comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
planor & sineulla soliditate tam solis quã lun
consideremus animopontos aduersumse. itadiri¬
tapositia nent una ꝑ modios orber dueca linea
spina duob planis orbibur insigniateriteu¬
tros amborum eadom linea& eiur sũ mapari
scindeus proximũ circulũ. catabiba ⁊oner¬
pallatͥ i mauero secanraequiit usum uersũ mai¬
rem orbem a nabibazon: quare sico&ur solua
lunae fi& dir&tus. & iiolut ad ꝑpendiculi des¬
tinationẽ ut poce proximis sibi factir & conco¬
sucar porib obici& seante uisum nost rudob¬
stalit angustum uidendi absidens tramite luno
luceq solis a nobar e&sminor lu& multo ma ist
obcaecans obdir&tum . preptereaq angustum
oculorum nostrorum tramito: siuero nonas ꝑ¬
pendiculũ coetus eorum factus erit sed proli¬
xitas quide inter uallierit. latera porroaui¬
core declinabunt aliquatenus. ita ut alterigni¬
um ada quilono alteruero adaustr ũ uergat
obscuratio nulla fi&:¬

Expanded text:
planos et sine ulla soliditate, tam solis quam lunae planos et sine ulla soliditate, tam solis quam lunae consideremus animo, positos aduersum se ita directa positione ut una per medios orbes ducta linea spinam duobus planis orbibus insigniat, erit diametrus amborum eadem linea et eius summa pars scindens proximum circulum catabibazon appellatur, ima uero secans aeque sursum uersum maiorem orbem anabibazon. Quare si coetus solis et lunae fiet directus et uelut ad perpendiculi destinationem, utpote proximis sibi factis ex concursu corporibus, obiciet se ante uisum nostrum et obstabit angustum uidendi obsidens tramitem luna, lucemque solis a nobis arcet, minor licet multo maiorem obcaecans ob directum proptereaque angustum oculorum nostrorum tramitem. Si uero non ad perpendiculum coetus eorum factus erit, sed prolixitas quidem interualli eadem erit, latera porro a rigore declinabunt aliquatenus ita ut alter ignium ad aquilonem, alter uero ad austrum uergat, obscuratio nulla fi
Abbreviated transcription (Latin):
orbiumu &ĩ positionũ diuersitatem supetiart
nuic̾e humiliorerꝙ facti: merasn plitas .
difficilir esi iipsis propter in separabilsu
ꝓpeconcursum comitatũq solss quoꝙ mer¬
curiur minimocorpore &iguoq ignesoli
inagirproximus adbaerensq eidẽ in plãma¬
tione obumbrat : mars duos supraso planetu
plerũq condit: faenon quoq sũ mur dld sir¬
tente si bioccultatꝰ faehionto. &omner plano¬
tesimminentes sibi a ddireta linea ratarstel¬
la robũbrant : luna item diamaro asoledis au
& incurrent umlir a terrac obscur atꝰ uecta¬
menomnili: mer sib sisutne omni quidiꝰ coru
ter ea quad circ ulieorũ nimia obliquitate asen¬
uicẽ differant quippesol subipralibr ameos¬
&atis signiferi omnis madicadicat᷑ ferri desle¬
onaadimdiũ feremomentum declinans ueli
austrũ ł inaquilo nõ : ac ueroluna ut as reuent
hiypparchus decemuarunq momentir deuia
repperit᷑ : igitur siutrosq: orber epipedor ide

Expanded text:
um et positionum diuersitatem, superiores inuicem humilioresque facti. Mera enim prehensio difficilis est in ipsis propter inseparabilem prope concursum comitatumque. Solus quoque Mercurius minimo corpore exiguoque igni soli magis proximus adhaerensque eiusdem inflammatione obumbratur. Mars duos supra se planetas plerumque condit. Phaenon quoque summus ab obsistente sibi occultatur Phaethonte, et omnes planetes imminentes sibi ad directam lineam ratas stellas obumbrant. Luna item, diametro a sole distans et incurrens umbram terrae, obscuratur nec tamen omnibus mensibus, sicut ne omni quidem coetu, terea quod circuli eorum nimia obliquitate a se inuicem differant. IMG 17 Quippe sol sub ipsam libram medietatis signiferi omnis modico dicatur ferri deflexior ad dimidium fere momentum declinans uel in austrum uel in aquilonem, at uero luna, ut asseuerat Hipparchus, decem utrimque momentis deuia reperitur. Igitur si utrosque orbes epipedos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
t̃i ⁊̃ regione ꝑ agrata uidebit nobis ꝑã. adridemũ
d& ctiam nunctam quã ins̃. diuin eodem loco mo¬
rariputatꝰ : atuero Cumrecerrerit longiur tran¬
sitoq ẽ limite ad ñ peruenerit rursum consir¬
itere inã & precedentia signa& istimabi tur
opinic quae philosopharũ quinon adea quaeiu¬
dent sed adnaturalem stellarui motũ anĩ aduertu nt:
Ne ulla quippestollam diuerio contrario uemotu
dum netunã suam : faciamengouteria no iufcam
dimotum ferae ercostalla cumerit in iu inaolu
bueu lustrlto : similiter &iam nunc ad sequeraria
sarur sum cons stere putasis in aliau amie

Expanded text:
m ΗΖ regione peragrata uidebitur nobis per ΑΔ ad Β demum m ΗΖ regione peragrata uidebitur nobis per ΑΔ ad Β demum det, etiam nunc tamquam in Β diu in eodem loco morari putabitur; at uero cum recesserit longius transitoque Ε limite ad Η peruenerit, rursum consistere in Δ et praecedentia signa existimabitur popinio quae philosophorum. Qui non ad ea quae uidentur sed ad naturalem stellarum motum animaduertunt; ellam diuerso contrarioue motu dum naturam suam. Faciam ergo ut etiam iuxta di motum feratur. Ergo stella cum erit in Η, uidebitur bitu lustrato similiter etiam nunc ad sequentia sa rursum consistere putabitur in Δ, pe
Abbreviated transcription (Latin):
rerecenta signa zodiaci circuli interdure manere
ac relinqui quaecaura sit huiur imaginis cansioe¬
rec: si tergo ⁊ adiacur circulur a Br̃. d: cuius
punctum in medi&iate s epicydũ aut erraticae
cuiur lib& stellae. E.z.Ni. cuius item punetũ in me¬
diciatesit littera m̃ ꝑ quam medi&ate uoludaxo
ꝓprium feratur idemepicydur cũstella in rem&
locata zodiaci circuli parimotu. hocest aboriente
in occidente: agantur&iam eregione sobliquae
duae lineae stringenter utrumq &x tremorãbitus
Na ducatur in altum linea õ .a ercostella
cũ eratinẽ. nobis eterra direto uisus petantib
uidebit᷑ consistere in regione ⁊ odiaci in quaestis.
Q cũ ÷ ẽ lustrauerit ambitum: putabit᷑. ⁊ ad iaci
ũ. a amlitum ꝑagrarre. & ad precedentia signa.
uersum ꝓgrersaerse: similiter ẽ .ii. ambitulustrato
uidebit᷑. A Zodiaciam hitum obirse & ad prȩce¬
dentia uersum signac Qu anntnc festinas serursũ¬

Expanded text:
rere certa signa zodiaci circuli, interdum remanere rere certa signa zodiaci circuli, interdum remanere ac relinqui, quae causa sit huius imaginis consideretur. Sit ergo zodiacus circulus ΑΒΓΔ cuius punctum in medietate Θ, epicyclus autem erraticae cuiuslibet stellae ΕΖΗ, cuius item punctum in medietate sit littera Μ, per quam medietatem uelut axem proprium feratur idem epicyclus cum stella in semet locata zodiaci circuli pari motu, hoc est ab oriente in occidentem. Agantur etiam e regione Θ obliquae duae lineae stringentes utrimque extremos ambitus Μ ducatur in altum linea ΘΜΑ. Ergo stella cum erit in Ζ, nobis e terra directo uisu spectantibus uidebitur consistere in regione zodiaci in qua est Β, et cum ΖΕ lustrauerit ambitum, putabitur zodiaci ΒΑ ambitum peragrasse et ad praecedentia signa uersum progressa esse. Similiter ΕΗ ambitu lustrato uidebitur ΑΔ zodiaci ambitum obisse et ad praecedentia uersum signa nunc festinasse. Rursu
Abbreviated transcription (Latin):
incorporea ern uinciri pos sit : sedepbera rerre
quardam quinti lliur corporis naturae candiue¬
onte a sdemq pomine caclum ferriuar iadiuer¬
soq matu: earum aliar er remaximar aliarni¬
ninarquatira & al tomo ueri. quarsa adimaerso
deprerraniamq aliastuurar solidas. idemalias
stellarumcor pora continenter. eardemꝙ ainer
ꝑ indeute&erar stellaes mminimeerranter in fi¬
Rased cuclo anq & diuer sirregionib deprsirq
&clatiorib: locis a docidente meare eã que erre
cauram curcirculorũ effiger depingatͥ quia
concursur adunũ locum &ediuersi scaeli plagis
taniquã uesticia uariorũ delines tramitũ aitsi
nauer &c ominib: maris regionir adunu eundem
portum uarur temporib deferantͥ: Ae destellarũ
qui dõerrantiũ in constanti discursione diccum satir:
sequitꝰ ut quonia uident᷑ qua etã nobis earũ modo
starehi progresi. modor gradari. &interdũ prȩcus¬

Expanded text:
incorporeae rei nexu uinciri possit? Sed sphaeras esse incorporeae rei nexu uinciri possit? Sed sphaeras esse quasdam quinti illius corporis naturae congruentes easdemque per omne caelum ferri uario diuersoque motu; earum alias esse maximas, alias minimas, quasdam ex alto moueri, quasdam ad ima esse depressas, iamque alias cassas, solidas item alias stellarum corpora continentes, easdemque omnes, perinde ut ceteras stellas minime errantes, infixas esse caelo atque ex diuersis regionibus depressisque et elatioribus locis ad occidentem meare eamque esse causam cur circulorum effigies depingatur, quia concursus ad unum locum ex diuersis caeli plagis tamquam uestigia uariorum deliniet tramitum, ut si naues ex omnibus maris regionibus ad unum eundemque portum uariis temporibus deferantur. Ac de stellarum quidem errantium inconstanti discursione dictum satis. Sequitur ut, quoniam uidentur quaedam nobis earum modo stare in progressu, modo regradari et interdum praecur
Abbreviated transcription (Latin):
euitate circuli prouenientis aliarum item
inditatis quae prouenit &amplis simorum
pbiũ ꝑagrationib praeire alios planetas alior
ubsistere alios regradare idest ferri petror¬
sum imaginet᷑ quod in circuitusolis luciferiq
stilbantis minime appar& propter breuita
ecirculorum angustiasq teporis. intraquodcon¬
ficiunt cursur suos multoq &̃ amagis in lunae
notib quipre in horumotib ł statio ł regradatio
uulla cernit᷑. sed inuillis solis quarũ maiorer ambi
us cõpeeti tẽporis plixitate ꝑ agrant᷑ aristote¬
estamẽ contra opinione omniũ neq quiercente
erpone aetherio ferri stellas. ueluti soluto
decliliero mori nec secundũ uniuer saerei motũ
ussoitra moueridoc&. quinpotius omines e as cralu
ussese adẽ naturalimundi circum actione ⁊ uuone
prapterea quod circulit hocest lineis picturau r
urarentibus cor pore uehiscellarum uera citoli
NCOr parce non porredicat: quatenus enimcorpus

Expanded text:
breuitate circuli prouenientis, aliarum item breuitate circuli prouenientis, aliarum item tarditatis quae prouenit ex amplissimorum orbium peragrationibus, praeire alios planetas alios subsistere alios regradari, id est ferri retrorsum, imaginetur. Quod in circuitu solis Luciferique et Stilbontis minime apparet propter breuitacirculorum angustiasque temporis intra quod conficiunt cursus suos multoque etiam magis in lunae motibus; quippe in horum motibus uel statio uel regradatio nulla cernitur, sed in illis solis quorum maioretemporis prolixitate peragrantur. Aristoteles tamen contra opinionem omnium neque quiescente corpore aethereo ferri stellas ueluti soluto ac libero motu nec secundum uniuersae rei motum uel contra moueri docet, quin potius omnes eas trahi una et eadem naturali mundi circumactione. Idemque propterea quod circulis, hoc est lineis picturatis et carentibus corpore, uehi stellarum uera et solida corpora non posse dicat. Quatenus enim corpus
Abbreviated transcription (Latin):
mnoustratas causar uident. tarditatisq: & co¬
titatis ide intellectur in omnib erraticis
tione adsequeiur lic& diuersis teporib :¬
erinecisdem quibus solcursur suor ꝑagant.
sq adeo ut quidam eorum ꝓpternimia tardi¬
ite interduconsistere. interdum sepedar e
deant᷑: soleniminorem ut pote anniuer sa¬
uicinculũ lustranr. minores euagationes
lcuexaltatͥ uelcum humiliat᷑ uelcũ a medi¬
sate addiuersas caeli plazas discedit incur¬
es enob uidet᷑. eamq ominem intemperiem
mi uertentir terminodaudit: ceteriplane¬
s quia singillatim uniurcuiͥq soru ꝓmagnitu¬
necirculoꝵ quor obeunt & plixitate tepoꝵ
ulus conf&cto cursu adecordia reuertunt᷑.
treditur adecordia uaria set multi formes
otuu condiciones patinon in meritoputant᷑:
ippeunus bennio alterduo decimannis. ter¬
is prope triginta orbes suos obeunt. & quo fic
uisus nostermotũ stellarũ notans. sins intel¬
tu & recordatione alterius stellȩ cõpendue

Expanded text:
itatisque et celeritatis idem intellectus in omnibus erraticis rationem assequetur, licet diuersis temporibus ceteri nec isdem quibus sol cursus suos peragant usque adeo ut quidam eorum propter nimiam tarditatem interdum consistere, interdum repedare uideantur. Sol enim minorem, utpote anniuersarium, circulum lustrans minores euagationes, uel cum exaltatur uel cum humiliatur uel cum a medietate ad diuersas caeli plagas discedit incurrere nobis uidetur eamque omnem intemperiem anni uertentis termino claudit. Ceteri planetes, quia singillatim uniuscuiusque eorum pro magnitudine circulorum quos obeunt et prolixitate temporum quibus confecto cursu ad exordia reuertuntur fit reditus ad exordia, uarias et multiformes motuum condiciones pati non immerito putantur, quippe unus biennio, alter duodecim annis, tertius prope triginta orbes suos obeunt. Ex quo fit ut uisus noster motum stellarum notans sine intellectu et recordatione alterius stellae compendii ex
Abbreviated transcription (Latin):
nustunopno eadem epitriti ratio dũ am
induplicie triplici quantitate contineatͥ
necer reest : nec in merito: primaenim syn¬
funia est he ipra qua eappellatͥ diacer¬
saroninepi tricomodo posita & quia epitri¬
u ÷ nonsolum eduah epocdois constat
ser&iam cralio quoq aliquantula scilic&
sicutdiaterrarom noneȩ sclirduob: tonis
consint sed ex heni tonio quoduetererlim¬
ma appellabant . hiuu quoq rationir trac¬
catum liabe s dixiȩ sucgulorum epitritoꝵ
ersequandam portiuncullam reliqua
hanciprara seilic& rationem hemitonii dengnanr.
quad ait tantumerre quantũdent ducentir qua¬
draguitatribur aduersumducentor quinquagin¬
tar q quominur sit plenus epocdour numerur:
quarerurium tertiaest facienda dercriptio
que ruiest. utnonsolum ingellgendo seduidendo
&iam arrequamur quidsit& quantu illud quot
epitritir deest epogoa ratiane dimensir: su¬
mentur itaq maiorer nuine ut totiur uocis

Expanded text:
id est uno tono. Eadem epitriti ratio etiam id est uno tono. Eadem epitriti ratio etiam in duplici et triplici quantitate contineatur necesse est, nec immerito. Prima enim symphonia est haec ipsa quae appellatur diatessaron, in epitrito modo posita, et quia epitritus non solum ex duobus epogdois constat sed etiam ex alio quoque, aliquantulo scilicet, sicut diatessaron non ex solis duobus tonis constat sed ex hemitonio quod ueteres limma appellabant, huius quoque rationis tractatum habens dixit singulorum epitritorum esse quandam portiunculam reliquam, hanc ipsam scilicet rationem hemitonii designans, quod ait tantum esse quantum desit ducentis quadraginta tribus aduersum ducentos quinquaginta sex, quo minus sit plenus epogdous numerus. Quare rursum tertia est facienda descriptio quae subest, ut non solum intellegendo sed uidendo etiam assequamur, quid sit et quantum illud quod epitritis deest epogdoa ratione dimensis. Sumentur itaque maiores numeri ut totius uocis
Abbreviated transcription (Latin):
fuor numerursex numeri quadruplus inue¬
nitur : Hisigtur hunc iundum peragra¬
tis a dornationir issiurconsiderationeni reuer¬
tamur : natir itaqliitibur sercuplar unr &itẽ
coruni quibu raccedit pars sui tertia quod ge
uusa grecis epicrita dicuntur. &i temeorum
quib accedit suioctaua qui numerur e poedo¬
ur ablusdeuocatur. & hir nexibus illa prima
spatia idestepocdoi spatur epitritorum
mnnium inter ualla complebat: quae sunt
ititur prima illa spatia: illa scilic& quae con¬
tinentur primitur dercripta forina quae ex
duplicib numer is estordinata. in quanascun¬
tur sescuplares &epitriti: in hac uero quae
secundo loco descripta est inueniuntur narci
ꝓpoedoinumeriqͥ tonisunt : deinas ait epocdoi
spatur epitrita omnia compleri. hiocest &ia
illa epitrita quae sunt in sescuplarib numerir:
nama hi his epicrita ratio cantinetur prop¬
tereaquode pocdo a supputatione maior est.¬
a sercuplarir numerus epicrito nunero

Expanded text:
tuor numerus sex numeri quadruplus inuetuor numerus sex numeri quadruplus inuenitur. His igitur in hunc modum peragratis ad ordinationis ipsius considerationem reuertamur. «Natis itaque limitibus sescuplorum et item eorum quibus accednus a Graecis epitritum dicitur, item eorum quibus accedit pars sui octaua, qui numerus epogdous ab isdem uocatur, ex his nexibus illa prima spatia, id est epogdoi spatiis epitritorum omnia interualla complebat». Quae sunt igitur illa prima spatia? Illa scilicet quae continentur primitus descripta forma, quae ex duplicibus numeris est ordinata, in qua nascuntur sescuplares et epitriti. In hac uero quae secundo loco descripta est, inueniuntur nasci epogdoi numeri qui toni sunt. Deinde ait epogdoi spatiis epitrita omnia compleri, hoc est etiam illa epitrita quae sunt in sescuplaribus numeris; nam et in his epitrita ratio continetur, propterea quod epogdoa supputatione maior est sescuplaris numerus epitrito numero,
Abbreviated transcription (Latin):
octo idemquiadiapason si nronia indu plici
modopasita inuerutur. diatersaron autem
inepitrita quod & hirsit inearatione positi
dinor citur in quaest occonumerur aduer¬
suintrice numerum : & enimerium epitri¬
tas unt quateuor: horunduplica octo :
dia paron autem & diapente in ratione trips
sercuplaris enim & duplesimul campose
efficiunt hunc eund̃e id estoito. quipƿen
duer sũ ra comporatur. sescuplanir maus¬
nas pallatur fationem optine quadrupli
apiu euuntr plexniimerus epitritoniu¬
racon pla quad ruplam quantitaten: & dia
aiplamer sicit quantitatem: diaterraron
iros infouia epitritaratioest ut saepeia
uorto nimer um. e̾pitritir atione praecellit
iquiti &a quattuor numerus: iginti&quat¬
uior autem numerus aduersunir& cõpara¬
ais quater tantur est: rur sumq recnumer
pritritus est octoariurnumerur : huiur aut
cosiur triplar espir quiniuigintiquattuor
nomentis inuenĩtur idemaut uugintiquat¬

Expanded text:
octo. Item quia diapason symphonia in duplici octo. Item quia diapason symphonia in duplici modo posita inuenitur, diatessaron autem in epitrito, quod ex his confit, in ea ratione positum dinoscitur in qua est octo numerus aduersum tria numerum; etenim trium epitrita sunt quattuor, horum duplicia octo. Diapason autem et diapente in ratione tripla; sescuplaris enim et duplex simul compositi efficiunt hunc eundem, id est decem duersum sex comparatus sescuplaris inueson appellatur, rationem obtinet quadrupli; additus enim triplex numerus epitrito numero complet quadruplam quantitatem, et diatriplam efficit quantitatem, diatessaron uero symphonia epitrita ratio est, ut saepe iam et octo numerum epitriti ratione praecellit uiginti et quattuor numerus, uiginti et quattuor autem numerus aduersum sex comparatus quater tantus est. Rursumque sex numeri epitritus est octonarius numerus, huius autem ipsius triplus est is qui in uiginti quattuor momentis inuenitur; idem autem uiginti quat
Abbreviated transcription (Latin):
ad dirciplinam harumrerum atͥq inte llectuiᷤ
uocatur. sur penaic enimopinor monienta pon¬
inuenitur. Qui aigitur di aparon &eduabur
primitemircantilenis dia terraron & diapen
constat. patio autem dia pason quide induplio
quantitate posita inuenitur. diatersa ronun
inepitrito diapente autem in rercuplo. &ian
is numerus querr indupliciquantitate dixina
inueniri constat necerre est &epitrica & rec¬
cuplo. &c enimocto nimerurr& numeri epien¬
tur est: octouero numeri duod scim numerus
sercunlaris : Duo decim igit᷑ numerur sexno¬
meridupl& quidiuiditur in epitritã ratu¬
nem duo decim ad uersum noue. & alia sereu¬
plarem nouem aduersũ r& : Rursũdi apent
aduersumda terraron syn foniam praecelli
tonon mepocdor ratione inueniri. & sercuplũ
modoepterito modo potioremerreratione
epoedoa siquide̾ & sercuplo ut putano ue a¬
uersums& sublato epitrito octa ad uersurd
suꝑest epocaourmadur idest noue aduersus

Expanded text:
ad disciplinam harum rerum atque intellectum ad disciplinam harum rerum atque intellectum uocatus; suspendit enim, opinor, momenta poninuenitur. Quia igitur diapason ex duabus primigenis cantilenis diatessaron et diapente constat, ratio autem diapason quidem in duplici quantitate posita inuenitur, diatessaron uero in epitrito, diapente autem in sescuplo, etiam is numerus quem in duplici quantitate diximus inueniri, constet necesse est ex epitrito et sescuplo. Etenim octo numerus sex numeri epitritus est, octo uero numeri duodecim numerus sescuplaris. Duodecim igitur numerus sex numeri duplex, qui diuiditur in epitritam rationem, duodecim aduersum nouem, et aliam sescuplarem, nouem aduersum sex. Rursum diapente aduersum diatessaron symphoniam praecellit tonon in epogdoa ratione inueniri et sescuplum modum epitrito modo potiorem esse ratione epogdoa, siquidem ex sescuplo, ut puta nouem aduersum sex, sublato epitrito octo aduersum sex, superest epogdous modus, id est nouem aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
& intellexisse. habere aliquam cum mime¬
ris gerinanitatem : it aq dicter saron canci¬
lot amduixit eandem haber erationo quam
halitepicritur innumeris: rursudi apente
sin rimian labere rationen simuile neius quantita
quae est sercuplarir innumnerir. oapasonuero uin
tinere du plicis quantitatis: itaq comparationeꝰ ri
liuiurmadi utdia pason & diati : saron fcnia
tantum habere differentiam dicer&quant᷑a habea
epitritur erium nuneri : runsimidia pardnad
peugrationem aptineredixit trpleatuerodira¬
a pason qua drupli tononuero e pacdaidixit hal¬
rerationem hemi tonium dicitur a ueteribis
autemdibers appellabatur. lim macognomina¬
uit. limina uero est cumaliquiade est integriti¬
tohocipsum quoddeest iaest hemitonium siue
limmadixithanc habererationem qualiabet
inter senumeri conparati idest ducentorum
quinquatinta s& summa aduersura sũ maa
ducentorum qua draginta trium. & periundo

Expanded text:
et intellexisse habere aliquam cum numeet intellexisse habere aliquam cum numeris germanitatem. Itaque diatessaron cantilenam dixit eandem habere rationem quam habet epitritus in numeris, rursum diapente symphoniam habere rationem similem eius quantitatis quae est sescuplaris in numeris, diapason uero uim obtinere duplicis quantitatis. Itaque comparationem fecit huius modi ut diapason et diatessaron symphonias tantam habere differentiam diceret, quantam habent epitritus trium numeri. Rursum diapason et diapente rationem obtinere dixit tripli, at uero disdiapason quadrupli. Tonon uero epogdoi dixit habere rationem, hemitonium quod dicitur, a ueteribus autem dihesis appellabatur, limma cognominauit; limma uero est cum aliquid deest integritati. Hoc ipsum quod deest, id est hemitonium siue limma, dixit hanc habere rationem quam habent inter se numeri comparati, id est ducentorum quinquaginta sex summa aduersum summam ducentorum quadraginta trium, experiendo
Abbreviated transcription (Latin):
cursoaere &citantur: grauiores autem quoti¬
ens lenior es & tardiorer pulsur erunt. & accen¬
turquidem &xsistunt &ciumio incitatoq pulsu
succentur uero leni& tardiore : & accentibur por¬
ro& succentib uaria taratione musicae. cantila¬
na sinfoniadicitur. Primaigitur sin sonia
in quaeruor primismadulis inuenitur quaedi
compositis inordinemnarcitur eacantilena¬
dis utebantur. quarum princeprerat inpate
edens grauissimun sonum. ultimauer oneta acu¬
tumedenssonum: quiduodiuersi habent soni
intersemiro quodam gener sconcentum & conso¬
nantiam : postuero aueta musica estas sumptir
mutramq partem pluribur fidibur prioresta¬
men sinfoniae ꝑ seuerant in suo nomine. &
& his he quaead debant᷑ componebantur. ut
diapason. adiuneta sibi ea qua ediatersa ron
diciour adiuucta quoq aliadia pente. Accepit
duplicempor fectionem. propteaq dirdia¬
pason uocatꝰ: horigitur concinenter sili in¬
uicemsonor primuror pydagorar natarre

Expanded text:
cusso aere excitantur, grauiores autem quoticusso aere excitantur, grauiores autem quotiens leniores et tardiores pulsus erunt, et accentus quidem existunt ex nimio incitatoque pulsu, succentus uero leni et tardiore, ex accentibus porro et succentibus uariata ratione musicae cantilena symphonia dicitur. Prima igitur symphonia in quattuor primis modulis inuenitur, quae dcompositis in ordinem nadis utebantur, edens grauissimum sonum, ultima uero nete acutum edens sonum; qui duo diuersi soni habent inter se miro quodam genere concentum et consonantiam. Post uero aucta musica est assumptis in utramque partem pluribus fidibus; priores tamen symphoniae perseuerant in suo nomine et ex his hae, quae addebantur, componebantur, ut diapason adiuncta sibi ea quae diatessaron dicitur, adiuncta quoque alia diapente accepit duplicem perfectionem proptereaque disdiapason uocatur. Hos igitur concinentes sibi inuicem sonos primus dicitur Pythagoras notasse
Abbreviated transcription (Latin):
teritaq epogdoi spatio epitritorum interualla¬
fatam cumulatamq pratianem dearreali¬
quic epitrito. tantum scilic& quantum deest la¬
bita comparatione daicentis quadr aguitatrib
aduer sumduicentor quinquaginta s& quid es
quoduult intellerdicam: sad quae anta dicen¬
da sunt. priur & plicabo: & enimquemam mo¬
dum articulata e uocis principalerrunt & ina¬
ximae parter nomina & uerba. horuma ute
sillahe. sollalarum lictere. quae sunt primȩ
uocer indiuiduae atq: elementariae : & lureni
totius oratiaiur constitutur continentia &ad
postremor eardem litteras tas solucia per¬
uenit orationis ⁊ lca&iam canorae uocir quae
a grecis enmeler dicitur. & estinodir numerisq
cmposita. principales quidoni partes sunthȩ
quae amusicis appellantur sys theritiliec aut
quedicuntur diar diemata: diastematum por¬
ro ipsorum parter sunt pehongi quia nobir uo¬
cantur soni. hi autem suui prumasimt suidamen¬
tacantus ÷ estautem in sonis disferentia diordar u

Expanded text:
ter itaqfectam cumulatamque completionem deesset aliquid epitrito, tantum scilicet quantum deest habita comparatione ducentis quadraginta tribus aduersum ducentos quinquaginta sex». Quid est quod uult intellegi? Dicam; sed quae ante dicenda sunt prius explicabo. Etenim quem ad modum articulatae uocis principales sunt et maximae partes nomina et uerba, horum autem syllabae, syllabarum litterae quae sunt primae uoces indiuiduae atque elementariae; ex his enim totius orationis constituitur continentia et ad postremas easdem litteras dissolutio peruenit orationis, ita etiam canorae uocis, quae a Graecis emmeles dicitur et est modis numerisque composita, principales quidem partes sunt hae quae a musicis appellantur systemata. Haec autem quae dicuntur diastemata, diastematum porro ipsorum partes sunt pthongi, qui a nobis uocantur soni; hi autem soni prima sunt fundamenta cantus. Est autem in sonis differentia iuxta chor
Abbreviated transcription (Latin):
pmis none uitae prȩclare quando quiðe
aepersa & sine inter nurrone uitae tempon
urriculirq eius propagata sit : Aeuita men
lia quaedamest: & in sublimiore maiestate ꝑ¬
euer antia : temporis eium partes. annimen¬
indies liorae: atuero aeui neqinitium. neque
muis ullus proptereaq: indecerminatur & ꝑ¬
tuus : cumer gomundui generatũ introdar&.
causequenter tempor is quoq generatio nem
iuindo aequeuam cominentus est. atq h&c qui
snoxipre latiur & plicabit: Nunetamen
ima doc&esre incorpore an cundicitaor
psaueno inuisibilis rationis. tamen & item
emsensui : minime suluacere pronuntiat.
i quod nec uisu neq ceteris ꝑcipitur senribur:
corpus er seminime potest: rationir tamen
ompos ut declar& naturam rationabilem
u entem corpore. quae quide est animae ra¬
timabilis propria& conueniens. adumlra

Expanded text:
rmissione uitae». Praeclare, quando quidem indefessa et sine intermissione uita tempori curriculisque eius propagata sit. Aeui tamen alia quaedam est et in sublimiore maiestate perseuerantia; temporis enim partes anni menses dies horae, at uero aeui neque initium neque finis ullus proptereaque indeterminatum et perpetuum. Cum ergo mundum generatum intro daret, consequenter temporis quoque generationem mundo aequaeuam commentus est. Atque haec quidem mox ipse latius explicabit; nunc tamen animam docet esse incorpoream, cum dicit: psa uero inuisibilis, rationis tamen et item em», sensui minime subiacere pronuntiat, et quod nec uisu nec ceteris percipitur sensibus, hoc corpus esse minime potest. «Rationis» tamen «compos», ut declaret naturam rationabilem carentem corpore, quae quidem est animae rationabilis propria et conueniens ad
Abbreviated transcription (Latin):
caontinuanditotiur corponir causa : hir por¬
roadunam ueluti serem continuatis
daenumerat uecer refore aliqua mealio
mtoriarum uis natura cantraria:
caura itaq mutationũ &uariomatu pl¬
n&um : namsi una eademq ers& ꝑindo l
fixarum stellarum cir cumueotio utum
semꝑ eundemq madũ obseruantib. omni
stellir. neiste quidẽ ulla prouenir& diues¬
tanatnune conuernones &s asqui nor ia pro¬
cersusq &negradationes ꝑ latitudi neꝑ¬

Expanded text:
continuandi totius corporis causa. His porcontinuandi totius corporis causa. His porro ad unam ueluti seriem continuatis demum erat necesse fore aliquam ex alio materiarum uis et natura contraria. Causa itaque mutationum ex uario motu planetum, nam si una eademque esset perinde ut fixarum stellarum circumuectio, unum semper eundemque modum obseruantibus omnibus stellis, ne ista quidem ulla proueniret diuersitas. At nunc conuersiones et aequinoctia processusque et regradationes per latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuentlo aueconitate dedrtnuip pesin plc e atq
mecra equalir eti nordinata uaria necuna
rabier furiarum ꝙ ammna mille : naggnen¬
tio & iter mons in istoloco incrementa quaq &inmi¬
nutionis &omnifariam cõmutatio transtiar
& locit ad loca quaecunctae parsionerorigi nẽ
de abiunt se motuplanetum : quo d tamen facton
conuri &i oociduonum caur sicer sedirposit a:
quimputius illecquidem haber e congruum fei¬
citatisũ aecunsum liȩc uero &xaccident quoda
ualiquatenur consentienticum illis consortio
imioani quoad posit̃ diuina felicitatem : uteni
unuuersaer eimotus simlis ers& seꝑo inonben
rota r&ur ipre hi& agitatio uita actur atq
operatio mundi& sistens. &uita diuinanecar¬
seruit terran mediã manere circaqua quȩ
ꝑmedium ferrent᷑ irent: terra porroma¬
nente gne indi uersam regione capersero
leuomi alciuatãq materiam sequebat᷑ hinq
latedistantib ratio porcebat. ceterar quoq
aoris &item aqua materiar in serimediar

Expanded text:
uentibus auctoritatem dedit. Quippe simplex atque neque aequalis et inordinata uariaque, necrabies furiarum examina mille. Namque generatio et item mors in isto loco, incrementa quoque et imminutiones et omnifaria commutatio transitioque ex locis ad loca; quae cunctae passiones originem trahunt ex motu planetum. Quod tamen hac orum et occiduorum causa sic disposita, quin potius illa quidem habere congruum felicitati suae cursum, haec uero ex accidenti quodam et aliquatenus consentienti cum illis consortio imitari, quoad possunt, diuinam felicitatem. Vt enim uniuersae rei motus similis esset semperque in orbem rotaretur ipsa haec agitatio, uita actus atque operatio mundi existens et uita diuina, necesse fuit terram mediam manere, circa quam quae per medium ferrentur irent, terra porro manente, ignem diuersam regionem capessere leuem altiuagam, quae materiam sequebatur; hisque late distantibus, ratio poscebat ceteras quoque aeris et item aquae materias inseri medias
Abbreviated transcription (Latin):
inoccasu hanc aut ipsũ bifaria diuidit meridi¬
alirqui au embrinos dicit̾ maximursi. hic quoq
ꝑambos curuatur polor sed qui rectur incelle¬
fatꝰ aduersum finalem que murza medialis
appellatur qua mediodie ꝑeu̾sl &celso itinera
elatior terram direeto derpicitnutu: Sedae¬
quidialir quidem & qui latera eiur circusi stunt
tam agnitudine quã positione fixi confirma¬
tiq: rodiacuraut magnitudinequide fixur¬

Expanded text:
in occasu. Hunc autem ipsum bifariam diuidit meridiin occasu. Hunc autem ipsum bifariam diuidit meridialis, qui meshemerinos dicitur, maximus hic quoque per ambos curuatus polos, sed qui rectus intellegatur aduersum finalem, quem urget; meridialis appellatur, quia medio die per eum sol excelso itineris elatior terram directo despicit nutu. Sed aequidialis quidem et qui latera eius circumsistunt tam magnitudine quam positione fixi confirmatique, zodiacus autem magnitudine quidem fixu
Abbreviated transcription (Latin):
marimus circulur contingens tropicor singulis
sigrin uiestiuum quide canero brumałe auit capri¬
cem aidemq aequidialem birrecat cir culum
acipre abeo totiens seo at̃ ꝑclielar &i ariete sub
quꝰe lunce & sol ferunt ceteriq igner qui uoeantͥ
planeer feuo iãeq sacurni & phaeron iouis pr¬
ron quoq martiunitem lucifer ueneris quialio
quoq cenretur herperinomine. praeter ea stalbon
mercura lerdur: Dicit᷑ &iã circulus finalis quẽ
noster uisur iaginat᷑ orizongrecȩ nomine lomi¬
tans mnund udiiudenrq induas parter iuxta lioru¬
nu uisuequando obia tut̃rȩ soliud hemis periũ
quod suꝑnofuerit uidet altei interim lace ac
subaur tralipolo que utait pocła sub pedib. stre
atrcuid& manerq profundi inagnus &ipie
& marimbr secans gemina sectione aequidialẽ
atq ⁊odiacũ : Vndefit ut signor dia metro as e
dis antiũ : alterũ quidem inortu. altea apparett

Expanded text:
maximus circulus, contingens tropicos singulis maximus circulus, contingens tropicos singulis signis, aestiuum quidem Cancro, brumalem autem Capricorno; idemque aequidialem bis secat circulum et ipse ab eo totiens secatur per Chelas et Arietem, sub quem luna et sol feruntur ceterique ignes qui uocantur planetes, Phaenon idemque Saturni et Phaethon Iouis, Pyrois quoque Martius, item Lucifer Veneris, qui alio quoque censetur Hesperus nomine, praeterea Stilbon, Mercuriale sidus. Dicitur etiam circulus finalis, quem noster uisus imaginatur, horizon Graeco nomine, limitans mundum diuidensque in duas partes iuxta honum uisum, quando obiectu terrae solum id hemisphaerium quod superne fuerit uidetur, alterum interim latet sub australi polo quem, ut ait poeta, Sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi, magnus et ipse et maximos secans gemina sectione aequidialem atque zodiacum; unde fit ut signorum diametro a se distantium alterum quidem in ortu, alterum appareat
Abbreviated transcription (Latin):
acm abiuor axi: Quorũ multitudo. uineit deqme¬
r ationem ÷ pauen a mei nobili celebres appellatione
quor sdireutilees adspeccaculum caobistib obo
noageus quiꝙ col sũ buitõꝗ nobis aper spieuo pole
ucinur ẽt. septentrionalit appollatur obeonsiellat̾
sibindur septentrionis. alter aduersus aequabis
huindaurxta suͥ mer sum latenteq rex polum ipr
auiam latens antar̾ticus mediur &idaimis
omnibis diuadens spieram aoquidialos quenpsi¬
mmimindns ppellant. pnopt̃ ea quod subiatae nlor
netrionib teremocter omneo dieb omnib aequaler
ee lubeenihiloq minur in alus quoq in inime subiec¬
ts sibireionib quae solirortur dioc casir uiderar
umidem sol adhunere applicuerit circulũ parer
horas die inoctirq meutͥ inthunc porrod aret obi
haratq illae duo tropici aertiuur & brumalprbic
era onenostra uicinus aquilo nu. brumalis aurtro
ꝓpinquur ꝑquor obliquur curat signaner ̃ pi

Expanded text:
atque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumeatque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumerationem; pauci tamen nobili celebres appellatione, quos scire utile est ad spectaculum caelestis choitoque nobis et perspicuo polo uicinus est, septentrionalis appellatur ob constellatum sibi sidus septentrionis; alter aduersus aequalis huic iuxta submersum latentemque semper polum ipse etiam latens, antarcticus; medius et maximus omnium bis diuidens sphaeram aequidialis, quem isemerinon appellant, propterea quod subiectis sibi regionibus terrae noctes omnes diebus omnibus aequales exhibet, nihiloque minus in aliis quoque minime subiectis sibi regionibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se applicuerit circulum, pares horas diei noctisque metitur. Inter hunc porro et arctoos hac atque illac duo tropici, aestiuus et brumalis, hic e regione nostra uicinus aquiloni, brumalis austro propinquus. Per quos obliquus curuatur signifer, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quadeclarant᷑ hore quippe mechanici horo lozia
instituenter ꝑ omner puuciar. omnesq &iã plagar
habitabiler sumunt sibi promis ceatq in differen¬
terhorum ipsorumgiomonum muerones pro
puncto & medi&ate solstitialis pilas necerrant :
ergo siestuna uer& & certa medi&ar solstitia lir
pylae. omner aut notae atqom̃a puncta &x amni
regione ternarum adsecunt᷑ uera ista solirme¬
dicatem ꝑ spicuu est quodonirt̃ra punctiui cẽ
habeat & aduersu solir gloliũco parata : sed de for¬
nia quide totiur mundgrae &ia hocam pliur
deenr de media pontione comparations quo didtuer:¬
suunuersi eor porir inuensi tate bacrenus dictum
s odenicarlitẽ s pluera uertente remacerrca sador a ne¬
cumali aures msdiomediatellus comitat᷑ uero morie
carlitis spioene. stellarum omnũ polur & promires
sig ucaulestics siris acquab. liter & propria coruer¬
siane distantib. depingentia circulos aduersor

Expanded text:
qua declarantur horae; quippe mechanici horologia qua declarantur horae; quippe mechanici horologia instituentes per omnes prouincias omnesque etiam plagas habitabiles sumunt sibi promisce atque indifferenter horum ipsorum gnomonum mucrones pro puncto et medietate solstitialis pilae, nec errant. Ergo si est una uera et certa medietas solstitialis pilae, omnes autem notae atque omnia puncta ex omni regione terrarum assequuntur ueram istam solis medietatem, perspicuum est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed de forma quidem totius mundi, terrae etiam, hoc amplius de eiusdem media positione, comparatione quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera uertente semet circa fixos et macui adhaeret medio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce signa caelestia gyris aequabiliter ex propria conuersione distantibus depingentia circulos aduersos
Abbreviated transcription (Latin):
itatemq d faxori asperitato derpicies
inuiłt dicaerso atitornũ leuitatas palaer defo¬
muatdn ae perior limontium nonreeourentit:
n inuos terra dobuntẽ dicimus. red dobosana
pilã sud similem pilai: certitonur cerrae enani¬
lrdine animo racionabiliter conci pienter ue¬
utati nonuisu& sensib inuestigamus. sedadra¬
tionir intellgentiaeq remedia potiur &anu¬
nationemque deducimus
Nunciamqua pacto mediãmundi sedeopti¬
ne at consider abitꝰ opir or simedia non est atq a me¬
dicatis rigore defl&tit. ñeõnia quabli& sui
parte dimidi& ate caeli suprare dimidi&atem
uero altera intrase habebit. nec linear parrec¬
tar & qualih& nota .  usq adex tremũ ambitum
nund ꝑuenientes aequales inuice  aequalia
s patialinearum nonersenullurdocet: minime
ertoa medi&ate defl&tit : quod uero cua plicudine
uniuer saerei comparatae note optineat modu.
declarat acie uerrutorum quignguouer appel¬
lant᷑ a mechanicir adfaciendã solarur umlir a

Expanded text:
 saxosam asperitatem aspiciens similem dicet esse ad tornum leuigatae pilae deformitatem asperiorum montium, non recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, nec pilam sed similem pilae. Certe totius terrae magnitudinem animo rationabiliter concipientes ueritatem non uisu et sensibus inuestigamus, sed ad rationis intellegentiaeque remedia potius examinationemque deducimus. Nunc iam quo pacto mediam mundi sedem obtineat considerabitur. Opinor, si media non est atque a medietatis rigore deflectit, non ex omni et qualibet sui parte dimidietatem caeli supra se, dimidietatem uero alteram infra se habebit, nec lineas porrectas ex qualibet nota et usque ad extremum ambitum mundi peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum non esse nullus docet; minime ergo a medietate deflectit. Quod uero cum amplitudine uniuersae rei comparata notae obtineat modum, declaratur acie uerutorum, qui gnomones appellantur a mechanicis, ad faciendam solariis umbram
Abbreviated transcription (Latin):
partibur & oecaua ubitõdem dieb ohierit per¬
uone nerito ad sc ergione sipectantib uidebitͥ
quidẽ ferri supra. putabit᷑ aute s & ambitũ
aequalem c&eris pauciorib dieb obirre : simi¬
liqerroris pseuerantia fee ambitue menso
non agentadielius &octaua parte iuxtanume¬
rum portionum rep̃sentaturq demũ in. ẽ fi¬
nico anniuersario amfractu &a ambitũ pu¬
tatur emensur Qequalamc&eririniquo & im¬
parigrersu. necia  qordium sui circulire¬
psentatur sebiMalieni idest ⁊odiacicir culi
suminitatem : quod siduu circularu idestma¬
ioris ⁊ odiaci&minoris solstitialis eccentri
⁊uopuneta coniungant᷑ eifiat. N o. Dande ꝑlae
mndior intͥ est. tumã. lineaquã ti oa nultoer omaios
to qua og cumerco solpriferetur longur
a terrasemot ir idest õ minor nolus uidebitꝰ e
loniquo &uam tardior. quõ fit uixta quintã se¬
nirfese parte geminorun : cun uero p ÷ seret

Expanded text:
partibus et octaua, ubi totidem diebus obierit perpartibus et octaua, ubi totidem diebus obierit perueneritque ad Κ, e regione Θ spectantibus uidebitur quidem ferri supra Δ, putabitur autem ΓΔ ambitum aequalem ceteris paucioribus diebus obisse. Similique erroris perseuerantia ΚΕ ambitu emenso nonaginta diebus et octaua parte iuxta numerum portionum repraesentatusque demum in Ε, finito anniuersario anfractu, ΔΑ ambitum putatur emensus aequalem ceteris iniquo et impari gressu nec in Ε exordium sui circuli repraesentatus sed in Α alieni, id est zodiaci, circuli summitatem. Quod si duum circulorum, id est maioris zodiaci et minoris solstitialis eccentri, duo puncta coniungantur et fiat ΜΘ. Deinde per hanc Maior igitur est ΝΜ linea quam ΞΘ multo ergo maior ΝΘ quam ΘΞ. Cum ergo sol per Ν feretur longius a terra remotus, id est a Θ, minor nobis uidebitur e longinquo, etiam tardior, quod fit iuxta quintam semis fere partem Geminorum; cum uero per Ξ feret
Abbreviated transcription (Latin):
nonaginta quattuori semurportionib: oorntine¬
bitꝰ gN ueronõnagintaduũ iemur es it partiũ :¬
tesm n ꝑ octoginta tocto parter hahe bit
& uiuus portis occa uani nesiduus ambitur :
quaest e nobis in puncto agntib inunditotius.
St idestterra. & inde quoad possumur ireu¬
entib super. Atuncferriuideat. ouilla reio
non solsticialir circuli. sed zodiacisit multo alt¬
qris suminitas ad qua uisur noster non patesi ꝑ¬
uenire : Atq. ita ꝑsi ÷ ambitũ meanr ae quabiluer
qcoi ambitus trili o&eris maiorest. plurib ut
necar roest dieb: maiorẽ mambitũ conficiens.
ta partem ⁊odiacicirculi plurib quã ratio
ae quabilitatis. Ecigit diebur obirreoredit : uur¬
sũq ñ ambitu suic incula sicund ae magnit¬
dinir ꝑatrato aequ abiliter dieb nonagntaduob
senus itotenĩ partium est idenambitur. ubi ad
anibitum uelut sequalempriori paucioribur
diob emenspr eademq mado ũ R. mininiuam¬
bitum lustranr tt pote quisit inceco tintaceto

Expanded text:
ttuor semis portionibus continebitur, ΖΗ uero nonaginta duum semis erit partium, item ΗΚ octoginta et octo partes habebit et unius partis octauam, residuus ambitus IMqua est Ε, nobis in puncto agentibus mundi totius Θ, id est terra, et inde quoad possumus intuentibus super Α tunc ferri uideatur, cum illa regio non solstitialis circuli sed zodiaci sit multo altioris summitas, ad quam uisus noster non potest peruenire. Atque ita per ΕΖ ambitum means aequabiliter, qui ambitus tribus ceteris maior est, pluribus ut necesse est diebus maiorem ambitum conficiens, tam partem zodiaci circuli, pluribus quam ratio aequabilitatis exigit diebus, obisse creditur rursumque ΖΗ ambitu sui circuli secundae magnitudinis peragrato aequabiliter diebus nonaginta duobus semis — tot enim partium est idem ambitus — ubi ad ambitum uelut aequalem priori paucioribus diebus emensus, eodemque modo ΗΚ minimum ambitum lustrans, utpote qui sit in octoginta octo
Abbreviated transcription (Latin):
raliter oduersum totiur mundi uolatũ salq rur¬
sus in eodem epicyclo constitutus. iuxta totiur mundi
canuersionẽ moueriergo ẽ⁊ ti ĩe epieyclur ꝑde
serꝓtum MON. circulum naturali mocu
meanr cantraquã mouetͥ tutiur mundi raptatio
moderatae & aequabiliter annispatiocur sum
istũ conficiat: salq idom in hoc eadem epicyclo
constiturur epieyeli quidem suimotui cantrariu
motũ moliat᷑ mundiuero totiur camitatu seꝗđt᷑ :
gradiens &cũ ꝑuenerit ad õ littera quartam

Expanded text:
raliter aduersum totius mundi uolatum solque rurraliter aduersum totius mundi uolatum solque rursus in eodem epicyclo constitutus iuxta totius mundi conuersionem moueri. Ergo ΕΖΗΚ epicyclus per descriptum ΜΟΝΞ circulum naturali motu means, contra quam mouetur totius mundi raptatio, moderate et aequabiliter anni spatio cursum istum conficiat, solque item in hoc eodem epicyclo constitutus epicycli quidem sui motui contrarium motum moliatur, mundi uero totius comitatum sequatur. gradiens et, cum peruenerit ad Ο litter
Abbreviated transcription (Latin):
rur sumq ec de mepicydo motop ÷ a ambreũsol
ax ade. ꝑtens contra quã fert epilus suus
moras faciens tardiur addeferetꝰ taraiusq
E Mobibit quadrantẽ multoq putat᷑ tardius
A.A. rodia ci circuli quadrante ꝑagrarse sica
& epicilur anno uerrente confici&cur sum suu
&i solnaturalem estq insolis circuitu maximũ
uit̃ uallum a .uadẽ idesta terra ad summum
limitẽ solstitialis epieylomininũ uero ad eiur¬
dem infimum limitem.
demons crauimus in ecentrir circulir. nunc siut qui¬
da putant per epicydos globor fertur nihilomi¬
nus moderatireum grsnbur temperatirq consicer
aniuorcursur. & posita epicyclarum farmadoco
mitant notȩ aBΓ a: solstitialis uero &cludenr
rodiacicir euli punccum idest e n ꝑ habeur
ipse proprium punccum .M. & puncto quide o
interualloauit mdescribat circulur Moñz &¬
ẽ Z TII epierclur inͭᷝᷝ e catͥ cu̾uniuersimundi
uertiqner apisimiliter ut ceteri igier aborienti
in occidentẽ raptatu cortidiano. ferriramennatu¬

Expanded text:
ambitum sol a Η ad Ζ pergens contra quam fertur epicyclus suus moram faciens, tardius ad M deferetur tardiusque ΞΜ obibit quadrantem, multoque putatur tardius ΔΑ zodiaci circuli quadrantem peragrasse. Sic et epicyclus anno uertente conficiet cursum suum et sol naturalem, estque in solis circuitu maximum interuallum a Θ ad Ε, id est a terra ad summum limitem solstitialis epicycli, minimum uero ad eiusdem infimum limitem. demonstrauimus in eccentris circulis, nunc si, ut quidam putant, per epicyclos globos fertur, nihilo minus moderatis eum gressibus temperatisque conficere annuos cursus exposita epicyclorum forma docemitant notae ΑΒΓΔ solstitialis uero excludens zodiaci circuli punctum, id est ΕΖΗΚ, habens ipse proprium punctum Μ et a puncto quidem Θ, interuallo autem Μ describatur circulus ΜΟΝΞ et ΕΖΗΚ epicyclus intellegatur cum uniuersi mundi uertigine rapi similiter ut ceteri ignes ab oriente in occidentem raptatu cotidiano, ferri tamen natu
Abbreviated transcription (Latin):
angustantre iuxcadia inerum terre rĩ p̃. & d&tra
leuaq omnia inluminant. terrauero obi&t a lumi¬
in solis circum fluentere lumine umbraerricit
adiamari suilatitudine mangustiam proueeta
&usq ad finem ultimũ ancustiarum ad tenuat᷑a :
quã cumincide se noeturnaluna diamoiroater¬
rac sole distans. ut quae prłialuce indigat atq
a sole semꝑ mutuetur & sitminor quamterraobsir¬
tente sibi ea in tenebrar conditur : porro cum non
addir&tum rigoremsolir terraeq & lunaapossitio
conueni& ut perpuncta medictatum ranreat
diam&rae linea sed solinaquilone lunamaustrũ
uergat uel contra euasa terrena umbranullam
paticur obscurationem :
Acͥ dohir quide hactenus. nuncuero ia pagra¬
tis omnib: ueniamur ador atione : &iam
Omnerere cõmixtum illudgnur essentiae¬
consum ptumerat huiurmodi sectionibur¬

Expanded text:
angustant se iuxta diametrum terrae ΠΡ et dextra laeuaque omnia illuminant; terra uero obiecta lumini solis, circumfluente se lumine, umbram efficit a diametri sui latitudine in angustiam prouectam et usque ad finem ultimum angustiarum attenuatam. Quam cum inciderit nocturna luna diametro a terra et sole distans, ut quae propria luce indigeat atque a sole semper mutuetur et sit minor quam terra, obsistente sibi ea in tenebras conditur. Porro cum non ad directum rigorem solis terraeque et lunae positio conueniet, ut per puncta medietatum transeat diametra linea, sed sol in aquilonem, luna in austrum uergat uel contra, euasa terrena umbra nullam patitur obscurationem. Ac de his quidem hactenus; nunc uero iam peragratis omnibus ueniamus ad orationem. «Et iam omne fere coconsumptum erat huius modi sectionibu
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuurepie dicontraria est conuerno mundiconuer¬
norus Luciser uero & mercuriur comtranior rep
motus &erant mundicineum accioni : quid am
ueroputant ontrar an ierse inhi rstellinppt ea

Expanded text:
cuius epicycli contraria est conuersio mundi conuercuius epicycli contraria est conuersio mundi conuersioni, Lucifer uero et Mercurius contrarios semper motus exerant mundi circumactioni. Quidam uero putant contrariam uim esse in his stellis propterea