comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. in locũ iudȩ sorte munꝰ apłatꝰ defere.¬
dũ arbitrati sc̃. Itaq oratione facta ut dedo¬
bus diĩs quẽ uellet eligeret: sors cecidit sup oi
Illa census scłi materialis. in hac ꝑsona osic
Ibi possessio curarũ. hic diuisio gr̃arũ. Illic posi¬
nes meos. Hic filũ possideat renes ur̃os. ut in
illis maneant seminaria castitatis. incencuua
uitutũ. Idõ dicate uos dño. & confitemine
ut dicatis. Portio mea dñs. Non potest hociu¬
pta dicere. s innupta. Nupta enĩ quęrit um
qui nichil sibi de t̾renis uindicat. Qui quent
uxorẽ ñ potest dicere. portio mea dñs. Demq
xp̃i minister qͥd ait: Argentũ & aurũ ñ habei.
s qđ habeo do tͥ. In nomine cħu nasaren. sur¬
ge & ambula. Hoc enĩ acceꝑat. qm̃ aurũñde
siderabat. Deniq missus erat sine uirga. sine
sacculo. sine pecunia. & idõ głabat᷑. qri ñ habe¬
bat qđ ñ acceꝑat. Non enĩ erubescebat in par¬

Expanded text:
s in locum Judae, sorte munus apostolatus deferendum arbitrati sunt. Itaque oratione facta, ut de duobus Dominus quem vellet eligeret, sors cecidit super Milla census saeculi materialis, in hac personalis officii: ibi possessio curarum, hic divisio gratiarum: illic possirenes meos . Hic, filii, possideat renes vestros, ut in illis seminaria maneant castitatis, incentiva virtutum. Ideo dicate vos Christo, et confitemini ei, ut dicatis: Portio mea Dominus . Non potest hoc nupta dicere, sed innupta; nupta enim quaerit viro qui nihil sibi de terrenis vindicat. Qui quaerit uxorem, non potest dicere: Portio mea Dominus: Denique Christi minister quid ait? Argentum et aurum non habeo; sed quod habeo, do tibi: in nomine Jesu Nazareni surge, et ambula ; hoc enim acceperat, queniam aurum non desiderabat. Denique missus erat sine virga, sine sacculo, sine pecunia . Et ideo gloriabatur, quia non habebat quod non acceperat; non enim erubescebat in pau
Abbreviated transcription (Latin):
deo quo nichil pulchriꝰ. ut int̾ homines angłi
sitis. qui nulla sibi ligant᷑ iptiali copula. Qm̃
qui ñ nubunt & qui uxores ñ ducunt. sic̃ angłi
in t̾ris sunt. ut tribulationẽ carnis ñ sentiant. ser¬
uitutẽ ignorent. a mundane negotiationis alle¬
uent᷑ contagio. diuinis reb m̃tẽ intendant. ut
tanquã exuti corporis infirmitate. ñ quȩ hõis
sunt. s quȩ dĩ cogitent. Consid̾ate filiȩ. si uelitis
dos. quod ipsã tam̃ si abundaret emeretis magno
ẜcio seruitutẽ. Nunc uͦ quis ñ despiciet destitu¬
tas patres Quo confugietis. unde auxiliũ postu¬
labitis aduersus uiroꝵ iniurias: Quanta in ipsis
coniugũs incõmodas  quã graues plerunq concu¬
meliȩ. quanta uincula. Primo ipsũ coniugium
uincłm est quo alligat᷑ uiro nupta. & ei in sub¬
iectionẽ astringit᷑. Bonũ quidẽ caritatis ÷ uin¬
pta ñ possit. nec lib̾um sui hab̾e arbitriũ. Deniq

Expanded text:
deo, quo nihil pulchrius; ut inter homines angeli deo, quo nihil pulchrius; ut inter homines angeli sitis, qui nulla sibi ligantur nuptiali copula . Quoniam quae non nubunt, et qui uxores non ducunt, sicut angeli in terris sunt; ut tribulationem carnis non sentiant, servitutem ignorent, a mundanae cogitationis ableventur contagio, divinis rebus mentem intendant; ut tamquam exuti corporis infirmitate, non quae hominis sunt, sed quae Dei, cogitent. 20. Considerate, filiae, si velitis dos; quod ipsum tamen si abundaret, emeretis magno pretio servitutem. Nunc vero quis non despiciet destitutas patre? quo confugietis? unde auxilium postulabitis adversus virorum injurias? quanta in ipsis conjugiis incommoda sunt! quam graves plerumque contumeliae! quanta vincula! 21. Primo ipsum conjugiumn subjectionem astringitur. Bonum quidem charitatis vinpta, non possit, nec liberum sui habere arbitrium. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
xisse spadonibꝰ. Quicunq custodierĩt p̃cepta mea
& elegerint quȩ ego uolo. & amplectunt᷑ testam̃¬
tum meu̾: dabo illis in domo mea & in muro meo
locũ nominatũ meliorẽ filioꝵ & filiarũ. Nom̃ et̃nũ
dabo illis & non deficient. Meliorem inqͥt locũ uob̃
dabo. Spadonib dicit. his uidelicet qui se resecta
genitali parte abscidert̃. Ipsi ft̃ qui habent incȩlo
premia cȩteris p̃stantiora. Hos in euangłio suo pre¬
dicat dĩ filiꝰ. Dicentib enĩ apłis. quiasi ita ẽ. causa
uiri. ut non liceat illi uxorẽ dimittere nͥ ex solacati¬
sa fornicationis. non ex pedit nub̃e: respondit
dñs. Non om̃s capiunt u̾bũ istud. s qͥb datũ ẽ.
hoc est. Non capit hoc conditionis humanȩ infir
quib diuina refulsit gr̃a. ut castrare se possint.
quo regnũ cȩloꝵ adipiscant᷑. Audistis filũ. qͣntũ¬
sit prȩmiũ integritatis : Regnũ adqͥrit᷑. & re¬
gnũ cȩleste uitã angłoꝵ exhibet. Hoc uob̾ sua¬

Expanded text:
ibus: Quicumque custodierint praecepta mea, et elegerint quae ego volo, et amplectentur testamentum meum; dabo illis in domo mea, et in muro meo locum nominatum, meliorem filiorum et filiarum: nomen aeternum dabo illis, et non deficient . Meliorem, inquit, locum vobis dabo, spadonibus dicit; his videlicet, qui se resecta genitali parte absciderint. Ipsi sunt ergo qui habent in coelo praemia caeteris praestantiora. 18. Hos in Evangelio suo praedicat Dei Filius, dicentibus enim Apostolis: Quia si ita est causa viri, ut non liceat illi uxorem dimittere, nisi ex sola causa fornicationis, non expedit nubere; respondit Dominus: Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est , hoc est: Non capit hoc conditionis humanae infirmcapiendum, quibus divina refulsit gratia; ut castrare se possint, quo regnum coelorum adipiscantur. CAPUT IV. Intsit praemium integritatis. Regnum acquiritur, et regnum 283 coeleste vitam angelorum exhibet. Hoc vobis sua
Abbreviated transcription (Latin):
Caueatnꝰ: ne cui tollat᷑ curicula. Legit᷑ passio dñi.
aoc it fideli consessione signari. Ergo cũ legimꝰ de¬
neri iħm: caueamꝰ ab aliquo audiamꝰ. & putemꝰ eũ
scđ̾m aiuitatẽ teneri : teneri inuitũ. teneri qͣsi
ii ãirmi.m Teret᷑ quidẽ. & ut dixit iołs ligatur:
scđ r corporis ueriratẽ. Sed ue illis: qͥ ligant u̾bũ.

Expanded text:
Caueamus ne cui tollatur auricula. legitur passio domini: sCaueamus ne cui tollatur auricula. legitur passio domini: sei filium docuit fideli confessione signari. ergo cum legimus teneri Iesum, caueamus ne ab aliquo audiamus, et putemus eum secundum diuinitatem teneri, teneri inuitum, teneri quasi infirmum. tenetur quidem et, ut dixit Iohannes, ligatur secundum corporis ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
set: ꝑcussit pͥncipis seruum. S dñs uulnera cru¬
enta detersit. mysteria diuina subiecit: ut ser¬
uus pͥncipis mundi. hoc est nonnaturȩ conditio¬
ne sed culpȩ. seculariũ famulus potestatũ. au¬
ris sue uulnus exciꝑet: quia non audisset uerba
sapientiȩ. Om̃is deniq qui facit peccatũ: seruus
est peccati. Peccatis in quit ur̃is: uenditiestis. Uen¬
ditio ꝓpt̃ peccata nr̃a: ꝓpt̃ bonitatẽ aut̃ dĩ. redẽ¬
ptio peccatoꝵ. Aut si petrꝰ uolens ꝑcussit aurem:
dociit quod aurẽ habere in specie non deberent.
r sc̃. :ione uulnerati se eo qđ omne pecca¬
tiua fillei mysterus abslat̃. lollatgͦ petriis aurẽ¬
.Li aie petrus: Quia ipse est qui accepit a ⁊ ies
regn. cȩloꝵ. Ille aut̃ condẽnat qui & absoluit: q̃m
Iili idem & soluendi adeptus est porestatem.
Toluis curẽ. aurem male audientẽ: tollat aurem
gla hͥio sp̃i ili. aurẽ interiorẽ : male intelligentẽ.

Expanded text:
set, percussit principis seruum. sed dominus uulnera cruset, percussit principis seruum. sed dominus uulnera cruenta detorsit, mysteria diuina subiecit, ut seruus principis mundi, hoc est non naturae conditione sed culpae saecularium famulus potestatum, auris suae uulnus exciperet, quia non audisset uerba sapientiae. omnis deinde qui facit peccatum seruus est peccati. peccatis inquit uestris uenditi estis. uenditio propter peccata nostra, propter bonitatem autem dei redemtio peccatorum. aut si Petrus uolens percussit aurem, docuit quod aurem habere in specie non deberent, ini uulnerati sunt, eo quod omne peccatum fidei mysteriis abluatur. tollit ergo Petrus aurem. quare Petrus? quia ipse est qui accepit claues regni caelorum; ille enim condemnat qui et absoluit, quoniam ligandi idem et soluendi adeptus est potestatem. tollit autem aurem male audientis, tollit autem gladio spiritali aurem interiorem male intellegentis.
Abbreviated transcription (Latin):
instrum̾̃to mortẽ irrogas: Seruus dñm
Utilia uulnera amici: quã uoluntaria os ula ini¬
mici. Prodicori hoc. Pacifico uero quid diciua:
simulare nos doceat: s ut neq ꝓditionẽ resure e
uideret᷑. & plus afficeret ꝓditꝯrem. cuiꝯ ianis of¬
ficia non negaret. Scriptũ ẽ. enim. Cũ a ie.:
fustib uenerant cõprehendit᷑. S dñm cinĩum:
mysteria non arma tenuert̃. Deniq locutus ost:
& cecidert̃ retrorsũ. Quo mͥ legiones angłorã.
quo cȩlestis exercitꝰ: uox dñi sola plus t̾ret. Hanc
ille ad demonstrandũ diuinȩ maiestatis indiciũ:
qui in pectore. xp̃i recumbebat elegit. Uolentigͦ
inicit manꝰ turba: nectunt᷑ uincula. Oamentes.
o ꝑfidi. Non siccõprehendit᷑ sapientia: nec sic te¬
net᷑ iusticia. Nec discipuloꝵ studia defuert̃. Deniq
petrꝰ eruditus in lege. promptus affectu. qͥ sciret
finees reputatũ ad iusticiã qđ sacrilegos ꝑemis¬

Expanded text:
instrumento pacis mortem irrogas? Servus domininstrumento pacis mortem irrogas? Servus dominUtiliora vulnera amici, quam voluntaria oscula inimici . Proditori hoc: pacifico vero quid dicitur?simulare nos doceat, sed ut neque proditionem refugere videretur, et plus afficeret proditorem, cui amoris officia non negaret; scriptum est enim: Cum odientifustibus venerant, comprehenditur : sed Dominum omnium mysteria, non arma tenuerunt. Denique locutus est, et ceciderunt retrorsum. quo mihi legiones angelorum, quo caelestem exercitum? uox domini sola plus terret. hanc ille ad\' demonstrandum diuinae maiestatis indicium qui in pectore Christi recumbebat elegit. uolenti ergo inicit manus turba, ! nectuntur uincula.s o amentes o perfidi! non sic conprehenditur sapientia, non sic tenetur iustitia. Nec discipulorum studia defuerunt. denique Petrus eruditus in lege, promtus adfectu, qui sciret Fineae reputatum ad iustitiam quod sacrilegos peremis
Abbreviated transcription (Latin):
dos prouocauit. proditorẽ osculi dignatione susce¬
pit. Nec illud distat auero. s tristis erat ꝓ ꝑsecuto¬
rib siuis: quos sciebat in malis sacrilegiis penas datu¬
ros. & idõ dixit. transfer hunc calicẽ ame: non qͥa
dei filius mortẽ timebat. s quia uł malos ꝑuuere
nolebat. Deniq ait. Dñe nestatuas ilis hoc peccatu
ut passio sua ẽẽt om̃ib salutaris. Iuda. osculo filium
hominis tradis: Magna diuinȩ significatio potesta¬
tis: magna disciplina iurtutis. Et consiliũ ꝓditionis
aꝑit᷑: & adhuc patientia non negat᷑. Osten. aisti dñe
quẽ proderet: dũ occulta manifestas. Oster idisti etiã
quẽ traderet. dũ dicis filium h amins: qͥa aronon
gratum quod eum tradiderit: qua  ẽẽt irͣfilꝰ.
propt̃ nos tam̃ filiꝰ hominis ẽẽ uolunset Quasi dicat.
tis affectu corripiat proditorẽ Iuoał u̾
figis: & caritatis officio sanguinẽ ĩ andis. c. pacis.¬

Expanded text:
dos prouocauit, proditorem osculi dignatione suscedos prouocauit, proditorem osculi dignatione suscepit. nec illud distat a uero, si tristis erat pro persecutohbus suis, quos sciebat in malis sacrilegii poenas daturos. et ideo dixit: transfer hunc calicem a me, non quia dei filius mortem timebat, sed quia uel malos perire nolebat. denique ait: domine, ne statuas illis hoc peccatum, ut passio sua esset omnibus salutaris. Iuda, osculo filium hominis tradis? magna diuinae significatio potestatis, magna disciplina uirtutis. et consilium proditionis aperitur et adhuc patientia non negatur. ostendisti, domine, quem proderet, dum occulta manifestas. ostendisti etiam quem traderet, dum dicis: filium hominis, quia caro, non gratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen Filius hominis esse voluit. Et quasi dicat: tis affecfligis, et charitatis officio sanguinem fundis, et
Abbreviated transcription (Latin):
luntas enĩ hominis temporalis: uoluntas diuinita¬
tis ȩterna. Non alia uoluntas patris: alia filii. Una
enim uoluntas: ubi una diuinitas. Disce tam̃deo ẽẽ
subiectus. ut non qđ ipse uis diligas: s qđ dõ scias
ẽẽ placiturũ. Deinde uerboꝵ ipsoꝵ ꝓpͥetatẽ conside¬
remꝰ. Tristis est inqͥt anima mea. & alibi. Nc̃ anima
mea turbara est ualde. Non gͦ suscipiens: s sus¬
cepta turbat᷑. Anima enĩ obnoxia passionibꝰ: diui¬
nitas libera. Deniq sp̃s promptꝰ: caro aut̃ infirina
Tristis aucẽ est nonipse: s anima. Non est cristis sa
ud uideret᷑. Tristis uidebat᷑. & tristis erat: ñ ꝓsua
passione. s pro nr̃a disꝑsione. Deniq ait. ꝑ cutiam
pastorem: & disꝑgent᷑ oues gregis. Tristis erat: quia
nos paruulos relinquebat. Ceterũ quã constant᷑ se
morti obtulerit. scriptura declarat: quando qͥdem
querentib occurrit. turbatos confirmauit: trepi¬

Expanded text:
luntas enim hominis temporalis, uoluntas diuinitaluntas enim hominis temporalis, uoluntas diuinitatis aeterna. non alia uoluntas patris, alia filii; una enim uoluntas, ubi una diuinitas. disce tamen deo esse subiectus, ut non quod ipse uis eligas, sed quod deo scias esse placiturum. deinde uerborum ipsorum proprietatem consideremus: tristis est anima mea et alibi: nunc anima mea turbata est ualde - non ergo suscipiens, sed suscepta turbatur; anima enim obnoxia passionibus, diuinitas libera - denique : spiritus promtus, caro autem infirma. tristis autem est non ipse, sed anima. non est tristis sapud uideretur: tristis uidebatur et tristis erat non pro sua passione, sed pro nostra dispersione. denique ait: percutiam pastorem et dispergentur oues gregis. tristis erat, quia nos paruulos relinquebat. ceterum quam constanter se morti obtulerit scriptura declarat, quandoquidem querentibus occurrit, turbatos confirmauit, trepi
Abbreviated transcription (Latin):
quid mirum. si moriturꝰ ꝓ om̃ib cedeat. qui lax¬
rum resuscitaturꝰ illacrimat : S & ibi piȩ sororis
lacrimis cõmouet᷑. quia mentẽ humanã tange¬
bant: & hic alto oꝑat᷑ affectu. ut quia in carne siu
peccata nr̃a ꝑimebat. merorẽ qͦq animȩ nr̃ȩ suȩ
anumȩ meror aboleret. Ꝙ fortasse idõ tristis est:
quia pro adȩ lapsu tali transitu nobis erat ex hoc
scło recedendũ. ut mori eẽt necesse. Ds̃ enĩ mor¬
tem non fecit. nec letat᷑ in ꝑditione uiuoꝵ: & id̃o
fastidit. qđ ipse non fecit. Deniq ait. Transfer ama
calicẽ istum. Quasi homo mortẽ recus ans: quasi d̃s
sententiã suã seruans. Oportet enĩ morinos scło.
ut resurgamꝰ dõ: ut uixta diuinã sententiã lex
maledictionis resoluta interre limũ. nature fine
soluat᷑. Quod aut̃ ait nonmea uoluntas s tua fiat:
suam ad hominẽ retulit. patris ad diuinitatẽ.Uo.¬

Expanded text:
quid mirum si moriturus pro omnibus taedeat, qui Lazquid mirum si moriturus pro omnibus taedeat, qui Lazarum resuscitaturus illacrimat? sed et ibi piae sororis lacrimis commouetur, quia mentem humanam tangebant, et hic alto operatur affectu, ut quia in carne sua peccata nostra perimebat, maerorem quoque animae nostrae suae animae maeror aboleret. et fortasse ideo tristis est, quia post Adae lapsum tali transitu nobis erat ex hoc saeculo recedendum, ut mori esset necesse: deus enim mortem non fecit nec laetatur perditione uiuorum et ideo fastidit quod ipse non fecit. Denique ait: transfer a me calicem istum, quasi homo mortem recusans, quasi deus sententiam suam seruans; oportet enim mori nos saeculo, ut resurgamus deo, ut iuxta diuinam sententiam lex maledictionis resoluto in terrae limum naturae fine soluatur. quod autem ait: non mea uoluntas, sed tua fiat, suam ad hominem rettulit, patris ad diuinitatem; uo
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitates nos uoluit erudire: ut quia in ioseph
didiceramꝰ carcerẽ non timere. mortẽ uincere
disceremꝰ in xp̃o: & quod est ampliꝰ. quẽ admodũ
futurȩ mortis mesticiã uinceremꝰ. Quomͦ enim
te unitarem᷑ dñe iħu. nisi sequerem᷑ ut hoĩem.
nisi mortuũ crederemꝰ. nisi uuluera uidissemus :
Quẽ admodũ discipuli crederent fuisse moriturũ.
nisi morituri tristiciã cõꝑissent: Sic adhuc dor¬
Ita enim legimꝰ. quia peccata nr̃a portat. & ꝓ nob̾
dolet. Doles gͦ dñe. non tua s mea uulnera: non
tuam mortẽ s nr̃am infirmitatẽ. Et nos estima.¬
uimꝰ te e̾e̾ in doloribꝰ: cum tu non proce sed ꝓ me
doleres. Infirmatus enim es: sed propt̾ peccata nr̃a.
Non quia tibi illa infirmitas erat ex patre assũpta
s prome suscepta: quia mͥ proderat ut eruditio
pacis nr̃e eẽt inte: & liuore tuo uulnera nr̃a sanares
Sed quid mirũ. si pro om̃ib doluitꝰ ꝓuno fleuit: E.¬

Expanded text:
infirmitates. nos uoluit erudire, ut quia in Ioseph infirmitates. nos uoluit erudire, ut quia in Ioseph didiceramus carcerem non timere, mortem uincere disceremus in Christo et quod est amplius quemadmodum futurae mortis maestitiam uinceremus. quomodo enim te imitaremur, domine Iesu, nisi sequeremur ut hominem, nisi mortuum crederemus, nisi uulnera uidissemus? quemadmodum discipuli crederent fuisse moriturum, nisi morituri tristitiam conperissent? sic adhuc dorita enim legimus quia peccata nostra portat et pro nobis dolet. doles ergo, domine, non tua, sed mea uulnera, non tuam mortem, sed nostram infirmitatem: et nos aestimauimus te esse in doloribus, cum tu non pro te, sed pro me doleres; infirmatus enim es, sed propter peccata nostra, non quia tibi illa infirmitas erat ex patre adsumta, sed pro me suscepta, quia mihi proderat ut eruditio pacis nostrae esset in te et liuore tuo uulnera nostra sanares. sed quid mirum si pro omnibus doluit qui pro uno fleuit?
Abbreviated transcription (Latin):
am saluatoris ad argum̃tũ inolitȩ potius apͥnci¬
pio. quã susceptȩ ad tempꝰ infirmitatis inclinant:¬
& in naturali sensu cupiunt detorquere sententiã.
Ego aut̃ non solũ excusandũ non puto: s etiã nus¬
quã magis pietatẽ eiꝰ maiestatemq demiror. Minꝰ
enim contulerat mͥ: nisi meũ suscepisset affectũ.
Ergo pro me doluit: qui prose nichil habuit quod
doleret. & sequestrata delectatione diuinitatis
eternȩ : tedio meȩ infirinitatis afficit᷑. Suscepit
enim tristiciã meam: ut mͥ suã leticia largiret᷑.
Et uestigus nr̃is descendit usq ad mortis crũnã:
ut nos fuis uestigiis reuo.art ad uitam. Confiden¬
ter enĩ tristiciã nomino: Q ua criicẽ predico. Ne¬
q enĩ speciem incarnationis suscepit: s ueritatẽ.
Debuit gͦ & dolorẽ susciꝑe: ut uinceret tristiciam.
non excluderet. Neq eni habent fortitudinis lau¬
dem. qui stuporẽ magis uulnerũ tulerint quam
dolorem. Homo enĩ inquit in plaga. & sciens ferre

Expanded text:
tum inolitae potius a principio quam susceptae ad tempus infirmitatis inclinant et naturalis sensum cupiunt detorquere sententiae. ego autem non solum excusandum non puto, sed etiam nusquam magis pietatem eius maiestatemque demiror; minus enim contulerat mihi, nisi meum suscepisset affectum. ergo pro me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret, et sequestrata delectatione diuinitatis aeternae taedio meae infirmitatis adficitur. suscepit enim tristitiam meam, ut mihi suam laetitiam largiretur, et uestigiis nostris descendit usque ad mortis aerumnam, ut nos suis uestigiis reuocaret ad uitam. confidenter ergo tristitiam nomino, quia crucem praedico; neque enim speciem incarnationis suscepit, sed ueritatem. debuit ergo et dolorem suscipere, ut uinceret tristitiam, non excluderet. neque enim habent fortitudinis laudem, qui stuporem magis uulnerum tulerint quam dolorem; homo enim in plaga et sciens inquit ferre
Abbreviated transcription (Latin):
dare in ȩccłia didici qđ maiores fecer̃ mei.
terendũ de fide: sacerdotũ debet ẽẽ ista
collatio. sic̃ factũ est sub constantino auguste memo¬
riȩ pͥncipe. qui nullas leges ante p̃misit. s liberũ
dedit iudiciũ sacerdotib̾. factũ ẽ. etiã sub constan¬
tio augustȩ memoriȩ imꝑatore pat̾nȩ dignitatis

Expanded text:
tractare in Ecclesia didici: quod majores fecerunt mei. tractare in Ecclesia didici: quod majores fecerunt mei. Si conferendum de fide, sacerdotum debet esse ista collatio, sicut factum est sub Constantino augustae memoriae principe, qui nullas leges ante praemisit, sed liberum dedit judicium sacerdotibus. Factum est etiam sub Constantio augustae memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
u possit uł unꝰ uł int̾ paucos dicere im¬
dicere sacerdotib ꝑmittit᷑ laicis. & u¬
ibit de fide. qui aut gr̃am sꝑat. auc me.¬
toffensã: De inde ipse cõmittã ut eligã
ices laicos. qui cũ tenuerint fidĩ uerita
aut ꝓscribant᷑ aut necent᷑. qđ lex defide
i decernit: Egogͥ aut p̃uaricationi offe
niꝰ uita. qͣnti ÷ dignitas om̃iũ sacerdotũ.
oꝵ de consilio ista dictaui. intimantib ne
tetiã gentilis eẽt aliqͥs aut uideus qui ab
entio ẽẽt electꝰ. quib trad̾emꝰ de xp̃o triũ¬
si de xp̃o iudiciũ cõmitteremꝰ. Quid illos ali
usi xp̃i iniuriã audire delectat: Quid illis
i qui creaturã xp̃m dicit. qđ etiã gentiles
dei ꝓmptissime confitent᷑. Hoc scriptũ ẽ.
minensi synodo. meritoq concilũ illud
orreo. sequens tractatũ concilũ niceni. a qͦ
ȩtenent. hanc hispaniȩ. & cũ pia diuini
confessione custodiunt. Si tractandũ est.

Expanded text:
 possit vel unus, vel inter paucos dicere imhoc dicere sacerdotibus, permittitur laicis? Et judicabit de fide, qui aut gratiam sperat, aut metuit offensam? 12. Deinde ipse committam, ut eligam judices laicos, qui cum tenuerint fide veritatem, aut proscribantur, aut necentur, quod lex de fide lata decernit? Ego igitur aut praevaricationi offerunius vita, quanti est dignitas omnium sacerdotum, quorum de consilio ista dictavi, intimantibus ne forte etiam gentilis esset aliquis, aut Judaeus, qui ab Auxentio esset electus, quibus traderemus de Christo triusi de Christo judicium committeremus. Quid illos aliud, nisi Christi injuriam audire delectat? Quid illis iano, qui creaturam Christum dicit, quod etiam gentiles ac Judaei promptissime confitentur. 14. Hoc scriptum est in Ariminensi synodo; meritoque concilium illud exhorreo, sequens tractatum concilii Nicaeni, a quo me Galliae tenent, hanc Hispaniae, et cum pia divini Spiritus confessione custodiunt. 15. Si tractandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
S si ego solus int̾strepo: cur etiã de aluis om̃ib
inuadendis ȩccłiis ẽ. preceptũ: Utinã confir¬
met᷑ ut eccłiis nullus molestus sit. Opto ut de
potui. Ego in consistorio nisi ꝓ te stare ñ didici.
& intra palatiũ certare ñ possũ. qui palatũ
secreta nec quero nec noui. Ego ambrosius ep̃s
hunc libellũ obtuli clem̃tissimo imꝑatori &
beatissimo augusto ualentini ano.
ncieit contra agxentiom dedaucis tradendis.

Expanded text:
Sed si ego solus interstrepo, cur etiam de aliis omnibus Sed si ego solus interstrepo, cur etiam de aliis omnibus invadendis Ecclesiis est praeceptum? Utinam confirmetur, ut Ecclesiis nullus molestus sit! Opto ut de potui. Ego in consistorio nisi pro te stare non didici: et intra palatium certare non possum, qui palatii secreta nec quaero, nec novi. 21. Ego Ambrosius episcopus hunc libellum obtuli clementissimo imperatori, et beatissimo augusto Valentiniano. SERMO CONTRA AUXENTIUM DE BASILICIS TRADENDIS.
Abbreviated transcription (Latin):
runt ut circũscriptionib illa ep̃oꝵ iudicia ma¬
tarent᷑. qui tam̃ inflexã statim reuocauere sen¬
tentiã. & certe maior numerꝰ arimini. niceni
concilii fidẽ ꝓbauit. arriana dȩcreta : ãnauit.
Si ad sinodũ ꝓuocat auxentiꝰ ut defide dispucet.
licet non sit necesse ꝓpt̾ unũ cot ep̃os fatigari. qͥ
etiã si angłs decȩlo ẽẽt. paci ȩccłiarũ ñ deb̾et
p̃ferri.cũ audiero sinodũ congregari ꝑse
non deero. Tolle gͥ legẽ. si uis ẽẽ. certam̃. Uenis¬
dicentes de fide inȩccłia corã popło deb̾e tractari.
Atq utinã imꝑator ñ denunciasses. ut qͦ uellẽ
ꝑgerẽ. Cotidie ꝓdibam. nemo me asseruabat.
debiusti me quo uolueras destinare. quẽ ipse
om̃ib offerebã. Nunc mͥ a sacerdotib dr̃ ñ mul¬
tũ int̾esse. utru uolens relinquas antradas al¬
tare xp̃i. Cũ enĩ reliqueris trades. Atq utinã
liquido mͥ pateret quod arrianis eccłia minime
tradet᷑. sponte me offerrẽ tuȩ pietatis arbitrio.

Expanded text:
runt, ut circumscriptionibus illa episcoporum iudicia mutarentur. Qui tamen inflexam statim revocavere sententiam. Et ceconcilii fidem probavit, Ariana decreta damnavit. 863 16. Si ad synodum provocat Auxentius, ut de fide disputet licet non sit necesse propter unum tot episcopos fatigari, qui etiam si angelus de coelo esset, paci Ecclesiarum non deberet praeferri;, cum audiero synodum congregari, et ipse non deero. Tolle igitur legem, si vis esse certamen. 17. Venisermisissent, dicentes de fide in Ecclesia coram populo debere tractari. 18. Atque utinam, Imperator, non denuntiasses, ut quo vellem pergerem! Quotidie prodibam, nemo me asservabat. Debuisti me, quo volueras, destinare, quem ipse omnibus offerebam. Nunc mihi a sacerdotibus dicitur: Non multum interest, utrum volens relinquas, an tradas altare Christi; cum enim reliqueris, trades. 19. Atque utinam liquido mihi pateret quod Arianis Ecclesia minime traderetur! sponte me offerrem tuae pietatis arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
declarasti. immo etiã dedisti legesa
uenire sententiã. aut certe excusare
d imꝑatoris tam seuero & tam districto
bio non potuerint obuiare: S hoc contu¬
is ñ modesti ÷ sacerdotis. Ecce imꝑator le
tuã iam ex parte rescindis. s utinã ñ ex
te s inuniuersũ. Legẽ enĩ tuã nollẽ esse
fadĩ legẽ. Dĩ lex nos docuit quid sequam᷑.
nanȩ leges hoc docere ñ posst̃. Extorque
lent timidis cõmutationẽ. fidẽ inspirare

Expanded text:
declarasti; immo etiam dedisti leges, declarasti; immo etiam dedisti leges, tuam venire sententiam, aut certe excusare quod imperatoris tam severo, et tam districto imperio non potuerint obviare? 10. Sed hoc contumacis, non modesti est sacerdotis. Ecce, imperator, legem tuam jam ex parte rescindis: sed utinam non ex parte, sed in universum! legem enim tuam nollem esse supra Dei legem. Dei lex nos docuit quid sequamur, humanae leges hoc docere non possunt. Extorquere solent timidis commutationem, fidem inspirare
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s discat alaico. Aut certe si uł scriptur
seriẽ diuinarũ. uł uetera tẽpora retraca
quis ÷ qui annuat in causa fidei. incan
etiam senectutis maturitate ꝓuectior
de hoc censebis. qualis ille ep̃s sit. quila
ius sacerdotale substernit. Pat̃ cuusdõ
te uir maturioris eui dicebat. Non ÷ me
cui adhuc emerenda baptismatis sacra
seruant᷑ arrogat de fide iudiciũ. cum
ipsiꝰ sacram̃ta ñ nouerit. Quales aut̃ el¬
rit uidices possumꝰ estimationi relino
quando eoꝵ nomina timet ꝓdere
habeat ex am̃. eligat quẽ sequat᷑. Agitꝰ
& putauerit meliꝰ disputare : sequat᷑
tiȩ postulauit. taceo qr pat̾ pietatis ta
quietẽ futurã ꝓmisit si electus susciꝑ
cerdotiũ. Hanc fidẽ secutꝰ sũ ꝓmissoꝵ.¬
si de aliquoꝵ ꝑegrinoꝵ assentationes
ctat ibi sit ep̃s unde st̃ hĩ qui eũ epise
putant nomine ẽẽ donandũ. Nã egos
ep̃m noui. nec unde sit scio. Ubi illude

Expanded text:
pus discat a laico. At certe 861 si vel Scripturarum seriem divinarum, vel vetera tempora retractemus, quis est qui abnuat in causa fidei, in cauetiam senectutis maturitate provectior, et tunc de hoc censebis qualis ille episcopus sit, qui laicis jus sacerdotale substernit. Pater tuus, Deo favente, vir maturioris aevi, dicebat: Non est meum tua, cui adhuc emerenda baptismatis sacramenta servantur, arrogat de fide judicium; cum fidei ipsius sacramenta non noverit? 6. Quales autem elegerit judices, possumus existimationi relinquere, quando eorum nomina timet prodere. habeat examen, eligat quem sequatur. Agituet putaverit melius disputare, sequatur clementiae postulavit: taceo quia pater pietatis tuae quietem futuram spopondit, si electus susciperet sacerdotium. Hanc fidem secutus sum promissosi de aliquorum peregrinorum assentatione se jactat, ibi sit episcopus, unde sunt ii, qui eum episcopatus putant nomine esse donandum. Nam ego nec episcopum novi, nec unde sit scio. 9. Ubi illud
Abbreviated transcription (Latin):
ut ut clem̃tiȩ conuenit
tuȩ.postulans ut & ipse ui¬
dices legerẽ sic̃ elegisset
auxentiꝰ. nec tam̃ expressit
eoꝵ nomina qͥ fuerant postu¬
lati. ħ id addiditꝰ. quod in consistorio eẽt fut᷑a
certatio. arbitro pietatis tuȩ iudicio. Cuireires¬
pondeo ut arbitror cõpetent̃. nec qͥsquã contu¬
macẽ iudicare me debet cũ hoc asserã. qd̃ au¬
gustȩ memoriȩ pat̃ tuus ñ solũ responditser¬
mone s etiã legib suis sanxit. in causa fidĩ
uł eccłiastici alicuiꝰ ordinis eũ iudicare deb̾e.
qui nec munere impar sit. nec iure dissimił.
Hec enĩ uerba rescripti st̃. Hoc ÷ sacerdotes
de sacerdotib uoluit uidicare. qͥnetiã si alias
causa etiã hanc uoluit ad episcopale uidiciũ
ꝑtinere. Quis gͥ contumacit̃ respondit clem̃¬
tiȩ tuȩ: Ille qui te patri similẽ e̾ẽ desid
qui uult ẽẽ dissimilẽ: Nisi forte uilis qu
tanti imꝑatoris estimat᷑ sententia. cuꝰ e

Expanded text:
t, clementiae convenit tuae, postulans ut et ipse judices legerem, sicut elegisset Auxentius. Nec tamen expressit eorum nomina, qui fuerant postulati: sed id addidit, quod in consistorio esset futura certatio, arbitro pietatis judicio tuae. 2. Cui rei respondeo, ut arbitror, competenter. Nec quisquam contumacem judicare me debet, cum hoc asseram, quod augustae memoriae pater tuus non solum sermone respondit, sed etiam legibus suis sanxit: In causa fidei vel ecelesiastici alicujus ordinis eum judicare debere, qui nec munere impar sit, nec jure dissimilis; haec enim verba rescripti sunt, hoc est, sacerdotes de sacerdotibus voluit judicare. Quinetiam si alias causa, etiam haec voluit ad episcopale judicium pertinere. 3. Quis igitur contumaciter respondit clementiae tuae? Ille qui te patris similem esse desiderat, an qui vult esse dissimilem? Nisi forte vilis quibusdam tanti imperatoris aestimatur sent
Abbreviated transcription (Latin):
&e dulcia patris oscula litorib affigunt. lib̾acos
se ꝑiculis. absolatos errorib gratulantes. S que¬
digna tanto custode le non
unitis
nabuthȩ sanguis. s in¬
numera
est ampꝰ preciosus cruor
dũi consecrauit. Ille licet non regalih muñ itꝰ
constantia metĩ presferit. non prenti. s uberri¬
mis ꝓuecat. s ligio ũ iendiderit affectũ. sed

Expanded text:
et dulcia patriis oscula litoribus affigunt liberatos et dulcia patriis oscula litoribus affigunt liberatos se periculis, absolutos erroribus gratulantes. saluedigna custode: te non unius buthae sanguis, sed innumeraest amplius pretiosus cruor Domini consecravit. Ille licet non regalibus minis territus constantiam metu presserit, non praemiis uberrimis provocatus religiosum vendiderit affectum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
gia coturnis nuda direptis musto fluente tin¬
guamꝰ. Locus enĩ in quo stamus t̾ra sc̃a est. & idõ
calciamenta soluenda sunt: ut sp̃uale uestigiũ
sacrosc̾ȩ sedis tribunal ascendens. corporei nexus
iunculis exuat᷑. Decet enĩ totius orbis bic ẽe uinde¬
miam: ubi totius orbis ẽ. uinea. Ecce tẽpꝰ accep¬
tabile quo non hiemalib ꝑfidiȩ caligantis pru-¬
nis annꝰ riget. nec altis nurb informis chrysta
blasphemiȩ. gelu durante c̃crescit: sed procellis
sacrilegii liberata nouos fructus t̾ra iam partu¬
rit. ueteres parit. Dissensionũ qͥppe om̃ium pro¬
cella deferbuit cunctos scłaris cupiditatis ardo¬
res: estusq om̃s quib italiȩ popłs ꝑ iudaicȩ olim¬
& arrianȩ proximos ciuitatis incendia coque¬
bant᷑. sereno iam spiramine tẽꝑat᷑. Sedatatẽ¬
pestas est: c̃cordia nauigat. fides spirat. Certa¬
tim nautȩ repetunt fidei quos reliquere portꝰ:

Expanded text:
gia coturnis nuda direptis musto fluente tingia coturnis nuda direptis musto fluente tinguamus; locus enim, in quo stamus terra sancta est et ideo calciamenta soluenda sunt, ut spiritale uestigium sacrosanctae sedis tribunal ascendens corporeis nexus uinculis exuatur; decet enim totius orbis hic esse uindemiam, ubi totius orbis est uinea. en tempus acceptabile, quo non hiemalibus perfidiae caligantis pruinis annus riget nec altis niuibus informis crusta blasfemiae gelu durante concrescit, sed procellis sacrilegii liberata nouos fructus terra iam parturit, ueteres parit; dissensionum quippe omnium procella deferbuit, cuncti saecularis cupiditatis ardores aestusque omnis, quibus Italiae populus per Iudaeicae olim, Arrianae proxime scaeuitatis incendia coquebatur, sereno iam spiramine temperatur. sedata tempestas est, concordia nauigat, fides spirat, certatim nautae repetunt fidei quos reliquere portus
Abbreviated transcription (Latin):
hic sanctꝰ surculi ueteris. ꝗio habur cicatrici¬
bus emundatis. in illo x nom̃: ut i crucis
ligno tanquã gremiogla est pie paren¬
tis fotus inolescit.Sp̃sq sc̃s sic̃ in altas demissꝰ
terrarũ scrobes: ita in hoc cartereũ corpꝰ infu¬
erigit disciplinam. Hanc uineã diligens agri-¬
cola. fodere. iugare. tondere consueuit : ru¬
deratisq t̾renȩ molis aggeribꝰ. oꝑata corporis
nr̃i nunc solet horrere. nunc imbrẽ ꝑfundere.
stirpare agrũ solitus. ne sentib gẽma ledat᷑:
ne luxuriet umbra folioꝵ. membroꝵq infru.¬
ctuosa iactantia: uirtuti. iteri testan bus obum¬
brando. maturitatẽ inrde tuo: ꝯͥ dolis na
stos dñs salutaris aduersus om̃s nequicie sp̃ualis
illecebras muro uitȩ uallauit ȩt̾nȩ: & extendit
mitiũ funiculis honeret uuarũ: alteri cęlestra
munera ore libemꝰ. Pleriq bonarũ gressib uolun¬
tatũ diuini fructũ muneris expͥmentes. uesti¬

Expanded text:
hic sanctus surculi ueteris cicatricihic sanctus surculi ueteris cicatricibus enodatis in illo crucis ligno tamquam gremio piae parentis fotus inolescit spiritusque sanctus sicut in altas demissus terrarum scrobes ita in hoc carcereum corpus infuerigit disciplinam. hanc uineam diligens agricola fodere iugare tondere consueuit eruderatisque terrenae molis aggeribus operta corporis nostri nunc sole torrere, nunc imbre perfundere, stirpare agrum solitus, ne sentibus gemma laedatur, ne luxuriet umbra foliorum uerborumque infructuosa iactantia uirtutibus obumbrando maturitatem indolis natstos domini salutaris aduersus omnes nequitiae saecularis inlecebras muro uitae uallauit aeternae. extendit mitium funiculis oneret uuarum, alii caelestia munera ore libemus, plerique bonarum gressibus uoluntatum diuini fructum muneris exprimentes uesti
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit. cũ maturiorib brachus quasi sarm̃tis
fȩcundȩ uitis adoleuerit. Agricola qͥppe omp̃s
pater: uitis est xp̃c. At uͦ nos palmites sumus.
qui nisi fructũ feramꝰ in xp̃o: cultoris ȩterni
falce succidem᷑. Recte gͥ uinea xp̃i popłs nomi¬
nat᷑: uł quod crucis in fronte pretexat᷑ iudici¬
um. uł quod fructꝰ eiꝰ postrema anni legatur
ȩtate : uł qđ om̃ib ut ordinib uinearũ ita pau-¬
ꝑibus atq diuicibꝰ. humilib atq potentib
seruis ac dominis in ȩccła dei ȩqua dimensio.
nulla discretio sit. Ut uitis maritat᷑ arboribꝰ:
ita corpꝰ animȩ. anima qͦq corpori c̃iungit᷑.
Ut uinea dũ iungit᷑ erigit᷑. dũ recisa non mi¬
nuit᷑ s auget᷑: ita scã plebs dũ ligat᷑ exuit᷑.
dum humiliat᷑ attollit᷑: dũ recidit᷑ coronat᷑.
Quinetiã ut tener surculus uetere absciso ex ar¬
bore. in alterius fȩtu radicis inserit᷑: ita popłs

Expanded text:
suscipit, cum maturioribus bracchiis quasi sarmentis suscipit, cum maturioribus bracchiis quasi sarmentis fecundae uitis adoleuerit. agricola quippe omnipotens pater, uitis est Christus, at uero nos palmites, qui nisi fructum feramus in Christo, cultoris aeterni falce succidimur. recte igitur uinea Christi populus nominatur, uel quod crucis in fronte praetexatur indicium uel quod fructus eius postrema anni legatur aetate uel quod omnibus ut ordinibus uinearum ita pauperibus atque diuitibus, humilibus ac potentibus, seruis ac dominis in ecclesia dei aequa dimensio, nulla discretio sit. ut uitis maritatur arboribus, ita corpus animae, anima quoque corpori coniugatur. ut uinea dum iugatur erigitaugetur, ita sancta plebs dum ligatur exuitur, dum humiliatur adtollitur, dum reciditur coronatur. quin etiam ut tener surculus ueteri abscisus ex arbore in alterius fetu radicis inseritur, ita populus
Abbreviated transcription (Latin):
entes. occidert̃ crucifigendo. eiecert̃ negando. Bre¬
uit̾ itaq quã magna. quã multas Primũ quia
naturalis est bonitas. plerunq credit indignis:
perant. Heres aut̃ xp̃c. Idemq testat᷑ heres:
quia morti ꝓpͥȩ suꝑuiuit. & testam̃toꝵ q̃ ipse
condidit. tanquã hereditaria in nr̃is ꝓfectibus
emolum̃ta consequit᷑. Pulchre aut̃ int̾rogat:
ut sua seipsi damnent sententia. Uenturũ aut̃
dñm dicit uineȩ. qđ in filio assit etiã paterna
maiestas : uł quod ultimis tẽporib presentior
humanis aspiret affectibꝰ. Ipsi itaq in se sententiã
dicunt. ut male ꝑeant & ad alios colonos uinea
transferat᷑. Qui gͥ sint coloni. quȩ uinea: conside¬
remus. Uinea typus nr̃ est: quod popłs dĩ uitis
ȩternȩ radice fundat᷑. Suꝑ eminet t̾ris. ac solũ
uile pretexens. nunc germinanti flore pubescit.
nunc circũfusa uiriditate uestit᷑. nc̃ mite iugũ

Expanded text:
entes occiderunt crucifigendo,, eiecerunt negando. breentes occiderunt crucifigendo,, eiecerunt negando. breuiter itaque quam magna, quam multa! primum quia naturalis est bonitas, quae plerumque credit indignis, perat. heres autem Christus idemque testator: heres, quia morti propriae superuiuit et testamentorum quae ipse condidit tamquam hereditaria in nostris profectibus emo- lumenta consequitur. pulchre ergo interrogat, ut sua se ipsi damnent sententia. uenturum autem dominum dicit uineae, quod in filio adsit etiam paterna maiestas uel quod ultimis temporibus praesentior humanis adspiret adfectibus. ipsi itaque in se sententiam dicunt, ut mali pereant, et ad alios colonos uinea transferatur. qui igitur sint coloni, quae uinea consideremus. Uinea typus noster est, quod populus dei uitis aeternae radice fundatus supereminet terris ac solum uile praetexens nunc gemmanti flore pubescit, nunc circumfusa uiriditate uestitur, nunc mite iugum
Abbreviated transcription (Latin):
uineȩ huiꝰ ꝓuentꝰ. Dequa dñs ait. Expectaui ut
faceret uuas: fecit aut̃ spinas. Itaq non leticiȩ
uino. ñ sp̃uali musto: s cruentato ꝓpħarũ san¬
guine torcularia redundar̃. Deniq ieremias: in
lacu missus est. Hȩc enĩ erant iam torcularia ui¬
deoꝵ. nonuino repleta: s myrra. Q licet gn̾a¬
liter ꝓpħȩ uideant᷑ expͥmi: dat cam̃ lectio. ut illui
qui lapidatꝰ est naboth eẽ. credamꝰ. Cus & si nullũ
acceꝑimꝰ ꝓpheticũ uerbum. accipimꝰ tam̃ ꝓpheti¬
cum factũ: quia multos pro hac uinea fucuros
martyres. ꝓpͥo sanguine propħauit. Quis autẽ
est ille. qui incapite uulnerat᷑: Nimirũ isaias.
cuiꝰ faciluis cõpaginẽ corporis serra diuisit. quã
inhonoros & inanes sibi de quib nichil potuert̃
proficere dimiser̃: nouissime etiã filiũ unicũcũ
mitteret. quẽ ꝑfidi quasi heredẽ remouere cupi¬

Expanded text:
uineae huius prouentus, de qua dominus ait: exspectaui ut uineae huius prouentus, de qua dominus ait: exspectaui ut faceret uuas, fecit autem spinas. itaque non laetitiae uino, non spiritali musto. sed cruento prophetarum sanguine torcularia redundarunt. denique Hieremias in lacum missus est; haec enim erant iam torcularia Iudaeorum non uino repleta, sed borbore. et licet generaliter prophetae uideantur exprimi, dat tamen lectio ut illum qui lapidatus est Nabutham esse credamus, cuius etsi nullum acceperimus propheticum uerbum, accepimus tamen propheticum factum, quia multos pro hac uinea futuros martyres proprio- sanguine prophetauit. quis autem est ille qui in capite uulneratur? nimirum Esaias, cuius facilius conpaginem corporis serra diuisit, quam inhonoros et inanes sibi, de quibus nihil potuerunt proficere, dimiserunt, nouissime etiam filium unigenitum mitteret, quem perfidi quasi heredem remouere cupi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quo indulgentior liberalitas: eo in excusabi¬
lior ꝑuicacia. Unde bene scđm matheũ habes:
quia & sepẽ circundedit. hoc est diuinȩ custodiȩ
munitione uallauit: ne facile sp̃ualiuĩ pateret in¬
cursionib bestiarũ. Ꝙ fodit in ea torcular. Quo¬
modo intelligimꝰ quid sit torcular. nisi forte qr
psalmi detorcularib inscribunt᷑. eo qđ in his
mysteria dominicȩ passionis. modo musti scõ
feruentes sp̃u ꝓphetarũ redundantiꝰ estuaue¬
rint: Deniq ebrii putabant᷑: quib sp̃s sc̃s inun¬
dabat. Ergo & hic fodit torcular: in quo uue ra-¬
tionabilis fructꝰ interior sp̃uali infusione deflu¬
eret. Edificauit turrim: uerticẽ scilicet legis at¬
tollens. Atq ita hanc uineã munitã. instructã.
ornatã. locauit iudeis: & tẽpore fructuũ seriu¬
los suos misit. Bene tempꝰ fructuũ posuit: ñ pro¬
uentũ. Nullus enĩ fructus extitit iudõꝵ: nulłꝰ

Expanded text:
nam quo indulgentior liberalitas, eo inexcusabinam quo indulgentior liberalitas, eo inexcusabilior peruicacia. unde bene secundum Matthaeum habes quia et saepe circumdedit, hoc est diuinae custodiae munitione uallauit, ne facile spiritalium pateret incursionibus bestiarum. et fodit in ea torcular. quomodo intellegimus quid sit torcular nisi forte quia psalmi de torcularibus inscribuntur, eo quod in his mysteria dominicae passionis modo musti sancto feruente spiritu prophetarum redundantius aestuauerint? denique ebrii putabantur, quibus spiritus sanctus inundabat. ergo et hic fodit torcular, in quod uuae rationabilis fructus interior speret. Aedificavit turrim , verticem scilicet Legis attollens: atque ita hanc vineam munitam, instructam, ornatam locavit Judaeis. 25. Et tempore fructuum servulos suos misit. Bene tempus fructuum posuit, non proventum; nullus enim fructus exstitit Judaeorum, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
bat: & eccłȩ sacrilegos de tẽplo iubebat exire. No¬
uus enĩuenerat feraciũ metator animarũ: qui
agroꝵ genera. non spacia metaret᷑. Pulchre tam̃
non extentis funib modus aliqͥs possessionis inclu¬
dit᷑. nec quasi definitȩ rei limites fidei t̾minant᷑:
s flagello in unm̃sũ libero fines ȩccłȩ porrigun¬
tur. Climinant᷑ iudei non p̃scripto aliqͦ exilio.
s intermino: ut nusꝗͣsy nagoge lacꝰ ĩ urbereman̾et.
IN eam plantauit homo. Pleriq¬
uarias significationes de uineȩ appella¬
done deruiant: s euident̃ isaias uineam dñisa
baoth domũ isrł ẽẽ memorauit. Hanc uineam
quis aliꝰ. nisi ds condidit e Hic est gͦ qui locauit
eam: & ꝑegre ꝓfectꝰ ẽ. Non quia ex loco ad locũ
profectus ẽ. dñs. qui ubiq semꝑest: s qͥa p̃sen¬
tior est diligentibꝰ. neglegentib ab est. Multis
aut̃ tẽporib abfuit: ne p̃proꝑa uideret᷑ exactio.

Expanded text:
bat et ecclesiae sacrilegos de templo iubebat exire; nobat et ecclesiae sacrilegos de templo iubebat exire; nouus enim uenerat feracium metator animarum, qui agrorum genera, non spatia metaretur. pulchre tamen non extentis funibus modus aliqui possessionis includitur nec quasi definitae rei limites fidei terminantur, sed flagello in inmensum libero fines ecclesiae porriguntur, eliminantur Iudaei, non praescripto aliquo exilio, sed intermino, ut nusquam synagogae locus in orbe remaneret. Uineam plantauit homo. pleriquarias significationes de uineae appellatione deriuant, sed euidenter Esaias uineam domini Sabaoth domum Israhel esse memorauit. hanc uineam quis alius nisi deus condidit? hic est ergo qui locauit et peregre profectus est, non quia ex loco ad locum profectus est dominus, qui ubique semper est, sed quia praesentior est diligentibus, neglegentibus abest. multis autem temporibus afuit, ne praepropera uideretur exactio.
Abbreviated transcription (Latin):
iubent᷑ auferri: popłs uidet᷑ iudeus excludi.
oderit& labores. Aes effundit᷑: ut gr̃a colligat᷑.
Mensa nũmularioꝵ euertit᷑: ut dñi subroget᷑.
Ara deicit᷑: ut erigant᷑ altaria. Atq hoc non
aliqua succinctus manu diuitusq faciebat. s
flagello de restib cedebat turbas: & resistere
nuallus audebat. Et nunc tuirga utit᷑: nc̃ flagel¬
lo. Uirga enĩ recta est: uirga regnitin. Hirga ut
corrigat: flagello ut suadeat. Directa illic: hic
moralis. quasi inflexa p̃ceptio: qua peccatoris
conscientia uelutlento uerbere flagellat᷑. Alii
enim st̃ terrores ꝓphetiȩ: alũ apostolicȩ suasi¬
ones. In utroq tamen: uniꝰ uerbi est disciplina.
Ꝙ idõ flagellũ de restib fecit: qͥa funes cecidert̃
est mͥ. funes enim dicunt᷑: quib agri m̃sores me¬
tandoꝵ limites partiunt᷑ agroꝵ. & icdo tanquam
bonus agrimensor sy nagoge terminos distigue¬

Expanded text:
iubentur auferri, populus uidetur Iudaeus excludi; iubentur auferri, populus uidetur Iudaeus excludi; oderit et labores. aes effunditur, ut gratia colligatur, mensa nummulariorum euertitur, ut domini subrogetur, ara deicitur, ut erigantur altaria. atque hoc non aliqua succinctus manu diuitiisque faciebat, sed flagello de restibus caedebat turbas et resistere nullus audebat. et nunc uirga utitur, nunc flagello — uirga enim recta est, uirga regni tui — uirga, ut corrigat, flagello, ut suadeat. directa illic, hic moralis quasi inflexa praeceptio, qua peccatoris conscientia uelut lento uerbere flagellatur. alii sunt enim terrores prophetici, aliae apostolicae suasiones: in utroque tamen unius uerbi est disciplina. et ideo flagellum de restibus fecit, quia funes cecideruntt mihi; funes enim dicuntur,, quibus agrimensores metandorum limites partiuntur agrorum. et ideo tamquam bonus agrimensor synagogae terminos distingue
Abbreviated transcription (Latin):
oñs excludunt᷑ nũmularii: st̃ enĩ &e boni. Deni¬
ꝙ pecuniã meã inꝗt dedisses nũmularus: & e¬
go ueniens cũ usuris recepissem eam. Qđ si nũ¬
mus est scripturarũ: & usura est scriꝑturarũ.
auiũ : uindicare sibi poterant honorati alicuiꝰ
ma baptismatis. quando descendit sp̃s sc̃s incolũ¬
bȩ typo eiectoꝵ de tẽplo huiꝰmodi mercatoꝵ in ec¬
cła dñi consortiũ eos habere nonposse: qui sc̃i
sp̃s gr̃am nundinant᷑. Gratis enĩ inqͥt accepistis.
gratis date. Deniq symoni qui scificandi munꝰ
p̃cio inse putauit posse c̾ferri: respondit petrꝰ.
pecunia inqͥt tua tecũ sit in interitu: ꝗmgr̾am
dei putas te pecunia consequi posse. Noneritt̾
pars. neq sors in hac fide. Uenditores qͦq ouiũ
& boum eos puto. qui de labore alieno uł simpli¬
citate. fȩdi auctionatores quasdãnundinas au¬
cupent᷑. Aut quia oues eiciunt᷑ & boues. colũbȩ

Expanded text:
omnes excludantur nummularii; sunt enim et boni. Deniomnes excludantur nummularii; sunt enim et boni. Denique, Pecuniam meam, inquit, dedisses nummulariis, et ego veniens cum usuris recepissem eam . Quod si nummus est Scripturarum, et usura est Scripturarum. 19. avium vindicare sibi poterant honorati alicujus ma baptismatis, quando descendit Spiritus sanctus in columba , typo ejectorum de templo hujusmodi mercatorum, in Ecclesia Dei consortium eos habere non posse, qui sancti spiritus gratiam nundinentur. gratis enim inquit accepistis, gratis date. denique Simoni, qui sanctificandi munus pretio in se putauit posse conferri, respondit Petrus: pecunia inquit tua tecum sit in interitum, quoniam gratiam dei putas te pecunia consequi posse. non est tibi pars neque sors in hac fide. uenditores quoque ouium et boum eos puto qui de labore alieno uel simplicitate foedi auctionatores quasdam nundinas aucupentur aut quia oues eiciuntur et boues, columbae
Abbreviated transcription (Latin):
plo. & mensas nũmularioꝵ euertit: &
cathedras uendentiũ columbas. Generalit̃ itaq
supra docuit: seculares adei tẽplo ab ẽẽ debere
contractus. specialit᷑ aut̃ nũmularios pepulit.
Qui sunt isti nũmularii. nisi qui de pecunia
dñi lucrũ quert̃ nec bona malaq discernunt :
Pecunia enĩ dñi: scriptura duina est. Nã & dena¬
rios serius distribuit. ꝓfecturꝰ talenta diuisit:
& ꝓ salute hominis uulnerati. duo hȩra stabu
dñi eloquia casta. argeiiũ igne examinatũ recon¬
de : purgatũ sp̃u septiforni. Nec adulteres una¬
ginem regis: quia & sacͥ. anas transfigurat se in
angłm lucis. impiã cõmutationẽ suscipiens. Nec
imminutã pͥncipis tui figutã arrianȩ fraude ꝑ¬
fidiȩ thesauro tuo ꝑmisceas: nec pecuniȩ sono
aurẽ tẽptes fidelium. aut religiosarũ audienti¬
amscripturarũ tinnitꝰ hęxis excludat: uł religi¬
osis affectib habendi. cupiditas inserat᷑. Nongͦ

Expanded text:
plo et mensas nummulariorum euertit et plo et mensas nummulariorum euertit et cathedrassupra docuit saeculares a Dei templo abesse debere contractus: specialiter autem nummularios pepulit. Qui sunt nummularii, nisi qui de pecunia Domini lucrum quaerunt, nec bona malaque discernunt? Pecunia enim Domini Scriptura divina est; nam et denarios servis distribuit profecturus, et talenta divisit , et pro sanitate hominis vulnerati duo aera stabulDomini, eloquia casta, argentum igne examinatum reconde, purgatum Spiritu septiformi : nec adulteram imaginem regis quia et Satanas transfigurat se in angelum lucis impia commutatione suscipias: nec imminutam principis tui figuram arianae fraude perfidiae, thesauro tuo misceas: nec pecuniae sono aures tentes fidelium; ut religiosarum audientiam Scripturarum tinnitus aeris excludat, vel religiosis affectibus habendi cupiditas inseratur. Non ergo