comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum gabinium grauiter ornateq dix¬
isti. Cum his de Uno imperatore coñ
predones constituendo legem promul¬
gass& & ex hoc ipso loco permulta ide
contralegem uetba fecisti. Quid tame
per deos itamortales si plus apud .ꝓ.r.
& uera causa ualuisset hodie hanc glo¬
riam atq hoc orbis terre imperium
ita clausa erant nobis omnia maria it
neq priuatam rem maxima neqi in¬
blicam iam obire posseraus. Qua :⁊¬
uitas antea unquam fuit non dici a¬
theniensium quȩe satis late condim
mare tenuisse dicitur. non Rartigi¬
nensium qui per multura elassi ida¬
rit imis q rebus ualuerit nor rhodioꝵ
quorum usum ad nostram memoria
disciplina naualis & gloria remasit
quae ciuitas antea unquam tam tenu
is tam parua insula fuit quae no por¬
tus suos & agros & aliquam partẽ re¬
gionis atq dre maritime per se ipsa
defenderet. At hercle aliquos annos
continuos ante legera gabiniam ille
nis permansit magna ac multo tade¬

Expanded text:
lum Gabinium, graviter ornateque dixlum Gabinium, graviter ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc ipso loco permulta item contra eam legem verba fecisti. quid? tum, per deos immortalis! si plus apud populuet vera causa valuisset, hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium ita clausa nobis erant maria omnia ut neque privatam rem transmarinam neque publicam iam obire possemus? quae civitas umquam fuit antea, non dico Atheniensium quae satis late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaginiensium qui permultum classe ac maritimis rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria permansit, quae civitas, inquam, antea tam tenuis aut tam parvola fuit quae non portus suos et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet? at hercules aliquot annos continuos ante legem Gabiniam ille nis permanserit, magna ac multo max
Abbreviated transcription (Latin):
his ipsis locis adsit ut habeat eercitu
ut ab his qui habent accipere statim po¬
ssit quid expectamus Alit cur non du¬
cibus dus ĩ thortalibus eidem cui eate¬
ra sũma cum salute rer .p. & uestris be
tulus ⁊terq ortensius ornatione dissẽ¬
siut quoꝵ ego auctoritatem apud uos
multis locis plurimum ualuisse & ua¬
lere oportere confiteor. ed in hac ca
tam & si cognoscitis auctoritates cotra¬
tamen ꝯͦmissis auctoritatib ipsa ue &
ratione exquirere possumus ueritate
atq hoc facilius quod ea omnia qure
ame adhuc dicta sunt udem isti uera
esse concedunt & necessarium bellum
esse & magnum & in uno. ga. pom.
suma esse binnia. Quid igͤitur ait hor¬
tensiussi uni omnia tribuetida sintu¬
num dignissimũ esse Rompenam sed
ad unurdi tamen omnia deferri non
oportere obsoleuit. Lam ista oratio re
tu idem Q hortensi multa protua sũ¬
ma copia ac singulari facultate dicendi
& insenatu contra uirum fortem. Au¬

Expanded text:
eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, quid exspectamus? aut cur non ducibus dis immortalibus eidem cui cetera summa cum salute rei publicaetus Hortensius, ab hac ratione dissentiunt. quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostis auctoritates contratamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idem isti vera esse concedunt, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn. Pompeio summa esse omnia. quid igitur ait Hortensius? si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. obsolevit iam ista oratio re tu idem, Q.Quinti Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A.Au
Abbreviated transcription (Latin):
fiues assenserint sotĩ attemperauerint
hostes obedierint. sed etiam uenti ter¬
pestatesq obsecundarint hoc breuissie
dicam Neminem un qͣtam ĩpudetera
fuisse quia dus ĩ mortalibus tot & tã¬
tas restacitus auderet optare quot e
tulexunt quod ut illi propr̾ium ac ꝑ¬
petuum sit. Quirites tum cõmunis sa¬
lutis ato imperii tum ipsius hominis
cansa sicuti facitis uelle & optare de¬
betis. Quare cum & bellum ita sit ne¬
cessarium ut negligi non possit ita ma¬
gnum ut accuratissime sit ad minis¬
frandum & cum ei imperatorẽ proe¬
ficere possitis in quo sit exiia belli sci¬
entia singularis uirtus clarissima aucto¬
ritas egregia fortuna dubitatis. Q uirites
oblatum & datuma est in rem .p. conse¬
ruandam atq amplificandam confe¬
ratis: Quid si .r.p .gn. pom priuata
esset hoc tempore tamen ad tantum
bellum iserat deligendus ato mittẽdo/
Nunc cum ad coeteras sũmas utilitates
hec quom oportunitas adiungatur ut

Expanded text:
cives adsenserint, socii obtemperarint, cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impudentem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare quot etium detulerunt. quod ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum communis salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle et optare debetis. qua re cum et bellum sit ita necessarium ut neglegi non possit, ita magnum ut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis, Quirites, oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque amplificandam conferatis? quod si Romae Cn. Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus atque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in
Abbreviated transcription (Latin):
liquum est ut de felicitate quam pres¬
tare de se ipso nemo potest meminisse
& comemorasse de altero possurus sicud
equũ est hominis de potestate deoꝵ timi¬
de & pauca dicamus. Ego erum sic existi¬
mo Maximo Marcello. Seipioni. Ma¬
rio coeteris magnis imperato ribus non
solum propter uirtutem sed etiam pro¬
pter fortunan sepius rmperia manda¬
ta atq exercitus esse cõmissos. ł uit enĩ
profecto quibusdam sumis uiris queda
ad amplitudinem & ad gloriam & ad
tes magnas bene gerendas diuitus ad¬
iuncta fortuna de huius aute hominis
felicitate quo de nunc agimus hac utar
moderatione dicendi non ut in illius
potestate fortimam positam ẽẽ dicam
sed ut preterita meminisse reliqua spe¬
rare uideamur ne aut inuisa chis in¬
mortalibus oratio nostra aut ingrata
eẽ uideatur. Itaq non sum predicatur
quantas illa res edomi militieq terra
mariq quanta que felicitate gesserit
ut eius semper uoluntatibus nor modo

Expanded text:
liquum est ut de felicitate quam praesliquum est ut de felicitate quam praestare de se ipso nemo potest, meminisse et commemorare de altero possumus, sicut aequum est homines de potestate deorum, timide et pauca dicamus. ego enim sic existimo, maximo, Marcello, Scipioni, Mario ceterisque magnis imperatoribus non solum propter virtutem sed etiam propter fortunam saepius imperia mandata atque exercitus esse commissos. fuit enim profecto quibusdam summis viris quaedam ad amplitudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna. de huius autem hominis felicitate quo de nunc agimus hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam esse dicam sed ut praeterita meminisse, reliqua sperare videamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur. itaque non sum praedicaturus quantas ille res domi militiae, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo
Abbreviated transcription (Latin):
tute profecturus sit qui tantum aucto¬
ritate profecerit aut quam facile im¬
perio atq exercitu sotios & uectigalia
conseruaturus sit qui ⁊pso nomiue &
rumore defenderit Age uero illa rei
quantam declarat eiusdem hominis
apud hostes p .x. auctoritater quod ex
Iocis tam longinquis tamq diuersis tam
breui tempore ornes una hinc se dedert
ꝙͦ cretensium legati cum m eorum insu¬
la noster imperator exercitusq esset ad
gn. potperam ra ultimas prope terral
fienerunt ei que se omnes cretensium
legatum usum hispaniam misit eirci¬
qui porapeius legatura seraper iudi¬
cauit hi quibus semper erat molestum
ad eum potissirum esse missum spe¬
culatorem quara legatum indicari ma¬
luerunt. Potestis igitur iam constitu
ere. Quirites hant auctoritatem mul¬
tis postea rebus gestis magnisq uestris
iuditus amplificatam quantum apued
illos reges quantum apud exteras na¬
tionesualituram esse existimetis. Re¬

Expanded text:
tute perfecturus sit, qui tantum auctotute perfecturus sit, qui tantum auctoritate perfecerit? aut quam facile imperio, atque exercitu socios, et vectigalia conservaturus sit, qui ipso nomine, ac rumore defenderit? Age vero, illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostes populi Rom. auctoritatem, quod ex locis tam longinquis, tamque diversis, tam brevi tempore omnes una huic se dedi derunt? quod Cretensium legati, cum in eorum insula noster imperator, exercitusque esset, ad Cn. Pompeium in ultimas prope terras venerunt, eique se omnes Cretensium legatum usque in Hispaniam misit: eumque Pompeius legatum semper iudicavit: ii, quibus semper erat molestum, ad eum potissimum esse missum, speculatorem, quam legatum indicare maluerunt? ere, Quirites, hanc auctoritatem multis postea rebus gestis magnisque vestris iudiciis amplificatam quantum apud illos reges, quantum apud exteras nationes valituram esse existimetis. re
Abbreviated transcription (Latin):
Seratorem deposcit. Itaq ut plura
non dicam neq alioꝵ exemplis cõ¬
firmera quantum hunis auctorita
ualeat ra bello ab eodem . gn. por
ꝯium terum egregiarum exempla
sumantur. Q didͤ quo die a uobis
maritimo bello prepositus est iapera¬
tortanta repente ilitas annone ex
surama inopia & caritate rei frumẽ¬
tarie consecuta est unus spe & noie
quantam uix ex sumina ubertate
agrorum diuturna pax efficete po¬
tfusset. Tum accepta in ponto cala mĩ¬
tate ex eoprelio de quo paulo arite u¬
osinuitus ammonili cuma sotũ perti¬
muissent hostium opes arinni quae ere¬
uissent satis firmuch presidium prouĩ¬
tia non haberet amissetis. Asiam qui¬
rites nisi ad ipsum enis temporis diui¬
nitus.gn potapeium ad eas regiones
fortuna .p .x. attuliss& huius adientus
& Mitriclatem insolita inflãmatum
uictoria continuit & Tigranem mag¬
nis copiis nimnitatem. AAsie retarda¬
uit. Et quisquam dubitabit quid uir¬

Expanded text:
peratorem deposcit? Itaque ut plura peratorem deposcit? Itaque ut plura non dicam, neque aliorum exemplis confirmem, quantum huius auctoritas valeat in bello, ab eodem Cn. Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur: qui quo die a vobis maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente vilitas annoxae ex summa inopia, et charitate rei frumentariae consecuta est, unius spe et nomine, quantam vix ex summa ubertate agrorum diuturna pax efficere potuisset. Iam vero, accepta in Ponto calamitate, ex co praelio, de quo vos paulo ante invitus admonui, cum socii pertimuissent, hostium opes, animique crevissent: cum satis firmum praesidium provincia non haberet, amisissetis Asiam Quirites, nisi ipsum id temporis divinitus Cn. Pompeium ad easregiones fortuna populi Rom. attulisset. Huius ad ventus et Mithridatem insolita inflammatum victoria continuit, et Tigranem magnis copiis minitantem Asiae retardavit. Et quisquam dubitabit, quid vir
Abbreviated transcription (Latin):
Huic tantum bellur hoc transmitẽ¬
dum sit qui ad omnia uestre memo¬
rie bella confitienda diuino consilio
natus esse uideatur. Et quoniam aue¬
toritas multum quoq in bellis ad mĩ¬
nistrandis atq impio militari ualet
certe nemini dubium est quin ea m
re idem ipse imperator plurimum
possit. Uehementer autem pertinere
ad bella administranda quid hostes
quid sotii de imperatoribus uestris
extiment quis ignorat eum sciam
homines in tantis rebus ut aut con¬
teninant aut metuant aut oderint
aut ament opinione non minus fa¬
me quam aliqua alia ratione com¬
moueri. Quodd igitur nomen unq̃
in orbe terrarum clarius fuit cuiut
res geste pares de quo homine uosid
quodd maxime facit auctoritatem
tanta & tam pulera iuditia fecistis
An uero ullatn usꝗͣ ẽẽ oram tam de¬
sertam putatis quõ non illius ducis
templis ex quibus hic locus conspici
potest unum sibi ad eodem omniu
gentium bellum. gn. pompeiuma im¬

Expanded text:
huic hoc tantum bellum permittenhuic hoc tantum bellum permittendum sit qui ad omnia nostrae memoriae bella conficienda divino quodam consilio natus esse videatur? et quoniam auctoritas quoque in bellis adminicerte nemini dubium est, quin ea in re idem ille imperator plurimum possit. Vehementer autem pertinere ad bella administranda, quid hostes, quid socii imperatoribus vestris existiment, quis ignorat, cum sciamus, homines in tantis rebus, ut aut contemnant, aut metuant, aut oderint, aut ament, opinione non minus famae, quam aliqua certa ratione commoveri? Quod igitur nomen unquam in orbe terrarum clarius fuit? cuius res gestae pares? de quo homine vos, id quod maxime facit auctoritatem, tanta et tam praeclarata iudicia fecistis? An vero ullam usquam esse oram tam desertam putatis, quo non illius diei ue omnibus templis, ex quibus hic locus conspici potest, unum sibi ad commune omnium gentium bellum Cn. Pompeium im
Abbreviated transcription (Latin):
cut aliquam nisi ex had urbe mis¬
sum sed de celo lapsum intuentur
Nunc deniq incipiunt credere fu¬
isse homines romanos hac conda
abstinentia quodiam nationibus
exteris incredibile ac falso mẽoria
proditum uidebatur. Nunc imperii
uestri splendor illis gentibus lucet
maiores suos. Stum cum hac tempe¬
rantia magr̃atus habebamus seriure
tam uero ata faciles aditus ad eum
priuatorum ⁊ta libere querimonia
de aliorum iniuriis esse dicuntur ut
is qui dignitate principibus excellit
facilitate per infinis esse uideatur
Iam quantum consilio dicendi gra¬
uitate & copia ualeat in quo ipsdꝰ in¬
est quedam dignitas imperatoria uoi
Quirtes hoc Apso in loco sepe cogno¬
uistis fidem ueto eius inter sotios qu¬
antam existimari putatis quam hos
tes omnium gentium sanctissimaro
iudicant huntanitate iam tanta est
ut difficile dictu sit utinam hostes
magis uirtutem eius pugnantes ti¬
muerint an mansuetuddiñẽ uicti
dilexerint. Et quis dubitabit qui

Expanded text:
sicut aliquem non ex hac urbe missicut aliquem non ex hac urbe missum sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam continentia, quod iam nationibus exteris incredibile ac falso memoriae proditum videbatur; nunc imperi vestri splendor illis gentibus lucem maiores suos tum cum ea temperantia magistratus habebamus servire iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is qui dignitate principibus excellit facilitate infimis par esse videatur. iam quantum consilio, quantum dicendi gravitate et copia valeat, in quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites, hoc ipso ex loco saepe cognostis. fidem vero eius quantam inter socios existimari putatis quam hostes omnes omnium generum sanctissimam iudicarint? humanitate iam tanta est ut difficile dictu sit utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint an mansuetudinem victi dilexerint. et quisquam dubitabit quin
Abbreviated transcription (Latin):
non modo ut sumptum faciat ⁊̃ mi¬
litem nemini uis afferetur. sed ne
cupienti quidem cuiq permittitur
hiemis enim non auaritie perfugi¬
um maiores nostri insotioꝵ ator a
micoꝵ tectis esse uoluerurit. Age uõ
caeteris in rebus qualis sit temperãtia
considerate. Unde illam tanitam
celeritatem & tam incredibiler cur¬
sum inuentum putatis. Non enim
illud ecimia uis remigura aut ars
maudita quedam gubernandi aut
aliqui noui tam celexiter inultimas
erras pertulerunt.Sd& he res quae
ceteros remorari solent non retar¬
darunt non auaritia ab instituto cur¬
siad predam aliquam reuocauit
nin libido ad uoluptatem. non ame¬
ntas ad delectationem. non nobilitat
uibis ad cognitionenz. non deniq la¬
bosipse ad quietem. Postremo signa
& nbulas cdeteraq ornamẽta gͥrecoꝵ¬
oppidorum q ereteci tollenda esse
arbitrantur. ea sibi ille ne uisenda
quidem extimauit. Itaq omnes ꝗ¬
dem nunc in his locis. gn. Pom si

Expanded text:
non modo ut sumptum faciat in minon modo ut sumptum faciat in militem nemini vis affertur, sed ne cupienti quidem cuiquam permittitur; hiemis enim non avaritie perfugium maiores micorum tectis esse voluerunt. age vero, ceteris in rebus quae sit temperantia considerate. Vnde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecooppidorum quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit. itaque omnes nunc in eis locis Cn. Pompeium
Abbreviated transcription (Latin):
uideamini qui hec fecerint. ego aũt
nomino netuinem quare irascim
nemopoterit nisi qui ante dese uo¬
luerit fonfiteri. Etaq propter hano
auaritiam imperatoꝵ quantas cala¬
mitates quocunq uentum sit nr̃i
exercitus ferant quis ignorant Iti¬
nera qua̧e per hoste anot in tralia
imperatores fecerunt recordemini
tum facilius statuetis qui apud exte¬
ras nationes fieri existimetis. Utrũ
plures arbitramini per hoste an nos
militum uestroꝵ armis hostium ur¬
bis an hibernis sotiorũ cĩuitates esse
deletas. Neꝙ potest exercitum is cõ¬
tinere imperator qui se ipsum non
continet neꝙ senerus ẽe in iuditio
qui alios in se seueros esse iudices nõ
tulit. hic miramur hunc homine
tantum excellere ceteris euius le¬
giones sic in asiam preuenerit ut
non modo manus tanti exercitus
sed ne uestigium quidem euiquam
pacato nocdisse dicatur. Iam uero
quemad modum milites hibernẽt qͦ¬
tidie sermones ac littere perferũtut

Expanded text:
videamini qui haec fecerint; ego autem videamini qui haec fecerint; ego autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit confiteri. itaque propter hanc avaritiam imperatorum quantas calamitates, quocumque ventum sit, nostri exercitus adferant quis ignorat? itinera quae per hosce annos in Italia um nostri imperatores fecerint recordamini; tum facilius statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exesed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur. Iam vero quemadmodum milites hibernent, quotidie sermones ac litere perferuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
dia estate confecit. Est hec diuina atq
incredibilis uirtus imaperatoris. Quid
cetere quas paulo ante cõmemorare
ceperan quante atq quã maulte fũt
artes exrmie huius administre corteq
urptutis ac primũ quanta in nocetia
debent esse. Imperatores. quanta de¬
inde ornibus ih rebus temperantia
quanta. fide. quanta facilitate quãto
Ingenio. quarita humanitate. Quae
bre uiter qualia siar in .gn pom cõ¬
Q uirites Sed ea magna ex aliori
contentione quam ipsa per sese co¬
gnosci ato intelligi possunt. Quẽ
Enim possumus iperatoꝵ aliquo
in numero putare cuius in exerci¬
rint qui hunc homine magnũ aut
amplum de re .p. cogitare. Ur pecu¬
niam ex erario depronitam ad bel¬
lum ad ministrandum aut propter
cupiditatem prouintiae magisttatib
diuiserit aut propter auaritiam. Rome
inquestu reliquerit. Uestra ad mur¬
muratio facit quirites ut agnoscere

Expanded text:
dia aestate confecit. est haec divina atque dia aestate confecit. est haec divina atque incredibilis virtus imperatoris. quid? ceterae quas paulo ante commemorare coeperam quantae atque quam multae sunam adiunxit; omnes qui ubique praedones artes eximiae huius administrae comitesque virtutis. ac primum quanta innocentia partim unius huius se imperio ac poteinde in omnibus rebus temperantia, quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter qualia sint in Cn.Gnaeo Pompeio conQuirites, sed ea magis ex aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt. quem enim possumus imperatorem ullo in numero putare cuius in exercirint? quid hunc hominem magnum aut amplum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avaritiam Romae in quaestu reliquerit? vestra admurmuratio facit, Quirites, ut agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
ficere potuit quam celenter. En porn
ciliam adut Africam esplorauit. Ind
Sardiniam cum classe uanit. Non du¬
ssimis presidus classibusq muniuit
Inde secum in italiam tcepisset dua¬
bus hispaniis ac gallia cililpina presi¬
dũs ac nauibus donfirmaa missis ⁊te
Moram illirici maris in achaiam o¬
mnemq gretiam nauilus. Etalie duo
maria maximis classibis firmissimis¬
que presidiis adornauit. Ipse ut abr¬
Undlsio profectus est inde quinqua¬
gesimo die totam ad imseriũ .x.p. sicili
am adiunxit. Omnes qui ubiq predones
fuerunt partixa capti intrfeetiq sunt
partim ynius huitis imapitio ac pote¬
stati se dederunt. Item cretensibus cũ
ad eum usq in paraphilum legatos
deprecatoresq tnisissent pem dedi¬
tionis non adernit obsidesq impara¬
uit. Ita tantum hellura tam drutur¬
numtaon longe latec hispersum qͦ
bello omnes gefites ac minones prerhe¬
bantur. gn pompeius ertrema hieme
aperuit in eunte uerc suscepit me¬

Expanded text:
ficere potuit, quam celeriter Cn.Gnficere potuit, quam celeriter Cn.Gnciliam adiit, Africam exploravit, inde Sardiniam cum classe venit assimis praesidiis classibusque munivit. Inde cum se in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia Transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis item in oram Illyrici maris et in Achaiam omnemque Graeciam navibus Italiae duo maria maximis classibus firmissimisque praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio profectus est, undequinquagesimo die totam ad imperium populam adiunxit; omnes qui ubique praedones fuerunt partim capti interfectique sunt, partim unius huius se imperio ac potestati dediderunt. idem Cretensibus, cum ad eum usque in Pamphyliam legatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit. ita tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello omnes gentes ac nationes premebantur, Cn.Gnaeus Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, me
Abbreviated transcription (Latin):
predorium potestatem peruenirent
Quid aut colophoneum aut baiu
nobilissimas yrbes innumerabilesq
alas captas esse cõmemorera cum lie¬
stros portus atq eos pertus quibus uitã
& spiritum ducitis in predonum fini¬
se potestate sciatis. A ignoratis uero¬
portum gaiete celeber ⁊ tru atq pleni¬
ssimum nauium spectante oretore
a predonibus esse direptum. Ex mi¬
seno autem eius ipsiui liberos qui cum
predonibus antea id bellum gesserat a
predonibus esse sublatos. Nam quid
ego hostiense in cõmodum aq illam
labem atq ignominiam re.ꝑ. querar
cum prope spectantibus uobis classis
donibus capta atq oppressa t proh dii
in mortales tanta ne unus pominis
meredibilis ac diuina uirtustam breui
uos qui modo ante hostiur tiberinũ
classer hostium uidebatis. di nunc nu¬
llam inter occeani hostrum predonum
nauem esse audiatis. Ato haec qua ce¬
sequendi questus studio iat̾a breui tẽ¬
pote tot loca adire tantis cursus con¬

Expanded text:
praedonum potestatem pervenerint? praedonum potestatem pervenerint? Cnidum aut Colophonem aut Samum, nobilissimas urbis, innumerabilisque alias captas esse commemorem, cum vestros portus atque eos portus quibus vitam ac spiritum ducitis in praedonum fuisse potestate sciatis? an vero ignoratis portum Caietae celeberrimum et plenissimum navium inspectante praetore a praedonibus esse direptum, ex Miseno autem eius ipsius liberos qui cum praedonibus antea bellum gesserat a praedonibus esse sublatos? nam quid ego Ostiense incommodum atque illam labem atque ignominiam rei publicae querar, cum prope inspectantibus vobis classis  a praedonibus capta atque depressa est? pro di immortales! tantamne unius hominis incredibilis ac divina virtus tam brevi uit ut vos, qui modo ante ostium Tiberinum classem hostium videbatis, ei nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem esse audiatis? atque haec qua censequendi quaestus studio tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus con
Abbreviated transcription (Latin):
oris omnes sinus atq portus. Qius
enim toto mari locus per hos annos a
tam firmum habuit presidium ut tu¬
tus esset aut tara fuit abditus ut late
ret. Quis nauigauit qui non se aut
mortis aut seruitutis periculo cõmitẽt
cum aut hieme qut referto predonũ
mani nauigaret. hoc tamen bellum ta
turpe tam uetus tam late qduusurn
atqs dispersum quis unꝗͣ arbitraretur
Ailt ab omnibus impetatoribus uno
anno aut omnibus annis ab uno im¬
peratore .R. conficiposse: Qua pro¬
umtiam tenuistis a predonibus libera
per hoste annos quoed uec gal uobis tu¬
tum fuit quem sotium defen distis
Cui presidio classibusꝰ uestris fiustis
quam multas existimastis insulas ẽe
desertas quam multas aut metu xelic¬
tas aut a predonibus captas urbes ẽẽ
sotiorum. Set quid ego longinqua
comemoro fuit hoc quondam flut
exteris nationibis uerretis captos que¬
dempti sint ꝗ marcitoribus. Fltum
mare fuisse dicam cum . xcii. secures ĩ

Expanded text:
oris omnes sinus, atque portus. Quis oris omnes sinus, atque portus. Quis enim toto mari locus per hos annos, aut tam firmum habuit praesidium, ut tutus esset? aut tam ret? quis navigavit qui non se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret? hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? quam provinciam tenuistis a praedonibus liberam per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum? sed quid ego longinqua commemoro? fuit hoc quondam, fuitexteris nationibus venirent, captos quedempti sint? mercatoribus mare tutum non fuisse dicam, cum duodecim secures in
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus reliquis imperatoribus quos
aut uidimus aut auduumus non fue¬
runt. Testis est italia quam ille ipse
uictor. L. Silla hunis uirtute & subi¬
dio confessus est liberatari. Testis est
Sicilia quam multis undiq cinctam
periculit non terrore belli sed celeri¬
tate consilĩ explicauit. Testis est africa
quee magnis oppressa hostium copiis
corum ipsorunti sanguine redundauit
Festis est gallia per quam legiomibus
uestris i hispamam iter gallorum
intensione patefactum ẽ Testis est
hispania quae sarpissimae plurimos
hostes ab hoc superatos prostratos cõ¬
spexit. Testis ẽ iterum et sepnis ita¬
lla quae cum seruili bello tetro periculo¬
soq premeretur ab hoc auxilium abse¬
te expetiuit. quid bellum expectatioe
pompeii attenuatum atq inminutum
est aduentu sublatum arq sepultum
Testes uero omnes ore atq omnes ex¬
tere gentes ac nationes deniq marie
omnt̾a tum uniu ersatum in singulis

Expanded text:
omnibus reliquis imperatoribus, quos omnibus reliquis imperatoribus, quos aut audivimus, aut vidimus, non fuerunt. Testis est Italia, quam ille ipse victor, L. Sylla, huius virtute et subsidio confessus est liberatam. Testis est Sicilia, quam multis undique cinctam periculis, non terrore belli, sed celeritate consilii, explicavit. Testis est Africa, quae magnis oppressa hostium copiis, eorum ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per quam legionibus nostris in Hispaniam iter, Gallorum internecione patefactum est. Testis est Hispania, quae saepissime plurimos hostes ab hoc superatos prostratosque conspexit, testis est iterum, et saepius Italia, quae cum servili bello tetro, periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit: quod bellum exspectatione Pomperi attenuatum, atque imminutum est: adventu sublatum, ac sepultum, testes vero iam omnes orae, atque omnes exterae gentes, ac nationes: denique maria omnia, tum universa, tum in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
imi ppse exercitus imperator qui sepius
cum hoste conflixit quam quisꝗͣ cum
inimico certauit plura bella gessit qͣceteri
leger̃. plures prouintias confecit quam
ał concupisierit cuius adolescentia ad
sciam rei militaris non alienis precep¬
esse potest in quo illum exercuerit non
alpinu hispaluensae mixtum exciuita¬
tibus atq bellicosissimis nationibus ser¬
uile nauale bellum uaria & diuersa ge¬
nexa & bellorum & hostium non solu
gesta ab hoc uno uiro. sed & confecta
Nullam rem esse declarant in usu mi¬
litari positam quae huius uiri sciam
fugere possit. Fam uero uirtuti. gn po¬
qua potest
est quod quisꝗͣ aut dignum aut uobis
nouum aut cuiꝗͣ in auditam possit a¬
fferre. Neq enim ille sunt sole uirtu¬
tes imperatorie qua uulgo existimat
labor igitur negotus fortitudo in peri¬
culis industria in agendo celeritas in
confitiendo consiliumn in prouidendo
quae tanta sunt in hoc uno quanto ĩ

Expanded text:
imi ipse exercitus imperator, qui saepius imi ipse exercitus imperator, qui saepius cum hoste conflixit quam quisquam cum inimico concertavit, plura bella gessit quam ceteri legerunt, pluris provincias confecit quam alii concupiverunt, cuius adulescentia ad scientiam rei militaris non alienis presse poalpinum, Hispaniense mixtum ex civibus atque ex bellicosissimis nationibus, servile, navale bellum, varia et diversa genera et bellorum et hostium non solum gesta ab hoc uno sed etiam confecta nullam rem esse declarant in usu positam militari quae huius viri scientiam fugere possit. iam vero virtuti Cn.ae potest, quod quisquam aut dignum illo, aut vobis novum, aut cuiquam inauditum possit afferre? Neque enim illae sunt solae virtutes imperatoriae, quae vulgo existimantur, labor in negotiis, fortitudo in periculis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium in providendo: quae tanta sunt in hoc uno, quanta in
Abbreviated transcription (Latin):
riculosum. Restat ꝑt de imperatore ad
id bellum diligendo ac tantis rebus pre¬
fitiendo dicendum esse uideatur utina
Quirites uiroꝵ fortissimi atq in nocẽ¬
tium copiam tantam haberetis ut haec
uobis deliberatio difficilis esset querena
potissime tantis rebus ac tanto bello p̃¬
fitiendum putaretis. Nunc uero cum sit
unus. En. Pompeii qui non modo eorum
hoium qui nũc sunt gloriam sed etiam
antiquitatis memoriam uirtute supera¬
rit qua̧e res est. quae euiusꝗ aium in hac
causa dubium facere possit. Ego enim
sic existimo in sũmo imperatore qua¬
tuor has res messe oportere sciam ⁊ çi
militaris uirtutem auctoritatera felici¬
tatem. Quis igitur hoc homine scien¬
tior unꝗͣ aut fuit aut esse debuit. qui e
ludo ato pueritiae disciplina bello maxͦ.
atq acerrimis hostibus ad patris exerci¬
tum atq in militiae disciplina profectus
est qui extrema pueritia miles sũmi fuit
imperatores in eunte adolescentia max¬

Expanded text:
riculosum. restat ut de imperatore ad riculosum. restat ut de imperatore ad id bellum deligendo ac tantis rebus praeficiendo dicendum esse videatur. Vtinam, Quirites, virorum fortium atque innocentium copiam tantam haberetis ut haec vobis deliberatio difficilis esset quemnam potissimum tantis rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis! nunc vero cum sit unus Cn.Gnaeus Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memoriam virtute superarit, quae res est quae cuiusquam animum in hac causa dubium facere possit? ego enim sic existimo, in summo imperatore quattuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. quis igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut esse debuit? qui e ludo atque e pueritiae disciplinis bello maximo atque acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam profectus est, qui extrema pueritia miles in exercitu summi fuit imperatoris, ineunte adulescentia max
Abbreviated transcription (Latin):
contentus quod ei preter spem acciderat
ut illam postea quam pulsus erat terra
nunꝙ actingeret. sed in exercitum nru
clarum atq uictorem impetum fecit
Sinite hec loco. Quirites sicut poet x
solent qui res . R. scribunt preterirge mae
uestrana calamitatem quae tanta fuit ut
eam ad aures. L. Luculli non ex prelio nũ¬
tius. sed ex sermonee rumor affetret. Hlic
in illo ipso malo grauissimaq belli offen¬
sione.L Lucullus qui tamerl atꝙ aliqua
exparte his in cõmodis mederi fortasse
potuissa uestro iussu cohactusq imperii
diuturnitati modum statuendum ueteri
exemplo putauistis partem militum quod
iam stipendiis confecti erant dimisit p¬
tem militum Elabrioni tradidit Multa
pretereo consulto sed eas uos coniectura ꝓ¬
spicitis quantum illud bellum factum pu¬
tetis quod coniungant reges potentisssimi
renouẽt agitate nationes sustipiant in¬
tegre gentes nouus imperator nostex ac¬
nere ipso necessarium magnitudine pe¬

Expanded text:
contentus quod ei praeter spem acciderat, contentus quod ei praeter spem acciderat, ut illam postea quam pulsus erat terram umquam attingeret, sed in exercitum nostrum clarum atque victorem impetum fecit. sinite hoc loco, Quirites, sicut poetae solent qui res Romanas scribunt, praeterire me nostram calamitatem, quae tanta fuit ut eam ad auris imperatoris non ex proelio nuntius sed ex sermone rumor adferret. hic in illo ipso malo gravissimaque belli offensione L. Lucullus, qui tamen aliqua ex parte eis incommodis mederi fortasse potuisset, vestro iussu coactus qui imperi diuturnitati modum statuendum vetere exemplo putavistis, partim militum qui iam stipendiis confectis erant dimisit, partim M'. Glabrioni tradidit. multa praetereo consulto; sed ea vos coniectura perspicite quantum illud bellum factum putetis quod coniungant reges potentissimi, renovent agitatae nationes, suscipiant integrae gentes, novus imperator noster acnere ipso necessarium, magnitudine pe
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Erat etiam alia grauis atq uehemes
opinio quae per aninos gentium bar¬
bararum euaserat: faniꝰ locupletissimi
& religiosissimi diripiendi cdusa in
cas oras nostium exercitum esse aduec¬
tum ita nationes multe atq magnę no¬
uo quodam tesrore ac metu con citabãtꝰ
Noster autem exercitus & si urbem ex
ẜil.tamen nimia longiquitate locorum
ac desiderio suorũ cõmouebatut. Hic
iam plura non dicam fuit enim illud
extrenum ut ex his locis a militibꝰ no¬
stris reditus magis maturus qua proce¬
ssio longior quereretur. Mitridates autẽ
iuuabatur. Hoc iam fere sic fieri solere
accepimus ut regum afflicte fortune fa¬
cile multoꝵ opẽs allitiant ad numeram
maxime q eorum. qui aut reges sunt
aut uiuunt in regno ut regale his nome
magnum & sanctum esse iideatur. Itaq
tanten uictus efficere potuit quantũ in¬
columis nunꝗͣ est ausus optare nam cũ
se in regnum suum recepiss& nõ fuit eo

Expanded text:
vit; erat etiam alia gravis atque vehemens vit; erat etiam alia gravis atque vehemens opinio quae per animos gentium barbararum pervaserat, fani locupletissimi et religiosissimi diripiendi causa in eas oras nostrum esse exercitum adductum. ita nationes multae atque magnae novo quodam terrore ac metu concitabantur. noster autem exercitus, tametsi urbem ex erat secundis, tamen nimia longinquitate locorum ac desiderio suorum commovebatur. hic iam plura non dicam; fuit enim illud extremum ut ex eis locis a militibus nostris reditus magis maturus quam progressio longior quaereretur. Mithridates autemiuvabatur. iam hoc fere sic fieri solere accepimus ut regum adflictae fortunae facile multorum opes adliciant ad misericordiam, maximeque eorum qui aut reges sunt aut vivunt in regno, ut eis nomen regale magnum et sanctum esse videatur. itaque tantum victus efficere potuit quantum incolumis numquam est ausus optare. nam cum se in regnum suum recepisset, non fuit eo
Abbreviated transcription (Latin):
bellum. Cogoscite quirites non enim
sine causa queri uicdetur primo ex suo
regno sic Mitridates profligit ut ex eo¬
dem ponto Medea illa condam profu¬
gisse dicitu quam predicant infuga
Fratris sin menbra nihis locis qua se pa¬
rens persequeretur dissipauisse ut eoꝵ collec¬
tio dispersa nero ꝙ patrius celeritatem
per sequend retardaret. Sic mitridates
fugient magima uim auri atq argenti
puscherrimarumq rerum ontniũ quas
&a maioribus acceperat & ipso bello su¬
periore ex gota asia direptas omnia di
Ita illum inpersequendi studio metor
hoc letitia reardauit hunc in illo timore
& fuga. Tigrines tex armenius excepit
diffiddentem quae rebus suis confirma¬
uit & afflictum exercit perditũq recre¬
auit Cunis um regnum postea quã. L
Lucullus cum exexcitu uenit plures &
gentes contra imperatore nostrũ cone¬
fate sunt. Frat enim metus iniectus
cescendas bello neq temptandas puta¬

Expanded text:
bellum. cognoscite, Quirites; non enim hoc bellum. cognoscite, Quirites; non enim hoc sine causa quaeri videtur. primum ex suo regno sic Mithridates profugit ut ex eodem Ponto Medea illa quondam fugisse dicitur, quam praedicant in fuga fratris sui membra in eis locis qua se parens persequeretur dissipavisse, ut eorum conlectio dispersa maerorque patrius celeritatem consequendi retardaret. sic Mithridates fugiens maximam vim auri atque argenti pulcherrimarumque rerum omnium quas et a maioribus acceperat et ipse bello superiore ex tota Asia direptas in suum rita illum in persequendi studio maeror, hos laetitia tardavit. hunc in illo timore et fuga Tigranes, rex Armenius, excepit diffidentemque rebus suis confirmavit et adflictum erexit perditumque recreavit. cuius in regnum postea quam L.Lucius Lucullus cum exercitu venit, plures etiam gentes contra imperatorem nostrum concitatae sunt. erat enim metus iniectus us neque lacessendas bello neque temptandas puta
Abbreviated transcription (Latin):
atis copias omnibus rebus ornatas atq in
que amicissimam Cice çemioꝵ obsessam
esse ab ipso rege maxima multitudine
& oppugnata uehementissime qua . L.
Lucullus uirtut x assiduitate confiliosum¬
mis obsidionibus periculis liberauit ab eo¬
dem imperatore classem magnam & or¬
natamq ducibus ẜtorianis ad italiam st
uidio inflamante raperetur superatam
esse atq depressam magnas hostium pre¬
terea copias multis prelus esse deletas pa¬
tefactumq nostris legionibus esse ponitu
Sinopematq amistum quibus in opidis
erant domicilia regis omhibꝰ rebus orna¬
ta atq referta ceterasq urbes ponti & ca¬
auito ⁊d aios reges se atq ad alias gentes
supplicem contitlisse atq hec omnia saluis
satis opino: hoc esse laudis atq .x.p ut
obtrectant egi atq cauere.L. Lucullum
similiter exBoc loco esse laudatura. Req¬
xetur fortasse nunc quemadmodum cũ
hicita sint reliquũ possit esse magnum

Expanded text:
ati copias omnibus rebus ornatas atque inati copias omnibus rebus ornatas atque inque amicissimam Cyzicenorum oppressam esse ab ipso rege maxima multitudine et oppugnatam vehementissime; quam L.Lucius Lucullus virtute, adsiduitate, consilio summis obsidionis periculis liberavit. ab eodem imperatore classem magnam et ornatam quae ducibus Sertorianis ad Italiam studio atque odio inflammata raperetur superatam esse atque depressam; magnas hostium praeterea copias multis proeliis esse deletas patefactumque nostris legionibus esse Pontum qSinopen atque Amisum, quibus in oppidis erant domicilia regis omnibus rebus ornata ac referta, ceterasque urbis Ponti et Caavito ad alios se reges atque ad alias gentis supplicem contulisse; atque haec omnia salvis satis opinor hoc esse laudis atque ita, Quobtrectant legi atque causae L.Lucium Lucullum similiter ex hoc loco esse laudatum. requiretur fortasse nunc quem ad modum, cum haec ita sint, reliquum possit magnum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Non enum possunt una inciuitate multi
rem ac fortunas amittere ut non plures
secum in eandem trahant calamitatem
dite id quod spsi uidetis. Hec fides atq
ratio peclniarum quae romae quie in
foro uersatur implicita est cum illis pe¬
cunuis asiaticis & coheret ruere illa no
possunt ut hec non eodem labefacta mo¬
tu conçidant. Quare uidete num du¬
bitandum uobis sit omni studio ad idbe¬
llum incumbere in quo gloria nominis
uestri salus sotioꝵ. uectid̾alia maxĩma
dixi nunc de magnitudine pauca dica
potest enim hoc cici belli getius eẽ ita
necessariuam ut sit gerendum nõ esse ⁊ta
magnum ut sit pestimes cendum in quo
maxime laboranqura est ne forte a nob
qua diligentissim prouidenda sunt cõ¬
temmenda esse uideantur. Atq ut omes
intelligant me. L. lucullo tamen imparti¬
re laudis quantum fori uiro & sapientis¬
simo homini & magno imperatori debe¬
atur dico eius adientu maximas mitrid¬

Expanded text:
non enim possunt una in civitate multi non enim possunt una in civitate multi rem ac fortunas amittere ut non pluris secum in eandem trahant calamitatem: dite id quod ipsi videtis — haec fides atque haec ratio pecuniarum quae Romae, quae in foro versatur, implicata est cum illis pecuniis Asiaticis et cohaeret; ruere illa non possunt ut haec non eodem labefacta motu concidant. qua re videte num dubitandum vobis sit omni studio ad id bellum incumbere in quo gloria nominis vestri, salus sociorum, vectigalia maxima, dixi, nunc de magnitudine pauca dicam. potest enim hoc dici, belli genus esse ita necessarium ut sit gerendum, non esse ita magnum ut sit pertimescendum. in quo maxime laborandum est ne forte ea vobis quae diligentissime providenda sunt contemnenda esse videantur. atque ut omnes intellegant me L.Lucio Lucullo tantum impertire laudis quantum forti viro et sapienti homini et magno imperatori debeatur, dico eius adventu maximas Mithrid
Abbreviated transcription (Latin):
prouintiam contulerit quorũ ipsor per se
res & fortune uobis cure esse debent. Et¬
enim si uectigalia neruos esse rer .p. semp
diximus eum certae ordinem qui exer¬
cet illa firmamentu ceteroꝵ ordinum re¬
te esse dicemus. Deinde caeteris ex or¬
dinibus homines gnani & industrii ptim
in asia negotianttir quibus uos abseħtib
confulere debetis. partim eorum in ea
prouintia pecunias magnas collatas hnt
Erit igiir humanitatis uestroe magnu¬
prohibere sapientiae uidere multoru
ciuium calarttatem a re.p se iuncta
esse non posse. Et eruim illud primum
parui refert uos publicanis amissis uec¬
dimendis facultas erit propter calamita¬
tem nec his uoluntas ptoptor timorem
Deinde quod nos eadem asia atq ide
iste mitridates initio belli asiatici docuit
id quod certe calamitatae docti mẽona
retinere debemus. Nam tum cum ĩ asia¬
res magnas per multi amiserant scimus
Roma solone impedita fidem concidisse

Expanded text:
provinciam contulerunt, quorum ipsorum per se provinciam contulerunt, quorum ipsorum per se res et fortunae vobis curae esse debent. etenim, si vectigalia nervos esse rei publicae semper duximus, eum certe ordinem qui exercet illa firmamentum ceterorum ordinum recte esse dicemus. deinde ex ceteris ordinibus homines gnavi atque industrii partim ipsi in Asia negotiantur, quibus vos absentibus consulere debetis, partim eorum in ea provincia pecunias magnas conlocatas habent. est igitur humanitatis vestrae magnuprohibere, sapientiae videre multorum civium calamitatem a re publica seiunctam esse non posse. etenim illud primum parvi refert, vos publicanis amissa vecdimendi facultas erit propter calamitatem neque aliis voluntas propter timorem. deinde quod nos eadem Asia atque idem iste Mithridates initio belli Asiatici docuit, id quidem certe calamitate docti memoria retinere debemus. nam tum, cum in Asia magnas permulti res amiserunt, scimus Romae solutione impedita fidem concidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uectigal conseruari potest. Quare sae¬
poe tonus anni fructus uno rumore peri¬
culi atq uno belli terrorae amittit᷑. quo
tandem animo esse existimatis aut eosq
uectigalia pẽsitant aut eos qui exercent
atq erigint: Cum duo reges cum max¬
inris copiis prope ad sunt cum una excur¬
sio aequitatus perbreui tempore totius an¬
ni uectigalia auferre possit cum publicani
familias maximas quas in salmis habent
quas in agris quas i portubus atq custodus
magno periculo se habere arbitrent᷑. puta¬
tis ne uos illis rebus frui posse nisi eos quĩ
uobis fructuosi sint conseruaretis non solus
ut ante dixi calamitate sed etiam calamita¬
tis formidine liberatos. Acne illud quide
uobis negligendum est. quod mihi ego ex¬
tremum proposueram cum essem de belli
genere dicturus quod ad multor ciuium
tia Quirites habenda est catio diligenter
Nam & publicani homines & hone stissimi
& ornatissimi suas rationes & copias in illa

Expanded text:
vectigal conservari potest; qua re saevectigal conservari potest; qua re saepe totius anni fructus uno rumore periculi atque uno belli terrore amittitur. quo tandem igitur animo esse existimatis aut eos qui vectigalia nobis pensitant, aut eos qui exercent atque exigunt, cum duo reges cum maximis copiis propter adsint, cum una excursio equitatus perbrevi tempore totius anni vectigal auferre possit, cum publicani familias maximas quas in salinis habent, quas in agris, quas in portibus atque in custodiis magno periculo se habere arbitrentur? putatisne vos illis rebus frui posse, nisi eos qui vobis fructui sunt conservaveritis non solum, ut ante dixi, calamitate sed etiam calamitatis formidine liberatos? ac ne illud quidem vobis neglegendum est quod mihi ego extremum proposueram, cum essem de belli genere dicturus, quod ad multorum bona tia, Quirites, habenda est ratio diligenter. nam et publicani, homines honestissimi atque ornatissimi, suas rationes et copias in illam
Abbreviated transcription (Latin):
antur apud quos illae diutissime cõmo¬
ratur. Quare si propter sotios nulla ipsi
iniuria lacessiti fualores uestri cum anthi¬
perii uestri dignitate defendere. p̃sertim
cum de maximis uestris uectigalib agat
Nam ceterarum prouintiarumꝰ uectigalia
Quixites tanta sunt ut his ad ipsas pro¬
uintias tutandas uix contenti eẽ possifus
Asia uero tam optima est & fertilis ut¬
& ubertate agrorum & uarietate fructi
& magnitudine pastionis & multitudine
earum rerum que exportantur facile
omnis terris antecellat. Itaꝙ hac uobis
prouintia. Quirites si & belli ytiltatem
& pacis dignitatem substinere uultis nõ
modo a calamitate. sed etiam a metu ca
uectigalibus nõ solum aduentus malrsed
& met̾us ipse affert calamitate. Nam cũ¬
hostium eopia non longe absunt & sitr¬
ruptio nulla facta sit tamen pecora relĩ¬
quuntur agricultura deseritur: merca¬
torum nauigatio conquiescit ita neq ex
portu neq et decimis neq ex scriptura

Expanded text:
antur apud quos ille diutissime commoantur apud quos ille diutissime commoretur. qua re si propter socios nulla ipsi iniuria lacessiti maiores nostri cum Antiperi vestri dignitate defendere, praesertim cum de maximis vestris vectigalibus agatur? nam ceterarum provinciarum vectigalia, Quirites, tanta sunt ut eis ad ipsas provincias tuendas vix contenti esse possimus, Asia vero tam opima est ac fertilis ut et ubertate agrorum et varietate fructuum et magnitudine pastionis et multitudine earum rerum quae exportentur facile omnibus terris antecellat. itaque haec vobis provincia, Quirites, si et belli utilitatem et pacis dignitatem retinere voltis, non modo a calamitate sed etiam a metu calvectigalibus non solum adventus mali sed etiam metus ipse adfert calamitatem. nam cuhostium copiae non longe absunt, etiam si inruptio nulla facta est, tamen pecua relinquuntur, agri cultura deseritur, mercatorum navigatio conquiescit. ita neque ex portu neque ex decumis neque ex scriptura