comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegium commutere qui uiolenta
⁊ impias manus incłicum iniecerit. por¬
ro ip̃m sacrilegium: duplicem ꝯtinet
penam. pecuniam uidelici et excoĩcati¬
onis. pecumaria eis ꝑsoluenda est. ad
quos querimonia sacrilegnꝑtin Vnd
iusquis inuentus fuerit reus sacrilegn
bras examinati argenti purissimi com¬
ponat sacrilegium comittitur. Siquis
pdictos passus fuerint. aliquid iñ diripi¬
endo. uł auferendo seuqui iniunam
ua oblationem rerum intułit: clicis ar
mañferertib uel monachis siue deo
deuotis omribusq ecclasticis ꝑsonis. Ca¬
pelle q̃ sunt infra ambitum murorũ
castellorum: ñ ponuntur in hac xxx.
passuum obfuatione. Similit sacrilegi¬
um comittitur:. auferendo sacrũ desa¬
cro. uł ñ sacrum dsacro siue sacrũ dñ
aliqua sine licentia illius cui cõmiᷤ
conuenu a monitiu: legitumne satofaci
sciat se comunione priuatum fore. Si
ud post sccłam et tertiam conuentionẽ

Expanded text:
sacrilegium committere qui violentas et impias manus in clericum injecerit. § 2. Porro ipsum sacrilegium duplicem continet poenam, pecuniariam videlicet et excommunicationis. Pecuniaria eis persolvenda est, ad quos querimonia sacrilegii pertinetQuisquis inventus fuerit reus sacrilegii, erit, triginta libras examinati argenti purissimi componat. § 1. Sacrilegium committitur, si quis omos, quae intra praedictos passus fuerint, aliquid inde diripiendo vel auferendo; seu qui injuriam vel ablationem rerum intulerit clericis arma non ferentibus, vel monachis, sive Deo devotis, omnibusque ecclesiasticis personis. Capellae, quae sunt intra ambitum murorum castellorum, non ponuntur in hac triginta passuum observatione. § 2. Similiter sacrilegium committitur auferendo sacrum de sacro, vel non sacrum de sacro, sive sacrum de non aliqua sine licentia illius, cui commisconventu admonitus legitime satisfaciat, sciat se communione fore privatum. Si vero post secundam et tertiam conventionem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. officia publica nllatenus appetãt
quia sub occasione hac xp̃ianis iniuriam
facuunt. Iõq iudices ꝓuiciarũ: cum sa¬
cerdotib eorum. subreptiones fraudu¬
ienter relictas suspendant. ⁊ officia pub¬
lica eos agere ñ ꝑmittant. Siquis autem
hoc ꝑmifit uelut in sacrilegum excoĩca¬
tio proferatur. ⁊ is qui subrexerit pub¬
reuerentia religionis dominos suos ir¬
re fraudaret. si familia adeccłe septa
confugientes: in nequaquam abstrah¬
erentur. sacris canonib est institutum
ut prestito domino sacram̃to impunita
tis eiꝯ̃ reddatur inuitus. ¶nde gelast̃¬

Expanded text:
ppetant, quia sub hac occasione Christianis injuriam faciunt, ideoque judices provinciarum cum sacerdotibus eorum subreptiones fraudulenter relictas suspendant, et officia publica eos agere non permittant. Si quis autem haec permiserit, velut in sacrilegum excommunicatio proferatur, et is qui subrepserit pubreverentia religionis dominos suos iure fraudaret, si famuli ad ecclesie septa confugientes, inde nequaquam abstraherentur, sacris canonibus est institutum, ut prestito sacramento impunitatis eis etiam reddantur invitis. Occas
Abbreviated transcription (Latin):
tionabiliter scd̾m scõs patres a fy¬
nodo ꝯfirmatum:. ut monachus ꝗ̃
canonica electio aiugo regłe mona¬
stice professionis absoluit: ⁊ sacra
ordinatio demonacho epm̃ fact
uelut legitimus heres paternam sͥ
hereditatem postea iure uendican¬
di potestatem habeat. Sed ꝗeq
acquisierat. uł habere uisus fuerit
monastio relinquat.⁊ abbatis sui qui
fuerat scđm regłam scĩ benedicti Abit¬
o. postquam enim ep̃s ordinatur ad al¬
tare. ad quod scĩficatur. ⁊ titulatur scđ
scõs canones. Quod acquirere poterit

Expanded text:
biliter secundum sanctos Patres a synodo confirmatum, ut monachus, quem canonica electio a jugo regulae monasticae professionis absolvit, et sacra ordinatio de monacho episcopum facit, velut legitimus heres paternam sibi hereditatem postea jure vendicandi potestatem habeat; sed quicquid acquisierat, vel habere visus fuerat, monasterio relinquat, et abbatis sui, qui fuerat secundum Regulam S. Benedicti, arbitrio. Postquam enim episcopus ordinatur, ad altare, ad quod sanctificatur et titulatur, secundum sacros canones quod acquirere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
reos facit ꝯquestio aboib parrochiaꝵ
urãrum eccłiis: nr̃e pceptioris auctorita¬
te prohibete. ut ñ solummi qui iniuĩã
scõrum locorum ꝓsiluisse probantur
merito consequantur ꝓfacti sui qualitate
uindictam. uerum ÷ cetĩ ac tali presump¬
tione: ultionis istius timore reuocent̃.
teros dareximus iussionem. ut eos qui
qui ecclas iuolasse ꝑhibentur. accessu
earum iudicent ẽẽ in dignos. Itempiꝰ
dotes inse qui ter sacrilegus ẽẽ iudi
icut qui eccłam deiuastat᷑. ⁊ eiuᷤ catir.¬
predia ⁊ donaria spoliat. ⁊ inuadit.
fit sacrilegus sic ille quieius sacerdote
insequitur. sacrilegus iudicatur: non
ergo grauius est peccatum fornicatio.
quamꝰ sacrilegium et sicut maius ẽ pec¬
catum quod in deum comittitur quã
quod in homine sicut grauius ẽ sacrile¬
gium agere quam fornicari. Item ur¬

Expanded text:
reos facit conquestio, ab omnibus parochiarum reos facit conquestio, ab omnibus parochiarum vestrarum ecclesiis nostrae praeceptionis auctoritate prohibete, ut non solum hi qui in injuriam sanctorum locorum prosiluisse probabuntur merito consequantur pro facti sui qualitate vindictam, verum etiam caeteri a tali praesumptione ultionis istius timore revocentur. teros direximus iussionem, ut eos qui ecclesias violasse perhibentur, accessu earum iudicent esse indignos. Item Piudotes insequitur, sacrilegus iudiicut qui Ecclesiam Dei vastat, et ejus praedia et donaria exspoliat, et invadit, fit sacrilegus: sic ille qui ejus sacerdotes insequitur, sacrilegii reus ergo gravius peccatum est fornicatio quam sacrilegium, sed sicut majus est peccatum quod in Deum committitur quam quod in hominem, sic gravius est sacrilegium agere, quam fornicari; de
Abbreviated transcription (Latin):
bis relatione suggessit. benenatum
⁊ maurum beneuentane municipes
IIITtisinꝯtumeliam religionis acer¬
banimis:⁊ plectibiliꝯtumatia prosi¬
luisse qui et fugientem adeccle septa
curialem suum. nec illi ꝗdem tutum
aut de iniuria sua securum eẽ dimi¬
serunt. aut sinruptione temerarie
m̃ts admittere: quod nec potesta¬
tibus ꝗdem: uł principib unquam
uciui pperrire. ut homine in scũaniꝰ¬
constitutum capta sacerdotis absen¬
tia. et reluctantem reclamantẽq uio¬
lenter abstraherent. quos quantr sua
nobis subgestione patefecit: mĩto in¬
dignos eẽ sacra coĩone iudicauit. Et si
reuera tantifacinoris ꝯstat admissũ
nr̃a ⁊ auctoritas inhac parte consẽtit
necenim iure adsupplicandum debr ad¬
mitti. qu̾i admittere sacrilegium nõ
uftauit nullus ⁊ enim int̾ limina tante
uenerationi deputata. utrumq sibi li¬
cere eristim ꝓsue uoluntatis arbito. ut¬
⁊ humiliantem sibi uendie. ⁊ furorem.
Et iõ fr̃s remĩ supradictos si manifesta

Expanded text:
bis relatione suggessit, Benenatum et Maurum Beneventanae municipes civitatis in contumeliam religionis acerba nimis et plectibili contumacia prosiluisse, qui confugientem ad ecclesiae septa curialem suum, nec illic quidem tutum, aut de injuria securum esse siverunt, ausi temerariae menti admittere quod nec potestatibus quidem vel principibus unquam licuit perpetrare, ut hominem in sanctuariconstitutum, captata sacerdotis absentia, reluctantem, reclamantemque violenter abstraherent, quos, quantum nobis sua suggestione patefecit, merito indignos esse sacra communione judicavit. Et si revera tanti facinoris constat admissum, nostra etiam auctoritas in hac parte consentit. Nec enim ad supplicandum jure debet admitti, ubi admittere sacrilegium non dubitavit. Nullus enim intra limina tantae venerationi deputata utrumque sibi licere existimet pro suae voluntatis arbitrio, ut humilitatem sibi vindicet et furorem. Et ideo, f
Abbreviated transcription (Latin):
ridem precepimus ut demonastio scĩ
andree: quod est suꝑ mascalas. bapti¬
stium ꝓpt̃ monachorum molestias de¬
buisset auferri. atq ineod loco quo s¬
fontes. Alta refundari. Cuius rei ꝑfec¬
tio hactenus est protracta. Ad more¬
mus igitur fr̃nitatem tuam. nullã iã
serere. Sed repleto loco ip̃orũ fontium
aetur quatinus: ⁊ predicti monachis

Expanded text:
ridem praecepimus ut de monasterio sancti Andreae, quod est super Mascalas, baptisterium propter monachorum insolentias debuisset auferri, atque in eodem loco quo fontes sunt altare fundari. Cujus rei perfectio hactenus est protracta. Admonemus igitur fraternitatem tuam ut nullam jam serere debeas; sed, repleto loco ipsorum fontium,detur; quatenus et praedictis monachis
Abbreviated transcription (Latin):
ne predia usibus secretorum celestiũ
dicata: a quibusdam irruentib uexẽt᷑.
Quod siquis fecerit post debite ultio¬
nis acrimoniam: q̃ erga sacrilegos iure
ꝓmenda ẽ. ꝑpetua dampnetur infami¬
a.⁊ carceri tradatur aut ex ilio ppetue
deportationis seruetur. Item clemenᷤ
lum subtractum uendiderit: iude sca¬
riothis similis extimabitur. Qui ppt̃
cupiditatem fecerit hoc opus: nouerł
se supradicti iude panam suscepturi.¬

Expanded text:
ne praedia usibus secretorum caelestium dicata a quibusdam irruentibus vexentur. Quod si quis fecerit, post debitae ultionis acrimoniam, quae erga sacrilegos iure promenda est, perpetua dampnetur infamia et carceri tradatur, aut exilio perpetuae deportationis servetur, quoniam lum subtractum vendiderit, Judae Iscariotis similis aestimabitur. Qui propter cupiditatem fecerit hoc opus, noverit se supradicti Judae susceptur
Abbreviated transcription (Latin):
incendium monastu occasione suorẽ
exardescat: laudabilius sua sibi nõ
dico redduntur: sed auferri sinunt̃.
quam abillo ista inferantur.
multa contulit postea inepãtum: p
plura acquisiuit. cuidum fr̃s suc¬
cessorem quererent: ep̃s locisem ele¬
ctioni uolet inserere. ut ꝑ ip̃m abba ᷤᷤ
inmonastio ordinaretur: fis renitũ

Expanded text:
ncendium monasterii occasione suorum ncendium monasterii occasione suorum exardescat, laudabilius sibi sua non dico reddantur, sed auferri sinantur, quam ab illo ista inferantur. multa contulit, postea in episcopatu plura acquisivit: cui dum fratres successorem quaererent, episcopus loci semet electioni volebat inserere, ut per ipsum abbas in monasterio o
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i. Quidam enim cum filios ñhabe¬
ret nec sꝑaret. res suas omnes retento
sibi enim usufructu donauit eccłe. Na¬
ti sunt illi filii reddidit ep̃s ommna
nec opinanti. ea que ille donauerat.
npotestate habeat ep̃s ñ reddere. sed
uire fori. ñ iure celi.  Ecce quoda¬
liqñ oblata iuire ⁊ lauidãbilit̃ reddũ¬
tur uerum᷑ ñ hoc exemplo recedenti
sua reddenda monstratur: aliud ẽri
inprofessione sue uite ꝑsistere. aliud
aꝓposito si ordinis discede. Sic sc̃s a¬
urelius degenti inlaicali habitu ob¬
lata reddiat. quia post oblationem
filios accepit. ñ iõ inapostasiam eun
tib sua reddenda s̃ quibus utilius ne¬
cessaria subtraherentur: ut coacti re
dirent adordinem: a quo recesserãt
Si sicut inimicis ⁊ ꝑsecutorib iube
iubemur necessaria subministrare.
sicut abapło monemur tempus redi¬
mere ut expeditius rationiuacemus
sic ne eccła scandalum patiatur: ne
discedens indeteriora precipitetur
ne inꝑnitiem monachorum aut in¬

Expanded text:
ei? Quidam enim cum filios non haberet neque speraret, res suas omnes retento sibi usufructu donavit ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti, quIn potestate habebat episcopus non reddere, sed jure fori, non jure poli. Gratian. Ecce, quod aliquando oblata jure et laudabiliter redduntur. Verumtamen non hoc exemplo recedenti sua reddenda monstrantur. Aliud est enim in professione suae vitae persistere, aliud a proposito sui ordinis discedere. Si S. Aurelius degenti in laicali habitu oblata reddidit, quia post oblationem filios accepit, non ideo in apostatibus sua reddenda sunt, quibus utilius neccessaria subtrdirent ad ordinem, a quo recesserant. Sed sicut inimicis et persecutoribus jubemur necessaria subministrare, sicut ab Apostolo monemur tempus redimere, ut expeditius orationi vacemus: sic, ne ecclesia scandalum patiatur, ne discedens in deteriora praecipitetur, ne in perniciem monachorum aut i
Abbreviated transcription (Latin):
plica precipimus. ut prefatus pb̃r be¬
neficium ⁊ altaria recipiat. habeat.⁊
continentie ducti. dimitti ñ debet.
actus publicos quib occupatus eras
relinquere cupiebas. ⁊ te inotium scm̃
conferre. atq inea uita uiuere. inq̃s
ui deimonachiuiuunt. Cum ergote
ẽẽ in hoc ꝓposito gaudemus. nauiga¬
sti. uxorem duxisti. Si ꝯiugem ñ ha¬
deres dicerem tibi quod ⁊ tubanis
res. Sedut te adistam uitam ñ exor¬
lcet. Quia ⁊ si tueam p̾illa uerba tuba¬
nensia dacere non debueras ilia tñ
rchil eorum sciens: innocent̃ tibi
⁊ simpliciter nupsit. ¶ Ecce iste
corde p̃cepit se monachum fieri. et
ore pronuntiauit se uelle. inotiũ
scm̃ conferre: non tñ postea coactuᷤᷤ
est susciꝑe. quod corde concepit. et
ore ꝓnuntiauit. ¶Iuctoritas il¬
ia alexandri secuta institutionem
annum indulget si notis incogni¬
tis uõ tricennium conceditur: nd

Expanded text:
postolica praecipimus, ut praefatus presbyter bepostolica praecipimus, ut praefatus presbyter beneficia et altaria recipiat, habeat, et continentiae ducta dimitti non debet.actus publicos, quibus occupatus eras relinquere cupiebas, et te in otium sanctum conferre, atque in ea vita vivere, in qua servi Dei monachi vivunt. Cum ergo te esse in hoc proposito gauderemus, navigavisti uxoremque duxisti. Si conjugem non haberes, dicerem tibi quod et Tubunis res. Sed ut te ad istam vitam non exhor quia, et si tu post illa tua verba Tubunensia ducere non debebas, illa tamen nihil eorum sciens innocenter tibi et simpliciter nupsit. Gratian. Ecce iste corde concepit se monachum fieri, et ore pronunciavit, se velle in otium sanctum conferre, non tamen postea coactus est suscipere quod corde concepit, et ore pronunciavit. Auctoritas illa Alexandri, secuta institutionem annum indulget, sed notis; ignotis vero triennium conceditur. Und
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate grauatus. se fieriulle monaõ
dixit. Eccłe et beneficio. inmanu aduoca¬
tirenuntiauit. postquam conualuit. m¬
mox se futurum monachum negauit ec
clamet beneficium reposcit. Hie prinũ
qr utrum reus uoto teneatur anliceat ei
apposito suicordis discedere. Secundo:
aneccła et beneficium ei redenda sit. q̃
þus liba uoluntate refutauit. Tertio
sitigiss. eum se et sua monasterio tradi¬
disse.anlicentia abbatis liceret ei adpri¬
ora redire. Quarto: si sme licentia abbas
monachum se fieri promisit. ñ tñ mo¬
nasterio. aut abbati se traclidit nec pro¬
missione scripsit. si beneficium eccle ĩ¬
manu aduocati refutauit. At post quã
comluit. mox se monachum filerine
gauit. quaꝓpt̃. quia ⁊ beati benedicti re¬
qula ⁊ precipue patris. ⁊ predecessoris n¬
t̾irĩ scĩggi pp̃ canonica institutio int̃di¬
cit. Monachũs autẽ unius anni ꝓbatio¬
nem effici iudicamus. ⁊ auctoritate a¬

Expanded text:
infirmitate gravatus se fieri velte monachum dixit; ecclesiam et beneficium in manu advocati renunciavit. Postquam convaluit, mox se futurum monachum negavit, et ecclesiam et beneficium reposcit. Hic primum quaeritur, utrum reus voti teneatur, an liceat ei a proposito sui cordis discedere? Secundo, an ecclesia et beneficium ei reddenda sint, quae prius libera voluntate refutavit? Tertio, si contigisset eum se et sua monasterio tradidisse, an licentia abbatis liceret ei ad propria redire? Quarto, si sine licentia abbamonachum se facere promiserit, non tamen ut monasterio vel abbati se tradiderit vel promissionem scripserit, sed confitetbbati se tradiderit vel promanu advocati refutavit. At, postquam convaluit, mox se monachum negavit fieri. Quapropter, quia et B. Benedicti regula, et praecipue patris et praedecessoris nostri S. Gregorii Papae canonica institutio interdicit monachum ante unius anni probationem effici, judicamus et auctoritate a
Abbreviated transcription (Latin):
peritentia. Qui reuocandum putat
ario mentis inpulsu ñ iudicio ꝑpetuo
ubi eccłe ꝯtulerunt. postea reuoiandas
est. nec scda. quia nec prima iudicũ
habuit: ⁊ scđa habuit sacrilegium.
Sunt quos penituerit opes suas diui¬
sisse pauꝑibus. Sic eos qui penitentiam
agunt noc solum timere oportet: ne ip̃iꝰ
penitentie agant peratentiam. Item¬
derelicta: retinere contendit: sacrile

Expanded text:
III. Qui revocandum putat ario mentis impulsu, non judicio perpetuo, ubi ecclesiae contulerunt, postea revocandas est, nec secunda, quia nec prima judicium habuit, et secunda habuit sacrilegium. Sunt quos poenituerit opes suas divisisse pauperibus. Sic eos, qui poenitentiam agunt, hoc solum timere oportet, ne ipsius poenitentiae agant poenitentiam. derelicta retinere contenderit
Abbreviated transcription (Latin):
miam proximi sui iniquitate oꝑatur
Qui autem pecuniam uel res eccłe absto¬
uerit: sacrilegium facit. Item exconc̃. il
uerdensi. Segregetur abeccta clicus: ꝗ
seruum ut discipłm suum adeam fu¬
adeccłam: extrahere audeat. uei flagel¬
iare presumat. Quod si fecerit. donee
digne peniteat: aloco cui honorem ñ
am cedem proruꝑit: prout dignitas
officiorum intali excessũ ꝯtumesia ꝑ¬
tułit. apontifice districtius uindicetur.
porticibus eccłe confugientem abstra

Expanded text:
iam proximi sui iniquitatem operatur qui autem pecuniam uel res ecclesiae abstulerit sacrilegium facit et ut sacrilXIX. Segregetur ab ecclesia clericus, qui servum aut discipulum suum ad eam fxtrahere audeat vel flagellare praesumat; quod si fecerit, donec digne poeniteat a loco cui honorem non am caedem proruperint, prout dignitas officiorum in tali excessus contumelia pertulerit, a pontifice districtius vindicetur.porticibus ecclesiae fugientem abstra
Abbreviated transcription (Latin):
iquis incognitus monastium piati
ingrediuoluerit ante trihennium
mo̾nachi habitus ñprẽtur. Et si ĩfra
tres annos. aut ẜuus. aut liber: uł co¬
lonus q̃ratur adomino suo redlat᷑
ei cumominib que attulit fide tmac
cepta deimpunitate.Si au̾t infratri¬
ennium ñ fuerit requisitus postea
queri ñ potest. nuisi sit tam longe qd in¬
ueniri ñ possit. ¶ Quod autem qr:an¬
post traditionem sit ei fas cum licenta
abbatis adpriora redire facile monst¬
ratur ñ posse fieri ipm̃ enim redire cri¬
minosum ẽ ¶Qui autem manifesto fa¬
cinori desinit obiuare cum potest.ꝰ
sentit. hic autem non solum ñ obui
at. s q̃ ꝓmittendo fauto ex istit. Non
ergolici abbati dare licentiam alicui
ret᷑ro habeundi. Nec itaq iluuc retro¬
sum habire. quia ex quo semel se abba
Datis demonastio discesserit. qr̃ utrũ
sua suaserit ei reddendi anñ. E S ed
possessiones. ⁊ res eccłe traditas quoli¬
bi mõ alienare: nec abbati. nec alicui

Expanded text:
quis incognitus monasterium ingredi voluerit, ante triennium monachi habitus ei non praestetur. Et si intra tres annos aut servus, aut libertus, vel colonus quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest nisi sit tam longe quod inveniri non possit; sed tantum post traditionem sit ei fas cum licentia abbatis ad propria redire? facile monstratur non posse fieri. Ipsum enim redire criminosum est. Qui autem manifesto facinori desinit obviare, quum potest, consentit. Hic autem non solum non obviat, sed etiam permittendo fautor exsistit. Non ergo licet abbati dare licentiam alicui retro abeundi, nec illi licet utique retrorsum abire, quia ex quo semel se abbatbatis de monasterio discesserit, quaeritur, utrum sua sint ei reddenda, an non? Sed possessiones et res ecclesiae traditas quolibet modo alienare nec abbati, nec alicui
Abbreviated transcription (Latin):
obmetum imꝑatoris anastasi timotho
lum calcedonense anathati⁊ auerat
ut in ꝓprio metroplitano discesser̃ abeo
scolus uinior manus impositione acce¬
pisse recenserunt multitudines poloꝵ

Expanded text:
ob metum imperatoris Anastasii Timotheo lium Chalcedonense anathematizaveratut a proprio metropolitano, discesserunt ab eo, . Quum Dioscorus junior manus impositionem accepisset, recesserunt multitudines populorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ie merctis amplectenda deuotionẽ qͣ
secrari.hanc igitur frater home si ad
tuam diocesimꝰ ꝑtinere n ambigis exnioẽ
conuenit dedicari collecta pͥmitus do¬
minatione sollempni quam ministris
eccłe destinasse prefatimumĩs testat̃
oblator sciturus sine dubio ꝓpt ꝓcessi¬
onis additum. qui oĩ xͥano debetun
tio̾ne suggessit ire sua quod extilia¬
num uocatur basilicam se scõrũ mic¬
chuelis archangli⁊ martiani ꝯfessoris
onem supra memorate bafilice soliẽ.¬
priueneratione dep̃hende. nichiltr̃
sibi fundator exhac basilica nouit ue¬
dicandum nisipcessionis additum ꝗ
patrum eẽ censuras iudicetur existere

Expanded text:
e mentis amplectenda devotio est, qua secrari. Hanc igitur, frater carissime, si ad tuam dioecesim pertinere non ambigis, ex more convenit dedicari, collata primitus donatione solemni, quam ministris ecclesiae destinasse se praefati muneris testatur oblator, sciturus sine dubio praeter processionis aditum, qui omni Christiano debetur, tione suggessit, in re sua, quod Sextilianum vocatur, basilicam se sanctorum Michaelis archangeli, et Martini confessoris onem supra memoratae basilicae solenni veneratione depende. Nihil tamen sibi fundator ex hac basilica noverit vendicandum, nisi processionis aditum, Patrum censuras videtur existere
Abbreviated transcription (Latin):
tes. abins qui ꝓperam atq ꝯtraleges eas
detinent: nulia longi temporis p̾rescͥp¬
tione officiente iubemus restitui.itaut
dcennalis. uicennał p̃scͥptio secludit: si
loco religioso competunt.xl.annis claucd̃
ptione prunlegia romane eccłe sint ex¬
clusa. q̃ ñ nisi .c. annorum spatio p̃scribi
possunt. Inde ioħs.uiii. scribit regi lod¬

Expanded text:
tae sunt, ab his, qui perperam atque contra leges eas tae sunt, ab his, qui perperam atque contra leges eas detinent, nulla longi temporis praescriptione officiente, jubemus restitui, ita, decennalis, vicennalis praescriptio secludit, si loco religioso competunt, quadraginta annicriptione privilegia Romanae ecclesiae sunt exclusa, quae non nisi centum annorum spatio praescribi possunt. Unde Joannes VIII. scribit Lud
Abbreviated transcription (Latin):
xext xł annorum p̃scriptione. Imp̃r
anastasius. Iubemus cos qui remali¬
quam ꝓcontinuum annorum xl.cił
riculum. sine quadam legitima int¬
relianone posseder. depossessione de
rei seu dominio nequaquam remoue¬
ri. functiones autem.: seu cuulem ca
nonem: uł aliam quandam publica
collationem impositam cis dpendere
copelii. nechinc particuiuscumq tpĩs
pscripnonem oppositam ad meto
tiarum decimationum: p̃scͥptiones
tolu ñ possunt ⁊̃ si aromano poniifi¬
ce: quilib laicus suphis rescriptum
imperrauit. Rescripta enim qꝯtrau
quus quibus fuerit prosint. ⁊ pulu
obsint. nllius mom̃ti ẽẽ censertus.
tem decime deo mandante sacenlo¬
tib ⁊ leuitis sepate sunt: ut de sorte
domini uiuerent: qui ineuus sorte
numerantur. Non ergocuiusquam
prunlegio iaicis concedipossi nomis
cuuinis mandatis auctoritas ramn
preiudicium inferat. Vñ imꝑator ualẽ¬
timianus. ⁊ theodosius uniũsas terras. q̃a
tmcia uendite: ut ulio alio pacto aliea¬

Expanded text:
ta annorum praescriptione, Imp. Anastasius : C. XVI. Jubemus eos, qui rem aliquam per continuum annorum quadraginta curriculum sine quadam legitima interpellatione possederint, de possessione quidem rei seu dominio nequaquam removeri; functiononem vel aliam quandam publicam collaticompelli, nec huic parti cujuscunque temporis praescriptionem oppositam admitti.tiarum et decimationum praescriptione tolli non possunt, etiamsi a Romano Pontifice quilibet laicus super his rescriptum impetraverit. § 1. Rescripta enim, ququibus data fuerint, prosint, et nulli obsint, nullius momenti esse censentur. § 2. Item: Decimae Deo mandante sacerdotibus et Levitis separatae sunt, ut de sorte Domini viverent qui in ejus sorte connumerantur. Non ergo cujusquam privilegio laicis concedi possunt, ne divinis mandatis auctoritas humana praejudicium inferat. § 3. Unde Impp. Valentinianus et Theodosius: Universas terras, quaerovincia venditae vel ullo alio pacto aliena
Abbreviated transcription (Latin):
norum numero resultandi sumat fom̃¬
tum. quia scã romana cui deo auctore
fuimus eccła: prunlegia quȩ in firma
stabilitatis petri. petra suscepit. nullis
tp̃ib angustatur.: nullis regnorum par¬
tidnib preidicatur. S⁊ uenetande ro¬
mane leges diuimtus ꝑora pͥncipum ꝓ¬

Expanded text:
norum numero resultandi sumat fomentum, quia sancta Romana cui Deo auctore servimus, Ecclesiae privilegia, quae in firma Petri stabilitatis petra suscepit, nullis temporibus angustantur, nullis regnorum portionibus praejudicantur. Sed venerandae Romanae leges, divinitus per ora piorum
Abbreviated transcription (Latin):
uidint aut honesta ꝯuentione cõpescat
aut ep̃o uł iudici corrigenda denumi
rent.Si autem metropłitanus talia
agat regis hec aurib intimare tĩdiffe¬
rait. ipis tñ heredib inheisdem rebus
nuceat quasi ꝓpriiuiris potestatem p̃¬
ferre. non rapinam ⁊ fraudem ingere¬
quod autẽ nullam opatio noxam nocẽs
uł aliquam partem salutaris mercedis
assumat s iquis uõ deinceps hoc morita
temerare uoluit ⁊ male rapta cumꝯ fu¬
sione restitui excoĩcatioĩs annue sentẽ¬
fundatores eccłarũ orinandos in ea
incisdem tasilicis id̃ ip̃i offerant ep̃o or¬
dinandos. Quod sispretis enusdem fũ¬
datorib rectores ibidem presũpserit
ep̃s ordinare ⁊ ordinationem suam ir
ineorumloco quos ip̃i fundatores condi¬

Expanded text:
ionis honesta conventione compescant, aut episcopo vel judici corrigenda denuntirent: si autem metropolitanus talia gerat, regis haec auditibus intimare non differant. Ipsis tamen 449 haeredibus in eisdem rebus non liceat quasi juris proprii potestatem praeferre, non rapinam et fraudem ingerequod aut in nullam noxam operatio nocens in aliquam partem salutaris merces assumat. Si quis vero deinceps haec monita temerare voluerit, et male rapta cum confusione restituet et excommunicationis annuae sentenfundatoin eisdem basilicis iidem ipsi offerant episcopi orituros. Quod si spretis eisdem fundatoribus rectores ibidem praesumpserit episcopus ordinare, et ordinationem suam irrui alios in eorum loco quos idem ipsi fundatores condi
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam in quibusdam ecclus ut ru¬
morẽ comꝑimus preter yconomos ep̃i
ecclam habentem epm̃ habere ycono¬
mum de scło ꝓprio qui dispenset res
ecclasticas sccłm sententiam ꝓprii ep̃i
ita ut eccle dispensatio p̃ter testimo¬
nium ñsit. ⁊ exhoc ñ disꝑgantur eccła¬
stica facultates ⁊ sacerdotio maledicti
onis drogatio ꝓcuretur. Quod si hoc
minime fecerit diuinis ꝯstitutioil sub¬
onaĩ actione didicimus quosdam ex
nrocollegio ꝯtramores eccłasticos laicoᷤᷤ
hapere inrebus diamis ꝯstitutos yco¬
nomos ꝓiñ pariter tractantes edimus
mum sibi ꝯstituat. Inde corum enĩ est
ficio ndeb dispar eẽ professio. quod
mmdugere diuina ꝓhibetur dicente
moyse non arabis in boue simul⁊ a¬

Expanded text:
uoniam in quibusdam Ecclesiis, ut rumore comperimus, praeter oeconomos, episEcclesiam habentem episcopum habere oeconomum de clero proprio, qui dispenset res ecclesiasticas, secundum sententiam episcopi proprii, ita ut Ecclesiae dispensatio praeter testimonium non sit, et ex hoc dispergantur ecclesiasticae facultates, et saconis derogatio procuretur. Quod si hoc minime fecerit, divinis constitutionibus subova actione didicimus quosdam ex nostro collegio contra mores aecclesiasticos habere in rebus divinis constitutos oeconomos. Proinde pariter tractantes elegimumum sibi constituant. Indecorum est enim ficio non debet dispar esse professio. Quod etiam in lege divina prohibetur dicente Moyse: 'Non arabis in bove simul
Abbreviated transcription (Latin):
thetras tantũmõ appellauit euanglista
euersas eẽ abihua utinam audirent hec
ermdicentis amonitione seriputre. qui
głantur decathedris moysi: inquib se¬
Sent. ⁊ uendunt om̃s cathedras colum¬
barum. et tradunt eas talib p̃̾positis:
ad quos recte dicitur adomino ꝑiere¬
miam ꝓpħam. Principes ppłi mei ꝗme
ñ cognouerunt. filuienim insipientes s
⁊n utelligentes Sapientes s̃ ad malefa¬
um ergo eccle ⁊ oblationes earum ñ cõ¬
sistant᷑. nisi inpotestate epõrum. patet
ꝓfecto quod ñs abalio recipiende: quã
demanueorum. Und̾ in aurelianensi cõ¬

Expanded text:
thedras tantummodo appellavit Evangelista eversas esse ab Jesu. Et utinam audirent haec cum dicentis admonitione scripturae qui gloriantur de cathedris Moysi, in quibus sedent, et vendunt omnes ecclesias columbarum, et tradunt eas talibus praepositis, ad quos recte dicatur a Domino per Hieremiam prophetam: Principes populi mei me non cognoverunt. Filii enim sunt insipientes, et non intelligentes: sapientes sunt ad male fa Gratian. Quum ergo ecclesiae et oblationes earum non consistant, nisi in potestate episcoporum, patet profecto, quod non sunt ab alio recipiendae, quam de manu eorum. Unde in Aurelianensi Con
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥntes statiumus ut quicumq clicoꝵ
abhac ora inuestituram ẽẽ eccłe uł et¬
clastice clignitatis demanu laici acce¬
perit.⁊ qui ei manum imposuĩt gradꝰ
suiꝑicło subiaceat ⁊ coĩone priuetur.
ut disponat. Qui uõ secus egit᷑ iuxta
bãti alexandri capłm abecele limi¬
icut domini uestimentum ñ est scissũ
sea deeo sortitis. ita nec eccle scideide
sicut insaeris canonib cautum ẽ. ordi¬
p̃tio. nullus habitum monachi suscipi¬
et spem aut ꝓmissionem hñs ut abba

Expanded text:
sequentes statuimus, vt quicunque clericorum ab hac hora inuestituram Ecclesiae, vel Ecclesiasticae dignitatis de manu laici acceperit, & qui ei manum imposuerit, gradus sui periculo subiaceat, & communione priuetur. vel disponat. Qui vero secus egerit, juxta beati Alexandri capitulum ab Ecclesiicut Domini vestimentum scissum non est, sed de eo sortiti sunt, ita nec ecclesia scindisicut sacris canonibus cautum est, ordipretio. § 1. Nullus habitum monachi suscipiat, spem aut promissionem habens, ut abbas
Abbreviated transcription (Latin):
ut abbatie uł eccle demanu imꝑatoris
ut regis. uł alicunus laice ꝑsone uiri
ca femne suscipiat. Quod si p̃sump¬
serit: recognoscat inuestituram illa
apłica auctortiate irritam ẽẽ. ⁊ se usꝙ
ad dignam satisfactionem excoĩcatioĩ
iquis ep̃s sclarib potestatib usus ecclam

Expanded text:
tiae, vel Ecclesiae, de manu imperatoris, vel regis, vel alicujus laicae personae, viri vel feminae, suscipiat. Quod si praesumpserit, recognoscat investituram illam apostolica auctoritate irritam esse, et se usque ad dignam satisfactionem excommunicationi Quia
Abbreviated transcription (Latin):
distingui. q̃ quisq sua auctoritate usũ¬
pat. ꝗa nuuo titulo posside incipit. p̃¬
scribere s̃ potest. Et in hoc casu intelugẽ
da ilia auctoritas gelasii. temporalis ob¬
iectio q̃ꝑiniuriamꝰ forte gencratur. ñ
pot̃ diuellere diocesim semel constitu¬
tam intelligendum ẽ. si nuilio titulo. fi
sola usurpatione ea posside ceꝑit. Siuõ
iudieis auctoritate ⁊ priuilegiorũ lon¬
ga consuetudine possidericepit. tẽ tp̾tał¬

Expanded text:
distingui. Quae quisque sua auctoritate usurpat, quia nullo titulo possidere incipit, praescribere non potest, et in hoc casu intelligenda est illa auctoritas Gelasii: Temporalis objectio, quae per incuriam forte generatur, non potest divellere dioecesim semel constitutam. Intelligendum est, si nullo titulo, sed sola usurpatione eam possidere coepit. Si vero judicis auctoritate, et privilegiorum longa consuetudine possidere
Abbreviated transcription (Latin):
plebes quas adsuam cathedram existi¬
mant ꝑtmere: ñ ita repetierint ut cau¬
sas suas ep̃is iudicantib agant. S alio
retinente irruerint. siue uolentib siue
nolentib plebibus: cause sue d̾tm̃tũ
patiãtur. Et quicumq hoc iam fecer̃. si
ñdum int̃ ep̃os est finita contentio. sed
adhuc in contendunt: ille inde disce¬
dat quem constiterit pretmissis iudi¬
cibus eccłasticis irruisse. nec quisq sibi
blandiatur. si aprimate ut retineat. lit¬
ceras imperrauerit siue non habeaa cã¬
uenut eum qui coramet eras litteras
accipiat. ut cum appareat pacifice tenu¬
isse eccłam adse ꝑtinentem. Si autem il¬
le aliquam questionem retułit: ꝑepõs
uidices causa finiatur. siue quos cis fin¬
nos cum consultu primas delegit᷑. Con

Expanded text:
plebes quas ad suam cathedram existimant pertinere non ita repetierint, ut causas suas episcopis judicantibus agant, sed alio retinente irruerint, sive nolentibus sive volentibus plebibus, causae suae detrimentum patiantur. Et quicunque jam hoc fecerunt, si nondum est inter episcopos finita contentio, sed adhuc inde contendunt, ille inde discedat, quem constiterit praetermissis judiciis ecclesiasticis irruisse. Nec sibi quisque blandiatur, si a primate, ut retineat, litteras impetrarit, sed sive habeat veniat eum qui tenet et ejus litteras accipiat, ut appareat pacifice tenuisse ecclesiam ad se pertinentem. Si autem ille aliquam quaestionem retulerit, per episcopos judices causa finiatur, sive quos eis prinos cum consultu primatis delegerin
Abbreviated transcription (Latin):
patrum traditionem: nouinius res
eccle uota fidelium eẽ pretia peccõꝵ
⁊ patrimonia pauꝑum cuiq ñ solui
habita conẜuare. uerumetiam deo
opitulante conferre obtamus. Uta
utem ab ecclasticis dediuidendis re¬
bus eccłe suspitionem dudum con¬
ceptam penitus ammoueamus statui¬
mius at neq nr̃is neq filiorum ⁊ deo
cispensante: successorum nrõrum tp̃ib¬

Expanded text:
atrum traditionem novimus res ecclesiae vota esse fidelium, pretia peccatorum et patrimonia pauperum, cuique non solum habita conservare, verum etiam multa Deo opitulante conferre optamus. Tamen ut ab ecclesiasticis de non dividendis rebus illius suspicionem dudum conceptam penitus amoveremus, statuimus, ut neque nostris neque filiorum et Deo dispensante successorum nostrorum t
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde post euersionem cathedre: Acety
fidelum segregati. et̃no uerbere ad nõ
flagellabuntur. Unde gg̃.uii. ait. De
ecimas quas inusum pietatis ocessas eẽ
canonica auctoritas demonstrat: alai¬
cis possidi aptica auctoritate ꝓhibemus.
Siue enĩ ab epĩs. uł regibus uł quibus¬
ubi ꝑsonis eas acceꝑint: nisi eccle reddi¬
derint: sciant se sacrilegi crimen comit¬
tere. ⁊ eterne dampnationis ꝑiculum in¬
currere. Oportet autẽ ꝯgruentius nos d̾¬
cimas ⁊ pͥmitias quas iure sacerdotũ eẽ
sanctimus: abomini ppło acciꝑe. quas
fideles domino p̃cipiente offer̃. iuxti
illud uaticinium malachie ꝓpħe. Infẽ¬
te omnem decimationem: in norreum
meum: ut sit cibus indomo mea nas uõ
decimas submanu ep̃i fore censemus.
ut ille quicunctis preest. õib iuste di¬
stribuat.: nec quicquam ꝑsone nono¬
tabilius exhibeat. Vñ alũ scrupuloso
corde moueantur. s sint omnia coĩa. ꝗa

Expanded text:
Unde post eversionem cathedrae a coetu Unde post eversionem cathedrae a coetu fidelium segregati aeterno verbere a Domino flagellabuntur. Unde Gregorius VII. aiecimas quas in usus pauperum concessas esse, canonica auctoritas demonstrat, a laicis possideri apostolica auctoritate prohibemus. Sive enim ab episcopis vel quibuslibet personis eas accederint, sciant, se sacrilegii crimen committere, et aeternae damnationis periculum incurrere. § 1. Oportet autem congruentius nos decimas et primitias, quas jure sacerdotum esse sancimus, ab omni populo accipere, quas fideles Domino praecipiente offerunt, juxta illud vaticinium Malachiae prophetae: Inferte omnem decimationem in horreum meum, ut sit cibus in domo mea. § 2. Has vero decimas sub manu episcopi fore censemus, ut ille, qui ceteris praeest, omnibus juste distribuat, nec cuiquam personae honorabilius exhibeat, unde alii scrupuloso corde moveantur, sed sint omnia communia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑsona habeatur.: ñ infacultate distra¬
ctum. ¶ S iergo delictum ꝑsone indã¬
num ecde com̃nitti ñ pot̾: quia ꝓcuratoᷤ
ꝯditionem eccłe potest facere meliorẽ
ñ deteriorem: si peccato abbatis possessi¬
ones monasfu auferri ñlici. quomodo
delictum ep̃i uerteretur indampnũ ec¬
cle: ut inde detrim̃tum cause sue patia¬
tur si actrim̃tum cause pati: ñsic ẽ acci¬
piendum ut eccła suo iure priuctur. po
tius quia cłicis coram iudice stantibus
ep̃s tacebit. ⁊ ꝓiniuria illata mulctabtt̃.
clas dmanu laicorum nec abbati nec a¬
licui acciꝑe liceat: omnium canonũ
testatur auctoritas. Generalit enim tam
eccte quam res eccłarum inepõrum po¬
testate ꝯsistunt. laici autẽ nec sua nec e¬
eporum auctoritate decimas. uł eccłas
possidere possunt. Vnde ep̃i: siue bene¬
ficio sie pretio eccłas uł decimas laicis
Sderint: domum orationis. domũ nego¬
tiatioĩs ⁊ speluncam latronum faciunt.

Expanded text:
ium, in persona habeatur, non in facultate distr. Si ergo dilectum personae in damnum ecclesiae converti non potest, quia procurator conditionem ecclesiae potest facere meliorem, non deteriorem; si peccato abbatis possessiones monasterii auferri non licet: quomodo delictum episcopi vertetur in damnum ecclesiae, ut inde detrimentum causae suae patiatur? Sed detrimentum causae pati non sic est accipiendum, ut ecclesia suo jure privetur, sed potius, quia clericis coram suo judice stantibus episcopus tacebit, et pro injuria illata mulctabitur lesias de manu laicorum nec abbati, nec alicui accipere liceat, omnium canonum testatur auctoritas. Generaliter enim tam ecclesiae quam res ecclesiarum in episcoporum potestate consistunt. Laici autem nec sua, nec episcoporum auctoritate decimas vel ecclesias possidere possunt. Unde episcopi, sive beneficio sive pretio ecclesias vel decimas laicis dederint, domum orationis domum negotiationis et speluncam latronum faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad correctionem ppłi. ut ñ promundani
festiuitates in nomine dei celebrent. nec
emptionilu ⁊ uenditionib uacent: inlo¬
coñ competenti in quo ñ debĩ emere.⁊ uen¬
quasi indomo orationis. Nc̃ autem arbi
tror templum dei exlapidib uiui const¬
nem muitantes qui ⁊̃ domum orationis de
lapidib uiuis ꝯstructam faciunt spelun¬
cam eẽ latronum actibus suis ñeccła dĩ
dignisi spelunca latronum. Quienĩ con¬
ne dicens speluncam latronum factã eẽ
subillis eccłam: ut recte dicat xp̃s adcos

Expanded text:
ad correptionem populi, ut non pro mundanis ad correptionem populi, ut non pro mundanis festivitates in nomine Dei celebrent, nec emtionibus et venditionibus vacent in loco non competenti, in quo non debent emere et venquasi in domo orationis. § 2. Nunc autem atror templum Dei ex lapidibus vivis constnem militantes, qui et domum orationis de lapidibus vivis constructam faciunt speluncam esse latronum, actibus suis non ecclesia Dei dignis, sed spelunca latronum. Qui enim conne dicet, speluncam latronum factam esse sub illis ecclesiam? ut recte dicat Chris
Abbreviated transcription (Latin):
cime non sunt appło redimende.
ecimas quas ppłs dare ñuult: nisi quo¬
lib munere ab eo redimantur: a bepĩs
ꝓhibendum ẽ nefiat. Item aug̃. quia
decime non redduntur indictio fisci
bundant quia deo detimas dabant ꝯce¬
san censum recl lebant. M odo aute qa
discessit deuotio dei. accessit indictio fi¬
sci. Nolumus cum domino partiri deci¬
mas. modo autem tollitur totum. hoc tol¬
lit fiscus. quod ñ accipit xp̃s. Item orige¬
t hec diximus scđm plinatis committit
fimplicem intel lectum. iuxta moralem
autem talia dicemus. Et hoc primũ qd̃
detemplo dequo ꝑproham dixit dñc.
domus mea domus orationis uocabitur.
aꝯsequentur: ⁊ templum dei estimabr
quod inlapidib insensatis erant ꝯstruc
ñnant pͥuilegium speculatonis cdei. ncc.
possunt scđm legem deo seruire hoc ergo
facto omnia xp̃s eiecit inministio spuati¬
um actuum suorum. ⁊ quod tunc fecit¬
detempld. ⁊ mensas nummuiariorũ eu¬
ertens cathedras uendentium columbas

Expanded text:
cimae non sunt a populo redimendae. Decimas, quas populus dare non vult, nisi quolibet munere ab eo redimantur, ab episcopis prohibendum est, ne fiat. C. VIII. Quia decimae Deo non redduntur, indictio fiscibundabant, quia Deo decimas dabant, et Caesari censum reddebant. Modo autem discessit devotio Dei, accessit indictio fisci. Noluimus partiri cum Domino decimas; modo autem totum tollitur. Hoc tollit fiscus, quod non accipit Chrism indisciplinatis committitimplicem intellectum. Juxta moralem autem talia dicemus, et primum quidem de templo, de quo per Prophetam dixit Deus: Domus mea domus orationis vocabitur. consequenter et templum Dei aestimabatur, quod ex lapidibus insensatis erat constructnon habeant privilegium speculationis Dei, nec possint secundum legem Deo servire. § 1. Hoc ergo facto, omnia Christus ejecit in mysterio spiritualium actuum suorum, et tunc de templo, et mensas nummulariorum evertens, et cathedras vendentium columbas
Abbreviated transcription (Latin):
erueni adnos fanta sinistra. quod ꝗdã
mas atq. xp̃ianors oblationes conferãt
si potius iaicalib ꝑsonis: militum uid̃¬
licet siue ẜuitorum. uł quod grauius
inuentus fuerit nuuis precepti diuini¬
tͥnsgressor intmaximos hercticos.⁊ anti¬
xp̃as. ñ minimus habeatur. Et sicut ni¬
cena synodus. desymoniacis statuit. ⁊ꝗ
tio siue beneficio: eternis incendii ignib
inse. quod fideliter ñdedit decimas
suas mõemend quod minus fecit. Qde
aut defructib arborum. aut depeco¬
rib aut deorto. aut denegotio. aut d
gensi. Ex comunicentur qui sacerdoti¬
mnes decime terre:siue defrugib siũ
depomis arborum: dominisunt. ⁊ illi
scificantur. s⁊ quia multimodo inuemi¬
untur decimas dare nolentes statiumꝰ
ut scđm domini nr̃i preceptum admo¬
neantur semel ⁊ scđo. ⁊ tertio. Qui si ñ
usq adsatisfactionem ⁊emendationem

Expanded text:
rvenit ad nos fama sinistra, quod quidamas atque christianorum oblationes conferant, sed potius laicalibus personis, militum videlicet, sive servitorum, inventus fuerit huius divini precepti transgressor, inter maximos hereticos et antichristos non minimus habeatur. Et sicut Nicena synodus de simoniacis censuit et qetio sive beneficio, eterni incendii ignibus in se, quod fideliter non dederit decimas suas, modo emendet quod minus fecit. Quidaut de fructibus arborum, aut de pecoribus, aut de horto, aut de negotio, aut de V. Excommunicentur qui sacerdotimnes decime terre, sive de fructibus, sive de pomis arborum, Dosanctificantur. Sed quia multi inueniuntur decimas dare nolentes, statuimus vt secundum Domini nostri praeceptum admoneantur semel, secundo, & tertio. Qui si non vsque ad satisfactionem & emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
n nubebit ꝗa prescriptio nec: ñ fauo¬
re maefidei possessoris. sr hodiotmo
rem suam ꝑsequi negligentis intro¬
ducta est. Si autem res aocreditorem
suum uł ad dominum ꝑuerũt. deten¬
tionis comodum habebit. Siuo ada¬
uum creditor ut ad alium dĩs adusi
cum experiri potit. nec sibi prodit ex
rabuit causam possidendi. Q uoliuo¬
lenter possessio adeos puenit. male
fidi possessor: in distincte possessorie cõ¬

Expanded text:
 quia haec praescriptio non favo quia haec praescriptio non favore malae fidei possessoris, sed odio tantum rem suam persequi negligentis introducta est. Si autem res ad creditorem suum vel ad dominum pervenerit, detentionis commodum habebit; si vero ad alium, creditor vel alius dominus adversus eum experiri poterit, nec sibi proderit exchabuit causam possidendi. Quod si violenter possessio ad eos pervenerit, malae fidei possessor indistinctae possessionis com
Abbreviated transcription (Latin):
tis.qui enim bona fide ⁊ iusto titulo
rem presentis ꝑdecennium: absentis uͦ
ꝑuicennium tenuerit: ppetua exceptio¬
gita fuerat. et aduersus uerum deũ.
Si uõ aliquo casu apossessione cecidit.
q̃ aduersus uerum deum utiliter rem
uendicare potĩt. Si autẽ nullo titul
bona tñfide ꝑtricenmum remalic
possecłit. simili gaudebit presicbo.
temporis s adinitium possessioĩs re¬
fertur. Sufficit eniminiritio cinq
pona fide possidere cepisse: ⁊ si medio
tempore conscientiam rei aliene ha¬
buerit. hec prescriptiones sunt intro
ducte fauore possidentis. ⁊ hodio pe¬
tentis quialex fauet his qui bonafi¬
de ⁊ iusto titulo uł pona fide tm̃roᷤ
sicu. nodit autẽ ⁊ punit circa rem sia
negligentes ⁊ desidos. Quod si mala fi¬
de nrem alienam quis possidere cepu
post xxx.annos aduersu omnem pe¬
tentem exceptione tutus erit.Siuoal¬
quo casu apossessione cecid̾it: actione

Expanded text:
tis. Qui enim bona fide et justo titulo tis. Qui enim bona fide et justo titulo rem praesentis per decennium, absentis vero per vicennium tenuerit, perpetua exceptiogata fuerat, etiam adversus verum dominum. Si vero aliquo casu a possessione ceciderit, etiam adversus verum dominum utiliter rem vendicare poterit. Si autem nullo titulo, bona tamen fide, per tricennium rem alicujus possederit, simili gaudebit praesidio. temporis, sed ad initium possessionis refertur. Sufficit enim in initio cuique bona fide possidere coepisse, etiamsi medio tempore scientiam rei alienae habuerit. § 2. Hae praescriptiones introductae sunt favore possidentis et odio petentis, quia lex favet his, qui bona fide et justo titulo, vel bona fide tantum possident. odit autem et punit circa rem suam negligentes et desides. §. 3. Quod si mala fide rem alienam quis possidere coeperit, post XXX annos adversus omnem petentem exceptione tutus erit. Si vero aliquo casu a possessione ceciderit, actione
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i dioceses suas sucrari negligunt pꝰ
tricennium eis constabunt ep̃is: quoꝵ
thedram ꝑtmentiam incatholica unita¬
te lucrari. conuemantur adiligentib.
uicinis ep̃is ut idagere ñ morentur: qd
si intra ui. menses: adie conuentioĩs nõ
effecĩnt. quipotiuĩnt eas lucrari: adipm̃
ꝑtineant. ita sane ut si ille adquem ꝑ¬
tinuisse uidebantur: probare potuint
magis illius electam negligntiam abhe¬
reticis ut impune ibi sint: ⁊ suam diligẽ¬
tiam fiusse preuentam ut eo mõ eiusci¬
ra sollicitior uideretur cum noc iudice
ep̃i cognouĩnt sue cathedre loca restity¬
antur. ¶ Potest etiamꝰ aliter intelugi
p̃scͥptio illa iongitemporis: qua gelaslus
negat statum parrochiarũ posse muta¬
ri longumenim tempus sicut exlegib:
nabetur decennium. uł uicenniũ itt¬
ugitur. huius ergo longi temporis p̃¬
scriptio. auctoriate gelasu⁊ sclarium
num alie s̃ introducte nodio petentiᷤ
⁊ fauore possidentis alie tm̃ hodio petẽ¬

Expanded text:
pi dioeceses suas lucrari Deo negligunt, post triennium eis constabunt episcopis, thedram pertinentia in catholicam unitatem lucrari, conveniantur a diligentibus vicinis episcopis, ut id agere non morentur. Quod si intra sex menses a die conventionis non effecerint, qui potuerit ea lucrari, ad ipsum pertineant, ita sane, ut si ille, ad quem pertinuisse videbantur, probare potuerit, magis illius electam negligentiam ab haereticis, ut impune ibi sint, et suam diligentiam fuisse praeventam, ut eo modo ejus cura solicitior vitaretur, quum hoc judices episcopi cognoverint, suae cathedrae loca restituantur. Gratian. Potest etiam aliter intelligi praescriptio illa longi temporis, qua Gelasius negat statum parochiarum posse mutari. Longum enim tempus, sicut ex legibus habetur, decennium vel vicennium intelligitur. Hujus ergo longi temporis praescriptio auctoritate Gelasii et saecularium num aliae sunt introductae odio petentis et favore possidentis: aliae tantum odio peten
Abbreviated transcription (Latin):
niudicio si manib defendant. Et cum
quelib cum estimãtur eccle posse cõpe¬
to ꝯstituto: ut siquis ecclasticorũ unq̃
titulos ponere. siue inrustico siue inur¬
no predia sua sponte presumpserit. a¬
natha sit. ⁊ responder̃ om̃s anatħa sit. I
autẽ qui eccle preest. si hoc uł ip̃e fier
preceꝑit.uł sine sua preceptione factũ
digna pimire animaduersione negle
q̃ sibi deberiputat usurpat: nec ꝑiu¬
dicem reposcit: cadit acausa: exau¬
ctoritate mileurtam concilii habetir
nquo ita statutum legitur. Cause sue¬

Expanded text:
non judicio, sed manibus defendant. Et cum non judicio, sed manibus defendant. Et cum quaelibet cum aestimatur Ecclesiae posse competo constituto, ut, si quis ecclesiasticorum unquam titulos ponere sive in rustico sive urbano praedio sua sponte praesumserit, anathema sit. Et responderunt omnes: Ana qui ecclesiae praeest, si hoc vel ipse fieri praeceperit, vel sine sua praeceptione factum digna punire animadversione neglexquod sibi deberi putat usurpat, nec per judicem reposcit, cadat a causa, ex auctoritate Milevitani Concilii habetur, in quo ita statutum legitur, c.