comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ille duo media. quib: interpositis sibi m& haec extrema copularentur: aquã dicit¬
& aerem unde putatur sic intellexisse quod scriptum est. Sp̃sdĩ superferebatur suꝑaquã
parum quippe adtendens quomore soleat illa scriptura appellare sp̃mdĩ. qm̃ & aer sp̃s
dicit᷑. Quattuor oppinatus elem̃ta loco illo commemorata uideri potest De inde qđ
plato dicit amatorem dĩ eẽ philosophum. Nichilsic illissacris litteris flagrat. & maxin
illud quod & me plurimum adducit ut poene assentiar platonẽ illorũ librorũ exꝑtem
non fuisse. qđ cũ ad sc̃m mosen ita uerba dĩ ꝑ angelum ꝑferant᷑ ut quȩrenti quod sit Nom̃
eius quieum ꝑgere precipiebat ad populum ebrgum ex egrpto liberandum : responde¬
atur egosum quisũ. & dicesfiliis isrł qui estimisitme aduos Tam quã in eius compa¬

Expanded text:
. Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et. Deinde illa duo media, quibus interpositis sibimet haec extrema copularentur, aquam dicit et aerem. Unde putatur sic intellexisse quod scriptum est: Spiritus Domini superferebatur super aquam ; parum quippe attendens quo more soleat illa Scriptura appellare Spiritum Dei, quoniam et aer spiritus dicitur quatuor opinatus elementa loco illo commemorata videri potest. Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic in illis sacris litillud quod et me plurimum adducit, ut paene adsentiar Platonem illorum librorum expertem non fuisse, quod, cum ad sanctum Moysen ita uerba Dei per angelum perferantur, ut quaerenti quod sit nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum Hebraeum ex Aegypto liberandum, respondeatur: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad uos, tamquam in eius conpa
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo quã lib& astutiatq: acuti ꝑ earundem disciplinarum eruditionem dm̃ inues
nec comites eas fuisse sapientiȩdĩ quȩ una eadẽq & sola semꝑ . ẽ. neo his in uestigarieã sed
reuelari ꝑ sp̃m eius. Axbeatus pater augustinus omnib:his &xamussim instruc¬
tus earũ acumine dm̃ aut in uestigare aut u aluit inuenire : quicũ ꝑtot annos eari
studiis insudar&. & tamen multis errorib: maximeq: manichȩorum insanus impe¬
diretur : Num quã ueritatem cognoscere potuit. prius quã scȩ̃ genetricis suȩ instantua
oratione &lacrimis. respectu suꝑ nȩ inspirationas & beati am brosii prȩdicatione &h̃¬
Intimeo aut̃ plato quẽ librum demundi constitutione conscrips.dm̃ dicit in illo opere
terram primo ignemq: iunxisse. Manifestum est aũt qđ igni tribuat caeli locũ. Hab& ergo
haec sententia quandam illius similitudinẽ quadictũ ẽ In principio fecit ds̃ cȩlũ &t̃ram

Expanded text:
investec comites eas fuisse sapientiae Dei, quae una, eademque, et sola semper est, nec his investigari eam; sed revelari per Spiritum ejus. An beatus Pater Augustinus, omnibus his examussim instructus, earum acumine Deum aut investigare aut valuit invenire? qui, cum per tot annos earum studiis insudaret, et tamen multis erroribus, maximeque Manichaeorum insaniis impediretur, nunquam veritatem cognoscere potuit, priusquam sanctae genitricis suae instantia, oratione et lacrymis, respectu supernae inspirationis Denquit : In Timaeo autem Plato, quem liberum de mundi constitutione conscripsit, Deum dicit in illo opere terram primo ignemque junxisse. Manifestum est autem quod igni tribuat coeli locum, terrae vero ipsam terram. Habet ergo haec sententia quamdam illius similitudinem, qua dictum est: In principio fecit Deus coelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
nator suppliciorum quouerissi me creditur totius uniuersitatis in quasunt feccori¬
cordinacor : ueraciter nimirum factor & p̃destinator eorum dicendus ẽquia uera¬
citor factor & ordinator uniuersitatis habecur quia uero tus upplicia non aliud¬
quam pa cata eẽ contendis. non ẽhic nolus diutiusiminor andũ qmnsatis suꝑqi debistiae teste a¬

Expanded text:
nator suppliciorum, quo verissime creditur totius universitatis, in qua sunt facnator suppliciorum, quo verissime creditur totius universitatis, in qua sunt facordinator, veraciter nimirum factor et praedestinator eorum dicendus est, r, factor et ordinator universitatis habetur. Quia vero tu supplicia non aliudquam peccata esse contendis, non est hic nobis diutius immorandum, quoniam satis superque de
Abbreviated transcription (Latin):
dia satis de monstratumest. Sed quia tusupplicia peceatorum nichilaliud quã peo¬
cata eẽ susurras : Pec catorum auctorem dm̃ mini medicinus. At tamen quoties ci¬
que ł hic ł illic peccata suis auctoribus hi poenã conuertuntur. secundum eaq̃ p̃ce¬
deris innc sermo abundantor ex sequitur. non nisi dõ uindice fieri ꝓlumamus
tor quo ueris si me creditur totius uni uersitatis in quas unt factor &ordinator
Itaenim uniuersȩereaturȩ sua̧. ante quam ipsam croar& scatum puldiritudinus
p̃destinauit eẽ futurũ. urmalorum turpitudo quam non p̃destinauit qui a non eam
facturus ess& in uniueridrur nis non eẽ malitia nocontium non nocer& error¬
errantium non errares miseria torquendorum folicieatem nontur bara elec ctrũ
Nulliu senĩ turpitudo ł malitia ł error seumiseria p̃ destinatum antos ła natura¬

Expanded text:
dia satis demonstratum est. Sed quia tu supplicia peccatorum nihil aliud quam pecdia satis demonstratum est. Sed quia tu supplicia peccatorum nihil aliud quam peccata esse susurras, peccatorum auctorem Deum minime dicimus; attamen, quotiescunque vel hic vel illic peccata suis auctoribus in poenam convertuntur, secundum ea quae praecedens hunc sermo abundanter exsequitur, non nisi Deo vindice fieri proclamamtor, qua verissime creditur totius universitatis, in qua sunt, factor et ordinator. Ita enim universae creaturae suae, antequam ipsam crearet, statum pulchritudinis praedestinavit esse futurum, ut malorum turpitudo, quam non praedestinavit, quia non eam facturus esset, in universo turpis non esset, malitia nocentium non nocererrantium non erraret, miseria torquendorum felicitatem non turbaret electorum; nullius enim turpitudo, vel malitia vel error seu miseria praedestinatum ante saecula natura
Abbreviated transcription (Latin):
multis sentire uidetur. eousquo in hȩrcas. ut ueritati tanto pere contradicas. Namille
uir scs & doctus multa priorib: suae conuersionis temporib: scripsit quȩ post modũ
neces sarioretractanda iudicauit quomunere speciali colitus donatus. plura retracta¬
uit quȩdam in posteriorib: suis opusculis ueracius ꝑscrutata disseruit. pleraq retractan¬
da moite preptus de reliquit. Ac ꝑ hoc quȩcumq ł retractauit ł postelimatius ꝑ indeque
ueraciuis equisiuit &fripsit. sequenda &pio amoroueneranda atq tenenda pius quicũ¬
que hi tellector sauissime iudicabit: SugexnI¬
nas se poenas. cum eas non faciat nec p̃destin&: Froinde ratume atq auctoritate qua¬
conficitur firmissime tenendũ prsus suppliciorum quib: superba impiaas a&er
acernorum & p̃destinatorem tamauo ãmitators acrielaquii quam doctorũ concor¬

Expanded text:
multis sentire videtur, eo usque inhaereas ut veritati tantopere contradicas. Nam ille multis sentire videtur, eo usque inhaereas ut veritati tantopere contradicas. Nam ille vir sanctus et doctus multa prioribus suae conversionis temporibus scripsit, quae postmodum necessario retractanda judicavit. Quo munere speciali coelitus donatus plura retractavit, quaedam in posterioribus suis opusculis veracius scrutata disseruit, pleraque retractanda morte praereptus dereliquit. Ac per hoc, quaecunque vel retractavit, vel post elimatius proindeque veracius exquisivit et scripsit, sequenda et pio amore veneranda atque tenenda pius quicunque intellector sanissime judicabit. Qunasse poenas, cum eas non faciat, nec praedestinet. I. Proinde ratione atque auctoritate conficitur, firmisaeternorum et praedestinatorem, tam auctoritate sacri eloquii, quam doctorum concor
Abbreviated transcription (Latin):
elangelis tribuunt. nonhabent usiebillo pens quet potiftas est mnium
nitendum compus accipitur & ad aopeccandum & hibetur. Ipsumrinedium gratiae uer
tum trahi ipsam benignitatem quam contulit inuidicu districtione uertit ut indepi
amplius feriat undemodo amiplius exspoctat & quia homo desereremalum non uult
utuiuat augeat un demoriatur Sed siue iustus hculpa. siue peccator in morte corruat.
spoculatortimon dum est nehunc e suo silencio reatus peccantium paritor in uoluat
ꝑsiuere pi&atis affectu christiane humilitati de uotus an helas. nulla obstante diffi¬
cultate patentissimo porspicis inclusionem & beati iobuerbis scogregorio edisser¬
tam. non poonam significare geheunȩ. sed eam quare ꝓbi in hac mortalitate. suis uolup¬
tatibus l&alitor fauentes Nlto dĩiudicio feriuntur. At tamen christiana te caritate ad¬
moneo neuorbis beatiaugustini. quib: deponis impiorum diuerse hiopusculis suis tam

Expanded text:
l hominibus vel daemonibus vel angelis tribuunt; non habent nisi ab illo penes quem potestas est omniumnitendum tempus accipitur, et ad peccandum exhibetur, ipsum remedium gratiae verttum trahi, ipsam benignitatem quam contulit, in judicii districtionem vertit. Ut inde al., post per amplius feriat, unde modo amplius exspectat: et quia homo deserere malum non vult, ut vivat, auget unde moriatur. Sed sive justus in culpa, sive peccator in morte corruat, speculatori timendum est ne hunc ex suo silentio reatus peccantium pariter involvat. + Si verae pietatis affectu Christianae humilitati devotus anhelas, nulla obstante difficultate, patentissime perspicis inclusionem ex beati Job verbis sancto Gregorio edissertam, non poenam significare gehennae, sed eam qua reprobi, in hac mortalitate suis voluptatibus lethaliter faventes, justo Dei judicio feriuntur. Attamen Christiana te charitate admoneo ne verbis beati Augustini, quibus de poenis impiorum diverse in opusculis suis tam
Abbreviated transcription (Latin):
cipi ualeant animȩ iustorum GREGORIVS. hocneque deomnib: iustis fateri
possumus Neq: de omnib: negare. Nams̃ quorundam iustorum animȩ quȩ cȩles¬
tiregno quib dam adhuc mansionib: differuntur: inquodilationis damno.
quid aliud innuitur nisi quod depersecta iustitia aliquid minus habuerunt.
& tamen luce clariur constat. quia perfectorum iustorum animȩ mox ut hu¬
quia ulni ipse redemptor nr̃ .ẽ. corpore. illuc ꝓcul dubio colliguntur & animȩ
nondubitat. nec pauls animã eẽ incęlo negeet. qui &iam desolutione sui cor¬

Expanded text:
orporum, in coelo recipi valeant animae justorum.--GREGORIUS. Hoc neque de omnibus justis fateri orporum, in coelo recipi valeant animae justorum.--GREGORIUS. Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare, nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur; in quo dilationis damno quid aliud innuitur nisi quod de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut huquia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur et animaenon dubitat, nec Pauli animam esse in coelo negat, qui etiam de solutione
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad sumptam de terris non solam suꝑuniuersa aeris huius spatia sed aiã
suꝑ omnẽ a etberis altitudinem suscollens. in maiestatis paterne dextera conloca¬
uit & & in. BEDA. Nam & septimus ab adam & nocturans latus demundo. & &li¬
as in geliu sub leuatus aereum. ascensuro. suꝑ om̃s cȩlos dño testimonið prȩbuer. ꝑ
his ueracibus fidelibiq: testimoniis prȩmutiti. nulli ambiguitatͥs obstaculo prȩ¬
pedimur quiohumanam substantiam aiifilio sumptam. super om̃s creaturas ele¬
uatam eg onium & consistenteri credamus & fidelit conlaudemus. quo &iam
sido promissianem suam. & nuncestante diem iudicus cõrum animas. & post eo¬
pundem orpora subleuanda & glorificanda atq uaxta apłm eidem conreg¬
natura exconsessura. minime dubitamus. Vnde & beatus gregorius in
quarto dia logorum libro eloquitur: cum eum p&rus inteprogar& : PETRUS¬

Expanded text:
cum assumptam de terris non solum super universa aeris hujus spatia, sed etiam cum assumptam de terris non solum super universa aeris hujus spatia, sed etiam super omnem aetheris altitudinem sustollens, in Majestatis Paternae dextera collocavit. + Et infra: Nam et septimus ab Adam Enoch translatus de mundo, et Elias in coelum sublevatus aereum ascensuro super omnes coelos Domino testimonium praebuerunt. + His veracibus fidelibusque testimoniis praemuniti, nullius ambiguitatis obstaculo praepedimur quin humanam substantiam a Dei Filio sumptam super omnes creaturas elevatam, regnantem et consistentem credamus, et fideliter collaudemus. Quo etiam, secundum promissionem suam, et nunc id est ante diem judicii sanctorum animas, et post eorumdem corpora sublevanda, et glorificanda, atque, juxta Apostolum, eidem conregnatura et consessura minime dubitamus. Unde et beatus Gregorius in quarto Dialogorum libro eloquitur, cum eum Petrus interrogaret:
Abbreviated transcription (Latin):
GR Inueteri inquit testamento cognouimus. qđ elias si traptus incȩlumꝰ.
sed aliud .ẽ. cȩlum aereum  aliud &thereum ÷ Cȩlum quippe aereum: terrȩ ẽ
ꝓximum ÷ unde & auescȩlidicimus quieas uolitare in aere uidemus rin cȩ¬
lum itaq aereum elias subleuatus est. ut insecretam quandam terrȩ re¬
gionem repente ducer&ur. ubi ir magna iam carnis &spiritus qui &e ui¬
uer&. quo usque adfinem mundi redeat. & mortis debitum sobuat
Illȩ enim mortem distulit. Non euas: Redemptor aut̃ nr̃ non curru
non angelis sub leuatus legitur: quia his qui fecorat oma nimirum super
om̃a sua uirtute ferebatur: & & infra GR ut uenir& post modum
qui nec translatus nec sub uectus cȩlum &hereum sua uintute penetra¬
r& : ꝑ beda in omelia deeadem festiuitate naarrȩ qumanȩ adño sũꝑte
gloriam fideliter enuntians ait. BEDA. hanc suꝑ pennas uentorum euexi :

Expanded text:
ni: In Veteri, inquit, Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum , ni: In Veteri, inquit, Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum , sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat. Ille enim mortem distulit, non evasit, etc. Redemptor autem noster non curru , non angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Et infra: Ut veniret postmodum qui nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. + Beda, in Homilia de eadem festivitate naturae humanae a Domino sumptae gloriam fideliter enuntians ait: Hanc super pennas ventorum evexit,
Abbreviated transcription (Latin):
& uideant gloriam meam: hoc propter in carnationem filiidĩ. ut &iam homo
factus suꝑ om̃s cȩlos eẽ dicatur & super cunctam creaturam sedens addexte¬
ram dĩ. habens nomendĩ ꝑnatura non ꝑ ad optionem. ut cognoscant eẽ illũ
filiumdĩ. qui illum crucifexerunt. honor enim quem illidedit pater ꝑgene¬
rationem tunc manifestatus est cumnatus homo passus est. & uicta morte
re surrexit. ascendens unde descenderat suꝑ om̃scȩlos. Eltem idem apłs
in eadem epła ÷ quidescendit. ipse est qui ascendit suꝑ om̃s cȩlos ut impler&
om̃a ÷ Quod beatus papa gregorius similȩ fide prȩdicans. &iam intramis¬
iassarum sollemnia die pente coste. indilaudes deuotissimus ꝑsultans. & ce¬
qui ascendens super om̃s caelos sedensq addexteram tuam. ꝓmissum sp̃m sc̃m
hodiernadie infilios adoptionis effudit. ꝑldem in omelia de ascensione dñi¬

Expanded text:
et videant gloriam meam ; hoc propter incarnationem Filii Dei: ut etiam homo et videant gloriam meam ; hoc propter incarnationem Filii Dei: ut etiam homo factus super omnes coelos esse dicatur, et super cunctam creaturam, sedens ad dexteram Dei , habens nomen Dei per naturam, non per adoptionem, ut cognoscant esse illum Filium Dei qui illum crucifixerunt. Honor enim quem illi dedit Pater per generationem, tunc manifestatus est cum natus homo passus est, et victa morte resurrexit, ascendens unde descenderat super omnes coelos. + Item idem Apostolus in eadem Epistola: Qui descendit, ipse est qui ascendit super omnes coelos, ut impleret omnia. Quod beatus Papa Gregorius simili fide praedicans etiam intra missarum solemnia, die Pentecostes, in Dei laudes devotissimus persultans et cemissum Spiritum sanctum hodierna die in filios adoptionis effudit. + Idem in Homilia 29, de Ascensione Domi
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit᷑. & ideo magnificum & mirabile ẽ quod narrat: Significat enim supra firma¬
mentum in tertium numero cȩlum despiritalib: cȩlis raptum sem& ipsum E quod nobis
hoc ut sciatis q̃ .ẽ. spes uocationis eius quȩ diuitiȩ hereditatis gloriȩ eius in scĩs. & q̃ excelsa
magnitudo eius in uos qui creditis scđm operationem potentiȩ fortitudinis eius quã
operatus est in xpo suscitans illum amortuis &collo cauit add exteram sibi incȩles
tib: suꝑ omnem principatum & potestatem & uirtutem & dominationem &omne
nomen qđ nominatur non solum in hoc scło sed infuturo ÷ quam a postoli sententiã
sc̃s ambrosius ita explanat. AMBRΟSIVS Exemplum salutis credentium
& gloriȩ calori inresurrectione saluatoris consistere ꝓfitetur. ut exea cog.¬
noscant fideles quid eis promissum est. Simili enim modo extollentur supra cȩlos

Expanded text:
intelligitur, et ideo magnificum et mirabile est quod narrat. Significat enim supra firmaintelligitur, et ideo magnificum et mirabile est quod narrat. Significat enim supra firmamentum in tertium numero coelum de spiritalibus coelis raptum semetipsum. + Quod nobis hoc ut sciatis quae est spes vocationis ejus, quae divitiae haereditatis gloriae ejus in sanctis; et quam excelsa magnitudo ejus in vos, qui creditis secundum operationem potentiae fortitudinis ejus, quam operatus est in Christo, suscitans illum a mortuis, et colprincipatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem, et omne nomen, quod nominatur non solum in hoc saeculo sed in futuro . Quam Apostoli sententiam sanctus Ambrosius ita explanat : Exemplum salutis credentium, et gloriae, in resurrectione Salvatoris consistere profitetur, ut ex ea cognoscant fideles quid eis promissum est. Simili enim modo extollentur supra coelos
Abbreviated transcription (Latin):
massed eas animo non oculi suiders. &uocari ero as &lares & genios ꝑ
Quod quam sit ueritati aduersum. auctoritate tam diuinorum eloquiorũ
quam patrum uenerabilium largiente dño pro captu & uirib ex sequamur
Primoq aduertendum. ubi dñs & saluator nr̃ corpore qđ absque peccato sump¬
sit &legit ex uirgine incorrupta. de gat Nam eo congregari scõs omnes
testatur ipse in euangelio dicens : Illa nocte. erunt duo inlecto uno. unus
assumetur: & alter relinqu&ur. Due molentes erunt inunum. Vna as
sumetur & altera relinqu&ir. Duo inagro unus assum &ur & alter relin¬
quetur. Respondentes dicuntilli. Vbidñe  quidixit illis. Ubi cumq fuerit
corpus. illuc congregabuntur aquile quod abisq dubio suꝑcȩlum sidereum om̃s
catholici & oreo doxi doctores intellegunt quo &iam beatum paulum raptũ
sc̃s ambrosius intellegiedicens AMBROSIVS. Quia ultra om̃a mundi sidera raptus

Expanded text:
mas; sed eas animo, non oculis videri. Et vocari heroas, et lares, et genios. + mas; sed eas animo, non oculis videri. Et vocari heroas, et lares, et genios. + Quod quam sit veritati adversum auctoritate tam divinorum eloquiorum, quam Patrum venerabilium, largiente Domino, pro captu et viribus exsequamur. Primoque advertendum ubi Dominus et Salvator noster, corpore quod absque peccato sumpsit et egit ex Virgine incorrupta, degat-nam eo congregari sanctos omnes testatur ipse in Evangelio, dicens: Illa nocte erunt duo in lecto: uno unus assumetur, et alter relinquetur; duo in agro, unus asrelinquetur; duo in agro, unus assumetur, et alter relinquetur. Respondentes dicunt illi: Ubi Domine? Qui dixit illis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae . Quod absque dubio super coelum sidereum omnes catholici et orthodoxi doctores intelligunt. Quo etiam beatum Paulum raptum sanctus Ambrosius intelligit dicens: Quia ultra omnia mundi sidera raptus
Abbreviated transcription (Latin):
uenisti eum posuisse ac destruxisse quȩdam exlibris uarronis. quib: qm̃ capellȩ
tuo consona uidebantur potius ad sentiri. quam ueridicis augustini allegationib
idem uarro adhuc denaturali theologia p̃loquens. dm̃ se arbitrari eẽ animamꝰ
mundi quem greci uocant cosmon. & hunc ipsum mundum esse dm̃ sed sicut ho¬
minem sapientem cum sit excorpore & animo. tamen ab anono dicisapientẽ
Ita mundum dm̃ dici abanimo cum sit ex animo & corpore: hic uidetur quodam¬
modo unum confiteridm̃ : sed ut plures &iam introducat. ad ungitmundũ¬
diuidi induas partes. cȩlum & terram: Et caelum bifariam in aethera & aera
Terram uero in aquã & humum. equibus sum mum esse ahera. secundũ
aera. tertiam aquam. infimam terram. quas om̃s partes quattuor. anima¬
circuitu cȩli ad circulum lunȩ. aethereas animas esse sed &iã uideri ⁊ int̃

Expanded text:
venisti eum posuisse ac destruxisse quaedam ex libris Varronis, quibus, quoniam Capellae venisti eum posuisse ac destruxisse quaedam ex libris Varronis, quibus, quoniam Capellae tuo consona videbantur, potius assentiri quam veridici Augustini allegationibus idem Varro, adhuc de naturali theologia praeloquens, Deum se arbitrari esse animam mundi, quem Graeci vocant κοσμον, et hunc ipsum mundum esse Deum; sed sicut hominem sapientem, cum sit ex corpore et animo, tamen ab animo dici sapientem, ita mundum Deum dici ab animo cum sit ex animo et corpore. Hic videtur quodammodo unum confiteridiuidi in duas partes, caelum et terram; et caelum bifariam, in aethera et aera; terram uero in aquam et humum; e quibus summum esse aethera, secundum aera, tertiam aquam, infimam terram; quas omnes partes quattuor animacircuitu caeli ad circulum lunae aetherias animas esse astra ac stellas; eos c
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ominus nichil eẽ. sed in hac quasi domo cȩli & terrȩ ambitus contineri om̃a. eẽ q
quem in fernum dicimus a terra usq ad iunam & de inde para disum uł regnũ scori
iħm xp̃m corpore commorari. cum consulta ueritas atq auctoritas catholicȩ fide
aliud prȩdic& Nequis quam ecclesiasticorum tantȩ uȩsaniȩ ad sertor aut consen¬
taneus uspiam inueniatur uel in uenir posse credatur qͥ quinpotius ex eacui toti
uiribus inniteris lectionedam nabili hausisse & uomuisse uirus letiferum como¬
baris. Nam ille tuus capella exceptis aliis uel maximete in hunc laber intum indi¬
xisse creditur: Cuius meditationi magis quam ueritati euangelicȩ animum ad¬
pulisti. quin &iam cum legeres beati augustini libros quos deciuitatedi adueri
pagnorum falla cissimas falsissimasq opiniones mirabili affluentia digessit. in¬

Expanded text:
nihilominus nihil esse; sed in hac quasi domo coeli et terrae ambitus contineri omnia, esseque nihilominus nihil esse; sed in hac quasi domo coeli et terrae ambitus contineri omnia, esseque quem infernum dicimus a terra usque ad lunam, et deinde paradisum vel regnum sanctorum Dominum nostrum Jesum Christum corpore commorari: cum consulta Veritas atque auctoritas catholicae fidei aliud praedicet; neque quisquam ecclesiasticorum tantae vesaniae assertor aut consentaneus uspiam inveniatur vel inveniri posse credatur; quin potius ex ea, cui totis viribus inniteris, lectione damnabili hausisse et vomuisse virus lethitiferum comprobaris. Nam ille tuus Capella, exceptis aliis, vel maxime te in hunc labyrinthum induxisse creditur, cujus meditationi magis quam veritati evangelicae animum appulisti: Quin etiam cum legeres beati Augustini libros, quos De Civitate Dei adversus paganorum fallacissimas falsissimasque opiniones mirabili affluentia digessit, in
Abbreviated transcription (Latin):
Istis regnum paratum dicit non ignem. gloriam non poenam. Illis autem ignem
ȩternum qui paratus sit diabolo & angeliseius. poenã non gloriã. Vnde &illicdicit᷑
Et hibunt hii insuppliciũ Rernum: Iusti aut̃ inuitam a&ernam. quid est hoc. omi¬
serrime omnium terreno puluere compactorum Veritas sicut merita ita & loca par¬
tis utriusq discernit. & tuu num eundemq: ignem iustis & in iustis habitationem dog¬
matitas E Nempe aperitur quid uelis: quođ quã uis non aperte posieris. eluc& tam̃¬
quid mente conceperis uel quid dictis talib: & siperuerse suadere uolueris Nemini
siquidem me olu qđ &iam passim lam rumoras persit. te ipso narrante audisse qđ
ultrae hoc uisbile celum qđ firma mem n seriptura nuncupat qđ que apł uelan
tabernaculi quoderat oppansum ante oraculum int̃ pretatur nichilesse & infratra

Expanded text:
Istis regnum paratum dicit, non ignem; gloriam, non poenam. Illis autem ignem Istis regnum paratum dicit, non ignem; gloriam, non poenam. Illis autem ignem aeternum, qui paratus sit diabolo et angelis ejus; poenam, non gloriam. Unde et illic dicitur: Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Quid est hoc, o miserrime omnium terreno pulvere compactorum? Veritas sicut merita, ita et loca partis utriusque discernit; et tu unum eumdemque ignem justis et injustis habitationem dogmatizas? Nempe aperitur quid velis, quod quamvis non aperte posueris, elucet tamquid mente conceperis, vel quid dictis talibus, etsi perverse, suadere volueris. Memini siquidem me olim, quod etiam passim jam rumor aspersit, te ipso narrante audisse, quod ultra hoc visibile coelum, quod firmamentum Scriptura nuncupat, quodque Apostolus velamen tabernaculi , quod erat oppansum ante oraculum, interpretatur, nihil esse, et infra terram
Abbreviated transcription (Latin):
laudabile quia om̃a uituperat. Nichil consentiens quia omnium ab horr& merito.
quid enim bonorum illinon nocer& quando ei auctor omnium bonorum placere non po¬
tȩrat. Aut ubinullum bonum non nocebit. cui summo bono frui non placuit: ꝓ
O insaniam in auditam: oue cordiam detestandã. ohebitudinem ex horrendam
osubtilitatem omni obtusione duriorem. ouirulentiam omni ab ominatione extri¬
candam quid est o mortaliũ si perbissime qđ aususestanta inpudentia declamare e
igiem quem ueritas diabolo & angelis eius dicit ab initio prȩparatum. non minus miseris quã
beatis habitationem adtrihuis. certe in iudicio uidex omnium dicturum sere ꝓbisꝓtes¬
tatur: Ite in ignem xernum qui paratus est diabolo &angelis eius. Iustis autem: ue¬
nite benedicti patrismei ꝑcipite regnum quod uobis paratum est aborigine mundi:

Expanded text:
laudabile, quia omnia vituperat; nihil consentiens, quia omnium abhorret: merito; laudabile, quia omnia vituperat; nihil consentiens, quia omnium abhorret: merito; quid enim bonorum illi non noceret, quando ei auctor nomnium bonorum placere non poterat? aut ubi ullum bonum non nocebit, cui summo bono frui non placuit? CORRECTIO. + O insaniam inauditam! O vecordiam detestandam! O hebetudinem exhorrendam! O subtilitatem omni obtusione duriorem! O virulentiam omni abominatione extricandam! Quid est o mortalium superbissime quod ausus es tanta impudentia declamare? Ignem, quem Veritas diabolo et angelis ejus dicit ab initio praeparatum, non minus miseris quam beatis habitationem attribuis? Certe in judicio judex omnium dicturum se reprobis protestatur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Justis autem: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi .
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s iniqui. Nec ut sed essit impiorum. sed ut poena cruciatus tormentum combustioq
sit reꝓborum : Cuius rei copiosiora documenta. in sexta decima actione congessimus
Dein de nonminori immo in audita hactenus insania. de eodem igni subnectis. S oħ
eademq: lux sanis ut diximus oculis conuenit. impedit dolentib: Vnus idemq cibus
uł potus faucib: languentium amarus. sanitate fruentium dulcis. illis quippe suȩ salutis
plac& integra lȩtitia. Istissuȩ corruptionis displic& poenalis tristitia. una eademq
a quanatantẽ eleuat cadentem suffacat. duorum in aula reguli uno eodemq loco¬
positorum unus febricitat altergaud&. Caudenti om̃a totius aulȩ ornamento delec¬
tabiliter placent laudabilit̃ apparent honorabiliter concordant. febricitanti uerom
tra se ipsum doloribiq suis ardenti omnium ꝗ  extrinsecus uid& nichileẽ delectat nichil

Expanded text:
omnes iniqui; nec ut sedes sit impiorum, sed ut poena, cruciatus, tormentum, combustioque omnes iniqui; nec ut sedes sit impiorum, sed ut poena, cruciatus, tormentum, combustioque sit reproborum. Cujus rei copiosiora documenta in sexta decima actione congessimus. Deinde non minori, imo inaudita hactenus insania de eodem igni subnectis: JOANNeademque lux sanis, ut diximus, oculis convenit, impedit dolentibus; unus idemque cibus, vel potus faucibus languentium amarus, sanitate fruentium dulcis, illis quippe suae salutis placet integra laetitia, istis suae corruptionis displicet poenalis tristitia; una eademque aqua natantem elevat, cadentem suffpositorum, unus febricitat, alter gaudet. Gaudenti omnia totius aulae ornamenta delectabiliter placent, laudabiliter apparent, honorabiliter concordant; febricitanti vero intra seipsum doloribusque suis ardenti, omnium, quae extrinsecus videt, nihil esse delectat, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a infirmitas aliquatenus hȩsitabat. scilic& de corporib spirituum inmundorum.
Iste quippe doctor scĩs simus &erudirissimus. Non corporaeis addita. non eos incor¬
porib quib lib& sed in ipsis quibus constant in corporeis spiritib pati tortenta
denuntiat. Non ergo propterea prȩdestinatus uel prȩparatus dicitur diabolo. qm̃t antũ mod
in eo fuerat ordinandus. sed quia in eo uel uidendo uł experiendo. uł utroq modo fu¬
erat cruciandus Nec ideo malus dictusest quod in eomali ordinatissime disponantur.
sed quia omispoena. mala apatientib: estimatur: Qui ideo &iã poe nator quendorum
congruentissime nuncupatur. qm̃ in eo mali non solum anima sed &iam corpore sensibi¬
litertor quebuntur. Est igitur ille ignis poena ad hoc p̃paratus factus & p̃destinati
ut in eo non conscientia tantum uerum &iamsensu &experientia. Comburantur

Expanded text:
nostra infirmitas aliquatenus haesitabat, scilicet de corporibus spirituum immundorum. nostra infirmitas aliquatenus haesitabat, scilicet de corporibus spirituum immundorum. Iste quippe doctor sanctissimus et eruditissimus non corporea eis addita, non eos in corporibus quibuslibet, sed in ipsis quibus constant incorporeis spiritibus pati tormenta denuntiat. Non ergo propterea praedestinatus vel praeparatus dicitur diabolo quoniam tantummodo in eo fuerat ordinandus, sed quia in eo vel videndo, vel experiendo, vel utroque modo fuerat cruciandus. Nec ideo malus dictus est quod in eo mali ordinatissime disponantur, sed quia omnis poena mala a patientibus aestimatur; qui ideo etiam poena torquendorum congruentissime nuncupatur, quoniam in eo mali, non solum anima, sed etiam corpore sensibiliter torquebuntur: Est igitur ille ignis poena, ad hoc praeparatus, factus et praedestinatus, ut in eo non conscientia tantum, verum etiam sensu et experientia comburantur
Abbreviated transcription (Latin):
poreum fatoris. PETRUS. Ignem gehennȩ corporeum esse non ambigo.
inquo certum est corpora cruci ari GREGΟRIuS Certoreꝓbis ueritas infine
dictura est. Ite inignem acernum qui paratus est diabolo & angelis eius
Sugitur diabolur eiusque angeli cum sint in cor porei corporco sunt igno
cruciandi quid mirum sianimȩ & ante quam recipiant corpora. possunt
corporea sentire cormenta: Petrus Patarratio nec deb& animus de
haculterius quȩstione dubitare Ꝙ Eccedumi ignis uillius cor porei tescim¬
nia certa ꝓ ponimus. ad omnia poe ne q̃ in prȩfatatua sentenitia posueras. respon¬
sio uerax reddita compbatur : Nam auctoritate tanti doctoris. Non solum ignis ille cor¬
poreus asseueratur. uerum &iam & animas hominum & apostatas spiritus in eo sensibi¬
litercruciari proba biliter e doc&ur. ⁊ nec minus nobis illud clarissime in luxit. unde

Expanded text:
poreum fateris?--PETRUS. Ignem gehennae corporeum esse non ambigo, poreum fateris?--PETRUS. Ignem gehennae corporeum esse non ambigo, in quo certum est corpora cruciari.-- GREGORIUS. Certe reprobis Veritas in fine dictura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Si igitur diabolus ejusque angeli, cum sint incorporei, corporeo sunt igne cruciandi, quid mirum si animae, et antequam recipiant corpora, possunt corporea sentire tormenta?--PETRUS. Patet ratio nec debet animus de hac ulterius quaestione dubitare. + Ecce dum ignis illius corporei testimonia certa proponimus, ad omnia pene quae in praefata tua sententia posueras, responsio verax reddita comprobatur; nam auctoritate tanti doctoris non solum ignis ille corporeus asseveratur, verum etiam et animas hominum et apostatas spiritus in eo sensibiliter cruciari probabiliter docetur; nec minus nobis illud clarissime illuxit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
reus sps p&rein hocteneri potest qđ uiuificat quareñ poenalit̃ & ibiteneat᷑ ubimortificat᷑:
quã uiscolligere dictis euangelicis possumus quia incendiũ anima ñ solũ uidendo sed&iã ex¬
periendo patiatur Veritatis & enĩ uoeediues mortuus in infernodicit᷑ sepultus: cuiusani¬
intinguat extremũ digiti sui in aqua & refriger& linguã meã quia crucior in hacflãma
Dum̃ ergo peccatorem diuitem damnatum ueritas perhib& quissa piens reprobo¬
rum animas teneri inignibus neg& PetRVs Ecceratione accestimonio ad creduli¬
tatem flectit᷑ animus. sed dimissus iterum adrigorem redit quomodo enimres
Dic quae sote. apostatas spiritus acaelesti gloria deductos es se corporeos an in¬
corporeos sus picaris. PeTRS. Quis sanum sapiens essespiritus corpo¬
reos dixerit CREGORIUS. Geherinȩ ignem es se hi cor poreum ancor¬

Expanded text:
reus spiritus, Petre, in hoc teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur ubi mortificatur. reus spiritus, Petre, in hoc teneri potest quod vivificat, quare non poenaliter et ibi teneatur ubi mortificatur. Quamvis colligere dictis Evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepultus, cujus aniintingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Dum ergo peccatorem divitem damnatum Veritas in ignem perhibet, quis sapiens reproborum animas teneri in ignibus neget?--PETRUS. Ecce ratione ac testimonio ad credulitatem flectitur animus; sed dimissus iterum ad rigorem redit. Quomodo enim res Dic, quaeso te, apostatas spiritus a coelesti gloria deductos al., dejectos esse corporeos an incorporeos suspicaris?--PETRUS. Quis sanum sapiens esse spiritus corporeos dixerit?--GREGORIUS. Gehennae ignem esse incorporeum an cor
Abbreviated transcription (Latin):
sitate omniũ bonorũ sedes factus ẽimpiorũ R Prymo haec tua sentintia in cofalsitatisar¬
guit᷑ qđ ignẽ illũ abaugustino corporeũ. agregorio incorporeũ dicim̃ tit᷑ Nãut̃q eũ absqic̃¬
tradictione corpor eũ c̃fitet᷑ : Et quia suꝑ augustino tuipsefasuses. Ipsius sententiã ponere ñ
necessariũ uidicauimꝰ. Suꝑ aestimatione aũt gregorii necui indubiũ ueniat tã &si porro
illius quidialo gorũ p̃ notat᷑ refert: p&rus dia conus eũ de memorato igni int̾alia sciscitans
itaadorsurẽ PETΚVS Eiqua ratione credendũẽ qui arem in corporeã tenertigniscor¬
poreus possit: GREGORIUS Siuiuentis hominis incorporeus sp̃s tenã in aopore qͣuur
np mortẽ cũ incorporeus sit sp̃s &iam corporeo igne teneat᷑ PTTRVS Inuiuente quoli¬
b& idcir oo in corporeus sp̃s tonet᷑ incorpore quia uiuificat corpus CRECΟRIs Suncorpo¬

Expanded text:
sitate omnium bonorum, sedes factus est impiorum. CORRECTIO. + Primo haec tua sententia in eo falsitatis arguitur, quod ignem illum ab Augustino corporeum, a Gregorio incorporeum dici mentitur; nam uterque eum absque contradictione corporeum confitetur. Et, quia super Augustino tu ipse fassus es, ipsius sententiam ponere non necessarium judicavimus; super aestimatione autem Gregorii, ne cui in dubium veniat, tametsi paulo illius qui Dialogorum praenotatur refert, Petrus Diaconus, eum de memorato igni inter alia sciscitans, ita adorsus est: Et qua ratione credendum est quia rem incorpoream tenere ignis corporeus possit?--GREGORIUS : Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur?--PETRUS. In vivente quolibet idcirco incorporeus spiritus tenetur in corpore, quia vivificat corpus.--GREGORIUS. Si incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
ferantur qm̃ in auctoritate diuina non legitur. habemus incertudiet hi sernuno
autem habere inferiorem partem. euangeli locus ille testatur quidicit qum impiũ
diuitem ultrix flammator q̃r&. leuas se oculos suos & insinu abra ue nidisse lcillo¬
iuitemuinde apparaitrosq: apud in feros fuisse ut se uidere ualuiseras ei duillũ
ex inseriori loco ad superiora oculos eleuasse. Sedlic& utriq apud inferos eẽ uide¬
rentur ꝓmeritorum tamen diseretione. slperiorem locum scĩs. inseriorem percat¬
torib. doctor augustinus
estimat eẽ deputandum unde nunc grati
Magens fidelis populus. dicitanimam suam ab inferno inferior
as agens fidelis populus. dicit
animam suam ab i ferno inferiori id .ẽ.
poenali eẽliberatins: ꝑ Cerum netot patrib testimonio unius desto
augustini prȩsoribenđum putes. quimulto aliter deinseris induo decimo libre

Expanded text:
ferantur, quoniam in auctoritate divina non legitur, habemus incertum. Infernum ferantur, quoniam in auctoritate divina non legitur, habemus incertum. Infernum autem habere inferiorem partem Evangelii locus ille testatur qui dicit, cum impium divitem ultrix flamma torqueret, levasse oculos suos, et in sinu Abrahae vidisse Lazarum; unde apparet utrosque apud inferos fuisse, ut se videre valuissent, et illum ex inferiori loco ad superiora oculos elevasse. Sed, licet utrique apud inferos esse viderentur, pro meritorum tamen discretione superiorem locum sanctis, inferiorem peccatoribus doctor Augustinus aestimat esse deputandum. Unde nunc gratias agens fidelis populus dicit: animam suam ab inferno inferioras agens fidelis populus dicit: animam suam ab inferno inferiori, id est poenali, esse liberatam.  + Verumne tot Patribus, testimonio unius, id est Augustini, praescribendum putes, qui multo aliter de inferis in duodecimo libro
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum inter iñmsas abrssi aquas sint constitutte Eldem in eodem
Stiit Quod autem infernus inimo terrarum sit. ion as ꝓh&a qui specialit̃
figuram habuit saluatoris in orationesua quam inuentre piscis fu dit ad
dm̃ manifest e demonstrat. quemq: infernum abyssi aquȩ circum ualant :¬
& multis aliis locis scripturȩ dequalitate inferorum loquuntur.  Cassiodo¬
rus in psalmo lxxxv CΑSSΙΟDΟRVs. Sed consideremus quia cumdicat infernũ
inferius. Infernum de monstrat esse superius. Argumentatalia in topicis di¬
cuntur coniugata quȩ orta ab uno nomine uariȩ commutantur. ut hic positũ s̃
infernum inserius : insernum uero non inrationabilit̃ forsitan arbitramureẽ sub
terris cum in ueteri testamento dedatꝰan & abir legitur. a peruit iecerraus
&deglũ tiuit eos & uiui descenderunt adinferos. Sed quo itinere illuc animȩ trans¬

Expanded text:
Scripturarum, inter immensas abyssi aquas sint constituta. + Idem in eodem Scripturarum, inter immensas abyssi aquas sint constituta. + Idem in eodem : Quod autem infernus in imo terrarum sit, Jonas propheta, qui specialiter figuram habuit Salvatoris, in oratione sua quam in ventre piscis fudit ad Deum manifeste demonstrat, quemque infernum abyssi aquae circumvallant. Et multis aliis locis Scripturae de qualitate inferorum loquuntur. + Cassiodorus in psalmum LXXXV: Sed consideremus quia, cum dicat infernum inferius, infernum demonstrat esse superius. Argumenta talia in topicis dicuntur conjugata, quae orta ab uno nomine varie commutantur, ut hic positum est infernum inferius. Infernum vero non irrationabiliter forsitan arbitramur esse sub terris, cum in Veteri Testamento de Dathan et Abiron legitur: Aperuit se terra, et deglutivit eos, et vivi descenderunt ad inferos. Sed quo itinere illuc animae trans
Abbreviated transcription (Latin):
mors suꝑ eos. & descendat in infernum uiuentes. Ephilippus in ex positione
beati iob PHIVPPVS. Quod autem ait subaquis gigantes ganero. Ita
inquit uelut sidixiss& subterra. Id est in inferiorib: terrȩ ubi inferieẽ ꝑhibent᷑
Vnde & ipsi inferinuncupantur. Aquȩ ergo eius naturȩr̃. ut sine terra esse
non possint. Sicut ergo inferi in profundo terrarums. Ita terrȩ in ꝑfundo aqua¬
rum Eldem in eođem. PHILIDPUS Oreautem angusto infẽri ideo appel¬
lant᷑. eo quod am plumsit ad recipiendum. angus tum addimittendum : qm̃ mor¬
tuos intrase teneant. & eos aduitam non patiantur exire. Dauid quoq: scs similiter
ait add̃ : Liberame exodientib: me & depro fundis aquarum. Non medemer¬
gat tempestas aquȩ neq: ab sorbeat me ꝓfundum. Neq: contineat suꝑme pute¬
us ossuum ꝓinde nouerimus. quia loca infernalium ergastulorum. scđ mfidẽ

Expanded text:
mors super eos, et descendant in infernum viventes . + Philippus in expositione mors super eos, et descendant in infernum viventes . + Philippus in expositione beati Job : Quod autem ait: Sub aquis gigantes gemere, ita inquit, velut si dixisset sub terra, id est in inferioribus terrae, ubi inferi esse perhibentur; unde et ipsi inferi nuncupantur. Aquae ergo ejus naturae sunt ut sine terra esse non possint: sicut ergo inferi in profundo terrarum sunt, ita terrae in profundo aquarum. + Idem in eodem : Ore autem augusto inferi ideo appellantur, eo quod amplum sit ad recipiendum, angustum ad dimittendum, quoniam mortuos intra se teneant, et eos ad vitam non patiantur exire. David quoque sanctus similiter ait ad Dominum: Libera me ex odientibus me, et de profundis aquarum; non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque contineat super me puteus os suum . Proinde noverimus quia loca infernalium ergastulorum, secundum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt. tusolus in extremas tenebras religaberis. Omnium enim operieris
sanguine. & uniuersorum cruor tep̃m& simulq: discimus quod infernus subterra
sit dicente scriptura usq: ad funda menta laci: E Idem in libro tertio.
ΠΕRΟΝΙMVS. Uis inquit ut soindatur terra & grandi hlatu inferipatean
qui incorde terrȩ eẽ dicuntur: ldem in epła ad ephesios IERONIMUS¬
Inferiora autem terrȩ infernus ascipitur. ad quem dñs ñr saluatorq des cendit
ut scõrũ animas quȩ tenebantur inclusȩ secum adcȩlos uictor addicer&. Vnde
& post resurrectionem eius plurima corpora iustorum in scã ciuitate uisa sunt qđ
autem infernus in inferiori parte terrȩsit. & psalmista testatur dicens A per¬
ta est terra & deglutiuit dathan. & operuit super congregationẽ abiron: Idio¬
sum innumerorum libro plenius explicatur. alio quoq: loco legimus ueniat

Expanded text:
cipiunt, tu solus in extremas tenebras religaberis, omnium enim operieris cipiunt, tu solus in extremas tenebras religaberis, omnium enim operieris sanguine, et universorum cruor te perimet; simulque discimus, quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci.  + Idem in lib. III, c. 7, 10: Vis, inquit, ut scindatur terra, et grandi hiatu inferi pateant qui in corde terrae esse dicuntur. + Idem in Epistola ad Ephes. : Inferiora autem terrae infernus accipitur, ad quem Dominus noster Salvatorque descendit, ut sanctorum animas, quae ibi tenebantur inclusae, secum ad coelos victor adduceret; unde et post resurrectionem ejus plurima corpora justorum in sancta civitate visa sunt . Quod autem infernus in inferiori parte terrae sit, et Psalmista testatur dicens: Aperta est terra, et deglutivit Dathan et operuit super congregationem Abiron . Id ipsum in Numerorum libro plenius explicatur. Alio quoque loco legimus: Veniat
Abbreviated transcription (Latin):
simi appellatione signantur : quia qđ aer ad celũ terra ad aerem: hoc ille ẽ
superior infernorum sinus ad terram. ꝓ Idem inxii. GREGORIUS. Nec tamen
it a iustorum animas ad infernum dȩcimus descendisse. ut in locis poenalibus tene¬
rentur : sed eẽ superiora inferni loca. eẽ. alia inferiora credenda sunt ut & in
superiorib: iusti requiescerent. & in inferiorib: in iusti crucient᷑ unde & psal¬
mista propt̃ prȩuenientem sedĩ gratiam dicit :. Eripuisti animam meã ex inferno
inferiori. ꝑIero nimus in expontione isaiȩ ꝓph&ȩ libro quinto. IeROΝIMIIS
Tuautem proiectus es de sepulchrotuo quasi stirps in utilis pollutus & obuolutus
cum his qui interfectis gladio & descenderunt usq: ad fundamenta laci : Et est
sensus ħsepultis omnib: quiate interfecti sunt. tu solus insepultus iacebis. Alii uero
locum istum sic interprȩtantur. Om̃s animȩ apud inferos aliquem requiem ac¬

Expanded text:
simi appellatione signantur, quia quod aer ad celum, terra ad aerem, hoc ille est simi appellatione signantur, quia quod aer ad celum, terra ad aerem, hoc ille est superior infernorum sinus ad terram». Hec doctor eximius de inita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur, sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt; ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus injusti cruciarentur. Unde et Psalmista, propter praevenientem se Dei gratiam, dicit: Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . + Hieronymus in expositione Isaiae proph., lib. V, c. 14, 19:  Tu autem projectus es de sepulcro tuo quasi stirps inutilis, pollutus et obvolutus, cum his qui interfecti sunt gladio, et descenderunt usque ad fundamenta laci . Et est sensus: sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus insepultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud inferos aliquam requiem ac
Abbreviated transcription (Latin):
poenalib sed insuperiori quietis sinu tenerentur. magna nobis oboritur quȩstio
quid nam sit qđ beatus iob asserit dicens: In profundissimum i ue infernum
descendert om̃a mea qui &si ante aduentum mediatorisdĩ & hominũ infernũ
desconsurus erat. Liqu& tamen quia in pro fundissimum infernum descensu¬
rus erat An ipsa superiora loca inferiꝓfundissimum infernum uocat. quia uide¬
lic& quantum ad sublimitatẽ cȩli lam huius eris spatium non in merito dici infernu
potest unde cum apostatȩ angeli cȩlestib: sedib: in hoc caligoso aeresint demersi.
parus apłs dicit angelis peccantibas non pepercit. sed rudentib: inferni detraeti
intartarum tradidit in iudicio cruciandos reseruari. Siitaq ad celsitudinem cȩli
aeriste caligosus infernus est quantum ad eiusdem aeris altitudinem. terra qͥrin¬
ferius łc& &infernus intellegi & ꝓfundior potest: quantum uero ad eiusdem terre

Expanded text:
poenalibus, sed in superiori quietis sinu tenerentur, magna nobis oboritur quaestio, poenalibus, sed in superiori quietis sinu tenerentur, magna nobis oboritur quaestio, quidnam sit quod beatus Job asserit dicens: In profundissimum infernum descendent omnia mea : qui, etsi ante adventum mediatoris Dei et hominum, infernum descensurus erat, liquet tamen quia in profundissimum infernum descensurus non erat. An ipsa superiora loca inferi profundissimum infernum vocat, quia videlicet, quantum ad sublimitatem coeli, jam hujus aeris spatium non immerito dici infernus potest? Unde, cum apostatae angeli a coelestibus sedibus in hoc caliginoso aere sunt demersi, Petrus apostolus dicit: Angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradidit in judicio cruciandos reservari . Si itaque ad celsitudaer iste caligosus infernus est, quam ad eiusdem aeris altitudinem, terra que inferius iacet et infernus intelligi et profundus potest; quantum vero ad eiusdem terre