comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest accidere neque immatura cõsulai
nec miscra aspicienti. Nec tamen ego sũ
ille feritus qui fratris canissimi & aman¬
tissumi ꝑtesentis merote nõ mouear her¬
que oniiis lacriniis a quibus me uidetis¬
circunfessum esse. Neque meam mentẽ¬
molit que domum sepe tenocat examima¬
ta uror & ab iecta metu filia & parilus fi¬
liuis quem michi uidetur amplecti tes.p. tan¬
quam obsidem consulatus mei Neque illo
qui expectat huius exitum dicritat incoti¬
spectii mco gener Moueor his tebus omĩb
sed meam partem uti salinsint nobilcura
omnes etism sime aliqua uis oppresserit po
puli eircumspicite omnes procellas que
impendent insi prouidetis. Non T. Grach
sȩucritatis indicium ad ducitur Tenentur
duo qui ad urbis incendium ad uestram
ommui cedem ad Catilinam recipiendũ
rome resciterut. Tenentur littere signa
manus dernque unius quonisque cofellio
Solicitantur allobroges serintia excitant᷑

Expanded text:
potest accidere neque immatura consulari potest accidere neque immatura consulari nec misera sapienti. nec tamen ego sum ille ferreus qui fratris carissimi atque amantissimi praesentis maerore non movear horumque omnium lacrimis a quibus me circumsessum videtis. neque meam mentem non domum saepe revocat exanimata uxor et abiecta metu filia et parvolus filius, quem mihi videtur amplecti res publica tamquam obsidem consulatus mei, neque ille qui exspectans huius exitum diei stat in conspectu meo gener. moveor his rebus omnibus, sed in eam partem uti salvi sint vobiscum omnes, etiam si me vis aliqua oppresserit, popublicae, circumspicite omnis procellas quae impendent nisi providetis. non Ti. Tiberseveritatis iudicium adducitur: tenentur ei qui ad urbis incendium, ad vestram omnium caedem, ad Catilinam accipiendum Romae restiterunt, tenentur litterae, signa, manus, denique unius cuiusque confessio: sollicitantur Allobroges, servitia excitantur,
Abbreviated transcription (Latin):
campus consularibus auspitiis consecratus
non curia summum auxilumi ominium
gentium non domus cõmime perfugiũ
non lectus ad quietem datus non demq
uacua mortis periculo atque insidiis
fuit. ego multa tacui multa pertuli tał
sanaui. Nunc si hunc exitum consulat.
mei du ĩmortales esse uoluerunt ut uos
populumq .x. ex cele miseria. coniuges
liberosque uestros uirginesq uestales
⁊ acerbissima uexatione templa atque de¬
lubra hanc pulchertimam patriam oiĩm
nostrini ex fedissima flamma totam itali¬
am ex bello ex nastitate eriperem quecũq
michi uni ꝑreponitur fortuna subeatur fe
re putauit. quor ego non leter merim ad¬
saluter ꝑ romamꝰ nomen salutemq defẽ¬
dite michi parccit ac de me cogitart de¬
siite. Nam primum debeo sperate omes
deos qui huic urbi president pro eo mihi
ac mereor xclatiros esse gratiam. Deinde
si quid attigerit equo animo piratoq mo¬
tiar nam neque turpis mors forti luto

Expanded text:
campus consularibus auspiciis consecratus, campus consularibus auspiciis consecratus, non curia, summum auxilium omnium gentium, non domus, commune perfugium, non lectus ad quietem datus, non denique vacua mortis periculo atque insidiis fuit. ego multa tacui, multa pertuli, mulsanavi. nunc si hunc exitum consulatus mei di immortales esse voluerunt ut vos populumque Romanum ex caede miserrima, coniuges liberosque vestros virginesque Vestalis ex acerbissima vexatione, templa atque delubra, hanc pulcherrimam patriam omnium nostrum ex foedissima flamma, totam Italiam ex bello et vastitate eriperem, quaecumque mihi uni proponetur fortuna subeatur. etre putavit, cur ego non laeter meum li Romani nomen salutemque defendite; mihi parcere ac de me cogitare desinite. nam primum debeo sperare omnis deos qui huic urbi praesident pro eo mihi ac mereor relaturos esse gratiam; deinde, si quid obtigerit, aequo animo paratoque moriar. nam neque turpis gravis mors forti viro
Abbreviated transcription (Latin):
dratione ut siqua est ĩuidia pto conser¬
Ptractabo ut meminerim semper que ges¬
serim cutemque ut ea uirtute non casu
gesta esse uideantur. Uos quirites quomã
iam nox est ueneramim iouem illum cu¬
stodem huius urbis ac uestrum et ĩ uestra
tecta discedite ut ea quanquam iam omẽ
periculum depulsum sit tamen. eque ac
ADEOPCIN ME oIũm
uestrum ora atque oculos esse
Con uersos ideo uos non solum
lle uestro ac rei .p. Uerum etiam
siid depulsum sit de meo peri¬
Elo esse solicitos. Est michi iucunda m
malis & grata m dolore uestra erga me
uoluntas. Sed cam per deos immortales¬
queso deponte atque obliti salutis mee
de uobis ac de liberis uestris cogitate. Mi¬
chi quidem si hec conditio consulatus da¬
ta est ut omnes acerbitates omnes dolores
crutiatus que perferam non solum forti¬
ter uerum etiam libenter dũ modo incis
laboribus populo tomano digntas salusq
pariatur. Ego sum ille consul. P.c. quor

Expanded text:
ornem, ut, si qua est invidia in conserornem, ut, si qua est invidia in consertractabo ut meminerim semper quae gesserim, curemque ut ea virtute non casu gesta esse videantur. vos, Quirites, quoniam iam est nox, venerati Iovem illum custodem huius urbis ac vestrum in vestra tecta discedite et ea, quamquam iam est periculum depulsum, tamen aeque acin me omnium vestrum ora atque oculos esse conversos, video vos non solum de vestro ac rei publicae verum etiam, si id depulsum sit, de meo periculo esse sollicitos. est mihi iucunda in malis et grata in dolore vestra erga me voluntas, sed eam per deos immortalis! deponite atque obliti salutis meae de vobis ac de vestris liberis cogitate. mihi si haec condicio consulatus data est ut omnis acerbitates, omnis dolores cruciatusque perferrem, feram non solum fortiter verum etiam libenter, dum modo meis laboribus vobis populoque Romano dignitas salusque pariatur. ego sum ille consul, patres con
Abbreviated transcription (Latin):
priore nocte fecistis custodũs uugilusque
defendite id ne nobis dutius faciendũ
sit atque ut inperpetua pace esse possitis
mehil quidem ab istis iam nocete potest
Magnum est i bonis presidium quod
michi imperpetuum comparatum est
Nagna mrę .p. digitas que mę semp
tacita defendet Magna uis conscientie
quam qui negligent cum me uiolare uo¬
lent se ipsi udicabunt. Est enim in nobis
is animus Quirites non modo nullius au¬
datie cedamus. sed et omnes improbos
ulno semper lacessamus. Quod siomnis
unpctus domesticoꝵ hostium deprilsus
a uobis senimȩ unum conuertit uobis
erit piduidendum. Quirites qua cõditioe
dost hac eosesse uelitis qui se pro salute
uestra obtulerunt inuidie peticulis que
ꝯumibus. Michi quidera ipsi quid esse
quod iam ad fructum uite possit acquir
presertim quom neque i honore nostro
neque ingloria inttutis. Quicquid uide¬
am altius quo michi liceat ascendere
Illud perficiam profecto. Quirites ut ea q̃
gessi in consulatu priuatus tucar atque

Expanded text:
priore nocte custodiis vigiliisque defendite. id ne vobis diutius faciendum sit atque ut in perpetua pace esse possitis nihil ab istis iam noceri potest. Magnum enim est in bonis praesidium quod mihi in perpetuum comparatum est, magna in re publica dignitas quae me semper tacita defendet, magna vis conscientiae quam qui neglegunt, cum me violare volent, se indicabunt. est enim nobis is animus, Quirites, ut non modo nullius audaciae cedamus sed etiam omnis improbos ultro semper lacessamus. quod si omnis impetus domesticorum hostium depulsus a vobis se in me unum converterit, vobis erit videndum, Quirites, qua condicione posthac eos esse velitis qui se pro salute vestra obtulerint invidiae periculisque omnibus: mihi quidem ipsi quid est quod iam ad vitae fructum possit adquiri, cum praesertim neque in honore vestro neque in gloria virtutis quicquam videam altius quo mihi libeat ascendere? illud perficiam profecto, Quirites, ut ea quae gessi in consulatu privatus tuear atque
Abbreviated transcription (Latin):
postularet spectare uoluisse
fecissem id quod his ueheme¬
ter placebat ut te quorus tes¬
timonium propter turpitudinem uite
sordesq domesticas nillluuis momenti
putatetur tacitus dimitterem. Nemo
enim horum ita te refutandum ut gra¬
uem ad uersarium aut ita rogandum
ut teligiosum testem arbitrabatur. sed
fui paulo inte intemperantior quam
debii odio enim tix in quo & si omẽs
proptertuum in mȩ scelus superare de¬
beo tamen ab omĩbus pene uincor sic
sum incitatuis ut te non minus cõtem¬
nerem quam odissem tamen uexatum
potius quam despectum uellem dumc¬
tere. Quate ne tibi hunc honorem a
me haberi forte titere. quod interro¬
gem quem nemo congressu nemo ad¬
utu nemo suffragio nemo ciuitate ne¬
mo luce dignumꝰ putet nulla mea caͤ¬
tisa impuliet insi ut ferocitatem istã
tuam comprimerem & audatiam frã¬
gerem & lo quacitatem paucissimis ĩ¬
fer cogatiombus irretitam retardarem
Et emm debiusti uatim etiam si falso

Expanded text:
postularet spectare voluissem, postularet spectare voluissem, fecissem id quod his vehementer placebat, ut te, cuius testimonium propter turpitudinem vitae sordisque domesticas nullius momenti putaretur, tacitus dimitterem; nemo enim horum aut ita te refutandum ut gravem adversarium aut ita rogandum ut religiosum testem arbitrabatur. sed fui paulo ante intemperantior fortasse quam debui; odio enim tui, in quo etsi omnis propter tuum in me scelus superare debeo, tamen ab omnibus paene vincor, sic sum incitatus ut, cum te non minus contemnerem quam odissem, tamen vexatum potius quam despectum vellem dimittere. qua re ne tibi hunc honorem a me haberi forte mirere, quod interrogem quem nemo congressu, nemo aditu, nemo suffragio, nemo civitate, nemo luce dignum putet, nulla me causa impulisset nisi ut ferocitatem istam tuam comprimerem et audaciam frangerem et loquacitatem paucis meis interrogationibus inretitam retardarem. etenim debuisti, Vatini, etiam si falso
Abbreviated transcription (Latin):
quoi corneli defensio displicet quam
causam ad patronos tuos aut quod os
affetes. quibus iam prescribis quanto
illis piobro futurum sit site defenderĩt
quom tu michi Corneli defensionem
in maledictis obitiendam putaris. At
tamen heç uatim memento paulo pose
istam defensionem meam quam tu bo¬
ns uiris displicuisse dicis me cum uiri¬
uersi popiili ⁊ sũma uolũtate tum opti¬
mi quoiusque singulari studio magni¬
ficentissime post hominum memoria
cotisulem factum omina que eame pri¬
detiter iuendo consequutum esse que
tu impudenter uaticinando sperarete
sepe dixisti. Nam quod michi disces¬
sum obiecisti meum. Et quod hor um
quibus ille dies acerbissimus fuit qui idẽ
tibi letissimiis luctum & gemitum tenole¬
uart uoliusti tantum tibiꝰ respondebo me
cum tu cetereque ei .p. pestes armoꝵ cau¬
sam quereretis & quom per meum no¬
men fortunas lo cupletum diripere san¬
ITUATANTUMOCO
Uitimi quidem indigintas

Expanded text:
cui Corneli defensio displicet, quam cui Corneli defensio displicet, quam causam ad patronos tuos aut quod os adferes? quibus iam praescribis quanto illis probro futurum sit si te defenderint, cum tu mihi Corneli defensionem in maledictis obiciendam putaris. ac tamen hoc, Vatini, memento, paulo post istam defensionem meam, quam tu bonis viris displicuisse dicis, me cum universi populi Romani summa voluntate tum optimi cuiusque singulari studio magnificentissime post hominum memoriam consulem factum, omniaque ea me pudenter vivendo consecutum esse quae tu impudenter vaticinando sperare te saepe dixisti. nam quod mihi discessum obiecisti meum, et quod horum, quibus ille dies acerbissimus fuit qui idem tibi laetissimus, luctum et gemitum renovare voluisti, tantum tibi respondeo me, cum tu ceteraeque rei publicae pestes armorum causam quaereretis, et cum per meum nomen fortunas locupletium diripere, sani tantum modo, Vatini, quid indignitas
Abbreviated transcription (Latin):
pisti quom ante Gellius nutricila sedicio¬
sorum ommum testimomum diceret sen¬
si atque proindi repente emm te tanquã
serpens elatibulis oculis em inentibus in¬
flato collo tumidis cerincibus in tulisti Ut
michi tenouatus ille tuus inte ueterem cũ
amicum sed tamen tuum familiatem de¬
fenderim quom in hac ciuitate opugna¬
tio soleat qua tu nimc uteris non nũqua
defendi non numquam uituperati. Sed̾
quero ate quor .C. Cornelium non defen¬
derem. Num legem aliquam cornelius
contra auspitia tulerit. Num helianum
susiam legem illexerit. Num consuli uim
attulerit. Num armatis homĩbus templũ
temierit Numanitrcessorem tu derecerit
Num religiones polluerit erarium exhaui
omnia cornelio eiusmodi nichil obiec¬
tum est codicem legisse di cębatur deferi¬
debatur testibus collegiis suis nõ recitan¬
di causa legisse sed tecognoscendi consta¬
bat tamen cornelium consilium illo die
dimisisset intercessiom pariusse Tu ueto

Expanded text:
pisti, cum ante Gellius, nutricula seditiopisti, cum ante Gellius, nutricula seditiosorum omnium, testimonium diceret, sensi atque providi. repente enim te tamquam serpens e latibulis oculis eminentibus, inflato collo, tumidis cervicibus intulisti, ut mihi renovatus ille tuus in to veterem meum amicum, sed tamen tuum familiarem, defenderim, cum in hac civitate oppugnatio soleat qua tu nunc uteris non numquam, defensio numquam vituperari. sed quaero a te cur C. Cornelium non defenderem: num legem aliquam Cornelius contra auspicia tulerit, num Aeliam, num Fufiam legem neglexerit, num consuli vim attulerit, num armatis hominibus templum tenuerit, num intercessorem vi deiecerit, num religiones polluerit, aerarium exhauseomnia: Cornelio eius modi nihil obiectum est. codicem legisse dicebatur: defendebat testibus conlegis suis non se recitandi causa legisse, sed recognoscendi. constabat tamen Cornelium concilium illo die dimisisse, intercessioni paruisse. tu vero,
Abbreviated transcription (Latin):
de Sestio acciis ando sed nulla unquam de
te fuisse paulo ante imprudens indicasti
&T. Claud ium tecum cõmunicasse & a
te consilium .P. Sexti accusandi petisse
&albinouanum quem antea uix tibi no¬
tum esse dixisses domum tuam uenisse
multa tecum loquutum dixeris elemque
contiones .P Sexti scriptas quas neq ho¬
scet neque reperire posset te albinouano
dedisse easque in hoc inditio esse tecitatas
In quoꝵ altero es confessus ate accusatore
esse instructos & subornatos in altero m¬
constantiam tuam cum leuitate tum etiã
periurio implicitam refellisti. Quom quẽ
alienissuum ate dixisses esse eum dotui
tue fiusse quem preuarica torema esse abiu¬
to audicasse & te quos rogasset ad accu¬
sandum dixeris declisse Nimium es uehe¬
ieus feroxq natura non pritas fas esse
uerbum ex ore exire quoius quam quod
non iocundum & honorificui ad aures
tuas accedat. Uemsti iratus omĩbus quod
ego simul acte asperi priuisquam loqui ce¬

Expanded text:
de Sestio accusando, sed nulla umquam de re fuisse, paulo ante imprudens indicasti, qui et T. Claudium tecum communicasse et a te consilium P. Sesti accusandi petisse, et Albinovanum, quem antea vix tibi notum esse dixisses, domum tuam venisse, multa tecum locutum dixeris, denique contiones P. Sesti scriptas, quas neque nosset neque reperire posset, te Albinovano dedisse easque in hoc iudicio esse recitatas. in quo alterum es confessus, a te accusatores esse instructos et subornatos, in altero inconstantiam tuam cum levitate tum etiam periurio implicatam refellisti, cum, quem a te alienissimum esse dixisses, eum domi tuae fuisse, quem praevaricatorem esse ab initio iudicasses, ei te quos rogasset ad accusandum libros dixeris dedisse. nimium es vehemens feroxque natura: non putas fas esse verbum ex ore exire cuiusquam quod non iucundum et honorificum ad auris tuas accidat. venisti iratus omnibus; quod ego, simul ac te aspexi, prius quam loqui coe
Abbreviated transcription (Latin):
conductione fuerit infutida. dubium
est quin si Cesennia tum possi debat quo
erat colonus fundo post eras mortem he¬
tes eodera aure possederit. Demde apse
Cecinna quom circuiret predia uenit:
istum fundum rationes a colono açce¬
pit. Sunt in eam tem testimonia Poscea
quor Ebuti de isto potins fundo quam
de alio si quem habes cecine denunti¬
abas si cecina non possidebat. Epse porto
Cecina quor semotibus deduci uolebat
idq tib de canicorum de his qui de
At enim du logoni taut ut nichil de
illo terpote nchil do calamitate terp¬

Expanded text:
conductione fuerit in fundo, dubium conductione fuerit in fundo, dubium est quin, si Caesennia tum possidebat, cum erat colonus in fundo, post eius mortem heres eodem iure possederit? deinde ipse Caecina cum circuiret praedia, venit in istum fundum, rationes a colono accepit. sunt in eam rem testimonia. postea cur tu, Aebuti, de isto potius fundo quam de alio, si quem habes, Caecinae denuntiabas, si Caecina non possidebat? ipse porro Caecina cur se moribus deduci volebat idque tibi de amicorum et de t enim Sulla legem tulit. Vt nihil de illo tempore, nihil de calamitate r
Abbreviated transcription (Latin):
ui de iccisse Ueruma illud addit nõ possi¬
debat uł etiam quom hoc ipsum coricis¬
sit uineit tame sponsione si planui facit
abse illum aut ui aut clam aut pearq
possedisseUidetis ne quot dde fer̾is iombo
cum qui armis ac multitadine uim fe¬
cerint uti posse maiotes noluerunt. hũc
uero qui ah iute offitio hons moribus
ad fecrum ad aria ad cedem confuge¬
rit nudum in causa dostitutum indẽti
Qui auter arinatus de possessione cõtrn¬
disset merinis plane de sponsione certater
interdictorut dissimiiti do & quid
auctoritas marro i cẽiquet. Sie set
ad ditum de ee qni ppertetet additũ
non est tameti montabit sitq ego in
hoc Cecinuart dcfetido Posiedit
ei secina tecuperatorts & id tamet si
extra causam est. Percutram tamen bre¬
ui ut non minusom nem ipsum quã
ius comunc defensum uelitis Cocinma
possedisse propitę usumfructum nõ ne¬
gaĩ qui colonis habiat cenductum de
desennia fundum quom idem x eadem

Expanded text:
vi deiecisse, verum illud addit: 'non possivi deiecisse, verum illud addit: 'non possidebat' vel etiam, cum hoc ipsum concessit, vincit tamen sponsionem, si planum facit ab se illum aut vi aut clam aut precario possedisse. videtisne quot defensionibus eum qui sine armis ac multitudine vim fecerit uti posse maiores voluerint? hunc vero qui ab iure, officio, bonis moribus ad ferrum, ad arma, ad caedem confugerit, nudum in causa destitutum videtis, ut, qui armatus de possessione contendisset, inermis plane de sponsione certaret.interdictorum dissimilitudo, ecquid auctoritas maiorum commovet? si esset additum, de eo quaeri oporteret; additum non est, tamen oportebit? atque ego in hoc Caecinam non defendo; possedit enim Caecina, recuperatores; et id, tametsi extra causam est, percurram tamen brevi ut non minus hominem ipsum quam ius commune defensum velitis. Caesenniam possedisse propter usum fructum non negas. qui colonus habuit conductum de Caesennia fundum, cum idem ex eadem
Abbreviated transcription (Latin):
de homĩbus armatis non additur si opor¬
tet quer possederit nec ne. Negas deici
msi qui possideat ostendo sism̾e armatis
coactisue homĩbus deiectus quis quara sit
cum qui fateatur se de iecisse uincete spõ¬
si onem si ostendat eium non possedisse Ne¬
gas deici nisi qui possideat ostendo exhoc
interdicto de atmatis homĩbus qui possit
ostendere non possedisse eum qui deiectui
sit condemnari tamen sponsionis necesse
est si fateatur esse deicctuma. Duplicit᷑ ho¬
mines deiciuntur aut sine coactis arina¬
tisue homĩbus aut pereius modi rationo
aut uim. Ad duas dissuniles xes duo
deiuncta interdicta sunt in illa ui qͦti¬
diana non est̾ satis posse docere se deiectũ
insi ostendete possit cum possideget. tum
ciectum. Ne iđ quidem satis est insi do¬
cet ita se possedisse nec iu nec clam nec p̃¬
cario possederit Itaq is qui se restituisse
dixit magna uoce sxpe confiteri solet se

Expanded text:
de hominibvs armatis non additur, si oporde hominibvs armatis non additur, si oportet quaeri possederit necne? negas deici, nisi qui possideat. ostendo, si sine armatis coactisve hominibus deiectus quispiam sit, eum qui fateatur se deiecisse vincere sponsionem, si ostendat eum non possedisse. negas deici, nisi qui possideat. ostendo ex hoc interdicto de armatis hominibvs, qui possit ostendere non possedisse eum qui deiectus sit, condemnari tamen sponsionis necesse esse, si fateatur esse deiectum. dupliciter homines deiciuntur, aut sine coactis armatisve hominibus aut per eius modi rationem atque vim. ad duas dissimilis res duo diiuncta interdicta sunt. in illa vi cotidiana non satis est posse docere se deiectum, nisi ostendere potest, cum possideret, tum deiectum. ne id quidem satis est, nisi docet ita se possedisse ut nec vi nec clam nec precario possederit. itaque is qui se restituisse dixit magna voce saepe confiteri solet se
Abbreviated transcription (Latin):
perspicuum est torpretabete quom illud
uerbum unde munlamq rem ualeat ecq
tu restitui sis iussus tam te in ędes tuas re¬
stitui oportete suue e uestibulo. quam siex
interiore edium parte deiectussis St uo
iam recuperatores itulla dubitatio sit suie
tem siuc uerba spectatt ultis quin secũ¬
dum nos iudicetis exotitur hic iain ex¬
emplo brutis rebris orñbus & perditis illa
defensio eum deici posse qui tutu possideat
qui non possideat milio modo posse .Itaq si
ego sim a tuis edibus deiectus testitui nori
oportete siupt sis oportere. Numeta ꝗͣ multa
in ista defersione falsa sut Piso a prrnu
illud attende te iam ee illa ratione osse
depulsum quod negabas quemã anei po¬
sse nisi tudurinta esse etiara poslo conce¬
dis eura qui nati possideat tiegas dcici
posse. Quor ego aut illud quotidianam
interdictum unde ileme ui deiecit addit
quom ego possderera si deici nemo potest
qui non possidet aut in hoc inter dictum

Expanded text:
perspicuum est interpretabere, cum illud perspicuum est interpretabere, cum illud verbum 'vnde' in utramque rem valeat, eoque tu restitui sis iussus, tam te in aedis tuas restitui oportere, si e vestibulo, quam si ex interiore aedium parte deiectus sis. Vt vero iam, recuperatores, nulla dubitatio sit, sive rem sive verba spectare voltis, quin secundum nos iudicetis, exoritur hic iam obrutis rebus omnibus et perditis illa defensio, eum deici posse qui tum possideat; qui non possideat, nullo modo posse; itaque, si ego sim a tuis aedibus deiectus, restitui non oportere, si ipse sis, oportere. numera quam multa in ista defensione falsa sint, Piso. ac primum illud attende, te iam ex illa ratione esse depulsum, quod negabas quemquam deici posse nisi inde ubi tum esset; iam posse concedis; eum qui non possideat negas deici posse. cur ergo aut in illud cotidianum interdictum 'vnde ille me vi deiecit' additur 'cvm ego possiderem,' si deici nemo potest qui non possidet, aut in hoc interdictum
Abbreviated transcription (Latin):
in eui locum non ex quo sed aquo deiec¬
tus ut si qui ex alta quom ad patriam acces¬
sisset tempestate subito teiectus optarec ut
quora esset apatria reiectus eo restitueret
Hoc opinor optaret ut aquo loco depulsꝰ
osset in eum si fortuna restitueret non in
salum. sed in ipsam urhem quar ꝑetebat
Si quornam ima uerborum necessariosi¬
militudine terura aucupamur qui posçu¬
at ut aqua loco deiectus est. hac õ unde
de iectus eo testituatur quom uerba nosio
dicunt iam tes ipã hꝯe sentire atq intel¬
ligere cogit Et enm Piso tedeo nune ad illa
principia de fensionis meo Siꝗ uste ex
edibus tius in hominibus armats deieceris
quid ageres Opitior hoc inter dicto quo nos
usi sumus persequeroro. Quid si qui iam de
foro redeuntemn armanis hominibis dom¬
um tuam te introut pechibuerit quid
ages utere eodem interdicto Quom quo¬
dixerit urde deiectus es ut eo testitua¬
tis tu hoc idem quod ego dico & quod

Expanded text:
in eum locum, non ex quo, sed a quo deiecin eum locum, non ex quo, sed a quo deiectus est. Vt si qui ex alto cum ad patriam accessisset, tempestate subito reiectus optaret ut, cum a patria deiectus esset, eo restitueretur, hoc, opinor, optaret ut a quo loco depulsus esset, in eum se fortuna restitueret, non in salum, sed in ipsam urbem quam petebat, sic quoniam verborum vim necessario similitudine rerum aucupamur, qui postulat ut a quo loco deiectus est, hoc est unde deiectus est, eo restituaducunt, tum res ipsa hoc sentire atque intellegere cogit. etenim, Piso,—redeo nunc ad illa principia defensionis meae—si quis te ex aedibus tuis vi hominibus armatis deiecerit, quid ages? opinor, hoc interdicto quo nos usi sumus persequere. quid? si qui iam de foro redeuntem armatis hominibus domum tuam te introire prohibuerit, quid ages? Vtere eodem interdicto. Cudixerit, unde deiectus es, ut eo restituaris, tu hoc idem quod ego dico et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Excꝯ. sed ab eo loco me deiecerit. ad hec
duo genero.rerum unum uerbum quod
satis declaratet utrasq tes ĩuenerunt ut
siue ex fundo siue a fundo deiectus essem
uno atq eodem interdicto restitueter. Uñ
tu hoc ilerbum unde utrumq declarat ex
quo loco & a quo loco. Unde deiectus est
cecinna. Ex urbe. Unde deiecisti ab urbe uñ
deiecisti gallos a capitolio Unde qui cum
graccho fuerunt ex capitolio. Uidetis igit
Hoc uno uerbo siginficari tes duas & ex
quo & a quo loco Ui. quom autem eo testi¬
tui iubet ita iubet ut si galli ꝗ in nioribus
nostris postulatent ut cõ restituetentur
unde deiecti essent et aliqua ni hoc assẽ¬
qui possent non opinior eos in cumculũ
qua egressi erant. sed in capitolium estitui
oporteret. Hoc enim intelligie unde de¬
iecisti suie ex quo loço suie a quo loco ei ts¬
tituas hoc iami simplex est in eurti locum
restituas siue ex hoc loco deiecisti restitus
ihunc locum siue ab hoc loco restitue

Expanded text:
ex eo, sed ab eo loco me deiecerit. ad haec ex eo, sed ab eo loco me deiecerit. ad haec duo genera rerum unum verbum quod satis declararet utrasque res invenerunt, ut, sive ex fundo sive a fundo deiectus essem, uno atque eodem interdicto restituerer 'vnde tv.' hoc verbum 'vnde' utrumque declarat, et ex quo loco et a quo loco. Vnde deiectus est Cinna? ex urbe. Vnde Telesinus? ab urbe. Vnde deiecti Galli? A Capitolio. Vnde qui cum Graccho fuerunt? ex Capitolio. videtis igitur hoc uno verbo 'vnde' significari res duas, et ex quo et a quo. Cum autem eo restitui iubet, ita iubet ut, si Galli a maioribus nostris postularent ut eo restituerentur unde deiecti essent, et aliqua vi hoc adsequi possent, non, opinor, eos in cuniculum qua adgressi erant sed in Capitolium restitui oporteret. hoc enim intellegitur: vnde deiecisti, sive ex quo loco sive a quo loco, eo restitvas. hoc iam simplex est, in eum locum restituas: sive ex hoc loco deiecisti, restitue in hunc locum, sive ab hoc loco, restitue
Abbreviated transcription (Latin):
ne ue in hac it quam ego protuli queri optete
quibus uerbis pretor inter dixit. sed de quo loco
sit actum quom interdixit neq in ui armator
spectari oportete in quo loco sit facta ius uer
sit ne fcã Te ueto nullo modo posse defende
in qua tetu uelis uerba spectari oportere ĩ
qua te nolis non oportere. Uerum tamen &¬
quid michi tespondetur ad illud quod antta
dixi non solum te & sententia. sed uerbis
quoq hoc interdictum esse ita compositum
ut nichil cõmutaridum uiderctur. Attendi
te diligenter queso recupetatores. est era
uestri ingemii non meam sed maioꝵ pru¬
dentiam cognoscere. Non em̃ id suna dic¬
turus quod ego inuenerim. sed quod illos
non fagerit. Quom de ui inttrdicitur duo
genera cansarum esse intelligebant .ad que
quicꝗ̃ potest accidere recuperatotes id ado
si placet conciderate Si qui incam familiã
fucrit cum armatis homĩbus extra meum
fundum et me introĩte prohibuerit non

Expanded text:
neque in hac re quam ego protuli quaeri oportere neque in hac re quam ego protuli quaeri oportere quibus verbis praetor interdixerit, sed de quo loco sit actum cum interdixit, neque in vi armatorum spectari oportere in quo loco sit facta vis, verum sitne facta; te vero nullo modo posse defendere in qua re tu velis verba spectari oportere, in qua re nolis non oportere. verum tamen ecquid mihi respondetur ad illud quod ego iam antea dixi, non solum re et sententia sed verbis quoque hoc interdictum ita esse compositum ut nihil commutandum videretur? attendite, quaeso, diligenter, recuperatores; est enim vestri ingeni non meam, sed maiorum prudentiam cognoscere; non enim id sum dicturus quod ego invenerim, sed quod illos non fugerit. Cum de vi interdicitur, duo genera causarum esse intellegebant ad quae quicquam potest accidere, recuperatores. id adeo sic considerate. si qui meam familiam fuerit cum armatis hominibus extra meum fundum et me introire prohibuerit, non
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sit iniectum. Is tu locum fugis & tefor¬
indas & me ex hoc utita dicam campo eq¬
tatis ad istas uerborum angustias. & ad oc̃ĩ
litterarum angulos reuocas in his ipĩs inter¬
eludere insidus quas michi conaris opponẽ
non deieci sed eieci peracutum hoc tibi iude¬
tur hic est mucro defensionis tuc in cum ip̃i
causa incurrat neccẽ est Ego enim tibi tefero
sinonsiu ex coloco de icctus quo prohibit
sum accedete at ex cosum deiectus quo ac¬
cessi unde fugi. Si pretor non dut̾inrie locum
quo uie pestitͦm inberet & testitui iussit nõ
sium er decteto restitutus. Uelim tecuperacões
octolum seuobis uesutius quam mea con¬
suerudo defendendi fert uudebitur sic existi¬
metis. primum alium non me cogitasse dem¬
de hiniis ratioms non modo nunc inuentorẽ
sed ne probatotem quidem esse me. id que me
non ad meam defensionem attulisse. sed illor
defensioni ietulisse me possepro meo uite dicẽ

Expanded text:
mortis sit iniectum. sin hunc locum fugis et reformortis sit iniectum. sin hunc locum fugis et reformidas et me ex hoc, ut ita dicam, campo aequitatis ad istas verborum angustias et ad omnis litterarum angulos revocas, in eis ipsis intercludere insidiis quas mihi conaris opponere. 'non deieci, sed reieci.' peracutum hoc tibi videtur, hic est mucro defensionis tuae; in eum ipsum causa tua incurrat necesse est. ego enim tibi refero: si non sum ex eo loco deiectus quo prohibitus sum accedere, at ex eo sum deiectus quo accessi, unde fugi. si praetor non distinxit locum quo me restitui iuberet, et restitui iussit, non sum ex decreto restitutus. velim, recuperatores, hoc totum si vobis versutius quam mea consuetudo defendendi fert videbitur, sic existimetis; primum alium, non me excogitasse, deinde huius rationis non modo non inventorem, sed ne probatorem quidem esse me, idque me non ad meam defensionem attulisse, sed illorum defensioni rettulisse; me posse pro meo iure dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tecusaiii uenio iam quo uocas. Queto abste
sim ne deicctus non de fulciniano fundo
neq enim p.r. si ex eo fundo essem deiectus
ita me restitui iussit sed eo unde deiectus ecm̃
Sum ex pioximo uicini fundo deiectus ꝗͥ
adibam ad istum fundum sum de uia sum
cerit aliunde siue de priuato siue de pubᶜͦ
eo rescitui sum iussus. testitusse te dixisti
nego me ex decreto pretoris rescitutum eẽ
tua conficiatur neçesse est. Si ad interdic¬
tisententiam confugisset de quofundo ac¬
tum sit tum quom ebutius restitucte iu¬
debatur id querendum esse diçis neq equita¬
tem rei uerbi la queo capi putas oportere in
meis castris presidusq uersaris. mea ese ista
defensio. Ego hoc uociferor ego om̃es homĩes
deosq testor quom maiores ium armatam uł¬
la iuris defensione texerint non uestiguim
cius qui deiectus sit sed factum illus qui de¬
iecerit in iuditium uenite deiectum esse qui
fugatus sit. uim esse factam quor periculum

Expanded text:
recusavi, venio iam quo vocas. quaero abs te recusavi, venio iam quo vocas. quaero abs te simne deiectus, non de Fulciniano fundo; neque enim praetor, 'si ex eo fundo essem deiectus,' ita me restitui iussit, sed 'eo unde deiectus essem.' sum ex proximo vicini fundo deiectus, qua adibam ad istum fundum, sum de via, sum certe alicunde, sive de privato sive de publico; eo restitui sum iussus. restituisse te dixti; nego me ex decreto praetoris restitutum esse. tua conficiatur necesse est. si ad interdicti sententiam confugis et, de quo fundo actum sit tum cum Aebutius restituere iebatur, id quaerendum esse dicis neque aequitatem rei verbi laqueo capi putas oportere, in meis castris praesidiisque versaris; mea, mea est ista defensio, ego hoc vociferor, ego omnis homines deosque testor, cum maiores vim armatam nulla iuris defensione texerint, non vestigium eius qui deiectus sit, sed factum illius qui deiecerit, in iudicium venire; deiectum esse qui fugatus sit, vim esse factam cui periculum
Abbreviated transcription (Latin):
iectus esset inde restitucretur hoc ẽ quicũq
slocus esset unde ciectus esset Ebutius autẽ
qui fatetur aliquo ex loco deiectiun esse Ce¬
cinam is quomodo se restituisse dixit neces¬
sc est malefecerit sponsionem. Quid est Pilo.
placet tibi pugnate uerbis. placet causam iu¬
tis et cquitatiꝰ & non nostre possessionis sed
ominino possessionum omnium constituete
in uerbo Ego quod michi udexetur quid
a maioribus factitatum quid horum aucto¬
ritatt quibus iudicandum est dignum cẽt
ostendi id uerum. id equum id utile omĩb
esse spectari quo consilio & qua sententia
non quibus quicq uerbis esset actum Tu
me ad uerbum uocas non ante ucnio quã
tecusaro. Nego oportert nego obtineri po¬
sse nego tem ullam esse que aut comphen¬
di satis aut caucti aut excipi possit si aut p̃¬
terito aliquo uerbo aut ambigue posito senten
tia & te coginta non id quod intelligitur.
sed id quod dicitur ualebit. Quo modo satis

Expanded text:
iectus esset, eo restitueretur, hoc est, quicumque iectus esset, eo restitueretur, hoc est, quicumque is locus esset unde deiectus esset. Aebutius autem qui fatetur aliquo ex loco deiectum esse Caecinam, is quoniam se restituisse dixit, necesse est male fecerit sponsionem.' quid est, Piso? placet tibi nos pugnare verbis? placet causam iuris et aequitatis et non nostrae possessionis, sed omnino possessionum omnium constituere in verbo? ego quid mihi videretur, quid a maioribus factitatum, quid horum auctoritate quibus iudicandum est dignum esset, ostendi; id verum, id aequum, id utile omnibus esse spectari, quo consilio et qua sententia, non quibus quidque verbis esset actum. tu me ad verbum vocas; non ante veniam quam recusaro. nego oportere, nego obtineri posse, nego ullam rem esse quae aut comprehendi satis aut caveri aut excipi possit, si aut praeterito aliquo verbo aut ambigue posito re et sententia cognita non id quod intellegitur, sed id quod dicitur valebit. quoniam satis
Abbreviated transcription (Latin):
auctore gem istam agete & de fensionem
cnule constituert uos dicitis Qui quom istã
disputationem mecum ingressus esset non
posse probare quemꝗͣ esse delectum nisi ex
coloco in quo fuissec rem & sententiam int¬
dicti mecum factre fatebatur uerbo me ex¬
cludi dicebat ⁊ uerbo autem posse recedi nõ
arbi trabatur. Quom exemplis uteter multis
etiam illa matetia equitatis a uerbo & ascrip¬
to plurimis sepe in rebus uis et equi bomq ta¬
tionem esse seunctam semperq id ualuisse
plurimum quod insc equitatis habuisset auc¬
toritatisq plurimum consolatus est me &
ostendit in hac ipsa causa nichil esse quod
laboratem. Nam uerba ipsa sponsionis face¬
tent mecum si uellem diligenter attendere
Quonam inquam modo quia certe inquit
deiectus elt̾ Eecina in hominibus armatis
aliquo ex loco sinon exeo loco quem ĩ locũ
uenirt uoluit. at ex eo certe unde fugit. ꝗd
tum prctor inquit interdixit ut unde de¬

Expanded text:
auctore rem istam agere et defensionem auctore rem istam agere et defensionem causae constituere vos dicitis. qui cum istam disputationem mecum ingressus esset, non posse probari quemquam esse deiectum nisi ex eo loco in quo fuisset, rem et sententiam interdicti mecum facere fatebatur, verbo me excludi dicebat, a verbo autem posse recedi non arbitrabatur. Cum exemplis uterer multis ex omni memoria antiquitatis a verbo et ab scripto plurimis saepe in rebus ius et aequi bonique rationem esse seiunctam, semperque id valuisse plurimum quod in se auctoritatis habuisset aequitatisque plurimum, consolatus est me et ostendit in hac ipsa causa nihil esse quod laborarem; nam verba ipsa sponsionis facere mecum, si vellem diligenter attendere. 'quonam,' inquam, 'modo?' 'quia certe,' inquit, 'deiectus est Caecina vi hominibus armatis aliquo ex loco; si non ex eo loco quem in locum venire voluit, at ex eo certe unde fugit.' 'quid tum?' 'praetor,' inquit, 'interdixit ut, unde de
Abbreviated transcription (Latin):
cedi nimium non oportet. Ueteor de tali
uito ne plus dicam quam uos aut sentiati
aut apud uos cõmemorari uelitis Qa ꝓpi
hoc dicam nũꝗͣ eius auctoritatem nimiu
non in decipiendo perspexetit qui uris ciuil
rationem nunꝗͣ ab equitate seuixerit qui
tot annos ingeniun laborem fidem suu
ita iustus & bonus uit est ut natura uon
disciplina consultus esse uideatur ita peritu
ic prudens ut ex unt ciuli nonscientia solũ
quedam uerum etiam bonitas nata uidea¬
tur quoius tantum est ingenium ita ꝓmpra
fides ut quicquid inde haurias purim si
quidumq te haurite sentias. Quatt per inag¬
nar initił a uobis gratiam quom eum auo¬
nitem miror quor uos aliquid cont inc
sentire dicitis. quom eum auctorem uos
oro me appelletis noltrum nominetis Uerũ
tamen quid ait ilte uester auctor omibus
quicquid uerbis actum pronunciatumq
sit conuenit. Ego ex isto genere consultoꝵ nõ
nominem ut opinor istum ipsiu quo uos

Expanded text:
cedi nimium non oportere. non vereor de tali cedi nimium non oportere. non vereor de tali viro ne plus dicam quam vos aut sentiatis aut apud vos commemorari velitis. quapropter hoc dicam, numquam eius auctoritatem nimiumnon in decipiendo perspexerit, qui iuris civilis rationem numquam ab aequitate seiunxerit, qui tot annos ingenium, laborem, fidem suaita iustus est et bonus vir ut natura, non disciplina, consultus esse videatur, ita peritus ac prudens ut ex iure civili non scientia solum quaedam verum etiam bonitas nata videatur, cuius tantum est ingenium, ita probata fides ut quicquid inde haurias purum te liquidumque haurire sentias. qua re permagnam initis a nobis gratiam, cum eum aucautem miror, quem vos aliquid contra me sentire dicatis, cur eum auctorem vos pro me appelletis, nostrum nominetis. verum tamen quid ait vester iste auctor? 'Qvibvs qvidqve verbis actvm pronvntiatvmqve sit.' conveni ego ex isto genere consultorum non neminem, ut opinor, istum ipsum quo vos
Abbreviated transcription (Latin):
possessionesq indubium incertumq ituo¬
cantur uestra anctoritate hoc conscituet
Hoc prescribert qui quom tupost hac de po¬
ssessione contendes eum simgressum modo
Sin ingitdienti cum armata multitudio
obiuus fueris & ita uementem tepuleris fu
in animo libidims msi cruor appartat im
non esse factam iniuris delictum esse qui
ptohibitus sit libidiuis msi ex eo loco ubiuo¬
tigium ita pressent deici neminem posse iu¬
tis tetinet sententiam & equitatem plur imũ
ualere oportere libidins uerbo ac lutera iui
omne torqueri uos statuntt iecuperatortia
de accidit quod non ad est is qui paulo auto
affuit & adesse nobis fitquenter in hac
causa solet uix ornatissimus .C. Aquilius ua
ipso presente de uirtute ciis & prudentia
timidius dicerem quo & ipse prudentus
ficeretur ex sua laude & mesimilis ratio
pudoris a ptesenti laude tardatet quorus
auctoritati dictum est̾ ab illa causa con¬

Expanded text:
possessionesque omnium in dubium incertumque revopossessionesque omnium in dubium incertumque revocantur. vestra auctoritate hoc constituetur, hoc praescribetur: quicum tu posthac de possessione contendes, eum si ingressum modo sin autem ingredienti cum armata multitudine obvius fueris et ita venientem reppuleris, fuin animo, libidinis, nisi cruor appareat, vim non esse factam; iuris, deiectum esse qui prohibitus sit, libidinis, nisi ex eo loco ubi vestigium impresserit deici neminem posse; iuris, rem et sententiam et aequitatem plurimum valere oportere, libidinis, verbo ac littera ius omne intorqueri: vos statuite, recuperatores, de accidit quod non adest is qui paulo ante adfuit et adesse nobis frequenter in hac causa solet, vir ornatissimus, C. Aquilius; nam ipso praesente de virtute eius et prudentia timidius dicerem, quod et ipse pudore quodam sua laude et me similis ratio pudoris a praesentis laude tardaret; cuius auctoritati dictum est ab illa causa con
Abbreviated transcription (Latin):
uite &alegibis quam ab iis aquibus illa ipa
bona telicta sunt nam ut perucinat ad ino
fundus testamẽto aliquorus fieri potesẽ ut¬
tetincam quod meum factum sit sinc iuto
cuuli non potest. Fundis apatte telinqui põi
aut usucapione fundi hoc est finis solicitu¬
dinis ac periculum litium nõ a patio relin¬
quitur sed alegibus. Aque ductus haultus
interactus apatie. sed rata auctontas har
terum omnium iute ciuili sumitur Qua¬
propter non minus diligenter ea que ania¬
ioribis accepistis publica patrimonia uitu
ctiam quod patrimonium uuius in cõmodo
dimiteretur ius amitti non potelt sinc̨ mag¬
no ĩ cõmodo ciuitatis In hac ipsa causa ricũ¬
peratotes si hoc nos obtinemus ut arinatis ho¬
minibus deiectum esse cum quem ui atma¬
tis homĩbus pulsum fugatumq esse constet
Cecinna tem non amittet quam ipsam nio
forti si tempus ita tetre amitteret in possessi¬
one inpresentia non restituctur nichil am

Expanded text:
a iure et a legibus, quam ab iis, a quibus illaipsa a iure et a legibus, quam ab iis, a quibus illaipsa bonarelicta sunt. Nam, ut perveniat ad me fundus, testamento alievius fieri potest: utretineam quod meum factum sit, sine iure civili non porest. Fundus a patre relin qui potest: at usucapio fund, hoc est fims solicitudinis, ac periculi litium, von a patre relinquitur; sed a legibus. Aquaeductus, haustus, iter, actur a patre, sed rata auctoritas harum rerum omnium a iure civili surnitur. Quapropter non minus diligenter ea, quae a maioribus accepistis, publica patrimonia iuristiam quod patrimonium unius incommodo dimittetur, ius amitti non potest sine magno incommodo civitatis. in hac ipsa causa, recuperatores, si hoc nos non obtinemus, vi armatis hominibus deiectum esse eum quem vi armatis hominibus pulsum fugatumque esse constat, Caecina rem non amittet, quam ipsam animo forti, si tempus ita ferret, amitteret, in possessionem in praesentia non restituetur, nihil amp
Abbreviated transcription (Latin):
debert uito dotem quam mulier nullo anc¬
tore dixisset Otem ꝑteclaram uobisq ob
hoc tetinendum recuperatores. Quod em
st ius ciule quod neq inflecti gratia ne
ꝙ per fringi potentia neq adulterari pec¬
cuma possit. Quod sinon modo opptessũ
sed etiam desertum aut negligentuus as¬
seruatum exit nchil est quod quisꝗͣ sesc
habete certum aut apatre acceptiitum aut
telicturum liberis arbitretur. Quid emm
refert edes aut fundum telictum ⁊ patte
aut aliqua ratione habere bene partum
si incertum sit que quom omnia tua uite
mancipii suit ea possis ne retinere si pari. tum
cõmunitum nis. si ciuili ac publica lege cont
aliquoius gratiam teneti non potest. Quid
inquan ptodest fundum habert si quia de¬
centissime descripta a maioribus uira fini¬
um possessionum aquarum itinerumq sũt
Hec perturbari aliqua ratione cõmutatiq
possunt Michi credite maior hereditas ue¬
int uni quoiq uestrum in isdem bonis

Expanded text:
deberi viro dotem quam mulier nullo aucdeberi viro dotem quam mulier nullo auctore dixisset. O rem praeclaram vobisque ob hoc retinendam, recuperatores! quod enim est ius civile? quoque perfrmgi potentia, neque adulterari pecunia possit. Quod si non modo oppressum sed etiam desertum, ad negligentius adservatum erit, mhil est, quod quisquam sese habere certum, aut aperte accepturum, aut relicturum liberis arbitretur. Quid enim refert caedes, aut fundum relictum a patre, aut aliqua ratione habere bene partum, si incertum sit, quae tua communi iure maneipii sint, ea possisne retinere? Si parum sit communitum ius; si civilis ac publica lege conrta alicuius gratiam teneri non potest; quid inquam, prodest fundum habere, si. quae decentissime descripta a maioribus iura finium, possessionum, aquarum itinerumque sunt, haec perturbari aliqua ratione, commutarique possunt. 2. Mihi credite, maior haereditas venit unicuique nostrum in iisdem bonis
Abbreviated transcription (Latin):
tum aut tabulas siquntus esse iudeatur. In
uite nichil elt cius modi recuperatores non
tabule false non testis improbus. Demq i¬
mia ilta que dominatur in ciitate poten¬
tia in hoc solo genert quiescit quid agat
quomodo agrediatur iudicem qua demq
digitum pro̾ferat non habet. Illud enim
prdte ese dici iudici ab aliquo non tam ue¬
recundo homine quam gratioso indica hoc
factum esse aut nimꝗͣ esse factum uł crea¬
tum Cirde hinc testi hai comproba tabulas
Hoc non potest esse quoi filus ac natus sit er
testamentum non esse ruptum ludica qd
muliersine auctote tutore promiserit debi
Non est aditus ad huicemodi tes neq pott̃¬
nie quoiusqͥ neq gratie. Demq quo min
hoc saueiuisq iudeatur de prccio quod cor¬
rumpi iudex in euis modi lausa potest iste
uester testis qui ausus ese dicete fecisse uude¬
ri eum de quoius rei argueretur quidem
sate potiuscis ipse nunꝗ̾ audexet indicate

Expanded text:
tamen aut tabulas secutus esse videatur; in tamen aut tabulas secutus esse videatur; in iure nihil est eius modi, recuperatores, non tabulae falsae, non testis improbus, denique nimia ista quae dominatur in civitate potentia in hoc solo genere quiescit; quid agat, quo modo adgrediatur iudicem, qua denique digitum proferat, non habet. illud enim potest dici iudici ab aliquo non tam verecundo homine quam gratioso: 'iudica hoc factum esse aut numquam esse factum; crede huic testi, has comproba tabulas'; hoc non potest: 'statue cui filius agnatus sit, eius testamentum non esse ruptum; iudica quod mulier sine tutore auctore promiserit, deberi.' non est aditus ad huiusce modi res neque potentiae cuiusquam neque gratiae; denique, quo maius hoc sanctiusque videatur, ne pretio quidem corrumpi iudex in eius modi causa potest. iste vester testis qui ausus est dicere fecisse videri eum de quo ne cuius rei argueretur quidem scire potuit, is ipse numquam auderet iudicare
Abbreviated transcription (Latin):
afferiri sed ęciam .Q. Mutio soceto suo mnul¬
tisq pexitissimis hominibris auctoribus utc¬
tetui. Nam qui ius ciuile contemnerdũ
putat is iuncula refellit non modo iudi¬
tiorum. sed etiam utilitatis uiteq cõmunis
Qui autem interpretes iutis intuperat. si
imiperitas iuxis esse dicit de hominibus nõ
de uite quuli detrabzit sin imperitis non pu¬
tat ele obtemperatidum non homines ledit
sed leges ac uira labefactat. Quod uobis uc¬
hoc sublato nichil est quate exploratum ha¬
beam quoi quam possit esse quid suum aut
quid alienum sit nchil est quod equabile
inter omnes atq unum ominbus esse possit
Itaq in cetetis controuersus atq inditiis o¬
quom queritur aliquid factum nec nesit
uerum an falsum proferatur & fictus testis
subornari solet & impomi false tabule non
nunꝗͣ honesto ac probabili nomine bono
uro iudici ertor obici improbo facultas daĩ
ut quomsciens perperam uudicatit testamẽ

Expanded text:
adferret, sed etiam Q. Mucio, socero suo, muladferret, sed etiam Q. Mucio, socero suo, multisque peritissimis hominibus auctoribus uteretur. nam qui ius civile contemnendum putat, is vincula revellit non modo iudiciorum sed etiam utilitatis vitaeque communis; qui autem interpretes iuris vituperat, si imperitos iuris esse dicit, de hominibus, non de iure civili detrahit; sin peritis non putat esse obtemperandum, non homines laedit, sed leges ac iura labefactat; quod vobis vehoc sublato nihil est qua re exploratum cuiquam possit esse quid suum aut quid alienum sit, nihil est quod aequabile inter omnis atque unum omnibus esse possit. itaque in ceteris controversiis atque iudiciis cum quaeritur aliquid factum necne sit, verum an falsum proferatur, et fictus testis subornari solet et interponi falsae tabulae, non numquam honesto ac probabili nomine bono viro iudici error obici, improbo facultas dari ut, cum sciens perperam iudicarit, testem