comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadere non potui: utrum tamen
ea direum quȩ ꝑfuadere debuerint.
qui legent potius iudicabunt Siqua
sane alia et pluruna intiuis libris em̃¬
danda mͥ uidentur. feire fortasse desi¬
deras uenire tibi non sit onerosiun
non tanq discipulo magistrum. s prime¬
uo ad grandeuum. forti ad infirmitm.
et si emm non elere eos debiusti. maiori
tn et ueriori gła quisq correctus sua cõ¬
festione reprehenditur. quam cuiuslib
errantis ore laudatur: quamius recitati
onem librorum auditores et laudatores
tuos. non om̃s ista quę sana doctrina
improbat uel ante senssisse. uel ad eat
tibi consensisse crediderim: s acie men¬
tis ipso tuȩ recitationis impetu cursuq
ꝑstrcta. hec parum aduertere potiuisse:
aut certe etiam qui aduertere potue¬
runt non inte rerum liquidissimam
ueritatem. ẜ uerborum affluentiam
et ingeni facultatem: indolemq lau
tur eloqutum inspe uiuenis: et si nõ¬
dum habeat inaturitatem fidem q

Expanded text:
persuadere non potui, utrum tamen persuadere non potui, utrum tamen ea dixerim quae persuadere debuerint, qui legent potius judicabunt. 39. Si qua sane alia, quae plurima in tuis libris emendanda mihi videntur, scire fortasse desideras, venire tibi non sit onerosum, non tanquam discipulo ad magistrum, sed primaevo ad grandaevum, forti ad infirmum. Etsi enim non eos edere debuisti, majore tamen et veriore gloria quisque correctus sua confessione reprehenditur, quam cujuslibet errantis ore laudatur. Quamvis in eorumdem recitatione librorum auditores et laudatores tuos non omnes ista quae sana doctrina improbat, vel ante sensisse, vel ad ea tibi consensisse crediderim: sed acie mentis ipso tuae recitationis impetu cursuque perstricta, haec parum advertere potuisse; aut certe etiam illos qui advertere potuerunt, non in te rerum liquidissimam veritatem, sed verborum affluentiam et ingenii facultatem indolemque laudtur eloquium in spe juvenis; etsi nondum habeat maturitatem fidemque
Abbreviated transcription (Latin):
baptirati de corpore erennt offerendũ:
aut aliquos eorum qui sine baptisma¬
te xp̃i moruintur. inparadisum inte¬
rim recipi. ac postmnodum et regni celo¬
rum beatitudinem consequi. Nec p̃ci¬
pue caue fili: ne cognominari uincen¬
tius delecteris. siuis ee uictor ertoris: nec
te qñ aliqͥd nescis. existimes scire: s ut
scias disce nescire. Neq enim aliquio
in occultis dei operibus ignorando: s
temere in cognita ꝓ cognitis astruendo
et falsa ꝓ ueris ꝓferendo ac defendendo
peccatur. Ignorantiam uͦ meam utrũ
anime hominum noue fiant. ande pa¬
rentib quas tñ acreatore deo non de ip̃i
sustantia fieri. dubitare fas non est. aut
non debere rep̾hendi. aut ab eo debere
i quo potest docente et aufferri: et ha¬
uere in se anim s si militudines c orpo¬
reas. ipsas autem non ee: corpora et salua
distinctione animȩ et sp̃c. etiam uiuũ¬
saltter animam sp̃m numcupari: puto
quod ꝑsuaserim earitati tuȩ. Si aũt

Expanded text:
baptizati de corpore exierint offerendum: » aut « aliquos eorum qui sine Christi Baptismate moriuntur, in paradisum interim recipi, ac postmodum et regni coelorum beatitudinem consequi. » Haec praecipue cave, fili, nec cognominari Vincentius delecteris, si vis esse victor erroris. Nec te quando aliquid nescis, existimes scire: sed ut scias, disce nescire. Neque enim aliquid in occultis Dei operibus ignorando, sed temere incognita pro cognitis astruendo, et falsa pro veris proferendo ac defendendo, peccatur. Ignorantiam vero meam, utrum animae hominum novae fiant, an de parentibus quas tamen a creatore Deo non de ipsius substantia fieri dubitare fas non est, aut non debere reprehendi, aut ab eo debere, a quo potest docente et auferri: et habere in se animas corporum similitudines incorporeas; ipsas autem non esse corpora: et salva distinctione animae et spiritus, etiam universaliter animam spiritum nuncupari, puto quod persuaserim Charitati tuae. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
tione reprehenderes: et mirabilior
eoriun em̾̃dator quam si numq
illa sensisses. Aosit dñs tuȩ ĩti et
tantam spiritui tuo spũ suo facili¬
tatem humilitatis. lucem ueritatis
dulcedinem caritans. pacem pietatis
infundat: ut uictor tui animi ẽẽ ma¬
lis inueris. quam euilibet contradicẽ¬
ti infalsis. Absit aũt ut te arbitreris hec
opinando a fide catholica recessisse: quã¬
uis ea fidei sint aduersa catholicȩ:si
coramdeo eiuꝰ in nullius corde oculus
fallitur. ueraciter dirisse refpicis. non
te tibi ipsi eẽ credulum probare posse¬
ea quȩ direris: acstudere te semꝑ etiã
ꝓpriam sententiam non iueri. si un¬
ꝓbabilis detegatur: eoquod sit tibi cor¬
di ꝓprio dampnato uidicio. meliora
magis et quȩ sunt ueriora sectari. Iste
quippe animꝰ etiam udictis ꝑ ignoran¬
tiam non catholicis: ipsa ẽ correctionnis
p̾meditatione ac p̃paratione catholicus
S iste sit mod̾ huius uoluminis ubi

Expanded text:
tione reprehenderes, et mirabilior tione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo facilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut uictor tui animi esse malis in ueris quam cuiuslibet contradicentis in falsis. absit autem ut te arbitreris haec opinando a fide catholica recessisse, quamuis ea fidei sint aduersa catholiccoram Deo, cujus in nullius corde oculus fallitur, veraciter te dixisse respicis, « non te tibi ipsi esse credulum, probari ea quae dixeris posse; ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, eo quod sit tibi cordi, proprio damnato judicio, meliora magis et quae sint veriora sectari. » Iste quippe animus etiam in dictis per ignorantiam non catholicis, ipsa est correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste sit modus hujus voluminis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tra regnum dei: earum quas dñs dix̾
eẽ in domo patris sui.
norum: ꝓ eis qui non baptitau.
de corpore erierint offerendum.
ndecimum aliquos eorum qͥ
sine baptisio xp̃i er hac uita emi¬
grauerint. interim non in regnũ¬
mortuorum etiam ad regni celoꝵ
beatitudinem ꝑuenire. Hec inte¬
rum undecim continent multum
aꝑteq pu̾sa: et fidei catholicȩ aduer¬
sa. Nunc iam nichil euneteris ertir¬
pare atq abicere ab animo auerbo a
stilo tuo: siuis ut te non solum ad al¬
taria transisse catholica. fuere ca¬
tholicum eẽ. gaudeamus. Nam hȩc
si ꝑtinatiter singula defendantur:
tot hereses facere possunt quor o¬
piniones eẽ numerantur. Quo¬
circa considera quam sit horrendũ
ut om̃s sunit in uno homine: quȩ
clampnabiles eeñt in singulis sin¬
gulȩ. S fitu ꝓ eis nulla contenti¬
one pugnaueris: immo uͦ eas fide¬
libus uerbis et litteris expugnaue¬
ris. Iaudabilior eris censor inte ipsũ
quam si quemlibet alium recta ra¬

Expanded text:
tra regnum Dei, earum quas Dominus esse dixit in domo Patris sui. norum pro eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum. » Undecimum, « Aliquos eorum qui sine Baptismo Christi ex hac vita emigraverint, interim non ireortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaueris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te ipsum, quam si quemlibet alium recta ra
Abbreviated transcription (Latin):
sius. quod dñs ibi subiecit cum
de ioh̾e ac dese illa dixisset. Iustifica¬
ta est unquam sapientia a filiis suis.
qui uident continentie uirtutem.
in habitu anini semꝑ ẽẽ debere: in o¬
pere aũt pro rerum ac temporum o¬
portunicate manifestari.

Expanded text:
is quod dominus ibi subiecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, iustificata est, inquit, sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum oportunitate manifestari
Abbreviated transcription (Latin):
ipse formetur: Maria ergo faciens
uoluncacem dei corporalicer. xp̃io
tummodo mater est:spiricalicer
aut et soror et macer: Acꝑ hoc illa il¬
na femina non solum sp̃u uerum
eciam corpore et mater et uirgo.
t macer quidem sp̃u non ca¬
pitis nr̃i quod est ipse saluator.
ex quo magis illa spiricaliter nati
est: quia omnss qui in eum crectia

Expanded text:
ipse formetur. Maria ergo faciens ipse formetur. Maria ergo faciens uoluntatem dei corporaliter Christi tantummodo mater est, spiritaliter autem et soror et mater. Ac per hoc illa una femina non solum spiritu, uerum etiam corpore et mater et uirgo. et mater quidem spiritu non capitis nostri, quod est ipse saluator, ex quo magis illa spiritaliter nata est, quia omnes qui in eum credi
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatem ẽẽ liberam uoluit.
Non est ergo cur dei uirgines contris¬
tentur quod etiam ipse uirginitate
seruata. matres carnis ẽẽ non possur
cebat parere posse: qui in sua natui¬
tate parem habere non posset. Ueru¬
tamen ille unius sc̃e uirguus partus
omnium sc̃arum uirginum est deꝰ
et ipse cum maria matres. xp̃i sun.
si patris eius facuint uoluntaten
hinc et maria laudabilius atqu
tius xp̃i mater est. scd̃m supra me¬
moratam eius sententiam: quicũq
facit uoluntatem pacris mei qui in
celis est. ipse michi frater et soror et
mater est. Has sibi omnes propinqui¬
taces in populo quem reclemit spiri¬
taliter exhibet:fratres et sorores ha¬
bet sc̃os iuros et sc̃as feminas. quoniã
sunt illi incelesti herecdicate cohere¬
des.Mater eius est tota eccłia. que
membra eius icdest fideles eius ꝑ dei
gram ipsa utiq parit. Item macer eiꝰ
est omnis anima pia. facieus uolun¬
tatem patris eius fecundissima can¬
tate. in his quos parturit donec ine

Expanded text:
uirginitatem esse liberam uoluit. Non est ergo, cur dei uirgines contristentur, quod etiam ipsae uirginitate seruata matres carnis esse non possunt; nitas parere posset, qui in sua natiuitate parem habere non posset. uerumtamen ille unius sanctae uirginis partus omnium sanctarum uirginum est decus, et ipsae cum Maria matres Christi sunt, si patris eius faciunt uoluntatem. hinc enim et Maria laudabilius atque beatius Christi mater est secundum supra memoratam eius sententiam: quicumque facit uoluntatem patris mei qui in caelis est, ipse mihi frater et soror et mater est. has sibi omnes propinquitates in populo, quem redemit, spiritaliter exhibet: fratres et sorores habet sanctos uiros et sanctas feminas, quoniam sunt illi in caelesti hereditate coheredes. mater eius est tota ecclesia, quia membra eius, id est fideles eius per dei gratiam ipsa utique parit. item mater eius est omnis anima pia faciens uoluntatem patris eius fecundissima caritate in his quos parturit, donec in eis
Abbreviated transcription (Latin):
lescumq litterȩ. licet ad alium sẽ¬
bentis. ubi tamen nomen comme¬
moraretur incum: et lege̾tur. ita ut
contradiceretur uerbu icis. quȩ

Expanded text:
lescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commmoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis qu
Abbreviated transcription (Latin):
te solo potest esfici. ne fragilitace
ccrꝑis possis offendi. Uerum hec ꝓ
nr̃o modulo non ꝓterum ipsarũ
magnitudine dicta sufficiant.
quando et ampliꝰ quã expetebam̃
ediximus et alma lumina ueraci¬
um litterarũ breuit talia cauteq
docuerunt. Illi enĩ potuerunt de
his in offense dicere: qui purificati
diuino munere ꝓbabili se merue¬
runt conuersacione tractare.Ex¬

Expanded text:
te solo potest effici, ne fragilitate te solo potest effici, ne fragilitate corporis possit offendi. Verum haec pro nostro modulo, non pro rerum ipsarum magnitudine dicta sufficiant: quando et amplius quam expetebamur ediximus, et alma lumina veracium litterarum breviter talia cauteque docuerunt. Illi enim potuerunt de his inoffense dicere, qui purificati divino munere, probabili se meruerunt conversatione tractare.
Abbreviated transcription (Latin):
absoluti. Quaꝓpter contra peccata
nr̃a miscdie tue mnunim̃ insurgat
que nominis sui cestimonio miseris
datur. ut trine remunerationis con
triuitacẽ. secimus qr iubes. pulsamꝰ
qt precipis: et sine fine conferre maiꝰ
quã semꝑ cõmoneas ut rogeris. O al¬
ticudo pietatis. oclemencie incomp̃¬
hensa ꝓfundicas. cumuemo possit
aliquid acciꝑe si resistis. urm te p̃cib
nr̃is pati posse testaris. Merito quã¬
do aiudice pecimus. ut adpenale
iudiciũ non uocemur: et ꝑlegis la¬
toris gr̃am sꝑamus eripi. ne possimꝰ
tecreatura oꝑis tui bonicate cõlaudat.
debemiꝰ tͥ qd̾ existimꝰ: obligam̾etiã. qd̃
cotidiano munẽ cõtinemͣ Gaudemꝰ⁊
ñ irrice postulamꝰ. Temꝑa bone arti¬
fex organũ. corꝑis nr̃i ut armonie
mentis. possit aptari. Nec sic robore¬
tur ut suꝑbiat: nec sic languescat
ut deficiat. Tunosti que uere mode¬
rata sitit. uasa tua sic reple ꝓsꝑis:
ut capacitas non prebeatur aduer¬
sis. dñetur ratio seririat caro qm̃ a

Expanded text:
absoluti. Quapropter contra peccata nostra misericordiae tuae munimen insurgat, quae nominis sui testimonio miseris datur; ut trina remunerati  Jur., Trinitatem. Petimus, quia jubes; pulsamus, quia praecipis; et sine fine conferre mavis, qui semper commones, ut rogeris. O altitudo pietatis! o clementiae incomprehensa profunditas! Cum nemo possit aliquid accipere, si resistis, vim te precibus nostris pati posse testaris; merito, quando a judice petimus ut ad poenale judicium non vocemur, et per legislatoris gratiam speramus eripi, ne possimuste creatura operis tui bonitate collaudat. Debemus tibi quod existimus: obligamur etiam, quod quotidiano munere continemur. Gaudemus et non irrite postulamus. Tempera, bone artifex, organum corporis nostri, ut harmoniae mentis possit aptari; nec sic roboretur, ut superbiat; nec sic languescat, ut deficiat. Tu nosti quae vere moderata sunt. Vasa tua sic reple prosperis, ut capacitas non praebeatur adversis. Dominetur ratio, serviat caro: quoniam a
Abbreviated transcription (Latin):
cogente: s simul sciente quid de illo
ipse faceret iuste. Nunc uero postea.¬
quam est illa magna peccati merito
amissa libertas: etiam maioribus donis
adiuuanda remansit infirmitas. ẜla¬
cuit enim deo quo maxime humane
suꝑbiam presũptionis extingueret:
ut non głetur omĩs caro coram ipso. id ẽ
omnis homo. UInde autem non głettur
caro coram ipso. nisi de meritis sius :
non restat lib̾andis: nisi gr̃a lib̾antis.
Ita gͦ non głatur omĩs caro coram ipso.
Non enim głantur intusti: qui non
habent unde. nec iusti. quia exipso
habent: unde nec. habent głam suam
nsi ipsum: cui dicunt. gloria mea
et exaltans caput meum. Ac ꝑ hoc ad
omẽm hominem ꝑtinet quod scrip¬
tum ẽ: ut non głetur om̃is caro co¬
ram ipso. Ad iustos autẽ illud: qui
gloriatur in dño głetur. hoc enim
apłs aꝑtissime ostendit : qui cum di¬
xisset ut non głetur omnis caro corã
ipso: ne putarent sancti sine gła se

Expanded text:
cogente: sed simul sciente quid de illo cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? qnon restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et facere. Ipse gͥ eos facit ꝑseuera¬
re inbono: qui facit bonos. qui au¬
tem cadunt et ꝑeunt: in p̃destina¬
torum numero non fuerunt. Quã¬
uis gͦ de omĩb regeratis et pie uiuẽ¬
tibus loqueretur apłs dicens. tu
quis es qui iudices alienum seruũ.
suo dño stat aut cadit: continuo
tamen respexit ad p̃destinatos: et
ait. Stabit autem. & ne hoc sibi ar¬
statuere eum Ipse itaq dat ꝑseue¬
rantiam. qui statuere potest eos qͥ
stant. ut ꝑseuerantissime stent: uł
restituere qui ceciderunt. Dñs enim
erigit elisos. Ut ergo non acciꝑet hoc
donum dei icdest in bono ꝑseueranci¬
am pͥmus homo. s ꝑseuerare ut non
ꝑseuerare. in eius relinqueretur arbi¬
trio: tales utres habebat eius uolun¬
tas quȩ sine ullo fuerat instituta.
tati et bene uiuendi facilitati. ꝑseue¬
randi cõmitteretur arbitrium: dõ
quidem presciente quid eẽt facturꝰ
iniuste.presciente tamen non ad hoc

Expanded text:
est et facere. Ipse igitur eos facit perseveraest et facere. Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui facit bonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus regeneratis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens, Tu quis es qui judices alienum servum? suo domine stat aut cadit; continuo tamen respexit ad praedestinatos, et ait, Stabit autem: et ne hoc sibi aruit, statuere eum . Ipse itaque dat perseverantiam, qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt: Dominus enim erigit elisos . 37. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare vel non perseverare in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta tati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fidem quȩ ꝑdilectionem oꝑatur. de¬
serere usq ad mortem. Huic peccato
ultra non seruiunt. non prima. con
tes liberum arbitrium. quoseruiãt
deo. non quo captiuentur a diabolo.
Liberati aut̃ a peccato. serui facci sũt
iusticiȩ: inqua stabunt usq ufinẽ:
donante sibi ꝑseuerantiam. illo qui¬
eos presciuit: et p̃destinauit. et scđm
ꝓpositum uocauit. et iustificauit. et
etiam futura iam fecit: cui ꝓmuten¬
ti credidit abraham: et deputatum
est ei ad iusticiam. Dedit enim głam
deo: plenissime credens sicut scrip¬
cum est. quia quȩ promisic. potens
est et facere. Ipse ergo eos bonos facit:
ut bona faciant. N eq enim eos pro¬
pterea ꝓmisit abrahe: quia presci¬
uit aseipsis bonos futuros. Nam
si ita est: non suum s eorum ẽ qđ
ꝓmisit. Non aut̃ sic credidit abra¬
ham: s non ẽ. infirmatus infide.
dans głam deo: et plenissime cre¬
dens. quia quȩ promisit potens

Expanded text:
fidem quae per dilectionem operatur, defidem quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. Huic peccato ultra non serviunt, non prima condites liberum arbitrium quo serviant Deo, non quo captiventur a diabolo. Liberati enim a peccato servi facti sunt justitiae , in qua stabunt usque in finem, donante sibi eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit et iustificauit et etiam futura jam fecit. Cui promittenti « credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam; dedit « enim » gloriam Deo plenissime credens, » sicut scriptum est, « quia quae promisit potens est et facere . » Ipse ergo bonos illos facit, ut bona faciant. Neque enim eos propterea promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsos futuros bonos. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit; non autem sic « credidit Abraham, sed non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, plenissime credens quia quae promisit, potens
Abbreviated transcription (Latin):
erat relicturus: isti futura quȩ acceptu
ri fuerant non uident. Vnde hoc nisi
donante illo a quo miscdiam consecil¬
ti sunt. ut fideles eẽnt : a quo accepe¬
runt sp̃m non cimoris. quo ꝑsequen¬
tibus cederent: s. iurtutis. et caritatis oe
continentię. quo cuncta minantia. cũc¬
ta inuitantia cuncta cruciantia. supe¬
rarent: Iui gͦ sine peccato ullo data ẽ.
cum qua conditus est. uoluntas libera:
et eam fecit seriure peccato: horum uͦ
cum fuisset uoluntas serua peccati.
liberata ẽ ꝑ eum qui dixit. si uos filuᷤ
lib̾auerit tunc uere liberi eritis: et
accipiunt tantam ꝑistam gr̃am lib̾¬
tatem ut quamuis hic diũ uiuant.
pugnent contra concupiscentias pec
catorum: eisq nonnulla surrepant.
ꝓpter que dicant cotidie. dimitte no¬
bis debita nr̃a: non tamen. ultra ser¬
uiant peccato quod ẽ. admortem: de
sum ẽ. possunt multa et diuersa sen¬
tiri: ego autem dico id eẽ peccatum.

Expanded text:
erat reerat reri fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupisccatorum, eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant quotidie, Dimitte nobis debita nostra ; non tamen ultra serviant peccato quod est ad mortem, de sum est possunt multa et diversa sentiri: ego autem dico id esse peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tus eorum maneat. quis audeat de
non manebit: quis audeat dicere
forsitan non manebit: Sine peniten¬
tia enim sunt. dona et uocatio dei. S
uocatio eorum qui scđm ꝓpositum.
uocatisunt. Prohis gͥ interpellante
xp̃o ne deficiat fides eorum: sine du¬
bio non deficiet usq infinem᷑ ac ꝑ hoc
ꝑseuerabit usq infinem: nec eam nisi
manentem uite huius inuenit finis
Maior quippe lib̾tas ẽ necessaria. adũ¬
sus tot et tantas temptationes. quȩ in
paradiso non fuerunt: done ᷤᷤ ꝑseuer¬
tia munita. atq firmata. cum om̃ib
amoribus. terroribus. erroribus suis
iuncatur hic mundus. Hoc sancor
martyria docuerunt. Deniq ille et
terrente nullo. et insuꝑ contra dei t̃¬
rentis imꝑium. libero usus arbicrio.
non stecit intanta. felicitate. in can¬
ca. non peccandi facilitate: isti autẽ
non dico terrente mundo s seuiente
ne starent. steterunt infide: cum
uideret ille bona presentia. quȩ fu¬

Expanded text:
tus eorum maneat, quis audeat dicere, tus eorum maneat, quis audeat dicere, Non manebit? quis audeat dicere, Forsitan non manebit? Sine poenitentia sunt enim dona et vocatio Dei : sed vocatio eorum qui secundum propositum vocati sunt. Pro his igitur interpellante Christo ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem: ac per hoc perseverabit usque in finem, nec eam nisi manentem vitae hujus inveniet finis. 35. Major quippe libertas est necessaria adversus tot et tantas tentationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseverantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis vincatur hic mundus: hoc sanctorum martyria docuerunt. Denique ille et terrente nullo, et insuper contra Dei terrentis imperium libero usus arbitrio, non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate: isti autem, non dico terrente mundo, sed saeviente ne starent, steterunt in fide; cum videret ille bona praesentia quae fu
Abbreviated transcription (Latin):
et si cdata fuerit homini beatitudo. cõ¬
tinuo fit beatus: et si data numqͣm
fuerit. numꝗͣ erit. Alimenta uͦ non
consequent̃ faciunt ut homo uiat:
s tamen sine illis non potest uiuere.
Primo itaq homini qui in eobono
quo factus fuerat rectus. acceperat
posse non peccare. posse non mori.
posse ipsum bonum non deserere.
cdatum est adiutorium ꝑseueran¬
destinatis. non tale adiutorium
ꝑseuerantiȩ datur: s taleut eis
ꝑseuerantia ipsa donetur. Non
solum enum ut sine isto dono ꝑseueran¬
ces ẽẽ non possint: uerum etiam ut ꝑ
hoc donum non nisi ꝑseuerantes
sint. Non solum enim dixit. sine me
nich potestis facere: uerum etiam dix
non uos me elegistis. s ego elegi uos. et
posui uos ut eatis et fructum affera¬
tis. et fructus ur̃ maneat. Quibus ue
bis non solum eis iusticiam: uerum
etiam in illa ꝑseuerantiam se dedisse
monstrauit. Xp̃o enim sic ei̾s ponen¬
te ut eant. et fructum afferant. etfuc¬

Expanded text:
et si data fuerit homini beatitudo, conet si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseueraniam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus ueis non solum justitiam, verum etiam in illa perseverantiam se dedisse monstravit. Christo enim sic eos ponente ut eant, et fructum afferant, et fruc
Abbreviated transcription (Latin):
erat. posse non peccare: nouissima
erit multo maior non posse peccare.
Prima unmortalitas erat posse ñ
mori: nouissima erit multo maior
non posse mori. Prima erat ꝑseue¬
rantiȩ ꝓocestas. bomun posse non
deserere: nouissima erit ꝑseuerantie
felicitas. bonum non posse deserere.
Nunquid quia sunt bona nouissima
potiora atq meliora:. ideo fuerunt
illa pͥma uł nulla uł parua: Itemq
ipsa aduitoria. distinguenda sunt.
aliud est adiutorium sine quo aliqͥd
non fit : et aliud est adiutorium quo
aliquid fit. Nam sine alimentis non
possumus iuiuere: nec tamen cum
affuerint alimenta. eis fit ut iuuat
qui mori uoluerit. Ergo adutorium
alimentorum est. sine quonon fit: ñ
quofit ut uiuamus. At uͦbeatitudo
quam non habet homo: cum data
fuerit. continuo fit beatus. Adiutori¬
um est enim non solum sine quonon
fit: uerum etiam quofit propt̾ quod
datur. Quaꝓpter hoc aduitorium. et
quo fit est. et sine quo non fit: quia

Expanded text:
erat, posse non peccare; nouissima erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
am si uellet: quod ut nollet de lib̾o
descendit arbitrio: quod cunc ita li¬
berum erat: ut bene uelle posset et
male. Quid aut̃ erit lib̾ius libero ar¬
bittio. quando non poterit seruire
peccato: quȩ futura et homini sicut
facta est et angłis sanctis merces me¬
riti: Nunc autem ꝑpeccatum ꝑdito
bono merito:mnhis qui liberantur fac¬
tum est donum gr̃ȩ. quȩ merces me¬
quid inter se differant. diligenter et
uigilant intuendum ẽ: posse non pe¬
ccare. et non posse peccare: posse non
mori. et non posse mori: bonum pos¬
se non deserere. bonum non posse
deserere. Potuit enim non peccare pͥ¬
mus homo. potuit non mori. potu¬
it bonum non desererer nunquid
dicturi sumus non potuit peccare.
qui tale habebat lib̾m arbitrium.
aut non potuit mori eui dictum ẽ
si peccaueris morte morieris: aut
non potuit bonum descrere. cum hoc
peccando deseruerit. et ideo mortu¬
uissit : Prima gͦ lib̾tas uoluntatis

Expanded text:
 si vellet: quod ut nollet, de libero  si vellet: quod ut nollet, de libero descendit arbitrio; quod tunc ita liberum erat, ut et bene velle posset et male. Quid erit autem liberius libero arbitrio, quando non poterit servire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, merces meriti? Nunc autem per peccatum perdito bono merito, in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces mequid inter se differant, diluigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse mori, bonum posse non deserere, bonum non posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. numquid dicturi sumus: "non potuit peccare" qui tale habebat liberum arbitrium? aut: "non potuit mori" cui dictum est: si peccaueris, morte morieris? aut: "non potuit bonum deserere", cum hoc peccando deseruerit et ideo mortuus sit? prima ergo libertas uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
sine diuino adiutorio non posset ma¬
nere si uellet: non utiq sua culpa. ceci¬
dissent. Adiutorium quippe defuisset.
sine quo manere. non possent: nunc au¬
tem quibus deest tale adiutorium iã
pena peccati est. Quibus autem dat᷑.
scd̃m. grãm datur. non scđm debitũ.
Q canto amplius datur ꝑiħm xp̃m
ut non solum assit sine quo ꝑmane¬
re non possumus etiam siuelunus:
uerum etiam cantum actale sit ut
uelimus. E it quippe in nobis ꝑhanc
deni gr̃am in bono recipiendo. et ꝑseue¬
ranter tenendo non solum posse quod
nolumus. uerum etiam uelle quos
possumus. quod non fuit in homi¬
ne primo. Unum enim horum in
illo fiuit: alecrum non fuic. Namq
ut reciꝑet bonum gr̃anon egebat.
quia nondum ꝑdiderat: ut autem
in eo ꝑmaneret. egebat adiutorio gr̃e.
sine quo id om̃ino non posset: et ac¬
ceperat posse si uellet: s non habuit
uelle quod posset. Nam si habuisset:
ꝑseuerasset. Posset enim ꝑseuerare eti¬

Expanded text:
sine divino adjutorio posset masine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non secundum debitum; et tanto amplius datur per Jesum ut non solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare
Abbreviated transcription (Latin):
illa uł apprehendere bonum. ul ꝑmi¬
nere inbono si uelit: nisi etiam efsi¬
ciatur ut uelit. Tunc gͦ dederat h¬
mini deus bonam uoluntatem
illa. quippe eum fecerat: qͥ fecers
rectum. Dederat adiutorium: sine qͦ
mea non posset ꝑmanere si uellet. Ut
autem uellet: in eius libero relinquit
arbitrio. Posset gͦ ꝑmanere si uellet:
quia non deerat adiutorium ꝑ quod
posset: et sine quo non posset perse¬
ueranter bonum teuere. quod uellet.
S quia noluit ꝑmanere. profecto eiꝰ¬
ẽ culpa: cuius meritum ẽet si ꝑma¬
nere uoluisset: sicut fecerunt sancti
angłi. qui cadentibus aliis ꝑ liberum
arbitrium. ꝑ idem lib̾m arbitrium
stecerunt ip̃si: et huius mansionis
debitam mercedem reciꝑe meruer̃t.
tantam scilicet beatitudinis pleni¬
tudinem. qua eis certissimũ sit sem¬
ꝑ ẽẽ in illa mansuros. Si autẽ hoc
adiutorium. uł angło uł homini
cum pͥmum facci sunt defuisset:
quoniam talis natura facta erat ut

Expanded text:
illa vel apprehendere bonum, vel permailla vel apprehendere bonum, vel permanere in bono si velit, nisi etiam efficiatur ut velit. 32. Tunc ergo dederat homini Deus bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat qui fecerat rectum: dederat adjutorium, sine quo in ea non posset permanere si vellet; ut autem vellet, in ejus libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si vellet: quia non deerat adjutorium per quod posset, et sine quo non posset perseveranter bonum tenere quod vellet. Sed quia noluit permanere, profecto ejus culpa est, cujus meritum fuisset, si permanere voluisset: sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibus aliis per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium steterunt ipsi, et hujus permansionis debitam mercedem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinem, qua eis certissimum sit semper se in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel angelo vel homini, cum primum facti sunt, defuisset; quoniam non talis natura facta erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
berum arbitrium ad malum sufsi
ad bonum aut̃ parum est. nisi as¬
uetur ab omipotenti bono. Quodi
iutorium si homo ille ꝑlibertun i
deseruisset arbitrium. semꝑ bonus
ẽẽt: s deseruit et desertus est. Tale
quippe erat adiutorium quod dese¬
ret cum uellet. et in quo ꝑmaneret
si uellet: non quo fieret ut uelle.
hec ẽ. pͥma gr̃a quȩ daca ẽ. primo
adam: s hac potentior ẽ in scd̾oau
Prima ẽ enimi qua fit iit habeat
mo quod uelit. Scd̾a gͦ plus pota
qua etiam fit ut uelit: et tantum
uelit. tantoq ardore diligat. ut ca¬
nis uoluptatem contraria. concu¬
piscentem uoluntate sp̃c iunca
Nec illa quidem partia. erat. qui
demonstrata est etiam potentud
beri arbitrii: quoniam sic aduuia¬
batur. ut sine hoc adiutorio inbo¬
no non maneret: s hoc adtutorium
si uellet desereret. hec autem tanto
maior est.ut parcim sit homini ꝑ
illam reꝑare ꝑditam libertatem:
parum Sit deniq non posse sine

Expanded text:
liberum arbitrium ad malum sufficit, liberum arbitrium ad malum sufficit, ad bonum autem parum est, nisi adjuvetur ab omnipotenti bono. Quod adjutorium si homo ille per liberum non deseruisset arbitrium, semper esset bonus: sed deseruit, et desertus est. Tale quippe erat adjutoriumreret cum vellet, et in quo permaneret si vellet, non quo fieret ut vellet. Haec est prima gratia, quae data est primo Adam: sed haec potentior est in secundo Adam. Prima est, qua fit ut habeatm si velit: secunda ergo plus potest, qua etiam fit ut velit, et tantum velit, tantoque ardore diligat, ut carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat, qua demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non maneret, sed hoc adjutorium si vellet desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam libertatem, parum sit denique non posse sine
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ꝑsone. hominem deo. carnẽ
uerbo. Istam natiuitatem bona o¬
pera secuta sunt: non bona opera
meruerunt. Neq enim metuendũ
erat ne isto ineffabili modo. in uni¬
tatem ꝑsone uerbo dei natura hu¬
mana suscepta. ꝑ liberum uolun¬
tatis peccaret arbitrium: cum ip¬
sa susceptio talis eẽt. ut natura ho¬
minis ad eo ita suscepta. nullum
in se motum male uoluntatis ad¬
mitteret. ꝑ hunc mediatorem ds̃
ostendit eos quos eius sanguine
redemit. facere se ex malis dein¬
ceps in et̃num bonos: quem sic
suscepit. ut nunqͣm ẽẽt malus.
ne exmalo factus. semꝑ ẽẽt bonꝰ.
Istam gr̃im non habuit homo
primus. qua numꝗͣ uellet ẽẽ malus.
s sane habuit. in qua si ꝑmanere ue¬
let nunquam malus eet: et sine qui
etiam cum libero arbitrio bonus esse
non posset: s eam tamen ꝑliberum
arbitrium deserere posset. Hec ipsui
deus ẽẽ uoluit sine sua gr̃a. quem
reliquit in eius libero arbicrio: qm̃i

Expanded text:
tate personae hominem Deo, carnem tate personae hominem Deo, carnem Verbo. Istam nativitatem bona opera secuta sunt, non bona opera meruerunt. Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepta, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc Mediatorem Deus ostendit eos, quos ejus sanguine redemit, facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem sic suscepit, ut nunquam esset malus, nec ex malo factus semper esset bonus. 31. Istam gratiam non habuit homo primus, qua nunquam vellet esse malus: sed sane habuit, in qua si permanere vellet, nunquam malus esset, et sine qua etiam cum libero arbitrio bonus esse non posset, sed eam tamen per liberum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit sine sua gratia, quam reliquit in ejus libero arbitrio. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
lariter mirabili. uł mirabiliter sin¬
gulari: ut nullis iusticie sue me¬
ritis. precedentibus filius dei sic
eẽt ab inicio quo ẽẽ homo cepiss.
ut ipse et uerbum quod sine mni¬
tio est. una ꝑsona uniretur. Ne¬
q enim quisqͣm. tanta. rei huiuᷤᷤ
et fidei cecus est ignorantia. ut
audeat dicere: quamis de sp̃u sc̃o &
uirgine maria filium hominis natũ.
ꝑ liberum arbitrium bene uiuendo.
et sine peccato bona oꝑa faciendo. me¬
ruisse ut eẽt dei filius: resistente euã¬
głio atq dicente. Uerbum caro fac̾tũ
est. Nam ubi hoc factum est nisi in
utero uirginali. unde fuit initium
hominis xp̃i: Itemq uirgine requi¬
rente quomodo fieret quod ei ꝑan¬
gelum nunciabatur: angłs respon
quod nascetur exte sc̃m. uocabitur
filius dei. Propt̾ea inquit: non ꝓpt̃
ea quȩ nondum nati utiq nulla
tibi: quod nascetur exte sanc̾tum.
uocabitur filius dei. Ista natiuitas
ꝓfecto gratuita: conũmxit in uni¬

Expanded text:
lariter mirabili vel mirabiliter sinlariter mirabili vel mirabiliter singulari, ut nulli justitiae suae praecedentibus meritis Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resistente Evangelio atque dicente, Verbum caro factum est . Nam ubi hoc factum est, nisi in utero virginali, unde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgine requirente, quomodo fieret quod ei per angelum nuntiabatur, angelus respoquod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei . Propterea, inquit: non propter opera, quae nondum nati utique nullaimi obumbrabit tibi, quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Ista nativitas profecto gratuita conjunxit in uni
Abbreviated transcription (Latin):
eis caro concupiscit aduersus sp̃m. et
camine laborantes ac periclitances.
dari sibi pugnandi uincendiq uir¬
tutem ꝑ xp̃i gr̃am poscunt. Ille ue¬
ro nulla tali rixa ase ipso aduersus
se ipsum temptatus atq turbatus:
in illo beatitudinis loco. sua secũ
pace fruebatur. Proide et sinon
interim lectiore. nunc ueruntam
potentiore gr̃a indigent isti. Et
quȩ potentior quam dei unige¬
nitus filius. equalis patri et eoet̃¬
nus ꝓ eis homo factus. et sine suo
abhominibus peccatoribus cruci
fixus : quamiuis qui die tercio
resurrexit numqͣm moriturus
ulterius: ꝑtulit tamen ꝓ morcali¬
bus mortem. qui mortuis presti¬
tit uitam: ut redempti sangiu¬
ne eius. tanto ac tali pignore accep¬
to dicerent. Si deusꝓnobis. quis
contra nos: Qui ꝓprio filio non
peꝑcit: s ꝓ nobis om̃ibus cradidit
eum. Quomodo non et cum illo
omnia nobis donauit : Deus gͦ
naturam nrãm id est animam
rationalem. carnemq hominis
xp̃e suscepit: susceptione singu¬

Expanded text:
eis caro concupiscit adversus spiritum,tamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille vero nulla tali rixa de se ipso adversus se ipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ab hominibus peccafixus. Qui quamvis die tertio resurrexit nunquam moriturus ulterius, pertulit tamen pro mortalibus mortem: qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: « Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Deus ergo naturam nostram, id est animam rationalem carnemque hominis Christi suscepit, susceptione singu
Abbreviated transcription (Latin):
eius: et dati sunt xp̃o filio eius: ut
non pereant sed habeant uitam eter¬
nam. deniq ipse saluacor si manseri¬
tis inquit in uerbo meo: uere discipł
mei estis. Hunquid in his computan¬
dus est iudas: qui non mansit ui
uerbo eius: Nunquio in his compisd¬
di sunt illi de quib euangelium
loquitur. ubi dñs cum cominen¬

Expanded text:
ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, ut ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, ut non pereant, sed habeant vitam aeternam. 22. Denique ipse Salvator, Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis . Numquid in his computandus est Judas, qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus Evangelium sic loquitur, ubi D
Abbreviated transcription (Latin):
catorum: ex electorum aut̃ paucitate
non fuerunt. Non igitur filiis suis
predestinatis. deus ꝑseuerantiam nõ
cledit. Haberent enim eam. si in eo fili¬
orum numero ẽẽnt. Et quid haberer
quod non accepissent: secundum
postolicam ueramq sententiam: di
ꝑ hoc tales filii filio. xp̃o daci ẽent.
quemadinodum dicit ipse ad patri
ut omne quoo dectisti michi. non pe¬
reat sed habeat uitam eternam. hii
ergo xp̃o intelliguntur dati: qui or¬
dinati sunt in uitam eternam. Ipsi
sunt illi predestinati et secundum
proposicum uocati: quorum nullus
perit. Ac ꝑ hoc nullus eorum ex bone
inmalum mutatus funt hanc uitã
quoniam sic est ordinacus et ideo
datus. ut non pereat sed habeat uitõ
eternam. Et rursus quos dicimus
inimicos eius uel paruulos filios u¬
micorum eius. quoscumq eorum
sic regeneraturus est ut in ea fice
que ꝑdilectionẽ operatur hanco
tam funiant.iam et antequam hos
fiat in illa predestinatione filii sus¬

Expanded text:
catorum; ex electorum autem paucitate catorum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit; haberent enim eam si in eo filiorum numero essent: et quid haberent, quod non accepissent, secundum apostolicam veramque sententiam ? Ac per hoc tales filii Filio Christo dati essent, quemadmodum ipse dicit ad Patrem, Ut omne quod dedisti mihi, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa praedestinatione sunt filii
Abbreviated transcription (Latin):
erunt.ex nobis exierunt sed non e¬
rant ex nobis: et addunt quod si
fuissent ex nobis ꝑmansissent utiq
nobiscum. quid aliud dicunt nisi
non erant filii. etiam. quando erart
in professione nomine filiorum: ñ
quia iusticiam simulauerunt. sed
quia in ea non ꝑmanserunt: Neq
enu ait nam si fuissent ex nobis
ueram non fictam iusticiam tenu¬
issent. utiq nobiscum: sed si fuissert
inquit ex nobis ꝑmansissent utiq
nobiscum. In bono illos uolebat pro¬
culdubio ꝑmanere. Erant itaq in
bono sed quia in eo non ꝑmanserunt
idest nonusq in finem ꝑseuerauert̃.
non erant inquit ex nobis et quan¬
do erant nobiscum: Hoc est non erait
et numero filiorum et quando e¬
rant in fide filiorum: quoniam qͥ
uere filii sunt presciti et predesti¬
nati sunt conformes umaginis filii
sui et secundum propositum uoca¬
ti sunt ut electi ẽent. Non enu perit fi¬
lius promissionis: sed filius ꝑdicionis
fuerunt ergo isti ex multitudine uo¬

Expanded text:
erunt, Ex nobis exierunt, sed non eerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiam quando erant in professione et nomine filiorum? non quia justitiam simulaverunt; sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait, Nam si fuissent ex nobis, veram, non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum: sed, si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non erant, inquit, ex nobis, et quando erant noex numero filiorum, et quando erant in fide filiorum, quoniam qui vere filii sunt praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis filii ejus, et secundum propositum vocati sunt, ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine vo
Abbreviated transcription (Latin):
pro gente: nec tantum pro gence
sed etiam ut filios dei dispersos
congregaret in unum: quod utiq
credendo futuri erant ꝑ euangłii
predicationem: et camen antequã
ẽẽt saccum iam filii cdei erant in
memoriali patris sui. inconcussa
stabilicate conscripti. Et sunt rur¬
sus quidam qui filii dei propter
susceptam uel temporaliter gr̃am
cdicuntur a nobis: nec sunt tamen deo:
de quib ait idem iołis. ex nobis exier̃t
sed non erant ex nobis: quia si fuissent
ex nobis: ꝑmansissent utiq nobiscũ
Non ait ex nobis erant. seo quia non
manserunt nobiscum iam non sunt
ex nobis: uerum ait ex nobis exieruit
sed non erant ex nobis: hoc est et qͣn¬
douidebantur innobis. non erant
ex nobis. Et tanquam ei dicerecur
unde id ostendis: quod si fuissent in¬
quit ex nobis. ꝑmansissent utiq no¬
biscum. filiorum dei uex est: ioħs
loquitur in filiis dei loco precipuo
constitutus. Cum ergo filii dei dicuit
de his qui ꝑseuerantiam non habu¬

Expanded text:
pro gente, nec tantum pro gente, pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt tamen Deo: de quibus ait idem Joannes, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum, jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; hoc est, Et quando videbantur in nobis, non erant ex nobis. Et tanquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habu