comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
G uos aũ hoc testimoniũ laud̾ qͦn¬
quã iise isbł hũat salutẽ: gentes
adunauit
¶De tenebris. Sic̃ lib̾ati de egipto tri¬
ũphale eͣrm̃ domino cantauerunt
ĩ nos pꝰ tenebras dissolutas. ⁊ pꝰ accep¬
tam remissionẽ. ꝑ xp̃m ducendi
ad patͥam e̾ne claritatis. debemꝰ
dẽ repende gr̃as dignas celestib¬

Expanded text:
 suum. Hoc testimonium laudis quonquam in se Israel habuerat salutem, gentes adun vitietis: sicut liberati de Aegypto triumphale carmen Domino cantaverunt , ita nos post tenebras dissolutas, post acceptam remissionem per Christum ducendi ad patriam aeternae clarititatis, debemus Deo rependere dignas grati
Abbreviated transcription (Latin):
at nͥ inudiam ⁊ oditim fr̃is. oꝑa
abe tͥta ñdic̃ nͥ caritatem. hinc cliꝰ¬
c̃nunt homines nemo aitendat
suis : ostendit ꝙ inse hãt. Caym re¬
ete offerebat c̃at᷑am c̾atori s non¬

Expanded text:
cit, nis invidiam et odium fratris. Opera Abel justa non dicit, nisi charitatem. Hinc discernuntur homines. Nemo attendat suis, ostendit quid in se habeat. Cain recte offerebat, creatura C
Abbreviated transcription (Latin):
extollat. nemo uirium suaꝵ pau¬
gͥit aptum dat iudiciũ quia ad
sortem iustoꝵ ꝑtinet
¶q uiex ocuio inseqͣuit᷑ frẽm ꝓuocat
adiranid discordiam. ⁊ sic qͣntum
ad se occiit cum mnanima.
qui hoc gn̾e homicidii tenet᷑ ut
tate: tand̾ supponit de caritatis ꝑfe¬
ctione sud exemplo am̃ce passionis
hane petoꝰ monet᷑ hr᷑e cumdño in¬
t̾roganti ꝑfit̾et᷑ se amare cui dr᷑.¬
¶ Si uł extempis oportunitate. ł ex hu¬
mana infirmitate ñ ꝯtig̾it aĩas

Expanded text:
extollat, nemo virium suarum paugit, apertum dat indicium quia ad sortem justorum pertinetQui ex odio insequitur fratrem provocat ad iram et discordiam, et sic quantum ad se occidit eum in anima.qui hoc genere homicidii tenetur, ut tate, tandem supponit de charitatis perfectione, sub exemplo paHanc Petrus monetur habere, cum Domino interroganti profitetur se amare; cui dici Si vel ex temporis opportunitate, vel ex humana infirmitate non contigerit animas
Abbreviated transcription (Latin):
.I. tales cogitationes corda nr̃a
hr̃e suademꝰ que auuns sinit
digne ꝯspectib. om̃s. Nx qui ali¬
qͥd fac̾e disponunt: ad idẽ fac
S qui mala cogitat si poss dõ
occłtaret. qui uͦ bona hii facil¬
lune cordib suadent ut ꝯspec¬
tu dĩ patefĩ desid̾ent ꝙ÷ uidi¬

Expanded text:
st, tales cogitationes corda nostra habere suademus, quae divinis sint dignae conspectibus. Omnes enim qui aliquid facere disponunt, ad idem factSed qui mala cogitat, si posset, Deo occultaret: qui vero bona, hi facillime cordibus suadent, ut conspectui Dei patefieri deside
Abbreviated transcription (Latin):
b aduitã: ailiqͥb ad exitiũ. res uͦ sacram̃ti om̃i hõi
ad uitũ: nulli ad exittũ. Itẽ. Ut quid iparas clen¬
nẽ accectũt: ⁊ si in sacram̃to uerũ corp.xͥ. accipi¬
ãt: rẽ tã sacram̃ti ñ hñt. Qui nͥ pollutũ clu¬
cẽnt sc̃guinẽ testam̃ti: cõsiderarẽt horrẽtlũ
ii Indignus etiã
tñ patiẽtia. ⁊ istos tollerat cłs. qua ipse toleraũ
iudas irride̾tes. cõs puẽtes. crucifigẽtes. Itaq sic̃
cluplicit intelligitur caro.xͥ. ut rã cliximꝰ: iͥta¬

Expanded text:
ibus ad vitam, aliquibus ad exitium; res vero sacramenti omni homini ad vitam, nulli ad exitium. Item: Ad quid paras dennem accedunt, et si in sacramento verum corpus Christi accipiant, rem tamen sacramenti non habent. Qui nisi pollutum ducerent sanguinem testst. Indignus etiam tamen patientia et istos tolerat Deus, qua ipse toleravit Judaeos irridentes, et conspuentes, et crucifigentes. Itaque sicut dupliciter intelligitur caro Chr
Abbreviated transcription (Latin):
inpane ⁊ uino amelchiselec oblatis. Incde ãbrõ.
Intellige anteriora ẽẽ. mist̾ia xͥanoꝵ: quã iuide¬
Causa institutionis: ut eẽt remediũ cõtra re¬
diuutia peccata. Sĩc enĩ necessarra nob̾ fuit.
illa manifesta p̃sentia ieħu.xͥ. quacũ hõib cõ¬
u̾satꝰ fuit. ut mea possI flagellari. mori ꝓ nr̃a
redẽptione: ita necessaria ẽ. tota ista p̃semiui
ta ẽiꝰ p̃sentia. eo mͦ quo poss panis iiuꝰ qui
ducauitis carnẽ meã. ⁊ biberitis sanguinẽ.
m: ñ habebitis uitã in uob̾. Itaq qͥ exnumia
cdilectione talẽ s̃e exibuit qui poss lãceaiuul¬
nerari. ut nos suosanguine apeccatis mu̾da¬
ret : ⁊ mͦ usq ad finẽ scłi talẽ se etib⁊. qui possit
in sacram̃to mãcducari. ut ẽiꝰ partipatione
menbra sua uniãtꝰ capiti: ⁊ apeccatis lid̾arẽt᷑
cotidianis. Qcd̃ etut̃ clicimꝰ tale̾ et talẽ: hum¬
nũ dicimꝰ ꝓpt̾ infirmitatẽ. Cũ enĩ ddidem eo¬

Expanded text:
in pane et vino a Melchisedech oblatis. Unde Ambrosius: intellige anteriora esse mysteria Christianorum quam JudaeCausa institutionis, ut esset remedium contra rediviva peccata. Si enim nobis necessaria fuit illa manifesta praesentia Jesu Christi qua cum hominibus conversatus fuit, ut in ea posset flagellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in tota ista praesenti vita ejus praesentia, eo modo quo posset panis vivus qui eam et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Itaque qui ex nimia dilectione se exhibuit qui posset lancea vulnerari, ut nos suo sanguine mundaret: et modo usque ad finem saeculi talem se exhibet qui possit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, et a peccatis liberentur quotidianis. Quod autem dicimus talem ac talem, humanum dicim
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑ illũ tͣnͣsit liquidu̾̃ ẽ. Itẽ. Per lapidei
canalẽ tͣnsit aqua ad areolas. In canali la¬
picdeo nichil generat: s ortꝰ plurimos fru¬
tꝰ affert. Itẽ. Nos dicimꝰ. iustos eẽ. oportet aͥ¬
ti iuicdicis ministros. Sint minist᷑ iustisi
uoluerĩt. Si aũt noluerĩt ẽẽ. iusti. qͥ incũ¬
thecdra sede̾ moysi: securũ me fec̃ magiꝰ

Expanded text:
quod per illum transit liquidum est. Item: Per lapideum canalem transit aqua ad areolas. In canali lapideo nibil generat; sed hortus plurimos fructus affert. Item nos dicimus: Justos esse oportet tanti Judicis ministros. Sint ministri justi si voluerint; si autem noluerint esse justi qui in cathedra sedent Moysi, securum me f
Abbreviated transcription (Latin):
uult h̾o ctũ ẽ. in hac trita: qd̾ ñ possit nollẽ lsiil
la uolutate amissa nollet cõfit̾i:⁊ tũc moreret᷑
nulli cdubiũ ẽ. eũ clap̃nari ꝓ illo peccato qd cõfi¬
t̃i noluit. Nullũ enĩ peccatũ inpunitunt alut
cdebito fute᷑ pene absoluẽdo. ꝑ eã quã inuĩgit
sarisfactionẽ. Quod uͦ dicũt peccator quacũq

Expanded text:
vult homo, dum est in hac vita, quod non possit nolle. Et si, hac voluntate amissa, nollet confiteri, et tunc moreretur, nullum dubium est eum damnari pro illo peccato quod confiteri noluit: nullum enim peccatum impunitum: aut debito futurae poenae absolvendo per eam quam injungit satisfactionem. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cũtis salus incip̃. Itẽq de psalmo oppont̃. dixi cõfi
sime ipsa m̃tis excecatio dicit᷑. que soluit᷑ incõ¬
puctione: Nonclũ tñ ut cliximꝰ plene.ẽ. solutꝰ.
Sĩc enĩ cleuuln̾e pͥus ferrũ abstrahit᷑. ut post
medicin suꝑ pon̾at᷑: ita i pͥus peccati ĩpie tas.
sciłcet illa int̃na cecitas de corde tollit᷑. ut pꝰ sacra

Expanded text:
cantis salus incipit. Itemque de psalmo opponitur: Dixi: Consime ipsa mentis excommunicatio dicitur quae solvitur in compunctione: nondum tamen, ut diximus, plene solutus est. Sicut enim de vulnere prius ferrum extrahitur ut post medicina superponatur, ita et prius peccati impietas, scilicet illa interna caecitas de corde tollitur, ut post sacra
Abbreviated transcription (Latin):
si maliquta re ẽ. illai fractio: in corpore illo erit.
sͤ aͣlia parte ñ ancdemꝰ cdic̃e. qd corxuptibile fur
cotp .rͥ quia inmortale. inpaisibile. In hoc etrã rep̃¬
hendit .xͨ. carnalẽ sensũ discipuloꝵ : qd puitabã
sic aliqͣm carnẽ in partesdiucłedã. Quida cuicũt :
chil falsũ putãcdũ ẽ. in sacraicio u̾tatis. uł siẽ.
fit ĩmagoꝵ p̃stigiis. uͥ cdebusio ẽ. qued̾a. Falũt᷑¬
lit nos uisus. nec fallit᷑ qd̾ ñ eẽt. si crede̾tꝰ sic frã¬
gi ut uicdetꝰ. nec illusio ẽ. qd ad utilẽ n ñ ad¬

Expanded text:
si in aliqua re est illa fractio in corpore illo erit; sed ex alia parte non audemus dicere quod corruptibile sit corpus Christi quia immortale, impassibile. In hoc etiam reprehendit Christus carnalem discipulorum sensum qui putabant sicut aliam carnem in partes dividendam. Quidam dicunt: Nihil falsum putandum esse in sacrificio veritatis, vel sicut in magorum praestigiis, ubi delusionelit nos visus nec fallitur: quod esset, si crederetur sic frangi, ut videtur; nec illusio est, quia ad utilita
Abbreviated transcription (Latin):
ost supra dicta uide̾dũ ẽ. qd̾ bon ⁊ mali
sacram̃tũ corporis ⁊ sag̃uinis dnĩ sumũt. rẽ uͦ sa¬
eram̃ti: boni tm̃ accipiũt. Saeram̃tũ in hoclo¬
co ipsũ corpꝰ ⁊ ipsũ sãguinẽ clñ appellamꝰ. rẽui
sucram̃t: ipsã efficatiã sacram̃ti. quã ut suꝑiꝰ c¬

Expanded text:
ost supradicta videndum est quod et boni et mali sacramentum corporis et sanguinis Domini sumunt; rem vero sacramenti boni tantum accipiunt. Sacramentum in hoc loco ipsum corpus et ipsum sanguinem Domini appellamus; rem vero sacramenti ipsam efficaciam sacramenti; quam, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
conꝓbet᷑: qr cłe his que ñ uident᷑ ẽ. fides. ne etrã
sume aborẽamꝰ.⁊ ne ab in ficlelib irriclerem. sinos
sãguinẽ sum̾e uid̾ent. Queritꝰ inquosit ille fpes
risaipor ille. Non enĩ possumꝰ cdicẽ. qd̃ sit̃ in suba
panis ⁊ uini. cũ ñ sit ibi sub̾a panis. uerũ cor¬
clitio om̃s uisuri sumꝰ. S cui creare de nichilo
⁊ formatũ ⁊ formã fu  facile : mutare formatũ.
subsistat efficẽ. Itaq ad mist̾u ritũ. ad gustꝰ suffra¬
giũ. remnẽt ista ꝑse subsistẽtia. ad corpꝰ dm̃ qͦ¬

Expanded text:
es; ne etiam sumere abhorreamus, et ne ab infidelibus irrideremur si nos sanguinem sumere viderent. Quaeritur in quo sit illa species et sapor ille. Non enim possumus dicere quod sint in substantia panis et vini cum non sit ibi substantia panis et judicio visuri sumus. Sed cui creare de nihilo et formatum et formam fuit facile, mutare formatum ebstantiam subsistat efficere. Itaque ad mysterii ritum, ad gustus suffragium, remanent ista subsistentia ad corpus
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. xp̃i baptismũ nolebat cognosc̃e dũ eos¬
phũ martirii cõsecuta st̃: ut ex caritatis qua
excellebat luce: obũbratio illa fugaret᷑. uut
ma tollerent᷑. nec nos qr bapt̃i iu̾tatẽ etic̃
inhereticoꝵ iniquitate agnoscimꝰ. ideo eipͥano
meliores sumꝰ. sĩc nec petͦ: quia gẽtes iidd¬
Uerit᷑ siquis corrupte ꝓfert u̾ba illa:
utrũ baptismꝰ sit uł ñ. Taqcharias papea
bonefatio. Reculer̃t in nuntu tui. qd̃ fuĩt si¬
cerdos in ead̾e ꝓuĩtia: qͥd latinã linguã pen¬
tꝰ ignorabat.⁊ dũ baptirarce nesciẽs latine
loqui: infringẽs linguã cliceroe. Baptizote

Expanded text:
dum eosphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et ma tolleretur. Nec nos quia baptismi veritatem et in haereticorum iniquitate agnoscimus, jam Cypriano meliores sumus, sicut nec Petro, quia gentes judaur, si quis corrupte profert verba illa, utrum baptismus sit an non? Zacharias papa Bonifacio: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia qui latinam linguam penitus ignorabat, et dum baptizaret nesciens Latine loqui, infringens linguam diceret: Baptizo te
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ remissionẽ: qd̃ ñ ẽ. cõcedẽctũ: qr si illud fi¬
eret: sepe baptitãdũ ẽẽt.¶S̾i amaͤt causa
necessitatis baptirat᷑ filius: utt̃ auiro de¬
beat seꝑciri. Ueusdedit romanꝰ pontifex dic̃:
pandã ẽẽ. alioꝵ dec̾ta negãt: quib magis

Expanded text:
mus remissionem? Quod non est concedendum; quia si illud fimus remissionem? Quod non est concedendum; quia si illud fieret, saepe baptizandum esset. Si a marre causa necessitatis baptizatur filius, utrum a viro debet separari, Deusdedit Romanus pontifex dicit separandam esse. Aliorum decreta negant: quibus magis
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. utr̃ ab ꝓbãdus ẽẽ. baptismꝰ qui sic clarit᷑
cluuinũ oraculũ implorãcdũ ẽẽ. censẽm. S
ñ uiclet᷑ scipiẽtib qd clebeat baptismꝰ dici.
uͥ ñ ẽ. intẽtio baptirandi. sicuti ⁊ mulien
quãdo inbalneũ inmgũt pueros inuocaᷤ
nom̃ tͥcimitatis. s quia baptitare ñ intend
ñ ẽ. baptismꝰ. In omni enĩ sacram̃to ista duo
necessaria sũt : u. forma facram̃ti seruet᷑. i
intennio illud celebrãdi habent᷑. Cur in agua
haimo suꝑ epłam ad romanos. Querit ali¬
quis quare inaqua solũm ⁊ ñ mumo bap-¬
tĩ. cõsecret᷑: cui responclit beatꝰ ambrosiꝰ.
idcͥco uniforint̾ id fieri inaqua. ut intel¬
ligat᷑ qd̃ sic̃ aqua sorcles corporis aut uestis
abluit: utt baptismꝰ maculas ãe sorcdesq
uitioꝵ emũcłado abstergit. Augꝰ. reddit hãc
causã. ut nullũ inopia excusstroe. qđ poss¬
Non enĩ ut lic̃t sc̃i. iudicat᷑ it̾acũ: qd nes¬
cit factũ. S querit᷑ si scd̃o cõferat ei baptis¬

Expanded text:
ptismus qui sic daretur, divinum oraculum implorandum esse censerem. Sed non videtur sapientibus quod debeat baptismus dici ubi non est intentio baptizandi; sicut et mulieres quando in balneum immergunt pueros, invocant nomen Trinitatis; sed quia baptizare non intendunt non est baptismus. In omni enim sacramento ista duo necessaria sunt, ut forma sacramenti servetur et intentio illud celebrandi habeatur. CAP. X. De Haimo super Epistolam ad Romanos: Quaerit aliquis quare in aqua solummodo tismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius idcirco uniformiter id fieri in aqua, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis aut vestis abluit, ita baptismus maculas animae sordesque vitiorum emundando abstergit. Augustinus reddit hanc causam ut nullum inopia excusaret, quod possNon enim, ut dicunt sancti, judicatur iteratum quod nescitur factum. Sed quaeritur an secundo conferat ei baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis quã ab ipsis apłis legit᷑ cẽ. factũ. nec ab
aliis quã qͣm eoꝵ locũ tene̾ ũquã ꝑfici pot̃.
aut fieri debet. Llã si alit̾ p̃sũtũ fuĩt: irricũ
nuacuũ habebit᷑. nec intͣ eccłastica repurã
clatꝰ qͥd conferat ei istud sacram̃tũ. Ad qd̾ dici¬
t᷑ qd̃ in baptismo cdat᷑ spc̃ remissionẽ: hiccdatꝰ
ad robur Babanꝰ. Nouissime asũmo sacͥdote

Expanded text:
aliis quam ab ipsis apostolis legitur esse factum, nec ab aliis quam qui eorum locum tenent, unquam perfici potest aut fieri debet. Nam, si aliter praesumptum fuerit, irritum et vacuum habebitur; nec intra ecclesiastica reputabindatus; quid conferat ei istud sacramentum? Ad quod dicitur quod in baptismo datur Spiritus ad remissionem; hic datur ad robur. Rabanus: Novissim
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽciũ ẽ. uttũ mali actꝰ cdebeãt dici peccata.
ñ. Qucdã clicũt qd̃ om̃s actꝰ indisfferẽtes sĩt. ut
nec boni nec mali clicant᷑ quãtũ adse. s dicitꝰ
bonꝰ auctꝰ: quia fit bona intentione. malus
fit mala intentione. ut ⁊iocciłẽ hominẽ ⁊ eli

Expanded text:
videndum est utrum mali actus debeant dici peccata an non. Quidam dicunt quod omnes actus indifferentes sint, ut nec boni nec mali dicantur quantum ad se; sed dicitur bonus actus, quia fit bona intentione, malus quia mala intentione. Ut occidere hominem zelo
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ alligarui eicĩs sacͣm̃tis potẽtiã suã¬
Et quãuuis ꝑsacram̃ta salutẽ dare deceruit.
Unc clicendũ ẽ. quib sit concessũ rixareͤ¬
uł licitũ baptizare. Isydorꝰ. Constat bap¬
tima soł sacertlotib ẽẽ. traditũ eiꝰ q miste¬
riũ. nec abipsis cliaconib expłe ẽ. licitũ absq
cogat ultinra necessitas. qd̃ ⁊ laicis fidelib
plerũq ꝑmitit᷑. Exdictis isiclori ep̃i. Roma¬
nꝰ põtifex ñ hominẽ iudicat qui baptirait.
s sp̃m dei subiinistrare grã bapt̾. licet pa¬

Expanded text:
Non enim alligavit Deus sacramentis potentiam suamet quamvis per sacramenta salutemdare decreverit, Nunc dicendum est quibus sit concessum vel licitum baptizare. Constat baptisma solis sacerdotibus esse traditum, ejusque ministerium nec ab ipsis diaconibus expleri est licitum abscogat ultima necessitas, quod laicis fidelibus plerumque permittitur ex dictis Isidori episcopi. Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam bapt
Abbreviated transcription (Latin):
dit. cdicẽs. accipite hoc ẽ. corpꝰ meũ ⁊ cetã. Et siẽ
tuc̃ panẽ illũ n calicẽ inuerũ corpꝰ ⁊ iniũm sa¬
guinẽ uerbo suo cõmutauit: ira inclubitãt̃
creclimꝰ u̾ba illa a sacertlote eo ordine:⁊ ea in¬
sacram̃tũ cõficiendũ necessaria sũt. Qdo. ticti¬
quis sacerdos ꝓfert u̾ba illa ut aliũ doceas
quo mo ħ facturꝰ sit : s ñ habñt tũc illã effici¬
tiã. quia ñ ad hoc dicũt᷑. Quãuis anitẽ subt᷑ãm

Expanded text:
te, hoc est corpus meum , etc. Et sicut tunc panem illum et calicem in verum corpus et in verum sanguinem verbo suo commutavit, ita indubitanter credimus verba illa a sacerdote eo ordine et ea insacramentum necessaria sunt. Ordo, actiquis sacerdos profert verba illa ut alium doceat quomodo hoc facturus sit; sed non habent tunc illam efficaciam, quia non ad hoc dicuntur. Quamvis autem substantia
Abbreviated transcription (Latin):
uridet᷑. qd̃ iã set mũcdlatꝰ apeccatis. S̾ siꝑ fi
clẽ ⁊i corclis uerã cõtͥtionẽ iñ solutꝰ ẽ. apercat
qͥd inbaptĩ ei pꝰea remittit᷑.ꝰ Hidet᷑ enĩ qd̾i
bapti. nichil remutat᷑ ei. cũ pͥus sĩt ei remil
peccata. Ad hoc pot̾ dici qd̃ quãuis iste de quo
loquim᷑ iã iustꝰ sit quia ñ ht uolũtatẽ peccãdi.
huc clebito peccati teneat᷑. Cũ enĩ uulnꝰ ꝑcõfes¬
sionẽ cordis ram ostͤnsũ fit medico: restat sus
ciꝑe meclicinã. S quis nesciat meclicam̃ta eẽ
n apeccato plene uistificatꝰ. cuiiꝰ clebito ad huc
tenẽtꝰ. S pꝰ susceptionẽ sacram̃ti plene mũ¬
clatꝰ ẽ: Pt si moreret᷑ tunc : sine onin cliladi¬
ne irce ingłam. Si opponitꝰ᷑ qd̃ nullũ peccatũ ĩ¬
spunitũ. Nicimꝰ qd ipi a cõtͥcio cordis. morsqiq
ipsaetiã erubescẽtia. quã patit᷑ dũ nuclus ba¬
ptirat᷑: ñ relinquad peccatũ inpunitũ. S si¬

Expanded text:
 peccatis. Sed si per fidem et cordis veram contritionem jam solutus est a peccatis, quid in baptismo ei postea remittitur? Videtur enim quod in baptismo nihil remittitur ei, cum prius sint ei remissa peccata. Ad hoc potest dici quod quamvis iste de quo loquimur jam justus sit, quia non habet voluntatem peccandi huc debito peccati teneatur. Cum enim vulnus per confessionem cordis jam ostensum sit medico, restat ejus recipere medicinam. Sed quis nesciat sacramenta esse  a peccato plene justificatus cujus debito adhuc tenetur. Sed post susceptionem sacramenti plene mundatus est; et si moreretur tunc sine dilatione iret in gloriam. Si opponitur quod nullum peccatum impunitum, dicimus quod ipsa contritio cordis, mors quoque ipsa etiam erubescentia quam patitur dum nudus baptizatur, non relinquunt peccatum impunitum. S
Abbreviated transcription (Latin):
tẽdit locis augꝰ. Tam̃ ut ipse ait menchiridioni
mitissima sane omniũ pena erit illis: qui pp̃c
peccatũ originale nullũs insuꝑ adclicberut᷑.
hic queri solet sicapta ciuitate aliqua apa
relinquamꝰ. ¶e aclultis qui cũ ficłe. Uilectiõe¬
corcle contrito ad briptĩs. acceclũt. querit᷑ u¬
trũ ante ipsũ bapt̾i. iustificari sũt. Quocl ui¬
clet᷑ illa auctoruas uelle. Peccator quacũq

Expanded text:
tendit locis Augustinus. Tamen, ut ipse ait in Enchiridio, mitissima omnium poena erit illis, qui praeter peccatum originale nullum insuper addiderunt. Hic quaeri solet si capta civitate aliqua a parelinquamus. Ccorde contrito ad baptismum accedunt, quaeritur utrum ante baptismum justificati sint? Quod videtur illa auctor
Abbreviated transcription (Latin):
ilł que p̾cecdũt baptisiũ iudẽctũ qͥd conti¬
rãt᷑. ut exoreismꝰ. carecismꝰ: exorciz are: ẽ. adu¬
uare. ut exi adeo spc̃ miũcde. ⁊ ceta. lociteu¬
zare.ẽ. iustruere. ut cle simbolo ⁊ aliis rudi¬
m̃tis ficlei. Simbolũ clicit᷑ signũ: uł colla¬
tio signũ qr eo ficdeles ab inficdelib disce̾ni¬
tur: collatio q mn eo apostoli omnẽ fidei in¬
tegritatẽ contulert̃. Piscessuri enĩ ab ius
smbolũ .i. totiꝰ fidei collationẽ edicdert̃. Ista que
p̃celũt bapt̃: ñ cõfert̃ remissionẽ. Ad quid gͦ

Expanded text:
is quae praecedunt baptismum videndum quid conferant ut exorcismus et catechismus. Exorcizare est adjurare, ut exi ab eo, spiritus immunde; et catechizare est instruere, ut de symbolo et aliis rudimentis fidei. Symbolum dicitur signum vel collatio: signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia in eo apostoli omnem fidei integritatem contulerunt. Discessuri enim ab invicem symbolum, id est totius fidei collationem ediderunt. Ista quae praecedunt baptismum non conferunt remiss
Abbreviated transcription (Latin):
onis etiã sacͣm̃tũ inꝑfectũ erat: qr so¬
ł uixis cõgruebat. S qui legẽ ueñ ad ĩpłe̾: ꝑfec¬
tũ uoluit trade sacram̃tũ. Et qui dolores nr̃os
portaũ. ab huiꝰ modi cdolore nos uoluit lib̾are.
⁊ suauissimũ cõferre sacram̃tũ baptisigti.
loio amisit statũ sutt̃ ex ꝗuio baptĩa fuit ĩstitucũ.
Ad qd̃ pot̃ dici qd illis dimiserat statũ: qͥb istar
uitas sacͣm̃toꝵ nũtiata erat. ⁊ abeis creclita ⁊ re¬
pta In altis adhuc mabebat statũ: ⁊ cõferebat es

Expanded text:
ctum erat, quia solis viris congruebat; sed qui legem venit adimplere, perfectum voluit sacramentum: et qui dolores nostros portavit, ab hujusmodi dolore nos voluit liberare, et suavissimum conferre sacramentum baptismi quod sio amisit statum suum ex quo baptisma fuit institututum. Ad quod potest dici quod in illis dimiserat statum quibus ista novitas sacramentorum nuntiata erat, et ab eis credita et recepta; in aliis adhuc habebat sta
Abbreviated transcription (Latin):
larit̾ cdesignari. Ecce qd ex ista auctoritace.
licet semel m̾g̾e t̃m. Nob̾ tũ uiclet᷑: qd̾ ma¬
gis sit usus eccłẽ. seqͣ dus. Harmo suꝑ epłat
ad romanos. In suo sensu habuncła si cipͥanꝰ
quãclo semel m̃gebat inbriptismo paruul
Qui a qd̃ intelligebat : stucliose implebatͥ
nis opib habũtlãdo. liccet in hoc nestins el e¬

Expanded text:
gularitas designari. Ecce quod ex ista auctoritate licet semel mergere tantum, nobis tamen videtur quod magis sit usus Ecclesiae sequendus. Haimo super Epistolam ad Romanos: In suo sensu abundabat Cyprianus, quoniam semel mergebat in baptismo parvulos; quia quod intelligebat studiose implebat bonis operibus abundando, licet hoc nescius delin
Abbreviated transcription (Latin):
dis: nec ẽ. intelligendũ sic̃ te ipsuret. quãtũ te¬
ipsũ. Sic̃ quicłã exponũt. Querit᷑ uirũ debea¬
mꝰ om̃s equalit̃ cdilig̾e̾. uł unũ plus alio. Qui¬
Uncde pailus: oꝑem᷑ bonũ aid om̃s. maxime auũ
ad clomesticos fidei. Et hoc uidet᷑ augꝰ. uelle.¬

Expanded text:
t quantum teipsum, sicut quidam exponunt. Quaeritur utrum debeamus omnes aequaliter diligere, an unum plus alio. QuiUnde Paulus: Operemur bonum ad omnes: maxime autem ad domesticos fidei . Et hoc videtur Aug
Abbreviated transcription (Latin):
nc clicẽtlũ ẽ. quiͦ sit sacram̃tũ. ⁊ quid res
sacram̃ti. in hoc sacram̃to bapusm̃a. In omĩ
enĩ sacram̃to ista cluo conficleranda sut᷑. Hic
potest appellari sacram̃tũ: ipsa aqua sac̃tifica¬
ta.Nugꝰ cle cathecismo. Debenis scire cur u̾tꝰ
enĩ u̾bũ:iquidẽ. aqua nͥ aquaꝰ Accedit u̾bũ
adelem̃tũ: ⁊ fit fit sacͣm̃tũ. Res huiꝰ sacram̃ti:
interior ablutio.etiã ipsa tͥna abbatio in mer¬
ne. ⁊ alia młta satram̃ta in hoc sacram̃to cõ¬
currũt. ut in sufflatio. inuocatio. tͥtitatis.

Expanded text:
uid res sacramenti in sacramento baptismi. In omni enim sacramento ista duo consideranda sunt. Hic potest appellari sacramentum ipsa aqua sanctificata. Augustinus De catechismo: Debetis scire cur virtus enim verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Res hujus sacramenti est interior ablutio. Et ipsa trina immernae. Et alia multa sacramenta in hoc sacramento occurrunt
Abbreviated transcription (Latin):
luała.fuert̃ sacͣm̃ta remecdia. pͥus sacrificia:
ut hostia. abel. noe: ⁊ alioꝵ ficdeliũ. Postea ñ
solũ sacͥficia. s etiã cͥcũcisio. que fuit intp̃re
abrahe inꝑaca. Ogꝰ minor. Quod ap̃ nos ualoe¬

Expanded text:
tualia fuerunt sacramentorum remedia. Prius sacrificia, tualia fuerunt sacramentorum remedia. Prius sacrificia, ut hostia Abel, Noe et aliorum fidelium. Postea non solum sacrificia, sed etiam circumcisio, quae fuit tempore Abrahae i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possit h̃o eẽ. sine exerciaitione. ut remouit
amala exercitatione ⁊ suꝑfluti:⁊ exert̾oe se mb
na. Instuuit cłs sacram̃ta: ⁊ eoꝵ certa loca.ui
ineccła aucdiatꝰ missa. ⁊ ibicdẽ sac̾reloti contess
frat. ⁊ similia.T̾ria sũt genera exertͤitatiou
unũ acdedificionẽ aiẽ ꝑtinet. sccłm ad corpꝰ
uendũ. terciũ acdaĩe subu̾sionẽ. Prinũ ind
quib consistit sacͣm̃tũ. reb factis. cdictis. Re
ut aqua oleũ. ⁊ simmilii. Factis. ut subm̾s
pot̾ queri cũ mistiᷤᷤ sacmẽtis p̃cipue cõsistat sa¬
lus hominis. quare ab initio ñ fuert̃ ĩstauta.
ut ab initio ẽẽt. sacram̃tũ baptimatis. sacm̃tũ
cõfirmationis : icet̾a. Ad qd̃ pot̾ dici qd̃ sicuti pa¬
ulatĩ creuit ꝑ int̾ualla t̃poꝵ agnitio ficder: ita
cato lib̾antis: manifestiꝰ hoc inbaptõ significa¬
tur. qd̾ abluit totũ corpꝰ. quã incͥcũcisione. que
uniꝰ partis tantũ. pelliculã aiuferebat. Itaq

Expanded text:
n possit esse sine exercitatione, ut removeretur a mala exercitatione et superflua, et exerceret se in bona, instituit Deus sacramenta et eorum certa loca, ut in ecclesia audiatur missa et ibidem sacerdoti confessio fiat, et similia. Tria sunt genera exercitationum: unum ad aedificationem animae pertinet, secundum ad corpus fovendum, tertium ad animae subversionem. Prnsistit sacramentum; rebus, factis, dictis: rebus, ut aqua, oleum; factis, ut submersest quaeri, cum in istis sacramentis praecipue constet salus hominis, quare ab initio non fuerint instituta, ut ab initio esset sacramentum baptismi, confirmationis, etc. Ad quod potest dici, quod sicuti paulatim crevit per intervalla temporum agnitio fidei, ita ato liberantis, manifestius haec in baptismo significatur, « qui abluit totum corpus, » quam in circumcisione, quae unius partis tantum particulam auferebat. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
b ħ̾ere sacram̃tũ: clebet uałe. Itẽ. ħ ullus ne¬
gabit ante baptĩ. ficłẽ. ⁊ ceritatẽ posse ħri. ¶¬
tienĩ cũ ficde ⁊icaritate ad baptĩ. accectũt. nl¬
lus etiã negabit eos. tũc posse mori. isi tũc po¬
morerẽt᷑. cũ ficłe ⁊ caritatẽ h̾ant: certũ ẽ. eos ñ
dapnari. Incarictte enĩ nullus clãpnat᷑. S cdli¬
cũt ñ posse eẽ. ut aliqͥs ħ̾at ficlẽ ⁊ caritãtẽ: ⁊ mo¬
riatꝰ sine baptismo. Non enĩ ut dicũt ꝑmitet¬
eũ ds mori sine baptismo. S ut mͥ uidetꝰ᷑ cũ
psi ñ sĩt cõsiliarii cłi̾: stultũ ẽ. ⁊ temerariũ eos
hoc aiffirmare. Itẽ qui hoc clicũt .s. nullũ salua¬
ri sine baptĩ. uł martirio: auctoritates nob̾op¬
ponũt. Nugꝰ. de file ad petrũ. Ex illo tẽpore¬
quo saluator cdix̃ siquis ñ renatꝰ fuerit ex aqi¬

Expanded text:
ibus habere sacramentum debet valere. Item nullus negabit ante baptismum fidem et charitatem posse haberi; multi enim cum fide et charitate ad baptismum accedunt. Nullus etiam negabit eos tunc posse mori; et si tunc morirentur cum fidem et charitatem habeant, certum est eos non damnari. Incunt non posse esse ut aliquis habeat fidem et charitatem et moriatur sine baptismo. Non enim, ut dicunt, permitteret eos mori sine baptismo. Sed, ut mihi videtur, cum ipsi non sint consiliarii Dei, stultum est et temerarium eos hoc affirmare. Item qui hoc dicunt, scilicet nullum salvari sine baptismo vel martyrio, auctoritates nobis opponunt: Augustinus De fide ad Petrum: Ex illo tequo Salvator dixit: Nisi quis renatus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iohe baptirãte: uenit ad eũ .xͨ. ut baptiz aret᷑
ab eo in iorclane. ñ qd ipse egẽt qͥ sine peccato
erat : s ut aquas sac̃tificarre. Ibienĩ collaa
ẽ. aquae illaefficaria. ut qͥcũq pꝰea mgẽt᷑ in
ea inuocato nomine tͥnitaris: consequereti
remissionẽ. Et tũc insticutiᷤ ẽ. brptismꝰaxͥ.
in quo tota tͥnͥtas oꝑatꝰ᷑ remissionẽ. cuuiꝰ p̃sen¬
tia ibi apparuit. sp̃c in colũba. filiꝰ in hõie. pa

Expanded text:
anne baptizante venit ad cum Christus ut baptizaretur ab eo in Jordane; non quod ipse egeret qui sine peccato erat, sed ut aquas sanctificaret. Ibi enim collata est aquae illa efficacia ut quicunque postea mergeretur in eam invocato nomine Trinitatis, consequeretur remissionem: et tunc institutum est baptisma Christi, in quo tota Trinitas operatur remissionem, cujus praesentia ibi apparuit: Spiritus in columba, Filius in homine, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti fuit paulus. ⁊ in hoc etiã pot̾ orclo cari¬
tatis considari: qr cłm p̃ om̃ĩb diligẽ debemꝰ.
scilicoe toto corcle.tora aĩa. tota m̃te. Post ip¬
sũ: nos ipsos. Tertio loco: alios. Unde illucł.
ligat. Ad qd̾ uide̾dũ ẽ. quid sit dic̾e. cleꝰ clili¬
git istũ. qd̃ ẽ. cłs apꝓbat oꝑa eiꝰ: ⁊ sub hoc
sensu. pot̾ clici qd̃ magis unũ quã aliũ

Expanded text:
rdo charitatis considerari; quia Deum prae omnibus diligere debemus, scilicet toto corde, tota anima, tota mente ; post ipsum nos ipsos; tertio loco alios. Unde illud: ligat. Ad quod videndum est quid sit dicere, Deus diligit istum, quod est, Deus approbat opera ejus; et sub hoc sensu potest dici quod magis unum quam alium
Abbreviated transcription (Latin):
lapidens culls. Icar ne p̃putu icło uuissa ẽ. fieri
quara mremediũ instituta ẽ. cõcta originale
peceatũ. qd apparentib cõtͣrahimꝰ ꝓpagati
incõcupiscẽtia. que inparte illa magisdo¬
niraitur: i significabat cͥcũcisio carnis cͥcũ¬
cisionẽ m̃tis: qr mũchat᷑ aĩa auitiis. Oaaua
lie ido̾ fiebat: qd ꝑ octatiã significat᷑ resurre

Expanded text:
sta est fieri; quia in remedium instituta est contra originale peccatum quod a parentibus contraximus propagati in concupiscentia, quae in parte illa magis dominatur. Et significabat circumcisio carnis circumcisionem mentis; quia mundatur anima a vitiis. Octava die ideo fiebat quod per octavam significatur re
Abbreviated transcription (Latin):
quał ẽ. ille incuiꝰ potestate clat᷑: ñ quał¬
ille ꝑ cuiꝰ ministeriũ cdaic᷑. Ilẽ. Potestas ba¬
ptisini nnnullũ trãsit: s m̾inisteriũ texĩsit
mbonos: ⁊ mimnalos. Non exhorreat colũba
munisteriũ maloꝵ: s respiciit dñi pote¬

Expanded text:
qualis est ille in cujus potestate datur; non qualis est per cujus ministerium datur. Idem: Potestas baptismi in nullum transit; sed ministerium transit in bonos et malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; sed respiciat Domini volu
Abbreviated transcription (Latin):
peccata p̃tereũt auctu. ⁊ remanẽt reatu. ut homi¬
cidiũ ⁊ similiti: ita ecõtrario fieri pot̃. ut cõcupis¬
auctoritatib patet cõcupiscentiã mali. eẽ. pecca¬
tũ origiñ. subqua continet᷑ ignorantia boni. qͣm ex
ea ẽ. Nisi enĩ p̃cessiss cõcupiscentia mali: ñ eẽt.
secuta ignorãtia boni. Et inde ẽ. qd̃ qͣndoq re
u̾sa sũt ignoriantia boniͤ. ⁊ cõcupiscen ᷑ mali.
Quancloq singłiter repimꝰ. peccatũ origĩ. qr siẽ

Expanded text:
peccata praetereunt actu et remanent reatu, ut homicidia et similia, ita econtrario fieri potest, ut concupisauetoritatibus patet concupiscentiam mali esse peccatum originale, sub qua continetur ignorantia boni, quoniam ex ea est. Nisi enim praecessisset concupiscentia mali, non esset secuta ignorantia boni. Et inde est quod quandoque versa sunt ignorantia boni et concupiscentia mali: quandoque singulariter reperimus peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
tũde illis ueniẽtẽ. Solet aquib cłã p̃dic¬
la questio sic solui. Icło illucl peccatũ omĩb
imputatur postiͥs. ⁊ ñ alia: quia illud pecci¬
tũ inparadiso cõmissũ. grauissimũ fuit. qua
ignorãtia inclux̃ ñeũ ad peccandũ. nec ftagi¬
litas carnis: quia ante peccãm neutrũ in
eo fuit. Unde adeo fuit maximũ illud pa¬
catũ:. qd̃ etiã nat᷑am mutaũ: Tota enĩ nacͦ¬
hominis ꝓ peccatũ illũ̾d corrupta fuit. Au
potuit obseruãtia eustodiri. Nondũ uolũtati cupi¬
ditas resistebrit. qd̃ de pena tnͣsgressionis postea secu¬
tũ ͤ S ñ uidet᷑ absolute cõcedẽdũ.⁊ qd̃ illud pecca

Expanded text:
tum de illis venientem. Solet a quibusdam praedicta quaestio sic solvi: Ideo illud peccatum omnibus imputatur posteris et non alia, quia illud peccatum in paradiso commissum gravissimum fuit; quia non ignorantia induxit eum ad peccandum, nec fragilitas carnis, quia ante peccatum neutrum in eo fuit; unde adeo fuit maximum illud peccatum, quod etiam naturam mutavit. Tota enim hominis natura per peccatum illud corrupta fuit. Augpotuit observantia custodiri. Nondum voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. Sed non videtur absolute concedendum, quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
tuta sũt: ꝓpt̃ eruditionẽ. humiliationẽ.
exertitationẽ. Ppt̃ eruditionẽ. quia cũ ho
ante peccatũ h̾ret cognitionẽ ueritatis.
necessaria sũt hec uisibilia.ꝑ que eru¬
dit᷑ mens acd intelligẽcla inutsibilia. ꝓpĩ

Expanded text:
ionem, exercitationem. Propter eruditionem; quia cum homo ante peccatum haberet cognitionem veritatis et necessaria sunt haec visibilia per quae eruditur mens ad intelligenda invisibilia.
Abbreviated transcription (Latin):
tantte dignitatis ẽẽt. ut ñ ipfa sibi bonũ
ẽẽt. s id solũ qd̃ ẽ. sũmũ bonũ. cũ alus reb
hoc qd̃ sũt sit bonũ suũ ut lapidi ligno:
ut illucd obtinerix. ante peccatũ. ñ aliud
oportebat. nͥ ut desicderaret: quia side¬
sideraret. cognosc̾et bonũ suũ eẽ si autẽ¬

Expanded text:
ipsa sibi bonum esset, sed id solum quod est summum bonum, cum aliis rebus, hoc quod sunt, sit suum bonum, ut lapidi, ligno; ut illud obtineret ante peccatum, non aliud oportebat, nisi ut desideraret, quia si desideraret, cognosceret suum bonum esse; si aut
Abbreviated transcription (Latin):
Et tĩliligebat paulũ etiã cũ malus erat
quãtũ mͦ diligit: ñ tñ malũ eiꝰ cliligebat.
Ei e omiia sũt p̃sẽtia. Et qd̾ de paulo intẽ¬
pore fut᷑m erat: apud clm̃ p̃sens erat. Et u¬
lem eũ cliligebat: qͣalisi futurꝰ erat. qd̾ ai
eũ futurũ ñerat:⁊qualẽ inp̃sentia eũ.
ett̃io elłgerat. Nugꝰ. inlibro cle tͥnitate. Absi
noua clilectione. que inillo ante ñ erat. ap̃
quẽ nec p̃t̾ita tͣnsiert̃ : ⁊ fut᷑a iã factasut̃
qͥ om̃s sãctos ante cõstiutionẽ mucli dilex.

Expanded text:
 diligebat etiam cum malus erat, quantum modo diligit; non tamen malum ejus diligebat. Ei enim omnia sunt praesentia; et quod de Paulo in tempore futurum erat apud Deum praesens erat, et talem eum diligebat qualis futurus erat quod apud eum futurum non erat et qualem in praesentia eum ab aeterno elegerat. Augustinus in libro De Trinitate: Absit nova dilectione quae in illo ante non erat; apud quem nec praeterita transierunt, et futura jam facta sunt; qui omnes sanctos ante mundi constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
rer̃ qurarũ sacłñta sut̃ ñ haberẽt̃. omiuro
hoc cõgeuat. aq̃. ut sit uisibił forma. in¬
uto per gtãm sorcles aiume. s ut soł sac̾m
cõpetat. sic intelligẽtũ ẽ sacͤm̃tũ ẽ. ⁊ersbi
forura munisibił grẽ. ineo collate Qãl¬

Expanded text:
rerum quarum sacramenta sunt non haberent, omnino hoc congruat aquae ut sit visibilis forma inta per gratiam sordes animae. Sed ut solis sacramentis competat, sic intelligendum est: Sacramentum est visibilis forma invisibilis gratiae in eo collata
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uelle. s ita ẽ. hic. scilicoꝵ sic̃ ⁊ incõpeclito illo.
qͥ scilicoe pot̾ ñ ambulare. antequã soluat᷑. ⁊ tñ
ꝑ se uerũ ẽ. possibile ẽ. hũc ãbulare: uł hic pot̾
ãbulare. In eocłẽ sensu similit̾ ñ negamꝰ. de illo
peccatore. uł pagano. uł quouis alio qͥn possibile

Expanded text:
num velle; sed ita est hic sicut in compedito illo, qui scilicet non potest ambulare antequam solvatur, et tamen per se verum est: Possibile est hunc ambulare, vel hic potest ambulare in eodem sensu. Similiter non negamus de illo peccatore, vel pagano, vel quovis alio, quin possibile
Abbreviated transcription (Latin):
nde legit᷑. Tunor ñ ẽ. sine spe. Et quãto plus bo¬
nauolũtas crescit: i. caruas: tanto magis timor
pene clerrescit. Si uͦ sola sit dilectio: fit filial ⁊ castꝰ.
quipmanet inscłm̃ scłi. Constat itaq qd̾ timor
micrat. ñ ẽ. sine caritate. ñ dico ꝑfecta s incocitara.¬

Expanded text:
 1096 non est sine spe, et quanto plus bona voluntas crescit, id est charitas, tanto magis timor poenae decrescit. Si vero sola sit dilectio, fit filialis et castus, qui permanet in saeculum saeculi. Constat igitur quod timor initialis non est in charitate, non dico
Abbreviated transcription (Latin):
trah̾e.⁊ quãdoq ante baptismũ separari mor¬
te abipso corpe:⁊ sic cdãpnari: quare eã corpi
coniungit. respondemꝰ hoc icde qd̃ suꝑiꝰ scilie ⁊
occultã iusticiã clei eẽ.¶Solẽt quicła sic expo¬
ne. Cũ aĩa incorꝑe eet᷑. nec pͥus ẽ incorꝑe quã
tur nãq acłõ in nocẽs. s nũquã ẽ. innocẽs cũ

Expanded text:
et quandoque ante baptismum separatum iri morte ab ipso corpore, et sic damnari; quare eam corpori conjungit? Respondemus hoc idem quod superius: scilicet occultam Dei justitiam esse. Solent quidam sic opponere: Cum anima in corpore creetur, nec prius sit in corpore quam tur namque a Deo innocens; sed nunquam innocens est cum
Abbreviated transcription (Latin):
plena que oꝑe humano tanta diligentia se¬
uit eũ int̾ filios dei. Non enĩ generat᷑ parẽ¬
tes filios sccdm̃ illã generationẽ. qua de nuo
sũt irati. s potiꝰ sedm̃ eã qua carnaliter
ripsi pͥmũ sũt gen̾ati. ¶ Proͦptͥea solet

Expanded text:
palea quae opere humano tanta diligentia sevit eum inter filios Dei. Non enim generant parentes filios suos secundum generationem illam qua denuo sunt nati; sed potius secundum eam qua carnaliter et ipsi primum sunt generati. Praeterea solet
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ dici qd ꝑsola ñ excludũt᷑ sacͥficia s dici¬
tur sola fides .i. nuda ⁊ innusterioͦ uelata tũc
facta fute incarnationis. ꝓͥmaiorib u̾tꝰ sacs¬
cii. quia perfecti qͥb reuelatũ erat misteri¬
ũ incarnationis. uͥtucẽ sacͥfitioꝵ intelligebat¬

Expanded text:
potest dici quod per sola non excluduntur sacrificia; sed dicitur sola fides, id est, nuda et in mysterio velata tunc facta futurae incarnationis. Pro majoribus virtus sacrificii; quia perfecti, quibus revelatum fuerat mysterium incarnationis, virtutem sacrificiorum intelligebant
Abbreviated transcription (Latin):
bono equalit̾ uł p̃ se exaltatũ: incipit inuicł e
illi:⁊ inde ex leui in uiri. incittitꝰ ad irã gͣ ꝓxi¬
mũ. Ira ẽ. int̾ni doloris in paciẽtia. Ista tͥa om̃i
interiori bono hominẽ spoliãt. Tria enĩ sũt
diligenda cłs. ꝓximꝰ. nos ipsi. Suꝑbia tollit¬

Expanded text:
exaltatum, incipit invidere illi. Et inde ex levi injuria incitatur ad iram erga proximum. Ira est interni doloris impatientia. Ista tria omni interiori bono hominem spoliant. Tria enim sunt diligenda: Deus, proximus, nosipsi. Su
Abbreviated transcription (Latin):
la intentione ꝓcedit. fit malus. Sane tñ pot̃
lici. qd̾ malti oͦccio peccatũ sit. sub hoc sensu.
Dccicłe hominẽ peccatũ ẽ :i. actꝰ peccati. Duo enĩ¬
ut clicit augꝰ. cõsiderant᷑ inpeccato auctꝰ: et
reatꝰ. Actꝰ in oꝑe: reatꝰ in uolũtate. ut in hoc
peccato qd̾ ẽ. homicidiũ: reatꝰ ẽ. ipsa iniqͥtas.
uł miciũ uolũtatis. qua manente hõ reus est.

Expanded text:
la intentione procedit: sic et in aliis. Sane tamen potest dici quod malus actus peccatum sit: sub hoc sensu occidere hominem peccatum est, id est actus peccati. Duo enius dicit, considerantur in peccato: actus et reatus. Actus in opere, reatus in voluntate. Ut in hoc peccato quod homicidium est reatus est ipsa voluntas, vel vitium voluntatis: qua manente homo reus est
Abbreviated transcription (Latin):
st hec uiclẽdũ ẽ. quare clicut᷑ illd̃ pecca¬
tũ originale. icleo scilcet. quia aborigine
trabit᷑ .i. aparentib quãclo generat᷑ aliquis
traducit ipsũ peccãm.unde claiuid. In pecca¬
tis cõcep̃ mat̾ nr̃a. Hic pot̾ opponi. hocmͦ. Cũ
ut phisici clicũt. s iã effigiato corꝑe. qd̾ ⁊ mo¬
Siquis ꝑc̾serit mulierẽ p̃gnãtẽ ⁊ abortiuũ si¬
ꝓpagatione transmittit᷑ aparentib peccatũ n¬
ginale: uiclet᷑ qđ nieo iit peccatũ origilus q
ꝓpagatũ ẽ. s illud ad huc in aĩatũ ẽ: iomne per¬
catũ aĩe ẽ. Quomͦ gͥ millo semine peccatũ potͥt¬

Expanded text:
st hoc videndum est quare dicatur illud peccatum originale. Ideo scilicet quia ab origine trahitur; id est a parentibus, quando generatur, aliquis traducit ipsum peccatum. Unde David: In peccatis concepit me mater mea . Hic potest opponi hoc modo: Cum ut philosophi dicunt, sed jam effigiato corpore. Id quoSi quis percusserit mulierem praegnantem et abortivum fei in ipsa propagatione transmittitur a parentibus peccatum originale, videtur quod in eo sit peccatum originale quod propagatum est. Sed illud adhuc inanimatum est, et omne peccatum animae est; quomodo ergo in illo semine peccatum pot
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ iniciał. filiał. Seruił ẽ. cessare amalep
pena ab hõne. instanti. retẽta tñ uolũtatt
mali. Muudanꝰ ẽ.cessare abono ꝓpt̾ penã
que tunet᷑ ab ħorne ut inpecͦ fuit. Est p̃¬
p̃sẽtẽ. uł gehennalẽ.sitm̃ timet lm̃ ppo

Expanded text:
 initialis, filialis. Servilis est cessare a malo pro poena ab homine instanti, retenta tamen voluntate mali. Mundanus est cessare a bono propter poenam quae timetur ab homine, ut in Petro fuit. Et est prp
Abbreviated transcription (Latin):
aliquãdo aut̃ icłe nefancli sp̃c eriã que ipsi
auctiꝰ sũt uelud diuinando p̃dicũt. Que¬
rit᷑ utrũ p̾scii fuerĩt sui casus. S si suũ la¬
psũ p̃sciuert̃. aut uitare noluert̃: ⁊ ita stul¬
ti ⁊ maligni erant ante lapsũ. aut uitare
uoluerũt s ñ potuerũt.⁊ ira erãt miseri
ante quã caclerẽt. Propt̾ hec inconueniẽtia
dicit augꝰ. suꝑ genesim. eos sui casus nõ

Expanded text:
idem nefandi spiritus etiam quae ipsius auctoris sunt velut divinando praedicunt. Quaeritur utrum praescii fuerint sui casus. Sed si suum casum praescierunt; aut vitare noluerunt, et ita stulti et maligni erant ante casum; aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri antequam caderent. Propter haec inconvenientia dicit Augustinus super Genesim, eos sui casus non
Abbreviated transcription (Latin):
se uicdisse illũ cũ rñ uidit bora intentione
faic̃. ut liberoe eũ amorte. Ad qd̃ pot̃ dici.
qd ñ cleb clici bona intẽtione illa que ñẽ.
scłm scientiã. licet sit sit pia Hoc enĩ cle¬
bet habere bona intẽtio. ⁊ ut sit pia: ⁊ut

Expanded text:
e illum, cum tamen viderit, bona intentione facit ut liberet eum a morte. Ad quod potest dici quod non debet dici bona intentio illa quae non est secundum scientiam, licet sit pia. Hoc enim debet habere bona intentio et ut sit pia et ut
Abbreviated transcription (Latin):
obenerũ sũt illi peccato ⁊ꝑ illo reisũt. origuiahs
peccati a qd̃ poc̾ dici. qd icło imputat᷑ oib
quia om̃s iluci cõmisert̃. ut apłs clicit Inquo
om̃s peccauert̃. Quocd ita pot̾ exponi. In eo om̃s
peccauert̃: i. peccato eiꝰ om̃s tenẽt᷑. rei. Ut enĩ di¬

Expanded text:
unt originalis peccati. Ad quod potest dici quod ideo imputatur omnibus, quia omnes illud commiserunt, ut Apostolus dicit: In quo omnes peccaverunt , quod ita potest exponi: In eo omnes peccaverunt, id est peccato rei tenentur. Ut enim di
Abbreviated transcription (Latin):
łm locunt᷑ isti. cũ apłs dicat per in hobeclientiã
umiꝰ. peocatores cõsticũt᷑ multi. Ecce qd̃ apłs uoctit
eos peccatores. antequã regen̾e̾nt. s si tm̃ ẽẽt pena
⁊ ñculpa inistis. ut ipsi aunt ñ peccatores eẽnt.
Itẽ clicit apłs. punũ hominẽ peccatũ intrauit
in mundũ. ⁊ ꝑpeccatũ mors. Auud peccatũ qd̾¬

Expanded text:
m loquuntur isti, cum Apostolus dicat: Per inobedientiam unius, peccatores constituti sunt multi . Ecce quod Apostolus vocat eos peccatores antequam regenerentur; sed si tantum esset poena et non culpa in istis, ut ipsi aiunt, non peccatores essent. Item dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
clauid occicłe itabal uirił stultũ. S ad
pͥmrã interce̾sionẽ abigaũ femine̾ prudi¬
tis minas rem isit. ensem inuaginã rebb
traxisse doluit. Itẽ dicit isicdorꝰ. Qui arte u̾boꝵ uirat.
d̾s qui inspector ẽ cogitationũ sic accipit. ut cui ille¬

Expanded text:
David interficere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis minas remisit, ensem in vaginam revo contraxisse doluit, . Item dicit Isidorus: Qui arte verborum jurat, Deus qui inspectator est cogitationum sic aspicit ut cui
Abbreviated transcription (Latin):
ar. ex: eodicit᷑. quia ẽ. uolũtariũ. Qcł enĩ boni an¬
głi ñ possũt ẽẽ. mali: ñ fac̃ necessitas. s confirmata
ꝑ gr̃ã uolũtas. Quod mali ñ posst̾ bonieẽ: ñ fac̃
aliqua coactio. s uolũtas obstinata in malo. ⁊ tñ
cłs est. inquẽ peccatũ cacdẽ ñ porest. cet̾a cũ sĩt
lib̾i arb̾ii. inutrãq partẽ possũt flecti. Dedo̾ eti

Expanded text:
tarium. Quod enim boni angeli non possunt mali esse, non facit necessitas, sed confirmata per gratiam voluntas. Quod mali non possunt boni esse, non facit ulla coactio, sed voluntas obstinata in malo. Et Deus est in quem peccatum cadere non potest; caeteri cum sint liberi arbitrii in utramque partem possunt flecti. De Deo eti
Abbreviated transcription (Latin):
rũ arbitͥũ. quia ratio cliscorctat ibi auolutate. Iu¬
clicat nãq ratio faciẽttũ ñeẽ: qd̾ nolutus apperit.
Inbono concord at ratio uolutati. eiq ñ cotacẽt ser¬
unit. Hude augꝰ. in enchiridiõ. Ipse e ant̃ uera iss̃¬
tas. ꝓpt̃ rectt faciẽdi licẽtiã.⁊ pra seruttꝰ ꝓpt p̃cepti
bobedienaã.⁊ uta apparce qd̾ inbonis⁊ in mar lida¬

Expanded text:
um; quia ratio discordat a voluntate. Judicat namque ratio faciendum non esse quod voluntas appetit. In bono concordat ratio voluntati, eique non contradicens servit. Unde Augustinus in Enchiridio: Ipsa autem est vera libertas propter recte faciendi licentiam; et pia servitus propter obedientiam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ uenit: s quia ꝑsuꝑbiã ħo illucd bonũ am
ꝑ hummilitatẽ recuꝑare oportet: s ñ suficit inl
solo humiliari ut subitͥat᷑ deo. qr ⁊ hoc ante pa¬
catũ clebebat. post qđ plus fac̾e̾ oportet : ⁊ idło sũ
instituta sacͣm̃ta.ut ñ solũ cło subitiant᷑. s etu
inferiori nate᷑. ut mistis querat h̾o salutẽ. s ñ

Expanded text:
cium venit. Sed quia per superbiam illud bonum amisit, per humilitatem recuperare oportet. Sed non sufficit in hoc solo humiliari ut subjiciatur Deo; quia et hoc ante peccatum debebat, post quod plus facere oportet. Et ideo sunt instituta sacramenta ut non solum Deo subjiciamur, sed etiam inferior
Abbreviated transcription (Latin):
Notest enĩ h̃o inp̃senti lib̾e eẽ. apeccato. Quia ut
supͣcliximꝰ quãius sine peccato nullus sit: tñe
quo ñ regnat peccatũ in hoĩe. lib̾ ẽ. apeccato. s a
pena peccati: nullus lib̾at᷑ in p̃sẽti.
Ix p̃clictis cõstat. in quo ꝓpeccatũ sit inmini¬
tũ aib̾ũ arb̃m. quiatũc nulla clifficulitis a

Expanded text:
Potest enim in praesenti homo liber esse a peccato; quia, ut supra diximus, quamvis sine peccato nullus sit, tamen ex quo non regnat peccatum in homine, liber est a peccato; sed a poena peccati nullus liberatur in praesenti. Ex praedictis constat in quo per peccatum sit diminutum liberum arbitrium; quia tunc nul
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo paruuloꝵ. Recte ꝓfecto intelligi¬
t᷑. ante maligaã cliaboli ꝑsuasionẽ aibstui¬
uisee cibo uetito. atq usi fuisse cõcessis: ⁊ p̃c¬
pue ligno uite. s ñ uicdet᷑ sub assertione dic
Intĩ cle passione liberi arbitͥi. Ut enĩ aug̾di
cit. inenchiridion. ħo male utẽs libero arb¬
liberũ arbitͥũ. ⁊ quale ante peccatũ:⁊ quall¬
tͥ cdep̃ssũ sit. ꝑ peccatũ. Sic potest clefiniri.
Liberũ arbitͥũ ẽ: habilitas rationał uolu̾i¬
tis. quabonũ eligit᷑ grã coopante: uł maliͥ
ea cdeserente. ⁊ cõs ustit inluob. inuolũtas
nratione. Liberũ nãq clicit᷑: quãtũ tid uo
lu̾tatẽ arbitͥũ quãtũ ad racionẽ. R atiõtiond
cõsulendo illuci. qd̃ uichi faciendũ: dissuacdẽ¬
do cõtrariũ. Uolu̾tas tãquã. ꝙ tadña duc̃ secũ
racionẽ: ad qd̃ cũq fui̾t inclinata. Non enĩ tra¬
hit᷑ uolũtas a.racionẽ. s solũmͦ monstrat ra¬

Expanded text:
um: Recte profecto intelliguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito atque usi fuisse concessis et praecipue ligno vitae. Sed hoc non videtur sub assertione dictpoenam de passione liberi arbitrii. Ut enim Augustinus dicit in Enchiridio: Homo male utens libero arbliberum arbitrium, et quale ante peccatum, et qualiter depressum sit per peccatum. Sic potest diffiniri: Liberum arbitrium est habilitas rationalis voluntatis qua bonum eligitur gratia cooperante, vel malum ea deserente. Et consistit in duobus: in voluntate et ratione. Liberuluntatem, arbitrium quantum ad rationem. Rationis consulendo illud quod videt faciendum, dissuadendo contrarium. Voluntas, tanquam domina, ducit secum rationem ad quodcunque fuerit inclinata. Non enim trahitur voluntas a ratione, sed solum monstrat ra