comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nostis dicturus sum. Qui iuhilat ñ
uerba dic̃: s sonus quidã ẽ. lȩticiȩsi¬
ne uerbis. Uox. ẽ. enim animi diffu¬
si leticia: quantũ potest expͥmentis
affectũ: ñ sensũ cõp̃hendentis. Gauden
homo inexultatione sua: ex uerbis qͥ¬
busdã quȩ ñ possunt dici & intelligi
erupit inuocem quandã exultation
sine uerhis: ita ut appareat eum ipsa
uoce gaudere quidẽ. s quasi repletum
nimio gaudio ñ posse uerbis explicar
qđ gaudet. Animaduertite hoc ineis qͥ
cantant etiã ñ honeste. Non enim talis
erit iubilatio nr̃a: qualis illoꝵ. ẽ. Nos
enim iniustificatione iubilare debemus
illi autẽ iubilant ininiquitate. Itaq
nos inconfessione: illi inconfusione. Ta¬
m̃ ut hoc qđ dico incelligatis ⁊ immo re¬
cordemini rẽ cognitã: maxime iubilan
qui aliquid in agris oꝑant᷑. Copia frus¬
ctuũ iocundati uel messores uł uinde¬
miatores. uł aliquos fructus metentes:

Expanded text:
nostis dicturus sum. Qui jubilat, non nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur; copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ adhuc ñ iubilat. iubilabit. ꝑ ten¬
dens enĩ benedictio incipiente ȩccl̃a
Et mixti sunt boni malis: & mali ꝑ om¬
nẽ terrã : & boni ꝑ omnẽ terrã Inma¬
lis murmurat omnis terra: inbonis
iubilat omnis terra. Quid. ẽ. gͦ iubila¬
re: Multum enĩ nos attentos facitħ
inscribit᷑ inconfessione. Quid .ẽ. incon¬
fessione iubilare : Et alteriꝰ cuiꝰdã psal¬
mi sententia ẽ. dicentis. Beatus qui in¬
telligit iubilationẽ. Profecto magnũ
aliquid. ẽ hoc: qđ intellectũ beatos fa
det mͥ intelligere qͦd dicã: det uobis
intelligere qd auditis. Beatus ppł̃s qͥ
intelligit iubilationẽ. Curramꝰ gͦ ad
hanc beatitudinẽ: intelligamꝰ iubila¬
tionẽ: ñ eam sine intellectu fundamꝰ.
Quid opus ẽ. iubi lare & ñ obtẽꝑare
huic psalmo dicenti iubilate dõ oĩs
terra. & ñ intelligere iubilationẽ ⁊
ut uox nr̃a sola iubilet. & cor ñ uibil&:
Sonus enĩ cordis: intellectus .ẽ. Qđ

Expanded text:
quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertenquae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benedictio, incipiente Ecclesiaet mixti sunt boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ainscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatus populus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid est, quod intellectum beatos facdet mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intelligere jubilationem, ut vox nostra sola jubilet, et cor non jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
& quibꝰ donauit ut abeis diligatur:
ẽ: nec obscurꝰ. Quasi secu¬
ritatẽ dederim ne laborẽ timeatis:
uideamꝰ tam̃ attentius: & quanto
liberius tanto diligentius : quid
sibi uelint ea ipsa quȩ aꝑte sonant:
ut quantũ dñs donare dignatur
sp̃ualit̾ intelligamꝰ. Uox dĩ quolib&
organo sonans: tam̃ uox dĩ. Neq enĩ
delectat aures eius: nͥ uox eius. Nã
& nos cũ loqͥm. tunc eum delectamꝰ:
cũ ipse de nobis loquit᷑. Psalmus
titulus eiꝰ. Psalmꝰ inconfessione.
Pauci uersus st̃: magnarũ rerum
grauidi. Pariant semina incordib
ur̃is: ut paret᷑ horreũ messi dñi¬
cȩ. Psalmꝰ iste inconfessione ħ nobis
iubet: adhoc nobishortat᷑: ut iubi¬
lemꝰ deo. Nec hortatur uelut aliquẽ
unũ angulum terrȩ. aut unã ali¬
quã habitationẽ congregationẽ ue
hominũ: s quia se nouit ubiq se¬
minasse benedictionẽ: undiq exi
hanc uocẽ audiuit uniuersa terra.
Iam iubilat dño uniuersa terra. Et

Expanded text:
 quibus donavit ut ab eis diligatur? est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sonant, ut quantum Dominus donare dignatur, spiritualiter intelligantur. Vox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat aures ejus, nisi vox ejus: nam et nos cum loquimur, tunc eum delectamus, cum ipse de nobis loquitur. 2. «vetitulus ejus, «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique novit se seminasse benedictionem, undique exihanc vocem audivit universa terra. Jam jubilat Domino universa terra; et
Abbreviated transcription (Latin):
ingeneratione & generationẽ ueritas
eius. Aut omnẽ generationẽ accipe qͦd
dictũ ẽ. ingeneratione & generationem:
aut induabꝰ generationibꝰ: unã terrenã:
alteram celestem. Hic ẽ. generatio una
quȩ parit mortales: altera quȩ parit
ȩtnos. Ueritas eius &hic ẽ. &ibi. Noli
putare: quia hic ñ ẽ. ueritas eius. Si
non hic eẽt. ueritas eius: ñ diceret in
alio psalmo. ueritas deterra oita ẽ:

Expanded text:
et generationem veritas ejus.» Aut omnem generationem accipe quod dictum est, «in generationem et generationem;» aut in duabus generationibus, unam terrenam, alteram coelestem. Hic est generatio una quae parit mortales; altera quae parit aeternos. Veritas ejus et hic est, et ibi. Noli putare quia hic non est veritas ejus: si non hic esset veritas ejus, non diceret in alio psalmo: «Veritas de terra orta e
Abbreviated transcription (Latin):
dici possunt ut cunq: ille solus. ẽ. inef¬
fabilis qui dix̃ &facta sunt omĩa: dix̃
& facti sumus÷ s nos eum dicere non
possumꝰ. Uerbum eiꝰ quo dicti sumus:
filius eius ẽ. Ut anobis ut cunq firmꝰ
diceretur: factus ẽ. infirmus. Iubila¬
tionẽ ꝓuerbo possumꝰ dicere: uerbũ
Omĩs seruitus: amaritudine plena
.ẽ. Om̃s conditione seruili obligati.
& seruiunt & murmurant. Noli ti¬
mere illius dñi seruitutẽ: non erit
tͥ gemitus ñ murmur: ñ indignatio
Nemo seputet inde uenalem: quia
dulce. ẽ. qͦd redẽpti omnes sumꝰ. Magna
fęlicitas. ẽ. fr̃s÷ eẽ. inista domo magna
seruum: & si cum cõpedibus. Noli ti
tribue compedes tuas: confitere incõ¬
pedibus siuis ut in ornamento uer¬
tant᷑. Non frustra nec sine exauditio¬
ne dictum ẽ: intret inconspectu tuo
gemitus compeditoꝵ. Seruite dño in
iocunditate. Libera seruitus ẽ. apud
dñm. libera seruitus : ubi non neces¬

Expanded text:
dici possunt utcumque. ille solus est inefdici possunt utcumque. ille solus est ineffabilis, qui dixit, et facta sunt omnia. Dixit, et facti sumus: sed nos eum dicere non possumus . Verbum ejus quo dicti sumus, Filius ejus est: ut a nobis utcumque infirmis diceretur, factus est infirmus. Jubilationem pro verbo possumus dicere, verbum Omnis servitus amaritudine plena est: omnes conditione servili obligati et serviunt, et murmurant. Nolite timere illius Domini servitutem: non erit ibi gemitus, non murmur, non indignatio; nemo se petit inde venalem, quia dulce est quod redempti omnes sumus. Magna felicitas, fratres, esse in ista domo magna servum, etsi cum compedibus. Noli timtribue compedes tuas; confitere in compedibus, si vis ut in ornamenta vertantur. Non frustra, nec sine exauditione dictum est, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» . «Servite Domino in jucunditate.» Libera servitus est apud Dominum; libera servitus, ubi non neces
Abbreviated transcription (Latin):
rare: qͤre auctorẽ. Si dissimiliᷤᷤ repelleri: siml
dm̃: qͣntum inte caritas cre¬
scit. quia & caritas ds̃. ẽ. senties quiddã
quod dicebas & non dicebas. Ante enĩ
quã sentires dicere te putas dm̃ ⁊ inci¬
pis sentire: &ibi sentis dici ñ posse qđ
sentis. Cum autẽ ibi didiceris dici non
posse quod sentis : tacebis: non laudabis:
Ergo mutus eris inlaudibus dĩ: & g̃arum
actionem non reddes ei qui uoluit se no¬
tum tibi facere: Laudabas cũ quȩxeres:
silebis cum inueneris: Nullo pacto eris
ingratus. Debetur honor. debetur reue¬
rentia: debet᷑ magna laudatio. Attende
te qui sis. terra &cinis: uide quis merue¬
rit quid uidere. Hide quis quid. Homo
dm̃. Agnosco ñ meritum hominis: s mi¬
scdiam dĩ. Lauda gͦ miserantẽ. Quomͦ
inquis laudabo modicum ipsum qđ
sentire possum exparte ineniginate ꝑ
speculũ: Iam explicare non possum.
Audi gͦ psalmum.
bilationẽ omĩs terrȩ: Si iubilas: dño
atq alias res diuidere. P ostremo cȩtera

Expanded text:
is, repelleris; si similis, Deum, quantum in te charitas crescit, quia et charitas Deus est , senties quiddam quod dicebas, et non dicebas. Ante enim quam sentires, dicere te putabas Deum: incipis sentire, et ibi sentis dici non posse quod sentis. Cum autem ibi didiceris dici non posse quod sentis, tacebis, non laudabis? Ergo mutus eris in laudibus Dei, et gratiarum actionem non reddes ei qui voluit se notum tibi facere? Laudabas, cum quaereres; silebis, cum inveneris? Nullo pacto; non eris ingratus. Debetur honor, debetur reverentia, debetur magna laudatio. Attende te qui sis, terra et cinis: vide quis meruerit, quid videre; vide quis, quid, homo Deum. Agnosco non meritum hominis, sed misericordiam Dei. Lauda ergo miserantem. Quomodo, inquis, laudabo? Modicum ipsum quod sentire possum ex parte in aenigmate per speculum , jam explicare non possum. Audi ergo Psalmum: bilationem omnis terrae, si jubilas Dominoatque alias res dividere. Postremo caetera
Abbreviated transcription (Latin):
lia .ẽ. in uiria dñi. Quanta falsa qr
sis luminarib quidã dicunt: &ftri
tolerant: & non mouentur. Quara
Quia incęlo sunt. Celum autẽ quis
ẽ Nec hoc p̃termittamꝰ. Quedã de¬
na mentiunt᷑ homines: qñ uident
scurari lunã & dicunt: malefici illã
deponunt: cum certis temporibu
defectum suum habet᷑ scđm dĩ dispe¬
tionẽ. Non curat tam̃ ista uerba ho¬
nũ. illa quȩ in cȩlo est. S qͥd ẽ me
lo: In firmam̃to cȩli est. Cuiusgͦ¬
infirmam̃to libri dĩ ẽ. ista non cur
Nam cęlum id ẽ. firmaintũ: intellis
ꝑfigurã. liber legis. Idõ qͦ dam loco
tus ut legatur. Transacto autẽ tipe
qͥa non dũ uenimus ad illam sapis¬
tiam quȩ implet corda & mentes
tuentium: non opus erit ut aliqu
ibi nobis legat᷑: quia in eo qđ nobis
legit᷑ syllabȩ sonant & transeunt s¬

Expanded text:
melia est injuria Domini. Quanta falsa de melia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est? Nec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujusin firmamento libri Dei est, ista non curat. 6. Nam coelum, id est, firmamentum, intelligitur per figuram Liber Legis. Ideo quodam loco tus, ut legatur. Transacto autem tempoia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllab
Abbreviated transcription (Latin):
quitates malorũ: quȩ non impsos
fiunt. S sic̃ ferunt quȩ in alios fi¬
unt: sic ferant & quȩ in ipsos fiunt.
Non enim ꝓpterea debent ferre & to¬
lerare: quia inalios fiunt. Et si in
se fiant: non debent ꝑdere toleran¬
tiam. Nam qui ꝑdidit tolerantiam:
cecidit decelo. Qui autem fixum ha¬
bet cor incelo: terra ipsius laborat
interra. Quanta et de ipsis lumina¬
ribꝰ fingunt homi nes: & patienter fe¬
ferre om̃s etiam de se falsas crimina¬
tiones. Hipsũ qđ iam dudum dixi.
quia illa stella mercurii. ẽ. & illa stel¬
la saturni. ẽ. & illa stella iouis ẽ: con¬
uitia fiunt stellis. Quid ille cum
audiunt tanta conurtia. nunquid
mouent᷑: aut non exercent cursus
suos: Sic & homo qui innatione ꝑu̾sa
& tortuosa habet uerbum dĩ: sic̃ lu¬
minare. ẽ. fulgens inscło. Quanta qͥ
sibi uident᷑ honorare solẽ. de illo
falso honorantẽ: quã contra contui¬
liosũ. Seruo enĩ bono: maior contu¬

Expanded text:
quitates malorum, quae non in ipsos quitates malorum, quae non in ipsos fiunt: sed sicut ferunt quae in alios fiunt, sic ferant et quae in ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter feferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, de illo falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contu
Abbreviated transcription (Latin):
bent incelo. despiciunt omĩa inꝗͣ
quȩ fiunt interra. Et quomͦ lumi¬
naria incelo ꝑdiẽ & ꝑ noctẽ ꝓcedunt:
ꝑ agunt itinera sua ÷ cursus suos cer¬
tos habent: & cõmitunt᷑ tanta malã.
nec deuiant desuꝑ stellȩ fixȩ incelo
agentes ꝑtractus celestes. que illis p̃¬
sficit & constituit creator ipsoꝵ: sic
debent scĩ÷ s si incęlo figant᷑ corda
eoꝵ: si ñ frustra audiant &e respon¬
deant sursũ se habere cor si imiten¬
tur eum qui ait: nr̃a autẽ conuer¬
satio incęlis ẽ. Qui gͦ sunt insuꝑ¬
nis & desupnis cogitant sicut dic¬
tum .ẽ. ubi. ẽ. thesaurus tuus ibi ẽ
& cor tuũ: de ipsis cogitationibus
suꝑnoꝵ patientes fiunt: & qͥcqͥd in
terra cõmittit᷑ sic ñ curant donec
ꝑagant itinera sua÷ quẽ ad modũ
non curant luminaria cęli. nisi
quomͦ exerceant dies & noctes: qͣuis
tanta mala uideant fieri suꝑ t̾ram.
Si facile. ẽ. forte ut ferant iusti ini¬

Expanded text:
bent in coelo, despiciunt omnia iniqua bent in coelo, despiciunt omnia iniqua quae fiunt in terra: et quomodo luminaria in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis est» . Quia ergo sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte, ut ferant justi ini
Abbreviated transcription (Latin):
ierunt uelut arietes: & colles uelut
agni ouium. Tu de sc̃ĩs dicis: ego de
ipso xp̃o dico. Adora leonem: quia
dietum ẽ uicit leo de tribu iuda.
idora petrã: qr dictũ ẽ. petra aut̃
ista terrena: quã uis de illis simili¬
nido quȩdã data .ẽ. ad significandos
siõs: de quacũq creatura data fue¬
nie similitudo: tu intellige similitu¬
dinẽ creaturȩ: & adora artificẽ crea
animalia nobiscum uident: S de
quo dictum ẽ: erat lum̃ uerum.
qđ illuminat omnẽ hominẽ ueni¬
entẽ inhunc mundura. Nam lux
ista non hominẽ solum illuminat:
s: et iumenta & peccora: & omnia ani¬
malia. Quod autẽ illuminat omnẽ
hominẽ: incorde illuminat: ubi in¬
tellectum solus habet. Intelligat gͦ.
in quibꝰ apparetis sic̃ luminaria in
mundo: uerbũ uite habentes. Quo¬
dãmͦ admonuit nos & istum psal¬
mum intelligereꝰ p̃noscere titulũ
ipsius. Iales enim inquibus. ẽ. uer¬
bum uitȩ: de conu̾satione quã ha¬

Expanded text:
verunt velut arietes, et colles velut verunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia dictum est, «Petra autem ista terrena, quamvis de illis similitudo quaedam data est ad significandos sanctos, de quacunque creatura ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creaturae, et adora artificem creatanimalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Nam lux ista non hominem solum illuminat, sed et jumenta et pecora et omnia animalia: quod autem illuminat omnem hominem, in corde illuminat, ubi intellectum solum habet. 5. Intelligat ergo «in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales enim sancti in quibus est verbum vitae, de conversatione quam ha
Abbreviated transcription (Latin):
sit factũ: inuenimꝰ speciẽ t̃re & marse
& segregationẽ: ut omĩs congregatio
aquarũ uocaret᷑ mare : &aridaus¬
caret᷑ terra. Quarto die lumina¬
ria fecit as̃ incelo: solẽ inpocestas
diei: lunã & stellas inpotestatẽ nat
Hoc quarto die fecit. Quid sibi gͦ li
qdđ dequarto die accȩpit psalmꝰ tale¬
lũ: in qͦ psalmo docet᷑ patientia al¬
u̾sus felicitates maloꝵ: & labores b¬
noꝵ: Habes paulũ apłm dicent
scĩs fidelibꝰ roboratis inxp̃o. Omia
facite sine murmu ratione ediss¬
tatione: ut sitis irrep̃hensibiless
ut sine mmuratione sint innatio
rea putet colenda eẽ. & adoranda
luminaria cęli quia inde aliqua
deat adorandus sol. aut luna aut
sella aut celũ: quia aliqua de illis
pmilitudo ducta. ẽ. qua significa¬
similitudo ad significandos scõs
quȩ ñ adorant᷑. Sienĩ qͥccͥd ẽ. unde
siilitudo ducit᷑ ad scos ad oran¬
aũ tibi putas: adora montes &
ulles: quia dictũ ẽ. montes exulta¬

Expanded text:
speciem terrae et maris, et segregationem, ut omnis congregatio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit. Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et disceptatione; ut sitis irreprehensibiles,ut sine murmuratione sint in natiosquam propterea putet colenda esse et adoranda luminaria coeli, quia inde aliqua videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significasimilitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste ipsi asaph¬
huic titulum sicut aliis qͥ
similit̾ p̃notantur: uel nom̃ eius
homun is in didit a quo scriptus ẽ
uel eiusdem nominis int̾p̃tatio. ut
ad sinagogam quod ẽ asaph eius
intelligentia referatur : p̃sertim
quia hoc & primus eius uersus as¬
signat. Sic eium incipit:

Expanded text:
salmus «ipsi Asaphhuic titulum, sicut aliis qui similiter praenotantur, vel nomen ejus hominis indidit, a quo scriptus est, vel ejusdem nominis interpretatio; ut ad Synagogam, quod est Asaph, ejus intelligentia referatur: praesertim quia hoc et primus ejus versus assignat. Sic enim incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
nimis. ẽ. Tolerat: ut conuertant᷑ adil¬
lum peccatores. S qui ñ se correxerint
te sc̃oꝵ: de societate ȩccłiȩ. Qñ autẽ in¬
terficient᷑: Inmatunis. Quid ẽ. inma¬
tunis :  Cũ nox transacta fuerit.
Quare Imͦ parcit: Quia tẽpus. ẽ.
miscadiȩ Quare ñ sẽꝑ parcit: Quia
miscđiam & iudicium cantabo tibi
tr̃atres: nemo sibi blandiat᷑: interficien¬
tur omnes oꝑantes iniquitatẽ. Interfi¬
ciet eos xp̃c inmatutinis: & disꝑdet eos
de ciuitate sua. S mͦ cum tẽpus miscđic
erogat miscdiã. S cauete qͥ a uenturũ

Expanded text:
nimis est. Tolerat, ut convertantur ad ilnimis est. Tolerat, ut convertantur ad illum peccatores. Sed qui non se correxerint te sanctorum, de societate Ecclesiae. Quando autem interficientur? «In matutinis.» Quid est, «In matutinis?» Cum nox transacta fuerit. Quare modo parcit? Quia tempus est misericordiae. Quare non semper parcit? Quia, «Mirericordiam et judicium cantabo tibi, Fratres, nemo sibi blandiatur: interficientur omnes operantes iniquitatem; interficiet eos Christus in matutinis, et disperdet eos de civitate sua. Sed modo cum tempus misericordiae erogat misericordiam; sed cavete, quia venturum
Abbreviated transcription (Latin):
purã massã. Quẽ inuenit granũ mit¬
tit inhorreum: & aceruũ paleȩ cõburet
igni mextinguibili. Uñ dixi hoc e Quia
diẽ inspe habemꝰ. Dies nobis inxp̃o de¬
bet. ẽẽ. Nam quandiu intẽptatione sumꝰ.
nox.ẽ. In ista nocte parcit ds̃ peccatoribꝰ:
ut ñ illos tollat. Fagellat illos tẽptatio¬
nibus ut corrigantur: tolerat illos in
ciuitate sua. Putamꝰ semꝑ tolerabit :
mͦ parcit : tunc iudicat. S qñ iudica¬
bit: Cum transierit nox. Idõ dixit:
inmatutinis int̾ficiebã om̃s peccatores
terrȩ. Quare eis parcit usq ad matu
tinũ: Quia nox erat. Quid ẽ. nox erat:
Quia tempꝰ erat parcendi. Parcebat:
cum corda hominũ. eẽnt occulta. Hi¬
des aliquẽ male uiuere: toleras illũ.
Nescis enim qualis erat: quia nox
erat. Utrumq qui hodie male uiuit
cras bene uiuat ÷ & utrum qui hodie
bene uiuit cras male uiuat : Noxẽ.
enim ÷ &omnes tolerat ds: quia longa¬

Expanded text:
puram massam: quem invenit granum mitpuram massam: quem invenit granum mittit in horreum suum; et acervum paleae comburet igni inexstinguibili . 13. Unde dixi hoc? Quia diem in spe habemus. Dies nobis in Christo debet esse. Nam quamdiu inter tentationes sumus, nox est. In ista nocte parcit Deus peccatoribus, ut non illos tollat; flagellat illos tentationibus, ut corrigantur; tolerat illos in civitate sua. Putamus semper tolerabit? o parcit, tunc judicabit. Sed quando judicabit? Cum transierit nox. Ideo dixit, «In matutinis inter ficiebam omnes peccatores terrtinum? Quia nox erat. Quid est, nox erat? Quia tempus erat parcendi: parcebat, cum corda hominum essent occulta. Vides aliquem male vivere, toleras illum: nescis enim qualis erit, quia nox est; utrum qui hodie male vivit, cras bene vivat; et utrum qui hodie bene vivit, cras malus sit. Nox est enim, et omnes tolerat Deus, quia longa
Abbreviated transcription (Latin):
tradunt᷑ occultȩ merito suo mmanus
tẽptatoris: quia forte traditi sunt in
concupiscentias suas. Nam diabolus
nulli nocet: n acceꝑit adõ potestatem.
S quando: In nocte. Quid ẽ. in no¬
cte: Inisto tempore. Cum autẽ tran¬
sierit nox. & uenerit dies: mittunt᷑
mali cum illo inignẽ ȩternũ: iusti
tator: qr ñ sunt illuc catuli leonum:
qͥa transacta.ẽ. nox. Idõ dñs discipłis
suis ait. Hac nocte postulauit satha.¬
nas uexare uos sic̃ triticum: & ego ro¬
gaui ꝓte petre: nedeficiat fides tua.
Quid. ẽ. uexare sic̃ triticũ: Quomͦ ab
homine triticũ ñ manducatur. nisi
pͥus contritum ut panis fiat: sic ne¬
minẽ manducat diabolus : nͥ ꝑtribu
ducet. Tu autẽ qñ tribularis. si mane¬
as granũ ñ conturbaris: nichil tibi
contingit. Quomͦ qñ boues triturans :
nunqͥd insolũ triticũ intrant: Simul
mittuntur cum tribulis inarea. S nũ¬
quid timendũ. ẽ. tritico: Absit. Non c̃¬
ciditur nisi palea. Trrticũ spoliat᷑ suꝑ¬

Expanded text:
traduntur occulto merito suo in manus tentatoris, quia traditi sunt forte in concupiscentias suas. Nam diabolus nulli nocet, nisi acceperit potestatem a Deo. Sed quando? In nocte. Quid est, in nocte? In isto tempore. Cum autem transierit nox, et venerit dies, mittuntur mali cum illo in ignem aeternum, justi tator, quia non sunt illic catuli leonum; quia transacta est nox. Ideo Dominus discipulis suis ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Quid est, «vexare sicut triticum?» Quomodo ab homine triticum non manducatur, nisi primo attritum, ut panem faciat; sic neminem manducat diabolus, nisi primo ducet: tu autem quando tribularis, si maneas granum, non conturberis; nihil tibi contingit. Quomodo quando boves triturant, numquid in solum triticum intrant? Simul mittuntur cum tribula in aream. Sed numquid timendum est tritico? Absit. Non conciditur nisi palea; triticum spoliatur sup
Abbreviated transcription (Latin):
ant eugłm: alii saluantur: alii puniunt᷑.
Dictum.ẽ. enĩ. Quȩ dicunt facite: quȩ aũ
faciunt facere nolite. Hon timeas gͦ: qñ
amalo audis eugłm. Ue illi qui sibimi¬
Ambulans inuia inmaculata: hic m
domꝰ meȩ: faciens suꝑbiam. Refert te
addomũ illam: id .ẽ. ad cor. Non ha¬
bitabit incorde meo faciens suꝑbiam.
Nullus talis habitabit incorde meo:
resiliet enĩ inde. Nemo habitabit in
corde meo: nisi mitis & quietꝰ. Suꝑbꝰ.
non illic habitabit. Non enĩ habitat
incorde iusti iniustus. Sit ate iniu¬
sius remotus. Nescio quot milibus
& mansionibꝰ simul habitatis: siunũ
cor ñ habetis. Non habitabit in me¬
dio domus meȩ faciens suꝑbiã: Lo¬
quens iniqua ñ direxit inconspe¬
ctu oculoꝵ meoꝵ. Hȩc. ẽ. uia in macu¬
lata: ubi intelligimus qñ ueniat ad
nos dñs. Inmatutinis interficiebã om̃s
peccatores terre. Hoc obscurum.ẽ:
dignamini aduertere. Iam finis psal¬
mi.ẽ. In matutinis interficiebã õs

Expanded text:
i puniuntur. Dictum est enim: «Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite» . Non timeas ergo quando a malo audis Evangelium. Vae illi qui sibi mi«Ambulans in via immaculata, hic mihi domus meae faciens superbiam.» Referte ad domum illam, id est, ad cor. Non habitabat in corde meo faciens superbiam: nullus talis habitabat in corde meo; resiliebat enim inde. Nemo habitabat in corde meo; nisi mitis et quietus; superbus non illic habitabat. Non enim habitat in corde justi injustus. Sit a te justus remotus nescio quot millibus et mansionibus; simul habitatis, si unum cor habetis. «Non habitavit in medio domus meae faciens superbiam. Loquens iniqua non direxit in conspectu oculorum meorum.» Haec est via immaculata, ubi intelligimus quando ad In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae.» Hoc obscurum est; dignamini advertere: jam finis Psalmi est. «In matutinis interficiebam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gientes ut rapiant: & quęrant adõ es¬
cã sibi. Inuocte quęxt̃ escã catuli leonũ.
Qui sunt catuli leonũ e Principũ &
potestatũ aeris huiꝰ demones: angeli
diaboli. Quomͦ sibi quert̃ ȩscã: Qñ
tẽptant. S qͥa ñ accedunt nisi eis ds̃
dederit potestatẽ: idõ dictũ ẽ quȩxen¬

Expanded text:
gientes ut rapiant, et ut quaerant a Deo esgientes ut rapiant, et ut quaerant a Deo escam sibi» . In nocte quaerunt escam catuli leonum. Qui sunt catuli leonum? Principum et potestatum aeris hujus, daemones et angeli diaboli . Quomodo sibi quaerunt escam? Quando tentant. Sed quia non accedunt, nisi Deus eis dederit potestatem; id
Abbreviated transcription (Latin):
scondita tenebrarũ: & manifestabit
cogitationes cordis : & tunc laus erit
unicuiq adõ. Nã mͦ quandiu ñ ui¬
des cor meũt & ñ uideo cortiuĩ: noxẽ.
Nescio quid ab homine petisti: ñ acce¬
pisti: contẽpni te putas ÷ & forte ñ con¬
tempneris. Cor enim ñ uides: & cito blas¬
phemas innocte. Danda.ẽ. tͥ uenia er¬
odit te: aut odit te. & putas quia di¬
ligit te. S quodlibet sit nox ẽ. Noli
timere. Presumȩ inxp̃o: in illo habe¬
to diem. Non. ẽ. quid mali de illo sen¬
tias : quia securi sumꝰ: & certi sumꝰ qr
falli ñ potest. amat nos. De nob̾ autẽ
inuicẽ ñ tã certi sumus. Ds̃ enĩ nouit
dilectionẽ nr̃am inuicẽ. Nos autem
&̃ sidiligimꝰ nos inuicẽ: quis uidet qͣ
dispensatione a nobis fiant ista: Qa¬
re nemo uidet cor: Quia nox .ẽ. In ista
nocte: tẽptationes habundant. Qua¬
si de ipsa nocte dix̃p̃s. Posuisti tene¬
bras ÷ & facta ẽ. nox: inea ꝑtransibt̃
om̃s bestiȩ siluȩ. Catuli leonum ru¬

Expanded text:
tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit uniruique a Deo» . Nam modo, quamdiu non vides cor meum et non video cor tuum, nox est. Nescio quid ab homine petisti; non accepisti, contemni te putas: et forte non contemneris; cor enim non vides: et cito blasphemas; in nocte danda est tibi venia erodit te; aut odit te, et putas quia diligit te: sed quodlibet sit, nox est. Noli timere, praesume in Christo, in illo habeto diem: non est quid mali de illo sentias, quia securi sumus, et certi sumus quia falli non potest; amat nos. De nobis autem invicem nondum certi sumus. Deus enim novit dilectionem nostram in invicem: nos autem etiamsi diligimus nos invicem, quis videt qua dispensatione a nobis fiant ista? Quare nemo videt cor? Quia nox est. In ista nocte tentationes abundant. Quasi de ipsa nocte dixit psalmus: «Posuisti tenebras, et facta est nox; in ea pertransibunt omnes bestiae silvae: catuli leonum ru
Abbreviated transcription (Latin):
eo solo ĩpediat᷑. sitͥ debitũ redde c̃tugali
iure cõpellit. ãbo dõ reddite. qd ãbo uouistiᷤ
ut illi ꝑsoluat᷑ q̾ ab alterutro ñ exegistis.
Si c̃tinentia uirtꝰ ẽ sicutiẽ.: cͥ ad eã sit
ꝓ̃ptior sexͦ infirmior. cũ uirtꝰ a uiro potiꝰ
cognominata iideat᷑. sic̃ similitudo uoca¬
buħ resonats Noligͦ uir eiberrare a uir¬
tute ꝗ mulier ẽ ꝑata sciꝑe. Sit ur c̃sens.
ob latio ad suꝑnũ alcare cͤatori⁊ uicta¬

Expanded text:
eo solo impediatur, si tibi debitum reddere coniugali eo solo impediatur, si tibi debitum reddere coniugali iure compellitur, ambo deo reddite, quod ambo uouistis, ut illi persoluatur, quod ab alterutro non exigitis. si continentia uirtus est, sicuti est, cur ad eam sit promptior sexus infirmior, cum uirtus a uiro potius cognominata uideatur, sicut similitudo uocabuli resonat? noli ergo uir abhorrere a uirtute, quam mulier est parata suscipere. sit uester consensus oblatio ad su
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃d dm sponsio tua. ñ te ad magña iꝰticiã
inuito s a magna ĩiqͥtate det̾reo. Nit tał
eris. si ñ fec̾is qđ uoiusti qͣł mansisses si ncł
tale uouisses. Mmor it tc̃ eẽs. ñ peior. oͦ
autẽ tantũ. qd absit miserior. sifidẽ dõ ste¬
geris. qͣnto beatior si ꝑsolueris. Nec ideo te
uous se peniteat. ĩmo gaude ĩa tͥ ñ sic licere
qd cũ tuo detͥm̃to licuisset. Agg̃dẽ itaq in¬
trepidꝰ. ⁊ dicta inple factis. ipse ad uiabit.
qͥ uota tua expetit. felix ẽ necessitas ã in
meliora cõpellit. Una sola causa ẽe posset.
susciꝑe aĩseu carnis infirmitate recusaret
Nã ⁊ uouenda talia ñ s̃ a c̃iugatis. nͥ ex c̃sen¬
su ⁊ uoluntate c̃mimi.  si prepꝑe factũ
fuerit. inag̃ ẽ corrigenda temeritaᷤᷤ. ꝗͣ ꝑ¬
soluenda ꝓmissio. Neq n d̾s exigit siqͥs ex
alieno aliqͥd uou̾it. s pociꝰ usurpare uetat
tã ꝑatã eẽ audiã dõ dicare c̃tinentiã. ut

Expanded text:
apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude iam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuisset. adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua expetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat tam paratam esse audiam deo dicare continentiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
magna. Audite gͦ illa u̾ba. edificare ẽ. Inħ
utq pares st̃. In faciendo aut̃ ⁊ ñ faciendo đ
audiunt. in tm̃ dispares. qͣntũ edificiũ petr
solidatȩ fundatũ. dispar ẽ ei. q sñ ullo fun¬
dam̃to. facili harenę mobilitate subu̾tit᷑.
obrueridꝰ rapiendꝰ. ⁊ disꝑgendꝰ. imbribuᷤᷤ
fliuuis. uentiꝰq donat᷑. Possẽ ⁊̃ ꝓ modulo
meo. eoscde̾ ipsos ꝑtinentes ad dext̾ã regnũ
celoꝵ. ĩ suiᷤᷤ gͣdibꝰ m̃itiꝰq distinguere.atq
ostende. qͦ differat uita c̃iugał filioᷤ ꝓcre¬
antiũ. patrũ matrũq familias. ueru̾tñ re¬
ligiosorũ ac piorũ: ab ea uita ꝗͣ uos dõ uo¬
iustis. si nc̃ ad eã uouendã exhortandꝰ eẽs.
S qr iã uouisti. ia te obstͥnxisti. aliud tͥ fac̾e
ñ licet. Priꝰ ꝗͣ eẽs uoti reus. lib̾ũ fuit. qͦeẽs
inserior. ꝗͣuis ñ sit gͣtulanda lib̾tas. qͣfit
ut ñ debeat᷑. qͣcũ lucͦ reddit᷑. Nc̃ uͦ qr tenetͣ

Expanded text:
uerba illa aedificare est; in hoc utrique pares sunt, in faciendo autem et non faciendo, quod audiunt, tantum dispares, quantum aedificium petrae soliditate fundatum dispar est ei, quod sine ullo fundamento facili harenae mobilitate subuertitur. obruendus, rapiendus et dispergendus imbribus, fluuiis uentisque donatur. Possem etiam pro modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
rent: nͥ amando inopem reddidissẽt
nec ei multa conferrent. s cunctꝰa potiꝰ
auferrent. ne s eã hoste ᷤᷤ nuferrent. Nec eoꝵ
rephendo c̃siliũ. eͥs i nesciat ꝑitã fuisse ip¬
sã. si ñ ea ꝑissent q̃ recondita fuerant ꝓpt̃ ip¬
sã euãuis ⁊ qͥdã ꝑdidint pꝰ illã mox ip̃sã. qͥdã
suꝑflua. cũ ꝓhac tͣnsitoria uita. contẽpta sint q̃ illi
fuerant necessaria. Neq it amatã nr̃a sic̃ illisuã
u teneamꝰ expoliamꝰ s illi etnȩ ad ipiscendȩ istã
tẽꝑalẽ uelud famuła expedireͦm seruire facimꝰ.

Expanded text:
rent, nisi amando inopem reddidissent, rent, nisi amando inopem reddidissent, nec ei multa conferrent, sed cuncta potius auferrent, ne sibi eam hostis auferret. nec eorum reprehendo consilium; quis enim nesciat perituram fuisse ipsam, si non ea perissent, quae recondita fuerant propter ipsam? quamuis et quidam perdiderint prius illa mox ipsam, quidam  pro hac transitoria uita contempta sint, quae illi fuerant necessaria. Neque enim amatam nostram sicut illi suam, ut teneamus, expoliamus, sed illi aeternae adipiscendae istam temporalem uelu
Abbreviated transcription (Latin):
beati ẽẽ uolunt: nec breuitatem: nam
eam finire nolunt: Tantum quia uita
ẽ sic amat᷑: ut sepe ꝓpt̾ eam licet mise¬
ram & breuem. beata & sempit̾na a¬
mittat᷑: His consid̾atis: quid magnũ
uita et̾na iubeat amatorib suis. cũ
se iubeat sic amari quemadmodum
hamat᷑ a suis: Anu̾ dignum ÷ ł feren¬
dum. cum comptemnunt᷑ omnia q̃
amant᷑ in mundo. ut uita pꝰ paululũ
finienda saltẽ ipsum paululum tene¬
at᷑ in mundoꝰ & ñ conteminit᷑ mundus
ut obtieat᷑ uita que sine fine ap̃ illũ
ẽ ꝑ quem factꝰ ẽ mundus: Modo cũ
ipsa roma domicilium clarissimi im¬
perii barbarico uastaret᷑ incursu:
quam mult uite huiꝰ cemporał
amatores ut eam uł infelicit᷑ ꝓducen¬
dam nudamq redimerent. dederunt
omnia q̃ illi ñ solum oblectandȩ & or¬
nandȩ uerum etiam sustendandȩ tu.¬
enq seruabant: Solent certẽ ilł quã
amant ut eas habeant multa con-¬
ferre: Isti amatam suam non habe¬

Expanded text:
beati esse uolunt, nec breuitatem, nam beati esse uolunt, nec breuitatem, nam eam finire nolunt; tantum quia uita est, sic amatur, ut saepe propter eam licet miseram et breuem beata et sempiterna amittatur. His consideratis quid magnum uita aeterna iubeat amatoribus suis, cum se iubet sic amari, quem ad modum haec amatur a suis? an uero dignum est uel ferendum, cum contemnuntur omnia, quae amantur in mundo, ut uita post paululum finienda saltem ipsum paululum teneatur in mundo, et non contemnitur mundus, ut obtineatur uita, quae sine fine apud illum est, per quem factus est mundus? modo cum ipsa Roma, domicilium clarissimi imperii, barbarico uastaretur incursu, quam multi uitae huius temporalis amatores, ut eam uel infeliciter producendam nudamque redimerent, dederunt omnia, quae illi non solum oblectandae et ornandae uerum etiam sustentandae tuendaeque seruabant! solent certe amatores illis, quas amant, ut eas habeant, multa conferre; isti amatam suam non habe
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ dolores. q̃ tantis penis comꝑata.
nec sempit̾na ẽẽ pot̾ qui mortał ẽ:
nec diutͦna quia tota b̃ius ẽ. nec
de ipso b̾ui spacio suisecura: qͥa
semꝑ incerta. ẽ: uerũetiã qd aliqͣn
eam dolore finier̃: quã ne fiurẽt
dołe uoluerunt: Ht̃ enim ħ magnum
malum ac uehement̃ exsecrandum et hor¬
rendum nimius amor uitȩ istius quod
multi dum uolunt paulo dutius ui¬
uere. grauit̃ offendunt dm̃. apud qũe
ẽ fonꝰ uitȩ: at.q ita dum ab eis frustra
qui necessario futurus ẽ uite finis me¬
tuit᷑ ⁊ illinc ꝓhibent᷑ ubi sine fine uiui¬
tur: Huc accedit quia uita misera etiã
si posset ẽe ꝑpetua nullomodo beatȩ
uite etiam b̾uissime comꝑanda ẽ. et tñ
ist amando miserrumam atq breuissi¬
mam ꝰ ꝑdunt beatissimam ac sempit̃nã
cum in hac ipsa quam male diligunt
ħ uelint quod in alt̾a ꝑdunt: quiauti¬
q in ista nec miseriam diligunt. nam

Expanded text:
post dolores, quae tantis poenis comparata post dolores, quae tantis poenis comparata nec sempiterna esse potest, quia mortalis est, nec diuturna, quia tota breuis est, nec de ipso breui spatio sui secura, quia semper incerta est, uerum etiam quod aliquando eam dolore finierunt, quam ne finirent, dolere uoluerunt. Habet etiam hoc magnum malum ac uehementer execrandum et horrendum nimius amor uitae istius, quod multi, dum uolunt paulo diutius uiuere, grauiter offendunt deum, apud quem est fons uitae, atque ita, dum ab eis frustra, qui necessario futurus est uitae finis, metuitur, illinc prohibentur, ubi sine fine uiuitur. huc accedit, quia uita misera, etiam si posset esse perpetua, nullo modo beatae uitae etiam breuissimae comparanda est. et tamen isti amando miserrimam atque breuissimam perdunt beatissimam ac sempiternam, cum in hac ipsa, quam male diligunt, hoc uelint, quod in altera perdunt, quia utique in ista nec miseriam diligunt, nam
Abbreviated transcription (Latin):
finiunt. eo ipso quo finire formidant:¬
& mortem dum declinãt accelerãt ue¬
luti si quisquã fluuio rapiendus ir¬
ruat lat᷑nem bestiã ue fugiendo: Lac¬
tant in mare tempestate seuiente ali¬
q̃n ꝙ alimenta ⁊ et ut uiuant ꝓiciunt
uñ uiuunt: ne cito finiat᷑. qđ uł in la¬
bore uiuct̃: Qantis laborib agit᷑ ut
longiore tempore laboret᷑ ⁊ & mors ẽ
impendẽ cȩꝑit. ido cauet᷑ ut duitius
timeat᷑: Nam int tot casus fragilita¬
tis humanȩ quam multe mortes tim̃t:
Quarum certe una cum uenerit. res¬
tat cet̾as ñtimeri: et tñ fugit᷑ una
liquanto serius moriant᷑: Multi
crucitꝰ suscipiunt᷑ curãt᷑. ut pauei
dies adiciant᷑ inc̾ti: Et ñnumqũã
ipsis dorib uicti. continuo moruĩt᷑:
quos mortis timore suscipiũt. Et c̃
omnino ñ eligant uitam finire ne
doleant ⁊ s dolere ne finiãt.: acci¬
dit eis ut doleant & finiãt ꝯ ñ solũ
quia & sanati uitam utiq finiunt

Expanded text:
finiunt eo ipso, quo finire formidant, etfiniunt eo ipso, quo finire formidant, et mortem dum declinant, accelerant, ueluti si quisquam fluuio rapiendus inruat latronem bestiamue fugiendo. iactant in mare tempestate saeuiente aliquando et alimenta et, ut uiuant, proiciunt, unde uiuunt, ne cito finiatur, quod uel in labore uiuitur. quantis laboribus agitur, ut longiore tempore laboretur! et mors cum inpendere coeperit, ideo cauetur, ut diutius timeatur. nam inter tot casus fragilitatis humanae quam multae mortes timentur, quarum certe una cum uenerit, restat ceteras non timeri! et tamen fugitur una, liquanto serius moriantur. multi cruciatus suscipiuntur certi, ut pauci dies adiciantur incerti, et nonnumquam ipsis doloribus uicti continuo moriuntur, quos mortis timore suscipiunt, et cum omnino non eligant uitam finire, ne doleant, sed dolere, ne finiant, accidit eis, ut et doleant et finiant, non solum quia et sanati uitam utique finiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ nob̾ moreret᷑: Restat gͦ ut fiat
ut qui uiuunt ñ sͥ iam uiuant: s ei
qui ꝓ ipsis mortuus ÷ ⁊ resurrex̃  nisi
forte adhuc mundꝰ amand̾. ẽ tanta re¬
rum labe contͥtꝰ: ut etiã sp̃em seduc¬
tionis amiserit: Nã quantum illi
laudandi atq p̃dicandi qͥ dignati ñ
sunt etiã cũ mundo florente flore¬
re: tantum increpandi ⁊ accusandi
st̃. quos ꝑire cum ꝑeunte delec¬
tat. Labores & pericła et ħ exicia
ħ transitoriȩ uitȩ si ꝓ eadẽ uita
qñq finienda subeunt᷑. ut  mors
eiꝰ ñ omnino auferat᷑. s paululum
differat᷑: quantomaq̃ ꝓ et̾na sube¬
unda sunt. uͥ mortem nec nat᷑a solli¬
cite cauet. nec ignauia tͤpit̃ timet.
nec sapientia fortit sustinet: Nul¬
l quippe erit que ñ erit: Habeat
qͥ te uita et̃na in dilectorib suis
gena quam uehem̃tes habeat. qͣn¬
tumq sͥ obliget amatores suos:
Qui tñ ꝑicło eiꝰ sepe turbati. citi eam

Expanded text:
qui pro nobis moreretur? restat ergo, ut fiat,qui pro nobis moreretur? restat ergo, ut fiat,ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit, nisi forte adhuc mundus amandus est tanta rerum labe contritus, ut etiam speciem seductionis amiserit. nam quantum illi laudandi atque praedicandi, qui dignati non sunt cum mundo etiam florente florere, tantum increpandi et accusandi sunt, quos perire cum pereunte delectat. Labores et pericula et exitia huius transitoriae uitae si pro eadem uita quandoque finienda subeuntur, ut mors eius non omnino auferatur, sed paululum differatur, quanto magis pro aeterna subeunda sunt, ubi mortem nec natura sollicite cauet nec ignauia turpiter timet nec sapientia fortiter sustinet! nulli quippe erit, quae non erit. habeat igitur te uita aeterna in dilectoribus suisgena quam uehementes habeat quantumque sibi obliget amatores suos? qui tamen periculo eius saepe turbati citius eam
Abbreviated transcription (Latin):
ominis eximis meritoq ho¬
norabilib ⁊ desid̾abilib filiis.
armentario. i paulinȩ: augꝰtinus in
dño salutem: Uir eg̃gius filius
mĩs  ruferius affinis ũr retulit
mͥ I quid domino uoueritis
Qua P eius narratione hilaratus
ibidem metuens. ne aliud suade¬
at ille temptator qui bonis talib
antiquitꝰ inuidet: exhortandã
paucis credidi caritatem tuam
domine eximie meritoq honora¬
bił ⁊ desid̾abił fili. ut cogites qd̃
indiuinis eloquiis legit᷑: ne tar¬
des conũti ad dominum. neq
differas de die in diem: atq ar¬
ripias curesq reddendum quod
ei te uouisse nosti: qui ⁊ debita exigit:
et ꝓmissa ꝑsoluit: Nam & ħ scͥptum :
houete et reddite domino dõ ur̃o.
qͣq̃ et si ñ uouisses ⁊ quid aliud tͥ su¬
adendum fuit. aut quid meliꝰ ab ho¬
mine fieri pot̾. quam ut ei se resti¬
tuat. a quo institutꝰ : Psertim quia
caritatis gͥ nos dei tantũ aꝑꝑuit atꝙil¬
lux̃ ĩdiciũ. ut siliũ si ũi migeniũ mitt̾et

Expanded text:
OMINIS EXIMIIS MERITOQVE HONORABILIBUS AC DESIDERABILIBUS FILIIS ARMENTARIO ET PAULINAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Vir egregius, filius meus Ruferius, adfinis uester, rettulit mihi, quid domino uoueritis. qua eius narratione hilaratus et ibidem metuens, ne aliud suadeat ille temptator, qui bonis talibus antiquitus inuidet, exhortandam paucis credidi caritatem tuam, domine eximie meritoque honorabilis et desiderabilis fili, ut cogites, quod in diuinis eloquiis legitur: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem atque arripias curesque reddendum, quod ei te uouisse nosti, qui et debita exigit et promissa persoluit. nam et hoc scriptum est: Vouete et reddite domino deo nostro. quamquam etsi non uouisses, quid aliud tibi suadendum fuit aut quid melius ab homine fieri potest, quam ut ei se restituat, a quo institutus est, praesertim quia caritatis erga nos dei tantum apparuit atque inluxit indicium, ut filium suum unigenitum mitteret,
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. Si enĩ m aliqͥd fecisses: bonũ fȩcis¬
ses. Quicqͥd enĩ bene fit mfit: quia ex
sibi: qr ħ ñ ego iubeo. Tales qñ uiditis fr̃s
corripite. arguite: corrigite. Et si ñ pote¬
stis corriꝑe aut corrigere: nolite con¬
sentire: ut possitis dicere. Non adhesit
in corprauũ: Cũ declinaret ame malignꝰ
ñ agnoscebã. Quidẽ ñ agnoscebã: Non
approbabã: ñ laudabã: ñ mn placebat.
Cognoscere enĩ inuenimꝰ inscͥpturis a¬
liqñ diciꝓeo qͦd ẽ. placere nõbis. Quid
enĩ latet dm̃ fr̃s: Nunqͥd nouit ius¬
tos: & ñ nouit iniustos: Qd cogitas qͦa
ille nesciat: Nondico ͥd facis: s qͥd co

Expanded text:
cisti. Si enim mihi aliquid fecisses, bonum feciscisti. Si enim mihi aliquid fecisses, bonum fecisses. Quidquid enim bene fit, mihi fit; quia ex sibi, quia hoc non ego jubeo. Tales quando videritis, fratres, corripite, arguite, corrigite: et si non potestis corripere aut corrigere, nolite consentire; ut possitis dicere. «Non adhaesit mihi cor pravum.» 7. «Cum declinaret a me malignus, non cognoscebam.» Quid est, «non cognoscebam?» Non approbabam, non laudabam, non mihi placebat. Cognoscere enim invenimus in Scripturis aliquando dici, pro eo quod est placere nobis. Quid enim latet Deum, fratres? Numquid novit justos, et non novit injustos? Quid cogitas quod ille nescia
Abbreviated transcription (Latin):
ra morte: s habeant rectũ cor: ui¬
tent mortẽ quantũ possunt. Et si
ñ possunt: dicant qͦd ipse dñs ñ ꝓpt̾¬
ses ꝓpt̃ nõ dix̃. Qd enĩ dix̃ e Pater si
fieri potest: transeat ame calix iste.
Ecce habes uoluntatẽ humanã exp̃s¬
sam: uide iam rectum cor. Uerũ non
pater. Si gͦ rectum cor seqͥtur dm̃: pͣ¬
uũ cor resistit dõ. Aliquid illi con¬
tingat ad ũsum: claniet. Ds̃ qͥd tͥ
fȩci: quid cõmisi÷ quid peccaui: Si
iustum uult deũ uidere in iustũ: qͥd
tã p̃uum: Prauũ ẽ. qͥa tortꝰ. ẽ: & tortã
regulã portat. Corrige te: & inuenis
rectũ: aquo te de pͣuasti. Ille iuste: tu
iniuste. Et idõ ꝑuersus es: qr hominẽ
iustũ dicis: & dm̃ miustũ. Quẽ homi¬
nẽ iustum dicis : Te ipsum. Quando
enim dicis. qͥd tibi feci: iustũ te pu¬
tas. S respondeat tibi ds̃. Uerũ dicis.
Michi nichil fȩcisti: omĩa enĩ tibi fe¬

Expanded text:
ra morte: sed habeant rectum cor; vira morte: sed habeant rectum cor; vitent mortem, quantum possunt; sed si non possunt, dicant quod ipse Dominus non psed propter nos dixit. Quid enim dixit? «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ecce habes voluntatem humanam expressam; vide jam rectum cor: «Verum, non Pater» . Si ergo rectum cor sequitur Deum, pravum cor resistit Deo. Aliquid illi contingat adversum, clamat: Deus, quid tibi feci? quid commisi? quid peccavi? Se justum vult videri, Deum injustum. Quid tam pravum? Parum est quia tortus est; et tortam regIlle juste, tu injuste: et ideo perversus es, quia hominem justum dicis, et Deum injustum. Quem hominem justum dicis? Teipsum. Quando enim dicis, Quid tibi feci; justum te putas. Sed respondeat tibi Deus: Verum dicis, mihi nihil fecisti; omnia enim tibi fe