comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ationis qui quotidiams eplis ta robon ac¬
buut neq ucto Cictes quor tero gustaui
uoluptatis labotis dispartiunt tes publich
suas retituerũt quor alteri uno aducati nu
cxercitus deleti sunt altexi nrĩ itpecu presid
disciplinam suani legesq conscruat. Quato
noli Cato maior instituta que des ipa que
duiturratas ⁊ inpetii comprobat mimi
iera oratione ⁊eprchendere fuit codem
studio ui cruditdis apud patres nir̃os & ho¬
uestus homo et nobilis Quititus Tubero is
nnoie ppłi romani daret rogatus est a ma
it triditn. sterneret eum at Tubeto euude
Africat sororis filius atq ille homo etuditis¬
simus ac stoicus strauit pelliculis edinis lectu
punenos et exposuit uasa sarua quas uero
cẽt dyogenes Cynicus mortuus et nõ dui
cius die maximus laudaret grãs egit diis ĩmo¬
talibus ꝙ ille uit inhac ie publica potissimũ
natus cẽł accesse enim fuisse ibi cẽ terrau ĩpe¬
riu ubi ille cẽt.Huius in morit celebranda

Expanded text:
s in robore accumbunt, neque vero Cretes quorum nemo gustavit voluptatis laborisque dispertiunt res publicas suas retinuerunt; quorum alteri uno adventu nostri exercitus deleti sunt, alteri nostri imperi praesidio disciplinam suam legesque conservant. qua re noli, Cato, maiorum instituta quae res ipsa, quae diuturnitas imperi comprobat nimium severa oratione reprehendere. fuit eodem ex studio vir eruditus apud patres nostros et honestus homo et nobilis, Q.Quinto Tubero. is, ne populo Romano daret, rogatus est a maximo ut triclinium sterneret, cum esset Tubero eiusdem Africani sororis filius. atque ille, homo eruditissimus ac Stoicus, stravit pelliculis haedinis lectulos Punicanos et exposuit vasa Samia, quasi vero esset Diogenes Cynicus mortuus et non divieius die maximus laudaret, gratias egit dis immortalibus quod ille vir in hac re publica potissimum natus esset; necesse enim fuisse ibi esse terrarum imperium ubi ille esset. huius in morte celebranda
Abbreviated transcription (Latin):
nere non uterer orationis iudices hoc t̾pre
simea solum interesset multis enim mihi
locis et data facultas est & sepe dabitur de
mea laude dicendi Set ille Iudices ꝙͣtum
de mea autoritate diripuusset tantu se de
hinus presidiis deminuturu putat. Si hoc
ego sentio si mei facti rationem constan¬
tiamq huiꝰ offitii ac defensionis probaro
causam quoq me publii Sillę probaturu
At primu abste illud Lutii Torquate q̃ro
cur me a ceteris clarissimis uiris a principi¬
biis ciuitatis in hoc offitio indefensionis
iure sccernas. Quid enim est quamobre
abste Quinti hortensii factum clarissimi
un atq ornatissimi ciuis to reprehen¬
datur. reprehendatur teum. Nam si in
de urbis mihi maig̾rem he res dolorem qͣ¬
Quinto hortensio mihi manis odiu af¬
ferre debent meum deniq grauius esse
iuditiu qui aduiuandus ⁊nꝰ his cansie
qui oppugnandus qui defendendus qui
descrendiis esse indeatur. Ita in quit tucr̃

Expanded text:
nere non uterer orationis, iudices, hoc tempore, nere non uterer orationis, iudices, hoc tempore, si mea solum interesset; multis enim locis mihi et data facultas est et saepe dabitur de mea laude dicendi; sed, ut ille vidit, quantum de mea auctoritate deripuisset, tantum se de huius praesidiis deminuturum, sic hoc ego sentio, si mei facti rationem vobis constantiamque huius offici ac defensionis probaro, causam quoque me P. Sullae probaturum. ac primum abs te illud, L. Torquate, quaero, cur me a ceteris clarissimis viris ac principibus civitatis in hoc officio atque in defensionis iure secernas. quid enim est quam ob rem abs te Q. Hortensi factum, clarissimi viri atque ornatissimi, non reprehendatur, reprehendatur meum? nam, si esdae civitatis, mihi maiorem hae res dolorem quam Q. Hortensio, mihi maius odium adferre debent, meum denique gravius esse iudicium, qui adiuvandus in his causis, qui oppugnandus, qui defendendus, qui deserendus esse videatur? 'ita,' inquit; 'tu enim
Abbreviated transcription (Latin):
tam modestie fructum
Set quoniam ita tulit ca¬
sus infestus ut amplissimo in honore cum
comuni ambitionis inuidia tum singulari
Antronii odio euerteretur et in his pristine
fortune reliquiis miseris & afflictis tamẽ
haberet quosdam quoꝵ animos ne suppli¬
tio quidem suo satiare posset ꝗͣ ꝙͣ ex huiꝰ
incõmodis magnam capio animo mole¬
stiam tamen in ceteris malis facile patior
oblatum mihi tempis in quo boni uiri le
omĩbus nunc quasi intermissam agnos¬
cerent improbi atq perditi ciues redomi¬
ti atq uicti precipitante re publica uehe¬
mentem me fuisse atq fortera conserua¬
ta mitem atq misericordem faterentur
Et quoniam Lutius Torquatus meus fami¬
liaris ac necessarius Iudices existimauit
si nostram in accusatione sua neçessitatẽ
familiaritatemq iuolasset aliquid se de
autoritate mee defensionis posse detrahẽ
cum huius periculi propulsatione cõ iũgar
defensionem offitii mei. Quo quidem ge¬

Expanded text:
tam modestiae fructum tam modestiae fructum sed quoniam ita tulit casus infestus ut in amplissimo honore cum communi ambitionis invidia tum singulari Autroni odio everteretur, et in his pristinae fortunae reliquiis miseris et adflictis tamen haberet quosdam quorum animos ne supplicio quidem suo satiare posset, quamquam ex huius incommodis magnam animo molestiam capio, tamen in ceteris malis facile patior oblatum mihi tempus esse in quo boni viri len quondam omnibus, nunc quasi intermissam agnoscerent, improbi ac perditi cives domiti atque victi praecipitante re publica vehementem me fuisse atque fortem, conservata mitem ac misericordem faterentur. et quoniam L. Torquatus, meus familiaris ac necessarius, iudices, existimavit, si nostram in accusatione sua necessitudinem familiaritatemque violasset, aliquid se de auctoritate meae defensionis posse detrahere, cum huius periculi propulsatione coniungam defensionem offici mei. quo quidem ge
Abbreviated transcription (Latin):
is mortis insidiis uita ad luctum reser¬
uata mors sepulcro patris prinata ẽe iude¬
atur satis dui fuit inmiseriis Iudices sa¬
tis multos annos ex ĩrudia laborait ne¬
mohinc tam iniquus preter parentẽ fuit
cuius aĩum non iam expletu ẽe putem
Uos quia equi estis omĩbus qui ut quisq
crudelissime oppugnatur eum lehuissirc
sublenatis conserliate Cluentiu restitinte
incolumen municipio ⁊micis uicinis ho¬
spitibus quoꝵ studia idetis reddit uo¬
bis imperpetuu liberisq uestris astrĩgite
Uestrum est hoc Iudiceł uestre dignitati
uestre clementie. recte hoc repetitur auo¬
bis ut uitum optimum atq ĩ hocentissi¬
mum plurimisq mortalibus carum atq
iocundissimu iis aliquando calamitati¬
bus liberetis ut omnes intelligant in con¬
tionibus esse inundic locum In Iuditiis
ueritati
AIME UELIEM
Iudices ut publius Silla
et antea dignitatis sue
splendorem obtineret &
dost calamitatem accep¬

Expanded text:
is mortis insidiis vita ad luctum conseris mortis insidiis vita ad luctum conservata, mors sepulcro patris privata esse videatur? satis diu fuit in miseriis, iudices, satis multos annos ex invidia laboravit. nemo huic tam iniquus praeter parentem fuit cuius animum non iam expletum putemus. vos qui aequi estis omnibus, qui ut quisque crudelissime oppugnatur eum lenissime sublevatis, conservate A.Aulum Cluentium, restituite incolumem municipio; amicis, vicinis, hospitibus quorum studia videtis reddite, vobis in perpetuum liberisque vestris obstringite. vestrum est hoc, iudices, vestrae dignitatis, vestrae clementiae; recte hoc repetitur a vobis ut virum optimum atque innocentissimum plurimisque mortalibus carum atque iucundum his aliquando calamitatibus liberetis, ut omnes intellegant in contionibus esse invidiae locum, in iudiciis veritatimaxime vellem, iudices, ut P. Sulla et antea dignitatis suae splendorem obtinere et post calamitatem accep
Abbreviated transcription (Latin):
facto et cupiditate excitatam spe uestre
equitatis erigere animum et paulum re¬
spirare ametu cepit cui posita sunt ĩuo¬
bis omnia quem seruatu esse plurimi cri¬
piunt. seruare soli nos potestis Orat uosh
Habitus Iudices et flens obsecrat ne se ĩui¬
die que in uidiriis ualere non debet ne
matri cuius uota et preces auestris men¬
tibis repudiare debetis ne oppiamco hoĩ
nefario condernato iam & mortuo cõ¬
demnctis. Ꝙsiqua calamitas hunc ĩ hoc
iuditio afflixerit in noçentem ne iste mi¬
ser iudices sud quod difficile factuẽ et ri¬
ta remanebit sepe et multum que retur
deprehensum ẽe quondam illud fabritia¬
num uenenum quod si scitum indicatũ
non esset non huic erumnissimo uene¬
tium illud fuisset set multoꝵ medicamẽ¬
tum laborum. Postremo etiam fortassis
mater exequias illius fimeris prosecuta
mortem se filii lugere si mulasset nũc uo
quid erit profecto inisi ut huius ex medi¬

Expanded text:
facto et cupiditate excitatam spe vestrae facto et cupiditate excitatam spe vestrae aequitatis erigere animum et paulum respirare a metu coepit, cui posita sunt in vobis omnia, quem servatum esse plurimi cupiunt, servare soli vos potestis. orat vos habitus, iudices, et flens obsecrat ne se invidiae quae in iudiciis valere non debet, ne matri cuius vota et preces a vestris mentibus repudiare debetis, ne Oppianico, homini nefario, condemnato iam et mortuo condonetis. quod si qua calamitas hunc in hoc iudicio adflixerit innocentem, ne iste miser, si, id quod difficile factu est, in vita remanebit, saepe et multum queretur deprehensum esse illud quondam Fabricianum venenum. quod si tum indicatum non esset, non huic aerumnosissimo venenum illud fuisset sed multorum medicamentum maerorum; postremo etiam fortasse mater exsequias illius funeris prosecuta mortem se fili lugere simulasset. nunc vero quid erit profectum nisi ut huius ex medi
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitate et scelere ferri indetis cui
cupiditatem nulla unꝙͣ turpitudo re¬
tardauit que iutiis animi in deterri¬
mas partes inra hoiu cõuertit omia
Cuius ea stultitia est ut eam nemo ho¬
minem ea uis ut nemo feminam ea
crudelitas ut nemo matrem appellare
possit atq etia nomina necessitudii
non solum nature nomen & iura mutauit
Uxor generi nouerca filii. filie pellex eoia
demq adducta est ut sibi preter forma
nihil ad similitudinem hominis reserua¬
rit Quare Iudices si scelus odistis prohibete
additum matris a sanguinę filii dare pa¬
renti hunc incredibisem dolorem ex sa¬
lute ex uictoria liberum Patimini matrẽ
ne orbata filio letetur uictam potius urã
equitate discedere. Sin autem id quod ue¬
stra natura postulat pudorem bonitatem
urtutemq diligitis leuate hunc aliquã¬
do supplicem uestrum iudices tot annos
infalsa inuidia piculisq uersatum qui
nunc primu post illam flamam alioru

Expanded text:
crudelitate et scelere ferri videtis, cuius crudelitate et scelere ferri videtis, cuius cupiditatem nulla umquam turpitudo retardavit, quae vitiis animi in deterrimas partis iura hominum convertit omnia, cuius ea stultitia est ut eam nemo hominem, ea vis ut nemo feminam, ea crudelitas ut nemo matrem appellare possit. atque etiam nomina necessitudinum, non solum naturae nomen et iura mutavit, uxor generi, noverca fili, filiae paelex; eo iam denique adducta est uti sibi praeter formam nihil ad similitudinem hominis reservarit. qua re, iudices, si scelus odistis, prohibete aditum matris a fili sanguine, date parenti hunc incredibilem dolorem ex salute, ex victoria liberum, patimini matrem, ne orbata filio laetetur, victam potius vestra aequitate discedere. sin autem, id quod vestra natura postulat, pudorem bonitatem virtutemque diligitis, levate hunc aliquando supplicem vestrum, iudices, tot annos in falsa invidia periculisque versatum, qui nunc primum post illam flammam aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
uno sic diligi uidentur ut hic ab iis uniuer¬
sis. Quando ab ẽẽ ab huiꝰ iudirio lutium
Uolusienum sũrgo splendore hominem
ac uirtute preditum uellem p̃sentem.
Dossem publiu Heluidium Rufum eq¬
tem romanum oiũm ornatissimum
nominare qui cum huius causa dies
noctesq ugilaret et cum me hanc cr̃m
doceret in morbum grauem periculo¬
sumq incidit. In quo tñ non minus
de capite huius ꝙͣ de sua uita laborat
Qnei Tudici Senatoris uiri optimi &
honestissimi par studiu et testimonio
et laudatione cognosçetis eadem spe s
maiore uerecunddia de publi uolumni
quoniam Iudex es m aulum cluentiu
dicimus & ne longum sit oium uicinoꝵ
sũmam esse inhufic beniuolentiam cõ¬
firmamus. Noꝵ omniu studiu curam
diligentiam meumq una laborem q
totam hanc causam uerere instituro
solus per oraui uestramq simul indicel
equitatem et mansuetudinem una ma¬
ter oppugnat at que mater ꝙͣ ceca e

Expanded text:
uno sic diligi videntur ut hic ab his univeruno sic diligi videntur ut hic ab his universis. quam doleo abesse ab huius iudicio L.Lucium Volusenum, summo splendore hominem ac virtute praeditum! vellem praesentem possem P.Publium Helvidium Rufum, equitem Romanum omnium ornatissimum, nominare. qui cum huius causa dies noctesque vigilaret et cum me hanc causam doceret, in morbum gravem periculosumque incidit; in quo tamen non minus de capite huius quam de sua vita laborat. Cn. Tudici senatoris, viri optimi et honestissimi, par studium ex testimonio et laudatione cognoscetis. eadem spe sed maiore verecundia de te, P.Publi Volumni, quoniam iudex es in A.Aulum Cluentium, dicimus. et ne longum sit, omnium vicinorum summam esse in hunc benivolentiam confirmamus. Horum omnium studium, curam, diligentiam meumque una laborem, qui totam hanc causam vetere instituto solus peroravi, vestramque simul, iudices, aequitatem et mansuetudinem una mater oppugnat. at quae mater! quam caecam
Abbreviated transcription (Latin):
solum testimonium suum iuditiũq sigm̃¬
ficent uerum etiami iam curam aturei
ac dolorem Que dum laudatio recitat᷑
uos queso qui iam detulistis assurgite ex
lacrimis ipsoꝵ iudices existimare potestis
omnes hec decuriones decreiusse lacrimã¬
tes. Age uero uicinor quantu studiu
non illi in libellis laudationum decreta
miserunt. set homines honestissimos qͥs
nossemus ꝯmẽs huc frequentes adẽẽ et
hunc presentes laudare uoluerunt assũt
frentani homines nobilissimi marruci¬
ni item pari dignitate theatio apollo atq
lucena equites romani homines honeꝰ¬
stissimos laudatores iudetis boiano totoq
ex Samnio cum laudationes honestissie
misse sunt.tum homines amplissimi no¬
bilissimiq uenerunt.Iam qui in agrola¬
rinati predia qui negona qui respecuni¬
arias þabent honestt hom ines et sũ mo
splendore prediti difficile dictu est ꝙͣsit
soliciti ꝙͣ laborent non multi mihi ab

Expanded text:
solum testimonium suum iudiciumque signisolum testimonium suum iudiciumque significent verum etiam curam animi ac dolorem. quae dum laudatio recitatur, vos, quaeso, qui eam detulistis adsurgite. ex lacrimis horum, iudices, existimare potestis omnis haec decuriones decrevisse lacrimantis. age vero, vicinorum quantum studiunon illi in libellis laudationem decretam miserunt, sed homines honestissimos, quos nossemus omnes, huc frequentis adesse et hunc praesentis laudare voluerunt. adsunt Ferentani, homines nobilissimi, Marrucini item pari dignitate; Teano Apulo atque Luceria equites Romanos, homines honestissimos, laudatores videtis; Boviano totoque ex Samnio cum laudationes honestissimae missae sunt, tum homines amplissimi nobilissimique venerunt. iam qui in agro Larinati praedia, qui negotia, qui res pecuarias habent, honesti homines et summo splendore praediti, difficile dictu est quam sint solliciti, quam laborent. non multi mihi ab
Abbreviated transcription (Latin):
netis rogamus. Presertim cum ex altaͣ
parte tot̾um municipiu iudere possi¬
tis. Om̃es scitote iudices incredibile dic
tu set ame uerissime dicetur omes la¬
riates qui ualuerint uenisse romam
ut hinc studio frequentiaq sua quãtu
possint intanto eius periculo subleua¬
rent pueris illud hoc tempore et mũ¬
lieribus opidum scitote esse traditum idq
in prȩsentia coĩ itahe pace in domesticisꝰ
copiis esse totum. Quos tamen ipsos eque
et eos quos presenteł udetis hilius expec¬
tatio iuditii dies noctesq solicitat non
illi uos de unius municipis fortunis ar¬
bitrantur sed detotius municipii statu
digmirate cõmodisq omĩbus sententias
eẽlaturos Sũma est eram iudices hor
ĩ cõmunem municipii rem diligentia
in singulos municipes benignitas ĩ om̃es
homifies iustitia et fides preterea nobiliͤ¬
tatem illam inter suos locumq amaioribꝰ
traditum sic tuetur ut maioꝵ grauitate

Expanded text:
netis rogamus, praesertim cum ex altera netis rogamus, praesertim cum ex altera parte totum municipium videre possitis. omnis scitote, iudices — incredibile dictu est, sed a me verissime dicetur — omnis Larinatis qui valuerunt venisse Romam ut hunc studio frequentiaque sua quantum possent in tanto eius periculo sublevarent. pueris illud hoc tempore et mulieribus oppidum scitote esse traditum, idque in praesentia communi Italiae pace, non domesticis copiis esse tutum. quos tamen ipsos aeque et eos quos praesentis videtis huius exspectatio iudici dies noctesque sollicitat. non illi vos de unius municipis fortunis arbitrantur sed de totius municipi statu dignitate commodisque omnibus sententias esse laturos. summa est enim, iudices, hominis in communem municipi rem diligentia, in singulos municipes benignitas, in omnis homines iustitia et fides. praeterea nobilitatem illam inter suos locumque a maioribus traditum sic tuetur ut maiorum gravitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittebat Nunc uero quid agat quid
moliatur quid demq quotidie cogitet
quem ignorare nostroꝵ putat quosꝰ ap¬
pellarit quibus pecuuiam promiserit
quoꝵ fidem pretio labefactare conara
t tenemus. Qui ctiam nocturna sa¬
crificia que putat occultiora ẽẽ sceleritasq
cius preces et nefaria uota cognonimus
quibus illa etiam deos ĩ morfales de suo
scelere testatur neq intelligit pietate &
religione et iustis precibus deos mentes
nor contra minata superstitione neq
ad scelus perfitiendum cesis hostiis posse
placari Cuins ego furorem atq crideli¬
tatem deos ĩ mortales asuis aris atq tẽ¬
plis aspernatos esse confido Uos uidices
quos huic Aulo Cluentio alios deos ad
dinne uite terpus fortuna ẽe noluit
Huins importunitatem matris a filii ca¬
pite depellite. Multi sepe in iudicando
peccata liberum parentum misericor¬
die concesserũt he huius honestissime
actam uitam matris crudelitati cõdo¬

Expanded text:
committebat. nunc vero quid agat, quid committebat. nunc vero quid agat, quid moliatur, quid denique cotidie cogitet quem ignorare nostrum putat? quos appellarit, quibus pecuniam promiserit, quorum fidem pretio labefactare conata sit tenemus. quin etiam nocturna sacrificia quae putat occultiora esse sceleratasque eius preces et nefaria vota cognovimus; quibus illa etiam deos immortalis de suo scelere testatur neque intellegit pietate et religione et iustis precibus deorum mentis, non contaminata superstitione neque ad scelus perficiendum caesis hostiis posse placari. cuius ego furorem atque crudelitatem deos immortalis a suis aris atque templis aspernatos esse confido. vos, iudices, quos huic A.Aulo Cluentio quosdam alios deos ad omne vitae tempus fortuna esse voluit, huius importunitatem matris a fili capite depellite. multi saepe in iudicando peccata liberum parentum misericordiae concesserunt; vos ne huius honestissime actam vitam matris crudelitati condo
Abbreviated transcription (Latin):
testibus deẽẽt aut ne forte mater hoc
sibi optatissimu spectaculum huius sor¬
diu atq luctus et tantisqualoris amit¬
teret. Iam uero quod iter romam eius
mulieris existimatis fuisse quod ego pp
uicinitatem Aquinatitiu et fratetꝰ noꝵ
ex multis audiui & comperi quos cursus
in iis opidis quantos & iroꝵ et mulieꝵ
gemitus esse factos mulierem quanda
Parino atq illam usq amari supero Roma
proficisci cum magno comitari et pecu¬
ma quo facilius eitcũ uenire iuditis ca¬
pitis atq opprimere filium posset. Nemo
erat illoꝵ pene dicam quin expiandu
illum locum arbitraretur esse quacũq
illa iter fecisset nemo quin terram ip̃a
iuolari que mater est oium uestigiis cõ¬
scelerate matris putaret. Itaq nułlo in
opido consistendi potestas ei fuit nemo
ex tot hospitibus inuentus est qui nõ con¬
tagionem aspectus fugeret nocti se potius
acꝰ solitudini ꝙͣ ulli an̾t urbi aut hospiti

Expanded text:
testibus deesset, aut ne forte mater hoc testibus deesset, aut ne forte mater hoc sibi optatissimum spectaculum huius sordium atque luctus et tanti squaloris amitteret. iam vero quod iter Romam eius mulieris fuisse existimatis? quod ego propter vicinitatem Aquinatium et Fabraternorum ex multis audivi et comperi; quos concursus in his oppidis, quantos et virorum et mulierum gemitus esse factos? mulierem quandam Larino advolare, usque a mari supero Romam proficisci cum magno comitatu et pecunia quo facilius circumvenire iudicio capitis atque opprimere filium posset? nemo erat illorum, paene dicam, quin expiandum illum locum esse arbitraretur quacumque illa iter fecisset, nemo quin terram ipsam violari quae mater est omnium vestigiis consceleratae matris putaret. itaque nullo in oppido consistendi potestas ei fuit, nemo ex tot hospitibus inventus est qui non contagionem aspectus fugeret; nocti se potius ac solitudini quam ulli aut urbi aut hospiti
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. illa sibi ad confirmandas inimi¬
citias affinitatis coniunctione pignori
fore putauit. Neq in eo solum diligens
fuit lit accusatorem filio suo compataret
sed etiam cogitauit quibus eum tebus
armaret Hfnc enim ille solicitationes
seruoꝵ et minis et promissis. Hinc ille in¬
finite orudelissimeq de morte Oppianci
questiones quibus fincia aliquando nõ
tiulieris modus set anicoꝵ autoritas fe¬
pit ab eodem scelere ille tricnnio post ha¬
bite larim questiones eius dem amẽtie
fase conscriptiones questionu ex eodem
furore etiam illa conscelerata exsectio
lingue totius demq huins ab illa est̃ et
ĩuenta & adornata comparatio criminis
Atq his rebus cum instructum accusa¬
torem filio suo Romam ipsa misisset pau¬
lisper conquirendoꝵ et conducendor tes¬
ti causa Larii est cõmorata Postea aut
cum appropinquare huius iuditiu ei nũ¬
tiatum est confestim huc aduolanit ne
aut accusatoribus diligentia aut peciua

Expanded text:
nunt; illa sibi ad confirmandas iniminunt; illa sibi ad confirmandas inimicitias adfinitatis coniunctionem pignori fore putavit. neque in eo solum diligens fuit ut accusatorem filio suo compararet sed etiam cogitavit quibus eum rebus armaret. hinc enim illae sollicitationes servorum et minis et promissis, hinc illae infinitae crudelissimaeque de morte Oppianici quaestiones, quibus finem aliquando non mulieris modus sed amicorum auctoritas fecit. ab eodem scelere illae triennio post habitae Larini quaestiones, eiusdem amentiae falsae conscriptiones quaestionum; ex eodem furore etiam illa conscelerata exsectio linguae; totius denique huius ab illa est et inventa et adornata comparatio criminis. atque his rebus cum instructum accusatorem filio suo Romam misisset, ipsa paulisper conquirendorum et conducendorum testium causa Larini est commorata; postea autem quam appropinquare huius iudicium ei nuntiatum est, confestim huc advolavit ne aut accusatoribus diligentia aut pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
est profecto de illo ueneno celata mater
Nihil est ab oppianico sine consilio mu¬
heris cogitatum quod nsieet certt postea
deprehensa re non illa ut ab improbo¬
uito discepisset set ut a crudelissimo holte
fugisset. Domumq illam ĩperpetuu scelẽ
oifini affluentem reliquisset. Non mõ
id non fecit set ab illo tpr̃e nullu locu
pretermisit in quo non instrueret ĩ sidi¬
ns aliquas ac dies om̃es ac noctes toras
mente mater de ꝑnitie filii cogitaret
Que primum ut illum confixt̾naret oꝑ¬
piancum accusatorem filio suo doms
muneribris collatione filie spe heredita¬
tis obstrinxit. Ita quod apud ceterostio¬
uis inter propiꝗuos susceptis inimici¬
tiis sepe fieri diuortia atq affinitatu
discidia uidimus hec muliersatis fitmũ
accus atorem filio suo fore nemie puta¬
uit insi qui in matrimoniu sororem ciꝰ
ante duxisset Ceteri noins affimtatibꝰ
adducti ueteres inimĩcitias sepe depo¬

Expanded text:
est profecto de illo veneno celata mater; est profecto de illo veneno celata mater; nihil est ab Oppianico sine consilio mulieris cogitatum; quod si esset, certe postea deprehensa re non illa ut a viro improbo discessisset sed ut a crudelissimo hoste fugisset domumque illam in perpetuum scelere omni adfluentem reliquisset. non modo id non fecit sed ab illo tempore nullum locum praetermisit in quo non strueret insidias aliquas ac dies omnis atque noctes tota mente mater de pernicie fili cogitaret. quae primum ut illum confirmaret accusatorem filio suo, donis, muneribus, conlocatione filiae, spe hereditatis obstrinxit. ita quod apud ceteros novis inter propinquos susceptis inimicitiis saepe fieri divortia atque adfinitatum discidia vidimus, haec mulier satis firmum accusatorem filio suo fore neminem putavit, nisi qui in matrimonium sororem eius ante duxisset. ceteri novis adfinitatibus adducti veteres inimicitias saepe depo
Abbreviated transcription (Latin):
sine necessariis me ac maximis causis pͥn¬
cipio orationis mee de matre dixisse
nihil est enim mali inhil sceleris quod
illa non ab mirio filio uoluerit optaue¬
rit cogirauerit effecerit. Mitto illam pri¬
mantꝰ libi dinis ĩ iuriam miito nefarias
generi nuptias mitto eupiditate irĩs
expulsam ex matrimonio filiam que
nondum ad hunisce nute periculum
s& ad cõe familie dedecus ꝑtinebat.
nihil de alteris oppianici nuptiis que¬
ror quaꝵ illa cum obsides filios ab bo
mortuos accepisset. tum demq ĩ fami¬
dam socrus paulo ante uxor fuisset cũ
Oppiamci esse opera proscriptum occisũq
ognoscet eam sibi domu sedemq de¬
legit in qua quotidie superioris uirimor¬
tu inditia et spolia fortunaꝵ uideret. Ita
primum queror ab illo scelere quod nuc
demq patefactum est fabritiani uene¬
ni quodd iam tum recens suspitiosam
ceteris hinc meredibile nũc nero aptũ
iam omĩbus ac mamfestum iuidetur. No

Expanded text:
sine necessariis me ac maximis causis prinsine necessariis me ac maximis causis principio orationis meae de matre dixisse. nihil est enim mali, nihil sceleris quod illa non ab initio filio voluerit, optaverit, cogitaverit, effecerit. Mitto illam primam libidinis iniuriam, mitto nefarias generi nuptias, mitto cupiditate matris expulsam ex matrimonio filiam, quae nondum ad huiusce vitae periculum sed ad commune familiae dedecus pertinebant. nihil de alteris Oppianici nuptiis queror, quarum illa cum obsides filios ab eo mortuos accepisset, tum denique in famius illa quondam socrus, paulo ante uxor fuisset, cum Oppianici esse opera proscriptum occisumque cognosset, eam sibi domum sedemque delegit in qua cotidie superioris viri mortis indicia et spolia fortunarum videret. illud primum queror de illo scelere quod nunc denique patefactum est, Fabriciani veneni, quod iam tum recens suspiciosum ceteris, huic incredibile, nunc vero apertum iam omnibus ac manifestum videtur. non
Abbreviated transcription (Latin):
comprobabunt. Esto intabellis trihil ẽ
autoritatis quid ipsa questio indicibꝰ
quid amicis hospitibiisq oppianici
quos adhibuerat antra quid hiuo
tandem ipsi tempori cur nõ teseriia¬
ta est. quid istis homĩbus factum est
esse dicas quem tu cum himebreui tpr̃e
accus atutiis es Romam deducere dare
potestatem iudicandi in columen demq
seruare questioni seruare iis indicibus
seruare huic tempori debuisti. Nam Stra¬
tonem quidem uidices incrucem actu
esse execta scitote lingua. Quod nemo ẽ¬
Larmatiu qui nesciat timuit mulier
amens non siam consciam non odium
municipum non famam oium set quasi
non omnes eiuus sccleris testes essent flituti
sic metuit ne condemnaretur extrema ser¬
iuli uoce morientis. Quod hoc portentũ
diĩ ĩ mortales. quod tantu monstrum
in ullis locis. quod tam infestum scelus
et ĩmane aut unde natum esse dicamꝰ
Iam enim uidetis profecto iudices non

Expanded text:
comprobabunt? esto, in tabellis nihil est comprobabunt? esto, in tabellis nihil est auctoritatis; quid? ipsa quaestio iudicibus, quid? amicis hospitibusque Oppianici quos adhibuerat antea, quid? huic tandem ipsi tempori cur non reservata est? quid istis hominibus factum est, esse dicas, quem tu, cum hunc brevi tempore accusaturus esses, Romam deducere, dare potestatem indicandi, incolumem denique servare quaestioni, servare his iudicibus, servare huic tempori debuisti. nam Stratonem quidem, iudices, in crucem esse actum exsecta scitote lingua; quod nemo Larinatium est qui nesciat. timuit mulier amens non suam conscientiam, non odium municipum, non famam omnium, sed, quasi non omnes eius sceleris testes essent futuri, sic metuit ne condemnaretur extrema servoli voce morientis. quod hoc portentum, di immortales! quod tantum monstrum in ullis locis, quod tam infestum scelus et immane aut unde natum esse dicamus? iam enim videtis profecto, iudices, non
Abbreviated transcription (Latin):
re habuerat cõmodis omĩbus affeccrat
Cum igitur de furto quereretur et eo
furto quod ille sine controuersia fece¬
rat tum ille de eo quod querebatur ucr¬
bum nullum fecit de ueneno statim dix¬
it de furto si non eo loco quo debuit ne
in extrema quidem aut media aut in¬
aliqua demq parte questionis uerbum
fecit ullum. Iam uidetis illam nefaria
mulierem iudices eadem manu qua si
detur potestas interficere filiu cupiat
hanc fictam questionem conscripsisse
atq istam ipsam questionem dicite ꝗl
obsignarit unum aliquem nomiãte
neramem reperietis disi forte eusmoi
hominem quem ego proferti malim
ꝙͣ neminem noĩãti Quid ais tite acti
tu periculum capitis tu inditiu sceleris
tu fortunas alteruis literis conscriptas
in iuditium afferas neq earum auto¬
rem literaru neq obsignatorem neq
testem ullum nominabis Et quan cũ
pestem ĩ nocentissimo filio ex matris
sinu deprompseris hanc ĩ tales iiri

Expanded text:
re habuerat, commodis omnibus adfecerat. re habuerat, commodis omnibus adfecerat. cum igitur de furto quaereretur, et eo furto quod ille sine controversia fecerat, tum ille de eo quod quaerebatur verbum nullum fecit? de veneno statim dixit, de furto si non eo loco quo debuit, ne in extrema quidem aut media aut aliqua denique parte quaestionis verbum fecit ullum? iam videtis illam nefariam mulierem, iudices, eadem manu qua, si detur potestas, interficere filium cupiat, hanc fictam quaestionem conscripsisse. atque istam ipsam quaestionem dicite qui obsignarit unum aliquem nominatim. neminem reperietis, nisi forte eius modi hominem quem ego proferri malim quam neminem nominari. quid ais, T.Titi Atti? tu periculum capitis, tu indicium sceleris, tu fortunas alterius litteris conscriptas in iudicium adferes neque earum auctorem litterarum neque obsignatorem neque testem ullum nominabis? et quam tu pestem innocentissimo filio de matris sinu deprompseris, hanc hi tales viri
Abbreviated transcription (Latin):
fuit an ad Stratonem supplitio nõ per¬
tinut at is ex serrula insimulatus et
apuero conscio est indicatus Anad actũ
non est in querendo Que fuit alia igit᷑
causa querendi an id quod dicendu¬
uobis est et quod tum Sassia dictauit
cum de furto quereretur. Tum strato
dat andatia consilio et ratione deficit᷑
Nam tabelle questionis plures proferũt
que recitate nobisq edite surit ille ipe
quas tum obsignatas esse dixit. de quibꝰ
tabellis de furto litera nulla ĩuenitur nõ
uenit in mentem primam orationem
Stratonis conscribere de furto post aliꝗd
adiungere dictum de ueneno quod
non per̾contatione quesitum set dolore
expressum inderetur Questio de furto
est ueneni iam suspinone superiore que¬
stione sublata quod ipsum hec cadem mu¬
lier iudicarat que ut rome de amicoꝵ
sententia statuerat satis esse quesitum
postea per trienniu maxime ex om̃ib
sernis tratonem illum dilexerat ĩ hono¬

Expanded text:
i. an ad Stratonem suspicio non peri. an ad Stratonem suspicio non pertinuit? at is et ex serrula insimulatus et a puero conscio est indicatus. an id actum non est in quaerendo? quae fuit igitur alia causa quaerendi? an id quod vobis dicendum est, et quod tum Sassia dictitavit: cum de furto quaereretur, tum Stratonem dat audacia, consilio et ratione deficitur. nam tabellae quaestionis plures proferuntur quae recitatae vobisque editae sunt, illae ipsae quas tum obsignatas esse dixit; in quibus tabellis de furto nulla littera invenitur. non venit in mentem primum orationem Stratonis conscribere de furto, post aliquod dictum adiungere de veneno quod non percontatione quaesitum sed per dolorem expressum videretur? quaestio de furto est, veneni iam suspicio superiore quaestione sublata; quod ipsum haec eadem mulier iudicarat quae, ut Romae de amicorum sententia statuerat satis esse quaesitum, postea per triennium maxime ex omnibus servis Stratonem illum dilexerat, in hono
Abbreviated transcription (Latin):
rome cum de Titiandi lutii Rutilii Publii
Saturii et ceteroꝵ honestissimoꝵ uiroꝵ
sententia constitutu eẽt satis quesitum
uideri eadem de retriennio post iisde
de homĩbus nullo adhibito ⁊lon dico
uiro ne colonu forte affuisse dicatis s&
pono uiro in filii caput questione ha¬
bere conata est An hoc dicitis Mihi emis
uenit in mentem quid dici posset tam et¬
si adhuc non est dictum mementote cu
haberetur de furto questio Stratone aliꝗd
de ueneno esse confessum. Hoc uno modo
uidices sepe multoꝵ improbitate depressa
ueritas emergit et innocentie defensio
interelusa respirat quod aut iĩ qui ad
fraudem callidi sunt non tantum au¬
dent quantum excogitant aut ii quoꝵ
eminet audatia atq proiecta est acon¬
siliis malitie deserutitur quod si aut cõ¬
fidens astutia aut callida ẽẽt audatia uix
ullo obsisti modo posset. Utrum furtu
factum non est At nhil clarius Larini¬

Expanded text:
Romae, cum de T.Titi Anni, L.Lucii Rutili, P.Publii Romae, cum de T.Titi Anni, L.Lucii Rutili, P.Publii Saturi, ceterorum honestissimorum virorum sententia constitutum esset satis quaesitum videri, eadem de re triennio post isdem de hominibus nullo adhibito non dicam viro, ne colonum forte adfuisse dicatis, sed bono viro, in fili caput quaestionem habere conata es? an hoc dicitis — mihi enim venit in mentem quid dici possit, tametsi adhuc non esse hoc dictum mementote — cum haberetur de furto quaestio, Stratonem aliquid de veneno esse confessum? hoc uno modo, iudices, saepe multorum improbitate depressa veritas emergit et innocentiae defensio interclusa respirat, quod aut ei qui in fraude callidi sunt non tantum audent quantum excogitant, aut ei quorum eminet audacia atque proiecta est a consiliis malitiae deseruntur. quod si aut confidens astutia aut callida esset audacia, vix ullo obsisti modo posset. Vtrum furtum factum non est? at nihil clarius Larin
Abbreviated transcription (Latin):
An hoc dicitis armarib expilato pecuma
ablata non enimi recuperata occisis hoĩb
institutam esse questionem de morte qp¬
pianici Cui probatis. quid est quod minh
uerisimile proferre potiustis. Deinde ut
omittam cetera triennio post mortẽ op¬
pianici de cuius morte querebat᷑ atq etiã
incensa odio pristino Nicostratum eũde
illum tum sine causa questione postula¬
uit. Oppianicus primo recusauit posteaꝙͣ
illa adducturam se filiam mutatiram
esse testamẽtum minaretur mulieri eru¬
delissime seruum fidelissimu non ĩ que¬
stionem tulit set plane ad supplitiu dedit
Post triennium igitur agitata demq ꝗo
de uiri morte habebatitt et de quibus
serius habebatur. Noua credo res obiecta
noui quidam hoĩes insuspitionę uocati
De stratone et de nicostrato quid rome
quesitum de istis homĩbus non erat. Ita¬
Ne tandem mulier iam non morbo sed
scelere furiosa cum questione habuisses

Expanded text:
an hoc dicitis, armario expilato, pecunia an hoc dicitis, armario expilato, pecunia ablata, non omni reciperata, occisis hominibus institutam esse quaestionem de morte Oppianici? cui probatis? quid est quod minus veri simile proferre potuistis? deinde, ut omittam cetera, triennio post mortem Oppianici de eius morte quaerebatur? atque etiam incensa odio pristino Nicostratum eundem illum tum sine causa in quaestionem postulavit. Oppianicus primo recusavit. postea cum illa abducturam se filiam, mutaturam esse testamentum minaretur, mulieri crudelissimae servum fidelissimum non in quaestionem detulit sed plane ad supplicium dedidit. post triennium igitur agitata denuo quaestio de viri morte habebatur. at de quibus servis? nova, credo, res obiecta, novi quidam homines in suspicionem vocati sunt. de Stratone et de Nicostrato. quid? Romae quaesitum de istis hominibus non erat? itane tandem, mulier iam non morbo sed scelere furiosa, cum quaestionem habuisses
Abbreviated transcription (Latin):
dormientes occidit in piscinam deiecit
ipse armarii fundum exsecuit et sexter
doꝵ et auri quinq pondo abstulit uno
ex seruis puero non grandi conscio. fur¬
to postridie cognito omis suspitio in eos
serlos qui non comparebant cõmouebatur
cum ex sectio illa fundi in armario aiãduer¬
teretur homines quonam modo fieri potu
isset quidam ex amicis Sassie recordatus ẽ
se nuper in auctione quadam uidisse in
rebus minutis aduncam ex omni parte
dentum et tortuosam uenire serrulam qͥ
illud potusse ita circumsecare iuderetur
Ne multa perquiritur ⁊ coactoribus ĩuenit
ea serrula ad Stratonem peruenisse. Hoc
iitio suspitionis orto et aperte insimulato
Stratone puerille conscius pertimuit rem
omnem dñe indicauit homines inpiscina
inuenti sunt strato in uincula conlectus
est atq etiam in taberna eius nũmi neqͥꝙͣ
om̃es reperiunit᷑. Constituit᷑ questio dę fur¬
tonam quidem quisꝙͣ suspicari aliud põt

Expanded text:
dormientis occidit in piscinamque deiecit; dormientis occidit in piscinamque deiecit; ipse armari fundum exsecuit et HS x et auri quinque pondo abstulit uno ex servis puero non grandi conscio. furto postridie cognito omnis suspicio in eos servos qui non comparebant commovebatur. cum exsectio illa fundi in armario animadverteretur, homines quonam modo fieri potuisset requirebant. quidam ex amicis Sassiae recordatus est se nuper in auctione quadam vidisse in rebus minutis aduncam ex omni parte dentatam et tortuosam venire serrulam qua illud potuisse ita circumsecari videretur. ne multa, perquiritur a coactoribus, invenitur ea serrula ad Stratonem pervenisse. hoc initio suspicionis orto et aperte insimulato Stratone puer ille conscius pertimuit, rem omnem dominae indicavit; homines in piscina inventi sunt, Strato in vincula coniectus est, atque etiam in taberna eius nummi, nequaquam omnes, reperiuntur. constituitur quaestio de furto. nam quid quisquam suspicari aliud potest?
Abbreviated transcription (Latin):
niret et cui non modo aperta inimicoꝵ
oppugnatio sed ne occulte quidem mris
isidee nocere potuissent Larinum postq
uenit que a Stratone illo uenenũ antea
uito suo datum sibi persuasum esse simu¬
lasset instructam ei continuo et ornatam
Larini medicinę exercende causa tabernam
dedit. Unum alterum tertium annum Sas¬
sia quiescebat ut uelle atq optare aliquid ca¬
lamitatis filio ponus ꝙ id struere & moliri
uideretur. Tum intetim hortersio quinto
metello consulibus ut hunc Oppiancum
aliquid agentem ac nihil eius moĩ cogitã¬
tend ad hanc accusationem detraheret᷑ in¬
uito despondit ei filiam suama illam quam
ex genere susceperat ut eum nuptiis alli¬
gaclim simul et testamenti spe deuictum
uossit habere in potestate. Hoc ipsofere
tempore Strato ille mędicus domi furtũ
fecit et cedem huiꝰ modi Cum esset ĩ edib
armarium in quo sciret esse nũmoꝵ ali¬
quantu et auri noctu duos consetuos

Expanded text:
niret, et cui non modo aperta inimicorum niret, et cui non modo aperta inimicorum oppugnatio sed ne occultae quidem matris insidiae nocere potuissent. Larinum postquam venit, quae a Stratone illo venenum antea viro suo datum sibi persuasum esse simulasset, instructam ei continuo et ornatam Larini medicinae exercendae causa tabernam dedit. Vnum, alterum, tertium annum Sassia quiescebat, ut velle atque optare aliquid calamitatis filio potius quam id struere et moliri videretur. tum interim Q. Hortensio Q.Quinto Metello consulibus ut hunc Oppianicum aliud agentem ac nihil eius modi cogitantem ad hanc accusationem detraheret invito despondit ei filiam suam, illam quam ex genero susceperat, ut eum nuptiis adligatum simul et testamenti spe devinctum posset habere in potestate. hoc ipso fere tempore Strato ille medicus domi furtum fecit et caedem eius modi. cum esset in aedibus armarium in quo sciret esse nummorum aliquantum et auri, noctu duos conservos
Abbreviated transcription (Latin):
animi seruoꝵ et spe et metu tentati ut
aliquid in questione dicerent tũ ut arbi¬
torum adducti in ueritate manserunt
neq se quicꝙͣ scire dixerũt. Questio illo die
de amicoꝵ sententia demissa est Satis lõ¬
go interuallo post iterum aduocantur
Habetur de inregro questio nulla ius tormẽ¬
toꝵ acerrimoꝵ pretermitit᷑ aduersarii
aduocati et uix ferre posse furere crude¬
lis atq importuna mulier sibi nequa ꝙͣ
ut sperasset ea que cogitasset procedere
cund iam tortor atq essent totmenta ip̃a
defessa neq tamen illa finem facere uel¬
let quidam ex aduocatis homo et honori¬
bus populi ornatus et sũma uirtute pre¬
ditus intelligere se dixit non id agi ut
ueru ĩueniretur s& ut aliquid falsi dicẽ
cogerentur. Hoc postꝙ ceteri comproba
stratus Larinum ipsa proficiscitꝰ cũ suis
merensq iam certe in columen filium
fore putabat ad quem non modo ueꝵ
crimen set neficta quidem suspitio perue¬

Expanded text:
animi servorum et spe et metu temptati ut animi servorum et spe et metu temptati ut aliquid in quaestione dicerent, tamen, ut arbitorum adducti in veritate manserunt neque se quicquam scire dixerunt. quaestio illo die de amicorum sententia dimissa est. satis longo intervallo post iterum advocantur. habetur de integro quaestio; nulla vis tormentorum acerrimorum praetermittitur; aversari advocati et iam vix ferre posse, furere crudelis atque importuna mulier sibi nequaquam ut sperasset ea quae cogitasset procedere. cum iam tortor atque essent tormenta ipsa defessa neque tamen illa finem facere vellet, quidam ex advocatis, homo et honoribus populi ornatus et summa virtute praeditus, intellegere se dixit non id agi ut verum inveniretur sed ut aliquid falsi dicere cogerentur. hoc postquam ceteri comprobarstratus, Larinum ipsa proficiscitur cum suis maerens quod iam certe incolumem filium fore putabat, ad quem non modo verum crimen sed ne ficta quidem suspicio perve
Abbreviated transcription (Latin):
habeat suspitionis aut si quid habet id ĩtra
parietes in domestico scelere uersatur post
mortem eius sassia statim moliti nefaria
mulier cepit infidias filio. Questionem
habere de uiri morte constituit. Emitq
⁊ Rupilio quo erat usus oppianicus me¬
dico Stratonem quendam quas ut idẽ
faceret quod habitus inemendo diogene
fecerat de hoc Stratone et de ascla qͥuo¬
dam seruo suo quesituram esse dixit Pre¬
terea Seruum illum Nicostratu quẽ ni¬
mium loquacem fuisse ac miiius dno fi¬
delem arbitrabatur ab hoc adolescente op¬
pianico questionem postulanit. Hic cura
esset illo tempore puet et illa questio de pa¬
tris sui morte constitu diceretur et si illũ
seruum et sibi beniuolum et patri fiuusse ar¬
bitrabatur nihil tamen est dusus recusare
aduocaritur amiei et hospites oppianici
et ipsius mulieris multi hbmines honesti
atq omĩbus rebus ornati tormẽtis omĩbꝰ
uehementissimis queritur eum essent

Expanded text:
habeat suspicionis aut, si quid habet, id intra habeat suspicionis aut, si quid habet, id intra parietes in domestico scelere versetur. post mortem eius Sassia moliri statim, nefaria mulier, coepit insidias filio; quaestionem habere de viri morte constituit. emit de A.Aulo Rupilio quo erat usus Oppianicus medico Stratonem quendam, quasi ut idem faceret quod habitus in emendo Diogene fecerat. de hoc Stratone et de Ascla quodam servo suo quaesituram esse dixit. praeterea servum illum Nicostratum quem nimium loquacem fuisse ac nimium domino fidelem arbitrabatur ab hoc adulescente Oppianico in quaestionem postulavit. hic cum esset illo tempore puer et illa quaestio de patris sui morte constitui diceretur, etsi illum servum et sibi benivolum esse et patri fuisse arbitrabatur, nihil tamen est ausus recusare. advocantur amici et hospites Oppianici et ipsius mulieris multi, homines honesti atque omnibus rebus ornati. tormentis omnibus vehementissimis quaeritur. cum essent
Abbreviated transcription (Latin):
raret atq undiq exclusiis oppiamc
in falernu se ad Caiu Quintiliu con¬
tulisset ibi primu ĩ morbu ĩ tidit atꝙ
satis uehementer diuq egrotauit. Cum eẽt
una Sassia et statio Abblo quodam colono
homine ualente qui simul esse solebat fa¬
miliarius uteretur ꝙͣuis dissolutissimus ĩ¬
colonii fortuna pati posset et uis illud ma¬
trimonii castuni atq legitimu damnati¬
one uiri sublatum arbitraretur. Nicostra¬
tus quidem fidelis oppianici seruulus per¬
curiosus & minime mendax multa dici¬
tur renuntiare dnõ solitus esse. Interca op¬
pianicus cum iam conualesceret neq ĩ fa¬
lerno inprobitatem coloni dutius ferre
posset et huc ad urbem profectus esset. Sole¬
bat enim extra portarti aliquid habere
conducti cęcidisse exequo dicitur & homo
infirma ualitudine latus offendisse uehe¬
menter et posteaꝙ ad urbem cum febri
uenerit pancis diebus esse mortius mor¬
tis ratio iudices eius moĩ est ⁊it arit nihil

Expanded text:
Oppianicus in Falernum se ad L.Lucium Quinctium contulisset, ibi primum in morbum incidit ac satis vehementer diuque aegrotavit. cum esset una Sassia eaque Sex. Albio quodam colono, homine valenti, qui simul esse solebat familiarius uteretur quam vir dissolutissimus incolumi fortuna pati posset, et ius illud matrimoni castum atque legitimum damnatione viri sublatum arbitraretur, Nicostratus quidam, fidelis Oppianici servolus, percuriosus et minime mendax, multa dicitur domino renuntiare solitus esse. interea Oppianicus cum iam convalesceret neque improbitatem coloni in Falerno diutius ferre posset et huc ad urbem profectus esset — solebat enim extra portam aliquid habere conducti — cecidisse de equo dicitur et homo infirma valetudine latus offendisse vehementer et, postea quam ad urbem cum febri venerit, paucis diebus esse mortuus. Mortis ratio, iudices, eius modi est ut aut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne hoĩs iniseri et cum corporis morbotũ
animi doloris confecti. Lutii murene recen¬
tem gratulationem noua lamentatione
obruatis modo maximo benefitio populi
romani ornatus fortunatus iudebat᷑ quod
primus infamiliam ueterem primus ĩ mu¬
m̾cipiu antiquissimu consulatu attulis
set hunc ideta squalore ac sordibus cõfec¬
tus lacrimis ac merore ꝑditus uidet᷑. Est̃
supplex Iudices urãm fidem obtestat᷑ mi
ic uestras opes intuet. Nolite perdeos ĩmor¬
tales Iudices hac curm re qua se honestiore
fote putauit etiam ceteris nte partis hone¬
statibus atq omuĩ digintate fortunaq pͥuare
ato ita uos sic murena Iudices orat atq ob¬
secrat si ĩ iuste nemineta lesit si nullius autis
uoluntatemq iuolauit si nemini ut lenis¬
sime dicam odio nec domi nec militie fuit
sit apud uos modestie locus sit deinissis ho¬
minib profugiu sit auxiliu pudori misẽ¬
ricordiam spoliatio consulatus magnam
habere debet iudices una einm cripiũt᷑

Expanded text:
ri et cum corporis morbo tum animi dolore confecti, L.Lucii Murenae, recentem gratulationem nova lamentatione obruatis. modo maximo beneficio populi Romani ornatus fortunatus videbatur, quod primus in familiam veterem, primus in municipium antiquissimum consulatum attuliunc idem in squalore et sordibus, confectus morbo, lacrimis ac maerore perditus vester est supplex, iudices, vestram fidem obtestatur, vstatem ac vestras opes intuetur. nolite, per deos immortalis! iudices, hac eum cum re qua se honestiorem fore putavit etiam ceteris statibus atque omni dignitate fortunaque privare. atque ita vos L.Lucius Murena, iudices, orat atque obsecrat, si iniuste neminem laesit, si nullius auris voluntatemve violavit, si nemini, ut levissime dicam, odio nec domi nec militiae fuit, sit apud vos modestiae locus, sit demissis hominibus perfugium, sit auxilium pudori. misericordiam spoliatio consulatus magnam habere debet, iudices; una enim eripiuntur