comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sciscitantibꝰ qͥd facerent. ut ñ uelut arbores aride mit¬
terent᷑ inignẽ: hoc solũ p̃cepit. Qhabet duas tunicas:
dec ñ habenti. Et qͥ habet escas: similit̾ faciat. Et
mneccłiastico dr̃. fili ñ sit manꝰ tua ad accipiendũ porrec¬
ta: & addandũ collecta. frustra enĩ manꝰ addm̃ ꝓpec¬
catis rogaturꝰ expandit: qui ñ has aduiduam rogantẽ.
beneficium laturꝰ extenderit. Unde pulchre subiungi¬
tur. Et restituta. ẽ. sanitati: sic̃ altera. Humanũ qͥppe
genꝰ. ante aduentũ saluatoris dexterã manũ habuit
languidam. & sinistrã sanã: qͥa marcide torpebat ab
elemosinarũ oꝑe. & suȩ tantũ intenta erat studere uti¬
litati. S adueniente dño ib̃u xp̃o. dextera illi fanat᷑
ut sinistra: qͥa qͦd ante congregauerat aude. nc̃ p̾cep¬
tũ. ẽ. ei. ut tribuat large. Et fit illud qͦd scͥptũ. ẽ.
ut qͥ utunt᷑ hoc mundo. tanquã ñ utentes sint: & qͥ mul¬

Expanded text:
sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitsciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, sin Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderit; unde pulchre subjungitur: Et restituta est sanitati, sicut altera. Humanum quippe genus ante adventum Salvatoris dexteram manum habuit languidam, et sinistram sanam, quia marcide torpebat ab eleemosynarum opere, et suae tantum intenta erat studere utilitati. Sed adveniente Domino Jesu Christo, dextera illi sanatur ut sinistra: quia quod ante congregaverat avide, nunc praeceptum est ei ut tribuat large: et fit illud quod scriptum est, ut qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint ; et: Qui mul
Abbreviated transcription (Latin):
ubet animal intoueã decidens. etipe festinatis non
ammali s uie auaritiş consulentes: qͣntomagis ego ho-¬
minẽ qui multo melio.t̃. oue debeo liberare: Preueni¬
ens dñs calũpniã iudeorũ. quã sibi ꝑfida mente paraue¬
rant. arguit eos qͥa legis p̃cepta praua int̾pretatione uio¬
larent: estimando in sab̃b̃o etiã abonis oꝑib feriandũ.
cũlex amalis abstinere iubeat dicens. Om̃e opus serui¬
le ñ facietis in eo id. ẽ. peccatũ ÷ om̃ĩs enim qͥ facit pecca¬
tũ. seruus. ẽ. peccati: eodẽ p̃cepto simul &e futuri scłi
bona feccrunt. in septima quiete maloꝵs tautũmodo
ñ aut̃ & bonoꝵ sint ferias habituri. Nã licet scłaria
oꝑa conqiiescant: ñ otiosus tam̃ boni oꝑis act.ẽ. in
dei laude qͥescere. Ic̃ ait hoĩ. Extende manũ tuam
Ex extendit. Sananda manꝰ arida iubet᷑ extendi: qͥa
infructuose debilitas animȩ. nullo meliꝰ ordine ꝙͣ elemo¬
sinarũ largitate curatur. Unde ioħs baptista turbis

Expanded text:
oveam decidens eripere festinatis, non strae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est ove, debeo liberare! Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum, quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos, quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat, dicens, Omne opus servile non facietis in eo , id est, peccatum: Omnis enim qui facit peccatum servus est peccati : eodem praecepto simul et futuri saeculi bona fecerunt, in septima quiete malorum tantummodo, non autem bonorum, sint ferias habituri; nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laude quiescere Tunc ait homini: Extende manum tuam, et extendit. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis
Abbreviated transcription (Latin):
to. qm̃ sabbatũ & hic cõmemorat᷑ nͥ lucas aꝑuisset.
alio sabb̃o factũ.ẽe. de sanitate aride manus.
set: s post qͦt dies in synagogã eoꝵ uenerit. postea ꝙͣ
tur narrationi luce: qͥditit alio sabb̃o huiꝰ manũ¬

Expanded text:
to, quoniam sabbatum et hic commemoratur, nisi Lucas aperuisset to, quoniam sabbatum et hic commemoratur, nisi Lucas aperuisset alio sabbato factum esse de sanitate aridae manus.set, sed post quot dies in synagogam eorum uenerit, posteaquam tur narrationi Lucae, qui dicit alio sabbato huius manu
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃is. ẽ. intelligendũ. Et est sensus. Miscd̃iam cõp¬
batis abimelech. eo qͦd fame ꝑiclitantẽ dauid refo-¬
cilaret. & pueros eiꝰ ⁊ qͦre meos discipłos condẽpnatiᷤ.
qͥ nichil tale fecerunt: Dñs eñĩ. ẽ. filiꝰ hominis etiã
sabbati. Si inquid dd rex sacerdotali cibo pastus ex¬
cusabilis. ẽ. & uixca alteriꝰ euangelistȩ narrationẽ.
sacerdotes sabbatũ ꝑtempli ministeriũ inolanteᷤᷤ
crimine carent ⁊ qͥntomagis filiꝰ hominis. qͥ uerus
rex & uerus sacerdos. & ideo dñs. est sabbati. euul¬
sarũ sabbato spicarũ noxa ñ tenet᷑: maxime cum
idẽ filiꝰ cdi. cũ patre & sp̃u scõ ñ solũ creator sit sab¬
bati. s etiam om̃ium tẽpoꝵ & totꝰ mundie¬
E cũ tͣnsisset inde.uenit in synagogã eoꝵ: & ecce
homo manũ habens aridã. De isto homine qͥ manũ
habebat aridã: etiã martꝰ & lucas ñ tacent. Possec
autẽ putari eo die factũ & de spicis & de ipso sana¬

Expanded text:
nsus. Misericordiam comprobatis Achimelech eo quod fame periclitantem David refocillaret et pueros ejus , quare meos discipulos condemnatis, qui nihil tale fecerunt? Dominus enim est filius hominis etiam sabbati. Si, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, et juxta alterius evangelistae narrationem, sacerdotes Sabbatum per templi ministerium violantes crimine carent, quanto magis Filius hominis, qui verus rex et verus sacerdos, et ideo Dominus est Sabbati, evulsarum idem Filius Dei cum Patre et Spiritu sancto non solum creator sit sabbati, sed etiam omnium temporum et totius mundi cum transisset inde, venit in Synagogam eorum, et ecce homo manum habens aridam. De isto homine qui manum habebat aridam etiam Marcus et Lucas non tacent . Posset autem putari eo die factum et de spicis et de ipso sana
Abbreviated transcription (Latin):
gelio uoluntas queritur. Quş si etiam effectũ ñ ha¬
buerit: tam̃ p̃mium ñ amittit. Euangłium ea pre¬
cipit quȩ possumꝰ. nescilicet concupiscamꝰ: hoc in
arbitrio nrõ. ẽ. lexcũ uoluntatẽ ñ puniat: punit
iffestũ. ne adulteriũ facias. finge in ꝑsecutione ali¬
qͣm uiginẽ ꝓstitutã: hec apud ȩuangłium qͥa uo¬
luntatẽ ñ peccauit. uirgo suscipitur: in lege quasi

Expanded text:
gelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non hagelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus: hoc in arbitrio nostro est. Lex cum voluntatem non puniat, punit effectum, ne adulterium facias. Finge in persecutione aliquam virginem prostitutam. Haec apud Evangelium, quia voluntate non peccat, virgo sus
Abbreviated transcription (Latin):
saliatoi sequenti sermone demonstrat dicens. Et in¬
uenietis requiẽ animab ur̃is. Qͥ em̃ xp̃i sequitur¬
uesigia. & mansuctudinẽ eiꝰ. & humilitatẽ. longa¬
nimitatẽ. & patientiã. quantũ p̃ualet imitatur:
hicanima eiꝰ iam letat᷑ in spe. & in futuro in ꝑpe¬
tua gaudebit reqͥe: atq ȩterna cũ sc̃ĩs angłis ꝑfrue
tus est: dicens. State suꝑ uias & uidecẽ & interro¬
gate desemitis antiqͥs. quȩ sit iabona & ambu¬
late mea: & inuenietis refrigeriũ animab ur̃is.
Iugũ eñ meũ suaue est: & onus meũ leue. ẽ. Quomꝰ le¬
uius lege ȩuangłium. cum in lege homicidiũ in euã¬
gelio ua dampnetur: qua ratione euangelii grã fa¬
alior. cum in lege adulteriũ. in euangłio concupis¬
centia puniat᷑: In lege multa p̃cepta sunt: quȩ a¬
postolus ñ posse compleri plenissime docet. In lege
oꝑa requirunt᷑ quȩ qui fecerio uiueo in eis: & in ȩuan¬

Expanded text:
Salvator sequenti sermone demonstrat dicens: Et inSalvator sequenti sermone demonstrat dicens: Et invenietis requiem animabus vevestigia, et mansuetudinem ejus, et humilitatem, longanimitatem et patientiam quantum praevalet imitatur, hic anima ejus jam laetatur in spe, et in futuro in perpetua gaudebit requie, atque aeterna cum sanctis angelis perfruettur dicens: State super vias, et videte et interrogate de semitis antiquis, quae sit via bona, et ambulate in ea, et invenietis Jugum enim meum suave est, et onus meum leve est. Quomodo levius lege Evangelium, cum in lege homicidium, in Evangelio ita damnetur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepta sunt quae Apostolus non posse compleri plenissime docet. In lege opera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evan
Abbreviated transcription (Latin):
Maurꝰ. discite ã me qͥa mitis sũ & humilis corde. Iugũ
nitate fidei coniungit &e sociat. Hoc eñi suꝑ nos
iubem᷑ sumere. ic. ẽ. in honore habere:. ne forte su¬
tus ponentes icdi ẽ. praue illud contẽpnentes.lu¬
tulentis pedib uicioꝵ conculcemꝰ. Dĩcere item n¬
bemur ab ipso: qͥa mitis. ẽ. & humilis corde. Hoc
mansuetudo temperabat: de qͦ ꝓpħa ait. on
num fumigans ñ extinguet. Inu̾itate ediiceo
iudiciũ: ñ erit tristis. neq turbulentꝰ. donec po¬
nat interra iudicium: & legẽ eius insule expie¬
tabunt. Discendũ gͦ nob̃. ẽ. a saluatore nr̃o u
simꝰ mites morib. & humiles mentib: ut ne¬
minẽ ledamꝰ. neminẽ contẽpnamꝰ: neminẽ
humilem: & non expura intentione sub ouina
pelle lupum tegit. & sub specie columbe fel scrpen¬
cum celat: ñ enim. ẽ. iste discipłs xp̃i. s imitator
dnboli. Et frustra laborat: qͥ non ac x̧ternã reqͥem.
s ppeniũ tendit adignem. Ueraem̃ requies est: quã

Expanded text:
ilis corde. Jugum nitate fidei conjungit et sociat: hoc enim super nos jubemur sumere, id est, in honore habere, ne forte subtus ponentes, id est, prave illud contemnentes, lutulentis pedibus vitiorum conculcemus. Discere item jubemur ab ipso quia mitis est, et humilis corde. Hoc mansuetudo temperabat. De quo propheta dicgnum fumigans non exstinguet: in virtute educet judicium. Non erit tristis, neque turbulentus, donec ponat in terra judicium, et legem ejus insulae exspectabunt . Discendum ergo nobis est a Salvatore nostro ut simus mites moribus et humiles mentibus, ut neminem laedamus, neminem contemnamus, neminem humilem, et non ex pura intentione, sub ovina pelle lupum tegit, et sub specie columbae fel serpentinum celat. Non enim est iste discipulus Christi, sed imitator diaboli. Et frustra laborat quia non ad aeternam requiem, sed perpetuum tendit ad ignem, vera enim requies est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cerit & condidit. s hi qui ꝑfiliũ accessũ habes
ad patrẽ: & ante rebelles. dm̃ postea sentire cȩpe¬
it̃. Tradita autẽ ñ alia st̃: quã qͦ infilio soli no¬
ta st̃ patri. Notauͦ filio soli. eẽ. qͦ patris st̃. atq
ita in hoc mutue cognitionis secreto intellicgit᷑ ñ
aliud infilio. ꝗͣ qͦd in patre ignorabile sit extitisse.
Non ita intelligendũ. ẽ. qͣsi filiꝰ a nullo possit
sciri nͥ a patr solo: pat᷑ aũt ñ solũ afilio. s ab
eis etiam qͥb reuelauerit filius. secl adutrumq restcen

Expanded text:
e ipse fecit et condidit, sed hi qui per Filium accessum habent e ipse fecit et condidit, sed hi qui per Filium accessum habent ad Patrem, et ante rebelles, Deum postea sentire coeperunt. Tradita autem non alia sunt quam quae in Filio soli nota sunt Patri; nota vero Filio soli esse quae Patris sunt: atque ita in hoc mutuae cognitionis secreto intelligitur non aliud in Filio quam in Patre ignorabile exstitisse. Non ita intelligendum est, quasi Filius a nullo possit sciri, nisi a Patre solo, Pater autem non solum a Filio, sed eis etiam quibus revelaverit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa inuistũ. eẽ. ñ potest. qͦd placuit iusto. Unde &
in uinea mercedẽ laborantib reddens. cũ qͦsdã
oꝑarios mȩqͣles in oꝑe. equaret inp̃mio: &e plus in
mercedem quereret qui labori ampliꝰ insudassec:
atc. Nonne ex denario conuenisti mecũ: Holo au¬
tẽ & huic nouissimo dare: sic̃ & tͥ. Aut ñ licet¬
mͥ. qͦd uolo facere: Incunctis gͦ quȩ exteriꝰ dispo¬
nunt᷑ aꝑte causa rationis. ẽ occulte iusticia uo¬
luntatis. cxi.¬
Omĩa: mͥ tradita sunt ãpatre meo. Et tradentẽ
patrẽ & accipientẽ filiũ: mystice intellige. Alio¬
qͥn si uixta nram fragilitatẽ sentire uolumꝰ: cũ ceꝑit
habere qͥ accipto. incipiet ñ habere qͥ dederit. Cũ
omĩa legis om̃ipotentẽ agnoscis: ñ decolorẽ ñ de¬
genert̾ patri: cũ tradita legis. filiũ confiteris: cin
ꝑnaturã omĩa uniꝰ substantie iure st̃ ꝓpͥa: ñ do¬

Expanded text:
quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in vinea mercedem laborantibus reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus in mercede quaereret, qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare, sicutmihi quod volo facere? . In cunctis ergo quae exterius disponuntur aperte causa rationis est, occultae justitia voluntatis. mihi tradita sunt a Patre meo. Et tradentem Patrem, et accipientem Filium, mystice intellige. Alioquin, si juxta fragilitatem nostram sentire volumus, cum coeperit habere qui accipit, incipiet non habere qui dederit. Cum omnia legis, omnipotentem agnoscis, non decolorem, non degenerem Patri; cum tradita legis, Filium confiteris, cui per naturam omnia unius substantiae jure sunt propria, non do
Abbreviated transcription (Latin):
apłis aduentus sui aꝑuerit sacram̃ta. qͦ ignoraue¬
rt̃ scͥbe & phariser:qͥ sibi sapientes uident᷑. & mc̃
spectu suo prudentes: iustificata sapientia ã filiis¬
lmb̃ suis. Ubi pulchie sapientib & prudentib ñ insi-¬
pientes & hebetes. s paruulos id . ẽ. humiles oppo¬
sunt ut ꝓbaret se tumorẽ dãpnasse ñ acum̃. Sa
hex . ẽ. clauis. de qua alibi dicit. Tulistᷤ clauẽ scientie:
hoc.ẽ. humilitatem fidi xp̃i. qͦ ad diuinitatis eiꝰ ag¬
nitionẽ ꝑuenire poteratis: spernentes abicere ma
luistis. Ita pat̾: qm̃ fu̾it sic placitũ antete. Bladi¬
entis affectu loquit᷑ ad patrẽ: ut ceptum in apłis
beneficium cõpleatur. His dñi uerb̃ exempla hu¬
militatis accipimꝰ: ne temere discutere suꝑna con¬
silia de alioꝵ nocatione. aliorũ uerepulsione p̃su¬
mamꝰ. Cũ eñĩ intulissec utrũq ñ mox rationẽ red¬
didit. s sic cdõ placitũ dyx̃: hoc uidelicet ostendeis.

Expanded text:
adventus sui aperuerit sacramenta, quae ignoraverunt scribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur et in conspectu suo prudentes. Justificata sapientia a filiis suis. Ubi pulchre sapientibus et prudentibus non insipientes et hebetes, sed parvulos, id est humiles, opposuit, ut probaret se tumorem damnasse non acumen: quia haec est clavis de qua alibi dicit: Tulistis clavem scientiae , id est, humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem pervenire poterafuit placitum ante te. Blandientis affectu loquitur ad Patrem, ut coeptum in apostolos beneficium compleatur. His Domini verbis exempla humilitatis accipimus ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione aliorumve repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumque, non mox rationem reddidi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Ecce homo uorax & potator uini: publi ca¬
nors & peccatoꝵ amicus. Sic̃ in qͥt tunc: sic & nc̃¬
uia pciua. utramq salutis uiã respuitis. Nam
qͦd ait̃ lam̃tauimꝰ. & ñ plorastis. ad ioħm ꝑti¬
net: cuiꝰ abstinentia ã cibis & potu luctũ peni
saltastis. ad ipsum dnm̃ ꝑtinet: qui utendo cũ gceris
cibo & potu. leticiam regni figurabat. At illi nechu¬
miliari cũ iohanne. nec cum xp̃o gaudere uoluert̃:
dicentes illũ demoniũ habere: istũ uoracẽ & ebrio¬
sũ: & amicũ. publicanorũ. & peccatorũ. Qͦl aut
subiungit. & instificata. ẽ. sapientia afiliis suis.
id ÷ dei sapientia atq doctrina. Ac si aꝑte diceret.¬
ieꝵ. Ego qui sum dĩ uirtꝰ. & di sapientia. ista fecisse ab
apłis meis filiis comꝓbatꝰ sũ: qͥb reuelauit pater.
quȩ asapientib absconderat atq prudentib apõ¬
us̾ semet ipsos. Ostendit filios sapientiȩ intelligete.
nec in abstinendo nec in manducando. eẽ. iusticiã.

Expanded text:
vini, publicanorum et peccatorum amicus. Sicut, inquit, tunc, sic et nunc utramque salutis viam respuitis. Nam quod ait: Lamentavimus, et non plorastis, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis et potu luctum poenivobis, et non saltastis, ad ipsum Deum pertinet, qui utendo cum caeteris cibo et potu, laetitiam regni figurabat. At illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Christo gaudere voluerunt, dicentes illum daemonium habere; istum voracem, et ebriosum, et amicum publicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit: Et justificata est sapientia a filiis suis, id est, Dei sapientia atque doctrina. Ac si aperte diceret: Ego qui sum Dei virtus, et Dei sapientia, ista fecisse ab apostolis meis comprobatus sum, quibus revelavit Pater quae a sapientibus absconderat, atque a prudentibus apud semetipsos. Ostendit filios sapientiae intelligere nec in manducando nec in
Abbreviated transcription (Latin):
dnie Et ideo mulier resurrectionis pͥma accipit my¬
steriũ. & mandata custodit: ut ueterẽ p̃uaricatio¬
nis ab oleret errorẽ. At ille negauit corã om̃ib: di¬
mꝰ cens. Nescio quid dicis. Palã corã om̃ibꝰ negauit:
qͥa se manifestari expauit. Dictuipsũ se nescire res¬
pondit: qi ꝓsaluatore ad huc mori nolebat. ccexo.¬
Ereunte aut̃ illo: ianuã. hic martꝰ
adimplet: qͦd matheus breuitatis causa dicere omi-¬
sit. Exiit foras inqͥt ante atriũ: & gallus canta¬
uit. Cũ gͦ semel negasset pettꝰ. exiit foras: & max
gallus cantauit. Qͦreu̾se iterũ iatriũ: fit qͦd se¬
qͥtͣ uidit eũ alia ancilla: & aro his qͥ erant ibi. Et
hicerat cũ iħiu narareno. In scła gͦ negatione ã
duobꝰ cõpellatꝰ. ẽ: & ab ancilla scilicet ꝙͣ cõmemo
qͥita ait. Et pͦꝰ pusillũ aliꝰeũ uidens: ait. Eotu de
illis es. In hoc gͦ spano tleqͦ lucas dicit. & pͦ pusillũ.

Expanded text:
Domini. Et ideo mulier resurrectionis prima accipit myDomini. Et ideo mulier resurrectionis prima accipit mysterium et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. At ille negavit coram omnibus dicens: Nescio quid dicis. Palam coram omnibus negavit, quia se manifestari expavit. Dictum ipsum se nescire respondit, quia pro Salvatore adhuc mori noluit. Exeunte autem illo januam. Hic Marcus adimplet, quod Matthaeus brevitatis causa dicere omisit: Exiit foras, inquit, ante atrium, et gallus cantavit. Cum ergo semel negasset Petrus, exiit foras, et mox gallus cantavit. Quo reverso iterum in atrium, fit quod sequitur: Vidit eum alia ancilla, et ait his qui erant ibi: Et hic erat cum Jesu Nazareno. In secunda ergo negatione a duobus compellatus est, et ab ancilla scilicet quam commemorqui ita ait: Et post pusillum alius eum videns dixit: Et tu de illis es. In hoc ergo spatio, de quo Lucas dicit: Et post pusillum,
Abbreviated transcription (Latin):
memͣ. atꝙ adcoleranda ꝓnoĩe eiꝰ irrisionũ obꝓbria
p̃paremͣ. Alit̾. Illuad qͦd diccũ. ẽ. spuer̃t infaciem
eiꝰ: significat eos qͥ eiꝰ p̃sentie grãm respuunt. Itẽ
tanꝗͥ colaphis cũ cet᷑: qͥ ei honores suos p̃fert̃. Pal¬
mas infaciem eidant: qͥ ꝑfidia cecatieũ ñ uenisse
ad firmant: tanqͣm p̃sentiã eiꝰ exterminantes. & repel¬
lentes. Error hereticoꝵ de xp̃o: tribꝰ generibꝰ t̾minat᷑.
Aut em̃ dediumnitate aut de humanitate: aut de
iniutroq falluntur.
etrus uͦ: sedebat foris matrio. fo̾ris sedebat:
ut uideret exitũ rei. Et ñ appropinqͦbat iħu ne
ministris aliqͦ suspicio nasceret᷑. Et accessit ad eũ¬
una ancilla: dicens. Et tu cũ ñu galileo eras. Qͥa
sͥ uult qͦd pͥma eũ ꝓdit ancilla cũ uiriutiq magis
eũ potuerint cognoscere: nͥ ut iste sexus peccasse in
necẽ dñi uideret᷑. & iste sexus redimeret᷑ ꝑpassionẽ

Expanded text:
memur , atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum opprobria memur , atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum opprobria praeparemur. Aliter, illud quod dictum est: Spuerunt in faciem ejus, significat eos qui ejus praesentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores suos praeferunt. Palmas in faciem ei dant, qui perfidia caecati eum non venisse affirmant, tanquam praesentiam ejus exterminantes et repellentes. Error haereticorum de Christo tribus generibus terminatur: aut enim de divinitate, aut de humanitate, aut de utroque falluntur. Petrus vero sedebat foris in atrio. Foris sedebat ut videret exitum rei, et non appropinquabat Jesu, ne ministris aliqua suspicio nasceretur. Et accessit una ancilla ad eum dicens: Et tu cum Jesu Galilaeo eras. Quid sibi vult quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerint recognoscere, nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur, et iste sexus redimeretur per passionem
Abbreviated transcription (Latin):
cesus. ẽ. cclphis. siue alapis udeoꝵ: cedit᷑ ȩtiam
nẽ blas pnemiis falsoꝵ x pĩanoꝵ. qͥ tc̃ consputꝰ¬
est saliuis unfidelium: nunc us uesanis nominetenꝰ
ficdelum ex honoratur atꝙ uritatur obprobriis. Nela¬
uerunt autem faciem eiꝰ. scłm quod mareus tunc
iudeos fecisse commemorat: non ut eorum scelera
ñ uideat. scd ut ã se ipsis sic̃ quondã moysi fecert̃ giãm
cognitionis eiꝰ abscondant. Si eñ crederent moysi:
credereat forsitan & dño. Q uelam̃tum usq ho¬
uelũ tẽpli scissũ ẽ mediũ: & ea qͨ toto legis tẽpore
latuerant & abscondita carnali isrł fuerant: noui
testam̃ti cultoribꝰ st̃ patefacta scascõꝵ archana. Qa¬
uͦdicunt ei ꝓphecita. qͥs ẽ qui te ꝑcnssit: qͣsi in contu¬
meliã faciunt eꝰ qͥ se ã popłis ꝓpħam uoluerit hab̾i.
s ipso dispensante patit᷑ om̃ia ꝓ nob̾: ut sic̃ petrus
hortat᷑. xp̃o in carne passo. nos eãdẽ cogitatione ar¬

Expanded text:
caesus est colaphis sive alapis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Qui tunc consputest salivis infidelium, nunc usque vesanis nomine tenus fidelium exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus, secundum quod Marcus Judaeos tunc fecisse commemorat, non ut eorum scelera non videat, sed ut a seipsis, sicut quondam Moysi ferunt, gratiam cognitionis ejus abscondant. Si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hovelum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Qa, quis est qui te percussit? quasi in contumeliam faciunt ejus, qui se a populis prophetam voluerit haberi, sed ipso dispensante patitur omnia pro nobis, ut sicut Petrus hortatur, Christo in carne passo nos eadem cogitatione ar
Abbreviated transcription (Latin):
pocimo erat negaturꝰ. Neq negare possst: si
xp̃o ꝓximꝰ adhesisset. Uerũ in hoc maxima
nob̃ ẽ ammiratione uenerandꝰ: qͦd dnm̃ non
reliqͥt etiã cũ timeret. Qd enĩ timet nature. ẽ:
qͦa seqͥt᷑ deuotionis. Qd negat obreptionis.
Amb̃a qͥd penitet fidei. Alit̃. Ed ad passionẽ euntẽ dnĩ alon¬
ge seqͥt᷑ petrꝰ: significabat eccł̃iam secuturã qͥdem
hoc ẽ imitaturã passiones dñis longe different̾.

Expanded text:
proxime erat negaturus. Neque enim negare posset, si proxime erat negaturus. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quia Dominum non reliquit etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem eumdem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est i
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fiant. qͥcqͥd in hoc mundo possidere uident᷑
abiciunt: acnudi potꝰ dño famulari. ꝙͣ ad he¬
rendo mundi reb. mat̾iam tẽptandi atq ã dõ
reuocandi adu̾sariis dare didicert̃: iuxta exẽ¬
plũ beati ioseph. qͥ relicto uimanib adulterȩ
pallio. foras exiliuit: malens dõ nudꝰ. ꝙͣ indutꝰ
cupiditatib mundi meretrici seruire.
At illi tenentes nũm. duxert ad caipham pͥnei¬
pẽ sacerdotũ: uͥ scͥbe & seniores c̃uenerant. Ductꝰ
ẽ. aut̃ ir̃c ut ioħs ostendit ad annã pͥmũ qͥ erat
socer cayphe: deinde annas misit eũ uinctũ ad
erat pontifex anni illiꝰ. De qͦ consentanea testat᷑
iosephiis: qͥ pontificatũ uniꝰ tantũ annisͥ absq
merito dignitatis emerit p̃cio ab herode pͥnti¬
peromano. Ngͦ mirũ ẽ: si inquus pontifex mi¬
q iudicat.
Detrꝰ aut̃ seqͦbat᷑ eũ ãlonge: usq inatriũ pͥn¬
cipis sac̾dotũ. Merito ãlonge seqͦbat᷑: qͥ iam

Expanded text:
um fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur, um fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur, abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam rendo mundi rebus materiam tentandi atque a Deo revocandi adversariis, dare didicerunt. Juxta exemplum beati Joseph, qui relicto in manibus adulterae pallio, foras exsiluit, malens Deo nudus quam indutus cupiditatibus mundi, meretrici servire . VIII. At illi tenentes Jesum, duxerunt ad Caipham principem sacerdotum ubi scribae et seniores convenerant. Ductus est autem Jesus, ut Joannes ostendit , ad Annam primum, qui erat socer Caiphae. Deinde Annas misit eum vinctum ad erat pontifex anni illius. De quo consentanea testatur Josephus, quod pontificatum unius anni tantum sibi absque merito dignitatis emerit pretio ab Herode, principe Romano. Non ergo mirum est si iniquus pontifex iue judicat. Petrus autem sequebatur eum a longe usque in atrium principis sacerdotum. Merito a longe sequebatur qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
cipłi om̃s relicto eo fugert̃. Implet᷑ sermo dñi quo
dixerat: qͦd om̃s discipłĩ scandalitarent᷑ in illo.
in ipsa nocte. Nã & si turba ꝑmittente ad peticio¬
nẽ dĩ fugert̃. ut ioħes scͥbit: pauorẽ tam̃ ac timi¬
ditatẽ suȩ m̃tis ostendebant: qͦd ad fuge p̃sidiũ
ꝓmtiorss quã fiducia patiendi cũ dño extiterant.
Dystice aut̃ sic̃ petrꝰ qͥ culpã negationis penitentiȩ
lacͥmis abluit. & confessione dñici amoris funditꝰ
exstirpauit. recuꝑationẽ eoꝵ ostendit. qͥ in mar¬
tyrio labunt᷑: ita cȩt̾i discipłi qͥ articulũ cõpre¬
hensionis fugiendo p̃uenerant. cautelã fugiendi.
docent eos qͥ se minꝰ idoncos ad toleranda suppli¬
cia sentiunt. Qͥb tutꝰ ẽ multo p̃sidia latebrarũ
petere: ꝙͣ se discrimini certaminũ exponere. Ita
done nudꝰ ꝓfugerit abimpiis. illoꝵ & opꝰ de sig-¬
nat & animũ. qͥ ut securiores ab incursibꝰ hosti¬

Expanded text:
i omnes relicto eo fugerunt. Inti omnes relicto eo fugerunt. Intdixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam et si turba ni fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores, quam fiducia patiendi cum Domino exstiterant. . Sicut autem Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessione Dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt, quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita done, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum; qui ut securiores ab incursibus hosti
Abbreviated transcription (Latin):
loco dixisse ioħes cõmemorat. Calicẽ quẽ dedit mͥ
pat᷑. ñ uisut bibã illũ : lc̃ sic̃ lucas narrat. tecigit
trat ammũ. qͦ frustra ꝓph̃ȩ cecinerint: ñ dñs eos
uera dixisse passione sua asseruerit. ccc iiii.
Nilla hora: dix̃ iũc turb. Ianꝙͣ ad latronẽ ex istis
cũ gladiis & fustib cõp̾hendere me: Cotidie apud
nos sedebã doccns intẽplo: & ñ me tenuistis. Stulũ
ẽ. inqͥt eũ cũ gladiis & fustib querere. qͥ ultro se
ur̃ĩs tͣdat manib : & in nocte qͦsi latitantẽ. & ur̃os
oclõs declinantẽ ꝑ ꝓditorẽ inuestigare: qͥ cotidie
intẽplo doceat. S ido adu̾sũ me in tenebris c̃gre¬
gamini: qi potestas ur̃a intenebris. ẽ.¬
Hoc aut̃ totũ factũ. ẽ: ut implerent᷑ scͥpture pro¬
forleĩt manꝰ meas. & pedes meos. Et alibi. Sic̃ ouis
aductimã ductꝰ. ẽ. Et in alio loco. Ab iniqͥtatib

Expanded text:
loco Joannes dixisse commemorat, Calicem quem dedit mihi loco Joannes dixisse commemorat, Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum? Tunc, sicut Lucas narrat, tetigit trat animum quod frustra prophetae cecinerint, nisi Dominus eos vera dixisse passione sua asseruerit. In illa hora Jesus dixit turbis: Tanquam ad latronem venistis cum gladiis et fustibus coStultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem, et vestros oculos declinantem, per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congrgamini, quia potestas vestra in tenebris eerentur scripturae proFoderunt manus meas, et pedes meos : et alibi: Sicut ovis ad victimam ductus est . Et in alio loco: Ab iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Non indigeo duodetim apłoꝵ auxilio. etiam¬
siom̃s me defenderent: qͥ possũ habere auodetim
legiones angllci exercitꝰ. Una qͥppe legio: apud ue¬
teres sex milib cõplebat᷑ hominũ. S ꝓbrtuitate tẽpors
numerũ ñ occurrimꝰ explicare: tẏpos tantũ dixisse sut̾¬
innuit᷑. qi ñ magnoꝑe curandũ sit. neq uerendum
apłis. si contͣ saluatorẽ consurgant om̃s nationes gen.¬
tiũ: cũ multo fortiores ipse habeat exercitꝰ angłorũ.
Alit̃ aũt: significat hic numerus. om̃e genꝰ hominũ
cũ romano imꝑio adu̾sus sceleratã gentẽ iudeoꝵ certa¬
turũ. Hi st̃ angłi dĩ. qͥ dei exertuert̃ nidiciũ: qͣndo p̾srã
resurrectionẽ anno qͦdragesimo scd̃o ut ȩccl̃iasticates¬
tat᷑ hystoria. cũ uespasiano & tito ducib romanoꝵ
missis exercitib gentiũ. qͦs hoc loco angłos dñs uo¬
luit nominare: ꝑdidit homicidas illos. & ciuitatẽ
illoꝵ succendit. His u̾bis ad iungi pot̃: qͦd illũ co

Expanded text:
i? Non indigeo duodecim apostolorum auxilio, etiamsi omnes me defenderent, qui possum habere duodecim legiones angelici exercitus. Una legio apud veteres sex millibus complebatur hominum. Pro brevitate temporis numerum non occurrimus explicare, typos tantum dixisse sufinnuitur quod non magnopere curandum sit, neque verendum apostolis si contra Salvatorem consurgant omnes nationes gentium, cum multo fortiores habeat ipse exercitus angelorum. Aliter autem significat hic numerus omne genus hominum, cum Romano imperio, adversus sceleratam gentem Judaeorum certaturum. Hi sunt angeli Dei qui Dei exercuerunt judicium, quando post suam resurrectionem anno quadragesimo secundo, ut ecclesiastica testatur Historia, cum Vespasiano et Tito ducibus Romanorum missis exercitibus gentium quos hoc loco angelos Dominus voluit nominare, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. His verbis adjungi potest, quod illum eo
Abbreviated transcription (Latin):
lucis adepta p̃sentia. plene totũ qͥcqͥd nuta uerat
erexit. hunc opinor gallũ aliqũẽ doctoꝵ intelligendur
qͥ nos tacentes excitans. & sõpnolentos increpans dicat.¬
imbix. Euigilate usti: & nolite pcccare. Edem̃ petrꝰ ante pͥmum
galli cantũ negauit: illos significat qͥ xp̃m ante esur¬
rectionẽ dm̃ eẽ ñ putauert̃. eiꝰ morte turbati. d uͦ bis
ante scd̃m galli cantũ negauit. illos significasse creden.
galli cantꝰ. intelligit᷑ capitis resurrectio: hoc. ẽ. ipsi dm̃¬

Expanded text:
lucis adepta praesentia, plene totum quidquid nutaverat lucis adepta praesentia, plene totum quidquid nutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans, dicat: Evigilate, justi, et nolite peccare . Quod enim Petrus ante primum gallicinium negavit illos, significat qui Christum ante resurrectionem Deum esse non putaverunt ejus morte turbati. Quod vero bis ante secundum galli cantum negavit, illos significasse credendugalli cantus intelligitur capitis resurrectio, id est, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥa: qͥ coegert̃ pcccũ apłm int̾ infiadeles negare dnm
uł hoĩem se nosse qͦm int̾ c̃discipłos iã di filiũ fuerat
t̃fessus: Nota qͦd pͥmũ respondet nescio qͥd dicis. scc̃o
cũ uram̃to negat ñ nosse hoiẽm: t̾ciotẽ cepit decestari
& uirare qͥa ñ nouisset hoĩem. ꝑseuerare m̃i in peccato.
increm̃iũ scelerũ confert: Qͥa qͥ modica sꝑnit: incidit
in maiora. Et continuo gallꝰ cantaum Galli anͣt cantũ.
pꝰ t̾ciã negationẽ petri secutũ. eẽ intelligimꝰ: sic̃ martꝰ
exp̃ssit. Solet scͥptura sac. sacram̃tũ causarũ. ꝑstatũ
designare tẽpoꝵ. Inde petrꝰ qͥmedia nocte negauit:
ad gallicantũ penituit. Qͥetiã pꝰresurrectionẽ diur¬
na subluce dnm̃ qͦm t̾ negauerat. t̾cio se amare ꝓfes¬
sus. ẽ: qi nimirũ qͦd in tenebris obliuionis errauit.
& sꝑate iã lucis rememoratione correxirͥ & eiꝰdẽ uͤ

Expanded text:
loquia, quae coegerunt Petrum apostolum inter infideles negare Dominum, loquia, quae coegerunt Petrum apostolum inter infideles negare Dominum, vel hominem se nosse, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Nota quod primum respondet: Nescio quid dicis. Secundo cum juramento negat se nosse hominem. Tertio tunc coepit detestari, et jurare quod non novisset hominem. Perseverare enim in peccato incrementum scelerum confert. Quia qui modica spernit incidit in majora . Et continuo gallus cantavit. Galli autem cantum post tertiam negationem Petri secundum esse intelligimus, sicut Mart. Solet Scriptura sacra saepe meritum causarum per statum designare temporum. Unde Petrum qui media nocte negavit ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem diurna sub luce Dominum, quem ter negaverat, tertio se amare professus est: quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae
Abbreviated transcription (Latin):
Qd igit᷑ matħs & martus dicunt pꝰ pusillũ. qͣntũ tẽt hoc
t̃cporis manifestat lucas. dicendo: & int̾uallo facto qͣsi hore
agebant. cũ lucas unũ dicat: ioħs qͦ unũ eunsc̃q cog¬
natũ eiꝰ. cuiꝰ abscidit petrꝰ auriculã: facile ẽ intelligere.
aut pluralẽ numerũ ꝓsingulari usitata locitione usur.¬
passe matheũ & martũ: aut qͦd unꝰ maxime tanqͣm scicis
& qͥ eũ uiderat affirmabat: cȩt̾iaut̃ secuti eꝰ fidẽ. petrũ
simul arguebant: unde duos euangłistas cõptadio
pluralẽ nuimerũ posuisse alios aũt quos eũ solũ signifi¬
care uoluisse. qͥ p̃cipuus in hoc erat. Hãrs. loqͣla tua:
sc̃i in scderat om̃ium gentiũ linguis loqͦrent᷑: int̾ alios
qͥ dediu̾so mundi climate conuenerant. etiã qͥ habita¬
bant i iudeã. muantes dixisse referunt᷑. Nne ecce õsisti
qͥ loquunt᷑. galilei st̃: Et qͦmͦ nos audiuimꝰ unꝰqͥsq lin¬
qͥa ñ noiusset. laiic. Quã noxia prauoꝵ hominũ col¬

Expanded text:
d igitur Mattheus et Marcus dicunt post pusillum quantum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo: et interuallo facto quasi horae agebant, cum Lucas unum dicat, Iohannes quonatum ejus cujus abscidit Petrus auriculam, facile est intelligere, aut pluralem numerum pro singulari usitata locutione usurpasse Matthaeum et Marcum, aut quod unus maxime tanquam sciens et qui eum viderat affirmabat. Caeteri autem secuti ejus fidem, Petrum simul arguebant. Unde duos evangelistas compendio pluralem numerum posuisse, alios autem duos eum solum significare voluisse qui praecipuus in hoc erat. Nam et loquela tua s insederat, omnium gentium linguis loquerentur, inter alios qui de diverso mundi climate convenerant, etiam qui habitabant Judaeam mirantes dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linquia non nosset hominem. Quam noxia pravorum hominum col
Abbreviated transcription (Latin):
simali catholici. humilitatẽ dm̃i saluatoris contẽp¬
nant: eiꝰ tam̃ usq ad consũmationẽ scłi. in illis qͦs
sors electionis inuenerit. inuiolata sit ꝑmansura
castitas. At illi respondentes: dixert̃. Reus. ẽ. mortis.
Sablasphemũ putauert̃: ido illũ morti addixe¬
rt᷑. S cũ legis p̃cepta se consũmare arbitrati st̃:
contͣ legẽ eger̃t. dicente dño. Innocentẽ & iustũ:
ñ int̾ficies. Non enĩ udiciũ obseruauert̃: sed
exercuer̃t inuidiam.
Tunc expuert infaciẽ eiꝰ. & colaphis eũ cicidert᷑.
alapis: & faciẽ meã ñ au̾ti ã confusione sputorũ.¬

Expanded text:
si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemsi mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem in illis, quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura castitas. At illi respondentes dixerunt: Reus est mortis. Quia blasphemum putaverunt ideo illum morti addixerunt. Sed cum legis praecepta se consummare arbitrati sunt, contra legem egerunt, dicente Domino, Innocentem, et justum non interficies . Non enim judicium observaverunt, sed exeruerunt invidiam. Tunc exspuerunt in faciem ejus et colaphis ealapis, et faciem meam non averti a confusione sputoru
Abbreviated transcription (Latin):
de solio sacendotali furor excusserat: eadẽ rabies ad
scindendas uestes ꝓuocat. Scindit uestim̃ta sua: it
ostendat iudeos sacerdotalẽ glam ꝑdidisse. & uacuã
sedẽ habere pontificis. S & consuctudinis iudaice ẽ
cũ aliqͥd blasphemic & qͣsi contͣ dm̃ audierint scm¬
dere uestim̃ta sua: qͦd paulũ qͦ & barnaban qͦndo
inlycaonia deoꝵ cultu honorabant᷑. fecisse legimꝰ.
uab̾. derato fauori popłi: statĩ ab angło ꝑcussus. ẽ. Al
tiori aut̃ mysterio factũ c̃. ut in passione dñi pon¬
tifex iudeoꝵ sua ipse uestim̃ta discindereo: cũ tu¬
nica dni nec ab ipsis qͥ cũ crucifixere militib scincli
potuerit. figuiabat᷑ eñĩ. qͥa sacerdotiũ iudeoꝵ ꝓ sc¬
leribꝰ ipsoꝵ pontificũ eẽt scindendũ: & ã suȩ st̾atu
integritatis oĩmodis saluendũ: soliditã uͦ sce uniñ¬
salis ȩccłiȩ. qͦ uestis sui redẽptoris solet appellari nñꝙͣ
ualeat disrũpi: qͥnpotꝰ & si udei. gentiles. si heretici

Expanded text:
de solio sacerdotali furor excusserat, eadem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotalem gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemiae et quasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua. Quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus. moderato favori poptiori autem mysterio factum est, ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestimenta discinderet, cum tunica Domini nec ab ipsis, qui eum crpotuerit. Figurabatur enim quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae statu integritatis omnimode solvendum. Soliditas vero sanctae universalis Ecclesiae, quae vestis sui Redemptoris solet appellari, nunquam valeat disrumpi. Quin potius et si Judaei, si gentiles, si haeretici,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm᷑ & apłs eos qͥ solidũ cibũ caꝑe ñ poterant. laste
potasse se dicit. Demq & ille qͥ de qͥnq talentis de¬
cẽ fecerat. & qͥ de duob qͦtuor simile recepit gaudũ
ñ qi retributor ille considerat lucri magnitudinẽ.
s studĩ uoluntatẽ. Abiit aut̃ qͥ qͥnq talenta acce¬
cũ tota possederit. tã magna scilicet formidme inbi¬
bita. ut posset dnm̃ ñ solũ semel s iterũ & t̾cio int̾co¬
gatꝰ negare. Ut rectꝰ diligentic attendentibiq qͦmͦ ũ
mechatꝰ. ẽ. mulicrẽ in corde suo. qͥ cã uiderit ad concu¬
pistendũ: sic petri qͥndocũq uerb̃ ederet tmorẽ qũȩ
tã uehem̃tem aĩo conceꝑat. ut ꝑdurare posset usq
aaterciã dm̃ negationẽ. tota trina negatio: ei tẽpari
deputanda. c̃. qͥndo eũ trinc negationis efficiens
timor inuasit. cexc¬

Expanded text:
s eos, qui solidum cibum capere non poterant, lacte potasse se dicit . Denique et ille qui de quinque talentis decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simile recepit gaudium. Non quia retributor ille considerat lucri magnitudinem, sed studii voluntatem. Abiit autem qui quinque talenta accetum tota possideret, tunc magna scilicet formidine inhabita, ut posset semel non solum Dominum, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus, quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo, qui eam viderit ad concupiscendum, sic Petrus, quandocunque verbis ederet timorem, quem tam vehementem animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi sufficiens timor invasit. E
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ inuocabt̃ & ñ exaudiã. mane consurgent & ñ inue.¬
nient me. Ecre apiri clamant: & repulsionis suȩ dolo¬
re cõpulst appellationẽ dñationis ingeminant. dicenteᷤ.
Dnẽ dñe. aꝑi nob̃. Preces offert̃. s nesciunt᷑: qi tc̃ uelut
incognitos as deserit. qͦs mͦ suos ꝑ uite meritũ ñ ag

Expanded text:
c invocabunt me et non exaudiam, mane consurgent et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et repulsionis suae dolore compulsae appellationem dominantis ingeminant dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt sed nesciuntur: quia tunc velut incognitos Deus deserit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Pro qͣlitate igit᷑ audientiũ. formari debet ser¬
mo doctoꝵ ut & ad sua singulis congruat. & tam̃a
cõmunis alificationis arce nũꝙͣ recedat. celxui.¬
tanta.ẽ. & p̃mioꝵ. Hosem̃ adueniens cũ ugilantes
inuenerit faciet discũbere. & transiens ministiabit
illis: illos autẽ cũ ũbi annonã familie sͥ credite fide¬
liter prudent̾q dispensantes inuenerit. supͣ omĩia
qͦ possidet c̃stitueo id ÷ supͣ oĩa celestis regni gaudia

Expanded text:
d pro qualitate audientium formari debet serd pro qualitate audientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arce nunquam recedat. Beatutanta est et praemiorum. Hos enim adveniens cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit illis. Illos autem cum verbi annonam familiae sibi creditae fideliter prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est supra omnia coelestis regni ga
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ ñ aliũ. eẽ. cibũ spiritalẽ ułtrit cũ raxta lucam.
ꝙͣ xp̃rane ficiei uenerabile sacram̃tũ. Hunc cibũ uł
trracim̃surã. sacerdotes in noĩe dñi erogant: qͦtiens
disputant. Et eundẽ cibũ uł tritici m̃surã ꝑ dm̃cos
dispensatores fideles accipiunt: cũ cotidie ꝑdĩ fa-¬
mulos uerbũ ueritatis audiunt. De ipsa gͦ tritici
munt. ut adet̾nȩ uitȩ p̃mia ꝑuenire possint: in
illũ credentes. in illũ sperantes. illũ p̃om̃ib e i
oĩb diligentes: qͥ se ipsũ nob̾ & alim̃tũ p̃stat ne deficia¬
mꝰ in uia. & p̃miũ seruat ut gaudeamꝰ in patria. Eet
m̃surã gͦ tritici: expͥmit᷑ mod̾ ũbi. Alta & enĩ qͥ debe
multis audientibꝰ c̃tegi. & uix paucis aꝑiri: ne cũ an¬
gusto cordi incapabile aliqͥd tribuit᷑. extͣ fundat᷑. lmc
moyses ã secreto di exiens. coruscantẽ fatiẽ corã popso
uelat qi nimirũ turb̃ claritatis intime archana ñm

Expanded text:
 triticum, juxta Lucam, quam Christianae fidei venerabile sacramentum . Hunc cibum vel tritici mensuram sacerdotes in nomine Domini erogant, quoties  tritici mensuram per Dominicos dispensatores fideles accipiunt, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis audiunt. De ipsa ergo tritici munt, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possint, in illum credentes, in illum sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Per mensuram ergo tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non
Abbreviated transcription (Latin):
At ille respondens ait. Am̃ dico uob: nescio uos. Hon
dictũ.ẽ. qͦd emcrasoleũ: & ideo intelligende st̃ nullo
iã remanente de alienis laudib gaudio. inangustis
& magnis asfuctionib redire adimplorationẽ dĩ. S
magna. ẽ. eiꝰ seueritaᷤᷤ pꝰ iudiciũ: cuiꝰ ante iudiciũ inef¬
fabilis miscłia p̃rogata. ẽ. Itaq respondens: ait. Am̃

Expanded text:
os. Non dictum est quod emerint oleum, et ideo intelligendae sunt nullo jam remanente de alienis laudibus gaudio, in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem Dei. Sed magna est ejus severitas post judicium, cujus ante judicium ineffabilis misericordia praerogata
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. ẽ. familia redẽptoris. Dispensator uͦ qͥ sit qͥm
oportet. et̾. fidelẽ & prudentẽ: paułꝰ nob̾ ostendat
apłs. qͥ de se suisq socus loqͦns ait. Sic nos existimet
hõut ministros xp̃i. &dis pensatores mysterioꝵ di.
hic iã qͥrit᷑ int̾ dispensatores: ut fideł qͥs inueniat᷑
Neqͥs aut̃ nrm solos apłos despensatores factos existi¬
met. neglectoq militic spiritał officioseruus piger
infidelit̾ imprudenterq dormitet: ipse beatꝰ apłs ep̃os
mine. er̃: sic̃ cłi dispensatorẽ. Serui gͦ patrisfamilicis
&e dispensatores dm̃ sumꝰ: ut conseruis cibũ quẽ ã
ano accepimꝰ erogemꝰ. Ut det illis cibũ in tempore. Exemplũ
cohortationẽ sollicite m̃tis interserit: ut spe p̃miors
ministrent conseruis intẽpore cibaria doctrinarum.
tici si qͥramꝰ: beatꝰ pauł apłs ostendit dicens. Uniciq
sit̃ ds diuisit m̃suirã fidei. Quã gͦ m̃siuã uł cibũ xp̃c¬

Expanded text:
ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit quem oportet esse fidelem, et prudentem, Paulus nobis ostendat apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores unostrum solos apostolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus apostolus mine esse sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patrisfamilias et dispensatores Domini sumus, ut conservis cibum quem a Domino accepimus erogemus. Ut det illis cibum in tempore. Exemplum cohortationem sollicitae mentis interserit, ut spe praemiorum ministrent conservis in tempore suo cibaria doctrinarum. tici, si quaeramus, beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quam ergo mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. ut qͦsi reaẽpto año his amplꝰ habundet. Duo
in lecto: unꝰ assumet᷑. & altec relinquet᷑. Duo erunt
m lesto: illi uidelicet qͥ otiũ & qͥetẽ eligunt neq ne¬
gotis scłarib. neq negotiis eccłiasticis occupati. Quȩ
illoꝵ qͥ es: lecti noĩe significata. ẽ. Unꝰ assumet᷑. & alt̾
relinqͥt᷑. Non qͦsi de duob hominib dictũ. ẽ. s de duo

Expanded text:
fecerit, ut quasi redempto Domino his amplius abundet. Duo fecerit, ut quasi redempto Domino his amplius abundet. Duo in lecto, unus assumetur, et unus relinquetur. Duo erunt in lecto, illi videlicet qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati. Quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur, et alter relinquetur, non quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
i̾. qͦtur. Molentes apellat eos: qͥ in plebibꝰ c̃stitutir¬
gunt᷑ ã doctorib. agentes ea qͦ st̃ huiꝰ scl̃i. Qͦs el
minarũ noĩe significauit: qi consilis ut dixi
peritoꝵ regi eos ex pedit. & molentes dix̃. ꝓpt̾ tĩ
poraliũ negotioꝵ orbẽ atq circuitũ. Es tam̃ scb̃s¬
aliũ ȩuangłistã in uno molentes dix̃: in qͣntũ
de ipsis reb & negotiis suis p̃bent seruitiũ usib
eccłiȩ. Una quȩq enĩ huiꝰ mundi actio: mola. ẽ
Quȩ dũ multas curas congerit: humanas m̃tel
qͣsi ꝑgirũ uertit. Atq ex se uelud farias ꝓicit:
qͥa inquieto cordi sẽꝑ minutissimã cogitationel
eignit. Una aslumetur: & altera relinquet᷑. Assumet᷑
ea pars: quȩ conubia ꝓpt̾ amorẽ tantũ generis exte-¬
cuerit. Relinqͥt᷑ aut̃: que c̃iugiis obillecebras carniᷤ
serierit t̾rena uͦ si qua ȩccłiȩ uł pauꝑib obtulerit. ido

Expanded text:
inquetur. Molentes appellat eos qui in plebibus constituti rinquetur. Molentes appellat eos qui in plebibus constituti reguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expediporalium negotiorum orbem atque circuitum: quas tamen in uno molentes dixit in quantum de ipsis rebus et negEcclesiae. Unaquaeque enim hujus mundi actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia inquieto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. Una assumetur, et altera relinquetur. Assumetur ea pars quae connubia propter amorem tantum generis exercueservierit; terrena vero si qua Ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo