comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ suũ & matrẽ : & uxorẽ & filios & fis & sorores adhuc &animã suã Omia enĩ hecꝰ¬
ieiꝰ unt: quȩ plerũq implicant & impediunt ad optinenda: ñ ita ꝓpria tẽpora¬
lit̃ transitura: s in&ernũ mansura cõmunia. Iuo enĩ tͥnuncꝰ quȩdã mulier mat̃ ẽ.
hoc ipso utiq n est &mͥ. Qua ꝓpt̃ hoc temporale actransitoriũ ẽ: sicut transisse iã uides
qd te concepit: qd gestauit in utero: qͥd peperit qđ lacte nutriuit. Q uodaut̃ soror in xp̃o¬
socidate ꝑmittit᷑ hȩc &ernia suitt : hȩc nulla tẽporis labe deterunt᷑. hȩc tanto firmuis
tenenda sꝑant᷑: quantominꝰ pͥuato s cõmuni potus iure obtinenda p̃dicant᷑. Potes bocs
facillime in ipsa tua matre cognoscere. Nã unde tenunc inroitũ inuoluit & ab insti¬
tuto cursu r&ardatũ reflectit & curuat: nisi ex qͦ tua ppria mat̾ e. Nã ex qͦ soror est

Expanded text:
patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. omnia enim haecpatrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. omnia enim haecius sunt, quae plerumque implicant et impediunt ad obtinenda non ista propria temporaliter transitura sed in aeternum mansura communia. quo enim tibi nunc quaedam mulier mater est, hoc ipso utique non est et mihi. quapropter hoc temporale ac transitorium est, sicut transisse iam uides, quod te concepit, quod gestauit utero, quod peperit, quod lacte nutriuit. quod autem soror in societate promittitur. haec aeterna sunt: haec nulla temporis labe deteruntur: haec tanto firmius tenenda sperantur, quanto minus priuato sed communi potius iure obtinenda praedicantur. Potes hoc facillime in ipsa tua matre cognoscere. nam onde te nunc inretitum inuoluit et ab instituto cursu retardatum reflectit et curuat. nisi ex quo tua propria mater est? nam ex quo soror est
Abbreviated transcription (Latin):
turrẽ edificare. ñ pͥmosed& & cõputat sihab& sũptũ ad consũ mationẽ. ne quandocũ
posuerit fundam̃tũ ñ possit edificare. & om̃s qͥ transeunt &uident incipiant dicere:
hic homo cepit edificare & ñ potuit ꝑficere. Aut qͥs rex uadens cõmittere bellũ cũ¬
alio rege ñ pͥmũ sed&̃ & cogitat sipotense. cũ.xͦ. milib occurrere ei qͥ cũ .xx. milibus
uenit ad illũ: C& erũ dũ adhuc longe ẽ : mittit legationẽ rogans pacẽ quo aut̃ ꝑti
nerent iste similitudines. ipsa conclusione satis aꝑuit. Ait enĩ. Sicgͦ omis ex uob̃
qͥ ñ renunciat om̃ib quȩ s̃ eius : ñ potest ins eẽ. discipulus Itaq & sũptus ad turre ȩdi¬
ficandã & ualentiam decẽ miliũ aduersus regẽ qͥ uiginti hab& nichile aliud: quã ut
nti& unꝰ quisq omibus quȩ sunt eiꝰ ꝑ relocutio aut̃ suꝑior: cũ extrema co
concordat. In eo enĩ qd qͥsq renuntiat om̃ib quȩ s̃ eiꝰ: &iam illud contin&ur: ut oderit

Expanded text:
sumptum ad consummationem, ne quando, cum posuerit fundamentum, non possit aedificare et omnes, qui transeunt et uident, incipiant dicere: \'Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere\'? aut quis rex uadens cani alio rege bellum committere non primum sedet et cogitat, si potens est cum decem milibus occurrere ei, qui cum uiginti milibus uenit ad illum? ceterum, dum adhuc longe est, minerent istae similitudines, ipsa conclusione satis aperuit: ait enim, Sic ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. Itaque et sumptus ad turrem aedificandam et ualentia decem milium aduersus regem, qui uiginti habet, nihil est aliud, quam ut renuntiet unusquisque omnibus. quae sunt eius. praelocutio autem superior cum extrema conclusione concordat. in eo enim, quod quisque renuntiat omnibus, quae sunt eius, etiam illud continetur, ut oderit
Abbreviated transcription (Latin):
No dilecstissimo & desiderantissimo fri lao augustinꝰ in dp̃osalutẽ Legiepłãm quã milisti
fr̃ib consolarite cupiens quod mnultis tẽptationib tua tirocinia quatiant᷑: inqua &iam insinu¬
asti desiderare telitteras meas. Condolui fr̃. & cessare abscibendo ñ potui: ne ñ solũ tuo s
&iam meo desiderio negarẽ : quod me uidebã officio debere caritatis Site igit᷑ tironẽ xpi
ꝓfitens castra ne deseras inquib tͥ &iam edificanda turrise illa : dequa meuuanglĩo dñs
Ioquit᷑. In eaqͥppe stantẽ. & sub armis uerbidi militantẽ. nulla ex parte penetrare ullȩ
tẽptationes ualent Inde & iac̾ta in aduersariũ tela graupondere ueniunt. & pros¬
pecta firmo munimine deuitant᷑. Considera &iã dñm nr̃m iłm xp̃m cũ sitrex nr tam̃ a¬
sociate qua &iam fr̃ ee. dignatus e. reges appellassẽ militessios: & unũ quẽq ad bellandũ
dierit Siquis uenit adme & ñ odit patrẽ suũ & matrẽ. & uxorẽ a filios. & fres & soro

Expanded text:
O DILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FRATRI LAETO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi epistulam, quam misisti fratribus. consolari te cupiens, quod multis temptationibus tua tirocinia quatiantur, in qua etiam insinuasti desiderare te litteras meas. condolui, frater, et cessare ab scribendo non potui, ne non solum tuo sed etiam meo desiderio negarem, quod me uidebam officio debere caritatis. si te igitur tironem Christi profiteris, castra ne deseras, in quibus tibi etiam aedificanda turris est illa, de qua in euangelio dominus loquitur. in ea quippe stantem et sub annis uerbi dei militantem nulla ex parte penetrare ullae temptationes ualent; inde et iacta in aduersarium tela graui pondere ueniunt et prospecta firmo munimine deuitantur. considera etiam dominum nostrum Iesum societate qua etiam frater esse dignatus est, reges appellasse milites suos, et unumquemque ad bellandum cum dixerit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
inserere illos. Uos gͦ mutamini ex ea parte qua dissentiebatis: quã uissacramta quȩ hi¬
bebatis cũ eadem sint. in om̃ib sc̃a sint. Qua ꝓpt̃ uos mutari uolumꝰ aꝑuersitate. idẽ.
ut denuo radicetur ura p̃cisio. Nasacram̃ta quȩ non mutastis. sicut habetis apꝓbant᷑
pruitate deprauata non sunt: sacrilegam faciamꝰ iniuriam. Heq enĩ & saul deprauauerat
unctionẽ quã acceperat: cui unctiom tantũ honorẽ rex dauid pius di seruus exibuit.
Propterea gͦ uos non rebapti⁊amꝰ. qui radicẽ uob redd ere cupimꝰ. foriã tam p̃cisi sar menti
sinon mutata est approbamꝰ. quȩ tam̃ quã ius integra. nullo mͦ est sineridice fructuosa
Alia questio est depsecutionib quas uos dicitis pati intanta mansuctudine & lentitate
mroru. cũ uere illicite ac priuatim urifaciant grauiora: alia debaptis maite qđ non

Expanded text:
inserere illos. uos ergo mutamini ex ea parte, qua dissentiebatis, quamuis sacramenta, quae hainserere illos. uos ergo mutamini ex ea parte, qua dissentiebatis, quamuis sacramenta, quae habebatis, cum eadem sint in omnibus, sancta sint. quapropter uos mutari uolumus a peruersitate, id est ut denuo radicetur uestra praecisio. nam sacramenta, quae non mutastis, sicut habetis, adprobantur uestra prauitate deprauata non sunt, sacrilegam faciamus iniuriam. neque enim et Saul deprauauerat unctionem, quam acceperat, cui unctioni tantum honorem rex Dauid, pius dei seruus, exhibuit. propterea ergo uos non rebaptizamus, qui radicem uobis reddere cupimus, formam tamen praecisi sarmenti, si non mutata est, adprobamus, quae tamen quamuis integra nullo modo est sine radice fructuosa. alia quaestio est de persecutionibus, quas uos dicitis pati in tanta mansuetudine et lenitate nostrorum. cum uere inlicite ac priuatim uestri faciant grauiora, alia de baptismate, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
centes ur̃i scismatis nefas: constituunt aduersus uos ꝓsua sollicitudine acpotestatẽ
qđ nolunt. Non enim frustra gladium portant. Hĩ enĩ ministris: uindices in ir̃i ineos
quimale agunt. Postremo & iam sialiqͥ nr̃or non xp̃iana moderatione ista faciunt
displic& nob sed tam̃ non ꝓpt̃ eos relinquimꝰ catholicã eccłim sieam ante ultimum
tempꝰ uentilationis : palea purgare non possumꝰ: quando & uos ꝓpt̃ optatũ cũ eum
pellere non audebitis. partẽ donati non reliquistis. At eñi quarenos ad iung uob
uulcissi scclerati sumꝰ : Quia iuitis adhuc & potestis siuditis. Cũ eni nob con¬
iungimini. hoc est ecłȩ dĩ. hereditati xp̃i cuius possessio sunt terminit̾re: uos corri¬
gunim ut inpidice iuiuatis. Derantis enĩ fractis: sicait apłs. Potens est enĩ ds̃ iterum

Expanded text:
centes vestri schismatis nefas, constituunt adversus vos pro sua sollicitudine ac potestate centes vestri schismatis nefas, constituunt adversus vos pro sua sollicitudine ac potestate quod volunt. Non enim frustra gladium portant; Dei enim ministri sunt, vindices in iram in eos qui male agunt. Postremo etiam si aliqui nostrorum non christiana moderatdisplicet nobis; sed tamen non propter eos relinquimus catholicam ecclesiam, si eam ante ultimum tempus uentilationis palea purgare non possumus. quando et uos propter Optatum, cum eum pellere non audebatis, partem Donati non reliquistis. \'At enim quare nos adiungi nobis uuiiis, si scelerati sumus?\' quia uiuitis adhuc et corrigi potestis, si uelitis. cum enim nobis coniungimini, hoc est ecclesiae dei, hereditati Christi, cuius possessio sunt termini terrae, uos corrigimini, ut in radice uiuatis. de ramis enim fractis sic ait apostolus: Potens est enim deus iterum
Abbreviated transcription (Latin):
codices ũr̃i quȩ paulo ante cõ memoriui: Sed uos in qui es talib cõmunicare nondebetis
Quid gͦ uos flauino quondã uicario partis ure homini quialegib seriuians noceebe
ꝓuocantur. Immo auob aduersũ uos ipsos qui ecclim cuiꝰ illi sicut tanto ante p aditsũ nos
ũ menbras : dexpo enĩ dictũ est. & ad oribunt eũ om̃s reges terrȩ. & pcisione lanarte
uuisi estis a rebuptitare ꝑtinacit̃ udetis Hri autẽ aduersus illicitas & pͥilitas uprare
uolentias quas & uos ibi quitalia non facitis doletis. & gemitis a pocestatib or diatis
tuitionẽ pętunt non quauos ꝑsequantur sed quase defendant. sicut apłs paulus
aduersus udȩos coniupintes ut eũ necarent antequã ẽẽ romanũ imperiũ xp̃i anum.
egit ut sibi tuitio &iam armatoꝵ daretur. Sed illi principes qualib& occasiono cognos¬

Expanded text:
codices uestri, quae paulo ante commemoraui? \'sed uos\\ inquies, \'talibus communicare non debetis\'. codices uestri, quae paulo ante commemoraui? \'sed uos\\ inquies, \'talibus communicare non debetis\'. quid ergo? uos Flauiano quondam uicario, partis uestrae homini, quia legibus seruiens nocentes, s aduersum nos prouocantur\'. immo a uobis aduersum uos ipsos, qui ecclesiam, cuius illi, sicut tanto ante praedictum es Christo enim dictum est, Et adorabunt eum omnes reges terrae, , et praecisione laniare ausi estis, et rebaptizare pertinaciter audetis. Nostri autem adversus illicitas et privatas vestrorum violentias, quas et vos ibi, qui talia non facitis, doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis tuitionem petunt, non qua vos persequantur, sed qua se defendant; sicut apostolus Paulus adversus Judaeos conjurantes ut eum necarent , antequam esset Romanum imperium christianum, egit ut sibi tuitio etiam armatorum daretur. Sed illi principes qualibet occasione cognos
Abbreviated transcription (Latin):
exilla. Dĩ enĩ minister ẽ. tͥ mnbonũ. Qđ si malũ feceris. time. Non eni frustra gladiũ
portat. Di enĩ minister÷: uindex inirã ei qͥmale agit. Tota igitur questio est etiła
ł malisit scisma. aut utrũ scis ma non feceritis: ut ꝓbono oꝑe potestacib resistatis
non ꝓmalo unde uob iudiciũ ad quiratis. Propterea ꝓ uidentissime dñs non ait
p̃dicatione ac labore fundatas: quia nob lic& aut nesart afros collegas uros malossieul¬
uiuentes simil sacramnta tractintes. aut & iam seire sed tolerire. nepars donati dundat᷑
illis autt̃ morbe remotissimo constitutis non lica nescire qđ uos de afris aut n ostis dit
eredicis aut audistis aut fingitis quȩ canta ẽ ꝑ uersitas amplecti sua iniqͥtate: & potestatũ
eriusot seueritate . . Ab enĩ & malos xipi anis nonlica ꝑ sequi. esto nonliccit. Sed nuqꝗd
hoc potestitib adhec ipsu orddinatis fas ẽ obicert An apłm delebino Ast nons abrnt

Expanded text:
. quod si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat; dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum nihil mali sit schisma ant utrum schisma non feceritis, ut pro bono opere potestatibus resistatis, non pro malo, unde uobis adquiratis iudicium. propterea prouidentissime dominus non ait: stolorum eius praedicatione ac labore fundatas. quia uobis licet aut nescire Afros collegas uestros malos simuluiuentes simul sacramenta tractantes aut etiam scire sed tolerare, ne pars Donati diuidatur, illis autem in orbe remotissimo constitutis non licet nescire, quod uos de Afris aut nostis aut creditis aut audistis aut fingitis, quae tanta est peruersitas amplecti suam iniquitatem et potestatum accusare seueritatem? \'At enim et malos Christianis non licet persequi\'. esto, non liceat; sed numquid hoc potestatibus ad hoc ipsum ordinatis fas est obicere? an apostolum delebimus? aut non habent
Abbreviated transcription (Latin):
taalen causam hubco. quii uiro quẽ audim excepto sois nuce bonis at liberilis onstiruc¬
tu. pacificantes litteras misi. Tu nideris quidilli relpondeis cuiꝰ mine luudandta
patientia infinc uͦ timenda sentencia est. Siautẽ rescripseris eacura quatibisgiptũ
uides: ad erit miscđia dĩ. ut aliquando error qͥnos dirimit: & amore pacis. & ratiorae
ueritatis intereat. Memto qđ derogatensib non hxerim quiuos firmianos apellare
ꝑhibetur in colomitatẽ suoꝵ ut ei portȩ aperirentur. & inuastacionẽ darent᷑ catholici
& alia innumerabilia. Desine gͦ locis cõmunib exagerare facta hominũ: uł audita
uł cognita. Uides enĩ quȩ deuris taceã: ut de origine scis matis ubitota causa est

Expanded text:
lem causam habeo, quia uiro, quem audiui excepto schismate bonum et liberaliter instructum, pacificantes litteras misi. tu uideris, quid illi respondeas, cuius nunc laudanda patientia, in fine uero timenda sententia est. si autem rescripseris ea cura, qua tibi scriptum uides, aderit misericordia dei, ut aliquando error, qui nos dirimit, et amore pacis et ratione ueritatis intereat. memento, quod de Rogatensibus non dixerim, qui uos Firmianos appellare rmo pactus perhibetur incolumitatem suorum, ut u ei portae aperirentur et in uastationem darentur catholici. et alia innumerabilia. desine ergo locis communibus exaggerare facta hominum uel audita uel cognita. uides enim, quae de uestris taceam, ut de origine schismatis, ubi tota causa est,
Abbreviated transcription (Latin):
uersus g̃s hereditatẽq xp̃i. & possessionẽ eiꝰ t̃minos terrȩ: Miror sihab& incorporo
sanguinem: quidehac re non erubescit. Rescribe adista quęso. A non nullis enĩqͥb non
potͦu ñ credere. audiuitẽ rescripturũ : sitibi scriberẽ. Iã &iã pͥdẽ misi unã epłam: qua
utrũ acceperis uł ei responderis. & forte ego tuã non acceperĩ: nescio. Nunc interĩ peto¬
adhȩc respondere negraueris: qđ tibi uidetur. Sed nolite inalias tollere quȩstiones.
mc enĩ caput .ẽ or dinatissimȩ inqͥsitionis: curscis ma factũ sit. Nã & terrenȩ potestaces
cũ scismaticos ꝑsecunt᷑: ea regulase defendunt. quadicit apłs. Quiresistit potestati. di¬

Expanded text:
uersus gentes hereditatem Christi et possessionem eius terminos terrae? miror, si habet in corpore uersus gentes hereditatem Christi et possessionem eius terminos terrae? miror, si habet in corpore sanguinem, qui de hac re non erubescit. rescribe ad ista, quaeso; a nonnullis enim, quibus non potui non credere, audiui te rescripturum, si tibi scriberem. iam etiam pridem misi unam epistulam, quam utrum acceperis uel ei responderis ad haec respondere ne graveris, quod tibi videtur. Sed noli te in alias tollere quaestiones; hinc enim caput est ordinatissimae inquisitionis, cur schisma factum sit. 7. Nam et terrenae potestates cum schismaticos persequuntur, ea regula se defendunt, qua dicit Apostolus: Qui potestati
Abbreviated transcription (Latin):
iꝗnorabat: Quomͦ traditores afros qͥcũq illi fuerint eccła corinthioꝵ. ephesioꝵ. colosen¬
sium. phipensiũ. thesalonicensic̃. antio chenore. ponti. galacie. cappadociȩ. ceterarũq
orb partiũ ab apłis inxp̃o edificatarũ aut nosse potuit: aut damnari auob̾ meruit quia
non potuit: & tam eis non cõmunicatis & dicitis ñ ee̾ xp̃i anos. & eos rebaptizare conami¬
m. Quid dicã qͥd querar. aut quid exclamem: Sicum homine cordato loquor: indi¬
nationis huiꝰ aculeos tecũ participo. Nã uides ꝓfecto quȩ dicerẽ: sidicere uellẽ. In
forte fecer int̾sein nores ur̃i conciliũ & dã nauerꝰ prȩc̃se totũ orbẽ xp̃ianũ: Ita Ne
adhoc ꝑ ducta est rerũ existimatio. ut c̃ ciliũ maximianensiũ quideura p̃ci sione p̃ci sis
quia uobis cõparati paucissimi sunt nonualeat aduersus uos & ur̃m c̃ciliũ ualeat ad¬

Expanded text:
ignorabat, quo modo traditores Afros, quicumque illi fuerint, ecclesia Corinthiorum, Ephesiorum, Colossenignorabat, quo modo traditores Afros, quicumque illi fuerint, ecclesia Corinthiorum, Ephesiorum, Colossensium, Philippensium, Thessalonicensium, Antiochenorum, Ponti, Galatiari a uobis meruit, quia non potuit? et tamen eis non communicatis et dicitis non esse Christianos et eos rebaptizare conamini. quid dicam? quid querar? aut quid exclamem? si cum homine cordato loquor, indignationis huius aculeos tecum participo; nam uides profecto, quae dicerem, si uellem dicere. An forte fecerunt inter se maiores uestri concilium et damnauerunt praeter se totum orbem Christianum? itane ad hoc perducta est rerum existimatio, ut concilium Maximianensium, qui de uestra praecisione praecisi sunt, quia uobis comparati paucissimi sunt, non ualeat aduersus uos et uestrum concilium ualeat ad
Abbreviated transcription (Latin):
totius africȩ immouͦ trarũ om̃i ũ qua quauersũ gildonis fama. feruebat. simul enim
& ille Niotus erat non ausi estis umquã deoptato uidicare. netemere de in cognitis iu¬
dicaretis: nos tandem possumꝰ aut debemꝰ dehis qui antenos uixer̃ ad ur̃m tantu modo
testimonium temerariã de incognitis ferre sententiã. ut parumsit qđ uos ignota cri-¬
minamini. nisi & nos ignota iudicemꝰ: Nonenĩ optatũ & iamsiforte falsa pericla̾tatur
in uidia: sedte defendis cũ dicis. In noro qualis illefuerit. Quanto magis gͦ qualesfuerint
afri quos ignotiores arguis orientalis orb ignorat. aqͥb tam̃ eccłiis quarum nomiNa
in libris habes & recitas nefaria dissensione dis iungeris. sitam̃ ugadensem ep̃m ur̃m
famossimu & pessimȩ diffamatũ non dico cȩsiriensis sed sitifensis collega eiꝰ. eius dẽq tẽpr̃is

Expanded text:
totius Africae, immo uero terrarum omnium, quaqua uersum Gildonis fama feruebat, simul enim totius Africae, immo uero terrarum omnium, quaqua uersum Gildonis fama feruebat, simul enim et ille notus erat, non ausi estis umquam de Optato iudicare, ne temere de incognitis iudicaretis, nos tandem possumus aut debemus de his, qui ante nos uixerunt, ad uestrum tantum modo testimonium temerariam de incognitis ferre sententiam, ut parum sit, quod uos ignota criminamini, nisi et nos ignota iudicemus? non enim Optatum. etiam si forte falsa periclitatur inuidia, sed te defendis, cum dicis: \'Ignoro, qualis ille fuerit. quanto magis ergo, quales fuerint Afri, quos ignotiores arguis, orientalis orbis ignorat! a quibus tamen ecclesiis, quarum nomina in libris habes et recitas, nefaria dissensione disiungeris. si Tamugadensem episcopum uestrum famosissimum et pessime diffamatum non dico Caesariensis sed Sitifensis collega eius eiusdemque temporis
Abbreviated transcription (Latin):
congemiscentib uobstalis es qualemte p̃dicat fama.: qđ sit ds me a credere & uelle
Nom gͦ rep̃ hendimꝰ sieo tẽpore nemultos secũ ex cõmunicatus trihera&. & c̃omunionẽ
uram scismatis furore p̃cidera : eum ex commum care noluistis. Sed hoc ipsũ .ẽ. ꝗđ uos
arguit iniudicio dĩ fr̃ emerite: quiã cũ uideritis tã magnũ malũ ẽc̃ dinidi parte donati
ut optatus pocius in cõmunionẽ tolerandus existimaretur quã illud admittere tur:
respondendi angustia tẽptab defendere optatũ. Nolifr̃. noli obsecro: nonte dec&.
Etsialiũ aliquẽ forte deceat. sitam̃ quicquã dec& malos: emeritũ certe Nondec&
defendere optatum. sed fortasse nec acusare. Itasit sane utere uocemedia. & dic. Unus
quisq sarcinam suam portat. Tu quis es. qui uidicas serũu alienũ: Sigͦ atestimonium

Expanded text:
congemiscentibus vobis, si tamen talis es, qualem te praedicat fama, quod scit Deus me et credere et velle: congemiscentibus vobis, si tamen talis es, qualem te praedicat fama, quod scit Deus me et credere et velle: non ergo reprehendimus si eo tempore, ne multos secum excommunicatus traheret, et communionem vestram schismatis furore praecideret, eum excommunicare noluistis. Sed hoc ipsum est quod vos arguit in judicio Dei, frater Emerite, quod cum videretis tam magnum malum esse, dividi partem Donati, ut Optatus potius in communione tolerandus existimaretur, quam illud admitteretur; respondendi angustia tentabis defendere Optatum. Noli, frater, noli obsecro; non te decet, et si aliquem alium forte deceat, si tamen quidquam decet malos, Emeritum certe non decet defendere Optatum. Sed foquisque sarcinam suam portat. tu quis es, qui iudices seruum alienum? si ergo ad testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qualis optatus inur̃a cõmunione uob non ignorantib fuit. qđ absit ab emeriti
morib aliorũq taliũ. quales apud uos ẽe non dubito: longe afactis illius alienos.
Neq enĩ uob obicimꝰ nisiscis matis crimet: quã a iamheresim male ꝑseue rando fecistis.
Quanti autẽ diuino iuditio pendatur hoc facinꝰ: lege qđ te segisse non abigo. in ue¬
nies dathan & abiron hiatu t̃re deuoratos. ceterosq om̃s quieis consenserant igne
dem e dio eorum existentt consũptos. Illud gͦ scelus ad exemplũ de uitandi dñs S s
p̾senti supplicio denotauit: ut cum talib patentissime parcit: quali ultimo iudicio
reserua ostendera. Neq enĩ rep̃bendimꝰ rationes uras. sieo cẽpore quo uesana po
tentia furere iactabatur optatus. cũ eius accusitor e& totius africę gemitus

Expanded text:
omnes, qualis Optatus in uestra communione uobis non ignorantibus fuit, quod absit ab Emeriti omnes, qualis Optatus in uestra communione uobis non ignorantibus fuit, quod absit ab Emeriti moribus aliorumque talium, quales apud uos esse non dubito longe a factis illius alienos. neque enim uobis obicimus nisi schismatis crimen, quam etiam haeresem male perseuerando fecistis. quanti autem diuino iudicio pendatur hoc facinus, lege, quod te legisse non ambigo. inuenies Dathan et Abiron hiatu terrae deuoratos ceterosque omnes, qui eis consenserant, igne de medio eorum existente consumptos. illud ergo scelus ad exemplum deuitandi dominus deus praesenti supplicio denotauit, ut, cum talibus patientissime parcit, quali ultimo iudicio reseruet, ostenderet. neque enim reprehendimus rationes uestras, si eo tempore, quo utentia furere jactabatur Optatus, cum ejus accusator esset totius Africae gemitus
Abbreviated transcription (Latin):
genere sunt quiuł turificare idolis uł codices diumos trade̾re quam mori maluerunt.
longiorem quã necesse ẽ. epłam faciam. & eruditionituȩ plura ꝑteipsum consideranda
nonfecer tales quales ipsi erant. simultitudo illa falsorũ fr̃m̃ apł̃m paulum in una cũeis
ecda consticum nonfecit sui querentẽ non quȩ iħuxp̃i: manifestum est non hoc effici
hominem quod ẽ. malus quis quã. cũ quo ad altare xp̃i acceditur & ĩam sinon sit itN¬
cognitus sitantũ non apꝓbetur: & abona c̃scientia displicendo sepa retur. M anifestũ ẽ.
igitur non et aliud cumfure concurrere: insi uł furari cum eo. uł furtum ciꝰ cordis placito
accipere. Hocnos dicimꝰ: ut quȩstiones infinitas atq suꝑ fluas defactis homiNum
quȩrationem Nr̃am nchil impediunt auferamꝰ. Sed & uos nisi boc sentiatis: tales eritis

Expanded text:
genere sunt, qui uel turificare idolis uel codices diuinos tradere quam mori maluerunt, genere sunt, qui uel turificare idolis uel codices diuinos tradere quam mori maluerunt, longiorem, quam necesse est, epistulam faciam, et eruditioni tuae plura per te ipsum consideranda ntestabantur, non fecerunt tales, quales ipsi erant, si multitudo illa falsorum fratrum apostolum Paulum in una cum eis ecclesia constitutum non fecit sua quaerentem, non quae Iesu Christi, manifestum est non hoc effici hominem, quod est malus quisquam, cum quo ad altare Christi acceditur, etiam si non sit incognitus, si tantum non adprobetur et a bona conscientia displicendo separetur. manifestum est igitur non esse aliud cum fure concurrere nisi uel furari cum eo uel furtum eius cordis placito accipere. hoc nos dicimus, ut quaestiones infinitas atque superfluas de factis hominum, quae rationem nostram nihil impediunt, auferamus. Sed et uos, nisi hoc sentiatis, tales eritis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde minifes tum .ẽ. aco munione orb cui seu falsa seu ueriꝰ crimina quȩ afris intenditis
prorsus ignotasunt & ignota sẽꝑ fuer̃: sacrilego scis mate uos. ee. separatos. Quanquã &
illud non est tacendum. & iam cognitos malos bonis non ob ẽẽ inȩccłi: sicos a comunione
ꝓhibendi aut potestas desit. aut aliqua ratio conseruandȩ pacis impediat. Quisunt eni
qui apud ꝓpbetã hie de chielem & ante uastationẽ ꝑditor signari meruer. & cũ illi
iastarentur euadere illesi. nisi q̃đ ibi manifestissimȩ ostenditur qui merent & gemunt
peccata & iniquitates popłi dĩ quȩ fiunt in medio eorum: quis autem qđ ignorat gemit
a mera: Ex ea dem ratione &ium paulus apłs falsos fr̃s tolerat. Non eniꝰ de in cognitis
ait. om̃s enim sua quęrunt non que iħu xp̃i: quos tam̃ secum fuisse manifestat. Ex qͦ aute

Expanded text:
unde manifestum est a communione orbis, cui seu falsa seu uera crimina, quae Afris intenditis, unde manifestum est a communione orbis, cui seu falsa seu uera crimina, quae Afris intenditis, prorsus ignota sunt et ignota semper fuerunt, sacrilego schismate uos esse separatos. quamquam et illud non est tacendum etiam cognitos malos bonis non obesse in ecclesia, si eos a communione prohibendi aut potestas desit aut aliqua ratio conseruandae pacis impediat. qui sunt enim, qui apud prophetam Ezechielem et ante uastationem perditorum signari meruerunt et, cum illi uastarentur, euadere inlaesi, nisi, ut ibi manifestissime ostenditur, qui maerent et gemunt peccata et iniquitates populi dei, quae fiunt in medio eorum? quis autem, quod ignorat, gemit et maeret? ex eadem ratione etiam Paulus apostolus falsos fratres tolerat; non enim de incognitis ait: Omnes enim sua quaerunt, non quae Iesu Christi, quos tamen secum fuisse manifestat. ei quo autem
Abbreviated transcription (Latin):
Q uero igitur. utrũ uos c̃taminauerit eotẽpore quolitebat. Respondebit. Hullo modo.
Uullo gͦ tẽpore contaminara: &iam siscꝑ id lateret. Nã a mortuor & nonnulla sȩpe
cõmissa ꝓduntur: nec fraudi.ẽ. xp̃ianis quies cõmunicauere uiuentib Cur ergo uos
tã temeraria atq sacrilega diremtione precidistis a cõmunione innumerabiliũ eccdirũ
orientalium. quas semplatuit & ad huc lat&. qđ in africa gestum ẽẽ aut docetis aut fingitis:
Ilia enim quȩstio est utrum illa uera dicatis quȩ qͥdem nos multo ꝓbabiliorib documtis
falsa ẽẽ. conuincimꝰ: & inur̃is magis ea ipsa quȩ obicitis tunc ꝓbata dedarimꝰ. Sed hȩc
ut dixi alia quȩstio est tunc aggreꝰdienda & discutienda : cumopus fuerit. Illud nunc
actendat iugilantia m̃tis tuȩ : neminẽ c̃taminari posse ignotoꝵ ignotisq criminib

Expanded text:
quaero igitur, utrum uos contaminauerit eo tempore, quo latebat. respondebis: \'Nullo modo\\ quaero igitur, utrum uos contaminauerit eo tempore, quo latebat. respondebis: \'Nullo modo\\ nullo ergo tempore contaminaret, etiam si semper id lateret; nam et mortuorum nonnulla saepe commissa produntur nec fraudi est Christianis, qui eis com- III municauere uiuentibus. cur ergo uos tam temeraria atque sacrilega diremptione praecidistis a communione. innumerabilium ecclesiarum orientalium, quas semper latuit et adhuc latet, quod in Africa gestum esse aut docetis aut fingitis? Alia enim quaestio est, utrum illa uera dicatis, quae quidem nos multo probabilioribus documentis falsa esse conuincimus et in uestris magis ea ipsa, quae obicitis, tunc probata declaramus. sed haec, ut dixi, alia quaestio est tunc adgredienda et discutienda, cum opus fuerit. illud nunc adtendat uigilantia mentis tuae neminem contaminari posse ignotorum ignotisque criminibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ESIDERABILI & dilecto fr̃i emerito. aUcꝰ. Ego cum audio quenquã bono in ge-
opͥditũ. doctrinisq liberilib eruditũ. quan quã ibi salus animae c̃stitit¬
nonsit: tam̃ in quęstione facillima sentire aliud quã ueritas postulat. quo
magis miror: eo magis exar desco nosse hominẽ. & cũ eo colloqͥ.
el si id nompossim. saltem litteris quȩ longissime uolant attingere mentẽ eiꝰ atqrabe.
incissim attingi desidero. sicut te et. audio talem iurũ. & ab eccła catholica quȩ sicut sẽo
spu pͥnuntiuata est toto orbe diffunditur discerptum doleo: atq seclusum quam ob causa
nescio. Nam certum ẽ. magnȩ parti romanȩ urbis nedicã &iã barbaris gentib qͥb. qͦ ꝙ
donati. nec eos om̃ino scire uł quando uł qͥb causis exortasit ista dissensio. quos utiq oms
ialis factis obnoxios: cum apuduos ꝑditi ut mitius dixerim latent uos e
pellend est fecerit. annon aliquanto tẽpore latentẽ a postea ꝓditũ conuictũq danatis.

Expanded text:
ESIDERABILI ET DILECTO FRATRI EMERITO AUGUSTINUS. Ego cum audio quemquam bono ingenio praeditum doctrinisque liberalibus eruditum, quamquam non ibi salus animae constituta sit, tamen in quaestione facillima sentire aliud, quam ueritas postulat, quo magis miror, eo magis exardesco nosse hominem et cum eo conloqui uel, si id non possim, saltem litteris, quae longissime uolant, adtingere mentem eius atque ab eo uicissim adtingi desidero, sicut te esse audio talem uirum et ab ecclesia catholica, quae, sicut sancto spiritu praenuntiata est, toto orbe diffunditur, discerptum doleo atque seclusum. quam ob causam, nescio. nam certum est magnae parti Romani orbis, ne dicam etiam barbaris gentibus, quibus quoque Donati nec eos omnino scire, uel quando uel quibus causis exorta sit ista dissensio. quos utique omnmalis factis obnoxios, cum apud uos perditi, ut mitius dixerim, latent. uos pellendus est, fecerit. an non aliquanto tempore latentem et postea proditum conuictumque damnatis?
Abbreviated transcription (Latin):
ne grauiter in eis erremꝰ. ne demꝰ hominib auctoritatem c̃temnen di baptismũ. quẽ usq adeo
non contem nendu̾ ipsa apłica disciplina commendat: ut cornelius centurio & qͥ cũ illo erant
&iã iam accepto spuscõ fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circũciderent᷑ ñerat eis
peccatũ. postea uͦ quam ussit ds̃ ut circũ cideretur. eiusq posteritas. iã sinonfier& graue peccatũ

Expanded text:
ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum. quem usque adeo ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum. quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi, qui cum illo erant. etiam iam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fieret, graue pecca
Abbreviated transcription (Latin):
quod eiꝰ indicat lacrime. Sic enim scriptum est : quia fleuit amare. Nondum enum fuerant resurrec¬
tione dñi c̃ firmati. & in illo aduentu sp̃s sc̾i qui a pparuit die pẽte costes: uł illa inspiratione
ĩã demonstrauit dñs postea quã resurrexit amortuis. cum sufflauit iaterĩt in eoruĩ
baptitati. non tamenaqua: sed spuscõ. Hoc enĩ eis dixit postea quã resurrex̃: & c̃uersatus est
imeis. Ioħs quidẽ baptitauit aqua: uosautem spu̾sc̾o baptizabimini. quem & acc
non post multos dies hos: usq ad pente costen. Aliqui autem codices habent: uosautẽ sp̾usc̾o
incipietis baptitari. Sed siue dicatur baptitabimini. siuedicatur incipietis baptrari : ad rem
quiex grecis facillime c̃ uincuntur. Siautem dicimꝰ aqua non fuisse baptizatos: metuendum est

Expanded text:
quod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrecquod eius indicant lacrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrectione domini confirmati et illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione. quam demonstrauit dominus, posteaquam resurrexit a mortuis, cum sufflauit in eorum faciem dicbaptizati non tamen aqua sed spiritu sancto. hoc enim eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannes quidem baptizauit aqua. uos autem spiritu sancto baptizabimini, quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. aliqui autem codices habent: Vos autem spiritu sancto incipietis baptizari; sed siue dicatur "baptizabimini siue dicatur incipietis baptizari\', ad rem tizare\', mendosi sunt, qui ex Graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Lectis litteristuis desalutt ura letatus ad ea que subscribsisti res pondert noradistuli
Etpͥmũ miratussũ qͦ modo dicat nouatianus iste parũ baptitatum Non fuiste
ĩ paulo superius scripseris eum dixisse : quod apłi fuer̃ baptitati. Vnde illi uideatur qͥd inter
apłos baptitatos petrus nonfuerit baptitatus: ignoro. Etideo exem plum epłȩtuȩ neforsitan
tu non habeas misi tibi: inquo dili gentnis consideres. ad ea me res pondert quȩ inueni in litteris
tuis. Sienim notarius nonmendose excepit aut scripsit: nescio quale corhabeat. qͥ cum apłos
baptizatos dicat. parum bapti tatũ negat. Quod autem dr̃ petrus egisse pęnitentiã : cauendũ ẽ.
neita putetur aegisse quomodo agunt in ecoła. qͥ proprie penitentes uocantur. Et quis hoc ferat.
ut pͥmũm apłoꝵ intertales poenitentes numerandum putemꝰ:. Penituit enĩ eũ negasse xp̾m.

Expanded text:
 DOMINO SALUTEM. Lectis litteris tuis de salute uestra laetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripseris eum dixisse. quod apostoli fuerint baptizati. unde illi uideatur, quod inter apostolos baptizatos Petrus non fuerit baptizatus, ignoro et ideo exemplum epistulae tuae. ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, nescio. quale cor habeat. qui, cum apostolos baptizatos dicat. Petrum baptizatum negat. Quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendum est, ne ita putetur egisse, quo modo agunt in ecclesia. qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc ferat, ut primum apostolorum inter tales paenitentes numerandum putemus? paenituit enim eum negasse Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
honoratos uiros ur̃o int̃ ẽt sermoni: Cur gͦ uolens calũmã deuitare. notariorũ stilũ timebas.
& clarissimorũ testimoniũ nontimebas:: Siautẽ sicuis ut &iã ego dicã fidẽ meã. qͦ mͦ tedicis
dixisse tuã : ego & iã breuius possũ dicere credereme impatrẽ & filiũ & sp̃iscm̃ Si uitẽ ꝓpͥum
dinsolũ et̃nũ & in mortalẽ ꝓpͥasua substantia sicut ds̃ solus ȩt̃nus & in mortalis: ea diuunitate
quaẽ. ante scda. Hoc sitͥ displicet. &placet ame iudire quẽ id modũ descripturis sc̃iaseratus:
nec mͥ uacat frustra uerba uctare. Possũ tam̃ qͣntũ dñs dederit facultatis uł dictantit᷑ uelscri-¬
benti. ego qͦq uł dictando uł scribendo ad qđ uolueris respondere Hiric scripture ame
dictate & relectae: aoͦtiiꝰ subscripsi.

Expanded text:
honoratos uiros nostro interesse sermoni? cur ergo uolens calumniam deuitare notariorum stilum timebas honoratos uiros nostro interesse sermoni? cur ergo uolens calumniam deuitare notariorum stilum timebas et clarissimorum testimonium non timebas? Si autem sic uis ut etiam ego dicam fidem meam. quo modo te dicis dixisse tuam, ego etiam breuius possum dicere substantia, sicut Deus solus et aeternus et immortalis est, ea divinitate quae est ante saecula. Hoc si tibi displicet, et placet a me audire quemadmodum de Scripturis sanctis asseratur, n vacat legere, nec mihi vacat frustra verba jactare. Possum tamen, quantum Dominus dederit facultatis, vel dictanti tibi vel scribenti ego quoque vel dictando vel scribendo ad quod volueris respondere. Huic scripturae a me dictatae et relectae ego Augustinus subscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ facta sunt om̃ia : & in spm̃scm̃. Hȩc fides non ÷ tua sed utriusq nr̃m. quẽ ad modum
alia cõmunit᷑ cõfitemur. Siuoliusses gͦ tuã dicere. non istam diceres quȩ cõmunis ÷ nobis:
sed illĩ pocius in quadissentimꝰ auob̾. Hȩc & p̾sens dicerẽ: siquẽ ad modũ placuerat uerba
nr̃a exciperent᷑. Sed qui hoc noluisti. dicens te a nobtimere calũpniã. & aplacito cui mane¬
c̃senseras post prandiũ recessisti. ut quiddicerẽ qđ quẽ ad modũ uelles me dixisse narrares:
& ego ñ haberẽ unde ostenderẽ qͥd uł quẽ ad mnodũ dixerĩ. Noligͦ ulterius uctare qđ tufidẽ
tuã dixeris. & ego meã ñ dixerĩ: quia s̃ homines qͥc̃ siderent mep̃ocius habuisse fiduciã fidei
eȩ. qͥ eã scribi uoluerim : teautẽ non habuisse. dũ quasi calũniã ꝑtimescis. Par
obiectũ noneras negaturus. curdictũ scribi noluisti. p̃sertũm cũ magnopere uoluisses & im

Expanded text:
 et in spiritum sanctum\'. haec fides non est tua sed utriusque nostrum, quem ad modum alia communiter confitemur. si uoluisses ergo tuam dicere, non istam diceres, quae communis est nobis, sed illam potius, in qua dissentimus a uobis. L Haec et praesens dicerem, si, quem ad modum placuerat, uerba nostra exciperentur. sed quiconsenseras, post prandium recessisti; utquid dicerem quod, quemadmodum velles, me dixisse narrares, et ego non haberem unde ostenderem quid vel quemadmodum dixerim? Noli ergo ulterius jactaretuam dixeris et ego meam non dixerim, quia sunt homines, qui considerent me potius habuisse fiduciam fidei meae, qui eam scribi uoluerim, te autem non habuisse, dum quasi calumniam pertimescis. paraobiectum non eras negaturus, cur dictum scribi noluisti. praesertim cum magnopere uoluisses etiam
Abbreviated transcription (Latin):
litteras sacras conscriptas ad fideliũ salutẽ. tãquã siquisquã sẽ medicinalib ferramentis
grauit̃ uexet: quaeutiq no aduulnerandũ sed ad sanandũ sunt insticuta. Multũ
aũt laborauimꝰ & laboram quantũ dñs donat. ẽtra diuersos crrores arguendos sedla¬
borũ nr̃oꝵ opuscula si forte habe desideras: mitte qui tibi describant. Voluit eñi ds̃
ut hoc facillime possis: quitibi dedit unde possis. Explicit efła sc̃i aUGusri

Expanded text:
Litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem; tanquam si quisquam se medicinalibus ferramentis Litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem; tanquam si quisquam se medicinalibus ferramentis graviter vexet, quae utique non ad vulnerandum, sed ad sanandum sunt instituta. Multum autem laboravimus et laboramus, quantum Dominus donat, contra diversos errores arguendos. Sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte qui tibi describant. Voluit enim Deus ut hoc facillime possis, qui tibi dedit unde possis. EPISTOLA CCLXV. Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
inali quo aliquid deprauati sunt corrigant᷑. Dehomine aũt qũe suscepit uerbũ dĩ cũ
aro factum .ẽ. & habitauit in nobis E mendarẽ aliquid: suineo qđ credis falsũ auti
uersũ inuenirẽ. Hoc ergo crede qđ credis. quia millo homine totã naturã nr̃am suscepit
filius dĩ ͣ iđest & animã rationalẽ. & carnẽ mortalẽ sine peccato. Infirmitatis enim
rȩ particeps factus.ẽ. ñ iniquitatis ũtꝑ infirmitatẽ cõmunẽ soluer& iniquitaten
nr̃am & adduceret nos adiustitiã suã: bibens mortẽ denr̃o & ꝓpinansuitam de suo
Sedsi habes aliquã scripturã coꝵ inqua asser̃ qđ huic fidei sit contrariũ dignare cã
mittere: ũtnon solũ sidem ñam dicamꝰ. sedeoꝵ quoq ꝑficdiã quantũ possumus refellam
Sine dubio enĩ hocipsũ qđ ꝑuerse & impie sentuint. aliquib testimonus diuinarũ
pturarũ conantur astruere.: inquib: eis ostendendũ . ẽ. quã non recte intellegant

Expanded text:
in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. quod credis. falsum aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit filius dei, id est et animam rationalem et carnem mortalem sine peccato. rae particeps factus est, non iniquitatis, ut per infirmitatem communem, solveret iniquitatem nostram, et adduceret nos ad justitiam suam, bibens mortem de nostro, et propinans vitam de suo. Sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua asserunt quod huic fidei sit contrarium, dignare eam mittere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus. Sine dubio enim hoc ipsum, quod perverse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis divinarum Scripturarum conantur astruere: in quibus eis ostendendum est quam non recte intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ recddã. Dño scripsi. quia scriptũ e.: uos inlibtatẽ uocatiestis fr̃s. tantũ ne lib̾tatẽ inoccasionẽ
carius detiss ꝑ caritatẽ seruite inuicẽ. Cũ gͦ uł hocipso officio litterarũ ꝑ caritatẽ tibi seruiã: non
ab surde tednim uoco: ꝓpt̃ unũ & uerũ dnim nriti qͥ nob ista p̃cepit. Dilectissimo aut̃ quod scribsi. nonit
ds quod ñ solũ te diligã. s ita diligã ut me i psũ. quando qͥdem benemͥ sũ conscius boname tͥ obtare
quȩ m̃: honorabili uiro quod addidi. ñ ad hoc addidi ut honorarẽ episcopatũ tuũ: Michienũ ep̃s ũ es: neq
hominũ qͥ nos nouit ignorat neq te esse epm meũ : neq me presbiterũ tuũ : Hononbilẽ igtt᷑ ex ea
gula telibent̃ appello qua nouite ẽe. hominẽ & non hominẽ ad imaginẽ dĩ & similito¬

Expanded text:
breuiter reddam. \'domino\' scripsi, quia scriptum est: Uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per caritabsurde te dominum voco propter unum et verum Dominum nostrum qui nobis ista praecepit. Dilectissimo autem quod scripsi, novit Deus quod non solum te diligam, sed ita diligam ut meipsum; quandoquidem bene mihi sum conscius bona me tibi optare quae mihi. Honorabili vero quod addidi, hominum, qui DOS nouit, ignorat neque te esse episcopum meum neque me presbyterum tuum. honorabilem igitur ex ea regula te libenter appello, qua noui te esse hominem et noui hominem ad imaginem dei et similit
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã simplex ut colũba: Caueas aũt illos tãquã astuta sicut serpensdesq operam
quantũ potẽs. ut qui tibi adherent tecũ in recta fide ꝑmaneant: ũt ad fidẽ rectã si forte

Expanded text:
tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
los aut̃ in sua ꝑuersitate ꝑseuerantes grauat. Gaudiũ uero qđ ꝑcipim quando aliqi
exeis correcti in melius commutant᷑. & scõꝵ societati copulantur: nulli gaudio in hac uita
comparari potest. Propterea scriptũ.ẽ. Fili sis apiens fueris. tibi sapienseris: & ꝓximis
uis. si aut̃ malus euaseris. solus hauries mala : Quia cũgaudemꝰ defidelib & iustis. & ili
& nobis prodest bonum eoꝵ: Cũ aut̃ contristamur deinfidelib & iniquis illis solis nocet
& coꝵ malitia & nr̃a tristitia: Nos aut̃ etiã hoc plurimũ adiuuat apud dm̃. qđ ꝓeis
useri corditer contristamur : & ꝓ ipsa tristitia congemescimus & oramus. Vnde h¬
rabilis & in xp̃o laudabilis famula di. & mestitiã tuã decalib & uigilantiã atq cautelã
ambules ꝓmeis uirib: quia hoc exigis. et exħortor & moneo. utimiserearis coꝵ tã quã

Expanded text:
illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et exhortor et moneo, ut miserearis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi benignitate & patientia id . ẽ. bonisdĩ maleutunt᷑ dũ non corrigunt᷑: sic contra ds̃ etiã
malis eorũ beneutitur. non solũ adiustitiã suã quachis digna infine retribuet: sed etiam
bent᷑ & manifestent᷑: sicut apłs dicit. O portethereses e̾e : ut ꝓbati manifesti fiant interuos.
N amsi nullus etiã malorum bonususus eet dõ adutilitatẽ electorũ suorũ : qui etiã de malo iudȩ
tantũ bonũ nobis p̃stitit. utxp̃t. sanguine redimerem᷑ : poterat eos autnasci ñ ꝑmittere. quo
malos futuros e̾t p̃sciebat: autimpso eoꝵ̾ initio malignitatis & tinguere: sed tantũ eos
ẽe ꝑmittit. quantũ nouit & pedireatq sufficere: ammonendȩ atq exercendȩ scẽ domuisuȩ
Ideo nr̃am deillis tristitiã consolat᷑. quia & ipsa tristitia quã pillis habemus nos releuat:

Expanded text:
ipsi benignitate et patientia, id est bonis Dei male utuntur, dum non corriguntur; sic contra, Deus etiam ipsi benignitate et patientia, id est bonis Dei male utuntur, dum non corriguntur; sic contra, Deus etiam malis eorum bene utitur, non solum ad justitiam suam, qua eis digna in fine retribuet, sed etiam robentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat,
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili & eximiȩ atq in membris xp̃i laudabili famulȩ dĩ maximȩ : augtonꝰ
in dño salutẽ. Quantũ nostuũ studium sc̃m lȩtificat. tantũ rursus contristat.
qđ ꝑ errores noxios & ꝑnitiosis simos ꝓuintiam ur̃am nimium periditari significas:
uia ista futura predicta sunt in irandũ non .ẽ. qđ exurgant. seduigilandũ nenocean
Hȩc aũt ds̃ liberator nr ex surgere non ꝑmitteret: nisi sc̃is eius ctiã ꝑhuius modi tẽptatio
nes erudiri ex pedir& cõparant sibi quidẽ illi. sua uoluntate ꝑuersa & p̃sentis meritum
ecitatis & futuri ȩterni supplicii siꝑ contumaciã indociles fuerint: seque cũ in hac uita s
corrigere atq emendare neglexerint. Verum tam̃ sicut ipsi maleutunt᷑ bonis dĩ qui facit
solem suũ oriri suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑiustos & iniustos: qui eos ꝑ patientiã suã ad pęni¬
entiã uocat. cumthesaurizant sibi irã indieirae & reuelationis iusti iudicui dĩ: Sicut ergo

Expanded text:
ONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitnes erudiri expediret. Comparant sibi quidem illi sua voluntate perversa, et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint, seque, cum in hac vita sunt, corrigere atque emendare neglexerint. Verumtamen, sicut ipsi male utuntur bonis Dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; qui eos per patientiam suam ad poenitentiam vocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei : sicut ergo