comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel fratres aut sorores: aut matrem : aut filios. aut agros ꝓͥpt̃
nomen meum centuplum accipi&s et uitam aeternam posside¬
bit Sedne aestimetur hocrecens esses & prius tractatum
aphilp̃sophis quam in euangelio praedicatum: anteriores
enim euangelio philosopbi idest aris toteles & teo frastas
drnom atq hieronimus: sed posteriores prophietis. Accipi¬
nt̃ quam longe antequam philo sophorum nomen audiro tur
t os sc̃i dauid utrum que aperte uidoatur ex prersum Serip¬
puistenim: Beatus quem tueru dieris dñẽ. & delege cua
icueris eum : Nabemus & alibi: beatus uir quitimet dim
amondatis c̃upiet nimis Docuimus decognitione cuius pre¬
num arternitatis fructum esse memorauit: adiciens propbe¬
a quia indomohuius timentis dm̃ uel eruditi in lege
acapientis in mandatis diuinir: gloria etdiuitiae indomo
iusret iustitiaeius manet in saeculum saeculi: Deoperibur
quoq in eodem psalmo sub iunxit: uitat aeternae suppetere
premium uiro uisto: Deniqueait: Beatus uir qui misere¬

Expanded text:
ut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . 6. Sed ne aestimetur hoc recens esse, et prius tractatum a philosophis, quam in Evangelio praedicatum anteriores enim Evangelio philosophi, id est, Aristoteles et Theophrastus, vel Zenon atque Hieronymus, sed posteriores prophetis, 72 accipiant quam longe antequam philosophorum nomen audiretur, per os sancti David utrumque aperte videatur expressum. Scriptum est enim: Beatus quem tu erudieris, Domine; et de lege tua docueris eum . Habemus et alibi: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus cupiet nimis . Docuimus de cognitione, cujus praemium aeternitatis fructum esse memoravit, adjiciens Propheta, quia in domo hujus timentis Dominum, vel eruditi in Lege, et cupientis in mandatis divinis: Gloria et divitiae, et justitia ejus manet in saeculum saeculi . De operibus quoque in eodem psalmo subjunxit vitae aeternae suppetere praemium viro justo. Denique ait: Beatus vir qui misere
Abbreviated transcription (Latin):
dentia cum omnibus bonis babet consortium: Nam quomo¬
do potest utile consilium dare. nisi habeat iustitiam constan¬
tiam : mortem non reformid& nullo terrore. nullo reuoce¬
tir metu. Nalla adulatione auero deflectendum putet. exili¬
um non refugiat: quae nouerit sapienti patriam mundum esse
egestatem nontimeat. quaenihil deesse sapienti sciat. cuito¬
tus mundus diuitiarum est: Quid enim praecelsius eo uiro
qui auro moueri nesciat contemptum babeat pecuniarun

Expanded text:
dentia, cum omnibus bonis habet consortium. Nam quomodentia, cum omnibus bonis habet consortium. Nam quomodo potest utile consilium dare, nisi habeat justitiam, ut induat constantiam, mortem non formidet, nullo terrore, nullo revocetur metu, nulla adulatione a vero deflectendum putet: exsilium non refugiat, quae noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem non timeat, quae nihil deesse sapienti sciat, cui totus mundus divitiarum est? Quid enim praecelsius illo viro, qui auro moveri nesciat, contemptum habeat pecuniaru
Abbreviated transcription (Latin):
dedit offensus abstulit: huius imitator deb& esse quipo¬
test consibiim dare . & alienam auitus custodire prudentiuã
iulu spetiem praeferat pulchritadinis. & beluinis posterio¬
ibus acferinis unguibus formae superioris dehonestet gra¬
tum cumtam ammirabilis & praeclara forma uirtutum sit.
aspecialiter pulebritudo sapientiae sicut series. scripturae
onem stellarum. Luci comparata in uenitur prior Aucem &¬
enm hanc suscipit nox. Sapientiam autem nonuincit malitia
dicimus decius pul cbritudine & scripturae testimonio compro¬
bauimus super est ut doceamus scripturae austoritate. nul¬
lumei contubernium cumuitus esse sed indiuiduam cume&eris
urtutibus coniunctionem: Cuius sp̃s est dissertus. sine co¬
in quina mento certus sanctus amans bonum. acutus qui
nihil uetet bene facere. benignus. stabilis. securus omnem
habens uirtutem omnia prospiciens : & in fra: sobrietatem
doc& etiustitiam & urtutem : Omnia igitur operatur pru¬

Expanded text:
dedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui podedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui potest consilium dare, et alienam a vitiis custodire prudentiam, vultu speciem praeferat pulchritudinis, et belluinis posterioribus ac ferinis unguibus formae superioris dehonestet gratiam; cum tam admirabilis et praeclara forma virtutum sit, et specialiter pulchritudo sapientiae, sicut series Scripturae m dispositionem luci comparata invenitur prior. Lucem etenim hanc suscipit nox, sapientiam autem non vincit malitia . 65. Diximus de ejus pulchritudine, et Scripturae testimonio comprobavimus: superest ut doceamus Scripturae auctoritate nullum ei contubernium cum vitiis esse, sed inviduam cum caeteris virtutibus conjunctionem: cujus spiritus est disertus, sine inquinamento, certus, sanctus, amans bonum, acutus, qui nihil vetet benefacere, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens . Et infra: Sobrietatem docet, et justitiam et virtutem .
Abbreviated transcription (Latin):
nistudio declinet: quis uero quamuis instructum ad con¬
silii opem difficilitamͦ accessu ambiat. In quosit illud
tam quam siquis aquae fontem precludat: quid enimps¬
dest habere sapientiam. si consilium neges. si consulendi
intercludas copiam: Clausisti fontem ut nec aliis influat
nec tibi prosit: pulchre autem & deillo conuenit. qui ha¬
bens prudentiam commaculat eam uitiorum sordibus
eo quod aquae exitum contamin et: degeneres animos u¬
ta arguit: quomodo enim potes eum iudicare consilio su¬
periorem quemuideas inferiorem moribus : Supra mede¬
bet esse cuime committere paro: Anuero eum idon eum
putabo quimibi d& consilium quod non dedit sibi &mi¬
hicum uacare credam. qui sibi non uac&. Cuius animun
uoluptates occupent. libido deuincat. a uaritia subiug&
cupiditas perturbet. quatiat metus: quomodo hic
consilii locus ubinullus quieti᷑ ammirandus mihi &
suspiciendus consiliarius. quem propitius dñs patribus

Expanded text:
ni studio declinet? Quis vero quamvis instructum ad conni studio declinet? Quis vero quamvis instructum ad consilii opem, difficilem tamen accessu ambiat; in quo sit illud, tanquam si quis aquae fontem praecludat? Quid enim prodest habere sapientiam, si consilium neges? Si consulendi intercludas copiam, clausisti fontem, ut nec aliis profluat, nec tibi prosit. Pulchre autem et de illo convenit, qui habens prudentiam, commaculat eam vitiorum sordibus, eo quod aquae exitum contaminet. Degeneres animos ta arguit. Quomodo enim eum potes judicare consilio superiorem, quem videas inferiorem moribus? Supra me debet esse, cui me committere paro. An vero idoneum eum putabo, qui mihi det consilium, quod non det sibi: et mihi eum vacare credam, qui sibi non vacet: cujus animum voluptates occupent, libido devincat, avaritia subjuget, cupiditas perturbet, quatiat metus? Quomodo hic consilii locus, ubi nullus quieti? 63. Admirandus mihi et suspiciendus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus
Abbreviated transcription (Latin):
riditari malebat prolege dnĩ quam progratia hominis in¬
lecti: Nam descĩ ioseph quem pene praeterieram castimo¬
na & iustitia quied dicam. quarum altera in lecebrar heriles
res puit. refutauit premia: altera mortem contempsit. metũ
reppulit. carcerem prae optauit: Quis huno priuatae cau¬
sac ad consulendum idoneum non iudi caret. cuius ferax ani¬
mus & mens fertilis. temporis ste rilitatem quodam consi¬
liorum & cordis ubere fecundauit: Aduertimus igitur qđ¬
in ad quirendis consilus. plurimum adiungat uitae probi¬
gratia : quis enim inceno fontem requirat : quis turbidam
aquam potum petat: Itaque ubi luxuria est. ubi intempe¬
rantia ubiuitiorum confusio quis indesibi aliquid hau¬
riendum ex istimet : quis non despiciat morum conluuion
Quis utibem causae alienae iudicet. que muidet inutilem
suacuitae : quis iterum in probum. maliuolum. contume¬
osum non fugiat : Et ad nocendum paratum quis non eumon¬

Expanded text:
riclitari malebat pro lege Domini, quam pro gratia hominis inriclitari malebat pro lege Domini, quam pro gratia hominis inflecti. 59. Nam de sancti Joseph quem pene praeterieram castimonia et justitia quid dicam; quarum altera illecebras beriles respuit, refutavit praemia: altera mortem contempsit, metum repulit, carcerem praeoptavit ? Quis hunc privatae causae ad consulendum idoneum non judicaret, cujus ferax animus et mens fertilis, temporis sterilitatem quodam consiliorum et cordis ubere fecundavit in acquirendis consiliis plurimum adjungat vitae probigratia. Quis enim in coeno fontem requirat? Quis de turbida aqua potum petat? Itaque ubi luxuria est, ubi intemperantia, ubi vitiorum confusio, quis inde sibi aliquid hauriendum existimet? Quis non despiciat morum colluvionem? Quis utilem causae alienae judicet, quem inutilem suae vitae videt? Quis iterum improbum, malivolum, contumeliosum non fugiat, et ad nocendum paratum? Quis non eum om
Abbreviated transcription (Latin):
Sed &iam tertius locus dehis qui admiratione digni ae¬
timarentur ioseph & salomonis & danihelis exemplo de¬
cursus uidetur. Nam quid demoyse. loquar. cuius omns
israhel condie consilia prestolabatur. quorum uita fi¬
dem faciebat prudentiae admirationemq: eius augebat:
quisse non commit teret consilio moysi. cui senior es siqu
supra suum intellectum & uirtutem esse arbi trarentur
diiudi canda seruabant : quis danihelis consilium refi¬
intm conferebat gratiam: Mor si consilio bella conficieban¬
ur morsi meritis decaelo ad eluebat alimonia potus epetra.
Quam purus damhelis animus. ut mulceret barbaros mo¬
os mitigaret leones : quae in illo temperantia quanta ani¬
ni& corporis continentia : Nec in merito mirabilis factus
omnibus. quando quod uehementer admirantur homines.
regalibus fultus amicitus. aurum non requirebat. nec dela¬
tum sibi honorem pluris faciebat quam fidem quin &iampe¬

Expanded text:
Sed etiam tertius locus de his qui admiratione digni aeSed etiam tertius locus de his qui admiratione digni aestimarentur, Joseph, Salomonis et Danielis exemplo decursus videtur. Nam quid de Moyse loquar, cujus omnis Israel quotidie consilia praestolabatur, quorum vita fidem faciebat prudentiae, admirationemque ejus augebat? Quis se non committeret consilio Moysi, cui seniores, si qua supra suum intellectum et virtutem esse arbitrarentur, dijudicanda servabant? 57. Quis Danielis consilium refutantam conferebat gratiam? Moysi consilio bella conficiebantur: Moysi meritis de coelo affluebat alimonia, potus e petra. 58. Quam purus Danielis animus, ut mulceret barbaros mores, mitigaret leones ! Quae in illo temperantia! Quanta animi et corporis 84 continentia! Nec immerito mirabilis factus omnibus, quando quod vehementer admirantur homines regalibus fultus amicitiis, aurum non quaerebat, nec delatum sibi honorem pluris faciebat quam fidem. Quin etiam pe
Abbreviated transcription (Latin):
& mater est. quietiam pueri beati qui ad sistunt. nisi paulus q
dicebat : usque in hunc diem sto protestans minori ac maios
Si meon quispec tabat intemplo ut uideret consolationem is¬
rahel. quo modo enim dimitti posceret : nisi quia adsistea
dño discendendi habere facultatem nom poterat. nisi uolun¬
tatem dni adeptus ess&: Exempli causa propositus est no¬
bis salomon. a quo certatim ut audiretur eius sapientia pos¬
tulabatur. Ioseph quoq: nec in carcere feriatus erat. quomi¬
nus derebus incertis consuleretur . cuius consilium aegip̃¬
to uniuersae profuit. ut non sentiret septem annorum sto¬
rilitatem aliosq populos miserȩ famis leuaret ieiunio
Dani hel excaptiuis regalium comsultorum arbiter factis
consilussius emendauit praesentia. annunti auit futuri
Ex his enim quae frequenter interpretatus ostenderat
ueri se esse ad nuntium: fides ei in omnibus deferebatur

Expanded text:
et mater est . Qui etiam pueri tui beati qui assistunt, nisi Paulus qui et mater est . Qui etiam pueri tui beati qui assistunt, nisi Paulus qui dicebat: Usque in hunc diem sto protestans minori ac majori , Simeon qui exspectabat in templo ut videret consolationem Israel ? Quomodo enim dimitti posceret, nisi quia assistens Domino, discedendi habere facultatem non poterat, nisi voluntatem Domini adeptus esset? Exempli causa propositus est nobis Salomon, a quo certatim ut audiretur ejus sapientia, postulabatur. 54. Joseph quoque nec in carcere feriatus erat, quo minus de rebus incertis consuleretur. Cujus consilium Aegypto universae profuit; ut non sentiret septem annorum sterilitatem, aliosque populos miserae famis levaret jejunio . 55. Daniel ex captivis, regalium consultorum arbiter factus, consiliis suis emendavit praesentia, annuntiavit futura. Ex his enim quae frequenter interpretatus ostenderat veri se esse annuntium, fides ei in omnibus deferebatur
Abbreviated transcription (Latin):
nhis quae audis loquentem: Verus est inquit sermo quem au¬
dui interramea de sermonibus tuus et deprudentiatua: & non
credidibis quidicebant mihi donec ueni & uiderunt oculimei
itnunc non est nec dimidia quidem pars secundum ea quae ad¬
nantiabant mihi ad posuistibona superomnia qua e audiui in
trramea : Beatae mulieres tuae &beati pueritui quiadsis tunt
abi qui audiunt omnem pruden tiam tuam. Intellege conui¬
uum ueri salomonis. & quae adponuntur in eo conuiuio intel¬
lege sapienter & considera in quaterra congregationationum
audierit famam sapientiae uerae adq iustitiae & quibus eum
uderit oculis comtem plantibus: utiq ea quae non uidentur
quõ quaeuidentur temporalia sunt quae autom non uiden¬
tur aeterna Quae sunt beatae mulieres nisi illȩ dequibus
dicitur : quia multae uerbum dĩ audiunt & pariunt : Et abbi.
quicumq: enim fecerit uerbumdĩ. ipsemeus & srator & soror

Expanded text:
ex his quae audis loquentem: Verus est, inquit, sermo quem auex his quae audis loquentem: Verus est, inquit, sermo quem audivi in terra mea de sermonibus tuis, et de prudentia tua, et non credidi his qui dicebant mihi, donec veni, et viderunt oculi mei: et nunc non est nec dimidia quidem pars secundum ea quae annuntiabant mihi. Apposuisti bona super omnia quae audivi 83 in terra mea. Beatae mulieres tuae, et beati pueri tui qui assistunt tibi, qui audiunt omnem prudentiam tuam . Intellige convivium veri Salomonis, et quae apponuntur in eo convivio, intellige sapienter, et considera in qua terra congregatio nationum audierit famam sapientiae verae atque justitiae, et quibus eum viderit oculis, contemplantibus utique ea quae non videntur. Quoniam quae videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna . 53. Quae sunt beatae mulieres, nisi illae de quibus dicitur, quia multae verbum Dei audiunt et pariunt ? Et alibi: Quicumque enim verbum Dei fecerit, ipse meus frater et soror
Abbreviated transcription (Latin):
mus, Praestat tamen fidele iusti consilium uiri: & sapientis¬
simi ingenio frequenter prae ponderat. Vtilia enim uidnt¬
ra amici : quam aliorum oscula: Deinde quia iusti iudicium
est: sapientis autem argumentum: in illo censura discep¬
tationis: in hoc calliditas inuentionis. Quod siu trum que
cõnectas: erit magna consiliorum salubritas: quae ab
uniuersis spectatur admiratione sapientiae & amore lis
ut omnes quaerant audire sapientiam eias uiri. inquo
inus que uirtutis cõpula sit: sicut quae rebant regos omner
are uidere faciem salomonis & audire sapientiam eius.
a ut a saba regina ueniret ad eum. et temptaret eum inques¬
aombus : ⁊tuenit &omnia locuta est quae babebat in corele
sio et audiuit omnem sapientiam salo monis: nec ullum uerbũ
preteriuit etom. quae sit ista quaenibil praetereat nec sitali¬
qud quodei non ad nuntia uerit uerussa lomon : cognesce o homo

Expanded text:
mus. Praestat tamen fidele justi consilium viri, et sapientismus. Praestat tamen fidele justi consilium viri, et sapientissimi ingenio frequenter praeponderat. Utilia enim vulnera amici, quam aliorum ascula . Deinde quia justi judicium est, sapientis autem argumentum: in illo censura disceptationis, in hoc calliditas inventionis. 51. Quod si utrumque connectas, erit magna consiliorum salubritas, quae ab universis spectatur admiratione sapientiae et amore justitiae; ut omnes quaerant audire sapientiam ejus viri, in quo utriusque virtutis copula sit: sicut quaerebant omnes reges terrae videre faciem Salomonis, et audire sapientiam ejus; ita ut et Saba regina veniret ad eum, et tentaret eum in quaestionibus: Et venit, et omnia locuta est quae habebat in corde suo, et audivit omnem sapientiam Solomonis, nec ullum verbum praeterivit eam . 52. Quae sit ista, quam nihil praetereat, nec sit aliquid quod ei non annuntiaverit verus Salomon, cognosce, o homo,
Abbreviated transcription (Latin):
lentue actusationis doprohendit mendacium: ue calurinia¬
torum sibi responsio non conueniret: Prudentiae igitur fuit.
cis suae testimonio reos prodere : iustitiae quoq: nocentes sup¬
plicio dare. innocentem subducere: Est ergo indiuiduum sip¬
entiae atq: iustitiae contubernium. sed uulgi usudiuiditu
una quaedam forma uirtutum : Vt temperantia sit. indesp¬
ciendis uoluptatibus. fortitudo expectetur in laboribus
& periculis Prudentia intellertubonorum sciens com¬
moda & aduersa distinguere : Iustitia quae sit bona custos
iuris alieni & uindex proprietatis. suum cuique conseruans
Sit ergo nobis communis opinionis gratia. qua dripertita
haec facta diuisio. ut ab illa subtili disputatione sapientiae
quae limandae ueritatis causa quasi ex adito quodam erui¬
tur retrabentes pedem. forensem usum ac popularem sensun
sequamur. hac igitur diuisione seruata. ut reuerta mur

Expanded text:
lentae accusationis deprehendit mendacium, ut calumnialentae accusationis deprehendit mendacium, ut calumniatorum sibi responsio non conveniret! Prudentiae igitur fuit vocis suae testimonio reos prodere: justitiae quoque, nocentes supplicio dare, innocentem subducere . 49. Est ergo individuum sapientiae atque justitiae conturbernium: sed vulgi usu dividitur una quaedam forma virtutum, ut temperantia sit in despiciendis voluptatibus: fortitudo spectetur in laboribus et periculis: prudentia in delectu bonorum, sciens commoda et adversa distinguere: justitia quae sit bona custos juris alieni, et vindex proprietatis, suum cuique conservans. Sit ergo nobis communis opinionis gratia quadripartita haec facta divisio, ut ab illa subtili disputatione philosophicae sapientiae, quae limandae veritatis causa quasi ex adyto quodam eruitur, retrahentes pedem, forensem usum ac popularem sensum sequamur. Hac igitur divisione servata, revertamur
Abbreviated transcription (Latin):
ud autem occultius internorum ius cerum testimonio li quo
ioeitis intellectus uel ut quidim pietatis destendit ar nti.
utuit as fettus qũ eligeret filium suum aela perd ala nam
uere. quam in cons pectu matris necari : Sapent ue no uer
uclatntes distinguere conscientiaes ex occultis eruere ueri¬
sutin & uelut quadam machera: ltasos gladis pene ure
non solum uteri : sedediam animae & mentis uis cera austeluo
nos sue uatei tesuum necauerat alienum non tollero. Grdiner
motit  eti perer suum Deniq &iam scriptura hoc pronunta¬
ut. Audiuit inquit omnis i srabel hociudicium quo diuedirca¬
uit eniactim uerunt a facieregis. eo quiod intellectun din
eo esset ut facer& iustitiam: Deniq & ipse salo modeapu
poscit sapientiam. ut daretur sibi corprudens a udireciotu
non posse quia ibiuma earum urtutum ibi uttaq e didu
Danihel qroq quam s.pienter alta interrogatione fraudu¬

Expanded text:
uid autem occultius internorum viscerum testimonio, in quae uid autem occultius internorum viscerum testimonio, in quae sapientis intellectus velut quidam pietatis descendit arbiter, et patuit affectus, qui eligeret filium suum vel apud alienam vivere, quam in conspectu matris necari. 47. Sapientiae igitur fuit latentes distinguere conscientias, ex occultis eruere veritatem; et velut quadam machaera, ita spiritus gladio penetrare non solum uteri, sed etiam animae et mentis viscera: justitiae quoque, ut quae suum necaverat, alienum non tolleret; sed vera mater reciperet suum. Denique etiam Scriptura hoc pronuntiavit: Audivit, inquit, omnis Israel hoc judicium, quod judicavit rex: et timuerunt a facie regis, eo quod intellectus Dei in eo esset, ut faceret justitiam . Denique et ipse Salomon ita poposcit sapientiam, ut daretur sibi cor prudens audire et non posse; quia ubi una earum virtutum, ibi utraque est. Daniel quoque 82 quam sapienter alta interrogatione fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
filium meum desinumeo & collocauit eum ingremiosuo.
&filium suum mortuum posuit insinumeo: Etsurreximare
ut lactarem paruulum & inuenimortuum : & consideraui illum
diluculo & non erat filius meus: Respondit altera Nonse
filius meus est quiuiuit. filius autemtuus qui mortuus est
E thaet erat congentio cum utraque sibi filium uindicar& sup¬
stitem : defunctum autem suum negar&, Tunc rexiussit afferri
madieram & in fantem diuidi ac singulas partes dare singu¬
lis. dimidiam uni & dimidiam alteri Exclamat malie
quae uero erat affictu percita nequaquam dñe in fantemdi¬
uidas deturpotius illi &uiuat & non interficias eum. a
cum Eis tatuit rexdari in fantem ei mulieri quaedisoret
Vre uiter si cerecum sed date illimilieri quia moerasur b¬
tescera eius infilio suõ: Itaque non in merito aestima¬
suse intellec tusdi n eo esse quo quae occultasunt alocrs¬

Expanded text:
filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, et filium suum mortuum posuit in sinu meo. Et surrexi mane, ut lactarem parvulum, et inveni mortuum. Et consideravi illum diluculo, et non erat filius meus. Et respondit altera: Non, sed filius meus est, qui vivit: filius autem tuus, qui mortuus est . 45. Et haec erat contentio, cum utraque filium sibi vindicarent superstitem: defunctum autem suum negarent. Tunc rex jussit afferri machaeram, et infantem dividi, ac singulas partes dari singulis: dimidiam uni, et dimidiam alteri. Exclamabat mulier quae vero erat affectu percita: Nequaquam, domine, infantem dividas: detur potius illi, et vivat, et non interficias eum. Atdite eum. Et statuit rex dari infantem ei mulieri quae dixerat: Nolite interficere eum, sed date eum illi mulieri; quia mota scera ejus in filio suo. 46. Itaque non immerito aestimatus est intellectus Dei in eo esse; quoniam quae occulta sunt Deo? Q
Abbreviated transcription (Latin):
promptius tamen nos iusto uiro quam prudenti committi¬
mus ut secundum usum uulgi loquar. C&erum sapientũ
definitione : in quo una uirtus est. concurrunt ceterae
fec porest sineuistitia esse orudentia quod & iam in nr̃is
inuenimus. dicit enim dauid. lustus miseretur & fenerat
quid fenerat iustus. alibi dicit : Iocundus uir quimi seretu
& fenerat : dis ponit sermones suos iniudicio: Ipsum illud nob¬
le salomonis iudicium : Non ne sapientiae plenum aciustitie
est: Iraque spectemus illud si ta est: Duae in quit muliero
in cons pectu regis salo monis steterunt. & dixit una ad eum
Audime domine: Ego & haec mulier in uno habitantes cubicu¬
lo antediem tertium partu aedito singulos filios suscepimis
& eramus una arbiter nullus domi. nec ulla alia nobis cum
femina nisi nossolȩ: Et mortuus est filius eius hac nocte ut
ob dormiuit supereum: Et surrexit media nolte. &accepit

Expanded text:
Promptius tamen nos justo viro quam prudenti committiPromptius tamen nos justo viro quam prudenti committimus, ut secundum usum vulgi loquar. Caeterum sapientum definitione, in quo una virtus est, concurrunt caeterae, nec potest sine justitia esse prudentia. Quod etiam in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, alibi dicit: Jucundus vir qui miseretur et fenerat, disponet sermones suos in judicio . 44. Ipsum illud nobile Salomonis judicium nonne sapientiae plenum ac justitiae est? Itaque spectemus illud si ita est. Duae, inquit mulieres in conspectu regis Salomonis steterunt, et dixit una ad eum: Audi me, domine. Ego et 81 haec mulier in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium partu edito, singulos filios suscepimus, et erramus una, arbiter nullus domi, nec ulla alia nobiscum femina, nisi nos solae: et mortuus est filius ejus hac nocte, ut obdormivit super eum: et surrexit media nocte, et accepit
Abbreviated transcription (Latin):
id fidele desideranti dare. Quis enimei secommittat quem
non putet  plus sapere quam ipse sapiat: quiquaerit consili¬
uns e qecesse est igitur ut praestantior sit aquo consilium pe¬
atur: quam ille est quipetit: quid enim consulas haminẽ
quem non arbi treris posse melius aliquid reperire quã ipse
intellegis : quod sicum in ueneris quiuiuacitate lngenu
mentis uigore. atq auctoritate praest& & actedat eout ex
implo & usu paratior sit. praesentia soluat pericula pros¬
peiat futura denunti & inminentia argumento expediat
remedium ferat intempore paratus sit non solum ad con¬
sulendum sed &iam ad subueniendum: huic lta fides ba¬
betur : ut dicat qui consilium petit: Et simala mihi eueni¬
ant perillum sustineo huius modi igitur uiro salutem nram
a existimationem committimus: quisit ut supra diximus ius¬
tus & prudens: Facit enim iustitia ut nullus sit fraudis me¬
tus facit &iam prudentia ut nulla erroris suspiciosit:

Expanded text:
ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem non putet plus sapere, quam ipse sapiat qui quaerit consilium? Necesse est igitur ut praestantior sit a quo consilium petitur, quam ille est qui petit. Quid enim consulas hominem, quem non arbitreris posse melius aliquid reperire, quam ipse intelligis? 42. Quod si eum inveneris qui vivacitate ingenii, mentis vigore atque auctoritate pemplo et usu paratior sit, praesentia solvat pericula, prospiciat futura, denuntiet imminentia, argumentum expediat, remedium ferat in tempore, paratus sit non solum ad consulendum, sed etiam ad subveniendum; huic ita fides habetur, ut dicat qui consilium petit: Etsi mala mihi evenerint per illum, sustineo . Hujusmodi igitur viro salutem nostram et existimationem committimus, qui sit, ut supra diximus, justus et prudens. Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: facit etiam prudentia, ut nulla erroris suspicio sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq ubitimor decesserit audacia obripit quõ fidem non
timor cogit. sed affectus exhibet: Prima ergo ad commenda¬
tionem nt̃i est caritas. Bonum est ergo. testi monium habere
deplurimorum dilectione: Hine nascitur fides. ut cominit¬
tere setuo affectui non uereantur &iam alieni : quem plurib
carum aduerterint: Similiter &iam perfidem ad caritatem per¬
uenitur. Vt qui uni aut duobus praestiterit fidem . tam quã infli¬
at in animos uniuersorum. & omnium adquirat gratiã: Duo
igitur haec ad commendationem nri plurimum operantur:
caritas & fides: et tertium hoc sibabeas quod inte ad miratio¬
ne dignum plerique ex istiment : & iure honorandum putent
e qua consiliorum usus maxime conciliat homines: Ideo pruder¬
na diustitia in uno quoq desideratur : & ea spectatur apluribus
u in quo ea sint. illa deferatur sides quo possit uti leconsilium

Expanded text:
Itaque ubi timor decesserit, audacia obrepit; quoniam fidem non Itaque ubi timor decesserit, audacia obrepit; quoniam fidem non timor cogit, sed affectus exhibet. 39. Prima ergo ad commendationem nostri est charitas. Bonum est ergo testimonium habere de plurimorum dilectione. Hinc nascitur 80 fides, ut committere se tuo affectui non vereantur etiam alieni, quem pluribus charum adverterint. Similiter etiam per fidem ad charitatem pervenitur; ut qui uni aut duobus praestiterit fidem, tamquam influat in animos universorum, et omnium acquirat gratiam. igitur haec ad commendationem nostri plurimum operantur, charitas et fides; et tertium hoc, si habeas quod in te admiratione dignum plerique existiment, et jure honorandum putent. 41. Et quia consiliorum usus maxime conciliat homines, ideo prudentia et justitia in unoquoque desideratur, et ea exspectantur a pluribus; ut in quo ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium
Abbreviated transcription (Latin):
oliris apud eum ualere dauid amieitiam udic ab en cent uel pi¬
olutem uel austo rititm paternam Etenim ad inteatncum
cartatis communis plurimum proficit siqus auncem amantib
reddat net minus redamare seprob& . quam ipse amatur
id que amicitiac fidelis pateat exemplis. Quidemim tam po¬
pulare quam gratia quidtam insitum naturae quam ut dili¬
gentem diligas: quid tam inolitum atq inpressum affectibur
humanis quamut eum amore inducas in animum a quote ami¬
riuelis merito sapiens dicit. ꝑde pecuniam tuã propter fratrs
& amicum, Et alibi Amicum salutarem non erubescam. & a facis
illius non me abscondam: Si quidem uitae & inmortalitatis
medi camentum in amico esse: et clesiasticus sermotestẽtur & su
inum incaritate praesidium nemo dubi tauerit cum a postolus dica
& diligi a sub iectis quamtimeri maluit: Timor enim tempo¬
ralis ut animis seruat excubias. nescit diuturnitatis custodũ

Expanded text:
pluris apud eum valere David amicitiam judicabat, quam vel pipluris apud eum valere David amicitiam judicabat, quam vel pietatem, vel auctoritatem paternam . 37. Etenim ad incentivum charitatis communis plurimum proficit, si quis vicem amantibus reddat, nec minus redamare se probet, quam ipse amatur, idque amicitiae fidelis pateat exemplis. Quid enim tam populare, quam gratia? Quid tam insitum naturae, quam ut diligentem diligas? Quid tam inolitum atque impressum affectibus humanis, quam ut eum amare inducas in animum, a quo te amari velis? Merito sapiens dicit: Perde pecuniam propter fratrem et amicum . Et alibi: Amicum salutare non erubescam, et a facie illius non me abscondam . Siquidem vitae et immortalitatis medicamentum in amico esse Ecclesiasticus sermo testatur : et summum in charitate praesidium nemo dubitaverit, cum Apostolus dicatet diligi a subjectis quam timeri maluit. Timor enim temporalis tutaminis servat excubias, nescit diuturnitatis custodiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ue bencditobat. Ambulans in sinplititatu s perberun s ugtois
sctttr in maculatorum: quacinerem mistobat aimergheais eu
oetiti propriao deploraret & potum sium temperaliat fleudus
uento sic expetitus est abumiuer so populo ut uenirent adcumi
nns dtib as isrł dicentes. Ectenos ossatua &c aretra sumus
hnti & nudius tertus cumesse& saud & regnaret superbodis t
nosdi di processit sententia utdeco diceret inueniclauelsorui¬
neu setundum cormeum: qus enim inscĩtate cordis & ues¬
era si det iste ambulauit. ut implere uolunta terabie prerter
quen & dedm quentibus posteris eiis uenia dita & ptaerogatiua
at reseruata heredibus quis igitur nondiligeret eum que
uidebat ita carum amicis utquia ipse sincere amicos diligebat
aeque diligi seasuis amicis arbitra retur aldenuque pirenrs
cun filussuis: filu praeferebant parentibus. Vn de gra ater
indigr atus saul pertutere ionatban filium hasta uoiuit euio

Expanded text:
 benedicebat? Ambulans in simplicitate, et superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata propria deploraret, et potum suum temperabat fletibus . Merito sic expetitus est ab universo populo, ut venirent ad eum omnes tribus Israel dicentes: Ecce nos ossa tua et caro tua sumus: heri et nudiustertius cum esset Saul, et regnaret super nos; tu modi Dei processit sententia, ut de eo diceret: inveni David secundum cor meum ? Quis enim in sanctitate cordis et justitia sicut iste ambulavit, ut impleret voluntatem Dei: propter quem et delinquentibus posteris ejus venia data, et praerogativa est reservata haeredibus ? 36. Quis igitur non diligeret eum, quem videbat ita charum amicis; ut quia ipse sincere amicos diligebat, aeque diligi se a suis amicis arbitraretur? Denique parentes eum filiis suis, filii praeferebant parentibus. Unde graviter indignatus Saul, percutere Jonathan filium hasta voluit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tem remuneratur: his enim fauemus frequentius aquis¬
b: referendae uicem spercomus gratiae: sed eo magis infi¬
mo & inopinos studere conuenit. quõ pro eo qui nonba¬
b& remunerationem spercmus ad nõ ihũ. : Qui s ubspe¬
cie conuiuii generclem uirtutis edidit formam : uthis
potius nr̃a confercomus beneficia. qui nobis ea non possis
representare : ducens ad conuiuium atq aepulaos non tas

Expanded text:
tem remuneratur? His enim favemus frequentius, a quibtem remuneratur? His enim favemus frequentius, a quibus referendae vicem speramus gratiae. Sed eo 100 magis infirmo et inopinos studere convenit; quia pro eo qui non habet, remunerationem speramus a Domino Jesu : qui sub specie convivii generalem virtutum edidit formam: ut his potius nostra conferamus beneficia, qui nobis ea non possunt repraesentare, docens ad convivium atque epulas non eos
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem esse oport&. ubi ae qualitatem haberi dec&. ut
iihil sibi potentior plus uindic&. nihilplus usur p&diti¬
or. Siue enim pauper. siuediues in xpo unum sunt: Nihil
sinctior plussibi arroget. ipsum enim par est esse humilio¬
rem, Sed nec personam celterius accipiamus in iudicio: gra¬
ta absit. causae merita decernant: Nihil sic opinionem immo
fidem grauat. quam si in iudicandꝰ potentiori dones causa
inferioris. uel pauperem in nocentem arguacs. diuitem excu¬
ses rcum culpae. Pronum quidem genus hominum. fauere
honoratioribus. nelcsos seseputent. neuisti doleant
Sed primum si offenscm uereris. non recipias iudicium: Sis¬
cerdos aut siquis quam alius non lco cessas. Licet tibi silen
innegotiodum tcexcot pecuni a rio. quacm quecm sit cons¬
ttentiae ad esse aequitati: In causa autem dĩ ubi commun¬
onis periculum est &icc̃ dissimulare peccatum est non b¬
Quid autem & tibi prodest fauere diuiti : anquia ditius an¬

Expanded text:
quitatem esse oportet, ubi aequalitatem haberi decet; ut quitatem esse oportet, ubi aequalitatem haberi decet; ut nihil sibi potentior plus vindicet, nihil plus usurpet ditior. Sive enim pauper, sive dives, in Christo unum sunt. Nihil sanctior plus sibi arroget; ipsum enim par est esse humiliorem. 125. Sed nec personam alterius accipiamus in judicio: gratia absit, causae merita decernant. Nihil sic opinionem, immo fidem gravat, quam si in judicando potentiori dones causam inferioris: vel pauperem innocentem arguas, divitem excuses reum culpae. Pronum quidem est genus hominum favere honoratioribus, ne laesos sese putent, ne victi doleant. Sed primum si offensam vereris, non recipias judicium: si sacerdos es, aut si quisquam alius, non lacessas. Licet tibi silere in negotio duntaxat pecuniario; quamquam sit constantiae adesse aequitati. In causa autem Dei, ubi communionis periculum est, etiam dissimulare peccatum est non Quid autem et tibi prodest favere diviti? An quia citius aman
Abbreviated transcription (Latin):
quis quã declero aut miseri cordia. autreiunio. aut integn¬
tate aut doctrina & lectione ex istimationem accumulas
gratiaenim eedesiae laus dostoris est bonum opus ali¬
s praedicari. ltto tam̃ sinullo studiofiat iastaentiae: LaudenT
unum quẽq: proximorũ labia & non ossuum & commendent
pera non studia sua : Cȩterum siquis non oboediat epis copo ex¬
ollere atq: excltiri sese desider&. obumbrare merita epis¬
cipi si mulacte ad fectectrone doctrinae. authumilittotis. aut
nisericordiae. si auero de uius suꝑbit. quõ ueritatis ea est re¬
ulĩ utnibil facias commendandi tui causa quominor alius
fut neq: si quidbonihabetas. id ad deformationem altorius
uuituperationem exerceas. nedefindas in probum & scã indig¬
no committenda arbi treris. Neq: iterum urge cs & inpug¬
nes. cuius crimen nonde prebenderis. Nam cum in omnib:
inniustitia cito offendat. Tunc maxime ineclesia ubi ae¬

Expanded text:
quisquam de clero, aut misericordia, aut jejunio, aut integriquisquam de clero, aut misericordia, aut jejunio, aut integritate, aut doctrina et lectione existimationem accumulet suam: Gratia enim Ecclesiae laus doctoris est. Bonum, opus 99 alicujus praedicari, ita tamen si nullo studio fiat jactantiae. Laudent enim unumquemque proximorum labia, et non os suum: et commendent opera, non studia sua. 123. Caeterum si quis non obediat episcopo, extollere atque exaltare sese desideret, obumbrare merita episcopi simulata affectatione doctrinae aut humilitatis, aut misericordiae, is a vero devius superbit; quoniam veritatis ea est regula, ut nihil facias commendandi tui causa, quo minor alius fiat: neque si quid boni habeas, id ad deformationem alterius et vituperationem exerceas. 124. Ne defendas improbum, et sancta indigno committenda arbitreris: neque iterum urgeas et impugnes, cujus crimen non deprehenderis. Nam cum in omnibus injustitia cito offendat, tum maxime in Ecclesia, ubi ae
Abbreviated transcription (Latin):
na arrogantia uel remissa neglegentia sit neque turpis affec¬
tatio &indecora ambitio. Adomnia abundat animi direstt
simplicitas. satisq: scipsa commendat : In ipso uero munere
neq: seueri tatem esseduram conuenit nec nimiam remissi¬
onem noaut potestatẽ exercere. autsus ceptũ officiũ nequa¬
quã implere uideamur. Enitendũ quoq ut bene ficiis aq
officiis obligemus plurimos. & conlata reseruemus gratiã
neiure bene fici fiant in memores. qui segrauiter. lae sosdo¬
lent. Saepe enĩ usum uenit: ut quos gratia fouerif uel aliquo
superiore cumularis gracelu: auertas. sundigne aliquem
eis pracponendum iaditos÷ Sed et sacer dotem beneficis
suis uol iudicus fauere conuenit. ut aequitatẽ custodi¬
stuuͦ in deferre ut pa¬
renti Neq: eos quia
somel probatis
arrogantes esse opor¬
t& sed magis tamquã
memores gratiae hus¬
offendi sacerdotem: siaut presbiter aut minister aut

Expanded text:
ina arrogantia, vel remissa negligentia sit: neque turpis affecina arrogantia, vel remissa negligentia sit: neque turpis affectatio, et indecora ambitio. Ad omnia abundat animi directa simplicitas, satisque se ipsa commendat. 120. In ipso vero munere neque severitatem esse duram convenit, nec nimiam remissionem; ne aut potestatem exercere, aut susceptum officium nequaquam implere videamur. 121. Enitendum quoque ut beneficiis atque officiis obligemus plurimos, et collatam reservemus gratiam; ne jure beneficii fiant immemores, qui se graviter laesos dolent. Saepe enim usu venit ut quos gratia foveris, vel aliquo superiore cumulaveris gradu, avertas, si indigne aliquem eis praeponendum judices. Sed et sacerdotem beneficiis suis vel judiciis favere convenit, ut aequitatem custodiministro deferre, ut parenti. 122. Neque hos quia semel probati sunt, arrogantes esse oportet; sed magis tamquam memores gratiae, huoffendi sacerdotem, si aut presbyter, aut minister, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ntt proclio inter esse mnecluit nec uel referre arma parricuda
et uuideretur sed tamen filio. liqut ugitur eaesise perblo¬
ui aeslida quacuor a sunt & quae sincere patius quam delo
antur fidos sibi arbitretur :÷ Ncam & illi frequenter seue¬
dere uolunt &istiimperia dura ferre nonpos sintro
cuassentatiuncs unnu ticla. facile capiuntur. Sipstrirec¬
ris uerbo inm̾ur̃¬
rant. deserunt. infesti
ab eunt indignati
relinquunt. impera¬
re malunt quã oboedi¬
re Qua si obnoxios
leneficio sub iectos sibidebere esse ex ist minti quos
praeposi tos sibi habere debtant : quis ugitar sibisidlispu¬
ut quos uel pecuma uol adulactione sibi obli gandose tedo¬
dornnt agtmi &cille quipetimam acceperit uilemso &e des¬
preium iudicat. nisi saepe redimatur. Itteq frequenter ex pas
semꝑserogari: Ergobonis artib & sincero proposito nitendum
adhonorem arbitror & maxime ecdesi asticum. ut neque resup¬

Expanded text:
nec praelio interesse maluit; ne vel referre arma, parricidae nec praelio interesse maluit; ne vel referre arma, parricidae licet, videretur, sed tamen filio. 116. Liquet igitur ea esse perpetua ac solida, quae vera sunt, et quae sincere potius quam dolo antur, fidos sibi arbitretur? Nam et illi frequenter se vendere volunt, et isti imperia dura ferre non possunt. Levi assentatiuncula facile capiuntur: si perstrinxeris verbo, immurmurant, deserunt, infesti abeunt, indignantes relinquunt, imperare malunt, quam obedire: quasi obnoxios beneficio, subjectos sibi debere esse existimant, quos praepositos sibi habere debeant. 118. Quis igitur sibi fideles putet, quos vel pecunia vel adulatione sibi obligandos crediderit? Nam et ille qui pecuniam acceperit, vilem se et despectum judicat, nisi saepe redimatur? Itaque frequenter exspectsemper se rogari. ad honorem arbitror, et maxime ecclesiasticum; ut neque resup
Abbreviated transcription (Latin):
ginta qui p̃ currerent ante eum: Surgibat diluculo. & stebat
ante portam inuia: Et siquem aduertisset regis iudicia quaerent̃
acredebat adeum dicens. Ex qua ciuitate estu: respondebat ille
ex una tribusum detribu israel seruustuus. Referebat abessa¬
lon. Verbatua bona sunt & diresta & quite audiat non est tibi
dectus a rege: Quis constituet me iudicem : & quis quis ad me
ueni &. cuicumq fuerit iudicium necessccrium. iusti ficaboillũ
extendens manum sucm ad praehendebaet atq obsculabatus
sc cnuertit inse cordaomnum dimblanditae buras¬
dintimorum tangunt uiscerumsensum Seddel icotis¬
u & embitiosi elegerunt honorabilia & grata ad temipus
ucisiia tibiparua processit dilatio. Qutmprucdins omno
ponbeta paulis per cedendo inter ponendm para detanonpo¬
posunt ce lorare acsiustinere. Denuq nondibitaons dauetrue
und comimendabat filium dimicaturis utei parterent Adeo

Expanded text:
ginta, qui praecurrerent ante eum. Surgebat diluculo, et stabat ginta, qui praecurrerent ante eum. Surgebat diluculo, et stabat ante portam in via: et si quem advertisset regis judicia quaerentem, accedebat ad eum, dicens: Ex qua civitate es tu? Respondebat ille: Ex una tribu sum de tribubus Israel, servus tuus. Referebat Abessalon: Verba tua bona sunt et directa, et qui te audiat non est tibi datus a rege. Quis constituet me judicem, et quisquis ad me veniet, cuicumque fuerit judicium necessarium, justificabo illum?extendens manus suas, apprehendebat atque osculabatur eos. Sic convertit in se corda omnium, dum blanditiae hujusmodi intimorum tangunt viscerum sensum. 115. Sed delicati isti et ambitiosi elegerunt honorabilia et grata ad tempus et jucunda: ubi parva processit dilatio, quam prudens omnium propheta paulisper cedendo interponendam putavit, non potuerunt tolerare ac sustinere. Denique non dubitans de victoria David, commendabat filium dimicaturis, ut ei parcerent. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
& pracceptorum esse mensuram conuenit. neaut nimia remissa
uideatur : autnimia seuerittos: pleriq: enim remissiores malin
esse : ut uid eanturboni. Sed nibil simulcetum & fictum. uere u¬
tutis esse certum est. Quin &icm diuturnum esse non solet. quis¬
in principio uernat. in processu tamquam flosculus dissipatur
& soluitur: Quod autem uerum ac sincerum alta fundactur ras¬
ce. Et ut exemplis adsertiones nrc̃s probemus. quõ quae simulat
sunt diuturna esse non possunt. sed tamquam ad tempus uirem
cito decidant. ex ea familia ex quanobis plurima ad uirtutis
ꝓfectum exempla arcersiuimus. unum simulationis & fraudis
proferamus testimonium. Abessalon erat dauid regis filius
decore insignis. aegregius forma prestaens iuuenta. Ita ut
uirttelis in isrehel non reperiretur. auestigio pedis usq uero¬
cem in maculatus. Isfecit sibi currus & aequos. & uiros quinqui¬

Expanded text:
et praeceptorum esse mensuram convenit; ne aut nimia remissio et praeceptorum esse mensuram convenit; ne aut nimia remissio videatur, aut nimia severitas. Plerique enim remissiores malunt esse, ut videantur boni esse: sed nihil simulatum et fictum verae virtutis esse certum est; quin etiam diuturnum esse non solet. In principio vernat, in processu tamquam flosculus dissipatur et solvitur: quod autem verum ac sincerum, alta radice fundatur. 113. Et ut exemplis assertiones nostras probemus, quoniam quae simulata sunt, diuturna esse non possunt, sed tamquam ad tempus virentia cito decidunt, ex ea familia ex qua nobis plurima ad virtutis profectum exempla accersivimus, unum simulationis et fraudis proferamus testimonium . 114. Abessalon erat David regis filius, decore insignis, egregius forma, praestans juventa; ita ut vir talis in Israel non reperiretur, a vestigio pedis usque ad verticem immaculatus. Is fecit sibi currus et equos, et viros quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
atotuim illud sit in ane quod agunt Quando quiden
e bonorũ operũ sumptibus inmoderatũ esse non de
tut Dulchra liberalitas erga ipsus quoq pauperes
nen suret tenere ut bebundes plurib. non conciliandi
suuorie gratia ultra modum fluere quiequid ex as¬
sisti puro ac sincero promitur. hoc est decorum non
sipfluas aedificationes aggredi sed non praeter initte¬
re neces saricos Et maxime sacerdoti hoc conuenit or nare
lteplã decore congruu ut &icẽ occulta aula dñ res plendee
inoeises miseri cordiae conuenientes srequenture. quantũ
oporieat laergiri peregrins Nonsuper flua sedan pen¬
ui Nonredundantia sed congrua humanitati Ne sum pto
pauperum aliencem sibi quaerat gratuam neres trictiorem erga
lertos aut in dul gentiorem sepracbeat. Alterum enim inhiũ¬
minum alterum prodigum. si aut sumptus desit necessitati
quis a sordidis negotiationis aucupus retrabere debeas
aut uoluptat super fluat. Qum etiam uerborum ipsorum

Expanded text:
cum totum illud sit inane, quod agunt. Quandoquidem cum totum illud sit inane, quod agunt. Quandoquidem etiam bonorum operum sumptibus immoderatum esse non deceat. 110. Pulchra liberalitas erga ipsos quoque pauperes mensuram tenere, ut abundes pluribus: non conciliandi favoris gratia ultra modum fluere. Quidquid ex affectu puro ac sincero promitur, hoc est decorum: non superfluas aedificationes aggredi, nec praetermittere necessarias. 111. Et maxime sacerdoti hoc convenit, ornare Dei templum decore congruo, ut etiam hoc cultu aula Domini resplendeat: impensas misericordiae convenientes frequentare: quantum oporteat largiri peregrinis; non superflua, sed competentia: non redundantia, sed congrua humanitati; ne sumptu pauperum alienam sibi quaerat gratiam, nec restrictiorem erga clericos aut indulgentiorem se praebeat. Alterum enim inhumanum, alterum prodigum; si aut sumptus desit necessitati eorum quos a sordidis negotiationis aucupiis retrahere debeas: aut voluptati superfluat. 97 CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
uelut quaedam bonorum ariditas officiorum. ut ho¬
mines daminum putent. quic quid praeter morem inpen¬
ditur: Sed &iccm in hoc aduersus auaritiam nequod als¬
ferre posset inpedimentum. prospexit scriptura uene¬
rabilis dicens: Quia melior est hospittclitts cumho¬
leribus. Et in fra melior est panis insuauitate cum
pare: Non enim prodigos nos esse doc& scriptura. sed
liberales : Largitactis enim duo sunt genera. Vnum
liberalitatis. alterum prodigae effusionis. Libera¬
le est hospitio suscipere. nudum uestire. redimere
captiuos non habentes sumptu iuuare: Prodiguns
optuosis effluere conuiuus. &uimo plurimo undele
pto digumest uinum & contumeliosa ebrictas. Pro
gul popularis fauoris gratia exinanire propias opes.
ou faciunt quiladis circensibus uel &iã the atralib &
minerib gladiatoris uel &iã uenationibus patrimoni
ndelapidant suum utincant superiorũ celebritates.

Expanded text:
veluti quaedam bonorum ariditas officiorum; ut hoveluti quaedam bonorum ariditas officiorum; ut homines damnum putent quidquid praeter morem impenditur. Sed etiam in hoc adversus avaritiam, ne quod afferre possit impedimentum, prospexit Scriptura venerabilis, dicens: Quia melior est hospitalitas cum oleribus . Et infra: Melior est panis in suavitate cum pace . Non enim prodigos nos docet esse Scriptura, sed liberales. 109. Largitatis enim duo sunt genera: unum liberalitatis, alterum prodigae effusionis. Liberale est hospitio recipere, nudum vestire, redimere captivos, non habentes sumptu juvare: prodigum est, sumptuosis effluescere conviviis, et vino plurimo; unde legisti: Prodigum est vinum, et contumeliosa ebrietas . Prodigum est popularis favoris gratia exinanire proprias opes: quod faciunt qui ludis circensibus, vel etiam theatralibus, et muneribus gladiatoriis, vel etiam venationibus patrimonium dilapidant suum, ut vincant superiorum celebritates;