comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aulus ammon& dicens. Quiemunt
tam quam Non possidentes & quiutunt᷑
hocmundo tamquã nonutantur ut uidelic&
sicnobis quae subpetunt exterius seruant.
quatenus ad suꝑnae delectationis studo animũ
non in flectant. Neluctum nobis internepere¬
grinationis temperent eaquae in exilio positis
subs idiũ prebent. & quasi felices nos intransito¬
riis gaudeamus quiab aeternis nos interim mise¬
roscernimus

Expanded text:
aulus admonet dicens: Qui emunt, tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Ut videlicet sic nobis quae suppetunt, exterius serviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
perscõs doctores trahitur. quandoq
incelestem patriam congregatur. Vtibi om̃s elec¬
ti sinefinelaudant Cum uiderint sinefine quẽ
laudent quia tunc perfecte corpus redẽp̃toris
efficitur omĩs multitudoscõrum uexta pauli uocẽ
dicentis. Etipsa creatura liberabitur a seruitute
corruptionis in liberta temgloriȩ filiorum dĩ ei
q: itatuncinherent uteis decorruptione quȩ per
resurrectionem uincitur. lamnihil in suo scõ
amore contradicat sed unitagloriȩ sui redẽp̃to

Expanded text:
per sanctos doctores trahitur, quandoque in coelestem patriam congregabitur, ut ibi omnes electi sine fine laudent, cum viderint sine fine quem laudent. Et quia tunc perfecte corpus Redemptoris efficitur omnis multitudo sanctorum, juxta Pauli vocem dicentis: Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionque ita tunc inhaerent, ut eis de corruptione, quae per resurrectionem vincitur, jam nihil in suo sancto amore contradicat, sed unita gloriae sui Redempto
Abbreviated transcription (Latin):
Caro quippe iuxta naturã. Sicut scriptum ẽ.
Hocnunc os exossib meis & caro de carnemea. Et
uerbum caro factum est &habitauit innobis
Caro uero iuxta culpam. Sicut scriptum est.
Nonper manebit In homi nibus istis sp̃s m̃s. eo qđr̃
carosumus sp̃s uadens & non rediens. Vnde & dis¬
cipulis paulus dicebat. Uos autem in carne nonestis
sed inspũ. Neq enim incarne nonerant quib: epłs
trans mittebat. Sed quia passiones carnalium
desideriorum uicerant . Iamliberi peruirtutem
sp̃s incarne nonerant: Quod ergo paulus apłs
dicit. Quia caro &sanguis fegnum dĩ possi dere
Non possunt Carnemuult secundũ culpam intel¬
ligi. Non carnem secđm naturã. Vnde & mox qr
carnem secđm culpã dicer&. Ostendit subdens.
Neq: corruptio incorruptelam possidebit. In illa
ergo caelestis regnigloria caro secđm natura merit.
Sed secđm passionis desideria nonerit. Quia deuicto
mortis aculeo in ȩterna incorruptione regnabit .

Expanded text:
cut scriptum est: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Et: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Caro vero juxta culpam, sicut scriptum est: Non permanebit in hominibus istis spiritus meus, eo caro sunt, spiritus vadens et non rediens . Unde et discipulis Paulus dicebat: Vos autem in carne non estis, sed in spiritu . Neque enim in carne non erant quibus Epistolas transmittebat; sed quia passiones carnalium desideriorum vicerant, jam liberi per virtutem spiritus in carne non erant. Quod ergo Paulus apostolus dicit: Quia caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt, carnem vult secundum culpam intelligi, non carnem secundum naturam. Unde et mox, quia carnem secundum culpam diceret ostendit subdens: Neque corruptio incorruptelam possidebit. In illa ergo coelestis regni gloria caro secundum naturam erit, sed secundum passionum desideria non erit, quia devicto mortis aculeo, in aeterna incorruptione regnabit.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis absciditur. Sed ut discrete animo ser¬
uiat temperatur. Nam qui a sollicitos nos eẽ
ueritas incrastinũ prohib& haberi utcũq:¬
uetat. Et nimirum paulus cumcuram car
nis fieri in concupiscentia nonsinit proculdubio
innecessitate concedit. Dis cretione ergo mag¬
ni moderaminis carniscura frenenda est. Vt
seruiat &minime princip&ur. Nec quasidomi¬
animum uincat sed subacta mentis dominio qua¬
si ancilla famuletus. utius sad sit atq adnutũ
cordis repulsa dissiliat. vtuix at̃go scȩ cogitatio¬
nis appareat & num quã contra faciem recte co¬
gitantis obsistat.

Expanded text:
carnis absciditur, sed ut discrete animo sercarnis absciditur, sed ut discrete animo serviat, temperatur. Nam quia sollicitos nos esse veritas in crastinum prohibet, habere utcunqunis fieri in concupiscentia non sinit, procul dubio in necessitate concedit: discretione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domianimum vincat, sed subacta mentis dominio quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat.
Abbreviated transcription (Latin):
lerum q̃: se duiam rectitudin es animus
accĩgit torporem decutit. tantoq incęles¬
tibus desiderio rapitur. ut pene nihil ex eo in¬
ferius remansis seuideatur: & tamen cum ad car¬
nis curam reducitur. sinequa presentis uitȩ. uia
nullomodo expletur: itahunc inferius depres¬
sum ten& acsi adhuc desummis nulla contigis¬
s& Auditis uerbis cȩlestis oraculi inamorẽ pa¬
triȩ caelestis erigitur. Sed resurgente presentis
uitȩ studio sub terrȩnȩcurȩ aggere sepelitur.
Atq: intracordis nequaquam supernespei semen
proficit. quia cogitationis infimȩ spinadensescit.
Quam uidelic& spinam persem &ipsam ueritas
manuscȩ exortationis eradi catdicens. Nolite
sollicite esse incrastinum. Contra hancquoq
perpaulum dicitur. Carnis curam nefeceritis
inconcupiscentus. Sed in his nimirum ducis &
militis uerbis agnoscimus qui atunc abea mor¬
tifero uulnere animus pungitur cuminea men¬
surae ȩquitas non tenetur. Neq: enimmor ta¬
lad huc in carneui uentibus funditus cura

Expanded text:
lerumque se ad viam rectitudinis animus accingit, torporem decutit; tantoque in coelestibus desiderio rapitur, ut pene nil ex eo inferius remansisse videatur; et tamen cum ad carnis curam reducitur, sine qua praesentis vitae via nullo modo expletur, ita hunc inferius depressum tenet, ac si adhuc de summis nulla contigisset. Auditis verbis coelestis oraculi in amorem patriae coelestis erigitur, sed resurgente praesentis vitae studio sub terrenae curae aggere sepelitur. Atque in terra cordis nequaquam supernae spei semen proficit, quia cogitationis infimae spina densescit. Quam videlicet spinam per semetipsam Veritas manu sanctae exhortationis eradicat, dicens: Nolite solliciti esse in crastinum . Contra hanc quoque per Paulum dicitur: Carnis ne feceritis curam in concupiscentiis . Sed in his nimirum ducis ac militis verbis agnoscimus, quia tunc ab ea mortifero vulnere animus pungitur, cum in eo mensurae aequitas non tenetur . Neque enim mortali adhuc in carne viventibus funditus cura
Abbreviated transcription (Latin):
ad octoribus non audierunt. Hiuidelic& ser¬
monem sapientiae perceper̃. Et sunt quidam
quipersem &ipsos intellegere audita Neq unt
sed eaq In expositorib legerint retinent atq
scient̃ profer̃ quaelecta didicerint. Vnde
itaq isti Nisi sermone scientiae plenis. Quamuis
hoc intellegi & aliterpossit. Quia sapientia ad
uitam. scientia uero pertin& addoctrinã. Qui
igitur beneuiuit & prudenter predicat gazofila¬
tium spiritalis aedificii rectenominatur. Quĩabeĩ
ore caelestes diuitiae dispensantur.

Expanded text:
a doctoribus non audierunt; hi videlicet 1364 sermonem sapientiae perceperunt. Et sunt quidam qui per semetipsos intelligere audita nequeunt, sed ea quae in expositoribus legerint retinent, atque scienter proferunt quae lecta didicerunt. Unde itaque isti nisi sermone scientiae pleni sunt? Quamvis hoc intelligi et aliter possit, quia sapientia ad vitam, scientia vero pertinet ad doctrinam. Qui igitur bene vivit, et prudenter praedicat, gazophylacium spiritalis aedificii recte nominatur, quia ab ejus ore coelestes divitiae dispensantur.
Abbreviated transcription (Latin):
signa non facitis minime credidistis. Sed
haec necessaria in exordio eccłȩ fuerunt: utenim
ad fidem crescer& miraculis fuerat Nutrienda
Quia & nos cum arbusta plantamus tam diueis
aquam fundimꝰ quousq: ea in terra conualuis se
uideamus. atsisemel radicem fixerint inrigatio
cessabit. Hincestenũ quod paulus dicit. Lingu&
in signums̃ nonfidelibus sed infidelibus

Expanded text:
signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aũt dic̃ quis suscitabit eũ : qui a nulł
nisi ipse iuxta quod aut̃ dic̃. soluitẽ plũ hoc¬
& iptrib: dieb excitabo illud. Non de ficiet
dux deiuda & relq̃ hic manifestissimȩ
adiudã refertur. Diuenĩ fuit ex semine
illius intemerata apudiudeos successio
regni donec xp̃c nasceretur. & hoc supͣ
diximꝰ alligans aduineã pullũ suũ pul¬
lus suus populus ÷ exgentib cuiadhuc
nũ quã fuerat legis onus impositũ huc

Expanded text:
Quod autem dicit, Quis suscitabit eum? Quia nullus Quod autem dicit, Quis suscitabit eum? Quia nullus nisi ipse, juxta quod ipse aiet in triduo resuscitabo illud . Non deficiet dux de Juda, et reliqua. Hoc manifestissime ad Judam refertur. Diu enim fuit ex semine illius intemerata apud Judaeos successio regni, donec Christus nasceretur, sicut supra diximus. Alligans ad vineam pullum suum. Pullus suus populus ex Gentibus, cui adhuc nunquam fuerat Legis onus impositum. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
donec ponã inimicostuos scabellũ pe¬
dũ tuoꝵ: adorabunt te filiipatristui:
quando multi ex filiis ia cob adorenteũ
ꝑ electionẽ gratiȩ saluȩ facti: Catulus
leonis uida quando nascendo paruulus
incrucem captiuospopulos redemisti:
& quosille contrarius inuaserat. tumo¬
rienseripuisti: deniq rediẽns ab inferis
ascendistiinaltũ captiuã duxisticapti¬
uitatẽ requiescens accubuisti utleo:
uquando inclinato capite t̾radidit spm̃
siue quando insepulcro cursurus uelut
quodã corporis somnoquieuit: sed qua¬
reutdeo & uelut catulus leonis: In som¬
no em̃ suoleo fuit: quando ñ necessitate
sed potestate hoc ipsũ impleuit sic̃ ipse
dic̃ Ne motollit ame animã meã sed
ego pono eã: quoduero ad dit & ut catu¬
lũs leonis. in de em̃ mortuus undenatꝰ
Bene ergoxp̃s ut leorequieuit: qui ñ
solũ mortis a cerbitatẽ nontimuit. sed
&iã impsa morte mortis imperiũ uicit :

Expanded text:
donec ponam inimicos tuos scabellum pedonec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Adorabunt te filii patris tui: quando multi ex filiis Jacob adorant eum, per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis Juda. Quando nascendo factus esin crucem, captivos populos redemisti; et quos ille contrarius invaserat, tu moriens eripuisti: denique rediens ab inferis, ascendisti in altum, captivam duxisti captivitatem. Requiescens accubuisti ut leo .accubuit, quando inclinato capite tradidit spiritum : et quando in sepulcro securus, velut quodam corporis somno quievit. Sed quare ut leo, et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, quando non necessitate, sed potestate hoc ipsum complevit, sicut ipse dicit: Nemo tollit a me animam meam, sed ego pono eam. Quod vero addit, et ut catulus leonis: inde enim mortuus unde natus. Bene ergo Christus ut leo requievit, qui non solum mortis acerbitatem non timuit, sed et in ipsa morte mortis imperium vicit.
Abbreviated transcription (Latin):
latodicentes. Crucifige eucifige:
& indignatio eoꝵ quiadura : dũbarab¬
banlatronẽ peterent & principẽ uitȩ
crucifigendũ postularent: Diuidã eos
inia cob & disꝑgã illos inisrł : quia non¬
nulli ex ipsis credider̃ quidã iinfedeli¬
tate ꝑmanser̃: Dic̃it̾ eñi diuisihi quiab
eis sp̃erant᷑ & ueniunt ad fidem: dispsi
aũt quoꝵ patriȩ tẽploq sub uerso ꝑ orbẽ
terrȩ incredulofgenus spargit᷑ :
luda telaudabunt frstui: Perhunciudã
uerus confessor ex primit᷑ xp̃c: qui ex eiꝰ
tribu scđm carnẽ ÷ genitus: ipsũ lauda¬
bunt frs sui: a postolos scilic& & omnes
coheredeseiꝰ quiꝑ adoptionẽ filii dõpa¬
gratiã quoꝵ ipse ÷ dominus ꝑnaturam:
manꝰtuȩ inceruicib inimicorũ tuorũ:
isdẽ eñi manib atq eodẽ crucis tropheo.
& suo stex̃ immicos & aduersarias potes¬
tates cur uauit: Iuxta quod & pat̃ pro¬
mittit eidicens: sedead dexterã meã

Expanded text:
lato, dicentes: Crucifige, crucifige . -- lato, dicentes: Crucifige, crucifige . -- Et indignatio eorum, quia dura; dum Barabbam latronem peterent, et principem vitae crucifigendum postularent. Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel, quia nonnulli ex ipsis crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Dicuntur enim divisi hi qui ab eis separantur et veniunt ad fidem. Dispersi autem, quorum patria temploque subverso, per orbem terrae incredulum genus spargitur. Juda, te laudabunt fratres tui. Per hunc enim Judam verus confessor exprimitur Christus, qui ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum laudabunt fratres sui, apostoli scilicet et omnes cohaeredes ejus, qui per adoptionem filii Deo Pagratiam, quorum ipse Dominus est per naturam. Manus tuae in cervicibus inimicoreodem crucis tropaeo et suos texit, et inimicos et adversarias potestates curvavit. Juxta quod et Pater promittit ei dicens: Sede ad dexteram meam,
Abbreviated transcription (Latin):
dit ultrañ crescas: quaꝓpt̃ ipse postquã
uniuerso orbe disꝑsus÷ ualde imminutꝰ ÷
sed quare talia meruit ita subiecerit . quia
a scendisticubile patristui: Promogenitȩ
aut̃ plebis audaciã p̃dicat quia scendit
cubili patris sui. & macul auit stratũ eiꝰ.
quando corpus dominicũ in quoplenitu¬
dodiuimitatis requiescebat. raptũ incru¬
cesuspendit. & ferro cõmaculauit :
Si meon & leui fr̃s uasa iniquitatis bellan¬
tia. Persimeonẽ & leui scribȩ & pharisȩi
& sac̃ dotes iudaicipopuli intelleguntur:
tribu uero leui principes sac̃ dotũ qui con¬
siliũ fecer̃ ut ium̃ dolotenerent &occi¬
derent : De quo consilio dic̃ . Inc̃ silium
eoꝵ ñueniat animamea:: Orrebat enim
dabituirũ suffoder̃ murũ id÷ illũ spi¬
ritalẽ fortissimũ murũ quicustodit
isrł lancea confoder̃ : Maledictus fu¬
roreoꝵ quia ꝑtinax utiq: quando furo¬
reaccensi &iru obtuler̃ xpm̃pontiopi¬

Expanded text:
dit ultra non crescas, quia ipse populus, postquam dit ultra non crescas, quia ipse populus, postquam universo orbe dispersus est, valde imminutus est. Sed quare talia meruit, ita subjecit, quia ascendisti cubile patris tui. Primogenitae autem plebis audaciam praedicat, quae ascendit cubile patris sui, et maculavit stratum ejus, quando corpus Dominicum, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit et ferro commaculavit. Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia. Per Simeonem et Levi scribae et Pharisaei, et sacerdotes Judaici populi intelliguntur. tribu vero Levi, princeps sacerdotum, qui consilium fecerunt ut Jesum dolo tenerent et occiderent, de quo consilio dicitur: In consilio illorum ne veniat anima mea. Horruit enim dabit virum. Suffoderunt murum, id est, spiritualem murum firmissimum, qui custodit Israel. Lancea confoderunt. Maledictus furor eorum, quia pertinax. Quando furore accensi et ira, obtuler
Abbreviated transcription (Latin):
ris est omis primogenitus. quia ꝓeo
meon & leui fr̃s uasa iniquitatis bellan¬
tia: in consiliũ eoꝵ ne ueniatanma mea
& incoetuilloꝵ ñ sit gloriamea : quia
infurore suo occider uirũ & inuolunta¬
te sua suffoder̃ murũ: maledictus fu¬
roreoꝵ. quia ꝑtinax. & indignatio eoꝵ
quiadura : diuidã eos inia cob & dispꝰ¬
gã illos inisrł : Signũ aũt̃ ñ sui fuisse
& amicitiarũ tẽpore sanguinẽ fuder̃
in nocentẽ : & quasi quodã furore sic
crudelitute reputati murus ospite¬
urbis euertorent: Vnde dic̃ maledictꝰ
furor eoꝵ quia ꝑtinax : & relinquã
& disꝑgã eos inisrł : Leuiem̃ heredita¬
tẽ ꝓpriã ñ accepit : sed in omnib: sceptris
Desim conuero in libro iesu scriptũ est
qđ & ipse propriũ funiculũ acceperit:
Sed de tribu iuda quĩdã acceperit: Iuda¬

Expanded text:
is est omnis primogenitus, quia pro is est omnis primogenitus, quia pro mon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia. In consilia eorum ne veniat anima mea, et in coetu illorum non sit gloria mea, quia in furore suo occiderunt virum, et in voluntate sua suffoderunt murum. Maledictus furor eorum, quia pertinax, et indignatio illorum, quia dura. Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in Israel . Significat autem non sui fuisse et amicitiarum tempore sanguinem fuderunt innocentum, et quasi quodam furore sic crudelitate repleti  Al., raptedictus furor eorum, quia pertinax, et reliqua. Et: Dispergam eos in Israel. Levi enim haereditatem propriam non accepit, sed in omnibus sceptris De Simeone vero in libro Jesu scriptum est quod et ipse proprium funiculum non acceperit, sed de tribu Juda quiddam acceperit. I
Abbreviated transcription (Latin):
simis dieb: & uidet᷑ ex his uerb magis alle¬
goriã sonare quã hrstoriã :
Vtrũq uero & brstoriã & allegoriã :
Hrstoriã de diuisi oneterrȩ reꝓmissio¬
nis quȩ diuisiones quȩ diuidenda era it
ne potib: eoꝵ : Igitur allegoriã dexp̃o
& ecclesia in nouis simis temporib: futurã
sed prius hr̃storiȩ fundam̃ta ponenda s̃:
ut aptius allegoriȩ culmen priori struc
mei : prior indonis . maior inimperio :
effusus essic̃ aqua ñ crescas. ascendisti
cubile patristur & maculastistratũ eius
est aut̃ sensus hic : Tues primogenitus
ms̃ maior inliberis & debebas iuxta ordi¬
nẽ natiuitatis tuȩ hereditutẽ quae pri
nore & p̃ualido robors demonstrat:
Uerũ quia peccasti & quasi aqua quolibet
uasculo ñtenetur uoluntatis effusus
es impetu: Idcirco p̃cipiotibi ut ultra
non pecces sisq: infratrũ numero poe¬
nas peccatilugens quod primogeniti
ordinẽ ꝑdidisti : Principium aut̃ dolo

Expanded text:
simis diebus? Et videtur ex his verbis magis allesimis diebus? Et videtur ex his verbis magis allegoriam sonare quam historiam. Utrumque et historiam et allegoriam. Historiam in divisione terrae repromissionis, quae divisiones dividendae erant nepotibus illorum. Igitur allegoriam de Christo et Ecclesia in novissimis temporibus futuram. Sed prius historiae fundamenta ponenda sunt, ut aptius allegoriae culmen priori structmei, prior in donis, major imperio, effusus es sicut aqua, non crescas: ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus. Est autem sensus hic: meus major in liberis, et sedebas juxta ordinem nativitatis tuae, et haereditatem quae primnere, et praevalido robore demonstratur. Verum quia peccasti, quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco praecipio tibi ut ultra non pecces, sisque in fratrum numero poenas peccati luens, quod primogeniti ordinem perdidisti. Principium autem dolor
Abbreviated transcription (Latin):
sicima appellat᷑ & correptȩ a plurimis
sychar nominat᷑ quȩ & nc̃ nea polis dicit᷑
urbs samaritanorũ sichẽ ebrea lingua
trans fert᷑ inumerũ unde septua ginta
gladio possedisse : arcũ hic & gladium
iustitiã uocat ꝑ quã meruit peregrinus
& aduena in t̃fecto sichem &emmorde
periculo liberari : Timuit enĩ quod supͣ
legimꝰ neuicina oppida atq: castella
obeuersionẽ phoederate urb aduersũ
seconsurgerent : & dñs non dedit eis ut
nocerentilli : uł certe sic intellegendũ
dabotibi sicimã quã em̃ infortitudinem ea
hoc÷ in pecunia quã multo labore & sudo¬
requȩsiui : Quodaut̃ ait suꝑ fr̃s suos
ostendit absq sorte dedisse eã tribui:
ł Quid in telle gendũ ÷ debenedictionib:
quib: ia cobpatriarcha benedix̃ filios
suos anhystoricȩ uł allegoricȩ intelle¬
gendȩ sint dũ dix̃ congregamim filiua cob
ut annutiem uob quȩ uentura s̃ in nouis¬

Expanded text:
Sicma appellatur, et corrupte a plurimis Sicma appellatur, et corrupte a plurimis Sychar nominatur: quae et nunc Neapolis dicitur, urbs Samaritanorum. Sichem Hebraea lingua transfertur in humerum. Unde Septuaginta i in arcu et in gladio possedisse, arcum hic et gladium justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena, interfecto Sichem et Emor, de periculo liberari. Timuit enim, quod supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum se consurgerent: et Dominus non dedit eis ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum: Dabo tibi Sichimam, quam emi in fortitudine mea, hoc est, in pecunia, quam multo labore et sudore quaesivi. Quod autem ait, super fratres suos, ostendit absque sorte dedisse eam tribui J Quid intelligendum est de benedictionibus quibus Jacob patriarcha benedixit filios suos? An historice vel allegorice intelligendae sint, dum dixit: Congregamini, filii Jacob, ut annuntiem vobis quae ventura sunt in novis
Abbreviated transcription (Latin):
a sinã cui suꝑ sedit eccła exnationib: congre¬
gatu : Quodaut̃ dic̃ filimi conuersio¬
AΠoCΙΩΦΝ ad ipsumiudã fac̃ quod
xps autẽ sit uniuersa facturus: Quodaũt
dicitur ñ auferetur sceptrũ de iuda & dux
defemoreeius donecuemat ille quimit¬
tendus ÷ & ipseerit expectatio gentiũ:
Significat quod non de ficerent principes
quimissus a patre expectatio: gentium
lsacharasinus fortis accubans interͣmi¬
nos uiditrequiem quod e& bona & terrã
quod optima & supposuit humerũ suum
ad portandũ factusq tributis seruiens quia
ra e& possessurus sidonã quoq: & reliquos
foenices urbes contingeret : nuncad medi¬
terraniã prouinciã redit: &isacharquae
iux᷑ aneptalim pulcherrimã ingalilea
regionẽ possessurus ÷ benedictione sua
habitatorem fac̃: asinũ aut̃ osseũ uł fortẽ
uocat: & humerũ ad portundũ quia in la¬
boreterrȩ & uehendis ad mare quae infi¬
nib: suis nascebantur plurimũ laboraret:
regib: quoq tributa cõportans: auint ebrei

Expanded text:
ibus congregatam. Quod autem dicit, fili mi, couversionem ad ipsum Judam facit, quod Christus haec sit universa facturus. Quod autem dicitur: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat ille qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium; significat quod non deficerent principes t Christus, qui missus a Patre exspectatio est gentiumsachar asinus fortis, accubans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima, supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tributis serviens. Quia ra esset possessurus, Sidonem quoque et reliquas Phoenicis urbes contingeret, nunc ad mediterraneam provinciam redit, et Isachar, qui juxta Nephthalim pulcherrimam in Galilaea regionem possessurus est, benedictione sua habitatorem facit. Asinum autem osseum vel fortem vocat, et humerum ad portandum; quia in labore terrae et vehendis ad mare, quae in finibus suis nascebantur, plurimum laboraret, regibus quoque tributa comportans. Aiunt Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
ueru. Ad hanc ergo uitem alligatasi
& grauilegis pondere de pressã . laua¬
uit inuinõstolã suã siue carnẽ suã in san¬
guine passionis. siue scãm eccłam illo
uino quod promultiseffundetur in re¬
missione peccatoꝵ. & in sanguine uuȩ
palliũ suũ palliũ gentes sunt quascor¬
porisuo iuncx̃ sicut scribitur. Viuo ego
dic̃ dic̃ dñs. nisi hosom̃s induã sic̃ uestim̃¬
tũ. pulchriores oculieius uino. Oculixp̃i
apłi sunt & euangelistȩ quilum̃ scientiȩ
eccłȩ prestant. quoꝵ p̃cepta austeritatẽ
uini priscelegis superant quia longe
p̃ceptores s̃ sc̃ĩ qui p̃cidunt aberroribus
homines. ad cosquasi comedendo in xp̃i
corpus transmittunt. Candidiores aut̃
effectis doctores ecłȩ lactȩ ueteris
legis. Tabulon habitauit in litorema¬
ris & instatione nauiũ. ⁊ abulon int̃

Expanded text:
vera. Ad hanc ergo vitem alligat asiet gravi legis pondere depressam. Lavit in vino stolam suam, sive carnem suam in sanguine passionis, sive illam Ecclesiam illo vino quod pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Et in sanguine uvae pallium suum. Pallium gentes sunt, quas corpori suo vinxit, sicut scriptum est: Vivo ego, dicit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum. Pulchriores oculi ejus vino. Oculi i sunt et Evangelistae, qui lumen scientiae Ecclesiae praestant: quorum praecepta austeritatem vini priscae Legis superant, quia longe praeceptores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpus transmittunt. Candidiores autem effecti sunt doctores Ecclesiae lacte veteris Legis. Zabulon habitavit in littore maris, et in stati
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũ. & ipse accincgetur retrorsũ. sig̃
quod ante ruben & dimidiã tribumanas se
& filios quostrans ior danen in possessione
liũ aduersum eos gentiũ uicinarũ grande
repperit . & uictis hostib: fortit̃ dimicaret
lege iesu naue & parali pomenon
Neptalim ceriuis ãmissus danseloquia
pulchritudinis : si ue neptalim agerirri
nascunt᷑ tribu siue quod suꝑ lacũ genesar
fluento iordanis eẽ irriguus : Ebreiaũt
uolunt ꝓpt̃ tiberiadẽ quao legis uidebat᷑
habere notitiã agrũ irriguũ eloquia
pulchritudinis prophetori. Ceruus aũt
terrȩ uberioris ostendit̃ : sed meliussi ad
doctrinã saluatoris cuncta referamus
quodibi uł maximȩ docuerit saluator.
crescens & decorus aspectu: filiȩ dȩcur¬
dit inforticircus eius & desolatas uincu¬

Expanded text:
ante eum, et ipse accingetur retrorsum. Significat quod ante Ruben, et dimidiam tribum Manasse, et filios quos trans Jordanem in possessione ens, praelium adversum eos gentium vicinarum grande reperiret, et victis hostibus fortiter dimicaret. Lege librum Jesu Nave et ParalNephthalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis, sive Nephthalim ager irrignascuntur tribu, sive quod lacus Genesar fluenta Jordanis fuit irriguus. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae legis videbatur habere notitiam, agrupulchritudinis prophetari. Cervus autemelocitatem terrae uberioris ostendit. Sed melius, si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus; quod ibi vel maxime docuerit Salvator, crescens et decorus aspectu. Filiae discurdit in forti arcus ejus, et desolata
Abbreviated transcription (Latin):
decaptiuitate filimi a scendisti requies¬
cens occubuistiut leo & qua sileena: quis
suscitabiteũ : quia iuda confessiosi uelaus
int̃p̃tatur. recte scribitur iuda c̃fitebunt᷑
tibi fr̃s uł laudabuntte : & licet dexp̃o gran¬
demysteriũ sed tam̃ scđm litterã signific̃
qđ ꝑ dauid stirpẽ generant᷑ reges. & quod
adorarent eũ om̃s trib: Neñĩa it filii
matristuȩ sed filii patristui: & quod sequit᷑
ad p̃dã filimiastendisti: ostendit eũ cap¬
tiuos populos eẽ ducturũ: & iuxtaintel¬
legentiã sacratiorẽ a scendisse in altũ
captiuã duxisse captiuitatẽ siue qđ
melius puto captiuitus passionẽ ascen¬
sus resurrectionẽ sigñf: Alligans & ad
uin eãpullũ suũ & aduitema sinã suã
Quoduide lic& pullũ asinȩ cui suꝑ sedit ihs.¬

Expanded text:
uiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena. Quis suscitabit eum ? Quia Juda confessio sive laus interpretatur, recte scribitur de Juda, Confitebuntur tibi fratres, vel laudabunt te. Et licet de Christo grande mysterium sit, tamen secundum litteram significat, quod per David stirpem generarentur reges, et quod adorarent eum omnes tribus. Non enim ait, filii matris tuae; sed, filii patris tui. Et quod sequitur, Ad praedam, fili mi, ascendisti , ostendit eum captivos populos esse ducturum, et juxta intelligentiam sacratiorem ascendisse in altum, et captivam duxisse captivitatem . Sive quod melius puto, captivitas passionem, ascensus resurrectionem, significat. Alligans ad vineam pullum suum, et ad vitem asinam suam . Quod videlicet pullum asin
Abbreviated transcription (Latin):
insemita mordens ungula sequi &cadat
ascensor eiꝰ retro: saluta retuũ expecta
bodnẽ. Sam soniud exisrł detribudan
fuit. hocergo dic̃nuncuidens inspũcomã
nutrire samsonẽ natareũ tuũ cessit
hostib triũphare qđ insimilitudinẽ
colubri reguliq obsidentis uias nullũ
ꝑterrã isrł transire ꝑmittat: sed &iam
siquis temerarius uirtute sua qua si uelo¬
citate equi confisus eã uoluerit p̃donis
more populare ñ effugere ualebit :
Totũ aũt ꝑmetaphorã serpentis & equi¬
tis loquitur : Vidensergotã fortem
na tareũtiũ qđ ipse ꝓpt᷑ mere tricẽ
mortuus ÷ & moriens nr̃os occidit ini¬
micos: Putauio dsipsũ eẽ xpm filium¬

Expanded text:
ta, mordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro. Salutare tuum exspectabo, Domine . Samson judex in Israel de tribu Dan fuit . Hoc ergo dicit: Nunc videns in spiritu comam nutrire Samsonem nazaraeum tuum, caesisque hostibus triumphare, quod in similitudinem colubri regulique obsidens vias nullum per terram Israel transire permittat; sed etiam si quis temerarius, virtute sua quasi velocitate equi confisus, eam voluerit praedonis more populare, non effugere valebit. Totum autem per metaphoram serpentis et equitis loquitur. Videns ergo tam fortem nazaraeum tuum, quod ipse propter meretricem mortuus est, et moriens nostros occidit inimicos , putavi
Abbreviated transcription (Latin):
Quia deillis ÷ uel de eoꝵ stirpe aliquid cele¬
brȩ p̃ropt̃ ea gestũ eẽ legit᷑: igit̃ hus decuiꝰ
iobstirpe descendit scriptũ ÷ in exordiouo¬
luminis eiꝰ. Virfuit in t̃ra. hus iob nomine
Maleigit᷑ quidã aestimant iob degente
esau secindus natꝰ demelchabut excuius¬
prophetis dĩ ꝓpt̃ ea ꝑ in oboedientiã & de¬
sideriũ munerũ cecatꝰ in eodem dũisrł ma
ledicere cupit diuiniuo cabulo nuncupatꝰ
dicit᷑q: in eodẽ libro &iratꝰ helui filius ba¬
rachiel butites dehuiꝰ uidelic& butira¬
dice descendens. cecmuhel ueropat̃eius :
da masciipsa enĩ uocat᷑ aranquȩ hic ꝓsyria¬
scripta ÷ &ipso nomine legit᷑ inisaia. caseth
quoq quartꝰ ÷ a quo ca sad ei id ÷ caldei
tisunt adã magnꝰ & humani generis pat̃¬

Expanded text:
Quia de illis vel de eorum stirpe aliquid celebre postea gestum esse legitur. Igitur Chus, de cujus Job stirpe descendit, scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Chus, Job nomine. Male igitur quidam aestimant Job de gente Esau. Secundus natet propheta Dei, postea per inobedientiam et desiderium munerum excaecatus, dum Israledicere cupit, divino vocabulo nuncupatus, diciturque in eodem libro: Et iratus Heliu, filius Barachiel, Buzites, de hujus videlicet Buzi radice descendens. Camuel quoque pater est Damasci, ipsa enim vocatur Aran  scripta est et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque quartus est, a quo Casiadei, id est Chaldaei, ti sunt; Adam magnus humani generis pat
Abbreviated transcription (Latin):
tibus puerpenderet in amplexibus
patris inhereret pectori cubitaret
ingremio qua tinꝰ ꝑsingula monenta.
in pat̃no affectu dolor occidendi filii
accumulare tur
cogitabat macture puerũ dño inholo¬
caustũ. quid ÷ quod dix̃ pueris suis.
uos spectate hic ego & puercũ adora¬
uerimꝰ reuertemur aduos.
Elgit᷑ in dubitanti animo mactare eum
tandi sciebat certissime. dm̃ fallere nõ
posse : & licet puer occideret᷑: ꝓmissionẽ
abraã intrasedũ fidẽ eiꝰ laud dix̃ : Fide
abraã ñ hesitauit cũ unicũ offerret in quo
acciperat remissiones logitans quia a mor
Vndearies iste qui pro isaac immolatꝰ:

Expanded text:
tibus puer penderet in amplexibus tibus puer penderet in amplexibus patris, inhaereret pectori, cubitaret in gremio, quatenus per singula momenta in paterno affectu dolor occidendi filii accumularetur. cogitabat mactare puerum Domino in holocaustum, quid est quod dixit pueris suis: Vos exspectate hic. Ego et puer, cum adoraverimus, revertemur ad vos? Igitur et indubitanti animo mactare eum ., in foedere suscitandi. Sciebat certissime Deum fallere non posse, et licet puer occideretur, promissionAbraham intra se, dum fidem ejus laudat, dixit: Fide Abraham non haesitavit, cum unicum offerret, in quo promissiones, cogitans quia a mort Inter. 206. Unde aries iste, qui pro Isaac immolatus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatuos dñs ds̃ur̃ ut sciat sidiliga¬
tiseũ hoc ÷̃ ut scire uos faciat : Alia ÷
dequaia cob dic̃. ds̃neminẽ tẽptat qua RE¬
peccato implicat᷑: de illa eñi a postoł
dic̃ neforte tẽptauerit uosis qͥ tẽptat.
Igitur abraã ad õtẽptat ẽ. ut ꝓbaretur.
iustificaret᷑ coronaret : & utei oboedien¬
tia taliꝓbata ex amine posteris innotescerit¬
Aiunt enĩ hebrei hunc montẽ eẽ inquo¬
filiũ tuum carissimũ quẽ diligis isa ac :¬
Vt excaritatis ammonitionẽ & nomi¬
nis recordatione. tẽptationis pondus
accumularetur: & pat̃nus affectus
torqueretur exmemoria promissionis.
dũ ante ds̃ dix̃ adeũ: in isa ac uocabitur
tibi sem̃: quidille occideret᷑ t̃ota spes
promissionũ frustraretur
Etcur ñstatĩ licuit ei occidere filium.
sedtriduana it ineris mora eũ immola¬
crescentib: curis pat̾na uisceracrucian¬
tur: ut omni hoc spatiotã ꝑlixo in tuere¬
t᷑ filiũ pat̃ cibũ cum eo sumer&. totnoc¬

Expanded text:
Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum , hoc est, ut scire vos faciat. Alia est, de qua Jacobus dicit: Deus neminem tentat ; qua peccato implicamur. De illa Apostolus dicit: Ne forte tentaverit vos is qui tentat . Igitur Abraham a Deo tentatus est, ut probaretur, justificaretur, coronaretur, et ut ejus obedientia taliaiunt Hebraei hunc montem esse infilium tuum charissimum, quem diligis, Isaac ut charitatis admonitione, et nominis recordatione, tentationis pondus accumularetur, et paternus affectus torqueretur ex memoria professionis, dum ante Deus dixit ad eum: In Isaac vocabitur tibi semen. Quasi si ille occideretur, tota spes promissionis frustraretur. Et cur non statim licuit ei occidere filium, sed triduana itineris mora eum immolcrescentibus curis paterna viscera cruciantur, ut omni hoc spatio tam prolixo intueretur filium pater, cibum cum eo sumeret, tot noc
Abbreviated transcription (Latin):
Tradunt hebrei quod in significa : dñm dm̃celi 
tione eiꝰ id ÷ incircũcisione iurauerit: sed
ne signi augurationis uitiocul pandus ñ ÷÷
miraculo significatũ sit. aliud ÷ &iã huma¬
nos errores suꝑstitiosa uanitate in auspi¬
tiis augurationib: & diuinationib obser¬
uare quȩ quedã pactas̃ diabolicȩ fami¬
liaritutis . & ñsine grandi peccato fiunt
quando fiunt: illudigit᷑ superius pȩtio¬
posterius infidelitatis. c̃iunctio addiaboł a
Quod ꝑficiente rebecca soror nr̃a es

Expanded text:
Tradunt Hebraei quod in sanctificatione ejus, hoc est circumcisione, juraverit. Sed ne signi augurationis vitio culpandus non est? miraculo significat; aliud est etiam humanos errores superstitiosa vanitate in auspiciis, augurationibus et divinationibus observare, quae quaedam pacta sunt diabolicae familiaritatis, et non sine grandi peccato fiunt quando fiunt. Illud igitur superius petitioposterius infidelitatis conjunctio ad diabolum. Quod proficiscente Rebecca: Soror nostra es
Abbreviated transcription (Latin):
Signific̃ duplex sem̃ abraȩ futurũ eẽ unũ
carnale aliud spitale : Ideo dixeidñs sic
erit sem̃tuũ sic̃ stella scȩli &uelut harena
maris. Instellis caeli spãles. in harenacar
nales uolens intellagi

Expanded text:
Significat duplex semen Abrahae futurum esse, unum carnale, aliud spirituale. Ideo dixit ei Dominus: sic erit semen tuum, sicut stellae coeli, et sicut arena maris: in stellis coeli, spirituales; in arena maris, carnales volens intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
VUt aduerteret᷑ indiñ peccãtori quando
talia committuntur quȩ putant homi¬
nes leuiter habendatã quã in carne peccata
si hacam monitione a peccato abstinendo
non caueretur
INT Quare abraã indie ablactationis isa ac
& non in dienatiuitatis uł circum cisionis
fecit conuiuium grande :¬

Expanded text:
Ut adverteretur, in Deum peccari, quando talia committuntur, quae putent homines leviter habenda, tanquam in carne peccata.si in hac admonitione, a peccato abstinendo, non caveretur. Inter. 195. Quare Abraham in die ablactationis Isaac, et non in die nativitatis vel circumcisionis fecit convivium grande
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ & potũ nonsi ad salutẽ corporis
sumere mandat & hic diligentius inten¬
dendũ ÷ quantũ sit ebrietatis malum:
& ualdetimendũ ÷ illis quib: hoc malũ
inusuẽ ñ in crimine : Ebrietas deceͥpit
quẽ sod oma ñ decipit: Vritur ille fla¬
mis mulierũ quẽ sulphurea flãma nor
usit : Eratergo lotharte non uoluntato
deceptus : Id eomedius quidã int̃pecca
tam̃ habita uerit : Nã & hoc quod eua¬
dit exsodomis. sicut scriptura indicat.
magis ad honorem abrae quã ad me¬
ritũ ꝑtinet loth.
INT̃ Quare dieb noe peccatũ mundi aqua
ulciscitur. hoc uero sodomitanũ ignepunit᷑
Quia illud naturale libidinis cum femi¬
nis peccatũ quasi leuiori el cͥm̃todãnat᷑
hoc uero contranaturã cũuiris libidi
incendio: & illic terra aquis ablutare¬
uirescit hic flãmis cremata a eterna
sterilitate a rescit
onis correptione certus ded defen¬
sione quod uolari ñ potuit incertus
desuauita anillorũ euader łt̃ manus:

Expanded text:
cibum et potum non nisi ad salutem corporis sumere mandat. Et hinc diligentius intendendum est, quantum sit ebrietatis malum; et valde timendum est illis, quibus hoc malum in usu est. Nam in crimine ebrietas decipit, quem Sodoma non decepit. Uritur ille flamma mulierum, quem flamma sulphurea non ussit. Erat ergo Lot arte, non voluntate deceptus; ideo medius quidam  Ms., quitamen habitaverit. Nam et hoc quod evadit e Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae, quam ad meritum pertinet Lot. Inter. 191. Quare diebus Noe peccatum mundi aqua ulciscitur, hoc vero Sodomitarum igne punitur?-- Resp. Quia illud naturale libidinis cum feminis peccatum quasi leviori elemento damnatur: hoc vero contra naturam libidinincendio: et illic terra aquis abluta revirescit; hic flammis cremata aeterna sterilitate arescit. onis correptione certus erat de Dei defensione, quod violari non potuit; incertus de sua vita, an illorum evaderet manus.
Abbreviated transcription (Latin):
quentib declarat᷑ dũdicit᷑: Surge tolle
puerũ & tene manũ eius : ñ ut eũ de terra
uelut iacentẽ tolleret. sed quasi comitẽ
manuteneret: Quod aut̃ manuparentis
tenetur sollicitꝰ monstrat᷑ affectus
qQuid ÷ qđ dicitur matrẽ fleuisse & dm̃
uocem pueriex audisse:
Qđ mat̃ ñ suãm mortẽ sed filii deplo¬
rabat peꝑcitq dspuero suo proquo
fuerat fletus matris
Quomodo adputeũ iuram̃ti a grũplan
tauerat abraã si in t̃ra illa quẽ ad modũ lNT¬
stephanꝰ dic̃ ñ acceperit hereditatem
nec spatium pedis.
Ea est intellegenda hereditas. quã
ds̃ munere suo fuerat daturus gratuita :
ñ istaquȩ p̃tio eropta ÷: intellqgit᷑ aũt
spatiũ circaputeũ ad illud emptionis
pactũ ꝑtinere. inquofuerant agnȩ uii
datȩ quando abi melech& abraam
sibi&iam iurauerunt¬

Expanded text:
quentibus declaratur, dum dicitur: Surge, tolle quentibus declaratur, dum dicitur: Surge, tolle puerum, et tene manum ejus ; non ut eum de terravelut jacentem tolleret, sed quasi comitem manu teneret. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Quid est quod dicitur matrem flevisse, et Deum vocem pueri exaudisse? Quia mater non suam mortem, sed filii deplorabat, pepercitque Deus puero suo, pro quo fuerat fletus matris. Qtauerat Abraham, si in terra illa, quemadmodum Stephanus dicit, non acceperat hereditatem nec spatium pedis. sed ea est intellegenda hereditas, quam din ista quae pretio empta est. Intelligitur autem spatium circa puteum pactum pertinere, in quo fuerant agnae septem datae, quando Abimelech et Abraham sibi etiam iurauerun
Abbreviated transcription (Latin):
soli ueritatis cibo ñ lacte carnalis intel¬
legentiae pascitur.
ṼT De quoludo argint sarra is mahel filiũ agar:
RẼ Duplicit̃itaq: hoc ab hebreis exponitur:
siue quodido lothitũ fecerit iuxtuillud¬
quod alibi scriptũ ÷. sedit populus man¬
ducare & bibere & surrexer ludere.
siue qđ aduersũ isaac quasimaiorisȩta¬
tis loco sibi & ludo primogenita uindi
tulit & hoc exipsius adꝓbat᷑ sermone
dicentis eice ancillam hanc cũfiliosuo:
ł Postquot annos pueri ablactari solet:
tib aliis quinto anno aliis duo decimo
ablactationis tempus impleri
tationis annis. quomodo conuenittan¬
tȩ a&atis ad olescentẽ matrissedisse
ceruicib: dũdicit᷑ sũsit abraã panes
hebreorũ ad cõparationẽ parentũ in fans
uocatur. & paruulus. Et est sensus.
Posuit ergo abraã panes & utrem suꝑ
humerũ agar. & hoc facto dedit puerd
matrihoc ÷ inmanueius eũtradidit cõ¬
mendauit. & ita emisit edoma: qđ in se¬

Expanded text:
solido veritatis cibo, et non lacte carnalis intelligentiae pascitur. Inter. 196. De quo ludo arguit Sarra Ismael filium Agar ?-- Resp. Dupliciter itaque hoc ab Hebraeis exponitur; sive quod idolothytum fecerit; juxtquod alibi scriptum est: Sedit populus manducare et bibere et surrexerunt ludere ; sive quod adversum Isaac, quasi majoris aetatis, joco sibi et ludo primogenita vindictulit. Et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis ei: Ejice ancillam hanc cum filio suoo Isaac. Inter. 197. Post quot annos puer ablactari solet?-tibus aliis quinto  Ms., quarto anno; aliis duodecimo ablactationis tempus impleri.tationis annis, quomodo convenit tantae aetatis adolescentem matris sedisse in cervicibus, dum dicitur: Sumpsit Abraham panes Hebraeorum, ad comparationem parentum, infans vocatur et parvulus. Et est sensus: Posuit Abraham panes et utrem super humerum Agar, et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, comendavit, et ita emisit e domo. Quod in se
Abbreviated transcription (Latin):
uni genito ꝓpt̃me : Nũ quid abraã ꝓpter
E Aut eñĩ angeli nomine dñs xp̃s significatꝰ᷑ ÷
quis ine dubio ds̃ ÷ & manifeste aꝓpheta
dictꝰ ÷ magnic̃silii angł aut quod ds̃ mnan¬
gelo & ex ꝑsonadĩ angelus loquebat᷑ sicut
in prophetis &iã solet nã in consequentib:
hoc magis uidet apparere ubilegit᷑ & uoca¬
uit angł dñi abraã iterũ decȩ lo ꝑmemetip¬

Expanded text:
dilecto propter me. Numquid Abraham propter ? Aut ergo angeli nomine Dominus Christus significatus est, qui sine dubio Deus est, et manifeste a propheta dictus est, magni consilii Angelus gelo, et ex persona Dei angelus loquebatur, sicut in prophetis etiam solet. Nam in consequentibus hoc magis videtur apparere ubi legitur Et vocavit angelus Domini Abraham iterum de coelo: Per memetip
Abbreviated transcription (Latin):
otest inquit hoc etillis uirginib c̃uenire
quaeiactant pudicitiã etimpu denti uul¬
tup̃ fer̃ castitatẽ. cũ aliud habeaat c̃scientia
et nesciunt illã definitionẽ apłi uirginalem
ut sit scã corpore et spũ. quid enĩ prodẽ corpo¬
ris pudicitia animostu prato

Expanded text:
otest hoc et illis uirginibus conuenire, quae iactant pudicitiam et inpudenti uultu praeferunt castitatem, cum aliud habeat conscientia, et nesciunt illam definitionem apostoli uirginalem, uti sit sancta corpore et spiritu. quid enim prode est corporis pudicitia animo constuprato
Abbreviated transcription (Latin):
egrptu inmarirubro uigilia matutina qua enoc¬
turnum tempusostendit fluctbus obrutisiutt
Edoth sodomis nocte pereuntibus uenit insegor Cor¬
tus ẽ ei sol. Quod intellegens beatus apostolus
scribit descĩs atque pefecus non sumus nocus neq
tenebrarũ sed sumus filudĩ. Quienim dormiunt
nocte dormiunt & quinebriantur nocit ebriant᷑
Nosautem qui diei sumus. uigilemus induti lorigaiu
fiddei &icaruuctis. Et quia noctem reliquertet a filius
diciesse iam coeperta loquitur adoredentes. Nox
preces sit diesacutem adpropinquauuit quic si mdie
cumbonesticte ambilemus Nonin comes sationib

Expanded text:
egyptii in mari Rubro vigilia matutina, quae nocturnum tempus ostendit, fluctibus obruti sunt: et Lot in Sodomis nocte pereuntibus venit in Segor, et ortus est ei sol . Quod intelligens B. Apostolus scribit de sanctis atque perfectis : « Non sumus noctis neque tenebrarum, sed sumus filii Dei. Qui enim dormiunt nocte dormiunt, et qui inebriantur nocte ebrii sunt. » Nos enim, qui diei sumus, vigilemus: induti loricam fidei, et charitatis. Et quia noctem reliquerat, et filius Dei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: « Nox praecessit, dies autem appropinquabit. Quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus
Abbreviated transcription (Latin):
me iustorum dñm. scripturam non recipiunt di¬
centes eitm in hebraico non haberi Nosautem in
presentiloco utsupradiximus spm̃ quicum animce.¬
& corpore integerconseruetur. non substantiam spͥs
scĩ quȩ non potestinterire : Sed gratias eius donati¬
onesq accipimus quȩ nr̃a uel uirtute ueluitio & ac¬
cenduntur & extinguntur in nobis

Expanded text:
mae iustorum, dominum, scripturam non recipiunt dimae iustorum, dominum, scripturam non recipiunt dicentes eam in Hebraico non haberi. nos autem in praesenti loco, ut supra diximus, spiritum, qui cum anima et corpore integer conseruatur, non substantiam spiritus sancti, quae non potest interire, sed gratias eius donationesque accipimus, quae nostra uel uirtute uel uitio et accenduntur et extinguntur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ad sublimiora transimus. Terrena dimittimus defutu¬
rorum beatitudine & cȩlestibus disputamus ut presentis ui¬
tȩ meditatio umbrasit futurȩ beatitudinis. Quos tales
xp̃s inuenerit ut & corpore &anima spũ integricon¬
seruentur & perfectã habeant triplicis insescientiȩ
ueritatem hossua pacescĩ ficabit & faci& eẽ perfec¬
tos. Multipliciter hunclocum derẽsurrectione
intellegunt ut & sp̃s & anima &corpus inaduentũ
dñi integra conseruetur. Alu ex hoc locotriplicẽ
in homine uoluntaffirmaresententiã. Sp̃s quosen¬
timus. anima quauiuimus. Corpus quo incedi
Sunt qui e animatantum & corpores ubsis terehomi¬
nem disserentes spm̃ in eo tertium non subst̃antiã
uel int intellegi sedefficientiam. perquam & mens
in nobis & sensus & cogitatio &inimus appollant
&utiq non sunt totsubstantiȩ quotnominat Cum¬
q illudeis oppositum fuerit. benedicitesps & ani¬

Expanded text:
ad sublimiora transimus, terrena dimittimus, de futurorum beatitudine et caelestibus disputamus, ut praesentis uitae meditatio umbra sit futurae beatitudinis. quos tales Christus inuenerit, ut et corpore et anima et spiritu integri conseruentur et perfectam habeant triplicis in se scientiae ueritatem, hos sua pace sanctificabit et faciet esse perfectos. multi simpliciter hunc locum de resurrectione intellegunt, ut et spiritus et anima et corpus in aduentu domini integra conseruentur. alii ex hoc loco triplicem in homine uolunt adfirmare substantiam: spiritus, quo sentimus, animae, qua uiuimus, corporis, quo incedimus. sunt, qui ex anima tantum et corpore subsistere hominem disserentes spiritum in eo tertium, non substantiam uelint intellegi, sed efficientiam, per quam et mens in nobis et sensus et cogitatio et animus appellatur, et utique non sunt tot substantiae, quot nomina. cumque illud eis\' oppositum fuerit: benedicite, spiritus et ani
Abbreviated transcription (Latin):
debeamus qđ et illere ue larit᷑ adq: breuis responsio
est non deberenos querere quid sit illud qđ nec
oculu suidit nec auris audiuit nec in cor hominis
ascendit: Sienimignoratur quomodosciripotest.
qđ ꝓmittit᷑ in futuro p̃cernit᷑ inp̃senti. Spesenĩ
que uidet᷑ : non est spes. sediam cesta possessio : Quo¬
modosiuelit quispiã dicere. ostendemihi qđ inuisibile
est loquere qđ audiri non potest. expone qđ
cogitatio ñ conp̃hendit humana: Ergo hocsensu
apłs dixissis sece dendus est. qđ curnalib oculis
& aure carnali & cogitatione mostali ñ pos sunit
spĩtalia cõp̃ hendi: Et si enĩnouertemus quondã
itim̃ scđm carnem sed nunciam nonnouimuscum. Et in
io hannis epistola scribitur: Rm̃i nunc filii dĩsumus
sed nec dummanifestum est quid futurisimus. Scimus¬
sicutiest. Qđque reuelatũsibi & sc̃ñ ꝑ spm̃. eẽ.¬
tes tat᷑. Non statĩ sequitur ut ipse alus reuel arit
Alio quin audiuit et in parediso in effabilia quataliis

Expanded text:
do et ille aliis reuelant. ad quae breuis responsio est: non debere nos quaerere, quid sit illud, quod nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. si enim ignoratur, quomodo sciri potest? quod promittitur in futuro, non cernitur in praesenti. spes enim, quae uidetur, non est spes, sed iam certa possessio, quomodo si uelit quispiam dicere: \'ostende mihi, quod inuisibile est; loquere, quod audiri non potest; expone, quod cogitatio non conprehendit humana! ergo hoc sensu apostolus dixisse credendus est, quod carnalibus oculis et aure carnali et cogitatione mortali non possint spiritalia conprehendi. etsi enim noueramus quondam Iesum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus eum. et in Iohannis epistula scribitur: carissimi, nunc filii dei sumus ot necdum manifestatum est, quid futuri sumussicuti est. qtestatur, non statim sequitur, ut ipse aliis reuelarit. alioquin audiuit et in paradiso uerba ineffabilia, quae aliis