comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uyi erant: Nõne. unũ genus ⁊ una
sub̾a est. Ipẽ saltẽ ⁊ p̾scientes futurũ
sempit̾nũ iunłm suũ nempe time¬
bant nempe m̾ebant. Iut si ipe hoc fu¬
turum nesciebant: pars dei urĩ pitida
erat pars impuida. Quõ ergo una
ead̾ ꝙ suba: Cum ergo tanta mala ⁊
ibi fu̾int añqͣm eẽt aliem mali com¬
mixtio. quid de illo tamqͣm puro et
simplici ⁊ sũmo bono głamini: Ergo
etiam apud semz ip̃as istas duas na¬
turas: aut duo bona. aut dito mala
fateri cogimini. Concedimus nob si
duo mala dix̾itis ut quod uolu̾itis
hoꝵ petus dicatis Si aut̃ duo bona
quodl hoꝵ melius dicite. Erit postea
diligentior consid̾atio: dum cñ ur̃
error ille tollatut. quo dicitis duo
pͥncipia duaꝵ naturaꝵ. bone ⁊ ma¬
le.⁊ plane duos deos unũ bonũ ⁊ al¬
terum malũ. Iam u̾o si pp̃ea malum
est aliquid quod alt̾i nocet: in uicem
sibi ista nocũunt. Fu̾it una pars mi¬

Expanded text:
uestri erant? nonne unum genus et una uestri erant? nonne unum genus et una substantia est? ipsae saltem praescientes futurum sempiternum uinculum suum nempe timebant. nempe maerebant. aut si ipsae hoc futurum nesciebant, pars dei uestri prouida erat, pars inprouida . quomodo ergo una eademque substantia? cum ergo tanta mala et ibi fuerint. antequam esset alieni mali commixtio, quid de illo tamquam puro et simplici et summo bono gloriamini ? ergo etiam apud semet ipsas istas duas naturas aut duo bona aut duo mala fateri cogimini. concedimus uobis, si duo mala dixeritis, ut quod uolueritis horum peius dicatis; si autem duo bona. quodlibet horum dicite melius, erit postea diligentior consideratio, dum tamen uester error ille tollatur, quo dicitis duo principia duarum naturarum, bonae et malae, et plane duos deos, unum bonum et alterum malum. iam uero si propterea malum est aliquid, quod alteri nocet, inuicem sibi ista nocuerunt, fuerit una pars in
Abbreviated transcription (Latin):
sentia. ⁊ quid iimineat oĩo nesci
Raut si erat ibi p̾sentia. securitas
ibi eẽ nõ pot̾at. s et̾nus timor: Et
hoc qͣntũ malũ sit certe agnoscitis
An nõ timebat ne tamiamq adne¬
uret tempus quo iũbra euis itai
ualtarentur ⁊ indͥ narentur in illo pͥlio
ut uix cum toto labore nec tñ tota libe¬
rentur atq mundentur: S si ad ip̃m
hoc nõ ꝑtinebat quod quid̃ cernitis qͣm
dure dicatur: certe ip̃a m̃bra eus que
hic tanta mala passura erant: nempe
metnebant. An hoc futurũ ip̃a nescie
defuit utiꝙ p̾sentia. Num̾ate malum
in sũmo uro bono. An tõ nõ timebant
qr suam consecuturam lib̾atõm ac tri¬
umphũ parit̾ p̾uidebant: Certe uł
ꝓ sotuis timebant: quos et̾nis in illo
globo uinculis a suo regno nou̾ant
alienandos. An ibi caritas nõ erat ut
ulła eẽt frat̾ua compassio ꝑ hiis ntiqr
quoꝵ pocõ ulso p̃cedente impendebãt
in globo ligande. nõne ⁊ ip̃a m̃bra dei

Expanded text:
scientia et quid inmineat omnino nescire scientia et quid inmineat omnino nescire — aut, si erat ibi praescientia, securitas ibi esse non poterat. sed aeternus timor; et hoc quantum malum sit, certe agnoscitis. an non timebat, ne iam iamque adueniret tempus, quo membra eius ita uastarentur et inquinarentur in illo proelio. ut uix cum tanto labore, nec tamen tota liberarentur atque mundarentur? sed si ad ipsum hoc non pertinebat, quod quidem cernitis quam dure dicatur, certe ipsa membra eius, quae hic tanta mala passura erant, nempe metuebant. an hoc futurum ipsa nesciebdefuit utique praescientia. numerate mala in summo uestro bono. an ideo non timebant, quia suam consecuturam liberationem ac triumphum pariter praeuidebant? certe uel pro sociis timebant, quos aeternis in illo globo uinculis a suo regno nouerant alienandos. An ibi caritas non erat, ut nulla esset fraterna conpassio pro his utique, quorum peccato nullo praecedente inpendebant globo ligandae nonne et ipsae membra dei
Abbreviated transcription (Latin):
nala: nõ tõ iam mali natura dicen¬
da est. nisi ab eis qui nesciunt quid
loqͣntur. Porro si pp̃ea mali natirã
putatis qr nõ solum in alt̾am natu¬
ram mala erat: s etiam in seipã hẽ¬
bat malum. ulłm ne malũ arbitra¬
mini duram ncc̃ĩtatem quam patie¬
batur d̾s ur añ ꝯmixtionem nature
ꝯtͣrie. ut cum ea bellare. ⁊ in eius fau¬
ces sic oppͥmenda m̃bra sua mitt̾e co¬
gecur. ut nõ posset tota purgari.
fcce erat ⁊ in ip̃a magnũ malũ: añꝙͣ
ei miscetur quod solum dicitis malũ
ant enĩ ledi ⁊ corrumpi nõ potuerat
agente tenebraꝵ.⁊ ꝓpͥa stultitia pa¬
tiebatur illam ncc̃itatem: aut si po¬
terat corrumpi enis sub̃a nõ colitis
dm̃ incorruptibilem qͣlem apłs p̾
dicat. Quid ergo: Et ip̃a corruptibi
in deo ur̃o uidetur malum: Illud
etiam quis nõ uidoat ꝙ aut p̾sentia
sbi nõ erat ubi nr̃m est cogitare u¬
trum ulłm uitium dei sit carẽ pre¬

Expanded text:
mala, num ideo iam mali natura dicenmala, num ideo iam mali natura dicenda est nisi ab eis, qui nesciunt, quid loquantur? porro, si propterea mali naturam putatis. quia non solum in alteram naturam mala erat, sed etiam in se ipsa habebat malum, nullumne malum esse arbitramini duram necessitatem. quam patiebatur deus uester ante commixtionem naturae contrariae, ut cum ea bellare et in eius fauces sic obprimenda membra sua mittere cogeretur, ut non posset tota purgari? ecce erat et in ipsa magnum malum, antequam ei misceretur. quod solum dicitis malum. aut enim laedi et corrumpi non poterat a gente tenebrarum et propria stultitia patiebatur illam necessitatem, aut, si poterat corrumpi eius substantia, non colitis deum incorruptibilem, qualem apostolus praedicat. quid ergo? et ipsa corruptibilin deo uestro uidetur malum? Illud etiam quis non uideat, quod aut praescientia ibi non erat — ubi uestrum est iam cogitare, utrum nullum uitium dei sit carere prae
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarentur. tnũ quodq tñ animal
suam salutem incolumitatem na
ille saltem pͥnceps tenebraꝵ nõ ita
longo int̾uallo compari pt: cui nemo
resistebat. cui regnanti cũcta serie¬
runt qͣm ꝯtionantem cuncta lequita
lunt. Qd sine magna pace atq ꝯcordia
fieri nõ posset. Ibi enĩ sunt regna feli¬
tia ubi oĩm pleno consensu regibus
obeditur. Huc accedit. qr illi pͥncipi ñ
tm̃ sui gen̾is .i. bipedes quos parentes
hotm dicitis. s ettam cuncta antma¬
lium cet̾oꝵ gen̾a subdita erant.⁊ ad
nutũ eius ꝯu̾tebantur. faciendo qd̃
ussisset. credendo quod suasisset. Hec
dicentes usq a deo putatis surda hom̃
corda ut expectarent a uob dm̃ alt̾in
noĩari. quem uident plane aꝑte qr de¬
scribi: Si enim pͥncipis huius uires
roc pot̾ant: magna potentia. Si honor:
magna claritas. si amor: magna con¬
cordta. Si tinuor: magna disciplina.
In hus omnib bonis si erant aliqua

Expanded text:
aduersarentur, unumquodque tamen animal aduersarentur, unumquodque tamen animal suam salutem, incolumitatem natille saltem princeps tenebrarum non ita longo interuallo conparari potest, cui nemo resistebat, cui regnanti cuncta seruierunt. quem contionantem cuncta secuta sunt; quod sine magna pace atque concordia fieri non posset. ibi enim sunt regna felicia, ubi omnium pleno consensu regibus oboeditur. huc accedit, quia illi principi non tantum sui generis, id est bipedes, quos parentes hominum dicitis, sed etiam cuncta animalium ceterorum genera subdita erant et ad nutum eius conuertebantur faciendo, quod iussisset, credendo, quod suasisset. haec dicentes usque adeo putatis surda hominum corda, ut expectent a uobis deum alterum nominari, quem uident plane aperteque describi. si enim principis huius uires hoc poterant, magna potentia; si honor, magna claritas: si amor, magna concordia; si timor, magna disciplina. in his omnibus bonis si erant aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
stea si optis fu̾it: q̃rimus quid hoꝵ
sit melius aut penus. Int̾im qr du
bona erant apud se. ita ꝯsid̾antur
Regnabat ds̃ in t̾ra sua: regnabat
et hyle in sua. Sanitas regnantiñ
et ibi ⁊ hic. Copia fructuũ: ⁊ ibi ⁊hic.
illa gens inqͥunt excepto eo ꝙ uiciue
luci mala erat: ⁊ apud se ip̃am ma¬
la erat. It̾u bona eius młta iam
dixt si ⁊ uos mala eius potueritis
ostendere: erunt duo bona regna
s illud melius. ubi ulłin erat malĩ
Quenam ergo huius mala dicitis
fuisse: Uastabant se inquit inuicet
ledebant. occidebant. ab sumebant.
si ad hoc solum ibi uacaretur. quõ
ibi tanta agmua gign̾entur. mi¬
trirentur. ꝑfic̾entur: Erat ibi ergo
lud fuisse melins regnum: tibi aul¬
la discordia. Duo tñ bona ista młto
accõmodatius dix̾im qͣm unũ bo¬
num. ⁊ alt̾m malumi. ut illud sit
melus ubi nec singłi sibim ip̃is
nocebant. nec inuicem: hoc aut̃ in¬
ferius bonum. ubi ꝙͣius municem

Expanded text:
stea, si opus fuerit, quaeremus, quid horum stea, si opus fuerit, quaeremus, quid horum sit melius aut peius . interim quia duo bona erant apud se, ita consideratur. regnabat deus in terra sua, regnabat et hyle in sua; sanitas regnantium et ibi et hic; copia fructuum et ibi et hic; illa gens, inquiunt, excepto eo, quod uicinae luci mala erat, et apud se ipsam mala erat. interim bona eius multa iam dixi; si et uos mala eius potueritis ostendere, erunt duo regna bona, sed illud melius, ubi nullum erat malum . quaenam ergo huius mala dicitis fuisse ? uastabant se, inquit, inuicem laedebant, occidebant, absumebant. si ad hoc solum ibi uacaretur, quomodo ibi tanta agmina gignerentur, nutrirentur, perficerentur ? erat ibi ergo lud fuisse melius regnum, ubi nulla discordia; duo tamen bona ista multo adcommodatius dixerim quam unum bonum et alterum malum, ut illud sit melius, ubi nec singuli sibimet ipsis nocebant nec inuicem; hoc autem inferius bonum, ubi quamuis inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
catur. nõ nisi ꝑ incongruentiã
quod alt̾i gen̾t ꝑ ꝯgruentiam ci¬
bus est. Sicut panem qui cotidia¬
na esca nr̃a est: si accipitur sumat
extingnnitur. Et nos si elleborum
quo pecora pleraq pascuntur.i
quius tñ herbe adhibende quidã
modus: etiam medicam̃tum est.
Quod si sciret aut gsidaret faustus.
nõ utiq uenenũ ⁊ antidotũ ꝓ exempl
duaꝵ naturaꝵ malt ⁊ bont pon̾et. taꝙ¬
do sic antidocum ⁊ hyle uenenũ cũ
ead̾ res ead̃ q natura nunc ꝯgruenter
nmc incongruent̾ sumpta suie adh¬
bita uł ꝓsit uł noceat. Itaq scd̾ eoꝵ
fabulam pt̃ dici ds̃ eoꝵ fuisse uene¬
num genti tenebraꝵ: cunts corpora
tam firma ita corrumpit ut infir¬
missima redderet. S qr ⁊ lux ip̃a cop¬
ta. opp̾ssa. corrupta est. iuicem sibi
uenenũ fũunt. Cur ergo hecaut di
bona dicitis. aut duo in ala. uł mi¬
gis ⁊ dtio bona ⁊ dito mala. duo bon
apud se. duo mala in alt̾utrũ: po¬

Expanded text:
catur non nisi per incongruentiam, catur non nisi per incongruentiam, quod alteri generi per congruentiam cibus est: sicut panem, qui cotidiana esca nostra est, si accipiter sumat, extinguitur, et nos, si helleborum, quo pecora pleraque uescuntur; cuius tamen herbae adhibendae quidam modus etiam medicamentum est. quod si sciret aut consideraret Faustus, non utique uenenum et antidotum pro exemplo duarum naturarum mali et boni poneret, tauenenum, cum eadem res eademque natura nunc congruenter, nunc incongruenter sumpta siue adhibita uel prosit uel noceat. itaque secundum eorum fabulam potest dici deus eorum fuisse uenenum genti tenebrarum, cuius corpora tam firma ita corrupit, ut infirmissima redderet; sed quia et lux ipsa capta, obpressa, corrupta est, inuicem sibi uenenum fuerunt. Cur non ergo haec aut duo bona dicitis aut duo mala, uel magis et duo bona et duo mala, duo bona apud se, duo mala in alterutrum? po
Abbreviated transcription (Latin):
longe diu̾si gen̾is corpora bestiaꝵ
possunt illud hr̃e iocundũ quod no¬
bis amarũ est. an alit̃ capre ad ro¬
dend̾ suspend̾e̾ntur oleastrũ: Nam
sicut nõ nlłi morbo hom̃i mel ama¬
rum est: ita nlłi nature pecoris
suauis oleast̾. Sic insinitatur pru¬
dentib reꝵ examinatorib ordo qͥd
ualeat. cum scl sua cuiq adhiben¬
tur. atq redduntur qnͣtũq hoc bonũ
sit ab imis usq ad sũma: a corpo¬
ralib usq ad spĩalia. Itaq in gen¬
te tenebraꝵ cum antmal alicuius
elementi eo uescebatur cibo qui
nascebatur in eius elem̃to: ꝓcul
dubio suanitatem ip̃a ꝯgruẽtia
faciebat. Si aut̃ incidisset in alt̾uts
elem̃ti cibum: ipã incongruentia
facet offensionem sensin gustan¬
tis. Que offensio uł amaritudo. uł
asꝑitas uł insuauitas. uł quodl
aliud si ita uimiũ est. ut aliena in
compagem corporis ꝯcordiam q
disrumpat. ac sic int̾imat aut
uires auferat: etiam uenenũ uo¬

Expanded text:
longe diuersi generis corpora bestiarum longe diuersi generis corpora bestiarum possunt illud habere iucundum. quod nobis amarum est! an aliter caprae ad rodendum suspenderentur oleastrum? nam sicut non nulli morbo hominum mel amarum est, ita illi naturae pecoris suauis oleaster. sic insinuatur prudentibus rerum examinatoribus ordo quid ualeat, cum scilicet sua cuique adhibentur atque redduntur, quantumque hoc bonum sit ab imis usque ad summa, a corporalibus usque ad spiritalia. itaque in gente tenebrarum cum animal alicuius elementi eo uescebatur cibo, qui nascebatur in eius elemento, procul dubio suauitatem ipsa congruentia faciebat: si autem incidisset in alterius elementi cibum, ipsa incongruentia faceret offensionem sensui gustantis: quae offensio uel amaritudo uel asperitas uel insuauitas uel quodlibet aliud, aut si ita nimium est, ut aliena ui conpagem corporis concordiamque disrumpat ac sic interimat aut uires auferat, etiam uenenum uo
Abbreviated transcription (Latin):
gine leticiam ꝓlis quoq fecundi¬
tas testaretur: maxime ubi nullus
ita fetandis ppetuo suppetebat. et
fructus nũq̃m deesse faciebat: sic̃
uidemus arbores citroꝵ toto anno¬
et flores ⁊ fructus parere si nigit̾
irrigentur. Magna ergo illic copta
et eius hñde magna securitas. seq
enĩ uł grando timebatur ubi non
erant liuninis eractores. quos tomi¬
trua ꝯmos̾ie fabulamini. Dulces ã
et suaues si nõ hr̃ent cibos suos: nñ¬
q̃m eos appet̾ent. nũqͣm eis corpora
uegetarent. Ita enim se res ht̃: ut
p imiuscuiusq corporis ꝯgruẽtia
ul delectet esca uł offendat. Si de¬
lectat: dulcis ac suanis dr̃. Si aut̃
offendit: amara. siue asꝑa. siue a¬
liqua in suauitate respuenda. Nõ¬
ne ip̃i nos hoĩes ita sumus. ut ple¬
rumq alt̾ appetat alim̃tũ quod alt̃
exhorreat siue ꝑtempatione nature.
siue ꝑ usu ꝯsuetudinis. siue ꝓ af¬
fectione ualitudinis: Qnͣto magis

Expanded text:
ginae laetitiam prolis quoque fecundiginae laetitiam prolis quoque fecunditas testaretur, maxime ubi nullus ita fetandis perpetuo subpetebat et fructus numquum deesse faciebat; sicut uidemus arbores citriorum toto anno flores et fructus parere, si iugiter inrigentur. magna ergo illic copia et eius habendae magna securitas; neque enim uel grando timebatur, ubi non erant luminis exactores, quos tonitrua commouere fabulamini. Dulces autem ac suaues si non haberent cibos suos. numquam eos adpeterent, numquam eis corpora uegetarent. ita enim se res habet, ut pro cuiusque corporis congruentia uel delectet esca uel offendat. si delectat, dulcis aut suauis dicitur; si autem offendit, amara siue aspera siue aliqua insuauitate respuenda. nonne ipsi nos homines ita sumus. ut plerumque alter adpetat alimentum, quod alter exhorreat. siue pro temperatione naturae siue pro usu consuetudinis siue pro adfectione ualetudinis? quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
tun qr ignem gentis tenebraꝵ nũ¬
qͣm frigidum fuisse dix̾unt. s calo¬
rem eius utiq malũ. U̾m ut ista
omittamus. illa uideamus que ita
ꝯmemorauit bona in hus ꝯtrarus
ut uolit inde dubitari sanitatem
copiam. dulcedinem. Ita ne in illa
gente nõ erat sanitas corpoꝵ in q̃
et nasci. ⁊ cresc̾e̾. ⁊ gign̾e. ⁊ ita ꝑdu¬
uare potũ̾unt illa inimalia. ut qͥb¬
dam coꝵ grauidis sicut desipuit
captis. ⁊ in celo colligatis. nec sal¬
tem pleni tpr̃is. s abortuu fetus
in de tam excelso in t̾ram cadentes.
et iiu̾e potu̾uunt ⁊ cresce. ⁊ ista car¬
niũ que nunc sunt inuuabilia ge¬
nera ppagare: Aut copia ibi non
erat ubi arbores nõ tm̃ maquis
et uentis. s etiam in igni et fumo
et nasci potũunt. ⁊ tanta fecundita¬
te ditari: ut ex eaꝵ fructib sui cuiꝰ¬
qr gen̾is anialia gign̾entur. et
caꝵ arboꝵ feracitate nutrita atq
pasta conseruarentur: Quoꝵ sa¬

Expanded text:
tim quia ignem gentis tenebrarum numtim quia ignem gentis tenebrarum numquam frigidum fuisse dixerunt, sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo conligatis nec saltem pleni temporis, sed abortiui fetus electam excelso in terram cadentes et uiuere potuerint et crescere et ista carnium, quae nunc sunt innumerabilia, genera propagare ? aut copia ibi non erat, ubi arbores non tantum in aquis et uentis, sed etiam in igni et fumo et nasci potuerunt et tanta fecunditate ditari, ut ex earum fructibus sui cuiusque generis animalia gignerentur et earum arborum feracitate nutrita atque pasta conseruarentur, quorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
opus est. utrũq enĩ tempant̾ adhi¬
bitum salubre: intempant̾ aut̃ ꝑni¬
nosum est. Cet̾a uideamus. Bonũ ⁊
malum quod in p̾mis forte ponere
debuit: in husd̾ ꝯtͣrus ita uidetur
posuisse. ut taiqͣm gen̾alia uellet
intsligi scil ut ad bonũ ꝑtineat sa¬
nitas. copta. albil calidum. dulce.
ad malũ aut̃ infirmitas. egestas.
nigrũ. frigidut amarũ. Qm̃ imꝑite
et inconsid̾ate: uideat qui potuerit.
Ego aut̃ ne homini calumpniart
puter. nicħ obitio de albo ⁊ iugro.
calido ⁊ frigido. de dulci ⁊ amaro ⁊
sanitate atq infirmitate p̾scribet̃
Si enĩ albũ ⁊ dulce duo bona sunt.
nigrũ aut̃ ⁊ amarũ duo mala. qnõ plu¬
rima uua omnis ꝙ olina ngrescen¬
dodulcescit .i. mali amplius hñdo fit
melior Item si duo bona sunt calor
et sanitas duo aut̃ mala frigus et
in firmitas. cur calesçendo corpora¬
egrescuntc An forte sana febriunt.
bonis ⁊ malis ꝯmemoranit: p̃ser¬

Expanded text:
opus est; utrumque enim temperanter adhiopus est; utrumque enim temperanter adhibitum salubre, intemperanter autem perniciosum est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis. ita uidetur posuisse, ut tamquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amarum, quam inperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona sunt, nigrum autem et amarum duo mala, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sana febriunt? bonis et malis commemorauit, praeser
Abbreviated transcription (Latin):
di peligionem dei. nunc ita obtusa
ut a solis radus aũtatur. Tunc acute
m̃tes animaliũ ad intlłigend̾̃ contio¬
nantis sermonem: nunc hebetes. ⁊
ab etusmodi capacitate penitus a¬
liene. Tunc natirralis tam magna
et tam potens eloq̃ntia: nunc tanto
studio ac labore iux pua ⁊ exigua.i
o qͣm magna bona. ꝯmixtione bont
ididit gens tenebraꝵ Iste ip̃e faustꝰ
in hoc ip̃o sermone cui nunc respon¬
deo młta sibim ꝯtͣria elegant̾ oppon̾e
isus est. sanitatem ⁊ infirmitatem.
copiam ⁊ egestatem. album ⁊ ingrũ
calidum ⁊ frigidum. dulce ⁊ amarũ.
inquib omitto de albo ⁊ nigro aliquid
dicere. Aut si ullum monĩtũ bont ⁊¬
mali est in colorib album dicant
ad dm̃ ꝑtin̾e. ngrũ aut̃ ad hylen:
cum omnia genem uolatilim hy¬
len creasse phrbeant si asbum colorẽ
plumis eoꝵ ds̃ asꝑsit. ubi latebant
corui qñ cigni candore ꝑ fusi sunt
Item de calido ⁊ frigido dispittare ñ

Expanded text:
di regionem dei, nunc ita obtunsa, di regionem dei, nunc ita obtunsa, ut a solis radiis auertatur; tunc acutae mentes animalium ad intellegendum contionantis sermonem, nunc hebetes et ab eiusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore uix parua et exigua. o quam magna bona conmixtione boni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in hoc ipso sermone, cui nunc respondeo, multa sibimet contraria eleganter obponere uisus est: sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum, calidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitto de albo et nigro aliquid dicere, aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad deum pertinere, nigrum autem ad hylen. cum omnia genera uolati- ' lium hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum deus aspersit, ubi latebant corui, quando cygni candore perfusi sunt? item de calido et frigido deputare non
Abbreviated transcription (Latin):
nis etiam serus accessit. Et qͣmius
etiam acer ingenio. tñ legendo sto¬
machum rupit. ut ei loq̃nti tam
pauci assentirent. O miserum: qui
in ista luce ac nõ in illis tenebris
natus est. Illic enĩ eum ꝯtra lucem
contionantem omnus bipes. onns
młcipes. omnuis etiam serpens adra¬
cone usq ad cocleam libent̃ audirec
alacrit obediret. Hic aut̃ ꝯtra tene¬
bras disputantem płes eloqͣntem
qͣm doctum: młti aut̃ seductorem ꝑt¬
tissimũ nominabunt Int̾ paucos uo
manicheo tamqͣm magno magistro
plaudentes ullin ei pecus annuebał.
nec ex illa doctrina saltem cauallus
quis aliquro lciebat tamq̃m onmub
mimalib tamqͣm ad hoc pars dumna
ocreta sit ut stolida fierent. Quid est ħ
Rogo euigilate aliqñ miseri: ⁊ ꝯꝑate
in fabula ur̃a oĩm amantiũ pͥus tp̃s
⁊ p̾sens tunc in t̾ra sua. nuc in hoc
niundo. Tunc firma erant corpora. nc̃
infirma sunt. Tunc acris acies ocłor
ad uidend̾ cum delectatõne inuaden¬

Expanded text:
nis etiam serus accessit, et quamuis nis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eum contra lucem contionantem omnis bipes, omnis multipes, omnis etiam serpens a dracone usque ad cocleam libenter audiret, alacriter oboediret; hic autem contra tenebras disputantem plures eloquentem quam doctum, multi antem seductorem peruersissimum nominabant; inter paucos uero Manichaeos tamquam magno magistro plaudentes nullum ei pecus adimebat nec ex illa doctrina saltem caballus ius aliquid sciebat, tamquam omnibus animalibus ad hoc pars diuina concreta sit, ut stolida fierent. quid est hoc, rogo? euigilate aliquando, miseri, et conparate in fabula uestra omnium animantium prius tempus et praesens, tunc in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant corpora, nunc infirma sunt; tunc acris acies occulorum ad uiuendum cum delectatione inuaden
Abbreviated transcription (Latin):
opus te nõ hẽo. Eñqͣm hoc dix̾unt. ⁊
dice̾ potu̾unt. Cales enĩ eis actus
oꝑa tribuunt. Repebant. ambulabãt.
natabant. uolabant queꝙ ꝓ gen̾e suo
uidebant quoq audiebant. cet̾is q se¬
pora sua. Hinc etiam plis fecunditas
suppetabat. Nam ⁊ ꝗuigia tribiunt
eis. Hec certe omnia que tamꝙ̃ hyles
oꝑa uituꝑat manicheus fieri non
possent sine m̃broꝵ concordia quam
laudat ⁊ deo assignat apłs. Dubitatis
adhuc quisnami sectandus. ⁊ quisnam
anathematixandus sit : Quid ꝙ er̃t
ibi quedam que etiam loq̃ bantur it
eis ꝯtionantib omnia serpentia. qͣ¬
drupedia. uolatilia. natatilia audi¬
rent. intlłig̾ent. ꝯsentirent.: ¶trã¬
dahec: ⁊ oĩo dutina eloqñtia. Et nemi¬
nem gͣmaticũ aut rectorem audie¬
rant: nec int̾ lacrimas ferulaꝵ atq
uirgaꝵ ista didic̾ant. Rempe iste fau¬
stus ut has uanitates diserte gar¬
ret: ad disciplinam faciendi sermo¬

Expanded text:
opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus et opera tribuunt: repebant, ambulabant. natabant, uolabant quaeque pro genere suo; uidebant quoque et audiebant ceterisque sepora sua. hinc etiam prolis fecunditas subpetebat; nam et coniugia tribuunt eis. haec certe omnia, quae tamquam hyles opera uituperat Manichaeus, fieri non possunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia serpentia, quadrupedia, uolatilia, natatilia audirent, intellegerent, consentirent ? miranda haec et omnino diuina eloquentia! et neminem grammaticum aut rhetorem audierant nec inter lacrimas ferularum atque uirgarum ista didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates diserte garriret, ad disciplinam faciendi sermo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm creator. Ina enĩ cũ uitupatõne
dicuntur hoc aut̃ cum laude dcm̃
est. Nisi force dm̃i tempasse corpris
nõ dispõne m̃broꝵ. hoc est fabricando
et ꝯstruendo: s admixtione lucis
sue faustus intlłigit. Ut scilz hec
m̃bra ita distincta ⁊ locata suis
sedib alt̾ posu̾it qui hoc fabricauit.
d̾s aut̃ miscendo bonitatem suam
huius fabrice malitiam tempau̾it
õalib enim fabulis pu̾iles aĩas
hebetant S neq hic eos posse dicẽ
Deus posuit m̃bra singła: unum
quodq eoꝵ in corpore put uoluit.
Quis iam nõ intlłigat scd̃ hoc dm̃
dcm̃ tempatorem corporis quod ex
netis in brs corpus fibricurti
pagem seruantib: Dicant ergoma¬
nichei utrũ animalia que scd̾ del¬
menta eoꝵ hyle fabricanat in gente
tenebraꝵ. añqm illis d̾s lucem suam
miscuisset. nõ hẽbant istam m̃bror
ꝯcordiam ꝗtiam sic laudat apłs. Utr̃
ibi dicẽt caput pedib. aut ocls manin.

Expanded text:
omnium creator. illa enim cum uituperatione omnium creator. illa enim cum uituperatione dicuntur, hoc autem cam laude dictum est. nisi forte deum temperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui haec fabricauit; deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse diceredeus posuit membra singulum quodque eorum in corpore prout uoluit. quis iam non intellegat secundum hoc dictum deum temperatorem corpmultis membris corpus fabricauit conpage seruantibus ? Dicant ergo Manichaei, utrum animalia, quae secundum deliramenta eorum hyle fabricauerat in gente tenebrarum, antequam illis deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui:
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt in uno eod̾qr oꝑe malo. non
postea consequte alia que manifesta
erit. s q̃dam ꝯtinuo comitante um¬
dicta. aliud uenite de astutia suaden¬
tis. aliud de nequitia uolentis. alind
de iustitia puntentis: cum dẏabolus
sugg̾it homo consentit. ds̃ deserit.
Quocirca in ope malo .i. in excecatõne
infidelium si intlłigatur ⁊ dyabłs
pp̃ suadendi malignitatem. ut sic
distinguatur. d̃s huius scłi: nõ mͥ nu¬
detur absurdũ. seq enĩ sine addita¬
mento dr̃ d̾s cum adiungitur huiꝰ
exim̾et nos de p̾senti scło maligno
Tale est enim ⁊ ulud. Quoꝵ d̾s uent᷑.
Nisi eẽt ibi quoꝵ: nlło modo dic̾e̾tur
d̾s uent̾. Nec in ꝑsalmo demonia pos
sent du appellari: nisi addetur gen¬
tium. Sic enĩ scriptũ est. Nm̃ dit
gentium demonia. Hic aut̃ necds̃
huius scli. nec quoꝵ ds̃ uent̾. nec
di gentium demonia. s simplicit᷑
positum est: ds̃ tempauit corpus.
qui nõ pt̃ intlłigi nisi uerus d̃s

Expanded text:
legunt in uno eodemque opere malo non legunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia, quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus huius saeculi, non mihi uidetur absurdum. neque enim sine additamento dicitur deus, cum adiungitur huiuseximeret nos de praesenti saeculo maligno. tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo dsent dii appellari, nisi adderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam di gentium daemonia. hic autem nec deus huius saeculi nec quorum deus uenter nec di gentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus
Abbreviated transcription (Latin):
mus inscripturis scĩs. Nam ⁊ illud di¬
ctum est de seductione extͥnsecus ueni¬
ente:timeo ne sicut serpens euam
seduxit in astutia sua: corrumpant᷑
m̃tes ur̃e a simplicitate ⁊ castitate
que est in xp̃o ihu. Cui simile est.
Corrumpunt mores bonos colloquia
mala. Et illud ꝙ ⁊ sibi quisq seductor
sit. Qui aut̾ putat se eẽ aliquid cum
nicħ sit: seip̃m seducit. Et ulud de dei
undicta quod sup̃ ꝯmemoraui . Tra¬
didit illos ds̃ in reꝑbum sensũ: ut
faciant que nõ ꝯueniunt. Ita ⁊ in
uet̾ib libris cum p̾dixisset. ds̃ mor¬
tem nõ fecit. nec letatur in ꝑditõm
uiuoꝵ: paulo post. iuidia inquit
dyaboli mors intͣuit in orbem t̾raꝵ.
Et rursus de ip̃a morte ne se hoĩes
extra culpam pon̾ent: impii autẽ
manib ⁊ u̾bis inquit accersierunt
illam: ⁊ existimantes illã amicam
uita ⁊ mors. duitie ⁊ pauptas: a dño
deo sunt. Hic ꝑturbati hoĩes nõ intel¬

Expanded text:
mus in scripturis sanctis. nam et illud dimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extente: timeo ne, sicut serpens Euam seduxit in uersutia sua, corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mores bonos colloquia mala; et illud, quod et sibi quisque seductor sit: qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit; et illud de dei uindicta quod supra commemoraui: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conueniunt. ita et in ueteribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post: inuidia, inquit, diaboli mors intrauit in erbe terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent: impii autem manibus et uerbis, inquit, accersierunt illam et existimantes illam amicam uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intel
Abbreviated transcription (Latin):
Et liue patitur iil m̃brũ ꝯpatumtur
omnia m̃bra siue głificatur unũ mbrũ
ꝯgaudent omnnia m̃bra. St ulla nõ dico
fides xp̃iana ut credatis apło. s ullus
sensus humanus in uob est ut ma ni¬
festa cernatis: unusquisq in semz ip̃o
ista uideat. atq conside̾t qm uera. qͣm
certa sint. qͣm in paruo magna. ⁊ in
extremo qͣm bona: qñquid ista in lande
que uidentur possint facilius illa sb̾¬
limia sp̃ualia que nõ uidentur intlłi¬
gi Hoꝵ ergo m̃broꝵ ⁊ corporis nr̃i que
sic ꝯmendat sic laudat apls. quisquis
artificem dm̃ negat. uidetis cui ꝯtradi
atur potius qm ab hõib xp̃ianis ana¬
aꝑtius hus mimicitiis añ auathema¬
tizandis qm refeslendis : Rũquid ⁊ hic
apłs cum dicẽt d̾s. addidit huius scłi
Ubi etiam si quis dyabolum intłłexit
excecare m̃tes infideliũ. nõ negamus
malis suasionib quib qui ꝯsentiũt
iustitie lumen amittunt: deo retribu¬
ente quod iustum est. Hec omnia logi¬

Expanded text:
patiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. si ulla non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude quae videntur, possint facilius illa sublimia spiritalia, quae non uidentur, intellegi. Horum ergo membrorum et corporis nostri, quae sic commendat, sic laudat apostolus, quisquis artificem deum negat, uidetis. cui contraatur potius quam ab omnibus christianis anaapertius his inimicitiis ante anathemandis quam refellendis? numquid et hic apostolus, cum diceret: deus, addidit: huius saeculi? ubi etiam si quis diabolum intellexerit excaecare mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt, iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legi
Abbreviated transcription (Latin):
famulas qͣtuor uxoꝵ maritus tamꝙͣ
Hyrcus errau̾it: ut eẽt cotidie inter
qͣtuor scorta certamen. q̃nam eum
uenientem de agro pͥor ad ꝯcubitũ
raꝑet: int̾dum q etiam m̾cedib in
noctem abinuicem conduc̾e̾no etm
Item ꝙ uidas filius enis cũ thamar
nuru sua dormierit post unius ⁊
alt̾ius nuptias filii. deceptus ut ai¬
unt ꝓsticitionis hĩtu. in quem se
tͣnͣsformau̾at ead que socerũ suum
bene nosset cum hoc gen̾e feminaꝵ
ꝓdid̾it in bello. Rec ꝙ salomon filius ei
trecentas uxores ⁊ septingentas ꝯcu¬
binas hũit. ⁊ regum filias sine nũo.
muliere filios fec̾it: cui turpitudin
quod sit detͥius ascribitur ⁊ ꝯsilium
det. S nec illud ꝙ moy ses homicidiũ
fec̾it. ꝙ spoliau̾it egyptũ: ꝙ bella ges¬
serit. ꝙ crudelia młta ⁊ mandarit ⁊ fe¬
cerit. ꝙ nec ip̃e quid imo ꝯtentus ma

Expanded text:
famulas quattuor uxorum maritus tamquam famulas quattuor uxorum maritus tamquam hircus errauerit, ut esset cotidie inter quattuor scorta certamen. quaenam eum uenientem de agro prior ad concubitum raperet. interdumque etiam mercedibus in noctem ab inuicem conducerent eum; item quod ludas filius eius cum Thamar nuru sua dormierit post unius et alterius nuptias filii deceptus. ut aiunt, prostitutionis habitu, in quem se transformauerat eadem, quae socerum suum bene nosset cum hoc genere feminarperdiderit in bello; nec quod Salomon filius eius trecentas uxores et septingentas concubinas habuerit et regum filias sine numeromuliere filios fecerit — cui turpitudini, quo sit deterius, ascribitur et consilium dei — sed nec illud, quod Moyses homicidium fecerit, quod spoliauerit Aegyptum, quod bella gesserit, quod crudelia multa et mandarit et fecerit, quod ne i
Abbreviated transcription (Latin):
et parciturũ nemini. nõ iusto. non
pcc̃ori. fieri iniqͣm potuit. ut ⁊ de dei
hominib mentirentur. qui de deotpõ
tanta ꝓc̾uitate m̃titi sunt. S uosi
ꝯsentite nob̾cum: ut portent scrip¬
tores crimen si uultis eod liberari
ꝓph̾as. Ilioqͥn neq illas nos de abrahã
conscĩa quod sit in honestius uxoris.
Rec quod mat̾inonii sui infamissimꝰ
nundinator .i. auaritie ac uentris
causa duob regib abymalech ⁊ pha¬
raoni diu̾sis tpr̃ib memoratam sa¬
ram ꝯiugem suam sororem m̃titus.
qr erat pulch̾rima in concubitu uen¬
dicauit. Nec ꝙ loch ip̃ius frat̾ de sodo¬
ma lib̾atus cum duab filiab suis
in monte concubiit. Qui honestius
arsisset in sodoma ictu fulminis: ꝙͣ
suo gessit: ac paria erga rebeccam
ꝯuigem suam fingens ⁊ ip̃e eam soro¬
rem quo ꝑ ip̃am iuu̾et turpit̾. Nec
ꝙ iacob filius eius int̾ rachel ⁊ lyam
duas g̾manas sorores. eaꝵq singłas

Expanded text:
et parciturum nemini, non iusto, non et parciturum nemini, non iusto, non peccatori: fieri, inquam, potuit, ut et de dei hominibus mentirentur, qui de deo ipso tanta proteruitate mentiti sunt. sed uos consentite nobiscum, ut portent scriptores crimen. si uultis eodem liberari prophetas. Alioquin neque illa nos de Abraham conscientia — quo sit inhonestius — uxoris: nec quod matrimonii sui infamissimus nundinator idem auaritiae ac uentris causa duobus regibus, Abimelech et Pharaoni, diuersis temporibus memoratam Saram coniugem suam sororem mentitus, quia erat pulcherrima, in concubitum uenditauit; nec quod Loth ipsius frater de Sodoma liberatus cum duabus filiabus suis in monte concubuit — qui honestius arsisset in Sodoma ictu fulminis quamsuo gessit ac paria erga Rebeccam coniugem suam fingens et ipse eam sororem, quo per ipsam uiueret turpiter; nec quod Iacob filius eius inter Rachel et Liam duas germanas sorores earumque singulas
Abbreviated transcription (Latin):
miquos: quos ultͦ de se nec int̾roga¬
ti confessi sunt rer. Auc si hec ꝑ inui¬
diam scriptoꝵ adulsus eos maligni¬
tas finxit. puniantur scriptores. dãp¬
nentur eoꝵ libri purgetur ppħicũ
nom̃ indigna fama grauitati atq
censure sue patͥarchaꝵ reddatur au¬
ctoritas. Et sane fieri potuit: ut q̃¬
ad mod̾ de deo impudent̾ .i. tanta fini¬
xerunt nunc eum in tenebris ex
et̾no u̾satum dicentes. ⁊ postea mi¬
ratum cum uidisset lucem. nunc
ignarũ futuri. ut p̾ceptum illud
quod nõ ẽẽt seruaturus adam eti
mandaret. nunc ⁊ impuidum ut
eum latentem in augulo ꝑadysi
post nuditatem oognitam uid̾e nõ
posset. nunc etiam inuidũ ⁊ tunen¬
tem ne si gustaret homo suus de
sacrifitioꝵ. delantemq si a ⁊ alis ead̾
offerrentur ut sibi. et.I nunc iras¬
centem in alienos. nunc. I⁊ in suos
nunc ꝑimendem miliahominũ
obleura quid aut nlła ꝯmissa. nũc etiã
ꝯminantem uenturũ se forte cũ gladio

Expanded text:
iniquos, quos ultro de se nec interrogainiquos, quos ultro de se nec interrogati confessi sunt rei; aut si haec per inuidiam scriptorum aduersus eos malignitas finxit, puniantur scriptores, damnentur eorum libri, purgetur propheticum nomen indigna fama, grauitati atque censurae suae patriarcharum reddatur auctoritas. Et sane fieri potuit, ut quemadmodum de deo inpudenter idem tanta finxerunt, nunc eum in tenebris ex aeterno uersatum dicentes et postea miratum cum uidisset lucem. nunc ignarum futuri, ut praeceptum illud, quod non esset seruaturus Adam. ei mandaret, nunc et inprouidum, ut eum latentem in angulo paradisi post nuditatem cognitam uidere non posset, nunc et inuidum ac timentem, ne, si gustaret homo suus de sacrificiorum zelantemque, si et aliis eadem offerrentur ut sibi, et nunc irascentem in alienos, nunc et in suos, nunc perimentem milia hominum ob leuia quidem aut nulla commissa, nunc etiam comminantem uenturum se fore cum gladio
Abbreviated transcription (Latin):
nec legis acictorem dm̃ s eos qui hũc
et illam nefarues suis religionibi in¬
scripserunt. Ut aut̃ int̾dũ legis noo
renend̾ nom̃ cum idaica p̾cepta p¬
sequimur lacessamus: uro fic utio
qui int̾ hebraicas institutõnes ⁊ legẽ
nlłm uultis ẽẽ discrimen. Alioquin
reddite legi ꝓpam dignitatem isrłi¬
ticas ab ead turpitudines camꝙ uer¬
rucas incidite. deforma tonis eius cri¬
men scriptorib imputate. ⁊ stacim u¬
debitis nos iudaismi mimicos fuisse
nõ legis. Legis nom̃ est quod uos deci¬
pit: qr cui iure debeat ascribi nõ nostis.
Ad bec ⁊ ꝓphas ac pacͥarchas uros cur
nos blasphemare existimetis: ego nõ
urdeo Ram si a nob̃ scripta hec dictata¬
ue fuissent. que idem ꝯmisisse legũ¬
accusatio. Ubi u̾o aut ab ip̃is eadem
scripta sunt ꝯtra honestatis morem
de uitus captantib głam: aut ab eoꝵ
sotiis ac parib nũi que istic culpa
est: Dampnamus enĩ decestati actus

Expanded text:
nec legis auctorem deum, sed eos, qui hunc nec legis auctorem deum, sed eos, qui hunc et illam nefariis suis religionibus inscripserunt. ut autem interdum legis nos reuerendum nomen, cum Iudaica praecepta persequimur, lacessamus, uestro fit uitio, qui inter Hebraicas institutiones et legem nullum uultis esse discrimen; alioquin reddite legi propriam dignitatem. Israheliticas ab eadem turpitudines tamquam uerrucas incidite, deformationis eius crimen scriptoribus inputate, et statim uidebitis nos Iudaismi inimicos fuisse, non legis. nomen est, quod uos decipit, quia cui iure debeat adscribi, non nostis. Ad haec et prophetas ac patriarchas uestros cur nos blasphemare existimetis, ego non uideo. nam si a nobis scripta haec dictataue fuissent, quae idem commisisse legunaccusatio; ubi uero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra honestatis morem de uitiis captantibus gloriam aut ab eorum sociis ac paribus, nostra quae istic culpa est? damnamus enim detestati actus
Abbreviated transcription (Latin):
ead seruate nit̾e̾mini pfessi iustitiã
uit uos coram fatemini ẽẽ nõ iustos
sunc u̾o ⁊ de illis que scelera phibent
mandatis sollicita uob est cura recte
uolentib uiue ⁊ de hiis que ꝑtinent
Diudeos uilla fit mentio. Quod qͣtinus
eccusatũ uob etit insi ead̾ legem nõ
ẽ ꝯstit̾it. Deniq siit incend̾is into¬
etabile guitium iudicans. siquis
te negligentem p̾cepti huius appel¬
le quod dcm̃ est nc̃ occides uł nõ me¬
hateris. ita etiam exardesces si quis
e ⁊ incirtũcisum uocaret ⁊ negligẽ¬
am sabbati etat intlłigi ꝓculdubio
yẽẽt utrũq lex ⁊ dei mandatũ. Nũc
ũs ⁊ de illis suꝑiorib laudem queris
głam s ea conserues. ⁊ de hus nlłin
eusd boni iacturam metius qi con¬
ceupius Quare constat hee ue dici uo
ee legem. Is legio potius maculas
⁊ scabrem.i Que si dampnantur a nob.
dampnã I tur uti frasa nõ ue legui¬
ma. seoc I cangit ꝯuitul hoc legem

Expanded text:
eadem seruare niteremini professi iustitiam, eadem seruare niteremini professi iustitiam, aut uos coram fateremini esse non iustos. nunc uero et de illis, quae scelera prohibent mandatis, sollicita uobis est cura recte uolentibus uiuere, et de his, quae pertinent ad Iudaeos, nulla fit mentio: quod quatenus excusatum uobis erit, nisi eadem legem non esse constiterit? denique si, sicut incenderis intolerabile conuicium iudicans, si quis te neglegentem praecepti huius appellet, quo dictum est: non occides uel non moechaberis. ita etiam exardesceres, si quis te et incircumcisum uocaret et neglegentem sabbati. erat intellegi procul dubioesset utrumque lex et dei mandatum; nunc uero et de illis superioribus laudem quaeris et gloriam, si ea conserues, et de his nullam eiusdem boni iacturam metuis, quia contemnis. quare constat haec, ut dixi, non esse legem, sed legis potius maculas et scabiem: quae si damnantur a nobis, damnantur uti falsa, non ut legitima. nec tangit conuicium hoc legem
Abbreviated transcription (Latin):
mñ religiosos ⁊ scos quor hu flagitia
et tur pes conscripsetint uitas. Quod
qr utrũq parit constate nõ pt̾ oportet
enĩ aut bos fuisse malos. aut illos mẽ¬
daces ⁊ falsos age si libet assensu com¬
rumi scriptorib dampnatis defensio¬
nem suscipramus legis ⁊ ppħaꝵ. Legẽ
aut̾ nunc dico ego nõ circũcisionem
nec salbata ⁊ sacrificia. cct̾a q hĩ uidoꝵ¬
seam que ue sit lex .i. nõ octides. non
nechabetis nõ peretabis. ⁊ ceta. Cui
qr olim diffamate in gentib .i. ex quo
mundr hunus creatuta consistit hebre¬
oꝵ scriptores irruentes tamqͣi leprã
ic scabiem ab bominanda hec sua ⁊ tur¬
pissima ⁊̃ epta ꝯmiscu̾unt que ad
pithomen spectant ⁊ sacrifitia: age
si es cette ⁊ tuamicus legis dampna
eos mecũ qui hanc uiolare ausi sñt
ꝯmixtione inconuemientiũ eid̃ p̃cep¬
toꝵ. Qus p̾cepta nisi ⁊ uos legem nõ
eẽ sciretis nec legis ꝑtem utiq aut

Expanded text:
tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia et turpes conscripserint uitas. quod quia utrumque pariter constare non potest, oportet enim aut hos fuisse malos, aut illos mendaces et falsos. Age, si libet, adsensu communi scriptoribus damnatis defensionem suscipiamus legis et prophetarum. legem autem nunc dico ego non circumcisionem nec sabbata et sacrificia ceteraque huieam, quae uere sit lex, id est: non occides, non moechaberis, non peiurabis et cetera. cui quia olim diffamatae in gentibus, id est ex quo mundi huius creatura consistit, Hebraeorum scriptores inruentes tamquam lepram ac scabiem abominanda haec-sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritomen spectant et sacrificia, age, si es certo et tu amicus legis, damna eos mecum, qui hanc uiolare ausi sunt hac commixtione inconuenientium eidem praeceptorum: quae praecepta nisi et uos legem non esse sciretis, nec legis partem utique aut
Abbreviated transcription (Latin):
mtali hẽbat nocĩtatis malũ. ⁊ta ap̃t
tR bellum sine ꝯmictione bni e¬
bit cessationis lonũ: Dicite etgo dno
mala. s inũ alto perus. aut duo nõ
sũma bona s unũ ilt̾o melius. na
sane ut quod est melius loc diratis
miserius. Qam si illius tanti besli
bec etie roitus ut sipata hyle a u
uascatione ⁊ det m̃brrs atticis epu
mali infligatur cuib ogitat ie
uic̾it. E iudel uenenũ est hyle e
fermate firmate nutͥre neget
ualuit animalia sua ⁊ antido tuen
d̃s qui dampnare potuit. qui srar
nõ potuit m̃bra sua Insani. nec slu
est hyle. nec ille ds̃. Sic delirant qu
sanam doctrinam nõ sustinentes
quid̃ nos hostes sumi
aut mimici legis ecꝑbi
scripta inus ⁊ quoꝵ ausa uidentur no¬
bis exost d: eusm uos repugnatio es
scripcorib assentiendo ur̾is. in crimẽ
forsitan ꝓphas innadencoo adduatis
infametes pacarchus dedecoratis ⁊ le¬
gem. acq quod sic stidtuis nultis et
scriptores itids nõ ẽẽ mendaces et eos

Expanded text:
mali habebat necessitatis malum, ita Hyle post bellum sine commixtione boni habebit cessationis bonum? Dicite ergo duo mala, sed unum altero pejus: aut duo non summa bona, sed unum altero melius, ita sane, ut quod est melius hoc dicatis miserius; nam si illius tanti belli hic erit exitus, ut separata hyle a propria uastatione et dei membris adfixis in mali infligatur ciuibus, cogitate, quis uicerit. sed uidelicet uenenum est hyle, quae formare, firmare, nutrire, uegetare ualuit animalia sua; et antidotum deus, qui damnare potuit, quia sanare non potuit membra sua. insani, nec illa est hyle, nec ille deus. sic delirent, qui sanam doctrinam non sustinentes quidem nos hostes sumus aut inimici legis ac proscripta sunt et quorum causa uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et scriptoribus adsentiendo uestris in crimen forsitan prophetas innocentes adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos
Abbreviated transcription (Latin):
falsa: auc patrũ crimina uera. Uos
utrum uultis eligite. Nam nos aut
hos aut illos parit detestari noc̃e est

Expanded text:
falsa aut patrum crimina uera. uos utrum uultis eligite; nam nos aut hos aut illos pariter detestari necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
bus eccremus quo ⁊ tostis mebtdi¬
tut ⁊ cuus affligitur hrmo to su¬
ꝑat in ampluis necendo ⁊ alients
et sius. illa pars quam dicitis dnu
Hyle quippe nõ eradicare alienũ
tignum uoluit.s tene sues aut̃
quoserm ⁊ si ab alts sins quibrdem
ꝯsumendo int̾imebat. in alias tñ
formas denno ꝯmutabat ut morẽ¬
do ⁊ renasçendo saltem ꝑ int̾ualla
tempoꝵ sue ite letitia fruetentut
Deus aut̃ qualem oĩpotentem op¬
tioũ q describitis in et̾nũ.⁊ alics
etadicat. ⁊ suos dampnat Et qued
misetabiliore clem̃tia creditut. Hy¬
le antinalia sua ledit inpugnai
sua. d̾s m̃bra sua punit in inctoꝵra
sna. Quid est uani hoĩes nempe re¬
cordamini u̾ba fausti de deo tamꝙͣ
de antidoto. ⁊hyle damq̃m ueneno.
Ecce plus nocet ur̃m antidotũ: qma
uenenũ. Eũquid hyle tam hortendo
globo in et̾num uł dm̃ includeret
uł sua uiscera affig̾et. Et quod sce¬
leratins est calumpniatur eisd̾ re¬
liquuis: ne defocisse uideatur quod

Expanded text:
ostis includitur et ciuis adfligitur; immo uero superat in amplius nocendo et alienis et suis pars illa, quam dicitis deum. hyle quippe non eradicare alienum regnum uoluit, sed tenere; suos autem quosdam etsi ab aliis suis quibusdam consumendo interimebat, in alias tamen formas denuo commutabat, ut moriendo et renascendo saltem per interualla temporum suae uitae laetitia fruerentur; deus autem, qualem omnipotentem optimumque describitis, in aeternum et alienos eradicat et suos damnat; et quod mirabiliore dementia creditur, hyle animalia sua laedit in pugna sua, deus membra sua punit in uictoria sua. quid est, uani homines? nempe recordamini uerba Fausti de deo tamquam de antidoto et hyle tamquam ueneno; ecce plus nocet uestrum antidotum quam uenenum. numquid hyle tam horrendo globo in aeternum uel deum includeret uel sua uiscera adfigeret? et quod sceleratius est, calumniatur eisdem reliquiis, ne defecisse uideatur, quod