comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnino cunctemur id est ñputantes uel scđm sua merito
gratia cui quãdari uelnis. suis meritis quẽq pumirisiue
pares quiliberaentur at que puniuntur : si uedis pares ha¬
beant causas mnalas ut qui uid&ur stare uideat necadat &
quigloriatur ñ inscipso sed in dño glori&ur : Cur aute causa
paruulorũ ad exemplũ maiorũ sic̃ scribitis non patiuntur
adferri homines qui contra pelagianos ñdubitant esseorigi
om̃s isse in condemnationẽ quod & manichaei. ñ accipiunt. qui
non solũ omnes u&eris instrumti scripturoas in ulla aue¬
oritate ñ habent : uerũ &iã eas quue ad nouũ ꝑtinent test¬
mnentũ sicaccipiunt ut suo quodã priuilegio immo sucrilegio
quod uolunt sumant quoduo lunt reiciant : Contrae quos age¬
bam in libris delibero arbitrio undeistin obp̃s cribendũpu¬
cant : Ideo quȩstiones opero sissimas incidentes enueleate sol¬
uere nolui : Nomi ũ lagũopus ess& ubime aduersus tãpuer¬

Expanded text:
emur, id est, non putantes, vel secundum sua merita gratiam cuiquam dari, vel nisi suis meritis quemquam puniri, sive pares qui liberantur atque puniuntur, sive dispares habeant causas malas; ut qui videtur stare, videat ne cadat ; et qui gloriatur, non in se ipso, sed in Domino glorietur . 26. Cur autem « causam parvulorum ad exemplum majorum, » sicut scribitis, « non patiuntur afferri » homines, qui contra Pelagianos non dubitant esse pect ex uno omnes isse in condemnationem ? Quod et Manichaei non accipiunt, qui non solum omnes Veteris Instrumenti scripturas in ulla auctoritate non habent; verum etiam eas quae ad Novum pertinent Testamentum sic accipiunt, ut suo quodam privilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod nolunt rejiciant: contra quos agebam in libris de Libero Arbitrio, unde isti nobis praescribendum putant. Ideo quaestiones operosissimas incidentes enucleate solvere nolui, ne nimium longum opus esset, ubi me adversus tam perver
Abbreviated transcription (Latin):
porartibiustis simc in flitalibertẽt d̃ gratia: quia sponto
on oidest libers arbitrio caderepotuit ñ &usur geroad
tus qusoria iustela nationis pertin& ig nortentia & difficul¬
No abistonudo quis quã nisidigmecia libenatur quamiseria
ses sart diordunis primor dia natuncdia nec siccul pandus
salla uel enduos ils essa. Sicuti ioodem librostecdo dugu¬
non uaus enaedis etutio contae manicheo habendacst qui¬

Expanded text:
peccantibus justissime inflicta, liberet Dei gratia, quia sponte homo, id est libero arbitrio, cadere potuit, non etiam surgere: ad quam miseriam justae damnationis pertinet ignorantia et difficulnec ab isto malo quisquam nisi dei gratia liberatur. quam miseriam msi essent hominis primordia naturalia, nec sic culpandus, sed laudandus deus esset, sicut in eodem libro tertio disputauimus. quae disputatio contra Manicheo
Abbreviated transcription (Latin):
a mea dicebã non mouebor. Cũ hoc mihi eã. absie non
ame: demiq a uestistifaciemtuã & fuctus sũ conturbatus
hoc suꝑbus amicus omnino non sapit. sed magnus eidñs
quȩ rere potius quid contrx ea respondeamus quue nrõ
obiciuntur errori quã intendere quã sint salubria ut cure¬
amus errore : Vnde cũ istis nontã disputationib: quã peis
sicut ꝓnobis orationib: ẽ agendũ : Non enĩ hoc eis dicimus
qđ sibi iste opposuit ut eã cicus a misericordiue ħ necessari

Expanded text:
a mea dicebam: non mouebor, eum hoc mihi esset absque to, non a mea dicebam: non mouebor, eum hoc mihi esset absque to, non a me. denique auertisti faciem tuam et factus sum conturbatus\'. Hoc superbus amicus omnino non sapit; sed magnus est domquaerere potius quid contra ca respondeamus, quae nostro obiciuntur errori, quam intendere quam sint salubria, ut eareamus errore. unde cum istis non tam disputationibus quam pro eis sicut pro nobis orationibus est agendum. non enim hoc eis dicimus, quod sibi iste opposuit, \'ut esset causa misericordiae dei, necessari
Abbreviated transcription (Latin):
mostis iure suo ager& ut ꝑimer& : sedutsciant omnes inquit
quia uoluntatẽ patris mei fucio surgite ea mus hinc Idẽ
quia non morior necessitute peccati: sed oboedientiae uo¬
luntate: Dicit nullũmalũbomi alicuius. ẽe causa
quasi poena bonũ sic quatumen multi emendatisum: gunt
ergomala quȩ ꝓsunt mirabili miseri cordia dĩ nũ quidille bo¬
ni aliquid passus ẽ quidx a uestisti fuciem tuã ame & fuc¬
ussũ conturbatus : Nonutiq at imen huec ei conturbatio
contur suꝑbiũ fuit medicinalis quodã modo dixeratenĩ
in hubundantia sua non mouebor inu&ernũ & sibi tribue¬
bat qđ ad ño habebat. quidenĩ habebat qđ non acceperat
uure ostendendũ ei fuerat undehabera iit reciper& hu¬
milis qđ suꝑbus amiserat. Ideo dñe inquit inuoluntate
tua prȩstitisti decorimeo iustutẽ.: Inquaego abundunti¬

Expanded text:
mortis iure suo ageret, ut perimeret —, sed ut sciant omnes. inquit, mortis iure suo ageret, ut perimeret —, sed ut sciant omnes. inquit, quia uoluntatem patris mei facio, surgite, camus hinc, id est quia non morior necessitate peccati, sed oboedientiae uoluntate. Dicit \'nullum malum boni alicuius esse causam\', quasi poena bonum sit, qua tamen multi emendati sunt; sunt ergo mala quae prosunt mirabili misericordia dei. numquid ille boni aliquid passus est, qui dixit: auertisti faciem tuam a me et factus sum conturbatus ? non utique; et tamen haee ei conturbatio contra superbiam fuit medicinalis quodammodo. dixerat enim in abundantia sua: non mouebor in aeternum et sibi tribuebat quod a domino habebat. quid enim habebat quod non acceperat? quare ostendendum ci fuerat unde haberet, ut reciperet humilis, quod superbus amiserat. ideo: \'d o mi ne\'. inquit, \'in uoluntate tua praestitisti deeorimeo uirtutem. in qua ego abundanti
Abbreviated transcription (Latin):
ad sit defendendo naturam : gratia e xp̃i quaciustificamur
aptissime contraedicit. quur aiẽ soluto ꝑgratiũ petcati reatu
ad exercitationem fidei mors corporis maneat quã uis
ueneri de peccato : Tam & hoc inillis & scio memoriue mar¬
cellinũ libris ut ualui disserui: quod uero dñm dic̃ sine
peccatomori potuisse : Illi&ium nasci potestas misericor¬
diue non conditionaturȩ fuit. Sic &iũ mostuus ẽ. potesta¬
te: & hoc ẽ pru&iũ nr̃m quosios a morte redimera : & hoc
istorũ disputatio euacuare contendit : cũ ab eis natura
humana defenditur : ut pos sit liberũ arbitriũ isto praio
non egere ut a potestute tenebrarũ a p̃positi mostis in
regnũ xp̃i dñi truns ferantur ⁊ & tumon quando dñs ad
pussionẽ perrexit : ecceinquit ueni& princeps huius mundi
& in menuhilinueni& : & utiq nihilpeccati unde prie positis

Expanded text:
adsit, defendendo naturam gratiae Christi, qua iustificamur, adsit, defendendo naturam gratiae Christi, qua iustificamur, apertissime contradicit. cur autem soluto per gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei mors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae Marcellinum libris, ut ualui, disserui. Quod uero \'dominum\' dicit \'sine peccato mori potuisse\', illi etiam nasci potestas misericordiae, non condicio naturae fuit; sic etiam mortuus est potestate et hoc est pretium nostrum, quo nos a morte redimeret. et hoc istorum disputatio euacuare contendit, cum ab eis ita natura humana defenditur, ut possit liberum arbitrium isto pretio non egere, ut a potestate tenebrarum et praepositi mortis in regnum Christi domini transferantur. et tamen quando dominus ad passionem perrexit: ecce, inquit, ueniet princeps huius mundi e t in me nihil inueniet — et utique nihil peccati, unde praepositus
Abbreviated transcription (Latin):
tate sepossit sanaro : quia eũ potuit solauitiare. Noneidicim
mostẽ corporis ad peccatũ uadere. ubi sola uindicta .ẽ. Ne mo
auit peccut corpore moriendo : sed ud peccatũ ual& mors ani¬
mȩ quã deseruit uita sua hoc ẽ. ds̃ eius quue necesse ẽ mosiua
openx faciat donec xp̃i gratia reuiue scat: Famen & sitim &
c&lenas molestias corporales absit ut dicamus necessitutem
habere peccundi. quib molostus exercitatiiũstorum splen¬
didius enituit : & eas ꝑpatientiũ supertndo maiorẽ gloriam
comparauit. sed aduita gratia dĩ. adiutaspũdĩ. adiuta mise¬
ricordia dĩ : Non suꝑbauoluntate se extollens : sed humilicon¬
fessione fostitudinẽ ꝓmerens. Nouerat enĩ dõdicere. quõ tues
patientia mea dequagratia & adiutorio &misericordia sine
quabene non possun luuere : Nescioquire omnino istenihildic̃
Immo &iam uelut sibi adiustitium sufficientẽ si sola uoluntas

Expanded text:
tate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei dicimus tate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi sola uindicta est — nemo enim peccat corpore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit uita sua, hoc est deus eius, quae necesse est mortua opera faciat, donec Christi gratia reuiuescat. famem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut dicamus necessitatem habere peccandi, quibus molestiis exercitata uita iustorum splendidius enituit et eas per patientiam superando maiorem gloriam conparauit, sed adiuta gratia dei. adiuta spiritu dei, adiuta misericordia dei, non superba uoluntate se extollens, sed humili confessione fortitudinem promerens. nouerat enim dei dicere: quoniam tu es patientia mea. de qua gratia et adiutorio et misericordia. sine qua bene non possumus uiuere, nescio quare omnino iste nihil dicit; immo etiam uelut sibi ad iustitiam sufficientem, si sola uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc dicit ueris si me diciti de sestiquippe ut dixi luce iustitiue
& ꝑ hoc contenebrati quid pariant aliud quuã huec omnia quae
cominemoraui opera tenebrarum donecdicatur eis sidisto
obauditint. surge quidormis & ex surge a mostuis & in lumina¬
bit texp̃s : Mortuos ueritasdicit unde ẽ. & illud sine mostuos
sepelire mostuos suor mostuos ergo ueritas dicit : quos iste dic̃
lȩdi & uitiari non porius se peccato: Quia uidelic& didicit peccar¬
tum non ẽe substantiã Ne modicit sic hominem factũ ut deius¬
titiac quidem posset inpeccatum ire & de peccato adiustitiam
redire non poss&: sed ut inpeccatũ ir& sufficit᷑ liberũ arbitriũ
quo seipse uitiauit: Vt aut̃ redeat adiustitiam õpus hab&
medico quõ sunus non ẽ : Opus hab& uiuificatore quia mostuus
est. dequa gratia omnino istenihildicit: quasi sola sua uolun¬

Expanded text:
si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud quam haec omnia quae commemoraui opera tenebrarum. donec dicatur eis, si dicto obaudiant: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus? mortuos ueritas dicit — unde est et illud: s i n e III mortuos sepelire mortuos suos —, mortuos ergo ueritas dicit, quos iste dicit laedi et uitiari non potuisse peccato, quia uidelicet didicit peccatum non esse substantiam. nemo dicit sic hominem factum. ut de iustitia quidem possit in peccatum ire et de peccato ad iustitiam redire non posset; sed ut in peccatum iret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniam sanus non est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uolun
Abbreviated transcription (Latin):
in iniuicem masculi in masculos de formitatem operan¬
tes Atq ut ostender& sic eẽ ista peccata ut &iam poe¬
nȩ sint peccatorum : &iã his adiunxit :& mercedẽ mutuã
quã opostuit erroris sui in sem& ipsis recipientes : lidete
quoties uindic& eadẽq uindicta quue pariat pullul& q
peccata: adhuc adtendite : & sicut non ꝓbauerunt in¬
quit dm̃ habere in notiticam : tardidit illos dẽ in reꝓbam
mentem ut faciant quae non conueniunt repła os ormi
iniquitate : cũ circũuentione malatia auaritia plenos
inuidia: homicidio contentione dolo malignitate.
susurrones d&ractores dõ odibiles contumeliosos suꝑ
bos elatos Inuentores malorũ. Parentib: non oboedien¬
tes Insipientes in compositos sine affectu sine misericor¬
dia : Hic nunc istedicia: non debuit sic uindicari peccatum
ut peccator ꝓuindistã plura cominitter& Fostasse responde¬
at dm̃ ad ista non cogere sed dignos deseritantũ deserere:

Expanded text:
in invicem, masculi in masculos deformitatem operanin invicem, masculi in masculos deformitatem operantes. Atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adjunxit: Et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris sui in semetipsis recipientes. Videte quoties vindicet, eademque vindicta quae pariat pulluletque peccata. Adhuc attendite: Et sicut non probaverunt, inquit, Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate, cum circumventione, malitia, avaritia, plenos invidia, homicidio, contentione, dolo, malignitate, susurrones, detractores, Deo odibiles, contumeliososn oboedientes, insipientes, incompositos, si ne affectu, sine misericordia. hic nunc iste dicat: non debuit sic uindicari peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere.
Abbreviated transcription (Latin):
pentium. Istu fecerunt expeccati poena : qua obscuratinẽ
insipiens cor eorum: & ꝓpthuectamen quialic& poenalia
dicm ipsa peccatusuint: adiungit & dieit. propterea tradidta
illos ds̃ in desideria cordis illorum in munditiam : Eccequem¬
ad modum ds̃ grauius condem pnaunt tradens illos indesideria
cordis illorum in in munditiã: uid& e &iam ex hac poena
quue faciant: & contumelus inquit afficiant corpora sua in
sem& ipsis & quia poena ẽstmiquitatis cũ sit & iniquitas
Euidentius commendat dicens. quitras mutauerumt ue¬
rita tõm di in mendatium & coluerunt & seruerun cre¬
atere quã creator qui ẽ. benedictus in scła ameno
Propt̃ hoc inquit tradidit illos dr̃ in passiones ignominiȩ
ecce quoties uindicat ds̃ & ex eadẽ uindictaplura & gra¬
inia peccata consurgunt: Nam feminae eorum mutco¬
uerun naturalẽ usum in eũ usum qui .ẽ contranaturã

Expanded text:
pentium. ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est pentium. ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est insipiens cor corum. et propter haec tamen, quia licet poenalia etiam ipsa peccata sunt, adiungit et dicit: propterea tradidit illos deus i n desideria cordis illorum, in inmunditiam. ecce quemadmodum deus grauius condemnauit tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui transmutanerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam.
Abbreviated transcription (Latin):
uerint uoce non suna sanos eẽ ꝓnuntiant: materiam
peccati dic̃ eẽ uinditũ siud hoc peccator infirmatus ẽ
ut plurx peccar& : Nec cogitut p̃uaricatorẽ legis quã
digne lux deserat ueritatis: qu ude sestus utiq cȩcus
& plus necesse ẽ offendat & cadendo uex etur. uexa¬
tusq non surgat: ut ideo tantũ audiat uocẽ legis. quo
amͦmoneatur implorare gnatiã saluatoris : Annul¬
la poena ẽ. eorum : de quib: dic apłs quiu cũ cognouis
runt sed euanuerunt in cogiationib suis & obscuratũ
est insipiens coreorum : utiq: ista obscuratio uindictu
cȩcitaem̃ quae fit deserente luce sapientiae inplura
& grauia peccata conlapsi sunt: Dicentes eni. ee. sapien¬
tes stulti facti sunt Grauis huet poena .ẽ. siquis intel¬
legat & ex hac poena uide quoierunt : &immutauert
inquit gloriã incorruptibilis dĩ insimilitudinẽ imaginis
corruptibilis hominis & uolucrũ & qua drupedum & ser¬

Expanded text:
uerint, uoce non sana sanos esse pronuntiant. Materiam uerint, uoce non sana sanos esse pronuntiant. Materiam peccati\' dicit \'esse uindictam, si ad hoc peccator infirmatus est, ut plura peccaret\', nec cogitat praeuarieatorem legis quam digne lux deserat ueritatis; qua desertus utique caecus et plus necesse est offendat et cadendo uexetur uexatusque non surgat, ut ideo tantum andiat uocem legis, quo ammoneatur implorare gratiam saluatoris. an nulla poena est eorum, de quibus dicit apostolus: quia runt, sed euanuerunt in cogitationibus suis et obscuratum est insi sius cor corum? utique ista obscuratio uindicta  per cordis caecitatem, quae fit deserente luce sapientiae, in plura et grauia peccata conlapsi sunt; dicentes enim esse se sapientes stulti facti sunt. grauis haec poena est, si quis intellegat, et ex hac poena uide quo ierunt: et inmutauerunt, inquit, gloria incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominiset uolucrum et quadrupedum et ser
Abbreviated transcription (Latin):
dsise neo &oinmi acceptione dignus qui cxp̃tihs uenit in mun¬
dum peccutores siduos fucore : & iste contru fidale se mone
&omini acceptione dignũdĩ non debuis se hano uegritudinẽ
contridi peccatis neudhoce& ista poena podcuti ut cõmite¬
rentur plura peccatu. Quueritur &ium̃ paruulis tuntis
medicus opͣrlutoꝵ : &istedicit quid quueritis sani sunt. ꝓpt̾
quos medicum quaeritis : Nec ipse primus homo ideo moste
dumnatus ẽ. Num postea non peocauit : quasi aliquid postea
istedicit non solũ illo non eẽ infirmiores sed &iam plunx imple¬
uisse p̃cepta cum ille unum implere neglexerit : Quo
posteros uid& ita nasci: quamodo ceste ille factus non .ẽ :
non solũ p̃cepti incupaces qđ omnino non sentiunt : sed uix
ca paces pupillȩ cũ esuriunt: Eos tumen in matris ecđue¬
gremio cum saluos gratiasua facere uelit quisaluũ: fucit
populũ suũ a peccatis eorũ : Contra dicunt homines & qua¬
si crecctunt̃ qude ꝑ illum condita. ẽ : melius illo inspicere no¬

Expanded text:
s sermo etomui acceptione dignus. quia Christus Iesus uenit in mundum peccatores saluos facere. et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum dicit \'uon debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut committerentur plura peccata\'. quaeritur etiam paruulis tantus medicus opitulator et iste dicit: quid quaeritis? sani sunt propter quos medicum quaeritis. nec ipse primus homo ideo morte damnatus est; nam postea non peccauit. quasi aliqu» iste dicit, « non solum illo non esse infirmiores, sed etiam plura implevisse praecepta, cum ille unum implere neglexerit: » quos posteros videt ita nasci, quomodo certe ille factus non est, non solum praecepti incapaces, quod omnino non sentiunt, sed vix capaces papillae cum esuriunt; eos tgremio cum saluos gratia sua facere uelit. qui saluum facit populum suum a peccatis eorum. contradicunt homines et. quasi creaturam, quae per illum condita est. melius ilio inspicere no
Abbreviated transcription (Latin):
teni enteur uit̾ ui Sed miror si nonhab& quo crescat cũdemor¬
udi excesserit uita ubicũq aut̃ & quando cũq itapla naer
urei nousse quod adiciatur: Nontamen diffunditur incardib:
rii uel nidunre ueluo luntactis opib quaesunt inpob sedꝑ

Expanded text:
temnitur uita. sed miror si non habet quo crescat, cum de mortemnitur uita. sed miror si non habet quo crescat, cum de mortali excesserit uita. ubicumque autem et quandocumque ita plena sit, ut ei non sit quod adiciatur, non tamen diffunditur in cordibus nostris uel naturac ucl uoluntatis opibus quae sunt in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
sua mandatũ di non habebit graue : quomodo ẽ enĩ graue cũ sit di¬
lectionis mandatum : aut enĩquisq non diligit : & ideo graue .ẽ : aut
dilgit & qneue esse non potest: Diligit autẽ si quodillic amͦmone¬
mur isrł conuersus fuerit ad dm̃mndm̃ suũ ex toto corde suo & exto¬
iuani masua. Mandatũ inquit nouũ douobis ut uos inuicẽ
diligetis & quidi ligit pximũ legõimpleuit & plenitudo legis aritas
Sccundũ hoc &illud dictũ ẽssi cmbularent semitas bonaes inuenis¬
sent utiq semitas iustitiae leues: Quomodo ergo dicitur propt̃
uerbes labiorum tuorũ ego custodiui uics duras. Nisi quia itrũ¬
i dierũ ẽ Durae sunt timori leues amori Caritas ergo
inehoatec inchoata iustita ẽ caritus ꝓuectibiuslit ẽ Sa¬
ficriẽ sed uruaes decor depuro & conscientia bona & fide nõ
fictio quareunc meoxima .ẽ. in hacuita quando pilla ipsicono¬

Expanded text:
sua mandatum dei non habebit graue. quomodo est enim graue, cum sit disua mandatum dei non habebit graue. quomodo est enim graue, cum sit dilectionis mandatum? aut enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et graue esse non potest. diligit autem, si, quod illic ammonetur Israhel, conuersus fuerit ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota animat: qui diligit proximum, legem inpleuit, et: plenitudo legis caritas. secundum hoc et illud dictum est: si ambularent semitas bonas, inuenissent utique semitas iustitiae leues. quomodo ergo dicitur: propter uerba labiorum tuorum ego custodiui uias duras, nisi quia utrumque uerum est? durae sunt timori, leues amori. Caritas ergo inchoata inchoata iustitia est; caritas prouecta ptia est, sed caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae tunc maxima est in hac uita, quando pro illa ipsa con
Abbreviated transcription (Latin):
quicũ habeant Non habere sedicunt: ualde aut̃ bona sunt prȩ¬
cepta si legitime his utumur. Eo quippe ipso quo firmis sime
creditur dm̃ iustũ & bonum in possibilia non potuisse prueci
pere : Hinc amonemur & infucilib: quidugamus. & in difficili¬
bus quid p&umus : omnia quippe fiunt fuciliu caritati: cui
uni xp̃i sarcinaleuis ẽ : Autea una c̃. sarcina ipsa quae leuis
ossecundũ hoc dictũ ẽ & praeoꝓta eius grauia non sunt :ut
cui giauia sunt consider& non potuis sediuinitus diei grauia
non sunt Nisiquia potest ẽẽ. cordis affectus cuigiaauia non st̃
& p&at quodestituitur : ut impleat qđ iub&ur. & qđ dicitur
adisrł indeuteronanio sipie sisce si spiritalit̃ intelligatur:
hocidem significut : quia utiq cum hoc testimonium cõmeno
inquit uerbũ fidei qđ p̃dicamus. Conuersus ergo quisq
sicut ibi p̃cspitur ad dmdm̃ suũ ex toto cordesuo & ex totuanima

Expanded text:
qui cum habeant non habere se dicunt? Valde autem \'bona sunt praequi cum habeant non habere se dicunt? Valde autem \'bona sunt praecepta\', si legitime his utamur. eo quippe ipso quo firmissime creditur \'deum iustum et bonum inposspere, hinc admonemur, et in facilibus quid agamus, et in difficilibus quid petamus. Omnia quippe fiunt facilia charitati, cui isti sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut inpleat quod iubetur. et quod dicitur ad Israhel in Deuteronomio, si pie, si sancte, si spiritaliter intellegatur, hoc idem significat, quia utique, cum hoc testimonium commemorinquit, uerbum fidei quod praedicamus. conuersus ergo quisque, sicut ibi praecipitur, ad dominum deum suum ex toto corde suo et ex tota anima
Abbreviated transcription (Latin):
insum nactuñ alitdicimus cumppri eloquinur n icture hõ¬
inuiun incquitprilũ in su o genere inculpahilie srctuscã aliter
ualreliter fili inae sicut & ccceri Siergo uolumus aniinori
nom possunt si autẽ iam xp̃ĩ ani sunt & recte uiuere neglegunt : uer¬
berentur terroribus & praemiorũ liudib: erigantur : Ita sa ne
et pon solu addbonas actiones ueru &ium ad pias orationes eos
ion solũ adbonas actiones: uerũ &ium adpias orationes eor
exhortari meminerimus atq huc instruere sanitate doctrinȩ
ut & illinc gratias agant cum instituerint bene uiuere quod ali¬
quid sinedifficul tate fecerint & ubi difficultutem aliquã senti¬
unt fidelissimis & ꝑseuerentis simis p̃cib: & misericordiue prũ¬
tis operib: facilitatẽ ad nõ imp&rare ꝑsistant. siccait̃ ꝓficientes¬
ubi & quando plenis sima iustitia ꝑficiatur nonnimis curo
cognouerint nullũ peccatum sehabere non sedicenthabere
peccatũ ne ueritas in eis nonsit: Sicut ĩn eis ueritus non .ẽ.

Expanded text:
ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur, naturam hominis, in qua primum in suo genere inculpabilis factus est: aliter uraliter filii irae sicut et ceteri\'. Si ergo uolumus \'animos non possunt. si autem iam christianis sunt et recte uiuere neglegunt, uerberentur terroribus et praemiorum laudibus erigantur. ita sane, ut non solum ad bonas actiones. uerum etiam ad pias orationes eosnon solum ad bonas actiones, verum etiam ad pias orationes eos exhortari meminerimus, atque hac instruere sanitate doctrinae, ut et illinc gratias agant, cum instituerint bene vivere, quod aliquid sine difficultate fecerint; et ubi difficultatem aliquam sentiunt, fidelissimis et perseverantissimis precibus et misericordiae promptis operibus facilitatem a Domino impetrare ubi et quando plenissima iustitia perficiantur non nimis curo; cognouerint nullum peccatum se habere, non se dicent non habere peccatum. ne ueritas in eis non sit, sicut in eis ueritas non est,
Abbreviated transcription (Latin):
mur nuuugo desistunt Necte eñ fostis se quererentus sier¬
roris & libidinis nullus hominũ uictor exsistor&: Cũuero uibi¬
qu s psons quimultis modis ꝑcreaturã sibid nõ seruientem
a sosuni uocet doceat credentẽ consolaur spenentẽ diligentẽ
erelbortea uar⁊ cohentẽ adiuua. ex audiat de pcunte nontibi de¬
sedod uolenre sa nane con comnis⁊ a e xhorti tor scon quan¬
nupotu adre ore iuuendũ a guctiãdi noneuacuatu s suea qu
natiproebumana iam contenebrata atquitiata in suminar
nom potest acsanari⁊ Dequure cũistis coria uestilir questio

Expanded text:
murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si ermurmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi desed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gratiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis tota uertitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
cultate si uell&. Idẽ aut̃ ut quisciens recte non facit amittat
scire quid rectũ sit. & qui recte facere cum possit noluit:
amittat posse cum uelit. Nam sunt reuera omni peccun¬
ti unimae duo ista poenaliu ignorantia & difficultas: exig¬
norentia dehonestut error. ex difficultute cruciatus affli¬
git sedapprobare falsa ꝓueris uterra inuitus & resistente atq
terquente dolore carnalis uinculi nom posse alibidinosis operib
tempenere non ẽ natunr instituti hominis sed poena damnati
inauĩ delibent uoluntate recte faciendi loquimur deilla scilica
i qua lomo fectus ẽ loquimur. Hnnciam hominib: deipsius ig¬
nonintiue difficultatisq in plem primi hominis traiectis uitus
anq tixns fusis uel ut iustã qua erellũ deponentib: itac responsũ ẽ
uibi breuiter inquã respondaur ut quiescant &uduersur dm̃

Expanded text:
cultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat cultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati. cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum
Abbreviated transcription (Latin):
fucta quaedã in ꝓbantur & corrigenda iudicantur sicut in
diuinis auctoritatib legimus: Atq hinc adhibitis exem¬
plis &ium deinfirmitate locuntus sũ dicens: sunt &ium ne¬
cessitute fucta impbunda ubi uult hamo recte fucere & nõ
moratis testimoniis diuinorũ eloquiorũ: sed huec inqua mom¬
nidominũ sunt uoces ex illa mortis damnatione uenien¬
tium. Nam sinon ẽ. ista poena hominis sed natura nulla
ista peccita sunt: de inde paulo postrrelinquitur ergo inqua
ut haec poena iusta dedam natione hominis ueniat. Nec
minaendũ .ẽ qđ uel ignorando non hab& arbitriũ liberum uo¬
luntatis ad eligendũ quid recte ficciat: uel resistente carnali
consu&udine quae uolentia mostadis successionis quodũ modo
naturaliter inoleuit: uideat qui recte fuciendũ sit &ue lit
nec possit implere. Illa ẽ enim peccati poena iustissima
ut amittut quisq: quobene uti noluit cũ sine ulla poss& diffi¬

Expanded text:
facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. atquc hinc adhibitis exemplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non moratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset diffi
Abbreviated transcription (Latin):
posuri ade siendũ peccatũ ꝑtina : siueracit dicimus dimitte nob
ebit nntõ sicut & nos dimittimur debitorib nriu dloiitca not
nodis edluio in corpore cauaur morbi malũ : exit non accidat
ꝓuns aeciderie ettoscnaur: ut non accidat cicuca mus dicen¬
doneus infenes intemptationem ut oito simaur :cauca mus
slcendo diitte nobis debitcnñt. siue ergo immineatt suinus
sit: cauori igitur potest: sedit non tuantũ illi uerũ oric his quico
libros meos quos stelegit de libro arbitrio non legerunt atq
illis non lectis hunc forsitan legunt de hac re sententiamea
satis a p̃pareat ex ipsis libris commemoraro ineoposta : qđ isto
si sentir& atq in suis litteris poner& : nulli internos de hacre con¬
t rouersia remaner&. Continuo quippe post uerba mea quȩ
iste commemorauit qđ occlirro repoterat ipse subiet i: et
quantũ potui ꝑtraet cundicens : &etumen &iam ꝑignorantic̃

Expanded text:
ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimiipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimiebita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuersia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. pertractaui dicens: et tamen etiam per ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
des dudiat homo atq ut eadẽ neces sitas non ss discatdo dicore
dener essitaatib meis educme : quicc & in huius modi oritione
coslamn en ẽ. aduersus temptatorem. deipsu contntnos necensit¬
mus adnos: item inquit augustims ep̃s in libris delibero arbi¬
trio: quccetũq istu causa q̃ uoluntatis sinon potest ei resisti sine
pece ato eli ceditur. siccutẽ potest non eicedatur & non peccabiꝰ:
an forte fallit macut u ergo caueat nefallatur. antanta fallata
Nuo pecriti ieo qđ c̃a cueri nullo modo potest : petcater adts
nauer ignousceporest u agnosco uerbu mea sunt sed& ia ipso dig¬
pedur eguo scere naperius cunctuquuo dicta sunt degra tipsquuie
rcoutesi teeno sinfenrs intẽprationẽ qeł adiutoriu non posco¬
remus sicaoisi uuillomodo posse credermus poteis per posc
psuer a sedopit ulante illo qui nom potest falli poce si mechocu

Expanded text:
itas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit, discat Deo dicere, itas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit, discat Deo dicere, De necessitatibus meis educ me . Quia et in hujusmodi oratione certamen est adversus tentatorem de ipsa contra nos necessitmus ad nos: Item, inquit, Augustinus episcopus in libris de Libero Arbitrio, Quaecumque ista causa est voluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur: si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. An forte fallit incautum? ergo caveat, ne fallatur. An tanta fallaciaenim peccat in eo quod caveri nullo modo potest? Peccatur autem: caveri igitur potest. Agnosco, verba mea sunt: sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. De gratia quippe icentes: nc nos inferas intem ptatio nem; quod adiutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. potest peccatum caueri, sed opitulante illo, qui non potest falli. nam et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cum exponera qđ scriptũ .ẽ. beatimundo corde quõ ipsidm̃ udebuñ
quos non arguit conscientia ulla peccati : & adiecitmundus mun¬
do corde conspicitur: templũdĩ non potest. eẽ. pollutum. Hoc utiq
ugitur in nobisconando laborando. orando. imp&rundo utud
illa ꝑfectione: inqua possimus dm̃ mundo corde conspicere eius
toditũ eõ. presbitero liberi arbitrii nos condiditds̃ nec ad uir¬
tutem nec ud urtia necessitate trachimur. Alioquin ubi necessi¬
tus uec coronu .ẽ : Quis non agnoscat: quis non toco corde suscipiat
quis aliter conditũhumanam neg& esse nutunt̃ sed in recte facien¬
do ideo nullũ .ẽ. uinculũ necessitatis. quia libestas. ẽ. caritatis. Redi
ergo ad a postolicũ sententiã caritusdĩ diffusc ẽ incordib: nr̃is ꝑsp̃m̃
nuteuit aptuuitatom dedit doncchominibus : Quod icut &x uitus
natartce non ex conditione naturao sit quaedã peccandinecern¬

Expanded text:
cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum mundo corde conspicere, eiusto dictum esse presbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas est earitatis. Redi ergo ad apostolicam sententiam: caritas dei diffusa est in cordibus nostris per tivavit captivitatem, dedit dona hominibus ? Quod autem ex vitiis naturae, non ex conditione naturae, sit quaedam peccandi necess
Abbreviated transcription (Latin):
fnus fuerit itacastus & sine pecatto quodubi & quando ineo ꝓficictur
nonuulli questio ẽ. sedinter uipios bene quaeritur Intquos tumen
constẽ sieriporso & sino medultoredi & hominũ homino x poihũ fieri nõ
porse : Tamenut dicere coepenm prudenter xistus ai monuit necũ
fuerit quisq talis fuctus & ꝑhoc recte interdifilios deputatus puta
ipsius fuis se potestatis quã ꝑ gratiũ accopit adõ cũ eã non habere
innatumuiti ata atq depraruata. sicut
ineuun¬
gelio legitur: quat quot autẽ receperunt
eum dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri
qđ utiq non enrm ꝑnatunam nec omni¬
no essent nisi eum recipiendo accepis sent
peius gratiã huius modi potestatem . Huec ẽ
potestas quũ sibi uindicat fortitudo cantutis: quae non est in
uenenrbilis hieronimus dixit in his quȩ illũ dixisse cominemorat:

Expanded text:
factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo caritatis, quae non est in tiam presbyter uenerabilis Hieronymus dixit in his, quae illum dixisse commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
trx illud legẽdatum: Et qđ de arbitrii lib¬
tate descendit: &ia hocquis negat : sed non id
agitur dehumana natune quae in hacc uita ẽ: sed
si suna essac. Quue ab isto tuquã sana uel taqua sibi sufficiente uo¬
luntutis arbitrio posse non pecca redefenditur quis itẽ xp̃ĩ ans
dixis se cõme morit qui a libestatẽ arbitri sui ꝑmi sit hominibus
ds ut pure &sine peocato uiuentes similes fiuando : sẽd adipsã
arbitrium ꝑtin& uocuntẽ audiro ocredero &ubeo inquem
credit non peccundi adiutor iũ postulare Nã utiq cũdicit sum¬
les fiunt dõ ꝓcuritatẽ dĩ futuri sunt similes dõ quao diffusa ẽ in
cordib nr̃is. non nature pos sibilitate neclibero arbitrio ꝗh ã
ter templũ scm dõ mens punt & idtare optimũ ẽ ei cormubdẽ
sine peccato: Quis nescit adistã ꝑfectionẽ ꝑducendũ cormandũ
cuto potestatẽ accepit adõ eẽ filiurdi : Utiq amꝰmonuit necũquis quo

Expanded text:
tra illud legem datam, et quod de arbitrii libtra illud legem datam, et quod de arbitrii libertate descendit\'. etiam hoc quis negat ? sed non id agitur de humana natura quae in hac uita est; sed si sana esset, quae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uoluntatis arbitrio posse non peccare defenditur. Quis item Christianus dixisse commemorat, \'quia libertatem arbitrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris non naturae possibilitate nec libero arbitrio quod tyr: templum sanctum est deo mens pura et altare optimum est ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. cato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
haec uerba iste quur non uddiderit quis non intelligar. Hoc
agitur utiq nunc in hoc scło ut ad istũ quã omnes sc̃i cupi unt
in mnaculatissimã puriatem ecclesia sca ꝑueniat: quae in futuro
scło neq aliquo malorũ hominum sibi ꝑmixto neq: aliqua in selege
peccati resistente legimentis duccet mundissimũ uitã in u&er¬
nitte diuina : Tamen adtendat iste qui secundũ scripturas am¬
brosius ep̃s dixerit: Nec abinitio inmaculata humanue enĩ hoc
in possibile natunre: utiq enĩ ab initio dicit: quo ex adã nuscimur
Nam & ipse adum in maculatus ꝓculdubio factus ẽ: sed in eis
qui sunt natura filii inxeducentes ex illo qđ uitiatũ . ẽ. in illo ab
initio esse in maculatos humanae natunre in possibile de finiuit
Item iohan¬
nes constantino politunus ep̃s cuius
posuit sententiã dicit peccatũ non eẽ.
substantiã : sed actũ malignũ quis hoc
negat : & quia non ẽ. natuna le: ideo con¬

Expanded text:
haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad istam, quam omnes sancti cupiunt, inmaculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro culo neque aliquo malorum hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam in aeternitate diuina. tamen adtendat iste quid secundum scripturas Ambrosius episcopus dixerit: nec ab initio inmaculata; humanae enim hoc inpossibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit, quo ex Adam nascimur. nam et ipse Adam inmaculatus procul dubio factus est; sed in eis, qui sunt natura filii irae ducentes ex illo quod uitiatum est in illo, ab initio esse inmaculatos humanae naturae inpossibile definiuit. \'Item Iohannes Constantinopolitanus episcopus\', cuius posuit sententiam, \'dicit peccatum non esse substantiam, sed actum malignum\'. quis hoc negat? \'et quia non est naturale, ideo con
Abbreviated transcription (Latin):
anus respondere uisũ ẽ. mihi. Quod cũ dicit non negaidõ uisum :
adõ enim praeparatur uoluntas hominũ ⁊ ut enim ds̃ honorific& ur
a sc̃ o dĩgratia ẽ ⁊eccequid iste sapiat si uerbis ambrosi delectut᷑
qđ ccdõ prue panatur uoluntus hominum: & nulla uel non magna
questio ẽ quis uel quando ꝑficiatur : Dũ tamen sin e xp̃igiatiu
idipsum fieri posse minime dubit&ur. deinde quantũ eret
ut udtender& iste unũ uersum deambrosii uerbis quae posuit :
Cum enim ille dixissa naicũ eccła exgentib hoc .ẽ. expeccatori¬
bus congregitta sit : quo modo exmiculatis in maculatu po
ꝓquiditatẽ non peccundi abstineat adelictis ille addidit: quod
isteappar& quurad dere noluerit : Ait nãq ille: nec ab initio
ininaculat&humanue enĩ hoc inpossibile natunre : sed ꝑdigiatiã
& quiditite sui quicciam non peccat fit ut in muculata uideatur

Expanded text:
stianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; \'a stianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; \'a deo\' enim \'praeparatur uoluntas hominum\'. ut enim deus honorificetur a sancto, dei gratia e s t. ecce quid iste sapiat, si uerbis Ambrosii delectatur, quod a deo praeparatur uoluntas hominum, et nulla uel non magna quaestio est, quis uel quando perficiatur, dum tamen sine Christi gratia id ipsum fieri posse minime dubitetur. deinde quantum erat, ut adtenderet iste unum uersum de Ambrosii uerbis quae posuit! cum enim ille dixisset : nam cum ecclesia ex gentibus, hoc est ex peccatoribus, congregata sit, quomodo e x maculatis inmaculata poteper qualitatem non peccandi abstineat a delictis ? ille addidit, quod iste apparet cur addere noluerit, ait namque ille: nec ab initio inmaculata-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed per dei gratiam et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sẽs uaitꝰ ambrosius reuert in eoloco quẽ iste cõmemorat illis restit
quidicunt hominẽ non eẽ posso sine peccccto inhacuita. Tt enim
ca dicer& accepit occasionẽ detucharia & elisabah qđ in euangfo
commemorati sunt ambulusse in omnib: iustificationib: legis sine
iusti sunt quicũq sunt iusti. Quẽ spm̃ memoratus episcopus &iã
p̃cibus imp&nendũ amͦmon& : Ita illi uolunties diuinitus non ad¬
iuta non sufficit: ubi in ymno suodicit. uotisq prȩstat̃ sedulis
scm̃ mereri spm̃ : Commemorabo & ego de hoc ipso opere scĩ am¬
brosu aliquid ex quo iste cõmemorabit qđ cõmemorundũ putu¬
uit: Uisũ .ẽ inquit mihi potest non soliuisũ eẽ. qđ ui ũ sibi. eẽ.
declarat. Non enĩ uoluntate tantũ humana uisũ.ẽ: sed sic̃
Et ideo quix pm̃ sequitur. potest interrogatus quur. eẽ. uolueritxp̃i¬

Expanded text:
re. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit re. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine iusti sunt quicumque sunt iusti. quem spiritum memoratus episcopus etiam precibus impetrandum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —, ubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Ambrosii aliquid, ex quo iste commemorauit quod commemorandum putauit: \'u i sumest\', in qui t, \'m i hi\'. potest non soli n isum esse, quod uisum sibi esse declarat. non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Chri
Abbreviated transcription (Latin):
& aliquando ꝓcutitur &ium si nonsternitur. Quiaut̃ non ha ba
aduer sariũ plena paco la&atur : & ipse eõ sinc peccuto ueris sime
dicitur in quo nullũ habirat peccutũ: Ñ qui ꝑabstinentiũ madi
operis dicit icm non ego operor illud sedid qđ inme hubitat pecctũ
Neri aupie iob depeccutis sius nontac&: &utiq huic amicõnro
merito plac& humilitatẽ nullo modo in fid sitactir paste ponendã
unde id quod ub confitaur quiauentx dĩ cultores⁊ ꝓculdubio uera¬
sedspors eliscor dentes a se quos a postatios uocut Uidearis quiem¬
nontos loquens sed qd s̃ ne peccatonemost : Aunde quide ut dixi
nencoritendo quisquis eñ non cadit iohunni apło qumecipse ait
sidixer imusquua peccutũ non habuimur nul non habemus : sp̃o
inl iis quomodo cessurus c̃ Progiatia xp̃i clamo nuequune
mo iustificitur tũ quã sufficiente naturio liber uarbitrtoqno

Expanded text:
et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio uerased spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemde praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem, ut dixi, non contendo ; quisquis enim non cedit lohanni apostolo, qui nec ipse ait: si dixerimus quia peccatum \'non habuimus\', sed non habemus, episcopo llilario quomodo cessurus est ? pro gratia Chrimo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
ui uenentur: Dm̃acut̃ colere ꝓpriũ iustitiue officiũ.ẽ. Quid
feciss& iobdicit ⁊nũquid in hoc scło ꝑfeciss&: aut sine gratia sal¬
uatoris quẽ &iũ ꝓph&auit uel feciss& uel ꝑfeciss&: Abstin&
enim se ab omnire malu &ium qui hab& peccatũ qđ inse reg¬
nare non sinit: cun subrepit in ꝓbanda cogitatio quã ꝑ ueni re
adfinẽ operis non ꝑmittt : sed aliud .ẽ. non habere peccatum
aliud non oboediro desiderus eius: aliud ẽ. implere qđ p̃cotũ .ẽ.
non concupisces & idiud ẽ ꝓquendũ abstinentiae conatũ sid tim
dugere qđ item scriptũ .ẽ. Dost concupis centiastuas non eas
nihilhorum tumen scire strecte posse sineguitia saluatoris: fuco¬
re ẽ ergo iustitium in uero dicultu cũ int̃no concupiscentiae ma¬
lo interna conflitatione pugnare : Perficere aut̃ omnino ad¬
uersariun non habere. Num quipugnat & adhuc periditatur

Expanded text:
ta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid ta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit inprobanda cogitatio, quam peruenire ad finem operis non permittit. sed aliud est non habere peccatum. aliud non oboedire desideriis eius; aliud est inplere quod praeceptum est: non concup i sces et aliud est per quendam abstinentiae conatum saltem id agere quod item scriptum est: post concupiscentias tuas non e a s, nihil horum tamen scire se recte posse sine gratia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur,