comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teircrum. sed cura summocȩli : usq cao sum mum cȩli dicut
non asummotenȩ usque adsummum tene. non ẽ. fucile
dinoscere: talis enim quȩdam locutio ẽ. &ineuangeliocũ
dicit dñs quod congregabuntur electieius a summis cȩlo¬
rumusq: ad terminos eorum. Nisi foste hic nec in homini¬
bus nec in angelis cuditum eẽ uult intellegi quod in hoc
populo fustum singularem commendat: hoc enim sequitur:
si futum ẽ secundum uerbum magnum hoc siuuditum ẽ
tele quid. si cuudiuit gens uocem dĩ uiuentis loquentise medio
ignis quemam modũ cudistitu & uixisti: quod s̃i tta ẽ. ut nec
in hominib: nec inungelis: hoc dicat uuditum. quid ẽ.
ergo illud in euangelio asummis cȩlorum usq ad terminos
eorum. cumsine dubio dñs hocait cum de nouissima elesto¬
rum suorum congregitione loque r&ur :
uniQ uid ẽ quod uitꝰ dñs ds̃ uester disposuit aduos testumen¬

Expanded text:
terrarum. sed cur a summo caeli usque ad summum caeli" dicat, terrarum. sed cur a summo caeli usque ad summum caeli" dicat, non "a summo terrae usque ad summum terrae", non est facile dinoscere. talis enim quaedam locutio est et in euangelio, cum dicit dominus, quod congregabuntur electi eius a summis caelorum usque ad terminos eorum. nisi forte hic nec in hominibus nec in angelis auditum esse uult intellegi, quod in hoc populo factum singulare commendat; hoc enim sequitur: si factum est secundum uerbum magnum hoc, si auditum est tale quid; si audiuit gens uocem dei uiuentis loquentis e medio ignis, quemadmodum audisti tu et uixisti. quod si ita est, ut nec in hominibus nec in angelis hoc dicat auditum, quid est ergo illud in euangelio: a summis caelorum usque ad terminos eorum, cum sine dubio dominus hoc ait, cum de nouissima electorum suorum congregatione loqueretur? Quid est quod ait: dominus deus uester disposuit ad uos testamen
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsciuerit qui ista non coler&: aut distribuit distum. ẽ. ut
intellegatur usus qui commendatur ingenesi. ut sint in
signis & intemporib & indiebus & in annis quemusum
in eis commune hab& populus dĩ cumomnib: gentib non
cutẽ cultum quem habent aliae gentes:
Neobliuis camini testamentũ dñi dĩ ur̃i quod disposuit ad
uos & faciatis uobis m&ipsis sculptilem similitudinẽ omniũ
quȩ cumq constituit tibi dñs dr̃tuus : Hic ceste generudite
loquens similitu dinem posuit. imaginem tacuit quo sinulla
fit similitudo ꝓfecto nec imago quia ubi imago continuo
similitudo quamuis non ubi similitudo continuo imago
Quȩrendum quo modo dictum sit intendgate diesprio¬
res qui fuerunt prioreste exdie qua crecuit ds̃ hominẽ
suꝑtemaẽ. &c summo cȩliusq ad summum cȩli : subcuditur
enim intendgite: uid&ur autem significure totum orbẽ

Expanded text:
praesciuerit, qui ista non coleret; aut" distribuit" dictum est, ut praesciuerit, qui ista non coleret; aut" distribuit" dictum est, ut intellegatur usus, qui commendatur in Genesi: ut sint in signis et in temporibus et in diebus et in annis, quem usum in eis communem habet populus dei cum omnibus gentibus. non autem cultum quem habent aliae gentes. obliuiscamini testamentum domini dei uestri, quod disposuit ad uos, et faciatis uobismet ipsis sculptilem similitudinem omnium quaecumque constituit tibi dominus deus tuus. hic certe generaliter loquens similitudinem posuit, imaginem tacuit, quoniam, si nulla fit similitudo, profecto nec imago, quia ubi imago, continuo similitudo, quamuis non ubi similitudo continuo imago. Quaerendum quomodo dictum sit: interrogate dies priores qui fuerunt priores te ex die qua creauit deus hominem super terram et a summo caeli usque ad summum caeli; subauditur enim interrogate". uidetur autem significare totum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
eius modiquẽ intuens eius imaginẽ pingat aut fingat qđ de
Icumq sunt inaquis subterũ man& aquã psopter trastu¬
bilem corpulentiã terã intellegi uoluit . & secundum
hoc in eo quod scriptum .e. fecit ds̃ cȩlum & terae &uquas
debemus accipere: assiduȩ quippe scriptura. his duabus
pustibus commemoratis uniuer sum mundũ uult intelleg
secundum illud. Auxilium meũ adño quifecit celũ & tenoe
& innumerubilia eius modi : Anideo dictum ẽ subter tẽ qđ
tente nisi superioraquis e&̃ habitaturi utiq ebhominib
& animalia terrena habere non poss&:
it dñs dr̃tuus ea omnib: gentib: quȩ sunt subcȩlo: Non ita
dictum ẽ tam quum ds̃ prȩceperit ea coli agentib: a solo cũt
populo suo non coli: sed aut ita dictum ẽ. quod ds̃ presciert
gentes culturã exhibituras his cȩlestibus. & tamen hoc pre¬
sciens creuerit eas. eum uero populum suum futurum. ẽẽ

Expanded text:
ejusmodi, quem intuens ejus imaginem pingat, aut fingat? quod ejusmodi, quem intuens ejus imaginem pingat, aut fingat? quod ecumque sunt in aquis sub terra. An et aquam, propter tractabilem corpulentiam, terram intelligi voluit, et secundum hoc in eo quod scriptum est, fecit Deus coelum et terram , et aquas debemus accipere? Assidue quippe Scriptura his duabus partibus commemoratis, universum mundum vult intelligi, secundum illud, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram , et innumerabilia ejusmodi. An ideo dictum est, sub terra, quod terra nisi superior aquis esset, habitari utique ab hominibus et animalia terrena habere non posset!it Dominus Deus tuus ea, omnibus gentibus, quae sunt sub coelo. Non ita dictum est, tamquam deus praeceperit ea coli a gentibus, a solo autem populo suo non coli; sed aut ita dictum est, quod deus praescierit gentis culturam exhibituras his caelestibus et tamen hoc praesciens creauerit ea, eum uero populum suum futurum esse
Abbreviated transcription (Latin):
homini refor mando ꝑxp̃i gratiũ postea seruar&ur: miror
autẽ si non ꝑꝑea postea imaginẽ solam uoluit commemo¬
rocre : quia ubi imago continuo & similitudo.ẽ: Unde & hic
moses similitudinẽ & imaginem fieriuetat secundũ eam
fortusse rationẽ quam diximi indecalogo cutem genera¬
liter dicitur nullam fieri debere similitudinem. Nec ima¬
go comme morutur : cum enim nulla similitudo fit. ꝓcul
dubio nec imagosit: quõ sumago utiq & similitudo non
autem sifit similitudo continuo sit &imago. Ta men simi¬
litudo sequitur ut nulla imago denique ubi prohibuit si¬
militudinem & imaginem homines intellegiuoluit ubi
& similitudo fieri potest Non huius aut illius sed cuius
lib& hominis & imugo idest huius ꝓpriȩ uel illius ho¬
minis: Cum uero depecoribus dicer&ur atq inrationa¬
bilibus animantib: solam similitu dinem dixit: quis enĩ
repperiri potest qui sibi unum constituat canem uel quid

Expanded text:
homini reformando per Christi gratiam postea seruaretur. miror homini reformando per Christi gratiam postea seruaretur. miror autem si non propterea postea imaginem solam uoluit commemorare, quia ubi imago, continuo et similitudo est. unde et hic Moyses similitudinem et imaginem fieri uetat secundum eam fortasse rationem quam diximus. in decalogo autem generaliter dicitur nullam fieri debere similitudinem nec imago commemoratur. cum enim nulla simdubio nec imago fit, quoniam si imago, utique et similitudo. Non autem si fit similitudo, continuo fit et imago; tamen si nulla similitudo, sequitur ut nulla imago. Denique ubi prohibuit similitudinem et imaginem, hominis intelligi voluit, ubi et similitudo fieri plibet hominis; et imago, id est hujus proprie, vel illius hominis. Cum vero de pecoribus diceretur atque irrationalibus animantibus, solam similitudinem dixit: quis enim reperiri potest, qui sibi unum constituat canem, vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
uel statuarii ficiunt: Intuentes eos quos pingunt seu fingunt. hanc
enim imaginem dicnemo dubitauerit : secundum quam distine¬
onem omnis imago &ium similitudo .ẽ. Nomnis similitudo
&ium imago ẽ: unde sigemini interse similes sint similitu¬
do dicipotest alterius cuius lib& inltero non imago: siuut̃
patrifilius similis sit &ium imago recte dicitur. ut sit pater
prototypus unde illa imago ex pressa uideatur : quarumaliȩ
sunt eius dem sub stantiȩ sicut filius. aliȩ non eiusdem sicut pic¬
tura unde illud quod ingenesi scriptum . ẽ: fecit ds̃ homi¬
nem adimaginem dĩ. Manifestum ẽ itadictum ut non eius¬
dem substantiȩ sit imago quȩ futa est: sienim eiusdem e&
non fueta sedgenita dicer&ur: sed quod non addidit & simi¬
litudinem cum superius dictum e& fuciam: hominem ad
imaginem & similitudinem nrãm. quibus dum uisum ẽ
similitudinem aliquid amplius. eẽ quam imaginẽ . quod

Expanded text:
uel statuarii faciunt intuentes eos quos pingunt seu fingunt; hanc uel statuarii faciunt intuentes eos quos pingunt seu fingunt; hanc enim imaginem dici nemo dubitauerit. secundum quam distinctionem omnis imago etiam similitudo est, non omnis similitudo etiam imago est. unde si gemini inter se similes sint, similitudo dici potest alterius cuiuslibet in altero, non imago. si autem patri filius similis sit, etiam imago recte dicitur, ut sit pater prototypus, unde illa imago expressa uideatur. quarum aliae sunt eiusdem substantiae, sicut filius, aliae non eiusdem, sicut pictura. unde illud, quod in Genesi scriptum est: fecit deus hominem ad imaginem dei, manifestum est ita dictum, ut non eiusdem substantiae sit imago quae facta est. si enim eiusdem esset, non facta, sed genita diceretur. sed quod non addidit "et similitudinem", cum superius dictum esset: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quibusdam uisum est similitudinem aliquid amplius esse quam imaginem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sane notandũ .ẽ. conforiatũ corposse dici & in malo:
Verum tamen õgrex basan reliquus factus .ẽ. artfiun. hoc
nomine quod ẽ. rafuin. gigantes significari in hebrea lin¬
gua dicuntur. qui eam nouerunt: unde quod habent pleriq
codices derelictus ẽ ura fuin. plunius utiq dicitur reliqus
fuctus .ẽ. ut ipse exillis remansisse intellegatur: cuius &iũ
consequenter longitudo & latitudo fenxi lesti commemo¬
ratur adeius magnitudinẽ commendandam.
Nefeceritis iniquitatem & faciatis uobis ipsis sculptilem
similitudinem omnem imaginem : quid inter sit intersimi¬
litudinem & imaginem quȩri sol& sed hic non uideo quid in¬
ter ẽe uoluerit. Nisi aut duob istis uocabulis unamrem sig¬
nificauerit: aut similitudinem dixerit. si uerbi gratia fiatꝰ
statua uel simulacrum. habens effigiem humanã. Nontu¬
men alicuius hominis ex primatur liniamenta sicut pistores

Expanded text:
sane notandum est confortatum cor posse dici et in malo. sane notandum est confortatum cor posse dici et in malo. Verum tamen Og rex Basan reliquus factus est a Raphain. hoc nomine, quod est Raphain, gigantes significari in hebraea lingua dicunt qui eam nouerunt. unde quod habent plerique codices "derelictus est a Raphain", planius utique dicitur: reliquus factus est, ut ipse ex illis remansisse iutellegatur, cuius etiam consequenter longitudo et latitudo ferrei lecti commemoratur ad eius magnitudinem commendandam. Ne feceritis iniquitatem et faciatis uobis ipsis sculptilem similit-udinem, omnem imaginem. quid intersit inter similitudinem et imaginem quaeri solet. sed hic non uideo quid interesse uoluerit, nisi aut duobus istis uocabulis unam rem significauerit aut similitudinem dixerit, si uerbi gratia fiat statua uel simulacrum habens effigiem humanam, non tamen alicuius hominis exprimantur liniamenta, sicut pictores
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod commemorat moses dixisse se populo timenti
s in habitantes teram quo introducendus fuit. Ne
uectis neque timeactis abeis dñs ds̃ noster qui p̃cedit ante fa¬
ciem urãm ipse simul debellauit eos uobiscum. Sitis ostendi¬
tur ita. eẽ adiutorem dm̃ ut &ia homines agant aliquid:
II & noluit seon rex esebon transire nos ꝑ ipsum quõ induraauerat
dñs ds̃ noster sp̃meius & confortauit coreius ut trader&ur
in manustuas sicut in hac die: hec dicens moses dumpopu¬
lum clloquitur. Tale aliquid commemorat quale dece¬
batur in exodo ego induraui corphartionis & quod inpscl¬
mis legitur. conuertit coreorũ ut odissent populum eius:
Nec tac&ur hic cuusa indurationis huius cumdicitur. ut
trader&ur inmanustuas sicut in hacdie. Id est ut uincere¬
tur atẽ quod nonfier& nisi resister& Non cutem resister&
nisi corde obdurato cuius rei iustitiã siquȩsierim inscru¬
tubilia sunt iudicia dĩ. Iniquitas cutem non ẽ. apud eum:

Expanded text:
eo, quod commemorat Moyses dixisse se populo timenti hostes inhabitantes terram, quo introducendus fuit: ne paueatis neque timeatis ab eis; dominus deus uester, qui praecedit ante faciem uestram, ipse simul debellabit eos uobiscum, satis ostenditur ita esse adiutorem deum, ut etiam homines agant aliquid. Et noluit Seon rex Esebon transire nos per ipsum, quoniam indurauerat dominus deus noster spiritum eius et confortauit cor eius, ut traderetur in manus tuas sicut in hac die. haec dicens Moyses, dum populum alloquitur, tale aliquid commemorat, quale dicebatur in Exodo: ego induraui cor Pharaonis, et quod in Psalmis legitur: conuertit cor eorum, ut odissent populum eius. nec tacetur hic causa indurationis huius, cum dicitur: ut traderetur in manus tuas sicut in hac die, id est ut uinceretur a te. quod non fieret, nisi resisteret; non autem resisteret nisi corde obdurato. cuius rei iustitiam si quaesierimus, inscrutabilia sunt iudicia dei; iniquitas autem non est apud deum.
Abbreviated transcription (Latin):
bitis inttbernaculum aut acceditis adaltare. An qua cau¬
sa non bibendi tacenda non erat. maxime quiads̃ p̃scuis erat
futuros postea tum multos &iam summos sucerdotes uno
tempore. Idest non ꝑsuccessionem quitabernaculo & sacrificus
& incenso & unuerso illi ministerio uicib deseruirent. quan¬
do utiq illi non bibebant quorum locus erat deseruiendi. alui
iutem bibebunt. Anqui daliud hocloco intellegendum ẽ. qũo
cumuinum & siceram saccerdotes bibere ꝓhiberet. secutus
ait. legitimum aeternum inꝓgenies uestras. ambiguum ẽ
utrum superiori sensui conestitur. Id est ad uinũ non bibendum
ꝑtineia. an inferiori ubisequitur. distinguere intermedium
sc̃orum & contuminatorum & intermedium mundorum&
inter medium inmundorum & instruere filios ist ahelom¬
nia legitima quȩ locutus ẽ dñs adeos ꝑ manum moysi ut ho
sit officio sucer dotum legitimum  Inꝓgenies eorum: quomo

Expanded text:
bitis in tabernaculum, aut cum accedetis ad altare? An quia causa non bibendi tacenda non erat, maxime quia Deus praescius erat futuros postea tam multos etiam summos sacerdotes uno tempore, id est non per successionem, qui tabernaculo et sacrificiis et incenso et uniuerso illi ministerio uicibus deseruirent, quando utique illi non bibebant, quorum locus erat deseruiendi, alii autem bibebant? an quid aliud hoc loco intellegendum est? quoniam, cum uinum et siceram sacerdotes bibere prohiberet, secutus ait: legitimum aeternum in progenies uestras. ambiguum est. utrum superiori sensui conectatur, id est ad uinum non bibendum pertineat, an inferiori ubi sequitur: distinguere inter medium sanctorum et contaminatorum et inter medium mundorum et inter medium inmundorum et instruere filios Israhel omnia legitima quae locutus est dominus ad eos per manum Moysi, ut hoc sit officio sacerdotum legitimum aeternum in progenies eorum. quomo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuod praecepit quib: aromatis fiat trmiama id ẽ. incensum
& dicit unguentirio more coctum opus unguentarii. Non
ideo puture debemus unguentum fieri id ẽ aliquid unguatur unde¬
sed ut dictum. ẽ. trmiama uel incensum qđ inponatur illi altari
incensi ubi non licebat sacrificari & eraet intus in scã scõrum: cxxxuii
Et concides de illis minitum & pones contie testimonia in taber¬
naculo testimonii unde in notescam tibi inde inscã scõrum erit¬
It uobis incensum. ecce lterum hoc incensum quia intus ponebatur
in altari incensi qđ intus erat scm̃scorum dicitur & taberna¬
culum testimonii propriae dicitur illud ipsum intertais ubi
arca eraet adhibita sane differentia cum ait. unde in notescã
Stibi inde. sic enim dixeraet primum depropitiatorio qđ utiq
intus . ẽ. id.ẽ. in trx uelum super arcam:
CxXXUIII

Expanded text:
uod praecepit quibus aromatis fiat thymiama, id est incensum, et dicit unguentario more coctum opus unguentarii, non ideo putare debemus unguentum fieri, id eSed ut dictum est, thymiama vel incensum, quod imponatur illi altari incensi, ubi non licebat saXVII. Ib. XXX, 36. Et concides de illis minutum, et pones contra testimonia in tabernaculo testimonii, unde innotescam tibi inde. Sanctum sanctorum erit vobis incensum. Ecce iterum hoc incensum, quia intus ponebatur in altari incensi quod intus erat, sanctum sanctorum dicitur: et tabernaculum testimonii proprie dicitur illud ipsum interius ubi arca erat, adhibita sane differentia cum ait, Unde innotescam tibi inde. Sic enim dixerat primum de propitiatorio, quod utique intus est, id est, intra velum super arcam. CXXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
cxiiii De alturi quaeritur quomodo trib: cubitis altum eẽ uoluerit
cumtita feresit stutunte hominis altitudo. quo modo ergo minis¬
troebatur alturi cumgredus habere altare alio loco prohibeat
nepudenda inquittua reueles super illud. sed illic dicebat de
alturi qđ tenax uel lapidib congruendum c&̃ ubi gradus ipsi
coaedificati ad corpus alturis utiq pertinerent. nunc uero
d&ubulis fieri altures precepit quosi apponen&ur adorem
minis tractionis aliquid ubistaa& minister altaris. & perasto
ministerio toller&ur. ad corpus altaris non utiq pertinene
Item quueritur quomodo super altare ligneum sacrificium
qđ inferebatur poss& incendi. presertim quia concauum fi¬
eri iub& & craticulam deponi usq ad medium eius id. ẽ. me¬
dium concauitatis eius opere factum r&icula an quõ dixit
& facies cornua in quattuor angulos ex se ipso erunt cornua
& teg&s illa aeramento non ad sola cornua referendum ẽ
qđ ait teges illa aerẽmento. sed ad omnia dequibus loque¬

Expanded text:
 De altari quaeritur quomodo tribus cubitis altum 16 esse uoluerit, cum tanta fere sit staturae hominis altitudo. quomodo ergo ministrabatur altari, cum gradus habere altare alio loco prohibeat? ne pudenda, inquit, tua reueles super illud. sed illic dicebat de altari quod terra uel lapidibus construendum esset, ubi gradus ipsi coaedificati ad corpus altaris utique pertinerent; nunc uero de tabulis fieri altare praecipit, quo si adponeretur ad horam ministrationis aliquid, ubi staret minister altaris- et peracto ministerio tolleretur, ad corpus altaris non utique pertineret. item quaeritur quomodo super altare ligneum sacrificium quod inferebatur posset incendi, praesertim quia concauum fieri iubet et craticulam deponi usque ad medium eius, id est medium con. cauitatis eius opere factum reticulato. an quoniam dixit: et facies cornua in quattuor et teges illa aeramento, non ad sola cornua referendum est quod ait, teges illa aeramento, sed ad omnia de quibus loque
Abbreviated transcription (Latin):
fier& : Itacq primos seruos quib hoc nomen in latina lingua
inditum .ẽ. bella fecerunt: qui enim homo abhomine supe
ratus iure belli poss& occidi. quia seruactus . ẽ. seruus ͤ ap¬
pellatus & mancipia quia manu capta sunt est &iũ ordo
naturoclis in hominib: ut seruiant feminae uiris & filii pa¬
rentib quia &illic huec iustitia ẽ. ut infirmior roctio
seruicit fortiori haec lgitur indominationib & seruitutib
darr iustitia ẽ. ut qui excellunt natione excellant domina¬
tione. qđ cum in hoc sȩculo per ini quitatem hominum per¬
turbatur. uel pernatuxrum carnidium diuensitatẽ. ferunt
lusti tempordem peruenitutem. infinem habituri ordin¬
tissimum & sempiternam felicitatem:cliu
to aegyptus in quib figurac .ẽ. procesentis saeculi. in quo hu¬
bundat iniquitas: ab hominatio .ẽ. omnis pastor pecorum
ab hominacio .ẽ. enim iniquo uir iustus:
clu

Expanded text:
fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latina lingua fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latina lingua inditum est, bella feceruratus jure belli posset occidi, quia servatus est, servus est appellatus: inde et mancipia, quia manu capta sunt. Est etiam ordo naturalis in hominibus, ut serviant feminae viris, et filii parentibus; quia et illic haec justitia est ut infirmior ratio serviat fortiori. Haec igitur in dominationibus et servitutibus clara justitia est, ut qui excellunt ratione, excellant dominatione: quod cum in hoc saeculo per iniquitatem hominum perturbatur, vel per naturarum carnalium diversitatem, ferunt justi temporalem perversitatem, in fine habituri ordinatissimam et sempiternam felicitatem. CLIVto Aegyptiis, in quibus figura est praesentis saeculi, in quo abundat iniquitas, abominatio est omnis pastor pecorum: abominatio est enim iniquo vir justus. CL
Abbreviated transcription (Latin):
cunsta ad litterã conuenire p̃cipue innumeris quos scriptu¬
ris eẽ sacratissimos & mysteriorũ plenissimos ex quibusdã
quos inde nosse potuimus dignissime credimus
ommendatur in patriarchis qđ pecorum nutritores erant
apueritia sua & aparentib: suis. & merito. nam huec ẽ. sine
ulla dubitatione iusta seruitus & iusta dom inatio cum pe¬
cora homini seruiunt & homo pecorib: dominatur: sienim
dictum .ẽ. cum crecr&ur. facicanus hominem ad imaginẽ
& similitudinẽ nr̃cm & habeat potestatem piscium maris
& uolatilium caeli &omnium pecorũ quae sunt suꝑ tentẽ
ubi insinuatur roctionem debere dominari inrationabili
uitae. seruum autẽ hominem homini uel iniquitas uel
aduensitas fecit. iniquitas quidem sicut dictum . ẽ. maledic¬
tus chanaan erit seruus fraetrib suir aduersitus uero sic̃
accidit ipsi ioseph ut uenditus afroctrib seruus alienigenȩ

Expanded text:
cuncta ad litteram conuenire praecipue in numeris, quos in scriptucuncta ad litteram conuenire praecipue in numeris, quos in scripturis esse sacratissimos et mysteriorum plenissimos, ex quibusdam, quos inde nosse potuimus, dignissime credimus. ommendatur in patriarchis, quod pecorum nutritores erant a pueritia sua et a parentibus suis. et merito : nam haec est sine ulla dubitatione iusta seruitus et iusta dominatio, cum pecora homini seruiunt et homo pecoribus dominatur. sic enim dictum est, cum crearetur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum quae sunt super terram. ubi insinuatur rationem debere dominari inrationabili uitae. seruum autem hominem homini uel iniquitas uel aduersitas fecit: iniquitas quidem, sicut dictum est: maledictus Chanaan; erit seruus fratribus suis; aduersitas uero, sicut accidit ipsi Ioseph, ut uenditus a fratribus seruus alienigenae
Abbreviated transcription (Latin):
&iam nepotes habere potuerunt. sed neq ulla hebrocica
ueritate ista soluitur questio. quem ad modum enim im¬
pleri potuit ut tot nepotes susciper& iacob antequam in¬
traer& in aegyptum &ic debeniumin quia illa &ate
uenit ad froctrem. non solũ autẽ scripturc filios eũ hu¬
buisse commemoret sed & nepotes & pronepotem qui omnes
ad numententur sex aginta sex hominib: cum quib: iacob inae¬
gyptum &iam secundum hebrocicam ueritatẽ perhib&ur
intraesse: uidendum ẽ. &icm quid sibi uelit qđ cum ioseph
& filii eius non amplius quam octo commemorentur benia¬
min uero & eius filii simul undecim reperiantur. non decem
& nouem omnes sicut sunt osto & undecim. sed decẽ & octo
referaentur in summam & posteaioseph cum filiissuis non
animae octo sed nouem fuisse dicantur: cum octo inuenian¬
tur: haec omnia quae in dissolubilia uidentur mugnã conti¬
nent sine dubitatione ractionem. sed nescio utrum possint

Expanded text:
etiam nepotes habere potuerunt? sed neque ulla hebraeica etiam nepotes habere potuerunt? sed neque ulla hebraeica ueritate ista soluitur quaestio. quemadpleri potuit ut tot nepotes susciperet Jacob, antequam intraret in Aegyptum, etiam de Benjamin, qui illa aetate venit ad fratrem? Non solum autem Scriptura eum filios habuisse commemorat, sed et nepotes et pronepotem, qui omnes adnumerantur sexaginta sex hominibus, cum quibus Iacob in Aegyptum etiam secundum hebraeicam ueritatem perhibetur intrasse. uidendum est etiam, quid sibi uelit, quod. cum Ioseph et filii eius non amplius quam octo commemorentur. Beniamin uero et eius filii simul undecim reperiantur, non decem et nouem omnes sicut sunt octo et undecim, sed decem et octo referantur in summam, et postea Ioseph cum filiis suis non animae octo, sed nouem fuisse dicantur, cum octo inueniantur. haec omnia, quae indissolubilia uidentur, magnam continent sine dubitatione rationem; sed nescio utrum possint
Abbreviated transcription (Latin):
dum septuaginta interpr&atio In exodo declanat. nec
septuaginta interpr&es mihi in hoc uidentur en uesse qui
propter aliquam mysticam significationem. quad ũ uelut
proph&ica libertate hunc numerum complere uoluert.
si adhuc uiuente ia cob illi exduob filiis manasse & e¬
nem propagicti sunt . quos eidem numero domus iacob
aggregundos iudicauerunt. sed quia inuenitur ia cob
decem & septem annos uixisse in aegypto. quomodo potu¬
erint filii ioseph illo uiuo &iam nepotes habere non inueni¬
tur. ingressus ẽ. enim aegyptum iacobsecundoanno famis
nati sunt autem filii io seph in annis hibundantiue quib¬
lib& annis ubertatis nati existimentur. a primo anno uber¬
tictis usq ad secundum annum famis quo ingressus est
ia cob in aegyptum. Nouem anni sunt. huc additis decem &
septem quib ibi uixit iacob. uiginti sex anni reperiuntus.
quomodo ergo minus quam uiginti & sex annorx luuen es

Expanded text:
dum Septuaginta interpretatio in Exodo declarat — nec dum Septuaginta interpretatio in Exodo declarat — nec Septuaginta interpretes mihi in hoc uidentur errasse. qui propter aliquam mysticam significationem quadam uelut prophetica libertate hunc numerum complere uoluerunt. si adhuc uiuente Iacob illi ex duobus filiis Manasse et Ephraem propagati sunt, quos eidem numero domus Iacob adgregandos iudicauerunt. sed quia inuenitur Iacob decem et septem annos uixisse in Aegypto, quomodo potuerunt filii Ioseph illo uiuo etiam nepotes habere, non inuenitur. ingressus est enim Aegyptum Iacob secundo anno famis; nati sunt autem filii Ioseph in annis abundantiae. quibuslibet annis ubertatis nati existimentur. a primo anno ubertatis usque ad secundum annum famis, quo ingressus est Iacob in Aegyptum, nouem anni sunt; huc additis decem et septem quibus ibi uixit Iacob, uiginti sex anni reperiuntur. quomodo ergo minus quam uiginti et sex annorum iuuenes
Abbreviated transcription (Latin):
moratis. dictum ẽ. hii filii ia cob qui factisunt ei in meso¬
potumia syrice. quanto muior nunc questio s quomodo
trigintu tres animae exlia in mesopotamia syriue
natue sunt nisi quia illa locutio confirmatur tum quã
ibi omnes orti sunt quorum parentes ibi orti sunt. deinde
& illudiam non dubium .ẽ. in una filia filias nominari¬
plustli numero prosingulari posito:
Quod legitur sexagintu sex animas intraesse cum ia cob
in aegyptum exceptis uidelic& filiis ioseph & deinde illis
annumeitis infertur septuaginta quinq animue eraent
cum quib: ia cob intracuit in aegyptum. sic accipiendum. ẽ.
qui eraent indomo iacob quando intracuit in aegyptum. Nũ
utiq quos ibi inuenit noncum eis intrecuit. sed qũo diligen¬
tius discussa ueritate reperiuntur duo nuti iam fuisse
cum intrecuit ephrem & manasses. qđ non solum hoc loco
hebraico dices habere dicuntur uerum &iam ipsa secun¬

Expanded text:
moratis dictum est: hi filii Iacob qui facti sunt ei in Mesomoratis dictum est: hi filii Iacob qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae, quanto maior nunc quaestio est, quomodo triginta tres animae ex Lia in Mesopotamia Syriae natae sunt. nisi quia illa locutio confirmatur, tamquam ibi omnes orti sunt, quorum parentes ibi orti sunt! deinde et illud iam non dubium est in una filia filias nominarplurali numero pro singulari posito. Quod legitur sexaginta sex animas intrasse cum Iacob in Aegyptum exceptis uidelicet filiis Ioseph et deinde illis adnumeratis infertur: septuaginta quinque animae erant. cumquibusIacobintrauitinAegyptum, sic accipiendum est: qui erant in domo Iacob, quando intrauit in Aegyptum. nam utique quos ibi inuenit, non cum eis intrauit. sed quoniam diligentius discussa ueritate reperiuntur duo nati iam fuisse, cum intrauit, Ephraem et Manasses — quod non solum hoc loco hebraei codices habere dicuntur uerum etiam ipsa secun
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hinc respondeatur eis qui hoc testimonio confirma¬
re nituntur aparentib: simul animas cum corporibus
propaguri. animas enim dictas ꝓhominib: a parte totũ
significante locutione nullus ambigit. sed quomodo ipsũ
partẽ exqua totũ commemoroctum . ẽ. hoc ẽ. animũ cuius
nomine totus homo significatus. ẽ. alienemus ab eo qđ
dictũ. ẽ. exierunt defemorib eius. ut carnes tantũ exillo
natus quauis solue animae nominentur accipiumus.
quuerendi sunt locutionũ modi secundũ scripturas
Hi filii liue quos peperit ipsi ia cob in mesopotumia syriue
& dinum filium eius omnes animae filu & filiue eius
triginta tres. Num quid istue omnes trigintatres ani¬
mue exlia in mesopotumia syriue natue sunt. sed utiq
filu & una filia exquib nepotes commemorti sunt.
si ergo de uno beniamin questio natafueraet quando
numeractis duodecim filiis iacob & nominatim comine¬

Expanded text:
quid hinc respondeatur eis qui hoc testimonio confirmaquid hinc respondeatur eis qui hoc testimonio confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari. animas enim dictas pro hominibus a parte totum significante locutione nullus ambigit. sed quomodo ipsam partem, ex . qua totum commemoratum est, hoc est animam, cuius nomine totus homo significatus est, alienemus ab eo quod dictum est: exierunt de femoribus eius, ut carnes tantum ex illo natas, quamuis solae animae nominentur, accipiamus, quaerendi sunt locutionum modi secundum scripturas. Hi filii Liae, quos peperit ipsi Iacob in Mesopotamis Syriae, etDinam filiam eius; omnes animae, filii et filiae eius, triginta tres. numquid istae omnes triginta tres animae ex Lia in Mesopotamia Syriae natae sunt? sex utique filii et una filia, ex quibus nepotes commemorati sunt. si ergo de uno Beniamin quaestio nata fuerat, quando numeratis duodecim filiis Iacob et nominatim comme
Abbreviated transcription (Latin):
aut si & genti illi isrocheliticae restat fidei plenitudo ex
queraent reliquiue. inquib reliquiis tunc & a postoli
salui factisunt hoc significatur ea plenitudine libenitionis
is rochel qua permosen ex aegypto liberaeti sunt: exluiiui¬
ntieuit in aegyptum iacob & omne semen eius filii & filii¬
filiorum eius. filiue & filice filiarum eius cum eo. quiceren¬
dum quomodo dicat filius & filics filiarum eius cumeo
cum filiam unam legictur habuisse. superius autẽ filius
eius dixeramus accipiposse nep tes eius sicut filii is rochel
omnes dicantur &iam uniuersus populus ab illo ꝓpagatus.
sed nc̃ cũ dicit filius filiare pr&er unũ dinã pluroclis num¬
rus ꝓsinguluri positus .ẽ. sicut &ium ꝓplurodi singularis
sol& nisi nurus eius quisq asserat filias eius potuisse appellari:
Quod dicit scripture tot animus peperisse lium. uel tot
aut tot animas exisse defemorib: iacob uidendum est

Expanded text:
aut si et genti illi Israheliticae restat fidei plenitudo, ex aut si et genti illi Israheliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et apostoli salui facti sunt. hoc significatur ea plenitudine liberationis Israhel. qua per Moysen ex Aegypto liberati sunt. Intrarunt in Aegyptum Iacob et omne semen eius, filii et filiifiliorum eius, filiae et filiae filiarum eius cum eo. quaerendum quomodo dicat "filias et filias filiarum eius cum eo", cum filiam unam legatur habuisse. superius autem filias eius dixeramus accipi posse neptes eius, sicut filii Israhel omnes dicuntur etiam uniuersus populus ab illo propagatus. sed nunc cum dicit "filias filiarum" propter unam Dinam, pluralis numerus pro singulari positus est, sicut etiam pro plurali singularis solet; nisi nurus eius quisque adserat filias eius potuisse appellari. Quod dicit scriptura tot animas perperisse Liam uel tot aut tot animas exisse de femoribus Iacob, uidendum est
Abbreviated transcription (Latin):
const& esse ueracem quumquam &si aliquã falsa in ea
sunt falli potius perobliuionem potuit: quam audero
mentiri apud eum presertim cumonsicut nescienti. sed &iã
illa quae nouerat eum scire adflectendam eius miseri
ur̃m reliquias super teruem & enutrire ur̃m reliqui¬
arium magnum. hoc enim non usquequaque cosonut
utreliquias uel reliquiurum accipiamus iacob & filios
eius. cumomnes sint incolumes. anforte illud significat
alto secr&oq mysterio qđ ait apostolus. reliquiue per
elestionem gractiue siluue factue sunt. quia ꝓph&a
sus .ẽ. xp̃s auidueis & trarditus gentib tamquam ioseph aegip¬
tus a fratrib . ut & reliquiue is rochel siluue fierent. unde
dicit apostolus. nam & ego isrochelitasum. & utpleni¬
tudo gentium intraer& & sic omnis is rochel saduus fier&.
id .ẽ. exreliquus isrochel secundum carnem & plenitudine
gentium quae infide xp̃i secundum sp̃m sunt is yochel.

Expanded text:
constet esse ueracem. quamquam etsi aliqua falsa in ea constet esse ueracem. quamquam etsi aliqua falsa in ea sunt, falli potius per obliuionem potuit quam audere mentiri apud eum praesertim, cui non sicut nescienti, sed etiam illa quae nouerat eum scire ad flectendam eius miservestrum reliquias super terram, et enutrire vestrum reliquiarium magnum ? Hoc enim non usquequaque consonat, ut reliquias vel reliquiarium accipiamus Jacob et filios ejus, cum omnes sint incolumes. An forte illud significat alto secretoque mysterio, quod ait Apelectionem gratiae salvae factae sunt , quia propheta sus est Christus a Judaeis, et traditus gentibus, tamquam Joseph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israel salvae fierent; unde dicit Apostolus: Nam et ego Israelita sum, et ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israelid est: ex reliquiis Israhel secundum carnem et plenitudine gentium quae in fide Christi secundum spiritum sunt Israhel.
Abbreviated transcription (Latin):
diu uoluit tenuit & quanta uoluit mora ꝓduxit ñ eos
utiq faciens calamitosos. quando tantae &iũ ipsorũ
futunre l&itiue exitũ cogitabut. & totũ hoc quod
agebat ut eor guudiũ differtur adhoc agebat ut eadẽ
dilatione cumulun&ur. tũquũ ñ ẽẽnt condigne passi¬
ones eorx in toto illo tempore qđ turbabantur ad futu¬
roc̃ glorium exultitionis quue in eis fuerat reuelanda
fr̃e cognito quem a se ꝑditum . eẽ. arbi trabantur: exluui¬
Multũ innanietione iudue aliter dicta sunt quam cũ
illis egerat ioseph. quamuis apud eum loquer&ur ut
omnino deilla insimulatione qđ explorctores essent
dicer&ur. qđ utrum consulto tacitum sit anid
cerit perturbationis obliuio non appa&. num & illud
qđ dixerunt se ab ipso ioseph interrogitos depatre &
fr̃e suo. seautem illa interrogunti indicasse: mirum si uel
ad sententiam potest ista peruenire numuetio ut eum

Expanded text:
diu uoluit tenuit et quanta uoluit mora produxit, non eos diu uoluit tenuit et quanta uoluit mora produxit, non eos utique faciens calamitosos, quando tantae etiam ipsorum futurae laetitiae exitum cogitabat et totum hoc quod agebat, ut eorum gaudium differretur, ad hoc agebat, ut eadem dilatione cumularetur. tamquam non essent condignae passiones eorum in toto illo tempore quo turbabantur ad futuram gloriam exultationis, quae in eis fuerat reuelanda, fratre cognito, quem a se perditum esse arbitrabantur. Multa in narratione Iudae aliter dicta sunt quam cum illis egerat Ioseph, quamuis apud eum loqueretur, ut omnino de illa insimulatione, quod exploratores essent, nihil diceretur. quod utrum consulto tacitum sit an et id fecerit perturbationis obliuio non adparet. nam et illud quod dixerunt se ab ipso Ioseph interrogatos de patre et fratre suo, se autem illa interroganti indicasse, mirum si uel ad sententiam potest ista peruenire narratio, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
io co dicuntur non deputantur mendacia sed magis mo¬
u& quid sibi uelit ista actio ioseph qua fr̃s suos donec eis
aperir& quis ess& totiens ludificauit. & tuntu expestu¬
tione suspendit. quod lic& tanto sit suacuis. Cum legitur
quanto illis fit in opinatius cumquib: agitur. tamen sapi¬
entiue illius grocuitate nisi magnum aliquid isto quasi
ludo significar&ur. necillo fier& nec ea seriptur conti¬
ner&ur. in qua .ẽ. tantue sc̃ĩtatis austoritas. & prophe¬
tandorum tunta intentio futurorum qua modo exsequ
exponendo non suscepimus. sed ammonere tantũ uolui¬
mus quid hic oporteat inquiri. nam nec illud uacare ar¬
bitror quod non ait auguror ego sed auguntur homo
qualis ego quod si locutionis genus ẽ. inscripturre corpo¬
nxxe similie aliquid rperiendum ẽ:¬
Non neglegenter considerendum puto tantat̃ miseriã
in hac ꝑ turbatione fractrũ suorũ. quomodo iosephquã¬

Expanded text:
ioco dicuntur, non deputantur mendacia. sed magis moioco dicuntur, non deputantur mendacia. sed magis mouet quid sibi uelit ista actio Ioseph qua fratres suos, donec eis aperiret quis esset, totiens ludificauit et tanta expectatione suspendit: quod licet tanto sit suauius cum legitur, quanto illis fit inopinatius cum quibus agitur, tamen sapientiae illius grauitate, nisi magnum aliquid isto quasi ludo significaretur, nec ab illo fieret nec ea scriptura contineretur in qua est tanta sanctitatis auctoritas et prophetandorum tanta intentio futurorum. quam modo exequi exponendo non suscepimus. sed admonere tantum uoluimus quid hic oporteat inquiri. nam nec illud uacare arbitror, quod non ait: auguror ego. sed: auguratur homo qualis ego. quod si locutionis genus est, in scripturae corpore simile aliquid reperiendum eNon neglegenter considerandum puto, tantam miseriam in hac perturbatione fratrum suorum quomodo Ioseph quam
Abbreviated transcription (Latin):
Biberunt autem & in ebriati sunt cum eo. solent hinc ebri¬
osi adhibere testimonii patroniciũ non ꝓpter illos filios
isrochel sed propter ioseph qui ualde supiens commen¬
dactur. sed hoc uerum & prosaci&ate solere poni inscrip
turis qui diligenter aduerterit multis in locis inueni&
unde .ẽ. illud. uisitsti tenuẽ & inebriusti eũ multipli¬
casti diture eam. eoqđ in liuide benedictionis hoc posi¬
tum .ẽ. & donumdĩ commemortur. appar& hanc ebri¬
&atem saturitatẽ significari Namita in ebriari ut in¬
ebriantur ebriosi nec ipsi tenace utile. ẽ. quo maiore
quim saci&licte sufficit umore corrumpitur sicut uitu
ebriosorum qui non saci&ate sereplent sed mergunt diluuio:¬
tur homo quadis ego de hoc augurio &icm mandauit cis
dicendum perhominem suum. quid sibi uelit quaeri sol&
an quia non serio sedioco dictum ẽ ut exitus docuit. non
est habendum mendacium. mendacia enim amendacib
serio aguntur non ioco. Cum autem quae non sunt tumquã

Expanded text:
Biberunt autem et inebriati sunt cum eo. solent hinc ebriosi adhibere testimonii patrocinium non propter illos filios Israhel sed propter Ioseph, qui ualde sapiens commendatur; sed hoc uerbum et pro satietate solere poni in scripturis, qui diligenter adverterit multis in locis inveniet. Unde est illud: Visitasti terram, et inebriasti eam; multiplicasti ditare ea , eo quod in laude benedictionis hoc positum est, et donum Dei memoratur. Apparet hanc ebrietatem saturitatem significare. Nam ita inebriari ut inebriantur ebriosi, nec ipsi terrae utile est, quoniam majore quam satietati sufficit humore corrumpitur, sicut vita ebriosorum, qui non satitur homo qualis ego; de hoc augurio etiam mandavit eis dicendum per hominem suum; quid sian quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
acies duos anconicos columnae uniconsistentes ex aduenso.
hoc est unum hinc & unum inde delaterib: columnae: anconicos
autem dicit. qđ uulgo uocamus an cones sicut sunt in columnis
cellarum uin aricrum quib: incumbunt ligna quaecupas fert̃.
ducta. ẽ. aũt similitudo uerbi acubitis ubiflestuntur manus
quib incumbunt recumbentes quigrece ancones uocantur: cxi
dicere scriptura quib: columnae ab imo fulciuntur sed &iã
superiores quae capitellanos dicimus. ideo dicit duas ba¬
ses columnae uni in ambas partes eius. Nam quae sunt
ambue partes nisi inferior & superior:
cXII

Expanded text:
acies duos anconiscos columnae uni consistentes ex adverso: hoc est, unum hinc, et unum inde, de lateribus columnae. Anconiscos autem dicit, quos vulgo vocamus ancones, sicut sunt in columnis cellarum vinariarum, quibus incumbunt ligna quae cupas ferunt. Ducta est autem similitudo verbi a cubitis, ubi flectuntur manus, quibus incumbunt recumbentes, qui graece ἀγκῶνες vocantur. CX. dicere Scriptura, quibus columnae ab imo fulciuntur; sed etiam superiores, quae capitella nos dicimus. Ideo dicit, duas bases columnae uni in ambas partes ejus. Nam quae sunt ambae partes, nisi inferior et superior? CXI
Abbreviated transcription (Latin):
Et facies tunicam tadarem iacinthinam id ẽ usq ad tidos de¬
pendentem &erit per istomium exeamedium id . ẽ. qua caput
eiciatur. hoc ẽ. enim qđ grecidicunt peristomion honẽ habens
incircuitu. per istomii opus textoris contextam. id .ẽ neipsa ho¬
rox extrinsecus as succtur. hocuid &ur dicere commis sunem con¬
textam. unde &iam addidit exipsa ut nerumpatur. id ẽ ut
exse ipsasit ipsa hora contexta cum ueste:

Expanded text:
Et facies tunicam talarem hyacinthinam; id est, usque ad talos dependentem. Et erit peristomium ex ea medium, id est, qua caput ejiciatur: hoc est enim quod Graeci dicunt περιστόμιον. Oram habens in circuitu peristomii, opus textoris, commissuram contextam; id est, ne ipsa ora extrinsecus assuatur: hoc videtur dicere, commissuram contextam. Unde etiam addidit, ex ipsa, ut ne rumpatur; id est, ut ex se ipsa sit ipsa ora contexta cum veste.
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sedere iacere stare. & siquid huius modi ẽ: haec enim
non sunt nisi corporum : ds̃ autem sp̃s ẽ qđ ergo se ostendit spe¬
ciae corporali uel signis corporaliter expressis. non substan¬
tia cius appam& quaẽ ipse qđ ẽ. sed ad sumptio formarum
uisibilium eius omni potentiae subiac&:¬

Expanded text:
corporis, sedere, iacere, stare et si quid huius modi est. haec enim corporis, sedere, iacere, stare et si quid huius modi est. haec enim non sunt nisi corporum, deus autem spiritus est. quod ergo se ostendit specie corporali uel signis corporaliter expressis, non substantia eius adparet, qua est ipse quod est, sed adsumptio formarum uisibilium eius omnipotentiae subiac
Abbreviated transcription (Latin):
Sumens autem moses dimidiam partem sunguinis infudit incre¬
terem & partem reliquam sunguinis infudit ad altare & ac¬
cipiens librum testamenti recitauit in aures populi. uotandũ
ẽ. nunc primum sacrificasse mosen euidenter scriptunt̃ dicere
exquo exaegypto eductus .ẽ. populus primo enimde iothor
distum eroet socero eius quamuis cum aliqua ambiguitate
qđ immo laueritdõ & ad uertendu librum testumenti cum
snguine hostiae recitari in quo libro illas iustificationes
conscriptas debemus accipere num decalogum legis intabulis
lupidueis fuis se conscriptum post ec manifestum ẽ:
Et dixerunt omnia quaecumq locutus ẽ. dñs faciemus &
audiemus non aliter respondent ecceiam tertio:
Et ascendit moses & aaron & nadib & abiud & septuagintu
seniorum is rochel & uiderunt locum ubist&erat ibi ds̃ is rahel
constut intereos qui restie intellegunt nullo dm̃ contineri loco
nec aliquo uelut situ corporis membra ponere. sicuti ẽ nr̃i¬
CI

Expanded text:
Sumens autem Moyses dimidiam partem sanguinis, infudit in crateram, et partem reliquam sanguinis in altare; et accipiens librum testamenti, recitavit in aures populi. Notandum est nunc primum sacrificare Moysen, evidetur Scripturam dicere, ex quo ex Aegypto eductus est populus. Primo enim de Jethro dictum erat socero ejus, quamvis cum aliqua ambiguitate, quod immolaverit Deo. Et advertendum librum testamenti cum sanguine hostiae recitari: in quo libro illas justificationes conscriptas debemus accipere. Nam decalogum legis in tabulis lapideis fuisse conscriptum postea manifestum est. Et dixerunt: Omnia quaecunque locutus est Dominus, faciemus et audiemus. Non aliter resEt ascendit Moyses et Aaron et Nadab et Abiud et septuaginta seniorum Israhel et uiderunt locum ubi steterat ibi deus Israhel. constat inter eos qui recte intellegunt nullo deum contineri loco nec aliquo uelut situ corporis membra ponere, sicuti est nostri
Abbreviated transcription (Latin):
uelorum capillaciorum a parte orientis perdecem columna¬
rum resto ordine tendebantur. eisque proficiebant unum
cubitum exduobus illis quibus corundem uelorum maio
fueraat longitudo. alia uero quinquaginta quae occidenta

Expanded text:
uelorum capillaciorum a parte orientis per decem columnauelorum capillaciorum a parte orientis per decem columnarum rectum ordinem tendebantur eisque proficiebat unum cubitum ex duobus illis. quibus eorundem uelorum maior fuerat longitudo; alia uero cubita quinquaginta, quae occidenta
Abbreviated transcription (Latin):
gula habebant cubita uicena & octogena in longitudine.
capillacia uero uela tricenis cubitis longa eraent qua prop¬
ter ex ambitum auleorum interioris tabernaculi qui eret
in cubitis ducentis ostoginta centena cubita in lateribus
longiorib: enaent austri & aquilonis. & quad nagena In
duob: breuiorib: orientis & occidentis. ex ambitu autem capil¬
laciorum uelorum quo atrium exterius tegebitur. quia
ambitus erat in cubitis tricenis. centena eraent in lateribus
longiorib: austri & aquilonis. quõ aequalia erent laterib
tabernaculi interioris. quinquagenis autem in reliquis par¬
tibus orientis & occidentis. ac perhoc duo illa cubita quibus
longius erat auleo uelum capillacium non lateribus austri
& aquilonis quae paria exuent atrii exterioris & tiberna¬
culi interioris. sed lateribus orientis & occidentis profici¬
ebunt in eis enim lateribus creuenaet tabernaculi latitudo
circum posito extrinsecus atrio sed quinquaginta cuido

Expanded text:
gula habebant cubita uicena et octona in longitudinem, gula habebant cubita uicena et octona in longitudinem, capillacia uero uela tricenis cubitis longa erant. quapropter ex ambitu aulaeorum interioris tabernaculi, qui erat in cubitis ducentis octoginta, centena cubita in lateribus longioribus erant austri et aquilonis et quadragena in duobus breuioribus orientis et occidentis; ex ambitu autem capillaciorum uelorum, quo atrium exterius tegebatur, quia ambitus erat in cubitis trecentis, centena erant in lateribus longioribus austri et aqtabernaculi interioris, quinquagena autem in duabus reliquis partibus orientis et occidentis. ac per hoc duo illa cubita, quibus longius erat aulaeo uelum capillacium, non lateribus austri et aquilonis, quae paria erant atrii exterioris et tabernaculi interioris, sed lateribus orientis et occidentis proficiebant. in eis enim lateribus creuerat tabernaculi latitudo circumposito extrinsecus atrio. sed quinquaginta cubita
Abbreviated transcription (Latin):
circuitu tabernaculi tentoriis brssinis cingebantur: quue eri¬
gebantur cubitis quinq his super ueniebunt uela capillacia
undecim exuna parte quinq: sibim & conexa. & alia sex in co¬
nexione ergo quinq uelorum cubita erent centũ quinqua¬
gintu exalia uero parte in conexione sex uelorx cubita ertent
centum octoginta. qũo uela singula tricenorũ fuerent cubi¬
torum sed ut alia pans alteri coaequar&ur duplicatum unũ
uelum a facie tubernaculi id ẽ. ab oriente. & subtectum .ẽ.
dimidium uelum a parte posteriore. id ẽ. ab occidente. atq:
ita subtraestasunt cubita triginta. quantu eraet ueliunius
longitudo. & remanserunt centum quinquuginta. quõ &iam
exparte alden fuerunt. circuitus ltaq uelorum capillacio¬
rum quo cingebatur a trium tabernaculi trecentis cubitis
tendebaturꝰ sicut circuitus decem auleorum interioris
tabernaculi cubitis ducentis ostoginta. auleue quippe sin¬

Expanded text:
circuitu tabernaculi tentoriis byssinis cingebatur, quae ericircuitu tabernaculi tentoriis byssinis cingebatur, quae erigebantur cubitis quinque. his superueniebant uela capillacia undecim, ex una parte quinque sibimet conexa, ex alia sex. in conexione ergo quinque uelorum cubita erant centum quinquaginta; ex alia uero parte in conexione sex uelorum cubita erant centum octoginta, quoniam uela singula tricenorum fuerunt cubitorum. sed ut alia pars alteri coaequaretur, duplicatum est unum uelum a facie tabernaculi, id est ab oriente, et subtectum est dimidium uelum a parte posteriore, id est ab occidente. atque ita subtracta sunt cubita triginta, quanta erat ueli unius longitudo, et remanserunt centum quinquaginta, quot etiam ex parte altera fuerunt. circuitus itaque uelorum capillaciorum, quo cingebatur atrium tabernaculi, trecentis cubitis tendebatur, sicut circuitus decem aulaeorum interioris tabernaculi cubitis ducentis octoginta. aulaea quippe sin