comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eũ pꝰtriduũ uider̃ resurgerequẽ
sperauerant cõmunẽ interitũ rep¬
perisse: Delectasti: uero posuit ꝓ
delectare fecistiquȩ sigura dicit᷑ Sal¬
lagei quotiens autgenꝰ aut uerbi decli¬
natio cõmutatur: suꝑme aut̃ dixit.
postquã de hoc mundo transiur.
Tunc enĩ & in imici tristes effecti s̃.
& deuoti gaudio mugno floruer:¬
dñeds̃ ins clumaui adte& sanasti me :
Iuem admodũ sanatus ẽ qun
legit᷑ ȩgrotasse : sed occulgȩ lla
ȩgrotabat quando uniuersũ homi
sua incarnatione suscepit quie
sanati sum̃ sanatũ se ipse prosita

Expanded text:
dum eum post triduum viderunt resurgere, quem dum eum post triduum viderunt resurgere, quem speraverunt 96 communem interitum reperisse. Delectasti vero posuit, pro delectare fecisti. Quae figura dicitur hypallage, quoties aut genus, aut verbi declinatio commutatur. Super me autem dixit, postquam de hoc mundo transivit; tunc enim et inimici tristes effecti sunt, et devoti gaudio magno floruerDeus meus, clamavi ad te, et sanasti me. Quemadmodum sanatus est, qui non legitur aegrotasse? Sed occulte ille aegrotabat, quando universum hominem sua incarnatione suscepit, qui sanati sumus, sanatum se ipse profitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ns̃ xp̃s patri grcũs agit ꝑdispensa¬
tionem qua resurrexit amortuis. Nã
exaltubo dic̃ latius in notescere facio.
qđ scã uerbi in carnatiogloriosa resur¬
rectione cõpl&ũ ẽ: quanti en ĩ ante
hoc tempꝰ dnm̃ spitalit̃ cognoscere
potuer̃ nisi eiꝰ aduentu ueritatis pro¬
missa claruiss& : sed homo ideo exalta¬
re ualuit nom̃ altissimi qm̃ ab eodẽ cons¬
tat ad sumptus : Nãquẽ dmodũ po¬
tuiss& aut occulta dĩ prodere. aut iu¬
dicia futura narrare. nisi uirtute cȩles¬
ti qua p̃uuduit sua patrisq secr&are¬
ueluret sequit᷑ ñ nulla quȩstio. necde¬
lec tasti in imicos in eos suꝑme: Quomo¬
do enĩ ñ s̃ delectati inimici quando eũ
colafizantes dicebant: prophetiza
destruit tẽplũ & intriduo reaedificat
illud equẽ ad modũ &iã ñ sunt delecta¬
ti quando suꝑuestim̃ta eiꝰ miser̃ sostẽ
sed hȩc fugitiua manisq l&iti & inpeni¬
tud inẽ illis trifticiãq conuersa est :

Expanded text:
stus Patri gratias agit per dispensationem, qua resurrexit a mortuis. Nam exaltabo dicit, latius innotescere facio, quod sancta Verbi incarnatione gloriosaque resurrectione completum est. Quanti enim ante hoc tempus Dominum spiritualiter cognoscere potuerunt, nisi ejus adventu veritas promissa claruisset? Sed homo ideo exaltare valuit nomen Altissimi, quoniam ab eodem constat assumptus. Nam quemadmodum potuisset aut occulta Dei prodere, aut judicia Dei futura narrare, nisi virtute coelesti, qua praevaluit, sua Patrisque secreta revelare? Sequitur nonnulla quaestio: Nec delectasti inimicos meos super me. Quomodo enim non sunt delectati inimici ejus, quando eum colaphizantes dicebant: Prophetiza destruit templum, et in triduo reaedificat illud ? Quemadmodum etiam non sunt delectati, quando super vestimenta ejus miserunt sortem? Sed haec fugitiva inanisque laetitia in poenitudinem illis tristitiamque conversa est;
Abbreviated transcription (Latin):
os psillere ut resurgente capite mebra
barent᷑ maxime cũ spescorũ tulidis¬
pesatione firmatasit : Qm̃ &ipsos cons¬
i in lȩticiaresurgere quos contigit ei
ediatione credidisse: memoriȩscita
as o dix̃ qinrĩ memor eẽ dignat᷑ ẽ. qui
numbra mortis quasi indensa peccatore
aligine uersabamur. ñ enĩ nos illius
nenores fuimꝰ qui nos creauit. sedille nr̃i
ptius quos creauit. sic̃ ipse in eugło dic̃:
donuos me elegistis. sed ego elegiuos &
doo confitenda & glorificanda ẽ memo

Expanded text:
s psallere, ut resurgente capite membra laetarentur, maxime cum spes eorum tali dispensatione firmata sit: quoniam et ipsos constat in laetitia resurgere, quos contigit ejus praedicationi credidisse. Memoriae saa nostri memor esse dignatus est, qui in umbra mortis, quasi in densa peccatorum caligine versabamur. Non enim nos illius memores fuimus, qui nos creavit; sed ille nostri potius, quos creavit; sicut ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Et ideo confitenda et glorificand
Abbreviated transcription (Latin):
Venit ad t̃ciã narrationẽ in qua ũ deiua
resurrectione gciudia &̃ nȩ beatitudis
gratificatione mulc&ur: seo quẽ idi¬
dũ fact̃ sit adiutor ipse consequenti s¬
ponit : &ideo nr̃a uerba ñ debent ado
ut cursus ipsed octorũ ꝓpri masi d&¬
sitione declar&ur : hoc schemadico
effextegis. latinȩ explanatio ubis
radicta uerba subsequentibus es¬

Expanded text:
de sua resurrectione gaudens, aeternae beatitudinis gratificatione mulcetur. Sed quamadmodum factus sit adjutor, ipse consequenter exponit; et ideo nostra verba non debent adjici, ut cursus ipse dictorum propria magis expositione declaretur. Hoc schema dicitur epexegesis, Latine explanatio, ubi priora dicta verbis subsequentibus e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ sic̃ legit᷑ mortẽ oper&ur : In primo
ĩnate ꝑtrophologiã hocded nõ dicit᷑:
Re reuera indignatio illius. morrẽ utiq
suatoris. Dignatio enĩ ẽ quando noscle¬
t̃suscipit. indignatio cũ nos iratꝰ ab ie
ress euen it quȩ deira humana ꝓcedit :¬
euit . &uita in uoluntate eiꝰ: Nibil
rtest dici prȩstantius Nã sic̃ i indig¬
eone mors. ita in uoluntate eiꝰ uita
ẽẽ dinoscit᷑ quȩ tam̃ ñ inmeitis nrũs sed
in ipsius uoluntate consistit: hoc argu

Expanded text:
, sicut legitur, mortem operetur, in primo commate per tropologiam hoc de Domino dicitur, quia revera indignatio illius mors est utique peccatoris. Dignatio enim est, quando nos clementer suscipit; indignatio cum nos iratus abjicmors evenit, quae de ira humana procedit. Sequitur, et vita in voluntate ejus. Nihil potest dici praestantius. Nam sicut in indignatione mors, ita in voluntate ejus vita esse dignoscitur; quae tamen non in meritis nostris, sed in ipsius voluntate consistit
Abbreviated transcription (Latin):
quid confitebit̃ tibi puluis aut adnunculit
Sueritatem tuam:
Inmaculatũ uerbi in carnatio coeptr
p̃cib ꝑseuerat: ab ipsa enĩ pastedic̃ side¬
cendero in corruptionẽ id ẽ aput refao¬
onẽ cui lege generali cuncta caro subier
est : qualiserit spes fideliũ qui me subm
duana celeritate : resurgere credideraq
p&ut engo ñ ut moriat᷑ : sed nec ipsus onr¬
ruptiome resoluat᷑: Nullũ signũ pront¬
sȩ maciestatis ostendat: Propt̃ illid
q̃d dic̃ alibi: Non debis scm̃tuũ uider
corruptionẽ: & incipiat ñ eẽ uti ltas
mundi in saluti fero sanguine domine
passionis : Confessio uero hic laude sig¬
nificat quã utiq offerre ñ possiquim
puluerẽ cõmuni morte soluunt seni¬

Expanded text:
quid confitebitur tibi pulvis, aut 97 annuntiabit veritatem tuam? Immaculata Verbi incarnatio coeptis precibus perseverat. Ab ipsa enim parte dicitur: si descendero in corruptionem, id est ad putrefactionem, cui lege generali cuncta caro subjecta est; qualis erit spes fidelium, qui me sub triduana celeritate resurgere crediderunt? Petit ergo non ut non moriatur, sed ne caro ipsius corruptione resoluta nullum signum promissae majestatis ostendat, propter illud quod alibi dicit: Non dabis sanctum tuum videre corruptionem ; et incipiat non esse utilitas mundi in salutifero sanguine dominicae passionis. Confessio vero hic laudem significat, quam utique offerre non possunt qui in pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
ã noui & ueceris testam̃ti. congru¬
at᷑ accipimꝰ: Quiduob quodã¬
modo curuatꝰ flexib deuotorũ col¬
la conplectitur: Hic fideb suaue
iugũ ostendit᷑: contumacib aut̃
ama t̃ribilia declarantur: Teten¬
dit adiectũ ẽ. ne eiꝰ patientia re¬
nisa putaret᷑: Adpostremũ posu¬
t̃ parauit illũ: ut mos ipse sagit¬
tantiũ plenissime uideretur ex¬
pressus: Qui post quã tetenderit
atũ: contra signũ manũ collocaq
nsagitandi oꝑa. brachia p̃paran¬
tes S uideamꝰ arcus iste p̃para¬
tas quassagitas emiserit: Et ut

Expanded text:
Veteris Testamenti congruenter accipimus, qui duobus quodammodo curvatis flexibus devotorum colla complectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur. Contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur, ad postremum posuit: paravit illum, ut mos ipse sagittantium plenissime videretur expressus, qui, postquam tetenderint arcum contra signum, manum collocant, in sagittandi opere brachia praeparantes. Sed videamus arcus iste praeparatus quas sagittas emiserit: Et in
Abbreviated transcription (Latin):
qđ x uersi bius su pplicando diui¬
nũ meruit sine aliquadilatione res¬
ponsũ fortede calogi cõmonens operatio¬
nẽ ut sic̃ ille custodit̾ uocat ad p̃miũ
ita & hȩc conpuncto corde fusa p̃catio
ad indulgentiȩ nos uota ꝑducat: Lega¬
m̃ergo seduli & cordis conpunctione
plangamꝰ : quis enĩ maiore auiditate
meditandus ẽ. nisi in quo uoce tunti
iudicis peccata soluta r̃. hoc enĩ iste p̃ci¬
puũ iste contin& singulare qđ alii pem¬
tentiũ in conclusione psulmi in stinc
rogandus ẽ qui&iã p̃missa nob in eugło
parabola pollic& p&ite & dabit᷑ uob̶
querite & inueni&is pulsate &aperie¬
tur uob Omis enĩ quip&it accipit &
quiquerit inuenit opulsate aperi&ur.
Vnde quisiã rogo deb & defidelissima
supplicatione diffidere cũ regalis pi¬
&as dignata nos fuerit trina ꝓmis¬
sione firmare : Exp̃ł psal.mꝰ
ictitulus omnino not ẽ &ideo
lector sequat᷑ in eo expositionẽ pri¬
orem: Illud ttom̃ necessariȩ cõmonemꝰ

Expanded text:
 versibus supplicando divinum meruerit sine aliqua dilatione responsum. Forte Decalogi commonens operationem, ut sicut ille custoditus vocat ad praemium, ita et haec compuncto corde fusa precatio ad 106 indulgentiae nos vota perducat. Legamus ergo seduli, et cordis compunctione plangamus. Quis enim majori aviditate meditandus est, nisi in quo voce tanti judicis peccata soluta sunt? Hoc enim ste praecipuum, istud continet singulare, quod alii poenitentium in conclusione psalmi instincturogandus est, qui etiam praemissa nobis in Evangelio parabola pollicetur: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis: omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur . Unde quis jam, rogo, debet de fidelissima supplicatione diffidere, cum regalis pietas dignata nos fuerit trina promissione firmare? EXPOSITIO Hic titulus omnino notus est, et ideo lector sequatur in eo expositionem priorem. Illud tamen necessario commonemus,
Abbreviated transcription (Latin):
psalooi
Irimo ingressu proph&a
dep̃catur scãẽ ecđae bona suc¬
cedere ut diuers amunditra
exaudita suscipiat: secundo
dep̃catur ut omne consiliũ ei
rectũq fidẽ dñs omni potentiȩ
suȩ pi&ate confirmar: pro¬
mittens fidelẽpopulum ñ mag¬
nificandũ potestate mundana
ph&astudio magna caritatis
accensus optat ecđaecatholicȩ
puenire quȩ longo p̾tẽpore ficri
posse cernebat : Audire cognos¬
cimur quando omnimodis ali¬
quid obtinemꝰ Dicendo uero
indie tribulationis tẽpus gra¬
uissime ad flictionis ostendit
quomugno desideri odñm
dep̃cailir: Ñ enĩ extremis labis
sed mundo corde tunc p&im̃quȩ
nob tribui postulam ꝑscrutan¬
dum: ẽ quoq quare patri archae
ia cob nom̃ uid&ur ad nexũ
hicenĩ maiori fratri subripiens
totius benedictionis gram com¬
qui siuit. Vt &ipse illicũ reliquo
populo subder&ur quȩ similitu¬
do benedictionis xp̃iano ppło
congruent̃ aptactur. qui gentẽ
subsequens iudȩorũ eã deuota

Expanded text:
psalmi. Primo ingressu propheta deprecatur sanctae Ecclesiae bona succedere, ut diversa mundi triexaudita suscipiat. Secundo deprecatur ut omne consilium ejus rectamque fidem Dominus omnipotentiae suae pietate confirmet, promittens fidelem populum non magnificandum potestate mundana,pheta studio magnae charitatis accensus, optat Ecclesiae catholicae provenire, quae longo post tempore fieri posse cernebat. Audiri cognoscimur, quando omnimodis aliquid obtinemus. Dicendo vero, in die tribulationis, tempus gravissimae afflictionis ostendit, quo magno desiderio Dominum deprecamur. Non enim extremis labiis, sed mundo corde tunc petimus quae nobis tribui postulamus. Perscrutandum est quoque quare patriarchae Jacob nomen videtur annexum? Hic enim majori fratri subripiens, totius benedictionis gratiam conquisivit, ut et ipse illi cum reliquo populo subderetur. Quae 68 similitudo benedictionis, Christiano populo congruenter aptatur, qui gentem subsequens Judaeorum, eam devotae
Abbreviated transcription (Latin):
aeciã usq ad sine psalmi exꝑ
sonaloquitur sua quȩ figu¬
radicitur a postrophe. id ẽ con¬
uersio. quotiens ad diuersas ꝑso¬
nas crebro uerba c̃uestimꝰ dicendo
nuc cognoui. magnãuir tutem
ꝓph&ationis ostendit ut in p̃senti
sedicer& cognouisse qđ p̾multa
sȩcula potuit ad probari: Saluũ
fec̃ pat̃ xpm̃ filiũ resurrectione
gloriosaquundo &iã ascendit

Expanded text:
aec jam usque ad finem psalmi ex persona loquitur sua. Quae figura dicitur apostrophe, id est conversio, quoties ad diversas personas crebro verba convertimus. Dicendo, nunc cognovi, magnam virtutem prophetationis ostendit; ut in praesenti se diceret cognovisse, quod post multa saecula potuit approbari. Salvum fecit Pater Christum Filium resurrectione glor
Abbreviated transcription (Latin):
Dost dicepsalmapositũuitre¬
Iced in gressũ secundũ ad huca
tans ecłȩ bonaquã scieba os¬
tant̃ in arto doxa religionene¬
suram : Dic̃ enĩ tribuutto

Expanded text:
Post diapsalma positum, venit ad ingressum secundum, adhuc optans Ecclesiae bona, quam sciebat constanter in orthodoxa religione mansuram. Dicit enim: Tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
&abimur insalutarituo & in nomine
idinrĩmagnificabimur. Impleat
his om̃s petitiones tuas.
ũ uirscissimus spĩtadiabonce
Voptar& eulae: Vt se unũ
ĩ corpore eẽmonstrar& suã
noq ꝑsonã decent̃ admiscuit.
oniẽ enĩ magnũ fieri quippe
a uocabulo caelestis regis no
hpositũ seruienti. Sequit᷑¬
Impleath̃s om̃s p&itiones tuas:

Expanded text:
abimur in salutari tuo, et in nomine Dei nostri magnificabimur. Impleat Dominus omnes petitiones tuas. Cum vir sanctissimus spiritualia bona optaret Ecclesiae, ut se unum ex ejus corpore esse monstraret, suam quoque personam decenter admiscuit. ficari est enim magnum fieri, quippe cum ex vocabulo coelestis Regis nomen est impositum servienti. Sequiominus omnes petitiones tuas.
Abbreviated transcription (Latin):
si enĩ ego ñ abiero paraditus ñ
ueni& aduos si aut̃ abiero mit¬
tã eũ aduos Sionen ĩ sic̃ sepe
diximꝰ mons ẽ significans specu¬
lationẽ quȩ conuenit diuinitu¬
ti qm̃ illi omã ñ ut nob̵ exeuenti
notis̃ sed exglorioso suedispo¬
sitionis archano: memorsit¬

Expanded text:
ro, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Sion enim, sicut saepe diximus, mons est, significans speculationem, quae convenit Divinitati: quoniam illi omnia, non ut nobis ex eventu nota sunt, sed ex glorioso suae dispositionis arcano. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
tore ut eũ credas unũ exd
tate passũ carne & ꝓrius¬
Aibesttione in crucis patibulo pepen¬
dsse ipsũ resurrexisse ipsũ sede¬
t addexterã patris ipsũ adiudi¬
uandũ eẽuenturũ: Addidit quo¬
q d omne consiliũ tuũ confirm&:
Culic& ut mundi istius in lecebras
contẽplatadñĩ pmis s̃ one dispicias.
&pericula p̃sentis sacculi ñ pa¬
uscas dũ futurȩ resurrectionis¬

Expanded text:
tore; ut eum credas unum ex Trinitate passum carne, liberatione in crucis patibulo pependisse, ipsum resurrexisse, ipsum sedere ad dexteram Patris, ipsum ad judicandum esse venturum. Addidit quoque: Et omne consilium tuum confirmet, scilicet ut mundi istius illecebras, contemplata Domini promissione despicias, et pericula praesentis saeculi non pavescas, du
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersos psalmos ñ multorum
existere. sed taontũ ipsius quem
achĩo constat eẽ nominatũ: usus
quoq eccłe catholicȩ sp̃s scĩ inspi¬
ratione gencralit̃ & immobiliter
ten&. Vt quicũq eorũ cantandus
fuerit : qui diuerso nomine p̃no¬
tant᷑. Testor aliud p̃dicare ñ
audeat nsi psalm daiud d
si eent hi ꝓpru. id ẽ aut idithun.
aut filiorũ chore. auta saphi aut
morsi eorũ nomina utiq p̃dica¬
rent̾: lic̃ & in euangeliis fit. aut mar¬
uocabulo ꝓnunciantur. qđ &icẽ
secut᷑ pat̃ augustinus congruent᷑
omnes psulmos dicat eẽdauiticos:
iii. quid signfice ł infinẽ qđ frequent̃
inuenitur in titulis:
Tixem duob dicimus modis.

Expanded text:
universos psalmos non multorum existere, sed tantum ipsius quem Domino constat esse nominatum. Usus quoque Ecclesiae catholicae, Spiritus sancti inspiratione, generaliter et immobiliter tenet, ut quicunque eorum cantandus fuerit, qui diverso nomine praenotantur, lector aliud praedicare non audeat, nisi psalmos David. Quod si essent proprii, aut Idithun, aut filiorum Chore, aut Asaph, aut Moysi, eorum nomina utique praedicarentur, sicut et in Evangeliis fit, quando aut Marvocabulo pronuntiantur. Quod etiam secutus Pater Augustinus, congruenter omnes psalmos dicit esse Davidicos. III. Quid significet, in finem, quod frequenter invenitur in titulis. Finem duobus dicimus modis.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scs̃ disciplinȩ effugi& fictum. &
aufer& se a cogitationib: quȩ s̃ sine
intellectũ. Est autẽ ꝓph&iȩ mug¬
nificũ nimis & ułriloquũ dicendi
genꝰ̃ ñ humana uoluntate composi¬
tũ. sed diuina inspirationȩ ꝓfu¬
sũ sic̃ ait p&rus apłs. Nienĩ uolun¬
tate humana dlata ẽ aliquando ꝓ

Expanded text:
enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu . Est autem prophetia magnificum nimis et veriloquum dicendi genus, non humana voluntate compositum, sed divina inspiratione profusum, sicut ait Petrus apostolus: Non enim voluntate humana allata est ali
Abbreviated transcription (Latin):
quoque geminorum esau & ia cob.
qui futurarum rerum sacra menta
gestabant: Per angelos sicut locita
sunt abra he uł loth e zacharie & mi¬
moni & daniheli ꝑnubem & uocem
de caelo sicut moysi. Unde constat
sem̃ dauid nonꝑ operationes hominũ
non ꝑnatiutates geminorum. Nonꝑ
alios quoscumque modos sed cȩlesti
aspitatione suisse compl&um. sicut de
ipso legitur in primo regum uolumine :
& inreliquum. Ipse quoq: dñs in euan¬
quom odo dicitis quod filius eius est a
spm̃ scm̃ psalmos fuisse prophetatos:
Sciendum est sane qđ omnis ꝓph&ia
aut depr&erito. aut de presenti. aut
defuturo tempore loquatur. autagat
aliquid Anim aduertendum est

Expanded text:
quoque geminorum Esau et Jacob, quoque geminorum Esau et Jacob, qui futurarum rerum sacramenta gestabant. Per angelos, sicut locuti sunt Abrahae, vel Lot, Zachariae et Mamon et Daniel . Per nubem et vocem de coelo, sicut Moysi. Unde constat sanctum David non per operationes hominum, non per nativitates geminorum, non palios quoscunque modos, sed coelesti aspiratione fuisse completum. Sicut de ipso legitur in primo Regum volumine: et deinceps . Ipse quoque Dominus in Evanm Dominum, quomodo dicitis quod filius ejus est ?  Spiritum sanctum psalmos fuisse prophetatos. Sciendum est sane quod omnis prophetia, aut de praeterito, aut de praesenti, aut de futuro tempore loquatur, aut agat aliquid. Animadvertendum est
Abbreviated transcription (Latin):
XI Vndecimo quid sit diapsalma :¬
XII Duo decimo utrum inquinq: uolumi¬
nib psalmoꝵ sit secanda contextio
ancerte unus liberdebeat nuncupari:¬
xiii Tertio decimo quem ad modum in
psalmis sit dexp̃o dño sentien dum¬
xiii. uar to decimo quem admodum sit
expositio digesta psalmorum:¬
XU. Suinto decimo deeloquentia totius
xui S ꝯctodecino deppria eloquentia psal¬
xuii S̃ eptimo decino laus ecclesiae
quae euentus rerum. aut ꝑsisti
aut ꝑ dista quo rundam immobili ue¬
Pritate pronuntiat. Sequa bene quidã
dixit. Prophetia est suauis dictio eat¬
lestis doctrinȩ. fauos & dulcia diuini
eloqui mella conponens. Vnde & pes
mo disturus est: Quam dulcia fauci¬
bus meis eloquia tuoc suꝑ mel & fauũ
orimeo : Multis autem modis gratiȩ
istius munere prestabantur. sed ut
deplurimis pauca complestas asta ẽ
ꝑ operationes hominum ut suit arehi
noae & sacrisicium abra he & transi¬
tus maris rubri. Pernatiuitates

Expanded text:
um. Undecimo: quid sit diapsalmaum. Undecimo: quid sit diapsalma. Duodecimo: utrum in quinque voluminibus psalmorum sit secanda contextio; an certe unus liber debeat nuncupari. Tertiodecimo: quemadmodum in psalmis sit de Christo Domino sentiendum. 3 Quartodecimo: quemadmodum sit expositio digesta psalmorum. Quintodecimo: de eloquentia totius . Sextodecimo: de propria eloquentia Psalterii. Septimodecimo: laus Ecclesiae.quae eventus rerum, aut per facta, aut per dicta quorumdam immobili veritate pronuntiat. De qua bene quidam dixit: Prophetia est suavis dictio coelestis doctrinae favos et dulcia divini eloquii mella compII dicturus est: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum, ori meo. Multis autem modis gratiae istius munera praestabantur; sed, ut de plurimis pauca complectar, acta est per operationes hominum; ut fuit arca Noe, et sacrificium Abrahae, et transitus maris Rubri. Per nativitates
Abbreviated transcription (Latin):
tolicȩ qui cȩlestes lit teras scĩs mori¬
bus reddidisti prestante dõ tua hnui¬
tatione ꝓuocatus ab yssus diuinas in¬
grediar. Quiclemens errata corrigis
nec seuerus imputas quod emendas
sed ante quam enthicas sp̃itales attm¬
gant. Quaedom diusis capitib qui-
cessunt numero decim & septem estimo
pregustanda Vt cum earum rerum
locus se intulerit magni nestaris
potussuauis sinis delestationib: oriat᷑¬
Primum deproph&iae diuersis specieb
nihilhominus est dicendum ut que sit
ista dauitica possimus distinctius edoceri:¬
II. Secundocur in psalmoꝵ titulis quasi aue¬
ui Tertio quid signisic̃& infinem quod fre¬
quenter inuenitur intitulis:¬
iii Quarto quid sit psalterium uel psal¬
U uinto. quid sit psalmus:¬
UI S ꝯeto quid sit canticum¬
UII S eptimo. quid sit psalme canticum:
uiictauo quid sit canticum psalmi¬
uIIIiNono dequinque faria diusione¬
X Secimo deunita inscripcione tituloꝵ¬

Expanded text:
tolice, qui coelestes litteras sanctis moritolice, qui coelestes litteras sanctis moribus reddidisti praestante Deo, tua imitatione provocatus, abyssos divinos ingrediar, qui clemens errata corrigis, nec severus imputas, quod emendas. » Sed antequam apothecas spirituales attingam, quaedam divisis capitibus, qui sunt numero decem et septem, aestimo praegustanda, ut cum earum rerum locus se intulerit, magni nectaris potus suavissimis delectationibus hauriatPrimo: de prophetiae diversis speciebus nihilominus est dicendum, ut quae sit ista Davidica possimus distinctius edoceri. Secundo: cur in psalmorum titulis, quasi auc. Tertio: quid significet, in finem, quod frequenter invenitur in titulis. Quarto: quid sit psalterium, vel quaQuinto: quid sit psalmus. Sexto: quid sit canticum. Septimo: quid sit psalmo-canticum. Octavo: quid sit canticumpsalmum. Nono: de quinquefaria divisione. Decimo: de unita inscriptione titulor
Abbreviated transcription (Latin):
dum est : quidum uerba nr̃a conantur
imitari : quid tamen canant noscunt᷑
modis omnibus ignorare. Melo si qui¬
demblandum animas oblestat sed
non conpellit ad lacrimas frustuosas
Permulc& aures : sed non ad superna
erigit audientes. Corde autem conpun¬
gimur : sicut ore dicimus anim ad uer¬
tere ualeamus sicut in psalterio legit᷑:
te sapienter. Philippus quoq apłs cum
reginȩ candacis euniuchum esaiam le¬
gere cognouiss& scripturas eis scãs con¬
petenter & posuit. Qui post quam qđ
legebat aduertit statm. gratiam bap¬
tismatis e&x quisiuit. Et mox ꝑfecte mu¬
nera salutis accepit. In euangelio &iã
dñsait. Omnis qui audit uerbum reg¬
ni & non intellegit uenit malus & ra¬
pit quod seminatum est incorde eius:
prouenire non posse . qui scriptur ces
scãs puro corde merentur aduertere
Dequa pulchre pater hieronimus ait
margaritum quod dam est scriptur co¬
diuina & & multis partibus for¬
mari potest: quo circapater apos¬

Expanded text:
dum est, qui dum verba nostra conantur dum est, qui dum verba nostra conantur imitari, quid tamen canant, noscuntur modis omnibus ignorare. Melos siquidem blandum animos oblectat, sed non compellit ad lacrymas fructuosas; permulcet aures, sed non ad superna erigit audientes. Corde autem compungimur, si quod ore dicimus, animadvertere valeamus, sicut in Psalterio legitur:te sapienter . Philippus quoque apostolus , cum reginae Candacis eunuchum Isaiam legere cognovisset, Scripturas ei sanctas competenter exposuit; qui postquam quod legebat advertit, statim gratiam baptismatis exquisivit, et mox perfectae munera salutis accepit. In Evangelio etiam Dominus ait: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit quod seminatum est in corde ejus provenire non posse, qui Scripturas sanctas puro corde merentur advertere. De qua pulchre Pater Hieronymus ait: « Margaritum quoddam est Scripturdivina, et ex multis partibus forari potest. Quocirca, Pater apos
Abbreviated transcription (Latin):
sermo concluder& in septua gesimo
psalmo dicturus est : Ego autem confi¬
tebor tibi inuasis psalmorum ueritatẽ
tiam. Reuera uasa ueritatis quae tot
urtutes capiunt : tot diuinis odorib:
sasciuntur. tot therauris cȩlestibus
umulantur idriȩ quae uinum cȩles¬
e recipientes puritatem eius semper
imouitate custodiunt. dulcedo mira¬
alis quãe scłi corruptionibus non ac¬
essit sed insua ꝑmanens dignitate
rratia semꝑ purissime suauitatis auge¬
ur a potheca ualde copiosa De qua
cmbibant. tam magni terrarum po¬
pli ubertas eius nescit &xpendi quia
mrabilis autem ex ipsis profluit:
uauitas ad canendum dulcis sonum
irganum : humanis uocibus emulan¬
ar tubarũ : sonitus grandi loquis cla¬
moribus reddunt uocalem. Citha¬
ram uiuentium cordarum ꝑmixti¬
one conponunt : & quicquid ante
inferumentis musicis uidebat᷑ agi
nunc ꝓbatur ꝑrationales substan¬
tias explicari. Verum tam̃ nequaquã
nobis ut psittacis merulis que uernan¬

Expanded text:
sermo concluderet, in septuagesimo sermo concluderet, in septuagesimo psalmo dicturus est: Ego autem confitebor tibi in vasis psalmorum veritatem tuam. Revera vasa veritatis, quae tot virtutes capiunt, tot divinis odoribus farciuntur, tot thesauris coelestibus cumulantur. Hydriae quae vinum coeleste recipientes, puritatem ejus in novitate semper custodiunt. Dulcedo mirabilis, quae saeculi corruptionibus non acescit; sed in sua permanens dignitate, gratia semper purissimae suavitatis augetur. Apotheca valde copiosa, de qua cum bibant tam magni terrarum populi, ubertas ejus nescit expendi. Quam mirabilis autem ex ipsis profluit suavitas ad canendum! dulcisonum organum humanis vocibus aemulantur; tubarum sonitus grandiloquis clamoribus reddunt: vocalem citharam viventium chordarum permixtione componunt; et quidquid ante instrumentis musicis videbatur agi, nunc probatur per rationales substantias explicari. Verumtamen nequaquam nobis, ut psittacis merulisque vernan
Abbreviated transcription (Latin):
saciari : Psalmi sunt deniquẽ : qui nobis
grat as fatiunt ẽẽ uigilias quando silent
nocte psallentibus choris humana uox
erumpit inmusicam uerbis que arte mo¬
dulatis adillum redrefacit a quo ꝓsalu¬
te humani generis diuinum uenit eloqui¬
um. Cantus qui aures oblestat & ani¬
mas instruit fit uox una psallentium
& cum angelis dĩ quos audire non pos¬
sumus laudum uerba miscemus ꝑ illũ
scilic& qui uenit ex semine dauid dñ
Ego sum radix & origo dauid a quo & se
ligionem salutarem suscepimus & scãe
trinitatis mysteria reuelata cognose¬
mus unde merito eis patris & silu &e sos
rt conia conꝓbentur. Ipsienim diem
Ixsicant Ipsi nonae ieiunia resoluunt
iosi diei postrema concludunt. ipsi noc¬
us aduentum nemens nr̃a tene br&ur
eficiunt. sicut ipsidicunt. Nox in lumi
ne brabuntur abste dñe : Vt merito se
auera uita credat alienum quis quis
huiis muneris iocunditate non fruitur
quorum uirtutes ut breuiter diuinus:

Expanded text:
satiari. Psalmi sunt denique, qui nobis satiari. Psalmi sunt denique, qui nobis gratas faciunt esse vigilias, quando silenti nocte psallentibus choris humana vox erumpit in musicam, verbisque arte modulatis ad illum redire facit, a quo pro salute humani generis divinum venit eloquium. Cantus qui aures oblectat et animas instruit, fit vox una psallentium, et cum angelis Dei, quos audire non possumus, laudum verba miscemus, per illum scilicet qui venit ex semine David, DomEgo sum radix et origo David . A quo et re igionem salutarem suscepimus, et sanctae Trinitatis mysteria revelata cognoscimus. Unde merito eis Patris, et Filii, et praeconia comprobentur. Ipsi enim diem laetificant, ipsi nobis nona jejunia resolvunt, ipsi diei postrema concludunt, ipsi noctis adventu, ne mens nostra tenebretur efficiunt, sicut ipsi dicunt: Nox illuminanebrabuntur abs te, Domine ; ut merito se a vera vita credat alienum, quisquis hujus muneris jucunditate non fruitur. Quorum virtutes ut breviter divinus
Abbreviated transcription (Latin):
monis aptetur quod dixit incantico canti¬
corum. Hortus conclusus & fonssignatus
para disus plenus omnium pomorum : Mõdo
enim quidam psalmorum salutari institu¬
tione formati turbidos & tempestuo sos
animos declinant inlimp lom &tranquil¬
lis simam uitam modo ꝓmittentes. dm̃ ꝓpt̃
salutem credentium uisu aliter hum anan¬
dum & ad iudicandum orbem esse uenturł
Modo cõmonent lacrinis peccata diluere
elemosinis delicta curare : modo aeris ora¬
tionibus reuerenter ad toniti. Modo hebrai
al fab&i uirtute profundi modo depassio¬
ne & deresurrestione dñi salutaria prȩdi¬
cantes. modo lamentantium deploratio¬
ne piissimi modo uersuum rep&itione
quae dam nobis sacramenta pandentes :
modo canticorum graduum ascensione i¬
rabiles postremo suꝑnis laudibus selicits
inherentes beata copia in explicabile de¬
siderium stupenda profunditas non potest
animus fidelis &x pleri qui cȩperit inde

Expanded text:
monis aptetur, quod dixit in Cantico cantimonis aptetur, quod dixit in Cantico canticorum: 2 Hortus conclusus, et fons signatus, paradisus plenus omnium pomorum . Modo enim quidam psalmorum salutari institutione formati, turbidos et tempestuosos animos declinant in limpidam et tranquillissimam vitam; modo promittentes Deum propter salutem credentium visualiter humanandum, et ad judicandum orbem esse venturum; modo commonent lacrymis peccata diluere, eleemosynis delicta curare; modo sacris orationibus reverenter attoniti; modo Hebraei alphabeti virtute profundi; modo de passione et resurrectione Domini salutaria praedicantes; modo lamentantium deploratione piissimi; modo versuum repetitione quaedam nobis sacramenta pandentes; modo canticorum graduum ascensione mirabiles; postremo supernis laudibus feliciter inhaerentes, beata copia, inexplicabile desiderium, stupenda profunditas. Non potest animus fidelis expleri, qui coeperit inde
Abbreviated transcription (Latin):
prefationibus sus trina sum diuisione parti¬
tus. Vt & claritas lit tere senioribus oeu¬
lis sepulchrius aperir& & desiderio legen¬
tium fratrum numerosi codicis corpora
prestarentur. Ita & ad bibliothecȩ cau¬
tela unus relictus est & propter congregati¬
onis studium commo dissime forsitan noscitur
esse diusus qua propter mandato dñi confi¬
dentes cȩlestis mysterii claustra pulsemus
ut aperiat sensibus nr̃is floriferas sedes qua¬
tenus in illo cȩlesti para diso saluta riter in¬
troducti spiritalia oma sine aliqua primi
hominis trans gres ne carpamus. Vere
corruscus liber sermo lampabilis cura
sauciati cordis fauus interioris hominis pi¬
nax sp̃italium̃ ꝑsonarum occultarum lin¬
gua uirtutum quae inclinat suꝑbos humi¬
liat. Reges pauperibus subdit. asfabilita¬
te paruulos nutrit. Quanta enim illicẽ
pulchritudo sensuum & stillantium medi¬
cina uerborum. ut merito hic illud salo¬

Expanded text:
praefationibus suis trina sum divisione partipraefationibus suis trina sum divisione partitus; ut et claritas litterae senioribus oculis se pulchrius aperiret, et desiderio legentium fratrum numerosi codicis corpora praestarentur. Ita et ad bibliothecae cautelam unus derelictus est, et propter congregationis studium commodissime forsitan noscitur esse divisus. Quapropter mandato Domini confidentes, coelestis mysterii claustra pulsemus, ut aperiat sensibus nostris floriferas sedes; quatenus in illo coelesti paradiso salutariter introducti, spiritalia poma sine aliqua primi hominis transgressione carpamus. Vere coruscus liber, sermo lampabilis, cura sauciati cordis, favus interioris hominis, pinax spiritualium personarum, occultarum lingua virtutum, quae inclinat superbos humiliatis, reges pauperibus subdit, affabilitate parvulos nutrit. Tanta enim illic est pulchritudo sensuum et stillantium medicina verborum, ut merito hic illud Salo
Abbreviated transcription (Latin):
uina micdia largienue inriuulor uadosos
conpendosa breuitate deduxi uno codice
tam disfusa complestens quȩ ille indecadas
quin decim mira biliter eeplcauit. sedut qui¬
dam de omero ait. Tale est de eiussensu ali¬
quid subripere. quale herculi clauam de
manu tollere. Est enim lit terarum omniũ
magister egregius & quodꝰ in ubertate rarũ
est cautissimus disputator decurrit:
uippe tamquam fons purissimus. nulla feci
pollutus sed in integritate sidei ꝑseuerans
nescit her& icis dare unde se possint aliqua
collustatione defendere. Totus catholicus
totus orto doxus inuenitur. & in ecclesia
dñi suauis simo nitore resplendens suꝑni
luminis claritate radatur. Quaedã uero
nouiter inuenta posttan mirabilem magis¬
trum sola dñi presumptione subieci qui par¬
uolis confidentiam cȩcis uisum. mutis sermo¬
nem surdis prestat auditum. quem tamen
codicem &iam ꝑ quin qua genos psalmos cũ

Expanded text:
vina misericordia largiente, in rivulos vadosos vina misericordia largiente, in rivulos vadosos compendiosa brevitate deduxi: uno codice tam diffusa complectens, quae ille in decadas quindecim mirabiliter explicavit. Sed ut quidam de Homero ait : Tale est de ejus sensu aliquid subripere, quale Herculi clavam de manu tollere. Est enim litterarum omnium magister egregius; et, quod in ubertate rarum est, cautissimus disputator. Decurrit quippe tanquam fons purissimus, nulla faece pollutus; sed in integritate fidei perseverans, nescit haereticis dare unde se possint aliqua colluctatione defendere: totus catholicus, totus orthodoxus invenitur; et in Ecclesia Domini suavissimo nitore resplendens, superni luminis claritate radiatur. Quaedam vero noviter inventa, post tam mirabilem magistrum sola Domini praesumptione subjeci, qui parvulis confidentiam, caecis visum, mutis sermonem, surdis praestat auditum. Quem tamen codicem etiam per quinquagenos psalmos cum
Abbreviated transcription (Latin):
epulsis aliquando in rauennat¬
s̃ urbe sollicitudine dignitatũ
& curis sȩcularibus noxio sapo¬
Are conditis cum psalterii cae¬
sas uuima rum mella gestassem:
Id quodsolent desiderantes essicere auidus
me ꝑscrutator in mersi it dicta saluta¬
ria suauiter inbiberem post ama rissimas
actiones sed familaris inchoantibus occur¬
rit. Obscuritas quae uarus est intextec
ꝑsonis & uelata parabolis. Haec indic̃¬
tis uita libus noxia dissimulatione prae.¬
teritur dum sȩpe illud repperiri sol& am¬
biguum. quod magni sacramenti gestat᷑
arcanum. Tunc ad augustini facundissi¬
mipatris consugio pinatissimam lectionem.
inqua tanta erat copia congesta distorũ
ut r&ineri uix possit relestum quod ha¬
bunde uidetur & positum. Credo cumni¬
mis auidos populos eccles asticis dapibus &x¬
plere cupit. Necessario fluenta tã mag¬
nȩ praedicationis emanauit quo circa
memor infirmitatio ieae mare ipsius quo¬
rundam psalmorum Nꝓntibus prosusum di¬

Expanded text:
epulsis aliquando in Ravennati urbe sollicitudinibus dignitatum, et curis saecularibus noxio sapore conditis, cum Psalterii coelestis animarum mella gustassem, id quod solent desiderantes efficere, avidus me perscrutator ingessi, ut dicta salutaria suaviter imbiberem post amarissimas actiones. Sed familiaris inchoantibus occurrit obscuritas, quae variis est intexta personis et velata parabolis. Haec in dictis vitalibus noxia dissimulatione praeteritur, dum saepe illud reperiri solet ambiguum, quod magni sacramenti gestat arcanum. Tunc ad Augustini facundissimi Patris confugi opinatissimam lectionem, in qua tanta erat copia congesta dictorum, ut retineri vix possit relectum, quod abunde videtur expositum. Credo, cum nimis avidos populos ecclesplere cupit, necessario fluenta tam magnae praedicationis emanavit. Quocirca memor infirmitatis meae, mare ipsius quorumdam psalmorum fontibus profusum, di
Abbreviated transcription (Latin):
ait deiohanne. uidi aꝑtos celos
& spm tãquã colũbã descendentẽ
& manentẽ in ipso. Itec euidenti
rationẽ tractauit. ut nemo con¬
tra sententiã ipsius uenire p̃su¬
mat. In psalmo quoq quinqua
si seꝑ ut ait beat̾ hicronimꝰ̃ in ꝓphe¬
tis e&̃ sermo diuinus & iuge in pec¬
torteorũ haber& o̾spiciũ : Nũquã
crebro ez echiel poner&. & factꝰ ẽ
sermo hiĩ ad me. dicens : In libro
quin &iã regũ eliseus proph& adic̃
demuliere. cuĩ filius extremũ clau¬
serat diẽ. dimitte eã quia in ama¬
ritudine ẽ & dñscelauit me & ñ in¬
dicauit mihi Apłs quoq dic̃ de
uirginib p̃ceptũ dnĩ nonhabeo: con¬
ꝑsiliũ aut̃ do. Itẽ ipse cõmemorat.
meminit : quȩ loquor non loquor

Expanded text:
ait de Joanne: « Vidit apertos coelos et Spiritum tanquam columbam descendentem et manentem in ipso . » Ita evidenti ratione tractavit, ut nemo contra sententiam ipsius venire praesumat. In psalmo quoque L Prophsi semper, ut ait beatus Hieronymus in prophetis, esset sermo divinus et juge in pectore eorum haberet hospitium, nunquam crebro Ezechiel poneret: Et factus est sermo Domini ad me, dicens . In libro quin etiam Regum: Elisaeus propheta dicit de muliere, cujus filius extremum clauserat diem: Dimitte eam quia in amaritudine est; et Dominus celavit me, et non indicavit mihi . Apostolus quoque dicit: De virginibus praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Item ipse commemorat: meminit: Quae loquor, non loquor
Abbreviated transcription (Latin):
cioscõ deuotis mentib seruiebans
m axime quia & nomindeorũ in¬
tellectus rerũ congruos indicare
noscuntur: Non enĩ supradicti
uiri ad psalmos faciendos electi
sunt sed eos congregatos ttintũ
legimꝰ ad canendũ: psabni gra fosaut̃
fuissobistoria nulla testatur
praesumptũ ẽ. dicere qdnulla possit
auccoritate firmarii ꝑsalmos enĩ ad
solũ ꝓꝑh&a dauid ꝑtinere cestis
declarat᷑ indiciis. Deniq in a poca¬
lipsiꝵ uolens istud op̃ intellegi solius
meminit dd dicens. hec dic̃ sẽs &ue
rus quihab & dauẽ dauid qui ape¬
rit & nemo claudit. elaudit & ne¬
mo aperit. In eugło quoq pharise

Expanded text:
cio sancto devotis mentibus serviebant, cio sancto devotis mentibus serviebant, maxime, quia et nomina eorum intellectus rerum congruos indicare noscuntur. Non enim supradicti viri ad psalmos faciendos electi sunt, sed eos congregatos tantum legimus ad canendum; psalmographos autem fuisse historia nulla testatur. Et praesumptuosum est dicere quod nulla possit auctoritate firmari. Psalmos enim ad solum prophetam David pertinere, certis declaratur indiciis. Denique in Apocalypsi, volens istud opus intelligi, solius meminit dicens: Haec dicit Sanctus et Verus, qui habet clavem David, qui aperit et nemo claudit, claudit et nemo a
Abbreviated transcription (Latin):
nuiss& quattuor milia iuuenũ ex
israhelitico populo delegisse. qui
psalmos quos ipse dñi aspiratione
ꝓtulerat organis citharis nablis
tympanis crmbalis tubis : ꝓpriaq̃¬
uoce in magnã iocunditatem suꝑ¬
nȩ gratiȩ ꝑsonarent: quae suauis
ad unatio trib: pastib: diuisa cons¬
tabat. Rationalis ꝑtinebat ud
humanã uocẽ. Inrationalis ad ins¬
trum̃ta musica. Cõmunis aut̃ de
utrisq pastib aptabatur. Vt &
uox hominis cestis modo lationib
eder&ur. & instrum̃torũ melos
consona seuicinitate coniunge¬
r&: sic suauis illa &iocunda musi¬
ca: ecđam catholicã ttiliactu p̃di¬
cebat. quȩ ex diuersis linguis uari¬
oq contentu in unã fidei concor
diã erat. dnõ prȩstante creditura
ex quo numero indita nomina
frequent̃ intitulis inuenimꝰ:
Vt idithun. a saph. filii chore
& bissimilia : ñ quia ipsi ut quidã
uolunt austores fuerepsabnoꝵ
extiter̃. ut honorẽ d&ali cõme¬
moratione sumerent qui offi¬

Expanded text:
nuisset, quatuor millia juvenum ex Israelitico populo delegisse, qui Psalmos, quos ipse Domini aspiratione protulerat, organis, citharis, nablis, tympanis, cvoce in magna jucunditate supernae gratiae personarent. Quae suavis adunatio tribus partibus divisa constabat. Rationalis pertinebat ad humanam vocem, irrationalis ad instrumenta musica; communis autem de utriusque partibus aptatur, ut et vox hominis certis modulationibus ederetur, et instrumentorum melos consona se vicinitate conjungeret. Sic suavis illa et jucunda musica Ecclesiam catholicam tali actu praedicebat, quae ex diversis linguis, varioque concentu in unam fidei codiam erat, Domino praestante, creditura. Ex quo numero, indita nomina frequenter in titulis invenimus, ut, Idithun, Asaph, filii Chore, et his similia. Non quia ipsi, ut quidam volunt, auctores fuere psalmorexstiterunt, ut honorem de tali commemoratione sumerent, qui offi
Abbreviated transcription (Latin):
additur & manentẽ in eo. nisi ab
aliis ñ nũquã rccedere ꝓbaretur.
Iu xpõ enĩ ꝑmansit quia peccata
ñ habuit. Ab aliis iure discessit :
quia pollutionis maculã ꝑ ceper̃.
spiritui enĩ sco ñ potest cẽ cõmu¬
nio delictis. Nlã sic scriptũ ẽ in
libro sapientiȩ salomonis. sps¬

Expanded text:
additur; et manentem in eo, nisi ab aliis nonnunquam recedere probaretur. In Christo enim permansit, quia peccatum non habuit. Ab aliis jure discessit, quia pollutionis maculam perceperunt. Spiritui enim sancto non potest esse communio cum delictis; nam sic scriptum est in libro Sapientiae Salomonis: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tio uitalis auditorum. ueritatis
disciplina. Cestissime singularis
quȩ discipulos occupat sensib
fructuosis ñ in aniũ lenocinatio¬
ne uerborũ : Conuenit &ic̃ con¬
tueri quid sibi uelit quintus deci
mirabilis amplitudo. Desig¬
nans quinq sensib: corporeis ꝑtri¬
nitatis gratiã superatis ad atria
scãẽ eccłae felici munere ꝑuenire¬

Expanded text:
tio vitalis, auditorium veritatis, tio vitalis, auditorium veritatis, disciplina certissime singularis, quae discipulos occupat sensibus fructuosis, non inanium lenocinatione verborum. Convenit etiam contueri quid sibi velit quintus decimmirabilis amplitudo: designans quinque sensibus corporeis per Trinitatis gratiam superatis, ad atria sanctae Ecclesiae felici munere per
Abbreviated transcription (Latin):
sedelectationib: adimplendũ
Cũ superius dixerit qm̃ ad ex¬
tris. ẽ mihi ne cõmouecir. In
isto quippe scło ubi carnesuscep¬
ta flagella passus. a lapis cȩsus
sputisq complutus ẽ. Cũ tam̃
nullis eius aduersitatib uince¬
r&ur: Congruȩ dictũ ẽ ad ex¬
tera sua semꝑ dnm̃ fuisse cons¬
pectum: Sic enĩmundi contra¬
ria superauit . qm̃ nullatenus
a pat̃na contẽplatione discessit:
sed pꝰ resurrectionẽ s gloriã :¬
propriȩ sedic̃ in patris dexte¬
ra delectatũ. Vbi iam mundi
istius aduersitate deposita hu¬
manitas eiꝰ totius maiestatis cla¬
rificatione compl&a ẽ: Reg¬
nans unita uerbo cũ patre &¬
finem significat ꝑfectionẽ adꝙ a&¬
nitatẽ. quia gloria eius insua ꝑfec¬
tione manens. Nullis erit finien
aquanto nos munere s cdutis
inform&. In passionib: confiden¬
tiam tradit. in spe &nã gloriam
pollic&ur. Vt docendo quȩ futu¬
ras prospera p̃sentia ñtimea¬
mꝰ aduersa scola cȩlestis erudi¬

Expanded text:
tationibus adimplendum, cum superius dixerit: Quoniam a dextris est mihi ne commovear. In isto quippe saeculo, ubi carne suscepta, flagella passus, alapis caesus, sputisque complutus est, cum tamen nullis ejus adversitatibus vinceretur, congrue dictum est a dextera sua semper Dominum fuisse conspectum. Sic enim mundi contraria superavit, quoniam nullatenus a paterna contemplatione discessit. Sed post resurrectionis gloriam proprie se dicit in Patris dextera delectatum, ubi jam mundi istius adversitate deposita, humanitas ejus totius majestatis clarificatione completa est, regnans unita Verbo cum Patre finem significat perfectionem atque aeternitatem: quia gloriae ejus in sua perfectione manens, nullis erit finiendsalmum, quanto nos munere salutis informet: in passionibus confidentiam tradit, in spe aeternam gloriam pollicetur, ut docendo quae futura sunt prospera, praesentia non timeamus adversa. Schola coelestis, erudi
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo uisu alit̃ positus
Totius maensu&udinis & continto¬
tiȩ iurr monstrocuit. Meritose
dic̃ ꝓpt mandata dñĩ durasuas
hominũ in maculatis pediban

Expanded text:
in hoc mundo visualiter positus, totius mansuetudinis et continentiae jura monstravit; merito se dicit propter mandata Domini duras vias hominum immaculatis pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
na dereliquid: talis ergo sensus
.ẽ. custodime in mandatistus
ut imitaentes me minime moue¬
antur ate : bene siquidẽ sequax
ꝑgit ubulle qui exẽplũ p̃b& rectus
time dr̃ indinaaurẽ tuã mihi & exaudi
uerba mea.
ecundã sectionẽ scãe orationis
ingredit᷑. sed ꝑscrutandũ ẽ
cũ dici solecit. exaudistime quia
clamaui. Curhȩc sententia or̃¬
dinẽ uideat᷑ habere conuersũ.
qui clamat qm̃ exaudit᷑ utiq
purus. in nocens & in maculatus
agnoscit᷑. Nã confident oncuit
qm̃ se audire posse de conscientiȩ
puritate p̃sumpsit. Intellgconꝰ
aut̃ qđ dic̃ inclina aurẽ tuã qm̃¬

Expanded text:
na dereliquit. Talis ergo sensus na dereliquit. Talis ergo sensus est: Custodi me in mandatis tuis, ut imitantes me, minime moveantur abs te. Bene siquidem sequax pergit, ubi ille qui exemplum praebet rectus udi verba mea. Secundam sectionem sanctae orationis ingreditur. Sed perscrutandum est, cum dici soleat: Exaudisti me, quia clamavi: cur haec sententia ordinem videatur habere conversum? Qui clamat, quoniam exauditur, utique purus, innocens et immaculatus agnoscitur. Nam confidenter oravit, quoniam se audiri posse de conscientiae puritate praesumpsit. Intelligamus autem quod dicit: Inclina aurem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfice gressus meos in semitis tuisut non
nouerent ur uestigia mecc:
Ier fice dix̃ usq in finẽ conserua
ubi ẽ meritorũ ac p̃mutota ꝑ¬
fatio In choamꝰ enĩ dũ in hoc mun¬
do ꝓbabili conuersatione degemꝰ:
sed ubiad finẽ uenerit religiosa
constantia ibi ꝑficimur : ibi tota
integritate cõplemur. Sic̃ ait
in finẽ hic saluus erit. gressus
aut̃. humanas significat actio¬
nes quib: in hocmundo gradimur
& quasi quibdã passib: abulamꝰ:
In semitis scilic& inmandatistius.
ubi reuera rectȩ s̃ uiȩ quasside¬
uoti sequimur ad cȩlestis patriȩ
muneraꝑ uenimꝰ. Sed quid ẽ
hoc qđ prius gressus dix̃ statĩq
ustigia subiungit gressus
dicimꝰ quib: moueriur deloco
adlocũ. hismerito conparant᷑
act̃humani : quinos deuno ne¬
dansponunt. Vestigia uero
dicuntur signa plantarum quȩ re
humanitatis & sua uestigia cus¬
todire : quȩ fideles apłor congru¬
ent̃ accipimꝰ in quib p: ascensionẽ
gloriosã religionis catholicȩ sig¬

Expanded text:
on moveantur vestigia mea. Perfice, dixit, usque in finem conserva: ubi est meritorum ac praemii tota perfectio. Inchoamus enim, dum in hoc mundo probabili conversatione degimus; sed ubi ad finem pervenerit religiosa constantia, ibi perficimur, ibi tota integritate complemur; sicut ait in finem, hic salvus erit . Gressus autem humanas significat actiones, quibus in hoc mundo gradimur, et quasi quibusdam passibus ambulamus. 56 In semitis, scilicet in mandatis tuis: ubi revera rectae sunt viae, quas si devoti sequimur, ad coelestis patriae munera pervenimus. Sed quid est hoc quod prius gressus dixit, statimque vestigia subjungit? Gressus dicimus, quibus movemur de loco ad locum: his merito comparantur actus humani, qui nos de uno nealitate transponunt. Vestigia vero dicuntur signa plantarum, quae rehumanos, et sua vestigia custodiri, quae fideles apostolos congruenter accipimus, in quibus post ascensionem gloriosam, religionis catholicae sig