comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ium trmitatio. quõ dicamꝰ ⁊ pater est
Ecce tot milia erant.⁊ cor unũ erat Etce illi¬
tor milia erant.⁊ una anima erat. s ibi ĩ
qñ dico duos hoĩes duas animas. ant tres
hoĩes tres ani mas. aut mł̾tos bot̃es mul¬
tas animas: Recte utiq dico Accedant
ad dm̃. una anuna est ad dm̃ oĩm. St acce¬
dentes ad dm̃ młte anime ꝑ caritatem
una anima est ⁊ młta corda unũ cor. qͥd
agit ip̃e fons caritatis in patre et filio:
Nõne ibi magis trinitas imus d̾s. Inde
eium nob̃ caritas tienit de ip̃o sp̃u scõ. sic̃¬
dib nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m qui datus est nobis
tas animas facit unam aĩam ⁊ młta cor¬
da facit uuũ cor: qnͣto magis pat̾ ⁊ filius
cipium. Iudiamus ergo pͥncipiũ quod
loquitur nob̃. Multa inquic hẽo de nob̾
loqui ⁊ iudicare. Meministis quod ait.
ego nõ iudico queniqͣm. Ecce mͦ dicit. iii¬
Multa hẽo de uob̃ loqui ⁊ iudicare. Sed

Expanded text:
sterium Trinitatis, quomodo dicamus, Et Pater est, sterium Trinitatis, quomodo dicamus, Et Pater est, Ecce illi tot millia erant, et cor unum erat; ecce tot millia erant, et una anima erat. Sed ubi? Iquando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas venit, de ipso Spiritu sancto, sicSpiritum sanctum qui datus est nobis t nobis, multas animas facit unam animam, et multa corda facit unum cor; quanto magis Pater et Filius cipium? 6. Audiamus ergo principium quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo loqui de vobis et judicare. Meministis quod ait, Ego non judico quemquam : ecce modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quia u̾o nõ ad se est pat̾ s ad filiũ. nec
filius ad se est. si ad prẽm. nec spc̃ ad se in
eo ꝙ dicitur spc̃ patris ⁊ filii: nõ est quid
pͥncipium. Iocipite aliquid de scripturis
scĩs. unde hoc quod dicitur utcũq capia
dreb illic impletis misit inde sp̃m sc̃m
Quo impleti qui aderant in conclaui
uno oĩm gentiũ lingius ceꝑunt loqui.
Miraculo exf̾riti dñi int̾fectores ꝯpun¬
cti dolũinit. dolentos mutati sunt. mu¬
tati credid̾unt. Locesserunt corpori dñi .i.
num̃o fidelium tria milia hoĩm. Item
alio fc̃o quodam miraculo: accesserunt
alia qͥnq milia. fcã est plebs una non
ꝑua. in qua omnes accepto spu scõ quo
amor spñalis accensus est. caritate ipã
et feruore spc̃ in unũ redacti. ceꝑunt ĩ
ip̃a societatis unitate uendẽ omnia
ꝙ erat eis anima una ⁊ cor unũ in dm̃.
Attendite ergo fros ⁊ hinc agnoscite mi¬

Expanded text:
quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eo quod dicitur Spiritus Patris et Filii; non est quid principium. 5. Accipite aliquid de Scripturis sanctis, unde hoc quod dicitur utcumque capiatdiebus illic impletis misit inde Spiritum sanctum: quo impleti qui aderant in conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutati crediderunt: accesserunt corpori Domini, id est numero fidelium, tria millia hominum. Item alio facto quodam miraculo, accesserunt alia quinque millia; facta est plebs una non parva: in qua omnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis accensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unquod erat eis anima una et cor unum in Deum . Attendite ergo, fratres, et hinc agnoscite my
Abbreviated transcription (Latin):
holes sunt: sic isti duo dii. Quare hoc nõ
ita est ibi: Quia illud aluid. hoc aut nõ
alud est. Quia illa diuinitas est. est ibi
numerus Ita ds nõ recedit a numo. nec
capitur nũo. Quia tres sunt: tamqͣm est
numerus. Si q̃ris quid tres. nõ est nu¬
merus. Unde dcĩn est. Magnus dñs ds̃
nr̃. ⁊ magna uirtus eius. ⁊̃ sapĩe etus nõ
est numerus. Ubi cogitare ceꝑis. incipts
num̃are. Ubi numaũtis: quid num̾aĩus
nõ potes responde. Pat̾ pat̾ est. filius filiꝰ
oĩpotentes: Ron. Nõ tres mundi creato¬
ros. Non. Ergo oĩpotens pat̾:Oĩpotens
plane.Ergo ⁊ filius nõ oĩpotens:plane
tens: Et ip̃e oĩpocens. Tros ergo oĩpotẽ¬
tes: Ron. S unus oĩpotens. Hoc solo nu¬
merũ insinuant ꝙ adinuicem sunt: nõ
ꝙ ad se sunt. Quia ens ds̃ pat̾ ad se est: ds
simul cum filio ⁊ spu scõ nõ sunt tres
diz. Quia ad se est oĩpocens: simul cum
filio ⁊ sp̃u scõ. nõ sunt tros oĩpotentes

Expanded text:
homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non potes respondere. Pater, Pater est; Filius, Fomnipotentes? Non. Non tres mundi creatores? Non. Ergo omnipotens Pater? Omnipotens plane. Ergo et Filius non omnipotens? Plane tens? Et ipse omnipotens. Tres ergo omnipotentes? Non; sed unus omnipotens. Hoc solo numerum insinuant quod ad invicem sunt, non quod ad se sunt. Quia enim Deus Pater ad se est Deus simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres dii; quia ad se est omnipotens simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres omnipotentes:
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. Cor clausum hũt. qr clauem fidei
nõ hñt. Nõ ergo fros fide p̾cedente que sa¬
nit ocłm cordis nr̃i: quod intlligimusi
me obscuritate captamus. quod nõ intlłi¬
miuis: sine dubitatõne credamus. I fũ¬
umento fidei nõ recedamus. ut ad culmen
imus ds. trinitas una et̾nitas.ima pote¬
stas una maiestas. Tres s nõ du. Non mͥ
cilumpniator respondeat. Quid ergotres:
si enim tres ait. oportet dicat quid tres.
iquit tres dixisti.sz quid tres: Exprrme
mmo tu num̃a. Ram ego compleo tres.
luod filius ad seip̃m est: deus est.NQuod ad
prẽm est. filius est. Ista que dico potestis
et alt̾ homo si ille lit pat ille filius: quod
lomo est: ad seip̃m est. Quod pat̾ est: ad fili¬
umn est ⁊ filius ꝙ homo est ad se ip̃m est. Qd̃
at filius est: ad pr̃em est. Pat̾ enĩ nomẽ
de dictũ ad aliquid. ⁊ filius ad aliquid: s
ssi duo hoĩes sunt. Atũo pat̾ds ad aliquid
est pat .i. ad filium. ⁊ filius ds ad aliquid

Expanded text:
fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culmen unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. us. Ecce, inquit, tres dixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, quod Filius ad seipsum est, Deus est; quod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis  Homo et alter homo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
inquit de uob̾ loqui ⁊uidicare. s qui
me misit uerax est. Uidete ꝙ̃admod pr̃t
det głam equalis filius. Exemplũ enĩ
nob̾ p̾bet. et tamqͣm in cordib nr̃is loqui¬
tur. O homo fidelis si eiͣngłm meũ au¬
dis dicit tibi dñs deus tuus. Ubi ego in
pͥncipio u̾bum. ds̃ apud dm̃. equalis pri.
coet̾nus gignenti. do głam ei cuiuo sum
filius. quõ tu suꝑbus es adu̾sus eum

Expanded text:
 de vobis loqui et judicare: sed qui me misit, verax est. Videte quemadmodum Patri det gloriam aequalis Filius. Exemplum enim nobis praebet, et tanquam in cordibus nostris loquitur: O homo fidelis, si Evangelium meum audis, dicit tibi Dominus Deus tuus, ubi ego in principio Verbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenti, do gloriam ei cujus sum Filius; quomodo tu superbus es adversus eum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ me relinquet. Quare me nõ uelinq̃t
Nõ relinquet me inquit solum. qr ego
que placita sunt ei facio semꝑ. Ip̃ã est
equalitas semꝑ. nõ ex quodam mitio et
deinceps. s sine nutio. sine fine. Dei enm
facta sunt tempora. Hec illo loq̃nce młti
credid̾unt in eum. Utinam ⁊ me loqñte
mlti qui aliud sapiebant intlłigant et
credant in eum. Quidam enĩ fortasse sũt
m ista młtitudine arriani. nõ audeo
suspicari eẽ sabellianos: qui ip̃m prẽm
dicũt eẽ qui est filius. Heresis quippe ista
nimis antiqua est.⁊ paulatim eiusc̾ata.
Arrianoꝵ aut̃ adhuc iudetur hr̃e aliq̃s
motiones:qͣi cadauis putrescentis. aut
certe ut ml̃tũ qͣi hõis anime agentis.
Oportet inde reliquos liberari: sicut inde
młti liberati sunt. Et quid̃ ista ciuitas
eos nõ hẽbat. S postea qm młti pegrini

Expanded text:
non me dereliquit. Quare me non dereliquit? Non dereliquit me, inquit; solum, quia ego quae placita sunt ei, facio semper. Ipsa est aequalitas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio et sine fine. Dei enim facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ut negaretur. s ut differretur. differ¬
retur. ut in carne patetur. in carne pa
te̾tur. ut caro pocĩ redim̾etur. Stans ita
conspicuus sod infirmitatem carnis do
hoc loqueretur credid̾ant. Si manseri¬
tis in u̾bo meo ue discipli mei eritis
Qui enĩ ꝑseu̾au̾it usq in finem. hic sal¬
uus erit. Et cognoscetis ilitatem que
mͦ uos latet. ⁊ loquitur uob. ⁊ uitas li¬
berabit uos Hoc ũbum dñs alibertate
posuit. lib̾abit uos. Nicħ est enĩ aliud
ppͥe liberat nisi liberũ facit. quõ saluat
nich est aliud qͣm saluũ facit Quõ sa¬
nat nich est aliud qͣm sanũ facit. dicat
nich̾ est aliud qͣm ditem facit. ⁊ diui¬
tem facit. sic liberat nich̾ est aliud qͣm
liberum facit. Hoc in u̾bo greco plamiꝰ
est.Nam in lacina consuetudine ple¬
rumq dicimus hoĩem lib̾ari. quod
ad lib̾tatem nõ ꝑtinet s tm̃ ad salu¬
tem. Sicut quisqm dicitur liberari
ab infirmitate. usitate dicitur. nõ¬

Expanded text:
non ut negaretur, sed ut differretur; differnon ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus secundum infirmitatem carnis Domhaec loqueretur, crediderunt: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis ; qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; et cognoscetis veritatem, quae modo vos latet, et loquitur vobis. Et veritas liberabit vos. Hoc verbum Dominus a libertate posuit, liberabit vos. Nihil est enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliud quam sanum facit; ditat nihil est aliud quam ditem, id est, divitem facit: sic liberat nihil est aliud quam liberum facit. Hoc in verbo graeco planius est. Nam in latina consuetudine plerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; usitate dicitur, no
Abbreviated transcription (Latin):
ex magna quid̾ ꝑte mimici. s etiam ami¬
ci ex quadam ꝑte iam facti ⁊ futuri. Rã
quoddam ibi uidebat sicuti iam dicimus
qui post eius passionem fũant credituri
Hos intuens dix̃at. Cum exaltau̾itis
filiũ hoĩs: cunc oognoscetis qr ego sum.
Erant ibi etiam qui hec illo loq̃nte conti¬
nuo credidunt. ip̃is loquutus est quod
auduumus hodie. Dicebat ergo iłx ad
eos qui credid̾unt ei uideos. Si manse¬
ritis in u̾bo meo: nic discipli mer eritis
Manendo eritis. Quia enim nunc cre¬
dentos estis: manendo uidentos eritis
Ideo sequitur. Et cognoscetis utatem.
ueritas incõmutabilis est deritas ꝑa¬
nis est. m̃tes reficit. nec deficit: mutat
uescentem. nõ ip̃a inuescente mutitur.
Ip̃a est u̾ttas. ũbum dei. dẽ apud deum.
imigenitus filius. Hec i̾itas carne in¬
duta est pp̃ nos ut de maria uirgme nas¬
ceretur: ⁊ impleretur ꝓphia. Ueritas de
t̾ra orta est. Hec ergo uitas cum udero lo¬
queretur latebat in carne. Latebat aut̃

Expanded text:
ex magna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum Dei, Deus apud Deum unigenitus Filius. Haec veritas carnem induta est propter nos, ut de Maria virgine nasceretur, et impleretur prophetia: Veritas de terra orta est . Haec ergo veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne; latebat autem,
Abbreviated transcription (Latin):
lingua nemo dubitet eum de libtate
dicisse. Deniq ⁊ uidei sic intellexunt. ⁊
respond̾unt ei. Non illi qui iam credide¬
rant. s qui in turba erant nond̾ creden¬
tes. respond̾unt ei. Semen abrahe sumꝰ
et nemini seruiuimus uinqͣm. quõ
tu dicis liberi epitis : Nõ aut̃ dix̾at dñs

Expanded text:
lingua nemo dubitet eum de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui jam crediderant, sed illi qui in turba erant nondum credentes: responderunt ei, Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi
Abbreviated transcription (Latin):
fides nisi cred̾e quod nõ uides: fidos gͦ
est quod nõ uides credere. U̾itas: quod
credidisti uidere. Sicut ip̃e quodam loco
ait. Ideo dñs pͥus ad faciendam fidem am¬
bulauit in t̾ra: homo erat humilis
fc̃s erat. ab hoĩb iidebatur. nec ab bo¬
minib cognoscebatur. Amltis repro¬
batur.a turba occidebatur. a paucis
dolebatur. s tñ ⁊ ab eis a quib doleba¬
tur. nond̾ sicut erat agnoscebatur. ii¬
Totum hoc qͣi mitiũ est liniam̃toꝵ fi¬
dei ⁊ structutre future. N uod dñs ipse
atrendens quodam loco ait. Qui diligit
me mandata mea custodit. Et qui di¬
ligit me. diligetur a patre meo. ⁊ ego
diligam eum. ⁊ ostendam me tp̃m illi
Quem qui audiebant. utiq iam uide¬
bant. Eis tñ si diligebant uidend̾ se ꝑ¬
mittebat. Sic ⁊ hic cognoscetis u̾itatẽ
duns enis. quos dresti non est ueritas

Expanded text:
fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est, quod non vides credere; veritas, quod credidisti videre: sicut ipse quodam loco ait. Ideo Dominus prius ad faciendam fidem ambulavit in terra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attenandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . Quem qui audiebant, utique jam videbant; eis tamen, si diligebant, videndum se promittebat. Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non est veritas
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ delectaris. uides arborem ⁊ mira¬
ris. Stulte quod miraris. inde surrexit
quo nõ delectaris. Paruũ aliquid uide¬
tur fides credentiũ. nõ hẽs stat̾am unde
appendas. Audi ergo quo ꝑueniat. ⁊ ui¬
de qͣnta sit. sicut ⁊ ip̃e dñs alio loco dicit
Si huitis fidem sicut granũ synapis
Quid humilius. quid uehementius. qͥd
minuctus quid feruentius: Ergo et
uos ait si manseritis in u̾bo meo in qͦ
credidistis quo ꝑducemini: Ue discipłi
mei eritis. Et quid nob̾ ꝑdest. Et coꝵ¬
noscetis u̾itatem. Quid ꝑmittit creden¬
tib fres: Et cegnoscetis u̾tatem. Quio
enim nõ illam cognou̾ant qñ dñs loque¬
batur: Si nõ oognou̾ant quõ credide¬
runt: Non qr oognou̾unt crediderut.
s ut cognosderent credid̾unt. Credimꝰ
enim ut cognoscamus. nõ cognoscimꝰ
ut credamus. Quod enim oognitur su¬
mus nec ocłs uidit. nec auris audiuit
netc in cor hõĩs a scendit. Quid est enim

Expanded text:
et non delectaris; vides arborem et miraet non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, quod miraris, inde surrexit quo non delectaris. Parum aliquid videtur fides credentium, non habes stateram unde appendas. Audi ergo quo perveniat, et vide quanta sit: sicut et ipse Dominus alio loco dicit, Si habueritis fidem sicut granum sinapis . Quid humilius, quid vehementius? quid minutius, quid ferventius? Ergo et vos, ait, si manseritis in verbo meo, in quo credidistis, quo perducemini? Vere discipuli mei eritis. Et quid nobis prodest? Et cognoscetis veritatem. 9. Quid promittit credentibus, fratres? Et cognoscetis veritatem. Quid enim? non illam cognoverant, quando Dominus loquebatur? si non cognoverant, quomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in me. s inecũ. Dicebat ergodñs ad
eos qui credid̾unt in eum uideos. Si
uos manseritis in u̾bo meo. Ideo man¬
seritis qr mitiati estis. qr ⁊ ibi eẽ cepistis.
Si manseritio. hoc est in fide que ĩ uob̾
ẽẽ credentib cepit quo ꝑuenietis:⁊
uide quale initium quo ꝑ ducit. Ama¬
sti fundam̃tum.culmen attonde. Et er
ista humilitate aliam celsitudinẽ q̃ re
fides enm humilicatem ht̃. cognitio
et immortalitas ⁊ et̾nitas nõ ht̃ hu¬
militatem. s celsitudinem. erectõm.
ulłam defectõm. et̾nam stabilicatem.
nlłam ab ininuco expugnatõm. nlłm
defitiendi timorem. Nagnũ est quod
icipit a fide s ꝯtempnitur fudamcu
helet etiam in ediftitie ab iminitis con¬
tempni fossa fit grandis. Lapides quoq
m passim mittuntur. sulla ibi expolia¬
tio. nira pulcheitudo apparet. Qnõ nec in
arboris radice apparet aliqua pulchritu¬
do. totum tñ quicquid te delectat in ar¬
bore de radice suriexit. S uides radicem

Expanded text:
non in me, sed mecum. 8. Dicebat ergo Dominus ad eos qui crediderant in eum Judaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae in vobis esse credentibus coepit; quo pervenietis? Vide quale initium, quo perducit. Amasti fundamentum, culmen attende, et ex ista humilitate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet: cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem; erectionem, nullam defectionem, aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est quod incipit a fide; sed contemnitur. Fundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed vides radicem,
Abbreviated transcription (Latin):
pando fit bona: quõ tuus ocłs ꝑcicpt̃¬
do uidet. Nam lumine sb̾tracto nõ iudẽ
cuius ꝑticeps fc̃s uidet. Quia ergo annnl
ꝑticipando fit bona: si mutata ceperitũ
bona mala. bonitas manet cuius eracꝑ
ticeps bona. Bonitatis enĩ cuiusdamꝑ
ticeps facta est cum bona ẽẽt. qua muil¬
ta in peius integra bonitas ꝑmanes
Si recedat anima ⁊ mala fiat: nõ ml¬
nuitur bonitas. Si reu̾tatur ⁊ bonasi¬
ailigice qr si pra est anima. est pietas:
pud dm̃ cuius sit ꝑticepo anima. si est
¶ti anima est castitas apud dm̃ cuius ẽ
pcepo anima.Si est bona anima: est bo¬
tas apud dñi cuius est ꝑticeps anima
est uerax anima: est uitas apud deum.
uus est ꝑticeps anima. Cuius ꝑticeps li
hffut antina: omnis homo mendax. Si
mis homo mendax: uis homo de suo:
prix. Pat̾ aut̃ uerax de suo est uerax qr
eniuc utatem. Aliud est uerax est homo
õ ꝑticipando s gen̾ando u̾itatem. Uideo

Expanded text:
ipando fit bona: quomodo tuus oculus participanipando fit bona: quomodo tuus oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiintelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo non participando, sed generando veritatem. Video
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Ergo filitis u̾itas. Pat̾ quid nilis
ait ip̃a u̾itas: Qui me misit uerax tbs
tatem inuenio Uerax enĩ pat̾ nõ abc
uitate uerax est cuius ꝑtem cepit sig
totam genuit. Uideo planus ẽe dicen
Et certe ne uos dui tencam. hodie hucs
tractetur. Cum finero quod uolo dice
iuuante deo sermo claudatur. Hoc sodt
ut intentos uos facem. Onmis auini
qm̃ res est mutabilis.⁊ qͣmius magri
creatura. tñ creatura: qͣmius corpore me¬
lior tñ fc̃a. omnis ergo anima qm̃ mur¬
bilis est. hoc est. mͦ credit mͦ nõ credit. mn
uult. mͦ nõ uult. mͦ adultã est. mͦ casta
mͦ bona. mͦ mala: mutabilis est. Ds̃ art̃
hoc est quod est. Ideo ꝓpͥum nom̃ sibi ite
ego sum qui sum. Hoc ⁊ filitis dicend
insi credid̾itis qr ego sum. Id hoc ꝑtins
Tu quis es: Principiũ. Ds̃ igicur m¬
mutabilis est: anima inutabilis. Qñd
capit anima ex deo unde sit bona ꝑtia¬

Expanded text:
ita . Ergo si Filius veritas; Pater quid, nisi quod ait ipsa veritas, Qui me misit, verax esttatem invenio. Verax enim Pater non ab ea veritate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quoniam mutabilis est, hoc est, modo credit, modo non credit; modo vult, modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo mala; mutabilis est: Deus autem hoc est quod est; ideo proprium nomen sibi tenuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc pertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, partic
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ eẽ pͥncipiũ. qui ht̃ quid filiũ cup
sit. s non ht̃ de quosit : Filius enĩ pr̃oet
filius. ⁊ pat̾ utiq filii pat̾ est. S dõ de do
filius dicitur. Lumen de lumine filiusi
dicitur. Pat̾ dicitur lum̃. s nõ de lumina
Pat̾ dicitur d̾s̃. s nõ de deo. Si ergod̾ẽ de
deo. lum̃ de limmune pͥncipiũ est qͣnto fa¬
cilius intlłigitur pͥncipiũ lim̃ de quoli¬
men. ⁊ ds̃ de quo ds̃: Didetur itaq ablit¬
dum carissimi ut filiũ dicamus pͥnci¬
pium. ⁊ prẽm pͥncipiũ nõ dicamus s
quid agemus: Nũquid duo erunt pͥn¬
cipia. Cauend̾̃ est hoc dicẽ. Qiuid ergo. Ei
et pat̾ pͥnciprũ. ⁊ filius pͥncipiũ quõ nũ¬
duo pͥncipia: Quõ dicimus pr̃em dĩ

Expanded text:
Pater esse principium, qui habet quidem Filium cui Pater sit, sed non habet de quo sit? Filius enim Patris est Filius, et Pater utique Filii Pater est: sed Deus de Deo Filius dicitur, lumen de lumine Filius dicitur: Pater dicitur lumen, sed non de lumine; Pater dicitur Deus, sed non de Deo. Snto facilius intelligitur principium lumen de quo lumen, et Deus de quo Deus? Videtur itaque absurdum, charissimi, ut Filium dicamus principium, et Patrem principium non dicamus. 2. Sed quid agemus? numquid duo erunt principia? Cavendum est hoc dicere. Quid ergo? si et Pater principium et Filius principium, quomod
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dicebant ergo uidei. Tu quis es li
dixat sup̃ dr̃s. nisi crediditis qr ego lim
mortemini in pccĩs ur̃is. Idboc ergolli
Tu quis es: ueluti q̃rentes nosse mauei
deberent credere ne in suo pcc̃o moreren.
Respondit dicentib tu quis es ⁊ ait pn¬
cipiũ qui ⁊ loquor uob̾. Si se dixit dño:¬

Expanded text:
i, Tu quis es? Quia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. Si se dixit Do
Abbreviated transcription (Latin):
inferat aurib alienis quod ꝑcepit ĩ
sius. Nolite tta cogitare ne in cordei
urõ ydola fabricetis. Humanam for¬
mam humanoꝵ liuiamenta m̃broꝵ.
figuram carnis humane. sensus istos
conspicuos. staturam. motusq corpo¬
ris. lingue offitium. distinctõnes saᷤ¬
noꝵ. nolite in illa trinitate oogitare:
nisi quod ꝑtinet ad formam serui
quam accepit imigenitus filius
cum u̾bum caro fcm̃ est ut hĩtaret ĩ
nob Ibi nõ te phibeo humana infir¬
mitas cogitare quod nosti. inimo ⁊
compello. Si fides integra est.talem
xp̃m cogita. S ex maria uirgine. nõ
de deo patre talem cogita Infans fuit.
creuit ut homo.ambulauit ut homo
esuriuit. sitiuit ut homo. dormiuit.
postiemo passus ut homo. suspensus
in ligno. occisus. sepultus ut homo.
in ead̾ forma resurrexit. in ead̾ forma
añ ocłos discipłoꝵ ascendit in celum
in ead forma uenturus est ad iudi¬
tium. Angłoꝵ enĩ uox est in eungłio¬

Expanded text:
inferat auribus alienis quod percepit in inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum eni
Abbreviated transcription (Latin):
ca me p latio nichis. s licit dreaint ne
pat hec loquor. Iam gaudere ceꝑat sabellia¬
nus erroris sui occasione comꝑta: statim
ut se tamqͣm in obscuro extulit seq̃ntis
sententic luce confusuo est. Putaũas eũ
ẽe patrem qr dixit ego sum: audi qr fili
est a me ip̃o facio nicħ. Quid est a me ip̃o
facio nichil:. A me ip̃o nõ sum. Filius.n.
de patre est ds̃. Pater aut̾ nõ est de filio
lumen de lumine. Pat̾ aut̾ lum̃. s nõ
de lumne. Filius est. s est de quo est Pr̃
aut̃ est. s nõ est de quo est Quod ergo
addidit sicut docuit me pat̾ hec loquor.
nemini ur̃m obrepat cogitatio carna¬
lis frĩs mei. Ron enim pt̃ humana
infirmitao cogitare. nisi quod ꝯsuenit
face̾ uł audire. Rolite ergo uob̃ quasi
duos hoĩes añ ocłos pone: uũ prẽm
alt̾m filium. Et loq̃ntem pr̃em ad filiũ
sicut facis tui qñ u̾ba aliqua dicis filio
memorte. Quod ꝯmendau̾it memorte
ꝑferat ⁊ lingua distinguat ꝑ sonos:

Expanded text:
a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos,
Abbreviated transcription (Latin):
Se lcõ eiingłio scd̃ iohem quod gestare
nos uidetis in manib. iam multa
uduuit caritas ur̃a que deo donante sic̃
pcuimus disputauimus: ꝯm̃dantos uob̃
natime istum euͣigłistam de dñi diui¬
ntate scd̃ quam equalis est patri.⁊ filius
micus dei loqui elegisse. ⁊ pp̃ea aquile cõ¬
atum. Nulla quippe auis altius uolare¬
chidetur. Pnide que ex ordine sb̃sequũ¬
tur ficut ea dñs tractari donau̾it: inten¬

Expanded text:
sancto Evangelio secundum Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare altius perhibetur. Proinde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare dona
Abbreviated transcription (Latin):
a pietate. nõ pietas a pio. Potest enim e
Quid item pulcher ⁊ pulchritudo plr
pulchri tudo qͣm pulcher. Pulchricuds
facit pulchrũ. nõ pulcher pulchi itudn¬
castus nõ hr̃et. Si aut̃ uolu̾it eẽ castuo
stitas nitegra ꝑseu̾at. Si ergo plus pres
qͣm pius. plus pulchritudo qͣm pulcte
castitas qͣm castus. nũquid dicturi sin
plus u̾itas qͣm uerax: Si hoc dit̾imis
filtũ incipiemus dicẽ pr̃e marorem . Ii:¬

Expanded text:
a pietate, non pietas a pio. Potest enim esQuid item pulcher et pulchritudo? Plus est pulchritudo quam pulcher: pulchritudo enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudcastus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
tris ⁊ filii spc̃: nec pat̾ est noc filius. ati¬
uis ergo sicut aures catholice sunt etu¬
dite in gremio mr̃is eccłe nec ille quie
pat̾ sit filins. nec ille qui est filius si p
us ui q̃tatur: nccẽ est de quocũꝙ in t̾rogati
psimus dm̃ cẽ fatemur. Et ab surda ista ui¬
dentur hoĩb solita trahentib ad insolita.¬

Expanded text:
tris et Filii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamvis ergo, sicut aures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiae, nec ille qui est Pater sit Filius, nec ille qui est Filius sit Plis si quaeratur, necesse est de quocumque interrogati fuerimus, Deum esse fateamur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita
Abbreviated transcription (Latin):
cnim ⁊ uob̾ respond̾i in hunc modũ.
qr si natus est ex femina iłx. ergo et
seminatus ex uiro est.Si u̾o semma¬
tus ex uiro nõ est: ergo nec natus ex
femima est. Potuit aut̃ ut uos credi¬
tis: nasci nõ satus. Quare ergo nõ po

Expanded text:
enim et uobis responderi in hunc modum, enim et uobis responderi in hunc modum, quia "si natus est ex femina Iesus, ergo et seminatus ex uiro est; si uero seminatus ex uiro non est, ergo nec natus ex femina est." potuit autem, ut uos creditis, nasci non satus; quare ergo non po
Abbreviated transcription (Latin):
concessurus est ꝙ omnes humane cõ¬
ditõnis siłauit affectus: Prsus dixit
uit. contristatus est exhylaratus est
et si quid alud. Omnia uera sunt q̃
ita narrata sunt: ut nõ eũ siłasse. s
plane fecisse uł exhibuisse ꝗscripta
sunt. Sane nõ nccĩtate conditõnis. s
magist̾ii uoluntate ⁊ diuina etiam
potestate. sam homo płmq ⁊ si nolit
irascitur. ⁊ si nolit ꝯtristatur. ⁊ si no¬
lit dormit. ⁊ si nolit esurit ac sitit.
Ine aut̃ omnia ista: qr uoluit. Sic etiã
nascuntur hoĩes atq patumtur: nõ
qr uolunt. nec qñ uolunt. Ille autem
etiam ista: qr uoluit. Tam̃ uera hec de
illo fidelit̾ nacit̾ꝙ conscripta sunt.
ut quisquis eimglio eius crediderit.
ueritate instruatur. non menda
conseqntiam quere nature. Alioqͥn in¬
firmabitur. omnis uera fides. ⁊am
et uos iħm ex nirgine natũ sine utri
coitu creditis. Et si ex conseqntib pͥora
pbanda sunt. erit hoc falsum. Pot̾it

Expanded text:
concessurus est, quod omnes humanae conconcessurus est, quod omnes humanae condicionis simulauit adfectus? prorsus si dixit uit, contristatus est, exhilaratus est et si quid aliud: omnia uera sunt, quae ita narrata sunt, ut non eum simulasse. sed plane fecisse uel exhibuisse conscripta sint sane non necessitate condicionis, sed magisterii uoluntate et diuina etiam potestate. nam homo plerumque etsi nolit, irascitur; etsi nolit, contristatur; etsi nolit, dormit; etsi nolit, esurit ac sitit: ille autem omnia ista, quia uoluit. sic etiam nascuntur homines atque patiuntur, non quia uolunt nec quod nolunt; ille autem etiam ista, quia uoluit. tamen uera haec et de illo fideliter ueraciterque conscripta sunt, ut quisquis euangelio eius crediderit, ueritate instruatur, non mendacconsequentiam quaerere naturae; alioquin infirmabitur omnis uestra fides. nam et uos Iesum ex uirgine natum sine uiri coitu creditis et, si ex consequentibus priora probanda sunt, erit hoc falsum. poterit
Abbreviated transcription (Latin):
humane conditõnis siłauit affectus:
sic abre nõ erat. si in fine quoq ꝯsignã¬
de coccononnie grã fuisset usus ⁊ mori.
LUmo pessime ac fallacissime quõ ego
tibi ciodam q̃i uera dicenti. ⁊ cum xp̃m
dicas mortem potuisse mentiri: Ergo
ille mentiebatur qñ dicebat. oportet
filium hoĩs occidi ⁊ t̾cia die resurgere:
et tu nõ mentiris ⁊ dicis ut tibi uera
dicenti credamus: Deratior ergo petr
qñ ei dixit. absit dñe. nõ fiet istud. ⁊ in¬
de meruit audire. redi retro sathinas
Et ule quid nõ hoc infructuose audiut.
qui eam postea u̾tatem mortis xp̃i us
ad suam mortem correctus ꝑfc̃sꝙ u
p̃dicauit. U̾m si ille qr tm̃ putauit ĩ¬
xp̃m nõ moriturũ audire meruit sa¬
thanas. tu quid meris audire. qui ñ
solum negas mortuũ. s etiam dicis
mortem fuisse m̃titum: s tõ inquit
mortem quoq simulasse credendus ẽ
qr omnes hunane conditõnis fiłauit
affectus. Quis enĩ tibi hoc ꝯtͣ eungłm

Expanded text:
it adfectus, sic ab re non erat, si in fine quoque consignandae oec.onomiae gratia fuisset uisus et mori. homo pessime ac fallacissime, quomodo tibi ego credam quasi uera dicenti, cum Christum dicas mortem potuisse mentiri? ergo ille mentiebatur, quando dicebat: oportet filium hominis occidi et tertia die resurgere, et tu non mentiris et dicis, ut tibi uera dicenti credamus? ueracior ergo Petrus, quando ei dixit: absit, domine, non fiet istud. et unde meruit audire: redi retro, satanas. et ille quidem non hoc infructuose audiuit, qui eam postea ueritatem mortis Christi usque ad suam mortem correctus perfectus'Iue praedicauit. uerum si ille, quia tantum putauit Christum non moriturum, audire meruit: satanas, tu quid mereris audire, qui non solum negas mortuum, sed etiam dicis mortem fuisse mentitum ? sed ideo, inquit, mortem quoque simulasse credendus est, quia omnes humanae condicionis simulauit adfectus. quis enim tibi hoc contra euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt corpus assum̾e. s ꝓrsus ex ni¬
chilo sibi creare ueram carnem. sicut
ꝑeum creata sunt cuncta que nõ erant
quis nr̃m ꝯtradice̾. quis nr̃m fieri non
potuisse contendet: Non ergo iõ credmmi
natum ex uirgine maria. ꝙ alit̾ ĩ ua
carne existe̾. atq hoĩb appare nõ poss
s qr sic scriptũ est in ea scripcura. cui
nisi credid̾imus. nec xp̃iani nec salui
eẽ potimus. Credimus ergo ex maria
uirgine natũ xp̃m: qr sic scriptum es
in eimngłio credimus crucifixũ mortu
femine assumpta pati uolu̾it: ꝯsili
sũma penes illum est siue ꝙ utrio
sexum quem creau̾at etiam hoc modo
ꝯmendand̾ honorand ꝙ iudicauit. as¬
sumendo formam uiri ⁊ nascendo de
femina: siue aliqua alia causa q̃nam
illa sit nõ tem̾e dix̾im. Illud tñ fident
dicam: ne alit̾ fcm eẽ qm eũngelica
u̾itas docuit. nec alit̾ fieri oportuissi
qͣm dei sapĩa iudicauit. Euͣngłii fid

Expanded text:
ta sunt, corpus assumere, sed prorsus ex nita sunt, corpus assumere, sed prorsus ex nihilo sibi creare veram carnem, sicut per eum creata sunt cuncta quae non erant; quis nostrum contradicere, quis nostrum fieri non potuisse contenderet? non ergo ideo credimus natum ex uirgine Maria, quod aliter in uera carne existere atque hominibus adparere non posset. sed quia sic scriptum est in ea scriptura: cui nisi crediderimus, nec christiani nec salui esse poterimus. credimus ergo ex Maria uirgine natum Christum, quia sic scriptum est in euangelio; credimus crucifixum et morfeminae adsumpta pati uoluerit, summa consilii penes illum est: siue quod utrumque sexum, quem creauerat, etiam hoc modo commendandum honorandumque iudicauit adsumendo formam uiri et nascendo de femina, siue aliqua alia causa. quaenam illa sit, non temere dixerim; illud tamen fidenter dicam nec aliter factum esse, quam euangelica ueritas docuit, nec aliter fieri oportuisse, quam dei sapientia iudicauit. euangelii fidem
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a scriptura testatur. cui nemo pus
nisi qui credit. nisi impius nemo
nõ credit. Illud aut̾ de helya uos ne¬
gatis: qui omnia simulatis. De xp̃o
erit nec uos dicitis: s ei ex uirgine
natiuitatem nlłam. mortem aut m
orłos siłatam. ad nicħ aliud nisi ab eis qui
quod sibi qĩ ex ꝑsona catholici faustus ꝓ¬
ponit. ihe si natus nõ est quõ mortuus
est uisi qui parum consid̾at ip̃m adam
et natum nõ eẽ: ⁊ tñ mortiuĩ eẽ: Si uo¬
luisset ergo filius dei inde sibi humanã
carnem ueramq formare. unde forma¬
sca sunt quis eum nõ pocuisse audeat
affirmare: Si deniq de celesti uł aeria
ul humuda creatura corpus assumptu
uellet ꝯmittare in humane carnis uis¬
simam qͣlicatem. in qua ⁊ uiu̾e ut mor¬
talis homo posset ⁊ mori. hoc eĩ potuisse
facere quis negaret oĩpotentem oĩpo¬
tentis filium: Postremo si uoluisset
de nllis elem̃tis corporeis que ꝑ eũ crra¬

Expanded text:
sancta scriptura sancta scriptura nisi qui credit, nisi impius nemo non credit. Illud autem de Elia vos negatis, quia omnia simulatis: de Chriserit, nec vos dicitis; sed ejus ex virgine nativitatem nullam, mortem autem oculos simulatam; ad nihil aliud, nisi ut ab eis qui quod sibi quasi ex persona catholici Faustus proponit, Jesus si natus non est, quomodo mortuus est? nisi qui parum considerat ipsum Adam et natum non esse, et tamen mortuum esse? Si voluisset ergo Filius Dei inde sibi humanam carnem veramque formare, unde formar ipsum facta sunt , quis eum non potuisse audeat affirmare? Si denique de coelesti vel aerea vel humida creatura corpus assumptum vellet commutare in humanae carnis verissimam qualitatem, in qua et vivere ut mortalis homo posset, et mori, hoc eum potuisse facere, quis negaret, omnipotentem omnipotentis Filium? Postremo si voluisset de nullis elementis corporeis, quae per eum crea
Abbreviated transcription (Latin):
der etͣne uite hoĩs comparo. Plane si
sic accipos triduanam mortem dei ut
caro in illo moreretur quam de mor¬
taliũ gen̾e assumpsit: uerũ sapes
siam istam triduanam xp̃i mortem p̃p̃
et̾uam uitam hoĩm fcãm u̾itas eim¬
golica p̾dicat. Cum aut̾ uelis tridua¬
nam mortem nlła mortali assũpta
creatuta in ip̃a drutna natura id nõ
absurde credi. qr pt humana natura
immortalitate donart: ꝓfecto sic desi¬
lp̃is quo qui nec dm̃ nosti nec dona di
Deide quõ illud quod supposui non
dicis ac sentis dm̃ sibi fecisse unde dãp¬
netur in et̾num: qñ pars illa dei ur̃i
in globo in ꝓpetuũ configetur: An⁊
hoc dicturus es qr pars lucis lux est.
et pars dei ds̃ nõ est: Postremo ut sñ
ulia rõcinatõne ⁊ plana fidei u̾itate
a nob̾ audiatis cur helyam hoĩem na¬
tum raptum ẽẽ diuinitus de terra
natũ ⁊ in cruce u̾e mortuũ: hec ĩõ cre¬
dimus. qr ⁊ ullud de helya. ⁊ hoc de s xp̃o

Expanded text:
dei aeternae uitae hominis compara. plane si dei aeternae uitae hominis compara. plane si sic acciperes triduanam mortem dei, ut caro in illo moreretur, quam de mortalium genere adsumpsit, uerum saperes; nam istam triduanam Christi mortem pro aeterna uita hominum factam ueritas euangelica praedicat. cum autem uelis triduanam mortem nulla mortali adsumpta creatura in ipsa diuina natura ideo non absurde credi, quia potest humana natura inmortalitate donari, profecto sic desipis, quomodo qui nec deum nosti nec dona dei. deinde quomodo illud, quod supra posui, non dicis ac sentis deum sibi non fecisse, unde damnetur in aeternum, quando pars illa dei uestri in globo in perpetuum configetur? an et hoc dicturus es, quia pars lucis lux est et pars dei deus non est? postremo ut sine ulla ratiocinatione ei plana fidei ueritate a nobis audiatis, cur Heliam hominem natum raptum esse diuinitus de terra natum et in cruce uere mortuum: haec ideo credimus. quia et. illud de Helia et hoc de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
siue naturaꝵ siue fc̃oꝵ. Qũquid ergo
dicturi lumus ꝙ helyas cũ eẽt cira¬
tura mutari nõ posset uł in detͥius
uł in melius: aut eo modo nõ posset
qui ceit humano geni insolituo lc̃o dei
oipotentis uoluntatem: Quis hoc uł stul¬
tissimus dirit: Cum ergo quod de illo m
icriptura uacissima positum est nõ cre¬
daimus: nisi putenus hoc solum posse
face dm̃ quod iudẽ ꝯsucuimus: Sed si
homo fuit inquit hehyas ⁊ pocuit nõ
mori: cur xpẽ cum homo nõ fu̾it non
potuit mori. Tale est ac si quisqͣm di¬
ceret. Si potuit natura hoĩs i aliqͥd
melius ꝯmutari: cur dei natura in
det̾ius nõ potu̾it: Stulte qr hot̃s est i¬
natura mutabilis: dei aut̃ incõmuta¬
bilis Posset eni ⁊ aliquis parit̾ isa¬
nissimus dice. Si hõi pt̃ donare ut reg¬
net inet̾uum: cur nõ ⁊ sibi face ut
dampnetur in et̾num: Nõ hoc inquit
ego dico. s triduanam saltem mortẽ

Expanded text:
siue naturarum siue factorum. numquid ergo siue naturarum siue factorum. numquid ergo dicturi sumus, quod Helias, cum esset creatura, mutari non posset uel in deterius uel in melius, aut eo modo non posset, qui esset humano generi insolitus, secundum dei omnipotentis uoluntatem? quis hoc stultissimus dixerit? cur ergo quod de illo in scriptura ueracissima positum est, non credamus? nisi putemus hoc solum posse facere deum, quod uidere consueuimus. Sed si homo fuit, inquit, Helias et potuit non mori. cur Christus, cum homo non fuerit, non potuerit mori? tale est, ac si quisquam diceret: si potuit natura hominis in aliquid melius commutari, cur dei natura in deterius non potuerit? stulte, quia hominis est natura mutabilis, dei autem incommutabilis. possit enim et aliquis pariter insanissimus dicere: si homini potest donare, ut regnet in aeternum, cur non et sibi facere, ut damnetur in aeternum? non hoc, inquit, ego dico, sed triduanam saltem mortem
Abbreviated transcription (Latin):
scimus ⁊ dicimus. S si ⁊ de animo nr̃o
ablata fu̾it cum id quod scimus obli¬
ti fu̾imus: manebit ip̃a u̾itate. Sẽꝑ
enim uerũ erit fuisse illud quod e¬
rat ⁊ nõ est. Et ibi uerũ erit iam fu¬
isse quod erat: ubi uerũ erat anĩqͣm
fieret futurũ ẽẽ quod nõ erat. Hiuic
u̾itati ds̃ nõ pt̾ adu̾sari in quo est
ip̃a sũma ⁊ incõmutabilis ueritas:
quo illustratur ut sit quicquid in
quoꝵq animus ⁊mentib uerũ est
Omnipotentem aut̃ dm̃ nõ ita dm̃s.
ac si eum etiam mori posse credanius:
et qr hoc nõ pt̃: ĩo nõ sit dicendus
op̃s. Ille plane op̃s t̾ie solus dicitur:
qui u̾e est. ⁊ a quo solo est quicquid
aliquo modo est. uł sp̃uale uł corpora¬
le: qr uniu̾sa creatura sua utitur ut
ei placet Placet aut̃ illi scd̃ ueram
in cõmutabilemq iustitiam quod ip̃e
sibi est omnia mutabilia cũ ip̃e sit
in cõmutabilis mutans ꝓ meritis.

Expanded text:
scimus et dicimus. sed si et de animo nostro scimus et dicimus. sed si et de animo nostro ablata fuerit, cum id, quod scimus, obliti fuerimus, manebit ipsa ueritate. semper enim uerum erit fuisse illud, quod erat et non est; et ibi uerum erit iam fuisse, quod erat, ubi uerum erat, antequam fieret futurum esse, quod non erat. huic ueritati deus non potest aduersari, in quo est ipsa summa et incommutabilis ueritas, quo inlustratur, ut sit, quicquid in quorumque animis et mentibus uerum est. omnipotentem autem deum non ita dicimus, acsi eum etiam mori posse credamus, et quia hoc non potest, ideo non sit dicendus omnipotens. ille plane omnipotens uere solus dicitur, quia uere est et a quo solo est, quicquid aliquo modo est uel spiritale uel corporale, quia uniuersa creatura sua utitur, ut ei placet; placet autem illi secundum ueram incommutabilemque iustitiam, quod ipse sibi est, omnia mutabilia, cum ipse sit incommutabilis, mutans pro meritis
Abbreviated transcription (Latin):
op̃s est: faciat ut ea que uera sunt eo ipõ
quo uera sunt falsa sint. Pt̃ euĩ face
tit aliquid nõ sit quod erat. Timc enim
facit ut nõ sit: qñ id ẽẽ iuenit de quo¬
nõ fiat Uelut cum aliquem qui cepit
eẽ nascendo: faciat nõ ẽẽ moriendo.i
Loc enim fc̃m inuenit: de quo fieret.
Quis aut̃ dicat ut id quod iam nõ
est faciat nõ ẽẽ: Quicquid enĩ ptitũ
est: iam nõ est. Qd̃ si de ipo fieri aliqͥd
p̃t: adhuc est de quo fiat. Et si est quõ
p̾t̾itum est: Non ergo est: quod u̾e di¬
cimus fuisse. S iõ uerũ est illud fu¬
isse qr in nr̃a sententia uerũ est: nõ
in ea re iam nõ est. Sententia quippe
qua dicimus aliquid fuisse iõ u̾a est:
qr illud de quo dicimus iam non est.
Hanc sententiam dẽ falsam face nõ
p̃t. qr nõ est ꝯtͣrius uitati. Nuod si q̃¬
ras ubi sit hec uera sententia: pͥus
inuenitur in animo nr̃o. cũ id uerũ

Expanded text:
omnipotens est, faciat, ut ea, quae uera sunt, eo ipso, omnipotens est, faciat, ut ea, quae uera sunt, eo ipso, quo uera sunt, falsa sint. potest enim facere, ut aliquid non sit. quod erat; tunc enim facit. ut non sit, quando id esse inuenerit, de quo fiat; uelut cum aliquem, qui coepit esse nascendo, faciat non esse moriendo; hoc enim factum inuenit, de quo fieret. quis autem dicat, ut id, quod iam non est, faciat non esse? quicquid enim praeteritum est, iam non est. quod et si de ipso fieri aliquid potest, adhuc est, de quo fiat, et si est, quomodo praeteritum est ? non ergo est, quod uere dicimus fuisse, sed ideo uerum est illud fuisse, quia in nostra sententia uerum est, non in ea re, quae iam non est. sententia quippe, qua dicimus aliquid fuisse, ideo uera est, quia illud, de quo dicimus, iam non est. hanc sententiam deus falsam facere non potest, quia non est contrarius ueritati. quodsi quaeras, ubi sit haec uera sententia, prius inuenitur in animo nostro, cum id uerum