comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidens d̾m.q̃m uidebim᷑ eũ sicuti ẽ. Ipse
dabit uirtutẽ & fortitudinẽ plebi suȩ. be¬
nedictꝰ ds̃. Nunc fragili & infirmȩ. ha¬
bemꝰ enĩ thesaurũ istũ inuasis fictilibꝰ.
tẽ uͦ etiã corporũ gloriosissima cõmu¬
tatione. ipse dabit uirtutẽ & fortitu¬
dinẽ pleb̾ suȩ. Seminat᷑ enĩ hoc cor¬
pꝰ in infirmitate. surget in uirtute.
Ipse gͦ dabit uirtutẽ. quã in carne sua¬
p̃misit. de qua dic̃ apłs. uirtutẽ resur¬
rectionis eiꝰ. fortitudinẽ aut̃ qua ini¬
mica destruet᷑ mors. Qm̃ itaq ꝓlixũ¬

Expanded text:
Videns Deum; quoniam videbimus eum sicuti est . Ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus: nunc fragili et infirmae. Habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus . Tunc vero, etiam corporum gloriosissima commutatione, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae. Seminatur enim hoc corpus in infirmitate; surget in virtute . Ipse ergo dabit virtutem quam in sua carne praemisit, de qua dicit Apostolus: Virtutem resurrectionis ejus . Fortitudinem autem, qua inimica destruetur mors . Quoniam i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ datꝰ ÷ nob̾. Ideo lȩtant᷑ hec milia.
Tantũ enĩ faciunt iͦticiã legis. quantũ
cutione conu̾sa. ascendisti inqͥt in
altũ. captiuasti captiuitatẽ. accepi¬
sti dona in hominibꝰ. Hoc apłs sic cõme¬
morat. sic exponit. de dño iħu. xp̃o lo¬
quens. Unicuiq aut̾ nr̃m inqͥt dat᷑ gr̃ã
scd̃m mensurã donationis xp̃i. Propt̃ qđ dic̃.
A scendit in altũ. captiuauit captiuitatẽ.¬

Expanded text:
 est nobis . Ideo laetantur haec millia. Tantum enim faciunt justitiam Legis, quantum cutione conversa: Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit in altu
Abbreviated transcription (Latin):
disti in altũ. captiuasti captiuitatẽ. ac¬
cepisti dona in hominibꝰ. Nec moueat
ñ ait accepit dona in hominib sed de¬
dit dona hominibꝰ. Ille qͥppe auctorita¬
te apłica. scđ̾m hoc locutus ẽ. qđ ds cũ
patre filiꝰ. Scđ̾m hoc qͥppe dedit dona
hominibꝰ. mittens eis sp̃m sc̃m: qͥ sp̃c ÷¬

Expanded text:
ivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus . » Nec moveat n ait: « Accepisti dona in hominibus; » sed, dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre est Filius. Secundum hoc enim dedit dona hominibus mittens eis Spiritum sanc
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. milia lȩtantiũ. Spe enĩ st̃ gau¬
dentes. donec ꝑ̾ducant᷑ in finẽ. queᷤ nẽ
expectant ꝑ patientiã. Mirifice aut̾ cũ
dixisset milia letantiũ: continuo sub¬
iecit. Dñs in illis. Ne mirem᷑ qđ lȩten¬
t᷑. dñs in illis. Nam ꝑ multas tͥbulatio¬
nes oportet introire in regnũ dĩ. s
dñs in illis. Ido & si st̃ quasi tͥstes: sem¬
ꝑ tam̃ gaudentes. Nec iã ipso fine quo
tari mandatũ. Et alia quedã interp̃¬
tant᷑. s hoc puto p̃senti loco aptiꝰ con¬
uenire. Reddens enĩ causã quare lȩta¬
rent᷑ illa milia qͥbꝰ constat currꝰ dĩ.
mandatũ scm̃ & iustũ & bonum.¬

Expanded text:
sequitur, Millia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo tari Mandatum: et alia quaedam interpretatur; sed hoc puto praesenti loco aptius convenire. Reddens enim causam quare laetarentur illa millia, quibus constat currus Dei,mandatum sanctum, et justum, et bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in habitat. s qr in ipsis ꝑ ipsũ. In ipso
qͥppe habitat om̃is plenitudo diuinita¬
tis. ñ umbralit̃ tanquã in tẽplo a rege
salomone facto: s corporalit᷑ id ÷ solide
atq ueracit᷑. qm d̾s erat in xp̃o mundũ
reconcilians sibi. Qđ siue de patre di¬
ctũ accipiamꝰ. q̃m ipse ait. pat̾ autͥ in

Expanded text:
 in ipsis per ipsum. In ipso quippe inhabitat omnis plenitudo divinitatis ; non umbraliter, tanquam in templo a rege Salomone facto, sed corporaliter, id est solide atque veraciter. Quoniam Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Quod sive de Patre dictum accipiamus, quoniam ipse ait, Pater autem in
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m carnẽ ¶Non aut̃ qͥ filii carnis. hi
filii dei: s filii ꝓmissionis deputantꝰ
in semine. Tunc gͦ quando erit sine ul¬
la maloꝵs cõmixtione popłs eiꝰ. tanquã
massa uentilabro emundata. tanquã
isrł in qͦ dolus ñ e̾: tunc eminentissi¬
ma erit suꝑ isrł magnificentia eiꝰ. &
uirtꝰ eiꝰ in nubibꝰ. Non enĩ solus ueniet
ad iudiciũ: s cũ semoribꝰ popłi sui.

Expanded text:
dum carnem . Non autem qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Tunc ergo quando erit sine ulla malorum commixtione populus ejus, tanquam massa ventilabro emundata , tanquam Israel in quo dolus non est , tunc eminentissima erit super Israel magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Non enim solus veniet ad judicium, sed cum seniori
Abbreviated transcription (Latin):
attende qđ seqͥt᷑. Ecce dabit uocẽ suã
uocẽ uirtutis. Ille qͥ sic̃ agnꝰ corã ton¬
dente fuit sine uoce: ecce dabit uo¬
& sdã. Nec uocẽ infirmitatis tanquã
iudicandus: s uocẽ uirtutis tanquã u¬
dicaturꝰ. Non enĩ ds occultꝰ sic̃ pꝰ. & in
hominũ iudicio ñ aꝑiẽs os suũ: s d̾s
manifestꝰ ueniet. d̾s nr̃ & ñ silebit. Ed
desꝑatis infideles Qd irridetis: Qͥd
dicit seruus malus. tardat dñs m̃s ue¬
nire: Ecce dabit uocẽ suã uocẽ uirtu¬

Expanded text:
attende quod sequitur: Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. Ille qui sicut agnus coram tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem suam: nec vocem infirmitatis, tanquam judicandus; sed vocem virtutis, tanquam judicaturus. Non enim Deus occultus, sicut prius, et in hominum judicio non aperiens os suum; sed Deus manifestus veniet; Deus noster, et non silebit . Quid desperatis, infideles? quid irridetis? Quid dicit servus malus: Tardat Dominus meus venire ? Ecce dabit vocem suam, vocem virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ manifestus mons dei. paratꝰ in cacu¬
mine montiũ Ipse ÷ mons incaseatꝰ
ꝓpt̾ paruulos. gr̃a tanquã lacte nutri¬
endos. mons uber ad roborandos atq di¬
tandos donorũ excellentia. Nã & ipsũ
lac unde fit caseus. miro mͦ significat
grãm. Manat qͥppe ex abundantia uis¬
cerũ mat̾noꝵs. & miscdđia delectabili
paruulis gratis infundit᷑. Ambiguus
ẽ. aut̃ casus in greco. utrũ sit nomina¬
tiuus an accusatiuꝰ: qm in ea lingua
mons neutri generis . ẽ. ñ masculini.
deo ñ nulli latini ñ int̾pretati st̃ mon¬
tẽ dĩ: s mons dĩ. Puto aut̾ meliꝰ. eẽ in
selmon montẽ di. hoc est in montẽ di
qͥ uocat᷑ selmon. scđm intellectũ quẽ supͣ
ut potiumꝰ exposuimꝰ. deinde qđ dix̃ in¬
montẽ dĩ. montẽ incaseatũ. montẽ uberẽ.
ne qͥs auderet ex hoc dñm iħm xp̃m cõ
tes dĩ. legit᷑ qͥppe. iusticia tua sic̃ monteᷤᷤ
dĩ. unde apłs ait. ut nos simꝰ iusticia dĩ

Expanded text:
stus mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia viscerum maternorum, et misericordia delectabili parvulis gratis infunditur. Ambiguus est autem in graeco casus, utrum sit nominativus, an accusativus; quoniam in ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in montem Dei qui vocatur Selmon: secundum intellectum quem supra, ut potuimus, exposuimus. montem Dei, montem incaseatum, montem uberem, ne quis auderet ex hoc Dominum Jesum Chrites Dei: legitur quippe, Justitia tua sicut montes Dei ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ defuer̃ qͥ eũ dicerent. alii ioħem bap¬
tistã. alii helrã. alii ieremiã. aut unũ
ex ꝓpħis: conu̾tit se ad illos & ait. Ut¬
qͥd suspicamini montes incaseatos. mon¬
tẽ in quo placuit dõ habitare in eo.
ut qͥd suspicamini : Sic̃ enĩ lum̃ illi
qr & ipsis dictũ ÷ uos estis lum̃ mun¬
minat omnẽ hominẽ: sic montes illi.

Expanded text:
efuerunt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen munitur mons, sic montes illi.
Abbreviated transcription (Latin):
colbitione a t̾renis & spe cęlestis hȩ¬
reditatis ho usq in finẽ ꝑseuerans.
diẽ ultimũ uitȩ huiꝰ claudat. Sic enĩ
dormientes int̾ medios cleros: ert̃
penne colũbe deargentate. ut tẽpo¬
re quo resurgent rapiant᷑ in nubibꝰ¬
uiuant. aut certe qr ꝑ eos qͥ sic mori¬
unt᷑ quanto securiꝰ tanto sublimiꝰ ec

Expanded text:
cohibitione a terrenis, in spe coelestis haecohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibvivant : aut certe, quia per eos qui sic moriunt
Abbreviated transcription (Latin):
ablatus ÷ sõnꝰ ab eis. & ñ dormiunt.
nflãmantibꝰ enĩ cupiditatib agitati.
inflagitia & facinora ꝓpellunt᷑. nec
om̃ino requiescunt. desiderando ut ad¬
qͥrant. metuendo ne amittant. Qui
autẽ me audit ait sapientia: in habita
bit in spe. & requiescet si ne timore
ab om̃i malignitate. Hoc eꝰ quantũ mͥ
uidet᷑ dormire int̾ medios eleros. id¬
⁊ int̾ medias hȩxeditates. nondũ in
re s tam̃ in spe cȩlestis ȩt̾nitatis ha
bitare. & a t̾renȩ felicitatis iã cupidi¬
tate conqͥescere. Cũ autẽ uenerit qđ
sꝑamꝰ: iã ñ int̾ duas hereditates requi¬
escemꝰ. s in noua uera. cuiꝰ uetꝰ erat
umbra regnabimꝰ. Quaꝓpt̃ etiã si¬
intellexerimꝰ qđ dictum ẽ. si dor¬
miatis int̾ medios cleros. tanquã
si diceret. si moriamini inter medi¬
os cleros. ut istã mortẽ carnis more
suo scͥptura dormitionẽ uocauerit.
hec ẽ. mors optima. ut incupiditatũ

Expanded text:
ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Flammanin flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabibit in spe, et requiescet sine timore ab omni vanitate. Hoc est quantum mihi videtur dormire inter medios cleros, idest, inter medias haereditates, nondum in re, sed tamen in caelestis haereditatis spe habitare: et a terrenae foelicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit, quod speramus: non jam inter duas haereditates requiescimus, sed in nova et vera, cujus vetus erat umbra, regnabimus. Et quia intellexerimus quod dictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum
Abbreviated transcription (Latin):
tes ex ꝓmissione dĩ partes hȩredita¬
tis uocant᷑. quȩ popło st̃ distribute.
Unde tͥb leui p̾cepta. ẽ. ñ habere sortẽ
taret᷑. Nam &e cleros & clericos hinc
appellatos puto. qui st̃ in eccłiastici
ministerii gradibꝰ ordinãti: qr ma¬
thias sorte electꝰ ẽ. quẽ pͥmũ ꝑ apłos
legimꝰ ordinatũ. Proinde ꝓp̃t᷑ hȩredi¬
tatẽ quȩ fit testam̃to: tanquã ꝑ id qđ
efficit᷑ id qđ efficit. nomine clerors
testam̃ta ipsa significata st̃. Quanquã
& mͥ aliꝰ hinc sensus occurrat nͥ fallor
ante ponendus: ut cleros multo pro¬
habilius ipsas hȩreditates intelligamꝰ.
Ut q̃m hȩreditas ueteris testam̃ti. e̾. qͣn¬
uis in umbra significatiua futuri.
t̾rena felicitas. Hęreditas uͦ noui testa¬
m̃ti ÷ ęt̾na immortalitas: dormire sit
int̾ medios cleros. nec illa iã quȩrere
ardent̃. & adhuc istã expectare pacien¬
t̃. Nam qͥ deo ꝓpt̾ea seruiunt uel po¬
tiꝰ ꝓpt̾ea seruire nolunt. dũ quęxunt

Expanded text:
missione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem taretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quardenter, et adhuc istam expectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius servire nolunt: dum quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
eã in opꝰ ministerii. in edificationẽ
xp̃i dicunt᷑ aut̃ illi reges utiq &
quid magis quã carnis concupiscen¬
tias. ne reget peccatũ in eoꝵ morta¬
li corpore. ad obediendũ desideriis
eiꝰ. nec exhibeant m̃bra sua arma
iniqͥtatis peccato. s exhibeant se dõ.
tanquã ex mortuis uiuentes. & m̃bra
sua arma iꝰticiȩ do: Sic enĩ ert̃ regeᷤ
pͥmitꝰ discreti ab alienigenis. qr non
st̃ iugũ ducentes cũ infidelibꝰ. discre
curationũ. aut om̃s linguis loquim¬
t᷑. aut om̃s int̾p̃tant᷑. Om̾ia aut̃ hȩc

Expanded text:
 in opus ministerii, in aedificationem ? Dicuntur etiam illi reges utique a regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua aprimitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus; deinde discretcurationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec
Abbreviated transcription (Latin):
dit iꝰtificatꝰ : qr dix̃ dñs ex basan con¬
uertã. Basan int̾pretat᷑ siccitas. &re¬
cte intelligit᷑ dñs. ex siccitate conu̾t̾e̾.
id ÷ ex inopia. Nam qui sͥ uident᷑ copio¬
si cũ sint famelici. & pleni cũ sint ina¬
nissimi: ñ conu̾tunt᷑. Beati enĩ qui
esuriunt & sitiunt iꝰticiã: qm̃ ipsi sa¬
turabunt᷑. Ex ista dñs siccitate conu̾¬

Expanded text:
asan convertam. Basan interpretatur et Siccitas; et recte intelligitur Dominus ex siccitate convertere, id est ex inopia. Nam qui sibi videntur copiosi, cum sint famelici, et pleni, cum sint inanissimi, non convertuntur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ex ista D
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ necessitate. scđ̃m carnẽ mor¬
tuus ẽ. conquassauit capita inmicoꝵ
suoꝵ. ñ solũ eoꝵ qui crucifixo illu¬
dentes & mouentes capita dicebant si
filiꝰ di ÷ descendat de cruce. s etiã
om̃iũ extollentiũ se adu̾sus doctrinã
eiꝰ. & tanqͣm mortẽ hominis irridenti¬
ũ. Idẽ qͥppe ipse de qͦ dictũ ẽ. alios sal¬
uos fecit. se ipsũ ñ potest: ds̃ ÷ sanita¬
tũ nr̃arũ. & ds ÷ saluos faciendi. s
ꝓpt̃ humilitatis & patientiȩ docum̃tũ.
& sanguine suo delendũ nrorũ cyro¬
exitũ mortis. ne mortẽ timeremꝰ istã.
s illã potiꝰ unde nos liberauit ꝑ istã.
uerũtamen illusus & mortuus conqͣs¬
sat capita mnimicoꝵ suorũ de qͥbꝰ ait.¬
et resuscita me & reddã illis. siue bona
ꝓ malis dũ gͥ subdit capita credentiũ.
siue iusta ꝓͥ iustis dũ punit capita su¬
ꝑbientiũ. Utroq enĩ mͦ conquassant᷑
&e confringunt᷑ capita inimicorũ cũ
a suꝑbia deiciunt᷑: siue humilitate

Expanded text:
tate, non necessitate, secundum carnem mortuus est, conquassabit capita inimicorum suorum; non solum eorum qui crucifixo illudentes et moventes capita dicebant, Si Filius Dei est, descendat de cruce; sed etiam omnium extollentium se adversus doctrinam ejus, et tanquam mortem hominis irridentium. Idem quippe ipse de quo dictum est, Alios salvos fecit, semetipsum non potest satum nostrarum, et Deus est salvos faciendi: sed propter humilitatis et patientiae documentum, et sanguine suo delendum nostrorum chiroexitum mortis, ne mortem timeremus istam, sed illam potius unde nos liberavit per istam. Verumtamen illusus et mortuus conquassabit capita inimicorum suorum, de quibus ait, Resuscita me, et reddam illis : sive bona pro malis, dum sibi subdit capita credentium; sive justa pro injustis, dum punit capita superbientium. Utroque enim modo conquassantur et confringuntur capita inimicorum, cum a superbia dejiciuntur, sive humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
terreni felicitatẽ iã contẽpnentes.
& regni cȩlorũ ȩt̾nitatẽ sꝑantes.
&̾ ñdũ tenentes. Ꝙ qr tã bene
dormiert᷑ : eis nc̃ uelut pennis uo
litat & laudibꝰ exalta t᷑ ęccłia. Co¬
lũba scilicet deargentata. ut hac
eoꝵs fama adimitandũ posteris
inuitatis. dũ sic etiã cęteri dormi¬
unt : addant᷑ penne quibꝰ usq in
finẽ scłi sullimit̾ p̃dicet᷑. Dũ discer

Expanded text:
terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri dormiunt, addantur pennae quibus usque in finem saeculi sublimiter praedicetur. 21. ver
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ suã. & eripuit animã meã de me¬
cdio catuloꝵ leonũ. Qui st̃ catuli leonũ:
Popłs ille minut᷑. male seductus. male deceptꝰ
leonũ. Om̃s fremuert̃. om̃s occidert̃. Auditu¬
ri enĩ sumꝰ hinc & cedẽ ipsoꝵ mͦ inconsequen¬
tib u̾sib psalm huiꝰ. Et eruit inqͥt animã
meã de medio catulorũ leonũ. Quare dicis
eruit animã meã: Quid enĩ passurus eras
ut erueret᷑ anima tua: Dormiui contꝰbatꝰ.
cͥxp̃ssit. xp̃c mortẽ suã. Certe de illo dauid le¬
gimꝰ. qdđ fugerit inspelunca. ñ tam̃ qr dormi¬

Expanded text:
eruit animam meam de medio catulorum leonum. Qui sunt catuli leonum? Populus ille minutus, male deceptusleonum. Omnes fremuerunt, omnes occiderunt. Audituri enim sumus hic et caedem ipsorum, modo in consequentibus versibus psalmi hujus. 11. Et eruit, inquit, animam meam de medio catulorum leonum. Quare dicis, Et eruit animam meam? Quid enim passus eras, ut erueretur anima tua? Dormivi conturbatus. Expressit Christus mortem suam. Certe de illo David legimus quod fugerit in speluncam, non tamen quia dormi
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ: Quia dormienti xp̃o in cruce. facta
est coniunx de latere. ꝑcussũ ẽ. enĩ latꝰ
pendentis de lancea. & ꝓfluxert̃ ȩccł̃ie sa¬
cramenta. Dormiui inquit turbatꝰ. & in
alio psalmo manifestat hoc ubi ait. ego dor¬
miui & sõnũ cȩpi. Ibi exp̃ssit potestatẽ
suã. Poterat enĩ & illic dicere dormini. sic̃
dix̃ hic. Quid.ẽ. aut̃. ego dormiui: Id est
qr uolui dormuii. Non illi me in sõnũ no¬
lentẽ cõpuler̃: s mea uoluntate ego dor¬
mini. secundũ illud. Potestatẽ habeo po¬
nenti animã meã. & potestatẽ habeo ite¬
rũ sumendi eã. Propt̾ea ibi seqͥt᷑ & dicit.

Expanded text:
facere? Quia dormienti Christo in cruce facta facere? Quia dormienti Christo in cruce facta est conjux de latere. Percussum est enim latus pendentis de lancea , et profluxerunt Ecclesiae Sacramenta. Dormivi, inquit, conturbatus. Et in alio psalmo manifestat hoc, ubi ait: Ego dormivi, et somnum cepi. Ibi expressit potestatem suam. Poterat et illic dicere, Dormivi, sicut dixit hic. Quid est autem, Ego dormivi? Id est, quia volui, dormivi. Non illi me in somnum nolentem compulerunt; sed mea voluntate ego dormivi, secundum illud: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi ea
Abbreviated transcription (Latin):
tis conscientiã. Putauer̃ se illi tͣbasse. putaue¬
rt̃ uicisse. ille aut̾ dormiuit tͦbatꝰ. Tam pla¬
catꝰ erat iste tͦbat᷑: ut qͣndo uellet dormiret.
Nemo dormit t᷑batꝰ. Om̃is qui ꝑtͣbat᷑. aut a sõ¬
no excitat᷑. aut in sõnũ uergi pmittit᷑. Ille
aut̃ t̾batꝰ est. & dormiuit. Magna humilitas
t᷑bati. magna potestas dormientis. Dequa
potestate ueniebat qđ aormiuit: De qua
iple anx̃. Pocestatẽ habeo ponendi animã
meam. et potestatẽ habeo sumendi eã. Ne¬
sumo eã. Turbauert̾ illi: & dormiuit ipse.
Cuiꝰ tẏpũ gerebat adã: quando ĩmisit ei
dñs soporẽ. ut de latere illi coniuigẽ face¬
ret. Non enĩ ñ poterat uxorẽ facere pͥmo
homini etiã de late̾ uigilantis. aut ꝓpt̾¬
ea uoluit eũ dormire. ne sentiret cũ sibi
costa de traheret᷑. Primo qͥs ita dormit. ut
osse sͥ conuulso ñ exꝑgiscat᷑: Qui potuit
sine dolore auferre costã dormienti. potu¬
it & uigilanti.S: quare uoluit dormienti

Expanded text:
tis conscientiam. Putaverunt se illi turbasse, putaverunt vicisse: ille autem dormivit conturbatus. Tam placatus erat iste turbatus, ut quando vellet, dormiret. Nemo dormit turbatus: omnes qui perturbantur, aut a somno excitantur, aut in somnum vergi non permittuntur. Ille autem turbatus est, et dormivit. Magna humilitas perturbati, magna potestas dormientis. De qua potestate veniebat quod dormivit? De qua ipse dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatesumo eam . Turbaverunt illi, et dormivit ipse. Cujus typum gerebat Adam, quando immisit ei Deus soporem, ut de latere illi conjugem faceret . Num enim non poterat uxorem facere primo homini etiam de latere vigilantis? aut propterea voluit eum dormire, ne sentiret cum sibi costa detraheretur? Postremo, quis ita dormit, ut osse sibi convulso non expergiscatur? Qui potuit sine dolore auferre costam dormienti, potuit et vigilanti. Sed quare voluit dormienti
Abbreviated transcription (Latin):
cȩci de speculo. Ab aliis uidet᷑. ab ipso ñ
uidet᷑. Dedit in opꝓbriũ conculcantes me.
Querebas forte cũ diceret. misit de celo &
saluũ me fecit. Quid misit de cȩlo: Quẽ
misit de cȩlo ᷤ Angłm misit ut saluũ face¬
Om̃s enĩ angłi. creatura seruiens xp̃o ẽ.
A d obsequiũ mutti potuer̃ angłi. ad serui
endũ miti potuer̃ ñ ad adiutoriũ.
sic̃ scͥptũ ẽ. qđ angłi ministrabant ei. ñ
tanquã misericordes indigenti. sed tanqͣ
subiecti om̃ipotenti. Quid gͦ misit de cȩlo
& saluũ me fec̃: Modo audiuimꝰ in alio
u̾su: quid de cęlo miserit. Misit de celo

Expanded text:
caeci de speculo: ab aliis videtur, ab ipso non caeci de speculo: ab aliis videtur, ab ipso non videtur. Dedit in opprobrium conculcantes me. 10. Quaerebas forte cum diceret, Misit de coelo, et salvum me fecit: Quid misit de coelo? quem misit de coelo? Angelum misit, ut salvum faceOmnes enim Angeli creatura serviens Christo est. Ad obstium mitti potuerunt, non ad adjutorium: sicut scriptum est, quod Angeli ministrabant ei , non tanquam misericordes indigenti, sed tanquam subjecti omnipotenti. Quid ergo misit de coelo, et salvum fecit me? Modo audimus in alio versu quid de coelo miserit: Misit de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ dati st̃ in opprobriũ uidete.
Disꝑsi fc̃ ꝑ om̃s gentes. nusquã habentes
stabilitatẽ. nusquã certã sedẽ. Propt᷑ ea
aut̃ adhuc udei st̃. ut libros nr̃os
portent ad confusionẽ suã. Quando
ꝓferimꝰ paganis istas litteras. Et ne
forte dicant duri ad fidẽ. qr nos illas
iudei. Sferimꝰ codices ab inimicis. ut con¬
fundamꝰ alios inimicos. In quali gͦ oppro¬
brio sunt uidei: Codicẽ portat iudeus.
unde credat xp̃ĩanꝰ. Librarii nr̃i facti
sunt. quomͦ solent serui post dños codi¬
ces ferre. ut illi portando deficiant. illi
legend̾o ꝓficiant. In tale opꝓbriũ dati
st̃ iudei. & impletũ ẽ. qđ tanto ante p̃¬
dictũ est dedit in opꝓbriũ conculcantes
me. Quale aut̾ opꝓbriũ ẽ. fr̃s. ut hunc
u̾sũ legant. & ipsi cȩci attendant specu¬
lũ suũ: Sic enĩ apparent iudei de scͥptu¬
ra scã quã portant: quomͦ apparet facies

Expanded text:
admodum dati sunt in opprobrium, videte: admodum dati sunt in opprobrium, videte: dispersi sunt per omnes gentes, nusquam habentes stabilitatem, nusquam certam sedem. Propterea autem adhuc Judaei sunt, ut Libros nostros portent ad confusionem suam. Quando ristum, proferimus Paganis istas Litteras. Et ne forte dicant duri ad fidem quia nos illasJudaei. Proferimus Codices ab inimicis, ut confundamus alios inimicos. In quali ergo opprobrio sunt Judaei? Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. Librarii nostri facti sunt, quomodo solent servi post dominos codices ferre, ut illi portando deficiant, illi legendo proficiant. In tale opprobrium dati sunt Judaei; et impletum est quod tanto ante praedictum est: Dedit in opprobrium conculcantes me. Quale autem opprobrium est, fratres, ut hunc versum legant, et ipsi caeci attendant ad speculum suum? Sic enim apparent Judaei de Scriptura sancta quam portant, quomodo apparet facies
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ei nom̃ qdđ est suꝑ om̃e nom̃. Audi¬
sti patrẽ resuscitantẽ & exaltantẽ filiũ.
audi qr & ipse carnẽ suã resuscitauit.
Infigura templi dicit ad udeos. Soluite
templũ hoc: & in triduo resuscitabo
illud. Fuangłista aut̃ exposuit nobis qͥd
diceret. Hoc aut̃ inquit dicebat de tẽplo
corporis sui. Modo gͦ ex ꝑsona p̃cantis.
ex ꝑsona hominis. ex ꝑsona carnis dic̃.
Misit de cȩlo & saluũ me fec̃. dedit in op¬
ꝓbriũ conculcantes me. Qui illũ concul¬
cauer̃. qui mortuo insultauer̃. qui tan¬
qͣm hominẽ crucifixert̃. q đ̾m ñ intel¬
lexert̃. dedit eos in op ꝓbriũ. Uide te
si ñ ẽ. factũ. Non futurũ credimꝰ. sed
completũ agnoscimꝰ. Seuier̃ iudei in xp̃m.
suꝑbiert̃ in xp̃m. Ubi : Inciuitate ie¬
rusalẽ. Ii enĩ regnabant. ibi tumebant.
ibi ceruices erexerant. Post passionẽ dñi
eradicati inde st̃. et ꝑdidert̾ regnũ. in
quo regẽ xp̃m agnocere noluert̃. Quẽ¬

Expanded text:
nomen . Audistis Patrem resuscitantem et exaltantem Filium; audite quia et ipse carnem suam resuscitavit: in figura templi dicit ad Judaeos, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Evangelista autem exposuit nobis quid diceret: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Modo ergo ex persona precantis, ex persona hominis, ex persona carnis dicit, Misit de coelo, et salvum fecit me. 9. Dedit in opprobrium conculcantes me. Qui illum conculcaverunt, qui mortuo insultaverunt, qui tanquam hominem crucifixerunt, quia Deum non intellexerunt, dedit eos in opprobrium. Videte si non est factum: non futurum credimus, sed completum agnoscimus. Saevierunt Judaei inbierunt in Christum: ubi? In civitate Jerusalem. Ubi enim regnabant, ibi tumebant, ibi cervices erexerunt. Post passionem Domini eradicati inde sunt; et perdiderunt regnum, in quo regem Christum agnoscere noluerunt. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
Nobis ñ licet int̾ficẽ quenquã. Int̾ficere
ñlicet. tͣdere int̾ficiendũ licet: Qͥs aut̃
occidit: Qui clamore audito cessit. an
qͥ clamando ut occideret᷑ extorfit: Ipse
dñs dicat testimoniũ aqͥb occisus est.
utrũ ab illo pilato qͥ nolens eũ occidit.
Unde etiã flagellauit. & ueste ignominio¬
sa induit. & flagellatũ ad eoꝵ ocłos ꝑdux̃.
ut saltẽ pęna flagelloꝵ eiꝰ satiati: eũ oc¬
cidi ñ extorquerent. Propt̾ea etiã cũ uide¬
ret eos ꝑseuerare sic̃ legimꝰ: lauit manꝰ
suas cdix̃. Innocens ego sũ a sanguine
eiꝰ. Uideris utrũ ille innocens qͥ uel cessit
clamorib: multo magis tam̃ illi nocen¬
ꝑsecuti st̃: Qui te occider̃: Nunqͥd forte
pilatꝰ qͥ militib dedit in ligno suspenden¬
dũ. clauis tranffigendũ : Audite qui.
Filii hominũ. Illos utiq dic̃ quos ꝑsecuto¬
res passus ẽ.S qͦmͦ illi occidert̃ qͥ ferrũ
ñ ferebant. qͥ gladiũ ñ strinxer̃t. qͥ im

Expanded text:
Interficere non licet, tradere interficiendum licet? Quis autem occidit? Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, lavit manus suas, et dixit: Innocens ego sum a sangu. Videris utrum ille innocens, qui vel cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocenpersecuti sunt? qui te occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos utique dicit, quos persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant? Q
Abbreviated transcription (Latin):
patientẽ ueritatẽ nob retribuentẽ. Hoc ẽ. gͦqͥ
pauso ante dixi. qi ipie se resuscitauit. Si enĩ
g̾e ad iustificandos nos. Dixerat enĩ se resur¬
rerturũ. & ueritas mentiri ñ poterat. Ꝙ
quia ueritas et uerax: ꝓpt̾ ea ueras cicatri
ces ostendit. qr uera uulnera ꝑtulit. Has
cicatͥtes tenuert̃ discipłi. palpauert̃. manife¬
stauer̃t sibi. Exclamauit qui misit digitos

Expanded text:
et veritatem nobis retribuentem. Hoc est ergo quod paulo ante dixi, quia et ipse se resuscitavit. Si enim gere ad justificandos nos. Dixerat enim se resurrecturum, et veritas mentiri non potuit; et quia veritas et verax, propterea cicatrices veras ostendit, quia vera vulnera pertulit. Has cicatrices tenuerunt discipuli, palpaverunt, manifestaverunt sibi; exclamavit qui misit digitos
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ saluus erit. Quis aut̃ ꝑseuerabit usq
infinẽ. quo adusq transeat iniquitas:
Qui fuerit in xp̃i corpore. qͥ fuerit in mem¬
bris xp̃i. & a capite didicerit patientiã
ꝑseuerandi. Iransi tii. & ecce tͣnsierunt
tẽptationes tuȩ. & is in aliam uitã. in
quã ier̃ scĩ. si sc̃s fueris. In aliã. in quã¬
iert̃ martyres: si martyr fueris & tu
ꝓpt̾ ea iã transiit iniqͥtas: Hascunt᷑ alii
iniqui. sic̃ moriunt᷑ alii iniqui. Quo¬
mnͦ gͥ alii iniqui moriunt᷑ & alii nascunt᷑.:
sic alii iusti eunt alii nascunt᷑ usq infinẽ
scłi. nec iniquitas deerit p̃mens. nec uisticia
paciens. Et inumbra alarũ tuarũ sꝑabo.
donec transert iniqͥtas. Id est tu ꝓteges
Nata ẽ. exꝑimento fiducia. Deũ inquit
qui benefecit mͥ. Si antequã eũ quere¬
rẽ benefec̃ mͥ. clamantẽ me sĩ exaudiet:

Expanded text:
hic salvus erit . Quis autem perseverabit usque in finem, quoadusque transeat iniquitas? Qui fuerit in Christi corpore, qui fuerit in membris Christi, et a capite didicerit patientiam perseverandi. Transis tu, et ecce transierunt tentationes tuae; et is in aliam vitam in quam ierunt sancti, si sanctus fueris. In aliam ierunt martyres: si martyr fueris, is et tu propterea jam transiit iniquitas? Nascuntur alii iniqui, sicut moriuntur alii iniqui. Quomodo ergo alii iniqui moriuntur, et alii nascuntur; sic alii justi eunt, et alii nascuntur. Usque in finem saeculi nec iniquitas deerit premens, nec justitia patiens. Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas: id est, tu protegNata est experimento fiducia: Deum, inquit, qui benefecit mihi. Si antequam eum quaererem benefecit mihi, clamantem me non exaudiet?
Abbreviated transcription (Latin):
posit̾ ẽ in spelunca: iã nichil habuer qd̵
carm facerent. Resurrex̃ gͦ dñs ex illa spe¬
lunca illesus. incorruptꝰ. q̃uo fugerat a
facie saul occultans se impiis qͦs p̃figurabat
saul. ostendens se aut̾ mẽbris suis. Nã re¬
surgentis mẽbra a membris eiꝰ palpata
st̃. Membra enĩ eiꝰ apłi. tetiger̃ resurgen¬
tẽ. & credider̃. E cce nichil ꝑsecutio sau¬

Expanded text:
positus est in spelunca, jam nihil habuerunt quod positus est in spelunca, jam nihil habuerunt quod carni facerent. Resurrexit ergo Dominus ex illa spelunca illaesus, incorruptus, quo fugerat a facie Saül; occultans se impiis, quos praefigurabat Saül, ostendens se autem membris suis. Nam resurgentis membra a membris ejus palpata sunt: membra enim ejus Apostoli tetigerunt resurgentem, et crediderunt ; et ecce nihil profuit
Abbreviated transcription (Latin):
rabat᷑: credider̃ illũ ñ eẽ filiũ dĩ. Propt̾ea
exultantes pendenti in ligno. & caput agi¬
tantes: dicebant illi. Si filiꝰ dĩ ẽ: descendãt
de cruce. Alios saluauit. se ipsũ saluũ fac̾e ñ
potest. Ista dicentes. sic̃ e̾. in libro sapientiȩ:
hec cogitauert̃ & errauer̃. exce cauit enĩ
illos malicia eoꝵ. Qͥd enĩ magnũ erat de
cruce descendẽ. cui facile fuit de sepulchro
resurgere: S quare usq ad mortẽ uoluit
esse patiens: Ut fugeret a facie saul inspe¬
luncã. Et enĩ spelunca inferior pars t̾rȩ pot̾
accipi. & certe qđ manifestũ ẽ & notũ .ẽ.
om̃ibꝰ. corpꝰ eiꝰ in monum̃to positũ.ẽ. qđ
erat excisũ inpetra. hoc gͦ monum̃to spe¬
lunca erat. illuc fugit afacie saul. Tã diu
enĩ ꝑsecuti st̃ illũ iudei: quousq pone¬
ret᷑ inspelunca. Unde ꝓbamꝰ q tã diu illũ
ꝑsecuti st̃. quousq ibi poneret᷑ Etiam
mortuũ in cruce pendentẽ lancea uul¬
nerauer̃. At ubi inuolutꝰ curato funere

Expanded text:
opterea insultantes pendenti in ligno, et caput agitantes, dicebant illi: Si filius Dei es, descende de cruce Alios salvos fecit, seipsum salvare non potest . Ista dicentes, sicut est in ipso libro Sapientiae, haec cogitaverunt et erraverunt; excaecavit enim illos malitia eorum . Quid enim magnum erat de cruce descendere, cui facile fuit de sepulcro resurgere? Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens? Ut fugeret a facie Saül in speluncam. Etenim spelunca, inferior pars terrae potest accipi. Et certe quod manifestum est, et certum omnibus, corpus ejus in monumento positum est, quod erat excisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunca erat: illuc fugit a facie Saül. Tamdiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Unde probamus quod tamdiu illum persecuti sunt, quousque ibi poneretur? Etiam mortuum in cruce pendentem lancea vulneraverunt . At ubi involutus curato funere
Abbreviated transcription (Latin):
Contegi t̾ra. Qui enĩ fugit inspeluncam:
t̾̃ra contegit᷑ ne uideat᷑. Portabat aut̃ t̾rã
iħc carnẽ quã acceperat de t̾ra. & in ea
nis infirmitatẽ ocłis obiciebat. maiesta¬
tẽ aut̃ diuinitatis in corporis tegmine tan¬
quã t̾rȩ abdito contegebat. Iili gͦ ñ cognoscen¬
tes dđm.: crucifixer̃ hominẽ. H ec mori potu¬
it nͥ in homine. nec crucifigi potuit nͥ
in homine: ꝙ nec teneri posset nͥ in ho¬
mine. Opposuit male querentibꝰ t̾rã. ser¬
uauit bene quęrentibꝰ uitã. fugit gͦ scđ̾m
carnẽ inspeluncã a facie saul. Qđ̃ si & hoc
ueł acciꝑe ita dnm fugisse inspeluncã
a facie saul qi passus est: usq ad eo se oc¬
cultauit iudeis. ut & moreret᷑. Quantun¬
libet enĩ seiurent in eũ iudei. donec mo¬
reret᷑. adhuc putabant eũ posse lib̾ari.
hoc p̾dictũ erat in libro sapientiȩ. Morte
t᷑pissima condẽpnemꝰ illũ. erit enĩ re¬

Expanded text:
Contegi terra. Qui enim fugit in speluncam, Contegi terra. Qui enim fugit in speluncam, terra contegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus, carnem quam acceperat de terra; et in ea nis infirmitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, crucifixerunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saül. Quod si et hoc velis accipere, ita Dominum fugisse in speluncam a facie Saül, quia passus est; usque adeo se occultavit Judaeis, ut et moreretur. Quantumlibet enim saevirent in eum Judaei, donec moreretur, adhuc putabant eum posse liberari,Hoc praedictum erat in libro Sapientiae: Morte turpissima condemnemus illum; erit enim re
Abbreviated transcription (Latin):
illos habere regẽ.quẽ crucifige̾ potuer̃.
Non enĩ uider̃ qr ipsa crux in qua eũ cru¬
cifixer̃. futura erat infrontib regũ. Cũ
gͦ indignarent᷑ ex illo titulo: audiert᷑
pilatũ uidicẽ cui obtulerant occidendũ
xp̃m. & dixer̃ ad eũ. Noli scͥbẽ sic. rex iu¬
deoꝵ. s scribe qr ipse dix̃. regẽ se eẽ uideoꝵ.¬
Et qr iã cantatũ erat ꝑ sp̃m sc̃m. infinẽ ne
corrũpas intituli inscͥptionẽ: respondet eis
pilatꝰ. Quod scͥpsi scͥpsi. Qd mͥ suggeritis fal¬
sitatẽ : Ego ñ corrũpo ueritatẽ. Audiuimꝰ
gͦ qͥd s uelit. ne corrũpas intituli inscripti¬
onẽ. Quid gͦ e̾. cũ fugeret a facie saul in
speluncã : Qđ qͥdẽ & dauid ille fec̃.S. q in
illo ñ inuenimꝰ tituli inscͥptionẽ: in hoc
inueniamꝰ fugã inspeluncã. figurabat
enĩ aliqͥd illa spelunca. qua se texit ipse¬
dauid. Quare aut̃ se tex̃: Ut occultaret᷑.
ut ñ inueniret᷑. Quid ẽ. contegi spelunca:

Expanded text:
illos habere regem quem crucifigere potuerunt. Non enim viderunt quia ipsa crux, in qua eum fixerunt, futura erat in frontibus regum. Cum ergo indignarentur ex illo titulo, adierunt Pilatum judicem, cui obtulerant occidendum Christum, et dixerunt ad eum: Noli scribere sic, Rex Judaeorum; sed scribe quia ipse dixit se regem m sanctum, In finem; ne corrumpas in tituli inscriptionem, respondit eis Pilatus, Quod scripsi scripsi : quid mihi suggeritis falsitatem? Ego non corrumpo veritatem. 4. Audivimus ergo quid sibi velit, Ne corrumpas in tituli inscriptionem. Quid ergo est, Cum fugeret a facie Saül in speluncam? Quod quidem et David ille fecit: sed quia in illo non invenimus tituli inscriptionem, in hoc inveniamus fugam in speluncam. Figurabat enim aliquid illa speluncam, qua se texit David. Quare autem se texit? Ut occultaretur, et non inveniretur. Quid est contegi spelunca?
Abbreviated transcription (Latin):
multi ur̃m nouer̃. qͥ scͥpt᷑as uel attigert̃
uel audier̃. Habuit gͦ ꝑsecutorẽ saulẽ rex
dauid. Et cũ eẽt ille mitissimꝰ. ille ferocissi¬
mꝰ. ille lenis. ille inuidus. ille patiens. ille
crudelis. ille beneficꝰ. ille ingratꝰ: ꝑtulit
eũ tanta lenitate. ut cũ eũ accepisset in
manꝰ. ñ illũ attigisset. ñ lesisset. Accepit
enĩ a dño d̾o potestatẽ. ut si uellet occide¬
ret saulẽ ipse dauid. et elegit magis parce¬
re quã occidẽ. Ille aut̃ nec tali beneficio ui¬
ctus e̾. ut desineret ꝑsequi. Inuenimꝰ gͦ illo
tepore qnͣdo dauid saul ꝑ sequebat᷑. regẽ fu¬
turũ & p̾destinatũ. rex iã reꝓbatꝰ: quod¬

Expanded text:
um noverunt, qui Scripturas vel attigerunt um noverunt, qui Scripturas vel attigerunt vel audierunt. Habuit ergo persecutorem Saülem rex David: et cum esset ille mitissimus, ille ferocissimus; ille lenis, ille invidus; ille patiens, ille crudelis; ille beneficus, ille ingratus; pertulit eum tanta lenitate, ut cum eum accepisset in manus, non illum attigisset, non laesisset. Accepit enim a Domino Deo potestatem, ut si vellet, occideret Saülem ipse David; et elegit parcere quam occidere. Ille autem nec tali beneficio victus est, ut desineret persequi. Invenimus ergo illo tempore, quando Saül David persequebatur, regem futurum et praedestinatum rex
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ finitꝰ est panis. alit̾ dicimꝰ finita ẽ tunica.
Finitꝰ ÷ panis qͥ manducabat᷑. finita x̾. tuni¬
ca quȩ texebat᷑. Panis gͦ finitꝰ ẽ. ut consume¬
in illo ꝑficim᷑ & ab illo ꝑficim̃. & hec ẽ ꝑfectio
nr̃a ad illũ ꝑuenire. Et si cũ ad illũ ꝑuene¬
ris ultra ñ quęris: finis tiuusẽ. Quomͦ enĩ
finis uiȩ tuȩ locus ẽ. quo tendis. quo cũ ꝑ¬
ueneris iã manebis : sic finis studii tui.
ꝓpositi tui. conatꝰ tui. intentionis tuȩ. ille
ẽ. ad quẽ tendis. ad quẽ cũ ꝑueneris ultra
ñ desiderabis. qr meliꝰ nichil habebis. Ipse
gͦ & exẽplũ nobis uiuendi ꝓposuit in hac
uita. & p̃miũ uiuendi dabit in futura ui¬
ta. In finẽ ne corrũpas ipsi dauid in tituli
inscriptionẽ. cũ fugeret a facie saul in
speluncã. Referentes nos ad scãm scͥpt᷑am.
inuenimꝰ qͥdẽ sc̃m dauid illũ regẽ isrł.
ex qͦ etiã nomen accepit psalteriũ dauid.

Expanded text:
mus, Finitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: mus, Finitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: finitus est panis qui manducabatur, finita est tunica quae texebatur: panis ergo finitus est ut consumein illo perficimur, et ab illo perficimur; et haec est perfectio nostra, ad illum pervenire: sed cum ad illum perveneris, ultra non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae tuae locus est quo tendis; quo cum perveneris, jam manebis: sic finis studii tui, propositi tui, conatus tui, intentionis tuae, ille est ad quem tendis; ad quem cum perveneris, ultra non desiderabis, quia melius nihil habebis. Ipse ergo et exemplum nobis vivendi proposuit in hac vita, et praemium vivendi dabit in futura vita. 3. In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam. Referentes nos ad sanctam Scripturam, invenimus quidem sanctum David illum regem Israel, ex quo etiam nomen accepit Psalterium Davidicum,
Abbreviated transcription (Latin):
aut illa: s toto orbe diffusa. Nec ea quȩ nc̃ ẽ.
in hominibꝰ qͥ p̃sentẽ uitã agunt: s ad eã ꝑti¬
nentibꝰ etiã iis qͥ fuerunt ante nos. & iis qui
futuri st̃ pꝰ nos usq in finẽ scli. Iota enĩ ecclia
constans ex om̃ibꝰ fidelibꝰ. qi fideles om̃s mem¬
bra st̃ xp̃i: habet illud capuł ͦ n cȩlis. qd gu¬
mꝰ uoces capitis: audiamꝰ & uoces corporis.
N oluit enĩ loqͥ separatĩ. qi noluit eẽ separatꝰ
dicens. ecce ego uob̃cũ sũ usq ad consũmati¬
onẽ scłi. Si nob̾cũ .ẽ. loquit᷑ in nob̾. loqͥt᷑ de¬
nob̾. loqͥt᷑ ꝑ nos. q et nos loqͥm᷑ in illo. & idõ
uerũ loquim᷑ : qr in illo loquim᷑. Nã quãdo
in nob̾ & ex nob̃ loqͥ uoluerimꝰ. in menda¬
tat iste psalmꝰ: uide quẽ ticulũ habeat. In
enĩ ꝑdere ẽ: consũmare ꝑficere. finitũ
enĩ quicqͥd dicimꝰ. afine dicimꝰ. S alit̃ dici¬

Expanded text:
aut illa, sed toto orbe diffusa; nec ea quae nunc est aut illa, sed toto orbe diffusa; nec ea quae nunc est in hominibus qui praesentem vitam agunt, sed ad eam pertinentibus etiam his qui fuerunt ante nos, et his qui futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod guus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem snobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendatat iste psalmus, vide quem titulum habeat: In enim, perdere est: consummare, perficere. Finitum enim quidquid dicimus, a fine dicimus. Sed aliter dici
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cesser̃ in familia ipsiꝰ. patres qͥdẽ nr̃i. sed
tam̃ conserui nr̃i. Neq ĩꝑaret hoc d̾s ut
faceremꝰ. si ñ possibile eẽ iudicaret. ut hoc
ab homine fieret.S. considerans infirmi¬
tatẽ tuã. deficis sub p̃cepto. Confortare
in exẽplo S etiã exẽplũ ad te multũ est.
Ade̾. ille qͥ p̃buit exemplũ. ut p̃beat & auxi¬
liũ. Audiamꝰ gͦ in isto psalmo. Opportu¬
ne nanq accidit & illo ꝓcurante. ut ei conso¬
naret euangłiũ cõmendans nob̾ dilectionẽ
xp̃i. qͥ animã suã posuit ꝓ nobis: ut nos ani¬
sonuit huic psalmo: ut uideamꝰ qͦmͦ ipse
dñs nr̃ animã suã posuit ꝓ nobis. Psalmus
enĩ iste. passionẽ ipsiꝰ cantat. qm totꝰ xp̃c¬
caput ẽ. & corpꝰ. qđ bene uos nosse ñ dubito.
Caput.ẽ. ipse saluator nr̃ passus sub pontio pi¬
lato qͥ nc̃ pꝰ ea quã resurrex̃ amortuis. sedet
ad dexterã patris. Corpꝰ. aut̾ eiꝰ ẽ. eccłia. ñ ista

Expanded text:
praecesserunt in familia ipsius, patres quidem nostri, sed praecesserunt in familia ipsius, patres quidem nostri, sed tamen conservi nostri; neque imperaret hoc Deus ut faceremus, si impossibile judicaret ut hoc ab homine fieret. Sed considerans infirmitatem tuam, deficis sub praecepto? Confortare in exemplo. Sed etiam exemplum ad te multum est? Adest ille qui praebuit exemplum, ut praebeat et auxilium. Audiamus ergo in isto psalmo: opportune namque accidit, et illo procurante, ut ei consonaret Evangelium, commendans nobis dilectionem Christi, qui animam suam posuit pro nobis, ut et nos anisonuit huic psalmo, ut videamus quomodo ipse Dominus noster animam suam posuit pro nobis: psalmus enim iste passionem ipsius cantat. Et caput est et corpus, quod bene vos nosse non dubito: caput est ipse Salvator noster, passus sub Pontio Pilato, qui nunc postea quam resurrexit a mortuis, sedet ad dexteram Patris: corpus autem ejus est Ecclesia; non ista,
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ. ho apud nos.
ex nobis ipsis iã
circa dextã pa¬
tris. Audistis quantũ nos diligat. Nam
suȩ caritatis mensurã et ipse dix̃. & nob̾
indixit. mandatũ suũ dicens ẽẽ ut nos
inuicẽ diligamꝰ. Et ne quȩreremꝰ dubitan¬
tes & estuantes. quantũ nos debeamꝰ in¬
uicẽ diligere. quantaq illa sit quȩ d̾o
placet caritatis ꝑfecta mensura. ea enĩ
ꝑfecta ẽ qua maior esse ñ potest: ipse ex¬
p̃ssit. ipse docuit & ait. Maiorẽ hac ca¬
ritatẽ nemo habet. quã ut animã suam
ponat ꝓ amicis suis. fecit ipse qđ docuit.
fecert̃ & apłi qd ab illo didicer̃. & nob̃ faci¬
endũ p̾dicauert᷑. faciamꝰ et nosqr & si non
sumꝰ qđ ille scđ̾m id qđ creauit nos. qđ
ille tam̃ sumꝰ scđm id qđ factꝰ est ꝓpt̾ nos.
Et si solus fecisset: forte nemo nr̃m audere
deberet imitari. Ita enĩ ille h̾o erat. utͦ d̾s
eẽt. S in eo qđ ho̾ erat. imitati ft̃ serui
dñm. & discipłi inagistrũ. & fecer̃ qͥ nos

Expanded text:
trem, homo apud nos, ex nobis ipsis, jam circa dexteram Patris, audistis quantum nos diligat. Nam suae charitatis mensuram, et ipse dixit, et nobis indixit, mandatum suum dicens esse ut nos invicem diligamus . Et ne quaereremus dubitantes et aestuantes quantum nos debeamus invicem diligere, quantaque illa sit quae Deo placet charitatis perfecta mensura, ea enim perfecta est, qua major esse non potest, expressit ipse, docuit, et ait: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Fecit ipse quod docuit, fecerunt Apostoli quod ab illo didicerunt, et nobis faciendum praedicaverunt. Faciamus et nos; quia etsi non sumus quod ille secundum id quod creavit nos, quod ille tamen sumus secundum id quod factus est propter nos. Et si solus fecisset, forte nemo nostrum deberet audere imitari; ita enim ille homo erat, ut et Deus esset: sed in eo quod homo erat, imitati sunt servi Dominum, et discipuli Magistrum, et fecerunt qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd hoc gͦ ad xp̃m. si om̃ia quȩ tc̃ agebant᷑.
figurȩ erant futuroꝵ: Inuenimꝰ ibi xp̃m:.
Et multo maxime. Nam illud ne corrũpas
intituli inscͥptionẽ. ñ uideo qͦmͦ ꝑtinaeat
ad illũ dauid. Non enĩ aliqͥs titulus insti¬
tutꝰ erat ipsi dauid. quẽ uoluit corrũpere
saul. Uidemꝰ aut̃ inpassione diũ seͥptũ fu¬
isse titulũ rex uideoꝵ. ut ille trtulus exꝓ¬
braret frontẽ ipsoꝵ. quod ã rege suo maniꝰ
ñ abstinuert̃. In illis enĩ saul erat: in xp̃o

Expanded text:
 hoc ad Christum? Si omnia quae tunc agebantur, figurae erant futurorum, invenimus ibi Christum, et multo maxime. Nam illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video quomodo pertineat ad illum David. Non enim aliquis titulus inscriptus erat ipsi David, quem voluit corrumpere Saül. Videmus autem in passione Domini scriptum fuisse titulum, Rex Judaeorum; ut ille titulus exprobraret frontem ipsorum, quod a rege suo manus non abstinuerunt. In illis enim Saül erat, in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ delicta nr̃a. & resurgeret ꝓpt̾ iustifi¬
cationẽ nr̃am. Pro qualib uoluit mori
filiũ suũ: ẜimpiis. Impii aut̃ ñ quere¬
bant ãm. et quesiti st̃ a dõ. Sic ẽ gͦ ille
altissimꝰ. ut ñ sit ab illo longe miseria nr̃a

Expanded text:
pter delicta nostra, et resurgeret propter justificationem nostram . Pro qualibus mori voluit Filium suum? Pro impiis. Impii autem non quaerebant Deum, et quaesiti sunt a Deo. Sic est ergo ille altissimus, ut non sit ab illo longe miseria nostr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homo. quia misericors. Non ut conditio¬
nis necessitate nasceret᷑. sed ut nos de con¬
ditione necessitatis liberaret. Miserere
mei ds meserere mei. qm̃ inte confisa e̾.
anima mea. Audis magistrũ orantẽ. disce
orare. Ad hoc enĩ orquit ut doceret orare.
qr ad hoc passus ẽ. ut doceret
pati. ad
hoc resurrexit ut doceret sperare resurrecti¬
onẽ. Et in umbra alarũ tuarũ sꝑabo. do¬
nec transeat iniquitas. hoc plane iã totꝰ¬

Expanded text:
enim homo, quia misericors; non ut conditioenim homo, quia misericors; non ut conditionis necessitate nasceretur, sed ut nos de conditione necessitatis liberaret. Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea. Audis magistrum orantem, disce orare. Ad hoc enim oravit, ut doceret orare: quia ad hoc passus est, ut doceret pati; ad hoc resurrexit, ut doceret sperare resurrectionem. 6. Et in umbra alarum tuarum sperabo, donec transeat iniquitas. Hoc plane jam tot