comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
proprie uoluntatis. tanquam de scupore
morbi non de robore sanitatis. Insana
ẽ ista gloriatio. Non ẽ patientie. sed de¬
mentie. uoluntas ista tanto uidetur
patientior acerborum masorum. qnͣto
ẽ auidior temporalium bonoꝵ Quia
manior eternorum. quod si ex ea exci¬
tat et inflammat fallacibus uisis ⁊ su¬
asionibus immuimdus et diabolicus sp̃s.
et maligni conspiratione sociatus efficit
hominis uosuntatem ues errore deuin¬
centem. uel appetitu cuiuslibet mun-¬
dane delectationis ardentem quecũqz
udentur intolerabilia mirabiliter su¬
stinere. Non tamen ĩdeo etiam bosũtas
mala sine instigatione alterius ĩmũ¬
di sp̃us: sicut uoluntas bona sine ad¬
iuitorio sancti spũs non põt ẽẽ. Nam ẽẽ
posse uoluntatem malam etiam sire
aliquo sp̃u uel sẽducente uel incitã¬
te in ip̃o diabolo satis ostendit᷑ qui
per nullum alium diabolum propria
uoluntate factus diabolus inuenitur.
Uoluntas itaq mala sine cupiditate

Expanded text:
propriae uoluntatis tamquam de stupore propriae uoluntatis tamquam de stupore morbi, non de robore sanitatis. insana est ista gloriatio; non est patientiae, sed dementiae. uoluntas ista tanto uidetur patientior acerborum malorum, quanto est auidior temporalium bonorum, quia inanior aeternorum. Quodsi eam exagitat et inflammat fallacibus uisis et suasionibus inmundus et diabolicus spiritus et maligna conspiratione sociatus efficit hominis uoluntatem uel errore dementem uel adpetitu cuiuslibet mundanae delectationis ardentem quaecumque uidentur intolerabilia mirabiliter sustinere, non tamen ideo etiam uoluntas mala sine instigatione alterius inmundi spiritus sicut uoluntas bona sine adiutorio sancti spiritus non potest esse. nam esse posse uoluntatem malam etiam sine aliquo spiritu uel seducente uel incitante in ipso diabolo satis ostenditur. qui per nullum alium diabolum propria uoluntate factus diabolus inuenitur. uoluntas itaque mala siue cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
esigat eum gnitis. et diligat gratis.
quia ip̃e non põt eligere uel dilig̾e.
insi prius electus dilectusq curẽtur.
que cecitate esigenda non cerint. et
languore diligenda fastidit. Sed for¬
te quis dicat. quomodo deus prius
eligit et disigit iniquos ut iustificet
eos sicut scriptum ẽ. Odisti dñe om̃es
qui operantur iniquitatem. Quomodo
putamus nͥ miro et meffabili modo. Et
tamen etiam non possumus cogitare.
qd̾ medicus bomis egrotum et odit et
diligit. Odit enim quia egrotat. Qui
disigit ut egritudinem pessat. Hec propt̾
caritatem dicta sunt. sine qua in nobis
non potest ẽẽ uera patienti. quomiã
in bonis caritas dei ẽ que tolerat ommia.
sicut in malis mundi cupiditas. sed hec
caritas per sp̃m sanctum ẽ in nobis. qui
datus ẽ nobis. unde a quo nobis ẽ caritaᷤ.
ab̾ ilło patientia. mundi autẽ cupiditaᷤᷤ
quando patienter sustinet oner cuius¬
libet calamitatis gloriatur de uirib

Expanded text:
eligat eum gratis et diligat gratis? eligat eum gratis et diligat gratis? quia ipse non potest eligere uel diligere, nisi prius electus dilectusque curetur, qui caecitate eligenda non cernit et langore diligenda fastidit. sed forte quis dicat: quomodo deus prius eligit et diligit iniquos, ut iustificet eos, cum scriptum sit: odisti, domine, omnes, qui operantur iniquitatem? quomodo putamus nisi miro et ineffabili modo? et tamen etiam non possumus cogitare, quod medicus bonus aegrotum et odit et diligit? odit enim, quia aegrotat, qui diligit, ut aegritudinem pellat. Haec propter caritatem dicta sint, sine qua in nobis non potest esse uera patientia, quoniam in bonis caritas dei est, quae tolerat omnia, sicut in malis mundi cupiditas. sed haec caritas per spiritum sanctum est in nobis, qui datus est nobis. unde a quo nobis est caritas, ab illo patientia. mundi autem cupiditas quando patienter sustinet onera cuiuslibet calamitatis, gloriatur de uiribus
Abbreviated transcription (Latin):
bis tanto post aplũs paulus diceret.
Igitur non uosentis neq currentis.
s miserentis e̾ dei. Ip̃orum etiam uox
ẽ longe antequam rp̃us uenisset ĩ
carne. Deus meus misericordia eiꝰ
preuemet me. Quomodo aũt possent
alieni ẽẽ a fide xp̃i. quor caritate
etiam nob̾is preminciatus ẽ xp̃us:
sine cuius fide quisquam mortaliũ
nec fuit. nec est. nec aliquando pot̾i̾t¬
esse iustus. Si ergoiam iusti uo
a rp̃o esigerentur apłi. prius issum
clegissent ꝙ iusti eligi possent: qr
sine illo iisti cẽ non possent. s non
itu factum e̾. Ip̃e quippe illis ait. Nõ
uos me elegistis. s ego elegi uos. Un¬
de dicit aplũs iohannes. Non qd̾ di¬
lererimꝰ deum. s quia ip̃e dilerit
nos. Quõd cum ita sit. qruid ẽ homo
utens in hac uita propria uolũtate
antequam esigat et diligat deum.
nisi inustus et impius. quid ẽ in¬
ꝙͣ homo aberrans a creatore creat᷑ã.
insi creator eius memor sit eius. et

Expanded text:
bis tanto post apostolus Paulus diceret: bis tanto post apostolus Paulus diceret: igitur non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei. ipsorum etiam uox est longe antequam Christus uenisset in carne: deus meus, misericordia eius praeueniet me. quomodo autem possent alieni esse a fide Christi, quorum caritate etiam nobis praenuntiatus est Christus, sine cuius fide quisquam mortalium nec fuit nec est nec esse aliquando poterit iustus? si ergo iam iusti a Christo eligerentur apostoli, prius illum ipsi elegissent, ut iusti eligi possent, quia sine illo iusti esse non possent. sed non ita factum est; ipse quippe illis ait: non uos me elegistis, sed ego uos elegi. unde dicit apostolus Iohannes: non quod dilexerimus deum. sed quia ipse dilexit nos. Quod cum ita sit, quid est homo utens in hac uita propria uoluntate, antequam eligat et diligat deum, nisi iniustus et inpius? quid est, inquam, homo aberrans a creatore creatura, nisi creator eius memor sit eius et
Abbreviated transcription (Latin):
eius esigerentur. non de mundo esec¬
tiẽent: quoniam de mundo iã nõ ẽẽnt.
si iam iusti eent. Dende si propte̾a
sint electi quia iam iusti erant. ip̃i
priores iam dũm elegerant. Quis eĩ
potest ẽẽ iustus.: insi eligendo iustici¬
a deo et iusticia et sanctificatio ⁊ re¬
demptio. Ut quem admodum scͥptũ
ẽ Qui gloriatur in dño gsorietur.
Ip̃e ergo nr̃a iusticia. unde ⁊ añtiqui
iusti ante incarnatiorrem uerbi in
hac fide xp̃i et in hac uera iusticia
quod ẽ nobis xp̃us iustificati sunt:
hoc credentes futurum qd̾ nos credi¬
mus factum. Et ip̃i gratia salui fci¬
sunt per fidem. Non ex semecip̃is. s
dei dono. Non ex operibus ne forte
excosserentur: bona quippe oꝑa coꝵ
non preuenerunt dei misericordiam.
s subsecuta sunt. Ip̃i quippe audie¬
runt. ip̃i scripserunt longe antequã
xp̃us uenisset in carne. miserebor cui
misertus ero. et mĩam prescabo cui
misericors fuero. Ex quibus dei uer-¬

Expanded text:
eius eligerentur, non de mundo eleceius eligerentur, non de mundo electi essent, quoniam de mundo iam non essent, si iam iusti essent. deinde propterea sunt electi, quia iam iusti erant; ipsi priores iam dominum elegerant. quis enim potest esse iustus, nisi eligendo iustitia deo et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in domino glorietur. ipse est ergo nostra iustitia. Vnde et antiqui iusti ante incarnationem uerbi in hac fide Christi et in hac uera iustitia, quod est nobis Christus, iustificati sunt, hoc credentes futurum quod nos credimus factum: et ipsi gratia salui facti per fidem non ex semet ipsis, sed dei dono, non ex operibus, ne forte extollerentur. bona quippe opera eorum non praeuenerunt dei misericordiam, sed subsecuta sunt. ipsi quippe audierunt, ipsi scripserunt longe antequam Christus uenisset in carne: miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. ex quibus dei uer
Abbreviated transcription (Latin):
non gratis datur s debita redditur.
acper hoc non uero nomine gn̾a mi¬
gnituita. nichis muemit in honfie
cumerito debeatur. quõd benc ĩtes¬
sigitur. Et in eo quod dictum ẽ. pro
nichilo saluos facies eos. profecto
ip̃n dat merita. non meritis datur.
preuenit ergo etiam fidem. ex qua
omnia bona opera incipiunt. Iustꝰ
enim ficut scriptum ẽ ex fide uiuit.
porro autem gr̃a non solum adiuuat
ustum. uerumetiam iustificat impium.
Et ideo cum aduiuat iustum et uidet᷑ eius
ta humana precedit Non solum xp̃s
ab mphs occisus ẽ uerumetiam pro ĩ¬
pnis mortuus eꝰ. et antequam moreret᷑
non utiq iustos ẜ iustificandos elegit
apsõs: quibus.ait. Ego uos de mundo
esegi: quibus enim dixit. de mundo ñ
estis. Et ne putarent se mĩquã fuisse
demundo. mox ãddidit. Sed ego uos de
mundo esegi. Profecto ut de mundo non
eẽnt. ip̃ius in eos esectione consatum ẽ.
Qua circa si per iusticiam nõ ꝑ gr̃am

Expanded text:
non gratis donatur, sed debita redditur, non gratis donatur, sed debita redditur, ac per hoc non uero nomine gratia nugratuita, nihil inuenit in homine, cui merito debeatur — quod bene intellegitur et in eo, quod dictum est: pro nihilo saluos facies eos — profecto ipsa dat merita, non meritis datur. praeuenit ergo etiam fidem, ex qua omnia bona opera incipiunt; iustus enim, sicut scriptum est, ex fide uiuit. porro autem gratia non solum adiuuat iustum, uerum etiam iustificat inpium. et ideo etiam cum adiuuat iustum et uidetur eius ta humana praecedit, non solum Christus ab inpiis occisus est, uerum etiam pro inpiis mortuus est. et antequam moreretur, non utique iustos, sed iustificandos elegit apostolos, quibus ait: ego uos de mundo elegi. quibus enim dixit: de mundo non estis, et, ne putarent se numquam fuisse de mundo. mox addidit: sed ego uos de mundo elegi, profecto, ut de mundo non essent, ipsius in eos electione conlatum est. quocirca si per suam iustitiam, non per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uos de deorsum estis: ego de sursum
sum. uos de hoc mirado estis: ego non
sum de hoc mundo. aplũs aũt dicit.
Si de hoc mundo eẽtis: mundus quod
suum ẽ diligeret. S ne sibi ampliu
arrogarent ꝙͣ eorum mensura posce¬
bat. et hoc quod eos non ẽẽ dixit nat̾e
putarent ẽẽ non gr̃e. Quia u̾o ĩquit
de hoc mirũdo non estis. sed ego elegi
uos de mundo. Propterea odit uos
mundis. Ergo de mundo erant. Nam
ut non ẽẽnt᷑ de mundo: electi sunt de
mundo. Haric autem electionẽ non
precẽdentium in bonie operibus me¬
ritorum sed esectionem gratie demon¬
strans apostolus: sic inquit. et in hoc
tempore reliquie per electionem gre
salue facte sut. Si autem gr̾a: iam
non ex operibus. alioqn gratia iam ñ
ese gratia. hec ẽelectio gratie id ẽ electio
qua per dei gratiam homimnes efigũt᷑.
hec ẽ inquam electiogẽe. qua omima
Bona merita preuemiunt᷑ humana.
siemm usłis bons meritis datur. iã

Expanded text:
uos de deorsum estis, ego de sursum uos de deorsum estis, ego de sursum sum; uos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. apostolis autem dicit: si de hoc mundo essetis, mundus quod suum est diligeret. sed ne sibi amplius adrogarent, quam eorum mensura poscebat, et hoc, quod eos non esse dixit ee, quia uero, inquit, de mundo non estis, sed ego elegi uos de mundo, propterea odit uos mundus. ergo de mundo erant; nam, ut non essent de mundo, electi sunt de mundo. Hanc autem electionem non praecedentium in bonis operibus meritorum, sed electionem gratiae demonstrans apostolus sic inquit: et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt; si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratia. haec est electio gratiae, id est electio, qua per dei gratiam homines eliguntur, haec est, inquam, electio gratiae. qua omnia bona merita praeueniuntur humana. si enim ullis bonis meritis datur, iam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. hec ẽ illa caritas dei que diffu¬
ditur in cordibus nr̃is: non ex nobis.
s per spiritum sanctum qui datus ẽ
nob̃is. malorum aũt concupiscentia
propter quam in eis ẽ falsa patientia
non e̾ ex patre sicut dicit aplũs iohẽs
s ex mundo ẽ. Hic dicet aliquis. si ex
mundo ẽ concupiscentia malorũ ꝑ
quam fit ut mala omnia. pro eõ qd̾
ab illis coneupiscitur ꝑferant. Quo
modo ex corum dicitur uosutate: Q¬
si uero non et ip̃i ex mundo sirit. cum
ab eis diligitur munidus. deserto eo ꝑ
quem factus ẽ mudus. seruiũt em̃
crrature potius ꝙͣ creatori qui ẽ be¬
nẽdictus in secula. siue itaq mund
uocabulo iohannes aplũs dilectores
signi ficau̾it mundi. Uoluntas queex
ipĩs est utiq ex mundo ẽ: siue mini¬
di nomine celum et terram et quecũq
in eis sunt. hoc e̾ uiuersam complex
sit creaturam. uolinitas proculdubio
creature que non ẽ creatoris ex mun¬
do ẽ. Propter quod tasibus dñs dicit.

Expanded text:
stro. haec est illa caritas dei, quae diffunditur in cordibus nostris, non ex nobis, sed per spiritum sanctum qui datus est nobis; malorum autem concupiscentia, propter quam in eis est falsa patientia, non est ex patre, sicut dicit apostolus Iohannes, sed ex mundo est. Hic dicet aliquis: si ex mundo est concupiscentia malorum, per quam fit, ut mala omnia pro eo quod \'ab illis concupiscitur perferant, quo modo ex eorum dicitur uoluntate? quasi uero non et ipsi ex mundo sint, cum ab eis diligitur mundus deserto eo, per quem factus est mundus; seruiunt enim creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. siue itaque mundi uocabulo Iohannes apostolus dilectores significauerit mundi, uoluntas, quae ex ipsis est, utique ex mundo est; siue mundi nomine caelum et terram et quaecumque in eis sunt, hoc est uniuersam conplexus sit creaturam, uoluntas procul dubio creaturae, quae non est creatoris, ex mundo est. propter quod talibus dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
uirum stantem contra se euaginatũ
tenentem gladium perrexit ad eũ
et ait. Noster es an aduersariorum :
Qui respondit. Nequaquam: sed sum
princeps excercitus dñi. et ninc adue¬
ni. Cecidit autem ihũs ad terram et

Expanded text:
virum stantem contra se, evaginatum tenentem gladium, perrexitque ad eum, et ait: Noster es, an adversariorum? Qui respondit: Nequaquam: sed sum princeps exercitus Domini, et nunc venio. Cecidit Josue pronus in terram, et
Abbreviated transcription (Latin):
inquit moysi angelus domini ĩ flãma
ignis de rubo: et uidit qm̾ rubus arde
moyses. Transeo et uidebo hoc grande
uisum: cur utiq non comburit᷑ rubus.
dit uidere: uocauit eum dñs de rubo.¬
dicens. Moyses. moyses. Et ille dixit.
seris huc. nisi solueris calcramentum
de pedibus tius. Locus enim in quo tu¬
dixerit ei. Ego sum deus patrũ tuoꝵ:
deus abraham. deus ysaac. et deus ia¬

Expanded text:
uit ei angelus Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebMoyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rubus. dit uidere, uocauit eum Dodicens: Moyses, Moyses. qui dixit: seris huc nisi solueris calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo dixit ei: ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Ia
Abbreviated transcription (Latin):
tientia uera iustorũ. unde ẽ in eis cari¬
tus dei. et inde ẽ patientia falsa miquor.
unde c̃ in eis cupiditas mundi. Propter
quod dicit iohannes apsũs. Nolite disig̾e
mundum. nec ea que in mundo fũt. Si
quis disexerit mundum disectio patris

Expanded text:
tientia uera iustorum, unde est in eis caritientia uera iustorum, unde est in eis caritas dei; et inde est patientia falsa iniquorum, unde est in eis cupiditas mundi. propter quod dicit Iohannes apostolus: nolite diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. si quis dilexerit mundum, dilectio pa
Abbreviated transcription (Latin):
cunt non intelligunt. Et queniq ini¬
quorum tanto esse ad quecunq ma¬
la perferenda duriorem quanto in eo
maior ẽ cupiditas minidi: et quemq
iustorum tanto ẽẽ ad quecũq mala
perferenda forciorem. quanto m es ẽ
maior caritas dei. s cupiditas mundi
mnitium habet ex arbitrio uoluntatis.
Progressum ex iocunditate uoluptatis.
firmamentum ex unculo consuetudi¬
nis. Caritas autemꝰ dei diffusa ẽ in cor¬
dibus nr̃is. Non utiq ex nobis Proide
c̃ab ilło patientia iustorũ. per quẽ dif¬
funditur caritas eorum. quã caritatem
laudans atq commendans aplũs inter
cetem eius bona dixit eam et cũctos suf¬
ferrs caritas inquiens magnanma ẽ.
Paulo post ait. Omnia tolerat. Quãto
ergo maior ẽ in sanctis caritrs dei. tãto
magis pro co quod diligitur. et quanco
maior ẽ in peccritoribus cupiditas mũ¬
di. tanto magis pro eo quod concupisçit᷑
ommnia toserantur.ac per hoc inde ẽ pa¬

Expanded text:
cunt, non intellegunt et quemque inicunt, non intellegunt et quemque iniquorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda duriorem, quanto in eo maior est cupiditas mundi, et quemque iustorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda fortiorem. quanto in eo maior est caritas dei. sed cupiditas mundi initium habet ex arbitrio uoluntatis, progressum ex iucunditate uoluptatis, firmamentum ex uinculo consuetudinis; caritas autem dei diffusa est in cordibus nostris, non utique ex nobis, seab illo est patientia iustorum, per quem diffunditur caritas eorum. quam caritatem laudans atque commendans apostolus inter cetera eius bona dixit eam et cuncta sufferre. caritas, inquit, magnanima est, et paulo post ait: omnia tolerat. quanto ergo maior est in sanctis caritas dei, tanto magis pro eo quod diligitur, et quanto maior est in peccatoribus cupiditas mundi, tanto magis pro eo, quod concupiscitur, omnia tolerantur. ac per hoc inde est pa
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. abisso ẽ et uera patientia. Hinc
enim cantat ille spus pauper: deo sub¬
iectr ẽ ania mea. qm̃ ab ip̃o ẽ patiẽtia
mea. S respondent et soquunt dicẽtes.
sicut uoluntas hominis sine ullo dei ad¬
uitorio niribus liberi arbitrii tã mulca
grauia et horrenda perfert. siue ĩ aĩo
siue i corpore. ut mortalis uite huius
et peccatorum delectatione perfruat᷑.
cur non cõdem modo cadem ip̃a uolun¬
tuo hominis eisdem uiribus liberi arbi¬
tri non adhuc expectans se diuinitꝰ ad¬
uiuari. s sibi naturali possibilitate suf
stmet. An uero in quiunt idonea ẽ miqͦꝵ
entur et exerceant. Idonea ẽ uoluntas
ãdiuuante inter a trocissima et longa
tormenta in mendacio perseuerent:
ne sua facinora conficentes iubeantur
occidi. Et non ẽ ydonea iustor uolũtas.
nͥ eis uires desũper suggerantur. Quas¬
libet penae del ip̃ius decore iusticie. uel
eterne uite amore perferre/ qui hoc di¬

Expanded text:
pientia, ab illo est et uera patientia. huic pientia, ab illo est et uera patientia. huic enim cantat ille spiritu pauper: deo subiecta est anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. Sed respondent et loquuntur dicentes: sicut uoluntas hominis sine ullo dei adiutorio uiribus liberi arbitrii tam multa grauia et horrenda perfert, siue in animo siue in corpore, ut mortalis uitae huius et peccatorum delectatione perfruatur, cur non eodem modo eadem ipsa uoluntas hominis eisdem uiribus liberi arbitrii non ad hoc expectans se diuinitus adiuuari, sed sibi naturali possibilitate suffstinet? an uero, inquiunt, idonea est iniquorum entur, exerceant; idonea est uoluntason adiuuante inter atrocissima et longa tormenta in mendacio perseuerent, ne sua facinora confitentes iubeantur occidi, et non est idonea iustorum uoluntas, nisi eis uires desuper suggerantur, quaslibet poenas uel ipsius decore iustitiae uel aeternae uitae amore perferre? Qui haec di
Abbreviated transcription (Latin):
pulsando. et dicit. deus meus eripe me
de manu peccatoris. et de manui legem
pretereuntis et iniqui. Qm̃ tu es patĩa
mea dñe. spes mea a iuuentute mea. Isti
audem qui abiendant et egere ad dĩm
dedignantur. ne ab isso accipiant uerã
patientiam de sua falsa gloriantes. lõ¬
siłium mopis uolunt confundere. qm doꝰ
spes eius est. Nec actendunt cum homĩeᷤᷤ
sunt. et sue id e̾ humane uoluntati tari¬
tum tribuunt in illud se incurrere quod
scriptum ẽ. maledictus omnis qui spem
suam ponit in homine. Unde etiã si eis
contingat ĩ aliqua dura et aspera. uel ne
displiceant hominib. uel ne grauiora pa¬
tantur. uel si placendo et amando. presũ¬
ptionem suam eadem ip̃a superbissima
roluntate sustineant. Hoc illis dicedũ
ẽ de patientia quod de saprentia beatus
iacobus aplũs dicit. Non ẽ ista patientia
de sursum descendens: s terrena. aĩalis.
diabolica. Cur enim non sit superborũ

Expanded text:
pulsando dicit: deus meus, eripe me pulsando dicit: deus meus, eripe me de manu peccatoris, de manu legem praetereuntis et iniqui. quoniam tu es patientia mea, domine, spes mea a iuuentute mea. isti autem, qui abundant et egere ad dominum dedignantur, ne ab illo accipiant ueram patientiam, de sua falsa gloriantes consilium inopis uolunt confundere, quoniam dominus spes eius est, nec adtendunt, cum homines sunt et suae, id est humanae uoluntati tantum tribuunt, in illud se incurrere. quod scriptum est: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. unde etiamsi eis contingat, ut aliqua dura et aspera, uel ne displiceant hominibus uel ne grauiora patiantur uel sibi placendo et amando praesumptionem suam eadem ipsa superbissima uoluntate sustineant, hoc illis dicendum est de patientia, quod de sapientia beatus Iacobus apostolus dicit: non est ista sapientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. cor enim non sit superborum
Abbreviated transcription (Latin):
e̾. homines receptibiles. Hoc eĩ iustum
e̾ ut qui de pristina felicitate paradis
propter contumacem deliciarum appeti¬
tiam dimissi sumus: per humilem mo¬
lestiarum pacientiam recipiamus fuga¬
ces mala faciendo. reduces mala pati¬
endo. ibi contra iusticiam facientes. hie
pro iusticia patientes. S uera patĩa
que hruus ẽ nomine digna uirtutis.
querendum ẽ unde sumat᷑. sunt enim
qui eam tribuant uiribus uoluntatis
humane. Non ꝯuas habent ex diuino
adiutorio. s que ex libero arbitrio: er¬
ror autem iste superbus ẽ. Eoꝵ ẽ emm
qui abundant. de quib dr᷑ in ꝓsalmo.
Obprobrium eis qui abundant et despͨ¬
nio superbrs. Non ẽ ergo ista patientia
pauperum. que non ꝑerit ĩ eterm̃. hi
enm pauperes ab illo diuite accipiunt.
au dicitur dñs meus estu: qm̃ bonorũ
meorum non eges. A quo ẽ omne datum
optimum et omne donum perfectũ. ad
quem clamat egemis et paupez. qui
laudat nomen eius querendo. petendo.

Expanded text:
est: homines receptibiles. hoc enim iustum est: homines receptibiles. hoc enim iustum est, ut qui de pristina felicitate paradisi propter contumacem deliciarum appetentiam dimissi sumus, per humilem molestiarum patientiam recipiamur, fugaces mala faciendo, reduces mala patiendo, ibi contra iustitiam facientes, hic pro iustitia patientes. Sed uera patientia, quae huius est nomine digna uirtutis, quaerendum est unde sumatur. sunt enim, qui eam tribuant uiribus uoluntatis humanae. non quas habent ex diuino adiutorio, sed quas ex libero arbitrio. error autem iste superbus est; eorum est enim qui abundant, de quibus dicitur in psalmo: obprobrium eis qui abundant et despectio superbis, non est ergo ista patientia pauperum, quae non perit in aeternum. hic enim pauperes ab illo eam diuite accipiunt, cui dicitur: deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum, ad quem clamat egenus et pauper, qui laudat nomen eius et petendo, quaerendo,
Abbreviated transcription (Latin):
stum premium patientie reddit᷑ si et im¬
patiens passio coronatur. Quomodo in¬
nocens iudicabitur cui dcm ẽ. disiges pro¬
rimum tuum tanquam te ip̃m: si homi¬
cidium commictit in se ip̃o quod ꝯmict̾e
prohibetur in prorimum: Audiant ergo
sancti de scripturis sanctis precepta patie
fili accedens ad seruitutem dei. stu ĩ u¬
sticia et in timore: et prepara animã tua
ad temptationem. deprime cor tuum et
sustine. ut crescat in nouissimis tua ui¬
ta. Omne quod tibi superuenerit accipe
et in dolore sustine: et in humilitate tua
patientiam habe. Qm̃ in igne probatur
aurum et argentum: homines bero accep¬
tubiles in camino humiliationis. ⁊ alio
in locolegitur. fili ne deficias in discipli¬
na domini: neq fatigeris cum ab illo
increparis. Quem enim disigit dominꝰ
corripit. flagellat autem onnẽ filium
quem recipit. quod hic positum e̾. filiũ
quem recipit: hoc in supradc̃o testĩomo

Expanded text:
stum praemium patientiae redditur, si et instum praemium patientiae redditur, si et inpatiens passio coronatur? aut quomodo innocens iudicabitur, cui dictum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, si homicidium committit in se ipso, quod committere prohibetur in proximo? Audiant ergo sancti de scripturis sanctis praecepta patientiae: fili, accedens ad seruitutem dei sta in iustitia et timore, et praepara animam tuam ad temptationem; deprime cor tuum et sustine, ut crescat in nouissimis tua uita. omne quod tibi superuenerit accipe et in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe, quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis. et in alio loco legitur: fili, ne deficias in disciplina domini neque fatigeris cum ab illo increparis; quem enim diligit dominus, corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit. quod hic positum est \'filium quem recipit,\' hoc in supra dicto testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
ausa fuerat dicere moreretur: atq eẽt
inter illos de quibus dictum ẽ. ue his qui
perdiderunt patientiam. et augeret potiꝰ
ꝙ̃ euãderet penas: qui post sui corporis
mortem siue adblasphemorum. siue ad
parricida eo sceleratior ẽ ꝙͣ quilibet homi¬
cida. quia non tantum hominem. uerum
propinquum necat. Inq ip̃is parricidis
quanto propinquiorem quisq peremerit
tanto iudicatur immanior: sine dubio
peior ẽ qui se occidit: quia nemo ẽ hom̃i
seip̃o propinquior. Quid eigo miseri facũt.¬
qui cum et hic sibimet ingestas. et postea ñ
sõlum impietatis aduersus deum. s etiam
ip̃ius ꝙͣ in se exercuerunt crudelitatis luãt
penas debitas. insuper querunt et martirũ
glorias. Cum etiam si pro uero xp̃i test̾ĩo¬
nio persecutionem paterentur et se intersi¬
cerent. ne aliquid a persecutoribus pate¬
rentur. recte issis diceretur. Ue his qui per¬
diderunt patientiam. Quomodo em̃ iu¬

Expanded text:
ausa fuerat dicere, moreretur atque esset ausa fuerat dicere, moreretur atque esset inter illos de quibus dictum est: uae his qui perdiderunt patientiam. et augeret potius quam euaderet poenas, qui post sui corporis mortem siue ad blasphemorum siue ad parricida eo sceleratior est quam quilibet homicida, quia non tantum hominem, uerum etiam propinquum necat, inque ipsis parricidis, quanto propinquiorem quisque peremerit, tanto iudicatur inmanior: sine dubio peior est, qui se occidit, quia nemo est homini se ipso propinquior. quid ergo miseri facqui cum et hic sibimet ingestas et postea non solum inpietatis aduersus deum, sed etiam ipsius quam in se exercuerunt crudelitatis luant debitas poenas, insuper quaerunt et martyrum glorias? cum etiamsi pro uero Christi testimonio persecutionem paterentur et se interficerent, ne aliquid a persecutoribus paterentur, recte illis diceretur: uae his qui perdiderunt patientiam! quomodo enim iu
Abbreviated transcription (Latin):
saprentiam. seruabat ubiq patientiam.
Hunc intucantur qui sibi ingerunt mor¬
tem quando querũtur ad uitam: et sibi
auferendo pñtem. ab negant et futurã.
Quia si ad xp̃m negandum uel aliquid
contra iusticiam faciendum sicut ueri
martires cogerentur. ommia potius pa¬
tienter ferre ꝙͣ sibi impatienter mortẽ
infecre debuerunt: quod si fugiendoꝵ
malorum causa recte fieri posset. iob sc̃s
se ip̃e perim̾et. ut tanta mala in rebus
suis. in filiis suis. in membris suis. dia-¬
bolice crudelitatis effugeret. Non autem
fecit. Absit enim ut in sẽ committet ip̃e
uir sapiens. quod nec mulier suggessit
insipiens. Quia et si suggesfisset mi̾to
et hic illud audisset quod audiuit sug¬
gerendo blasphemiam: locuta es tanꝙͣ
una ex insipientibus mulierib. si bona
percepimus de manu dm̃: mala nõ su¬
stineamus. Et ip̃e quippe patientiam
perdidisset. si blasphemando sicut illa
uoluerat siue se interficiendo. quod nͨ illa

Expanded text:
sapientiam, seruabat ubique patientiam. sapientiam, seruabat ubique patientiam. Hunc intueantur, qui sibi ingerunt mortem, quando quaeruntur ad uitam et sibi auferendo praesentem abnegant et futuram. qui si ad Christum negandum uel aliquid contra iustitiam faciendum, sicut ueri martyres, cogerentur, omnia potius patienter ferre quam sibi inpatienter mortem inferre debuerunt. quod si fugiendorum malorum causa recte fieri posset, Iob sanctus se ipse perimeret, ut tanta mala in rebus suis, in filiis suis, in membris suis diabolicae crudelitatis effugeret. non autem fecit. absit enim, ut in se committeret ipse uir sapiens, quod nec mulier suggessit insipiens. quia et si suggessisset, merito et hic illud audisset, quod audiuit suggerendo blasphemiam: locuta es tamquam una ex insipientibus mulieribus. si bona percepimus de manu domini, mala non sustineamus? et ipsam quippe patientiam perdidisset, siue blasphemando, sicut illa uoluerat. siue se interficiendo, quod nec illa
Abbreviated transcription (Latin):
lata pietate ac incorrupta patientia
perferebat. aderat uror nec ferebat opẽ
aliquam uiro: s in deo blaspheniam
suggerebat. Non enm eam diabosꝰ cũ
etiam filios absculisset. tanquã nocedi
imꝑitus reliquerat. qui quantum eẽt
necessaria temptatori. iam in eua di¬
dicerat. s modo asterum adam quem
ꝑ musierem caperet non inuenerat. cau¬
tior fuit iste in doloribus. ꝙͣ ille in me¬
moribus. ille uictus ẽ in deliciis. iste
uicit i peris. Consensit ille oblecta¬
mentis: non cessit isce tormentis: Ãderant et
amici. noy ut in malis consolarentur: s ut
masa suspicarentur. Neq enim eũ qui tã¬
ta patiebatur innocentem ẽẽ credebant.
Nec tacebat eorum lingua quod illius cõ¬
scientia non hebat. ut inter immanes cru¬
ciatus corporis et iam falsis animꝰ ced̾e̾t᷑
obprobriis. At ille sustinens in carne dolo¬
res suos. in corde errores alienos. ꝯiugis
corripiebat insipientiam: amicos docebat

Expanded text:
lata pietate et incorrupta patientia lata pietate et incorrupta patientia perferebat. aderat uxor nec ferebat opem aliquam uiro, sed in deum blasphemiam suggerebat. non enim eam diabolus, cum etiam filios abstulisset, tamquam nocendi inperitus reliquerat, qui quantum esset necessaria temptatori iam in Eua didicerat. sed modo alterum Adam, quem per mulierem caperet, non inuenerat. cautior fuit iste in doloribus quam ille in nemoribus: ille uictus est in deliciis, iste uicit in poenis; consensit ille oblectamentis, non cessit iste tormentis. aderant et amici, non ut in malis consolarentur, sed ut mala suspicarentur. neque enim eum, qui tanta patiebatur, innocentem esse credebant nec tacebat eorum lingua, quod illius conscientia non habebat, ut inter inmanes cruciatus corporis etiam falsis animus caederetur obprobriis. at ille sustinens in carne dolores suos, in corde errores alienos coniugis corripiebat insipientiam, amicos docebat
Abbreviated transcription (Latin):
mpendere homines solent frangeretur:
et aduersus deum loqueretur aliquid
his amissis. propter que illum colere pu-¬
tabatur. percussus etiam õim subita
orbitate filiorum. ut quos singillatim
susceperat simul perderet: tanquã eoꝵ
numerositas non unide felicitas ordina¬
retur extiterit. s unde calamitas auge¬
retur. ubi autem ista perpessus in deo
suo mansit immobilis. eiue affixus ẽ
uoluntati. quam non posset amittere
nisi propria uoluntate. et pro his que
perdidit eum qui abstulit tenuit: in
quo inueniret quod mĩquam periret.
neq emĩ ille abstulerat qui nocendi
huit uoluntatem. s ille qui dederat
potestatem. Aggressus ẽ imimicus et
corpus. Nec ea que homini  extrinsecꝰ
merant s ip̃m iam hominem in qua
potuit parte percussit a capite us ad
pedes. Ardebant dolores. scatebãt u̾mes.
sanies defluebat.manebat in putrido
corpore ammus integer. horrendosq
cruciatus carnis contabescentis inuio¬

Expanded text:
pendere homines solent, frangeretur pendere homines solent, frangeretur et aduersus deum loqueretur aliquid his amissis, propter quae illud colere putabatur, percussus etiam omnium subita orbitate filiorum, ut quos singillatim susceperat, simul perderet, tamquam eorum numerositas non unde felicitas ornaretur extiterit, sed unde calamitas augeretur. ubi autem ista perpessus in deo suo mansit inmobilis, eius adfixus est uoluntati, quem non posset amittere nisi propria uoluntate; et pro his quae perdidit eum qui abstulit tenuit, in quo inueniret quod numquam periret. neque enim ille abstulerat, qui nocendi habuit uoluntatem, sed ille, qui dederat potestatem. Aggressus est inimicus et corpus nec ea, quae homini extrinsecus inerant, sed ipsum iam hominem in qua potuit parte percussit. a capite usque ad pedes ardebant dolores, scatebant uermes, sanies defluebat: manebat in putri corpore animus integer horrendosque cruciatus carnis contabescentis inuio
Abbreviated transcription (Latin):
ob̾probriis saturati sunt: ubi animus cor¬
pore intacto quasdam ueluti plagas suaᷤᷤ
integer sustinet. Et in corporib iuincti fũt.
inclusi sunt. fame ac siti affecti sũt. tor
etate immobili subdiderunt deo mẽtem.
cum paterentur in carne quicquid ex qͥ¬
renti crudelitati uenie in mente. maius
sane patientie certamen ẽ. quando nõ
uisibilis mimicus persequendo atq se¬
uiendo urget ĩnefas. qui palam et aꝑ¬
te ea non consentiente unicatur. Sed
pe diabolus qui etiam per filios infi¬
delitatio tanquam per sua uasa filios lu¬
cis insequitur: Per se ip̃m occulte occultꝰ
oppugnat. seuendo instans ut contra
deum fiat aliquid uel dicatur. Talem
issum iob sanctus expertus ẽ. utraq tem¬
ptatione ueratus. s in utraq stribilis pa¬
tientie robore et armis pretatis inuictꝰ.
nam prius illeso corpore cuncta que hẽ¬
bat amisit. ut animus ante sue carnis
cruciatum subtractis rebus quas mag

Expanded text:
obprobriis saturati sunt, ubi animus corobprobriis saturati sunt, ubi animus corpore intacto quasdam ueluti plagas suas integer sustinet, et in corporibus uincti sunt, inclusi sunt, fame ac siti affecti sunt, tortetate inmobili subdiderunt deo mentem, cum paterentur in carne quidquid exquirenti crudelitati uenit in mentem. Maius sane patientiae certamen est, quando non uisibilis inimicus persequendo atque saeuiendo urget in nefas, qui palam et aperte a non consentiente uincatur, sed ipse diabolus, qui etiam per filios infidelitatis tamquam per sua uasa filios lucis insequitur, per se ipsum occulte occultus oppugnat, saeuiendo instans, ut contra deum fiat aliquid uel dicatur. Talem illum Iob sanctus expertus est, utraque temptatione uexatus, sed in utraque stabilis patientiae robore et armis pietatis inuictus. nam prius inlaeso corpore cuncta quae habebat amisit, ut animus ante suae carnis cruciatum subtractis rebus, quas magni
Abbreviated transcription (Latin):
dicit respondisse patremfamilias: si¬
nte utraq crescere usq admessem.
Oportet enm patienter ferri quod fe¬
stmnanter non oportet auferri. Huius
etip̾e patientie prebuit et demonstra-¬
uit exemplum. Quando ante passio¬
nem corporis sui diabolum iudam pͥ¬
usquam ostenderet traditorem per¬
tulit furem: et ante experimentum
uniculorũ et crucis et mortis Labiis eiꝰ
dolosis non negauit osculum pacis.
hec ommia et si qua alia sunt que cõ¬
memorare songum ẽ. ad eum patien¬
tie modum pertinent. quo anmus
non sua peccata s quecunq extrin¬
secus mala patienter sustinet. i se
ppo suo prorsus corpore illeso. Alius ẽ
autem patientie modus quo ĩdẽ ip̃e
ammus quecunq molesta ⁊ grauia
in sui corporis passiomibus perfert.
non sicut stusti uel maligni homnĩes
propter adipiscenda uana uel scelera
perpetranda. s sicut a dño definitũ ẽ.
propter iusticiam utroq modo sancti
martires certauerunt. Nam et impioꝵ

Expanded text:
dixit respondisse patrem familias: sidixit respondisse patrem familias: sinite utraque crescere usque ad messem. oportet enim patienter ferri, quod festinanter non oportet auferri. huius et ipse patientiae praebuit et demonstrauit exemplum, quando ante passionem corporis sui diabolum ludam, priusquam ostenderet traditorem, pertulit furem et ante experimentum uinculorum et crucis et mortis labiis eius dolosis non negauit osculum pacis. haec omnia et si qua alia sunt, quae commemorare longum est, ad eum patientiae modum pertinent, quo animus non sua peccata, sed quaecumque extrinsecus mala patienter sustinet in se ipso suo prorsus corpore inlaeso. Alius est autem patientiae modus, quo idem ipse animus quaecumque molesta et grauia in sui corporis passionibus perfert non sicut stulti uel maligni homines propter adipiscenda uana uel scelera perpetranda, sed, sicut a domino definitum est, propter iustitiam. utroque modo sancti martyres certauerunt — nam et inpiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus rerum seu uerboꝵ stimulis in¬
citatur. et patienter mala ommia to¬
serat. Ne ip̃e masi asi quid opere ues
ore cõmictat. Per hanc patientiam
sustinemus etiam cũ corpore sam
sumus. quod inter huius seculi scan¬
dala beatitudo nr̃a differtur. unde
dictum ẽ. quod paulo ante cõmemo¬
rat aplũs. Si quod non uidemꝰ spe¬
ramus: per patientiam expectamꝰ.
Hac patientia sanctus dauid conuician¬
tis obprobria tolerauit. et cum facile
posset ulcisci non solum non fecit. re¬
rũ etiam alium pro se dolentem cõmo¬
tũq compescuis. et potestatem regiã
magis ad hibuit prohibendo ꝙͣ ercer¬
cendo uindictam. Neq tunc eius corpus
aliquo morbo affligebatur aut uuln̾e.
si humlitatis tempus agnoscebatur.
ac ferebatur uoliutas deĩ. Propt᷑ quã
patientissimo amino amaritudo contu¬
mesie bibebatur. Hanc patientiã dñs
adcuit. quando commotis zizaniorũ ꝑ¬
mixtiorie seruis et uolentibus collig̾e

Expanded text:
tibus rerum seu uerborum stimulis intibus rerum seu uerborum stimulis incitatur et patienter mala omnia tolerat, ne ipse mali aliquid opere uel ore committat. Per hanc patientiam sustinemus, etiam cum corpore sani sumus, quod inter huius saeculi scandala beatitudo nostra differtur. unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: ei quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. hac patientia sanctus Dauid conuiciantis obprobria tolerauit et, cum facile posset ulcisci, non solum non fecit, uerum etiam alium pro se dolentem commotumque conpescuit et potestatem regiam magis adhibuit prohibendo quam exercendo uindictam. neque tunc eius corpus aliquo morbo affligebatur aut uulnere, sed humilitatis tempus agnoscebatur ac ferebatur uoluntas dei, propter quam patientissimo animo amaritudo contumeliae bibebatur. hanc patientiam dominus docuit, quando commotis zizaniorum permixtione semis et uolentibus ea colligere
Abbreviated transcription (Latin):
non solum anima per patientiã pos¬
sidetur. uerumetiam cum per patien¬
tiam corpus ip̃m ad tempus afficit᷑
uel admictitur. in eternam stabilita¬
tem salutemq resumitur: et ei ꝑ do¬
lorem et mortem inuiolabilis saintas
et felix immortalitas comparat᷑. Unde
dñs ihũs ad patientiam exhortans
martires suos: etiam ip̃ius corporis
integritatem futuram sine cuiusquã
promisit.A men dico uobis. capissus
nemo ũquam sicut aplũs dicit carnẽ
suam odio habuit: magis homo fidelis
per patientiam ꝙͣ per impatientiam
pro statu sue carnis inuigilet. et futẽ
incorruptionis in estimabili lucro qnͣ¬
talibet eius prescientia dampna com¬
penset. Quamuis autem patientia
uirtus sit animi. partim tñ ea utitur
animus in se ip̃o. partim uero ĩcorpore
suo. In se ip̃o utitur patĩa qnͣdo illeso ⁊
intacto corpore. asiquid quod non ex¬
pẽdrat ues non deceat facere aut dicere
quibz libet aduer sitatibris aut fedita¬

Expanded text:
non solum anima per patientiam posnon solum anima per patientiam possidetur, uerum etiam, cum per patientiam corpus ipsum ad tempus affligitur uel amittitur, in aeternam stabilitatem salutemque resumitur, et ei per dolorem et mortem inuiolabilis sanitas et felix inmortalitas comparatur. unde dominus Iesus ad patientiam exhortans martyres suos etiam ipsius corporis integritatem futuram sine cuiusquam,promisit. amen dico uobis, inquit, cnemo umquam, sicut apostolus dicit, carnem suam odio habuit, magis homo fidelis per patientiam quam per inpatientiam pro stratu suae carnis inuigilet et futurae incorruptionis inaestimabili lucro quantalibet eius praesentia damna conpenset. Quamuis autem patientia uirtus sit animi, partim tamen ea utitur animus in se ipso, partim uero in corpore suo. in se ipso utitur patientia, quando inlaeso et intacto corpore aliquid, quod non expediat uel non deceat, facere aut dicere quibuslibet aduersitatibus aut foedita
Abbreviated transcription (Latin):
rias ur̃as. s animas ur̃as. Si ergotanta
suffert anima ut possideat unde pereat.
quanta debet sufferre pro salute sua ĩ
ter furores quorumlibet immicorum:
cum medicine corpus moriat᷑ per pe¬
nas corpori consulant. Inmici autem
penas et mortem corpori cõminando.
ut anima et corpus in gehenna occi¬
datur impessant. Quamꝙͣ et ip̃i cor¬
pori tunc prouidentius cõnsulatur:
si temporalis salus eius pro insticia
contempnatur. et pena uel mors eiꝰ
patientissime pro iusticia sufferat᷑
De corporis quippe redemptione que ĩ
fine futura ẽ loquitur aplũs. ubi ait.
Et ip̃i in nobismet ip̃is ingemiscimꝰ
adoptionem expectantes redemptionẽ
corporis nr̃i. Demd̃e subimxit. spe
enm salui facci sumus. spes aũt que
uidetur non ẽ spes. Quod enim uidet
quis: quid et sperat. Si autem quod non
uidemus speramus: per patientiam ex¬
pectamus. Cum ergo torquent aliqua
mala sz non extorquent opera mala.

Expanded text:
rias uestras, sed: animas uestras. si ergo tanta rias uestras, sed: animas uestras. si ergo tanta suffert anima, ut possideat, unde pereat. quanta debeter furores quorumlibet inimicorum! cum medici, ne corpus moriatur, per poenas corpori consulant, inimici autem poenas et mortem corpori comminando, ut anima et corpus in gehenna occidatur, inpellant. Quamquam et ipsi corpori tunc prouidentius consulatur, si temporalis salus eius pro iustitia contemnatur et poena uel mors eius patientissime pro iustitia sufferatur. de corporis quippe redemptione, quae in fine futura est, loquitur apostolus, ubi ait: et ipsi in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri. deinde subiunxit: spe enim salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes. quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Cum ergo torquent aliqua mala, sed non extorquent opera mala,
Abbreviated transcription (Latin):
comes ẽ sapientie non famula concupi¬
scentie. Patientia amica ẽ bone conscĩe.
non inimica innocentie. Cũ ergo quẽꝙͣ
uderis patienter pati. noli contrauo
laudare patientiam: quã non ostendit
misi causa patiendi. Quando ilła bona ẽ.
tunt ista uera ẽ. Quando ilła nõ possuit᷑
cupiditate. tunc a falsitate ista distin¬
guitur. Cum uero ilsa tenetur ex cͥmine:
tunc huius multum erratur in nomine.
non enim sicut omnes qui sciunt sunt
participes scientie: ita om̃s qui patiũt᷑
coronantur. Uerumptamen cum pro
libidinib uel etiam sceleribus. cum
deniq pro ista temporali uita ac salu¬
te. multa homines horrenda mirabisit̾
sufferunt. satis nos admonent. qnͣta
sufferenda sint pro uita bona. ut etiã
postea possit ẽe eterna. et sine ullotem¬
poris termino. sine utilitatis ullius de¬
trimento uera felicitate secura. Dñs ait.
non ait. uillas ur̃as. laudes ur̃as. luxu¬

Expanded text:
comes est sapientiae, non famula concupicomes est sapientiae, non famula concupiscentiae; patientia amica est bonae conscientiae, non inimica innocentiae. Cum ergo quemquam uideris patienter aliquid pati, noli continuo laudare patientiam, quam non ostendit nisi causa patiendi. quando illa bona est, tunc ista uera est; quando illa non polluitur cupiditate, tunc a falsitate ista distinguitur. cum uero illa tenetur in crimine, tunc huius multum erratur in nomine. non enim sicut omnes qui sciunt sunt participes scientiae, ita omnes qui patiuntur coronantur. Verum tamen cum pro libidinibus uel etiam sceleribus, cum denique pro ista temporali uita ac salute multa homines horrenda mirabiliter sufferunt, satis nos admonent, quanta sufferenda sint pro uita bona, ut etiam postea possit esse aeterna et sine ullo temporis termino, sine utilitatis ullius detrimento uera felicitate secura. dominus ait: non ait: uillas uestras, laudes uestras, luxu
Abbreviated transcription (Latin):
sicim. frigus ferre poterat: eiusq erat
corpus paciens medie algorie. uigilie sup
quam cuiꝙͣ credibise ẽ. Quid de satronb̾
dicam: quoꝵ om̃s cum insidrant uiato¬
ribus noctes perpetiuntur in sompnes:
atq ut transcuntes excipiant innocẽtes
sub qualibet celi asperitate nocencem a¬
minum corpueq defigunt. Quidã uero
eoꝵ muicem torquere perhibent. ita ut
excercitatio contra penas. nichil distet a
penis. Non enim tantum fortassis excru¬
ciantur a iudice. ut a dolentib ueritas
inꝯuiratur. quantum a suis sociis ut a
patiencib non prodatur: et camẽ in his
hominib miranda ẽ potius ꝙͣ saudanda
pacientia. Inimo nec saudanda nec mi¬
randa que nussa ẽ: s miranda duritia.
neganda patientia. Nichis autem iure
laudandum: nsi utiliter imitandũ. tan¬
toq rectius maiore suppsicio dignum iu¬
dicaueris amnnum. quanto mãgis uiciis
subdit instrumentum uirtutum. patĩa

Expanded text:
sitim, frigus ferre poterat eiusque erat sitim, frigus ferre poterat eiusque erat corpus patiens inediae, algoris, uigiliae supra quam cuiquam credibile est? quid de latronibus dicam, quorum omnes cum insidiantur uiatoribus, noctes perpetiuntur insomnes, atque ut transeuntes excipiant innocentes, sub qualibet caeli asperitate nocentem animum corpusque defigunt? quidam uero eorum inuicem torquere perhibentur, ita ut exercitatio contra poenas nihil distet a poenis. non enim tantum fortassis excruciantur a iudice, ut a dolentibus ueritas inquiratur, quantum a suis sociis, ut a patientibus non prodatur. et tamen in his omnibus miranda est potius quam laudanda patientia, immo nec miranda nec laudanda, quae nulla est, sed miranda duritia, neganda patientia; nihil autem illic iure laudandum, nihil utiliter imitandum, tantoque rectius maiore supplicio dignum iudicaueris animum, quanto magis uitiis subdit instrumenta uirtutum. patientia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ. aut pro hẽnda ues augenda pecunia. aut
pro adipiscendis uel recmendis honoribus.
aut in agone certando. seu uenando. seu
theatricum aliquid plausibiliter exhiben¬
do magnos labores doloresq ꝑtulerit.pa¬
rum ẽ quod populari uanitate nussis re¬
prehensiombus cohibetur. s insuper ex¬
tollitur laudibus. qm̃ laudatur sicut sc̃p¬
tum ẽ peccator in desideriis anime sue.
Uis enm desiderioꝵ facit tolerantiã laboꝵ
et doloꝵ. Et nemo insi pro eo quod delec¬
tat sponte suscipit ferre quod cruciat: s
iste ut dixi cuꝑiditates propter quas explẽ¬
das qui eis flagrant multa dura et acer¬
ba patientissime sustment. Licite exisci¬
mantur legibusq concesse. Quid quod
etiam pro apertis sceleribus non ut ea pu¬
mant. s ut ea perpetrent multa hommnes
grauissima perferunt.. Nonne quodã¬
de nobilissimo patrie parricida seculariũ
suterarum locuntur auctores. qd famem.

Expanded text:
squam aut pro habenda uel augenda pecunia aut squam aut pro habenda uel augenda pecunia aut pro adipiscendis uel retinendis honoribus aut in agone certando seu uenando seu theatricum aliquid plausibiliter exhibendo magnos labores doloresque pertulerit. parum est quod populari uanitate nullis reprehensionibus cohibetur, sed insuper extollitur laudibus, quoniam laudatur, sicut scriptum est, peccator in desideriis animae suae. uis enim desideriorum facit tolerantiam laborum et dolorum; et nemo nisi pro eo, quod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat. sed istae, ut dixi, cupiditates, propter quas explendas qui eis flagrant multa dura et acerba patientissime sustinent, licitae existimantur legibusque concessae. Quid? quod etiam pro apertis sceleribus, non ut ea puniant, sed ut perpetrent, multa homines grauissima perferunt? nonne de quodam nobilissimo patriae parricida saecularium litterarum loquuntur auctores, quod famem,