comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bũ quod factũ ẽ. Quã recte & pure fidei.
stã confessio. In principio erat uerbum
Et uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bum. Noc uerbũ. natum ex patre. non fao¬
tum est. &i creatura ds̃ non est. Inquanat:¬
uitate diuina. uideri abhominibus non potu
Sed ut uideri poss&. uerbũ caro factũ est
a habitauit in nobis. Uideamus ergo inqui¬
unt hoc uerbũ quod factũ est. qui a antequã fuo¬
tũ ess&. hoc uidere nequiuimus. Quod fecit
dñs & ostendit nobis. Quod in carnari fecit dñs.
& ꝑhoc se uisibilẽ nobis exhibuit. Et uenerunt
festinantes. Et inuenerunt mariã & ioseph.
& infantẽ positũ in presepio. Uederunt pasto
res festinantes. & inuenerunt dm̃ & hominẽ
natũ simul. & eundẽ natiuitatis ministros
łestinemus & nos fratres mei. non passibus pedũ.
sedbonorũ ꝓfectibus operũ. uidere eandem
glorificatã humanitatẽ. cũ eisdem ministris.
digna seruitutis suae mercede remuneratur.

Expanded text:
bum quod factum est. Quam recta et pura fidei bum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habita quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis;
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Et quia ardenti amore quesierunt.
continuo saluatorem quẽ quesierunt. inuena¬
re meruerunt. Sed intellectu alio pastores
gregũ. inimo cuncti fideles. quamentis inidus¬
tria dop̃m quaerere debeant. dictis pariter suis
ostenderent & factis. Transeamus inquiunt usq
b& hleem & uideamus hoc uerbũ quod factũ
est. Tr anseamus ergo & nos fratres bemĩ cogi¬
tando. usq b&hleem ciuitatẽ dauid. & recola¬
dignis celebremus honoribus. Transeamus
abiectis concupiscentiis carnalibus. totom̃tis
desiderio usq b&chleem suꝑnã. id est domũ
panis uiui non manufactã sed aeternam
incaelis. & recolamus amando qui a uerbũ¬
quod caro factũ ẽ illuc carne ascendit:
ibi index teram dĩ patris satͥ &. Illo eum
pta uirtutum instantia sequamur. &
sollicita cordis accorporis castigatione procu¬
remus. ut quẽ illi in presepio uidere uagien¬
tem. nos in patris solio. mereamur uidere
regnantem. Et uideamus inquiunt hoc uer¬

Expanded text:
rant: et quia ardenti amore quaesierunt, rant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Transeamus ergo et nos, fratres charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recoladignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc ver
Abbreviated transcription (Latin):
la temptationum indicat a quibus se sibiq sub¬
iec tos om̃s qui ꝑfecte uigilant. custodire non
desistunt. Et benenato dño. pastores supragre¬
gem uigilant. Ille & enim natus est. qui dixẽ
Ego sum pastorbonus. Bonus pastor. animam
suam dat pro ouibus suis. Sed & tẽpus inane¬
bat. quo idem pastor summe bonitatis. bonus¬
missus inmundũ pastoribus oues suas quȩ lon¬
ge lateq disꝑsȩ errabant. ad semꝑ uirentia
caelestis uitȩ pascua reuocar&. Q uorum
sumo pastori precepit. Si diligisme. pasce oues
meas: Quod aperiensait. Confirma fratres
tuos. Et factũ est ut discesserunt ab eis
angeli incęlũ. pastores loquebantur ad mui¬
ce Iranseamus usque b&hlehem. & uideamus¬
hoc uerbũ quod factũ est. quod fecit dñs & os¬
tendit nobis. Et uenerunt festinantes. Et
inuenerunt mariam & ioseph. &l infantẽ po¬
sitũ in presepio. Pastores illi quidem felices.
repl&i gaudio festinarunt. uidere qđ audie¬

Expanded text:
la tentationum indicat, a quibus se suosque subla tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Bostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audie
Abbreviated transcription (Latin):
angłus dñi magna cũ luce apparuit. e cortũq
mundo solemiusticiae. non solũ caelestis uoce sermo¬
nis. uerũ &iam claritate diuinae lucis astruait:
lusquã enĩ in tota u&ieris instrumenti series rep¬
perimus. angelos quitã sedulo apparuere pa¬
tribus cũ luce apparuisse. Sed hoc priuilegium
recte hodierno tẽpori seruatũ ẽ. quando ex¬
ortũ ẽ intenebris lumen rectis corde. miseri¬
cors & miserator & iustus dñs. Uerũ ne parnat
unius angeli uider&ur auctoritas. post quã uni¬
us sacramentũ nouȩ natiuitatis edocuit. statim
multitudo caelestiũ agminũ qui głam dõ caner&
pacẽq simul hominibus predicar& affuit. aꝑte
demonstrans. quia ꝑhanc natiuitatẽ honines
ad pacẽ unius fidei spei & dilectionis. atq. głam
diuine laudationis essent conuertendi. Signifi¬
cant aut̃ mistica pastores isti gregum: doctores
cosq ac rectores fidelium animarum. Moxcuius
uigilias custodiebant suꝑ gregemsuum : pericu¬

Expanded text:
paruit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uidere ꝑtimescunt: Nec iã subse uelut
infir mã contẽpnere ausi sunt. quã suꝑ se
uidelic& incaelis regẽ uenerantur. Nech abere
dedignantur hominem sociũ. qui suꝑ se ado¬
rant hominẽ dm̃. Curemus ergo fratrẽs bemĩ.
nequa nos inmundicia polluat. qui in eterna
presencia & dĩ ciues & angłis ȩquales sumus.
Sendicemus moribus dignitatẽ nrãm. Nulla
nos luxuria in quin&i. nulla turpis cogitacio
accus&i. non malicia mentẽ mordeat. non
inuidiae rubigo consũmat. non elacio infl&.
non ambicio ꝑterrena oblectamenta dilami&
non ira inflamm&i. Dii & enĩ. uocati sunt
homines. Defende ergo tibi homo contra
uicia honorem dĩ. quia propterte factus

Expanded text:
sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus
Abbreviated transcription (Latin):
adõ. ex traneos nos a suo consortio deputabant
angeli ciues dĩ. Sẽquia nos cognõtui nus regẽ
nr̃m. recognouerunt nos angeli ciues dĩ. Quici
enĩ cęli reac. terrã nrae carnis assum sit. infir¬
mitatẽ nrãm. illa iã angelica celsitudo non
despicit. Ad pacẽ nr̃amo angeli redeunt.
lntentionẽ prioris discordi&e post ponunt.
Et quos infirmos prius abiectosq despexerant.
lam socios uenerantur. Hinc ẽ enĩ. quod loth
uł iosuȩ angelos adorant. nectamen adorare
ꝓhibentur. Ioh annes uero in apolalipsi. ado¬
rare angelũ uoluit. sed tamen isdem hinc an¬
gelus. ne se debeat adorare cõpescit dicens.
Vide ne feceris. conseruus tuussum. & fratrum
tuorũ. Quid ẽ quod ante redẽptoris aduen¬
tũ angeli ab hominibus ad orantur & tacent.
post modũ adorari refugiunt. nisi quod natu¬
rã nostrã quã prius despexerant. postquam
hanc suꝑ se assum taro consprciunt. substratã

Expanded text:
a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt; et quos prius infirmos abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi sua adorare angelum voluit, sed tamen 1463 idem hunc angelus ne se debeat adorare compescuit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs caro fȩnũ. factus homo. fenũnrm̃ uertit in
frumentũ. Qui desem &ipso ait. Nisi granũ frum̃ti
cadens in t̾ra mor tuũ fuerit. ipsũ solũ man&. Unde
& natus in p̃sepio reclinatur. ut fideles om̃s. uideli¬
c& scã animalia carnis suae frumento reficer&.
ne ab aeternae intellegentiae pabulo ieiuna rema
nerent. Quid est aut̃ qđ uigilantibus pastoribus.
angelus appar&. eosq claritas dĩ circũ fulsit. nisi
quod illi praeceteris uidere sublimia merentur:
Qui fidelibus gregibus pre esse sollicite sciunt: Dũq
ipsi pie suꝑ gregẽ uigilant. diuina suꝑ eos grã largi¬
us coruscat. Regẽ uero natũ angłus nunciat. eiusq
uoci angłoꝵ chori concinunt. & con laudantes cla¬
mant. Gła in excelsis đo. & in t̾ra pax hominibus
bonȩ uoluntatis. Prius quippe quãre demtor nost̃
imus. Ad quorũ claritate atq mundicia per
primȩ culpa meritũ. ꝑ cotidiana delicta. longe
distabamus. Quia enĩ peccando ex tranei eramus

Expanded text:
Omnis caro fenum . Factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes, videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna rema. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor nosteimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus
Abbreviated transcription (Latin):
homo. excarne constat & anima. ita unus ab in¬
carnationis tẽpore ap̃c exdiuinitate carne
& anima constat. Ds ab aeterno in aeternũ.
existens uerus ut erat. hominẽ ex tẽpore as¬
summens inunitate suȩ ꝑsonȩ uerũ quẽ non
habuerat. Sequitur. Et uidimus głam eius.
głam quasi unigeniti apatre. Plenũ graciae

Expanded text:
homo ex carne constat et anima, ita unus ab inhomo ex carne constat et anima, ita unus ab incarnationis tempore Christus ex divinitate, carne et anima constat: Deus ab aeterno in aeternum existens verus, ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
caro ẽ. Et qđ natũ ẽ de spũ. spirius ẽ. Uerũ nequis
hominũ dubit& filiũ se dĩ. & coheredem xpĩ posse
fieri. dat exẽplum euangłista. quia &c ipse filius dĩ ho¬
mo fieri. & int̾ homines habitare dignatussit. ut
humanae par ticeps existendo fragilitatis. homines
Quod ẽ dicere. filius dĩ homo factus e. & int̾ homines
conuersatus. Sol& nãq soriptura. modo animȩ
modo carnis uocabulo totũ designare hominẽ. Ami¬
ma uidelic&. ut scriptũ ẽ. Descendit iacob in
aegyptũ. in animabus septuaginta. Carnis uero.
ut rursũ scriptũ ẽ. Et uidebit omĩscaro saluta¬
re dei. Neq. enĩ animae sine corporibus. in aegip¬
tũ descendere. uel caros amima uidere aliquid
potest. sed hic ꝑ animã totus homo. ibi signatur
ꝑ carnẽ. Sic ergo hoc in loco quod dicitur. & uer¬
bũ carofactũ ẽ. nichil aliud deb& intellegi. quã
si dicer &ur. & ds̃ homo factus est. carnẽ uideli¬
co induendo & animã. ut sicut quisq nrm unus

Expanded text:
 et quod natum est de spiritu, spiritus est . Verum ne quis hominum dubitet filium se Dei cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri, et habitare inter homines dignatus sit, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines Quod est dicere: Filius Dei homo factus est, et inter homines conversatus. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem. Animae, videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta . Carnis vero, ut rursum scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam tper carnem. Sic ergo hoc in loco, quod dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi, quam si diceretur: Et Deus homo factus est, carnem videlicet induendo et animam. Ut sicut quisque nostrum unus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. In om̃ibus quȩ audierant & uiderant sicut
qua nobis pie subuenire dignatus ẽ. ad a gen¬
das semꝑ beneficii eius. gras reuerti. Si enĩ illi
sola adhuc natiuitate eius cognita reuersi suss
głificantes & laudantes dm̃. In om̃bus quae
audierant & uiderant. quantomagis opor¬
to nos. qui totã in carnationẽ eius seriem.
ex ordine cognouimus. qui sacramentis illi¬
us imbuti sumus. in omibus gloriam eius
ac laudem. non solũ uerbis. sed &i am factis
predicare. Neq enĩ umquã obli uisei debe¬
mus qđ ideo deus homo natus ẽ. ut nos ad
imaginẽ & similitudinẽ sue diuinitatis re¬
fecundar& aquarũ . Ideo tẽptatus in heremo.
ut uincendo tẽptatorẽ. nob quoq. uincendi
periciam uir tutẽq. tribuer&. Ideo mor¬
tuus. ut mor tis destruer& imperiũ. Ideo
resurrexit . & ascendit in caelũ. ut nob resur¬
gendi amor tuis. atq. incaelestibus ꝑp&uo regnan¬
di. spem exemplumq preber&. Pro quibus sin¬

Expanded text:
Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, quanto magis oportet nos, qui totam incarnationis illius seriem ex ordine cognovimus, qui sacramentis illius imbuti sumus, in omnibus gloriam ejus ac laudem non solum verbo, sed etiam factis praedicare; neque unquam oblivisci quod ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis refecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus sin
Abbreviated transcription (Latin):
rat sibi dictũ ab angelo. Sp̃s sc̃s suꝑ ueni& in
te. & uir tus altissim obũ brabit tibi. Ideoq
& quod nascetur ex te scm̃. uocabitur filius dĩ.
Legerat modum᷑ atiuitatis eius. nonnisi angło
reuelante potuisse cognosci. dicente isaya.
Generationẽ aut̃ eius quis ennarrabit. Lege¬
rat. Et tu turis nebulosa filia sion. usq ad te
uenient. & ueni& potestas prima regnũ filie
hierłem. Audiebat angelicas uir tutes quȩ
sunt filie suꝑnae ciuitatis apparuisse pastoribus.
in loco quia conuentu peccorũ antiquitus : tur¬
ris gregis uocabatur. & est uno miliario ad
orientem b&hleem ubi &iã nunc tria
pastorum monumenta in eccła monstrantur
Nouerat tunc uenisse in carne dñm. cui una
& aeter na est cũ patre potestas. qui regnum
Conferebat ergo maria. ea quae fiendo lege¬
rat. cũ his quae iã facta cognouit. Non haec
tamen ore promens. sed clausa seruans incorde.
Et reuersi sunt pastores glorificantes orlaudontes

Expanded text:
 in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potuisse cognosci, dicente Isaia: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Legerat: Et tu, turris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastorum illorum monumenta in ecclesia monstrantur. Noverat tunc venisse in carne Dominum, cui una et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum lem. Conferebat ergo Maria ea quae fienda legerat, cum his quae jam facta cognovit: non haec tamen ore promens, sed clauso servans in corde suo. Et reversi sunt pastores, glorificantes et laudantes
Abbreviated transcription (Latin):
sit gloriosa uir ginitas. & preclara fecunditas. Uir¬
tus mundi nascitur. & nullus est gemitus par turi¬
entis. Uacuatur uterus in fans excipitur. nectam̃
uirginitas uiolatur. Pas erat. ut dño nascente . meri¬
to crescer& castitas. nec ꝑ eius aduentũ. uiolar&cur
integritas. qui uenerat sanare corrupta. Ds̃ aban

Expanded text:
 gloriosa uirginitas et praeclara fecunditas. dominus mundi nascitur, et nullus est gemitus parientis: uacuatur uterus, infans excipitur, nec tamen uirginitas uiolatur. fas erat ut deo nascente meritum cresceret castitatis, nec per eius egressum uiolarentur integra, qui uenerat sanare corrupta. item in
Abbreviated transcription (Latin):
scõ contẽplari meruerunt. uoce delapsa ad eum
huiuscemodi magnifica gła. Nic ẽ filius meus di¬
lectus in quo michi cõplacui. Et post passionem
resurrectionis ascensionisq ipsius gloria conspec¬
ta spiritus eius sunt dono mirifice refecti
Qui onĩs manifeste cognouerunt quod huiusmodi
gloria. non cuilib& scõꝵ. sed illi soli homines qui
in diuinitate ess&. unigenitus a patre conuenir&
re pre caeteris mor talibus datũ ẽ. qui statĩ ex quo
in utero uirginis conceptus homo fieri inciper&.
uerus ess& & ds̃. Unde & eadem gloriosa sẽper
uirgo maria. non solũ hominis xp̃i. sed & dĩ geni¬
trix recte credenda & confitenda ẽ. Id est ue¬
ritate plenus erat & est. ipsa uidelicor uerbi
diuinitate quae hominẽ illũ singulariter elec¬
tum. cũ quo una xpĩ ꝑsona ess&r assũmere dig¬
nata est. non aliquid suae diuinae. substantiae uo¬
luntate. ut haer&ici uolunt in faciendã homi¬
nis naturã cõmutans. sed ipsa apud patrẽ manens.

Expanded text:
uerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et post passionem, resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti. Quibus omnibus manifeste cognoverunt, quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini, qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. re prae caeteris mortalibus 471 datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi et homo fieri inciperet, verus esset et Deus. Unde et eadem gloriosa semper virgo Maria, non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat et est, ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est; non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipse apud Patrem manens,
Abbreviated transcription (Latin):
In upso uita erat: Idest quod factũ intẽpore
siue uiuens siue inta carens apparuit. onme
hos inspiritali factoris ratione: quasi semꝑui
dcerat & uiuit. Non quia co eternũ ẽ crea¬
toru quod ereauit. sed quia coeterna ẽ illi ra¬
oio uolumatis suȩ in qua ab aeterno habuit
& liab& quid & quando crear& qualit ere¬
atũ gubernou ut maneat : & adquẽ finẽ singu¬
la quae creauit ꝑducat. Ideo ita distingles¬
dũ ẽ. & sub inferendũ quasi alia uoce Inipso
uita erat. Quicquid ꝑipsũ factũ ẽ &iam &¬
imipso uiuit. sicut & ars in animo artificis ui¬
porelicet archa uel aliud aliquid ab ipso factũ
pereat. Sequitur. Et uita erat luce hominũ
Quo uerbo aꝑte doc&ur quod ipsa uitalis racio ꝑ
quã om̃a disposita sunt & reguntur. non cemous¬

Expanded text:
in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum, sive vita carens apparuit, omne hoc in spiritali factoris ratione quasi semper vixerat, et vivit: non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Ideo ita distinguendum est, et subinferendum quasi alia voce: In ipso vita erat, quia quidquid per ipsum factum est, etiam in ipso vivit, sicut ars in animo artificis vivit, licet arca vel aliud aliquid ab ipso factum pereat. Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio per qua
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ poraliter conuer satũ. ille dm̃ apuddm̃ in
principio manentẽ ostendit dicens. Hoc erat
in principio apud dm̃. Si &iã superius pri¬
creaturae principium sua essencia preire.
Alii magnalia que in homine gessit. ꝑhibent¬
Ille . quod omnẽ creaturã uisibilẽ & inuisibilẽ.
ꝑ ipsum ds̃ pater fecerit doc& dicens. Oma
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factũ ẽ nchil¬
Si enĩ nichal creaturarũ sine ipso factũ. patet
profecto. quia ipse creatura non est. ꝑ quẽ om̃is
ereatura facta ẽ. Et nequis audiens factã
ꝑpdĩ filiũ creaturã mutabilem tredat eius
uoluntatẽ. quasi qui subito uelle facere crea¬
turã quã ab eternonũ quã ante feciss&: ma¬
nifeste doc& euangelista: Factã quidem intẽ¬
pore ereaturã. sed in aeterna creatoris sapien¬
tisao quando & qualis crear&ur. semꝑ fuisse
dis positũ. Et hoc ẽ quod ait. Quod factũ ẽ

Expanded text:
temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens : Hoc erat in principio apud Deum. » Si etiam superius princreaturarum principium sua essentia praeire. « Alii magnalia quae in homine gessit ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihilSi enim nihil creaturarum sine ipso est factum, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dei Filium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum, et hoc est quod ait: Quod factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uerhũ nominauit iste euangelista. Nec nos moue¬
re deb&. quod insequentibus huius euangelii iu¬
daeis int̃rogantibus quis esset. ipse ds̃ dĩ filius res¬
pondit eis. Principiũ qui & loquor uobis. Sienĩ fi¬
pater sit. Filius quidem. filius patris ẽ. Et pater
sed non de lumine. Filius dicitur lumen. sed de¬
lumine. Sic pater principiũ. sed non deprinci¬
pio. Filius principiũ. sed a principio principiũ
Quod enĩ erat in principio. non finitur tẽpore
quod ait. in principio erat uerbũ. quicquid crea¬
turarũ quod cũq principiũ habuit ut ess&:
erat tunc uerbum dĩ ꝑ quod facta sunt omĩai¬
deo quater dicit euangelista. Erat erat.
erat erat. ut intelligeres omnia tẽpora pre
euange listae inter homines subito apparuisse
apud dm̃ sem ꝑ fuisse declarat dicens. Et uer¬
bũ erat apud dm̃.. Ali eum uerũ hominem.
ille ipsũ uerũ cõfirmat esse dm̃ dicens. Et ds̃
erat uerbũ. Alii hominẽ eũ. apud homines

Expanded text:
Verbum nominavit iste evangelista. Nec nos movere debet quod in sequentibus hujus Evangelii, Judaeis interrogantibus quis esset ipse Deus, Dei Filius 468 respondit, Principium, qui et loquor vobis . Si enim FiPater sit; Filius enim, Patris est Filius; et Pater sed non de lumine: Filius dicitur lumen, sed lumelumine. Sic Pater principium, sed non de principio: Filius principium, sed a principio principium. Quod enim erat in principio, non finitur tempore, e quod ait: In principio erat Verbum. Quidquid creaturarum, quodcunque principium habuit ut esset, erat tunc Verbum Dei, per quod facta sunt omnia. Ideo quater dicit evangelista, Erat, erat, erat, erat, ut intelligeres omni tempore  Ms.atri Verbum. « Alii evangelistae inter homines subito apparuisse apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
principio erat uerbũ . Et uerhum
erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ. Et rełqͣ.¬
eq enĩ frustra beatus iohannes dilectꝰ
diũ discipulus in caena suꝑ pectus ihesu
recubuisse ꝑ hib&ur. sed ꝑhoc typice doc&.
quia caelestis austu sapientiae. carteris excel¬
sius. de scĩssimo eiusdẽ pectoris fonte potaue¬
rit. Unde & merito infigura quat tuor ani¬
malium. aquilae uolanti cõparatur. Cunctis
quippe auibus aquila. celsius uolare. cunctisq
animantibus clarius. solis radis infigere consu¬
euit obtutus. Et caeteri euan gelistae. quasi
in terra ambulant cũ dño. qui tẽporalẽ eius
generationẽ pariter. & tẽporalia facta suffi¬
cienter exponens. pauca de diuinitate dixe¬
sublimius mente uolando. & limpidius speculando
cognouit. ac nobis cognoscendũ scribendo tradi¬
dit. Ergo alii euangłistȩ. xpm ex tẽpore natũ
describunt. Iohannes autẽ eundẽ in principio
iã fuisse testatur dicens. In principio erat uer

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. « Neque enim frustra beatus Joannes, dilectus Domini discipulus, in coena supra pectus Jesu recubuisse perhibetur. Sed per hoc typice docetur, quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixesublimius mente volando et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscendam scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testa
Abbreviated transcription (Latin):
uia largiente dnõ missarũ solẽnia ter ho¬
diȩ cȩlebraturi sumus. loqui diu de euange¬
lica lectione non possumus. Sednos aliquid uel
breuiter dicere. redemtoris nrĩ natiuitas ipsa cõ¬
pellit . Iuid ẽ quod nascituro dño. mundus describit᷑.
nisi hoc qđ aꝑte monstratur. quia ille ueniebat in
Cui contra de reꝓbis dicitur. Deleantur delibro
uiuentiũ. & cũ iustis non scribant᷑. Quibene
&iã in bahlehem nascitur. Bethleem quippe.
domus panis ante uocatus ẽ. Ipse nãq ẽ qui
ait. Ego sũ panis uiuus. qui decaelo descendi. Lo¬
cus ergo in quo dñs nascer ori᷑: domuspanis ante
uocatus ẽ. Quia futurũ ꝓfecto erat. ut ille
ibi ꝑmatheriam carnis apparer&. qui electorum
mentes interna saci&ate reficer&. Qui non in
parentũ domo. sed inuia nascitur. ut ꝓfecto os
tender&. quia ꝑ humanitatẽ quã assum serat. quasi
in alieno nascebatur. Alienũ uidelic& non scđm

Expanded text:
uia, largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hocProphetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in al
Abbreviated transcription (Latin):
mater. Ds̃ ꝑ angłm loquebatur. & uirgo auribus
in pregnabatur. Audiat om̃is aetas. qđ nũquã audi¬
uit. Uirgo. par tũ suũ nubsit. Mirginitatẽ dũ pare¬
r& duplicauit. & filiũ quẽ genuit adorauit. Cessor
omnis sollicitudo. xp̃c uob uerax securitas aduenit
Cess& om̃is infirmitas. hodie saluator apparuit. Ces¬
sent bella. desinant lites. hodie pax uera descendit
decelo. Cess& omnis amaritudo. hodie ꝑtotũ mundũ
melli flui facti sunt caeli. Fugiat mors. quiauita nobis
hodie decęlis ẽ data. Hodie suꝑ terra canunt angłi
lae tantus archangłi. gloriantur ꝓph&ae. inuitant᷑
laetificantur. infirmi saluantur. & mortui resusci¬
tantur. Solus diabolus & omĩa daemonia contre¬
miscunt. quia restauratur genus humanũ. Per interi¬
tũ diaboli. xp̃c̃ uob̾ hodie redemtor apparuit. Probat
consortio. Impl&ur uterus. nullo libatus amplexu

Expanded text:
mater: Deus per angelum loquebatur, et virgo auribus mater: Deus per angelum loquebatur, et virgo auribus impraegnabatur. Audiat omnis aetas quod nunquam audivit. Virgo partu suo nupsit, virginitatem dum pareret duplicavit, filium quem genuit adoravit. Cesset omnis sollicitudo; Christus nobis vera securitas advenit. Cesset omnis infirmitas; hodie Salvator apparuit. Cessent bella, desinant lites; hodie pax vera de coelo descendit. Cesset omnis amaritudo; hodie per totum mundum melliflui facti sunt coeli. Fugiat mors; quia vita nobis hodie de coelo est data. Hodie super terram canunt Angeli, laetantur Archangeli, gloriantur Prophetae, invitantur laetificantur, infirmi sanantur, et mortui resuscitantur. Solus diabolus et omnia cum eo daemonia contremiscunt; quia restauratur genus humanum per interitum diaboli. Christus vobis hodie redemptor apparuit. 4. consortii: impletur uterus nullo libatus amplexu
Abbreviated transcription (Latin):
eperit filium mat̃. a quo ipsa nutrir&iur. potius
quã nutrir&. Mor tali aluo. inmor tale suscepit
hospitẽ. & in terrestri hospicio. caelestẽ uirgo impe¬
ratorẽ suscepit. Beata uirginitas. desinit esse iam
mortis ancilla. quia illũ intra se gestat inmente.
quẽ maria portauit inuentre. Nulli uir ginitas.
seruituti subcũbit. quia illũ diligit. qui humano ge¬
neri at tulit libertatẽ. Caelestis ꝓpago germina¬
bat inutero. & in eximio portu. uirginea uiscera
coruscabant. Humanis gressibus. por tabatur uictu¬
ra deifica. & in angusto pudoris cubiculo quiescebat.¬
Cumq quẽ caelinoncapiunt. scã uirgo portabat in¬
clusum. Et peperit eũ. non quia nascendo pollue¬
r& parientẽ. sed quia apollucione scłm delauar&
Scã credidit. scã concepit. sanctior efficitur post par
pse genitus qui erat genitor
Illic fuit paranimfa cre¬
dulitas. paranimphus archangłus. mater sponsa. &

Expanded text:
Peperit filium mater, a quo ipsa nutriretur potius Peperit filium mater, a quo ipsa nutriretur potius quam nutriret: mortali alvo immortalem suscepit hospitem, et in terrestri hospitio coelestem virgo imperatorem suscepit. Beata virginitas desinit esse jam mortis ancilla; quia illum intra se gestat in mente, quem Maria portavit in ventre. Nulli virginitas servituti succumbit: quia illum diligit, qui humano generi attulit libertatem. Coelestis propago germinabat in utero, et in eximio partu virginea viscera coruscabant. Humanis gressibus portabatur vectura deifica, et in angusto pudoris cubiculo eum quem coeli non capiunt, sancta Virgo portabat inclusum; et peperit eum, non qui nascendo pollueret parientem, sed qui a pollutione saeculum delavaret. Sancta credidit, sancta concepit, sanctior efficitur post partipse genitus qui erat genitor. Illic fuit paranympha credulitas, paranymphus archangelus: mater sponsa, et
Abbreviated transcription (Latin):
in uirgine matre. ubi toncubitus cũ homine patre
Unde sordes in ea. quae nec concipiendo libidinem
nec pariendo ẽ passa dolorem: Unde sordes in
domũ. ad quã nullus hospes accessit : Solus adeã
fabricator & dns̃ uenit. & uestẽ quã non habebat
induacit. eamq sicut inuenit. clatisa reliquit.
Sicut ille natus solus est intermor tuos liber sic
istius. ex qua natus est matris pudor solus ẽ in teger
Eua in obȩdiens meruit pęnã. maria obȩdiendo
consecuta ẽ głam. Illa gustando ꝓhibitũ. est¬
maledicta . haec credendo angło ẽ benedicta Pre¬
dicamus hodie natũ de uirgine saluatorem: & in¬
fantẽ in presepio positũ. cũ uigilantibus pastoribus
moniti ab angelis adoramus. E xhibeamus fidem
uir tutibus. Reuerentiam. scĩs testibus prebeamꝰ.¬
& uitã ꝑpocuã credentibus condonar&. Porta.¬
uit in utero filiũ mat̾̃. om̃ĩbus quae sunt ante nutri¬
menta maiorem. Et hunc fudit forma mirũ
interris. quẽ habent angeli inperatorem incȩlis.

Expanded text:
in virgine matre, ubi non est concubitus cum homine patre? Unde sordes in ea quae nec concipiendo libidinem, nec pariendo est passa dolorem? Unde sordes in domo, ad quam nullus hospes accessit, sed solus ad eam fabricator Dominus venit, vestem quam non habebat induit, eamque sicut invenit clausam reliquit? Et sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius, ex qua natus Eua inobediens meruit pœnam, Maria obediens consequuta est gratiam. Illa gustans prohibitum, maledicta fuit. Hæc credens Angelo est benedictadicamus hodie natum de virgine Salvatorem, et infantem in praesepio positum cum vigilantibus pastoribus moniti ab Angelis adoramus. Exhibeamus fidem virtutibus, reverentiam sanctis testibus praebeadicamus hodie natum de virgine Salvatorem, et inet vitam perpetuam credentibus condonaret. Portavit in utero filium mater omnibus, quae sunt ante nutrimenta, majorem, et hunc fudit forma servi in terris, quem habent Angeli imperatorem in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
dusi. interficiatis. Sicq fiant. ut qui de mea mor¬
te gaudere cupiunt . suorũ ciuium. intẽritũ iugere
cogantur. Et ne ab eoꝵ sanguinis effusione manũ re¬
iussit. Cũq dolore ingenti angustiar&ur anti¬
patrem filium suum. quẽ quasi de nece patrna. trac¬
tantẽ. uinculis religauerat. iussit interficere. co
qđ audita morte eius. gauisus nunciaracur: Iam
uero tantis malis obsessus. & quia se uiuere non posse
cognouerat. mortẽ accelerare cupiebat. Unde qua¬
dam die cũ resediss&. iussit sibi dari pomũ. & adeius
purgationẽ gladium. Eũq. cũ recubuisso suꝑ sinistrã.¬
bistũ feriens in seipsũ librauit. seq ꝓpria manu ꝑ¬
cussit. At q. statĩ uitã finiss&. nisi unus ea amicis
qui uicimis astabat achi ab nomine manũ cũ gladio
r&ra cisso. Talẽ igitur habuit finẽ herodes qui
propt̃ saluatoris odium. multũ sanguinis fuderat
innoxiũ. Quo defuncto: Ecce angelus dñi apparuit

Expanded text:
clusi, interficiatis. Sicque fiat, ut qui de mea morclusi, interficiatis. Sicque fiat, ut qui de mea morte gaudere cupiunt, suorum civium interitum lugere cogantur. Et ne ab eorum sanguinis effusione manum rejussit. Cumque dolore ingenti angustiaretur, Antipatrum filium suum, quem quasi de nece paterna tractantem vinculis religaverat, jussit interficere, eo quod audita ejus morte gavisus nuntiaretur. Jam vero tantis malis obsessus, et quia se vivere non posse cognoverat, mortem accelerare cupiebat. Unde quadam die cum resedisset, jussit sibi dari pomum, et ad ejus purgationem gladium. Cumque super sinistrapsum libravit, seque propria manu percussit, atque statim vitam finisset, nisi unus ex amicis qui vicinior astabat, Achiab nomine, manum cum gladio retraxisset. Talem igitur Herodes habuit finem, qui propter Salvatoris odium, multum sanguinem fuderat innoxium. « Quo defuncto, ecce angelus Domini iterum apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
&iã languentibus medicabiles ducebantur
Sed
quȩ aliis utiles erant. illi nichil ꝓfuerunt. ut in¬
telliger& se diuina ultione esse ꝑcussũ. Visum
&iã fuit. medicis ut infomentũ olei tepi. eũ depo¬
nerent. Quo cũ fuiss& ingressus. ita totũ corpus
resolutũ dicitur. ut &iã oculi insimilitudine mori¬
entium. uersarentur. Inter cludetur uox. & sensus
ob ess&. Et cũ post paululũ amicoꝵ & famuloꝵ
uocibus excitatus. sensũ recepiss&. iussit se trans¬
portari iherico. Cũq iã desua uita desperatus essoc.
om̃s principes iudeorum ex singulis ciuitatibus & castellis
aid se uocatos. incustodia recludi iussit. Nocatisq sorore
sua salome. & uiro eius nomine alexandro diacit No¬
ui iudeos de mea morte gauisuros. Sed hon orabiles
exsequias habere potero ex planctu lugentium si
uos meis uolueritis parere preceptis. mox ut ego spm̃
enx alauero om̃s principes iudeoꝵ quos incustodia re¬

Expanded text:
etiam languentibus medicabiles dicebantur. etiam languentibus medicabiles dicebantur. Sed quae aliis utiles erant, illi nihil profuerunt, ut intelligeret se divina ultione esse percussum. Visum etiam fuit medicis, ut in fomentum olei tepidi eum deponerent. Quod cum fuisset ingressus, ita totum corpus ejus resolutum dicitur, ut etiam oculi in similitudinem morientium versarentur, intercluderetur vox, et sensus abesset. Et cum post paululum amicorum et famulorum vocibus excitatus sensum recepisset, jussit se deferri Jericho. Cumque jam de sua vita desperatus esset, omnes principes Judaeorum ex singulis civitatibus et castellis ad se convocatos, in custodia retrudi jussit. Vocansque sororem suam Salomen, et virum ejus nomine Alexandrum, dixit: Novi Judaeos de mea morte gavisuros, sed honorabiles exsequias habere potero ex planctu lugentium, si vos meis volueritis parere praeceptis, ut mox cum ego spiritum exhalavero, omnes principes Judaeorum, quos in custodia re
Abbreviated transcription (Latin):
assidui. Sperabamus quoq tocius corporis. ita ut uix
respirare poss&. Idydropicus morbus. corpus eius at tenu¬
auerat. ita ut inuestigia inflatione pedũ grauaren¬
tus. Interiora quoq uiscera. tanto dolore ureban¬
tur: ut ꝑsecr&ũ naturae dirigere uidentur. lruri¬
go quoq: tooius corporis. intantũ intolera bilis
erat. ut &iã uerenda putrida uerhiibus scaturi¬
rent. Inherat &i ã ei anelitus fȩtidus in tantũ
ut uix̃ medicoꝵ ꝓ aliquis adibendis medi caminibꝰ.
ad eũ accedere poss&. Deniq non nullos medicoꝵ
&iã famẽ sitimq intolerabilẽ sustinebat. & quod
grauius erat. omnis cibus & potus. in fastidiũ ei erat.
Insomn &ratẽ talẽ sustinebat. ut dies noctesq pui¬
giles duceret. Quod si parũ obdormissor. fantasi ã
paciebatur. ut se obdormisse peniter&. Et cũni¬
mio amore p̃sentis uitȩ estuar&. iussit se transfer¬
ri trans iordanen. ubi erant aquae calidae. quȩ

Expanded text:
assidui, spasmus quoque totius corporis, ita ut vix assidui, spasmus quoque totius corporis, ita ut vix respirare posset. Hydropis morbus corpus attenuaverat, ita ut vestigia inflatione pedum gravarentur, interiora quoque viscera tanto dolore urebantur, ut per secretum naturae digerere videretur. Prurigo quoque totius corporis in tantum intolerabilis erat, ut etiam verenda putrida vermibus scaturirent. Inerat etiam et anhelitus fetidus, in tantum ut vix medicorum aliquis pro adhibendis medicaminibus ad eum accedere posset. Denique nonnullos medicoruetiam famem sitimque intolerabilem sustinebat. Et quod gravius erat, omnis cibus et potus in fastidium ei erat. Insomnietatem talem sustinebat, ut dies noctesque pervigiles duceret. Quod si parum obdormisset, phantasma patiebatur, ut se obdormisse poeniteret. Sed cum nimio amore praesentis vitae aestuaret, jussit se deferri trans Jordanem, ubi erant aquae calidae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cione sideliũ gemit: Non uult aut̃ consolari suꝑ eos quic
non sunt. quia illã consolacionẽ non uult recipere. ut
iterũ redeant adcertamina seculi pugnaturi. qui regnanT
scelerũ se fecerat auctorem. ut nec abipsius dñi ꝑsecucio¬
ne. manus retrahere poterat. remaner & in ultus. Quia
enĩ fraudulent̃ regnũ iudeoꝵ primus exgentibus ad eptus
fuerat. nõ solũ udaeis multa mala intulerat. uerũ &iam
in ꝓpriis filiis parricida eatiterat. Et suꝑ omã mala
quȩ longũ ẽ ennarrare. cũ saluatorẽ mundi natũ uidiss&.
fellis inuidia cõmotus ut unũ ꝑdere poss&. quẽ ad regnandũ
audierat natũ. om̃s pueros qui eran in b&hleem & inom¬
nibus finibus eius. in t̃ficere iussit. Tantãq. rabies eius ani¬
mũ succenderat. ut nec ꝓpt̾ multitudinẽ morientium.
nec ꝓpt̃ par uuloꝵ innocentiã. a sua seuicia cessar&.
Propter quod diuina ulcione ꝑcussus. in medi cabilẽ passus¬
est. Grat enĩ febris acerrima. Suspiria & anelitus

Expanded text:
e fidelium gemit. Non vult autem consolari super eos, qui non sunt, quia illam consolationem non vult recipere, ut iterum redeant ad certamina saeculi pugnaturi, qui regnant scelerum se fecerat auctorem, ut nec ab ipsius Domini persecutione manum traheret non poterat remanere enim fraudulenter regnum Judaeorum primus ex gentibus adeptus fuerat, non solum Judaeis multa mala intulerat, verum etiam in filiis propriis parricida exstiterat; et super omnia mala, quae longum est enarrare, cum Salvatorem mundi natum audisset, scilicet invidia commotus, ut unum perdere possit quem ad regnandum audierat natum, omnes pueros in Bethlehem et in omnibus finibus ejus interficere jussit. Tantaque rabies ejus animum succenderat, ut nec propter multitudinem morientium, nec propter parvulorum innocentiam sua saevitia cessaret; propter quod divina ultione percussus immediem. Erat enim febris, acerrima suspiria, et anhelitus
Abbreviated transcription (Latin):
ph&&as. sed ꝑ prophorã. Om̃s enĩ phoph&iȩ dñm naza¬
renũ uocant : quia scm eũ p̃dicant. Ipse ẽ enĩ de qͦ
ꝑ dan helem dicitur. Cũ uenerit sc̃s scõꝵ. cessabit
unctio. Et dauid̾. Nondabis scm̃ tuũ uidere cor¬
ruptionẽ. Et iterũ. Scitote. qm̃ dñs scm̃ tuũ miri¬

Expanded text:
phetas, sed per prophetam. Omnes enim prophetae Dominum Nazaraeum vocant, quia secundum eum praedicant. Ipse enim est de quo per Danielem dicitur: Cum venerit Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Et David: Non dabis Sanctum tuum videre corruptionem , Et iterum: Scitote quoniam miri
Abbreviated transcription (Latin):
incanticis canticoꝵ dicens. Quȩ ẽ ista quȩ ascendit ꝑ deser¬
tũ . sicut uirgula fumi ex aromatibus. mirra & turis. &
uniuer si pulueris pigmentarii : Cui iterũ uoce sponsi di¬
citur. Ego flos cãpi & lilia conualliũ. Et quia acclesico
de p̃sentis uite amore. ad caeleste desideriũ transit. recte¬
&iam natar&h galileȩ dicitur quaȩ transimgracio int̃p̃¬
tatur. Quod aut̃ subdidit. Ut adimpl&ũ ẽ qđ dictũ

Expanded text:
quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii ? Cui iterum voce sponsi dicitur: Ego flos campi, et lilium convallium . Et quia Ecclesia de praesentis vitae amore ad coeleste desiderium transit, recte Nazareth Galilaeae dicitur, quae transmigratio interpretatur. Quod autem subdidit: Ut adimpleretur quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ significat. qui ad tẽpus inscĩs uictoriã habebit. &¬
quasi leo terribilis apparuit. In illã ergo partẽ. qua regna¬
bat archelaus. ioseph cũ puero ire noluit. Quia in illã par
non habitauit. Post necem aũt archelai cep̃c ad teriã
isral reuer titur. quia post interfectionẽ anticristi sy¬
nagoga in eũ creditura ẽ. Ut ait apostolũs. Eũ plenitu¬
do genciũ introierit . tunc om̃ĩs isrł saluus fi&. Sed quia¬

Expanded text:
christum significat, qui ad tempus in sanctis victoriam habebit, et christum significat, qui ad tempus in sanctis victoriam habebit, et quasi leo terribilis apparebit. In illam ergo partem in qua regnabat Archelaus, cum on habitabit. Post necem autem Archelai Christus ad terram Israel revertitur, quod post interfectionem Antichristi Synagoga in eum creditura est, ut ait Apostolus: Cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvabi
Abbreviated transcription (Latin):
querebant animã pueri. Qui consur gens. accepit pue¬
rũ & matrẽ eius. & uenit in terrã isrł. Et quia non dixit
defunctus sed defuncti. ex his angeli uerbis intelligimus.
diuina ulcione actũ ẽ. ut multi ex his cũ illo perirent.
cũ quo innece dñi consenserant. Spiritaliter uero
obitus herodis. terminũ significat inuidiose contenti¬
post hobitũ herodis. puer iħo ad terrã isrł est reuersus.
significat quia circa finẽ scłi adsinagoga ẽ reuersurus.
cũꝑ p̃dicationẽ haeliȩ. & enoch in eũ crediderint. Unde
cũ aegiptũ deferri iub&ur. & fugere hoc innocte p̃cipit᷑
Cũ uero ad terrã israł reuertitur. nec noctis fit mentio.
finẽ scłi credentes. in lucẽ fidei recipi&. Audiens aut̃ qđ
archelaus regnar& in iudea. ꝓherode patre suo. timuit
illo ire. Archelaus aut̃. unus fuit deherodis filius. quẽ
post se regnandũ in iudea herodem restituerat. Sed pos¬
tea insolercia eius. acusantibus iudeis iudicio senatus.

Expanded text:
erebant animam pueri. Qui consurgens, accepit puerum et matrem ejus, et venit in terram Israel. » Et quia non dixit, defunctus, sed defuncti, ex his angeli verbis intelligimus, divina ultione actum est, ut multi ex his cum illo perirent, cum quo in nece Domini consenserant. Spiritualiter vero obitus Herodis, terminum significat invidiosae contentipost obitum Herodis puer Jesus ad terram Israel reversus est, significat quia circa finem saeculi in synagogam est reversurus, cum per praedicationem Enoch et Eliae in eum crediderint. Unde eum in Aegyptum deferre jubetur, et fugere hac in nocte praecipitur. Cum vero ad terram Israel revertitur, nec noctis fit mentio: finem saeculi credentes in lucem fidei recipiet. Audiens autem quod Archelaus regnaret in Judaea pro Herode patre suo, timuit illo ire. Archelaus autem unus fuit de Herodis filiis, quem post se ad regnandum in Judaea Herodes instituerat, sed postea insolentiam ejus accusantibus Judaeis, et judicio senatus a