comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diũ suo in ferat creatori. Quou̾o spẽs
plemi agri qui odor.q̃suauitas.q̃uo
iuptas agricolatum quid digne ex¬
plicare possumꝰ si urõ utamuc allo¬
quio. Sihũs scͥpture testimonie: qͥ
da libia tutilantes rosas depictu n¬
ra mic aureis nũc uarus mic lu¬
ceis florib inquib nestias utr̃ spe¬
cies amplius floꝵ an amplius otor
allctet. Pscuntur oculi grato con¬
spettaculo longe lateq odor sꝑgitur
cirꝰ suauitate cõplemur. uũ oigne
oñs ait et spes agͥ. mecum ẽ cũm
ipõ ẽ em̃ꝙͣ ip̃e foruit Quis eĩ alius
artifex possit cuntum uerum sin¬
gularumexpͥme uemustem consi¬
mo ad sumũ indeantur assurg̾e. uc
sciphi expͥinant formam ut auri
quedam spẽs intꝰ effulgeat q̃ tñua
teant ĩuirie. siquis hũc florẽ decer¬
ciem reforre quis tantũ imitator
nature ut florem hunc reintegra¬
dedit ut dic̾et nec salon moĩglo¬
tia sua sic uestiebatur. sicut inũ

Expanded text:
dium suo inferat creditori. Quae uero species dium suo inferat creditori. Quae uero species pleni agri, qui odor, quae suauitas, quae uoluptas agricolarum! quid digne explicare possimus, si nostro utamur adloquio? sed habemus scripturae testimonia, quibus da lilia, rutilantes rosas, depicta rura nunc aureis, nunc variis, nunc luteis floribus, in quibus nescias, utrum species amplius florum, an vis odora delectet? Pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cujus suavitate complemur. Unde divine dominus ait: et species agri mecum est. cum ipso est enim quam ipse formauit; quis enim alius artifex posset . tantam rerum singularum exprimere uenustatem? consimo ad summum uideantur adsurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamteat iniuriae. si quis hunc florem decerciem reformare ? quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegratulit, ut diceret: nec Solomon in omni gloria sic uestiebatur sicut unum
Abbreviated transcription (Latin):
maiit Et nefcuges m̾iosiores pon¬
d̾euelut q̃dam cedat cedat fultura
culmoꝵ uaginns quib uã ipe culuiꝰ
incliror̃ ut gemĩatis uirib furgẽ
possit multiplicem sustinere neꝰ in¬
par oneri cutuetur int̾ram. Tũ su¬
ỹ ip̃am spicã uallum strintur aris¬
tarum. et qiͣ qnͣdã i artem p̾tendit
ne aunũ uuor morsib spica ledaᷤ
aut suis exuatur fructib aut ues¬
tigus proceratur. quid dicam ꝙad¬
clem̃cia dei huane ꝓspexit utilitat
feueratum t̾ra restituit quod accep
at ⁊usuram cũ cumulo mulciplica¬
tam hoses sepe decipiũt et ip̃i fene¬
ratorẽ suũ forte defrairoant t̾ra fi¬
delis man. Et si qũ nõ soluit si forte
adu̾sata finit frigoris inlem̃cia a ͭ
umnia siccitas aut mĩosa ius unbri¬
um alio ãno supioris am dampna
cõpensat. Ita et qñ prouentus spem
destituit agͥcole inch t̾ra deliquit ⁊
qñ arridet ubtas fecunde mactis se
ĩptus effundit ut nũꝙͣ ullũ dispẽ¬

Expanded text:
mavit. Et ne frugis numerosioris ponmavit. Et ne frugis numerosioris pondere velut quaedam cedat fultura culmorum, vaginis quibusdam ipse culmus includitur, ut geminatis viribus frugem possit multiplicem sustinere, ne impar oneri curvetur in terram. Tum supra ipsam spicam vallum struitur aristarum, ut quasi quadam in arce praetendat, ne avium minorum morsibus spica laedatur, aut suis exuatur fructibus, aut vestigiis proteratur. 35. Quid dicam clementia dei humanae prospexerit utilitati? faeneratum terra restituit quod acceperit et usurarum cumulo multiplicatum. homines saepe decipiunt et ipsa faeneratorem suum sorte sinuatos, terra fidelis manet et si quando non soluerit, si forte aduersata fuerit frigoris inclementia aut nimia siccitas aut inmensa uis imbrium, alio anno superioris anni damna conpensat. ita et, quando prouentus spem destituit agricolae, nihil terra delinquit et, quando arridet, ubertas fecundae matris se in partus effundit, ut numquam ullum dispen
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Si u̾o fumt quadam sui mor¬
te resoluta ĩubiores fructus resur¬
gant. Suscepit gͥ granũcritici pu¬
tris gleba et sy su cohib occasio acue¬
lut mat̾no tragimo fouet et cõpͥnt̃
In de cũ se gͣmum illudresolint. ħbã
gminat grata ip̃a spẽs hbescentis iu¬
u̾iriditatis q̃ statim genus sacĩ siłi¬
tuome sinprodit ut ĩ ipõ sut stirpis
exordio cuiꝰ gem̾s hba sit recoguos¬
cas atq in ħbis fructus appareat.
paulatim q adolescit ut fenũ aul¬
moq pubescens erigitur et assurg᷑.
ast ubi segeniculata iam spica sus¬
tulit uagine quidã future frugi ꝑ¬
antur. inquib gͣnũ forͣtur ĩtuis ne
ten̾a eiꝰ pͥmoroia aut t̾ͥgus ledat auc
solis estus exurat autͦ uentoꝵ ĩcle¬
m̃tia uł ymbriũ ins seua decuciat
Succedut̃ que dã spice mirabili ar¬
te forte uł ad sp̃em gͣde. uł ad tutam̃
uexu quodã int̾ se nał colligacõmis
stricte quas prouidencia duuna for

Expanded text:
rant, si uero fuerint quadam sui morrant, si uero fuerint quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant. suscipit igitur granum tritici putris glaeba et sparsum cohibet occatio ac uelut materno terra gremio fouet et conprimit. inde cum se granum illud resoluerit, herbam germinat grata ipsa iam species herbescentis uiriditatis, quae statim genus satiui similitudine sui prodit, ut in ipso suae stirpis exordio cuius generis herba sit recognoscas atque in herbis fructus appareat: paulatimque adolescit ut faenum culmoque pubescens erigitur et adsurgit. ast ubi se geniculata iam spica sustulerit, uaginae quaedam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur interius, ne tenera eius primordia aut seruauerit laedat aut solis aestus exurat aut uentorum inclementia uel imbrium uis saeua decutiat. succedunt quidam ordines spicae mirabili arte formati uel ad speciem grati uel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis conligationis adstricti, quam prouidentia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dũr nascencia t̾re pͥmũ gͥm̃ ẽ ubi
se paululũ sustułit fit ħba postã feñ
nũ fit fructus. Sũt nascencia q̃ dena¬
dice geminant ut arbores q̃ ñ sunt
sate eͦxaliar arbor radice nascintur.
In arũdine indemus quõ mextremo
eius uelut quidã fit nodus elate urĩ
alia arundo g̾miat. Est gͦ mradice
uis q̃dã seminarii.ĩ sicuia quoq in
supiorib guimans. Alus gͦaradice
alus diusomunnie scries successioms
acquiritur Inẽ eĩ nascẽtib singulis
qut sem̃. aut u̾ͥtus aliqua seminaria
etea sin gems ut quod nascitur ex
ea sile eoꝵ q̃ sata sunt. uł quoꝵ de radi¬
ce sit gmim. Dec̾tico cͥcicũ. de milio
milium. de piro pitꝰ albo flore ꝓrpit
Castanca quoq surgit de radice custa
genus et continio pturiens t̾ra no¬
uos se furdit ĩptus inoint se amictu
ꝙtam cito genau̾it Qñto maiora mi¬
racula sunt. siexpectes singula ꝙad
nͥ. mortua fu̾nit nullũ fructũ affe¬

Expanded text:
ur nascentia terrae primum germen est. ubi se paululum sustulerit, fit herba, postea faenum, inde fit fructus. sunt nascentia quae de radice germinant ut arbores quae non sunt satae ex aliarum arborum radice nascuntur. in harundine uidemus quomodo in extremo eius uelut quidam fit nodus e latere et inde alia harundo germinat. est ergo in radice uis quaedam seminarii. insitiua quoque in superioribus germinant. aliis ergo a radice, aliis diuerso munere series successionis adquiritur. inest enim nascentibus singulis aut semen aut uirtus aliqua seminaria et ea secundum genus, ut quod nascitur ex ea simile eorum quae sata sunt uel quorum de radice sit germinet, de tritico triticum, de milio milium; de sepias pyrus albo flore prorumpit, castanea quoque surgit de radice castanaeni secundum genus. et continuo parturiens terra nouos se fudit in partus et induit se amictu quod tam cito generauerit: quanto maiora miracula sunt, si spectes singula, quemnisi mortua fuerint, nullum fructum adfe
Abbreviated transcription (Latin):
ice atqͣ mopie soluetur. Magna eĩ
u̾tus pacĩa magna uͥtus prouiden¬
cia. Iiroigni et eiꝰ erant qui utentur
fecũditate t̾rena qͥ t̾rarum leserant
creatorem. Et ue maginis qͥ misera¬
bili fame uephas tante ĩpietatis
ulcscitur. Itaq si magna u̾tute di
st̾ilẽ brucũ t̾ra gen̾auit: quͣtom ag̾
u̾tute magna que fecunda sunt ꝓ¬
creat. Quis spieam udens non
stupeat tantam omo p̾cepto artẽ
molitã imp̃ssam q nature quẽ¬
admod ab ipõ centro distantib l
m̃suris pari assurgat glutmo q
ꝓpͥos fou fructus: Ita p̃cituitum
cadem fpes ⁊ ordo ẜuatur. et quidam
ĩsingulis plagis micleoꝵ ptus ex¬
ubat᷑. itq morbem redit fcuctus et
gr̃a. Itaq inspineã ista inaginem

Expanded text:
icae atque inopiae solveretur. Magna enim virtus patientia, magna virtus providentia. Indigni etenim erant, qui uterentur fecunditate terrena, qui terrarum laeserant creatorem. Et vere magnus, qui miserabili fame nefas tantae impietatis ulciscitur. Itaque si magna virtute Dei sterilem bruchum terra generavit, quanto magis virtute magna, quae fecunda sunt, procreat! 68. Quis pineam videns non stupeat tantam divino praecepto artem inolitam, impressamque naturae: quemadmodum ab ipso centro distantibus licet mensuris pari assurgat glutino, quo os fouet fructus ? itaque per circuitum eadem species et ordo seruatur et quidam in singulis plagis nuculeorum partus exuberat atque in orbem redit fructus et gratia. itaque in pinea ista imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
cipiam q̃ frans milla cõposint. s i̾tas
mdulgencic celestis in ficoit. demnq
int̾benediccones sacratissimas con¬
putatur ut tͥbuat uobis dñs arore
ẽ honor laus gloria ppetuitas aseculis¬

Expanded text:
cipiam, quem fraus nulla composuit, sed veritas cipiam, quem fraus nulla composuit, sed veritas indulgentiae coelestis infudit. Denique inter benedictiones sacratissimas computatur, ut tribuat nobis Dominus a rore est honor, laus, et gloria, perpetuitas a saecu
Abbreviated transcription (Latin):
atrus eius sicut palina floreas
ces tue sicut uinũ optimum ut
um anoe plantatam cẽ coguo¬
unmꝰ Sic em̃ hẽs quia noe agri¬
colierait t̾re: et plantaint itẽ. et bib̾
de inuo eiis et obdorinut. Nõ gͦnoe
iss. Cultor gͦ non auctorest uicium. De
aut̃ qͥ scunt quod unũ sołe potatũ
saintatẽ daret. augeret pritoenciã
ĩm odite sup̃tuꝰ adudicia usda¬
ret creaturm dedit habundãciam
huauo arbicͥo r̃suauit ut parsimo¬
ma nature ẽẽt inagistiũ sobrietatis
hab̃dancie uoxa lapsum q teimulẽ¬
uino. Itaq pumnũ patiit deforuta
cqui ꝑ dilumũ excreut excreuitad
gloriam. S dñs ⁊ in eo creature sue
grãm reseruauit ut eius fructus no¬
bis cõuerteret ad salutem: ac ꝑeuim
.i. naturalis ꝯdor Quid eĩ pleno rure su¬
fabe flore gracius: uñ ꝙͣuis in geĩose
dat aut frugem s inrtutum spirabat¬
grãm. egotũ et odorem ip̃m t̾re simpli¬
cemi. itqͦ sincerum progruã bñocõins ac¬

Expanded text:
atriis ejus sicut palma floreas, ces tuae sicut vinum optimum , ut um a N oe plantatam esse cognouimus. sic enim habes, quia Noe agricola erat terrae et plantauit uitem et bibit de uino eius et obdormiuit. non ergo Noe isset. cultor ergo, non auctor est uitium. deus autem, qui sciret quod uinum sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulenuino. inquit per uinum patuit deformitati, qui per diluuium excreuit ad gloriam. sed dominus et in eo creaturae suae gratiam reseruauit, ut eius fructum nobis conuerteret ad salutem ac per eumid est naturalis odor. quid enim pleno rure sufabae flore gratius? unde quamuis ingeniose qbat aut frugem, gratiam; ego tamen et odorem ipsum terrae simplicem atque sincerum pro gratia benedictionis ac
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq q̃ post expĩto usu exemplor
tilia cognonimus: ea apͥncipio crea¬
tor cui usu apta douaiz pͥsciẽ sue
fructum s genꝰ cuiꝰ sem̃ eius meo
ne forte quis dicat imultis arbo¬
ribus n fructũ n ser̃ inoeri et pu¬
tet dimuĩ in aliquo naculare p̾cep¬
tum ut auitate sit dubiũ illud ad¬
u̾tat qr nequaꝙͣ fĩ pot̾. ut nõ aut se¬
m̃ibus utaucur uniusa gigñcia aut
heant aliqͣ que uideant᷑ iuutute se¬
minũ cõueuire. Ioq si quis diligent᷑
intendat mamfesta cestificacõe pot̾it
cõphen de. Nich uidentur semis here sa¬
lices habent cũ infolus granũ quod¬
dam ꝙ heat uitutem seiĩo ut eo coĩs¬
so t̾ris tauquã posito surgat arbor de¬
desurculo et canꝙͣ de semiẽ se exsusci¬
tet. Grauo itaq illo radix pͥmacalescit.
de radice pululant nõ solum salices
s etiã reliquar ad silituomẽ hinus¬
modi giu̾s arboꝵ silue. Habet et radi¬
increm̃tum sin nemoris ipagaue¬
tunt. Magna di u̾tus insingulis

Expanded text:
ae post experimento usu exemplo utilia cognouimus, ea a principio creator, cui usui apta donaret, praescientiae ecundum genus, cuius semen eius in eo, ne forte quis dicat in multis arboribus neque fructum neque semen uideri et putet diuinum in aliquo uaccillare praeceptum, ut a ueritate sit dubium, illud aduertat, quia nequaquam fieri potest, ut non aut seminibus utantur uniuersa gignentia aut habeant aliqminum convenire: idque si quis diligenter intendat, manifesta testificatione poterit comprehendere. Nihil videntur seminis habere salices; habent tamen in foliis granum quoddam quod habeat virtutem seminis, ut eo commisso terris, tamquam posito surgat arbor de surculo; et tamquam de semine se exsuscitet. Grano itaque illo radix primum coalescit: de radice pullulat non solum salicis, sed etiam reliquarum ad similitudinem hujusmodi generis 60 arborum silva. Habet autem et radiincrementum sui memoris propagarunt. 67. Magna Dei virtus in sing
Abbreviated transcription (Latin):
Sicnuacat uich in aue gimnat t̾ra
Qiod cibi putas mutise alus utile ẽ
sino ipẽ tibi freꝙ̃t ẽ alio usui utile
Quod esca nõ aduuiat. medicna
sugg̾it. Et sepe eadem q̃ tibi noxis
sunt aut aunb aut feris ĩ noxiũ
mĩstrant pabulum demq sturmm
uescũtur como. n  fraudi ẽ eis qũ¬
pro qͣlitate sui cors uenenũ sucti le¬
talis euadut. frigida eĩ uis es ẽ suc

Expanded text:
il vacat, nihil inane germinat terra. Quod tibi putas inutile, aliis utile est: imo ipsi tibi frequenter alio est usui utile. Quod escam non adjuvat medicinam suggerit, et saepe eadem quae tibi noxia sunt, aut avibus, aut feris innoxium ministrant pabulum. Denique sturni vescuntur conio: nec fraudi est eis, quoniam qualitate sui corporis venenum succi lethalis evadu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tigata glaciali humore cauescar¬
aspior nuc̃ amarior nc̃ uebem̃cior
quib infusa fint qualitate uarie¬
tur. Aspatur in mat̾iorib succis
conso cortice mice̾ folus q cõtritie
amarior fit absinchio uinouehe¬
m̃cor. aust̾ior allas guosct uerie¬
nomelle dulcescit. Sin̾o ei lentis¬
cus terebinti quoq fructus uł iui
cis inc̾ior misceatur: et molei mos¬
lem isam facile tnͣffimroitur. Cũ
sit a altrix ilgultoꝵ om̃i: diusos si
gulis usus mĩstrat. Si radices alat
uł mibibus fusa descendat. discre¬
tas dat oĩbus uires radicem inpui¬
gnat. candicẽ puehit ramos diftũdit
toliã intescẽ facio fructũ alit seĩa po¬
moꝵ angere cõsueuit Ergocũ eadem
sic oĩm mitrix alia arbor genera tristi¬
ores feruno suctos alia dulcioees ali¬
a tardos alia p̾maturos. Ip̃e quoq ĩ¬
t᷑ se disccepant suauitates. alia suaui¬
tas ĩuenea. alia molea. alia ĩceraseo.
alia inficu. disc̾ta ĩmalo dispar indao¬

Expanded text:
irrigata glaciali humore canescairrigata glaciali humore canescaasperior, nunc amarior, nunc uehementior, quibus infusa fuerit qualitate uarietur! asperatur inmaturioribus sucis, tunso cortice nucis foliisque contritis, amara fit absentio, uino uehementior, austerior aliis, grauescit ueneno, melle dulcescit. si uero ei lentiscum, terebinti quoque fructus uel et nucis interior misceatur, in olei mollem naturam facile transfunditur. cum sit autem altrigulis usus ministrat. si radices alluat uel nubibus fusa descendat, discretas dat omnibus uires, radicem inpinguat, caudicem prouehit, ramos diffundit, folia uirescere facit, fructum alit semina, pomum augere consueuit. ergo cum eadem sit omnium nutrix, alia arborum genera tristiores ferunt sucos, alia dulciores, alia tardos, alia praematuros. ipsae quoque inter se discrepant suauitates. alia suauitas in uinea, alia in olea, alia in cerasis, alia in fico, discreta in malo, dispar in dac
Abbreviated transcription (Latin):
q molenciã et ĩpedim̃tũ nõ afftur
ad retipiendum solis calorẽ. Quote¬
clatius indetut quo maiꝰ ẽ folium.Sa¬
ne nõita ut pãpimuis uł ora oĩuł sũ¬
iitate tripti. sic em̃ inficulnee fo¬
fõm proficit ad tempestatis ĩuiriam
a totuca ana longiora alia flexibi¬
la alia rigidiori sint alias milliof¬
cile uentꝰlabencia aliaq lem mo¬
tu decutiantur aurarũ. In explica¬
bile ẽ singularum rerum exquirer
infesta testificacõne distingue uł
latentas occultasq cãs in deficien¬
tib apite docum̃tis unanẽpe atq
eadem ẽ aqua ⁊ indiu̾sas płmq sese¬
ia uiridancioraut int̾florulenta
discolor aut int̾lilia fulgencior
aut int̾rosas rutilanciorant ing¬
nnẽliquidior aut inplaude turbi¬
dioraut infonte pspicuciorant ĩ
mui obscurior assup̃to locor qui¬
b influit colore decurrit rigorẽ
quoq pati racõe ꝯmucat ut inter
naporancia ferueat int̾ ũbrosa f¬
gescat sole repcussa estuet inuibꝰ

Expanded text:
violentiam, et impedimentum non affertur ad recipiendum solis calorem, quo teclarius videtur, quo majus est folium, sane non ita ut pampinus vel ora omni, vel summitate crispanti. Sicut enim in ficulneae fofolii proficit ad tempestatis iniuriam a rutunda, alia longiora, alia flexibilia, alia rigidiora sint, alia nullis facile ventis labentia, alia quae levi motu decutiantur aurarum? CAPUT XV. Inexplicabile est singularum rerum exquirerenifesta testificatione distinguere, vel latentes occultasque causas indeficientibus aperire documentis. Una nempe atque eadem est aqua, et in diversas pra viridantior, aut inter florulenta discolor, aut inter lilia fulgentior, aut inter rosas rutilantior, aut in gramine liquidior, aut in palude turbidior, aut in fonte perspicacior, aut in mari obscurior, assumpto locorum quibus influit colore, decurrit. Rigorem quoque pari ratione commutat, ut inter 58 vaporantia ferveat, inter umbrosa frigescat, sole repercussa exaestuet, nivibus
Abbreviated transcription (Latin):
et actollit huiꝰ ẽ silis plebs ecc̃e que
ueluic quadã fidei uroice plantatur
⁊repͥmitur huilitatis ꝓpagine de q̃
pulcre aic ꝓpha bineam exegypto¬
transtulũti et plantasti uadices eiꝰ
et replesti t̾ram. Opuit mõtes u̾b
cus. et arbustaeiꝰ ceoros dei. exten¬
disti paliites eiꝰ us admare ⁊ us
ad flinũ ppagines eius. ⁊ ꝑ ysaram
ipẽ oñs locutus ẽ dices. umca fa¬
ta ẽ uilc̃oĩ cormi in loco ubi et ma¬
ceria cirtĩtoedi ⁊ cͥcũfodi iuneam
soreth. et edificauit turrẽ ĩmedio
eius. Circũtedit eĩ uelut uallo quo
fodit eamqũ exou̾arut tͥrenauum
molecurais̃. Nich̾ eĩ mag̾ m̃tẽ oñ¬
at ꝙͣ istius mũtoi sollicitudo ⁊ cupi¬

Expanded text:
et adtollit. huius est similis plebs ecclesiae, quae et adtollit. huius est similis plebs ecclesiae, quae uelut quadam fidei radice plantatur et reprimitur humilitatis propagine, de qua pulchre ait ptranstulisti, et plantasti radices ejus, et replesti terram: operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei: extendisti palmites ejus usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus . Et per Esaiam ipse dominus locutus est dicens: uinea facta est dilecto in cornu in loco uberi. et maceriam circumdedi et circumfodi uineam Sorech et aedificaui turrem in medio eius. circumdedit enim uelut uallo quodfodit eam, quando exonerauit terrenarum mole curarum; nihil enim magis mentem onerat quam istius mundi sollicitudo et cupi
Abbreviated transcription (Latin):
spine m̃tis aĩc q sentis uideq con¬
licet hõ aut splendore nobilitatis
aut fastagio potestatis euit fulgo¬
re ilcutis semꝑ tib spina proxima
pice Suꝑ spinas gnimas nec pro¬
uixagrã man. Breui umsquisq
decusu etatis flore marcessit. Sa¬
ne ut arduca tibi nou̾is ꝯĩia eẽ
cũtlorib ita eciã leta cũuitib. qͥb
gen̾atur unũ quo cor hoĩs letifica
suauitatis tuegrã ẽ. exte pululat᷑
bibe aquã detins uasis et depuce¬
cus florẽtis ꝯdore intẽ. Siquidem
de flore carũ succus expssus poculi
gems ꝯficit quod ⁊ uoluptatiet
sauiti sit quis nõ miretur exacum
uinacus int̾c us marboris sũmũ
acumen ꝓrũpe quã uelut quodam
amplexu fouet et quibusdã brachi¬
isligat cũ circũoat lacertis pam¬
pinis uestit. sertis coronat nuaꝵ¬
Que adimitacõm uite nre. piũ
uiuam defigit radicẽ. Deinde qr
quibusdã itaclaiculis quicquio
cõp̾hendit stringit. hus q se etigit

Expanded text:
spinae mentis animique sentes iure conlicet, o homo, aut splendore nobilitatis aut fastigio potestatis aut fulgore uirtutis, semper tibi spina proxima pice. super spinam germinas, nec prolixa gratia manet. breui unusquisque decurso aetatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi noueris communia esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus generatur uinum, quo cor hominis laetisuavitas tuae gratiae est, ex te pullulat, Bibe aquam de tuis vasis, et de putetius florentis odore vitis. Siquidem de flore earum succus expressus poculi genus conficit, quod et voluptati et saluti sit. Deinde quis non miretur ex acini vinacio vitem usque in arboris summum cacumen prorumpere, quam velut quodam amplexu fovet, et quibusdam brachiis ligat, et circumdat lacertis, pampinis vestit, sertis uvarum coronat? Quae ad imitationem vitae nostrae primum vivam defigit radicem, deinde quia quibusdam ita clauiculis quidquid conprehenderit stringit hisque se erigit
Abbreviated transcription (Latin):
spleioorẽ deduccõms aboleut ac
repentims lat̾is dolor effusis ga¬
uons luctuosã grauis successionẽ
meroris admiscuit. Hiꝰ ẽ g̾ gloria¬
hõis ut flos fem. Que eciã cũ defer¬
tur inchopib adiũgit ĩquanlls
fructus acquiritur et cũ amitti¬
desup obũbrabat repẽte desticuẽs

Expanded text:
splendorem deductionis aboleuit ac splendorem deductionis aboleuit ac repentinus lateris dolor effusis gaudiis luctuosam grauis successionem maeroris admiscuit. huiusmodihominis sicut flos feni: quae etiam cum defertur nihil operibus adjungit, in qua nullus fructus acquiritur; et cum amittidesuper obumbrabat repente destituens,
Abbreviated transcription (Latin):
tis uirroitate florẽtẽ gͣta specie sua¬
urq colore crastinaoie tibifacie et
serandus apparet egͥciromis alicus
ĩ frͥuitate solutus. plerosq ⁊̃ labor
frangit aut inopia maceuit aut
criroelitas uerat aut unia corrũpt
aut senectus debitat aut enuratos
nestatus iifulis ꝓsapie uet̾is cla¬
tus insignib amicis hĩiroans sti¬
uatus cłientib iutr̃q latus cectꝰ
pducens maximã at reducens
mole turbatus desticuitur abõĩb
asodalib delĩquitur. ĩ pugnatur
etiam qui dudũ ubtate affluens
copiarum lib̾tatis fama pora uoli¬
tans sigloꝵ darus honorib p̾mi¬
nens pot̾atib tͥbunalib celsus so¬
dũ pconũ clamore deducitur sb̾i¬
ta ierum ꝯu̾sione ĩ cũ carerẽ rapr̃
quo alios ipe detruserat ⁊ ĩt̾ res su¬
os emmẽtis pene deflet erũpuã.
Dñta p̾oie cat̾ua plaudencium et
ĩuidrosa freꝙ̃tis ppłi domũ põpa
deduxit et nox iniagloriose illum

Expanded text:
tis viriditate florentem, grata specie, suatis viriditate florentem, grata specie, suavi colore; crastina die tibi facie et serandus apparet aegritudinis alicujus infirmitate resolutus. Plerosque aut labor frangit, aut inopia macerat, aut cruditas vexat, aut vina corrumpunt, aut senectus debilitat, aut eviratos s infulis, prosapiae ueteris clarus insignibus, amicis abundans, stipatus clientibus et utrumque latus tectus, producens maximam ac reducens s periculi mole turbatus destituitur ab omnibus, a sodalibus derelinquitur, inpugnatur etiam qui dudum ubertate affluens copiarum, liberalitatis fama per ora uolitans singulorum, clarus honoribus, praeminens potestatibus, tribunalibus celsus, sodum praeconum clamore deducitur, subita rerum conuersione in eum carcerem rapitur, quo alios ipse detruserat, et inter reos suos inminentis poenae deflet aerumnam. quantos pridie caterua plaudentium et inuidiosa frequentis populi domum pompa deduxit: et nox una gloriosae illum
Abbreviated transcription (Latin):
iuunere. sũ sacõis fruge. fructus si¬
ne semime cam dulcis et gͣcus ut
eciã repletus sit uoluptati atq usu¬
i sit. Deniq ad primas datus m̃sas
ad secidas remausit. Quid a creatẽ
huius atteram miraculũ ⁊ sapiẽo¬
iiũ specie ullo uirentis hbe mu
et spectaculũ elucet. Illaħba et flos fe¬
in figura ẽ carins hũane sic bonus
d̾itatis ĩ tͥps organo sue uocis exp̾ssit
dicũs. Clama. Quro clamabo. Dĩs ca
dicit. Clama. S ĩ ip̃o ysaia loquitur.
Ille r̾spondit. Qͥd clamabo. et tãquã
ꝙ loq̃retur auoiss: adumxit. Oĩs ca¬
ro fenũ. Et u̾e uiret eĩ gloria eius ĩ
carne qĩ fenũ. Et q̃ putatur ẽẽ fullu¬
caduca qiͣ fenũ. Gerunnat inta u̾ita¬
tẽ uł ariditatẽ in spẽ nõ m ftuctu so¬
liditatem hilarioris inte qiͣ flos pre¬
tendens iocinditatẽ. buiorẽ spacõ
salubͥtas pot̾ esse diutͣna. Hodie unde¬
as adolescentẽ ualio̾ pubescentis eta¬

Expanded text:
munere, sine satione fruges, fructus simunere, sine satione fruges, fructus sine semine, tam dulcis et gratus, ut etiam repletis uoluptati atque usui sit. denique ad primas datus mensas ad secundas remansit. Quid autem creaturae huius adtexam miraculum et sapieerminum specie et illo uirentis herbae et speculum elucet. illa herba et flos faeni figura est carnis humanae, sicut bonus diuinitatis interpres organo suae uocis expressit dicdicit: clama, sed in ipso Esaia loquitur. ille respondit: quid clamabo? et tamquam quid loqueretur audisset adiunxit: omnis caro faenum. et uere; uiret enim gloria hominis in carne qcaduca quasi fenum germinat vitae viriditatem in specie, non in fructu soliditatem, hilarioris vitae quasi flos praetendens juncunditatem, breviori spatio osalubritas potest esse diuturna. 30. Hodie videas adolescentem validum, pubescentem, aeta
Abbreviated transcription (Latin):
net pͥus t̾ra ꝙͣ focũ solis accipiat. Sci¬
ant hoiẽs solem auctorẽ nõ esse nascẽ¬
ciũ. Dei clemencia t̾ram relaxat deim
dulgencia prorũꝑe facit fructus quo¬
mõ sol uiuendi usum ministrat oriũ¬
pabulum quã cib hoĩ sit creatus. In
nõ negligat sicut euuͣgelizat sapiã¬
dei et dicit. Respicite uolatilia celi
qm̃ nõ serunt n metunt n cõgre¬
gant in horiea et pr̃ ur̃ celestis pascͥ
illa Nõ ne uos płis estis illis. Cum
eiũ illa pascantur deigrã nemo sͥ¬
diri. De in de qr simplicẽ uictũ ⁊ nͣlem
cibũ reliqͥs cibis debuit aũfr̾e hic enĩ
sobrietatis cib ẽ: reliqui deliciatum
rum Ereuplũ itaq faͣgilitatis ina¬
gist̾umi ꝑsimonie ẽ. ħbe simplicis
uictu oleris inlis aut pomi contẽ
ꝙ̃ libalitas dei pͥma dõuit. Ille salu¬
bris ille utilis cib. qͥ morbos repel¬
lat qui resecet credulitates. ulło
hõim pastus labore. s omo effusus

Expanded text:
net prius terra quam fotus solis accipiat. scinet prius terra quam fotus solis accipiat. sciant omnes solem auctorem non esse nascentium. Dei clementia terram relaxat, Dei indulgentia prorumpere facit fructus. Quomodo sol vivendi usum ministrat oriunus pecori pabulum, quam cibus homini sit creatus. In e non negligat, sicut in Evangelio Sapientia Dei dicit: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregantilla : nonne uos pluris estis illis? cum enim illa pascantur dei gratia, nemo sidiri. deinde quia simplicem uictum et naturalem cibum reliquis cibis debuit anteferre. hic enim sobrietatis est cibus, relrum. exemplum itaque frugalitatis, magisterium parsimoniae est herbae simplicis uictu holerisque uilis aut pomi contentptulit, quem liberalitas dei prima donauit. ille salubris, ille utilis cibus, qui morbos repellat, qui resecet cruditates, nullo hominum partus labore, sed diuino effusus
Abbreviated transcription (Latin):
secula seculorameN.
Iscedente.aqua. ꝯuemebat
ut spẽs t̾re daretur ⁊ grã. etĩ
insibiẜet ĩcõpoĩta desmerẽt
ãm et cõpositamꝰ fac̾et deus. Ait gͥmi¬
net t̾ra hbum fem semmãs sem̃ s geu¬
uba uitatis quor series salus au
diencium pͥma eĩ illa uox dei sing
quã uehemeus uox. genu t̾raher¬
bam femi. hoc ẽ ip̃a ꝑse gͦmiu t̾ra. Nul¬
lum alt̾ius q̃rit airxisui nõ ciripiam
ĩoiget mist̾io. Solent eĩ płiq dicere.
Nisi clem̃cior solis calor tepefec̾it t̾ras
et quodãmõ radus suis fou̾it nõ pł
Gumnare t̾ra et pp̃ea gentes dinũ ho¬
norẽ deputant soli ꝙ u̾tute caloris su¬
i t̾rarum penetret simis sparsaq fo¬
ueat senia uł rigentes gelu uenas
uocẽ emittentẽ. cõcicescat ĩeptus.Ser¬
io hõmũ qui futurus ẽ. facessauana
opiõ aũꝙͣ solis fiat liñare ħbã neisca¬
cur. Antiquior fit eiꝰ prerogatiua qmͣ
solis nec error hõim cõualescat. Germi¬

Expanded text:
ecula saeculorum amen. Discedente aqua conueniebat ut species terrae daretur et gratia, ut inuisibilis et inconposita desineret eam et compositam faceret deus, ait: germinet terra herbam faeni seminans semen seuerba ueritatis, quorum series salus est audientum. prima enim illa uox dei singuquam uehemens uox: germinet terra herbam faeni, hoc est ipsa per se germinet terra, nullum alterius quaerat auxilium, non cuiusquam indigeat ministerio. solent enim plerique dicere: nisi clementior solis calor tepefecerit terras et quodam modo radiis suis fouerit, non poterit germinare terra. et propterea gentes diuinum honorem deputant soli, quod uirtute caloris sui terrarum penetret sinus sparsaque foueat semina uel rigentes gelu uenas uocem emittentem: conticiscat ineptus sermo hominum, qui fuuam solis fiat luminare, herba nascatur, antiquior sit eius praerogatiua quam solis. ne error hominum conualescat, germi
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Acerbus em̃ fructus amarior
eẽ cõsueiit nec pot̾ dulte ẽẽ: insi ꝙ
admaturitatẽ ꝑfcõns adoleint.
tis nec sol miquitatis noc̾e cõsue¬
uit qr obumbrat ei grã spũalis et
oĩa mũtoane cupiditatis ⁊corporee
libid̃is restringit incendia. detẽ¬
dit ardores. lauoent te qui cũq con¬
spiciumt ⁊ agnima eccẽ uelut q̃da
palintum serta mirentur. ꝯpectẽt
Singuli froeliu pulcra ascrum mo¬
mlia delectentur maturitate pru¬
dencie splendore fideiconfessioms
decore iusticie pulcriturome ubta¬

Expanded text:
cat. acerbus enim fructus amarior cat. acerbus enim fructus amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleuerit. tis nec sol iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit incendia, defendit ardores. laudent te quicumque conspiciunt et agmina ecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, uberta
Abbreviated transcription (Latin):
nete lie rego ĩuobis. Sicut palies
nõ pocest fructũ aft̾re abse nͥ manse¬
rit ĩuite: sic et uos si ĩme nõ manse¬
ritis Ego sum itis: uos palumtes
estis. Euident gͥexẽplum utis ad
signauit: q̃ pͥmũ ueris tepefc̃ã tem¬
pãcia gminare phibetur deindeex
tere dequib oriens uuaformatur
paulatu q augescens ĩnaturi ꝑ¬
tus retin acerbitatem. nec pot̾ insi
maturaiam et cocta oulcesõe uestitꝰ
int̾ca inrcoantib pãpinis uinea qͦ
et adusum fgus omẽq ĩuiriam nͥ
exiguo minntur subsidio et a solio
aroore defenditur. Quid. a eo ulspec¬
taculo gracius. uł fructu ẽ dulcius
urde serta peiroencia uelut q̃bã spe¬
ciosi ruris momilia carpe unas uł
aureo colore uł pupuro reitentes
iacicto cet̾as q gẽmas fulge̾ exis¬
tim es choruscare inditos. Albarũ
cuncare grãm. Qec adũtis exhus
mom̾ te hõ ne ĩmaturos fructus
tuos dies sup̃mus ĩuemat: aut
plene tẽpus etatis oꝑa p̃ua dedu¬

Expanded text:
manete in me et ego in uobis. sicut palmes non potest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter igitur exemplum uitis ad signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex tere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut plenae tempus aetatis opera parua dedu
Abbreviated transcription (Latin):
dusis siguloꝵnsus diu̾sa natura ẽ
Aliaminin habet cerasei arboris lacu¬
ma. aliã lentisci. dispem quoq bassaĩ
gucta odorata. Orientis ligna sudare
poũtur dusũ quoq lacrima genꝰ
uͥgulta ferularum in egỹpto aclibi
gulti sit. et intante mat̾re soliditatẽ
lacrima durescat. Rec lenb id assru¬
itur testis: qñ folia aut succuloꝵ im
mitissime porciones aut exigua q̃dã
asanciũgena melectrũ sepe reperiã¬
tur. q̃ uir cũadhuc gutta eẽt mollio¬
ea recrpisse et solidita temusse. S qͥe
go uii o̾mone dec̾no. cũ alta atq pci¬
osa racionenẽ cũ iste sermo huãuo a¬

Expanded text:
us singularum usus, diuersa natura est. aliam uim habet cerasi arboris lacrima, aliam lentisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna sudare produntur, diuersum quoque lacrimarum genus uirgulta ferularum in Aegypto ac Libyama uirgulti sit et in tantae materiae soliditatem lacnma durescat ? nec leuibus id adstruitur testimoniis, quando folia aut surculorum minutissimae portiones aut exigua quaedam animantium genera in electro saepe reperiantur, quae uidetur cum adhuc gutta esset mollior, recepisse et solidata tenuisse. i Sed quid ego uili sermone decerno cum alta atque pretiosa ratione naturae, cum iste sermo humano a
Abbreviated transcription (Latin):
fcũs es. Hba gem suo respondet: tu
no respoitoes geni tuo: Oritici gni¬
rm spsũ tre gei̾ns sui grãm reodit
et tu degeneras f̾ruges nõ adulte¬
rant sin sinc̾itatẽ semĩs: tu adulte¬
ras puritatem aĩe ingorẽ m̃tis cor¬
poris castitatem. Nonꝰ agnoscis op
te ille foruit. et tu maiichee adult̾m
tibi asciscs  auctorem: pr̃ deuo dicit
ad filiũ faciamus hoiẽm ad yma¬
et tu euuonnane dicis qr oissiłis ẽ
pr̃ filius. Nam siymago nõ dissimi¬
uo utiq: s tot ex toto exprimeus pa¬

Expanded text:
ba generi respondet suo: tu non respondes generi tuo. tritici gum sparsum terrae generis sui gratiam reddit: et tu degeneras. fruges non adulterant sui sinceritatem seminis: tu adulteras puritatem animae, uigorem mentis, corporis castitatem. non agnoscis opus te ille formauit: et tu, Manichee, alterum tibi asciscis auctorem. pater deus dicit ad filium: faciamus hominem ad imaet tu, Eunomiane, dicis quia dissimilis est Patri Filius. Nam si imago, non dissimilis utique: sed totum ex toto exprimens Pa
Abbreviated transcription (Latin):
pone dr̃as arboꝵ ⁊u̾cutes radicum.
et q̃cũq sunt absconoita. et ĩ ꝓ insa
sic scpͥtum ẽ. q̃ nec ab ipõ tamẽ m aĩ¬
festata producuntur ut ncħ liceret
potuisse ułcum dispucare deu̾gul¬
coꝵ geñib nõ pocuisse tñ plemus
bus thoris flumoꝵ exundanci
om̃ ꝙ oĩ aquarũ cursu ẽ redũdãcius
subico creatura ugultoꝵ onsis efflo¬
ruit festinacunt campi nõ ꝯmissã
ꝯͥ fiigẽ ede ignorata orti oleumge
uerunt arbores cito surge. cito seflo
ĩduere uictum hoib pecoribus pa¬
bulum inuustrare fructus oõis ẽ
õĩb usus quoq ẽ datus oĩbus sil
utr̃q arbores g̾ininau̾nt aliuid qͦ
uescemur aliud quo refgͥantur um¬
bra defeno̾emur asole Eib infruc
tib amenitatis infolus. Samẽ
qr p̾scia erat ꝓudencia creatoras
quoo fructũ sͥ maxime hoĩm ami¬
ditas iĩdicaret peliquis prouidit

Expanded text:
ntias arborum et uirtutes radicum et quaecumque sunt abscondita et inprouisa, sicut scriptum est. quae nec ab ipso tamen manifestata produntur, ut mihi uideatur potuisse eum disputare de uirgultorum generibus, non potuisse tamen plenius bus thoris fluviorum exundantium omni aquarum cursu est redundantius, subito creatura uirgultorum omnis effloruit! festinarunt campi non commissam sibi frugem edere, ignorata horti holerum genuerunt arbores cito surgere, cito se in florem induere, uictum hominibus, pecoribus pabulum ministrare. fructus communis est omnibus, usus quoque est datus omnibus. simul utrumque arbores germinarunt, aliud quo uesceremur, aliud quo refrigerante umbra defenderemur a sole. cibus in fructu, usus amoenitatis in foliis; tamen quia praescia erat prouidentia creatoris quod fructum sibi maxime hominum auiditas uindicaret, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
at s umus cuiꝰq mens ad supiora
se surcigat et airocat dice̾ Nostra cõ¬
lis seculi possit ueflecti. et tẽpestate
deduci chauiculis illis ⁊cutulis qĩ
amplexib caritatis ꝓpximos quos¬
q cõplectitur ⁊ĩ eoꝵ cõuĩccõne reqͥ¬
escit Caritas ẽ gͥ. q̃ nos sr̃iorib nectit¬

Expanded text:
at, sed uniuscuiusque mens ad superiora at, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra aulis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superiori
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfurͥtatis inclinata erat ut sursum
tespice̾ nõ poss Curuata erat eĩ eis
aĩa q̃ inclinabatur ad t̾rena cõpen¬
dia et celestem grãm nõindebat. re¬
spexit eam ihx et uocauit: et statim
ult̾ ona trena deposuit Hns cupioi¬
tatibus q̃ illos hon̾atos fuisse demõ¬
strat.quib deent. uemite adme õs
qͥ laborati et onaci estis et egouos
reficiam. Ergo illa mlr aĩa mulieris.
qi circũfossa respirauit: et eresta est
tur et erigitus. ne reflectutur inter¬
rai Reciduntur alia sarm̃ta. ali
aꝓpagantut. Retiduntut q̃ iam ef¬
fusione luxuriant ꝓpagantur ea q̃
seruandam ut nemo se diues et ho¬
uoratus extollat nemo pauꝑ deici¬
atur. ignobilis. q desperet oĩb sit in
eccã par atq una libtas oĩb impa¬
atur iusticia cõĩs et gr̃a. Et iõ turtie
ĩmedio ẽ. que exemplũ de uno rus¬
ticairis de illis circũferat piscato¬
rib. qͥ u̾cutũ arcẽ ten̾e̾ meruerunt
n huĩlis et despicabilis oiues iace¬

Expanded text:
infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes qui laboratis etreficiam . Ergo illa anima mulieris quasi circumfossa respiravit, et erecta est.tur et erigitur, ne reflectatur in terram. Reciduntur alia sarmenta, alia propagantur: reciduntur quae inani effusione luxuriant, propagantur ea quaservandam, ut nemo se dives aut honoratus extollat, nemo pauper dejiciat, ignobilisque desperet? Omnibus sit in Ecclesia par atque una libertas, omnibus impeatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. neque humi uilis et despicabilis iace
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscunt noxiaq pit̾ ac profutura
putingunt. ita ut psinq cũ ariatu
gere uenena nõ serpe. deniq cerius
cib uenemum. Coluber ceruũ fugit.
iconemi intficit. Draco clefantẽ ligit.
ui utrunq c̾tatar. ut ille pedẽ allid.
niquo casus unicti sibi noce̾ nõ pos¬
sic iste ne postiore extiemus pedea ͭ
calce capiatur angusto. ubiuł ipẽ se
nõq̃at corq̃re ⁊ draconẽ graut ꝓt̾ere
uestigio uł seꝙ̃tis elephantis auxiliũ
quib sͥ au̾t medicẽtur ħbis aut sub¬
sious opem afferant. Hõ nesat cui rõ¬
nabilis sensus ⁊̃ nascitur. aut cum a¬
lienus au̾oẽ. ut q̃ cuiqr. apta sint usui
inĩme dephendat. aut ita nature ing
dl aut nasci nõ debuisse aut iñ san¬
cultum agroꝵ ucił adusum plaustro¬
rum habius ad alnnomã suains.
diuso mune fulat agͥcolas quibus
deus si bonasua norunt uniusa dõ¬
uit dicens. Geriim t̾ra hbam fem.
e̾in hbis et radicib atq alboꝵ gnũb̾

Expanded text:
agnoscunt noxiaque pariter ac profutura agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, ita ut plerumque, cum armata gere uenena, non serpere. denique ceruis cibus uenenum est: coluber ceruum fugit, leonem interficit: draco helefantum ligat, ui utrimque certatur, ille ut pedem alliget, in quo casus uiucti sibi nocere non possit, iste ne posteriore extremus pede aut calle capiatur angusto, ubi uel ipse se non queat retorquere et draconem graui proterere uestigio uel sequentis elefanti auxilium quibus sibi aut medicentur herbis, aut subsidiis opem afferant; homo nescit cui rationabilis sensus innascitur, aut tam alienus a vero est, ut quae cuique apta sint usui minime deprehendat: aut ita naturae inganimal aut nasci non debuisse, aut sine sancultum agrorum utilis, ad usum plaustrorum habilis, ad alimoniam suavis, diverso munere fulcit agricolas, quibus Deus, si bona sua norint, universa donavit, dicens: Germinet terra herbam feni, in herbis et radicibus atque arborum
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽ ducentib p̃coca digestione pre¬
uenuit pͥusquõ uitalia ip̃a ꝑceptet.
Helleboꝵ aut piti locũtur escames¬
se.et alimomã coturincũ eo quod
naturali quodã tẽpam̃ta sin corꝑ¬
id uim pabuli nocentis eintent
et eĩ sire inediciẽ plexiiq ad salubri¬
tate huiam quoq cors tepatur cui
uroetur eẽ cocrarium Qñtomag¬
nprietatene adcibum proticit qd̾mne¬
dicinali manu cõu̾titur. rosalute.
pinanoragorã quoq sõpnus fre¬
quent᷑ accer̾situr ubi ingiliarũ eg
sum int̾noꝵ sepe uiscerum sop
q furores libidinũmactuerunt
⁊ elleboro uetuste passiones egri cor¬
poris sunt solute. Nõ solum gͥ nł
ia. Iohus rep̾hensio creatoris. s eci¬
ã increm̃tum ẽgraꝵ. Siquid qdad
yiculum putabas esse genatum ad
tur. et io quod salutis ꝑindust̾am
uõ admittitur. An u̾o oues ⁊ capre
ea q̃ sͥ noxia sunt declinare didice¬
runt et solo ouore ꝑ quoddã nature
ena denoi piculi uł tuende salutis

Expanded text:
sedem ducentibus praecoci digestione praeueniunt, priusquam uitalia ipsa pertemptet. elleborum autem periti locuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis uim pabuli nocentis euitent. etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui uidetur eprietate naturae ad cibum proficit, quod medica manu convertitur ad salutem! Per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi vigiliarum aegri simi internorum saepe viscerum sopi plerumque furores libidinum marcuerunt, et helleborum vetustae passiones aegri corporis sunt solutae. 40. Non solum igitur nulla in his reprehensio creatoris, sed etiam incrementum est gratiarum. Siquidem quod iculum putabas esse generatum, ad tur: et id quod salutis, per industriam non amittitur. An non oves et caprae ea quae sibi noxia sunt declinare didicerunt, et solo odore per quoddam naturae euadendi periculi uel tuendae salutis
Abbreviated transcription (Latin):
tem comã hibins quoq tẽpib s¬
cenuit in reli quũ: quod subui m̃
di surgentis accepit et uroe manz
sua illicib progatiua man mpi¬
sis: ut ulli uenti eas cims sui hono¬
re dispolient. Surrex̾at añ floribus
nxtu t̾ieus sũ spimis rosa ⁊ pul¬
chimos flos sũ ulla fraude u̾niabat.
postu spma sepsit grãm floris caꝙ
tatẽ pfumccõnis iue finituns cu¬
rarum stumilis sepe cõpuguat ual¬
laca ẽ eñ eligancia inte nrẽ et qͥ¬
busoã sollicituomibus obsepta ut
trifticie adiucta sit gra. uñ cũ imus¬
quisq aut suanitate rõnis aut ꝓs¬
pioris cucsus sutdessib gratulatin

Expanded text:
tem comam hibernis quoque temporibus stem comam hibernis quoque temporibus stenuit in reliquum, quod sub ictu mundi surgentis accepit. et inde manet sua ilicibus praerogatiua, manet uirescant, ut nulli uenti eas crinis sui ueste dispolient. \' surrexerat ante floribus inmixta terrenis sine spinis rosa et pulcerrimus flos sine ulla fraude uernabat, postea spina saepsit gratiam floris tamquam tatem perfunctionis suae finitimis curarum stimulis saepe compungat. Vallata est enim elegantia vitae nostrae, et quibusdam sollicitudinibus obsepta, ut tristitia adjuncta sit gratiae. Unde cum unusquisque aut suavitate rationis, aut prosperioris cursus successibus g
Abbreviated transcription (Latin):
sup t̾ram. et obdormiat ĩquit i ex
urgat uocte et die et seinẽ gͥmĩat ⁊
in c̾resct dũ nescit ille ulcro enĩ ter¬
ra fructificat. pͥmo ħbam deurdespi¬
cam. deinde plenũ trititũ ĩ spica. et
cũ produx̾it tructũ: statim mittit fal¬
ceui quomiã adẽ messis. Dormienti
gͥ cibi hõ et uescienti fructꝰ suos ultro
t̾ru producit. Dorimis et singis: et f¬
ũti ꝑ noctẽ increm̃ta miraris. deh
genus cilius semẽ eius ĩ ip̃o. Dixit
et scã sunt. et subito ut subico florẽ¬
tib ħbarum uirroitatib itahic ne¬
uiorib t̾ra uestita est Concurrerũt
arbores cõsinrexert siliuue. u̾tices re¬
pente mõciũ fronouerunt. dinc
pinus. hinc cypͥssus inalta se extu¬
leuint cacinina. ceori et pitre con¬
casus marinos tuto sb̾itura remi¬
gio nec solum uentis s ⁊̃ fluctib
certatura processit nec nõ et laur
assurgens odorẽ suũ dedit: mũꝙͣ
sua exͦuenda uelamnĩe uinbrose qͦ
ilioes uticem ꝓtulerunt. ĩhorren¬

Expanded text:
super terram et obdormiat mquitinquit et surgat nocte et die, et semen germinet et increscat, dum nescit ille. ultro terra fructificat primo herbam, deinde spicam, deinde plenum triticum in spica. et cum produxerit fructum, statim mittit falcem, quoniam adest messis. dormiente te igitur, homo, et nesciente fructus suos ultro terra producit. dormis et surgis et frumenti per noctem incrementa miraris. Dixigenus, cuius semen eius in ipso. dixit et facta sunt et subito ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt arbores, consurrexerunt siluae, uertices repente montium fronduerunt. hinc pjnuspinus, hinc cypressus in alta se extulerunt cacumina, caedri et piceae conrtice etiam casoscasus marinos tuto subitura remigio nec solum uentis, sed etiam fluctibus certatura processit. nec non et laurus adsurgens odorem suum dedit numquam suo exuenda uelamine. umbrosae quoque ilices uerticem protulerunt inhorren
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidẽ gͥmi spes salutis Quid g̾
unmierẽ qnͣta uarietas arboꝵ qmͣ
diusus ĩ singulis et pulcher orna¬
tus. Qmͣ patule fagi ꝙͣ prooe̾ abieces
ꝙͣ comautes pius̃ ꝙ̃ umbrose illi¬
ces ꝙͣ ppłi bicolores.ꝙͣ memorosa
⁊ re diuina castanca q̃ sił ut extisa fu¬
qͣd in arborib ip̃is etas etas aͣ¬
semłaut nouella dep̾hendr uin
orib eĩ eriliores rami antiquiori¬
b ualidiora ⁊ nodosa brachia. Illis
folia leigata atq oiffusa istis cõ¬
tracciora iaspa sunt etiã arbores q̃
semlia atq emortua radice succes¬
sionem sui si forte cedantur iepau¬
re nõ nouerunt. Alic quibus aut ĩ¬
uentus iuiret aut natura fecũdi¬
or est quib excisio lucro pocius ꝙͣ
etiã ꝙ mireris ĩ ip̃is. Sexis ĩ pomis
ẽ discrecio sexus in arborib. Nam
uides palinam q̃ dacciolos generat
płiq in clinantemi ramos suos
et subicientẽ ⁊ cõcupĩẽ atq amplex
spẽm pretendentẽ ei arbori ꝙͣ inrẽm

Expanded text:
 fidem germinet spes salutis. quid ego enumerem quanta uarietas arborum, quam diuersus in singulis et pulcher ornatus, quam patulae fagi, quam procerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam populi bicolores, quam nemorosa et rediuiua castanea, quae simul ut excisa fu in arboribus ipsis aetas aut senilis aut nouella deprehenditur; iunioribus enim exiliores rami, antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, illis folia leuigata atque diffusa, istis contractiora et aspera. sunt etiam arbores, quae senili atque emortua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior est, quibus excisio lucro potius quaetiam, quod mireris, ipsis sexsus in pomis, est discretio sexus in arboribus. nam uideas palmam, quae dactulos generat, plerumque inclinantem ramos suos et subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetendentem ei arbori, quam marem
Abbreviated transcription (Latin):
egricudinẽ qnͣtã ⁊ ĩequalitatẽ semĩs
uior̾ eẽ referendum. Nõ eĩ desunt ẽẽ
t̾ticũ si aut frigore aduratur. aut im¬
lore quoq ⁊ corrupdõe mutatũ. Demq
soẽm reutũtur. si aut sole aut igiibus
torreantur. aut uiligentib cõmis¬
saculcorib aetis tẽpie. t̾rarũq fera¬
tum ub̾tate foueantur. Itaq repat᷑
insobole quod degen̾auerat ĩparente
usus nate̾ moleint in reliquũ succes¬
sions uicio destitutum sit cũ hodic

Expanded text:
egritudinem quandam et inaequalitatem seminis uidetur esse referendum. non enim desinit esse triticum, si aut frigore aduratur aut imlore quoque et corruptione mutatum. denique speciem reuertuntur, si aut sole aut ignibus torreantur aut diligentibus commissa cultoribus aeris temperie terrarumque feracium ubertate foueantur. itaque reparatur in subole quod degenerauerat in parente. usus naturae inoleuit, in relicum successio