comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si hoc ẽ epulari ex hedi occisiõe qd
est de antixp̃i ꝑditione letari. quomͦ
dicet filiꝰ quẽ recipit pater hoc sibi ñ
fuisse concessũ. cũ om̃s filii dei de illiꝰ
adu̾sarii ꝑditiõe uł dãpnatioe letaturi
st̃: Nimirũ gͦ qđ in re obscurissima
sine p̃iuditio diligentioris inquisitioĩs
dixerim: ipsũ dñm sibi negatũ ad epu¬
landũ conquerit᷑. dũ eũ peccatorẽ putat.
Cũ enĩ ÷ hedus illigenti.i. cũ eũ sabbati
uiolatorẽ & ꝓfanatorẽ legis existimat. io¬
cundari epulis eiꝰ ñ meruit: ut qͦd ait nũ¬
quã dedisti mͥ hedũ ut cũ amicis meis epu¬
larer : tale sit. ac si diceret. Cum qͥ michi
hedus uidebat᷑ numꝗͣ dedisti mͥ ad epu¬
landũ. eoipso mͥ illũ ipsũ ñ concedens quo
mͥ hedus uidebat᷑. Qd̃ autẽ dicit cũ ami¬
cis meis aut ex ꝑsona pͥncipũ cũ plebe
intelligit᷑. aut ex ꝑsona popłi ierosolimi¬
tani cũ ceteris popłis uida. Meretrices

Expanded text:
Aut si hoc est epulari ex haedi occisione, quod est de Antichristi perditione laetari, quomodo dicit filius quem recepit pater hoc sibi non fuisse concessum, cum omnes filii Dei de illius adversarii damnatione laetaturi sint? Nimirum ergo quod in re obscurissima sine praejudicio diligentioris inquisitionis dixerim ipsum Dominum sibi negatum ad epulandum conqueritur, dum eum peccatorem putat. Cum enim haedus est illi genti, id est, cum eum sabbati violatorem et profanatorem Legis existimat, jucundari epulis ejus non meruit: ut quod ait, Nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer; tale sit ac si diceret, eum qui mihi haedus videbatur, nunquam dedisti mihi ad epulandum, eo ipso mihi illum ipsum non concedens, quo mihi haedus videbatur. Quod autem dicit, eum amicis meis, aut ex persona principum cum plebe intelligitur, aut ex persona populi Jerosolymitani cum caeteris populis Juda. Meretrices
Abbreviated transcription (Latin):
agro. donec plenitudo filii mninoris lon¬
ge in idolatria gentiũ constituti reducta
ad manducandũ uitulũ intraret. Erit
enĩ quandoq aꝑta uocatio uideoꝵ in sa¬
lutẽ ȩuangłii. quã manifestationẽ tamꝗ̃¬
egressũ pat̾ris appellat ad rogandũ maio¬
rẽ filiũ. De inde quȩ respondet idẽ maior
eis suis epularet᷑.S de mandato ñ p̃t̃misso
facile occurrit. neq de om̃i mandato dictũ
ẽẽ. s de uno maxime necessario. qđ nullũ
aliũ dm̃ pret̾ unũ omiũ creatorẽ colere
ussus est. neq iste filiꝰ in omib israheliticis.
s in his intelligit᷑ hab̾e ꝑsonã. qͥ nũꝗͣ ab
uino deo ad simulachra conu̾si st̃. Quãꝗͣ
enĩ tamꝗͣ in agro positꝰ iste filiꝰ t̾rena de¬
sideraret: ab uno tam̃ deo ista desid̃ abat
bona. quãuis cõmunia cũ pecorib. Inde
in psalmo ex ꝑsona synagoge qd̵ int̃p̃tat᷑
asaph conuenienter accipitur dictũ. Qua¬

Expanded text:
agro, donec plenitudo filii minoris lonagro, donec plenitudo filii minoris longe in idololatria Gentium constituti redux ad manducandum vitulum intraret . Erit enim quandoque aperta vocatio Judaeorum in salutem Evangelii. Quam manifestationemegressum patris appellat ad rogandum majorem filium. Deinde quae respondet idem major cis suis epularetur. Sed de mandato non praetergresso facile illud occurrit, neque de omni mandato dictum esse, sed de uno maxime necessario, quo nullum Deum alium praeter unum Creatorem omnium colere jussus est : neque iste filius in omnibus Israelitis, sed in his intelligitur habere personam, qui nunquam ab uno Deo ad simulacra conversi sunt. Quanquam enim tanquam in agro positus iste filius terrena desideraret, ab uno tamen Deo ista desiderabat bona, quamvis communia cum pecoribus. Unde in Psalmo ex persona Synagogae, quod interpretatur Asaph, convenienter accipitur dictum, Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ dicatis om̃s: & concordit̃ conu̾santiũ ani¬
mã & cor unũ in laudes dei. Uocat unũ de
seruis: & int̾rogat que illa sint. Sumit ita¬
q ad legendũ aliquẽ ꝓpħarũ. & in eo querẽs
quodãmodo int̾rogat unde ista festa ĩ eccłia
celebrant᷑ in qua se ẽẽ ñ uidet. Respondit
ei seruus patris ꝓpħa. Erat̃ tuus uenit. &
occidit pat̾ tuus uitulũ saginatũ: qr saluũ
illũ recepit. In extremis enĩ t̾rȩ fuit frat᷑
tuus. s inde maior exultatio cantantiũ dño
canticũ nouũ: qua laus eiꝰ ab extremis t̾rȩ.
E ꝓpt̃ eũ qͥ absens erat occisus est. qr ĩ pła¬
ga positꝰ. & sciens ferre imbecillitatẽ: quia
quib ñ ẽ narratũ de eo uidert̃. & qͥ ñ audie¬
rant intellexer̃t.S indignat᷑ etiã nc̃: & ad¬
hue ñ uult introire. Cũ gͦ plenitudo gen¬
tiũ intrauerit: egredietur oportuno tp̃r
pat̾ eiꝰ. ut etiã oĩs isrł saluus fiat. cui ex
parte cecitas facta ẽ uelut absenti in

Expanded text:
 concorditer conversantium animam et cor unum in laudes Dei. Vocat unum de servis, et interrogat quae illa sint: sumit utique ad legendum aliquem Prophetarum, et in eo quaerens, quodammodo interrogat unde ista festa in Ecclesia celebrantur, in qua se esse non videt. Respondet ei servus patris propheta: Frater tuus venit, et occidit pater tuus vitulum saginatum, quia salvum illum recepit. In extremis enim terrae fuit frater tuus. Sed inde major exsultatio cantantium Domino canticum novum, quia laus ejus ab extremis terrae ; et propter eum qui absens erat, occisus est vir in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem ; quia quibus non est narratum de eo, viderunt; et qui non audierunt, intellexerunt . Sed indignatur etiam nunc, et adhuc non vult introire. Cum ergo plenitudo Gentium intraverit, egredietur opportuno tempore pater ejus, ut et jam omnis Israel salvus fiat: cui ex parte caecitas facta est velut absentia in
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ̃ autẽ de centũ cadis olei qͥnqͣginta scͥbi
fec̃ a debitore. & de centũ choris tritici octo¬
ginta: ad nichil aliud ualere arbitror. nͥ
iustitia eiꝰ suꝑ scribarũ & phariseoꝵ. ut cũ
illi decimas darent. isti dimidias dent. sic̃
ñ de fructib s de ipsis bonis suis fec̃ ⁊ ache¬
us: aut certe duplicet decimas. aut duas
decimas dando. suꝑet impendia iudeoꝵ.
Mammona uͦ iniquitatis ob hoc a dño ap¬
pellata ẽ ista pecunia quã possidemꝰ ad
tempꝰ : qr mãmona diuitiȩ int̾pretantur.
Nec st̃ istȩ diuitiȩ. nͥ iniquis qui in eis
constituunt spem. atq copiã beatitudinis
suȩ. Aiustis uero cũ hȩc possident᷑. ẽ qͥdẽ
ista pecunia: s ñ st̃ illis nisi diuitiȩ cȩles¬
tes & spũales. quib indigentiã sũã sp̃ua

Expanded text:
Quod autem de centum cadis olei, quinquaginta scribi Quod autem de centum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debitore; et de centum coris tritici, octoginta; ad nihil aliud valere arbitror, nisi iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decimas dando superet impendia Iudaeorum. mamona uero iniquitatis ob hoc a domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis diuitiae nisi caelestes et spiritales, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& laudauit eũ qđ in futurũ sibi ꝓspexerit:
ñ oĩa debemꝰ ad imitandũ sumere. Hon
enĩ aut dño nr̃o facienda est in aliquo
fraus. ut de ipsa fraude elemosinas facia¬
mus. aut eos a quib recipi uolumꝰ in tab̾¬
nacła ȩt̃na tam ꝗͣ debitores dei &. domini
nr̃i fas ÷ intelligi. cũ iusti & sc̃ĩ signifi¬
cent᷑ hoc loco qͥ eos introducant in tab̃na¬
cula ȩt̾na. qͥ necessitatib suis t̾rena bona
cõmunicauert. De quib etiã dicit. quod
siquis alicui eoꝵ calicẽ aquȩ frigidȩ ded̾it
tantũ in noĩe discipłi. ñ ꝑdet mercedẽ suã
s etiã econtrario ducuntur iste similitudi¬
nes. ut intelligamꝰ si laudari potuit ille a dño
cui fraudẽ faciebat: quanto magis placͣet dño
deo qͥ scđ̃m eiꝰ p̾ceptũ illa oꝑa faciunt. Sicut
etiã de iudice iniquitatis qͥ int̾pellabat᷑ a ui
dua cõparationẽ duxit ad iudicẽ dm̃. cui
nulla ex parte uidex iniquus conferendꝰ ÷.

Expanded text:
t eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint. De quibus etiam dicit quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam. sed etiam e contrario ducuntur istae similitudines, ut intellegamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant domino deo qui secundum eius praeceptum illa opera faciunt; sicut etiam de idua, comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est .
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ eiꝰ insinuent. Tunc enĩ cuiq occidit᷑: cũ
credit occisũ. Et epulem᷑ inqͥt. Hoc ad letitiã
meus mortuus fuerat. & reuixit: perierat. &
inuentꝰ est. E istȩ epulȩ atq festiuitas ñẽ
celebrant᷑. ꝑ orbẽ t̾rarũ ęccłia dilatata atq
diffusa. Uitulus enĩ ille in corpore ⁊ sangui¬
ne dñi offert᷑ patri. & pascit totam domũ.
Cũ interea maior filiꝰ popłs isrł scdni carnẽ.
ditaria opulentia legis & ꝓpħarũ: t̾rena
potiꝰ oꝑatur. & in qͥb cũq israelitis conside¬
rationib. Nã & multi tales inuentist᷑ ui
pinquare cepit. id÷ laborare. Seruili oꝑe
imꝓbato ex hisdẽ scripturis ȩccłie lib̾tatẽ
considerauit. Audit simphoniã ⁊ chorĩt.
scilicet plenos uocib consonis euangłm p̾di¬

Expanded text:
tem ejus insinuent: tunc enim cuique occiditur, cum tem ejus insinuent: tunc enim cuique occiditur, cum credit occisum. Et epulemur, inquit: hoc ad laetitiam meus mortuusinventus est. Et istae epulae atque festivitas nunc celebrantur, per orbem terrarum Ecclesia dilatata atque diffusa. Vitulus enim ille in corpore et sanguine Dominico et offertur Patri, et pascit totam domum. Cum interea major filius, populus Israel secundum carnem, ditaria opulentia Legis et Prophetarum terrena potius operatur, et in quibuscumque Israeliticis considerationibus. Nam multi tales inventi sunt iropinquare coepit, id est, labore servilis operis improbato, ex iisdem Scripturis Ecclesiae libertatem consideravit. Audit symphoniam et chorum, scilicet Spiritu plenos vocibus consonis Evang
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħc xp̃s. Et osculatꝰ ẽ illũ .i. consolatꝰ uer¬
bo gr̃ȩ dei. ad spem indulgentie peccatorũ.
Hoc ÷ pꝰ longa itinera remeantẽ ad patrem
mereri osculũ caritatis. Incipit iã peccata
constitutꝰ in ȩccłia confiteri. nec dicit om̃ia
quȩ dicturũ se e̾ẽ ꝓmiserͣit. s usq ad illud.
ñ sũ dignꝰ uocari filiꝰ tuus. Hoc gͦ uult fieri
ꝑ gr̃am. quo se indignũ ẽẽ ꝓ merito fatetur.
Non addidit qđ in illa meditatiõe iam dixerat.
fac me sic̃ unũ de mercennariis tuis. Cũ enĩ
panẽ ñ haberet. uł mercennariꝰ ẽẽ cupiebat.
qđd post osculũ patris generosissime iã de¬
dignat᷑. Stola pͥma ẽ dignitas. quã ꝑdidit aĩa.
Serui qͥ eã ꝓfer̃t: recone iliationis st̃ p̃dicatores.
titionem: quȩ digito bene significatur. Cal¬
ciam̃ta in pedes p̃paratio euangeliz andi.
in exhausta fame uiscera filii esurientis
Nam etiã ut occidant eũ iubet. hoc ÷ ut mor¬

Expanded text:
ristus. Et osculatus est illum. Consolari verbo gratiae Dei ad spem indulgentiae peccatorum, hoc est, post longa itinera remeantem mereri a patre osculum charitatis. Et incipit jam peccata constitutus in Ecclesia confiteri. Nec dicit omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud, Non sum dignus vocari filius tuus. Hoc enim vult fieri per gratiam, quo se indignum esse per merita fatetur. Non addit quod in illa meditatione dixerat, Fac me sicut unum de mercenariis tuis. Cum enim panem non haberet, vel mercenarius esse cupiebat: quod post osculum patris generosissime jam dedignatur. Stola prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. titionem, quae digito bene significatur. Calceamenta in pedes, praeparatio evangelizandi in exhausta fame viscera filii esurientis? Nam etiam ut occidant eum jubet, hoc est, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ uocari filius. tiuis. fac me sicut
unũ de mercennariis tuis. Litrũ hoc
ẽ peccaui in cęlũ qđ ẽ corã te. ut cęlũ
appellauerit ipsam sũmitatẽ patris.
unde ẽ illud. etiã in ꝑsalmo. a summo
cȩlo egressio eiꝰ. cũ ab ipso patre uellet
intelligi. an potiꝰ peccaui in celũ coram
sc̃is animabus in quib sedes : dei. Corã
te autẽ. in ipso pene trali interioꝵ ꝯscientiȩ.
E surgens uenit ad patrẽ suũ. Cũ aut̃ ad¬
huc longe e̾ẽt. antequã intellig̾ẽ dm̃. s tam̃¬
cũ iã pie quereret: uidit illũ pat̾ ipsius.
Impios enĩ & suꝑbos conuenient᷑ ñ uidere
dicit᷑: tamꝗͣ ante oculos ñ habe. Ante ocłos
enĩ haberi non nͥ qͥ diligunt᷑ dici sol&. Et
miscd̃ia motꝰ est: & accurrens cecidit supra
collũ eiꝰ. Non enĩ pat̾ unigenitũ filiũ dese

Expanded text:
sicut unum de mercenariis tuis. Utrum hoc est Peccavi in coelum, quod est Coram te; ut coelum appellaverit ipsam summitatem Patris: unde est etiam illud in Psalmo, A summo coelo egressio ejus , cum ab ipso Patre vellet intelligi? An potius, Peccavi in coelum, coram sanctis animis, in quibus est sedes Dei: Coram te autem, in ipso penetrali interiore conscientiae? Et surgens venit ad patrem suum. Cum autem adhuc longe esset: antequam intelligeret Dcum jam pie quaereret. Vidit illum pater ipsius. Impios enim et superbos convenienter non videre dicitur, tanquam ante oculos non habere. Ante oculos enim haberi, non nisi qui diliguntur dici solent. Et misericordia motus est, et occurrens, cecidit super collum ejus. Non enim pat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dic̃ tu mecũ es sẽꝑ. Non enĩ qͣsi m̃tientẽ
redarguit: s secũ ꝑseuerantiã eiꝰ apꝓbans ad
ꝑfunctionẽ potioris atq iocundioris exulta¬
tionis inuitat. Quis gͦ hedus quẽ numquã
accepit ad epulandum: Peccator ꝓfecto
hedi noĩe significari solet. s absit ut an¬
tixp̃m intelligã. Non enĩ exitũ inuenio
huiꝰ sententiȩ. Multũ enĩ absurdũ ẽ eũ
cui dicit᷑ tũ mecũ es semꝑ a patre optaᷤᷤ¬

Expanded text:
mecum es semper. Non enim quasi mentientem redarguit, sed secum perseverantiam ejus approbans, ad perfructionem potioris atque jucundioris exsultationis invitat. Quis est ergo haedus quem nunquam accepit ad epulandum? Peccator profecto haedi nomine significari solet. Sed absit ut Antichristum intelligam. Non enim exitum invenio hujusce sententiae. Multum enim absurdum est, eum cui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo aut̃ illas pciii dixit quas reliquit
in deserto. qr suꝑbos sig̃ficãt tamꝗͣ solitudi¬
nẽ gerentes in animo. dũ solos se uideri
uolunt. qͥb ad ꝑfectionẽ unitas deest. Cum
enĩ qͥsq a uera unitate diuellit᷑. suꝑbe diuel¬
lit᷑. sue qͥppe potestatis e̾ẽ cupiens. ñ seqͥt᷑ unũ¬

Expanded text:
onaginta novem dixit, quas reliquit in deserto, quia superbos significant, tanquam solitudinem gerentes in animo, dum solos se videri volunt, quibus ad perfectionem unitas deest. Cum enim quisque a vera unitate divellitur, superbia divellitur: suae quippe potestatis esse cupiens, non seq
Abbreviated transcription (Latin):
di. Fames aũ in illa regiõe ÷ indigentia ũ¬
bi u̾itatis. Unꝰ ciuiũ regioĩs illiꝰ. aliqͥs acriꝰ
pͥnceps ad militiã diaboli ꝑtinẽs. Hilla eiꝰ.
modꝰ potestatis eiꝰ. Porci. inmundi sp̃s qui
sub ipso ẽẽnt. Siliquȩ qͥb porcos pascebat.
scłares doctrine sterili suauitate resonan¬
tes. de qͥb laudes idoloꝵ fabularũq quȩ
ad deos gentiũ ꝑtinẽt uario sermone atq
carminib ꝑcrepãt: qͥb demonia delectant᷑.
Unde cũ iste sat᷑ari cupiebat. aliqͥd solidũ e
rectũ q ad beatã uitã ꝑtin̾et ĩuenire uolebat¬
in talib: & ñ pot̾at. Hoc ÷ enĩ q̃ ait. & nemo
illi dabat. In se aũ reu̾sꝰ iã scilicet ab eis qͣ
forinsecꝰ frustra illiciunt & seduc̃t. in ꝯscien¬
tiȩ int̾iora reducẽs intentionẽ suã dix̃. Qͣnti
mercennarii ĩ domo patͥs mei habundãt pa
nibꝰ Un ħ scire pot̾at in qͦ tanta erat obluuo
dei sieut ĩ oĩb idolatris fuit: nͥ qr ista recogi¬

Expanded text:
. Fames autem in illa regione, est indigentia verbi veritatis. Unus civium regionis illius, aliquis aerius princeps ad militiam diaboli pertinens. Villa ejus, modus potestatis ejus. Porci, immundi spiritus qui sub ipso essent. Siliquae quibus porcos pascebat, saeculares doctrinae, sterili vanitate resonantes; de quibus laudes idolorum fabularumque ad deos Gentium pertinentium vario sermone atque carminibus percrepant, quibus daemonia delectantur: unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum quod ad beatam vitam pertineret, invenire in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait: Et nemo illi dabat. In se autem reversus. Jam, scilicet, ab eis quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt in conscientiae interiora reducem faciens intentionem suam. Dixit: Quanti mercenarii patnde hoc scire poterat, in quo tanta erat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogi
Abbreviated transcription (Latin):
quia diuisit pat̾ filiis sub̃am. minor filiꝰ in
bonis. eoipso qd̾ patrẽ deseruit cupiditate
fruendi creat᷑a relicto ipso creatore. Qd ñ pꝰ
multos dies dixit factũ. ut ꝯgregatis õib ꝑe¬
gre ꝓficisc̾et᷑ in regionẽ longinꝗͣ. qͥa ñ mul¬
tũ pꝰ institutionẽ humani gen̾is placuit aĩȩ

Expanded text:
quia divisit pater liberis substantiam, minor filius inquia divisit pater liberis substantiam, minor filius inbonis, eo ipso quod patrem deseruit cupiditate fruendi creatura, relicto ipso Creatore. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus peregre proficisceretur in regionem longinquam: quia non multo post institutionem hu
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃pont̃. Unũ enĩ deest ad nouẽ ut decẽ sĩt.
& ad nonaguita nouẽ ut centũ sut: & si ꝑ ce¬
teros numeros hoc consides. Nã & ñgentis
nonaguita nouẽ unũ deest ut mille sint:
& ad nouẽ milia ñgentos nonagunta nouẽ
unũ deest. ut decẽ milia sint. Uariati gͦ ꝑ
breuitatẽ & magnitudinẽ numeri possunt:
qͥb unũ deest ut ꝑfrͣuant᷑. Ipsũ uͦ unũ sine
uarietate in se manens. cũ accesserit ꝑficit
bens duos filios ds̃ ad duos popłos intelligit᷑:¬
& tamꝗͣ stirpes duas generis humani. unã
eoꝵ qͥ ꝑmanser̃t in uniꝰ dei cultu: alterã eoꝵ
qͥ usq ad colenda idola deseruert dm̃. Ab ipso
aut̃ exordio creat᷑e mortaliũ considatio debet
intendi. Maior gͦ filiꝰ ad cultũ uniꝰ dei ꝑtin&e:
minorẽ in regionẽ longinꝗͣ ꝓfectũ e̾ẽ dicit.
id qd illi ẽ iuuere. intellig̾e. meminisse. in¬
genio alacri excellere. oĩa diuina st̃ mun̾a.
quȩ in potestate accipiens ꝑ liberũ arbititũ.

Expanded text:
se praeponunt. Unum enim deest ad novem ut decem sint, et ad nonaginta novem ut centum sint. Et si per caeteros numeros hoc consideres. Nam et nongentis nonaginta novem, unum deest ut mille sint, et ad novem millia nongento nonagintas novem, unum deest ut decem millia sint. Variari ergo per brevitatem et magnitudinem numeri possunt, quibus unum deest ut perficiantur: ipsum vero unum sine varietate in se manens cum accesserit perficit, bens duos filios, Deus ad duos populos intelligitur, tanquam stirpes duas generis humani: unam eorum qui permanserunt in unius Dei cultu, alteram eorum qui usque ad colenda idola deseruerunt Deum. Ab ipso autem exordio creaturae mortalium consideratio debet intendi. Major ergo filius ad cultum unius Dei pertinet. Minorem in regionem longinquam profectum esse dicit. id quod illi est vivere, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere: omnia ista divina sunt munera, quae in potestatem accipiens per liberum arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eũgłm annuntiarẽt ñ caste. estimantes
questũ ẽẽ pietatẽ. Non enĩ aliud annuntia¬
sicut heretici. s hoc qđ apłs paulus ñ eo
tam̃ animo quo apłs paulus. Unde mercen¬
narii recte appellant᷑. qui in eadẽ quidem
domo eundẽ panẽ uerbi tractabant. ñ tam̃
in hereditatẽ ȩternã uocati. s tam̃ tẽporali
mercede conducti. De talib dictũ est. am̃
dico uob̾ recepert̃ mercedẽ suã. Ego inqͥt
hic fame pereo. Deinde ait. surgã. qr iace¬
bat. & ibo. qi longe abierat. ad patrẽ meũ.
qr sub pͥncipe poreoꝵ erat. Cetera uerba
st̃ penitentiã meditantis in confessione
peccati: nondũ tam̃ agentis. Non enĩ dic̃
patri. s dicturũ se e̾ẽ ꝓmutit cũ uenerit.
Intelligas gͥ hoc ñ accipiendũ ẽẽ uenire

Expanded text:
um annuntiarent non caste , existimantes quaestum esse pietatem . Non enim aliud annuntiasicut haeretici; sed hoc quod apostolus Paulus, non eo tamen animo quo apostolus Paulus: unde et mercenarii recte appellantur, in eadem quidem domo eumdem panem verbi tractantes; non tamen in haereditatem aeternam vocati, sed temporali mercede conducti. De talibus dictum est, Amen, dico vobis, perceperunt mercedem suam . Ego ergo, inquit, hic fame pereo. Deinde ait, Surgam, quia jacebat: et ibo, quia longe aberat: ad patrem meum, quia sub principe porcorum erat. Caetera verba sunt poenitentiam meditantis in confessione peccati, nondum tamen agentis. Non enim jam dicit patri, sed dicturum se esse promittit cum venerit. Intelligas igitur hoc nunc accipiendum esse ven
Abbreviated transcription (Latin):
nifesta ꝯsequent̾ discipłos ãmonet. atq om̃s
fideles. & qͥ in eũ crede uoluerint. de scismati¬
cis & hereticis ne credant. Unũ qd̃q enĩ scisma
& una quȩq heresis aut locũ suũ ht̃ in orbe
t̾rarũ partẽ aliquã tenens. aut occultis atq
obscuris ꝯuenticulis curiositate hominũ deci¬
pit quo ꝑtinet ad id qd̵ ait. siqͥs uob̾ dixerit
ecce hic ÷ xp̃s. aut illic. qd̾ significat terrirũ
partes &. ꝓuinciarũ: aut in penetrabilib. aut
in deserto qđ significat occulta & obscura con¬
uenticula hereticoꝵ. Qđ gͦ dix̃ ab oriente in
occidentẽ ꝑuenturũ aduentũ suũ. ꝯtra illo ᷤᷤ ua¬
let. qͥ ꝑ t̾rarũ particulas nominant᷑. & dic̃t apd̾
se ẽẽ xp̃m. Qđ aut̃ ait sic̃ fulgur. contra eos
ualet qui occulte ꝯgregant tamꝗͣ in penetrabi¬
lib & paucos tamꝗͣ in deserto. Ad manifesta¬
tionẽ quippe claritatẽq ꝑtinet eccłie fulguriᷤᷤ
nom̃. ad significandã etiã noctẽ uł nubila

Expanded text:
 discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere voluerint, ne schismaticis atque haereticis credant. Unumquodque enim schisma, et unaquaeque haeresis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem aliquam tenens; aut obscuris atque occultis conventiculis curiositatem hominum decipit. Quo pertinet quod ait, Si quis vobis dixerit, Ecce hic est Christus, aut illic, quod significat terrarum partes et provinciarum: aut in penetralibus, aut in deserto, quod significat obscura et occulta conventicula haereticorum. Quod ergo dixit, ab oriente in occidentem perventurum adventum suum, contra illos valet qui per terrarum particulas nominantur, et dicunt apud se esse Christum. Quod autem ait, Sicut fulgur, contra illos valet, qui occulte congregant tanquam in penetralibus, et paucos tanquam in deserto: ad manifestationem quippe claritatemque pertinet Ecclesiae fulguris nomen, significans etiam noctem vel nubila
Abbreviated transcription (Latin):
integritate ꝑfectionẽq amttentis. Hoc
aut̃ septies ꝓpt̾ea dr᷑. ut motu hominis
facta significet᷑ illa transgressio. Ternario
enͣi numero incorporea pars hominis sig-¬
nificat᷑. unde eͣ qđ ex toto corde. ex tota
dm̃: quat̾nario uͦ corpꝰ. Multis eñi modiᷤᷤ
quadriꝑtita inuenitur natura hominiᷤᷤ¬
corporis. Ex his gͦ coniunctis homo con¬
stans. ñ absurde septenario numero sig¬
nificat᷑. Motus aut in numeris nͥ expͥmit᷑
cũ dicimꝰ unu. duo. tria. quatuor. & cet̾a.
s cũ dicimꝰ semel. bis. ter. quat᷑. Quappt᷑
ut dixi ñ septẽ & undeci. s septies undecĩ
significat᷑ transgressio. quȩ motu facta e
hominis peccantis. hoc ẽ ꝑfectionis sue
stabilitatẽ transgredientis cupiditate
ampliꝰ aliqͥd habendi. ut tantũ pꝰ ꝑ pro-¬
pħam anime diceret᷑ sꝑabas si ame dis-¬
cessisses aliqͥd ampliꝰ te habiturã. ex qͦ
initio suꝑbiȩ om̃ia peccata siluescunt.

Expanded text:
integritatem perfectionemque amittentis. Hoc integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur; unde est quod ex toto corde, et ex tota Deum : quaternarquadripartita invenitur natura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non exprimitur, cum dicimus unum, duo, tria, quatuor, etc., sed cum dicimus, semel, bis, ter, quater. Quapropter ut dixi non septem et undecim, sed septies undecim significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi; ut tanto post per prophetam animae diceretur, Sperabas, si a me discessisses, aliquid amplius te habituram? Ex quo vitio superbiae omnia peccata silvescunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Non enͣiin baptismo dñi ipsi dño peccata
dimissa st̃. s ipsa ibi remissio peccatorum
ẽ hominib ꝑ illud baptismũ dñi. & ꝑ illũ
numerũ generationũ consecrata atq sig-¬
nata est. Nec temere dñs nec frustra
septuagesima & septem generatione
uenit aboliturꝰ omia peccata: insi qr in
illo numero aliqͥd latet qđ ad significati¬
one ꝑtineat om̃ium peccatoꝵ. Hoc aut̃
in undenario & septenario considerandũ
ẽ qͥ numeri ꝑ se multiplicati ad tantum
ꝑueniunt. Nã undecies septe̾. uł septies
undeni: septuaginta & septẽ fiunt.
Undeci aut̃ transgressionem denarii sig-¬
nificatit. ac sic in denario ꝑfectio beati¬
tudinis significat᷑. Unde ẽ etiã illud qd
om̃s conducti ad uineã denario remune¬
rant᷑ qđ fit cũ septenaria ereatura trini-¬
tati creatoris adiungit᷑. Manifestũ ẽ ergo¬
qđ transgressio denarii peccatũ significat
ꝑ suꝑbiã plus aliqͥd habere cupientis. &

Expanded text:
Non enim in baptismo Domini ipsi Domino peccata Non enim in baptismo Domini ipsi Domino peccata dimissa sunt, sed ipsa ibi remissio peccatorum est hominibus, per illum baptismum Domini et per illum numerum generationum consecrata atque signata est. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario et septenario considerandum est: qui numeri per se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecim, septuaginta et septem fiunt. Undecim autem transgressionem denarii significant: ac si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam, denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura Trinitati Creatoris adjungitur; manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat per superbiam plus aliquid habere cupientis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ quã lucas sequitꝰ est inuemuntur
queri potest. Nã & huiꝰ numeri mentionẽ
dñs fecit. Cũ eñi petrus de dimittendis
peccatis fr̃is int̾rogasset : ait ñ solũ septiess
septuagies septies e̾ẽ dimittendũ. Unde re-¬
ete credit᷑ comemoratione huiꝰ numeri¬
peccata omĩa ussisse dimitti: quando qͥdẽ
ipse ꝑque peccata om̃ia dimissa st̃ septu¬
agesuma & sept̾e generatione scđm eu.¬
głiste memorati testimoniũ ad homines
humanit᷑ uenire dignatꝰ ẽ. Conuenien¬
tissime aut̃ cũ sit etiã alia series genera¬
tionum quã matheus explicat. hanc ille
tenuit qͥ baptirato dño generationes ip¬
sas ꝑ septuaginta & sept̾e ꝑsonas sursum
uersus enumerat. Nam & redditꝰ ẽ ei
tamꝗͣ. ascensus ad dñm. cui pꝰ peccatorum
abolitionẽ reconciliam᷑ exp̃ssus. cũ sur¬
sum uersus ꝑ illas generationes ascendit᷑:
& utiq ꝑ baptismum fit om̃ium remissio
peccatoꝵ que illo numero singnificatur.

Expanded text:
tiones, quas Lucas secutus est, inveniuntur, quaeri potest. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim, non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditur commemoratione huuandoquidem ipse per quem peccata omnia dimissa sunt, septuagesima et septima generatione, secundum evangelistae memorati testimonium, ad homines humaniter venire dignatus est. Convenientissime autem, cum sit etiam alia series generationum quam Matthaeus explicat , hanc ille tenuit, qui baptizato Domino generationes ipsas per septuaginta et septem personas sursum versus enumerat. Nam et reditus est et tanquam ascensus ad Deum, cui post peccatorum abolitionem reconciliamur, expressus, cum sursum versus per illas generationes ascenditur. Et utique per Baptismum fit omnium remissio peccatorum, quae illo numero significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eũ a t̾ra reduc̾e pusillũ: significat uł tẽꝑ¬
rate utendũ u̾bo ad turbas. ut nec t̾rena
eis p̃cipiant᷑. nec sic a t̾renis ut in ꝑfun¬
diora sacram̃toꝵ reducat᷑ uł recedatur.
ut ea penitꝰ ñ intelligãt ł priꝰ in ꝓxi¬
mis regiõib gentib p̾dicandĩt. ut qd̾
dic̃ itẽ petro duc in altum et laxate
retia ur̃a in capturã. ad remotio res
gentes qͥb postea p̾dicatũ ẽ ꝑtineat.
sicuti isayas dic̃: tolle signum in

Expanded text:
eum a terra reducere pusillum, significat vel tempeeum a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profundiora sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant: vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum; ut quod dicit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes, quibus postea praedicatum est, pertineat: sicuti Isaias dicit, Tolle signum in
Abbreviated transcription (Latin):
Uod zacharias orans ꝓ popło.i
audit ab angło exaudita est
oratio tua. & ecce helysabeth
uxor tua concipiet &.
pariet filiũ. & uocab̾ nom̃ eiꝰ ioħem. Primo
hoc attendendũ est. qi ñ ẽ ueri simile ut
cũ ꝓpopłi peccatis uł salute uł redẽptione
ille offeret. si quidẽ popłs eũ expectabat
offerentẽ. qđ potuerit relictis publicis uo¬
tis homo senex uxorẽ habens anũ ꝓ acci¬
piendis filiis orare. p̃sertĩ qr nemo orat ac¬
ciꝑe. qđ se accepturũ e̾ẽ desperat. Lisq ad eo
aut ille iã se habuturũ filios desꝑabat: ut
hoc angło ꝓmutenti ñ cred̾et. Ergo qd̾ ei
dr̃ exaudita ẽ oratio tua ꝓ popło intelligen¬
dũ est ciũ popłi qm̃ salus & redẽptio & pec¬
catoꝵ abolitio ꝑ xp̃m fut᷑a erat. ad hoc nun¬
tiat᷑ ⁊achariȩ filiꝰ nasciturꝰ: qi p̾cursor xp̃i
dẽ angło dr̃. & ecce eris tacens donec imple
dñs de auctorirate ȩccłie docet gentes. Qđ
dñs ascendens in nauẽ quȩ erat petri. rogat

Expanded text:
uod Zacharias orans pro populo, audit ab angelo, Exaudita est oratio tua; ecce. Elizabeth uxor tua concipiet et pariet filium, et vocabis nomen ejus Joannem; primo hoc attendendum est, quia non est verisimile, ut cum pro populi peccatis vel salute vel redemptione ille offerret, si quidem populus eum exspectabat offerentem, quod potuerit relictis publicis votis homo senex, uxorem habens anum, pro accipiendis filiis orare: praesertim quia nemo orat accipere, quod se accepturum esse desperat; usque adeo autem ille jam se habiturum filios desperabat, ut hoc angelo promittenti non crederet. Ergo quod ei dicitur, Exaudita est oratio tua, pro populo intelligendum est: cujus populi quoniam salus et redemptio et peccatorum abolitio per Christum futura erat, ad hoc nuntiatur Zachariae filius nasciturus, quia praecursor Christi dem angelo dicitur, Et ecce eris tacens donec impleaDominus de auctoritate Ecclesiae docet gentes. Quod Dominus ascendens in navim, quae erat Petri, rogat
Abbreviated transcription (Latin):
nus ȩcołiasticũ deserãt. Qđ aut̃ subductiᷤᷤ¬
ad t̾rã nauib. relictis õĩb sequuti st̃ eũ:
petrus & iacob & ioħs: potest significare
finẽ tẽporis. qm̃ ab huiꝰ mundi salo qͥ
xp̃o inheser̃t. penitus recessuri st̃. ii

Expanded text:
nus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Sinus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Siad terram navibus, relictis omnibus secuti sunt eum Petrus et Jacobus et Joannes, potest significare finem temporis, quo ab hujus mundi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. II
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustũ suũ. Quo sacͥfitio confir¬
mato in credentib popłis tẽplũ illud
euersũ est.: ubi illa sacrifitia offerri
helis. Non enĩ oportebat auferri signifi¬
cantia sacͥfitia: pͥus ꝗͣ illud qd̾ significabat᷑
confirmatũ ẽẽt contestatiõe apłoꝵ p̃dican¬

Expanded text:
holocaustum suum, quo sacrificio confirmato in credentibus populis, templum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia offerri hetiam Danielis . Non enim oportebat auferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione Apo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dñs dix̃ orate ne fiat fuga ur̃a hyeme
uł sabbato .i. ne impedim̃to aliquo detinea¬
mini. qr & hyemẽ imbrib uł frigore. ⁊ sabb̃to
in qͦ ꝓficisci ñ licebat ĩpediebat᷑ quis ab itin̾e.
liel aliud. ne in tr̃iticia aut lȩtitia rerũ tẽpo¬
raliũ qͥs inueniat᷑ die illa.

Expanded text:
o. Orate ne fiat fuga vestra hieme, vel sabbato, id est, ne impedimento aliquo detineamini, quia et hieme imbribus, vel frigore, et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere; vel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis inveniatur in die illa.
Abbreviated transcription (Latin):
duob dice ñ potuit. uł ad sacram̃tũ cari¬
tatis ostendendũ. Minus enĩ ꝗͣ int̾ duos
dit᷑ dñs. Iã de ista t̾ra resurrẽctiõe ascendẽs.
sequunt᷑ eũ turbe multe: credunt in eũ popłi
& gentes. Duo aut̃ cȩci sedentes iuxta uiam.
significant de utroq poplo quosdã iã cohe¬
rentes ꝑ fidẽ dispensatiõe tẽporali. scđm quã¬

Expanded text:
duobus dicere non potuit. Vel ad sacramentum charitatis ostendendum: minus enim quam inter duos nus; jam de ista terra resurrectione discedens. Sequuntur eum turbae multae; credunt in eum populi et gentes. Duo autem caeci sedentes juxta viam, significant de utroque populo quosdam jam cohaerentes per fidem dispensationi temporali, secundum qua
Abbreviated transcription (Latin):
credit᷑ filiꝰ dei & natꝰ homo. & passus ꝓpt̾ nos.
ꝑhanc enĩ dispensationẽ qͣsi transit tħ̾c: qr talis
actio tẽporał est. Oportet autẽ tͣantũ clamarẽt.
donec resistentis sibi turbȩ strepitũ uincerẽt.
atq pulsando: quousq consuetudinẽ desiioꝵ
carnaliũ ꝗͣ tamꝗͣ turba obstrepit cogitationi¬
eoꝵ. qͥ lucẽ ueritatis ȩt̾ne uidere conantur.
uł ipsã hominũ carnaliũ turbã studia spũa¬
lia impedientẽ. fortissima intentiõe suꝑarẽt.
Itaq audiens qͥ ait petenti dabit᷑. & querens
inueniet. & pulsanti aꝑiet᷑: uenientes ad se
ipsos scilicet ardore desiderii. ꝑuenientes ad
id qđ desid̾ant. stans eos tangit atq illumi¬
nat. Non enĩ sic̃ illa dispensatio tẽporalis.
ita etiã uerbi et̾nitas transit: quȩ inseipsa
manens innouat oĩa. Qua ꝓpt̾ qr fides
incarnatioĩs tẽporalis ad et̾na intelligenda
illuminarent᷑. & a stante illuminati st̃: tẽ¬
poralia enĩ transeunt. eterna stant. xxxi.

Expanded text:
creditur Filius Dei et natus homo et passus propter nos. Per hanc enim dispensationem quasi transit Jesus, quia talis actio temporalis est. Oportebat autem ut tantum clamarent, donec resistentis sibi turbae strepitum vincerent; rando atque pulsando, quousque consuetudinem desideriorum carnalium, quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia spiritualia impedientem, fortissima intentione superarent. Itaque audiens Jesus qui ait, Patenti dabitur et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur , venientes ad se, ipso scilicet desiderii ardore pervenientes ad id quod desiderant, stans eos tangit, atque illuminat. Non enim sicut illa dispensatio temporalis, ita etiam Verbi aeternitas transit, quae in seimanens, innovat omnia. Quapropter quia fides incarnationis Christi temporalis ad aeterna intelligenda illuminarentur, et ab stante illuminati sunt. Temporalia enim transeunt, aeterna stant. XXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ait cũ sp̃s inmundus exierit ab homine:
significat quosdã ita credituros: ut ñ possint¬
ferre labores continentiȩ. & ad scłm redit᷑i
st̃. Qđ dictũ : assumit secũ alios septẽ: intel¬
ligĩt᷑ qr cũ quis cecid̾it de iustitia etiã simu¬
lationẽ habebit. Cupiditas enĩ carnis expul¬
sa ꝑ penitentiã. a consueris oꝑib cũ ñ uen̾it
in quib delectatiõib requiescat᷑. auidius re¬
dit & rursus occupat m̃tẽ hominis si cõpul¬
sa e̾ẽt: negligentia subsequuta est ut ñ intro-¬
duc̾et᷑ tãquã habitator mundatȩ domui ser-¬
mo dei ꝑsanã doctrinã. Et qm̃ ñ habebit
contraria: s etiã ꝑ hẏpochrisim in seipso uͥ¬
tutes hab̾e simulabit. ꝓpt̾ea assũptis secũ
aliis septẽ nequiorib. hoc ÷ ipsa septenaria
simulatiõe redit illa concupiscentia. ut siÑ
nouissima. hominis peiora ꝗͣ erãt prima.

Expanded text:
itus immundus exierit ab homine: significat quosdam ita credituros, ut ferre non possint labores continentiae, et ad saeculum redituri sint. Quod dictum est, Assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non pocrisin se ipsas uirtutes habere simulabit, propterea assumtis secum aliis septem nequioribus — hoc est ipsa septenaria simulatione — redit illa concupiscentia, ut sint nouissima. hominis peiora, quam erant prima.
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs gestabat ut supͣdictũ est: ideo ex senib
parentib nascit᷑. tamꝗͣ senescente scło ꝓpħia
illa innotescere incipiat. E qͥnq m̃sib se
occultat mat̾ eiꝰ sic̃ scriptũ ẽ. Occultauit
se helysabeth mensib qͥnq. Sexto aut̃ m̃se
uisitat᷑ a maria matre dñi: & exultauit
ñudũ tã euidenter ut ad om̃s sic̃ in luce
manifestũ ẽ se fateant᷑ qđ futurũ credimꝰ
scd̃o aduentu dñi. qͦ in claritate uenturꝰ
est. cuiꝰ aduentus p̃cursor putat᷑ helyas.

Expanded text:
s gestabat, ut supra dictum est, ideo ex senibus parentibus nascitur, tanquam senescente saeculo prophetia illa innotescere incipiat; et quinque mensibus se occultat mater ejus, sicut scriptum est, Occultabat se Elisabeth mensibus quinque. Sexto autem mense visitatur a Maria matre Domini; et exsultat est, nondum tam evidenter, ut omnes sicut in luce manifestam esse fateantur; quod futurum credimus secundo adventu Domini, quo in claritate venturus est; cujus adve
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ qͥ ñ credit ꝙ subditꝰ ÷ diabolo. qͥ ñ ĩtelligit
& ñ confitet᷑ ipsã fidẽ de qua dictũ est. ore
confessio fit in salutẽ. uł qui ñ dat laudẽm
test: quẽ adu̾sũ se diuisũ ẽẽ fatemini. Regnũ
dei ñc dicit qͦ dãpnant᷑ impii. & a fidelib de
peccatis sius penitentiã ñc agentib sec̾nunt᷑.
fortẽ illũ appellat: qr ipse tenebat ne pos¬
sent ab illo uirib sus se homines eruere:
s ꝑ grãm dĩ. Uasa eiꝰ dic̃ homines infideleᷤ.
nͥ priꝰ allegau̾it fortẽ. Allegau̾it dixit po¬
testatẽ illi ademerit. impediendi uoluntatẽ
fideliũ a sequendo xp̃o. & obtinendo regno

Expanded text:
redit, et subditus est diabolo; qui non intelligit, et non confitetur ipsam fidem, de qua dictum est, Ore autem confessio fit in salutem ; vel qui non dat laudem Dtest, quod adversum se divisum esse fatemini. Regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Fortem illum appellat, quia ipse tenebat, ne possent viribus suis ab illo se homines eruere, sed per gratiam Dei. Vasa ejus dicit omnes infideles. Nisi prius alligaverit fortem: alligaverit dixit, potestatem illi ademerit impediendi voluntatem fidelium a sequendo Christo, et obtinendo regno
Abbreviated transcription (Latin):
sensib corporis dedita est: qͥ st̃ uisus. auditꝰ.
olfatꝰ. gustus. & tactus. Et ideo duȩ pͥmȩ eta¬
res generis humani denis generationib
difinuint᷑: tamꝗͣ infantia & pueritia. Qui
ꝓpagatur. St̃ gͦ generationes decẽ ab adam
usq ad noe: &e inde usq ad abrahã aliȩ decẽ :¬

Expanded text:
sensibus corporis dedita est; qui sunt visus, auditus, sensibus corporis dedita est; qui sunt visus, auditus, olfactus, gustus, tactus. Et ideo duae primae aetates generis humani denis generationibus definiuntur, tanquam infantia et pueritia; quinpropagatur. Sunt ergo generationes decem ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham aliae dece
Abbreviated transcription (Latin):
pueritiã. ad olescentia. iuuentꝰ. grauitas¬
& senectꝰ. Prima itaq generis humani etaᷤ
ab adam usq ad noe. Scda a noe: usq ad
abraham. Qui articuli euidentissimi st̃ ꝙ¬
notissimi. Tertia ab abrahã usq ad dauid.
Sic enĩ matheus ęuangłista partit᷑. Quarta
a daiuid. usq ad transmigrationẽ in babiloniã.
Quinta a transmigratioe in babiloniã. usq
ad aduentũ dñi. Sexta ab aduentu dñ usq
ad finẽ scłi sꝑanda est. qua exterior homo
tãquã senectute corrũpitur: qui etiã uetꝰ dr̃.
& int̾ior renouat᷑ de die in diẽ. Inde reqͥes
sẽpit̾na est que significat᷑ sabbato. Huic
rei congruit qd̾ homo sexta die factꝰ ÷ ad
ymaginẽ & similitudine̾ dĩ. Nemo aut̃ ig¬
norat᷑ hominũ uitã iã aliqͥd amministeantẽ:
cognitiõe & actiõe fulciri. Nã & actio te¬
meraria ÷ sine cognitiõe: & sine actiõe ig¬
naua cognitio. S pͥma uita hominis cui
nulla amministratio recte credit᷑ quinq

Expanded text:
pueritia, adolescentia, juventus, gravitaset senectus. Prima itaque generis humani aetas est ab Adam usque ad Noe. Secunda, a Noe ad Abraham: qui articuli sunt evidentissimi et notissimi. Tertia, ab Abraham usque ad David: sic enim Matthaeus evangelista partitur . Quarta. a David usque ad transmigrationem in Babyloniam. Quinta, a transmigratione in Babyloniam usque ad adventum Domini. Sexta, ab adventu Domini usque in finem saeculi speranda est: qutanquam senectute corrumpitur, qui etiam vetus dicitur,  interior renovatur de die in diem . Inde requies sempiterna est, quae significatur sabbato. Huic rei congruit quod homo sexto die factus est ad imaginem et similitudinem Dei . Nemo autem ignorat hominum vitam jam aliquid administrantem, cognitione et actione fulciri. Nam et actio temeraria est sine cognitione, et sine actione ignava cognitio. Sed prima vita hominis, cui nulla administratio recte creditur, quinque
Abbreviated transcription (Latin):
dauid: ꝙ inde usq ad transmigrationẽ ba
bilonie. ꝙ inde usq ad aduentũ dñi qua¬
tuoidenis generationib figurant᷑. septena¬
rio geminato ad eandẽ rationẽ utriꝰq sexus
cũ quinario in sensib corporis: actio & cog¬
nitio addita fuerit. Senectꝰ aut̃ solet etiã
tantũ tenere tẽporis. quantũ reliquȩ etate ᷤᷤ¬
om̃s. Nã cũ a sexagenario anno senectus
dicatur inciꝑe: & possit humana natiui¬
tas usq ad centũ uiginti annos ꝑuenire:
manifestũ ẽ solã senectutẽ posse tam lon
ultima generis humani que incipit a dñi
aduentu usq in finẽ scłi. quib generatio¬
nib cõputet᷑ incertũ ẽ. & hoc utilit̾ latere¬

Expanded text:
d transmigrationem in Babyloniam, et inde usque ad adventum Domini, quatuor denis generationibus figurantur; septenario geminato ad eamdem generationem utriusque sexus, cum quinario qui est in sensibus corporis, actio et cognitio addita fuerit. Senectus autem solet etiam tantum tenere temporis, quantum reliquae omnes aetates. Nam cum a sexagesimo anno senectus dicatur incipere, et possit humana vita usque ad centum viginti annos pervenire, manifestum est solam senectutem posse tam longAetas igitur ultima generis humani, quae incipit a Domini adventu, usque in finem saeculi, quibus generationibus computetur incertum e
Abbreviated transcription (Latin):
trib dieb & trisb noctib: sexte ferie diei¬
partẽ qua sepultus ẽ cũ p̃terita nocte ꝓ nocte
& die accipies. hoc ÷ ꝓ toto die. sabbati noctẽ
& diẽ & noctẽ dñicã cũ eodẽ die illucescente.
ac ꝑ hoc accipiendo partẽ ꝓ toto. habens
triduũ & tres noctes. Qđ enĩ dicunt᷑ decẽ
m̃ses pregnantis nouẽ st̃ pleni: s initiũ
decimi ꝓ toto accipit᷑. Et qđ se dñs ostendit
in monte pꝰ sex dies factũ dic̃ unꝰ ȩuangłista
diei in qͦ futurũ hoc dñs ꝓmisit. & partẽ
pͥorẽ nouissimi diei in qͦ cõpletũ ÷ qd ꝓmisit.
ꝓ totis atq integris dieb annumerans: ut
intelligas eũ qͥ dix̃ pꝰ sex dies solos medios
cõmemorasse. qui uere toti atq integri cõ¬
pleti st̃. In genesi enĩ a lumine incipit dies
& finit ad tenebras: ad significandũ lapsũ
hominis. Hc̃ aut̃ a tenebris ad lucẽ. sic̃ dictũ
ẽ de tenebris lucẽ splendesc̾e: qr a peccatis ho¬

Expanded text:
xtae feriae diepartem qua sepultus est cum praeterita nocte, pro nocte et die accipias, hoc est pro toto die; sabbati noctem et diem; et noctem dominicam cum eodem die illucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto, habes triduum et tres noctes. Quod enim dicuntur decem menses praegnantis, novem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. Et quod se Dominus ostendit in monte, post sex dies factum dicit unus evangelista diei in quo futurum hoc Dominus promisit, et partem priorem novissimi diei in quo completum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut intelligas eum qui dixit, post sex dies, solos medios commemorasse, qui vere toti atque integri completi sunt. In Genesi enim a lumine incipit dies, et finit ad tenebras , ad significandum lapsum hominis: nunc autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est, De tenebris lucem claresc
Abbreviated transcription (Latin):
us agnoscit᷑. qd in duob abrahȩ filiis uno
de ancilla alt̾o de lib̾a duo testim̃ta intel¬
ligunt᷑: qđ duo popłi in geminis esau &
iudeis ꝑsequentib apud gentes clarificatꝰ:
cludat apłs & dicat᷑. hȩc aut̃ oĩa in figura
contingebant eis: scͥpta st̃ aut̃ ad correc¬
tionẽ nr̃am. in qͦs finis scłoꝵ deuenit.

Expanded text:
us agnoscitur : quod in duobus Abrahae filiis, uno us agnoscitur : quod in duobus Abrahae filiis, uno de ancilla, altero de libera, duo Testamenta intelliguntur : quod duo populi in geminis, Esau sJudaeis persequentibus, apud Gentes clarificatus cludat Apostolus et dicat: Haec autem in figura contingebant eis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum devenit .
Abbreviated transcription (Latin):
tistam: ab hinc regnũ dĩ p̾dicat᷑. E ioħs ipse:
Illũ inqͥt oportet cresc̾e. me aut̃ minui. qd̾
& dieb quib nati st̃. & mortib qͥb passi sunt.
figuratũ ẽ. Nascit᷑ nãq ioħs ex quo dies in¬
cipit minui: nascit᷑ dñs ex quo dies incipit
cresc̾e. Capite ille minuit᷑ dũ occiditur:
turũ ab exordio generis humani cȩcinerat in¬
cipit minui: atq inde crescere p̾dicatio reg¬
ni dĩ. & idõ baptirauit ioħs in penitentia:
finit᷑ enĩ uetꝰ uita usq ad penitentiã. atq in¬
de crescit noua ñ tantũ in his q̃ ꝓpͥe ꝓpħie¬
menti ꝓpħia ñ silere colligit᷑ ab his qui pie
quert̃. & ad hec inuestiganda diuinitꝰ adiu¬
uant᷑. Maxime tam̃ illis euidentiorib rerũ
figuris apparet. qđ ab el ustꝰ a fr̃e int̾ficit᷑:
&. dr̃ĩs a udeis: qd̾ archa noe tamꝗͣ ĩ diluuio
scłi ȩccłia gub̾nat᷑. qd̾ ysaac immolandus
ducit᷑. & aries ꝓ illo in sentib tamꝗͣ crucifix¬

Expanded text:
s ipse: Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui . Quod et diebus quibus nati sunt, et mortibus quibus passi sunt, figuratum est. Nascitur namque Joannes ex quo dies incipiunt minui: nascitur Dominus ex quo dies incipiunt crescere. Capite ille minuitur, dum occiditur: turum ab exordio generis humani cecinerat, incipit minui, atque inde crescere praedicatio regni Dei. Et ideo baptizavit Joannes in poenitentiam : finitur enim vetus vita usque ad poenitentiam, atque inde non silere colligitur ab eis qui pie quaerunt, et ad haec investiganda divinitus adjuvantur. Maxime tamen illis evidentioribus rerum figuris apparet: quod Abel justus a fratre interficitur , et Dominus a Judaeis: quod arca Noe, tanquam in diluvio saeculi Ecclesia gubernatur : quod Isaac immolandus Deo ducitur, et aries pro illo in sentibus tanquam crucifix