comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cicius ue saluari. ñ tam̃ tales de quib dictũ ẽ. qđ rognũ dĩ
ñ possidebunt. nͥ conuenient̃ penitentibꝰ eađ crimina re¬
mittantꝰ. Conuenient̃ autẽ dixi. ut steriles in elemosims
ñ sint. quibꝰ tantũ tribunit scriptura diuina ut earũ tantũ¬
mͦ fructum se imputaturũ p̃nuntiet dñs dextris. et earũ
tantũ mͦ sterilitatẽ sinistris. qͣndo his dicturꝰ ẽ. uenite bene¬
dicti patris mei ꝑcipite regnũ. illis autẽ ite in ignẽ ȩ̨t̾nũ.¬
regnũ dĩ ñ possidebunt. & dicat sibi. Qm̃ habeo signum .xͥ
saluus ero. Nam qͥd ẽ. qđ ait apłs dehis qui habent funda¬
m̃tũ: fundam̃tũ aliud nemo pot̃ ponere p̃t̃ id qđ positũ ẽ.¬
qđ ẽ. xp̃s. xiħe. Quid ẽ. inqͥuiit qđ sequit᷑. unusqͥsq autẽ suꝑ
fundam̃tũ uideat qđ suꝑ edificet. Aliꝰ enĩ suꝑedificat. aurũ.
argentũ. lapides p̃ciosos. alius ligna. fenũ. stipulã. Uniꝰcuiꝰq

Expanded text:
ri; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aetregnum Dei non possidebunt, et dicat sibi: Quoniam habeo signum Chrisalvus ero. Nam quid est quod ait Apostolus de his qui habent fundamentum? «Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum esque autem super fundamentum videat quid superaedificat. Alius enim superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ: quid dextris dicturꝰ ẽ: uenite benedicti patris mei. ꝑci¬
pite regnum. Quid sinistris: ite inignẽ ȩt̾nũ. qui paratꝰ
ẽ. diabolo & angłis eiꝰ. Si ñ times mitiͤ qͦ: Uide cum qͦ Si
gͦ omĩa illa oꝑa regnum dĩ ñ possidebunt. imino ñ oꝑa.
s qͥ talia agunt. nam oꝑa talia in igne ñerunt nemo eñĩ
illo igne ardens. furaturꝰ ẽ. & adult̾atus: qui talia agunt
regnum dĩ non possidebunt. Si gͦ adextris non erunt. ñ¬
restat nͥ ut sint asinistris. Sinistris quid dicet᷑: ite inignẽ¬

Expanded text:
tus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percitus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mitti quo, vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» restat nisi ut sint a sinistris: sinistris quid dicet? «Ite in igne
Abbreviated transcription (Latin):
Ignis eoꝵ ñ extinguet᷑. et uermis eoꝵ ñ moretur. S de ĩpiis
dixit. ait aliqͥs. ũ de me qͥ qͣmuis peccator sim. qͣmuis adult̃.
qͣm fraudator. qͣmuis raptor. qͣmuis ꝑuirꝰ. habeo tam̃ in fun
ñ correctus de talib commissis pęnitentiã ñ agens. regnũ
cęloꝵ sꝑas ñ opinor. Quia ẽqͥ talia agunc regnum dĩ non
possidebunt. Et ignoras quia patientia dĩ adpenitentiã te
adducit: tu nescio quid tͥ pollicens scđm duritiam tuã et
cor inpenitens thesaurizas tͥ irã indie urx. et reuelationis
iusti uidicuĩ dĩ. qͥ reddet unicuiq scđm oꝑa sua. Attende gͦ
ipsum iudicẽ uenientẽ. Bene. dõ grãs. ñ tacuit sententiã
definitiuã. ñ misit foras eos et dux̃ uelũ. Ante uoluit pre¬
nunciare qđ disposuit facere. Nẽpe congregabunt᷑ ante
cũ. om̃s gentes. Quid de illis faciet: separabit eas et alios
ponet addext̃am: alios ad sinistrã. Numqͥd mediꝰ locꝰ serua¬

Expanded text:
«Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamen in funnon correctus, de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelatiudicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius locus serva
Abbreviated transcription (Latin):
cus factus ẽ. ꝓdit consilium suũ. Et uos fr̃s mei. nolite
uos contempnere. Si cum fide acceditis ad dm̃. auditis co¬
gitationes dĩ. Eas mͦ discitis. Hoc uob̾ dr̃ &e ad hoc instru¬
imini. quare parcat mͦ deus malis. Ne murmuretis ad¬
ũsus dm̃. qui docet hominẽ scientiam. Dñsscit cogita¬
tiones hominũ qm̃ uane sunt. Relinqͥte gͦ cogitationes
hominũ qm̃ uane sunt. ut comp̃hendatis cogitationes
dĩ. quȩ sapientes sunt. Qui hic beati eẽ. & ase ipsis
beati fieri mira uanitate uoluerunt. irrisit hos ueritas ꝑ¬

Expanded text:
cus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientebeati fieri mira vanitate voluerunt, irrisit hos veritas
Abbreviated transcription (Latin):
ait dilectio dĩ ẽ .s. deus dilectio dĩẽ. ut ipsa deitas dile¬
ctio intelligatꝰ. Et quod in illa enumeratione conexarum
caput mulieris uir. capt̾ uiri xp̃s. capt̃ autẽ xp̃i ds̃. nulla
uexa sunt numerari solet ipsa conęxio. Sic nos existi¬

Expanded text:
ait, Dilectio Deus est; sed, Deus dilectio est; ut ipsa deitas dileait, Dilectio Deus est; sed, Deus dilectio est; ut ipsa deitas dilectio intelligatur. Et quod in illa enumeratione connexarum caput mulieris uir, caput uiri Christus, caput autem Christi deus, nulla nexa sunt, numerari solet ipsa conexio. unde in illo eti
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dĩ.si a capite numerent᷑. inueniunt᷑. unũ. duo. tres.
quattuor. Item caput mulieris uir. capt̃ uiri xp̃s. caput au¬
tem xp̃i deus. si eodemmͦ numerent᷑. inueniunt᷑ similit̃ unũ¬
& duo & tresce quattuor. Porro unũ et duo & tres & quattu¬
or simul ducti. fiunt decẽ. Qua ꝓpt̃ disciplinã que insinu¬
at conditorẽ dm̃. & conditã creaturã. recte significat de¬
nariꝰ numerꝰ. Et cum corpꝰ ꝑfectũ atq inext̃minabile r¬
susq ipsa subditꝰ xp̃o. & ille dõ. ñ tãqͣm dissimilis aut alte¬
riꝰ natȩ.s tanqͣm patri filiꝰ. hoc totũ codẽ numero denario
recte significat᷑ qđ post resurrectionẽ corporis sꝑatur
futurum inȩt̃num. Et fortasse ꝓpt̃ea qͥ conducunt᷑ ad ui¬
neam. denarium accipiunt mercedis nomine: Cum
dictum ẽi qm̃ deus sp̃s ẽ. ut ipsa dĩtas patris & filii hoc loco
dicta sit deus. quod ÷ sp̃s sc̃s. huic accedit aliud testimo¬

Expanded text:
tem Dei . Si a capite numerentur, inveniuntur unum, duo, tria, quatuor. Item: Caput mulieris vir, caput viri Christus, caput autem Christi Deus . Si eodem modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile ursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine . d, Quoniam Deus Spiritus est; ut ipsa deitas Patris et Filii hoc loco dicta sit Deus, quod est Spiritus sanctus. Huc accedit aliud testimo
Abbreviated transcription (Latin):
tracta cadat ds̃. Alit̃ em̃i nos habitamꝰ indomo. alit̾ ds̃ in
scĩs. Tuhabitas indomo. quȩ si subtracta fuerit cadis. ds̃ autẽ
sic habitat inscĩs. ut si ipse ds̃ discesserit cadant. Quicũq gͦ
sic portat dm̃ ut sit templũ dĩ. ñ putet sic a se portari dm̃
ut fernat dm̃ si se subducat. Ue illi si se subtraxerit ds̃. qͥa
ipse cadet. Nam ds̃ inse ꝑmanet. In quibꝰ nos habitamꝰ ipsa
nos continent. In quibꝰ ds̃ habitat. ipse illos continet.
ox purgat uosut dõ habitet inuob̾. s ait. sp̃s dĩ habitet inuo¬
bis. Utiq intemplo suo ds̃ habitat. Nam qͥd ẽ templũ dĩ. nͥ
re qđ ꝓtuli. nescitis qͥa corpus ur̃m templũ in uob̾ sp̃s scĩ
est quẽ habetis a dõ. Iam gͦ confitere dm̃ eẽ. sp̃iscm̃. Neq

Expanded text:
tracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, aliter Deus in tracta cadat Deus. Aliter enim nos habitamus in domo, aliter Deus in sanctis: tu habitas in domo; si subtracta fuerit, cadis; Deus autem sic habitat in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. Quicumque ergo sic portat Deum, ut sit templum Dei; non putet sic a se portari Deum, ut terreat Deum, si se subducat. Vae illi si se subtraxerit Deus; quia ipse cadit: nam Deus in se semper manet. In quibus nos habitamus, ipsa nos continent; in quibus Deus habitat, ipse illos continet. et purgat vos, ut Deus habitet in vobis; sed ait, Spiritus Dei habitat in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi re quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sancti est, quem habeti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ꝑfidem in cordibus ur̃is. Sunt autẽ iam cȩli in quib iã
ꝑspeciem. habitat ds̃ uidentes eum facie ad faciẽ. Om̃s scĩ
angłi. om̃s scẽ uirtutes. potestates. sedes. dñationes. ierłm illa
celestis unde ꝑegrinando ingemiscimꝰ. & qͣm desidando ora¬
mus. ibi habitat ds̃. Illuc leuauit iste fidẽ. illuc ascendic
affectu desid̾ando. Et ipsum desidium fac̃ animã deserere
sordes peccatoꝵ & mundari ab om̃i labe ut fiat et ipsa cȩ¬
lum. qͥa leuauit ocłos ad eum qui habitat incȩlo. Nam si
cȩlum istum corporeum qđ ołis uidemꝰ intellexerimꝰ eẽ¬
habitationẽ dĩ. transitura ẽ habitatio dĩ. qͥa celum et t̾ra
transient. Ieniq anteꝗͣ faceret ds̃. cȩlum & terrã ubi ha-¬
bitat: s. dicet aliquis. Et ante qͣm faceret ds̃ scõs. ubi ha¬
bitabat: inse habitabat ds̃. Apud se habitabat. & apđ se ẽ ds̃.

Expanded text:
per fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per per fidem in cordibus vestris» . Sunt autem jam coeli in quibus per speciem jam habitat Deus, videntes eum facie ad faciem; omnes sancti Angeli, omnes sanctae Virtutes, Potestates, Sedes, Dominationes, Jerusalem illa coelestis unde peregrinando ingemiscimus, et quam desiderando oramus: ibi habitat Deus. Illuc levavit iste fidem, illuc ascendit affectu, desiderando: et ipsum desiderium facit animam desudare sordes peccatorum, et mundari ab omni labe, ut fiat et ipsa coelum; quia levavit oculos ad eum qui habitat in coelo. Nam si coelum istud corporeum quo quia coelum et terra transient . Deinde antequam faceret Deus coelum et terram, ubi habitabat? Sed dicit aliquis: Et antequam faceret Deus sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus, apud se habitabat, et apud se est De
Abbreviated transcription (Latin):
pauli ego autem apollo. ego uͦ cxphe. ñne carnales estis. et se¬
cundũ hominẽ ambulatis: Rogo uos fr̃s. audite & ꝓficite.
excutite uos de loco carnali ꝑgite inturturẽ &e columbã Aues
eñi ñ diuisit. S quicunq talis ꝑmanserit. et scđm quẽdã mo¬
dum uite aptũ carnalibꝰ et degremio ȩccłiȩ ñ recesserit. et nõ
fuerit seductus abhereticis. ut excontraria parte diuidatur.
ueniet caminꝰ & ad dext̃am ponetur. Sine camino ñ. S sica
capiat. Si autẽ ñ sic erit et edificauerit. suꝑ fundam̃tũ ligna
fenum. stipulã. id ẽ. amores scłares fundam̃to fidĩ suę suꝑe¬
dificauerit. tam̃ si infundam̃to sit xp̃s. ut pͥmũ locum ipse
habeat incorde et ei nicħ omĩno ante ponat᷑. portant᷑ ce
tales tolerant᷑ & tales. Ueniet caminꝰ. incendet ligna fenũ
stipulã. Ipse autẽ inquit saluus erit. sic tam̃ tanqͣm ꝑignẽ.
hoc aget caminꝰ. Alios insinistrã separabit. alios indexte¬

Expanded text:
Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae; nonne carnalis estis, et secundum hominem ambulatis?» Rogo vos, fratres, audite, et proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit.capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dext
Abbreviated transcription (Latin):
ñ increpitat qr ineum ñ credidert̃. s qͥa bona oꝑa ñ fecer̃.
Uam ꝓfecto ne sibi quisqͣm de fide quȩ sine oꝑibꝰ mortua
ẽ. uitam ꝓmittat ȩt̃nã ꝓpt̾ea om̃s gentes segregaturũ se
dixit quȩ ꝑmixte eisdẽ pascius utebant᷑. ut appareat eos
illi dicturos. dñe qͣndo te uidimꝰ illa &e illa pacientẽ et ñ
ministrauimꝰ tͥ qͥi eũ crediderant s bona oꝑari ñ cura¬
uerant. tamqͣm de ipsa mortua ad uitã ꝑueniret᷑ ȩt̃nam.
aliquid sine dilectione dicente apło.si distribuã omĩa mea
pauꝑibꝰ. caritatẽ aut̃ ñ habeam nichil mͥ prodẽ: aut di¬
ligat quisq ꝓximũ sic̃ se ipsum qͥ ñ diligit se ipsũ: qͥeñi¬

Expanded text:
non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine operibus mortua est, uitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. e prosint aliquid sine dilectione dicente apostolo: si distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sic
Abbreviated transcription (Latin):
nes. et his similia quȩ p̃dico uob̾ sic̃ p̃dixi. qm̃ qͥ talia agc̃
regnum dĩ ñ possidebt̃: falsa er̃ hȩc: si enũ tantũmͦ cre¬
dant & baptizent᷑. qͣmuis in malis talib ꝑseuerent. salui
num dĩ it̃ possidebunt: frustra autẽ dr̃. Nec qͥdẽ fiustis .l
abluti estis. qͣndo et abluti hȩc sunt. Inanit̾ etiã illud a
petro dictum udebit᷑. Sic & uos similis forma baptism i
saluos facit. ñ carnis depositio sordiũ. s conscientiȩ bone
int̾rogatio. Si qͥdem et habentes pessimas conscientias om̃iũ
fiagitiorũ et scelerũ plenas. nec eoꝵ maloꝵ penitentia
mutatos. tam̃ baptisma saluos facit. Illud qͦq ñ uideo cur
dñs dixerit si uis uenire aduitã. serua mandata. & cõme¬
uitã ueniri pocest ꝑsolã fidẽ quȩ sine oꝑibꝰ mortua est:
Illud deinde qͦmͦ uerũ erit. qđ eis qͦs adsinistrã positurꝰ ẽ. di¬
cet.ite in ignẽ ȩt̃num qͥ paratꝰ ẽ. diabolo et angłis eius: qͥb

Expanded text:
 qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui num dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit; propter dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commeuitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde quomodo uerum erit, quod eis, quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius? quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cedem accipiet. Si cuiꝰ autẽ opꝰ arserit. dãnũ paciet᷑.
Ipse autẽ saluus erit. sic tam̃ qͣsi ꝑignẽ. Qđ ita intelli¬
gendũ putant ut illi uideant᷑ edificare suꝑ hoc fundamĩ¬
tũ. aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos. qui fidĩ quȩ in xp̃o ẽ.
bona oꝑa adiciunt. Illi autẽ ligna. fenũ stipulã. qui cũ
candẽ fidem habeant male oꝑant᷑. Unde arbitrant᷑ ꝑqͣsdã
penas ignis cos posse purgari ad salutẽ ꝑcipiendã merito

Expanded text:
 opus arserit, damnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. quod ita intellegendum putant, ut illi uideantur aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, qui fidei, quae in Christo est, bona opera adiciunt; illi autem ligna, fenum, stipulam, qui cum eandem fidem habeant, male operantur. unde arbitrantur per quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salutem percipiendam mento
Abbreviated transcription (Latin):
Quousq gͥ fallunt᷑ qͥ defide mortua sibi uitã ꝑpetuã pol¬
licent᷑: qͣpropt̃ diligent̃ oporcet attendẽ qͦmͦ accipien¬
da sit apłi pauli illa sententia plane adintelligendũ
difficilis. ubi ait. fundamentũ eñi aliud nemo potest po¬

Expanded text:
quousque igitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam polquousque igitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam pollicentur! Quapropter diligenter oportet adtendere, quo modo accipienda sit apostoli Pauli illa sententia, plane ad intellegendum difficilis, ubi ait: fundamentum enim aliud nemo potest po
Abbreviated transcription (Latin):
cilia intellectu. quȩ indocti et instabiles ꝑuertũt. sic̃ & cȩ¬
t̃as scripturas adꝓpͥũ suũ int̾i.tũ. uos gͥ amantissimi p̃sci.¬
entes cauete. ne infaustoꝵ errore seducti. decidatis a corro¬
boratione urã. Crescite uͦ ingrã & intellectu dñi & salua¬
toris iħu xpĩ. Ipsi gła et nc̃ et indiẽ ȩt̃nitatis. Iacobꝰ autẽ cã
uehement̃ infensus ẽ. eis qui sapiunt sine oꝑibꝰ fidẽ uale¬
re ad salutẽ. ut illos etiã demonib comparet dicens. Tu
credis qm̃ unus ẽ. deus bene facis. Et demones credt̃. et
contremiscunt. Quid breuiꝰ. ueriꝰ uehem̃tiꝰ dici potuit.
cum᷑ in ȩuangłio legamꝰ hoc dixisse demonia cum xp̃m
filium dĩ confiterent᷑. et ab illo corriꝑent᷑. qđ in petri cõ¬
fessione laudatũ ẽ: qͥd ꝓderit ait iacob fr̃s mei. si fidẽ
dicat se qͥs hab̾e. oꝑa autẽ ñ habeat: numqͥd poterit si¬
des saluare euins dic̃ etiã. quia fides sine oꝑib mortua ẽ.

Expanded text:
i et instabiles peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum interitum. uos igitur, amantissimi, praescientes cauete, ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratia et intellectu domini toris Iesu Christi. ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatis. Iacobus autem tam uehementer infestus est eis, qui sapiunt fidem sine operibus ualere ad salutem, ut illos etiam daemonibus conparet dicens: tu credis quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt et contremescunt. quid breuius, uerius, uehementius dici potuit, cum et in euangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum filium dei confiterentur et ab illo corriperentur, quod in Petri confessione laudatum est? quid proderit, ait Iacobus, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? numquid poterit fides saluare eum? dicit etiam, quia fides sine operibus mortua est.
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq sic̃ ds̃ dedit. Ego plantaui apollo rigauit. Et
Excedit ħ humanã humilitatẽ. excedit angłicã sublimi¬
gͦ magist̃ ẽ. qͥ. docet. Xp̃s docet inspiratio ipsius docet.
gentiã culture. Quęlibet forinsecꝰ adhibet. nũqͥd poma
format. nũqͥd nuditatẽ lignoꝵ uestit umbra foliorum:
numqͥd tale aliquid intrinsecꝰ agit: s qͥs agit hoce au-¬
dite agricolã apłm. &x uidete. & uidete qͥd sumꝰ. et audi¬
te magistrũ. interiorẽ. Ego plantaui apollo rigauit.s
ds̃ increm̃tũ dedit. Neq qͥ plantat ẽ. aliqͥd neq qͥ rigat

Expanded text:
unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimiergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet. gentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, n
Abbreviated transcription (Latin):
id autẽ qđ ait ego et pat̾ unũ sumus. et ipse agricola ẽ.
Nec talis qͣles sunt qui extrinsecꝰ oꝑando exhibent mini¬
steriũ s talis ut dec etiam intrinsecꝰ increm̃tũ. Nam neq
qͥ plantat. ẽ aliquid neq qͥrigat s qͥ increm̃tũ dat deus.
unum sunt. & si uerbũ caro factũ ẽ. qđ non erat. mance
qđ erat. Deniq cum depatre tamqͣm de agricola dixisset
qđ infructuosos palmites tollat. fructuosos autẽ purget
ut plus aferat fructum. continuo etiã se ipsum munda¬
torẽ palmitũ ostendens. iam uos in qͥt mundi estis ꝓpt̃
sermonẽ quẽ locutꝰ sum uob̃. Ecce et ipse mundator ẽ.
palmitũ qđ ẽ. agricole ñ uitis officiũ. qͥ etiã palmites
oꝑarios suos fecit. Nam oe si ñ dant increm̃tũ. impen¬¬
dunt tam̃ aliqđ adium̃tũ. s ñ de suo. qͥa sine me in qͥt
nichil potestis facere. Audi ętiam ipsos confitentes. Qd¬
ẽ. autẽ apollo. quid uͦ paulus: ministri ꝑ qͦs credidistis. Et¬

Expanded text:
id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Non est talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis est, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque quiunum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? Ministri per quos
Abbreviated transcription (Latin):
tum. nulla uidet᷑ oẽ. necessitas ut aliqͣ secreta doc¬
trine taceant᷑ et abscondant᷑ fidelibꝰ paruulis seorsũ
qđ illi tanqͣm carnales audiebant. sp̃uali intellectu¬
Animał enĩ homo idẽ. qͥ scd̾m hominẽ sapit. anunał¬
quippe dr̃ abanima. carnał acarne. qͥa exanima et
carne constat totꝰ homo. ñ ꝑcipit quȩ funt sp̃s dĩ.
idẽ. quid gr̃ẽ credentib crux conferat xp̃i et putat
hoc illa cruce actum ẽe tantũmͦ ut uob̾ usq ad mor¬
tem ꝓueritate certantibꝰ imitandũ p̃betur exemplũ
Nam si scirent huiꝰmodi homines qͥ nolunt eẽ. nisi

Expanded text:
ntum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta docntum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsumquod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectuAnimalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent
Abbreviated transcription (Latin):
gentib stulticia et ipsis uocatis udeis et grecis. dĩuir¬
tus et dĩ sapientia. S carnalibꝰ pariuilis. id tantũ cre¬
dendo tenentibꝰ. sp̃ualib autẽ capatioribꝰ id etiã intel¬
ligendo cernentib. Illis gͦ tãqͣm lacteꝰ potꝰ. istis tãꝗͣ
salidus cibus. ñ qͥa hoc illi alit̃ inpopłis. isti alit̃ incu.¬
biculis cognouerunt. s qđ eodẽ mͦ utriq cũ palam
diceret᷑ audiebant. ꝓsuo mͦ quiq capiebant. Cum eñi
Xp̃c ꝓpt̾ea sit crucifixꝰ ut in remissionẽ peccatoꝵ san¬
guinẽ fundet qͣ eiꝰ unigeniti passione diuina grã
commnendat᷑ ut nemo in homine głet᷑. qͦmͦ intellige¬
bant xp̃m crucifixum qͥ ad huc dicebant ego sum
paulis nuqͥd qͦmͦ ipse paulꝰ qͥ dicebat. mͥ autẽ absic
crucifixo et ipse cibum ꝓsua capacitate sumebat. &¬
illos lacte ꝓeoꝵ infirmitate nutriebat. hoc gͥ pͥmitꝰ¬
ut maiores. illi ut lactis alim̃tũ. isti ut cibꝰ̃ solidam̃¬

Expanded text:
Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui dicebat, Mihi autem absit crucifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidame
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ habet partẽ inhereditate xp̃i. Nũqͥd ei baptis¬
mus. numqͥd ȩuuangłiũ. numqͥd sacram̃ta defuert̃ :
s quia caritas defuit frustra natꝰ ẽ. et ei expediebat
fortasse ñ nasci. Numqͥd ũ erant nati qͥbꝰ apłs dic̃. tã¬

Expanded text:
quod non haberet partem in haereditate 15 Christi. Nunquid ei baptisquod non haberet partem in haereditate 15 Christi. Nunquid ei baptismus, nunquid Evangelium, nunquid sacramenta defuerunt? sed quia ei charitas defuit, frustra natus est, et ei expediebat fortasse non nasci. Numquid non erant nati quibus Apost
Abbreviated transcription (Latin):
et nosse. Nã qͦmͦ eẽnt paruuli inxp̃o. nͥ renati ex sp̃u scõ:
nec mirũ uidĩ debet. qđ quisq aliquid habet. et qđ
habet ignorat. Ut eñ taceã de omipotentis diuinita¬
te. atq incõmutabilis trinitatis imitate. qͥs facile sci¬
entia ꝑcipit qͥd sit anima. et qͥs ñ habet animã: postre.¬
mo ut certissime nouerimꝰ qđ paruuli in xp̃o ñ ꝑci¬
spm̃ ñ habentes. S nec ille dicendus ẽ. eẽ. in ȩccłia. et
adistam societatẽ sp̃s ꝑtinere. qui ouibꝰ xp̃i corporali¬
tantũ cõmixtione ficto corde miscet᷑. Sc̃s eñi sp̃s disci¬
ad eiꝰ ꝑtinent unitatẽ. quȩ usq infinẽ ꝑseuerantes sal¬
uabit. Neq em̃ soli ad eam ñ ꝑtinent qͥ seꝑationis aꝑto
sacrilegio manifesti sunt. s etiã illi qͥmeiꝰ unitate cor¬
poralit̾ mixti. ꝑuitã pessimã separant᷑. Et em̃ symonẽ
magum ꝑbaptisma ipsa peꝑerat. cui tam̃ dictum ẽ.

Expanded text:
et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? et nosse. Nam quomodo essent parvuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? Nec mirum videri debet, quod quisque aliquid habet, et quod habet ignorat. Ut enim taceam de omnipotentis divinitate atque incommutabilis Trinitatis unitate; quis facile scientia percipiat quid sit anima? et quis non habet animam? Postremo ut certissime noverimus quod parvuli in Christo non perciSpiritum non habentes. Sed nec ille dicendus est esse in ecclesia, et ad istam societatem Sptantum commixtione ficto corde miscetur. Sanctus enim Spiritus disciad eius pertineant unitatem, quae usque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim SimoneMagum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
alius autẽ. ego apollo. ñne homines estis: qͥd gͦ ẽ apol¬
lo. qͥd autẽ paulus ministri ꝑ qͦs credidistis: hũ gͦ idẽ.
paulꝰ et apollo. concordes erant inunitate sp̃e & ĩuncło
pacis. et tam̃ qͥa eos isti int̾ se diuiđe. et ꝓ alt̾o inflari
adũsũ alt̾um ceꝑant. dicunt᷑ &e homines &e carnales. &
animales ñ ualentes ꝑciꝑe quȩ sunt sp̃s dĩ. Etam̃ qͥa ñ¬
sunt abȩccłia segregati paruli appellantur in xp̃o. qͦs
utiq uł angłos uł deos eẽ. cupiebat. qͦs arguebat qͥa
homines erant. id ẽ in his contentionib ñ qͥa quȩ dĩ st̾.
s. quȩ hominis sapiebant. de illis uͦ qͥ sunt abȩccłia se¬
gregati non dictum ẽ. ea quȩ sunt sp̃s ñ ꝑcipientes.
ne adscientiȩ ꝑceptionẽ referret᷑. s dictũ ẽ sp̃m ñ ha¬
bentes. Non ẽ. autẽ consequens ut qͥ habet. etiam sci.¬
constituti pariuli in xp̃o. adhuc animales atq car¬
nales. qͥd habeant ꝑciꝑe nõ ualentes id ẽ. intelligere

Expanded text:
alius autem, ego Apollo; nonne homines estis? Quid ergo Apollo? quid autem Paulus? Ministri, per quos credidistis . Hi ergo, id est, Paulus et Apollo, concordes erant in unitate Spiritus et vinculo pacis; et tamen quia eos isti inter se dividere, et pro altero inflari adversus alterum coeperant, dicuntur homines et carnales et animales, non valentes percipere quae sunt Spgregati, parvuli appellantur in Christo; quos utique vel angelos vel deos esse cupiebat, quos arguebat quia homines erant, id est, in his contentionibus non quae Dei sunt, sed quae hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, non dictum est, Ea quae sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, Spiritum non habentes. Non est autem consequens ut qui habet, etiam sciconstituti parvuli in Christo, adhuc animales atque carnales, quid habeant percipere non valentes, id est, intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
mur adaures ur̃as. ita sumꝰ qͣsi oꝑarii adhibentes culturã
forisecꝰ acdarborem. S increm̃tũ dare ñ possumꝰ. nec fruc.¬
tus formare. Ille autẽ qͥuos creauit et redemit et uoca-
bisuitꝰ. fine causa nos ꝑstrepimus. Unde hoc apparet. qͥa
quibꝰ intꝰ loquit᷑ ds̃. Illis autẽ intꝰ loquit᷑ qͥer: locũ p̃bent.
Illi autẽ locũ dõ p̃bent. qui diabolo locũ ñ p̃bent. A płs fel¬
discernens int̾rꝰ: dm̃ creantẽ atq formantẽ ab oꝑibꝰ creature
quȩ admouent᷑ extrinsecus et deagri cultura similitudinẽ
afumens ait. Ego plantaui apollo rigauit s ds̃ increm̃tũ
dedit. Ergo inipsa uita nr̃a m̃tẽ iustificando formare
ñ potest nisi deus. Predicare autẽ extrinsecꝰ euuangłiũ. et ho.¬
mines possunt. ñ solum boni ꝑueritatẽ. s etiam mali ꝑocca¬
sionẽ. ita creationẽ rerum uisibiliũ ds̃ interius oꝑat᷑. Exte.¬
riores autẽ oꝑationes siue bonoꝵ siue maloꝵ uł angłoꝵ.

Expanded text:
mur ad aures vestras, ita sumus quasi operarii, adhibentes culturam forinsecus ad arborem, sed incrementum dare non possumus, nec fructus formare: ille autem qui vos creavit, et redemit, et vocavbis intus, sine causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Quia quibus intus loquitur Deus. Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum praebent, qui diabolo locum non praebent. Habitarediscernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ es̃cam. Nondũ eñĩ poteratis. s nec adhuc qͥdẽ potestis.
St̃ infirim qͥ ñ sunt idonei ualido cibo. Uoluit se tende
adid qđ caꝑe ñ possunt. Et si aliqͥd ut cumq ceꝑint aut
uisi sibi fuerint caꝑe qđ ñ ceꝑunt. extollunt᷑ iñ et su¬
ꝑbiunt. Inde uidentur sibi quasi sapientes. Hoc autẽ
contigit omnib hereticis. qͥ cum eẽnt. animales et car¬
nales defendendo sententias suas pͣuas quas falsas eẽ.
ñ potuerunt uide. exclusi sunt de catholica. dicã carita¬

Expanded text:
adhuc quidem potestis» . Sunt infirmi qui non sunt idonei valido cibo; volunt se extendere ad id quod capere non possunt: et si aliquid utcumque coeperint, aut visi sibi fuerint capere quod non ceperunt, extolluntur inde, et superbiunt inde; videntur sibi quasi sapientes. Hoc autem contingit omnibus haereticis; qui cum essent animales et carnales, defendendo sententias suas pravas, quas falsas esse non potuerunt videre, exclusi sunt de Catholica. Dicam Charita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum eẽ. fidĩ catholice. quia putari potest aliqͥb here-¬
ticis hoc nob̾cum eẽ. commune. Si enĩ diligent̃ quȩ ad
qͦslibet hereticos qͥse xp̃ianos uocari uolunt. re ipsa uͦ
ñ ẽ. apđ eos qđ ostendẽ nimis longum ẽ. qm̃ cõmemo¬
rande funt om̃s hereses. siue quȩ fuer̃. siue quȩ st̃. fiue

Expanded text:
um esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae adquoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fu
Abbreviated transcription (Latin):
pollo. ñne homines estis: isti gͦ si in hac obstinatione
et ꝑuersitate remanerent. certi qͥdẽ nati erant. nec
tam̃ ad ipsam ęccł̃iam dequa nati erant ꝑpacis atq u¬
uiris ȩccłiȩ catholicȩ alũnis uideo cautissime ꝓuidi
neqͥd popłarit̃ agant qđ ñdũ eẽ. temporis ut cũ pͦpło
agat᷑ iutelligunt. Alim̃ta lactea large auidis pluribꝰ¬
atq instant̾ infundunt. ualidiorib autẽ cib cũ
sapientibꝰ &e paucis uescunt᷑. Sapientiã enĩ loqu¬
unt᷑ int̾ ꝑfectos. Carnalibꝰ uͦ &e animalibꝰ & qͣmuis no¬
ius hominibꝰ adhuc tam̃ paruulis ñ nulla obtegunt.
s nulla m̃tiunt᷑. Non eñi nouis honoribꝰ suis consult̾
et manib laudib s utilitate̾ eoꝵ cũ qͥbꝰ societatẽ ui

Expanded text:
Pauli baptizati estis ? Isti ergo si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam de qua nati erant, per pacis atque uviris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis iinfundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum q
Abbreviated transcription (Latin):
ego fis ñ potui uob̾ loqͥ qͣsi spũalibꝰ s quasi carnalibꝰ.
Et illud & hoc eodẽ loquendi mͦ id ẽ. a parte totũ. &
ab anima nãq et a carne quȩ sunt partes hominis
potest totũ significari qđ ẽ. homo. atq ita ñ ẽ. aliud ami¬
malis homo. aliud carnał. s idẽ ipsum ẽ. utrũq id ẽ. se¬
cundũ hominẽ uiuens homo. sic̃ ñ aliud ꝗͣ homines sig¬
ficant᷑. siue ubi legit᷑ exoꝑib legis ñ iustificabit᷑ om̃is caro
siue qđ scriptum ẽ. septuagunita qͥnq animȩ descendunt
cum ia cobinegyptũ. Et ibi eñi ꝑ omnẽ carnẽ om̃is homo.

Expanded text:
alibus, sed quasi carnalibus; et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque animae descenderunt cum Iacob in Aegyptum. Et ibi enim per omnem carn
Abbreviated transcription (Latin):
estis c̃arnales. si autẽ dixerimꝰ babent. tim̃dũ & ca¬
uendum ẽ. ne subhac occasione in occultis nefaria
doceant᷑. et sp̃ualium nomine ułut ea quȩ carnales
caꝑe ñ possunt. ñ solũ excusatione de albanda ue¬
rũ etiã p̃dicatione laudanda uideant᷑. Primũ gͦ
lacte paruulos aluisse dic̃ apłs. ipsa uͦ caro eiꝰ inqua¬
gisq ꝑcussi. ñ eo mͦ acarnalibꝰ. qͦ sp̃ualib cogitan¬
tur. et illis ẽ. lac. istis cibꝰ. quia et si ñ audiunt am¬
pliꝰ. intelligunt ampliꝰ. Non enĩ eqͣlit̃ m̃te ꝑcipit᷑.
etiã qđ infide parit̃ abutͥsq recipit᷑. Ita fit ut p̃dicat᷑¬

Expanded text:
estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo lacte parguinisque percussi, non eo modo a carnalibus, quo a spiritualibus cogitantur. Et illis est lac, istis cibus. Quia, etsi non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide pariter ab utrisque recipitur. Hoc igitur primit
Abbreviated transcription (Latin):
terem uitã. cũ exꝓbratione audit qͦd homo sit. Nõne
homines estis inquit. et scđm hominẽ ambulatis:
psis libent̃ audientib discere cupientibꝰ ueritatis
qͣm paruulis in xp̃o lac uob̾ potum dedi ñ escã. Nondũ
eñĩ poteratis. Uł nunc dic̃. S nec adhuc qͥdẽ potestis.
Noli gͦ festinare audire qđ ñ capis. s cresce ut capias.
qͣsi sp̃ualib s qͣsi carnalib. Ergo sp̃ualib in excelsis lo¬
quit᷑ carnalib autẽ ut loquatur descendit. Nam ut
sciatis quia cum descendit loqͥt᷑. ecce iohannes manenᷝl ͦ¬
tẽ. inse loquit᷑. In pͥncipio erat uerbũ. et uerbũ erat
apd̃ dm̃ et ds̃ erat uerbum. hoc erat in pͥncipio apd
dm̃. Omĩa ꝑipsum facta sunt. & sine ipso factũ ẽ. nicħ.
cape si potes. Arripe cibꝰ ẽ.S dicturuis es mͥ. Ille quidẽ
cibꝰ ẽ. s ego infans sum. Lactandus sum. ut idoneus fie¬
ri possim admanducandũ cibum. Ergo qͥa tu lacte

Expanded text:
terem vitam, cum exprobratione audit quod homo sit: Nonne homines estis, inquit, et secundum hominem ambulatis psis libenter audientibus, discere cupientibus, veritatis lis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. Ergo vel nunc dic, Sed neque adhuc quidem potestis . Noli ergo festinare audire quod non capis, sed cresce ut capias.quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus.» Ergo spiritualibus in excelsis loquitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiã iustos ipse facit nos. et ñ ipsi nos. Et ut hoc
sciamꝰ. qͥs nͥ ipse facit: ñ eñi sp̃m huius mundi accepi
mꝰ s sp̃m qͥ ex dõ ẽ. ut sciamiis quȩ a dõ donata sunt
nobis. Ab ipso qͥcqͥd boni ẽ. dat᷑. Ergo qͥa &e hoc bonũ
ẽ. abipso utiq donat᷑. ut sciat᷑ aqͦ bonũ om̃e donet᷑. ut
nesciendo a qͦ habeant impia uanitate iactant᷑. Nemo
ẽ. aũt donis dĩ beatꝰ qͥ donanti existit ingratꝰ. qͥa et illud
qđ int̾ sacra misti̾a cor hab̾e sursum iubem. ipsã adiu-¬
uante id ualemꝰ. qͦ uibente ammonem᷑. Et idõ seqͥt᷑ ut
de ħ tanto bono sursũ leuati cordis ñ nob̾ głam qͣsi nr̃a.¬
rũ uirͥũ tribuamus. s dño dõ nr̃o grãs agamꝰ. hoc eñi ꝯtuuo

Expanded text:
homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepi Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut nesciendo a quo habent inpia uanitate iactantur. nemo est autem donis dei beatus, qui donanti existit ingratus, quia et illud, quod inter sacra mysteria cor habere sursum iubemur. ipso adiuuante id ualemus, quo iubente admonemur. et ideo sequitur, ut de hoc tanto bono sursum leuati cordis non nobis gloriam quasi nostrarum uirium tribuamus, sed domino deo nostro gratias agamus. hoc enim continuo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe sententiã dixit apłs plenꝰ lumine ueritatis. an¬
mal inqͥt homo ñ ꝑcipit q̃ funt sp̃s dĩ. Et tam̃ de his
hoc dicebat qͦs iã fuisse baptizatos ipse manifestat.
Eis enim dic̃. Nũqͥd paulꝰ crucifixꝰ ẽ ꝓuob̾ aut inno¬
mine pauli baptirati estis: habebant gͦ isti baptis¬
mi sacram̃tũ. et tam̃ carnalit̃ sapiendo qͥd poterant

Expanded text:
quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: anquippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spihoc dicebat, quos jam fuisse baptizatos ipse manifestat. Eis enim dicit: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Habebant ergo isti Baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo, quid poterant
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ st̃ sp̃c dĩ. Sic̃ eñi insacram̃tis uet̾is testam̃ti iuiuebant
qͥdã sp̃uales ad nouũ scilicet testam̃tũ qđ tẽ occultabat᷑.
occulte ꝑtinentes. sic et nc̃ in sacramento nouẽ testam̃ti
qđ iam reilelatum ẽ. pleriq uiuunt ammales. qͥ ꝓfic̾e
si nolunt adꝑcipienda quȩ st̃ sp̃s dĩ. qͦ eos hortat᷑ ser¬
mo apłicꝰ. aduetꝰ testam̃tũ ꝑtinebunt. Si aut̃ ꝑficiunt
et̾ anteqͣm capiant: ipso ꝑfectu et accessu ad nouum
ꝑtinent. & si pͥqͣm sp̃uales fiant ex hac uita rapiant᷑.
custoditi ꝑsacram̃ti scĩtatẽ. int̾ra uiuentiũ computa¬
bunt᷑. ubi ẽ. spes nra et portio dñs. Nec inuenio qͥd ue¬
riꝰ intelligat᷑ in eo qđ scriptum ẽ. inꝑfectũ meũ uide¬
runt ocłi tui qͣndoqͥdẽ seqͥtur. & in libro tuo om̃s seri
bent᷑. Quis aũt carnał et animał homo ñ ꝑfan¬
tasiatã sui cordis euaget᷑. et constituat sibi dm̃ qͣlis
ei ꝓsuo carnali sensu placuerit. atq ita credat tantũ

Expanded text:
tus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac ucustoditi per Sacramenti sanctitatem in terra viventium computantur, ubi est spes nostra et portio Dominus. Nec invenio quid verius intelligatur in eo quod scriptum est, Imperfectum meum viderunt oculi tui: qest? quis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum
Abbreviated transcription (Latin):
s. illius eẽ. non soluri ut sit. uerum etiam ut ñ nͥ ab illo
Et hoc p̃ceptum obedient̃ audire. id ÷ ut qui głat᷑ in
dño glorietiir. similit̾ ut cȩt̾a dĩ donum ẽ. Quod donũ
qͥ ñ habet. ñ dubito dicere. alia quęcunq habet inani¬
ter habet. Cum dixisset laudamini qđ utiq bene
oꝑantes merito possunt. addidit in nomine sco eiꝰ ut¬
qui głatur in dño głetur. qui gͦ non sibi s ei uolunt¬
psallere. caueant facere iusticiam̃ suam coram homini¬
b ut uideant᷑ ab eis. Alioquin mercedẽ ñ habebunt
apd patrẽ qui incelis ẽ. s luceant oꝑa eorum coram
hominib ñ eo fine ut ipsi uideantur ab eis. s ut u¬
deant bona oꝑa eorum. et glorificent patrẽ eoꝵ qͥ ui
celis ẽ. Noc ẽ. laudari innomine scõ eꝰ Unde et in
alio psalmo legitur. in dño laudabit᷑ anma nica.
ap̃m ethunc cͥucifixum.  ide amatores uerita¬
tis ñ accipientes inuanũ nom̃ dm̃ dĩ fui loqui sapi¬

Expanded text:
sed illius esse non solum, ut sit, uerum etiam, ut nonnisi ab illo est, « ut qui gloriatur in Domino glorietur , » similiter ut caetera Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecunque habet, inaniter habet. XXIoperantes merito possunt; addidit, «in nomine sancto ejuqui gloriatur, in Domino glorietur . Qui ergo non sibi, sed ei voluntpsallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur anima arum loquacitatem. uide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Nullus nobilis pͥmo electus ÷ nuillus doctus. qͥa in¬
firma mundi elegit ut confundet fortia. Quanta¬
xp̃i dignatio. Petrꝰ iste qui sic loquit᷑. piscator fuit.
Et mͦ magnam laudẽ habet orator. si potuerit ab illo
rito electus sum. Postremo si pͥus eligeret imꝑatorẽ. di¬
ceret imꝑator. Potestatis meȩ merito electus sum. Qui¬
escant et differant᷑ isti paululũ. Quiescant ñ omittant᷑.
ñ conteminant᷑. s aliqͣntulum differant᷑. qui possunt
gloriari de semetipsis insemetipsis. Da mͥ inquit illũ
piscatorem. da mͥ idiotam. damͥ. imꝑitum. da mͥ eũ
cum qͦ ñ dignat᷑ loqui senator. nec qͣndo emit piscẽ.
Ipsum inquit da: hunc si impleuero manifestum erit
qđ ego facio. Quamqͣm &e sãnatorẽ oe oratorẽ et im¬
ꝑatorẽ. ego sum facturꝰ qndocumq facturꝰ. Ego et
senatorẽ s certiꝰ ego piscatorẽ. Pocest senator gloriari

Expanded text:
tor. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia intor. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Erat dignatio? Petrus iste, qui sic loquitur, piscator fuit: et modo magnam laudem habet orator, si potuerit ab illo rito electus sum. Postremo, si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestatis meae merito electus sum. Quiescant et differantur isti, paululum quiescant: non omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui possunt gloriari de semetipsis in semetipsis. Da mihi, inquit, illum piscatorem, da mihi idiotam, da mihi imperitum, da mihi eum cum quo non dignatur loqui senator, nec quando emit piscem: ipsum, inquit, da; hunc si implevero, manifestum erit quod ego facio. Quanquam et senatorem et oratorem et imperatorem ego sum facturus: quandocumque facturus ego et senatorem, sed certius ego piscatorem. Potest senator gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
reparare genus humanũ. et dare grãm suam omnib
intelligentib quia grã illiꝰ ẽ. ñ merita eoꝵ. Et neque¬
libet ꝑsona gloriarẽtur incarne. infirmos elegit. Nã
inde ñ ẽ. electus etiam ille nathanael. quis enim tibi
uidetur ut puplicanũ intheloneo sedentẽ eligeret ma¬
tħm. et ñ eligeret natͥanaelẽ. cui ꝑhibuit testimoni¬
um ipse dicens. ecce uere isrłita in quo dolus ñ ẽe in¬
telligitꝰ gͦ iste nathanael doctus fuisseͥ lege. ñ quia
doctos non erat electurus s si ipsos pͥmos elegisset.
doctrine merito se electos putarent. Ita illoꝵ scienti
unde confundet mundũ. Si doctus eligeret᷑. fortassis
ideo se diceret electum. quia doctrina eiꝰ meruit eli
ñ quesiuit ꝑoratorẽ piscatorẽ. sed de piscatore lucratꝰ
ẽ. imꝑatorẽ. Magnus cipͥanus orator. s pͥus petrꝰpisca¬
tor ꝑquẽ postea credet ñ tantum orator s etiam imꝑa¬

Expanded text:
umanum, et dare gratiam suam omnibus umanum, et dare gratiam suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium ipse Dominus, dicens: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est? Intelligitur ergo Nathanael iste doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia unt evacuentur » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, quia doctrina ejus meruit elignon quaesivit per oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et impera