comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seminis causa qͦd paulo ante dice¬
bat᷑. S qͥd facient homines. qͥ c̃ res
dũ erat agͥculta et ideo pͥora ei tẽꝑa
phibent᷑: sic̃ idem ipse fabellas int̾p̃¬
tat᷑. qͥa pͥmi hoies ex his uiuebãt semi¬
nib: que tra sponte gignebat In fal¬
cem exceptro ꝑdito accepit. ut qͥ pͥmis
tepib rer fuerat ociosᷤ filio regnãte
fieret oꝑariꝰ laboriosꝰ:. Et deinde ideo
dic̃ a quib dã pueros ei solitos ĩmolari
sic̃ apenis: et a quibdam &̃ maiorib sic̃
a gallis: qͥa om̃iũ seminũ obtimũ. est
genꝰ humanũ. De hac crudelissima ua¬
nitate qͥd opꝰ est plura dicere: Hoc po¬
tiꝰ adutamꝰ atq teneam has int̾preta¬
tiones ñ referri ad dm̃ uerũ. uiuã in¬
corꝑeã incõmutabilemq nat᷑am. a qͦ ui¬
ta in ȩt̾nũ beata poscenda. ẽ: s earũ es¬
se fines in reb corꝑalib tẽꝑalib muta¬
bilib atq mortalib Qͦ celum inqͥt pa¬

Expanded text:
non seminis causa, quod paulo ante dicenon seminis causa, quod paulo ante dicebatur. Sed quid faciant homines, qui, cum res dum erat agricultura, et ideo priora eius tempora perhibentur, sicut idem ipse fabellas interpretatur, quia primi homines ex his uiuebant seminibus, quae terra sponte gignebat. An falcem sceptro perdito accepit, ut, qui primis temporibus rex fuerat otiosus, filio regnante fieret operarius laboriosus? Deinde ideo dicit a quibusdam pueros ei solitos immolari, sicut a Poenis, et a quibusdam etiam maiores, sicut a Gallis, quia omnium seminum optimum est genua humanum. De hac crudelissima uanitate quid opus est plura dicere? Hoc potius aduertamus adque teneamus, has interpretationes non referri ad Deum uerum, uiuam, incorpoream incommutabilemque naturam, a quo uita in aeternum beata poscenda est; sed earum esse fines in rebus corporalibus, temporalibus, mutabilibus adque mortalibus. \'Quod Caelum, inquit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
cutissimi tantas patunt᷑ angustias:
nt eoꝵ qͦ uanitatẽ dolere cogamur.
Sat᷑nũ qͥd dixerunt. q̃ nata ex eo eẽnt
solitũ deuorare: Qs ea semina unde
nascerent᷑ redirent. Et qͦd illi ꝓ ioue
gleba obiecta. ẽ. deuoranda: signifi¬
cat inqͥt manib humanis obrui. cep¬
tas serendo fruges. ante qͣm utilitas
arandi eẽt inuenta. Sat᷑nuis gͦ dici
debuit ipsa t̾ra ñ semina ipsa enĩ
qͦdã mͦ deuorat que genuerit: cũ ex
ea nata semina in eam rursꝰ recipi¬
enda redieruit. Et qͦd ꝓ ioue accepis¬
se dicit᷑ glebam. quid hoo ad id ualce
qͦt manib hoĩum sem̃ gleba cooꝑtũ
.ẽ : Nũ ideo ñ. ẽ. ut ceta deuoratum.
qͦd gleba cooꝑtũ. ẽ: Ita enĩ hoc dic¬
tũ ẽ. quasi qui glebam opposuit sem̃
abstulit: sic̃ saturno ꝑhibent oblata
gleba. ablatũ iouẽ. Nc ñ potiꝰ gleba
sem̃ oꝑiendo fecit illud diligentiꝰ de¬
uorari: Deinde isto mͦ sem̃ ẽ iupit᷑:

Expanded text:
cutissimi tantas patiuntur angustias, cutissimi tantas patiuntur angustias, ut eorum quoque uanitatem dolere cogamur.nata, inquit, dixerunt, quae nata ex eo essent, solitum deuorare, quod eo semina, unde nascerentur, redirent. Et quod illi pro Ioue gleba obiecta est deuoranda, significat, inquit. manibus humanis obrui coeptas serendo fruges, antequam utilitas arandi esset inuenta. Saturnus ergo dici debuit ipsa terra, non semina; ipsa enim quodam modo deuorat quae genuerit, cum ex ea nata semina in eam rursus recipienda redierint. Et quod pro Ioue accepisse dicitur glebam, quid hoc ad id ualet, quod manibus hominum semen gleba coopertum est? Numquid ideo non est, ut cetera, deuoratum, quod gleba coopertum est? Ita enim hoc dictum est, quasi qui glebam obposuit semen abstulerit, sicut Saturno perhibent oblata gleba ablatum Iouem, ac non potius gleba semen operiendo fecerit illud diligentius deuorari. Deinde isto modo semen est Iuppiter,
Abbreviated transcription (Latin):
ctꝰ. eet et ceta talia de quib¬
ulandos deos. eẽ uoluert ex eiꝰ inge¬
nio morib actib casib sacra. et sollẽp¬
nia ꝯstituta: atq hec paulatim ꝑ aĩas
hoiũ demonib similes. et ludicrarũ
rerũ auidas. irrependo longe lateq
uulgata ornantib ea m̃daciis poetaꝵ.
et ad ea fallacib spiritib seducentib
Faciliꝰ enĩ fieri potuit. ut iuenis ĩpiꝰ
uł ab impio patre int̾fici metuens. et
auidꝰ regni patrẽ pelleret regno. ꝗͣ id
qͦd iste interp̃tat᷑ ideo sat᷑nũ patrẽ a
ioue filio suꝑatũ: qͦd ante. ẽ. causa que
ꝑtinet ad iouẽ. ꝗͣ sem̃ qͦs ꝑtinet ad sat᷑¬
nũ. Si enĩ hoc ita eẽt. ñqͣm sat᷑nus pͥor
fiuss nec pat̾ iouis. eẽt. Sẽꝑ enĩ sem̃
causa p̃cedit: nec uinꝗͣm generat᷑ ex
semine. S cũ conant᷑ uanissimas fabu¬
las siue hoĩum res gestas uelut natalib
int̾pretationib honorare : d̃ẽ hoies a¬

Expanded text:
ctus esset et cetera talia. ctus esset et cetera talia. ulando deos esse uoluerunt, ex eius ingenio moribus, actibus casibus sacra et sollemnia constituta adque haec paulatim per animas hominum daemonibus similes et ludicrarum rerum auidas inrependo longe lateque uulgata, ornantibus ea mendaciis poetarum et ad ea fallacibus spiritibus seducentibus. Facilius enim fieri potuit, ut iuuenis inpius uel ab inpio patre interfici metuens et auidus regni patrem pelleret regno, quam id, quod iste interpretatur, ideo Saturnum patrem a Ioue filio superatum, quod ante est causa quae pertinet ad Iouem, quam semen quod pertinet ad Saturnum. Si enim hoc ita esset, numquam Saturnus prior fuisset nec pater Iouis esset. Semper enim semen causa praecedit nec umquam generatur ex semine. Sed cum conantur uanissimas fabulas siue hominum res gestas uelut naturalibus interpretationibus honorare, etiam homines a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum ñ ducebat rerũ ueritas. s ẽ
maioꝵ p̃mebat auctoritas: de diis in¬
qͥt ppłi romani publicis qͥb edes de¬
dicauert. eosq plurib signis ornatos
notauert̃. in hoc libro scͥbam: s ut
xanophanes colophoniꝰ scribit. qͥd pu¬
tem ñqͥd contendant ponam. hoĩs. ẽ.
eñ hec opmari di scire. Rerũ gͥ ñ¬
cõp̃hensarũ. nec firmissime traditaꝵ
s opinataꝵ. et dubitandaꝵ. sermonẽ
trepidꝰ pollicet᷑. dictũs ea q̃ ab hõib
iustituta st̃. Neq enĩ sic̃ sciebat mun¬
dum. eẽ. celũ et t̾ram. celum siderib
fulgidum. t̾rã seminib fercilem. atq
huiꝰcemodi cetã. sic̃ hãc totam molẽ.
atq natam in quadã inuisibili ac p̃¬
potenti regi atq ãministrari certa
animi stabilitate c̾debat. ita potat
asfirmare de iano. qͦd mundꝰ ipse eẽt.
aut de sat᷑no inuenire qͦm et ioius
pat̾. eẽt. et ioui regnanti subditꝰ fa¬

Expanded text:
non solum non ducebat rerum ueritas, sed etiam non solum non ducebat rerum ueritas, sed etiam maiorum premebat auctoritas: \'De dis, inquit, populi Romani publicis, quibus aedes dedicauerunt eosque pluribus signis ornatos notauerunt, in hoc libro scribam, sed ut Xenophanes Colophonius scribit, quid putem, non quid contendam, ponam. Hominis est enim haec opinari, dei scire\'. Rerum igiconprehensarum nec firmissime creditarum, sed opinatarum et dubitandarum sermonem trepidus pollicetur dicturus ea, quae ab hominibus instituta sunt. Neque enim, sicut sciebat esse mundum, esse caelum et terram, caelum sideribus fulgidum, terram seminibus fertilem, adque huius modi cetera, sicut hanc totam molem adque naturam ui quadam inuisibili ac praepotenti regi adque administrari certa animi stabilitate credebat: ita poterat adfirmare de Iano, quod mundus ipse esset, aut de Saturno inuenire, quo modo et Iouis pater esset et Ioui regnanti subditus fa
Abbreviated transcription (Latin):
et mat̾ magna. et ceres Et sic̃ ħ quȩ¬
exempli grã ꝯmemoraui. ita cet̾a ñ ex
atq illuc huic atq illĩc insiliunt et re¬
siluint: ut ipse uarro de om̃ib dubita¬
re qͣm aliqͥd affirmare maluerit. Nã
tͥum extremors pͥmũ de diis certis cũ
absoluiss librũ: in alt̾o de diis incertis
dic̾e ing̾ssus: ait. Cũ in hoc libello dubi¬
as de diis opiniones posuero. rep̃hendi
ñ debeo: qͥ enĩ putauit iudicari. opor¬
tere et posse c̃ audierit faciet. Ipse ego
citiꝰ ꝑduci possum. ut in pͥmo libro que
dixi in dubitationẽ reuocẽ: qm in hoc
q̃ p̃scribam omĩa ut aliqͣm dirigã sũmã
Ita ñ solum istũ de diis incertis: s etiã
illũ de certis fec̃ incertũ. In t̾cio por¬
ro isto de diis selectis postea qͣm p̃locu¬
tꝰ. ẽ qͦd ex nat᷑ali theologia p̃loquendũ
putauit. ingressurꝰ huiꝰ cuulis theolo¬
giȩ uanitates et insanias m̃daces uͥ eũ

Expanded text:
et Mater Magna et Ceres. CAPUet Mater Magna et Ceres. CAPUexempli gratia commemoraui, ita cetera non eadque illuc, hinc adque illinc insiliunt et resiliunt, ut ipse Varro de omnibus dubitare quam aliquid adfirmare maluerit. Nam trium extremorum primum de dis certis cum absoluisset librum, in altero de dis incertis dicere ingressus ait: \'Cum in hoc libello dubias de dis opiniones posuero, reprehendi non debeo. Qui enim putabit iudicari oportere et posse, cum audierit, faciet ipse. Ego citius perduci possum, ut in primo libro quae dixi in dubitationem reuocem, quam in hoc quae perscribam omnia ut ad aliquam dirigam summam. Ita non solum istum de dis incertis, sed etiam illum de certis fecit incertum. In tertio porro isto de dis selectis, postea quam praelocutus est quod ex naturali theologia praeloquendum putauit, ingressurus huius ciuilis theologiae uanitates et insanias mendaces, ubi eum
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃. Uestã qͦ ipsã ꝓpte̾a dears ma¬
ximã putauert̃. qͦd ipsa sit tra qͣmuiꝰ
ignem mũdi leuiorẽ qͥ ꝑtinet ad usꝰ
hoium faciles. ñ uolentiorẽ qͣlis uul¬
cani. ẽ. ei deputandũ. eẽ. c̾dider̃t: Ac
ꝑ hoc om̃s istos selectos dõs hc̃ eẽ. mũ
sum sic̃ iouẽ. partes eiꝰ ut geniũ. ut ma¬
trẽ magnã. ut solẽ et lunã. uł potiꝰ a¬
pollinẽ et dianã. et aliqñ unũ dm̃ res
plures. aliqñ unã rẽ deos plures faci¬
unt. Nam unꝰ ds̃ res plures st̃ sic̃ ipse
iupit̾: et mũdꝰ enĩ totꝰ iupit̃. et solũ ce¬
lũ iupit᷑. et sola stella iupit̾ habet᷑ et
dicit᷑. Itẽq iuno scłariũ causarũ dña.
et iuno aer. et inuo tra. et si uen̾em iuĩ¬
cet iuno stella: fimilit̾ minerua sũmꝰ
ether.: et minerua itidem luna qͣm esse
in echeris infimo lunite existimant. u¬
nã uͦ rem: deos plures ita faciunt. Et
ianꝰ. ẽ. mundꝰ: et iupit. Sic et iuno ẽ t̾ra

Expanded text:
pterea dearum maximam putauerunt, quod ipsa sit terra, quamuis ignem mundi leuiorem, qui pertinet ad usus hominum faciles, non uiolentiorem, qualis Vulcani est, ei deputandum esse crediderunt. Ac per hoc omnes istos selectos deos hunc esse munrsum sicut Iouem, partes eius, ut Genium, ut Matrem Magnam, ut Solem, ut Lunam, uel potius Apollinem et Dianam. Et aliquando unum deum res plures, aliquando unam rem deos plures faciunt. Nam unus deus res plures sunt, sicut ipse Iuppiter; et mundus enim totus Iuppiter, et solum caelum Iuppiter, et sola stella Iuppiter habetur et dicitur; itemque Iuno secundarum causarum domina et Iuno aer et Iuno terra et, si Venerem uinceret, Iuno stella. Similiter Minerua summus aether et Minerua itidem luna, quam esse in aetheris infimo limite existimant Unam uero rem deos plures ita faciunt: Et Ianus est mundus et Iuppiter; sic et Iuno est terra
Abbreviated transcription (Latin):
tem obtine. ẽ. ꝑmiss in cȩlo: Qͣre aut̃
ianꝰ ñ accep̃ aliqm stellam. si qͥa mũdꝰ
ẽ. et om̃s in illos̾: A̾ionis mũdꝰ. ẽ. ⁊ ht̃
tam̃. An iste causã suã ꝯposuit ut po¬
tuit: et ꝓ una stella qͣm ñ ht̃ int̾ sidera
tot facies accep̃ in t̾ra: Deinde si ꝓpt̾
solas stellas m̾curiũ et martẽ par¬
tes mũdi putant. ut eos
deos hab̃e possint: qͥa utiq sermo et̃ uͣ¬
bellũ ñ s̃ partes mundi s actꝰ hoĩum:
cͤarieti. et tauro. et cancro. ⁊ scorpioni.
cet̾isq huiꝰcemodi. q̃ cȩlestia signa mi¬
merãt. et stellis ñ singłis. s singła plu¬
rib constant: suꝑiꝰ q̃ ista in sũmo cȩlo
ꝑhibent collocata. uͥ ꝯstantior motus¬
menarrabilẽ meatũ sidib p̃bet nul¬
las aras. nulla sacͤ. nulla templa fece¬
rt̃ nec dõs ñ dico int̾ hos selectos. s
nec int̾ illos qͥdẽ qͣsi plebeios habue
r̃t: ¶pollinẽ qͣmuis diuinatorẽ et me¬

Expanded text:
tem obtinere est permissus in caelo? Quare autem tem obtinere est permissus in caelo? Quare autem Ianus non accepit aliquam stellam? Si, quia mundus est et omnes in illo sunt: et Ionis mundus est et habet tamen. An iste causam suam conposuit ut potuit et pro una stella, quam non habet inter sidera, tot facies accepit in terra? Deinde si propter solas stellas Mercurium et Martem partes mundi putant, ut eos deos habere possint, quia utique sermo et bellum non sunt partes mundi, sed actus hominum: quur Arieti et Tauro et Cancro et Scorpioni ceterisque huius modi, quae caelestia signa numerant et stellis non singulis, sed singula pluribus constant superiusque istis in summo caelo perhibent conlocata, uinerrabilem meatum sideribus praebet, nullas aras, nulla sacra, nulla templa fecerunt; nec deos, non dico inter hos selectos, sed ne inter illos quidem quasi plebeios habuet. Apollinem quamuis diuinatorem et me
Abbreviated transcription (Latin):
m̃cib p̃ce̾: qͥa int̾ uendentes et em̃tes
sermo sit mediꝰ. ¶las eiꝰ in capite. et pe¬
dib significare uoluer̃t fieri ꝑ aera
sermont̃. Nũciũ dictũ: qm̃ ꝑ sermo¬
nẽ omĩa cogitata eñciant᷑. Sĩ gͦ m̾cu¬
.ẽ. S cũ sͥ deos facuĩt eos qͥ nec demo¬
nes st̾ ĩmundis supplicando sp̃ib: pos¬
sident᷑ ab eis qͥ ñ dii s demones s̃. Itẽ
qͥa. nec marti aliqͦd elem̃tũ uł partẽ
mũdi inuenire potuert. uͥ ag̾et oꝑa
ñ hab̾ae. Si aut̾ ipsũ bellũ . ẽ. mars. fic̃
sermo m̾curiꝰ. utinã qͣm manifestũ ẽ.¬

Expanded text:
cibus praeesse, quia inter vendentes et ementes sermo fit medius; alas ejus in capite et pedibus significare volucrem ferri per aera sermonem; nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur: si ergo Merest. Sed cum sibi deos faciunt eos, qui nec daemones sunt, immundis supplicando spiritibus, possidentur ab eis qui non dii, sed daemones sunt. Item quia nec Marti aliquod elementum vel partem mundi invenire potuerunt, ubi ageret opera non haberet. Si autem ipsum bellum est Mars, sicut sermo Mercurius; utinam quam manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
de ruminꝰ cognoĩatꝰ. ẽ iouẽ descendẽ
uoluisse: et curã ur̃i sermonis qͣ peco¬
rib antecellimꝰ. ad se ꝑtine̾ uoluisse:
ac ꝑ hoc qͥdem ipse iouis. ẽ. atq m̾curiͦ
Qͦo si sermo ipse dicat᷑ ce̾ m̾curiꝰ sic̃ ea¬

Expanded text:
de Ruminus cognominatus est, Iouem descendere de Ruminus cognominatus est, Iouem descendere uoluisse, et curam nostri sermonis, quo pecoribus antecellimus, ad se pertinere noluisse; ac per hoc idem ipse est Iouis adque Mercurius. Quod si sermo ipse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uniꝰcuiꝰq animũ ratõnalẽ. et ideo eẽ
singłos singłoꝵ. talẽ autẽ mundi aium
qͣm uniu̾salis geniꝰ ipse mũdi animꝰ. eẽ.
c̾dat᷑. Hic. c̃ gͥ quẽ appellant iouem.
Dam si omĩs gemꝰ ds̃. et omĩs uiri ani¬
mꝰ genius: seqͥtur ut sit om̃is uiri aui¬
mꝰ ds̃. Qd si et ipsos ab horrere absur¬
ditas ipsa ꝯpellit: restat ut eũ singła¬
ritꝰ excellentẽ dicant dĩ geniũ quẽ
dicunt mũdi au̾tm: ac ꝑ hoc iouem.
Mercuriũ uͦ et martẽ qͦm̃ reserat᷑ ad a¬
liqͣs partes mundi. et oꝑa dĩ q̃ st̾ mele¬
m̃tis ñ inuener̃t. et ideo eos saltem oꝑi¬
b hominũ p̃posuert sermocinãdi et
belligerandi ministros. quoꝵ m̾curiꝰ si
sermonis ã deoꝵ potestatẽ gerit. ipsi
Iupit᷑ loqͥt᷑. ant loquendi ab illo accep̃
facultatẽ: qͦd utiq ab surdũ ẽ. Si autẽ
illi humani tãtũ sermonis potestas
tͥbitta ꝑhibet᷑. ñ. ẽ c̾dibile ad lactandos
mãma ñ solũ pueros. s cẽ pecora im¬

Expanded text:
 animum rationalem et ideo esse singulos singulorum, talem autem mundi animum quam uniuersalis genius ipse mundi animus esse credatur. Hic est igitur quem appellant Iouem. Nam si omnis genius deus et omnis uiri animus genius, sequitur ut sit omnis uiri animus deus; quod si et ipsos abhorrere absurditas ipsa conpellit, restat ut eum singulariter et excellenter dicant deum Genium, quem dicunt mundi animum ac per hoc Iouem.Mercurium uero et Martem quo modo referrent ad aliquas partes mundi et opera Dei, quae sunt in elementis, non inuenerunt, et ideo eos saltem operibus hominum praeposuerunt, sermocinandi et belligerandi administros. Quorum Mercurius si sermonis etiam deorum potestatem gerit, ipsi Iuppiter loquitur aut loquendi ab illo accepit facultatem; quod utique absurdum est. Si autem illi humani tantum sermonis potestas tributa perhibetur, non est credibile ad lactandos mamma non solum pueros, sed etiam pecora, un
Abbreviated transcription (Latin):
pluriũ deoꝵ noia accip̃. Qd. ẽ. enĩ et sa¬
t᷑nꝰ Vnꝰ inqͥt de pͥncipib deus: penes
quẽ sationũ om̃iũ dñatꝰ. ẽ. Donne expo¬
sitio u̾suum illoꝵ ualerii sorani sic se ht̃.
iouẽ . ee̾. mundũ. et eũ omĩa semina ex
se mitte et in se reciꝑe: Ipse. ẽ. gͥ penes
quẽ sationũ om̃iũ dñatꝰ ẽ. Qͥd. ẽ. geni¬

Expanded text:
plurium deornm nomina accepit? Quid est enim et Saplurium deornm nomina accepit? Quid est enim et Saturnus? Unus, inquit, de principibus deus, penes quem sationum omnium dominatus est. Nonne expositio versuum illorum Valerii Sorani sic se habet, Jovem esse mundum, et eum omnia semina ex se emittere, et in se recipere? Ipse est igitur penes que
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posunt Est dim̃ ipsũ uerũ recte di¬
cimꝰ diuitẽ: ñ tñ pecunia s om̃ipoten¬
tia. Dicunt᷑ itaq et duutes pecuniosi: s
int̾iꝰ egeni si cupidi. It dic̃t᷑ pauꝑes pe¬
cunia carentes. s int̾iꝰ diuites: si sapien¬
tes. Quͣs gͦ ista theologia debet eẽ. sapien¬
ti: uͥ rex deoꝵ eiꝰ rei nom̃ accep̃. qͣm ne¬
mo sapiens ꝯcupiuit: Qnͣto enĩ faciliꝰ
si aliqͥd hac doctrina qͦd ad uitã ꝑtinet
et̾nã salubrit᷑ disce̾t᷑. d̃s mundi rector
ñ ab eis pecunia s sapientia uocaret᷑.
cuiꝰ amor p᷑gat a sordib auariciȩ. hoc. ẽ
ab amore pecuniȩ: S qͥd de hoc ioue¬
plura. ad quẽ fortasse cet̾i referendi st̃.
ut inanis remaneat deoꝵ opinio pluri¬
moꝵ. c̃ hic ipse sint onĩs. siue qͣndo par¬
tes eiꝰ uł potestates existimãt᷑: siue c̃ uis
aiȩ qͣm putãt ꝑ cũcta disfusã ex partib
molis huiꝰ in qͣs uisibilis mundꝰ iste ꝯfur¬
g̃: et multiplici ãministratioe nat᷑ȩ qͣsi

Expanded text:
nt. Et Deum ipsum uerum recte dicimus diuitem, non tamen pecunia, sed omnipotentia. Dicuntur itaque et diuites pecuniosi; sed interius egeni, si cupidi: item dicuntur pauperes pecunia carentes; sed interius diuites, si sapientes. Qualis ergo ista theologia debet esse sapienti, ubi rex deorum eius rei nomen accepit, \'quam nemo sapiens concupiuit\'? Quanto enim facilius, si aliquid hac doctrina quod ad uitam pertineret aeternam salubriter disceretur, deus mundi rector non ab eis Pecunia, sed Sapientia uocaretur, cuius amor purgat a sordibus auaritiae, hoc est ab amore pecuniae! plura, ad quem fortasse ceteri referendi sunt, ut inanis remaneat deorum opinio plurimorum, cum hic ipse sint omnes, siue quando partes eius uel potestates existimantur, siue cum uis animae, quam putant per cuncta diffusam, ex partibus molis huius, in quas uisibilis mundadministratione naturae, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ mund̾ sit. et iupit mund sit. unꝰq sit
mundꝰ. quare duo dii st̃ ianꝰ et iupiter:
Quare seorsũ hñt tẽpla. seorsuĩ aras. di¬
u̾sa sacra. dissimilia simulachra: Si
ꝓptea qͦd alia nis. ẽ. pͥmordioꝵ alia cau¬
sarũ. ex illa ianꝰ. ex illa iouis nom̃ accep̃:
Nũqͥd si unꝰ homo in du̾sis reb duas
habeat potestates. aut duas artes. qͥa sin¬
głarũ diu̾sa uis. ẽ. ideo duo iudicesant
duo dicũt᷑ artifices: Sic gͦ et umꝰ ds̃ c̃ ip¬
se habeat potestatẽ pͥmordiors. ipse cau¬
saꝵ: nũ ꝓpt̾ illud duos deos eẽ. necesse ẽ.
putari. qͥa pͥmordia causeq res due st̃:

Expanded text:
nus mundus sit et Iuppiter mundus sit unusque sit mundus, quare duo di sunt Ianus et Iuppiter? Quare seorsus habent templa seorsus aras, diuersa sacra dissimilia simulacra? Si propterea, quod alia uis est primordiorum, alia causarum, et illa Iani, illa Iouis nomen accepit: numquid si unus homo in diuersis rebus duas habeat potestates aut duas artes, quia singularum diuersa uis est, ideo duo iudices aut duo dicuntur artifices? Sic ergo et unus Deus cum ipse habeat potestatem primordiorum, ipse causarum, num propterea illum duos deos esse necesse est putari, quia primordia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ ꝓp̃ tot res ã tot deos eũ ed̃ coegert̃:
qͦd oĩa ninc̾et. qͦd a nemine iuncẽt᷑. qͦd
opẽ indigentib ferret: qͦd hab̃et ĩpel¬
lendi. statuendi. stabiliendi. resupinãdi.
potestatẽ. qͦd tãꝗͣ tigillus mundũ ꝯtin̾ce
ac sustinet. qͦd aleret omĩa: qͦd ruma id
.ẽ. mãma aleret aĩalia. In his ut au̾timꝰ
qͦdã magna st̃. quedam exigua. et tñ
unꝰ utqͣ facẽ ꝑhibet᷑. ꝑuto int̾ se ꝓpin¬
qͥora eẽ. causas rerũ atq pͥmordia.: ꝓpt̾
qͣs res unũ mundũ duos deos eẽ. uolu¬

Expanded text:
e coegerunt: quod omnia vinceret, quod a nemine vinceretur, quod opem indigentibus ferret, quod haberet impellendi, statuendi, stabiliendi, resupinandi potestatem, quod tanquam tigillus mundum contineret ac sustineret, quod aleret omnia, quod ruma, id est mamma, aleret animalia. In his, ut advertimus, quaedam magna sunt, quaedam exigua; et tamen unus utraque facere perhibetur. Puto inter se propinquiora esse causas rerum atque primordia, propter quas res unum mundum duos deos esse volu
Abbreviated transcription (Latin):
mina leg̾em qͦd &ẽ pecumia uocaret᷑:
qͣm deam int̾ illos muncularios inueni¬
mꝰ et in qͣrto libro ꝯmemorauimꝰ. S cũ
et mares et feminȩ habeãt pecuniã. cͦ
ñ et pecunia et pecuniꝰ appellatꝰ sit. sic̃
Irumina et rumuiꝰ ipsi uicdint. Qm uͦ¬
ille cꝰs oĩa: uilissime et c̃tumeliosissime
pecunia ñcupat᷑. Ad oiã enĩ q̃ celo et t̾¬
ra c̃tinent᷑. qͥd . ẽ. pecunia. in om̃ib om̃i¬
no reb que ab hoib noiẽ pecuniȩ pos¬
sident᷑: S nimirũ hoc auaricia ioui
nom̃ imposuit: ut qͥs qͥs amat pecumã
ñ quẽlibet dm̃ s ipsum regẽ om̃iũ sͥ a
mare uideat᷑. Longe aut̃ aliud eẽt.
si diuitiȩ uocaret᷑. Iluid nãq diuitiȩ:
aliud pecunia. Nam dicimꝰ diuites sapi¬
entes. Iustos bonos. qͥb pecunia uł nul¬
la uł parua.ẽ. mag̃ enĩ st̃ uirtutib di¬
uites. ꝑ quas eis &ẽ in ipsis corꝑaliũ re¬

Expanded text:
mina legerem, quod etiam Pecunia uocaretur, mina legerem, quod etiam Pecunia uocaretur, quam deam inter illos minuscularios inuenimus et in quarto libro commemorauimus. Sed cum et mares et feminae habeant pecuniam, quur non et Pecunia et Pecunius appellatus sit, sicut Rumina et Ruminus, ipsi uiderint._ sunt omnia, uilissime et contumeliosissime Pecunia nuncupatur. Ad omnia enim, quae caelo et terra continentur, quid est pecunia in omnibus omnino rebus, quae ab hominibus nomine pecuniae possidentur? Sed nimirum hoc auaritia Ioui nomen inpopsum regem omnium sibi amare uideatur. Longe autem aliud esset, si diuitiae uocaretur. Aliud namque sunt diuitiae, aliud pecunia. Nam dicimus diuites sapientes, iustos, bonos, quibus pecunia uel nulla uel parua est; magis enim sunt uirtutibus diuites, per quas eis etiam in ipsis cor
Abbreviated transcription (Latin):
gentib mag̃ iunonẽ potuit dicẽ qͣ io¬
uem: p̃sertim cũ eẽt diua rumina q̃ ĩ
hoc opꝰ ad uitoriũ illi famulatũ ue p̃¬
b̃et. Cogito enĩ posse respondĩ et ipsã
Iunonẽ nichil aluid. eẽ ꝗͣ iouem. scd̃m
illos ualerii sorani uersꝰ uͥ dictũ. est:
nitor genitͥxq dm̃. Quare gͦ dictus. ẽ.
et ruminꝰ c̃ diligentiꝰ fortasse queren¬
tib ipse inueniat᷑ eẽ &ẽ illa diua rumi¬
na: Si enĩ maiestati deoꝵ recte uide¬
bat᷑ indignũ. ut in una spica alt̾ ad cu¬
ram genuicłi. alt̾ ad follicłi ꝑtin̾et. qͣnto
ẽ indigniᷤꝰᷤ unã rẽ infimã. ro. ẽ. ut mã¬
mis alant᷑ aĩalia duoꝵ deoꝵ potestate
curari: qͦs sit unꝰ iupit᷑ rex ipse cũctor
et hoc agat ñ saltem ẽ conuige sua. s c̃
ignobili nescio qua rumina nͥ qͥa ip̃se. ẽ
cẽ ipsa rumina: Rumuiꝰ fortasse ꝓ sug¬
gentib marib rumina ꝓ feminis. Di¬
cerem qͥppe noluisse illos ioui femininũ

Expanded text:
entibus magis Iunonem potuit decere quam Iouem, praesertim cum esset etiam diua Rumina, quae in hoc opus adiutorium illi famulatumue praeberet. Cogito enim posse responderi, et ipsam Iunonem nihil aliud esse quam Iouem, secundum illos Valerii Sorani uersus, ubi dictum est: nitor genetrixque deam. Quare ergo dictus est et Ruminus, cum diligentius fortasse quaerentibus ipse inueniatur esse etiam illa diua Rumina? Si enim maiestate deorum recte uidebatur indignum, ut in una spica alter ad curam geniculi, altera ad folliculi pertineret: quanto est indignius unam rem infimam, id est ut mammis alantur animalia, duorum deorum potestate curari, quorum sit unus Iuppiter, rex ipse cunctorum, et hoc agat non saltem cum coniuge sua, sed cum ignobili nescio qua Rumina, nisi quia ipse est etiam ipsa Rumina; Ruminus fortasse pro sugentibus maribus, Rumina pro feminis. Dicerem quippe noluisse illos Ioui femininum
Abbreviated transcription (Latin):
catũ. et usq ad sanguinẽ certant.
os multo elegantiꝰ si eccłiastica
loquendi consuetudo pateret᷑
nr̃os heroas uocaremꝰ. Hoc enĩ nom̃
a iunone dr̃ tͣctum. qͦd g̾ce iunohera
hoc uidelicet ueluti misticũ significan¬
te fabula. qͦd aer iunoni deputet᷑. uͥ
uolunt c̃ demonib heroas habitare:
qͦ noiẽ appellant alicuiꝰ meriti aias de¬
fũctoꝵ. Sed e contͣrio mrẽs nr̃i hero¬
es nũcuꝑent᷑ sic̃ dixi. si usꝰ eccłiastici
sermonis admitteret: ñ quo eis eẽt
c̃ demonib in aere societas: s qͦd eos¬
dem demones id.ẽ. aerias uinc̾ent po¬
testates: et in eis ipsam qͥcqͥd putatur
significare uinonẽ: quẽ ñ usq qͣ incõ¬
uenient a poetis inducit᷑ inmica uͥtis¬
tib et cęlum petentib uiris fortib in¬
uida. S rursꝰ ei succũbit infelicit᷑ ce¬
ditq uirgiluis: ut c̃ apd̃ eũ illa dicat᷑¬
se uinci ab enea: ipsũ eneã moneat
heltnꝰ qͣsi consilio religioso et dicat iu

Expanded text:
catum et usque ad sanguinem certant. Hos multo elegantius, si ecclesiastica loquendi consuetudo pateretur, nostros heroas uocaremus. Hoc enim nomen a Iunone dicitur tractum, quod Graece Iuno Ἥρα hoc uidelicet ueluti mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi uolunt cum daemonibus heroas habitare, quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum. Sed a contrario martyres nostri heroes nuncuparentur, si, ut dixi, usus ecclesiastici sermonis admitteret, non quo eis esset cum daemonibus in aere societas, sed quod eosdem daemones, id est aerias uincerent potestates et in eis ipsam, quidquid putatur significare, Iunonem, quae non usquequaque inconuenienter a poetis inducitur inimica uirtutibus et caelum petentibus uiris fortibus inuida. Sed . rursus ei succumbit infeliciter ceditque Vergilius, ut, cum aput eum illa dicat: Vincor ab Aenea, ipsum Aenean admoneat Helenus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽstatẽ supplicib suꝑa donis. E x qͣ
opinione porphiriꝰ qͣmuis ñ ex sua sẽ¬
tentia. s ex alioꝵ dic̃ bonũ dm̃. uł gi¬
niũ ñ uenire in hominẽ. nͥ malus
fuerit ante placatꝰ: tantͣm fortiora
sint apđ eos numina mala qmͣ boni
q̃nqͥdẽ mala impendunt adintoria
bonoꝵ. nͥ eis placata dent locũ: ma¬
lisq nolentibꝰ bona ꝓdesse ñ possint.
nocẽ aut̾ mala posst̃᷑: ñ sͥ ualentibꝰ ri¬
siste̾ bonis. Non ista uere u̾acit᷑q sĩ

Expanded text:
onis. Ex qua opinione Porphyrius, quamuis non ex sua sententia, sed ex aliorum, dicit bonum deum uel genium non uenire in hominem, nisi malus fuerit ante placatus; tamquam fortiora sint aput eos numina mala quam bona, quando quidem mala inpediunt adiutoria bonorum, nisi eis placata dent locum, malisque nolentibus bona prodesse non possunt; nocere autem mala possunt, non sibi ualentibus resis
Abbreviated transcription (Latin):
ctꝰ in caritate. Non. ẽ. eiꝰ gen̾is timor
cuiꝰ ille quo tunebat apłc paulus: ne
corithii serpentina seduc̾ent᷑ astucia.
Hunc enĩ tumorem ht̾ caritas: ĩmo
ñ . ẽ. in caritate: de qͦ et ipse paulꝰ apłc̃
ait. Non enim accepistis sp̃m seruitutis
iterum intimore. Timor uͦ ille castus
ꝑmanens in scł̃m scł̃i si erit et in futuro
scł̃o. nã quo alio mͦ potest intelligi ꝑma¬
nere in scłm scł̃i: non. ẽ timor ext̾rens
a malo qͦd accide potest. s tenens in bo¬
no qͦd amitti ñ potest. Ubi enĩ boni
adepti amor ĩmutabilis. ẽ: ꝓfecto si di¬
ci potest mali cauendi timor securꝰ. ẽ.
Timoris qͥppe casti nomine ea uoluntas
significata. ẽ: qua nos necesse erit nol¬
le peccare: et ñ necessitudine infirmi¬
tatis ne forte peccemꝰ s tnqͥllitate cari¬
tatis cauere peccatũ. Iut si nulliꝰ om̃i¬
no gen̾is timor. ẽẽ. pot̾it. in illa c̾tissi¬
ma securitate ꝑpetuoꝵ feliciuĩq gau

Expanded text:
ctus in charitate , non est ejus generis timor, cujus ille quo timebat apostolus Paulus, ne Corinthii serpentina seducerentur astutia ; hunc enim timorem habet charitas, imo non est in caritate, de quo ipse apostolus Paulus ait: Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timore. Timor uero ille castus permanens in saeculum saeculi, si erit et in futuro saeculo, nam quo alio modo potest intellegi permanere in saeculum saeculi? non est timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima securitate perpetuorum felici
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. ꝑman̾e: qͥa id ꝑmanebit qͦ timor ip¬
se ꝑducit. Que cũ ita sint: qm̃ recta
uita dicenda. ẽ. qua ꝑueniendũ sit ad
beatam. om̃s affectus istos uita recta
rectos ht̃: ꝑuersa ꝑuersos. Beata uͦ
eademq etna aniorem habebit et gau¬
diũ ñ solum rectũ uerũ ce certũ: ti¬
morẽ aut̾ ac dolorem nullũ. Unde iã
apparet utcũq quales eẽ debeant in
hac ꝑegͥnatione cuies cnutatis d̃i. uiuẽ¬
scđm dm ñ scd̾m hominẽ: et quales in
illa qua tendunt ĩ mortalitate futuri s̃
in ipso cultu falso contẽptuq uere di¬
uinitatis doctrinas hominũ demonũ¬
ue sectantiũ: his affectib pͣuis tãqͣm
morbis et ꝑturbationib quatit᷑. Et
si qͦs ciues habet qͥ moderari talib mo¬
tib et eos quasi temꝑare indeant᷑: sic
impietate suꝑbi et elati sunt: ut hoc
ipso suit in eis maiores tumores qͦ mi¬
nores dolores. &̾ si ñ nulli tanto ĩma¬
more. qͣnto rariore uanitate hoc in se

Expanded text:
est permanere, quia id permanebit, quo timor ipse perducit. Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, qua perueniendum sit ad beatam, omnes adfectus istos uita recta rectos habet, peruersa peruersos. Beata uero eademque aeterna amorem habebit et gaudium non solum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolorem nullum. Unde iam apparet utcumque, quales esse debeant in hac peregrinatione ciues ciuitatis Dei, uiuencundum hominem, et quales in illa, quo tendunt, inmortalitate futuri sint. in ipso cultu falsae contemtuque uerae diuinitatis doctrinas hominum daemonumue sectantium his adfectibus prauis tamquam morbis et perturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ret. nec angit dolor au̾sanda. est
in hac uita: si recte hoc. ẽ scd̃m dm
uiu̾e uolumꝰ. In illa uͦ beatitudine
que sempit̾na ꝓmutit᷑. plane separã¬
dus.ẽ. timor ille: de quo dic̃ apłc ioħs.

Expanded text:
exterret nec angit dolor, auersanda est exterret nec angit dolor, auersanda est in hac uita, si recte, hoc est secundum Deum, uiuere uolumus; in illa uero beata, quae sempiterna promittitur, plane speranda est. Timor
Abbreviated transcription (Latin):
que cont᷑ rationẽ accidunt. mentẽq
ꝑturbant: bona plane et maxime
optanda. ẽ. S nec ipsa huiꝰ. ẽ uite. Ñ
enim qualuĩcũq hominũ uox. ẽ. s
scõꝵs. Si dixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ ha¬
bemꝰ: nos ipsos seducimꝰ et ueritas in
nob̃ ñ. ẽ. Tunc itaq aphatia ista erit:
qñ peccatum in homine nullũ erit.
Hc̃ uͦ satis bene uiuit᷑ sine cͥmine.
Sine peccato aut̃ qͥ se uiu̾e existimat:
ñ id agit ut peccatũ ñ habeat: s ut
ueniam ñ accipiat. Porro si a pha¬
tia illa dicenda. ẽ c̃ aninũ conting̾e
om̃ino ñ potest ullꝰ affectꝰ. qͥs hunc
stuporem ñ om̃ib uiciis iudicet. ẽẽ.
peiorem: Potest gͦ ñ absurde dici ꝑ¬
fectam beatitudinẽ sine stimulo timo¬
ris: et sine ulla tͥsticia futuram. Non
ibi autẽ futurũ amorẽ gaudiũq qͥs
dixerit: nͥ om̃i mͦ aueritate seclus:
Si autẽ aphatia illa. ẽ uͥ nec metꝰ ustꝰ

Expanded text:
quae contra rationem accidunt mentemque quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. non enim qualiumcumque hominum uox est, sed Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhta illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis dixerit, nisi omni modo a ueritate seclusus? Si autem ducadeux illa est, ubi nec metus ullus
Abbreviated transcription (Latin):
quã futuram sꝑamꝰ. et sepe illis cẽ in¬
uiti cedimꝰ. Itaq aliquando qͣmus ñ
culpabili cupiditate s landabili cari¬
tate moueam᷑: c dũ nolumꝰ flemꝰ Ha¬
bemꝰ gͦ eas ex humanȩ uitȩ et conditi¬
onis infirmitate. ñ autẽ ita dñs iħo:
cuꝰ et infirmitas fuit ex potestate.
S dũ uitȩ huiꝰ infirmitatẽ gerimꝰ. si
eas om̃ino nullas habeamꝰ. tc̃ potiꝰ ñ
affectione. Culpauit ̃ illos sac̃ psal¬
mꝰ: de quib ait. Sustinui qͥ simul cõ¬
tristaret᷑: et ñ fuit. Nam si om̃ino ñ
dolere dũ sumꝰ in hoc loco miserie:
ꝓfecto sic̃ quidam ã apud scłi huiꝰ lit¬
teratos sensit et dix̃. ñ sine magna m̾¬
cede ꝯtingit inhumanitas in animo:
stupor in corꝑe. Q circa illa que apha¬
tya grece dr̃. que si latine posset im¬
passibilitas dic̾et᷑: si ita intelligen¬
da. ẽ in animo qͥppe ñ in corꝑe acci¬
pit᷑ : ut sine his affectionib tuuat᷑.

Expanded text:
quam futuram exspectamus. et saepe illis etiam inquam futuram exspectamus. et saepe illis etiam inuiti cedimus; itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autem ita dominus Iesus, cuius et infirmitas fuit ex potestate. sed dum uitae huius infirmitatem gerimus si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non raffectione. culpauit etiam illos sacer psalmus; quibus ait: sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. nam omnino non dolere dum sumus in hoc loco miseriae profecto, sicut quidam etiam apud saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore. quocirca illa quae άπάθεια graece dicitur, quae si latine posset impassibilitas diceretur, si ita intellegenda est - in animo quippe, non in corpore accipitur — ut sine his affectionibus uiuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uõcanda st̃: sinamꝰ ut ea que uere iuicia
st̃ uirtutes nocent᷑. S cũ rectam rati¬
onẽ secunt᷑ iste affectiones. qñ nͥ opor¬
tet adhibent᷑: qͥs eas tc̃ morbos seu
uiciosas passiones audeat dic̃e: Qm
obrem cẽ ipse dñs in forma serui ag̾e
uitã dignatꝰ humanã. s nullũ habens
om̃ino peccatũ: adhibuit eas uͥ adhi¬
bendas. eẽ iudicauit. Neq enĩ in qͦue¬
rum erat hoĩs corpꝰ. et uerus hominis
animꝰ. falsꝰ erat humanꝰ affectꝰ. Cũ gͦ
eiꝰ in ȩituangłio ista referunt᷑: qͦd suꝑ
tis qͦd lazarum suscitatus cẽ lacͥmas
fuderit: qͦd concupuerit c̃ discipłis
sius manducare pascha: qͦd ꝓpinqͣn¬
te passione tͥstis fuerit anima eiꝰ. ñ
falso utiq referunt᷑. Uerum ille hos
motꝰ certe dispensationis gr̃a ita cũ
uoluit suscep̃ animo humano: ut cũ
uoluit factus. ẽ hom̃o. Proiide qͦd fa¬
tendũ. ẽ. cẽ cũ rectas et scd̾m dm habe¬
mꝰ has affectiones huiꝰ uite st̾: ñ illiꝰ

Expanded text:
ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis animus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod sutis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit anvoluit, factus est homo. Proinde, quod fatendum est, etiam cum rectas et secundum Deum habemus has affectiones, hujus vitae est, non illius
Abbreviated transcription (Latin):
talis uoluntas tͥsticia. ẽ. &̾ om̃ino ꝓ ua¬
rietate rerũ que appetunt᷑ atq fugiũt᷑.
sic̃ allicit᷑ uł offendit᷑ uoluntas hõĩs:⁊
ta in hos uł illos affectus mutat᷑ et uer
bonĩ. Unde fit consequens: ut malum
oderit. Est qm̃ nemo natura. s qͥsqͥs
malus. ẽ. uicio malus. ẽ: ꝑfectũ odiũ
debet malis qͥ scd̃m dm̃ uuit: ut nec
ꝓpt̾ uiciũ oderit hoĩem. nec amet ui¬
ciũ ꝓpt̾ hominẽ: s oderit uiciũ. amae
hominẽ. Sanato enĩ uicio totũ qͦd
amare: nichil autẽ qͦd debeat odisse

Expanded text:
talis uoluntas tristitia est. et omnino pro uatalis uoluntas tristitia est. et omnino pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectus mutatur et uerboni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil au
Abbreviated transcription (Latin):
pido. usq ad eo ũ ẽ ex corꝑe. ut ab om̃i
corꝑea peste purgatã. et extra om̃e
corpꝰ animam ꝯstitutam : ipsã eẽ. ꝯpel¬
lat in corꝑẽ. Unde &̃ illis fatentib¬
ñ ex carne tantũ afficit᷑ anima ut cu¬
piat. metuat. lecet᷑ egrescat: uerũ
cẽ ex se ipsa his potest motib agitari.
Int̾est autẽ: qualis sit uoluntas hõis.
uerũ &̃ laudabiles erunt. Uoluntas
ẽ. qͥppe in om̃ib: imo om̃s nichil ali¬
ud qͣm uoliuitates st̃̾. Nam qͥd. ẽ. cu¬
piditas et leticia: nͥ uoluntas in eors¬
consensione q̃ uolumꝰ: Est qͥd. ẽ metꝰ atq
tͥsticia: nͥ uoluntas in dissensione ab his
que nolumꝰ: S cũ consentimꝰ appetendo
ea que uolumꝰ. cupiditas: c̃ autẽ ꝯsenti¬
mꝰ fruendo his que uolumꝰ: leticia uocat᷑.
temq c̃ dissentimꝰ ab eo qͦd accidere
nolumꝰ. talis uoluntas metꝰ.ẽ. Cũ autẽ
dissentimꝰ ab eo qͦd nolentib accidit:

Expanded text:
pido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni pido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibn ex carne tantum efficitur anima ut cupiat, metus: laetetur, aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. interest autem qualis sit uoluntas hominisuerum etiam laudabiles erunt. uolunt est quippe in omnibus, immo omnes nihil aliud quam uolu tates sunt. nam quid est cupiditas et laetitia nisi uolunt in eorconsensione quae uolumus? et quid est metus atque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? sed cum consentimus appetendo ea quae uolumus, cupiditas, cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is humanoꝵ moꝵ uiciositas conti¬
net᷑ Q a si ta . ẽ: qͥd ẽ. qͦd eneas apud
uͥgiliũ. c̃ audiss a patre apud inferos
aias redituras. hanc opinionẽ mirat᷑
exclamans. Opat̃ anne aliqͣs ad cȩlũ
hinc ire putandũ. ẽ. Sublimes aias
iterũq ad tarda reu̾ti. Corꝑa: q̃ lucis
miseris tã dira cupido: ũqͥd nã
hec tã dira cupido ex t̾renis artub
moribundisq m̃bris adhuc in est a¬
nuaꝵ illic p̃dicatissime puritati:
Nonne ab huimodi corꝑeis ut dicit
pestib om̃ib eas asserit. eẽ. purgatas.
cũ rursꝰ incipiunt in corꝑa uelle re¬
ũti: Unde colligit᷑ &̃ si ita se hab̃et
qͦd. ẽ om̃ino uanissimũ. uicissim alt̾¬
nans incessabilit̾ euntiũ atq redeun¬
tiũ animaꝵ mundatio et inqͥnatio:
ñ potuisse ueracit᷑ dici om̃s culpabi¬
les atq uiciosos motꝰ animaꝵ eis ex
t̾renis corꝑib inolescẽ. Siqͥdem scd̃m
psos illa ut locutor nobił ait dira cu¬

Expanded text:
omnis humanorum morum uitiositas contiomnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas exclamans: O pater, anne aliquas ad coelum hinc ire putandum est Sublimes animas, iterumque ad tarda reverti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab hujusmodi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas asserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora velle reverti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino vanissimum, vicissim alternans incessabiliter euntium atque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse veraciter dici, omnes culpabiles atque vitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere: siquidem secundum ipsos illa, ut locutor nobi
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis uiciisq nr̃is ad c̾atoris inui¬
riam carnis accusare nat᷑am: que in
gen̾e atq ordine suo bona. ẽ: s deser¬
to c̾atore bono. uiu̾e scđm c̾atum bo¬
nũ ñ. ẽ bonũ: siue qͥsq scđm carnẽ.
siue scdm animã. siue scd̃m totũ hoĩẽ
qͥ ex anina constat et carne: unde et
nomine soliꝰ anime. et noĩe soliꝰ carnis
significari potest eligat uin̾e. Nã qͥ
uelut sũmũ bonũ laudat anime na¬
turã: et tãqͣm malũ nat᷑am carnis ac¬
cusat: ꝓphecto et aiãm carnalit᷑ appe¬
tate sentit humana: ñ u̾itate diuina.
Non quidem platonici sic̃ manichei
desipiunt: ut tãqͣm mali nat᷑am ter¬
rena corꝑa detestent᷑: c̃ omĩa elem̃ta
quib iste mundꝰ uisibilis contrectabi¬
lisq compactꝰ. ẽ qualitatesq eoꝵ deo
artifici tribuant. Uerũtñ ex trenis
artub moribundisq m̃bris sic affici
cicero appellat. uł passionib ut ple¬
riq u̾bum e uerbo g̾co expͥmunt:

Expanded text:
peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum naturam carnis accusat, profecto et animam carnaliter adpeid uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt,
Abbreviated transcription (Latin):
malũ animũ habes adn̾sꝰ me: Post¬
tremo sic̃ carnalitates ut itadicã siqͥs
audiss ñ dubitaret carni tͥbuere: ita
nemo dubitat animositates ad animũ
ꝑtin̾e. Cur gͦ hec omĩa et his similia
doctor gentiũ in side et u̾itate oꝑacar¬
nis appellat: nͥ qͥa eo locutionis m̃ qͦ
totũ significat᷑ a parte. ipsum hoie̾m
uult nomine carnis intelligi: Qdͦ si¬
qͥs qͣm dicit. carnem causam eẽ in ma¬
lis morib quoꝵ cũq uicioꝵ: eo qͦd aĩa
carne affecta sic uuut: ꝓfecto ñ uni¬
u̾sam homiis nataͣm diligent᷑ adu̾¬
tit. Nam corpꝰ quidẽ corruptibile ad¬
grauat aiam. Ulnde ã idem apłc a
gens de hoc corruptibili corꝑe. de qͦ
paulo ante dixerat: et si ext̾ior homo
nr̃ corrũpit᷑. scimꝰ inquit qͥa si t̾rena
domꝰ nr̃a habitatione dissoluat᷑ edi¬
ficationẽ habemꝰ ex deo domũ ñ ma

Expanded text:
\'Malum animum habes aduersus me\'? Pos\'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem uult nomine carnis intellegi? quam dicit, carnem causam esse in malis moribus quorumcumque vitiorum, eo quod anima carne affecta sic vivit; profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam corpus quidem corruptibile aggravat animam . Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat, Etsi exterior homo noster corrumpitur : Scimus, inquit, quia si terrena nostra domus habitationis dissolvatur, aedificati
Abbreviated transcription (Latin):
terit hanc dissolu̾e questionẽ: qͥd sit scđm
carnẽ uiu̾e. In oꝑib namq carnis que
manifesta ẽe. dix̃ ea que cõmemorata¬
dãpnauit: ñ illa tm̃ inuenimꝰ que ad
uoluptatem ꝑtinẽt carnis. sicuti sunt
fornicationes. ĩmundiciȩ. luxuriȩ. e¬
brietates. cõmessationes: uerũ cẽ illa
qͥb animi uicia demonstrant᷑ a uolup¬
tate carnis aliena. Qs enim seruitutẽ
que idolis exhibet᷑. ueneficia. inimici¬
cias. contentiones. emulationes. aiosi¬
tates. dissensiones. hereses. inuidias. ñ
potiꝰ intelligat amini uicia. ẽẽ. ꝗͣ car¬
nis: Qndoquidẽ fieri potest ut ꝓpt̃
idolatriam uł heresis alicuiꝰ errorem
atq cohib̃e uideat᷑: scd̾m carnẽ uiue
hac apłica auctoritate coniuncit᷑: et in
eo qͦd abstinet a uoluptatib carnis: dãp¬
nabilia oꝑa carnis age demonstrant᷑.
Qͥs inimicicias ñ in aĩo habeat: Aut
qͥ ita loqͣt᷑. ut inimico uł quẽ putat mi¬
micũ dicat: malam carnẽ ac ñ potiꝰ

Expanded text:
terit hanc dissoluere quaestionem, quid sit secundum carnem uiuere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit eaque codamnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comisationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius:
Abbreviated transcription (Latin):
taui: qͥa ñ mulli arbitͣnt᷑ alud. eẽ. dile¬
ctionẽ siue caritatẽ : aliud amorẽ. Di¬
cunt .N. dilectionẽ accipiendã. eẽ. in
bono: amorẽ in malo. Sic autẽ nec ip¬
sos auctores sclariũ litt̾aꝵ locutos. eẽ:
certissimũ. ẽ. S uid̾int philosophi u¬
trũ uł qua ratione ista discernant :
amorem tñ eos in bonis reb et erga
ipsum dm magni pendẽ: libri eoꝵ sa¬
tis locunt᷑. S scͥpturas religionis nr̃e
quarũ anctoritatẽ cet̾is om̃ib lit̾is an̾¬
ponimꝰ: ñ aliud dice̾ amorem. aliud
dilectionẽ uł caritatẽ insinandum
fuit. Nam et amorẽ in bono dici iam
ostendimꝰ. Sed ne qͥs existimet a¬
morem qͥdem et in malo et in bono:
dilectionẽ aut̾ ñ nͥ in bono. eẽ. dicen¬
dã: illud attendat qͦd in psalmo scͥptũ
ẽ Qͥautẽ diligit iniqͥtatẽ: odit aĩa suã
dũ: ñ ẽ dilectio patͥs in illo Ecce uno
loco dilectio et in bono et in malo: amo¬

Expanded text:
tavi, quia nonnulli arbitrantur aliud esse diletavi, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem sive charitatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse, certissimum est. Sed viderint philosophi utrum vel qua ratione ista discernant. Amorem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed Scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem caeteris quibusque litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem vel charitatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici, jam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in bono et in malo, dilectionem autem nonnisi in bono esse dicendam, illud attendat quod in Psalmo scriptum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam dum, non est dilectio Patris in illo. Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amo