comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro & ueneran diepĩ suspicent᷑ si quid scđm sacras regulas diffi¬
nierint cupere qđ mihi nonconuenit retractare. Vnde urã
dilectio quae meã deuotionẽ ore ados conloquens didicit sicut de
urã bonitate confido sine scrupulo aliquome faciat excusatũ quia
inremaxima & ꝑsonis eminentissimis dequaa tantis uiris talia acta
sunt & exquatanti actales consulti sunt sine plurimorũ conlatione
consultu siue consensu. & antequã dehuius modi scripturarũ aucto¬
ritates & patrũ decr&a reuoluamita sententiã finitiuam de promere
uł consensũ non audeo adhibere utiquicquid a uobis diffinitũ regu¬
lariter fuerit uł melius acrationabilius quãmihiuisũ sit adõplacito
conuentu urõ fuerit terminatũ prius quã ilaudiã. laudare uel
retractare non debeo. Qua propt̃ in calce hui nraẽ exiguitatis sche¬

Expanded text:
re, et venerandi episcopi suspicentur, si quid secundum sacras regulas diffire, et venerandi episcopi suspicentur, si quid secundum sacras regulas diffinierint, cupere quod mihi non convenit retractare. Unde vestra dilectio, quae meam devotionem ore ad os colloquens didicit, sicut de vestra bonitate confido, sine scrupulo aliquo me faciat excusatum, quia ncio in re tam maxima, et personis eminentissimis, de qua a tantis viris talia acta sunt, et ex 585 qua tanti ac tales consulti sunt, sine plurimorum collatione, consultu, sive consensu, et antequam de hujusmodi Scripturarum auctoritates et Patrum decreta revolvam, ita sententiam finitivam depromere vel consensum non audeo adhibere, uti quidquid a vobis definitum regulariter fuerit, vel melius ac rationabilius quam mihi visum sit, a Deoplacito conventu vestro fuerit terminatum, priusquam id audiam, laudare vel retractare non debeo. Quapropter in calce hujus nostrae exiguitatis sche
Abbreviated transcription (Latin):
putauerĩ plurimah eriquantũea permisit in firmita s mutua ses mo¬
cinatione locuti tandẽ sicut melius &rationabilius nobui sũ fuerat finẽ
eidẽ causae ut si nodo generali serue tur posiumus sed sicut iã uesperi
parũ uos ptẽpore tetigiundenunc ex prossius uram fidissima cõmone¬
urm̃ ire nonualeo aut uicemea quenquã coepõrũ morecu nonicoro¬
gulariconlatione in structũ & prosequentibus ltteris cõmendatũ
miterenequeo quia in stantia missionis & breuitas temporis nonꝑ
mittit ut dominos & coepõsmeos intalibus consulã sinequorũ con¬
sultu ut melius ipsi nostis Ni hilnisi quantũ ad parrochiam ꝓpriã
pertin& agere auenerandis regulis mihi ꝑmittitur contraquas
nonsine ultionis periculo quiddã praesumit᷑ timeone domnus
rexput& meã debitã seruitutẽ seabobsequiosuo uelle suspende¬

Expanded text:
putaverim, plurima heri, quantum mea permisit infirmitas, mutua sermoputaverim, plurima heri, quantum mea permisit infirmitas, mutua sermocinatione locuti, tandem sicut melius et rationabilius nobis visum fuerat, finem eidem causae, ut synodo generali servetur, posuimus. Sed sicut jam vesperi, parum vos pro tempore tetigi, unde nunc expressius vestram fidissimam commonenvestrum ire non valeo, aut vice mea quemquam coepiscoporum, more canonico regulari collatione instructum, et prosequentibus litteris commendatum, mittere nequeo, quia instantia missionis et brevitas temporis, non permittit ut dominos et coepiscopos meos in talibus consulam, sine quorum consultu, ut melius ipsi nostis, nihil, nisi quantum ad parochiam propriam pertinet, agere a venerandis regulis mihi permittitur, contra quas non sine ultionis periculo quiddam praesumitur, timeo ne domnus rex putet meam debitam servitutem se ab obsequio suo velle suspende
Abbreviated transcription (Latin):
te noturno uenerandus aduentius ad suũ diuertit hospitium:
Ethinc marus laudunensi sep̃s seln notã mansionem recepit. Ego aut̃
utin firmus lecto decumbens postquã melius habere coepi propt̃ quȩdã
tuncmihiln m̃ tẽ uenientia qm̃ religiosus aduentius mihi nondixerat
qua reuo carora dsi nodũ & egomultiplicit̃ dequestione in pacta femi¬
naecumeo locutus fuerã suscipiansut p̃dixiqđ haccipsa qu estio
causa uocationis poss& existere fore melius cogitaui ut luterasei
depridiana conlocutionenrã dirigerẽ quarũ exemplar quisq uo¬
l& hic potestrelegere. Hincmarus nomine nonmeritoremorũ op̃s
acplebis difamulus uilecto acfido fratri& uenerabiliepõ aduentio
plurimã insaluatore salutẽ. Demihi in praemeditata isto lntẽ pore
questione dequa iã talia actanta audierã utde camodonuil me auditurĩ

Expanded text:
te nocturno, venerandus Adventius ad suum divertit hospitium, te nocturno, venerandus Adventius ad suum divertit hospitium, et Hincmarus Laudunensis episcopus se in notam mansionem recepit. Ego autem ut infirmus lecto decumbens, postquam melius habere coepi, propter quaedam tunc mihi in mentem venientia, quoniam religiosus Adventius mihi non dixerat, quare vocarer ad synodum, et ego multipliciter de quaestione impacta feminae cum eo locutus fueram, suspicans, ut praedixi, quod haec ipsa quaestio causa vocationis posset existere, fore melius cogitavi, ut litteras ei de pridiana collocutione nostra dirigerem, quarum exemplar quisque volet hic potest relegere. « Hincmarus nomine non merito Rhemorum episcopus, ac plebis Dei famulus, dilecto fratri, et venerabili episcopo Adventio plurimam in Salvatore salutem. « De mihi impraemeditata isto in tempore quaestione, de qua jam talia ac tanta audieram, ut de ea modo nihil me auditurum
Abbreviated transcription (Latin):
lius e& ut ad generalẽ synodũ uenti latio & diffinitio huiuscereiquae
nouitate sua audientium aures aut pene tinnire aut facit penitꝰ conti¬
nere ex integro differr&ur. quia necego ire infirmitate corporis prȩ¬
conuentus ualerem dirigere. Nec causa quae sic generalit̃ ad om̃s ꝑtine
cum pauco epõrum numero diffiniri deber&. instante autẽ domnoad¬
nobis aperir& proqua uł meae exigui tatis ꝑsona ullegati pro uin¬
tia enraẽ p̃sentia rogabatur : uespertina hora terminum conlationi
imposuit : & necame interrogatus secr&sam causam quã praemis sus
libellus significat. nec spontaneus miha periens quia forte illamesse
recognoui quam ut praemisi audieram. & deuaplurimos eposquari¬
douidicium purgationis ex inde factũ ẽ consultos didicerã quãq ut dicit᷑
etiã feminac inte xtrinis sus reuoluunt interlucano ad propinquar¬

Expanded text:
lius esset, ut ad generalem synodum ventilatio et diffinitio hujusce rei, quae lius esset, ut ad generalem synodum ventilatio et diffinitio hujusce rei, quae novitate sua audientium aures, aut pene tinnire, aut facit penitus continere, ex integro differretur, quia nec ego ire infirmitate corporis praeconventus valerem dirigere, nec causa, quae sic generaliter ad omnes pertinet, cum pauco episcoporum numero diffiniri deberet. Instante autem domno Adnobis aperiretur, pro qua 584 vel meae exiguitatis persona, vel legati provinciae nostrae praesentia rogabatur, vespertina hora terminum collationi imposuit, et nec a me interrogatus secretam causam, quam praemissus libellus significat, nec spontaneus mihi aperiens, quia forte illam esse recognovi, quam ut praemisi audieram, et de qua plurimos episcopos, quando judicium purgationis exinde factum est, consultos didiceram, quamque, ut dicitur, etiam feminae in textrinis suis revolvunt. Interlucano appropinquan
Abbreviated transcription (Latin):
sus necdissensu s ineiuices ꝑprae fatos uł alios quos lib& uenerabile sepõs in hac
causa uerbosiue scriptura impleui. quia neccum praenominatis ep̃is postpro
uecditionis meae est ut eis debeam auctoritatiue quiddam in iungere
nisi sicut & illimihi possunt carito sequae uoluerint imperare . Aduen¬
tius autẽ uenerabilis ep̃s & filius meus hinc marus laudunensis ep̃sgra¬
atq: ex nomine confratrũ nrorũ ad conuentũaquis granipalatiotunc
ꝓxime habiturũ mesi pro infirmitate corporis possemlre cõmonuer̃
Sinaut̃ irtipse n ionpossem aliquẽ coep̃orũ nr̃orũ quieorũ tractatib: inter¬
e&̃. dirigerem Vnde lnt̃ alia colloquentib: nobis & etiã dehis quae uul¬
gante fama perlaicorũ Ñ solũ nobiliũ uerum & plebeiorũ ora audierã
uxoridom niregis hlotharii reputari ut si forte prolndeme &iussio prin¬
cipalis &uocatio sacerdotalis ad conuentũ ire iuber&. tutius & rationabi¬

Expanded text:
sus, nec dissensus mei vices per praefatos, vel alios quoslibet venerabiles episcopos, in hac causa verbo sive scriptura implevi, quia nec cum praenominatis episcopis post pronec ditionis meae est, ut eis debeam auctoritative quiddam injungere, nisi sicut et illi mihi possunt charitose quae voluerint imperare. Adventius autem venerabilis episcopus, et filius meus Hincmarus Laudunensis episatque ex nomine confratrum nostrorum, ad conventum Aquisgrani palatio tunc proxime habiturum me, si pro infirmitate corporis possem, ire commonuerunt, sin autem ire ipse non possem, aliquem coepiscoporum nostrorum, qui eorum tractatibus interesset, dirigerem. Unde inter alia colloquentibus nobis, et etiam de his, quae vulgante fama per laicorum, non solum nobilium, verum et plebeiorum ora audieram uxori domni regis Lotharii reputari, ut si forte proinde me et jussio principalis et vocatio sacerdotalis ad conventum ire juberet tutius et rationabi
Abbreviated transcription (Latin):
moueant᷑ uerũ iniuersu sordo et omniũ ordinũ homines huius modi
portentuosa niouitate mouent᷑ : Vnde s c̃scaelestinus paparomanus
sicut sapralamdiximusaduenerium &ceteros gallicanos epõsdictt:
omniũ causatractat᷑ : Hacccausa quasiẽ cuncti sin specula : Qua¬
ꝓpt̃ siccã necessẽẽ diffiniri: uel diffinitã a cuncti sagnosci : sicut
debet ab ommnib: obseruari. ut et dñ dicit: quod uobisdico omnibus
dicouigilate : ct a frica noc̃cilio est definitum ut causae quȩ cõmunes
cõmunis generalissynodus congreget᷑ ut inea generalis causadis¬
finiat᷑ : a mut hinocentius papa adiuctoriciũ rotomagensẽ seribit
ep̃m integrũ iudicuimest qđ plurimorũ sententiis confirmatur :
quaꝓpt̃ Neces ieẽ ut haec generalis causa adom̃sgeperalit̃ ꝑtinens
inomnũ notitiã ueniat et generali diffinitionede c̃minertnie

Expanded text:
moveantur: verum universus ordo et omnium ordinum homines, hujusmodi moveantur: verum universus ordo et omnium ordinum homines, hujusmodi portentuosa novitate moventur. Unde sanctus Coelestinus papa Romanus, sicut supra jam diximus, ad Venetium et caeteros Gallicanos episcopos diomnium causa tractatur. » Haec causa quasi est cunctis in specula. Quapropter sic eam necesse est diffiniri, vel diffinitam a cunctis agnosci, sicut debet ab omnibus observari, ut et Dominus dicit: Quod vobis dico, omnibus dico: Vigilate . Et Africano concilio est definitum , ut causae, quae communescommunis, generalis synodus congregetur, ut in ea generalis causa diffiniatur. Quoniam ut Innocentius papa ad Victricium Rhotomagensem scribit episcopum : « Integrum judicium est, quod plurimorum sententiis 685 confirmatur. » Quapropter necesse est, ut haec generalis causa ad omnes generaliter pertinens, in omnium notitiam veniat, et generali diffinitione determinet
Abbreviated transcription (Latin):
x pianonomine in signitos ꝑtinere noscatur: Deregeenim
etregma dexp̃ia nouiro et axp̃iana femina. delege coniugu
inparadiso primisadõdata parentibus ed necđa roborata
etdiuinis achumanis legib ꝑdm̃ confirmatis cauta et constitutu
benedictione ꝑministeriũ sacerdotale et quorumcũq fideliũ
moreclebrata ratiouersa turinmedium. quodtã excellen¬
tuqimum bonum acdonum tantum diaboli figmentum c̃maculat
utillui soperatio ẽẽ t̃idubitetur : quẽ scriptura appariturum
praedicit ut hitem plodĩ sedeat ostendensse quasupsesitds̃ :
er une lã mrfterium operat᷑ iniquitatis cumlicita hilicite
respuuntur. &inlicita quasilicite usurpant᷑: quib. ñ tantum
illiep̃i inquorũ parrochiis ueldioceseon sollicitudinib: uł illi
fideles in quorũ oculistalia prae sumunt᷑ ut ad seꝑtinentia com¬

Expanded text:
Christiano nomine insignitos pertinere noscatur. De rege enim Christiano nomine insignitos pertinere noscatur. De rege enim et regina, de Christiano viro et Christiana femina, de lege conjugii in Paradiso primis a Deo data parentibus, et in Ecclesia roborata, et divinis ac humanis legibus per Deum confirmatis cauta, et constituta benedictione per ministerium sacerdotale, et quorumcunque fidelium more celebrata, ratio versatur in medium, quod tam excellentissimum bonum ac donum, tantum diaboli figmentum commaculat, ut illius operatio esse non dubitetur, quem Scriptura appariturum praedicit: Ut in templo Dei sedeat, ostendens se quasi ipse sit Deus ; et: Nam jam mysterium operatur iniquitatis , cum licita illicite respuuntur, et illicita quasi licite usurpantur, quibus non tantum illi episcopi, in quorum parochiis vel dioeceseon sollicitudinibus, vel illi fideles, in quorum oculis talia praesumuntur, ut ad se pertinentia com
Abbreviated transcription (Latin):
hieroboam idolatriȩ flagitio fabricatis : Etrĩcisti. dñ i regnũ
et catholicã ecclãm quaeun destcolumba atq dilecta. uolentes
scindere qua si nontantũ suadent. uerũ et cogunt dicere quod
olimdixerun quidam. non esttibi pars indauid nechereditas
infilioisai. reuertere in tabernaculatuais rahel. Tep̃tantes
tẽporinro pestilenti ssimo illud sũꝑ inducere. quandor ex neq
dux in populo illoerat sed unusquisq faciebat quod sibi rectum
uidebatur : Etutinã niõ qđ rectũ. etrĩ qđ uoluptuose placitum
uideat᷑ ei tortum acmalum sit. scienset prudens faciat: Nonescita
unum regnum una x p̃icolumba uidelicet scã eccła unius xp̃i¬
antatis lege regniunius etunius eccłȩ quã quã ꝑ plures regni
principes et eccłarum prȩsules gubernacula moderentũ :
Sedet haec dequaagitur talisest causa. quȩ generaliter a dom̃s

Expanded text:
Jeroboam idololatriae flagitio fabricatis . Et nunc isti Domini regnum Jeroboam idololatriae flagitio fabricatis . Et nunc isti Domini regnum et catholicam Ecclesiam, quae una est columba atque dilecta, volentes scindere, quasi non tantum suadent, verum et cogunt dicere quod olim dixerunt quidam: Non est tibi pars in David, nec haereditas in filio Isai, revertere in tabernacula tua Israel, tentantes tempori nostro pestilentissimo illud superinducere, quando neque rex, neque dux in populo illo erat, sed unusquisque faciebat quod sibi rectum videbatur. Et utinam non quod rectum, et non quod voluptuose placitum videatur, et tortum ac malum sit, sciens et prudens faciat! Non est it. Unum regnum, una Christi columba, videlicet sancta Ecclesia, unius Christianitatis lege, regni unius et unius Ecclesiae, quanquam per plures regni principes et ecclesiarum praesules gubernacula moderentur. Sed et haec de qua agitur talis est causa, quae generaliter ad omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quo quomodo possint sufficere edegentib ũ increscant. quiadeppo¬
si tarum ante quaestionum responsis cõpendii penemodu mexcedit
uoluminis magnitudo Harũ autẽ quȩ stionũ exordiũ habet᷑ huiꝰ modi
quaesumus dilectionemurãm ut nonuostȩdeat. si adinquirenda
Enobis adsciendum necessaria in portuni ꝑsistimus. quae post¬
quãnuꝑ uobis ad soluendũ quaestiones direximus multa compe¬
rimus dequib singulariter singulis nobis exauctoritatescripturȩ
etregulis aedoctrina eodesia sticorum doctorũres ponderide poscimꝰ
acfideleslaicos quorũ consultu atq consilio. causam int̃se ecuxo¬
remsuam diffiniuit et niad alterius regnie põs uel ad alios quos¬
cumque in dealiquid ꝑtinet retractare
uirtutemdĩ : quando pars filiorũ isrł aedificauerunt tumulum
testis. pars altera zelodiuino succensa peneadarmacucurrit
Nediuideretur populus dñi sicut postea diui susest hiuaccis ad

Expanded text:
quoquomodo possint sufficere, et legentibus non increscant, quia de propositarum ante quaestionum responsis compendii pene modum excedit voluminis magnitudo. Harum autem quaestionum exordium habetur hujusmodi: Quaesumus dilectionem vestram, ut non vos taedeat, si ad inquirenda nobis ad sciendum necessaria importuni persistimus, quae postquam nuper vobis ad solvendum quaestiones direximus, multa comperimus, de quibus singulariter singulis nobis ex auctoritate Scripturae, et regulis, ac doctrina ecclesiasticorum doctorum responderi deposcimusac fideles laicos, quorum consultu atque consilio causam inter se et uxorem suam diffinivit, et non ad alterius regni episcopos, vel ad alios quoscunque inde aliquid pertinet retractare.virtutem Dei . Quando pars filiorum Israel aedificaverunt tumulum testis, pars altera zelo divino succensa pene ad arma cucurrit, ne 684 divideretur populus Domini, sicut postea divisus est in vaccis ab
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsum ecclesiae caput fontem uidelic& pietatis agerepro¬
babuntur. qui dixit. Nec ego te condeminabo uade &
amplius noli peccare : Hisita euidenter cognitis & diligentis¬
sime ponderatis : de ad ecclesiae pi&atẽ confugientibus auctori¬
tatem maiorum sequamur ep̃i & nonde prehendemur repre¬
hendendi: Quod deniq ibidem scribit᷑ quia cũ nullus specialis accusator
accedat ipsa tam̃ ad monita parit̃ & int̃rogata nihilaliud c̃fit& quã qđ solius hucb̃tiꝑ

Expanded text:
et ipsum Ecclesiae caput, fontem videlicet pietatis, agere proet ipsum Ecclesiae caput, fontem videlicet pietatis, agere probabuntur, qui dixit: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare . His ita evidenter cognitis, et diligentissime ponderatis, de ad Ecclesiae pietatem confugientibus auctoritatem majorum sequamur episcopi, et non deprehendemur reprehendendi. Quod denique ibidem scribitur, quia cum nullus specialis accusator accedat, ipsa tamen admonita pariter et interrogata, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
se ptnos consugientem ut iniquum & crudele deurt a rato ncor
neq e taminatos tradere morti debemus nsintpe fami nor¬
tui do uimant s Concedamus tamer ut ep̃i eandem femina
inidas potostate as quos confugisse dicitur rNinenres coran
marito suo siquddam si nistri ei reputat examinare proeurer:
hequidagendum erit sin examinatione episco pali inuentoiu
cul pibilis fuerit  Si enum iudicium legale de eaculpabili
inuenta op̃i sua auctoritate uoluerint tollere coratra
eum uideburesur agere cuius accio atq sermo perfecta
auctoritas Noscitur esse sicut scriptum est: Quae coe¬
pit iħs facere & docere : qm̃ isdem demuliore in adulterio
deprehensa iudicium Non abstulit . qui per moyser
huius modi lapidari prȩcepit
sed a iustis iudicibus fieri iudi¬
cium legale praecepit dicens. primus in illam lapidem mit¬
tat : Si uero a se examinatam & repertam culpabilem epi
tradiderint puniendam: contra pi&atem ecclesiasticam

Expanded text:
re ad nos confugientem, ut iniquum, et crudele, devitamus, » qui neque examinatos tradere morti debemus, nisi ut peccato mortui Deo vivant. Concedamus tamen ut episcopi eamdem feminam in sua potestate, ad quos confugisse dicitur, retinentes, coram marito suo, si quiddam sinistri ei reputat, examinare procurent, et quid agendum erit, si in examinatione episcopali inventa culpabilis fuerit? Si enim judicium legale de ea culpabili inventa episcopi sua auctoritate voluerint tollere, contra eum videbuntur agere cujus actio atque sermo perfecta auctoritas noscitur esse, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere , quoniam isdem de muliere in adulterio deprehensa judicium non abstulit, qui per Moysen hujusmodi lapidari praecepit, 681 sed a justis judicibus fieri judilegale praecepit dicens: Primus in illam lapidem mittat . Si vero a se examinatam, et repertam culpabilem episcopi tradiderint puniendam, contra pietatem ecclesiasticam,
Abbreviated transcription (Latin):
dapporum : legatratrũsolutione ꝓ positȩ questionis curlns ꝗ scãmor¬
dacib &margaritas in reuerentib ꝓponere ui&uit reꝗsitb derosirire¬
tione mortuo cũ op positatirpifabula demuliere septiura infidelib
neg leginoportebat secro&alogis aperuit: & cũeũ teptatores introgaber
res pondebatp illis it aut ẽt radicerent n haberene a põtusie nonissus¬

Expanded text:
mordacibus, et margaritas irreverentibus proponere vetuit, requisitus de resurrectione mortuorum , cum opposita turpi fabula de muliere septivira, infidelibus, negligi non oportebat, secreta legis aperuit; et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quod contradicerent non haberent, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
sex entit̃ mensibu s abeisdem aquib etpriores soluenda s accepimas
designantes quachincunde a plenius pingere ualeat solersquisq
intellegat quatenu s et fratrũ p&itionib caritati siuiscera non
claudamus et sãpienti scđm scripturã occasionẽ cumistaplenius
inuestigans intellegere ꝓcurauerit. sapientiorẽ efficip̃beamus
ethoralisquasamultiplicib et diuersis simis occupationibus nr̃is
extorquemus potius quã mutuamus quicogitationũ ferias p̃hubt¬

Expanded text:
sex circiter mensibus, ab eisdem a quibus et priores solvendas accepimus. sex circiter mensibus, ab eisdem a quibus et priores solvendas accepimus. designantes, quae hinc, unde ea plenius pingere valeat, solers quisque intelligat, quatenus et fratrum petitionibus charitatis viscera non claudamus, et sapienti, secundum Scripturam, occasionem, cum ista plenius investigans intelligere procuraverit, sapientiorem effici praebeamus, et horulis, quas a multiplicibus et diversissimis occupationibus nostris extorquemus potius quam mutuamus, qui cogitationum ferias
Abbreviated transcription (Latin):
exillor accusione multautilit̃ audiebuant: & a połtantillis homullulis
sufficientẽ satis factionẽ accipi& : sed &beatũ augustinũ iilibro
de bonoꝑ seuerantiacꝓ nob̵ loquentẽ benigne suscipiat. Aitenim
alia ẽ i quien sratio uerũ tacendi : aliauerũ dicendinecessitas : Cau¬
sasuerumtacendi longũ ẽ om̃s que rere ł inserere : Quarũ tam̃ est.
& hecuna nopeioros faciamus eos quin bitellegunt dũuolum eosꝗ
bitellegunt facere doctiores qui nobaliꝗd taledicentib: doctiores
ꝗdẽn fiunt sed necpeiores fuint : Cũ aũ resueraltase hab& ut fiat
peiormbeã dicentib: ille quicapereñ potest : Nob aũ tacentib illeꝗ
potest ꝗd putam̃ eẽ faciendũ Non ne dicendum ẽ potius uerũ ut
q potost capore capiat. quã tacendũ : ut ñ solũ id ambo r̃ capiant
ꝑillu&iã plures discerent : Quoe nĩ ẽ capacior ut discat : eoma¬
gis ẽidoneus ut alios doceat

Expanded text:
ex illorum occasione multa utiliter audiebant, et a nobis tantillis homullulis sufficientem satisfactionem accipiet. Sed et beatum Augustinum in libro de Bono perseverantiae pro nobis loquentem benigne suscipiat. Ait enim : « Alia est, inquiens, ratio verum tacendi, alia verum dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere, quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores, qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores 683 fiunt. Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis eam dicentibus ille qui capere non potest, nobis autem tacentibus ille qui potest, quid putamus esse faciendum? Nonne dicendum est potius verum, ut qui potest capere capiat, quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, eret, per illum etiam plures discerent: quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat.
Abbreviated transcription (Latin):
coniugem in ipsius p̃sentia examinemus in examinatã uero mort
tradere ad nos confugientem ut iniquum & crudele deuitamus quia
cum nullus specialis accusator accedat : ipsa tameri ad monita parit᷑
& interrogata nihil aliud confit&ur quã quod solius hucberti per¬
secutionẽ moritimens declin& : prudenter debent legentes
aduertere utrum auctoritati uel rationi ualeat conuenire:
A uctoritas quippe de a equitate atq: iustitia conseruanda confugien¬
tibus ad ecđam postulat firmitatẽ & ponuro de uxore sua legalit̃
desponsata legitime dotata publicis nuptus honestatusi
sus pitione contra cam motus fuerit legitimam aetert penot
pstisi tate mi Quod autem hleꝑtatico do ⁊elotipis ccordo
posut uirru xoremi suam spũ relotipiae conatatus aa sacordo¬
tes ducat examinandam: ideo preptum est quia sacerdetis
osficium estnuit e orusimos aquis eiuendos quas mulier debino
bibere  prominiscerio sibilm posito scribat Vrtde eh saeri canones

Expanded text:
conjugem in ipsius praesentia examinemus, inexaminatam vero morti tradere ad nos confugientem, ut iniquum et crudele devitamus: quia cum nullus specialis accusator accedat, ipsa tamen admonita pariter et interrogata nihil aliud confitetur, quam quod solius Hucberti persecutionem mori timens declinet, » prudenter debent legentes advertere, utrum auctoritati, vel rationi valeat convenire. Auctoritas quippe de aequitate atque justitia conservanda confugientibus ad ecclesiam postulat firmitatem, et non viro de uxore sua legaliter desponsata, legitime dotata, publicis nuptiis honestata, si suspicione contra eam motus fuerit, legitimam aufert penitus potestatem. Quod autem in Heptatico de zelotypia scribitur , ut vir uxorem suam spiritu zelotypiae concitatus ad sacerdotes ducat examinandam, ideo praeceptum est, quia sacerdotis officium est, ut exorcismos aquis eluendos, quas mulier debet bibere, pro ministerio sibi imposito scribat: unde et sacri canones
Abbreviated transcription (Latin):
totius mundisunt ut erronei c̃dem inati. sicut sc̃s leomultoties & beatꝰ
gregorius etiã in epła adteoctis tã patriciã hinc int̃ alia scripsitdicens Per
sein quit ueritas dic̃ : Quod ds̃ iunxit homon separ& : Quae etiã ait : Nlic&
dimittere uxorẽ excepta causa fornicationis : Quisergo huiccae lestilegis latorĩtra
radicat : scimusqr scriptũẽ Er duo in carneuna silgiti ur&uxoruna
cares &religioniscausa uirdimittit uxorõ tmulieruirũ in hmundo
remanentẽ ł fortasse ad inlicitamigrantẽ quȩ c̃ista c̃uersio inqua
una eadẽq caro & exparte transi it ad c̃tinentiam & exparte reman&
Inpollutione : siũ utrisq conueniat c̃tinentẽ uitã ducere hẽ sau

Expanded text:
orum sunt ut erronei condemnati, sicut sanctus Leo multoties, et beatus Gregorius etiam in epistola ad Theoctistam patriciam, hinc inter alia scripsit, dicens : « Per se, inquit, Veritas dicit, Quod Deus junxit, homo non separet . Quae etiam ait: Non licet dimittere uxorem, excepta cauradicat? Scimus, quia scriptum est: Erunt duo in carne una. Si ergo vir et uxor unaet religionis causa vir dimittit uxorem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel fortasse ad illicita migrantem, quae est ista conversio, in qua una eademque caro, et ex parte transit ad continentiam, et ex parte remanet in pollutione? Si vero utrisque conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
lpscergo ñ audics eum quem prote audiri uelis : ponaudies prose a¬
gentem quem pro aliis audisti : Necuereris iudiciumtuum Necum i¬
dignum putaris quem audias. indignum feceris qui prote audiatur:
Sedneq iperiale ẽ liberta tẽ dicendi negare. Neq sacerdotale quod sen¬
tias nondicere : Nihil enĩ inuobis impera coribus tam populare & tam
amabile ẽ : quam libertacẽ &iam in his diligere qui obsequio militiae
quippe quando facto ẽ c̃sortiũ uoluntatis uł ad ꝓbationis ad iungit᷑. hoc ergonos ad monens apl̃s ait. polite cãmuni cur
operb in fructu osis tenebrarũ: e ł qr pagrũ erat ñ c̃sentire si sequer&t neglegentia disciplinȩ. Magis aut̃ in ꝗt a redas¬
politecansentire nolite laudare polite a pprobare: quidẽ aut̃ magis E redar guite : rep̃¬

Expanded text:
Ipse ergo non audies eum, quem pro te audiri velis? Non audies pro se aIpse ergo non audies eum, quem pro te audiri velis? Non audies pro se agentem, quem pro aliis audisti? Nec vereris judicium tuum, ne cum indignum putaris quem audias, indignum feceris qui pro te audiatur? Sed neque imperiale est libertatem dicendi negare, neque sacerdotale quod sentias non dicere. Nihil enim in vobis imperatoribus tam populare et tam amabile est, quam libertatem etiam in his diligere, qui obsequio militiae quippe, quando facto eius consortium voluntatis vel approbationis adiungitur. Hoc ergo nos admonens apostolus ait: 'Nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum'. Et quia parum erat non consentire, si sequeretur neglegentia disciplinae: 'magis', inquit, 'redarNolite consentire, nolite laudare, nolite approbare. Quid est, Magis autem et redarguite? Rep
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo ad eẽ dignatur ubiduo uł cres sunt quanto magis pondeerit ubi
plures conueniunt sacerdotes : & quidem quia adhibendumbis in anno
concilium patrum sit regulis institutum ñ lat& : Sed neforte aliqua
excusatiosit : semel de cernimus congregare ut expectationem concilii pi¬
hil prauum nihil praesumatur inlicitum : Nam pleriq & sinon amore
iustitiae : m&u examinationis abstinentur ab hoc quod omnium notũ :
possedis plicere iudicio : Et sc̃s ambrosius in epła ad theodosium imperatorẽ
dic̃ Exercitiis semperlugibus ferecuris sum imperator beatissimededitꝰ
sed num quam tanto maestufui quantonunc cum uideo cauendum ne ꝗd
sit quod ad scribatur mihi &iam desacrilegii periculo : Itaq p&o ut pa¬
tienter sermonem incum auilias : Namsi indignussum quiate audiar
indignus sum qui prote offeram. Cuicuauota cuituas committas pces

Expanded text:
Si ergo adesse dignatur ubi duo vel tres sunt, quanto magis non deerit ubi Si ergo adesse dignatur ubi duo vel tres sunt, quanto magis non deerit ubi plures conveniunt sacerdotes? Et quidem, quia adhibendum bis in anno concilium Patrum sit regulis institutum, non latet. Sed ne forte aliqua excusatio sit, semel decernimus congregare, ut exspectatione concilii nihil pravum, nihil praesumatur illicitum. Nam plerique, et si non amore justitiae, metu examinationis abstinentur ab hoc quod omnium notum est posse displicere judicio. » Et sanctus Ambrosius in epistola ad Theodosium imperatorem dicit: « Exercitiis semper, et jugibus fere curis sum, imperator beatissime, deditus. Sed nunquam tanto in aestu fui, quanto nunc, cum video cavendum ne quid sit quod ascribatur mihi etiam de sacrilegii periculo. Itaque peto ut patienter sermonem meum audias. Nam si indignus sum qui a te audiar, indignus sum qui pro te offeram, cui tua vota, cui tuas committas preces.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃e st iterhedos &oues: Mꝗnifesta quoq peccata non sunt occulta
correctione purganda. sed palam sunt arguendi quipalam nocent:
utdum aperta obiurgatione sanantur : hiquieos lmitando delique¬
rant corrigantur : Dumenĩ unus corripitur : plurimi emendamt᷑:
Et melius est ut promultorum saluatione unus condem n& quam
ꝑunius licentiam multi periditentur : Nec mirum si inter homines
haecratio custoditur cum & int̃lumenta haec fieri per saepe cog¬
nouimus : Etea quae scabiẽ aut in peiginem habere uidentur. se¬
parantur asanis neillorum morbo c&eradam nentur uel
ut deincidentibus causis fiat disceptatio & salubris deecdesi astica obser
uatione conlatio quatenusdum perhoc & praeterita corriguntur & regulã
uobis ad cẽ praesentiã si hacc obseruabitis scitote quia scriptum est : Vbi
fuerint duo uł tres congregati in nomine meo : ibi sum imedio eorum:

Expanded text:
sicut est inter haedos et oves. Manifesta quoque peccata non sunt occulta sicut est inter haedos et oves. Manifesta quoque peccata non sunt occulta correctione purganda; sed palam sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant corrigantur. Dum enim unus corripitur, plurimi emendantur. Et melius est ut pro multorum salute unus condemnetur quam per unius licentiam multi periclitentur. Nec mirum si inter homines haec ratio custoditur, cum et inter jumenta hoc fieri persaepe cognovimus, ut ea quae scabiem aut impetiginem habere videntur separentur a sanis, ne illorum morbo caetera sana damnentur vel ut de incidentibus causis fiat disceptatio, et salubris de evatione collatio, quatenus dum per hoc et praeterita corriguntur, et regulam vobis adesse praesentiam si haec observabitis scitote, quia scriptum est: Ubi fue int duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
co ercete: Dein deimpsacorreptione uł co ercitione alienctũ peccetorũ ÷ anendũẽ pesceatalla ꝗalo¬
deuitandu scs gregor in epła ad felicem¬
si ciliensem epm̃ omnibus donat epĩs dicens : Sunt eni mali segregand¬
a bonis & miquia lustis ut saltẽ rubore suo conscientias suas recognos¬
cant & conuertantur a prauitatibus suis : Etsi in corrigibiles appa¬
ruerint segregentur afidelibus usq ad satis factionem luxtadñ sal¬
uatoris sententiã qua int̃ c&era de peccante in se fratre p̃cipiendo ait:
Sipeccauerit inte fratertuus : corripeeum interte & ipsum solum: Scte
audierit . lucratus eris fratremtuum: Siautem teponaudierit: ad¬
hibe tecum unum autduos ut inore duorum uł trium testium st& omne
audierit : sittibi sicut & hnicus & publicanus : His ergo & multis
aliis scõrum patrum auctoritatibus segregandi sunt mali abo¬
nis ne pereant iusti prohiustis sicut scriptum est Perie lustus
proimpio : Deb& enim semper discr&iofieri initerbonos & malos:

Expanded text:
coercete. Deinde in ipsa correptione, vel coercitione alienorum peccatorum cavendum est, Et sanctus Gregorius in epistola ad FeliceSiciliensem episcopum omnibus donat episcopis, dicens : « Sunt enia bonis, et iniqui a justis, ut saltem rubore suo conscientias suas recognoscant, et convertantur a pravitatibus suis . At si incorrigibiles apparuerint, segregentur a fidelibus usque ad satisfactionem, juxta Salvatoris Domini sententiam, qua inter caetera de peccante in se fratre praecipiendo, ait: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus eris fratremhibe tecum unum, aut duos, ut in ore duorum vel trium testium stet omne audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. His ergo et aliis multis sanctorum Patrum auctoritatibus segregandi sunt mali a bonis, ne pereant justi pro injustis, sicut scriptum est: Perit justus pro impio. Debet enim discretio semper fieri inter bonos et malos,
Abbreviated transcription (Latin):
genuit tenebrosa iniquitas darainiquitate in lucẽ promitur. Roc¬
cultaturpitudo manifesta crudelitate coniunat᷑ : Aliquando eo
usq peruenit haec libi dinosa crudelitas uel libido crudelis: ut
&iamsterilitatis uenena procur& : Et simhil ualuerit concep¬
tosfocus ali quomodo intrauis cera extinguatac fundat uolen¬
dosuã prolẽ pruis interire quamuiuere dut si inuteroiam
uiuebat occidi ante quam nasci : prorsussi ambotales sunt
coniuges non sunt : & si abinitiotales fue runt non sibi perco¬
nubiũ sed ꝑstuprũ potius conuenerunt : Si aũt non ambosunt
tales audeo dicere aut illa est quod ammodo mariti mer&rix:¬
aut ille adulter uxoris
Sextonobis capitulo remandate si idem rex postquã talia
deprȩfata uxoresua audiuit & ab eius carnali cõmerciosus¬
pensus fuit : forte concubinausus adulteriũ ꝑ p&rauerit : Et

Expanded text:
genuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate in lucem promitur et ocgenuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate in lucem promitur et occulta turpitudo manifesta crudelitate conuincitur. aliquando eo usque peruenit haec libidinosa crudelitas uel libido crudelis, ut etiam sterilitatis uenena procuret et si nihil ualuerit, conceptos fetus aliquo modo intra uiscera extinguat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meraut ille adulter uxoris. » INTERROGATIO XIII. Sexto nobis capitulo remandate, si idem rex, postquam talia de praefata uxore sua audivit, et ab ejus carnali commercio suspensus fuit, forte
Abbreviated transcription (Latin):
ueni ȩ reseruamus nisicũ adulteriũ separatione sanauerint :
incestuo sosuero nullo conuigii nomine deputandos quos &iam
de signari funestũ est : Et sc̃s augustinus in libro debono conuigali:
Aliud est noncan cumbere nisi sola uoluntate generandi quod
non hab&culpã Aliud aũt carnis quidẽ concũbendo app&ere
uoluptatẽ sed nom pr&̧coniugẽ qđ uenialẽ hab& culpã : Quia & siñ
causa propagandȩ prolis concũbit᷑ non tamen huius libidinis causa
propagationi prolis obsistit᷑ siue uotomalo siue operemalo : Nam
hoc faciunt qui quamuis uocent᷑ coniuges non sunt necullam nuptia¬
rũ r&inent ueritatẽ sed honestũ nomen uelandȩ tur pitudini ob¬
tendunt : Produntur aũt quando eo usq progrediuntur ut ex¬
ponant filios suos qui nascunt᷑ inuitis : Oderunt aũt nutrire uł
habere quos gignere m&uebant : Itaq cũ in suos seuit quos nolens

Expanded text:
veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. Incestuosos vere nullo conjugii nomine deputandos, quos etiam designari funestum est. » Et sanctus Augustinus in libro de Bono conjugali: « Aliud est non concumbere nisi sola voluntate generandi, quod non habet culpam, aliud autem carnis quidem concumbendo appetere uoluptatem, sed non praeter coniugem, quod uenialem habet culpam, quia, etsi non causa propagandae prolis concumbitur, non tamen huius libidinis causa propagationi prolis obsistitur siue uoto malo siue opere malo. nam qui hoc faciunt quamuis uocentur coniuges, non sunt nec ullam nuptiarum retinent ueritatem, sed honestum nomen uelandae turpitudini obtendunt. produntur autem quando eo usque progrediuntur, ut exponant filios, qui nascuntur inuitis. oderunt enim nutrire uel habere, quos gignere metuebant. itaque cum in suos saeuit, quos nolens
Abbreviated transcription (Latin):
in coniugũ ducere ulli profec toxpia norũ lic& uł licebit. quia in¬
cestuo susest talisco itus & ab ominabilis dõ & cunctis hominib
incestuo sos uero nullo coniugii nomine deputandos a scis patrib
dudũ legimus constitutũ : Nechoc quoq in hac sollicitu dins
parandius que quo ꝑsatis factionẽ precib sacerdotũ eidẽ scãe ecdȩ
catholicȩ reconcilient᷑ : Etinedicto canonico ante corpus beati
p&ri prolato : siquis depropria cognatione uł quã cognatus habuct
duxerit uxorẽ : anathemasit & responderunt om̃s tertio ana¬
themasit : Et sc̃s ambro sius in prima epła ad corinthios dicit :
Non estenim frater aut soror seruitũ subiectus in eius modi. hoc ẽ
non deberire uerentia coniugii eiqui horruit auctorẽ coniugii:
Nonenim ratũ est matrimonium qđ sine dĩ deuotione e s Et incon
cẽlio agathensi : De incestis conuinctionib inquiunt nihil prorsus

Expanded text:
in conjugium ducere ulli profecto Christianorum licet vel licebit, quia inin conjugium ducere ulli profecto Christianorum licet vel licebit, quia incestuosus est talis coitus, et abomincestuosos vero nullo conjugii nomine deputandos a sanctis patribus dudum legimus constitutum. Nec hoc quoque iparandi, usquequo per satisfactionem precibus sacerdotum eidem sanctae catholicae reconcilientur. » Et in edicto canonico ante corpus beati Petri prolato : « Si quis de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, duxerit uxorem, anathema sit. Et responderunt omnes tertio, anathema sit. » Et sanctus Ambrosius in prima epistola ad Corinthios dicit: « Non est enim frater, aut soror servituti subjectus in ejusmodi : hoc est non deberi reverentiam conjugii ei qui horruit auctorem conjugii. Non enim ratum est matrimonium quod sine Dei devotcilio Agathensi : « De incestis conjunctionibus, inquiunt, nihil prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
nicant᷑ & partus suos necant uł quae agunt secũ ut utero concep¬
tosexcutiant intereosorareut uidet̃ nobis prȩcipi&ur quispũ
pereclitant᷑ in mundo & ꝑ districtã decennalẽp oenitentiã casti¬
gata usq adui tae finẽ dignis penitentiae fructib in cũbere reser¬
uato sibi pro ecde siasticapi&ate simortis m&us ingruerit iuatico
munere uidicabit᷑ segregata non solũat ororegio uerũ &iam
ab omni coniugali consortio secundũ decr&la beatigregorunipe
ad felicẽsicilien semepm quib dicit: Proginiem inquiens suã unũ¬
quemq dehis quifi delitere docti &i am firmaradice plantatista it
in conuulsi usq ad sẽptimã obserua redecernimus generationẽ & quã¬
diu secognoscunt adfini tate propinquos ad huius modi copulas
non accedere soci&atẽ Nec eã quã aliquis ex propria consangui¬
nitate coniugẽ habuit. uel aliqua in licita pollutione maculauit

Expanded text:
nicantur et partus suos necant, vel quae agunt secum ut utero concepnicantur et partus suos necant, vel quae agunt secum ut utero conceptos excutiant, inter eos orare, ut videtur nobis, praecipietur, qui spiritu periclitantur immundo, et per districtam decennalem poenitentiam castigata, usque ad vitae finem dignis poenitentiae fructibus incumbere, reservato sibi pro ecclesiastica pietate, si mortis metus ingruerit, viatico munere judicabitur, segregata non solum a toro regio, verum etiam ab omni conjugali consortio, secundum decreta beati Gregorii papae ad Felicem Siciliensem episcopum, quibus dicit : « Progeniem, inquiens, suam unumquemque de his, qui fideliter edocti, 643 et jam firma radice plantati stant inconvulsi, usque ad septimam observare decernimus generationem, et quandiu se cognoscunt affinitate propinquos, ad hujusmodi copulae non accedere societatem. Nec eam, quam aliquis ex propria consanguinitate conjugem habuit, vel aliqua illicita copulatione maculavit;
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq fratnitatẽ tuã hisortam̃ affatib: uttũ dĩ sicut dec& timore causa lua
subtili omnino inuestigatione ꝑquirat : & si inconiugiodia conimulierem
dequaigitur fusse constiterit : & supͣscriptus latormemorato defensri
a ractori patrimonii adiundiotã modis omnib: tradat᷑ & cũcõ po&entiem̃¬
datione hiꝗmale sociatis dis iungant᷑: Hȩc de scĩ gregorii uerbis ex cerpsimus¬
Etsicut supra debeati dugustini uerbis posumus qm̃ quod a gebat in
legeu&eriuł e&ui am quod nunc agit inrei publicȩlegib. interfecrtio:
hocoperat᷑ bi aecđa ex communicatio & ab eccła separatio: Sidele¬
gib publicis quaecũq femina huius modi scelerib sicut praemis
sue ir&ita euadens foren se uidiciũ adepis copale uidiciũ uenerit
socundũ sacrũ anchiranũ conciliũ debis qui fornicant᷑ in rationa¬
biliter idẽ cummasculis uel pecorib & deillis mulierib: quae for¬

Expanded text:
ideo fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut cum Dei sicut decet timore, causam hanc ideo fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut cum Dei sicut decet timore, causam hanc subtili omnino investigatione perquiras, et si in conjugio diaconi mulierem de qua agitur fuisse constiterit, et suprascriptus lator memorato defensori et rectori patrimonii ad vindictam modis omnibus tradatur, et cum competenti emendatione ii qui male sociati sunt disjungantur. Si vero in Et sicut supra de beati Augustini verbis posuimus, quoniam quod agebat in lege veteri, vel etiam quod nunc agit in reipublicae legibus interfectio, hoc operatur in Ecclesia excommunicatio, et ab Ecclesia separatio; si de legibus publicis, quaecunque femina hujusmodi sceleribus, sicut praemissum est, irretita, evadens forense judicium, ad episcopale judicium venerit, secundum sacrum Ancyranum concilium , de his qui fornicantur irrationabiliter, id est cum masculis vel pecoribus, et de illis mulieribus quae for
Abbreviated transcription (Latin):
nuoerum si femina antelnitum coniugium descelere cum fratresuo
cul pabilis inuenit᷑ : ponendum duximus instarludicii deepła eiusdem
scĩ gregorii adiohannẽ ep̃m panormit anũ dequadam femipia quã ali¬
quis homo antequamdia conusordineur reliquit. & post inutatã ues¬
te quidã marito tradiderit: Aitenĩ : Quia sculpȩ in quibus culpaẽ relari¬
reuindictam : quaerenda semꝑẽ ueritas ut inquiri debeat utrũ accusitũ
Nera condem ino an apoena in nocentia pate facta subducatre bra pnti¬
uenuit ad nos fantinum defensore ultionẽ exerterein paro latore presenti¬
um uoluisse: ꝓeo quod quantũ dicit᷑ reliotã cuiusdã dia conitpr quo condus¬
tor fuitm aritotradiderit : sed qm̃ iste conlugem diacopu asserit Nonfuis¬
sedicens Necuirginom illam ad eũmuenisse : Deniq ut necreligiosam
uestem mutare praesumer& postquam illebiordine sacroꝓmotus est̃. Adici
enso priusquã addia conc̃ uenir& & postea prauaillã opionione uixis se

Expanded text:
erum si femina ante initum conjugium de scelere cum fratre suo culpabilis invenitur, ponendum duximus instar judicii de epistola ejusdem sancti Gregorii ad Joannem episcopum Panormitanum, de quadam femina, quam aliquis homo, antequam diaconus ordinaretur, reliquit, et post mutatam vestem cuidam marito tradiderit. Ait enim : « Quia sunt culpae, in quibus culpa est relaxare vindictam, quaerenda semper est veritas, ut inquiri debeat, utrum accusatum noxa condemnet, an a poena innocentia patefacta subducat. Itaque pervenit ad nos Fantinum defensorem ultionem exercere in Petrum latorem praesentium voluisse, pro eo quod, quantum dicitur, relictam cujusdam diaconi, tempore quo conductor fuerat, marito tradiderit. Sed quoniam iste conjugem diaconi asserit non fuisse, dicens nec virginem illam ad eum venisse, denique ut nec religiosam mutare vestem praesumeret postquam ille in ordine sacro promotus est, adjiciens etiam priusquam ad diac
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis regiae manus subscriptio : Et nec ꝑfunctori educere deba
regia dignitas qđ insuis praeceptis scribit᷑ : &ut h inꝗt nraẽ auctoritatis pcepi¬
pleniore indinomine obtineat firmitatis iugorẽ. & dataillo ł illo anno
indĩnominefelicit̃ : Neqđ indinomine feliot̃ confirmat᷑ sinedĩidẽsi ne
ueritatis iudicio infelicit eff&et᷑ : Quia scriptumest : Non pollua s nom̃
dnĩditui. Et non accipias nom̃ dnĩdĩtui buanũ : Legant quoq: paulum
riptione manus suae a sedata uł priulegia scorũ cũ a nathematis momanib: roborata c̃firmant. & illa postea t̃seruare parui¬
uẽs siue decrectant quasia nadematis uinculo p̃teneant᷑ obstricts sententiã beatigregor÷ exepła ad theoethistã patriciũ audiat

Expanded text:
to magis regiae manus subscriptio. Et nec perfunctorie ducere debet to magis regiae manus subscriptio. Et nec perfunctorie ducere debet regia dignitas quod in suis praeceptis scribitur: Et ut hoc, inquit, l illo anno in Dei nomine feliciter; ne quod in Dei nomine feliciter confirmatur, sine Dei, id est, sine veritatis judicio infeliciter effoetetur; quia scriptum est: Non polluas nomen Domini Dei tui ; et: Non accipias nomen Domini Dei tui in vanum . Legant quoque Paulum, ui subscriptione manus suae a se data, vel privilegia sanctorum cum anathematismo manibus roborata confirmant, et illa postea conservare parvipendunt, sive detractant, quasi anathematis vinculo non teneantur obstricti, sententiam beati Gregorii ex epistola ad Theoctistam patriciam audi
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: Etrex adõ uel ad gratiam uel ꝓpt̃ peccata populi consti¬
tutus ab ipsorege regum desuis ł iustis actibus coronabitur uel
iniustis ludiciis & iniquis actionibus aequitatis iudicio iudica¬
tus multabitur : Inseruer̃ &iam in eisdẽ legib: ad legẽ corneliã
testam̃tariã dehisꝗt estam̃tum quoduealiud instrum̃tũ falsũ sciens
dolomalo scripserit suppresserit amouerit designauerit deleuerit.
honestiorẽ quidẽ in insulã deportari. humiliorẽ aut̃ ħime tallũdã¬
uari aut incrucẽ leuari. seruũ uero capite puniri : Etut beatus augus¬
tinus cominemorat in io hannis euange list& cominento iuris forensi sestut
qui in p̃cibus mentitus fuerit principi n on illiꝓsit scriptũ qđ imp&raue¬
gerene fasduxer̃ : sic̃ in libro hest̃ legitur quantã ualitudinẽ anuli
regis habeat signatio quantam cautelam signullius uacuatioqun¬

Expanded text:
tatur . Et rex a Deo vel ad gratiam, vel propter peccata populi constitatur . Et rex a Deo vel ad gratiam, vel propter peccata populi constitutus, ab ipso Rege regum de suis vel justis actibus coronabitur, vel injustis judiciis et iniquis actionibus aequitatis judicio judicatus multabitur. Inseruerunt etiam in eisdem legibus ad legem Corneliam testamentariam, de his, qui testamentum quodve aliud instrumentum falsum sciens, dolo malo scripserit, suppresserit, 641 admoverit, designaverit, deleverit, honestiorem quidem in insulam deportari, humiliorem autem in metallum damnari, aut in crucem levari, servum vero capite puniri. Et, ut beatus Augustinus commemorat in Joannis evangelistae Commento : « Juris forensis est, ut qui in precibus mentitus fuerit principi, non illi prosit scriptum quod impetravegere nefas duxerunt: sicut in libro Esther legitur quantam valitudinem annuli regis habeat signatio , quantam cautelam signi illius vacuatio, quan