comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod alit̾ saꝑent deus illis reuelaror.
Uos gͦ quare separacione sacrilega pacis
uincłm dirupistis: Si aut̃ ur̃a senten¬
tia de baptismo uera est: cyprianus
⁊cetĩ cum quib eum tale concilium
celebrasse ꝑhibetis cum eis qui aliter
sapiebant in unitate manserũt. Quare
uos pacis uincłm dirupistis: Quod¬
libet hoꝵ elegeritis: contͣ ur̃am p̃cisio¬
nem sententiam ferre cogimini. Res¬
pondete quare uos separastis. quare
contͣ orbem t̾rarum altare erexistis.
⁊ scđm ipsas uos iuuẽ dicitis. Respon¬
dete quare uos separastis. Proptẽa
certe: ne maloꝵ communione ꝑiretis.
Quomodo gͦ non ꝑierunt cyprianus
⁊ tot college ipsiuis. qui cum cred̾ent
hereticos ⁊ scismaticos baptismum
non habere: sine baptismo tamen
receptis cum peccata eoꝵ tam immania.
tamq sacrilega suꝑ eos eẽ credent. eis
tamen cõmunicare quani seꝑari ab uni¬
tate maluerunt dicente cypriano.
neminem uidicantes aut aiure cõmu¬

Expanded text:
quod aliter saperent deus illis reuelaret. quod aliter saperent deus illis reuelaret. uos ergo quare separatione sacrilega pacis uinculum dirrupistis? si autem uestra sententia de baptismo uera est, Cyprianus et ceteri, <;um quibus eum tale concilium celebrasse perhibetis, cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserunt. quare uos pacis uinculum dirrupistis? quodlibet horum elegeritis, contra uestram praecisionem sententiam ferre cogimini. respondete: quare uos separastis? quare contra orbem terrarum altare erexistis, et secundum ipsas uos uiuere dicitis? respondete: quare uos separastis? propterea certe, ne malorum communione periretis. quomodo ergo non perierunt Cyprianus et tot collegae ipsius? qui cum crederent haereticos et schismaticos baptismum non habere, sine baptismo tamen receptis, cum peccata eorum tam inmania tamque sacrilega super eos esse crederent, eis tamen communicare quam separari ab unitate -maluerunt dicente Cypriano: neminem neminem aut a iure commu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cisionem deuiantib ñ quales isti
sunt. qui uiam pacis non agnouer̾.
nec ꝓpt̾ aliud unitatis uincłm diru¬
perunt : Ideoq apłs cum dixisset
& si quid alit̾ sapitis hoc quoq uobis
ds̃ reueilabit. ne putarent pret̾ uiam
pacis quod alit̾ sapiebant sibi posse
reuelari: continuo addidit. Uerumpta¬
men in quod ꝑuenimus: in eo ambu¬
lemꝰ. In quo ambulans cypriauus ꝑse¬
uerantissima tolerantia. non fuso san¬
guine. s in unitate fuso. quia si tradẽt
corpus suum ut arcłet ⁊ ñ hab̾et beari¬
tatem nichil ei ꝓdeẽt: ꝑ martyrii con¬
fessionem ꝑuenit ad angłicam lucem.
ut si non antea: ibi certe reuelatum
agnoscẽt. Quod cum alit̾ saꝑet: sentẽ¬
tiam diu̾se opinionis uincło non p̃¬
posuit unitatis. Uos itaq donatistę.
quid ad hec dicitis : Si nra sententia
de baptisino uera ẽ. om̃s qui aliter
sapiebant cẏpriani temporibꝰ: ñ sunt
ab unitate eccłiȩ separati donec illd̃

Expanded text:
praecisionem deuiantibus, non quales isti praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperunt?ideoque apostolus cum dixisset: et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod aliter sapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans Cyprianus perseuerantissima tolerantia non fuso sanguine sed in unitate fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet et non haberet caritatem nihil ei prodesset, per martyrii confessionem peruenit ad angelicam lucem, ut si non antea, ibi certe reuelatum agnosceret, quod cum aliter saperet sententiam diuersae opinionis uinculo non praeposuit unitatis. Uos itaque, Donatistae, quid ad haec dicitis? si nostra sententia de baptismo uera est, omnes qui aliter sapiebant Cypriani temporibus non sunt ab unitate ecclesiae separati, donec illud
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens noluit separare. Homines enĩ
sumꝰ. Uude aliquid alit̾ saꝑe quam se
res habet: humana temptacio ẽ. Nunis
aut̃ amando sententiã suam uł inui¬
dendo meliorib usq adp̃cidendȩ com¬
munionis ⁊ condendi scismatis.uł he¬
resis sacrilegium ꝑuenire. diabolica
p̃sumptio ẽ. In nallo aut̃ alit̾ saꝑe qͣm
se res haboe: angłica ꝑfectio ẽ. Quia ita¬
q homines sumꝰ: s spe angłi dĩ sumꝰ:
quib equales in resurrectione futuri
sumus: quam dui non habemꝰ ꝑfecti¬
onem angłi: non habeamꝰ p̃sumptionẽ
diaboli. Idõ dicit apłs. Temptacio uos
non apprehendat: nisi humana. hu¬
manum ẽ gͦ aliquid alit̃ saꝑe. Proptẽa
dicit alio loco. Quotquot ergo ꝑfecti
hoc sapiamus: ⁊ si quid alit̾ sapitis hoc
quoq uobis ds̃ reuelabit. Quib aut̃
reuelat cum uoluerit siue in hac ui¬
ta. siue post hanc uitam uisi ambu¬
lantib in uiam pacis. ⁊ in nullam

Expanded text:
sentiens noluit separare. homines enim sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet angelica perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus, quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo aliquid aliter sapere. propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit. quibus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam
Abbreviated transcription (Latin):
ne inparte p̃cisa remaneat insanabile
uulnus erroris. Et ideo plerumq doc¬
tiorib minus aliquid reuelatur ut eoꝵ
paciens ⁊ humilis bearitas in qua fru¬
ctus maior ẽ comꝓbetur: uł quomodo
teneant unitatem cum in rebus obs¬
curiorib diu̾sa sentiunt. uł quomodo
accipiant ueritatemn cum contͣ id qued
sentiebant declaratam ẽẽ cognoseũt.
auoꝵ duum manifestatũ tenemus.
unũ in beato eypriano. idest quomodo
tenuerit unitatem cum eis aquibus
diu̾sum sentiebat. ait enĩ neminem u¬
dicantes aut a uire communionis ali¬
quem si diĩsum senserit amouentes. al¬
terum uͦ. id est quomͦ acciꝑe potuerit ue¬
ritatem contͣ id quod sentiebat inuentã.
Et si literȩ tacent: merita clamant. Si
epła non inuenit᷑: corona testatur. si con¬
cilium ñ indicat ep̃oꝵ: consortiũ indicat
angłoꝵ. Non enim paruum docum̃¬
tum ẽ pacatissimȩ animȩ in ea unitate
martyrium meruisse: unde se diu̾sum

Expanded text:
ne in parte praecisa remaneat insanabile ne in parte praecisa remaneat insanabile uulnus erroris. Et ideo plerumque doctioribus minus aliquid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autem, id est quomodo accipere potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam, etsi litterae tacent, merita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, consortium indicat angelorum. non enim paruum documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum
Abbreviated transcription (Latin):
riore collega pacient̃ concordit̾q correctũ:
quanto ipse cicius cum concilio ꝓuintiȩ
suȩ unuisi orbis auctoritati patefacta
uĩtate cessisset. qui ꝓfecto &e uni uerum
dicenti& demonstranti posset facillue
consentire tam scã aniia tam paccata:
Et fortasse factum ẽ: s nescimus. Neq
enim om̃a quę illo tempore int̾ epõs
gesta sunt memoriȩ litĩsq mandari
potuerunt: aut om̃a quę mandata
sunt nouimꝰ. Quomodo eiũ potuit
ista res tantis altercationum nebulis
inuoluta ad plenarii concilii luculen¬
tam illustracionem confirmationemq
ꝑduci. nisi primo diutius ꝑ orbis traꝵ
regiones multis hinc atq hinc dispu
constaroe: Hoc aut̃ facit sanitas pacis.
ut cum diutiꝰ aliqua obscuriora que¬
runt᷑. ⁊ ꝑpter inueniendi disficultatem
diu̾sas pariũt in fr̃na disceptacione sen¬
tentias: donec ad uerum liquidũ ꝑue¬
niatur. uincłm ꝑmaneat unitatis.

Expanded text:
riore collega patienter concorditerque correctum, riore collega patienter concorditerque correctum, quanto ipse citius cum concilio prouinciae suae uniuersi orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset! quin profecto et uni uerum dicenti et demonstranti posset facillime consentire tam sancta anima, tam pacata. et fortasse factum est, sed nescimus. neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, memoriae litterisque mandari potuerunt aut omnia quae mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista res tantis altercationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentam inlustrationem confirmationemque perduci, nisi primo diutius per orbis terrarum regiones multis hinc adque hinc dispuconstaret? hoc autem facit sanitas pacis, ut, cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur et propter inueniendi difficultatem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
hearitate xp̃iana : Quaꝓpter sc̃s cypri¬
anus tanto excelsior quanto humilior.
qui docum̃tum petri sic amauit ut
diceret documentũ scilicor nobis et
concordiȩ ⁊ pacientiȩ tribuens. ut non
ꝑtinacit᷑ nr̃a amemꝰ. s quȩ aliquando
a frĩb ⁊ collegis nrĩs utilit̾ ⁊ salubrit᷑
suggerunt᷑. si sint uera ⁊ legitima ipsa
potius nr̃a dicamus: satis ostendit
facillime se correcturum fuisse senten¬
tiam suã siquis ei demonstraroe baptis¬
mũ xp̃i sic dari posse ab eis qui foras
erierunt. quemadmodũ amitti non
potuit cum foras exirent unde multa
iam diximꝰ. Nec nos ipsi tale aliquid au¬
deremus asserẽ: nisi uuii̾sȩ ęccłiȩ concor¬
dissima auctoritate firmati. cui ⁊ ipse
sine dubio cedet. si iam illo tempore
qͣstionis huiꝰ uĩtas eliquata ⁊ declarata
ꝑ plenarium conciliũ solidaretur. Sienĩ
petrum laudat ⁊ p̃dicat ab uno poste¬

Expanded text:
caritate christiana? Quapropter sanctus Cypricaritate christiana? Quapropter sanctus Cyprianus, tanto excelsior quanto humilior, qui documentum Petri sic amauit ut diceret: documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliquando a fratribus et collegis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus, satis ostendit facillime se correcturum fuisse sententiam suam, si quis ei demonstraret baptismum Christi sic dari posse ab eis qui foras exierunt, quemadmodum amitti non potuit cum foras exirent, unde multa iam diximus. nec nos ipsi tale aliquid auderemus adserere nisi uniuersae ecclesiae concordissima auctoritate firmati, cui et, ipse sine dubio cederet, si iam illo tempore quaestionis huius ueritas eliquata et declarata per plenarium concilium solidaretur. si enim Petrum laudat et praedicat ab uno poste
Abbreviated transcription (Latin):
turam canonicam tam ueti̾s quã noui
testam̃ti certis suis t̃minis contineri.
p̃poni. ut de illa om̃ino dubitari ⁊ dis¬
ceptari non possit utrum uerum. uel
utrum rectum sit quicqͥd in ea scriptũ
confirmatum canonem uel scriptȩ
sunt uł scribuntur. ⁊ ꝑsermonẽ forte
sapientiorem cuiuslibet in ea re ꝑitioris.
doctioremq prudentiam.⁊ ꝑ concilia
licere rep̃hendi. si quid in eis forte a
ueritate deuiatum ẽ. ⁊ ipsa concilia
quȩ ꝑ singłas regiones uł ꝓiuntias fi¬
unt plenarioꝵ concilioꝵ auctoritati
quȩ fiunt exuniu̾so orbe xp̃iano sine
ullis ambagib cedere. ipsaq plena¬
ria sepe priora postĩorib em̃dari. cũ
aliquo exꝑim̃to rerum aꝑitur quod
clausum erat. ⁊ cognoscitur qd latebat.
sine ullo tẏpo sacrilege suꝑbiȩ. sine
ulla inflata ceruice arrogantiȩ. sine
ulla contentione liuidȩ inuidiȩ. cũ
scã humilitate cum pace catholica. cũ

Expanded text:
turam canonicam tam ueteris quam noui turam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis terminis contineri etteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum uerum uel utrum rectum sit quidquid in ea scriptum confirmatum canonem uel scriptae sunt uel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cuiuslibet in ea re peritiorisdoctioremque prudentiam et per concilia licere reprehendi, si quid in eis forte a ueritate deuiatum est, et ipsa concilia, quae per singulas regiones uel prouincias fiunt, plenariorum conciliorum auctoritati, quae fiunt ex uniuerso orbe christiano, sine ullis ambagibus cedere ipsaque plenaria saepe priora a posterioribus emendari, cum aliquo experimento rerum aperitur quod clausum erat et cognoscitur quod latebat, sine ullo tyfo sacrilegae superbiae, sine ulla inflata ceruice arrogantiae, sine ulla contentione liuidae inuidiae, -cum sancta humilitate, cum pace catholica, cum
Abbreviated transcription (Latin):
si diu̾sum senserit amouentes. Neq
constituit: aut tyrannico terrore ad ob¬
sequendi necessitatem collegas suos
adigit. quando habet om̃is ep̃s ꝓ licen¬
tia libertatis ⁊ potestatis suȩ arbitriũ
ꝓprium. tamq uidicari ab alio non po ᷤ¬
sit. quam nec ipse potest alterum uidi¬
care. S expectemus unrũsi uidiciũ¬
habens potestatem: ⁊ p̃ponendi nos in
ȩccłiȩ suȩ gubernatione. ⁊ de actu nr̃o
iudicandi. Nunc se si audent suꝑbȩ
⁊ tumidę ceruices ħeticoꝵ adu̾sus scãui
humilitatẽ huiꝰ sermonis extollant.
Insani donatistȩ quos ad pacem atq
unitatem sc̃ȩ ȩccłiȩ rem eare atq in ea
sanari cupiinus ⁊ optamus. quid ad
hec dicitis: Uos certe nobis obicere so¬
letis cypriani literas: eypriani sentẽ¬
tiam. cypͥani concilium. Cur auctori¬
tatem cypriani ꝓ ur̃o scismate assumi¬
tis. ⁊ eius exemplum ꝓ ęccłiȩ pace
respuitis: Quis aut̃ nesciat scãm scrip¬

Expanded text:
si diuersum senserit amouentes. nequesi diuersum senserit amouentes. neque episcoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iudiciuhabens potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Nunc se, si audent, superbae et tumidae ceruices haereticorum aduersus sanctam humilitatem huius sermonis extollant. insani Donatistae, quos ad pacem adque unitatem sanctae ecclesiae remeare adque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? uos certe nobis obicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani concilium; cur auctoritatem Cypriani pro uestro schismate adsumet eius exemplum pro ecclesiae pace respuitis? quis autem nesciat sanctam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
in eiusdem concilii: quod ab istis ꝓfert᷑¬
erordio. Nam ita se habet. Cum inunũ
numidia. mauritania. cum prb̃is et
diaconis. p̃sente ȩtiam plebis maxima
parte. ⁊ lecte eẽnt literȩ iubaiani ad cy¬
prianum facte. item ey priani ad iulu¬
ianum rescriptȩ de hereticis baptizan¬
dis. quidq postmodũ cypriano iuiba¬
ianus idem rescripserit: cyprianꝰ dixit.
Audistis collegȩ diłmi quid michi ui¬
medio critatem nrãm de illicito ⁊ pro¬
phano hereticoꝵ baptismo quidq ego
ei rescripserim: censens scilicae quod se¬
mel atq it̾m. ⁊ sepe censuimus ħeticos
ad ȩccłiam uenientes ęccłiȩ baptismo bap¬
tizari. ⁊ sanctificari oportẽ. Item lectȩ
sunt uobis ⁊ alię iubaiani literȩ: qui
b ꝓsua sincera ⁊ religiosa deuotione
ad epłam nrãm rescribens. ñ tantũ
Suꝑ est ut de hac ipsa re singuli quid
sentiamꝰ ꝓferamus: neminem iudicã¬
tes. aut a iuire communionis aliquem

Expanded text:
in eiusdem concilii quod ab istis profin eiusdem concilii quod ab istis proferNumidia, Madiaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iumediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum atias egit. superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
tis morientium: dñs nouerit cuiꝰ occulta
⁊ mirabili dispensacione graꝵ latro in cru¬
ce pendens semel eũ confitetur: ⁊ die ipso
in ꝑadisum mittitur. petrus dnm sequẽs
ter eum negat: ⁊ a corona differtur. Nobis
hinc uidicare: temerarium ẽ. Uerumpta¬
men si quisquam nũc cogat circumcidi
aliquem more iudaico. ⁊ sic baptizari:
multo ampliꝰ detestatur hoc genus hu¬
manum. quam si aligiuis cogatur re¬
baptizari. Quaꝓpt̾ cum petrus illud fa¬
ciens a paulo postĩore corrigitur. ⁊ pacis
atq unitatis uincło custoditus ad mar¬
tyrium ꝓmouetur: quanto facilius ⁊
fortius quod ꝑ uniu̾se eccłiȩ statuta fir¬
matum est. uel uniꝰ epĩ auctoritati. uel
uniꝰ ꝓuntiȩ concilio p̃ferendum est: cũ
idem ipse cyprianus ita dixerit quid ei
iudetur ut inpace unitatis ẽẽ uoluerit
ȩtiam cum eis qui de hac re diu̾sa sen¬
tirent. Quod indicat ipsius pͥmꝰ sermo

Expanded text:
tis morientium, dominus nouerit, cuius occulta tis morientium, dominus nouerit, cuius occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur et die ipso in paradisum mittitur, Petrus dominum sequens ter eum negat et a corona differtur; nobis hinc iudicare temerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more iudaico et sic baptizari, multo amplius detestatur hoc genus humanum quam si aliquis cogatur rebaptizari. quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur et pacis adque unitatis uinculo custoditus ad martyrium promouetur, quanto facilius et fortius, quod per uniuersae ecclesiae statuta firmatum est, uel unius episcopi auctoritati uel unius prouinciae concilio praeferendum est, cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei uideretur, ut in pace unitatis esse uoluerit etiam cum eis, qui de hac re diuersa sentirent! quod indicat ipsius primus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
non m̃tior.⁊ post hanc tam scãm atq
t̾ribilem attestacionem dĩ: narrauit
hec omã in quib dixẽ cum uidissem
quia non recte ingrediunt᷑ ad uĩtatẽ
euangłii dixi petro coram omĩb. si
tu cum sis uideus gentilit̾ ⁊ ñ iuidai¬
ce uitus. quemadmodum gentes co¬
gis iudaizare. si potuit in qͣm petrus
contͣ regulam ui̾tatis quam postea
ȩccłia tenuit cogere gentes iudaizare:
cur non potuit cyprianus contra
regłam ueritatis quam postea tota
ȩccłia tenuit cogere hereticos uel
scismaticos denuo baptizari: suto quod
sine ulla sui contumelia cyprianꝰ ep̃s
ad martyrii coronam. Ceterum magis
uereri debeo: ne in petrum contu melio¬
sus existam. Quis enim nescit illum
apłatus principatum cuilibet episcopa¬
tui p̃ferendum: S ȩtiam sidistat cathedia¬
rum grã: una ẽ tam̃ marty̧rum gła. Et si
forte se inuicem in aliquo p̃cedunt corda
confitentiũ. ac ꝓuera fide in unitate learita¬

Expanded text:
non mentior et post hanc tam sanctam adque non mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestationem dei narrauit haec omnia in quibus dixit: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu cum sis Iudaeus gentiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianus contra regulam ueritatis quam postea tota ecclesia tenuit cogere haereticos uel schismaticos denuo baptizari? puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episad martyrii coronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria, et si forte se inuicem in aliquo praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate carita
Abbreviated transcription (Latin):
lis. ⁊ postĩs sibi potius oportere. Nec
despexit paulum quod ęccłiȩ prius
ꝑsecutor fuisset : s consilium uĩtatis
admisit. ⁊ rationi legitimȩ quã paulus
uendicabat facile consensit. docum̃tum
scilicet nobis ⁊ concordiȩ ⁊ pacientiȩ
tribuens. ut non ꝑtinaciter nr̃a ame¬
mus. s quȩ aliquando a frĩb ⁊ colle
gis nris utilit̾ ⁊ salubrit̾ suggerunt᷑:
si sint uera ⁊ legitima. ipsa potius nrã
dicamꝰ. Ecce ubi cominemorat eypria¬
nus quod ȩtiam nos inscripturis scĩs
dicimus. apłm petrum in quo primatꝰ
apłoꝵ tam excellenti grã p̃minet: alit̃
quam uĩtas postulabat de circuncisioẽ
agere solitum. apostĩore apło paulo eẽ
correctum. Si gͦ potuit petrus in aliqͦ
non recte ingredi ad ueritatẽ euangłii
ita ut gentes cogẽt iudaizare: quod
paulus in ea scribit epła in qua dm̃
testatus ẽ non se m̃tiri. ait enĩ. quȩ
aut̃ scribo uobis: ecce coram dõ quia

Expanded text:
lis et posteris sibi potius oportere, nec lis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae algis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Petrus in aliquo non recte ingredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ isti dicunt cum uĩtatis uiri¬
b p̃focantur. cui cõsentire nolunt:
Cyprianus inquiu̾t cuius tantum
meritum nouimꝰ. tantamq doctrinã
cum multis coepis suis sententias pro¬
prias conferentib in concilio. statuit
hereticos uel scismaticos. id ẽ om̃s qui
extͣ uniꝰ eccłiȩ communionem sunt
baptismũ non hab̃e. ⁊ idõ quisquis
ab eis baptizatus ad ęccłiam uenerit.
eẽ in eccłia baptizandũ. Non me t̾ret
auctoritas cypriani: quia reficit hu¬
militas cypriani. Magnum quidem
ñtum nouimus: cypriani epĩ et
martyris. S nunqͥd maius quam
petri apłi ⁊ martyris. de quo idem cy¬
prianus in epistola ad quintum ita
loquitur. Nam nec petrus inquit
quem primum dns elegit. ⁊ suꝑ quẽ
edificauit ęccłiam suam cum secum pa¬
ulus de circuncisione postmoeat
disceptaret uendicauit sibi aliquid inso¬
lent᷑ aut arrogant̾ assumpsit. ut dicer
se primatum tenẽ. ⁊ obtemꝑari a nouel¬

Expanded text:
Quid ergo isti dicunt cum ueritatis uiriQuid ergo isti dicunt cum ueritatis uiribus praefocantur, cui consentire nolunt? \'Cyprianus\', inquiunt, \'cuius tantum meritum nouimus tantamque doctrinam, cum multis coepiscopis suis sententias proprias conferentibus in concilio statuit haereticos uel schismaticos, id est omnes qui extra unius ecclesiae communionem sunt, baptismum non habere, et ideo quisquis ab eis baptizatus ad ecclesiam uenerit esse in ecclesia baptizandum.\' non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. magnum quidem meritum nouimus Cypriani episcopi et martyris, sed numquid maius quam Petri apostoli et martyris? de quo idem Cyprianus in epistula ad Quintum ita loquitur: nam nec Petrus, inquit, quem primum dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disoeptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut arroganter adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtemperari a nouel
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aduiuante dño demonstrare ꝓposui.
Si qua gͦ me respondendi necessitas ea¬
quȩ iam in aliis libris posui. rursus cõme¬
morare cogerit. quãquam id modice faci¬
am his qui iam illa legerunt ⁊ tenent.
honerosum eẽ non debet. quia ⁊ ea quȩ in¬
structioni sũt necessaria sepus oportet in¬
sinuare tardiorib. Et cum eadem multi¬
plicit̾ uarieq u̾santur atq tractantur:
ipsos quoq capaciore intelligentia p̃di¬
tos adiuuant. ⁊ ad facilitatem sciendi. et
ad copiam disserendi. Noui etiam
quẽadmodum soleat contristare lecto¬
rem: cum ab eo libro quem gerit in
manib quando in aliquem nodum
q̃stionis incidit. in alium mutitur.
ubi eius solutionem requirat queni
forte non habce. Quaꝓpt̃ quȩcũq in ali¬
is libris iam diximus. si necessitas pre¬
sentis questionis breuit᷑ iterare com¬
pulerit: ignoscant scientes ne offendã¬
tur nescientes. Satius enim offerre
habenti: quam differre ñ habentem.

Expanded text:
roposui. si qua ergo me respondendi necessitas eae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegentia praeditos adiuuant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. noui etiam quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi eius solutionem requirat, quem forte non habet. quapropter quaecumque in aliis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes. satius est enim offerre habenti quam differre non habentem.
Abbreviated transcription (Latin):
uetĩs aut̃ sacͣm̃ta cessauerunt. s con-¬
cupiscentiȩ tales non cessarunt. In illis
enim sunt quos apłs iam ꝑsacram̃tũ
noui testam̃ti natos. ad huc tam̃ dicit
animales non posse ꝑcipere quȩ sunt
sp̃s dĩ. Sicut enim insacram̃tis ueti̾s
testam̃ti uiuebant quidam spiritales
ad nouum scilicet testam̃tum quod
tunc occultabatur occulte ꝑtinenteᷤ.
sic ⁊ nunc insacram̃to noui testam̃¬
ti quod iam reuelatum ẽ pleriq ui¬
uũt animales qui ꝓficẽ si nolunt
ad ꝑcipienda quȩ sunt sp̃i dĩ. quo
eos hortatur sermo apłicus ad uetus
testam̃tum ꝑtinebunt. Si aut̃ ꝓfici¬
unt: ⁊ antequam capiant ipso ꝓfe¬
ctu ⁊ accessu ad nouum ꝑtiuent.
Q̾ si priusquam spiritales fiant ex
hac uita rapiuntur. custoditi ꝑ sacͣ¬
mentiscĩtatem. int̾ra iuiuentium com¬
putantur: ubi est spes nia & portio dñs.
Nec inuenio quod uerius intelligat᷑:
in eo quod scriptum ẽ. Imꝑfectum me¬

Expanded text:
ueteris autem sacramenta cessarunt, sed conueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum me
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo sensu ꝑseuerantes apłs dicit ad
uetus testam̃tum ꝑtinẽ: idest ad t̃re¬
narum ꝓmissionum cupiditatem.
inquib quidem spiritalia figurant᷑.
s ammalis homo non percipit quȩ
sunt sp̃s dĩ. Quocũq gͦ tempore tales
homines eẽ ceꝑint in hac uita ut iam
diuinis ꝓ scłoꝵ distributione sacram̃tis
imbuti. ad huc tam̃ canalit̾ sapiant.
⁊ carnalia de dõ siue in hac uita. siue
post hanc uitam sꝑent atq desident:
animales sunt. Eccłia uͦ quod est popłs
dĩ ȩtiam in istius uitȩ ꝑegrinatione
antiqua res est: in aliis hominib ha¬
bens animalem portionem. in aliis
aut̃ sp̃alem. Ad animaies ꝑtinet uetus
testam̃tum: ad sp̃ales nouum. S pͥmis
temporib utrumq occultum fuit:
ab adam usq ad moysem. A moyse
aut̃ manifestͣum est uetus: ⁊ in eo ip¬
so occultabatur nouum. quia occulte
significabatur. Postea uͦ quam incar¬
ne dñs uenit reuelatum ẽ nouum:

Expanded text:
in quo sensu perseuerantes apostolus dioit ad in quo sensu perseuerantes apostolus dioit ad uetus testamentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuit potestas uxoris: euiꝰ magis filius
erat. quia ꝑ illius uira conuigalia ⁊ in
ancilla seminatꝰ erat. ⁊ ex ancilla suscep¬
tus. Sicut apud istos eccłis iure quod ẽ
in baptismo nascunt᷑. quicumq nascũ¬
tur. S si concordent cum fr̃ĩbus: per
unitatem pacis ad t̃ram ueniunt ꝓ¬
missionis. Non de mat̾no utero rursꝰ
eiciendi. s inpat̾no semine cognoscendi.
Si aut̃ in discordia ꝑseuerent ad hismae¬
lis funiculum ꝑtinebunt. Prior aut̃
fuit hismael: ⁊ postea ysaac. Et prior
esau: posterior aut̃ iacob. Non quia
prior peꝑit heresis quam ęccłia. aut
ipsa ȩccłia prius carnales uel animales.
⁊ postea spiritalei: s quia in ipsa sorte
mortalitatis nr̃ȩ ex quo de adam nas¬
cunͣ. non ẽ prius quod spiritale: sec
quod animale: postea sp̃ale. Ex ipsoaut̃
animali sensu quia homo animalis
non percipit ea quȩ sunt sp̃s dĩ: om̃s
dissensiones ⁊ scismata generantur.

Expanded text:
profuit potestas uxoris cuius magis filius profuit potestas uxoris cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus, sicut aput istos ecclesiae iure quod est in baptismo nascuntur quicumque nascuntur, sed si concordent cum fratribus, per unitatem pacis ad terram uenient promissionis, non de materno utero rursus eiciendi sed in paterno semine cognoscendi, si autem in discordia perseuerent, ad Ismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Ismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales et postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur.
Abbreviated transcription (Latin):
quia uidicib ȩccłiasticis potius quam
litigatorib crediderũt: hoc solũ minus
habetis: quod minꝰ habet qui learita¬
tem non habet. Iam quid opus est ut
nos recexamꝰ : uos ipsi in apło inspicite
quantũ sit quod minus habetis. Quid
aut̃ int̾ est qui learitatem non haboe
utrum foris auolet aliquo uento temp¬
tacionis ablatus. an intus de messe
dñica non recedat: in ultima uenti¬
latione seꝑandus: Et tam̃ ętiam ta¬
les si iam semel ꝑbaptismũ nati sunt:
iterum eos nasci non oportor. Eccłia qͥp¬
pe om̃s ꝑ baptismũ parit siue apud se
idest exutero suo: siue extͣ se de semine
uiri sui. S & esau de uxore natus: ꝓpter
fr̃nam discordiam seꝑatus ẽ apopło dĩ.
Et aser ꝑ uxoris quidem potestatem s ex
ancilla natus: ꝓpt̾ frñam corxordiam t̾rã
ꝓmissionis accepit. Unde ⁊ hismaelint se¬
pararetur apopło dĩ non obfuit mater
ancilla: s obfuit fr̃na discordia. Et non

Expanded text:
quia iudicibus ecclesiasticis potius quam quia iudicibus ecclesiasticis potius quam litigatoribus crediderunt, hoc solum minus habetis, quod minus habet qui caritatem non habet. iam quid opus est ut nos retexamus? uos ipsi in apostolo inspicite, quantum sit quod minus habetis. quid autem interest, qui caritatem non habet utrum foras auolet aliquo uento temptationis ablatus an intus de messe dominica non recedat in ultima uentilatione separandus? et tamen etiam tales si iam semel per baptismum nati sunt, iterum eos nasci non oportet. Ecclesia quippe omnes per baptismum parit siue aput se id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam sepa. ratus est a populo dei, et Aser per uxoris quidem potestatem, sed ex ancilla natus propter fraternam concordiam terram promissionis accepit. unde et Ismaheli ut separaretur a populo dei non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia et non
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa redierint: ut ad salutem pacis
atq karitatis ueniant adhortamur Non
solum ut aliquid habeant quod non
habebant: s ut eis ętiam illud ꝑdesse
nobis dicunt. Si baptismũ nr̃m accep¬
tatis quid minus habemꝰ ut nobis de
urã cominunione consulendum pute¬
tis : Respondemꝰ enĩ. Non baptismum
ur̃m acceptamꝰ: quia non ẽ baptismus
ille scismaticoꝵ uł hereticoꝵ: s dei ⁊
eccłiȩ ubicumq fuerit inuentũ. et
quocumq trans latum. Urm̃ aut̃ non
ẽ nisi quod praue sentitis. ⁊ sacrilege
agitis. ⁊ impie separamini. Nam si
cetera om̃a uera uel habeatis uł senti¬
atis ⁊ in eadem tamen separatione du¬
retis adu̾sus uincłm fr̃nȩ pacis. ad¬
uersus unitatem omĩum frm̃. qui
toto orbe trarum sicut ꝓmissi sunt
ita exhibiti. quoꝵ omĩum causas et
corda nullo modo unquã nosse aut dis¬
cutere potustis ut merito dampnarę¬
mini. qui non possunt ꝓptẽa rei eẽ.

Expanded text:
dimissa redierint, ut ad salutem pacis dimissa redierint, ut ad salutem pacis atque caritatis ueniant adhortamur, non solum ut aliquid habeant quod non habebant, sed ut eis etiam illud prodesse nobis dicunt: "si baptismum nostrum acceptatis, quid minus habemus, quod nobis de uestra communione consulendum putetis?" respondemus enim: non baptismum uestrum acceptamus — quia non est baptismus ille schismaticorum uel haereticorum — sed dei et ecclesiae, ubicumque fuerit inuentum et quocumque translatum. uestrum autem non est nisi quod praue sentitis et sacrilege agitis et impie separamini. nam si. cetera omnia uera uel habeatis uel sentiatis et in eadem tamen separatione duretis aduersus uinculum fraternae pacis, aduersus unitatem omnium fratrum qui toto terrarum orbe sicut promissi sunt ita exhibiti, quorum omnium causas . et corda nullo modo umquam nosse ac discutere potuistis ut merito damnaretis, qui non possunt propterea rei esse,
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos: s ȩtiam apud illos euenire
non cessant. Quid ergo dicimꝰ dimit¬
tuntur peccata huic homini. an nõ
dimittunt᷑.: Prorsus quod uolunt eli¬
gunt. Si enĩ dimittunt᷑: continuo re¬
deunt. E uangłm loquit᷑: ueritas cla¬
mat. Siue gͦ dimittant᷑. siue non di¬
muitant᷑: necessaria ẽ postea medicina.
Nec tam̃ si uixerit. atq id corrigendum
ẽẽ didicerit atq corrererit: denuo bap¬
tizatur. siue apud illos. siue apud nos.
Sic &e illa quȩ scismatici uel heretici ñ
alit̾ habent. nec alit̾ agunt: quam
uera ȩccłia: cum ad nos ueniunt non
emendamus. s potius approbamꝰ. Inqͥb
enim non dissentiũt a nobis: mneis non
disuingunt᷑ a nobis. S tam̃ quia nicħ
eis ꝓsunt. quam diu scismatici uel he¬
retici sunt: ꝓpt̃ alia in quib auerita¬
te dissentiunt. ⁊ pt̾ ipsum separatio¬
nis immanissimum scelus. siue per¬
manserint in eis peccata. siue continuo

Expanded text:
apud nos sed etiam apud illos euenire apud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue apud illos siue apud nos. sic et illa quae schismatici uel haeretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt, non emendamus, sed potius approbamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis non disiunguntur a nobis. sed tamen, quia nihil eis prosunt. quamdiu schismatici et haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritate dissentiunt et propter ipsum separationis immanissimum scelus, siue permanserint in eis peccata siue continuo
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo replicata sunt: Sic non impe¬
ditur baptismi gr̃a quominus om̃a poc-¬
cata dimittat: ȩtiam si odiũ fr̃num
in eius cui dimittunt᷑ animo ꝑseuãt.
Soluitur enĩ hestĩus dies: ⁊ quicquid
suꝑest soluitur ȩtiam ipsa hora momĩ¬
toq ante baptismũ ⁊ in baptismo. de¬
inceps aut̃ continuo reus eẽ incipit nõ
solum consequentiũ. s etiam p̾t̾itorum¬
dierum. horaꝵ. moñitoꝵ: redeũtibꝰ omi¬
b quȩ dimissa sunt. Et sepe ista contĩ¬
gunt: apud ȩccłiam. Nam plerumq
fit ut homo habeat inimicum quem
iniquissime oderit: quãquam ęciam
inimicos dilige̾ uibeamur. ⁊ orare ꝓeis.
Subito aut̃ ꝑicło mortis incipit ꝑtur¬
bari: &e poscit baptismum. Quẽ tanta
festinacione accipit: ut necessariam
int̾rogacionem paucoꝵ uerboꝵ uix
ꝑiculi tempus admittat. Quantominꝰ
sermonem longissimũ ut illud odi¬
um corde pellatur: etiam si baptizan¬
ti sit cognitum. Certe ista non solum

Expanded text:
tinuo replicata sunt? sic non impetinuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia, quominus omnia peccata dimittat, etiam si odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo; deinceps autem continuo reus esse incipit non solum consequentium sed etiam pdierum horarum momentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. et saepe ista contingunt in ecclesia. Nam plerumque fit ut homo habeat inimicum quem iniquissime oderit, quamquam etiam iniquos inimicos diligere iubeamur et orare pro eis. subito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necessariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimum, ut illud odium corde pellatur, etiamsi baptizanti sit cognitum. certe ista non
Abbreviated transcription (Latin):
teret dñs. Hoc indicant uerba conserui
dicentis: pacientiam habe in me ⁊ om̃a
reddam tibi. Alio quin dicẽt. Iam michi
hoc dimiseras. cur iterum repetis: Hoc
ait enim. Egressus aut̃ seruus ille: in¬
uenit unum de conseruis suis qui debe¬
bat ei centũ denarios. Non dixit cui debi¬
tum iam centum denarioꝵ dimiserat.
Si enĩ dimiserat: non ei debebat. Quia
ergo dixit debebat ei: manifestum est
quod non dimiserat. Et melius quidem
fuerat. atq hoc potius congruebat tanto
debitori reddituro racionem ⁊ expectan¬
ti miscđiam diui sui. ut prior ip̃se con¬
seruo dimutẽt quod debebatur ei: ⁊ sic
ad rationem reddendam ubi miscdia
dni imploranda erat acced̾et. Nec tam̃
illud quod nondum conseruo dimiserat
impediuit dño eius: quominus in illo
tempore accipiendȩ racionis dimitteret
ei ouĩa quȩ debebat. S quid ꝓfuit
quandoquidem in caput eiꝰ ꝓꝓter
odioꝵ ꝑseuerantiam. rursus om̃a con-¬

Expanded text:
teret dominus. hoc indicant uerba conserui teret dominus. hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me, et reddam tibi. alioquin diceret: "iam mihi hoc dimiseras; cur iterum repetis?" hoc ait enim: egressus autem seruus ille inuenit unum de conseruis suis, qui debebat ei centum denarios. non dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddituro rationem et exspectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur et sic ad rationem reddendam, ubi misericordia domini imploranda erat, accederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
parant. Ualet tam̃ ⁊ apud eos hactenus
ut ꝑ eius lucem transeant ad dissensionis
suȩ tenebras. continuo redeuntib pecca¬
tis quȩ baptismatis scĩtas in illo tempo¬
ris puncto dimiserat. tanquã redeunte
rat. Nam redire dimissa peccata ubi fr̃na
docet de illo seruo. quem cum inuenisset
debitorem decem miliũ talentoꝵ dep̃canti
om̃a dimisit. Ille aut̃ conseruum suum
qui ei debebat centũ denarios cum misera¬
tus non fuisset: iussit eum dĩs reddẽ quȩ
ei dimiserat. Tempus gͦ quo accipitur in¬
dulgentia ꝑ baptismum: tanquam tem¬
pus ẽ reddende rõnis. ut omã debita quę
inuenta fuerint dimittantur. Non tam̃
ille seruus postea dedit conseruo suo mu¬
tuam peccuniam: quam cum ille non
posset redde non eius misertus ẽ. s iam
ei debebat conseruus eius cũ ipse rõnem
dño suo reddens tanti numeri debito
solueretur. Nec dimiserat conseruo suo
quod ei debebat. ⁊ sic accesserat ut ei dunit¬

Expanded text:
parant. Valet tamen et apud eos hactenus, parant. Valet tamen et apud eos hactenus, ut per ejus lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis, quae baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tanquam redeunte rat. Nam redire dimissa peccata ubi fraterdocet, de illo servo, quem cum invenisset debitorem decem millium talentorum, deprecanti omnia dimisit: ille autem conservum suum qui ei debebat centum denarios, cum miseratus non fuisset, jussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. Tempus ergo quo accipitur indulgentia per baptismum, tanquam tempus est reddendae rationis, ut omnia debita quae inventa fuerint, dimittantur; non tamen ille seruus postea dedit conseruo suo mutuam pecuniam; quam cum ille non posset reddere, non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur; nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dimit
Abbreviated transcription (Latin):
scismate ꝓdẽẽ non potãt. Si aut̃ dixerint
in illo qui fictus acceptam ꝑ scãm ium
tanti sacram̃ti dimissa quidem illi esse
peccata in ipso temporis puncto. s ꝑ ficti¬
onem ipsius redisse continuo. ut sp̃s sc̃s
⁊ affuerit baptizato ut peccata recederom
& ꝑseuerantiam fictionis fugerit ut redi¬
rent. ut ⁊ illud uerum sit quotqͦt in xp̃o
baptizati estis xp̃m indiustis.⁊ illud.
sp̃s enim sc̃s disciplinȩ effugiet fictum.
id est ut ⁊ induat eum xp̃o scĩtas baptis¬
iII. & exuat eum xp̃o ꝑnities fictionis.
Sicut fit cum quisq atenebris ꝑ lucem
transit ad tenebras: oculi quidem eius in
tenebras ꝑpetuo diriguntur. s non potest
dixint: hoc etiam in eis intelligant fier.
qui intia ęccłiȩ cominunionem. s tam̃
baptismate ȩccłiȩ baptizantur: quod ubi¬
cumq fuerit sc̃m ẽ ꝑ se ipsum. Et ideo ñ ẽ
eorũ qui se separant: s eius unde se se¬

Expanded text:
schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata in ipso temporis puncto, sed per fictionem ipsius redisse continuo, ut spiritus sanctus et adfuerit baptizato, ut peccata recederent, et perseuerantiam fictionis fugerit, ut redirent, ut et illud uerum sit: quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis, et illud: sanctus enim spiritus disciplinae effugiid est, ut et induat eum Christo sanctitas baptismi, et exuat eum Christo pernicies fictionis, sicut fit cum quisque 16 a tenebris per lucem transit ad tenebras: oculi quidem ejus in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest eum dixerint, hoc etiam in eis intelligant fieri, qui extra Ecclesiae communionem, sed tamen baptismate Ecclesiae baptizantur; quod ubicumque fuerit, sanctum est per seipsum, et ideo non est eorum qui se separant, sed ejus unde se se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sumitur. qui tamen tunc ꝓsit ad
remissionem peccatoꝵ. cum quisq re-¬
conciliatus unitati sacrilegio dissensio¬
nis exuitur quo eius peccata tenebant᷑.¬
⁊ dimitti non sinebantur. Sicut enim
in illo qui fictus accesserat fit ut non de¬
nuo baptizetur. s ipsa pia correctione
&e ueraci confessione pugetur. quod nõ
posset sine baptifino. s ut quod ante da¬
tum ẽ tunc ualere incipiat ad salutem.
cum illa fictio ueraci confessione recesserit:
sic ętiam iste qui baptisma xp̃i quod ñ
amiserunt qui se separauerunt. inunicꝰ
hearitatis ⁊ pacis xp̃i in aliqua heresi
aut scismate accepit. quo sacrilegio sce¬
lere peccata eius non dinutebant᷑: cumse
correxerit ⁊ ad ȩccłiȩ societatem unitatemq
uenit non iterum baptiz andus ẽ: quia ipsa
reconciliatione ac pace p̃statur ut ad remiꝰ¬
sionem peccatoꝵ eius in unitate iam ꝓde̾
incipiat sacram̃tum. quod acceptum in

Expanded text:
et sumitur, qui tamen tum prosit ad et sumitur, qui tamen tum prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit, ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat ad salutem, cum illa fictio ueraci confessione recesserit: sic etiam iste qui baptisma Christi, quod non amiserunt qui se separauerunt, inimicus caritatis et pacis Christi in aliqua haeresi aut schismate accepit, quo sacrilego scelere peccata eius non dimittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia ipsa reconciliatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam prodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in
Abbreviated transcription (Latin):
fateantur ei peccata dimissa. Pfecto fate¬
bunt᷑. Item quero cur ei dixerit petrus
non eum hab̾e partem insortem scõꝵ.
Quia inquiunt postea peccauit. pec¬
cunia uolens emere donum dĩ: ciuus
uenditores eẽ apłos credidit. Quid si
ad ipsum baptisiũ fictus accessit:
dimissa sunt ei peccata. annon dimissa:
Eligant quod uolũt. Utrumlibo elege¬
rint: sufficiet nobis. Si dimissa dixerint:
fictum. si in isto ficto remissionem oꝑa¬
tus est peccatoꝵ : Si dixint non eẽ dimis¬
sa: quero si postea fictionem suã corde
concusso & uero dolore fateretur. denuo
baptizandus uidicaretur: Quod si de¬
iñtissimum ẽ dicere: fateant᷑ uero bap¬
tismo xp̃i baptizari posse hominem. &e
tam̃ cor eius in malitia uel sacrilegio
ꝑseuerans peccatoꝵ abolitionem non
sinere fieri. atq ita intelligant in com¬
munionib ab eccłia seꝑatis posse ho-¬
mines baptizari. ubi xp̃i baptismus
eadem sacram̃ti celebracione datur

Expanded text:
fateantur ei dimissa peccata. profecto fatefateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero cur ei dixerit Petrus non eum habere partem in sorte sanctorum. \'quia,\' inquiunt, postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores esse apostolos credidit.\' Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata an non sunt dimissa? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficit nobis. si dimissa dixerint, fictum, si in isto ficto remissionem operatus est peccatorum? si dixerint non esse dimissa, quaero, si postea fictionem suam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans peccatorum abolitionem non sinere fieri, adque ita intellegant in communionibus ab ecclesia separatis posse homines beadem sacramenti celebratione datur