comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpr neminẽ accessurũ ẽe popło xp̃iano Sed cũ
eis qͥ iã xp̃iani reꝑti fuerint diabolũ pugnaturũ.
ex qͥb etiã si aliqͥ uicti secuti fuerint eũ. ñ eos ad
p̃destinatũ filiorũ dĩ numerũ ꝑtinere. Neq fru¬
sit in epła sua de qͥb dã dicit. Ex nob̾ exier̃: sed
ñ erant ex nob̾. Nã si fuissent ex nob̾: ꝑmansis seq̃
utiq nobiscũ. Sed qͥd fit de paruulis : Nimirũ qͥp¬
pe incredibile . ẽ. nullos iã natos & ñ dũ bapti¬
tatos p̃occupari xp̃ianoꝵ filios illo tẽpr̃ in fan¬
tes nullos etiã ipsis nasci iã dieb. Aut sier̃: ñ
eos a parentib: suis ad lauachrũ regenerationis
mͦ qͦcũq ꝑduci. Qͦd sifiet: qͦ pacto soluto iã dia¬
bolo uasa ista eripient᷑ in ͣdomũ nemo intrat ut
uasa eiꝰ eripiat nisi prius alligauerit eũ : Immo
uͦ id potius. ẽ. credendũ nec qͥcadant de eccłia

Expanded text:
tempore neminem accessurum esse populo Christiano, sed cum tempore neminem accessurum esse populo Christiano, sed cum eis, qui iam Christiani, reperti fuerint, diabolum pugnaturum; ex quibus etiamsi aliqui uicti secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum filiorum Dei numerum pertinere. Neque enim frusit, in epistula sua de quibusdam dicit: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Sed quid fit de paruulis? Nimium quippe incredibile est nullos iam natos et nondum baptizatos praeoccupari Christianorum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationis modo quocumque perduci. Quod si fiet, quo pacto soluto iam diabolo uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia p̃t̃ uideã t̃rã & nationes alias atq alias
dilatari: sed etiã nunc fit & fiet usq ad t̃minũ
scłi qͦ soluendꝰ ÷ qͥa & nunc homines ab infideli¬
tate in qͣ ipse possidebat conuertunt᷑ ad fidẽ &
usq ad illũ finẽ sine dubio conuertent᷑. Et utiq
unicuiq iste fortis tunc alligat᷑. qͣndo ab illo tan¬
qͥã uas eiꝰ eripit᷑ & abrssus ubi meliꝰ. ẽ ñ in eis con¬
sũpta .ẽ. qͣndo s̃ mortui qͥ tunc erant qͣndo ẽẽ cȩpit
inclusus. s successer̃ eis nascendo atq succedunt
cludat᷑. Utrũ aut̃ etiã illis ultimis trib annis
& m̃sib sex qͣndo solutus totis uirib seuiturꝰ ÷
aliqͥs in qͣ ñ fuerat sit accessurꝰ ad fidẽ ñ nulla
quȩstio .ẽ. Qͦ mͦ enĩ stabit qͦd dictũ ÷ qͥs intrat in
domũ fortis ut uasa eiꝰ eripiat. nisi pͥus alliģa¬
uerit
fortẽ. si etiã soluto eripiunt᷑: Ac ꝑhoc ad hoc cogere
indet᷑ ista sententia. ut credamꝰ illo licet exxiguo

Expanded text:
nes alias adque alias dilatari; sed etiam nunc fit et fiet usque ad terminum saeculi, quo soluendus est. quia et nunc homines ab infidelitate, in qua eos ipse possidebat, conuertuntur ad fidem et usque in illum finem sine dubio conuertentur; et utique unicuique iste fortis tunc adligatur, quando ab illo tamquam uas eius eripitur; et abyssus, ubi inclusus est, non in eis consumta est, quando sunt mortui, qui tunc erant quando esse coepit inclusus; sed successerunt eis alii nascendo adque succedunt,cludatur. Utrum autem etiam illis ultimis tribus annis et mensibus sex, quando solutus totis uiribus saeuiturus est, aliquis, in qua non fuerat, sit accessurus ad fidem. nonnulla quaestio est. Quo modo enim stabit quod dictum est: Quis intrat in domum fortis, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortem, si etiam soluto eripiuntur? Ac per hoc ad hoc cogere uidetur ista sententia, ut credamus illo licet exiguo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ut alia taceã quã us ibi sint donec colli¬
gant᷑ in fine scłi de regno eiꝰ om̃ia scandala tamen
litiȩ
in qͦ ad huc eũ hoste confligit᷑ & aliqͥndo repug¬
nat᷑ pugnantib uitiis. aliqͣndo cedentib imꝑa¬
tur. donec ueniat᷑ ad illud pacatissimũ regnũ.
ubi sine hoste regnabit᷑. & de hac pͥma resurrec¬
tione q̃ nunc. ẽ. lib̾ iste sic loqͥt᷑. Cũ enĩ dixisset
alligari diabolũ mille annis & pꝰea soliubreui
tẽpr̃ : tunc recapitulando qͥd in istis mille annis
agat eccłia uel agat᷑ in ea. & uidi: inqͥt sedes
& sedentes suꝑ eas: & iudiciũ datũ . ẽ. Non hoc
putandũ . ẽ. de ultimo iudicio dici. s sedes ꝓposi¬
torũ: & ipsi p̃positi in telligendi s̃ ꝑ qͦs nunc ȩc¬
clesia gub̃nat᷑. ludiciũ aut̃ datũ nullũ melius
accipiendũ uidet᷑. quã id qͦd dictũ.ẽ. quȩ liga¬
ueritis int̾ra. ligata er̃ & in cȩlo. Et q̃ solueritis
int̃ra: soluta er̃ & in cęlo. Unde apłs. Qͥ d enĩ mͥ¬

Expanded text:
 ut alia taceam, quamvis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno ejus omnia scandala, tamen litiae, in quo adhuc cum hoste confligitur et aliquando repugnatur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et de hac prima resurrectione, quae nunc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset adligari diabolum mille annis, et postea solui breui tempore, tum recapitulando quid in istis mille annis agat ecclesia uel agatur in ea: Et uidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est Non hoc putandum est de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia gubernatur. Iudicium autem datum nullum melius accipiendum uidetur, quam id quod dictum est: Quae ligaueritis in terra, ligata erunt et in caelo; et quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. Unde apostolus: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ille qͥ facit. Ac ꝑ hoc ubi utrũq genꝰ ÷ eccłia. ẽ:
cũ illo etiã nc̃ scĩ eiꝰ: alit̃ qͥdẽ quã tunc regnabunt.
Nec tam̃ cũ illo regnant ⁊it ania : quã uis in ȩccłia
cũ tritico crescant. Regnant enĩ cũ illo qͥ faciunt qͦd
ait apłs. Si resurrexistis cũ xp̃o q̃ sursũ s̃ sapite :

Expanded text:
nisi ille qui facit. Ac per hoc ubi utrumque genus est, Ecclesicum illo etiam nunc sancti ejus, aliter quidem, quam tunc regnabunt: nec tamen cum illo regnant zizania, quamvis in Ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo qui faciunt quod Apostolus ait, Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite,
Abbreviated transcription (Latin):
rib lortassis enĩ tẽpus illud cõmemorat qͦ pͥmi
homines in para dr̃so fuer̃. Tunc enĩ puri atq inte¬
gri om̃i sorde ac labe peccati. se ipsos dõ mundis¬
simas hostias offerebant. Cȩterũ ex qͦ cõmisse p̃ua¬
ricationis causa inde dimissi s̃. atq humana in es
natura dãnata .ẽ. excepto uno mediatore & pꝰ laui¬
chrũ regenerationis qͥbq ad huc pauulis nemo
mundũs a sorde sic̃ scriptũ . ẽ. nec infans cuiꝰ ÷ uniꝰ
diei uita suꝑ t̾rã. Qͦd si respondet᷑ etiã eos merito
dici posse offerre hostias in iustitia qͥ offer̃ infi¬
de uistꝰ enĩ ex fide uiuit. quã uis se ipsũ seducl
sidierit se ñ hab̾e peccatũ. & idõ ñ dicat qͥa
ex fide uuit. nunqͥd dicturꝰ ÷ qͥspiã hoc fidei
tẽpus illi fini. eẽ. coȩqͣndũ qͣndo igne uidicu no¬
stos habituros. eẽ. credendũ. ẽ: ꝓfecto illud tẽpꝰ
qͣntũ attinet ad ñ hab̾e peccatũ nullitẽpori cõpa¬

Expanded text:
s enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit seex fide vivit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne judicii nostos habituros esse credendum est, profecto illud tempus, quantum attinet ad non habere peccatum, nulli tempori compa
Abbreviated transcription (Latin):
uentꝰ. ita diabolꝰ alligat᷑. ut eiꝰ ea ipsa sit alligatio
ꝑ hoc int̾̃uallũ qͦd mille annoꝵ numero appellat
ñ seducere ȩccłiã. qͣndo qͥdẽ illã nec solutꝰ utiq
seducturꝰ .ẽ. Nã ꝓfecto & si alligari ÷ ñ posse se¬
ducere siue ñ ꝑmitti: qͥd erit solui nisi posse sedu¬
cere siue ꝑmitti: &d absit ut fiat Sed alligatio
diaboli . ẽ. ñ ꝑmitti exxercere totã tẽptationẽ qͥã¬
potest uel ui uel dolo ad seducendos homines
in partẽ suã cogendo uiolent᷑. fraudulent᷑ faller¬
do. eͦd si ꝑmit teret᷑ intã longo tẽpr̃ & tanta m¬
firmitate multorũ : plurimos tales qͣles ds̃ i
ꝑpeti ñ uult. & fideles deiceret. & ne credent
impediret: Id ne faceret : alligatꝰ ÷. Tunc enim
soluet᷑ : qͣndo & breue tẽpus erit. llã trib annis¬
Et tales er̃ cũ qͥb ei belligerandũ. ẽ: ut uinci
tanto eiꝰ impetu in sidisq ñ possint. Si aut̃ nũ qͥa

Expanded text:
ventus, ita diabolus alligatur, ut ejus haec ipsa sit alligatio, per hoc intervallum, quod mille annorum numero appellat, non seducere Ecclesiam; quandoquidem illam nec solutus utique seducturus est. Nam profecto ei si adligari est non posse seducere siue non permitti: quid erit solui nisi posse seducere siue permitti? Quod absit ut fiat; sed adligatio diaboli est non permitti exserere totam tentationem, qpotest uel ui uel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo uiolenter fraudulenterue fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore et tanta infirmitate multorum, pperpeti non vult, fideles deiceret et, ne crederent, impediret. Quod ne faceret, alligatus est. Tunc autem solvetur, quando et breve tempus erit. Nam tribus anniset tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu insidiisque non possint. Si autem nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
breui tẽpr̃. Si hoc ÷ indiabolo ligari & includi
ȩccłiã ñ posse seducere. hoc gͦ erit solutio eiꝰ ut
possit : absit. Nunqͦã enĩ ab illo ȩccłia seducetur
p̃destinata & electa ante mundi constitutionẽ.
De qͣ dictũ .ẽ. Nouit dñs qͥ st̃ eiꝰ. Et tam̃ hic erit etiã
illo tẽpr̃ qͦ soluendꝰ .ẽ. diabolus sic̃ exqͦ ẽ institu
nascendo morientib. Nlã paulo pꝰdicit qͦd solutꝰ
diabolus seductas gentes toto orbe t̾rarũ attra¬
het in bello aduersus eã. qͦoꝵ hostiĩ numerꝰ erit
ut harena maris. Et ascender̃ in qͥt supͣ t̃rȩlati¬
tudinẽ: & cinxer̃ castra scõꝵ. & dilectã ciuita¬
tem. Et descendit ignis de cȩlo adõ: & comedit
eos. Et diabolꝰ qͥ seducebat eos missus ÷ instagnũ
ignis & sulphuris. ubi & bestia & pseudo ꝓpħa.
& cruciabunt᷑ die ac nocte in scła scłoꝵ S hociã

Expanded text:
evi tempore . Si hoc est diabolo ligari et includi, evi tempore . Si hoc est diabolo ligari et includi, Ecclesiam non posse seducere; haec ergo erit solutio ejus, ut possit? Absit: nunquam enim ab illo Ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est, Novit Dominus qui sunt ejus : et tamen hic erit etiam illo tempore, quo solvendus est diabolus, sicut ex quo est institutnascendo morientibus. Nam paulo post dicit, quod solutus diabolus seductas gentes toto orbe terrarum attrahet in bellum adversus eam, quorum hostium numerus erit ut arena maris. Et ascenderunt, inquit, super terrae latitudinem, et cinxerunt castra sanctorum, et dilectam civitatem: et descendit ignis de coelo a Deo, et comedit eos: et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi et bestia et pseudopropheta; et cruciabun
Abbreviated transcription (Latin):
de sexto die. qͥ constat ex mille annis. aut
om̃s anni qͥb deinceps hoc scłm ꝑagendũ ẽ. Nec
sic accipiendũ. ẽ qͦd ait ut ñ seduceret g̃s donec
finiant᷑ mille anni qͣsi pꝰ ea sit seducturꝰ eas dũ¬
taxat gentes ex qͥb p̃destinata constat ȩccłia. a
qͥb seducendis illo ẽ. uinculo claustroq ꝓhibit᷑.
s aut illa locutione dictũ. ẽ qͦe inscripturis ali¬
qͦtiens inuenit᷑ qͣlis ÷ in psalmo Sic oculi nr̃i ad
suũ. Aut certe iste ÷ ordo uerhoꝵ : & clausit & sig¬
nauit suꝑ eũ donec finiant᷑ mille anni. Qͦ d uͦ
int̾ posuit ut ñ seduceret iã gentes: ita se habet
ut ab huiꝰ ordinis cõnexione sit liberũ & seors
in telligendũ. uelut si pꝰ hab̾et᷑. ut sic se hab̾et
tota sententia. & clausit & signauit suꝑͣ clonec
finiant᷑ mille anni. ut ñ seduceret ĩa g̃s: id ÷
idõ clausit donec finiant᷑ mille anni. ut ñ sedu

Expanded text:
de sexto die, qui constat ex mille annis, aut de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. Nec sic accipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: Sic oculi nostri ad : Et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: Ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsus intellegendum, uelut si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia: Et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes; id est, ideo cla
Abbreviated transcription (Latin):
tate tenebrarũ. & trans ferre in regnũ filu bxari¬
tatis suȩ : sic̃ apłs dicit. Nã seducere illũ g̃s etiã
nunc & secũ trahere in ȩt̃nã pęnã s ñ p̃destina¬
tas in ȩt̾̃nã uitã qͥs fideł ignorat : Nec moueat qͦd
sepe diabolꝰ seducit etiã illos qͥ regenerati iã n
xp̃ouias ingrediunt᷑ dĩ. Nouit enĩ dñs qͥ sunt eiꝰ.
Ex his in ȩt̃nã dãnationẽ neminẽ ille seducit. Sic
m̃ uidet cuiꝰ cor ñ uidet. qͣlis autẽ pꝰ ea sit futurꝰ
nec se ipsũ uidet. Ad hoc gͦ ligatꝰ .ẽ. diabolꝰ &
inclusus in abrsso ut iã non seducat gentes ex
qͥb constat eccłia qͣs antea seductas tenebat.
ante qͥã. eent ȩccłiȩ. Neq enĩ dictũ.ẽ. ut ñ sedu¬
ceret aliquẽ. s ut ñ seduceret inqͥt iã g̃s. In qͥb
eccłiã ꝓculdubio uoluit intelligi. donec fini¬
ant᷑ in qͥt mille anni: id ÷ aut qͦt remanent

Expanded text:
tate tenebrarum et transferre in regnum filii caritate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic men uidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia. quas antea seductas tenebat, antequam essent ecclesia. Neque. enim dictum est ut non seduceret aliquem, sed ut non seduceret, inquit, iam gentes. in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi, donec finiantur, inquit, mille anni, id est, aut quod remanet
Abbreviated transcription (Latin):
ex clusus a credentib plus cȩpit impios possiđe.
Plus nãq possidet᷑ adiabolo qͥ ñ solũ ẽ. alienatꝰ
adõ. uerũ etiã gratis odit seruientes dõ. Et clausit
inqͥt & signauit suꝑ eũ : ut ñ seduceret iã g̾s. doneo
finiant᷑ mille anni. Clausit suꝑ eũ dictũ. ẽ: in ter¬
dix̃ ei ne posset exire. id ÷ uetitũ trans gredi. Sig¬
nauit aut̃ qͦd ad didit significasse mͥ uidet᷑ qͥa oc¬
cultũ. eẽ. uoluit qͥ ꝑtineant ad partẽ diaboli. &
qͥ ñ ꝑtineant. Hoc qͥppe in scło isto ꝓrsus latet :
qͥa & qͥ uidet᷑ stare utrũ sit casurꝰ. & qͥ uidecur
iacere utrũ sit surrecturꝰ incertũ. ẽ. Ab eis aut̃
gentib seducendis huiꝰ int̃ dicti uinculo & clau¬
stro diabolꝰ ꝓhibet᷑ atq cohibet᷑. qͥs ꝑtinentes ad
xp̃m seducebat ante uel tenebat. Has enĩ dĩ ele¬
git ante mundi constitutionẽ eruere de potes¬

Expanded text:
exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. plus namque possidetur a diabolo qui non solum est alienatus a ideo uerum etiam gratis odit seruientes deo. et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni. clausit super eum dictum est "interdixit ei, ne posset exire", id est uetitum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurrecturus incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur atque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. has enim deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potes
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt .c. Q ȩ iã figura qͣdrata: s plena ẽ. Ut aut̃
inaltitudinẽ surgat & solida fiat : rursus .c.
decies multi plicant᷑. & mille st̃. Porro si .e. ipsa
puniuersitate aliqͥndo ponunt᷑. qͣle illud ẽ. qͦd des
om̃ia sua dimittenti & eũ seqͥenti ꝓmisit dicens
accipiet in hoc scło centuplũ. &d exponens qͦdã
mundꝰ diuitiarũ. ẽ: qͣnto magis mille ꝓuniuer¬
sitate ponunt᷑. ubi ÷ soliditas ipsius denarii qͣ dra¬
turȩ. Unde nec illud meliꝰ intelligit᷑ qͦd inpsalmo
legit᷑. Memor fuit in scłm testam̃ti uerbi sui: qͦd
mandauit inmille generationes. id ÷ in om̃s. Et
misit illũ in qͥt in abrssũ. Utiq diabolũ misit in
abrssũ. qͦ nomine significata .ẽ. multitudo in¬
numerabilis impiorũ. qͦoꝵ in malignitate ad uer¬
sus eccłiã dĩ multa ꝓfunda sunt corda: ñ qͥa ibi
diabolus ante ñ erat. s idõ illuc dr̃ missus. qͥa

Expanded text:
fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille sunt. porro si centum ipsa uniuersitate aliquando pomnia sua dimittenti et eum sequenti promisit, dicens, Accipiet in hoc saeculo centuplum : quod exponens quodammundus divitiarum est: quanto magis mille pro universitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae? Unde nec illud melius intelligitur, quod in Psalmo legitur: Memor fuit in saeculum testamenti sui, verbi quod mandavit in mille ge inquit, in abyssum. utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ abrssi & catenã in manu sua. & tenuit in qͥt
draconẽ illũ serpentẽ antiqͥum qͥ cogminatꝰ. ẽ.
diabolus & satanas. & alligauit eũ mille annis:
hoc. ẽ. eiꝰ potestatẽ ab eis seducendis ac possi¬
dendis qͥ fuerant lib̾andi. cohibuit atq frena¬
uit. Mille aut̃ anni duob: modis posst̃ qͥntũ
mͥ occurrit intelligi. Aut qͥa inultimis annis
nille ista res agit᷑. id ÷ .uͦi. annoꝵ miliariao tanquã
secto die. cuiꝰ nunc spatia posteriora uoluunt᷑.
secuturo deinde sabbato qͦd ñ habet uesꝑam.
reqͥȩ scilicet sc̃oꝵ qͦe ñ habet finẽ. ut huiꝰ mili¬
arii tanqͥã diei nouis simã partẽ quȩ remane¬
bat usq ad t̾̃minũ scłi mille annos appellaue¬
rit eo loqͥendimͦ qͦ parᷤ significat᷑ a toto. aut
certe mille annos ꝓ annis om̃ib huiꝰ scłi posuit :
ut ꝑfecto numero notaret᷑ ipsa tẽporis plenitu¬
do. Millenariꝰ qͥppe numerꝰ denarii numeri
qͣdratũ solidũ reddit. Decẽ qͥppe decies ducta

Expanded text:
uit, inquit, draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas; et alligauit illum mille annis, hoc est eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis qui fuerant liberandi cohibuit atque frenauit. mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit, intellegi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabbato, quod non habet uesperam, requie scilicet sanctorum, quae non habet finem, ut huius miliarii tamquam diei nouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. decem quippe decies ducta
Abbreviated transcription (Latin):
ratissimis carnalib: epulis uacaturos in qͥb cib
sit tantꝰ ac potꝰ. ut ñ solũ nullã modestiã tenean
s modũ qͦq ipsiꝰ incredulitatis excedant. nul
lomͦ ista possunt nisi a carnalib credi. Hi aut̃ qͥ
spũales s̃ istos ista credentes chylr astas appel¬
lant greco uocabulo. qͦs uerbũ euerbo ex pͥmen¬
tes nos possumꝰ miliarios nuncupare. łos aut̃
longũ ÷ refellere ad singula: s potiꝰ qͥẽ ad modũ
scriptura hȩc intelligenda sit. iã debemꝰ ostendẽ.
Ait ipse dñs uĩc xp̃c.Nemo potest introire in do
mũ fortis & uasa eiꝰ eriꝑe: nisi pͥus alligauerit
fortẽ : diabolũ mtelligi fortẽ: qͥa ipse genꝰ bu¬
manũ potuit tenere captiuũ. Uasa uͦ eiꝰ q̃ fuesbet
erepturꝰ: fideles suos futuros. qͦs ille indiũsis
peccatis atq impietatib possidebat. Ut gͦ alli¬
garet᷑ hic fortis ꝓpt̾ ea uidet iste apłs in apo

Expanded text:
ratissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus ratissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus ostendere. Ait ipse dominumum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem : diabolum volens intelligi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captivum; vasa vero ejus, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diversis peccatis atque impietatibus possidebat. Ut ergo alligaretur hic fortis, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
rectione partẽ. In istis. scđa morꝰ ñ habet potes¬
tatẽ : sed er̃ sacerdotes dĩ & xp̃i: & regnabunt
cũ illo mille annis. Qui ꝓpt̾ hȩc huiꝰ libri uerba
pͥmã resurrectionẽ futurã suspicati s̃ corpora¬
lem. int̾cȩta maxime numero annorũ mille ꝑ¬
moti st̃. tanqͥã oporteret in scĩs eomͦ uelut tanti
tẽ pr̃is fieri sabbatis mũ uacatione scilicet sc̃ã
pꝰ labores annoꝵ sex miliũ ex qͦ creatꝰ ÷ homo
& magni illiꝰ merito pͥeccati. in huiꝰ mortalitis
erumnas de para drsi felicitate demissus.ẽ. ut
qm̃ scriptũ. ẽ. unꝰ dies apͥd dñm sic̃ mille anni.
& mille anni sic̃ dies unꝰ: sex annoꝵ milib tan
qͥm sex dieb impletis. seqͣt᷑ uelut septimꝰ sabbati.
manius mille postremis: ad hoc scilicet sab¬
batũ celebrandũ resurgentib sc̃ĩs. Quȩ opinio
eẽt ut cũq tolerabilis si aliqͥe delitiȩ sp̃uales
sed cũ eos qͥ tunc resurrexerint dicant in mode¬

Expanded text:
potestatem; sed erunt sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis. Qui propter haec huius libri uerba primam resurrectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tamquam oporteret in sanctis eo modo uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis aerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: Unus dies aput Dominum sicut mille anni, et mille anniquam sex diebus impletis sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. quae opinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales sed cum eos qui tunc resurrexerint dicant immode
Abbreviated transcription (Latin):
& animarũ. ẽ. quȩ uenire ñ ꝑmittit in mortẽ
scđam: alia scđa q̃ ñ nunc s in scłi fine futura
.ẽ. nec animarũ sed corporũ. ẽ: quȩ ꝑultimũ iu¬
diciũ. alios mittit in scđam mortẽ. alios aut̃ in
rectionib idem ioħs euangłista in libro qͥ dr̃ a po¬
calrpsis eomͦ locutꝰ. ẽ. ut earũ pͥma aqͥb dã nr̃is ñ
in tellecta in suꝑ etiã in qͣsdã ridiculas fabulas
uerteret᷑. Ait qͥppe in libro memorato ioũs apłs
Et uidi angłm descendentẽ de cęlo habentẽ cla¬
uẽ abrssi & catenã inmanu sua & tenuit dra¬
conẽ illũ serpentẽ antiquũ qͥ cognominatꝰ. ẽ. di¬
abolus & satanas. Et alligauit eũ mille annis

Expanded text:
marum est, quae uenire non permittit in mortem secundam; alia secunda, quae non nunc, sed in saeculi fine futura est, nec animarum, sed corporum est, quae per ultimum iudicium alios mittit in secundam mortem, alios in rectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. Ait quippe in libro memorato Iohannes apostolus: Et uidi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. Et tenuit draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas; et adligauit illum mille annis
Abbreviated transcription (Latin):
pondi potest. Q s iste ds̃ ÷ aut unde dignꝰ ꝓbat᷑
cui debent optẽꝑare romani. ut nullũ deoꝵ p̃t̃
ipsũ colerent sacrificiis : magnȩ cȩcitatis ÷ ad huc
qͣerere qͥs iste sit ds̃. Ipse ÷ ds̃. a qͦ responsũ accepit
abrahã: in semine tuo benedicent᷑ om̃s g̃s. Q& in
ipsi qͥ remanser̃ huiꝰ nominis mimici uelint no¬
lint ue cognoscunt. Ipse ÷ ds̃ cuiꝰ diuinꝰ sp̃s ꝑ eos

Expanded text:
ponderi potest: Quis iste Deus est, aut unde dignus probatur, ponderi potest: Quis iste Deus est, aut unde dignus probatur, cui deberent obtemperare Romani, ut nullum deorum praeter ipsum colerent sacrificiis? Magnae caecitatis est, adhuc quae cernimus. Ipse est Deus, a quo responsum accepit Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Qipsi qui remanserunt huius nominis inimici, uelint nolintue, cognoscunt. Ipse est Deus, cuius diuinus S
Abbreviated transcription (Latin):
nib tanto magis impiis qͣnto magis sibiͥ cũ sint
immundissimi sp̃s tanqͦã diis sacrifica uolunt :
tam̃ qͦd de uiris consensu diximꝰ. satis. eẽ. arbitror
unde appareat ꝑhanc definitionẽ ñ. eẽ. popłm
cuiꝰ res publica. eẽ. dicat᷑ in qͦ uistitia ñ. ẽ.Si enĩ¬
dicunt ñ spiritib immundis s dis bonis atq sc̃ĩs
in sua re publica seruisse romanos: nũqͥd eadẽ
totiens repetenda s̃. qͦe iã satis immo ultra qͥam
satis diximꝰ : & s enĩ ad hunc locũ ꝑ suꝑiores huiꝰ
oꝑis libros ꝑuenit. qͥ dubitare ad huc possit ma¬
lis & impuris dȩ monib seruisse romanos. nisi uel
nimiũ stolidꝰ. uel impudentissime contentiosus :
s ut taceã qͣles sint qͦs sacrificiis colebant: in le¬
ge ueridĩ scriptũ. ẽ. Sacrificans diis eradicabit᷑:
nisi dõ tantũ. Nec bonis gͥ nec malis diis sacrificar
uoluit: qͥ hoc cũ tanta cõminatione p̃cepit. S res¬

Expanded text:
nibus, tanto magis impiis, quanto magis sibi, cum sint nibus, tanto magis impiis, quanto magis sibi, cum sint immundissimi spiritus, tanquam diis sacrificari volunt: tamen quod de juris consensu diximus, satis esse arbitror, unde appareat per hanc definitionem non esse populum, cujus respublica esse dicatur, in quo justitia non est. Si enidicunt non spiritibus inmundis, sed dis bonis adque sanctis in sua re publica seruisse Romanos: numquid eadem totiens repetenda sunt, quae iam satis, immo ultra quam satis est diximus? Quis enim ad hunc locum per superiores huius operis libros peruenit, qui dubitare adhuc possit malis et inpuris daemonibus seruisse Romanos, nisi uel nimium stolidus uel inpudentissime conSed ut taceam quales sint, quos sacrificiis colebant; in lege veri Dei scriptum est, Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino tantum . Nec bonis igitur, nec malis diis sacrificari voluit, qui hoc cum tanta comminatione praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ & dõ qͥdẽ ut seruiat᷑ utile. eẽ. om̃ib. N
Seruiens aut̃ dõ animꝰ recte imꝑat corpori: in qͦi po
animo ratio dño dõ subdita. recte imꝑat libidini.
uitiisq cętĩs. Qͥ a ꝓpt̃ ubi homodõ ñ seruit. qͥd in
eo putandũ ÷. eẽ. iustitiȩ qͣndo qͥdẽ dõ ñ seruieoᷤ
nullomͦ potest iuste animꝰ corpori. aut humana
ratio uitiis imꝑare : Et sim homine taliñ ÷ ulla
iustitia : ꝓcul dubio nec in hominũ cȩtu qͥ ex ho¬
minib talib constat. N.e. hic gͦ iuris ille con¬
sensus. qͥ hominũ multitudinẽ popłm facit. cuꝰ res
dr̃. eẽ res publica. Nã de utilitate qͥd dicã. cuꝰetiã
cõmunione sociatꝰ cȩtꝰ hominũ sic̃ se se habet ista
definitio popłs nuncupat᷑ : quã uis enĩ si diligent̃
attendas nec utilitas sit ulla uiuentiũ qͥ uiuunt
impiȩ. sic̃ uiuit om̃is qͥ ñ seruit dõ seruitq dȩmo¬

Expanded text:
seruitutem, et Deo quidem ut seruiatur utile esse omnibus. seruitutem, et Deo quidem ut seruiatur utile esse omnibus. Seruiens autem Deo animus recte imperat corpori, inque ipso animo ratio Deo Domino subdita recte imperat libidini uitiisque ceteris. Quapropter ubi homo Deo non seruit, quid in eo putandum est esse iustitiae? quando quidem Deo non seruiens nullo modo potest iuste animus cratio vitiis imperare? Et si in homine tali non est ulla justitia, procul dubio nec in hominum coetu, qui ex hominibus talibus constat. Non est hic ergo juris ille consensus, qui hominum multitudinem populum facit, cujus res dicitur esse respublica. Nam de utilitate quid dicam, cujus etiam communione sociatus coetus hominum, sicut se habet ista definitio, populus nuncupatur? Quamvis enim, si diligenter attendas, nec utilitas sit ulla viventium, qui vivunt impie; sicut vivit omnis qui non servit Deo, servitque daemo
Abbreviated transcription (Latin):
re publica libris aduersꝰ iiustitiã ꝓiustitia. łt
qm̃ cũ pͥus ageretꝰ ꝓinustiaȩ partib contͣ iusti¬
tiã && diceret᷑ nisi ꝑiniustitiã rẽ publicã stari au¬
geriq ñ posse: hoc ueluti ualidissimũ positũ erat
iniustũ. eẽ. ut homines hominib dominantib ser¬
uiant. Q ã tam̃ iniustitiã nisi seqͣtur imꝑiosa ciui
tas cuiꝰ ÷ magna res publica ñ eã posse ꝓuintus
imꝑare. Responsũ ÷ a parte uistitiȩ idõ iustũ. eẽ
qͦd talib hominib sit utilis seruitꝰ. & ꝓutilitate
eoꝵ fieri cũ recte fit. id ÷ cũ im ꝓbis aufertꝰ in iu¬
riarũ licentia. & domiti meliꝰ se habebunt: qͥa in¬
domiti deteriꝰ habuer̃. subditũq ẽ. ut ista ratio
firmaret᷑. ueluti anatura sũptũ nobile exẽplum.
ri. ratio libidini. & cęt̾is uitiosis animi partib ᷤ
Plane hoc exẽplo satis edoctũ. ẽ. qͥb dã. eẽ utilẽ

Expanded text:
re publica libris aduersus iniustitiam pro iustitia. Et re publica libris aduersus iniustitiam pro iustitia. Et quoniam, cum prius ageretur pro iniustitiae partibus contra iustitiam et diceretur nisi per iniustitiam rem publicam stare augerique non posse, hoc ueluti ualidissimum positum erat, iniustum esse, ut homines hominibus dominantibus seruiant; quam tamen iniustitiam nca, non eam posse prouinciis imperare: responsum est a parte iustitiae ideo iustum esse, quod talibus hominibus sit utilis seruitus, et pro utilitate eorum fieri, cum recte fit, id est cum inprobis aufertur iniuriarum licentia, et domiti melius se habebunt, quia indomiti deterius se habuerunt; subditumque est, ut ista ratio firmaretur, ueluti a natura sumtum nobile exemplum ari, ratio libidini ceterisque uitiosis animi partibus?\' Plane hoc exemplo satis edoctum est quibusdam esse utilem
Abbreviated transcription (Latin):
sine iustitia ñ posse rẽ puplicã. Ubi gͦ iustitia uera
ñ. ẽ: nec uis potest. eẽ. Q&d enĩ iure fit: ꝓfecto iuste
fit. Il aut̃ fit iniuste: nec iure fieri potest. N enĩ
iura dicenda sunt uł putanda iniqͦ hominũ consti¬
tuta cũ illud etiã ipsi uis. eẽ dicant qͦd de iustitiȩ
fonte manauerit. falsũq eẽ. qͦd a qͥbdã ñ recte
sentientib dici solet. id eẽ uis qͦd ei qͥ plus potest
utile.ẽ. Qͦ circa ubi ñ ÷ uera iustitia. iuris con¬
sensu sociatꝰ cȩtꝰ hominũ ñ potest. ẽẽ :ͥ & idõ nec
popłs iuxta illã scipionis uel crceronis definiti¬
.ẽ: ꝓculdubio colligit᷑ ubi iustitia ñ ÷ ñ. eẽ rem
publicã. lustitia porro ea uirtꝰ.ẽ: qͥȩ sua cuiq
distribuit. Q ȩ gͥ iustitia ÷ͥ homnis qͦe ipsũ homi¬
nẽ dõuero tollit. & immundis dȩ monib subdit:
certe acerrime atq fortissime in eisdẽ ipsis de

Expanded text:
sine iustitia non posse rem publicam; ubi ergo iustitia uera sine iustitia non posse rem publicam; ubi ergo iustitia uera non est, nec ius potest esse. Quod enim iure fit, profecto iuste fit; quod autem fit iniuste, nec iure fieri potest Non enim iura dicenda sunt uel putanda iniqua hominum constituta, cum illud etiam ipsi ius esse dicant, quod de iustitiae fonte manauerit, falsumque esse, quod a quibusdam non recte sentientibus dici solet, id esse ius, quod ei, qui plus potest. utile est. Quocirca ubi non est uera iustitia, iuris consensu sociatus coetus hominum non potest esse et ideo nec populus iuxta illam Scipionis uel Ciceronis definitiest: procul dubio colligitur, ubi iustitia non est, non esse rem publicam. Iustitia porro ea uirtus est, quae sua cuique distribuit. Quae igitur iustitia est hominis, quae ipsum hominem Deo uero tollit et inmundis daemonibus subdit? certe acerrime adque fortissime in eisdem ipsis de
Abbreviated transcription (Latin):
qͦã diligit ardentissime ac fidelissime sꝑat: ñ absur
de etiã nunc beatꝰ potest dici spe illa potiꝰ qͥã re ista.
Res uͦ ista sine spe illa beatitudo falsa & magna
miseria ẽ. Ñ enĩ ueris animi bonis utit̾: qm̃ ñ ÷ uerbe
cernit. gerit fortit̃. cohibet tẽꝑant̃. iustęq distribuit:
Non illũ dirigit finẽ ubi erit dĩ om̃ia inom̃ib: et̃ni¬
potero breuit̃ ac dilucidae expediã. qͦd in scđo huiꝰ
blica. nũqͥã rem publicã funsse romanã. Breuit̃ enĩ
rem publicã. definit. eẽ.rẽ popłi. Qͦ ȩ definitiosiue¬
ra ÷ nũqͥã fuit romana res publica. qͥa nũqͥã fuit res
popłi: qͥã definitionẽ uoluit. eẽ. rei publicȩ. Popłm
enĩ cdefiniuit cȩtũ multitudinis uiris consensu & uti
litatis cõmunione sociatũ. Q id aut̃ dicat uiris con¬
sensũ. disputando ex plicat: ꝑ hoc ostendens geri

Expanded text:
quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa beatitudo falsa et magna miseria est; non enim ueris animi bonis utitur, quoniam non escernit, gerit fortiter, cohibet temperanter iusteque distribuit, non in illum dirigit finem, ubi erit Deus omnia in omnibus, aeternipotero breviter ac dilucide expediam, quod in secundo hujus blica, nunquam rempublicam fuisse Romanam. Breviter enim rempublicam definit esse rem populi. Quae definitio, si vera est, nunquam fuit Romana respublica: quia nunquam fuit res populi; quam definitionem voluit esse reipublicae. Populum enim esse definivit coetum multitudinis, juris clitatis communione sociatum. Quid autem dicat iuris consensum, disputando explicat, per hoc ostendens geri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓdesse . Itaq abstudio cognoscende ueritatis ne¬
mo ꝓhibet᷑. qͦd ad laudabile ꝑtinet otiũ. Locus uͦ
suꝑior sine qͦ regi popłs ñ potest. & si ita teneat᷑
atq ad ministret᷑ ut decet. tam̃ indecent̃ appeat᷑¬
Qͥm obrem otiũ scm̃ qͦerit caritas ueritatis: negotiũ
scm̃ suscipit ne cessitas caritatis. Qã sarcinã si nul¬
lus imponit: ꝑcipiende atq intuendȩ uacandũ ÷
ueritati. Si aut̃ imponit̾: suscipienda ÷ ꝓpt̃ carita¬
tis necessitatẽ. S nec sic om̃i mͦ ueritatis delectatio
deserenda. ẽ: nec subtrahat᷑ illa suauitas. & oppͥmat
seant nascendo aut moriendo : s in qͦ im mortales
maneant. nichil ad uersi om̃ino patiendo : qͥs ÷ qͥi
illã uitã uł beatissimã neget. uł in eiꝰ cõparatione
istã qͦȩ hic agit᷑ qͣntis libet anmi & corporis exter¬
narũq rerũ bonis plena sit. ñ miserrimã indicet :
Qͥã tam̃ qͥcũq sic habet ut eiꝰ usũ referat ad illiꝰ finẽ

Expanded text:
non prodesse. Ita enim ab studio cognoscendae veritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium: locus vero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur atque administretQuamobrem otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium justum suscipit necessitas caritatis, quam sarcinam si nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum est veritati; si autem imponitur, suscipienda est propter caritatis necessitatem: sed nec sic omni modo veritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suavitas, et opprimat seant nascendo atque moriendo, sed in qua immortales maneant nihil adversi omnino patiendo; quis est qui illam uitam uel beatissimam neget uel in eius comparatione istam, quae hic agitur, quantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓom̃ib mortuis uiuus mortuus. ẽ. unꝰ: id ÷ nullũ
habens om̃ino peccatũ : ut qͥ ꝑ remissionẽ pecca¬
torũ uiuunt. iã ñ sibi uiuant. s ei qͥ ꝓom̃ibus¬
uistificationẽ nr̃am: ut credentes qͥ uistificat im¬
piũ. ec impietate uis tificati tanqͦã ex mor¬
te uiuificati. ad primã resurrectionẽ qͥȩ nunc
ricordiã & iudiciũ cantabo tͥ dñe. De qͦ uidicio
conseqͥent̃ ad uingͥͣit. atq ait. Et potestatẽ dedit
ei & iudiciũ facere : qͥa filius hominis. ẽ. Hic
ostendit qͦd in ea carne ueniet iudicaturꝰ : in qͣ
uenerat iudicandꝰ. ad hoc enĩ ait: qm̃ filiꝰ ho¬
minis . ẽ. ac deinde sub iungens. unde agimꝰ:
paulo ante sic̃ nunc ꝓdãnatione posuerat
dicens. Qui uerbũ meũ audit & credit ei qͥ me
misit habet uitã ȩt̃nã. Et in iudiciũ ñ uenit : sed
transit a morte inuitã. Id ÷ ꝑtinendo ad pͥmã

Expanded text:
pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam njustificationem nostram; ut credentes in eum qui justificat impium, ex impietate justificati, tanquam ex morte vivificati, ad primam resurrectionem, quae nuncricordiam et iudicium cantabo tibi, Domine. De quo iudicio consequenter adiunxit adque ait: Et potestatem dedit ei iudicium facere, quia filius hominis est. Hic ostendit, quod in ea carne ueniet iudicaturus, in qua uenerat iudicandus. Ad hoc enim ait: Quoniam filius hominis est. Ac deinde subiungens unde agimus: paulo ante, sicut nunc, pro damnatione posuerat dicens: Qui uerbum meum audit et credit eiqui m is it me, h a bet u ita m aeternam et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Scđm qͣã mortẽ mortui st̃ : de qͥb: idem dĩs¬
ait. Sine mortuos sepelire mortuos suos. Ut sci¬
licet in anima mortui : in corpore mortuos se¬
pelirent . Ept̃ istos gͦ impietate & iniqͥtate in anima
mortuos : uenit inquit hora & nunc . ẽ. qͣndo
mortui audient uocẽ filii dĩ. & qͥ audierint ui¬
uent. Qui audierint : dix̃ qͥ obedieriN qͥ credi¬
derint. & usq in finẽ ꝑ seuerauerint. Nec fecit
hic ullã differentiã bonoꝵ & maloꝵ. Omib enĩ
bonũ . ẽ. audire uocẽ eiꝰ. & uiuere ad uitã pieta¬
tis: ex impietatis morte transeundo. De qͣ morte
ait apłs paulꝰ. łrgo om̃s mortui s̃. & ꝓ om̃ibus
mortuus. ẽ : ut qͥ uiuunt iã ñ sib uiuant: s ei qͥ¬
ꝓipsis mortiuus . ẽ. & resurrexit. om̃s itaq: mor¬
tui st̃ in peccatis. nemine ꝓrsus excepto siue ori¬
ginalib siue etiã uoluntate additis. uel igno¬
rando. uel sciendo. nec faciendo qͦd iustũ. ẽ. Et

Expanded text:
m quam mortem mortui sunt de quibus idem ait: sine mortuos sepelire mortuos suos, ut scilicet in anima mortui in corpore mortuos sepelirent. propter istos ergo impietate et iniquitate in anima mortuos: uenit, inquit, hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent. qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint". nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum; omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis ex impietatis morte transeundo. de qua morte ait apostolus Paulus: ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus est, ut et qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qpro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ animarũ ÷ ñ resurgunt. Ueniet enĩ hora ubi
ñ ait & nunc ÷ qͥa in fine erit scłi. hoc ÷ in ulti¬
mo & maximo udicio dĩ: qͣndo om̃s qͥ in monu¬
ad modũ in pͥma : & qͥ audierint uiuent. Non enĩ
om̃s uiuent. ea uita scilicet. quȩ qm̃beata.ẽ. sola
uita dicenda. ẽ. Nã utiq ñ sine qͣlicũq uita pos¬
sent audire. & de monum̃tis resurgente carne
ꝓcecłe. Quare aut̃ ñ om̃s uiuent in eo qͦd seqͥt᷑ do¬
cet: qͥ bona in qͥt fecer̃ in resurrectionẽ uitȩ. hi
st̃ qͥ uiuent. qͥ uͦ mala eger̃ in resurrectionẽ uidiei

Expanded text:
quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi non ait: "et nunc est", quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio dei — quando omnes, qui in monuad modum in prima: Et qui audierint, uiuent. Non enim omnes uiuent, ea uita scilicet, quae, quoniam beata est, sola uita dicenda est. Nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere. Quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet; qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuent; qui uero mala ege
Abbreviated transcription (Latin):
libri nom̃ accepit. In ea qͥppe qͦdã mͦ legit᷑ qͥcqͥd
ea faciente recolit᷑. Ut aut̃ ostendat qͥ mortui iu¬
dicandi sint pusilli & magni recapitul ando di¬
cit: tanqͥã ad id rediens qͦd p̃terierat potus ue
distulerat. Et exhibuit mare mortuos qͥ in eo erans
& mors & in ferꝰ reddider̃ mortuos qͦs in se ha¬
bebant. Hoc ꝓculdubio priꝰ factũ . ẽ. quã eẽnt mor
tui udicati: & tam̃ illud prius dictũ. ẽ. Hoc ÷ gͦ
qͦd recapitulando eũ ad id rediisse qͦd int̃mise¬
rat. Nunc aut̃ ordinẽ tenuit. atq ut explicaret
ipse ordo cõmodius etiã deuidicatis mortuis qͦd
iã dixerat suo loco repetiuit. Cũ enĩ dixxisset & ex¬
hibuit mare mortuos qͥ in eo erant. & mors & in

Expanded text:
libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant.tui judicati: et tamen illud prius dictum est. Hoc est ergo quod dixi, recapitulando eum ad id rediisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, atque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de judicatis mortuis, quod jam dixerat, suo repetivit loco. Cum enim dixisset, Et exhibuit mare mortu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ mortui ex ipsis scripturis libroꝵ scđm facta sua
libros dix̃. eẽ aꝑtos: & librũ. Sed librũ cuiꝰ modi ñ
tacuit : qͥ ÷ inqͥt uitȩ uniꝰ cuiꝰq Ergo illi libri qͦs pͥore
loco posuit : in telligendi st̃ scĩ. & ueteres & noui.
Ut in illis ostendet᷑ q̃ ds̃ sua fieri mandata iussisset:
in illo aut̃ qͥ ÷ uitȩ uniꝰ cuiꝰq qͥd hoꝵ qͥsq ñ fecis set
siue fecisset. Qͥ liber si carnalit̃ cogitet᷑ qͥs eus
magnitudinẽ aut longitudinẽ ualeat ȩstimare :
aut̃ qͣnto tẽporis legi poterit lib iste in qͦ scripte
st̃ uniuersȩ uitȩ uniuersorũ : An tantꝰ angłoꝵ nume¬
rus ad erit qͣntꝰ hominũ erit. ut uitã suã qͥsq ab an¬
gelo sibi adhibito audiat recitari: N ergo unꝰ liber
uel bona uel mala cuncta in memoria reuocent. &
m̃tis intuitu. mira celeritate cernant᷑. ut accuset
uel excu set scientia conscientiã. atq ita simul &
om̃s & singuli uidicent᷑. Quȩ nimirũ uis diuina

Expanded text:
sunt mortui ex ipsis scripturis librorum secundum facta sua Libros dixit esse apertos et librum; sed librum cuius modi non tacuit: Qui est, inquit, uitae uniuscuiusque. Ergo illi libri, quos priore loco posuit, intellegendi sunt sancti, et ueteres et noui, ut in illis ostenderetur, quae Deus fieri sua mandata iussisset; in illo autem, qui est uitae uniuscuiusque, quid horum quisque non fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis eius magnitudinem aut longitudinem ualeat aestimare? Aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͥdẽ libro cuiꝰ nom̃. ẽ a pocalrpsis obscure mul¬
ta dicunt᷑. ut m̃tẽ legentis exerceant. & pauca in
eo s̃ ex qͦoꝵ manifestatione indagentur & cȩt̃ã
cũ labore : maxime qͥa sic eadẽ multis modis re¬
petit. ut alia atq alia dicere uideat᷑. cũ alit̃ atq
alit̃ hȩc ipsa dicere uestiget᷑. Uerũ in his uerb̾ ubi
ait. absterget omnẽ lacrimã ab oculis eoꝵ. & mor̾
iã ñ erit. neq luctꝰ neq clamor s nec dolor ullꝰ.¬
tanta luce dicta st̃ de scło futuro & de immor¬
talitate atq ȩt̃nitate scõꝵ. Tunc enĩ solũ atq ibi
solũ ista ñ er̃ ut nulla debeamꝰ in litteris sacris
quȩrere uł legere manifesta si hȩc putauerimꝰ
hoc iudicio scripserit. Uenient in qͥt in nouissimo
dierũ illusione illudentes scđm ꝓpͥas concupis¬
centias suas euntes. & dicentes. Ubi. ẽ. ꝓmissũ pre¬

Expanded text:
hoc quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure mulhoc quidem libro, cuius nomen est apocalypsis, obscure multa dicuntur, ut mentem legentis exerceant, et pauca in eo sunt, ex quorum manifestatione indagentur cetera cum labore; maxime quia sic eadem multis modis repetit, ut alia adque alia dicere uideatur, cum aliter adque aliter haec ipsa dicere uestigetur. Verum in his uerbis, ubi ait: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolor ulleculo futuro et de inmortalitate adque aeternitate sanctorum tunc enim solum adque ibi solum ista non erunt, ut nulla debeamus in litteris sacris quaerere uel legere manifesta, si haec putauerimus hoc judicio scripserit: Venient, inquit, in novissimo dierum illusione illudentes, secundum proprias concupiscentias suas euntes, et dicentes, Ubi est promissum prae
Abbreviated transcription (Latin):
ate : & dolor m̃s renouatꝰ .ẽ. aut uͦ ñ eiꝰ filu st̃ qͥi
gemiscunt grauati. in qͦ nolunt spoliari sed super¬
uestiri ut absorbeat᷑ mortale auita : Nonne ipsis̃
qͥ pͥmitias habentes sp̃s in semet ipsis ingemiscunt
ad optionẽ expectantes redẽptionẽ corporis suiᷤ
An ipse apłs paulus ñ erat suꝑnꝰ hiero solr̃mitanꝰ:
uel ñ multo magis hoc erat qͣndo ꝓhisralitis car¬
nalib frĩb suis tristitia illi erat magna & conti¬
nuus dolor cordi suo:. ndo aut̃ mor̾ ñ erit in ista
ciuitate nisi qͣndo dicet᷑. ubi. ẽ. mors contentio tua.
ubi. ẽ. aculeus tuus : Aculeus aut̃ mortis: pecca¬
tũ . ẽ. Qͦd tunc utiq ñ erit. qͣndo dicet᷑ ubi. ẽ. Nc̃
uͦ ñ qͥlibet infimꝰ ciuis illiꝰ ciuitatis. s idẽ ipse ioħs
in epła sua clamat. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habe¬
mꝰ : nos ipsos decipimꝰ. & ueritas in nobis ñ.ẽ. Et in

Expanded text:
a te, et: Dolor meus renouatus est? Aut uero non eius filii sunt, qui a te, et: Dolor meus renouatus est? Aut uero non eius filii sunt, qui ingemiscunt gravati, in quo nolunt spoliari sed supervestiri, ut absorbeatur mortale hoc a vita? Nonne ipsi sunt qui primitias habentes Spiritus in semetipsis ingemiscunt, adoptione exspectantes redemptionem corAn ipse apostolus Paulus non erat supernus Jerosolymitanus, vel non multo magis hoc erat, quando pro Israelitis fratribus carnalibus suis tristitia illi erat magna, et continuus dolor cordi ejus ? Quando autem mors non erit in ista civitate, nisi quando dicetur, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum ? Quod tunc utique non erit, quando dicetur, Ubi est? Nunc vero non quilibet infimus civis illius civitatis, sed idem ipse Joannes in Epistola sua clamat, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. Et in