comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet quod carnis nomine totũ homi¬
nẽ designaret: paulopost identidẽ dicit.
Indõ laudabo uerbũ. in dño laudabo sermo¬
nẽ: indõ sꝑabo. ñ tiebo quid faciat michi
homo. His dictis isaiȩ qͦq dicta concordant.
cũ saluatoris nr̃i aduentũ in carne p̃nunti¬
ans dicit. Erunt praua in directa. et asꝑa
in uias planas. & uidebit om̃is caro saluta¬
re cdĩ. Ouid. ẽ. aũ om̃is caro. nͥ om̃is homo
Anforsitan exanimẽ sic leuabimꝰ honitien
ut illi ñ dubitemꝰ diuinã tͥbuere uisionem:
In nouo qͦq testamento ipse humani gene¬
ris creator et dñs carnis nomine totum re¬
perit᷑ hominẽ nuncupase: dũ tribulatio¬
nis extremȩ p̃nuntians qualitatẽ. hec disci¬
płis loquit᷑. Erit enĩ tunc tribulatio mag̃¬
na. qualis ñ fuit ab initio mundi. usq mͦ:¬
neq fiet. Et nͥ breuiati fuissent dies illi.
ñ fieret salua om̃is caro. Sed propter electos
breuiabunt᷑ dies illi. Animȩ qͦq uocabu¬

Expanded text:
ut ostenderet quod carnis nomine totum hominem designaret, paulo post identidem dicit: In Deo laudabo verbum, in Deo laudabo sermonem, in Deo sperabo, non timebo quid faciat mihi homo . His dictis Isaiae quoque dicta concordant, cum Salvatoris nostri adventum in carne pronuntians, dicit: Erunt prava in directa, et aspera in vias planas, et videbit omnis caro salutare Dei . Quid est autem omnis caro, nisi omnis homo? An forsitan exanimem sic elevabimus carnem, ut illi non dubitemus divinam tribuere visionem? In Novo quoque Testamento ipse humani generis creator et Dominus carnis nomine totum reperitur hominem nuncupasse, dum tribulationis extremae praenuntians qualitatem, haec discipulis loquitur: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundiiet: et nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro; sed propter electos breviabuntur dies illi . Animae quoque vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
non credit: eligat utrũ sibi nomine an oꝑe
uelit quod asserimꝰ demonstrari. Neq enĩ
scriptura scã in uno eodemq xp̃o aut dĩ
uocabulũ p̃termisit aut hominis: euũgłis¬
ta dicente. In principio erat uerbũ. et
uerbũ erat apud dm̃. et ds̃ erat uerbũ.
Hoc erat in principio apuddm̃. Omĩa

Expanded text:
non credit, eligat utrum sibi nomine an opere non credit, eligat utrum sibi nomine an opere velit quod asserimus demonstrari: neque enim Scriptura sancta in uno eodemque Christo, aut Dei vocabulum praetermisit, aut hominis, evangelista dicente: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum; om
Abbreviated transcription (Latin):
noscere parit̃ et tenere ñincassum hominẽ
iħm xp̃m mediatorem dĩ et hominũ nun¬
cupatum. nͥ quia idẽ ds̃ totã in se natu¬
rã suscepit hominis: ꝙ idẽ homo totam
in se habet substantiã dłitatis. Nam quia
diatoris debuit inter uenire ꝑsona. quȩ
ad ꝓpitiandũ dm̃ homini totũ uerũq in
se dm̃ de dõnatũ haberet. et ad reconcili¬
andũ hominẽ dõ totũ uerũq in se de ho¬
mine natũ hominẽ contineret. atq ita
ex utroq in utroq unus xp̃c.ẽẽt. ut ple¬
nitudo ditatis susceptũ non consumeret
sed ꝓueheret hominẽ: et plenitudo huma¬
nitatis nec minoraret unmensũ. nec mu-¬
taret impassibilem dĩtatẽ. ac sichominis
natura quȩ mutata fuerat indeteriꝰ. per
illũ tota redintegraret᷑ quo nichil.ẽ. meliꝰ
Propterea se mediator dĩ et hominũ ple-¬
nũ dm̃ plenũq dignatꝰ ẽ hominẽ demo¬
nstrare. Quod si quis ambigit. aut om̃ino¬

Expanded text:
noscere pariter et tenere non incassum hominem noscere pariter et tenere non incassum hominem Jesum Christum Mediatorem Dei et hominum nuncupatum, nisi quia idem Deus totam in se naturam suscepit hominis, et idem homo totam in se habet substantiam deitatis . Nam quiautique Mediatoris debuit intervenire persona, quae ad propitiandum Deum homini totum verumque in se Deum de Deo natum haberet, et ad reconciliandum hominem Deo totum verumque in se de homine natum hominem contineret, atque ita ex utroque in utroque unus Christus esset, ut plenitudo deitatis susceptum non consumeret, sed proveheret hominem, et plenitudo humanitatis nec minoraret immensam, nec mutaret impassibilem deitatem: ac sic hominis natura, quae mutata fuerat in deterius, per illum tota redintegraretur, quo nihil est melius. Propterea se Mediator Dei et hominum plenum Deum plenumque dignatus est hominem demonstrare.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ creatoris et contra potentiã salua¬
toris rebelles existunt: si uel aliquã crea¬
turam putant adõ ñ factam uel ad salu¬
tẽ animȩ conferendam potestate dicunt
om̃ipotentis inualidam: duob uͦ mediis
n ͣpeccatũ considerant rationalis creaturȩ
nec meritũ. ñ intelligentes carne sua ui¬
liorẽ ẽẽ. ñ posse. quȩ uitã tribuit carni.
et illã grauius uulneratã quȩ ꝑ intelli¬
gentiã magis potuit resistere tẽptatori.
pexit uelut extraneã quã a se nouerat
factã. nec spreuit sanandã quã sciebat
grauiꝰ uulneratã. nec eã quã carne po¬
tiorem fecit. a remedio salutis exclusit.
s sicut totũ hominẽ diabolus decipien¬
do ꝑcussit. ita ds̃ totũ suscipiendo salua¬
uit. ut agnosceret᷑ idem creaturȩ totiꝰ
conditor et redemptor. qui potuit et
quod ñ erat facere. et quod dilapsum
ẽẽ cupiunt eternȩ participes oportet ag¬

Expanded text:
virtutem creatoris, et contra potentiam Salvavirtutem creatoris, et contra potentiam Salvatoris rebelles existunt, si vel aliquam creaturam putant a Deo non factam, vel ad salutem animae conferendam potestatem dicunt omnipotentis invalidam. Duobus vero mediis, nec peccatum considerant rationalis creaturae, nec meritum; non intelligentes carne sua viliorem esse non posse quae vitam tribuit carni, et illam gravius vulneratam, quae per intelligentiam magis potuit resistere tentatori. Ipexit velut extraneam quam a se noverat factam, nec sprevit sanandam quam sciebat gravius vulneratam, nec eam quam carne potiorem fecit a remedio salutis exclusit: sed sicut totum hominem diabolus decipiendo percussit, ita Deus totum suscipiendo salvavit: 82 ut agnosceretur idem creaturae totius conditor et Redemptor, qui potuit et quod non erat facere, et quod dilapsum esse cupiunt aeternae participes oportet ag
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in utraq fuit parendũ p̃cepto:
ab utraq fuit ammissa ttansgressio: q̃m
sicut ẽ incoatũ animȩ cupiditate pecca¬
tũ: sic ẽ carnali cõmixtione ꝑfectum.
ꝙ idõ quod totꝰ homo reatũ transgres¬
Sionis admisit: totũ sibi diabolus captiua¬
uit. Quod sitotꝰ tenebat᷑ captiuitatis uincło:
totus eguit liberatoris auxilio. Si aũ totũ
debuit liberare pietas: totũ debuit susci¬
pere diuina maiestas. Totͥus gͦ fuit homi¬
nis a dõ suscipienda natura: qm̃ in toto
fuit captiuitas captiuanda: ut coto simul
adi quireret᷑ de captiuata captiuitate uicto¬
ria. et scđm p̃dicationis apłice sententiam
captiuã ducens captiuitatẽ principatus
et potestates traduceret confident᷑. palam
rit uitiata. an carne uliorẽ uniuersalis
medicina despexit. anpeccati uulnere sau¬
ciatã om̃ps curare nequiuit. Sed horum
pͥmũ postremũq qͥ sentiunt. ꝙ aduersus

Expanded text:
autem in utraque fuit parendum praecepto, autem in utraque fuit parendum praecepto, ab utraque admissa est transgressio: quoniam sicut est inchoatum animae cupiditate peccatum, sic est carnali comestione perfectum: et ideo, quod totus homo reatum transgressionis admisit, totum sibi diabolus captivavit. Quod si totus tenebatur captivitatis vinculo, totus eguit liberatoris auxilio. Si autem totum debuit liberare pietas, totum debuit suscipere divina majestas. Totius ergo fuit hominis a Deo suscipienda natura, quoniam in toto fuit captivitas captivanda, ut tota simul acquireretur de captivata captivitate victoria: et , secundum praedicationis apostolicae sententiam, captivam ducens captivitatem , principatus et potestates traduceret confidenter, palamrit vitiata? an carne viliorem universalis medicina despexit ? An peccati vulnere sauciatam omnipotens curare nequivit ? Sed horum primum postremumque qui sentiunt, et adversus
Abbreviated transcription (Latin):
utraq cũ tẽptatore pugnaret. in utraq
uinceret. ac deinceps in utraq tẽptatis sub¬
minist raret auxiliũ. cũ in utraq infirmis
ac murmuraturis uictoriȩ p̃beret exẽplũ
Illa qͦq sententia sacramentũ mediatoris
manifesto demonstrat indicio. quã ipsa
ueritas ꝓtulit dicens. Uenit enĩ filius
hominis saluũ facere & quȩ rere quod ꝑie¬
rat. Attendamꝰ gͥ quid ꝑierit terreni ho¬
minis lapsu: ꝙ agnoscamꝰ quid quȩsitum
fuerit celestis aduentu. Consideremꝰ quid
in se peccato uendiderit seruus: et appare¬
bit quid suscipiendo redemerit dñs. Ad¬
tendamꝰ quid latro in hominis seductione
uulnerau̾it: ut clareat quid medicꝰ in ho¬
minis susceptione sanauerit. Nonne ex
carne simul animaq cõpositꝰ. p̃ceptum
ã homo pͥmꝰ accepit: Quod si in utraq
p̃ceptũ dĩ cognoscit᷑ accepisse: in utraq
debuit obedientiã p̃cepti seruare. Si

Expanded text:
utraque cum tentatore pugnaret, in utraque utraque cum tentatore pugnaret, in utraque vinceret, ac deinceps in utraque tentatis subministraret auxilium, cum in utraque infirmis ac morituris victoriae praeberet exemplum. Illa quoque sententia sacramentum Mediatoris manifesto demonstrat indicio, quam ipsa veritas protulit, dicens: Venit enim Filius hominis salvum facere et quaerere quod perierat . Attendamus igitur quid perierit terreni hominis lapsu, et agnoscamus quid quaesitum fuerit hominis coelestis adventu. Consideremus quid in se peccando vendiderit servus, et apparebit quid suscipiendo redemerit Dominus. Attendamus quid latro in hominis seductione vulneraverit, ut clareat quid medicus in hominis susceptione sanaverit. Nonne ex carne simul animaque compositus praeceptum Dei homo primus accepit? Quod si in utraque praeceptum Dei cognoscitur accepisse, in utraque debuit obedientiam praecepti servare. Si
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quo tẽptatꝰ. ẽ tẽptatis auxilium
donat: ꝓfecto in quo tẽptatꝰ ẽ ñ. tẽp¬
tatis auxiliũ ñ ministrat. ꝯuoconfici¬
t᷑. ut hi qui xp̃o solam carnẽ huma¬
nã assignant. et animã denegant.
in sola carne quȩ rant auxiliũ xp̃i.
in anima uͦ remaneant destituti: Filiꝰ dĩ namq
hoc adiuuat in homine. quod suscepit ꝓho
mine. Quod si et in anima ꝙ in carne ꝓme¬
reri xp̃i delectant᷑ auxiliũ: fateant᷑ neces¬
seẽ sicut ueritas habet et in anima parit̃
et in carne tẽptatũ. Et animagͥ huma-¬
na ꝙ caro simul ẽ in xp̃o tẽptata. Quod si
simul. ẽ. in xp̃o et anima ꝙ caro tẽptata: Si¬
mul ẽ ab eo utraq suscepta. Et si utramq
aignatꝰ ẽ suscipere: utramq dignatꝰ ẽ. sine
dubitatione saluare: Dignũ namq fuit
nr̃eq saluti conueniens. ut ds̃ uerꝰ ex ueropa¬
tre solus substantialit̃ natꝰ. uerã hominis.
quã ipse fecit animã carnẽq susciperet. in

Expanded text:
in eo quo tentatus est tentatis auxilium donat, profecto in quo tentatus non est tentatis auxilium non ministrat. Quo conficitur ut hi qui Christo solam carnem humanam assignant, et animam denegant, in sola carne quaerant auxilium Christi, in anima vero remaneant destituti: Filius Dei namque hoc adjuvat in homine, quod suscepit pro homine. Quod si et in anima et in carne promereri Christi delectantur auxilium, fateantur necesse est sicut veritas habet et in anima pariter et in carne tentatum. Et anima igitur humana, et caro simul est in Christo tentata. Quod si simul est in Christo et anima et caro tentata, simul est ab eo utraque suscepta; et si utramque dignatus 81 est suscipere, utramque dignatus est sine dubitatione salvare. Dignum namque fuit, nostraeque saluti conveniens, ut Deus verus ex vero Patre solus substantialiter natus veram hominis quam ipse fecit animam carnemque susciperet, in
Abbreviated transcription (Latin):
me occidere hominẽ qui ueritatẽ locutus
sũ uobis. eundem uerũ dm̃ monstrat. di¬
cens. hic ẽ uerus ds̃ ꝙ uita ȩterna. Uerum
hominẽ xp̃m tecognoscit. quia uerbum
caro factum. ẽ. et habitauit in nobis. Eun

Expanded text:
me occidere hominem, qui veritatem locutus me occidere hominem, qui veritatem locutus sum vobis ; eumdem verum Deum monstrat dicens: Hic est verus Deus et vita aeterna . Verum hominem Christum recognoscit, quia Verbum caro 822 factum
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ aũ uenit plenitudo tẽporis: misit ds̃
filiũ suũ facꝰtũ ex muliere factũ sub lege
ut eos qͥ sub lege erant redimeret. ut ad¬
optionẽ filioꝵ reciꝑemꝰ. Hoc ipsũ ubiq ꝓ¬
pħis congruens apłica seruat aucꝰtoritas.
ut factũ p̃dicans xp̃m et quid fact᷑us sit
et uñ factus sit euident᷑ ostendat: ut
agnoscat᷑ rerũ om̃iũ dominũ sic formã
suscepisse seruilẽ. ut ñ aliunde sed ex
homine uerã susceꝑit carnẽ. Dicit gͥ da¬
uid. Mater syon dicet homo. et homo
facꝰtus. ẽ. in ea: et ipse fundauit eã altis
simꝰ. Ecce in uno xp̃o sicut una ꝑsonam
dubitant̃ asserit᷑: sic ueritas dĩ atq ho¬
minis inconfusa monstrat᷑. Oenĩ homo
factus ẽ: in ea. ipse fundauit eã altissimꝰ.
ea: hoc paulus firmat dicens. quorum
altissimꝰ: hoc paulus sequit᷑ dicens. qui
ẽ. suꝑ om̃ia ds̃ benedict̾us in scła. Testa
nouit iohannes audiens eũ dicentẽ. queritis

Expanded text:
Cum autem venit plenitudo 83 temporis, misit Deus Cum autem venit plenitudo 83 temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Hoc ipsum, ubique prophetis congruens, apostolica servat auctoritas, ut factum praedicans Christum, et quid factus sit, et unde factus sit evidenter ostendat: ut agnoscatur rerum omnium Dominum sic formam suscepisse servilem, ut non aliunde, sed ex homine veram susceperit carnem. Dicit igitur David: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et simus . Ecce in uno Christo, sicut una persona indubitanter asseritur, sic veritas Dei atque hominis inconfusa monstratur: qui enim homo factus est in ea, ipse ipse fundavit eam Altissimus. ea, hoc Paulus firmat dicens: Quorum Altissimus, hoc Paulus sequitur, dicens: Qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Testanovit Joannes audiens eum dicentem: Quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ: et habitauit in nobis. Illud utiq uer¬
bũ carnẽ factũ asserit quod dmẽẽ suꝑiꝰ
memorauit. ut ostenderet eundẽ uerũ
dm̃ ex patre. qui ẽ homo uerꝰ ex homi-¬
ne. Ostendit p̃terea in qͦnaturaliter sẽ¬
piter nũ credamꝰ ex dõ patre: et in quo
tẽporalit̃ ex homine factũ hominẽ debeamꝰ
acciꝑe: aliud in exordio. aliud ex subsequen¬
tib monstrans. Eternitas gͥ filii dĩ asserit᷑
dũ uerbũ ds̃ in principio p̃dicat᷑. Ibi uer¬
bũ ñ dicit factũ. quod ex patre nouerat
genitũ. Ibi ñ ẽ. tẽporis nomen. ubi sempi¬
ternitas nec initiũ potest habere nec finẽ
Cũ autẽ uenit᷑ ad carnis uocabulũ: tunc
uerbũ caro dicit᷑ factũ. ut agnoscamꝰ eũ
qͥ facꝰtus ñ erat sed natꝰ de patre semꝑ erat
tunc fieri uoluisse: quando q̃d fecerat factꝰ.
opus suũ dignatꝰ. ẽ. reꝑare. In hoc facto.
beatꝰ qͦq paulus sicut ueritatẽ hominis
sic ueritatẽ curauit tẽporis ꝓfiteri dicens

Expanded text:
Illud utique Verbum carnem factum asserit, quod Deum esse superius memoravit, ut ostenderet eumdem verum Deum ex Patre, qui est homo verus ex homine. Ostendit praeterea in quo naturaliter sempiternum credamus ex Deo Patre, et in quo temporaliter ex homine factum hominem debeamus accipere, aliud in exordio, aliud in subsequentibus monstrans. Aeternitas igitur Filii Dei asseritur, dum Verbum Deus in principio praedicatur. Ibi Verbum non dicit factum, quod ex Patre noverat genitum; ibi non est temporis nomen, ubi sempiternitas, nec initium potest habere, nec finem. Cum autem venitur ad carnis vocabulum, tunc Verbum caro dicitur factum, ut agnoscamus eum qui factus non erat, sed natus de Patre semper erat, tunc fieri voluisse, quando quod fecerat, factus opus suum, dignatus est reparare. In hoc facto beatus quoque Paulus, sicut veritatem hominis, sic veritatem curavit temporis profiteri, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ naturȩ. cõmendans uerũ se dm̃ di¬
uinis oꝑib. uerũq hominẽ humanis pas¬
sionib demonstrauit. impassibile habers
ꝑ quod homo creatꝰ.ẽ. sanꝰ. passibile susci¬
piens ꝑ quod sanaret᷑ infirmꝰ: sic isti nes¬
cio qua deceptione fallunt᷑. ut quicquid
dñs uerã formȩ seruilis susceptionẽ mo¬
nstrans humiliter gessit aut dixit. to¬
tũ ad eotumeliã duunitatis diriuare
ñ metuant. Quã passioni mutabilita¬
tis subiciunt. dũ utriꝰq naturȩ ueritatẽ
tã dictoꝵ quã oꝑm manifestatione claris¬
sima resplendentẽ nulla consideratione
distingunt. ñ adtendentes ubi demons¬
tret᷑ infirmitas ab inuicta ꝙ imꝑassibili
uirtute suscepta. ubi ꝑ infirmitatẽ res¬
plendeant inuictȩ uirtutis insignia. atq
ita diuini mysterii frustrare conantur
effectũ. quia reuera homo saluari ñ potuit
si uel susceptor hominis naturaliter uerus

Expanded text:
veritatem naturae commendans, verum se Deum diveritatem naturae commendans, verum se Deum divinis operibus verumque hominem humanis passionibus demonstravit, impassibile habens per quod homo creatus est sanus, passibile suscipiens per quod sanaretur infirmus sic isti nescio qua deceptione falluntur, ut quidquid Dominus, veram formae servilis susceptionem monstrans, humiliter gessit aut dixit, totum ad contumeliam divinitatis derivare non metuant, quam passioni mutabilitatis subjiciunt, dum utriusque naturae veritatem tam dictorum quam operum manifestatione clarissima resplendentem nulla consideratione distinguunt: non attendentes ubi demonstretur infirmitas ab invicta et impassibili virtute suscepta, ubi per infirmitatem resplendeant invictae virtutis insignia: atque ita divini mysterii frustrare conantur effectum, quia revera homo salvari non potuit, si vel susceptor hominis naturaliter verus
Abbreviated transcription (Latin):
uerã xp̃i deitatẽ nolunt credere. cuiꝰ ex dõ
patre uerã natiuitatẽ negant substanti¬
alit̾ extitisse: uolentes dõ filio naturã
ueri nominis adimere. cui nequeunt
nom̃ naturalis ueritatis auferre. Dicuit
enĩ in uingeniti dĩ nomine ñ naturalem
ex patris generatione substantiã. sed
nuncupationẽ soluis ẽẽ uocabuli do¬
natione concessam. Humanã qͦq nã¬
turã sic i xp̃o credunt: ut qͦo ẽ melĩ
hominis adimant. qͣd ẽ inferiꝰ hoc relin¬
quant. E minꝰ considerantes magnũ pie¬
tatis quod apłs memorat sacramentũ.
ab illa mediatoris mirabili susceptione
rationalẽ nitunt᷑ animã seꝑare: quam
in mediatore dĩ et hominũ penitꝰ assert̃
ñ fuisse. Aluid qͦq ab istis adicit᷑ memo¬
rato erroci piaculũ: quo confusionis ad¬
mittunt teterrime cauponatũ. Nam
in unitate ꝑsone in qua ds̃ et homo unꝰ
xp̃c inconfusibilẽ atq inseꝑabilẽ utriũq

Expanded text:
veram Christi deitatem nolunt credere, cujus ex Deo veram Christi deitatem nolunt credere, cujus ex Deo Patre veram nativitatem negant substantialiter exstitisse, volentes Deo Filio naturam veri nominis adimere, cui nequeunt nomen naturalis veritatis auferre. Dicunt enim in unigeniti Dei nomine non naturalem ex Patris generatione substantiam, sed nuncupationem solius esse vocabuli donatione concessam. Humanam quoque naturam sic in Christo credunt, ut quod est melius hominis adimant; quod est inferius, hoc relinquant: et minus considerantes magnum pietatis, quod Apostolus memorat, sacramentum, ab illa Mediatoris mirabili susceptione rationalem nituntur animam separare, quam in Mediatore Dei et hominum penitus asserunt 75 non fuisse. Aliud quoque ab istis adjicitur memorato errori piaculum, quo confusionis admittunt teterrimae cauponatum. Nam in unitate personae in qua Deus et homo unus Christus, inconfusibilem atque inseparabilem utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
ret: qͦd apud dm̃ erat ꝑsonȩ utriusq in¬
confusa ꝓprietas. unionẽ sabelliani erro¬
ris excluderet: quod autẽ ds̃ erat ẽentia¬
lis nominis ueritas. unitatẽ substantiȩ
genitoris genitiq monstraret. Non enĩ
dixit iohannes ds̃ dictũ. ẽ. uerbũ. sed
ds̃ erat uerbũ: ut dũ in dõ uerbo essen¬
tiȩ diuinȩ ueritas naturalis agnoscit᷑.
consequent̃ non nuncupatiui sed natu¬
ralis nominis ueritas ꝓbaret᷑. Ueritas eni
naturȩ nũqũa pͥuat᷑ nominis ueritate.
Ac sic illius uerbi ñ ꝓlagui sed substan¬
tialis ueraincarnatio tunc salubriter
credit᷑. si eternũ uerbũ quod carnẽ sus¬
cepit ex tẽpore ñ initio existendi subdi¬
tũ. nonꝑsona cũ pate confusũ. ñ aliud
xp̃o dõ scilicet uero homineq ꝑfecto. sic
se asserunt acciꝑe dĩ hominisq naturã:
ut unã falsam. alterã semiplenã ñ dubi¬
tent in cuĩ filio p̃dicare substantiã. Nam

Expanded text:
ret; quod apud Deum erat personae utriusque inret; quod apud Deum erat personae utriusque inconfusa proprietas unionem Sabelliani erroris excluderet; quod autem Deus erat essentialis nominis veritas unitatem substantiae genitoris genitique monstraret. Non enim dixit Joannes, Deus dictus est Verbum, sed Deus erat Verbum: ut dum in Deo Verbo essentiae divinae veritas naturalis agnoscitur, consequenter non nuncupativi, sed naturalis nominis veritas probaretur. Veritas enim naturae nunquam privatur nominis veritate. Ac sic illa Verbi, non prolativi, sed substantialis vera incarnatio tunc salubriter creditur, si aeternum Verbum, quod carnem suscepit ex tempore, non initio existendi subditum, non persona cum Patre confusum, non aliud Christo, Deo scilicet vero homineque perfecto, sic se asserunt accipere Dei hominisque naturam, ut unam falsam, alteram semiplenam non dubitent in Dei Filio praedicare substantiam. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pietatis quod apłs memorat sacra¬
mentũ: qͥ xp̃i ex uirgine fatet᷑ exordiũ.
ignorans in uno xp̃o sic ẽẽ credendã ueri¬
tatẽ carnis ex tẽpore. ut neganda ñsit
naturalis ueritas sempiternȩ diunta¬
tis ex patre. Et propterea ñ credit s¬
ne untio substantialiter dm̃ natũ ex
dõ patre: in quo carnis ueritatẽ confi¬
tet᷑ ex uigine: ñ intelligens de patre
dõ substantialiter natũ illua uerbũ qͦd
in plenitudine tẽpox caro factũ habita¬
uit in nobis. qͦd scđm diuinã qũa habet
ex patre substantiã. in principio erat
et apuad am̃ erat. et ds erat. Quib
tͥb euugłistȩ sententiis & sempiterna
uerbi natiuitas et ꝑsonalis inconfusa
ꝓprietas ꝙ indiscreta substantialis
unitas patris filiiq monstrat᷑: ut in uer¬
bo carne facto et habitante in nobis q̃d
in principio erat sempiternitatis agni¬
tio. suspitionẽ ceptȩ natiuitatis aufer¬

Expanded text:
num pietatis, quod Apostolus memorat, sacranum pietatis, quod Apostolus memorat, sacramentum , qui Christi ex Virgine fatetur exordium: ignorans in uno Christi sic esse credendam veritatem carnis ex tempore, ut neganda non sit naturalis veritas sempiternae divinitatis ex Patre. Et propterea non credit sine initio substantialiter Deum natum ex Deo Patre, in quo carnis veritatem confitetur ex Virgine, non intelligens de Patre Deo substantialiter natum illud Verbum quod, in plenitudine temporum caro factum, habitat in nobis, quod secundum divinam quam habet ex Patre substantiam in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat . Quibus tribus evangelistae sententiis, et sempiterna Verbi nativitas, et personalis inconfusa proprietas, et indiscreta substantialis unitas Patris Filiique monstratur, ut in Verbo caro facto, et habitante in nobis, quod in principio erat sempiternitatis agnitio suspicionem coeptae nativitatis aufer
Abbreviated transcription (Latin):
inse inouat omĩa. De qua sapientiȩ in¬
comqnabilitate atq incarnationis ue¬
ritate secutꝰ ille qui de pectore ipsiussa¬
pientiȩ misteriox cȩlestiũ meruit intel¬
ligentiã illuminatꝰ haurire: fiducialit̃
dicit. Om̃is sp̃s qui conficet᷑ iħm xp̃m in¬
carne uenisse: ex dõ. ẽ. Omĩs sp̃s qui non
confitet᷑ iħ̾m xp̃m in carne uenisse: ex
dõ non. ẽ: et hic. ẽ. antichristus. fecu¬
lenta quippe carnis in quinam̃ta ñ sensit.
qͥ ad suscipiendã uerã substantiã carnis
et eandẽ mundandã carnis feculentiã
uenit: q̃m idõ carnẽ immaculatã dig¬
natꝰ.ẽ. sumere. ut carnẽ saluans om̃em
posset carnis maculã sub mouere me¬
morato rursus iohanne testante. Scimꝰ
quia ille apparuit. ut peccata tolleret
et peccatũ in eo ẽ. Iterũ. In hoc apparuit
filius dĩ: ut soluat oꝑadiaboli. Nã quia
cũ opus uinculo tenebat᷑ diabolici ope¬
ris. apparuit filius dĩ: ut illud solueret
hoc saluaret. Ignorat etiã fotinus mag¬

Expanded text:
innovat . De qua sapientiae incoinquinabilitate atque incarnationis veritate securus ille qui de pectore ipsius sapientiae mysteriorum coelestium meruit intelligentiam illuminatus haurire, fiducialiter dicit: Omnis spiritus qui confitetur Jesum i non confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo non est, et hic est Antichristus : fetulentae quippe carnis inquinamenta non sensit, qui ad suscipiendam veram substantiam carnis et eamdem mundandam carnis fetulentiam venit. Quoniam ideo carnem immaculatam dignatus est sumere, ut carnem salvans omnem posset carnis maculam submovere, memorato rursus Joanne testante: Scimus quia ille apparuit, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est . Iterum: In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli . 74 Nam quia Dei opus vinculo tenebatur diabolici operis, apparuit Filius Dei ut illud solveret, hoc salvaret.
Abbreviated transcription (Latin):
i supradictis locis ita quoxdã carnalis
sensus carnis nomine teneat᷑. ut suscep¬
ta carne ñ credat᷑ xp̃c etiã tationalem
animã suscepisse. Sed qui sic sentiunt.
minus adtendunt id. ẽẽ. locutionis hu¬
manȩ. qua nonnũqũa totũ significat᷑ a
parte. Nouerint gͥ in scripturis sc̃is a

Expanded text:
in supradictis locis ita quorumdam carnalis sensus carnis nomine teneatur, ut, suscepta carne, non credatur Christus etiam rationalem animam suscepisse. Sed qui sic sentiunt minus attendunt id esse locutionis humanae, qua nonnunquam totum significatur a parte. Nover
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. Ad eamꝰ gͦ cũ fidutia ad thronũ
gr̃e: ut miscdiã consequam. et gr̃ãm inue¬
niamus in auxilio oportuno. Ut autem
humanȩ nature hoc pontificatꝰ officium
demonstraret adiecit. Om̃is nãq ponti¬
fex ex hominib assũptꝰ pro hominibus
constituit᷑ in his quȩ sunt ad dm̃. ut offerat¬

Expanded text:
o. Adeamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno . Ut autem humanae naturae hoc pontificatus officium demonstraret, adjecit: Omnis namque pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mulieris. sicut xp̃c caput. ẽ. eccłiȩ: ip¬
se saluator corporis. Quomͦ gͦ anima ec¬
cłiȩ poterit saluari. si defuit anima sal¬
uatori: Uel qualis effectꝰ liberationis cre¬
det᷑ secuturꝰ in corpore. qui ñ p̃cessit in ca¬
pite: Namsicut sus fidelib dicit. si uos
filius liberauerit. tunc uere liberi eritis
ita de se quoq ꝓnuntiat. qͦfactus. ẽ. sicut
homo sine adiutorio inter mortuos liber.
Quod gͦ caput liberũ fecit in se: hoc eti¬
ã liberauit in corpore. quia intrans in do¬
mũ fortis atq alligans fortẽ. hoc ibi a ser¬
uitio liberauit. quod pͥmitꝰ in se ꝓseruosu¬
scepit. Nec aluid. ẽ. in corpore regnaturũ.
qͥd qũa in capite p̃cessit ad cȩlũ. Cuiusrei
credulitatẽ fidelit ac fiducialit̃ gerens
paulus exultat et dicit. Nr̃a autẽ conuer¬
satio in cęlis. ẽ. Ibi utiq suã animã con¬
uersari non ambigit: ubi humanã ani¬
mã in xp̃o regnare confidit. Propter quod

Expanded text:
lieris, sicut Christus caput est Ecclesiae, ipse Salvator corporis . Quomodo ergo anima Ecclesiae poterit salvari, si defuit anima Salvatori? vel qualis effectus liberationis credetur secuturus in corpore, qui non praecessit in capite? Nam sicut suis fidelibus dicit: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis , ita de se quoque pronuntiat: Quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Quod ergo caput liberum fecit in se, hoc etiam liberavit in corpore, quia intrans in domum fortis, atque alligans fortem , hoc ibi a servitio liberavit, quod primitus in se pro servo suscepit; nec aliud est in corpore regnaturum, quam quod in capite praecessit ad coelum. Cujus rei credulitatem fideliter ac fiducialiter gerens Paulus exsultat, et dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . Ibi itaque suam animam conversari non ambigit, ubi humanam animam in Christo regnare confidit: propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ remaledicebat. Quod ꝓprie ad animȩ
patientiã ꝑtinet. Propter quod et alio
loco. dicit. Non reddentes malũ ꝓmalo.
uel maledictũ ꝓ maledicto. s econtrario
benedicentes: quia in hoc uocati estis. ut
benedic̃tionẽ hereditatis possideatis. Cuiꝰ
benedictionis saluator nr̃ ex corde ꝓdire
cõmendat exordiũ dicens. Homo bonus
de bono thesauro cordis sui ꝓfert bona.
Constat gͦ in anima beniuolentiã. ẽẽ: Un¬
de benedictionẽ possimꝰ maledicentib re¬
tribuere. Ut aũ beatꝰ petrꝰ ꝙ animȩ nobis
et carnis in xp̃o demonstraret exemplum:
cũ dixisset qui cũ malediceret᷑ ñ remale¬
dicebat. secutꝰ adiunxit. Cũ pateret᷑ non
cõminabat᷑. Cõm̃dabat aũ uidicanti se¬
iniuste. qui peccata nr̃a pertulit in cor

Expanded text:
non remaledicebat ; quod proprie ad animae non remaledicebat ; quod proprie ad animae patientiam pertinet; propter quod et alio loco dicit: Non reddentes malum pro malo, vel maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes: quia in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditatis possideatis . Cujus benedictionis Salvator noster ex corde prodire commendat exordium dicens: Homo bonus de bono thesauro cordis sui profert bona . Constat ergo in anima benevolentiam esse, unde benedictionem possimus maledicentibus redhibere. Ut autem beatus Petrus, et animae nobis, et carnis in Christo demonstraret exemplum, cum dixisset: Qui cum malediceretur, non remaledicebat , secutus adjunxit: Cum pateretur, non comminabatur. Commendabat autem judicanti juste; qui peccata nostra pe
Abbreviated transcription (Latin):
uobis relinquens exemplũ. ut sequami¬
ni uestigia eꝰ. Sui peceatũ ñ fecit. nec
inuent̾ẽ. dolus in ore eius. Nam sidei filius ani¬
m̃a humanã in carnis susceptione ñ habuit.
et hoc beatꝰ petrꝰ de eiꝰ credit᷑ diuinitate di¬
xisse. quid ẽ. quod ꝓ magno in laudẽ dicit᷑
xp̃i. quia diuinitas eiꝰ immunis ẽe potuit.
a labe peccati. cũ dĩ sit ꝓpriũ ñ solũ non
peccare. sed etiã apeccato saluare: Quiꝓp¬
terea solus potest donare indulgentiam:
quia solus admittere ñ potest culpam:
dõ solus ẽ uulneratoꝵ medicus: quia diui¬
na natura nũqũa in se recipit uulnus. Si
aũ hoc ad xp̃i carnẽcredit᷑ referendum.
qͦmͦ ab animab nr̃is seruari iustitia pote¬
rit. quib exemplũ apłice memoratũ. sus¬
ceptio xp̃iñ dedit  S ut ostenderet beatꝰ
petrꝰ et in anima simul et in carne xp̃i p̃
cessisse iustitiã quã nobis imꝑat imitan¬
dã: secutꝰ adiunxit. Qui cũ malediceret᷑:

Expanded text:
elinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus; qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nam si Dei Filius animam humanam in carnis susceptione non habuit, et hoc beatus Petrus de ejus creditur divinitate dixisse, quid est quod pro magno in laudem dicitur Christi, quia divinitas ejus immunis esse potuit a labe peccati, cum Dei sit proprium, non solum non peccare, sed etiam a peccato salvare: qui propterea solus potest donare indulgentiam, quia solus admittere non potest culpam; ideo solus est vulneratorum medicus, quia divina natura nunquam in se recipit vulnus? Si autem hoc ad Christi carnem creditur referendum, quomodo ab animabus nostris servari justitia poterit, quibus exemplum apostolice memoratum susceptio Christi non dedit? Sed ut ostenderet beatus Petrus et in anima simul et in carne Christi praecessisse justitiam, quam nobis imperat imitandam, secutus adjunxit: Qui cum malediceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
castam exhibere xp̃o. Timeo autẽ. ne si¬
cut serpens euã seduxit astutia sua: ita
corrũpant᷑ sensus ur̃i. et excidant a sim-
ulter corrũꝑe querit castitatẽ uirgina¬
lis matrimonii: ubi cernit cȩlestis spon¬
sofidẽ conubii debere seruari. In aniter
autẽ animȩ caritatẽ custodiri mandat
apłs: si huius pͥmitias coniunc̾tionis ho¬
mo in se ñ habuit a dõ susceptꝰ: p̃sertim
cũ caput ꝙ corpꝰ xp̃m eccłiãq doctoꝵ

Expanded text:
tam exhibere Christo. Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita corrumpantur sensus vestri, et excidant a simplulter corrumpere quaerit castitatem virginalis matrimonii, ubi cernit coelesti sponso fidem connubii debere servari. Inaniter autem animae castitatem custodiri mandat Apostolus, si hujus primitias conjunctionis in se non habuit homo a Deo susceptus; praesertim cum caput et co
Abbreviated transcription (Latin):
stor et ouis. ipse sponsus et sponsa. ipse
sacerdos et uictima: unꝰ idẽq oblator ꝙ¬
muneris. et munus factus ẽ oblatoris:
ut nec oblator a muneris qualitate descis¬
ceret. nec munus oblatoris merito discre¬
paret. Osiminꝰ aliquid habuit humane
naturȩ. nec ꝑsonã sumere pontificis. nec
offerri potuit ꝓpeccatis. In lege enim
sacerdotio fungi ñ poterat. si quis homi¬
ne minꝰ aliquid habuisset in se: nec uitio¬
sum uel imꝑfec̾tũ pecus ad sacrificiũ cui¬
ꝙͣ̃ licebat offerre. Pontisicẽ uͦ nt̃m ih̾m
euidenter appellatione cõmendat. haben¬
tes autẽ inquiens pontificẽ magnũ qui
penitrauit celos iħm filiũ dĩ. teneamus
confessionẽ. Non enĩ habemꝰ pontificem

Expanded text:
stor et ovis, ipse sponsus et sponsa, ipse sacerdos et victima, unus idemque et oblator muneris et munus factus est oblatoris, ut nec oblator a muneris qualitate descisceret, nec munus ab oblatoris merito discreparet. Qui si minus aliquid habuit humanae naturae, nec personam sumere pontificis, nec offerri potuit pro peccatis: in lege enim sacerdotio fungi non poterat, si quis homo minus aliquid habuisset in se, nec vitiosum, vel imperfectum pecus ad sacrificium cuiquam licebat offerre: pontificem vero nostrum evidenter appellatione commendat: Habentes autem inquiens Pontificem magnum, qui penetravit coelos, Jesum Filium Dei, teneamus confessionem. Non enim habemus pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ẽ. sponsus. ẽ. ꝙ sponsa: qͥse etiã animã
habere testat᷑. Quã ut ostenderet ñ sine
intellectu susceptã. cor quod ꝓpriũ. est.
aniiȩ humanȩ simul cũ carne in dõ ex¬
ultasse ex ꝑsona hominis susceptimons¬
trauit. dicens. Cor meũ ꝙ caro mea exul¬
tauer unt in dm̃ uiuũ. Quia uͦnaturȩ pͥ¬
mitias suscipiens dñs sicut in suo corpore
cunctoꝵ fideliũ corpus. sic in sua anima
uniuersox fideliũ animas ꝑ naturã uni¬
tatis ꝙ̃ gr̃ãm iustificationis accepit: ꝑ
hanc omẽm ȩccłiã in coniugiũ sibi ꝑpetue

Expanded text:
unus est sponsus, est et sponsa, qui se etiam animam habere testatur: quam ut ostenderet non sine intellectu susceptam, cor quod proprium est animae humanae 78 simul cum carne in Deo exsultasse ex persona hominis suscepti monstravit dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . Quia vero naturae primitias suscipiens Dominus, sicut in suo corpore cunctorum fidelium corpus, sic in sua anima universorum fidelium animas per naturae unitatem et gratiam justificationis accepit: per hanc omnem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis accepit. & illã dĩ dĩ filius naturã
fecit participẽ salutis ȩternȩ: quã sibi
coniunxit in unitate ꝑsone. Illam in
cȩleste palatiũ introduxit: cum qua
sponsus de thalamo uteri uirginalis exi¬
uit. Ipse enĩ tãquã sponsus ꝓcedens de
thalamo suo: exultauit adcurrendam

Expanded text:
nobis accepit; et illam Deus Dei Filius naturam nobis accepit; et illam Deus Dei Filius naturam fecit participem salutis aeternae, quam sibi conjunxit in unitate personae: illam in coeleste palatium introduxit, cum qua sponsus de thalamo uteri virginalis exivit: ipse enim, tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit᷑. nͥ hoc extrinsecus cogitatonis ui¬
dicio porrigat᷑. Cuius reiueritatẽ ueri¬
tas nobis ipsa monstrauit. ita discipłis
loquens. De coede enĩ exeunt cogitatio¬
nes malȩ. homicidia. adulteria. fornica
tiones. furta. falsa testimonia. blasphe¬
miȩ. Hec sunt quȩ coinquinant homi¬
nẽ. In hocgͥ unꝰquisq errat. in quo semet¬
ipsum malȩ cogitationis assensione cõ¬
simul intelligat᷑ ꝙ corporis. si d̃ĩ filius
absq anima rationali solam accepitho¬
minis carnẽ: inferiorẽ partẽ illiꝰ ouis.
donũ retulit. meliorẽ uͦ quod absit er¬
rori ꝑpetuo de reliquit. Nam manifes¬
tũ. ẽ: quod hoc reuocauit. qͦd ꝓpriis hu¬
meris reportauit. Si autẽ ipse totam
se ꝓfitet᷑ ouẽ ꝓpriis humeris impositã
siin filio dĩ susceptionis humanȩ idẽ.
ouis illius reportatȩ ñ defut plenitudo.
Hoc enĩds̃ in nobis saluauit. quod pro

Expanded text:
perficitur, nisi hoc intrinsecus cogitationis juperficitur, nisi hoc intrinsecus cogitationis judicio porrigatur. Cujus rei veritatem Veritas nobis ipsa monstravit, ita discipulis loquens: De corde enim exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicaones, furta, falsa testimonia, blasphemiae. Haec sunt quae coinquinant hominem . In hoc igitur unusquisque errat, in quo semetipsum malae cogitationis assensione comsimul intelligatur et corporis, si Dei Filius absque anima rationali solam accepit hominis carnem, inferiorem partem illius ovis domum retulit, meliorem vero quod absit errori perpetuo dereliquit: nam manifestum est quoniam hoc revocavit, quod propriis humeris reportavit. Si autem ipse totam se profitetur ovem propriis humeris impositam si in Filio Dei susceptionis humanae, id est ovis illius reportatae, non defuit plenitudo. Hoc enim Deus in nobis salvavit, quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
uis ꝑfectus ẽe. uade uende omia quȩ
habes et da pauꝑib et habebis thesau¬
rũ in cȩlo: et ueni sequere me. Nongͦ
corporali gressu solo quisquã sequit᷑ xp̃m.
aut errat a xp̃o. Equidẽ exroris huius
qualitatẽ dñs ipse saluatorq nr̃. dũ sadu¬
ceos mereparet. ostendit dicens. Erratis
nescientes scripturas. neq uirtutẽ dĩ.
Propterea utiq miserabilit̃ errabant. qͥa
illũ qui duĩ uirtꝰ ẽ. nesciebant. Sicut gͦ
uirtutis dĩ scientia tenax. ẽ. cȩlestis iti.¬
neris. sicẽ inscientia mat̃ erroris. Po
etiã beat᷑ clauid ostendit dicens. de qͥbꝰ¬
dam. Nescierunt neq intellexerunt
in tenebris ambulant: His atq huiꝰ¬
modi testimonis. euidentisime de¬
monstrat᷑. ouis illius errorẽ ñ solũ corpori
sed etiam animȩ deputandũ illa scilicet
ratione: qm̃ ꝙ si ab homine corporaliter
uideat᷑ aliquod afͦnmitti peccatũ. ex cor¬
de sumit exordiũ. Nec extrinsecus quicꝙ̃s

Expanded text:
ade, vende omnia quae 77 habes, et da pauperibus; et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me . Non ergo corporali gressu solo quisquam sequitur Christum, aut errat a Christo. Equidem erroris hujus qualitatem Dominus ipse Salvatorque noster, dum Sadducaeos increparet, ostendit, dicens: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Propterea utique miserabiliter errabant, quia illum, qui Dei virtus est, nesciebant. Sicut ergo virtutis Dei scientia tenax est coelestis itineris, sic est inscitia mater erroris. Quod etiam beatus David ostendit, dicens de quibusdam: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . His atque hujusmodi testimoniis evidentissime demonstratur ovis illius errorem, non solum corpori, sed etiam animae deputandum; illa scilicet ratione, quoniam etsi ab homine corporaliter videatur aliquod admitti peccatum, ex corde sumit exordium, nec extrinsecus quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ suũ. Uiȩ etiã dñi miscd̾ia et ueri¬
tas. ꝑ quas utiq ñ corporis gressu sed
animȩ magis ambulat᷑ affectu. Hanc
nobis ambulandi docttinã beatꝰ iohan¬
nes intimat dicens. Qui dicit se uixp̃o
manere: debet quẽ admodũ ille ambu¬
lauit. et ipse sic ambulare. Qua uia¬

Expanded text:
nomen suum . Viae etiam Domini misericordia et veritas , per quas utique non corporis gressu, sed animae magis ambulatur affectu. Hanc nobis ambulandi doctrinam beatus Joannes intimat dicens: Qui dicit se in Christo manere, debet quemadmodum ille ambulavit, et ipse ambulare . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
meros suos gaudens. et ueniens domũ
conuocat amicos ꝙ uicinos dicens illis.
Congratulamuim mͥ. quia inueniouẽ
meã quȩ ꝑierat. Hanc oũẽ in qua
peccatoris homuus natura signat᷑. quali erro¬
re dicemꝰ errasse: Cordis an corporis: Erro¬
re pedũ. an errore mox: Non opinor qũe¬
qũa sic humanȩ cogitationis exsortem:
qui putet quelibet hominẽ a dõ longinqͥ¬
tate habitationis et ñ ꝑuersitate cogita¬
tionis errare. In uia dĩ ñ gressu corporis
se mentis ambulat᷑ incessu. Uia dĩ. fides ẽ.
recta. Que in tantũ uia prorsus ostendit᷑.
ut in ea nos apłs ambulare test xt̾. ꝑfidẽ
inquiens ambulamꝰ. ñ ꝑspeciẽ. Uia dñi
iustitia. ẽ: ꝑquã se beat᷑ clauid deductũ
ẽẽ. cõmemorat dicens. Suꝑ aqũã refec¬

Expanded text:
eniens domum, convocat amicos et vicinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quae perierat . Hanc ovem, in qua peccatoris hominis natura signatur, quali errore dicemus errasse? cordis an corporis? errore pedum an errore morum? Non opinor quemquam sic humanae cogitationis exsortem, qui putet hominem quomodolibet a Deo longinquitate habitationis et non perversitate cogitationis errare. In via Dei non gressu corporis, sed mentis ambulatur incessu. Via Dei fides est recta, quae in tantum via prorsus ostenditur, ut in ea nos Apostolus ambulare testetur: Per fidem inquiens ambulamus, non per speciem . Via Domini justitia est, per quam se beatus David deductum esse commemorat, dicens: Su
Abbreviated transcription (Latin):
tib repbatꝰ in caput factꝰ ẽ. anguli qb¬
dã prauȩ credulitatis cecitate possesis.
lapis offensionis et petra scandali efficit᷑.
Unde nimmerito cũ symeon infantem
xp̃m templi dñm ad tẽplũ suũ p̃cepto
suȩ legis allatũ gaudens ulnis meruis¬
set gestare semilib et figurã gerens
p̃sentis eui carnali semo iã defessi no¬
uũ uetulus hominẽ sumeret. eũ scili¬
cet qui solus posset expeccatorib lon¬
uetustatẽ demere quineciã uuentu

Expanded text:
tibus reprobatus in caput factus est anguli, quibutibus reprobatus in caput factus est anguli, quibusdam pravae credulitatis caecitate possessis, lapis offensionis et petra scandali efficitur. Unde non immerito, cum Simeon infantem Christum templi Dominum, ad templum suum praecepto suae legis allatum , gaudens ulnis meruisset gestare senilibus , et figuram gerens praesentis aevi, carnali senio jam defessi, novum vetulus hominem sumeret, eum scilicet qui solus posset ex peccatoribvetustatem
Abbreviated transcription (Latin):
illisoli serues. et ñ erunt tͥ dii absq me:
Sed nec illud ẽ humanis m̃tib ignoran¬
aũ. quanto salutis multet᷑ ȩternȩ dispen¬
dio. quisquis ueri dĩ ꝓpͥo unigenitoq
filio. quantũ ad diuinitatis attinet
unmensã sempiternãq sub stantiam
uellocalis motionis uel cuiusqũa mu¬
tabilitatis non metuat impiis mortife¬
risq contumeliã cogitationib uel ser¬
monib in rogare. unde ñ inmerito da¬
uitici carminis illo sit condẽpnatidꝰ
eloquio. dixit insipiens in corde suo
ñ ẽ ds̃: quia reuera si localis ñ immen¬
quib dã multipliciter subrepsisse. dũ
inagnũ pietatis sacramentũ quod ma¬
nifestatũ ẽ. in carne iustificatũ ẽ in sp̃u
apparuitangłis. p̃dicatũ ẽ. gentib credi¬
tũ ẽ in mundo. assũptũ ẽ in gła. non¬
nulli aut nonsicut. ẽ. credunt. aut om̃i¬
no ñ credunt. et ille lapis qͥ ab edifican¬

Expanded text:
illi soli servies. Et Non erunt tibi dii absque me. illi soli servies. Et Non erunt tibi dii absque me. Sed nec illud est humanis mentibus ignorandum, quanto salutis mulctetur aeternae dispendio, quisquis veri Dei proprio unigenitoque Filio, quantum ad divinitatis attinet immensam sempiternamque substantiam, vel localis motionis, vel cujusquam mutabilitatis non metuat impiis mortiferisque contumeliam cogitationibus vel sermonibus irrogare; unde non immerito Davidici carminis illo sit condemnandus eloquio: Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus . Quia revera, si localis, non immenquibusdam multipliciter subrepsisse, dum magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in gloria , nonnulli, aut non sicut est credunt, aut omnino non credunt; et ille lapis, qui ab aedifican
Abbreviated transcription (Latin):
hominis filiũ uel dm̃ de patre natura¬
lit̃ uerũ uel hominẽ quis audeat nega¬
re ꝑfec̾tũ. aut si subiac uisse dutinitas
estimet᷑ passionib hominis. uel non
totus homo fuisse credat᷑ in uirtutib
deitatis. ac sic ñ dissimili ueritas eua¬
cuet᷑ errore: si uel ui una ꝑsona ueri
dĩ ueriq hominis xp̃i. quod diuer sum
substantialit̃ constat. ẽẽ. confundit᷑. uel
in duunitate patris ꝙ. filii ꝙ sp̃s sc̃i sub¬
stantiali diuersitate credita q̃d unum
atq in diuisibile trinitatis. ẽ. separat᷑.
cũ nec diuina simplicitas particularẽ
sibi diuersitatẽ asscribi ꝑmittat. unde
ñ immerito cõpositioni subiaceat nec ra¬
tionalis intelligentia cultu diuersitatis
ullatenꝰ egeat. quȩ umꝰ tantũ simplicis
sempiterneq naturȩ fidem. ad salutis
suȩ plenitudinẽ sat. ẽẽ. cognoscat. ut
pote quȩ ñ ignoret ipsũ dm sibi cȩlestibꝰ
oraculis intonare. audi isrł dñs ds̃ tuus

Expanded text:
hominis Filium, vel Deum de Patre naturaliter verum, vel hominem quis audeat negare perfectum; aut si subjacuisse divinitas aestimetur passionibus hominis, vel non totus homo fuisse credatur in virtutibus deitatis? Ac sic non dissimili veritas evacuatur errore, si, vel in una persona veri Dei verique hominis Christi quod diversum substantialiter constat esse confunditur, vel in divinitate Patris et Filii et Spiritus sancti, substantiali diversitate credita, quod unum atque indivisibile Trinitatis est separatur: cum nec divina simplicitas particularem sibi diversitatem ascribi permittat, 72 unde non immerito compositioni subjaceat; nec rationalis intelligentia cultu diversitatis ullatenus egeat, quae unius tantum simplicis sempiternaeque naturae fidem ad salutis suae plenitudinem sat esse cognoscat, ut pote quae non ignoret ipsum Deum sibi coelestibus oraculis intonare: Audi, Israel, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
dã. ouis scilicet erraticȩ quã ꝓpriis hu¬
meris subuectã dñs reportauit ad domũ.
Cuiuis quȩrende dauid iã pridẽ flagi¬
tabat lacrimabili postulatione subsi¬
diũ. dicens. Erraui sicut ouis quȩ ꝑie¬
rat. require seruũ tuũ. Cũ gͦ murmu¬
rarent pharisei et scribȩ dicentes. quia
hic peccatores recipit et manducat cum
ilis. refert euũglista. quod hanc eis do¬
minus. ꝑabolã dixerit. Ouis ex uobis
homo quihabet centũ ouesꝰ e si ꝑdi¬
derit unã ex illis. nonne dimittit

Expanded text:
raticae, quam propriis humeris subvectam Dominus reportavit ad domum; cujus quaerendae David jam pridem flagitabat lacrymabili postulatione subsidium, dicens: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum . Cum ergo murmurarent Pharisaei et Scribae dicentes: Quia hic peccatores recipit, et manducat cum illis , refert evangelista quod hanc eis Dominus parabolam dixerit: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
quiens uirgo in utero concipiet et pa¬
riet filiũ ꝙ uocabitis nom̃ eius emma¬
nuel. Quod interp̃tat᷑ euuangłista
dicens. nobiscũ ds̃. Audiens gͦ uideus
remansit surdus. et uidensmagis factꝰ
ẽ cecus: a quo nec ueri patris sempiter¬
nus atq unigenitꝰ filius credit᷑. et in¬
corruptȩ uirginitatis fecunditas ab¬
manã carnẽ non uitio culpȩ sednatu¬
rali credens ꝓprietate pollutãnaturȩ
mali qua sibi fingit mendacit̾. tantã
uirtutẽ cecus adtribuit: ut si credide¬
rit uerũ dm̃ uerã carnis assũpsisse na¬
turã: durmitatẽ qũa fallaci ꝓ fessione
dicit. in comquinabilẽ carnis credat¬
ñ pollutionis expertẽ. ꝙ idõ in xp̃o
carnis fantasiã credere maluit quam
naturã. Ꝙ dũ infirmitatẽ humanam
ab illa susceptã medicinali uirtute ñ
uidit. semet ipsũ miser aremedio sa¬
lutis exclusit. S hȩc impure dem̃tia
falsitatis. sc̃ĩ sp̃s p̃scientia resistente
priꝰẽ extincta quã genita. incoinqͥ¬

Expanded text:
irgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel , quod interpretatur evangelista, dicens: Nobiscum Deus . Audiens ergo Judaeus, remansit surdus, et videns, magis factus est caecus; a quo nec veri Patris sempiternus atque unigenitus Filius creditur, et incorruptae virginitatis fecunditas abmanam carnem non vitio culpae, sed naturali credens proprietate pollutam, naturae mali, quam sibi mendaciter fingit, tantam virtutem caecus attribuit, ut, si crediderit verum Deum veram carnis assumpsisse naturam, divinitatem quam fallaci professione dicit incoinquinabilem carnis non credat pollutionis expertem; et ideo in Christo carnis phantasiam credere maluit quam naturam, et dum infirmitatem humanam ab illa susceptam medicinali virtute non vidit, semetipsum miser a remedio salutis exclusit. Sed haec impurae dementia falsitatis, sancti Spiritus praescientia resistente, prius est exstincta quam genita, incoinqu