comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ras mittit timorẽ. gͦ incipiat timor
locũ p̃parat caritati. sũ ã ceꝑit cantaᷤᷤ
habitare. pellit᷑ timor qͥ ei p̃parauit
locũ. qͣntũ eĩ illa crescit: ille decrescit.
⁊ qͣntũ illa fit int̾ior timor pellit᷑ fo¬
ras. Maior caritas minor timor ani¬
nor caritas. maior timor. Si ã nullꝰ
ẽ timor. nõ ẽ qͣintret caritas. Sicut
uidemꝰ ꝑ setã introduci linũ qñ aliꝙͥ
suit. seta pͥ intrat. nͥ exeat. nõ succe¬
dit linũ. Sic timor pͥmo occupat m̃¬
tẽ. Nõ ã ibi reman timor. qr ĩõ ĩtra¬
uit ut ĩtroduc̾et cantatẽ¬

Expanded text:
iae, timor locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor, non est qua intret charitas, sicut videmus per setam introduci linum quando aliquid suitur; seta prius intrat, et nisi exeat non succedit linum. Sic timor primo occupat mentem; non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introduceret charitate
Abbreviated transcription (Latin):
uide̾t᷑ respondend̾. ut ⁊ bapt̃s sit. si
ĩstante necessitate femina puerũ ĩ
um parẽtũ filii. ł filie. añ ł post: cõ¬
pat̾nitatẽ genite possũt legitime cõ¬
iũgi. p̾ter ilłã ꝑsonã. qͣ ꝯpatres sũt¬

Expanded text:
ia respondendum; ut et baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in um parentum filii, vel filiae, ante, vel post compaternitatem geniti possunt legitime conjungi, praeter illam
Abbreviated transcription (Latin):
ho dilig̾e eũ qͥ se suscepit de sacro
fonte. sic̃ patre̾. Int̃ fratres ⁊ filios
spũales gratuita ⁊ sc̃ã comunio est
q̃ dicẽda nõ ẽ ꝯsangͥnitas. s habẽda
spũalis ꝓximitas. Unde intar eqꝵ
arbitror. nõ posse fiꝰ legale ꝯiugiũ.

Expanded text:
homo eum qui se suscepit de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos a
Abbreviated transcription (Latin):
astra matutina ⁊ ẽ. De hoc beda ita a¬
it. hoc suꝑiꝯ celũ ꝙ a uolubilitã mũ¬
disecretũ est. mox ut creatũ ẽ. scĩs
angłis ĩpletũ est. qͥs ĩ pͥncipio cũ ce¬
lo ⁊ tr̃a ꝯdito testatur dñs dicẽs. Uͥ¬

Expanded text:
astra matutina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: U
Abbreviated transcription (Latin):
ostensum ẽ qñ c̾ata fiũt angłica
nat᷑a. nc̃ attendend̾ ẽ uͥ fc̃a fuerit.
Testimoniis quaꝵdã auctoritatum
euident̃ mõstrat᷑. angłos ant̃ casum
fuisse ĩ celo.⁊ inde corruisse quordã

Expanded text:
ostensum quando creata fuerit angelica natura; nunc autem attendendum est ubi facta fuerit. Testimoniis quarumdam auctoritatum evidenter monstratur angelos ante casum fuisse in coelo, et inde corruisse quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ augꝰ. aliqñ eo usq ꝑuenit ħ li¬
bidinosa crudelitas. ł libido crudelis.
lendo suã ꝓlẽ pociꝰ interire. qͣm ui¬
ũe.aut si in ut̃o uiuebat: acidi. an
qͣm nasci. ꝓrsꝯ si ambo taleꝯ suit:
uiges nõ s̃. Et si ab initio tales fue
les. audeo dic̾e. aut illa ẽ qͦdam mͥ
mariti m̃etrix: aut ille adult̾ uxo¬

Expanded text:
ncitur. aliquando eo usque peruenit haec libidinosa crudelitas uel libido crudelis, lendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerles, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxo
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ de illo ꝙͣ de costa młr fcã debet di¬
ci. de qͦ plures accepiss subẽ partes.
Restat gͥ ut de sola ip̃iꝰ coste sułũ.
sine oĩ extͥnseco additam̃to. ꝑ diui¬
nã potẽtiã ĩ semetip̃a młtiplicata

Expanded text:
 de ipsa costa mulier facta deberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptã desiderare. Ciu scͥpsimꝰ. ñ ħ alit̾
fieri posse. nͥ eãtẽ uitã uireiꝰ lotha¬
riꝰ eligeret ¶Ex his patet ꝙ. ꝯuigati:
⁊ si fecent. reuocan debẽt. spõsi uͦ pos¬
sũt sine cõmuni ꝯsensu. monasteriũ.
elig̾e. Und̾ uidet᷑ int̾ spõsũ ⁊ spõsã cõ

Expanded text:
tentam desiderare. Cui scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati set si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionis occasio. uolumꝰ ut mari¬
tũ suũ illi. ⁊ si iã tõsoratꝰ ẽ. redd̾
deb̾as. oĩ occasione cessante.La nisi.
fornicat᷑onis cã. uirũ uxorẽ dimitt̾e
nlła rõ cõcedit. Postqͣ eĩ copłatone
ꝯiuigii. uin ⁊ mlierie unũ corpꝰ effi¬

Expanded text:
occasio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est, reddere debeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus effi
Abbreviated transcription (Latin):
s quiȩ alio. qͥ ⁊ digito p̃sens demõs¬
trat ⁊ possit. sic qͦ illos eadẽ rõne
ꝯfutabit. Sic̃ ẽĩ dñr abrahã ysaãc¬
⁊ iacobtͥa ĩdiuidua: ita tres hoĩes
⁊ tͥa aĩalia. Curgͦ pãt ⁊ filiꝰ ⁊ sp̃e
ta disserimꝰ. nõ ita dñr tͤs eẽntie.
e: Alio modo probat id̾¬

Expanded text:
s qui etiam digito praesens demonstrari possit; sic quoque illos eadem ratio confutabit. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac, Jacob tria individua, ita tres homines, et tria animalia. Cur ergo Pater et Filius eta disserimus, non ita dicuntur tres essentiae, 10. Alio modo probat id
Abbreviated transcription (Latin):
ximinũ hẽticũ sic ait. Putas de¬
um patrẽ. c̃filio ⁊ sp̃u sc̃o. unũ
deũ eẽ nõ posse : t̃imes eĩ ne p̃r
sit pars uniꝯ di. qͥꝯstet ex tribꝰ.
noli hoc tim̃e. nlła eĩ fit ꝑtiũ in
unitate deitatis diuisio. Unꝰ ẽ

Expanded text:
ximinum haereticum sic ait, cap. 10: Putas Deum Patrem cum Filio et Spiritu sancto unum Deum esse non posse, times enim ne Pater sit pars unius Dei, qui constet ex tribus; noli hoc timere, nulla enim fit partium in deitatis unitate divisio; unus est
Abbreviated transcription (Latin):
sine libidĩe. nõ ẽ parẽtũ cõcubitꝰ.
Ob hoc filioꝵ ex eoꝵ carne nascẽti¬
um nõ põt sine pc̃co ẽẽ cõceptus.
ubi pc̃c ĩ pariiulos nõ trãsmitti
ꝓpagatio. s libido. nec fecũditas
cato nasci. s feditas libidĩs quã
h̃ies hñt ex illiꝰ iustissima ꝯtẽp¬

Expanded text:
sine libidine non est parentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus; ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas m peccato nasci, sed foeditas libidinis quam homines habent ex illius justissima conde
Abbreviated transcription (Latin):
ũo ħt ꝙ falsum ẽ. nõ ꝓfalsa re. sci¬
eng uirat̾onẽ int̃ponit. da aliũ qui
ista detestanda sit belua. fac aliũ qͥ
pluit ĩ illo loco. int̾ratatis hominẽ.
⁊ dic̃ pluisse. ⁊ tũc pluit ibi. s puta
ñ pluisse. ꝑuirꝯ ẽ.Int̾est quẽadmo¬
dũ ũbũ ꝓcedat ex aĩo. reã linguã nõ
fac̃. nͥ rea mẽs. his euident̃ tradr̾. qd̾

Expanded text:
uod falsum est, non pro falsa re sciens jurationem interponit. Da alium qui estanda sit bellua. Fac alium quiPluit in illo loco; interrogas hominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, n
Abbreviated transcription (Latin):
utt̃ singłi angłi singłis hõibꝰ.
an unꝰ płiby ad custodiã. ł ex̾citũi de¬
putatꝰ sit. S cũ ełcti tot sint. qͦt ⁊
boni angeli sũt. ple̾s ꝯstat ẽẽ omnes
simł bonos ⁊ malos hõies. qͣm boni
angeli sin Et cũ tot sint ełcti quot
angłi boni. ⁊ angłi boni plẽs sĩt. ꝙͣ¬
mali. płesq sint hõies mali ꝙͣ bomi.
nõ est ambiguũ płes ẽẽ bonos hõies.

Expanded text:
utrum singuli angeli singulis hominibus, an unus pluribus ad custodiam vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint qmali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum p
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ gg̃iꝰ. de affinitate ⁊ sanguinei.¬
tatis ꝑ gradꝰ cognatonis placu¬
it usq in .uii. gen̾ationẽ obser.¬
uare. Nam ⁊ hereditas rerũ ꝑ le¬
gales ĩstrum̃toꝵ diffinitiones. sã¬
cita usq ad .uii. gradũ heredũ ꝓ¬
tendit successionẽ. Non eĩ eis sui¬
cederet᷑. nͥ de ꝓpagatione cognat᷑o¬
nis deberet᷑. his auctoritatibꝰ insi¬
nuat᷑. ⁊ q̃ sit affinitas ⁊ usq ad ꝙ̃

Expanded text:
itate consanguinitatis per gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad .uii. gen̾ationẽ iũgant᷑.
ait. Porro de affinitate qͣm dicitis
parẽtelã ẽẽ. q̃ ad uirũ ex ꝑte uxo¬
ris. sen q̃ ex ꝑte uiri ad uxorẽ ꝑti¬
net: manifesta ẽ ratio. Qͥa si scd̾m
diuinã sñiam ego ⁊ uxor m̃a sumꝰ
una caro. ꝓfecto mͥ ⁊ illi m̃a sua q̃
parẽtela ꝓpinqͥtas una efficit᷑. Qͦ¬
c̾ca ego ⁊ soror uxoris mee in uno
du erit ame. neptis uͦ t̾cie. id que

Expanded text:
 ad septimam generationem jungantur. ait: « Porro de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est, quia secundum divinam sententiam, ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi sua meaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno du erit a me, neptis vero tertio, idque
Abbreviated transcription (Latin):
le erat sic ꝙ oĩo mori nõ poss. qd̾
nõ erit. nͥ cũ fũit spũale. Aꝑte dic̃.
ꝙ nõ ex natura s ex ligno uite ha¬
bebat posse nõ mori p̃p hoc aliqui
dñt. ꝙ nͥ illo ligno uite uteretur.
nõ semꝑ uĩiet. qr peccaret. Pecca¬
ret enĩ si illo ligno nõ uteretur. qr
p̃ceptũ erat ei ut comed̾et de om̃i
ligno paradisi. nͥ de ligno sciẽtie

Expanded text:
ori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod nisi illo ligno vitae uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quia praeceptum erat ei ut comederet de omni ligno paradisi, nisi de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
uite ederet ⁊ aliis ⁊ nõ illo uesceret᷑.
nũqͥt poss nõ mori: Si semꝑ uiue¬
ret nõ utẽs illo ligno. nõ erat ei ex
illo ligno posse nõ mori. Si u̾o nõ
poss semꝑ uiu̾̃e iderat ei ex illo lig¬
no. aliqͥ dñt. ꝙ si nõ fuiss ei p̃cep¬
tũ. uesci de illo ligno ⁊ aliis. ⁊ nõ il¬

Expanded text:
tae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non il
Abbreviated transcription (Latin):
Sic g̾ ĩmortal.⁊ ĩ corruptibił ꝯdita
ẽ caro ħois. ut suã ĩ mortalitatẽ.⁊ ĩ¬
corruptionẽ ꝑ obẜuãtiã mãtatoꝵ
dei custodiret. In qͥbi mãdatis hoc oti¬
nebat᷑. ut de illis lignis cõcessis mã¬
ducaret.⁊ ab int̃dc̃o abstiñet.ꝑͦ hoꝵ
eduliũ ĩmortalitatis dõa ⁊ẜuar. do¬
nec corꝑalib ĩcrem̃tis ꝑductꝰ ad eta

Expanded text:
ruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec cor
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃s ẽ hõ ĩmortał. ut nõ poss mori.
si nõ peccaret. morerẽt ã. si p̾caret.
filii ũo resurrett̾onie. nec potenĩt
ultra p̾care: nec mori. Caro nr̃a nõ
tũc egebit refect̾̃one ciboꝵ. qr nlła
pot̾it ẽẽ defectio. saro ade ãn pccm.¬

Expanded text:
factus est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de A
Abbreviated transcription (Latin):
telligat᷑ ĩ qͦ hõie siue in qͦ pcc̃o sanũ
ẽ. In adũ eĩ õs pactauer ut ĩ mat̾ia . ñ
solũ eiꝰ exẽplo ut dñt pelagiani. os̃
eĩ ille unꝯ ho fuerãt .i. in eo mat̾iali¬
ter erãt. Manifestũ ẽ itaq os̃ ĩ adã
petcasse. qͣi in massa. ip̃e eĩ ꝑ põcm ẽ
cortuptꝰ. qͦs genuit q̃ nati sũt sub

Expanded text:
 sive in quo peccato, sanum est. In Adam enim omnes peccaverunt, ut in materia, non solum ejus exemplo, ut dicunt Pelagiani. Omnes enim illi unus homo fuerat, id est, in eo materialiter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub
Abbreviated transcription (Latin):
uulũ habilẽ cõcupiscẽ fac̃. Ad ultũ
⁊ cc̃cupiscẽtẽ reddit. Siẽ eĩ in ocło ce¬
c in nocte uitiũ eecitatis ẽ. s nõ ap¬
paret. nec disc̾nit᷑ int̃ uidentẽ ⁊ cecũ.
nisi luce ueniẽte. sic ĩ pũo uitiũ est¬
s nõ apparet. doñ etatis ꝓuectioris
tẽpꝰ cccuirat. Exhis dat᷑ intelligi. ꝙͥ

Expanded text:
facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat. §. Ex his datur intelligi quid
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ tei ⁊ hõmũ credider̃ ⁊ credũt. his
aliisq płibꝰ testimoniis ꝑspicue to¬
mediatoris. oportet gͦ accedẽtẽ cred̾e
de fide simplicium.

Expanded text:
 credunt. His aliisque pluribus testimoniis perspicue doMediatoris. Oportet ergo accedentem credere, De fide simplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
qr uir ẽ capd̾ mlieris. ħ de natͥe mi
possibilitate statutũ ẽ
e maleficii¬
fitio impediti coire
leficas cõcubitꝰ nõ seqͥt᷑. hortandi s̃
qͥbꝰ ista eueniũt. ut sp̃u ꝯtrito ⁊ hu¬
miliato deo ⁊ sac̃doti de om̃ibꝰ pcc̃is
ꝯfessionẽ faciãt. ⁊ lacͥmis atq ele¬

Expanded text:
 vir est caput mulieris . Hoc de naturali impossibilitate statutum est. 3. i maleficiis impediti coire leficas concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus illa eveniunt, ut spiritu contrito et humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis confessionem faciant, et lacrymis,
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ oꝑam carnis dãtes cõmisci. Is¬
te u̾o si nõ põt ea uti ꝓuxore. ha¬
beat eã qiͣ sororẽ. Qd̾ si retinacłm¬
uolũit ꝯiugale rescind̾e: mane¬
ant utͥqr ĩ nupti. Nã si huic ñ po¬
tuit nat᷑alĩt cõcordare. qͦmͦ alt̾i
ꝯueniet: Igit᷑ si uir aliã uxorem
uult duc̃e. manifesta patet rat̾o
qr suggerẽte diabolo. odii fomitẽ
exosam eã habuit.⁊ iõ ea dimittere
m̃datii falsitate molit᷑. Qd̾ si mlier
causat᷑ ⁊ dic̃. uolo ẽẽ mat ⁊ filio ꝓc̃¬

Expanded text:
nvicem operam carnis dantes commisceri: Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale volunt rescindere, maneant utrique innupti: nam si huic non potuit naturaliter concordareniet? Si igitur vir aliam vult uxorem accipere, manifesta patet ratio, quia, suggerente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco eam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse mater, et filios
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pñia ꝑacta. pͥora cogant reciꝑe co¬
id̾ fatet᷑. S uir si asserit se debitum
reddidisse uxori.⁊ illa diffitet᷑. cui po¬
ciꝰ fides adhibẽda sit: m̃ito q̃rit᷑. de
ħ ita statutũ ẽ. Siqͥs accepit uxorẽ.
⁊ habiuit eã aliqͦ tꝑr.⁊ illa femina¬

Expanded text:
a peracta priora cogantur recipere coidem fatetur. Sed vir si asserit se debitum reddidisse uxori, et illa diffitetur, cui potius fides habenda sit merito quaeritur. De hoc ita statutum est: Si quis ita acceperit uxorem, et hab
Abbreviated transcription (Latin):
tũ scindet᷑: considera. qr loge aliud ẽ¬
ꝓmitt̾e. ⁊ alit̾ fac̾e. Q ꝓmittit: nõ¬
dũ fac̃. Qͥ gͦ ꝓmisit se inuxorẽ due¬
turũ aliꝙͣ. nõdũ eã duxit uxorẽ. et
que spopõdit se nupturã: nõdum
nupsit. Q mͦ gͦ diuges appellari pos¬
sũt. qͥ nõdũ ꝯtrahũt. s ĩ fut᷑o se cõ¬
tracturq nrãto ꝓmittũt. It̾. Si ex¬

Expanded text:
tum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit, nondum facit. Qui ergo promisit se in uxorem ducturum aliquam, nondum eam duxit in uxorem; et quae spopondit se nupturam, nondum nupsit. Quomodo ergo conjuges appellari possunt, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdam similitudine corꝑis nõ fit.
ꝓinde si hãc similitudinẽ ⁊ apd̾¬
infera gent nõ corꝑalẽ. s corpori
similẽ. Ita ⁊̃ ĩ locis uidet ẽẽ ño in
corꝑalibꝯ. s corꝑaliũ similibꝰ si¬
ue in reqͥe siue in doloribi. Incas
siani ⁊̃ uoluminibꝰ legit᷑ ꝙ ñ sint
ociose. neq nicħ nõ sentiũt. cũ di¬
ues ille in infemose flama cruci¬
an clamaret.uUnde ꝓbat aĩas de¬
fũctoꝵ. nõ solũ suis sensibꝰ nõ pͥua¬
gaudiꝰ atq metu carere.⁊ ex hie q̃
sibi ĩ illo gñali examine reseruãt᷑.

Expanded text:
fit. proinde, si hanc similitudinem etiam ainferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. siani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus non privagaudio ac metu, carere, et ex his quae sibi in illo generali examine reseruantur,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑ ꝙ de lazaro ⁊ de
diuite legitur audiat augustini
mas corꝑe exutas. locis corꝑalibus
ꝯtini. cũ sint sine corꝑe. nõ deerũt
qͥ faueãt. ⁊ diuitẽ siciẽtẽ in loco fu¬
isse corꝑali ꝯtẽdant. ip̃amq aĩam
corporeã p̃parasse liguã.⁊ stilla de
lazari digito cõcupisse.S melius
est dubitare de cccltis. qͣm litiga¬
re de inc̃tis. diuitẽ in supplitio.
pauꝑẽ in resrigerio nõ tubito. S
quomͦ intelligat᷑ ligua diuitis. di

Expanded text:
intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augustini mas corpore exutas locis corporalibus contineri, cum sint sine corpore, non deerunt qui faveant, et divitem sitientem in loco isse contendant, ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Sed quomodo intelligatur divitis
Abbreviated transcription (Latin):
ti s̃. Sic̃ eĩ ĩ gn̾atõne ꝓlis. de came
pat̾na. suba̾lit̾ trahit᷑ caro. ita ⁊̃ de
gignetis aĩa. aĩa geniti eẽntiałr de¬
duci ab his extimat᷑. It̾aq sic̃ de cor¬
rupta came. caro corrupta semĩat᷑.
ita ⁊̃ de aĩa peccatͥte aĩa peccate cor¬
tupt̾one origĩali infecta ab illis tra¬

Expanded text:
atione prolis de carne paterna substantialiter trahitur caro, ita etiam de gignentis anima anima geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis tra
Abbreviated transcription (Latin):
s illicitũ. sola utiq mortis supplic̃õ
plecteret᷑. ita dici pot̾ ĩ hõie uno.si i
delc̾tat̃onibꝰ illicitis a qͥbꝰ ꝯtinuo se
debet au̾tere cogitatõ libent̃ sola pas¬
cat᷑. necfaciẽda dec̾nãt mala. s tm̃
suauit̾ ĩ recordat̾one teneãt᷑. quasi
młierẽ sine uͥo posse dãpnar. absit

Expanded text:
illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro poss
Abbreviated transcription (Latin):
mẽte dec̾ni. nͥ ⁊ illa m̃tie intẽtio pe¬
nes ꝙͣ sũma potestas est: mẽbra in
opꝰ mouẽti uł ab oꝑe cohibendi. mͣ¬
le accioni cedat. nͨ sane cũ sola cogi¬
tat̃one mẽs oblectat᷑ illicitis nũꝙͣ
dec̾nẽs ẽẽ fatiẽda. tenẽs tñ ⁊ uolene

Expanded text:
mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen
Abbreviated transcription (Latin):
bilia pĩne magestatis migrat᷑ꝯ. ce¬
lebrato c̃discipłis tipico pascha. ꝙdã
memoriale eis comẽdare uoleno. sp̃
sp̃e panis ⁊ uini. corpꝰ ⁊ sangͥnẽ suũ
eis tradidit. ut ostẽderet legie uet̾is
sacͣmẽta. int̾ q̃ p̃cipuũ erat agni paᷤᷤ¬
chał sacͥfitiũ. in morte sua t̾minan.
bꝰ excellit mist̾iũ eucharistie. Io ⁊̃ ̃r¬

Expanded text:
bilia paternae majestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua terminari, ibus excellit myst
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ utr̃q dimictit᷑ pcc̃m. ⁊ satisfact̾o
p̾cedens uuificat. q̃ fũat mortua.
tũ. auccoritates ĩducũt. Ait eĩ agꝰ.
Pium ẽ cred̾e. ⁊ nr̃a fides ħ postu.¬
lat. ut cũ gr̃a xͥ ĩ hoĩe destruxit ma¬
la. pͥora ⁊ remun̾et bona.⁊ cumdes¬
truit q suũ nõ iuenit. diligit bo¬

Expanded text:
 utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; tum auctoritates inducunt. Ait enim Aug., Pium est credere, et nostra fides hoc postulat, ut, cum gracia Cristi in homine destruxit mala priora, eciam remuneret bona, et cum destruit, quod suum non invenit, diligit bo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑtin ad unitatẽ sp̃s. ⁊ iñculum
pacis. qͦ eccłia cõnectitur. ĩ aliqͦ scis¬
mate ꝯstitutꝰ. ne xp̃m neget: pa¬
tit᷑ tribulatones.famẽ. ꝑsecutio¬
cẽ timore gehẽne. nlło mͦ ista cłpã¬

Expanded text:
que pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis, quo ecclesia connectitur, in aliquo sciscmate constitutus, ne Cristum neget, patitur tribulaciones, famem, persecuciocem timore gehenne, nullom
Abbreviated transcription (Latin):
ad minora dilex̃. Aliq ad meliores
usꝰ. alio a minꝰ bono. oĩa eĩ bona
toꝵ ergo alios magis alios minꝰ dile¬
xit ab ẽtno. ⁊ diligit ⁊ nũe. qr aliis
maiora aliie minora ex dilccõe sua.
p̃parauit bõa. aliisq maiora.⁊ aliis
minora bõa .ꝯfert ĩ tp̃r.Unte magie¬

Expanded text:
 ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona torum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magi
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m. dictũ. cogitatũq ẽ totũ abole¬
at. ac uelito fc̃m nõ fu̾it habeatur.
Ip̃a uͭ cõcupiscẽtia soluto reatꝰ uin¬
culo. qͦ ꝑ illã diabolꝰ aĩam retine¬
bat.⁊ a suo creatore separabat: ma¬
neat ĩ c̾tamĩe. Ecce hic aꝑte osten¬
nõ remaneat pꝯ bap̃m. s qr reatꝰ¬

Expanded text:
factum, dictum, cogitatumque est, totum aboleatur, ac velut factum non fuerit habeatur; ipsa vero concupiscentia, soluto reatus vinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et a suo Creatore separabat, maneat in certamine. § Ecce his aperte ostennon maneat post bap
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑. ħ aꝑte insinuat ĩ bap̃o cãupis¬
cẽtiã debilitari. ex qͦ ⁊ d̾i dimitti. ño
solũ iõ qr reatꝰ ibi soluit᷑. quem re¬
missionis modũ. Aliie ⁊ płibꝰ testi¬
moniis scͥpt̾a etoe. Ait ẽi agꝰ cõtia
Iulianũ. lex q̃ in m̃bris ẽ: uitiũ car

Expanded text:
cetur. Hic aperte insinuatur in baptismo concupiscentiam debilitari, ex quo et dicitur dimitti, non solum ideo quia reatus ibi solvitur. Quem remissionis modum aliis etiam pluribus testimoniis Scriptura edocet. Ait enim Aug. contra Julianum: Lex quae in membri
Abbreviated transcription (Latin):
su cadentium.
sint dũ diuid̾ent᷑ au̾sione ⁊ oñsione.
Post c̾ationẽ nãq mox quidã ꝯũsi
sũt ad c̾atorẽ suũ. qͥdam aũsi. soũti.
adtm fuit: ei caritate adherere. Añti.
odio habẽ.ł inuid̾e Inuidie nãq ma¬
ter: est suꝑbia. qͣ uolueĩt se parqica¬
re deo. In ꝯũsis qͣi ĩ specło reluc̾e cepit
dei sapĩa. q̃ illuminati s̃. aũsi uero.
excecati sũt.⁊ illi qͥdẽ dũsi sũt ⁊ illu¬
minati a do. gr̃a apposita. Isti ũo sũt
excecati. nõ ĩmissione malitie. s de¬
sertione gr̃e. aqͣdeserti sũt. nõ ita qd̾
pͥꝯ dedita subtraheret᷑. s qr nũqͣm ẽ
apposita ut ꝯũterent. ħ est gͥ ꝯuersio
⁊ aũsio. qͣ diuisi ẽ qͥ nat᷑a boni erãt. ũ
sint alii supͣ illt̾ bonũ. ꝑ iustitiã boni.
alii illo corrupto ꝑ cłpam. mali. ꝯuer.¬
sio uisto fec̃. ⁊ aũsio ĩ iusto. utͣq fuit
uolũtatis.⁊ uolũtas utr̃q lib̾tatis.

Expanded text:
SU CADENTIUM. sint dum dividerentur aversione et conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Converti ad Deum, fuit ei charitate adhaerere; averti, odio habere vel invidere. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illuminati a Deo gratia apposita. Isti vero sunt excaecati non immissione malitiae, sed desertione gratiae a qua deserti sunt; non ita quod prius dedita subtraheretur, sed quia nunquam est apposita ut converterentur. Haec est ergo aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utr
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutatõe. mutabilia facientẽ.⁊
sine ullo suo tp̃rali motu. tẽporalia
c̃antẽ: intueri ⁊ nosse. licet sit diffi¬
cile. opportet. Uere gͦ ac ꝓpͥe: ĩ cõmuta¬
bił est sola diuinitatis eẽntia. q̃ si¬
ne sui mutat̾oe cc̃tas ꝯdidit nat᷑as.

Expanded text:
commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui
Abbreviated transcription (Latin):
qr ẜ modũ suũ nũꝙͣ desinit uiuere.
uebat. ⁊ peccat. morit uisticie: ẜ pe¬
cratx erat.⁊ iustificat᷑ morit᷑ pcc̃o. ĩi
alias eiꝰ mutationes taceã. de quib
mͦ lõgum ẽ disputare. Et c̾aturarũ
nat᷑a celestiũ. mori potuit. qr peccare
potuit. Nã ⁊ angeli perau̾nt.⁊ demo¬
nes ftĩ s̃. quoꝵ ẽ diabolꝯ pͥncepe.⁊ qui

Expanded text:
 modum suum nunquam desinit vivere, vebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato; ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit, nam et angeli peccaverunt, et daemones facti
Abbreviated transcription (Latin):
adeo. ut ⁊ de legitĩo mat̾monio pro¬
creatꝯ dd̾ dicat. In iniqͥtatibꝰ xepta
s ĩ iniqͥtatates ⁊ pcc̃a dic̃e malint.
qr ⁊ ĩ illo uno ꝙ ĩ õs hõies ꝑtrãsiit. at¬
q tã magnũ est ut eo mutaret᷑ hua
płã pcca. ⁊ alia parẽtũ. q̃ nõ ita posst̾
mutare nat᷑am. reatu obligãt filioᷤ.
nͥ gr̃a dei subueniat. S de pcc̃ie alio¬
rũ parẽtũ. qͥb ab ip̃o adã usq ad pa¬
trẽ suũ ꝓ gn̾ationibi suis qͥsq suc.¬

Expanded text:
adeo ut de legitimo matrimonio procreatus dicat: "In iniquitatibus conceptus iniquitates et peccata dicere maluit, quia et in illo uno quod in omnes homines pertransiit, atque tam magnum est ut eo mutaretur in plura peccata et alia parentum; quae si non ita possunt mutare naturam, reatu obligant filios, nisi gratia Dei subveniat . Sed de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patre
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutoriũ hõidatũ ĩ c̾atone. quopo¬
t̾at man̾e si uell Illd̾ utiq fuit li¬
btas arbitrii. ab oĩ labe ⁊ corrupte¬
la ĩmunis atq uolũtatis rectitudo.
⁊ õium naturaliũ potẽtiaꝵ aĩe. sin¬
ceritas atq uiuacitas.
De libero ar
iberũ ũo arbitum.
est facłtas rõnis ⁊ uolũtatis.
q̃ bonũ elig̃r gr̃a assistẽte. ł malũ ea¬
dẽ desistente. Et dr̃ lib̾um qͣntũ ad
uolũtatẽ q̃ at utrũlib flecti potest.
arbitum uõ qͣntũ ad rõnẽ cuiꝰ est
facłtas uł potẽcia illa. cꝯ ⁊ ẽ discñe

Expanded text:
adjutorium homini datum in creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potentiarum animae sinceritas atque vivacitas. 5. De libero arm est facultas rationis et voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente, vel malum edem desistente. Et dicitur liberum, quantum ad voluntatem, quae ad utrumlibet flecti potest. Arbitrium vero, quantum ad rationem, cujus est facultas vel potentia illa, cujus etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
morit̾i sint an ip̃o tp̃ris pu̾cto q̃ ra¬
pient᷑ obuã xͦ in aera ad ĩmorta¬
litatẽ mira celitate sint trasit᷑i.
Nõ eĩ dicend̾ ẽ fien nõ posse ut ꝑ
aera ĩ sublime portentur ĩ illo s̾pa¬
tio. ⁊ moriant᷑ ⁊ reuiuiscãt. At huc
ã sensũ qͦ estimamꝰ illo ĩ paruo spa¬
tio.⁊ passuro mortẽ ⁊ accepturꝙ

Expanded text:
morituri sint; an ipso temporis puncto, quo rapientur obviam illi in aera, ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse, ut per aera in sublime portentur, et in illo spatio moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum, quo aestimemus illos in parvo spatio, et passuros mortem, et acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
ex cupiditate.aliq̃n nõ descendat.
sũt eĩ nõ nłłi hõmũ qͥ ex cupidita¬
te fuĩt suꝑbi.⁊ aliqͥ ex suꝑbia fuũit
cupidi ¶Est eĩ ut ait agꝰ. ħo. qͥ nõ
ẽẽt amator peccunie: nͥ ꝑ ħ puta¬
ret se excellẽtiorẽ ẽẽ. It̾oq ut ex¬
cellat diuitias cupit. Tali ex super
amat. huic ĩnascit᷑ suꝑbia .i. amͣ¬

Expanded text:
aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, divitias cupit; tali homini examat. Huic innascitur superbia, id
Abbreviated transcription (Latin):
expõĩmꝰ auctoritatẽ. uͥ ait. di¬
lc̃conẽ dei cõmemorari. nõ qͣ no eũ.
s qͣ ip̃e dilex no. ac si dic̾et. cõme
nos. Aliud obiciunt. ar oco.¬
ed aliud ẽ inqͥunt ꝙ magis ur¬
get. Dix̃ eĩ supͣ augꝰ. ꝙ dilc̃co¬

Expanded text:
itatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemnos. 15. Aliud objiciunt. Sed aliud est, inquiunt, quod magis urget: dixit enim supra Aug., l
Abbreviated transcription (Latin):
tela ꝓni s̃ ad lapsũ gressꝯ ñ. ubi ã
nõ int̾uenit cã nos ad malũ ĩ pel¬
lẽs nõ m̃em. si ab eo declinamꝰ. De¬
elinare eĩ amalo. sẽꝑ uitat penã.
ep̃ m̾et᷑ palmã. de adiutorio

Expanded text:
tela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenit causa nos ad malum impellens, non meremur si ab eo declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, eretur palmam. 4. De adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩõ dc̃a est aqͣ. qr oĩa q̃ intr̃a nasc̃ut᷑. :¬
siũ aĩalia. siue arbores ł ħbe. ⁊ simi¬
ha. abhumore ĩcipiũt formari. at¬
q nutriri. his õibꝰ uocabuł. uocata ẽ
illa ĩformis mat̾ia. ut res ignota. no¬
ĩ uno tm̃. Nam si ĩ uno t̾m significa¬
ret᷑ uocaret᷑ uocabulo. hoc ẽe putare¬

Expanded text:
 in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota nonon uno tantum; nam si uno tantum significaretur voca
Abbreviated transcription (Latin):
ol ⁊ q̾ri de bt̃itudine. utr̃ eã
ita disserit. Mirũ ẽ cũ capescẽde re¬
tinẽdeq bt̃itudinis uolũtas una sit
om̃iũ und̾ tãta existat de ip̃a bt̾itu¬
dine rursꝯ dñisitas uolũtatũ. ñ ꝙ
eã aliqͥs nolit. s ꝙ nõ ꝙ̃ eã norĩt. S
eĩ eã ꝙ noscẽt. nõ ab aliis putaret
ẽẽ in uͥtute aĩ. ab aliis ĩ uoluptate
bꝰ nec tñ scit ab om̃ibꝰ: an forte sci

Expanded text:
ne, utrum eam ita disserit: Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate bus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciu
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ differẽtie. om̃a tñ etnã penã
patiẽt᷑. sic̃ ꝙ̃ ełc̾ti eũdẽ habebunt
denariũ. que pat familias dedit
om̃ibꝰ. qͥ oꝑati s̃ in uinea. nomĩe
ritate m̃tis ⁊ corꝑis. alii eĩ aliiꝰ ui¬
ciniꝰ clariꝰq dei sp̃em ꝯtẽplabunt᷑.

Expanded text:
ciorum differentiae. Omnes tamen aeternam poenam patientur, sicut omnes electi eumdem habebunt denarium, quem paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Nomine ritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ oĩa q̃ uult. ⁊ nichil uult male. Il¬
le qͥppe bt̾e uiuit. qͥ uiuit. ut iiult..
nec male aliꝙͥ uult. Cũ gͥ ex his du.¬
obꝰ ꝯstet bt̃a ruta. lic ĩ malis sit. ali¬
qͥs bonꝰ nõ tñ nͥ finitis om̃ibꝰ malis.
ẽ bt̾ꝰ.Cũ uõ ex hac uita q̃ ĩ his mise.¬
tiis fidelis ⁊ bonꝰ ẽ: ueñit ad beatã tẽ

Expanded text:
habet omnia quae vult, et nihil vult male. Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus constet beata vita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fide
Abbreviated transcription (Latin):
nõ inogrue q̃ri sol. utrũ õs aĩe ex nͣlibꝰ.¬
c̾atõne eqͣles sint. an alie aliis ex¬
cellẽtiores płibi nõ irr̃onabiłr ui¬
det᷑ ꝙ ex ip̃a c̾at᷑one alie aliis excellãt
ĩnaturalibꝯ tonis. ut ĩ eẽntia alia
aliis sit subtilior.⁊ ad intelligend̾i
memorãdũq habilior. ut pote acu
lis ita fuisse ꝯstet. ⁊ lic nat᷑alib do¬
nis. alie p̾aliis polleãt. tñ añ bap¬
tismũ a corꝑe discedẽtes. parẽ penã.
⁊ post bap̃m statĩ eqͣlẽ coronã sorti¬
unt᷑ qr ingenii acuniẽ. s tarditas

Expanded text:
non incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutlis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliqͦ: ut eũ fatiat dei ⁊ ꝓximi a¬
matorẽ. ꝙ cũ facit: tũc dr dar. si¬
ue mitti alicui ⁊ tũcille dr̃ ꝓprie¬
Utr̃ cõcedend̾ sit. qd̾

Expanded text:
in aliquo, ut eum faciat Dei et proximi amatorem. Quod cum facit, tunc dari dicitur sive mitti alicui; et tunc ille dicitUtrum concedendum si
Abbreviated transcription (Latin):
nlło pͭ ab hoie suꝑarił ĩpediri eiꝰ uolũ¬
tas. s ut iꝰticiã suã hoibꝰ ostẽdẽt ⁊ mͣli.
eẽnt ĩ excusabiles.Deniq ũ hõi ex obeͥ¬
dietia głiam mali ex ĩ obedietia pe¬
nã. sortirẽt᷑. sic̃ utͥsq ab et̾no p̃para¬

Expanded text:
 ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praepara
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ sic ait. Recte ꝓfecto ĩtel¬
ligũt᷑ pͥmi hoies añ malignã diabo¬
li ꝑsuasionẽ abstinuisse a cibo ueti¬
to. atq usi fuisse cõcessis his u̾b os¬
tent̾r. ꝙ de ligno uite añ pccm sũp¬
senĩt. qͥbi p̃ceptũ erat. ut de oĩ ligno

Expanded text:
parvul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni lig
Abbreviated transcription (Latin):
mĩst̾ii sui. aut ip̃m corpꝰ suũ. cui
nõ subdunt᷑. s subditũ regũt. mu¬
tãtes atq ũtẽtes ĩ spes qͣs uellent.
accomodatas atq aptas actionibꝰ
suis scdm attributã sͥ a creatore po¬
tentiam.
ed fateor excedẽ uires ĩtẽtionis
mee. Utrũ angelimanẽte sp̃ali
sui corꝑris qͣlitate ꝑꝓ hãc occłtiꝰ oꝑan¬
tes. assumãt ex ĩferioribꝰ elemẽtis cor¬
pulẽtioribꝰ. ꝙ sibi coaptatũ qͣi aliqͣm
uestẽ mutẽt. ⁊ u̾tant ĩ qͣlib sp̃es cor¬
porales.⁊ ip̃as u̾as. sic̃ aqͣu̾a ĩ ueru¬

Expanded text:
ui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas accionibus suis secundum attributam sibi a creatore potenciam? ed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua ver
Abbreviated transcription (Latin):
ed ubi dm̃ ĩ corporalib yma¬
ginib apparinsse asserit. ꝑ¬
plexã q̾stionẽ ꝓponit. qͣm nec ab¬
soluit q̃rẽs utr̃ ĩ illis corporalibus
appantonibꝰ cãtura aliqͣ crearetur
corporalẽ. ꝙͣ oͣpͥtatã qͣi aliꝙͣ uestẽ
mutarẽt. in qͣs lib sp̃es corporales.¬

Expanded text:
maginibus apparuisse asserit, perplexam quaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in q
Abbreviated transcription (Latin):
t̾at: ita nec mͦ. Itoq uolũtas merito
ap̃ t̾m iudicat᷑. que semꝑ a necessi¬
tate lib̾a ẽ. ⁊ nũꝙͣ cogip̃t. Ubi nece¬
sitas. ibi nõ ẽ lib̾tas Ubi nõ ẽ lib̾tas.
nec uolũtas. ⁊ ĩo nec m̃itũ. ħ liber¬

Expanded text:
terat, ita nec modo. Ideoque voluntas merito apud Deum judicatur, quae semper a necessitate libera est, et nunquam cogi potest. Ubi necessitas, ibi non est libertas; et ubi non est libertas, nec voluntas, ideoque nec meritum. Haec liber
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dissoluunt. qr p̾ual ĩ eis elemẽ¬
tũ aptiꝰ ad fatiẽdũ. ꝙͣ ad patiendũ.
at patiend̾ eĩ humor ⁊ humꝰ. Ad fa¬
ciendũ aer. ⁊ ignis. aptitudinẽ pre¬
bent. Trãs gressores ũo angłi cũ prĩ¬
cipe suo nũc diabolo. tũc arcangelo.
nõ mirũ si post pc̃cm in hãc caligi¬
nẽ detrusi sũt. Neq ⁊̃ hr miñi est

Expanded text:
elementum aptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est
Abbreviated transcription (Latin):
pora aera habiu̾ĩnt. de puriore ac¬
ac suꝑiore aerie parte formata. ad
faciendũ habilia. nõ ad patiẽdum.
a mortalib uideri nõ ualeãt. nͥ suꝑ¬
uestita aliqͣ grossiori forma. qͣ assũp¬
ta uidẽtur. depositaq: uidi desinunt.
Sic eĩ a loco digniori inĩferiorẽ locũ.
i. caliginosũ aerẽ deiectis̃. ita illa cor¬

Expanded text:
pora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caliginosum aerem, dejecti sunt, ita illi cor
Abbreviated transcription (Latin):
rãtis. nõ qr hoc sine uolũtate nr̃a
agat᷑. s qr uolũtas nr̃a nil bõi agit.
nͥ diuirutꝯ adiuuet. Unde alibi⁊
s qr nil boni ag̾et si illa nõ adiu¬
uaret. his testimoniis aꝑte ĩsinu¬
atq p̾parat᷑. ut fiat br̃a. nõ ut fia

Expanded text:
i. Non quia hoc sine voluntate nostra agatur, sed quia volutas nostra nil boni agit, nisi divinitus adjuvetur. Unde alibi Ased quia nihil boni ageret, si illa non adjuvaret. His testimoniis aperte insinuatque praeparatur ut fiat bona, non ut f
Abbreviated transcription (Latin):
reddit. uacare nõ pot̾ oroni. nͥ car¬
nes agni ed̾e. Itẽ. Si panes ꝓpositio¬
nis ab his qͥ uxores suas tetigerant.
comedi nõ poterãt. qͣntomagis pa¬
nis qͥ de celo descendit. nõ pot̃ ab his
qͥ ꝯiugalibꝰ paulo ante hesere ꝯple¬
xibꝰ iuolari. atq ꝯtĩgi: Nõ ꝙ nupti

Expanded text:
reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque conting
Abbreviated transcription (Latin):
satisfatͥonẽ iniũctã impleu̾it.
q̃ ignorãtia ł negligẽtia sac̃dotis pr̃c̃o
ꝯdigna nõ fũit. ut̾r de uita migrans
ab õi pena lib̾ sit. Idẽ respondeo ꝙ su¬
pra de illo qͥ pñiam ñ cõpleuit. Dixi
eĩ ꝙ si tm̃ ẽ lam̃tũ int̾iorie doloris ut
sufficiat ĩ uĩdictã pcc̃i: oĩo libãtus est.
Siũo nõ sufficit dolor int̾ior. simł cũ
pena iniũcta. addet ts̃ penã. Qd̾ ã int̾.¬
dũ sufficiat dolor int̾ior ad iũdictam
pc̃ti. certũ tocumẽtũ habemꝰ in illo la
trone quisola m̃tis ꝯtrictio̾e.⁊ ꝯfessiõe.
statĩ ut du̾sꝯ fuit: paradisũ ingredi m̃¬

Expanded text:
tionem injunctam impleverit, quae ignorantia vel negligentia sacerdotis, peccato condigna non fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respondeo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in iltrone, qui sola mentis contritione et confessione, statim ut conversus fuit, paradisum ingredi me
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Uerũtñ nolo ĩ tãta re. tãꝙͣ ad
dignoscend̾ difficili putare lctorem.
istã sͥ nr̃ã tebẽ suffic̾e disputãtonẽ
s legat ⁊ alia forte meliꝯ ꝯsiderata
atq tractata.⁊ ea q̃ h moũe possunt
uigilãtiore atq ĩtelligẽtiore. si p̃t

Expanded text:
tionem. Verumtamen nolo in tanta re, tamque ad cognoscendum difficili, putare lectorem istam sibi nostram debere sufficere disputationem: sed legat et alia forte melius considerata atque tractata, et ea quae hic movere possunt, vigilantiore atque intelligentiore, si pot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mĩam nõ ĩputat. E̾x his aꝑte osten¬
dit. ꝙ d ip̃e penitẽtẽ soluit a debito
ĩspirãto u̾am cordis ꝯtrictionẽ. C ui
sentẽcie ratio suffragat. ⁊ auctorita¬
tes attestant᷑. Nemo eĩ de pcc̃o u̾e cõ¬

Expanded text:
iam non imputat. Ex his aperte ostenditur quod Deus ipse poenitentem solvit a debito inspirando veram cordis contritionem. Cui sententiae ratio suffragatur, et auctoritates attestantur. Nemo enim vere co
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tc̃m ẽ .s. mẽtis ꝯtagione a cecitate
⁊ debito fute pene. alt̾̃m curari per
d̾m. alt̾m solui ꝑ sac̾dotẽ patit enĩ
ꝓ pc̃cm quagdã tenebras int̾iores. et
nebras ext̾iores. Cũ ã lib̾at ab his sꝰ¬
citat a morte pc̃ci. Und̾ apłę. Singe¬

Expanded text:
cet, mentis contagione ac caecitate, et debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte p
Abbreviated transcription (Latin):
ales .s. discernẽdi scĩa ⁊ poten¬
ca iudicãdi .i. ligãdi ⁊ soluẽdi. qua
dignos reciꝑe indignos deb exdut̾e
a regno. eccłiasticꝰ ndex. qͥ sic̾ hab
ius ligãdi. ita ⁊ soluẽdi.Unde ambiꝰ¬

Expanded text:
ilicet discernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus ligandi, ita solvendi. Unde Amb
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sterił femĩa ĩ senectute pariat.
ut asina loquat᷑.⁊ homͦi. Dedit ãt
natis ut ex hie ⁊̃ ħ fieri possẽt. nõ
ut ĩ naturali motu hab̃̾ent. hab
gͦ ĩ se absconditas quoꝵdã factoꝵ¬

Expanded text:
 sterilis femina, in senectute pariat, ut asina loquatur, et hujusmodi. Dedit autem naturis, ut ex his etiam haec fieri possent, non ut in naturali motu haberent. Habet ergo Deus in se absconditas quorumdam fut
Abbreviated transcription (Latin):
de lat̾e uiri dormiẽtis. Nõ eĩ huit
pͥma reꝵ cõdit᷑o. ut femĩa sic fieret.
s ut fieri poss. ne ꝯtra cãs qͣs ds̃ uo¬
lũtarie instituit mutabili uolun¬
tate aliqͥd fac̃e putaret᷑¬

Expanded text:
de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, sed ut fieri posset; ne contra causas quas Deus voluntarie instituit, mutabili voluntate aliquid facere putaret
Abbreviated transcription (Latin):
relapsꝰ ẽ. qͥrit si pꝰ cordis ꝯtriccionẽ
le reciderit. an pcc̃a dimissa redeant.
¶ Cuiꝰ q̃onis solutio. obscura ẽ ⁊ ꝓple¬
xa.aliis asserentibꝰ. aliis ꝯtra negã¬
tibꝰ. pc̃ca semel dimissa. ult̾iꝰ ĩplica¬
ri ad penã Q u̾o dñt pcc̃a dimissa re¬
dire. subditis se muniũt auctorita¬

Expanded text:
relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem le ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tia genuit ẽentiã. an oĩo nõ genuit.
nec genita ẽ diuina eẽntia. Adꝙ. ca¬
tholicis tractatoribꝰ ꝯsentiẽtes:. dm̃is
ꝙ nec pat̾ genuit diuinã eẽntiã. nec
diũa eentia genuit filiũ. nͨ duũa ẽẽ¬

Expanded text:
essentia essentiam; aut omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus, quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genuit essen
Abbreviated transcription (Latin):
se alt̾um genuit. his u̾bie. Pat ut ha¬
bet filiũ de se ip̃o: nõ minuit se ip̃m. s
ita genuit de se alt̾m se. ut totꝰ man̾¬
ret ĩ se.⁊ eẽt ĩ filiotantꝰ. qͣntꝰ ⁊ solus.
ꝙ ita intelligi potest .i. de se alt̾m a se

Expanded text:
se alterum genuit, his verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, quantus et solus. Quod ita intelligi potest, id
Abbreviated transcription (Latin):
Nͥec ibi illa bt̃itudine ẽẽ desinet s tas
ac tãta erit. ut ꝑfectior ⁊ maior ẽẽ ñ
possit. fortassis ⁊ alie tres uͥtutes. pru¬
tẽtia. sine ullo iã ꝑicło eitoris.forti¬
tudosine molestia.tolerandoꝵ malo¬
rũ. tẽꝑantiasine repugnatiõe libi.¬
dinũ. erũt ĩ illa felicitate. ut prudẽ¬
re fortitudinis ei fumissime coħere
tẽꝑantie nlło defectu noxio dełc̾tari.
ꝙ uͦ ñc agit iustitia. ĩ subueniendo.
miseris. ꝙ prudẽtia. ĩ p̃cauẽdis ĩsi diiᷤ.
ꝙ fortitudo ĩ ꝑferẽdis molestiis. ꝙ tẽ
ꝑantia. ĩ cohercẽdis delc̃tationibꝰ pͣ¬
uis. nõ erit ibi oĩo uͥ nil malierit. Is¬
ta gͥ uͥtutũ oꝑa huic mortali uite
necessaria. sic̃ fides ad ꝙͣ referẽda sũt
ĩ p̃t̾itis habebũt᷑. Ecce h aꝑte añ dic̃.¬

Expanded text:
 talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudenare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiperantia in coercendis delectationibus pravis, non erit ibi omnino, ubi nihil mali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur. Ecce aperte hic dic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfit̾i.ꝙͣ ad id ĩpie stultitie ꝓrũꝑe. ut
eũ assereres Ne pateret ofasse quem
pati uelle cognosceres. Nõ gͥ sibi tr
tis neq sibi orat trãsire calicẽ. s dis¬
cipłis. ne ĩ eo calix passiõis ĩcũbat.
quẽ a se trãsire orat. ne ĩ hie .s. mane¬
at. Nõ eĩ ragat. ne sec̃ sit. s ut a se trã¬

Expanded text:
i, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se tran