comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ex defectu corꝑis ocrasionẽ se
reputano inuenisse oportunã. aliqñ
statuit. et al i sn tenuit. donec illum exi¬
re coerrit necessitas tͣruis ecclie dei. et
sũmi pontificis. atq om̃i abb̃m sui
ordinis iussio. quibꝰ ꝑ om̃ĩa tantꝙͣ
patribꝰ deferebat Ex quoꝵ eciam
mandato. nouissimis quidẽ ãnis
p̃ter cutullã et tunitã laneo pãno
in modũ clamidis decurtate. et
pilleo simili utebat᷑. int̾ tantos lã¬
truores corꝑis et laboris. nullis
Unqmͣ uti pellibꝰ acquiescẽs Inuesti
bus ei pauꝑtas semꝑ placuit. sor¬
fore indices aiebat. aut negligentis
aut ianit̾ apud se gloriantis. aut
gloriolã foris affectantis hũanam.
Incessus eius et habitꝰ omĩs mode¬
stus et disciplinati. p̃ferens hũili¬
tatẽ. rẽdolens pietatẽ. exhibens trrã.
exigrens reuerenciã. solo uisuletifi¬
cans et edificans intuentes De risu
ñ meminisse se apͥmis anis sue cõ¬

Expanded text:
modum ex defectu corporis occasionem se modum ex defectu corporis occasionem se reputans invenisse opportunam, aliquando statuit et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur; inter tantos languores corporis et labores nullis unqbus ei paupertas semper placuit, sorfore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risunon meminisse se a primis annis suae con
Abbreviated transcription (Latin):
lenientes. omẽm ꝓtĩꝰ etͥrtudinem
depulerũt cictatꝰ est eñĩ ilico fleg¬
matis riuus. et dolor omĩs abscessit
painꝰ quidẽ iam stare pot̾at. sed
erat sedens pene ingit̾ et rarissime
mouebat ͬ. quotiẽs subtͣhere se ne¬
gociis pot̾at. aut orans. aut legẽs.
aut scͥbens. aut insistens doctͥne. et
frm̃ edificatõi. aut in sacra medi¬
tacõe ꝑsistens Inqͦ nimirũ studio
spũali grã obtinuerat singularẽ.
ut ñ tediũ in illo ñ difficultatem
aliꝙͣ sustineret. libe̾ secũ hĩtans.
et deambulãs in latitudĩe cordis
sii. et ibidẽ exhibens xp̃o. ut mo¬
ne̾ alios ip̃e solebat. cenacłin gnͣde
stratũ. freꝙ̃ter tñ licet sic affectꝰ.
diuĩo urgente metu. uł caritatis
cõpellente spũ. studiũ hoc lugͥs
uberioribꝰ̃ post ponebat. doctus q̃re¬
re nĩ ꝙ sibi erat utile. sed ꝙ multis.
Desid̾auerat aũt ab micio oĩõ
subtrah̾e se negotiis et nusꝙͣ egredi.

Expanded text:
lenientes, omnem protinus aegritudinem lenientes, omnem protinus aegritudinem depulerunt. Siccatus est enim illico phlegmatis rivus, et dolor omnis abscessitinus quidem jam stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur; quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scribens, aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi, aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali gratiam obtinuerat singularem: ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret, libere secum habitans et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, vel charitatis compellente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat, doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Desideraverat autem ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut tetĩs frĩbꝰ iuxta ꝯsuetudinẽ
accẽdentibꝰ ad lectõnẽ collationũ.
solꝰ abbas cũ duobꝰ fr̃ibꝰ sibi
assistentibꝰ renianeret in diu̾soio
in qͦ iacebat ¶nq̃r uelemẽtiꝰ af¬
flitrẽtͫ. et suꝑ uires dolor exter¬
extrest̾e̾t. aduocãs alt̾m eduobꝰ
iubet ticiꝰ omt oriũ ire Excusan¬
tem demq et dicentẽ. ñ sum ego
tał orator. obediencie auctoritãte
cõpellit. Itũ est et oratũ ad altai̾a.
q̃ ini eadem basilica erãt tͥa Pri¬
mũ in honore btẽ dei trenitricio.
duo cͥrũposita iñ honore btĩ laurẽtii
mrͣis. et bt̃ĩ bñdicti abbatis. Eaden
itrit᷑ horã affuit uiro dei p̃duta btã
uirtro. duobꝰ ill stipata mĩstris.
btõ scil laurencio. et btõ bñdicto Ade
rant aũt in ea serenitate et suauita¬
te que eos decebat. et tam maĩfeste.
ut ex ip̃o introitu cellule. ꝑsonas qͦ
discernẽt singuloꝵ Imponẽtesq ei
manꝰ. et loca doloris attactu piissimo

Expanded text:
suetudinem accedentibus ad lectionem collationum, solus Abbas cum duobus fratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria: primum, in honore beatae Dei Genitricis; duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentirant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Imponentesque ei manus, et loca doloris attactu piissimo
Abbreviated transcription (Latin):
applicuiss. nauis ad litus. festĩa¬
bat ingredi. et illa cedens ĩpinge¬
bat in aquã Usq tercio ita
faciẽs tandẽ relicto eo nauis ibat
et iĩ reu̾tebat ᷑ Intellexit aũt ꝓtĩꝰ
n ͨ dũ tempꝰ sue migratioĩs adeẽ

Expanded text:
applicuisset navis ad littus, festinaapplicuisset navis ad littus, festinabat ingredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse.
Abbreviated transcription (Latin):
deficiens paulominꝰ ad extrema
deuenit Conuenerũt itaz filii et
amiti eiꝰ. uelut ad exequias tanti
prĩs Cnq̃i extremũ iam trahere
spñ uide̾t᷑. in excessu mentis. añ
tribunal dnĩ sibi iuisus est p̃sentari
Affuit et sathã. ex adu̾so imꝓpbis
eum accusacioibꝰ pulsans Ubi uͦ
ille oĩa fuerat ꝓsecutꝰ. et uiro dei
pro sua fuit parte dicendũ. nichil
t̾ritus aut turbatꝰ ait ffateor. ñ
sum dignꝰ ego. n ͨ ꝓpͥns possum
meꝰ. hereditate scilicet pat̾s. et
mi̾to passionis. alt̾o ip̃e contẽptꝰ.
alt̾m mͥ donat ex tuiꝰ dono iure
illud mͥ uenditans. nĩ tonfundor.
In hoc uerbo confusꝯ ũmitꝰ. con¬
uentꝰ ille solutꝰ. et homo dei iiise
reu̾sꝰ est Eũq̃ ex hoc magis dis¬
solucionẽ sui corꝑis immin̾e̾ sꝑa¬
ret. uiso alt̾a lontre dissimil est
secuta Giquidẽ uelut in litore
quodã positꝰ. uidebat ͧ sibi nauẽ
q̃ se tnͣsuehieret exp̾tare Cũq

Expanded text:
deficiens, paulo minus ad extrema deficiens, paulo minus ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris. Cumque extremum jam trahere spiritum videretur, in excessu mentis ante tribunal Domini sibi visus est praesentari. Adfuit et satan ex adverso improbis eum accusationibus pulsans. Ubi vero ille omnia fuerat prosecutus, et Viro Dei pro sua fuit parte dicendum; nihil territus aut turbatus, ait: « Fateor, non sum dignus ego, nec propriis possum , hereditate scilicet patris et merito passionis, altero ipse contentus alterum michi donat; cuius dono iure illud michi uindicans non coIn hoc verbo confusus inimicus, conventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutionem sui corporis imminere speraret, visio altera longe dissimilis est secuta. 58. Siquidem velut in littor videbatur 1085 sibi navem quae se transveheret exspectare: cumque
Abbreviated transcription (Latin):
cõmonicionẽ. aliquociẽs eciã ꝑ ip̃e
pat̾ cõmeorare solebat ffrat᷑ quidẽ
bone intencioĩs. s durioris erga
cet̾os frẽs cõuersacioĩs. et minus
cõpaciens quã deberet. iii monastio
defũcta est Post paucos auteni
dies uiro dei apparuit uultu lugu¬
bri et habitu miẜsabili. significans
nõ ad uotũ sibi cũcta sucted̾e Int̾ro¬
gatꝰ aũt ab eo quid sibi eẽt. iini ͦͬ
dilaceratis sese tͣditũ querebatur
Ad ꝙ uerbũ cõtinuo impulsus est.
et qͣiͣ p̃cipitant᷑ expulsꝰ a facie uiri
dei Qui gͣuiꝰ ĩ tremiscẽs. pꝰ tergũ
eiꝰ clamauit Precipio inqͥt tibi ĩ
noĩe dñĩ. ut qualit᷑ tecũ atratur.
in ꝓximo mͥ iterũ innotestas Et
cõuersꝮ ad oratõem pro eo. et obla¬
rionẽ hostie salutaris. aliquos etiã
frm̃ quoꝵ ampliorẽ nou̾a̾t sc̃itatẽ.
eiden subueĩre monebat Net uͦ de¬
uirdei. et uelut riuuilꝯ qͥdam fleg
matis incessant̾ ab eiꝰ ore cõflue¬
bat Unĩ exhausto corꝑe. usqueqͣq

Expanded text:
commonitionem aliquoties etiam ipse Pater commemorare solebat. Frater quidam bonae intentionis, sed durioris erga caeteros fratres conversationis, et minus compatiens quam deberet, in monasterio defunctus est. Post paucos autem dies Viro Dei apparuit vultu lugubri et habitu miserabili, significans non ad votum sibi cuncta succedere. Interrogatus autem ab eo quid sibi esset, quatuor dilaceratis sese traditum querebatur. Ad quod verbum continuo impulsus est, et quasi praecipitanter expulsus a facie Viri Dei. Qui gravius ingemiscens, post tergum ejus clamavit: « Praecipio, inquit, tibi in nomine Domini, ut qualiter tecum agatur in proximo mihi iterum innotescas. » Et conversus ad orationem pro eo, et oblationem hostiae 1251 salutaris, aliquos etiam fratrum, quorum ampliorem noverat sanctitatem, eidem subvenire monebat. Nec vero deuimatis incessanter ab ejus ore confluebat: unde exhausto corpore usquequaque
Abbreviated transcription (Latin):
fructificaret qmͣ plures alii ĩ sub¬
lime prorecti. et lucens ampliuo
illustraret ecclĩa uelut de sub
mõdio sue hũilitatis. qmͣ multi suꝑ
candelabra constituti Ouociens eũ
necessitas aliqua foras monast̾ium
publice. et pͥuatim ãnuncians uer¬
bum dei. Qd̾ tñ ipsum et mãdato
sũmi pontificis actitabat. ad nutũ
aliquẽ contigisset ad eẽ. in om̃ibus¬

Expanded text:
fructificaret, quam plures alii in subfructificaret, quam plures alii in sublime porrecti, et lucens amplius illustraret Ecclesiam velut de sub modio suae humilitatis, quam multi super candelabrum constituti. Quoties eum necessitas aliqua foras monasterium publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum aliquem contigisset adesse. Nimiru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ut tñ singuloꝵ intelligenciam
mores et studia nou̾at. quibꝰ qr
congruẽs auditoribꝰ erat it
rusticanis plebibꝰ loquebat ᷑. ac si
semꝑ in rure nit̾tus. sic cet̾is qͥbꝰq
treneribꝰ hom̃i. uelut si omẽmi ue¬
stigandis eorũ oꝑibꝰ oꝑam impẽ¬
disset litt̾atꝰ apud eruditos. a¬
pud simplices simplex. apud spũa¬
les uiros. ꝑfectoĩs et sapiencie afflu¬
ens documẽtis. omĩbꝰ se coaptabat.
om̃s cupiena lucͥfare xp̃o Inde eãt
ꝙ germanicis eciã popuł loquẽs.
miro audiebat᷑ affectu. et ex ẜmõe
eius quẽ intellige̾ utpote alt̾iꝰ lin¬
gue hoĩes non ualebant. magis
qniͣ exꝑtissini cui Ilibet pꝰ eum
loꝙ̃tis int̾p̃tis intellecta lotutione.
edificari illoꝵ deuotio uidebatur.
et uerborũ eius magis sentire u̾¬
tutẽ Cuiꝰ rei certa ꝓbatio. tũsio
pectorũ erat. et effusio latͥmarũ
ei diuĩa contulerat. ut licet abiectꝰ
ẽẽ eligisset ni domo dei. uberiꝰ tñ

Expanded text:
 tamen singulorum intelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem vestigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis, omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens, miro audiebatur affectu; et ex sermone ejus, quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam expertissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem. Cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat et effusio lacrymarum. ei divina contulerat, ut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
demũ interrogatꝰ est. qͥd nani sͥ
uoluit tam acerba illa ĩ morte tãq
repentina cõmocio Dicebat aũt qd̾
ea lora duo spñs nequã ueliit i
puteũ horrende ꝓfũditatis: eum
p̃cipitare parassẽt. uñ t̾ritꝰ ita cõ¬
tremuit. sed bt̃o petro accuryiẽte
ereptꝰ. nichil sensit deinceps lesioĩs
te. seu eciã necessitate. diuĩa ei grã
reuelare ab ipis iniciis consueuit

Expanded text:
demum interrogatus est, quidnam sibi demum interrogatus est, quidnam sibi voluit tam acerba illa in morte, tamque repentina commotio. Dicebat autem, quod ea hora duo spiritus nequam velut in puteum horrendpraecipitare parassent: unde territus ita contremuit, sed beato Petro accurrente ereptus, nihil sensit deinceps laesionistiam necessitate, divina ei gratia revelare ab ipsis in
Abbreviated transcription (Latin):
compellit. ut sui misereat ᷑. et opẽ
sibi ferat ꝙͣ cet̾is ꝯsueuit At ille
leniter breuit᷑q cõmemorãs tre¬
bras suꝑluiꝰ modi obiurgatoes
ipsiꝰ. et imponẽs ei ne forte hec
dice̾t temptans eũ. ꝑsistenti tamẽ
manũ imponit. et febrẽ abscede
iubet mnora ad imꝑiũ eius reliqͥt¬
eum febris. exꝑtum in semetip̃o
quod ni tet̾is arguebat Ildemi qͦ
traldricꝰ cum in claraualle aliqnͣ¬
tos iam ꝑetrisset annos. feruens
spũ. et totiꝰ boni enulator. ex hat
luce mitͣuit Qui añ unã fere ho¬
ram mortis turbatꝰ ad momẽtũ.
et toto corꝑe t̾ribilit̾ motꝰ ĩfremuit.
sed ad pͥstinã statim serenitatẽ re¬
u̾sus. uultu deinçeps placidissimo
expiuauit faoluit aũt dñs sollicitũ
abbatis añi. huiꝰ rei tognicione
fraudari Gi quidem pꝰ aliquot di¬
es idiem taldricꝰ apparens ei in
uisu noctis. cum oĩa ergase ꝓsꝑa
esse stiscitanti respond̾e̾t. et ĩ magna
se se gͣtularet ᷑ felicitate locatum.

Expanded text:
llit, ut sui misereatur, et opem sibi ferat quam caeteris consuevit. At ille, leniter breviterque commemorans crebras super hujusmodi objurgationes ipsius, et imponens ei, ne forte haec diceret tentans eum, persistenti tamen manum imponit, et febrem abscedere jubet. Nec mora, ad imperium ejus reliqeum febris, expertum in semetipso quod in caeteris arguebat. Idem quoque Galdricus cum in Clara-Valle aliquantos jam peregisset annos, fervens spiritu et totius boni aemulator, ex hac luce migravit. Qui ante unam fere horam mortis turbatus ad momentum, et toto corpore terribiliter motus infremuit: sed ad pristinam statim serenitatem reversus, vultu deinceps placidissimo exspiravit. Noluit autem Dominus sollicitum Abbatis animum hujus rei cognitione fraudari: siquidem post aliquot dies idem Galdricus apparens ei in visu noctis, cum omnia erga se prospera esse sciscitanti responderet, et in magna sese gratularetur felicitate locatum;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ constat patiẽtiã eiꝰ maxĩe
quidẽ flagelł dñicis epercitatã
sue cõu̾sionis mitio usq ad diẽ¬
ut uita eiꝰ his qui nouerãt. nõ
nͥ q̃dã mortis ꝓtelatio uide̾tur
Ceterũ ertra hoiẽs et si rarior¬
ei occasio minora forsitã paciẽcie
potuit exꝑimẽta p̾stare. dicen¬
dũ tamẽ uł be breuit᷑ ne huiꝰ
quidẽ apparuisse eũ u̾tutis ĩ¬
munẽ Et qr genꝰ hoc paciẽcie
solitꝰ erat dic̾e̾ t̾ꝑtitũ. uidelicet
ad u̾borũ ĩiurias. ad dãpna re¬
rũ. ad corꝑis lesionẽ. de singłis
saltem sinła ꝓponãt᷑. q̃ ĩterim
exempla ott̾rerũt Gtͥpserat
aliqñ idem dei famulus et ep̃m
aliquẽ de curia. et de consilio re¬
tris. monẽs eũ sub quibusdam
necociis. regi suade̾ et consulere
meliora At ille uehiemẽt̾ exater¬
batus. amarissimã ei reddidit
suetissime respondẽs . ñ minus
postea eaꝵ. nec minꝰ familiarẽ
eũdem epm habuit. s durũ p̃¬

Expanded text:
Unde constat patientiam ejus maxime Unde constat patientiam ejus maxime quidem flagellis dominicis exercitatam sue conuersionis initio usque ad eut uita eius hiis qui nouerant non nisi quedam mortis protelatio uideretur. Ceterum erga hoei occasio minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter ne hujus quidem apparuisse eum virtutis immunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum; videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponantur, quae interim exempla occurrunt. Scripserat aliquando idem Dei famulus ad episcopum aliquem de curia et de consilio Regis, monens eum super quibusdam negotiis Regi suadere et consulere meliora. At ille vehementer exacerbatus, amarissimam ei reddidit suetissime respondens, non minus postea charum, nec minus familiarem eumdem episcopum habuit; sed durum prae
Abbreviated transcription (Latin):
eũ insur rexissẽt. ñ solũ uicini
pͥncipes. adiũcti potentie regis.
uerũ etiã fẽre om̃s sui recessis¬
sent ab eo. comitis euasio in
desꝑaciõne iani uenerat ¶ec
audiens uir sc̃s̃. qui in talibꝰ
sibi part̾e nesciebat. ut pote pie¬
tatis uisceribꝰ affluens. decre¬
uit se tantis mal oppon̾e Tã¬
dem multoꝵ aduitꝰ oracionibꝰ
religiosorũ assidue clamabat ad
dm̃n. et allegacionibꝰ diuinis
int̾turrentibꝰ. eo mediante de¬
tumuere ꝓcelle. et reu̾sa ẽ int̾
regeni et pͥncipẽ tnͣquillitatis et
pacis desidata serenitas De qua
uidelicet pace spem bonã ab inicio
uirdei conçeꝑat. sic̃ quidã frẽs
sui se ab ip̃o audisse testati sũt. cõ¬
cito uenturã eiꝰdẽ pͥncipis eua¬
sionẽ. que quasi incredibił uide¬
bat ᷑ͬ euident᷑ eis p̃dixisset
ris ac laboris fatitationes qͥs
uir scũs ꝓ necessitatibꝰ eccłie dei
susceꝑat cotidiana et multiplex
eũ auert̾e ñ cessabat ĩfirmitas

Expanded text:
cum insurrexissent non solum vicini principes adjuncti potentiae Regis, verum etiam fere omnes sui recessissent ab eo; Comitis evasio in dispersionem jam venerat. Haec audiens Vir sanctus qui in talibus sibi parcere nesciebat, utpote pietatis visceribus affluens, decrevit se tantis malis opponere. Tandem multorum adjutus orationibus Religiosorum, assidue clamabat ad Dominum, et allegationibus divinis intercurrentibus, eo mediante detumuere procellae, et reversa est inter Regem et Principem tranquillitatis et pacis desiderata serenitas. De qua videlicet pace spem bonam ab initio Vir Dei conceperat, sicut quidam fratres sui se ab ipso audisse testati sunt, concito venturam ejusdem principis evasionem, quae quasi incredibilis videbatur, evidenter eis praedixisse. ris ac laborum fatigationes, quas Vir sanctus pro necessitatibus Ecclesiae Dei susceperat, quotidiana et multiplex eum avertere non cessabat infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Quã firma ait ꝑseuerãtiq cõ¬
stancia causam bt̃i petri. et scẽ
descente petri leonis scismate fer¬
uor tue religionis et discreciois
susceꝑit defendendã. et se murũ
ĩ expugnabilẽ ꝓ domo dei oppo¬
nens animos retrũ et pͥncipũ. et
aliaꝵ tam eccliasticarũ qmͣ scłariũ
ꝑsonaꝵ. ad catholice eccłie unita
ten. et btĩ petͥ ac nr̃ãm obediẽtiã
freꝙ̃tibꝰ argumẽtis. et racione
munitis. induc̾e̾ laborau̾it. magna
que ecclie dei et nob ꝓuenit utili¬
tas manifestat Post reditũ prĩs
ab urbe uix ꝑ trientũ obtata
quiete potitꝰ. regno francie ue¬
hemẽter turbato. ob simulates
q̃ int̾ regẽ lodouicũ et comitẽ
teobaldũ emerserũt. rursus
ad labores reformande pacis ex¬
pẽtit ͦ Is enĩ contiti comes potẽs
in regno. totꝰ elemosinis deditꝰ.
et studio pietatis intentꝰ. om̃i

Expanded text:
quam firma perseverantique constancia causam beati Petri et sancte descente Petri Leonis scismate, fervor tue religionis et discretionis susceperit defensandam et se murum inexpugnabilem pro domo dei opponens, animos regum ac principum et aliarum tam ecclesiasticarum, quam secularium personarum, ad catholice ecclesie unittem et beati Petri ac nostram obedienciam frequentibus argumentis ratione munitis inducere laboraverit, magna que Ecclesie Dei et nobis provenit utilitas manifestat. Quamobrem tuisab Urbe, vix per triennium optata quiete potitus, regno Franciae vehementer turbato ob simultates, quae inter regem Ludovicum et comitem Theobaldum emerserunt, rursus ad labores reformandae pacis expetitur. Is enim comes potens in regno, totus eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omni
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓximã uillulã declinasset et
instaret oracioni. repente fugien¬
ciũ et insequẽtiũ clamor audit᷑
Siquidẽ ꝑ eũdem locũ fugientẽ
retris exercitũ. rãnulfus dux ꝑse¬
quebat᷑ E gressꝰ ita fr̃ quidam
ex his qui cũ abbẽ erãt . uni ex
militibꝰ oct̾rit. et qͥd accidisset ĩt̾¬
rograbat At ille. siquidẽ litt̾᷑as
nouerat. uidi inqͥt impiũ super

Expanded text:
ad proximam villulam declinasset, et ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur: siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Ranulfus dux persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium s
Abbreviated transcription (Latin):
pe illis diebus paranat ad bellũ
idem rotrerus rex ĩnumerabilem
epercitũ adu̾sus rãnul fũ ducẽ
Cum aũt pͥmus eoꝵ qui uoca¬
ti fuerant. abbas scñs aduemẽs.
regen in castris positũ ĩuenissẽt
ut pote qui iã armatas ꝓduxe¬
rat acies. ꝑ multos dies ne cõ¬
mitterẽt impẽdit. Demĩtians
regi. quia si ꝯflictũ inieris. uictꝰ.
et confusus abibis Noiussime uͦ
cũ eiꝰ dem retris plimũ creuisset
exercitꝰ. itrriorans ꝙ ñ ĩ multĩ¬
tudiẽ foret euentꝰ belli. uirũ scm̃
q̃rentem ea que pacis euint. ult̾iꝰ
audire cõtempsit At ille ducem
rãnulfũ. et catholicoꝵ aciẽ u̾bis
potentibꝰ adhortatꝰ. sic̃ regifũ¬
trani. sic ilł uictoi̾am pollicitus
est et tͥũphum Eubito ita uiso
duce audact̾ obuiã ꝓcedente. rex
t̾ritꝰ fugit. effusũq exercitum
pede e prede et cedibus exposuit.
ĩnumeris militibꝰ captis et int̾¬
fectis. et ei iuxͣ uerbũ dei oĩa
contiterũt Cũ enĩ ip̃e abbas

Expanded text:
n illis diebus paraverat ad bellum idem Rogerius rex innumerabilem exercitum adversus Rannulfum ducem. Cum autem primus eorum, qui vocati fuerant, Abbas sanctus adveniens Regem in castris positum invenisset, utpote qui jam armatas produxerat acies, per multos dies ne committerent, impedivit, denuntians Regi: « Quia si conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. At ille ducem Rannulfum et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Subito itaque viso Duce audacter obviam procedente Rex territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, innumeris militibus captis et interfectis, et ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim ipse Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
a filiis cũ ingenti gͣtulatione
suscipit᷑ Meminit idem pr̃ illiꝰ
tpĩs et oꝑis. ĩ p̃mone suꝑ cãtica
demũ frẽs t̾tio reditũ ab urbe
nrm cdemẽtior ocłs e telo respex̃.
et uultꝰ tandẽ fert serenior desuꝑ
arrisit nob̾ Qiueuit leonina
rabies. finẽ accepit malicia. etcĩa
patẽ recepit. ad nichilũ deductꝰ
est in conspͨtu eiꝰ malignꝰ. qui
turbat᷑at Urĩs desideriis do¬
natꝰ sũ. urĩs me ꝓfectibꝰ paro
studiis et saluti Moc ip̃e dese
mitis totũ asc̾bens. ad stũdia sc̃a
reu̾sꝰ. ceptũ amplectit᷑ epithala¬
dent̾ in temꝑe ire factꝰ fuit re

Expanded text:
a filiis cum ingenti gratulatione a filiis cum ingenti gratulatione suscipitur. Meminit idem Pater illius temporis et operis in sermone super Cantica demum, fratres, tertio reditum ab Urbe nostrum clementior oculus e coelo respexit; et vultus tandem serenior desuper arrisit nobis. Quievit Leonina rabies, finem accepit malitia, Ecclesia pacem recepit, ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, qui turbarat. Vestris desideriis donatus sum, vestris me profectibus paro: studiis et saluti. » Hoc ipse de se meritis totum adscribens, ad studia sancta reversus, coeptum amplectitur epithaladenter in tempore irae fa
Abbreviated transcription (Latin):
ad dni ĩnocentii pedes adduxit
Quo facto ciuitas tͣrtulabũda
letat᷑. ĩ notentio eccłia redditur.
romanꝰ ppłs. ut pastorẽ et dm̃i
suũ ĩnocentiũ uenerat᷑ Abbas
clareuall ĩ mira reuerẽcia habe¬
batͦ. ab om̃ibꝰ auctor pacis et
pat̾ patrie p̃dicat᷑ Sedatis oĩbꝰ
et cõpositis . uix pancis diebus
potuit detineri. qui septẽ ãnis
et uultra ꝓ resarcienda eadeni
scissione sudauernt E peũtem ro¬
ma ꝓsequit᷑. deducit clerꝰ. hono¬
rat ppłs. uniu̾sa nobilitas comi¬
tat᷑ Neq eñĩ pot̾at sñ cõmuni
merore dimitti. qui colebatur
amore cõmuni Rediens aũt
retulit p̃ciosa. htuit modicũ hũt
int̾ tet᷑a sui reputãs fructũ eẽ
laboris Tanta uͦ epultatione
ecclia illũ gallicana recept. ut
ñ minorẽ uidet᷑ de suo reditu
exhibe̾. qmͣ de pace reddita nũ¬
ciare leticiã Git gͥ formata pa¬
ce .uir dei ad sues regredit᷑. et
quocũq rediẽs uenit. specialiter

Expanded text:
ad domini Innocentii pedes adduxit. ad domini Innocentii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Innocentio Ecclesia redditur, Romanus populus, ut pastorem et dominum suum Innocentium veneratur. Abbas Clarae-Vallis in mira reverentia habetur, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur 63. Sedatis omnibus et compositis, vix paucis diebus potuit detineri, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudaverat. Exeuntem Roma prosequitur, deducit clerus, honorat populus, universa nobilitas comitatur. Neque enim poterat sine communi moerore dimitti, qui colebatur amore communi. Rediens autem retulit pretiosa, haud modicum hunc inter caetera sui reputans fructum esse laboris. Tanta vero exsultatione Ecclesia illum Gallicana recepit, ut non minorem videretur de suo reditu exhibere, quam de pace reddita nuntiare laetitiam. Sic igitur firmata pace Vir Dei ad suos regreditur, et quocumque rediens venit, specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
Solꝰ ex pͥncipibꝰ mũdi archami
petri intrauit iste rogerꝰ. et tet̾is
om̃ibꝰ enecatis. solꝰ ip̃e saluabit
Ubsit. ut tociꝰ mũdi relitio peat.
et ambicio petri. cuiꝰ uita p̃alã
est. quał extit̾it. regnũ celorũ
obtineat Ald hec uerba tenens
manũ petri. eleuauit eũ et simł
ip̃e surrexit. tuciorẽ inquiẽs si
mͥ crẽdas intrabimꝰ archã Et
sic̃ iam pͥdem mente conceꝑat.
salutaribꝰ illũ aggrediens mo¬
nitis. cooꝑante gr̃a dei. ꝓtinus
ꝑsuasit. ut ad urbem rediens.
ĩnotencio pape reconciliaretur
reconciliat ecclie. et ĩnocentio
pape confedat ¶ Aderat tp̃s
interitu. finẽ impono scismati
disposuerat Eo temꝑe pars ipiꝰ
papã sibi alt̾m statuerũt pro
illo. ꝯͣtinꝰ uidelicet oportuniꝰ
ꝑ aliquã tp̃is morã pape ĩnotẽ¬
tio reconciliarẽt᷑ Quod siĩ mora
cit Nam et ille substitutꝰ. ad
eũdem uirũ dei nocte se contulit.
et ille nudatũ usurpatis ĩsignib.

Expanded text:
Solus ex principibus mundi arcam Solus ex principibus mundi arcam Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius mundi religio pereat, et ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exstiterit, regnum coelorum obtineat. » Ad haec verba tenens manum Petri, elevavit eum, et simul ipse surrexit: « Tutiorem, inquiens, si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, cooperante gratia Dei, protinus persuasit ut ad Urbem rediens Innocentio papae reconciliaretur.reconciliat Ecclesiae, et Innocentio papae confoederat. CAPUT interitu finem imponere schismati disposuerat . Eo tempore pars ipsius Papam sibi alterum statuerunt pro illo, quatenus videlicet opportunius per aliquam temporis moram papae Innocentio reconciliarentur. Quod sine mora cit. Nam et ille substitutus ad eumdem Virum Dei nocte se contulit, et ille nudatum usurpatis insignibus
Abbreviated transcription (Latin):
tunicã dñĩ qmͣ in temꝑe passioĩs.
nec ethnicꝰ p̃sũpsit sc̃mde̾ nec
iudeus. fautore hoc dño. petrꝰ
leonis lacerat et disrũpit Una
est fides. unꝰ dñs. Uniũ baptis¬
ma Nlos nez duos dños. nec tre¬
minã fidemi. nec duo baptismata
nouimus. ut ab antiquis ordiar.
una archa temꝑe diliuuii fuit
In hac octo anime cet̾is om̃ibus
ꝑeunitibꝰ euaserũt. et quot quot
extra archã ĩuenti sũt ꝑierũt
Archan hanc typũ habe̾ eccłie
nemo ẽ qui ambitrat Archa illa
nuper fabricata ẽ Et tũ sunt due.
altam necesse est ẽẽ adult̾am. et
in ꝓfundũ demergi Alrcha qmͣ
retrit petr9. siex dõ est necesse est
ut archa qmͣ regit ĩnocenciꝰ ob¬
ruat ᷑ͦ Pibit tt orientał ecclia.
ꝑibit õctidens totꝰ ꝑibit francia.
pibit germania. hyberi et angẽ¬
li. et barbara regna in ꝓfũdũ
pelagi demertrent᷑ Relurio ca¬
bine corruant in abyssũ Epõs
et albes. et reliquos ecclie pͥn

Expanded text:
tunicam Domini, quam in tempore passionis tunicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec Judaeus, fautore hoc domino, Petrus Leonis lacerat et dirumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma . Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit: in hac octo animae caeteris omnibus pereuntibus evaserunt, et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typum habere Ecclesiae nemo est qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est; et cum sint duae, alteram necesse est esse adulteram; et in profundum demergi. Arca, quam regitut arca, quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo orientalis Ecclesia, peribit Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna in profundum pelagi demergentur. Religio Cabine corruant in abyssum. Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nr̃is uiribꝰ. s eiꝰ fidei collata hec
uictoria est. it̾mq insiliens eque.
hiostes insequebat᷑ ¶ Post finẽ
p̃lii. uir dei a uillula ad qmͣ decli¬
naua̾t uenit salernũ. uenit. uenit
et petrꝰ pisanꝰ Ita scipata militi¬
bꝰ curia. rex utrãq partẽ actersiri.
et de cause sue racionibꝰ eloqui u¬
bet Prior itaz petrꝰ electiõe petri
leonis dni sui. canonicã ꝓbare cõ¬
tendit. et uerba sua multis letrũ
et tanonũ assercionibꝰ munire
laborabat At uͦ uir dei ñ in ẜ̃moẽ
s in uirtute regnũ dei ẽẽ intelli¬
tens. scio inqͥt petre uirũ te sapiẽ¬
teni. litt̾atũ eẽ. et utinã sanior
pars et honestiora te occupassent
negocia. Utinã te patronũ causa
iustior optine̾t. sine dubio enĩ ra¬
cionabilia te allegantẽ. nulla
posset impedire facũdia Et nos
quidẽ tanqmͣ indocti. et minus
eloquẽtes. si causa fidei iĩ urtre̾t.
institutũ silenciũ teneremꝰ Nũc
cũit cogit nos taritas eloqui. qr

Expanded text:
non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est; » iterumque insiliens equo hostes insequebatur. 61. Post finem praelii Vir Dei a villula ad quam declinaverat, venit Salernum; venit et Petrus Pisanus. Itaque stipata militibus curia Rex utramque partem accersiri, et de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaque Petrus electionem Petri Leonis domini sui canonicam probare contendit, et verba sua multis legum et canonum assertionibus munire laborat. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, virum te sapientem et litteratum esse: et utinam sanior pars et honestiora te occupassent negotia; utinam te patronum causa justior obtineret: sine dubio enim rationabilia te allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos quidem, tanquam indocti et minus eloquentes, si causa fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ac desiderabiles scĩ tenentiũ pe¬
des. ostulantiũ manꝰ applicãtiũ
panes. balteos. anulos. nũmos.
et alia q̃q ẜuanda sibi ꝓ bñ¬
dictõe. et uariis necessitatibꝰ
ꝓ fut᷑a faxime tamẽ ꝑati
ĩ diẽ t̾tiũ. ꝑ lota ꝓxima p̃sto¬

Expanded text:
ac desiderabiles Sancti tenentium peac desiderabiles Sancti tenentium pedes, osculantium manus, applicantium panes, baltheos, annulos, nummos, et alia quaeque servanda sibi pro benedictione et variis necessitatibus profutura. Maxime tamen parati in diem tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
Umn ita fidelis minĩ¬
ster et saçerdos altissimi
feliciter ingrẽdit᷑ in locũ taber¬
natuli admirabił ad altare
dei. satrã ei et acceptabilen
hostiã sui spũs oblaturꝰ. corpꝰ
eciã rite paratũ et ornatum
siaterdotalibꝰ indumẽtis. ora¬
torio btẽ dei genit̾s infertur
Plurima qͦ nobiliũ et igno¬
uiliũ de uicitus quibꝰq locis
tremebũda ꝓtinꝰ turba cõue¬
nit. et uallem totã. ploratus
et ululatꝰ multꝰ implebat
Amariꝰ tamẽ ꝓ foribꝰ mona¬
sterii. lamẽtabat᷑ sexꝰ imẜabi¬
lior mulierũ. ꝙ accẽdentibus
ad btã uestigia uiris. monasti¬
ci disciplina ordinis. in exora¬
bilit᷑ eis negaret ingressũ
Uiduo aũt mansit in medio
gretris pastor extinctꝰ. dumi
pstina dulcissimi gr̃ã uultus.
nil ĩmorata. s aucta matris
om̃i se fitrẽt ocłos. animos tͣ¬
heret. sẽpeliret affectꝰ Cresse¬
bat supͣ mõdũ ruens undiq
ppłoꝵ multitudo. et in tolerabił
uani fiebat impetꝰ cõturrentiũ.

Expanded text:
um fidelis minister et sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis, ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spiritus oblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis, oratorio beatae Dei Genitricis infertur. Plurima quoque nobilium et ignobilium de vicinis quibusque locis gemebunda protinus turba convenit, et vallem totam ploratus et ululatus multus implebat. Amarius tamen prae foribus monasterii lamentabatur sexus miserabilior mulierum, quod accedentibus ad beata vestigia viris, monastici disciplina Ordinis inexorabiliter eis negaret ingressum. Biduo autem mansit in medio gregis Pastor exstinctus, dum pristina dulcissimi gratia vultus 1274 nil minorata, sed aucta magis, omnium in se figeret oculos, animos traheret, sepeliret affectus. Crescebat supra modum ruens undique populorum multitudo, et intolerabilis jam fiebat impetus concurrentium,
Abbreviated transcription (Latin):
Na aũt dieꝵ iternctͣa¬
riũ tarpẽs. deueĩt ad
quẽdã locũ haud lõge a cõ¬
pendio regali optimũ p̃diũ
Et fatigatꝰ ex itin̾e diu̾¬
tit ĩ agrũ cuiꝰdã coloni
Ea̾t ãt illi arlor magna
nucariis onusta fructu ues¬
tibili Cũq eligiꝰ ĩ diu̾soio
quiesce̾t. egͥssi qͥdam ex mĩ¬
stris eiꝰ ceperũt ex p̾fata
arbusta auellẽ nuces. Eãt
rãt Alccurrẽs aũt concite
doꝰ arbuste . causabat᷑ ꝓca¬
cit᷑̾ nuces sibi sb̃riꝑe ¶uo
eligiꝰ comꝑto uotat ad se
uirũ. et blãde ac lenit̾ eũ
demulcẽs ait Noli amice
huiꝰ cemodi ob causam. mo¬
lestꝰ nob̾ eẽ existe̾ Et si pau¬
ca puei̾ p̃sũpserũt. pli̾ma
tibi ad huc suꝑsũt Flã et
hoc ꝙ attigerũt. ego data
ille tumida mẽte lenitatẽ
eiꝰ sꝑnens. duris eũ ama¬
ricauit u̾bis. eadẽ crebriꝰ
taxãs Tũc eligiꝰ aĩo mu¬
tatꝰ. famulos quidẽ ꝓ rei
iã fructa nascat᷑ met̾num¬

Expanded text:
na autem dierum iter necessarium carpens, devenit ad quendam locum haud longe a Conpendio regali, optimum praedium, et fatigatus ex itinere, divertit in agrum cuiusdam coloni; erat autem illi arbor magna nucarii onusta fructu vescibili. Cumque Eligius in diversorium quiesceret, egressi quidam ex ministris eius coeperunt ex praefata arbuscula avellere nuces; erat rant. Accurrens autem concite dominus arbustae, causabatur procaciter nuces sibi subripere; quo Eligius conperto vocat ad se virum, et blande ac leniter eum demulcens, ait: 'Noli, amice, huiuscemodi ob causam molestus nobis existere, et si pauca pueri praesumpserunt, plurima tibi adhuc supersunt; nam et hoc quod attigerunt ego, data ille tumida mente lenitatem eius spernens, duris eum amaricabat verbis, eadem crebrius taxans. Tunc Eligius animo inmutatus famulos quidem pro reiam fructus nascatu
Abbreviated transcription (Latin):
ita nõnulla ꝑmutata est
barbaries. ut subito in
arido et squalenti campo
uide̾t᷑ fecũda seges. et ub̾¬
rima messis surrexisse
Uideres tũc plures ad
peĩtentiam curre̾. opes pau¬
ꝑibꝰ erogare. libertates fa¬
milie dare. aliaq ꝙͣpli̾ma
bonoꝵ oꝑmi p̃cepta sectari
O ꝙͣti eligii indust̾a. ab
errore gentiliũ retͣcͣti. ue¬
Qnͣti exemplũ eiꝰ secuti.
om̃s scli illecebras respaiẽtes.
btãmn moͣchoꝵ uitã sũt adep¬
ti Omͣte puelle eo suadente
carnales nupcias sp̃uerũt.
ut in mats ecclie gmio re

Expanded text:
ita nonnulla permutata est ita nonnulla permutata est barbaries, ut subito in arido et squalenti campo videretur fecunda seges et uberrima messis surrexisse: videres complures ad poenitentiam currere, opes pauperibus erogare, libertates familiae dare, aliaque quamplurima bonorum operum praecepta sectari. O quanti Eligii industria ab errore gentilium retracti, veQuanti exemplum ejus secuti, omnes saeculi illecebras respuentes, beatam monachorum vitam sunt adepti! Quantae puellae eo suadente carnales nuptias spreverunt, ut in matris Ecclesiae re
Abbreviated transcription (Latin):
Uitum p̃t̾ea in flan¬
dris laborauit. ac iu¬
gi instancia andouuerpis
nõnulla. xp̃i clipeo protectꝰ.
cum apli̾ca auctoĩtate de¬
struxit Ydolatriã quoq
funditꝰ subruit Int̾ hec
aũt cum semꝑ sobriã reli¬
rrioẜ uirtũtiuꝰ tene̾t disci¬
plinã. freꝙ̃ter ab ingrato
et ꝑfido pplõ lacessitꝰ. et
pene usq ad cõtumeliam
ꝓuocatꝰ. nullatenꝰ accep¬
ta doctͥna arcebant᷑. s ma¬
gris ip̃e lenis et paciẽs hĩ¬
lis et mitis. pro eis dmĩn
dep̃cabat᷑ Nam cũ circũqͣ
q uillas ac rura lustraret.
menarrabili sb̾tilitate blã¬
de atz cõposite. desides bar¬
baroꝵ aiõs. et minꝰ de
spe fut᷑a sollicitos. sollerti
studio u̾bis blandis nite¬
bat᷑ stimulare. at at ad
amorem suꝑne prĩe accẽ¬
de̾. p̃dicans infestis pacẽ.
molentis quietem. ferocibꝰ
lenitatem Docens om̃s ĩ
unũ ad ecclia cõuenire.
moͣst̾i̾a ꝯstrue̾. at ĩ bonis
actibꝰ deo sedule ẜuire
Ad cuiꝰ uidel hortatũ.

Expanded text:
ultum praeterea in Flandris laboravit, iugi instantia Andoverpis nonnulla Christi clipeo protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idolatria quoque funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis virtutibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo lacessitus et paene usque ad contumeliam provocatus, nullatenus a coepta doctrina arcebatur, sed magis ipse lenis,- patiens, humilis et mitis pro eis Dominum depraecabatur. Nam cum circum quaque rura lustraret, inenarrabili subtilitate blande atque conposite desides barbarorum animos et minus de spe futura sollicitos sollerti satis studio verbis blandis nitebatur stimulare atque ad amorem supernae patriae accendere; praedicans infestis pacem, violentis quietem, ferocientibus lenitatem; docens omnes in unum ad ecclesiam coire, monasteria construere atque in bonis actibus Deo sedule servire. Ad cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
luebat Qxtͣhebat enĩ tã
dulcit̾ qͣm uirilit᷑ a faucibꝰ
ĩimici. uiros cum mlieribꝰ
senes cũ iuueĩbꝰ Salubaq
monita assidue tͣdens. ĩ¬
nuos qu̾tebat ad uiã salu¬
tis Uide̾s plerũq m̃ter
mlt̾as ĩfanciũ t᷑bas. anus
decrepita ualde etate. cũcta
tremula mẽbra canescẽte
capite. rugata fronte. nͨ nõ
uiros eusdem senoctutis.
sub eiꝰ maĩbꝰ in fonte sa¬
subito albis indutos re¬
nouari Bide̾s et nõnullos
ad ꝯfessionem piaminũ ꝯt̾ͬrẽ¬
tes. et sagictis ĩmici laucios.
ita ab eligio ueluti a ꝑitissi¬
mo medico redire sauctos.
ita abeligio sanos. ut nul¬
la iam in eis eitarit cicat᷑¬
cũ uulnã remanerẽt. nul¬
laq pͥoris culpe eos delcãcio
comitaret᷑ G qͥd diuciꝰ im¬
moror : Faĩfeste enĩ et
eiudent̾ ade̾at ei diuiã gr̃a.
qͣ ĩnu̾os ad imitacõnem¬

Expanded text:
bat enim tam dulciter quam viriliter a faucibus inimici viros cum mulieribus, senes cum juvenibus, salubriaque monita assidue tradens, innumeros convertebat ad viam salutis. Videres plerumque inter multas infantium turbas anus decrepita valde aetate, cuncta tremulas membra, canescente capite, rugata fronte, necnon viros ejusdem senectutis sub manibus ejus in fonte sasubito albis indutos renovari. Videres et nonnullos ad confessionem piaminum concurrentes, et sagittis inimici saucios, ita ab Eligio veluti a peritissimo medico redire sanos, ico redire sanos, ut nulla iam in eis cicatricum vulnera remanerent nullaque prioris culpae eos delectatio comitaretur. Sed quid diutius inmoror? Manifeste enim et evidenter aderat ei divina gratia, qua innumeros ad imita
Abbreviated transcription (Latin):
obuolutũ ꝯpositũq hone¬
stissime corpꝰ. sũma cũ dili¬
gencia circa altare tnͣspo¬
suit Tumbã deniq ex au¬
ro argentoq et gẽmis. mi-¬
ro oꝑe de suꝑ fabricauit
ppłĩ uidebat᷑. eximio opifi¬
cio ãpliatam decorauit Ipẽ
demũ ex reliquiis. quas a
sc̃o corꝑo seq̃strauerat młta
loca condiuit. mlt̾i modãq
nũ iñcõmodis easdem ĩꝑ¬
ciendo p̃buit. ¶De m¬

Expanded text:
obvolutum conpositumque honeobvolutum conpositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit ; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. populi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit. Ipse demum ex reliquiis, quas a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivit, multimodamque num incommodis easdem impartiendo praebuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ictum feriencis processit.
tantã uiiii sue cla̾i̾tatis spar¬
sparsitfit. ut cũctorũ astanciũ ob¬
tutibꝰ oclõꝵ retonsis. ꝑ tem
maxiãm regionis illiꝰ i
diei clai̾tatem mutaret Uñ
om̃s quos eadem hoͣ uigi¬
lare cõtigeat. quiq rei tau¬
sam ignorabãt. magnũ
quoddã datũ celitꝰ signũ
estimabãt. Eat enĩ tnͣsacta
media nox. et nox quidem
obscura ualde et caliq fa
G procednte fulgore. qiͣ lux
diei ad tp̃s resplenduit. et
in tp̃e clai̾tas recessit Tut̃
ergo sacrũ ĩuentũ corpꝰ.
eligriꝰ cũ gaudio lacͥmabili¬
tellure eleuato. reliquias
ciũ medela. ex maxilla scã
abstulit. at in gr̃a dei cõ¬
cedentis. gucta sanginis
exiuit Clauos qͦ mire
magnitudĩs. quos tẽpore
passioĩs eiꝰ ꝑsecutores cor¬
ꝑi ĩfixerant ex cerebro
cet̾isq artubꝰ austra̾tos.
sibi pro reliquiis seq̃strauit
Capillos eciam pulchĩmos.
reliquiis seꝑacos delegauit
Dem̃ oloserio p̃ciosissi mo

Expanded text:
ad ictum ferientis processit, ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut, cunctorum adstantium obtutibus oculorum retunsis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mutaret. Unde omnes, quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum caelitus signum aestimabant. Erat enim transacta media nox et nox quidem obscura valde et caligosa, sed procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrimabiltellure elevato, reliquias tium medella ex maxilla sancta abstulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis eius persecutores corpori infixerant, ex cerebro ceterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separatos delegavit. Deinde olosirico praetiosissimo
Abbreviated transcription (Latin):
cum adiutores eiꝰ ꝑ diu̾sa
ecclie loca temptando disc᷑¬
rerent. nullãqz ĩueniendi
spen caꝑent. lenit̾ ille om̃s
cõpescens. unũ eis locũ quo
nulla ẽẽ suspicio pot̾at. in
post̾i̾orẽ eccłie ꝑtẽ effodien¬
dũ designat Tũc om̃i la¬
lore ibi conu̾so. libent̾ iussis
obtemꝑant De fossaq iam
in altum ultͣ pedes decem
seu ampliꝰ t̾ra. ab spe iteꝵ
ĩueniendi corꝑis destũt
Et cũ t̾cia iam nox media
fluxisset arrepto eligiꝰ sar¬
culo. reiectoq amfibalo. cepͭ
totis uiribꝰ cum tereis et
lampadibꝰ. t̾ram scĩs effo¬
dere maĩbꝰ Cũq paululũ
ima fosse declinans. in latꝰ
cau̾ne scabare humũ cepis¬
set. mox repꝑit tumbai
sane uet̾rimã. tegentem
sime latꝰ ferisset sepulchri.
confestim forato tumulo.
tanta aodoris flagrancia
cum mimẽso lm̃e ex eo
manauit. ut eciã ip̃e scũs eli¬
giꝰ fulgore luĩs odoreq
ĩenarrabili ꝑcussꝰ. uix sub¬
sist̾e̾ potuiss Nam globꝰ
splendois qui ex tumulo

Expanded text:
cum adiutores eius per diversa ecclesiae loca temptando discurrerent nullamque inveniendi spem caperent, leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, in posteriora ecclesiae parte effodiendum designat. Tunc omnium labore ibi converso libenter iussis obtemperant, defossaquae iam in altum ultra pedes decem seu amplius terram, ab spe iterum inveniendi corporis destituuntur, et cum tertia iam nox media fluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manibus. Cumque paulolum ima fossae declinans, in latus cabernae scabare humum coepisset, mox repperit cumbum sanae veterrimum, tegentem sime latus ferisset sepulchri, confestim forato tumulo, tanta odoris flagrantia cum inmenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splendoris, qui ex tumulo
Abbreviated transcription (Latin):
habebant᷑. eo ĩuestigante. ac
nimio ardore fidei ĩdagante.
pateftã proderent᷑ Giquidem
nõnulla uenerabãt᷑ pͥus appło
in lotis quibꝰ nouerãt. et tñ
q ͦ in loco terciꝰ humata tege¬
rent᷑ prorsꝰ ignorabat᷑ Ex
eo gͦ temꝑe. q ͦ eligiꝰ põtifex
ꝯsecratꝰ. et eccli̾e pastor est
datꝰ. ab eo nõnulla ĩuenta
primũ ac sũmũ scm̃ martyrẽ
quĩtinũ. in pͥncipio ep̃at ꝰ sui.
grandi ĩstancia q̃sitũ. ꝓmouit¬
eiusdẽ loti datꝰ eẽt ep̃s. ex¬
titit quidã uir ĩprobꝰ. uoca¬
bulo maurinꝰ. ut uidebat᷑
pplõ hĩtu religiosꝰ. tantor in
regis palacio laudatꝰ Alt
ex hoc ut rei docuit exitꝰ.
mente tumidꝰ. corde ꝓt̾us.
et actõe dispensatꝰ Qui au¬
dacia sue p̃sũptione deceptꝰ. cepit
ut t̾ram sarculo scabare cepͭ.
manubriũ fossorii maĩbꝰ eiꝰ
inhesit Gicq miser opꝰ p̃sñp¬

Expanded text:
habebantur, eo investigante ac nimio ardore fidei indagante, patefacta proderentur; siquidem nonnulla venerabantur prius a populo in locis quibus non erant, et tamen quo in loco certius humata tegerentur, prorsus ignorabatur. Ex eo ergo tempore, quo Eligius pontifex consecratus ecclesiae pastor est datus, ab eo nonnulla inventa primum ac summum sanctum martyrem Quintinum in principio episcopatus sui grandi instantia quaesitum, olieiusdem loci datus esset episcopus, extitit quidam vir inprobus, vocabulo Maurinus, ut videbatur populis habitu religiosus, cantor etiam in regis palatio laudatus atque ex hoc, ut regi docuit exitus, mente tumidus, corde protervus atque actione dissipatus, qui audatia suae praesumptionis deceptus, coepit ut terram sarculo scabare coepit, manubrium fossorii manibus eius inhaesit, sicque miser opus praesump
Abbreviated transcription (Latin):
lĩtans in suburbio
cione sua familiarit̾ dilige¬
bat. ip̃e uõ ab eo pro reuerẽꝰ
scĩtatis ĩtime diligebatur
Alcrid ͭ t ͦ qͣdã die. ut p̃dia
ret Cũq ñ lõtre a domoeiꝰ
cũ suo nobili ut solebat co¬
mitatu tramite p̃teriret.
fortuitu ille eminꝰ cõspiciẽs.
ꝯgnouit ilico adesse eligiũ
Tũc obiuãs actͣrẽs. cepit
genua eiꝰ lamb̾e̾ dicens
Est mͥ pauxillũ falerni in
cadimi. diuertat q̃so doꝰ¬

Expanded text:
itans in suburbio tione sua familiariter diligebat, ipseque ab eo pro reverentia sanctitatis unice diligebatur. Accidit ergo quadam die, ut praedia ret. Cumque non longe a domo eius cum suo nobili, ut solebat, comitatu tramitem praeteriret, fortuitu ille eminus conspiciens, cognovit ilico adesse Eligium. Tunc obviam accurrens, coepit ienua eius lambere, dicens: 'Est mihi pauxillulum Falerni in cadum; divertat, quaeso, do
Abbreviated transcription (Latin):
penitẽtẽ
mlt̾aq deflentẽ. ad afessois
tũbam reducũt Ubi oleo
delibutꝰ. uix tandẽ sedato
ĩcendio. a tormẽto est libatꝰ
ñ ambigo. ut ꝑ h ͦ faciliꝰ ob¬
citas cupiditasq similiũ eoꝵ
dũtaxat qui ñ uerent᷑ ĩpor¬
tune pecuĩa accepta scõꝵ pi¬
gnora uenũdare Cesset igr̃.
q̃so iã hoc in om̃i loco cõta

Expanded text:
oenitentem multaque deflentem ad confessoris tumbam reducunt; ubi oleo delibutus, vix tandem sedato incendio a tormento est liberatus. non ambigo, ut per haec facilius obcitas, cupiditasque similium, eorum duntaxat qui non verentur importune pecunia accepta sanctorum pignora venundare. Cesset ergo, quaeso, jam hoc in omni loco conta