comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moreᷤᷤ bonos pietatemq referantur.: Ac
ꝑ hoc etiam si manicheis. uel quibq
aliis de his figuris rerum gestaꝵ nrꝰ
displicet intellectus. uel ratio uł opinio
illud sufficiat qd̾ patres nr̃i quib deui
ꝑhibet bone uite atq in suis p̃ceptis
obedientie testimoniũ. et a ueritatis
regula defenduntur. que nisi praus
distortis cordib displicere nõ possit:. et
Qd̾ ea scͥptura ciui ꝑu̾sitas erroris illius
inimica est in quiblib hominũ factis.
que uł laudauit uel arguit uel tantũ
narrata nobis iudicando ꝓposuit. ipsa
inculpabilis uen̾abilisꝙ ꝑsistit. Quid
u̾o utilius atq salubrius pie legentib
uel audientib illas sacras littas cõsu¬
li ac ꝓspici potuit. qͣm ut nõ solũ in
eis laudabiles homines ad imitãdum
et rep̾hensibiles ad cauendũ ꝓponent᷑.
uerũ enã quedam bonoꝵ declinatõnes
et lapsus in malum. sue itidem corre
sti denuo inuiã redeant. siue irreuo¬

Expanded text:
mores bonos pietatemque referantur. ac mores bonos pietatemque referantur. ac per hoc etiam si Manichaeis uel quibusque aliis de his figuris rerum gestarum noster displicet intellectus uel ratio uel opinio, illud sufficiat, quod patres nostri, quibus deus perhibet bonae uitae atque in suis praeceptis oboedientiae testimonium, ea ueritatis regula defenduntur, quae nisi prauis et distortis cordibus displicere non possit, et quod ea scriptura, cui peruersitas erroris illius inimica est, in quibuslibet hominum factis, quae uel laudauit uel arguit uel tantum narrata nobis iudicanda proposuit. ipsa inculpabilis uenerabilisque persistit. Quid uero utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines ad imitandum et reprehensibiles ad cauendum proponerentur, uerum etiam quaedam bonorum declinationes et lapsus in malum siue inde idem denuo correcti in uiam redeant siue inreuo
Abbreviated transcription (Latin):
in tytharis ⁊ huiusdemodi organis. mnu¬
sicis nõ quidem omĩa que tanguntur
canoꝵ aliqͥd resonant. s tantum corde.
cet̾a tamen in toto cythare corpore id̾o
fab̾cata sunt. ut eẽt ubi uincirent᷑ unde
et quo tenderentur ille qͣs ad cantilene
ficatõne futuroꝵ: aut si nichil tale sig¬
nificant ad hoc int̾ponuntur. ut sic uu¬
de illa significantia tanqͣm sonantia
conestantur. Has aut̃ rerum gestaꝵ
allegoricas. narrationes. si nolunt he¬
tici sicut a nobis exponuntur acciꝑe. uł
etiã nichil eas nisi qd̃ ꝓprie sonant sig¬
nificare contendunt: nõ est luctandꝰ
cum hominib qui dicunt. nõ sapit
palaro meo. qd̃ saꝑe dicis tuo: dum tñ
ea que diuinitus p̃cipiuntur. aut mo¬
res pietaremq formare. aut aliqͥd figu¬
rare significare uel credantur uel i¬
telligantur. aut utrũq potuis qm neu¬
trum : dum tam̃ eo ip̃a que figurate di¬
ta uel facta intelliguntur. as eoidcm

Expanded text:
in citharis et huiuscemodi organis muin citharis et huiuscemodi organis musicis non quidem omnia, quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, cetera tamen in toto citharae corpore ideo fabricata sunt,. ut esset, ubi uincirentur, unde et quo tenderentur illae, quas ad cantilenaeficatione futurorum aut, si nihil tale significant, ad hoc interponuntur, ut sit, unde illa significantia tamquam sonantia conectantur. Has autem rerum gestarum allegoricas narrationes si nolunt haeretici, sicut a nobis exponuntur, accipere uel etiam nihil eas, nisi quod proprie sonant, significare contendunt, non est luctandum cum hominibus, qui dicunt: "non sapit palato meo, quod sapere dicis tuo", dum tamen ea, quae diuinitus praecipiuntur, aut mores pietatemque formare aut aliquid figurate significare uel credantur uel intellegantur aut utrumque potius quam neutrum; dum tamen et ipsa, quae figurate dicta uel facta intelleguntur, ad eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
Si macta ⁊ manduca: quare nõ etiam
concide et bibe: Ita ille uitulus ꝑ ignẽ
Zeli et aciem u̾bi. et aqͣm baptismi: ab
eis potuis quos absorbere conabat᷑ ab¬
sortus est. Si gͦ hec quoq loca scͥpturaꝵ
de quib eisdem scͥpturis calũpniantur
heretici ꝑscrutata. et quodãmͦ int̾roga¬
ta. qͣnto uidentur obscuriora. tanto mi¬
rabiliores in se myst̾i̾oꝵ thesauros lat̾e
respondent: qͣntomagis impioꝵ blasphe¬
ma ora obmutesc̾e̾ om̃ino debent cum
opilantur aꝑtissima u̾itate: Contͣ qͣm
p̃focato spu quid musitent non inueni¬
unt. et malunt miseri manifestatõne
cius suas fauces obturari. qͣm suauitate
caput illud qd̾ iam ascendit in celum.
et hoc corpus eius qd̾ usq in finẽ laborat
in t̾ra. scribentium lit̾tas uere sacras
rũ: nisi que ideo posita sunt. ut ex eis
quodamͦ religentur. es que illũ regem
ppłmq eus. siuie ꝓp̾is siue figuratis
locutionib reb uẽ ꝓnuntient. Sicut .N

Expanded text:
si macta et manduca, quare non etiam: si macta et manduca, quare non etiam: concide et bibe ? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere conabatur, absorptus est. Si ergo haec quoque loca scripturarum, de quibus eisdem scripturis calumniantur haeretici, perscrutata et quodam modo interrogata, quanto uidentur obscuriora, tanto mirabiliores in se mysteriorum thesauros latere respondent: quanto magis inpiorum blasphema ora obmutescere omnino debent, cum oppilantur apertissima ueritate, contra quam praefocato spiritu quid mussitent non inueniunt et malunt miseri manifestatione eius suas fauces obturari quam suauitate caput illud, quod iam ascendit in caelum, et hoc corpus eius, quod usque in finem laborat in terra, scribentium litteras uere sacras turorum, nisi quae ideo posita sunt, ut ex eis quodam modo religentur ea, quae illum regem populumque eius siue propriis siue figuratis locutionibus rebusue praenuntient. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
głam incorruptibilis d̾i. in similitudinẽ
imaginis corruptibilis hom̃is. ⁊ uolucr̃.
et qua drupedum & serpentium. Ex hac
quasi sapientia iste uitulus aureus qua¬
lia solebant egyptioꝵ etiam ip̃i pͥmates.
et tanqͣm docti homines adorare fignien¬
ta. Hoc gͦ uitulo figuratũ ẽ om̃e corpꝰ
idest om̃is societas gentiliũ: ydolatrie
deditoꝵ. Hanc sacrilegam societatem
dñs xp̃c illo igne comburit. de quo ĩ eu¬
głio ait. ignem ueni mitt̾e in terram.
ut qm̃ nõ est qui se abscondat a calore
eius. dum in eum credunt gentes. igne u̾¬
tutis eius dyabolica in eis forma soluat᷑
Totum deinde corpꝰ illud cõminuit᷑ id
ab illa male conspiratõnis conflatõne
discissum. u̾bo u̾itatis humiliat᷑. Et cõ¬
minutũ in aqͣm mittit᷑ ut eos isrłite.
id est eungłii p̾dicatores ex baptismo ĩ
sua membra hoc est in corpus dñicum
tufferant: quoꝵ isrłitaꝵ petro de ip̃is
gentib dictum est. Macta ⁊ manduca.

Expanded text:
incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam societatem dominus Christus illo igne conburit, de quo in euangelio dicit: ignem ueni mittere in terram, ut, quoniam non est, qui se abscondat a calore eius, dum in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euangelii praedicatores, ex baptismo in sua membra, hoc est in corpus dominicum, transferant. quorum Israhelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: macta et manduca.
Abbreviated transcription (Latin):
illo recreante qui creauit. et reficiente
qui fecit. Qd̃ breiuter explicat ubi ait
Corpus quidem mortuũ est. ꝓpt̾ peccat᷑
Habitat in uobis: qͥ suscitauit ihm a
mortius iuuificabit et mortalia corpora
ur̃a ꝑ inhabitantẽ sp̃m euis in uobis.
Nam quis catholica ueritate inftrust
ignorat scd̾m corpus tẽ alios homines
masculos. alias feminas: nõ scd̃m spm̃
mentis in quo renouamur scd̃m ima¬
ginem di: Uerũptamen qr utrumq
deus fect.rursus idem apłs testis est
ubi dicit. Neꝙ mulier sine iuro. neq uir

Expanded text:
illo recreante, qui creauit, et reficiente, illo recreante, qui creauit, et reficiente, qui fecit. quod breuiter explicat, ubi ait: corpus quidem mortuum est propter peccatum, t in uobis, qui suscitauit Christum a mortuis, uiuificabit et mortalia corpora uestra per habitantem spiritum eius in uobis. nam quis catholica ueritate instructus ignorat secundum corpus esse alios homines masculos, alias feminas, non secundum spiritum mentis, in quo renouamur secundum imaginem dei? uerumtamen quia utrumque deus fecit, rursum idem apostolus testis est, ubi dicit: neque mul
Abbreviated transcription (Latin):
corpus animalȩ est ⁊ spũale. Sicut
scriptum est. factus est p̾mus homo
adam in animã uiuentẽ. Doc aut̃ ĩ
genesi scͥptum est ubi narratur quo¬
modo d̾s hominẽ feterit: et corpꝰ qd̾
de terra formauerat animauit. Uete¬
rem aut̃ hominẽ nich aliud apłs
qͣm uitam uetem dicit que in peccato ẽ:
in quo scd̃m adam uiuitur. De quo dicio
ꝑ unum hominẽ petcatũ intiauit ĩ mũ¬
dum.et ꝑ ꝓcc̾m mors: et ita in omes ho¬
mines ꝑt̾ransũt. in quo om̃s peccau̾nt᷑
Ergo to̾tus ille homo idest ⁊ int̾iore ⁊
extiore sui ꝑte inueterauit ꝓpt̾ pctm̃:
et pene mortalitatis addictus ẽ. Neno¬
uatur aut̃ nunc scd̃m int̾iorem hominẽ.
ubi scd̾m sui creatoris imaginem reforma¬
tur: et exuens se iniusticiam. hoc est uete¬
rem hominẽ: et induens iusticiam. boc
est nouum hominẽ. Tunc aut̃ cũ resur¬
get corpus spiritale qd̾ fenunatur anima¬
le. etiã extior ꝑcipiet celestis habitudinis
dignitatẽ: ut totum qd̾ factum est xefi¬

Expanded text:
spiritale; sic et scriptum est: factus est primus homo Adam in animam uiuentem. hoc autem in genesi scriptum est, ubi narratur, quomodo deus hominem - fecerit et corpus, quod de terra formauerat, animauerit. ueterem autem hominem nihil aliud apostolus quam uitam ueterem dicit, quae in peccato est, in quo secundum Adam uiuitur: de quo dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. ergo totus ille homo, id est et interiore et exteriore sui parte, inueterauit propter peccatum et poenae mortalitatis addictus est; renouatur autem nunc secundum interiorem hominem, ubi secundum sui creatoris imaginem reformatur, exuens se iniustitiam, hoc est ueterem hominem, et induens iustitiam, hoc est nouum hominem. tunc autem, cum resurget corpus spiritale, quod seminatur animale, etiam exterior percipiet caelestis habitudinis dignitatem, ut totum, quod creatum est, rec
Abbreviated transcription (Latin):
cum gladio. quo nõ ꝑce̾t nec iusto nͨ pec¬
catori: quomͦ paganus iste rep̾hend̾e̾t
audiens apłm paulũ dic̾e de deo nr̃o. qr
filio ꝓprio nõ peꝑcit. s ꝓ nobis om̃ib tra¬
didit eum: audiens et petrũ cum de ma¬
gnis t̾bulationib scõꝵ ⁊ int̾fectionib
loq̃retur ad tolerandũ exhortantẽ ⁊̃ dicẽ¬
tem. tempꝰ est ut iudiciũ incipiat a do¬
mo dñi . &. si mitrũ a nobis. quał finis

Expanded text:
cum gladio, quo non parceret nec iusto nec peccum gladio, quo non parceret nec iusto nec peccatori, quomodo paganus ille reprehenderet audiens apostolum Paulum dicere de deo nostro: quia filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, audiens et Petrum, cum de magnis tribulationibus sanctorum et interfectionibus loqueretur, ad tolerandum exhortantem et dicentem: tempus est, ut iudicium incipiat a domo domini; et si initium a nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. qr dixit. si quis uos nõ receꝑit excu¬
tite illis pulu̾em de calciamentis ur̃is: a¬
men dico uobis. qr tolerabilius erit sodome¬
et gomorre in die iudicii qͣm illi ciuitati:
sicut iste criminatur irascentẽ d̾m nc̃ in
alienos. nunc in suos. Quos utrosq apłs
cõmemorat dicens. quicũq eñi sine lege
peccauerũt. sine lege ꝑibunt: ꝙ quicũq
nem multoꝵ obleuia quidẽ uel nulla
cõmissa: leue qͥppe aut nullũ cõmissũ
pagano uideret᷑. uel non hab̾e in conui¬
uio nuptiaꝵ uestem nuptialẽ. ꝓpt̾ qd̾
rex nr̃ in eungłio iussit hominẽ liga¬
tis manib & pedib ꝓici in tenebras ex
me regnare suꝑ se. Adducite huc. et int̾¬
ficite coram me: sicut iste accusauit de¬
um in uet̾i testamento. qr ei iusus est
ꝓpt̾ leuia uł nulla cõmissa hominum
milia trucidare. Iam uͦ illud qd̾ rep̾hen¬
dit faustus. minantẽ d̾m uenturũ se

Expanded text:
autem, quia dixit, Si quis vos non receperit, excuautem, quia dixit, Si quis vos non receperit, excutite illis pulverem de calceamentis vestris: amen dico uobis, quia tolerabilius erit Sodomae in die iudicii quam illi ciuitati. sicut iste criminatur irascentem deum, nunc in alienos, nunc in suos, quos utrosque apostolus commemorat dicens: quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; et quiinem ob leuia quidem uel nulla commissa. leue quippe aut nullum commissum pagano uideretur uel non habere in conuiuio nuptiarum uestem nuptialem, propter quod rex noster in euangelio iussit hominem ligatis manibus et pedibus proici in tenebras extme regnare sibi, adducite et interficite coram me, sicut iste accusauit deum in uetere testamento, qui ei uisus est propter leuia uel nulla commissa hominum milia trucidare. iam uero illud, quod reprehendit Faustus minantem deum uenturum se esse
Abbreviated transcription (Latin):
in regnum eiꝰ uiu̾ent in et̾num: contra
qͣs ita clausit. ut nec miserabilit̾ pulsan¬
tib aꝑiret. uelud obluuscens qd̃ ip̃e ꝓmi¬
serat dicens. pulsate ⁊ aꝑietur uobis:
sicut iste inuidie timorisq arguit d̾m
qd̃ ad uitam et̾nam nõ admisi̾t pccõrem
Dic̾et & appetentẽ non pecudũ s hominũ
sangͥnis. qr dixit qui ꝑdid̾it animã suam
ꝓpt̾ me. inuitam et̾nam inueniet eam.
sicut iste de sacrificuis animaliũ quibus
figuris ꝑmitebatur sacrificiũ sangͥnis tͦ
redempti sumus. uoluit calũpniari. Re¬
phenderet et Zelantem. qr cum ementes
et uendentes de templo flagellando eiecis¬
sed: cõmemorauit euͣngłista de illo esse
scͥptum.zelus domus tue comedit me. sic̃
iste accusauit zelantẽ d̾m. qd̃ aliis sac̃¬
ficari uetuss. Dic̾et irascentẽ in suos et ĩ
alienos: in suos quidem qr dicit. seruus
qui scit uoluntatẽ dm̃i sui et nõ facit di¬
gna plagis uapulabit multis: in alienoᷤ

Expanded text:
in regnum eius, uiuerent in aeternum: contra in regnum eius, uiuerent in aeternum: contra quas ita clausit, ut nec miserabiliter pulsantibus aperiret. uelut obliuiscens, quod ipse promiserat dicens: pulsate et aperietur uobis, sicut iste inuidiae timorisque arguit deum, quod ad uitam aeternam non admiserit peccatorem. diceret et adpetentem non pecudum, sed hominum sanguinem, quia dixit: qui perdiderit animam suam propter me, in uitam aeternam inueniet eam, sicut iste de sacrificiis animalium, quibus figuris promittebatur sacrificium sanguinis, quo redempti sumus, uoluit calumniari. reprehenderet et zelantem, quia cum ementes et uendentes de templo flagellando eiecisset, commemorauit euangelista de illo esse scriptum: zelus domus tuae comedit me, sicut iste accusauit zelantem deum, quod aliis sacrificari uetuisset. diceret irascentem in suos et in alienos: in suos quidem, quia dixit, Servus qui scit voluntatem domini sui, et non facit digna, plagis vapulabit multis ; in alienos
Abbreviated transcription (Latin):
tiq nouerat. Qmqͣm eñi plurimũ int̾¬
sit utrum uideat aliqͥs qr bonũ est. an
etiã miretur: in hoc tam̃ est nõnulla
similitudo. qr etiã iħc lucem fid̾i miratꝰ
est: qm in corde illius centurionis ip̃e fe¬
cerat. qui est lumen uerũ: qd̾ illumĩat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mun
eñi ee ille imꝓuidum xp̃m nõ solũ ex ħ
qd̾ miratus est centurionis fidem: u̾m
etiã qd̃ udam int̾ discipłos elegit. qͥ mã¬
data eius nõ erat seruaturus: sicut rep̃¬
hendit iste curp̃ceptum ĩ ꝑadyso datũ
fu̾it homini nõ facturo. Culparet etiam
illud qd̾ scire nõ potuerit qͥs eum tetige¬
rit. cindo tetigit fimbriam uestimẽti eiꝰ
que fluxum sangͥnis patiebat᷑: sicut iste
culpauit d̾m nescisse ubi lac̾et adam. Cre¬
do quia dixerit adam ubi es: sicut xp̃c di¬
xit. quis me cetigit: Bic̾et et inuidum ac
timentẽ ne si intrarent qͥnq alie iurgĩes

Expanded text:
tique nouerat. quamquam enim plurimum intertique nouerat. quamquam enim plurimum intersit, utrum uideat aliquis, quia bonum est, an etiam miretur, in hoc tamen est nonnulla similitudo, quia etiam Iesus lucem fidei miratus est, quam in corde illius centurionis ipse fecerat, qui est lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundenim et ille inprouidum Christum non solum ex hoc, quod miratus est centurionis fidem, uerum etiam quod ludam inter discipulos elegit, qui mandata eius non erat seruaturus, sicut reprehendit iste, cur praeceptum in paradiso datum fuerit homini non facturo. culparet etiam illud, quod scire non potuerit, quis eum tetigerit, quando tetigit fimbriam uestimenti eius, quae fluxum sanguinis patiebatur, sicut iste culpauit deum nescisse, ubi lateret Adam, credo quia dixerit: Adam, ubi es? sicut dixit Christus: quis me tetigit? diceret et inuidum ac timentem, ne, si intrarent quinque aliae uirgines
Abbreviated transcription (Latin):
xit. qd̾ scͥptum nõ est. Nec om̃ino ẽ con¬
seq̃ns. ut cum aliqͥs udit qr bonum est.
etiã miratus dicatur. Multa eñi bona
uidentes nõ miramur. tanqͣm p̾ter opini¬
onem ita sint. s tantũ mͦ aꝓpbamꝰ. qd̾ ita
eẽ debuerint. Uerũptamen ostendimꝰ eis
nõ in uet̾i testamento cui maliciose calũ¬
pniant᷑: S in nouo qd̃ ut imꝑitos fal¬
lant accipunt d̾m eẽ miratũ. Ip̃m enĩ
fatentur d̾m. et hanc in laq̃o suo uelut
escam dulcissimã ponunt. qua xp̃o de¬
ditos capiant. D̾s gͦ miratus est. cum
xp̃c miratus est. Sic eñi scͥptum est in
eungłio. qd̃ audita fide cuiꝰdam centĩo¬
nis miratus est: et ait discipłis suis. A¬
men dico uobis nõ inueni tantã fidem
in isrł. Ecce nos ut potuimus exposiumꝰ
uidit d̾s qr bonum est: et meliuis fortaᷤᷤ¬
sis exponunt ista meliores. Exponant
et isti quare sit miratus iħc. qd̾ anteꝙͣ
fieret presciebat: et anteqͣm audiret u¬

Expanded text:
xit. quod scriptum non est nec omnino est conxit. quod scriptum non est nec omnino est consequens, ut cum aliquis uidit, quia bonum est, etiam miratus dicatur. multa enim bona uidentes non miramur, tamquam praeter opinionem ita sint, sed tantummodo adprobamus, quod ita esse debuerint. uerumtamen ostendimus eis non in uetere testamento, cui malitiose calumniantur, sed in nouo, quod ut inperitos fallant accipiunt. deum esse miratum. Christum enim fatentur deum et hanc in laqueo suo uelut escam dulcissimam ponunt. qua Christo deditos capiant. deus ergo miratus est, cum Christus miratus est; sic enim scriptum est in euangelio, quod audita fide cuiusdam centurionis miratus est et ait discipulis suis: amen dico uobis, non inueni tantam fidem in Israhel. ecce nos ut potuimus, exposuimus "uidit deus quia bonum est" et melius fortassis exponunt ista meliores: exponant et isti, quare sit miratus Iesus, quod antequam fieret, praesciebat, et antequam audiret, u
Abbreviated transcription (Latin):
tate: s substantie non locoꝵ: Ecio qͥ¬
dem istis qͣm surdis hec cantem. nͨ tñ
despero qd̾ cantici mei u̾itas inuentu¬
ra sit aurem suam. qͣm dñs aꝑuerit:
a quo sunt uera que dicimꝰ. Istos aũ
quales diuinaꝵ scͥpturaꝵ uidices pa¬
timur. quib etiã displicet qd̾ deo pla¬
cuerint oꝑa sua: quẽ tanqͣm insolitã
lucem miratum eẽ rep̾hendunt: quia
scͥptum est: et uidit deus lucem quia
bona est. d ꝓꝓbat eñi oꝑa sua. qr pla¬
cẽt ei que facit: et hoc est iudere quia
u aliquid inuitus facere cogitur. ut qd̃ et
nõ placet faciat: aut in aliqͥd faciend̾ imp¬
dens labitur: ut fc̃m eẽ displiceat. Cur ã
istis nõ displiceat. qd̃ d̾s nr̃ opus suum ui¬
dit quia bonũ est: qͣndo quidẽ d̾s eoꝵ cũ
membra sua mersit in tenebras. uelum
contra se posuit: Non eñi qd̃ fecit uidit
qr bonum est. s noluit uidere q malum
est. Miratum sane faustus dnm nr̃m di¬

Expanded text:
itate, sed substantiae, non locorum ? Scio quitate, sed substantiae, non locorum ? Scio quidem istis quam surdis haec cantem; nec tamen despero, quod cantici mei ueritas inuentura sit aurem suam, quam dominus aperuerit, a quo sunt uera, quae dicimus. istos autem quales diuinarum scripturarum iudices patimur, quibus etiam displicet, quod deo placuerint opera sua, quem tamquam insolitam lucem miratum esse reprehendunt, quia scriptum est: et uidit deus lucem, quia bona est! adprobat enim opera sua, quia placent ei, quae fecit, et hoc est uidere, quia liquid inuitus facere cogitur, ut quod ei non placet faciat, aut in aliquid faciendum inprudens labitur, ut factum esse displiceat. cur autem istis non displiceat, quod deus noster opus suum uidit, quia bonum est, quandoquidem deus eorum cum membra sua mersit in tenebras, uelum contra se posuit? non enim quod fecit, uidit, quia bonum est; sed noluit uidere, quia malum est. Miratum sane Faustus deum nostrum di
Abbreviated transcription (Latin):
lib sane lux facta sint. q̃ndo cum ẽent
tenebre suꝑ abyssum dixit d̾s fiat lux:
creatam tamen luceni a creatrice luce.
factam ẽt̃ non dubitat: quisqͥs scãs lit¬
t̾as pie legendo. fit dignus qui intelligat
Nec ideo putandus est. d̾s anceqͣm fac̾et
lucem in tenebris habitasse: qr spc d̾i sr̃
q est: aquarũ in estimabilis ꝓfunditas.
Unde potest occurrere carnasi pruden¬
tie. uelut in his tenebris que erant sr̃
abyssum habitau̾it sp̃c di. de quo dictũ
est suꝑferebatur suꝑ aquas: nõ intelligẽ¬
ti quẽadmodũ lux luceat in tenebris
et tenebre eam nõ comp̾hendant: nisi ꝑ
d̾i u̾bum fiãt lux. et dicatur eis. fiustis
aliqͣndo tenebre: nũc aut̃ lux in dño.
Qd̾ si rationales mentes ꝑ uoluntatẽ
impiã tenebrose. lucem sapientie dei
nusqͣm absentem comp̾hend̾e nõ pos¬
sunt. qd̾ ab ea longe sint affectu non
tenebras. incõparabłi quidẽ songinqͥ¬

Expanded text:
libet sane lux facta sit, quando, cum essent libet sane lux facta sit, quando, cum essent tenebrae super abyssum, dixit Deus, Fiat Lux; creatam tamen lucem a creatrice luce factam esse non dubitat, quisquis sanctas Litteras pie legendo fit dignus qui intelligat. CAPUT XI. Nec ideo putandus est Deus, antequam faceret lucem, in tenebris habitasse, quia Spiritus Dque est aquarum inaestimabilis profunditas. Unde potest occurrere carnali prudentiae, velut in iis tenebris, quae erant super abyssum, habitaverit Spiritus Dei, de quo dictum est, Ferebatur super aquas; non intelligenti quemadmodum lux luceat in tenebris, et tenebrae eam non comprehendant , nisi per Dei verbum fiant lux, et dicatur eis, Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quod si rationales mentes per voluntatem impiam tenebrosae lucem sapientiae Dei nusquam absentem comprehendere non possunt, quod ab ea longe sint affectu, non em longinqu
Abbreviated transcription (Latin):
impietate iustificat: qͣntomagis illi in¬
accessibili que ista omĩa facit. nec om̃i¬
b maccessibilis est: Beati eñĩ mundo cor¬
de. qm̃ ip̃i d̾m uidebunt. D̾s aut̃ lux est.
et tenebre in eo nõ sunt ulle: impu uͦ nõ¬
uidebunt lumen. sicut dicit ysaias. Tali¬
b gͦ est maccessibilis illa lucifica lux q̃ ñ
solum illam sp̃italem lucem io sc̃oꝵ mẽ¬
xit. fiat lix. Que lux lucem fecit: ma¬
nifestum est. Manifeste enĩ positum este
dixit d̾s. Quam tam̃ lucem fec̾it non ita
manifestũ est. utrum enĩ illam que in
rationales d̾s fecerit: An corꝑalem qͣm¬
dam lucem. remotam etiã ip̃am ab as¬
pectib nr̃is. in sublimib huiꝰ mõdi lo¬
cis: int̾ studiosos diuinaꝵ scͥpturarũ
concorditer disputatur. Quarto enĩ die
fecit ista conspicua celi luminaria: que
rurs utrum simul cum sua luce facta
sint. an ex illa que iam facta erat qͦdam
mͦ accensa sint: similit̾ queritur. Que¬

Expanded text:
inpietate iustificat, quanto magis illi ininpietate iustificat, quanto magis illi inaccessibili. quae ista omnia facit ! nec omnibus inaccessibilis est; beati enim mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. deus autem lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; inpii uvidebunt lumen, sicut dicit Isaias . Talibus ergo est inaccessibilis illa lucifica lux, quae non solum illam spiritualem lucem in sanctorum menxit, Fiat lux. Quae lux lucem fecerit, manifestum est; manifeste enim positum est, Dixit Deus: quam tamen lucem fecerit, non ita manifestum est. Utrum enim illam quae in rationales Deus fecerit, an corporalem quamdam lucem, remotam etiam ab aspectibus nostris in sublimibus hujus mundi locis, inter studiosos divinarum Scripturarum concorditer disputatur. Quarto enim die fecit ista conspicua coeli luminaria. Quae rursus utrum simul cum sua luce facta sint, an ex illa quae jam facta erat, quodam modo accensa sint, similiter quaeritur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ abyssum. dixit d̾s fiat lux:. et facta
eit lux: qͣm nõ fecisset nisi lucifica luxx.
qd̃ est d̾s. Sicut eñi sibi sufficit ad eter¬
nam beatitudinẽ et ex hac habundat
ad faciendos beatos: ita sibi suffict ad et¬
nam lucem ⁊ ex hac habundat ad faciẽ¬
dos illuminatos: nullius bonum cupi¬
ens cum ip̃o fruatur omĩs uoluntas bo¬
na nullius malũ timens. cum ip̃o dese¬
ratur omĩs uoluntas mala: qr nec au¬
get eum qui eius dono beatus est: nͨ ter¬
ret eum qui eius iudicio miser est. Ta¬
lem d̾m manichei nõ colitis longe ab il¬
lo facti estis. dum phantasmata ur̃a se¬
ctamini: que cor ur̃m uanum ⁊ uagũ
lucem istam celestiũ corꝑm ꝑ carnis ocu¬
los hauriens: uobis multipłiti fictiont
dilatauit atq uariauit. lux ista qͣmins
et ipãm d̾s fecerit. longe in comꝑabilis
est etiã illi luci qͣm fecit d̾s inmentib
pioꝵ quas a tenebris lucificat. sicut ab

Expanded text:
super abyssum, dixit deus: fiat lux, et facta super abyssum, dixit deus: fiat lux, et facta est lux; quam non fecisset nisi lucifica lux, quod est deus. Sicut enim sibi sufficit ad aeternam beatitudinem et ex hac abundat ad faciendos beatos, ita sibi sufficit ad aeternam lucem et ex hac abundat ad faciendos inluminatos, nullius bonum cupiens, cum ipso fruatur omnis uoluntas bona, nullius malum timens, cum ipso deseratur omnis uoluntas mala, quia nec auget eum, qui eius dono beatus est, nec terret eum, qui eius iudicio miser est. talem deum, Manichaei, non colitis; longe ab illo facti estis, dum phantasmata uestra sectamini, quae cor uestrum uanum et uagum lucem istam caelestium corporum per carnis oculos hauriens uobis multiplici fictione dilatauit atque uariauit. lux ista, quamuis et ipsam deus 'fecerit, longe inconparabilis est etiam illi luci. quam fecit deus in mentibus piorum, quas a tenebris lucificat. sicut ab
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qr scͥptum est. tenebre erant super
abyssum. tanqͣm nos abyssum dicamuis.
d̾m. uͥ tenebre erant : qr lux ibi nõ erat
nõ distingunt int̾ lucem qd̾ es̃t ip̃e d̾s
et lucem qͣm fecit d̾s: ideo putant ẽẽ cõ¬
seq̃ns. ut in tenebris ip̃e fu̾it anteqͣm fa¬
ceret lucem: cum tenebre eẽnt suꝑ abys¬
sum anteqͣm dic̾et fiat lux. ꝙ facta est
lux. Sicut eñi in nouo testamento utrũ¬
q de illo dicitur. nam et d̾s lux est et tene¬
bre in eo ñ sunt ulle. ibi legimꝰ. et d̾s qui
dyxit detenebris lumen darescere claruir
in cordib nr̃is. itidem ibi legimus. sic et ĩ
illis uet̾ib libris. et candor est lucis et̾ne
dictum est de sapientia d̾i. que utiq fac¬
ta non est. qr ꝑ illam facta sunt omĩa:
et de luce quadam que nõ nisi ꝑ illã fieri
potest hoc mͦ ibi dicit᷑. tu illumĩabis luc̾¬
nam meam dñe d̾s m̃s illumĩa tenebͣs
meas. sicut et abinitio cum tenebre eẽnt

Expanded text:
tum, quia scriptum est: tenebrae erant super tum, quia scriptum est: tenebrae erant super abyssum, tamquam nos abyssum dicamus deum, ubi tenebrae erant, quia lux ibi non erat, non distinet lucem quam fecit Deus, ideo putant esse consequens, ut in tenebris ipse fuerit, antequam faceret lucem, cum tenebrae essent super abyssum, antequam diceret, Fiat lux; et facta est lux . Sicut enim in Novo Testamento, utrumque de illo dicitur; nam et, Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae , ibi legimus; et, Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris , itidem ibi legimus: sic et in illis veteribus Libris, et, Candor est lucis aeternae , dictum est de Sapientia Dei, quae utique facta non est, quia per illam facta sunt omnia ; et de luce quadam, quae non nisi per illam fieri potest, hoc modo ibi dicitur: tu inluminabis lucernam meam, domine; deus meus inluminabis tenebras meas. sicut et ab initio, cum tenebrae essent
Abbreviated transcription (Latin):
dum saluatorem ut ꝑ aduentũ noui tẽ¬
stamenti illos liberaret gr̃a donata. il¬
d̾i dono custodiret᷑: u̾itas aut̃ ut abla¬
ta obseruatione umbrar̃ qd̾ ꝓmissum
erat ex di fide p̾sentaretur. proinde isti
qui ea que nõ intelligunt rephendentes.
lepram uel scapiẽ seu uerrucas legis esse
dicunt. ꝓmissiuas figuras sacramentoꝵ.
similes sunt hominib quib displicent
ea quoꝵ nõ capiunt utilitatẽ. uelut si
surdꝰ uidens moui labia loq̃ntiũ. tanqͣ
suꝑfluos oris motus deformesq rephen¬
deret: uel si quisqͣm cetus laudata sͥ aliqͣ
domo uellet palpando ꝓbare qd̃ dicitur..
ꝙ ꝑietum lenitatẽ manu ꝑtrastans in
fenestras irrueret. easq uesut incõueni¬
entes illi equalitati redargu̾et. caimnasq
ruinosas putaret. Iam uo facta ꝓpħaꝵ
ut intelligant. quoꝵ mentes uanitas
occupauit: ita ut putent credi a nobis
etiã ip̃m d̾m aliqͣndo in tenebrił eẽ u̾sa¬

Expanded text:
dum saluatorem, ut per aduentum noui tedum saluatorem, ut per aduentum noui testamenti illos liberaret gratia donata, ildei dono custodiretur, ueritas autem, ut ablata obseruatione umbrarum, quod promissum erat, ex dei fide praesentaretur. Proinde isti, qui ea, quae non intellegunt, reprehendentes lepram uel scabiem seu uerrucas legis esse dicunt promissiuas figuras sacramentorum, similes sunt hominibus, quibus displicent ea, quorum non capiunt utilitatem; uelut si surdus uidens moueri labia loquentium, tamquam superfluos oris motus deformesque reprehenderet; uel si quisquam caecus laudata sibi aliqua domo uellet palpando probare, quod dicitur, et parietum leuitatem manu pertractans in fenestras inrueret easque uelut inconuenientes illi aequalitati redargueret cauernasque ruinosas putaret. Iam uero facta proput intellegant, quorum mentes uanitas occupauit, ita ut putent credi a nobis etiam ipsum deum aliquando in tenebris esse uersa
Abbreviated transcription (Latin):
tur libris: nichil a nobis scͥptum. nicħ
dictatum est. S aut scͥptoꝵ ur̃oꝵ istã
cõmenta sunt falsa. aut patrũ t̾mĩa
uera. Nos utrũ uultis eligite. NIam nos¬
aut uos aut illos ꝑuer de cestari ncc̃e est:
qr tam malos et turpes odimus quã mẽ¬
daces.
UGustinus respondit. Hec sacramẽ¬
ta legis intelligitis. nec facta ꝓphħa¬
rum: qr neq scĩtatem. neꝙ iusticia cogi¬
tare nostis. S de p̃ceptis et sacramentis
uet̾is testamenti. sepe ac multa iam dixi¬
mus: ut intellig̾etur aliud ibi fuisse qd̾
ꝑ grãm noui testamenti faciendo dona¬
retur implendũ. aliud qd̾ ꝑ u̾itatẽ pate¬
factam remouendo demonstraretur im¬
pletum: cum di et ꝓximi dilestione sus¬
ciꝑetur legis ꝑficienda p̃ceptio circũci¬
cramentoꝵ cessatione. ostenderetur le¬
gis ꝑsoluta ꝓmissio. Preceptũ qͥppe reos
faciebat aid desiderandã salutem ꝑmis¬
sum aut̃ figuras celebrabat ad expestan¬

Expanded text:
tur libris, nihil a nobis scriptum, nihil tur libris, nihil a nobis scriptum, nihil dictatum est; sed aut scriptorum uestrorum ista commenta sunt falsa aut patrum crimina uera. uos utrum uultis eligite; nam nosaut hos aut illos pariter detestari necesse est, quia tam malos et turpes odimus quam mendaces. AUGUSTINUS respondit: Nec sacrameta legis intellegitis nec facta prophetarum, quia neque sanctitatem neque iustitiam cogitare nostis. sed de praeceptis et sacramentis ueteris testamenti saepe ac multa iam diximus, ut intellegeretur aliud ibi fuisse, quod per gratiam noui testamenti faciendo donaretur inplendum, aliud, quod per ueritatem patefactam remouendo demonstraretur inpletum: cum dei et proximi dilectione susciperetur legis perficienda praeceptio, circumcisacramentorum cessatione ostenderetur legis persoluta promissio. praeceptum quippe reos faciebat ad desiderandam salutem, promissum autem figuras celebrabat ad expectan
Abbreviated transcription (Latin):
uicem conduc̾e̾nt eum. Item qd̾ uidas fi¬
lius eius cum thamar nuru sua dormie¬
rit. post unius ꝙ alt̾ius nuptias filii:
deceptus ut auint ꝓstitutionis habitu. ĩ
quẽ se tnͣfformauerat eadem. q̃ socerũ
suum bene noss. cum hoc gene femina¬
rũ semꝑ habuisse cõmertuĩ. Nec qd̾ do
post tot numero uxores mulierclam qͦ
urie militis sui mechatꝰ sit: ip̃m̃q per¬
diderit in bello. Nec qd̾ salomon filtꝰ eius
trecentas uxores. et septingentas concu¬
binas habu̾te et regum filias sñ nu¬
mero. Nec qd̾ osee ꝓpharum pͥmus. de for¬
nicaria muliere filios fec̾it: tui turpitu¬
dini qd̃ sit det̾inus asscribitur. et consili¬
um di.S nec illud qd̾ moyses homici¬
dium fec̾it. qd̾ spoliau̾it egyptum. quod
bella gesserit. qd̃ crudelia multa ⁊̃ mã¬
dauit ꝙ fec̾it: qd̾ ne ip̃e quidem uno
contentus matrimonio fu̾it. Hec inqͣm
⁊ hoꝵ similia que in du̾sis eoꝵ haben¬

Expanded text:
uicem conducerent eum; item quod ludas fiuicem conducerent eum; item quod ludas filius eius cum Thamar nuru sua dormierit post unius et alterius nuptias filii deceptus. ut aiunt, prostitutionis habitu, in quem se transformauerat eadem, quae socerum suum bene nosset cum hoc genere feminarum semper habuisse commercium; nec quod Dauid post tot numero uxores mulierculam quoque Uriae militis sui moechatus sit ipsumque perdiderit in bello; nec quod Salomon filius eius trecentas uxores et septingentas concubinas habuerit et regum filias sine numero; nec quod Osee prophetarum primus de fornicaria muliere filios fecerit — cui turpitudini, quo sit deterius, ascribitur et consilium dei — sed nec illud, quod Moyses homicidium fecerit, quod spoliauerit Aegyptum, quod bella gesserit, quod crudelia multa et mandarit et fecerit, quod ne ipse quidem uno contentus matrimonio fuerit: haec, inquam, et horum similia, quae in diuersis eorum haben
Abbreviated transcription (Latin):
nestius uicoris: nec qd̃ mat̾monii sui ĩ¬
famissimus nundinator. idest auaritie.
ac uentris causa duob regib abimelech.
et pharaoni. diu̾sis temporib memora¬
tã saram coniugem suam sororẽ mẽtit᷑.
qr erat pulcherrima incõcubitũ uentita¬
uit. Nec qd̾ loth ip̃ius fr̃ de sodoma lib̾a¬
tus cum duab filiabus suis in monte cõ¬
cubuit: qui honestius arsisset in sodoma
istu fulminis. qͣm in monte flagrauit
inconcesse libidinis flamma.S nec qd̃
ysaac eadem patͥ suo gessit. ac ꝑia erga
rebeccam coniugẽ suam. fingens et ip̃se
eam sororem: quo ꝑ eam uiueret turpit̾
Nec qd̾ iacob filius eius. int̾ rachel ⁊ lyã
duas gͥmanas sorores. earũq singulas
famulas. quatuor uxoꝵ maritus tanꝙ̃
hẏrcus errauerit: ut eẽt cotidie int̾ .iiii.
scorta certamen. que nam eum uenien¬
tem de agro. prior ad concubitũ raꝑet:
int̾dumq etiã mercedib in noctem ab in¬

Expanded text:
nestius — uxoris: nec quod matrimonii sui innestius — uxoris: nec quod matrimonii sui infamissimus nundinator idem auaritiae ac uentris causa duobus regibus, Abimelech et Pharaoni, diuersis temporibus memoratam Saram coniugem suam sororem mentitus, quia erat pulcherrima, in concubitum uenditauit; nec quod Loth ipsius frater de Sodoma liberatus cum duabus filiabus suis in monte concubuit — qui honestius arsisset in Sodoma ictu fulminis quam in monte flagrauit inconcessae libidinis flamma — sed nec quod Isaac eadem patri suo gessit ac paria erga Rebeccam coniugem suam fingens et ipse eam sororem, quo per ipsam uiueret turpiter; nec quod Iacob filius eius inter Rachel et Liam duas germanas sorores earumque singulas famulas quattuor uxorum maritus tamquam hircus errauerit, ut esset cotidie inter quattuor scorta certamen. quaenam eum uenientem de agro prior ad concubitum raperet. interdumque etiam mercedibus in noctem ab in
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cognitam uidere nõ posset. nc̃
et inuidũ ac timentẽ nesi gustaret.
homo rursus deligno uite in et̾num
uiue̾t. nunc alias et appetentẽ sangui¬
nis atq adipis ex om̃i gen̾e sacͥficioꝵ.
delantem q si et aliis eadem offerentur
ut sibi. et nunc irascentem in alienos
nc̃ et in suos. nũc ꝑtmentẽ milia homi¬
nũ ob leuia quidem aut nulla cõmissa
nc̃ etiã cõminantẽ uenturũ se fore cũ
gladio. et ꝑciturũ nemini nõ iusto. ñ
peccatori: fier inqͣm potuit. ut et de leo
hominib mentirentur. qui de deo ip̃o tã¬
ta ꝓt̾uitate mentiti sunt. S uos con¬
senͣtite nob̾cum. ut portent scͥptores cri¬
men: si uultis eodem lib̾ari ꝓpħas. Ali¬
oqͥn neꝙ illa nos de abraham scͥpsimu
qd̾ habende ꝓlis in sana flagrans cupidine
et deo qui id iam sibi de sara coniuge ꝓ¬
miserat minime credens. cum pelice uo¬
lutatus sit. sub conscientia qd̃ sit in ho¬

Expanded text:
tatem cognitam videre non posset; nunc tatem cognitam videre non posset; nunc et invidum ac timentem, ne si gustaret homo suus de ligno vitae, in aeternum viveret; nunc alias et appetentem sanguinis atque adipis ex omni genere sacrificiorum, zelantemque si et aliis eadem offerrentur ut sibi; et nunc irascentem in alienos, nunc et in suos; nunc perimentem millia hominum ob levia quidem aut nulla commissa; nunc etiam comminantem uenturum se fore cum gladio et parciturum nemini, non iusto, non peccatori: fieri, inquam, potuit, ut et de dei hominibus mentirentur, qui de deo ipso tanta proteruitate mentiti sunt. sed uos consentite nobiscum, ut portent scriptores crimen. si uultis eodem liberari prophetas. Alioquin neque illa nos de Abraham scripsimus. quod habendae prolis insana flagrans cupidine et deo, qui id iam sibi de Sara coniuge promiserat, minime credens cum pelice uolutatus sit sub conscientia — quo sit inho
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si a nobis scͥpta hec dictaue fuis¬
sent. que idem cõmisse leguntur: eẽt
ur̃a hec in nos nõ irrationabilis accu¬
satio. ubi u̾o aut ab ip̃is eadem scͥpta st̃
contͣ honestatis morem de uiciis captã¬
tib głam. aut ab eoꝵ sociis ac parib
nr̃a que ista culpa est: Bampnamus
eni detestati actus inquos. quos ultro de¬
se nec int̾rogati confessi sunt rei. Aut si
hec ꝑ inuidiã scͥptoꝵ adu̾sus eos malig¬
nitas finxit. ꝓuniantur scͥptores. damp¬
nentur coꝵ libri: purgetur ꝓphicũ no¬
men indigna fama. grauitati atq cen¬
sure sue priarcharũ reddatur auctorita
Et sane fieri potuit. ut quẽ admodum
de deo impudent̾ idem tanta finxunt:
nunc eum in tenebris ex et̾no u̾satum
clicentes. et postea miratum cum iudiss
lucem. nunc ignarum futuri. ut p̃cep¬
tum illud qd̾ nõ eẽt seruaturꝰ adam
ei mandaret. nunc et impuidũ ut eũ
latentem in angulo ꝑadysi post nudi¬

Expanded text:
nam si a nobis scripta haec dictataue fuisnam si a nobis scripta haec dictataue fuissent, quae idem commisisse leguntur, esset uestra haec in nos non inrationabilis accusatio; ubi uero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra honestatis morem de uitiis captantibus gloriam aut ab eorum sociis ac paribus, nostra quae istic culpa est? damnamus enise, nec interrogati confessi sunt rei: aut si haec per invidiam scriptorum adversus eos malignitas finxit, puniantur scriptores, damnentur eorum libri, purgetur propheticum nomen indigna fama, gravitati atque censurae suae Patriarcharum reddatur auctoritas. CAPUT IV. Et sane fieri potuit ut quemadmodum de Deo impudenter iidem tanta finxerunt, nunc eum in tenebris ex aeterno versatum dicentes, et postea miratum cum vidisset lucem; nunc ignarum futuri, ut praeceptum illud quod non esset servaturus Adam, ei mandaret; nunc et improvidum, ut eum latentem in angulo paradisi post nudi
Abbreviated transcription (Latin):
serues: et de his nullam eiusdẽ boni iac¬
turam metius. qr contempnas. Quare cõ¬
stat hec ut dixi nõ ẽẽ legem: s legis po¬
tuis maculas et scabiem. Que si damp-¬
nantur a nobis: dampnantur ut falsa.
legem. nec legis auctorem d̾m. s eos qui¬
et hunc et illam nefariis sius religioni¬
b insc̾pserunt. ut aut̃ int̾dum legis
nos reuerendũ nomen cũ udaica p̃cep¬
ta ꝑ sequimur lacessamus fit ur̃o uitõ:
qui int̾ hebraicas institutõnes et legem.
nullũ uultis ẽẽ discͥmen. Alioqͥn red¬
dite legi ꝓpriam dignitatem. israheli¬
ticas autẽ ab eadem turpitudines. tan¬
qͣm uerrucas incidite. deformationis eiꝰ.
crumen sc̃ptorib ur̃is imputate. ⁊ sta¬
tim uidebitis nos iudaismi inimni cos
fuisse nõ legis. Nlomen est qd̃ uos decipͭ:
qr cui uire debeat asscribi nõ nostis. Ad
hec et ꝓpħas ac patͥarchas ur̃os. cur nos
blasphemare existimetis: ego nõ uideo

Expanded text:
serues, et de his nullam eiusdem boni iacserues, et de his nullam eiusdem boni iacturam metuis, quia contemnis. quare constat haec, ut dixi, non esse legem, sed legis potius maculas et scabiem: quae si damnantur a nobis, damnantur uti falsa, legem nec legis auctorem deum, sed eos, qui hunc et illam nefariis suis religionibus inscripserunt. ut autem interdum legis nos reuerendum nomen, cum Iudaica praecepta persequimur, lacessamus, uestro fit uitio, qui inter Hebraicas institutiones et legem nullum uultis esse discrimen; alioquin reddite legi propriam dignitatem. Israheliticas ab eadem turpitudines tamquam uerrucas incidite, deformationis eius crimen scriptoribus inputate, et statim uidebitis nos Iudaismi inimicos fuisse, non legis. nomen est, quod uos decipit, quia cui iure debeat adscribi, non nostis. Ad haec et prophetas ac patriarchas uestros cur nos blasphemare existimetis, ego non uideo.
Abbreviated transcription (Latin):
to et tu amicus legis dampna eos mecũ
qui hanc uiolare ausi sunt: cõmixtio¬
ne incõuenientiũ eidem p̃ceptoꝵ. Que
p̃cepta nisi et uos legem nõ ẽẽ sciretis.
nec legis parcem: utiq aut eadem ser¬
uare int̾emini ꝓfessi iusticiam. aut uos
coram fateremini ẽẽ non ustos. Nũc
u̾o et de illis que scelera phibent manda¬
tis sollicita uobis est curã reste uolentib
uiuere. et de his que ꝑtinent ad iudeos.
nulla fit mentio. Qd̃ quatinꝰ excusatũ
uobis erit. nisi eadem legẽ nõ eẽ consti¬
terit: Deniq si sicut incend̾etis. intole¬
rabile conuitiũ iudicans. si quis te ne¬
gligentẽ p̾cepti huiꝰ appellaret. qd̾ dic¬
tum est. nõ occides. uel nõ mechaberis.
ita etiã exardesceres. si quis te et incir¬
cũcisum uocaret & negligentẽ sabbati:
erat intelligi. ꝓcullubio qd̾ ẽẽt utrũq
lex et d̾i mandatũ. Nunc u̾o et de illis
suꝑiorib laudem queris ⁊ głam. si ea cõ¬

Expanded text:
to et tu amicus legis, damna eos mecum, to et tu amicus legis, damna eos mecum, qui hanc uiolare ausi sunt hac commixtione inconuenientium eidem praeceptorum: quae praecepta nisi et uos legem non esse sciretis, nec legis partem utique aut eadem seruare niteremini professi iustitiam, aut uos coram fateremini esse non iustos. nunc uero et de illis, quae scelera prohibent mandatis, sollicita uobis est cura recte uolentibus uiuere, et de his, quae pertinent ad Iudaeos, nulla fit mentio: quod quatenus excusatum uobis erit, nisi eadem legem non esse constiterit? denique si, sicut incenderis intolerabile conuicium iudicans, si quis te neglegentem praecepti huius appellet, quo dictum est: non occides uel non moechaberis. ita etiam exardesceres, si quis te et incircumcisum uocaret et neglegentem sabbati. erat intellegi procul dubio, quod esset utrumque lex et dei mandatum; nunc uero et de illis superioribus laudem quaeris et gloriam, si ea con
Abbreviated transcription (Latin):
causa uidentur nobis exosi. S eñi uos
citis: infamatis. patriarchas dedecoratis
et legem. atqy qd̃ sit stultius iuiltis⁊
scͥportores ur̃os nõ cẽ mendaces: et eos tñ
religiosos ac scos. quoꝵ hi flagicia ⁊ tur¬
pes consc̾pserint uitas. Qd̃ quia utrũq
ꝑiter constare nõ potest. oportet enĩ aut
hos fuisse malos. aut illos mendaces et
falsos: age si libet assensu cõmuni scͥp¬
torib dampnatis. defensionẽ suscipia¬
mus legis et ꝓph̾arum. Legem aut̃ nẽ
dico. ego nõ circũcisionẽ. nec sabbata et
sacrificia ceteraq huiꝰ modi uideoꝵ: s
eam que u̾e sit lex. idest nõ occides. non
mechaberis. nõ ꝑiurabis et cetera. Cui
quia olim diffamare in gentib. idest
ex quo mundi huiꝰ creatura consistit.
hebreoꝵ scͥptores irruentes tanqͣm lepr̃a.
ac scabiem abhominanda hec sua et tur¬
pissima p̃cepta cõmiscuerunt. q̃ ad ꝑico¬
mem spectant et sacrificia. age si es cer¬

Expanded text:
causa uidentur nobis exosi. sed enim uos causa uidentur nobis exosi. sed enim uos citis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia et turpes conscripserint uitas. quod quia utrumque pariter constare non potest, oportet enim aut hos fuisse malos, aut illos mendaces et falsos. Age, si libet, adsensu communi scriptoribus damnatis defensionem suscipiamus legis et prophetarum. legem autem nunc dico ego non circumcisionem nec sabbata et sacrificia ceteraque huiusmodi Iudaeorum, sed eam, quae uere sit lex, id est: non occides, non moechaberis, non peiurabis et cetera. cui quia olim diffamatae in gentibus, id est ex quo mundi huius creatura consistit, Hebraeorum scriptores inruentes tamquam lepram ac scabiem abominanda haec-sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritomen spectant et sacrificia, age, si es cer
Abbreviated transcription (Latin):
bellum sine cõmixtione mali habebat
necessitatis malum: ita hyle post bellũ
sine cõmixtione boni habebit cessatio¬
nis bonum. Dicite gͦ duo mala. s unũ
alt̾o peius aut duo nõ sũma bona: s u¬
num alt̾o melius. ita sane ut qd̾ est me¬
lius. hoc dicatis miserius. Nam si illiꝰ
tanti belli hic erit exitus. ut seꝑata hy¬
le a ꝓpria uastatione. ꝙ d̾i menbris affixiᷤ.
inglobo. Aliquid boni prestetur hostib. et
tantum mali infligatur ciuib: cogitare
qͥs uicerit. S iuidelicet uenenũ est hyle q̃
formare. firmare. nutrire. uegetare ualuit
anmalia sua: et antidotũ d̾s. qͥ dampna
.re potuit. qͥ sanare nõ potuit mẽbra sua.
Insani nec illa est hyle : nec ille d̾s. Sio
delirant qui sanã doctrinam nõ sustinẽ¬
tes: Ad fabulas conu̾tuntur Expliat l
Cur legem blasphematis et ꝓpħas:
Minime nos quidem hostes sumꝰ.
liceat simus ꝑati fateri falsa illa
omĩa ẽẽ que de eis scͥpta sunt. et quoꝵ

Expanded text:
bellum sine commixtione mali habebat bellum sine commixtione mali habebat necessitatis malum, ita hyle post bellum sine commixtione boni habebit commixtionis bonum ? dicite ergo duo mala, sed unum altero peius; . aut duo non summa bona, sed unum altero melius, ita sane, ut quod est melius hoc dicatis miserius; nam si illius tanti belli hic erit exitus, ut separata hyle a propria uastatione et dei membris adfixis in globo aliquid boni praestetur hostibus et tantum mali infligatur ciuibus, cogitate, quis uicerit. sed uidelicet uenenum est hyle, quae formare, firmare, nutrire, uegetare ualuit anre potuit, qui sanare non potuit membra sua. Insani, nec illa est Hyle, nec ille Deus. Sic delirant, qui sanam doctrinam non sustinentes ad fabulas conuertuntur. LIBER Cur legem blasphematis et prophetas ? minime quidem nos hostes sumus liceat, simus parati fateri falsa illa omnia esse, quae de eis scripta sunt et quorum
Abbreviated transcription (Latin):
animas fieri tali supplicio: qd̾ errare se
a pͥore lucida sua natura passe sunt:
inimice lumini sc̃o extit̾unt. cum eas ĩ illũ
errorem quo ita tenebrarent᷑ ut inimica
luci lux fieret. ip̃e miserit: si inuitas iniꝰ¬
tum ut cogeret. si uolentes. ingratus ut
dampnaret. Que se futuras inimicas o¬
rigini sue prescire se potuerũt: et ante
bellum timore cruciate. et in bello ĩex¬
piabilit̾ maculate: et post bellum in
et̾num dampnate. nunqm beate. Si ã
p̃scire nõ potuerunt. et ante bellum ĩ¬
ꝓuide. et in bello inualide. et post bel¬
sum misere. nunqͣm diuine: et utiq
qd̾ ip̃e hoc d̃s scd̃m unitatẽ substantie.
Putamus ne respicitis. qͣmͣ ĩmaniter
blasphematis: Et tamen aliqñdo uo¬
lentes quasi defend̾e bonitatem d̃i. etiã
ip̃i hyle prestari dicitis. aliqͥd boni: ut
inclũsa in semetip̃a non seruat. Habe¬
bit gͦ aliqͥd boni: cum ei nullum nux¬
tum erit bonum: An forte sicut d̾s añ

Expanded text:
animas fieri tali subplicio, quod errare se animas fieri tali subplicio, quod errare se a priore lucida sua natura passae sunt et inimicae lumini sancto exstiterunt, cum eas in illum errorem, quo ita tenebrarentur, ut inimica luci lux fieret, ipse miserit: si inuitas, iniustus, ut cogeret; si uolentes. ingratus. ut damnet. quae se futuras inimicas origini suae si praescire potuerunt, et ante bellum timore cruciatae et in bello inexpiabiliter maculatae et post bellum in aeternum damnatae, numquam beatae; si autem praescire non potuerunt. et ante bellum inprouidae et in bello inualidae et post bellum miserae, numquam diuinae. et utique quod ipsae. hoc deus secundum unitatem substantiae. putamusne, respicitis, quam inmaniter blasphematis ? et tamen aliquando uolentes quasi defendere bonitatem dei etiam ipsi hyle praestare dicitis aliquid boni. ut inclusa in semet ipsa non saeuiat. habebit ergo aliquid boni, cum ei nullum mixtum erit bonum? an forte sicut deus ante