comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ichil creatum aut seruiens intrinitate
credendum. ut uult dionisius fons arii.
Nichil in equale. ut in nomius. nichil
gr̾e equalȩ : ut uult aethius. Nichil auteriꝰ
posterius ue. aut minus ut arrius. Nichil
extraneum. aut officiale alteri. ut machedo¬
nius. Nichil ꝑ suasione. aut surreptione in¬
sertum. ut manicheus. Nichil corporeum. ut
melito & tercullianus. Nichil corporaliter
effigiatum. ut antro pomorsus. & nadianus.
Nichil sibi inuisibile. ut origenes. Nichil crea¬
turis uisibile. ut fortunatus. Nichil morib
uł uoluntate diuersum. ut martion. Nicħ
trinitatis essentia ad creaturarũ naturam
deductum. ut plato & tertullianus. Nichil
officio singulare. nec alteri comunicabile ut
origenes. Nichil confusum. ut sabellius. Sed
totum ꝑfectum. quia totum ex uno. & unum.
non tamen solitarium ut presumunt silua¬
nus & praras. pentapolitana dampnabilis illa
patris filius. homoysion patri & filio sp̾c
sc̃s. homoysion deo & homini unus filius

Expanded text:
ihil creatum aut serviens in Trinitate credendum, ut vult Dionysius fons Arii: nihil inaequale, ut Eunomius: nihil gratia aequale, ut vult Ethius: nihil anterius posteriusve, aut minus, ut Arius: nihil extraneum aut officiale alteri, ut Macedonius: nihil persuasione aut surreptione insertum, ut Manichaeus: nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus: nihil corporaliter effigiatum, ut Anthropoformus et Vadianus: nihil sibi invisibile, ut Origenes: nihil creaturis visibile, ut Fortunatus: nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion: nihil Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum, ut Plato et Tertullianus: nihil officio singulare, nec alteri communicabile, ut Origenes: nihil confusum, ut Sabellius: sed unum perfectum, quia totum ex uno, et unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Sylvanus et praxetos penthapolitana damnabilis illa Patris Filius. Omousion Patri et Filio Spiritus sanctus. Omousion Deo et homini, unus filius
Abbreviated transcription (Latin):
b cautũ habetur. Qui rẽ subripit alienã. illi
cuiꝰ res direpta e̾ in undecuplum q̃ sublata
Res ul uͦ cum om̃i honore statui pri¬
stiuo reddatur. Et ipse dispositis ordi¬
natisq libere ac secure diu suis. tunc
uocatꝰ ad tp̃s concilio in legitimo & canonico
ueniat ad causã. & si ita iuste uidet ᷑. accusan¬
tiũ ꝓpositioni respondeat. Ex decie eiꝰdẽ
enĩ ep̃c qui suis ẽ reb expoliat᷑. aut se¬
de ꝓpria ui aut t̾roie depulsus. anteꝗͣ. om̃ia
sibi ablata legib restituant᷑. & ipse pacifice
annũ. uł plus suis fruatur honorib. sediq
ꝓpͥe sit regłarit᷑ restitutꝰ. iuxta canonũ insti¬
tutionẽ. accusari. uocari. iudicari. aut dãp

Expanded text:
uli cautum habetur. Qui rem surripit alienam, illi cujus res dirempta est, in undecuplum quae sublata esul vero cum omni honore statui pristino reddatur, et ipse dispositis ordinatisque libere atque secure diu suis, tunc vocatus ad tempus, concilio in legitimo et canonico, veniat ad causam: et si ita juste videtur, accusantium propositionibus respondeat. Nam hocpus, qui suis rebus exspoliatur, aut a sede propria vi, aut terrore depulsus, antequam omnia sibi ablata legibus restituantur, et ipse pacifice annum vel plus suis fruatur honoribus, sedique propriae sit regulariter restitutus, juxta canonum institutionem accusari, judicari
Abbreviated transcription (Latin):
lle uͦ qui ui: aut timore a sede pulsus. aut
suis reb ex poliatꝰ fuerit. ñ pͥiꝰ uocetur ad
sẏnodũ quã omĩa ei legib redintegrentur.
& camdiu in sede ꝓpͥa pacifice & potestati¬
ue cuncta disponens resideat. quãdiu ex¬
pulsus uł expoliatꝰ suis carere uisus ẽ reb.¬

Expanded text:
lle vero qui vi aut timore a sede pulsus, aut suis rebus exspoliatus fuerit, nisi prius vocetur ad synodum quam ei omnia legibus redintegrentur, et tamdiu in sede propria pacifice et potestative cuncta disponens resideat, quamdiu expulsus vel exspoliatus carere visus est reb
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ep̃is. Per scͥpta nullius accusatio
suscipiat᷑. s ꝓpria uoce. si legitima & condig¬
na accusatoris ꝑsona fuerit. pͣsente uidelic&
eo quẽ accusare desid̾at. quia nullus ab sens
aut accusari pot̾. aut accusare. In decie felicis¬
dicta ullam obtinebit firmitatẽ. neq ab¬
sens ꝑ alium accusare aut accusari pot᷑.¬

Expanded text:
odem. Per scripta nullius accusatio suscipiatur, sed propria voce si legitima et condigna accusatoris persona fuerit praesente videlicet eo, quem accusare desiderat, quia nullus absens aut accusari potest, aut accusare. Gratian. Sed Cdicta, ullam obtinebit firmitatem neque absens per alium accusare aut accusari pot
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͦ udicari. antequã cuncta quȩ eis su¬
blata sunt. legib potestati eoꝵ redintegreat.¬
erepo . Nec conuocar ad causã nȩc iudicari pit᷑
expoliat᷑ uł expulsus. quia ñ ẽ pͥuilegium
quo expoliari possit iã nudatꝰ. Uñ & antiqͥt
decretum ẽ. Om̃s possessiones. & om̃ia sibi su¬
blata. atq fructus cunctos ante litẽ conte¬
statũ. p̃ceptor uł primas possessori restitu¬
at. Ic em. Est inantiqͥs eccłȩ statutis de¬
cretũ. ut qui aliena inuadit. ñ exeat in pu¬
nit̾ .s cũ multiplicatione om̃ia restituat.

Expanded text:
in aliquo judicari, antequam cuncta quae eis suin aliquo judicari, antequam cuncta quae eis sublata sunt, legibus potestati eorum redintegrentNam nec convocari ad causam, nec dijudicari potest expoliatus vel expulsus: qui non est privilegium, quo expoliari possit jam nudatus Unde et antiquitus decretum est, ut omnes possessiones, et omnia sibi sublata, atqstatam, praeceptor vel primas possessori restituat. Item: Est in antiquis Ecclesiae statutis decretum, ut qui aliena invadit, non exeat impunitus, sed cum multiplicatione
Abbreviated transcription (Latin):
missȩ ex poliatꝰ. aut qͦd absit. qͦd alienũ
ab om̃ib eẽ debet fidelib a sede ꝓpria
eiectus. aut indetentione aliqua a siui̾s ouib
fuerit sequestrat᷑ tc̃ canonice ante in pͥsti¬
no statu restituat᷑ cũ om̃i pͥuilegio sui hono¬
ris. & sua om̃ia q̃ insidiis inimicoꝵ suoꝵ ei
ablata fuerint legib redintegrent᷑. nec con¬
uocari nec iudicari pot̾it. nͥ ipsaeꝓsua neces¬
sitate minimȩ tam̃ uidicandꝰ aduenire
sponte eleg̾it. Nullatenꝰ gͦ a quoꝗͣ. cogatur.
anteꝗͣ. integerrimȩ om̃ia q̃ ꝑ suggestiones
inimicoꝵ suoꝵ amiserat. potestati eiꝰ ab ho¬
norabili concilio legali ordine redintegrent᷑.¬
Nscripturis ur̾is repꝑimꝰ. quosdã ep̃os uris in
partib appriis ouib accusatos. aliquos uide
ex suspit̾ione. & aliquos excerita rone. Et icer¬
co quosdã suis eẽ reb expoliatos. quosdã u appa
se depulsos. quos sciatis nec ad synodũ conp¬
uincialem. nec ad gł̾alem posse conuocari. na

Expanded text:
issae exspoliatus, aut quod absit! quod alienum ab omnibus esse debet fidelibus, a sede propria ejectus, in detentione aliqua a suis civibus fuerit sequestratus, tunc canonice ante in pristino statu restituatur, cum omni privilegio sui honoris, et sua omnia quae insidiis inimicorum suorum ei ablata fuerint, legibus redintegrentur, nec convocari aut judicari poterit, nisi ipse pro sua necessitate, minime tamen judicandus advenire sponte elegerit. Nullatenus ergo a quoquam cogatur antequam integerrime omnia quae per suggestiones inimicorum suorum amiserat, potestati ejus ab honorabili concilio legali ordine redintegrentscripturis vestris reperimus quosdam episcopos vestris in partibus a propriis ovibus accusatos, aliquos videlicet ex suspicione, et aliquos ex certa ratione, et idcirco quosdam suis esse rebus exspoliatos, quosdam vero a propria sede pulsos; quos sciatis nec ad synodum comprovincialem, nec ad generalem posse convocari, nec
Abbreviated transcription (Latin):
apłica auctoritate iubemꝰ. ne pastorem
suum oues quȩ ei cõmissȩ fuerant nͥ infide erra¬
uerit. rep̾hendere audeant. Si aut̃ a fide deuia¬
uerit. erit corrigendꝰ pͥus secrete a subditis. Qd̾
si in corrigibilis qͦd absit apparuerit. tunc erit
accus andꝰ ad pͥmates suos. aut ad sedẽ apłicam.
Pro aliis uͦ actib suis magis tolerandus est ab
derogandꝰ. quia cũ in eũ a subditis delinquit᷑.
euis ordinationi obuiat᷑ qui eos pͣtulit eis. di¬
cente apło. Dei ordinationi resistit. qui pote¬

Expanded text:
auctoritate jubemus, ne pastorem suum oves quae ei commissae fuerint, nisi in fide erraverit, reprehendere audeant. Si autem a fide deviaverit, erit corrigendus prius secrete a subditis. Quod si incorrigibilis quod absit! apparuerit, erit accusandus ad primates suos, aut ad sedem apostolicam. Pro aliis vero actibus suis, magis tolerandus est ab derogandus, quia cum in eis a subditis delinquitur, ejus ordinationi obviatur, qui eos pertulit, eis dicente Apostolo: Dei ordinationi resistit qui pote
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accuser. nec uulgus eu argirat qͥa
non ẽ discipłs suꝑ magistrũ. Ep̃i ado sunt
iudicandi. qui eos sibi oculos elegit. Nam a
subditis aut prauę uitȩ hominib ñ sunt argu¬
endi. aut accusandi. aut lacerandi. E uarist epe¬

Expanded text:
non accuset, nec vulgus eum arguat, quia non est discipulus super magistrum . Episcopi a Deo sunt judsubditis aut pravae vitae hominibus non sunt arguendi aut accusandi, aut lacerandi. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
nro fr̾ nr̃ sigegodꝰ archi epͥs narbo¬
nensis. qͦd clericos suos eo inuito ad iu
patriarchatꝰ tui disponas. cũ hoc nec anti¬
quitas cui patres sanxere reu̾entiã ħat.
& auctoritas sacrorũ canonũ penitꝰ intͣdi¬
cat. nͥ forte ꝓ causis quas apud se termi
nare ñ possũnt. ad te quasi ad patriarchã
res ęccłȩ suȩ iudicio tuo dispensare uolue¬
ruit. Primates enĩ uł patriarchas nicħ
illis antiqͥtꝰ contulit diffinimꝰ. ita ut scđm¬

Expanded text:
ro frater Sigebodus archiepisconensis, quod clericos suos eo invito ad judpatriarchatus tui disponas, cum hoc neque antiquitas cui Patres sanxere reverentiam habeat, et auctoritas sanctorum canonum penitus interdicat, nisi forte pro causis quas nari non possunt, ad te quasi ad patriarcham res Ecclesiae suae judicio tuo dispensare voluerint. Primates enim vel patriarchas nihil illis antiquitus contulit, diffinimus. IV. T
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙͣ causã pͥus suggere audeat. quã ea qu
ad enĩdationẽ uite. ad seueritatẽ regule.
emerserit. de eccłiastico iure. uł de
aliis negotiis. pͥmum metropolitanꝰ eoꝵ
cũ aliis quibdã in concilio considerans rem
iudicet. & si ñ ad quiescat utraq pars ui¬
dicanti. tunc pͥmas regionis intͣ ipsos au¬
diatur. & qͦd eccłiasticis canonib & legibꝰ
nr̃is consentaneũ sit. hoc definiat. & nul¬
la pars ualeat calculo eius contra dicere.

Expanded text:
am causam prius suggerere audeat, quia ea quae ad emendationem vitae, ad severitatem regulae et emerserit de ecclesiastico jure vel de aliis negotiis, primum metropolitanus eorum cum aliis quibusdam in concilio considerans rem indicet. et si non acquiescet utraque pars judicanti, tunc primas regionis intdiat, et quod ecclesiasticis canonibus et legibus nostris consentaneum sit, hoc definiat, et nulla pars valeat calculo eius contradicere.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ unus thalamꝰ xp̃i sit. sc̃a tamen
nodicis constitutis cet̾is eccłiis p̃lata ẽ. s euan¬
głica uoce dñi & saluatoris n̾ri pͥmatũ obti¬
e. meã. Cui data ẽ etiã societas beatissimi pau¬
li apłi uasis electionis. qui ñ diuerso sic̃ here¬
tici garriunt. s uno tp̃re. uno eodemq die
głosa morte cum petro in urbe roma sub ce¬
sare nerone agonizans coronatꝰ ẽ. & parit̃ supͣ
sentia atq triumpho ꝓtulert̾. Est gͦ pͥma pe¬
tri apłi sedes romana ęccłia. ñ habens maculã
nec rugã. nec aliquid huiꝰmodi.
rima gͦ sedes ẽ
çȩlesti beneficio romana eccłia. quã ut
memoratũ ẽ beatissimi petrꝰ & paulus suo mar¬

Expanded text:
Ecclesiae unus thalamus Christi sit, sancta tamen nodicis constitutis caeteris Ecclesiis praelata est, sed Evangelica voce Domini Salvatoris nostri primatum obti meam. Cui data est societas beatissimi Pauli vasis electionis, qui non diverso, sicut heretici garriunt, sed uno tempore eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Romana sub Cesare Nesentia atque triumpho praetulerunt. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia non habens maculam nrima ergo sedes est celesti beneficio Romana ecclesia, quam, ut memoratum est, beatissimi Petrus et Paulus suo mar
Abbreviated transcription (Latin):
comotꝰ fuerit. aut causas habuerit. priꝰ
& caritatiue emendent. quȩ iustȩ emendenda
agnou̾int. Si aut̃ aliqui eos priusꝙͣ. hoc ege¬
rint. lacerare. accusare. aut infestare p̃sump¬
serint. ex cõmunicent᷑. & minime absoluant᷑.

Expanded text:
motus fuerit aut causas habuerit, priuset caritative emendent quae juste emendanda agnoverint. Si autem aliqui eos prius, quam hoc egerint, lacerare, accusare aut infestare praesumserint, excommunicentur et minime absolvantur,
Abbreviated transcription (Latin):
timore̾ ħant. Si aut̃ ꝓpt̾ numiã longinqui¬
tatẽ. aut cpr̃is in cõmoditatẽ. uł itineris as¬
ꝑitatẽ. graue ad hanc sedem eius causam
differre fuerit. t̃c ad eius pͥmate̾ causa de¬
feratur. & penes ipsũ huiꝰ sc̃̾e sedis auctorita
Sullus pͥmas uł metropolitanꝰ diocesiã
eccłiam uł parrochiã. aut aliquẽ de eiꝰ¬
parrochia pͣsumat ex cõmunicare uł¬
iudicare. aliqͥd ue ag̾e absq eiꝰ consilio uł iu¬
dicio. s hoc obseruent qͦd ab apłis ac patribꝰ &
p̃decessorib nr̃is statutũ. & a nobis cͣfirma¬
tũ eIdem. Siquis metropolitanꝰ ep̾e. nͥ qͦd

Expanded text:
ant. Si autem propter nimiam longitudinem, aut temporis incommoditatem, vel itineris aseritatem, grave ad hanc sedem ejus causam deferre fuerit, tunc ad ejus primatum causa deferatur, et penes ipsum hujus sanctae sedis auctoritaNullus metropolitanus dioecesani Ecclesiam vel parochiam aut aliquem de parochia praesumat excommunicare, aliquidve agere absque ejus consilio vel judicio; sed hoc observent quod ab apostolis ac Patribus et praedecessoribus nostris statutum et a nobis confirmatum est. » Iterum: « Si quis metropolitanus non quod
Abbreviated transcription (Latin):
dampnat᷑ dioscorus. s quia excõmunicationẽ
Lioꝵ forte hominũ causas ds uoluit
ꝑ homines t̾minare. sedis istiꝰ presulem.
suo sine questione reseruauit arbitrio.
Uoluit beati petri apłi successores gelo tantũ
debere innocentiã. & subtilissimã discutionis
idagmne inuiolatã exhibere conscientiam.
eccłia. qͦd sacro sc̃a romana eccłia de
orini eccła fas habeat iudicandi. neq cuiꝗ̃.
de eius liceat iudicare iudicio. Si qͥdẽ ad illã
dequalibet mundi parte appellandũ ẽ. ab illa

Expanded text:
damnatus Dioscorus, sed quia excommunicationem damnatus Dioscorus, sed quia excommunicationem liorum forte hominum causas deus uoluerit per homines terminare: sedis istius praesulem suo sine quaestione reseruauit arbitrio. uoluit beati Petri apostoli successores caelo tantum debere innocentiam et subtilissimi discussoris indagini inuiolatam exhibere conscientiam. Ecclesia quod sacrosancta Romana Ecclesia de omni Ecclesia fas habeat judicare, nec cuiquam de ejus liceat judicare judicio; siquidem ad illam de qualibet mundi parte appellandum est, ab illa
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccłiis & sedib ꝓpriis pelli. suaq eis
auferri sub pellectilia. & sic nudos & expolia¬
tos ad iudicia uocari. qͦd om̃i rationẽ caret.
fieri uetent. It sm. ꝑ receptũ gͦ ẽ in antiqͥs
statutis. ep̃os eiectos. atq suis reb expoliatos.
eccłias ꝓpͥas reciꝑe. & pͥmo sua om̃ia eis reddi.¬

Expanded text:
ab Ecclesiis et sedibus propriis pelli, suaque eis auferri supellectilia, et sic nudos et exspoliatos ad judicia vocari, quod omni ratione caret, fieri vetet. Praeceptum est ergo in antiquis statutis, episcopos ejectos, atque suis rebus exspoliatos, Ecclesias proprias recipere, et primo sua omnia eis reddi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmates uocent᷑. nͥ illi qui pͥmas tenent
esse constituert᷑: nͥ aliqua gens de inceps ad
fidem conu̾tat᷑. cui necesse sit ꝓptͣ mulcitu¬
dinẽ ep̃oꝵ pͥmatẽ constitui. Reliq uͦ qͥ alias
metropolitanas sedes ad epti sunt. ñ pͥmates.
s metropolitani nominent᷑. Si aut̃ aliquis¬
conꝓuincialiũ p̃sentia łconsilio ep̃oꝵ. aut
om̃ib districte corrigat᷑. ne talia de inceps

Expanded text:
mates vocentur, nisi illi qui primas tenent esse constituerunt, nisi aliqua gens deinceps ad fidem convertatur, cui necesse sit propter multitudinem episcoporum primatem constitui. Reliqui vero qui alias metropolitanas sedes adepti sunt, non primates, sed metropolitani nominentur. CAP. comprovincialium presentia vel consilio episcoporum aut omnibus districte corrigatur, nec talia deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
politanꝰ curabit instruere. ut si corã positis
patrib nec tuo fuerit res sopita iudicio. ad
nr̃am cognitionẽ qͥuicqͥd illud ẽ transferat᷑.¬
gandarũ auctoritas. apłicȩ sedi pͥua¬
a cõmissa ẽ potestate. nec ullã sẏ nodũ gn̾a¬
lem ratã esse legimꝰ. quȩ eius ñ fuerit aucto¬
ritate conggata uł fulta. Hec auctoritas te¬
stat᷑ canonica. Hęc historia eccłiastica robo¬
ropcer utilitates ȩccłiasttas cap̾.x.
absolutiones earũ rerũ qͣ dubitatioẽm.
controu̾siãq recipiunt. optime placuit.ut
ꝑsingłas quasq ꝓuincias bis in anno ep̃oꝵ
concilia cȩlebrentur. Semel quidẽ pꝰ terciã
septimanã festi paschalis. ita ut in .iii. sep
conueniat synodus. metropolitano conp¬
uinciales ep̃os ammonente. Scđa uͦ sy nodꝰ
conciliis ad sint pbri. & diaconi. & om̃s qͥ
e lesos existimant. & synodi exꝑiantur

Expanded text:
politanus curabit instruere, ut si coram positis politanus curabit instruere, ut si coram positis Patribus nec tuo fuerit res sopita judicio, ad nostram cognitionem quidquid illud est transferatgandorum auctoritas apostolicae sedi privaa commissa est potestate, nec ullam synodum generalem ratam esse legimus, quae ejus non fuerit auctoritate congregata vel fulta; haec auctoritas testatur canonica, historia haec ecclesiastica roboropter utilitates ecclesiasticas et absolutiones earum rerum quae dubitationem controversiamque recipiunt, optime placuit ut per singulas quasque provincias, bis in anno episcoporum concilia celebrentur. Semel quidem, post tertiam septimanam festi paschalis, ita ut in quarta sepconvinciales episcopos admonente. Secunda vero synodus conciliis adsint presbyteri, et diaconi, et omnes qui se laesos existimant: et synodi experiantur
Abbreviated transcription (Latin):
conꝓuinciales ep̃os epłas direxerit.
inqͥuib eos aut ad ordinationẽ alicꝰ
sis. aut ad synodũ inuitet. pꝰ positis om̃ib
excepta graui infirmitate corporis. aut
p̃ceptione regia. ad constitutã diem ad esse
ñ differant. Qd si defuerint. sic̃ psca cano¬
iͣ p̃cepit auctoritas.usq ad ꝑrimã syno¬
qũ caritate fr̾um. & ȩccłȩ cõmunione pͥuet᷑.¬
uiseris autẽ
ep̃oꝵ excepta in euitali causa. uł ne¬
cessitate de ꝑ agendo se concilio ab sentauerit.
ꝑuniꝰ anni spatiũ erit cõmunione plectenqͥ

Expanded text:
comprovinciales episcopos epistolas direxerit, in quibus eos aut ad ordinationem alicujus fratris, aut ad synodum invitet, postpositis omnibus, excepta gravi infirmitate corporis, aut praeceptione regia, ad constitutam diem adesse non differant. Quod si defuerint, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, usque ad proximam synodum charitate fratrum, et Ecclesiae communioxe puisquis autem episcopum, excepta inevitabili causa, vel necessitate, de peragendo se concilio absentaverit, per unius anni spatium erit communione plectendus.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Prima sedes ñ iudicabit᷑ aquoquã. Iceo
in eadem.Sed & cũ quidã tp̾re quodã contra
sixtũ papã temptassent quȩdã mali rumoris
obicere. & in concilio cui ualentinianꝰ augͦtꝰ
int᷑ erat dictũ fuisset ñ licere aduersus ponti¬
ficem sententiã dare. surrexit id̾e ꝓtinꝰ imꝑa¬
tor. & in arbitrio p̃fati pontificis tribuit
iudicare iudiciũ suũ. Et nullus pontificum

Expanded text:
cunt: « Prima sedes non judicabitur a quoquam. » Item cunt: « Prima sedes non judicabitur a quoquam. » Item in eadem: « Sed cum quodam tempore quidam contra Sixtum papam tentassent quaedam mali rumoris objicere, et in concilio cui Valentinianus Augustus intererat dictum fuisse non licere adversus pontificem sententiam dare, surrexit idem protinus imperator, et in arbitrio praefati pontificis tribuit judicare judicium s
Abbreviated transcription (Latin):
icholaus seruꝰ seruoꝵ dĩ. p̾ussimo &
dilectissimo filio michaheli ado dilecto
aug̾to semꝑ. Nunc aut̃ diuina inspira¬
tione ñ nos pigebit nec nobis imposibile erit
ostendere uobis. si tam̃ audire uelitis. ñ posse
quẽquã rite ab his qui inferioris dignitatis
uł ordinis sunt iudiciarib sub initti diffim¬
tionib. Si quid̃ tp̃re diocletiani & maximia¬
ni. augͦtoꝵ. marcellinꝰ ep̾o urbis romȩ qui
pꝰea in signis martyr effectus ẽ dõ. compulsus
est a paganis ut templũ eoꝵ ingressus: gra¬
na turis suꝑ prunas imponeret. Cuius reigra
facta. hoc ide pontifex se egisse confessus est.
nullus tam̃ eoꝵ ꝓferre sententiã ausus est
dum ei sepissime om̃s ꝑhiberent. tuo ore iudi¬
ca causam tuã. ñ nr̃o iudicio. Et itẽ. Noli au¬
diri in nr̃o iudicio. s collige in sinu tuo causã
tuã. Et rursus. Qm̃ exte inquiunt iustifica¬
beris. aut ex ore tuo condẽpnaberis. Et it̾m di¬

Expanded text:
ICOLAUS servus servorum Dei, piissimo et dilectissimo filio, MICHAELI a Deo dilecto semper Augusto. Nunc autem divina inspiratione non nos pigebit nec nobis impossibile erit ostendere vobis, si tamen audire velitis, non posse quemquam rite ab his qui inferioris dignitatis sunt, vel ordinis, judicialibus submitti definitionibus. Siquidem tempore Diocletiani et Maximiani Augustorum, Marcellinus episcopus urbis Romae, qui postea insignis martyr effectus est, adeo compulsus est a paganis ut templum eorum ingressus, grana thuris super prunas imponeret. Cujus rei gratia facta, hoc idem pontifex se egisse confessus est, nullus tamen eorum proferre sententiam ausus est, dum ei saepissime omnes dicerent: « Tuo ore judica causam tuam, non nostro judicio. » Et item: « Noli audiri in nostro judicio, sed collige in sinu tuo causam tuam. » Et rursus: « Quoniam ex te, » inquiunt, « justificaberis, aut ex ore tuo condemnaberis. » Et iterum di
Abbreviated transcription (Latin):
ante iudicẽ cinctũ. causã dre p̃sumat.
accusans clericũ incuriã introierit. anathe¬
Clericus cuiꝰ libet ordinis absq pontisi¬
cis sui ꝑ missu nullũ p̃sumat ad scła¬
re iudiciũ attrahere. nec laico quẽ libet cle¬
sacerdotũ causam suã alieno cõmittat
iudicio. nͥ ad sedem apłicã fuerit appel¬
latũ. s unusqͥsq cͣ ꝓuinciales iudices & no¬
tos habeat. nͥ aliquã uim temerariȩ mul¬
titudinis timuerit. aut infestos uł suspec¬
tos in ibi iudices habuerit. ꝓquib causis

Expanded text:
ante judicem cinctum causam dicere praesumat, accusans clericum in curiam introierit, anatheClericus cujuslibet ordinis, absque pontificis sui permissu, nullum praesumat ad saeculare judicium protrahere, nec laico quemlibet cleeno committat judicio, nisi ad sedem apostolicam fuerit appellatus; sed unusquisque comprovinciales judices et notos habeat, nisi aliquam vim temerariae multitudinis timuerit, aut infestos, vel suspectos sibi judices habuerit, pro quibus causis
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ negotioꝵ iudicia. salua apłice sedis
ep̃is om̃ib. Scitote certã ꝓuinciã ẽẽ.
quȩ habet .x.uł xi. ciuitates. & unũ regem.
& cotidem minores potestates subse. & unũ¬
metropolitanũ aliosq suffraganeos .x. lxi.
ep̃os udices. ad quoꝵ iudiciũ om̃s cause re¬
ferant᷑. ut ab his om̃ib iuste c̃sona uoce de¬
cernant᷑. nͥ ad maiorẽ auctoritatẽ fuerit ab
his qui iudicandi sunt appellatũ. Uñ ñ opor¬
det ut degradetur uł de honoret᷑ una queq
ꝓuincia.s ap̃ semet ipsã ħat iudices sacer
suos. Et qui cũq causã ħuerit. a suis iudi¬
cib iudicetur & ñ ab alienis .i. a suȩ iustis
iudicib ꝓuinciȩ. & ñ ab externis. nisi ut iã¬

Expanded text:
ia opis omnibus. Scitote certam provinciam esse quae habet X vel XI civitates et unum regem, et totidem minores potestates sub se, et unumetropolitanum aliosque suffraganeos X vel XI episcopos judices ad quorum judicium omnes causae referantur, et ut ab his omnibus juste consona voce decernantur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ab his qui judicandi sunt appellatum, unde non oportet ut degradetur, vel deshonoretur unaquaeque provincia, sed apud semetipsam habeat judices sacerdsuos. Et quicunque causam cibus iudicetur et non ab alienis, id est a suae iustis iudicibus provinciae et non ab externis, nisi fueri
Abbreviated transcription (Latin):
tis dei corrũpit.
qui usq in finẽ mundi in sede beati petri ert̃
sessuri. atq de p̃senti contͣdimꝰ palatiũ imꝑii¬
nr̃ lateranense. qͦd om̃ib in toto orbe t̾rarũ
pͣfert᷑ atq p̾cellit palatiis. De inde diade¬
ma uidelicet coronã capitis nr̃i. simulq
frigiũ. nec ñ & suꝑ humeralẽ uidł lorum¬
imꝑialescͥcũdari a solet collũ. uerũ etiã
clamide̾ purpureã atq tunicã coccineam.
&omnia imꝑialia indumͣta. seu dignita¬
tẽ imꝑialiũ p̃sidentiũ. Equũ conferentes
etiã & imꝑialia sceptra. simulq & cuncta.
imꝑialia. Et omnẽ ꝓcessionẽ imꝑialis
culminis. & głam potestatis nĩȩ. U̾iris enĩ
reuentissimis. clericis in diu̾sis ordinib
eidem sacro sc̃ȩ romanȩ ȩccłȩ seruientib.
illud culm̃ singłare potentiã & p̃cellentiã
habere sancimus. cuius amplissimꝰ nr
senatꝰ uide t̾ gła ad ornari. idẽ patricios
tib imꝑialib eos ꝓ mulgantibꝰ decorari.

Expanded text:
tis Dei corrumpit? tis Dei corrumpit? qui usque in fine mundi in sede beati Petri erunt sessuri, atque de presenti contradimus palatium nostrum Lateranense, quod omnibus in toto orbe terrarum prefertur atque eminet palatiis; deinde diadema, videlicet coronam capitis nostri, simulque frigium nec non et superumerale, videliale circumdare assolet collum, verum etiam et chlamydem purpuream atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta, seu et dignitatem imperialium praesidentium equitum, conferentes etiam et imperialia sceptra, simulque et cuncta imperialia, et omnem processionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostrae. 58 Viris enim reverendissimis, c eidem sacrosanctae Romanae ecclesiae servientibus illud culmen singularitate, potentia et praecellentia habere sancimus, cujus amplissimus noster senatus videtur gloria adornari, id est patricios tibus imperialibus eos promulgantibus decorari,
Abbreviated transcription (Latin):
apłis dñis meis beatissimis
petro & paulo. ꝑ eos etiã hea¬
to siluestro patri nr̃o sum¬
mo pontifici & uniuersali
urbis romȩ pape. & om̃ib
eiꝰ susccessorib pontificib¬
singłarit᷑ in ꝓcessionib uti adimitationẽ im¬
ꝑii nr̃i. Unide ut non pontificalis apex uiles¬
cat. s mag̾ͥ amplius quã tͣreni imꝑii digni¬
ias & głȩ potentia decoret᷑. ecce tam palatiũ
italiȩ seu occidentaliũ regionũ ꝓ uincias. Io¬
ca & ciuitates. sepe p̃fato beatissimo pona¬
fici patri nr̃o siluestro uniu̾sali pape contͣ¬
dentes. atq relinquentes ei uł successoribus
ipsius pontificũ potestati & ditioni firma

Expanded text:
dominis meis beatissimis Petro et Paulo, et per eos etiam beato Silvestro patri nostro, summo pontifici et universali urbis Romae papae, et omnibus ejus successoribus pontificibsingulariter in processionibus uti ad imitationem imperii nostri. Unde ut non pontificalis apex vilescat, sed magis amplius quam terreni imperii dignitas et gloriae potentia decoretur: ecce tam palatium Italiae seu occidentalium regionum provincias, loca et civitates saepe fato beatissimo pontifici Patri nostro Silvestro universali papae contradentes, atque relinquentes ei, vel successoribus suis pontificum potestati, et ditioni firma
Abbreviated transcription (Latin):
bbatissas aut̃ cũ sc̾imonialib om̃ino rec̾¬
tȩ & iuste uiuere censemꝰ. Quȩ uͦ ꝓfessio¬
nẽ scđm regłam sc̃i benedicti fecert̾. re¬
głarit᷑ uiuant. Sin aut̃. canonice uiuant ple¬
nitͣ. & sub diligenti cura custodiã habeant.
& in claustris suis ꝑmaneant. nec foras exi¬
tũ habeant. S & ipse abbatisse in mona¬
steriis sedeant. nec foras uadant sine licen¬
bbatissa nequaꝗͣ. de monast̾io eg̾diat᷑.
nͥ ꝑ licentiã ep̾i sui. Et si aliq̾n foras
ꝑgit. de sc̾imonialib quas secũ ducit curã
habeat maximã. ut nulla eis detur occasio
in lectione & inofficio. & in modula¬
tione psalmoꝵ. ipse sc̃ę moniales strenue sint.
& in om̃ib oꝑib bonis illa eis ducatũ p̾beat
ut pote ꝓanimab earũ ronem redditura in
conspectu dñi. & stipendia sc̾imonialibꝰ pre¬
beat necessaria. ne forte ꝑ indigentiã cibi
ꝗut potꝰ peccare cõpellantur. Ex eodeo
tissa sua ꝓ aliqua necessitate incũbente

Expanded text:
utem cum sanctimonialibus omnino recte et juste vivere censemus. Quae vero professionem secundum regulam sancti Benedicti fecerunt, singulariter vivant. Sin autem canonice vivant, pleniter et sub diligenti cura custodiam habeant, et in claustris suis permaneant, nec foras exitum habeant. Sed et ipsae abbatissae in monasteriis sedeant, nec foras vadant sine licenAbbatissa nequaquam de monasterio egrediatur,  licentiam episcopi sui; et si quando foras pergit, de sanctimonialibus quas secum ducit, curam habeat maximam, ut nulla eis detur occasio in lectione et officio, in modulatione psalmorum, ipsae sanctimoniales strenuae sint; et in operibus bonis illa eis ducatum praebeat, utpote pro animabus earum rationem redditura, in conspectu Domini, et stipendia sanctimonialibus praebeat necessaria, ne forte per indigentiam cibi aut potus peccare compellantur. CAP. issa sua pro aliqua necessitate incumbente
Abbreviated transcription (Latin):
& dioceses ab aliquib possidentur ep̾is. iure
sibi uendicent. qͦd tricennalis lex concludit.
Quia & filioꝵ nr̃oꝵ principum ita emana¬
uit auctoritas. ut ultra xxx. annos nulli
liceat ꝓ eo appellare. qͦd legum tempus ex
i monasterium sc̃i theodori fines de
quib causatio cõmota est in concussis
xl. annis possedisse reppereris. nul
ius legis eius uideatur esse diocesis. admit¬
tenda non est contra eum actio respondendi.
sed hoc intra unam parrochiam. extra uero

Expanded text:
nec non et dioeceses ab aliquibus possidentur episcopis, jure sibi vindicent, quod tricennalis lex constituit, quia et filiorum nostrorum principum ita emanavit auctoritas, ut ultra triginta annos nulli liceat pro eo appellare quod regum tempus excSi monasterium Sancti Theodori fines de quibus causatio commota est, inconcussis XL annis posjus legis ejus videtur esse dioecesis, admittenda non est contra eum actio reposcendi, sed hoc intra unam parochiam, extra vero
Abbreviated transcription (Latin):
mobiles apud eas qui eas retinent ep̃os.
& maxime qui eas sine uiolentia iam ꝑ xxx.
annos tenentes gubernauerunt. Si uͦ intra
xxx. annos facta fuerit aut fiat de his alter¬
catio. licet eis qui se dixerint lesos. ꝓptͣ eas mo¬
uere apud sinodum ꝓuincie certamen.

Expanded text:
mobiles apud eos qui eas retinent episcopos et maxime qui eas sine violentia jam per XXX annos tenentes gubernaverunt. Si vero intra XXX annos facta fuerit aut fiat de his altercatio, licet eis qui se dixerint laesos, propter eas movere apud synodum provinciae certamen.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Si ab ipsis expositos quodãmͦ ad mortẽ.¬
uoluntas quę miscđia᷑ est amica ñ collegerit.
nus genitorib puer paruus ꝓcreatꝰ siue
a libertina ꝓgeniȩ. siue seruili conditione ma
conditione. Sed neq his qui huiꝰcemõi nutra¬
endos sustulerunt. licentiã concedi penit᷑.
quadã districtione tollere. Nec qͥ educatio¬
nẽ eoꝵ ꝓcurant. siue masculi sint. siue fe¬
mine.eos uł loco liberoꝵ uł loco seruoꝵ.
aut colonorũ habeant. s nullo discrimine
habito. hi qͥ ab huiꝰ mõi honimnib educati st̃
lib̾i & ingenui appareant.
i is ad quõ ancille ꝑtinet usus. fructꝰ
partũ suũ eẽ credens uendiderit. aut
donau̾it. furtũ ñ cõmittit. Furtũ enim
sine affectu furandi ñ cõmittitur.
lucrũ p̾sidis ꝑferri. s cognatis puni¬
tor reddi oportet.
in urbe imꝑiali. seu in ꝓuinciis. & hoc
ꝓbibere debent p̃tores & pͣsides. Ult¬
mo enĩ supplicio subiciunt᷑. qͥ cont᷑ constitutio¬

Expanded text:
mus si ab ipsis expositos quodammodo ad mortemvoluntas quae misericordiae est amica, non collegerit. nuis genitoribus puer parvulus procreatus, sive a libertina progenie, sive a servili conditione, maconditionis. Sed neque his qui eos enutriendos sustulerunt, licentiam concedi penitus, cum quadam distinctione eos tollere et educationem eorum procurare sive masculi sint, sive feminae, ut eos vel loco liberorum, vel loco servorum, aut colonorum habeant, sed nullo discrimine habito, hi qui ab hujusmodi hominibus educati sunt, liberi et ingenui appareant.Si is ad quem ancillae pertinet usus fructus, partum suum esse credens vendiderit, aut donaverit, furtum non committit. Furtum enim sine affectu furandi non committitur. lucrum praesidis perferri, sed cognatis punitorum reddi oportet. iis, et hoc prohibere debent praetores et praesides; ultimo enim supplicio subiiciuntur, qui contra constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
udices autẽ sententiã
scriptis ddicant. & ꝓuocationes condẽpnatoñ
denegentur. n forte ter appellare aliqs ma¬
luerit uł contumax in absentia fuerit ula
& tercia ꝓuocatio p̃uidicata ẽ & cͣtumaces
condẽpnati appellare ñ possunt.

Expanded text:
udices sententiam scriptis dicant, et provocationes condemnato non denegentur, nisi forte ter appellare aliquis maluerit, vel contumax in absentia fuit; nam et tertia provocatio praejudicata est, et contumaces condemnati appellare non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ei opponat᷑. Ca p ulolsu¬
lacuit testes ñ admitti qui socii sunt
criminis. nec infames. nec calumpniato¬
ñ credatur.
e muno denuntietur ut testimmo niũ
tism. eosue qui pͥores gradu sint. It sm. Beli¬
neq liberti aduersus patronũ cogant᷑ testimo
neus pat᷑ filio aut filius patri ñ est. Ite o¬
Qui falso uł uariȩ testimonia dixerint uł utrã
eodem testam̃to uł eodem negotio fieri posst̃.
qm̾i nicħ nocet ex una domo plures testes q¬
condẽpnatã mulierẽ. colligit᷑ etiã mulieres ce¬
stimoniũ in iudicio dicendi ius habere. Cap̃ xui.
& femine libere quȩ homines fiscalinos re¬
gios accipiunt : nec de hereditate parentum.
nec decausa querenda. nec de cestimonio ꝓ hac
re abiciantur
MNIum anathematũ uox. in accus atiõe
uł testimonio aut humano iudicio ple¬
nius ñ audiatur.
negotia audire ceꝑint. adie inscriptionis si in¬
ducias aut accusator aut reus petierit. intra

Expanded text:
ei opponatur. CAP. ei opponatur. CAP. lacuit ut testes non admittantur qui sunt socii criminis, nec infames, nec calumniatonon credatur.ne inuito denuntietur, ut testimonium rina› natum, eosue qui priore gradu sint, item ne lineque liberti aduneus pater filio, aut filius patri non est. Qui falso vel varie testimonia dixerunt, vel utrieodem testamento, vel eodem negotio fieri possunt, quoniam nihil nocet ex una domo plures testes condemnatam mulierem, colligitur etiam mulieres testimonii in iudicio dicendi ius habere. Vlpianus et feminae liberae quae homines fiscallinos regios accipiunt, nec de haereditate parentum, nec de causa quaerenda, nec de testimonio pro hac re abjicianturmnium anathematum vox in accusatione vel testimonio aut humano iudicio penitus non audiatur, negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra
Abbreviated transcription (Latin):
solent. transeuntes se audisse aliquẽ. dicentẽ
pecuniam sibi solutã ẽẽ. Sed nec tabularioꝵ
batꝰ fuerit seruus. nullius mom̃ti sit. Si aut
lib̾tinũ se eẽ dixerit.si quidẽ strum̃tũ manu¬
missionis. suȩ ostenderit. dicat testimonium.
Si autẽ in alio loco dicat se strum̃ta sua statꝰ
habere.scribatur quidẽ testimoniũ eiꝰ. Postea
aut̃ si ñ ꝓduxerit strum̃ta. nullius mom̃ti
er uo penitꝰ non credat᷑ si suꝑ aliquem
crim̃ obiecerit. aut si etiã dñm suum
crimine impetierit. Nam si intorm̃¬
tis positꝰ ex ponat qͦd obicit. creditũ illi nullo
i here sicus cont᷑ hereticũ litiget.
licet cuiuis eoꝵ hereticũ cestẽ abduc̾e.¬
Si autẽ orthodoxus contra hereticũ litiget. or¬
thodoxis autẽ litigantib nullus ad testimo
nũ heretico pateat aditus. Farunde̾ cap̃ .u.¬
ieuis dixerit testem ꝓductũ inimicũ
suũ ẽẽ. si quide excriminali causa ẽ. om̃i

Expanded text:
solent transeuntes se audisse aliquem dicentem, solent transeuntes se audisse aliquem dicentem, pecuniam sibi sublatam esse, sed nec tabulariorum batus fuerit servus, nullius momenti sit. Sin autem libertinum se esse dixerit, siquidem instrumentum manumissionis suae ostenderit, dicat testimonium; sin autem in alio loco dicat instrumenta sui status ha si non produxerit instrumenta, nullius momentiervo penitus non credatur, si super aliquem crimen objecerit, aut si etiam dominum suum in crimine impetierit. Nam si in tormentis positus, exponat quod objicit, credi tunc nullo i haereticus contra haereticum litiget, liceat cuivis eorum haereticum testem adduceresin autem orthodoxus contra haereticum litiget, pro orthodoxis autem litigantibus, ad testimonium nullus haeretico pateat aditus; interdum auSi quis dixerit testem productum inimicum suum esse, si quidem ex criminali causa, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
tulerit. Hoc nos edicto salubri aliqͣn cen¬
suimꝰ. hoc ꝑpetua lege firmamꝰ. malicio¬
sa licium sẽmina comp̾m̃tes.
I umropere ãmonendi sc̃ comites & iu¬
dices. ne uiles & indignas ꝑ sonas &¬
rã se ꝑmittant ad testimoniũ accede
qm̾ multi sunt qͥ ꝑ iurare ꝓ nichilo ducus
intantũ ut ꝓunius diei sacietate. aut ꝓquo¬
libet paruo p̃tio ad uiram̃tũ conduciꝰ pos¬
sunt. & animas suas ꝑdere minime formi¬
dant. Quã obrem tales nequaꝙͣ. ad iittĩ.
quia ñ solum illi qui ꝑ iurant. sed et̾iãm: illi qui
ꝑiuris consentiunt. simili plectendi sunt dãpna¬
u llius recipiat᷑ testimoniũ. nͥ eius qui sit
tulus laudabilis. uł egã alioꝵ testiũ uox de bona
uita eius consentiens. Alius autẽ testis uilissimꝰ
siꝓductus in iudicio fuerit. liceat iudici. si hoc ex¬
istimauerit tormentis eum subigere. Ic Em.
Non admittimꝰ autẽ testimonia eoꝵ qui dicere

Expanded text:
tulerit, hoc nos edicto salubri aliquando centulerit, hoc nos edicto salubri aliquando censuimus, haec perpetua lege firmamus, malitiosa litium semina comprimentes.Summopere admonendi sunt comites et judices, ne viles et indignas personas coram se permittant ad testimonium accedere, quoniam multi sunt qui jurare pro nihilo ducunt in tantum ut pro unius diei satietate aut pro quolibet parvo pretio, ad juramentum conduci possunt, et animas suas perdere, minime formidant. Quamobrem tales nequaquam admittimus, quia non solum qui perjurant, sed et illi qui perjuriis consentiunt, simili perdendi sunt damnaullius recipiatur testimonium nitulus laudabilis, vel etiam aliorum testium vox de bona vita ejus consentiens. Alius autem testis vilissimus si productus in judicio fuerit, liceat judici, si hoc existimaverit, tormentis eum subigere. Item: Non admittimus autem testimonia eorum qui dicere
Abbreviated transcription (Latin):
es ies priusqͣ de causa theo dosiana.¬
introgent᷑ sacram̃to debent constringi. ut ii¬
rent se nichil falsi eeᷤ dicturos. Honestiorib
aut̃ m̾ag̾ quã uiliorib fides adhibeat᷑. Unius
aut᷑ cestimoniũ quãlibet splendida & idonea
uideatur eẽ ꝑsona. nullatenꝰ audiendũ. Ex ea¬
e testimoniũ unius hominis ece .x. iiii¬
ñ accipiat᷑. Nam si exutraq parte plu¬
res sint. ueratiores. atq religiosiores.
& honestiores. eligant᷑. qui sacram̃to suũ c̃¬
firment testimoniũ. nicħ se falsi eẽ dicturos.
pretorio iure. uł ciuili tractant᷑. ep̃oꝵ
sententiis terminatȩ. ꝑ petuo stabilita¬
tis iure firment᷑. Nec liceat ulteriꝰ retracta¬
ri negotiũ. qͦd ep̃oꝵ sententiis deciderit.
Testimoniũ etiã ab umo licet epͥo ꝑhibitũ. om̃s
iudices indubitant᷑ accipiant nec alius au
fuerit reꝑmissũ. Illud est eniͣ u̾itatis aue¬
toritate firmatũ. illuo incorruptũ. quod
a sac̾sco hoĩe. conscientia m̃tis illibatȩ pro

Expanded text:
estes priusquam de causa interrogentur, sacramento debent constringi, ut jurent se nihil falsi esse dicturos, honestioribus autem magis quam vilioribus fides adhibeatur. Unius autem testimonium, quamlibet splendida et idonea videatur esse persona, nullatenus audiendum. Si t testimonium unius hominis non accipiatur. Nam si ex utraque parte plures sint, veraciores atque religiosiores et honestiores elegantur, qui sacramento suo confirment testimonium nihilque se falsi esse dicturos.praetorio iure vel civili tractantur, episcoporum sententiis terminatae perpetuo stabilitatis iure firmentur, nec liceat ulterius retractari negotium, quod episcoporum sententia deciderit. Testimonium etiam ab uno licet episcopo perhibitum omnis iudex indubitanter accipiat nec alius audfuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis inlib
Abbreviated transcription (Latin):
losa uł capitali obiectione pulsau̾it. ñ
pͥus auidicib audiat᷑. quã se similem
penã qua reo intendit conscͥpserit subituri.
Et si seruos alienos accusandos ẽẽ crediderit.
se simili inscriptione constringat futurum.
ut supplicia innocentiũ seruoꝵ. aut pęna ca¬
int᷑ annũ ꝑagat ꝓpositas actiones. Qui si
distulerit infamis effectus. bonoꝵ suoꝵ qͣrta
parte multabitur.

Expanded text:
losa vel capitali obiectione pulsaverit, non losa vel capitali obiectione pulsaverit, non prius a iudicibus audiatur, quam se similem poenam, quam reo intendit, conscripserit subiturum: et si servos alienos accusandos esse crediderit, se simili inscriptione cout supplicia innocentium servorum, aut poena ca peragat propositas actiones. Qui si distulerit, infamis effectus bonorum suorum quarta parte multabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cicitantib uob̾ si a sacerdote qͥ siue com¬
p̃hensus in adult̾io. siue de hac sola fama
resꝑsus ẽ. de beatis cõmunionẽ susciꝑe
nec ne. respondemꝰ. Non pot̾ aliqͥs qͣntũ cũq
pollutꝰ sit. sacͣm̃ta diuina polluere. qͣ purga¬
toria cunctarũ contagionũ existunt. Nec
pot̾ solis radiꝰ ꝑcloacas & latrinas tͣnsiens. ali¬
quid ex inde contaminationis at trahere. ꝓ¬
inde quałcũq sit sac̾dos. qͣ sc̃a sunt coinqͥna¬
ri ñ posst̾. Iccirco ab eo usqueqͦ ep̾oꝵ iudicio
reꝓbet᷑. cõmunio ꝑcipienda ẽ. qm̾ mali bona
ministrando. se tantũm ledunt. Et cerea
fax accensa. sibi quidẽ detͥm̃tũ p̾stat. aliisuͦ
lum̃ intenebris administrat. & u̾n aliis cõ¬
modũ exhibet. inde sibi dispendiũ prebet.
Sumite gͥ ab om̃i sac̾dote intrepide xpͥi miste¬
ria. qm̾ om̃ia infide purgantur. Fides ẽ enĩ
quȩ uincit hunc mundũ. libi
uicuoq aliũ de homicidii cͥmine. ꝑicu¬

Expanded text:
ciscitantibus vobis, si a sacerdote qui fuerit comrehensus in adulterio, sive de hoc sola fama respersus est, debeatis communionem suscipere necne, respondemus: Non potest aliquis, quantumcunque sit pollutus, sacramenta divina polluere, quae purgatoria cunctarum contagionum existunt. Nec potest solis radius per cloacas et latrinas transiens aliquid exinde contaminationis attrahere. Proinde qualiscunque sit sacerdos, quae sancta sunt coinquinari non possunt. Idcirco ab eo, usquequo episcoporum judicio reprobetur, communio percipienda est. Quoniam mali bona ministrando, se tantummodo laedunt. Et cerea fax accensa, sibi quidem detrimentum praestat, aliis vero lumen in tenebris administrat; et unde aliis commodum exhibet, inde sibi dispendium praebet. Sumite igitur ab omni sacerdote intrepide Christi mysteria, quoniam omnia in fide purgantur. Fides enim est quae vincit hunc mundum, quiuicumque alium de homicidii crimine pericu
Abbreviated transcription (Latin):
ex pͣcipit ut ꝓbatio Qui debeant ꝓbare.¬
ñ a possessore. s a petitoris partib reqͥrat᷑.
teñe intendit. p̃t̾ illã tantũ causã ubi intͣ¬
rogare necesse ẽ possidentẽ. utrũ ex sua ꝑ¬
sona aut ex successione ceꝑit possidere.¬

Expanded text:
I. Qui debeant jurare.n a possessore, sed a petitoris partibus requiratutenere intendit. Praeter illam tamen causam interrogare necesse est possidentem, utrum ex sua persona aut ex successore coepit possidere
Abbreviated transcription (Latin):
siue frigidȩ aquȩ ignitiq ferri contactũ
aut cuiꝰ libet popularis inuentionis. quia
fabricante hȩc sunt omnino ficta inuida
nec ipsũ exhibere. nec aliquomͦ te uolumꝰ
postulare. ĩmo apłica auctoritate ꝓhibe¬
e prbo uł quolibet sacͥdote a popło
accusato. si certi ñ fuerint testes qul
crimini illato u̾itatẽ dicant. ius uirandura
erit in medio. & illũ testẽ ꝓferat de in nocen¬
tiȩ suȩ puritate. cui nuda & aꝑta st̃ om̃ia
sieq maneat in ꝓpͥo gradu. En cones tribu¬
Pieris prbr contra laicũ. riensi alma
ut laieus cont᷑ prb̃rũ aliquã ħt q̃rimo¬
niȩ controu̾siã. ep̃o p̃cipiente sine ꝑso¬
narũ acceptione finiat᷑. Laicus ꝑ iurant̃tũ si
necesse sit se expurget. prbr uͦ uicȩ uiranta¬

Expanded text:
sive frigidae aquae, ignitique ferri contactum, sive frigidae aquae, ignitique ferri contactum, aut cujuslibet popularis inventionis, quia fabricante haec sunt omnino ficta invidia, nec ipsum exhibere, nec aliquo modo te volumus postulare, imo apostolica auctoritate prohibeero vel quolibet sacerdote a populo accusato, si certi non fuerint testes qui crimini illato veritatem dicant, jusjurandum erit in medio, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nuda et aperta sunt omnia, sicque maneat in proprio gradu. CAP. m, vel laicus contra presbyterum aliquam habet querimoniae controversiam, episcopo praecipiente, sine personarum acceptione finiatur. Laicus per juramentum, si necesse sit, se expurget: presbyter ver
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾em coep̃m nr̃m. pꝰquã ea quȩ de eo dicta fue¬
runt reqͥrentes. in nullo inuenimꝰ esse culpa¬
bilem. qͥ insuꝑ ad sacratissimũ corpꝰ beati apłi
petri sub iure̾ iurando satisfaciens se mon¬
quo reus existeret. culpã in eo canonice puni¬
remꝰ.ita dignũ ñ fuit ut eũ adiuuante inno¬
uper causas gillandi prb̃i tui. ep̃o.¬
de morte epi sui pͣdecessoris tui infa
mati. in mediũ consuluimꝰ. Itaq cir¬
cũ om̃iiũ astantiũ fr̾um unanimi assensu
tuȩ dilectioni rescribimꝰ : P refatũ gillandũ
prb̃m ante te p̃sentandũ. Ubi si certi ac¬
cusatores defuerint. tunc dictante iusti¬
cia sine om̃i controu̾sia. prb̃r quęcũq ob
hoc iniuste amisit. ac sac̾dotium accipiat.¬
& integra beneficia. purgatione̾ tam̃ an¬
tea duob sibi sac̾dotib uinctis ubi accusa¬
tor cessau̾it. eundẽ ex se prebere tuo com¬
mittimꝰ arbitrio. Uulgarẽ deniq anulla
canonica sanctioẽ fultã legẽ feruentis sał

Expanded text:
e nostrum, postquam, ea quae de eo dicta fuerant requirentes, in nullo invenimus esse culpabilem: qui insuper ad sacratissimum corpus beati Petri apostoli sub jurejurando satisfaciens, quo reus existeret, culpam in eo canonice puniremus, ita dignum non fuit, ut eum adjuvante innoSuper causas Gillandi presbyteri tuide morte episcopi praedecessmati, in medium consuluimus. Itaque circum omnium astantium fratrum unanimi assensu tuae dilectioni rescribimus praefatum Guillandum presbyterum ante te praesentandum; ubi si certi accusatores defuerint, tunc dictante justitia, sine omni controversia, presbyter quaecunque ob hoc injuste amisit ac sacerdotium accipiat, et integra beneficia, purgationem tamen antea, duobus sibi sacerdotibus junctis, ubi accusator cessaverit, eumdem ex se praebere tuo committimus arbitrio. Vulgarem denique ac nulla canonica sanctione fultam legem, ferventis scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ons ulen drm decernitis utrũ pbrũ
habentẽ uxorẽ. de beatis sustentare
biles uos tam̃ dñm c̾uenit imitari qui
dam dñs cũ esset mendar discipłs. nec de nu¬
mero apłoꝵ deiecit. Uerũ de prb̃ris uob̾ qui
laici estis. nec iudicandũ ẽ. nec deuita eoꝵ qͥc¬

Expanded text:
onsulendum decernitis, utrum presbyterum habentem uxorem debeatis sustentare int, vos tamen convenit Deum imitari qui Dominus Judam, cum esset mendax discipulus, nec de numero apostolorum dejecit, verum de presbyteris vobis qui laici estis nec judicandum est, nec de vita eorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
incuiꝰ iudiciũ uenturi sumꝰ. & incuꝰ conspe¬
etu consistimꝰ. Et hoc ꝓpt̾ suspitiones malas
collendas. mea spontanea uoliuntate facio.¬
ñ quasi ego hanc consuetudinẽ aut decretũ
in sc̃a eccłia successorib meis. necñ & fr̾ib

Expanded text:
in cujus judicium venturi sumus et in cujus conspectu consistimus. Et hoc propter suspiciones malas tollendas, mea spontanea voluntate facio, non quasi ego hanc consuetudinem aut decretum in sancta Ecclesia successoribus meis, nec non et fratribus