comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sacua mn memoriamredigicupis & ineluitabilem buriangeneri soli¬
tritionem subremorum narratione ꝓferri quae tã se bili xaggena¬
tonedicondas unt : Vsicut scriptum est nefaerintumq ⁊ am necfu¬
tura sint tilia. sed hȩ fierihumanae sideidefertio a percatorum
nnensts maturabit aut sunt quasi xaliqua notẽs sitate decreta sed
plrlacort⁊ peccit a emorreorum: daniel perinde qulidait quidim
ineuan gelio de abusone huma negeneris conqusrens ait cumuene¬
ir silis houtitis putas inueni& fidem superterram: A postulusacit
hori aneemi poruumimi quitatem in crepans ait erunt in quit in nouis¬
simis diebus tempora periculo sa homines seipsosa mantes pious¬
stmni superbi parentibus Non hoboedientes in sensati in conpositi
sine ad sectione sinemisericordia : quicumiustitiamdi idest futii¬
uo nis uertudieium scirent non intellexerunt : qm̃ quitalia cigunt
digisunt morte horum ugtur merito uenturum antistristum

Expanded text:
Saeva in memoriam redigi cupis, et ineluctabilem humani generis obtritionem supremorum narratione proferri; quae tam flebili exaggeratione dicenda sunt, ut, sicut scriptum est, Nec fuerint umquam nec futura sint talia . Sed haec fieri humanae fidei defectio, et peccatorum immensitas maturabit: nec sunt quasi ex aliqua necessitate decreta, sedpleta sunt peccata Amorrhaeorum . Daniel perinde quia delictorum Dominus in Evangelio de abusione humani generis conquerens, ait: Cum venerit Filius hominis, putas inveniet fidem super terram ? Apostolus etiam horum temporum iniquitatem increpans, ait: Erunt, inquit, in novissimis diebus tempora periculosa; homines se ipsos amantes, blasphemi, superbi, parentibus non obedientes, insensati, incompositi, sine affectione, sine misericordia : qui cum justitiam Dei , id est, futurum judicium, scirent, non intellexerunt; quoniam qui talia agunt, digni sunt morte. Horum igitur merito venturum Antichristum
Abbreviated transcription (Latin):
pios sogium. quod uobis paratũ ẽ ante constitationt̃ mund: Iabi
mossenrtertia persequente: tacus numi quid sempertacebo ilȩ iamror
subditos utt racifigia negintibus possims ed paterni quami cerni¬
ns oeuestates ub ixus qui exinsirmitate cirnis mortous fuerini
iuoex uirtute dũ solio qua e tisu iudicis prȩsidonsi non aliaquar it

Expanded text:
gnum quod vobis paratum est ante constitutionem mundi . Illa impios sententia persequente: Tacui, numquid semper tacebo ? Id est, jam non subditus ut crucifigi a negantibus possim, sed paterna quam cernitis majestate subnixus, qui ex infirmitate carnis mortuus fueram, vivo ex virtute Dei, s
Abbreviated transcription (Latin):
cantim i conscentiam desperatio ulla confimdatitum sub conspectũ
maiestatistue ad sistentium angeloruminieram multiti dine post
magnos patriarcharum honores & coetus spleadentium ꝓ fetarũ
post subbimes a postolorum thronos &beatorum marer rumaexer¬
citus coronatos felices ꝑinde confessorum cateruas. ad que in pollu¬
torum agmina sacer dotum subsequens fa mulum. turba suscimat᷑
uitae queistius sequȩ sunt maculȩlabor uerȩꝑ fectionis emundai
suio oindulgere pauperi perenum munerum . largicor adnueris
ut obato cathabcȩ confos anis & morteproueniat uel quodlũ¬
brisȩ conuersationis at infiormior fortasse non prae ua¬
L& deuotiosanis pura sanctific&l. ent in aeter nummune¬
retuo gtud usi tere rat in laudibus. tuis cantas sercemni cari
iqui dretribuã dño proomnibus quae r&ribuit imhi Calicem

Expanded text:
eratio ulla confundat: tum sub conspectu majestatis tuae assistentium angelorum innumeram multitudinem post magnos patriarcharum honores et coetus splendentium prophetarum, post sublimes apostolorum thronos et beatorum martyrum exercitus coronatos, felices perinde confessorum catervas, atque impollutorum agmina sacerdotum subsequens famulum turba suscipiat, vitaeque istius, si quae sunt maculae, labor verae perfectionis emundet: si vero indulgere pauperi perennium munerum largitor annueris, ut probatio catholicae confessionis et morte proveniat, vel quod lubricae conversationis actus infirmior fortasse non praevalet, devotio sanguinis pura sanctificet: erit ut in aeternum munere tuo gaudens vere me in laudibus tuis cantasse reminiscar: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem
Abbreviated transcription (Latin):
trũ omnium creotor in gepatus ꝑ eũ quẽ ex se adque
itrase genuit dm̃ & nuñc florem sumpti corporis
ulum nciepe cationis effectus conferre non abnuat
uaesp refcicit uellereptantem quaeinter procecep¬
a sua paruis gres sibus famulum placidus tuaeatur:
adirigiit trinita tem in ꝑsonis ac nominibus dm̃ in
nuestate ac substantia confitentem utrũ queta¬
ren sua emisercitionis beneficiis relaturus si & us¬
iuendo uoluntatem ipsius impleam & serua tam
atrũ traditionibus fidem future resurreccionis
cudiis repraesentem.

Expanded text:
rerum omnium creator ingenitus per eum quem ex se atque rerum omnium creator ingenitus per eum quem ex se atque intra se genuit Deum, et nunc florem sumpti corporis alumnae precationis effectu conferre non abnuat, quae praestitit velle; reptantemque inter praecepta sua parvis gressibus famulum placidus tueatur et dirigat, Trinitatem in personis ac nominibus, Deum in majestate ac substantia confitentem; utrumque tamen suae miserationis beneficiis relaturus, si et vivendo voluntatem ipsius impleam, et servatam patrum traditionibus fidem, futurae resurrectionis gaudiis repraesentem.
Abbreviated transcription (Latin):
possis & ꝑ frui sunter obuias peccatorũ procellas. ad
aestus saeculi conlabentes. iustitiae regulam seria
fidei specialiter inte gritate mere aris . quae sunt ꝑ pa
is intellectibus sensus rerũ notitiam fidem que do cue¬
ruN sed nonminus praesentis utilitati quam groetu
ads cribendũ est praecedentis quia lic& a multis ut ipsȩr¬
suses decur scalus trtiueris intulit ta menbseuitas com¬
uiduim quod pciruo mere cortur eloquia prolixorum fruc¬
sque non pciruus est. tripae primum upitatis diuinita
iclcira expositione cognos setum iudaeorum in ꝑ¬
ua suaca sum & in ereticis uniuersarum impie ca¬
mruinãtũ depique instultitia tua noucttiaue
inuictus Qucintũ tibi ex dĩ indulgentia derpgaris
udentibus scripturtrũ testimonũs didicifti. breuis
nsuꝑ fidei adiecta conclusio est. cordique adõ cunc¬
a sederuNt ut in his quae secunda sunt de gereuotũ
tinis comsummare desiderium. Aodo uthaec

Expanded text:
possis et perfrui. Sic inter obvias peccatorum procellas atque possis et perfrui. Sic inter obvias peccatorum procellas atque aestus saeculi collabentis justitiae regulam servans, fidei specialiter integritate merearis quae sunt perpetuo is intellectibus sensus rerum notitiam fidemque docuerunt; sed non minus praesentis utilitati, quam gratiae ascribendum est praecedentis: quia licet a multis, ut ipse professus es, decursa lustraveris, intulit tamen brevitas commodum quod raro mereantur eloquia prolixorum; fructusque non parvus est. Trinae primum unitatis divinitatem clara expositione cognoscere, tum Judaeorum in perfidia sua casum, et in haereticis universarum impietatum ruinam; tum denique in stultitia tua. Novatiane, convictus, quantum tibi ex Dei indulgentia derogaris, evidentibus Scripturarum testimoniis didicisti. Brevis insuper fidei adjecta conclusio est, cordique adeo cuncta sederunt, ut in his quae secunda sunt degere votum sit, in his consummare desiderium: modo ut haec
Abbreviated transcription (Latin):
solui tuautẽ haec to com̃tis & corporis labore custo di
nũ quã fide nũ quõ deseras confessionẽ nelicitis excedas
dũ sectaris in licitã. & inpas sibilia. cupiens. exuaresa¬
taribus dõtaliter ꝓremonente altiora. ateneque¬
sieris & inferiora: Snescrutatus fueris. Idest quae tibido
de caelestibus uel in fernis lege ipsius non sunto pullis p¬
nitus audire uel credere qm̃ quos dec ipere carnis uo
cabulus non potest talistudio &uanitate supplantai
culta e qua escientiae arbitros statuens. lapidẽ sub
de cogit in qui rere ut in ueniant serpentem Ergosu¬
ciat canonicis in haerere. Doc tripus &diuinarũ his¬
riarũ notitiõ ꝑ quirenti eatantũ Noniguorare
quescripta sunt. sũma que diligentia conditum ad¬
enturum que in iudicium resurgentiũ corporum &o
des haec futura prõfiteberis ut sacrum. coctibus as¬
gregatus a&ernae uite hono reblandissimo & dopor

Expanded text:
resolvi. Tu autem haec toto mentis et corporis labore custodiens, resolvi. Tu autem haec toto mentis et corporis labore custodiens, numquam fidem, numquam deseras confessionem: ne licitis excedas dum sectaris illicita; et impossibilia cupiens, exuare salutaribus, Deo taliter praemonente: Altiora a te ne quaesieris et fortiora a te ne scrutatus fueris . Id est, quae tibi prodita de coelestibus vel infernis lege ipsius non sunt, noli penitus audire vel credere; quoniam quos decipere carnis vitiis diabolus non potest, tali studio et vanitate supplantat; occultaeque scientiae arbitros statuens, lapidem sub lapide cogit inquirere, ut inveniant serpentem. Ergo sufficiat canonicis inhaerere doctrinis et divinarum historiarum notitiam perquirenti, ea tantum non ignorare quae scripta sunt, summaque diligentia conditum asventurumque in judicium resurgentium corporum, etdes, haec futura profiteberis, ut sanctorum coetibus aggregatus aeternae vitae honore blandissimo et donari
Abbreviated transcription (Latin):
filio omnio perũ bonitate ꝑ mixtus necreatus aliquan
dcreans semper bunc ꝑ p&uo credi & confite
mador ari calique acm&ui conuenit summa quecor¬
in eopatris a filii plenieudo qeda tur habes queces¬
urũ intellectuum ueram acsimplicem rationẽ pri¬
atis queres ponsis scientiae congruentis affectũ suꝑ¬
ł at sicut p̃dictũ in principio meministi refertio¬
bus incuorũ uoluminibus strenuus lector inuigilis.
un ho uel solebreuitate contentus celsioris dõe trinlȩ
etitia glorieri s upluntati potius priucetintua ei¬
am e ditioni publicae respondis se nos eredens: & sa¬
eulterius ꝑ gerecelestiũ secreto rũ arc& in mensitas
ert᷑ tus nos propria in bechllitate sensus ineparrabilisira¬
sacis yib& maguitudo lamque horis in hoc cosum uergen¬
tibus uicinege nebris umbrai diffunditur adque ad tenis
crebra interp̃eatione sensus & refo ueri conuenit an

Expanded text:
Filio omni operum bonitate permixtus; nec creatus aliquando, Filio omni operum bonitate permixtus; nec creatus aliquando, sed creans semper. Hunc perpetuo credi et confiteri, adorari, colique ac metui convenit; summaque cor Filio est, ita in eo Patris ac Filii plenitudo credatur. Habes quaesitorum itellectuum veram ac simplicem rationem, brevitatisque responsi scientiae congruentis affectum: superest, ut sicut praedictum in principio meministi, refertioribus majorum voluminibus strenuus lector invigiles, et in hoc vel sola brevitate contentus, celsioris doctrinae notitia glorieris: voluntati potius privatim tuae quam editioni publicae respondisse nos credens. Et sane ulterius pergere coelestium secretorum arcet immensitas, ac retusos propria imbecillitate sensus inenarrabilis majestatis prohibet magnitudo: jamque horis in occasum vergentibus vicina tenebris umbra diffunditur, atque attentos crebra interpretatione sensus et refoveri convenit, et
Abbreviated transcription (Latin):
In aesti mabilis adernus estigitur & filius uomino
adque ꝑ sone non substtintia. a patredist ictus planan
cest atis ut gepator ꝑ fectus ꝑinde & sem piteruus uec
secundũ ꝑ fidorum opiniones Atempore eredendus ẽ
unatus est. sed cum pectre ante temport manens Nobis
cẽpore ass suptis sed ucitoris ostensus unus nuncidem queman.¬
ns &csedendus est & confiten duspomniam omni festa
sdicunitas non ad mittit ut aliquando non fuerit nec
sumuere carnis assuptio patitur ut scĩ sps̃ creatio
ues sante uactus exuirgine non credatur. est & sps scs
aut substantia alius aestimandus non genitus. ut fili
sed a patre ꝓcedens uirtutis diuinitatis honoris ꝑ inde
uoluntatis eius dem : Idem semper quod pateracfi¬
is fecciens adque idem prestans in formacor sapien¬
ue. fideidator largitor munerũ sanctificationis indul¬
n remissor criminũ gratiarũ diuisor. patrique semꝑ

Expanded text:
inaestimabilis, aeternus. Est igitur et Filius nomine inaestimabilis, aeternus. Est igitur et Filius nomine atque persona, non substantia, a Patre distinctus, plenae majestatis ut genitor, perfectus perinde et sempiternus; nec secundum perfidorum opiniones a tempore credendus est quia natus est; sed cum Patre ante tempora manens, nobis ex tempore assumpti Salvatoris ostensus: unus nunc idemque mansurus et credendus est et confitendus; quoniam manifesta ejus divinitas non admittit ut aliquando non fuerit; nec rursum verae carnis assumptio patitur, ut sancti Spiritus cretione cessante natus ex Virgine non credatur. Est et Spirituaut substantia alius aestimandus; non genitus ut Filius, sed a Patre procedens, virtutis, divinitatis, honoris perinde ac voluntatis ejusdem, idem semper quod Pater ac Filius faciens atque idem praestans: informator sapientiae, fidei dator, largitor munerum, sanctificationis indultor, remissor criminum, gratiarum divisor, Patrique semper ac
Abbreviated transcription (Latin):
desperatione confundere XUIUII A POL LONITIS.
Maꝑto est nouatianos stulteignoseu pollepec catis
& suae fragititatis in memores labsorũ magis dãnato¬
ue quã conuersorũ emendatione la&ari : sed nisiexs¬
tulcctio multiplex taediũ gignit. Unã hanc consum man¬
dioperis adicefirmitatem ut totius credulitatis corpus
ain plectons sacra mentorũ enumeris fcostigia diuno¬
rum & memoriae mandada constituas. qua e ꝑ ennis sper
intellectibus prodidisti ut concluso ptui cissensibus ueroo
re colerepos sit cebra confessio quod in formã catholias
beuitatis insinuatio fidelis aptauerit. ZXC CHEVS¬
Cus ficere quidẽ poterat decur scuncausis singulis rati
p&omniũ interpretationumtextus elucen᷑s: sed pe
aliquis exuari& ate sensuum scrubulus nequa exres bensi¬
onum plurclitate am bi guitas excitetur. toeius fide
sẽꝑ hoc habuit spetiale quod paterest. Non recipiensub¬
la sed a seproferens omnia in conuertibilis. In uisibils

Expanded text:
desperatione confundere. CAPUT XIX.desperatione confundere. CAPUT XIX.to est Novatianos stulte ignosci nolle peccatis, et suae fragilitatis immemores lapsorum magis damnatione, quam conversorum emendatione laetari: sed nisi expostulatio multiplex taedium gignit, unam hanc consummandi operis adjice firmitatem, ut totius credulitatis corpus amplectens, sacramentorum enumeres fastigia divinorum, et memoriae mandanda constituas, quae perenis spei intellectibus prodidisti, ut concluso paucis sensibus verbo recolere possit crebra confessio, quod in formam catholicae brevitatis insinuatio fidelis aptaverit. ZACCH.--Sufficere quidem poterat decursa in causis singulis ratio, et omnium interpretationum textus elucens: sed ne aliquis ex varietate sensuum scrupulus, ne qua ex responsionum pluralitate ambiguitas excitetur; totius fidei ater, qui semper hoc habuit speciale quod Pater est, non recipiens ulla, sed a se proferens omnia; inconvertibilis, invisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
ficatũ. in honore utile dño adomneopusbonũ paratũ
iaq: ut inunitate diuinita tis est trinitas. itamuno
aptis matis nomine trine purgatio
Ño ada postulos sicloquente adhuc inquid habeo bapti¬
eripaptis mate quod uos nescitis: cuius tamen gradusom¬
ibus relicturus exemplũ agens in corpore ipse iustrauit
ordane baptizatus est paenitentio speciem pertulit
ndes erto quod autẽ sumine purificationis erat in pas
sultis si me recusare qđ dm̃ ꝓse intellegent praesti¬
esse. solam que ecclesia mut̃ fideitt & ƿi&ate dõpximã
suprulem concubincrum gregem reginã meri conuncu¬
pari quaed extrepartis obtinens locũ sinisgefilios olseten¬
dem nat ad seueru entibus inte gram fidem traden sirueren¬
di ad secuptentibus ad itũ non praecludens dũ & manifestam
diuinita tem fidelibus predicat. &speueniae promptior
mciuult reuocare ꝑ euntesi quam corrigendos forsitan

Expanded text:
tificatum in honore, utile Domino, ad omne opus bonum paratum . tificatum in honore, utile Domino, ad omne opus bonum paratum . Itaque ut in unitate divinitatis est Trinitas, ita in uno baptismatis nomine trina purgatio; Domino ad Apostolos sic loquente: Adhuc, inquit, habeo baptizari baptismate quod vos nescitis . Cujus tamen gradus omnibus relicturus exemplum, agens in corpore ipse lustravit. In Jordane baptizatus est; poenitentiae speciem pertulit in deserto: quod autem summae purificationis erat, in passtultissime recusare, quod Deum pro se intelligant praestitisse; solamque Ecclesiam, ut fide, ita et pietate, Deo proximam, supra vilem concubinarum gregem, reginam merito nuncupari, quae dextrae partis obtinens locum, sinistrae filios celsa condemnat; ad se venientibus integram fidem tradens, revertendi ad se cupientibus aditum non praecludens; dum et manifestam divinitatem fidelibus praedicat, et spe veniae promptioris mavult revocare pereuntes, quam corrigendos forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
&siin crimiue non mansis se fuisse in crimine fatebunt
luxurio si illius in eutngelio reditus ab sumptis opibus
stantiae spirictilis ad que a senepec catũ futentes. Non
epuitus ut pollutus nec refuta tur ut prodigus sed incũ¬
entis inceruicem suam patris osculis. Idẽ eatholicapa
isuscipitus : quiutiquenisi ꝑ ad optionem baptis matis prius
lius esse non potuit. magni &iam. conuiuii la&atus
ł aparatu. Id est cõmunionis duine honore dopa¬
us est : in anulo fidem recipiens instola gratiae uesti¬
nentum: carne in super pascitur uituli. Idest aeter¬
ie hereditatis corporis ad sumptione fit particepsiple¬
u apostolice dignita tis orpamenta sortitus postre¬
no &iam blas phemiae quae cuncta supergreditur
crimina remitti posses alucceor insinuat. ut sub eius prae
na saluatoris edictieos quiꝑ fidem uitus emundantur
aintantũ uenia dignosedonore gentiũ doc inuitat
dicens Quiaũt seemunda uerie abistis. erit uassanc¬

Expanded text:
si in crimine non mansisse, fuisse tamen in crimine fatebuntur; luxuriosi illius in Evangelio reditus absumptis opibus substantiae spiritalis, atque a se in coelum peccatum fatentis, non renuitur ut pollutus, nec refutatur ut prodigus, sed incumbentis in cervicem suam patris osculis, id est, catholica pace, suscipitur; qui utique nisi per adoptionem baptismatis prius filius esse non potuit. Magni etiam convivii laetatus est apparatu, id est, communionis divinae honore donatus est; in annulo fidem recipiens, in stola gratiae vestimentum: carne insuper pascitur vituli, id est, aeternae haereditatis, sacri corporis assumptione, fit particeps; plena Apostolicae dignitatis ornamenta sortitus. Postremo etiam blasphemiam quae cuncta supergreditur crimina, remitti posse Salvator insinuat, abolerique cia Salvatoris edicti eos, qui per fidem vitiis emundantur, non tantum ad veniam sed honorem gentium Doctor invitat dicens: Qui autem se emundaverit ab istis, erit vas sanc
Abbreviated transcription (Latin):
inediocrised incu pidine diuitiarum causapeccatiest: dño
ꝓtestante: uq e uobis diuites qui ab et qͥs consulationẽ uran¬
&iterũ difficile qui pecunias habentintrabunt in regnũ
caelorum: Coniugia autẽ dõ honesta non displicent. &m
procreationibus liberorum sollemnistorimo desta
dilecti o: Scrirtura dicente : ꝓpter hocrelinꝗ lt homora¬
trem suum & matrẽ suam & adhaerebit uxorgs utȩ &
eruntduo incarneuna :: Etiterũ qđ ds̃ iuncxit homonondisiungu
indehabitus non lux urdeditus sed nitori Et secmdũ apostolũ omnium
qimacello uenunt. esa sineculpaest: qnm. si cit idema postolusatt
inuino & crapula corda ur̃a quod ia morꝑsalomonẽ ante p̃drie

Expanded text:
mediocri, sed in cupidine divitiarum causa peccati est, Domino mediocri, sed in cupidine divitiarum causa peccati est, Domino protestante; Vae vobis, divites, qui habetis consolationem iterum: Difficile, qui pecunias habent, intrabunt in regnum coelorum . Conjugia autem honesta Deo non displicent, et in procreationis liberorum solemnis tori modesta dilectio, Scriptura dicente: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una . Et iterum Quod Deus junxit, homo non disjungat. . Inde habitus non luxui deditus, sed nitori. Et secundum Apostolum: Omnium quae in macello veneunt, esca sine culpa est ; quoniam, sicut idem Apostolus ait:in vino et crapula corda vestra . Quod jam tamen pe
Abbreviated transcription (Latin):
dorum pater: Et dñs i neuangelio sempersonis humilium subleua¬
ridocuit. dicens amendicouobis cum fecistis uni ex mini sisei s̃ mihi
secistis: a postulus quoque quiparceseminat parce& met& &
inis enuna tinbe nedictione debenedictione m&& unus quisq
aũt secundum quod ꝓposuitinc or desuo. non qua si extristitia
nodũ iniustiae. resolue suffocatione s inpotentium. conmer¬
tiorum dimit tequas sacos inrequiem. & omnem consignationẽ
iniustam dissipa. Frangees urienti panẽ tuum . & egenum sine
tectuanduci domũ tuam. si uide risnudũ uesti & domesticosse¬
ministui nedispexeris tuncerum p& tẽporaneum lumentuu
x uestimentatua cito operisntur. & p̃ibit ante teiusticia. & da
rita sdi circũ dabitte Tuncdamabis & ego ex audiam. dum
ad huc loqueris dica mecce adsum. Ergo substantia absq frau¬
dibus partasita possidea tunaccepta est acnonin facultate

Expanded text:
dorum pater . Et Dominus in Evangelio se in personis humilium sublevadorum pater . Et Dominus in Evangelio se in personis humilium sublevari docuit, dicens: Amen dico vobis, quod fecistis uni ex minimis estis, mihi et fecistis . Apostolus quoque: Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictione, de benedictione et metet. Unusquisque autem secundum quod proposuit in corde suo, non quasi ex tristitianodum injustitiae, resolve suffocationes impotentium commerciorum, dimitte quassatos in requiem, et omnem consignationem iniustam dissipa: frange esurienti panem tuum et egenos sine tecto induc in domum tuam: si uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despicies. tunc erumpet temporaneum lumen tuum et uesticlaritas Dei circumdabit te. Tunc clamabis, et ego exaudiam: dum adhuc loqueris dicam, Ecce adsum . Ergo substantia absque fraudibus parta, si ita possideatur, accepta est; ac non in facultate
Abbreviated transcription (Latin):
sriptũ est diliges dñm dm̃ tuum exto tocor detuo & ex totaani¬
matu ꝗa&ec totis ui steribustuis. & ꝑximũ tuũ taquai te.
quoin loco non de ꝓpinquitate sola sit mentio sed uire ꝓximus
dicitur qui malis obrutus prosperis adiuuatur & ad obtiua
miseratione confotus quod cognationegeneris non hab&gra¬
narum addñm reddit afectu undeilludsalomonis est. conclu¬
de elemosinam incordepauperis. & ipsa ꝓteex or abit ab omni
malo & iterum qui pauperimi seretun dõ fenerat : Dauidsi¬
militer. unior sui& senui & nonui diuis tum dere lictũ. nec seen eiusq¬
renspanem. tota die miscretur & faenerat . & semeneius in benedic¬
non eerit: Iobperindẽ conseruaui inquid egenum demanu poten¬
tis & pupillocui nonerat aduitor auxiliatus sum os uidude. be¬
nedxit me semper cum es semoculuscecorum. pesclaudorũ &uali¬

Expanded text:
scriptum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota aniscriptum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totis visceribus tuis ; et proximum tuum tamquam te . Quo in loco non de propinquitate sola fit mentio, sed jure proximus dicitur, qui malis obrutus prosperis adjuvatur, et adoptiva miseratione confotus, quod cognatione generis non habet, gratiarum ad Deum reddit affectu. Unde illud Salomonis est: Conclude eleemosynam in corde pauperis, et ipsa pro te exorabit ab omni malo . Et iterum: Qui pauperis miseretur, Deo feneratur . David similiter: Junior fui et senui, et non vidi justum derelictum ; nec semen ejus quaerens panem. Tota die miseretur et commodat, et semen ejus in benedictione erit. Job perinde: Conservavi, inquit, egenum de manu potentis; et pupillo cui non erat adjutor, auxiliatus sum. Os viduae benedixit me semper, cum essem oculus caecorum, et pes claudorum, et invali
Abbreviated transcription (Latin):
tone desideriis ascensũ sẽ ꝑ potiorũ moliri ait enĩ in euas¬
geliodñs. nemo inquit aedificaturus tur rem ñ prius
tius coeptaride antur & sinto duquȩ suerant priusuoti
talisadgridiendorũ hostium causa prae noscere pugnatu¬
rus ꝓprias doc& ui resꝑpenso que aduersi agmi nisponde¬
reuelse foedusinire. uel p̃lium nesera in firmitatis
erella dare insecuturo terga conpellat & post facai pracciptas
initentiam locomotis aut lugubris codicio subeatur autcurris.
taque prima acsine discrimineui a est dm̃ firmiter credere &cũ
lenecrederis plusamere toto insuper ut sȩpeiam diximus formi¬
dlitum cordediligere ñ quia idẽ bene acmnale facere potens ẽ.
sed quia magis praesta rebonam a uult & nũquam ꝓnox aut me¬
remur ulciscitur consequens bonũ estuite simplicis puritas.
uexosis. facinoribus in ꝑximos studium caritatis. sicenim

Expanded text:
tione desideriis ascensum semper potiorum moliri. Ait enim in Evantione desideriis ascensum semper potiorum moliri. Ait enim in Evangelio Dominus: Nemo, inquit, aedificaturus turrem, non prius tius coepta rideantur, et sint odii quae fuerant prius voti. Talis aggrediendorum hostium causa, praenoscere pugnaturos proprias docet vires, perpensoque adversi agminis pondere vel foedus inire vel praelium, ne sera infirmitatis querela dare insecuturo terga compellat, et post facti praecipitis poenitentiam loco motis aut lugubris conditio subeatur aut turpis. Itaque prima ac sine discrimine via est, Deum firmiter credere, et cum bene credideris, plus timere; toto insuper, ut saepe jam diximus, formidatum corde diligere: non quia idem bene ac male facere potens est, sed quia magis praestare bona mavult, et numquam pro noxa ut meremur, ulcisci. Consequens bonum est vitae simplicis puritas, et exosis facinoribus in proximos studium charitatis. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
dam molemtam & siin pactame quitia rum tar rentibus unda
non subruit iustitiaeta menme talla non pingunt sin ulla
uirtutum opera susfragentur . Vndequia abhuius modistudi
tẽ pore pridem̃mente cessaui mus recentes postqui aetemsen¬
susdilatis ut recolis redde tractatibus. & quam nos potissimum
uiuendi formam ini reconueni at consultus exꝓme ut dumn
spiritalem indulgentiam salubriter suades. ha ec denique
exscripturis p̃dicta constituas quaecum fidem tene antuir¬
tutisoperum &gratiasnono mittant: TACCHEVS.¬
Meminidudum conlationem nram diei fine sus pensã & sub¬
crescentibus interrogationum causis tempus magis quã
studia de fuisse. obquenunc ea condicione tibicedi mus. uta
nobisuiuendi formã requi rens conpetentem scientiae ga¬
dũ non quod gloriemur ex nobissed quodex dõ prodesse ali¬
isuel limus accipias in quotam̃ ñ absurda p̃monitioestto¬
tis primordus munere ꝓposita & manentib in obserua¬

Expanded text:
dam molem tametsi impacta nequitiarum torrentibus unda dam molem tametsi impacta nequitiarum torrentibus unda non subruit; justitiae tamen metalla non pingunt, si nulla virtutum opera suffragentur. Unde quia ab hujusmodi studiis tempore pridem, non mente cessavimus, recentes post quietem sensus dilatis, ut recolis redde tractatibus; et quam nos potissimum vivendi formam inire conveniat, consultus exprome: ut dum spiritalem indulgentiam salubriter suades, haec denique ex Scripturis edicta constituas, quae cum fidem teneaat, virtutis operum et gratiam non omittant. ZACCHAEUS.--Memini dudum collationem nostram diei fine suspersam, et subcrescentibus interrogationum causis tempus magis quam studia defuisse; ob quae nunc ea conditione tibi cedimus, ut a nobis vivendi formam requirens, competentem scientiae gradum, non quod gloriemur ex nobis, sed quod ex Deo prodesse aliis velimus, accipias: in quo tamen non absurda praemonitio est tutis primordiis munire proposita, et manentibus in observa
Abbreviated transcription (Latin):
ist uerbi ut nunc intellego famem sitim quedo cerinae conloquiatua
idipetimus expertisq tractatib: fiduci aliter in heremus ÷ aquosci¬
u& celestis suenti a ecibos: & austus intel lec tuum sumpsimus
diui norum. ecce enimuix ad hucuastis gentilitatis erroribus li¬
ermiadoisusa enegererationis nouitatem spirantes. in tegri¬
atem fideite tradentaam nouimus adq: uniuersa herstico¬
rum membra carpentes. munuscatbolice consessioniam¬
lectimur & dõ auctore fidentes ex cructe suꝑ petram do¬
nistegmina possidemus sudem bonor ũ omnium largitor
indulgeat terrȩ naeconuersationi actũ & cciecas sȩcuhua¬
nicates abeuangelicae tur ris speuila uisuri. sed quãlib& crã¬
acirem ꝑ prium ut est nos se bo onumprimum sit atquem
si dei suscepcioneueresa lutis certara. fundamina aliatamen
ordinatiocre dulitatis aliauitae est. et spiratalis aedificisoli¬

Expanded text:
post verbi, ut nunc intelligo, famem sitimque doctrinae colloquia tua post verbi, ut nunc intelligo, famem sitimque doctrinae colloquia tua avidi petimus, expertisque tractatibus fiducialiter inhaeremus; a quo scilicet coelestis scientiae cibos, et haustus intellectuum sumpsimus divinorum. Ecce enim vix adhuc vastis gentilitatis erroribus liberi, modo infusae regenerationis novitatem spirantes, integritatem fidei te tradente jam novimus, atque universa haereticorum membra carpentes munus catholicae confessionis amplectimur, et Deo auctore fidentes exstructae super petram domus tegmina possidemus; si idem bonorum omnium largitor indulgeat, terrenae conversationis actum et caecas saeculi vanitates ab evangelicae turris specula visuri. Sed quamlibet creatorem proprium, ut est, nosse bonum primum sit, atque in fidei susceptione verae salutis certa fundamina; alia tamen ordinatio credulitatis, alia vitae est: et spiritalis aedificii soli
Abbreviated transcription (Latin):
maresur rectionis fides pateat: qua e lic& N dumbenecredita :¬
iquesuscepta sit uerbista mensimplicib: intimata diuina ꝓmis¬
sone firmabitur : primus itaque ut inceteris a pollonius dilatȩ con¬
ationis spaticge laturus uelut conperendi natam repetet subni
istrans seruireiustitiȩ artiuscupiat aeuiqueresiduadõ depu¬
ansimori quoque ꝓeius nomine non recus&. cum libato insin¬
gilis tenorecognoscat quidu elle hominẽ : quid auderecon ueni¬
tiquia & soli fiduciae oninia credere parum sirmũ est & infir¬
SIDICNE CONPARAIUMEST. OTACCIEAT
dt il quod in mutis animalibus sepe conperimus. & iaminquorũm¬
dam hominum sensibuscerneremus, Profecto inme hoc specialiter ue¬
niens dictiueteris sententiam comꝓbauit nã sicut cetera animala
idea semꝑ loca ubiali quando benepasta sunt reuertunt᷑. Neclar gio¬
ribus in lexa pabalis obliuis ci possunt quod ieuna ꝑdiperint. sic nos

Expanded text:
tima resurrectionis fides pateat, quae licet dudum bene credita atima resurrectionis fides pateat, quae licet dudum bene credita atque suscepta sit, verbis tamen simplicibus intimata divina promissione firmabitur. Primus itaque, ut in caeteris, Apollonius dilatae collationis spatia relaturus, velut comperendinatam repetet subnixlustrans servire justitiae arctius cupiat, aevique residua Deo deputans, mori quoque pro ejus nomine non recuset, cum librato in singulis tenore cognoscat quid velle hominem, quid audere conveniat: quia et soli fiduciae omnia credere parum firmum est, et infir.--Si digne comparatum est, o Zacchaee, ut id quod in mutis animalibus saepe comperimus, etiam in quorumdam hominum sensibus cerneremus; profecto in me hoc specialiter veniens dicti veteris sententiam comprobavit: nam sicut caetera animalia ad ea semper loca ubi aliquando bene pasta sunt revertuntur, nec largioribus illecta pabulis oblivisci possunt quod jejuna perceperint: sic nos
Abbreviated transcription (Latin):
FIRIUMNUNCSTRUINTES LIBEL LU
on uersaitionis catolicae formam loquȩmur qo
instrui alius non qua supsi uelimus efferri. haec disss¬
sitis ob seruantie grocdibus qui effici ab hominer
sita ut soleat. diuinis ut ex inde sententus de monst¬
bit exiguis ac medio cribus: sum masic tem pertu
ut uequã quõ humili oribus dero g& quod sit conla¬
turti potioribus sedut illu aposto liquis q: sibi uincs¬
cans fidempaenes se habeat neciudicans quem qũ
indrĩo glori&ur. cautius utique seructturus in propriss
quod in alienis grauius a esti mcer&: huic igitur ope¬
ri pcuilis ꝑstu diũs commodantesi solitas ex ercebim
sub congrua dis putatio ne ꝑ sonas adquemstitutum
a cogpito erudito discipulũ arduae professionis
nore prouo cabimus morem districtioris ad gfedidis cipa
bicctis que actibus ꝓbabilium monachorum mentionem su
icionsum mationis inducere cui habreuiter ꝑ sirutante quae
edeant christo absoluet̃ obscuritas ut his speciatim decursis ul¬

Expanded text:
instruentes libellum conversationis catholicae formam loquemur, qua instrui alios, non qua ipsi velimus efferri: haec dispositis observantiae gradibus quid effici ab homine possit aut soleat, divinis ut exinde sententiis demonstrabit, exiguis ac mediocribus summa sic temperans, ut nequaquam humilioribus deroget, quod sit collatura potioribus; sed ut illud Apostoli: Quisque sibi vindicans fidem penes se habeat, nec judicans quemquam in Domino glorietur : cautius utique servaturus in propriis, quod in alienis gravius aestimarit. Huic igitur operi paulisper studium commodantes, solitas exercebimus sub congrua disputatione personas; atque institutum a cognito eruditore discipulum arduae professionis honore provocabimus morem districtionis aggredi disciplinae, subjectisque actibus probabilium monachorum mentionem futurae consummationis inducere: cui haec breviter perscrutanti quae sit de Antichristo absolvetur obscuritas; ut his speciatim decursis ul
Abbreviated transcription (Latin):
terorexiger& prae cipua e cũ maximaess& &ꝑ fecta
delaturus & quae ꝑ fec tanisi pos trema ẽe non possunt uicd¬
roenĩ quantos anterior illius saluas s& aduentus pli¬
res certe quã punc fuci& cum a fide in uenerit alienos piss¬
terior ꝑdidiss& qnm̃ quȩ te aliũ curationum remedia
non scinareNt denuntiati ex aminis ordodam nubit pq
in desperutionẽ perpetui tatis esse expectatio potest d
ꝑlegem scire & nolle iustitiã quã ea agere quacius ticia
idest adauctorem proprium reme are. sed in his pri¬
us contractam humanis actibus labem Re cherio igneo
purgari ut dm̃ iterum ex quo utique sunt pure ac simpli¬
ces misceantur . Vnde si hoc forteiu dicium uultis uideri
Non pre finita uniuersorum consum matio effecit fi
lota iner roreest uestra difinitiꝗonom que ma¬
Imodum animae homiũ iudicum sus cepe reNt sig
do essent Simplex eium sultantia diunitatis noneo

Expanded text:
terror exigeret; praecipue cum maxima esset et perfecta terror exigeret; praecipue cum maxima esset et perfecta delaturus, et quae perfecta sunt nisi postrema esse non possint. Videto enim, quantos anterior illius salvasset adventus, plures certe quam nunc faciet, cum a fide invenerit alienos, posterior perdidisset; quoniam quem talium curationum remedia non sanarint, denuntiati examinis ordo damnabit; parque in desperationem perpetuitatis esse exspectatio potest, Deum per legem scire, et nolle justitiam, quam ea agere quae justitiae id est ad auctorem proprium remeare; sed in his prius contractam humanis actibus labem aetherio igne purgari, ut Deo iterum ex quo utique sunt, purae ac simplices misceantur. Unde si hoc forte judicium vultis videri, non praefinita universorum consummatio efficit finem, ota in errore est vestra definitio: nam quemadmodum animae hominum judicium susciperent, si ex Deo essent? Simplex enim substantia divinitatis non
Abbreviated transcription (Latin):
giones uirtutum exempla demonstrant &a multis
xp̃s. aut quia fuit mortuus. ds̃ esse non aestimatur
aut qñm sit ds̃ fuis semortuus & post mor tem re¬
surgere potuis se non creditur. cũ praeter ca&era
& mors hominem prob& &resurrecciodm̃ extant prao¬
terea a postolicae conuersationis detus & formam
nis titiae sequi paene ut a prae sentibus eilocemur cũ
eaquȩ fecis se legimus uiuos &iam ante de funtorũ
qneres fieri saepeuideomus. uix propinqui tate finus
&instantis ex aminis terrore conpellimur : Relictis
idolis ueram colore diuuitatẽ & inter primum quẽ noumis
ae secun dũ xp̃i quem nouemas ex pec tamus aduentum speuta¬
ti sulutari ad quoipsis tem porũ arcumur angustus pocibli¬
uetiem amictero precoptorum peo prumis se beatitudi¬
nis dispera reprouentum neces sariumergo uides fuis sa
ut incluscore saeculorum nec pori elitari fidem esine pr opinqui¬
tas aduentus alterius & seruariustitiam in minens iudia

Expanded text:
giones virtutum exempla demonstrant: et a multis giones virtutum exempla demonstrant: et a multis Christus aut quia fuit mortuus, Deus esse non aestimatur; aut quoniam si Deus, fuisse mortuus et post mortem resurgere potuisse non creditur; cum praeter caetera et mors hominem probet, et resurrectio Deum. Exstant praeterea Apostolicae conversationis actus, et formam justitiae sequi pene ut a praesentibus edocemur, cum ea quae fecisse legimus vivos, etiam ante defunctorum cineres fieri saepe videamus. Vix propinquitate finis et instantis examinis terrore compellimur, relictis idolis, veram colere divinitatem; et inter primum quem novimus ac secundum Christi quem exspectamus adventum, brevitate salutari atque ipsis temporum arctamur angustiis, nec oblivionem admittere praeceptorum, nec promissae beatitudinis desperare proventum. Necessarium ergo vides fuisse, ut interclusione saeculorum nec periclitari finem sineret propinquitas adventus alterius, et servari justitiam imminens judicii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ins peculis. aut ab errore prohib& aut medio crites
uindicansuiuentes inerrore castugat ipse ad extre¬
mum cagli terreque & hominis canditor uelut mag¬
ne familiae dñs fidelibus famulis ante praomis sis
potentiae suae largitur aduentũ ad sum pae onsa daue in¬
ni corporis: prohomiiuum salucornonsereeies con quertor
ipcor pore in ulilt crucis pas sionẽ mortẽ qus ti comu cuens.
cpplenituine logis exhibuit & salutis quaeris cur
dobuis se postrem a finẽ que difstaeus ud plcaitauih¬
non auferrae: Quodma gradignato praestitissa
soenum uel mediis uol quibus caque ante teri poaibus
qñm dificiius antiquis credendit es s& ex emplis cuonuo
recentibus fides d&cur ecce adhuc duunecrucis ue mor¬
cis indicia felicis se pulehri exuuiae continent. & sigua¬
tus a ppoce senti multitudine locus. post resur rectionis
uisum caclestem tes tatur ascensum poenae adhuo felo
resident peclũ praes sauestigia a clustra e operibus re¬

Expanded text:
per in speculis aut ab errore prohibet, aut mediocriter per in speculis aut ab errore prohibet, aut mediocriter vindicans viventes in errore castigat. Ipse ad extremum coeli terraeque et hominis conditor, velut magnae familiae dominus fidelibus famulis ante praemissis, potentiae suae largitur adventum, assumptionem terreni corporis pro hominum salute non spernens: atque in ipsum quem induit, crucis passionem mortemque convertens, et plenitudinem legis exhibuit et salutis. Quaeris cur debuisse postrema, finemque differri, ut plenitudiDei dignatio praestitisset? Si enim vel mediis vel quibuscumque ante temporibus oniam difficilius antiquis credendum esset exemplis, cum vix recentibus fides detur. Ecce adhuc Dominicae crucis ac mortis indicia felicis sepulcri exuviae continent, et signatus a praesenti multitudine locus post resurrectionis visum coelestem testatur ascensum: pene adhuc solo resident pedum pressa vestigia, ac lustratae operibus re
Abbreviated transcription (Latin):
rumpitur seditapollutio eluitur elementi Vt ꝑ noe
humani generis reliquiȩ reseruentur Post diluuium
ualiclaiam & multiplox manus in aedificationem tur¬
ris insurgit. & non ex tinguitur promma nitate ausi seq
ut corrĩgi pos sit cũ admiratiodis pergitur. Post modũ
non ces sante ꝑfidia Sicut noe in diluuio obgeperis¬
tiunom Ita babraham adpro pagundã fidem inquan¬
clam uiciorum in uꝰ dittione secernitur: multiplicatus
ꝑ eius progeniem populus a egnptiorũ contagione
polluitur: & ad dĩ cultũ non iudici se uerita te sedbe¬
ne ficiis signis que reuo catur iterũ in haeremodeos
sculptiles faciunt dũ auero creatore dis cecdunt tõ¬
quam tunc primum factis hominibus. aut insensu nos
habentibus legem. lex dĩ sermone conscripta morsi
deferente truns mittitur. cũ ueronihil haminus im¬
pi&as serper& praelicatio adiungitur profeta¬
rum & interiectis tẽporibus diuina sollicitudo sem¬

Expanded text:
rumpitur; sed ita pollutio eluitur elementi, ut per Noe rumpitur; sed ita pollutio eluitur elementi, ut per Noe humani generis reliquiae reserventur. Post diluvium valida jam et multiplex manus in aedificationem turris insurgit, et non exstinguitur pro immanitate ausi, sed ut corrigi possit cum admiratione dispergitur. Postmodum non cessante perfidia, sicut Noe in diluvio ob generationem, ita Abraham ad propagandam fidem in quadam vitiorum inundatione secernitur: multiplicatus per ejus progeniem populus Aegyptiorum contagione polluitur, et ad Dei cultum non judicii severitate, sed beneficiis signisque revocatur: iterum in eremo deos sculptiles faciendo a vero creatore discedunt: tamquam tunc primum factis hominibus, aut in sensu non habentibus legem, lex Dei sermone conscripta Moyse deferente transmittitur. Cum vero nihilominus impietas serperet, praedicatio adjungitur prophetarum, et interjectis temporibus divina sollicitudo sem
Abbreviated transcription (Latin):
designans: dĩ seforsitan prciesentia crrigendos quem
tamen postea cruuidantes post signa ad que uirtutes
credere noluerunt cũ &uenturum scs sent &uenis se cog¬
Suigitur tam neces sarius aduentus illius fuit ut ꝑ se
for mamiustitiae praebiturus pati proomnibus non recusa¬
r& in mortem propriam spemnoue resur rectionis. osten¬
dens, cur& di bene ficium & salus hominum tantorum
tom porum dilatione tarda ta est ⁊ acche. XTIANVS¬
Crandi ut in spicore potuisti adis pensatio nedĩ humanum
a principiogenus tutatum semꝑ est adque serua tum & sibra¬
uiter sũma prae stringas uidebis. ad hoc diuine prouidentiae or¬
dinem ed curtis se neuisto iudiciodĩ. neces sees s& homines abo¬
leri potuit eñ mortis sententia. in prima statim trans¬
gressione conpleri. ut temeratores pumrentur edicti &
tamen proracione paenitentiae uiuendi tempus. in¬
dultũ est subcres centibus posteas celeribus telrra con¬

Expanded text:
designans Dei se forsitan praesentia corrigendos, quem designans Dei se forsitan praesentia corrigendos, quem tamen postea cruci dantes post signa atque virtutes credere noluerunt, cum et venturum scissent, et venisse cogigitur tam necessarius adventus illius fuit, ut per se formam justitiae praebiturus pati pro omnibus non recusaret, in morte propria spem novae resurrectionis ostendens; cur et Dei beneficium et salus hominum tantorum temporum dilatione tardata est? ZACCH.--Grandi, ut inspicere potuisti, dispensatione Dei humanum a principio genus tutatum semper est atque servatum; et si breviter summa perstringas, videbis ad hoc divinae providentiae ordinem concurrisse, ne justo judicio Dei necesse esset homines aboleri: potuit enim mortis sententia in prima statim transgressione compleri, ut temeratores punirentur edicti, et tamen pro ratione poenitentiae vivendi tempus indultum est. Subcrescentibus postea sceleribus terra cor
Abbreviated transcription (Latin):
terum conclusione praecipitur nealus facias quod fieri
tibi nolis & rupsum ut alii facias quol fieritibi ueliscrea¬
dio ꝑ inde mumdi huius inserta est : & hanc elementorum
cons piratione idem qui ex nihilo fecerat stibricator ex¬
posuit sui indicans operisquae illi coaeterna humauus er¬
rori nuexi. Postmor sen curentibus temporum spatiis cũ
ꝑ abussionem scilutarium praecento rũ idolorum cultus in¬
crescer&. additur frequens in crepatio ꝓfetarum. & ad¬
uentũ xp̃i quẽ iã ex ꝑtisumus. & nunc operimur. multa cura¬
tionum genera denundiant ac prae ceduNt. ds̃ euĩ no
uel raro uindic& saepius cõminatur. irao celestis seueri¬
tatem timeri magis quã exericupi ens at contraiudacorũ
contumax natio non solũ corrigi detrectat sed argiu de¬
dignatur dique imperio mis sos prophetas. diuersis mul¬
cauere supplicus ut humanarum superstitionum tradicio
prae sumptis honoribus non carer& in tentio sa prauita te

Expanded text:
torum conclusione praecipitur, ne aliis facias quod fieri torum conclusione praecipitur, ne aliis facias quod fieri tibi nolis; et rursum, ut aliis facias quod fieri tibi velis. Creatio perinde mundi hujus inserta est, et hanc elementorum conspirationem idem qui ex nihilo fecerat fabricator exposuit, sui indicans operis, quae illi coaeterna humanus error invexit. Post Moysen currentibus temporum spatiis, cum per abusionem salutarium praeceptorum idolorum cultus incresceret, additur frequens increpatio prophetarum, et adventum Christi quem jam experti sumus, et nunc opperimur, multa curationum genera denuntiat ac praecedunt. Deus enim ne vel raro vindicet saepius comminatur, irae coelestis severitatem timeri magis quam exseri cupiens. At contra Judaeorum contumax natio non solum corrigi detrectat, sed argui dedignatur; Deique imperio missos prophetas diversis mulctavere suppliciis, ut humanarum superstitionum traditio praesumptis honoribus non careret, intentiosa pravitate
Abbreviated transcription (Latin):
tes sciebaNT om̃s nunc intue antur & ꝑlegtN nec ex cusli
habeat ignoratio locũ. cum id quod sibi ingeni tum quis fore
non sentit non solis sensibus que rat. seduisibus recognos ca
omnibus intellectũ quid noce at acꝓsit quidaequum
aut inuistũ sit aperta cognitio est quando adiligere
propria sumus. & odisflecontraria acsimul placita ali
praesta resitbonitas: & rur sum in ꝓbitas alii quae dis¬
pliceant in rogure unde quid amplius lex permor sen
latadeculerit quã natura tradiderat risi edictori
qualitas expouatur intellegere nmpossum
i agpitto &cũ dilectiope formido lex prima est
dm̃enim nos sequid ꝓdest. sidiligere actimere non
cordiest comsum matus deinde ius titiae ordosubse quas
stu derepiactate R in obseruan eipom bonorum operum t̃¬
tis puritate trunscendere : in est prae terea praesens poepa
commis sis & piacula iunguntur oft̃ensis sum ma quaedic¬

Expanded text:
tes sciebant, omnes nunc intueantur et perlegant; nec excusandi tes sciebant, omnes nunc intueantur et perlegant; nec excusandi habeat ignoratio locum, cum id quod sibi ingenitum quis fore non sentit, non solis sensibus quaerat, sed visibus recognoscat.omnibus intellectum quid noceat ac prosit, quid aequum aut injustum sit, aperta cognitio est; quando et diligere propria scimus et odisse contraria, ac simul placita alii praestare sit bonitas, et rursum improbitas alii quae displiceant irrogare. Unde quid amplius lex per Moysen lata detulerit, quam natura tradiderat, nisi edictorum qualitas exponatur, intelligere non possum. itio et cum dilectione formido, lex prima est. eum enim nosse quid prodest, si diligere ac timere non cordi est? Consummatus deinde justitiae ordo subsequitur, studere pietati, et in observantias bonorum operum mentis puritate transcendere. Inest praeterea praesens poena commissis et piacula junguntur offensis, summaque edic
Abbreviated transcription (Latin):
quos colere ds̃ coepit missis quemꝰ inignem mulierũ mdnilibus¬
ilisedandum professus est religioni. quae culti in aegrpto
doliformam referr& reuersus morses fideliter saeuit in fa¬
cipus &redacto in puluerẽ tauri capite qđ fuctũ in similitudi nẽ
abomiutionis aegnptiae fuerat de lictas in legem tabulcis indig¬
natione confringit inclignos foredĩ lit teris udicans quosta¬
lis ausi ex ecratio polluis s& Nec prius abira eimpe tudestitit qua
missis percastra sectoribus multorum caede pia r&ur admis¬
sum & sedata in iuria dĩ refecta in tabulis repor taren tur
praecepta. quorũ reparatio ne mons tratum est: dm̃ nino¬
disse quo sꝑ miserit corrigi. sed deleri noluis se quo sicud¬
luerit castiga ri Hae cergo haersmi circumitio. Haec
erga susceptam semel plebem beneficiadi qua draginta.
annis dura ruNt tum lexdiuinitus lataẽ quaȩ sui editi¬
one hoc prestitit ut quodante pauci admodum & sapioa¬

Expanded text:
quos coleret deos coepit; missisque in ignem mulierum monilibusquos coleret deos coepit; missisque in ignem mulierum monilibusilli se dandum professus est religioni, quae culti in Aegypto idoli formam referret. Reversus Moyses fideliter saevit in facinus, et redacto in pulverem tauri capite quod factum in similitudinem abominationis Aegyptiae fuerat, delatas in legem tabulas indignatione confringit, indignos fore Dei litteris judicans quos talis ausi exsecratio polluisset. Nec prius ab irae impetu destitit, quam missis per castra sectoribus multorum caede piaretur admissum, et sedata injuria Dei refecta in tabulis reportarentur praecepta; quorum reparatione monstratum est, Deum non odisse quos permiserit corrigi, sed deleri noluisse quos sic voluerit castigari. Haec ergo eremi circuitio, haec erga susceptam semel plebem beneficia Dei quadraginta annis durarunt: tum lex divinitus lata est, quae sui editione non praecept