comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bi nch̾ dens fecit insiꝙ hoĩem no¬
liuitate peccantem iustouiditõ
cũ scirpe dampnauit et id̾o ibi quicqͥd
et̾ nũdũ erat natum: m̾to est in p̃ua¬
ricatõe radice dampnatũ. In qua stir¬
pe dampnata tenet hoĩem gu̾atõcar¬
ualis. U̾nde sola liberat regn̾atõ spũ¬
cũ ea male utuntur. nõ solũ in oĩb
illicitis corruptelis. uerũ etiã in ip̃is
conugib. qũ non ꝓpagrndi uolunta¬
te oꝑam creandis filus impendunt:
s lascimendi uoluptate exsaturãde
cupidini in ẜuiunt. ex pp̃ uitandas for¬
incationes maritis et uxorib nefran¬
dent inuicẽ nisi ex consensu ad tẽpꝰ

Expanded text:
bi nihil deus fecit, nisi quod hominem uoluntate peccantem iusto iudicio cum stirpe damnauit, et ideo ibi quicquid etiam nondum erat natum mento est in praeuaricatrice radice damnatum, in qua stirpe damnata tenet hominem generatio carnalis, unde sola liberat regeneratio spcum ea male utuntur non solum in omnibus inlicitis corruptelis, uerum etiam in ipsis coniugibus, quando non propagandi uoluntate operam creandis filiis inpendunt, sed lasciuiendi uoluptate exsaturandae cupidini inseruiunt. quod propter uitandas fornicationes maritis et uxoribus ne fraudent inuicem nisi ex consensu ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. In tm̃ enĩ obẽ natis ut insi renascã¬
tur: uͦ possit ꝓdeẽ si uati sunt derena¬
tis namͤq quippe in ꝓle. ita ut ream
faciat origĩs uiciũ et̾ si in parente re¬
atus eiusdem iuai remissionẽ ablut̾
est poc̃oꝵ donec om̃e uiciũ cui consẽti¬
endo peccatur regn̾atõe nouissĩa ꝯsu¬
matur. idẽ ip̃ius etiã renouatõe carm̃¬

Expanded text:
sit. in tantum autem obest natis, ut, nisi renascantur, nihil possit prodesse, si nati sunt de renatis. manet quippe in prole, ita ut ream faciat originis uitium, etiam si in parente reatus eiusdem uitii remissione ablutus est peccatorum, donec omne uitium, cui consentiendo peccatur, regeneratione nouissima consumatur, id est ipsius etiam renouatione car
Abbreviated transcription (Latin):
et si pp̃corꝰ mortis ꝙ nũdũ est resurrec¬
tione renouatũ. siue quodam bestiali
motude quo natura erubescit hũana
nõ pot̾ fĩ. tñ ip̃e concubitus nõ ẽ pc̃cm
ubi rõ libidineutitur ad bonum nõ
superatur ad malum.

Expanded text:
er corpus mortis, quod nondum est resurrectione renovatum, sine quodam bestiali motu, de quo natura erubescit humana, non potest fieri; tamen ipse concubitus non est peccatum, ubi ratio libidine utitur ad bonum, non suparatur ad malum.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a posse fĩ tacita significatõe sugg̾it᷑.
Qm sensũ redarguit qui dixit. Sine
me incħ poteris facere.

Expanded text:
a posse fieri tacita significatione suggeritur. quem sensum redarguit qui dicit: sine me nihil potestis facere.
Abbreviated transcription (Latin):
ligere potuit: Uñ magis queren¬
dum est. cur lapidationẽ ignem
appellau̾it dñs qm cred̾udũ ihm
aliud fecisse qͣm iusserat domins.
Nam neq ad intelligendũ u̾ba
dm̃i quisqmͣ potuerit᷑ ẽẽ sapientior
neq ad faciendũ quisqͣ obediẽtior
Proinde ignis nomine penam po¬
tuisse significari. Scͥptura testis ẽ
in deutrononnio ubi dr ad filios
isrł. et eduxit nos de fornace ferrea
ex egipto. ubi utiq duram tribu¬
lationem intelligiuoluit. Uue mͥ
aut̃ cause occurrũt. nõ ut ambe
sunt. S ut altera ex eis cur nõ ille
cũ suis oĩb eiudenti igne crema¬
tus sit. Si erũ pcc̃m eius dñs tale
ẽẽ indicauit qd̾ supplicio illo ex¬
piatum nõ piniret in et̾mĩ. ꝓpt̃
ip̃am expiatõnem ⁊ purgatõne
congruent̾ illa pena igins nomẽ
accẽpit. Neq ad hunc intellecrũ

Expanded text:
le potuit. Unde magis quaerendum est cur lapidationem ignem appellaverit Dominus, quam credendum Jesum aliud fecisse quam jusserat Dominus. Nam neque ad intelligendum verba Domini quisquam potuit esse sapientior, neque ad faciendum quisquam obedientior. Proinde ignis nomine poenam potuisse significari, Scriptura testis est in Deuteronomio, ubi dicitur ad filios Israel, Et eduxit vos de fornace ferrea ex Aegypto : ubi utique duram tribulationem intelligi voluit. Duae autem mihi causae occurrunt non ut ambae sint, sed ut altera ex eis, cur non ille cum suis omnibus evidenti igne crematus sit. Si enim peccatum ejus Dominus tale esse judicavit, quod supplicio illo expiatum non puniret in aeternum, propter ipsam expiationem et purgationem congruentur ilia poena ignis nomen accepi
Abbreviated transcription (Latin):
unis hominis alia ꝓ aliis sint mẽ¬
aliũ ꝓ alio posse dampnari. S m
hiis tm̃ reb hanc irrogaripenam.
fimirent᷑. Simul ⁊̃ ostenditur. qͣn¬
ta cõnexa sit in pplĩ societate ip̃a un¬
uersitas ut nõ inseip̃is singuli. S
⁊̃ qr partes in toto estimentur. Per
tio peccass. qñ ne uns quidẽ ita po¬
tuit iudicari. ut ab eo possẽt cet̾i ẽẽ
securi.At uo si achar ab aliquom
uentus atq conp̾hensus ⁊ illis crĩs
reus ad iudiciũ ih̾u fiusset adducto
nequaqͣm putandũ est hominem
iudicem uł pro illo uł cum illo quẽ¬
qͣm aliũ qui societate fcĩ eis muĩe

Expanded text:
unius hominis alia pro aliis sint memunius hominis alia pro aliis sint memalium pro alio posse damnari; sed in his tantum rebus hanc irrogari poenam, finirentur. simul etiam ostenditur quantum conexa sit in populi societate ipsa uniuersitas, ut non in se ipsis singuli, sed et tamquam partes in toto extimentur. per tio peccasset, quando ne unus quidem ita potuit iudicari, ut ab eo possent ceteri esse securi. at uero, si Achar ab aliquo inuentus atque conprehensus et illius criminis reus ad iudicium Iesu fuisset adductus, nequaquam putandum est hominem iudicem uel pro illo uel cum illo quemquam a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Neo qd̾ fcm̃ ẽ ut achar de tribuni¬
in hac. dederũt terga hostibꝰ ⁊ occisi¬
sunt ex eis triginta sex uiri. ⁊ ppło
grauit territo ih̃s cum semorib se
ꝓstrauit ad dũm eiq respõsũ est ĩo
fcmñẽe. qd peccauerit ppłs. minatus
est q̃ deus nõ secũ eis futurũ msi ab¬
stulerint anathema de seipis ⁊ quod
ostensus ẽ qui fecerat nec solus oc¬
cisus. s cum oĩb sius. Queri solet
quõ iuste ꝓ altis̾ pec̃is in alios uin¬
paltero pinnãt. dei.aut̃ indicia non
sunt enismodi qui alto ⁊muisibi¬
Lconsilio didmouit. quatinis extẽ¬
dat ⁊̃ temporalẽ hoĩmi pena salubrẽ¬
q terrorem: Non eĩ aͥd dyrũ qͣntũ
attinet ad unu̾si mũdi ad mĩstra¬
tõnem contingit mortalib cũ mo¬
riuntur. qũq morituri. et tñ apud
eos qui talia metuu̾t disciplina
sãctitur. ut nõ se solũ quisq curet
in ppło. S inuncẽ sibi adhibeant
diligentiã ⁊ tanꝙͣ unis corporis.⁊

Expanded text:
 eo quod factum est ut Achan de tribu Juin Hai dederunt terga hostibus, sunt ex eis triginta sex uiri et populo grauiter territo Iesus cum senioribus se prostrauit ad dominum eique responsum est ideo factum esse, quod peccauerit populus, minatus est etiam deus non se cum eis futurum, nisi abstulerint anathema de se ipsis, et quod ostensus est qui fecerat nec solus occisus, sed cum omnibus suis: quaeri solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uinpro altero puniant, dei autem iudicia non sunt eius modi, qui alto et inuisibili consilio suo nouit quatenus extendat etiam temporalem hominum poenam salubremque teattinet ad universi mundi administrationem, contingit mortalibus, cum moriuntur quandoque morituri: et tamen apud eos qui talia metuunt, disciplina sancitur, ut non se solum quisque curet in populo, sed invicem sibi adhibeant diligentiam, et tanquam unius corporis et
Abbreviated transcription (Latin):
pidea sint audiunt. s ꝓhũc lapidẽ pro¬
fecto illũ sigificauit qui fint lapis of¬
fensiomis nõ credentibus nideis. ⁊ petra
scandali qui cũ reprobaret᷑ ab ediicãtib
fcũs ẽ ĩ caput anguli. Quem p̾figurauit¬
⁊ illa petra quo potum sititienti ppło per¬
cussa profudit dequa dicit aplus. Bibe¬
bant autẽ de spũali sequenti eos petra.
petra autẽ erat xpũs. Uñ icutellis pe¬
trinis ppłm curũaidit iste ductor egre¬
guis qui culta petrim cũ illo et̃ sepulti
sunt. ut profundũ nñster̃ demostra¬
rent posteris futux. Sic ergo ustum
lapide̾ quãꝙͣ insibłi statutũ spĩtałt de¬
temmus acciꝑe ĩ testĩonũ futuꝵ nideis
ĩ fidelibus. ħ ẽ mentientibꝰ. de quibus
dicit psalmus. Imimia dm̃ mentitist᷑
ei. Neq eĩ frustra cum iam dei famlus
moyses. uł potius ꝑ eũ deus disposins¬
set ad ppłm testam̃tũ qd̾ archa erat q̃
dca ẽ archa testam̃ti ñ libris legis tan

Expanded text:
pidea sint, audiunt. sed per hunc lapidem propidea sint, audiunt. sed per hunc lapidem profecto illum significauit, qui fuit lapis offensionis non credentibus Iudaeis et petra scandali, qui cum reprobaretur ab aedificantibus, factus est in caput anguli. quem praefigurauit et illa petra quae potum sitienti populo ligno percussa profudit, de qua dicit apostolus: bibebant autem de spiritali sequenti petra; petra autem erat Christus. unde et cultellis petrinis populum circumcidit iste ductor egregius: qui cultri petrini cum illo etiam sepulti sunt, ut profundum mysterium demonstrarent posteris profuturum. sic ergo et istum lapidem quamquam uisibiliter statutum spiritaliter debemus accipere in testimonium futurum Iudaeis infidelibus, hoc est mentientibus, de quibus dicit psalmus: inimici domini mentiti sunt ei. neque enim frustra, cum iam dei famulus Moyses uel potius per eum deus disposuisset ad populum testamentum, quod in arca erat, quae dicta est arca testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e mendatiũ. uñ dcm̃ ẽ omĩs hõ mẽ¬
dax ⁊ transacta nõ solũ imꝑia falsitate
uerũ et̾ ip̃o speculo ⁊ eingmate fatie ad
fatiem cognoscamus. sicut ⁊ cogniti su
ꝑspeculũ ĩ enigmate. tũc autem fatie ad
fatiem. Nunc scio ex ꝑte. tunc autem
cognoscam sic̾i cognitus sum. qõ.xxx¬
Et disposint ihus testam̃tũ ad ppłm ĩ
illo die idedit illi legem iuiditiũ ĩ sylo
coram tab̾nacło diñ dei istł. Et scapsi
u̾ba hoc ĩ libro legis dei ⁊ accepit lapidẽ
magnũ. ⁊ statuit illũ ihus subtereointo
ante dnm. Et dixit ihus ad ppłm. Ec¬
ce lapis iste erit nob̾ ĩ testĩoniũ. qr hic
audiuit omia que dicta sunt adño q̃¬
cũq loqutus ẽ aduos hodie ⁊ erit hic
uob̾ ĩ testiomiũ ĩ nouissĩs diebus cum
mentiti fuentis dño d̾o ur̃o. Hec u̾ba
loqutus ẽ ppło ĩ aminũ lapidẽ audisse
crediderit qͣm etiã si ab artifice ĩ homũs
siłitudĩẽm effigiatus eẽt int̾ illos utiq

Expanded text:
omne mendacium — unde dictum est: omnis homo mendax — et transacta non solum inpia falsitate uerum etiam ipso speculo et aenigmate facie ad faciem cognoscamus, sicut et cogniti sumper speculum in aegnimate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Et disposuit Iesus testamentum ad populum in illo die et dedit illi legem et iudicium in Silo coram tabernaculo domini dei Israhel. et scripsit uerba haec in libro legum dei; et accepit lapidem magnum et statuit illum Iesus sub<ter> terebintho ante dominum. et dixit Iesus ad populum: ecce lapis iste erit nobis in testimonium, quia hic audiuit omnia quae dicta sunt a domino, quaecumque locutus est ad uos hodie: et hic erit uobis in testimonium in nouissimis diebus, cum mentiti fueritis domino deo uestro. haec uerba locutus est populo inanimum lapidem audisse crediderit: qui etiam si ab artifice in hominis similitudinem effigiatus esset, inter illos utique
Abbreviated transcription (Latin):
fecit inuenire nõ poss. Nam dũ q̃rit᷑
nũ creaturam suã deus fec̾it quedã
maties queritur sicutiest fabro lig
mat̾iaam qm ip̃e nõ fec̾at. ut hr̃e uñ fa¬
cet si quiduellet. et qũi nisi heret face
non uałet. Maties quippe mũdi q̃ ĩ
rebus mutabilib utrũq dinoscitur.
ab ip̃o conscituta est a quo constitut
est mũdus. Qua pp̃ et si fecit aliquid
deus auit facit ex alia quacũq re: nõ
tũ ex eci re fecit aut facit qmͣ ip̃e non
fec̾it. Qm̃ obrem sequestrata paululũ
aui me natura si fatent᷑ d̾m aliquid
fecisse de nichilo attendant et uideant
quicꝙͥ iᵈ est cũ uolũtate feciste. Nõ enĩ
aliquid feciss muitus. Ne tñido eand̾
uoluntatẽ ncħ eẽ quia uoluntate ab
illo aliquid ex nichilo fcm̃ ẽ. Cur ergo
de anmatimẽtur dicere. ꝙ de cilus qui¬
buslib reb nõ dubitant dr̃e. Ant si

Expanded text:
fecit invenire non posset. Nam dum quaeritur unde creaturam suam Deus fecerit, quaedam materies quaeritur: sicuti est fabro lignmateriam, quam ipse non fecerat, ut haberet unde faceret, si quid vellet, et quam nisi haberet, facere non valeret? Materies quippe mundi, quae in rebus mutabilibus utcumque dignoscitur, ab ipso constituta est, a quo constitutus est mundus. Quapropter etsi fecit aliquid Deus aut facit ex alia quacumque re; non tamen ex ea re fecit aut facit, quam ipse non fecerit. Quamobrem sequestrata paululum animae natura, si fatentur Deum aliquid fecisse de nihilo, attendant et videant, quidquid illud est, eum voluntate fecisse; non enim aliquid fecisset invitus: nec tamen ideo eamdem voluntatem nihil esse, quia voluntate ab illo aliquid ex nihilo factum est. Cur ergo de anima timent dicere, quod de aliis quibuslibet rebus non dubitant dicere? Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fac̾e̾t. et tñ qr uoluit fecit. usq
cdeo gͥ in eo ꝙ ex nchilo fecit. uolim¬
tas nõ nicħdicitur ut ip̃a p̃cipue con¬
uoles posse. siũ assit. uñ fiait. dine nõ as¬
sit. sat est uoluntas. Ubi sũma ẽ ptas.
ernomo ergom eo ꝙ de nichilo crecito
roluntas crecintis nicħ esse phibetur.

Expanded text:
unde faceret, et tamen quia voluit fecit. Usque adeo igitur in eo quod ex nihilo fecit, voluntas non nihil dicitur, ut ipsa praecipue comvoles posse : sive adsit unde fiat, sive non adsit; sat est voluntas, ubi summa est potestas. Quomodo ergo in eo quod de nihilo creatur, voluntas creantis nihil esse perhibetur;
Abbreviated transcription (Latin):
et in discussam relinquere nõo
querend̾ est abistis qui p̃pea nolunt a¬
minã ex inchilo fcãm crede. ne uolũta¬
tem dei quici fc̃a ẽ ncħ ẽẽ asserant. qre¬
dñ est ergo ab eis utrũ ulłam creat᷑a
ex inchilo fcãm eẽ fateant᷑. si enĩ id
putant. uerendũ ẽ ne ailiam quandã

Expanded text:
et indiscussam relinquere non oportet; quaerendum est ab istis, qui propterea nolunt animam ex nihilo factam credere, ne voluntatem Dei qua facta est nihil esse asserant, quaerendum est ergo ab eis, utrum nullam creaturam ex nihilo factam esse fateantur. Si enim id putant, verendum est ne aliam quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
rat abrahe. Eurtũcisio itã signũ frut
portuit sigñ ꝓmissionis ita tũ uip̃e ꝓ¬
missus aduemens signũ prio accax
ut sciretur is eẽ ꝑ ꝙ̃ ꝓmissũ fuerat õs
gented iustificat ꝑ fidem nicutntiao¬
ne cordiso. Quici enĩ pnobrahe catue

Expanded text:
rat Abrahae. circumcisio itaque signum fuit sare oportuit signum promissionis, ita tamen ut ipse promissus adueniens signum patris acciperet. ut sciretur is esse, qui promissus fuerat omnes gentes iustificare per fidem in circumcisione cordis. quia enim patri A
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hũema qd̾ .q. ex splendore obũbratõ
dr̃et᷑ mirtutis dei eẽt q dei uirtus nec
nõ et deus nł enĩde doest qd̾ nõ dicat᷑

Expanded text:
 quod quasi ex splendore obumbratio diceretur uirtutis dei essetque dei uirtus nec non et deus: nihil enim de deo est, quod non dicat
Abbreviated transcription (Latin):
qr snt̾iores x̾ solam piẽtttem ipnac
cipiebant ꝑ urictõem. Saluator e et
ptritem acdepit homo netus et p̾ificatꝰ
est̃natus Incongrum̃ e ĩ erat up̃inti¬
hus in core poc̃is subditonascit. hõts¬

Expanded text:
solam potestatem imperii accipiebant per unctionem; Salvator autem et potestatem accepit homo natus, et purificatus est natus. Incongruum enim erat, ut Dei Filius in corpore peccatis subdito nasc
Abbreviated transcription (Latin):
bũ idcuco filiũ nũcuppant ut ostendẽt
de se illũ extitisse et ẽẽ s̃ consb̾scantu
ut lex qua filii de pentib st̃ ħ credibile
faceret per qd manifestaret creature
xibcatõis causa sit et peccati. xh¬
etum et mꝰ est saluatorem bapino

Expanded text:
Verbum idcirco Filium nuncupavit, ut ostenderet de se illum exstitisse, et esse sibi consubstantivum: ut lex, qua filii de parentibus sunt, hoc credibile faceret, per quod manifestaret creaturae FICATIONIS CAUSA SIT ET PECCATI? Uerum et manifestum est saluatorem baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ equalitatem ꝓmitat futurm.
quonĩo dicint᷑ ip̃i scĩ angłi quib pͣ¬
gntissumi equales erimꝰ adhuc a pcĩs
fuis esse purgandi et tũ celũ nouũet
t̾cam uouam polliceat᷑ deus hĩtaculũ
scõꝵ acꝙ ab om̃i labe huiꝰ seculi pur¬

Expanded text:
atem promittat futuram ; quomodo dicuntur ipsi sancti Angeli, quibus purgatissimi aequales erimus, adhuc a peccatis suis esse purgandi? Et cum coelum novum et terram novam polliceatur Deus habitaculum sanctorum atque ab omni labe hujus saeculi pur
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ nus ex om̃ibus huiꝰ corporei mudi
elementis sũt quedam ꝑticłead tẽre¬
riem ualitudĩs. Nam es caiore mẽme
poculos emicat et aere uenar discur¬
q assiuu̾et siccitas. Nam et ip̃e sangs
humido lapsu alia uenas repleus. qͣsi
ruuus et flumĩb ꝑcuncta ditimditur
Ita nullũ est creature genus ꝙ nõ ĩ ho¬
nrie possit coguoscis at sic om̃is cre¬
atum in eocongemiscit et dohreue¬
lacomi filioꝵ dei exspectans que ꝑcoris¬
est ut solem et lunã et sẏca cõgemis¬
cere credamꝰ donec in seculi fine a cor¬
mptoĩs ẜ uitute lib̾entur.

Expanded text:
 corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem ualetudinis. nam et calore membra m lux per oculos emicat, et aere uenarum discurque absumeret siccitas. nam et ipse sanguis humido lapsu alias uenas replens quasi riuis et fluminibus per cuncta diffunditur. ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci. ac sic omnis creatura in eo congemescit et dolet, reuelationem filiorum dei exspectans; quae perest, ut solem et lunam et sidera congemiscere credamus, donec in saeculi finem a corruptionis servitute liberentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cidiui fuerũt aũ celũ et t̾ram sũ celo
lui ꝙ. puuttit scciptura spem nrtam
tend̾e debemus.Et si mde essemꝰ in cili¬
quid melius. tũfferendi. multo rõna¬
bilius hoc tũc iam ĩ poĩti disceremus
impudent̾ doce conaremi. Quid ẽ ant
absurdius qm̃ dic̾e̾ celũ et c̾ra nõ eeͣt
mũdi structura purgandis cũ alt̾m
celũ et alt̾am t̾ram ꝓmittat scaiptã
purgatis. Porode sole et luna cetisꝙ
mata fũunt nõ uidenus. de diuinio
libus legatur. et credimꝰ
am testimomũ ex apłi epła ꝙ ab¬

Expanded text:
dum fuerunt ante coelum et terram sine coelo lud quod promittit Scriptura spem nostram tendere deberemus. Et si inde essemus in aliquid melius transferendi, multo rationabilius hoc tunc jam ibi positi disceremus, impudenter docere conaremur. Quid est autem absurdius, quam dicmundi structura purgandis; cum alterum coelum et alteram terram promittat Scriptura purgatis? 11. Porro de sole et luna caeterismata sint non videmus. De divinis hoc Libris legatur, et credimus. Nam testimonium ex Ap
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nou̾at ergo deus om̃ia que fes
añqm̃ faceret. Nonenĩ possumꝰ ent
dr̃e ignorata fecisse et ea nõ nisi fc̃
didicisse: uescisse quid fac̾et s scisse
ꝙ fecit. hoc enĩ side ciliquo artifice lo¬
none dicemus in sa pientissime sapeniꝰ
Nouerat ergdea facienda non ecaxio¬
uerat ut faceret: nõ quia fecerat. No¬
u̾at ergo ea facienda. Non fc̃a nouat
ut fuc̾et: non quia fec̾at. proideqĩ¬
ius rani nota eent. qr uͥ absciente nõ
fierent uõ tñ fc̃a esse cepunt. que nt
fierent sciebantur nisi post fierent q̃
ut recte fierent sciebantur auꝙ fierẽt

Expanded text:
t ergo Deus omnia quae fecit antequam faceret. Non enim possumus eum dicere ignorata fecisse, et ea non nisi facta didicisse; nescisse quid faceret, sed scisse quod fecit. Hoc enim si de aliquo artifice homine diceremus, insipientissime saperemus. Noverat ergo ea facienda, non facta: noverat ut faceret, non quia fecerat. at ergo ea facienda, non facta: noverat ut faceret, non quia fecerat. Proinde quamvis jam nota essent, quia nisi a sciente non fierent; non tamen facta esse coeperunt quae ut fierent sciebantur, nisi post fierent, quae ut recte fierent sciebantur antequam fie
Abbreviated transcription (Latin):
Melius itaq credimꝰ deũ nõ poc̃is ratõ¬
naliũ spũũ adductũ ẽẽ ad fabricã mũ¬
di. ne illa sequantur absurda. quidem
nobis esset noc̃e si plurimũ spnũ ꝑ li¬
berũ arbitriũ tanta culpa p̃ced̾et qnͣta
illos in simłib corꝑm celestiũ globis
optere includi. Sed fc̃m esse mũdũ dei
bonitate magnũ bonũ a sĩo et nõ
fc̃o bono in quo fierent om̃ia bona ual¬
de ẜin naturã et alus alia meliora a
sũmis creaturis usq ad infima distĩc¬
tis gradib ordinataut eomodo ẽẽnt
omnĩa dñ non eẽnt sola potõra et hẽ¬
rent eius miu̾ t̾minũ qm̃ cõstituen¬
dũ apud seiidit om̃iũ naturaꝵ cre¬
atar ꝯditordeus qui ea nõ fc̃a didi¬
cit s nou̾at ẽẽ facienda. unde illud ꝙ
aũt in eius sapia iã fuisse fc̃a om̃ia
añqmͣ in istas formas et modos ꝓpͥos
ꝓferrent᷑ atq in sius ordinib apperẽt
nõ sobrie dr̃. fc̃a enĩqñdo eẽnt anqm̃¬

Expanded text:
Melius itaque credimus, Deum non peccatis rationalium spirituum adductum esse ad fabricam mundi, ne illa sequantur absurda, quod dunobis esset necesse, si plurimum spirituum per liberum arbitrium tanta culpa praecederet, quanta illos in similibus corporum coelestium globis oporteret includi: sed factum esse mundum Dei bonitate, magnum, bonum, a summo et non facto bono; in quo fierent omnia bona valde secundum naturam, et aliis alia meliora, a summis creaturis usque ad infima distinctis gradibus ordinata, ut eo modo essent omnia, dum non essent sola potiora, et haberent ejus numeri terminum, quem constituendum apud se vidit omnium naturarum creaturarum conditor Deus, qui ea non facta didicit, sed noverat esse facienda. Unde illud quod aiunt, in ejus sapientia jam fuisse facta omnia, antequam in istas formas et modos proprios proferrentur, atque in suis ordinibus apparerent, non sobrie dicitur. Facta enim quando essent, an
Abbreviated transcription (Latin):
sic ibunt illi in am̾bustionẽ eternam.
pliciũ ꝙ de p̾io iustoꝵ credituri sumꝰ
cũ in utta parte eodem loco. eadem sẽ¬
tentia. eodẽ u̾bo ꝓnũtietur et̾intas. An
itm et̾ iustos ex illa sanctõe et uta et̾
relapsuros esse dicemus: Ab sit ħ a xͥa¬
ne fidei santate. Utrũq gͥ sine fine dic¬
tũ est et̾nũ. hoc ẽ acomon. ne cũ dia¬
q inteslectum scripturis ꝑom solet alũ
sinc fine. alũ cum fine. quid de ilł pro¬
phete u̾bis Rensuri suniꝰ ubi scaiptũ ẽ
i̾mnus eoꝵ nõ morietur et igius eorũ
non extinguetur. Qualiscũq pena
significata sit noĩe unis atq ignis
certe si nõ monetur nec extungnetur:

Expanded text:
sic ibunt illi in ambustionem aeternam isic ibunt illi in ambustionem aeternam iplicium, quid de praemio iusterum credituri sumus, cum in utraque . parte eodem loco eadem sententia, - eodem uerbo praenuntietur aeternitas ? an iterum etiam iustos ex illa sanctificatione et urelapsuros esse dicemus? absit hoc a christianae fidei sanitate. utrumque igitur sine fine dictum est aeternum, hoc est αἰώνιον, ne, cum diaoque intellectu in scripturis poni solet, aliquando sine fine, aliquando cum fine, quid de illis prophetae uerbis responsuri sumus ubi scriptum est: uermis eorum non morietur et ignis eorum non extinguetur?qualiscumque poena significata sit nomine uermis atque ignis, certe si non morietur nec extinguetur,
Abbreviated transcription (Latin):
le auideus dr̃e nec latine lingue
¶ dr̃e indeatur ab eodẽ noĩe dirinatio.
det fortasse quidẽ ẜm morem scriptũ¬
rũ ĩnemant isti aliquid etiã a comor¬
docũ ꝙ sũ fine nõ sit. sicut deus in libͥs
netis testamenti assidue d . hoc nob̾
m̃õ sepe p̾cipet que finẽ fuerãt hĩtura
edue si diligentius dc̃a intelligant
ea fortasse que illis sacrauiẽtis sig¬
nificabant̾ finẽ nõ erant hĩtura: Ita
eñ ne longuis ab ea dicimꝰ eternũ
d̾m nõ utiq istas duas breuissĩas
titum enuĩ scribens ait. Spem uite eterne
qmͣ ꝓmisit ñ mendax deus aute tẽpora
et̾na. Cum ant̾ retrorsũ tempora a con¬
stitutõe mũdi hr̃e uideantur iniciũ qño
sunt et̾ua: nnsi quia et̾na dixit que añ
se non hñt ullũ tempus. S quis quis
prudent̾ adu̾tit ꝙ dcm̃ est. ite in ignem
trario ꝓbat co ip̃o loco emũgłico de iita
eterna qm̃ iusti eccepturi sunt. Non
eiũq ip̃a ht finem. Ita enĩ conlusit.

Expanded text:
le audeant dicere, ne latinae linguae deesse uideatur ab eodem nomine deriuatio. et fortasse quidem secundum morem scripturarum inueniant isti aliquid etiam αἰώνιονdictum quod sine fine non sit; sicut deus in libris ueteris testamenti assidue dicit: hoc uomodo saepe praeciperet, quae finem fuerant ha-bitura. quae si diligentius dicta intellegantur, ea fortasse nificabantur, finem non erant habitura. Ita enim, ne longius abeam, dicimus aeternum Deum, non utique istas duas brevissimas itum enim scribens ait: Spem vitae aeternae quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna . Cum autem retrorsum tempora a constitutione mundi habere videantur initium, quomodo sunt aeterna, mi. quia aeterna, dixit quae ante ce non habent ullum tempus? sed quisquis prudenter aduertit quod dictum est: ite in ignem trario probat eo ipso loco euangelico de uita aeterna quam iusti accepturi sunt; non enim ipsa habet finem. ita enim conclusit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ait meternũ pp̃ ip̃am ambiguitatẽ
exposuit addendo regnieius nõ erit
fuus. ue quisqm̃ eternũ hic sic accipet
regnũ eius de quo et dicit apłus. Cum
tradid̾it regnũ dõ et patri. Idẽ cũ ꝑdu¬
x̾it scõs suos ad contemplatõm prĩs
et pater dedit filio hr̃e itam in sem¬
ip̃o nec utiq amisit ip̃e. At per ħ sireg¬
ni eius uonerit finis ꝓfecto sc̃i eius
qui sũt regnũ eius. cum illo sine fine
regnabũt. Ꝙ añ illo loco dicit apłus.
dem̃ finis cũ tradid̾it regnũ d̾o et pr̃i
ibi finẽ nõ ꝯsum̃tẽ. s ꝑficientẽ signifi¬
cat sicut dcm̃ ẽ finis .n. legis xͦ ad iusti
ciam om̃i credenti quo lex ꝑficiat᷑ nõ
quo aboleat᷑. Ꝙ et illic significat ubi
ait. Nõ uemi solu̾e legẽ. s adimpłe.¬

Expanded text:
 in aeternum; propter ipsam ambiguitatem exposuit addendo, regni ejus non erit finis: ne quisquam aeternum hic sic accipereregnum ejus? de quo etiam dicit Apostolus, Cum tradiderit regnum Deo et Patri , id est, cum perduxerit sanctos suos ad contemplationem Patret Pater dedit Filio habere vitam in semetipso , nec utique amisit ipse. Ac per hoc si regni ejus non erit finis, profecto sancti ejus qui sunt regnum ejus, cum illo sine fine regnabunt. Quod autem illo loco dicit Apostolus, Deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri; ibi finem, non consumentem, sed perficientem significattiam omni credenti ; quo lex perficiatur, non quo aboleatur. Quod et illic significat, ubi ait: Non veni legem solvere, sed adimple
Abbreviated transcription (Latin):
iscł. aut si et genti isrłitice restat fidei
plenitudo. ex qua erant reliquie.ĩ quib
requusliquus tũc et apłi salui fc̃i sũt
hoc significatur ea plenitudine lib̾atõis
isrł. qua ꝑ moysen ex egipto lib̾ati st̃.¬

Expanded text:
Israel. Aut si et genti illi Israeliticae restat fidei Israel. Aut si et genti illi Israeliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et Apostoli salvi facti sunt, hoc significatur ea plenitudine liberationis Israel, qua per Moysen ex Aegypto liberati s
Abbreviated transcription (Latin):
int̾roganti indicasse. muirũ Siuel ad sũam
racem. qͣmiꝙͣ ⁊si aliqͣ falsa mea sũt sũt fal¬
li pocius ꝑ oblunone potuit. qm auderet
mentiri apud eum. p̃stim cuinõ sicut nes¬
cienti. s ⁊̃ illa que nouerat eũ scire. ad flec¬
tendam eius mised̾iam narratõm insere
misit enĩme deus añuos remanere uĩm
requias sr̃ tr̃am. ⁊ enutrire nr̃m reliquiar
magnũ: Hoc em̃ nõ usquequaq consonat.
ut reliquias uł reliquiaꝵ accipiamꝰ iacol
et filios eius cum om̃s sint in columes
Anforte illud significat alto secretoq un¬
ue fc̃e sunt: Quia ꝓpħeta p̾dixe̾rat. ⁊¬
si fũit nũs filioꝵ isrł. sicut are namaris
seph egiptus afrĩbus u̾t et reliquie isrl
salue fierent. Uñ dicit apłs. nam ⁊ ego
isrlita sum. et ut plenitudo gentumm
traret. et sic oĩs isrł saluus fieret .i. ex
reliquiis isrł. ẜm caruem et plenitud¬
ne gentuum que in fide xp̃i ẜ sp̃m sunt

Expanded text:
interroganti indicasse, mirum si vel ad senteninterroganti indicasse, mirum si vel ad sentenracem. quamquam etsi aliqua falsa in ea sunt, falli potius per obliuionem potuit quam audere mentiri apud eum praesertim, cui non sicut nescienti, sed etiam illa quae nouerat eum scire ad flectendam eius misericordiam narrationi inserebat. misit enim me deus ante uos remanere uestrum reliquias super terram et enutrire uestrum reliquiarium magnum? hoc enim non usquequaque consonat, ut reliquias uel reliquiarium accipiamus Iacob et filios eius, cum omnes sint incolumes. an forte illud significat alto secretoque mye factae sunt ; quia propheta praedixerat, Etsi fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, seph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israel salvae fierent. Unde dicit Apostolus, Nam et ego Israelita sum: et, Ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret ; id est, ex reliquiis Israel secundum carnem, et plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
retur in qͣ est rante sc̃ĩtatis auctoritas ⁊
ꝓphandoꝵ tanta intentõ futuroꝵ. qm in
eequi exponendo ñ susꝑcepimus. S am¬
monere tm̃ uolumꝰ. qdͥ hic opteat ĩquit
namuec illud uacare arbitror. qd̾ ait.angu¬
ror ego. S auguratur honio qͣlis ego. qd̃
si loqutõnis genus est in scͥpture corpore
simile aliquid reperiẽdũ ẽ. qo.cxlui.
quo iosepb ꝙͣ diuuoluit tenuit. ⁊ qͣntu
uoluit mora ꝓduẽ nõ eos utiq faciens ca¬
g. uidium diffe̾ret᷑. ob hoc agebat. ut eade
dilatõne cumularetur. tanꝙͣ non eẽnt
cõdigne passiones eoꝵ in toto illo tpr̃e qͦ
turbabant᷑. ad futurã głiam exultatõnis.
qͣm cũ illis egerat iosepl ꝙͣuis apõ eũ loq̃¬
retur. ut oĩo de illa insimulatõne. qd̾ ex plo¬
ratores eẽnt nicħ diceret᷑. Qd̾ utrũ ꝯsulto
apparet. Nam ullud qd̾ dixerũt se ab ip̃o
ioseph nntrogatos de pr̃e ⁊ frẽ suo. seãt illa

Expanded text:
retur in qua est tanta sanctitatis auctoritas et retur in qua est tanta sanctitatis auctoritas et prophetandorum tanta intentio futurorum. quam modo exequi exponendo non suscepimus. sed admonere tantum uoluimus quid hic oporteat inquiri. nam nec illud uacare arbitror, quod non ait: auguror ego. sed: auguratur homo qualis ego. quod si locutionis genus est, in scripturae corpore simile aliqquomodo Joseph quamdiu voluit tenuit, et quanta voluit mora produxit: non eos utique faciens cagaudium differretur, ad hoc agebat, ut eadem dilatione cumularetur: tanquam non essent condignae passiones eorum in toto illo tempore quo turbabantur, ad futuram gloriam exsultationis, quam cum illis egerat Joseph, quamvis apud cum loqueretur, ut omnino de illa insimulatione quod exploratores essent, nihil diceretur. Quod utrum consulto apparet. Nam et illud quod dixerunt, se ab ipso Joseph interrogatos de patre et fratre suo, se autem illa
Abbreviated transcription (Latin):
iore qͣm sacietati sufficit hũore corrupit᷑. sic̃
uita ebrioꝵ. quinõ sacietate se replent. sed
mergunt diluuio. q̃o .cxlu.¬
od ait fr̃b sius ioseph. nesciebatis. qr
angurio angurat᷑ homo qualis ego. de hoc
angurio ⁊̃ mandaiit eis dicend̃ ꝑͦ hominẽ
suum. quid sibi uelit qri solet. An qr non
secio s ioco dcm̃ est. ut excitus docuit nõ est
hũdum mendatiũ: Mendacia enĩamen¬
dacib serio agunt᷑ nõ ioco. Cum ãt que
nõ sũt. tanꝙͣ ioco dũr. nõ deputant᷑ mẽ¬
dacia. S magis mouet quid s̾ uelit ista
accio ioseph. q̃ frẽs suos donec eis pꝑ iret
quis eẽt tociens ludificauit. ⁊tanta expecta¬
tõne suspendit. quolicet tantofit suauui
cumilegitur. qnͣto illis fit mopratis cũ
quib agit᷑. tñ sapiencie illis grauitate nͥ
magnũ aliqͥd isto qͣi ludo significaret᷑.
nec̃ ab illo fieret. nec ea scͥptura cõtine¬

Expanded text:
iore quam satietati sufficit umore corrumpitur sicut iore quam satietati sufficit umore corrumpitur sicut uita ebriosorum, qui non satietate se replent, sed mergunt diluuio. Quod ait fratribus suis Ioseph: nescitis quia augurio auguratur homo qualis ego — de hoc augurio etiam mandauit eis dicendum per hominem suum — quid sibi uelit quaeri solet. an quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputantur mendacia. sed magis mouet quid sibi uelit ista actio Ioseph qua fratres suos, donec eis aperiret quis esset, totiens ludificauit et tanta expectatione suspendit: quod licet tanto sit suauius cum legitur, quanto illis fit inopinatius cum quibus agitur, tamen sapientiae illius grauitate, nisi magnum aliquid isto quasi ludo significaretur, nec ab illo fieret nec ea scriptura contine
Abbreviated transcription (Latin):
an etiã si ab eẽt tristicia tanqͣm adinfernũ mo¬
riendo descensurus hec loquit᷑: De inferno eĩ
magua q̃o est. ⁊ quid inde scriptura senciat
locis oĩbruͥ forte ħ ꝯmemoratum fuerit ob
⁊ deus patrum ur̃oꝵ. dedit uob̾ thesauros
in saccis ur̃is argentũ aũt ur̃iu ꝓbatum hẽ¬
diun est. Argentũ enĩ qd̾ ⁊ datur et nõ mi¬
nuit᷑. qr et probũ appellatũ ẽ. nimirũillud
intelligit᷑ de quo alibi legims. eloquia do
cum eo. Solẽt hĩc ebriosi adhibere testime¬
bum ⁊ ꝓsacietate sołe pomin scͥpturis qui
diligent᷑ adu̾terit multis in locis inueni¬
ret. Uñ. ⁊̃ illud insitasti t̾ram ⁊ in ebrias¬
ti eam multiplicastiditare eã. eo ꝙ ĩ lau¬
de bñdc̃onis hoc poĩtũ est. ⁊ donũ dei ꝯme¬
morat᷑. apparet hanc ebrietatẽ saturitatẽ
significarei. Namita in ebriari. ut in ebri¬
ãtur ebriosi. nec ip̃iterre utile ẽ. qmi ma¬

Expanded text:
an etiamsi abesset tristitia, tanquam ad infernum moan etiamsi abesset tristitia, tanquam ad infernum moriendo descensurus haec loquitur? De inferno enim magna quaestio est, et quid inde Scriptura sentiat, locis omnibus, ubi forte hoc commemoratum fuerit, obet Deus patrum vestrorum dedit vobis thesauros in saccis vestris; argentum autem vestrum dum est, argentum enim quod datur et non minuitur, quod et probatum appellatum est, nimirum illud intelligitur de quo alibi legimus: Eloquia Docum eo. solent hinc ebriosi adhibere testimorbum et pro satietate solere poni in scripturis qui diligenter aduerterit multis in locis inueniet. unde est illud: uisitasti terram et inebriasti eam, multiplicasti ditare eam; eo quod in laude benedictionis hoc positum est et donum dei commemoratur adparet hac ebrietate saturitatem significari. nam ita inebriari ut inebriantur ebriosi nec ipsi terrae utile est, quoniam ma
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse dici ꝓhabemii ⁊ deputabimi¬
in inmunere sumles loqutõnes docẽt.
Uñ est illa helye. Quicũq exaudient ĩ
igne ip̃e erit deus. nõ enĩtimc erit. sed
lii iscł loquerent᷑ de fr̃e suo ioseph. quod
cum illo male egerũt ⁊ ħ eis diuino iu¬
dicio redd̾etur. qd̾ se piclitari uidebãt.
adiũgit scͥpturaet dicit ip̃i ignorabãt
qr audiebat ioseph int̃pres .ñ. int̾ illos
erat. Hoc .s. intelligendũ est ideo eos
putasse qr ille nõ audiret. qd uidebãt
int̾pretem quiint̾ illos erat nicħ ei
dicere eoꝵ q̃ loquebant᷑. nec ob aliud
ad hibitum putabant int̾pretem nisi
qd̾ eoꝵ lĩgnam ille nesciret. nec cura
erat int̾pretis ea dicere illi aquoposi¬
tus fuerat que ñ ad illũ sinter se loq̾¬
Et iterum accessit ad eos et dreit illis. uec
aduingit quid illis dixerit. Uñ intelligitur
ETdeducetis senectam meam cũ tristicia
ad inferm̃. Utrũ ĩo ad infernũ qr cũ tristicia

Expanded text:
potuisse dici pro habemini et deputabimipotuisse dici pro habemini et deputabimini, innumerae similes locutiones docent. Unde est illa Eliae: Qui cunque exaudierit in igne, et ipse erit Deus . Non enimlii Israel loquerentur de fratre suo Joseph, quod cum illo male egerint, et hoc eis divino judicio redderetur, quod se periclitari videbant, adjungit Scriptura et dicit, Ipsi ignorabant quia audiebat Joseph: interpres enim inter illos erat. Hoc scilicet intelligendum est, ideo eos putasse quia ille non audiret, quod videbant interpretem qui inter illos erat, nihil ei dicere eorum quae loquebantur; nec ob aliud adhibitum putabant interpretem, nisi quod eorum linguam ille nesciret; nec cura erat interpretis ea dicere illi, a quo positus fuerat, quae non ad illum, sed inter se loquEt iterum accessit ad eos, et dixit illis: nec adjungit quid illis dixerit. Unde intelligitur  XLII, 38. Et deducetis senectam meam cum tristitia ad infernum. Utrum ideo ad infernum, quia cum tristitia?
Abbreviated transcription (Latin):
Si uera dicitis annõ. Sin aũt ꝑsalutem
pharaonis exploratores estis.i. si nonue¬
ra dicitis exploratores estis. Huic sm̃e
int̾ posut miratõnẽ. qr si uera nõ dixissẽt
exploratores eẽnt. idem exploratorum
pena digni eẽnt quos tñ uera dicere scie¬
bat. Neq piurus erũ est quisq si ei quẽ
c̃tissimũnouit dicat. Si hoc ad ulterum
de quo argueris cõmisisti dampnet te
deus. ⁊ hiĩs uerbis ad hibeat mratõnem
uerũ oĩo nirat. Ibi est enĩ conditio. qr
dixit si fecisti. ꝙ tñ nõ fecisse certũħt. S
ait aliquis. Uerũ est qr si fecit adulteriũ
dampnat illũ deus. hoc aut̾ quo uerũ ẽ.
Si nonuerũdicitis exploratores estis. cũ
⁊ si menciant᷑ nõ sint exploratores: Sed
hoc est qd̃ dixi itadc̃m ẽe exploratores
estis. tanꝙͣ si dcm eẽt exploratoꝵ penas
digni estis. hoc est exploratores deputa¬
mini merito mendatiinr̃. Estis autẽ

Expanded text:
si uera dicitis an non; sin autem, per salutem si uera dicitis an non; sin autem, per salutem Pharaonis <nisi> exploratores estis; id est: si non uera dicitis, exploratores estis. huic sententiae interposuit iurationem, quia, si uera non dixissent, exploratores essent, id est exploratorum poena digni essent, quos tamen uera dicere sciebat. neque enim periurus est quisque, si ei quem castissimum nouit dicat: "si hoc adulterium de quo argueris commisisti, damnat te deus", et his uerbis adhibeat iurationem, uerum omnino iurat. ibi est enim condicio, qua dixit: si fecisti, quem tamen non fecisse certum habet. sed ait aliquis: uerum est, quia, si fecit adulterium, damnat illum deus; hoc autem quomodo uerum est: si non uerum dicitis, exploratores estis, cum, etiamsi mentiantur, non sint explorhoc est quod dixit, ita dictum esse. Exploratores estis, tanquam si dictum esset, exploratorum poena digni estis, hoc et exploratores deputamini merito mendacii vestri. Estis autem
Abbreviated transcription (Latin):
T cõmemoratus est ioseph sõpinoꝵ
suoꝵ que uidit ip̃e. ad orauerant enim
eũ frẽs sui. Sedaliquid in illis sõpniis
excelsius inquirẽdum ẽ. Non eĩ p̃t eo
modo de pr̃e eis ac matre compleri que
iam mortua fuerat. qd̾ de sole ⁊ luna cũ
uidisset. Apr̃e increpante audierat qui
Did est qd̾ iosephiur tam sapieus
atita nõ solũ hominũ int̾ quos uiue¬
bat testimonio s q̃ ip̃a scriptura testãte
fuerat pharaonis salus. cui fidem sicut
nore locauerat. si milli ẜuauit qui eumi
ẜuũ ẽpticiũ possidebat: Quod sinõ cu¬
rabat pharaonis salutem. mĩqͥd ⁊ ꝑiuriũ
et ꝓcuiislibet homĩs salute intarẽ non
debuit : An nõ est ꝑiuriũ. Tenuit eĩ unũ
eoꝵ donec ueniret beniamin ⁊ uerũ est
ad eum adducendũ aliqui redissent. S
qd̃ sequit᷑ magis urget q̃onẽ ubuterum
nirauit dicens. Mitite ex uͦbis unũ et
ad ducite frẽm ur̃m. uos aũt nõ educeni¬
ni quo adusq manifesta sint uerba ur̃a

Expanded text:
t commemoratus est Ioseph somniorum suorum, quae uidit ipse; adorauerant enim eum fratres sui. sed aliquid in illis somniis excelsius inquirendum est. non enim potest eo modo de patre eius ac matre compleri, quae iam mortua fuerat, quod de sole et luna cum uidisset, a patre increpante audierat, qui est quod Ioseph uir tam sapiens atque ita non solum hominum inter quos uiuebat testimonio, sed ipsa etiam scriptura teste fuerat Pharaonis salus, cui fidem sicut nore locauerat, si illi seruauit, qui eum seruum emticium possidebat! quodsi non curabat Pharaonis salutem, numquid et periurium pro cuiuslibet hominis salute uitare non debuit? an non est periurium? tenuit enim unum eorum, donec ueniret Beniamin, et uerum factum ad eum adducendum aliqui redissent? sed quod sequitur magis urget quaestionem, ubi iterum iurauit dicens: mittite ex uobis unum et adducite fratrem . uestrum; uos autem abducemini, quoadusque manifesta sint uerba uestra,
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥntibꝰ signis. Nũc aromatibꝰ redolẽ¬
tibꝰ. cũsponsa ⁊ adolescẽtuł que currũt
posteam. cõsꝑgnnꝰ librũ et cubiculu
m̃tis nr̃e. nũc introducit nos rex in
cellaria sua. nũc surgit amicamaria
hyemps abiit pluia cecessit. Flores
misi sunt int̾ra nr̃a. Uox turturis audi¬
ta ẽ in t̾ranr̃a. Uinea florentes dederũt
odorem. Redit sponsꝰ de unibra sub qͣ
dorunt in meridie. Post sabbatatristia

Expanded text:
ent eum. Nunc aromatibus redolentibus cum sponsa, et adolescentibus, quae currunt post eam, conspergimus librum et cubiculum mentis nostrae. Nunc introducit nos rex in cellaria sua. Nunc surgit amica Maria, hiems abiit, pluvia recessit: flores visi sunt in terra: vox turturis audita est in terra nostra. Vineae florentes dederunt odorem. Redit sponsus de umbra, sub qua dormit in meridie. Post sabbata tristia
Abbreviated transcription (Latin):
quisti: Inde scribitur psalinꝯ iste. ꝓ assũptõe
iatutina. qua xp̃c ad crucemducit᷑. Uerba
ꝓpͥa sunt filii homins. Unde sequit iuxtalu¬
cham. In mams tua cõmendo spm̃ meum.
Nonabora muemt᷑ euersa domodecim̃adras¬
na que pierat. Currens aut̃ unꝯ exeis. in¬
uenit similitudinẽ eoꝵ spongiam cauam:
infirmam.aridam. ignib aptam implet
aceto. Hoc est malicia et dolo. de quod.. pla
in amaritudinẽ utis aliene: Et exspectaui
ut faceret uuas. et fecit spmas: Ihxemissa

Expanded text:
um. Inde scribitur psalmus iste pro assumptione matutina, qua Christus ad crucem ducitur. Verba propria sunt filii hominis: unde sequitur juxta Lucam: In manus tuas commendo spiritum meum. Nona hora invenitur eversa domo decima drachma, quae perierat. Currens autem unus ex eis, invenit similitudinem eorum spongiam cavam, infirmam, aridam, ignibus aptam: implet aceto, hoc est, malitia et dolo: de quo diciturin amaritudinem vitis alienae? Et exspectavi ut faceret uvas, et fecit spinas. Jesus a
Abbreviated transcription (Latin):
et petro. quia p̾cedet nos ingalileã ibi
eumuidebit. sicut dixit uob̾is. at illei
ereiuites. fugerunt demominiẽto. Inͥ¬
uaserat enĩeas tremor et pauor.⁊ neu¬
ni quicqͣm dixunt. iimebant enim.
Surgens aut̃ ih̾c mane pͥma salbat. ap¬
pariñt pͥmo marie magdalene de qua
ciecerat septemdemonia. Illa uadensi¬

Expanded text:
eam ibi eum videbitis sicut dixit vobis at illae exeuntes fugerunt de monumento invaserat enim eas tremor et pavor et nemini quicquam dixerunt timebant enim surgens autem mane prima sabbati apparuit primo Mariae Magdalenae de qua eiecerat septem daemonia illa
Abbreviated transcription (Latin):
Radix amara crucis euanuit. Flos inte cũ
fructibꝰ erłpit. id est qͥ iacuit in mortẽresur¬
rexit ingłiam. Ecce locꝰ. Ostẽdit᷑ mortali¬
tas ĩmor̾talitatibꝰ ad gram inactõnẽ debi¬
tã. ut intelligamo quid fuerimꝰ et scirenĩ

Expanded text:
enim amara crucis evanuit: flos enim vitae cum fructibus erupit, id est, qui jacuit in morte, surrexit in gloria. Ecce locus. Ostenditur mortalitas immortalibus ad gratiarum actionem debita: ut intelligamus quid fuerimus, et sciamus
Abbreviated transcription (Latin):
derunt ꝙ nõ sufficiebat eis. Unde moyses
dicit. Ostẽde mͥtemetip̃m. Oblitus carins
sue postulat inuia ista. qd̾ post illã sꝑamꝯ
in futura. Nouissime recũbẽtibꝰ illis unde
cim apparuit. ut õs testes enarrarẽt oĩbꝰ⁊
bat duritia ĩ cordis lapidei.ait succedat co
carneũ caritate plemĩ. Hinc ẽ qd̾ mrͣm ca¬
terne mortẽ huiꝰ scłi libẽt᷑ affectãt.qr nor̃t

Expanded text:
derunt, quod non sufficiebat eis. Unde Moyses derunt, quod non sufficiebat eis. Unde Moyses dicit: Ostende mihi temetipsum. Oblitus carnis suae, postulat in vita ista quod post illam speramus in futura. Novissimcrediderunt. Ut omnes testes enarrarent omnibusobrat duritiam cordis lapidei, ut succedat cor carneum charitate plenum. Hinc est, quod martyrum catervae mortem hujus saeculi libenter affect
Abbreviated transcription (Latin):
ius sin̾a ĩ sillabis. s ingens in qͣntitate pro¬
misso. Ibi ẽ gandii nr̃i fous. ⁊ salutis et̾ne
origo. Prepata. Ibi cõg̾gant᷑ disꝑsiones et
sanantur ꝯtriti corde. Ibi eum indebitis nõ
licut uidistis. at ille exeuntes fugerunt..
Dicitur de futã uita. et fugiet dolor ⁊ gemitus.
Imitantꝰ mulieres añ resurrectõe õium. qd̾
facũt post resurrectõnẽ. Fugiĩt mortẽ ⁊ pa¬
uorem. Et nemini quicꝙͣ dix̃unt. Quia ip̃i
meruerũt. Unde seqͥt᷑ mxͣ ioh̾em. Petrꝰ autẽ¬
sabb̃i. Marie magdalene pͥmo ostẽditur. de
qua eiecat .uii. demonia. qr meretͥces publi¬
can. p̾cedunt sinagogam in regnũ dei. ut
latro p̾cessit apłos: flent et lugent qui nee
Et illi audientes. nõ credid̾unt. fides aut̃
ad faciem udebimꝰ ueritatẽ. Unde seqͥtur
Post hec duob exillis ambulãtibꝰ id ẽ la¬
borantib ostensꝯ est. mala effigie. Et illis
nũciãtibꝰ nõ ẽ creditũ. dũ sicut moyses ui¬

Expanded text:
vis sententia in syllabis, sed ingens in quantitate promissio. Ibi est gaudii nostri fons, et salutis aeternae origo praeparata. Ibi congregantur dispersiones, et sanantur contriti corde. Ibi eum videbitis, non sicut vidistis. At illae exeuntes fugerunt. Dicitur de futura vita. Et fugiet dolor ac gemitus. Imitantur mulieres ante resurrectionem omnium, quod faciunt post resurrectionem: fugiunt mortem et pavorem. Et nemini quidquam dixerunt, quia ipsi meruerunt. Unde seqsabbati, Mariae Magdalenae primo ostenditur: de qua ejecerat septem daemonia, quia meretrices, et publicani praecedunt synagogam in regnum Dei: ut latro praecessit apostolos. Flent et lugent, qui necEt illi audientes non crediderunt. Fides autem ad faciem videbimus veritatem. Unde sequitur: Post haec duobus ex illis ambulantibus, id est, laborantibus, ostensus est in alia effigie. Et illis annuntiantibus non est creditum: dum sicut Moyses vi
Abbreviated transcription (Latin):
temi dextris id ẽ regnãtẽ in ꝓsꝑis. Hie
iuuenis formã resurrectõnis. timẽtibo mor¬
tem oñdit. Cooꝑtu̾stola candida q̃ uera:
leticia ẽ hoste de pulso. regnoq adepto. rege
uit. nec in corhõĩs ascẽdit. q̃ p̃pauit dea di

Expanded text:
is, id est, regnantem in prosperis. Hic juvenis formam resurrectionis, timentibus mortem ostendit. Coopertum stola candida, quae vera laetitia est, hoste depulso, regnoque adepto, rege audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus di
Abbreviated transcription (Latin):
Felie uradiat dies que p̾matum indiebus
tenet luce pͥmam eo lucescente et dũo m̃o
triumpho resurgente et dicente. Hec ẽ dies
qͣm fecit dñs. exultemꝰ. et letemͣm ea. Et
ualde mane una sabbatoꝵ. ueniunt ad mo
eunͣgłista dilucło dicit. Uiluculũ ẽ int̾te¬
nebras noctis et diei claritatẽ. in qua salus
hũani generis ꝓuenit felici inciuitate de¬
cłanda more sõls qui ꝓxima luce cõsurgẽs
roseam p̾mittit auroram. ut gr̃a p̾clarisplẽ¬
doris p̃paratis poss occłis intueri. quando
tp̃s diũce resurrectõnis eluxit. Et tũc lau¬
des xp̃itota caneret ecc̃a ẜin exemplahaꝵ¬
femmaꝵ. qũ genꝯ hũanũ ex emplosue re¬
surrectõius ammauit qͣndo iutã p̾sticiti
et lumẽ credulitatis infudit. Solu̾o post
occasum corporis orit᷑. Hĩc aquile ad corpo
cõg̾gant᷑ matres et apłi. Uidẽt reuolutũ la¬
pidem qui ẽ lex mortis. Ac si dr̃et ubi est
mors aculeus tuus. ⁊ reliqͣ. Erat quippe nĩg¬

Expanded text:
felix irradiat dies, quae primatum in diebus tenet: luce prima in eo lucescente, et Domino meo cum triumpho resurgente, et dicente: Haec est dies, quam fecit Dominus: exsultemus et laetemur in ea. Et valde mane una sabbatorum veniunt ad moEvangelista diluculo dicit. Diluculum est inter tenebras noctis, et diei claritatem. In qua salus humano generi provenit, felici vicinitate declaranda, more solis: qui proxima luce consurgens, roseam praemittit auroram, ut gratia praeclari splendoris, praeparatis oculis possit intueri, quando tempus Dominicae resurrectionis eluxit. Ut tunc laudes Christi tota caneret secundum exempl exemplo suae resurrectionis animavit: quando vitam praestitit, et lumen credulitatis infundit. Sol vero post occasum corporis oritur. Hic Aquilae ad corpus congregantur: matres et apostoli vident revolutum lapidem, qui est lex mortis, ac si diceret: Ubi, mors, aculeus tuus? et reliqua. Erat quippe mag