comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes et aindȩis quoq habet᷑ in sacͦ canone
lict̾arũ sic exorsꝰ ẽ. Uanitas uanicatum¬
rat sub sole: Et cĩ ex hac sencentia con&¬
teret cȩt̾a. cõmemorans erũpnas erroresq
uitȩ huiꝰ et uanescentes int̾ ea cẽꝑũ lapsꝰ
ubi nichil sobidũ nichil stabile reinet᷑
in ea rerũ uanitate subsole illud etiã de¬
plorat qͦoãmͦ. qđ cũ sit habundantia sapi¬
entiȩ suꝑ insipientiã sic̃ habundantia lucis
suꝑ tenebras. sapientisq ocłi sit̃ incapite
ipsuis et staltꝰ intenebris ambulet: unꝰ cañ
inus cam cursꝰ currat. in om̃ibꝰ utiq in hac uita
uita quȩ sub sole agit᷑. significans udelicet
ea mala quȩ bonis et mał udemꝰ eẽ. cõmunta
icit eciã illud qđ et boni paciant᷑ mala tãꝙͣ.
nali sint. et mali tanquã boni sint adipis¬
cant᷑ bona ita loquens. Est inquit uanitas
que facta ẽ. suꝑ t̾ram. quia sunt iusti suꝑqͦs
uenit sicut factũ impiorũ: et sunt impii suꝑ

Expanded text:
canone litterarum, sic exorsus est: Vanitas vanitatumsuo quo laborat sub sole? et cum ex hac sententia connecteret caetera, commemorans aerumnas erroresque vitae hujus, et vanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur, in ea rerum vanitate sub sole illud etiam deplorat quodammodo, quod cum sit abundantia sapientiae super insipientiam sicut est abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius, et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus occurrat omnibus, utique in hac vita quae sub sole agitur, significans videlicet ea mala quae bonis et malis videmus esse communia. Dicit etiam illud quod et boni patiantur mala tanquam mali sint, et mali tanquam boni sint adipiscantur bona, ita loquens: Est, inquit, vanitas quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum impiorum, et sunt impii, super
Abbreviated transcription (Latin):
durans uincit et dolorẽ sanitas tollit. ibi aũ
et dolor ꝑmanet ut affligat. et nat̾a ꝑdat
it sentiat. quia utrũq idõ nõ deficitꝰ ne
ynadeficiat: A dhos autẽ fines
bonorũ et malorũ illos expetendos istos
canendos. qm̃ ꝑuidiciũ tͣnsibunt ad illos
honi adistos mali: de hoc uidicio quantũ
ds donauerit consequenti uolumine d̃putabo:¬

Expanded text:
uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et malorum, illos expetendos, istos cauendos, quoniam per iudicium transibunt ad illos boni, ad istos mali: de hoc iudicio, quantum Deus donauerit, in consequenti uolumine disputabo
Abbreviated transcription (Latin):
auita dĩ alienata erit: nec corpꝰ qđ exius
doloribꝰ subiacebit. Ac ꝑhoc: idõ durior
ista scđa mors eritꝰ. quia fimri morte nõ
poterit S qm̃ sic̃ miseria beatitudini e
mors uicȩ ita paci bellũ indet᷑ eẽ. c̃trariũ
merito quęrit᷑ sicut pax inbonorũ finbus
p̃dicata ẽ. atq saudata: qd̾ uł quale bellũ
econtͣrio infinibꝰ malorũ possit intellig
erĩ quihoc quȩrit. attendat qͥd inbello noxiũ
ꝑniciosumq sit: et in debit nichil aliud quã
erĩ eẽ. int̾ se adũsitatẽ atq c̃flictũ. Qđ gͥ¬
hellũ gͣuꝰ et amariꝰ cogitari pos test quã ubi
uoluntas sic adũsaẽ. passioni et passio uolun¬
tati. ut nulliꝰ earũ uictoria tales ummiciciȩ
simant᷑. et ubi sic confligit cũ ipsa natura
coꝑis uis doloris. ut neutrũ alt̾i cedat: Hic
eñ quando contingit istę c̃flictꝰ aut dolor
uincit et sensũ mors adimit. aut natura ꝑ¬

Expanded text:
a uita Dei alienata erit, nec corpus, quod aeternis a uita Dei alienata erit, nec corpus, quod aeternis doloribus subiacebit; ac per hoc ideo durior ista secunda mors erit, quia finiri morte non poterit. Sed quoniam sicut miseria beatitudini et mors uitae, ita bellum paci uidetur esse contrarium: merito quaeritur, sicut pax in bonorum finibus praedicata est adque laudata, quod uel quale bellum e contrario in finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Qellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura
Abbreviated transcription (Latin):
repugnantibꝰ imꝑetꝰ uł subigendo uł resis¬
cendo. acq ut ab ipso dõ pętat᷑ et meritorũ
grã et uenia delictorũ. ac de acceptis bonis
gr̃arũ accio ꝑsoluatur: inilla uͦ pace finali
quo referenda et ad ipiscendȩ causa haben¬
da ẽ. ista iusticia. quã sanata immortalita¬
te atq incorruptione natura uitia non
habebit. nec unicuiq nr̃m uł ab alio uł
a se ipso qppiã repugnabit. nõ opꝰ erit ut
ratio uicus quę nullȩ eruntꝰ imꝑetꝰ. s imꝑa¬
bit ds̃ homini animꝰ corꝑi: cantaq ibi ert
obediendi suauitas et facilitas. quanta uiuen¬
di regnandiq felicitas: et hoc illic in om̃bꝰ
atq insingulis et̃nũ eritꝰ. et̃nũq eẽ. certũ
eritꝰ : et ido pax beatitudinis huiꝰ uł bcati¬
tudo pacis huiꝰ sũmũ bonũ erit Erũ autẽ¬
qui nõ ꝑtinent ad istã cuutatẽ dĩ ert ec̃tra¬
qr nec anima ibi uuere dicenda ẽ. quę

Expanded text:
repugnantibus imperet, uel subigendo uel resisrepugnantibus imperet, uel subigendo uel resistendo, adque ut ab ipso Deo petatur et meritorum gratia et uenia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa uero pace finali, quo referenda et cuius adipiscendae causa habenda est ista iustitia, quoniam sanata inmortalitate adque incorruptione natura uitia non habebit nec unicuique nostrum uel ab alio uel a se ipso quippiam repugnabit, non opus erit ut ratio uitiis, quae nulla erunt, imperet; sed imperabit Deus homini, animus corpori, tantaque ibi erit oboediendi suauitas et facilitas, quanta uiuendi regnandique felicitas. Et hoc illic in omnibus adque in singulis aeternum erit aeternumque esse certum erit, et ideo pax beatitudinis huius uel beatitudo pacis huius summum bonum erit. CAPUTqui non pertinent ad istam ciuitatem Dei, erit e contraicitur, quia nec anima ibi uiuere dicenda est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ẽ. iustis tał oratio. Nã ꝓfecto
quãquã imꝑet᷑ nequaquã sine c̃flictu
uiciis imꝑat᷑ : et utiq subropit aliquid
in hoc locomfirmitatis etiã bene c̃fligẽti.
siue hostibꝰ talibꝰ uictis subditisq dnanti
uñ si nõ facili oꝑatione. certe labili locutio¬
ne. aut uolatili cogitatioẽ peccet᷑: et idõ
quãdu inciis imꝑat᷑ plena pax nõ ẽ. q
et illa quȩ resistunt ꝑicłoso debellant᷑ p̃lio
et illa quę uicta sunt: nõdũ securo tũphant̾
ocio. s adhuc sollicito p̃munt᷑ imꝑio. In his
ͦ tẽptationibꝰ de quibꝰ oĩbꝰ indiuinis eloquis
breuit̃ dictũ ẽ. nunqͥd nõtẽptatio ẽ. uita hi¬
mana suꝑ terrã. quis ita uiuere se p̾suimat.
ut dicere dõ dimitte nob debita nrã necesse
nõ habeat nͥ homo elatꝰ. nec uere magnꝰ sed
inflatꝰ ac tumidꝰ. cui ꝑ iusticiã resistit qui
suꝑbis resistit humilibꝰ autẽ dat gram. Hic
dĩ homini animꝰ corꝑi ratio autẽ uiciis etiã

Expanded text:
 oratio. Nam profecto quamquam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. In his ergo tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra necesse non habeat nisi homo elatus? nec uero magnus, sed inflatus ac tumidus, cui per iustitiam resistit, qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hic Deus homini, animus corpori, ratio autem uitiis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eos incaminũ ignis Ibi erit fletus et
stridor dentiũ: Tuno usti fulgebunt
sicut sol in regno patris corũ Qui ha¬
bet aures audiat. hic iudiciũ qͥdem
uł diẽ idicii nõ nominauit s eum
mulco clariꝰ ipsis rebꝰ exp̃ssit et in fine
scłi futurũ eẽ. p̃dix̃. Itẽ discipulis suis

Expanded text:
bi erit fletus et stridor dentium. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Qui habet aures, audiat. Hic iudicium quidem uel diem iudicii non nominauit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis:
Abbreviated transcription (Latin):
tes et fortes fuisse atq eẽ. nõ dubiũ ẽ.
ut etiã si cunc inista mortalitate uiue¬
rent qͣndo ille soluet᷑ om̃s insidias eiꝰ atq
impetꝰ. et cauerẽt sapientissime. et
pacientissime sustinerẽt. Hȩc autem
alligatio diaboli nõ solũ facta ẽ. exqͦ
fiet usq adt̾minũ scłi qͦ soluendus ẽ.
quia et nunc homines ab infidelitate
in qua eos ipse possidebat conũtunt᷑
ad fidẽ. et usq in illũfinẽ sine dubio
conũtent᷑. Q utiq unicuiq istę for¬
cis cunc alligat᷑. quando ab illo tãquã
uas eius eripitur Et abyssus ubi in¬
clusus ẽ. nõ eis consũptũ ẽ. quando
sunt mortui quicunc erant qnͣdo eẽ.
cepit indusus. s successerunt eis¬
uelut inabysso cęcis et ꝓfund̾ cordibꝰ inclu¬
dat᷑. Utrũ autẽ ctiã ultimis tͥbꝰ annis et
m̃sibꝰ sex quando solutꝰ totis iuribꝰ seuitur

Expanded text:
tes et fortes fuisse adque esse non dubium est, tes et fortes fuisse adque esse non dubium est, ut, etiamsi tunc in ista mortalitate uiuerent, quando ille soluetur, omnes insidias eius adque inpetus et cauerent sapientissime et patientissime sustinerent. Haec autem adligatio diaboli non solum facta est, ex qfiet usque ad terminum saeculi, quo soluendus est. quia et nunc homines ab infidelitate, in qua eos ipse possidebat, conuertuntur ad fidem et usque in illum finem sine dubio conuertentur; et utique unicuique iste fortis tunc adligatur, quando ab illo tamquam uas eius eripitur; et abyssus, ubi inclusus est, non in eis consumta est, quando sunt mortui, qui tunc erant quando esse coepit inclusus; sed successerunt eisuelut in abysso, caecis et profundis cordibus includatur. Utrum autem etiam illis ultimis tribus annis et mensibus sex, quando solu
Abbreviated transcription (Latin):
lissima pacientia ꝓbaretur: minꝰ deniq
ꝑspicert᷑ quã magno eiꝰ malo cã bene
fuerit us omp̃s : qui cũ nec omĩno abs¬
culit atẽptatione scõrũ quãuis ab eoꝵ
int̾ioribꝰ h ominibꝰ. uñ idõ credit᷑ foras
missꝰ ut eiꝰ forins ecus oppugnatione
ꝓficerent. et in eis qui st̃ exparte ipsiꝰ
alligauit ne qͣntã poss&e effundendo
et exercendo maliciã innumerabiles
infirmos ex qͥbꝰ eccłam multiplicari
et impleri oportebat. alios credituros
alios iã credentes. afide pietatis hos
dct̾reret. hos frangonet: et soluet in
finẽ ut quã fortẽ adũsariũ dĩ ciuitas
suꝑauerit: cum ingenti gła sui redẽ¬
ptoris. ad uitoris lib̾atoris aspiciat:
In corũ sane qͥ tuno futuri sunt scõrũ
atq fideliũ cõꝑatione quid sumus.
quandoqͥdẽ ad illos ꝓbantdos tantus
soluetur inimicus. cũ qͦ nos ligato. can¬
tis ꝑicuł dimicamꝰ : quãuis et hoc tp̃ris
int̾uallo. quosdã milites xp̃i cã pruden¬

Expanded text:
lissima patientia probaretur, minus denique perspiceretur, quam magno eius malo tam bene fuerit usus Omnipotens, qui eum nec omnino abstulit a tentatione sanctorum, quamuis ab eorum interioribus hominibus, ubi in Deum creditur, foras missum, ut eius forinsecus obpugnatione proficerent; et in eis, qui sunt ex parte ipsius, adligauit, ne quantam posset effundendo et exercendo malitiam innumerabiles infirmos, ex quibus ecclesiam multiplicari et inpleri oportebat, alios credituros, alios iam credentes, a fide pietatis hos deterreret, hos frangeret: et soluet in fine, ut, quam fortem aduersarium Dei ciuitas superauerit, cum ingenti gloria sui redemtoris adiutoris liberatoris adspiciat. In eorum sane, qui tunc futuri sunt, sanctorum adque fidelium conparatione quid sumus? Quando quidem ad illos probandos tantus soluetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamus. Quamuis et hoc temporis interuallo quosdam milites Christi tam pruden
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑfidẽ iħuxp̃i in om̃s qui credunt.
Hȩx insticia dĩ ad nouũ ꝑtinet testam̃tum.
et cestimoniũ hab&e auet̃ibꝰ libris hoc
et ipse xp̃s iħs ordinẽ seruandũ eẽ. de¬
monstrans scͥba inqͥt eruditus in regno
dĩ simił ẽ. uiro patͥfamilias ꝓferenti
de chesauro suo noua et uet̾a Non
dix̃ uet̃a et noua : qutiq dixisset nͥ¬
tẽꝑũ. Ergo ipse saluator cũ obuirgane U
ciuitates inqͥbꝰ uirtutes magnas fecerat
neq credidãt. et eis alienigenas ante¬
poneret᷑ ueruntam̃ inquid dico uob̾. tẏro¬
et sidoni remissus erit indie iudicii quã
uob̾. & paulo pꝰ alt̾i ciuitati. Am̃ inqt
dico uob̾ qr t̃re sodomorũ remissiuserit
indie indicii quã tͥ. Hic euidentissimȩ
p̃dicat diẽ uidicii eẽ. uenturũ. Et alio

Expanded text:
dem Iesu Christi in omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteribus libris, hocet ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et nouaretur. Ergo ipse Saluator cum obiurgaret ciuitates, in quibus uirtutes magnas fecerat neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret: Verum tamen, inquit, dico uobet Sidoni remissius erit in die iudicii quam uobis. et paulo post alteri ciuitati: amen, inquit, dico uobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi, hic euidentissime praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
etontͣrio scelestꝰ adu̾sariꝰ eiꝰ ñ solũ impunitꝰ
nerũ etiã uindicatꝰ insultet: Impiꝰ optime
ualeat. piꝰ langore tabescat. Latͦcinent᷑ sanis¬
simi uiuenes: et qͥnec u̾bo quẽquã ledere
potuerunt. diũsa morborũ atͦcitate affl¬
gant᷑ infantes: Utił rebꝰ humanis immatura¬
morte rapiatur : et qͥ uidet᷑ nec nasci debusse
duitissime insuꝑ uiuat. Plenꝰ cͥminibꝰ subli¬
met᷑ honoribꝰ: et hominẽ sine quȩrela tene¬
brȩ ignobilitatis abscondant. Eccȩta huiꝰ¬
modi quȩ qͥs colligit. qͥs enumerat : Quȩ
sihab̾et̃ in ipsa uelud ab surditate constantiã.
bona ista atq t̾rena. nec nͥ boni calia
paterent᷑ mala: posset hoc ad uidiciũ iustũ
dĩ referri siue etiã benignũ ut qͥ nõ erat
assecuturibona et̃na quȩ facuit̃ beatos.¬

Expanded text:
e contrario scelestus aduersarius eius non solum inpunitus. e contrario scelestus aduersarius eius non solum inpunitus. uerum etiam uindicatus insultet; inpius optime ualeat, pius languore tabescat; latrocinentur sanissimi iuuenes, et qui nec uerbo quemquam laedere potuerunt, diuersa morborum atrocitate adfligantur infantes; utilis rebmorte rapiatur; et qui videntur nec nasci debuisse, diutissime insuper vivant: plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae ignobilitatis abscondant: et caetera hujusmodi, quae quis colligit, quis enumerat? Quae si haberent in ipsa velut absurditate constantiam, bona ista atque terrena, nec nisi boni talia paterentur mala, posset hoc referri ad judicium justum Dei, vel etiam benignum; ut qui non erant assecuturi bona aeterna, quae faciunt beatos
Abbreviated transcription (Latin):
indicũ ꝓpͥe ia uocat᷑ eo qd nullꝰ ibi erit imꝑitȩ
quȩrele locꝰ cur in ustꝰ ille sit felix. et cur illȩ¬
iustꝰ infelix. Onĩ nãq tunc nõ nͥ bonorum
uera ⁊ plena felicitas: et oiũ nõnͥ malorũ
digna et sũma infelicitas apparebit. Nunc
autẽ et mala eͦ animo ferre discimꝰ quȩ
paciunt᷑ et boniet bona nõ magni pende
quȩ adipiscuntur et mali: ac ꝑhoc etiã in
ins rebꝰ inqͥbꝰ nõ apparet onuna iusticia.
salutaris ẽ. diina doctrina: Nescimꝰ eñi qͦ
iudicio dĩ bonꝰ ille sit pauꝑ. malꝰ ille sit di¬
ues: iste gaudeat quẽ ꝓsus ꝑditis moribꝰ
cruciari debuisse meroribꝰ arbit᷑mꝰ. c̃tͥstet᷑
ille quẽ uta laudabilis gaudere debiusso ꝑ¬
suadet : exeat de iuditio nõ solũ inultus
uerũ etiã dãpnatꝰ innocens. aut in iqͥtate
uidicis p̃ssus. aut falsis obrutꝰ cestimoniis.

Expanded text:
iudicii proprie iam uocatur, eo quod nullus ibi erit inperitae iudicii proprie iam uocatur, eo quod nullus ibi erit inperitae querellae locus, quur iniustjustus infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum vera et plena felicitas, et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicitas apparebit. Cautem et mala aequo animo ferre discimus, quae patiuntur et boni, et bona non magnipendere, quae adipiscuntur et mali; ac per hoc etiam in his rebus, in quibus non apparet diuina iustitia, salutaris est diuina doctrina. Nescimus enim quo iudicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille sit dines; iste gaudeat, quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse maeroribus arbitramur, contristetur ille, quem uita laudabilis gaudere debuisse persuadet; exeat de iudicio non solum inultus, uerum etiam damnatus innocens, aut iniquitate iudicis pressus aut falsis obrutus testimoniis,
Abbreviated transcription (Latin):
monũ ato hominnũ ut miserisint ꝑꝑt̾ pͥmorũ
meritũ peccatorũ s etiã de singłorũ oꝑibus
ꝓpͥis quȩ gerunt arbitrio uoluptatis: Nã
et de mones netorquęantur p̃cant᷑. nec utiq in¬
uiste uł parcitur eis. uł ꝓsua quiq imꝓbitate
torquentur. Et homines plerũq aꝑtę sepe
occultȩ luunt ꝓsus factis diuntꝰ penas siue
in hac uita si ne pꝰ mortẽ: quãuis nullus h¬
ominũ agat rectę nisi diuno adiuuet᷑ auxi¬
lio. nullus dȩmonũ demonũ aut hominũ
agat inque nͥ diuino eodẽq iustissimo ui¬
dicio ꝑmitat᷑. Sic̃ enĩ ait apłs nõẽ. iniqͥtas
apno om̃. etiã sic̃ ipse alibi dic̃. inscrutabilia
sunt uidicia eiꝰ et innestigabiles uiȩ eiꝰ: Nõ
gͥ in hoc libro de illis pͥmis nec de istis iodis
iudiciis: s. de ipso nouissimo quantũ ipse
tͥouere disputabo: quando xp̃s decęlo uentur
ẽ. uuos udicare et mortuos. Iste qͥppe dies

Expanded text:
monum adque hominum, ut miseri sint propter primorum monum adque hominum, ut miseri sint propter primorum meritum peccatorum; sed etiam de singulorum operibus propriis, quae gerunt arbitrio uoluntatis. Nam et daemones ne torqueantur precantur, nec utique iniuste uel parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et homines plerumque aperte, semper occulte, luunt pro suis factis diuinitus poenas sine in hac uita siue post mortem: quamuis nullus hominum agat recte, nisi diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio permittatur. Sicut enim ait apostolus, non es etiam sicut ipse alibi dicit, inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius. Non igitur in hoc libro de illis primis nec de istis mediis Dei iudiciis, sed de ipso nouissimo, quantum ipsi tribuerit, disputabo, quando Christus de caelo uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos. Iste quippe dies
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iudiciũ cendatur incertũ ẽ: sed scͥpt̾ar̃
more scãrũ diẽ poni solere ꝓtẽꝑe. nemo qͥ
illas litt̾as quãlibet negligent̃ legerit nescit.
dõ autẽ cũ diẽ uidicii dĩdicimꝰ addimꝰ ulti¬
mũ uł nouissimũ. quia et tunc uidicat
et abhumani generis intio uidicauit. di¬
mittens de paradiso et ligno uitȩ separans
pͥmos homines peccati magni ꝑpecrato¬
res: immo etiã quando angłis peccantibꝰ
nõ pepcit quorũ pͥnceps homines ase ipso
subũsuis inuidendo subutit ꝓculoubio indi¬
cauit: nec sine illiꝰ alto iustoq indicio. et
in hoc aerio celo et int̾ris et demonũ et
hominũ miserrima ẽ. uita erroribꝰ erũpnis¬
q plenssima: uerũ et sinemo peccasset.
nõ sine bono rectoq iudicio uniũsã racio¬
nalẽ creat᷑am ꝑseuerantissime sibi suo dño
coherentẽ in ȩt̃na beatitudine retineret:
Iudicat etia nõ solũ uniu̾salit̃ de genere de¬

Expanded text:
hoc iudicium tendatur, incertum est; sed scripturarum hoc iudicium tendatur, incertum est; sed scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore nemo, qui illas litteras quamlibet neglegenter legerit, nescit. Ideo autem, cum diem iudicii Dei dicimus, addimus ultimum uel nouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati magni perpetratores; immo etiam quando angelis peccantibus non pepercit, quorum princeps homines a se ipso subuersus inuidendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisque plenissima. Verum etsi nemo peccasset, non sine bono rectoque iudicio uniuersam rationalem creaturam perseuerantissime sibi suo Domino cohaerentem in aeterna beatitudine retineret. Iudicat etiam non solum uniuersaliter de genere dae
Abbreviated transcription (Latin):
ipse donauerit locutun
eũq ad serturi adũsus
impios et incredulos
canquã in edificii fun¬
am̃to. prius ponere testimonia duuna
debemꝰ: qͥbꝰ qui nolt̃ crede humanis ratiun¬
cuł falsis atq fallacibꝰ contͣ uenire conant᷑.
adhoc ut aut alud significare contendant
qđ adhnbet᷑ testimoniũ de litt̾is sacris. aut
oño duunitꝰ eẽ. dictũ negent: sla nullum
ristimo eẽ. mortaliũ quicũ ea sicut dicta
aint intellexerit. et a sũ mo ac uͦ dõ ꝑ animas
sc̃s dicta eẽ. credidit. nõ eiscedat atq con¬
senciat. siue io etiã ore faceatur nue aliqͦ
uicio fateri erubescat aut metuat: uel
etiã ꝑuicatia simillima insaniȩ. io qđ
falsũ eẽ. nouit aut credit etiã contentios¬
issime defenoere moliat᷑ Quoo gͦ inc̃fessiõe
ac ꝓfessione cenet om̃is ȩccła dĩ ueri ap̃m de
cęlo eẽ uenturũ ad uiuos et mortuos uidican¬
dos. hunc diuini uidicii ultimũ diem dici¬
mus: idẽ. nouissimũ tẽpus. Nã ꝑ quot dies

Expanded text:
ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus qui nolunt credere, humanis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intesanctas dicta esse crediderit, non eis cedat atque consentiat: sive id etiam ore fateatur, sive aliquo vitio fateri erubescat, aut metuat; vel etiam pervicacia simillima insaniae, id quod falsum esse novit aut credit, contra ifessione ac professione tenet omnis ecclesia Dei ueri Christum de caelo esse uenturum ad uiuos ac mortuos iudicandos, hunc diuini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies
Abbreviated transcription (Latin):
geri sine iusticia. nõ posse re publicã. Ubigͦ
usticia uera nõ ẽ: nec uis potest eẽ. Quod enĩ
uire fit: ꝓfecto inste fit: Qã aũ fit iniuste: nec
iustȩ fieri potest: Non enĩ uira dicenda sunt
ił putanda iniqͦ hominũ c̃stituta. cũ illud eciã
useẽ. dicant qd̃ de iusticiȩ fonte manauerit:
filsũq ec̃. qd̾ aqͥbꝰdã nõ rectȩ sentientibꝰ dici
olet id eẽ. iuis qd̃ ei quiplus pocest utile ẽ. Quo¬
crea ubi nõẽ. uera usticia. uiris c̃sensu sociatus
ꝗtꝰ hominũ nõ potest eẽ. et ido nec popłs: uixta
li scipionis uł ciceronis definitionẽ. Et si nõ
npis nec res popłi: s qͣłcũq multitudinis quȩ
ipłi nomine digna nõẽ. Ac ꝑhoc sires publica

Expanded text:
licam; ubi ergo iustitia uera non est, nec ius potest esse. Quod enim iure fit, profecto iuste fit; quod autem fit iniuste, nec iure fieri potest Non enim iura dicenda sunt uel putanda iniqua hominum constituta, cum illud etiam ipsi ius esse dicant, quod de iustitiae fonte manauerit, falsumque esse, quod a quibusdam non recte sentientibus dici solet, id esse ius, quod ei, qui plus potest. utile est. Quocirca ubi non est uera iustitia, iuris consensu sociatus coetus hominum non potest esse et ideo nec populus iuxta illam Scipionis uel Ciceronis definitionem; et si non populus, nec res populi. sed qualiscumque multitudinis, quae populi nomine digna non est. Ac per hoc, si res publica
Abbreviated transcription (Latin):
quał corꝑis acq inciorũ pocest cẽ. mens
dnã ueridĩ nescia. net eus imꝑio subuiga¬
ta s uiciosissimis dȩ monibꝰ corrũpentibꝰ
psticuta. : Proinde uirtutes quas habere
sin udetur ꝑquas imꝑat corpori et uiciis
ad qd̾ libet adipiscendũ uł tenendũ retulent
nisi ao dm̃: etiã ipsa uitia sunt pocius quã
uututes Nã licet aqͥbꝰdã tunc uere atq
honeste putentur eẽ. uirtutes cũ referunt᷑
ad se ipsas. nec ꝑpt̾ aliud expetunt᷑. etiam
cunc inflact ac suꝑbȩ sunt: et idõ non
uirtutes s iitia uidicanoa sunt: Sic̃ enĩ
nõ ẽ. a carne s suꝑ carnẽ qd̾ carnẽ facit
uiuere. sic nõẽ. ab homine s suꝑ hominẽ
qd̾ hominẽ facit beatȩ uiuere : nec solũ
hominẽ s etiã quãlibet potestatẽ uitu¬
anima ẽ. ita beata uita hominis ds̃ est.
alienatꝰ dõ diligit cam̃ etiã ipse quandã
pacẽ suã nõ inꝓbandã. quã qͥdc̃ nõ habebit
infine: qr nõ ea bene utit᷑ ante finẽ: hancaũ

Expanded text:
 mens domina ueri Dei nescia nec eius imperio subiugata, sed uitiosissimis daemonibus corrumpentibus prostituta? Proinde uirtutes, quas habere sibi uidetur, per quas imperat corpori et uitiis, ad quodlibet adipiscendum uel tenendum rettulerit nisi ad Deum, etiam ipsae uitia sunt potius quam uirtutes. Nam licet a quibusdam tunc uerae adque honestae putentur esse uirtutes, cum referuntur ad se ipsas nec propter aliud expetuntur: etiam tunc inflatae ac superbae sunt, et ideo non uirtutes, sed uitia iudicanda sunt. Sicut enim non est a carne sed super carnem, quod carnem facit uiuere: sic non est ab homine, sed super hominem, quod hominem facit beate uiuere; nec solum hominem, sed etiam quamlibet potestatem uirtuanima est, ita beata uita hominis Deus est,alienatus Deo. Diligit tamen etiam ipse quandam pacem suam non inprobandam, quam quidem non habebit in fine, quia non ea bene utitur ante finem. Hanc autem
Abbreviated transcription (Latin):
popło dĩ uet̾i p̾nunciart captiuitatẽ et
diuinitꝰ imꝑaretꝰ ut obȩdient᷑ iretꝰ in baby¬
loniã dõ suo etiã ista pacientia seruientes.
monuit et ipse ut oraret᷑ ꝓilla. dicens quia
ineiꝰ ẽ. pace pax ur̃a: utiq et interim tẽꝑ¬
ał. quȩ bonis małq cõmunis ẽ. Pax autẽ¬

Expanded text:
captiuitatem et diuinitus imperaret, ut oboedienter irent in Babyloniam Deo suo etiam ista patientia seruientes monuit et ipse ut oraretur pro illa dicens: Quia in eius est pace pax uestra, utique interim temporalis, quae bonis malisque communis est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ũ oꝑi asꝑsimꝰ. Qua ꝑpt̃ ubi nõẽ. ista iunsticiaut
scd̃in suã gram ciuitati obedienti ds̃ imꝑet
unꝰ et sumꝰ. necuiquã sacrificet nͥ tantũ sibi
et ꝑhoc in oĩbꝰ hominibꝰ ad eandẽ ciuitatẽ
ꝑtinentibꝰ atq obgelientibꝰ dõ animꝰ etiã
corꝑi. acq racio uiciis ordine loritimo fide¬
lit̾ imꝑ&e: ut quẽad modũ uistꝰ unꝰ itacetꝰ
popłsꝙ ustorũ uiuat ex fide quȩ oꝑatur
ꝑbilectionẽ qua homo diligit dm̃ sic̃ diligendᷤ
ẽ. ds̃: & ꝑximũ sic̃ semet ipsũ. Ubigͦ nõ ẽ ista
iusticia ꝓfecto nõẽ. cȩtꝰ hominũ uiris c̃sensũ¬

Expanded text:
 adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet unus et summus, ne cuiquam sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibus hominibus ad eandem ciuitatem pertinentibus adque oboedientibus Deo animus etiam corpori adque ratio uitiis ordine legitimo fideliter imperet; ut, quem ad modum iustus unus, ita coetus populusque iustorum uiuat ex fide, quae operatur per dilectionem, qua homo diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semet ipsum, — ubi ergo non est ista iustitia, profecto no
Abbreviated transcription (Latin):
publicã quãdinmanet qͣscũq rationał mul¬
titudinis cętꝰ rerum quãs diligit c̃ cordicom¬
munione sociatꝰ. Qd aũ de isto populo et de
ista re publica dixi. hoc de atheniensium
uł qͦrũcũq grecorũ hoc de egyptiorũ. hoc
de illa pͥore babilonia assiriorũ: quando
in rebꝰ publicis siuis imꝑia uł parua uel
magna tenuerut̃. et de alia quacumq
aliarũ gentiũ intelligar dixisse atque
sensisse Generalit̃ quippe cuuitas impioꝵ
cui nõ imꝑat d̾s obedienti sibi ut sacrificiũ
nõ offerat nͥ tantũmͦ sibi. et ꝑhoc in illa et
animꝰ corꝑi ratioq uiciis roctę ac fidelit̃
imꝑce: caret iusticię ueritate. Quãlibet
xxb¬

Expanded text:
anet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et de ista re publica dixi, hoc de Atheniensium uel quorumcumque Graecorum, hoc de Aegyptiorum, hoc de illa priore Babylone Assyriorum, quando in rebus publicis suis imperia uel parua uel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliarum gentium intellegar dixisse adque sensisse. Generaliter quippe ciuitas inpiorum, cui non imperat Deus oboedienti sibi, ut sacrificium non offerat nisi tantummodo sibi, et per hoc in illa et animus corpori ratioque uitiis recte ac fideliter imperet, caret iustitiae ueritate. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qͥdẽ c̃ uinctibeatis. s abeis tam̃ ordinis lege
inẽ.eis ordinis nõ nulla tͣnqͥllitas. Inẽ. gͦ nõ nulla
pax. Uerũ idõ miseri st̃. qr et si in aliqͥ securicate
nõdolet᷑. nõ tam̃ ibi ft̃. ubi securi eẽ. ac dolere nõ
debeat᷑ mseriores autẽ si pax cis cũ ipsa loge nõ ẽ
qua nat᷑ał ordo administrat᷑: Cũ aũ dolẽt. ex qͣ
parte dolet̃ pacis ꝑtͥbatio factaẽ. in illa uͦ adhuc
aliqͣ uita ec̃. nõ pocest. sic ẽ. quȩbã pax sine ullo

Expanded text:
non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege inest eis ordinis nonnulla tranquillitas, inest ergo nonnulla pax. Verum ideo miseri sunt, quia, etsi in aliqua securitate non dolent, non tamen ibi sunt, ubi securi esse ac dolere non debeant; miseriores autem, si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum autem dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax sine ullo
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ iriationał. ordinata reqͥes appeticio¬
nũ: Pax animȩ rationał. ordinata cognitio¬
nis accionisq c̃sensio. Pax corꝑis et animȩ.
ordinata uita et Asalus animantis. Pax
hominis mortał et dĩ. ordinata infide sub
et̃na lege obedientia. Pax hominũ ordinata
c̃cordia. Pax domꝰ. ordinata imꝑandi obȩdi¬
endiq c̃ cordia cohabitanciũ. Pax ciuitatis.
ordinata imꝑandi. atq obȩdiendi concordia
cuuũ. Pax celestis cuutatis. ordinatissima
et c̃cordissima societas fruendidõ et inuicẽ
in dõ Pax õĩũ rerũ: tͣnqͥllitas ordinis Ordo
ẽ: pariũ dispariũq rerũ sua cuiq loca cri¬
buens dispositio. Proinde miseri et inqͣntũ
miseri sunt utiq in pace nõ st̃: tnqͥllitate
qͥdẽ ordinis caret̃. ubi ꝑturbatio nulla est.
Uerũtam̃ qr merito iustęq sunt miseri. in ea
qͦq ipsa miseria sua p̃t̃ ordinẽ eẽ. nõ posst.

Expanded text:
animae inrationalis ordinata requies adpetitioanimae inrationalis ordinata requies adpetitionum, pax animae rationalis ordinata cognitionis actionisque consensio, pax corporis et animae ordinata uita et salus animantis, pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia, pax hominum ordinata concordia, pax domus ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium, pax ciuitatis ordinata imperandi adque oboediendi concordia ciuium, pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo, pax omnium rerum tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio. Proinde miseri, quia, in quantum miseri sunt, utique in pace non sunt, tranquillitate quidem ordinis carent, ubi perturbatio nulla est; uerum tamen quia merito iusteque sunt miseri, in ea quoque ipsa miseria sua I praeter ordinem esse non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cadaueris dissolui dilabiq nõ sinat. adhuc
pax quȩdã partes partibꝰ uingit: totaq molẽ
applicat t̾reno ic̃uenienti ac ꝑ hoc pacato
loco. Si aũ nulla adhibeat᷑ cura c̃dendi. sed
naturali cursui reliqͥt᷑. tãdui qͣsi cumultuat᷑
dissidentibꝰ ex halationibus et nr̃o in c̃ueni¬
entibꝰ sensui. id enĩ ẽ. qd inputore sentit᷑ donec
mundi conueniat elem̃tis. et in corũ parem
paulatĩ particulatĩq discedat : nullomͦ tam̃
inde aliqͥo legibꝰ sũmi illiꝰ creatoris ordinatorisq
subtͣhit᷑. aqͦ pax unuĩsitatis ad ministratur.
quia et sidecada uere maioris animantis anima¬
liaminuta nascant̾ cadẽ lege creatoris quȩꝙ
corpꝰcła insalutis pace suis animuł seruiunt.
Et simortuorũ carnes ab aliis animalibꝰ deuorent̃
casdẽ leges ꝑcuncta diffusas ad salutẽ generis
cuiꝰq mortaliũ c̃grua c̃grius pacificantes. et¬
itaq corpꝰ ẽ. ordinata cẽꝑatura parciũ. Pax

Expanded text:
cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quitaque corporis est ordinata temperatura partium, pax
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin. nichileẽt. omĩno. uelut siquisquã
capite deorsũ pendeat. ꝑuers ẽ. utiq situs
corꝑis et ordo m̃brorũ. quia id qd̾ desuꝑ eẽ.
natura postulat subt̃ ẽ. et qd̾ illa subt̃ uual
eẽ. de suꝑ factũ ẽ: Conturbauit carnis pacẽ
ista ꝑuersitas. et idõ molesta ẽ: uerũ cam̃
anima corpori suo pacata ẽ. et ꝓ eiꝰ salute
satagit. et idõ ẽ. qͥ doleat Que si molestiis
eiꝰ exclusa discesserit. quãdui cõpago m̃¬
brorũ manet nõ ẽ sine quadã parcium
pace qd remanet: et idõ ẽ adhuc qͥ pendeat.
s qd̾ t̾renũ corpꝰ int̾rã nicit᷑ et uinculo qͦ
suspensũ ẽ. renititur. insuę pacis ordinẽ
tendit: et locũ qͦ reqͥescat quodã mͦ uoce pon¬
deris poscit : iãq ex animȩ ac sine ullo sen¬
su apace tam̃ nat̾ali sui ordinis nõ recedit.
uł cũ cenet eã uł cũ fertur ad eã: Sienĩ ad¬
hibeant᷑ medicam̃ta atq curatio quȩ formã

Expanded text:
alioquin nihil esset omnino. Velut si quisquam alioquin nihil esset omnino. Velut si quisquam capite deorsum pendeat, peruersus est utique situs corporis et ordo membrorum, quia id, quod desuper esse natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensum est renititur, in suae pacis ordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam
Abbreviated transcription (Latin):
imipso ẽ. om̃ibꝰ optinendã : cũ etiã maliꝓ
suorũ pace belligerent om̃iq si possint suos
facere uelit̾. ut uni cunctiet cuncta deserui¬
ant:ꝰ quo pacto nͥ ut ineiꝰ pacẽ uł amando
uł tim̃do consentiat᷑: Sic enĩ suꝑbia ꝑuer¬
seimitat᷑ dñ: Odit nãq cũ sociis ȩqualitatẽ
sub illo: s imponere uult sociis dñationẽ
suã ꝓ illo Odit gͦ uistã pacẽ dĩ. et amat
iniquã pacẽ suã : nõ amare tam̃ qͣlecũq
pacẽ nullo mͦ potest Nulliꝰ qͥppe uitiũ ita
c̃tra nat᷑ã ẽ: ut nat̾e deleat etiã extrema
uestigia: Itaq pacẽ iniquorũ inpacis cõ¬
paratioẽ ustorũ ille uidet nec pacẽ eẽ di¬
cendã qͥ nouit p̃ponere recta pͥuis. et ordi¬
nata ꝑũsis: Qd autẽ ꝑũsũ ẽ: etiã hoc neces¬
se ẽ. ut inaliqua et ex aliqͣ et cũ aliquare¬
rũ parte pacatũ sit inqͥbꝰ ẽ. uł ex quibꝰ constat

Expanded text:
in ipso est, omnibus obtinendam, cum etiam mali pro in ipso est, omnibus obtinendam, cum etiam mali pro suorum pace belligerent omnesque, si possint, suos facere uelint, ut uni cuncti et cuncta deseruiant; quo pacto, nisi in eius pacem uel amando uel timendo consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. Odit namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem suam. Non amare tamen qualemcumque pacem nullo modo potest. Nullius quippe uitium ita ontra naturam est, ut naturae deleat etiam extrema uestigia. Itaque pacem iniquorum in pacis conparatione iustorum ille uidet nec pacem esse dicendam, qui nouit praeponere recta prauis et ordinata peruersis. Quod autem peruersum est, etiam hoc necesse est ut in aliqua et ex aliqua et cum aliqua rerum parte pacatum sit, in quibus est uel ex quibus constat;
Abbreviated transcription (Latin):
descbit᷑ Nisi enĩ accusaret᷑ cacus: parũ hercu¬
is laudaret̃: Tał xͦ i omo siue semihomo meliꝰ
ut dixi credit᷑ nõ fuisse. sic̃ multa figm̃ta poe¬
carũ: Ipsȩ enĩ seussime fere unde ille partẽ
babuit feritatis. nã et semiferꝰ dictꝰ ẽ: genꝰ
ipͥũ quadã pace custoduit̃. coeundo. gignen¬
do. pariendo fetꝰ fouendo. atq nutendo cũ
sintꝰ pleroq insociabiles et soliuage nõ sci¬
licetꝰ ut oues. ccrui: colũbȩ. sturni. apes. s
uo leones. uulpes. aquile. noctuȩ Quȩ enĩ
cigris nõ filiis suis mitis inmurmurat. et paca¬
ta feritate blandit᷑. Quis miluus quantũ¬
libet solitariꝰ rapinis circũuolet. nõ c̃uigiũ
copulat. nidũ congerit. oua c̃fouet. pussos
aliꝰ. et quasi cũ sua matre familias. societatẽ
domesticã qͣnta potest pace conseruat. qͣnto
agis homo fert᷑ qͦdãmͦ nature suę legibꝰ ad
incundã socictatẽ pacẽq cũ hominibꝰ qͣntũ

Expanded text:
enim nimis accusaretur Cacus, parum Hercules laudaretur. Talis ergo homo siue semihomo melius, ut dixi, creditur non fuisse, sicut multa figmenta poetarum. Ipsae enim saeuissimae ferae, unde ille partem habuit feritatis nam et semiferus dictus est, genus proprium quadam pace custodiunt, coeundo gignendo pariendo, fetus fouendo adque nutriendo, cum sint pleraeque insociabiles et soliuagae; non scilicet ut oues cerui columbae sturni apes, sed ut leones uulpes aquilae noctuae. Quae enim tigris non filiis suis mitis inmurmurat et pacata feritate blanditur? Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, non coniugium copulat, nidum congerit, oua confouet, pullos alit et quasi cum sua matre fdomesticam, quanta potest pace conservat. Quanto magis homo fertur quodammodo nature sue legibus, ad ineundum societatem, pacemque cum hominibus quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sentiant: Sane xp̃m laudans uł por¬
phyriꝰ uł ecate cũ dicant eũ ipsũ facalit̾
dedisse. xp̃ianis ut implicarentur errore.¬
cansas tam̃ eiꝰdẽ sic̃ putat pandit erroris.
cationẽ: utrũ uolens annolens dederit:
Si uolens quomͦ iustus Si nolens quomodo
beatus: S iã causas ipsius audiamꝰ erroris.
Sunt inqͥt sp̃s t̃reni minimi: loco qͦdam
malorũ demonũ pocestati subiecti abhis
sapientes hȩbreorũ qͦrũ umnꝰ istȩ etia iħ is fuit.
sic̃ audisti diuna apollinis quȩ suꝑiꝰ dicta st̃:
ab hisgͦ hebrei demonibꝰ pessimis et minoribꝰ
spiritibꝰ uetabant religiosos. et ipsis uocare
ꝓhibebat᷑: uenerari autẽ mag̃ celestes dõs.
ãplius aũ uenerari dm̃ patrẽ: hoc autẽ

Expanded text:
ipsi sentiant. Sane Christum laudans uel Poripsi sentiant. Sane Christum laudans uel Porphyrius uel Hecate, cum dicat eum ipsum fataliter dedisse causas tamen ejusdem, sicut putat, pandit erroris. cationem, utrum volens, an nolens dederit. Si volens, quomodo justus? si nolens, quomodo beatus? Sed jam causas ipsius audiamus erroris. Sunt, inquit, spiritus terreni minimi loco quodam malorum daemonum potestati subjecti. Ab his sapientes Hebraeorum, quorum unus iste etiam Jesus fuit, sicut audisti divina Apollinis, quae superius dicta sunt; ab his ergo Hebraei daemonibus pessimis et minoribus spiritibus vetabant religiosos, et ipsis vacare prohibebant: venerari autem magis coelestes deos, amplius autem venerari Deum Patrem. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
nec istorũ mñdaci loqͥorũ demonũ laqueos
uitare uł soluere: Nosaũ neq apollinem
uituꝑantẽ xp̃m. neq ecaten possumꝰ apꝓbare
laudantẽ: Ille qͥppe tanquã imqũ xp̃m uult
credi. quẽ iudicibꝰ recte sentientibꝰ dici occisũ
ista hominẽ piissimũ s hominẽ cantũ. Una
ẽ. tam̃ et illius et huiꝰ uitentio. ut nolint h¬
omines eẽ. xp̃ianos: qutia nisi xp̃iani erunt
ab eorũ eri pocestate nõ pocerunt. Iste uͦ
phulosophus uł pociꝰ qͥ talibꝰ adĩsꝰ xpĩanos
quasi orałis credunt: priꝰ faciant si posstꝰ
ut int̾ se de ipso xp̃o ecatẽ atq apollo con¬
cordent. eũq aut abo c̃dẽpnet : aut ambo
collauoaent: Qd̃ si facere potuisset: nichil¬
hominus nos et uituꝑatores et laudatores
xp̃i fallaces demones uitaremꝰ: Cũ uͦ eorũ
ds̃ et dea int̾ se de xp̃oille ituꝑando ista
laudando dissentiant. ꝓfecto eis blasphe¬
mantibꝰ xp̃ianos nõ credant homines. si recte

Expanded text:
nec istorum mendaciloquorum daemonum laqueos uitare uel soluere. Nos autem neque Apollinem uituperantem Christum neque Hecaten possumus adprobare laudantem. Ille quippe tamquam iniquum Christum uult credi, quem iudicibus recta sentientibus dicit occisum; ista hominem piissimum, sed hominem tantum. Una est tamen et illius et huius intentio, ut nolint homines esse Christianos, quia, nisi Christiani erunt, ab eorum erui potestate non poterunt. Iste uero philosophus, uel potius qui talibus aduersus Christianos quasi oraculis credunt, prius faciant, si possunt, ut inter se de ipso Christo Hecate adque Apollo concordent eumque aut ambo condemnent aut ambo conlaudent. Quod si facere potuissent, nihilo minus nos et uituperatores et laudatores Christi fallaces daemones uitaremus. Cum uero eorum deus et dea inter se de Christo, ille uituperando, ista laudando dissentiant: profecto eis blasphemantibus Christianos non credunt homines, si recte
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq usq ad illuo tẽpꝰ ad huc indicm¬
da sunt apparebt̃ eẽ. iustissi ma. ubi ho
qͦq manifestabit᷑ quã usto indicio di fut
ut nc̃ cãmulta ac pęne oiã uista uidicia
dĩ laceant sens m̃tesq mortaliũ: cũ cam̃
in hac re piorũ fidẽ nõ lateatꝰ iustũ eẽ¬

Expanded text:
quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanquaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt. apparebunt esse iuquoque manifestabitur, quam justo judicio Dei fiat, ut nunc tam multa ac pene omnia justa judicia Dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat justum e
Abbreviated transcription (Latin):
cũq et qͣntuł cũq peccatis affligerentur
ł ꝓpt̾ implendas uirtutes exerterent᷑ malis:
Nc̃ uͦ qͣndo nõ solũ inmalo sunt boni et in
bono mali qd̃ uidet᷑ iniustũ. uerũ etiã porĩ¬
q et mał mala euenuit. et bonis bona pro¬
ueniunt: magis insrrutabilia fiunt ubca
dĩ et inuestiguabiles uiȩ eiꝰ. Quãuis gͥ ns¬
ciamꝰ qͦ uidicio os̃ ista uł faciat uł fieri sime
apd̃ quẽ sũma urtꝰ ẽ. et sũma sapienciaet
sũma iusticia. nulla infirmitas. nulla teme¬
ritas. nulla iniqͥtas salubrit tam̃ discimus
nõ magni pede seu bona seu mala quę
uidem᷑ eẽ. bonis małq cõmunia: et illa
bona quęrere quȩ bonorũ. atq illa mala
maxime fugere quȩ ꝓpͥa sunt malorun
Cũ uͦ ad illuo cdĩ iuidiciũ uenerimꝰ cuiꝰ tc̃pꝰ
iã ꝓpͥe oies iudicii et aliqͣndo dies dñim
cupat᷑. nõ solũ quęcũq tunc iudicabunt᷑
uerũ etiã quęcũq ab inicio uidicata et

Expanded text:
cumque et quantuliscumque peccatis adfligerentur, uel propter inplendas uirtutes exercerentur malis. Nunc uero, quando non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt: magis inscrutabilia fiunt iudicia Dei et inuestigabiles uiae eius. Quamuis ergo nesciamus quo iudicio Deus ista uel faciat uel fieri sinat, aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas. nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona seu mala, quae uidemus esse bonis malisque communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, adque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. Cum uero ad illud Dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies Domini nuncupatur: non solum quaecumque tunc iudicabuntur, uerum etiam quaecumque ab initio iudicata et
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uituꝑare xp̾ianos atq ita si possut̃ inter¬
Sue qͥppe nocendi astuciȩ mille formis sentutõ
nõ eẽ. c̃crariũ sicredatur eis laudantibus
nos. ut eũ qui utrũq credid̃it talẽ xp̃i faci¬
ant laudatorẽ neuelit eẽ: xp̃ianꝰ: ac sic quã¬
ius ab illo laudatus. ab istorũ tam̃ demonũ

Expanded text:
ter uituperare Christianos adque ita, si possint, interter uituperare Christianos adque ita, si possint, interstianus? Suae quippe nocendi astutiae milleformi sentiunt non esse contrarium, si credatur eis laudantibus nos; ut eum, qui utrumque crediderit, talem Christi faciant laudatorem, ne uelit esse Christianus, ac sic quamuis ab illo laudatus ab istorum tamen daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
ta: et hanc colere xp̃ianos ignorantes Int̾ro¬
gantibꝰ autẽ inqͥt cur gͦ dãpnatꝰ ẽ : Oraculo res¬
pondit dea. Corpꝰ quidẽ debilitantibꝰ corm̃tis
sempꝰpositũ õ: anima aũ piorũ colesti sedi insi¬
det: Illauͦ anima aliis animabꝰ fatalit̾ dedit.
quibꝰ fata nõ annuerut dõrũ dona optinere.
neq hab̾e iouis immortał agnitionẽ errore
implicari: ẜ ropterea dis exosi quia qͥbꝰ fatao
nõfuit nosse dm̃ nec dona abdis acciꝑe: his
fatalit̾ dedit iste errore implicari. ipse uͦ piꝰ
et incelũ sicut pi i concessite. Itaq hunc nõ¬
qdẽ nõ blasphemab̾ miserebis autẽ hominũ
dem̃tiȩ: ex eo ineis facile p̃cepsqs ꝑiculum.
ius ita stultꝰ ẽ. ut nõ intelligat. aut ab homine
calido eoq xp̃ianis inimicissimo hȩc oracula
fuisse conficta. aut consiliosimili ab impuris
demonibus ista fuisse responsa. ut scilicet qr

Expanded text:
tam, et hanc colere Christianos ignorantes. Interrotam, et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit, Cur ergo damnatus est? oraculo respondit dea, Corpus quidem debilitantibus tormentis semper oppositum est: anima autem piorum coelesti sedi insidet. Illa vero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non annuerunt deorum obtinere dona, neque habere Iouis inmortalis agnitionem, errore inplicari. Propterea ergo dis exosi, quia, quibus fato non fuit nosse Deum nec dona ab dis accipere, his fataliter dedit iste errore inplicari. Ipse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quidem non blasphemabis, misereberis autem hominum dementiam, ex eo in eis facile praecepsque periculum.\' \' Qui ita stultus est, ut non intellegat aut ab homine callido eoque Christianis inimicissimo haec oracula fuisse conficta aut consilio simili ab inpuris daemonibus ista fuisse responsa, ut scilicet, qu