comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenire possit. Quasi gͥptꝰ partum zelphe ꝓles
liȩ mandragoras inuenire creditur: qñ uoluntaᷤ¬
bonã ꝑbonũ opus manifestata. miris laudũ p̃co.¬
niis undiq honorat᷑. Hoc aut̃ de duar istarum
filiis ancillarum. ñ neglig̾nt᷑ p̾t̾eundum. siugi
memoria retinendũ: qd ex eorũ uigilantia. uigi¬
liq custodia. conscientie nr̃e curitas custoditur.
multũq ꝓtegit᷑. Primogenitꝰ nanq balȩ. eam
componit intͥnsecus: pͥmogeintꝰ uͦ zelphȩ. munit
eam extͥusecus. Pdan. repͥmunt᷑ mala intus exur¬
gentia: ꝑgad. repellut᷑ mala extĩus insurgentia
ert̃ius aut int̾ius. Int̾ius ꝑ cogitatũ: ext̾ius ꝑsen¬
sum. Modo enim intus ꝑ cogitationẽ pulsat: mͦ
de ertĩoribꝰ ꝑ sensus irrũꝑe parat. Solet mninirum
nc̃ inicus ab intꝰ ministͣre consilia erroris: nunc
aforis ad mou̾ẽ incitam̃ta uoluptatis. S qr ad
dan ꝑtinet disciplina cogitationũ. ad gad aũt

Expanded text:
venire possit. Quasi ergo post partum Zelphae, proles venire possit. Quasi ergo post partum Zelphae, proles Liae mandragoras invenire creditur, quando voluntabona, per bonum opus manifesta, miris laudum praeconiis undique honoratur. CAPUT XXXI. filiis ancillarum non negligenter praetereundum, sed jugi memoria retinendum, quod ex eorum jugi vigilantia vigilique custodia, conscientiae nostrae civitas mire custoditur, multumque progreditur. Primogenitus namque Balae eam componit intrinsecus; primogenitus vero Zelphae munit eam extrinsecus. Per Dan reprimuntur mala intus exsurgentia; per Gad repelluntur mala exterius insurgentia. exterius, aut interius: interius, per cogitatum; exterius, per sensum. Modo enim intus per cogitationem pulsat; modo de exterioribus per sensus irrumpere parat. Solet nimirum inimicus nunc ab intus ministrare consilia erroris, nunc a foris admovere incitamenta voluptatis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem
Abbreviated transcription (Latin):
untutum oꝑa. ñ solum ded̃i s etiã de hominũ
partia offensa. ñ parũ tͣpidare: recte ruben man¬
dragoras. post natos gad et aser. inuenisse dr̃:
quia quẽlibet exoꝑibꝰ p̾claris ad timorẽ ñ ad tu¬
morẽ ꝓ fecisse miram:
otandum sane. qđ liȩ de quibꝰlocuti sumꝰ
mandragore.nec post tot nacos lie nec post
geminos lib̃os balȩ. s ptꝰ natiuitatẽ filiorũ zelphȩ.
statim leginit᷑ inuente: Ad filios nanq liȩ. uolun-¬
tates: ad filios balȩ. cogitationes: ad filios zelphȩ
ꝑtinent actiones. Uoluntates itaq seu cogitati-¬
ones. quanuis lectas. quantũlibet utiles. quomͦ
miramur.uł qñ laudamꝰ᷑: qͣs mintme uidemꝰ: Et
ꝗͣuis laus uera sit.de recta uoluntate: eam tñ ñ
laudamꝰ. nͥ appareat inoꝑe. Popꝰ enim bona uo
luntas innotescit: ut iure opinionis bone laudẽ.
qͣsi quasdam la te fraglantes mandragoras. in-¬

Expanded text:
virtutum opera non solum de Dei, sed de hominum virtutum opera non solum de Dei, sed de hominum parva offensa non parum trepidare, recte Ruben mandragoras post natos Gad et Aser invenisse dicitur; quia quemlibet ex operibus praeclaris ad tumorem non ad timorem profecisse miramur. Notandum sane quod hae, de quibus locuti sumus mandragorae, nec post natos tot Liae, nec post geminos liberos Balae, sed post nativitatem filiorum Zelphae statim leguntur inventae. Ad filios namque Liae voluntates, ad filios Balae cogitationes, ad filios Zelphae pertinent actiones. Voluntates itaque seu cogitationes, quamvis rectas, quantumlibet utiles, quomodo miramur, vel quando laudabimus quas minime videmus? Et quamvis vera laus sit de recta voluntate, eam tamen non laudamus nisi appareat in opere. Per opus enim bonum bona voluntas innotescit, ut jure bonae opinionis laudem, quasi quasdam late fragrantes mandragoras in
Abbreviated transcription (Latin):
terius seruari uoluit. Sic nimirum mens hominiᷤᷤ.
dum sp̃uali dulcedine tangitur: quicqͥd priꝰ de
humana laude concupierat. libñt᷑ obliuiscitur.
utilit̃ rediguntur sub rachel potestate. Nouit enĩ
rachel quã lia. in andragoris melius titi. Nam
quicqͥd affectio cordis usurpat ad laudem sui:
rectiꝰ sane ratio retorquet ad glam d̃i. S hoc qͥd
dicimꝰ ẽẽ : quod p̾cet̾is filiis liȩ. ruben bonȩ opimo¬
nis mandragoras potint inuenire: S scimꝰ qr¬
tatem extingunt. Solent enĩ quȩ ꝑgad et aser
siunt hominibꝰ intranda. abstinentiȩ uicdl̃ce
patientiȩ oꝑa. oꝑãtem ñ timidũ stumidum¬
redde: ñ tam humilem quã contumacẽ effic̃e. Qͥa
gampliꝰ mirandũ. quid magis om̃iũ laude p̾di-¬
candum: quã. cũ unde in aliis sepe extinguit᷑ du-¬
ni timoris reũentia. ñ minuit᷑ s augetur: Quia gͦ
solemꝰ singłari laude efferre quẽ uidemꝰ etiam post

Expanded text:
terius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis terius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis dum spirituali dulcedine tangitur, quidquid prius de humana laude concupierat libenter obliviscitur. ione Liae, rediguntur sub Rachel potestate. Novit enim Rachel quam Lia mandragoris melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad laudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Dei. Sed quid hoc dicimus esse quod prae caeteris filiis Liae, Ruben bonae opinionis mandragoras potuit invenire. CAPUT tatem exstinguunt. Solent enim quae per Gad et Aser fiunt hominibus miranda, abstinentiae videlicet et patientiae opera, operantem non timidum, sed tumidumreddere; non tam humilem, quam contumacem efficere. Quid igitur amplius mirandum? quid magis omnium laude praedicandum, quam cum unde in aliis saepe exstinguitur, divini timoris reverentia non minuitur, sed augetur? Quia ergo solemus singulari laude efferre, quem videmus etiam post
Abbreviated transcription (Latin):
et affectionẽ aduirtatis amorem inflãmat. Sua¬
det gͦ affectioni ratio. humani fauoris appetitũ
sub suo modamine temꝑare: si ad multiplicandã
uirtutũ ꝓlem. cupit de diumi sp̃c copula gaudẽ.
Mandragorarũ itaq posfessio. subrachelis potesta¬
te redigitur: qñ laudis appetitꝰ. sub rationis dñio
mod̾atur. Notandum sanȩ: quã temꝑate rachel.
non mandragoras. s mandragorarũ partem
petat: nam nec hoc rationẽ latet: ualde ẽe diffi¬
cile. ut animꝰ quanuis renitensex oblata laude ñ
hilarescat. Debet amor humanȩ laudis priꝰdem¬
gitur: lia uͦ postinodũ ad iacoh loquens. ñ de so¬
la parte glatur. Ad me inquit intrabis: mercede
emm conduxi te ꝓ mandragoris filiimei. Aman¬
dragoris inquit: ñ ꝓparte mandragoiar̃ filii.mn.
Absente adhuc uiro uirlia partem concedit᷑. s in
eiꝰ aduentu. eiꝰ desidĩo ub̃ius accensa. nil sͥ exeis cil¬

Expanded text:
et affectionem ad virtutis amorem inflammat. Suaet affectionem ad virtutis amorem inflammat. Suadet ergo affectioni ratio humani favoris appetitum sub uno moderamine temperare, si ad multiplicandam virtutum prolem cupit de divini Spiritus copula gaudere. Mandragorarum itaque possessio sub Rachel potestate redigitur, quando laudis appetitus sub rationis dominio moderatur. Notandum sanc quam temperate Rachel non mandragoras, sed mandragorarum partem petat: nam nec hoc rationem latet valde esse difficile ut animus quamvis renitens ex oblata laude non hilareseat. Debet itaque amor humanae laudis prius temgitur; Lia vero postmodum ad Jacob loquens, non de sola parte gloriatur. Ad me, inquit, intrabis: mercede enim conduxi te pro mandragoris filii mei . Pro mandragoris, inquit, non pro parte mandragorarum filii mei. Absente adhuc viro, vix Lia partem concedit, sed in ejus adventu ejus desiderio uberius accensa, nihil sibi ex eis ul
Abbreviated transcription (Latin):
appeto: curñ magis hȩc ex adiuncta obedi¬
entia. ad maioris meriti głam colero:
ecte gͦ ptꝰ natum gad et aser. ruben exire
dr̃: qr timor dñi ex uoluntaria abstinen¬
tia &e patientia. ad omnẽ obedientiã robora¬
de ipso circunqͣ spargiturꝰ: qui nulla molestia. nul-¬
la mopia astudio obedientiȩ p̾pedit᷑: Hȩ sunt man¬
dragorȩ quas ruben inuenit: quas ab ipso mater
eius lia accepit. Quid enĩ ꝑ mandragoras quȩ
odorem fuũ solent late sparge. nͥ bonȩ opinionis
famã debemꝰ acciꝑe: Quas quidẽ tunc lia acci¬
pit. qñ oblata laus affectum tangit: qnͣ in lau¬
dis fuȩ preconiis animus affictt᷑. et in aura po¬
płaris fauoris ꝑu̾se delectat᷑. harum partem ra¬
chel pecit. lia concedit: ut uirũ accipiat. quȩ ꝓlis
desidio flagrat. Mentẽ enĩ. quȩ suadente ratione
qui utnq sororem ꝓlis fecunditate ditat: qr ulẽ
sp̃c et rationẽ adutatis cognitionẽ illuminat.

Expanded text:
appeto, cur non magis haec ex adjuncta obediappeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedientiam roborade seipso circumquaque spargitur, qui nulla modestia, nulla inopia a studio obedientiae praepeditur? Hae sunt mandragorae quas Ruben invenit, quas ab ipso mater ejus Lia accepit. Quid enim per mandragoras quae odorem suum solent late spargere, nisi bonae opinionis famam debemus accipere? Quas quidem tunc Lia accipit, quando oblata laus affectum tangit, quando in laudis suae praeconiis animus afficitur, et in aura popularis favoris perversae delectatur. Harum partem Rachel petit, Lia concedit, ut virum accipiat, quae prolis desideria flagrat. Mentem etenim quae, suadente ratione,qui utramque sororem prolis fecunditate ditat, quia idem Spiritus et rationem ad veritatis cognitionem illuminat,
Abbreviated transcription (Latin):
ben intꝰ ẽ. qñ insecreto cordis. in conspectu d̃ĩ de
nr̃a conscĩa trepidamꝰ: ruben tc̃ foras exit. qñ¬
ꝓpt̃ d̃m̃ hominib etiam nos ad omnẽ obedi enti¬
ꝓpt̾ dm̃: ẽ. ruben nc̃ init̾ morari. nc̃ foras inuentri.
erit gͦ ruben tp̃r messis triciceȩ. qũ eximꝑio obe¬
ben ad ꝑfectam obedientiã conualescẽt᷑. nͥ eum
gad et aser.idest amor abstinentiȩ ⁊ patientiȩ ad
contemptũ uoluptatis. uł ad tolerantiã tri¬
bulationis animasset: Ouo enim sunt quȩ so¬
lent ꝑfectionẽ obedientiȩ p̾pedire: id est ne co¬
gam᷑ uł amata deserẽ uł asꝑa tolerare. S sise
absq ulla contͣdictione se fubdit. Qui enim
tam pu̾sa ꝑpeti. quã in ꝓꝑis ñ delectari apud
semet ipsũ statuit: quȩ difficultas eiꝰ obedi¬
entiã ultiꝰ minuere ꝑ oterit: Si enim ditra
et asꝑa quȩq ꝓcl̃ĩ a more etiã ꝑ memecipsũ

Expanded text:
ben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Dei de ben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc foras exit, quaropter Deum hominibus etiam nos ad omnem obedientinunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obeben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si seabsque ulla contradictione se subdit. Qui enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeque pro Dei amore etiam per memetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
pñe. et eiꝰ adu̾sa ñ formidare. n suggentib dan
ñ solũ frequent̃ immo pene indesinent cogẽ-¬
tur aspicẽ: Nunc aut̃ ꝑ assiduã considationẽ
futurorũ maloꝵ. facile ei ꝑsuadetur contẽptꝰ
p̃sentium bonoꝵ: et it̾m. ꝑ iugem contẽplati¬
onem ȩt̃nȩ felicitatis. inflãmatur ad uolunta¬
riã tolerantiam pressurȩ temporalis. Hoc est
ut arbit᷑or. cur dan et neptalim pri nascantur:
uł gad e aser. post̾ius gn̾entur: Natis itaq¬
gad et aser: iam tempꝰ instat qͦ ruben mami¬
dragoras inueniat: sitñ eum foras exire ñ pi¬
geat. S cum curuelle exire dubitem᷑: qͣm iã
ad exeum dum uł intͦtundũ idoneum ẽẽ co¬
gnoscimꝰ: Credendũ ẽ enim. eum post natos
matͥs suȩ. post tot lib̃os balȩ et zlphe.iam ad¬
dĩ accipimꝰ: quid ꝑ eiꝰ introitũ et exitũ acciꝑe
debemꝰ: Quid ẽ. enĩ uł intꝰ eẽ. uł foras exire: lu¬

Expanded text:
nere, et ejus adversa formidarnere, et ejus adversa formidarnon solum frequenter, imo pene indesinenter cogeretur aspicere? Nunc autem per assiduam considerationem futurorum malorum facile ei persuadetur contemptus praesentium bonorum. Et iterum per jugem contemplationem aeternae felicitatis inflammatur ad voluntariam tolerantiam pressurae temporalis. Hoc est, ut arbitror, cur Dan et Nephtalim prius nascantur, et cur Gad et Aser posterius generentur. CAPUT Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot natos matris suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adoitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ru
Abbreviated transcription (Latin):
deret.uł tales filios ad optaret᷑ nͥ sororis suȩ eremplo
ꝓuocata fuisset: Prius enim semꝑ ẽ. ut ancilla
rachel redigatur sub uiri potestate. quã ancilla
liȩ. Si em̃ imaginationis euagatio. quȩ fit ꝑ inuti-¬
les cogitationes. pͥusñ repͥmitur: absq dubio sensu-¬
alitatis immodãtꝰ appetitus. minime temꝑat᷑. Qui
gͥ uult corporalium uoluptatũ defidia tẽꝑare. pͥ
assuescat carnales delicias nunꝗͣ uel raro cogita¬
re. Profecto quanto talia rarius cogitaueris. tan¬
to rariꝰ. tanto tepidius nimirũ ea desidãbis. Hȩc ni
fallor ẽ causa:cur sub uirili dnĩo prior incuruet᷑
bala. quã zelpha. Patet nichilominꝰ. qd̃ de gad et
aser. abstinentia uil̃ et patientia. nunꝗͣ ad opti¬
uos filios facẽt: nͥ sororis suȩ rachel adoptiuam
sobolem asfidue cerneret. Quis enim unꝗͣ. affecti¬
om cordis possit ꝑsuadẽ mundi huiꝰ ꝓspa contẽ¬

Expanded text:
deret, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo deret, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo provocata fuisset? Prius enim semper est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. Qui igitur vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales delicias nunquam, vel saltem raro cogitare. Profecto namque quanto talia rarius cogitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea desiderabis. Haec, nisi fallor, est causa cur sub virili dominio prior incurvetur Bala quam Zelpha. Patet nihilominus quod de Gad et Aser abstinentia, videlicet et patientia, nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus prospera contem
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ diligit temporalem afflictionem: ille defidãt
temporalium bonorũ plenitudinẽ. Ille quidem
iͥq inuenire potest. qđ ꝓpt̃ dm̃ diligit: iste nusqͣ
app̾hendẽ potest bonorũ plenituidinẽ quam si¬
tit. Quis hoꝵ beatior: Item. ecce alii duo quoꝵ
unus odit mundi huiꝰ adu̾sitatem: alt̃ autem
detestatur mundanã uoluptatr̃. S ubi queso.
uł ille hostem suũ dedinare potit᷑. uł iste mimi-¬
cum suũ calcare nĩpossit: Quis hoꝵ queso felicior:
Beatus inquit scͥptura. qui post aurum ñ abiit.
qd̃ scͥptura sacra abstinentiȩ laborem. ñ cala¬
mitatẽ s felicitatẽ appellare uoluit: et patientiȩ rigo¬
rem. ñ miserũ s beatum nominare decreuit. Hoc aũ
breuit̾ hic commemorare uolumꝰ. qd̃ ꝑgad ñ solum
ligunꝰ omnis supfiuȩ delectationis. seu cuius ibet
corporalis afflictionis abstinentiã uł patientiam. in
omnib quȩ ꝑquinq sensus carnis delectant aut

Expanded text:
Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat temporalem bonorum plenitudinem. Ille quidem ubique invenire potest quod propter Deum diligit, iste nusquam apprehendere potest bonorum plenitudinem quam sitit. Quis horum beatior? Item ecce alii duo, quorum unus odit mundi hujus adversitatem, alter autem detestatur mundanam voluptatem. Sed ubi, quaeso, vel ille hostem suum declinare poterit, vel iste inimicum suum calcare non possit? Quis horum, quaeso, felicior? Beatus, inquit Scriptura, qui post aurum non abiit, quod Scriptura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem appellare voluit, et patientiae rigorem non miserum, sed beatum appellare decrevit. Hoc autem breviter hic commemorare volumus, qligimus omnis superfluae delectationis, aut cujuslibet corporalis afflictionis abstinentiam vel patientiam, in omnibus quae per quinque sensus carnem delectant aut
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium imminuat᷑: qui etiam deillata con¬
tumelia uł qualibet p̾ssura exultat: Ab beati¬
tudinẽ gͦ animi spectat: quicqͥd ꝓd̃i amore ca¬
ro durum tolerat. Unde corpꝰ atteritͤ. conscien¬
ta exhilaratur. Et quo exterius ind̾r infelicior:
eo interiꝰ constat ẽẽ beatior. Duo enim sunt ex
quib constat gaudiũ beatitudins: carere scl̃¬
eo qđ nolis. et hab̃e qđ uelis. Felicem siquidẽ
dicimꝰ. quinil patitur qđ nolit: et illum beatt̃¬
iudicamꝰ. cui suppetunt quȩ cupit. Qui gͥ ꝓ cȩlesti¬
um desiderio. sli uoluptatem odit ꝓfecto ꝑ absti¬
nentiam. hostem suum uͥq decdinare potĩt. Necce
gͥ rigor abstmentiȩ gad .i. felicitas dr̃ qui uͥq cal¬
c̾at scł̃i blandim̃ta. quȩ de testatur. Item qui ꝓ d̃ĩ
inuenit qđ amat: iuste uigor patientiȩ. aser. Hoc
est beatus nominat᷑. cui undiq obuiat quod de-¬
fidat. Ecce duo amatores: unus di. alt̃ scl̃i. Iste ꝓpt̾

Expanded text:
gaudium imminuat, qui etiam de illata congaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo animi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, conscientia exhilaratur. Et quo exterius videtur infelicior, eo interius constat esse beatior. Duo enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scilicet quod nolis, et habere quod velis. Felicem siquidem dicimus qui nil patitur quod nolit, et illum beatujudicamus cui suppetunt quae cupit. Qui igitur pro coelestium desiderio saeculi voluptatem odit, profecto per abstinentiam hostem suum ubique declinare poterit. Recte ergo rigor abstinentiae Gad, id est felicitas dicitur, qui ubique calcat saeculi blandimenta quae detestatur. Item qui pro amoinvenit quod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatus, nominatur, cui undique obviat quod desiderat. Ecce duo amatores, unus Dei, alter saeculi. Iste propter
Abbreviated transcription (Latin):
na. Hȩc gemina uirtutũ ꝓlef: ꝗͣ zelpha quid̃
parit indoloreueruntñ ad magnã beatitudi¬
nẽ dñe suȩ. Pabstinentiã siquidem uł patien-¬
tiam. caro quidem astͥngit᷑. s ad magnam in̾
pacem et tñqͥllitatẽ anim̃ componitur. Hinc
est qd nato gad.lia exdamat dicens. felicit̃. Et
itm̃ asernascente ꝓnuntiat. dicens. Hoc ꝓbeati¬
tudine mea. Mea inquit. ñ sua. Unde enim sen¬
est pax cordis uł tͣnquillitas: nulla huiꝰ mundiob-¬
lectam̃ta concupiscẽ. nulla rius adu̾sa formidare:
Quorũ unum ꝑgad adipiscit᷑. alt̃m uͦ ꝑ aser obti¬
netur. Quid de huiꝰ mundi oblectam̃tis concupi-¬
scat: qͥ oblata oblectam̃ta. amore abstinentiȩ recu¬
sat: Uel quid de huiꝰ mundi adu̾sis timeat: qui
uirtute patientiȩ roborat᷑. de malis etiam tͥum¬
phat illatis: Sicut de apłis scͥptum ẽ. Ibant apłi.
p̾cipitur. Itribulatione gaudentes. Quid gͥillius

Expanded text:
na. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem na. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suae. Per abstinentiam siquidem vel patientiam caro quidem affligitur, sed ad magnam inde pacem et tranquillitatem animus componitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser nascendo pronuntiat, dicens: Hoc pro beatitudine mea . Mea, inquit, non sua. Unde enim sens pax cordis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur. Quid enim de hujus mundi oblectamentis concupiscat, qui oblata delectamenta amore abstinentiae recusat? Vel quid de hujus mundi adversis timeat, qui virtute patientiae roboratus de illatis etiam malis triumphat? Sicut de apostolis scriptum est: Ibant praecipitur: In tribulatione gaudentes . Quid igitur illius
Abbreviated transcription (Latin):
modi dictis hoc est qd̾ tã libent̃ amplectim᷑: qd̾ ex
iocunda quadã ut ita dicã litĩẽ fatuitate. ad sp̃alẽ
intelligentiã confug̃ẽ coartamͣ. Si gͦ digne pensamꝰ.
iste nr̃ neptalim quã sit expeditꝰ in meditatione ꝙͣ.
sit iocundus in sermone: citiꝰ adũtẽ licet. quam con¬
uementer de eo scͥptura ꝓnuntiet: neptalim ceruus
uolum᷑. restat nuncut de filiis zelphȩ. aliquid lo
idens itaq: lia.
sororẽ suam rachel de adoptiua iam ꝓlegau-¬
dere: ꝓuocat᷑ et ipsa. ancillam suam iuro suotͣdẽ:
ut possit et ipsa. cum sorore sua de filiorum adop
so uirtutis ꝓlem potest gignere: nisiut discat et
nireb ꝓsꝑis temꝑanter uiu̾e. et in adũsis patien¬
tiã hab̾e: Isti sunt gad et aser. duo filii zelphȩ:
rigor uidt̃ abstinentie. et uigoi patientiȩ. Gad
itaq nascitur prior. aser autẽ gignit᷑ postĩor:
qr priꝰ est ut temꝑantes simus ad bona ꝓͥa. postea
etiam ut fortes simꝰ ad toleranda mala alie-¬

Expanded text:
modi dictis hoc est quod tam libenter amplectimur, quod ex jucunda quadam, ut ita dicam, litterae fatuitate ad spiritualem intelligentiam confugere coarctamur. Si ergo pensamus, iste noster Nephtalim quam sit expeditus in meditatione, quam sit jucundus in sermone, citius advertere licet quam recte de eo Scriptura pronuntiet: Nephtalim cervus volumus; restat nunc de filiis Zelphae aliquid loquamur. Videns itaque Lia sororem suam Rachel de adoptiva jam prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosperis temperanter vivere, et in adversis patientiam habere? Isti sunt Gad, et Aser, duo filii Zelphae, rigor videlicet abstinentiae et vigor patientiae. Gad itaque nascitur prior, Aser autem gignitur posterior, quia prius est ut temperantes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala alie
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tatur. zabulon. idest habitaculum fortitu¬
dinis. nascit᷑: quia post degustatam ȩt̃nȩ retri¬
butionis dulcedinẽ. auinꝰ contra tẽptationũ
argum̃ta mirabilit̾ roborat᷑ sua subito ꝑicła
paruipendens. dñi iniurias fortit ulciscit᷑. Hinc
est qd moy ses ille. mitissimꝰ omniũ qui mora
deliciarum refectus sa tietate mirifica. intan¬
tũ subito zelũ. contͣ fabricatores uł cultoresidoli
exarsit: ut statim adiunctis sibi qui dñi erant. ꝑ
medium castroꝵ de poita ad portam ꝑ cutiendo
tͣnsiret: et hominũ p̾uaricatorũ tͥa milia in mortẽ
ꝓstneret. Sic sic p̾t isacar zabulon gignit᷑ qr ꝑin
ternȩ dulcedinis degustationẽ. odium uiciorum
generatur: et uerȩ beatitudinis robur ad quiritur.
Iste ẽ zabulon. qui irã dĩ irascendo placare consue¬
uit: qui pie seuiendo. dũ hominũ uicia ꝑcutit. eis
quasi ñ parcendo meliꝰ partit. Absq dubio nichil

Expanded text:
interpretatur, Zabulon, id est habitaculum fortituinterpretatur, Zabulon, id est habitaculum fortitudinis nascitur, quia post degustatam aeternae retributionis dulcedinem, animus contra tentationum argumenta mirabiliter roboratur, sua subito pericula parvipendens, Domini injurias fortiter ulciscitur. Hinc est quod Moyses, ille mitissimus omnium qui morabdeliciarum refectus satietate mirifica, in tantum subito zelum contra fabricatores vel cultores idoli exarsit, ut statim adjunctis sibi qui Domini erant, per medium castrorum, de porta ad portam percutiendo transiret, et hominum praevaricatorum tria millia in mortem prosterneret . Sic sic post Issachar Zabulon gignitur, quia per internae dulcedinis degustationem odium vitiorum generatur, et verae formidinis robur acquiritur. Iste est Zabulon, qui irascendo iram Dei placare consuevit, qui pie saeviendo dum hominum vitia percutit, eis quasi non parcendo melius parcit. Absque dubio nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ enim irascendo ñ peccare. et ñ peccando
rrascrinͥ homines utilit̾ ñ ad ocłm amando. eoꝵ
uiciis indignari: Hunc hab̾e se filiũ idem ꝓpħa
significabat: cũ alias dixit. Pfecto odio od̾am
illos. Et alibi. Omnẽ uiã iniquã .o. h. Hic ẽ egre¬
gius dĩ miles. qui bella dñi p̾liari ñ cessat: et qũȩ
ufitato uocabulo scͥptura sacra zelum dñiul̃ re
lum rectitudinis appellat. Zelus domus tuȩ dñe¬
ait ꝓpħa. comeditine: et oppbria exꝓbrantium
tibi. cecider̃t suꝑ me. Et itm̃. Tabesc̾e me fecit zelus
xelatus sũ ꝓpter dnm̃n. Et sinees zelauit ꝓpt dum̃:
et accepit sacerdotium ȩt̃num. S unde istis pu¬
tas fortitudo tanta᷑ tam mira constantia: he¬
ulterantes gladio tͣnst̾ĩb̾auit. Ecce quantum ro¬
boris accipiunt: ecce quã fortes fiunt. qui de illiꝰ
predictȩ t̾rȩ frutib comedunt: qui se int̾na sua¬
uitate reficiunt. Recte gͦ isacar post qui merces

Expanded text:
Quid est enim irascendo non peccare, et non peccando Quid est enim irascendo non peccare, et non peccando irasci, nisi homines utiliter non ad oculum amando, eorum vitiis indignari? Hunc habere se filium idem Propheta significabat, cum alias dixit: Perfecto odio oderam illos . Et alibi: Omnem viam iniquam odio habui . Hic est egregius ille miles Dei, qui bella Domini praeliari non cessat, et quem usitato vocabulo Scriptura sacra zelum Domini vel zelum rectitudinis appellat: Zelus domus tuae, Domine, comedit me, et opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me . Et iterum: Tabesczelatus sum propter Dominum . Et Phinees bellavit zelum Domini, et accepit sacerdotium aeternum . Sed unde istis putas fortitudo tanta, tam mira constantia? Eulterantes gladio transverberavit. Ecce quantum roboris accipiunt, ecce quam fortes fiunt, qui de illius praedictae terrae fructibus comedunt, qui se interna suavitate reficiunt. Recte ergo post Issachar, qui merces
Abbreviated transcription (Latin):
piens et ambiens eam raptin quid̃ẽ et furcm ꝑra¬
ros saltem excursus tang̾e. &e de illius terrȩ fructib
frequentiꝰ comedẽ. Est enim ut nosse potestis. fru¬
dtus tr̃ȩ ilitꝰ sublimis: fructus mirabilis. fructꝰ singła¬
ris. Huius si quidẽ terrȩ fructib mens hominis se¬
pius saciata. et aliquatenꝰ impinguata. mirandã
subito cont᷑ omnia ꝑicula fortitudinẽ accipit. in
iantũ mox ad odium uitiorũ conualescit: it pa¬
rum ei iam sit. nullum inseipso ꝑ consensũ retiꝑe:
ñ studeat ea et inaliis uirilit̃ ꝑ sequi. et forti antin-¬
adũsione ꝑcutere. Fit gͦ mox tam fortis contra om
ne picdm: quã ferox hostis uiciorũ:
culum fortitudnus int̾pretatur. Quid enĩ
ꝑrabulon intelligimꝰ. nͥ odiu uicioꝵ. Odi¬
um bonum. odiũ ordinatũ: odiũ uiciorũ. hunc
ꝓculdubio in nobis affectum. ꝓpħa ordinare
cupiebat: cũ dixit. Irascimun. et nolite peccare.

Expanded text:
piens et ambiens eam raptim quidem et furtim per rapiens et ambiens eam raptim quidem et furtim per raros saltem excessus tangere, sed et de illius terrae fructibus frequentius comedere. Est enim, ut nosse potestis, fructus terrae illius sublimis, fructus mirabilis, fructus singularis. Hujus siquidem terrae fructibus mens hominis saepius satiata, et aliquatenus impinguata, mirandum subito contra omnia pericula fortitudinem accipit, in tantum mox ad omnium vitiorum odium convalescit, ut parum jam ei sit nullum in seipso per consensum recipere, nisi studeat ea et in aliis viriliter persequi, et forti animadversione percutere. CAPUT ne periculum, quam ferox hostis vitiorum oculum fortitudinis interpretatur. Quid enim per Zabulon intelligimus, nisi odium vitiorum. Odium bonum, odium ordinatum, odium vitiorum. Hunc procul dubio in nobis affectum Propheta ordinare cupiebat cum dixit: Irascimini, et nolite peccare .
Abbreviated transcription (Latin):
qua talit̃ uiuo: tr̃a miseriȩ et tenebrarũ: ubi
umbra mortis et nullus ordo. Est ꝓculdubio
t̾ra talis ñ sterilitas cordis: s duricia et insensi
ram rectam: et qualẽ deniq isacar uidit &
concupiuit. eo quod cẽt ibi requies bona. et ip¬
sa terra optima. O felicem qui potuit uł ad ho¬
ram malorũ suorũ obliuisci: ce illa int̾na pace
uł requie saltem ad modicũ potiri. O felicẽ
nicħominꝰ cui datum ẽ dispsiones cordis in u¬
num colligẽ: et m illo uere felicitatis fonte desi¬
deriũ figere. Illud utiq bonũ. ueruntñ hoc optimũ:
uixta qd̾ isacar iudit reqͥẽ qd̾ eẽt bona: &e t̾rã qd̾ eẽt opti¬
ma. Quia bonum quidem ẽ longe fieriab omni
malo: inulto tñ melius. unuo optunũ uihe¬
sisse summo bono. Nouit hoc ysacar: ce iccir¬
co atali terra longius discedẽ nolebat: sed
habitans int̾ terminos. in eiꝰ uicina manebat: cu-¬

Expanded text:
qua taliter vivo: terra miseriae et tenebrarum, ubi qua taliter vivo: terra miseriae et tenebrarum, ubi umbra mortis est et nullus ordo. Est procul dubio terra talis non stabilitas cordis, sed duritia et insensibt me in terram rectam . Et qualem denique Issachar vidit, et concupivit, eo quod esset ibi requies bona, et ipsa terra optima. O felicem, qui potuit, vel ad horam, malorum omnium oblivisci, et illa interna pace vel requie saltem ad modicum potiri! Felicem nihilominus, cui datum est dispersiones cordis in unum colligere, et in illo verae felicitatis fonte desiderium figere. Illud utique bonum, verumtamen hoc optimum. Juxta quod Issachar vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. Quia bonum quidem est longe esse ab omni malo, multo tamen melius, imo optimum inhaesisse summo bono. Novit hoc Issachar, et idcirco a tali terra longius discedere nolebat, sed habitans inter terminos in ejus vicinia manebat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quieta: par plena: quies pacifica. Uidit reqͥem
sine labore ꝑueniri ñ potest. Ppter illam laborat᷑:
s in ipsa ñ laboratur. Extͣ hanc t̾ram ñ inuenitur
requies uera: nullus penitꝰ labor inuenit᷑ in hac
uo sunt. terra
et requies. Duo contͣ duo. Duo bona. contͣ
duo mala. Ouo sunt magna mala: miseria ⁊ cõ¬
cupiscentia. pena scł ce culpa. Duo magna bona:
tnquillitas et stabilitas. Contͣ miseriam mentis
tͣnqͥllitas: contͣ concupiscentiã. cordis stabilitas.
Nullam molestiã sentire: ẽ bene qͥescere. Nullis
concupiscentiȩ flutib agitari: ẽꝓ culdubio iã¬
int̾ra morari. Int̾ra tali. requies talis. M ens quȩ
ad int̾num gaudium nundũ tota colligit᷑: quȩ
sit uera requies mimme erꝑit᷑. Ue mͥ misero: qui
usq hodie uiuo uagus et ꝓfugus suꝑ t̾ram. Uagꝰ
sequendo concupiscentiã: ꝓfugus dedinando
imiseriã Semꝑ deẽ qđ concupiscã: ubiq inue¬
nio qͦd fugiam. Pfecto terra mala t̾ra talis. in¬

Expanded text:
quieta, quies pacifica. Vidit requiemsine labore perveniri non potest. Propter ipsam laboratur, sed in ipsa non laboratur. Extra hanc terram non invenitur requies vera; nullus penitus labor invenitur in hac terra. Duo sunt, terra t requies. Duo contra duo. Duo bona contra duo mala. Duo sunt magna mala, miseria et concupiscentia, poena scilicet et culpa. Duo magna bona, tranquillitas et stabilitas. Contra miseriam mentis tranquillitas, concupiscentiam cordis stabilitas. Nullam molestiam sentire, est bene requiescere. Nullis concupiscentiae fluctibus agitari, est procul dubio jain terra morari. In terra tali, requies talis. Mens, quae ad internum gaudium nondum tota colligitur, quae sit vera requies minime experitur. Vae mihi misero, qui usque hodie vivo vagus, et profugus super terram; vagus, sequendo concupiscentiam; profugus, declinando miseriam. Semper deest quod concupiscam, ubique invenio quod fugiam.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Uonum est gͦ erubescẽ infamiam: non
tam ad nr̃am quam ad diuinam głam.
Et est forte dinam exire: hominum infa¬
mi¬
am ꝓpt̾ dm̃ erubesc̃ẽ. Nam
ꝓculdubio dina intus inue¬
nitur: quando de ocultis sus ctiam corã
deo conscientia nr̃a confunditur. homineᷤ
itaq ꝓpter deum crubescẽ. est bonam u̾e¬
cuncdiam hab̃e: et qualem nondubitam̾
ad dinam ꝑtinẽ. Uerecundia itaq talis.
et ordi¬
nata ẽ: et ixta aliquid re¬
cte humana dici potest. Reuera tamen.
huiꝰmodi bona est: si ñ sit nunia. Certe si
dina adhuc paruula eẽt. uł intra thala¬
mi sui secreta seipsam cohibet᷑ corruptioĩs
macłam non merisset. et tantorum ma¬
lorum causa non extitisset. Hȩc dma quȩ¬

Expanded text:
est . Bonum est ergo erubescere infamiam, non tam ad nostram quam ad gloriam divinam. Et hoc est forte Dinam exire, hominum infamiam propter Deum erubescere. Nam tunc procul dubio Dina intus invenitur, quando de occultis etiam suis coram Deo conscientia nostra confunditur. Homines itaque propter Deum erubescere, est bonam verecundiam habere, et qualem non dubitamus ad Dinam pertinere. Verecundia itaque talis et ordinata est, et juxta aliquid recte humana dici potest. Revera tamen hujusmodi bona est, si non sit nimia. Certe si Dina adhuc parvula esset, vel intra thalami sui secreta seipsam cohiberet, corruptionis maculam non incurrisset, et tantorum malorum causa non exstitisset. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pͥmogenitus. quia atinore dñi bonum
omne inchoat᷑: recte fortitudo dicitur. qr
ꝑtunorem domini contra concupiscentia ᷤᷤ
suas roboratur: recte pͥncipͥum doloris sur.
quia timorem dñi utilis dolor comitat᷑.
Ut enu animi dolor cuiq siuus sit. et sͥ
utilis existat: necesse est ut eum tunor do¬

Expanded text:
ergo primogenitus, quia a timore Domini omne ergo primogenitus, quia a timore Domini omne bonum inchoatur, recte fortitudo dicitur, quia per timorem Domini cor contra concupiscentias suas roboratur, recte principium doloris sui, quia timorem Domini utilis dolor comitatur. Ut enim animi dolor cuique suus sit, et sibi utilis existat, necesse est ut eum timor Do
Abbreviated transcription (Latin):
mur: p̃ceteris siue ad bonum siue ad malũ.¬
maiorem efficientiam habere uidetur. Si¬
quidem ab illo frequenter asue mens recti¬
tudinis statu deicitur: s quolibet modo
deiecta. sine illo nunquam reꝑatur. Quiꝰ
enim de quo uis ꝑeccato quamlibet ꝑaruo.
sine tumore lib̃atur: Sine timore mala nr̃a
nũqͣm deserimꝰ: sine timore bona oꝑari nec
saltem inchoamus. Nonne hoc illa u̾ba ia-¬
cob manifeste locuntur. si recte intelligunt᷑:
ubi dicitur. ruben pͥmogenitus meus. tu for-¬
titudo mea. pͥncipium doloris mei : Prtimꝰ
indonis: maior impo. Ubi et illud seqͥtur.
pium doloris. exsuꝑius iam dictis. satis ut
arbitror manifestum est: quomͦ autem
sit eius fortitudo. et cȩtera quȩ de eo dicunt᷑.
facile ostendi pot̃. Tu inquit fortitudo mea.
Quis enum in illo unqͣm p̾lio uictor extitit.
ubi sp̃s adũsus carnem. caro aduersus sp̃m
concupiscit: quis inqͣm tam numerosum
concupiscentiarũ suarum exercitum de¬
bellauit: si sine cimore pugnauit: Recte

Expanded text:
 caeteris sive ad bonum, sive ad malum efficaciam habere videtur. Siquidem ab illo frequenter a suo mens rectitudinis statu dejicitur, sed quolibet modo dejecta sine illo nunquam reparatur. Quis enim de quovis peccato quamlibet parvo sine timore liberatur? Sine timore mala nostra nunquam deserimus; sine timore bona operari, nec saltem inchoamus. Nonne de eo hoc illa verba Jacob manifeste loquuntur, si recte intelligantur ubi dicitur: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, principium doloris mei, primus in donis, major imperio . Ubi et illud sequitur,pium doloris ex superius jam dictis satis, ut arbitror, manifestum est; quomodo autem sit ejus fortitudo, et caetera quae de eo dicuntur, facile ostendi potest: Tu, inquit, fortitudo mea. Quis enim in illo unquam praelio victor exstitit, ubi spiritus adversus carnem, caro adversus spiritum concupiscit? Quis, inquam, tam numerosum concupiscentiarum suarum exercitum debellavit, si sine timore pugnavit? Recte
Abbreviated transcription (Latin):
mis erubescimꝰ. ne forte alii easdem infirmi¬
tates inse sentiant. rimari incipimus: et ui¬
demur nobis quoddam solacii genꝰ inuenis¬
se.si dep̾hendamꝰ nos in nr̃a salum delectatio¬
ne uł socios habere: In de fit. ut incipiamus
aliorum studia curiosius quer̃ẽ: nunc uultũ.
nunc gestum. totĩq corꝑis habitum frequen-¬
ter circumspic̃e: eorum occulta ex aliorũ rela-¬
tu libent̃ ad disce. Dum gͦ dina in aliis. ani¬
marum statum ex signis extrriorib dep̃hen¬
dere nititur: quid aliud quam sua desercis.
ad uidendas muli eres foras egreditur. forasq
uagatur: Dum gͥ dina mulierum formaᷤᷤ
curiose tirtũspicit: alias multum. alias minꝰ
pulchras nimtrum inuenit. Et dum secum
tacita sepe comꝑat. quam multas pulcͥtudi¬
ius suȩ magnitudine longe antecedat: quid
mirum si appetitus eam uane głe pulsat: Cu¬

Expanded text:
mis erubescimus, unde forte alii easdem infirmimis erubescimus, unde forte alii easdem infirmitates in se sentiant, mirari incipimus, et videtur nobis quoddam solatii genus invenisse, si deprehendamus nos in nostra saltem dejectione vel socios habere? Inde fit ut incipiamus aliorum studia curiosius quaerere, nunc vultum, nunc gestum, totiusque corporis habitum frequenter circumspicere, eorum occulta ex aliorum relatu libenter addiscere. Dum igitur Dina in aliis animarum statum ex signis exterioribus deprehendere nititur, quid aliud quam sua deserens ad videndas mulieres foras egreditur, forisque vagatur? Dum ergo Dina mulierum formas curiose circumspicit, alias multum, alias minus pulchras nimirum invenit. Et dum secum tacita saepe comparat, quam multas pulchritudinis suae magnitudine longe antecedat, quid mirum si appetitus eam vanae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ẽ ille sichem. qui eg̃dienti dinȩ occurrit:
opp̾ssamq corrumpit. In tegritatem gͦ quam
intus fortassis conseruare potuit: egressa a¬
misit. Nam quoniã uerecundiȩ uenustas. ab
omnib fere commendat᷑ laudatur. amat᷑.
dinã eg̃dientẽ et sua intuna deserentẽ. etꝙͣ
eam humiliare consueuerat. infirmitatis me
moriã eito obliuiscentẽ. subito hominũ lau¬
des excipiunt: et eã dũ fauorib demulcent.
corrũpunt. Dum enĩ in oblata laude delecta
dina corruptionis suȩ dampna. uolentia qua¬
dam potiꝰ quam uoluntate patitur: cum blan-¬
denti prauȩ dilectationi. qͣtum potest relucta¬
tur. Totiens enim sichem quasi nolentem op-¬
priit: quotiens mentẽ corruptionis suȩ con-¬
fusionem erubescentẽ. et iccirco fortit̾ reluctan¬
tem. etiam inuitam usq ad turpem delectati¬
onem trahit. S quid putas cause accidit. quȩ
eam sua intima deserẽ. et ad extĩora uagari
compulit: nisi qd sepe dum in firma nr̃a ni¬

Expanded text:
itaque est ille Sichem qui egredienti Dinae occurrit, oppressamque corrumpit. Integritatem ergo quam intus fortassis conservare potuit, egressa amittit. Nam quoniam verecundiae venustas ab omnibus fere commendatur, laudatur, amatur, Dinam egredientem et intima sua deserentem, et quae eam humiliare consueverat infirmitatis suae memoriam cito obliviscentem, subito hominum laudes excipiunt, et eam, dum favoribus demulcent, corrumpunt. Dum enim in oblata laude delectatDina corruptionis suae damna violentia quadam potius quam voluntate patitur, cum blandienti pravae delectationi quantum potest reluctatur. Toties enim Sichem quasi nolentem opprimit, quoties mentem corruptionis suae confusionem erubescentem, et idcirco fortiter reluctantem, etiam invitam usque ad turpem delectationem trahit. Sed quid putas causae accidit quae eam sua intima deserere, et ad exteriora vagari compulit, nisi quod saepe dum infirma nostra ni
Abbreviated transcription (Latin):
tolerabat adnetessitatẽ: illã cupiebat ad iocundi¬
ambiebat in illã totus intͣre. nec ualebat. fecit gͦ qđ
potuit: int̾ t̃minos habitauit. Cotidie ad illã nite¬
bat᷑. cotidie ad illã relabebat᷑: et in hunc modum

Expanded text:
tolerabat ad necessitatem, illam concupierat ad jucunditolerabat ad necessitatem, illam concupierat ad jucundiambiebat in illam totus intrare, nec valebat. Fecit ergo quod potuit, inter terminos habitavit. Quotidie ad illam nitebatur, quotidie ad istam relabebatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
sse: Ut ium̃tũ inqͥt factꝰ sũ apd̾te. & ego sẽꝑ tecũ. Et alibi:
ꝓpt̃ ce inqͥt mortificam᷑ tota die Ecce qͣ uilis. ecce ꝗͣ forti
Uilis ut ium̃tũ: fortis ad se mortificandum: Isachar
asinus fortis. habitans int̃ tminos itidit reqͥẽ qͦd
ẽet bona: et t̾rã qͦd ẽẽt optima. Pene gͦ ñ ple net̾ram
morientiũ deseruerat: pene. ñ plene illã uiuentium
t̾rã app̃henderat: qͥuit̃ t̃minos habitabat. Qa uilis¬
sunis et paucissimis huiꝰ uitȩ bonis contentꝰ erat: huiꝰ
t̾̃rȩ miserȩ extrema tenebat. Qa ꝑ frequentesm̃tis ex¬
cessus ꝑhenis uitȩ bona p̃gustabat: illiꝰ beatȩ t̾rȩ
inicia tangebat. Isacar asinus fortis. habitans int̾
t̃minos. Quia uitȩ huiꝰ bona ad necessitatẽ ñ respu¬
ebat. hanc penitꝰ t̾ram ñ deserebat: qi future uitȩ
ñ nͥ nouissuna quȩdã caꝑe poterat. illã omnino
ñ app̃hendebat: etidõ int̾ t̾minos habitabat. Istã

Expanded text:
sse: Ut jumentum, inquit, factus apud te . Et alibi: Propter te, inquit, mortificamur tota die . Ecce quam vilis, ecce quam fortis: vilis ut jumentum, fortis ad se mortificandum. Issachar asinus fortis habitans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. Pene ergo, non plene, hanc morientium terram deseruerat; pene, non plene, illam viventium terram apprehenderat, qui inter terminos habitabat. Quia vilissimis, quia paucissimis hujus vitae bonis contentus erat, hujus terrae miserae extrema tenebat. Quia per frequentes mentis excessus perennis vitae bona praegustabat, illius beatae terrae initia tangebat. Issachar asinus fortis, habitans inter terminos, quia hujus vitae ad bona necessitatem non respuebat, hanc terram penitus non deserebat, quia futurae vitae nonnisi novissima quaedam capere poterat. Illam omnino non apprehendebat, et ideo inter terminos habitabat. Istam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuelabitur in nobis. Inuno gͦ sibi uilis. inalt̾o
fortis effectus: de uno humiliatꝰ. de alt̾õ roboratus:
fortitudius suȩ humerũ ad omuẽ laborẽ libenter
ĩclinauit: ce. madqͥrenda diuina gła ñ sua. uero regi

Expanded text:
quae revelabitur in nobis . In uno ergo sibi vilis, in altero quae revelabitur in nobis . In uno ergo sibi vilis, in altero fortis effectus; de uno humiliatus, de altero roboratus, fortitudinis suae humerum ad omnem laborem libenter inclinavit, et in acquirenda divina gloria non sua, vero R
Abbreviated transcription (Latin):
monem conferre. Unde non nnm̃ito bala hoc est
inueterata dr̃: quȩ inueteratorũ morem⁊ imitat᷑.
S de garrulitate balȩ. seu temulentia zelphȩ quis
earum filiis: et prius de filiis liȩdicendũ indetur.
nam et ipsa prius peꝑisse legit᷑. Filii iacob ex lia
ut diximꝰ: nicħ aliud sunt quã ordinati affectus.
Nam simnordinati sus eiꝰ utiq filii dici ñ possunt:
Septenaria itaq liȩ ꝓles: septem sunt uirtutes. Si¬
quidẽ nicħ aliud ẽ uirt᷑. quã ammi affectꝰ ordina¬
tus et mod̃at᷑. Ordinat᷑ quidẽ: qͣndo ad illud ẽ.
ad qd̃ ẽẽ debet. Mod̾at᷑. qͣndo tantꝰ ẽ qͣniꝰ ẽe debet:
rincipales gͦ affectꝰ.uii. sunt: qui ab una am-¬
mi affectione alternati surgt̃. Spes uilł et
timor. gaudiũ et dolor. odiũ et amor: et pudor: Isti
om̃s possunt ẽẽ mͦ ordinati.mͣ inordinati. S cũ or-¬
dinati fiui̾nt: tc̃ tantũ int̾ iacob filios deputandi

Expanded text:
monem conferre. Unde non immerito Bala hoc est monem conferre. Unde non immerito Bala hoc est inveterata  dicitur, quae inveteratorum morem imitatur. Sed de garrulitate Balae, et temulentia Zelphae quis earum filiis, et prius de filiis Liae dicendum videtur: nam et ipsa prior peperisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus ordinatus et moderatus. Ordinatus quidem, quando illud est ad quod esse debet; moderatus, quando tantus est quantus esse debet. Principales ergo affectus septem sunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes videlicet et timor, gaudium et dolor, odium, amor et pudor. Isti omnes possunt esse ordinati, modo inordinati; sed, cum fuerint ordinati, tunc tantum inter Jacob filios deputandi.
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit᷑. Imaginatio autẽ cũ tanta importunta-
te maurib cordis ꝑstrepit: quatmꝰ eiꝰ clamorẽ ut di¬
ximͦ ipsa racheluix uł ñ omnino cohib̾e possit. Hinc
est quod sepe dũ psallimꝰ uł oiamus. fantasias co¬
gitationũ uł quas libet imagineᷤᷤ rerũ. ab oclis a¬
pentiũ cogitationũ tumultꝰ cotidie etiã inuiti
patimur: qualis uł quãta sit balȩ garrulitas. co¬
tidiano exꝑim̃to docem᷑. Quȩq etem̃ usa til audi¬
ta quandoq quȩ ipsi gessim uł diximꝰ. ad memori¬
am reuocat: et quȩ ipsa iam enarrando explica¬
uerit. eadẽ iterũ atq iterũ replicare ñ cessat:
Et sepe cũ nulla uoluntas cordis. ei audiendi assensũ
p̃beat.: ipsa nichilominꝰ qͣnuis nullo quasi audien¬
te narrationẽ suam explicat. Sic utiq decrepitise¬
nesuł inueterate anus. solent quȩlibet absq om̃i
auditore referre: et quasi aliquibꝰ p̾sentib cũ eis ser¬

Expanded text:
exstinguitur. Imaginatio autem cum tanta importunitate exstinguitur. Imaginatio autem cum tanta importunitate in auribus cordis perstrepit, quatenus ejus clamorem, ut diximus, ipsa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus, phantasias cogitationum vel quaslibet imagines rerum ab oculis pentium cogitationum quotidie etiam inviti patimur, qualis vel quanta sit Balae garrulitas quotidiano experimento docemur. Quaeque etenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi gessimus vel diximus, ad memoriam revocat, et quae ipsa jam enarrando explicaverit, eadem iterum atque iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis ser
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ laboriosã dnam suã egredientẽ p̾cedit: ihuc
illucq circũducit. Nam qrlia lipꝑa est. iparũ indet:
illiꝰ manuductionẽ sequi eam ñ pudet. Hinc est qđ̃
lia animi uidł affectio. nẽ contẽpnenda diligit. nc̃
diligenda contẽpnt: qͥa dũ eius oculus inrerũ iu¬
dicio caligat. carnis appetitũ seqͥ ñ erubescit:
ȩ funt duarũ uxorũ iacob ancillȩ duȩ. quas
scriptura nominat zelphã et balam: balamra¬
rum inicio silendum puto. Est enĩ bala garrula et zel¬
pha temulenta. Balȩ nanq loquacitatẽ. nec ipsa eiꝰ
dña rachel compescẽ potest: s et zelpha quidẽ scci.
dñe suȩ copia tanta omnino extingu̾e ñ potest. Ni¬
num qd zelpha sitit: gaudiũ ẽ uoluptatis. Ne quo
qͣnto plus bibit: tanto ampliꝰ sitit. Nam ad satian¬
dum sensualitatis appetitũ: totus mnundꝰ ñ sufficit.
Qͥa gͦ quantũcũq bibat. semꝑ adbibendũ inhiat:
recte ⁊ elpha hoc ẽ osinhians uocat᷑. sitis cuiꝰ nunꝗͣ

Expanded text:
nam suam egredientem praecedit, et huc illucque circumducit. Nam quia Lia lippa est et parum videt, illius manuductionem sequi eam non pudet. Hinc est quod Lia animi videlicet affectio nunc contemnenda diligit, nunc diligenda contemnit; quia, dum ejus oculus in rerum judicio caligat, carnis appetitum sequi non erubescit. Haec sunt duarum uxorum Jacob ancillae duae, quas Scriptura nominat Zelpham et Balam, Balam Rarum vitio silendum puto. Est enim Bala, garrula; Zelpha, tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel compescere potest; sed et Zelphae quidem sitim dominae suae copia tanta omnino exstinguere non potest. Vinum, quod Zelpha sitit, gaudium est voluptatis. De quo quanto plus bibit, tanto amplius sitit: nam ad satiandum sensualitatis appetitum, totus mundus non sufficit. Quia ergo quantumcunque bibat, semper ad bibendum inhiat, recte Zelpha, hoc est os inhians, vocatur, sitis cujus nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa tota colligitur. et inuno ȩt̾nitatis defidenio
iminobilit̃ figitur. Hȩc est illa t̾̃ra. quam ueritas
ꝓmutebat. Beati mites: qm̃ ipsi possidebunt ter¬
ram. hȩc ẽ illa terra. dequa psalmista ꝓmittebat:¬

Expanded text:
ipsa tota colligitur, et in uno aeternitatis desiderio ipsa tota colligitur, et in uno aeternitatis desiderio immobiliter figitur. Haec est illa terra quam Veritasebat: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Haec est illa terra de qua Psalmista