comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
falsitas liberabit. Im mo uͦ cedat
falsitas ueritati. ⁊ cõfundntur¬
fallacem. ⁊ nolunt sibi dici ñ
uobis credimꝰ qͥa m̃timini. cũ
ipsam ueritatẽ dicant ẽẽ m̃¬
titã. Quibꝰ tam̃ si dicamꝰ unde
respondent. Cur gͦ ñ credunt
eugłio dicenti. erat ibi mater
iħu. ⁊ dixit ei mat̾ eiꝰ: dut si
hoc m̃titur eugłiũ. quomͦ ei
credit᷑ quod dixerit xp̃e. qͥd¬
mͥ ⁊ tͥ ẽ mulier. Cur ñ pocuis
miseri. ⁊ quod ita ñ extraneȩ s
matͥ dñs responderit fidelit̾
credunt. ⁊ cur ita responderit
pie querunt: Multũ enim
inter est in ter eũ qͥ dicit uo¬
lo scire qr̃ xp̃c hoc matri res
ponderit. Aliud ẽ intelligere
uelle quod clausũ ẽ. aliud nol¬
le credere qđ aꝑtũ. Qui dicit sci¬
re uolo. cur ita xp̃e matri res¬
ponderit. aperiri sibi uult euã¬
głm cut credidit. Qui aũt̃ dicit
scio qd̾ hoc xp̃e ñ matri respon¬
derit. ipsũ eugłm arguit de
mendacio: ubi credidit quod

Expanded text:
falsitas liberabit. Imo vero falsitas liberabit. Imo vero falsitas cedat veritati, et confundanturdici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur quod dixerit bi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit. Aliud est intelligere velle quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo cur ita Christus matri responderit, aperiri sibi vult Evangelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, ubi credidit quod
Abbreviated transcription (Latin):
Respõdete. hoc loqͥt᷑ eugłm. Nullꝰ
uobis corrũpat hãc fidẽ. si uultis
seruare sp̃oso castã uirginitateo.
Si aũt querit᷑ auobis cur hoc.
matri responderit. dicat qͥ intel¬
ligit. Qui aut̃ ñdũ intelligit. fir¬
missime tam̃ credat ⁊ hoc resp̃o¬
disse. ⁊ tam̃ matri respondisse
iħm. Hac pietate merebit᷑ intel¬
ligere cur ita responderit. si orã¬
do pulsat. ñ rirando cedat hosti¬
ũ ueritatis. Tantũ caueat. ne se
dũ putat scire. aut erubescit ne¬
scire cur ita responderit. cogat᷑
credere aut euãgłistã fuisse m̃¬
titũ qui ait. erat ibi mat̾ iħu.
ꝓpt̃ delicta nr̃a. ⁊ falsas cicatri¬
ces ostendisse ꝓpt̾ iustificationẽ
nrãm. falsũq dixisse. si manseri¬
tis in uerbo meo uere discipłi
mei eritis. ⁊ cognoscetis uerita¬
tẽ. ⁊ ueratas lib̾abit uos Di enĩ
falsa mat̾. falsa caro. falsa mors.
falsa uulnera passionis. false ci¬
catrices resurrectionis. nõ ueri¬
tas credentes in eum. sed pociuis

Expanded text:
. Nullus vobis corrumpat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesupropter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixisse, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas credentes in eum, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
erat ibi mat̾ iħu. ⁊ dixit ei mat̾
eiꝰ. Quis est aut̃ qͥ resistit serpen¬
ti. ⁊ tenet uenitatẽ: Cuiꝰ uirgi¬
nitas cordis. ñ corrũpit᷑ astucia
diaboli. qͥa utrũq uerũ credit.
⁊ qͥa erat ibi mat̾ iħu .⁊ qͥa illud
pietas in credente.⁊ erit fructꝰ in
in telligente. In t̾rogo uos ofide¬
les xp̃iani. erat ibi mat̾ iħu: he¬
spondete erat. Unde scitis: Les¬
pondete. hoc loquit᷑ euãgłm. Qͥo
respondit matͥ iħc: Nespõ de te

Expanded text:
Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Quis est autem qui resistit serpenti et tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, et quia illud pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quod et scͥpta uetꝰ ab ip¬
so ẽ. Nam iussu ipsiꝰ impletesũt
hẏdriȩ. dño quidẽ ⁊ illa ẽ scͥpt᷑a.
s nichil sapit si ñ ibi xp̃e intelli¬
gat᷑. In tendite aũt quod ipse ait.
quȩ scripta sunt in lege ⁊ ꝓpħis
gem ex qͥbꝰ tp̃ribꝰ narret. id est
ab exordio mundi. In pͥncipio fe¬
cit ds̃ cęlũ n t̾rã. Inde usq adhoc
tẽpꝰ quod nc̃ agimꝰ. sexta etas ẽ¬

Expanded text:
Scriptura vetus ab ipso est: nam jussu ipsius impletae sunt hydriae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Propgem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas e
Abbreviated transcription (Latin):
huic. Quid dicit serpens ueten¬
nosus. uenenoꝵ in sibilator. &
it matrẽ feminã iħc Unde ꝓ¬
bas: Quia dixit inquit. qͥd mͥ¬
Nempe ioħs euãgłista. At ipse
ioħs euãgłi̾sta dixit. Et erat
ibi mat̾ ihu. Nam ita narra¬

Expanded text:
haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et it matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia dixit, inquit, Quid mNempe Joannes evangelista. At ipse Joannes evangelista dixit, Et erat ibi mater Jesu. Nam ita narra
Abbreviated transcription (Latin):
renouat᷑. ad cuiꝰ iaginẽ factus
ẽ homo. Quid erit hec uis animȩ.
cũ ⁊ corpꝰ hoc induerit incorrup¬
tionẽ.⁊ mortale hoc induerit
enmortalitatẽ: Si tanta potest
ꝑcarnẽ corrupi .bilẽ. quid ñ po¬
terit ꝑ corpꝰ sp̃itale post resur¬
rectionẽ mortuoꝵ. Hec tamen
aĩa ur dumi. aminirabilis naturȩ
atq substantiȩ. in uisibilis res ẽ

Expanded text:
renovatur, ad cujus imaginem factus renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
da officia sua: Nũquid hec corpꝰ
⁊ ñ aĩa. id est abitatria corporis
agit. Nec tam̃ uidet᷑ oculis. &
ex his quȩ agit ammirationem
mouet. Accedet iam cõsideratio tua
etiam ad aiãm humanã. cui tri¬
buit ds̃ intellectũ cognoscendi cre
bonũ ⁊ malũ. hoc ẽ inter iustuor
⁊ in iustũ. quanta agit ꝑ corpus.
At tendite uniu̾sũ orbem t̾raruor.
ordinatũ in ipsa humana re pu¬
blica. qͥbꝰ amministrationibꝰ qͥbꝰ
ordinibꝰ potestatũ. cõdicionibꝰ ci¬
totũ ꝑ aĩam gerit᷑. ⁊ hec uis aĩȩ
ñ uidet᷑. Cum subtrahit᷑ corpori.
cadau̾ iacet. Cũ aũt ad ẽ corpori.
pͥmo. cõdit quodãmodo putores.
Corruptibilis ẽ enĩ omĩs caro. in
putredines defluit. nͥ quodam
condim̃to aĩȩ teneat᷑. Sed hoc cõ¬
mune illi ẽ cũ peccoris aĩa Illa¬
sunt magis miranda quȩ dixi.
quȩ adm̃tẽ ⁊ intellectũ ꝑtinent.
ubi etiã adimaginẽ creatoris sui

Expanded text:
da officia sua. Numquid haec corpus, da officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creabonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus citotum per animam geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ. fecũditas maris. Omĩa hȩc
facta sunt. ⁊ uidemꝰ hec. ⁊ si est
innobis sp̃c illiꝰ. sic nobis placẽt.
ut artifex laudet᷑. ñ ut ad oꝑa
cõu̾si ab artifice au̾tamͣ. ⁊ faciẽ
quodãmodo ponentes ad ea quȩ
fecit: dorsũ ponamꝰ adeũ qͥ fec̃.
Et hec qͥdem uidemꝰ.⁊ adiacent
ocłis. Qͥd illa quȩ ñ uidemꝰ sic̃
sunt angłi. uirtutes. potestates.
dñationes. om̃isq habitator
fabrice huiꝰ suꝑcȩlestis ñ adiacẽt
ocłis nr̃is. quãquam sepe ⁊ an¬
głi quando o portuit demon¬
⁊ ꝑ uerbũ suũ idẽ unicũ filiũ
magnã p̾bet ammirationem
cõsiderantibꝰ. a quo facta ẽ ñ
adeo: Et ꝑquẽ facta ẽ . nͥ ꝑfili¬
um dĩ: Nõdũ dico de aĩa
hominis Cuiꝰ uis peccoris aĩa qͦmͦ
regit molem suam. sensus om̃s ex¬
erit. oculͦ s aduidendũ. aures ad
audiendũ. nares adꝑcipiendũ odo¬
rem. oris iudiciũ adsapores discer¬
nendͦ s. m̃bra deniq ipsa ad ꝑagen¬

Expanded text:
terrae, fecunditas maris; omnia haec facta sunt. Et videmus haec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonper Verbum suum, id est, unicum Filium magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃i excellentia sua ñ potest
intrare in regnũ cęloꝵ. S ut ab¬
illa excellentia inuitaret dñs ad
baptismũ suũ. ut peccata illi di¬
mittent᷑. uenit ipse ad baptismũ
suscepit aseruo baptismũ. tanqũã
allocutꝰ ẽ filiũ suꝑbientem ⁊ extol¬
lentẽ se. ⁊ dedignantẽ forte acciꝑe
cũ idotis unde ei salus possit ueni¬
re. ⁊ quasi dicens quantũ te exten¬
dis. ⁊ extollis. quanta ẽ excellentia
tua. quanta gr̃ã tua. maior potest
ẽẽ qũa mea: Si ego ueni adseriũi.
dedignaris tu uenire ad dominũi:
Si ego suscepi baptismũ serui. tu
ret baptizandus dñs. ait ipse ioħs.
Tu adme uenis: Ego ate debeo bap¬
tizari. Et quid ei respõdit Sine
modo. impleat᷑ om̃is iusticia Nuid
est impleat᷑ om̃is iusticia᷑. Nori ue¬
ni pro hõibꝰ baptizari ñ habeo ꝓ

Expanded text:
 potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad baptismum suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu ret baptizandus Dominus, ait ipse Joannes: Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari. Et quid ei ipse respondit? Sine modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro
Abbreviated transcription (Latin):
serus malis: Intendite gͦ baptiza¬
to ciño. si ꝓptęa baptizauit ioħs. ut
in eiꝰ baptismo dñs offenderet hu-¬
militatẽ. nemo aliꝰ baptizaretur
baptismo ioħis Multi aũt bap¬
nemo baptitaturꝰ Paptizatꝰ ẽ &
dñs baptismo ioħis: ⁊ cessauit
baptismꝰ iohis. Inde iam missus
ẽ incarcerẽ ioħs. De inceps nemo
baptizaturꝰ inuenit᷑ illo baptis¬
baptizans. ut dñi humilitas m̃o

Expanded text:
s malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem bapptizatus est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptisbaptizans, ut Domini humilitas no
Abbreviated transcription (Latin):
suum tanquã uicȩ sua. Trans¬
ferret ase baptizandi potestatẽ.
⁊ cõstitueret. in alico seruo suo.
⁊ tan tã uim daret baptismo
trans lato inseruũ. quantã ũ
haberet baptismꝰ datus ad nõ:
Hoc nolitit ideo. ut in illo spes
eẽt baptizatoꝵ. aquo se baptiza¬
tos agnoscerent. Noluit gͦ seruũ.
seruo dare. sed noluit. Si enim
daret hanc potestatẽ seruis. id
est ut ipsoꝵ eẽt quod dnĩ erat.
tot eent baptismi quot serui.
ut quomͦ dictus ẽ baptismꝰ oħs.
sic dic etͣ baptismꝰ petri. baptiꝰ
dicet. Proba nobis. qͥa ille ioħis bap¬
tismꝰ dictꝰ est. Probabo ipsa ueritate
dicente. quando in trogauit iudeos.
dicerent᷑ quod ẽẽnt serui qͥ bapti¬
zabant accepta potestate adnõ. sͥ
tenuit dñs baptizandõ potestatem.
seruis ministeriũ dedit. Dicit se
seruis uaptizare. recte dicit sicut ⁊¬
apłs dicit. baptizaui aur̃ n stepha¬
ne domũ: sed tanquã minister:
deo si sit ⁊ malus.⁊ cõtingat ei

Expanded text:
 transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est, ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma dicet: Proba nobis quod ille baptismus Joannis dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: dicerentur quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi
Abbreviated transcription (Latin):
adnuptias uenit. ut cõiugalis
ẽ seruasti uinũ bonũ usq ad¬
huc. Bonũ enĩ uinũ xp̃c ser¬
uauit usq ad huc. id ẽ eugłm
suũ. Iam enĩ incipiamꝰ ipsa
sacram̃toꝵ oꝑa detegere. quãtũ
Erat ꝓphia antiquis tẽporibꝰ.⁊ aꝓ¬

Expanded text:
ad nuptias, ut conjugalis est, Servasti vinum bonum usque adhuc. Bonum enim vinum Christus servavit usque adhuc, id est, . Jam enim incipiamus ipsa sacramentorum operta detegere, quantum Erat prophetia antiquis temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
io quod factũ ẽ in hydri is aquȩ.
Quis ẽ enim qui cõsiderat oꝑa
dei quibꝰ regit᷑ ⁊ amministrat᷑
totus mũdus:⁊ ñ obstupescit
obruit᷑q miracłis. si cõsideret
uim uniꝰ grani cuiꝰlibet semi¬
nis: Magna quedã res ẽ. horror
ẽ cõsideranti. Sed qͥa hoĩes
in aliud intenti. ꝑdiderunt cõ¬
siderationẽ oꝑum dñi. in qua
darent laudẽ cotidie creatori.
tanquã seruauit sibi ds̃ inusi¬
tata quedã que faceret. ut tan¬
quã dormientes hoĩes ad se colẽ¬
dũ mirabiliꝰ excitaret. Mortuus
resurrexit mirati sunt hoĩes:
Tot cotidie nascunt᷑. nemo mira¬
tur. Si cõsideremꝰ prudentius.
maioris miraculi ẽ ẽẽ qui non
erat. quã reuiuiscere qui erat.
racula fecit. ꝑ uerbũ dm̃ suũ
apud se. Posteriora miracula

Expanded text:
hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. racula fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula
Abbreviated transcription (Latin):
illo ut baptizare posset accep̃.
quẽ postea baptirauit. Nolite
tre. De xp̃o enĩ dictũ ẽ.omĩa ꝑ
ipsũ facta st̃. De qua postea natus ẽ
hoc gͦ accepit baptismũ a ioħȩ̨.
ut accipiens quod inferiꝰ erat ab
inferiore. ad id quod suꝑius erat
ortaret᷑ inferiores. S quare ñ solꝰ
ipse baptizatꝰ ẽ aioħȩ.si ad hoc
missus erat ioħs. ꝑ quẽ baptiza¬

Expanded text:
illo ut baptizare posset accepit, quem postea baptizavit. Nolite tre. De Christo enim dictum est, Omnia per ipsum facta hoc ergo accepit baptismum a Joanne, ut accipiens quod inferius erat ab inferiore, ad id quod superius erat hortaretur inferiores. Sed quare non solus ipse baptizatus est a Joanne, si ad hoc missus erat Joannes, per quem baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mͦ debuit exerceri. Nõ enim
modo ñ saluant᷑ homines. aut
mͦ ñ plures saluant᷑. aut alia
tẽ salus erat ⁊ alia mͦ. Si muta¬
tus ẽ xp̃c. mutata ẽ ⁊ salus:
est. eadem nobis salus ẽ. Sed
quare missus ẽ ioħs bapti¬
tans: Quia oportebat batizari
xp̃m: Qr̃ oportuit crucifigi
xp̃m: Si enim uiam humilita¬
tis monstraturus aduenerat. x
se ipsum facturꝰ ipsam humili¬
tatis uiam. in om̃ibꝰ ab eo implen¬
da erat humilitas. Quctoritatẽ
dare baptismo suo hinc digna¬
tus ẽ. ut cognoscerẽt seru qu̾a¬
ta alacritate deberent currere
ad baptismũ. quando ipse ñ de
dignatꝰ ẽ suscipere baptismum
serui. Donatũ erat enĩ hoc ioħi.
ur ipsius baptismus diceretur
Noc attendat ⁊ distinguat. ⁊ noue¬
rit caritas ur̃a. Paptismꝰ que
accepit iħs baptismꝰ ioħis est

Expanded text:
i. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia tunc salus erat, et alia modo. Si mutatus est Christus, mutata est et salus: est, eadem nobis salus est. Sed quare missus est Joannes baptizans? Quia oportebat baptizariChristum? quare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta alacritate deberent currere ad baptismum Domini, quando ipse non dignatus est suscipere baptismum servi. Donatum enim erat hoc Joanni, ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc attendat, et distinguat, et noverit Charitas vestra. Baptismus quem accepit Joannes, baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
sine ueritate te misee.Si ideo aui
misit pat̾ ⁊ filiꝰ. Si gͦ ⁊ filius te mi¬
sit cũ patre. quo mͦ nesciebas eum
aquo missus es: Qũẽ uideras inue¬
ritate. pse te misit ut agnosceretim
in carne ⁊dixit. Suꝑ quem uide¬
ris sp̃m descendentẽ sic̃ colũbam.
⁊ manentem suꝑ eum. ipse ẽ qui
baptizat in spũ scõ. Hoc audiuit
ioħ̾s ut nosset eũ quẽ ñ nouerat
an ut pleniꝰ nosset quẽ iam noue¬
rat. Si enim exomĩ parte ñ noss.
ñ ei uenienti ad fluuium ut bap¬
tizaret᷑ diceret. ego ate debeo bap¬
tizari. ⁊ tu uenis adme. Nouerat
gͦ. Quando aũt colũba descendit :
Iam baptizato dño. ⁊ ab aqua ascẽ-¬
dente. At si ille qͥ eũ miserat dix̃
suꝑ quẽ uideris sp̃m descenden¬
tẽ sic̃ colũbã ⁊ manentẽ suꝑ eum.

Expanded text:
sine veritate te misit: si ideo autem sine veritate te misit: si ideo autem misit pater et Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritate, ipse te misit ut agnosceretur in carne, et dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. 2. Hoc audivit Joannes, ut nosset eum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo uerax est. qm̃ aueritate miᷤ¬
sus erat. Si ueritas ioħm mise¬
se orsum aliquid pat̾ faci. si ne
filio. nec seorsũ aliqͥd filiꝰ sine pa¬
tre. Inseparabilis caritas inseparabi¬
lis unitas. inseparabilis maiestas. in¬
separabilis unitas potestas. scdm hec
uerba quȩ ipse posuit ego ⁊ pater
unũ sumus. Quis gͦ misit ioħ̾m:
Si dicamꝰ pat̃. uerũ dicimꝰ. Si dicam
siliꝰ. uerũ dicimꝰ: Manifestiꝰ aũt. ut
dicamꝰ pat̾ ⁊ filius. Quẽ misit aũt̃
pat̃ ⁊ filius. unus deus misit. qͥa filꝰ
dixit. ego ⁊ pat̃ unũ sumꝰ. Quomͦ gͦ
nesciebat eũ aquo missus est. Dixir
enim: ego nesciebã eũ. Sed qu misit¬
me baptizare in aqua. ipse mͥ diant.
Suꝑ quẽ uideris sp̃m descendentem
sic̃ colũbã. ⁊ manentẽ suꝑ eũ. iyse
ẽ qui baptizat in sp̃u scõ. Noc tibi
O ioħs dixit qui te misit: Manise¬
stũ quia hoc. Quis ergo te misit:
Forte pat̃. Uerus ds̃ pat̾. ueritas dei
filius. Si pat̾ sine filio te misit. Qs

Expanded text:
erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miseseorsum Pater aliquid facit sine Filio; nec seorsum aliquid Filius sine Patre: inseparabilis charitas, inseparabilis unitas, inseparabilis majestas, inseparabilis potestas, secundum haec verba quae ipse posuit, Ego et Pater unum sumus . Quis ergo misit Joannem? Si dicamus, Pater, verum dicimus; si dicamus, Filius, verum dicimus: manifestius autem ut dicamus, Pater et Filius. Quem misit autem Pater et Filius, unus Deus misit; quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus. Quomodo ergo nesciebat eum a quo missus est? Dixit enim, Ego nesciebam eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit.m descendentem, sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Hoc tibi, o Joannes, dixit qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te misit? Forte Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ. Sed siue baptizaret in mi¬
nisterio seruus bonus. siue bapti¬
taret in ministerio seruus malus.
ñ sciret se ille qͥ baptizaret᷑ bapti¬
zari. nͥ ab illo qͥ sibi tenuit bapti¬

Expanded text:
rvum: sed sive baptizaret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ baptismo xp̃i. ꝑ missi sunt
⁊ alii uaptizari a ioħȩ. Sed qui
bapto sunt a ioħȩ. ñ eis suffecit.
qͥa ñ baptismꝰ xxp̃i erat baptimꝰ
ioħis. Qui accipiunt baptismũ
acceꝑunt uaptismũ ioħis. baꝑtis¬
cit haptifmꝰ ioħis. Quomͦ ñ suffi¬
cret quando nec ipse erat neces¬
sorꝰ enĩ nullus haptismus
erat uiuisaciꝰ. Sed ad hortandos
i adhagtismũ suũ. suscepit
baptis mĩ serui Et ne p̃poneret᷑
baptismꝰ seru baptismo dñi. bap

Expanded text:
retur baptismati Christi, permissi sunt et alii baptizari a Joanne. Sed qui baptizati sunt a Joanne, non eis suffecit: quia non baptismus Christi erat baptismus Joannis. Qui accipiunt baptismum acceperunt baptismum Joannis, baptiscit baptismus Joannis. Quomodo non sufficeret, quando nec ipse erat necessarius? Illi enim nullus baptismus erat necessarius; sed ad hortandos nos ad baptismum suum, suscepit baptismum servi. Et ne praeponeretur baptis
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. ñ tantũ ualeat scłm ut de¬
leat de cordibꝰ ur̃is qͦd ibi scribsit
sp̃c dei. ñ tantũ ualeant spine
curaꝵ ut effocent quod seminat᷑
in uobis. quare enĩ cogim̃ eadem
reƿetere. nͥ qͥa de memoria cordis
irr̃i securi ñ sumꝰ:. Si gͦ solus dñs
baptizatꝰ eẽt baptismo ioħis. ñ

Expanded text:
dicimus; non tantum valeat saeculum, ut deleat e cordibus vestris quod ibi scripsit Spiritus Dei; non tantum valeant spinae curarum, ut effocent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
mus duas sententias. ab aeuan¬
gli̾sta ꝓlatas. Erat ibi mat̾ iħu.
euãgłista dixit. ⁊ quomͦ dixit
Ut pͥmo diceret ait illi mat̾ eiꝰ.
Uidete fr̃s. ut adu̾sus linguã
serpentis munitã uirginitatẽ
cordis habeatis. Illic in ipso eũ¬
głio. eo ipso ȩuagłista narran¬
te dr̃. erat ibi mat̾ iħu. ⁊ dixit

Expanded text:
mus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
quã ame audiatis. alicui ur̃m
tis qͥa ꝑ istiꝰ questionis solucio¬
nem. uocem pars donati. de ba-¬
ptismi gra ubi nebulas ostendt̃
imꝑitis.⁊ recia tendunt auibus
uolantibꝰ. si frontẽ habeant omi¬
no ñ habebunt. om̃ino eoꝵ ora
diem promissionis nr̃ȩ ꝑ ẽueni¬
mꝰ. Prestabit ȩtiam ut ad ipsius
ꝓmissi reddicionẽ ꝑuenire possi¬
mꝰ. Tẽ enĩ ca que dicimꝰ ⁊ nob̾
⁊ uobis utilia sunt. si ab ipso st̃.

Expanded text:
quam a me audiatis, alicui vestrtis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora diem promissionis nostrae pervenimus: praestabit etiam hoc, ut ad ipsius promissionis redditionem pervenire possimus. Tunc enim ea quae dicimus, et nobis et vobis si utilia sunt, ab ips
Abbreviated transcription (Latin):
questio si hodie soluat᷑. grauat uos
ñ dubito. qͥa iã multa dicta sunt.
Sciatis aũt talem eẽ istã questionẽ.
ut hec sola perimat partẽ donati:
scopus. aliquando si dñs cõcesserit
quod me mouit. Moueor enĩ mul¬
tum. Hicit ioħs ego ate debeo bap¬
tizari. tanqu̾a xp̃o cognito. Si enĩ
ñ nouerat eũ aquo uolebat bapti¬
zari. temere dicebat ego ate debeo
baptizari: Nouerat gͦ eũ. Si noue¬
rat eũ. qͥd ẽ gͦ quod dicit ñ nouerã
eum: Sed qͥ me misit baptizare

Expanded text:
quaestio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. scopus noster, aliquando si Dominus concesserit,quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me m
Abbreviated transcription (Latin):
mo habet de suo. nͥ m̃daciũ ⁊ pec¬
catum: Si qͥd homo habet uerita.¬
debemꝰ sitire in hac heremo.
ut ex eo quasi gutus quibdã
irrorati. ⁊ in hac peregrinatio¬
ne interim consolati ne defici¬
amus in uia. uenire ad eiꝰ re-¬
quiem societatẽq possimꝰ: Si gͦ
qui loquit᷑ m̃daciũ cie suo loqͥt᷑.

Expanded text:
o, nisi mendacium et peccatum. Si quid autem homo habet veritadebemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemque possimus. Si ergo qui loquitur mendacium, de suo lo
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ eugłio. Auer aũt cresebat ⁊
cõfortabat᷑ ⁊ replebat᷑ sp̃u. Hoc ho
minũ nat᷑a ñ recipit. ut ante du¬
odecim annos sapientia cõpleat᷑.
Aliud est partẽ habere sapientiȩ.
aliud sapientia eẽ cõpletũ. Non
ambigamꝰ gͦ diuinũ aliqͥd in iħu
carne paruisse. ⁊ ñ solũ super
nominẽ.s suꝑ omnẽ quoq raci
miliauerat enĩ se formã serui
accipiens. ⁊ eadẽ uirtute qua se
humiliauerat crescit. pparue¬
rat infirmꝰ. qͥa infirmũ corpus
assũpserat. ⁊ ob id iterũ cõfortat᷑.
Guacuerat se filiꝰ dĩ. ⁊ ꝓpterea rur¬
sum cõpletͣ sapientia. ⁊ grã dei
erat suꝑ eum. Nõ qͥndo. uenit
ad ad olesceuͭ : ñ quando mani¬
feste docebat. sed adhuc cũ ȩẽt
quomͦ omĩa in illo mirabilia fu¬
erunt. ita puenicia mirabilis fu¬
it. ut dĩ sapientia cõpleret᷑. Ibãt
itaq parentes eiꝰ iuxta cõsuetu¬

Expanded text:
bit Evangelio: Puer autem crescebat et confortabatur, et replebatur sapientia. Hoc hominum natura non recipit, ut ante duodecim annos sapientia compleatur. Aliud est partem habere sapientiae, aliud sapientia esse completum. Non ambigimus ergo divinum aliquid in carne Jesu apparuisse: et non solum super homimiliaverat enim se, formam servi accipiens, et eadem virtute qua se humiliaverat, crescit. Apparuerat infirmus: quia infirmum corpus assumpserat, et ob id iterum confortatur. Evacuaverat se Filius Dei : et propterea rursum completur sapientia: et gratia Dei erat super eum. Non quando venit ad adolescentiam, non quando manifeste docebat; sed cum adhuc esset t quomodo omnia in illo mirabilia fuerant, ita et pueritia mirabilis fuit, ut Dei sapientia compleretur. Ibant itaque parentes e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑderet quod ds̃ erat. Accesf̾t
illi homo: nõ amissus ẽ ds̃. Ipse
gͦ fecit hoc. quia illa omĩa. Nõ itaq
miram᷑ qͥa ds̃ fecit. sed amemꝰ qͥa
onẽ fecit. Aliquid enĩ ⁊ in ipsis
factis. innuit nob̾. Puto ñ sine
causa. uenit ad nuptias. Excepto
miracło. aliquid ⁊ in ipso facto
misterii ⁊ sacram̃ti latet. Iulse¬
mꝰ ut aꝑiat᷑. de uino inuisibili
in hebriet nos. qͥa ⁊ nos aqua
enĩ fidem ipsꝰ. qui pͥus insipi¬
ontes eramꝰ. Et forte ad ipsam
sapientiã ꝑtinet. cũ honore
dĩ ⁊ cũ laude maiestatis eiꝰ.s
cũ claritate potentissimȩ mĩȩ¬
eiꝰ intelligere quid sit gestum
in hoc miracło: Dñs inuitatus
ad nuptias uenit. Ed mirum
si in illam domũ adnuptias
uenit: In hunc mũdũ ad nup¬
tias uenit.Si enĩ ñ uenit ad
nuptias. gͦ hic ñ habet sp̃osã.

Expanded text:
ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia onem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae mise intelligere quid sit gestum in hoc miraculo. 4. Dominus invitatus ad nuptias venit. Quid mirum si in illam domum ad nuptias venit, qui in hunc mundum ad nuptias venit? Si enim non venit ad nuptias, non hic habet s
Abbreviated transcription (Latin):
pit baptismũ seruͤ Ut tu ñ
dedignareris suscipere baptis¬
mũ dñi. Intendat caritas ur̃a.
Futuri erant in ȩccła aliqͥ excel¬
sioris grȩ cathecumini. Fit enĩ
aliquando ut uideas cathecumi¬
nũ abstinentẽ ab omi. cõcubitu.
uale facientẽ scło. renuntiantẽ
om̃ibꝰ quȩ. possidebat. distribuentẽ
tos fideles. Tim̃dũ ẽ huic. ne dicat
pturꝰ sum: Ecce melior sum illo
⁊ illo fideli. Cogitans fideles aut
cõiugatos. aut idiotas. aut haben¬
tes ⁊ possidentes res suas. quas ipse
quod habet ille ⁊ ille. ⁊ ꝓponat
sibi eos quos cõtẽpnit. Et quasi sor¬
deat illi. hoc acciꝑe quod acceper̃t̃
inferiores. qͥa iam uidet᷑ ipse me¬
illũ sunt. ⁊ nisi aduenerit saluta

Expanded text:
pit baptismum servi? Ut tu non pit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant aliqui in Ecclesia excelsioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem ari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat pturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse siillum
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a. Ioħs quando didic̃
xp̃m᷑ Missus ẽ enĩ ut baptira¬
ret in aqua. Quesitũ ẽ qr. Ut
manifestaret᷑ in isrł dixit. Quid
aliqͥd ⁊ modo maueret.⁊ bapti¬
zarent᷑ hõies baptismo ioħis.
⁊ sic uenirẽt ad baptismũ xp̃i.
S qͥd ait: Ut manifestaret᷑ in
zare inaqua. ccepit ministeri¬
um baptismi ioħs in aqua pe¬
nitenciȩ. parare uiam dño. non
ex istens dñs Atubi cognitus ẽ
dñs. suꝑfluo ei uia parabatuꝵ
quia cognoscentibꝰ se ipse factꝰ
ẽ uia: Itaq ñ durauit diu bap¬
tismꝰ ioħis. sed quomodo demon¬
stratꝰ ẽ dñs humilis. ut ideo
acciꝑet baptismũ ioh̾is. in quo
baptizaret᷑ ipse dñs. Et opus e¬
rat dño baptizari: Ego in t̾ro¬
gans cito respondeo. Opus erat
dño nasci: Opus erat dño cru¬
cifigiꝰ. Opus erat dño mori: O¬
pus erat dño sepeliri . Si gͦ tan¬
tam suscepit ꝓnobis humilita¬
tem: baptismũ ñ erat susceptu¬
rus: Et quid profuit qͥa susce¬

Expanded text:
aritas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Iszare in aqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? Et ego interrogans cito respondeo: Opus erat Domino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia susce
Abbreviated transcription (Latin):
de aqua uinũ fecit. ñ ẽ mirũ eis
qui nouerunt qͥa dñs fecit. Ipse
enim tecit uno illo die in nuptiis
ĩ sex hidriis quas impleri aqua
p̃cepit. qͥ omi anno facit hoc in
uitibꝰ. Sicut enim quod ministri
miserunt in hidrias inuinum
fundunt. inuinũ cõuertit᷑ eiꝰdẽ
oꝑe añi. Illud aũt ñ miramur.
qͥ a om̃i anno fit. Assidutate enĩ¬
ãmisit ammirationẽ.Nã cõside¬
rata racione. maiorẽ inuenit

Expanded text:
de aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabant᷑ Cõtra illos clama¬
bat tẽ afluuio. cõtra quo mͦ cla¬
mat ex eũgłio Uenit ihe. ⁊ quid
dicit ille: Ecce agnꝰ dei. Si agnꝰ
in nocens. ⁊ ioħs agnꝰ: Annõ &
ipse innocens: S quis innocens:¬
Aut quantũ innocens: Om̃s ex
illa traduce ueniunt. ⁊ ex illa ꝓ¬
pagine de qua cantat gemens dł
Ego ininiqͥtate cõceptus sũ. ⁊ in
peccatis mat̾ mea inutero me
aluit. Solus gͦ ille agnꝰ: qͥ ñ sic
uenit.Nõ enim ininiquitate cõ¬
ceptus ẽ: qͥa ñ demortalitate cõcei¬
tus ẽ Nõ enim inpeccatis mat̾
eiꝰ inutero aluit. quẽ uirgo cõcȩ¬
pit. u̾go peperit. qͥa fide cõcepit.¬
⁊ fide suscepit. Ergo ecce agnꝰ dĩ
Non habet traducẽ iste de adam:
Carnẽ tantũ assũpsit de adã pec¬
catum ñ assũpsit. Qui ñ assũpsit
de nr̃a massa peccatũ. ipse ẽ qui
tollit nr̃m peccatũ Ccoe agnꝰ dĩ.
ecce qͥtallit peccatũ mundi No

Expanded text:
tendebantur: contra illos clamatendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
o si postea fieret delerent᷑. dudi¬
erant enim ⁊⁊ recens erat. quia
omĩs iniqͥtas erat deleta dilu¬
uio. Ab iniqͥtate temperare no¬
lebant: altitudinẽ turris cõtͣ
diluuzum requirebant. Edifica¬
uer̃t turrim excelsam. Uidit
ds̃ suꝑbiã ipsoꝵ .⁊ hunc errorẽ
illis in mitti fec̃. ut ñ se cogno¬
scerent loquendo. W factȩ sunt
diu̾sȩ linguȩ de suꝑbia. Si suꝑ¬
bia fec̃ diu̾sitates linguarum.
humilitas xp̃i cõgregauit diu̾¬
Iam quod illa turris dissociaue¬
rat. ȩccłã collegit. De una lin¬
gua factȩ sunt multȩ. Holi mi¬
multis linguis fit una.Noli
mirari. caritas hoc fecit. Quia
⁊ si soni diu̾si linguaꝵ sunt.
incorde unus d̃s aduocat᷑ una
uenientem ad se ⁊ ait: Ecce
agnus dei. ecce qui tollit peccata
emo sibi arroget ⁊dicat.
qͥa ipse auferat peccatũ
mũdi Iam intendite. cõtra quos
suꝑbos intendat. digitũ ioh̃s: Nõ¬
dũ erant nati heretici. ⁊ ĩã de¬

Expanded text:
o. si postea fieret, delerentur. Audio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc errorem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent loquentes; et factae sunt diversae linguae per superbiam . Si superbia fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diveJam quod illa turris dissociaverat, Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multae; noli mimultis linguis fit una; noli mirari, charitas hoc fecit. Quia etsi soni diversi linguarum sunt, in corde unus Deus invocatur, una venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum emo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam os
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊ hic cũ dictũ ẽ in noĩȩ ñ innõ¬
ad dñm: Cudiuimꝰ in quo nõię
baptizemꝰ: Ministros nos fecisti.
⁊ dixisti nobis. ite baptizate in
nõiȩ pat̾s ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ: Quo
ibimus: Quo: Nõ audistis: Aa
hereditatẽ meã. In t̾rogatis quo
ibimꝰ d id quod emi sanguine
meo. Quo gͦ: Ad gentes inquit.
Putau qͥa dixit. ite baptizate
affros. in noĩe patris ⁊ filii ⁊
questionẽ. docuit colũba. Deo
grãs. ad gentes apłi̾ missi sunt.
Si ad gͣs. utiq ad om̃s linguas.
Hoc significauit sp̃c sc̃s. diuisus
in linguis. unitꝰ in colũba Hac
linguȩ diuidunt᷑. hac colũba cõ¬
pulat. Uinguȩ gentiũ cõcorda.¬
columba unitas. in linguis gen¬
ci um societas. Aliquando
uerunt. tc̃ sunt factȩ linguae
eruna multȩ. Post diluuiũ enĩ
suꝑbi qͥdã homines. uelut ad¬
uersus dm̃ se munire conantes.
quasi aliquid eẽt excelsũ deo.
aut aliquid tutũ suꝑbiȩ . e re¬
xrerunt turrẽ. quasi ne diluui¬

Expanded text:
sic et hic cum dictum est, in nomine, non, in noad Dominum, audivimus in quo nomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: quo ibimus? Quo? non audistis? Ad haereditatem meam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nomine Patris et Filii et quaestionem, docuit columba. Deo gratias: ad gentes Apostoli missi sunt; si ad gentes, ad omnes linguas. Hoc significavit Spiritus sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordacolumba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando unc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvi
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̃ gͦ baptizas: Ecce agnꝰ dĩ. ecce
qͥ tollit peccata mũdi. Hic ẽ de
quo dixi. lost me uenit uir qͥ
ante me factus. qͥa pͥoi me erat
Post me uenit uir qͥa posterior
natus ẽ. Ante me factꝰ ẽ: qͥa p̃¬
latꝰ ẽ mͥ. Prior me erat. qͥa in pͥn¬
cipio erat u̾bũ. ⁊ u̾bũ erat ap̃¬

Expanded text:
i, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apu
Abbreviated transcription (Latin):
unc legamꝰ ecce agnꝰ dĩ. ecce qui
tollit peccatũ mundi. Nõ sit p̃sũp¬
cio hominibꝰ: in homines. Nõ trãs¬
migret passe in montes. in dño
cõfiddat. Et si leuat ocłõs suos in
montes unde ueniat auxilium
ei. intelligat qͥa auxiliũ eiꝰ est
adno qui fecit cęlũ ⁊ t̾rã. Tante

Expanded text:
 Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terram . Tantae
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u. nouerat qͥa ipse baptiza
ut potestas ab eoꝰ transiret in
alterũ. quãuis eo donante. hoc
ibi didicit. Et unde ꝓbamꝰ qͥa
iam ⁊ hoc nouerat ioħs. qͥa bap¬
tizaturus erat dñs in sp̃u scõ.
ut hoc intelligat᷑ didicisse in
columba. quod ita erat baptira¬
turus dñs in sp̃u sc̃o. ut inne
minẽ aliũ potestas illa transi¬

Expanded text:
ncto. Noverat, quia ipse baptizabut poalterum, quamvis eo donante, hoc ibi didicit. Et unde probamus quia jam et hoc noverat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse in columba, quod ita erat baptizaturus Dominus in Spiritu sancto, ut in neminem alium hominem potestas illa transi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui maior ẽ ioseph. qͥa uide¬
bat etatẽ. ꝓpterea eũ parentis
honore coluit. om̃ibꝰq filiis exẽ¬
plũ tribuens. ut subiciant᷑ pa¬
tribꝰ patribꝰ. Quod si patres non
fuerint. subiciant᷑ his qui patrũ
etatem habent. Quid loquor de
parentibꝰ ⁊ filiis: Si iħc filiꝰ dei
subicit᷑ ioseph ⁊ mariȩ. ego nõ
est pat̾ Puto qͥa intelligebat io¬
seph. qͥa maior se erat iħc qui
subiciebat᷑ sibi. ⁊ sciens maiorem
sub iectũ sͥ. trepidus moderabat᷑
imꝑio. Uideat gͦ unus quisq qd̃
gnitate sublimior. ñ eleuabitur
suꝑbia eo quod maior ẽ. s sciet
ita sibi meliorẽ eẽ subiectũ. qͦmͦ¬
corde suo: Nõ quasi pueri qͥ xii.
An qm̃ euacirauerat se formã ser¬
ui accipiens. id quod amiserat re¬
sumebat. ⁊ replebat᷑ uirtutibꝰ qͦs
paulo ante assũpto corpore usus
fuerat relinquere: Proficiebat gͦ
ñ solũ sapientia: sed ętate. Est &s¬
etatis profectꝰ. Nue inscripturis

Expanded text:
Nam quia majorem Joseph videNam quia majorem Joseph videbat aetate, propterea eum parentis honore coluit, omnibus filiis exemplum tribuens, ut subjiciantur parentibus. Quod si patres iis non fuerint, subjiciantur his qui patrum aetatem habent. Quid loquor de parentibus et filiis? Si Jesus filius Dei subjicitur Joseph et Mariae, ego non  intelligebat Joseph, quia major se erat Jesus, quod subjiciebatur sibi, et sciens majorem esse subjectum, trepidus moderabatur imperium. Videat ergo unusquisque, quod gnitate sublimior, non elevabitur superbia ex eo quod major est, sed sciet ita sibi meliorem esse subjectum, qcorde suo, non quasi pueri qui duodAn quoniam evacuaverat se formam servi accipiens, id quod amiserat resumebat, et replebatur virtutibus, quas, paulo ante assumpto corpore, visus fuerat relinquere? Proficiebat ergo non solum sapientia, sed aetate. Est aetatis profectus. Duae in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ in patris mei me oportet ẽẽ¬
W̾ magis racionabile ⁊i uiuens. ⁊ ueꝵ
templũ dĩ hoc ẽe suspicor. qua il¬
lud quod tipice t̾reno oꝑe instru¬
ctũ est. Unde in illo templo ut
tipice fuit. ita recessit ⁊ tipicȩ.E¬
gressus ẽ enĩ de templo t̾reno di¬
cens. Eoce relinquet᷑ uobis. domꝰ
nit adpossessionẽ dĩ patris. ad
dite. quã dui impossessione patͥs
bant. propterea sursũ cũ eo ꝑma¬
nere nõ poterant. sed dicit᷑ des-¬
cendisse cũ eis. Crebro iħc des¬
cendit cũ discipłis suis. nec sẽꝑ
uersat᷑ in monte. nec absq fine
sublimia tenet. In montẽ enĩ cũ
in alio loeo cũ ceteris discipłis
ascendit. Porro qͥa ñ ualebant hii
qͥ uariis egrotacionibꝰ laborabãt
in montẽ cõscendere. id circo des¬
cendit ⁊ uenit ad eos qui de or-¬
sum erant. Nunc quoq scribi¬
tur. Uescendit cũ eis. ⁊ uenit
nazareth ⁊ sub iciebat᷑ eis. Dis¬
camꝰ fili subiecti eẽ parentibꝰ
nr̃is. Maior minori subicitur.

Expanded text:
quae sunt Patris mei, me oportet esse. Magis rationabile atque vivens, et verum templum Dei hoc esse suspicor, quam illud quod typice terreno opere constructum est. Unde illo in templo, ut typice fuit, ita recessit et typice. Egressus est enim de templo terreno dicens: Ecce relinquetur vobis domus nit ad possessionem Dei Patris, ad dite, quod quamdiu in possessione Patris , propterea sursum cum eo manere non poterant: sed dicitur descendisse cum eis. Crebro Jesus descendit cum discipulis suis, nec semper versatur in monte, nec absque fine sublimia tenet. In monte cum eris discipulis . Porro quia non valebant hi qui variis aegrotationibus laborabant, in montem conscendere, idcirco descendit, et venit ad eos qui deorsum erant. Nunc quoque scribitur, Descendit cum eis, et venit Nazareth, et subjiciebatur eis. Discamus, filii, subjecti esse parentibus nostris: major minori subjicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat: Sed qͥa ita ut sibi te¬
neret ipsã potestatẽ. ⁊ in nullo
ministroꝵ eã transferret ñ no
uerat. hoc didicit ꝑ colũbã. Per
hanc enĩ potestatẽ qua xp̃c solꝰ
sibi tenuit. in neminẽ mini-¬
stroꝵ transfudit: quamuis ꝑmini¬
stros baptizare dignatus sit. per
hanc stat unitas ȩccłiȩ. quȩ signi¬
ficat᷑ in colũba: de qua dictũ est.
Una est columba mea. una ẽ matri

Expanded text:
noverat: sed quia ita ut sibi teneret ipsam potestatem, et in nullum ministrorum eam transferret, hoc est quod didicit in columba. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit, et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba, de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. ab illo de quo dictũ ẽ hic ẽ qͥ
baptizat. Dictũ ẽ enĩ ministris.
ab eo qui sibi tenuit hanc potesta¬
tẽ. Hoc enĩ in illo uidit iħoes. &
aut nõ nouerat dñm. aut ñ noue¬

Expanded text:
ncti, ab illo de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Dictum est enim ministris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. Hoc enim in illo vidit Joannes, et eum non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
desiderent. ⁊ se uana ostentacic¬
ne ñ iacient. In t̾rogabat in qͦm
magittros: ñ ut al qͥd disceret.
s ut int̾rogãs erudiret. Ex
uno quippe doctrinȩ fontȩ ma¬
nat. ⁊ in tragare ⁊ respondere
sapient̃. Et eiꝰdẽ scienciȩ ẽ scire
quid int̾roges. qͥd ue respondeas.
Oportuit pͥmũ saluatorẽ erudita
in t̾rogatione magistrũ fieri. ut
postea int̾rogantibꝰ responderet.
iurta rationẽ dĩ atq sermonẽ.

Expanded text:
desiderent, et se vana ostentatiodesiderent, et se vana ostentatione non jactent. Interrogabat, inquam, magistros, non ut aliquid disceret, sed ut interrogans erudiret. Ex uno quippe doctrinae fonte manat et interrogare et respondere sapienter: et ejusdem scientiae est, scire quid interroges, quidve respondeas. Oportuit primum Salvatorem eruditae interrogationis magistrum fieri, ut postea interrogationibus responderet juxta rationem Dei, atque sermonem.