comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic sacrificat patri. ut simul onuĩ sacrific& trinitati. Qm̃ & scĩ pa
triarchae sacrifitiũ quod filio iubebant᷑ offerre. sciebant sẽ pa¬
tri simul & filio. placitis obsequiis exhibere. Id ciroo autẽ eis di¬
uinitus iubebatur. ut filio altare construerent. ñ quia sacrificandũ
ñ eet patri. sed ut quod immolabat᷑ asois. simul filio immolaret᷑¬
& patri. Neq ut p̃ponendus ee̾t patrifilius. sedne putaret᷑ ge¬
nitori genitꝰ in aliquo post ponendus. Proinde licae nulli dũbiũ
sit patriarchalis sacrifitu testimonio. rectitudinẽ nraẽ fidei
cõmuniri. cui quandiũ obdurato corde quilib& obtinendũ ex is¬
tmat a fide consortioq scõrũ alienꝰ ex errat. possemꝰ & deꝓph&is
testimonia ñ imparis firmitatis. ac roboris in nectere. nisi to¬
nus reddendi memores debiti. Ad residuarũ etiã quaestionũ
solutionẽ alienus quantotius festinare. Ueruntam̃ ne sub no

Expanded text:
sic sacrificat Patri, ut simul omni sacrificet Trinitati; quoniam et sansic sacrificat Patri, ut simul omni sacrificet Trinitati; quoniam et sancti patriarchae, sacrificium quod Filio jubebantur offerre, sciebant se Patri simul et Filio placitis obsequiis exhibere. Idcirco autem eis divinitus jubebatur, ut Filio altare construerent, non quia sacrificandum non esset Patri, sed ut quod immolabatur a sanctis, simul Filio immolaretur et Patri, neque ut praeponendus esset Patri Filius, sed ne putaretur genitori genitus in aliquo postponendus. Proinde licet nulli dubium sit patriarchalis sacrificii testimonio rectitudinem nostrae fidei communiri, cui quandiu obdurato corde quilibet obnitendum existimat, a fide consortioque sanctorum alienus exerrat; possemus et de prophetis testimonia non imparis firmitatis ac roboris innectere, nisi totius reddendi memores debiti, ad residuarum etiam quaestionum solutionem mallemus quantocius festinare. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sus praesentiae suae auxiliũ & benedictionis donũ & multi¬
plicandi seminis ꝓmisit augm̃tũ. lacob quoq ñ alteri dõ sed
illi qui uisus e ei altare fecisse cognoscit᷑. Et qđ amplius est
ñ hoc sponte arripuit : sed diuinis oboediens praeceptis im¬
pleuit. Quod his uerbis scã scriptura testatur. Dixit autẽ
ds̃ ad iacob. Surgens ascende in locũ bethel: & in habita
ibi. & fac ibi altare dõ quiuisus e̾ tibi cũ fugeres a fatie esau
fris tui. Et subsequent̃ dr̃. Uenit autẽ iacob inluta quȩ e
in t̾ra chanaam quae e̾ bethel. ipse & omĩs plebs quȩ erat
cũ eo. & edificauit ibi altare. & uocauit nom̃ loci illius do¬
mꝰdĩ. Ibienĩ aꝓparuit ei ds̃ eũ fugerae a fatiȩ fris suiesau
Ecce inore duorũ & triũ testiũ. uerbũ fidei nraẽ consistit. Ecce ami¬
corũ dĩ sacrifitio ꝓrsus eccłae catholicae õ cordat oblatio. quae

Expanded text:
sus praesentiae suae auxilium, et benedictionis donum, et multisus praesentiae suae auxilium, et benedictionis donum, et multiplicandi seminis promisit augmentum. Jacob quoque non alteri Deo, sed illi qui visus est ei, altare fecisse cognoscitur. Et quod amplius est, non hoc sponte arripuit, sed divinis obediens praeceptis implevit. Quod his verbis sancta Scriptura testatur: Dixit autem Deus ad Jacob: Surgens ascende in locum Bethel, et inhabita ibi, et fac ibi altare Deo, qui visus est tibi, cum fugeres a facie Esau fratris tui . Et subsequenter dicitur: Venit autem Jacob in Lusa, quae est in terra Chanaan, quae est Bethel, ipse et omnis plebs quae erat cum eo, et aedificavit ibi altare, et vocavit nomen loci illius Domus Dei; ibi enim apparuit ei Deus, cum fugeret a facie fratris sui Esau . Ecce in ore duorum et trium testium verbum fidei nostrae consistit; ecce amicorum Dei sacrificio prorsus Ecclesiae catholicae concordat oblatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
credulitatis agnoscant. & utinã cognoscentes abitiant. & ad
uerã fidẽ quã manit̃ rebelles in pugnant. salubrit̃ humiles pa¬
catiq iam redeant. Abrahã enĩ quiñ altari dõ sed ei quisibi uisis
e altare construxit. ut scđm̃ id quod sentiunt heretici coniun¬
cant᷑: aut patrẽ uidit aut filio sacrificauit. Hunc dm̃ qui uisꝰ¬
Ea GRAha E cuiq. Ab Rabã ñutiq ad aliud quã offerendũ
sacrifitiũ ȩdificauit altare: ĩsa ac quoq uidit & ei pat̾nae
fidei tenax altare construxit. Scriptũ & enĩ deis .&se. hoo
liber geneseos contin&. Ascendit autẽ inde ad puteũ iura¬
m̃ti. &̃ uisus eͥ dñs in illa nocte & dixit ei. Egosũ ds̃ abRalã
patris tui netimeas. Tecũ enĩ sũ: & benedicã te & multiplicabo
sem̃ tuum ꝓpt̾ abrahã patrẽ tuum. Et ȩdificauit ibi isaic al¬
tare. & inuocauit in nomine dñĩ. Proculdubio eiꝰ dnĩ qui ei ui¬

Expanded text:
credulitatis agnoscant. Et utinam cognoscentes abjiciant, et ad credulitatis agnoscant. Et utinam cognoscentes abjiciant, et ad veram fidem quam inaniter rebelles impugnant salubriter humiles pacatique jam redeant! Abraham enim qui non alteri Deo, sed ei qui sibi visus est altare construxit, ut secundum id quod sentiunt haeretici convincantur, aut Patrem vidit, aut Filio sacrificavit. CAPUT IV. Isest Abrahae, cuique Abraham, non utique ad aliud, quam ad offerendum sacrificium, aedificavit altare; Isaac quoque vidit, et ei, paternae fidei tenax, altare construxit. Scriptum est enim de Isaac hoc liber Geneseos continet: Ascendit autem inde ad puteum juramenti, et visus est ei Dominus in illa nocte, et dixit ei: Ego sum Deus Abraham patris tui; ne timeas, tecum enim sum, et benedicam te, et multiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum. Et aedificavit ibi Isaac altare, et invocavit in nomine Domini . Procul dubio ejus Domini, qui ei vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa rẽ non e nobis hoc opere disputandũ. cũ p̃sentis quȩsti¬
onis hoo tantũ deposcat intentio : ut quia sc̃s ABRAH &M
illidõ sacrificasse cognoscit᷑: quẽ ei uisũ fuisse diuina scrip¬
tura testatur. aut patrẽ iisũ ABRAha E dicant. aut filio EGRAhã
sacrificas se consentiant. Utroq enĩ tamquãbis acuto gladio. nefa¬
ria diuersitatis obtruncat᷑ assertio. Quasi dm̃ patrẽ agrahae
usũ dicunt ut ei soli sacrifitiũ asserant immolatũ. in eo quoa
usus ascrit᷑. ñerit tamquã inuisibilis pat̾ uisibili filio praep¬
nendus. Si autẽ filius uisus ẽ & ei sacrifitiũ scs patriarcha o¬
tulit. ñ est patri filius in aliquo post ponendus. Neq enĩ illi
A Braham sacrifitiũ offerrae. si potiorẽ illo quẽ quã aliũ ere¬
didiss&. Ac sic isti quifidẽ nram̃ huius inpulsu quaestionis
existimant quatiendã. ut robiq nec esse e̾ mendatiũ suae in¬

Expanded text:
De qua re non est nobis hoc opere disputandum, cum praesentis quaestiDe qua re non est nobis hoc opere disputandum, cum praesentis quaestionis hoc tantum deposcat intentio: ut quia sanctus Abraham illi Deo sacrificasse cognoscitur, quem ei visum fuisse divina Scriptura testatur, aut Patrem visum Abrahae dicant, aut Filio Abraham sacrificasse consentiant. Utroque enim tanquam bis acuto gladio, nefariae diversitatis obtruncatur assertio; quia, si Deum Patrem Abrahae visum dicunt, ut ei soli sacrificium asserant immolatum, in eo quod visus asseritur, non erit tanquam invisibilis Pater invisibili Filio praeponendus: si autem Filius visus est, et ei sacrificium sanctus patriarcha obtulit, non est Patri Filius in aliquo praeponendus; neque enim illi Abraham sacrificium offerret, si potiorem illo quemquam alium credidisset. Ac sic isti, qui fidem nostram hujus impulsu quaestionis 30 existimant quatiendam, utrobique necesse est mendacium suae
Abbreviated transcription (Latin):
Cognoscitur itaq: hoc fuisse inuocare in nomine dnĩ dĩ. quod e
in uocare nom̃ dni dĩ. Quocirca dicant heretici utrũ patri an
filio. as Rahã existiment construxisse altare : quia cui altare
construxit. ipsius utiq nom̃ in uocauit. Ipse autẽ ñ nisi dõ qui
eiuisus e̾ altare construxit : quẽ heretici filiũ dicere consue¬
runt. nitentes quippe patris & filui. diuersã docere substan¬
tam omnes corporearũ rerũ conspicabiles formas quas ad
insinuandã se hominib: om̃ĩ potentissima dĩ tascraea turae to¬
nus domina. sicut uoluit &e congrue temporib: locis ac ꝑsonis
nouerat coaptauit : filio tantũ modo existimant deputandas.
nde asserentes in aequalẽ patri. atq in patrẽ filiũ quodeiꝰ
natura capax mutabiliũ potuerit eẽ formarũ. &tamquam
eo naturalit᷑ eiꝰ diuinitas usibilis fuerit quose ad informan¬
das hominũ mentes iusibilib reb de monstrare ñ spreuit.

Expanded text:
Cognoscitur itaque hoc fuisse invocare in nomine Domini Dei, quod est Cognoscitur itaque hoc fuisse invocare in nomine Domini Dei, quod est invocare nomen Domini Dei. Quocirca dicant haeretici, utrum Patri an Filio Abraham existiment construxisse altare? quia, cui altare construxit, ipsius utique nomen invocavit. Ipse autem non nisi Deo, qui ei visus est, altare construxit, quem haeretici Filium dicere consuerunt: nitentes quippe Patris et Filii diversam docere substantiam, omnes corporearum rerum conspicabiles formas quas ad insinuandam se hominibus omnipotentissima deitas, creaturae totius domina, sicut voluit, et congruere temporalibus locis ac personis noverat, coaptavit Filio tantummodo existimant deputandas: inde asserentes inaequalem Patri atque imparem Filium, quod ejus natura capax mutabilium potuerit esse formarum. Et tanquam eo naturaliter ejus divinitas visibilis fuerit, quo se ad infirmas hominum mentes visibilibus rebus demonstrare non sprevit.
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit. Et accepit ab omĩb pecorib mundis & ab om̃ib: uo¬
latilibus mundis . & obtulit hostiã suꝑ altare dõ. Clar&e igit᷑
scm̃ quoq AB RAha&C amicũ dĩ fidelẽ. & gentiũ fideliũ patrẽ
obhoc dõ quiei uisus e̾ aedificasse altare ut ei poss& sacri¬
fitiũ congrue immolationis offerre. Ne autẽ cũ in nomine
dũi dĩ dr̃ inuocas se quis quã existim& alterũ dm̃ in nomine
dĩ alterius inuocatũ. cũ ñ aliud sit inuocasse in nomine dnĩ dĩ
quã in uocas se nom̃ dnĩ dĩ : subsequent̃ eiudenti manifestatione.
Hoc quoq scriptura curauit diuina monstrare. P aulo post enĩsic
dr̃. Ab Ra ham autẽ erat honustus ualde pecorib: & argento
& auro. Et abuit illuc unde uenerat in desertũ usq bethd : Ad locũ
ubi fuerat tabernaculũ eiꝰ prius int̾ bethel & int᷑ &I in locũ ubi
altare fecerat initio . & inuocauerat ibi &BRahã nom̃ dni dĩ.

Expanded text:
adjunxit: Et accepit ab omnibus pecoribus mundis, et ab omnibus voadjunxit: Et accepit ab omnibus pecoribus mundis, et ab omnibus volatilibus mundis, et obtulit hostiam super altare Deo . Claret igm quoque Abraham, amicum Dei fidelem, et gentium fidelium patrem, ob hoc Deo qui ei visus est aedificasse altare, ut ei posset sacrificium congruae immolationis offerre. Ne autem, cum in nomine Domini Dei dicitur invocasse, quisquam existimet alterum Deum in nomine Dei alterius invocatum, cum non aliud sit, invocasse in nomine Domini Dei, quam invocasse nomen Domini Dei, subsequenter evidenti manifestatione hoc quoque Scriptura curavit divina monstrare; paulo post enim sic dicitur: Abraham autem erat onustus valde pecoribus, et argento, et auro, et abiit illo , unde venerat, in desertum usque Bethel, ad locum ubi fuerat tabernaculum ejus prius, inter Bethel et inter Agge, in locum ubi altare fecerat initio, et invocaverat ibi Abraham nomen Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s accipiamꝰ ꝑ fidẽ. Sit igit᷑ omnino conꝑtũ illos eẽ bene¬
dictionis diuine conpotes: & spiritalis gratiȩ participes.
quos constat fidei abrahȩ insacrifitio rep̃periri sequaces. In
libro genesis legimꝰ. Visus e dñs ds̃ abrahȩ & dixit ei. Semi¬
nituo dabo terrã istã. Et aedificauit ibi abrahã altare dnõ.
qui uisus e̾ ei. Et reces sit inde in montẽ contra orientem
bethel. Et ȩdificauit ibi altare dnõ dõ. & in uocauit in
mine dnĩ dĩ quiuisus ẽ. Eligant nuno heretiei quod uo¬
lunt. ut aut patrẽ fateant᷑ abrahae uisũ. aut certe con¬
sentiant ab abraham filio altare constructũ. Altare uͦ
ñ ob aliud aedificari. nisi ad offerendũ sacrifitiũ dõ. ueteris
testam̃ti lectio frequent̃ insinuat. Moyses quippe denoe
iusto sic loquit᷑. Et aedificauit noe altare dño. & tamquã inter¬
rogaret᷑ cuius rei grã uir iustus illud altare construxerit. secutꝰ

Expanded text:
t igitur omnino compertum, illos esse benedictionis divinae compotes et spiritalis gratiae participes, 29 quos constat fidei Abrahae in sacrificio reperiri sequaces. In libro Genesis legimus Visus est Dominus Deus Abrahae, et dixit ei: Semini tuo dabo terram istam. Et aedificavit ibi Abraham altare Domino, qui visus est ei, et recessit inde in montem contra orientem Bethel, et aedificavit ibi altare Domino Deo, et invocavit in nomine Domini Dei, qui visus est . Eligant nunc haeretici quod volunt, ut aut Patrem fateantur Abrahae visum, aut certe consentiant ab Abraham Filio altare constructum; altare vero non ob aliud aedificari, nisi ad offerendum sacrificium Deo, Veteris Testamenti lectio frequenter insinuat. Moyses quippe de Noe justo sic loquitur: Et aedificavit Noe altare Deo, et tanquam interrogaretur, cujus rei gratia vir justus illud altare construxerit, secutus
Abbreviated transcription (Latin):
idolis seruientib & omĩb mendacib pars eorũ instagno ar¬
denti & sulphure: quod e̾ mors scđa Illã sec undã nuncupat
mortẽ. quae sequit᷑ ex sententia iusti iudicis. ñ illã quae prae¬
cessit inmala concupiscentia peccatoris: Quã morte. sal¬
uator quos dã mortuos asserebat. dicens. Dimitte mortuos.
sepelire mortuos suos: Et apłs deuidua. Quae autẽ inde¬
litus ẽ. iuens mortua e: Ad ephesios quoq. sic loquitur:
Etuos cũ eͥetis mortui delictis & peccatis uris. inquib ali¬
quando ambulastis. scđm scłm mundi huius. scđm principẽ¬

Expanded text:
idolis servientibus, et omnibus mendacibus, pars eorum in stagno aridolis servientibus, et omnibus mendacibus, pars eorum in stagno ardente, et sulphure, quod est mors secunda . Illam secundam nuncupat mortem quae sequitur ex sententia justi judicis, non illam quae praecessit in mala concupiscentia peccatoris. Qua morte Salvator quosdam mortuos asserebat, dicens: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Et Apostolus de vidua: Quae autem in deliciis est vivens mortua est . Ad Ephesios quoque sic loquitur: Et vos, cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis, s
Abbreviated transcription (Latin):
ineis quod ei displic&. sed operat᷑ ꝑ eos qđ ei placae: post modũ
eis redditurꝰ quod ab eiꝰ iustitia merentur Recipient enĩ
ñ ꝑeo qđ ds̃ bene usus e eorũ operib: malis: sed ꝓeo qđ
ip̃si male ab usi st̃ dĩ operib bonis: Tales itaq ds̃ aptauit
in interitũ punitionis. quẽ peccatori iustus iudex pra¬
destinatione iusta decreuit: ñ in peccatũ quod homo ex
praedestinatione duuna. sed ex uoluntate sua male con¬
cupiscendo cȩpit. & male operando ꝑfȩcit : Concupiseen¬
primã sed praedestinatist̃ ad scđam. ide̾ ad stagnũ ignis
& sulphuris : dequobeatꝰ iohannes dicit . Et diabolus quise¬
ducebat eos. missus e instagnũ ignis & sulphuris: Et alio
loco & mors & in fernꝰ missi sunt instagnũ ignis : Haec mors
scđa ẽ. stagnũ ignis. Ꝙ qui ñ e̾ inuentꝰ in librõ uitae scriptus.
missus e in stagnũ ignis Rursus dicit. Dubis autẽ. & in fide¬
lib contaminatis. & homicidis. & inpudicis. & ueneficis. &

Expanded text:
in eis quod ei displicet, sed operatur per eos quod ei placet, postmodum eis redditurus quod ab ejus justitia merentur. Recipient enim non pro eo quod Deus bene usus est eorum operibus malis, sed pro eo quod ipsi male abusi sunt Dei operibus bonis. Tales itaque Deus aptavit in interitum punitionis, quem peccatori justus judex praedestinatione justa decrevipraedestinatione divina, sed ex voluntate sua male concupiscendo coepit et male operando perfecit. « Concupiscenprimam, sed praedestinati sunt ad secundam, id est « ad stagnum ignis et sulphuris, » de quo beatus Joannes dicit: « Et diabolus qui seducebat eos missus est in stagnum ignis et sulphuris ; » et alio loco: « Et mors et infernus missi sunt in stagnum ignis . » Haec mors secunda est « stagnum ignis; » et qui non est inventus in libro vitae scriptus, « missus est in stagnum ignis impudicis, et veneficis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiat. Cũ autẽ uenerit paraclẏtus quẽ ego mit tam
uobis a patre spm̃ ueritatis quĩ apatre ꝓcedit᷑. ille testi¬
moniũ ꝑ hibebit deme. Superius autẽ eundẽ spm̃ etiã
a patre mitti docuerat. Para clytus autẽ inquiens sp̃s
debalexp̃ianus acorpere. Sed illo oumissionis nomint opu
intellegamꝰ manifestationis induIt. Sic enĩnonhcb
ẽ quoquã localis aduentus : cũ tam̃ filius dilectorib suis non
tantũ suũ sed& patris ꝓmittat aduentũ. Ait enĩ. Siquis di¬

Expanded text:
aracletus, quem ego mittam vobis a Patre Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me . Superius autem eumdem Spiritum etiam a Patre mitti docuerat: Paracletus autem, inquiens, Spirdebet Christianus accipere, sed illo missionis nomine, opus intelligamus manifestationis indultae. Sic enim non localiter est quoquam localis adventus. Cum tamen Filius dilectoribus suis non tantum suum, sed et Patris
Abbreviated transcription (Latin):
tu teneat sc̃ĩtatẽ. Non enĩ naturae humanȩ uirib. sed ꝓpositi ad¬
ium̃to ꝑ dĩ gram ad quirimꝰ sc̃ĩtatẽ : & ideo ueracit᷑ se om̃s sc̃ĩ ꝓnun¬
tiant peccatores. quia inueritate habent qđ plangant. & si ñ repre¬
hensione conscientiae : certe mobilitate p̃uaricatricis naturae. liII.
animã tantũ ad imaginẽ dĩ creatã dicunt ut quia ds̃ in corporeus
recte credit᷑ etiã anima incorporea e̾e̾ credat᷑ : libere confitemur
imaginẽ in at̾nitate. similitudinẽ in morib inueniri. Ex ꝑlicri

Expanded text:
ectu teneat sanctitatem. Non enim naturae viribus, sed propositi adectu teneat sanctitatem. Non enim naturae viribus, sed propositi adjumento per Dei gratiam acquirimus sanctitatem. Et ideo veraciter se omnes sancti pronuntiant peccatores, quia in veritate habent 44 quod plangant; et si non reprehensione conscientiae certe mobilitate et mutabilitate praevaricatricis naturae. CAPUT animam tantum ad imaginem Dei creatam dicunt, ut quia Deus incorporeus recte creditur, etiam incorporea anima esse credatur, libere confitemur imaginem in aeternitate, similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nitendo . & saluatꝰ miseratione dñi uiuat. Siquis alit̃ de iustissi
nternas animȩ cogitationes diabolũ ñ uidere certi sumꝰ : motib:
eas corporis ab illo & affectionũ indiciis colligi experim̃to didici¬
mͦ. Secreta autẽ cordis. solus ille nouit ad que dr̃ : tu solus nosti
arbitrii motu emergunt : bonȩ autẽ cogitationes sẽꝑ adõ sunt
Omones ꝑ inergiã ñ credimꝰ substantialit̃ in labianme  L
sed applicatione & oppressione uniri. In labi autẽ menti.
us. capabilis ẽ suȩ facture. Li. Signa & ꝓdigia & sanita¬
tes. etiam peccatores in nomine dñi facere ab ipso dõ didicimꝰ. & c̃
alios hac p̃sũptione iuuent. sibi ꝑ ambitionẽ humanȩ głae nocent : qui
gloriant᷑ indato falso ñ meritis debito LII Signis & ꝓdigiis di¬
rũ posse fieri xp̃ianũ. ñ tam̃ sc̃m si intẽperatis & asperis moribus
& iustus car& peccato. nec tam̃ ex hoc desinit ẽẽ iustus ł sc̃s cũ afi¬

Expanded text:
tione Domini vivat . Si quis aliter de justissima nternas animae cogitationes diabolum non videre certi sumus, sed motibus eas corporis ab illo et affectionum indiciis colligi experimento didicimus. Secreta autem cordis solus ille novit ad quem dicitur: Tu solus nosti coarbitrii motu emergunt. Bonae autem cogitationes semper a Deo suntDaemones per energiam non credimus substantialiter illabi animae: sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti ilus capabilis est suae facturae. Signa et prodigia et sanitates etiam peccatores in nomine Domini facere ab ipso Deo didicimus: et cum alios hac praesumptione juvent, sibi per ambitionem humanae gloriae nocent: qui gloriantur in dato falso, non meritis debito. Signis et prodigiis ciarum posse fieri Christianum, non tamen sanctum, si intemperatis et asperis moribus et justus caret peccato, nec tamen ex hoc desinit esse justus vel sanctus, cum aff
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrauerat ei ut intra intemerata uiscera aedifitam
sibi sapientia domũ uerbũ caro fier& & forma dĩ ac for¬
ma serui in unã conuenirent ꝑsonã. Creator tẽpoꝵ nast¬
ret᷑ in tempore. & ꝑ quẽ facta sunt om̃a ipse int̃ omas
neret᷑. Nisi enĩ nouus homo factus insimilitudinẽ care
peccati nram susciper& uetustatẽ. & consubstantialis pas
consub stantialis esse dignaret᷑ & matri naturãq sibi nras
solus a peccato liber unir&. sub iugo diaboli generalit̃ tene
humana captiuitas : nec uti possemꝰ triumphantis uictori
si extra nram ess& confecta naturã. De hac autẽ participa¬
one mirabili. sacramentũ nobis regenerationis illudxeit u
piscentiã carnis sumꝰ geniti. sp̃itali rursus origine nasceros
Propt̾ qđ ab euangelista de credentib dicit᷑. Qui ñ ex sangi¬
nib neq ex uoluntate carnis neq ex uoluntate uiri. sede

Expanded text:
obumbraverat ei, ut intra intemerata viscera aedificante obumbraverat ei, ut intra intemerata viscera aedificante sibi Sapientia domum, Verbum caro fieret, et forma Dei ac forma servi in unam conveniente personam Creator temporum nasceretur in tempore, et per quam facta sunt omnia, ipse inter omnia gigneretur. Nisi enim novus homo factus in similitudinem carnis peccati nostram susciperet vetustatem, et consubstantialis Patri, consubstantialis esse dignaretur et matri, naturam sibi nostram solus a peccato liber uniret, sub jugo diaboli generaliter teneretur humana captivitas, nec aliter possideremus triumphantis victoriam, si extra nostram esset confecta naturam. De hac autem participatione mirabile sacramentum nobis regenerationis indulsit, upiscentiam carnis sumus geniti, spirituali rursus origine nasceremur. Propter quod ab evangelista de credentibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, 856 sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ uerũ ꝑfectũq hominem dicere. si ñ illius generis homo
credit᷑. cuiꝰ in euangło p̃dicat᷑. Dicit enĩ matheus. Liber
generationis iħu xp̃i filii dauid filii abraham. Et ita huma¬
nȩ originis ordinẽ sequit᷑. ut generationũ lineas usq ad io¬
seph cui mat̃ dñi erat desponsata deducat. Lucas uero retror¬
sũ successionũ gradus relegens ad ipsũ humani generis
principẽ redit. ut adã primũ & adam nouissimũ eiꝰ dem
ostendat eẽ naturae. Potuerat quippe om̃i potentia filii dĩ
sic ad docendos iustificandosq homines apparere. quomo¬
do & patriarchis & ꝓpħis inspecie carnis apparuit. cũ uel
sed illae imagines huiꝰ hominis erant indices. cuiꝰ uerita¬
tẽ ex p̃cedentiũ patrũ stirpe sumendã significatione
mystice nuntiabant : & ideo sacramentũ reconciliations
nraẽ ante tempora eterna dispositũ nullx implebant sr
quia nondũ suꝑ uenerat sp̃s sc̃s in uirginẽ nec uirt᷑ altisin¬

Expanded text:
filium, verum perfectumque hominem dicere, si non illius generis homo creditur, cujus in Evangelio praedicatur. Dicit enim Matthaeus: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham ; et ita humanae originis ordinem sequitur, ut generationum lineas usque ad Joseph, cui mater Domini erat desponsata, deducat. Lucas vero retrorsum successionum gradus relegens, ad ipsum humani generis principem redit , ut Adam primum et Adam novissimum ejusdem ostendat esse naturae. Potuerat quippe omnipotentia Filii Dei sic ad docendos justificandosque 855 homines apparere, quomodo et patriarchis et prophetis in specie carnis apparuit, cum aut Sed illae imagines hujus hominis erant indices, cujus veritatem ex praecedentium patrum stirpe sumendam significationes mysticae nuntiabant. Et ideo sacramentum reconciliationis nostrae ante tempora aeterna dispositum, nullae implebant figurae, quia nondum supervenerat Spiritus sanctus in Virginem, nec virt
Abbreviated transcription (Latin):
aut pes a corpore p̃cidit᷑ cũ eodem menbro etiam ꝑsona hominis se¬
parat᷑. qu̾ãuis fiat quȩdã naturae separatio cuiꝰ pars p̃cisa inueni¬
t inrienbro. Sed sicut ille homo siuiuit postquã menbro carueri
naturalis definitionis plenitudine ñ carebit qua dr̃ homo animal
rationale mortale : sic habens naturae definitionẽ uerã necesse ẽ
ut ꝓpriã quoq habeat cũ natura ꝑsonã. quauis partẽ nature id ÷
partem carnis a se habeat separatã: Cũ uͦ separant᷑ homines ꝑsonis.
natura quoq sine dubio separant᷑. qm̃ n separat᷑ ꝑsona cũ manꝰ aut
pes separat᷑ a corpore : separat᷑ autẽ in ꝑ sonarũ separatione natura

Expanded text:
aut pes a corpore praeciditur, cum eodem membro etiam persona hominis seaut pes a corpore praeciditur, cum eodem membro etiam persona hominis separatur; quamvis fiat quaedam naturae separatio, cujus pars praecisa invenitur in membro. Sed sicut ille homo si vivit postquam membro caruerit, naturalis definitionis plenitudine non carebit, qua dicitur homo animal rationale, mortale: sic habens naturae definitionem veram, necesse est ut propriam quoque habeat cum natura personam, quamvis partem naturae, id est partem carnis a se habeat separatam. Cum vero separantur homines personis, natura quoque sine dubio separantur. Quoniam non separatur persona, cum manus aut pes separatur a corpore: separatur autem in personarum separatione natura
Abbreviated transcription (Latin):
inseparabile dr̃. qđ nullatenꝰ separationẽ potest recipere. Nã qđ
ñ separat᷑ sed separari potest. in separabile ñẽ. Qđ si quisquã sepa¬
rari posse putat intrinitate ꝑsonas. ñ trinitas ẽ in separabilis di¬
cenda sed unitas. Quippe. in ꝑsonis trinitas constat: in natura unt
Sed nescio utrũ nr̃a possit assertio ueritate fulciri. quando sic inse¬
parabilẽ naturã dicim̃. ut eiꝰdẽ nature ꝑsonas separabiles as¬
seramꝰ. cũ utiq una natura quȩ ñ potest in ꝑsonis diuidi. ipsa inseparabili¬
tate sua nec ipsas ostendat separari posse ꝑsonas. Nam separationẽ na¬
turt absq separatione ꝑsonȩ ut non longius eamꝰ. in ipsis hominibus
inuenimꝰ. Carnẽ quippe humanã. nemoꝰ dubitat ad naturã hominis
ꝑtinere : cuiꝰ tam̃ potest fieri separatio si qđ lib& m̃brũ p̃cidat᷑ a corpore
quȩ tam̃ p̃cisio ñ in se potest separationẽ habere ꝑson&. Neq enĩ cũ manꝰ

Expanded text:
est recipere. Nam quod non separatur, sed separari potest, inseparabile non est. Quod si quisquam separari posse putat in Trinitate personas, non Trinitas est inseparabilis dicenda, sed unitas. In personis quippe Trinitas constat, unitas in natura. Sed nescio utrum nostra possit assertio veritate fulciri, quando sic inseparabilem naturam dicimus ut ejusdem naturae personas separabiles asseramus: cum utique una natura, quae non potest in personis dividi, ipsa inseparabilitate sua, nec ipsas ostendat separari posse personas. Nam separationem naturae absque separatione personae, ut non longius eamus, in ipsis hominibus invenimus. Carnem quippe humanam nemo dubitat ad naturam hominis pertinere; cujus tamen potest fieri separatio, si quodlibet membrum praecidatur a corpore: quae tamen praecisio non in se potest separationem habere personae. Neque enim cum manus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑISTOLA TUA SC̃E ER̃ ET CONDIACONE FERRANDE LAETIE¬
cauit cordis mei simul & excitauit affectũ. ut & certꝰ de tua salure
gauderẽ. & intentꝰ qđ quȩris inquirerẽ. ab illo utiq cui & debetꝰ
grãrũ actio. & a quo ẽ uere salubriũ rerũ expectanda ac postulan¬
da cognitio. ut idem qui ꝓspero auditu gaudiũ donat. etiã infusi¬
one grã sp̃italis intelligentiã tribuat. & sicut ipse ad inquiren¬
dũ se accendit studiũ. ita pulsantib ad se largiat᷑ ingressũ. Tunc
magnũ pietatis sacram̃tũ donogrãẽ sp̃italis inducere. & ad euitan¬
dũ uitae huiꝰ defectũ qui nobis subrẽpit frequent̃ infirmis panẽ no¬
bis ipse tribuat intellegentiae sp̃italis. nec nos ꝑmittat uet̾nosae cor¬
ruptioni exterioris hominis subici. sed ad studiũ scãe cognitionis &
operis in teriorẽ nr̃m de die indiem faciat caelesti munere renouari

Expanded text:
Epistola tua, sancte frater, et condiacone Ferrande, laetifEpistola tua, sancte frater, et condiacone Ferrande, laetificavit cordis mei simul, et excitavit affectum; ut et certus de tua salute gauderem, et intentus quod quaeris inquirerem; ab illo utique cui et debetur gratiarum actio, et a quo est vera salubrium rerum exspectanda ac postulanda cognitio: ut idem qui prospero auditu gaudium donat, etiam infusione gratiae spiritalis intelligentiam tribuat; et sicut ipse ad inquirendum se accendit studium, ita pulsantibus ad se largiatur ingressum. Tuncmagnum pietatis sacramentum dono gratiae spiritalis inducere, et ad devitandum vitae hujus defectum, qui nobis subrepit frequenter infirmis, panem nobis ipse tribuat intelligentiae spiritalis; nec nos permittat veternosae corruptioni exterioris hominis subjici, sed ad studium sanctae cogitationis , et operis interiorem nostrum de die in diem faciat coelesti lumine renovari.
Abbreviated transcription (Latin):
alius prius alius postea: Ꝙ siita ẽ : ad cuiꝰ reiꝑtin& sacram̃tũ ille
de quo maxime caeteri qui scripserunt euangelia tacuerunt noli
differre quaȩso responsũ : nec paratũ animũ longa expectatione
suspendas. Occupationũ quippe ur̃arũ debemꝰ mererił partem.
Rogo etiã ut librũ de regula uerȩ fidei relegendũ nobis iubeas
destinari. & epłam ad ioħm tarsensẽ ep̃m. ubi de malefico quodã
iudici ñ tradendo memini plenissime Osputatũ. Codices duos
suscepi. & infanti hieremiae ꝓpriũ reddidi. lube etiã epłam de
oratione quã ad me hic positũ mandare dignatꝰ es: i terũ huc scrip¬
tã dirigere. Dũ enĩ ꝓ splendore sui a multis quȩrit᷑ ad legendũ
faciente nr̃a obliuione apud quẽ remanserit ignoramꝰ. Scõs preso¬
teros diacones beatãq congregationẽ supplex saluto. Ds̃ ñr pat̾¬
nitatẽ tuã ad aedificationẽ nrãm conseruare dignet᷑ in columen do¬
mine pat̃ am̃ . EXPLICIT EPLAFERRANDIDIACONI ADFAS

Expanded text:
alius postea? Et si ita est, ad cujus rei pertinet sacramentum illud de quo maxime caeteri qui scripserunt Evangelia, tacuerunt? Noli, quaeso, differre responsum, nec paratum animum longa exspectatione suspendas. Occupationum quippe vestrarum debemus mereri vel partem. 3. Rogo etiam, ut librum de Regula verae fidei relegendum nobis jubeas destinare, et epistolam ad Joannem Tharsensem episcopum, ubi de malefico quodam judici non tradendo memini plenissime disputatum. Codices duos suscepi, et infanti Hermiae proprium reddidi. Jube etiam epistolam de Oratione, quam ad me hic positum mandare dignatus es, iterum huc scriptam dirigere. Dum enim pro splendore sui a multis quaeritur ad legendum, faciente nostra oblivione, apud quem remanserit ignoramus. Sanctos presbyteros, diacones, beatamque congregationem supplex saluto. Deus noster paternitatem tuam ad aedificationem nostram conservare dignetur incolumem, domine pater. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
Inte passionẽ dñi. om̃s scõꝵ animȩ in inferno subdebito XIU.¬
p̃uaricationis ad&e tenebant᷑. donec auctoritate dñi ꝑ in debitã
eiꝰ mortẽ de seruili conditione liberarent᷑ . XLUI. Dost ascensi¬
one dñi ad caelos. om̃s scoꝵ animȩ cũ xp̃o sunt : & exeuntes de

Expanded text:
Ante resurrectionem Domini omnes sanctorum animae in inferno sub debito prAnte resurrectionem Domini omnes sanctorum animae in inferno sub debito praevaricationis Adae tenebantur, donec auctoritate Domini per indebitam ejus mortem de servili conditione liberarentur. Post ascensionem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfossũ ẽ aqua cũ sanguine egressa. uinũ de uera carnis eiꝰ uite cũ
aqua expressũ ostendit᷑. XLIii. Nona ẽ caro nr̃a & ualde bona
ut pote abono & solo dõ condita. & ñ ẽ mala ut uolunt thimothus
& ophiniani & patriciani. nec malicausa ut docuit florimꝰ. nec ex
malo & bono conpacta ut manicheus blasphemat: sed cũ sit creatis
bona. arbitrio anime efficit᷑ nobis ł bona ł mala. ñ inmiutatione
substantiae. sed executionis mercede. Ipsa enĩ ẽ quȩ statuit᷑ ante
tribunal xp̃i. in qua ꝑferat anima ꝓpria corporis ꝓut gessit siue
bonũ siue malũ x liiii In resurrectione ex mortuis sexus forma
ñ mutabit᷑ sed uir mortuus resurg& in forma uiri. & femina
informa feminae. carens sexũ tam̃ huiꝰ uitae tantũ conditione non
specie naturali. ne ñ sit uera resurrectio : si ñ id resurgit qđ cadit

Expanded text:
perfosso aqua cum sanguine egressa , vinum de vera ejus carnis vite cum perfosso aqua cum sanguine egressa , vinum de vera ejus carnis vite cum aqua expressum ostenditur. CAPUT LXXVI. Bona est caro nostra, et valde bona, ut pote a bono solo Deo condita; et non est mala, ut volunt Sethianus, et Ophianus, et Patricianus; nec mali causa, ut docuit Florianus; nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat. Sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona vel mala, non immutatione substantiae, sed exsecutionis mercede. Ipsa enim est quae stabit ante tribunal Christi, in quo perferat anima propria corporis prout gessit sive bonum snon mutabitur: sed vir mortuus resurget in forma viri: et femina in forma feminae non carens sexu, sed tamen hujus vitae tantum conditione, specie naturali: ne non sit vera resurrectio: si non id resurgit, quod cadit.
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta conplent᷑. Baptizandus confitet᷑ fidẽ suã corã sacerdo
& in terrogatꝰ respond& : hoc & martyr corã ꝑsecutore facit. qui
& confitet᷑ fidẽ : & in terrogatꝰ respond&. Ille pꝰ confessionẽ ł
asꝑgit᷑ a qua ł tinguit᷑. & hic ł asꝑgit᷑ sanguine ł tinguit᷑ iga¬
cit᷑ sp̃s sc̃i : dũ ñ ẽ ipse quiloquit᷑ sed sp̃s patris qui in illo loquitur
ue cõmunicat eucharistiae in cõmemoratione mortis dñi. hic ipsi
xp̃o cõmorit᷑. Ille confitet᷑ se mundi actib renuntiaturũ hic ipsi
renuntiat uitae. Illi peccata om̃a dimittunt᷑. in isto extingunt᷑
n eucharistia ñ deb& pura aqua offerri. ut quidã sobrietatis ima¬
gine fallunt᷑ : sed uinũ & aqua mextũ. quia & uinũ fuit inre¬
dẽptionis nrãe mysterio cũ dicit: ñ bibã Amodo ex hoc genimine
uitis. & aqua mixtũ qđ pꝰcaenã dabat᷑. Sed & de latere eiꝰ qđ land

Expanded text:
sacramenta complentur. Baptizandus confitetur fidem suam coram sacerdote, sacramenta complentur. Baptizandus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respondet: hoc et martyr coram persecutore facit, qui et confitetur fidem suam, et interrogatus respondet. Ille post confessionem vel aspergitur aqua, vel intingitcitur Spiritus sancti, dum non est ipse qui loquitur: sed spiritus Patris, qui in illo loquitur. Ille communicavit Eucharistiae in commemoratione mortis Domini; hic ipsi Christo commoritur: ille confitetur se mundi actibus renuntiaturum: hic ipsi renuntiat vitae. Illi peccata omnia remittuntur; in isto exstinguuntur. In Eucharistia non debet aqua pura offerri, ut quidam sobrietatis imagine falluntur: sed vinum et aqua mistum, quia et vinum fuit in redemptionis nostrae vitis, et aqua mixtum, quod post coenam dabat. Se
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sollicitudine egere cũ xp̃o .Xxxi .III. Maritũ duarũ post
baptis mũ matronarũ dericũ ñ ordinandũ. neq eũ qui unam
quidẽ sed concubinã ñ matronã habuit : nec illũ qui uiduam
uel repudiatã ł meretricẽ in matrimonio sũpsit. nec eũ qui sem&¬
ipsũ abscidit quolib& corporis sui menbro indignatione aliqua
uel iusto ł iniusto ł tumore superatꝰ truntauerit᷑. neq illũ qui usu¬
ras accepisse conuincit᷑. aut m scena lusisse noscit᷑ : neq eũ quipu¬
blica paenitentia mortalia crimina defl& nec illũ qui aliquando
infuriã uersus in saniuit ł inflatione diaboli uexatꝰ ẽ : nec eũ qui
ꝑ ambitionẽ ad imitationẽ symonis magi pecuniã offert XXUII
ẽẽ salutis. XLI. Nullũ caticuminũ quãuis in bonis operib defunꝰ¬
tũ uitã xt̾nã habere credamꝰ. excepto martẏrio ubi tota baptismi

Expanded text:
tum sollicitudine egere cum Christo. Maritum duarum post tum sollicitudine egere cum Christo. Maritum duarum post baptismum matronarum clericum non ordinandum; neque eum qui unam quidem, sed concubinam, non matronam habuit; nec illum qui viduam et repudiatam, vel meretricem in matrimonio sumpsit; nec eum qui semetipsum abscidit quolibet corporis sui membro indignatione aliqua, vel justo injustove timore superatus truncaverit; neque illum qui usuras accepisse convincitur, aut in scena lusisse dinoscitur. Neque cum qui publica poenitentia mortalia crimina deflet. Neque illum qui aliquando in furiam versus insanivit, vel afflictione diaboli vexatus est. Nec eum qui per ambitionem ad imitationem Simonis magi pecuniam offert. CAPUTesse salutis credimus. Nullum catechumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aeternam habere credimus, excepto martyrio, ubi tota baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
pit. abstinere autẽ ab aliquib ñ quasi amalis sed quasi ñ necesta¬
niis ñ ẽ malũ. Moderari uͦ carniũ usũ ꝓ necessitate & tẽpore ppri
exp̃ianoꝵ ẽ xXIII. Malas dicere nũptias ł fornicationi cõparan¬
das aut stupro. cibos uͦ credere malos ł mali causas creare ꝑcipien
Sacratȩ dõ uirginitati nuptias coaequare aut ꝓ amore castigandi
corporis abstinentib a uino ł carnib nihil credere meritiꝰ ac
credendũ beatã mariã dĩ xp̃i matre. & uirginẽ genuisse &
post partũ uirginẽ ꝑmansisse. nec in hoc blãsphemiȩ heluidu
adquiescendũ qui dixit uirgo ante partũ ñ uirgo ppartũ. AI¬
cõmutanda. figurã mundi id ÷ imaginẽ ñ substantiã transitura:
onũ ẽ facultates cũ dispensatione pauperib erogare :Y uri.¬
melius ẽ ꝓintentione sequendi dnm semel donare. & absolu¬

Expanded text:
pit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessapit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessariis, non est malum. Moderari vero carnium usum pro necessitate et tempore, proprie Christianorum est. Malas dicere nuptias, vel fornicationi comparandas, aut stupro; cibos vero credere malos, vel mali causa creari percipienSacratae Deo virginitati nuptias coaequari, et pro amore castigandi corporis abstinentibus a vino vel carnibus, nihil credere meriti accrcredendum est beatam Mariam Dei Christi matrem et virginem genuisse, et post partum virginem permansisse: nec in hoc blasphemiae Helvidii acquiescendum, qui dixit: Virgo ante partum: non virgo post partum. Entiam, transituram. Bonum est facultates cum dispensatione pauperibus erogare: melius est pro intentione sequendi Dominum insimul donare, et absolu
Abbreviated transcription (Latin):
quia natura possid& bonũ : nec potest aliud quid ẽẽ qua bonꝰ .XXUIII.
Ingłi uero quia in illa qua creatis beatitudine ꝑseuerant. ñ natura
Apossident bonũ ut ñ mutarent᷑ cũ caȩteris. sed arbitrio seruantes
ab ipso dño scĩ angłi uocant᷑ qđ tenuerunt arbitri scĩtatẽ. nec soci¬
oꝵ exemplo deuiarunt abono:XUIIII. Rone s̃ nuptiae sed cau¬
sa filioꝵ & conpescendae fornicationis obtentu U Melior
e continentia: sed ñ sibi sufficit ad beatitudinẽ si ꝓsolo amore pudi¬
citiae retinet᷑: sed si & hoc cũ affectu causa uacandi dño eligit᷑. Auo¬
quin. diuortiũ magis coniugii uidebit᷑ ẽẽ quã castitas. XUIUC¬
irginitas utriq bono p̃celsior ẽ : quia & naturã uncit & pugnã
Ia naturã corporis integritate pugna castimonie pace.xtI
Nonũ ẽ in cibo cũ gr̃arũ actione sũmere quicquid ds̃ edendũ pce¬

Expanded text:
quia natura possidet bonum, nec potest aliud quid esse quam bonum. CAPUT LIX. quia natura possidet bonum, nec potest aliud quid esse quam bonum. CAPUT LIX. Angeli vero, qui in illa qua creati sunt beatitudine perseverant, non natura possident bonum, ut non mutarentur cum caeteris, sed arbitrio servantes ab ipso Domino sancti angeli vocantur, orum exemplo deviaverunt a bono. Bonae nuptiae sunt, sed causa filiorum, non concupiscentiae fornicationis obtentu. Melior est continentia, sed non sibi sufficit ad beatitudinem, si pro solo amore pudicitiae retinetur; sed si cum hoc affectu causa vacandi Domino eligitur, alioquin divortium magis conjugii videbitur esse quam castitas. Virginitas utroque bono pretiosior est, quia et naturam vincit et pugnam. Nam naturam corporis integritate, pugnam castimoniae pace. Bonum est in cibo cum gratiarum actione sumere quidquid Deus edendum praece
Abbreviated transcription (Latin):
x̧terna supplicia in in corruptibili carne resuscitandas. AXUI.¬
ullũ credimꝰ ad salutẽ nisi dõ inuitante uenire. nullũ inuitatũ
salutẽ suã nisi dõ auxiliante operari. nullũ nisi orantẽ Auxiliũ ꝓ¬
mereri: nullũ uoluntate dĩ perire sed ꝓmissu ꝑ electione arbttri
ne ingenuitas potestatis semel hominib attributa. ad seruilem
sed adiabolo inuentã : qui & ipsẽ bonꝰ adõ creatꝰ ẽ. sed quia liber
arbitrio ut poterationabilis creatura cõmissus ẽ & cogitandia¬
ceperat facultatẽ scientiã boni uertit Ad malũ. & multa cogitan¬
do factus ẽ inuentor mali. & qđ inse ꝑdiderat inuidit in aliis:
nec contentꝰ solus perire suasit aliis. ut qui ess& suȩ malitiȩ in usa¬
tor. fier& & alioꝵ auctor : & ex eo malũ ł malitia ꝑcurrit incen¬
rasrationabiles creaturas. unde cognoscimꝰ natura nihil ẽe immuta

Expanded text:
terrena supplicia in corruptibili carne resuscitandas. Nterrena supplicia in corruptibili carne resuscitandas. Nullum credimus ad salutem nisi Deo invitante venire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium promereri; nullum Dei voluntate perire, sed permissu, pro electione arbitrii, ne ingenuitas potestatis semel hominibus attributae ad servilem sed a diabolo inventa, qui et ipse bonus a Deo creatus est. Sed quia libero arbitrio, utpote rationalis creatura, a Deo commissus est, et cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor mali; et quod in se perdiderat invidit in aliis; nec contentus solus perire, suasit aliis ut qui esset suae malitiae inventor fieret et aliorum auctor, et ex eo malum vel malitia percurrit in caeteras rati
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ ꝑcipiat .XIIII. Maenitentia uera ẽ penitenda ñ admr¬
tere. sed ad missa deflere. Satis factio paenitentiae ẽ : causas peca¬
toꝵ excidere : nec earũ suggestionib ad itũ indulgere. XXU.¬
n diuinis reꝓmissionib. nihil terrenũ ł transitoriũ ex pectem.
sicut meliani sperant : ñ nuptiarũ copułã sicut cherintꝰ & marton
delectant᷑. ñ qđ ad cybũ ł potũ ꝑtin& sicut papias auctor & ereneis
& tertullianꝰ & lactantius ad quiescunt. neq ꝑ mille annos postre¬
surrectionẽ regnũ xp̃i in terra futurũ & sc̃os cũ illo in deliciis regui¬
tes dm̃ in angulis terrarũ in carne reseruandas. quȩ̃ pꝰ mille annos
regni in t̾ra iustoꝵ instigante diabolo mouendae sunt Ad pugnam
contra iustos regnantes. & dño ꝓ iustis pugnante imbre igneo
cõpescendas atq ita mortuas cum caeteris in impietate mortuis ad

Expanded text:
mortem percipiat. Poenitentia vera est, poenitenda non admimortem percipiat. Poenitentia vera est, poenitenda non admittere, et admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est causas peccatorum excludere: nec earum suggestionibus aditum indulgere. In divinis repromissionibus nihil terrenum vel transitorium expectemus, sicut Meliciani sperant: non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant: non quod ad cibum vel potum pertinet, sicut Papia auctore Terrenus et Tertullianus et Lactantius acquiescunt: neque per mille annos post resurrectionem regnum Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in deliciis regnates Deum in angulis terrarum in carne reservandas: quae post mille annos regni in terra justorum instigante diabolo movendae sunt ad pugnam contra justos regnantes et Domino pro justis pugnante, imbre igneo compescendas: atque ita mortuas cum caeteris in impietate mortuis ad
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi. grauari magis dico eucharistie ꝑceptione quã purifica¬
ri : & ideo quãuis quis peccato mordeat᷑ peccandi decȩtero ñ habe¬
at uoluntatẽ. & cõmunicaturꝰ satis faciat lacrimis & orationib¬
& confidens de dñi miseri cordia qui peccata piȩ confessioni dona¬
re consueuit accedat ad eucharistiã intrepidus & securus. Sed
hoc de illo dico: quẽ capitalia & mortalia peccata ñ grauant.
lã quẽ mortalia crimina post baptismũ cõmissa p̃munt. hor¬
tor prius publica pȩnitentia satis facere. & ita sacerdotis iudico
reconciliatũ cõmunioni sociari. siuult ñ ad iudiciũ & ad condem¬
nationẽ sui eucharistiã ꝑcipere. Sed & secreta satis factione solui
mortalia crimina ñ negamꝰ sed mutato prius scłari habitu & con¬
fesso religionis studio ꝑ uitae correctionẽ & iugi immo ꝑpetuolud¬
& eucharistiã om̃ib dominicis dieb supplex & sũmissus usq ad

Expanded text:
peccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione quam purificapeccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi non habeat de caetero voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibet confidens de Domini misericordia, qui peccata piae confessioni donare consuevit: accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia et mortalia peccata non gravant. Nam quem mortalia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult: non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus: sed mutato prius seculari habitu: et confesso religionis studio , eucharistiam omnibus Dominicis supplex et submissus usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
leq enĩ credendũ ẽ eos fuisse baptizatos. qui ñ in nomine patris
& filii & sp̃s scĩ iuxta regulã ad ño positam tincti sunt ut sunt
paulianistȩ. ꝓcliam. borboritȩ. ł spurisifori. fotiniani qui
nunc uocantur bonosiani. montani & manichei uaria impie¬
tatis germina ł caetere istoꝵ origines siue ordinis pestes. quȩ
duo principia sibi ignota introducunt ut cerdo & martion. uel
contraria ut manicheus. E tria & barbara ut secianꝰ & theudotꝰ.
ł multa ut ualentinꝰ. E xp̃m hominẽ fuisse absq dõ ut cherintꝰ
& hebion & arthemon & fotinꝰ. Ex istis in quã siqui ad nos uene¬
rint. ñ requirendũ ab his utrũ baptizati sint anñ: sed hoc tantũ
sicredant in eccł&e fidẽ. & baptizent᷑ eccłastico baptismate. XXIII.
otidie eucharistiae cõmunionẽ ꝑcipere. nec laudo nec uttu
mens in affectu peccandi non sit. Nã habentẽ adhuc uoluntatẽ

Expanded text:
Neque enim credendum est, eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris Neque enim credendum est, eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti juxta regulam a Domino positam tincti sunt, ut sunt Paulianistae, Proclianiboritae, vel Spurisifori, Fotiniam, qui nunc vocantur Bonosiani, Montani, et Manichaei, variata impietatis germina: vel caeteri istorum originis sive ordinis pestisque, qui duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdo et Marcion: vel contraria, ut Manichaeus: vel tria et barbara, ut Secianus et Theodocus: vel multa, ut Valentinus: vel Christum hominem fuisse absque Deo, ut Cerinthus et Hebion et Harithemon et Fotmus. Ex istis inquam siqui ad nos venerint, non requirendum ab iis, utrum baptizati sint, ansi credant Ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baptismate. CAPUT LIII. Quotidie eucharistiae communionem percipere nec laudo, nec vitupmens sine affectu peccandi sit. Nam habentem adhuc voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ adiutorii. ut labamꝰ potestatis nrãe ẽ & ignauiȩ XXII
patris & filii & sp̃s scĩ dat᷑. & ideo siqui apud illos hereticos bap¬
txati sunt qui in scae trinitatis confessione baptizant & ueni¬
unt ad nos recipiant᷑ quidẽ quasi baptinati. ne sc̃e trinitatis in¬
uocatio ł confessio ad nullet᷑ : sed doceant᷑ ante & instruantur
quo sensu scãẽ trinitatis mysteriũ in eccła teneat᷑. & si consen¬
tiunt credere uel adquiescunt confiteri. purgati iã fidei inte¬
gritatẽ confirment᷑ manꝰ inpositione. Si uero paruuli sunt ł
hebetes qui doctrinã ñ capiant. respondeant ꝓ illis qui illos of¬
ferunt uextamorẽ baptizandi. & sic manꝰ inpositione & cris¬
mate cõmuniti : eu charistiae mysteriis admittant᷑. Illos autẽ
qui ñ in scaẽ trinitatis in uocatione apud hereticos baptirati suñ
& ueniunt ad nos : baptizari debere ꝓnuntiamꝰ ñ rebaptitari.

Expanded text:
pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae est et ignaviae: non pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae est et ignaviae: non Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo si qui apud illos haereticos baptizati sunt qui in sanctae Trinitatis 30 confessione baptizant, et veniunt ad nos, recipiantur quidem ut baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur integre et instruantur quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in Ecclesia teneatur: et si consentiunt credere, velacquiescunt confiteri, purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi; et sic manus impositione et chrismate communiti, eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, bapt