comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa scriptũ est. qͦd si incligito dĩ ego eicio demonia. Quid sit di¬
git᷑ int̃pretat᷑ ipsa script᷑a: quȩ dicit in alio libro eugłii. Quod¬
oris eius omĩs uirtus eoꝵ. Ut gͦ c̃cludamꝰ disputationem
seribȩ et pharisei. nichil ad interiorẽ hõem refer̃. qui ut
ipse ẽ ad imaginẽ dĩ et similitudinem factus. ita quȩ in
sis cogitat & quȩ meditatur. debet magis quȩ sp̃alia st̃
quã quȩ carnalia cogitare. Totũ gͦ ad illum exteriorem
ad illum t̾renũ hoẽm referre contendt̃. & idõ omĩa eoꝵ
tilia sunt ut uideant᷑ ab hoĩb ñ ut placeant patriqinabscon¬
dito uidet. Timent enĩ sua opa reuelare. Hȩce g commotio capitis
quȩ facta ẽ in ppłis. uł sicut aꝗla & simmachuꝰ dixert̃ ingentibus.
Om̃s enĩ gt̃s mouer̃ caput suũ. ut legẽ spalit̃ int̃ pretarentur. Ne¬
mo scđm litt̾am legis se putet eẽ saluandũ. ꝗalitt̾a legis male¬

Expanded text:
quia scriptum est: quodsi in digito dei ego eicio daemonia. quid sit diquia scriptum est: quodsi in digito dei ego eicio daemonia. quid sit digitus, interpretatur ipsa scriptura, quae dicit in alio libro euoris eius omnis uirtus eorum. Ut ergo concludamus disputationem, scribae et Pharisaei nihil ad interiorem hominem referunt, qui, ut ipse est ad imaginem dei et similitudinem factus, ita in his, quae cogitat et quae meditatur, debet magis quae spiritalia sunt quam quae carnalia cogitare. totum ergo ad illum exteriorem, ad illum terrenum hominem referre contendunt et ideo omnia eorum talia sunt, ut uideantur ab hominibus, non ut placeant patri qui in abscondito uidet; timent enim sua opera reuelare. Haec est ergo commotio capitis quae facta est in populis uel, sicut Aquilas et Symmachus dixerunt: in gentibus; omnes enim gentes mouerunt caput suum, ut legem spiritaliter interpretarentur. nemo secundum litteram legis se putet esse saluandum, quia littera legis male
Abbreviated transcription (Latin):
nͥꝗa litt̃a scribitur unde & spaalateis grece dicunt᷑ scri¬
be. litr̃ę sequentes int̃pretationẽ. ñ sp̃s intellectũ:. Littera
aut̃ occidit. Litt̾am gͥ occidentẽ sequentes & ipsa appella¬
tione resonantes scribȩ & pharisei sunt. hoc ẽ ꝗ aueritatis
hoc genere uerba legis. ut resonent et in ipsa meditentur.
sp̃alis aũt misteria legis & sacram̃ta ñ uideant. Nã silex
spãlis ẽ. utiq p̃cepta legis sunt sp̃alia: et oꝑa eiꝰ spãlia sunt.
Dicentes gͦ quȩ morses scripsit. onera grauia ligant corpora¬
libus legis. Grauia st̃ enĩ quȩ contraria iugo xp̃i sunt. & per
doctrinã suã deuiã. grauia onera inpont̃ auribus audientiũ.
quȩ ipsi necantũ ꝗdem uolunt mouere. ut acorporalib legis.
adspãlia scripturȩ uerba cõmoueant. Sicenĩ intellegendũ.
ꝗa digito suo nolunt mouere illa. hoc ẽ nec exiguo puncto
atꝙ mom̃to. transfert̃ se ad intellegentiã spalem. Est et illud

Expanded text:
 Graece dicuntur scribae, litterae sequentes interpretationem, non spiritus intellectum; littera autem occidit. litteram ergo occidentem sequentes et ipsa appellatione resonantes scribae et Pharisaei sunt, hoc est qui a ueritatis hoc genere uerba legis, ut resonent et in ipsa meditentur, spiritalis autem mysteria legis et sacramenta non uideant. nam si lex spiritalis est, utique praecepta legis sunt spiritalia et opera eius spiritalia sunt. dicentes ergo quae Moyses scripsit onera grauia ligant 25 corporalibus legis — gjauia sunt enim quae contraria iugo Christi sunt — et per doctrinam suam deuiam grauia onera imponunt auribus audientium, quae ipsi ne tantum quidem uolunt mouere, ut a corporalibus legis ad spiritalia scripturae uerba commoueant. sic enim intellegendum, quia digito suo nolunt mouere illa, hoc est nec exiguo puncto atque momento transferunt se ad intellegentiam spiritalem. est et illud,
Abbreviated transcription (Latin):
uł grẽ. Oꝑatio diuina nil errat. Lum̃ interpsoẽ. ꝗa in nocens
infantia tua ẽ. Pura mens hõis añ ad olescentiȩ lbricum. et
uuentutis errorem. Tu tibi gͦ tenebras fccisti ẽe qͥd lum̃ est.
Demiq idem oculus hoc ẽ sensus hõis. tenebrosuꝰ ẽ inpeccatore.
splendidũ inmnocente. Nec illud p̃tereamꝰ. qđ symmachus
des . Afflxisti nos in loco deserto. Idõ affligimur ꝗa int̃dum
destituim̃ ꝓtectione cȩlesti. & regio ista submaledicto ẽ. ue
inten debat᷑ obtutus. Demde ꝗa uolupt is et delectatio mun¬
duscequent̃ exrepit unde ñ uiculis hõis illius ligare uosutꝙ
uincure debemus nec cera aures claudere. sed auetrere aure
Quocienscũiꝙ aliena afide. & contria uł aduersa utilitati nr̃e
b: meristimat obloquentla. ne in cosermone opiat umbr¬
nos mortui. &e siꝗdtale ꝓfertur. Nos tmdi uerbu de bem inse¬
ereutꝰ d m̃tis nr̃ȩ oculos fulgore disputationes illiciriuet utse¬

Expanded text:
 operatio divina nihil errat. Lumen in te ipso est; quia innocens infantia tua est. Pura mens hominis ante adolescentiae lubricum, et juventutis errorem. Tu tibi ergo tenebras fecisti esse quod lumen est. Denique idem oculus, hoc est, sensus hominis, tenebrosus est in peccatore, splendidus in innocente. 78. Nec illud praetereamus quod Symmachus ait: Afflixisti nos in loco deserto. Ideo affligimur 920 quia interdum destituimur protectione coelesti, et regio ista sub maledicto est, vel intendebatur obtutus. Deinde quia voluptas et delectatio mundi frequenter irrepit . Unde non vinculis hominis illius ligare nos atque vincire debemus, nec cera aures claudere: sed avertere aurem quotiescumque aliena a fide, et contraria vel adversa utilitati nostrae aliquis existimat obloquenda; ne in eo sermone operiat nos umbra mortis: et si quid tale profertur, nos tamen Dei verbum debemus inserere, quod mentis nostrae oculos fulgore disputationis illuminet. 79. Se
Abbreviated transcription (Latin):
intellegerent sapientes. Ut intellegebant apłi. et inqͦ moue¬
bantur in t̾rogabant dñm. Iudei aũt nec intellegebant. nec
iterum discere ñ intellecta cupiebant. Quid sit parabola ac¬
cipe. Abraham igͥ duos filios habuit. unũ de ancilla et unũ
de libera. Non intelle gebat hoc uideus nͥ scđm litteram. Ne¬
sciebat ꝗs de filiis duob acciꝑet hereditatẽ patris. ꝗa ad car¬
nalia propendebat. Egebat parabola solutione. Uenit genti¬
um doctor & fides nationum. & intellexit qͦddue illȩ mulie¬
res. duo sint testam̃ta. unũ amonte sina qͦd inseruitutẽ gene¬
mensuram eiꝰ significat. mensura aut legis ẽ. suꝑ habundans
cari se mercede oꝑum quã fidei grã maluer̃. Ergo quȩ suble¬
ge erat hirłm cum suis filus seruiebat. Quȩ aũt sursũ ẽ hirłm
libera ẽ. Et idõ sarra quȩ principalis dr̃ libertatẽ habet. qđ

Expanded text:
intellegerent sapientes, ut intellegebant apostoli et in quo moueintellegerent sapientes, ut intellegebant apostoli et in quo mouebantur interrogabant dominum; Iudaei autem nec intellegebant nec iterum discere non intellecta cupiebant. Quid sit parabola, accipe: Abraham igitur duos filios habuit, unum de ancilla- et unum de libera. non intellegebat hoc Iudaeus nisi secundum litteram; nesciebat quis de filiis duobus acceperit hereditatem patris, quia ad carnalia propendebat. egebat parabola solutione. uenit gentium doctor et fides nationum et intellexit, quod duae illae mulieres duo sint testamenta, unum a monte Sina, quod in seruitutem genemensuram eius\' significat; mensura autem legis est, superabundans cari se mercede operum quam fidei gratia maluerunt.ergo quae sub lege eratHierusalem cum suis filiis seruiebat, quae autem sursum est Hierusalem libera est. et ideo Sarra, quae \'principalis\' dicitur, libertatem h
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽq iustoꝵ. Deniq quasi inquadã pompa theatri con¬
stitut᷑ apłs dicit. Placeo m inin iuriis. in necessitatibus. in ꝑse¬
sutionibus. in angustiis. In his placet ꝗ omĩa quȩ mundi sunt
ut detrim̃tũ putut ur xp̃m lucri faciat solũ. per uitã et mor¬
tem reꝗrens. Cui uiuere. xp̃s ẽ et mori lucrũ. ut mueniat᷑ ĩ xp̃o
Adiciunt adhuc isti isrłitȩ dicentes. Posuisti nos in parabolam
gentib cõmotionẽ capitis ppłis. Quib gñtibus positi nͥcreditu¬
ris: Et enĩ quȩ accider̃ iudeis insimilitudinem. figura facta
sunt. ut fieret nob̾ typus et figura excidiũ udõꝵ. Atq ex illa
similitudine ꝑ parabolã solutionẽ p̃sentibus reꝗramꝰ. quo
exempla eoꝵ cauere possimꝰ. Deinde ꝗa iucdaicę res om̃s qͣsi
parabolȩ st̃. hoc ẽ quasi figurȩ. egentes solutione. Deniq dñs
iudeis in parabola loquebatur ut inperiti ñ intellegerent.

Expanded text:
humilitatemque iustorum. denique quasi in quadam pompa theatri conhumilitatemque iustorum. denique quasi in quadam pompa theatri constitutus apostolus dicit: placeo mihi in iniuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis. in WS placet qui omnia quae mundi sunt ut detrimentum putat, ut Christum lucri faciat, solum per uitam et mortem requirens, cui uiuere Christus est et mori lucrum, ut inueniatur in Christo. Adiciunt adhuc isti Israelitae dicentes: posuisti nos in parabolam. gentibus, commotionem capitis in populis. quibus gentibus positi nisi credituris ? etenim quae acciderunt Iudaeis, in similitudinem figura facta sunt, ut fieret nobis typus et figura excidium Iudaeorum atque ex illa similitudine per parabolam solutionem praesentibus requiramus, quo exempla eorum cauere possimus; deinde, quia Iudaicae res omnes quasi parabolae sunt, hoc est quasi figurae egentes solutione. denique dominus Iudaeis in parabola loquebatur, ut inperiti non intellegerent,
Abbreviated transcription (Latin):
ferenduꝰ. qͦd seuissimꝰ rex diabolus ẽ. ipse ẽ assiruꝰ nabuchodo¬
nosor ꝗbonis insidiari solet. ut eos inpeccatũ trahat ꝑcarnis il¬
lecebram. Attende gͥ hunc regẽ eo loco ubi dicit apłs. uideo
legem carnis meȩ repugnantẽ legi m̃tis meȩ. & captiuũ medu¬
centẽ in lege peccati. hoc ẽ in illa lege carnalis illecebrȩ. Ad uer¬
sariu̾ leo ẽ ꝗ urguet obnoxios. iustos fatigat. Unde pulchre po¬
suit aꝗla. sprecionẽ et pompã posuisti nos his ꝗ incircuitu nr̃o st̃.
lta enĩ despicabiles estimabant᷑. ꝗ theatrũ factist̃ huic mundo
Dangłis et hõib. quia et si intestam̃to ñ peccent dĩ. neccarnis
illecebris reflectantur ad ñõ. tm̃ quasi inpompa quadam circum¬
serri uident᷑ et despici. qñꝗdem peccatores humilitati iustorũ
in sultare c̃ sueuerint. ut obꝓbriũ ducant crucẽ dñi saluatoris.

Expanded text:
ferendus, quod saeuissimus rex diabolus est. ipse est Assyrius Nabuchodoferendus, quod saeuissimus rex diabolus est. ipse est Assyrius Nabuchodonosor qui bonis insidiari solet, ut eos in peccatum trahat per carnis inlecebram. attende igitur hunc regem eo loco, ubi dicit apostolus: uideo legem carnis meae repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in. lege peccati, hoc est in illa lege carnalis inlecebrae. aduersarius leo est qui urget obnoxios, iustos fatigat unde pulchre posuit Aquilas: spretione-m et poinpam posuistinos his qui in circuitu nostro sunt. ita enim despicabiles aestimabantur, qui theatrum facti sunt huic mundo et angelis et hominibus, quia, etsi in testamento non peccent dei nec carnis inlecebris reflectantur a domino, tamen quasi in pompa quadam circumferri uidentur et despici, quandoquidem peccatores humilitati iustorum insultare consueuerint, ut obprobrium ducant crucem domini saluatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Incircuitu enĩ impii ambulant sic̃ scriptũ ẽ. Hide itaq
distantiã. Impii incircuitu ambulant. angłs aũt p̃tendit incir
insidiis ꝓsequentũ. I sti gͦ spales isrłitȩ uident᷑ ẽẽ qui hȩc locun¬
tur. eo qđ tẽptationib scłi subiacuerint. et ohꝓbriũ fuerint ui
fuerint spalib neqiis et potestatib. contra quas iustis lucta ẽe
consueuit. Deniq historia tedoceat qđ abducti uider inbabi¬
loniam. & si ꝓpt̃ peccata sua uidebantur eẽ subiecti. tm̃ multo
meliores gentibus habebantur. Peiores enim erant incircuitu
eorũ ꝗ insultabant eis. cũ ipsi peccatoꝵ grauiũ eẽnt mole curia¬
.Primus gͦ intellectus de captiuis patrib usurpandus ẽ. ꝗbus
insultauer̃ assirii illudentes eis in babilonia. ꝗbus etiã rex ille
neqs simus dñabat᷑ nabuc hodonosor. scđs in tellectꝰ ad altiora re¬

Expanded text:
dit; in circuitu enim impii ambulant, sicut scriptum est. uide itaque dit; in circuitu enim impii ambulant, sicut scriptum est. uide itaque distantiam. impii in circuitu ambulant, angelus autem praetendit in cirinsidiis persequentium. iusti ergo spiritales Israelitae uidentur esse qui haec locuntur, eo quod temptationibus saeculi subiacuerint et obprobrium fuerint uicfuerint spiritalibus nequitiis et potestatibus, contra quas iustis lucta esse consueuit. denique historia te doceat, quod abducti ludaei in Babyloniam, etsi propter peccata sua uidebantur esse subiecti, tamen multo meliores gentibus habebantur. peiores enim erant in circuitu eorum qui insultabant eis, cum ipsi peccatorum grauium essent mole curuati. Primus ergo intellectus de captiuis patribus usurpandus est, quibus insultauerunt Assyrii inludentes eis in Babylonia, quibus etiam rex ille nequissimus dominabatur Nabuchodonosor. secundus intellectus ad altiora re
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ. Et uere inobꝓbriũ positi sunt gentib. ꝗa gente
obꝓbriũ crucis dnĩcȩ omĩb diuiciis scłarib p̃tuler̃. Qui aut
crucẽ illã putauit obꝓbriũ. et quasi ohꝓbrium refugit. is ue
uidentur ꝗ potuer̃ dicere. ꝗa iniq non egimꝰ intestam̃to dni
nec recessit retro coreoꝵ adnõ. uide nehisse incircuitu posi¬
tis. illusioni & derisui fuisse cõmemorent. de quibus dict
dñs. Circũ deder me uituli multi. Circũdedert̃ enĩ perse¬
cutores eũ. qñ scđ̾m ẽsiliũ uoluntatis suȩ subut passione
Vñ et alibi ait. Circũdantes circũdeder̃ me. & in nõe dñi ulłt
sũ eos. Idõ meliuꝰ ẽ uiã rectã tendere inqͣ facinorosi ambulare
ñpossunt. Cito cadunt. ꝗa ñ indirectione ambulant. Unde
et illi qñ uoluer̃ iħm dnm cõ prehendere. ubi respexit eos ce
dit igͥ ingłs dñi incircuitu timentiũ eũ. meos tuet᷑ atq custo¬

Expanded text:
cognouimus. et uere in obprobrium positi sunt gentibus, quia gentes cognouimus. et uere in obprobrium positi sunt gentibus, quia gentes obprobrium crucis dominicae omnibus diuitiis saecularibus praetulerunt. qui autem crucem illam putuidentur qui potuerunt dicere: quia inique non egimus in testamento domini nec recessit retro cor eorum a domino, uide ne his se in circuitu positis inlusioni et derisui fuisse commemorent , de quibus dicit dominus: circumdederunt me uituli multi; circumdederunt enim eum persecutores, quando secundum consilium uoluntatis suae subiit passionem. unde et 30 alibi sum eos. ideo melius est uiam rectam tendere, in qua facinorosi ambulare non possunt; cito cadunt, quia non in directione ambulant. unde et illi, quando uoluerunt Iesum dominum comprehendere, ubi respexit eos, cedit igitur angelus domini in circuitu timentium eum et eos tuetur atque custo
Abbreviated transcription (Latin):
crederet colligendas. Qui enĩ diligent̃ o subtilit̃ scripture
uerba rimat᷑. is ad altitudinẽ mysterioꝵ ꝑuenire c̃sueuit.
Uñ et huic dr̃. Magna ẽ fides tua. fiat tibi sicut iuis. Hocẽ
ut aꝑiat᷑ tibi ostiũ uerbi. & refulgeat uitę et̃nȩ salubre mi¬
steriũ. Ergo ꝗuicinꝰ ẽ exeat. et xp̃m uid̾e desideret. & in
oratione clamet. sicut ista chananea exiuit de finibussu¬
taret credentib. Itaq chananeis iudeus in obꝓbriosit. ꝗa
ipse ñ credidit. & illudi sibi doleat &derideri se ab his qui
incircuitu sunt ingemiscat. Et uidet᷑ ꝓpħia hec ẽẽ de natio¬
nibus credituris. maxime cũ sequentia istud ostendãt. quia
ait. Posuisti nos in similitudinem gentib. cõmotionẽ capi¬
tis ppłis. Quia uidõꝵ delicto salus gentib. & quȩ in illis in
figura gesta sunt. ad cognitionẽ nr̃am ꝓfecisse apło auctore

Expanded text:
crederet colligendas. qui enim diligenter et subtiliter scripturae crederet colligendas. qui enim diligenter et subtiliter scripturae uerba rimatur, is ad altitudinem mysteriorum peruenire consueuit. unde et huic dicitur: magna est fides tua. fiat tibi sicutuis, hoc est: ut aperiatur tibi ostium uerbi et refulgeat uitae aeternae salubre mysterium. Ergo qui uicinus est exeat et Christum uidere desideret et in oratione clamet, sicut ista Chananaea exiuit de finibus sutaret. credentibus itaque Chananaeis Iudaeus in obprobrio sit, quia ipse non credidit, et inludi sibi doleat et derideri se ab his qui in circuitu sunt ingemiscat. Et uidetur prophetia haec esse de nationibus credituris, maxime cum sequentia istud ostendant, quia ait: posuisti nos in similitu dinem gentibus, commotionem capitis in populis, quia Iudaeorum delicto salus gentibus et quae in illis in figura gesta sunt ad cognitionem nostram profecisse apostolo auctore
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm nationũ. Quideͦ diuitũ aut nobilioꝵ ẽ acciꝑe sacra¬
m̃ta cęlestia. & ñ eoꝵ ꝗ magis ad cognitionẽ mysterii celestis
pio m̃tis feruore c̃tendant: Et si isrłita fuerit aliꝗs remis¬
sus et neglegens uel c̃tumax. ꝗ reiciat pꝰse sermones dĩ.
cananeus aũt ꝗ inpigre uelit ad ꝗrendis m̃tẽ intendere sacr¬
m̃tis. ille potuiꝰ ꝗdissimulat. quã iste ꝗdefert studiũ prefe¬
rendus ẽ : Non utiq. Et idõ diligenter oportet intendi ꝗd
expresserit. ꝗ cũ dixisset ñ licet acciꝑe panem filiorũ et mitte¬
re catulis. respondente chananea ꝗa et catuli canũ edunt
demicis quȩ cadunt dem̃sa dñõꝵ suoꝵ. studiũ eiꝰ humilita¬
tẽq laudauit. quȩ ñ sibi ꝓfundũ sapientie aprimordio uin¬
dicauit. quãius definib trriet sidonis iã eẽt egressa. sed mi¬
cas quasdam uerbi salutaris quȩ dem̃sa dñoꝵ suoꝵ caderem.

Expanded text:
populum nationum. quid ergo ? diuitum aut nobiliorum est accipere sacrapopulum nationum. quid ergo ? diuitum aut nobiliorum est accipere sacramenta caelestia et non eorum, qui magis ad cognitionem mysterii caelestis pio mentis feruore coritendant? et si Israelita fuerit aliquis remissus et neglegens uel contumax, qui reiciat post se sermones dei, Chananaeus autem, qui inpigre uelit adquirendis mentem intendere sacramentis, ille potius qui dissimulat quam iste qui defert studium praeferendus est ? non utique. et ideo diligenter oportet intendi quid expresserit, qui cum dixisset: non licet accipere panem filiorum et mittere catulis, respondente Chananaea: quia et catuli canum edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum, studium eius humilitatemque laudauit, quae non sibi profundum sapientiae a primordio uindicauit, quamuis de finibus Tyri et Sidonis iam esset egressa, sed micas quasdam uerbi salutaris, quae de mensa dominorum suorum caderent,
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑseueranti ob secratione tantũ dni testimoniũ meruit
reportare. In quo ꝗdẽ loco uelut qͦsdã dubitasse cognoui.
ꝗd sit qͦd ait. ñ sũ missuꝰ nͥ adoues quȩ periert̃ domꝰ isrł.
quasi nobilitatẽ generis electi ad saluandas animas dñs
quesisse uideatur. ꝗ uenit ut om̃s redimerent᷑. Sed osten¬
dere dignatꝰ ꝓpositũ. qͦd eos quos pͥmo elegerat. nequaquã
refutare cupiebat. et sepe deuios et errantes. tam̃ pat̃no
qͥdam reuocare querebat affectu. Sed ubi ipsi auctorẽ
ꝓpriũ reliquer̃. sciens se dm̃ montiũ eẽ ñ ualliũ. & re¬
gnũ cȩloꝵ ñ a fastidientib sea colentibus diripi. paulatĩ
comnuersus ad gt̃s ẽ. ut et nationũ plus ꝓbaret᷑ affectus. &
illoꝵ merito ꝑtinacia c̃dempnareturꝰ. Ꝙd deinde sibi
uult qđ ait. ñ licet accipe panem filiorũ & mittere catu¬
lis: Utiq filios dixit isrłitas. hoc ẽ ppłm uidõꝵ. catulos aũ¬

Expanded text:
perseucranti obsecratione tantum domini testimonium meruit perseucranti obsecratione tantum domini testimonium meruit reportare. In quo quidem loco uelut quosdam dubitasse cognoui, quidsitquodait: non sum missus nisiadoues quae perierunt domus Israel, quasi nobilitatem generis electi ad saluandas animas dominus quaesisse uideatur, qui uenit, ut omnes redimerentur. sed ostendere dignatus propositum, quod eos, quos primo elegerat, nequaquam refutare cupiebat et saepe deuios et errantes tamen paterno quodam reuocare quaerebat affectu. sed ubi ipsi auctorem proprium reliquerunt, sciens se deum montium esse, non uallium et regnum caelorum non a fastidientibus, sed a cogentibus diripi, paulatim conuersus ad gentes est, ut et nationum plus probaretur affectus et illorum merito pertinacia condemnaretur. Quid deinde sibi uult quod ait: non licet accipere panem filiorum et mittere catulis? utique filios dixit Israelitas, hoc est populum Iu
Abbreviated transcription (Latin):
filistienses trib iudȩ finitimi habebant᷑. ex alio latere
idem tribui ruben apꝓpinquabant. Amanitȩ qͦq in
deserto erant. et ꝗerant infinib trri et sidonis. galileȩ
copulabant᷑. hoc est tribui zabulon & tribiu neptalim:
quȩ erant ingalilea sic̃ esaias dixit. Terra ⁊abulon & terra
neptalĩ. uia maris transiordanẽ. Uñ potest ꝗs colligere.
quȩ ꝓprietas uniuiꝰ cuiꝰ singularũ fuerit tribuũ: ut cer¬
tis ꝗbusq finitimis uingerentur. quopaulatĩ etiã genti¬
bus infunderet᷑ cognitio celestiũ sacram̃toꝵ. qͦdutiq po¬
test intellegi de illa muliere chananea quȩ exiuit defini¬
bus suis. ut cdño iħu occurreret transeunti. et post habitis
simulacris suis. ad oraret uerũ salutis auctorem. cui testi
nis ꝓpriȩ ꝑseuerauit. ñ mediocrẽ p̃rogatiuã accepit isti¬
usmodi mulier. que prima exiuit de gentiũ nationibus.

Expanded text:
Philistienses tribus Iudae finitimi habebantur; ex alio latere Philistienses tribus Iudae finitimi habebantur; ex alio latere idem tribui Ruben appropinquabant. Ammanitae quoque in deserto erant et, qui erant in finibus Tyri et Sidonis, Galilaeae copulabantur, hoc est tribui Zabulon et tribui Neptalim quae erant in Galilaea, sicut Esaias dixit: terra Zabulon et terra Neptalim, uiam maris trans Iordane . unde potest quis colligere, quae proprietas uniuscuiusque singularum fuerit tribuum, ut certis quibusque finitimis iungerentur, quo paulatim etiam gentibus infunderetur cognitio caelestium sacramentorum . quod utique potest intellegi de illa muliere Chananaea, quae exiuit de finibus suis, ut domino Iesu occurreret transeunti et posthabitis simulacris suis adoraret uerum salutis auctorem; cui testi-nis propriae perseuerauit, non mediocrem praerogatiuam accepit istiusmodi mulier, quae prima exiuit de gentium nationibus et
Abbreviated transcription (Latin):
cłastes didicerimꝰ. ꝗa quo magis queritur sapientia eo ꝓ¬
fundior iudicet᷑. Sic enim scriptum ẽ. Dixi sapientiã regrã
& ipsa longe facta ẽ ame. Longe magis quam erat. et in ꝓ¬
fundo altitudinẽ ꝗs inueniet eiꝰ : Unde diffidentia obori¬
tur mͥ scrutari diuinitꝰ spirantis scripturȩ mysteria. et
eiꝰ examinare sermones. qͦd ille digne potuit ꝗ int̃ ꝑfectos
sapientiã loquebatur. Ego ꝑfectos uideo nec in merito per¬
fectos dixerim. cũ uideam uos sensus exercitatos habere.
ad discretionẽ boni et mali. sed et ipse tam̃ ꝗ sciebat solidio¬
res caꝑe cibos. ad ium̃ta querebat ut in eo uerbũ dñicurre¬
ret. Nec iste qͦq sine p̃catione hoc potuit usurpare: ut lau¬
datio eiꝰ iocunda fieret dõ. Non enĩ usurpantis sed precan¬
tis assertio ẽ. Tam̃ ne penitus refugisse uideam. c̃sideremꝰ
ꝗ uicini tribubus fuerint uidõꝵ. Nã ut uet̾a recenseamꝰ.

Expanded text:
clesiastes didicerimus, quia, quo magis quaeritur sapientia, eo proclesiastes didicerimus, quia, quo magis quaeritur sapientia, eo profundior iudicetur. sic enim scriptum est: dixit: sapientiam requiram, et ipsa longe facta est a me, longe magis quam erat, et in profundo altitudinem quis inueniet eius? unde diffidentia oboritur mihi scrutari diuinitus spirantis scripturae mysteria et eius examinare sermones, quod ille digne potuit qui inter perfectos sapientiam loquebatur. ego perfectos uideo nec inmerito perfectos dixerim, cum uideam uos sensus exercitatos habere ad discretionem boni et mali; sed et ipse tamen, qui sciebat solidiores capere cibos, adiumenta quaerebat, ut in eo uerbum domini curreret. nec iste quoque sine pfecatione hoc potuit usurpare, ut laudatio eius iocunda fieret deo; non enim usurpantis, sed precantis assertio est. Tamen ne penitus refugisse uideamur, consideremus qui uicini tribubus fuerint Iudaeorum. nam ut uetera recenseamus,
Abbreviated transcription (Latin):
te st̃. Ubi aut̃ grã. ñ utiq merito oꝑũ. nec iustificatione
uirtutũ. sed liberalitate donantis. electione redim̃tis.
quod ȩꝙ scriptura tedocuit. dicente apło paulo. Si autẽ
querebat isrł hoc ñ est consecutus. Qr̃ ñsit consecutꝰ
agnosce. ꝗa se iustificare cupiebat. ꝗa oꝑum suoꝵ iactan¬
tiam reꝗrebat. ꝗa fidẽ non detulit. nec grãm recogno¬
uit. et ĩdeo electio c̃secuta quȩ uocantẽ audiuit. adue¬
mentẽ suscepit. Merito gͦ in ꝑsona ppłi illiuꝰ dicit᷑. Posu¬
isti nos in ob ꝓbriũ uicinis nr̃is. illusionẽ et derisum his
ꝗ s unt incircuitu nr̃o. Qui sunt isti finitimi. & quem¬
ad modũ ad uiciniam isrł itȩ ppłi ꝑtinuisse uideant᷑.
ñ est facile discernere. si sp̃alis uicinia reꝗratur. habens
qͦddam lum̃ cognitionis ad in uestigandum misteriũ
xp̃i. presertim cũ in ipso libro salomonis ꝗscribitur ec¬

Expanded text:
tae sunt. ubi autem gratia, non utique merito operum nec iustificatiotae sunt. ubi autem gratia, non utique merito operum nec iustificatiovirtutum: sed liberalitate donantis, electione redimentis; quod aeque Scriptura te docuit, dicente apostolo Paulo: Si autem quaerebat Israel, hoc non est consecutus. quare non sit consecutus agnosce: quia se iustificare cupiebat, quia operum suorum iactantiam requirebat, quia fidem non detulit nec gratiam recognouit. et ideo electio consecuta quae uocantem audiuit, aduenientcm suscepit. Merito ergo in persona populi illius dicitur: posuisti nos in obprobrium uicinis nostris, inlusionem et derisum his qui sunt in circuitu nostro. qui sunt isti finitimi et quemadmodum ad uiciniam Israelitae populi pertinuisse uideantur, non est facile discernere. si spiritalis uicinia requiratur, abest quoddam lumen cognitionis ad inuestigandum mysterium Christi, praesertim cum in ipso libro Salomonis qui inscribitur Ec
Abbreviated transcription (Latin):
&sine cõmutatione degenerẽ ppłm uendidisti. Uñ in po¬
nhabuerit ppłs erroris. Quia non potest hõ argento uel
auro uel possessionib redimere animã suã. Quã enĩ dabit
cõmutationẽ animȩ suȩ. cũ illa tpr̃alia uel caduca sint. aĩa
aut ꝑmaneat uel ad p̃miũ uel ad penã: Non fuit aũt etiã
illa cõmutatio in impiis quȩ est in resurrectione. dequadicẽ
apłs. Om̃s resurgemꝰ. ñ om̃s immutabim᷑. Potest qͦq et
sic intellegi. ꝗa et pauci redẽpti immutari meruer̃. ut
abraham. isaac. iacob. moyses. ñ tam̃ ad om̃s cõmutatio
atq manifesta p̃cedunt. osine ulla dubitatione mer¬
guntur. quȩ aut̃ leuiora sunt. bonis oꝑib sepe releuant᷑
pendit. nulla bonoꝵ oꝑum cõmutatione reuocatur. Ergo
multitudinẽ habuit incõmutatione sua. sed redẽptꝰ ẽ gratiꝰ
qͦd te docet apłs dicens. Reliꝗe scđm electionẽ gr̃e saluȩ fac¬

Expanded text:
et sine commutatione degenerem populum uendidisti. unde in poet sine commutatione degenerem populum uendidisti. unde in ponon habuerit populus erroris, quia non potest homo argento uel auro uel possessionibus redimere animam suam. quam enim dabit commutationem animae suae, cum illa tempor.alia uel caduca sint, anima autem permaneat uel ad praemium uel ad poenam? non fuit autem etiam illa commutatio in impiis quae est in resurrectione, de qua dicit apostolus: omnes resurgemus, non omnes immutabimur. potest quoque et sic intellegi, quia, etsi pauci redempti immutari meruerunt ut Abraham Isaac Iacob Moyses, non tamen ad omnes commutatio atque manifesta praecedunt et sine ulla dubitatione merguntur, quae autem leuiora sunt bonis operibus saepe releuanturpendit, nulla bonorum operum commutatione reuocatur. Ergo multitudinem habuit in commutatione sua, sed redemptus est gratis, quod te docet apostolus dicens: reliquiae secundum electionem gratiae saluae fac
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sui. Quigͦ uendit᷑. uilis et sine p̃cio ẽ. quasi qui magis
nonsit quã qui sit. Uñ et aꝗla dixit. Tradidisti ppłm tuũ
ut ñ ẽẽt. & symmachus. tradidisti ppłm tuũ sine substan¬
tia. Non sunt enĩ ꝗ repudiant᷑ axp̃o. sunt aũt ꝗeliguntur¬
ad nõ. qm̃ dñs uocauit quȩ non sunt tamquam quȩ sint.
Et electe sunt gentiũ nationes. ut destrueret᷑ ꝑfidia uidõꝵ
Innchilũ gͦ traditꝰ ẽ ille ppłs. ꝗa peccato suo uenditꝰ ẽ. Nul¬
lam enĩ ht̃ culꝑa substantiã. Unde dictũ puto. Et ñ fuit
multitudo in cõmutationib eoꝵ. Hoc ẽ gratis nos dispersi¬
sti ꝑnationes. Neq enĩtu ꝗcquã ꝑ cõmutationẽ accipis. ut
uimã tradas. hoĩs. Nichil enĩ tibi gratiuꝰ ẽ animę
conuersione. Sed si conuerti detractat. ipsa se tradit in
nichilũ. ut peccato & flagicio mancipetur. Idõ tus ine p̃cio

Expanded text:
christi sui. Qui ergo uenditur, uilis et sine pretio est, quasi qui magis christi sui. Qui ergo uenditur, uilis et sine pretio est, quasi qui magis non sit quam qui sit. unde et Aquilas dixit: tradidisti populum tuum, ut non esset, et Symmachus: tradidisti populum tuum sine substantia. non sunt enim qui repudiantur a Christo; sunt auiem quam dominus uocauit quae non sunt tamquam quae sint et electae sunt gentium nationes, ut destrueretur perfidia Iudaeorum. in nihilum ergo traditus est ille populus, quia peccato suo uenditus est; nullam enim habet culpa substantiam. Unde dictum puto: et non fuit multitudo in com m uta t ionsti per nationes. neque enim tu quicquam per commutationem acoipis, ut animam tradas hominis; nihil enim tibi gratius est animae conuersione. sed si conuerti detractat, ipsa se tradit in nihilum, ut peccato et flagitio mancipetur. ideo tu sine pretio
Abbreviated transcription (Latin):
Iue p̃eium ñ ht̃ quia peccatũ ht̃. iste in p̃cio ẽ cui peccatum
renussũ ẽ. Uñ recte eccłȩ filiis dr̃. Precio empti estis. nolite
fieri serui hõĩum. Sitibi dicit᷑ neseruuꝰ fias hõium & ꝑas
ꝓpriam lib̾tatẽ. multomagis dr̃ tibi neseruũ fias peccati.
&iterũ ne seruuꝰ fias serpentis inimici & aduersarii. sed ser¬
uias soli dño. ꝗ propria te redemit caritate. ꝗa ipse ẽ suo¬
rum redẽptio seruulorũ. Non uendit gͦ dñs nisi seruum
ioseph. quẽ fr̃s ꝓprii uendider̃. quẽ dñs tam̃ infigura pro¬
prię passionis redemit aser uitute. renouauit ad gr̃am.
Vendider̃ itaq eũ fr̃s. & acceper̃ pecuniã. sed dñs eum
ñ solũ libertati reddidit. sed etiã dignitate cumulauit. Fi¬
gura aũt in eũ fuisse dni iħu. ostendit scriptura quȩ di cit.
Filius meus telo appetitus. ad me reuertere. Et alibi. Pri¬
mogenit᷑ tauri decus eius. eo qđ exaltauerit ds̃ pat cornu

Expanded text:
cui peccatum remissum est. unde recte ecclesiae filiis dicitur: pretio empti estis; nolite fieri serui hom i num. si tibi dicitur, ne seruus fias hominum et perdas propriam libertatem, multo magis dicitur tibi, ne seruus fias peccati, et iterum, ne seruus fias serpentis inimici et aduersarii, sed seruias soli domino, qui propria te redemit caritate, quia ipse est suorum redemptio seruulorum. Non uendit ergo dominus nisi seruum Ioseph, quem fratres proprii uendiderunt, quem dominus tamen in figura propriae passionis redemit a seruitute, renouauit ad gratiam. uendiderunt itaque eum fratres et acceperunt pecuniam, sed dominus eum non solum libertati reddidit, sed etiam dignitate cumulauit. figuram autem in eo fuisse domini Iesu ostendit scriptura, quae dicit: filius meus zelo appetitus, ad me reuertere, et alibi: primogenitus tauri decus eius, eo quod exaltauerit deus pater cornu
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dixidnẽ miserere mei. sana animã meã qm̃ peccaui
tibi. Potest et exꝑsona dđ regis hoc dici ꝗuidens inspũ
tantã uictoriã & grãm xp̃i. petit ut milla remissione pec̃¬
catoꝵ om̃iũ & suimisereat᷑. qm̃ et ipse silegib quasi rex
ñ teneret᷑ humanis. dõ tam̃ obnoxiũ se ꝓpeccatis suis eẽ
cognoscit. Confitet᷑ gͦ peccatũ suũ. ut accipiat remissionẽ
et generalis in dulgentiȩ munꝰ in ueniat. Potest et ex p¬
remꝰ auxiliũ. ipsi peccata nr̃a fateam. et tẽ maxime cum
urgͥem̃ & terimur. cũ dolore et amaritudine ꝓ sternamus.
ne tacuisse uideam̃. qͦ medicina citiuꝰ nrĩs uulnerib defe¬
ratur. ut sanati aduersario resistamꝰ. Quomͦ enĩ potest
c̃ gredi uulneratꝰ : Uñ discimꝰ ꝗa peccatorũ nr̃oꝵ aculeis
uulneram̃. Uulnꝰ medicũ querit. medicꝰ c̃fessionẽ exigi.
Hinc qͦq magis ac magis aꝑire saluator sacram̃tũ suȩ inci¬

Expanded text:
ego dixi: domine, niserere mei; sana animam meam quoniam peccaui ego dixi: domine, niserere mei; sana animam meam quoniam peccaui tibi. potest et ex persona Dauid regis hoc dici, qui uidens in spiritu tantam uictoriam et gratiam Christi petit, ut in illa remissione peccatorum omnium et sui misereatur, quoniam et ipse, si legibus quasi rex non teneretur humanis, deo tamen obnoxium se pro peccatis suis esse cognoscit. confitetur ergo peccatum suum, ut accipiat remissionem et generalis indulgentiae munus inueniat. potest et ex premus auxilium, ipsi peccata nostra fateamur et tunc maxime, cum urgemur et terimur, cum dolore et amaritudine nos prosternamus, ne tacuisse uideamur, quo medicina citius nostris uulneribus deferatur, ut sanati aduersario resistamus. quomodo enim potest congredi uulneratus? unde discimus, quia peccatorum nostrorum aculeis uulneramur. uulnus medicum quaerit, medicus confessionem exigit. Hinc quoque magis ac magis aperire saluator sacramentum suae inci
Abbreviated transcription (Latin):
dã arte se uersant ut effundant suꝑiorẽ. Cadit ꝗ portaba¬
tur. & is ꝗ portabat suꝑior inuenitur ut sternat urguen¬
tẽ. Spiritali itaq palestra dñs iħs onera nr̃a suscipien ᷤ.
in illa se passionis suȩ congres sione subiecit. & infirmita¬
tis specie ut eũ aduersarius hoemparẽ cet̾̃is iudicaret. quẽ
facile possit oppͥmere. diuinitatis arma deposuit. huma¬
nitatis tegm̃ assũpsit. Securꝰ uictorię ꝓpiuꝰ tẽptator acces¬
sit. in costa eũ telo militis uoluit uulnerare. reputans et
hunc sic̃ adã ꝑcostã posse ꝓsterni. Sed uulneratuꝰ lat̾e dñs
iħs. uitã ꝓclux̃ euulnere. euacuauit omẽ peccatũ. deiecit
aduersariũ cuiꝰ mortẽ latronis ꝑtulit. & in illa morte. in il¬
la sui corporis sepultura cũ estimaret᷑ opp̾ssus. elisus sua se
uir tute uersauit. cecidit aduersariuꝰ. dñs resurrex̃. Seq̃r

Expanded text:
dam arte se uersant, ut effundant superiorem; cadit qui portabadam arte se uersant, ut effundant superiorem; cadit qui portabatur et is qui portabat superio inuenitur, ut sternat urgentem. spiritali itaque palaestra dominus Iesus onera nostra suscipiens in illa se passionis suae congressione subiecit et infirmitatis specie, ut eum aduersarius hominem parem ceteris iudicaret quem facile posset opprimere, diuinitatis arma deposuit, humanitatis tegmen assumpsit. securus uictoriae propius temptator accessit, in costa eum telo militis uoluit uulnerare, reputans et hunc sicut Adam per costam posse prosterni . sed uulneratus latere dominus esus uitam produxit e uulnere, euacuauit omne peccatum, deiecit aduersarium , cui mortem latronis eripuit, et in illa morte, in illa sui corporis sepultura, cum aestimaretur oppressus elisus, sua se uirtute uersauit, cecidit aduersarius, dominus resurrexit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ganteni. Secd etiã stratũ omem uers at dñs in infirmitate
sanguentis. cui ad eẽ dignat᷑. Qđ uersatur statũ mutat.
aut ex amine in egritudine. aut exegritudine ad sanita¬
tem. Hic gͦ ꝗ egrotat uertat se ad remediũ sanitatis. Sic
sorũ salutẽ. Itaq passione infirmitas ẽ soluta. mors resur¬
rectione. Sic̃ gͦ seipse uersauit ad ppłoꝵ redẽptionẽ. nec
sensit aculeũ mortis aut uulneris infirmitatem: sic eũ qui
in se credit & si grauit egrorantẽ. ut amorte liberet uer¬
sat aduitã. Om̃em gͦ stratũ. hoc ẽ uniuersoꝵ hõiũ infir¬
mitatẽ. insua infirmitate uersauit. Suscepit enĩ infir¬
mitates om̃ium ĩ sua carne. erex̃ se incrucẽ. et uersauit
om̃iũ infirmitates insui corporis infirmitate. Uñ dic it
esaias. Liuore eiꝰ nossanati sumꝰ. Habent hoc luctatores:
ut se subiciant his ꝗb c̃grediunt᷑. atq luctant᷑. ut oppri¬

Expanded text:
gantem. sed etiam stratum omnem uersat dominus in infirmitate gantem. sed etiam stratum omnem uersat dominus in infirmitate languentis, cui adesse dignatur. quod uersatur, statum mutat aut ex sanitate in aegritudinem aut ex aegritudine ad sanitatem. hic ergo, qui aegrotat, uersat se ad remedium sanitat\'s. Sicsorum salutem. itaque passione infirmitas est soluta, mors resurrectione. sicut ergo se ipse uersauit ad populorum redemptionem nec sensit aculeum mortis aut uulneris infirmitatem, sic eum, qui in se credit, etsi grauiter aegrotantem, ut a morte liberet, uersat ad uitam. omnem ergo stratum; hoc est uniuersorum hominum infirmitatem in sua infirmitate uersauit. suscepit enim infirmitates omnium in sua carne, erexit se in crucem et uersauit omnium infirmitates in sui corporis infirmitate. unde dicit Esaias: liuore eius nos sanati sumus. habent hoc luctatores, ut se subiciant his quibus congrediuntur atque luctantur, ut oppri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lectꝰ doloris. nͥ caro infirmitatis : Et bene lectꝰ doloris. ꝗa
corpꝰ ẽ mortis. de qͦse lib̾ari apłs dep̃cat᷑. ut tamquã detu¬
mulo qͦdã possit assurgere. in qͦ egra iacet aĩa. & qͣsi qͦdam
decũbit lectulo. Sym machus lectũ miseriȩ dix̃. Aꝗla gͥba¬
tũ miseriȩ. Ex p̃ssiuꝰ septuaginta uiri lectũ doloris putaue¬
r̃ eẽ dicendũ. his gͦ uersiculis utendũ ẽ ap̃ eos ꝗdutuiꝰ infir¬
mitate corporis detinentur. ut habeant medicinã dĩ. quo
sani ẽẽ mereant᷑. Lectꝰ gͦ aĩȩ caro infirma ẽ. cuiꝰ egritudini
aĩa nr̃a cõpatit᷑. Quȩ si habeat aduitorẽ dñm. dicit ei.
Surge tolle lectũ tuũ & uade indomũ tuã. Quo c̃ fortaiꝰ
dĩ uerbo ꝗeger erat. surgit et tollit lectũ suũ in qͦ iacebat.¬
& redit instatũ pͥstinũ sanitatis. Hoc ẽ indomũ suã re¬
gredi. ut habitet indomicilio robustissimȩ ualitudinis.
Qui habitat regit. ꝗ regit uirtutis ht̃ sibi grãm suffra¬

Expanded text:
ctus doloris, quia corpus est mortis, de quo se liberari apostolus deprecatur, ut tamquam de tumulo quodam possit assurgere, in quo aegra iacet anima et quasi quodam decumbit in lectulo. Symmachus lectum miseriae dixit, Aquilas grabatum miseriae, expressius Septuaginta uiri lectum doloris putauerunt esse dicendum. his ergo uer- 30 siculis utendum est apud eos, qui diutius infirmitate corporis detinentur, ut habeant medicinam dei,. quo sani esse mereantur. lectus ergo animae caro infirma est, cuius aegritudini anima nostra compatitur, quae si habeat adiutorem dominum, dicit ei: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. quo confortatus dei uerbo qui aeger erat surgit et tollit lectum suum in quo iacebat et redit in statum pristinum sanitatis. hoc est in domum suam regredi, ut habitet in domieiIioTobustissimae ualitudinis. qui habitat regit, qui regit uirtutis habet sibi gratiam suffra
Abbreviated transcription (Latin):
cent. ñ facile ꝗs quã uendit nisi eũ ꝗsibi displiceat. & quem
usui suo in habilem putet. & iterũ unꝰꝗsq emere desiderat
eũ quẽ utilitati uł ministerio cõmodũ uidicauerit. Sed
et ipsi uendendis mancipiis sũptũ exercent suũ & sectantur
lucra Utiq ita uiles habent eos qͦs uendt̃. ut eis uiliores sint
quã pecunia. & sepe etiã ipsi qͦs negotiacioni suȩ magis habi¬
les estimauerint. malunt tenere quam uendere. Itagͦ et
ds̃ uiliorẽ uendidit. potiorem emit. Uendidit ppłm iudeo¬
rũ. ñ inclem̃tia dĩ sed suaculpa. ꝗbus recte dicitur. Ecce
peccatis ur̃is uenditi estis. & ꝓpt̾ iniꝗtates ur̃as dimisi ma¬
Unde petrꝰait. Precio empti estis. ñ corruptibilib argen¬

Expanded text:
cent; non facile quisquam vendit nisi eum, qui sibi displiceat, et quem cent; non facile quisquam vendit nisi eum, qui sibi displiceat, et quem usui suo inhabilem putet: et iterum, unusquisque emere desiderat eum, quem utilitati vel ministerio accommodum judicaverit. Sed et ipsi qui in vendendis mancipiis sumptum exercent suum, et sectantur lucra; utique ita viles habent eos, quos vendunt, ut eis viliores sint quam pecunia: et saepe etiam ipsi quos negotiationi suae magis habiles aestimaverint, malunt tenere, quam vendere. 42. Ita ergo et Deus viliorem vendidit, potiorem emit. Vendidit populum Judaeorum, non inclementia Dei, sed sua culpa; quibus recte dicitur: Ecce peccatis vestris venditi estis, et propter iniquitates vestras dimisi maUnde Petrus ait: Pretio empti estis, non corruptibilibus argen
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitur aut aduersarius scõs dñi ad sua dampna temp¬
tare. Dum enim tẽptat meliores reddit. ut ꝗ tẽpta tur
possit et alios instituere. ꝗ sibi ipse in ualidus uidebatur.
Deniq petrũ eccłȩ p̃ponitur pꝰquã temptatꝰ adiabolo ẽ. idoq
ante significat dñs ꝗd sit illud qđ postea eum pastorẽ elegi
dñici gregis. Nam hic dixit. Tu aũt conuersus confirma fr̃s
ẽ sic̃ triticũ. ut ẽet ipse cũ sc̃ĩs dñi unꝰ panis. ꝗ nob eẽt alimentũ.
Dum enĩ petri actꝰ legimꝰ. petri p̃cepta cognoscimꝰ. fit nob uitȩ
et̃ne &salutis alim̃tũ. Uendidisti inꝗt ppłm tuũ sine p̃cio.
Emendi et uendendi uidetur equalis cuiquã ẽẽ contractus.
Sed tm̃ si ementis & uendentis affectũ consideres. unꝰꝗsq sibi
uiliorẽ uendit. & cõplacitũ emit. Ut enĩ preter id genus
hominũ loquam ꝗ negociationẽ uendendis mancipiis exer¬

Expanded text:
cogitur autem aduersarius sanctos domini ad sua damna tempcogitur autem aduersarius sanctos domini ad sua damna temptare; dum enim temptat, meliores reddit, ut qui temptatur possit et alios instituere, qui sibi ipse inualidus uidebatur. denique Petrus ecclesiae praeponitur, postquam temptatus a diabolo est. ideoque ante significat dominus, quid sit illud, quod postea eum pastorem elegit dominici gregis. nam hic dixit: tu autem conuersus confirma fratres est sicut triticum, ut esset ipse cum sanctis domini unus panis, qui nobis esset alimentum. dumaeternae et salutis alimentum. 41. Vendidisti, inquit, populum tuum sine pretio. Emendi et vendendi videtur aequalis quidam esse contractus: sed tamen si ementis et vendentis affectum consideres, unusquisque sibi viliorem vendit, et complacitum emit. Ut enim praeter id genus hominum loquamur, qui negotiationem vendendis mancipiis exer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbati. ita etiam ꝗuentilati st̃ ad ꝓbationẽ ꝑ uenire me¬
ruer. Sicut enĩ triticũ uentilatur. & apaleis separatur
& mundũ ẽ. si aut uentilatũ non fuerit. mundũ ẽẽ ñ
poterit. sed ẽ apaleis con cretũ atq ꝑmixtum. ita etiam
homo nisi tẽptationib fuerit uentilatus. fragilia queq¬
uel paleas a se ñ potest separare. Unde etiã ad petrum
dictum ẽ. symon ecce sathanas expostulauit ut uenti¬
let uos sicur triticũ. ego aũt rogaui patrẽ meũ. ut non
deficiat fides tua. Uide ꝗd dicit et intellege. Uentilat᷑ pe¬
trũ ut xp̃m negare cogatur. incidit tẽptationes. quȩdã locin
ẽ qͦsi plena palearũ. sed locutꝰ uerbo ut fundatior eẽt affec¬
tu. Deniq fleuit. & paleas suas lauit. & illis tẽptationibus
niũ quã ꝑturbationis illiuꝰ tẽptam̃tũ. & ideo plus quam
passus ẽ ad ꝗsiuit. Ad ꝗsiuit enĩ xp̃m sibi patrocinantem

Expanded text:
probati, ita etiam qui uentilati sunt ad probationem peruenire meprobati, ita etiam qui uentilati sunt ad probationem peruenire meruerunt. sicut enim triticum uentilatur et a paleis , mundum est, si autem ventilatum non fuerit, mundum esse non poterit; sed exstat paleis concretum atque permixtum: ita etiam homo nisi tentationibus fuerit ventilatus, fragilia quaequel paleas a se non potest separare. unde etiam ad Petrum dictum est: Simon, ecce satanas expostulauit ut uentilet uos sicut triticum; ego autem rogaui patrem meum, ut non deficiat fides t u a. uide quid dicit et intellege: uentilatur Petrus; ut Christum negare cogatur. incidit temptationes, quaedam locutus est quasi plena palearum, sed locutus est uerbo, ut fundatior esset affectu. denique fleuit et paleas suas lauit et illis temptationibus nium quam perturbationis illius temptamentum! et ideo plus quam passus est adquisiuit; adquisiuit enim Christum sibi patrocinantem.
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑueniret. Est aũt ille sponsus ꝗ quasi giga is ꝑcurrit
hanc uiã totã. inuiã aliis sibi ꝑuiam. & exillo cepit per¬
uia iã ẽẽ mortalibus. ita tam̃ ut usu ascenderent. Soluꝰ
tam̃ ille ipse ante descenderet. ut postea sc̃i eiꝰ mere¬
rentur ascendere. Audi gͦ quomͦ disseminatio fuerit de
celi sum mo ad cęli summum. Asũmo inꝗt cęlo egressio eiꝰ.
& occursuꝰ eiꝰ usq ad sũmũ eiꝰ. Cui hõi hoc possit attribui :
Moyses uix inuerticẽ sina montis ascendit. et hoc ꝗa uo¬
Nemo enĩ ascendit in cęlũ: nisi qui descendit decȩlo filius
hoĩs ꝗ ẽ in cęlis. Uides gͦ ꝗa et cum descenderet et ascen
deret ipse erat. et manebat incelo. Ipse enĩ dixit. cęlum
et tram ego cõpleo dic̃ dñs Ipse ẽ ꝗ est incȩlo. Hec dedisꝑ¬
sione satis dicta sunt. Ceterũ qͦd ait. uentilasti nos. & si
uerbo distat. sensu congruit. Sicut enĩ illi ꝗdisꝑsi sunt

Expanded text:
la perueniret. est autem ille sponsus, qui quasi gigans percucurrit la perueniret. est autem ille sponsus, qui quasi gigans percucurrit hanc uiam totam inuiam aliis, sibi peruiam; et ex illo coepit peruia iam esse mOItalibus, ita tamen, ut isti ascenderent, solus tamen ille ipse ante descenderet, ut postea sancti eius mererentur ascendere. audi ergo, quomodo disseminatio fuerit de caeli summo ad caeli summum: a summo, inquit, caelo egressio eius et occursus cius usque ad summum eius. cui homini hoc possit attribui ? Moyses uix in uerticem Sina montis ascendit et hoc quia uonemo enim ascendit in caelum nisi qui descendit de caelo, filius hominis qui est in caelis. uidderet, ipse erat et manebat in coelo. Ipse enim dixit: Coelum et terram. ego compleo, dicit dominus; ipse est qui est in caelo. haec de dispersione satis dicta sint. Ceterum quod ait: uentilasti nos, etsi uerbo distat, sensu congruit. sicut enim illi qui dispersi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uersa att dispsi. ut in agrũ eccłe gentibus congregati
diuersis fructib refulgerent toto orbe t̃rarũ. Isti gͦ dispersi¬
ones dicuntur. sicut etiã inposterioribus idem dauid dicit.
Edificans hirłm dñs. et disꝑsiones isrł congregans. Dispersi
sunt enĩ ut nouos fructꝰ facerent. & postea ueluti triticũ
nouũ eccłȩ horreis inueherent᷑. Hęc aũt disꝑsio ñ in infe¬
riorib fit. hoc ẽ ñ int̾ra sed incęlo. Deniq legis hoc p̃cep¬
ta c̃firmant ꝑ quã dic̃ dñs. si fuerit disꝑsio asum mo cȩlo
usq ad sũmũ cęli. inde c̃gregabo te dicit dñs. Quȩ ẽ dis ꝑ¬
sio asummo cȩlo usq ad summũ cęlũ : Quis iste tantꝰ ꝗ sic
potuerit disseminari : Si hõ interra natꝰ ẽ. abimo ñ a sum¬
mo cepit. Si ista te mouent atꝙ ꝑturbant. redi ad suꝑio
ris segetes fecundauit. ut fructꝰ eaꝵ ad cęlestia receptacu¬

Expanded text:
uersa atque dispersi, ut in agrum ecclesiae gentes congregatae uersa atque dispersi, ut in agrum ecclesiae gentes congregatae diuersis fructibus refulgenent toto orbe terrarum. isti ergo dispersiones dicuntur, sicut etiam in posterioribus idem Dauid dicit: aedificans Hierusalem dominus et dispersiones Israel congregans. dispersi sunt enim, ut nouos fructus facerent et postea ueluti triticum nouum ecclesiae horreis inueheretur. Haec autem dispersio non in inferioribus fit, hoc est non in terra, sed in caelo. denique legis hoc praecepta confirmant, per quam dicit dominus: si fuerit dispersio tua a summo caelo usque ad summum caeliinde congregabo te, dicit dominus. quae est dispersio a summo caelo usque ad summum caelum ? quis iste tantus, qui sic potuerit disseminari ? si homo in terra natus est, ab imo, non a summo coepit. si ista te mouent atque perturbant, redi ad superiris segetes fecundauit, ut fructus earum ad caelestia receptacu
Abbreviated transcription (Latin):
sisse uirtutib. sed etiam ꝓpter hanc breuẽ uitã.ammor¬
talitatẽ illis eẽ quesitam. Qđ ostendit etiã qui seꝗtur
uersiculus. ꝗa dixer̃. inter gt̃s disꝑsisti nos. Similiter the¬
odocion dixit. Aꝗla aũt & srm machus. ingentibus aut
int̾gentes uentilasti nos. Missi st̃ enĩ apłi sc̃i ad gt̃s. et
nr̃ iħsxp̃c. sic̃ granũ cecidit int̾rã et mortuus ẽ ut mul¬
pullularet. Deniq scriptura hoc dicit dixisse dnm: quia
ꝓpt̾ea uos misi. ut uos eatis & fructũ plurimũ afferatis. &
fructꝰ uester maneat. Factus ẽ gͦ dñs sic̃ sem̃. scđm quod
dictũ ẽ adhabraã. &o seminituo qđ ẽ xp̃c. Sem̃ gͦ om̃iũ
xp̃c. Et idõ cadere se passus est & spargi. ut conforme cor¬
pori suo.trans figuraret corpus humilitatis nr̃e. Hoc gͦ
sem̃ salutare om̃ib hõibus pullulauit. et ex illo ad eiuꝰ
imaginem sigurati quasi semina apłi scĩ. missi st̃ ꝑ di¬

Expanded text:
sisse uirtutibus, sed etiam propter hanc breuem uitam inmorsisse uirtutibus, sed etiam propter hanc breuem uitam inmortalitatem illis esse quaesitam. Quod ostendit etiam qui sequitur uersiculus, quia dixerunt: inter gentes dispersisti nos. similiter Theodotion dixit; Aquilas autem et Symmachus: in gentibus aut inter gentes uentilasti nos. missi sunt enim apostoli sancti ad gentes et hristus sicut granum cecidit in terram et mortuus est, ut mulpullularet. denique scriptura hoc dicit dixisse dominum: quia propterea uos misi, ut uos eatis et fructum plurimum afferatis et fructus uestermaneat. factus est ergo dominus sicut semen, secundum quod dict et ideo cadere se passus est et spargi, ut conforme corpori suo transfiguraret corpus humilitatis nostrae. hoc ergo semen salutare omnibus hominibus pullulauit et ex illo ad eius imaginem figurati quasi semina apostoli sancti missi sunt per di