comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc aut̃ nob̾ ĩ descendit dũ nos inuicẽ impugnamꝰ.
dũ uidem̃ nob nimis catholici. nimis fideles ⁊ zelo dei
excitati. s ñ sicͤ expedit. ⁊ certare ꝓ do̾ s ñ sic̃ fasẽ. nec
ut lex certaminũ cõtinet. qr certam̃ nr̃m ĩ hoc uenit ut
uictoriã capiamꝰ in famẽ. ut tc̃ magis ꝑdamꝰ palmã cũ
inc̾tamine uinc̾imꝰ. Aut ñ legimꝰ qr nemo coronatur
nͥ legitime certauĩt : c̾ertanti sola ñ sufficit uͥtꝰ. nͥ ⁊ artiᷤᷤ
athletioe ĩstituta seruau̾i̾t. Tu aut̃ ut uideo ꝓ xp̃o ad¬

Expanded text:
Hoc autem nobis inde descendit, dum nos inuicem inpugnamus, Hoc autem nobis inde descendit, dum nos inuicem inpugnamus, dum uidemur nobis nimis catholici, nimis fideles et zelo dei excitari, sed non sicut expedit, et certare pro deo, sed non sicut fas est nec ut lex certaminum continet, quia certamen nostrum in hoc uenit, ut uictoriam capiamus infa­ mem, ut tunc magis perdamus palmam, cum in certamine uicerimus. aut non legimus quia nemocoronatur nisi legi- time certauerit? certanti sola non sufficit uirtus, nisi et artis athleticae instituta seruauerit. tu autem, ut uideo, pro
Abbreviated transcription (Latin):
om̃dam̃. ⁊ his p̾cipue qͥ uł houesti uł religiosi uident᷑
implebe. Hii enĩ cũ aliqͥd adu̾sus quẽpiã desac̾dotibꝰ
uł ministris d̾i culpabile uł rep̾hensibile ab ipsis
qͥ supͣ dorsũ nr̃m fabricãt audierint. tanquã ꝓ ho¬
nestate ac religione animi sui exsectabiliꝰ qd cͥminat᷑
accipiunt. ⁊ qͦd d̾ uno iã credid̾int. id deoĩb sentiunt. et
facti sumꝰ theatrũ qͦddam publicũ. ñ angłis ⁊ hoĩb sic̃
athleta dĩ paulꝰ dicebat. qͥ adu̾sũ pͥncipat᷑ ⁊ potestates ago¬
nes desudabat. s theatrũ facti sumꝰ abiectas hoĩb ⁊ ĩdig¬
nis. ⁊ ut ita dix̾im mõstris ⁊ beluis. ꝑ om̃e tp̃s ⁊ ĩ oĩ loco.
in plateis. ĩ tab̾nis. ĩ ꝯuiuiis. ĩ cõciliis. ⁊̃ usq ad ipsã scenã
qͥd cũ lacͥmis dico deducimͣ. ⁊ a turpissimis atq ĩpudicis¬
simis ystrionib irridemͣ.⁊ nicħ iã ita delectabile gerit᷑
ĩmunis. nicħ ita gͣte cantat᷑ ĩ comediis: quã cep̃ianus.

Expanded text:
dentur in plebe. 84. Hi enim cum aliquid aduersum quempiam de sacerdo­ tibus uel ministris dei culpabile uel reprehensibile ab istis qui supra dorsum nostrum fabricantur audierint, tamquam pro honestate ac religione animi sui exsecrabilius quod crimina­ tur accipiunt, et quod de uno iam crediderint id de omnibus sentiunt. et facti sumus theatrum quoddam publicum non angelis et hominibus, sicut athleta dei Paulus dicebat, qui aduersum principatus et potestates agones desudabat, sed theatrum facti sumus abiectis omnibus et indignis et, ut ita dixerim, monstris et beluis per omne tempus et in omni loco, in plateis in tabernis in conuiuiis in consiliis. etiam usque ad ipsam scaenam — quod cum lacrimis dico — deducimur et a turpissimis atque inpudicissimis histrionibus inridemur, et nihil iam ita delectabile geritur in mimis, nihil ita grate can
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt uagcantes dõ qͥetiꝰ agũt. isti uͦ ⁊̃ aꝑtũ bellũ ⁊ certa
m̃ impudens. adu̾sũ sac̾dotes gerũt. eo magis qͦ specie
religiosi habitꝰ faciliꝰ eis credi a uulgo ⁊̃ calũpniantib
pot̃. p̃cipue cũ d̾ fide que ẽ. sũ ma rerũ qͦͤstiones mouẽt.
qͣ ꝓ fide d̾i ceruites suas ⁊ aĩam ponũt. Melior ẽ enĩ tał
pugna qͣ d̾o ꝓorimũ facit: ꝗͣ pax ula quȩ seꝑat a dõ. ꝓpt̾ea

Expanded text:
 bellum et certa­ men inpudens aduersum sacerdotes gerunt eo magis quo specie religiosi habitus facilius eis credi a uulgo etiam calum- niantibus potest, praecipue cum de fide, quae est summa rerum, quaestiones mouent. qui pro fide dei ceruices suas et animam ponunt; melior est enim talis pugna quae deo
Abbreviated transcription (Latin):
refrenare linguã. oculũ pudicitiꝰ ag̾e. uentrẽ castigatꝰ
gub̃nare. calcare huãnã głiam. S uelut ĩ sipiens locͦꝵ.
dũ ñ a uob̾ celatũ uolo qͦd in his qͥd̾ ꝓut potuimꝰ studi

Expanded text:
refre- nare linguam, oculum pudicius agere, uentrem castigatius refre- nare linguam, oculum pudicius agere, uentrem castigatius gubernare, calcare humanam gloriam. sed uelut insipiens loquor, dum non a uobis celatum uolo quod in his quidem prout potuimus st
Abbreviated transcription (Latin):
d̾antes aĩȩ accessũ hr̃e debẽt. ad illũ qui querit᷑ ⁊ desidat᷑.
Michi qͥd̾ ingẽs met᷑ ẽ. ne ⁊̃ de ipso tͥalamo sponsi foras. ꝓ
bengum. Et qͥd̾ ut ꝓdã aliqͥd eoꝵ quȩ apud nos latent.¬
⁊ ego apuericia inuitatꝰ sũ ado̾.⁊ in ipsũ iactatꝰ sum
ex uto. ac deuentre matͥs mee donũ mat̾ne ꝓmissioĩs
oblatꝰ sũ. ⁊ pꝰ hec ꝑ ꝑicła cõfirmatꝰ sũ. ⁊ d̾sidiũ eiꝰ in me
cõualuit. ⁊ inid oĩa cõcurrerũt. Uñ ⁊̃ ego obtuli me
ĩpossõnẽ ei cu fuerã ex incunabulis mancipatꝰ. ⁊ aqͦ
fuerã d̾ ꝑicłis lib̾at᷑. obtuli ei ⁊ oĩa m̃ã. qd̾ dico oĩa: hoc
qͦd hr̃e solũ uidebar.⁊ ĩstituta lib̾alia. ex qͥb hoc solũ
delectat᷑ sũ magis in u̾b̾ dĩ.⁊ effecta s̃ mͥ elo quia eiꝰ sicut᷑
fauus mellis. ⁊ uocaui prudentiã. ⁊ sapĩe dedi uocem
meã s ne in cet̾is qͥd̾ neglexi idẽ iracundiã cohercere.

Expanded text:
accessum habere debent ad illum qui quaeritur et desideratur? mihi quidem ingens metus est, ne etiam de ipso thalamo sponsi foras probentium. et quidem — ut prodam aliquid eorum quae apud nos latent — et ego a pueritia inuitatus sum a deo et in ipsum iactatus sum ex utero ac de uentre matris donum maternae promissionis per pericula confirmatus sum et desiderium eius in me conualuit et in id omnia concurrerunt. unde etiam ego obtuli me in possessionem ei cui fueram ex incunabulis mancipatus et a quo fueram de periculis liberatus; obtuli ei omnia mea. quid dico omnia? hoc quod habere solum uidedelectatus sum magis in uerbis dei et effecta sunt mihi eloquia eius sicut fauus mellis, et uocaui prudentiam et sapientiae dedi uocem meam. sed ne in ceteris quidem neglexi, id est iracundiam cohercere,
Abbreviated transcription (Latin):
tim aliqͥd meipsũ afilio ꝑditiois abstrahã ⁊ faciã a¬
lienũ. Mũdari enĩ pͥꝰ oportet ⁊ sic alios mũdare. Sapi¬
entẽ pͥ fieri: ⁊ sic alios fac̾e̾ sapientes. lum̃ effici ⁊ ita
alios uluminare. ecced̾e̾ ad dm. uta alios ad duc̾e̾ ad
omĩa scita malũt &e̾ qͣm cauta qͥ tam cito edificãt
quã cito destruũt. ⁊ qñ auint luc̾na ponetur
suꝑ candelabrũ: qñ talentũ dabitur numinu
ñ indiget. Hii qui feruidiores sũt erga amicicias
magis quã erga religionem: qͥb tardũ ẽ. om̃e qͦd
differt᷑. quasi ñ uel inultima etate meliꝰ sçit aliqͥd ĩ¬
uenire prudentiȩ.quã ꝑurg̾e̾ ineruditã iuuentutẽ
qr ⁊ młto meliꝰ ẽ. pauci tp̃risregnũ legitimũ. quam

Expanded text:
um aliquid me ipsum a filio perditionis abstraham et faciam aum aliquid me ipsum a filio perditionis abstraham et faciam alienum. mundan enim prius oportet et sic alios mundare, sapientem prius fieri et sic alios facere sapientes, lumen effici et ita alios inluminare, accedere ad deum et ita alios adducere ad omnia cita malunt esse quam cauta, qui tam cito aedificant quam cito destruunt. et quando, aiunt, lucerna ponetur super candela­ brum? quando talentum dabitur nummulan indiget. haec qui feruidiores sunt erga amicitias magis quam erga religionem, quibus tardum est omne quod differtur, quasi non uel in ultima aetate melius sit aliquid inuenire prudentiae quam perurguere ineruditam iuuentutem, quia et multo melius est pauci t
Abbreviated transcription (Latin):
eoi ĩmalicia suꝑemꝰ. ita ut cõpetat nob̾ ⁊̃ illd̾ dici.
Serpentes. gnto ui ꝑarũ.: ⁊ duces ceci. ⁊ culicẽ colante̾.
⁊ camelũ glucientes. ⁊ sepulchra d̾ albata uelut intͥn¬
secus ĩmũdi ⁊⁊ extͥnsecus religiosi. parapsides munde
deforis. ⁊ alia quecũq millos uł dicta uł ex ꝓbrata sũt.
has ego memet mecũ cogito̾nes dieb ac noctibꝰ uoluẽꝵ
iipsis ut ita dicã medullis meis cõficior ⁊ cõsumor cõ¬
tinuatisq suspiriis tabesco carnib ac toio corꝑe deli¬
quesco. Nõ me ꝑmittit hic angor erecto ac resupino
pectore ⁊ elatis ac sublimibꝰ ocłis inced̾e. s huiliat
aĩam meã ⁊⁊ cõtͣhit m̃tem. ip̃i qͦ lingne uincła in¬
ponit ac frena. nͨ me ꝑmittit qu̾o aliis p̾ee̾ debeã
cogitare. naꝑ qmͦ alioᷤ em̃dẽ aut corrigã. s qͣm ip̃e
si fieri pot̃ irã fut̾i iudicii effugiã uenientẽ. ⁊ par

Expanded text:
eos in malitia superemus, ita ut conpetat nobis etiam illud dici: eos in malitia superemus, ita ut conpetat nobis etiam illud dici: \'serpentes, generatio uiperarum et duces caeci et culicem colantes et camelum gluttientes et sepulcra dealbata, uelut intrinsecus inmundi et extrinsecus religiosi, parapsides mundae deforis\' et alia quaecumque in illos uel dicta uel exprobrata sunt. 71. Has egomet mecum cogitationes diebus ac noctibus uoluens in ipsis, ut ita dicam, medullis meis conficior et consumor continuatisque suspiriis tabesco carnibus ac toto corpore deliquesco. non me permittit hic angor erecto ac resu­ pino pectore et elatis ac sublimibus oculis incedere, sed humiliat animam meam et contrahit mentem, ipsi quoque linguae uincula inponit ac frena nec me permittit quomodo aliis praeesse debeam cogitare neque quomodo alios emendem aut corrigam, sed quomodo ipse, si
Abbreviated transcription (Latin):
eos mouet᷑ ⁊ dic̃. O ꝑastores qͥ ꝑdũt ⁊ disꝑgũt oues ger
m̃. Ppt̾ea hec dic̃ dñs ad u̾sũ pastores. Ppłm meũ uos
disꝑsistis. ⁊ oues meas expulistis. ⁊ ñ reqͥsistis. Ecoe ꝯo
dabo uindictã suꝑ uos.ẜ pessimas ad inuentiones ur̃as.
Ululare qͦq pastores p̃cip̃ ⁊ luge̾ arietes ouiũ. quia
ad impleti sũt dies eaꝵ ad iugulandũ. S qͥd demoror
tã młta de uet̾ib. ꝓferens: quasi uͦ pauli regłe ñ suffi¬
nib et sobrios ñ uinolentos. ñ ꝑcussores. docibiles.
mn oĩb inculpabiles. Illud uͦ capitłm ne ꝓferreqͥdẽ
ĩmediũ audeo. ĩ quo dñs discpłos suos ad p̾dicõnem
mittens d̾ singłis quibꝰq qͣlit̾ ag̾e̾ debeant de signa
cam celestes ĩ ced̾e sr̃ t̾ram. ut ñ minꝰ exemplo ute
baret. S ⁊ illud quoq me ñ minꝰ cõmonet. cũ phari¬
sei arguunt᷑ ⁊ scͥbe. quos utiq lõge nos oportebat
in uͥtute ac iusticia suꝑare. Et uereor nẽ ne forte

Expanded text:
dunt et dispergunt oues gregis mei! propterea haec dicit dominus aduersum pastores: populum meum uos dispersistis et oues meas expulistis et non requisistis. ecce ego dabo uindictam super uos secundum pessimas adinuentiones uestras. ulu­ lare quoque pastores praecipit et lugere arietes ouium, quia adinpleti sunt dies eorum ad iugulandum. 69. Sed quid demoror tam multa de ueteribus proferens, quasi uero Pauli regulae non suffiiubet et sobrios, non uinolentos, non percussores, docibiles, in omnibus inculpabiles. illud uero capitulum ne proferre quidem in medio audeo, in quo dominus discipulos suos ad praedicationem mittens de singulis quibusque qualiter agere debeant designabacam, caelestes incedere super terras, ut non minus exemplo uitae baret. 70. Sed et illud quoque me non minus commouet, cum Pharisaei arguuntur et scribae, quos utique longe nos oportebat in uirtute ac iustitia superare. et uereor nunc, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: Dixi inqͥt sapiẽs esficiar salomõ. ⁊ ip̃a sapĩa longe
facta ẽ a me. longe plusquã erat.⁊ qͥ ad iecerit sc̃ĩam: adi¬
ciet laborẽ. qr ñ tantũ letificãt ea que inuenta s̃ ꝑ scĩam:¬

Expanded text:
tum? dixi, inquit, sapiens ef- ficiar, Salomon, et ipsa sapientia longe tum? dixi, inquit, sapiens ef- ficiar, Salomon, et ipsa sapientia longe facta est a me, longe plus quam erat. et qui adiecerit scien­ tiam adiciet dolorem, quia non tantum laetificant ea quae inuenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: quis tenebris ⁊ obscuritate circũdatꝰ ⁊ carnis cͣssi
tudine obuolutꝰ. tota mente pure respiciet: Et tota
m̃te qͥs ẽ. qͥ ꝑ misceat᷑ stantib ⁊ inuisibilib cũ sit ad¬
huc in his que uident᷑. ⁊ uͥ nichil stat : Uix enĩ hic
aliqͥs positꝰ eoꝵ qͥ ualde purgat᷑ ẽ. uid̾e pot̾i̾t imaginem
ꝗͣdam. simulacrũ boni. sic̃ hii qͥ solem intuent᷑ in aqͥs.
Quis gͦ ẽ qͥdigne intueri possit eũ qͥm̃sus ẽ. manu aꝗͣ.
⁊ cȩlũ palmo. ⁊ uiuu̾sam t̾ram pugillo. qͥstatuit mon¬
tes ponđe. ⁊ collos statera: Quis erit locꝰ reqͥetioĩs eiꝰ ⁊ cui
assimilabit᷑ : quis cõp̾hend̾e pot̾it eũ qͥ u̾bo ⁊ sapĩa fa¬
bricatꝰ est. hoĩem. ⁊ a se inuicẽ dissidentia inunum ad¬
dux̃ atq cõposuit. miscuit t̾rã sp̃ui. ⁊ cõpaginauit a¬
nimal uisibile ⁊ inuisibile. tẽꝑale ⁊ ĩmortale. t̾renũ ⁊
celeste. ꝯtingẽs dm̃ ⁊ ñ cõp̃hendẽs. apximãs ⁊ lõge posi¬

Expanded text:
sunt? quis tenebris et obscuritate circumdatus et carnis crassi­ tudine obuolutus tota mente pure perspiciet totam mentem? quis est qui permisceatur stantibus et inuisibilibus, cum sit adhuc in his quae uidentur et ubi nihil stat? uix enim Ific aliquis positus eorum qui ualde purgati sunt uidere poterit imaginem quandam et simulacrum boni sicut hi qui solem intuentur in aquis. quis ergo est qui digne intueri possit eum qui metitus est manu aquam et caelum palma et uniuersam terram pugillo, qui statuit montespon­ dere et colles statera? quis erit locus requietionis eius et cui adsimilabitur? 75. Quis conprehendere poterit eum qui uerbo et sapientia fabricatus est hominem et a se inuicem dissidentia in unum adduxit atque conposuit, miscuit terram spiritui et conpagi­ nauit animal uisibile et inuisibile, temporale et inmortale, terrenum et caeleste, contingens deum et non conprehendens, adproximans et longe posi
Abbreviated transcription (Latin):
et pastores coꝵ nich̃ patiebant᷑ ñ dolebat. ꝓ his. Spt̾ea
ñ parcam ultͣ his qui habitant t̾ram dicit dñs.
⁊ it̾um ait. Exurge framea suꝑ pastores ⁊ ꝑcute
pastores. ⁊ eripe oues. ⁊ suꝑ ducã manũ meã suꝑ pas¬
tores. ⁊ iratꝰ ẽ furor m̃s suꝑ pastores. ⁊ suꝑ agnos uisita¬
bo. Multa quoq addit ⁊ adu̾sũ ppłm ⁊ adu̾sũ ppłi
dłces. cũ ingentib minis. Uerũ ego metuo ne mo¬
lestior uidear ꝑ ordinẽ cũcta dinum̾ans. ⁊ ideo omit¬
to plura retexere. Pret̾eo ⁊ duos illos qͥ apd̾ damelẽ
p̃clara uidet tãq magnifica. qͥ mist̾ia tam recõdita
enũciat. quõ speculatoribꝰ p̾cipit ne reticeãt maliciã
in quitatẽ.⁊ gladiũ suꝑ eã uenientẽ. Quia neq ip¬
sis expedit retic̾e̾ : neq his qui delinquũt ꝓfuit ñ
audire. S ⁊ illis ponit᷑ silentii sui pena. ⁊ istos inuͥ¬

Expanded text:
et pastores earum nihil patiebantur nec dolebant pro his. propterea et pastores earum nihil patiebantur nec dolebant pro his. propterea non parcam ultra his qui habitant terram, dicit dominus. et iterum ait: exsurge, framea, super pastores et percute pa­ stores et eripe oues, et superducam manum meam super pastores, et: iratus est furor meus super pastores, et super agnos uisitabo. multa quoque addit et aduersum populum et aduersum populi duces cum ingen- tibus minis. uerum ego metuo, ne molestior uidear per ordinem cuncta dinumerans, et ideo omitto plura retexere. 64. Praetereo et duos illos qui apud Danihelum praeclara uidet tamque magnifica, qui mysteria tam recondita enuntiat, quomodo speculatoribus praecipit, ne reticeant malitiam in ciuitate et gladium super eam uenientem, quia neque ipsis expedit reticere neque his qui delinquunt profuit non audire. sed et illis ponitur silentii sui poena et istos in
Abbreviated transcription (Latin):
gradi statũ. arq idoo silentio regenda sĩt.: tñ qͦ qͦ mͦ etiã
ip̃i iħu a dextͥs stare diabłs dr̃. ⁊ adu̾sari ei. Que res
utiq mͥ fragili homini młto maiorem incutit me¬
tũ cautelãq denunciat. Quantũ uo̾ cet̾os pastores
ĩ cusat ⁊ culpat. qͣntũ castigat ⁊ corripit: qͥs ẽ tam
saxeei cordis ⁊ ad amantine duriciȩ. qͥ ñ audiens in¬
tremiscat: Uox ĩ qͥt lanĩtanciũ pastoꝵ quia mise¬
ra facta ẽ. gła eoꝵ. Uox frem̃tiũ leonũ qr hec ⁊ hec
passi sũt.⁊ tanquã inp̾̃sentia ⁊ sub ocłis lam̃tationẽ
ponit. ⁊ luget eos qͥ ĩdigna patiunt᷑. Tũ de inde pau¬
lo inuidiosiꝰ repetit.⁊ amariꝰ ꝓseqͥt᷑ dicẽs. Pascite oues¬
iugulatioĩs qͣs qͥ cõparãt iugulãt. nͨ penitenciã agũt.
⁊ hii qͥ uendũt eas dicũt. Bñdictꝰ dñs qm̃ ditati sumꝰ.¬

Expanded text:
gredi statum atque ideo silentio tegenda sint, tamen quoquo modo etiam gredi statum atque ideo silentio tegenda sint, tamen quoquo modo etiam ipsi Iesu a dextris stare diabolus dicitur et aduersari ei. quae res utique mihi fragili homini multo maiorem incutit metum cautelam­ que denuntiat. 63. Quantum uero ceteros pastores incusat et culpat, quan­ tum castigat et corripit! quis est tam saxei cordis et adaman­ tinae duritiae, qui non audiens intremescat? uox, inquit, lamentantium pastorum, quia misera facta est glo­ ria eorum: uox frementium leonum, quia haec et haec passi sunt. et tamquam in praesentia ac sub oculis lamentationem ponit et luget eos qui indigna patiuntur. tum deinde paulo inuidiosius repetit et amarius prosequitur dicens: pas c it e ouesiugulationis, quasquiconparantiugu­ lant nec paenitentiam agunt. et hi qui uendunt eas dicunt: benedict
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃n. ⁊ a facie nominis reuereamini. Lex inqͥt hec
erat ui̾tatis in ore eiꝰ. u iniquitas ñ fuit ĩ labiis eius.
ĩpace directꝰ ẽ. ⁊ ĩ gressus ẽ mecũ. ⁊ młtos ab iniqͥtate
cõuertit. Qñ labia sac̾dotis seruabt̃ scĩam: Nlogẽ requi¬
cum his ȩtiã maledictoꝵ sermones. s tunco subtͣhe¬
re aliqͥd ueritati. Quantũ sufficit tñ ⁊ expedit : pfe¬
ram. Nõ ultͣ in qͥt respiciam ad hostias ur̃as. nͨ suscipiã¬
eas de manib ur̃is. Et tm̃ ẽ. q exac̾bat dnm ĩiuria
sac̾dotũ. ut ⁊̃ ip̃a sac̾ficia repellat ⁊ respuat. zacha¬
riȩ aut̃ cũ recordatꝰ fuero ꝑhorresco falcẽ def̾e̾ntis
e celo. qͥ etiã ipse simiłr adu̾sus sac̾dotes multa tes¬
tatur. s ⁊ iħm ip̃m sac̾dotẽ magnũ sordidis uestib
introducit qͥb ablatis: candidis eũ ⁊ sac̾dotalibꝰ in
quã ad hoĩes ꝑtinet uideant᷑. ⁊ humani sac̾dotii super¬

Expanded text:
dominum et a facie nominis eius reuerea­ mini: lex, inquit, dominum et a facie nominis eius reuerea­ mini: lex, inquit, erat ueritatis in ore eius et ini- quitas non fuit in labiis eius. in pace directus est et ingressus est mecum et multos ab iniqui­ tate conuertit, quoniam labia sacerdotis serua­ bunt scientiam et lecum his etiam maledictorum sermones, sed timeo subtrahere aliquid ueritati. quantum sufficit tamen et expedit, proferam: non ultra, inquit, respiciam ad ho­ stias uestras necsuscipiameasdemanibusuestris. et tantum est quod exacerbat dominum iniuria sacerdotum, ut etiam ipsa sacrificia repellat ac respuat. 62. Zachariae autem cum recordatus fuero, perhorresco falcem deferentis e caelo, qui et ipse similiter aduersum sacerdotes multa testatur. sed et lesum ipsum, sacerdotem magnum, sordidis uestibus introducit, quibus ablatis candidis eum et sacerdotalibus quam ad homines pertinet uideantur et humani sacerdotii super
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo limpido. ⁊ ꝑ spicua sinceraq doctͥna. ⁊ ebͥetatem
legis id est errores male ĩ telligentie nequaꝗͣ ꝓximis
ꝓpinare. neq spelũcas eoꝵ ad habitandũ serpentibir ᷑¬
ac bestiis p̃parare. qͦd ẽ inanimas auditoꝵ cogitõnes ma.¬
las micere. ⁊ cõsilia uenenata dem̾g̾e. Isti qͣd̾ talia ad
nos ⁊ de talib disputẽt. Malachiã uͦ quõ feremꝰ. nẽ in¬
crepantẽ sac̾dotes amarissime. nẽ ⁊̃ obiurgantẽ quod
nom̃ dñi sꝑnãt : qͥ ⁊̃ addit in t̾rogantib se ĩqͦ nomen
ad altare panes pollutosͤl⁊ escas ex rapina. &
qd̾ tales uotiuas suasui ͭ qͥdã sidimas offerrẽt rgioĩ¬
um dõ. qͣles si pͥncipibꝰ su̾i  obtulissẽt. suscepte ñ ee̾nt.
clauda scił ac morbida ⁊ corrupta acpolluta animalia.
Tum deinde ⁊̃ leuitas testamenti dĩ cõmonet
qd̾ ẽ testam̃tum uite.⁊ pacis. ut timore timeatis

Expanded text:
uerbo limpido et perspicua sinceraque doctrina et ebrietatem uerbo limpido et perspicua sinceraque doctrina et ebrietatem legis, id est errores malae intellegentiae, nequaquam proximis propinare neque speluncas eorum ad habitandum serpentibus ac bestiis praeparare, quod est in animas auditorum cogitationes malas inicere et consilia uenenata demergere. isti quidem talia ad nos et de talibus disputant. 61. Malachiam uero quomodo feremus nunc increpan­ tem sacerdotes amarissime, nunc etiam obiurgantem quodomini spernant? qui etiam addit interrogantibus se: in quo nomen ad altare panes pollntos et escas ex rapina. et quod tales uotiuas suas uictimas offerrent regi omnium deo, quales si principibus suis obtulissent susceptae non essent, clauda scilicet ac morbida et corrupta ac polluta animalia. tum deinde etiam Leuitas testamenti dei commonet — quod est testamentum uitae et pacis —: ut timore timeatis
Abbreviated transcription (Latin):
sacco q ꝓst̾nere. qm̃ quid̾ misera facta ẽ. t̾ra. ⁊ ablata
de domo dñi libatio ⁊ hostia.⁊ ꝑ nimiã humilitatẽ
miscdiam mererentur. Quid uo dicã de abacue qͥ
feruentiorib usus eloquiis ad ipsũ am̃ sermonẽ
iniqͥtate indicũ inipsũ ut ita dix̾im inuehitur
tendisti labores ⁊ dolores. ut aspiciã infelicitatẽ hãc
⁊ impietatẽ incõspectu mõ: factũ ẽ. iudiciũ ⁊ iu¬
dex accipit. Spt̾ea subũtit᷑ lex ⁊ ñ ꝑducit᷑ ad finẽ
iudiciũ. Tuc de inde ꝓ his õib cõminatio subsequit᷑
huiꝰcemoĩ. Uidete cõtẽptores ⁊ aspicite ⁊ admuanini
mirabilia ⁊ ext̾minamini. qm̃ opꝰ ego oꝑor. ⁊ quid
opꝰ ẽ oĩa ꝓferre quȩ cõtinet cõminatio: ⁊̃ ranseamꝰ mo¬
dice tͥstiora. sũ gͦ uł defleuisset impios uł aliqͣtenꝰ reuo¬
casset a malis: reuocare conat᷑ pͥncipes ⁊ doctores maloᷤ.
ꝓhibens eos turbulenta aqͣ potare gregẽ. idẽ uti deb̾e

Expanded text:
m quidem misera facta est terra et ablata est de domo domini libatio et hostia —, ut per nimiam humilitatem misericordiam mererentur.\' 60. Quid uero dicam de Ambacum? qui feruentioribus usus eloquiis ad ipsum sermonem suuminiquitate iudicum in ipsum, ut ita dixerim, inuehitur uabis? ut quid mihi ostendisti labores et dolores, ut aspiciam infelici­ tatem hanc et inpietatem? in conspectu meo fac­ tum est iudicium et iudex accipit. propterea sub­ uertitur lex et non perducitur ad finem iudicium. tum deinde pro his omnibus comminatio subsequitur huius- modi: uidete, co ntemptores, et aspicite et admira­ mini mirabilia et exterminamini, quoniam oopus est omnia proferre quae continet comminatio? transeamus modice tristiora. cum ergo uel defle­ uisset inpios uel aliquatenus reuocasset a malis, reuocare conatur etiam principes et doctores malos prohibens eos tur­ bulenta aqua potare gregem, id est uti debere
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑. Nam illud qd̾ sr̃ petͦsa seminatũ ẽ. cito qͥd̾ exor¬
tũ ẽ. s qr ñ huit altitudinẽ t̾re: ad pͥmos statĩ estus
solis exaruit. Et domꝰ cuiꝰ fũdam̃ta ñ usq ad solidita¬
tem petre deducta sũt: incursus imbriũ ⁊ impetꝰ
fluminũ ferre ñ potuit. Pret̾ea ue tͥ quitas cuiꝰ rex
lox in u̾bis. Qd̾ si ille p̃cep̃ uelocẽ ad u̾ba ñ fieri: qͣnto
magis in opꝰ tantũ ⁊ tam magnũ uelocit̾ ꝓsilire nõ
expedit: Quasi uͦ tanꝗͣ eluto sub die formatũ subito
ꝓduci oporteat ueritatis magistrũ. quẽ utiq cum
angłis assist̾e oportet do̾. ⁊ cũ archangłis głificare. atq
ĩ celestib altaribꝰ offerre hostias xͦ. ⁊ apd̾ ipsũ ⁊ cũ ip¬
so fungi sac̾dotio. ut reformet᷑ qd̾ dilapsũ ẽ. ũ diui¬
na in hoĩe imago repet᷑. ut suꝑiori mũdo habitato¬
res sui uddantur. ⁊ ut simul totũ dicã ut ex hoĩb¬

Expanded text:
r petrosa semina­ tum est cito quidem exortum est, sed quia non habuit altitudinem terrae, ad primos statim aestus solis exaruit. et domus, cuius fundamenta non usque ad soliditatem petrae deducta sunt, incursus imbrium et impetns fluminum ferre non potuit. praeterea \'uae tibi, ciuitas, lox in uerbis. quodsi ille praecipit uelocem ad uerba non fieri, quanto magis in opus tantum et tam magnum uelociter prosilire non expedit! quasi uero tamquam e luto sub die formatum subito produci oporteat ueritatis magistrum, quem utique cum angelis adsistere oportet deo et cum archangelis glorificare atque in caelestibus altaribus offerre hostias Christo et apud ipsum et cum ipso fungi sacerdotio, ut reformetur quod dilapsum est, ut diuina in homine imago reparetur, ut superiori mundo habitatores sui reddantur et — ut simul to­ tum dicam —, ut ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cõtinet: cuiꝰ noĩe ⁊̃ ds̃ uocari magis ꝗͣ cet̾is qͥbus
huãnũ sermonẽ uti fas ẽ. appellatioĩb gaudet.
ita leuẽ ⁊ ita nulliꝰ momĩti exxistimabimꝰ. ut pu¬
temꝰ uoluisse quẽ piã tantũ ⁊ statĩ eẽ sapientem:
lia uł his similia aut ⁊̃ ualidiora ꝓponamꝰ. apud
illos supͣ saxa seminamꝰ.⁊ narramꝰ fabulas auri¬
b surdis. ita ut ne in hoc qͥd̾ sint sapiẽtes. ut sal¬
tem cõmoniti agnoscãt imꝑitiã suã. Uñ mͥ uid̾¬
t᷑ digne eis ⁊ cõpetent̾ dictum salomoĩs aptari.
qͦ ait. est malicia ꝗͣ uidi sub sole. uirũ q̃ uidetur
ap̃ se sapiẽs ce. hoc aut̃ sine dubio lõge nequiꝰ si his
etiã doctor sub rogetur alioꝵ qui semet ipsũ ignorat ipse
imꝑitũ. Qui langor lacͥmis ĩgentibꝰ ⁊ luctu. magiᷤ ꝗͣ u̾b¬
ĩ diget. Iñ ⁊ ego freqͣnt̾ ap̃ inemetipsũ miseratꝰ sum

Expanded text:
et continet, cuius nomine etiam deus uocari magis quam ceteris quibus et continet, cuius nomine etiam deus uocari magis quam ceteris quibus humanum sermonem uti fas est appella- tionibus gaudet, ita leue et ita nullius momenti existimabimus, ut putemus uoluisse quempiam tantum et statim esse sapien- temlia uel his similia aut etiam ualidiora proponamus, apud illos super saxa seminamus et narramus fabulas auribus surdis, ita ut ne in hoc quidem sint sapientes, ut saltim commoniti agnoscant inperitiam suam. unde mihi uidetur digne eis et conpetenter dictum Salomonis aptari, quo ait: est malitia quam uidi sub sole, uirum qui uidetur apud se sapiens esse. hoc autem sine dubio longe ne- quius, si is etiam doctor subrogetur aliorum qui semet ipsum ignorat esse inperitum. 51. Qui languor lacrimis ingentibus et luctu magis quam uerbis indiget
Abbreviated transcription (Latin):
niorib monitis adire uelimꝰ. ⁊ assertione rõnabili cõ¬
uenire dicenteᷤ. queso te ouiroꝵ optime. respondeas
m̃i. artem aliꝗͣ uł disciplinã ducis eẽ tibia canere. uł
citharãferire : sine dubio disciplinã ẽẽ fatebit᷑. Quid
de iñ de sapiente sentis. atq ip̃a sap̃ia. idẽ de diuinaꝵ
hũanarũq rerũ disciplina ⁊ scientia: cõcedẽt ⁊̃ hoc.
młto his oĩbꝰ p̾stare sapĩam: Scio qd̾ ⁊̃ hoc cõcedẽt.
⁊ hucusq fidẽ in respõsionũ u̾tate seruabt̃. Ed gͦ:
Cythare qͥs ⁊ tibie disciplina habebit doctͥnã. aiq
ĩstituciones suas: ⁊ tẽpꝰ ad hoc discẽdi dabit᷑. ⁊ labor ac
studiũ adhibebit᷑. ⁊ mercedes doctorib p̾stabunt᷑. Int̾¬
dũ ⁊̃ sicubi quis ꝑitior magr̾ audit᷑. obhoc ꝑegͥnatio
neat eruditionẽ. ⁊̃ si sit sũptuosũ: tołat᷑ ⁊ gerit᷑. Sap̃iã¬

Expanded text:
nioribus monitis adire uelimus et adsertione rationabili connioribus monitis adire uelimus et adsertione rationabili conuenire dicentes: \'quaeso te, o uirorum optime, respondeas mihi: artem aliquam uel disci­ plinam ducis esse tibia canere uel citharam ferire?\', sine dubio disciplinam esse fatebitur. \'quid deinde de sapiente sentis atque ipsa sapientia, id est de diuinarum humanarum­ que rerum disciplina et scientia?\' concedent etiam hoc. hoc con­ cedent; et hucusque fidem in responsionum ueritate seruabunt. quid ergo? citharae quidem et tibiae disciplina habebit doctri- nam atque institutiones suas et tempus ad hoc discendi dabitur et labor ac studium adhibebitur et mercedes doctori­ bus praestabuntur, interdum etiam, sicubi quis peritior magister auditur, ob hoc peregrinatio neat eruditionem, etiamsi sit sumptuosum, toleratur et geritur, sapi
Abbreviated transcription (Latin):
speciem nob̃ pietatis. ⁊ faciẽ huiꝰcemoi adĩuẽtiõĩb
colorantes. cõtinuo iã ad mirationi ẽẽ uolumꝰ ⁊ lau¬
di. p̃eẽ iã ppłis cogitamꝰ. Samuhel aliqͥ nob̃̾ uidem᷑
abipsis ĩcunabulis cõsecrati. sapientos qͦ ⁊ doctoreᷤᷤ
diuinoꝵ mist̾ioꝵ ⁊ int̾ scͥbaĩ ⁊ legis doctores nosmet
ipsos ordinamꝰ. ⁊ uelut celestes qͥdã incedimꝰ. querẽ¬
tes ab hoĩb uocari rabbi. Discentes nusquã ꝓrs
suscipienda ẽ litt̾a. s oĩa sp̃ualit̾ ĩ telligẽda. Alio¬
qͥn. deliram̃ta quedã ud̾i ⁊ sõpnia. ĩsuꝑ ⁊ ̃ digna¬
mur. nͥ uehem̃ter ⁊ fauorabilit̾ collaudem. ⁊ hec
beͣniores ac simpliciores quiq nr̃õꝵ. uerũ sp̃uales isti
fastidiosi iudicantes singłos ⁊ cõdẽpnantes. ⁊ ꝓ nichilo
or̃ ducentes si ita libuerit abscedũt. ⁊̃ cõmunionem
nrãm uelut impiam recusantes. Q̾ si aliquẽ eoꝵ le¬

Expanded text:
speciem nobis pietatis et faciem huiuscemodi adinuentionibus speciem nobis pietatis et faciem huiuscemodi adinuentionibus colorantes, continuo iam admirationi esse uolumus et laudi, praeesse iam populis cogitamus, Samuhel aliqui nobis uidemur ab ipsis incunabulis consecrati, sapientes quoque et doctores et diui­ norum mystae, et inter scribas et legis doctores nosmet ipsos ordinamus et uelut caelestes quidam incedimus quaerentes ab hominibus uocari rabbi dicentes: nusquam prorsus susci­ pienda est littera, sed omnia spiritaliter intellegenda\' — alioquin deliramenta quaedam uideri et somnia —, insuper etindignamur, nisi uehementer et fauorabiliter conlaudemur? et haec beni- gniores ac simpliciores quique nostrorum; uerum spiritales isti fastidiosi iudicantes singulos et condemnantes et pro nihilo omnino ducentes, si ita libuerit, abscedunt etiam commu­ nionem nostram uelut inpiam recusantes. 50. Quodsi aliquem eorum le
Abbreviated transcription (Latin):
iordanẽ hereditatẽ sorte suscipient: Nullꝰ ppłis nr̃is
finalis t̾minꝰ dabit᷑. Nulla uiuendi regula figetur.
s ita ĩ cõfuse habebunt᷑ oĩa. uita unꝰquisq qd̾ uiebit᷑
rectũ inocłis ss̃ faciet. ut płimi ex nob uti ne dicam
om̃s ante pene quã pͥmos infancie deponant pilos
dũ ad huc puerile balbuciũt. uix dũ dñicas ĩgressi
aulas anteꝗͣ sacroꝵ uoluminũ noĩa saltẽ ipsa cog¬
noscant. anteꝗͣ noue uł uet̾is scͥpt᷑e uł actores dis¬
cant uł stilum cognoscãt. Nã illud ñ dico antequã
bosor abluant. ⁊ animȩ uicia deponãt. sicubi forte
duos uł tres sermones ex antiqͥs tͣctatorib didice¬
rint. ⁊ hoc fortasse exauditu magis ꝗͣ exlectione:
Aut si paticos ex dauid sꝑarsim didicimꝰ psalmos.
ac de inde ueste fusciori ac bene cõposita utamur.
uł si ⁊̃ usq adzone cingłm philosophiã ostñtemꝰ.

Expanded text:
Iordanem hereditatem sorte suscipient? nullus populis nostris Iordanem hereditatem sorte suscipient? nullus populis nostris finalis terminus dabitur? nulla uiuendi regula figetur, sed ita in confuso habebuntur omnia et ita unusquisque quod uidebitur rectum in oculis suis faciet, ut plurimi ex nobis, uti ne dicam omnes, ante paene quam primos infantiae deponant pilos, dum adhuc puerile balbutiunt uixdum dominicas ingressi aulas, antequam sacrorum uoluminum nomina saltim ipsa cognoscant, antequam nouae uel ueteris scripturae uel auctores discant uel stilum cognoscant — nam illud non dico, antequam bosor abluant et animae uitia deponant —, sicubi forte duos uel tres sermones ex antiquis tractatoribus didicerint et hoc fortasse ex auditu magis quam ex lectione, aut si paucos ex Dauid sparsim didicerimus psalmos ac deinde ueste fusciori ac bene conposita utamur, uel si etiam usque ad zonae cingulum philosophiam ostentemus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ omĩ etati oĩs scͥpta uł legẽda uł discẽda cõmitte̾t᷑.
capaces ea quȩ sũt ꝓfundiora cognoui̾nt. s cȩt̾a qͥd¬
oĩa qͦꝵ ⁊ historica narratio ĩ ꝓbabili ñ est a puo sta¬
tim discũt. Eas uͦ scͥptas. quȩ uili ĩ duñto lite̾ p̾ciosa
intͥnsecus cõtegt̃ sacram̃ta: ꝯulli ante uicesimũ ⁊
qͥntũ amiũ disce̾ uł ⁊̃ scire cõmittit᷑. quo scił sit ħ
uelut munus quoddam ꝓpositũ exercitio uirtutis.
his in qͥb ad ilid̾ etatis.⁊ uita ꝓbabilis ⁊ ornatꝰ moꝵ
⁊ ĩ telligentie capacitas apparebit. qͥ utiq iã ualeant
bene ⁊ cõsident̾ ascend̾e ab inferiorib litt̾e. ad suꝑiora¬
sp̃c ⁊ excelsa. Quid gͦ apud nos int̾ doc̾e ⁊ doc̾i nulla e¬
rit diffe̾ntia. nulla discretio: Nec int̾ tͥbũ ⁊ tͥbum
fiet nulla diuisio. nec illi ultra iordanẽ ⁊ isti intra

Expanded text:
ut non omni aetati omnis scriptura uel legenda uel discenda committeretur ut non omni aetati omnis scriptura uel legenda uel discenda committeretur capaces, ea quae sunt profundiora cognoverint. Sed caetera qstatim discunt, eas uero scripturas, quae uili indumento litterae pretiosa intrin- secus contegunt sacramenta, nulli ante uicesimum et quintum annum discere uel etiam scire committitur, quo scilicet sit hoc uelut munus quoddam propositum exercitio uirtutis his, in quibus ad illud aetatis et uita probabilis et ornatus morum et intellegentiae capacitas apparebit; qui utique iam ualeant bene et confidenter ascendere ab inferioribus litterae ad sus et excelsa. 49. Quid ergo? apud nos inter docere et doceri nulla erit differentia, nulla discretio? nec inter tribum et tribum fiet ulla diuisio? nec illi ultra Iordanem et isti intra
Abbreviated transcription (Latin):
ager arabit᷑: ⁊ iħrłm sic̃ casa ĩ pomario relinquetur.
⁊ mons ĩ qͦ domꝰ dĩ ẽ. erit sic̃ lucꝰ silue. lugẽs qͦ qͦd raꝑ
quẽq inueniat recte incedentiũ. ułut si spica alicubi
post messores uł racemꝰ post uindemiatores inueniat᷑.
Arguit nchominꝰ int̾dũ ⁊ pͥncipes expetentes. ⁊ iudiceᷤ
u̾ba ad gr̾am loq̃ntes: ⁊ bene simiłr sic̃ beatꝰ dauid excla¬

Expanded text:
in pomario derelinquetur et mons, in quo domus dei est, erit sicut lucus siluae. lugens quoque quod rarum quemque inueniat recte incedentium, uelut si spica ali­ cubi post messores uel racemus post uindemiatores inueniatur, arguit nihilo minus interdum et principes expetentes et iudices uerba ad gratiam loquentes et paene similiter sicut beatus Dauid excla
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uen̾anda canicies. qͥ ꝓ me magisquã ꝓ ia seu¬
tute laborabãt. abra̾e mĩ huiꝰ capitis honor
senectutis existe̾. qͦꝵ cõtẽpłone uut eis debita pieta
qͣ mͥ p̾ciosa ⁊ cara supͣ om̃s facultates issectꝰ aute¬
bam. ĩquo ut ueriꝰ dicã hoc ipso pbilosopbatͤ sũ ne
philosophari uiderer. Nõ gͦ tuli effundi mͣ hec ola
iste sũt cause. qͥb p̾cipue cessi.⁊ quę intentione me
ꝗͣ maxximȩ mitigare potuerũt.⁊ puto qͦd neut̃ hau
uideat᷑ ĩ digna. cui ced̾e debuerit ille cognacionu

Expanded text:
tum ueneranda canities, qui pro me magis quam pro ipsa senectute laborabant: Abrahamei huius capitis honor senectutis existere. quorum contemplatione et ut eis debita officia cara supra omnes facultates affectusque ducebam. in quo, ut uerius dicam, hoc ipsum philosophatus sum, ne philosophari uiderer. non ergo tuli effundi mihi haec omnia et istae sunt causae, quibus praecipue cessi et quae intentionem meam quam maxime mitigare potuerunt. et puto quod neutra harum uideatur indigna, cui cedere debuerit ille cogitationu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u: ⁊ tñ corpꝰ asfligit. uelut clandestinũ ad u̾sariũ
destruẽs. Quid nos edocens ꝑ hȩc. ⁊ qͥd erudiens. nisi
nicħ exhis quȩ deorsũ sũt p̾sum̾e. neq ĩ flari ꝑsci¬
entiam.neq carnẽ ad u̾sũ sp̃m erig̾e̾ : Pugnat gͦ¬
⁊ ĩflãmat᷑ ꝓ his qui extͣ legẽ s̃. ⁊ ꝓ his qͥ ui lege sunt.
Magist̾ gentiũ. iudeoꝵ aduocatꝰ. ꝓqͥb ⁊̃ audr aliqͥd¬
ult̃ quã fas ẽ. ꝓfrĩb scił.ẜ carnẽ ut ⁊ ego audeam
suos ñ sic̃ se s płꝰquã se diligit. Deniq se ⁊̃ abiecto:
illos ꝓse intrrduci orat ad. xp̃m. O singłarẽ m̃tis mag¬
nificentiã. Ocelestẽ sp̃c calorem. Inuitat᷑ ⁊ ĩ ħ xp̃m¬
qͥ factꝰ ẽ. ꝓ nob maledictũ. Qͥ infirmitates nr̃as tulit.
⁊ languores nr̃os portauit.⁊ elegit ut ita dicã extra
pietatem fieri ꝓpietate. dũ anathema e̾e̾ a.xp̃o patit᷑
tantũ ut isti salui fiant. Et qͥd dicã ꝑ singła: Uiuit

Expanded text:
n corpus adfligit uelut clandestinum aduersarium destruens, quid nos edocens per haec et quid erudiens nisi nihil ex his quae deorsum sunt praesumere neque inflari per scientiam neque carnem aduersum spiritum et inflammatur, pro his qui extra legem sunt, pro his qui in lege sunt, magister gentium, Iudaeorum aduocatus. pro quibus etit ego audeam suos non sicut se sed plus quam se diligit. denique se etiam abiecto illos pro se introduci orat ad Christum. o singularem mentis magnificentiam! o caelestem spiritus calo­ rem! imitatur et  factus est pro nobis maledictum, qui infirmitates nostras tulit et languores nostros portauit et elegit, ut ita dicam, extra pietatem fieri pro pietate, dum anathema esse a Christo patitur, tantum ut isti salui fiant. 56. Et quid dicam per singula? uiuit
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ adassertionẽ u̾bi nr̃i. ⁊ in ip̃o ac ꝑ ipsũ cõsid̾abimꝰ.
qͥd ⁊ qͣntũ sit cura ⁊ diligentia aĩaꝵ. uł si parũ oꝑis ⁊
prudentie reqͥrit. aut parũ cõsilii laborisq deposeit.
uideamꝰ gͦ qͥd paulꝰ dic̃ de paulo. ⁊ ex ipso qͥd istud sit ne-¬
gocii deqͦ agit᷑ ad discamꝰ. Onto enum̾are labores ⁊ iii¬
gilias. ĩ siti ⁊ fame miserias tołata. ĩfrigore ⁊ nuditate.
omitto illos extͥnsecꝰinsidiantes. ĩ tͥnsecꝰ resistentes. o¬
mitto ꝑsecutiones. iudaica cõsilia. carceres. uincła. ac¬
cusatores. iudicia cotidiana.⁊ mom̃taneaᷤᷤ mortes. qd̾ in
sporta ꝑmurũ dimissus ẽ. qͦd lapidatꝰ ẽ. qd̾ uirgis ces
noctis ꝓfũdũ. naufragia. ꝑicłastuminũ. ꝑicła latro¬

Expanded text:
ac per ipsum considerabimus, quid et quan­ tum sit cura ac diligentia animarum, uel si parum operis et prudentiae requirit aut parum consilii laborisque deposcit. uideamus ergo quid Paulus dicit de Paulo et ex ipso quid istud sit negotii de quo agitur addiscamus. 53. Omitto enumerare labores et uigilias, in siti et fame miserias toleratas, in frigore et nuditate; omitto illos extrin. secus insidiantes, intrinsecus resistentes; omitto persecutiones, Iudaica concilia, carceres, uincula, accusatores, iudicia, cotti­ dianas et momentarias mortes; quod in sporta per murum demissus est, quod lapidatus est, quod uirgis caesus noctis profundum, naufragia, pericula fluminum, pericula latro
Abbreviated transcription (Latin):
iã iamq lapsurã manu sedula ac sollicita sustentaᷤᷤ
tꝰ ẽ: Scio ego ne corꝑis qͥd̾ macłas ĩ sac̾dotib p̾termit¬
ti. s ꝑserutari ⁊ requiri oĩa ꝑlegẽ. nmͥd corꝑał uicii

Expanded text:
iam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasseiam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasseest? 94. Scio ego ne corporis quidem maculas in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per legem, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ ascendit: inubem ingreditur. ⁊ flagntib nusꝗͣ
flãmis adurit᷑. ⁊ tabulas suscipit. Ad multitudinẽ qͥdem
uulgi tabulas litt̾e. Ad eos aut̃ qͥ capiunt qͣ c̃ sp̃ł tabulas
ad incensũ altaris obtulerãt. ꝓ hoc solo cõsũmuntur
igni. ⁊ eund̾ pene locũ pene ⁊ int̾itꝰ quẽ culpe ⁊ ĩpieta¬
tis habuere. Et ne aaron qͥs̾ idoneus adĩt̾cedendũ fuit.
cũ utiq pat̾ eẽt eoꝵ ⁊ scd̾s post moysen. dõ honore sac̾¬
dotii ꝓpinqͣret. Heli qͦq sac̾dos ꝓfilioꝵ iniqͥtate dãpnat᷑.
qͦd eos diuina sacͥficia tem̾antes: minꝰ seuera aĩadu̾sio¬
ne plectebat. Miserũ me ⁊pͥẽ coereuit. eq̾d̾ corripuit pa¬
t̃̾ m̃s. s lemtate ⁊ mãsuetudine patͥs. ñ seueritate ⁊ auc¬
toritate pomisicis. Ed oras ille qui archam testam̃ti dñi
cũ uiuent̾a fetꝰ ĩ patiens directi limitis orbitã d̾cdinass

Expanded text:
montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam flammis aduritur et tabulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, ad eos autem, qui capiunt quae sunt sad incensum altaris obtulerant, pro hoc solo consumuntur igni, et eundem paene locum poenae et interitus quem culpae et inpietatis habuere. et ne Aaron quidem idoneus ad interceden­ dum fuit, cum utique pater esset et secundus post Movsen deo honore sacerdotii propinquaret. Heli quoque sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos diuina sacrificia teme- rantes minus seuera animaduersione plectebat. miserum me et quidem cohercuit t, sed lenitate et mansuetudine patris, non seueritate et auctoritate pontificis. quid Oza ille, qui arcam testamenti domini, cum iuuenca fetus inpatiens directi limitis orbitam declinasset,
Abbreviated transcription (Latin):
ni plꝰ iusto eẽ meticłosũ. indicare uob̃ debeo ut ñ tã
timidũ me ꝗͣ cõsulentẽ michimet uidicetis. Ds̃ cũ
ad moysen loqueret᷑ ĩ monte. płes qͦ alios cũ eo iussit
ascẽd̾e.ĩ quib erat ⁊ aaron cũ filiis sac̾dotibꝰ. ⁊ septua¬
gnnta p̾b̃ri exsenioribꝰ. qͥ om̃s astantes eminꝰ iussi s̃ ad ora¬
re. ꝓpe uͦ acced̾e moyses solꝰ iubet᷑. nͨ aliꝰ cũ eo ullꝰ ascen¬
d̾e. Eaqͦ manifeste indicat᷑. qd̾ ñ ẽ cuiꝰ lib ꝓximũ fieri
dõ. nͥ sit aliqͥs qͣlis moyses. qͥ caꝑe ĩ semetipso possit głam
di SS ⁊ antea cũ pͥmũ legis latio pararet᷑. cetos qͥd̾ tuba¬
rũ sonꝰ. ⁊ fulg᷑a ac thonitrua ꝑstrepebant. Caligo qͦ
⁊ fumꝰ montis ardentis ⁊ metꝰ ac tremor horribilis. ita
ut uł bestia si montẽ tetigisset lapidaret᷑: ⁊ ita ꝓcul
astantibꝰ magnũ eis erat. uł sonitũ uocis audire. ⁊
hoc scĩficatis cũ oĩ diligentia ⁊ cautela. Moyse uͦ solꝰ

Expanded text:
iculosum, indicare uobis debeo, ut non tam timidum me quam consulentem mihimet iudicetis. deus cum ad Moysen loqueretur in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendere, in quibus erat et Aaron cum filiis suis sacerdotibus et septuaginta presbyteri ex senioribus, qui omnes adstantes eminus iussi sunt adorare, prope uero acce­ dere Moyses solus iubetur nec alius cum eo ullus ascendere. ex quo manifeste indicatur quod non est cuiuslibet proximum fieri deo, nisi sit aliquis qualis Moyses, qui capere in semet ipso possit gloriam dei. sed et antea, cum primum legis latio pararetur, ceteros quidem tubarum sonus et fulgura ac tonitrua perstrepebant, caligo quoque et fumus montis ardentis et metus ac terror horribilis, ita ut uel bestia, si montem contigisset, lapidaretur — et ita procul adstantibus magnum eis erat uel sonitum uocis audire, et hoc sanctificatis cum omni diligentia et cautela —, Moyses uero solus et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣd homo. qͣd seruus. qd̾ pastor. qd̾ agnꝰ qd̾ sac̾dos. qd̾ hostia.
qͣd pͥmogenitꝰ oĩ citatȩ. qd̾ pͥmo genitꝰ ex mortuis. qͦd resur¬
rectio. Quis audeat anteꝗͣ hoꝵ omĩũ nominũ re ipsa
⁊oꝑe particeps fiat. anteꝗͣ in his singłis insemet ipso ea
explendo cõmunicet  ͦ. ac particeps eiꝰ in his singłis siꝗt
num̾o isrłitico atq in exercitu dm̃. anteꝗͣ possit tollere

Expanded text:
d agnus, quod sacerdos, quod hostia, quod pri­ mogenitus omnis creaturae, quod primogenitus ex mortuis, quod resurrectio. quis audeat, antequam horum omnium nominum re ipsa et opere particeps fiat, antequam in his singulis in semet ipso ea explendo communicet Christo ac particeps eius in his singulis fiat, numero Israhelitico atque in exercitu dei, antequam possit tollere
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ qͥd̾ hodie ut uideo om̃s magistͥs̃. ⁊ õs plulosophant᷑.
Qd ego satis miror. si om̃s hii qͦs uideo in eccłia ad facien¬
in tp̃re tͥtici m̃surã. ⁊ dispon̾e̾ sermones suos in iudi
qͣ de mat̾ia. qͣ d̾ aĩa. qͦ d̾ m̃te. que d̾ intellectualib nat᷑is.
siue bonis. siue contͣriis. ⁊ qͦd ẽ maximũ qd̾ cõstͥngit
⁊ cõtinet. ac cõponit uniu̾sa. d̾ ꝓuidentia. ⁊ de singłis
rõnẽ uident᷑. s ⁊ d̾ pͥmo nr̃o statu ac nouissima refor¬
matione. d̾ pfigãtioĩb ⁊ uitate. d̾ utͦq testam̃to. d̾ aduẽ¬
tu xp̃i pͥmo ⁊ scdõ. de incarnatione eius ac passione.
⁊ resurractione atq ascensione ĩ celos. d̾ fine oĩũ. de iu¬
diciõt de etͥbutione uł tͥstiũ uł bonoꝵ. supͣ oĩa uͦ ⁊ qͦd

Expanded text:
quidem hodie, ut uideo, omnes magistri sunt et omnes philosophantur? quod ego satis miror, si omnes hi, quos uideo in ecclesia ad faciendicquae de materia, quae de anima, quae de mente, quae de intellectualibus naturis siue bonis siue contrariis et, quod est maximum et quod constringit et continet ac conponit uniuersa, de prouidentia et de sinSed et de primo nostro statu ac nouissima reforma­ tione, de praefigurationibus et ueritate, de utroque testamento, de adueChristi primo ac secundo, de incarnatione eius et passione ac resurrectione atque ascensione in caelos, de fine omnium, de iudicio,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo d̾ formidine mea ac metu pͥstino disseramꝰ.
Neq enĩ patiar ĩ me suspicionis qͥcquã remanere
eoꝵ qͥ uł bona nr̃a uł cõtͣria: curiosa ex aminatiõe
discutiunt.Eenĩ ⁊ hoc roligions ossm̃ u̾bi sacisfac¬
tiõe curare. si qͥ illi forte s̃ qͥ uid̾nt᷑ spicionũ spicłis uul
n̾ati. Qm̃qͥd̾ ꝑoptimũ ẽ ut neq peccãdo qͥs neq positꝰ
ĩ suspicionẽ parĩ si fieri pt̃ ⁊ res ĩdulget offendiłm
fr̃ib ponat aut scandulł Seimꝰ enĩ scandalizanti u¬
glorier arrogans qus aiuinas leges statuq
despiciens. Noui ⁊ euł quia sic̃ ĩ corꝑe nr̃o alias
menbra q̃ regũt corpꝰ am dib eiꝰ motib president:
Alia s̃ quȩ regunt᷑.: i obsequiũ ratoribus prebent:¬

Expanded text:
 procedat, primo de formidine mea ac metu pristino disseram. neque enim patiar in me suspiciones cuiquam remanere eorum qui uel bona nostra uel contraria curiosa examinatione discutiunt. est enim et hoc religionis officium uerbi satisfactione curare, si qui illi forte sunt qui uidentur suspicionum spiculis uulidem peroptimum est, ut neque peccando quis neque positus in suspicione peccati, si fieri potest et res indulget, offendiculum fratribus ponat aut scandalum. scimus enim scandalizanti uglorier — adrogans quis et diuinas leges statutaque despiciens. noui etenim quia, sicut in corpore nostro alia sunt membra quae regunt corpus atque omnibus eius motibus praesident, alia s
Abbreviated transcription (Latin):
uulla p̾terire. ut uid̾ntes tanꝗͣ ñ uidisse. ⁊ audientes
cõtẽptũ ultimũ ueniant ꝑ increpationẽ. qͥ fortassis eru¬
bescũt culpas extende. ac młtiplicare. donec eas ignora¬
ri putant. Audaces uͦ ⁊ p̾cipites efficiunt᷑. cũ eis ultimũ
em̃datioĩs atq unicũ remedum int̾rupta fũt uerecun¬
dia. Int̾dũ ⁊̃ irasci debemꝰ aliquib ñ irati. ⁊ cõtẽpne

Expanded text:
nulla praeterire, ut uidentes tamquam non uidisse et audientes nulla praeterire, ut uidentes tamquam non uidisse et audientes contemptum ultimum ueniant per increpationem, qui fortassis erubescunt culpas extendere ac multiplicare, donec eas ignorari putant, audaces uero et praecipites efficiuntur, cum eis ultimum emendationis atque unicum remedium interrupta fuerit uere- cundia. interdum etiam irasc
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetent̾ sermonũ ubib excitant᷑. Aui u̾ feruentes
sp̃u miniũ cõcitati. m̃surã eqͥtatis excedũt. uelut
cũ gn̾osus ⁊ feruidꝰ pullus ⁊ ugiᷤᷤ ad hucnouitatis im¬
paciens. ultͣ definita metarũ spatia cursu lascunore
diffũdit᷑. qͦs utiq refrenans ⁊ reuocans adstatutas li¬
tur. Alio quin magis inportune ꝓlata nocuerũt.
Auos cõsolatoriꝰ sermo correxit. alios ĩcrepacio.⁊
aliis conuenit corã oĩb argui. aliis secretiꝰ cõmo
neri. Nõ nulli ⁊ enĩ monita secretiora cõtempnũt.
Erubescũt uͦ publicam notã. Alii aut̃ publice cor¬
repti impudentiores fũt. secrete in crepatiõis miste¬
riũ uen̾antes. ⁊ obedĩam sui uelud qͦddã munus
honesto ac sedulo officio retͥbuentes. Alioꝵ ouenit
obseruari oĩa diligentiꝰ. ⁊ usq ad minim̃discuti.
eoꝵ p̾cipue qͥ dũ mala sua arte qͣdam celare seputant:
erigunt᷑ ad u̾sus cet̾os.⁊ inflant᷑. Alioꝵ uͦ oportet non¬

Expanded text:
 feruente spiritu nimium concitati mensuram aequitatis excedunt, uelut cum generosus et feruidus pullus et iugi adhuc nouitatis inpatiens ultra definita metarum spatia cursu lasciuiore diffunditur; quos utique refrenans et reuocans ad statutas litur, alioquin magis inportune prolata nocuerunt. alios consolatorius sermo correxit, alios increpatio, et aliis conuenit coram omnibus argui, aliis secretius commo- neri. nonnulli etenim monita secretiora contemnunt, erube- scunt uero publicam notam; alii autem publice conuenti inpuden­ tiores fiunt secretae increpationis mysterium uenerantes et oboedientiam sui uelut quoddam munus honesto ac sedulo officio retribuentes. 32. Aliorum conuenit obseruari omnia diligentius et usque ad minimum discuti, eorum praecipue qui, dum mala sua arte quadam celare se putant, eriguntur aduersum ceteros et intlalltur; aliorum uero oportet non
Abbreviated transcription (Latin):
singła queq scd̾m nat᷑e sue ordinẽ ꝑmanẽt. nec fi¬
eri ullomͦ pot̃ ut aliqͥd aut contͣ artẽ aut contͣ na¬
ta᷑m medicꝰ moliat᷑. Eppe cũ qualitas ip̃a mat̾ie corpo¬
ralis cedat ⁊ obsequatur medicinalib disciplinisꝰ Lisi
si qͣ forte incidit impatiẽtia uł in qͥetudo languentis
quã ⁊ ip̃am utiq uł obseruare uł ꝓhibe ñ ẽ diffici¬
le apud nos uo̾ oĩa agunt᷑ in sp̃u. ⁊ est sũmũ studiũ¬
uinc̾e eos qͥ se ipsos carnalit̾ diligentes. nec ullomͦi
uolũt nob̃ cede. adu̾sus semetipsos dimicantes. ita
ut sit nob bellũ qͦddam adu̾sus eos ꝓ qͥb in alitamꝰ.
dũ unꝰquisq tantũ studii gerit ĩ contegendis ⁊ occul
tandis morib ac uiciis pacc̾oꝵ. qͣntũ hr̃e oportebat stu¬
dii adegͥtudinẽ medico reuelandam. In qͦ ⁊ fortes
sibi ac constantes uident᷑. adu̾sũ salutẽ suã ⁊ pruden¬

Expanded text:
singula quaeque secundum naturae suae ordinem permanent nec fisingula quaeque secundum naturae suae ordinem permanent nec fieri ullo modo potest, ut aliquid aut contra artem aut contra naturam medicus moliatur, quippe cum qualitas ipsa materiae corporalis cedat et obsequatur medicinalibus disciplinis, nisi si qua forte inciderit inpatientia uel inquietudo languentis, quam et ipsam utique uel obseruare uel prohibere non est difficile. apud nos uero omnia aguntur in spuin­ cere eos qui se male carnaliter amant nec ullo modo nolunt nobis cedere aduersum semet ipsos dimicantes, ita ut sit nobis bellum quoddam aduersum eos pro quibus militamus, dum unusquisque tantum studii gerit in contegendis et occul­ tandis morbis ac uitiis peccatorum, quantum habere oportebat studii ad aegritudinem medico reuelandam. 20. In quo et fortes sibi ac constantes uidentur aduersum salutem suam et pruden