comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio est. non enim quicũqz cadit
uoluntate dei cadit: et qui delicto
suorum mole ruerit. Deum latere
non poterit. Nam et iob: ex dei

Expanded text:
ta est; non enim quicumque cadit, voluntate Dei cadit; sed qui delictorum suorum mole ruerit, Deum latere non poterit; nam et Job ex Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sed unus idemqz filius dei atq filiꝰ
hoĩs. qui et diuina gessit et huma¬
na. Si quidẽ et ĩ separabiliter atq
in diuise: cõmunes xpũs habuit
actiones. Item

Expanded text:
sed unus idemque Christus filius Dei atque hominis filius, qui divina gessit et humana: siquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Se
Abbreviated transcription (Latin):
us roborauit. Nam si deus obli¬
in passerum non habet: homi
habere qui potest: Quod si tã
ei et tai eterna maiestas. ut
r passeribus fuit nostroꝵ nu
capilloꝵ preter sciencian dei¬

Expanded text:
us roborauit; nam si deus obliuionem passerum non habet, hominum habere qui potest? quod si tanta est dei et tam aeterna maiestas, ut unus ex passeribus aut nostrorum numerus capillorum praeter sci
Abbreviated transcription (Latin):
nisius. qui tradente beato lemẽte
petri apli successore. Uerbi diuini semina.
gentibus prrturienda susceꝑat. quo am¬
plius gẽtilitatis feruere cognouit errorẽ.
illic intrepidus. et calore fidei ĩflãmatus
accessit. ac parisuis dño ducẽte ꝑuenit.
Non ueritus ĩcredule gentis exꝑe tere
feritatẽ. quia uirtutẽ suã preteritarũ pe¬
narũ recordatio roborabat. Et qui me¬
ruerat esse cõfessor. nõ cunctatus est tru¬
cibus ppłis accedere predicator. lc̃. nͣ¬
unc memorata ciuitas et cõ¬
uentu germanoꝵ. et nobili

Expanded text:
nisius, qui tradente beato Clemente Petri apostoli successore verbi divini semina gentibus parturienda susceperat, quo amplius gentilitatis fervere cognovit errorem, illic intrepidus et calore fidei flammatus accessit ae Parisius domino ducente pervenit non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat et qui meruerat esse confessor non cunctatus est trucibus populis accedere praedicator. 16 Tunc memorata civitas et conventu Germanorum et nobili
Abbreviated transcription (Latin):
eterius gaudiis inserũtur: ita uirum
ca sectari nolentes. eterns suppliciis mã¬
cipantur. Nemoratas itaq scõꝵ patrũ
sententias quibus clericalis ordo ad bñ
uiuendũ ĩstruitur: sedule per legat. et
diligenter pertractet: quisquis canomcã
professus est uitã. Quas cũ bene ꝑ scru¬
tatus fuerit: patenter ĩueniet. qd̃ nõ ener

Expanded text:
eternis gaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter pertractet, quisquis canonicam professus est vitam. Quas cum bene perscrutatus fuerit, patenter inveniet, quod illi non ener
Abbreviated transcription (Latin):
esse pauere metuendũ. et eũ qui dominetur
dominãtibz nõ timere. Inter hec ergo
stupentiũ uel conquirentiũ. studia cũ pau¬
latim magna fuisset multitudo cõfluẽtis¬
undiq ppłi congregati. et om̃s studiosius
uellent preparato ad uictimã certũ aliquid
de hiis que dicebãtur agnoscere. Deosqz
illa malignantiũ turba emimus cognoscit
sueta nos prohibet optinere responsa. Itaqs
quia ip̃m nobis oportuno in tpre debituᷤ
ip̃i funs echibuit. nostrã pariter deorũ
scm̃ uirũ insamẽtis ppłi turba circũdat.
ac pbr̃o uno et duobus dyaconibus qui¬
fugam lapsis ad capitoliũ solus atrahit.
Et tũ ĩmolare demomibus cogeretur. da¬
ra uoce testatur. Unũ et uerũ deũ nom. hu¬
ic laudes hostias ĩmolo. Deos uero urõs
honoratis. Quomedo autẽ uultis ut eos
tucã si quibus ut audio dicitis me timeri:

Expanded text:
um qui dominatur dominantibus| non timire. Inter haec ergo conquerentium et stupentium stu| dia . cum paulatim magna fuisset multitudo hominum| congregata . et omnes studiosius uellint parato ad uicti| mam tauro certi aliquid de his qui dicebantur agnosce| re et deos illa malignantium turba| eminus agnoscit sueta . nos prohibet ob| tinere responsa. Itaque quia ipsum nobis oportuno in tempo| re debetus . ipsi finis exhibuit . nostram pariter deorumm uirum| insanientium turba circumdat. Ac presbitero uno et duobus di| aconibus quifugam lapsis| ad capitolium solus adtrahitur . et cum immolare demo| nibus cogeretur . clara uoce testatur . unum et uerum deum non| huic laudes hostias immolabo . deos uero uestros honoratis quomodo autem uultis ut ego eos timiam . a quibus ut audio dicetis me ti| meri.
Abbreviated transcription (Latin):
nem mittit et es que pacis sũt postulat
Quibus ergo lacrinis nos sperare ue¬
nam debemus. qui i illo tremẽdo exami¬
ne cũ rege nr̃õ. ex equo ad uidiciũ nõ ue¬
nimus. quos nimirũ conditionis ĩfirmi¬
tas. et causa inferiores exhibet: Sed
fortasse iam mali oꝑis culpas abscidimꝰ.
iani praua que exterius declinamus.
Nũquid ad reddendã rationẽ cogitatio¬
nis nr̃e sufficimus: Nam tũ uigĩti
nilibus uenire dicitur is: contra quei
minime sufficit iste. qui cũ decẽ milib
uenit. Decem milia quippe ad uigĩti
milia: simpbũ ad duplũ fũt. Nos ãt
si multũ proficimus: iux exteriora nr̃a
opera in rectitudine scruamus. Nara et
si iam luxuria carnis abscisa est: tanen
adhuc a corde funditus abscisa nõ est.
Ille antẽ qui indicaturus uenit: exteri¬
ora simul et ĩteriora iudicat. facta pari¬
ter et cogitationes pensat. Scdm̃

Expanded text:
nem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. nem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine, cum rege nostro ex aequo ad judicium non veniamus, quod nimirum conditio, infirmitas et causae inferiores exhibet, sed fortasse jam mali operis culpas abscondimus, jam prava quaeque exterius declinamus. nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimus? Nam cum viginti millibus venire dicitur is contra quem minime sufficit iste qui cum decem millibus venit. Decem millia quippe ad viginti millia simplum ad duplum sunt. Nos autem si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam et si jam luxuria carnis abscissa est, tamen adhuc a corde funditus abscissa non est. Ille autem qui judicaturus venit exteriora simul et interiora judicat, facta pariter et cogitationes pensat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
lis et hominib. Et in om̃e qd̃ agunꝰ
considerare occultos nrõs aduersarios de
bemus: qui semꝑ nris oꝑibus insistunt.
semꝑ ex nr̃o defectu gratulãtur. Quos
propheta ĩtuens ait. Deus nieus inte
confido. nõ erubescã: neq irrideant me
ũmiti mei. In bonis eĩ oꝑibus int̾enti.
nisi contra malignos sp̃s sollicite uigile¬
mus: ipsos irrisores patimur. quos
malos per suasores habemus. Sed q
de construendo edifitio cõparatio da¬
ta est: nũc ex minore ad mauis sinuli¬
tudo subditur. ut ex rebus minimis
maiora pensentur. N am sequitur. Aut
quis rex iturus cõmittere bellũ aduersus
aliũ regem. nõne prius sedens cogitat
si possit cũ decẽ milibus occurrere ei. qui
cum uiginti milibus ueuit adse: Alioquĩ
adhuc illo longe agente. legationẽ mit¬
tens: rogat ea que pacis sũt. R ex cõtra
regem ex equo uenit ad preliũ: et tamẽ
si perpendit se nõ posse sufficere. legatio¬

Expanded text:
lis et hominibus . Et in omne quod agimus lis et hominibus . Et in omne quod agimus cbemus, qui semper nostris operibus intendunt, semper ex nostro defectu gratulantur. Quos Propheta intuens, ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut quis rex iturus committere bellum adversum alium regem, non sedens prius cogitat, si posset cum decem enit ad se. Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem, ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legatio
Abbreviated transcription (Latin):
igitur humilitatis turrim.
construere cupinius: prius
nos preparare ad aduersa huius scli
debenius. Hoc enĩ inter terrenũ et celeste
edificiũ distat: qd̃ tercenũ edificiũ expc̃¬
sas colligendo construitur: celeste uero
edificiũ. expensas oisperdendo. Ad illud
sumptus facimus: si nõ habita colliga¬
mus. A d istud sumptus facimus: si et
habita relinquamus. Ĩ stos sũptus di¬
ues ille habere nõ potuit: qui multas pos¬
sessiones possidens. magistrũ requisiuit
dicens. Magister bone. quaid faciens
uitam eternã possidebo: Qui cũ pre¬
cepta relinquendi omĩa audisset: tristi
abscessit. Et inde est angustatus in mẽ¬
te: unde foris fuit latior in possessione.
ui cĩ in bac uita amabat lõ. uĩ.¬
sumptus celsitudinis: tenc̃do
ad etcrnã patrĩa habere noluit sumptus
humilitatis. C onsiderandũ uero est:
quod dicitur. Om̃s qui uiderĩt incipi¬
ant illudere ei. Quia ueta pauli uocẽ.
spectaculũ facti sumus mũdo: et ange¬

Expanded text:
igitur humilitatis turrim construere cupimus, prius nos praeparare ad adversa hujus saeculi debemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Istos sumptus dives ille habere non potuit, qui, multas possessiones possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo ? Qui cum praeceptum relinquendi omnia audisset, tristis abscessit, et inde est angustatus in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam habere noluit sumptus humilitatis. Considerandum vero est quod dicitur: Omnes qui viderint incipiant illudere ei, quia, juxta Pauli vocem, Spectaculum facti sumus mundo, ange
Abbreviated transcription (Latin):
sic libebat: ut nõ seuiret. Ionortibat eũ:
aquo uerũ audiebat: Sed mulier detesta¬
bilis odiũ concipiebat: quo aliquãdo dato
tempore pareret: Quãdo parturiebat
peperit filiã: filiã saltantẽ. Et rex ille qui
scĩ uirũ habebat iohẽm:. qui eũ ꝓpter do¬
minũ timebat. et si ei nõ obediebat: postea¬
quã ab illo petitũ est caput iohĩs ĩ disco:
contristatus est. Sed ꝓpter iurationẽ.
et ꝓpter conrecũbentes: misit spiculato¬

Expanded text:
sic libebat, ut non saeviret. Honorabat eum a quo verum audiebat. Sed mulier detestabilis odium concipiebat, quod aliquando dato tempore pareret. Quando parturiebat, peperit filiam, filiam saltantem. Et rex ille qui sanctum virum habebat Joannem, qui eum propter Dominum timebat, etsi ei non obediebat, posteaquam ab illo petitum est caput Joannis in disco, contristatus est. Sed propter jurationem et propter conrecumbentes, misit spiculato
Abbreviated transcription (Latin):
d se autẽ nobis beniẽtibus. lc̃ .uii.¬
dũs precepit ut renũcienius
nostris: quia qui qui ad fidei agonein ueni¬
mus: luctamen contra malignos sp̃s sumi¬
mus. Nil autẽ maligni sp̃s. in hoc mũdo
ꝓprium possident. Nudi ergo cũ nudo:
luctari debemus. Nam si uestitus quisii
cum nudo luctatur. cicius ad terrã dcicitur:
quia habet unde teneatur. Quid enĩ
sunt terreua omĩa. nisi quedã corporis n¬
dumẽta: Quid ergo contra dyabolũ ad
certamẽ ꝓperat. uestimẽta aibiciat ne sut¬
cumbat: nil in hoc mũdo amando possi¬
deat. nullas rerũ labentiũ delectationes
requirat: ne undc ad uotũ tegitur. ad
casum inde tencatur. Nec tamẽ sufficit
nr̃a relinquere: nisi reluiquamus et nos.
Quid est qd ditimius relinquanus t̃ nos:
Si eram nos ipsos rebueainins. quo
quis est qui uadit. si se deserit: Sed

Expanded text:
d se autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo quis est qui vadit, si se deseruit? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cuius beatitudo sermone mortaliũ nõ
potest explicari: quãus olim per to¬
tum mundũ ip̃o etiã hic uigente fu¬
erit uenerabiliter diuulgata: nefas
tamẽ esse credimus. sitam sco desiderio
minime pareamus presertim cũ hoc

Expanded text:
cuius beatitudo sermone mortalium non potest explicari, quamvis olim per totum mundum, ipso etiam hic vigente, fuerit venerabiliter divulgata, nefas tamen esse credimus, si tam sancto desiderio minime pareamus, praesertim cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ibus ferueanus. I ubens ut sint lũbi
nostri precintti: mandat ut mala deside¬
ria atqz oꝑa fugiamus. Iubeus ut suit
lucerne nr̃e ardeutes: monet ut bona dili¬
gamus atqz faciamius. Ista que de euãge¬
lio proposuiinus: cũ ꝓpheticis sermonib

Expanded text:
eribus ferveamus. Jubens ut sint lumbi eribus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonib
Abbreviated transcription (Latin):
bi urĩ precintti: et lucerne ardẽtes. Si istũ
dr̃a sermonc̃ sodm̃ litterã uelimus accipere:
nichil in eo cõmodi spiritalis possumus ĩue¬
nire. Quid cĩ profuit ad fr̃. salutẽ. si
aliquis corporaliter aut lũbr suos precii¬
gat. aut lucernã accendat: Alia ergo inpre¬
cinctis lũbis et lucer ius ardẽtibus querẽ¬
da est intelligẽtia spiritalis: que scilicet di¬
uino sit precepto condigna: que nr̃e saluti
congrua reperiatur et cõmoda. Neq em̃
frustra: quodã loco ip̃e dñs ait. Oerba que
ego locutus sum uobis: sp̃s et uita sunt.
In lũbis itaq: cõcupiscentia carnalis
ostenditur. In lucerins uero: fides et cari¬
tas xp̃ĩana mõstratur:. Iubens igitur
dñs lũbos nr̃os precinge. concupiscentias
caruis sine dubio precipit
Imperaus autẽ ut luceruas ardentes
babramus: hoc utiq iubet. ut et lumine
uere fidei splendeamus: et scc̃ caritatis oꝑ¬

Expanded text:
bi vestri praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum bi vestri praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipitImperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis op
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ergo frĩs necessariũ est om̃ĩbus nobiͭ:
ut in om̃ib oꝑibus nemo sit segnis: ne¬
mo sit sterilis: nemo presentiũ dilectione
futura contẽpi at. nemo eterua delpitiens.
sola tẽporaliapuersus aspitict: nemo spiri¬
talib corporalia prefferet nemo t̾rena ce¬
lestis ãteponat. Thesauprt. nr̃m frẽs¬
Rm̃i. ĩ celis poranus: uł xstã cor no¬
strũ in celis habere possimus. Necesse est em̃:
ut quo precesserit dilectioiis thesaurus: il¬
luc etiã cogitationis sequatur affectus. Ideo
ueritas aitz Obi em̃ thesaurus bester est:
ibi et cor uestrũ crit. Ot ergo in celis thesan¬
risemus: celestia diliganius. Uis nosse ubi
thesaurisas: Attende quod amas. Uis
nosse quod amas: Attende qd̃ cogitas. I ta
fiet: ut thesaurũ tuũ ex tuo amore cognos¬
cas: et amorẽ tuũ inditiũ tue cogitationis
intelligas. Ostendeus autẽ dñs. quomodo
m telis thesaurisare possimus: ait. Sint lũ¬

Expanded text:
. 8. Hoc ergo, fratres, necessarium est omnibus nobis, . 8. Hoc ergo, fratres, necessarium est omnibus nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostrum, fratres, in coelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit . Ut ergo in coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis intelligas. Ostendens autem Dominus quomodo in coelis thesaurizare possimus, ait: Sint lum
Abbreviated transcription (Latin):
ut omĩa que in mũdo sũt celestis regni a¬
more contẽpnat: que habet uendat: et ege¬
nis expendat. Qui uero tarte uirtutis non¬
dum est: de his que habet in quantũ habet
demosinã faciat. Tantũ operctur bona uo¬
luntas: quantũ suppetit facultas. Perfectus
possideat primũ uirtutis locũ. ĩperfectus
saltim ꝑuemat ad scd̃m. E fficiatur ille
głose dignus: sit iste laudabiliter largus.
Sit ille sc̃e pauptatis ardentissimus ama¬
tor: sit iste scõꝵ pauperũ piissius cõsola¬
tor. habcat iste apud deũ patronos pauꝑos:
quos ille se gaudet uirtutis habere cõsortes:
Sit ille talis qui cũ dño iudicaturus sedeat:
sit iste talis qui ad dexterã iudicandus assi¬
stat. Sit ille talis qui eterna tabernacula per¬
petuo iure possideat: sit is̃te talis quẽ ille re¬
ci piat. Ammonet em̃ĩ nos dñs dicens.
Facite uobis amicos de mãmona ĩiquitatis:
qui uos rec piant in eterna tabernacala

Expanded text:
ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni aut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
donãtur ista ꝑfectio. ꝓpterea debent esse
pessimi. quicũqz in bono nondũ
possũt esse ꝑfriti: Nũquid ꝓpterea xp̃i¬
anus debet uitio rapacitatis ĩsistere: qui a
forte nondũ potest om̃s res suas pauꝑi¬
bus erogare: Aut ideo debet aliena con¬
cupiscere. quia propria nec dũ potest
ommno cõtempnere: Ib sit frẽs ab
om̃ibus xp̃ĩanis: auertat hoc ds̃ a fideli¬
bus suis. Apłs enĩ ueraciter dicit. qr
neq auari. neq rapaces regnũ dei pos¬
sidebũt. Manfestũ est autẽ: quia om̃s
qui a regno dei alienabũtur: in eterno
igne cũ de ⁊ holo. eiusq angelis dampna¬
buntur. Pro ide dilectissimi. si nõ om̃s
pessunt ĩ plere qd dñs ait. uendite que pos¬
na uoluntas: omñbus facile. si nõ absistat
dira cupiditas: om̃ĩbus salubre. si fcrue¬
rat karitas. Cũctis ergo debet esse cõmu¬
ne: ut omibus donctur eterna felicitas.
Qui ergo tantã uirtutẽ accipit a dño.

Expanded text:
donatur ista perfectio, propterea debent esse donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis.  rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite quae posna voluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
da nobis est frẽs illa sententia cõminãtis
qua dicitur om̃s arbor que nõ facit feuc¬
tum bonũ. excidctur et in ignẽ mittetur.
Quod si sterilitas in ignẽ mittitur: rapa¬
cittis quid increbitur: A ut quid recipiet
qui alienũ tulerit. si semꝑ ardebit qui de
suo nõ dederit: Et si uidiciũ sine mĩa
ergo frẽs. timcanus actus nrõs. Obediẽs
xp̃õ. uendat que possidet: et elemosmã det.
ut de terra cor ad celũ leuet. et auaritiã
calcet: ut ad ꝑfectionis culmẽ tota mẽtis
intentione festinet. ut fit sollicitus nõ que
sunt mũdi. scd que sũt dñr. ut mundũ
sibi crucifixũ habcat. seq mũdo crucifi¬
xum exhibeat: ut sit omnino pauꝑ in
scło. et diues in xp̃o. Quis ignoret bom
huius magnitudinẽ: Dideamus aũt
nõ om̃ibus uendendaꝵ rerũ suarũ: in¬
esse uirtutẽ. Onsquisq em̃ ꝓpriũ ha
sic. Ecce autẽ tam magnũ bonũ ĩple¬

Expanded text:
da nobis est, fratres, illa sententia comminantis, da nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si judicium sine miserergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper in saeculo et dives in Christo. Quis ignoret boni hujus magnitudinem? 6. Videmus autem, non omnibus vendendarum rerum suarum inesse virtutem. Unusquisq. Ecce hoc tam magnum bonum imple
Abbreviated transcription (Latin):
gruũ. ualde cõmodiũ. et maxi¬
me xpĩanis om̃ibus appetendũr:. ut unꝰ¬
quisq deficere nõ delectetur in peius:
sed om̃s proficere studeaimus ĩmelius:
Arbores sumus frẽs in agro dĩco cõsti¬
tute: ds̃ autẽ est nr̃ agricola. ille nos cõplu¬
it. ille colit. ip̃e fecunditatẽ donat: ipse
fructificãdi grãm submministrat. Plu¬
uia dei est sermo sc̃e predicatioins. Cul¬
tura dei est: ĩfusio grẽ spiritalis. Deus
igitur precepto nos cõpluit: adiutorio
colit. dũ cõpluit. aufert a nobis ignorã¬
tie siccitatẽ. Dũ colit bene uiuẽdi cõdonat
ubertatẽ. Dũ pluit: terrã cordis nr̃i re¬
rigat. Dũ uero colit: de ip̃a terra spinas
et tribulos mũdane et cupiditatis extir¬
pat. Debenius itaq fecũdari celestibus
plumis: debemus cõgrua fruitificatiõe
manibus suꝑnis respondere cultorib.
Et fi nõ possũt om̃s arbores equales
fructus afferre: nulla tar. nẽ debet i agro
dĩco sterilis ꝑmanere. Multũ metuẽ¬

Expanded text:
gruum, valde commodum, et maxime Christianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro dominico constitutae. Deus est autem noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto nos compluit, adjutorio colit. Dum compluit, aufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuen
Abbreviated transcription (Latin):
Mulieri cuidã que propter uehemẽtẽ.
infirmitatẽ diẽ extremũ iã clauserat
emisso per suos ad scin istũ boto: euis
meritis reddita fuit sibi uita. Quedã
puella nobilis que ex casu ad terrã de
nutricis brachiis per septẽ menses passa
fuerat surditatẽ: facto uoto ad predictũ
sanctũ per patrẽ a dicta surditate ad ple¬
nũ extitit liberata. Quidã deniq cũ
post fortẽ febrem continuã perdidisset
loquelã. et sic mutus per mensẽ integiũ
ꝑmansisset. adductus ad sepulctum
sancti huius fuit ibidẽ loquele finita
nussa plenarie restitutus. Mulier que¬
dam que subito muta et impotens

Expanded text:
— Mulieri cuidam, quae propter vehementem — Mulieri cuidam, quae propter vehementem infirmitatem diem extremum clauserat, emisso per suos ad istum sanctum voto, eius meritis reddita fuit vita. — Quaedam puella nobilis, quae ex casu ad terram de nutricis brachiis per octo annos passa fuerat surditatem, facto voto ad praedictum sanctum per patrem, a dicta surditate ad plenum extitit liberata. — Quidam denique, cum post fortem febrem continuam perdidisset loquelam et sic mutus per mensem integrum ermansisset, adductus ad sepulchrum sancti huius, fuit ibidem loquelae finita missa plenarie restitutus. — Mulier quaedam, quae subito muta et impotens
Abbreviated transcription (Latin):
uedam puella annoꝵ septẽ
que per septimanas tres fe¬
brem passa cõtiñuã expirauit facto ad
dictũ sanctũ uoto per suos recuꝑauit
spm̃ et reuixit. Quedã deniq mulier
que duas conceperat filias. una illarũ
in uentre mortua ex casu dicte matris
de quodã asino et in eius uentre ex
mora nimia putrefacta cep̾it de pu¬
erperio laborare. C ũqz partus iant
putridus per frustra fuisset exfracdus
et alia filia mortua iamn educta est ob¬
stetri cũ munstrio uiolenter et ppoiet¬
ta in stabulo suꝑfimum. emisso ad
ip̃m scm̃ uoto quod si partus ille int̾e¬
ger resurgeret unã sibi cere ymaginẽ
presentarent puella palpitare cepit,
Et baptisata septẽ mẽsibus suꝑuixit
Qͥdã etiã puer etatis annoꝵ septem
cũ sub lecto in quo cũ suis iacebat parẽ¬
tibus repertus fuisset mortuus. rigiduᷤ.
et frigidus. ab eisdẽ et sic aliquo tẽpo¬
re ꝑmansisset. facto per parẽtes ad hũc
scm̃ uoto fuit diuinitus suscitatus,

Expanded text:
edam puella annorum septem, quae per septimanas tres febrem passa continuam expiravit, facto ad dictum sanctum voto per suos, recuperavit spiritum et revixit. — Quaedam denique mulier, quae duas conceperat filias, una illarum in ventre mortua ex casu dictae matris de quodam asino et in eius ventre ex mora diutina putrefacta, coepit de puerperio laborare. Cumque dictus partus iam putridus per frusta fuisset extractus et alia filia mortua iam educta esset obstetricum ministerio violenter et proiecta in stabulo super fimum, emisso ad illum sanctum voto, quod si partus ille integer resurgeret, unam sibi imaginem praesentarent, puella palpitare coepit et baptizata septem mensibus supervixit. — Quidam etiam puer aetatis annorum septem, dum sub lecto, in quo cum suis iacebat parentibus, repertus fuisset mortuus rigidus et frigidus ab eisdem et sic aliquo tempore permansisset, facto per parentes ad hunc sanctum voto, fuit divinitus suscitatus.
Abbreviated transcription (Latin):
et per psalnustã dicitur. Sedes super
thronũ. qui iudicas equitatẽ. Cherubĩ
quoqz plenituds sciencie dicitur. Et
suꝑ illa agnima. id circo cherubim uo¬
cata sũt: quia tanto ꝑfectiori scientia
plena sũt: quanto claritatẽ dei bicunus
dum. es plene omĩa sciant: quo uisiom
corditdris sui per meritũ dignitatis ap¬
propinquant. Ietio sexta.

Expanded text:
et per psalmistam dicitur: «Sedes super et per psalmistam dicitur: «Sedes super tronos, qui iudicas equitatem». Cherubin quoque plenitudo scientie dicitur, et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena sunt, quanto claritatem Dei viciniusdum eo plene omnia sciant, quo visioni conditoris sui per meritum dignitatis appropinquant. Sera
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ per quos signa et muracu¬
la fecquẽncius fũt. potestates etiã uocãtur
hii: qui hoc potencus ceteris n suo ordĩe
perceperũt. ut eoꝵ ditiom uirtutes adu̾¬
se subiecte siit. Quoꝵ potestate refrenã¬
tur. ne corda hominũ tautũ temptare
etiã uocantur: qui ipĩs quoq bomis aunge¬
lorũ spiritibus presunt. Qui subiectis
aliis dũ queqz sunt agenda disponint.
cis ad explenda diuina misteria prin
litudine alta transcendũt. Nam princi¬
pari est: inter aliquos priorẽ existere.
Dñari uero est: ctiã subiectos quosq
possidere. E a ergo angeloꝵ agmina que
nura potencia preminent. pro eo quod
eis cetera ad hobediendũ subiecta sunt:
dũationes uocantur. Tlroni quoqz illa
agmina sũt uocata: quibus ad exercendũ
indiciũ semꝑ deus omp̃s presidet. Mr
em̃ thronos latino eloquio sedes dicinus:
throm dei dicti sũt hii qui tanta duimi¬
tatis grã replentur. ut i eis dñs sedcat:
et per eos sua iudicia de cernat. Onde

Expanded text:
s, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur ii qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum dictioni virtutes adverse subiecte sunt, quorum potestate refrenentur, ne corda hominum tantum temptare etiam vocantur, qui ipsis quoque bonis angelorum in spiritibus presunt, qui subiectis aliis dum queque sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria princuum dissimulatione alta transcendunt. pari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thronos Latino eloquthroni Dei dicti sunt hi, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua iudicia decernat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
curationes creberrime celebrãtur. Ad¬
mirabile quidẽ gaudiũ fecit in celis. in
terris uero ĩtollerabilẽ luctũ reliquit.
Quẽ luctũ nõ solũ bom. sed et si qui
mali uiderũt. simul participati sunt.
Nam quis in exequiis illius ciius uel
extraneus. ꝓpter lacruas psalmũ ce¬
cinit: Sed om̃s õuio bomi maliue. iusti.
et ĩiusti. xp̃ĩam uel uidei. antecedentes
uel sequẽtes. uoces dabant. Oc. ue. et
cochidie amplius ue. quia nõ fuit dig¬
nus mũdus diutius talẽ habere preco¬
nem. seu ĩtercessorẽ. Sepultus itaq in
basi lica scẽ marie quã ip̃e condidit. ubi
sacra uirginũ corpora de monasterio
suo recondũtur: Nos quoq etiã fideli
deuotione. et sedulitate debita ip̃ius fide¬
aĩam confidimus. gaudemus et glo¬
riamur. qd̾ prefulget in celis. Prestã¬

Expanded text:
curationes creberrime celebrantur. Adcurationes creberrime celebrantur. Admirabile quidem gaudium fecit in caelis, in terris vero intolerabilem luctum reliquit; quem luctum non solum boni, sed et si qui mali viderunt, simul participati sunt. Nam quis in exequiis illius civis vel extraneus propter lacrimas psalmum cecinit? Sed omnes omnino boni malive, iusti et iniusti, christiani vel Iudaei, antecedentes vel sequentes voces dabant: 'Vae, vae et cottidie amplius vae, quia non fuit dignus mundus diutius talem habere praeconem seu intercessorem'. 50. Sepultus itaque in basilica sanctae Mariae, quam ipse condidit, ubi sacra virginum corpora de monasterio suo conduntur, nos quoque etiam fideli devotione et sedulitate debita veanima confidimus, gaudemus et gloriamur quod praefulget in caelis, praestan
Abbreviated transcription (Latin):
succedentibus etiã sibi epĩs. et reliquo
dero prefacture uel conitibus seu cuubz
per eplas suas cõmendat. quatinus mi¬
nune perferrent. tpr̃e post futuro labo¬
rem. Erat cõstitutio monastern ip̃ius.
eo tpr̃e plenariis ãnis triginta. Data
ergo eis orõne et bñdictione. uale ultinũ
dixit. Illis rugiẽtibus. ad eccl̃iam reuer¬
titur. Tercia nãqz die post sc̃ĩ genesii fe¬
stũ. idus sexto kalendarũ septembriũ.
ante diẽ depositionis sc̃ĩ antistitis au¬
gustim. et post diẽ dedicationis mona¬
sterii sui. cũ iam uale dixisset pridie
cunctis ĩminente hora prima inter ma¬
nus. qui aderant pont. ficũ. pbrorũ.
ac dyaconoꝵ. beatã aĩam letus emisit
ppsis uiolentia diripiebãtur. ut ad sistẽ¬
tibus nobis pbr̃is ministrisq uix potu¬
erint uel ad suscipiendarũ reliquiarũ
pacientiã reuocari. De quibus iugiter
deo prestante sicut suꝑius dixi ĩfirmoꝵ

Expanded text:
succedentibus etiam sibi episcopis et reliquo succedentibus etiam sibi episcopis et reliquo clero, praefecturae vel comitibus seu civibus per epistolas suas commendat, quatinus minime perferrent tempore post futuro laborem. Erat constitutio monasterii ipsius eo tempore annis plenariis triginta. Dat ergo eis orationem et benedictionem, vale ultimum dicens', illis rugientibus, ad ecclesiam retitur. Tertio namque die post sancti Genesii festum, id est VI calendarum Septembrium ante diem depositionis sancti Augustini angustini et post diem dedicationis monasterii sui, cum iam vale dixisset pridie cunctis, imminente hora prima, inter manus qui aderant pontificum, presbyterorum ac diaconorum beatam animam laetus emisit populis pia violentia diripiebantur, ut, adsistentibus nobis presbyteris ministrisque, vix potuerint vel ad suscipiendarum reliquiarum patientiam revocari. De quibus iugiter, Deo praestante, sicut superius dixi, infirmorum
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ recordistantia longiori. depositio¬
nis nice diẽ ab eius obitus tpr̃e sequestra¬
ri. Interea crescit ad diturq exitus isrł
de terra egypti qd̃ est ãe scẽ de hoc mũdo.
corporalis uite nugratio. Iubet ergo
se in mouasteriũ uirguũ quod ip̃se
fundauerat sella famulantiũ manu
gestari. Quia sicut solaturus auxias
quibus suspicio transitus sui. abstulerat
sominũ. et ꝙybũ obluno. psalmoꝵ quoq
somno lacrinus interduso mugitũ pro
cantico. et gemitũ pro alla reddebant.
Consolatis igitur cõpellatisq filiab
nõ alacritatẽ contulit. sed merorẽ accu¬
mulauit. Et enĩ in promptu erat ag¬
Alloquitur igitur quasi more et dulcedi¬
ne sua. ultra ducentarũ pucllarũ uene¬
rabilẽ cesariã matrẽ et cõsolatur. atq
ad palmã tendere suꝑne bocationis or¬
tatur. Et ut teneant regulã quã ipse
ante aliquot annos ĩstituerat monet.
Seq ctiã taliter easdẽ testamẽto suo

Expanded text:
tamen reor distantia longiore depositiotamen reor distantia longiore depositionis meae diem ab eius obitus tempore sequestrari'. Interea crescit additurque exitus Israhel de terra Aegypti, id est animae sanctae de hoc mundo corporalis vitae migratio. 17. lubet ergo se in monasterio virginum, quem ipse fundaverat, sella famulantium manu gestari, quasi consolaturus anxias, quibus suspicio transitus sui abstulerat somnum et cibum oblivio. Psalmorum quoque sono lacrimis intercluso, mugitum pro cantico et gemitum pro alleluia reddebant. Consolatis igitur compellatisque filiabus non alacritatem contulit, sed maerorem accumulavit; etenim in promptu erat agmia pium patrem. Alloquitur igitur quasi more et dulcedine sua ultra ducentarum puellarum venerabilem Caesariam matrem et consolatur atque ad palmam tendere supernae vocationis hortatur, et ut teneant regulam, quam ipse ante aliquot annos instituerat, monet; sicque etiam taliter easdem testamento suo
Abbreviated transcription (Latin):
humanitus recognoscetis. De hoc ergo
homo dei refeitus pariter et letus. dispex
arriomanitidas minas et crebras. acsi.¬
sationes. falsi loquia. simulationes con¬
fictas. Oidit ergo et letatus est. appositusq
apatres suos in senectute bona. in xp̃i noĩs
plenus dicrũ. Cũ ergo cũ crcbro senua¬
nimẽ ip̃m redderet conspeitibus nr̃is in¬
firmitas. et inter het septuagesinũ teiciũ¬
gereret tocius uite tramitis annũ equibz
quadragesimũ in pontificatu uerteret
circulus girũ. anim aduertit per spm̃
ĩminere sibi transitus diẽ. et inter nõ
modicos quos paciebatur dolores. scisci¬
tatus est. quã in proximo esset beatissi¬
mi augustini depositioins dies. Et cũ
ĩmnere cõmemorationẽ eus. didicisset
Confido ait in dño qd̾ mcũ transitũ
nõ longe diuisurus est. ab ip̃ius prĩs
augustim. Quia ut ip̃i nostis. quãtũ
dilexi eius catholicissimũ sensũ: tantũ
me et si discrepantẽ meritis. mimine

Expanded text:
humanitus recognoscens. De hoc ergo humanitus recognoscens. De hoc ergo homo Dei refectus pariter et laetus despexit Arriomanitidas minas et crebras accusationes, falsiloquia, simulationes confictas: Vidit ergo et laetatus est, et appositus est ad patres suos in senectute bona in Christi nomine plenus dierum. 46. Cum ergo crebro semianimem ipsum redderet conspectibus nostris infirmitas, et inter haec septuagesimum tertiugereret totius vitae tramitis annum, e quibus quadragesimum in pontificatu verteret circulus gyrum, animadvertit per spiritum, imminere sibi transitus diem, et inter non modicos quos patiebatur dolores sciscitatus est, quam in proximo esset beatissimi Agustini depositionis dies. Et cum imminere commemorationem eius didicisset: 'Confido', ait, 'in Domino, quod meum transitum non longe divisurus est ab ipsius patris Agustini, quia, ut ipsi nostis, quantum dilexi eius catholicissimum sensum, tantum me etsi discrepantem meritis, minime
Abbreviated transcription (Latin):
mẽte uera dicta suscipunt.
Allud tamẽ pͣretercã qd̃ nuper ĩcella:
ipsius cessit. ubi corpusculũ quieuit. ex
aqua ad suꝑna migrauit: Dicẽtibus scĩs
ipĩs presentibus unus de cubiculariis.
quos in obsequio habuerat. dũ cinciidi¬
lem concĩnaret. de manibus suꝑ lapides
lapsa est. que ne uersa. nec fracta net ex¬
tincta est. Dũ ergo hic enãgeliste officio
ut leginus eximiũ. sumũq uerbi opuis
oportune. ĩportune agit. dũq sacrimi
ĩplet officiũ. ad est dei nutu nõ tradente
ip̃o. ut crimabantur arriam. sed tamẽ
iugiter exorante pro om̃ibus cũ trãquil¬
litate et quicte. in arelatensiũ ciuitate.
głosissum childeberti catholicissimũ in
xp̃i noĩc regnũ. cũ uirtute mansuetũ.
cũ seueritate cõmune. cũ humilitate cõ¬
spicuũ. sacerdotes dñi. nõ terrore cõcutic̃s.
sed ueneratione constringẽs. In gallis
eminẽtius omibus. in ecclesiis cũctis
equalis priulegiũ celsitudine. cimlitatẽ

Expanded text:
mente vera dicta suscipiunt. 44. Illud tamen non praeteream, quod nuper in cella ipsius cessit, ubi corpusculum quievit, ex qua anima ad superna migravit. Dicentibus sanctis ipsis praesentibus, unus de cubiculariis, quos in obsequio habuerat, dum cicindilem concinnaret, de manibus super lapides lapsus est, nec versit nec fregit nec extinctus est. 45. Dum ergo hic euangelistae officio, ut legimus, hunc eximium summumque verbi opus oportune inportune agit, dumque sacrum implet officium, adest Dei nutu, non tradente ipso, ut criminabantur Arriani, sed tamen iugiter exorante pro omnibus, cum tranquillitate et quiete in Arelatensium civitate gloriosissimi Childeberti catholicissimum in Christi nomine regnum cum virtute mansuetum, cum severitate commune, cum humilitate conspd veneratione constringens, in Galliis eminentius omnibus, in ecclesiis cunctis aequali privilegio cum celsitudine civilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ ut credatis adducite eũ in conspectu
aid pucrũ. Hodie sanus eris fili dilectissĩe
adimante. hoc enĩ erat nomẽ pueri. Qui
ait ad patrẽ. Uere enĩ effectũ est sompni¬
um meũ. Nam ego uidi per uisũ uirũ
hunc qui me sanũ redderet. et hoc dicens
induit uestimẽta sua. surrexit a grabato.
et ꝑgebat ad theatrũ cursu ueloci. ita ut
non possit a parẽtibus ad sequi. et proci
tate recepta. Dopuli autẽ stupebãt ui¬
dentes cũ post uiginti tres ãnos. et glori

Expanded text:
tamen, ut credatis, adducite eum in conspectu tamen, ut credatis, adducite eum in conspectu ad puerum: 'Hodie sanus eris, fili dilectissime Adimathe'; hoc enim erat nomen pueri. Qui ait ad patrem: 'Vere enim effectum est somnium meum; nam ego vidi per visum virum hunc, qui me sanum redderet'. Et haec dicens, induit vestimenta sua, surrexitque a grabatto et pergebat ad theatrum cursu veloci, ita ut non possit a parentibus adsequi. Et prociditate recepta. Populi antem stupebant, videntes eum post viginti tres annos ambulantem
Abbreviated transcription (Latin):
ditiomibus. Post dies autẽ quĩqua¬
gĩta unius ore momẽto expirauerũt.
Et post hec. proeo q diligerẽt om̃s uiri
ciuitatis a dolescentẽ: propter bonitatẽ
et mansuetudinẽ eius: omne patrimo¬
mũ ei concessũ eĩt a publico. et erat pos¬
sidens cuncta: que habuerãt parẽtes
eius. nõ tamẽ ab apło discedebat. sed
frũtus prediorum in pauperũ neces¬
sitatibus et curis indigentiũ expende¬
bat. Rogat autẽ adolescẽs bealũ apłin
ut proficerẽtur simul in thesalonica. et tũ
uenissent ibi cõgregati sũt om̃s ad eũ. gau¬
debant enũ bidẽtes. puerũ Tũt cõgre¬
gatis omĩbus in theatrũ. predicabat eis
uerbũ dei. ita ut sileret apłs. et admira¬
retur prudentiã euis. At illi clamaue¬
rũt dicẽtes: Salua filiũ carpian bicim
nostri. quia ualde egrotat. et credimus in
ihesũ quẽ predicas. Quibus ait betitus
apłs. Nichil est ĩpossibile apłin dñi. sed

Expanded text:
ditionibus. Post dies antem ditionibus. Post dies antem 50 unius horae momento expiraverunt; et post haec, pro eo quod diligerent omnes viri civitatis adolescentem propter bonitatem et mansuetudinem eius, omne patrimonium ei concessum est a publico, et erat possidens cuncta quae habuerant parentes eius. Non tamen ab apostolo discedebat, sed fructus praediorum in pauperum necessitatibus et curis indigentium expendebat. 13. Rogavit autem adolescens beatum apostolum, ut proficiscerentur simul in Thesalonica, et cum venissent ibi, congregati sunt omnes ad eum; gaudebant enim videntes puerum. Tunc, congregatis omnibus in theatrum, praedicabat eis puer verbum Dei, ita ut sileret apostolus, et admirarentur prudentiam eius. At illi clamaverunt, dicentes: 'Salva filium Carpiani civis nostri, quia valde aegrotat, et credimus in Iesum quem praedicas'. Quibus ait beatus apostolus: 'Nihil est inpossibile apud Deum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere in tridimo. ut eũ ĩterficerent
gladio. Dñs autẽ excecuit eos. ne uide¬
rent ascensũ scalarũ. Cũqz in hac ꝑuier¬
sitate durarẽt: quidã lismachus etiuib
ait. Ut quidouiri casso nos labore cõ¬
sumitis: dñs emĩ puguat pro uirisi iłis.
et uos nõ cognoscitis: Sinite ab hac stul¬
ticia. ne uos celestis ira cõsumat. Hec
eo dicente cõpuncti om̃s corde dicebant
Uerus est ds̃. quẽ isti colũt. quẽ et nos
ꝑsequi tẽptauimus. Hec eis dicẽtibus
cũ iam tenebre noctis aduenissent. subi¬
in pauimẽto: clamabãt dicẽtes. Quesuꝰ
dñe: ut ores pro seruis tuis qui errore
seducti sũt. Tanta enĩ om̃s cõpuctio
cordis attigerat: ut diceret lisimachus
uere xp̃s est filius dei. quẽ predicat seruꝰ
euis andreas. Tñc erecti ab apło corro¬
borati sũt in fide sũt. Tantũ parẽtes
pueri nõ crediderũt. Qui exetrãtes
adolescẽtes regressi sũt in patriã sub¬
dentes omĩa. que habebant publicis

Expanded text:
ascendere in tristico, ut eos interficerent gladio. Dominus antem excaecavit eos, ne viderent ascensum scalarum. Cumque in hac pervenitate durarent, quidam Lesemachus e civibus ait: 'Ut quid, o viri, casso vos labore consumitis? Deus enim pugnat pro viris istis, et vos non cognoscitis? Sinite ab hac stultitia, ne vos caelestis ira consumat'. Haec eo dicente, conpuncti omnes corde, dicebant: 'Verus est Deus, quem isti colunt, quem et nos persequi temptavimus'. Haec eis dicentibus, cum iam tenebrae noctis advenissent, subiin pavimento, clamabant dicentes: 'Quaesumus, domine, ut ores pro servis tuis, qui errore seducti sunt'. Tanta enim omnes conpunctio cordis attigerat, ut diceret Lysemachus: 'Vere Christus est filius Dei, quem praedicat servus eius Andreas'. Tunc erecti ab apostolo, conroborati sunt in fide, tantum parentes pueri non crediderunt. Qui exsecrantes adolescentem, regressi sunt in patriam, subdentes omnia quae habebant publicis
Abbreviated transcription (Latin):
Eanctus iste sicut probatum est te¬
stimonio fide dignis in etate existens
tenera sub magistri religiosa diligẽ¬
tia cum suis fratribus tencbatur ipẽ
tamẽ maturis intendendo moribus.
sub tenello pectore gestare se seuilem
anũ ostendebat. ductus autẽ in ca¬
thaloniã cũ duobus sus fratribus
datus obses pro liberatione ante dicti
regis. tam feruenter dedicauit se stu¬
dio quod infra septẽnium quo etiã¬
ibi obses fuit sub instructione fratrũ
minoꝵ quos secũ habebat in socios
in primitiius scienciis et sacra pagia
sic processit quod uir dei pollens ĩgemõ
de predictis scienciis nõ solũ publice ac
priuate subtiliter disputare ualeret.
sed et solẽniter dero et populo propo¬
nere uerbũ dei ut putaretur sciencia
het infusa. sibi magis diuinitus qmͣ
humanitus acquisita lectio tercia

Expanded text:
nctus iste, sicut probatum est testimoniis fide dignis, in aetate existens tenera sub magistri religiosi diligentia cum suis fratribus tenebatur. Ipse tamen maturis intendendo moribus sub tenello pectore gestare senilem animum ostendebat. Ductus autem in Cathaloniam cum duobus e suis fratribus, datus obses pro liberatione antedicti regis, tam ferventer dedicavit se studio, quod infra septennium, a quo inibi obses fuit, sub institutione fratrum Minorum, quos secum habebat in socios, in primitivis scientiis et sacra pagina sic profecit, quod vir Dei pollens ingenio de praedictis scientiis non solum publice et private subtiliter disputare valeret, sed et solemniter clero et populo proponere verbum Dei, ut putaretur scientia haec infusa sibi magis divinitus quam humanitus acquisita. In ora
Abbreviated transcription (Latin):
gladios et tela potuisset: tamẽ ne uel alioꝵ
morte sc̃i uiolarẽtur obtutus. exemit pug¬
ne nctessitatẽ. Neq enĩ pro milite suo xp̃s¬
aliã debuit prestare uictoriã: quã ut sub

Expanded text:
gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut sub
Abbreviated transcription (Latin):
fessa liberalitas. sancta simplicitas. fuit
in uigiliis laudabilis. in icuiniis fortis
n renussione mansuetus. in colloquiis
dulcis. in conflictione lenis. in ĩ iurus
mitis. in tribulationibus paciens. in
prosperis mederatus. Constans in

Expanded text:
fessa liberalitas, sancta simplicitas. Fuit in vigiliis laudabilis, in ieiuniis fortis, in remissione mansuetus, in colloquiis sedulus, in conflictatione lenis, in iniuriis mitis, in tribulationibus patiens, in prosperis moderatus, constans in
Abbreviated transcription (Latin):
tencio. presentia ab sens scribere uob cu¬
raui : que absentia presens deuotus
obtuli. ut habeat scm̃ collegiũ nestrũ
in die tante solẽnitatis munus la¬
tun sermonis: in quo discat tenera
infantia. lactis experiri dulcedinẽ:
et de exigus eximia cogitare. quali

Expanded text:
oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: quali
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ apud deũ aduocata habet et pa¬
tronũ. Dere felix es otu marsilia facta
diuinoꝵ aromatũ sacrati corporis apo¬
theca. Sed et fratrũ minoꝵ ordo con¬
spicuns noue laudis canticũ promere
nõ desistat in aula celesti tam precla¬
rũ alumpiũ festiue diuinis cõspectib

Expanded text:
quem apud Deum advocatum habet sedulum et paquem apud Deum advocatum habet sedulum et patronum. Vere felix es tu, o Massilia, facta duorum aromatum tam sacrati corporis apotheca. Sed et fratrum Minorum ordo conspicuus novae laudis canticum promere non desistat, in aula coelesti tam praeclarum alumnum festine divinis conspectibus