comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Duod nundũ ueni ãd uos
nõ putet᷑ incuria. Cuia¬
mus siquidem uos tam¬
qͣm uisc̾a nr̃a. Si mat̾ põt filii
uteri sui neglig̾e curã. possum et
ego forsan in suspitõem duci. ⁊
argui negligentie. Itaq oportu¬
nitatem expectauimꝰ. ⁊ expestamꝰ.
ut cum uen̾imus iusitatio nr̃a
nõ sit. sie fructu. Int̾im de abs¬
cessu pris ur̃i nõ tuibetur cor
ur̃m. D̾s uõbis ꝓuidebit aliũ sic̃
sꝑamus ꝓ eo ydoneum. s nec istũ
ꝑdetis. Nam ⁊ si tͣnsiatus ẽ. ñ tñ
ablatus. tñ qui uobis fu̾at speti

Expanded text:
Quod nondum veni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaque opportunitatem exspectavimus et exspectamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris vestri non turbetur cor vestrum. Deus vobis providebit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translatus est, non tamen ablatus. Tantum qui vob
Abbreviated transcription (Latin):
uocari ab hominib iabbi. ⁊ prẽm
nolite uocare uobis.suꝑ t̾rã. ÷
Qͣntũ itaq tuis attollor fauori¬
b tantum ħiis molib p̃mor.
unde ñto in psalmo nõ canto
s plango. Exaltatus aut̃ humi
liatus sum. ⁊ conturbatꝰ qr ele
tasse ꝓfẽriem quod sentio. qr
uidelicet qͥ me exaltat humi¬
liat. ⁊ qͥ mẽ humiliat exal¬
tat. Tn me gͦ potuis exaltan¬
do deicis. ⁊ extollendo p̾mis.
S ne ita p̃mas ut oppͥmas. cõ¬
solant᷑ me hec. ⁊ hiis similia ⁊¬
u̾itatis testimonia. q̃ miro mo¬
do dum repͥmũt erigũt. dum
deitiunt eridiũt. ita ut unde ꝓ¬
iectus inde ⁊ ꝓuectus. tota cum
hylaritate decantem. Bonum mͥ¬

Expanded text:
vocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolite vocare vobis super terram . Quantum itaque tuis attollor favoribus, tantum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non canto, sed plango: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: tasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltando dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiunt; ita ut unde projectus, inde et provectus, tota cum hilaritate decantem: Bonum m
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ hoĩm dicentiũ malũ bonũ. ⁊ boñ
malũ conturbãt uo. Uerũ nos ⁊ si fõ¬
turbatinõ tam̃ oñ tno desꝑati de auxi
adhuc stamus ⁊ expectamus ut rede¬
atis adcor. ⁊ quod prudent̾ cepistis ef¬
ficatiter compleatis. Hirius rei grã
misimus frẽm carissimũ nobis añdre¬
am de baldem̃to qui uobis ista pleniꝰ
uiua uoce insiuet.⁊ quicqͥd ad hec
respond̾e placu̾it fidelit̾ renũtiet
uobis. Si aut̃ ꝑsistitis quod absit
nõ accͥesce̾ sanis consiliis mundi
nos sumꝰ a sanguine ur̃o. d̃s nõ per¬
mutet eccł̃iam suã siue a uobis si¬
ue a ur̃is diutius conculcari.

Expanded text:
tium hominum, dicentium malum bonum, et bonum tium hominum, dicentium malum bonum, et bonum malum, conturbant vos. Verum nos, etsi conturbati, non tamen omnino desperati de auxiladhuc stamus et exspectamus ut redeatis ad cor, et quod prudenter coepistis, efficaciter compleatis. Hujus rei gratia misimus fratrem charissimum nobis Andream de Baldemento, qui vobis ista plenius viva voce insinuet, et quidquid ad haec respondere placuerit, fideliter renuntiet nobis. Si autem persistitis, quod absit! non acquiescere sanis consiliis, mundi nos sumus a sanguine vestro: Deus non permittet Ecclesiam suam sive a vobis sive a vestris diutius conculcari.
Abbreviated transcription (Latin):
tactum a deo. ⁊ illuminatũ. tantã
illoꝵ neqͥtiam au̾tise. ⁊ errorẽ isĩm¬
agnouisse. ⁊ cuꝑe om̃ino consillis
saniorib. a laqueo isto retrah̾e pẽdẽ.
seterũ ab hac sꝑe pene deietit nos col¬
loqͥum illud habitũ nuꝑ int̾ nos ap̃
corboliũ. Icitis enĩ quomͦ. ⁊ qͣm irra¬
tionabilit̾ ut pace ur̃a dix̾imus a
nõbis tũc recessitis. Oñde factum est.
Qd̾ sermonis illius qͥ uõbis in dco
ur̃o displicuit redd̾e ad liquidũ ratõ¬
nem ꝑ ur̃a nobis turbatõe nõ licuit
Nuam si expectare placido corde dig¬
naremini forsitan cognouissetis et
uos. qd̾ nil uobis indecens aut impor¬
tabile dictum fuisset. scd̃m quod iã
res ur̃a ꝓcessit. Nũc aut sine causa
turbatus turbatos nos ⁊ confusos. ⁊
quid fatiamus dubios anxiosq tene¬
tis. homines qui bona uõbis cupiũt
⁊ querũt. Quod nõ est aliud nisi quia
fraus iniquoꝵ ⁊ rumuscłi parũ scien¬

Expanded text:
tactum a Deo et illuminatum tantam tactum a Deo et illuminatum tantam illorum nequitiam advertisse, et errorem veagnovisse; et cupere omnino consiliis sanioribus a laqueo isto retrahere pedem. 2. Caeterum ab hac spe pene dejecit nos colloquium illud habitum nuper inter nos apud Corbolium. Scitis enim quomodo et quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro displicuit, reddere ad liquidum rationem pro vestra nobis turbatione non licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum fuisset, secundum quod jam res vestra processit. Nunc autem sine causa turbatus, turbatos nos et confusos, et quid faciamus dubios anxiosque tenetis, homines qui vobis bona cupiunt et quaerunt. Quod non est aliud, nisi quia fraus iniquorum, et rumusculi parum scien
Abbreviated transcription (Latin):
abbas dilige̾ iustitiã ⁊ iudicare t̾rã
sapient̾. Diu est qd̾ eg̾ssi de domib
nris expositis ꝓpͥis utilitatib ꝓ pa¬
ce ur̃a ⁊ regni fĩdelit̾ sicut nobis
d̾s testis est laboramꝰ. Tristam᷑ aut̃
qd̾ aut nullum aut exiguũ nr̃i la¬
boris fructũ ad huc tenemꝰ. Adhuc
pauꝑes clamant post nos. adhuc
terra uadit in desolatõem. Queritis
q̃ t̾ra: Ur̃a nõ alia. Intra regnũ enĩ
⁊ contͣ regnũ ur̃in ista om̃ia mala
ꝑpetrant᷑. Nai siue amici siue ini¬
mici ur̃i sint qui de gueria ur̃a pau¬
ꝑantur. captiuant᷑. conterũtur ñ
alumde qͣm de regno ur̃o sũt. Inqͦ
manifeste imminere iam iãq ude¬
tur sermo saluatoris dicentis. Om¬
ne regnũ in se ip̃m diuisũ desolabi¬
tur:. Huc accedit qd̾ ip̃i diuisores ⁊ de¬
solatores uos constituert sibi huius
neqͥtie caprit. ⁊ pͥncipẽ quẽ pͣcipue
debuerãt metuere defensorẽ. ⁊ sen¬
tire ultorẽ. Nos tam̃ credebamꝰ uos

Expanded text:
abbas, diligere justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus pro pace vestra et regni, fideliter, sicut nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. Quaeritis quae terra? Vestra, non alia. Intra regnum enim, et contra regnum vestrum ista omnia mala perpetrantur. Nam sive amici, sive inimici vestri sint qui de guerra ista pauperantur, captivantur, conteruntur; non aliunde quam de regno vestro sunt. In quo manifeste imminere jamjamque videtur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem credebamus vos
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ solito ausu scripsissem si non
sensissem ip̃m quicqͥd stribimus
minus solito acceptare. Queso
dolere uos qui monachi estis ui¬
cem magistri mĩ beati bñdicti
cui iam ut iudetis ꝓpe est ur ubi¬
q contradicat᷑. ⁊ ꝑeat om̃is ui¬
gor monastice discipline mona¬
chis adu̾sus albates suos cornua
sumentib de manu forti. Ad ab¬

Expanded text:
quoque solito ausu scripsissem, si non quoque solito ausu scripsissem, si non sensissem ipsum, quidquid scribimus, minus solito acceptare. Quaeso, dolete vos, qui monachi estis, vicem magistri vestri beati Benedicti: cui jam, ut videtis, prope est ut ubique contradicatur, et pereat omnis vigor monasticae disciplinae, monachis adversus abbates suos cornua sumentibus de manu forti.
Abbreviated transcription (Latin):
cui cum magistro omniũ com¬
mimis ꝓpħica illa uox est. Ho¬
mo pacis mee in quo sꝑalam
qͥ edebat panes meos magni¬
ficauit suꝑ me supplantoẽm. Et
olim quidem eratis contra apłm
petrũ dñantes in clerũ. immo
⁊ contra coapłm eius paulum
dñabamini fidei totiuo orbis
At nũc nouũ aliquid addidi¬
stis. usurpantes amplius ⁊ in
ip̃am religionem. Quid restat
nisi ⁊ ut aditiatis.⁊ in ip̃is an¬
głis scĩs dñari: Nisi qd̾ in hoc po¬
sterior uidas pͥorẽ uitisse u̾sutia
⁊ fraude iudet q̃d̾ cũ illius fati¬
nus condistipłi horruerũt uniu̾¬
si. iste callidior potuit ad conui¬
uendũ immo ad fauendũ sue ma¬
litie nõ quosubet s ip̃os apłoꝵ
pͥncipes circũ uenire. Non impu¬
to dño meo cui tamqͣm hõi sub¬
ripi potuit. ⁊ hoc oro ne d̾s impu
tet. Absit aut̃ ubi u̾tatẽ agno¬
uerit ut p̾ualeat tam exetrabi¬
lis maligni huius sacrilegusq
conatus. ⁊ ego de hac re ad ip̃m

Expanded text:
cui cum Magistro omnium comcui cum Magistro omnium communis prophetica illa vox est: Homo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplamationem . Et olim quidem eratis, contra apostolum Petrum, dominantes in clerum ; imo et, contra coapostolum ejus Paulum, dominabamini fidei totius orbis : at nunc novum aliquid addidistis, usurpantes amplius et in ipsam religionem. Quid restat, nisi ut adjiciatis et ipsis Angelis sanctis dominari? Nisi quod in hoc posterior Judas priorem vicisse versutia et fraude videtur: quod cum illius facinus condiscipuli horruerint universi; iste callidior potuit ad connivendum, imo ad favendum suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum principes circumvenire. Non imputo domino meo, cui, tanquam homini, subripi potuitet. Absit autem, ubi veritatem agnoverit, ut praevaleat tam exsecrabilis maligni hujus sacrilegusque conatus! Et ego de hac re ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ccusatur q̃d̾ litt̾as dñi pape p¬
dc̃o huberto iuolemt abstulerit
⁊ difruperit. s extant litt̾e̾ inte¬
gre. ⁊ bullate. nec ui eas sicut
mentit᷑ amisit. s sponte dimi
dam monathos in captõem po¬
suerit. Atq id quidem falsum.
S si quosdam turbatores. ⁊ cõs¬
piratores in diu̾sa claustra di¬
uisiti ne simul positi plus noce¬
rent. quis hoc recte uidicans
rep̃bendat: Iam de t̾ris ⁊ bonis
⁊ alienatis ⁊ datis ab eo cog¬
natis suis. corã uen̾abilib ep̃is
suessionensi ⁊ autisiodorensi. co¬
miteq theobaldo aduocato. uti¬
q monast̾ii satis est responsũ.
⁊ adhuc respondet᷑ sic illũ dedis¬
se suis. quomͦ alienis id est ad
eumdẽ censũ. uł consuetudimnẽ.
monachus rebellis. suꝑb ambi¬
tiosus. pͥuilegiũ ꝓpͥe libertatis
ex apłica auctoritate meruit.
Atemꝑe lude scariothis nõ est
muentus fimilis illi qui sic in¬
surge̾t in magistiũ. ⁊ traderet
sauguinẽ uistũ. Felix magist̾

Expanded text:
i Papae praedicto Humberto violenter abstulerit, et diruperit. Sed exstant litterae integrae et bullatae: nec vi eas, sicut mentitur, amisit, sed sponte dimisdam monachos in captionem posuerit. Atque id quidem falsum. Sed si quosdam turbatores et conspiratores in diversa claustra divisit, ne simul positi plus nocerent, quis hoc recte judicantes reprehendat? Jam de terris et bonis et alienatis, et datis ab eo cognatis suis, coram venerabilibus episcopis Suessionensi et Autissiodorensi, comiteque Theobaldo, advocato utique monasterii, satis responsum est, et adhuc respondetur, sic illum dedisse suis, quomodo alienis, id est ad eumdem censum vel consuetudinem. 3monachus rebellis, superbus, ambitiosus, privilegium propriae libertatis ex apostolica auctoritate meruerit. A tempore Judae Iscariotis non est inventus similis illi, qui sic insurgeret in magistrum, et traderet sanguinem justum. Felix magister,
Abbreviated transcription (Latin):
scisma meccłia sit. ⁊ qͣm sit
detestandum. ⁊ om̃imodis
deuitandũ. eiudent̾ quondã ostẽ¬
dit famosa ⁊ horrenda mors ui¬
roꝵ illoꝵ quos ob istiusmodi pestẽ
t̾ra deglutiens uiuos tnsmisit ad
inferos. Ostendit ⁊ illa ꝑsetutio
giubertina siue burdini tem̾itaeᷤ.
quos nr̃a tam temꝑa exꝑta sũt m¬
ter regnũ ⁊ sacerdotiũ diuidences.
plaga pene incurabili ⁊ castiga¬
tõe ciudeli. Ostendit ⁊ illa q̃ nuꝑ
adhuc post multã. ⁊ multiphari¬
am eccl̃ie uexatõem. ⁊ uastatõem
tamdem deo miserante finẽ acce¬
pit rabies leonina. Merito ꝓm̃de
saluator in euͣngłio. Ueh inqͥt hõi
illi ꝑ quẽ scandalum uenit. Ueh
nobis qui uiuimꝰ plang̾e q̃ ꝑtu

Expanded text:
 Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob istiusmodi pestem terra deglutiens, vivos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo miserante finem accepit rabies Leonina. Merito proinde Salvator in Evangelio: Vae, inquit, homini illi per quem scandalum venit! Vae nobis qui vivimus, plan
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it murũ ꝓ domo dei. Nam ⁊ uo ᷤᷤ
sp̃i si pacem desideratis eccłie sicut
oportet filios pacis quomͦ nõ dicam
tractatis ea. s uł int̾estis consilis
tam malignis: Quicqͥd enĩ mali
fec̾it. m̾ito nõ regi inueni. s consi¬
liariis senib imputatur. Ad epͣm¬

Expanded text:
poterit, murum pro domo Dei. Nam et vos poterit, murum pro domo Dei. Nam et vos ipsi, si pacem desideratis Ecclesiae, sicut oportet filios pacis, quomodo non dicam tractatis ea, sed vel interestis consiliis tam malignis? Quidquid enim mali fecerit, merito non Regi juveni, sed consiliariis senibus imputatur. EP
Abbreviated transcription (Latin):
om̃imodis comes flagitat. s rex
abnuit. Deniq esto q̃d̾ om̃ino ma¬
le meruit comes. s eccł̃ia dei qũdo
meruit: Nuid inqͣm meruit nõ
iam sola bituricensis eccłia. s ⁊ ca¬
thalaunũ. etiam ⁊ resũsis. etiam ⁊
ꝑisiensis. Habeat rex adu̾sus comi¬
tem ius. s de quo iure obsecro. de
quo iure p̃sumit. ut eccłiarũ pos¬
sessiones ⁊ t̾ras deuastet. ut xp̃i oui¬
b pastores p̃fici nõ ꝑmittat. ut hiis
quidem electoꝵ ꝓmotõẽm ꝓhibeat.
aliis u̾o quod hactenus in auditũ
est. dilatoẽm electõis indicat donͨ
uniu̾sa cõsumpserit. donͨ disripue¬
rit pauꝑm facultates. donͨ penitꝰ
desoletur t̾ra: In uos ei cõsulitis
consulere talia. manifestare scis¬
ma fabricare est. deo resist̾e. eccłiã
ancillare.⁊ nouã in seruiturẽ eccli¬
asticam redig̾e. libertatem. Siquis
dei fidelis. siqiuis eccłie filius est.
ꝓfecto stabit. ⁊ opponet se quo ãd

Expanded text:
omnimodis Comes flagitat: sed Rex omnimodis Comes flagitat: sed Rex abnuit. 5. Denique esto quod omnino male meruit Comes: sed Ecclesia Dei quid meruit? Quid, inquam, meruit, non jam sola Bituricensis Ecclesia, sed et Catalaunensis, etiam et Remensis, etiam et Parisiensis? Habeat Rex adversus Comitem jus: sed de quo jure, obsecro, de quo jure praesumit ut Ecclesiarum possessiones et terras devastet, ut Christi ovibus pastores praefici non permittat: ut his quidem electorum promotionem prohibeat, aliis vero, quod hactenus inauditum est, dilationem electionis indicat, donec universa consumpserit, donec diripuerit pauperum facultates, donec penitus desoletur terra? An vos ei consulitis consulere talia, manifeste schisma fabricare est, Deo resistere, Ecclesiam ancillare, et novam in servitutem ecclesiasticam redigere libertatem. Si quis Dei fidelis, si quis Ecclesiae filius est, profecto stabit et opponet se, quoad
Abbreviated transcription (Latin):
tero ⁊ excõicato cõmunicans. Ait
qꝙͦ rex. Pene habuimꝰ duos gͣuissimoᷤ
obpugnatores ⁊ ppħa subsannans res¬
pondet. Ibi trepidauerũt timore ube
ti fumus. Quis obpugnat obsecro
quos obpugnat. quis ue ꝑsequitur:
Nõne comes obsecrat. ⁊ humilratur:
honorare ꝑatus ut regẽ. seruire et
obsequi tamqͣm dño suo. obnixe pro
pace supplicans. ⁊ bonã regis quod in
se est sibi conciliare satagens. u olũ¬
tatem: Esto qd̾ nõ sit ita. s magis co¬
mes regi mala om̃ia moliat᷑. nõne
ad id quod statutũ fuisse scitis fu̾at
recurrẽndũ. Sic enĩ int̾ se pepigert᷑.
ut si qrua de conuentõib illis cõtro¬
u̾sia aut̃ dissensio nasc̾etur nichil
mali sibi inuicẽ fac̾e̾nt. aut q̃rerẽt
donec corã nobis trib parit̾. ⁊ dño
autisiodornsi uentilata res eẽt at¬
q discussa. qui ⁊ tũc mediatores
fuinius.⁊ si quid emerg̾et cõtrou̾sie
debumꝰ eẽ retonciliatores. At domͦ

Expanded text:
tero et excommunicato communicans. 4. Ait tero et excommunicato communicans. 4. Ait quoque Rex: « Pene habuimus duos gravissimos oppugnatores. » Et propheta subsannans respondet: Ibi trepidaverunt timore, ubi ti fuimus. » Quis oppugnat, obsecro? quis oppugnat, quisve persequitur? Nonne comes obsecrat et humiliatur, honorare paratus ut regem, servire et obsequi tanquam domino suo, obnixe pro pace supplicans, et bonam Regis quod in se est sibi conciliare satagens voluntatem? Esto quod non sit ita, sed magis Comes Regi mala omnia moliatur: nonne ad id quod statutum fuisse scitis, fuerat recurrendum? Sic enim inter se pepigerunt ut, si qua de conventionibus illis controversia aut dissensio nasceretur, nihil mali sibi invicem facerent aut quaererent, donec coram nobis tribus pariter, et domino Autissiodorensi, ventilata res esset atque discussa, qui et tunc mediatores fuimus: et si quid emergeret controversiae, debuimus esse reconciliatores. At id modo
Abbreviated transcription (Latin):
q rõbur ⁊ magna posset putari se¬
curctas: Itlũd aut̃ miror quomͦ
rex dice̾ nõ timuerit. cognosde̾
se qr nouerim ego comitẽ theo¬
baldum. in partẽ suã. ontͣ regẽ
comitẽ radulphũ trah̾e attemp¬
tasse. Nam ⁊ iuua uoce nũtio nr̃o
plus dixit qͣm scripsent qr manda¬
ueram sepius dc̃o radulpho ma¬
ximã partẽ pcc̃oꝵ eius me susci¬
ꝑe si uellet comiti theobaldo ad¬
herere. Si natus est homo ꝑ quẽ
ista mandauerim ueniat. ⁊ arguat
me palani si scripsi lit̾as ꝓferan¬
tur in mediũ. Uiderit ip̃e cui cre¬
diderit. certus ego sũ qr nũqͣm feci
quod imponit Idem arbitror ⁊
de comite theobaldo. qr ⁊ ip̃e oĩmo¬
dis difcetꝰ. Uideat ꝓmdẽ d̾o ⁊ iudi¬
cet. qd̾ nũc de suspitõe comes theobal¬
dus arguit᷑ ab eo: qͥ manifeste cont᷑
pactoes suas ip̃m sibi atiraxit comi¬
tem radulphũ contͣ dei p̃cepta. co¬
tra sententiã sũmi pontificis. adul¬

Expanded text:
que robur, et magna posset putari seque robur, et magna posset putari securitas? 3. Illud autem miror, quomodo Rex dicere non timuerit, cognoscere se quia noverim ego, comitem Theobaldum in partem suam, contra Regem, comitem Radulfum trahere attentasse. Nam et viva voce nuntio nostro plus dixit quam scripserit, quod mandaverim saepius dicto Radulfo maximam partem peccatorum ejus me suscipere, si vellet comiti Theobaldo adhaerere. Si natus est homo ille per quem ista mandaverim, veniat et arguat me palam: si scripsi litteras, proferantur in medium. Viderit ipse cui crediderit: certus ego sum quia nunquam noverim quod imponit. Idem arbitror et de comite Theobaldo, quia et ipse omnimodis diffitetur. Videat proinde Deus et judicet, quod nunc de suspicione comes Theobaldus arguitur ab eo qui manifeste contra pactiones suas ipsum sibi attraxit comitem Radulfum, contra Dei praecepta, contra sententiam summi Pontificis adul
Abbreviated transcription (Latin):
obliusci honoris sui. ut ad debel¬
landum hoĩem suũ quẽ nõ dico
diffĩdauat. s nec submonuerat.
uł posuerat ad ratõem miteret
qua potissimũ ciuitate scitis qͥd
rex cũ comite theobaldo pepige
ns. Sed rex aliud addit q̃d mat᷑¬
moniĩs sius moliat᷑ sibi cõum¬
tem comitem flandrensem ⁊ su¬
essioneñ. Et̃ de fidelitate quidem
suspatio est. nõ cercitado. Porro
iñ anes suspitões certis pactõib
p̃iudicare quale sit: uos iuderitis.
Qmͣqͣm id oñmo cõedendũ nõ fu̾it
de taliuiro. Nunqtud en ĩ bostes sũt
regis quib alligat᷑ comes. ⁊ ñ ma¬
gis hoĩes eiũs.⁊ eius amici : Nõne
consangͥneus regis.⁊ sicut ip̃e fate¬
tur baculuo regni comes flandren¬
sis est: Quid gͦ contra regis fideli¬
tatẽ facit eius homo ⁊ fidelis ip̃tꝰ
si alus eius amicis suoꝵ matrimo¬
nũs copulat᷑: Nõne siquis simpli¬
c ocło rem ut est consideraret po¬

Expanded text:
oblivisci honoris sui, ut, ad debeloblivisci honoris sui, ut, ad debellandum hominem suum, quem non dico diffidaverat, sed nec submonuerat vel posuerat ad rationem, mitteret qua potissimum civitate scitis quid Rex cum comite Theobaldo pepigerit? 2. Sed Rex adhuc aliud addit, quod matrimoniis sibi moliatur conjuntem, comitem Flandrensem et Suessionensem. Et de fidelitate quidem suspicio est, non certitudo. Porro inanes suspiciones certis pactionibus praejudicare quale sit, vos videritis. Quanquam id omnino credendum non fuerit de tali viro. Numquid enim hostes sunt Regis, quibus alligatur Comes, et non magis homines ejus et ejus amici? Nonne consanguineus Regis, et, sicut fatetur, baculus regni comes Flandrensis est? Quid ergo contra Regis fidelitatem facit ejus homo, et fidelis ipsius, si aliis ejus amicis, suorum matrimoniis copulatur? Nonne si quis simplici oculo rem, ut est, consideraret, m
Abbreviated transcription (Latin):
cripseram regi ca xxiͣ.¬
arguens eum suꝑ malis
que fuint in regno eius:
ip̃ius sicut̃ dicit᷑ assensu. Et quod
rescripserit dignũ duxi nobis qui
de consilio eius estis insinuandũ.
Miror enĩ si ita credit ut loqui¬
tur. ⁊ si nõ credit: quomͦ constio
michi utiq omniũ sicut scitis
que ãd pacẽ reformandam fue
cũ male seruata ex parte comitis
pasta conaret᷑ ostende̾. Adhuc sus¬
pensi manẽt ep̃i nr̃i. adhuc t̾ra
eccłiastici absolutõ int̾dicti. ad
p̃hus. ⁊ iterũ religatus est. Et.
hoc quid ad comitẽ theobaldũ:
Nonne quicqͥd de hac re ꝓmisit
fidelit̾ elaborauit. ⁊ efficacit̾ adĩ¬
ꝑleuit. Ille uu̾o dep̃hensus est in
astutia sua. ⁊ cecidit in foueam
quã fecit. En est hoc dotũ cur irri¬
ta fac̾et rex pacta sua. que distin¬
xerũt labia ur̃a: An ꝓpt̾ hoc decuis
incañdesc̾e iram regis contͣ deũ
⁊ eccłiam eius. contͣ se ip̃m ⁊ reg¬
nũ suũ: Itt ne ꝓpt̾ hoc debuit ꝯ¬

Expanded text:
cripseram Regi, arguens eum super malis quae fiunt in regno ejus, ipsius, sicut dicitur, assensu: et quod rescripsit, dignum duxi vobis, qui de consilio ejus estis, insinuandum. Miror enim si ita credit ut loquitur, et, si non credit, quomodo conscio mihi utique omnium sicut scitis quae ad pacem reformandam factcum male servata in parte Comitis pacta conaretur ostendere: « Adhuc suspensi manent episcopi nostri: adhuc terra ecclesiastici absolutio interdicti ad cfus, et iterum relegatus est. » Et hoc quid ad comitem Theobaldum? Nonne quidquid de hac re promisit, fideliter elaboravit, et efficaciter adimplevit? Ille vero deprehensus est in astutia sua, et cecidit in foveam quam fecit. En est hoc totum cur irrita faceret Rex pacta sua, quae distinxerunt labia vestra? An propter hoc decuit incandescere iram Regis contra Deum et Ecclesiam ejus, contra se ipsum et regnum suum? Itane propter hoc debuit
Abbreviated transcription (Latin):
to donec ueniat im̃mutatõ mea.
ꝓpitius mͥ sit d̾s ut nõ amoueat
a me. Fractus sum uirib. ⁊ legiti¬
mam habeam excusationẽ ut iã
nõ possim discurrere ut solebam.
expestarẽ dũm in sllentio. Etr ne ui
deamini mͥ lusisse puto. iam nõ au¬
hend̾e me. ⁊ more ur̃o appellare to¬
porem. quod ut puto congruentiuo
ac magis ppͥe sc̃s ysaias cultũ usti¬
tie nominat. ⁊ de quo legitis in hor
ip̃o ꝓpħa dicente dño. In sllentio ⁊ spe:
erit forritudo ur̃a. Commendate i¬
me or̃onib scĩ cõuentus cliniacen¬
sis. salutato ex me pͥus seruo ormiiũ
si dignum iudicatis. ad tres supͣ¬

Expanded text:
to donec veniat immutatio mea. to donec veniat immutatio mea. Propitius sit mihi Deus, vt non amoueat a me. Fractus sum viribus, & legitimam habeo excusationem: vt iam non possim discurrere vt solebam. expectare Dominum cum silentio. Et ne solus videamini mihi lusisse, puto iam non auhendere, & more vestro appellare soporem: quod, vt puto, congruentius ac magis proprie, Esaias cultum iustitiæ nominat: & de quo legitis in hoc ipso Propheta, dicente Domino, In silentio & in spe erit fortitudo vestra. Commendate me orationibus sancti Conuentus Cluniacensis, salutato prius ex me, seruo omnium, si dignum iudicatis.
Abbreviated transcription (Latin):
mor sum muiriarũ. En ego qui
sum. intimus uobis denuo factꝰ
sicut dignamini rescribere. Si for¬
te intepueram ut arguitis. haut
quod ꝑlacuit scrib̾e̾ obuiis mani¬
b suscepi. Legi auide. libent̾ relego.
⁊ placet sepius repetitũ. Placet
fateor iocus. Est enĩ ⁊ iocundita¬
te gratus. ⁊ serius gͣuitate.sies¬
cio si quidem quomͦ int̾ iorandũ
ita disponitis sermones ur̃os in ui¬
ditõ. ut ⁊ iocus leuitatẽ nd redole¬
at.⁊ auctoritas conseruata hyla¬
ritatis nõ minuat gr̃am. Porro
auctoritas ita seruatur. ut⁊ illud
Si qñ ridebam: nõ credebãt michi.
Cya rescupsimꝰ ⁊ puto iam iutẽ
exigimus ampliora que ꝓmisi¬
stis. Dignũ est ut idratis que pe¬
nes uos sist. Decretũ est mͥ ultra
nõ egredi monasti̾o nisi ad con¬
uentũ abbatũ. aput systerciũ se¬
mel in anno. Hic fultus oratdib
ur̃is. ⁊ bñdictõib consolatus pau¬
cis dieb quib nũc milito expec¬

Expanded text:
memor sum iniuriarum. En ego qui memor sum iniuriarum. En ego qui sum: intimus vobis denuo factus, sicut dignamini scribere. Si forte intepueram vt arguitis, haud od placuit scribere, obuiis manibus suscepi: legi auide, libenter relego, & placet sæpius repetitum. Placet, fateor, iocus: Est enim & iocunditate gratus, & serius grauitate. Nescio siquidem quomodo inter iocandum ita disponitis sermones vestros in iudicio, vt & iocus leuitatem non redoleat, & auctoritas conseruata hilaritatis non minuat gratiam. Porro auctoritas ita conseruatur, vt illud Si quando ridebam, non credebant mihi. Eia rescripsimus, & puto iam iure exigimus ampliora, quæ promisistis. Dignum est vt sciatis quæ penes nos sunt. Decretum est mihi, vltra non egredi de Monasterio, nisi ad Conuentum Abbatum apud Cistercium semel in anno. Hic fultus orationibus vestris, & benedictionibus consolatus: paucis diebus, quibus nunc milito, expec
Abbreviated transcription (Latin):
ta ue iocari libet: Dignant̾ sa¬
ne atq amicabilit̾. s si ita ludatis
id mͥ facit ur̃a ip̃a tam subita.⁊¬
dinẽ salutaui: ⁊ nõ respondistis
mͥ u̾bũ. Nec mnulto ante rursum
⁊ ne tũc quidẽ uł umũ iota recepi.
Nodo miramini qd̃ reu̾enti nuꝑ
de hyspania nugas meas denuo
iingere nõ p̃sũpsi. Qd̃ si culpa ẽ
quacũq excausa nõ scripsisse si¬
ne culpa. ꝓfecto nõ erit noluisse:
ne dicam contẽpsisse rescribere.
EEn in quo ꝓ me fac̾e̾t iusticia. qr
id a me flagitatis. nisi mallem
occurere gr̃e redeunti. qͣm retar
dare eam mͣ. dũ uł me inutiliter
excusare uolo. uł aliũ actusare.
S hoc dixi. nequid clausũ in men¬
te retinerem quod ore nõ ꝓme¬
rem. quod id uera recuset amici¬
cia. Decet̾o qr caritas omĩa credit
iam om̃is suspitõ de medio fiat.
CGaudeo qd̾ recaliustis pͥsce ami¬
citie retordari. ⁊ uł lesum reuoca¬
re amicũ. Libent̾ redeo reuocatꝰ.
Felix qui reuocor. Nullarũ iam

Expanded text:
ta-ne iocari libet? Dignanter sane atque amicabiliter: sed si ita luditis, id mihi facit vestra ipsa tam itia salutaui: & non respondistis mihi verbum. Nec multo ante rursum & nec tunc quidem vel vnum iota recepi. Modo miramini, quod reuertenti nuper de Hispania nugas meas denuo ingerere non præsumpsi? Quod si culpa est, quacunque ex causa non scripsisse: sine culpa profecto non erit, noluisse, ne dicam contempsisse, rescribere. En in quo pro me faceret iustitia, quia id a me flagitatis: nisi mallem occurrere gratiæ redeunti quam dare eam mihi, dum vel me inutiliter excusare volo, vel alium accusare. Sed hoc dixi, ne quid clausum in mente retinerem quod ore non promerem: quod hoc vera recuset amicitia. De cætero, quia charitas omnia credit, iam omnis suspicio de medio fiat. Gaudeo quod recaluistis priscæ amicitiæ recordari: & læsum reuocare amicum. Libenter redeo reuocatus. Felix qui reuocor: nullarum iam
Abbreviated transcription (Latin):
balistarũsq domos ep̃ales contra
ius ⁊ fas inhabitandas ⁊ res eccłie
in huĩmodi nepharios usus ꝓfligã¬
das. audacter nimiũ exponatis.
Dico uobis. nõ erit diu multum:
sĩ hec ita fac̾e̾ ꝑgitis. Et id̾o dñe mi
rex amicabilit̾ moneo uos. ⁊ fideli¬
ter consulo uobis: ut citius ab hac
malitia desistatis. si forte iam feri¬
re ꝑantis niniuite regis exemplo
penitentia ⁊ humilitate puenire
possitis. Dure loquer. qr duuiora
uobis formido: s mementote a sa¬
piente dictũ meliora ẽẽ u̾bera ami¬
ci. qͣm frandulenta oscula inimici.¬

Expanded text:
ballistariisque domos episcopales contra ballistariisque domos episcopales contra jus et fas habitandas, et res Ecclesiae in hujusmodi nefarios usus profligandas audacter nimium exponatis. Dico vobis: non erit diu inultum, si haec ita facere pergitis. Et ideo, domine mi rex, amicabiliter moneo vos et fideliter consulo vobis ut citius ab hac malitia desistatis, si forte jam ferire parantis manum, Ninivitae regis exemplo, poenitentia et humilitate praevenire possitis. Dure loquor, quia duriora vobis formido: sed mementote a Sapiente dictum, Meliora esse verbera amici, quam fraudulenta oscula inimici
Abbreviated transcription (Latin):
cõscientie lesionẽ. ⁊ tp̃ius ssimi ponti¬
ficis iustam quõd diffiteri nõ debeo.
contra me indignatõem: ego inqͣm
assidius ur̃is que innouare condie
nõ cessatis excessib ꝓuocatus. dico uo¬
bis. incipiõ penitere. suꝑ insipientia
mea pͥori. qr plus iusto ur̃e adolescẽ¬
tie huc usq faui. ⁊ deceto ꝓ mea exi¬
gutate nõ deero u̾itati. Non tacebo
q̃d̾ cum excõicatis iterato fẽdus.⁊ so¬
tietatem mire satagitis. qũdd iñ necẽ
hominũ. combustionẽ domoꝵ. de¬
structõem eccłiarũ. disꝑsionẽ pau¬
perũ. raptorib. ⁊ p̾donib sicut dici
uidebas furem currebas cum eo ⁊ cũ
adulteris portionẽ tuã ponebas. Qsi
nõ satis ꝑ uos mala fac̾e̾ ualeatis.
Non silebo illicitũ illud maledictũ¬
q uiram̃tũ incõsulte usurpatum
a uobis contͣ bituricensem eccłiam
tis. ut xp̃i ouib aput cathalaunũ
pastorem p̃fici nõ sinatis. insuꝑ

Expanded text:
conscientiae laesionem, et ipsius summi Ponticonscientiae laesionem, et ipsius summi Pontificis justam quod diffiteri non debeo contra me indignationem; ego, inquam, assiduis vestris, quos innovare quotidie non cessatis, excessibus provocatus, dico vobis, incipio poenitere super insipientia mea priori, qua plus justo vestrae adolescentiae hucusque favi; et de caetero pro mea exiguitate non deero veritati. 4. Non tacebo quod cum excommunicatis iterato foedus et societatem inire satagitis: quod in necem hominum, combustionem domorum, destructionem ecclesiarum, dispersionem pauperum, raptoribvidebas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas ; quasi non satis per vos mala facere valeatis. Non silebo quod illicitum illud maledictumque juramentum inconsultissime usurpatum a vobis contra Bituricensem Ecclesiatis, ut Christi ovibus apud Catalaunum pastorem praefici non sinatis: insupe
Abbreviated transcription (Latin):
regis quod absit potentiã concepti
furoris habeant effectricem. quẽ suis
se posse adimplere uirib nõ confidũt
inimici corone ur̃e regni manifestissi¬
mi turbatores. It quicqͥd uobis de reg¬
no ur̃o. de anuna. ⁊ corona ur̃a facere
placeat. nos eccłie fillii matris iniurias.
cõtemptũ. ⁊ cõculcatõem dissimulare ñ
possumꝰ. que slli p̃ter slla que iñ eam
iam p̃cessisse miserabilit̾ plangimcis.
iterũ de nouo partim inferri: partim
imminere sentimꝰ. Profecto stabimꝰ
⁊ pugnabimus usq ad mortẽ si ita o¬
oportuerit. ꝓ matre nr̃a armis quib li¬
cet. nõ scutis ⁊ głãdus s p̾cib fletib¬
q ad deum. Et egd quidem qui me me¬
mini p̃ter cõtidianas p̃ces quas ꝓ pace
⁊ salute ur̃a atoꝑ regno coram dño sup¬
plex ip̃o teste fundebam. etiam ap̃d̾
sedem apłicam litt̾is ⁊ nũtiis causã
ur̃am egisse fateor. usq pene ad ꝓͥpe

Expanded text:
Regis quod absit! potentiam concepti Regis quod absit! potentiam concepti furoris habeant effectricem, quem suis se posse adimplere viribus non confidunt, inimici coronae vestrae, regni manifestissimi turbatores. 3. At quidquid vobis de regno vestro, de anima et corona vestra facere placeat, nos Ecclesiae filii, matris injurias, contemptum et conculcationem omnino dissimulare non possumus, quae illi, praeter illa quae in eam jam praecessisse miserabiliter plangimus, iterum de novo partim inferri, partim imminere sentimus. Profecto stabimus et pugnabimus usque ad mortem, si ita oportuerit, pro matre nostra, armis quibus licet, non scutis et gladiis, sed precibus fletibusque ad Deum. Et ego quidem, qui me memini, praeter quotidianas preces quas pro pace et salute vestra atque regno coram 205 Domino supplex ipso teste fundebam, etiam apud Sedem apostolicam litteris et nuntiis causam vestram egisse, fateor, usque pene ad propriae
Abbreviated transcription (Latin):
do ad excusandas excusatõds ĩ pc̃cis.
cũ uir ille paratũ sedicat. ⁊ hoc oĩ¬
mõdis depcemur uenire ad cõuen¬
tões que int̾ nos cucurrerũt qñ
facta est pax ⁊ scd̾m iuditiũ diligẽ¬
tiũ nom̃ ur̃m eoꝵ scilicet qui mẽdi¬
atores int̾ uos extiterũt. ꝑ om̃ia
satiffac̾e uelit. ut si p̾uaricatõneͥs
forte ab ip̃is argui potu̾it quod ñ
existimat continuo ad horiorẽ ur̃m
corrig̾e nõ tunctet᷑. Uerũ uos nͨ u̾lu
pacis ꝑcipttis. nec pacta ur̃a tenetiᷤ
net sanis consiliis acqͥescitis. s nes¬
cio quo dei iuditõ omia uobis ita ꝑ¬
u̾titis. in ꝑu̾sum. ut ꝓbra honarẽ.
bonorem ꝓbra ducitis. tuta time¬
atis. timenda cõtẽpnatio. ⁊ quod
olim scõ ⁊ głoso regi dauid ioable.¬
gitur exprobrasse. diligitis eos
litram ad u̾suo nõ merentẽ qrũt ĩ hoc
honorem ur̃m. s siũ comodũ Immo nͦ
suũ cõmodũ. s diaboli uoluntatẽ. ut

Expanded text:
do ad excusandas excusationes in peccatis , do ad excusandas excusationes in peccatis , cum vir ille paratum se dicat, et hoc omnimodis deprecetur, venire ad conventiones quae inter vos cucurrerunt quando facta est pax, et secundum judicium diligentium nomen vestrum, eorum scilicet qui mediatores inter vos exstiterunt, per omnia satisfacere velit, ut, si praevaricationis forte ab ipsis argui poterit quod non existimat continuo, ad honorem vestrum corrigere non cunctetur. 2. Verum vos nec verba pacis recipitis, nec pacta vestra tenetis, nec sanis consiliis acquiescitis: sed nescio quo Dei judicio, omnia vobis ita vertitis in perversum, ut probra honorem, honorem probra ducatis, tuta timeatis, timenda contemnatis: et, quod olim sancto et glorioso regi David Joab legitur exprobrasse, diligitis eos litiam adversus non merentem, quaerunt in hoc honorem vestrum, sed suum commodum, imo nec suum commodum, sed diaboli voluntatem; ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ uos exquo noui
dilexi.⁊ ur̃m honorẽ uo¬
lui. soctis uos qͣnto labore qͣnta¬
q sollicitudine toto anno p̃tt̾ro
querende paci ut̃e intendi. una
cum aliis fidelib ur̃is. Tuneo a¬
aut̃ ne sine causa laborau̾imus
in uõbis. Uos namq ut manife¬
stũ est a bono ⁊ sano con silio qͦd
acceperatis nimiũ cito nimisiq
leuit̾ recestistis. ⁊ ad uala priora
que dũdum nd imm̾ito ꝑpetrasse
uos plangebatis. adhuc recentib
illis plagis rursum ut audio nescio
quõ diabolico consilio festinatis.
Aquo eiũ nisi ã diabolo ꝓcẽd̾e hoc
consiliũ dixerim. ꝑ quod fit ut in¬
cendiis incendia. homicidiis homi¬
cidia addant᷑. clamor denuo paupe¬
rum ⁊ gemitus compẽditoꝵ ⁊ san¬
gius int̾fectoꝵ aurib ꝑtonent pa¬
tris orphanoꝵ ⁊ iudicis iuduarum.
Plane hus hostus hostis ille antiqꝰ
nr̃i gen̾s oblectatur qm̃ sp̃e homi¬
cida est ab initio. Et nolite frustra
octasionẽ sum̾e de comite theobal¬

Expanded text:
ntum vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo autem ne sine causa laboraverimus in vobis. Vos namque, ut manifestum est, a bono et sano consilio quod acceperatis, nimium cito nimiumque leviter resilitis: et ad mala priora, quae dudum non immerito perpetrasse vos plangebatis, adhuc recentibus illis plagis, rursum, ut audio, nescio quo diabolico consilio, festinatis. A quo enim nisi a diabolo procedere hoc consilium dixerim, per quod fit ut incendiis incendia, homicidiis homicidia addantur, clamor denuo pauperum, et gemitus compeditorum, et sanguis interfectorum auribus personent Patris orphanorum, et Judicis viduarum? Plane his hostiis hostis ille antiquus nostri generis oblectatur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite frustra occasionem sumere de comite Theobal
Abbreviated transcription (Latin):
trahere fortitud mẽ. Nec aliam
puto adu̾santiũ ip̃is nuptus in¬
tentõẽm. nisi ut iĩt̾ris p̃fatorũ
pͥncipũ nõ possunt hãbẽ refugi¬
um qͥtũq audẽbũt contradic̾e̾. scis¬
inati qudd minant᷑. Huc usq ⁊e¬
lus m̃s. Non possum ego em̃dare
quod potui redarguere. potui ⁊ cõ¬
mon̾ẽ eũ qͥ possit. zelus dñi mei
fatiet hoc. Ipm duxi necessarium
in magno eccłie labore. att ꝑicło
qͣm ꝑ uos qͥ eius lateri ⁊ spĩu adhe¬
retis. Aput quẽ q̃so habe me ex

Expanded text:
trahere fortitudinem. Nec aliam trahere fortitudinem. Nec aliam puto adversantium ipsis nuptiis intentionem, nisi ut in terris praefatorum principum non possint habere refugium quicunque audebunt contradicere schismati quod minantur. Hucusque zelus meus. Non possum enim ego emendare quod potui redarguere: potui et commonere eum qui possit. Zelus domini mei faciet hoc. Ipsum duxi necessarium in magno Ecclesiae labore atque periculo quam per vos, qui ejus lateri et spiritui adhaeret
Abbreviated transcription (Latin):
ex constituto eiecerat.⁊ ꝓ exerten¬
da maiori malitia aliis multis ne¬
qͣm eque excõicatis. ꝑ iuris. incen¬
drariis. homĩtidis rex ⁊ aduocatꝰ
eccłie adu̾sus eccłie quod nõ ẽ du¬
bium amatorẽ. ⁊ defensorẽ denuo
sotratui iuxta illud ꝓpħe. Si uide¬
bas furem currebas cũ eo.⁊ cum
adulteris portõem tirã ponetas.
Ad hec cogit suo more ep̃os male¬
dicendum bñdicendis.⁊ iterura
bñdicendũ maledicendis.⁊ qsm
nõ obtemꝑatur ꝓ suo libitu sibi
circuit mare ⁊ añdam ut inue¬
niat iuratores. quoꝵ ꝑiuriis qͦs
fortassis d̾s cõuingit ꝑ homines
seꝑentur. Qua fronte obietro
tantoꝑe aliis p̃scrb̾e de consangͥ¬
nitate laborat. homo cũ sira quod
palam est tertio ferme cõsangui¬
nitate  grãdri ꝑmanens consobͥ¬
si sangrunitas sit nescio. scienter
enim illcita matrimotua uͨ lau
si quomͦ cõiungi fas fu̾it exar¬
mare eccłiam est. ⁊ multã iłli sub¬

Expanded text:
ex constituto ejecerat; et pro exercenex constituto ejecerat; et pro exercenda majori malitia, aliis multis nequam aeque excommunicatis, perjuris, incendiariis, homicidis, Rex et advocatus Ecclesiae adversus Ecclesiae quod non est dubium amatorem et defensoretur, juxta illud prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et eum adulteris portionem tuam ponebas . 4. Ad haec cogit suo more episcopos ad maledicendum benedicendis, et iterum benedicendum maledicendis: et quoniam non obtemperatur pro suo libitu sibi, circuit mare et aridam, ut inveniat juratores, quorum perjuriis, quos fortassis Deus conjungit, per homines separentur. Qua fronte, obsecro, tantopere aliis praescribere de consanguinitate laborat, homo cum sua quod palam est tertio ferme consanguinitatis gradu permanens consobrisi consanguinitas sit, nescio: scienter enim illicita matrimonia nec lausi quo modo conjungi fas fuerit, exarmare Ecclesiam est, et multam illi sub
Abbreviated transcription (Latin):
do fecerat. firme ut putauimꝰ ami¬
cicie fedus inierat. ⁊ ecce octasio¬
nes q̃rit quomͦ recedat ab amico.
Atq hoc grande crimen quod inpĩ¬
gitur comiti. qr cum baronib re¬
gis de liberis suis contrahit ina¬
trimonia. Suspecta est illi dilata¬
tio caritatis. nec se putat regem
si se amauer̃t pͥncipẽs. Conitiat
prudentia ur̃a quid animi erga
subditos gerat. quĩ de odio atq
discordia si fu̾it int̾ suos se esti¬
mat fortiorẽ. Uideat ⁊ ppendat
si est homo hic a d̾o. qui in suorũ
magis mutua simultate qͣm ca¬
ritate confidit. cũ caritas sit
d̾s. Quod minime face̾t si sa¬
pientiã illuis haberet qui ait.
fortis est ut mor dilectõ. dura
sicut inferus emulatõ. ꝓpt̾ea
gͦ pacis conuentões ⁊ cõstitu¬
tiones manifeste tnsgreditur.
nec tenet pasta sua. q̃ distinxe¬
rũt labia sua. Deniq reuocauit
in domũ suam ⁊ ad consiliũ ui
rsi ad ulterũ. ⁊ excõitatũ. quem

Expanded text:
do fecerat; firmae, ut putavimus, amido fecerat; firmae, ut putavimus, amicitiae foedus inierat; et ecce occasiones quaerit quomodo recedat ab amico. Atque hoc grande crimen quod impingitur Comiti, quia cum baronibus Regis de liberis suis contrahit matrimonia. 209 Suspecta est illi dilatatio charitatis, nec se putat regem, si se amaverint principes. Conjiciat prudentia vestra quid animi erga subditos gerat, qui de odio atque discordia, si fuerit inter suos, se aestimat fortiorem. Videat et perpendat si est hic homo a Deo, qui in suorum magis mutua simultate quate confidit, cum charitas sit Deus : quod minime faceret, si sapientiam illius haberet qui ait: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . Propterea ergo pacis conventiones et constitutiones manifeste transgreditur: nec tenet pacta sua, quae distinxerunt labia sua. Denique revocavit in domum suam, et ad consilium suum virum adulterum et excommunicatum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
lega. totius insiꝑ anni ex eis redor¬
tus uendicandõ. Urã eathala unensio
fecit quidẽ elegdẽm. s qui electus
est ecce iam dieb multis debito ho¬
nore frustrat᷑. ⁊ scĩtis qm̃ nõ absꝙꝑ
gͣui gregis dominia detrim̃tũ. son¬
misit rex germano suo roberto uites
potestati ue u̾sans.⁊ ꝓ uice sua ubi¬
q haut segnit̾ agens infert celis
cotidranas hostias. si plane pacifi¬
cas: clamores pauꝑm. lacrimas ur¬
duarũ. planctus orphanoꝵ. gemi
clitis. nõ monachis. nõ scĩmonialib
parcens. Deniq scẽ marie. scĩ remi¬
gii. scĩ nichasii. scĩ theodoria terras
fructigeras ⁊ uillas popłosas in ore
glãdii ira deuastauit: ut pene ini
solitud enẽ redig̾m uiu̾sas. freq̃nᷤᷤ
in omniũ aurib uo̾x. hereditate
possideamua scũariũ dei. Sic rex
emendat᷑. qd̾ in eccliam bituricen¬
sem herodiano iuram̃to cõmisit.
Pret̾ea rex nobis quidẽ nõ parũ la¬
borantib pacem cũ comite theobal¬

Expanded text:
otius insuper anni ex eis sibi reditus vindicando. Vestra Catalaunensis fecit quidem electionem; sed qui electus est, ecce jam diebus multis debito honore frustratur, et scitis quam non absque gravi gregis dominici detrimento. Commisit Rex germano suo Roberto vices potestative versans, et pro vice sua ubique haud segniter agens, infert coelis quotidianas hostias, non plane pacificas, clamores pauperum, lacrymas viduarum, planctus orphanorum, gemclericis, non monachis, non sanctimonialibus parcens. Denique sanctae Mariae, sancti Remigii, sancti Nicasii, sancti Theoderici terras fructiferas, et villas populosas, ita in ore gladii devastavit, ut pene in solitudinem redegerit universas. Frequens in omnium auribus vox: Haereditate possideamus sanctuarium Dei . Sic Rex emendat quod in Ecclesiam Bituricensem Herodiano juramento commisit. 3. Praeterea Rex, nobis quidem non parum laborantibus, pacem cum comite Theobal
Abbreviated transcription (Latin):
parũ. Eatemur uos egiusse ur̃a
oꝑa ⁊ p̃sentia. Uerũ qd̾ ea nõ reqͥ¬
simus in tanta necessitate ꝑ ami¬
cum cõmunẽ sc̃i dyonisii alb̾em
docẽbimini. Nũc itaq ne deceto
dissimuletis. s scd̾m sapientiam
uobio a deo datam studeatis que
nem ur̃ãm. Nam rogandus nõ estis
ꝓ talire: qua utiq constat nõ modo
ualde honori ficari ministeriũ ur̃m
s ⁊ turbari admodũ si negligitis. In
indicta celebritate aput scm̃ dỹo¬
nisium sꝑanius uidere uos. Add lu¬

Expanded text:
parum. Fatemur nos eguisse vestra opera et praesentia. Verum quod eam non requisivimus in tanta necessitate, per amicum communem sancti Dionysii abbatem docebimini. Nunc itaque ne de caetero dissimuletis, sed secundum sapientiam vobis a Deo datam studeatis quaelicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium speramus videre vos. 210
Abbreviated transcription (Latin):
mini. S ne qiid nimis. Dabo si po¬
tero zelo meo decet̾o temꝑam̃tũ sci¬
entram ⁊ pona digitũ meũ suꝑ os
meum. Tolerabilius enĩ offeñdam
aliquos amicoꝵ. qͣm mułtis p̃cib
minentib eccł̃ie ꝑiculis. ⁊ gͣui scis¬
mate quõd timemꝰ. ac płi̾mis q̃
sustinemus incõmõdis. Scripsi
tib. ab ip̃is aũdire potitis si scire
placu̾it que scripserim ego. Ad
sem. Scepħm p̃nestinũ. Ignariũ
tustulanũ. ⁊ Geraldũ cancellariũ.

Expanded text:
mini. Sed ne quid nimis. Dabo, si pomini. Sed ne quid nimis. Dabo, si potero, zelo meo de caetero temperamentum, scientiam; et ponam digitum meum super os meum. Tolerabilius enim offendam aliquos amicorum, quam multis precibus minentibus Ecclesiae periculis, et gravi schismate quod timemus, ac plurimis quae sustinemus incommodis. Scripsi tibus: ab ipsis audire poteritis, si scire placuerit, quae scripserim ego. EPISEM, STEPHANUM PRAENESTINUM, IGMARUM TUSCULANUM , ET GERARDUM CANCELLARIUM.
Abbreviated transcription (Latin):
qui absens eram̃ diuidendũ cõmisit.
to q̃d̾ nobis nota ceñt loca pauꝑiora
scõꝵ. Porro abbates illi domũ uenien¬
tes. ⁊ nõ inuenientes me. detinebar
enĩ tũc temꝑis ex ur̃o mandato pacis
q̃ rende negotus nichominꝰ pecimiã
sicut eis uisum est diuiserũt. me ñ
solum nõ coniciente s nesciente quid
fec̾int. Cedat iam si placet manife¬
ste indignatõ u̾itati. uec mͥ deinceps
srons ruget᷑ aut suꝑciliũ deponatur.
s solis redeat serenitas blando ⁊ be¬
nigno uultui. ac suo denuo sole leta
faties induatur. Nam quod itẽ com¬
peri displicuisse me in multis scͥpti¬
tatõib meis. hoc me iam metuere ñ
oportebit. qm̃ facile em̃ dabo. Scio.
scio. p̃sumpsi plusqͣm oportuit. parũ
attendens quis cui scͥptitare p̃sume¬
rem ⁊ ad id quidem audiendũ ur̃a
me armarat benignitas. nõ negabi¬
tis. Urgebat deinde caritas amicoꝵ
⁊ enĩ ꝑ pauca ꝓ me scripsi si bñ me¬

Expanded text:
qui absens eram, dividendum commisit; qui absens eram, dividendum commisit; eo quod nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. Porro abbates illi domum venientes, et non invenientes me detinebar enim tunc temporis ex vestro mandato pacis quaerendae negotiis, nihilominus pecuniam, sicut eis visum est, diviserunt, me non solum non connivente, sed et nesciente quid fecerint. Cedat jam, si placet, manifestae indignatio veritati, nec mihi deinceps frons rugetur, aut supercilium deponatur: sed solita redeat serenitas blando et benigno vultui, ac suo denuo sole laeta facies induatur. 202 3. Nam quod item comperi displicuisse me in multis scriptitationibus meis, hoc me jam metuere non oportebit, quoniam facile emendabo. Scio, scio, praesumpsi plus quam oportuit, parum attendens quis cui scriptitare praesumerem: et ad id quidem audendum vestra me armarat benignitas, non negabitis. Urgebat deinde charitas amicorum: etenim perpauca pro me scripsi, si bene me
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ puerũ suũ eẽnt. ⁊ aures eius ãd
p̃ces meas. cũ om̃e quod scube̾m ob¬
uiis manib accepisset.⁊ uultu hyla¬
ri ꝑlegisset benignissime atq plenis¬
sime ad omĩa postulata respõndens.
Modo aut̃ me m̾to mõdicũ dico. s ni¬
chilum: qm̃ ab heri ⁊ nudius t̾cius
au̾tit fatiem suam ame. Cur hoc :
Qiuid peccaui: Multũ fateor. si pe¬
cumia cardinalis yuonis bone memo¬
rie meo arbitrio distributa fuit. ⁊ si
Non sum tam hebes ut ignorẽ eccłie
ẽe quicqͥd ille suarũ rerũ nõ dederit.
S iam audite simplicẽ u̾itatẽ. Si fu¬
er̾it inuentũ in ore meo meñdatium:
ip̃m os meũ condẽpnauit me. Qn¬
do homo exuit hoĩem absens erã ĩmo
⁊ ualde remotus. Aũdiui aut̃ ab hiis
qͥ affuerũt qd̾ ip̃e fec̾it suũ testam̃¬
tum ⁊ quod fecit: fecit ⁊ stribi. ⁊ dere¬
b suis que uoluit. quib uoluit ip̃e
diusit. quod residuũ fuit̃ duob a
abbatib exͣistentib tũc sibi ⁊ mͥ ꝑit̾

Expanded text:
ent, et aures ejus ad preces meas: cum omne quod scriberem, obviis manibus accepisset, et vultu hilari perlegisset, benignissime atque plenissime ad omnia postulata respondens. Modo autem me merito non modicum dico, sed nihilum, quoniam ab heri et nudiustertius avertit faciem suam a me. Cur hoc? quid peccavi? Multum, fateor, si pecunia cardinalis Ivonis bonae memoriae meo arbitrio distributa fuit, et non Non sum tam hebes, ut ignorem Ecclesiae esse quidquid ille rerum suarum non dederit. 2. Sed jam audite simpliciter veritatem. Si inventum fuerit in ore meo mendacium, ipsum os meum condemnabit me. Quando homo exuit hominem, absens eram, imo et valde remotus. Audivi autem ab his qui adfuerunt, quod ipse fecerit suum testamentum; et quod fecit, fecit et scribi: et de rebus suis quae voluit, quibus voluit, ipse divisit: quod residuum fuit, duobus abbatibus assistentibus tunc sibi, et mihi pariter