comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me inquit sicut unum mer¬
cennarioꝵ tuorũ. Om̃s mer¬
cennarii om̃s oꝑarii qui tñ
fructũ expectant laboris. Cõ¬
sideraet quod is qui aliuimm̃¬
cede fraudauerit: debita et ip̃e
fraudabitur sua feneratum is¬
tud offenclet. et postea cumu¬
latiore mensura exsoluet: Ergo
qui non uult amidere quod est
perpecuũ: non eripiat aliĩ qd̾
demporale ẽ. Nemo etiamin clo¬
lo loquatur ad prorimum
suum: laqueus ẽ in labiis
nr̃is. et sepe unusquisq ser¬
monibus sius non explicat᷑
s inuoluit᷑: fouea alta ẽ. os
maliuoli. grande innocen¬
cie precipicium. s maius ma¬
liuolencie: In nocens dum
credit facile. cito labit᷑. sec ta¬
meniste lapsus resuͬgit: ¶a¬
ledic us autem suis artibus
precipitat᷑. unde numquã
exiliat adq euadat: Ponde¬
ret ergo unusquisq sermo¬
nes suos non cum fraude et
dolo. Statera faillaux. impro¬
babilis apud deum. non il¬
lam stateram dico que m̾-¬
cedem appendit alienam.

Expanded text:
me, inquit, sicut unum merme, inquit, sicut unum mercenariorum tuorum . Omnes mercenarii, omnes operarii: qui tamen fructum exspectat laboris, consideret quod is qui alium mercede fraudaverit debita, et ipse fraudabitur sua. Feneratum istud offendit, et postea cumulatiore mensura exsolvet. Ergo qui non vult amittere quod est perpetuum, non eripiat alii, quod temporale est. 13. Nemo etiam in dolo loquatur ad proximum suum. Laqueus est in labiis nostris, et saepe unusquisque sermonibus suis non explicatur, sed involvitur . Fovea alta est os malevoli: grande innocentiae praecipitium, sed majus malevolentiae . Innocens dum credit facile, cito labitur ; sed tamen iste lapsus resurgit: maledicus autem suis artibus praecipitatur, unde numquam exsiliat atque evadat. Ponderet ergo unusquisque sermones suos, non cum fraude et dolo: Statera fallax improbabilis apud Deum : non illam stateram dico, quae mercem appendit alienam
Abbreviated transcription (Latin):
dat. satis suꝑq censu suo di¬
ues. Sapienti quoq nichil
alienũ. nisi quod uirtuti in¬
congruũ. Quocũq accesse¬
rit inueniet sua omĩa. totꝰ
mundus possessio ẽ. quoruã
toto eo quasi suo utitur. Qͥd
igitur circũ scribitur frater:
Quid fraudatur mercenna¬
rius. Non magna inquit
lucra de mercede meretricis.
.i. lubrice istius fragilitatis.
Meretrix ista non specialis s
publica ẽ. Non una muli¬
er sed uaga. Om̃is cupiditaᷤᷤ
meretrix ẽ. om̃is ꝑfidia oĩs
fallatia meretrix nõ illa so¬
la. que corpus ꝓstituit suũ.
s om̃is anima que spẽm su¬
am uendit. que de formes
questus et de generem stipẽ
querit. Et nos mercennarii
sumus qui ad mercedem la¬
boramus: et huuis oꝑis nr̃i
mercedẽ sꝑamus. a dño nr̃o
et deo. Si quis cognoscere u¬
ult quã mercennarii sumꝰ.
audiat dicentẽ. Quantis
mercennarii pãnib patris
mei habundant ego autem
hic fame ꝑeo. Et infra fac

Expanded text:
ibi, satis superque censu suo diibi, satis superque censu suo dives. Sapienti quoque nihil alienum, nisi quod virtuti incongruum: quocumque accesserit, inveniet sua omnia. Totus mundus possessio ejus est; quoniam toto eo quasi suo utitur. 12. Quid igitur circumscribitur frater? Quid fraudatur mercenarius? Non magna, inquit , lucra de mercede meretricis, id est, lubricae istius fragilitatis. Meretrix ista non specialis, sed publica est: non una mulier, sed vaga omnis cupiditas meretrix est. Omnis perfidia, omnis fallacia meretrix, non illa sola, quae corpus prostituit suum; sed omnis anima quae spem suam vendit, quae deformes quaestus et degenerem stipem quaerit. Et nos mercenarii sumus, qui ad mercedem laboramus, et hujus operis nostri mercedem speramus a Domino nostro et Deo. Si quis cognoscere vult quam mercenarii sumus, audiat dicentem: Quantis panibus mercenarii patris mei abundant? ego autem hic fame pereo ; et infra: Fac
Abbreviated transcription (Latin):
nõ edificat auaritia. sed des¬
truit: nõ edificat libido sed
exurit atq incendit. Uis be¬
ne edificare ciuitatẽ: Meliꝰ
est exiguum cum dei timo¬
re. quã thesauri magni si¬
ne timore. Diuitie hominis
ad redemptionẽ anime de-¬
bent ꝓficere. nõ ad destructi¬
onẽ. Et thesaurus redẽptio
c̃. siquis eo bene utatur. Et
iterum laqueus ẽ. si quis uti
nesciat. Qui enĩ hominipe¬
cunia sua nisi qd̃cdam uati¬
cum ẽ: Multa oneri mod̃a¬
ta usui. Uiatores sumus ui¬
te huius ambulant. mnulti
s opus ẽ ut qui bene transe¬
bene transit. Ideoq legis. Si
transeas ꝑ aquã tecum sum.
flumina te nõ concludent. nͥ
ignis exuret uestim̃ta tua si
transeas. Qui aũt ignem al¬
ligat incorpore suo. ignem
libidinis. ignem immodice
cupiditatis. non transit sed
exurit in uolucrũ istud aĩe
sue. Preclarior ẽ bona existi¬
matio quã peccuma. et suꝑ
om̃s argenti aceruos bona
est gr̃a. Fides ipsa sibi ab un¬

Expanded text:
non aedificat avaritia, sed desnon aedificat avaritia, sed destruit: non aedificat libido, sed exurit atque incendit. Vis bene aedificare civitatem? Melius est exiguum cum Dei timore, quam thesauri magni sine timore . Divitiae hominis ad redemptionem animae debent proficere, non ad destructionem. Et thesaurus redemptio est, si quis eo bene utatur: et iterum laqueus est, si quis uti nesciat . Quid enim homini pecunia sua, nisi quoddam viaticum est? Multa oneri, moderata usui, Viatores sumus vitae hujus: multi ambulant, sed opus est, ut quis bene transebene transit. Ideoque legis: Si transeas per aquam, tecum sum; flumina te non concludent, nec ignis exuret vestimenta tua, si transeas . Qui autem ignem alligat in corpore suo, ignem libidinis, ignem immodicae cupiditatis, non transit, sed exurit involucrum istud animae suae . Praeclarior est bona existimatio quam pecunia, et super omnes argenti acervos bona est gratia. . Fides ipsa abundat s
Abbreviated transcription (Latin):
sus parietib sit. et oꝑtus
tenebris. sine teste. sine cõs¬
cio. habet tam̃ facti arbi¬
trum quẽ nicħ fallat. ad
quẽ facta clamant omĩa.
dicem criminis habet. De¬
niq tremens et timens ob¬
errabat cain parricidalis
facinoris luens penas. ut ei
remedio sua mors fuerit. q̃
uagum exulẽ formidato
ꝑomia mor̃ta t̾rore mor¬
tis ꝑmortẽ exuit. Nemo gͥ
uł solus. uł̃ eũ altero aliqͥd
turpe aut imꝓbum faxit
et siquis solus ẽ. se ipsum
p̾cet̾is erubescat. quem ma¬
xime debet uereri. Nec con¬
cupiscat plurima. qr pauca
ei plurima sunt. pauꝑtas et
opes in opie et sacietatis uo¬
cabula sunt. Nec diues ẽ ꝗ
indiget aliquo. nec pauꝑ
qui ñ indiget. Nec quisꝗͣ
iuduam sꝑnat. circum scri¬
bat pupillum. fraudet ꝓxi¬
mum suũ. Ue eñi illi qui¬
dolo congregatã habet sub¬
stantiã. et insanguine edi¬
ficat ciuitatẽ id ẽ animã suã
hec ẽ enĩ que edificatur sic¬
ut cuuitas. hanc ciuitatem

Expanded text:
sus parietibus sit, et opertus sus parietibus sit, et opertus tenebris, sine teste, sine conscio; habet tamen facti arbitrum, quem nihil fallat, ad quem facta clamant omnia. dicem criminis habet. Denique timens et tremens oberrabat Cain , parricidialis facinoris luens poenas; ut ei remedio sua mors fuerit, quae vagum exsulem formidato per omnia momenta terrore mortis, per mortem exuit. Nemo igitur vel solus, vel cum altero aliquid turpe aut improbum faxit. Et si quis solus est, seipsum prae caeteris erubescat, quem maxime debet vereri. 11. Nec concupiscat plurima, quia et pauca ei plurima sunt; paupertas enim et opes inopiae et satietatis vocabula sunt. Nec dives est, qui indiget aliquo: nec pauper, qui non indiget. Nec quisquam viduam spernat, circumscribat pupillum, fraudet proximum suum. Vae enim illi, qui congregatam dolo habet substantiam, et in sanguine aedificat civitatem , id est, 757 animam suam! Haec est enim, quae aedificatur sicut civitas . Hanc civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
seruantiã nequa qͣm soluto
animo et remisso iugore
patiaris ꝑire. Ad mone igit᷑
plebem dñi atq obsecra.
ut abundet in oꝑib bonis.
renuntiet flagitus. nõ ac¬
cendat flãmarũ incendia.
non dicã in sabbo. s in om̃i
tempore nee comburat cor¬
pus suũ forncatio. et ĩmũ¬
dicia non sit indei seruulis.
quia ummaculato seruimꝰ
dei filio. Nouerit unusqͥsq
se et uas possideat suñ sub¬
acto quodã sui corꝑis solo
fructus expectet debitos uͤ
spinas et tribulos ei terra
sua germinet.s dicat et ip¬
sa terra dedit fructus suos.
atq in hac dimosa quon¬
dam passionũ fragilitate
insitiua uirtutũ effloreãt.
Edoce etiam atq in stitue ut
faciant quod bonũ ẽ. et unꝰ¬
quisq non int̾mittat opus
ꝓbabile. siue aplurib uide¬
atur. siue sine arbitrio sit.
Abundat enĩ sibi locuples
testis conscientia. fugiat
etiam mala et opprobia. e¬
tiam si se credat non posse
conuinci. Nam et si elau¬

Expanded text:
servantiam nequaquam soluto servantiam nequaquam soluto animo et remisso vigore patiaris perire. 8. Admone igitur plebem Domini, atque obsecra, ut abundet in operibus bonis, renuntiet flagitiis, non accendat flammarum incendia, non dicam in sabbato, sed in omni tempore; ne comburat corpus suum: fornicatio et immunditia non sit in Dei servulis; quia immaculato servimus Dei Filio . Noverit unusquisque se, et vas possideat suum , quo subacto quodam sui corporis solo, fructus exspectet debitos, nec spinas et tribulos ei terra sua germinet , sed dicat et ipse: Terra dedit fructus suos ; atque in hac dumosa quondam passionum fragilitate insitiva virtutum effloreant. 9. Edoce etiam atque institue, ut faciant quod bonum est, et unusquisque non intermittat opus probabile, sive a pluribus videatur, sive sine arbitro sit; abundat enim sibi locuples testis conscientia. 10. Fugiat etiam mala opprobria; etiamsi se credat non posse convinci. Nam etsi clau
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑsecutore apłm fecit dicen¬
mulũ calces. Sunt etiã sermo¬
nes sicut lac quos infundit
paulus chorinthiis. Qui enĩ
fortiorẽ cibũ epulari ñ q̃unt.
suco lactis ingenii sui exercẽt
infantiã. Alloquia tua ple¬
na intellectus sint. Uñ et sa¬
lon ait. Arma intellectus la¬
bia sapientis. Et alibi. Labia
tua alligata sint sensui. id ẽ
fulgeat sermonũ tuoꝵ mani¬
festacio. intellectus choruscet.
et alloquiũ tuũ atq tractat᷑
aliena nõ in digeat assertio¬
ne. s sermo tuus uelut ar¬
mis suis sese ip̃e tueatur.
nec ullum uerbum tuũ
inuanũ exeat. et sine sen¬
su ꝓdeat. Est eñi alligatura
que constring̾e solet animo¬
rum uulnera. quam siquis
rercit. desꝑatã sui ꝓdit sa¬
lutem. Et ideo eirca eos qui
graui ulcere uexantur ut̾e
oleo sermonis quo foueas
mentis duriciam. apporie
malagina. adiunge alliga¬
turam salutaris p̾cepti ut
uagos et fluctuantes circa
fidem. uł erga discipline ob¬

Expanded text:
ex persecutore apostolum fecit, dicenex persecutore apostolum fecit, dicenmulum calces . 6. Sunt etiam sermones sicut lac, quos infudit Paulus Corinthiis ; qui enim fortiorem cibum epulari non queunt, succo lactis ingenii sui exercent infantiam. 7. Alloquia tua plena intellectus sint. Unde et Salomon ait: Arma intellectus labia sapientis ; et alibi: Labia tua alligata sint sensu , id est, fulgeat sermonum tuorum manifestatio, intellectus coruscet, et alloquium tuum atque tractatus aliena non indigeat assertione: sed sermo tuus velut armis suis sese ipse tueatur, nec ullum verbum tuum in vanum exeat, et sine sensu prodeat. Est enim alligatura, quae constringere solet animorum vulnera: quam si quis rejicit, desperatam sui prodit salutem . Et ideo circa eos qui gravi ulcere vexantur, utere oleo sermonis, quo foveas mentis duritiam: appone malagma, adjunge alligaturam salutaris praecepti; ut vagos et fluctuantes circa fidem, vel disciplinae ob
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Collige aqͣm de płib
locis qͣm effũdt̃ nubes ꝓpħi¬
ce. Qui cũq colligit demoi¬
tib a quã atq adse trahit
uł haurit e fontib: et ip̃e
rorat sic̃ nubes. Imple ergo
gremiũ mentis tue ut t̾ra
tua humescat. et domesticiᷤᷤ
irrigetur fontib. Ergo qui
multa legit et intelligit. im¬
pletur. Qui fuerit impletꝰ.
alios rigat. Ideoq scͥptura
dic̃. Suimplete fuernt nubes.
pluiuiã int̾ram effundent.
Sint gͦ sermones tui ꝓflui.
sint puri et di lucidi. ut mo¬
rali disputatione suauitatẽ
infundas ppłoꝵ aurib et
gr̃a uerboꝵ tuoꝵ plebẽ de¬
mulceas. ut uolens quo du¬
cis sequatur. Qd̃ si aliqua uł
inppło uł in aliquib contu-¬
matia. uł culpa ẽ. sint sermo¬
nes tui huiꝰ modi ut audien¬
tem stimulent. cõpungant
male consciũ. Sermones eñĩ
sapientiũ tanqͣm stimuli. St¬
mulauit et dñs ih̾s saulum.
cũ ẽẽt ꝑsecutor. Quã salutaris
fuerit stimulus considera. qͥ

Expanded text:
Dominum . Collige aquam de pluribus Dominum . Collige aquam de pluribus locis, quam effundunt nubes propheticae . Quicumque colligit de montibus aquam, atque ad se trahit, vel haurit e fontibus et ipse rorat sicut nubes. Imple ergo gremium mentis tuae; ut terra tua humescat, et domesticis irrigetur fontibus. Ergo qui multa legit et intelligit, impletur: qui fuerit impletus, alios rigat; ideoque Scriptura dicit: Si impletae fuerint nubes, pluviam in terram effundent . 5. Sint ergo sermones tui proflui, sint puri, et dilucidi; ut morali disputatione suavitatem infundas populorum auribus, et gratia verborum tuorum plebem demulceas; ut volens quo ducis, sequatur. Quod si aliqua vel in populo vel in aliquibus contumacia, vel culpa est, sint sermones tui hujusmodi, ut audientem stimulent, compungant male conscium: Sermones enim sapientium tamquam stimuli . Stimulavit et Dominus Jesus Saulum, cum esset persecutor. Quam salutaris fuerit stimulus, considera, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eleuant uocẽ suã. Est et flu¬
uius qui de currit inscõs su¬
os. sic̃ torrens. ẽ et fluminis
impetus qui letificat aĩam
pacificã atq tͣnqͥllam. Ex
huiꝰ fluminis plenitudine
głista. sic̃ petrus paulus ele-¬
uat uocẽ suã. et sic̃ apłi euã¬
głice p̃dicationis uocẽ usq
intotos fines orb̾ t̃rarũ canoro
diffuderũt p̃conio. tta et iste
incipit euangłizare dñmihe¬
sũ. Accipe gͦ a xp̃o ut et tuus
sonus exeat. Mare est scrip¬
tura diuina habens inse sẽ¬
sus ꝓfundos. altitudinem
ꝓpħicoꝵ eniginatũ. in quod
mare plurima intͦierunt
flumina. Sũt gͦ et fluuii
dulces atq ꝑspicui. sunt et
fontes niuei qui saliant in
boni sicut faui mellis. et
grate sententie que animos
audientum sp̃uali quodã
po tu irrigent. ⁊ p̃ceptoꝵ mo¬
raliũ suauitate mulceant.
Diu̾sa gͥsũt scripturarũ di¬
uinarũ fluenta. Habes qd̃
bes qd̃ postremũ. Collige a¬
quã xp̃i. illã que laudat

Expanded text:
elevant vocem suam. Est et fluelevant vocem suam. Est et fluvius qui decurrit in sanctos suos sicut torrens . Est et fluminis impetus, qui laetificat animam pacificam atque tranquillam . Ex hujus fluminis plenitudine gelista, sicut Petrus et Paulus, elevat vocem suam: et sicut apostoli evangelicae praedicationis vocem usque in totos fines orbis terrarum canoro diffuderunt praeconio; ita et iste incipit evangelizare Dominum Jesum. Accipe ergo a Christo, ut et tuus sonus exeat. 3. Mare est Scriptura divina, habens in se sensus profundos, et altitudinem propheticorum aenigmatum: in quod mare plurima introierunt flumina. Sunt ergo et fluvii dulces atque perspicui, sunt et fontes nivei, qui saliant in boni, sicut favi mellis : et gratae sententiae, quae animos audientium spiritali quodam potu irrigent, et praeceptorum moralium suavitate mulceant. Diversa igitur Scripturarum divinarum fluenta. Habes quod bes quod postremum. 4. Collige aquam Christi, illam quae laudat
Abbreviated transcription (Latin):
uscepisti munus sater¬
dotii et inpuppe eccł̃ie
sedens nauẽ aduersus fluc¬
tus gub̃nas. tene clauũ fidĩ
ut te graues huiꝰ scłi turba¬
re nõ possint ꝓcelle. Mare
quidẽ magnũ et spaciosum.
s noli uereri. quia ip̃e suꝑ
maria fundauit eã: et suꝑ
flumina p̃parauit eã. Itaq
nõ ĩmerito int̾ tot mundi
freta. eccłia dñi tãqͣm supra
apłicam edificata petrã im¬
mobilis manet: et in concuᷤ¬
so aduersũ impetus seuien¬
tis sali ꝑseuerat fundami¬
ne. Ad luitur undis nõ qͣti¬
tur. et licet freq̃nter elem̃ta
mundi huiꝰ magno illisa
resultent fragore. ht̃ tam̃
quo laborantes excipiat. tu¬
tissimũ portũ salutis. S tam̃
et si in mari fluctuat. currit
influminibꝰ. ⁊ uide ne illis
fluminib magnis de qͥb
dictũ. eleuauer̃t flumina
uocẽ suã. Sunt eñĩ flumina
que de uentre eiꝰ fluent. qͥ
potũ axp̃o acceꝑit et de sp̃u
dĩ sũpserit. hec gͦ flumina
cũ redundant sp̃uali gr̃a.

Expanded text:
uscepisti munus sacerdotii, et in puppe Ecclesiae sedens, navim adversus fluctus gubernas. Tene clavum fidei, ut te graves hujus saeculi turbare non possint procellae. Mare 755 quidem magnum et spatiosum, sed noli vereri; quia ipse super maria fundavit eam, et super flumina praeparavit eam . Itaque non immerito inter tot mundi freta Ecclesia Domini tamquam supra apostolicam aedificata petram immobilis manet, et inconcusso adversum impetus saevientis sali perseverat fundamine . Alluitur undis, non quatitur: et licet frequenter elementa mundi hujus magno illisa resultent fragore; habet tamen quo laborantes excipiat, tutissimum portum salutis. 2. Sed tamen etsi in mari fluctuat, currit in fluminibus; et vide ne in illis fluminibus magis, de quibus dictum est: Elevaverunt flumina vocem suam . Sunt enim flumina, quae de ventre ejus fluent, qui potum a Christo acceperit, et de Spiritu Dei sumpserit . Haec ergo flumina, cum redundant spiritali gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
cera distenta cõpleuerit cũ satu¬
ritate succedit obluno: Tam
diu nescitura quid capiat do¬
nec memoriã reuocarit esuri¬
es. tu nec dum satiatus e nob
cur finẽ iuingis exordio. Cur
amittis ante qͣm teneas nisi
forte negligentie semꝑ excu¬
satione socia ad seres te non
habuisse qd̾ scribere ᷤᷤcũ hoc ip¬
sum debueris scͥbere aliud te ñ
habuisse scriberis

Expanded text:
cera distenta conpleuerit, cum satucera distenta conpleuerit, cum saturitate succedit obliuio tam diu nescitura, quid capiat, donec memoriam reuocauerit esuries. tu necdum satiatus e nobis cur finem iungis exordio? cur amittis; antequam teneas? nisi forte neglegentiae semper excusatione socia adseras te non habuisse, quod scriberes, cum hoc ipsum debueris scribere, aliud te non habuisse, quod scriberes
Abbreviated transcription (Latin):
ui circa te affectus m̃s
sit tearissimus ambo¬
bus helyodorus tibi po¬
tuit fideliter nuntiare qui nõ
minori te diligit amore qͣm
diligo ut ego semꝑ inore meo
mã quãq confabulationẽ
iocundissimi michi consor¬
tii recorder et humilitatẽ ad¬
miler iurtutẽ efferam p̃dicẽ
caritatẽ. Uerũ tu qd̾ natura lin¬
ches insitũ habent ne poster¬
gum respicientes meminerit
pͥorum et mens ꝑdat qd̾ ocłi
uidere desiderent. Ita nr̃e ne¬
cessitudinis penitus oblitus il¬
lam epłam quã incorde xͥano¬
rum scͥptam apłs refert non
par petri ualitura sedimis ut
aũt cereiᷤᷤ erasisti et ille quidẽ
quas diximus fere subfronden¬
te captantes arboris ramo fu¬
gaces capreas aut tunidum
ceruos aninal conp̃hendũt
currentẽq frustra predan
dum hostẽ suũ secum uehit
rabido de suꝑ ore delaniant
et tam du meminere p̃dan¬
di quãdiu uenter uacuus sic¬
cũ fame guttur exasꝑat᷑. Ubi
uero sanguine pasta feritas ius¬

Expanded text:
ui circa te affectus meus sit, carissimus ambobus Heliodorus tibi potuit fideliter nuntiare; qui non minore te diligit amore, quam ego diligo: ut ego semper in ore meo mam quamque confabulationem jucundissimi mihi consortii recorder, ut humilitatem admirer, uirtutem efferam, praedicem caritatem. uerum tu, quod natura lynces : insitum habent, ne postergum respicientes meminerint priorum et mens perdat, quod oculi uidere desielint, ita nostrae necessitudinis penitus oblitus illam epistulam, quam in corde Christianorum scriptam apostolus refert, non praepeti litura, sed imis, quod aiunt, ceris erasisti. et illae quidem, quas diximus, ferae sub frondente captantes arboris ramo fugaces e capreas ant timidum, ceruos, animal conprehendunt currentemque frustra praedam, dum hostem suum secura uehit, rabido desuper ore dilaniant et tam diu meminere praedandi, quam diu uenter uacuus siccum fame guttur exasperat; ubi uero sanguine pasta feritas uis
Abbreviated transcription (Latin):
offerrem tue pietatis arbitͥo.
S si ego solus int̃strepo. eur
etiã dealiis om̃ibus inuaden¬
dis eccłiis est p̾ceptum: Uti¬
nam confirmetur ut eccłiis
nullus molestus sit. Opto ut
uenire non potui. Ego incon¬
sistorio nisi ꝓte stare non di¬
dici. et intra palacium certa¬
re non possum. qui palacii
secreta nec quero nec noui.
Ego ambrosius ep̃s hunc li¬
bellum obtuli clementissi¬
mo imp̃ri. et beatissimo au¬
gusto ualentiniano
auxentium debasilicis traden

Expanded text:
offerrem tuae pietatis arbitrio. offerrem tuae pietatis arbitrio. Sed si ego solus interstrepo, cur etiam de aliis omnibus invadendis Ecclesiis est praeceptum? Utinam confirmetur, ut Ecclesiis nullus molestus sit! Opto ut venire non potui. Ego in consistorio nisi pro te stare non didici: et intra palatium certare non possum, qui palatii secreta nec quaero, nec novi. 21. Ego Ambrosius episcopus hunc libellum obtuli clementissimo imperatori, et beatissimo augusto Valentiniano. AUXENTIUM DE BASILICIS TRADEN
Abbreviated transcription (Latin):
ut circũ scͥptionib illa epis¬
copoꝵ iudicia mutarent᷑.
Qui tam̃ inflexam statim
reuocauere sententiã. et cer
na decreta dampnauit. Si ad
synodum ꝓuocat auxentius
ut defide dispirtet. licet non
sit necesse ꝓp̾t̾ unũ tot ep̃os
fatigari qui etiam si angłs de
celo eẽt paci eccłiarum ñ debe¬
ret p̾ferri: cũ audiero synodũ
congregari et ipse nõ de ero.
Tolle gͥ legem. si uis ẽe certam̃.
Uenissem imꝑator ad consis.¬
torium clementie tue ut her
de fide ineccłam coram ppło
debere tractari. Atq utinam
imꝑator non denuntiasses
ut quo uellem ꝑgerem. Coti¬
die ꝓdibam nemo me asser¬
uabat. Debusti me quo uo¬
lueras destinare. quẽ ipse om¬
nib offerebam. Nũc michi
a sacerdotib dicitur. nõ mul¬
tum inter ẽẽ utrum uolens
relinquas antradas altare xͥ.
Cum enĩ reliqueris trades.
Atq utinam liquido michi
pateret. qd̃ arrianis eccła mi¬
nime tracłetur. S ponte me

Expanded text:
ut circumscriptionibus illa episut circumscriptionibus illa episcoporum judicia mutarentur. Qui tamen inflexam statim revocavere sententiam. Et certna decreta damnavit. 863 16. Si ad synodum provocat Auxentius, ut de fide disputet licet non sit necesse propter unum tot episcopos fatigari, qui etiam si angelus de coelo esset, paci Ecclesiarum non deberet praeferri;, cum audiero synodum congregari, et ipse non deero. Tolle igitur legem, si vis esse certamen. 17. Venissem, imperator, ad consistorium clementiae tuae, ut haec de fide in Ecclesia coram populo debere tractari. 18. Atque utinam, Imperator, non denuntiasses, ut quo vellem pergerem! Quotidie prodibam, nemo me asservabat. Debuisti me, quo volueras, destinare, quem ipse omnibus offerebam. Nunc mihi a sacerdotibus dicitur: Non multum interest, utrum volens relinquas, an tradas altare Christi; cum enim reliqueris, trades. 19. Atque utinam liquido mihi pateret quod Arianis Ecclesia minime traderetur! sponte me
Abbreviated transcription (Latin):
arriano. qui creaturã xp̃m
dicit: qd̃ etiam gentiles ac ui-¬
dei ꝓmptissime confitent᷑.
hoc scriptum est marimi¬
nensi synodo. Meritoq con¬
cilium illud exhorreo. seq̃nᷤᷤ
tractatum concilii niceni.
rit separare. Quã fidem etiã
parens clementie tue thodo¬
sius beatissimus imꝑator et
sequitur et ꝓbauit. hanc fi¬
dem gallie tenent hanc his¬
panie. Et cum pia diuini
sp̃c confessione custodiunt.
Si tractandum est tractare
ineccłia didici. qd̾ maiores
fecerunt mei. Si conferendũ
de fide. sacerdotũ debet ẽẽ ista
collatio. sicut factũ est sub coᷤ¬
tantino auguste memo¬
rie principe. qui nullas
leges ante p̃misit. sed liberũ
dedit iudicium sacerdotib
factum est etiam sub constã¬
tIno auguste memorie um¬
ꝑatore paterne dignitatis he¬
de.S quod bene cepit alit̾ cõ¬
su̾matũ ẽ. Nam ep̃i sinceram
pͥmo scripserant fidem. s dũ
uolunt quidã de fide intra
palatium. iudicare. id eger̃.

Expanded text:
Ariano, qui creaturam Christum Ariano, qui creaturam Christum dicit, quod etiam gentiles ac Judaei promptissime confitentur. 14. Hoc scriptum est in Ariminensi synodo; meritoque concilium illud exhorreo, sequens tractatum concilii Nicaeni, rit separare. Quam fidem etiam parens clementiae tuae Theodosius beatissimus imperator et sequitur, et probavit. Hanc fidem Galliae tenent, hanc Hispaniae, et cum pia divini Spiritus confessione custodiunt. 15. Si tractandum est, tractare in Ecclesia didici: quod majores fecerunt mei. Si conferendum de fide, sacerdotum debet esse ista collatio, sicut factum est sub Constantino augustae memoriae principe, qui nullas leges ante praemisit, sed liberum dedit judicium sacerdotibus. Factum est etiam sub Constantio augustae memoriae imperatore, paternae dignitatis haerede: sed quod bene coepit, aliter consummatum est. Nam episcopi sinceram primo scripserant fidem: sed dum volunt quidam de fide intra palatium judicare, id egerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quis in quam ẽ qui possit uł
unus uł inter paucos dicere
imꝑatori. lex tua michi non
ꝓbatur : nõ ꝑmutitur hoc
dicere sacerdotib ꝑmittitur
laicis. et iudicabit de fide.
qui aut grãm sperat aut
metuit offensam: De mñ
ipse conmittam ut eligã
iudices laicos. qui cũ tenu¬
erint fidei ueritatẽ. aut ꝓ¬
scribantur aut necentur. qd̃
lex de fide lata decernit. Ego
gͥ aut p̾uaricationi offeram
homines. aut pene. Non tan¬
ti ẽ ambrosiꝰ ut ꝓpter se dei¬
ciat sacerdotiũ. Non tanti ẽ
unius uita quanti ẽ digni¬
tas om̃ium sacerdotũ. quoꝵ
de consilio ista dictaui. intimã¬
tib ne forte etiam gentilis eẽt
aliquis aut iuideus. qui ab
auxentio eẽt electus quib
trad̾emus de. xp̃o triũphum.
si de. xp̃o udiciũ cõmitteremꝰ.
Quid illos aliud nisi xp̃i in¬
uiriam audire delectat.:
Quid illis aliud potest pet̾
placere. nisi qd̃ absit ut xp̃i
diuinitas de negetut Cũ
his plane bene conuenit

Expanded text:
quis, inquam, est qui possit vel quis, inquam, est qui possit vel unus, vel inter paucos dicere imperatori: Lex tua mihi non probatur? Non permittitur hoc dicere sacerdotibus, permittitur laicis? Et judicabit de fide, qui aut gratiam sperat, aut metuit offensam? 12. Deinde ipse committam, ut eligam judices laicos, qui cum tenuerint fide veritatem, aut proscribantur, aut necentur, quod lex de fide lata decernit? Ego igitur aut praevaricationi offeram homines, aut poenae? 13. Non tanti est Ambrosius, ut propter se dejiciat sacerdotium. Non tanti est unius vita, quanti est dignitas omnium sacerdotum, quorum de consilio ista dictavi, intimantibus ne forte etiam gentilis esset aliquis, aut Judaeus, qui ab Auxentio esset electus, quibus traderemus de Christo triumphum, si de Christo judicium committeremus. Quid illos aliud, nisi Christi injuriam audire delectat? Quid illis aliud potest placere, nisi quod absit ut Christi divinitas denegetur? Cum iis plane bene convenit
Abbreviated transcription (Latin):
ego nec ep̃m nour nec unde
sit scio. Ubi illud constituimꝰ
imꝑator quod iam ipse tuũ
iudiciũ de clarasti. immo e¬
tiam dedisti leges. ne cui ẽt
liberum aliud iudicare: Qd̾
cum p̾scripsisti aliis. p̃seͥpsisti
et tibi. leges enĩ imꝑator fert
quas primus ipse custodiat.
Uis ne gͥ exꝑiar ut incipiãt
hi qui iudices eliguntur
aut aduersus tuam uenire
sententiam. aut certe excusa-¬
re quod imꝑatoris tam seue¬
ro et tam districto imꝑio nõ
potuerint obuiare: S hoc
contumacis non modesti est.
sacerdotis. Ecce imꝑator legẽ
tuam iam exparte rescindis.
S utinam non exparte sed
inuniuersum. Legem enim
tuã nollem ẽẽ supra dei legẽ
Dei lex nos docuit quid se¬
quamur. humane leges hoc
docere non possunt. extorq̃re
solent timidis conmutatio¬
nem. fidem inspirare non
uno momento ẽẽ mandatũ.
ut quicumq obuiauerit
unꝑatori feriatur gladio.
qui cũq dei templum nos
tradidit ꝓtinus occidatur.

Expanded text:
ego nec episcopum novi, nec unde ego nec episcopum novi, nec unde sit scio. 9. Ubi illud constituimus, Imperator, quod jam ipse tuum judicium declarasti; immo etiam dedisti leges, nec cui esset liberum aliud judicare? Quod cum praescripsisti aliis, praescripsisti et tibi: Leges enim imperator fert, quas primus ipse custodiat. Visne igitur experiar, ut incipiant ii, qui judices eliguntur, aut adversus tuam venire sententiam, aut certe excusare quod imperatoris tam severo, et tam districto imperio non potuerint obviare? 10. Sed hoc contumacis, non modesti est sacerdotis. Ecce, imperator, legem tuam jam ex parte rescindis: sed utinam non ex parte, sed in universum! legem enim tuam nollem esse supra Dei legem. Dei lex nos docuit quid sequamur, humanae leges hoc docere non possunt. Extorquere solent timidis commutationem, fidem inspirare non uno momento esse mandatum, ut quicumque obviaverit imperatori, feriatur gladio: quicumque Dei templum non tradiderit, protinus occidatur?
Abbreviated transcription (Latin):
ri tanti putabat ẽẽ iudicii
clementia tua cui adhuc e¬
merenda baptismatis sacra¬
menta seruantur arrogat
de fide iudicium. cum fidei
ipsius sacram̃ta nõ nouerit.
Quales autem elegerit iudi¬
ces possumus estimationi re¬
linquere quando eorũ nomi¬
na timet ꝓderẽ. Ueniant
plane si qui sunt ad eccłiam
audiant cum populo. non
ut quisqͣm iudex resideat.
sed unusquisq de suo affec¬
tu habeat examen. eligat qͣm
sequatur. Agitur de istius
eccłie sacerdote. Si audierit
illum populus et putauerit
melius disputare. sequatur
fidem eius non inuidebo.
Omuto quia iam ipse popłs
iudicauit. taceo quia eum
quẽ habet de patre tue clem̃¬
tie postulauit. Taceo quia pa¬
ter pretatis tue quietem futu¬
iam spospondit. si electus
susciꝑet sacerdotium. Hanc
fidem sequutus sum ꝓmisso¬
rum. Qd̃ si de aliquoꝵ ꝑegri.¬
norum assentatione se iac¬
tat. ibi sir ep̃c. unde sunt hi
qui eum episcopatus putãt
nomine ẽẽ donancdum. Nã

Expanded text:
ri tanti putabat esse judicii: ri tanti putabat esse judicii: clementia tua, cui adhuc emerenda baptismatis sacramenta servantur, arrogat de fide judicium; cum fidei ipsius sacramenta non noverit? 6. Quales autem elegerit judices, possumus existimationi relinquere, quando eorum nomina timet prodere. Veniant plane, si qui sunt, ad Ecclesiam: audiant cum populo, non ut quisquam judex resideat, sed ut unusquisque de suo affectu habeat examen, eligat quem sequatur. Agitur de istius Ecclesiae sacerdote: si audierit illum populus, et putaverit melius disputare, sequatur fidem ejus: non invidebo. 7. Omitto quia jam ipse populus judicavit: taceo quia eum, quem habet, de patre tuae clementiae postulavit: taceo quia pater pietatis tuae quietem futuram spopondit, si electus susciperet sacerdotium. Hanc fidem secutus sum promissorum. 8. Quod si de aliquorum peregrinorum assentatione se jactat, ibi sit episcopus, unde sunt ii, qui eum episcopatus putant nomine esse donandum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tia. cuius et fides confessioĩs
constantia cõꝓbata est. et sa¬
pientia meliorate rei pub¬
lice ꝓfectib p̾dicatur. Quã¬
do audisti clementissime
imꝑator incarisa fidei laicoᷤᷤ
de ep̃o iudicasse. Ita gͦ qua¬
dam adulatione curuam᷑.
ut sacerdotalis uirissimus
immemores. et qd̃ deus dona¬
uit michi hoc ipse aliis pu¬
tem ẽe credendum: Si docen.¬
dus est. ep̃c alaico quid seqͣtur
laicus ergo disputet et ep̃c
audiat. episcopus discat a
laico. At certe si uł scͥpturaꝵ
seriem diuinarũ uł uetera
tempora retractemus: quis
est. qui abnuat incausa fid̾i.
incausa inquam fiderrp̃os so
Eris deo fauente etiã senectu¬
tis maturitate ꝓuectior. et
tunc de hoc censebis. qualis
ille ep̃e sit qui laicis ius sacer.¬
dotale substernit. Pater tuus
deo fauente uir maturioris
eui dicebat. Non est meum
iudicare inter ep̃os. Tua nẽ
dicit clementia. Ego debeo
iudicare. Et ille baptizatus
in xp̃o in habilem se ponde¬

Expanded text:
tia, cujus et fides confessionis tia, cujus et fides confessionis constantia comprobata est, et sapientia melioratae reipublicae profectibus praedicatur. 4. Quando audisti, clementissime Imperator, in causa fidei laicos de episcopo judicasse? Ita ergo quadam adulatione curvamur, ut sacerdotalis juris simus immemores, et quod Deus donavit mihi, hoc ipse aliis putem esse credendum? Si docendus est episcopus a laico, quid sequetur? Laicus ergo disputet, et episcopus audiat: episcopus discat a laico. At certe 861 si vel Scripturarum seriem divinarum, vel vetera tempora retractemus, quis est qui abnuat in causa fidei, in causa, inquam, fidei episcopos solEris, Deo favente, etiam senectutis maturitate provectior, et tunc de hoc censebis qualis ille episcopus sit, qui laicis jus sacerdotale substernit. Pater tuus, Deo favente, vir maturioris aevi, dicebat: Non est meum judicare inter episcopos; tua nunc dicit clementia: Ego debeo judicare. Et ille baptizatus in Christo inhabilem se ponde
Abbreviated transcription (Latin):
et notarius. mandato
ut allegauit clem̃tie
conuenit tue. postulans ut
et ipse iudices legerem sicut
elegiss auxentiꝰ. Nec tamen
expressit eorũ nomina qui
fuerant postulasti.sed id ad¬
didit qd̃ incorsistorio eẽt. fu¬
tura certatio arbitro pietatis
iudicio tue. cui rei respon¬
deo. ut arbitror competenter.
Nec quisqͣm contumacem u-¬
dicare me debet.cum hoc as¬
seram quod auguste memo¬
rie pater tuus non solum
sermone respondit s etiam
legibus suis sanxit.in causa
fidei uł eccłastici alicuins
ordinis eum uidicare deb̾e.
qui nec munere impar fit
nec iure dissimilis. hec eni
uerba rescripta sunt. hoc ẽ
sacerdotes desacerdotib uo¬
luit iudicare. Qui etiam
si alias quoq argueretur
aminanda causa etiam hãc
uoluit ad epyscopale iudi¬
cium ꝑtinere. Quis igitur
contumaciter respondit cle.¬
mentie tue.ille qui te patri
similem ẽẽ desid̾at an qui
uult ẽẽ dissimilem: nisi
forte uilis quib dam tanti
imꝑatoris estimatur senten¬

Expanded text:
et notarius mandato, ut allegavit, clementiae convenit tuae, postulans ut et ipse judices legerem, sicut elegisset Auxentius. Nec tamen expressit eorum nomina, qui fuerant postulati: sed id addidit, quod in consistorio esset futura certatio, arbitro pietatis judicio tuae. 2. Cui rei respondeo, ut arbitror, competenter. Nec quisquam contumacem judicare me debet, cum hoc asseram, quod augustae memoriae pater tuus non solum sermone respondit, sed etiam legibus suis sanxit: In causa fidei vel ecelesiastici alicujus ordinis eum judicare debere, qui nec munere impar sit, nec jure dissimilis; haec enim verba rescripti sunt, hoc est, sacerdotes de sacerdotibus voluit judicare. Quinetiam si alias quoque argueretur aminanda causa, etiam haec voluit ad episcopale judicium pertinere. 3. Quis igitur contumaciter respondit clementiae tuae? Ille qui te patris similem esse desiderat, an qui vult esse dissimilem? Nisi forte vilis quibusdam tanti imperatoris aestimatur senten
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ frequentius de clina¬
mus. ne facere cõpellamur.
Que nos nõ tam natura cogit
facere quã uoluntas. Hec ut
noctis lucubratione dictaui
festinante ad modũ fratre si¬
sinnio et ꝓpter scõꝵ refrigeria¬
egyptum ire ꝓperante. Et ip̃a¬
alioquin et ipsa materia aꝑ¬
tam habuit blasphenuã que
indignationẽ magis scriben¬
tis qͣm testimonioꝵ multitu¬
dinẽ flagitaret. Qd̃ si dormitã-¬
tius in mea rursus maledicta
uigilarit. Et in eodem ore blas¬
phemo quo apłos et martires
lacerat de me quoq putauerit
de trahenctũ. Nequaqͣm illi bre¬
uicula lucubratiuncula sed to¬
ta nocte iugilabo et sociis illiꝰ
immo discipulis uł magistͥs
qui nisi tumentes uteros ui¬
derint feminarũ maritos ea¬
rum xp̃i ministĩo arbitran¬
tur indignos.

Expanded text:
urbium frequentias declinaurbium frequentias declinamus, ne facere compellamur, quae nos non tam natura cogit facere, quam voluntas. Apertnoctis lucubratione dictavi, festinante admodum 402 fratre Sisinnio, et propter Sanctorum refrigeria ad Aegyptum ire properante: alioquin et ipsa materia apertam habuit blasphemiam, quae indignationem magis scribentis, quam testimoniorum multitudinem flagitaret. Quod si Dormitantius in mea rursus maledicta vigilaverit, et eodem ore blasphemo, quo apostolos et martyres lacerat, de me quoque putaverit detrahendum, nequaquam illi brevi lucubratiuncula, sed tota nocte vigilabo, et sociis illius immo discipulis vel magistris, qui nisi tumentes uteros viderint feminarum, maritos earum Christi ministerio arbitrantur indignos.
Abbreviated transcription (Latin):
pondebis hoc nõ est pugnare
sed fugere. sta inacie aduersa-¬
riis armatus obsiste ut post¬
qͣm uiceris coroneris. fateor
inbecillitatẽ meã. Nolo spe
pugnare uictorie ne ꝑdam
aliquando uictoriã. Si fugero
gladium deuitaui. Si stetero
aut uincendum mͥ est aut
cadencdũ. Quid aũt necesse ẽ
certa dunitt̾e et in certa secta¬
ri. Aut scuto aut pedib mo¬
rs uitanda ẽ. Tu qui pugnas
et suꝑari potes et uincere. Ego
cũ fugero nõ uincor in eo qd̃
fugio sed ideo fugio ne uincar
nulla securitas ẽ uicino serpen¬
te dormire. potest fieri ut
me noimoideat. Tam̃
potest fieri ut aliq̃n me morde¬
at. matres uocamus sorores
et filias et nõ erubescimus
uitiis nr̃is nomina pietatis ob¬
tendere. Quid facit monachꝰ
incellulis feminarũ. Quid sͥ
uolunt sola et pͥuata co lloqͥa
et arbitror fugientes oculos
nõ habet. Quod delibidine
diximus referamus ad auari¬
ciam et ad omĩa uitia que ui¬
tantur solitudine et idcirco

Expanded text:
pondebis: hoc non est pugnare, pondebis: hoc non est pugnare, sed fugere. Sta in acie, adversariis armatus obsiste: ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam. Nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoriam. Si fugero, gladium devitavi : si stetero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerta sectari? Aut scuto, aut pedibus mors vitanda est. Tu qui pugnas, et superari potes, et vincere. Ego cum fugero, non vinco in eo quod fugio: sed ideo fugio, ne vincar. Nulla securitas est vicino serpente dormire. Potest fieri, ut me non mordeat, tamen potest fieri ut aliquando me mordeat. 401 Matres vocamus sorores et filias, et non erubescimus vitiis nostris nomina pietatis obtendere. Quid facit monachus in cellulis feminarum? quid sibi volunt sola et privata colloquia, et arbitros fugientes oculi? non habet. Quod de libidine diximus, referamus ad avaritiam, et ad omnia vitia quae vitantur solitudine. Et idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
tie nõ erunt. Interibit hu¬
manũ genus infantes incu¬
nis nõ uagient. Obstetrices
absq mercedib mendicabũt
et grauissimo frigore solus at
uigilabit inlectulo. Rara est
uirtus nec aplurib appetit᷑
atq utinam hoc om̃s ẽẽnt qd̃
pauci sunt. Dequib dicitur.
Multi uocati pauci electi et
uacui essent carceres. Mona¬
chus autẽ nõ doctoris habet
s plangentis officiũ. Qui uł
se uł mundũ lugeat et dñi
paiuidus prestoletur aduen¬
tum qui sciens in becillicitatẽ
suã et uas fragile qd̃ portat ti
met offendere. He inpingat
et corruat atq frangatur̃. Uñ
et mulierũ maxime adoles¬
centularũ uitat aspectũ. et in¬
tantũ castigator sui ẽ ut etiã
que tuta sũt ꝑtimescat. Cur
inquit ꝑgis adheremũ udeli¬
cet ut te non audiã. Non ui¬
deam ut tuo furore nõ moue¬
ar ut tua bella nõ patiar. Ne
me capiat oculus meretritis.
Ne forma pulcherrima ad in
licitos ducat amplexus. Res¬

Expanded text:
tiae non erunt: interibit hutiae non erunt: interibit humanum genus: infantes in cunis non vagient; obstetrices absque mercedibus mendicabunt: et gravissimo frigore solus  Avigilabit in lectulo. Rara est virtus nec a pluribus appetitur. Atque utinam hoc omnes essent, quod pauci sunt, de quibus dicitur: Multi vocati, pauci electi , vacui essent carceres. Monachus autem non doctoris habet, sed plangentis officium: qui vel se, vel mundum lugeat, et Domini pavidus praestoletur adventum: qui sciens imbecillitatem suam, et vas fragile qmet offendere ne impingat et corruat atque frangatur. Unde et mulierum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui est, ut etiam quae tuta sunt pertimescat. Cur, inquis, pergis ad eremum? Videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pullicitos ducat amplexus. Res
Abbreviated transcription (Latin):
qui utantur reb suis et pau¬
latim fructus possessionũ pau¬
peribus diuidant quã illos
qui possessionib uenundans
semel om̃ia largiantur. Non
a me ei s adño respondebit᷑
Si uis ẽẽ ꝑfectus uade uende
om̃ia que habes et da pauꝑib
et ueni sequere me. Ad eũ loqͥ¬
tur qui uult ẽẽ ꝑ fectus qui
cũ apłis patrẽ. nauiculã et re¬
te dimittit. Iste quẽ tu laudas
secundus aut t̾cus gradus ẽ
quẽ et nos recipimus dũ mͦ
sciamus. Prima scd̃is et t̾ciis
p̃ferenda. Nec asuo studio mo¬
nachi de terrendi sunt a te
lingius uipere et morsu seuiꝰ¬
simo quib argumentaris et
dicis. Si om̃s se recluserint et
fuerint insolitudine quis
celebrabit eccłias. Qui secula¬
res homines lucrifaciet qͥs
peccantes aduirtutes pote¬
rit cohortari. Hoc enĩ modo
si om̃s tecũ fatuissent sapienᷤ
ẽẽ quis poterit et uirginitas
nõ erit ad ꝓbancda. Si enim
om̃s uirgines fuerint nup-¬

Expanded text:
qui utuntur rebqui utuntur reblatim fructus possessionum pauperibus dividant, quam illos qui, possessionibus venundatis, semel omnia largiuntur: non a me eis, sed a Domino respondebitur: « Si vis esse perfectus, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, sequere me. » Ad eum loquitur qui vult esse perfectus: qui cum apostolis patrem, naviculam, et rete dimittit. Iste, quem tu laudas, secundus, vel tertius gradus est, quem et nos recipimus, dummodo sciamus prima secundis et tertiis praeferenda. Nec astu tuo ac studio monachi deterrendi sunt, arte linguae vipereae et morsu saevissimo; de quibus argumentaris et dicis: Si omnes se recluserint, et fuerint in solitcelebrabit Ecclesias? quis saeculares homines lucrifaciet? quis peccantes ad virtutes poterit cohortari? Hoc enim modo si omnes tecum fatui sint, sapiens quis esse poterit? Et virginitas non erit approbanda. Si enim omnes virgines fuerint, nup
Abbreviated transcription (Latin):
tate dum taxat nõ ut aliis
refrigeriũ. et aliis tͥbulatio s
ut alioꝵ habundantia alioꝵ
quia eccłe opib sustentandi
sunt. Nec nos negamus cunc¬
tis pauꝑib et etiã iudeis et
samaritanis si tanta sit largi¬
tas stipes porrigendas. S apłs¬
docet faciendã quidẽ ad om̃s
elemosynã s maxime ad do¬
mestico fidei. Dequib et sal¬
uator in euangłio loquebat᷑
facite uob̾ amicos de mãmo¬
unt inet̾na tab̾nacula qui
nec p̃sentia possident nec
futura. Nõ eñĩ simpliciter
pauꝑes sed pauꝑes sp̃u bea¬
ti appellant᷑. Dequib scriptũ
est. Beatus qui intelligit suꝑ
egenũ et pauꝑẽ indie mala
liberabit eũ dñs. Inuulgi
pauꝑib sustentandis neqͣ¬
quã intellectus s elemosina
opus est. Inscĩs pauꝑib bea¬
titudo ẽ intelligentie ut ei tr¬
buat qui erubescit acciꝑe. Et
cũ acceꝑit dolet. metens carna¬
lia et seminans spiritalia. Qd̃
aũt adserit meluis eos facere

Expanded text:
tate dumtaxat non ut aliis tate dumtaxat non ut aliis refrigerium, et aliis sit tribulatio: sed ut aliorum abundantia, aliorum qui Ecclesiae opibus sustentandi sint. Nec nos negamus cunctis pauperibus etiam Judaeis et Samaritanis, si tanta sit largitas, stipes porrigendas. Sed Apostolus faciendam quidem docet ad omnes eleemosynam, sed maxime ad domesticos fidei . De quibus et Salvator in Evangelio loquebatur: Facite vobis amicos de mammoterna tabernacula, qui nec praesentia possident, nec futura? Non enim simpliciter pauperes, sed pauperes spiritu beati appellantur: de quibus scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem: in die mala liberabit eum Dpauperibus sustentandis nequaquam intellectu, sed eleemosyna opus est. In sanctis pauperibus beatitudo est intelligentiae, ut ei tribuat, qui erubescit accipere: et cum acceperit, dolet: metens carnalia, et seminans spiritalia. Quod autem asserit eos melius facere,
Abbreviated transcription (Latin):
s dñi uoce correpti sunt. Ne¬
q enĩ xp̃c indigebat unguẽ¬
to. nec martyres lumine ce¬
reoꝵ. et tamen et illa muli¬
er in honore xp̃i hoc fecit. de¬
urtioq mentis eius nõ recipi¬
tur. et quicũq accẽdunt cere¬
os: scd̃m fidem suã habent
mercedem. dicente apło. U nꝰ¬
quisq in suo sensu habundet.
Idolatras appellas huiscemodi
homines: nõ diffiteor om¬
nes nos qui xp̃o credimus
de idolatrie errore uenisse.
Non enĩ nascunur s renasci¬
mur xͥami. Et quia quondã
colebamus ydola. nẽ dm̃ cole¬
re nõ debemus ne similium
iudeamur cũ ydolis honore
uenerari: Illud fiebat ydolis
et id circo detestandũ ẽ.: Hoc
fit martirib et ideo recipien¬
dum est. nam et absq mar¬
tirũ reliquiis ꝑtotas orientis
eccłas quando legendũ est e¬
uangelium: accenduntur
luminaria. iam sole rutilan¬
te. nõ utiq ad fugandas tene¬
bras sed ad signũ leticie demõs¬
trandũ. Uñ et uirgines ille

Expanded text:
sed Domini voce correpti sunt . Nesed Domini voce correpti sunt . Neque enim Christus indigebat unguento, nec martyres lumine cereorum: et tamen illa mulier in honore 394 Christi hoc fecit, devotioque mentis ejus recipitur. Et quicumque accendunt cereos, secundum fidem suam habent mercedem, dicente Apostolo: Unusquisque in suo sensu abundet . Idololatras appellas hujusmodi homines? Non diffiteor, omnes nos qui in Christo credimus de idololatriae errore venisse. Non enim nascimur, sed renascimur christiani. Et quia quondam colebamus idola, nunc Deum colere non debemus; ne simili eum videamur cum idolis honore venerari? Illud fiebat idolis, et idcirco detestandum est: hoc fit martyribus, et idcirco recipiendum est. Nam et absque martyrum reliquiis per totas Orientis Ecclesias, quando legendum est Evangelium, accenduntur luminaria, jam sole rutilante: non utique ad fugandas tenebras: sed ad signum laetitiae demonstrandum. Unde et virgines illae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponis qd̾ totius orbis aucto¬
ritate dãpnatur. Nam incom̃¬
tariolo tuo quasi ꝓte faciens
de salomone sumis testimoĩ¬
um qd̃ salomon om̃ino nõ
scripsit: Ut qui habes alterũ
ezdrã habeas et salomonem
alterũ. et sit tibi placuerit le¬
gito fictas reuelationes om̃i¬
um patriarcharũ et ꝓpħarũ
et cũ illas didiceris inter mu¬
lierum textrina cantato. Im¬
mo legendas ꝓpone intaber¬
nis tuis ut facilius ꝑdas ne¬
nias. uulgus in doctũ ꝓuoces
ad bibendũ. Cereos aũt ñ cla
ra luce accendimꝰ sicut frus¬
tra calũpniaris. s ut noctis
tenebras hoc solacio temꝑe¬
mus et uigilemus ad lum̃:
Ne tecum dormiamus intene¬
bris: qd̃ si aliqui ꝑ imꝑitiam
et simplicitatẽ seculariũ ho¬
minũ. uł certe religiosarum
feminarũ de quib uere pos¬
sumus dicere. Confiteor ze¬
lum dei habent s nõ scđm
scientiã hoc ꝓ honore marty¬
rum faciunt: Quid inde per¬
des.: Causabantur quondã

Expanded text:
proponis quod totius orbis auctoproponis quod totius orbis auctoritate damnatur. Nam in Commentariolo tuo quasi pro te faciens de Salomone sumis testimonium, quod Salomon omnino non scripsit: ut qui habes alterum Esdram, habeas et Salomonem alterum: et si tibi placuerit, legito fictas revelationes omnium patriarcharum et prophetarum: et cum illas didiceris, inter mulierum textrinas cantato, immo legendas propone in tabernis tuis: ut facilius per has naenias vulgus indoctum provoces ad bibendum. 7. Cerei in ra luce accendimus, sicut frustra calumniaris: sed ut noctis tenebras hoc solatio temperemus; et vigilemus ad lumen, ne caeci tecum dormiamus in tenebris. Quod si aliqui per imperitiam, et simplicitatem saecularium hominum, vel certe religiosarum feminarum, de quibus vere possumus dicere: Confiteor, zelum Dei habent, sed non secundum scientiam , hoc pro honore Martyrum faciunt, quid inde perdis? Causabantur quondam