comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si piscend. suꝑ neq graẽ remedio cu¬
piens in nouari: priscȩ c̃suetudinis
obstuculo retardatur. Sepe inter
ipsas orationes secretȩ dulcedinis.
et quasi suaue cũ deo colloquium.:
turba cogitationũ int̾ueniens aciẽ
mentis ne xp̃s uidectur int̃ cludic.
Et quid int̾ haec agendũ : ñ utique
in insimis exterius qua turbae tu¬
multuantur remanendũ. sed tee¬
tũ domus in qua xp̃s docet ascen¬
dendũ: idest sacrae scripturae sub¬
limitas est apetenda. lexq dnicũ
psalmista die noctuq medicanda
nquo eni corrigit iunior uiã suam:
incustodiendo inquid ser mones
tuos. Et suͥ miser̃ illum
lecto in mediũ ante ihm. Pate¬
facto aecto aeger ante ihm̃ submi¬
ticur: quia reseratis scripturarũ
mis eriis. ad nocitiã xpĩ ꝑ uenitͥ.
hoce t adeiꝰ humilicatem sideipi¬
orute descendicur. Et bene domus
ihã tegulis tecta describitur: quia
sub contemptibili litterarũ uelami
ne dsit qui reseret doctor.

Expanded text:
sipiscens, supernaeque gratiae remedio cusipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur, saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos. Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor,
Abbreviated transcription (Latin):
IBI DÑS SEDETIS DOCUE¬
ric quando scribis et pha¬
riscis c̃ sedentibus parcili¬
ticũ curciuit. lucas breui¬
andi grã preteriit: sed macheus
et marcus quinarrant questionẽ
fticer e uidentur. quoniam quidẽ
matheus inciuitate sua: mareꝰ
incapharnaũ hoc eũ fecisse tes¬
ttitur. Quae difficilius soluere¬
tur : simatheus aetiã nazaret h
nominaret. N unc uero uel ipsa
galilea in qua ercit na ⁊areth intel¬
legenda est dicta ciuitas xp̃i. ad
distinctionẽ uidelicet regionis
trtins marinae ge rossenorũ.: dequa
trans fretando sicut macheus scri¬
bic uenerat galileã. Uelcerte
ipsa capharnaũ ciuitas xpĩ est
dicta: qm̃ ñ nascendo seduirtu¬
tibus in lustrando. suã ipse fecerat:
Ececce uiri portantes in lecto homi

Expanded text:
inus sedens docuerit, quando Scribis et Pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi causa praeterit; sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur, quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testatur . Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea, in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerazenorum: de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lectulo h
Abbreviated transcription (Latin):
deret. Ecce incęlestib elestorum ciuium
leticia agitur : uicissim dese om̃s in suo
conuentũ gnrtulant᷑: & trm̃ nos abamo¬
re a et̃ nittitis tepidi. Nullo desiderio
ardemꝰ. inter esse tantȩ sollempnittiti
non querimꝰ. priuam᷑ gcudus et letisũ¬
mus. Accendamꝰ ergo animũ fr̃s: re¬
calescat fides in id qđ credidit. in ar¬
descant ad suꝑna desideria mũr. et sie
amare ire est. Ab int̃ne sollempnitatis gau¬
dio Nulla nos aduersitts reuocet: quia et si
quis cd locum ꝓpositum ire desiderait: eius
desi derium quelibet uiae asperittis nonim¬
muttit. Nulla nos ꝓsperitts blandiens se¬
ducct: quici stultus uiator. ẽ. qui initinere
amoena prirtt piciens obliuiscit᷑ quo
tendebat. toto ergo desiderio ad suꝑnam
patriam animꝰ anhelet. Nil in hocmun¬
do cippetat quõ consttit quia cicius relin¬
quat: ut si cuelestis pastoris uerircit̃oues
sumus. quia inuie delestacione non fi¬

Expanded text:
deret. Ecce in coelestibus electorum civium deret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam patriam animus anhelet, nil in hoc mundo appetat, quod constat quia citius relinquat, ut si coelestis Pastoris veraciter oves sumus, quia in viae delectatione non fi
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitts aperegrinationis huiustristi
labore redeuntium:. ibi ꝓuidi ꝓphettrum¬
chori. ibi iudex apłorum numerus. ibii¬
numenrbiliũ mastyrum uictor exercitus.
tanto illicletior. quanto hicdurius af¬
flictus. Ibi confessorũ constancia p̃musui
ꝑceptione consolata. Ibi fideles uiri quos
auiri licatis sue robore uolupitis scłiemol¬
liri non potuit: Ibi scẽ mulieres quecũ sło
& sexum uicerunt. Ibi pueri qui hic annos
suos morib trinscenderunt. Ibi senes quos
hic ȩtts debiles reddidit: & uistus operis
cua in quib cum tantorũ ciuium sollẽ¬
pnittite gcuidecimꝰ. Ipsa nos letancium
festiuitts inuit&. Ceste sicubi populus
nundinas celebrirret: si ad alicuius ec¬
clesiȩ dedicationem denunciata sollempni¬
tate concurreret festinaremꝰ om̃s simul
inueniri. int̾ esse unusquisq satageret.
grauise dampno afflictum crederet.
si sollempnittitẽ cõmuni leticiȩ non ui¬

Expanded text:
solemnitas a peregrinationis hujus tristi solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetchori, ibi iudex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus. Ibi confessorum constantia, pręmii sui perceptione consolata. Ibi fideles viri, quos a virilitatis suę robore voluptas sęculi emollire non potuit. Ibi sanctae midieres, quae cum saeculo et sexum vicerunt. Ibi pueri, qui hic annos suos moribus transcenhic et aetas debiles reddidit, et virtus operis cua, in quibus cum tantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non vi
Abbreviated transcription (Latin):
to ouib rursus ct. Oues meȩ uocẽmeti
audiunt: & ego cognosco etis et secunt᷑ me.
& ego uitt̃ et̃ nam do eis. Dequib et pau¬
lo superius dicit. Perme siquis introie¬
rit sal utibit᷑. & ingrediet᷑ et egrediet᷑.
& pascuci inueniet: Ingrediet᷑ quippe
ad fidem. egrediet᷑ uero a fide ad speciẽ.
a credulittite ad contẽplationẽ. Pascua
autẽ inueniet: in aet̃na refestione.
Oues ergo eiꝰ pascuci inuenient: quiaquis¬
quis illũ corde simplici sequitur et̾ nae
uiridictitis pabulo nutritur. Quȩ autẽ
sunt isttrũ ouium pascua. Nisi int̃nagau¬
dici sempit̃ne uirentis panidisi : Pascua
namq electorũ sunt uultus p̃sens dĩ. quidũ
sine defestu conspicit᷑: sine fine menscibo sa
ciat᷑ Inistis pascuis deaet̃nittitis scicietate
Laettiti sunt: quicumq laqueos uoluptuose
tẽ poralicatis eucser̃ . Ibi hẏmnidici angło
chori. ibi societas suꝑnorũ ciuiũ: ibi dulcis

Expanded text:
to ovibus rursum dicit: Oves meae vocem meam to ovibus rursum dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . De quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem, pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓouib meis. Ac si aꝑte dicat. In hoc
constait quia et cognosco patrẽ. et cog¬
noscor apatre : quia animã meam̃
pono ꝓouib meis Id. ẽ. eti caritate
qua ꝓouibus morior: quantũ patrẽ
diligtm ostendo. Qui a uero non solũ
iudecĩ sed etiã gentilictitẽ redimere
uenerat: adiungit dicens Et alias
oues habeo que nons ex hoc ouili: &
illas oportet me ad ducere.: et uocem
meã audient. Et fiet unum ouile: &
uNꝰ pastor. Redemptionẽ nr̃rm qui
exgentili populo uenimꝰ dñsaspexe¬
rat̃ : cum se adducere et alics oues dice¬
bat. Hoc cottidie fieri fr̃s aspicitis: hoc
reconcilictis gentib factũ hodie uidetis
Qucisi ex duob gregib unũ ouile efficit.
quia iudcicũ etgentilem populũ iN
suci fide coniungit. Pculo actesttinte
quiait. Ipse .ẽ. paxnn qui fecit utrirq
unum . Dum enĩ cid aet̃ nam uittm ex
utrirq Natione simplices eligit: adoui¬
le ꝓprium oues deducit. Dequib ꝓfec¬

Expanded text:
pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, asunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Dum enim ad aeternam vitam ex utraque natione simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit. « De quibus profec
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte diceret᷑. Sttre inpericulo ouiũ
non potest : qui in eo qđ ouib prȩ est
Non oues diligit. sed lucrum t̃renum
querit. Dum enimhonorem amplestit᷑.
dũ temporalib cõmodis lettit᷑. oppo¬
nere se contru periculũ trepidat: ne
hoc qđ diligit amitttt. Sed quia re¬
demptor nr̃ culpas ficti pascoris in no¬
tuit: iterũ formã cui debeamꝰ imprimi
ostendit dicens. Ego sum pascorbonus.
Atq. subiungit. Et cõgnosco metis: etcog
Hoc. ẽ. diligo. & cognoscunt me meae
Acsi patent̃ dicat. diligentes obsecunt᷑
Qui enĩ uerittitẽ non diligit: ad huc mi¬
nime cognouit. Quia ergo audistis
uerbis dominicis etiã periculũ ur̃m.
Uidete si oues eiꝰ estis. uidete si eũ cognos¬
citis: uidete silum̃ ueritatis scitis. Sci¬
tis autẽ dico Non ꝑfidem sedꝑ amorẽ.
Scitis dicononex credulictite: sed exoꝑo¬
tione Namidem ipse qui hec loquitur.
agnosco patrem: & cinimã metĩ pono

Expanded text:
aperte diceretur: Stare in periculo ovium aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco oves meas,  diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistis,verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Jagnosco Patrem, et animam meam pono
Abbreviated transcription (Latin):
lus fideliũ insidians circuit. et mortes
animarũ querit . De quo lupo: mox
subdit᷑ Et lupuo rapit. etdisꝑgit oues
Lupus uenit et mercennarius fugit.
ristenet. cunim sollicitudinis ñ hab&.
Animȩ pereunt : et ipsȩ dec̃renis comodis
letitur. Lupusrtipit et dispgit oueo.
cum alium adluxuriã ꝑtrãhit aliũ
in auariciã accendit: alium insuꝑbiã
erigit. alium ꝑirticundiam diuidit.
hunc inuidia stimulat: illum falla¬
tia supplantat. Quasi ergo gregem
lupus dissipat: cum fidelium populum
dicibolus ꝑ tempetitiones neccit Sed con¬
tu hec mercennarius Nullo zelo accen¬
ditur: Nullo feruore dilestionis excitat᷑
Quia dũ sola exteriora cõmoda requi¬
rit: interiora gregis dampna negle¬
gent̃ patit᷑. Vnde mox adiungitur
Mercennarius autẽ fugit quia mercen¬
narius . ẽ: & non ꝑtinet ad eum deouib
Sola ergo causa . ẽ. ut mercennarius
fugiat: quia mer cennarius est. Acsi¬

Expanded text:
las fidelium insidians, circuit et mortes las fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: ris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, » cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit: alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit: hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur: quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox subjungitur: « Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. » Sola ergo causa est, ut mercenarius fugiat, quia mercen
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhis qui pastor.eẽ. uidebat᷑ etnoneruit.
reliquit oues et fugit: quiadũ sibi abeo
periculũ metuit: resistere eiꝰ iniusticiae
non p̃sumit: Eugit cuitẽ non muttndolo¬
cum: sed subtrirhendo solatiũ. Fugit:
quia iniusticiã uidit. & tticuit. Fugit:
quiꝰ sẽ subsilentio abscondit. Quib. bene
ꝑ ꝓpham dicit᷑: Non ciscendistis exciduer¬
so. neq opposuistis murũ ꝓdomo isrł.
ut staretis inp̃lio indie dñi: Ex ad uerso
quippe aiscendere. ẽ: quibus lib& pocesta¬
tib prirue agentibus rrtionis liba uoce
contrirhire : Et indie dñi ꝓdomo isrł in p̃¬
lio stamus. ac murũ opponimꝰ: si fide¬
les innocentes contrii ꝑuersorum inius¬
ticiã exiusticia et custorutite uindi¬
camꝰ. Quod quia mercennarius non
facit: cum uenientẽ lupũ uiderit fu¬
git. Sed .ẽ. aliuslupus qui sine cessati¬
one cottidie non corpora sed mentes di¬
laniat: malignus ui delicet sp̃s quicciu¬

Expanded text:
Sed is qui pastor esse videbatur, et non erat, Sed is qui pastor esse videbatur, et non erat, relinquit oves, et fugit, quia dum periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretiquippe ascendere est: quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini, pro domo Israel in praelio stamus ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui cau
Abbreviated transcription (Latin):
rius cutẽ et qui non.ẽ. pastor: cuiꝰ non sunt
oues ꝓpriȩ: uidet lupũ uenientẽ edi¬
mittit oues etfugit. Non pastor sed mer¬
cennarius uocatur: qui non ꝓamore in¬
timo oues dominicas: sed ad tẽporales
mercedes pascit: Mer cennarius quippe
est: quil ocum quidem pastoris tenet: sed
Lucrx cinimarũ nonquerit. Terrenis com¬
modis inhicit: honore p̃lationis gaud&
Temporcilib lucris pascitur: impensa sibi
ab hominib reuerentia lȩtacur Isce sut
& enim mercedes mercennarii: ut ꝓeoipso
qđ in regimine laborat. hic qđ queritir¬
uenict. et abheredittite gregis in poscerũ
alienus ex istat. Utrum̃ uero sit pastor
an mercennarius cognosci uerticit̃ non
potest: si occasio necessictitis de est: Trn¬
quillitatis enimtẽpore : plerumq ad gre¬
zis cuscodiã sicut uerus pastor: sic etiam
mercennarius stait. Sed lupus ueniens
indicat: quo quisq animo suꝑ gregis cus¬
todiam scaibat. Lupus et enim suꝑ oues
fideles quosq. atq humiles opprimit

Expanded text:
rius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. « Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales merceest qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves fideles quousque atque humiles opprimit.
Abbreviated transcription (Latin):
exlestione euan gelica
eruditionem ur̃am :
euan gelica periculum nr̃m. Ecce
enĩ his quinon exaccidentidono. sed
essenciclit̃ bonus. ẽ: dicit. Ego sum pas¬
torbonꝰ. Atq eius dembonitticis formã
quã nos imitem: adiungit dicens. Bouꝰ

Expanded text:
lectione evangelica eruditionem vestram,  periculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imite
Abbreviated transcription (Latin):
pastor animã ꝓouibus posuit: ut insa¬
crirmento nr̃o corpus suum et sanguinẽ
uesteret. & oues quas redemerrt carnis suȩ
alimento saciaret Ostensa nobis. ẽ. de
contemptu mortis uia quã sequam: appo¬
sitti forma cui imprimam. Primũ nobis . ẽ.
exteriora nur miseri cordit̃ ouibus eiꝰ impen¬
dere: postremũ uero. si necesse sit etiam
mortẽ nñrm ꝓeisdem ouib miniscrare
A primo autẽ hoc minimo ꝑuenitur: id pos¬
tremũ maius. Sed cum in cõpanibiliter
longe sit melior anima qua uiuimꝰ acer¬
rena substancia quã exterius possidemꝰ.
qui nondat ꝓouib substtinciã suc̃. quan¬
doꝑhis dciturus. ẽ. animã suci: Et sunt Non

Expanded text:
s animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uittis soluit᷑: uitti inadã amis sa
rescaurtit᷑. In hac noste ꝓthoplas¬
td̾s antiquus. peregrinꝰ reditad
panrdisi patriã: xp̃o cherubini
remouente : Ab hac enĩ Nocte domi¬
nice resurrestionis. parirdisuspat&:
Nulli claudit᷑ nisiciseipso Nulli
aperitur nisi cxp̃o Re ditergo ⁊ p̃i

Expanded text:
nostra solvitur, vita, in Adam amissa, restauratur; in hac nocte protoplastus antiquus peregrinus rediit ad paradisi patriam, Christo cherubin movente: ab hac enim nocte Dominicae resurrectionis paradisus patet, nulli clauditur, nisi a seipso; nulli aperitur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
sententia si recte accipiunt᷑ haec
uerba : itti dixit Sicut misit me
pcit̃ : et ego uiuo propt̾ patrem. Et
qui manducat me: et ipsẽ uiuet
peopter me Acsĩ diceret Vt ego ui¬
uam ꝓpt̃ patrẽ : id ẽ ad illũ tã quã
maiorem referam uitt̃ met̃ : ex inaitio
mea fecit inquame misit Ut autem
quisq uiuat ꝓpt̾me : participatio
facit qua manducat me Ego ittique
humiliatus uiuo propt̃ patrẽ: ille
erectus propt̃ me Si autẽ ita dictũ ẽ.
uiuo propt̃ patrẽ : quia ipse de illo. non
ille de ipso ẽ. sine detrimento aequali¬
tatis dictũ ẽ Nec tamen dicendo et
qui manducat me. et ipse uiuet ꝓpt̃me:
etundem nr̃cm et suã aequalitaitẽ signi¬
fictuu : sed gñm mediatoris ostendit
Hic ẽ panis qui deccelo descendit: ut
illum manducando uiuamus. qui¬
a et̃ nã uitam ex nobis habere non possun
telligi ut non uiuant incet̾num. Sed¬
Nam
temponiliter et hi profecto morientur
qui xp̃m manducant. sed uiuu̾nt iN

Expanded text:
sententia si recte accipiuntur haec verba, ita dixit: « Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me; » ac si diceret: Ut ego vivam propter Patrem, id est ad illum tanquam majorem referam vitam me, exinanitio mea fecit, in qua me misit. Ut autem quisquam vivat propter me, participatio facit, qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est: Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso, sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et suam aequalitatem significavit, sed gratiam mediatHic est panis, qui de coelo descendit, « ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. telligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant: sed vivunt in
Abbreviated transcription (Latin):
hunc utiq cybum et potum sõcietatẽ
uult intellegi corporis. et membroꝵ
xp̃i ẽ Caro mea inquid uere est
crbus: et sainguis m̃s uere ẽ. potus:
Cum enim cybum et potum id circo¬
appetant homines. ut non esuriant
neque sitiant: hoc uenicit̾ non p̃stat
nisi iste cybus et potus. qui eos aqui¬
bus sumit᷑. in mortales et incorrup¬
tibiles ftcit. Id est societts ipsa scorũ:
ubi pax erit et unitas plena atque
ꝑfecta. Propteret enim sicut et iam
suum in eis rebus commendauit: quȩ
adunum aliquid rediguntur ex mul¬
tis: Namiq aliud in unum exmultis
ex multis racemis confluit: Denique
iã exponit quomodo id fiat qđ loqͥtͣ
et quid sũt manducare corpus eius
et scinguinem bibere  Qui manducat
meã carnem. et bibit meũ sanguinẽ:
in me manet et ego in illo. Hocẽ. ergo
manducare illam escam. et illum
bibere potũ : un xp̃m manere. et illum
manentem insẽ habere. Ac ꝑhoc qui nõ
nianet in xp̃o. et in quo non manet

Expanded text:
Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum o enim mea, inquit, / vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim in cibo et potu id appetant homines, ut non esneque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam asuum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet
Abbreviated transcription (Latin):
sicut &iã p̾sens sc̃ĩ euangłn lectio testatur
eiusdẽ sc̃ȩ unctionis mimus suis consortibus
hoc est fidelib ꝓmisit: nec multo post
tepore sicut nouimus qđ ꝓmiserat misit.
Si aute delectat audire quomodo do¬
mus obedienciȩ id est aeccła scã in eiusdẽ
montis oliueti sit latere constructti: lega¬
mꝰ euangłiũ ioħis ubi pcissione illius in
cruce cõpletti. unus militũ lancea latus

Expanded text:
sicut etiam praesens sancti Evangelii lectio testatur, sicut etiam praesens sancti Evangelii lectio testatur, ejusdem sanctae unctionis munus suis consortibus, hoc est fidelibus promisit, nec multo post tempore, sicut novimus, quod promiserat misit. Si autem quem delectat audire quomodo domus obedientiae, id est, Ecclesia sancta in ejusdem montis Oliveti sit latere constructa, legamus Evangelium Joannis, ubi, passione ejus in cruce completa, unus militum lanc
Abbreviated transcription (Latin):
duxit autẽ eos foras inbethaniã. ⁊ ele¬
uatis manib suis benedixit eis. Quia re
meritũ primȩ maledictionis auferret. here di¬
tatẽ credentib ꝑ p&uȩ benedictionis donaret:
recte cuncta quȩ in mundo gessit in uerba
benedictionis conclusit. Ostendens se ipsũ ẽẽ
de quo dictũ est & enĩ benedictionẽ dabit:
qui legẽ dedit Et bene eos quib benediceret
in bethaniã quȩ domꝰ obedienciȩ int̾pretatur
educit : quia nimirũ contẽptus & suꝑbia male¬
dictionẽ. obediencia meruit benedictionem. ł x ĩ.¬
ec p̃tereundũ qđ bethania in latere montis
oliueti positt narrat᷑: Sicut enĩ bethania obe¬
dientẽ domini mandatis aecctam: ita mons
oliueti ipscĩ redẽptoris nri ꝑsonã multũ de¬
cent̃ exprimit: qui incarne apparens & alti¬
tudine dignitatis ⁊ spiritailis gr̃a uirtutis
om̃s qui puri homines sunt scõs antecellit.
Unde ⁊ illi canit᷑ inpsalmis.: Quia unxit te

Expanded text:
duxit autem eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus suis benedixit eis. Quia Redmeritum primae maledictionis auferret, haereditatem credentibus perpetuae benedictionis donaret, recte cuncta quae in mundo gessit, in verba benedictionis conclusit, ostendens seipsum esse de quo dictum est: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit . Et bene eos quibus benediceret, in Bethaniam, quae domus obedientiae interpretatur, eduxit, quia nimirum contemptus et superbia maledictionem, obedientia meruit benedictionem. Nam ec praetereundum est quod Bethania in latere montis Oliveti posita narratur. Sicut enim Bethania obedientem Domini mandatis Ecclesiam, ita mons Oliveti ipsam Redemptoris nostri personam multum decenter exprimit, qui in carne apparens, et altitudine dignitatis, et spiritualis gratia virtutis, omnes qui puri homines sunt sanctos antecellit; unde et illi canitur in Psalmis, quia unxit te
Abbreviated transcription (Latin):
nisi discere apatre : Quid ẽ discere
apctre: nisi audire apatre : Quid
est cudire apatre. nisi audite uerbũ
patris id ẽ me : Neforte ergo cum
dico uobis omnis qui audiuit apatre
et didicit dicatis apuduos. Sed
numquam uidimus patrem : quo modo
discere pocuimus apatre : Ame ipso
audite: Non quia patrẽ uidit quisquã:
sed qui ẽ. adõ hic uidet patrẽ: Ego noui
patrem ab illo sum Sed quo modo uerbũ
ab illo cuius ẽ. uerbũ. non quod sõnat
et transit. sed quod manet cum dicen¬
te ettrahit audientem: ad moneat
quod sẽquitur. Amen amen dico uobis.
qui credit in me. habet uitt̃ aet̾nã Reue¬
lare se uoluit quiseẽt Nam conpendio
dicere potuit: qui credit in me habet
me: Ipse enim xp̃s uerus ẽ. ds̃ : et uitti
ciet̃na Quiergo credit in me inquid:
uenit ad me Et qui uenit ad me : habet¬
inquid me Quid ẽ. autẽ habere me :
habere uitam aeternã Uitti aet̃na
mortẽ assumpsit: uitti ȩt̃na mori uo¬

Expanded text:
nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori vo
Abbreviated transcription (Latin):
cessit ab eis ⁊ferebat᷑ incelũ. Nottindũ qđ
benedictione discipłis datt: saluator as¬
cendit ad cęlos Simulq memoriȩ cõmen¬
dandũ: qđ sicut in actib eors legimꝰ. ipsis
ascensũ eius aspectantib apparentes angłi
dixer̃. Sic ueniet que ad modũ uidistis
eũ euntẽ incęlũ. atq omi instancia labo¬
randũ. ut sicut in eadẽ carnis forma ac
substanci&  qua ascendit dñs ad iudican¬
dũ descendet Sic &ia qui benedicens
apłis abiit. benedictione sua nos cũ redi¬
erit dignos efficiat. eoꝵsq in sorte collocet
quib ad dexterã stantib dicturiis est.
uenite benedicti patris mei. ꝑcipite reg¬
nũ. Et ipsi ad orantes regressi sunt in

Expanded text:
cessit ab eis, et ferebatur in coelum. Notandum quod, benedictione discipulis data, Salvator ascendit ad coelos, simulque memoriae commendandum quod sicut in Actibus eorum legimus, ipsis ascensum ejus aspectantibus apparentes angeli dixerunt: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum , atque omni instantia laborandum, ut sicut in eadem carnis forma ac substantia qua ascendit Dominus ad judicandum descendet, sic etiam qui benedicens apostolis abiit, benedictione sua nos, cum redierit, dignos efficiat, eorumque in sorte collocet, quibus ad dextram stantibus dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Et ipsi adoran
Abbreviated transcription (Latin):
ducauerunt: et mortui sunt. Quia qđ
uidebant credebant: qđ non uideban
non intellegebant Ideo patres ur̃i quia
similes estis illorum : et infidelium
filiorum infideles patres Nã quantũ
num quid nos non morimur. qui mandũ¬
mus panem deccelo descenclentem:
D ic sunt mor tui et illi. quem ad moclum
nos sumus morituri: quantum
ad tinet ut dixi ad mortẽ huiꝰ
corporis uisibilem atq carna¬
lem Quantum autẽ ꝑtinet
ad illã mortẽ : deterret dñs quia
mortui sunt patres istorum. Man¬
ducauit manna et moysẽs man¬
ducauit manna et aaron: man¬
ducauit manna et finees: Mlan¬
ducauerunt ibi multi quidño pla¬
cuerunt : et mor tui non sunt Quare:
quia uisibilem crbum spiritalit̃
intellexer̃: spiritalit̃ esurierunt.
spiricalit̃ gusttiuerunt: ut spirita¬
lit̃ satiarentur Nam et nos hodie
accipimus uisibilem eybũ. sed
alud ẽ scicnm̃tũ. aliud uirtus
decaelo descendit Hunc panem

Expanded text:
uare mortui sunt? Quia quod videbant, credebant; et quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum, et infidelium filiorum infideles patres. Quantum et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus de
Abbreviated transcription (Latin):
fideles corpus xp̃i Si in xp̃i cor pore
homo fuerit: accipiet de xp̃i spũ:
Sicut autẽ corpus nr̃m sine sp̃u uiue¬
re non potest: sic non habebit sp̃m uitȩ
nisi qui in xp̃i corpore fuerit inuentus
Qui uult uiuere: accedat. credat.
uiuat dõ  dedõ incorporet̾ ut uiui¬
inuicem dic̾entes Quo modo potest
hic carnem suã dare nobis ad man¬
ducandum.  Litigabant utique
ad in uicem. qm̃ pa̾nem concordice
non intellegebant: nec sumere uole¬
bant Namꝗͣ qui manlucant talẽ
panem. non litigant ad inuicem:
qm̃ unus panis. unum corpus multi
sunt: et ꝑ hunc pcinem faicit ds̃ unius
moris habitare indomo Quod autẽ
ad inuicem litigantes querunt
Amen amen dico uobis nisi manduca¬
ueritis carnem fili hominis. et bibe¬
ricis eius sanguinem non habebitis

Expanded text:
fideles Christi corpus, si in Christi corpore homo fuerit, accipiet de Christi spiritu. Sicut autem corpus nostrum sine spiritu non potest vivere, sic non habebit spiritum vitae, nisi qui in Christi corpore fuerit inventus. Qui vult vivere, accedat, credat, vivat Deo de Deo; incorporetur, ut viviinvicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaeruntAmen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebit
Abbreviated transcription (Latin):
nsuit ds̃ diligentib se. Quicum haec
dese acde suis similibus qui genemlem
humanitatis scientiam trañs cendenent
ad iecit Nobis autem reuelauit ds̃ per
sp̃m suum. Qui simile ẽ: quod hic dñs
cum in terrogasset discipulos quem eũ
dicerent ẽe. homines. et illi diuersas
diuersorum opiniones promp̃sis sent:
dicit illis. Uos autem quem me eẽ dici¬
tis: Quasi ab hominum genenilita te
illos sequestrans et dõs acdĩ filios ꝑ ad¬
optionem iam factos insinu ans iuxta

Expanded text:
ravit Deus diligentibus se . Qui cum haec ravit Deus diligentibus se . Qui cum haec de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Non autem quasi nesciens sententiã
dese uel discipłorum uł extraneorũ
inquirit : sed ideo discipłos quicꝰ
dese sentiant in terrogat ut con¬
fessionem rectȩ fidei illorum dig¬
na mercede remuneret. Nam sicut
in terrogati s geneni liter omnibus.
petrus respondit unus pro omnibus:
ita quod petro dñs respondit. in pe¬
tro omnib respondit. Ideo quod
alii de se sentiant inquirit: ut ex po¬
sicis primo sententis errantium.
discipłi probarent᷑ ueritatem suae con¬
fessionis. non deopinione uulgatti.
sed de ipsõ ꝑcepis se dominicȩ̃ reuela¬
tionis archano. Quem inquit dicunt¬
homines eẽ . filium hominis : Pulchrȩ
homines appellat eos. qui defilio homi¬
nis ttntum loqui nouenint : quidiui¬
nitatis eius archana nesciebant. Nã
qui diuinitatis eius mysteria capere
norunt merigo supris homines eẽ. di¬
cuntur: apło cic testante qui ait.
quod oculus nonuidit. nec auris audi¬
uit. nec in cor hominis ascendit: quȩ p̃pa¬

Expanded text:
Non autem quasi nesciens sententiam Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunthomines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praepa
Abbreviated transcription (Latin):
gelii quam modo fr̃s audistis:
tanto intentius cogitanda. acsi¬
ne obliuione est iugit̃ retinenda:
quantt constat q̃uia magnam
robur aeque demonst̃rtit. Si enim
scire uolumus quomodo in xp̃m
credi oporteat. quidlucidius eo qđ
ait cideum petrus. cues xp̃s filius di
uiui: Rurͣ sicudire delectat quantũ
haec fides ualeat. quid aꝑtius eo
quod ait dñs de aeccła quȩ suꝑ eum
aedificanda enit. et porte inferi non
p̃uclebunt aduersus eam : Sed haec
suis in locis plenius exponent᷑: nunc
autẽ reuertentes ad explanandam
exordine lectionem domini campri¬
mo uideamus deloco inquoha
onis. Hic ergo statuens ciuit᷑a¬
tem in loco ubi iordanis ad radi¬
ces oritur libani montis . et est
terminus uideae contrti sẽptem¬
trionem appellauit eam cęsarẽm
philippi: in memoriam uidelicet sui
nominis pariterq honorem tyberu
caesciris: sub quo ipse regnabat. In
cuius partes ueniens iħs. interroga¬
bat discipłos suos dicens. Quem di¬
cunt homines eẽ. filium hominis:

Expanded text:
gelii, quam modo, fratres, audistis, tanto intentius cogitanda, ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Petrusus, si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo haonis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis?
Abbreviated transcription (Latin):
rint decorporib ire ad suꝑnaceloꝵ
requiescere ibi instellis et ibaluminib
tare redire ad corpora: uenire iterũ
ad istti patienda. Hoc ergo int̃esse uo¬
luerant in t̃animas peccctorũ. et ani¬
picis iustorum. quici peccatorũ animas
de ꝓximo sttitim cũ exierint de corpo¬
ribus : dicunt reuolui adilla corpora
Iustorũ cutẽ animais diuesse ingła:
nonttim̃ semꝑ: sed rursus delesttire
corporib : & de sum mis cęlis postitin¬
tam iusticiam. ad ista mala ruinam¬
sophi ipsorum: plus inuenire nichil
potuer̃ Philosophi mundi huius.
dequib dicit scriptunr mir: Scultt̃
fecit ds̃ sapientiã huiꝰ mundi. Si sa¬
pientiã. quanto magis scultitiam :
Si scipientia mundi stulticia: ẽ. apud¬
est adõ: Est ttimen quedam stultitia
mundihuius. que ꝑuenit addm̃: Dequa

Expanded text:
rint de corporibus, ire ad superna coelorum, rint de corporibus, ire ad superna coelorum, requiescere ibi in stellis et luminibus tari redire ad corpora, et venire iterum ad ista patienda. Hoc ergo interesse voluerunt inter animas peccatorum et animas justorum, quia peccatorum animas de proximo statim cum exierint de corporibus, dicunt revolvi ad altera corpora; justorum autem animas diu esse in requie; non tamen semper, sed rursus delectari corporibus, et de summis coelis post tantam justitiam ad ista mala hil potuerunt philosophi mundi hujus, de quibus dicit Scriptura nostra: Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi. Si sapientiam, quanto magis stultitiam? Si sapientia mundi stultitia est apueo? Est tamen quaedam stultitia mundi hujus, quae pervenit ad Deum, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
tione pet orum: quia fuerunt phy¬
lib illi utiq p̃ponendi sunt Et iN
quo ennt meliores: qui  inmultis
aueritate deuiantes : tam̃ inquoenent
istissuperiores. ueritati fuenint ꝓpin¬
quantes. Hi ergo qui senserunt atque
dixerunt animas humancas inmor¬
ttles : demalis hominũ. deart̃nis
herrorib morctiliũ quęsier cciuscis.
quantũ homines potuerunt Et di¬
xerunt sicut potuerunt: praecessisse in¬
Nescio qua inalia uitti peccatt: quoꝵ
peccatorũ merito: istti corpora uelut
curcerem animȩ mererent᷑. Deniq
quȩsitum . ẽ. abeis: quid posteci qum
fuerithomo mortuus erit: Et hic con¬
triuerunt ingenia sua et laborciuer̃
quantũ pocuer̃ reddere hominib
rtitionẽ uł sibi uł ciliis. et dixerunt
animas hominũ male uiuentiũ iN¬
mundas pessimris moribus: cum ex¬
ierint decorporib rursus continuo
reuolui ad alici corpora & poencis
hic luere quas uidemus: Eas uero
animas que bene uixerunt cum exie¬

Expanded text:
tione pejorum; quia fuerunt phitione pejorum; quia fuerunt philibus illi utique praeponendi sunt. Et in quo erant illi meliores, quamvis in multis a veritate deviantes, tamen in quo erant isti superiores, veritati fuerant propinquantes. Hi ergo qui senserunt atque dixerunt animas humanas immortales, de malis hominum, de aerumnis erroribusque mortalium quaesierunt causas, quantum homines potuerunt; et dixerunt, sicut potuerunt, praecessisse nescio quae in alia vita peccata, quorum peccatorum merito ista corpora velut carcerem animae mererentur. Deinde quaesitum est ab eis, quid postea cum fuerit homo mortuus, quid erit. Et hic contriverunt ingenia sua; et laboraverunt, quantum potuerunt, reddere hominibus rationem, vel sibi, vel aliis: et dixerunt, animas hominum male viventium immundas pessimis moribus, cum exierint de corporibus, rursus continuo revolvi ad alia corpora, et poenas hic luere quas videmus; eas vero animas quae bene vixerunt, cum exie
Abbreviated transcription (Latin):
r&. ut corruptionib subiciat᷑: merito
credere non deberes: Hab& enĩ modo
caro ista: has uł neces sittites uł cala¬
mictites. Et hoc unde : Ccusa peccati est
nuno peccauim: & om̃s ad corrup̾tionemn
Nati sumus. Malorũ om̃ium m̃oium
cciusa : peccatum est: Nonenim sine causci
homines mala ista paciunt᷑ Iustus ẽ.
nr̃is sine peccatis suis sustinendo
sine culpa pomã. et culpã soluit
& pognam: Culpã soluit peccata
dampnando: polnã soluit amor¬
ruptibilis: caro resurget sine uitio.
sine deformittite. sine mortalitate.
sine honore hac pondere.quȩ riunc
tibi facit torm̃tum: posteti tibierit
ornam̃tum: Ergo sibonum. ẽ habe
corpus incorruptibile: quare hoc
facturum dm̃ uolum despertire.
hilosophi scłihuius qui magni fuer
& docti: et cetheris meliores. animã
defender̃: & ipscis defensiones cons¬
cripitis. posteris reliquerunt. Sunt
librilegunt᷑. Idõ istos phylosophos
dixi aluis fuisse meliores in cõparae¬

Expanded text:
ret; ut corruptionibus subjiciatur; merito ret; ut corruptionibus subjiciatur; merito credere non deberes. Habet enim modo caro ista has vel necessitates vel calamitates. Et hoc unde? Causa peccatum est. In uno peccavimus, et omnes ad corruptionem nati sumus. Malorum omnium nostrorum causa peccatum est. Non enim sine causa homines mala ista patiuntur. Justus esnostris sine peccatis suis. Sustinendo sine culpa poenam, et culpam solvit et poenam. Culpam solvit, peccata donando: poenam solvit, a morurget incorruptibilis, caro resurget sine vitio, sine deformitate, sine mortalitate, sine onere, sine pondere. Quae nunc tibi facit tormentum, postea tibi erit ornamentum. Ergo si bonum est habere corpus incorruptibile, quare hoc facturum Deum volumus desperare.hilosophi saeculi hujus, qui magni fuerunt et docti, et caeteris meliores, animam defenderunt, et ipsas defensiones suas conscriptas posteris reliquerunt. Sunt libri, leguntur. Ideo istos philosophos dixi aliis fuisse meliores in compara
Abbreviated transcription (Latin):
incorporib nr̃is infine scłi sperure debetimꝰ
Multimulta disputant: aliqui fidelit̃ aliqui
infidelit̃. Qui fidelit̃ dispucant: scire uo¬
lumꝰ diligentius: quid respondeant infi¬
delibus Qui ciutẽ infidelit̾ disputtint: ar¬
gumentant᷑ contrir animas sucis. dispu¬
ttindo contrir potentiã omni potentis dicen¬
tes Vnde fieri pocest̃. ut mortuus resur¬
gat: dico ego. Ds. ẽ. qui fecit: & tu dicis
fieri non potest: Nondico damichi xp̃i¬
anum: da michi iudeum: sed damichi pa¬
ganum et ydolorum cultorem. demonũ
seruum: qui nondicat dm̃ es se om̃i poten¬
tem Negare xp̃m potest: Negare om̃ipo¬
tentem dm̃ non pocest: Quemtuergo cre¬
dis. quasi pagano loquor: Quem tu credis
dm̃ omni potentẽ. Ipsum ergo mortuoꝵ
suscittitorem. Si dixeris non potest fieri:
derogas omnipotenti. Si ctẽ illũ credis
omnipotentẽ: mequare respuis ista di
ut esuricit. ut sitiat. ut egrotet. ut labo¬

Expanded text:
in corporibus nostris in fine saeculi sperare debeamus, in corporibus nostris in fine saeculi sperare debeamus, multi multa disputant; aliqui fideliter, aliqui infideliter. Qui fideliter disputant, scire volunt diligentius quid respondeant infidelibus: qui autem infideliter disputant, argumentantur contra animas suas, disputando contra potentiam Omnipotentis, dicentes, Unde fieri potest ut mortuus resurgat? Dico ego, Deus est qui facit, et tu dicis, Fieri non potest? Non dico, Da mihi Christianum, da mihi Judaeum: sed, da mihi Paganum, idolorum cultorem, daemonum servum, qui non dicat Deum esse omnipotentem. Negare Christum potest, negare omnipotentem Deum non potest. Quem tu ergo credis; quasi Pagano loquor; quem tu credis Deum omnipotentem, ipsum ego dico mortuorum suscitatorem. Si dixeris, Non potest fieri, derogas Omnipotenti. Si autem credis illum omnipotentem, me quare respuis ista dicut esuriat, ut sitiat, ut aegrotet, ut labo
Abbreviated transcription (Latin):
fidem huiustotius multitudinis. & eorũ
qui hodie hic non sunt. et tam̃ fideles sunt.
Noui fidem eorũ sic esse cestam deueritate
euangelistarum: ut ex positionemeti non
indigetit qui nouit quomodo ista defen¬
dcit Ooctior. ẽ. Non fidelior. Hab& fidẽ.
habet ftculititẽ: defendendi fidẽ. Alius
non hab& faculttitẽ et copiam. et dostrinã.
defendendi fidem: sed hab& ipsamfidẽ
Ille autẽ qui nouit defendere fidem: titu¬
bantius . ẽ. Necesscrius. Noncredentibus
Indefensione enĩ fidei: cunint᷑ uul nertidu¬
bittcionis uł infidelitatis Quiergo defen¬
dit fidem: bonus ẽ medicus: sed inte non ẽ
infidelititis morbus. Quando ille nouit
cunrre qđ tu non habes: Nouit ille ponere
medi cam̃tum : sed inte non .ẽ. uicium. Non
est opus scinis medicus: sed male habentibus
& cõmodiu audiri: subtra here uobis non
est consilii deipsa resurrectione. cuiꝰ inseip¬
so dns premisit exemplũ : ut sciremꝰ qͥd etiã

Expanded text:
fidem hujus totius multitudinis, et eorum fidem hujus totius multitudinis, et eorum qui hodie hic non sunt, et tamen fideles sunt; novi fidem eorum sic esse certam de veritate Evangelistarum, ut expositione mea non indigeant. Qui novit quomodo ista defendat, doctior est, non fidelior. Habet fidem, habet facultatem defendendi fidem. Alius non habet facultatem et copiam et doctrinam defendendi fidem, sed habet ipsam fidem. Ille autem qui novit defendere fidem, titubantibus est necessarius, non credentibus. In defensione enim fidei, curantur vulnera dubitationis vel infidelitatis. Qui ergo defendit fidem, bonus est medicus: sed in te non est infidelitatis morbus. Quando ille novit curare quod tu non habes? Novit ille ponere medicamentum, sed in te non est vitium. Non est opus sanis medicus, sed male habentibus et commodius audiri, subticere vobis non est consilii. De ipsa resurrectione, cujus in se ipso Dominus praemisit exemplum, ut sciremus quid etiam