. elefan

Expanded text:
frena pacis, habenae sunt charitatis, constrictae inter se concordiae vinculis, et jugo fidei subjectae, quatuor rotis Evangelii bonum aurigam portantes verbum Dei. Cujus flagello fugantur illecebrae saeculares, et mundi istius princeps exterminatur. » Mira res. Rota intra rotam currebat, et non impediebatur currus celeritas, id est,  initium fuerit, « tamen, » ut ait beatus Augustinus, « prima fuit, et ultima delebitur. Haec est quae saeculares possidet et retinet; noviter conversos vexat et revocat, justos vero tentat et illudit. » In saecularibus apparet, in noviter conversis notatur, et in religiosis quandoque latet. Saecularium mentes per voluntatem inhabitat, in noviter conversis ex praecedenti usu redolet, religiosis mentibus per suggestionem se interserit. laudis humanae. Eleazarus, ut veridica narrat historia, elephan
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ apłs dic̃. ⁊ ñ tangẽmus lignũ ĩ medio paradysi plantatũ. sciẽ¬
tie boni imali. id ẽ ñ uellemꝰ suꝑbire de nat᷑a nr̃a. qr sic̃ iã diximꝰ
media ẽ. ut decepti exꝑirem. qͥd int̾ẽ int̾ sĩplicẽ fidẽ catholicã: et
fallacias hẽticoꝵ. Ita enĩ ꝑuenimꝰ. ad sciẽtiã boni ⁊ mali. Nã opor
m̃to aduersant᷑. Non aliqͥd manifestiꝰ ꝓnunciatũ arbitror. quã¬
siue istos in illo serpente. uel pocꝰ illũ ĩ istis eẽ uitandũ. Illi enĩ lo¬
quatiꝰ. atq iactantꝰ. ꝓmittunt sciẽtiã boni imali: ⁊ĩ ipso homiẽ¬

Expanded text:
antatum scientiae boni et mali, id est non vellemus superbire de natura nostra, quae, sicut jam diximus, media est, ut decepti experiremur quid intersit inter simplicem fidem catholicam, et fallacias haereticorum! ita enim pervenimus ad dignoscentiam boni et mali. Nam opormento adversantur. Non enim aliquid manifestius praenuntiatum arbitror, quam istos in illo serpente, vel potius illum in istis esse vitandum. Nulli enim loquacius atque jactantius promittunt scientiam boni et mali; et in ipso homi
Abbreviated transcription (Latin):
rere hominib. sic̃ ẽ apd̃ patrẽ. itẽ relinqͥt ⁊matrẽ. id ẽ synagogã
ueterẽ. atq carnalẽ obseruationẽ. q̃ illi mat̾ erat. ex semine dauid
scd̃m carnẽ. Adhesit uxori sue. idẽ eccłiȩ: ut sit duo in carne una.
tere eiꝰ. id ẽ de fide passioĩs. ⁊ baptismi. Nã ꝑcussũ latꝰ eiꝰ lancea.
sanguinẽ: ia quã ꝓfudit. factũ ẽ aũ ut supͣdixi. ex semine da
xp̃s. Fons aũ ascendebat de terra: ⁊ irrigabat sr̃ficiẽ terrȩ. Faci¬
es terre. idẽ dignitas terre. mat̾ dñi. uirgo maria. rectissime ac
cat᷑. ut quasi de limo tali. homo ille fieret. qͥ ꝯstitutꝰ ẽ in parady¬
so. ut oꝑaret᷑ ibi:⁊ custodiret. id ẽ in uoluntate patris. ut eãim¬

Expanded text:
Patrem? Item reliquit et matrem, id est Synagogae veterem atque carnalem observationem, quae illi mater erat ex semine David secundum carnem, et adhaesit uxori suae, id est Ecclesiae, ut sint duo in carne una. tere ejus, id est de fide passionis et Baptismi. Nam percussum latus ejus lancea, sanguinem et aquam profudit . Factus autem, ut supra dixi, ex semine DavChristus. Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. Facies terrae, id est dignitas terrae, mater Domini virgo Maria rectissime accio significatur ; ut quasi de limo tali homo ille fieret, qui constitutus est in paradiso, ut operaretur et custodiret, id est in voluntate Patris, ut eam im
Abbreviated transcription (Latin):
tiones tortuosoꝵ: questionẽ aut cogitationes de ꝓuisior̃ huius
uitȩ.q̃ plerũq nisi extirpent᷑ ex agro dĩ ⁊ ꝓiciant᷑. suffocat uerbũ
has aures de ipsa u̾itate admonemur. ⁊ difficile est resistere
fantasmatib q̃ ꝑ ipsos sensus intͣnt ĩ animã. quãuis ꝑ illos ĩtret
eciã ipsa ad moĩtio ueritatis. In ista gͦ ꝓlixitate. cuiꝰ uultꝰ ñ su
id ẽ huiꝰ uite quȩ transitura est: ⁊ hoc illi dictũ est qd̾ coluerit
agrũ suũ. qr ista patit᷑ donec reuertat᷑ in terrã de qua sũptus
nẽ suũ quãuis cũ labore ꝑuenerit. pot̾ usꝙ ad finẽ uite huiꝰ
hc̃ laborẽ pati. Post hãc autẽ uitã ñ est necesse ut patiatur.S
qui forte agrũ ñ coluerit. ⁊ spinis eũ oppͥmi ꝑmiserit. habens
in hac uita maledictionẽ terre sue. ĩ omĩb oꝑib suis. habe¬

Expanded text:
de provisione hujus vitae: quae plerumque, nisi exstirpentur et de agro Dei projiciantur, suffocant verbum, has aures de ipsa veritate admonemur, et difficile est resistere phantasmatibus quae per istos sensus intrant in animam, quamvis per illos intret etiam ipsa admonitio id est hujus vitae quae transitura est. Et hoc illi dictum est, qui coluerit agrum suum, quia ista patitur donec revertatur in terram, ex qua sumptus nem suum quamvis cum labore pervenerit, potest usque ad finem vitae hujus hunc laborem pati: post hanc autem vitam non est necesse ut patiatur. Sed qui forte agrum non coluerit, et spinis eum opprimi permiserit, habet in hac vita maledictionem terrae suae in omnibus operibus suis, e
Abbreviated transcription (Latin):
intelligẽtia u̾itatis. id ẽ si oꝑaret᷑ in ꝑaradi so. ⁊ custodiret
qđ accepit. ñ ueniret ad illã deformitatẽ. ut cũ sibi displi¬
cet. caro quasi nuditas sua. carnalia magis tegmiina m̃daei¬
orũ. quasi folia fici colligeret. quib sibi faceret suceinctoria.
Hoc enĩ isti faciũt. cũ de xp̃o m̃tiuntur: ripsũ m̃titũ ẽẽ p̃dicãt. ⁊ qͣ

Expanded text:
 si operaretur in paradiso, et custodiret quod accepit; non veniret in illam deformitatem, ut cum sibi displicet caro quasi nuditas sua, carnalia magis tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici colligeret, quibus sibi faceret succinctorium. Hoc enim isti fac
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ adã ꝑ ꝓpħiã. sig̾cat xp̃m: qͥ reliqͥt patrẽ cũ dicit: ego a patre
exiui. ⁊ ueni ĩ hẽ mundũ. ñ loco reliqͥt. qr ds̃ loco ñ tenet᷑. neq
uersatio ẽ peccati apostate relinqunt dm̃. s apparendo homini¬
b in homine. eũ uerbũ caro factũ ẽ: ⁊ habitaũ in nob. Qd ip¬
sũ ñ cõmutationẽ nat᷑e sig̾cat. s susceptioniẽ ĩferioris ꝑsone. ici¬

Expanded text:
at Christum, qui reliquit patrem, cum dixit: Ego a patre exivi, et veni in hunc mundum . Non loco reliquit, quia Deus loco non continetur, neque aversione peccati, sicut apostatae relinquunt Deum; sed apparendo hominibus in homine, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quod ipsum non commutationem nat
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ut ipso pec̃coꝵ suoꝵ pondere. quasi ĩ locũ sͥ ꝯgruũ uidẽtur
urgeri. qd̃ patit᷑ plerũq malus hõ. cũ int̾ bonos uiuere cepit.
si se ĩ melius cõmutare noluerit. ex illa bonoꝵ congͣgatõne. põ-¬
dere suȩ male consuetudinis pellitur: ⁊illi eũ ñ excludt̃ reluctan¬
tẽ. s dimittũt cupiẽtẽ. Qd̃ aũ dictũ ẽ. ne forte mittat manũ suam

Expanded text:
sit; ut ipso peccatorum suorum pondere tanquam in locum sibi congruum videretur urgeri. Quod patitur plerumque malus homo cum inter bonos vivere coeperit, si se in melius commutare noluerit: ex illa bonorum congregatione, pondere malae suae consuetudinis pellitur; et illi eum non excludunt reluctantem, sed dimittunt cupientem Quod autem dictum est, Ne porrigeret
Abbreviated transcription (Latin):
relicto lumine u̾itatis. qd ipsi ñ erãt. Particeps enĩ u̾itatis. pot̾
eẽ anima humana. ipsa autẽ u̾itas ds̃ ẽ in cõmutabił supͣillã.

Expanded text:
relicto lumine veritatis, quod ipsi non erant. Particeps enim veritatis potest relicto lumine veritatis, quod ipsi non erant. Particeps enim veritatis potest esse anima humana: ipsa autem veritas Deus est incommutabilis supra illam.
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ m̃tiẽdi. uñ eciã latine falsi dicũt᷑: qͥ iocari amãt. In iocis
ad uesꝑã. idẽ c̃ ad eos iudicandos ueniret. adhuc añ penã eoꝵ
deambulabat in parady so. id ẽ quasi mouebat᷑ ieis p̃sentia dei
qñ iã ipsi stabiles. in eiꝰ mandato ñ erãt. Et bñ ad uesꝑam. idẽ
cũ ab eis sol occideret. id ẽ auferret᷑ ab eis. lux illa ĩt̾ior u̾itatis.
Audier̃ enĩ uocẽ eiꝰ: ⁊ abscõder̃ se a ꝯspectu eius. Quis se abscon¬
dit a conspectu dĩ. nisi qͥ deserto ipso. incipit amare qd̃ suũ est:
Iã habebãt cooꝑim̃ta m̃dacii. qui aũ loqͥtur m̃daciũ. de suo loqͥt᷑.
nidõ ad arborẽ se dicunt᷑ abscondere. q̃ erat in medio paradysi
idẽ ad se ipsos. qui ĩ medio rerũ intra dm̃.⁊ supͣ corpora ordina¬
ti erãt. Ergo ⁊ se ipsos abscondert̃. ut cont̾barent᷑. miseris errorib

Expanded text:
tatione mentiendi. Unde etiam latine salsi dicuntur, qui jocari amant. In jocis tatione mentiendi. Unde etiam latine salsi dicuntur, qui jocari amant. In jocis ad vesperam, id est cum ad eos jam judicandos veniret, adhuc ante poenam eorum, deambulabat in paradiso, id est, quasi movebatur in eis praesentia Dei, quando jam ipsi stabiles in ejus praecepto non erant; et bene ad vesperam, id est cum jam ab eis sol occideret, id est auferretur ab eis lux illa interior veritatis: audierunt vocem ejus, et absconderunt se a conspectu ejus. Quis se abscondit a conspectu Dei, nisi qui deserto ipso incipit jam amare quod suum est? Jam enim habebant cooperimenta mendacii: qui autem loquitur mendacium, de suo loquitur . Et ideo ad arborem se dicuntur abscondere, quae erat in medio paradisi, id est ad seipsos, qui in medio rerum infra Deum et supra corpora ordinati erant. Ergo ad seipsos absconderunt se, ut conturbarentur miseris erroribus,
Abbreviated transcription (Latin):
lier qd bonũ ẽẽt lignũ aduescendũ. Qmͦ uidebãt. si clausi fuerat
oculi: S dictũ ẽ ut intelligẽmꝰ. eoꝵ oclõs ẽẽ aꝑtos. pꝰea quã. de frice¬
tu illo acceper: quib se nudos uidebat᷑. Et displicebat ẜ. q ail
oculis astutie. qͥb simplicitas displicet. Cũ eni quisq eec ide s̃ii cꝰ¬
ab illa intima .⁊ sec retissima luce u̾itatis. nichil ẽ unde uelit plac̾e
suꝑbia: nͥ fraudulentis simulatioĩb hĩe nenĩ ⁊ hypocrisis nasci¬
tur. in qua multũ s̾ uident᷑. corde elati. qui potuerit fallere. ⁊ de¬
tatis nomine significata ẽ: erubescẽda ciidebat᷑. Itaq ut iã ñ eẽnt
simplices. fecer̃ s̃ de foliis fici succinctoria. quasi tegentes pudẽ¬
da sua. idẽ occultantes simplicitatẽ. de qua iã erubescebat. astu¬
ta suꝑbia. folia uͦ fici. pruritũ quendã sig̾cãt. Siħ bñ in reb in¬
corporeis dr̃. quẽ miris mod animus patitur cupiditate. ⁊ dilec¬

Expanded text:
lis ad videndum, et cognoscendum. Quomodo videbat, si clausi erant oculi? Sed hoc dictum est, ut intelligeremus eos oculos esse apertos, posteaquam de fructu illo acceperunt, quibus se nudos videbant, et displicebant sibi, id est oculos astutiae, quibus simplicitas displicet. Cum enim quisque ceciderit ab illa intima et secretissima luce veritatis, nihil est unde velit placere superbia, nisi fraudulentis simulationibus. Hinc enim et hypocrisis nascitur, in qua multum sibi videntur cordati, qui potuerint fallere et detatis nomine significata est, erubescenda videbatur. Itaque ut jam non essent simplices, fecerunt de foliis fici sibi succinctoria, tanquam tegentes pudenda sua, id est occultantes simplicitatem, de qua jam erubescebat astuta superbia. Folia vero fici pruritum quemdam significant, si hoc bene in rebus incorporeis dicitur, quem miris modis animus patitur cupiditate, et delec
Abbreviated transcription (Latin):
lieris nulla questio ẽ manifestũ enĩ multos dolores ht̃. atq suᷤ¬
piria in huiꝰ uite. calamitatib . qd̃ in dolorib pariat filios. quã¬
uis ⁊ ista uisibili muliere cõpleat᷑. tñ ad illã secretiorẽ considãtio¬
nr̃a reuocanda est. Nã ⁊ in pecorib femine cũ dolore paruĩt filioᷤ.
⁊ ħ ẽ in illis mortalitatis conditio pociꝰ. quã pena peccati. Pot̃
fieri ut eciã infeminis omĩb mortaliũ corpoꝵ sit ista conditio.
S ħ ẽ magnũ suppliciũ. qd̃ ad istã corpoꝵ mortalitatẽ. ex illa un¬
mortalitate uenert᷑. Nerũtñ magnũ sacram̃tũ ẽ huiꝰ sententie. qd̃
nulla abstinentia fit in uoluptate carnali. q̃ ñ ħ̾at in exordio do-¬
lorẽ: donec in meliorẽ partẽ consuetudo flectat᷑. qd̾ cũ ꝑuenerit
ni male. Nã ⁊ illd̃ qd̾ pꝰ partũ dictũ ẽ. erit tͥ conuersio ad uirũ
tuũ.⁊ ipse tui dñabit᷑. nonne. multe ac ꝓpe om̃s mulieres

Expanded text:
lieris nulla quaestio est: manifeste enim multiplicatos dolores habet, atque suspiria in hujus vitae calamitatibus; et quod in doloribus pariat filios, quamvis et in ista visibili muliere compleatur, tamen ad illam secretiorem consideratio revocanda est. Nam et in pecoribus feminae cum dolore pariunt filios, et haec est in illis mortalitatis conditio potius quam poena peccati. Potest ergo fieri ut etiam in feminis hominibus mortalium corporum sicorporum mortalitatem ex illa immortalitate venerunt. Verumtamen magnum sacramentum est hujus sententiae, quod nulla abstinentia fit a voluntate carnali, quae non habeat in exordio dolorem, donec in meliorem partem consuetudo flectatur. Quod cum provenerit, ni malae. Nam et illud quod post partum dictum est, Erit tibi conversio ad virum tuum, et ipse tui dominabitur; nonne multae ac prope omnes mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtio carnaliũ oculoꝵ quã ad istos qui relicta int̾iore sap̃iȩ lu¬
ce. solẽ istũ qͥ ꝑtinet ad oculos corporis. adorare cõpellt᷑: Et om̃s
dt̃ eos. quos simplicit̾ credentes inuenerit. ⁊ quia omnino
carnalia ꝑsuadẽt. quasi ad carnaliũ oculoꝵ aꝑtionẽ addu
displicẽt. ñ ꝓpter penalẽ mortalitatẽ. quã peccando merui-¬
mͦ. s ita ut negẽt dm̃ ẽẽ corporũ conditorẽ. quasi aꝑtis ocłis
carnis. nuditas ita displiceat. S nichil uehem̃tiꝰ istos designat
i notat. quã qd̵ dic̃ serpens. neqͣquã moriemini ⁊icet̾a. Sic̃ enĩ¬
isti credt̃. qđ serpẽs ille xp̃c fuerit. ⁊ dm̃ nescio quẽ gentis tene¬
braꝵ sicuti affirmat. illd̃ p̃ceptũ dedisse ꝯfingut̃. quasi inuide¬
ret hominib sciẽtiã boni ⁊ mali: ex ista opinioẽ eciã nescio qͦs
serpentinos natos ẽẽ arbitror. qui ser pentẽ ꝓ xp̃o colere dicũ¬
tur: nec attendt̾ aplm̃ qͥ ait. Timeo ne fic̃ serpens euã seduxit

Expanded text:
pertio carnalium oculorum, quam ad istos qui relicta interiore sapientiae luce solem istum, qui pertinet ad oculos corporis, adorare compellunt? Et omneeprehendunt eos quos simpliciter credentes invenerint; et quia omnino carnalia persuadent, quasi ad carnalium oculorum apertionem cdisplicent, non propter poenalem mortalitatem, quam peccando meruimus; sed ita ut negent Deum esse corporum conditorem, tanquam apertis oculis carneis nuditas ista displiceat. 39. Sed nihil vehementius istos designat et notat, quam quod dicit serpens: Non morte moriemini: sciebat eniisti credunt, quod serpens ille Christus fuerit, et deum nescio quem gentis tenebrarum, sicuti affirmant, illud praeceptum dedisse confingunt, tanquam invideret hominibus scientiam boni et mali. Ex ista opinione etiam nescio quos serpentinos natos esse arbitror, qui serpentem pro Christo colere dicuntur, nec attendunt Apostolum qui ait: Metuo ne sicut serpens Evam seduxit
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Quẽ aũ ñ cõmoueat. qd̃ pꝰ peccatũ: sententiã iudicis dĩ
uocat adã uxorẽ suã uitã uiuoꝵ. qr ipsa sit mater. pꝰea quã
meruit mortẽ: ⁊ mortales fetꝰ parere destinata ẽ: Nisi qd̃ il¬
los fetus attendit seriptura quos cũ in dolorib peꝑerit. fit
ĩ peccatis ẽ mors appellari in seripturis solet. ut ibi iudua
abstinẽtiã uͦ atq ieruniũ a peccato. quasi baptismũ. ħ ẽ mun¬
dationẽ a mortuo. Iterũ redire ad peccatũ. quasi iterũ tangẽ
mortuũ. quare ñ animalis illa pars nr̃a. que quasi uidua debet
obtẽꝑare rõni. Cũ ꝑ ipsã rõnẽ de uerbo uitȩ recte uiuendi sarei¬
nã conceꝑit. appellat᷑ uita.icũ parturitione abstinentie. quãuis
cũ doloribus atq gemitib male consuetudini resistẽs. bona con-¬
suetudinẽ ad recta facta peꝑerit. mat̾ uiuoꝵ uocat᷑. idẽ recta fac¬
p̃cinctoria. de foliis fici. ⁊ ds illis fecit tunicas pelliceas. id est

Expanded text:
em autem non moveat, quod post peccatum et sententiam judicis Dei vocat Adam mulierem suam, Vitam, quia vivorum ipsa sit mater, posteaquam meruit mortem, et mortales fetus parere destinata est; nisi quia illos fetus attendit Scriptura, quos cum in doloribus pepererit, fiet in peccatis est, mors appellari in Scripturis solet, sicut Apostolabstinentiam vero jejuniumque a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum tangere mortuum. Quare ergo non animalis illa pars nostra, quae tanquam viro debet obtemperare rationi, cum per ipsam rationem de verbo vitae recte vivendi sarcinam conceperit, appelletur vita; et cum parturitione abstinentiae, quamvis cum doloribus atque gemitibus, malae consuetudini resistens, bonam consuetudinem ad recte facta pepererit, mater vivorum vocetur, id est recte facpraecinctoria de foliis fici, et Deus illis fecit tunicas pelliceas: id est,
Abbreviated transcription (Latin):
eius: s ea pena dr̃. qua nob cauendus est. Pena enĩ eius ẽrut ĩ
potestate habeat eos qui cdĩ p̃cepta contẽpnũt. Hoc enĩ expli¬
eatur his uerbis: quib in eũ ꝓfertur sententia. Et inde ma¬
ior pena ẽ eius qr de hac tã infelici potestate letatur. qͥ soleba
añ quã caleret. de sublimi ueritate gaudere in qua ñ stetit.
Et id̃o illi eciã pecora p̃ponutur. ñ ĩ potestate.s in conuer¬
satione nature suȩ. qr pecora ñ amiser̃ beatitudinẽ aliqͣm
iex illo animante uisibili. ad hc̃ inuisibilẽ mimieũ nr̃m locu¬
tio figurat᷑. Nomine enĩ pectoris sig̾cat᷑ suꝑbia. qr ibi dñat᷑ in¬
qr ħ pars mollior sentit᷑ in corpore. Quia his reb serpit ille ad
eos quos uult deciꝑe. ꝓpterea dictũ ẽ. pectore ⁊ uentre repes.
tores. qui terrȩ nomine significant᷑. uel certe genus t̾cium
tẽptatois. his uerb̃ fig̾at᷑. qd̃ ẽ curiositas terrena q̃ comedit¬

Expanded text:
ejus dicitur, qua nobis cavendus est. Poena enim ejus est, ut in potestate habeat eos qui Dei praecepta contemnunt. Hoc enim explicatur his verbis, quibus in eum profertur sententia: et inde major poena est, quia de hac tam infelici potestate laetatur, qui solebat antequam caderet, de sublimi veritate gaudere in qua non stetit. Et ideo illi etiam pecora praeponuntur, non in potestate, sed in conservatione naturae suae: quia pecora non amet ex illo animante visibili ad hunc invisibilem inimicum nostrum locutio figuratur. Nomine enim pectoris, significatur superbia, quia ibi dominatur imum, quia haec pars mollior sentitur in corpore. Et quia his rebus ille serpit ad eos quos vult decipere; propterea dictum est, Pectore et ventre repes.tores, qui terrae nomine significantur; vel certe genus tertium tentationis his verbis figuratur, quod est curiositas. Terram eni
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑsuasũ. ut eẽ sub dõ. s in sua potestate poeꝰ sũ dõ. ut lege eĩ
ñ obseruarẽt: quasi inuidentis sͥ. ne ipsi regnẽt. ñ ĩdigentes ill
nimis amarẽt: Et c̃ ẽẽ dõ pares uolt̃. illa medietate ꝑ quã deo
subiecti erãt. ⁊ corpora subiecta habebat᷑. qͥsi fructu arboris stitu¬
te ĩ medio paradysi. maleu terent᷑. idẽ contra legẽ dĩ. atq ita
quod acce ꝑat amiterẽt. dũ id qd̾ iã acceꝑat. usur pare uoluerĩt:

Expanded text:
sua potestate potius sine Deo, ut legem ejus non observarent quasi invidentis sibi, ne se ipsi regerent, non indigentes illius nimis amarent, et cum Deo esse pares vellent, illa medietate, per quam Deo subjecti erant, et corpora subjecta habebant, tanquam fructu arboris constitutae in medio paradisi, male uterentur, id est contra legem Dei; atque ita quod acceperant amitterent, dum id quod non acceperant, usurpare voluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ idñs ñr ihs xp̃s.tã multa. quã interrogabat nesciebat. Respõ¬
dit aũ uoce eius audita. abscondit se qm̃ nudus e̾ẽt. iã miserrimo
errore respondit. quasi dõ displiceat: inudus sic̃ eũ ipse fecerat.
tur luce diuina. uñ auersus. ad se ipsũ conuersus. qd̾ significat
de illa arbore comedisse. nuditatẽ suã uidit.⁊ displicuit sͥ. ex
sic subtilit̾. quasi de astutia. quã misere conce ꝑat. uoluit ad ip¬
sũ dm̃ ꝑtinere. qd peccauit. Non enĩ ait. mulier dedit mͥ: s ad
cantib: quã tͥbuere dõ uelle undecũq accusant᷑. Et ħ de illa
uena suꝑbie: iqm̃ sic hõ peccat. eũ uult ẽẽ par dõ. id ẽ liber eẽ
suo. parẽ sͥ eũ facere conat᷑. uel pocꝰ illũ uult ostendere pecca¬
re: se aũ ẽẽ innocentẽ. Et mulier int̾ogata refert culpã ĩ ser¬
pentẽ: quia sic̃ ille sic acciꝑet uxorẽ. ut ei obtẽꝑaret. ñ pocꝰ. ut ip¬

Expanded text:
nus Jesus Christus tam multa quae interrogabat, nesciebat. Respondit autem, voce ejus audita, abscondisse se, quoniam nudus esset. Jam miserrimo errore respondit, quasi Deo posset displicere nudus, sicut eum ipse fecerat. tur luce divina. Unde aversus et ad seipsum conversus, quod significat de illa arbore manducasse, nuditatem suam vidit, et displicuit sibi ex sic subtiliter quasi de astutia quam miser conceperat, voluit ad ipsum Deum pertinere quod peccavit. Non enim ait, Mulier dedit mihi; sed cantibus, quam tribuere Deo velle undecumque accusantur: et hoc de illa quoniam sic homo peccavit cum vult esse par Deo, id est liber esse suo, parem sibi eum facere conetur. Vel potius illum vult ostendere peccasse, se autem esse innocentem. Et mulier interrogata refert culpam in serpentem: quasi aut ille sic acceperat uxorem ut ei obtemperaret, et non potius ut ip
Abbreviated transcription (Latin):
decepit ⁊ cetera. Serpens aũ significat diabolũ: qͥsane erat ser
pens. Qd̃ enĩ dr̃ omĩb bestus: sig̾cant᷑ insinuat᷑ eius uersutia. N
enĩ dictũ ẽ qd in paradyso erat serpens: s erat serꝑẽs int̾ besti¬
as quas fecit ds̃. Paradysus nãq beatã uitã ut suꝑiꝰ dixi signifi¬
cat. in qua iã ñ erat serpẽs. qr iã diabolus erat ⁊ de sua beatita¬
te ceciderat: qr in u̾itate ñ stetit. Nec mirandũ ẽ quomͦ loqͥ muli

Expanded text:
r sapientior omnibus bestiis, figurate insinuatur ejus versutia. Non autem dictum est quod in paradiso erat serpens, sed erat serpens inter bestias quas fecit Deus. Paradisus namque beatam vitam, ut superius dixi, significat , in qua jam non erat serpens, quia jam diabolus erat; et de sua beatitudine ceciderat, quia in veritate non stetit. Nec mirandum est quomodo mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
in se ipso aluid ẽẽ rationale qd̃ regit: aliud animale qd regitur
Et qm̃ ħ secretior sapientia uidet: ipsã uisionẽ seeretã nomine.
soporis sig̾̃cari arbitror. quẽ ĩ misit ds ĩ adã. qñ ei mulier facta ẽ
Ut enĩ ħ uideat᷑. ñ ẽ opꝰ oculis istis corporis. s qͣnto qͥsq ab istis
uisibilib reb int̾iori intelligentie secesserit. ħ ẽ obdormiscere.
tanto meliꝰ ⁊ sinc̾iꝰ illud uidet. Ipsa aũ cogitatio. qua intelligr̃ ĩ
nob̃ aliud ẽẽ qd̾ ratioẽ dñet᷑. aliud qđ rõni obtẽꝑet: ueluti effectio¬

Expanded text:
in seipso aliud esse rationale quod regit, aliud animale quod regiturin seipso aliud esse rationale quod regit, aliud animale quod regitur haec secretiore sapientia videt, ipsam visionem secretam nomine soporis significari arbitror, quem immisit Deus in Adam, quando ei mulier facta est. Ut enim hoc videatur, non est opus oculis istis corporeis, sed quanto quisque ab istis visibilibus rebus in interiora intelligentiae secesserit hoc est autem quasi obdormiscere, tanto melius et sincerius illud videt. Ipsa enim cognitio, qua intelligitur in nobis aliud esse quod ratione
Abbreviated transcription (Latin):
mina facta ẽ. quã rerũ ordo subuigat uiro. ut qđ ĩ duobꝰ homi¬
nibꝰ euidentiꝰ apparet. id ẽ in mascło ⁊ femina. eciã in uno homi¬
ne dsiderari possit. ut appetitũ animi. ꝑ quẽ de m̃bris corporis
oꝑ amur. habeat mens int̾ior. tãquã uirilis ratio subiugatũ. ⁊
iuxta legalẽ modũ inꝑet aditorio suo. sic̃ deb
nã regere. nec eã ꝑmittere dñari ĩ uirũ. Qd̃
ubi
contingit: ꝑuersa ⁊ misera domus ẽ. Primo
gͦ demonstrauit ds. hominẽ in qͣnto meli¬
o eẽt pecorib ⁊i omnib irrationabilib ani¬
mantib. ⁊ ħ sig̾cat. qd̃ dictũ ẽ. adducta ẽẽ ad
illũ omnia. ut uideret quid ea uocaret. ⁊ eis
nomina inponeret. Ex ħ enĩ apparet. ipsa ratioẽ homiñe
meliorẽ ẽẽ quã pecora. Nã distinguere. ⁊ nomina eciã discernere
ñ nisi ratio pot᷑. que de ipsis iudicat. s ħ facił ratio ẽ. Ciro enim
hõ intelligit. se meliorẽ ẽẽ pecorib. Illa ẽ difficilis qua intelligit

Expanded text:
t quod in duobus hominibus evidentius apparet, id est in masculo et femina, etiam in uno homine considerari possit: ut appetitum animae, per quem de membris corporis operamur, habeat mens interior tanquam virilis ratio subjugatum, et justa lege modum imponat adjutorio suo, sicut vir nam regere, nec eam permittere dominari in virum; quod ubi contingit, perversa et misera domus est. 16. Primo ergo demonstravit Deus homini quanto melior esset pecoribus, et omnibus irrationabilibus animimantia, ut videret quid ea vocaret, et eis nomina imponeret. Ex hoc enim apparet ipsa ratione hominem meliorem esse quam pecora, quod distinguere et nominatim ea discernere, nonnisi ratio potest, quae de ipsis judicat. Sed haec facilis ratio est; cito enim homo intelligit se meliorem esse pecoribus: illa est difficilis ratio, qua intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
poni. qͦmͦ sit facta femina: ⁊ facta dr̃. in adiutoriũ uiri ut copula¬
tione sp̃uali. spuales fetus ederet. id ẽ bonã oꝑam diuinȩ laudis.
dũ ille regit. ħ optẽꝑat. ille sapiẽtia regitur. hȩc uiro caput u

Expanded text:
poni quomodo sit facta femina: et facta dicitur in adjutorium viri, ut copulaponi quomodo sit facta femina: et facta dicitur in adjutorium viri, ut copulatione spirituali spirituales fetus ederet, id est bona opera divinae laudis; dum ille regit, haec obtemperat; ille a sapientia regitur, haec a viro. Caput
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsini sig̾cat᷑. ꝓpt̾ uigorẽ qͥ ñ arescit. fluuꝰ aũ ille qui cireuit t̾rã ethi¬
opie. multũ calidã atq feruentẽ: sig̾cat fortitudinẽ. calore actiois
alacrẽ. atq ĩpigrã. Terciꝰ aũ trrgris. uadit contra assyrios.: i sigͥcat
tẽꝑantiã. q̃ resistit libidini multũ aduersanti consiliis pruden¬
tiȩ. uñ plerũq ĩ scͥpturis. assirii ad uersarioꝵ loco ponũtur. Quartus
fluuꝰ ẽñ dictus contͣquid uadat: aut quã terrã circũeat. Iusticia
enĩ ad om̃s partes ammȩ ꝑtinet qr ipsa ordo. ieqͥtas animȩ ẽ. qͣsi
tẽꝑantia. ⁊ ista tota copulatione atq ordinatioẽ iusticia. Ad̃ autẽ¬
pec̾em dãpnatꝰ ẽ. Ex eo aũ qd̃ additũ ẽ. ut custodiri: significatũ
ẽ quał illa oꝑatio erat. Nãq ĩ tͣnquillitate beate uite uͥ mors ñ est

Expanded text:
prasini significatur propter vigorem qui non arescit. Fluvius autem ille qui circuit terram Aethiprasini significatur propter vigorem qui non arescit. Fluvius autem ille qui circuit terram Aethiopiam multum calidam atque ferventem, significat fortitudinem calore actionis alacrem atque impigram. Tertius autem Tigris vadit contra Assyrios, et significat temperantiam, quae resistit libidini multum adversanti consiliis prudentiae, unde plerumque in Scripturis, Assyrii adversariorum loco ponuntur. Quartus fluvius non est dictum contra quid vadat, aut quam terram circumeat; justitia enim ad omnes partes animae pertinet in ista tota copulatione atque ordinatione justitia epeccatum damnatus est. Ex eo autem quod additum est, et custodiret; significatum est qualis illa operatio erat. Namque in tranquillitate beatae vitae, ubi mors non est,
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. prudentiã. fortitudinẽ. tẽꝑantiã. iusticiã. Dr̃ autẽ physos
ipse ẽ ganges: geon aũ nilus. qd̃ eciã ĩ hieremia ꝓphã animaduti
potest. nc̃ aliis nominib appellant᷑. sic̃ nc̃ tyberis dr̃ fluuiꝰ: qͥ pͥ¬
us albula uocabat᷑. Tygͥs uͦ ⁊ eufrates eciã nc̃ eadẽ noĩa tenẽt:
quãus sit uisibił ⁊ terrenꝰ locus. sig̃cat tñ ciuitatẽ pacis spũalit᷑
mano aliena. q̃ ẽ ineffabilis. quã si eloqueris: parturis eã pocius qͣm
paris. qr ibi audiuit ⁊ apłs uerba ĩeffabilia que ñ licet homini loqͥ.
Hec gͦ prudentia terrã circuit. q̃ ht̃ aurũ ⁊ carbuncłm̃.: ila pidẽ pͣsi
nũ. idẽ disciplinã uiuentẽ. q̃ ab omĩb terrenis sordib quasi defecata
splendescit sic̃ aurũ optimũ :⁊ueritatẽ qͣm nulla falsitas uincit. sic̃
carbũcł fulgor nocte ñ uincit᷑. iuitã et̾nã quȩ uiriditate lapidis

Expanded text:
nificat, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam. Dicitur autem Physon ipse esse Ganges, Geon autem Nilus, quod etiam in Jeremia propheta animadverti potest, nunc aliis nominibus appellantur, sicut nunc Tiberis dicitur fluvius qui prius Albula dicebatur. Tigris autem et Euphrates etiam nunc eadem nomina tenent. quamvis sit visibilis et terrenus locus, significat tamen civitatem pacis spiritaliter, mano aliena, quia est ineffabilis, quam si eloqui velis, parturis eam potius quam paris: quia et ibi audivit Apostolus ineffabilia verba, quae non licet homini loqui. Haec ergo prudennum, id est disciplinam vivendi, quae ab omnibus terrenis sordibus quasi decocta enitescit, sicut aurum optimum, et veritatem quam nulla falsitas vincit, sicut carbunculi fulgor nocte non vincitur, et vitam aeternam quae viriditate lapidis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat nat᷑ã dĩ. ⁊ neq in dexterã declinet. arrogando qd̃ ñ est.
ipsa itẽ medietas anime: niordinata integritas sig̾cat᷑. Nã u ip¬
sũ lignũ ĩ medio paradysi plantatũ ẽ. ⁊idõ lignũ scientie bo¬
ni ⁊ mali dr̃.ꝙr si anima q̃ deb ĩ ea q̃ anu̾ora s̃ se extendẽ. id¬
ẽ in dm̃. ⁊ ea q̃ post̾i̾ora s̃ obluuscrid ẽ corporeas uoluptates.
ad se ipsã deserta a dõ conu̾sa fuerit. ⁊ sua potentia. quasi si¬

Expanded text:
intelligat naturam Dei: et neque in dexteram declinet, sibi arrogando quod non estipsa item medietas animae et ordinata integritas significatur: nam et ipsum lignum in medio paradisi plantatum est; et ideo lignum dignoscentiae boni et mali dest in Deum, et ea quae posteriora sunt oblivisci , id est corporeas voluptates, ad seipsam deserto Deo conversa fuerit, et sua potentia tanquam si
Abbreviated transcription (Latin):
tribus serpente ⁊ muliere ⁊ uiro. Nã pͥmo fit sugestio. siue ꝑ cogi¬
tatõnẽ. siue sensus corporis. uel uidendo. uel tangendo. uel audiẽdo.
uel gustando uel olfaciẽdo. Quȩ suggestio cũ facta fuerit. si cupidi¬
tas nr̃a ñ mouebit᷑ ad peccandũ excludit᷑ ser pentis astutia. si aũ
mota fuerit. quasi iã mulieri ꝑsuasũ erit. S aliq̃n ratio uiriliter
eciã cõmotã cupiditate refrenat ab his q̃ ꝯcupiscit. qd̃ ẽ fit ñ labi¬
mur ĩ pect̃m. s cũ aliqͥnta reluctatione coronam᷑. Si aũr̃o osentiat
ut qd̃ libido cõmouerit faciẽdũ ẽẽ decernat: ab omni beata uita
quasi de paradyso expellit᷑ hõ: iã enĩ peccatũ ĩputat᷑. eciã si ñ sub¬
pens ille pcatũ ꝑsuaserit. diligent᷑ ꝯsid̾andũ ẽ: ꝑtinet enĩ mari¬
me ad nr̃am salutem. Nã idõ ħ scripta s̃. ut eciã alia caueamus.
Cũ int̾ogata mulier respondiss: qͥd eis p̃ceptũ ẽẽt. ait illi: neqͣꝙͣ

Expanded text:
muliere et viro. Nam primo fit suggestio, sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo; quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non moveatur ad peccatum excluditur serpentis astutia. Si autem mota fuerit, quasi jam mulieri persuasum erit; sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat et homo in peccatum, sed cum aliqua luctatione coronatur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat; ab omni beata vita nquam de paradiso expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiamsi non subpens ille peccatum persuaserit, diligenter considerandum est; pertinet enim maxime ad nostram salutem: nam ideo haec scripta sunt ut jam talia caveamus. Nam cum interrogata mulier respondisset quid eis praeceptum esset; ait ille: Non morte
Abbreviated transcription (Latin):
tͣctamꝰ mͦ. qua ꝓpter ⁊ siuisibił femina scd̃o
hystoriã de corꝑe uiri pͥmo facta ẽ a dño dõ.
ñ utiq sine causa ita facta ẽ: nisi ut aliqd
secretũ intimaret. Non enĩ aut limꝰ defuit.
unde femina formaret᷑. aut si uellet dñs homini ui¬
gilanti costã sine dolore detͣhere ñ posset: Siue gͦ ista fig᷑ate
facta sit̃. plane mystica sacͣm̃ta. siue ħ mͦ qͦ tenuitas nr̃a co¬

Expanded text:
. Quapropter etsi visibilis femina secundum historiam de corpore viri primo facta est a Domino Deo, non utique sine causa ita facta est, nisi ut aliquod secretum intimaret. Num enim aut limus defuit unde femina formaretur? aut, si vellet Dominus, homini vigilanti costam sine dolore detrahere non posset? Sive ergo ista figurat; sed sunt plane mysteria et sacramenta, sive hoc modo quo tenuitas nostra co
Abbreviated transcription (Latin):
carnał: opꝰ ht̃ ꝑfecta sapientia. Cuiꝰ ꝯtẽplatio qr ĩt̾ior ẽ ⁊ secre¬
tior: ⁊ ab omĩ sensu corporis remotissima. ꝯueniẽt̾ eciã. ista sa¬
poris nomine intelligi potͥ. Tẽ enĩ ordinatissime. caput muli
carnẽ adĩpleuit. ut ħ nomine ĩsinuaret᷑ affectꝰ dilectꝰ. qͦ dili¬
ficet: s illo mͦ pociꝰ quo ꝓph̃a dic̃. auferri a ppło cor lapideũ. ⁊
dari cor
carneũ. hoc mͦ enĩ dic̃ eciã apłs. ñ in tabuł la¬
pide¬
is. s in tabuł cord̃ carnalib. alud ẽ qͥppe

Expanded text:
abet perfecta sapientia. Cujus contemplatio quia interior est et secretior, et ab omni sensu corporis remotissima, convenienter etiam ista soporis nomine intelligi potest. Tunc enim ordinatissime caput muliercarnem adimplevit, ut hoc nomine insinuaretur dilectificet; sed isto modo potius quo propheta dicit auferri populo cor lapideum, et dari cor carneum . Hoc modo enim dicit etiam Apostolus: Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Aliud est quippe
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Stͣ eni quidã. qui nc̃ afflictioẽ carnis mac̾ant᷑: nc̃ ad carneᷤ
uoluptatẽ reuertuntur. sepe uigilat̃ aliis dormientib: s sepius
dormuit alus uigilantib nc̃ humilia nc̃ sublimia. nẽ blanda
ñc asꝑa locuntur. ñc de fr̃ib. ncͣ de parentib głant᷑. nẽ nichil
nisi ordinis statuta ꝑstrepunt. nc̃ nichil nisi fabulas audire uo¬
lt̃. Nc̃ albas nc̃ nigras. nc̃ medio colore coloratas delectantur
habere cappas: nc̃ uił placet habitus. nc̃ medioeris. nc̃ suꝑfluꝰ
Ncͣ dat᷑ illis olera pastũ. nc̃ potũ aqua. nc̃ uͦ exqͥsitis ferełis. nc̃
diusis pocłis utunt᷑. nc̃ laborãt. nc̃ labor displicet: amãt subee.
ut possit p̃ẽe. Honores fuguit: ut honorib ol uiẽt. Hȩc ẽ ĩeqͣli¬
tas colu̾pnaꝵ: hec ẽ asꝑitas eaꝵ. Paulus apls: equalitatẽ ⁊ le¬
nitatẽ docet. Lenitatẽ c̃ dicit. si fieri potest qđ ex uob̃ ẽ: ẽ omĩ

Expanded text:
 enim quidam, qui nunc afflictione carnis macerantur, nunc ad carnis voluptatem revertuntur, saepe vigilant aliis dormientibus, sed saepius dormiunt aliis vigilantibus. Nunc humilia, nunc sublimia, nunc blanda, nunc aspera loquuntur, nunc de fratribus, nunc de parentibus gloriantur, nunc nihil nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire volunt. Nunc albas, nunc nigras, nunc medio colore coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. Amant subesse. ut possint praeesse, honores fugiunt, ut honoribus occurrant. Haec est inaequalitas columnarum, haec est asperitas earum. Paulus apostolus aequalitatem et laevita
Abbreviated transcription (Latin):
argentea. & aurea. E nea fortitudinẽ. argentea cũ fortituid̾ ine
clar itatẽ. aurea cũ fortitudine et claritate. fulgorẽ tenet. for¬
titudo ĩ oꝑe. claritas in sermone fulgor in mͣte. Qui in his tͥ¬
b patientiã seruat. quasi basis aurea uirtutũ structurã fir¬
mit̾ portat. his trib usus ẽ moyses in constitutione taber¬
nacłi. enea scił ⁊ argentea et aurea. Edificauit moyses taber¬
naclmm: qd̃ moraliter designat animȩ claustrũ. Tria possumus
assignare taber nacła. scił mat̾iale. misticũ ⁊ morale: id ẽ tab̾¬

Expanded text:
argentea et aurea. Aenea fortitudinem, argentea cum fortitudine argentea et aurea. Aenea fortitudinem, argentea cum fortitudine claritatem, aurea cum fortitudine et claritate fulgorem tenet. Fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribus patientiam bene servat, quasi basis aurea virtutum structuram firmiter portat. His tribus usus est Moyses in constitutione tabernaculi, aenea scilicet, argentea et aurea . Aedificavit Moyses tabernaculum, quod moraliter designat claustrum animae. Tria possumus assignare tabernacula, scilicet materiale, mysticum et morale, id est tabe
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. scit ab undare. Qui acceptis alim̃tis. ñ ad ingurgitatio¬
nẽ uentris utit᷑. s ad reparationẽ uirtutis. nec plus carm tͥ¬
buit quã necessitas petit: scit satiari. Qui alim̃toꝵ inopiã
sine murmure tolerat. nec ꝓ necessitate uictus aliquit agit.
unde anima peccati laqueũ incurrat: scit ⁊ esurire. Quẽ gͦ ĩ ha
bundantia suꝑbia ñ eleuat: nec in necessitate cupiditas irritat
nouit abundare: nouit ⁊ penuriã pati. Cũ aũdiceret omĩa
possũ: ine ꝑ elatioĩs tumorẽ exceder et equalitatẽ: stat̾i subiun¬
git. in eo qui me confortauit. Qui enĩ qd̃ faciunt dõ ascribt̃: ihu¬
militer sentientes. de se diffidt̃. talib ñ euanescit fructꝰ sui
laboris: quia nec extollit᷑ ĩ auras uane głe: nec uento rapitur
selationis.
portant edificii sui pondus: sic patientie uirtus. edificii sp̃alis
sustinet onus. lres in seripturis basiũ speĩes inueniunt᷑. scił enea

Expanded text:
idit, scit abundare. Qui acceptis alimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit, quam necessitas petit, scit satiari. Qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus aliquid agit unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo nec in abundantia superbia elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Ubi cum statim Apossum, ne per elationis tumorem excederet aequalitatem, statim subjunxit, in eo qui me confortat. Qui enim quod faciunt, Deo ascribunt, et humiliter sentientes de se diffidunt, talibus non evanescit fructus sui laboris, quia nec extollitur in auras vanae gloriae, nec vento rapitur elationis. portant aedificii sui pondus, sic patientiae virtus, aedificii spiritualis sustinet onus. Tres autem in Scripturis basium species inveniuntur, scilicet aenea,
Abbreviated transcription (Latin):
tationin torporẽ frigoris expellit: dilectioĩs całorẽ nutrit. in¬
uitat ad amorẽ ꝓxĩmi. Sic̃ sucifer pcedit solẽ. sic amor ꝓxi¬
mi amorẽ dĩ. Hoc gͥ latus. spłialis claustri ortũ respicit ca¬
pitatis. Tẽ enĩ melꝑit ds̃ diligi: eũ incipit diligi ⁊ ꝓximus. Et
sic̃ sol oriens ascendit ad australẽ plagã. sic ꝑ amorẽ ꝓximi
lum̃ p̃ ninia claritate tenuiter uidemꝰ. Lcet enĩ racius contẽ¬
platioĩs recto tramite illuminet terrã cordis. licet m̾ens. aut
Non ẽ gͦ quo diuertat animus. qui int̾ ħ quatuor uirtutũ mu¬
nimina. maniet constitutꝰ. Non enĩ ad carnis uoluptatẽ ñ ad mun¬
di uanitatẽ. ñ ad odiũ ꝓximi. ñ ad contẽptũ di. In his claustrs

Expanded text:
tationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, intationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, invitat ad amorem proximi. Sicut lucifer praecedit solem, sic amor proximi amoreritatis. Tunc enim incipit diligi Deus, cum incipit diligi proximus. Et sicut sol oriens ascendit ad australem plagam, sic per amorem proximi lumen prae nimia claritate tenuiter videmus. Licet enim radius contemplationis recto tramite illuminet terram cordis, licet mens aut on est igitur quo divertat animus, qui inter haec quatuor virtutum munimina manet constitutus. Non enim ad carnis voluptatem, non ad mundi vanitatem, non ad odium proximi, non ad co
Abbreviated transcription (Latin):
erigitur. in hac domo claustri sp̃ał ordo stabilit᷑.
let: sic in quatuor uirtutib animi. quadrat᷑a claustri fp̃a¬
lis ꝑsimilitudinẽ assignari potest: quȩ st̃ contẽptus sui. contẽp¬
sus aninu uidemꝰ. tc̃ quasi ĩ latere claustri. qd̃ ad occasũ res¬
picit. sedemꝰ. Quid enĩ aliud nisi occasũ consid̾amꝰ. dũ in nob̃
sub tͣctis radiis suꝑni soł dĩe. diumne cognitioĩs defice sentimꝰ:
Recedente sole cresct̃ umbre. minuitur claritas. sic recedente
sole iusticie misere m̃tis ad uenit cecitas. Ille uͦ qui ꝓfunde
noctis tenebras. id ẽ seculariũ difficiles culpas. ⁊ eoꝵ. corda fri¬
gida gelu desꝑatioĩs considerat contͥta. quasi ĩ latere claustri
sedet. qd̃ ad seꝑtẽtͥonẽ spectat. Post tenebras uͦ ꝓfunde nocte
id ẽ pꝰ cupiditates n odii cecitatẽ. aurora iusticie suꝑni solis
radios expandens. mentis illuminat secretũ fugat nubes tẽp¬

Expanded text:
erigitur, in hac domo claustri spiritualis ordo stabilitur.let, sic in quatuor virtutibus animi quadratura claustri spiritualis per similitudinem assignari potest, quae sunt contemptus sui, contempoccasus animi videmus, tunc quasi in latere claustri, quod ad occasum respicit, sedemus. Quid enim aliud nisi occasum cernimus, dum in nobis subtractis radiis superni solis, diem divinae cognitionis deficere sentimus? Recedente sole crescunt tenebrae, minuitur claritas, sic recedente sole justitiae, miserae mentis caecitas advenit. Ille vero, qui profundae noctis tenebras, id est, saecularium difficiles culpas, et eorum corda frigida, gelu desperationis concreta considerat, quasi in latere claustri sedet, quod ad Septentrionem spectat. Post tenebras vero profundae noctis, id est, post cupiditatis et odii caecitatem, aurora justitiae superni solis radios expandens, mentis illuminat secretum, fugat nubes ten
Abbreviated transcription (Latin):
& afflictio carnis. sermo humilis. abiectio uestis. cib tenuis pr¬
dus laboris. amor subiectioĩs contẽptus honoris. laudẽ fugni e.
alt̾ius consiliũ suo p̃ferre. subditis obedire. de se deficere. Hee co¬
lupne. secantur. sculpunt᷑. ⁊ poliunt᷑. Secant᷑ qñ dliscretiõis uir¬
tutes a uitiis separant᷑. Sic salomor ĩ tẽplo celaturas ꝓminen

Expanded text:
et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sculpuntur et poliuntur. Secantur quando discretione virtutis a vi
Abbreviated transcription (Latin):
et electos isrł impediuit. Et quoꝵ ds uenter est: igła ĩ confu¬
ds uent̾ ẽ ⁊ gla eoꝵ ĩ ꝯfusioẽ. Solent diis tẽpla construi alta¬
ria erigi: ministri ad ser uiendũ ordinari.immolari pecu¬
des. thura concremari. Dõ siqͥdẽ uentͥ. tẽplũ ẽ coqͥna. alta¬
re m̃sa. ministri coci. imolate pecudes cocte carnes. fumꝰ
pͥnceps coquoꝵ qui muros ierlm destruxit. qͥ tͣnstulit ua¬
sa domus domini. ĩdomo regis babiloĩs ⁊ fec̃ uasa tẽpli. ua

Expanded text:
et electos Israel impedivit , et quorum Deus venter est, et gloria in confuet electos Israel impedivit , et quorum Deus venter est, et gloria in confu est, et gloria eorum in confusione. Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus princeps coquorum, qui muros Jerusalem destruxit, qui transtulit vasa Domini in domum regis Bab
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas nature: phibet tñ qd̃ appetit suꝑfluitas gule.
Causari ⁊enĩ solẽt quidã seculares. quod tot diuersis: ⁊tã de¬
licatis utantur cibis: qd̃ tã magno labore cib conficitur.
& tam cito glutitur. Nec minus forsitan causaridebent qui¬
dam religiosi: quia delicatiores posst̃ appellari. Qui enĩdeli¬
catiora quert̃: delicatiores dici posst̃. Cũ gͥ legas deliqͥsse iona¬
than. ingustu mellis. esau in edulio lentis. sod omitas ĩ sat᷑i¬
tate panis.putas ne sine ꝑiclo ẽẽ tot car niũ fereulis. tot
pisciũ gen̾ib. tot frixurarũ diu̾sitatib delectari: Nonne sic
differt palatiũ a refectorio: sic̃ egyptꝰ a deserto: Sigͥ in deser¬
to sumꝰ: mirandũ ne ẽ. si ollas carniũ suspiramꝰ: Ollas caruiu
suspirat: que carnis desideriũ tẽptat. Isti aũ quare suspirẽt:
escis: d̾s aũ ⁊ h̾e ishas destruet. Occidit enĩ pingues eoꝵ:

Expanded text:
necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur. Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim legas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, escis; Deus autem et hunc et has destruet . Occidit enim pingues eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait apłs. quia omĩa contingebat illis in figurã: An ignorã
qr in iacob. fraglantia uestim̃toꝵ famã designat uirtũtũ: iͨ
ioseph tunica talaris. ꝑseu̾antiã longanimitatis: Hee st̃
ũt in fine quilibet benedictioẽ ꝑfruatur. Int̾ illos eciã. qͥ tu¬
nicis induunt᷑. uoluptas pedẽ posuit: ñ qd̃ camisiis utantur.
s quodã delicato panno. qui uulgo saia uocatur. In ostensi¬
one gͥ lanee uestis. asꝑitatẽ ꝯu̾sionis ostendt᷑. s in delectatio-¬
ne delicati panni. suauitatis molliciẽ quert᷑. Uidri ego ni
si fallor. monachũ camisia uestitũ: iocantẽ et dicentẽ. Cari¬
or ẽ staminia quã camisia. tunica uͦ uestiri. magna ẽ difficul¬
tas. d forsitan dices: qm̃ infirmus erat huiꝰmodi. Immo sanꝰ
& petulans: ⁊ pinguis residens equo: habundãs reb ⁊ curias
freqͥntans. Qui tñ añ conuersioĩs habitũ pedes ire consue¬

Expanded text:
quod, ut ait Apostolus, omnia contingebant illis in figura? An ignoras, quod, ut ait Apostolus, omnia contingebant illis in figura? An ignoras, quod in Jacob fragantia vestimentorum famam designat virtutum; in Joseph tunica talaris perseverantiam longanimitatis? Hae sunt est virtutum, ut in fine quilibet benedictione perfruatur. Inter illos etiam, qui tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, quod infirmus fuit hujusmodi, imo sanus et petulans, et pingui residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consue
Abbreviated transcription (Latin):
i ero simił altissimo. Iacob in itinere sub capite lapidẽ posu¬
ituł doi auit. scalam uidit. anglõs ascendentes ⁊ descenden¬
tes: ⁊ dñm innixũ scale. In itinere dormit. qui in tͣnsitu p̃sen
tis uite oculos quos ad concusiscendũ aꝑuerat. ab appetitu se¬
culariũ claudit. Uidet angelos quanto desiderio. suꝑ se dõ ĩhẽ¬
ant quanto caritatis affectu. nobis infirmis condescendãt. Ui¬
det eciã dñm innixũ scale: ut uideat siẽ intellige̾s aut requi¬
rens dm. Nec mirũ si hec uideat. qui caput in lapide posuit.
id ẽ m̃tẽ in xp̃o. Audistis de lectulo. audite de uestimͣto. Et in¬
duit inquit eũ mat̾ sua uestib esau ualde bonis: quas apud
se habebat. Forsitan cũ audis qd̃ induit eũ mater sua. uestib
ualde bonis: similit̾ p̾ciosis uestiri queris. Dũ legis. tunicã
ioseph fuisse talarẽ: conaris ⁊ tu habere longiorẽ. Annescis

Expanded text:
posuposuit, et dormivit, scalam vidit, angelos ascendentes et descendentes, et Dominum innixum scalae . In itinere dormit, qui in transitu vitae praesentis oculos quos ad concupiscendum aperuerat ab appetitu saecularium claudit. Videt angelos, quanto desiderio super se Deo inhaereant, quanto charitatis affectu nobis infirmis condescendant. Videt etiam Dominum innixum scalae, ut videat, si est intelligens aut requirens Deum . Nec mirum si hoc videat, qui caput in lapide posuit, id est, mentem in Christo. Audistis de lectulo, audite de vestimento: Et induit, inquit, eum mater sua vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat . Forsitan cum audis, quod induit eum mater sua vestibus valde bonis, similiter pretiosis vestiri quaeris, dum legis tunicam Joseph fuisse talarem, conaris et tu habere longiorem. An nescis,