comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enoeratuo undustum igitur fuit ut ipso propriepoenam perciper& lic& inuitus ⁊ qui
oro pria uoluntate peccatum commiserat non inuitus : Propria ergo peccatorum
omniui poena dicenda est non tantum modo reproborum quia omnium culpa
communis est qua poenam meruorune non solum modo reproborum Ethoc
est quo d sideliter dicitur dm̃ praedesti nasse uel praeparasse uel dis posuisse uelde¬
putas tur uel dolegasse peccatoribus poenas. quas peccantibus se prȩ uiderat merito
naldi cururieu Sienim non prac destinauit poenas quid est quod prȩ ceptum oboedien¬
Nias dausprimis hominibus dixit quacumque dio comeder itis enxeo : morte moriemlior
us dicst: Vono cpsenor rependit meritis poenas. quid est quodeis denm lampricaton¬
pusdicit: denoc reuertaris. Interram dequa sumptusos quia puluitus & in puluerrm
modo tenis &ande unquam nec pruosciuit nec praedestinauit hanc poenan. ⁊ quo¬

Expanded text:
cunctatur: justum igitur fuit ut ipse propriam poenam perciperet, licet invitus, qui cunctatur: justum igitur fuit ut ipse propriam poenam perciperet, licet invitus, qui propria voluntate peccatum commiserat non invitus. Propria ergo peccatorum omnium poena dicenda est, non tantummodo reproborum, quia omnium culpa communis est, qua poenam meruerunt, non solummodo reproborum. Et hoc est quod fideliter dicitur Deum praedestinasse, vel praeparasse, vel disposuisse, vel deputasse, vel delegasse peccatoribus poenas, quas peccantibus se praeviderat merito redditurum. Si enim non praedestinavit poenas, quid est quod praeceptum obedientiae dans primis hominibus dixit: Quacunque die comederitis ex eo, morte moriemini? Et rursum, si ipse non rependit meritas poenas, quid est quod eisdem jam peccatoribus dicit: donec revertaris in terram, de qua sumptus es, quia pulvis es et in pulverem reverteris? Si, inquam, nec praescivit nec praedestinavit hanc poenam, quo
Abbreviated transcription (Latin):
etsicut apet cato nonnisi gratuita gratia. Ita apoenis non nisi eadem iiseri cordialibe¬
peccatrirotr aest erito peccatorum omnium poena. sicut post primam transgressionẽ
peccatrir est omnuumꝰ natura. Et ita omnium communis est poena: sicut aeroi munis
estromnium culpa Dicente apostolo Sicur per unum hominem peccatum
luracut dumundum & perpeccatummors: Et iterum : inquo omnes peccauerun
citrte traditione maiorum primum hominem quam uistam grauiter peccaue¬
rurut omi ne bromirumgenus exsua propagine per conbitum maris & feminȩ nascitu¬
tum c peediatos mortique substrauerit : saluatum dĩ gratia scõrumque collegio socia¬
peri enedimus. & fatemur Qui sicut primus omnium hominum cum conlege suaia
pecca outs polta primus poenam damnationis excepit quaero itaque utrum pro¬
pna eius poena suerit. an & tranea. Pro prium autem eius fuis sepeccatum nemo

Expanded text:
et sicut a peccato non nisi gratuita gratia, ita a poenis non nisi eadem misericordia libet sicut a peccato non nisi gratuita gratia, ita a poenis non nisi eadem misericordia liberat. Propria est ergo peccatorum omnium poena, sicut post primam transgressionem peccatrix est omnium natura: et ita omnium communis est poena, sicut communis est omnium culpa, dicente Apostolo: Sicut per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors ; et iterum: In quo omnes peccaverunt . Certe traditione majorum primum hominem, quamvis tam graviter peccaverit, ut omne hominum genus ex sua propagine per concubitum maris et feminae nasciturum peccato mortique substraverit, salvatum Dei gratia sanctorumque collegio sociatum credimus et fatemur; qui sicut primus omnium hominum cum conjuge sua peccavit, ita primus poenam damnationis excepit. Quaere itaque utrum propria ejus poena fuerit, an extranea; proprium autem ejus fuisse peccatum, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
que reproborum est propria: uideris intellegere electionem & praedestinationet t bum
esse. cum plurimum interesse nullus ignor&  Namaliud eligere: aliudesse praedosti¬
nare entis nosciat . i Sicut enim aliud est eligere aliud disponere. ita aliud esteligere
aliud destinare : Qm̃ destinare uel praedestinare non esse aliud quam disponere uel prae¬
parare uelquie quid idem significat: lansupra monstratum est: Porro eligiquem quam ad
poenam uel interitum diuina eloquia rarotestantur. Pra edestinare uero poenas om¬
nis ueteris & noui instrumenti scriptura testatur Sed quod dicis poenam essere probo¬
cum pro priam mirum est quare propriam reproborum dixeris cum ueritas xp̃ianae
oo nes pascu perindeque poenam iusto dĩ iudicio promereri  Acperhos. quem ad modũ
omues picatoros natur&e traduce ita omnes poenis debitos incunc tanter tene mudi

Expanded text:
quae reproborum est propria? videris intelligere electionem et praedestinationem unum quae reproborum est propria? videris intelligere electionem et praedestinationem unum esse, cum plurimum interesse nullus ignoret: nam aliud eligere, aliud esse praedestinare quis nesciat? Sicut enim aliud est eligere, aliud disponere, ita aliud est eligere, aliud destinare: quoniam destinare vel praedestinare non esse aliud quam disponere vel praeparare, vel quidquid idem significat, jam supra monstratum est. Porro eligi quemquam ad poenam vel interitum divina eloquia raro testantur; praedestinari vero poenas omnis Veteris et Novi Testamenti Scriptura testatur. Sed quod dicis poenam esse reproborum propriam, mirum est quare propriam reproborum dixeris, cum veritas Christiatorem nasci, perindeque poenam justo Dei judicio promereri. Ac per hoc quemadmodum omnes peccatores naturae traduce, ita omnes poenis debitos incunctanter tenemus;
Abbreviated transcription (Latin):
perseuerantiae decerptam tuis actionibus inserendam quamuis in epte prorsus censũ¬
isti quade prae destinatione scõrum fideliter disputans. praescientiam proea aliqua¬
doponi solere edocuits consue totibi errore argumentaris E io ħ Om¬
nis inquiens praescientia pertinens ad electos. praedestinatio est Nulla prae¬
destinatio  nisie lec tarum est. Nulla igitur praescientia pertinens adelectos pra¬
destinatio non est. Nullus olfgitur ad poenam Quo modo ergo praedesti natur
falsa essecomnuincitur Dicens quippe nulla praedostinatio nisi electorum est medentibu
quia & scripturae scãe a uecoritas & scõrum patrum una nimitas destinatos uel prae destinatos
paratos uelpra o paratos acdeputatos ad poenam uel interitum infucate at que concordrat
indicut uod que infers nullus eligitur ad poenam quomodo ergo praedestinatur poena

Expanded text:
perseverantiae decerptam, tuis actionibus inserendam, quamvis inepte prorsus censuperseverantiae decerptam, tuis actionibus inserendam, quamvis inepte prorsus censuisti, qua de praedestinatione sanctorum fideliter disputans praescientiam pro ea aliquando poni solere edocuit, consueto tibi errore argumentaris. JOnis, inquit, praescientia pertinens ad electos praedestinatio est: nulla praedestinatio nisi electorum est; nulla igitur praescientia pertinens ad electos praedestinatio non est. Nullus eligitur ad poenam, quomodo ergo prafalsa esse convincitur. Dicens quippe , nulla praedestinatio nisi electorum est, mentiris, quia et Scripturae sanctae auctoritas et sanctorum Patrum unanimitas destinatos vel praedestinatos, paratos vel praeparatos, ac deputatos ad poenam vel interitum infucate atque concorditer indicat. Quodque infers: Nullus eligitur ad poenam: quomodo ergo praedestinatur poena,
Abbreviated transcription (Latin):
qpatolo Eademprae destinatio significatur &iam nomine praescientiae. sicut an
a postolus Non reppulit ds̃ plebemsuam quam praesciuit: Hic quod ait praesci¬
uit onon recte intellegitur. nisi prae destinauit. & ceter aquȩ sequuntur : de eaqu
adscos pertin& setantum modo dixissemanifestauit. addendo uidelic& quam de¬
fendimus Eam quippe defendendam susceperat. qm̃ eadem iam in pugnabatur atui
inuitaidixerim propagatoribus. sicut epistola prosperi & hilari ad eum & responsio
dess tatulus que libri atque actio satis a perteque declarant Nec dum namque pra¬
deiua agriemporun coeperat denegari quam frequenter in pelagia norum &iam libris
atquororageris positam inuenimus : Quorum ideir cotestimonia proferre non neces¬
sonm deiximus :qm̃ catho licorum munimentis nos  abundarefauente dño cõpiosiu
congaudemus Hinc interposita beatiaugustini sententia quam ex libro illius dedono

Expanded text:
quando eadem praedestinatio significatur etiam nomine praescienquando eadem praedestinatio significatur etiam nomine praescienApostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit . Hoc quod ait praescivit, non recte intelligitur nisi praedestinavit. Et caetera quae sequuntur, de ea quae ad sanctos pertinet, se tantummodo dixisse manifestavit, addendo videlicet, quam defendimus, eam quippe defendendam susceperat; quoniam eadem jam impugnabatur a tuis, ut ita dixerim, propugnatoribus; sicut epistola Prosperi et Hilarii ad eum, et responsio ejus, titulusque libri, atque actio satis aperteque declarant: necdum namque praedestinatio impiorum coeperat denegari, quam frequenter in Pelagianorum etiam libris atque Origenis positam invenimus, quorum idcirco testimonia proferre non necessarium duximus; quoniam catholicorum munimentis nos abundare, favente Domino, copiosius congaudemus. Hinc interposita beati Augustini sententia, quam ex libro illius de Dono
Abbreviated transcription (Latin):
interdum confirmare poenas Nam quio hactenus poenas peccatis debitas usque quaque ne¬
gaueras nunc consiteris dicendo : poenapro culdubio impios iustetor quasq uegua qus ne
ẽst autem poena. Cumque lam poenam fateris : in saniȩ plenum de prehenditur: prae¬
destinationem eius negare qua e iusta est: Omne quippe iustumbonum Bona est ergo
praedestinatio poenȩ sicut iudicii quiasine dubio iusta Nichil autem in iustumb onun
Omne autem iustum bonum bonumigitur praedestinatio poenae. qui a procul dib
iustum Qua propter friuola prorsus conuincitur argumentatiotua: cum id conars
euertere quod & auctori tas & ratio perspicue persuadent Sententiam uero augus¬
tini quam confirmationi praedestinationis adhibes semper indonis diuinȩ largitatu
intellegendȩ ÷ prorsus innullo tuae adminiculatur assertioni Dicendo enim
gransciuntur autemhaec est igitur praedestinatio quam defendimus Vnde ali¬

Expanded text:
interdum confirmare poenas: nam qui hactenus poenas peccatis debitas usquequaque neinterdum confirmare poenas: nam qui hactenus poenas peccatis debitas usquequaque negaveras, nunc confiteris dicendo: Poena procul dubio impios juste torquet. Et item: Est autem poena: cumque jam poenam fatearis, insaniae plenum deprehenditur praedestinationem ejus negare, quae justa est. Omne quippe justum bonum: bona est ergo praedestinatio poenae, sicut judicii, quia sine dubio justa. Nihil autem injustum bonum; omne autem justum bonum; bonum igitur praedestinatio poenae, quia procul dubio justum. Quapropter frivola prorsus convincitur argumentatio tua, cum id conaris evertere quod et auctoritas et ratio perspicue persuadent. Sententia vero Augustini, quam confirmationi praedestinationis adhibes, semper in donis divinae largitatis intelligendae, prorsus in nullo tuae adminiculatur assertioni. Dicendo enim Praesciuntur autem. Haec est igitur praedestinatio, quam defendimus. Unde ali
Abbreviated transcription (Latin):
dis quia iustat est & ad dĩ iustitiam pertinens poena: Itaquȩ quia concedis iuste impios poena
torqueri concedas necesse est bonumesse quia omne iustumbonum. Ergosibonum est quia iustũ
constat impios poenatorqueri. falsum est non essepr aedesti nationem poenae : quiaque mad¬
modum iustum est r&ribuere. Itanimirum iustum perinde quebonum fuit identidem prate¬
destinasse. Nisi enim ess& iustitia. nec praedestinatio praecessiss& neque iudicium
futurum ess& Est autem iudicium quo r&ribuatur unicuique secundum opus eius: est
igitur praedestinatio eiusdem iudicii id est praeparatio atque dispositio in praoscientiadi.
futu rorum operum eius Est &iam poena quae retribuatur impiis. sicut est praemium
quod retribuatur pus Et hoc est totum prae destinassedm̃ quoderat ipso auctoro futurũ
misericordia scilic& atque iudicium. Plane miror caecitatemtuam interdum negare

Expanded text:
ndis quia justa est et ad Dei justitiam pertinens, poena? Itaque quia concedis juste impios poena ndis quia justa est et ad Dei justitiam pertinens, poena? Itaque quia concedis juste impios poena torqueri, concedas necesse est bonum esse, quia omne justum bonum. Ergo si bonum est quia justum, constat impios poena torqueri, falsum est non esse praedestinationem poenae: quia quemadmodum justum est retribuere, ita nimirum justum perindeque bonum fuit identidem praedestinasse. Nisi enim esset justitia, nec praedestinatio praecessisset, neque judicium futurum esset; est autem judicium quo retribuatur unicuique secundum opus ejus; est igitur praedestinatio ejusdem judicii, id est praeparatio atque dispositio in praescientia Dei futurorum operum ejus; est etiam poena quae retribuatur impiis, sicut est praemium quod retribuatur piis. Et hoc est totum praedestinasse Deum, quod erat ipso auctore futurum, misericordia scilicet atque judicium. Plane miror caecitatem tuam interdum negare,
Abbreviated transcription (Latin):
Sitrgo & iustitia & udicium. in dubi tanter bona sunt. necessario colligitur praedestinaro
impios ad poenam bonumesse cum sit dĩ iustitia atque iudicium quaequisquis bona esse
nega uerit: si ne dubio impietatis reus esse conuincitur Itemque quod ais. omnis autem prat¬
defi natiodi. omnino est prae paratio gratiae  falsum ex definitione beati augustini
as guuitur  qcunus quam dixisser eperitur . omnis praedesti nauiodĩ gratiae est praepara¬
no sedsim pliciter qua ueraciter. praedestinatiodi quae in bono est. gratiae est praepa¬
ratoie Dieut ergo iustitia dĩ atquȩ iudicium. bonis bona & malis mala retribuun
bo praedestinatio bonisbona & malis mala retribuenda disposuit. Deinde inferens
poena procul dubio impias iuste corqu& quaedonum non est. alio quinsi ess& donum
nontor quer& sed utique liberar&: non est igitur praedestinatio poenae : cur non perpi¬

Expanded text:
si ergo et justitia et judicium indubitanter bona sunt, necessario colligitur praedestinare si ergo et justitia et judicium indubitanter bona sunt, necessario colligitur praedestinare impios ad poenam bonum esse, cum sit Dei justitia atque judicium; quae quisquis bona esse negaverit, sine dubio impietatis reus esse convincitur. Itemque quod ais , Omnis autem praedestinatio Dei omnino est praeparatio gratiae, falsum ex definitione beati Augustini arguitur, qui nusquam dixisse reperitur: Omnis praedestinatio Dei gratiae est praeparatio, sed simpliciter, quia veraciter: Praedestinatio Dei quae in bono est, gratiae est praeparatio. Sicut ergo justitia Dei atque judicium bonis bona, et malis mala retribuunt: ita praedestinatio bonis bona, et malis mala retribuenda disposuit. Deinde inserens : Poena procul dubio impios juste torquet, quae donum non est; alioquin si esset donum, non torqueret, sed utique liberaret: non est igitur praedestinatio poenae. Cur non perpe
Abbreviated transcription (Latin):
proculdubio apertis oculis uerum uides Ad iungens autem . sed qm̃ non est didonum cum
eius sicbrdicium neuest iitur praedestinatio poenȩ quod si ess& non ess& poena sedgr¬
tias perspicue Iustiriamdĩ at que ludicium aut penitus negas aut omnino mala es se
ronfirmasi Si enim nichil aliud pertin& adbonitatem dĩ quamdonagratis tribuere.
resta ut iustitia iudiciumque illius quibus reprobi puniuntur. aut malasint autom¬
nino nonsint Omnes autem scripturae. dm̃ & iustum & iudicem clamant. Quaesibo¬
uaner sunt quiadonanonsunit quid aliud restat nisi ut neges dm̃ esse qui & iustus & iu¬
dec est : ata ⁊ iupne adonis eius iudicium separasti acsimalum uelles intellegi iudicium
ideninisehabent uerbotuased qm̃ non est dĩdonumcum eius sit iudicium : quasi nichil
aliud possit essebonum nisididonum Est autem iudicium. est que iustitia & omni nobona

Expanded text:
procul dubio apertis oculis verum vides. Adjungens autem: Sed quoniam non est Dei donum, cum procul dubio apertis oculis verum vides. Adjungens autem: Sed quoniam non est Dei donum, cum ejus sit judicium: non est igitur praedestinatio poenae; quod si esset, non esset poena, sed gratia, perspicue justitiam Dei atque judicium aut penitus negas, aut omnino mala esse confirmas. Si enim nihil aliud pertinet ad bonitatem Dei quam dona gratis tribuere, restat ut justitia, judiciumque illius, quibus reprobi puniuntur, aut mala sint, aut omnino non sint. Omnes autem Scripturae Deum et justum et judicem clamant; quae si bona non sunt, quia dona non sunt, quid aliud restat, nisi ut neges Deum esse qui et justus et judex est? Ita quippe ad omnes ejus judicium separasti, ac si malum velles intelligi judicium: Ita enim se habent verba tua: Sed quoniam non est Dei donum, cum ejus sit judicium, quasi nihil aliud possit esse bonum, nisi Dei donum: est autem judicium estque justitia et omnino bona;
Abbreviated transcription (Latin):
Relufouut ergo ludicium uel inmalo uel in bono: incunctanter praedestinationem uel in malo
uel inbono cedia & intellegi uoluit quȩ adt iudicio nequaquam refert: Intere a sub nectens
en one usu autenndicis bonum est praedestina re impios ad poenam & ideo inter opera dĩ
reput nitum prasdondemus bonum quia iustum sed qm̃ non est dĩ donum cum eius sit udicium
uemossantem pratsestinatio d̃omnino est praeparatio gratiae  omnis que gratia donum.
necessario colligitur oninis diuina prae destinatio. donorum eius praeparatio Poena procul
dubuc amunibsni sfrtorqua quae donum non est alioquin si ess& donum nontorquera
seduti que liberar& Non est igitur praedestinatio poonȩ quod siess& non oss& poena
peronidebiti Dicens ita que bonumesse praedestinare impios ad poenam quia iustum

Expanded text:
. + Sicut ergo judicium vel in malo, vel in bono, ita incunctanter praedestinationem vel in malo, . + Sicut ergo judicium vel in malo, vel in bono, ita incunctanter praedestinationem vel in malo, vel in bono, dici et intelligi voluit, quae a Dei judicio nequaquam differt, interea subnectis. JOANNES SCOTUS. . Θ Si autem dicis: Bonum est praedestinare impios ad poenam, et ideo inter opera Dei reputandum, respondemus: Bonum, quia justum; sed quoniam non est Dei donum, cum ejus sit judicium, omnis autem praedestinatio Dei omnino est praeparatio gratiae, omnisque gratia donum, necessario colligitur omnis divina praedestinatio donorum ejus praeparatio. Poena procul dubio impios juste torquet, quae donum non est; alioquin si esset donum, non torqueret, sed utique liberaret: non est igitur praedestinatio poenae; quod si esset, non esset poena, pervidebit. Dicens itaque, bonum esse praedestinare impios ad poenam, quia justum,
Abbreviated transcription (Latin):
lic& &iufticiam Quesicut dicimus. lic& sem perbona & inbonosit aliud ta menb entus augus¬
tinus insuadefiintione &dtendi dicendo praedestinatiođi quae ibeno est gratiae est praepa¬
ratio E ue nabono ieste uni uuit id est quae adbonum electionis scorum pertiia ꝓ atac alte ra inte¬
legatur in malo qua enenfit emnino mala quia addđi iustitiam pertin& sed tamen iuste puniae
reprobos quis anublo absstente. lusti tia uti quebona est: Quodita se intellexisse ex uiis suonuami
libroram dictis ipsmanifestati quĩ in libro enchiridiondicit Au quisTIIIN agAlIs sudrquan¬
doenim iudicumdĩ ponitur limalo unde illud est  Quiautem male egerunt : in resunrecaque
iudient a liquando & inbono. secundum quod dictum est: ds̃ in nominetuo saluum mefac enẽ
uc liberandi amalo uon perdendi cummalis boni addexteram segregentur Fropter quo d

Expanded text:
licet et justitiam; quae, sicut diximus, licet semper bona et in bono sit, aliud tamen beatus Auguslicet et justitiam; quae, sicut diximus, licet semper bona et in bono sit, aliud tamen beatus Augustinus in sua definitione attendit dicendo : Praedestinatio Dei, quae in bono est, gratiae est praeparatio. Quae in bono est, inquit, id est quae ad bonum electionis sanctorum pertinet: ut altera intelligatur in malo, quae non sit omnino mala, quia ad Dei justitiam pertinet; sed tamen juste puniat reprobos, quia nullo obsistente justitia utique bona est. Quod ita se intellexisse ex aliis suorum librorum dictis ipse manifestat, qui in libro Enchiridion dicit: Aliquando enim judicium Dei ponitur in malo; unde illud est: Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii , aliquando et in bono, secundum quod dictum est. Deus, in nomine tuo salvum me fac, et  ut al. ubi liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dexteram segregentur, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
fistasi tequid penspicuitatem t ueritatis menda ciorumcuniculis insicere satagis
tatalter sulgentius augustinum sensis seatque dixisse no uiss&. num quamdi uer¬
latepre pintedestinationis protuliss& numquam gregorius praedestinationes plura¬
quarenuntias & uinium quam isidorus geminam praedesti nationam n uncupass& : nun¬
ꝗua mcoteri quique catholici doctores insuisscriptis toties destinatos praedesti na¬
as peanatos praeparatos deputatos delegatosque ad poenas uel interitum intimasitni
sicupe hosciur nos semperdĩ pra edestinationem bonam & in bono esse in dubitante
quam ndecium illius fatemur qm̃ cum nichil aliud indi praedestinatione atque iudicio
mala ulse maondie &s ustitia contineatur nequaquã eius praedestinatio & iudicium ael
mala ueltumalo esse possunt: quaenon aliud quambona in secontinent . iniseri cordia miude¬

Expanded text:
obsistis? Quid perspicuitatem veritatis mendaciorum cuniculis inficere satagis? obsistis? Quid perspicuitatem veritatis mendaciorum cuniculis inficere satagis? Si taliter Fulgentius Augustinum sensisse atque dixisse novisset, nunquam diversitatem praedestinationis protulisset, nunquam Gregorius praedestinationes pluraliter enuntiasset; nunquam Isidorus geminam praedestinationem nuncupasset; nunquam caeteri quique catholici doctores in suis scriptis toties destinatos, praedestinatos, paratos, praeparatos, deputatos delegatosque ad poenas vel interitum intimassent. Ac per hoc et nos semper Dei praedestinationem bonam, et in bono esse indubitanter, sicut et judicium illius, fatemur: quoniam cum nihil aliud in Dei praedestinatione atque judicio quam misericordia et justitia contineatur, nequaquam ejus praedestinatio et judicium vel mala vel in malo esse possunt, quae non aliud quam bona in se continent, misericordiam vide
Abbreviated transcription (Latin):
hatere uideris: qumn quod nunc breuiter praelibauimus tibiquis que prudun puipo
pra edestinatiodi est gratiae praeparatio. sed praedesti natiođi qua cinbono est
grnta e est praeparatio. ubiuidetur locus relinqui. alterius praedesti nationis que
tum quan in malosit. aut eadem praedestinatio siuna solaque est inbono & malo
fienip osse monnegatur primum adtende unam definitionem duas praedestina¬
naonohuninino nonpos secontinere : Deinde quodsinulla alia definitio praedesti¬
radicnis ueriom apeiorque inueniatur quam illa quae prardicta est & nichil nisiore¬
robuina comprehendit quaenullopie credentium dubitan tebonasunt: quidnos
cogn paliud aliquid sub audire. audientes praedestinationemdi quae in bono est. nisi
dequocanitur: otorcuꝰ se serpens quimille perme andros fraudesque flexuosas agitas
sistesa corda  &item Cui sunt mille nocendiartes quid ueritati tanta obstina

Expanded text:
latere videris, quin quod nunc breviter praelibavimus, tibi quisque prudens possetlatere videris, quin quod nunc breviter praelibavimus, tibi quisque prudens possetpraedestinatio Dei est gratiae praeparatio, sed, praedestinatio Dei, quae in bono est, gratiae est praeparatio, tibi videtur locus relinqui alterius praedestinationis, quae tanquam in malo sit, aut eadem praedestinatio, si una solaque est, in bono et malo fieri posse non negatur. Primum attende unam definitionem duas praedestinationes omnino non posse continere: deinde quod si nulla alia definitio praedestinationis verior aptiorque inveniatur quam illa quae praedicta est, nihil nisi opera divina comprehendit, quae, nullo pie credentium dubitante, bona sunt, quid nos cogit aliud aliquid subaudire, audientes praedestinationem Dei, quae in bono est, nisi de quo canitur. O tortuose serpens, qui mille per meandros fraudesque flexuosas agitas quieta corda, et item cui sunt mille nocendi artes, quid veritati tanta obstinatione
Abbreviated transcription (Latin):
sed recte non negatione sed ueritate. sensis se atque dixisse consirmat. Pro inde cũ poene
praedestinatio donumdi non sit. sed peccati iudicium id est iustitiae recributio non near¬
sario sequitur ut aut falsumsit quod ipse augustinusait. prae destinatiodi quat in bono est
gratiae est pra eparatio aut a contrario accipiatur praedestinatio poenarum: Quieni
non dixit ab solute praedestinatiođi gratiae est praeparatio. aucomnis praedestinatio
dĩ eratiae est prae paratio. aut praedestinatiodđi nichil est aliud quam gratiae praepa¬
nomo ⁊sed addidit quae in bono est  profecto innuitse eam tantum modo praedestinatio¬
nem quacadeleceos pertin& non illam quaȩ reprobos iuste punit definisse : Sedit
unoi eadem que sententia sicut ueraciterdixit praedestinatos ad gratiam Ita ue¬
ralae uidetolit prae destinatos ad poenam Quod cumtibi displiceat neque abics

Expanded text:
sed recte, non negatione sed veritate sensisse atque dixisse confirmat. Proinde cum poenae sed recte, non negatione sed veritate sensisse atque dixisse confirmat. Proinde cum poenae praedestinatio donum Dei non sit, sed peccati judicium, id est justitiae retributio, non necessario sequitur ut aut falsum sit quod ipse Augustinus ait: Praedestinatio Dei, quae in bono est, gratiae est praeparatio. Aut a contrario accipiatur praedestinatio poenarum; qui enim non dicit absolute, praedestinatio Dei gratiae est praeparatio, aut omnis praedestinatio Dei gratiae est praeparatio, aut praedestinatio Dei nihil est aliud quam gratiae praeparatio, sed addidit, quae in bono est, profecto innuit se eam tantummodo praedestinationem quae ad electos pertinet, non illam quae reprobos juste punit, definisse: sed una eademque sententia, sicut veraciter dixit, praedestinatos ad gratiam, ita veraciter intulit, praedestinatos ad poenam. Quod cum tibi displiceat, neque alios
Abbreviated transcription (Latin):
donumdĩ non est sed peccati iudicium necessario sequitur ut aut falsum sit quodipse
augustinus ait. praedestinatiodĩ quȩ in bono est gratiae est prae paratio. aut ecen
dario accipietus praedestinatio poenarum. Est autem uerum & in mutabile quod
dixit. praedestinatiodĩ quae in bono est gratiae est praeparatio. Econtra rio ligitur
minllego uolut: quod posut praedestinauit ad poenam R Quicum que uerita tisla¬
praedani nstratuem omnino uid& quam falso ista protuleris dicendo beatum aigusti nunl
onaedestinationeni impiorum a contrario posuisse : Cuius absurdita teracum auexfii siutar
duc iori tate seripturarum quam exemplis patrum uenerabilium supra refellimus Omisis
si quidem caeceris. solus uel maxime ad hoc sc̃s sulgentius sufficit qui post habita imnio norissis¬
gicata peruersitatetua. beatum augustinum praedestinatos ad poenam non contraricio

Expanded text:
donum Dei non est, sed peccati judicium, necessario sequitur ut aut falsum sit quod ipse donum Dei non est, sed peccati judicium, necessario sequitur ut aut falsum sit quod ipse Augustinus ait: Praedestinatio Dei, quae in bono est, gratitrario accipitur praedestinatio poenarum. Est autem verum et immutabile, quod dixit, praedestinatio Dei, quae in bono est, gratiae est praeparatio. E contrario igitur intelligi voluit, quod posuit, praedestinavit ad poenam. III. Sed ne fmine illustratur, omnino videt quam falso ista protuleris dicendo beatum Augustinum praedestinationem impiorum a contrario posuisse, cujus absurditatem intellectus tam auctoritate Scripturarum quam exemplis Patrum venerabilium supra refellimus. Omissis siquidem caeteris solus vel maxime ad hoc sanctus Fulgentius sufficit, qui posthabita, imo nec cogitata perversitate tua, beatum Augustinum praedestinatos ad poenam non contrarie,
Abbreviated transcription (Latin):
gustini firquare conaberis quae eo quo posuisti ordineposuimus ut ineis non qđ
tu sed quod ille uoluit uideamus quorumsiunum rectefuerit ex positum sust
sita anombes cio suitdsgenda Ponamusergo illud Magna opera dñi exqui¬
sita inomnes uoluntates eius Et tam sa pienter ex quisita . utcuman gelica & hu¬
mana creatura peccass& id est non quođ ille sed quod uoluit ipsa feciss& &iam
penosendem ereaturae uoluntatem qua factum est quodcreator noluit. Imple¬
re iosequoduoluit beneutens & malis tamquam sum me bonus adeorum damna¬
noneni quo siusto prae destinauit ad poenam. & ad eorum salutem quosbenig¬
ne praedestinauit ad gratiam Ecce in una eademque sententias praedesti
nauit inquit ad poenam praedestinauit ad gratiam Vbi quaesumus respon¬
deas ad eaquae inter rogamus. utrum adiustitiam dĩ anad eius gratiam per¬
dneat praedestinare impios ad poenam Respondebis credo adiustitiam

Expanded text:
gustini firmare conaberis, quae eo quo posuisti ordine posuimus, ut in eis non quod gustini firmare conaberis, quae eo quo posuisti ordine posuimus, ut in eis non quod tu, sed quod ille voluit videamus, quorum si unum recte fuerit expositum, sufficiat ad caetera intelligenda. Ponamus ergo illud : Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates emana creatura peccasset, id est non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit anavit, inquit, ad poenam, praedestinavit ad gratiam. Ubi, quaesumus, respondeas ad ea quae interrogamus: Utrum ad justitiam Dei an ad ejus gratiam pertineat praedestinare impios ad poenam? Respondebis, credo, ad justitiam?
Abbreviated transcription (Latin):
cedens conatur inducere falsitatem cumuocabulum conuersionis ambiguum habe¬
atur tami scilic& a malo inbonum quod est laudabile quam abono inmalum quod est
uituperabileHonitaque dicendum est ominis praescientia qua ds̃ operasua futura
dispesuit diuina prae destinatio est. & omnis praedestinatio qua ds operasua futura
disposuit diiuina praes tremtia est : sed in praescientia dĩ quao perasua futura dis¬
posus diuina prae destinatio est & omnis praedestinatio eius qua operasua sutur
disposuit in diuina praescientia est: uerum est igitur quod condudis dicendo
quandonichu onficitur ergo praedestinationem dĩ non essenisi inoperibus tiui do
quando niebal minus nicha amplius continetur in eius definitione. praeter diuinorũ
timnere iusst damnandos. praedestinare ad poenam sicut adeius opera perana
gratias aluandos praedestinare adbeatitudinem. E hoc tostimoniis eius dem scĩ aui¬

Expanded text:
cedens conatur inducere falsitatem, cum vocabulum conversionis ambiguum habecedens conatur inducere falsitatem, cum vocabulum conversionis ambiguum habeatur, tam scilicet a malo in bonum, quod est laudabile, quam a bono in malum, quod est vituperabile. Non itaque dicendum est, omnis praescientia qua Deus opera sua futura disposuit, divina praescientia est; et omnis praedestinatio, qua Deus opera sua futura disposuit, divina praescientia; sed in praescientia Dei, qua opera sua futura disposuit, divina praedestinatio est, et omnis praedestinatio ejus, qua opera sua futura disposuit, in divina praescientia est. Verum est igitur quod concludis dicendoTUS. Θ Conficitur ergo praedestinationem Dei non esse nisi in operibus ejus, quando nihil minus, nihil amplius continetur in ejus definitione praeter divinorum otinere juste damnandos praedestinare ad poenam, sicut ad ejus opera pertinet gratia salvandos praedestinare ad beatitudinem; et hoc testimoniis ejusdem S. Au
Abbreviated transcription (Latin):
natione prodit praescientiã. Et sicut rectedicitur praesciendo praedestinat.
tinatione praesert: e dest cum recte dicatur praescientia praedestinare non tamlate
recte dicatur ꝑraedestinationẽ praescire. Non enim ex praedestinatione praeruien¬
tia. sed ex praescientia praedestinatio sumitur. Id eoquepossunt multa prarscir absq prae¬
destinatione id est quae praesciantur tantum & non praedestinentur : Nullauero possum
praedestinari nisi praesciantur Nusquamsane uel augustinum uel c& erospatoss
dixisse inuenimus. omnem praescientiam esseprae destinationem uel omnem prae¬
destinationem esse praescientiam Sed posse praescientiam esse sine praedestina¬
tione prae destinationem uero sine praescientia numquam Igitur salsitatis
conuincitur conuersiotua: quae definitionis moetas excedens commenta est quod non
hab& ueritas definitionis Necmirum si con uersionem nomines quac aueritate dis¬

Expanded text:
natione prodit praescientia. Et sicut recte dicitur praesciendo praedestinat, natione prodit praescientia. Et sicut recte dicitur praesciendo praedestinat, inat, praedestinatione praescit. Id est cum recte dicatur, praescientia praedestinare, non tam late recte dicatur praedestinatione praescire; non enim ex praedestinatione praescientia, sed ex praescientia praedestinatio sumitur. Ideoque possunt multa praesciri absque praedestinatione, id est quae praesciantur tantum, et non praedestinentur, nulla vero possunt praedestinari nisi praesciantur. Nusquam sane vel Augustinum, vel caeteros Patres dixisse invenimus omnem praescientiam esse praedestinationem, vel omnem praedestinationem esse praescientiam; sed posse praescientiam esse sine praedestinatione, praedestinationem vero sine praescientia nunquam. Igitur falsitatis convincitur conversio tua, quae definitionis metas excedens, commenta est, quod non habet veritas definitionis. Nec mirum si conversionem nomines, quae a veritate dis
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit. diuina praescientia est R Non hoc continetur in definitione
augustini Non enim dixit. quod omnis praescientia quads̃ operasuafutura dis¬
posuit diuina praedestinatio est. sed quod insua quae fallimutarique non potest
praescientia operasuafitura dispomere. id omnino nec aliud quicquam est praedestina¬
re  Hecdixit praescientia est dispositio operum dĩ futurorum sed in praescientia
posuit dispositionem id est praedestinationem Aliud est ergo praescientia inqua
dis ponuntur hoc est praedestinantur operadĩ futura. aliud dispositio hoc est prae¬
destinatio futurorum operum illius. in eius praescientia constituta Praescientia
enim disposuit hoc est praedestinauit operasua futura. non praedestinatione
praesciuit operasua futura. Praescientia quippe ratione praedestinationẽ
praecedit. Videlic& quia ex praescientia praedestinatio. non ex praedesti¬

Expanded text:
ia est. CORRECTIO. + Non hoc continetur in definitione ia est. CORRECTIO. + Non hoc continetur in definitione Augustini: non enim dixit quod omnis praescientia, qua Deus opera sua futura disposuit, divina praedestinatio est: sed quod in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua futura disponere, id omnino nec aliud quidquam est praedestinare. Nec dixit, Praescientia est dispositio operum Dei futurorum; sed in praescientia posuit dispositionem, id est praedestinationem. Aliud est ergo praescientia, in qua disponuntur, hoc est praedestinantur opera Dei futura: aliud dispositio, hoc est praedestinatio futurorum operum illius in ejus praescientia constituta. Praescientia enim disposuit, hoc est praedestinavit, opera sua futura, non praedestinatione praescivit opera sua futura: praescientia quippe ratione praedestinationem praecedit, videlicet quia ex praescientia praedestinatio, non ex praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ipsum definitionis ratione moliens adfirmare: transis ad conglutinatastib
consuetissimasque ratio cinatiunculas. quibus ueritatis munimenta confringere
machinaris. eaque ab alio disputationis initio ordiris Xiipsing
tione praedestinationis fiat igitur inquiens huius definitionis conuersiosic
Quiuerum est sua quae falli mutarique non potest praescientia operasua futura
disponere. idomnino nec aliud quicquam est praedestinare: uerum est idom
nino nec aliudquic quam est praedestinare quam insua quae fallimutarique non
siõni qm̃ uera est tibi queper omnia repugnans. conficis aliam conuersionem
prorsus contrariam cum infine superioris ex uerbis augustini posueris. De fini¬
tionichilminus nichilamplius contin&. quam id quod susceptum est explicandum
Aliter omnino uitiosa est Hinc conicitur falsam esse aliamtuam conuersionem
dis posuit. diuina praedestinatio est. omnis praedestinatio quađs operasua futura¬

Expanded text:
Hoc ipsum definitionis ratione moliens affirmare, transis ad conglutinatas tibi Hoc ipsum definitionis ratione moliens affirmare, transis ad conglutinatas tibi consuetissimasque ratiocinatiunculas, quibus veritatis munimenta confringere machinaris, eaque ab alio disputationis initio ordiris. CAPUT XI. Θ De definitione praedestinationis. Fiat igitur, inquiens, hujus definitionis conversio sic: Si verum est sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera futura disponere, id omnino nec aliud quidquam est nino nec aliud quidquam est praedestinare, quam in sua quae falli mutarique nosioni quoniam vera est, tibique per omnia repugnans, conficis aliam conversionem prorsus contrariam, cum in fine superioris ex verbis Augustini posueris. Definitio nihil minus, nihil amplius continet quam id quod susceptum est explicandum, aliter omnino vitiosa est. Hinc conjicitur falsam esse aliam tuam conversionemdisposuit, divina praedestinatio est, omnis praedestinatio, qua
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantiae: eadem planius apperit dicens. Istaigitur suadona quibuscumque dĩdo¬
nat. proculdubio sed aturumesse praesciuit & insua praescientia praeparauit: quos
ergo praedestinauit. Ipsos & uocauit: uocatione illa dequadictum est: Sine paenitentia
sunt dona& uocatio dĩ Namque in sua quae fallimutarique non potest praescientia.
operasua futura disponere. id omnino nec aliud quicquam est praedestinare. Huic
clarissimȩ tubae atque apertissimȩ xp̃i anorum castrorum. quis dissonare prȩsu¬
mat: quae apertissi mauoce resonare non desinit. Id omnino nec aliud essed̃i
praedestinare. quam praescientiasua. opera quaipsefacturus fuerat disponere
Tusine dubio huic clarissimae tubae ausus esdissonare. qui contra augustin
definitionem magnis quantum inte est disputationibus efficere uolusti. nichil
aliud praedestinationem dĩ quam praescientiam eius debere accipi. & inter ope¬
ra illius poenas quas peccantibus iuste praeparauit. nullomodo computari

Expanded text:
severantiae eadem planius aperit dicens: « Ista igitur sua dona, quibuscunque Deus donat, procul dubio se daturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit, vocatione illa, de qua dictum est: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Namque in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua futura disponere, id omnino nec aliud quidquam est praedestinare. Huic clarissimae tubae atque apertissimae Christianorum castrorum quis dissonare praesumat? quae apertissima voce resonare non desinit. Id omnino nec aliud esse Deum praedestinare quam praescientia sua opera, quae ipse facturus fuerat disponere. CORRECTIO. + Tu sine dubio huic clarissimae tubae ausus es dissonare, qui contra Augustini definitionem magnis quantum in te est disputationibus efficere voluisti, nihil aliud praedestinationem Dei quam praescientiam ejus debere accipi: et inter opera illius poenas quas peccantibus juste praeparavit, nullo modo computari.
Abbreviated transcription (Latin):
duntur autem in desideriis cordis. quia muta uerunt gloriam incor ruptibilis dĩ insimilitudi¬
nem imaginis corruptibilis hominis & uolucrum & quadrupedum & reptilium. Quod qui¬
dem non solum in epła adromanos sed & adthes salonicen ses deanti christo legimus. proeo
ris ut credant mendacio & iudicentur om̃s qui non crediderunt ueritati. sed placuerunt sibi
in mendatio .Audis traditionem missionem mixtionem dĩ in impios. & audesnega¬
re poenas ab eo et prȩsciri et pyȩ destinari: quodsia contrario uelis intellegi. quid faci¬
es in eis locis in quib: tractatores uerbi dĩ subuno eodemq: uocabulo destinatos uł prȩdesti¬
natos ad poenam uł eloriam crebro fatentur: Nam sc̃s leronimus in expositione isaiȩ
prophaȩ ite eloquitur. IERONIMnus Et re uelabit faciem eius ut procedant mor tui

Expanded text:
duntur autem in desideriis cordis, quia mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, in similitudiduntur autem in desideriis cordis, quia mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, dem non solum in Epistola ad Romanos, sed ad Thessalonicenses de Antichristo legimus: Pro eoris, ut credant mendacio et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed placuerunt al., complacuerunt sibi in mendacio . + Audis traditionem, missionem, mistionem Dei in impios, et audes negare poenas a Deo praesciri et praedestinari? Quod si a contrario velis intelligi, quid facies in eis locis in quibus tractatores verbi Dei sub uno eodemque vocabulo destinatos vel praedestinatos ad poenam vel gloriam crebro fatentur? Nam S. Hieronymus in Expositione Isaiae prophetae ita eloquitur : Et revelabit faciem ejus, ut procedant mortui
Abbreviated transcription (Latin):
hinc sc̃s ieronimus ltaloquitur. IE ΚΟΝIMnus Hoo significat quod regnum sapientiȩ
sȩcularis stultum eẽ monstr&ur. & singulorum dog matum principes qui interp̃tanturtrib:
arguantur stultos habuis sedoctores : Ons miscuit eis spiritum uertiginis si ueerroris. iuxta
illud quod scriptum est & sicut non probauerunt dm̃ habere in notitia tradidit illos ds inre¬
probum sensum Et quomodo qui sc̃s ẽ cumisaia dicere potest. spiritum salutistuȩ faciemus su¬
gimus argu&te prȩuaricatiotua & mali utia tua corripi&te Sin autem scandali¬
tatur aer&icus qui u&us non recipit testamentum quod dñs misceredicatur erroris uł uer¬
tiginis spiritum : audiat scriptum in apło hoc est. in nouo testamento. Tradidit eos ds̃ inde¬
sideriis cordis sui in in munditiam &lterum propterea tradidit eos ds̃ in passiones igno¬

Expanded text:
. Hinc S. Hieronymus ita loquitur : Hoc significat quod regnum sapientiae . Hinc S. Hieronymus ita loquitur : Hoc significat quod regnum sapientiae saecularis stultum esse monstretur, et singulorum dogmatum principes, qui interpretantur tribus, arguantur stultos habuisse doctores. Dominus enim miscuit eis spiritum vertiginis, sive erroris aillud quod scriptum est: Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum . Et quomodo qui sanctus est, cum Isaia dicere potest: Spiritum 294 salutis tuae faciemus sugimus: Arguet te praevaricatio tua, et malitia tua corripiet te . Sin autem scandalizatur haereticus, qui vetus non recipit Testamentum, quod Dominus miscere dicatur erroris vel vertiginis spiritum, audiat scriptum in Apostolo, hoc est, in novo Testamento: Tradidit eos Deus in desideriis cordis sui in immunditiam . Et iterum: Propterea tradidit eos Deus in passiones igno
Abbreviated transcription (Latin):
quib: auditoribus id persuadere queas. Nam ueritatis filii penitus illa non audient an
eadem insania dicturus es frigus nichil eẽ. calorem. cibum . & potum umo res noxios. uentos
demones &multa alia q̃ poenȩ uł supplicia nominanturs uerumplus aliquid dionisio ph¬
losopho adstruis quicum prius dolorem non eẽ malum asseueras s&: Postea oppressus
calamitatibus & dolo recruciatus. coepit ad firmare qđ dolor ess&l summum omnium
malorum. & quia cum epicuro dicis morsipsa nichalẽ : poteras &iam cum ipso dicere
postmor temnichil est : &cum peccatorib: quib: dam. comedamus &bibamus crasenim mo¬
riemur Siltoq ds̃ poenam merentibus non infligit. quid est quod ꝑ proph&am isaiam
dicitur stulti facti sunt principes taneos. emarcuerunt principes mempheos. dece¬
perunt egiptum angulum populorum eius : dñsmiscuit in medio eius spiritum uertiģinis

Expanded text:
quibus auctoribus id persuadere queas; nam veritatis filii penitus illa non audient. An quibus auctoribus id persuadere queas; nam veritatis filii penitus illa non audient. An eadem insania dicturus es frigus nihil esse, calorem, cibum et potum; humores noxios, ventos, daemones et multa alia quae poenae vel supplicia nominantur? Verum plus aliquid Dionysio philosopho astruis: qui cum prius dolorem non esse malum asseverasset, postea oppressus calamitatibus, et dolore cruciatus, coepit affirmare quod dolor esset summum omnium malorum. Et quia cum Epicuro dicis: Mors ipsa nihil est, poteras etiam cum ipso dicere: Post mortem nihil est; et cum peccatoribus quibusdam: Comedamus, et bibamus, cras enim moriemur . Si itaque Deus poenam merentibus non infligit, quid est quod per prophetam Isaiam dicitur? Stulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos, deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus. Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis
Abbreviated transcription (Latin):
tuscisti in prudentiam meam continuo quippe secutus adiunxit: & delicit men a tenon
sunt abscondita uł ut alio modo repetens eandem sententiam. Nec ab eadem ratione
dis cordat : Quod paulo ante commemoraui apłi dictum si prȩ occupatus fuerit ho¬
iȩiturbonum facere & nonfacienti peccatum est illi R. Post haec adhibes plura exempli
gratia quib: poenarum atq suppliciorum ueritatem deneges uidelic& tenebras silentium
dolorem tristitiam labo remstultitiam q̃ non pos sint ullatenus scirinisi nesciendo quiacum
de eẽ lux dicitur aut ad clamatio aut sanitas aut gaudium aut qui es aut sapientia. tunc eorũ
uł ab sentiȩ uł defectus telib: uocabulis censeantur Scriptura scã adõ paratum ignemgo¬
per proph&am suum eum a seipso paratum dicit. Non enimparatur nichil sed quod paratur
aliquid sit necesse est. Siuero a contrario proeo quod est non paratum asseris. uideris ipse

Expanded text:
tu scisti inprudetu scisti inprudesunt abscondita , velut alio modo repetens eamdem sententiam. Nec ab eadem ratione discordat, quod paulo ante commemoravi, Apostoli dictum: Si praeoccupatus fuerit hoigitur bonum facere, et non facienti, peccatum est illi . + Post haec adhibes plura exempli gratia , quibus poenarum atque suppliciorum veritatem deneges, videlicet tenebras, silentium, dolorem, tristitiam, laborem, stultitiam, quae non possunt ullatenus sciri nisi nesciendo: quia cum deesse lux dicitur, aut acclamatio, aut sanitas, aut gaudium, aut quies, aut sapientia, tunc eorum vel absentiae, vel defectus talibus vocabulis censeantur. Scriptura sancta a Deo paratum ignem geper prophetam suum eum a seipso paratum dicit: non enim paratur nihil; sed quod paratur, aliquid sit necesse est. Si vero a contrario pro eo quod est non paratum asseris, videris ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cutiatur : In parapto matẽ tamquam decidere intellegitur quidelinquit unde cadauer
ue dlecgitur piQc enim grȩcus dicit non curo umelli moi: par ticula ergo quȩ additur plen
tursonare sinecura. plem melia prȩtercuram quod paene tantundem est: hinc& qui
lineua quid aliud ne glegitur nisi qđ nonlegitur id ẽ non eligitur : Vnde &iamlegem
abigendo id est ab eliģendo latini aucto res apellatam esse dixerunt. Hisquodammodo ue¬
tiȩ is colligi turn quodille delinguit quibonum dereliquit & relinquendo ab onocadit quia
ne glegit id est non legit. Peccatum uero undesit dictum quodȩrȩce amartia dicitus in
neutra lingua michi interim occurrit. Potest &iam uideri illud ẽẽ delictum : quo din¬
prudenter id est lenoranter. Illud pec catum quod absciente committitur huic diffe¬
resitse uidentur ista testimonia consona rediuina. delictaquis intellegit : & illud quõ

Expanded text:
cutiatur, in "paraptomate" tamquam decidere intellegitur qui delinquit unde cadauer, cutiatur, in "paraptomate" tamquam decidere intellegitur qui delinquit unde cadauer, neglegitur. sic enim graecus dicit "non curo" 00 jisXst p-o!. particula ergo quae additur ri.rvtur sonare sine cura, rcXrafIIXeta praeter curam, quod paene tantundem est. hinc et qulingua quid aliud neglegitur nisi quod non legitur, id est non eligitur? unde etiam legem a legendo, id est ab eligendo latini auctores appellatam esse dixerunt. his quodam modo uestigiis colligitur, quod ille delinquit, qui bonum derelinquit et relinquendo a bono cadit, quia neglegit, id est non eligit. peccatum uero unde sit dictum, quod graece cip.cxpttrx dicitur, in neutra lingua mihi interim occurrit. Potest etiam uideri illud esse delictum quod inprudenter, id est ignoranter, illud peccatum, quod ab sciente committitur. huic differentiae uidentur ista testimonia consonare diuina: delicta quis intellegit? et illud: quoniam