comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&iã ipsis resurrectionẽ corporũ ad induendã nynar¬
talitatẽ promitut. Nob̃cũ enĩ f̃adidemtem pus
Sedade andẽ in nouationẽ dictũ accipiendũ Nam
dehoc genimine uitis&iã illuid nouũ eẽdieit
Significat eadem utiq corpora resurrectura secundũ
in nouationẽ caelestẽ quaenunc secundũ terrenũ
u&ustatẽ moritura s. Siautẽ uitẽ decuiu su&ustate
Nunc passionis calicẽ bibit ipsos iud eos intellexeris.
significatũ ẽ &iã ipsãgentẽ ad corpus xp̃i ꝑnouitatẽ¬
me
uitae accessurã cũ ingressa plenitudogentiũ omnis

Expanded text:
iam ipsis resurrectionem corporum ad induendam immortalitatem promittit. Vobiscum enim non ad idem tempus, sed ad eamdem innovationem dictum accipiendum est. Nam de hoc genimine vitis etiam illud novum esse dicit, significat eadem utique corpora resurrectura secundum innovationem coelestem, quae nunc secundum terrenam vetustatem moritura sunt. Si autem vitem de cujus vetustate hunc passionis calicem bibit, ipsos Judaeos intellexeris, significatum est etiam ipsam gentem ad corpus Christi per novitatem vitae accessuram, cum, ingressa plenitudine Gentium, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
fulgisĩ nom̃a ssignificans etiã nocte uel nebula scđihuis:
rborem ficigenus humanũ intelligis propt̃ pruritum
carnis cumĩa ramdseius tener fuerit. id est
cum filii hominũ ꝑfidemxp̃i ad spirit᷑ales fructus pro¬
fecerint & ineis honor adoptionis filiorũ dĩ emicuerit

Expanded text:
fulguris nomen, significans etiam noctem vel nubila saeculi hujus; e similitudinem; arborem fici genus humanum intellige, propter pruritum carnis. Cum jam ramus ejus tener fuerit; id est, cum filii hominum per fidem Christi ad spirituales fructus profecerint, et in eis honor adoptionis filiorum Dei eminuerit
Abbreviated transcription (Latin):
nonenĩ hic sicdistũ est quasinesciatds̃ sedut ipsisciant
quantũ indnidilectionȩ ꝓfecerint. qđ nisitẽptationibus
quȩ accidunt fiplencabhominib agno scit &ipsũtẽptat¬
peopositũ ẽ qđ tep̃tarisinit: sic& cudicit᷑ Nescire aut ꝓeo
dicit᷑ qd non approbat id est indisciplina & doctrina
sua non agnoscit. sicut dictũ ẽnesciouo eAut ꝓeoqđ
accipitur & quod dictum est solum scirepatrem sic
dictũẽe qr fec̃ filiũ scire. & qđ dictũ est nescire filium
sicdictũẽe qr facit nescirehomines. id est noneis prodit
quod inutilit̃ scirent. XLII DEDEC EUIRCINI

Expanded text:
Non enim sic dictum est hoc, quasi nesciat Deus: sed ut ipsi sciant quantum in Domini dilectione profecerint; quod, nisi tentationibus quae accidunt, non plene ab hominibus agnosciteo positum est, quod tentari sinit. Sic et cum dicitur nescire, aut pro eo dicitur, quod non approbat; id est, in disciplina et doctrina sua non agnoscit, sicut dictum est, Nescio vos : aut accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse quia facit nescire homines, id est, non prodit eis quod inutiliter scirent. LXI. De eo
Abbreviated transcription (Latin):
atq corrum pi& uiolentas turbarum contradic¬
tiones tamquã aduersantes undas sepedis¬
rumpere. inter dum eiscustoditasua in tegrita¬
tecedere: prorsus more piscium tam quã in pro¬
clos.io mari sic in turbulenta populi adminis¬
p̃figurabant. Amba senim solus ille sustinuit.
et uincendi demonstrauit exemplumĩn carne
mostali peccatanrã. suscipiens. temptationibus
inimici Neq inlecebrosis neq terribilibus
ceden s postremo exuenssȩcarne. principa¬
tus et potestates exf fiducialiter

Expanded text:
atque corrumpi, et violentas turbarum contradicatque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulenta populi adminisnum nostrum praefigurabant. Ambas enim solus ille sustinuit, et et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter
Abbreviated transcription (Latin):
TURBAS PAUIT
SIGNI FICAT UETERE
Dlegem: siuequia nondum spiritalib
milia hominũ fuerunt. siuequia permor¬
Morsesenimquin¬
quelibros scripsit: et quod hordiaces panes
erant. bene significat uel ipsamlegem
Hordeienim medulla tenacissima palea
tegitur: uel ipsum populum nondum
expoliatũ carnali desiderio quodtamquam
palea cordieius inherebat. id est nondum
corde circumcisũ: Ita ut nectriturato
tribulationũcũ ꝑdesesta quad raginta
annos ducerentur intellectu reuelato malitia
tegumenta deponer&. sicut neq hordeum
areaetritura illopaleasi tegmine: exuitur
taq illi populo congruenter lextalis data est
Duoautempisces qui saporem suauem panida
bant: Duas illas ꝑsonas uidentur significa¬
re quibus populus illeregebatur ut percas
consiliorum moderamina acciperet regiam sci¬
lic& et sacerdotalem: ad quas etiã sacro scã illa
unctio ꝑtinebat quarũ officiumerat procllis
fluctibus que popularibus nunaquam frangi

Expanded text:
turbas pavit, significant veterem legem: sive quia nondum spiritualibus, millia hominum fuerunt : sive quia per MoyMoyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legemhordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani bant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi
Abbreviated transcription (Latin):
re cum hoc dixissent negabant pharisei
reos ẽẽ. siparentibus suis non prestarent
dest carnalis cupiditas. secundum quam
sentientes offendebantur dep̃ter missis
rerum signis uel etiam traditionibussuis.
etp̃ceptauitae Noncurabant quea cupi¬
ditate animum purgaet
cannancȩ mulieris p̃ueniens
addomoseorũ saluat : Signi ficat gentes ad quas
Nonuenit saluas fore per uerbum suuns quod
ipsis rogantibus filii sanantur. intelleͥgenda ecde¬
siȩ persona. quȩ sibiest et mater et filii. Nam
simul omnes quibus constat ecclesia matȩ f¬
dicitur singuliautem idem ipsifilii appellant᷑
ud non confitentur fidem. Caccosqui
non intelligunt. etiã siobtẽperent iubentib
Surdos quinon obtemperant. etiã si intelliguNt
Claudos: qui prȩcepta nonimplent

Expanded text:
re, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei re, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent id est, carnalis cupiditas, secundum quam sentientes offendebantur de praetermissis rerum signis, vel etiam traditionibus suis; et praecepta vitae non curabant, quae a cupiditate animum purgant.Chananaeae mulieris non veniens ad domos eorum, salvat; significat Gentes, ad quas non venit, salvas fore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sanantur, intelligenda est Ecclesiae persona, quae sibi est et mater et filii: nam simul omnes, quibus constat Ecclesia, mater dicitur; singuli autem iidem ipsi filii appellantuel non confitentur fidem: caecos; qui non intelligunt, etiamsi obtemperant jubentibus: surdos; qui non obtemperant etiamsi intelligunt: claudos; qui praecepta non implent
Abbreviated transcription (Latin):
IUD EI UN DE HUIC SAPIENT IA
HAECET UIRTUTES
apientia in hisquelo quebatur.. Niftute¬
Dinhis que o perabatur. Ideo eta postolus
Ideo etapostolus
cum dixit xpm̃diui stutem et dĩ sapientiami
Vistutem ad signare tulit propteriudeos.
sapientiã autem ad doctrinam propt̃ grecos
diabolod expĩaduentu dubitabuNt. Quod¬
Quod
aut̃ p&rus implorat ad nõ auxiliũ pemergat᷑:
significat quibusdam tribulationib etiam
posse ultima persecutione purgarlur
ecclesiam: quod & paulus significat dicenss saluus
erit sict̃amquã ꝑ ignemi quod sequitur ut ad¬
orantes omnes quinauierant dicerent. uere
filius dĩ est : significat caritatem tuncmani festã
futuram ꝑspeciem iamuidentib. qui ꝑfidem
Nunc ambulant
pestinebiti quibus uerbis significant filii
iam non sibi opus esseparentum pros eoblati¬
ones : quod ad eam etatem ꝑuenissent ut pos¬
sent iamipsi offerre prose: in hacergoaetate
constitutos ut possent parentib suis hocdice¬

Expanded text:
udaei, Unde huic sapientia haec et virtutes? sapientia in his quae loquebatur, virtutein his quae operabatur. Ideoque et Apostolus cum dixit Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam ; virtutem ad signa retulit propter Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam propter Graecos, diabolo, de Christi adventu dubitabunt. Quod autem Petrus implorat a Domino auxilium, ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutionem purgandam esse Ecclesiam. Quod et Paulus significat dicens: Salvus erit; sic tamen quasi per ignem . Quod sequitur, ut adorantes omnes qui in navi erant, dicerent, Vere Filius Dei es, significat claritatem ejus tunc manifestam futuram, per speciem jam videntibus, qui per fidem nunc ambulant.pertinebit: quibus verbis significant filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
uodait cũ sp̃s inmunđ exierit ab homine&ic&̃
Defructu centeno sexageno & triceno
Quodait colligite primo ⁊ ez ania
egrano sinapis quod maius fit omnibus
holeribus
XIII
Defermento quod accepit mulier & abscondit
infarine satis tribus

Expanded text:
uod ait, Cum Spiritus immundus exierit ab homine. IX. De fructu centeno, sexageno, et triceno. X. Quod ait, Colligite primo zizania. XI. De grano sinapis quod majus fit omnibus oleribus. XII. De fermento quod accepit mulier, et abscondit farinae satis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Id est ꝑ meritum fidei quacreditur filiusdi & natus
homo et passus propternos: perhancenum dispen
sationem quasi transit iħs. quiatalis actio temporalis:
tis sibiturbae strepitum uincerent. id esttam ꝑseue¬
quous que consu&udinem desiderioram carnalium
lum̃ uertiatis a& nȩuidere conante sicelipsam hominuer
carnaliumturbam studia spirrtlia in pedientẽ
fortissima intentione superarent: Itaq audiens ihs
quiait. p&entidabitur & quęrens inueni& & pul¬
santi a peri&᷑. uenientes ad seipsos scilic& ardore
desiderii. ꝑuenientes ad idquod desiderant stans eos
tangit atq il luminat. Nonenim sicut illa
dispensatio temporalis Itaetiã uerbi &̃nitas transit.
Qua propt̃
quia fides incarnationis temporalis ad a&̾na intel¬
ligenda nos p̃parat:Tran seunteihũ iã monitis̃
ut il luminarentur. & abstante illuminati suNt :¬

Expanded text:
id est, per meritum fidei qua creditur Filius Dei et natus id est, per meritum fidei qua creditur Filius Dei et natus homo s, per quam dispensationem quasi transit Jesus, quia talis actio temporalis ftis sibi turbae strepitum vincat, id est tam persevequousque consuetudinem desideriorum carnaliumm veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia spiritualia impedientem, fortissima intentione superarent. Itaque audiens Jesus qui ait, Patenti dabitur et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur , venientes ad se, ipso scilicet desiderii ardore pervenientes ad id quod desiderant, stans eos tangit, atque illuminat. Non enim sicut illa dispensatio temporalis, ita etiam Verbi aeternitas transit, Quapropter quia fides incarnationis temporalis ad aeterna intelligenda nos praeparat, transeunte Jesu admoniti ut illuminarentur, et ab stante illuminati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lidicur quispotes⁊ SAluus fieni.
ũpauci sunt diuites in conparationem ultitudi¬
nis pauperũ intelligendũ qđ om̃s quitaliacupiunt
disCIPULISPASSURŨ REFERI
doonfirmandum in posterum testimonium
fecit: quiadixit. in oreduorũ ueltriũ testiũ
stabit omne uerbũ. UtenimNeq uulga¬
r& quod diccha t. Neq car& humani testimoni
firmitate : pauciorib quã duob dicere Nonpotuit.
udad sacramentũ caritatis ostendendum : minus
qim quã int̃duofaritas ẽẽ non potest: eratautẽ
ille ponnecessitatedebiti ꝓpt̃ peccatũ suũ sedad
soluendã nrãpeccata caritate passurus
turbȩ multae. credunt in eũ populi & gentes
Duoautem ceci sedentes iuxtauiam signific̃at deu¬
troq populo quosdam iam coherentes ꝑ fidem dispen¬
sationi temporali secundum qua xp̃s uia est. & deside¬
rantes il luminari idest aliquid deuerbi a &ernitate
intelligere: quod transeunteihũ in p&rarecupiebaf:

Expanded text:
li dicunt, Quis potest salvus fieri? cum pauci sint divites in comparatione multitudinis pauperum: intelligendum quod omnes qui talia cupiunt, discipulis passurum refert, ad confirmandum in posterum testimonium fecit: quia dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Ut enim neque vulgaretur quod dicebat, neque careret humani testimonii firmitate, paucioribus quam duobus dicere non potuit. Vel ad sacramentum charitatis ostendendum: minus enim quam inter duos charitas esse non potest. Erat autem ille non necessitate debiti propter peccatum suum, sed ad solvenda nostra peccata charitate passurus.turbae multae; credunt in eum populi et gentes. Duo autem caeci sedentes juxta viam, significant de utroque populo quosdam jam cohaerentes per fidem dispensationi temporali, secundum quam Christus via est; et desiderantes illuminari, id est, aliquid de Verbi aeternitate intelligere, quod transeunte Jesu impetrare cupiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanentis firmamentũ tamquã ipsius montissolidi¬
tas nullo foeno int̃ posito continebat i & quõ restissime
dehis quosquinq panib pasturus erat. Nonopus ha¬
bentire sed dateillis manducare: Subhisenim
uerbis figuraliter tamgcustodiendi d&inentur:
cum hoc ad monuissent discipuli ut dimit ter&cos:
hi  uero turbȩ quȩ ad septẽ panes ꝓtin& ultromise¬
rerisedicit. qđ iamtestius dies ess& ex quoieiuni
adhesisent: in toto enim seculꝰ generis humani
testium tempus est quo fidei xpĩanȩ gratia dataẽ :
primumest antelegẽ. secundum sub lege. tesliũ¬
testiũ
sub gratia: & qñ quastũ adhuc restat qͦ ad plenissi¬
mã pacẽ hierusalem celestis uenturi sumus

Expanded text:
manentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. 7. Et quoniam rectissime de his quos quinque panibus pasturus erat, Non opus habent ire; sed date illis vos manducare . Sub his autem verbis figuraliter tanquam custodiendi detinentur, cum hoc admonuissent discipuli, ut dimitteret eos. Hujus vero turbae, quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam tertius dies esset, ex quo ei jejuni haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus est, quo fidei christianae gratia data est. Primum est ante Legem, secundum sub Lege, tertium sub Gratia. Et quoniam quartum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelest
Abbreviated transcription (Latin):
tremo conuiuii relinquiposse & deseriescassuas :
sed quo ipseitemdicit: Beatus qui ꝑ seuerauerit
usq in finẽ hic saluus erit. significauit non de futu¬
ram ecdesiam quaeseptenarios eosdem septem
panes habundantius recipiat. et altitud in ecorđ
quȩ ipsam ꝑseuerantiam insportis uid&ur significa¬

Expanded text:
tremo convivii relinqui posse et deseri escas suas: tremo convivii relinqui posse et deseri escas suas: sed quoniam ipse item dixit, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; significavit non defuturam Ecclesiam, quae septenario numero eosdem septem panes abundantius recipiat, et latitudine cordis, quae ipsam perseverantiam in sportis videtur significa
Abbreviated transcription (Latin):
Quotendit quisquis rectecredit in xp̃m̃ppterea
sedicit turbã illam reficeredñs nedeficiant in uia: ista
coniuncto: Haecergo dispensatio quid aliud agit
nisiut adpalmam suꝑ nȩuocationis. sinedefectuuiriũ
puenire possimus s ꝑfidemenim ambulamus. Non
ꝑspeciem It ipseapłs paulus nondũ sedicit conpre¬
hendisse regnũdĩ. sed ea quȩr&rosunt oblitus. inca
quȩ ante sunt extentus. secundum intentionem
sequorinquit ad palmam suꝑ nȩ uocationis
Uerumtamen in i quod ꝑuenimus in eoambulemꝰ
qr testio die dnõ adherentes & ab illo pastindeficiem
mnuiagȩtiam hic sane ꝑueniri ad comedendi finẽ
Et credoita futurum ꝓpt̃ mulieres &pueros. sed tamen
reliquiae fragmtorũ septẽ sportas impleuerunt ad quã
eclesia septiformis quae in a pocalypsi etiã describit᷑ per
quidix Putas ueni& filius hominis & in ueni&
fidem suam suꝑ terram. significauit quidem in ex¬

Expanded text:
quo tendit quisquis recte credit in Christum; propterea se dicit turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. Ista conjuncto: haec ergo dispensatio quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Et ipse apostolus Paulus nondum se dicit comprehendisse regnum Dei, Sed ea quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationis. Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus ; quia tertio die Domino adhaerentes et ab illo pasti, non deficiemus in via. 8. Etiam hic sane perveniri ad comedendi finem  super terram ? Et credo ita futurum, propter mulieres et pueros. Sed tamen septem sportas reliquiae fragmentorum impleverunt, ad quas Ecclesia septiformis, quae in Apocalypsi etiam describitur , pqui dixit, Putasne, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram? significavit quidem in ex
Abbreviated transcription (Latin):
dest ex humilib: q̃uales uult ẽẽdiscipulos suos non
obtemperando uel contraueniendo. sicut dealex andrs
acrario a płsdicit: expeditei ut mola asinaria suspendat᷑
colloeius. & p̃cipit& in ꝓfundũ maris. idest congrubxes
ut cupiditas rerum temporalium cuistulti & cȩci
conligant᷑ eundemcũ pondere suodeducat adinteritũ¬
LIITALENTORŨ ENIUSSIT EŨUENUN¬
DARIET UXORẼ EIUS ET FIUOSETONNIA
QUEHABEBAI ETREDON
ntelligendum est decem preceptorũ legis eũ fuisse
debitorem: & ꝓcupiditate atq. operibus suis
tamquã uxore & filiis poenas soluere debuisse :
quod est p̃tiueius: pra&iũ enĩ uenditi supplicium
damnati intelligit᷑: quod dixit. Noluit ignoscere
conseruo suo sed abiit &misit eum incarcerem
&cetera : Intelligendumeenuit contraeum huno
animumait supplicia illiuellegconseruiautẽ
quinarrauerunt dño quaefiebant. potest intelligi

Expanded text:
id est, ex humilibus, quales vult esse discipulos suos, non id est, ex humilibus, quales vult esse discipulos suos, non obtemperando, vel etiam contraveniendo, sicut de Alexandro aerario Apostolus dicit ; expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et praecipitetur in profundum maris: id est, congruit ei cupiditas rerum temporalium, cui stulti et caeci colligantur, eum devinctum pondere suo deducat ad interitutalentorum, et jussit eum venumdari, et uxorem ejus, et filios, et omnia quae habebat, et reddi: intelligendum est decem praeceptorum Legis eum fuisse debitorem; et pro cupiditate atque operibus suis, tanquam uxore et filiis, poenas solvere debuisse, quod est pretium ejus: pretium enim venditi, supplicium damnati intelligitur. Quod dixit, Noluit ignoscere conservo suo, sed abiit et misit eum in carcerem, et reliqua; intelligendum, tenuit contra eum hunc animum, ut supplicia illi vellet. Conservi autem qui narraverunt Domino quae fiebant, potest intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
dest sanguine passionis xp̃i in primo aduentuindul¬
gentia peccatorũdat᷑ : & manehodie tempestas. rub&
signa autem temporũ non potestis: signaautem dixit
deaduentu suo ł ad passionem cui similcest roscũ celũ
uespere : &item de& cribulatione anteaduentũ suum
futurũ. cui simileest maneroseũ cũ tristitia cadum
XXII QD DIXDÑS HELIAS QUIDẼ UENTU¬
RUS EST ETRESTITUITONNIAC
dest uel cos quos ꝑsecutio antixp̃icontur bauerit.
uelut ipserestituat moriendo quaed eb&. XXIIII
ltem qđ dicunt discipuli quarenos Non potumus
eicereeũ. Neillis miraculis facientib extollerentur
insuꝑbiã ad monitis potius ꝑhumilitatẽ fidei quasi
ꝑsinapis granũ elationem terrenamqȩ Nomine
montis significata est curare ut transir& U
uectigales. Multer rgomagis liberiee debent in quo¬
lib& regnõt̃ renofiluregni illius subquosoma regnat̃rena
XXUI QUODDÑS DIC̃QUIAUT SCANDA¬
IIEAUERIT UNUEX SUSILLIS ISTIS:

Expanded text:
er sanguinem passionis Christi in primo adventu indulgentia peccatorum datur. Et mane: Hodie tempestas, rubetsigna autem temporum non potestis. Signa temporum dixit de adventu suo, vel passione, cui simile est roseum coelum vespere; et item de tribulatione ante adventum suum futurum, cui simile est mane roseum cum tristitia coelum Elias quidem venturus est, et restituet omnia; id est, vel eos quos persecutio Antichristi conturbaverit; vel ut ipse restituat moriendo quae debet. XXII. Item quod dicunt discipuli, Quare nos non potuimus ejicere eum? ne illis miraculis faciendis extollerentur in superbiam, admoniti sunt potius per humilitatem fidei, quasi per sinapis granum, elationem terrenam, quae montis nomine significata est, curare ut transiret. non esse vectigales. Multo ergo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena Dominus dicit, Qui autem scandalizaverit unum de pusillis istis,
Abbreviated transcription (Latin):
etutqui figuram hominis uiderat: quam ds̃
difilius induerat. Moysi in rubo inflãma
ignis apparuit : ut lumencredentib incre¬
dulis iudicium demonstrar& : Quia xp̃s
credentib salus est : Non credentib poena :
utapłsdicit. Aliis odor eius uitȩ inuitã.
Aliis odor mostis in mostem: populum
isrł in columnanubis ꝑdiem & ꝑ noctem
in columnaignis. quasi duxitineris praece¬
innubepatres baptizatos scribit:

Expanded text:
Et utique figuram hominis viderat, quam Deus Et utique figuram hominis viderat, quam Deus Dei Filius induerat. Moysi in rubo in flamma ignis apparuit, ut lumen credentibus, incredulis judicium demonstraret: quia Christus credentibus salus est, non credentibus poena, ut Apostolus ait: Aliis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Populum Israel in columna nubis per diem, et per noctem in columna ignis quasi dux itineris praecein nube Patres baptizatos scribit
Abbreviated transcription (Latin):
humanicorporis sumunt: quanto magis
ipsedñs noster qui omnia fecit qui ipsis
angelis ut hoc possent sua institutione con¬
cessit : Huc accidit quod sic filium dĩ utiã
dictum est ui sum a patrib. approbamus.
ut nontotum in illo quodds̃ est uider&ur:
sed dispositiones rerum futurarum quaesuis
quib.q. temporib. complendȩ erantinillo
ꝑ imaginem cernerentur : Nam quis filiũdi
uiderepotuit. antequam conspicabilem
materiam. cui ei placuit assumpsit uel ipsũ¬
hominem in duere dignatus est qui& si abrahȩ
uisus est sed informahumani corporis uisẽ .:
quod scilic& postremis temporib. in homine
uenturus eẽ ostender&ur: Iacob&iam se¬
semagniconsilii indicauit in homine uero
cum quo & conluctatus fuis sediscribitur.
utimaginem futurȩ conluctationis quam
cumisrł habiturus erat cum secundũ hominẽ
adueniss& ꝑspicue indicar&: sedut dñm
creder&. Cum quotanto cestamine subfigura
ad ficiem: & salua facta est animame a

Expanded text:
humani corporis sumunt; quanto magis humani corporis sumunt; quanto magis ipse Dominus noster qui omnia fecit, qui ipsis Angelis ut hoc possent, sua institutione concessit! Huc accedit quod sic Filium Dei, ut jam dictum est, visum a Patribus approbamus, ut non totum in illo, quod Deus est, videretur: sed dispositiones rerum futurarum, quae suis quibusque temporibus complendae erant, in illo per imaginem cernerentur. Nam quis Filium Dei videre potuit, antequam conspicabilem materiam, sihominem induere dignatus est? Qui etsi Abrahae visus est , sed in forma humani corporis visus est, quo scilicet postremis temporibus in homine venturus esse ostenderetur. Jacob etiam se magni consilii indicaret. In homine vero cum quo et colluctatus fuisse describitur, ut imaginem futurae colluctationis quam cum Israel habiturus erat , cum secundum hominem advenisset, perspicue indicaret. Sed ut Dominum crederet, cum quo tanto certamine sub figura ad faciem, et salva facta est anima mea .
Abbreviated transcription (Latin):
Mutabis eos &mutabuntur : Tuautemidẽ
ipsces. & annitui non deficient. Nam& simulta
sunt exhisquae in hoc mundo uidentur
quaeex alio conuestantur in aliud ut desinant
eẽ quoderant & hoc sint quod r&ro non fuerant
utlimus cumin homine figurat᷑. limus esse
iam desin& ut pisces aut auescumde aqua
procedunt. ex eo iamnon aqua quialiud utlutũ
figuli cum solidatur intesta. ut lapis cum
dissoluitur de coctus in calẽ. ut harena cõmu
recensere: sed multum interest stultae
haer&ice interea quae facta sunt & eum
quiomnia quã eam modum uoluitfecit quia qȩ
facta sunt as scriptae conditioni deseruiunt.
quiuero fecit. sua euoluntatis. & ꝓprii. iuris est:
neq potest inaliud quam quod est aliquo cogente
mutari sed proutuult &cuiuult sede monstrat
namsi angeli infigura hominum siepesuntui si
& tamen aliud non sunt quam quod ẽẽ senolunt
neq substantiam mutant cum formam

Expanded text:
Mutabis eos et mutabuntur: tu autem idem Mutabis eos et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Nam etsi multa sunt ex his, quae in hoc mundo videntur, quae ex alio convertantur in aliud, ut desinant esse quod erant, et hoc sint quod retro non fuerant; ut limus cum in hominem figuratur, limus esse jam desinit: aut pisces, aut aves cum de aqua procedunt, ex eo jam non aqua, quia aliud: ut lutum figuli cum solidatur in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus in calcem: ut arena cum murecensere. Sed multum interest, stulte haeretice, inter ea quae factasunt, et eum qui omnia, quemadmodum voluit, fecit. Quae facta sunt, ascriptae conditioni deserviunt: qui vero fecit, 355 suae voluntatis et proprii juris est. Neque potest in aliud, quam quod est, aliquo cogente, mutari: sed prout vult, et cui vult, se demonstrat. Nam si Angeli in figura hominum saepe sunt visi, et tamen aliud non sunt, quam quod se esse norunt, neque substantiam mutant, cum formam
Abbreviated transcription (Latin):
acꝑ hocaunt. Si filius de patris substantia
eẽ poss&: iam& pat̃ minor uideri substantie¬
suae ueltradicione uel fine. et pro in defiliũ
exalia substantia crederemaluerunt quod
conuesti & mutari. &uideri possit : Quia hoc
depatris substantia credi non liceat: haec est
causa erroris. haec origo heresi sarriane:
dum non intellegunt uistutem dĩ. neq
tanti sacramenti dispositionem agnoscunt᷑
dm̃ humanis conditionibus comparent :
quibus primo in loco respondendum est filiũ
dĩ non itaui sum utds̃erat: sed utͥomo capere
poterat dedo deinuariis figuris non immuti¬
bilem & conuersibilem ipsumeẽ sed hocẽe
potentia edĩ uitum sesingulis proutuult
reuel aredignatur. habitum mut& non sub¬
stantiam uestat: Nec propria&atem quali¬
tatis amittat: sed iuxta meritum uidentis
tem peramentum maiestatis adhibeat
Ips& amen idem ut semꝑ est insubstantiae
suae propria& ateꝑmaneat: Sicut scriptũ est

Expanded text:
Ac per hoc aiunt: Si Filius de Patris substantia Ac per hoc aiunt: Si Filius de Patris substantia esset, jam et Patrem minorem videri substantisuae vel traditione, vel fine: et proinde Filium ex alia substantia credere maluerunt, quod converti, et mutari, et videri possit; quia hoc de Patris substantia credi non liceat. Haec est causa erroris, haec origo haeresis Arianae; dum non intelligunt virtutem Dei, neque tanti sacramenti dispositionem agnoscunt, ut Deum humanis conditionibus comparent. Quibus primo respondendum in loco Filium Dei non ita visum, ut Deus erat, sed ut homo capere poterat de Deo; deinde variis figuris non mutabilem et convertibilem ipsum esse, sed hoc esse potentiae Dei, ut cum se singulis, prout vult, revelare dignatur, habitum mutet, non substantiam vertat: nec proprietatem qualitatis amittat, sed juxta meritum videntis temperamentum majestatis adhibeat; ipse tamen idem, ut semper est, in substantiae suae proprietate permaneat, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
heresis arrianȩ traducã: Curnollint
filiumdĩ depatris substantiacredibreuit̃
intimabo : Aiunt enimꝰ cum sit ds̃
pateromnipotens. inuisibilis in conuersibilis¬
inmutabilis ꝑfectus semꝑ idema &ernus:
filius uero uisibilis qui a sepeapatribus uisus ÷:
& conuersibilis atq mutabilis quiinuariis
figuris quib.q. sese monstrauit : qui sidepatris
inquiunt substantiam eẽt: at quinficri
poss& utante carnis assumptionem. aut
ui sibilis aut mutabilis cerner&ur. quinpo¬
tius in eaqualitate quapaterest ꝑmansissor
excuius substantiaerat quia quod depatreẽ.
nec uideri nec mutari Nec conuesti posse
credendum. Accidit ad causamicum in¬
lapsus est inmariam: curuirginis uterũ
obpleuit aliud utiq exilla quam quod
uenerat natum est: undeiam inquiunt corrupta
substantia statimuestit ordinem: perdit
continuo inmutationẽ ipsã formandus
dedõ in hominẽ: despũ in carnem: etutiq
trans latioomnis. interemptio est pristini:

Expanded text:
haeresis Arianae traducam, cur nolint haeresis Arianae traducam, cur nolint Filium de Patris substantia credi, breviter intimabo. Aiunt enim: Cum sit Deus Pater omnipotens, invisibilisnus: Filius vero visibilis, quia saepe patribus visus est; et convertibilis atque mutabilis, quia in variis figuris quibusque sese monstravit: qui si de Patris, inquiunt, esset substantia, numquam fieri posset, ut ante carnis assumptionem aut visibilis aut mutabilis cerneretur; quin potius in aequalitate qua Pater est, permansisset, ex cujus substantia erat; quia quod de Patre est, nec videri, nec mutari, nec converti posse credendum est. Accedit ad causam, quia cum illapsus est in Mariam, cum Virginis uterum opplevit, aliud utique ex illa, quam quod venerat, natum est. Unde jam, inquiunt, corrupta substantia statum vertit, ordinem perdit, continuo immutatione ipsa formandus de Deo in hominem, de spiritu in carnem. Et utique translatio omnis interemptio est pristini.
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑsona alter apatre nominatur.
proinde totum patris asscribimus qđ ẽ
filius . & totum filio quod pater est Nihil
non uidebit᷑ patris quodiudicabit᷑ filii.
Nec filii quod defenditur patri: quia
unitas maiestatis. non sinit deos plurili
uocabulo appellari: quippe cũ const&
patrem & filium unius eẽ substantiae :
undeuterq unus ds̃ est dictus  Ullud
antecuncta m&uentes n esipat̃ & filius
unum nons  In inuidiam recurrat
auctoris interpolatanatiuitas: hocenim
placuit her&icis ut ds̃illeomni potens
in uisibilis in mensus degenerar& infi¬
lio non modo potestaee de conditione
mutata quasi non potuerit pat̃ desem&¬
ipso talem habeas dum qualis &ipseest:
Proinde nosuerum filium deueropatre
qui semꝑ fuit & est unius substantiae
cumpatre defendimus & hocest quod greci
omousion appellant. Iest cumuno
aliudipsunt ut ꝑsonae audientia nominũ
fierent : Nonut substantiam uocabula
separarent. sed utomne mrsterium

Expanded text:
sed personaliter a Patre nominatur, proinde totum Patri ascribimus quod est Filius, et totum Filio quod Pater est. Nihil non videbitur Patris, quod judicabitur Filii; nec Filii, quod defenditur Patris: quia unitas majestatis non sinit deos plurali vocabulo appellari: quippe cum constet Patrem et Filium unius esse substantiae; unde uterque unus Deus est dictus. Illud ante cuncta metuentes, ne si Pater et Filius unum non sint; in invidiam recurrat auctoris, interpolata nativitas. Hoc enim placuit haereticis, ut Deus ille omnipotens, invisibilis, immensus degenerarlio; non modo potestate, sed et conditione mutata, quasi non potuerit Pater de semetipso talem habere Filium qualis et ipse est. Proinde nos verum Filium de vero Patre qui semper fuit, et est unius substantiae cum Patre, defendimus. Et hoc est quod Graeci ὁμούσιον appellant, id est cum uno aliud ipsum, ut personae audientia nominum fierent, non ut substantiam vocabula separarent. CAPUT VIII. Sed ut omne mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
rant: Nenit ille quiiudicat: &quȩ paratȩerant iđ quib
bonũ corãdõ testimoniũ c̃scientia
ꝑhibebat
intrauer̃ cũ eo innuptias. iđ ubimunda anima puro¬
& ꝑfecto di uerbo fecunda copulat᷑. Clausa est ianua
regnũcelorũ. Nonenĩ piudiciũ pat& p̃cũ aut meritorũ
ocus Nouissimeaut̃ ueniunt reliquȩ uirgines
dicentes dnẽ dnõ a peri nob: Nondictũ est quodemerint
oleum. &id eointelligendȩ sunt. Nulloiam remanente
dealienis laudib. gaudio inangusti & magnis afflic¬
tionib redireadim plorationemdĩ: sed magna est eius
seueritas pͥiudiciũ cuius ante iudiciũ in effabilis miserico¬
dia p̃rogata ẽ: Itaq respondens ait: Aindico uob qđ nescio
uos. exilla scilic & regula. qr ñ habarsdĩ hocẽ sapientiadi
ut intrent ingaudiũe quin corã dõ sedut placerent homi¬
nib uisis aliquid secundũ p̃cepta eiusopȩ Etq c̃dudit

Expanded text:
ui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunt cum eo in nuptias, id est ubi munda anima sempiterno dei uerbo fecundanda copuletur. clausa est ianua,regnum caelorum. non enim post iudicium patet precum aut meritorum locus. nouissime autem ueniunt et reliquae uirgines dicentes: domine, domine, aperi nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alienis laudibus gaudio in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque it
Abbreviated transcription (Latin):
gentes qđ dictũ est: quiuos felices dicunt anerroremuos
deducunt: melius estaut̃ obiurgari aiustoquã a peccatore
Emendabit inquit meiustus inmisericordiae &argu&¬
me: oleũ aut̃ peccatoris non in pingu& caput incum
quiduosadiuuant quiu ob laudes uendereconsuerunt
et uos inerrorẽ inducere. ut non coradõ sed ab hominib. gloriã

Expanded text:
gentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos gentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et argme; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. amus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
laude fulciunt᷑ eadẽsubtracta deficiunt & deconsudu¬
dine id semꝑinquirit Undegaudereanimussole gtaq
hominũ qͥcordan uident testimoniũ uolunt habere
apuddm̃ qͥ cordinspector est. Sed ꝗh responder̃ sapi
apuddm̃ cui secr& a cordapparent: & uix sibiqͥsq suffic̃.
uteitestimoniũ ꝑhibeat conscientia sua quiseni
gloriabit᷑ mundũ schaberecorꝰ indeest qđ apostolusdic̃
omnino aut uix possit ueram referre sententiam
Quomodo potestdealio iudicare cũ sciat nemoquidagat᷑
in hominenis i sp̃s hominis : Ite magis aduendentes &emite
uob: Non consilium dedisse putandȩsunt. sed crim̃erun
exobliquo cõmemorasse. Uendunt enĩoleũ adulato¬
res. quisiue falsa siueignorata laudando mnerroreanimas
nittunt: & eisuanagaudia tam quã fatuis conciliando
aliquã dehis mercedem siueciborũ siue pecȩ siuhonoris
siuealicuius commoditem poralas accipiunt. non intelli¬

Expanded text:
laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetulaude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapieapud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est quod apostolus dicit: omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim ores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intelle
Abbreviated transcription (Latin):
Pb& autem sehomoinquit. & tunc in sem&ipsohabe¬
bit gloriã &ñ in altero. Tard anteaut̃ sponsodormi¬
er om̃si quia exutroq generł continentiũ hominũ
siueeorũ quicorãdõ exultant siueeorũ qui in lau¬
dib. hominũ ad quiescunt moriuntur hocinter¬
uallo temporis. donec subaduentudñi fiat resurrec¬
tio mortuorũ. Med iaaut̃ nocte. ⁊d est Nullo
suentie aut sperante quippe cum ipscehicat dñs
dedieaut̃ illa & horanemoscit . & apłs. Dies dñi
tamquãfur in nocteita ueni& exquosignificat
penitus latẽre cũ uenit: clamor factus est:
eccesponsusuenit surgite o buiã er: in ictuo culun noussi¬
matiuba om̃s resurgenus: ergosurrexer̃ om̃sillȩuir¬
gines & aptauer̃ lampadessuas iđ rationes reddendas operũ
suorũ. Oport& enimnos exhiberiantȩribunalxp̃i.
ut illic recipiat unusquisq qd gessit in corpore siuebonũ
siuemalũ Itdixer̃ stultȩ adsapientes: datenobdeoleo uis

Expanded text:
 autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo ciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus ditamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, siue bonum siue malum. et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hab̾t duc̃tinent̃ uiuunt. n isun laudib hominũ
Nonergo habt oleũ secis sdriposalexitia oleo si gnificari
arbitror. Ppterea unxit tein quit ds̃dstuus oleo exul¬
tationis quia ut̃ ñ ꝓpterea gaud& quiad nõ intrinsecus

Expanded text:
non habent, dum continenter vivunt, nisi in laudibus hominum; non habent, dum continenter vivunt, nisi in laudibus hominum; non ergo habent oleum secum. Nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: Proptera unxit te, inquit, Deus Deus tuus oleo laetitiae, qui autem non propterea gaudet, quia Deo intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines significarequinq. pestitã continentiam
a carnis in lecebris: continenduseniẽ anim ia pp&cit᷑
a uoluptateo culorũ. a uoluptate auriũ. a uoluptate
ol faciendigustandi. tangendi: sed qr istac̃ tinentia
pastĩcorã dõ fit ut illi placeat᷑ in iiteriori gaudio
c̃scientiȩ. pasticora hominib: tantũ ut gloria humana
capiatur : quinq dicunt᷑ sapientes & quinq stultȩ
utrãq tam̃ uirgines. qr utraq. continentia est.
quãuis diuerso fomitegaudeat: lam pades autentis
quia manib. gestantur opera quȩ secundũ istãca¬
nentiã fiunt: dictũ est aut̃: luceant operaura corã homi
nib. Om̃suͦ acceper̃ lãpadessuas. & uener̃ obuiã spori¬
so. Intelligendũ est ergo x p̃inom inecenseridequi¬
b. agit᷑. Non enĩ possunt quixp̃iani fionsunt
sponso xp̃ouenireobuiã: sed quinq fatuȩ acceptis
lampadib suis f̃i sũpser̃ oleũ secum. Multienĩ
quãuisde xp̃ibonitate plurimus pere it. gaudiũ tam̃¬

Expanded text:
virgines significare quinquepartitam continentiam a carnis illecebris. Continendus est enim animi appetitus a voluptate oculorum, a voluptate aurium, a voluptate olfaciendi, gustandi, tangendi. Sed quia ista continentia partim coram Deo fit, ut illi placeatur in interiori gaudio conscientiae; partim coram hominibus tantum, ut gloria humana capiatur; quinque dicuntur sapientes, et quinque stultae: utraeque tamen virgines, quia utraque continentia est, quamvis diverso fomite gandeat. Laquia manibus testantur opera, quae secundum istam continentiam fiunt: dictum est autem, ut luceant opera vestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Chri
Abbreviated transcription (Latin):
UIII. Quodait deiuda bonũ erat illi ñ nasci
XLUII Quod exposuerunt in faciem eus et co¬
laphis eũ percus serunt
XL UIII Detrina p&ri nagatione
Quoda longesecutus est dnm̃ ecntem
ad passionem

Expanded text:
. Quod ait de Juda, Bonum erat illi non nasci. XLIV. Quod spuerunt in faciem ejus, et claphis eum percusserunt. XLV. De trina Petri negatione. XLVI. Quod a longe secutus est Dominum euntem ad passionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod duobus seorsum discipulis spar
Quod ait discipulis dic&is montihuic tolle
et iactate inmare
XXXII. Quodait & qui ceciderit super lapi
demistum confringetur
totalex pend& in hisduobus

Expanded text:
Quod duobus seorsum discipulis se paQuod ait discipulis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare. XXX. Quod ait, Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur.Tota lex pendet in his duobus
Abbreviated transcription (Latin):
UOUIT IN REGNO PATRIS MEI
ult intelleͥgi hoc u&us eẽ. cũ illud nouũ dr̃ quiaer¬
go depropagine adam quiu&us homo appellat᷑corpus
susceperat qđ in passionemorti credituruserat: Unde
&iã ꝑui sacram̃ tũ cõmendat sangumẽ suĩ quidali¬
ud nouũ uinũ nisim mogalitatẽ renouatorũ
corporũ intelleͥgereua quod cũ dicit uobiscũ bibã

Expanded text:
novum in regno Patris mei, vult intelligi hoc vetus esse, cum illud novum dicit. Quia ergo de propagine Adam, qui vetus homo appellatur, corpus susceperat, quod in passione morti traditurus erat unde etiam per vini sacramentum commendat sanguinem suum, quid alud novum vinum, nisi immortalitatem renovatorum corporum intelligere debemus? quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem castã exhiberexpõsuos inquit uirginẽ. aplurali
ad singularẽ c̃duden sideo et uirgines diciposs & uirgo.
Curautem quinq dictȩ sint . ut mihiuid & expositũ ÷
sed udem nunc inenigmate. tuncaut̃ faciead faciem.
& nuncex paste. tuncaut̃ ex toto: psũ aut̃ in enigmate
& expastenunc scripturis aliquid cernere qđ tamensit
secundũ cathalica fidẽ exillopignore contingit qđ ac¬
cepit uirgo ecdesia humiliaduentus ponsi suit uiin illo
ultimo aduentu cũ ueni& inlaritatenupturaest. cũ
ut secundũ fidem sit ñequealiis p̃iudicat. ꝗ nihilominꝰ
secundũ fidẽ eẽ potuerint
DEIUDA BONUERAT ILLA NNASCI
trũ in hancuitã usitate locutus sit. ꝓ̃ enĩ potest
bonũ eẽ aliquidei quinon ẽ. &siquisquã contendit
cẽ aliquã uitã ante istam Ñiudȩ tantũ ut nascere¬
tur sed nulli ex pedire conuincrt᷑ andiabolodic̃ p̃
XM ARCENTEIS

Expanded text:
uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque dictae sunt, ut mihi uidetur, expositum est. sed uidemus nunc in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto. ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit uirgo ecclesia humili aduentu sponsi sui, quae illo ultimo aduentu, cum ueniet in claritate, nuptura est, cum ut secundum fidem sit, neque aliis praeiudicat, quae nihilominus secundum fidem esse potueruntxit, Bonum erat illi non nasci, utrum in hanc vitam? ut usitate locutus sit. Non enim potest bonum esse aliquid ei, qui non est. Et si quisquam contendit esse aliquam vitam ante istam, non Judae tantum ut nasceretur, sed nulli expedire convincitur. An diabolo dicit non a argenteis
Abbreviated transcription (Latin):
LIER ETABSCONDIT IN FARI¬
NE SATIS TRI BUS
ulierem sapientiamdicit. fermentũ
dilectionem. quod ferue facit & excitat
Infarine autem satistribus ueltria illa in homi¬
ne
extotocorde. extota afuma. ex totam̃te.
uel tria illa fructifera centum sexagenum.
uotestamenta legis in ecdesiaiquȩquis
cumexpaste intellectus attigerit. sentit
sua etemit agrumillum. idest conteptutem¬
poralium conparat sibi otiunrut sit diues

Expanded text:
lier, et abscondit in farinae satis tribus: mulierem, sapientiam dicit: fermentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum, duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit sua, et emit agrum illum, id est, contemptu temporalium comparat sibi otium, ut sit dives
Abbreviated transcription (Latin):
nter parabolas ad nõdictas sol&querentes
multum exercereistaquȩ dedecim uirginib posita est:
& multiquidem hinc multa senserunt quȩn sint
pr&er fidem. sed quomodo pastib. ei: omnib conueniat
expositio ide laboran dumest: legi etiam inquadã
scriptura ex earumgenere quȩ a pos rif& nominant᷑.
qđ non sit contracatholicã fidem: sed huiclo comihimin
congruesus sumest . consideranti omnes huius similitu¬
dinis pasteidequatamen expositione temereNihil
audeo iudicare. Neforteñ eius conuenientia mihian¬
gustias fecerit . sed mea tarditas in ea conuenientiam
Non inuenerit. Quidautem mihiuid ȩcur
non absurde hocloco accppi. quantũ potero breuit̃
& diligenter exponam: Interrogatus igitur dñs
nr̃ secr&o adiscipulis deconsũmatione seculi inter
multa quȩlocutus est hoc quoq dix̃tunc simile
estimabit᷑ regnũ celorum decłuirginib: q̃ uȩ acceper̃
lam padessuas. & uener̃ obuiã sponso. Quinqueaut

Expanded text:
nter parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sunt praeter fidem: sed quomodo partibus omnibus ejus conveniat expositio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, non quod sit contra catholicam fidem; sed huic loco mihi minus congruere visa est, consideranti omnes hujus simulitudinis partes. De qua tamen expositione temere nihil audeo judicare, ne forte non ejus inconvenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea convenientiam non invenerit. Quid autem mihi videatur non absurde hoc loco accipi, quantum potero breviter et diligenter exponam. 2. Interrogatus igitur Dominus noster secreto a discipulis de consummatione saeculi, inter multa alia quae locutus est, hoc quoque dixit: Tunc simile aestimabitur regnum coelorum decem virginibus, quae acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Quinque autem
Abbreviated transcription (Latin):
QUODDIS CIPULI DUI COEPERUN
EUEL LERE SPIEAS. ET MANOUCA
uodnisi confricantes eas facerenon¬
possent: hocest mortificatemem braura
quae sunt suꝑ terram : Id est quiaquisquenon
transit incorpus xp̃i. Nisicarnalibus
hominem: hincest: circumcisionem Nonma¬
nufactam in exspoliatione carnis
d est quin on credit & subditus est diabololoqui
Non intelleͥgit & non confit&ur ipsam fidẽ
dequadictum est ore confessio fit insalutem
uel quidat laudem dõ¬

Expanded text:
Quod discipuli Domini coeperunt vellere spicas, et manducare, quod nisi confricantes eas, facere nonpossent; hinc est, Mortificate membra vestra, quae sunt super terram: id est, quia quisque non transit in corpus Christi, nisi carnalibus hominem ; hinc est et, Circumcisione non manufacta in exspoliationem carnis id est, qui non credit, et subditus est diabolo; qui non intelligit, et non confitetur ipsam fidem, de qua dictum est, Ore autem confessio fit in salutem ; vel qui non dat laudem D
Abbreviated transcription (Latin):
adno. helias iamuenit & multa ei homines
fecerunt: et siscireuultis ipse est iohannes bap¬
tista quiuenturus est: quia in eodem spũ
mensibus tribus. discedit: quonu mero mihi
uid&ur significari fides trinitatis & baptis¬
ma in nominepatris & filii & sp̃sscĩ¬

Expanded text:
a Domino: Elias jam venit, et multa ei homines a Domino: Elias jam venit, et multa ei homines fecerunt; et si vultis scire, ipse est Joannes Baptista, qui venturus est . Quia in eodem spirimensibus tribus, discedit . Quo numero mihi videtur significari fides Trinitatis, et Baptisma in nomine Patris et Filii et Spi