comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sertus est locus. & iã hora p̾t̾iit: dimitte illos
ut euntes in ꝓcimas uillas &r uicos emantꝰ
Scibos quos manducent. Horam multã uesꝑt¬
nũ tẽpꝰ dicit. luca teste qui ait. Dies aut̃ cepis
declinare. Et accedentes .xii. dixert̃ illi. Dimit¬
te curbas: ⁊ ceta. Die aut̃ dedinata turbas
saluator reficit: quia uł fine scłoꝵ. ꝓpinquan¬
te. uł cũ sol iusticiȩ ꝓ nob̾ occubuit: a diuti¬
na sp̃italis mnediȩ sũmꝰ tabe saluati. Et res¬
pondens ait ilł. Date eis manducare. ⁊ cetera
cł uocat apłos ad fractionẽ panis: ut illis se ñ
hab̾e testantib. magnitudo signi notior fiat:
da sunt nr̃a pascendaꝰ. uidelicet cũ eoꝵ uł ex¬
emplis uł littis ad amanda cęlestia suscitam᷑
Notandũ aut̃ qđ hoc miracłm panũ scͥptu¬
cus hoc int̾fecto ioħe continuo factũ ẽẽ. cõ¬
memorant. Unde colligit᷑ ioħem ĩmiuente
eadem festiuitate paschali fuisse decollatũ.: &
anno pꝰ hc̃ sequente. cũ denuo tẽpꝰ paschale re-¬

Expanded text:
st locus, et jam hora praeteriit. Dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos, emant sibi cibos quos manducent. Horam multam, vespertinum tempus dicit, Luca teste, qui ait: Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim dixerunt illi: Dimitte turbas, etc. . Die autem declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Et respondens ait illis: Date eis manducare, etc. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat: da sunt pascenda, videlicet cum eorum vel exemplis vel litteris ad amanda coelestia suscitamur. Notandum autem quod hoc miraculum panum scriptucus hoc interfecto Joanne continuo factum esse commemorant. Unde colligitur Joannem imminente eadem festivitate paschali fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale re
Abbreviated transcription (Latin):
discentiũ studio demonstrat᷑. Auȩ utinã nr̃o
in euo rediret. ut tanta ministris uerbi fre-¬
quentia fidelium insistat auditoꝵ: quȩ nec li¬
b̾um eis curandi corporis spacium concedat.
Nã quib necessaria curandi corporis hora ne¬
gat᷑. qͣntominꝰ illecebris animȩ siue carnis stu-¬
dendi facultas adest c Quinpotiꝰ a quib uer-¬
bum fidĩ. & salutare mist̾ium oportune un.¬
portune exigit᷑. hoꝵ animꝰ consequent̾ ad agen lxii.¬
da sẽꝑ & cogitanda cȩlestia succendit᷑: ne ea quȩ
uerbis docent. factis impugnent. Et ascen-¬
dentes in nauem : abierunt᷑ in desertum locũ
seorsũ. Non discipłi soli s assũpto dño ascen

Expanded text:
et discentium studio demonstratur, qui utinam nostro et discentium studio demonstratur, qui utinam nostro in aevo rediret, ut tanta ministris verbi frequentia fidelium desistat auditorum, quae nec liberum eis curandi corporis spatium concedat. Nam quibus necessaria curandi corporis hora negatur: quanto minus illecebris animae sive carnis studendi facultas adest? Quin potius a quibus verbum fidei et salutare ministerium opportune importune exigitur, horum animus consequenter ad agenda semper et cogitanda coelestia succenditur, ne ea quae verbis docent, factis impugnent. Et ascendentes in navem, abierunt in desertum locum seorsum. Non discipuli soli, sed assumpto Domino asce
Abbreviated transcription (Latin):
ant: sic̃ matħs descͥbit. Unde hoc qd̾ sequit᷑.
Et ait illis. Uenite seorsum in desertũ locũ:
& requiescite pusillũ. ⁊ cet̾a. Non solũ tanta¬
causa facit requietionis ipsoꝵ. s & mistice gr̃a
significationis: qͥa uidlz derelicta uidea quȩ
ꝓpħiȩ sibi caput ñ credendo abstulerat. in de¬
serto eccłiȩ quȩ uirũ ñ habuerat. uerbi ee̾t. ci¬
baria credentib. quasi epulas panũ largitu¬
rꝰ& pisciũ. Ibi etenĩ p̾dicatores scĩ qui ap̃ iu-¬
deam ñ credentẽ & contͣdicentem. aliqͣndui
graui tribulationũ sarcina p̾mebant᷑: reqͥẽ
nacti sunt. de collata gentib gr̃a fidĩ. Quȩ
aut̃ necessitas fuerit concedendȩ requiei disci¬
płis : subsequenter ostendit᷑. cũ dr̃. Erant
enĩ qui ueniebant & redibant multi. & nec
manducandi spaciũ habebant. Ubi magna tẽ¬
poris illiꝰ felicitas de labore docentiũ. & simul

Expanded text:
ant, sicut Matthaeus describit. Unde hoc quod sequitur: ant, sicut Matthaeus describit. Unde hoc quod sequitur: Et ait illis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum, etc. Non solum causa facit requietionis ipsorum: sed et mysticae gratia significationis, quia videlicet derelicta Judaea, quae prophetiae sibi caput non credendo abstulerat, in deserto Ecclesiae quae virum non habuerat, verbi esset cibaria credentibus, quasi epulas panum largiturus et piscium. Ibi etenim praedicatores sancti, qui apud Judaeam non credentem, et contradicentem, aliquandiu gravi tribulationum sarcina premebantur, requiem nacti sunt de collata gentibus gratia fidei. Quae autem necessitas fuerit concedendae requiei discipulis, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Erant enim qui veniebant, et redibant multi, et nec manducandi spatium habebant. Ubi magna temporis illius felicitas de labore docentium simul
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃tũ. ossa disꝑsisse ꝑ campos: & rursũ
collecta igni cremasse: ac denuo disꝑsisse ꝑ a
gros. affuisse tc̃ tẽporis ibidem de hierosolimiᷤᷤ
monachos. qͥ mixti paganis ossa legentib ma¬
ximã eoꝵ partẽ congregauert̃. & ad patrẽ suũ
philyppũ hierosolimã deculert̃.: at ille miserit
ea beato athanasio alexandriȩ ep̃o. ihiq ser¬
uata usq ad tẽpora theophili eiꝰdem urbis ep̃i.
qͣndo iubente theodos io pͥticipe om̃ia gentiũ
fana destructa: tẽ expurgato a sordib tẽ
plo. ibidem illata: & basilicam ꝓ edicula se¬
undecimũ hystoriȩ eccłiasticȩ librũ. Et ꝯ¬
uenientes apłi ad iħm : renuntiauert̃ illi oĩa
quȩ egerant & docuerant. Non solũ quȩ ipsi
egerant & docuerant apłi dño renuntiant. s
etiam quȩ ioħes eis in docendo occupatu̾sit paᷤ¬
sus. uł sui. uł eiꝰdem ioħis discipłi ei renunti¬

Expanded text:
monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igni cremasse, ac denuo dispersisse gros. Affuisse vero tunc temporis ibidem de Hierosolymis monachos, qui misti paganis ossa legentibus maximam eorum partem congregaverint, et ad patrem suum Philippum Hierosolymam detulerint. At ille miserit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopi, quando jubente Theodosio principe omnia gentium fana destructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo Serapis, ibidem illata, et basilicam pro aedicula Seundecimum Historiae ecclesiasticae librum. onvenientes apostoli ad Jesum, renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant. Non solum quae ipsi egerant, et docuerant, apostoli Domino renuntiant; sed etiam quae Joannes eis in docendo occupatis sit passus, vel sui, vel ejusdem Joannis ei discipuli renunti
Abbreviated transcription (Latin):
matri suȩ. Hoc iuxta litta̾m factum est. Nos
Decollatio ioħis minorationem famȩ illiꝰ qua xͦ
a popło credebatur insinuat: sic̃ exaltatio in cra¬
ce dñi saluatoris ꝓfectũ designabat fidei. qͣ ipse
tus gͦ capite ioħes. exaltatꝰ est in cruce dñs: qr
sic̃ idem ioħes ait. illũ oportebat crescere. ioħ̃em
oportebat minui. cũ diurnũ lum̃ decrescere in¬
cipit. natus est. Dñs aut̃ qui uera lux mundi
est. eo anni tẽpore quo dies crescere incipit. luci¬
flua nob̃ suȩ dona natiuitatis exhibuit. Quo
audito discipłi eiꝰ: uenert̃ & tulert̃ corpꝰ eiꝰ &. po¬
suert̃ illud in monum̃to. Narrat iosephꝰ uinc¬
tũ ioħem in castellũ macherunta abductum:
ibiq truncatũ. Harrat hystoria eccłia sepul¬
tum eũ in sebaste urbe palestina. quȩ qͦndam
samaria dicta est. A tẽpore iuliani pͥncipis
inuidentes xp̃ianis qͥ sepulchrũ eiꝰ pia solli¬
citudine frequentabant. paganos inuasisse

Expanded text:
matri suae. Hoc juxta litteram factum sit, nos matri suae. Hoc juxta litteram factum sit, nos Decollatio Joannis minorationem famae illius, qua Christus a populo credebatur, insinuat, sicut exaltatio in cruce Domini Salvatoris, profectum designabat fidei, quia ipstus ergo capite Joannes, exaltatus est in cruce Dominus, quia, sicut idem Joannes ait, illum oportebat crescere, Joannemidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in monumento. Narrat Josephus, vinctum Joannem in castellum Macherunta abductum, ibique truncatum. Narrat Historia ecclesiastica, sepultum eum in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicta est. At tempore Juliani principis, invidentes Christianis qui sepulcrum ejus pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse
Abbreviated transcription (Latin):
net filiã. ut in ipso statim conuiuio capt̃ loħiᷤᷤ
postulet: digno oꝑi saltationis. dignũ sangui¬
& ꝓpt̾ simul recũbentes: noluit eã contristari:
s misso spiculatore p̾cepit afferri capt̃ eiꝰ in
disco. ⁊ cet̾a. Consuetudinis scͥpturarũ est. ut
opinionẽ multoꝵ sic narret hystoricꝰ: qͦmͦ eo
tempore ab om̃ib credebat᷑. Sic̃ ioseph ab ipsa
qͦq maria appellatur pat̾ iħu. ita & nẽ herodes
dr̃ contristatꝰ qͥa hoc discũbentes putabant. Dis¬
simulator eiũ mentisᷤ suȩ̨ & artifex homicida.
tristiciã p̾ferebat in facie: cũ leticiã hab̾et in
m̃te. Scelusq excusat uiram̃to: ut sub occasiõe
pietatis. impiꝰ fieret. Qd̃ aut̃ subicit. &. ꝓpt̾
simul recũbentes: uult om̃s sceleris sui ẽẽ.
consortes: ut in luxurioso impuroq cõuuuo
cruentȩ epulȩ deferrent᷑. Et attulit capt̃ eiꝰ
in disco: & dedit illud puellȩ. & puella dedit

Expanded text:
net filiam, ut in ipso statim convivio, caput Joannis net filiam, ut in ipso statim convivio, caput Joannis postulet: digno operi saltationis, dignum sanguiistari, sed misso spiculatore praecepit afferri caput ejus in disco, etc. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. Scelusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis, impius fieret. Quod autem subjicit: Et propter simul recumbentes, vult omnes sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio, cruentae epulae deferrentur. Et attulit caput ejus in disco, et dedit illud puellae, et puella dedit
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis deliqͥt. Attam̃ ex utriꝰq exẽplo ꝓba¬
t᷑ utiliꝰ eẽ. nobis diem mortis futurȩ tim̃do. &
caste agendo sepiꝰ in memoriam reuocare. ꝙͣ diẽ
natiuitatid luxuriando celebrare. Homo enĩ ad
laborẽ nascitur in mundo: & electi ad reqͥem ꝑ
mortẽ transeunt e mundo. Cũq introisset fi¬
lia ipsiꝰ herodiadis & saltasset. & placuisset he¬
Non excusatur herodes qd̾ inuitꝰ & nolen̾ ꝓp¬
t̃ uiram̃tũ homicidiũ fecerit: qͥa ad hoc forte
iurauit. ut futurȩ occisioni machinas p̾para-¬
ret. Alioqͥn si ob iusuirandũ fecisse se dicit: si
patris. si matris postulasset int̾itũ: facturꝰ fue¬
rat an non: Qd̾ in se gͦ repudiaturꝰ fuit contẽ¬
pnere debuit & in ꝓpħa. Quȩ cũ exisset: dixit
baptiste. & cet̾a. Herodias timens ne herodes
aliqͣndo resipisceret. uł philyppo fr̃i amicus
fieret. atq illicitȩ nuptiȩ repudio soluent᷑. mo¬

Expanded text:
festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probafestivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo , et electi ad requiem per mortem transeunt e mundo. Cumque introisset filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset HeNon excusatur Herodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixit Baptistae. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo 102 fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, mo
Abbreviated transcription (Latin):
podentis dño longiꝰ recessit. Bentur gͥ a¬
limenta eis qui dẽ longinqͦ ueniunt: qͥa
conuersis peccatorib dõcꝰtrine sc̃ę cibi pͥre¬
bendi sunt : ut in dm̃ uires reparent.
qͥs in flagitiis amisert̃. Itẽ udei qui
cunq in xp̃o credidert̃. deꝓpe ad illum
uenert̃: quia legis & ꝓpħarum erant lit¬
teris edocti de illo. Credentes uͦ ex genti¬
b delonge utiq uenerunt ad xp̃m: qͥa
nullis paginarum scarum monim̃tis de
eius erant̾ premot nti. fide.¬
t int̾rogauit eos. Quot panes habetis:
Qui dixcert̃. Septem. Bene septẽ panes

Expanded text:
entur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt: quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monimentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
urib dona tribuens: sẽꝑq ad ꝑfectiora ꝓuo¬
panib quatuor milia hominũ reficit. tercio
discipłis suę carnis & sanguinis myst̾ium
credit: ad ultimũ magno munere dat elecᷤ¬
tis. ut edant & bibant suꝑ mensã suã in reg¬
no suo. Et p̾cepit eis ut accũb̾e facen̾t os
scđm contub̾nia suꝑ uiride fęnũ. E discu¬

Expanded text:
 ad perfectiora propanibus quatuor hominum millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit: ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno suo. Et praecepit illis, ut accumbere facerent omnes secundum contub
Abbreviated transcription (Latin):
ut illuc dirigendam m̃tis aciem. ibi lucem
scientiȩ doceat ẽẽ. quęrendã. Frangit: & an¬
be p̾dicent. patefacit. Et manducauert̃ õs.
& saturati st̃. & sustulert̃ reliqͥas fragm̃toꝵ
.xii. cophinos plenos: & de piscib. Qđ tur¬

Expanded text:
ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et anbe praedicent, patefecit. Et manducaverunt omnes et saturati sunt, et sustulerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos, et de piscib
Abbreviated transcription (Latin):
catholicã faciunt eccłiam. designant. Es be¬
ne dñs quinquagenos ꝑ turmad uł centenoᷤᷤ
discũb̾e fecit uł p̾cepit: ut uidelicet turba
fidelium escã suam & locis distincta & mo¬
rib coniuncꝰta ꝑciꝑet. lubelei quippe requies:
quinqͣgenarii numi misti̾o continet᷑. E qͥn¬
quagenariꝰ bis ducitur: ut ad centenarium
ꝑueniatur. Auia gͦ pͥꝰ amalo quiescit᷑ oꝑe: ut
pꝰ anima pleniꝰ quiescat in cogitatione: alii qͥn¬
qͥ geni. alii aut̃ centeni discũbunt. Om̃ sunt
ñ nulli qͥ a pͣuis actib hñt requiem oꝑis. & sc̃
ñ nulli qui a ꝑu̾sis cogitationib hñt iã requiẽ
mentis Bene etiam suꝑ uiride fenũ discubu¬
ert̃. Scriptũ quippe est: om̃is caro fęnũ. Et
illi suꝑ uiride fęnũ discũbentes dñicis pascun¬
tur alim̃tis: qui ꝑ studiũ continentiȩ calcatis
illecebris carnalium concupiscentiarũ. audi¬
endis implendisq dei uerbis oꝑam ĩpendt̃

Expanded text:
 designant. Quos bene Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis distincta, et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. Bene etiam super viride foenum discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro foenum . Et illi super viride foenum discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
incolumes transire nequimꝰ: nisi nos gr̃a
uͦ tipice int̾ hanc refectionẽ & illã quinq
panũ ac duoꝵ piscium distat: qđ ibi littã
uetĩs instrum̃ti spiritali gr̃a plena ee̾. sig¬
nata est. hic aut̃ noui ueritas ac gr̃a tes¬
tam̃ti fidelib ministranda monstrata est.¬
Sane utraq refectio in monte celebrata:.
ut alioꝵ euangłistarum narratio dedarat.
quia utriꝰq scͥptura testam̃ti recte intellecta
altitudinem nob̃ cęlestium p̾ceptoꝵ mandat.
& p̾mioꝵ. Utraq altitudinẽ xp̃i qui est
mons domꝰ dñi in uertice montiũ consona
uoce p̾dicat. Qui enĩ ȩdificatã suꝑ se ciuita¬
tẽ siue domũ dñi. id est eccłiam in altũ bo¬
noꝵ extollit oꝑum. & cunctiꝰ manifestã gen¬
tib exhibet: ipse hanc ab infimis delectatio
nib abstractam pane e li reficit. atq ad

Expanded text:
incolumes transire nequimus, nisi nos grativero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Instrumenti spiritali gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus ministranda monstrata estSane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat: quia utriusque Scriptura Testamenti recte intellecta altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat et praemiorum: utraque altitudinem Christi, qui est mons domus Domini, in vertice montium consona voce praedicat . Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est Ecclesiam, in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc nibus abstractam pane coeli reficit, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ac breuissuna uoce resuscitauit dicens. Puel¬
la surge. Quã etiam ob facilitatem resuscitan¬
di. iã mortuã fuisse negauerat. Delatũ aut̃
foras iuuenẽ mortuũ. plurib ut reuiuiscere
debeat. dictis corroborat : cũ ait. Iuueniꝰt᷑ dico
surge. Quatriduanꝰ uͦ mortuus. ut longa p̾m̃¬
tis sepulchri claustra euade posset: fremuit
spũ iħc. turbauit se ipsũ. lacrimas fudit. Rur¬
sũ fremuit. ac magna uoce clamauit. Laza¬
re ueni foras. Ꝙ sic̃ tandẽ qui erat desꝑatus.
discusso tenebrarũ pond̾e uitȩ luciq reddit᷑.
S &e hoc notandũ. qd̾ quia publica noxa pu¬
blico eget remedio: leuia aut̃ peccata leuiori
& secreta queunt penitentia deleri. Puella in
domo iacens paucis arbitris exsurgit. eiꝰdẽq
uehem̃t̾ ut nemini id manifestent p̾cipitur.
luuenid extra portã turba multa comitan¬
te atq intuente suscitatur. lazarꝰ de monum̃¬

Expanded text:
ac brevissima voce resuscitat dicens: Puelac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuum, pluribus ut reviviscere debeat dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra evadere posset. Fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Et sic tandem qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam turba multa comitante atque intuente, suscitatur. Lazarus de monume
Abbreviated transcription (Latin):
nuenẽ filium uiduę extra portas ciuitatis
elatũ. & reddidit matri sue. quia resipiscen¬
tem a peccati tenebris animã. unitati resti¬
tuit eccłiȩ. Quidã uͦ ñ solum cogitando uel
faciendo illicita. s & ipsa peccat ͥdi consuetu¬
dine se quasi sepeliendo corrũpunt. Uerũ nec
ad hos erigendos minor fit uirtꝰ & gr̃a salua¬
toris: si tam̃ adsint cogitationes sollicitȩ. quȩ
suꝑ eoꝵ salute uelut deuotę xp̃o sorores inui¬
gilent. Nam ad hoc intimandũ resuscitauit
lazarũ qͣtuor dies in monum̃to habentẽ. & so¬
rore adtestante iã fetentẽ: qͥa nimirũ pessima
noxios actus solet fama comitari. Notandũ
aut̃ qd̾ qͣnto grauior animȩ mors in gruerit:
tanto acrior nece̾e̾ : ut resurgere mnereatur
penitentis feruor insistat. Nam leuiores &
cotidiani erratus. leuioris penitentiȩ posst̃
remedio curari. Qđ occulte uolens ostendere
dñs iacentẽ in conclaui mortuã facillima

Expanded text:
juvenem filium viduae extra portas civitatis juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se, quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilant. Nam ad hoc intimandum, resuscitavit Lazarum quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem, quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem, quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte nolens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima
Abbreviated transcription (Latin):
illis uehem̃ter. tit nemo id sciret. Q iussit illi
dari manducare. Ad testimoniũ qͥdẽ uerȩ re¬
surrec̾tionis dari puellȩ manducare p̾cepit:
ne ñ u̾itas s fantasma qđ apparebat. ab incre¬
dulis putaret᷑. S & siqͥs a sp̃itali morte surrȩ¬
erit: cęlesti necẽe ÷ mox pane satiet᷑. diini
mortui qͦs saluator in corporib suscitauit. tria¬
genera resurrectiois animarũ significant Si¬
qͥdem ñnulli consensũ malę delectationi p̾¬
bendo latente tantũ cogitatione : peccati sibi
mortẽ consciscunt. S tales se uiuificare sig¬
nificans saluator resuscitauit filiã archisi¬
nagogi ñdũ foris elatã. s in domo mortuam.
qͣsi uiciũ secreto in corde tegentẽ. Alii ñ so¬
lũ noxiȩ delectatioĩ consentiendo s & ipsũ
malũ quo delecꝰtant᷑ explendo: mortuũ suũ
quasi extra portã efferunt. Et hos si peni¬
teant resuscitare demonstrans. suscitauit

Expanded text:
illis vehementer ut nemo id sciret. Et jussit dari illis vehementer ut nemo id sciret. Et jussit dari illi manducare. Ad testimonium quidem verae resuscitationis dari puellae manducare praecepit, ne non veritas sed phantasma, quod apparebat, ab incredulis putaretur. Sed et si quis a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse mortui quos Salgenera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde regentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur explendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant, resuscitari demonstrans, suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
priella t̾ dico surge. Quȩrat diligens lector¬
qr̃ uerax eũgłista dictũ saluatoris exponend
int̾posuerit᷑ de suo tͥ dico. cũ in syro sermo¬
ne quẽ posuit ñ plꝰ sit dictũ ꝗͣ puella surge
nͥ forte ꝓpt̾ expͥmendã uĩ dnĩce iussionis hoc
augendum putauit. magis sensũ loqͦntis ꝙͣ
ipsa uerba suid curans intimare lectorib
Nã & familiare constat eẽ. eugłistis atq a¬
płis cũ de uet̾i testam̃to testimonia assuntuis.
magid sensũ ꝓpħicum ponere curare ꝗͣ uerba.
Manũ aut̃ tenens puellȩ dñs suscitauit eam.
qͥa nͥ pͥꝰ mundatȩ fuerint manꝰ iudeoꝵ. quę
sanguine plenȩ sunt. synagoga eoꝵ mortua
ñ consurgit. Et confestĩ surrex̃ puiella & am¬
bulabat. ẜene surrex̃ & ambulabat. Quem
lerum exurgere. s & bonis continuo ꝓficere
debet oꝑib Uidelicet iuxta psalmistã. ing̾¬
diens sine macula: & oꝑa exercens iusticiȩ. ma¬
Et obstupuert̃ stupore maximo: & p̾cepit

Expanded text:
surge. Quaerat diligens lectore verax Evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo: tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit non plus sit dictum quam Puella, surge. Nisi forte propter exprimendam vim dominicae jussionis, hoc agendum putavit, magis sensum loquentis quam ipsa verba suis curans intimare lectoribus. Nam et familiare constat esse Evangelistis atque apostolis, cum de Veteri Testamento testimonia assumunt, magis sensum propheticum ponere curare quam verba. Tenens autem manum puellae Dominus, suscitavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non consurget. Et confestim surrexit puella, et ambulabat. Bene, surrexit et ambulabat. Quemclerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet juxta psalmistam, ingrediens sine macula, et opera exercens justitiae. Et obstupuerunt stupore maximo. Et praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
nouert̃ eum rumore ñ facie. uł certe ꝓ signo¬
rũ magnitudine quȩ patrabat in popłis. eti¬
am uultu plurimis notus erat. Et uide qͣn-¬
ta fides sit hominũ terrȩ genesareth. ut non
p̾sentium tantum salute contenti sint. s mit¬
tant ad alias ꝑ circuitũ ciuitates. qͦ om̃s cur-¬
rant ad medicum. Et quocunq introibat¬

Expanded text:
noverunt eum rumore, non facie; vel certe prae signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Gennesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et obtulerunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
a fidelib suis omĩa deb̾i ministris suis: nulla
suꝑflua requirentib. Ac ꝑ hoc addendo. dignꝰ
c enĩ oꝑariꝰ cibo suo: ꝓrsus aꝑuit & illustrauit
uirgę noĩe significauit: cũ dix̃ neqͥd collen̾t
in uia nͥ uirgã tantũ: ut intelligatur qͥa ꝑ
potestatem a dño acceptã quȩ uirge nomi¬
nȩ significata est. etiam que ñ portantur ñ
deerunt. Hoc & de duab tunicis intelligen¬
dũ ÷. ne quisꝙͣ eoꝵ p̾t̾ eam qͣm e̾e̾t. indutus.
aliã portandam putaret sollicitꝰ: nec opꝰ eẽt.
cũ ex illa potestate posset acciꝑe. ꝓ inde mar¬
chꝰ dicendo calciari eos sandaliis uł soleis. ali¬
qͥd hoc calciam̃tũ misticȩ significationis hab̾e

Expanded text:
a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit significavit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret sollicitus: ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus; dicendo calciari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ est a dño apłis dictũ: & ut nec uir¬
gã ferrent. & ut ñ nͥ uirgã ferrent. Cũ enĩ scd̃m
matħm diceret eis. nolite posside aurũ neq ar¬
gentũ. & cet̾a: continuo subiecit. Dignꝰ ÷ enĩ oꝑa¬
riꝰ cibo suo. Unde satis ostendit. cur eos hec poᷤ¬
side ac ferre noluerit. Non quo necessaria ñ sũ
sustentationi huiꝰ uitȩ: s quia sic eos mittebat.
ut eis hȩc deb̾i monstraret ab illis. qͥb euãgłm
credentib annuntiarent. Claret aut̃ hȩc ñ ita
debeant. ꝗͣ eis p̾bentib quib annuntiant euan
ne cuiqͣm grauis e̾ẽt. s potestatem dedisse. de qͣ
scirent sibi ista deb̾i. Cũ aut̃ a dño aliqͥd ĩꝑa¬
tur: nͥ fiat : in obedientiȩ culpa :. Cũ aũ poteᷤᷤ¬
tas datur : licet cuiq ñ uti. & tanꝙͣ de suo iure
uere: ille apłis loquebatur ut securi ñ posside̾q̃
neq portarent huic uite necessaria. nec magna
nec minima ldõ posuit nec uirgã. ostendens

Expanded text:
 apostolis dictum, et ut nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera , continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Clarum autem haec non itdebeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant euangne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure uere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes resurrexit a mortuis. a quib dã uͦ. quia
helyas apparuit. ⁊ ceta. Intelligendũ ÷ gͦ aut
pꝰ hanc hesitationẽ confirmasse eũ in animo
suo qd̾ ab aliis dicebat᷑. cũ ait. quẽ ego decolla¬
ui ih̃em. hic amortuis resurrexit : aut ita p¬
nuntianda st̃ hȩc uerba : ut hesitantẽ adhuc
indicent. Si enĩ dicẽt. ñ qͥdnã hic est : aut ñqͥ
forte est hic ioħes baptista: ñ opꝰ e̾e̾̃t. ãmonere
aliqͥd de ꝓnuntiatione qua dubitans atq he¬
sitans intelligatur. Nc̃ quia illa uerba desc̾
utroq modo ꝓnuntiari pot̾: ut aut confir¬
matũ eũ ex alioꝵ uerbis credentẽ dixisse acci¬
piamꝰ: aut adhuc sic̃ lucas cõmemorat hesi¬
tantẽ. Ipse enĩ hodes misit ac̃ tenuit ioħem

Expanded text:
rtuis; a quibusdam vero, quia Elias apparuit, etc. . Intelligendum est ergo, aut post hanc haesitationem confirmasse eum in animo suo, quod ab aliis dicebatur, cum ait: Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit. Aut ita pronuntianda sunt haec verba, ut haesitantem adhuc indicent. Si enim diceret: Nunquid nam hic est, aut nunquid forte hic est Joannes Baptista? non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, quia dubitans atque haesitans intelligatur. Nunc quia illa verba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum verbis credendum dixisse accipiamus, aut adhuc sicut Lucas commemorat haesitan
Abbreviated transcription (Latin):
locis eugłii docemur. Ecce enĩ ioħem de qͦ
dictũ ÷ quia signũ fecit nullũ: a mortuis
resurgere potuisse. nullo ad testante crede¬
bant. Ih̾m aut̃ uirũ approbatum a deo uͥ¬
tutib & signis. cuiꝰ uidelicet mortẽ elem̃ta
tremuerunt. resurrectionẽ uͦ atq ascensi¬
onẽ. angłi. apłi. uiri ac femine certatĩ p̾¬
dicabant : ñ resurrexisse s furtim e̾e̾. abla¬
tũ credere maluert̃. Qui cum dicerent io¬
ħem resurrexisse a mortius. & ꝓpt̾e̾a uirtu¬
tes opinatas siue oꝑatas e̾ẽ. in illo: bene om¬
nimodis de uirtute resurrectionis sensert̃.
resurrectionis miracłm ñ e̾e̾. incredibile do¬
cuert̃. qd̾ nullo docente sponte credid̾unt:
qͥ tam̃ se ipsos rem rredibilem in dño ñ cre¬
didisse. suȩ merito cecitatis & inuidiȩ ꝓba-¬
uert̃. Quo audito herodes: ait. Quẽ ego¬
ego decollaui ioħem: hic amortius resur¬

Expanded text:
locis Evangelii docemur; ecce enim Joannem de quo dictum est, quia signum fecit nullum, a mortuis potuisse resurgere, nullo attestante credebant. Jesum autem virum approbatum a Deo virtutibus et signis , in cujus videlicet morte elementa tremuerunt, resurrectionem vero atque ascensionem, angeli, apostoli, viri ac feminae certatim praedicabant; non resurrexisse, sed furtim esse ablatum, credere maluerunt. Qui cum dicerent Joannem resurrexisse a mortuis, et propterea virtutes inopinatas sive operatas esse in illo, bene omnimodis de virtute resurrectionis senserunt, resurrectionis miraculum non esse incredibile docuerunt, quod nullo docente sponte crediderunt, qui tamen seipsos rem credibilem in Domino non credidisse, suae merito caecitatis et invidiae probarunt. Quo audito Herodes ait: Quem ego decollavi Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib habiti sunt: quia ꝓpemodũ natura¬
le ẽ. ciues semꝑ ciuib inuidere. Non enim
consid̾ant p̾sentia uiri oꝑa: s fragilẽ recordan¬
tur infantiã. qͣsi ñ & ipsi ꝑ eosdẽ ętatis gͣdus
ad maturã ętatẽ ueni̾nt. Et ñ potãt ibi
positis manib curauit: & mirabatur ꝓpt̾ in¬
credulitatẽ illoꝵ. Non qͦ etiam illis incredu¬
lis facere ñ poterit uirtutes multas : s qͦ ne
multas faciens. ciues incredulos condẽpna¬
ret. Pot̾ aut̃ & alit̾ intelligi. qd̾ iħc despicia¬
tur in domo & in patria sua. hoc ÷ in popło
iudeoꝵ: & ibi ideo pauca signa fecit: ne pe¬
nitꝰ ex cusabiles fierent. Maiora aut̃ signa
cotidie in gentib ꝑ apłos facit: ñ tã in sanati¬
one corpoꝵ. ꝙͣ in aĩaꝵ. salute. Qđ aut̃ mira¬
ri dr̃ dñs incredulitatẽ illoꝵ : ñ qͣsi inopina¬
ta & imꝓuisa mirat᷑. qͥ nouit om̃ia anteqͣm
fiant. Sic̃ fidem centurionis qͣsi nouã & ante

Expanded text:
dum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilis recordantur infantiae, quasi non et ipsi per eosdem aetatum gradus ad maturam aetatem venerint. Et non fecit ibi positis manibus curavit. Et mirabatur propter incredulitatem illorum. Non quo etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas, sed quo ne multas faciens, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est in populo Judaeorum, et ideo pauca signa ibi fecerit, ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. Quod autem mirari dicitur Dominus incredulitatem illorum, non quasi inopinata et improvisa miratur, qui novit omnia antequam fiant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e nauẽ: & ipse mox dimisso popło in montẽ
oraturꝰ abierit: ioħes manifeste declarat. qui
cõpleta refectione illa cȩlesti. ꝯtinuo subiecit.
Iħc gͦ cũ cognouisset quia uenturi e̾e̾nt. ut ra¬
ꝑent eũ & face̾nt eum regẽ: fugit iterũ in
montẽ ipse solus. Ubi necessariũ nob̾ uiuen¬
di monstrat exẽplũ: ut in bonis quȩ aginꝰ hu¬
mani fauoris retributionẽ uitemꝰ: neq noso¬
ꝑatio uirtutũ sp̃ualiũ. ad concupiscentiã re
mirandi minorib ac laudabiles existe̾nt. &
iure honorandi putarent᷑: acceptis pecuniis
siue p̾diis. inchoata iusticiȩ rudim̃ta ꝑd̾ent.
Et cũ carnalib sese illecebris atq auaricia in¬
cauti corrũꝑent: ipsis etiã aqͥb honorabant᷑
ꝓbonis. denuo ꝓ malis actib ñ solũ infasti¬
dium: uerũ etiam deuenirent in odiũ. Ii¬
nꝰq multo ꝑiculosũ est. in his q̃ recte agimiꝰ
adu̾santiũ nos imꝓbitate fatigari: ꝙͣ hono

Expanded text:
dere navem, et ipse mox dimisso populo in montem dere navem, et ipse mox dimisso populo in montem oraturus abierit, Joannes manifeste declarat, qui, completa refectione illa coelesti, continuo subjecit: Jesus ergo cum cognovisset, quia ventur essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus, humani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritualium ad concupiscemirandi minoribus ac laudabiles existerent, et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis, inchoata justitiae rudimenta perderent; et cum carnalibus esse illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium; minusque multo periculosum est in his quae recte agimus adversantium nos improbitate fatigari, quam hono
Abbreviated transcription (Latin):
ti sẽqñtiũ doctoꝵ chori figurant᷑: foris qͥdẽ
hominib despecti: s intus salutaris cibi re¬
liqͥis ad alenda humiliũ corda sunt cumu¬
lati. Constat enĩ ꝑ cophinosᷤ oꝑa seruilia
geri solere. S ipse cophinos panũ fragñĩtꝰ
det fortia elegit. Erant aut̃ qui manduca¬
uert᷑: qͥnq milia uiroꝵ. Quia quinq sunt
exterioris hominis sensus : quinq milia ui¬
ri dñm sequuti. designant eos qui in scłari
habitu adhuc positi. ext̾iorib quȩ possident
bene uti nouert̃. E recꝰte quinq panib alun¬
tur: qͥa tales necesse est legalib adhuc p̾cepti
institui. Nã qui mundo ad integrũ renuntianꝰ
& quatuor sunt milia & septẽ p̾anib refecti
hoc est. & eũgłica ꝑfectione sublimes. & sp̃i¬
tali gr̃a sunt intus eruditi. Et statĩ coegit
discipłos suos ascend̾e nauẽ : ut p̾cedent eũ
trans fretũ ad bechsaidã dũ ipse dimitteret po¬
płm. ⁊ cet̾a. Quare coegerit discipłos ascen¬

Expanded text:
ti sequentium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reuiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim, cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis tia confunderet, elegit. Erant autem qui manducaverunt, quinque millia virorum. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari habitu adhuc positi exterioribus, quae possident, bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est et Evangelica perfectione sublimes, et spiritali sunt gratia intus eruditi. Et statim coegit discipulos suos ascendere navem, ut praecederent eum trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum, etc. Quare coegerit discipulos ascen
Abbreviated transcription (Latin):
is resoluĩ: neq cõmissũ sͥ talentũ uerbi. sub
otio debet lenti corporis absconde. Et dice¬
bat eis. Quocunq introieritis in domũ. illie
manete. donec exeatis inde. In matħo ita scͥp¬
tũ ÷. In qͣmcunq ciuitatẽ aut catellũ intra¬
uitis: int̾rogate quis in ea dignꝰ sit. & ibi
manete donec exeatis. Dat constantiȩ gene¬
rali mandatũ: ut hospitalis necessitudinis
iura custodiant: alienũ a p̾dicatore regni
olabilis hospitii iura mittere. Nec ociose
tudinis q uiolandȩ causa ñ suppetat. Et
quicunq ñ receꝑint uos nec audierint uos:

Expanded text:
us resolvi, neque commissum sibi talentum verbi, sub otio debet lenti torporis abscondere. Et dicebat eis: Quocunque introieritis in domum, illic manete, donec exeatis inde. In Matthaeo ita scriptum est: In quamcunque civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis . Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni iolabilis hospitii jura amittere. Nec otiose tudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, nec audierint vos,
Abbreviated transcription (Latin):
uł hab̾i. s exp̾suiꝰ indui ꝓhibet dicens: & ne
induerent᷑ duab tunicis qͥd eod admonet. nͥ
ñ duplicit̾ s simplicit̾ ambulare: Alit̾.
In duab tunicis udr̃ mͥ duplex ostendi ue¬
tim̃tũ. Non qͦ in locis scihiȩ glatiali nuie
rigentib una qͥs tunica debeat ẽẽ. conteri¬
tus: s quo in tunica uestim̃tũ intelligamꝰ
tatio sapientiȩ designatur. Qui enĩ sapien¬
tiȩ uerbũ habet. s hoc erogare ꝓximo negli¬
git : qͣsi peccuniam in ⁊ onã clausã tenet. Et
scͥptũ ÷. Sapientia abscondita. & thesaurꝰ oc¬
cultꝰ quȩ utilitaᷤᷤ in utrisq e Non gͦ pera a

Expanded text:
indui prohibet, dicens; et ne induerentur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus; sed quod in tunica vestimentum intelligamus, tatio sapientiae designatur. Qui enim sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona clausam tenet: et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occult
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter confitemur. dei scilic et genitricemꝰ nec
non et mp̃ithocon. non quod uerbum carnẽ
secum de tulerit. neq olim p̾fatȩ carni copulatꝰ
sit. sed tunc quand ubum carofactum ẽ ex carne uir.

Expanded text:
veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, nec veraciter confitemur, Dei scilicet genitricem, nec non et christotocon, non quod Verbum carnem secum detulerit, neque olim praefatae carni copulatum sit, sed tunc quando Verbum caro factum est ex carne vir
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit in nobis. unus emmanuel. qͦđ ẽ nobiscum
deus. h anc quippe unitionem diuinitatis atq hu¬
manitatis: in confus am indiuis amq fides catholi
ca seruat. Quam sane intelligendo cognoscit
nat᷑alis atq scđ̃m substantiam conuentio unita¬
tis: ut neq conu̾sio in alterutram duarum sub¬
stantiarum partem recipiat᷑. neq diuisio. Sic nãq
crede. hona rare ẽ matrem domini que &s nob̃¬
dm̃ genuit & hominem. Neq hominem sine deo.
neq sine homine dm̃: sed dm̃ et hominem unum
non possed. quod multi hereticoꝵ negare conati
st̃: nisi dm̃ uere genuisset incarnatum. Et ꝓpt̾ea
delicet de patre sine initio et sine tempore. sem¬
pit̾nam et coet̾nam dõ patri: alt̾am de matre
cum tempore. qñ miserationem induens et miscłiã
spontanea uoluntate ad nos descendit natꝰ homo
ds̃: Ac ꝑ hoc iuxta u̾itatem & matris gestat᷑ utero.
qui semꝑ deus agnoscit᷑. Hinc ẽ theothoc. on eam

Expanded text:
bitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum bitavit in nobis : unus Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hanc quippe unionem divinitatis atque humanitatis, inconfusam indivisamque catholica fides servat. Quam sane intelligendo cognoscat naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, neque divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homine Deum, sed Deum et hominem unum non posset quod multi haereticorum negare conati sunt nisi Deum verum genuisset incarnatum; et propterdelicet de Patre sine initio, et sine tempore sempiternam, et coaeternam Deo Patri; aliam de matre cum tempore, quando miserationem induens et misericordiam, spontanea voluntate ad nos descendit natus homo Deus, ac per hoc juxta veritatem et matris gestatur utero, qui semper Deus agnoscitur. Hinc etiam theotocon eam
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem. tunc ęrͣaltasse in effabili leticia᷑. tunc io¬
cundatam eẽ in estimabili caritate. tunq cum
omni gratulatione iubilasse. Qm̃ festiuitas hec
qͥ nobis hodie reuoluitur annua. illis omnib
facta ẽ continua Nec in m̾ito. Creditur enim
quod saluator omnium ipse quantum datur in¬
telligi. ꝑse totus festuius occurrit: et cum gaudi¬
o eam secum intrhono collocauit. Alias autem
quomͦ impleuisse creditur quod in lege ipse p̃ce¬
pit. honora inquit patrem tuum et matrem
tuam: Porro quod patrem honorauerit. ipsesi¬
bi testis ẽ. cum adiudeos ait. Ego głam meam non
quero. ẽ qui querat et iudicet: sed honorifico¬
bs patrem meum. et uos inhononorastis me. De
matre uero euuanglista cum redirent ueniens
ait nataret: erat subditꝰ illis.  ed alia ẽ nat᷑a
qua deus pater scđm se honorat᷑: alia qua idem pa¬
rentib subditur. Inutraq tamei unus idemq xp̃c
recꝰte creditur: ẽo quod u̾bum caro factum ẽ et ha-¬

Expanded text:
rusalem, tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam esse inaestimabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse: quoniam festivitas haec quae nobis hodie revolvitur annua, illis omnibus facta est continua. IX. Nec immerito: creditur enim quod Salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit. Alias autem quomodo implevisse creditur quod in lege ipse praecepit: Honora patrem tuum et matrem tuam ? Porro quod patrem honoraverit, ipse testis est, cum ad Judaeos ait: Ego gloriam meam non quaero: est qui quaerat et judicet: sed ego honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me . De matre vero Evangelista: Cum rediret veniens, ait, Nazareth, erat subditus illis . Sed alia est natura, qua Deus Pater secundum se honoratrentibus subditur: in utraque tamen unus idemque Christus recte creditur, eo quod Verbum caro factum est, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia hominum. sed in uirtute dĩ.
Qũaobrem & ipse apłs ad eosdem corin¬
chios loquebatur. Et ego ueniens ad
uos fr̃s. ueni non ꝑ sublimitatem sermo¬
num & sapientiȩ. annuntians uobis
testimonium dm̃i. Non enim iudicaui

Expanded text:
sapientia hominum, sed in virtute Dei. sapientia hominum, sed in virtute Dei. Quamobrem et ipse Apostolus ad eosdem Corinthios loquebatur: Et ego veniens ad vos, fratres, veni non per sublimitatem sermonum, et sapientiae, annuntians vobis t
Abbreviated transcription (Latin):
ctatur: habet inutraq lingua demoste¬
nem & tullium. polemonem & quinti¬
lianum. Eccłia xp̃i. non de achademia
& licio. sed de uili plebecula congre¬
gata est. Unde ꝙ apłs. uidete inquit
uocationem ur̃am fr̃s: quia non mul¬
ti sapientes secundum carnem. non
multi potentes. non multi nobiles. sed
quȩ stulta sunt huius mundi elegit
d̾s ut confundat sapientes. & infir¬
ma mundi elegit d̾s ut confundat
fortia: & ignobilia huius mundi et
contemptibilia elegit ds̃ ꝙ̃ quȩ non
sunt: ut ea quȩ sunt destrueret. Quia
enim ex creaturarum ordine. uarietate
constantia non cognouerat mundus.
ꝑ sapientiã dm̃: placuit ꝑ stultitiam
p̃dicationis saluos facere credentes.
non in sapientia uerbi. ut non euacue¬
tur crux xp̃i. Ubi enim sapiens. ubi gra-¬
maticus: ubi causarum naturalium scru-¬
tatores: Nec in ꝑsuasibilibꝰ sapientiȩ
uerbis sed in ostensione uirtutis &
sp̃s: ut fides credentium non esset in

Expanded text:
ctatur, habet in utraque lingua Demosthectatur, habet in utraque lingua Demosthenem et Tullium, Polemonem et Quintillianum. Ecclesia Christi non de Academia, et Lyceo, sed de vili plebecula congregata est. Unde et Apostolus: Videte, inquit, vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non mulhujus mundi elegit Deus, ut confundat sapientes: et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia hujus mundi et contemptibilia elegit Deus, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret . Quia enim ex creaturarum ordine, varietate, constantia, non cognoverat mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis, salvos facere credentes: non in sapientia verbi, ut non evacuaretur crux Christi. Ubi enim sapiens, ubi grammaticus, ubi causarum naturalium scrutatores? Nec in persuasibilibus sapientiae verbis, sed in ostensione virtutis et spiritus: ut fides credentium non esset in
Abbreviated transcription (Latin):
tacitus ille reprehendit. manum contra¬
hit. frontẽ rugat. ꝙ se frustra ad esse
toto gestu corporis contestatur. Oratio
autẽ licet bonȩ indolis ingenio sit ꝓfe¬
cta & distincta inuentionibus & or¬
nata flore uerboꝵ: tamen nisi auctoris
sui manu limata fuerit ꝙ polita: non ẽ
ntida. non habet mixtam cum decore
grauitatẽ. sed in modum diuitum rusti¬
coꝵ opibus suis magis arguitur qũã
exornatur. Quorsum ista: Uidelicet
ut & uobis ꝙ cȩteris qui forte legere
uoluerint sit responsum. me non pane¬
gyricum aut controuersiam scribere. s
commentarium: id est hoc habere ꝓpo¬
situm non ut mea uerba laudentur.
sed ut quȩ ab aliis bene dicta sunt. ita
intelligantur ut dicta sunt. Officii
mei est obscura disserere: manifesta ꝑ¬
stringere. indubiis immorari. Unde
& a plerisq commentarioꝵ opus ex¬
planatio nominatur. Siquis ȩloquen¬
tiam quęxit. uel declamationibꝰ dele-¬

Expanded text:
tacitus ille reprehendit, manum contratacitus ille reprehendit, manum contrahit, frontem rugat, et se frustra adesse, toto gestu corporis contestatur. Oratio autem etsi de bonae indolis ingenio sit profecta, et distincta inventionibus, et ornata flore verborum: tamen nisi auctoris sui manu limata fuerit et polita, non est nitida, non habet mixtam cum decore gravitatem; sed in modum divitum rusticorum, opibus suis magis arguitur, quam exornatur. Quorsum ista? videlicet ut et vobis, et caeteris qui forte legere voluerint sit responsum, me non panegyricum, aut controversiam scribere, sed commentarium, id est, hoc habere propositum, non ut mea verba laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sunt. Officii mei est obscura disserere, manifesta perstringere, in dubiis immorari. Unde et a plerisque commentariorum opus, explanatio nominatur. Si quis eloquentiam quaerit, vel declamationibus dele