comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃m ignorantis. nec scrũpinosa
iquisicio exigenda. sc̃a .n. ħ modo
estimanda÷ ut n negligentra go¬
sa aut minta gecuritas satis expe¬
dita sit n deĩatorta cimiositas ex¬
igatur. Cap̃.

Expanded text:
ctum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
mant: putotale ꝯꝓmisiu n uaiere. nã
in assumdo: possunt dissentire. s sita
oissentire ñ possũt. ¶ ꝑ rincipaliter
tñ q̃ramus si indues arbitios sit oꝓ¬
ł admitatur. non qm̃ꝯsentire om̃s facile
. s qi ⁊ si diflenciant: inuenitur pars
maior tuius arbtrrio stabitur. ¶ S usi
arbitros si ñ isenciant: t̾ciam certamͤ
eligere ꝑsonam. cuius aũcti pareat᷑ur.
szens fuit ⁊ itius. anoqui absente eo l
ouo ꝯsenciant: arbitriũ non uaiere.
.q. in ples fuit ꝯꝓmissũ ⁊ potuit pre¬
Sentia eiustrahere eos in eiꝰ inam.
qd̃ duo ex ꝯsensu absentẽ t̃cio iudica

Expanded text:
mant, puto tale compromissum non ualere: nam in adsumendo possunt dissentire. sed si dissentire non possunt. Principaliter tamen quaeramus, si in duos arbitros sit comprom admittitur, non quoniam consentire omnes facile est, sed quia et si dissentiant, inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitaarbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctoritati pareatur. Csens fuerit. Alioquin, absente eo, licet duo consentiant, arbitrium non valeret, quia in plures fuit compromissum et potuit presentia eius trahere eos in eius sententiam. d duo ex consensu absente tertio iudica
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ÷ nicħ intereẽ ex quã c̃a
diple stiplõ fu̾it interposita. ittr
gulauererint certo precio. tunc
Si cum posut emptor auctori deñci

Expanded text:
ciendum est nihil interesse, ex qua causa duplae stipulatio fuerit interposita, utrum gula iugera venierint certo pretio, tunc Si cum possit emptor auctori den
Abbreviated transcription (Latin):
euictõne nõni potinsi Reditñ eius
denuncian potins. ¶ Siquis loc̃
uendroit ⁊ idem uenditor ab bede
iuo uoluntate emptoris in eo se¬
putt fũnt accio de euictoe mttid.¬

Expanded text:
e non potuisset, heredi tamen eius denuntiari potuisset. Si quis locum uendiderit et idem uenditor ab herede suo uoluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de euictione i
Abbreviated transcription (Latin):
i perimprudenciam iudicis auter-¬
torem emptor ret utict  : negan
aucioris dampnee detete. at quioꝵ
refert sordib iudicis an stutticia
rum eẽ ulisum iendid̾it. mortuo
demde eõstie ad irõtatem ꝑuenit.
anstipło de euicĩe int̾postatene

Expanded text:
Si per imprudentiam iudicis aut errorem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia rum esse iussum uendiderit, mortuo deinde eo Stichus ad libertatem peruenerit, an stipulatio de euictione interposita ten
Abbreviated transcription (Latin):
tuus aorianus. cum quib xd̃ usus sn¬
ue legatus ẽet. statuit frc̃m quo eis
legatum uroi. qi nili liceret legatant᷑
ce dere siluam ⁊ uendere qmadin usu¬
sĩtuariis utet: nicħ hĩtun eent ex eo
legato. ¶ licet tam anigustꝰ : legata¬
rius cui domususus legatus: ut ñ pos¬
sit occupare tocius domus inũ: tn eis
queuacabiit: ꝓprietanus ñ utetur.
oꝑ licet usuariis aliis ⁊ auiis temꝑib
dam utantur quibydam nonutant᷑
¶Lsuiegato: siptus usus sit legatanꝰ¬

Expanded text:
m quibusdam usus siluae legatus esset, statuit fructum quoque eis legatum uideri, quia nisi liceret legatariis caedere siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato. Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt proprietarius non utetur, quia licebit usuario aliis et aliis temporibus dam utantur, quibusdam non utantur. Usu legato si plus usus sit legata
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ comususus legatus sit snfitu. comuniᷤ
refecc̃o ÷ rei in saitis tectis tam h̾edis qm
usuarii. Llideamus dñne si fitm̃ ħezat
cipiat: ip̃e reficere debeat. Si uero taus
dem pr̃o parte possumus. utipto ꝑte
non possumus. ¶ait̃.¬

Expanded text:
i domus usus legatus sit sine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talisidem pro parte possumus, uti pro parte non possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipauis eoꝵ opera est. ut aaꝰ
sui rõm diligenter ꝯficiant.
Edi autem racio ita intelligit᷑
si a cãpite edatur na rõ nͥ a ca¬
pite inspiciate: intelligi ñ p̃.¬
.s. nut totũ cuiq coditẽ rõnũ
totas m̃bͣnas inspicrendi descͥ¬
benoi q potestas fiat srut ea
⁊ describatur᷑. ¶ cum aũĩ ro
accio ꝯpenit qnͣti agentis int̃¬
sit editas sͥ rõe eẽ euenietũ
siqͣuis ꝯdempnatus sit. su qd̃
pecierit᷑ non optinĩnt eo qd̃
non hũit rões ex quib cãm¬
ita ꝑdid̾it hac accõne ꝯsequa¬
tur: S an hoe procedat uidea¬
m᷑ naͣm si apiro hunc iuoitẽ
tuisse: poterat ⁊ tunc ꝓbare ⁊
si ũ probauit. aut si iraꝑbantẽ
iudex non curabit de ip̃o. aut
re iud̾ĩe queri d. ꝯ nonͣ ira
est. fĩ .ni. potͣ ut nunc rões uł
ip̃o edente ⁊ alio modo nactus

Expanded text:
ncipalis eorum opera est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio nisi a capite inspiciatur, intellegi non p non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eveniet, ut, sive quis condemnatus sit sive quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes ex quibus caita perdiderit, hac actione consequatur. sed an hoc procedat videamus: nam si apud hunc iudicem, tuisse, poterat et tunc probare: et si non probavit aut probantem iudex non curavit, de se ipso aut de iudice queri debet. sed non ita est. fieri enim potest, ut nunc, rationes vel ipso edente
Abbreviated transcription (Latin):
gentarius rõnes ed̾e iubetur.
nec interest cum ip̃o argenta¬
rio ꝯtrouersia sit an cum aͦ
alios absmules esedere rõnes
togit. q officium eoꝵ at mini¬

Expanded text:
gentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controversia sit an cum alio. ullos absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uetustarum interpre magist᷑tuũ
initiis repetenoum existimaui. one
niq uelim uerbosos imencarios
constaret. E⁊ certe cinuiq reipoten¬
tissima pͤars prĩcipiu sembe
siin foro tãs dicentib nepbas ut
ita dixerim uidecur ẽẽ nuula p̃ta¬
cõne tc̃a ĩuditirem exponere: qñ¬
to magis interpcetacom ꝓmittẽ¬
tib incõueniens erit omissis ĩiti¬
ii. atr origine non repetita. accy
ulons ut ita dixim manibr. ꝓtin
matĩam interpretationis tractarẽ
Namq nisi tallor iste ptetaciones
atene perducunt. ⁊ cumibi uenen¬
mus: eius euidencõrẽm prestant
ct̃m itaꝙ nobis uidetur ĩ primis¬
ipius iuris originim auꝑ proces¬
sum demonstre. ¶ Ał quidem ini¬
cio ciartatis nr̃e popłs sine lege
certa. sine nireterco prim̾agere
stituit. omnia que manu a regib
gubernabantur. ¶ postea aucta
ad aniꝙ̃ moduu ciuitate: ip̃m ro¬
eaꝵ expedrebat. ⁊ itaieges quasdã
⁊ ip̃e curiatas ad ppłituait. ⁊re¬

Expanded text:
uetustarum interpretationem initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentarios constaret: et certe cuiusque rei †potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim uidetur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretationem promittentibus inconueniens erit omi‹s›sis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes ateriae producunt et cum ibi uenerimus, euidentiorem praestantm itaque nobis uidetur ipsius iuris originem atque processum demonstrare. Et quidem initio ciuitatis nostrae populus sine lege certa, sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur. Postea aucta ad aliquem modum ciuitate ipsum Ro expediebat. et ita leges quasdam et ipse curiatas ad populum tulit: tule
Abbreviated transcription (Latin):
tor ita fecit: s adillud gõ precorẽ
facere conuenit. ¶ Alia signitica¬
cone ius dicitur iotus inquo ius
reoditur. appellacione collat᷑a ab
tor sauia maiestate imꝑiis uis¬
aluo ꝙ more maioꝵ ius dicere
stituit . i ᷤ locus recte ius appellatur.

Expanded text:
praetor fecit, sed ad illud quod praetorem facere convenit. alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab etor salva maiestate imperii sui salvoque more maiorum ius dicere constituit, is locus recte ius appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
usticia constans ⁊ ppetua uolittas
ius suum cuic triouens. ¶Iurti
preceptasumt hec. hoñeste uiuere.
acceꝵ non iedere. suumi cũiptr¬
buere. ¶Iuris prudentia ouin̾a¬
rum atq humarum reꝵ nõticia.
uisti atꝙ iniust̃ Scĩa. Paur.

Expanded text:
ustitia est constans et perpetua uoluntas ius suum cuique tribuendi. Iuris praecepta sunt haec: honeste uiuere, alterum non laedere, suum cuique tribuere. Iuris prudenti‹a› est diuinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia.
Abbreviated transcription (Latin):
euitandam ꝑtem̃ suam soluere. sũ
nondum solita ÷ pectunia necdies
uenit ꝓspiciendum÷ pertaucom ut
de indempnitate taueat pertim itĩn
fuit ne om̃is peccunias olueretur.

Expanded text:
euitandam partem suam soluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat per quem factum fuerit, ne omnis pecunia solueretur
Abbreviated transcription (Latin):
tt osc̃i.sipromissoruie detecrerit
plurib heredib institutis. nec di
ficio tuoicis tancees interponi de¬
beri. ut siquis exhiis comentus
litis estimaciotiem ptestitit: io¬

Expanded text:
tra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, nec diuficio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magrãtũs si inp̾senti sint testi¬
monium dicant. ¶Itẽ senatꝰ censu¬
it p̾torem testimoium date debẽ.
in iudõ ob aduteriicam. ¶si earet
dicõ sit uͥ barenarium testem ox
milem ueꝑsonam admniitere cogim:
sũ tormentes testimonio eiꝰ credend̾
ñ est. ¶Sitesfes omes eiuide bonesta-
tis ⁊ estimõnis sint. ⁊ negotii quali¬
tas ⁊ tudicis motus cum hus tur¬
rat: secsnda surit om̃ia testimõma.
si uero ex hiis quidam eoꝵ autid

Expanded text:
 magistratus, si in praesenti sint, testimonium dicant. item senatus censuit praetorem testimonium dare debere in iudicio adulterii causa. Si ea rei condicio sit, ubi harenarium testem vel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est. Si testes omnes etis et aestimationis sint, et negotii qualitas, ac judicis motus cum his concurrerit, sequenda sunt omnia testimonia. Sin vero quidam eorum aliud
Abbreviated transcription (Latin):
itis filii agitur. ⁊ inclinand̾ ÷ Non
ꝑdere prem sibidatum si scd̃m tes¬
tament ꝓnunciatum fuifs.¬
multomagͥs Si michi legatimtes¬
agens decessit me hede relicto. egoq
heditariam cãm ꝑefi. ⁊ uictus sũ.
utique sitam defunctus agere ceꝰ¬
ꝑat. ¶ Item si arrgani eum qui
instituerat licem de inofficõso testõ
eius qui mͥ legatum dedit. litem q¬
ro: ꝑdere me legatum non oz. quia
non sum dignus ut auferatur mͥ
a frico qõ io derelictum ÷. cum non

Expanded text:
eritis filii agitur. et inclinandum est non perdere patrem sibi datum, si secundum testamentum pronuntiatum fuisset.Multo magis si mihi legatum tesento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam causam peregi et uictus sum: utique si iam defunctus agere coeperat. Item si adrogavi eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemquro: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non
Abbreviated transcription (Latin):
tineant.Oistant autem hee ac
ht̃ aoħ solumut ugna susçipiat
quoo non ÷ contra gña seriuitictũ.¬
d si quentur quis pecitons quis
possoris partes sustineat: scienoũ
missasunt eum qui s̾uitittem sͥ
eum qui negat ¶Et si quidem op
tinint qui suitutem s̃ibi defenoit.
non d suitus ei cedi sͦ uie recte ꝓ¬
nondis quez declarati. ¶ ꝓlane
si nͣonutento am̾isit. do .co. cmiiiii¬

Expanded text:
tineant.Distant autem hae acthabet ad hoc solum, ut tigna suscipiat, quod non est contra genera seruitutium.Sed si quaeritur, quis possessoris, quis petitoris partes sustineat, sciendum emissa sint, eum, qui seruitutem sibi eum qui negat.Et si quidem is optinuerit, qui seruitutem sibi defendit, non debet ei seruitus cedi, siue recte psed quae est declarari. plane si non utendo amisit dolo malo domini a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ate hreditas ꝑeti posiitꝰ . qd̾ alii acqur¬
situm est ip̃o gestu. ħtuum negom ui
dĩ. ¶uideamus in ꝑsona eius quiꝰ neͣ¬
gotia administrat si quedã gessit q̃¬
dam non contempłoe tñ eius aluis ad
huen accesat s siir diligens quod ab
q̃ non getsit. quod puto ĩnus. Ceterũ
tatem nonͣ huit qui nullam accoẽm

Expanded text:
d alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri.Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accessit, et si uir diligens quod ab  non gessit? quod puto uerius. certe tatem non habuit, qui nullam actionem
Abbreviated transcription (Latin):
honus incinaꝵ edium ferebar cirius e¬
des ẽẽnt que seruient . nõ cũ quiim¬
ponereutũet᷑. Nam cũ in lege ediumi¬
ta scrptum eẽt: pares honis ferendi
utiñt s est: ita sit satis aꝑte signiti¬
can inꝑpetium ꝑietem eẽ debere. sõ
.n. hoc hiis uerbis dicitur ut inꝑpetuum
possit. s ut eius demiodi ꝑies in ꝑ¬
petuumẽẽt: qui honus sustineret.
g̃mad siquis alicui cauiss: ut ser-¬
uitutem preberet que honus luur
sustineret si ea res que suit ut tuñ
honus ferretpiiss alia in iocumet
dan debeat Lur

Expanded text:
onus uicinarum aedium ferebat, ‹cu›ius essent aedes quae seruirent, non eum, qui imponere uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', satis aperte significari in perpetuum parietem esse debere: non enim hoc his uerbis, dici, ut in perpetuum posset, sed uti eiusdem modi paries in perpetuum esset qui onus sustineret: quemadmodum si quis alicui cauisset, ut seruitutem praeberet, qui onus suum sustineret, si ea res quae seruit et tuum onus ferret, perisset, alia in locum eius dari debeat
Abbreviated transcription (Latin):
tius tollerem. atue ita ꝑ statutũ ipuᷤ
editicatum hũo. lib̾tatem aoũsus pu-¬
plium meuiñusucapiam. sion ir u¬
na s̾uitus picõ ⁊ meno debebatur: sec
deberem. ¶ub̾tas sͥuitr usucapit᷑
siedes possioantur. qͣresus qui alcus
editicatũ hebat antestacutum tempus
edes pofsitere desnt: inteĩpellata uiuca¬
ptoz. is autem qui post ea eaccem e¬
des possidere ceꝑit mĩegro statitto tẽ¬
pore lib̾tatem uiucapiet. Natura .n.
suitutum ea÷: ut possrdi non p̃ossũt

Expanded text:
us aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuium usucapiam: non enim una seruitus Titio et Maeuio debebatur, sed deberem.Libertas seruitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet. natura enim seruitutium ea est, ut possideri non possi‹nt›,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sͣ retulimus in sernitute pͦ¬
tus estͣͦ negnt marcellus. qm̃ ñ
solet ei proficere. Sino mser¬
uitute eg̾it post libertatem. Qdĩ
pͣcti excepcõe admitenõ. ¶ S
an t doli ei prosicit ercepcio q̃r.
est cum creditoro ⁊ roem emĩa¬
tip̃atus auiit herediatem. ⁊ oi¬
ut dobꝰ elm possenti excepcõne.
tum crepitorib paternis pactꝰ
paccio hĩ srednorib obest si cõ-¬
su declaraiunt quota̾ ꝑte debr¬

Expanded text:
ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed an uel doli ei prosit exceptio, quaeritur. est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione.um creditoribus paternis pactuspactio huiusmodi creditoribus obest, si consu declarauerint, quota parte deb
Abbreviated transcription (Latin):
Ium in uendicone quis preqũ rei
lponit donacõnis caufañ exactus
non indetur uendere. ¶lem.
emptus tanti qñti a testatore:
emptꝰ mox inuenrat᷑ ñ emptus
a donatus testatori indetur qĩ sñ
pretio ftauendicio. Ido sitinlis er̃

Expanded text:
um in uenditione quis pretium rei ponit donationis causa non exacturus, non uidetur uendere. 37 Ideemptus tanti, quanti a testatore emptus est', mox inueniatur non emptus, sed donatus testatori, uidetur quasi sine pretio facta uenditio, ideoque similis e
Abbreviated transcription (Latin):
sic uenditor dicit qñtiuelis. qñti eqũ
emptum ¶uenenimau quidã putat̃
ñ conuahiempcõm . qr nec sociẽcãs
ut alnio dicpt. ¶ Si quis amico pet¬
egre eunti mandaint ut fugicm set
uum q̃rat ⁊ si inuen̾it uend̾at nee
ip̃eons ꝯtrãsenatus ꝯsutu mittit
qr non uendidit᷑. S n amicus eius qr
presentem uendit. emptorquo qui
presentem emit recte negõm gerere in¬
nich appareat uenisse: talis custodi¬
a desideranda: auenoitore: qualem

Expanded text:
sic uenditor dicit: 'quanti uelis, quanti aequum emptum'.Ueneni mali quidam puta‹n›t non contrahi emptionem, quia nec societas r, aliud dici potest.Si quis amico peregre eunti mandauerit, ut fugitiuum suum quaerat et si inuenerit uendat, nec ipse contra senatus consultum committit, quia non uendidit, neque amicus eius, quia praesentem uendit: emptor quoque, qui praesentem emit, recte negonihil appareat convenisse, talis custodia desideranda est a venditore, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
suamuendidissz: potuissz eas accões
ad emptorem tñsferre. ¶In hiis q̃
pondere. num̾o. menturaue ꝯstant
łii frum̃to uino oleo argento treaᷤ
s̾uatur que incer̾is ut sim aq de
modo ut ⁊̃ si deprecõ uenit: ntña

Expanded text:
uendidisset, potuisset eas actiones ad emptorem transferre.In his quae pondere numero mensuraue constant, ueluti frumento uino oleo argento, modo ea seruantur quae in ceteris, ut simul atque de modo ut,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qd̾ ⁊ stareuidetur añ qm admẽ¬
iciatur om̃e ꝑicłm ad uenditorẽ
an in singulas eas. ¶Eiquiaĩ
ĩuendendo p̃dio ꝯine cełainit qͣm
emptor si audiss empturus ñ¬

Expanded text:
 constare uidetur antequam admetiatur, omne periculum ad uenditorem an in singulos eos.Si quis in uendendo praedio confinem celauerit, quem emptor si audisset, empturus n
Abbreviated transcription (Latin):
as̃ri udetur: sip̃cium sit addi¬
tum. s si nicħ pretii addatur:
soluco tñ afferatur tacilior pre¬
tii ⁊ mat᷑ior. melior condõ affri
indetur. ¶ pret̾ea si lotus õptu

Expanded text:
ri videtur, si pretio sit additum. sed et si nihil pretio addatur, solutio tamen offeratur facilior pretii vel Maturior, melior condicio adferri videtur. praeterea si locus op
Abbreviated transcription (Latin):
Cumgͥtunc receditur ab emptõ¬
ne uͥpure contrahitur il cune
non impleatur ubi sub condõe
fret. cũ melior condõ sit allata.
dĩ fle emptor subiectus sit. ele

Expanded text:
ur tunc recedatur ab emptione ubi pure contrahitur vel tunc non impleatur ubi sub condicione fit cum melior condicio sit allata: si falsus emptor subiectus sit, ele
Abbreviated transcription (Latin):
mitti possit ⁊ negat admitgẽdã
adieciont qr alt̾ius ei qm eiꝰ q̃
distrata ÷ n oolec adieccõ ad¬
mitti. ¶Idem iut eodem locosͥc
in diem adiectis alter decessit. de
słem ẽe hanc sp̃em. pantus spei᷑.
⁊ idõ hic discedi a priore empcõne
⁊ ad scd̃m peruenne. ¶d marcelt¬
em adiecto tundo  dimesior con¬
doallata fũnit rempignorieẽde
sinere si emptoreum fund̃ pig¬
nori dedisiet. ex quo colligitut
ꝙ emptor mediotemporedñs
alioquin nec pignꝰ teneret. ¶ Io̾¬

Expanded text:
mitti possit. et negat admittendam adiectionem, quia alterius rei quam eius quae distracta est non solet adiectio admitti. Idem Iulianus eodem libro scin diem addictis alter decesserit, dimilem esse hanc speciem partus specie et ideo hic discedi a priore emptione et ad secundam perveniri. Sed et Marceldicto fundo si melior condicio allata sit, rem pignori esse desinere, si emptor eum fundum pignori dedisset: ex quo colligitur, quod emptor medio tempore dominus est: alioquin nec pignus teneret. I
Abbreviated transcription (Latin):
obugan sub dicõe ⁊ i debito¬
ns fc̃a fuit. ¶Ei duopiter de y¬
potheca pacncantur in qnͣtũ
quisq obligatam ypothecã
hat᷑utrum pro qnͣtitate debi¬
ti an proptib dindiis: q̃ritͣ
⁊ magis ÷ ut pro qͣmitate debi
utriq datum ÷ seperatim s
siomnt illi ⁊illi. si hactu
uterq recce in solidum aget.
siminꝰ aget unusquis ꝙ ꝓ
parte. ¶ Potest ita si pignoris
uatõ ypotheceue ut siitra c̃¬
tum tempꝰ ñsit soluta pecia
iure empcionis possideat rem
iusto preciotũc estimandam¬

Expanded text:
i debitoris facta fuerit. Si duo pariter de hypotheca paciscantur, in quantum quisque obligatam hypothecam habeat, utrum pro quantitate debiti an pro partibus dimidiis, quaeritur. et magis est, ut pro quantitate debitutrique datum est separatim: sed si simul illi et illi, si hoc actum est, uterque recte in solidum aget, si minus, unusquisque pro parte. Potest ita fieri pignoris datio hypothecaeue, ut, si intra certum tempus non sit soluta pecunia, iure emptoris possideat rem iusto pretio tunc aestimand
Abbreviated transcription (Latin):
ciis. solet caucionib res expͣtita¬
ri. nam si cau̾it se restuurum:
abiotuetur. siuero dolo quidẽ de¬
siit possidere ssnira aũ openisꝰ
ñ possit remipãm restituere.tã
tidempnrabitur qnͣti actorin
lirem iurauit. sicut inceceris ĩ
rem acciõnib. lamsitanti con¬
oempnato eet qntumꝰ deberetiu
quro prodert intem asgo cuͣ in
ꝑsonamagendo i de nequetur.
Interd̃ ⁊ de fitib arbitri d index¬

Expanded text:
l in prouinciis, solet cautionibus res explicari: nam si caueret se restituturum, absoluitur. sin uero dolo quidem desiit possidere, summa autem ope nisus non possit rem ipsam restituere, tanti condemnabitur, quanti actor in litem iurauerit, sicut in ceteris in rem actionibus: nam si tanti condemnatus esset, quantum deberetur, quid proderat in rem actiocum et in personam agendo idem consequeretur? Interdum etiam de fructibus arbitrari de
Abbreviated transcription (Latin):
qpratum ht̃ uoluisse eũ recro cͤe¬
sunt. ¶ Sires ypothece data p̾ea
mutata fuit. equeypothecarraae
cõ ꝯp̃ecit łuti de domo data ỹpo¬
thece ⁊ orto scõ. Itẽ si de loco nieñ
⁊ domꝯ fc̃asit. itẽsi de iocodata de¬
inde umeis meo positis. ¶Inuẽ¬

Expanded text:
ratum habet, uoluisse eum retro recurssunt. Si res hypothecae data postea mutata fuerit, aeque hypothecaria actio competit, ueluti de domo data hypothecae et horto facta: item si de loco conuenit et domus facta sit: item de loco dato, deinde uineis
Abbreviated transcription (Latin):
hns que nenia negautt Iubencius
aũ tum comiuis ⁊̃ hospitib posseu¬
ni. que sñia michi uerauroetur. au¬
quo .n. laigius cumusuario agerrõ
ꝑto dignitate eius cui telictus : usꝰ.¬
¶ S utetur is ut puto duntarat ci in
uidendum utrum eodem loco ittat᷑

Expanded text:
egauit: Iuuentius etiam cum conuiuis et hospitibus posse uti: quae sententia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uidendum, utrum eodem loco utatur
Abbreviated transcription (Latin):
eum fote aduerzus eum qiripig¬
nori dedit qr p̃ro eo dedit acͣs  i ypo¬
techaria uł seruiana accc̃e petite
litis eꝯtimacio oblatasit. utis qui
tem excepcione tuendiis:. Cõntra
quo gris beres cuipignus adiuoi.¬
catum: uent tbtum reddere uͥcet de

Expanded text:
eum qui pignori dederit, quia pro eo erit, ac si hypothecaria vel Serviana actione petita litis aestimatio oblata sit, ut et is qui tem exceptione tuendus sit. contra quoque si is heres, cui pignus adiudicatum est, velit totum reddere, licet de
Abbreviated transcription (Latin):
tutum oies temꝑat accõnis exierit.
qͣre ⁊ si post tempus obligõnis se so-¬
erat obngatus l in potempꝰ quoͭ
non tenebatur. ¶ bene aũ ÷ hiesb̃¬
iungere utrum penam ꝯtineat

Expanded text:
tutum dies temporalis actionis exierit. quare et si post tempus obligationis se soerat obligatio, licet in id tempus quo non tenebatur. E re autem est hic subiungere, utrum poenam contineat
Abbreviated transcription (Latin):
uod suiuᷤᷤ inlibro de doti I eranĩ.¬
b scriptit. siint̾ eas ꝑsonas quaꝵ
alt̃a non dum iustam etatem hat
inrpcie fasteͣzuint. quod dotis nõre
quod sponsa sponso dotis nomine
deoit: donec maneat inter eos af¬
fmnitas. quod .n. ex ea causa ñouĩ
coito m̃mio datur cum sic detur
tanꝙͣ̃ in dotem ꝑuentur: ꝙͣdiu
ꝑuenire po᷑test: repeticio eius ñ÷.¬

Expanded text:
uod Seruius in libro de dotibus scribit, si inter eas personas, quarum altera nondum iustam aetatem habeat, nuptiae factae sint, quod dotis nomine quod sponsa sponso dotis nomine dederit, donec maneat inter eos adfinitas: quod enim ex ea causa nondum coito matrimonio datur, cum sic detur tamquam in dotem peruenturum, quamdiu peruenire potest, repetitio eius n
Abbreviated transcription (Latin):
ci ob gͣcibsam sñam datũ ⁊ brediertor¬
quebitũr.⁊ si quro aluro scelere q̃sit̃¬
competit si sola tipttua accipiẽtis
plum dandasit. an exemplo funs ⁊ ĩ
quadruplum accõm ramus ⁊ ꝯdcõem ͤ
qui dedit peccumam ne secum agẽ¬
retur ex eo temꝑe cedit ex quo dednit si
m̾ potectas ei fieret exꝑtunoi. Inillint
asi ꝑsonam cum quo ut agatur alius
pectuniam dedit uubitari potest utr̃
ex die date peccunie nimerari debeatꝰ
anpocius ex quo cegnounit datam eẽs

Expanded text:
datum et heredi extorquebitur et si quid aliud scelere quaesitucompetit, si sola turpitudo accipientis plum danda sit? an exemplo furis et in quadruplum actionem damus et condictionem? qui dedit pecuniam ne secum ageretur, ex eo tempore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret experiundi. in illius uero personam, cum quo ut agatur alius pecuniam dedit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit
Abbreviated transcription (Latin):
Siqtuis abꝰ acceꝑit peccunam ne michi
negõm faceret. si qur̃o ei mantato mo
datum est ut a ꝑturatore meo õm rr̃ t
ratum hũi: ego debisse intelligor ¶ Si
aũ non manoats meo alius ei licet tau¬

Expanded text:
Si quis ab alio acceperit pecuniam ne mihi negotium faciat, si quidem mandatu meo datum est, uel a procuratore meo ‹o›mnium rratum habui: ego dedisse intellegor. si autem non mandatu meo alius ei licet
Abbreviated transcription (Latin):
¶ iduus suaue inia octisus. occi¬
sa ue fint lexaquilia iocum htꝰ In¬
iuria occisum mito abicitur. Non em̃
tacpsi ẽuum tuũlatronem michi i¬
Abiante moctidero: securus eto. Nam
to ip̃m cum clamore testificetur. in¬
teroiũ i autem deprehsilum ita per¬
mittit occidere si is teio se deꝑfendit.
ut tñ eque cum clamore testificetir.
et ⁊ si quemgumq alium Up¬
terros e petentem cins ꝓccidenit ñ
uidebitur iniuria occioisse. Et sim¬
etu quis mortis furem otiroit nõ
dubitatur quin iege aquilia tene¬
atur non ¶Sͣm autem tum posiet
app̃henoere maiuit occidete: mag̃
nelia tenebitur. ¶Iniuriam autẽ

Expanded text:
seruus seruaue iniuria occisus occisaue fuerit, lex Aquilia locum habet. iniuria occisum esse merito adicitur: non enim si seruum tuum latronem insidiantem mihi occidero, securus ero: nam id ipsum cum clamore testificetur: interdiu autem deprehensum ita permittit occidere, si is se telo defendat, ut tamen aeque cum clamore testificetur.et si quemcumque alium ferro se petentem quis occiderit, non uidebitur iniuria occidisse: et si metu quis mortis furem occiderit, non dubitabitur, quin lege Aquilia non teneatur. sin autem cum posset adprehendere, maluit occinelia tenebitur. Iniuriam autem
Abbreviated transcription (Latin):
beren poͣis: danoam de in rem .u̾.
accom utnem. ¶ Seruꝰ absentis
credidit. subs cribentetutore: ott¬
pulõne in ꝑsonam tutoris tnsla
mittente ⁊ ꝯuenit int̾ oms ꝑso¬
nas uti eam pr̃ aũip̃a setuereti
maritꝰ eiꝰ mutuos nũmos ei dedit.
tũ iuste putaret prẽm erꝰ minis¬
tratuꝵ tm̃ salariũ qnͣtum dare
filie sue instituerat. eos m̃imos

Expanded text:
posset, dandam de in rem uerso utilem actionem.Seruus absentis credidit subscribente tutore stipulatione in personam tutoris translromittente et conuenit inter omnes personas, uti eam pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cum iuste putaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nummos
Abbreviated transcription (Latin):
at deuit rei . p᷑. causa abeẽ ea quib re¬
u̾ti mnurbem potuit: ⁊ erit mod̾atũ
tẽꝑa ei tradere: que lex reũtentib p̾s¬
tirut qͣre si quod efflurent sue iei cã
non dubitamus id tempus ei ñ ꝓfic̾e
potuit statim eum dicenus deufle rei
peditus ꝯtimiare ner non potuit he¬
b̾itur rõ huamitatis sicut hr̃i solet ⁊
hremis ⁊ nauigatonis ⁊ cet̾oꝵ que

Expanded text:
ea quibus reuerti in urbem potuit: et erit moderatum tempora ei dare, quae lex reuertentibus praestitit. quare si quo deflexerit suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficpotuit, statim eum dicemus desisse reipeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis et nauig
Abbreviated transcription (Latin):
abtuit exclusus fũit a legato. fidĩ amis¬
sum abesͣ relictum prare cogfuit. Mat.¬
cellus notat quis .n. dubitabit sama
legatoꝵ ⁊ fidĩomissoꝵ tã mnliti resti¬
ti ħreditatem qͣm̃ ob io ꝓdidit ꝙ rei¬

Expanded text:
afuit, exclusus fuerit a legato: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitabit salva legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si uicto ꝯit debitor uendicans
gͣlectã deͣ hereditate dc̃a stit aͣ pig
xꝑatur cũ legata quidem alit̾
italere non possunt ꝙ si testam̃.¬
Ttũratum ee . staret. Em̃u fĩp̃e

Expanded text:
 si victus sit debitor vindicans glecta de hereditate dicta sententia pignocomparatur, cum legata quidem aliter valere non possunt, quam si testamentum ratum esse constaret: eni
Abbreviated transcription (Latin):
n hanc accomsiqueratur res que pe¬
tita est: cuius temporis estĩmacõm iẽ.¬
natõnis tempus spectandum Si ue¬
ro desient ee in rebr humanis. mor¬
ent spectandum. Non .n. d nouissi¬
mum uite tempus spestan. ne ad
exiguum p̃tium estimacõ rei duca¬
tur: in seruo forte mortifere uuine¬
ato. ¶ In utĩb autem si post mo¬
ras defior res fc̃a sit: marteltꝰ scrib̃¬
or res si fc̃a. Et ideo si quis post
moram s̾uim eluscatũ dederit n
liberan eum. quare ad tempus mõ¬
re in hiis erit estimacõ reducenda.¬
die daridebeat petita sit ueluti
umum oleum frumenr̃tantili-¬
tem estimandam casiusait. qñti
ẽẽ ut pͥmum estimatõ sumatureiꝰ
loci quodan debuit. Si nicb de loco¬
ꝯuefut: is locus spectetur quo pe¬
teretur. quod ⁊ de tet̃is rebriuns.¬

Expanded text:
n hac actione si quaeratur, res quae petita est cuius temporis aestimationem renationis tempus spectandum: si uero desierit esse in rebus humanis, morerit spectandum: non enim debet nouissimum uitae tempus aestimari, ne ad exiguum pretium aestimatio redigatur in seruo forte mortifere uulnerato. in utroque autem, si post moram deterior res facta sit, Marcellus scribior res facta sit: et ideo, si quis post moram seruum eluscatum dederit, nec liberari eum: quare ad tempus morae in his erit reducendadie dari debebat, petita sit, ueluti uinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil conuenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ins iam interest bõemrecipeie ⁊ h
sires indoio̾ ꝙ. furis eius eẽtesint. ꝙ
si pendente ꝯdicõe iudiᷤ tͤaietur in-¬
dexestimare debebit qnͣti emptorẽ
n uen̾it Cauere aũ exaccõe ꝑetito᷑r
ei c̃um quo agitur non dẽbebit. ¶tõ¬
ue subrepto ⁊ octiso ꝰ drccõ uou̾is ⁊
correi ⁊ carnis comino competit .s.
si ⁊ corium ⁊ taro cõtrastata fu̾int
cornua que ꝯdicentur. S sidñs o¬
diccõe bouis p̃cium ꝯsecutus fu̾it ⁊
postea aliquid eoꝵ ex quib supra
ocm̃ est coroicet : omni modo excep¬
cõne submnou᷑ebitur. ¶ Cntra si
corium ꝯdifit ⁊ p̃cium eius ꝯsecu-¬
tus bouem ꝯditat offeiente fure pre¬
tium bouis de tontracto pretõ corer en¬
ĩuuis subreptis. nam ⁊ imustũ ⁊ uina¬
cia ꝯdiciiure possuͣnt. ¶ celsus tib̃.¬
.iii dig̃. quod ab aliquo s̾uus sub-¬
ripuit. eius nomine liber. furci teͣ¬
netur. ꝯdici autem einon possunt:
nisi liber contractauit .. Lomp̃¬

Expanded text:
ris iam interest hominem recipere et res sine dolo malo furis eius esse desiit. quod si pendente condicione iudicaretur, iudex aestimare debebit, quanti emptorem inuenerit. Cauere autem ex hac actione petitor ei cum quo agitur non debebit. Boue subrepto et occiso condictio et bouis et corii et carnis domino competit, scilicet si et corium et caro contrectata fuerint: cornua quoque condicentur. sed si dominus condictione bouis pretium consecutus fuerit et postea aliquid eorum, de quibus supra dictum est, condicet, omnimodo exceptione summouetur. contra si corium condixerit et pretium eius consecutus bouem condicet, offerente fure pretium bouis detracto pretio corii est uvis subreptis: nam et mustum et vinacia iure condici possunt. Celsus lib. Quod ab alio seruus subripuit, eius nomine liber furti tenetur: condici autem ei non potest, nisi liber contrectauit. 16 Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
tum ham: quod in debiturm da¬
tum sit. s altera condic̃one. ai
amouit᷑ dandã ĩpr̃em i ꝯdicẽm
icet furꝑatus sit excipere ꝯdcõ¬
nem. ⁊ per me stet̾it oum in re¬
b humanis res fuerat ꝯdicere
eam. postea autem pempͣta ÷
tñ ourare in condcom ueteres
uoluerunt. quima uidetur qui pͥ¬
mo inuito comino rem tracta¬
sit semꝑet in testituenda est ꝙ
nec debuit aufre. moram fr̃e.
nec tautum eadem lege quo. s¬
genere acconis exꝑiamur ex leꝰ¬
ge agendum est. ¶lp̃. de ocoe¬
mimeratam petit illa accõ a.¬
ne utttur si certũ petatur. sui
autem alias res ꝑ triticariam
ꝯdcõm petet. Et generaliter di-¬
cendui est eas res ꝑ haut ac-¬
cõm petiu que sint preter peccu¬
mam nimeratam: siue in re sii
in r̃suram ꝯͣ stent fũ mobrles
sint sũ soli. Quare funoum
quor ꝑ banc acc̃om petimus ⁊
li uecͣtigalis sit. siue ius quis¬
stipiriatus sit. ułuti usumfru.¬
ctum uł g̾uitutem utroꝵq p̃¬
dioꝵ. ¶Rem autem fuam ꝑ

Expanded text:
tum habeam quod indebitum datum sit. sed altera condictione altamouit, dandam in patrem condictionem icet fur paratus fuerit excipere condictionem et per me steterit, dum in rebus humanis res fuerat, condicere eam, postea autem perempta est, tamen durare condictionem ueteres uoluerunt, quia uidetur, qui primo inuito domino rem contrectauerit, semper in restituenda ea, quam nec debuit acautum eadem lege, quo genere actionis experiamur, ex lege agendum est. DE CONnumeratam petit, illa actione utitur 'si certum petetur': qui autem alias res, per triticariam condictionem petet. et generaliter dicendum est eas res per hanc actionem peti, si quae sint praeter pecuniam numeratam, siue in pondere siue in mensura constent, siue mobiles sint siue soli. quare fundum quoque per hanc actionem petimus et si uectigalis sit siue ius stipulatus quis sit, ueluti usum fructum uel seruitutem utrorumque praediorum. Rem autem suam per
Abbreviated transcription (Latin):
roeo peu posse quod interest.Mar.¬
norat posse dici. ⁊ n mithi allibi so¬
luatur: liberacõm ꝯtigisse. qmuis
innitus accipere ñ cogar plant si
liberaretur. s michi usdetur sum̃¬
me soluco᷑ distare a fabrica iniuie. i¬
⁊ ideo quod int̾est solum petendum¬
¶ Nunc de officõ iudicis nꝰ accõnis loqũ¬
dum est utrum qm̃itati contrastus
debeat suire: an ut excederent mi¬
nuere quantitatem debeat. ut si ĩ

Expanded text:
ideo posse peti quod interest. Marcnotat posse dici et si mihi alibi soluatur, liberationem contigisse, quamuis inuitus accipere non cogar: plane si liberaretur. sed mihi uidetur summae solutio distare a fabrica insulae et ideo quod interest solum petendum. Nunc de officio iudicis huius actionis loquendum est, utrum quantitati contractus debeat seruire an uel excedere uel min
Abbreviated transcription (Latin):
posse ab eo repeti alteroioto. ⁊ fine
lociadiectõe. ¶Damus gͥ actori ele¬
ccõm actor petitonis. Qt generałr
diffinit sceuoia petitorem eleccõm
br̃e ubi petat. reum ubi solu̾at .s. añ¬

Expanded text:
posse ab eo peti altero loco et sine loci adiectione: damus igitur actori electionem petitionis. et generaliter definit Scaeuola petitorem electionem habere ubi petat, reum ubi soluat,
Abbreviated transcription (Latin):
um lotum inq̃m uaturum se ꝓ¬
misiss nũꝙ̃ accederet. quod ut
data oꝑa faceret ut qr alus lotis
nc̃co distringeretur. non possesti¬
pulatorem ad suum ꝑuenire. sõ
uisum ÷ utnes accõnes in eam

Expanded text:
rum se promississet, numquam accederet quod uel data opera faceret uel quia aliis locis necessario distringeretur, non posse stipulatorem ad suum peruenire, ideo uisum est utilem actionem in eam
Abbreviated transcription (Latin):
fur manitestus ꝯdcõe tenebitur: si
deprelĩsa non fuit a dño possõ ei.
festo tractare de comrõe ita ꝓponit.
furem deprehñsum aut occronie
aut fregͣisse᷑ autͣ fudisse id qũ intce¬
pat. ¶ ei quoz qui ui bõr raptoꝵ
nec domiini fcõ dñiũ eius rei ab eg
retedat. ⁊ ideo sieam temalienaint
ꝯditere non posse. uirde celius ł di.¬

Expanded text:
fur condictione tenebitur, si depraehensa non fuerit a domino possessio eius: festo tractare de condictione, ita proponit furem deprehensum aut occidisse aut fregisse aut effudisse id quod interceperat. Ei quoque, qui ui bonorum raptorum nec domini facto dominium eius rei ab eo recedat: et ideo si eam rem alienauerit, condicere non poterit. Unde Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ mea quis causa sit ut domũ
reuocari possit nͥ ne: ip̃e p̃tor d cã
cognita stat᷑uere. ꝙsi constiat ĩea
eum eẽ tausa ut domũ reuocet. de¬
bebit tau̾i iuditõ slstẽ statuente p̃¬
tore inꝙ̃ diem ꝓmitiat᷑. ¶ S utrũ
nuoa cautõne an satisdato:. mart̃
dubitat. michi uidetur solã ꝓmis¬
sione ꝙ ⁊ mela scri. alioqum ipel¬
lecur iuoicunti accipere qm inueni-¬
re eos quisatis ꝑ eodent. ¶In oĩb
au in quib ꝓͣteiatur aõmonicõ. ħ¬

Expanded text:
sit, ut domum reuocare possit, nec ne, ipse praetor debet causa cognita statuere. quod si constiterit in ea eum esse causa, ut domum reuocet, debebit cauere in iudicio sisti, statuente praetore in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire eos qui satis pro eo dent.In omnibus autem, in quibus protelatur admonitio,
Abbreviated transcription (Latin):
um filiut inatitum suum mutuũ
uederit.cũstudioꝵ ca rome ageret.
ssponsum est a ceuola enoroinaris
cedero. tuqĩ mutuam accipias. usł
scribit donacõm non ẽẽ. s an mu-¬
tua sit urdendum est. ⁊ puto nec mu-¬
tuam ẽẽ. magis t nsimos accipien-¬
tis nõn fi̾: sumalia opinone acceꝑit¬

Expanded text:
milias uiaticum suum mutuum dederit, cum studiorum causa Romae ageret, responsum est a Scaeuola extraordinario dedero, tu quasi mutuam accipias, Iulianus scribit donationem non esse: sed an mutua sit, uidendum. et puto nec mutuam esse magisque nummos accipientis non fieri, cum alia opinione acce
Abbreviated transcription (Latin):
poterit in anno proximo quo utca
itettit. in quo pretium quo heoͣi¬
tatis ent. e iuscemͣgͦ senu octifioc¬
cisi nomine atfus maiotem alius
suidius constitui neutrum lege
aquilia tenen aut aiterum. cum¬
⁊ pocius. n impĩnita malefria eẽ
oporteat. nec facile consticui pos
tate cominuni recepta esse inm̾ab¬
ilib reb proban potest. ¶ Exempi¬
unum proposunie contentuᷤ ere
Cum plures tratem auenam fura.¬
di tauia sustinernt qͣm singiru f̾¬
re non possent. furci accõne om̃es
tenen exstimantur. quamiris s¬
uptili racione diti posut nemnie
eorum teneri. q neminem uerũ

Expanded text:
poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius absurdius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possommuni recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamuis subtili ratione dici possit neminem eorum teneri, q
Abbreviated transcription (Latin):
in sortem inquietan debitores ñ
uebent. ⁊ maxime si ꝑient usuras.
nacerbum se exactorem ñ ituine¬
liosum prebeat s mod̾ata ⁊ cuefi¬
cacia benigñ ⁊ cũinstanciabim̃¬
anũ. slam inter insoiẽniam inci¬
osam ⁊ diligencam ñ ãmbicõsam
muit̃ interest. p̾cerea ꝓipicere d¬
ne pecẽ .p. credantur in ꝑignorib
ydoneis uł ypothecis. Idem.

Expanded text:
in sortem inquietari debitores non debent et maxime, si parient usuras: n acerbum se exactorem nec contumeliosum praebeat, sed moderatum et cum efficacia benignum et cum instantia humanum: nam inter insolentiam incuriosam et diligentiam non ambitiosam multum interest. Praeterea prospicere de publicae credantur sive pignoribus idoneis vel hypothecis. Idem l
Abbreviated transcription (Latin):
lio qm̃ in quo ꝓmisit soluere inui¬
toscipuatore potest. Pautes
pue solueretur tum arbitxaria u¬
ellet agẽrẽ frdenissor accẽpt̾us fit nͥ¬
eius accõnis nomine. uide amus
ne ea petcunia que ex sina uidiciᷤᷤ
accedere potist sĩ debeatur: nec sit ĩ
obligoem adeo ut nũc quo sorte
soluta. ut si capue petatur arbit
te qm̃ ex peccuma solut̃ uroi. ut
suꝑsit peticõ eius quod excedit sor¬
tem ⁊ accedat pena ꝓ earem qñti¬
tate. quod non puto admitendꝰ.
tanto mag̃ ꝙ treditor accipien¬
do peccuniam: ⁊̃ remisisse penam
Docͣ edcõ pretor fauet natu ma.¬
rali equ̾itat qui constituta ex con-¬
sensu fc̃a. sustodit qr gͣue est fidem
fallere. ¶ Ait pretorqui peccum¬
am debitam ꝯstitint quisic ace¬
res de constituta tenentur si non
int̾cessint. ¶ De pupino ⁊ si nicħ
sit expressum edco: aitam̃ sñ acto¬
ris au̾cte ꝯstituendo non obligat᷑

Expanded text:
m in quo promisit, solvere invito stipulatore potest. Paulus puae solveretur, cum arbitraria vellet agere, fideiussor acceptus sit eius actionis nomine, uideamus, ne ea pecunia, quae ex sententia iudicis accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta uel si Capuae petatur, arbitte quam ex poena solutum uideri, ut supersit petitio eius quod excedit sortem, et accedat poena pro eadem quantitate. quod non puto admittendum, tanto magis, quod creditor accipiendo pecuniam etiam remississe poenam oc edicto praetor fauet naturali aequitat‹i›: qui constituta ex consensu facta custodit, quoniam graue est fidem fallere. Ait praetor: 'Qui pecuniam debitam constituit'. 'qui' sic accres de constituta tenentur, si non intercesserint. De pupillo etsi nihil sit expressum edicto, attamen sine tutoris auctoritate constituendo non obligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tu su certi sumt̾ti. Et si ex cͤausa
empcõnis quis precium debegt ist
ex causa dotis. ut extama cnteis ⁊
ex quocumq alio contractu. ¶ de¬
hiis qui hon᷑ana acic̃e non iureci¬
uili obligatus ÷ ꝯstituendotenet᷑
uidetur .n. debitum ⁊ quod uire ho¬
petulio obstricti si constituert:
tenebuntur uiq ad eam qnti¬
Itatem que tunc fuit in petuno cũ
ꝯstituebatur cet̾m si plus nõie su¬
o constituit. non tenebitur in to
quod plus est. I ip̃.

Expanded text:
tu siue certi siue incerti, et si ex causa emptionis quis pretium debeat uel ex causa dotis uel ex causa tutelae uel ex quocumque alio contractu. Deis, qui honoraria actione, non iure ciuili obligatus est, constituendo tenetur: uidetur enim debitum et quod iure hoptenebuntur usque ad eam quantitatem, quae tunc fuit in peculio, cum constituebatur: ceterum si plus suo nomine constituit, non tenebitur in id quod plus est. I
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ueloie: si ꝓ porcõne pretiũdabit ⁊ ħ in ẽp¬
torib euan oportere ait. namuenditor pigit¬
oris loco quod uendidit retinet. quoad emp
arbit̾o uroicis. ħ atĩ expediciꝰ eẽ si om̃s here¬
oes unũ ꝓcirratorem ad agend̾ ded̾int. tũc
⁊ siquodet̾ior s̾itus culpa uniꝰ hedum fcũs

Expanded text:
ditor tradat, si pro portione pretium dabit: et hoc in emptoribus seruari oportere ait: nam uenditor pignoris loco quod uendidit retinet, quoad emptarbitrio iudicis: hoc autem expeditius esse, si omnes heredes unum procuratorem ad agendum dederunt. tunc et si quo deterior servus culpa unius heredum factus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ. ¶ S ⁊ n cum putauiticiz
negocia ẽẽ tum eent semꝑnii ea ges¬
si: solus senppmus michi atcõe ne-¬
Si pupuli tui negocia gessero ñ m̃a-¬
cato tuo. s ne tutele iudõ ꝯuenia¬
ris. negociqꝵ gestoꝵ te bẽo obligͤa.¬
tum. s ⁊pupillum modosi locu¬
pletior fuerit factus. ¶ Item si ꝓͣ-¬
tiuator meotuo mutuam pec-¬
tuniam dedero tuiotemploneut

Expanded text:
tum esse. Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi actione nesi pupilli tui negotia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero tui contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
accc̃e ip̃e tñ si cuta res meas auquio in¬
pendit non in roquod ei abest S m¬
qr improbe ad negocia meaaccessit. s ĩ
quo ego iocuꝑlecor frũs sum. ht contra
me accõmꝰ: ¶Si quis ita simple sisatus

Expanded text:
actione. ipse tamen si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter uersatus
Abbreviated transcription (Latin):
micħi feq̃t dabitur michi aoũ¬
sus eumaccõ. ¶ interdum inne¬
gotioꝵ gestoꝵ accõne labio scrib
dolum solum modoũsari. nam
si affcõne toastus ne bona meadis-¬
trahantur negociis temeis opitu.
quisponte ⁊ nulla ncͣcce togenteĩ-¬
miscuit se negotiis aliens ⁊ ea ges-¬
situerum ⁊ is quialiqua ncͣcieur-¬
gente ułncͣcus susicõne gessit.
rere tumichi mandainis ut geram
anutia accc̃e utipossim. ⁊ egouttꝰ
amq locum hr̃e. qmad modun tp̃e
marcell̃. scribit. si si deiusiorem ac-¬
ceꝑo negotia gesturus. Nam ⁊hic
aliqͣm accõm possit. ⁊ uerum est

Expanded text:
mihi fecerit, dabitur mihi aduersus eum actio. Interdum in negotiorum gestorum actione Labeo scribit dolum solummodo uersari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optulequi sponte et nulla necessitate cogente immiscuit s‹e› negotiis alienis et ea gessit, uerum et is qui aliqua neceecessitatis suspicione gessit. rere, tu mihi mandaueris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habere. quemadmodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus: nam et hialiquam actionem possit: et uerum est
Abbreviated transcription (Latin):
n re emptoris necinuenit nͨ recepiss nec
eẽt in ip̃ius negotiis emptoris que g̾re¬
bat unde sͥ in presenti ieoueret ¶ ¶et̃¬
um si exania causa ꝑpetue obligõnis
tũ sit locuplex debeat non ÷imput᷑an.¬

Expanded text:
non ex re emptoris, nec inuenit nec recepisset: nec esset in ipsis emptoris negotiis quae gerebat, unde sibi in pra‹e›senti redderet. Ceterum si ex alia causa perpetuae obligationis, cum sit locuples, debeat, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicut÷ ne posse frẽ desinat ¶ Illum auꝰ
non credimus tem̃ qui gent negr̃a debi¬
toris ad reddendum ꝑignus cum pectu¬
nia e i de betur. nec fuit qũ sͥ poͦssit eisol¬
uere. ¶S nec redibitorie sp̃ẽm uenne
in neg̃ .ꝙ̃. accõm. ⁊ ꝑ ħ sex mensib exrac¬

Expanded text:
t, ne facere desinat. Illum autem non credimus teneri, qui gerit negotia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsoluere. Sed nec redhibitoriae speciem uenire in neg
Abbreviated transcription (Latin):
titꝰ quod siego ex eadem ħreditate pos-¬
siderem. tuq cepisses petere a me sũ
uti debere iursiurairor. ¶ planesi:
tẽ tem ħreditariampetere uelim.
qr ⁊ si petissem atehreditatem ⁊ pro¬
bassem meam. nicħonꝰ ab altero

Expanded text:
tit. quod si ego ex eadem hereditate possiderem tuque coepisses petere eam ‹a m›uti debere iurisiurandi. plane si ate res hereditarias petere uelim, quia et si petissem a te hereditatem et probassem ‹m›eam, nihilo minus ab altero