comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a me: qm tͥbulatio ꝓximna ẽ Non est
in agro meo. ñ in auro. ñ in pecore. ñ
in tectis atq parietib. ñ in meoꝵ. or¬
bitatib s in carne mea cui copulor. cui
conector. cuiꝰ sensum habere non possũ.
Unde me de ꝓximo urget. ut apatien¬
tiȩ uirtute deficiã. Ne discedas a me.
qm̃ non ẽ qui ad iuuet. neq amicꝰ neq
propinquus. neq humana laus. neq
p̃terite recordatio uoluptatis: neq ali¬
quid eoꝵ. quod t̾renȩ felicitatis ruina
fulcitur. neq ipsa quȩ in animo ẽ meo.
humana uirtꝰ. qr si tu deseris. quȩ ho¬
minis uirtꝰ: Quid ẽ enĩ homo. nisi quod
memor es eiꝰ. Circundedert̃ me ui¬
tuli multi. hoc ẽ minores in ꝓlebe.
Tauri pingues obsedert̃ me. hoc est
suꝑbi ac diuites pͥncipes plebis. aꝑuert̃
in me os suum clamando crucifige
crucifige. quasi leo rapiens ⁊ rugiens.
Rapuert̃ enĩ cõprehensũ. ad ducentes
ad ꝙretoriũ: & rugiert̾ petendo eiꝰ mor¬

Expanded text:
a me, quoniam tribulatio proxima est; non est a me, quoniam tribulatio proxima est; non est in agro meo, non in auro, non in pecore, non in tectis atque parietibus, non in meorum orbitatibus, sed in carne mea est, cui copulor, cui conector, cuius sensum non habere non possum; unde me de proximo urget, ut a patientiae uirtute deficiam. ne discedas a me, quoniam non est, qui adiuuet neque amicus neque propinquus neque humana laus neque praeteritae recordatio uoluptatis neque aliquid eorum, quo terrenae felicitatis ruina fulcitur, neque ipsa, quae in animo meo est humana uirtus. quia, si tu deseris, quae hominis uirtus? quid est enim homo, nisi quod memor es eius? Circumdederunt me uituli multi, hoc est minores in plebe. tauri pingues obsederunt me, hoc est superbi ac diuites, principes plebis. ape rue run t in me os suum — clamando: Crucifige, crucifige — quasi leo rapiens et rugiens; rapuerunt enim comprehensum adducentes ad praesidem et rugierunt petendo eius mor
Abbreviated transcription (Latin):
in concussũ uideret. dixerat enĩ. dñs¬
dedit. dñs astulit. sicut dño placuit ita
factũ est: sit nom̃ dñi benedict̾ũ: etiã
carnẽ cruciandã uulnere postulauit.
tali cũ eo confligens certamine: ut bo¬
na ꝓxima inuaderet. hoc ẽ corporis bona.
quib ille ꝑditis si forte succunberet.
atq ad impietatẽ cor inclinaret: etiã bo¬
na anum deperirent. qͥb ꝑdendis iã in
corꝑe seuiens uicinꝰ temptator instabat.
Deniq ille uir in tanta tẽptatione ubi
erat animi bonis ꝓxima tͥbulatio. quã¬
uis multa propheticȩ loquat᷑. longeta¬
m̃ alit̾ loquit᷑. quã cum illa ext̾na de¬
perissent bona. in qͥb filios non amiserat
sed p̃miserat. Clamat gͦ martiriᷤ ani¬
ma transfigurata in xp̃m. cũ iam in
carne tribulari ceꝑit. & dicit dõ ã qͦ
derelict̾a ẽ in t̾rena felicitate. s quę
cum illo ẽ in spe uitȩ ȩt̾nȩ : ne disceda

Expanded text:
inconcussum uideret - dixerat enim: Dinconcussum uideret - dixerat enim: Dnus abstulit; sicut domino placuit, ita factum est; sit nomen domini benedictum —, etiam carnem cruciandam uulnere postulauit tali cum eo confligens certamine, ut bona proxima inuaderet, hoc est corporis bona. quibus ille perditis si forte succumberet atque ad impietatem cor inclinaret, etiam bona animi deperirent, quibus perdendis iam in corpore saeuiens uicinus temptator instabat. denique ille uir in tanta temptatione, ubi erat animi bonis proxima tribulatio, quamuis multa prophetice loquatur, longe tamen aliter loquitur, quam cum illa externa deperissent bona, in quibus filios non amiserat, sed praemiserat. Clamat ergo martyris anima transfignrata in Christum, cum iam in carne tribulari coeperit, et dicit deo, a quo derelicta est in terrena felicitate, sed quae cum illo est in spe uitae aeternae: Ne discedas
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ patientię: in quone deficiat laboran¬
dũ & orandũ ẽ. Nichil ẽ autẽ anime
sua carne ꝓpinquiꝰ. Ido mundi huius
quilibet magnꝰ ꝑfectq contẽptor cũ
alibi patit᷑ nichil patit᷑. Potest eñi adhi¬
bere uigilẽ rationẽ. cũ amittit bona.
quȩ extrinsecus st̾: ⁊ ab aurmo sapien¬
tis qͥ excupiditate non heret. sine dubio
longe sunt ⁊ ñ curare qđ patit᷑. quianec
patit᷑. Cum uͦ amittit p̾cipua corporis bona
id ẽ corporis uitã ac salutẽ. iam tͥbulatio
ꝓxima ẽ animo de bonis quib ipse intꝰ
tanꝗͣ. corꝑis dñs ẽ: qui facit qualibet
ratione ut ñ doleat. cũ corpiis uulnerat᷑
aut urit᷑. cui tanto implicat᷑ consortio.¬
qui pati possit : dolere ñ possit. Ido &
diabolus h̾c nocendi ordinẽ tenens: illiꝰ
magni uiri quẽ postulauerat tẽptan¬
dũ. pͥus ext̾na bona accepit inpotesta¬
tem. quib ablatis ⁊ ꝑditis. cũ illum

Expanded text:
nem patientiae, in quo ne deficiat, laborannem patientiae, in quo ne deficiat, laborandum et orandum est. nihil est autem animae sua carne propinquius. ideo mundi huius quilibet magnus perfectusque contemptor cum alibi patitur, nihil patitur. potest enim adhibere uigilem rationem, cum amittit bona, quae extrinsecus sunt et ab animo sapientis, qui ex cupiditate non haeret, sine dubio longe sunt, et non curare, quod patitur, quia nec patitur. cum uero amittit praecipua corporis bona, id est corporis uitam ac salutem, iam tribulatio proxima est animi bonis, quibus ipse intus tamquam corporis dominus est. quid facit qualibet ratione, ut non doleat, cum corpus uulneratur aut uritur, cui tanto implicatur consortio, pati possit, dolere non possit? Ideo et diabolus hunc nocendi ordinem tenens illius magni uiri, quem postulauerat temptandum, prius externa bona accepit in potestatem. quibus ablatis et perditis cum illum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mođii possent hȩc accipi dictũ ẽ.
Si qͥd aũ conuenientiꝰ dicipotuit uł
potuerit. nullius p̾iudicamꝰ in genio
doctrinꝙ. nullius in uicdemꝰ. Iam il¬
lud qđ sequit᷑. ne discedas a me. qmͣ
tͥbulatio ꝓxima ẽ: uide ut illumi¬
net quead mod̾u dictũ sit quare me dere¬
liquisti. Quomͦ enĩ dereliquit. cui dicit᷑
ne discedas: nͥ quia dereliqͥt uite uet̾is
temꝑalẽ felicitatẽ: Rogat᷑ gͦ ne discedat¬
& deserat sp̃e uitȩ ȩt̾ne. S quid ẽ qͣm
tribulatio ꝓxima ẽ: quasi ei passio ad¬
huc immineret: cũ in ipsa media passio¬
ne ista dicere intelligat᷑. quȩ de illo
in hoc psalmo ꝓphetata st̃. Hic enuĩ dic¬
turꝰ ẽ etiã quȩ in eugłio aꝑtissime scrip¬
ta st̃. Uiuisert̃̾ sibi uestim̾ta mea .⁊ suꝑ
uestuñta mea misert̾ sortẽ. Quod factũ
est cũ iam penderet in ligno. Quid ẽ
gͦ tribulatio proxima ẽ. in qua media
ꝓfecto anria tunc habet magnũ ago¬

Expanded text:
ad modum possent haec accipi, dictum est. ad modum possent haec accipi, dictum est. si quid autem conuenientius dici potuit uel potuerit, nullius praeiudicamus ingenio, doctrinae nullius inuidemus. Iam illud, quod sequitur: Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est, uide, ut inluminet, quem ad modum dictum sit: Quare me dereliquisti? quo modo enim dereliquit, cui dicitur: Ne discedas, nisi quia dereliquit uitae ueteris temporalem felicitatem? rogatur autem, ne discedat et deserat spem uitae aeternae. sed quid est \'quoniam tribulatio proxima est\'? quasi ei passio adhuc immineret, cum in ipsa media passione ista dicere intellegatur, quae de illo in hoc psalmo prophetata sunt. hic enim dicturus est etiam, quae in euangelio apertissime scripta sunt: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, quod factum est, cum iam penderet in ligno. quid est ergo tribulatio proxima est\', in qua media profecto anima tunc habet magnum ago
Abbreviated transcription (Latin):
transiret. S quod dictũ e̾. inte iac¬
tatus sũ exutero. quomͦ coaptari ca¬
piti possit ignoro. quasi in ut̾o cum
e̾e̾t non indo fuerit. in quo uiuimꝰ.
mouemur i sumꝰ : aut illius infantis
anima rationalis ex quo caro proces¬
sit ex utero dm̃ sꝑare ceꝑit. nͥ forte
eredendu ẽ. iam nato ani¬
mã rationalẽ accessise. quȩ
intra uiscera matͥs ad huc
ei defuisset. Et qͣm eade
anima quȩ carni iã nate
addita ẽ. dõ in herebat.
do scđm eandẽ carnẽ dic¬
tum e̾ẽ existimanđũ est:
inte iactatꝰ sũ ex utero. tangͦ
diceret. eã sortitus sũ animã
ex utero. que tͥ choereret. S qͥs aude¬
at in hanc se temere p̾cipitare senten-¬
tiã. cum ratio de aduentu uel exortu
anime in tanto nature profundo sic
lateat. ut satius sit eam semꝑ quere¬
re quãdiu in hac uita sumꝰ. quã aliqͣn¬
do inuenisse p̾sumeret: Ex illa uͦ in
se ipsum trans figuratione nr̃a quẽ

Expanded text:
transiret? Sed quod dictum est: In te iactransiret? Sed quod dictum est: In te iactatus sum ex utero, quo modo coaptari capiti possit, ignoro, quasi, in utero cum esset, non in deo fuit, in quo uiuimus, mouemur et sumus, aut illius infantis anima rationalis, ex quo caro processit ex utero, deum sperare coeperit. nisi forte credendum est iam nato animam rationalem accessisse, quae intra uiscera matris adhuc ei defuisset, et, quoniam eadem anima, quae carni iam natae addita est, deo inhaerebat, ideo secundum eandem carnem dictum eIn te jactatus sum ex utero; tanquam diceret, Eam sortitus sum animam ex utero, quae tibi cohaereret. Sed quis audeat in hanc se temere praecipitare sententiam, cum ratio de adventu vel exortu animae in tanto naturae profundo sic lateat, ut satius sit eam semper quaerere quamdiu in hac vita sumus, quam aliquando invenisse praesumere? Ex illa vero in seipsum transfi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. tu extraxisti me de uentre. ut
cͦd illi mirabilit̾ fact̾ũ ẽ. cum ds fe¬
cisse dr̾. nemini in credibile uidea¬
tur:  Quid gͦ ẽ & illud. spes mea
ab uberib matͥs meȩ: Quomͦ ⁊ hoc
ad ipsũ caput ęccłȩ̃ referri potest.
quasi spes eiꝰ quȩ indõ ẽ ã matͥs ube¬
rib ei ceꝑit. non iante ab ipso ute¬
ro: Neq eni spes alia intelligen¬
cda ẽ: nisi quia futurũ erat ut ds̾
ex altaret eũ a mortuis. Totũ hoc qͥp
An forte quia ub̾a feminarũ ab ipso
conceptu in ubertatẽ ꝓmoueri ꝑhi¬
bentur. sic intelligi uoluit ab uberi¬
bus tanqua diceret. er quo carnẽ
sumpsi. cui carni fuerat sꝑandta im morta¬
litas. ut non ante spes ei ẽẽt. cum in
forma. dei e̾et. inqua nichil in melius
mutanttũ ẽet:s S ab uberib matͥs
id ẽ ab ipsa susceptione carnis quȩ con¬
cipiebat᷑ in spei ruiꝰ spei res futura e¬
rat. cum ad immortalitatẽ de morte

Expanded text:
ait: Tu extraxisti me de uentre, ut ait: Tu extraxisti me de uentre, ut quod illic mirabiliter factum est, cum deus fecisse dicitur, nemini incredibile uideatur? quid ergo est et illud: Spes mea ab uberibus matris meae? quo modo et hoc ad ipsum caput ecclesiae referri potest, quasi spes eius, quae in deo est, a matris uberibus ei coeperit, non et ante in ipso utero? neque enim spes alia intellegenda est, nisi qua futurum erat, ut deus eum exaltaret a mortuis; totum quippe hdicitur. an forte, quia ubera feminarum ab ipso conceptu in ubertatem promoueri perhibentur, sic intellegi uoluit ab uberibus\', tamquam diceret: Ex quo carnem sumpsi, cui carni fuerat speranda inmortalitas, ut non ante spes ei esset, cum in forma dei esset, in qua nihil in melius mutandum esset, sed ab uberibus matris, id est ab ipsa susceptione carnis, quae concipiebatur in spe, cuius spei res futura erat, cum ad inmortalitatem de morte
Abbreviated transcription (Latin):
ui intramꝰ uitã. transeuntes de uetere ad
nouã. Nam ille hanc rem sacram̃to suȩ
passionis resurrectionisq significans.
carnẽ mutauit de mortalitate ad in-¬
mortalitatẽ: uitã uͦ nominauit deue¬
tustate ad nouitatẽ. qui nũquã fuit
in inpietate unde transiret ad pietatẽ:
quãquã ñ defuert̾ qui hoc qđ dict̾ũ ẽ.
de uentre matͥs meȩ d̾s ms es tu. ido
ał ipsũ caput nr̃m ꝑtinere sentirent.
qm pat̾ intantũ ẽ de eiꝰ inquantũ
homo ẽ in forma serui. ñ inquantũ
illi ȩqualis est in forma di Iłõ de uen¬
tre matris meȩ ds̾ meus estu. Acsi dice¬
ret. Ex eo qđ homo fact̾us sũ: ds meus
estu. S qͥd ẽ tu extraxisti me de uen¬
tre si ad ipsum ihm de uirgine pro¬
creatũ refert᷑. quasi alios ds̾ non ex¬
trahat. in cuiꝰ ꝓuidentia omĩs ordo
nascendi:An inde significare uoluit
uirginis partũ. seruata uirginita¬
tis integritate mirabili cum

Expanded text:
ui mutamus uitam transeuntes de uetere ad ui mutamus uitam transeuntes de uetere ad nouam. nam ille hanc rem sacramento suae passionis resurrectionisque significans carnem mutauit de mortalitate ad inmortalitatem, uitam uero non mutauit de uetustate in nouitatem, qui numquam fuit in impietate, unde transiret ad pietatem. Quamquam non defuerunt, qui hoc, quod dictum est: De uentre matris meae deus meus es tu, ideo ad ipsum quoniam pater in tantum est deus eius, in quantum homo est in forma serui, non in quantum illi aequalis est in forma dei, ideo: De uentre matris meae deus meus es tu, ac si diceret: Ex eo, quod homo factus sum. deus meus es tu. sed quid est: Tu extraxisti me de uentre, si ad ipsum legum de uirgine procreatum refertur? quasi alios non deus extrahat, in cuius prouidentia est omnis ordo nascendi; an inde significare uoluit uirginis partum seruata uirginitatis integritate mirabili, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ disiuncta significatione uocis. ubi co¬
tre ds m̃s ab uberib matͥs meȩ. inte
iact̾atꝰ sum ex ut̾o: ab uberib matris
meȩ d̾s m̃s es tu. Tanquã diceret. De alia
re ⁊ ab alia re in aliã rem traxisti. ut tu
sis mͥ bonũ ꝓ t̾renis bonis mortalitatis
huiꝰ. quã in matͥs uentre sortitꝰ sũ: qr
ubera suxi. hec enĩ uetustas ẽ. de qua
tu me extraxisti. ⁊ illa carnalis natiui-¬
tatis bona st̃ ã quib tu spes mea es. Ind̾
enĩ aclte conu̾sus sũ : & exut̾o iđ ẽ ex his
quȩ in utero inchoaui inte iactatꝰ sum:
ad te scilicet tͣnsiens. totũ me tͥ cõmit.¬
tens. idõq de uentre matͥs meę .i. de
bonis carnis quã sumpsi inuentre ma¬
tris meę. deus ms̾ estu ut dehis tu silbo¬
nũ meũ. Ea locutione dictũ ẽ. ac si dice¬
ret᷑ uerbigrã de t̾ra cę̧łu habito. hoc est
hinc illo emigraui. & ista nr̃a in illum
tranfiguratio ẽ. qͥ ꝑ grãm testam̃ti no¬

Expanded text:
non disiuncta significatione uocis, ubi conon disiuncta significatione uocis, ubi cotre, spes mea ab uberibus matris meae. in te iactatus sum ex utero; de uentre matris meae deus meus es tu, tamquam diceret: De alia re et ab alia re in aliam rem me traiecisti, ut tu sis mihi bonum pro terrenis bonis mortalitatis huius, quam in matris uentre sortitus sum, quia ubera suxi. haec enim uetustas est, de qua tu me extraxisti, et illa carnalis natiuitatis bona sunt, a quibus tu spes mea es; inde enim ad te conuersus sum. et ex utero, id est ex his, quae in utero inchoaui, in te iactatus sum ad te scilicet transiens, totum me tibi committens. ideoque de uentre matris meae, id est de bonis carnis, quam sumpsi in uentre matris meae, deus meus es tu, ut de his tu sis bonum meum, ea locutione dictum est, ac si diceretur uerbi gratia: De terra caelum habito, hoc est hinc illo emigraui; et ista nostra in illum transfiguratio est, qui per gratiam testamenti no
Abbreviated transcription (Latin):
ut sapiamꝰ non ꝓpt̾ istã uitã. inqua nosali¬
quando usq ad mortẽ ꝑsecruentiũ mani¬
b derelinquit. s ꝓpt̾ illam sempit̾nã
se intuem᷑: ex cuiꝰ nomine sic uocamur
Ecce ita fact̾ũ ẽ: tam̃ multi non obaliud
antur. ido̾q illa deficiente deficiunt.
uoͥd si ñ in ipso nr̃o capite tã in signe
constitueret᷑ eremplũ quo disceremꝰ ꝓ cȩles¬
tib t̾rena contẽpnere. ñ respicientes quȩ
uident᷑. sed quȩ ñ uident᷑.  Que enĩ ui¬
dent᷑ tempalia st̃: quȩ au̾ non uident᷑
et̾na. Quos in se illis uocib transfigura¬
re dignatꝰ ẽ. Nam quantũ ad ipsũ atti¬
net quomͦ uellet liberari ab illa hora.
qui ꝓpt̾ea uenerat in ilłã horã. aut quo
mͦ sic loquebat᷑ quasi ei quod nollet ac¬
cideret. cũ potestatẽ habuerit ponen¬
cdi animã suam. ⁊ iterũ sumendi eã mec
eam qͥsqruã tolleret ab illo. sed eam ip¬
se poneret & resumeret. sic̾ in eugłio
dicit: Ss ꝓculdubio nos in illis uocib

Expanded text:
non propter istam uitam, in qua nos deus aliquando usque ad mortem persequentium manibus derelinquit, sed propter illam sempiternamse intuemur, ex cuius nomine sic uocamur. Ecce ita factum est. tamen tam multi non ob aliud antur, ideoque illa deficiente deficiunt. quid, si non in ipso nostro capite tam insigne constitueretur exemplum, quo disceremus pro caelestibus terrena contemnere non respicientes, quae uidentur, sed quae non uidentur? quae enim uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna. quos in se illis uocibus transfigurare dignatus est? nam quan- tum ad ipsum adtinet, quo modo uellet liberari ab illa hora, qui propterea uenerat in illam horam? aut quo modo sic loquebatur, quasi ei, quod nollet, accideret, cum potestatem habuerit ponendi animam suam et iterum sumendi eam nec eam quisquam tolleret ab illo, sed eam ipse poneret et resumeret, sicut in euangelio dicit? sed procul dubio nos in illis uocibus
Abbreviated transcription (Latin):
facere ut ait apłs. supra quã petimꝰ aut
intelligimꝰ. Cide in hoc ꝑsalmo testa¬
menti noui grãm. quid illius derelic¬
tionis. tribulationis. dep̾cationis. fruc
tu agat᷑ qͥd insinuet᷑. qͥd cõmendet᷑
quid illustret᷑. Intuere qͥd legamus

Expanded text:
facere, ut ait Apostolus, supra quam petimus aut facere, ut ait Apostolus, supra quam petimus aut intelligimus : vide in hoc psalmo Testamenti Novi gratiam; vide illius derelictionis, tribulationis, deprecationis fructu quid agatur, quid insinuetur, quid commendetur, quid iliustretur. Intuer
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qđ atiuuxit. salua me exore leo¬
nis. Unde scriptũ est. Nichil int̾ẽ int̾
minas regis n irã leonis. quãquã & di¬
abołu apłs petrus leoni cõparet. ru¬
gienti & querenti circũ eundo quẽ
deuoret. Suꝑbosq huiꝰ mundi xꝑianis
humilib aduersaturos ostendens: con¬
odit consortium: ⁊ quantũ in ipso ẽ.¬
solus cupit eminere omĩs suꝑb Iam
nẽ attende ubi sit fructꝰ. uel qͦd de¬
relictus ẽ ne exaudiret᷑. ꝓ t̾rena fe¬
licitate non ad insipientiã. s ut sape¬
remꝰ quid noui testam̃ti gr̃a desidera-¬
re debeamꝰ: ułᷤ non ẽ derelictꝰ sed ex-¬
auditus in eo qđ ait. ne discedas ã me:
qͥ dixerat isuare me dereliquisti. Qd̃
utiq contrariũ ẽ: nisi illud ad aliud.
hoc ad aliud refera et᷑. At tende iau¬
di quantũ sapis. hauri quantũ capis.
quantũq ipse remtantã eloqui ua-¬
leo. immo quantũ tribuit ille qͥ nos
exaudit: ⁊ inxp̃o inquantũ homo

Expanded text:
in eo quod adjunxit: Salvum me fac de ore leoin eo quod adjunxit: Salvum me fac de ore leonis. Unde est scriptum, Nihil interest inter minas regis et iram leonis : quanquam et diabolum apostolus Petrus leoni comparet rugienti, et quaerenti circumeundo quem devoret . Superbosque hujus mundi Christianis humilibus adversaturos ostendens, conodit consortium, et quantum in ipso esolus cupit eminere omnis superbus. Iam nunc adtende, ubi sit fructus, uel quod derelictus est, ne exaudiretur pro terrena felicitate non ad insipientiam, sed ut saperemus, quid noui testamenti gratia desiderare debeamus. uel quod non est derelictus sed exauditus in eo, quod ait: Ne discedas a me, qui dixerat: Quare me dereliquisti? quod utique contrarium est, nisi illud ad aliud, hoc ad aliud referatur. adtende et audi, quantum sapis, hauri, quantum capis quantumque ipse rem tantam eloqui ualeo, immo quantum tribuit ille, qui nos exaudit, et in Christo, in quantum homo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessura: frameã dixit. quia in axrme
trucidati st̃ martires. Unde uult eqꝵ.
animas erui ne timeant eos qͥ corpus
occidunt. animã aũ non posst̃ occide¬
re. & consentiant ad illicita. Aut &̃¬
etiã in ipsoꝵ pas sionib inimicoꝵ lin¬
gua frameã
dicit. unde animã
suã hoc ẽ ani¬
mã corꝑis sur ani¬
mã sc̃oꝵ. suoꝵ uult erui. Quod aũ seqͥt᷑.
& de manu canis unicã meã. nichil ap-¬
tius quã unica eccła mͥ uidet᷑ intelli
gi. Canẽ uͦ mundu appellauit. ñ rati¬
one s consuetudine contra in solitã
ueritatẽ latrantẽ hȩc ẽ enĩ natura ca¬
nũ. ut cũ quib habent consuetudinẽ.
siue illiboni siue mali st̃: non ad eos la¬
trent. in solitoꝵ. aũ ꝑ sonis uisis etiam
innocentib irritent᷑. Manu autẽ canis
potestatẽ mundi significauit: cuiꝰ etiã
regnũ infestũ futurũ corꝑi suo. idẽ
eccłe suȩ leonis nomine figurauit.

Expanded text:
perpessura. frameam dixit, qua maxime perpessura. frameam dixit, qua maxime trucidati sunt martyres; unde uult eorum animas erui, ne timeant eos. qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, et consentiant ad inlicita. aut etiam in ipsorum passionibus inimicorum linguam frameam dicit. unde animam suam, hoc est animam corporis sui, animam sanctorum suorum uult erui. Quod autem sequitur: Et de manu canis unicam meam, nihil aptius quam unica ecclesia mihi uidetur intgi. Canem vero appellavit mundum, non ratione sed consuetudine contra insolitam veritatem latrantem. Haec est enim canum natura, ut cum quibus habent consuetudinem, sive illi boni, sive mali sint, non ad eos latrent; insolitorum autem personis visis, etiam innocentibus, irritentur. Manu autem canis, potestatem mundi significavit. Cujus etiam regnum infestum futurum corpori suo, id est Ecclesiae suae, leonis nomine figuravit
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ne longe facias auriliũ tuũ. Hoc
ad eiꝰ carnẽꝑtinet. cuiꝰ resurrectio non
in longũ missa ẽ ut alioꝵ. Indefensio¬
nẽ meã conspice. ne qͥt noceant noceant
inimici qui sibi uident᷑ aliqͥd potusse.
carnẽ ꝑim̃do mortalẽ. Non au̾ nocent. si
defendente grã dĩ. non eis ad malũ ami-¬
ma suꝑata consentiat. Sic̾ enĩ ⁊ alibi pro¬
ph̾atũ est . t̾ra tradica ẽ in manꝰ impii.
hocͤ caro t̾rena. Erue a framea animã
meã. Framea gladius ẽ. Nec utiq tali
ferro. s cruce occisus ẽ xpͣc: nec latus eiꝰ
gladio. s lancea ꝑ cussert̾. Trans lato gͦ
uerbo frameã. linguã dixit ꝑsequen
ne lingua p̃ualuit malignoꝵ: orat ut
animȩ nichil noceat cuidicit. erue afra¬
mea animã meã. ut hȩc in ꝓpħia oratio
si ad caput corꝑis referas. ñ uideat᷑ uelut
indigentis petitio. sed potius rei futurȩ
figurata p̃dictio. Mut certe qi corpꝰ eiꝰ
hoc ẽ eccłã graues ꝑsecutiones fuerat

Expanded text:
inquit, ne longe facias auxilium tuum: hoc ad ejus carnem pertinet, cujus resurrectio non in longum est missa, ut aliorum. In defensionem meam aspice: ne quid noceant inimici, qui sibi videntur aliquid potuisse carnem perimendo mortalem. Non autem nocent, si defendente grama superata consentiat; sicut enim et alibi prophetatum est, terra tradita est in manus impii, hoc est caro terrena. Grue a framca animam meam. framea gladiue est; nec utique tali ferro sed cruce occisus est Christus nec latus eius gladio sed lancea percusserunt. translato ergo uerbo frameam linguam dixit persequentne lingua praeualuit malignorum, orat, ut animae nihil noceat, cum dicit: Erue a framea animam meam, ut haec in prophetia oratio, si ad caput corporis referas, non uideatur uelut indigentis petitio sed potius rei futurae figurata praedictio. aut certe, quia corpus eius, hoc est ecclesia graues persecutiones fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
imminenti gladio. ioseph de całupnia mu¬
lieris ⁊ custodia carceris. moisen ab egipti¬
is. Eaab de excidio ciuitatis. susannã a
testib falsis: danielẽ a leonib. tres uiros
ab ignib. aliosq patres qͥ exclamauert̃
⁊ salui facti sunt: ⁊xpm non liberaret
de manib uideoꝵ. eũq inpotestate seui¬
entiũ. usq ad mortis ad mertis exitum de¬
relincueret. Ut qͥd hoc ꝓpt̾ quid hoc: nͥ
propt̃ illud qđ paulo post in eodẽ psalmo
dicit. non ad insipientiã mͥ: Hoc ẽ corpo¬
ri meo ȩccłȩ meę. minimis meis. Nã in
eugłio ait. Quando uni ex minimis meis

Expanded text:
imminenti gladio, Ioseph de calumnia muimminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt et salui facti sunt, et Christum non liberaret de manibus Iudaeorum eumque in potestate saeuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? propter quid hoc nisi propter illud, quod paulo post in eodem psalmo dicit: Non ad insipientiam mihi, hoc est corpori meo, ecclesiae meae, minimis meis? nam et in euangelio: Quando uni ex minimis meis
Abbreviated transcription (Latin):
quando eũ de manib eoꝵ. ds ñ eruit.
eũq dereliqͥsse uisus ẽ exclamantẽ os
cłs m̃s ut qͥd me dereliqͥsti. ut eo modo
in se tranfiguraret martires suos. qui
& si mori nollent. qđ etiã petro dixit
alt̾ te cinget & feret quo tu non uis.
significans qua morte clarificaturꝰ ẽẽt
dm. & ob hoc a dõ suo derelicti uideren¬
tur ad tempꝰ. cum eis nollet prestare
qđ uellent: ilłã cordis uocẽ emitterent.
illãq adhiberent pietatis affectu.
qua in passione impendente ore ꝓpͥo dñs
exp̾ssit eos inse identidẽ tranfigurans. uerũ
ñ quod ego uolo: s qđ tu uis pat̾. Inqͦ enĩ
primitꝰ nisi in ipso capite nr̃o debuit ap¬
parere: Propt̾ quã uitã. xꝑiani sumus.
Propt̾ea ñ ait. ds̃ m̃s dereliquisti me. s
causam cõmonuit reqͥrendã cum addidit
ut qͥd dereliqͥsti me. id est quare. ꝓpter
quid: qũa ob causã. Profecto enĩ erat ali¬
qua causa ñ parua. ut noe liberaret de
diluuio. loth de cęlesti incendio. isa ac de

Expanded text:
eum de manibus eorum deus non eruit eumque dereliquisse uisus est exclamantem: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? ut eo modo in se transfiguraret martyres suos, qui, etsi mori nollent, quod etiam Petro dixit: \'Alter te cinget et feret, quo tu non uis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem passione inpendente ore proprio dominus expressit eos in se identidem transfigurans: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. In quo enim primitus nisi in ipso capite nostro debuit apparere, propter quam uitam Christiani sumus? propterea non ait: Deus meus, dereliquisti me, sed causam commonuit requirendam, cum addidit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de
Abbreviated transcription (Latin):
ticum nouũ. s qui eo mocdo cantat
ut apłs acdmonet diceus. cautantes
& psallentes in cordib ur̃is dõ. Intus enĩ
est hoc gaudiũ. ubi uox laudis ncant᷑
& auditur. ¶Iua uoce laudat᷑ qui gratis
amandus ẽ. toto corde. tota anima do¬
ta mente. amatorẽq suũ accendit inse
gra̾ spc̃ sui scĩ. Quid enĩ ẽ aliud can.¬

Expanded text:
ticum novum, sed qui eo modo cantat ticum novum, sed qui eo modo cantat ut Apostolus admonet, dicens: Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino . Intus enim est hoc gaudium, ubi vox laudis et canitur et auditur; qua voce laudatur qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente, amatoremque suum accendit in se gratia Spiritus sui sancti: quid enim aliud est can
Abbreviated transcription (Latin):
dabo te. Fr̾s illi st̃ deqͥb in eugłio ait.
quã modo dixit unicã suã. Hȩc est
unica catholica. quę toto orbe copio¬
sa diffundit̾. quȩ usq ad ultimas gen-¬
tes crescendo porrigit᷑.I nde in:us
eugłio dicit. Et p̾dicabit᷑ hoc eugłi¬
um inuuiuerso orbe in testimonium
om̃ib gentib nt̾c ueniet finis. Qd̃
aũ ait cantabo: hoc ẽ illud canticũ
nouũ. de quo in alio psalmo dr. Can-¬
tate dño canticũ nouũ: cantate dño
omĩs t̾ra. Habes utraq hic & quo ca-¬
tico cantaturũ se dixerit. & in cuiꝰ
nouũ. hec ad omnẽ t̾ram. Ipse qͥppe
cantat in nobis. cuiꝰ grã cantamꝰ sic̃
dicit apłs. Anuultis exꝑim̃tũ eius
acciꝑe. qui in me loquit᷑ xp̃c: Mediũ
uero ȩccłȩ uł ad eminentiã referas. &
ipsam manifestataonẽ. qͥa omĩa quan-
to clarius nota st̃. tantomagis in me¬
cdio e̾e̾ dicunt᷑. uł certe ad int̾iores
eccłȩ. qͥa e interiora st̃ media. Neq
enĩ omĩs qͥ labiis ꝑsonat. cautat can¬

Expanded text:
abo te. fratres illi sunt, de quibus in euangelio ait: quam modo dixit unicam suam; haec est unica catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, quae usque ad ultimas gentes crescendo porrigitur, unde in euangelio dicit: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. Quod autem ait: Cantabo, hoc est illud canticum nouum, de quo in alio psalmo dicitur: Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. habes hic utraque, et quo cantico cantaturum se dixerit et in cuiusnouum, haec ad omnem terram. ipse quippe cantat in nobis, cuius gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum eius accipere, qui in me loquitur Christus? medium uero ecclesiae uel ad eminentiam licet referas et ipsam manifestationem, quia omto clarius nota sunt, tanto magis in medio esse dicuntur; vel certe ad interiores Ecclesiae, quia interiora sunt media. Neque enim omnis qui labiis personat, cantat can
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in nouo testam̃to nec defuit nec
de esse bonoꝵ fideliũ multitudo. qͥ
etiã ista tẽꝑali felicitate p̃polleant.
yin ea largitoris dĩ bonitatẽ miseri¬
cordiãq exꝑiant᷑: tenentes tam̃ qđ
dispensator noui testam̾ti noui testa¬

Expanded text:
et in nouo testamento nec defuit nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam ista temporali felicitate praepolleant et in ea largitoris dei bonitatem misericordiamque experiantur tenentes tamen, quod dispensator noui testament
Abbreviated transcription (Latin):
nerint: qͥa de uiro eos se concepisse dubitare
ñ poterat. Confitebat᷑ etiã qͥa & hoc utiq
sciebat. qͦd ds̃ illis animã & sꝑm dederit. qͣd̃
ipse illis uultꝰ & mẽbra formauerit. Qd gͦ
de parentib traxerit. an nouũ sic̃ homini
pͥmo insufflauerit: SS siue hoc siue aliud
dicẽt: qͦd nob̾ dic̾e ñ erubuit. Homo in ho¬
nore positꝰ ñ intellexit. cõꝑatꝰ ẽ pecorib
insensatis. & similis factus ẽ illis. Ecce istam¬
lier cdiẽ de filiis suis. Nescio qͣmͦꝰ parustisin uen¬
tr̃e meũ.: nec tam̃ cõꝑat᷑ pecorib inseusatis.
Nescio dix̃ & qͦsi quererent ab ea cur nescret
adiunx̃. Nleq enĩ ego sp̃m & animã donau
uob̾. Ille gͦ qui donauit seit unde fecent qͥd

Expanded text:
nerint, quia de uiro eos se concepisse dubitare nerint, quia de uiro eos se concepisse dubitare non poterat. confitebatur etiam, quia et hoc utique sciebat, quod deus illis animam et spiritum dederit, quod ipse illis uultus et membra formauerit. quid ergo de parentibus traxerit an nouum sicut homini primo insufflauerit? sed sine hoc siue aliud diceret. quod nobis dicere non erubuit: homo in honore positus non intellexit: comparatus est pecoribus insensatis e t s i mil is f actus est e i s. ecce ista mulier dixit de filiis suis: neseio quomodo paruistis in uentrem meum, nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio, dixit; et quasi quaererent ab ea cur nesciret adiunxit: neque enim ego spiritum et animam donaui uobis ille ergo qui donauit scit, unde fecerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo ꝰ creat᷑. ex qͦ om̃ia ꝑ qũe om̃ia in qͦ om̃ia:
qͣuis ñ ex eiꝰ natura s ex eiꝰ opificio: neq ex
nichilo inqͥt. qͥa ex dõ ꝓficiscit᷑. Hoc plane ñ
adhuc querendũ monemꝰ utrũ ita sit: sed
prsus uerũ ñ eẽ qͦd dic̃. idẽ qͦd anima e x tra-¬
duce sit. nec ex nichilo. Hoc inꝗͣ. uerũ ñ ẽẽ
sine dubitatiõe firmamꝰ: unũ est enĩ ẽ duob
Si ex traduce ñ ẽ. ex nichilo ẽ: ne ita sit ex
dõ ut natura sit dĩ. qͦd om̃ino sacͥlegũ est
credere. S adhuc utrũ ñ sit ex traduce: cer¬
ta testimonia flagitamꝰ & querimꝰ. ñ qualia
iste posuit: qͥb hoc qͦd querimꝰ ñ ostendit᷑.
Qutmã in tanta ꝓfunditate questionis qͣdiu
qͥd dicat ignorat: imitaret᷑ machabeoꝵ ma¬
trẽ. Quȩ cũ sciret de uiro se filios concepis
Nescio qͦmͦ paruistis in uentrẽ meũ. Uellem
iste dic̾et. qͥd ista nesciebat. ȩc enĩ qũa di¬
xi. utiq sciebat qͦmͦ scd̾m coepꝰ in eiꝰ uterũ ue¬

Expanded text:
ex illo, a quo creatur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, quamuis non ex eius natura, sed ex eius opificio. neque ex nihilo, inquit, quia ex deo proficiscitur. hoc plane non adhuc quaerendum monemus utrum ita sit; sed prorsus uerum non esse quod dicit, id est quod anima nec ex traduce sit nec ex nihilo, hoc, inquam, uerum non esse sine dubitatione firmamus. unum est enim e duobus: si ex traduce non est, ex nihilo est, ne ita sit ex deo, ut naturae sit dei, quod omnino sacrilegum est credere. sed adhuc utrum non sit ex traduce, certa testimonia flagitamus aut quaerimus, non qualia iste posuit, quibus hoc quod quaerimus non ostenditur. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. quamdiu quid dicat ignorat, imitaretur Machabeorum matrem ! quae cum sciret de uiro se filios concepissnescio quomodo paruistis in uentrem meum. uellem iste diceret, quid ista nesciebat. haec enim, quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus in eius uterum ue
Abbreviated transcription (Latin):
iam despandũ est participatione u̾bi.
fieri posse homines filios dei. quando
filius dei participatione carnis. factus
est filius hominis. Nos itaq mutabiles
in melius cõmutandi. participes effici¬
mur uerbi: uerbũ autẽ in cõmutabile
nichil in deteriꝰ cõmutatũ. particeps
carnis effect̾ũ est: rationali anima ne¬
diante. Neq enĩ homo xp̃c ut appollina¬
riste heretici putauert̃. aut non habuit
animũ. aut ñ habuit rationalẽ: sed mo¬
re suo scriptura ut . xp̃i humilitatẽ ma¬
gis ostenderet. ne carnis nom̾ quasi in¬
dignũ aliqͥd refugisse uideret᷑: carnẽ
pro homine posuit. Neq enĩ quia scrip¬
tum ẽ. uidebit omĩs caro salutare dei.
animȩ ibi ñ sunt intelligende. Nichil

Expanded text:
iam desperandum est participatione uerbi iam desperandum est participatione uerbi fieri posse homines filios dei, quando filius dei participatione carnis factus est filius hominis. Nos itaque mutabiles in melius commutandi participes efficimur uerbi; uerbum autem incommutabile nihil in deterius commutatum particeps carnis effectum est rationali anima mediante. neque enim homo Christus, ut Apollinaristae haeretici putauerunt, aut non habuit animam aut non habuit rationalem; sed more suo scriptura. ut Christi humilitatem magis ostenderet. ne carnis nomen quasi indignum aliquid refugisse uideretur, carnem pro homine posuit. neque enim, quia scriptum est: Videbit omnis caro salutare dei, animae ibi non sunt intellegendae. nihi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ filioꝵ. reciperemꝰ. ut uidelicet hu¬
ius grãm beneficii. discerneret ab illa
filii natura qui missus ẽ filius: non
ad optione fact̾us. s semꝑ genitꝰ filiꝰ.
cipandam etiã suam naturã ad optaret
filios hominũ. Qua ꝓpt̾ etiam cũ dixis¬
set dedit eis potestatẽ filios dei fieri.
modumq ad iunxiss ne carnalis intel¬
ligeret᷑ natiuitas. qđ scilicet eis id
non ex
sangiunib neq ex uolunta¬
te uiri. neq ex uoluntate carnis. s ex
dõ: mox cõmendauit huius quasi uicis¬
situdinis sacram̃tum. Tanquã enim
mirati tantũ bonũ non auderemꝰ opta¬
re. statim subiunxit. & uerbũ caro fac¬
tum est: & habitauit in nob̾. Quod
unũ est ex qumq illis quȩ tͥ expom¬
uoliusti. Tanqͣ. diceret. O homines no¬
lite desꝑare uos fieri posse filios dei. qi
& ipse filius dei. hoc ẽ uerbũ dei caro fae¬
tum ẽ: & habitauit in nobis. Neq enĩ

Expanded text:
tionem filiorum reciperemus, ut uidelicet hutionem filiorum reciperemus, ut uidelicet huius gratiam beneficii discerneret ab illa filii natura, qui missus est filius non adoptione factus sed semper genitus filius, cipandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. quapropter etiam cum dixisset: Dedit eis potestatem filios dei fieri, modumque adiunxisset, ne carnalis intellegeretur natiuitas, quod scilicet eis id non ex sanguinibus neque ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis sed ex deo, mox commendauit huius quasi uicissitudinis sacramentum. tamquam enim mirati tantum bonum non auderemus optare, statim subiunxit: Et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, quod unum est ex quinque illis, quae tvoluisti; tanquam diceret: O homines! nolite desperare vos fieri posse filios Dei; quia et ipse Filius Dei, hoc est, Verbum Dei, caro factus est et habitauit in nobis. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
men uerũ qđ illuminat omne̾ homi¬
nem. & ds apud dm̃. Nos quoq ꝑ eus
grãm fact̾i sumus ñ qđ eramꝰ. id est
filii dĩ. sed tam̃ aliqͥd eramꝰ. ⁊ hoc ip¬
sum aliqͥd multo inferius. hoc ẽ filii
hominũ. Descendit gͦ ille uti nos as¬
cenderemꝰ. ⁊ manens in sua natura.
manentes in natura nr̃a. efficeremꝰ par¬
ticipes nature ipsius: non tam̃ sic. Nã
illum naturȩ nrͣȩ participatio ñ fecit
deteriorem. nos autẽ fecit naturȩ illius
participatio meliores. Misit itaq deus
filium siuim factũ ex muliere. fact̾ũ
sub lege. nã legis sacram̃ta ꝑcepit. ut¬
eos qui sub lege erant redimeret: idẽ
quos lex reos. tenebat. occidente littera
dũ preceptũ non impleret᷑ antequã ui-¬
uificaret sp̃c. qr karitas dei quȩ p̾cep-¬
tum implet: diffundit᷑ in cordib nr̃is
ꝑ spm scm̃ qui datus ẽ nobis. Prouide
cum dixiss ut eos qͥ sub lege erant re¬
dimeret. continuo subiunrit. ut ad op¬

Expanded text:
men uerum, quod inluminat omnem homimen uerum, quod inluminat omnem hominem, et deus apud deum. nos quoque per eius gratiam facti sumus, quod non eramus, id est filii dei; sed tamenĮ aliquid eramus et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura fet nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae ipsius, non tamen sic; nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem, nos autem facit naturae illius participatio meliores. Misit itaque deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege. nam legis sacramenta eos qui sub lege erant, redimeret, id est quos Lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, antequam vivificaret spiritus; quia charitas Dei quae praeceptum implet, diffunditur in cordibus nos sanctum, qui datus est nobis. proinde cum dixisset: Ut eos, qui sub lege erant, redimeret, continuo subiunxit: Ut adop
Abbreviated transcription (Latin):
ex sanguinib neq ex uoluntatẽ carniᷤᷤ
neque ex uoluntate uiri. s ex dõ nati
st̃. Hec est gr̃a noui testam̃ti. quȩ in
ueteri latuit. nec tam̾ figuris obum-¬
brantib propħari.p̃ nuntiariq cessa-¬
uit. ut intelligat anima dm̃ suum: &
gra eius renascat᷑ illi. Hȩc quippe nati-¬
uitas. spiritalis e̾. Ido non ex sangui-¬
nib. non ex uoluntate uiri. ñ ex uolun¬
tate carnis: s ex d̃õ. Hec etiã ad op-¬
tio uocatur. Framꝰ enĩ aliqͥd antequã
eemus filii dĩ. & accepimꝰ beneficiũ ut
fieremꝰ qđ non eramꝰ : sic̾ qui ad opta¬
tur anteꝗͣ ad optaret᷑. nondũ erat fi¬
lius eiꝰ . a quo adoptat᷑. iam cam̾ erat qͥ
acd optaret᷑. Et abhac generatione gr̃ẽ
discernit᷑ ille filius. qui cũ e̾et filius
naretq nobis qͥ eramꝰ filii hominis. fi¬
lios dei fieri factꝰ est qͥppe ille
qđ non erat. s tam̃ aliqͥd
aliud erat: & hoc ipsũ aliquid uerbũ
dei erat ꝑ quod facta sunt omĩa. ⁊ lu¬

Expanded text:
e carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius naretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per quod\'I facta sunt omnia, et lu
Abbreviated transcription (Latin):
etiã temꝑalium quȩ ꝓpheticȩ gubnabant.
Cum aũ uenit plenitudo tpris. ut gra
quȩ occultabat᷑ inueteri testam̾to. iam
reuelaret᷑ in nouo : misit d̾s filium suũ
factum exmuliere. Quo nomine ꝓpͥeta-¬
te hebraicȩ linguȩ omis femina nuncu¬
pat᷑. sine uiro intact̾a. siue iã mixta.
Quẽ autẽ filium miserit. fieriq exmu-¬
liere uoluerit. quantꝰ ille ds sit. qui hauc
humilitatẽ ꝓ salute fideliũ susciꝑedig¬
In principio erat uerbũ ⁊ uerbũ erat
apud dm: ⁊ ds erat uerbũ. Hoc erat in

Expanded text:
etiam temporalium, quae prophetice gubernabant. etiam temporalium, quae prophetice gubernabant. Cum autem uenit plenitudo temporis, ut gratia, quae occultabatur in uetere testamento, iam reuelaretur in nouo, misit deus filium suum factum ex muliere, quo nomine proprietate Hebraicae linguae omnis femina nuncupatur sine uiro intacta siue iam mixta. quem autem filium miserit fierique ex muliere uoluerit, quantus ille deus sit. qui hanc humilitatem pro salute fidelium suscipere digIn principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat i
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatẽ. suum donũ e̾ẽ. nec alum¬
de nisi ab ipso sꝑari oportere: pͥorib
secłi temporib dispensancdu iudica¬
uit testam̃tũ uetus. qd̃ ꝑtinet ađd
hominẽ ueterẽ aquo ista uita ne¬
cesse e̾ incipiat. S illȩ felicitates
patrũ dei beneficio concesse p̾dican¬
tur. quãuis ad istam uitã transitoriã
ꝑtinentes. Illa quippe t̾rena munera
in manifesto ꝓmittebant᷑ & tͥbueban¬
tur in occulto aut̾ illis omĩb rebus.
nouũ testam̃tũ figurate p̾nuntiabat᷑.
& capiebat᷑ intelligentia paucoꝵ:
qͦs eade grã ꝓpħico munere dignos
uero ad testam̾tũ nouum. Nam et
quando tẽporalẽ felicitatẽ agebant:
bant. ⁊ istam ministrabant in miste¬
rio: ut illam consequerent᷑ in pͣmio
& siquando patiebant᷑ aduersa. ad
hoc patiebant᷑. ut euidentissimo di¬
uino aduitorio liberati. głificarent
dm̃ bonoꝵ omĩum largitorẽ. non so¬
lum sempit̾noꝵ quȩ piȩ sperabant: uerũ

Expanded text:
felicitatem suum donum esse nec aliunfelicitatem suum donum esse nec aliunde nisi ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur quamuis ad istam uitam transitoriam pertinentes. illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere dignos uero ad testamentum nouum. nam et quando temporalem felicitatem agebant, bant et istam ministrabant in mysterio, ut illam consequerentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent deum bonorum omnium largitorem non solum sempiternorum. quae pie sperabant, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
naturali creat᷑a. usq ad infimũ corpus:
ita bene in his agit anima rationalis.
si ordinẽ seruet. ⁊ distinguendo. eli¬
gendo. parendo ꝓandendo. fubdat
minora maiorib. corꝑalia sꝑitalib. in¬
feriora suꝑiorab tẽporalia sempit̾nis.
ne suꝑioꝵ. neglectu ⁊ appetitu inferi¬
oꝵ: qmͣ hinc fit ipsa det̾ior. ⁊ se ⁊ cor¬
pus suum mittat inperus. sed potius
ordinata caritate. se & corpiis suũ conuer-¬
tat in meliꝰ. Cum enĩ sint om̃s substan¬
tiȩ naturalit̾ bonȩ. ordo in eis laudatꝰ
honorat᷑. ꝑuersitas culpata dãpnatur.
Nec efficit anima ꝑuerse utens creatu¬
ris. ut ordinationẽ effugiat creatoris.
qmͣ si illa male utit᷑ bonis: ille bene
utit᷑ etiã malis. Ac ꝑ hoc illa ꝑuerse
bonis utendo fit mala. ille ordinate
etiã malis utendo: ꝑmanet bonus.
Qui enĩ iniuste se ordinat inpeccatiꝰ.
iuste ordinat᷑ inpenis. Uolens itaq
cłs ostendẽ etiam t̾renã tẽporalẽq

Expanded text:
nali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo fit mala, ille ordinate etiam malis utendo permanet bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, iuste ordinatur in poenis. Volens itaque deus ostendere etiam terrenam temporalemque
Abbreviated transcription (Latin):
carne aũ trahens desideria peccati. qͥb
obedire uetat apłs. m̃tis quidẽ ratiõe
concupiscit ħ̾o pius dissolui ⁊ ẽe cũ xp̃o:
sed id sensu carnis recusat ⁊ refugit.
E si fieri possit non uult expoliari sed
suꝑuestiri. ut absorbeat᷑ mortale a uita
id ẽ ab infirmitate ad inmortalitatem.
etiã ipsum corpꝰ sine in edia tͣnsferatur.
S hȩc uerba quib humanꝰ dies ⁊ uitę
huiꝰ prolixitas concupiscit᷑. uerba st̃ de¬
lictoꝵ: & longe st̃ ab ea salute cunis
non dum rem s iam spem gerimꝰ dequa
scriptũ est. quia spe salui facti sumus.
spes aũ quȩ uidet᷑ non ẽ spes. Iłoq⁊ in
isto psalmo. cum dixisset ds̃ ds meus
respice inme quare me dereliqͥsti. con¬
tinuo subiunxit. Longe a salute ine
uerba¬
a delict̃oꝵ meoꝵ. id ẽ hȩc uerba delic¬
toꝵ. meoꝵ. sunt: & longe st̃ ab illa sa¬
lute mea qruã mͥ non uet̾is s nouites¬

Expanded text:
carne autem trahens desideria peccati, quibus carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit homo pius dissolui et esse cum Christo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem sed iam spem gerimus, de qua scriptum est, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. ideoque et in isto psalmo cum dixisset: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti? continuo subiungit: Longe a salute mea uerba delictorum meorum, id est haec uerba delictorum meorum sunt et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi non ueteris sed noui tes
Abbreviated transcription (Latin):
cet corporis sui. hoc ẽ eecli̾ȩ suȩ. a uete¬
re homine innouũ hominẽ reforman¬
de. uocẽ scilicet infirmitatis humanę
cui deneganda fuerant bona uet̾is
testam̃ti ait bona eteris testam̃ti op¬
tare atq s ꝑare iam disceret. In illis au̾
uet̾is testam̃ti bonis. ad ueterẽ hominẽ
ꝑtinentib p̾cipue concupiscit᷑ uite
huiꝰ product̾io temporalis: ut aliqͣnto
dutius teneat᷑. quia semꝑ ñ potest.
Idõ mortis diẽ om̃s quidẽ affuturũ sci¬
unt. & tam̃ eum oms aut pene om̃s
differe conant᷑: etiã qui post mortẽ
se beatius credunt e̾ẽ uicturos. Can-¬
tam habet uim carnis. ⁊ anime dul-¬
ce consortiũ. Nemo unquã enĩ car¬
nem suam odio habuit. ⁊ propt̾ea non
uult anima uel ad tempꝰ ab eius etiam
infirmitate discedere. quãuis eã se sine
infirmitate in ęt̾nũ recepturã ẽẽ con-¬
fidit. Proinde mente seruiens legidei.

Expanded text:
cet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetecet corporis sui, hoc est ecclesiae suae a uetere homine in nouum hominem reformandae, uocem scilicet infirmitatis humanae, cui deneganda fuerant bona ueteris testamenti, ut bona noui testamenti optare atque sperare iam disceret. In illis autem ueteris testamenti bonis ad ueterem hominem pertinentibus praecipue concupiscitur uitae huius productio temporalis, ut aliquanto diutius teneatur, quia semper non potest. ideo mortis diem omnes quidem adfuturum sciunt et eum tamen omnes aut paene omnes differre conantur, etiam qui post mortem se beatius credunt esse uicturos; tantam habet uim carnis et animae dulce consortium. nemo enim umquam carnem suam. odio habuit et propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. proinde mente seruiens legi dei