comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ins s gͦ taius quo peculiũ sui ꝯius
ad atter exonis eolum pertineat . in
primis siquis serui partem dimi-¬
diam uendidit ⁊ nec peculium ei
cesut demce siquis seruo muni pe¬
cuntam ut res aliquas eamente de¬
ministracom aũ eaꝵ s̾uo ꝯtẽderet¬

Expanded text:
sus est, quo peculium serui communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si quis serui partem dimidiam uendiderit nec peculium ei concesserit: deinde si quis seruo communi pecuniam uel res aliquas ea mente deministrationem autem seruo concederet
Abbreviated transcription (Latin):
iduum pro deucto ueam qui tibi
furtum fecerat liberari me. oꝑ sta¬
tim meus ee desiit ne esus nomine
qui sine dominos it fuitisit accio.
¶ Sig̾uus meus rentuan subtraxit
⁊uerroroie. tuq nũmos quos expre

Expanded text:
uum pro de‹re›licto habeam, qui tibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio. Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pre
Abbreviated transcription (Latin):
i aliemis serius furtum michi tecent
qui postea in meum domuniũ puen:
extinguitur turti accio que michi cõ¬
pecierat non dumimuoicio deducta.
nec si postea alienauero eum ꝙ̃ ante-
litem ꝯtest emeram fuiti accio testau¬
rabrtur. ꝙ si post litem ꝯt̃ eum redim̃

Expanded text:
i alienus seruus furtum mihi fecerit, qui postea in meum dominium peruenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunem causam onis sui muĩi
ꝓlequĩtur ut suscepit quib talis
ꝓcuratõ concessa est. ¶ ꝓcuratorẽ
ad litem suscipiendam datum ꝑ
quo osenciente dñs iudicatũ soi¬
ui exposuit. ¶ pretor ai iudiciũ
acciꝑe bogam. ¶ uer̃ extã non de¬
bebit compelli intputasi mimi¬
tistie tapitales interuenerunt
inter ip̃m procuratorem ⁊ oñm iu¬
denegan actõm. ¶ item si dignitas
attesserit procuratoꝵ ut rei pup ͭ ͤ
causa abfuturu sit. Gauis.¬

Expanded text:
omnis sui numeri persequatur vel suscipit, quibus talis procuratio concessa est. "Procuratorem ad litem suscipiendam datum, pro quo consentiente dominus iudicatum solvi exposuit", praetor ait, "iudicium accipere cogam". Verum ex causa non debebit compelli. ut puta inimicitiae capitales intervenerunt inter ipsum procuratorem et domidenegari actionem. Item si dignitas accesserit procuratori vel rei publice causa abfuturus sit. Iulian
Abbreviated transcription (Latin):
lam ipam. nec ꝑuineas medias
ire agere sinendus÷ cum id etp
ꝯ mode ꝑ atc̾ampartem facere pꝰ¬
sit cuminore ꝯ̾uientis fundi de¬
tͥmento umosticit ut qua pͥm̃¬
⁊ potestatem hr̃et. sicuti s ab̾ quo
rum est.Idem.

Expanded text:
lam ipsam nec per medias vineas ire agere sinendus est, cum id aeque commode per alteram partem facere possit minore servientis fundi detrimento. verum constitit, ut qua p potestatem haberet: sicuti Sabino quoque rum e
Abbreviated transcription (Latin):
hũit adipudende posiõis cãm. postea
uͭ tonscius adsenics Reditateͣm ꝑtine
p̾donliꝰ moͣre usari cepit nͣch de eo de¬
u̾satus sit: an postea u facere ceꝑit ¶ Sc̃ĩ¬
re au se nonꝑtinete ictrũ it tm̃moto utͣ¬
putauit .n. restefcm̃ testm̃n: cũ mũtĩ¬
le erat. ux cum eum alius p̾cederet
agnatus ssbi pocius defem. ⁊ñ p̃u-¬
to hunc eẽ p̾donem. qr dolo caret qͣm¬
uis iniuie erret. ¶ Siañ litem ꝯt̃

Expanded text:
uit adipiscendae possessionis, postea uero conscius ad se nihil hereditatem pertinere praedonio more uersari coepit, nihil sesit uersatus an postea hoc facere coepit.Scire ad se non pertinere utrum is tantuputauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc esse praedonem qui dolo caret, quamuis in iure erret. 'Si ante litem
Abbreviated transcription (Latin):
S ft̃m lege agure agenoum.
¶S ubi dampni iniuna agitur.
ob recia:. non putium qui ĩdeo ñ
eunt capti. fieri estimacõm. cũ
eincertum tuit ancaperentur. Ide¬
ꝓban᷑oum. ¶ Si nauis alterã
ꝯtra seuenientem obru isset:
aut ingubernatorem aut in du¬
ctorem a cc̃om competere damp
culpa nautaꝵ io tc̃psit: puto
q̃ petudẽs non sunt agenoum: ut
puta de cane. q deapro ⁊ leone cun-¬
magr̃atus murnicipales si dampnĩ
mumia dederint. posse aquir den̾i.
llam ⁊ cum petudes alimis pignori
patitur te eis cibatia affene in tcm ar¬
⁊tio danda est. ¶ Item sidũ sep̾ifta
Lex iege capere pigitus nonex lege fe¬
ꝑrt ⁊ tes tritas coruptas q feddit: di¬
citur legem aquił iocum nrẽ. quod
cepit̃. ¶ Si quio tamen magratus

Expanded text:
set, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur. ideprobandum.Si nauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damniculpa ‹n›autarum id factum sit, puto quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceteMagistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque reddat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod cepit. si quid tamen magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ in uentor nauis inpulla e¬
sec ĩ fimes anchorarum alt̾ius
⁊ nartte fũnes p̃croissent giirł
N lo auo modo nisi p̾cisis tunibus
lam accõmͦdandam. idemꝙ lab

Expanded text:
ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus lam actionem dandam. idemque Lab
Abbreviated transcription (Latin):
recẽptis. s si ueretunde expostule¬
nt si seuicia. si duricia si famee
os p̾mant. si obxẽnitatẽ inqm̃n
eos ꝯpulerunt uł ꝯpellant apud
pref. urbis exponant. ħ quo of¬
fm̃n presc̃o urbis a diuo seu̾o dacũ
⁊ ut ⁊ mancipia tueatur ne ꝓsti¬
tuantur¶ Preceres cuare d pre¬
ftũs urbis ut mimullarii probe
se hant circa omne negom suũ.
ui temꝑent hiis que sũt pro¬
hita. ¶ Cum pronus ꝯtempiri
se a lib̾to dix̾it uł tumeliosũ
urorem. ux quid huic simile o¬
bint presius urbis adiri solet
⁊ ꝓ modo querele corigere soiet¬
eũ aut ꝯminari. aut tustibũs
castigare. aut ult̾ius ꝓcedere in
penani eilis eolet. slam ⁊ pumẽ¬
di pli̾z sunt lib̾ti certe sise de¬

Expanded text:
receptis sed si verecunde expostulent, si saevitiam, si duritiam, si famem, qua eos premant, si obscenitatem, in qua eos compulerint vel compellant, apud praefectum urbi exponant. hoc quoque officium praefecto urbi a divo Severo datum est, ut mancipia tueatur ne prostituantur. Praeterea curare debebit praefectus urbi, ut nummularii probe se agant circa omne negotium suum et temperent his, quae sunt prohibita. Cum patronus contemni se a liberto dixerit vel contumeliosum uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt liberti. certe si se de
Abbreviated transcription (Latin):
eamsolam ꝑtem funoi que pcosis¬
suna sit aut mar usum eius a c̃i
destoeret: ius eius ducendes etiuat᷑
s pro modo agri decenu tauenati
tutem. si modonuila capcõ sit le¬
gatnio inseruiture. Auł¬
Dmimi tunto meo ⁊ tuo s̾piat tũ¬
dus sempnianus. ⁊ eiudet ĩ com¬
mune rebimimus: s̃uitus extin
meo funoo ⁊ ꝓprio tuo: ioem siri¬
at: manebit suitus ꝙ ꝓprio fũdo

Expanded text:
eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienati tutem, si modo nulla captio legatario in seruitute muni fundo meo et tuo seruiat fundus Sempronianus et eundem in commune redemerimus, seruitus extingmeo ‹fundo› et proprio tuo idem seruiat, manebit seruitus, quia proprio fundo
Abbreviated transcription (Latin):
oblatum attepit. penã peteñ põtest.
doli excepcie temouẽous. dtra uibi dũ¬
fͣarat᷑ dareiussus. ¶Ioem ait si iusie¬
ditus quo minus accipias. aut alia
iusta ex cauia: ꝓtuium existimare
penam non ꝯmitti: siec sipost .kł. te
ꝑato acciꝑe ñ dem. Sͦ ip̃e recte putat

Expanded text:
latum accepit, poenam petere non potest doli exceptione removendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusseditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
misso inc̃e de quo actum sit iͣt ꝯꝓ¬
mitcecur. Inpune gͥ ei ñ patebitur si
alio loco adẽẽ iussert. Qutog̾ si ñ ap¬
pareat de quo loco actum sit melius
adeẽ iussĩt. pegasus ad infitit ualereiꝰ¬
ctoritatis arbiter ut mnͣcesessib sole¬
at agere: ⁊ litigatores facile eo loco
uenire possint s si in aliq̃ locum ĩ¬

Expanded text:
misso inesse, de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius adesse iusserit? Pegasus admittit valere iuctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci venire possint. Sed si in aliquem locum i
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpmissũ: de quo actum st t nͣtueniret
s ÷ rucius si quis de tertare yꝑmisũ
ftũrus ꝯit de ea sola exp̃rete ¶ ¶õ¬
ꝓmisso autem non debent obcemꝑare
nitigatores si arbiter abͥ ñ honestum
iussent ¶Si intra diem ꝯpmissi ad¬
itus arbiter post oiem ꝯꝑmim ageẽ iꝰͦ
ex litigatorib itonon aifint ꝙuale

Expanded text:
in compromissum, de quo actum est ut veniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea sola exprimere in compromisso. Non debent autem obtemperare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arbiter post diem compromissi adesex litigatoribus ideo non adfue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .ii.dig̾ ꝓbat. ¶ Undeelegant̾ trac̾tas
si is uit iocus inꝙ̃ alter ex litigatorib
honeste uenire non potit alter possit.
eouenire possit islsenit qui in hones
ti. absurdum᷑ n. ẽẽ uisũ ÷ maltius ꝑͣ¬

Expanded text:
 probat. unde eleganter tractat, si is sit locus, in quem alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhonesteti: absurdum enim esse iussum in alterius
Abbreviated transcription (Latin):
z eiut apud pretorem exhibeat.¬
si uent sequester offin sinim
deponere quid ei fatiend̾ sit qͣr
stimendam qiii presens fuit. s
eml̾ suscepit ꝯtra legem de¬
põnis deponere: niłi iustismia
cansa interueniente. ⁊ cum
ꝑnintrur. raro ÷ ei res restitu¬
arbitratu iudicis apud edem
aliqͣm depõni. aut.

Expanded text:
est ei, ut apud praetorem exhibeat.Si uelit sequester officium deponere, quid ei faciendum sit? et ait stituendam qui praesens fuerit. sed semel suscepit, contra legem depositionis deponere, nisi iustissima causa interueniente: et cum permittitur, raro ei res restituarbitratu iudicis apud aedem aliquam deponi.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui ad officra ꝓficiscuntut deli¬
qrint ab ip̃is rõ ⁊ uindca engatur.¬
ante uͦ qͣm fines ꝓuincẽ decrete᷑ ⁊ͣibi
uentus uo mittereꝯtinẽs imendacõm
aliqͣmsui. si quaeifamiliantas sit

Expanded text:
officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur.Antequam uero fines prouinciae decretae sibi uentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit
Abbreviated transcription (Latin):
¶mptorpredium qõ a n onoemit ex¬
ceptõne doliopposita non alr restitue
ono cogetur. qmsi peccuniam eiꝰ cre-¬
ditoris olutam: quipignori datum pͥ¬
supertlũum retuperauent. scli simi¬
nus in fructib añlitẽ ꝓͣcepͣtis fuit.¬

Expanded text:
mptor praedium, quod a non domino emit, exceptione doli posita non aliter restituere domino cogetur, quam si pecuniam creditori eius solutam, qui pignori datum prsuperfluum reciperauerit, scilicet si minus in fructibus ante
Abbreviated transcription (Latin):
fructuum ouniarat. omns  cae
nõie ꝯdempnacõ frt ¶Si uero non
potest restituere: si qurõ dolo fecit
quo minus possit: is qnͣtum aouer¬
sartus in litem sñ ulla tãtacone min-¬
finitum iuraint: dampnandus est
Siuero nec potest restituere. nec dõ¬
io fecit quo minus posait: non plĩs

Expanded text:
axat omnisque causae nomine condemnatio fit. si uero non potest restituere, si quidem dolo fecit quo minus possit, is quantum aduersarius in litem sine ulla taxatione in infinitum iurauerit, damnandus est. si uero nec potest restituere nec dolo fecit quo minus possit, non pluris
Abbreviated transcription (Latin):
cessa ÷. peculio filienon legato man¬
cipium beditarnum es seꝯuenit. si
tn pr dous as peculii contemplone
filiam ex bedauit ⁊ eatõne reddita
nicħ ei testam̃to reliquid. aut eole¬
gauit munis filiam defensio tue
comfabꝵ indunt. is peccuniam in¬
liennt. queritur ad quem ꝑtineat.
ꝑtinebat non ablata. nichilominuᷤᷤ
eius eam ẽe: cuius ⁊ ante fuit. Up̃¬

Expanded text:
essa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione filiam exheredauit et ea ratione reddita nihil ei testamento reliquit aut eo minus legauit, filiam defensio tuebtionem fabrum induxit: is pecuniam inuenit: quaeritur ad quem pertineatpertinebat non ablata, nihilo minus eius eam esse, cuius fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
legib eodem tempore fere acc̃oes ypo-¬
lite sunt quib interse hoes dilcep¬
rarent quas acc̃ors neppłs ꝓut uei¬
let constitũet: certas ⁊ solempnes
ẽẽ uoluerire. ⁊ apellatur ħ ꝑs iuris
dem tempore tria ħ iura natasũt.

Expanded text:
legibus eodem tempore fere actiones compositae sunt, quibus inter se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout vellet institueret certas sollemnesque esse voluerunt: et appellatur haec pars iuris pene tempore tria hec iura nata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
es momento quo quis amittit usũ
tt usimif. ex eo quod amitcit nichil
atcreicere. ¶ Morte quor amitte quo¬
amitqͣiusunt: non recipit dubitatõm
tumius fruendi morte exringnatur.
alii restitirere regatus ÷ idagerepretor

Expanded text:
eo momento, quo quis amittit usum ttit usum fructum ex eo quod amittit nihil adcrescere. Morte quoque amitti usum fructum non recipit dubitationem, cum ius fruendi morte extinguatur, lii restituere rogatus est, id agere praetor
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ gñs. uł ex ccͣrio si pactus
fu̾it ut ingenerib aumenta
acciꝑet que in nũmis ei relicta
fuissent: ut siuinũ prooieo ut¬
amutanit: ł locum ꝑmutauit.
ut que erant ei rome auiata
mutauit ut qu̾ a plib erat ac¬
cepturus ut ab uno accipet ut
auum pro alio debitorem acci¬
pretoris. ⁊ proutilitate accipienda
ta qnͣtitas lit annua relicta. ⁊ ita
tetur: ualet tñsac᷑co. qr fructꝰ hĩta¬
cõnis p̃statur. licet ruie ut intẽ-¬
ta placũtt certam qnͣtitate p̃sta

Expanded text:
m genus: vel ex contrario si pactus fuerit, ut in generibus alimenta acciperet, quae in nummis ei relicta fuissent: vel si vinum pro oleo mutavit: vel locum permutavit, ut quae erant ei Romae alimenta mutavit, ut quod a pluribus erat accepturus, ab uno acciperet: vel alium pro alio debitorem accepraetoris et pro utilitate alimentata quantitas sit annua relicta et ita tetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incenta, placuerit certam quantitatem pra
Abbreviated transcription (Latin):
cius est huie penalem quo stipła¬
tionem subiungere. quia recisto
quo pacto: pena exstipulatu pe
extepcõne tm̃ submouebitur. s
⁊ penam qͣmsi contra placitum cec̾
ti recte promiserat. praie togetu:¬

Expanded text:
ius est huic poenalem quoque stipulationem subiungere, quia rescisso forte pacto poena ex stipulatu peexceptione tantum summouebitur, sed et poenam, quam, si contra placitum fecercte promiserat, praestare
Abbreviated transcription (Latin):
In eum dari repeticom. nec .n. d
ex aueno dampno eẽ socuplex¬
Si in annos singnios certa qmi¬
tas aucui fuit relicta hõi hon g¬
tus: dico tñsaccõm citra preto¬
rem fcãm nulliꝰ eẽ mom̃ti. ¶ Si
cui non nũmus ad alim̃ta s fr
cta. non pofit de hiis tnsigete.
sũ annua sũ menstrua ei reli¬
qñtur. si tñ ita sũ pretore tnͣte¬
g̾it ut in uicẽ eoꝵ nimim̃ quot¬
ams ⁊ quot mensib acceꝑit. ⁊¬

Expanded text:
in eum dari repeti‹ti›onem: nec debet ex alieno damno esse locuples.Si in annos singulos certa quantitas alicui fuerit relicta homini honestu‹s›, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti.Si cui non nummus ad alimenta, sed cta: non poterit de his transigere, siue annua siue menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in uicem eorum nummum quotannis uel quotmensibus acci
Abbreviated transcription (Latin):
Iunsionis placitum nui Herm̃.¬
tõitõe ut stipulacõne sumat ef¬
in semest rib relata est ꝯftõdin
nes a legatarto remitta heredi
satudatõ ꝑ paccõnr ex penitẽcia
creuocari d. sum licent suiiuri
⁊ ꝑsecucõm aut spem future ꝓcep¬
cionis detiorem ꝯstituere. Eceuos
rum. ⁊ stipuianti sposponderat
postea uenditor cãuit sibi ꝯuem¬
sle ut contentus eẽt .xiii. ⁊ ut eã
intra p̾tim̃ta temꝑa acciꝑpet ⁊ de¬
bitor ad exꝵ solucõm ꝯuentus pac¬
peticõ eẽt quesitum est ancum p̾¬
t̾iori plt̃o satisfc̃m non sit s̃e debit
ex prima caucõe peti pot . R. scd̾ea¬

Expanded text:
isionis placitum nisi traditione vel stipulatione sumat efin semestribus relata est connec a legatario remissa heredi satisdatio per pactionem ex paenitentia reuocari debet, cum liceat sui iuris persecutionem aut spem futurae perceptionis deteriorem constituere. 47 Srum et stipulanti spoponderat: postea uenditor cauit sibi conuenisse, ut contentus esset tredecim et ut ea intra praefinita tempora acciperet: debitor ad eorum solutionem conuentus pacpetitio esset. quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti potest. re
Abbreviated transcription (Latin):
sũmamauieoꝵ qm apuo meta¬
titamhẽs refundam tau. ⁊ si qd̃ĩ¬
strumentum a te emissum ioest
scriptum cuiuscumq sũme ex qͣ¬
sumq cã apud me remansit ua

Expanded text:
summam aureorum, quam apud me tacitam habes, refundam tibi. si quod instrumentum a te emissum, id est scriptum, cuiuscumque summae ex quacumque causa apud me remansit, ua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmune sͥ remansisse cauerũt.s
absentes erant temꝑe mortis sue
m̃ris cognom̾unt pectiuam aure¬
̃am a frẽ suoͣ eẽ subtractam cuuis
nł a la m̃tio in instruitodiui¬
I sionis ꝯtinebatur. quero
ian post fc̃m diuisionis de sb̾¬
repta petcuma frib aduersus fͣ

Expanded text:
mune remansisse cauerunt. seabsentes erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuniam auream a f‹r›atre suo esse subtractam, cuius nulla mentio instrumento diuisionis continebatur. quaero an post pactum diuisionis de subrepta
Abbreviated transcription (Latin):
ditãte pris a ost ineretur t̾utoꝵr cũ
płis creditorib decioit ut certam
pescuram acciꝑent. idem curato¬
rec tum aliis fecerunt q̃roan ⁊ tu¬
tor idem ꝙ creoitor pr̃is eandẽ por¬
cõm retinere deteat: Eui eum tu¬
toremoui ceteroi au porcõm uoca

Expanded text:
ditate patris abstineretur, tutor cum plerisque creditoribus decidit, ut certam portionem acciperent: idem curatores cum aliis fecerunt. quaero, an et tutor idemque creditor patris eandem portionem retinere debeat. respondi eum tutorem, qui cetero
Abbreviated transcription (Latin):
Situm fundum meũ possẽdittes ꝯ¬
ueniss m tecũ uteius possõmti
tio traderes. uen̾dicantẽ me eum
cõne excludi debere. qm̃ si aut ia
trauidises aut si tua loint̾ nos¬

Expanded text:
Si cum fundum meum possides, conuenisset mihi tecum, ut eius possessionem Attio traderes: uindicantem eum onis exceptione excludi debere, quam si aut iam tradidisses, aut si tua caus
Abbreviated transcription (Latin):
ciens ꝯdicõ datir quocienf exea cã
numerati sunt: ex qua actõ eẽpo¬
tuisset si dñium ad accipientem tñ¬
sisset in proposito autem non ẽẽ.
deniꝙ per ertorem soluti contra se.
ꝙ. crediti.magis est cessare repetitonz¬

Expanded text:
tiens condictio datur, quotiens ex ea causa numerati sunt, ex qua actio esse potuisset, si dominium ad accipientem transisset: in proposito autem non esset. denique per errorem soluti contra senatus consultum crediti magis est cessare repetition
Abbreviated transcription (Latin):
um filiut inatitum suum mutuũ
uederit.cũstudioꝵ ca rome ageret.
ssponsum est a ceuola enoroinaris
cedero. tuqĩ mutuam accipias. usł
scribit donacõm non ẽẽ. s an mu-¬
tua sit urdendum est. ⁊ puto nec mu-
tuam ẽẽ. magis t nsimos accipien-¬
tis nõn fi̾: sumalia opinone acceꝑit¬

Expanded text:
milias uiaticum suum mutuum dederit, cum studiorum causa Romae ageret, responsum est a Scaeuola extraordinario dedero, tu quasi mutuam accipias, Iulianus scribit donationem non esse: sed an mutua sit, uidentuam esse magisque nummos accipientis non fieri, cum alia opinione acce
Abbreviated transcription (Latin):
eduitus impostta fũit. sumĩa que
nẽgunt ut itasint: de futis lũib
nicħ tau̾iuidetur. ꝯuodsi ita caut̃
fuit ne lu̾ib officiatur: ambigua
Fgenerau omne lumen signifitari.
⁊ sũ quod inpsenti sũ cuoo post
tempus conuencõnis contigerit.
¶fnturo tuorediticõ quod nomoũ¬

Expanded text:
eruitus imposita fuerit 'lumina quae nunc sunt, ut ita sint', de futuris luminibus nihil caueri uidetur: quod si ita sit cautum 'ne luminibus officiatur', ambigua generali omne lumen significari, siue quod in praesenti siue quod post tempus conuentionis contigerit. Futuro quoque aedificio, quod nondu
Abbreviated transcription (Latin):
ri non potest. ꝟnitamen in herede
ł ieganĩs diusum. quib testamen-¬
ta peneꝰ citogra phasunt Irbidem
marcellus scri. ty rographo deleto:
ta iudicoꝵ pͣuͣpplitau̾it. ¶ Interd̃
euenire pomp.elegã  tet ait.
ut si quis tabinas delenro furti
non teneatur: s tm̃ dampni ̃ ru¬
tie. ut puta si non aso furg factẽ¬
oi: s tañtum dampni dãnͦdi dele¬

Expanded text:
ri non potest, uerum tamen in herede uel legatariis diuersum, quibus testamenta paene chirographa sunt. ibidem Marcellus scribit chirographo deleto cta iudiciorum publicauit. Interdum euenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti non teneatur, sed tantum damni iniuriae, ut puta si non animo furti faciendi, sed tantum damni dandi dele
Abbreviated transcription (Latin):
ui tabuias testamenti depõsitas
aut alituiꝰ rer instim ita deleuit
ut legi non posit depositi accoe
tͥad̾ exhibendum tenecur. qr cor¬
uptam rem restituit aut exbibu¬
nt legis quo aquir accio ⁊ ex earẽ¬

Expanded text:
ui tabulas testamenti depositas aut alicuius rei instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia corruptam rem restituerit aut exhibuerit. legis ‹q›uo
Abbreviated transcription (Latin):
tumdiem teliq̃petume uenditor
Sost diem missorie legi prestitũ. si
uenditorp̾ciũpẽtãt iegi misiorie
reminciatum uidetur necuariare
acceptis ane noie certis pectĩus sta¬
tutasunt tempora solucõnis reli¬
que pecĩne. quimꝰ siñ paruiss emp¬
tor. paccus: ut arras perderet ⁊ inep¬
teuillecent. diestatuto emptor.
testatus se petam cẽm reliqm ꝑa¬
tum fuisse exsoluere ⁊ saculircu
pecĩa signatoꝵ signis obsigͣna¬
uit. defuisse airuenditncem possi
ore au die noĩe fuc testatu nt̃ẽ¬

Expanded text:
tum diem reliquae pecuniae venditor Post diem commissoriae legi praestitutum si uenditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum uidetur, nec uariare acceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signis obsignauit, defuisse autem uenditricem, poste riore autem die nomine fisci testato conuen
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾e. ꝙsinon ħt cuiofferat. pos
tũ tempꝰ p̾ciũ soiut̃ ñ sit: reo inẽp̃¬
tasit. de fiuctib qs int̾imemptor
to eristimabat uenditori de hus fr¬
uctib nrõm inemptorem dandũ

Expanded text:
od si non habet cui offerat, posstum tempus pretium solutum non sit, res inempta sit, de fructibus, quos interim emptto existimabat uenditori de his iudicium in emptorem dandum
Abbreviated transcription (Latin):
ut alienus sũmisit ait renen me
ñ debere. Ego nõpere potnis maem̾¬
tedem acceprsse uireor. ¶ toem pomp̃
stribit quosdam bñ pͥutare ⁊̃ s̾ui
manumissibnem ut edificii depõm
edcĩ porigendam ẽẽ. ¶S quod p̃toi
ait ratimͤ ñ hĩturum. quatemis ac¬
cipiendum ÷ uideamus. Et quidẽ aũ
tor lsberatus .÷. ut quid simileton¬
tigit quod negõm co ꝑficetet. Et põ¬
poñ gͣcri. in pegociis quidem ꝑfcĩs
fere ¶In in ꝑfcĩs autemsolam excẽpcõ¬
nems s ex fco scio tum campani metu
cuidam illato excorsissent caucõm põt¬
cutum eẽ. ut sũ accõm uellet abusus
tõem adu̾sus petemes: non dreẽ ẽx̃ceptõ¬
in ꝑsonam recissa acceptilatõe  nt a¬
reddere: uerum ⁊ de doło reꝑmittere de-¬
bere. ¶ licet tñ in rem accoͣm dandam
existimamus. qr res mͣ boͣnis ÷ eius qͥ
iim passus ÷. uerum non sñ rõe ditet᷑
si in quadruplum quis gͣtł fmm in

Expanded text:
 alienus sum a ui, teneri me non debere, ego enim operae potius meae mercedem accepisse uideor.Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam serui manumissionem uel aedificii depositedicti porrigendam esse.Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est uideamus. et quidem aut tor liberatus est uel quid simile contigerit quod negotium perficeret. et Pomponius scribit in negotiis quidem perfectis etere, in imperfectis autem solam exceptionem. sed ex facto scio, cum Campani metu cuidam illato extorsissent cautionem polcutum esse, ut siue actione uellet aduersus tione adversus petentes, non deesse exceptioin personam rescissa acceptilatione vel areddere, verum et de dolo repromittere debere. Licet tamen in rem actionem dandam existimemus, quia res in bonis est eius, qui vim passus est, verum non sine ratione dicetur, si in quadruplum quis
Abbreviated transcription (Latin):
mrgan. ad soluitudinẽ suam pre¬
ses ꝓuincẽ reuocet ⁊ netenuis uite
hõts sub p̾textu aduentus offõꝵ ut
militũ lumine unico ⁊ breui supel¬
lectni ad alioꝵusus tñlatis. ñimis
uexentur p̾ses ꝓuincẽꝓuidebit sle
ue quid sub noĩentilitũ qd̃ adutiu¬
tates eoꝵ in cõmunꝰe pertim. a quib¬
cantiu ꝯmittatur: preses ꝓuincie
ꝓuidebit ¶ Sicuti medito iͣ mputa¬
gunt: iusgladuhnt ⁊ in mẽtallum
dampnandi potestas: eis pinisla est
gauit exp̾sentib facultatib eoꝵ qͥ
b ea in dixit: redigiñ posse deprehen¬
hen᷑sa exactoꝵ illicita auaricta. remi

Expanded text:
irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouidebit. Ne quid sub nomine militum, quod ad utilitates eorum in commune non pertinet, a quibucantibus committatur, praeses prouinciae prouideat. Sicuti medico imputagunt, ius gladii habent et in metallum dandi potestas eis permissa estgauit ex praesentibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenhensa exactorum illicita auaritia. remi
Abbreviated transcription (Latin):
quis non dedeat in quor intelligitur
intessigereo infirmitatem suam alii
ꝑititiosam futũram. Ioem uiris: in
ꝑsonam eius qui impetũ equi in qͦ
lehebatur pp̃ impiciam ur infi¬
mitatem retinere non potuit. UIp̃

Expanded text:
 uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in persona eius, qui impetum equi, quo uehebatur, propter imperitiam uel infirmitatem retinere non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
qemi em̃dare. autu̾bis. aut fus¬
tium castigõne ¶Obseruare itaz
euno. ut sit ordo aliquif postulã
ne fortedum bonori postulantium
datur ⁊ improbitati icedit neis¬
otres dessõtasua nonꝑferent. qrau
oitos: aduocatos sibiprospexerũt¬
aduocatos quo petenitib debebit᷑ in¬
dulgere plĩnz feminis łpupillis
⁊ at debilib. ⁊ hiis qui suementis¬
compotes non sunt: siquis eis pecat
ł si nemosit quipetat: uitro eis dare.
tebit ei aduocanmdare.¶ Deterum ⁊¬
cie preest: spectat. si quis tam ĩpu¬
denter se gerat ut om̃s metuant ad¬
u̾sꝯ eum aduocacõm susciꝑe. qͣue ⁊̃ p̾¬

Expanded text:
em emendare aut uerbis aut fustium castigatione.Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulatine forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut te positos aduocatos sibi prospexeruntAdvocatos quoque petentibus debebit indulgere, feminis vel pupillis vel alias debilibus vel his, qui sue mentimentis non sunt, si quis eis petat: vel si nemo sit qui petat, ultro eis dare dtebit ei advocatum dare. ceterum nciae praeest spectat, si quis tam impotenter se gerat, ut omnes metuant aduersus eum aduocationem suscipere.Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ponere ne liceat ei alcius toslere. licet
tĩis edib ñ imponatur. qr donectu ñ
extollis ÷ utilitas s̾uitutis. N tp̃¬
ł si forte quimȩdius ÷ q s̾uitittem ñ
debetat aicuis fuiit edificiasua ut ĩa
ego non uidear luminib tuis obstat᷑.¬
us. si edificau̾o: frustra intendes ius
michi non eẽ itaedificatum hre ĩuito
te. s si intra tempus statutum nutꝰ
depotint edificium suumutin. rena̾¬
cetur tibi uendicacio. ¶ Scierouitũ
in hiis s̃̾uitub possoremẽe eñtide ini¬
ris ⁊ petitorem. ⁊ siforte non ham ebi¬
ficatum alcius in meoio aoũsarius
uatum ille possrcet. ⁊ edrficantẽ me
interdcõ ꝙui aut clam. Ioem ÷ ⁊̃si ĩa
prois iactu impedient. s si pacien¬
te es edificau̾o: ego potiõr ero efftũs.
¶Etiam de g̾uitute que hoi̾us ferendi
cauia imposita erit accio nob̾ compe¬
titut ⁊ honera ferat ⁊ edtficia refici
utquis facere aliquid cogatur. dͦ ne
tutib refeccõ ad eum ꝑtinet quis

Expanded text:
tutem imponere, ne liceat ei altius tollere, licet tuis non imponatur: quia donec tu non extollis, est utilitas servitutis. Vlp si forte qui medius est, quia seruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere inuito te: sed si intra tempus statutum rursus deposuerit aedificium suumcetur tibi uindicatio. Sciendum tamen in his seruitutibus possessorem esse eum iuris et petitorem. et si forte non habeam aedificatum altius in meo, aduersarius uatum, ille possidet et aedificantem me interdicto quod ui aut clam: idem pilli iactu impedierit. sed et si patiente eo aedificavero, ego possessor ero effectus. Etiam de servitute, quae oneris ferendi causa imposita erit, actio nobis competit, ut et onera ferat et aedificia reficiaut quis facere aliquid cogeretur, sed ne tutibus refectio ad eum pertinet, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tacum suo hr̃cu possessus÷: iusͣ
non deꝑit. netꝑ .ii. refert iuste an¬
non ruste possideat qui talem eũ
poisroeat. quare forcrus ⁊ si aqua
ꝑ riuum sua spoñte prosturit us
aque ducende recinetur. quod et

Expanded text:
 suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. quare fortius et si aqua per riuum sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae retinetur, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
petiturum. ⁊ tnpecãm ex argẽto
re ꝓcuratorem. ut qmuis ipĩꝰ
beres ẽes exꝑte. madauitibi ut pre¬
drũ reditanũ michiem̃es certop̃
cioprecõ. emisti. pro cohedum qͥdẽ
cio ÷ internos. ꝑtua aũ ꝑte posse
dubitanait utrũ ne exempto an

Expanded text:
petiturum: et tamen pecuniam ex argento re procuratorem, ut, quamuis ipsius heres ex parte esses, mandaui tibi, ut praedium hereditarium mihi ‹em›eres certo pretio: emisti. pro coheredum quidem tio est inter nos. pro tua autem parte posse dubitari ait, utru
Abbreviated transcription (Latin):
cum a debitorib eiꝯ petam exegis¬
e. epłam ad eumͣ emisit. qua sig¬
nificaret certam sumãm ex ad¬
eamq cͣreditam sͥ se debiturum
cũusuns semissib q̃situm ÷ an
ex ea causa creditã petã petipossit
⁊ an usure ꝑeti possint: R̾. noneẽ¬

Expanded text:
cum a debitoribus eius pecuniam exegisset, epistulam ad eum emisit, qua significaret certam summam ex adeamque creditam sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia peti possit et an usurae peti possint. respon
Abbreviated transcription (Latin):
marime̾ q̃n eo ꝑtinere ant. au si
forte pri ꝙͣ em̃ptõ fĩet decessnt:
⁊tu cum scires me decesisse pp̃ me¬
um madatũ alii uendere noiũis.
an heres ins eonoiẽ tibi sit obliga¬
tus ⁊ retro si aliiuendid̃is an hxͣ¬
redi meo tenearis: nãsi quidem
sub ꝯdicõne empcõ ftauidetir

Expanded text:
maxime quaeri pertinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
fũdum sit enni madassem morteĩ¬
secuta cum ioscienis resoluto man¬
dato: mullam tibi madati accoinc
herede meo fore. s ⁊ si madati agẽ¬
da que prãrentur si exempto a¬
geretu. Der̃.

Expanded text:
fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed et si mandati agenda, quae praestarentur, si ex empto ageretur.
Abbreviated transcription (Latin):
dolum eẽ procirio displicebat. mͥue
ad eum modum q̃m hom natu¬
ra desiderat diugens ÷ insitñ ad.
suum modum curam in de poĩ¬
to pr̃et: fraude non caret. nec .n.¬
is salua fide minorem bus ¶m
giuis reb diligenciam prabit.¬
ticio in sẽquestro deposunt apd
meuium ea ꝯdicõne ut eatibi
redderentur si tuam ẽẽ probas¬
ses. sl minus: ut reddetͤtur ticõ.
poste dicitum eo ap̃ qͣm deposita
ẽẽt: incertiagere .i. ad expitend̃
⁊ exhubitam uendicare. quia ser¬
cum eo qui tibi non auter qͣm
nummis a te acceptis depositũ

Expanded text:
plicebat, mihi ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens est, nisi tamen ad suum modum curam in deposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is quam suis rebus diligentiam praestttio in sequestre deposuit apud Maeuium ea condicione, ut ea tibi redde retur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam uindicare, quia sercum eo, qui tibi non aliter quam nummis a te acceptis depositu
Abbreviated transcription (Latin):
ure ait si glter ex litigatorib iudi¬
cem soluin bedem. ⁊ ex parcte fec̾it
calius iudex ncͣco sumendꝰ÷. q mi
Silbiignus ꝯpatium intercessu Idẽ¬
rũ erit. quo minus uidex datus o¬
peram possit dare: mutan eũ iu¬
bec p̃tor. ħ ÷ si forte occupacõ aliqͣ

Expanded text:
us ait, si alter ex litigatoribus iudicem solum heredem vel ex parte fecerit, alius iudex necessario sumendus est, Si longius spatium intercessurum erit, quo minus iudex datus operam possit dare, mutari eum iubet praetor: hoc est si forte occupatio aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
mone magratus. ¶ Non autem õs
troices dari possunt abhis qui in¬
oicis dandi hñ ius quida .n. lege
impediuntur neiudices sint. qui¬
dam natura. qurõa morib. natura
ut surous mutus ⁊ ppetuo sunosus.
⁊ impasdes. qr uidõ carent. lege impe¬
oitur: qui denatu motus÷. morib.

Expanded text:
mae magistratus. Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur ne iudices sint, quidam natura, quidam moribus. natura, ut surdus mutus: et perpetuo furiosus et impubes, quia iudicio carent. lege impeditur, qui senatu motus est. moribus
Abbreviated transcription (Latin):
res que pontere numero mensura¬
ue continentur. sicuti si eancem
rem recepturi sumus: crebitum est.
itemmut᷑uum non potest ẽẽ insi pre¬
fitistatur peccimia. creditum autẽ¬

Expanded text:
res, quae pondere numero mensura continentur sic, ut, si eandem rem recepturi sumus, creditum est. item mutuum non potest esse, nisi proficiscatur pecunia, creditum aute
Abbreviated transcription (Latin):
si post imptias dos promitratur.
pectultares nuummos. ob̃aigant. to
.n. tale est qualen uoluntatẽmea
tudes peccumam̃. slam mithi accõ ad.¬
quritur licet mei nũminon fũint.¬
uerbis q̃uo drebiut quodam ac.¬
dam interposito. ułuti stipłoe. Ip̃p̃
cañimus ut eque bonim nobis redde¬
retur. non l debitori tem detĩorem
que ex eodem generest reddere. ułu¬
ti uinum nouump uet̾r siam in ꝯͣ¬
ghendo quod  agnur ꝓpo cauto hñd̾
. io autemagi intessigͣnurut eius¬
cem gesis ⁊ eiusdem bonitãtis solu¬
atur quod satum est u lpianis.¬
quis nec cãm necꝓpositum fenerã¬
oĩ bũit. ⁊ tu empturus predia oesi¬
cerasus mutuam pectuniam. necuo¬
lĩs crediti noie asi qͣm emilessus¬
isses credͥit nͣ oͣmne obłigatus eẽ
ħ depositũ ꝑicuso eius qui suscepit.
stam ⁊ qui remuendendam fusceꝑit
ut preciõ uteretur: ꝑituio suo remͣ
ht. ¶ Respignori data peccunia so¬
luta. ꝯdicipotest. ⁊ frustus ex imꝰ¬

Expanded text:
si post nuptias dos promittatur.Ipeculiares nummos obligant: id enim tale est, quale si uoluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet mei nummi non fuerint.Uerbis quoque credimus quodam acdam interposito, ueluti stipulatione. cauimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, ueluti uinum nouum pro uetere: nam in contrahendo quod agitur pro cauto habendum est, id autem agi intellegitur, ut eiusdem generis et eadem bonitate soluatur, qua datum sit. 4 Ulpianusquis nec causam nec propositum faenerandi habuerit et tu empturus praedia desideraueris mutuam pecuniam nec uolueris creditae nomine antequam emisses susisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepit. nam et qui rem uendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit.Res pignori data pecunia soluta condici potest. et fructus ex ini
Abbreviated transcription (Latin):
uede tota reuendicanda dcã siit. ea¬
dem ⁊ de ꝑte intesugenda sunt. Offõ¬
ꝙ iudicis ꝯtinetur ꝑromodo ꝑtis.ea
quor restitin iubere: qie sin cum
ip̃a ꝑte restitui debent. ¶ Incerce ꝑtiᷤ¬
rei uenditacõdatur uusta cania ĩ¬
t̾uemat. iusta cansa eẽ potest: si for¬
te legi falcroie locus sit intestamẽto
pp̃ intertam decraccõm exlegatis q̃
uix apuo iudicem examin̾atur. ius¬
tam .i. ht ignoranciam legatarius
sui homo legatus :. quotam ꝑtem
uenditare debeat: itaꝙ tasis dabit᷑

Expanded text:
e de tota re uindicanda dicta sunt, eadem et de parte intellegenda sunt, officioque iudicis continetur pro modo partis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae partis uindicatio datur, si iusta causa interueniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae uix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem uindicare debeat: itaque talis dab
Abbreviated transcription (Latin):
orupes anam ꝯcicau̾it ut dampñ
daret. eius quadrupẽs queꝯ cicauit:
suo pauꝑiem quaorupes dedit:
su ꝑ alianrem qm tetigit cr̃oru¬
pes: N accio locum bẽbit. ut puta
si plaustro bos obriuit autr̃. ur
alia re derecta. ¶ In bestiis aũ p̃p̃
nocuit: non potest quonrõ dñs
euasit. ⁊ ideo sieum ꝑisum occide¬
ur boues ꝯnniissent. ⁊ aiter att̾m
occroit. quintus mucius distiux̃
ut si quidem is ꝑiiss qui agress
etat: cesiaret accio. siis qui non
ꝓuocau̾at competeret ħ accio. ꝙͣ¬
obetem eum sĩbi aut noram iar¬
cueaut in noxam dedete᷑ oportere.
Et cum ⁊̃ in quadrupedib noxa
capuo sequitur: aou̾sus dñm
ħ accio datur nonciꝰ fuit qͣdru-

Expanded text:
uit ut damnum daret, eius quae concitauit suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta. In bestiis autem pronocuit, non potest quondam domineuasit: et ideo et si eum occiduel boues commississent et alter alterum occiditut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is, qui non provocaverat, competeret actio: "quamobrem eum sibi" aut noxam sarcire aut in noxam dedere oportere. Et cum etiam in quadrupedibus noxa caput sequitur, adversus dominum haec actio datur, non cui
Abbreviated transcription (Latin):
uarios ⁊ colosos qui anis obfiraio.¬
erunt callroitate quadam. sb̃uent
ne u ilis malicia sua fit liꝑgosa łiffat᷑
simplicitas dampnosa. ¶Llesta ectĩ
talia sunt. Qũe dolo maio fc̃a ee dĩcẽ¬
tur. sroe hiis reb aliã acco non ern ⁊
iustaᷤ tã eẽ uirebitur inõi᷑um dabo.

Expanded text:
arios et dolosos, qui aliis obfuerunt calliditate quadam, subvenit, ne vel illis malitia sua lucrosa sit vel istis simplicitas damnosa. Verba edicti talia sunt: Que dolo malo facta esse dicentur, si de his rebus alia actio non erit et iusta causa esse videbitur, iudicium dabo.
Abbreviated transcription (Latin):
scr̃bit. ¶ E tu ignorans latro
cuiꝰ filio ut s̃uo remabstulisset
ap̃ prem dimineei deposuit ig¬
norantem. tiecex iͣre genciũ ue¬
tet depositum cuiꝰ ħ ÷ potestas ut
auinon dño sua ip̃i res qĩ auena
seruanda datur. ¶Et oirem m-
eam qm̃ me ignorante fur sub¬
ni restituere compeuu. ¶ S ⁊ ei ⁊̃¬
nunc ab ignorante dfio tradita

Expanded text:
scribit. si tamen ignorans latro cuius filio uel seruo rem abstulisset apud patrem dominumue eius deposuit ignorantem, nec ex iure gentium consistet depositum, cuius haec est potestas, ut alii, non domino sua ipsius res quasi aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, quam me ignorante subni restituere compelli. sed et si etiamnunc ab ignorante domino tradita
Abbreviated transcription (Latin):
t iust michi iegat᷑ sit eũ q restitu¬
ere simticio rogatus. uidemo: quis
debeat cauereutrum titius an ego
qui legatanus sum. an illud dicem᷑
missariome agere debere. Et ÷ expe¬
dicius h̃ dicere si michispes aliqua
cipere. ¶ planes iex dieꝓpriecas
alicui legatasit. usust purẽ dicen¬
dum eẽ pomp ait remittendum ẽẽ
hanc cãut᷑om fit̾uano. qr certum sit
ab eum ꝓprietatem ⁊ feredem eius ꝑ¬
obligari ꝓmitsorem sieam sine do¬
sint ꝓprietatis unusquiꝙ pro ꝑte

Expanded text:
tus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus missario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua cipere.Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum probligari promissorem, si eam sine dosint proprietatis, unusquisque pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
Der adopcõm q̃sita fr̃nitas. eo us in¬
pedit nupcias: donec manet adopcõ
ideo eam quampr̃ meus adoptaũ
⁊ emancipauit: potero uxorẽ duce-¬
re eque ⁊ sime emancipato: ilła ĩ
potestate retinũit: pot̾imius tũgi
mitino. Ita uolenti gen̾um adopta¬
re. suadeturͤ ut filiam esmancipa-¬
ret sntilr̃ suadetur ei qui mirum
uent adoptare. lit emãcipet fuium.¬
amitam qͦ ⁊ mat̾teram. Item mra¬
gnam qͦ amitati ⁊ mĩtetam mag¬
na amita ⁊ m̃itera qiͣtogͣduᷤ sint
lltiq autem amuitã ⁊ mĩterã mag¬
nã ꝓhibem᷑ uxorẽ ducere. ⁊ si ꝑ ad¬

Expanded text:
er adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio: ideoque eam, quam pater meus adoptauit et emancipauit, potero uxorem ducere. aeque et si me emancipato illam in potestatem retinuerit, poterimus iungi matrimonio.Itaque uolenti genre suadetur, ut filiam emanciparet: similiter suadetur ei, qui nurum uelit adoptare, ut emancipet filium.Amitam quoque et materteram, item magnam quoque amitam et materteram magna amita et matertera quarto gradu sint. utique autem amitam et amitam magnam prohibemur uxorem ducere, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
sore ad ħet ⁊ qĩ iniuctus÷. Idemquẽ
⁊ pemptore titulo ad ħet. lam si a
furiosoe mero sciens. propouore pꝰ¬
sideo. ¶ It intitiũo pro donato q̃rit᷑
an quis pro possõre posuideat. ut pu¬
ta ilx̃or ⁊ maritus ⁊ pl nobis iulra¬
ni sñia proposior̃e posudere eum. ⁊¬
Sore posiõm. utputa sia minore .xii.
annis nupͣta mͥ. qĩ dotem sciens ac

Expanded text:
sore haeret et quasi iniunctus est. denique et pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor vel maritus: et placet nobis Iuliani sententia pro possessore possidere eum, ssessionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens ac
Abbreviated transcription (Latin):
filios. qm reo. qm̃ ⁊ fideiussori
b fuii subuenitur. ¶Ide artsi
duos reos accepero ⁊ filiumt.⁊ti
pecĩa: ideo aut̃ reumticiũ ac¬
cepero. ne quasi froeiussor aux¬

Expanded text:
ilias quam reo, quoniam et fideiussori filii subuenitur. Idem ait, si duos reos accepero filium familiapecunia, ideo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor aux
Abbreviated transcription (Latin):
et si s̾uo dampnui dñs dedit ĩ pe¬
cuuum ex ħ non imputabitur.
ñ mag̃ qmͣ si subripuit ¶ plane
si ꝯseru̾us dedit dampti: ur sub¬
ripuit: in pecinium uidebitur
arem suoripit ur ꝯ secutus est
uł ꝯsequi potest: in pecuuũ eeꝰ fieꝵ¬

Expanded text:
 in peculium hoc non imputabitur, non magis quam si subripuerit. Plane si conservus dedit damnum vel subripuit, in peculium videtur haarem subripuit vel consecutus est vel consequi potest, in peculium esse
Abbreviated transcription (Latin):
suo in peciam̃ hr̃e qõ sibi debet᷑.
Sane cum eͣ xceus cãis ip̃m ale¬
met ip̃o exegisse diñs qui negõm
ur tutelam gerit. curñ ⁊ in sp̃e
petulian eregett qd̃ erigi debũ¬
it: defendenoum gͥ ent quasisi¬
bi eũ solu̾re cũ quis agere de pe-¬
cuuo conabr ¶S ⁊ si creditor
ouci de ꝓecuuo quod sibi debetir

Expanded text:
servo in peculium habere, quod sibi debetur. sane cum ex ceteris causis ipsum a semet ipso exegisse dicimus qui negotia vel tutelam geret, cur non etiam in specie peculiari exegerit, quod exigi debuit? defendendum igitur erit quasi sibi eum solvere, cum quis agere de peculio conabitur. Sed et creditor ducit de peculio quod sibi debetur,
Abbreviated transcription (Latin):
re .s. si res tempore ꝑitura sit.
ħ ÷ sidilatio accom sit ꝑemptu¬
ra. ¶ Sane quociens res urgẽt
togendi sumus quĩo ad p̃torem
est ut lis ꝯtestetnͣr. ⁊ ita ip̃is uer¬
bis orõnis exprimitur. deniq
alt̾utrõ recusante post luem ꝯt̃.¬
adẽm orõne diuꝰ ñĩtus ĩ senatu
recitata effent ue aliis sp̃eb p̃to¬
rem adiri ⁊̃ dieb fi̾atis. ut puta
ut tutores aut curatores dentre.
t᷑a ꝯstituantur. etates ꝓbentur
uentris nõie in possõne mitta¬
tur. ut rei seruande tausa. it le

Expanded text:
itura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura. Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem est ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro recusante post litem contadem oratione divus Marcus in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores aut curatores dentur: ta constituantur: aetates probentur: ventris nomine in possessionem mittatur, vel rei servandae causa, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tłatis diebr fuit iuditatu lege¬
ui cantuoa est ne his diebz iuui¬
tatum sit msi ex uoluntate ꝑ¬
tium. Et qd̃ aliteradũsus ea
iudicatum erit ne quis iudi¬
..tatum facete neue solne de be-¬
at. neue qͣuis ad qm̃ de eare mmiꝰ
aoditum erit iuditatum facẽ¬

Expanded text:
atis diebus fuerit iudicatum, lege cautum est, ne his diebus iudicium sit nisi ex uoluntate partium, et quod aliter aduersus ea iudicatum erit ne quis iudicatum facere neue soluere debeat, neue quis ad quem de ea re in ius aditum erit iudicatum face
Abbreviated transcription (Latin):
uis uiligentissimo poss contingere
¶ S ħ res affie potest restitucõm mi¬
norisi adiit hreditatem in qua res
eẽnt multe mortales. ut p̾dia ur¬
non ꝓsperit posse euenire ut demo¬
minor adu̾sus minorem restitui
uestoerat an sit audienous. Et põ¬
ponius sͥc simpliciter non restitu¬
endum. puto autem inspiciendum
a pretore quĩs captussit. ꝓm̃re si am¬

Expanded text:
uis diligentissimo possit contingere. sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua res erant multae mortales uel praedia urnon prospexit posse euenire, ut demominor aduersus minorem restitui desiderat, an sit audiendus. et Pomponius simpliciter scribit non restituendum. puto autem inspiciendum a praetore, quis captus sit: proinde si am