comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem corde et ore proferte. malum pro bono
non redoere. Inuiriam non facere. sed et factã
patient̾ portare. Inimicos diligere. maledicen
tes se non remaledicere̾. s magis benedicere. ꝑ se¬
cutionem proiustieia sustincre. Non eẽ suꝑbũ.
non molentum. non multum edacem. non som¬
nolentum. non pigrum. non murmuriosum.¬
non detractorem. Sꝑem suam deo cominittere:
Bonum aliquio in se cum uiderit. deo applicet.
non sibi. Malum uͦ semꝑ a se factum sciat.
et sibi reputet. Diem iudicii tumere. gehen¬
nam expauescere. uitam et̃nam omĩ concu¬
piscintia spũali desiterare. Mortem condie
ante oculos suspectam habere. auc̃tus uite
sue omni hora custodire. In omni loco deum se
respicere: procerto scire. Cogitationes malas
cordi suo aduenientes mox ad xp̃m allidere. et
seniori sp̃ali pateticere. Os situm amalo uł pta¬
uo eloquio custodire. Multum loqui ñ amare. U̾¬
bauana aut risui apta non loqui. risum mul¬

Expanded text:
ritatem ex corde et ore proferre, malum pro malo ritatem ex corde et ore proferre, malum pro malo non reddere, injuriam non facere, sed et factas patienter sufferre; inimicos diligere; maledicetes se non remaledicere, sed magis benedicere; persecutionem pro justitia sustinere, non esse superbum, non vinolentum, non multum edacem, non somnolentum, non pigrum, non murmuriosumnon detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi: malum vero semper a se factum sciat, et sibi reputet. Diem judicii timere, gehennam expavescere, vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare, mortem quotidie ante oculos suspectam habere. Actus vitae suae omni hora custodire. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare, verba vana aut risui apta non loqui, risum mul
Abbreviated transcription (Latin):
antitoto salubris exhortationis roborat. quem
in bona actione titubare ac debilitari cernebat.
Nortiũ quoq ille sepelit. qui pro eo deuote sedu¬
leꝙ preces ad dnm̃ funoit. Non solum aut̃ mortu¬
ui sepelit. s etiam eum ut ita dicam a morte sus¬
citat. quando uidet aliquem funib peccatorum
suoꝵ obstrictum. ⁊ in tenebris sue uniquitatis
quodãmoto sepultum. eumꝙ ad confessionem
ac penitentie lamenta ꝑsacre admonitionis
studium prouocat. atq ut ad unam salutis
redeat. salubrit᷑ instigat. Quo cirra sciendũ
ẽ nob̾. quia melior merces ẽ ꝑeccatorem susci¬
tare de uiciis. quam mortuum de sepulchro.
Etquitur. In tribulatione sub uenite. dolentẽ
consolati. a scłi actib se facere alienum. Nicħ
amou xp̃i preponere. Iram non ꝑ ficere. iracun¬
die tempus non reseruare. dolum in corte non
tenere. pacem falsam nondare. caritatem nõ
decelinquere. Non iurare. ne forte ꝑuiret. Ue¬

Expanded text:
antidoto salubris exhortationis roborat, quem antidoto salubris exhortationis roborat, quem in bona actione titubare ac debilitari cernebat. Mortuum quoque ille sepelit qui pro eo devote seduleque preces ad Dominum fundit: non solum autem mortuum sepelit, sed etiam eum, ut ita dicam, a morte suscitat, quando videt aliquem funibus peccatorum suorum obstrictum, et in tenebris suae iniquitatis quodammodo sepultum, eumque ad confessionem ac poenitentiae lamenta per sacrae admonitionis studium provocat, atque ut ad viam salutis redeat salubriter instigat. Quocirca sciendum est nobis quia major merces est, peccatorem suscitare de vitiis quam mortuum de sepule; in tribulatione subvenire, dolentem consolari, a saeculi actibus se facere alienum, nihil amori Christi praeponere; iram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem non derelinquere; non jurare, ne forte perjuret; ve
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet enim eos inprimis dm̃ diligere ex to¬
to corte. tora anma tota uirtute. Deinde ꝓ
ximum tanquã seipsum. Deinde non occide¬
re. hoc ẽ non detrahere. Quia ut ait apłs.
Qui detrahit frĩ suo. homicioa ẽ. Deinde ñ¬
adultare. non furtũ facere. non concupiscere.
non falsum testimonium dicere. honorare
omnes homines. et qd sibi quis fieri ñ uuli.
alii ne facrat. Ab negare semet ipm̃ sibi. ut sequa¬
tur xp̃m. Corpus castigare. delitias non amplecti. Ie¬
iunium a mare. pauꝑes recreare. nudum uestire.
infirmum uisitare. mortuum sepelire. Querendũ¬
est itaꝙ quomoto possit solitarius. infirmum uł
incarterem positum uisitare: aut mortuum sepe¬
lite. qui non habet quidem facultatem de cellula
exire. Insirmum enum uel in carcere positum ille ꝓ¬
cul dubio uisitat. qui in lecto uel in tenebris uicio¬
rum uidet aliquem iacere. et morbo sue iniquita¬
tis laborare. eumꝙ sue exemplo operationis. atꝙ

Expanded text:
Oportet enim eos 1. Imprimis Deum diligere ex toOportet enim eos 1. Imprimis Deum diligere ex toto corde, tota anima, tota viroximum tanquam seipsum. Deinde non occidere, id est non detrahere; quia, ut ait Apostolus, qui detrahit fratri suo homicida est. » adulterari. Non facere furtum. Non concupiscere. Non falsum testimonium dicere. Honorare omnes homines. Et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare. Delicias non amplecti. Jejunium amare. Pauperes recreare. Nudum vestire. Infirmum visitare. Mortuum sepelire. Inest itaque quomodo possit solitarius infirmum vel in carcere positum visitare, aut mortuum sepelire, qui non habet quidem facultatem de cellula foras exire. Infirmum enim, vel in carcere positum, ille procul dubio visitat, qui in lecto vel in tenebris vitiorum videt aliquem jacere, et morbo suae iniquitatis laborare, eumque suo exemplo operationibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie si locusita fuerit. congruus. ita parit᷑ re¬
ficiantur utrisꝙ et spñalib et carnalib dapib.
Una prosꝑitas sit utrisꝙ similit̃ ⁊ adu̾sitas. si
forte contigerit. Unꝰ uoluntas altetiꝰ uolunta¬
ti succumbat. Utrorumꝙ illoꝵ uoluntates do¬
mini uoluntati immo seruituti subiciantur.
et non quod singłi si gillatim cupiunt. s qd̾
utriꝙ disponunt agant. illam dominicã sem¬
ꝑ reminiscentes sentenciam. non ueni inquit
uoluntatem meam facere. s eius qui misit
um gͦ omnium scãrum scͥptu¬
rarum pagine instrumentis bonorum
oꝑum sint referte. et ꝑ earumtem scãtum scͥp¬
turarum campos inueniri possint arma quib
uicia comprimant᷑. ⁊ uittutes nutriantur. ne¬
cesse ẽ tam̃ huic regule sententiam ciuꝰdam
patris iuserere. de instrumentis bonoꝵ operũ.
in qua sub magna breuitate quid solitariis
agendum quioue uitandum sit continetur.

Expanded text:
quotidie, si locus ita fuerit congruus, ita pariter requotidie, si locus ita fuerit congruus, ita pariter reficiantur utrisque et spiritualibus et carnalibus dapibus. Una prosperitas sit utriusque similiter et adversitas, si forte contigerit. Unius voluntas alterius voluntati succumbat. Utrorumque illorum voluntates Domini voluntati, imo servituti subjiciantur; et non quod singuli singillatim cupiunt, sed quod utrique disponunt, agant; illam Dominicam semper reminiscentes sententiam: Non veni, inquit, voluntatem meam facere, sed ejus qui misit Cum ergo omnium sanctarum Scripturarum paginae instrumentis bonorum operum sint refertae, et per earumdem sanctarum Scripturarum campos inveniri possint arma quibus vitia comprimantur et virtutes nutriantur, necesse est tamen huic regulae sententiam cujusdam Patris inserere de instrumentis bonorum operum; in qua sub magna brevitate quid solitariis agendum quidve vitandum sit, continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hec quidem deuno. Si aut̃ ut p̃dictumẽ duo fue¬
rint. honorem sib̾ inuicem humilit̾ deferant. Iuni¬
or natir eum qui etate senior ẽ. obsequio scĩtatis
ueneretur. Senior uͦ etate. iuniorem dictis ⁊ ex¬
emplis ad bene uiuendum informet. Nobilis gene¬
re. nequaqͣm ignobili se preferat. Sciat aut̃ quia
non ẽ ꝑsonarum acceptio apud dm̃i. Neꝙ enim
is quiscientie dotrinis. ⁊ ceteroꝵ bonoruim oꝑũ
p̃rogatiuis pollet. se alti preferat. s pocius de
munerib sibi diuinitus collatis deo grãs agat.
semꝑ illut apostoli ꝑpendens quod dicitur. Qui
se stare putat. uideat ne cadat. Et illut ieronimi.
Timendum ẽ inquit ⁊ cauendum. ne uet̾em glon¬
am et solitam firmitatem. umꝰ aure procella
subuertat. Caritatis aut̃ officio se altutium
humilit᷑ preueniant. Ad illorum enim infir¬
mitates ꝑrocurandas inuicem condescendãt:
et eorum necessitates inuicem prouideant. Et

Expanded text:
Haec quidem de uno. Si autem, ut praedictum est, duo fueHaec quidem de uno. Si autem, ut praedictum est, duo fuerint, honorem sibi invicem humiliter deferant. Junior natu eum qui aetate senior est obsequio sanctitatis veneretur: senior vero aetate juniorem dictis et exemplis ad bene vivendum informet. Nobilis genere nequaquam ignobili se praeferat. Sciat autem quia non est personarum acceptio apud Deum. Neque enim is, qui scientiae doctrinis, et caeterorum bonorum operum praerogativis pollet, se alteri praeferat, sed potius de muneribus sibi divinitus collatis Deo gratias agat, semper illud Apostoli perpendens, quo dicitur: Qui se stare putat, videat ne cadat . Et illud Hieronymi: Timendum est, inquit, et cavendum, ne veterem gloriam et solidam firmitatem unius horae procella subvertat. Charitatis autem officio se alterutrum humiliter praeveniant. Ad illorum autem infirmitates procurandas invicem condescendant, et eorum necessitates invicem provideant: et
Abbreviated transcription (Latin):
non ocio torpeant. non detractionib et obscenis
confabulationib incumbant. s aut psalmorũ
modulationib. aut diumis lectionib. aut certe
manuum oꝑationib insistant. horas canonicas
cum om̃i deuotione custodiant. ⁊ in his diuinũ
officium impleant. mox ꝙ ut datum fuerit
signum ad orõnem propͥam conueniant. Coti¬
die quoꝙ ad collationẽ simulueniant. ibiꝙ de
dei seruicio. et de cominum profectu tractent.
et pro ad missis sibi inuicem ueniam postulent.
Si aut̃ unus solũmoto fuerit solitatius. ip̃e eti¬
am cotidie collationem secũ habeat. Sedeat qui¬
dem cotidie intribunał mentis sue. et statuat
se ante faciem suam. atꝙ ita in corde suo consti¬
tuto iudicio assit acensatrix eius cogitatio. tes¬
tis conscientia catnifex timor deinde sanguis aiẽ
conficentis ꝑlactumas profluat. Postremo incon¬
scientia sua se in dignum ⁊ peccarorem fore udioet.

Expanded text:
non otio torpeant, non detractionibus et obscenis non otio torpeant, non detractionibus et obscenis confabulationibus incumbant, sed aut psalmorum modulationibus, aut divinis lectionibus, aut certe manuum operationibus insistant, horas canonicas cum omni devotione custodiant, et in his divinum officium impleant, moxque ut datum fuerit signum, ad oratoria propria conveniant. Quotidie quoque ad collationem simul veniant, ubi de Dei servitio et de communi profectu tractent, et pro admissis sibi invicem veniam postulent. Si autem unus solummodo fuerit solitarius, ipse etiam quotidie collationem secum habeat. Sedeat quidem quotidie in tribunali mentis suae, et statuat se ante faciem suam, atque ita in corde suo constituto judicio adsit accusatrix ejus cogitatio, testis conscientia, carnifex timor: deinde sanguis animae confitentis per lacrymas profluat; postremo in conscientia sua se indignum et peccatorem fore judicet.
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato sine inuidra. sine murmuratione. sine
ira. ac detractione trans eginus. uideamus si hodie
aliquid quod ad profectum nrm ⁊ ad edificationẽ
aliorum ꝑtinet. oꝑati sumus. Uiteamus si plꝰ
hodie risu si plus cibo ac potu. si plus ocio ac som¬
no quam decebat indulsimus. Si minꝰ legimus.
si minus orauimꝰ. quam debuimꝰ. ac sic de omnib
negligentiis nr̃is compungamur in cubilibus
hoc ẽ in cordib nr̃is. ⁊ si aliquod bonum in nob̾
domino largiente conspicimus. illi aquo ẽ om̃e
bonum gratias referamus. Si uͦ quod absitaliqͦd
uicium in nob̾ dep̃henterimus. illud nob̾ met¬
ip̃is reputemus. et ad penitentiam denuo re¬
curramus. hec aut̃ que supra breuit᷑ prelibaui¬
mus. gen̾aliter ad omnes ꝑtinent solitarios.
⁊ non solum ad eos. uerum etiã ad omnes dei ser¬
uos et catholicos xp̃ianos. Pret̾ea quoꝙ si duo fu¬
erint simulita ut p̃fatum ẽ solitarii oportet ut

Expanded text:
sine peccato, sine invidia, sine murmuratione, sine sine peccato, sine invidia, sine murmuratione, sine ira ac detractione transegimus. Videamus si hodie aliquid quod ad profectum nostrum et ad aedificationem aliorum pertinet, operati sumus. Videamus si plus hodie risui, si plus cibo ac potui, si plus otio ac somno quam decebat, indulsimus. Si minus legimus, si minus oravimus quam debuimus: ac sic de omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus, hoc est, in cordibus nostris; et si aliquod bonum in nobis, Domino largiente, conspicimus, illi, a quo est omne bonum, gratias referamus. Si vero, quod absit, aliquod vitium in nobis deprehenderimus, illud nobismetipsis reputemus, et ad poenitentiam denuo recurramus. Haec autem quae supra breviter praelibavimus, generaliter ad omnes pertinent solitarios; et non solum ad eos, verum etiam ad omnes Dei servos et catholicos Christianos. Praeterea quoque si duo fuerint simul, ita ut praefatum est, solitarii, oportet ut
Abbreviated transcription (Latin):
meo. Ac si dicatur. Meluis tibi fuerat in scło
remansisse frigidum. quam in solitaria uita
ẽẽ tepidum. nunc aut̃ quia de scło recessisti.
⁊ feruorem spũalem ꝑ negligentiam apprehẽ¬
dere noliusti tepidus esfectus eẜ ux iterum ex
&e domini respuẽdꝰ. euomeris. et ioeo necesse ẽ nob̾.
diligent᷑ attendere illam diuine scripture senten¬
ciam dicentis. Omni custodia serua cortuum. O¬
portetitaꝙ ut inuicem opera nr̃a cotidie confide¬
remus. et ꝑspicacit᷑ attendamus. quis nrm̃ in corꝑe
dei sit promptior. quis in orõnẽ feruentior. in lectio¬
ne sollicitior. in castitate purior. in lacrimarum
ub̾tate profusior. in corpore honestior. in corde sin¬
cerior. quis in ira sit mitior. in mansuctutine mode¬
stior. in risu rarior. in compunctione feruentior.
in grauitate fundatior. in caritate locundior. et sic
ipsi nob̾cum de conu̾satione nra rationem habea¬
mus adinuicem dicentis. Hi cleamus si hunc diẽ

Expanded text:
meo . Ac si dicatur: Melius tibi fuerat in saeculo meo . Ac si dicatur: Melius tibi fuerat in saeculo remansisse frigidum, quam in solitaria vita esse tepidum. Nunc autem quia de saeculo recessisti, et fervorem spiritualem prae negligentia apprehendere noluisti, tepidus effectus es, vix iterum ex ore Domini respiciendus evomeris. Et ideo necesse est nobis diligenter attendere illam divinae Scripturae sententiam dicentis: Omni custodia serva cor tuum . Oportet itaque ut invicem opera nostra quotidie consideremus et perspicaciter attendamus: quis nostrum in opere Dei sit promptior, quis in oratione ferventior, in lectione sollicitior, in castitate purior, in lacrymarum ubertate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior; quis in ira sit mitior, in mansuetudine modestior, in risu rarior, in compunctione ferventior, in gravitate fundatior, in charitate jucundior; et sic ipsi nobiscum de conversatione nostra rationem habeamus ad invicem dicentes: Videamus si hunc diem
Abbreviated transcription (Latin):
ad huclaquei tenti sunt. aute pedes aĩe nr̃e
Sicut enim quis transiens suꝑ flumen ꝑangꝰ¬
tias artissimi pontis ⁊̃ si maiore parte moffen¬
so pede iam ꝑiculum euasisse se credat. cum in
ultimo pontis spacio uenerit. et si paululum
titubauerit casum quem in medio pontis spa-¬
cio timebat incurrere poterit. Sic nos etiam¬
si magna pars uite̾ istius prosꝑe uiteatur iã
fuisse trans ancta. non ideo fiduciam p̃sumamꝰ.
mo gͦ securum se ẽe iuidicet antequam ad finẽ
felici consuminatione ꝑueniat. Quid gͦ pro¬
dest si mͥ uinea spem oem inflore ostendat. ⁊
uel ferarum incursio uel uastitas grandinis spẽ
omnem in consuminatione subducat:. Ideoq
omins prosꝑitas. omnis labor felicitatib in fi¬
ne consistit. Ne gͦ nuina securitate soluamur.
ad ducatur illa dñi sentencia ad medium. de
qua dicitur: utinam calidus eẽs aut frigidus.
Nunc quia tepidus es. incipiam te euomere ex ore

Expanded text:
adhuc laquei tensi sunt ante pedes animae nostrae. adhuc laquei tensi sunt ante pedes animae nostrae. Sicut enim quis transiens super flumen, per angustias arctissimi pontis, etiamsi majorem partem inoffenso pede jam periculi evasisse se credat, cum in ultimo pontis spatio venerit, et si paululum titubaverit, casum quem in medio pontis timebat, incurrere poterit. Sic nos etiamsi magna pars vitae istius prospere videatur jam fuisse transacta, non ideo fiduciam praesumamumo ergo securum se esse judicet, antequam ad finem felici consummatione perveniat. Quid ergo prodest si mihi vinea spem omnem in flore ostendat, et vel ferarum incursio, vel vastitas grandinis, spem omnem in consummatione subducat? Ideoque omnis prosperitas, omnis labor felicitatis in fine consistit. Ne ergo nimia securitate solvamur, adducatur illa Domini sententia in medium, de qua dicitur: Utinam calidus esses, aut frigidus! nunc autem quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
tinam nauis gutte concurrunt. sic ⁊ minuta pec¬
cata cotidie in animas nr̃as confluunt. Et sicut
nauis postea quam defluctib pelagi euaserit. si
inportu exsentinata non fuerit. de minuitissimis
guttis impletur et mergitur. Ita et solitarius de¬
uictis et suꝑatis mundi huiꝰ criminib. quasi ꝑi¬
culosis fluctib. cum ad portum solitudinis uene¬
rit. si repentina ⁊ minuta peccata de anime sue
sentina ex haurire neglexerit. in ip̃o quietis por¬
tu naufragii discrimen incurrit. S dicit aliqͥs
Quomͦ potest amima exsentinari: Utiq orando.
uigilanto. i eiunando. abstinendo. ip̃a peccata cõ¬
fitendo. ueram caritatem. ueram humilitatẽ.
⁊ patientiam exhibendo. Quã qͣm enim solita¬
rius sit uistus ⁊ sc̃s. nunquam neccẽ ẽ. ut in
hac uita sit securus. quia ut ait scriptura. Ne¬
scit homo utrum amore an odio dignus sit. sed
omnia in futuro reseruant᷑ incerta. Multi enĩ

Expanded text:
tinam navis guttae concurrunt, sic et minuta pectinam navis guttae concurrunt, sic et minuta peccata quotidie in animas nostras confluunt. Et sicut navis posteaquam de fluctibus pelagi evasit, si in portu exsentinata non fuerit, de minutissimis guttis impletur et mergitur; ita et solitarius, devictis et superatis mundi hujus criminibus, quasi periculosis fluctibus, cum ad portum solitudinis venerit, si repentina et minuta peccata de animae suae sentina exhaurire neglexerit, in ipso quietis portu naufragii discrimen incurrit. Sed dicit aliquis: Quomodo potest anima exsentinari? Utique orando, vigilando, jejunando, abstinendo, ipsa peccata confitendo, veram charitatem, veram humilitatem, veram patientiam exhibendo. Quanquam enim solitarius sit justus et sanctus, nunquam necesse est ut in hac vita sit securus, quia, ut ait Scriptura: Nescit homo utrum amore an odio dignus sit, sed omnia in futuro reservantur incerta. Multi enim
Abbreviated transcription (Latin):
cbris dealbatis. que a foris parent hominib specio¬
sa. itus uͦ plemi estis hypocrisi et iniquitate. Ip̃e
quoꝙ tominus uelut puis medicꝰ hac de causa
nob̾ infirmis paulo suꝑtus dat consilium dicens.
Munda priꝰ quod intus ẽ calicis et parapsidis.
ut fiat et id quod deforis ẽ mundum. hoc ẽ mũ¬
da prius cortuum ab omni ypochrisi. ⁊ inquita¬
te. ⁊ abomni ira ⁊ detractione. ⁊ tunc erit opus
tuum lucidum totum. et non habens aliquam
partem tenebrarum. Item de eadem re qͣ supͣ
erti ⁊ enim simus. scđm dñi nr̃i xxiiii.
sentenciam suꝑuis dictam. quod nͥ nrãs
dõticsie caucauius ⁊ circuncidamꝰ passiones. de¬
teriores nos multum esfici quam fiumus. dũ
in scło uiueremus. ita ut fiant extirma nt̃a peio¬
ra priorib. Qua ꝓpt̃ non solum nob̾ a capitalib
criminib caueamus: s etram ipsas paruas ne¬
gligentias cotidie quasi uenenum diaboli respu¬
amus. Sicut enim ꝑmi nutissimas rimulas in sen¬

Expanded text:
nt speciosa; intus vero pleni estis hypocrisi et iniquitate . Ipse quoque Dominus velut pius medicus hac de causa nobis infirmis paulo superius dat consilium, dicens: Munda prius quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est, mundum . Hoc est, munda prius cor tuum ab omni hypocrisi et iniquitate, et ab omni ira et detractione, et tunc erit opus tuum lucidum totum, et non habens aliquam partem tenebrarum. CAPUT XXIV. Item de eadem re quae supra. Certi enim simus, secundum Domini nostri sententiam superius dictam, quod nisi nostras quotidie caveamus et circumcidamus passiones, deteriores nos multum effici quam fuimus dum in saeculo viveremus, ita ut fiant extrema nostra pejora prioribus. Quapropter non solum nobis a capitalibus criminibus caveamus, sed etiam ipsas parvas negligentias quotidie quasi venenum diaboli respuamus. Sicut enim per minutissimas rimulas in sen
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i tollere. et sic eum sequi. Ipse domutꝰ ad amo¬
rem sui et obseruationem mandatoꝵ suorum noᷤ
prouocat dicens. Si diligitis me: mandata
mea seruate. Et iterum. Qui habet mandata¬
mea et seruat ea. ille ẽ qui diligit me. Tunc nã¬
ꝙ diliginus dm̃. si eius mandata seruamus. et
omnia uisibilia pro amore cuis contempnimꝰ.
E contrario uͦ tunc nequaqͣm eum diligimus
cum eius p̃cepta non custodimtꝰ. Unde iobannes
apłs ait. Qui cdicit qm̃ diligo dm̃ ⁊ mandata eiꝰ
non enstodit. mentaxẽ. Uere enim diligimus
deum: si eus mantata obseruamus. In oꝑatione
aut᷑ mandatoꝵ dei cognoscere possumꝰ. utrũ dm̃
diligamus annon. Non enim ordinẽ mandatoꝵ
dei hic inserere ꝑ omiia disposiumus. sed ex
parte ⁊ quantum ad ꝓpositum nrm̃ sufficit. et
yresens ratio postulat᷑. A parte enim totum in¬
telligitur. Primum itaꝙ ea cõmemorare opor¬
tet. que nos ad amorem dei ⁊ proxum prouocẽt.

Expanded text:
Christi tollere et sic eum sequi. Ipse Dominus ad amoChristi tollere et sic eum sequi. Ipse Dominus ad amorem sui et observationem mandatorum suorum nos provocat, dicens: Si diligitis me, mandata mea servate . Et iterum dicit: Qui habet mea mandata, et servat ea, ille est qui diligit me . Tunc namque diligimus Deum, si ejus mandata servamus, et omnia visibilia pro amore ejus contemnimus. E contrario tunc nequaquam eum diligimus, cum ejus praecepta non custodimus. Unde Joannes apostolus ait: Qui dicit quoniam diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enDeum, si ejus mandata observamus. In operatione autem mandatorum ejus cognoscere possumus utrum Deum diligamus an non. Non enim ordinem mandatorum Christi hic inserere per omnia disposuimus, sed ex parte, et quantum ad propositum nostrum sufficit, et praesens ratio postulat. A parte enim totum intelligitur. Primum itaque ea commemorare oportet quae nos ad amorem Dei et proximi provocent,
Abbreviated transcription (Latin):
te in ordinate. hinc etiam iberonumuis ait. Negoci¬
atorem elaricum. et ex inope diuitẽ. ⁊ ex ignobili
enm mores bonos confabulationes pessue. Tu au¬
rum contempnis alius diligit. Tu calcas opes. ille
sectatur. Tibi cordi ẽ mansuetudo silentium secre¬
tum: illi loquacitas. hic satis eiudent᷑ ostendicur.
quod plurimũ impedit societas et ꝑmixtio eorum.
quiqui uitam dissimilem ducunt. Igit᷑ ut neꝙ ꝑ
ad peccantum. et ut oratiom possimus uacare libe¬
rius Oportet omĩno habitare secretius atꝙ remo¬
tuis. hoc enim modo ⁊ p̃cedentes consuenioines a
nobis excidere poterimꝰ. in quib contra p̃cepta dĩ
agebamus. Non enim paruus laborẽ. ut se aliqͥs
apriori non bona consuetudine reflectat ac reuo¬
cet. Unde illud uulgare prou̾bium đr. Mala cõ¬
suetuto aut uixant nõꝗͣ tollitur. Qua ꝓpt᷑ si uo¬
lumus mandata pͥ obseruare. ⁊ custodire. studea¬
mus primo omniũ. nos ipsos abnegare. et crucẽ

Expanded text:
te ambulante . Hinc etiam Hieronymus ait: Negotiatorem clericum, et ex inope divitem, et ex ignobili enim bonos mores confabulationes pessimae. Tu aurum contemnis, alius diligit; tu calcas opes, ille sectatur; tibi cordi est mansuetudo, silentium, secretum; illi loquacitas. Hic satis evidenter ostenditur quod plurimum impedit societas et permixtio eorum qui vitam dissimilem ducunt. Igitur ut nequead peccandum, et ut orationi possimus vacare liberius, oportet omnino habitare secretius atque remotius: hoc enim modo et praecedentes consuetudines a nobis excidere poterimus, in quibus contra praecepta Dei agebamus. Non enim parvus labor est ut se aliquis a priori non bona consuetudine reflectat ac revocet. Unde illud vulgare proverbium dicitur: Mala consuetudo aut vix aut nunquam tollitur. Quapropter si volumus mandata Dei observare et custodire, studeamus primo omnium nos ipsos abnegare, et crucem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maxime solitariis. Sciendum nob̾ ẽ qued ad
conseruandam memoriam dri. et ad obedi endã
preceptis euis plurimũ prodest. ⁊ tiam secretiꝰ
et remotius habitare. Nam ꝑmixtu iuiuere
cum his qui negligentius agunt. cirra tuo¬
rem dei. et contemptum habent mandatoꝵ
dicens. Cum homine irreligioso ne habitau̾is.
ne forte discas semitas eius. ⁊ capias laqueos ani¬
me tue. & iterum. Ne emuleris hominem in
iustum. ne uniteris uias eius. Unde ⁊ petrus a¬
postolꝰ ait. Iustum et ualde iustum ẽ. separari
eum qui saluari uult: ab eo qui non uult. hĩc
paulus sub magna denunciatione dicit. De¬

Expanded text:
 maxime solitariis. Sed sciendum nobis est quod ad conservandam memoriam Dei, et ad obediendum praeceptis ejus plurimum prodest etiam secretius et remotius habitare. Nam permixtim vivere cum his qui negligentius agunt circa timorem Dei, et contemptum habent mandatorum testatur dicens: Cum homine irreligioso ne habitaveris, ne forte discas semitas ejus, et facias laqueos animae tuae . Et iteriustum nec imiteris uias eius 261. Quo postolus ait: Justum igitur et valde justum est separari eum qui salvari vult, ab eo qui non vult. Hinc Paulus sub magna denuntiatione dicit: De
Abbreviated transcription (Latin):
re omnia. Sicitaq solitarios in unum ẽẽ
dicimus. Unus uͦ si fuerit probatꝰ: ad hanc
uitam ꝑfruendam non prohibeatur. xuiii.
Si oportet susciꝑe ad solitariã uitã suburbanos pbros
illam pussimã uocationem qua dicit.
uenite ad me om̃s qui laboratis et onerati estis.
⁊ ego reficiam uos. non ẽ absq discrimine quẽ

Expanded text:
re omnia. Sed ita duos solitarios in unum esse re omnia. Sed ita duos solitarios in unum esse dicimus, ut unus, si fuerit probatus, ad hanc vitam perfruendam non prohibeatur. CAPUT XVIII. Si oportet suscipere ad solitariam vitam suburbanos presbyillam piissimam vocationem qua dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos , non est absque discrimine q
Abbreviated transcription (Latin):
entie. et cetera huiꝰ modi. Quaꝓpt̃ si sccłm dis¬
pensationem sp̃c scĩ uni datur quod alteri ne¬
gatur. necesse est ut sint duo. ueltres. aut eo
amplius. et de carisinatily que singłi accepe¬
rit. utriꝙ consolentur parit᷑ et edificentur.
s et adu̾sus insidias inmici. que extrinsecꝰ
et intrisecus inferuntur. multum prodest
societas plurimorũ. Facilius excitant᷑ a som¬
no. et incitantur ab omni opere bono. In o¬
ratione aut̃ non paruũ emolumentũ nasci¬
tur a duob frĩb. maxime cum dominꝰ dicat.
Si duo ex uob̃̾ consenserint suꝑ tram de om̃i
re quancũꝙ petierint. fiet illis a patre meo
qui ẽ incclis. Et itex idem ipse. ubi duo uel¬
tres congregati fuerint in nomine mõ. ibi sũ
in medio corum. Proptea quoꝙ plures or̃ones
duo facere possunt. quam unus. habet aut̃
⁊ alia quam plura bona communis solitarioꝵ
uita: que nonẽ possibile nunc dinumera¬

Expanded text:
entiae , et caetera hujusmodi. Quapropter si secundum disentiae , et caetera hujusmodi. Quapropter si secundum dispensationem Spiritus sancti uni datur quod alteri negatur, necesse est ut sint duo, vel tres, aut eo amplius, et de charismatibus quae singuli acceperunt, utrique consolentur pariter et aedificentur. Sed et adversus insidias inimici, quae intrinsecus et extrinsecus inferuntur, multum prodest societas plurimorum. Facilius enim excitantur a somno, et incitantur ab omni opere bono. In oratione autem non parvum emolumentum nascitur a duobus fratribus, maxime cum Dominus dicat: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re quamcunque petierint, fiet illlis a Patre meo, qui est in ccongregati fuerint in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Praeterea quoque plures orationes duo peragere possunt quam unus. Habet autem et alia quamplura bona communis solitariorum vita, quae non est possibile nunc dinumera
Abbreviated transcription (Latin):
illi accidere solet. qui non babet cum quo
opus suum probet. De talib enĩ ait apłs. Si
quis putat se aliquid eẽ cum nichil sit. ip̃e
se seducit. Postea uͭ si aliqua uirtus in eo abũ¬
dat. neq si aliqua desit agnoscit: Nlcꝙ etiam
hoc quos utdẽ est neꝵ q̃uod dleclt cum solus sit
ab alio aliquo queri potest. Deniq s nec culpas
quidem suas. aut uicia facile agnoscit. cumqͥ
arguat uel reprehendat nemo sit. Huiusmodi
solitario facile illud potest accidere quod scriptũ
ẽ. He soli. quia cum ceciderit. non babet subleuã¬
tem. Quomodo gͦ solitariꝰ se ipm̃ ad praua desi¬
deria non exerrebit. neminem habens qui inde¬
atur uoluntatib obiare. Aut quom humilita¬
tem aut patientiam. siue caritatem suam pro¬
babit. neminem habens cui hec exhibeat: Neq
enim sufficere potest unus quamuis suminus.
ad suscipienda omnia scĩ spiritꝰ dona. quia ut
ait apłs. alii datur sermo sapientie. alii sermo sci

Expanded text:
enim illi accidere solet, qui non habet cum quo enim illi accidere solet, qui non habet cum quo opus suum probet. De talibus enim ait Apostolus: Si quis putat se aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Postea vero neque si aliqua virtus in eo abundat, neque si aliqua desit, agnoscit. Neque etiam hoc quod utile est, neque quod deest, cum solus sit, ab alio aliquo quaeri potest. Denique, sed nec culpas quidem suas aut vitia facile agnoscit, cum qui arguat vel reprehendat, nemo sit. Hujusmodi solitario facile illud potest accidere quod scriptum est: Vae soli, quia cum ceciderit, non habet sublevuntem . Quomodo ergo solitarius seipsum ad prava desideria non exercebit, neminem habens qui videatur ejus voluntatibus obviare? Aut quomodo humilitatem, aut patientiam, sive charitatem suam probabit, neminem habens cui haec exhibeat? Neque enim sufficere potest unus, quamvis summus, ad suscipienda omnia sancti Spiritus dona; quia, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
Unde etiam idem basiliꝰ dicit. Non mmprobo
oculo intuearis speciem mulieris. ne ꝑocnloꝵi
tuorum fenestras. intret mors in anima tua.
frequens deniq uisus feminarum deuitandꝰ
ẽ. ⁊ maxime his qui ante scłares extiterunt.
uł conuigati fuerunt. Compatres quoꝙ et
ominatres minime faciant. quamius liceat.
amplius simul sint solitarii.
recipue quoꝙ hoc solitariis satagendum
ẽ. ut si ficri potest. nunqͣm minus qͣm
retrusi ita uideł ut ꝑ fenestram ad inuicem
loqui possint. ⁊ ad opͥus dei se alterutrũ ua
leant excitare. In multis deniꝙ causis socie¬
tatem duorum solitarioꝵ his qui eiuusdem re¬
uide. o eẽ. In pluriis uͦ solitartam uitã du¬
cere absꝙ ullius societate. discrimen eẽ conspi¬
cio. ꝑrimũ qͥdem ꝑiculum iminet solitario.
quod ceritꝰ grauissimum ẽ. in hoc quod ipse
sibiplacet. et uidetur sibi ad summã ꝑfectionẽ
iam uenisse. et putat se eẽ quod non ẽ. hoc

Expanded text:
Unde etiam idem Basilius ait: Ne improbo Unde etiam idem Basilius ait: Ne improbo oculo intuearis speciem mulieris, ne per oculorum tuorum fenestras intret mors in anima tua. Frequens denique visus feminarum devitandus est, et maxime his qui inter saeculares exstiterunt vel conjugati fuerunt. Compatres quoque et commatres minime faciant; quamvis liceat, sint simul solitarii. Praecipue vero hoc solitariis satagendum est, ut, si fieri potest, nunquam minus quam retrusi; ita videlicet ut per fenestram ad invicem loqui possint, et ad opus Dei alterutrum se valeant excitare. In multis denique causis societatem duorum solitariorum his qui ejusdem video esse; in plurimis vero solitariam vitam ducere absque ullius societate, discrimen esse conspicio. Primum quidem periculum imminet solitario, quod certe gravissimum est, in hoc quod ipse sibi placet, et videtur sibi ad summam perfectionem jam venisse, et putat se esse quod non est. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso tactu et uisu ilio ̃ obisetuandam. De lo¬
cutione autẽ earum sc̃s basilius dixit. Ne accõ¬
modes aures tuas ad ꝑcipienda uerba mulierũ.
ne concipias ex eis nequiciam inanima tua. hĩc
beatus namꝙ ieronimus ait. Orima quidem
temptamenta sunt seruorum dei. feminarũ
frequent᷑ accessus. Nam flammigero igne ꝑca
tu uͦ idem basilius ait. Mulieris carnem neue¬
lis tangere. ne flammetur cor tuum. Sicut enĩ
stipula proximans igni comburitur. ita et qͥ
tangit mulieris carnem non euadit sine dap̃¬
no anue sue. Et licet corpore castus euatat:
mente tam̃ ⁊ corde lesus abscedit. Neq osculari
a solitariis omnino. quia osculum una ẽ ex .iiiiͦ.
specieb amoris carnalis. Diligende sunt mulie.¬
res non carbalit̾. s spũaliter. De uisu autem
illarum quiddicam. cum dominꝰ dicat mani¬
feste. qui uiderit mulierem ad oncapiscen¬
dum eam iam mechatus ẽ eam e suo:

Expanded text:
ab ipso visu et tactu illis est observandum. De loab ipso visu et tactu illis est observandum. De locutione autem earum sanctus Basilius dixit: Ne accommodes aures tuas ad percipienda verba mulierum, ne concipias ex eis nequitiam in anima tua. Hinc beatus Hieronymus ait: Prima quidem tentamenta sunt servorum Dei, feminarum frequentes accessus. Nam flammigero igne perctu vero idem Basilius ait: Mulieris carnem ne velis tangere, ne per tactum ejus inflammetur cor tuum: sicut enim stipula proximans igni comburitur, ita et qui tangit mulieris carnem, non evadet sine damno animae suae; et licet corpore castus evadat, mente tamen et corde laesus abscedit. Neque osculari debent a solitariis omnino, quia osculum una est ex quatuor speciebus amoris carnalis. Diligendae sunt autem mulieres non carnaliter, sed spiritualiter. De visu autem illarum quid dicam? cum Dominus manifestat dicens: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo .
Abbreviated transcription (Latin):
care. diuinas scripturs una recitare. et ar exo¬
ralem etiam refectionem simul tempore congruio
possint comienite. Sint etiam eorumdẽ cellule
ita ut p̾fatum ẽ eccłie ualde contigue. feminis
namꝙ non solum incellulis solitarioꝵ eorum ꝙ
discipłorm prandendum aut requiescendum
non c̃. quin potius nec in eas intrandi ulla cis
tribuatur facultas. quia hoc ascĩs patrib ual¬
de legitur inhibitum. Si quando aut̃ eis de con¬
fessione aut de consilio animarum sermocinã¬
di necessitas incubuerit. in eccłiam ueniant et
ante fenestram oratorii coram omnib simul
loquantur. et quod delib̾andum ẽ prudent᷑
utilitꝙ deliberent. atꝙ disponant. Decet enĩ
solitarios ut sicut in ceteris reb. ita etiam in
mulierum confabulationib bonum exem¬
plum omnib p̃beant. ut scił huinsmedi
opinionis asferre suspicionem. Non solum
aut᷑ a collocutione mulietum. uerum etiam

Expanded text:
vacare, divinas Scripturas simul recitare, et ad corpovacare, divinas Scripturas simul recitare, et ad corporalem etiam refectionem simul tempore congruo possint convenire. Sint etiam eorumdem cellulae, ita ut praefatum est, ecclesiae valde contiguae. Feminis namque non solum in cellulis solitariorum eorumque discipulorum prandendum aut requiescendum non est, quin potius nec in eas intrandi ulla eis tribuatur facultas, quia hoc a sanctis Patribus valde legitur inhibitum. Si quando autem eis de confessione aut de consilio animarum sermocinandi necessitas incubuerit, in ecclesiam veniant; et ante fenestram oratorii coram omnibus simul loquantur, et quod deliberandum est, prudenter utiliterque deliberent atque disponant. Decet enim solitarios, ut sicut in caeteris rebus, ita etiam in mulierum confabulationibus bonum exemplum omnibus praebeant; ut scilicet hujusmodi opinionis afferre suspicionem. Non solum autem a collocutione mulierum, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. Apostolꝰ namq precipit spectaculis ⁊ pom¬
pis precaueri. Habeat ant infra septareraisio¬
nis hortulum exiguum si ficti potest. in quo ꝑ
tempus exire et aliqua olera plantare uel collige.¬
rẽ. atꝙ ab aere tangi possit. quia multum e ꝑ¬
derit tactus aeris. Sit etiam extra septa redriso¬
nis et alia cellula. in qua discipłi illiꝰ habitent. a
ita sit cellule ipsius contigua. ut aptissime possint
discipła ms congruo tempore ꝑtenostram ci mi¬
istmp i que ei sucruit necessaria. Si auttmi
duo uemip silitatii fuetint. sicat mubas in
locismscitu esse: sit int̾ eos silentium ingens
guli in singłis dellulis sepatati. s animo ⁊ fice
Ac caritate inseparabilit̃ comuncti. Calule qͦꝙ
illorum nulla int̾̃ca pedine int̾ se diuidanturᷤ
sitasint ad inuicem conere. quatinus ad unam
fenestram uenientes alterurũ se ualoant
dei seruicium excitare. sactis orõnib sur

Expanded text:
tuas . Et Apostolus praecipit, spectaculis et pomtuas . Et Apostolus praecipit, spectaculis et pompis praecaveri. Habeat autem infra septa retrusionis hortulum exiguum, si fieri potest, in quo per tempus exire et aliqua olera plantare vel colligere, atque ab aere tangi possit, quia multum ei proderit tactus aeris. Sit etiam extra septa retrusionis et alia cellula, in qua discipuli illius habitent, quae ita sit cellulae ipsius contigua, ut aptissime possint discipuli illius congruo tempore per fenestram ei ministrare ea quae ei fuerint necessaria. Si autem duo in unum solitarii fuerint, sicut multis in locis noscitur esse, sit inter eos silentium ingens,guli in singulis cellulis separati, sed animo, et fide, ac charitate inseparabiliter conjuncti. Cellulae quoque illorum nulla intercapedine inter se dividantur, sed ita sint ad invicem connexae quatenus ad unam fenestram venientes, alterutrum se valeant ad Dei servitium excitare, sacris orationibus simul
Abbreviated transcription (Latin):
Quał debet ẽẽ cellula tetrusionis.
ellula gͥ retrusionis debet eẽ exigua. ⁊ fir¬
missimis undiꝙ municiorib circunsep¬
ta. quarinꝰ nec solitatio foras einagandi facultaᷤᷤ
maneat. nec cuiquam adeum qd̾ non decet intͦ¬
eundi aditus pateat. Ut aut̃ omnis obstruat᷑
necessitatis occasio habeat int̾ius p̃patatas ha¬
bitationessuis usib necessanas. hoc ẽ oratoriũ
ab ep̃p consecratam. si tam̃ ipse solitariꝰ ẽ sac̃¬
dos. Idipm̃ quoꝙ oratorium ita sit domui eccłie
contiguum. quatinus dem solitarĩ ꝑsenestiã
dotum oblationes offerre ac cantantes et legen¬
tes fĩs congrue audire. atꝙ simul cum cis possit
psallere. et etram aduenientes quosq ibidem
ualeat responsa tare. Sint etiam antt ipsam fe¬
nestram cdeuntus et defons uela obpensa. ne faci¬
le aforis uiten ueliudere queat. ne forte ꝑ oculoꝵ
portam mortuus exstrahatur. Hnte scciptum ẽ
Caue ne intret mors in ammã tuam ꝑ fenestras

Expanded text:
Qualis debet esse cellula retrusionis. Qualis debet esse cellula retrusionis. Cellula igitur retrusionis debet esse exigua, et firmissimis undique munitionibus circumsepta, quatenus nec solitario foras evagandi facultas maneat, nec cuiquam ad eum, quod non decet, introeundi aditus pateat. Ut autem omnis obstruatur necessitatis occasio, habeat interius praeparatas habitationes suis usibus necessarias, hoc est, oratorium ab episcopo consecratum, si tamen ipse solitarius est sacerdos. Idipsum quoque oratorium ita sit domui ecclesiae contiguum, quatenus idem solitarius per fenestram dotum oblationes offerre, ac cantantes et legentes fratres congrue audire, atque simul cum eis possit psallere; et etiam ad venientes quosque ibidem valeat responsa dare. Sint etiam ante ipsam fenestram deintus et deforis vela appensa, ne facile a foris videri vel videre queat, ne forte per oculorum portam mortuus extrahatur; unde scriptum est: Cave ne intret mors in animam tuam per fenestras
Abbreviated transcription (Latin):
clero promittat u̾bis tm̃. stabilitatem suam uel
conũsationem morum suoꝵ coram dõ et sc̃ĩs cus.
ut si aliquando quod absit alit̾ fecerit. a deo se
damprantum sciat quem urriadet. Tunc frat᷑ ip̃e
prostn̾atur ad pedes ep̃i et omniũ fim̃. ibidem
astantium. ut orent pro eo. Ipsi omnesillico orẽt
pro eo. quantũ cis uisum fuerit. Signa aut̃ ad
euis ingressum si ep̃c aut abbas uisserit sonent.
ut omnes illum sonũ audientes. ꝓro eo orent. Res
uͦ siquas habet sicut in suꝑiorib capitulis con¬
tinetur. aut eroget prius pauꝑib. aut facta
sollempnit᷑ donatione conferat monasterio.
nicħ sibi reseruans ex om̃ib. Cum talib aut̃
uestimentis intret. cum qualib manere debebit:
et sic deinceps in solitaria uita ꝑmaneat. Postin¬
gressionem aut̃ ꝑrecipiat ep̃c hostium rettusi¬
onis cellule apostragis masuo sigallare. ne forta¬
sis aliqua in aliquo temaneat opmnio. xui.

Expanded text:
clero promittat verbis tantum de stabilitate sua, et clero promittat verbis tantum de stabilitate sua, et conversione morum suorum, coram Deo et sanctis ejus; ut si aliquando, quod absit, aliter fecerit, a Deo se damnandum sciat, quem irridet. Tunc frater ipse prosternatur ad pedes episcopi et omnium fratrum ibidem astantium, ut orent pro eo. Ipsi omnes illico orent pro eo, quantum eis visum fuerit. Signa autem ad ejus ingressum, si episcopus aut abbas jusserit, sonent, ut omnes illud signum audientes, pro eo orent. Res vero si quas habet, sicut in superioribus capitulis continetur, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemniter donatione conferat monasterio, nihil sibi reservans ex omnibus. Cum talibus autem vestimentis intret cum qualibus manere debebit, et sic deinceps in solitaria vita permaneat. Post ingressionem autem praecipiat episcopus ostium retrusionis cellulae aposphragismo suo sigillare, ne fortassis aliqua in aliquo remaneat opinio. CAPUT XVI.
Abbreviated transcription (Latin):
scuior talis. qui apttis sit adlucrt̾ndas animas. qͥ
suꝑ eum omnino curiose intendat. et sollicitus
sit sire uetã dm̃ querit. si sollicitus ẽ ad opus dr̃
Predicentur ei omnia dura et asꝑa. ꝑ que itur ad
deum. Et si promiserit stabilitati sue ꝑseueren¬
tiam. legatur ei hec regula. ⁊ dicatur ei. ecce lex
sub qua militare ius. sipptes seruare ingredere.
si uͦ non potes. liber discede. Si adhuc stererit le¬
gatur ei hec regula sedule. ut sciat ad quod ingre¬
ditur. ⁊ probetur in omni patientia. et si habi¬
ta secum delibatione. promiserit se om̃ia custodi¬
re. tunc blande leniter ꝙ suscipiatur ad destinatũ
propositũ. sciens se legi regule constitutum. qd
ei ex illadie non lictat egredi ex ipsa retrusione.
nec collum excutere de subugo regule. quam sub
tammorosa delibatione licuit ei excusare. aut sꝰ¬
cipere. Suscipiendꝰ aut̃ inoratoris coram ep̃o ⁊ omũ

Expanded text:
senior talis qui aptus sit ad lucrandas animas, qui senior talis qui aptus sit ad lucrandas animas, qui super eum omnino curiose intendat, et sollicitus sit si revera Deum quaerit, si sollicitus est ad opus Dei, era hujusmodi. Praedicentur ei omnia dura et aspera, per quae itur ad Deum. Et si promiserit stabilitatis suae perseverantiam, legatur ei haec Regula, et dicatur ei: Ecce lex sub qua militare vis, si potes servare, ingredere; si vero non potes, liber discede. Si adhuc steterit, legatur ei haec Regula sedule, ut sciat ad quod ingreditur, et probetur in omni patientia. Et si habita secum deliberatione promiserit se omnia custodire, tunc blande leniterque suscipiatur ad destinatum propositum, sciens se lege Regulae constitutum, quod ei ex illa die non liceat egredi ex ipsa retrusione; nec collum excutere de sub jugo Regulae, quam sub tam morosa deliberatione licuit ei excusare aut suscipere. Suscipiendus autem in oratorio coram episcopo et omni
Abbreviated transcription (Latin):
aut quinꝙ dies uisus fuerit patient᷑ portare et
ꝑsistere affectui peticionis sue. annunciatur ei
siue ab ep̃o. siue ab abbe suo ingressus. Si ne li¬
centia aut᷑̃ et consensu ep̃iaut abbatis proptii.
atꝙ omnium frm̃ eiuscem monasteri. quo idẽ
frat᷑ eclucatus fuerit nichil omuno de hac re
fiat. Prohibendum ẽ etiam ut in nullo alio loco
hoc religionis ꝓpositum a quoqͣm assumatur.
nisi in cenobioꝵ cngregationib tm̃. In uillis.
aut in campestrib eccłiis. siue in aliis quib libet
locis. nullatenus presumatur assumere. nisi
forte quis more antiquorum patrum ad here¬
mũ uelit secedere. Postquã aut̃ ep̃c̃ aut p̃latus
non exeat. quatimis in ip̃o eius probetur uolun¬
tas uł stabilitaᷤᷤ. Si aut̃ in eodem monasterio
aut in circunuicinis monasteriis solitarus ẽ
ꝙbatus aliquis. ei deputetur ad probandũ. Si
uͭ solitarius iditem mimme re ꝑitur. deputetur ei

Expanded text:
aut quinque dies visus fuerit patienter portare et aut quinque dies visus fuerit patienter portare et persistere affectu petitionis suae, annuatur ei sive ab episcopo, sive ab abbate suo, ingressus. Sine licentia autem et consensu episcopi, aut abbatis proprii, atque omnium fratrum ejusdem monasterii, in quo idem frater educatus fuerit, nihil omnino de hac re fiat. Prohibendum est etiam ut in nullo alio loco hoc religionis propositum a quoquam assumatur, nisi in coenobiorum congregationibus tantum. In villis autem aut in campestribus ecclesiis, sive in aliis quibuslibet locis nullatenus praesumatur assumere, nisi forte quis more antiquorum Patrum ad eremum velit secedere. Postquam autem episcopus aut praelatus non exeat; quatenus in ipso ejus probetur voluntas vel stabilitas. Si autem in eodem monasterio, aut in circumvicinis monasterii solitarius est, probatus aliquis ei deputetur ad probandum. Si vero solitarius ibidem minime reperitur, deputetur ei
Abbreviated transcription (Latin):
seruicium. omnesꝙ ad se uenientes pie mise¬
ricoroit ꝙ recipit. Iccirco enim om̃s uocat et reci¬
pit. quia ipse nouit qui sunt eius. et non ẽ opus
ei. ut quis testimonium ꝑhibeat de homine. ip̃e
enim scit quid ẽ in homine. Nos uͦ qui noticiam
bonorum maloꝵ ue hominum minime habemꝰ.
spiritꝰ si ex deo sunt. Sic quoꝙ nouit᷑ uenientem
quemq ad dei seruitium. oportit ꝑ multa prius ex¬
ꝑunenta probare. et postea recipere. ne forte quis
simulata mente ac fallaci animo ad hanc solita¬
riam uitam presumat accedere. Ergo oportet
de pret̾ita eius uita et conu̾satione inquirere.
si ẽ morib temꝑatꝰ. si uita castus. si sobrius. si
sapiens. si humilis. si obediens. si affabilis. si ĩ
lege domini insttuctus. si in ipsa instructione cau¬
tus. Cum gͦ his singłis aliisꝙ exꝑimentis fuerit
probatꝰ. si ꝑ seuerauent pulsans. et illatas sibi ĩ¬
uirias et difficultatem ingressus. post qͣtuor

Expanded text:
servitium, omnesque ad se venientes pie miseservitium, omnesque ad se venientes pie misericorditerque recipit. Idcirco enim omnes vocat et recipit, quia ipse novit qui sunt ejus, et non est opus ei ut quis testimonium perhibeat de homine: ipse enim scit quid est in homine. Nos vero qui notitiam bonorum malorumve hominum minime habemus,spiritus si ex Deo sunt . Sic quoque noviter venientem quemque ad Dei servitium, oportet per multa prius experimenta probare, et postea recipere, ne forte quis simulata mente ac fallaci animo ad hanc solitariam vitam praesumat accedere. Ergo oportet de praeterita ejus vita et conversatione inquirere, si est moribus temperatus, si vita castus, si sobrius, si sapiens, si humilis, si obediens, si affabilis, si in lege Domini instructus, si in ipsa instructione cautus. Cum ergo his singulis aliisque experimentis fuerit probatus, si perseveraverit pulsans; et illatas sibi injurias, et difficultatem ingressus, post quatuor