comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
martrris solidare Seniq mui¬
giliis lacrimis atq orationededuc¬
t̃noctẽ : reqͥsitũ calicẽ repe¬
rit suꝑ altare solidatũ Quaeuir¬
tuscũ populis uuntiata fuiss&
Tanta animos deuotione succendit¬
ut asacerdotep&erent nouam
hon orees dõ solẽnia celebrar
tunc pontifex locisus pensũ suꝑal¬
tare calicẽ Et tunc agens & in
posterũ ꝑ singulos annos deuotis¬
sime institut celebrar .XLUI
NhacenimuRBebextoruco
mastrrũ geruasi ꝑtasiq uictri¬
cia corporarecenentur quae
diusicut ipsa passionis narathis¬
toria sub foss a latuerunt quae
beato ambrosio reuelata atq:
ab eođ reꝑta inba silicã quã ipse
ꝓprio aedificauit studio ostensis
mirot culis sunt sepulta. Deqra
reliqͥis quia maxime turonic a urb
seniores ealesi as conten& inlus¬
qrittas sed & ꝑtotu galli aru ambĩ sc̃
dõ poitio dilatatae sunt sermoo
qad ã uice de his qͥbdã religiosisẽ
habitus uel qͣ decausa antedictae

Expanded text:
Martyris solidare. Denique in viMartyris solidare. Denique in vigiliis, lacrymis, atque oratione deducta nocte, requisitum calicem reperit super altare solidatum. Quae virtus cum populis nuntiata fuisset, tanta animos deut a sacerdote peterent, nova in honorem eius Deo solemnia celebrari. Tunc pontifex loci, suspensum super altare calicem, et tunc agens, et in posterum per singulos annos devotissime instituit celebrari. 46. In hac enim urbe beatorum martyrum Gervasi Protasique victricia corpora retenentur, quae diu, sicut ipsa· passionis narrat historia, sub fossa latuerunt. Quae beato Ambrosio revelata atque ab. eodem reperta, in basilicam, quam ipse proprio aediticavit studio, ostensis miraculis, sunt sepulta. De quorum reliquiis quia maxime Turonica urbs seniores eclesias contenet inlustratas, sed et per totum Galliarum ambitum Deo propitio dilatatae sunt. Sermo quadam vice de his quibusdam religiosis est habitus, vel qua de causa antedictae
Abbreviated transcription (Latin):
dño ꝑfugã dilabitur: ab solũta
inpairiã accedit nec prsurul¬
tracreperitur haec apolinaris
uerba quasi auspiciũ ex diputu
missũ accipiens iterũ atq itero
ꝓuolutur adtumulũ mastrris
oratutius tuceeius adutus
absq: inpodimento possit absce¬
dere: Moxq: uocatopuero
equũ sterni p̃cepitdicens hodie
ab soluendi sumu: auinculo isto
custodiae. Et ascendenterita
oppl&a multitudine ꝑtransio¬
runt atq aruennũ ꝑlatisunt
ut anullo interrogarintur : quo
ceiderent uelunđ uenisert
MMani festũq ẽ eosp̃si diobeati
urbẽ basilicas cĩlau¬
renti leuitae Cui supra meminimis
ibiq ad mirabili pulchritudinecalix
cristullinus habebatur acta uero
quadã solem nĩlatedũ ꝑ dia conẽ
ad scm̃ altare offer&ur elapsii
manu interrat ruit Et infrusta
cõminutus ẽ At diac̃pallidus
& ex sunguis collecta diligenter
fragnienta uasculi sũꝑ altarepo¬
suit ũ diffisis qđ eũ possit uistus

Expanded text:
domino per fugam dilabitur, absolutus domino per fugam dilabitur, absolutus in patriam accedit, nec prorsus ultra repperitur'. Haec Apollinaris verba quasi auspicium ex Dei nutu missum accipiens, iterum atque iterum provolutus ad tumulum martyris, orat, ut virtute eius adiutus absque inpedimento possit abscedere. Moxque vocato puero, equum sterni praecepit, dicens: 'Hodie absolvendi sumus a vinculo isto custodiae'. Et ascendentes ita oppleta multitudine, pertransierunt atque Arvernum perlatiut a nullo interrogarentur quo tenderent, vel unde venirent: manifestumque est eos praesidio beati urbem basilica sancti Laurentii levitae, cujus supra meminimus, ibique admirabili pulchritudine calix crystallinus habebatur. Acta vero quadam solemnitate, dum per diaconum ad sanctum altare offerretur, elapsus manu in terram ruit, et in frusta comminutus est. At diaconus pallidus et exsanguis, collecta diligenter fragmenta vasculi super altare posuit, non diffisus quod eum possit virtus
Abbreviated transcription (Latin):
apud medio lanensiũ
urbẽ uictor indrtus mastor
quod saepiis uinctos abergastu¬
lis dissoluat Captiuosq: libe¬
ros abireꝑmittat : Igitur qͥda
tẽpore. a pollinaris cũuicto¬
rio duce italiã p&iit qđ aiunt
apudurbẽ romã int̃fectĩ
Apolinarẽ incolae loci qͣsi
captiuũ r& enebant dicentes:
Nonuidebis palriã tuã sed dig¬
nas ut satelles tuos poenas e sol¬
ues : Haec aut̃ comminati
miserunteũ in exiuo: a pudurhõ
mediolanensim: Factũ ẽ aut̃
ut adueniente festiui tacesc ĩuic¬
toris. conuenientib populis & hio
uigiliis inter ess&s : sub libera en
custodia absolutus ad tendebatur:
Prostratusq: cort̃ sacrosepuldro
sc̃i . cũ semꝑ tum in pensiu ontre
coepit ut eũ uirtus mastrris ab hoc
exilio liberar& : Circa mediũ
uero noctis egressus abaede
Audiuit unũ de aegenis loquẽtẽ
ad aliũ atq dicentẽ: quid pũlas
ocon pauꝑ qua eius tussit huius
mastrris : Verũ diconec fallor
quia in hac nocte quisquis capliug

Expanded text:
apud Mediolanensium apud Mediolanensium urbem Victor inelytus martyr, quod saepius vinctos ab ergastulis dissolvat captivosque liberos abiro permittat. Igitur quodam tempore Apollinaris cum Victorio duce· Italiam petiit, quod agunt apud urbem Romam interfectum; Apollinarem incolac loci quasi captivum retenebant, dicentes: 'Non videbis patriam tuam, sed dignas ut satelles· tuus poenas exsolves'. Haec autem comminati, miserunt eum in exilio apud urbem Mediolanensim. Factum est autem, ut adveniente festivitate sancti Victoris, convenientibus populis, et hic vigiliis interesset – sub libera enim custodia absolutus adtendebatur –, prostratusque coram sacro sepulchro sancti, cum semper tum inpensius orare coepit, ut eum virtus martyris ab hoc exilio liberaret. Circa medium vero noetis egressus ab aede, audivit unum de aegenis loquentem ad alium atque dicentem: 'Quid putas, o conpauper, quae virtus sit huius martyris? Verum dico nec fallor, quia in hac nocte quisquis captivus
Abbreviated transcription (Latin):
as aspicer& siiuber&
Etille : mibuinquit magisẽ
haec credere. quã uidere
sic enĩ iscripturis legimus
sc̃is : Etipsedñs beatos illos
iudicat : qͥ eũ cũñ uiderint
credidissent: Hac itaq sacer¬
dotis fidepollente : dñs scõs
suos glorificat huirtute
Nã uenientib illis: subito
contenebratũ ẽ caelũ & eccelmb
umbrosus atq teterrimus suꝑeos
discendit : Et tanta pluuia ibiđ ẽdif¬
fusa ut flumina ꝑuia sillas currere
cernerentur. Verũ tam̃ circascã
pignora ꝑ unũ ualde iugerũneq
unagut tauisa e cecidisse: Et ab euo¬
tib illis pluuia eos a longequasi
p̃bens obseqͥũ sequebatur popu¬
lũ fouens: gestatores aut̃pignorũ
Nat tingens : Haec uidens ponti¬
fex magnificauit dnm̃ qͥ fidei
suae sic fauens talia ad scõrũ
gloriã operaredignatus ẽ
ongregatis uero ciuib: cũmag¬
nogaudio atq deuotione scam
eidesiã his in lus tratam pig¬
ALiĩl norib dedicauit
AENIPICATUR ETIÃ¬

Expanded text:
ias aspiceret, si juberet. ias aspiceret, si juberet. Et ille: Mihi, inquit, magis est haec credere quam videre; sic enim in Scripturis legimus sanctis, quia ipse Dominus beatos illos judicat, qui in eum cum non viderint credidissent . Hac itaque sacerdotis fide pollente, Dominus sanctos suos glorificat in virtute. Nam venientibus illis, subito contenebratum est coelum: et ecce imber umbrosus atque teterrimus super eos descendit: et tanta pluvia ibidem est diffusa, ut flumina per vias illas currere cernerentur. Verumtamen circa sancta pignora per unum valde jugerum neque una gutta visa est cecidisse. Et abeuntibus illis, pluvia eos a longe, quasi praebens obsequium, sequebatur, populum fovens, gestatores autem pignorum non attingens. Haec videns pontifex, magnificavit Dominum, qui, fidei suae sic favens, talia ad Sanctorum gloriam operari dignatus est. Congregatis vero civibus cum magno gaudio atque devotione, sanctam eclesiam his inlustratam pignoribus dedicavit. 44. Magnificatur etia
Abbreviated transcription (Latin):
Alius qͦq tributa publica defe¬
rens sacculũ pecuniaedũ iter
ager&: negglegenter amisit.
Ad propinquans aut̃ ciuitati
tus corõe sepulchris beatorũ
cũ lacrimis dep̃catur ut ꝑditũ
eorũ uirtute reciper& Neip¬
se caniuxq acliberi obid cap¬
duitati subi gerentur: egres¬
sus aut̃ foris in alrio uirũ qui
hauc pecuniã inuia iaceritẽ
repereat Nanctur ẽ scrũla¬
tus q diligenter illius horare:
tem pore hic sacculũ inuenisse
sedixit. quoiste mastrrũ
auxilium flagitauit:
Horũ reliqͥas Nam acius
xitq unũ illuc prbm Qui
abiens : cũ dĩ groctia q̃ p&ierat
d &ulit: Regressusq cũ socur
inquinto abaruenna urbe
miliario reuertentes m&a¬
tũ accipiunt. Etadep̃m
missos dirigunt: ut eis quid
agant iubeat ordinare:
mane aut̃ facto: sacerdos
admonitis ciuib cũ crucib
& cereis ad occursũ reliqͥarũ : scarũ
deuotissimus ꝑperat: Cũq ei
prb offerr&: ut beatas reliqͥ¬

Expanded text:
Alius quoque tributa publica defeAlius quoque tributa publica deferens, sacculum pecuniae dum iter ageret, negligenter amisit. Appropinquans autem civitati, tus coram sepulcris Beatorum, cum lacrymis deprecatur ut perditum eorum virtute reciperet, ne ipse conjuxque ac liberi, ob' id captivitati subigerentur. Egressus autem foris in atrium, virum qui hanc pecuniam in via jacentem repererat nactus est: scrutatusque diligenter 773 illius horae tempore hic sacculum invenisse se dixit quo iste martyrum auxilium flagitavit. Horum reliquias Namacius, xitque unum illuc presbyterum, qui, abiens cum Dei gratia, quae patierat detulit. Regressusque cum sociis, in quinto ab Arverna urbe milliario revertentes, metatum accipiunt, et ad episcopum missos dirigunt, ut eis quid agant jubeat ordinare. Mane autem facto, sacerdos admonitis civibus, cum crucibus et cereis ad occursum sanctarum reliquiarum devotissimus properat. Cumque ei presbyter offerret ut beatas reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
bra magistri dignũ dõmar¬
trẽ esferunt Incuius
honore hodieq: tantus
timor hab&cur utuullus
penitur deeius reb Aliquit
sit ausus at tingere quod
si fecerit. aut arripi&ur
daemonio: aut morte se¬
pentina consumitur
pontam̃ inmunis abultione
recedit
GRICOLA ET UATAIS Apud
bononiã Italia eurbem ẜ xp̃i
pomine trucifixi sunt: quorũ
sepulchra ut ꝑ reuelationẽ fide¬
uis cognouimus . qui a ñdũ adnos
hostoria passionis aduenit
suꝑ tertẽ sunt collͦ cta quaecũ
Amultis ut fit uel tangerentur
manu uel ore oscularentur:
ad monitus ẽ aedituus templi
ut inmundi ab his arterentur
quidã audax atq facinorosis:
oꝑturiũ unius tumuli remou&:
ut sulic& aliquid desacris au¬
ferr& cinerib missoq intror¬
sũ capite: obp̃ssus abeo inxab
aliis liberatus confusur abscer¬
sit : Ne accipere meruit :¬
quod temercoria usup̃sũpsit
sedcũ maiori deinceps reue¬
rentia scõrũ adiuit sepulchra

Expanded text:
bra magistri, dignum Deo marbra magistri, dignum Deo martyrem effecerunt. In cuius honore hodieque tantus timor habetur, ut nullus penitus de eius rebus aliquid sit ausus attingere. Quod si fecerit, aut arripitur daemonio aut morte repentina consumitur, non tamen inmunis ab ultione recedit 43. Agricola et Vitalis apud Bononiam Italiae orbem pro Christi nomine crucifixi sunt, quorum sepulchra, ut per revelationem fidelium cognovimus, quia nondum ad nos historia passionis advenit, super terram sunt a multis, ut fit, vel tangerentur manu, vel ore oscularentur, admonitus est aedituus templi ut immundi ab his arcerentur. Quidam audax atque facinorosus opertorium unius tumuli removit, ut scilicet aliquid de sacris auferret cineribus: missoque introrsum capite, oppressus ab eo, vix ab aliis liberatus, confusus abscessit: nec accipere meruit quod temerario ausu praesumpsit; sed cum majori deinceps reverentia sanctorum adivit sepulcra.
Abbreviated transcription (Latin):
populis fert indesalutẽ Siue¬
nit intrepitus :. lumina caeci
hab& Multo plures ex inđ
sunt aut̃ haec apud brionas
italia ecastrũ. Namuidi
ego hominẽ ꝗͥ grocuiter dep¬
tiũ dolore laborteps accbp̃la
de hocligno asacerdotepasticulã
statĩ ut dente attigit doloreq¬
ꝑtenus caruił
Sed nec illud silendũ pũłaui
quod relique eius ab incedio
hostilitatis ereptae aquodã
homine in lemouicino delatae
sunt. Quicũ saepius ad mone¬
r&urꝑuisũ ut easdẽ aridio
abbati deferr& neciussionẽ
impler& ipsecũ coniuge &om¬
nifamilia aegrotarecoepit
Tunc necessitate conpulsus ut
eas uiro sco d&ulit mox sanĩta¬
ti restittus abscessit.
ASSIANUS MARTRR
Italiae puerorũ magnifi¬
cus doctor: aduenienteꝑse¬
cutione: ipsepuerili ac tenero
gregi ꝑ secutorũ iudicio trae d¬
tur Atilli magistrisangui¬
nẽ sitientes. ceratas capũł
in lidunt tabellas : sec antes
laitudinib: stilorĩ punctisq
minutis transuer betesmem¬

Expanded text:
Populis fert inde salutem; Si vePopulis fert inde salutem; Si venit intrepidus, lumina caecus habet. Multo plures exinde sunt autem haec apud Brionas Italiae castrum. Nam vidi ego hominem, qui, graviter dentium dolore laborans, accepta de hoc ligno a sacerdote particula, statim ut dentem attigit, dolore protinus caruit. Sed nec illud silendum putavi, quod reliquiae ejus ab incendio hostilitatis ereptae, a quodam homine in Lemovicino delatae sunt. Qui cum saepius admoneretur per visum, ut easdem Aridio abbati deferret, nec iussionem impleret, ipse cum coniuge et omni familia aegrotare coepit. Tunc necessitate conpulsus, ut eas viro sancto detulit, mox sanitati restitutus abscessit. 42. Cassianus martyr Italiae, puerorum magnificus doctor·, adveniente persecutione, ipse puerili ac tenero gregi persecutorum iudicio traditur. At illi magistri sanguinem sitientes, ceratas caput inlidunt tabellas, secantes latitudinibus stilorum punctisque minutis transverberantes mem
Abbreviated transcription (Latin):
ter& : ignorabat Tunc intu¬
ens roborẽ breuiorẽ ast
laurentibeatissime ap¬
positus igni: glorificate
semꝑ pauperes fouens ac
reficiens. cogita pauꝑTatẽ
meã quia ñ ẽ exiguitate
nrice facultas quali ter hic
alia ex hibeatur: Ilico
cunctis At tonitis. trbescre¬
uit intantospatio longitudinis
ut necess eess& partẽmagnã
incidi : Dequa in dustria plebis
beneficia ꝑ derenefus putas
credens eã manu mastrris tac:¬
tã acplongatã : pastẽquae
suꝑ fuerat frustracim decer¬
pens: diuersas infirmitates
saepe sub mouit+
Quod fortunatus prbt his uer¬
sibus. ꝓ secutus est
Laurenti merito flãmis ui¬
talib uste: Qui feruetefide
uictor abigneredis. Dũ tẽpla
nouant breuore roboreAn
plebes Creueruntq trobes.
creuit & almafider. Stipite
coniraccto tua semercede te¬
tendit: Quantũ parua prius
postea caesa fuit. Crescere
plus meruit succis & securib
arbor Et didicit siccalongi¬
or ẽẽcoma. Vnderecisa fuit

Expanded text:
teret, ignorabat. Tunc intteret, ignorabat. Tunc intens roborem breviorem, ait: 'Ό Laurenti beatissime, appositus igni glorificate, semper pauperes fovens ac reficiens, cogita paupertatem meam, quia non est exiguitate nostrae facultas, qualiter hic alia· exhibeatur'. Ilico cunctis attonitis, trabes crevit in tanto spatio longitut necesse esset partem magnam incidi. De qua, industria plebis, beneficia perdere nefas putans, credens eam manu Martyris tactam ac prolongatam, partem quae superfuerat frustatim decerpens, diversas infirmitates saepe submovit. Quod Fortunatus presbyter his versibus prosecutus est: Laurenti merito flammis vitalibus uste, 771 Qui fervente fide victor ab igne redis, Dum tibi templa novant breviori robore plebes, Creveruntque trabes, crevit et alma fides. Stipite contracto tua se mercede tetendit, Quantum parva prius, postea caesa fuit; Crescere plus meruit succisa securibus arbor; Et didicit sicca longior esse coma, Unde recisa fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
gemino gemmata hastile fer¬
ro ꝑicit. ac signũ xp̃i seferre
fat&ur prosiluit pauido
de tecto antistite princeps
marmo reũ fugiens uulloco¬
mitante sacellũ Dũ treme fac¬
ta cohors domini oblisa supi¬
nas Eregit ad caela facies
atq uocat ihm. Hos tantũ
uers iculos adhaec qua en ant¬
ui confirmanda inseruilectio¬
ni. Oftendens quid nomen
xp̃i anũ. quid crucis uixillũ
ꝓsit his qui fidecredentes
opereꝑ ficiunt quaecredider̃
sicut superius dictum. E
emoplũ erAt In quodã
locobeatilaurenti& reliqͥis
& pomine consecratũ : qđ
ꝑ incuriã longinqͥ tẽporis
ualde de tectu erat : Quodcũ
renouareloc. incola euelet
siluas adeunt: Incis aleuiga¬
taq: ligna trabes efficiunt:
Inpositisq plaustris. ad locõ
exhibent : Quib ꝑ humũ ad
ordiendũ extensis unabreui¬
or ẽreꝑto : statĩq sacerdõlis
animũ qͥ haec insistebat : dolor
maximur attigit Et flens
ualde quidager& quoseuer¬

Expanded text:
gemino gemmata hastila fergemino gemmata hastila ferro Proicit ac signum Christi se ferre fatetur. Prosiluit, pavido deiecto antistite, princeps, Marmoreum fugiens nullo comitante sacellum, Dum tremefacta cohors, domini oblita, supinas Eregit ad caelum facies atque vocat Iesum. Hos tantum versiculos ad haec quae narravi confirmanda inserui lectioni, ostendens, quid nomen christianum, quid crucis vixillum prosit his, qui fide credentes, opere perficiunt quae crediderunt, sicut superius dictum est. 41. Templum erat in quodam loco beati Laurenti et reliquiis et nomine consecratum, quod per incuriam longinqui temporis valde detectum erat. Quod cum renovare loci incolae vellent, silvas adeunt, incisa levigataque ligna, trabes efificiunt, inpositisque plaustris ad locum exhibent. Quibus per humum ad ordiendum extensis, una brevior est reperta; statimque sacerdotis animum, qui haec insistebat, dolor maximus attigit, et flens valde, quid ageret, quo se ver
Abbreviated transcription (Latin):
placabat sanguinemultõ
Vittã us demores en ex mauib:¬
q eruentis Tscestabat trepidas
la& alifrigore fibrtes Postre¬
mosq animi pulsos incordetae¬
penđi, Callidus interpres nume¬
ris & fine uõlabat Cũ subito
exclamat: media inters acroc
sacerdos pallidus . enquid
ago mais rex optimem aius
Numennescio quod nostris
interuenitaris. Accitas uideo
longe disꝑ gere umbras: nescio
quis certes ubrepsit xp̃i calarũ
Hic iuuenũ genus hoc hominũ
tremit infula & omne. pului¬
pardiuũ lotus ꝑcul absit. & unstis
pulchrareformatis redeatp¬
serpina sacris ⁊ Dixitex san¬
guis conlabitur : acueluti psũ
Cerner& exesto minitante ful¬
min exp̃m : Ipse quoq ex animis
posito diademate princeps
Pall& & adstantes circũspi¬
cit equis alumnus hrysma¬
tis inscripto signar& timporco
ligno quizoro astreas turbas¬
s& fronte susurros Armiger
ecuneo puerorũ flaui comantũ
Purpurei custos lateris dep̃¬
henditur. unus. Nec negat &¬

Expanded text:
placabat sanguine multo placabat sanguine multo Vittatus de more senex, manibusque cruentis Tractabat trepidas laetali frigore fibras Postremosque animi pulsos in corde taepenti Callidus interpres numeris et fine notabat; Cum subito exclamat media inter sacra sacerdos Pallidus: Έn quid ago? Maius, rex optime, maius' Numen nescio quod nostris intervenit aris. Accitas video lange dispergere umbras. Nescio quis certe subrepsit christicularum Hic iuvenum; genus hoc hominum tremit infula et omne Pulvinar divum. Lotus procul absit et unctus, Pulchra reformatis redeat Proserpina sacris'. Dixit et exsanguis conlabitur, ac velut ipsum Cerneret exerto minitantem fulmine Christum, Ipse quoque exanimis, posito diademate, princeps Pallet et adstantes circumspicit, equis alumnus Chrysmatis inscripto signaret timpora ligno, Qui Zoroastreos turbasset fronte susurros. Armiger e cuneo puerorum flavicomantum, Purpurei custus latent deprehenditur unus, Nec negat et
Abbreviated transcription (Latin):
& cruce redemptissui. Qui semꝑeiꝰ
nomen inuocabã dum haec sacerdõles
ur̃i daemoniis haec quae sunt ad po¬
sita consecrarent : Qus nom̃ fugiuñ
dii uestri uecpossunt in loco illostare
ubi tantaem aiestatis nom̃ fueritin¬
uocatũ. Haec dicentepuero obstupe¬
factus im̃p̃ & tremens reliquilsem¬
plũ daemoniorũ tantusq: omnes
adstuntes ditimor accendit utpul¬
lus augustũ ad palatiũ sequer&ur
consens ulaudabant atq ut eisdẽ
adiutor exsister& uoci supplici
inuocabant :. Qua reuelatio
ne cuifortassis uideatur in¬
credula paucos ex his subiciã
uersos
Principib tam̃ ecunctis n fuit
unus quẽ p̃uero meminiductor
fortissimus armis. Conditor &
legũ celeberrimus oremanuq
Consultor pariae sed ñcon¬
sultor habenda e Religionis
amans tercentũ milia diuum.
Augustũ caput antepedescur¬
uare meneruae: fictils &
soleas iunonis lamberepluniis
Herculis ad uolui genua incert¬
redianae: fortelitans achate

Expanded text:
et cruce redemptus sum; qui semper eius et cruce redemptus sum; qui semper eius nomen invocabam, dum haec sacerdotes vestri daemoniis haec quae sunt adposita consecrarent. Eius nomen fugiunt dii vestri nec possunt in loco illo starc, ubi tantae maiestatis nomen fuerit invocatum'. Haec dicente puero, obstupefactus imperator et tremens, reliquit templum daemoninorum. tantusque omnes adstantes Dei timor accendit, ut nullus augustum ad palatium sequeretur, consensu laudabant atque, ut eisdem adiutor exsisteret, voce supplici invocabant. Quae relatio ne cui fortassis videatur incredula, paucos ex his subiciam versos: Principibus tamen e cunctus non fuit unus, Quem puero memini, ductor fortissimus armis Conditor et legum celeberrimus, ore manuque Consultor patriae, sed non consultor habendae Religionis, amans ter centum milia divum. Augustum caput ante pedes curvare Menevae Fictilis et soleas Iunonis lambere, plantis Herculis advolvi, genua incerare Dianae. Porte litans Achaten
Abbreviated transcription (Latin):
curbatus. East. Heu heu uesco
quid hicagitur quod dus nostris
conirariũ eepulatur Videoent
deos nr̃or alonge discedere nec
dep̃paractis sacrifitiis auiqua p̃¬
libare : ẽ hic ut res ipsadoc&
deofficiis qͦ rupiã deorũ q nobis
aduersarisunt soliti : Et mirũ
si adhanc fugã p̃ aliqͥđ decultorib
dĩ xp̃i quẽ crucifixũ adserunt:
deos nr̃os inpellat turibula
limiamatis refriges cunt᷑. Arȩ
tepescit ignis : Etipsu qͦq fecrũ
iiectũ uic timis habitarecons¬
picitur Reqͥrenunc sacroctissi¬
me auguste quis adst&quis ab¬
lutus. balsamounctur & absce¬
datptinus ut accedant diqͦs
inuocamus. Et haecdicens Acsi
puidens ad terae ex animis offeo¬
saplamat numina T unc&
rius acreligionir apĩ anaesocius
qͥ sonte chrrmatis inscriplio¬
ne signãłã feraet : Ignũq cru¬
cis ador& nemor&sur edicere :
Tuncunus de armigeris augus
dinmedio positus piecit arma

Expanded text:
turbatus et ait: 'Heu, heu, nescio turbatus et ait: 'Heu, heu, nescio quid hic agitur, quod diis nostris contrarium esse putatur. Video enim deos nostros a longe discedere nec de praeparatis sacrificiis aliqua praelibare. Est hic, ut res ipsa docet, de officiis quorumpiam deorum, qui nobis adversari sunt soliti. Et mirum, si ad hanc fugam non aliquis de cultoribus dei Christi, quem crucifixum adserunt, deos nostros inpellat. Turibula timiamatis refrigescunt, arae tepescit ignis, et ipsum quoque ferrum iniectum victimis hebetare conspicitur. Require nunc, sacratissime auguste, quis adstet aquis ablutus, balsamo unctus; et abscedat protinus, ut accedant dii, quos invocamus'. Et hace dicens, acsi procidens ad terram exanimis, offensa proclamat numina. Tunc erius ac religionis christianae socius, qui fronte chrysmatis inscriptione signatam ferat lignumque crucis adoret? Ne moretur edicere'. Tunc unus de armigeris augusti in medio positus, proiecit arma
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas pominis
xpĩani si illa quae
conficeris fide opereꝓseqͣris:
Nãsicut ait apostolus fides
sineo perib: mostua ẽ in sem&¬
ipsa sicut enĩ filios abrochã
ũ carnalis natiuitas sed fides
facit. Ita & xp̃ianos ueros
ñsolũ nominis gractia sed
operac p̃stat Per hocenĩnom̃
inluminantur tenebrace:
serpentes fugiunt: Idolalria
ꝓsternuntur cessathariolis
Tabescit sostilecus. Cullores
daemonũ ꝓpelluntur. sicũi
prudentiur nt̃ in libro coñłroc
iudaeos meminit: Quod ꝓce¬
dens impercetor ad immola¬
tionẽ faetidã daemoniorũ:
adoractisdus atq corãsigillis
ꝓstroctus. ex pectabat sacer¬
dotes simulacrorũ mactun¬
tes turbas pecodũ quorũ fons
reuincta lauro securib cȩde¬
batur aCũq senes cruentis
manib: in ternorũ tracđar&
uiscerũ pastes: locinoris fibras
atq: in t̃ p̃ cordia extaanimã¬
liũ inuestigare aliqͥdtẽplar&
diuinũ turbał a omnia cernil.
uec eaquae cupiebał scire poierts
certus agnoscere. Exilam abal

Expanded text:
dignitas nominis christiani, si illa, quae confiteris fide, opere prosequaris. Nam, sicut ait apostolus: Fides sine operibus mortua est in semetipsa. Sicut enim filios Abraham non carnalis nativitas sed fides facit, ita et christianos veros non solum nominis gratia, sed opera praestat. Per hoc enim nomecn inluminantur tenebrae, serpentes fugiunt, idolatria prosternuntur, cessat hariolus, tabescit sortilegus, cultores daemonum propelluntur, sicut Prudentius noster in libro contra Iudaeos meminit, quod procedens imperator ad immolationem faetidam daemoniorum, adoratis diis atque coram sigillis prostratus, expectabat sacerdotes simulacrorum mactantes turbas pecodum, quorum frons revinicta lauro securibus caedebatur. Cumque senes cruentis manibus internorum tractaret viscerum partes, iocinoris tibras atque inter praecordia exta animalium investigare aliquid temptaret divinum, turbata omnia cernit nee ca quae cupiebat scire poterat certus agnoscere. Exclamat
Abbreviated transcription (Latin):
esꝰ sepulture uidisse : nec enim
ambigitur quod pꝰ actur angeli¬
cos sidereissit co&ibs ad grega¬
tus: Vinctus qͥdã ꝑuiã illã qua
beatũ corpꝰ alingonas ẽ ex hibi¬
tũ adantediccũ castrit: addu¬
cebatur : Cũq milites cũ eqͥtib
p̃cedentes. cũpꝰ terga troche¬
rent uinctũ. ad locũ ubibeati
confessoris astur qͥ euerant.
ꝑuenerunt: Quod p̃tereudes
uinctus inuocato nominebeati
cuntistitis p&iit: ut eũ suami¬
sericordia libentr&: Qͦ oran¬
te lcxcti sunt laqueidem aui
reddidit Cooꝑtisq manib
putabatur adhuc eẽ ligatus:
ingressi dut̃ postat̃ castri cũ
aute atriũ ecelesi cueꝓuenisseNł¬

Expanded text:
ejus sepulturae vidisse; nec enim ejus sepulturae vidisse; nec enim ambigitur quin post actus angelicos sidereis sit coetibus aggregatus. Vinctus quidam per viam illam qua beatum corpus Lingonis est exhibitum ad antedictum castrum adducebatur. Cumque milites cum equitibus praecedentes post terga traherent vinctum, ad locum ubi beati Confessoris artus quieverant pervenerunt. Quem praetereuntes, vinctus, invocato nomine beati Antistitis, petiit ut eum sua misericordia liberaret. Quo orante, laxati sunt laquei de manibus reddidit; coopertisque manibus, putabatur adhuc esse ligatus. Ingressi autem portam castri, cum ante atrium ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
uantes ad intrac murtneũ. eũ
e clesicĩ d&ulerunt: Aueni¬
entib aut̃ quiNTadie ep̃ir aibec
clesia. Aoba silicã bectuoħ
deferebatur Et ecce uincti
carceris:. adbecitũ corpꝰ : clama¬
recoeperunt dicentes: mise¬
rerenrĩ pussime domne : ut qͦs
uiuens in scło ñ absoliustĩ uel
defunctus cael este regnũ pos¬
sedens : digneris ab soluere:
Visitanos q̃s unꝰ & miserere nr̃
Haec & cilia illis clamartib
adgrituatũ ẽ corpꝰ : Itã ut eũ
penitus sustenere ñpossent
Tunc pamentes fer&rũ suꝑt̃rõ
uistute beti an tistius p̃stola¬
bant: Hicergo ex pectantib¬
subitores eratis carceris ostu
traebis illa . qͣ uinctorũ pedes co¬
cis tabantur repulsis obicib
scinditur media: Confrctisq:
catenis. omnes parit̃ dissoluunꝰ
et ad bectũ corpꝰ neminer& e¬
qͦ surot dimissi: Post haecbea¬
tus confessor multis seuis tutib
declcrauit Aieb at enĩqͥdã
religiosur. caelos seciptos indie

Expanded text:
antes, ad intramuraneam eum antes, ad intramuraneam eum eclesiam detulerunt. Advenientibus autem quinta die episcopis, ab eclesia ad basilicam beati Iohannis deferebatur; et ecce vincti carceris ad beatum corpus clamare coeperunt, dicentes: 'Miserere nostri, piissime domne, ut, quos vivens in saeculo non absolvisti, vel defunctus et caeleste regnum possedens digneris absolvere; visita nos, quaesumus, et miserere nostri'. Haec et alia illis clamantibus, adgravatum est corpus ita, ut eum penitus sustenere non possent. Tunc ponentes feretrum super terram, virtutem beati antistitis praestolabant. His ergo expectantibsubito reseratis carceris ostiis, trabes illa qua vinctorum pedes coarctabantur, repulsis obicibus, scinditur media, confractisque catenis omnes pariter dissolvuntur, et ad beatum corpus, nemine retiquo sunt dimissi. IV. Post haec beatus Confessor multis se virtutibus declaravit. Aiebat enim quidam religiosus, coelos se apertos in die
Abbreviated transcription (Latin):
stractueius siqͥs aegrotis qͥdpicĩ
abstulisr&: era tp̃sens medica¬
m̃tũ. Armentaria aut̃nep¬
tis eiꝰ cũ gracuit̃ qͦdã tempore
in adules centia sua aquastano
fatigar& in cõmodo ac medico¬
rũ studioplerũq fotanullũ
possit sentireleuamen: & abip¬
soconfessore becito saepiusut
orationi insister& hostar&
quadã dielectũ es exp&iit ⁊hi
qa posita Ita febris cuncta res¬
tincta ẽ ut nũquã hoc deinceps
ad ciuitatẽ lingonas ambu¬
ficata pꝰ transitũ ut rosissimilis
cerner& : haec enĩ apparebat
rribea reliquũ uero caspus
tãquã candens liliũ. refulgebã
ut aestimares eũ. lac̃tunc ad fu¬
turae resurrectionis glorit̃
p̃parcctũ: Quod deferente
ad castrũ diuionensi ubiseiusse¬
rat tumulari. incãpania illa
q̃ aꝑte a qͥlonis hab&ur hadꝓ
cul a castro adgrocuat gestato¬
rer ũ sustenentes fer&rũ solo
deposuerunt: ibiq parũ ꝑresu¬
meres uirer. Et pꝰ paululũ elȩ¬

Expanded text:
stratu eius si quis aegrotus quidpiam stratu eius si quis aegrotus quidpiam abstulisset, erat praesens medicamentum. Armentaria autem, neptis eius, cum graviter quodam tempore in adulescentia sua a quartano fatigaretur incommodo, ac medicorum studio plerumque fota, nullum possit sentire levamen et ab ipso confessore beato saepius, ut orationi insisteret, hortaretur, quadam die lectum eius expetiit, in qua posita, ita febris cuncta restincta est, ut numquam hoc deinceps ad civitatem Lingonas ambuficata post transitum, ut rosis similis cerneretur. Haec enim apparebat rubea, reliquum vero corpus tamquam candens lilium refulgebat, ut aestimares, eum iam tunc ad futurae resurrectionis gloriam praeparatum. Quod deferentes ad castrum Divionensi, ubi se iusserat tumulari, in campania illa quae a parte aquilonis habetur haud procul a castro adgravat, gestatores non sustenentes feretrum solo deposuerunt, ibique parumper resumentes vires et poet paululum elev
Abbreviated transcription (Latin):
Credo ego quod cũ magnor
scor̃ in eodẽ loco haberentꝰ
reliqͥae ipsise becto uirore¬
uel antes psaellentiũ dñõ in cõ¬
mune reddebant: Nã im¬
pleo cursu reuertens adlec¬
tulũ. Itasecaute suꝑ stractũ
deponebat utprsus nemosen¬
tir& : Obseruatores uero
ostiũ baptisterii obseratũ
inuenientes clauesua solite
ciperiebant. Cõmotoq sig
modie epis copatus sui confi
terentur rogabant eũ prb̃i
ut eos benedicere dignar&ur
Quod illeuirilit̃ neuantẽi¬
currer& gloriã refu geba ł
clamans indignũse ad manifes¬
Tandas uirtutes dominicas eẽ
ministrũ. sed tam̃ qͥa diutius
hoc dissi mulare non potuit ad¬
ducieos adseiubens sineullo
tactu. factotant̃ signo crucis
econtra. uerbo daemoniadis¬
ceder eimperabat: quod illaƿte¬
nꝰ audientes corpora q̃ neqͥta
sua deuinxerant ab soluebant :
Na illocibsete multide uirga
quãin manu ferre solitus erat
suspensos atq: signactos inergu¬
minos expellebat. Nũ& de

Expanded text:
Credo ego quod cum magnorum Credo ego quod cum magnorum sanctorum in eodem loco haberentur reliquiae, ipsi se beato Viro revelantes psallentium Domino in commune reddebant. Nam, impleto cursu, revertens ad lectulum, ita se cante super stratum deponebat, ut prorsus nemo sentiret: observatores vero ostium baptisterii obseratum invenientes, clave sua solite aperiebant, commotoque sigmo die episcterentur, rogabant eum presbiteri, ut eos benedicere dignaretur. Quod ille viriliter, ne vanam incurreret gloriam, refugebat, clamans, indignum se ad manifestandas virtutes dominicas esse ministrum, sed tamen, quia diutius hoc dissimulare non potuit, adduci eos ad se iubens, sine ullo tactu, facto tantum signo crucis econtra, verbo daemonia discedere imperabat. Quod illa protinus audientes, corpore quae nequitia sua devinxerant absolvebant. Nam et illo absente multi de virga quam in manu ferre solitus erat suspensos atque signatos inerguminos expellebant. Nam et de
Abbreviated transcription (Latin):
porreger& tid dissi mulcn dũ
ciquã desuꝑ effundi iubebat
taleuitrũ elegens qͥ clarita tẽ
aq̃ obteger& lõ in ieiunus
elrmosinis : oratiomib: atq ui¬
giliis : Tct̃ efficax Tõq deuo
tus ercet ut inmedio mundi
positus nouus effulger& he¬
remita. Ncũ cũ apud diuio¬
nensim castrũ morar& ur
Assidue : & domꝰ eiꝰ baptiste¬
rio adhaerer& in qͦ multorꝰ
scõrũ reliqͥae tenebantur:
nocte destratusuo: nullosep¬
tiente consurgens adotio¬
nẽdõ tantũ testeꝑ gebat.
ostio diuinitur resentto ad¬
tente pscillebat inbaptiste¬
rio sedcũ hoc multi tempo¬
ris spatio ager&. tandẽ
aibuno diac rescognita atq
mauifestata e idemcũ cogno¬
uiss& haecagi alonge necũ uir
becitus sentir e possit ꝓseq ba¬
tur & qͥd aiger& spectabat
nemine conparente aperie¬
batur. Illoq in grediente diu¬
tissime silentiũ erat. Postea
psollentiũ tã quã multarũ
uocũ ꝑtriũ horarũ & fere
amplius spatio audiebatus

Expanded text:
porregeret, ad dissimulandum porregeret, ad dissimulandum aquam desuper effundi iubebat, tale vitrum elegens, qui claritatem aquae obtegeret. Iam in ieiuniis, elymosinis, orationibus atque vigiliis tus erat, ut in medio mundi positus novus effulgeret eremita. Nam cum apud Divionense castrum moraretur assidue, et domus ejus baptisterio adhaereret in quo multorum sanctorum reliquiae tenebantur; nocte de stratu suo, nullo sentiente, consurgens, ad orationem, Deo tantum teste, pergebat, ostio divinitus reserato, attente psallebat in baptisterio. Sed cum hoc multi temporis spatio ageret, tandem ab uno diacono res cognita atque manifestata est: idem cum cognovisset haec agi, a longe, ne eum Vir beatus sentire posset, prosequebatur, et quid ageret spectabat.nemine comparente aperiebatur, illoque ingrediente diutissime silentium erat: postea psallentium tanquam multarum vocum per trium horarum et fere amplius spatium audiebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnib sđi curis cibie¬
tis solis edõdicar& operequẽ
inpectore retenebat.
gitur sc̃s Gregorius : exsea¬
torib primis benelitteris ins¬
titutus. agustidunensis ciui¬
tatis: comitatũ ambiuit
in comitatu aut̃ positus. regi
comitante correxit Et tũ
in malefactorib ut uix eiulli
reorũ possit euadere: Coniu¬
gẽ degeneresenatorio habes
armentari cĩ nomine᷑ quã
adꝓpcgcn dã geerationẽ
tantũ dicitur cognouisse:
Deqͥ & filios dño largiente
suscepit. Alicĩ uero mulierẽ
ut luuenilis ad sol& feruos
in ardescere ñ contigit ⁊
Post mortẽ auit̃ uxoris. ad
dñm conuestitur &electus
apopulo ⁊ lingonica eurbi : ep̃r
ordinatur. Cuimagna fuit
abstenentia sed ne lcctciTia
putar&ꝰ occulte subitiieos
panes alios tenues exhordeo
subeonebat triticũ frangens
cluis erogabat Ips e qͦq clam
hordeũ nemine intellegento
p̃sumens similit̃ & deuino
faciens dũ aquã ei pincerna

Expanded text:
ut, omnibus saeculi curis abjecut, omnibus saeculi curis abjectis, soli se Deo dicaret opere, quem in pectore retinebat. I. Igitur sanctus Gregorius ex senatoribus primis, bene litteris institutus Augustidunensis civitatis comitatum ambivit ; in comitatu autem positus regioncomitante correxit Al., rein malefactoribus, ut vix ei ullus reorum posset evadere. Conjugem de genere senatorio habens, Armentariam nomine, quam ad propagandam generationem tantum dicitur cognovisse, de qua et filios, Domino largiente, suscepit. Aliam vero mulierem, ut iuvenilis adsolet fervor, inardescere non contigit. 2. Post mortem autem uxoris ad Dominum convertitur, et electus a populo, Lingonicae urbi episcopus ordinatur. Cui magna fuit abstenentia; sed ne iactantia putaretur, occultae sub triticeos panes alios tenues ex hordeo subponebat; triticum frangens aliis erogabat, ipse quoque clam hordeum, nemine intellegente, praesumens. Similiter et de vino faciens, dum aquam ei pincerna
Abbreviated transcription (Latin):
GREGIAE Scĩtatis iuiri¬
Scͦspalmaꝑ fectae beałi¬
tudinis e terris editos:
euixit adccelos: hisunt qͦs
aut nonfictae caritatis uincu¬
lũ ligat: aut elrmos inarũ
fructus ditat:. autflos casti¬
tatis cid ornat. aut mastrru
agonizatio certa coronat :
Inqͥb ad inchocindũ . ꝑ fectȩ
iustiticre opus illud furestu¬
diũ ut in primis corpꝰ sinema¬
culap̃patũ habitaculũ
spũi scõ p̃berent. Et sic adre¬
liquarꝰ uistutũ excelsa con¬
tenderent: atq ipsi sibi ꝑ se¬
cutores sticti : dũ insesua ꝑ¬
emebant uitia. ⁊cĩq uãmar¬
trres ꝓbatiꝑ ac tocur su.
agonis legitimitriũ pharen
quod nullus sinedĩ opeualebit
efficere: Nisi dominici adiilo¬
ru ꝑtegactur uel parma uel
gclea et qod egerit. ñ siused
ad diuini nominis gloriaĩdepu¬
t& Iuxta illud expostoli. qͥ
gloriatur in dno glori&us
In hoc enĩ & becitus gregorius
omnẽ gloricã contulit q̃ deex¬
celse senatorii ordinis posetia
ad illac̃se humilitatẽ subdidit

Expanded text:
gregiae sanctitatis viriquos palma perfectae beatitudinis e terris editos evexit ad coelos, hi sunt quos aut non fictae charitatis vinculum ligat, aut eleemosynarum fructus ditat, aut flos castitatis adornat, aut martyrii agonizatio certa coronat: in quibus ad inchoandum perfectae justitiae opus illud fuit studium, ut in primis corpus sine macula praeparatum habitaculum Spiritui sancto praeberent, et sic ad reliquarum virtutum excelsa contenderent; atque ipsi sibi persecutores facti, dum in se sua perimebant vitia, tanquam martyres probati, peracto cursu agonis legitimi triumpharent. Quod nullus sine Dei ope valebit efficere, nisi dominici adjutorii protegatur vel parma vel galea; et quod egerit non sui, sed ad divini nominis gloriam deputet, juxta illud Apostoli: Qui gloriatur, in Domino glorietur . In hoc enim et beatus Gregorius omnem 1178 gloriam contulit, qui de excelsa senatorii ordinis potentia ad illam se humilitatem subdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit beata facies eiꝰ lta in¬
tegra & in laesa : ut putares
eũ nĩ mostuũ ẽe sed dormienẽ:
apparuit gloriosus pꝰ transitũ:
cuius caro ñ fuit corruptalu¬
dibrio. Magna ẽ enĩ corpo¬
ris & cordis integritas : q̃ & in

Expanded text:
apparuit beata facies ejus ita inapparuit beata facies ejus ita integra et illaesa, ut putares eum non mortuum esse, sed dormientem; apparuit gloriosus post transitum, cujus caro non fuit corrupta ludibrio. Magna est enim corporis et cordis integritas, quae et in
Abbreviated transcription (Latin):
Ad minabile ẽ enĩ & illud mina¬
culũ qualit̃becitũ corpꝰ eius
cũpꝰ multa tempora transfer¬
r& apparuit gloriosũ: Cũbecitis
pontifex inangulo basiliccie
fuiss & sepultus & paruus eẽ t̃
locus ille necibi populi sicpos¬
sent accedere ut deuotiopostu¬
labat: scr̃ t&icus filius & suc¬
cessor eiꝰ haet cernens. &uistu¬
tesibidẽ assidue operat ripspicies
cinte altarebas. licae fundam̃ ta
lcc&, Erectaq: absida miro
opereconstru&: & trans uoluil
Qua troens uoluta: disruptoq
pari&e: arcũ aedificat
Quod opii ꝑ feccũ atq exorna¬
tũ ut in medio absidceloculũ
fodit ubi corpus becti patris
trans ferreuolens. Conuo¬
catpr̃bos & abbates ad istũd
officiũ Quigilantes. orabar
ut sebetus confessor ad hanc
p̃paratã habitationẽ trcuus¬
ferriꝑmitter& Mane aut̃
facto. cũ choris psallentiũ ad¬
p̃hensũ sarco fagũ. ante alta
componunt subito & ut credo
adĩ iussu oꝑturiũ sarco fagi.
motũ ẽ inunapaste : Et ecce

Expanded text:
Admirabile autem est et illud miraculum, qualiter beatum corpus ejus cum post multa tempora transferretur, apparuit gloriosum. Cum beatus Pontifex in angulo basilicae fuisset sepultus, et parvus esset locus ille, nec ibi populi sic possent accedere ut devotio postulabat, sanctus Tetricus filius et successor ejus haec cernens, et virtutes ibidem assidue operari prospiciens, ante altare basilicae fundamenta jecit, erectaque absida, miro opere construxit et transvolvit: qua transvoluta, disruptoque pariete, arcum aedificavit. Quod opus perfectum atque exornatum, in medio absidae loculum fodit: quo corpus beati patris transferre volens, convocat presbyteros et abbates ad illud officium, qui vigilantes orabant, ut se beatus Confessor ad hanc praeparatam habitationem transferri permitteret. Mane autem facto, cum choris psallentium, apprehensum saigenter componunt, subito, et, ut credo, ad Dei jussum, opertorium sarcophagi motum est in una parte: et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uella q̃dã diedominico
dũ suũ caput conponer& pec¬
tine adp̃henso credotibiniu¬
riã diei scĩ. in manib eꝰ ad hae¬
sit Ita ut adfixidentes : tãin¬
digitis: quã inpelmis. mag¬
nũ eidolorẽ inferrent : Q̃ cũ
basilicas stor̃ flens atq obse¬
crans circuir& : ad sepulchru
becti gregorii antistitis: in eiꝰ¬
uis tute confis a ꝓsternitus
Cũq diutissime beciti confes¬
soris p̃sidiũ flagita ss & direc¬
tamcinꝰ ei adopis prestinũ:
pectine decidente reducitur
sed iergumini eũ confitentes
ad eiꝰ sepulchrũ scepepurgerti
Nã plerũq uidimꝰ pꝰ eius trans¬
tũ uirgula fui suprac meminimꝰ:
quã manu gerebat ꝑpari&es.
itaeos adfixos. ut putares illos
ualidis: atq acutissimis sudib
ciliade eodem gesta cognoumꝰ
sednefastidiũ incitarent de
plurib: pauca ꝑstringimus.
Obut aut̃ trigesi motertio
episcopatussuiaΝΝo a&ate
non ageu aria : quiseuir tutib
manifestis sciepius dela¬

Expanded text:
uella quaedam die dominico dum capud suum conponeret, pectine adprehenso, credo ob iniuriam diei sancti, in manibus eius adhaesit, ita ut adfixi dentes tadigitis quam in palmis magnum ei dolorem inferrent. Quae cum basilicas sanctorum flens atque obsecrans circuiret, ad sepulcrum beati Gregorii antistitis, in ejvirtute confisa prosternitur. Cumque diutissime beati confessoris praesidium flagitasset, directa manus eius ad opus prestinum, pectine decidente, reducitur. Sed et inergumini eum confitentes ad eius sepulchrum saepe purgantur. Nam plerumque vidimus post eius transitum virgula, cui supra meminimus, quam manu gerebat, per parietes ita eos adfixos, ut putares illos validis atque acutissimis sudibus et alia de eodem gesta cognovimus, sed, ne fastidium incitarent, de pluribus pauca perstrinximus. Obiit autem trigesimo tertio episcopatus sui anno aetate nonagenaria, qui se virtutibus manifestis saepius decla
Abbreviated transcription (Latin):
Uadit otius adsepulhrũ ele¬
uatisq manib utuer& Ex¬
templomembris dissolutis in¬
riguit. PlunTeq eius ad fixae
sunt pauimento. Uoxhaesit
ingut turae. Tantũ os patulũ
a sermone: Nudũ hi abat
Quod negotiator cũ reliqͦ po¬
pulo cernens ait: ꝑsit tibi in¬
quit uirgo haec species quam
alo corecessit. Illa uero in hoc¬
tormento diutissime d&enta :
tandẽmastyre iubente locuta
palã confessa ẽ qͦd clam latere
uoluertt: Quid agis. õinfelix
auaritia Quid p̃& endarũ
rerũ alienarũ succumbis mens
feminea ñuirilis Vt qͥd fir¬
mã loricã mentis modicatrans¬
uerberts sagitta cupiditatis
Quid congregas o homo aurirub¬
ginosi talenta cũ his arsururio
gehenna quid tibi ꝑsunt peritura
lucra quae a&ernaeuita epariuit
d&rimenta : Iuxta illud dñi uerbũ
quid ꝑdest hominis itotũ mundũ
lucr&ur Animae aut̃ suce
de trimentũ patiatur Aut quã¬

Expanded text:
vadit ocius ad sepulcrum, elevadit ocius ad sepulcrum, elevatisque manibus ut juraret, extemplo membris dissolutis irriguit, plantaeque ejus infixae sunt pavimento, vox haesit in gutture, tantum os patulum a sermone nudum hiabat. Quod negotiator cernens cum reliquo populo, ait: Prosit tibi, inquit, virgo, haec species quam a loco recessit. Illa tormento diutissime detenta, tandem, martyre iubente, locuta, palam confessa est, quod clam latere voluerat. Quid agis, o infelix avaritia? Quid petendarum rerum alienarum succumbis mens feminea, non virilis? Ut quid firmam lloricam mentis modica transverberas sagitta cupiditatis? Quid congregas, o homo, auri irubiginosi talenta, cum his arsurus in gehenna? Quid tibi prosunt peritura lucra, quaie aeternae vitae pariunt detrimenta iuxta illud Domini verbum: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur
Abbreviated transcription (Latin):
mastrriamaraendus ocium
ẽẽ futurũ : Ad eius sepulchrũ
diregitur ꝓstratusq: solã
duutissime orationẽ fudit ad
dnm̃⁊ Qe hinc ex panisis ꝑ paui¬
mentũ bra chiisspm̃ caelo direxĩ
qͥ axp̃ianis collectus in ips a qͣ
diximus cripta sepulturoce
mandatus. ẽi Adcuius festiui¬
tatẽ cũ tempore qͦdã innumer
populi conuenirent negotia
multa in atrioptulerunt¬
puella uero una ex habitatorib:
loci. stationẽ adit : qͥsi aliqͥd
coemptura speciemq sibi ap̃łã
aspiciens anegotia toresus ce¬
pit Et statim dicto citius
por rectã alteri negatse acce¬
pisse . Negotiator uero inteTe
aiebat meatibi eã manuptuli
Tuq rimandã sollicite surcepist
Illaq negante aĩl negotiator
sitibitanta ẽ ꝑtinacia a uaritia
stimulup Tenegandi : iudic& illud
beatur mastrr eugenius. Ad
cuius sepulchrũ: sicũ sacrameTi
int̃positionedixeris tenon acce¬
pisse : damnimihi Nihilaestimo
quod amisi: Atilla pollicita se
posse ex hoc ex suis a crameto:

Expanded text:
m esse futurum, ad eius sepulchrum diregitur, prostratusque solo, diutissime orationem fudit ad Dominum. Dehinc expansis per pavimentum brachiis, spiritum caelo direxit, qui a christianis collectus, in ipsa qua diximus cripta sepulturae mandatus est. Ad cuius festivitatem cum tempore quodam innumeri populi convenirent, negotia multa in atriopuella vero una ex habitatoribus loci stationem adiit, quasi aliquid coemptura, speciemque sibi aptam aspiciens a negotiatore suscepit, et statim dicto citius porrectam alteri, negat se accepisse. Negotiator vero intente aiebat: Mea eam tibi manu protuli, tuque rimandam sollicite accepisti. Illaque negante, ait negotiator; Si tibi tanta est pertinacia, avaritia stimulante, negandi, judicet illud beatus martyr Eugenius, ad cujus sepulcrum si cum sacramenti interpositione dixeris te non accepisse, damni mihi nihil aestimo quod amisi. At illa pollicita se posse ex hoc exui sacramento,
Abbreviated transcription (Latin):
tenss. reliqͥis in lus trauit¬
ICUeRO MARTΥR
Genesius decesione cepuicis ago
nẽ ꝓxp̃inomine apud eandẽ
a relatensĩ scilic& urbẽ pollaTe
feruare fidei consũm auit: Eaut̃
ibi arbor ubi đr decollatus fuisse
generemorus : Ex qͣ infirmis mul¬
ta plerũq beneficia in ꝑtiente mar¬
tyre: sunt concessa: sed decursis
tẽporib cũram. cortixq eius p
s aluatione amultis d&rocherentq
a refacta ẽ. Verũ tam̃ ad huc
fideliterp&entib: uiuit: similia
p̃bens medicamina quod suꝑ ẽ¬
LXUIII. de colomna

Expanded text:
tensis reliquiis inlustravittensis reliquiis inlustravitHic vero martyr Genesius decesionem cervicis agonem pro Christi nomine apud eandem, Arelatensim scilicet, urbem, pollentem fervorem fidei, consummavit. Est autem ibi arbor, ubi dicitur decollatus fuisse, genere morus, ex qua infirmis multa plerumque beneficia, inpertiente martyre, sunt concessa. Sed decursis temporibus, cum rami cortixque eius pro salvatione a multis detraherentur, arefacta est. Verum tamen adhuc fideliter petentibus vivit, similia praebens medicamina quod superest de colomna
Abbreviated transcription (Latin):
qͦssollicitereqͥris iuxta lapidẽ
marmoris herbarũ copiã decer¬
pentes:. Iunctisq ad pluustrũ :
marmorẽ exhibe & suꝑ sepulturõe
quaeuiae ẽppinqua. conpone
Ego enĩ sũ qͥtibi haec loqͣ  genesius
cuiꝰ ẽ tumulus ille : qͥ in albispositis
ꝑmar trriũ ab hoc mundomigraui:
Consurgens aut̃ homo illedilucu¬
lo reperithoues iuxta la pidẽ fe¬
citq sicut eip̃ ceptũ fuerat ꝑuisũ,
sed nec in hoc defuit miratul ĩ cũ
inmensũ lapidẽ quẽ a multa boũ
paria mouereuix potertent. adu¬
ob tantũ delatus ẽ bubus : Ex
hocenĩ multin firmi ibiđ̃ uenien:¬
tes. uotorũ ꝓmissa soluentes:
sanitatẽ recipiunt: Audiens
haec auitus ep̃r urbis illius. ba¬
silicã suꝑ tumulũ sci magnã
aedificauit. Sedicatãq festi¬
uita tẽ inea ex colip̃ cepit: Inqͦͣ
nunc multa frequentia populo¬
rũ cũ uotis ut diximus ueniens
cũ sanitate regreditur: Hauc
&iũ basilicã scĩ genesi a rela¬

Expanded text:
quos sollicite requirie, iuxta lapidem quos sollicite requirie, iuxta lapidem marmoris herbarum copiam decerpentes; iunctisque ad plaustrum, marmorem exhibe et super sepulturam, quae viae est propinqua, conEgo enim sum, qui tibi haec loquor, Genesius, cujus est tumulus ille, qui in albis positus per martyrium ab hoc mundo migravi. Consurgens autem homo ille diluculo, reperit boves juxta lapidem, fecitque sicut ei praeceptum fuerat per visum. Sed nec in hoc defuit miraculum; cum inmensum lapidem, quem a multa boum paria movere vix poterant, a duobus tantum delatus est bubus. Ex hoc enim multi infirmi ibidem venientes, votorum promissa solventes, sanitatem recipiunt. Audiens haec Avitus episcopus urbis illius, basilicam super tumulum sancti magnam aedificavit, dedicatamque, festivitatem in ea excoli praecepit, in qua nunc multa frequentia populorum cum· votis, ut diximus, veniens, cum sanitate regreditur. Hanc etiam basilicam sancti Genesi Arela