comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis enĩ facilis lapsus. & ordini clericorũ fit indignissi¬
ma in iuria : si desertor es monasteriorũ admilitiam
clericatus eliguntur. cũ ex his quu in monasterio ꝑma¬
nent. non tam nisi ꝓbatiores atq melior es inclerũ
assumere soleamus. nisi forte si cut uulgares dicunt.
malus coraula. bonus simphonia cus est. ista idem
ipsi uulgares de nobis io cabuntur. dicentes: malus
monachus. bonus clericus est nimis dolendum si
ad tam ruino sã suꝑbiã monachos subrigimus. &
tam graui contumelia clericos dignos putamus
inquorũ numero sumus. cũ aliquando etiã bonus
monachus uix bonũ clericũ faciat. si adsit ei suffi¬
ciens continentia & tam̃ desit instrustio necessaria
aut ꝑ sonae regularis integritas. sel deistis credo ar

Expanded text:
ipsis enim facilis lapsus et ordini clericorum fit indignissiipsis enim facilis lapsus et ordini clericorum fit indignissima iniuria, si desertores monasteriorum ad militiam clericatus eliguntur, cum ex his, qui in monasterio permanent, non tamen nisi probatiores atque meliores in clerum adsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'malus choraula bonus symphoniacus est\\ ita idem ipsi uulgares de nobis iocabuntur dicentes malus monachus bonus clericus est\'. nimis dolendum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus et tam graui contumelia clericos dignos putamus, in quorum numero sumus, cum aliquando etiam bonus monachus uix bonum clericum faciat, si adsit ei sufficiens continentia et tamen desit instructio necessaria aut personae regularis integritas. Sed de istis, credo, ar
Abbreviated transcription (Latin):
singulos quos uolueris sermones corũ conscriptos &
emendatos. mitti nobis Nam & ego qđ iussisti non
neglego & dethiconii septem regulis uł clauibus.
sicut sȩpe iam scripsi cognoscere quid tibi uid eatur
exspesto fratrem hilarinum hipponiensem archiatrũ
& principalemimnultũ cõmendamus nã defratre
romano quid satagas nouimus. ñihilq petendũ ẽ.
nisi ut tepillo adiuuet dñs. Am̃ &płc adsłm auselium
it ceras nullas tua euener abilitatis ex quo ab inuicẽ
corporaliter digressisumus accepi: nunc uero legi
epistol ambenignitatis tuȩ dedonato & fratreeius & quid
responderem diu flustuaui: sed tam̃ etiã atq etiam
cogitanti quid sit utile saluti eorũ quib nutriendis in
xp̃oseruimus : nihil mali aliud occurrere potuit. nisi
non cẽ istã uiã dandam seruis dĩ. ut facilius seputent
eligi ad aliquid melius. si fastifuerint deteriores &

Expanded text:
singulos, quos uolueris, sermones eorum conscriptos et singulos, quos uolueris, sermones eorum conscriptos et emendatos mitti nobis. nam et ego, quod iussisti, non neglego et de Tychonii septem regulis uel clauibus, sicut saepe iam scripsi, cognoscere, quid tibi uideatur, expecto. Fratrem Hilarinum, Hipponiensem archiatrum et principalem, multum commendamus. nam de fratre Romano quid satagas, nouimus nihilque petendum est, nisi ut te pro illo adiuuet dominus. amen. XLII. DOMINIS itteras nullas tuae uenerabilitatis, ex quo ab inuicem corporaliter digressi sumus, accepi. nunc uero legi epistulam benignitatis tuae de Donato et fratre eius et, quid responderem, diu fluctuaui. sed tamen etiam atque etiam cogitanti, quid sit utile saluti eorum, quibus nutriendis in Christo seruimus, nihil mihi aliud occurrere potuit nisi non esse istam uiam dandam seruis dei, ut facilius se putent eligi ad aliquid melius, si facti fuerint deteriores. et
Abbreviated transcription (Latin):
tem dignetur ex audire : quẽ tuꝑ eos loquentẽ ñ dedig¬
naris audire. Eatur ambuletur. curratur inuia
dñi. benedicantur pusilli cũ magnis. iucunditati
in his quidicunt cis. indomodñi ibimus: prȩcedant
illi & sequantur isti: Imitatores fasti eorũ sicut & illi
lerantia cumsalute ꝑseuerandi usq infinem: pecsinat
dñs temptari supra quã possumus ferre : sed faciat cũ
tẽptatione etiam exitũ ut possimus sustinere. orate
ꝓnobis digni exaudiri: cũ tanto quippe sacrificio acce¬
ditis ad eum sincerissimȩ dilestionis. & laudisetus in ore¬
rib ur̃is orate ut etiam nobis hȩc luceant. qm̃ ui
uit ille quẽ oratis cum quanto nr̃o gaudio Pceant¬
in corde nr̃o iucundans animit nr̃am ita est: q̃uia
it& ꝓmissum est: Itc erit qđ restatꝰ sicut ꝓmissum est
Obsecramus te ꝑ eũ qui tibi ista donauit & populum
cui seruis hac paste benedistione ꝑ fundi: ut iubeas

Expanded text:
tem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedigtem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambuletur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sicut et illi lerantia cum salute perseuerandi usque in finem nec sinat dominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis et laudis eius in operibus uestris. orate, ut etiam nobis haec luceant, quoniam nouit ille, quem oratis, cum quanto nostro gaudio in. corde nostro iucundant animam nostram. ita est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicut promissum est. obsecramus te per eum, qui tibi ista donauit et populum, cui seruis, hac per te benedictione perfudit, ut iubeas
Abbreviated transcription (Latin):
mpletũ ẽ gtuidio os nostrum & lingua nr̃ a exultatione
Inuntiantib litteris tius scãm cogitationẽ tuã ad iu¬
uante dño qui eam inspirauit adeffestũ cẽꝑdustom
de omnib: ordinatis fratribinr̃is & p̃cipue de sermone
presbiterorum qui p̃sente populo infunditur. ꝑ quorũ
linguas clamat caricas tua maiore uoce in cordibus
haminũ quã illi in aurib: dõ graticas Nam quid me¬
lius ost aliud & animo geramus & ore promamus &
calamo ex primamus quã dõ gratias. hoc nec dicibre¬
uius. nec audirilȩcitius nec intellegi gratius. nec agi
frustuosius potest: dõ gratias. quite & tã fideli pectore
dicauit erga filios tuos. & id qđ in intimo animȩ habeas
qđ humanus oculus ñ penetrat eduxit inlucem . donan¬
do tibi ñ solũ ut bene uelles uorun etiã quib posset ap¬
parere qđ uelles ita planefiat fiat : luccant hȩc opera
corã ominib : uideant geudeant glorificent patrem
qui in caelis est : talib delecteris in dño ipsete ꝓeis oran¬

Expanded text:
strum et lingua nostra exultatione nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse perductam de omnibus ordinatis fratribus nostris et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur. per quorum linguas clamat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nam quid melius et animo geramus et ore promamus et calamo exprimamus quam \'deo gratias? hoc nec dici breuius nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat. luceant haec opera coram hominibus, uideant, gaudeant, glorificent patrem, qui in caelis est; talibus delecteris in domino, ipse te pro eis oran
Abbreviated transcription (Latin):
cõplebunt᷑: quanto magis illud qđ ex magna paste ꝑ eos agen¬
dũ fuit quã uis & posteris eorũ eadẽ astio seruaret Qđ aũt dix̃
apłs nũquid ñ audierunt. In omnẽ t̾rã exiit sonus corũ & in
fines orbis terrȩ uerba eorũ : quã uis locutus sit p̃teriti temporis
uerbis : tam̃ qđ fucurũ fuerat dix̃. Non qđ icm fastũ atq cõpletũ
Sicut &ipse ꝓpheta quo usus ẽ teste ñ ait in omnẽ terrã exiturus ẽ:
sed exiit inquit sonus eorũ qđ utiq ñdũ erat fastũ quale ẽetiã
illud foder̃ manusmeas & pedes . qđ tam̃ longe postea fastũ noui¬
mus: sed ncistas ꝓpheticas tantũ locutiones ñ & a postolicas fuisse

Expanded text:
complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agencomplebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris eterram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Quo pasto igit̃ ab apostolis ep̃dicatio ista cõpleta quando ad huc
usq suntgentes qđ cestissimũ ẽ nob in quib modo coepit & inquib
ñdũ coepit in pleri: Non itaq sic distũ ẽ apłis eritis mihi testes
in hierusalen & in cota iudea & samaria &usq ad extremum
t̃rȩ tã quã ipsi soli quib tunc loquebat̾ tantũ munus fuerint
impleturi. sed sicut eis solis uidet̃ dixisse qđ dix̃. Ecce uobis cũ
sũ usq ad consũmationẽ scłi: qđ tam̃ eũ uniuersȩ ecclesiȩ pro
misissȩ quȩ aliis morientib aliis nascentib: hic usq in scłi con¬
sũ mationẽ futura ẽ : quis ñ intellegat sicut eis & illud ait
qđ ad eos omnino ñ ꝑtineat. & tam̃ sic distũ ẽ tãquã ad solos
etiã ꝑtineret᷑ Cũ uideritis hȩc om̃a. scitote quia ꝓpeẽinianius
Ad quosenĩ hoc ꝑtinet nisi ad eos qui incarnetunc erunt cũ om̃a

Expanded text:
Quo pacto igitur ab Apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc Quo pacto igitur ab Apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes quod certissimum est nobis in quibus modo coepit, et in quibus nondum coepit impleri? Non itaque sic dictum est Apostolis, Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae misisse, quae aliis morientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis : ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
do Si ergo quia ꝓphetia ueritatis mentiri ñ potest: ne¬
cesse ẽ ut om̃s gentes quas fecit ds̃ ad orent eũ: quomodo
ad orabunt eũ nisi inuocent eũ: guomodo aũt inuocabunt
inquẽ ñ crediderunt : aut quomodo credent quẽ ñ audi
erunt : quo modo aũt audient sinep̃dicante : aut quo¬
modo p̃dicabunt nisi mittantur: Mittec enĩ angelossuos
& congregat elestossuos a quat tuor uentis idẽ ab uniuer¬
so or beterrarũ in quib ergo gentib: ñdũ est ecclesia opor¬
tet ut sit non ut om̃s quiibi fuerint credant: om̃s enĩ gentes ꝓmis¬
se sunt ñ om̃s homines omniũ gentiũ: Non enĩ omniũ est fides:
Credit itaq omnis gens̃ omnib iã hominib qui electisunt ante
constitutionẽ mundi incȩteris ñ credit &credentes odit. Quomo¬
do enĩ & illud implebit᷑ Et eritis omnib gentib odio ꝓpt̃ nom̃
meũ nisi in omnib gentib sint & quioderint & quos oderint

Expanded text:
do. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, nedo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo moerunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Mittit enim Angelos suos, et congregat electos suos a quatuor ventis , id est ab universo orbe terrarum. In quibus ergo gentibus nondum est Ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes qui ibi fuerint credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium: non enim omnium est fides . Credit itaque omnis gens in omnibus qui electi sunt ante constitutionem mundi , in caeteris non credit, et credentes odit. Quomodo enim et illud implebitur, Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum ; nisi in omnibus gentibus sint et qui oderint, et quos oderint? 49.
Abbreviated transcription (Latin):
gentes quas fecistiuenient & adorabunt corã tedñe: Non enim
delocissuis migrando uenient. sed in locissuis credendo. Decre¬
dentib quippe dñs dixit Nemopotest uenire adme: nisi da tũ ei¬
fuerit apatremeo Propheta aũt dicit : Et adorabunt eũ unus¬
quisq deloco suo om̃s insulȩgentiũ om̃s insulȩdix̃ tãquã di¬
ceret. etiã om̃s insulȩ hinc ostendens quđ nulla reliquat
terrarũ ubi ñ sit eccł a. quando nulla relinquet̃ in sularũ
quarũ ñ nullae ctiã in oceano sunt constitutȩ & quasdã earũ
quo una quȩq in sula cingit̃ sicut in uniuerso orbetrarũ
quȩ tãquã omniũ quodã modu maxima ẽ insula quia
ipsã cingit oceanus ad cuius litora in occidentalib pasti¬
b ecel esiãꝑuenisse iã nouimus & quo cũq litorũ cius non¬
dũ ꝑuenit ꝑuentura ẽ utiq frustificando atq crescen¬

Expanded text:
gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credendo. de credentibus quippe dominus dixit: Nemo potest uenire ad me, nisi datum fuerit ei a patre meo; propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' dixit, tamquam diceret \'etiam omnes insulae\' hinc ostendens, quam nulla relinquatur terrarum, ubi non sit ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae et quasdam earumquo unaquaeque insula cingitur, sicut in uniuerso orbe terrarum, quae tamquam omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cuius littora in occidentalibus partibus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescen
Abbreviated transcription (Latin):
rio. & illupsi eorũ p̃festi xp̃iani eẽ coeper̃. Interiores eũt qui
sub nulla sunt potestate : romana prorsus nec religione xp̃i ana
in suorũ aliquib detinent : neq ullo modo restedicipotestistos
ad ꝓmissionẽ dĩ ñ ꝑtinere: Non enĩ romanos. sed om̃s gentes
dñs semini abrahȩ media quoq iuratione ꝓmisit ex qu& ꝓ¬
missione iam fastũ ẽ. ut ñ nullȩ gentes quȩ ñ tenent᷑ dicione
romana recipsent euangeliũ & ad iungerent᷑ ecclesi&e
quȩ frustificat & crescit in uniuersomundo : Adhuc enĩ habet
qđ crescat donecfiat qđ de xp̃o insalomonis figura pro¬
phecatũ ẽ: Dominabitur a mari usq admare : & aflumine
usq ad terminos trae: a flumine scilicet ubibaptizatus ẽ
re : totus ẽ orbis cũ omnib qm̃ mari oceano. cingit᷑ uni¬
uersus: Quomodo aũt implebit᷑ aliter illa ꝓphetia Om̃s

Expanded text:
rio, et illi ipsi eorum praefecti Christiani esse coeperunt. interiores autem, qui rio, et illi ipsi eorum praefecti Christiani esse coeperunt. interiores autem, qui sub nulla sunt potestate Romana, prorsus nec religione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissionem dei non pertinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romana, reciperent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de Christo in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, \'a flumine\' scilicet, ubi baptizatus est, re\' totus est orbis cum omnibus, quoniam mari Oceano cingitur uniuersus. quo modo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tellegentias dõ placuit exercere. ñ solũ alius alio mouet
acutius eorũ qui scripturas scãs ñ inꝓbabilit̃ trastant. sed
etiam quilibet unus illorũ aliquandominus aliquando me¬
lius intellegit. Nescio tam̃ utrum in tueri aliquid cestius
si ulla ratione seu facultate posse¬
mus quã illud qđ in epistola priore iã posui. quando eugłio
mundus uniuersus impleat᷑ Qđ enĩputat uenerabilitastua iã
hoc ꝑipsos apłos fastũ ñ ita eẽ cestis documentis ꝓbaui: sunt
enĩ apud nos hoc ost in africa barbarȩ innumer abiles gentes
in quib nondũ eẽ p̃dicatũ euangelium ex his quiducunt᷑ inde
captiui & romanorũ seruitiis ammiscent᷑ cottidie nob̵ ad discere
in pronitir. ẽ: Pccucitam̃ anni sunt ex quo qui dẽ eorũ rarissimi
atq paucissimi qui pacati romanis finib adherent. ita ut non
habeant reges suos sed eis p̃fecti aromano constituant᷑ impe¬

Expanded text:
tellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouettellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouetacutius eorum, qui scripturas sanctas non inprobabiliter tractant, sed etiam quilibet unus illorum aliquando minus aliquando melius intellegit. Nescio tamen, utrum intueri aliquid certius in hac quaestione possemus, si ulla ratione seu facultate possemus, quam illud, quod in epistula priore iam posui, quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim putat uenerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, cotidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur impe
Abbreviated transcription (Latin):
abeo aduentus ultimus inseipso quando ẽ iudicaturus uiuos¬
& mortuos. ita ꝓmittit᷑ ut ꝓpinquaredicat᷑. Et qđ inultimo
sermonis scđm mattheũ ipse omnino aduentus euident̃ ex prumit¬
cuius seperius quibusdã signis ꝓpinquitas intellegenda monstrat᷑¬
ad hoc quippe apud mattheum. sermo ipse coneludit̾: Cũ aũt uene
om̃s gentes & cetera usq adillud ubiait: Et ibunt hi insup¬
pliciũ ȩt̃num. iustiaũt inuitã ȩt̃nã. hoc enĩ nullus ambigit
dexp̃i aduentu nouissimo. & fine scłi fuis se p̃distũ: Nam &
illas quinq ȩq uirgines ñ defuerunt : qui ñ contẽtibili dis¬
putatione docere uoluerint. Adhunc eius aduentũ qui nunc
fit ꝑ ecclesiã ꝑtinere. sed hȩc ñ sunt temere pollicenda ne
aliquid occurrat qđ ualide contradicat: prȩsertim: qui a
cũ intalib diuinorũ eloquiorũ obscuritatib quib: nr̃as in¬

Expanded text:
ab eo ille aduentus ultimus in se ipso, quando est uiuos indicatoras eab eo ille aduentus ultimus in se ipso, quando est uiuos indicatoras et mortuos, ita promittitur, ut propinquare dicatur, et quod in ultimo sermonis secundum Matthaeum ipse omnino aduentus euidenter exprimcuius superius quibusdam signis propinquitas intellegenda monstratad hoc quippe apud Matthaeum sermo ipse concluditur: Cum autem uenomnes gentes et cetera usque ad illud, ubi ait: Et ibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. hoc enim nullus ambigit de Christi aduentu nouissimo et de fine saeculi fuisse praedictum. nam et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt qui non contemptibili disputatione docere uoluerint ad hunc eius aduentum, qui nunc fit per ecclesiam, pertinere. sed haec non sunt temere pollicenda, ne aliquid occurrat, quod ualide contradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpeestestas. Ito & uos cũ uideritis hȩc om̃a scitote qm̃ ꝓpe est
inianuis. Tuncergo sciemus ppeeẽ cũ uiderimus ñ aliqua eorũ
sed hȩc om̃a in quib & hoc est qđ uidebit̃ filius hominis ueni¬
ens & mietet angelossuos i dequattuor mundi partib id est
de toto orbe t̾rarũ congregetelestossuos. Qđ cota hora nouissi¬
ma facit ueniens in suis mẽbris tãquã innubib uł in tota ipsa
ecclesia qđ ẽ corpuscius tã quã innube magna frustificante
atq crescente inuniuers omundo. ex quo coepit p̃dicare & di¬
cere agite penitentiã apꝓpin quabit enĩ regnũ caelorum:
lte ut fortasse om̃a quȩ ab histrib: euangelistis dista sunt de
eius aduentu diligentius inter se collata atq discussa mueni¬
antur adhoc ꝑtinet : qđ cottidie uenit in corpore suo. quȩ ẽ ecła
Dequo aduentu suo dix̃: Amodo uidebitis filiũ hominis seden tem
adextris uirtutis & uenientẽ in nubib: cȩli: exceptis his locis ubi

Expanded text:
pe est aestas; ita et uos cum uideritis haec omnia, scitote, quia prope est in ianuis. Tunc ergo scimus prope esse, cum uiderimus non aliqua eorum sed haec omnia, in quibus et hoc est, quod uidebitur filius hominis ueniens et mittet angelos suos et de quattuor mundi partibus, id est de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, ex quo coepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit enim regnum caelorum, ita ut fortasse omnia, quae ab his tribus euangelistis dicta sunt de eius aduentu, diligentius inter se conlata atque discussa inueniantur ad hoc pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. quod est ecclesia, de quo aduentu suo dixit: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, exceptis his locis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ab angelis. sic ueniet quo modo eũ uidistis euntẽ inccelum:
Merito credendus ẽ ñ solũ in eodem corpore uerũ etiã in nube
uenturus. qm̃ sic ueniet sicut abiit & nubes eũ suscepit ab¬
euntem. sed horum duorũ quid hic potius eligendum sit. iudi¬
caredifficile ẽ. Promtior quidem sensus est ut quisq cũ audie¬
rit uł legerit & tunc ui debunt filiũ hominis uenientẽ in nu¬
be cũ potestate magna & maiestate : Ipsum prorsus accipiaat
eius aduentũ ñ ꝑecclesiã sed ꝑseipsum quando uenturus ẽ
aduiuos & mostuos iudicandos. Sed qm̃scripturȩ scrutan¬
dȩsunt nec earũ suꝑficie debemus eẽ contenti quȩ ad exerci¬
tationẽ nr̃am ita modificatȩ sunt ut altius sepenetrare
uelint: diligent̃ sunt inspicienda sequentia Cũ enĩ dixisset
& tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ in nube in potesta te
magna in mauestate : Ad iunxitatq ait his aũt fieri in

Expanded text:
ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito credendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit, iudicare difficile est. promptior quidem sensus est, ut-quisque. cum audierit ubibus cum potestate magna et majestate, ut ipsum prorsus accipiat eius aduentum non per ecclesiam sed per se ipsum, quando uenturus est ad uiuos et mortuos iudicandos. sed quoniam scripturae scrutandae sunt nec earum superficie debemus esse contenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut altius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maie
Abbreviated transcription (Latin):
dicat pax & securitas altera qua sol obscuretur & ñ declu¬
na lum̃ suũ & dequa cadent stellȩ & inqua uirtutes cȩlorum
moueant᷑. & tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ innube cũ
potestatemagna & maiestate. Qđ uideo duob modis accipi posse
siue in eccła tã quã in nube uenientẽ sicut etiã nunc uenire
ñ cessat. secundũ id qđ ait: Amodo uidebitis filiũ hominis
sedentẽ adextris uirtutis & uenientẽ in nubib caeli. Sedideo
tunc cũ potestate magna & maiestate: quia maior potestas &
maiestas illius apparebit sc̃ĩs quib magnã uirtutẽ dabit
netanta ꝑsecutione uincant᷑ siue incorporesuo in quo sed et
ad exterã patris. in quo etiã mostius est & resurrexit & ascen¬
dit incȩlũ secundũ qđ scriptũ ẽ in astib apłorũ: hisdistis
nubes suscepit eũ & sublatus ẽ ab eis. Et quia illic etiã distũ ẽ

Expanded text:
dicat: Pax et securitas, altera, in qua sol obscuretur et non det ludicat: Pax et securitas, altera, in qua sol obscuretur et non det luna lumen suum et de qua cadant stellae et in qua uirtutes caelorum moueantur. Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. quod uideo duobus modis accipi posse sine in ecclesia tamquam in nube uenientem, sicut etiam nunc uenire non cessat secundum id. quod ait: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli. sed ideo tunc cum potestate magna et maiestate, quia maior potestas et maiestas illius apparebit sanctis, quibus magnam uirtutem dabit, ne tanta persecutione uincantur, siue in corpore suo, in quo sedet ad dexteram patris, in quo etiam mortuus est et resurrexit et ascendit in caelum, secundum quod scriptum est in actibus apostolorum: His dictis nubes suscepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ridente mundi felicitate dicentib pax & securitas: tunc
stellȩ cadent decaelo & uir tutes cȩlorũ mouebunt᷑ : qm̃ multi
qui gratia fulgere uidebant᷑. ꝑ sequentib cedent & cadent
& quidã fideles fortissimi turbabunt. Ideo aũt secundum
mat theum & marcũ post tribulationẽ dierum illorũ dicitur
hoc futurum ñ quia tpansasta tota illa ꝑsecutione accident
ista. sed quia p̃cedet tribulatio ut sequat᷑ quorudã defestio
łtquia ꝑ om̃s dies illos ita fiet ꝓpterea post tribulationẽ dicrũ
illorũ. sed tam̃ in eisdem dieb fiet qđ ergo distũ ẽ scđm lucã¬
et in terris pressura gentiũ: gentes uoluit intellegi ñ ꝑtinen¬
tes ad semen a brahȩ in quobenedicunt᷑ om̃s gentes. sed gentes
quȩ ad sinistrãstabunt quando congregabunt᷑ ante iudicem
uiuorũ & mortuorũ om̃s gentes. Utraq pars enĩ ẽrit in omni¬
b. gentib: una quȩ prȩmat altera quȩ prematur una quȩ

Expanded text:
ridente mundi felicitate dicentibus: Pax et securitas tunc ridente mundi felicitate dicentibus: Pax et securitas tunc stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, quoniam multi, qui gratia fulgere uidebantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles fortissimi turbabuntur. ideo autem secundum Matthaeum et Marcum post tribulationem dierum illorum dicitur hoc futurum, non quia transacta tota illa persecutione accident ista, sed quia praecedet tribulatio, ut sequatur quorundam defectio, et, quia per omnes dies illos ita fiet, propterea post tribulationem dierum illorum sed tamen in eisdem diebus fiet. Quod ergo dictum est secundum LucaEt in terris pressura gentium, gentes uoluit intellegi non pertinentes ad semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes, sed gentes, quae ad sinistram stabunt, quando congregabuntur ante iudicem uiuorum et mortuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quae prematur, una, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mouebunt hȩc quippe in eccła melius existimo intellegi
dixisse uideatur quȩ huic mundo & ante primũ eius aduenũ¬
euenire consueuerat: & in rideamur ab eis qui hȩc uelut nouissi¬
ma & omniũ maxima orrescimus. plura in historia gentium
& multo maiora legerunt. Ecclesia est enĩ sol & luna &stellae
cui distũ ẽ speciosa sicut luna &electa sicut sol. Ab hoc adora¬
tur io sephnr in hoc mundo: uelut inegypto exhumillimo sub¬
limatus Nã illũ ioseph mater ceste adorareñpotuit: qui a
ante defunsta ẽ quãia cobuenis set ad filiũ ut illius somniip¬
phetici ueritas adimplenda xp̃o dño seruaret̃ Quando enĩ
sol obscurabit & luna ñ dabic lumensuũ &stellȩ cadent derelo
& uistutes caelorũ cõmouebunt̃ sicut ab aliis duob euangelistis
hic locus cõmemoratus ẽ ecclesia ñ apparebit. Impiis tunc ꝑ¬
secutorib ultra modũ seuientib & remoto timore tãquã ar¬

Expanded text:
mouebuntur. Haec quippe in ecclesia melius existimo intellegi,mouebuntur. Haec quippe in ecclesia melius existimo intellegi,aedixisse uideatur, quae huic mundo et ante primum eius aduenteuenire consueuerant, et inrideamur ab eis, qui haec, quae uelut nouissima et omnium maxima horrescimus, plura in historia gentium et multo maiora legerunt. ecclesia est enim sol et luna et stellae, cui dictum est: Speciosa sicut luna, electa sicut sol. ab hac adoratur Ioseph noster in hoc mundo uelut in Aegypto ex humillimo sublimatus: nam illum Ioseph mater certe adorare non potuit, quae ante defuncta est, quam Iacob uenisset ad filium, ut illius somnii prophetici ueritas adimplenda Christo domino seruaretur. quando enim sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, sicut ab aliis duobus euangelistis hic locus commemoratus est, ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum saeuientibus et remoto timore tamquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc utant̾ hoc mundo tãquã ñ utentes. quia &siadmul¬
tos apłorũ tẽporib distũ ẽ : pia tam̃ sollicitudine cogitant
qđ distũẽ Tempus breueest Nonne amaxima paste eorũ
nouellatur edificatur emitur. possidetur. gerunt᷑ ad huc
honores. ducunt᷑ uxores dehis loquor qui expestant dñm
te audiunt a postolũ prȩcipientẽ . quẽ am modũ uiuere debe¬
ant uxores cũuiris uiricũuxorib filii cũ parentib partes
cũfilus. serui cũ dominis. domini cũ seruis. Nonne hii om̃s
in his omnib utunt hoc mundo : Arant : naiugant cõparanT
generant militant amministrant : puco qđ ñ erunt sic quan¬
doerunt quȩ in euangelio p̃dista sunt signa. insole& luna &
st ellis & interris pressura gentiũ. Prȩcon fusione sonitus ma¬
ris& flustuũ arescentib hominib: prȩtimore & exspestacio¬
ne quȩ suꝑuenient uniuerso orbi Nam uirtutes cȩlorum

Expanded text:
adhuc utuntur hoc mundo tanquam non utentes? Quia etsi ante muladhuc utuntur hoc mundo tanquam non utentes? Quia etsi ante multolorum temporibus dictum est, pia tamen sollicitudine cogitant, quod dictum est: Tempus breue est? nonne a maxima parte eorum nouellatur, aedificatur, emitur, possidetur, geruntur adhuc honores, ducuntur uxores ? de his loquor, qui expectantes dominum te audiunt apostolum praecipientem, quem ad modum uiuere debeant uxores cum uiris, uiri cum uxoribus, filii cum parentibus, parentes cum filiis, serui cum dominis, domini cum seruis. nonne hi omnes in his omnibus utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt, signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gentium prhominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi; nam uirtutes caelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat interitus. & eos aduentus dñi sicut fur in noste con¬
p̃hendat. quando e contrario gaudeburt & exultabunt
qui diligunt manifestationẽ dñi Nunc aut istamala quȩ
tã quã suma & extrema credant᷑ utriq. genti & utriq reg¬
no. & xp̃i scilicet & diaboli uidemus eẽ cõmunia. Pariter
quippe his & boni affligunt᷑ & mali: nec est quidicat pax
& securitas. ubicũq contingunt. uł metuitur ne contingant
Interq tam̃ mala adhuc usq quaq frequentatur luxoriosa
conuiuia: feruet ebriositas. a uaritia grassatur: pstreninT
lasciui cantus: organa tibiae. lyrae citharae. tesserae
multa & uaria sonorũ genera atq ludorum hoc in est ares¬
cere prȩtimore anpotius madescere prȩlibidine. sed hȩ
filii tenebr arum abundantius habebunt & exercebunt: cum
dixerint paex & securitas quid ipsi filuilucis & filiidiei qui non
sunt intenebris. ut eos tã quã fur dies ille conphendat. Nonne

Expanded text:
erueniat interitus et eos aduentus domini sicut fur in nocte comerueniat interitus et eos aduentus domini sicut fur in nocte comprehendat, quando e contrario gaudebunt et exultabunt, qui diligunt manifestationem domini. nunc autem ista mala, quae tamquam summa et extrema creduntur, utrique genti et utrique regno et Christi scilicet et diaboli uidemus esse communia; pariter quippe his et boni affliguntur et mali nec est, qui dicat: Pax et securitas. ubicumque contingunt uel metuitur, ne contingant. inter quae tamen mala adhuc usque quaque frequentantur luxuriosa conuiuia, feruet ebriositas, auaritia grassatur, perstrepunt lasciui cantus, organa, tibiae, lyrae, citharae, tesserae, multa et uaria genera sonorum atque ludorum. hocine est arescere prae timore an potius madescere prae libidine? sed haec filii tenebrarum abundadixerint, Pax et securitas. 38. Quid ipsi filii lucis et filii diei, qui non sunt in tenebris, ut eos tanquam fur dies ille comprehendat? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
nos inquis poena nr̃a cõpellit ad eẽ iamfinẽ dũ implot᷑
qđ ꝓnuntiatũ ẽ Arescentib hominib p̃timore & exspesta¬
tione quȩ supuenient uniuerso orbi Nullã inquis patriã
nullũ locũ nr̃is tẽporib ñ affligi cut tribulari cestũ ẽ sicut
distũ ẽ p̃tinore & exspestatione quȩ suꝑueruent uni uerso oibi
Siergo ista mala quȩ nunc patit᷑ genus humanũ cesta s unt in
nib p̃timore & exspestatione: continuo sub iunxit Nã uir tu¬
tes cęlorũ mouebunt᷑: & tunc uidebunt filiũ hominis uenientẽ
cũ potestate magna & ma iestate. Uideamus itaq ne forte
melius intellegit᷑ ñ ea modo impleri quȩ p̃dista sunt illis uer¬
sic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad eccłam ꝑtineat
quȩ uni uerso orbe tribulabit᷑. ñ ad eos qui tribulant eã
Ipsi enĩ disturi sunt pax & securitas: ut repentinus illis suꝑ¬

Expanded text:
nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi. \'nullam\', inquis, \'patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indnibus prae timore et expectatione, continuo subiunxit: Nam uirtutes caelorum mouebuntur. et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. Videamus itaque, ne forte melius intellegatur non ea modo impleri, quae praedicta sunt illis uersic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad ecclesiam pertineat, quae uniuerso orbe tribulabitur. non ad eos, qui tribulabunt eam. ipsi enim dicturi sunt: Pax et securitas, ut repentinus illis sup
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓpinquum finẽ crederepetusse qm̃ longepostascensi¬
onem dñi fastũ ẽ Acꝑ hoc iã ista qualia futurasint. cũ fuerit
omnino finis ꝓximus ignoramus. Si tam̃ hec ñita p̃dista sunt
ut in eccła potius intellegi debeant. duequippegentes sunt & duo
regna. unũ scilic etxp̃i: alterũ diaboli Dequib. dicipotuit ex¬
surget gens suꝑgentẽ a regnũ suꝑrognũ qđ ñ desinit fieri ex quo
distũ ẽ Agite pȩnitentiã apꝓpinquabiten t̃ regnũ cȩlorũ. Qđ
distũ ẽ Nouissimis enĩ dieb dñs ꝑuirginẽ uenit uł diceret ista
hora nouissima nisi regno ꝓpinquante caelorũ. ꝑquã totã
horã fiunt. quȩ dñs ꝓpinquante suo regno futura prędixit
Sed ha hora quanto spatio ꝓtendat̃ si apłis distũ ẽ ñ ẽuestrũ
scire quanto magis libet homo quali sego sum modũ suũ debet
agnoscere ne plussapiat quã oportet sapere : sed confiteri

Expanded text:
mus propinquum finem credere potuisse, quoniam longe post ascensimus propinquum finem credere potuisse, quoniam longe post ascensionem domini factum est! ac per hoc etiam ista qualia futura sint, cum fuerit omnino finis proximus, ignoramus, si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in ecclesia potius intellegi debeant. duae quippe gentes sunt et duo regna, unum scilicet Christi alterum diaboli, de quibus dici potuit: Exsurget gens super gentem et regnum super regnum, dictum est: Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum . Et dictum est. nouissimis enim diebus dominus per uirginem uenit nec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit; sed haec hora quanto spatio protendatur, si apostolis dictum est: Non est uestrum scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri
Abbreviated transcription (Latin):
defestus quando crucisixus ẽ xp̃s. & ideo uere mirabilis erat
&pdigiosus. Pascho quippe fuerat iudȩorũ qđ non nisi in lunȩ
plens udine celebratur. Secundũ astrologorũ aũt numeros
cestũ ẽ quando luna plena ẽ ñ posse deficere sed quando fi¬
nis est lunȩ ñ quidem seꝑ : sed alit̃ nũ quã. cũ secundũ illosnu¬
meros deficit : Quid ergo taleumquã quis quã meminit ap¬
paruisse decȩlo ex quo dñs illa p̃dixit qual eapparuit qͣ an¬
do passusest: quare sia pparebunt etiã talia si ñ sp̃italit̃
potius in tellegenda sunt: tunc apparebunt quando finis
sic apꝓpinquabit ut debetnt apparere. Belliscũit ꝑ di¬
uersa interualla tẽporũ & locorum quando ñ torra con¬
trita est nam ut nimis antiqua p̃tereã sub imperatore
galieno cũ romanas ꝓuntias barbaries usq quaq ꝑua¬
deret: quã multos fr̃s nr̃os qui tunc erant incarne puta¬

Expanded text:
defectus. quando crucifixus est Christus, et ideo uere mirabilis erat defectus. quando crucifixus est Christus, et ideo uere mirabilis erat et prodigiosus. pascha quippe fuerat Iudaeorum, quod nonnisi in lunae plenitudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non posse deficere, sed quando finis est lunae non quidem semper sed aliter numquam, cum secundum illos numeros deficit. quid ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locorum quando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore Gallieno, cum Romanas prouincias barbaries usque quaque peruaderet, quam multos fratres nostros. qui tunc erant in carne, puta
Abbreviated transcription (Latin):
posuit in sua potestate: Om̃ tẽpora que ꝑ danihelis ꝓphe
tiã scire poterant ñ ad finẽ scłi de quo quȩ sierant ꝑtinebaNt
Signa uero decaelo & t̾ra. nũ quid maiora nos uidimus quã
qui fuer̃ antenos. Non nesigentium legatur historia ttTa
mira repperiunt᷑ excitisse decȩlo terraq ut aliqua etiã
ñ credantꝰ : sed ut multa omittã quȩ ꝑsequi longũ ẽ. duossõ¬
les quando nos uidimus: quos uisos litteris manda uer̃
quitune fuerunt antequã dñs uenisset incarne: quando nos ui¬
dimussolem sic obscuratum quẽ cmmodũ obscuratus est cũ
mundi lumen penderet in ligno : Nisi forte defectus solis & lunȩ
quos consuerunt cõputatores siderũ annotare atq: p̃dicare
inter celestia ꝓdigia numerauimus. quia lunã sȩpius in
sũãplenitudinẽ solem uerorarius. sed tam̃ uidimus infine
lunȩ secundũ eorũ cõpntũ defecisse : Nonerat talis solis illẽ

Expanded text:
posuit in sua poposuit in sua potiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consuerunt computatores siderum adnotare atque praedicere, inter caelestia prodigia numerabimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem uero rarius sed tamen uidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. non erat talis solis ille
Abbreviated transcription (Latin):
talis futura p̃dicata est illiciuitati. quolis ñ fuit ab initio
neq fiet : Et si in ista. quanto magis in illa quȩ nouissi¬
ma futura est orbi t̃rȩ idest eccłȩ toto orbediffusȩ: Nõ
ipse lucas ñ quidem quando adiscipulis suis deaduentu
suo dñs in terrogatus ẽ: ubi hoc mattheus cõmemorauit &¬
marcus sed alio loco ubi pharisȩi quȩ sierunt ab illo quando
ueniet regnũ dĩ talealiquid eũ dixissenarrauit. In illa
porũ dani helis ebdomadib agit̃ quasi circa tẽpor& prim
aduentus dñi cõpletȩ ñ sunt. atq infine cõplendȩ sint
hoc apbos ignorasse uł scisse quidem sed docereꝓhibitts fu¬
isse quiscredat: quã quã si hoc ita est: utilit̃ nesciant geNtes
qđ dñs docere ꝓhibuit eos. quosgentiũ uoluit c̃e dostores
cium sublata unstio: merito apostolis definequȩrentib:
responsũ ẽ Non ẽ ur̃mscire tẽpora uł momenta : quȩ pat̃

Expanded text:
talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio neque fiet, et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de aduentu dominus interrogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet regnum dei, tale aliquid eum dixisse narrauit: In illa, porum de Danihelis hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi aduentus domini completae non sunt atque in fine complendae sunt, hoc apostolos ignorasse uel scisse quidem sed docere prohibitos fuisse quis credat? quamquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes, quod dominus docere prohibuit eos, quos gentium uoluit esse doctores. cium, sublata unctio, merito apostolis de fine quaerentibus responsum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater
Abbreviated transcription (Latin):
queretur. uł ante passionem resurrestionẽq eius fuisse
cõpletã Qui aũt dicunt sicut aꝑtissime etiã lucas euan¬
gel ista testatur tunc fuisse fastã quando euersa ẽ hie¬
rusalem : quid eis respondeat᷑ uideredebent. qui infine
scłi uł circafinẽ estimant hȩc futura. quã quã ipsa de¬
solationis ab ominatio ꝓpt̃ obscurita tẽ disti: ñ uno modo
ab homanib potuerit intellegi : & qđ distũ ẽ qui ẽ intesto
ñ descendat tollere aliquid dedomosua: & qui inagro
ñ reuertat᷑ tollere tunicã suã : Potest congruentius in¬
tellegi sp̃italit̃ qđ in cribulationib: omnib: ẽ cauendũ
nequisq deuistus ad carnalẽ uitã. despĩtali sublimitate
descendat: Aut qui ꝓfecerat in anteriora se extendens.
deficiendo in posteriora respiciat: qđ si in omnitribula¬
tione. quanto magis in illa cocuendũ p̃cipi debuit: quae

Expanded text:
queretur, uel ante passionem resurrectionemque eius fuisse queretur, uel ante passionem resurrectionemque eius fuisse completam. qui autem dicunt. sicut apertissime etiam Lucas euangelista testatur. tunc fuisse factam, quando euersa est Hierusalem, quid eis respondeatur, uidere debent, qui in fine saeculi uel circa finem existimant haec futura; quamquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem dicti non uno modo ab hominibus potuerit intellegi. Et quod dictum est: Qui est in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae
Abbreviated transcription (Latin):
accidisse. ut uixcredibilia uideant̾: Vnde ñ in merito distũ ẽ:
talem tribulationẽ nec fuisse a creaturȩ initio. nec futurt
Sed & si tẽpore antichristi talis aut maior forsitan erit: intel¬
legendũ ẽ deillo populo distũ qđ ei talis amplius futura ñ
erit Sienim antichristũ illi primitus & p̃cipue recepturi
sunt : fasturus ẽ tunc idempopulus tribulationẽ potius
quã passurus. Nonẽ ergo curputemus ebdomadas ꝓphece
danihelis uł ꝓpt̃ dierũ breuiationẽ fuisse turbatas. uel
dñi implecȩsunt : qđ quiputant r̃estissime tua sententia
refellunt᷑ quadixisti hec ergo ab ominatio siam cõpleta
fuerat quomodo dñs monet & dicit. Cũ uideritis ab omina¬
tionem desolationis qđ distũ ẽ ꝑdanihelem ꝓphetã stan¬
tem in loco sco. qui legit intellegat : his uerbis beatittidinis
tuȩ illi merito corrigendi sunt : qui dicunt eã cũ hȩc dñs lo¬

Expanded text:
accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuisDomini impletae sunt. Quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, qua dixisti: Haec ergo abominatio si jam completa fuerat, quomodo Dominus monet et dicit, « Cum videritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danihelem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intellegat?\' his uerbis beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt. qui dicunt eam, cum haec dominus lo
Abbreviated transcription (Latin):
elesti ante constitutionẽ mundi : ꝓpt̃ quos breuiarent᷑ dies
illi. ut toler abilia mala fierent. Nã quidã conuenien¬
tius intellexisse mihi uident᷑ mala ipsa significata nomine
ut dõ donante tolerantiãminus sentirent᷑. Acsic quae
magna essent breuia fierent. Sed siue istomodo intelle¬
genda sit dierũ ista breuiatio. siue qđ ad paucitatẽ redigeren¬
tur siue qđ cursusolis celeriore breuiarentur. non enĩdesunt
qui& hoc existiment ita sclicet distos breuiores dies futuros
sicut fuit longior dies orante hiesunaue. tam̃ lucas euangelista
hanc dierũ breuiationẽ & ab ominationẽ desolationis: quȩ
duo ipseñ dixit sed mattheus marcusq dixerunt : Ad euersio¬
nem hierusalem docuit ꝑtinere talia. cũ eisdicens apestius
dehoc eadom re quȩ illiposuer̃ obscurius: Nã ioseppͥus qui
iudaicã scripsit historiã : talia mala dicit illipopulo tunc

Expanded text:
electi ante constitutionem mundi, propter quos breviarentur dies electi ante constitutionem mundi, propter quos breviarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. Nam quidam convenientius intellexisse mihi videntur, mala ipsa significata nomine ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed sigenda sit dierum illa breviatio, sive quod ad paucitatem redigerentur, sive quod cursu solis celeriore breviarentur; non enim desunt qui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc