comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merit te xp̃s. non emerit:
Non auro &e argento redempti
estis de uana uestra conu̾satiõe
paterne traditionis. s precioso
sanguine agni: clamat apostobꝰ
petrus. Ergo redẽptꝰ a dño es: &
seruus es qui creatus es. Ser¬
uus es qͥ redemptus es: & quasi
dño seruitutẽ debes. & quasi re¬
dẽptori. Nec inferiorẽ putes lib̾¬
td tutionẽ
prestantior. ao gratiã par. ad¬
uersus lapsũ cautior. aduersus
suꝑbiã tectior. Ita lib̾tatẽ accepił¬
di ut meminisse manũ misso¬
ris tui debeas: ut patrono tuo
noueris legitimũ obseqͥum de¬
ferendũ: ne ab ingrato reuocet᷑
libertas. Quid te beatuis qͥ sub
dño regnas: & sub patrono mi¬
litas: Quid autẽ est. quod tibi ñ
contulit dñs: Legẽ dedit: ad¬
iunxit gratiã Lex enĩ peccatũ
denuntiauit: s in conditione.
lubrica penitus cohibere non
potuit. Cognoui enĩ peccatũ
quod nesciebam. Cognoui con¬
cupiscentiã esse peccatũ: & hac
occasione cognitionis. peccati

Expanded text:
merit te Christus, non emerit? merit te Christus, non emerit? non auro et argento redempti estis de uana uestra conuersatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine agni clamat apostolus Petrus. ergo redemptus a domino es et seruus es qui creatus es, seruus es qui redemptus es et quasi domino seruitutem debes et quasi redemptori. nec inferiorem putes libead tuitionem praestantior est, ad gratiam par, aduersus lapsum cautior, aduersus superbiam tectior. ita libertatem accepisti, ut meminisse manumissoris tui debeas, ut patrono tuo noueris legitimum obsequium deferendum, ne ab ingrato reuocetur libertas. quid te beatius, qui sub domino regnas et sub patrono militas? Quid autem est quod tibi non contulit dominus? legem dedit, adiuncxit gratiam. lex enim peccatum denuntiauit, sed in condicione lubrica penitus cohibere non potuit. cognoui enim peccatum quod nesciebam, cognoui concupiscentiam esse peccatum, et hac occasione cognitionis peccati
Abbreviated transcription (Latin):
uincla constringunt: nulla fla¬
gitioꝵ onera nulla criminum
cõmertia. degeneris seruitutis¬
nexui addicant. Disce humilita¬
tẽ ohomo: apostolici iũ cognos¬
ce magisterii. Serũu te dicas li¬
bertus es. Siliberũ te iactes.ser¬
uus es. Nam & ille qͥ quasi ser¬
uus redẽptus ẽ: libertatẽ habet.
Et iste qui quasi lib̾ uocatus est.
bonũ est illi ut seruũ. xp̃i seee
cognoscat:. sub quo seruitus tuta
ẽ. & libertas secura. Quis quasi
idiotã paulũ. uel in ipso iure
asserit.. Sciuit discernere int̾
libertũ & liberum: & ideo non
ꝑfunctorie. s ꝓprie dixit. Qui
enĩ uocatus est in dño seruus:
libertꝰ est dñi. Similit̾ qui liber
uocatus ẽ: seruus est ap̃i. Re¬
uera enĩ om̃s xp̃i liberti sumꝰ.
Nemo liber. Om̃s enĩ in serui¬
tute generati. Qͥd seriuli conditiõi
Quid titulos nobilitatis usurpas:
seruilis hereditas : Nescis quod
te ad& atq eue culpa. mancipa¬
uerit seruituti. Nescis qͦd rede¬

Expanded text:
uincula constringunt, nulla flauincula constringunt, nulla flagitiorum onera, nulla criminum commercia degeneris nexui seruitutis addicunt Disce humilitatem, homo, apostolici uim cognosce magisterii. si seruum te dicas, libertus es: si liberum te iactes, seruus es. nam et ille qui quasi seruus redemptus est libertatem habet et iste qui quasi liber uocatus est bonum est illi ut seruum Christi se esse cognoscat, sub quo seruitus tuta est et libertas secura. quis quasi idiotam Paulum uel in ipso iure adserit? sciuit discernere inter libertum et liberum et ideo non perfunctorie, sed proprie dixit: qui enim uocatus est in dominos seruus, libertus est domini; similiter qui liber uocatus est seruus est Christi. reuera enim omnes Christi liberti sumus, nemo liber; omnes enim in seruitute generati. quid seruili condicioni quid titulos nobilitatis usurpas, seruilis hereditas? nescis quod te Adae atque Euae culpa mancipauerit seruituti? nescis quod rede
Abbreviated transcription (Latin):
a arma iniquitatis sunt. Affec¬
tus igit᷑ ñ caro. auctor ẽ culpe:
caro autẽ uoluntatis ministra.
Non ergo uendat nos uolntas nr̃a.
clamat apłs. Nescitis qm̃ cui exi¬
betis uos seruos ad obediendũ ser¬
ui estis eius cui obeditis siue pec¬
cati in mortẽ: siue obeditionis ad
usticiã. Ergo si aut peccato serui¬
mus. aut iusticie. consideremus
in qua parte seruitꝰ tolerabilior.
fructus uberior. Sed qui potest
esse fructus in morte: Peccati enĩ
stipendiũ mors. & ideo nullus in
eo fructus ẽ. s pudoris dispendi¬
um: cũ ea que gessimꝰ erubescimꝰ.
Seruire autẽ iusticie:. libercasẽ.
Qui enĩ uocatus est in dño seruuꝰ.
libertus est dñi. Similit̾ qͥ liber
uocatus ẽ. seruus est xp̃i. Utraq
conditio obtima esse sub xp̃o. sub
quo & pretiosa seruitꝰ. & głosa
libertas. Preciosa seruitus: quasi
tanti sanguinis precio comꝑata.
Głosa autẽ libertas. quã nulla
seruitus culpe. nulla peccatoꝵ

Expanded text:
a arma iniquitatis sunt. affeca arma iniquitatis sunt. affectus igitur, non caro auctor est culpae, caro autem uoluntatis ministra. non ergo uendat nos uoluntas nostra. clamat apostolus: nescitis quoniam cui exhibetis uos seruos ad oboediendum, serui estis eius cui oboeditis, siue peccati in mortem siue oboeditionis ad iustitiam? ergo si aut peccato seruimus aut iustitiae, consideremus in qua parte seruitus tolerabilior, fructus uberior. sed qui potest esse fructus in morte? peccati enim stipendium mors et ideo nullus in eo fructus est, sed pudoris dispendium, cum ea quae gessimus erubescimus. seruire autem iustitiae libertas est; qui enim uocatus est in domino seruus libertus est domini: similiter qui liber uocatus est seruus est Christi. utraque condicio optima, esse sub Christo, sub quo et pretiosa seruitus et gloriosa libertas: pretiosa seruitus quasi tanti sanguinis pretio comparata, gloriosa autem libertas, quam nulla seruitus culpae, nulla peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
astrictũ possidet: nisi se ei prius
peccatorũ uire uendiderit. Quid
carnẽ quasi infirmã accusamꝰ:
am accipientẽ: ꝓtexisti eũ. Mem¬
bra tua arma pietatis sunt: qͥbꝰ
pauꝑem ab iniuria uindicasti.
Hi disti egenũ. donasti eũ mune-
rib dextere tue: mortẽ a tuo pec¬
tore repulisti. Uidisti eũ qͥ ducit᷑
ad mortem. eripiusti eũ: quia
scriptũ est. Eripe eum qͥ ducit᷑
ad mortẽ. Membra tua arma
st̃ iusticie: si iniuste hominem
ꝑire non passus es. Uidisti mu-¬
lierem. castigasti corpus tuum.
mortificasti libidines. ꝓcaces
meretricis oculos aduersatus
deseriusti: membra tua arma
sunt: & arma castimonie. Contra
autẽ. si oculus tuus uidit muli¬
erẽ ad concupiscendũ eam. ape¬
riusti uulnus. impressisti celum
corpori tuo: membra tua arma
peccati sunt. Uidisti possessionẽ
pupilloꝵ. & pat̾nis eos expulisti
sedibus: transtulisti terminos qͦs
posuerunt patres tui: mẽbra tu¬

Expanded text:
astrictum possidet, nisi se prius astrictum possidet, nisi se prius peccatorum aere ei vendiderit. Quid carnem quasi infirmam accusamus? am accipientem, protexisti eum; membra tua arma pietatis sunt, quibus pauperem ab injuria vindicasti. Vidisti egenum, ribus: dextera tua mortem a tuo pectore reppulisti. uidisti eum qui ducitur ad mortem, eripuisti eum, quia scriptum est: eripe eum qui ducitur ad mortem: membra tua sunt arma iustitiae, si iniuste hominem perire non passus es. uidisti mulierem, castigasti corpus tuum, mortificasti libidines, procaces meretricis oculos auersatus deseruisti: membra tua arma sunt et arma castimoniae. contra autem si oculus tuus uidit mulierem ad concupiscendum eam, aperuisti uulnus, inpressisti telum corpori tuo: membra tua arma peccati sunt. uidisti possessionem pupillorum et paternis eos expulisti sedibus, transtulisti terminos quos posuerunt patres tui: membra tu
Abbreviated transcription (Latin):
formã doctrine. in qua traditi estiᷤᷤ
Liberati autẽ a peccato: serui facti
estis iusticie. Doctrina gͥ facit ut
possimꝰ ꝑuenire ad iusticiã. Potest
ergo adquiri iusticia. discendo. In¬
tendamus igit᷑ studio in formã
euuangłice doctrine. Minimum
studii. plerũq ꝓ maximo habet᷑.
In stuoio enĩ sunt om̃ia: ꝑ quod
adhibet᷑ obedientia. Que in utrã¬
libet partem ꝓpenderit: aut cul¬
pam adiũgit. aut gratiã. Hec noᷤ
in primo adã traxit ad mortem:
hec in adam scđo. ad uitã uocauit.
Hon est qͦd cuiquã nostrũ asscri¬
bamꝰ erũpnam: nisi nr̃e uolunta¬
ti. Nemo tenet᷑ ad culpã: nisi uo¬
luntate propria deflexerit. Non
habent crimen: que inseruntur
reluctantib Uoluntaria tantũ
cõmisa. seqͥtur delictoꝵ inuidia:
qͦo in alios diriuemus. Uoluntari¬
um sibi militẽ eligit xp̃s: uolũ-¬
tariũ sibi seruũ diabolus actio¬
natur. Neminẽ iugo seruitutis

Expanded text:
formam doctrinae, in qua traditi estis, formam doctrinae, in qua traditi estis, liberati autem a peccato serui facti estis iustitiae. doctrina igitur facit, ut possimus peruenire ad iustitiam. potest ergo adquiri iustitia discendo. intendamus igitur studio in formam euangelicae doctrinae. minimum studii plerumque pro maximo habetur. in studio enim sunt omnia, per quod adhibetur oboedientia, quae in utramlibet partem propenderit aut culpam. adiungit aut gratiam. haec nos in primo Adam traxit ad mortem, haec in Adam secundo ad uitam uocauit. Non est quod cuiquam nostram adscribamus aerumnam nisi nti. Nemo tenetur ad culpam, nisi voluntate propria deflexerit. Non habent crimen quae inseruntur reluctantibus: voluntaria tantum commissa sequitur delictorum invidia, quod in alios derivemus. Voluntarium sibi militem elegit Christus, voluntarium servum sibi diabolus auctionatur. Neminem jugo servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
retenta. ideo transgressores uircu-¬
tis egregie. paradisi ex ules facti
sunt : & unmortalitatis exortes.
hanc lex docet: & uniuersorũ
infundit affectib. Doceri autẽ
eã & sapientiã & disciplinã: scͥp¬
tura testatur. De temperantia
in lege: de ceteris in iob libro:
in quo scriptũ est. Nonne dñs
ẽ qui docet intellectũ & disci¬
plinam:. Et in eugłio dñs ipse
ait. Discite a me: quia mitis sũ
& humilis corde. & alibi ad dis¬
cipulos ait. Ite docete om̃s gen¬
des. baptizantes eas in nomine
patris. & filii. & sp̃s scĩ. Unde autẽ
discipuli dicti: aut quid aliud a
xp̃o. nisi uirtutũ operari p̃cepta
discebant: Deniq dauid ait. Ueni¬
te filii audite me: timorẽ dñi doce¬
bo uos. Utiq timor dĩ. de nume¬
ro uirtutum ẽ uia. Initiũ sap̃ie
timor dei. ꝑ que adsciscit᷑ pie for¬
ma doctrine: de qua paulus ait.
Gras autẽ deo quod fiustis serui
peccati. s obedistis ex corde in eam

Expanded text:
retenta, ideo transgressores uirturetenta, ideo transgressores uirtutis egregiae paradisi exules facti sunt et inmortalitatis exortes. hanc lex docet et uniuersorum infundit affectibus. Doceri autem eam et sapientiam et disciplinam scriptura testatur, de temperantia in lege, de ceteris in lob libro, in quo scriptum est: nonne dominus est qui docet intellectum et disciplinam? et in euangelio dominus ipse ait: discite a me quia mitis sum et humilis corde. et alibi ad discipulos ait: ite, docete gentes baptizantes eas in nomine patris et filii et spiritus sancti. unde autem discipuli dicti aut quid aliud a Christo nisi uirtutum operari praecepta discebant ? denique Dauid ait: uenite, filii, audite me, timorem domini docebo n o s. utique timor dei de numero uirtutum est, quia initium sapientiae timor dei, per quem adsciscitur piae forma doctrinae, de qua Paulus ait: gratias autem deo, quod fuistis serui peccati, sed oboedistis ex corde in eam
Abbreviated transcription (Latin):
Bona igitur ratio: que & hostilẽ
plerũq affectũ exuit. et dolorem
iniurie sequestrat. Deniq & in
acie plerũq uictorẽ mitigat. et
ferituri mucronẽ retaroat. de ro¬
gantẽ mortieripit eo qͦd subiectis
parcere iusta ratio ꝑsuadeat
Nã de excludendo uel mitiganos
inuirie dolore: qͥs melior magister
quã patriarcha iacob: Qui pro¬
prios coarguens filios symeon et
leui: ait. Odiosum me fecistis: ita
ut seuus uideret᷑. Et utiq ulti
fuerant sororis iniuiriã: que cont᷑
instituta patrie. uiolato fuerat
pudore temerata. Nec potuit ia-¬
cob preceptor discipline. custos
pudoris. stuprũ quin ꝓbaret omis¬
sũ: sed maluit insolentes ratione
choiberi. sciens quod indignatio¬
nẽ ratio tẽperare posset. Tempe¬
rantia est igitur que resecat cu¬
piditates. Hanc primis hominib
tenendam. mandauit õs dicens.
De fructu autẽ ligni quod ẽ in
medio paradisi ñ edetis. neq tan¬
getis: ne moriamini. Et qͥa non ẽ

Expanded text:
Bona igitur ratio, quae et hostilem Bona igitur ratio, quae et hostilem plerumque affectum exuit, et dolorem injuriae sequestrat. Denique acie plerumque uictorem mitigat et ferituri mucronem retardat et rogantem morti eripit, eo quod subiectis parcere iusta ratio persuadeat. nam de excludendo uel mitigando iuriae dolore quis melior magister quam patriarcha Iacob, qui proprios coarguens filios Symeon et Leui ait: odiosum me fecistis, ita ut saeuus uidear. et utique ulti fuerant sororis iniuriam, quae contra instituta patria uiolato fuerat pudore temerata. nec potuit Iacob, praeceptor disciplinae, custos pudoris, stuprum probare commissum, sed maluit insolentes ratione cohiberi sciens quod indignationem ratio temperare posset. temperantia est igitur, quae resecat cupiditates. hanc primis hominibus tenendam mandauit deus dicens: de fructu autem ligni, quod est in medio paradisi, non edetis neque tangetis illud, ne moriamini. et quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
gistra. Ab hac ꝓfectus iacob sc̃s.
primatus a fratre quos ñ habebat
accepit: eiꝰq prelatus assensu. do¬
cuit in reliqũ. inte ꝑantes ꝓprio
sibi uiles e̾ẽ iudicio. Ab hac ꝓfectuᷤ
ioseph: & calorem iuuentutis edo¬
muit. et tẽptatum adulterinis
animũ illecebris. recte rationis
inductione firmauit. Deniq qͣuiᷤᷤ
fortis esset & ualidus: tam̃ tracta¬
tor actionis. fulcire se maluit di¬
cens uxori dñi sui. Si dñs meus
nescit ꝓpter me aliqͥd in domo
sua. & om̃ia quecumq habet de¬
dit in manꝰ meas. neq subtrac¬
tũ est a me qͥcquã preter te que
uxor illius es. & quomodo faciã
uerbũ hoc malum: ꝙ peccabo co¬
rã deo: hec est gͥ recte rationis
tractatio. quã greci logisnon
nuncupant: qua mens sapientie
intenta solidatur. Pulcre enim
ratio quod nec beneficiis oñi esse
deberet ingratus. nec occultum
posset esse peccatũ qͦd deo teste
comuteret. quẽ latere ñ posset.

Expanded text:
gistra. A.b hac profectus Iacob sanctus gistra. A.b hac profectus Iacob sanctus primatus a fratre quos non habebat accepit eiusque praelatus adsensu docuit in reliquum intemperantes proprio sibi uiles esse iudicio. ab hac profectus Ioseph et calorem iuuentutis edomuit et temptatum adulterinis animum inlinductione firmavit. Denique quamvis fortis esset et validus, tamen tractatu rationis fulcire se maluit dicens uxori domini sui: Si Dominus meus non scit praeter me aliquid in domo sua, et omnia quaecumque habet, dedit in manus meas, neque subtractum est a me quidquam praeter te quae uxor illius es: et quomodo faciam verbum hoc malum, et peccabo coram Deo ? Haec est igitur rectae rationis tractatio quam Graeci λογισμὸν nuncupant, qua mens sapientiae intenta solidatur. Pulchra enim ratio, quod nec beneficiis domini esse deberet ingratus, nec occultum posset esse peccatum. quod, Deo teste, committeret, quem latere non posset. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
passio. & delectationis. & timoris ẽ
Transcurram alias. id ẽ suꝑbiam.
auariciã ambitionẽ contentionẽ
inuidiã: que sunt scđm animam
passiones. Transcurrã etiã inex¬
plebilẽ uorandi libidinẽ: effusio¬
nemq luxurie atq lascuue: que
uitia nęxa sunt corpori. & scđm
illud oꝑantur. Meritoq temperã¬
tia quam maxime passionũ ista¬
rũ restringit ardorem: que pri¬
mũ sobrietate atq moderatione
animũ temperat. mentẽ infor-¬
mat. Deinde etiã delitiarũ absti¬
nentia: restringit habenas cor¬
porales ferocitatis. Ideo lex reci¬
dit ciboꝵ licentiã. epularũ copiaᷤ:
non solum ut resecaret luxuriã.
uerũ etiã ut inhibentis contẽpla-¬
tione. p̃ceptiuã tractationi racio¬
nis aperiret. que irritam̃ta gu¬
le.ceteras q recideret cupiditateᷤ:
corporeas passiones motusq cohi¬
beret Temperantia est igit᷑ cor¬
rectionis preuia: discipline ma-¬

Expanded text:
passio et delectationis et doloris est. passio et delectationis et doloris est. transcurram alias, id est superbiam auaritiam ambitionem contentionem inuidiam, quae sunt secundum animam passiones, transcurram etiam inexplebilem uorandi libidinem effusionemque luxuriae atque lasciuiae, quae uitia nexa sunt corpori et secundum illud operantur. meritoque temperantia quam maxime passionum istarum restinguit ardorem, quae primum sobrietate atque moderamine animum temperat, mentem informat, deinde etiam deliciarum abstinentia restringit habenas corporalis ferocitatis. ideo lex recidit ciborum licentiam, epularum copias, non solum ut resecaret luxuriam, uerum etiam ut inhibentis contemplatione praecepti uiam tractationi rationis aperiret, quae inritamenta gulae ceterasque recideret cupiditates, corporeas passiones motusque cohiberet. temperantia est igitur correctionis praeuia, disciplinae ma
Abbreviated transcription (Latin):
tueret. et in eos. mores sensusq
plantaret: tunc motib eiꝰ regale
imposuit mentis imperiũ. ut
om̃s sensus motusq hominis. eiꝰ
uigore ac potestate regerentur:
adiunxit ad gratiã creat᷑e. ut
mentẽ ipsam diuinis informa¬
ret preceptis. & sapientie instru¬
eret disciplinis: quib & cauen¬
da nosceret. et eligenda cognos¬
ceret. Mens igitur recta ratio¬
ne tenens disciplinã sapientie.
ut diuina & humana cognos¬
cat. erudit᷑ in lege: ꝑ quã discit.
quas sibi subicere debeat passi¬
ones. Passionũ autẽ. uelut du¬
ces sunt nat᷑ales. delectatio et
dolor: quas secuntur cetere.
Iue enĩ conplectunt᷑ uniuersas: qua¬
rũ utraq non solũ corporis. sed
etiã scđm animũ passiones sunt.
Et quia diximꝰ subesse his alias
passiones: ante delectationẽ con¬
cupiscentia: post delectationẽ
gratulatio est. Ante dolorẽ autẽ
est timor: post dolorẽ tristicia.
Commotio autẽ animi: cõmunis

Expanded text:
tueret et in eo mores sensusque tueret et in eo mores sensusque plantaret, tunc motibus eius regale inposuit mentis imperium, ut omnes sensus motusque hominis eius uigore ac potestate regerentur. adiuncxit ad gratiam creaturae, ut mentem ipsam diuinis informaret praeceptis et sapientiae instrueret disciplinis, quibus et cauenda nosceret et eligenda cognosceret. mens igitur recta ratione tenens disciplinam sapientiae, ut diuina et humana cognoscat, eruditur in lege, per quam discit quas sibi subicere debeat passiones. Passionum autem uelut duces sunt naturales delectatio et dolor, quas secuntur ceterae. illae enim conplectuntur uniuersas, quarum utraque non solum corporis, sed etiam secundum animam passiones sunt. et quia diximus subesse\' his alias passiones, ante delectationem concupiscentia, post delectationem gratulatio est; ante dolorem autem est timor, post dolorem tristitia, commotio autem animi communis
Abbreviated transcription (Latin):
Que res inditio ẽ. qͦd concupiscen¬
tia qͥdem rationẽ preueniat: s ra-¬
tio cupiditati resistat. Humanũ
itaq passus est dauid: ut irratio¬
nabiliter concupisceret. S illud
laudabile. qͦd irrationabilẽ concu¬
piscentiam. rationabiliter parato
fraudauit remedio: dũ uiros qui
erubuerunt desidium sui regis.
& maluerunt finẽ eiꝰ uere cundie
uel periculo ꝓprie salutis afferre.
Pius lauoo eum qui erubuit in suo
desiderio alienum ꝑiculũ: & aquã
oubie sortis precio quesitã sangui¬
ni comꝑarauit. simul quasi repreᷤᷤ¬
sa uictor cupiditate. ꝓfudit aquã
dño: ut ostender et quod concupis¬
centiã suam u̾bi consolatione res¬
tringeret. Potest gͥ mens sobria
in pressiones refrenare ac repri¬
mere. quãuis grauiũ passionum:
& feruorẽ omnem cupiditatis fla¬
grantissime refrigerare: derua¬
re alios motus. & recte rationis
tractatione respuere passiones.
Ꝙ enĩ cũ deus hominem consti¬

Expanded text:
quae res indicio est quod concupiscenquae res indicio est quod concupiscentia quidem rationem praeueniat, sed ratio cupiditati resistat. humanum itaque passus est Dauid, ut inrationabiliter concupisceret, sed illud laudabile, quod inrationabilem concupiscentiam rationabiliter parato fraudauit remedio. dum laudo uiros, qui erubuerunt desiderium sui regis et maluerunt finem eius uerecundiae uel periculo propriae salutis adferre, plus laudo eum qui erubuit in suo desiderio alienum periculum et aquam dubiae sortis pretio quaesitam sanguini comparauit. simul quasi repressa uictor cupiditate profudit aquam domino, ut ostenderet quod concupiscentiam suam uerbi consolatione restingueret. potest igitur mens sobria inpressiones refrenare ac reprimere quamuis grauium passionum et feruorem omnem cupiditatis flagrantissimae refrigerare, deriuare alio motus et rectae rationis tractatione despuere passiones. etenim cum deus hominem consti
Abbreviated transcription (Latin):
sed dño reseruabat. Deniq quẽ
Shominib meliorẽ & fortiorẽ assu¬
mimus quã scm̃ dauid. qͥ cupidi¬
tatem sibi qua concupiuerat a¬
quã de lacu bethleem. hostili int̾¬
clusã exercitu. sibi auferre ñ
potuit. potuit mitigare: hã cũ
aliis utiq defuisse non inuenia¬
mus. id ẽ tanto exercitus nume¬
ro cũ utiq multo minus regi de¬
esse potuerit: ex ceteris fontibuᷤ
aqua. irrationabilem quã dam
concupiscentiã passus desidera¬
uit eam. que hostiũ erat circũ¬
fusione uallata: unde sine maxi¬
mo periculo. non facile potius¬
set deferri. Itaq ait. Quis michi
potũ dabit de lacu qui est in
bethleem ao portam:. Et cũ ee̾nt
reꝑti tres uiri. qͥ hostiũ castra
preciderent. & deferrent aquã
quã sũmo desidio desiderasset:
cognoscens quod periculo alieno
aqua sibi eadem constitisset. ꝓfu¬
dit illam dño: ne sanguinẽ illorũ
qui eã detulerant. bibire uideret᷑.

Expanded text:
sed domino reseruabat. Denique quem sed domino reseruabat. Denique quem de hominibus meliorem et fortiorem adsumemus quam sanctum Dauid, qui cupiditatem sibi, qua concupiuerat aquam de lacu Bethleem hostili interclusam exercitu, sibi auferre non potuit, potuit mitigare? nam cum aliis utique defuisse non inueniamus, id est tanto exercitus numero, cum utique multo minus regi deesse potuerit ex ceteris fontibus aqua, inrationabilem quandam concupiscentiam passus desiderauit eam, quae hostium erat circumfusione uallata, unde sine maximo periculo non facile potuisset deferri. itaque ait: quis mihi potum dabit de lacu, qui est in Bethleem ad portam? et cum essent reperti tres uiri, qui hostium castra praeciderent et deferrent aquam, quam summo desiderio desiderasset, cognoscens quod periculo alieno aqua sibi eadem constitisset profudit illam domino, ne sanguinem illorum qui eam detulerant bibere uideretur.
Abbreviated transcription (Latin):
at: a puniendo se reuocet. sicut
& ꝓpheta nos docet dicens. irasci¬
mini & nolite peccare. Conce̾sit
quod nature est: negauit quod
ex se originẽ sumit: ĩdõq scda est
Nã aut de naturalib suscipitur.
aut de utilibus. Itaq aut nat᷑a¬
lia tẽperat. aut utilitatis assertor
est. Deniq non alii excidit con¬
cupiscentiam: s facit ne concu¬
piscentie seruiamus. Quis enĩ
tantꝰ ut corporalẽ motũ possit aufer¬
re. nisi solus ille qͥ potuit de in¬
fructuosa ficulnea dicere. hoc est
malicia udeoꝵ: ecce anni tres
sunt. ex qͦ ueni querens fructũ
in ficulnea hac & ñ inuenio:
Succide ergo illã. Cui respon¬
dit seruus. Remitte illam & hoc
anno. usq dũ fodiã circa illã.
& mittam cophinũ stercoris. Et
si quidẽ fructum fecerit: sin au̾
in futurũ succide illam. Meri¬
to ad dñm retulit: qͥa exciden¬
de corporalis ꝓlapsionis potesta¬
tẽ. sibi ipse uendicare ñ poterat.

Expanded text:
at, a puniendo se revocet; sicut at, a puniendo se revocet; sicut et Propheta nos docet dicens: Irascimini, et nolite peccare . Concessit quod naturae est: negavit quod ex se originem sumit, ideoque secunda est. Nam aut de naturalibus suscipitur, aut de utilibus. Itaque aut naturalia temperat, aut utilitatis assertor est. Denique non ibi excidit concupiscentiam: sed facit ne concupiscentiae serviamus. Quis enim tantus, ut corporalem motum possit auferre, nisi solus ille qui potuit de infructuosa ficulnea dicere, hoc est malitia Judaeorum: Ecce anni tres sunt, ex quo ueni quaerens fructum in ficulnea hac et non inuenio: succide ergo illam. cui respondit seruus: remitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et mittam cophinum stercoris. et si quidem fructum fecerit: sin autem, in futurum succide illam. merito ad dominum rettulit, quia excidendae corporalis prolapsionis potestatem sibi ipse uindicare non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
ecessarius ad discipli¬
bus plenꝰ prudentie:
& mens rationi inten.¬
ta. precurrit uirtutibus. passio¬
nes cohercet. Docibilis enĩ uirtꝰ
Deniq studio & discendo querit᷑:
dissimulando amictit᷑. Alio quin
nͥ sermo bonus necessarius esset
ad correctionẽ: nũquã lex dice¬
ret. ñ adulterabis. Sed qͥa nudꝰ
sermo ad mouendũ utilis. ad
ꝑsuadendũ infirmus ẽ: idõ adhi-¬
benda est rationis recte considã¬
tio: ut qͦd sermo bonus p̾scrip¬
serit. ratio plenius tractata ꝑ¬
suadeat. Non enĩ seruili ad obe¬
diendũ constringim᷑ necessitate:
s uoluntate arbitra ad uirtutẽ
ꝓpendimꝰ. siue ad culpam incli¬
namur. & ideo nos aut liber
affectus ad errorẽ trahit: aut uo¬
luntas reuocat rationẽ. Sed ut
passio aut est grauissima culpe
concupiscentia: quã ratio emol¬
lit & conprimit. Emollire enĩ
enĩ fieri potest. ut facilis ad ira¬
condiam ñ irascatur.: s ũ ratiõe
se temperet. indignationẽ cohibe¬

Expanded text:
ecessarius ad disciplirmo, plenus prudentiae; et mens rationi intenta praecurrit virtutibus, passiones coercet. Docibilis enim virtus. Denique studio et discendo acquiritur, dissimulando amittitur. Alioquin nisi sermo bonus necessarius esset ad correctionem, numquam Lex diceret: Non adulterabis . Sed quia nudus sermo ad monendum utilis, ad persuadendum infirmus est, ideo adhibenda est rationis rectae consideratio; ut quod sermo bonus praescripserit, ratio plenius tractata persuadeat. Non enim servili ad obediendum constringimur necessitate, sed voluntate arbitra, sive ad virtutem propendemus, sive ad culpam inclinamur. Et ideo nos aut liber affectus ad errorem trahit, aut voluntas revocat, rationem secuta. Passio autem gravissima culpae concupiscentia est, quam ratio emollit et comprimit. Emollire enim enim fieri potest ut facilis ad iracundiam non irascatur: sed ut ratione se temperet, indignationem cohibe
Abbreviated transcription (Latin):
tura non er̃at: Habebamꝰ iam.
legẽ nature. Erat unusqͥsq sibi
lex: qui opus legis scriptũ habe¬
bat in corde suo. Illã non tenui¬
mꝰ: cur addebatur. & altera. in cuiꝰ
oꝑib caro non posset iustifica¬
ri  Accessit uinculũ: ñ solutio.
Addita ẽ peccatoꝵ agnitio: non
remissio. Peccauimꝰ om̃s: qͥ pote¬
ramꝰ excusationẽ p̃tendere ꝑ ig¬
norantiã. Os obstructũ est om̃ib:
ꝓfuit tam̃ mͥ: cepi confiteri qͦs
negabam. Cepi delictũ meũ cog¬
noscere: & iniusticiã meã ñ oꝑi¬
re. Cepi ꝓnunciare aduersus
me iniusticiã meã dño: & ture¬
misisti iniquitates cordis mei.
S &e illud michi ꝓdest: quod ñ
iustificam᷑ ex oꝑib legis. Non ha¬
beo gͥ. unde głari in oꝑib meis
possim. Non habeo unde me iac¬
tẽ: & idõ gloriabor in xp̃o. Non
gloriabor quia iuistus sũ: s głabor
quia redẽptus sũ. Głabor ñ qͥa
uacuus sum peccatis: s qͥa mͥ re

Expanded text:
tura non erat? habebamus iam tura non erat? habebamus iam legem naturae, erat unusquisque sibi lex, qui opus legis scriptum habebat in corde suo. illam non tenuimus: cur addebatur et altera, in cuius operibus caro non posset iustificari ? accessit uinculum, non solutio; addita est peccatorum agnitio, non remissio. peccauimus omnes, qui poteramus excusationem praetendere per ignorantiam: os obstructum est omnibus. profuit tamen mihi. coepi confiteri quod negabam, coepi delictum meum cognoscere et iniustitiam meam non operire, coepi pronuntiare aduersus me iniustitiam meam domino et tu remisisti impietates cordis mei. sed et illud mihi prodest quod non iustificamur ex operibus legis. ! non habeo igitur unde gloriari in operibus meis possim, non habeo unde me iactem et ideo gloriabor in Christo. non gloriabor quia iustus sum, sed gloriabor quia redemptus sum. gloriabor non quia uacuus peccatis sum, se
Abbreviated transcription (Latin):
citͦ. Quid iterũ peccato obedit:
Quid iterũ peccatũ regnat in
mortus: cũ mors finis peccatisit:
Mortui sumꝰ carne: renouati su¬
xp̃s in nob̾: ergo sit nobis caro
mortua ꝓpter peccatũ. sp̃s uero
uiuat ꝓpter iustificationẽ. Si qͦd
erat imposibile legis solutũ est:
in sp̃u ambulemus. Sic passioẽs
sepelimꝰ si crucẽ huiꝰ corporis non
resoluamꝰ: si cy rographũ peccati
quod deletũ est in cruce xp̃i ñ
rescribamus : si ueteris hominis
amictũ quẽ exuimꝰ non induamꝰ.
Scriptum ẽ enĩ in canticis. Exiui
tunicã meã: quomodo induã illã:
Laui pedes meos: qͦmodo inqͥnabo
eos: Mortificata igit᷑ nob̾ st̃ corpo¬
ris mẽbra: cur eiꝰ pullulant uiti¬
a: Ideo lex ñ preualuit: qͥa car-¬
nẽ non mortificauit. Idõ quasi
umbra pteriit: non colorauit.
Ideo etiam obũbrauit nos a sole
iusticiȩ: quia coaceruauit crimi¬
na. Ergo & obfuit. Quid gͥ opus
fuit ut lex ꝓmulgaretur: si ꝓfu¬

Expanded text:
cit, quid iterum peccato oboedit? cit, quid iterum peccato oboedit? quid iterum peccatum regnat in mortuis, cum mors finis peccati sit? mortui sumus carne. renouati suChristus in nobis, ergo sit nobis caro mortua propter peccatum, spiritus uero uiuat propter I iustificationem. sic quod erat inpossibile legi solutum est, si in spiritu ambulemus: sic passiones sepelimus, si crucem huius corporis non resoluamus, si chirographum peccati, quod deletum est in cruce Christi, non rescribamus, si ueteris hominis amictum quem exuimus non induamus. scriptum est enim in Canticis: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? mortificata igitur nobis sunt corporis membra, cur eius pullulant uitia? ideo lex non praeualuit, quia carnem non mortificauit, ideo quasi umbra praeteriit, quia non colorauit, ideo etiam obumbrauit nos a sole iustitiae, quia coaceruauit crimina: ergo et obfuit. Quid igitur opus fuit ut lex promulgaretur, si profu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia carnis non ẽ legi sub-¬
dita: & preceptis eiꝰ repugnabat.
Non enĩ poterat uirtuti obedi¬
re cupiditatib dedita: & lenoci-¬
niis carnalibus implicata. Ideo
laborandũ est. ut teneamus dĩ
gratiã. Mens itaq bona si rati-¬
oni intendat. Sed parũ ꝑfecta: nisi
sue affigeret: peccata donaret. in
cuiꝰ morte iustificati sumꝰ. ut totuᷤ
mundꝰ. eius mundaret᷑ sanguine.
Deniq in morte ipsius baptizati
ant᷑: in illiꝰ crucis clauis tenean¬
tur affixe. Si in illiꝰ morte mor¬
tui sumꝰ: qͥd iterũ tãquã uiuenteᷤᷤ
ad ea que sunt mundana reuo¬
camur: Quio nob̾ cũ elem̃tis mũ¬
di ͦ Quid cũ cupiditatib: Quid
cũ luxuria atq lascia: qͥb in
ꝑiora que sunt ñ que corrupti¬
bilia & terrena queramꝰ. Ap̃s
surgens a mortius. ueterẽ hoĩem
affixum cruci reliqͥt: nouũ re¬
suscitauit. Ap̃s idõ mortuus est.
ut & nos peccato morerem᷑: deo
resurgeremus. Mortua ẽ caro

Expanded text:
sapientia carnis non est legi subsapientia carnis non est legi subdita et praeceptis eius repugnabat. non enim poterat uirtuti oboedire cupiditatibus dedita et lenociniis carnalibus implicata. ideo laborandum est, ut teneamus dei gratiam. mens itaque bona, si rationi intendat, sed parum perfecta, nisi suae adfigeret, peccata donaret. in cuius morte iustificati sumus, ut totus mundus eius mundaretur sanguine denique in morte ipsius baptizati antur, illius crucis clauis teneantur. adfixae. si in illius morte mortui sumus, quid iterum tamquam uiuentes ad ea quae sunt mundana reuocamur? quid nobis cum elementis mundi, quid cum cupiditatibus, quid cum luxuria atque lasciuia, quibus in iora quae sunt, non quae corruptibilia et terrena quaeramus. Christus surgens a mortuis ueterem hominem adfixum cruci reliquit, nouum resuscitauit. Christus ideo mortuus est, ut et nos peccato moreremur, deo re-urgeremus. mortua est caro
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia mea quã non putabã
ẽẽ peccatũ. mortem mͥ oꝑata
sit. dũ ꝓditur: & supͣ modum sit¬
factũ ipsum peccatũ. Erat enim
peccatum & si nesciebat᷑. sed cogni¬
tione coaceruatũ est. & quasi in¬
crementũ erroris assũpsit: atq
in naturã delicti. cessit forma
mandati. Michi tam̃ mors ñ sit
cui prũptũ est ad xp̃m confu-¬
gere: ꝑ qũe soluim᷑ omui mortiᷤ
periculo. Absoluta igit᷑ etiã est
scda ꝓpositio: qͥa mandatũ michi
legis mors ñ est. & si mortẽ oꝑetur.
Quod enĩ contͣbamur fragilita¬
tis est : quod euadimus xp̃i. Er¬
igo ut ad exordia sermonis huuiᷤ
reuertam᷑: mens bona ẽ que ha¬
bet tractationẽ rationis. & in¬
tendit sapientie disciplinis. S
grauis lucta ẽ ei cũ mortis cor¬
pore: & plerũq rationẽ mentis
uincit. carnis illecebra. Idõ dñs
primo legẽ dedit. cui mens ho¬
minis sese ad optẽꝑandũ dedit:
& ei serure cepit ut e̾ẽt subdi¬
sa. Sed caro subiecta ñ erat. qͥa

Expanded text:
on putabam esse peccatum, mortem mihi operata. sit, dum proditur, et supra modum factum sit ipsum peccatum — erat enim peccatum, etsi nesciebatur, sed cognitione coaceruatum est et quasi incrementum erroris adsumpsit atque in naturam delicti cessit forma mandati.-, mihi tamen mors non sit, cui promptum est ad Christum confugere, per quem soluimur omni mortis periculo. absoluta igitur etiam secunda est propositio, quia mandatum mihi legis mors non est, etsi mortem operetur. quod enim conturbamur fragilitatis est, quod euadimus Christi. Ergo ut ad exordia sermonis huius reuertamur, mens bona est, quae habet tractationem rationis et intendit sapientiae disciplinis, sed grauis lucta est ei cum mortis corpore et plerumque rationem mentis uincit carnis inlecebra. ideo dominus primo legem dedit, cui mens hominis sese ad optemperandum dedit et ei seruire coepit, ut esset subdita; sed caro subiecta non erat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ dõ: uixta hõĩem atq interio¬
minuitur. nec aduersis frangitur.
nec repagulis inhibet᷑: nec suoꝵ
amissionib mestificatur. Ad cuiꝰ
informationẽ dicit apłs. Nolumus
autẽ uos ignorare fr̃s de dormien-¬
tib: ut ñ tristes sitis sic̃ & ceteri
qͥ spem ñ habent. Solatus enĩ re
surrectionis fide. & remuneratio¬
nis future gr̃a. nec recipit ea m̃te
mesticiã qua adheret deo. & diui¬
ne prestantie uoluptate letatur.
Qui autẽ his contristat᷑: non scđ̾m¬

Expanded text:
orem deo iuxta hominem atque exterioorem deo iuxta hominem atque exteriominuitur nec aduersis frangitur nec repagulis inhibetur nec suorum amissionibus maestificatur. ad cuius informationem dicit apostolus: nolumus autem uos ignorare, fratres, de dormientibus, ut non tristes sitis. sicut et ceteri qui spem non habent. solatur enim se resurrectionis fide et remunerationis futurae gratia nec recipit ea mente maestitiam, qua adhaeret deo, et diuinae praesentiae uoluptate laetatur. qui autem his contristat
Abbreviated transcription (Latin):
micitie & pullus gratiarũ: confa¬
bulent᷑ tibi. Amicitia autẽ p̃cedat
te: & una sit tecũ in om̃i tempore
Bona enĩ uirtutũ amicitia: & sũ¬
mi boni caritatis. Nichil itaq
aliud querit ꝑfectus ille. nͥ solũ
& p̃clarũ bonum. Unde & dicit
Vnã petii a dño. hanc reqͥram ut
inhabitẽ in dõmo dñi om̃ibꝰ dieb
uite mee: & uioeam delectationẽ
dñi. Neq uero eũ tamquã angus¬
cũ in opemq fastioias: qui unius
boni uelut solitaria societate
contentus sit. Huiꝰ enĩ amicitia
circundatus. plurimus erit. Abun¬
dat enĩ in huiꝰmodi uiro. ad beati¬
tudinẽ. & ad possessionem boni: et
ideo nichil aliud desiderat. Nichil
enĩ quasi nouu expetit: qͥ omnia
habet. Nichil ẽ enĩ boui qͦd non habe¬
at: nec suꝑflius delectatur. s necessa-¬
riis: & eo ipso necessario. quod ñ sibi
sed carni adherenti sibi. necessariũ
sit. Ia q indulget qͦd ab interioriᷤ

Expanded text:
micitiae et pullus gratiarum confamicitiae et pullus gratiarum confabuletur tibi? amicitia autem praecedat te et una sit tecum in omni tempore; bona enim uirtutum amicitia et summi boni caritas. nihil itaque aliud quaerit perfectus ille nisi solum et praeclarum bonum. unde et dicit: unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domiuitae meae et uideam delectationem domini. neque uero eum tamquam angustum inopemque fastidias, quia unius boni uelut solitaria societate contentus sit. huius enim amicitia circumdatus plurimus erit. abundat enim huiusmodi uiro ad beatitudinem et ad possessionem boni, et ideo nihil aliud desiderat. nihil enim quasi nouum expetit qui omnia habet. nihil est enim boni quod non habeat nec superfluis delectatur, sed necessariis et eo ipso necessario, quod non sibi, sed carni adhaerenti sibi necessarium sit, idque indulget quod ab interioris
Abbreviated transcription (Latin):
beata uita in hominib: s in his sci¬
licet in quib fuerit ꝑfecta uita
Perfecta autẽ uita ñ sensibilis
ista. seo illa rationabilis scđm trac¬
tationẽ rationis & mentis uiuacita¬
tem: in quo ñ est portio hominis
s ꝑfectio: que non tã in conditio¬
ne ẽ hominis. quã in oꝑatione. Hec
enĩ beatũ facit. Huic gͥ uiro quid
est bonũ ÷ nisi ipse sibi qͦd habet:¬
& adest ei hoc bonũ: & causa ei erit
futurorũ bonoꝵ. De hoc bono dixit
salomon. Dibe aquã de tius uasis:
& de puteoꝵ tuoꝵ fontib. Suꝑ¬
fluant tibi aque. de fonte: in tuas
autẽ plataeas discurrant. Sint tͥ
soli constitute. & nemo alienꝰ par¬
ticeps sit tibi : fons aque tue sit tͥ
ꝓprius. Utere gͥ interno bono tuo:
testimoniũ autẽ boni huiꝰ maximũ.
qm̃qͦdqͥ habet alia non requirit
Quid enĩ requirat. qͥ inferiora des¬
piciat ⁊ prestantissimo autẽ inhere¬
at Sicut scriptũ est. Ceruus a¬

Expanded text:
beata uita in hominibus, sed in his scibeata uita in hominibus, sed in his scilicet, in quibus fuerit perfecta uita. perfecta autem uita non sensibilis ista, sed illa rationabilis secundum tractationem rationis et mentis uiuacitatem. in quo non est portio hominis, sed perfectio, quae non tam in condicione est hominis quam in operatione; haec enim beatum facit. huic igitur uiro quid est bonum nisi ipse sibi? quod habet, et adest ei hoc bonum et causa ei erit futurorum bonorum. de hoc bono dixit Solomon: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus. superfluant tibi aquae de tuo fonte, in tuas autem plateas discurrant. sint tibi soli constitutae, et nemo alienus particeps sit tibi. fons aquae tuae sit tibi proprius. utere igitur interno bono tuo. testimonium autem boni huius maximum, quoniam qui habet alia non requirit. quid enim requirat qui inferiora despiciat, praestantissimo autem inhaereat, sicut scriptum est : ceruus a
Abbreviated transcription (Latin):
te beatitudo est. s in conscientia
pura ab om̃i labe peccati: & in eiꝰ
mente. qͥ cognoscit. quia qͦd bo¬
nũ ẽ hoc delectat. ꝙ si asperũ sit:
qͦd autẽ indecorũ. etiã si suaue
non mulceat. Ergo causa bene
uiuendi ñ delectatio corporalis:
s m̃tis prudentia est. Non enĩ
caro que subiecta ẽ passionis
mens que iudicat. qͥa nichil me-¬
lius delectat. quã consilioꝵ ho¬
nestas. & operum pulcricudo.
fa igitur beate int̾pres ẽ uite.
Melior est enĩ prudentia uel ra¬
tio arbitra passionis: quã passio.
Prestantius q quod iudicat. quã
quod iudicio subiectũ est. Neq
enĩ fieri potest. ut ratione sit
melius: quod ẽ irrationabile.
Habet ergo in se remunerationẽ
suã qͥ sequit᷑ iħm: & in suo affec
neat. Beatus tamen est siuis morib :
beatus ipsis periculis: sic̃ dñs defi¬
niuit dicens. Beati qͥ ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ ꝓpter iusticiam. Est ergo

Expanded text:
tae beatitudo est, sed in conscientia tae beatitudo est, sed in conscientia pura ab omni labe peccati et in eius mente qui cognoscit quia quod bonum est hoc delectat, etiamsi asperum sit, quod autem indecorum, etiamsi suaue, non mulcet. ergo causa bene uiuendi non delectatio corporalis, sed mentis prudentia est. non enim caro, quae subiecta est passioni, sed mens, quae iudicat, quia nihil melius delectat quam consiliorum honestas et operum pulchritudo; ea igitur beatae interpres est uitae. melior est enim prudentia uel ratio arbitra passionis quam passio praestantiusque quod iudicat quam quod iudicio subiectum est. neque enim fieri potest, ut ratione sit melius quod est inrationabile. habet ergo in se remunerationem suam qui sequitur Iesum et in suo affectneat, beatus tamen est suis moribus, beatus ipsis periculis, sicut dominus definiuit dicens: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. Est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
si dampno quẽ ipse saluaui: De¬
inde consideras uidicẽ: non consi¬
deras aduocatum: Potest iste se¬
ueriorẽ ferre sententiã. qͥ interpel¬
lare non desinit. ut pat̾ne in nos
quã nos a xp̃o seꝑare deberent
Cur nos ꝓ illo ñ etiã dura &acer¬
ba toleremus : qͥ ꝓ nob̾ tam indig¬
na suscepit: Idoq debet in nobis
esse caritas: ut nullis ꝑiculis re¬
uocem᷑ a. xp̃o. Scriptum ẽ enĩ.
Aqua multa excludere ñ pot̾it
caritatem: & flumina ñ conclu¬
dent eam: quia torrentẽ transit
anima diligentis. Nulla tẽpestas.
nullũ ꝓfundum periłm nullus
terror mortis aut pene. uĩ cari¬
in his beata uita est: etiã si mul¬
tis ꝑiculis inundetur. Non enĩ
frangit᷑ sapiens dolorib corporiᷤ.
nec uęxatur in cõmodis: s etiam
ui erũpnis beatus manet. Neq
enĩ aduersa corporis uite beate
munꝰ imminuunt. neq de eius
aliquio suauitate delibant: qͥa
non in delectatione corporis ui¬

Expanded text:
si damno quem ipse saluaui? desi damno quem ipse saluaui? deinde consideras iudicem, non consideras aduocatum. potest iste seueriorem ferre sententiam, qui interpellare non desinit, ut paternae reconaquam nos a Christo separare deberent. cur nos pro illo non etiam dura et acerba toleremus, qui pro nobis tam indigna suscepit? ideoque debet in nobis esse caritas, ut nullis periculis reuocemur a Christo. scriptum est enim: aqua multa excludere non poterit caritatem et flumina non concludent eam, quia torrentem transit anima diligentis. nulla tempestas, nullum profundum periculum, nullus terror mortis aut poenae uim cariin his beata uita est, etiamsi multis periculis inundetur. non enim frangitur sapiens doloribus corporis nec uexatur incommodis, sed etiam in aerumnis beatus manet. neque enim aduersa corporis uitae beatae munus inminuunt neque de eius aliquid suauitate delibant, quia non in delectatione corporis ui
Abbreviated transcription (Latin):
cessit auctorẽ. Nichil ẽ igit᷑ quod
negari nobis posse ueream᷑. Ni¬
chil est. in qͦ de munificentie di¬
une diffidere ꝑseuerantia debe¬
amus: cuiꝰ fuit tantũ diut᷑na et
uigis ub̾tas. ut primo p̃destina¬
ret. deinde uocaret: & quos uoca¬
ret. hos & iustificaret: et qͦs iusti¬
ficaret hos & clarificaret. Poterit
deserere. quos tantis beneficiis suiᷤ
usq ad premia ꝓsecutus est: Int̾
tot beneficia dei:. num metuende
sunt alique accusatoris insidie:
S qͥs audeat accusare: quos elec¬
tos diuino cernit iudicio: Num
deus pater ipse qͥ contulit potest
sua dona rescindere: a qͦs adoptio¬
ne suscepit. eos a pat̾ni affectus
gr̃a relegare: Sed metus ẽ ne uidęx
seuerior sit. Considera quẽ udicẽ
omne iudiciũ. Poterit gͦ te damp
nare. ille quẽ redemit a morte. ꝓ
quo se obtulit: cuiꝰ uitã sue mortis
mercedẽ ẽẽ cognoscit: Nonne di¬
cet: que utilitas in sanguine meo.

Expanded text:
cessit auctorem. nihil est igitur quod cessit auctorem. nihil est igitur quod negari nobis posse uereamur, nihil est in quo de munificentiae diuinae diffidere perseuerantia debeamus, cuius fuit tam diuturna et iugis ubertas, ut primo praedestinaret, deinde uocaret et quos uocaret hos et iustificaret et quos iustificaret hos et clarificaret. poterit deserere quos tantis beneficiis suis usque ad praemia prosecutus est? inter tot beneficia dei num metuendae sunt aliquae accusatoris insidiae ? sed quis audeat accusare quos electos diuino cernit iudicio? num deus pater ipse qui contulit potest sua dona rescindere et quos adoptione suscepit eos a paterni affectus gratia relegare? sed metus est ne iudex seuerior sit: considera quem habeas omne iudicium. poterit ergo te ille damnare, quem redemit a morte, pro quo se obtulit, cuius uitam suae mortis mercedem esse cognoscit ? nonne dicet: quae utilitas in sanguine meo,
Abbreviated transcription (Latin):
habeas tantã eiꝰ dignationẽ. ut
filio ꝓprio ꝓ te non peꝑcerit.
Pulcro uerbo usa ẽ scriptura.
ut dĩ patris erga te pium ꝓpo¬
sicũ declararet. qui morti obtu¬
lit filiũ: & filius. mortis acerbita¬
tẽ sentire ñ potuit. Quod in pa¬
tre fuit nichil sibi reliqͥt: totũ
ꝓ te obtulit. Quod in plenitudi¬
ne diuinitatis. nichil ipse amisit:¬
& te redemit. Considera affectum
patriũ quod pietatis est. Quasi mo¬
rituri filii suscepit periculũ: qͣsi
orbitatis hausit dolorem: ne tibi
periret fructus redemptionis.
de te lucraretur. Ille ꝓpter te dis¬
pendia nr̃a suscepit. ut te diuinis
insereret: celestib consecraret. Mi¬
re etiã addidit ꝓ nob̾ om̃ib tra-¬
didit illũ: ut ostenderet qͦd ita
om̃s diligat. ut dilectissimũ sibi
filiũ ꝓ singulis traderet. Pro qͥb
igitur quod suꝑ omĩa ẽ dedit: po¬
test fieri ut in illo uniu̾sa donaue¬
rit. Nichil enĩ excepit: qͥ omnium

Expanded text:
habeas tantam eius dignationem, ut habeas tantam eius dignationem, ut filio proprio pro-te non pepercerit? pulchro uerbo usa est scriptura, ut dei patris erga te pium propositum declararet, qui morti obtulit filium. et filius mortis acerbitatem sentire non potuit, quod in patre fuit: nihil sibi reliquit, totum pro te obtulit, quod in plenitudine diuinitatis nihil ipse amisit et te redemit. considera affectum patrium. quod pietatis est quasi morituri filii suscepit periculum, quasi orbitatis hausit\' dolorem, ne tibi periret fructus redemptionis. '\' taretur, dum te lucraretur. ille propter te dispendia nostra suscepit, ut te diuinis insereret, caelestibus consecraret. mireĮ, etiam addidit: pro nobis omnibus tradidit illum, ut ostenderet quod ita omnes diligat, ut dilectissimum sibi filium pro singulis traderet. pro quibus igitur quod super omnia est dedit, potest fieri ut non in illo uniuersa donauerit? nihil enim excepit qui omnium
Abbreviated transcription (Latin):
egere non possis. Nam amissos
filios recipies ꝑpetuos: qͦs susce¬
peras temporales. Dicetur dete.
beatus qͥ habet semen in syon:
& domesticos in ierusalẽ. Indig¬
ne inqͥt passiones sunt huiꝰ tem¬
poris ad futurã głam: script᷑a
tibi dicit. Adde quia uita beata.
his adu̾sus secłariũ molestiarũ
atq passionũ corporaliũ non mi¬
quod uel patrimonii dãpna
non sentit. uel necessitudinum
forti mente abscondit dispendia:
absorbet dolorẽ. Adde qͥa nescit
naufragia: qui semꝑ in portu
tranquillitatis est. Quid illud.
qͦd labor tibi cõmunis cũ om̃i ẽ
creat᷑a. Quia ꝓpter te mundꝰ ip¬
se seruitutem tolerat corrupti¬
onis: quia cũ scĩs. tibi laboris huiꝰ
& expectationis cõmune consor¬
tium est. Sol occasũ suũ recog¬
noscit: luna defectũ: errorẽ stel¬
larũ lumina. dũ tocius corporis
nr̃i expectat᷑ redẽptio. S uereris
dubios uite anfractus & adu̾sarii
insidias. cũ habeas auxilium dei:

Expanded text:
egere non possis. num amissio egere non possis. num amissio filiorum ? recipies perpetuos, quos susceperas temporales. dicetur de te: beatus qui habet semen in Sion et domesticos inHierusalem.indignae inquit passiones sunt huius temporis ad futuram gloriam scriptura tibi dicit. adde quia uita beata his aduersis saecularium molestiarum aut passionum corporalium non miquod uel patrimonii damna non sentit uel necessitudinum forti mente abscondit dispendia, absorbet dolorem. adde quia nescit naufragia qui semper in portu tranquillitatis est. quid illud quod labor tibi conmunis cum omni est creatura, quia propter te mundus ipse seruitutem tolerat corruptionis, quia cum sanctis tibi laboris huius et expectationis conmune consortium est? sol occasum suum recognoscit, luna defectum, errorem stellarum lumina, dum totius corporis nostri expectatur redemptio. Sed uereris dubios uitae anfractus et aduersarii insidias, cum habeas auxilium dei,