comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eraphim qnͣdo uoluit apparuit: & uocẽ eiꝰ
olus isaias audiuit. Apparuit angłs & nunc
sto ẽ. s ñ uidet᷑. Neq enĩ in potestate nr̃a
st uidere: s in pocestate illiꝰ apparere.
sam & si potestas ñ ẽ. uidendi. est gr̃a ꝓme¬
endi: ut uidere possimꝰ. & idõ qui habuit
ĩam: meruit copiã. Nos copiã ñ merem᷑:
uia dm̃ uidendi gr̃am t̃ĩ habemꝰ. Et qͥd mirũ
in p̃senti scło nisi qͣndo uult dñs ñ uidet᷑:
nipsa qͦq resurrectione ñ facile est dm̃
idere: nisi his qui corde st̃ mundo. &ido
eati mundo corde: ipsienĩ dm̃ uidebunt.
luantos beatos iã numerauerat. & tam̃ ui¬
endi his dm̃ ñ ꝓmiserat facultatẽ. Si gͦ hi
ui mundo st̃ corde dm̃ uidebt̃: utiq alii
on uidebt̃. Neq enĩ indigni dm̃ uidebt̃.
leq is qui dm̃ uidere noluerit: potest dm̃
udere. Nec in loco ds uidet᷑: s mundo
orde. Hec corporalib ocłis ds̃ queritur.

Expanded text:
Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Seraphin quando uoluit apparuit et uocem eius Esaias solus audiuit. apparuit angelus et nunc praesto est, sed non uidetur; neque enim in potestate nostra est uidere, sed in potestate illius apparere. tamen, etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo qui habuit gratiam meruit copiam; nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus. et quid mirum si in praesenti saeculo nisi quando uult dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si ergo hi qui mundo sunt corde deum uidebunt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt, neque is qui deum uidere noluerit potest deum uidere. nec in loco deus uidetur, sed mundo corde, nec corporalibus oculis deus quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
de hominib loquim᷑. cũ etiã de ipsis cȩlestibus
iuitutib & potestatib legimꝰ. quia dm̃ ne mo
ndit unquã : Et addidit. qđ ultra cȩlestes ÷
hotestates. Unigenitꝰ filiꝰ qui est in sinu patris:
pse enarrauit. Aut ad quiescat᷑ gͥ necesse ÷ si dm̃
atrem nemo uidit unquã. filiũ uisũ ẽẽ in ue¬
eri testam̃to. & desinant heretici ex uirgine
ipͥncipiũ dare. qui antequã nasceret᷑ ex uir¬
fine uidebat᷑: aut certe refelli ñ porest. uł pa
p̃s uisio: ea specie uideri quã uoluntas elege-¬
imꝰ in colũba. & idõ dm̃ nemo uidit unquã.
a eã que indõ habitat plenitudinẽ diuini¬
atis nemo conspexit. nemo m̃te. aut oculis
cõprehendit. Uidit enĩ. ad utrũq referen¬
lũ ẽ. Deniq cũ addit᷑. unigenitꝰ filiꝰ ipseenar¬
auit: m̃tiũ magis quã oculoꝵ uisio declarat᷑.
pecies enĩ uidet᷑: uirtꝰ uͦ narrat᷑. Illa oculis.
et m̃te cõprehendit᷑. S qͥd de trinitate dicã:

Expanded text:
us uirtutibus et potestatibus legerimus quia deum nemo uidit umquam? et addidit quod ultra caelestis est potestates: unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. aut adquiescatur igitur necesse est, si deum patrem nemo uidit umquam, filium uisum esse in neteri testamento et desinant haeretici ex uirgine ei principium dare, qui antequam nasceretur ex uirgine uidebatur, aut certe refelli non potest uel paen est sancti spiritus uisio, ea specie uideri, quam uoluntas elegerpimus in columba. et ideo deum nemo uidit umquam, quia eam quae in deo habitat plenitudinem diuinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis conprehendit; uidit enim ad utrumque referendum est. denique cum additur: unigenitus filius ipse enarrrauit, mentium magis quam oculorum uisio declaratur; species enim uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente conprehenditur. Sed quid de trinitate dicam?
Abbreviated transcription (Latin):
illi angłs dñi: stans adextris altaris ineꝗ
si. Non immerito angłs uidet᷑ in tẽplo: qͥ
ueri sacerdotis nuntiabat᷑ aduentꝰ. & gle¬
ste sacrificiũ parabat᷑. in qͦ angłi minit¬
rent. Ꝙ bene apparuisse dicit᷑ ei. quieũ
repente conspexit. Et hoc specialit᷑. aurli
angłis aut de dõ script᷑a diuina tenere
consueuit: ut qđ ñ potest p̾uideri. api¬
rere dicat᷑. Sic enĩ habes. Apparuit dl
rere memorat᷑. Nonenĩ similit̾ sensiblia
uident᷑. & is cuiꝰ in uoluntate sicũ ẽ. uids
rie & cuiꝰ nat᷑e est ñ uideri. uoluntati i¬
deri. Nam sin tult ñ uidet᷑: si uult uide
Apparuit enĩ dds̃ abrahȩ qͥa uoluit: alos
noluit non apparuit. Uisus ẽ. etiã & sti¬
phano cũ lapidaret᷑ apopło aꝑire celis
Uisus ⁊ etiã iħe stans ad dext̃am di.: ai

Expanded text:
illi Angelus Domini stans a dextris altaris incensi. . illi Angelus Domini stans a dextris altaris incensi. . 24. Non immerito angelus videtur in templo; quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium parabatur, in quo angeli ministrarent. et bene apparuisse dicitur ei qui eum repente conspexit, et hoc specialiter aut da angelis aut de deo scriptura diuina tenere consueuit, ut quod non potest praeuideri apparere dicatur; sic enim habes: apparuit deus arere memoratur. non enim similiter sensibilia uidentur et is cuius in uoluntate situm est uri et cuius naturae est non uideri, uoluntatis uideri. nam si non uult, non uidetur; si uult, uidetur. apparuit enim deus Abrahae, quia uoluit; aliis, quia noluit, non apparuit. uisum est etiam Stephano, cum lapidaretur a populo, aperiri caelum, uisus est etiam Iesus stans ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuimꝰ aduert̾e: cũ dicit dñs. Priꝰquã tefto¬
marẽ in utero nouite: & priꝰquã exires
de uulua scĩficaui ce. & ꝓpħam ingentib
do defectũ. Iste ñ tẽporibꝰ. ñ ȩtatib coere¬
tur. non obitu extinguit᷑. ñ aluo matris
excludit᷑. Deniq & sc̃a maria plena sp̃u
tũ cadauer hominis tactu sui corporissi¬
citauit. Ꝙ samuhel post mortẽ. scd̾m ser¬
pturȩ testimoniũ futura ñ tacuit. Ꝙq¬

Expanded text:
 priusquam te formarem in utero, noui te et, priusquam exires de uulua, sanctificaui te et prophetam in gentibus do defectum, iste non temporibus, non aetatibus cohercetur, non obitu exstinguitur, non aluo matris excluditur. denique et sancta Maria plena sancttum cadauer hominis tactu sui corporis suscitauit et Samuhel post mortem secundum scripturae testimonium futura non tacuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñnullis uberior aliquando actio. exilior inten¬
tio. ut si aliquis baptismi salutaris sacram̃ta
ꝑcipiat. & cognoscendis uariarũ uirtutum
preceptis animũ nolit intendere: fit plerunq
ut ꝑ intentionis incuriã fructũ actionis amit¬
tat. Idõ gͦ utriꝰq uirtutis plenitudo querenda
ẽ: quã consequi potuert̃ apłi. de quib dic̃. qͥa
ab initio uidert̃. & ministri fuer̃. ut ꝑ id qđ
uider̃. diuinȩ cognitionis intelligat᷑ intentio.
ꝑ id qđ ministri fuer̃: eoꝵ actio decl aretur.
U̾isũ ẽ. inqͥt & mͥ. Potest ñ soli uisũ eẽ: qđ iusũ
sibi ẽẽ. declarat. Nonenĩ uoluntate tantum
humana uisũ ẽ: s sic̃ placuit ei qui in me in¬
bonũ uideri possit oꝑat᷑. Quẽ enĩ miserat᷑ &
uocat. Ꝙ idõ qui xp̃m sequit᷑: potest int̾rogatꝰ

Expanded text:
nonnullis uberior aliquando actio, exilior intennonnullis uberior aliquando actio, exilior intentio, ut si aliquis baptismi salutaris sacramenta percipiat et cognoscendis uariarum uirtutum praeceptis animum nolit intendere, fit plerumque ut per intentionis incuriam + fructum actionis amittat. ideo ergo utriusque uirtutis plenitudo quaerenda est, quam consequi potuerunt apostoli, de quibus dicit: qui abuiderunt diuinae cognitionis intellegatur intentio, per id quod ministri fuerunt eorum actio declaretur. Uisum est inquit mihi. potest non soli uisum esse quod uisum sibi esse declarat. non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei qui in me inbonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ sc̃am mariã & marthã fuisse distantiam.
Alia enĩ u̾bũ audiebat: alia festinabat circa
minist̾iũ. Quȩ stetit: & ait. Dñe: ñ est tͥ cure.
eoqd reliquit me soror mea solã ministrare
martha. maria optimã partẽ eligit: quȩ non
auferet᷑ ab ea. Ergo in altera intentionis studi¬
um : in alt̾a actionis ministeriũ redundabat.
Utrisq tam̃ : utriꝰq uirtutis studiũ suppete¬
bat. Siquidẽ & martha. nisi audisset u̾bũ mi¬
nisteriũ ñ subisset: cuiꝰ actio intentionis indi
cium est. Et maria tantũ gr̃e de utriꝰq retu¬
lit ꝑfectione uirtutis: ut ungueret pedes iħu
& tergeret capillis. & totã domũ sue fidĩ odo¬
re cõpleret. Est etiã ñnunquã maxima inten¬
tio. cassa actio. ut si medicinȩ animũ aliquis
intendat. & cũ omĩa medendi p̃cepta cognoue¬
rit: non exequat᷑ officia. atq ita fit. ut quia
cassa actio. cassa etiã intentio sit. Est etiã in

Expanded text:
inter sanctam Mariam, et Martham fuisse distantiam. inter sanctam Mariam, et Martham fuisse distantiam. Alia enim Verbum audiebat: alia festinabat circa ministerium, quae stetit, et ait: Domine, non est tibi curae, quod dereliquit me soror mea solam ministrare.Martha . . . Maria optimam partem elegit, quae 1269 non auferetur ab ea . Ergo in altera intentionis studium, in altera actionis ministerium redundabat: utrique tamen utriusque virtutis studium suppetebat. Siquidem et Martha, nisi audisset Verbum, ministerium non subiisset, cujus actio intentionis indicium est, et Maria tantum gratiae de utriusque rettulit perfectione uirtutis, ut ungueret pedes Iesu et tergeret capillis et totam domum suae fidei odore conpleret. est etiam nonnumquam maxima intentio, cassa actio, ut si medicinae animum aliquis intendat et, cum omnia medendi praecepta cognouerit, non exsequatur officia, atque ita fit ut quia cassa actio, cassa etiam intentio sit. est etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. faciã uos piscatores hominũ: sine
ulla cõperendinatione relique᷑ scalmũ. u̾bũ
secuti st̃: s ñ statĩ intentio cũ actione. Ibi qͥdẽ
adhuc non actios intentio: ubi dicit petrus.
Dñe quare ñ possũ te sequi in: Animã meam
ꝓte ponã. Erat enĩ intentio passionis : sed
nondũ erat accio. Licet in ieiumis iã ẽẽt. accio.
ẽẽt. in uigiliis. ẽẽt. in contẽptu corporaliũ uo¬
luptatũ. Hȩc enĩ ẽ. accio xp̃iani. Neq enĩ in
om̃ib reb simul & intentio & actio est: s cũ
sit rei alteriꝰ actio. alteriꝰ adbuc intentio ẽ.
Nam & ipse petrꝰ cũ multa apłica uirtute
ꝑpete ꝑegisset: postea tam̃ qͣndo dixit ei dñs.
tu me sequere. tulit crucẽ suã & secutꝰ ẽ. uer¬
bum : atq actionẽ subũt passionis. S fuerit in
in intentione quã in actione. aut plus in acti¬
one quã mintentione: ut in euangłio cernimꝰ

Expanded text:
dicentis: faciam uos piscatores hominum sine dicentis: faciam uos piscatores hominum sine ulla conperendinatione reliquerunt scalmum, uerbum secuti sunt. sed non statim in intentione actio. ne ibi quidem adhuc actio, sed intentio, ubi dicit Petrus: domine, quare non possum te sequi modo? animam meam pro te ponam. erat enim intentio passionis, sed nondum erat actio, licet in ieiuniis iam esset actio, esset in uigiliis, esset in contemptu corporalium uoluptatum; haec enim est actio Christiani. neque enim in omnibus rebus simul et intentio et actio essit rei alterius actio, alterius adhuc intentio est. Nam et ipse Petrus cum multa apostolica virtute perpeti peregisset; postea tamen quando dixit ei Dominus: Tu me sequere , tulit crucem suam et secutus est Verbum, atque actionem subiit passionis. Sed fuerat in in intentione quam in actione, aut plus in actione, quam in intentione; ut in Evangelio cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
iħm qui galileũ illud mist̾iũ uidit:
nemo possit nͥ mundi dñs elementa
tere. Nideo iħm: qͣndo lego quia ceco
oculos luto. & reddidit uisũ. Ipsũ enĩ
nosco. qui de luto finxit hoĩem: & ei
idi sp̃m. uidendi lum̃ infudit. Uideo
qͣndo peccata condonat. Nemo enĩpo
eccata dimittere: nͥ solus ds̃. Uideo
t. Nideo iħm. uideo etiã patrẽ. qͣndo
ad cȩlũ erigo. ad maria conuerto.
a retorqueo. Inuisibilia enĩ ełꝰ. pea
quȩ facta st̃ intellecta conspiciunt᷑. Sic̃ tradide¬
runt nob̾ qui ab initio uider̃: & ministri fu¬
erunt u̾bi. Gemina uirtꝰ ẽ. in homine ꝑfecto:
ut & intentio sit & actio. Utrãq gͥ uirtutẽ:
sc̃s euangłista aplis defert. Nonsolũ enĩ ui¬
dert̃ inquit: s etiã ministri u̾bi fuer̃. Intentio
uisionis: actionis ẽ. ministeriũ. finis aut̃ in¬
tentionis: est actio. Principiũ actionis: inten
tio est qđ petrus & andreas audita dñi uoce

Expanded text:
m qui Galilaeum illud mysterium uidit, quod nemo posset nisi mundi dominus elementa conuertere. uideo Iesum, quando lego quia caeco liniuit oculos luto et reddidit uisum; ipsum enim recognosco, qui de luto finxit hominem et ei uiuendi spiritum, uidendi lumen infudit. uideo Iesum, + quando peccata condonat; nemo enim potest peccata dimittere nisi solus deus. uideot. uideo Iesum, uideo etiam patrem, quando oculos ad caelum erigo, ad maria conuerto, ad terram retorqueo; inuisibilia enim eius per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Sicut tradiderunt nobis qui ab initio uiderunt et ministri fuerunt uerbi. gemina uirtus est in homine perfecto, ut et intentio sit et actio. utramque igitur uirtutem sanctus euangelista apostolis defert; non solum enim uiderunt inquit, sed etiam ministri uerbi fuerunt. intentio uisionis actionis est ministerium, finis autem intentionis est actio, principium actionis intenttio est quod Petrus et Andreas audita domini uoce
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror. Aduertis enĩ qđ consulto etiã ea quȩ
ab aliis st̃ scripta preteriit: ut diu̾sa in euan¬
gelio gr̃a refulgeret. & ꝓpriis qͥbdã singuli
libri mysterioꝵ gestoꝵq miraculis eminerent.
Diuisert̃ enĩ sibi uestimta dñi milites xp̃i: qd̾
suo loco pleniꝰ explanabit᷑. Scriptũ ẽ. aut̃ eu¬
angłiũ ad teophilũ: hoc ÷ adeũ quẽ dĩ dili¬
git. Si dñm diligis: ad te scriptũ ẽ. Si adte

Expanded text:
arbitror. aduertis enim quod consulto etiam ea quae arbitror. aduertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diuersa in euangelio gratia refulgeret et propriis quibusdam singuli libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. diuiserunt enim sibi uestimenta milites Christi. quod suo loco plenius explanabitur. Scriptum est autem euangelium ad Theophilum, hoc est ad eum quem deus diligit. si d
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ cũ dicit. ñ negat dõ uisũ. Adeo enĩ p̃parat᷑
uoluntas hoĩum. Ut enĩ ds̃ honorificet᷑ a sc̃o:
dĩ gr̃a est. Deniq plurimi uoluer̃ scrib̾e euan¬
głium: s quattuor tantũmͦꝰ qui diuinã me¬
ruert̃ gr̃am st̃ recepti. Uisũ ẽ. inqͥt & mͥ: asse¬
cuto apͥncipio omĩa diligent̃ ex ordine. Proli¬
xiorẽ hc̃ euangłu librũ quã ceteros ẽẽ: nemo
dubitauerit. Et idõ non ea quȩ falsa st̃: s quȩ
uera sibi uindicat. Deniq etiã asc̃o apło paulo
testimoniũ meruit diligentiȩ. Sic enĩ laudat
lucã. Cuiꝰ laus in qͥt est in euangłio ꝑ om̃s ȩc¬
cłias. Et uere laudabilis ẽ: qͥ meruit a tanto
gentrũ doctore laudari. Assecutũ itaq se non
pauca dicit s om̃ia: & assecuto omĩa. uisũ ẽ.
scrib̾e ñ om̃ĩa: s ex om̃ib. Non enĩ scripsit
omĩa: s assecutꝰ ẽ. omĩa. Quia quȩ fecit inqͥt
iħc si scribant᷑ omĩa: nec ipsũ caꝑe mundum

Expanded text:
o uisum; a deo enim praeparatur uoluntas hominum. ut enim deus honorificetur a sancto, dei gratia est. denique plurimi uoluerunt scribere euangelium, sed quattuor tantummodo qui diuinam meruerunt gratiam sunt recepti. uisum est inquit etmihi adsecuto aprincipio omnia diligenter ex ordine. prolixiorem hunc euangelii librum quam ceteros esse nemo dubitauerit. et ideo non ea quae falsa sunt, sed quae uera sibi utestimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed adsecutus est. omnia. quia quae fecit inquit Iesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum
Abbreviated transcription (Latin):
teneamꝰ. s ut repudiemꝰ: & ut sciamꝰ qualia sint
in quib magnifici isti cor exaltant suũ. S ex¬
cłia cũ quattuor euangelũ libros habeat. ꝑ uniu̾¬
sum mundũ eu angłistis redundat: hereses cũ
multa habeant. unũ ñ habent. Multi enĩ co¬
nati: s dei gr̃a desticutist̃. Pleriq etiã ex.iiii.
euangelii libris in unũ ea quȩ uenenatis puta¬
uert assertionib c̃uenientia refersert̃. Itaq
eccłia quȩ unũ euangłiũ ht̃: unũ dm̃ docet.
sili aut̃ qui aliũ dm̃ ueteris testam̃ti. aliũ no¬
ui assert ex multis euangłus: ñ unũ dm̃s plu
q illi st̃: qͥ implere neqͥuert̃. Ergo multos cepis¬
se nec implesse etiã sc̃s lucas testimonio locuple¬
tiore testat᷑: dicens plurimos ẽẽ conatos. Qui
eñ conatꝰ ẽ. ordinare. suo labore conatꝰ ẽ: nec
impleuit sine conatu. St̃ enĩ donationes & gr̃ȩ
dei. quȩ ubi se infudert̃ rigare consueuert̃:

Expanded text:
teneamus, sed ut repudiemus et ut sciamus qualia sint teneamus, sed ut repudiemus et ut sciamus qualia sint in quibus magnifici isti cor exaltant suum. sed ecclesia, cum quattuor euangelii libros habeat, per uniuersum mundum euangelistis redundat, haereses, cum multa habeant. unum non habent; multi enim conati, sed dei gratia destituti sunt plerique etiam ex quattuor euangelii libris in unum ea quae uenenatis putauerunt adsertionibus conuenientia referserunt. ita ecclesia quae unum euangelium habet unum deum docet, illi autem qui alium deum ueteris testamenti, alium noui adserunt ex multis euangeliis non unum deum, sed plurque illi sunt qui inplere nequiuerunt. ergo multos coepisse nec inplesse etiam sanctus Lucas testimonio locupletiore testatur dicens plurimos esse conatos. qui enim conatus est ordinare suo labore conatus est nec inpleuit. sine conatu sunt enim donationes et gratia dei, quae, ubi se infuderit, rigare consueuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cali ĩs atq exemploꝵ similiũ. pari usu exituq con-¬
ueniunt. hncipioq rerũ & fine concordant. Nam
sic̃ mu ⁊ in illo popło diuino infusi sp̃u ꝓpħauert̃.
tuebant m̃dacio. erant enĩ pseudo ꝓpħȩ potiꝰ quã
ꝓpłȩ: sic̃ annanias filiꝰ azot: erat aut̃ popłi gr̃am
discernere sp̃s. ut cognosceret quos referre debet
in numerũ ꝓpħarũ. quos aut̃ quasi bonꝰ nũmu¬
lariꝰ imꝓbaret. in quib mat̾ia magis corrupta
sorderet᷑. quã ueri splendor luminis resultaret:
sic & nc̃ innouo testam̃to multi euangłia scrib̾e
conati st̃: quȩ boni nũmularii non ꝓbarunt.
Unũ aut̃ tantumꝰ in quattuor libros digestũ.
ex om̃ib arbitrati st̃ eligendũ. & aliud qͥdem
fert᷑ euangłiũ: qđ duodecim scripsisse dicunt᷑.
Ausus ẽ. etiã balilides euangłiũ scrib̾e. qđ dr̃¬
scdm basilidẽ. fert᷑ etiã aliud euangłiũ. qđ scri¬

Expanded text:
causis atque exemplorum similium pari usu exituque concausis atque exemplorum similium pari usu exituque conueniunt principioque rerum et fine concordant. nam sicut multi in illo populo diuino infusi spiritu prophetatuebant mendacio — erant enim pseudoprophetae potius quam prophetae, sicut Ananias filius Azot, erat autem populi gratia discernere spiritus, ut cognosceret quos referre deberet in numerum prophetarum, quos autem quasi bonus nummularius inprobaret, in quibus materia magis corrupta sorderet quam ueri splendor luminis resultaret — sic et nunc in nouo testamento multi euangelia scribere conati sunt, quae boni nummularii non probarunt, unum autem tantummodo in quattuor libros digestum ex omnibus arbitrati sunt eligendum. et aliud quidem fertur euangelium, quod duodecim scripsisse dicuntur. ausus etiam Basilides euangelium scribere, quodm Basilidem. fertur etiam aliud euangelium, quod scri
Abbreviated transcription (Latin):
series ꝓpositoꝵ uideat᷑ animaliũ. aut naturȩ.
aut uirtuti. aut gr̃ȩ. aut miraculo c̃uenire.
Quȩ licet omĩa in om̃ib sint: tam̃ plenitudo q̃dã
in singulis uirtutũ est singularũ. Ortũ hoĩs
alius descripsit uberꝰ: mores quoq hoĩs p̃ceptis
uberiorib erudiuit. Aliꝰ a potentiȩ cepit ex p̃s¬
sione diuinȩ. quod ex rege rex. fortis ex for¬
te. uerus ex uero. uiuida mortẽ uirtute con¬
tẽpserit. Terciꝰ sacrificul̃ sacerdotale p̃misit:¬
& ipsam uituli immolationẽ stilo quodã pleni¬
ore diffudit. Quartus : copiosius ceteris ditune
miracula resurrectionis exp̃ssit. Unus gͥ omĩa.
& unꝰ in om̃ibꝰ: sic̃ lectũ ẽ. ñ dissimilis insingłis.
s uerus in cunctis. S iã ipsũ sermonẽ ad oria.¬
re narrationẽ rerũ. Pleraq nr̃oꝵ quẽ
ad modũ ueterũ iudeoꝵ. parib & ge¬
nerib formant᷑ &

Expanded text:
series propositorum uideatur animalium aut naturae series propositorum uideatur animalium aut naturae aut uirtuti aut gratiae aut miraculo conuenire. quae licet omnia in omnibus sint, tamen plenitudo quaedam in singulis uirtutum est singularum. ortum hominis alius descripsit uberius, mores quoque hominis praeceptis uberioribus erudiuit; alius a potentiae coepit expressione diuinae, quod ex rege rex, fortis ex forte, uerus ex uero uiuida mortem uirtute contempserit; tertius sacrificium sacerdotale praemisit et ipsam uituli inmolationem stilo quodam pleniore diffudit; quartus copiosius ceteris diuinae miracula resurrectionis expressit. unus igitur omnia et unus in omnibus, sicut lectum est, non dissimilis in singulis, sed uerus in cunctis. sed iam ipsum sermonem adoriare nadmodum ueterum Iudaeorum paribus et generibus formantur et
Abbreviated transcription (Latin):
congruit uitulo hic euangelii liber. qͥ asacerdo¬
tib inchoauit. & consũmauit in uitulo: qͥ oĩũ
peccata suscipiens ꝓtotiꝰ mundi uita ẽ. immolat᷑.
Sacerdotalis enĩ est ille uitulus. Idẽ qͥppe.& ui.¬
tulus ẽ. & sacerdos. Sacerdos: quia ꝓpiciator ⁊
nr̃. Aduocatũ enĩ ipsũ habemꝰ apud patrẽ. Uitu¬
lus: quia suo sanguine nos diluit & redemit.¬
& bene accidit. ut qm̃ euangłii librũ scđm ma-¬
theum diximꝰ ẽẽ. moralẽ: opinio huiꝰcemodi non
p̃termitteret᷑. Mores enĩ: ꝓpͥe dñr humani. Ple¬
riq tam̃ putant ipsũ dñm nr̃m in qͣttuor euan¬
gelii libris. quattuor formis animaliũ figura¬
ri: qđ idẽ homo. idẽ leo. idẽ uitulus. idemẽẽ
aqͥla cõꝓbat᷑. Homo: qͥa natꝰ ex maria ẽ. Leo :
quia fortior est. Uitulus: quia hostia est. Aqͥla:
quia resurrectio est. Atq ita in libris singulis
forma animaliũ figurat᷑: ut uniꝰcuiꝰq libri

Expanded text:
congruit uitulo hic euangelii liber, quia a sacerdocongruit uitulo hic euangelii liber, quia a sacerdotibus inchoauit et consummauit in uitulo, qui omnium peccata suscipiens pro totius mundi uita est inmolatus; sacerdotalis enim est ille uitulus. idem quippe et uitulus et sacerdos: sacerdos, quia propitiator est noster — aduocatum enim ipsum habemus aput patrem — uitulus, quia suo sanguine nos diluit et redemit et bene accidit, ut quoniam euangelii librum secundum Matthaeum diximus esse moralem, opinio huiuscemodi non praetermitteretur; mores enim proprie dicuntur humani. plerique tamen putant ipsum dominum nostrum in quattuor euangelii libris quattuor formis animalium figurari, quod idem homo, idem leo, idem uitulus, idem aquila: homo, quia natus ex Maria est, leo, quia fortis est, uitulus, quia hostia est, aquila, quia resurrectio est. atque ita in libris singulis forma animalium figuratur, ut uniuscuiusque libri
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteroꝵ: cui ñ satis ẽ. lignũ fructiferũ
e om̃ib ad escã datũ. s delicias sibi ua
rquirit epularũ. diuitias sibi tͣnsmari
tessit e terris. delicias uertit e fluctibꝰ:
re ñ debet qui labore uictũ requirit
hȩc sacratarũ disputationũ certami
suscipiat certamina ueritatis: haud
to plura certamina: tanto p̃cellentior
corona uirtutũ. S ad ꝓpositũ reũtam. Historico
stilo diximꝰ hunc euangelu librũ ẽẽ. digestũ. De¬
niq describendis magis reb quã expͥm̃dis p̃ceptis¬
studiũ uberiꝰ cõparatione alioꝵ uidemꝰ impensũ:
& ipse euangelista historico more. anarratione
sumpsit exordiũ. fuit inqͥt in dieb herodis regis
iudeȩ sacerdos quidã nomine ⁊ acharias. eãq hi¬
storiã plena digestione ꝓseqͥt᷑. Unde etiã hi qui
quattuor animaliũ formas quȩ in apocalypsi
arbitrati st̃: hc̃ librũ uolunt uituli specie figura
ri. Uitulus enĩ: sacerdotalis ẽ. uictima. & bene

Expanded text:
ceterorum, cui non satis est lignum fructiferum conmune omnibus ad escam datum, sed delicias sibi uariarum exquirit epularum, delicias sibi transmarinis arcessit e terris, delicias uerrit e fluctibus, recusare non debet qui labore uictum requirit, i quis in haec sacratarum disputationum certamina  perfusus suscipiat certamina ueritatis, haut quanto plura certamina tanto praecellentior corona uirtutum. Sed ad propositum reuertamur. historico stilo diximus hunc euangelii librum esse digestum. denique describendis magis rebus quam exprimendis pstudium uberius comparatione aliorum videmus impensum. Et ipse Evangelista historico more a narratione sumpsit exordium: Fuit, inquit, in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias , eamque historiam plena digestione persequitur. Unde etiam ii qui quatuor animalium formas quae in Apocalypsi arbitrati sunt, hunc librum ri; uitulus enim sacerdotalis est uictima. et bene
Abbreviated transcription (Latin):
udit corpore qđ uidebat. Uidit eũ isa
ꝑ qͥa uidit in sp̃u. uidit & incorpore.
. ñ habebat inqͥt speciẽ suam. neq deco
Non uidert̃ eũ iudei: obcecatũ enĩerat
ens coreoꝵ. Ipse qͦq ñ se posse a iudeis
ri. testificat᷑ dicens. Duces ceci. liquantes
e. camelũ aut̃ glutientes. Non uidit eũ
tus. ñ uidert̃ illi qui clamabant. cruci¬
ũ. crucifige eum. Si enĩ uidissent: ñꝗͣ
uidit emmanuel: hoc est uidit nob̾cũ¬

Expanded text:
ipso uidit corpore quod uidebat. uidit eum Esaias et, quia uidit in spiritu, uidit et in corpore. denique non habebat inquit speciem suam neque decorem. non uiderunt eum Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum. ipse quoque non se posse a Iudaeis uideri testificatur dicens: duces caeci, liquantes culicem, camellum autem gluttientes. non uidit eum Pilatus, non uiderunt illi qui clamabant: crucifige, crucifige eum; si enim uidissent, numqu ergo deum uidit uidit Emmanuhel, hoc est: uidit nobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
a bonitas ipsa popł aris abundat aliis. sibi
restrictior. Terciꝰ puteus iuram̃ti. hoc ẽ. sapi¬
entiȩ naturalis. quȩ ea quȩ supra naturã uł
naturȩ st̃ cõp̃hendat. Quod enĩ affirmat᷑ &
quasi dõ teste iurat᷑. etiã diuina cõplectit᷑.
cũ dñs naturȩ fidĩ testis adhibet᷑. Qͥd etiam
tres libri sa lomonis. unꝰ de ꝓuerbiis. aliꝰ ȩccła¬
stes. tcs de canticis canticoꝵ. nisi trine huiꝰ
ostendunt nobis sapientiȩ sc̃m salomonẽ fu¬
isse sollertẽ. qui de rationalib & ethicis in
prouerbiis scripsit: Denaturalib in ȩccła¬
ste: quia uanitas uanitatũ. & om̃ia uani¬
tas q̃ in hoc mundo st̃ constituta. Uanitati
enĩ creat᷑a subiecta ẽ. De mirabilib ais

Expanded text:
et bonitas ipsa popularis abundat aliis sibi et bonitas ipsa popularis abundat aliis sibi restrictior — tertius puteus iuramenti, hoc est sapientiae naturalis, quae ea quae supra naturam uel naturae sunt conprehendat; quod enim adfirmatur et quasi deo teste iuratur etiam diuina conplectitur, cum dominus naturae fidei testis adhibetur. quid etiam tres libri Salomonis, unus de Prouerbiis, alius Ecclesiastes. tertius de Canticis canticorum, nisi trinae huius ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse sollertem? qui de rationabilibus et ethicis in Prouerbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, quia uanitas uanitatum et omnia uanitas quae in hoc mundo sunt constituta; uanitati enim creatura subiecta est, de moralibus
Abbreviated transcription (Latin):
quodã modo rerũ dñicarũ
distinctione digessit: stilũ
ipsũ prs exponendũ puta¬
mus. Est enĩ hiscoricus.
Nam licet scriptura diui¬
na mundanȩ euacuet sapi¬
entiȩ disciplinã. qđ maio¬
re futata uerboꝵ ambitu quã rerũ ratione
quȩ miranda illi putant. qͥ querit inueniet.
Tria st̃ enĩ quȩ philosophi mundi istiꝰ p̾cellen¬
tissima putauert̃: triplicẽ scilicet e̾ẽ sapien¬
tiã. quod aut naturalis sit. aut moralis. aut
rationalis. Hȩc tria iã & in ueteri testam̃to
potuimꝰ aduert̾e. Quid enĩ aliud significant
tres illi putei quoꝵ unꝰ ẽ. uisionis. aliꝰ abundan¬
tiȩ. & terciꝰ iuram̃ti. nͥ triplicẽ istã in patri¬
archis fuisse uirtutẽ: Rationalis puteus ui¬
sionis. eo quod ratio uisũ m̃tis acuat. & ani¬
mi purget obtutũ. Ꝙ hic puteus abundan¬
tiȩ. eo qđ cedentib allophilis quoꝵ specie ui¬
cia corporis figurant᷑. uiuȩ isaac liquorẽ m̃¬
tis inuenit. Purũ enĩ ꝓfluunt boni mores.

Expanded text:
quodam modo rerum dominicarum distinctione digessit, stilum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. nam licet scriptura diuina mundanae euacuet sapientiae disciplinam, quod maiore fucata uerborum ambitu quam rerum ratione quae miranda illi putant quaerit, inueniet. tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putauerunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit aut moralis aut rationalis. haec tria iam et in uetere testamento potuimus aduertere. quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est uisionis, alius abundantiae, tertius iuramenti, nisi triplicem istam in patriarchis fuisse uirtutem? rationalis puteus uisionis eo quod ratio uisum mentis acuat et animi purget optutum, ethicus puteus abundantiae eo quod cedentibus allophylis, quorum specie uitia corporis figurantur, uiuae Isaac liquorem mentis inuenit — purum enim profluunt boni mores
Abbreviated transcription (Latin):
idñi salucaris aduentu. Ecce inqͥt annũ
ñ acceptũ : & diẽ recributionis. Ꝙ ille
ut̃ familias qui plantauit uineã: non se¬
el exactores fructuũ. s sepiꝰ destinauit.
imũ seruulos. sccło alios seruulos. t̾cio aut̃¬

Expanded text:
in domini salutaris aduentu. ecce inquit annum in domini salutaris aduentu. ecce inquit annum domini acceptum et diem retributionis. et ille pater familias, qui plantauit uineam, non semel exactores fructum, sed saepius destinauit. primum seruulos, secundo alios seruulos destinau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuirtute heliȩ: quia sc̃s helias & uirtutẽ
nimos popłoꝵ aꝑfidia retorqueret. uirdu¬
em abstinentiȩ atq patientiȩ. & sp̃m ꝓphe-¬
andi. Indeserto helias: indeserto ioħs. Ille
bruis pascebat᷑ : hic dumis. Et calcata om̃i
pluptatis illecebra: parsimoniã pretulit.
uxũq contẽpsit. Ille achab regis gr̃am non
uesiuit: hic spreuit herodis. Iule iordanẽ
liuisit: hic ad lauacrũ salutare conuertit.
iccũ dño uersat᷑ int̾ris: ille cũ dño appa¬
et in gła. Hic pͥoris: ille sequentis dñici
cursor aduentus. Ille post trienniũ a res¬
entẽ pluuiis t̾ram rigauit: & hic post
rienniũ a rescentẽ nr̃i corporis humũ.
dei imbre ꝑfudit. Quęris qđ trienniũ sit:
cce inqͥt annitres st̃: ex quo uenio qͣrens
fuctũ inficulnea hac. & ñ inuenio. Mysti¬
is eni numerꝰ debebat᷑: ut salus popli redde¬
t᷑.Unꝰ in patriarchis annꝰ. Deniq de hõib
inc anni ꝓuentꝰ fuit: qualis ñ fuit postea

Expanded text:
rtute Heliae, quia sanctus Helias et uirtutem animos populorum a perfidia retorqueret, uirtutem abstinentiae atque patientiae et spiritum prophetandi. in deserto Helias, in deserto Iohannes; ille coruis pascebatur, hic dumis et calcata omni uoluptatis inlecebra parsimoniam praetulit luxumque contemsit. ille Achab regis gratiam non quaesiuit, hic spreuit Herodis, ille Iordanen diuisit, hic ad lauacrum salutare conuertit, hic cum domino uersatur in terris, ille cum domino apparet in gloria, hic prioris, ille sequentis dominici praecursor aduentus. ille post triennium arescentem pluuiis terram rigauit et hic post triennium nostri corporis humum fidei imbre perfudit. quaeris quod triennium sit? ecce inquit anni tres sunt, ex quo uenio quaerens fructum in ficulnea hac, et non inuenio; mysticus enim numerus debebatur, ut salus populis redderetur: unus in patriarchis annus — denique de hominibus tunc anni prouentus fuit, qualis non fuit postea
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletȩ ft̃: uł quȩ in nobis redundant.
redundat. nulli deficit. & de cõpleto.
bitat. cũ fidẽ effectꝰ astruat. ex itꝰ ꝓdat
euangłiũ cõpletũ ẽ. & redundat om̃ib
qui om̃em fidei sũpserit plenitudine ⁊¬
iitũq constantiȩ recte dicit. quȩ inna¬
plete sc̃: q̃m ñ signis & ꝓdigiis sed ũbo u
ea gesta quȩ supra hominẽ st̃ potiors

Expanded text:
conpletae sunt uel quae in nobis redundant. quod enim redundat nulli deficit et de conpleto nemo dubitat, cum fidem effectus adstruat, exitus prodateuangelium conpletum est et redundat omnibuset qui omnem fidei sumserit plenitudinem firmamentumque constantiae recte dicit: quae inpletae sunt, quoniam non signis et prodigiis, sed uerbo uera ea gesta quae supra hominem sunt, potior
Abbreviated transcription (Latin):
litas. quȩ lib̾at ꝑiclitantes. iacen tes erigis
Nouit eã ille qui dix̃. ecce sũ. ego peccau
& ego pastor malefeci. & isti in hoc grege qul
fecerte fiat manꝰ tua in me. Bene hoc dicit.
regnũ suũ dõ subiecit. & penitentiã gesi. d
ꝑecatũ suũ confessuis ueniã postulauie. Iple phu
pnsitatt̃ ꝑuenit ad salutẽ. Humiliauit se xp̃c.
n om̃s eleuaret. Ipse ad xp̃i ꝑuenit requiẽ. qͥ
numilitatẽ xp̃i fuerit secutus. & idõ qr humi¬
semse pͥbuit theodosiꝰ imꝑator. & ubi peccatũ
obrepsit ueniã postulauit: conu̾sa est anima eiꝰ
in reqͥem suã. sic̃ habet script᷑a quȩ dicit. Conu̾¬
tere anima mea in reqͥem tuã. qr dñs benefec̃
onutit᷑ equus ad salutẽ. ubi cursũ impleuerit.
nauis ad portũ. ubi ad stationẽ fidã a fluctuũ
mole subducit᷑. S quid ÷ qđ ait ad requiẽ meã.
nͥ scđdm illud intelligas quod ait dñs iħc. ueni¬

Expanded text:
litas, que liberat periclitantes, iacentes erigit. litas, que liberat periclitantes, iacentes erigit. Novit eam ille qui dixit: 'Ecce sum ego, peccavi et ego pastor male feci. Et isti in hoc grege quid fecerunt? Fiat manus tua in me'. Bene hoc dixit, qui regnum suum Deo subiecit et penitentiam gessit et, peccatum suum confessus, veniam postulavit. Ipse per humilitatem pervenit ad salutem. Humiliavit se Christus, ut omnes elevaret. Ipse ad Christi pervenit requiem, qui humilitatem Christi fuerit secutus. Et ideo, quia humilem se prebuit Theodosius imperator et, ubi peccatum obrepsit, veniam postulavit, conversa est anima eius in requiem suam, sicrtere, anima mea, in requiem tuam; quia Dominus benefecit Convertitur equus ad stabulum, ubi cursum impleverit: navis ad portum, ubi ad stationem fidam a fluctuum mole subducitur. Sed quid est, quod ait: In requiem tuam, nisi secundum illud intelligas, quod ait Dominus Jesus: Veni
Abbreviated transcription (Latin):
cit qui gr̃am dĩ sꝑat. nonqͥ de sua uirtute p̃si¬
mit. Curenĩ ñ p̃sumas gr̃am. cũ habeas p̾̃sulen
certaminis misericordẽ: Misericors enĩꝙ it
mel iꝰticiã. In medio iusticia ẽ. inclusa. gem
Neq tam̃ iusticia sine miscdia ẽ. neq sinem¬
seratione iusticia. qr scriptũ ẽ. noli ẽẽ.nim¬
um iustꝰ. Quod supͣ m̃surã ẽ. & si bonũ ẽ: tam̃
tu ñ sustines. Mensurã serua. ut scđm m̃sura
Unde dñs ueniens ad bap tismũ. ut nobm
firmantib peccata do naret: ait ad ihic
Sine modo. sic enĩ decet nos implere om̃em
scdiam ẽẽ iusticiã. Ꝙ enĩ si dĩ nos miscdia non
sustentaret: quomͦ in ipso exordio paruili
uidemꝰ. cũ effusi utero de calidis in frigida.
de humidis in arida pisciũ more iactem᷑. qͥ
naufragos in hanc uitã qͥdã naturȩ fluctꝰe
puerit: Ratio deest. s diuina gr̃a ñ defecis.
Ipse gͦ custodit paruulos. aut certe eos qͥse par¬
uulos confitent᷑ humili affectu. Bonagͥhati¬

Expanded text:
qui gratiam Dei sperat, non qui de sua virtute presumit. Cur enim non presumas gratiam, cum habeas presulem certaminis misericordem? Misericors enim et imel iusticiam. In medio iusticiae est, gemino septNeque tamen iusticia sine misericordia est, neque sine miseratione iusticia, quia scriptum est: 'Noli esse nimium iustus'. Quod supra mensuram est, etsi bonum est, tamen tu non sustines; mensuram serva, ut secundum mensuram Unde Dominus veniens ad baptismum, ut nobis infirmantibus peccata donaret, ait ad Iohannem: 'Sine modo; sic enim decet nos implere omnem ordiam esse justitiam. Etenim si Dei nos misericordia non sustentaret, quomodo in ipso exordio parvuli viveremus; cum effusi utero de calidis in frigida, de humidis in arida, piscium more, jactemur, quos naufragos in hanc vitam quidam velut naturae fluctus expuerit? Ratio deest, sed gratia divina non deficit. Ipse ergo custodit parvulos humili confitentur affectu. Bona igitur humi
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis affectu. & idõ paulus in om̃ib inqͥt
bes qđ ñ accepisti: Ergo qr semꝑ accipis sẽꝑ inuo¬
ca. Ꝙ quia quod habes adño ẽ : debitorẽ te sẽꝑ
ẽẽ cognosce. Malo tam̃. ut quasi diligens quã
coactus debitũ tuũ soluas. Audisdicentẽ. cir¬
cũ dedert̃ me dolores mortis. Ego tam̃ & in mor¬
tis dolore dñm dilexi. ꝑicula inferni inuenert
me. ñ tim̃tẽ utiq s amantẽ. s sꝑantẽ qd̾ nullȩ
me angustiȩ. nulla ꝑsecutio. nulla ꝑicula. nul

Expanded text:
devotionis affectu. Et ideo Paulus: In omnibus, inquit, devotionis affectu. Et ideo Paulus: In omnibus, inquit, bes, quod non accepisti ? Ergo quia semper accipis, semper invoca: et quia quod habes, a Domino est, debitorem te semper esse cognosce. Malo tamen ut quasi diligens, quam coactus debitum tuum solvas. 23. Audis dicentem: Circumdederunt me dolores mortis ? Ego tamen et in mortis dolore Dominum dilexi. Pericula inferni invenerunt me, non timentem utique, sed amantem, sed sperantem, quod nullae m
Abbreviated transcription (Latin):
quit. confidens qm̃ audiet dñs uocẽ orationis meȩ.
Dilexi. & idõ inclinauit aurẽ suã mͥ. ut iacentẽ
erigeret. mortuũ resuscitaret. Non enĩ ds inclinat
aurẽ suã ut auidiat corporalit̃. s ut condescendat
nob̾ quonos audire dignet᷑. & infirmitatẽ nĩȩ re¬
leuare substantiȩ. Inclinat se nob̾. ut nr̃a ad eum
ascendatoratio. Uoce ñ indiget. qui miscđiã de¬
fert. Neq enĩ uoce indiguit qui moysen tacentẽ
audiuit. & ñloquentẽ s int̃pellantẽ gemitib
in effabilib ad se clamare dicebat. Nouit ds & san¬
guinẽ audire cui nulla uox subest. lingua ñ sup¬
petit. s accepit uocẽ sacrȩ passionis. clamauit
in martẏrio. clamauit inparricidio. qđ ꝑtulit
ꝓ sacrificio. Dilexi inquit. & idõ diligens feci
uoluntatẽ dñi. & inuocaui eũ ñ in paucis. s in
om̃ib dieb uitȩ meȩ. Nã certis dieb inuocare
entiũ cõmodoꝵ mercedẽ gr̃arũ referre. ñ ꝓ

Expanded text:
oniam exaudiet Dominus vocem orationis meae. 21. Dilexi, et ideo inclinavit aurem suam mihi; ut jacentem erigeret, mortuum resuscitaret. Non enim Deus inclinat aurem suam, ut audiat corporaliter: sed ut condescendat nobis, quo nos audire dignetur, et infirmitatis nostrae relevare substantiam. Inclinat se nobis, ut nostra ad eum ascendat oratio. Voce non indiget, qui misericordiam defert; neque enim voce indiguit, qui Mosen tacentem audivit: et non loquentem, sed interpellantem gemitibus ineffabilibus ad se clamare dicebat . Novit Deus et sanguinem audire , cui nulla vox subest, lingua non suppetit: sed accepit vocem sacrae titulo passionis. Clamavit in martyrio, clamavit in parricidio, quod pertulit pro sacrificio. 22. Dilexi, inquit, et ideo diligens feci voluntatem Domini, et invocavi eum non in paucis, sed in omnibus diebus vitae meae. Nam certis diebus invocare,entium commodorum, mercedem gratiarum referre, non pro
Abbreviated transcription (Latin):
ta int̾iacent regionũ diuortia. hic mariatras¬
fretanda st̃. Nec hoc quidẽ tͥ laboriosũ. nͥ cet
neret respublica. quã boni imꝑatores & pa¬
rentib & filũs pretulert̾. Deniq idõ tempa¬
torem pat̾ fecit. dñs confirmauit: ut ñ solima¬
litares patri. s om̃ib imꝑares. Nec uereare.
ne inhonorȩ uideant᷑ quocunq accesserines
liquiȩ triumphales. Non hoc sentit italias
claros spectauit triũphos. quȩ atyranms ia
uberata. concelebrat suȩ lib̾tacis auctorem.
uonhoc constantinopolis. quȩ scđ̾o ad uicto¬
rom pncipẽ misit. quẽ cũ uellet tenere non
oms. Fxpectabat quidẽ in reditu eiꝰ trium¬
paues solemitates & ticulos uictoriarũ. ex¬
pectabat do ciꝰ orbis imꝑatorem stipatũ exer¬
oieu gallicano. & tociꝰ orbis subnixũ uirib̾.
Si. nunc illic theo dosiꝰ pocentior nẽ głosiorre¬
dicr quẽ angłoꝵ caterua deducit. quẽ sc̃or

Expanded text:
ta interjacent regionum divortia, hic maria transta interjacent regionum divortia, hic maria transfretanda sunt. Nec hoc quidem tibi laboriosum, nisi te teneret Respublica, quam boni imperatores et parentibus et filiis praetulerunt. Denique ideo te imperatorem pater fecit, Dominus confirmavit; ut non soli militares patri, sed omnibus imperares. 56. Nec vereare ne inhonorae videantur, quocumque accesserint, reliquiae triumphales. Non hoc sentit Italia, quae claros spectavit triumphos, quae a tyrannis iterum liberata, concelebrat suae libertatis auctorem: non hoc Constantinopolis, quae secundo ad victoriam principem misit: quem cum vellet tenere, non potuit. Exspectabat quidem in reditu ejus triumphales solemnitates, et titulos victoriarum: exspectabat totius orbis imperatorem, stipatum exercitu Gallicano, et totius orbis subnixum viribus. Sed nunc illic Theodosius potentior, nunc gloriosior redit: quem angelorum caterva deducit, quem sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Portauit iugũ gratie theodosiꝰ. quando subũ
pietatis auxiliũ. quando infusis Romano
imꝑio barbaris suscepit imꝑiũ. Portauit ii¬
gũ graue. ut tẏrannos Romano imꝑioditu.
niamꝰ ad augusti corporis transmissionem.
fies honori germ̃ augustũ. & lacrimis piũ
testificaris affectũ. qđ inhonorũ adhuchi.¬
nore tumuli patris corpꝰ ꝑ spacia multatras:¬
mittis. S & patriarcha iacol ꝓpt̾ popłmlibe¬
randũ quẽ tetra fames graui urgebat ꝑicli
relicta domo senex ad ꝑegrina contendit. ats
ẽ. aliquid meritis eiꝰ. s magis accessit adlau¬
dem qd ꝓ suis carens dedite domꝰ sorte. qͥdĩ
suppremi funeris pegrinabat᷑ exilio. fles etu
imꝑator auguste. quod ñ usq constantinopo¬
lim reuerendas reliquias ipse ꝓsequeris. Cadẽ
tͥ causa nobiscũ ẽ. Om̃s iusto dolore ꝓsequimur
om̃s si fieripotest deductores tecũ ẽẽ cuꝑemius.
S ioseph ad finitimã accessit ꝓuinciã. hic mil¬

Expanded text:
Portavit jugum grave, quando subiit pietatis exsilium, quando infusis Romano imperio barbaris, suscepit imperium. Portavit jugum grave, ut tyrannos Romano dimoveret iniamus ad augusti corporis transmissionem. Fles, Honori, germen augustum, 1214 et lacrymis pium testificaris affectum; quod inhonorum adhuc honore tumuli patris corpus per spatia multa transmittis. Sed et patriarcha Jacob propter populum liberandum, quem tetra fames gravi urgebat periculo, relicta domo, senex ad peregrina contendit: atquest aliquid meritis ejus, sed magis accessit ad laudem, quod pro suis carens debitae domus sorte, quodam supremi funeris peregrinabatur exsilio. 55. Fles etiam, imperator auguste, quod non usque Constantinopolim reverendas reliquias ipse prosequeris. Eadem tibi causa nobiscum est, omnes justo dolore prosequimur, omnes, si fieri posset, deductores tecum esse cuperemus. Sed Joseph ad finitimam accessit provinciam: hic mul
Abbreviated transcription (Latin):
datione mulcent᷑. qui nc̃ luce fruunt᷑ candidi
longe meliora illic quã hic possidebant haba¬
cula consecuti dicentes. O isrł quã magna e a
mus tua. & quã ingens locus possessionis eus
magnꝰ & non habens finẽ. & ꝑfuncti marims
laboribꝰ. int̾ se confert̃. Bonũ est uiro cũ port¬
uerit uigũ graue a iuuentute. Sedebit sne¬
larit̾ & tacebit: quia portauit ugũ graues
enĩ iugũ graue porcauit a iuuentute: reqͥs
postea remotus a turba. p̃cipuũq locũ quias

Expanded text:
datione mulcentur? Qui nunc luce fruuntur candida, datione mulcentur? Qui nunc luce fruuntur candida, longe meliora illic, quam hic possidebant, habitacula consecuti, dicentes: O Israel, quam magna est domus Domini, et quam ingens locus possessionis ejus: magnum, et non habens finem ! Et perfuncti maximis laboribus inter se conferunt: Bonum est viro cum portaverit jugum grave a juventute, sedebit singulariter, et silebit; quia portavit jugum grave . Qui enim jugum grave portaverit a juventute, requiescit postea: remotus a turba, praecipuum locum quietis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u dicere uidet᷑. nolite fieri sic̃ equu: e mulꝰ.
s in freno & chamo maxillas eoꝵ conl ringeret.
qui se ñ agr oscerent reges. ut regerent sibi sub¬
ditos: Prona enĩ potestas in uitiũ fereꝰ iat᷑. &
more pecudũ uaga sese libidine polluebant.
ignorabant dm̃. restrinxit eos crux dñi & re¬
uocauit a lapsu impretatis. leuauit oc alos eoꝵ
fidiȩ. suscepert̃ frena deuotionis & fidei. secu¬
ti dicentẽ tollite iugũ meũ suꝑ uos. iugum
enĩ meũ suaue est. & onꝰ meũ leueẽ. Inde reli
errori. Inde Gnatianꝰ &e theodosius. Non gͦ m̃ti¬
ta est ꝓphetia dicens. Ambulabt̃ reges in lu¬
minetuo. Ambulabunt plane. ac maxime GRa-¬
tianꝰ & theodosius p̃ceteris pͥncipes ñ iã ar¬
mis militũ s meritis suis tecti. ñ purpureũ
habitũ. s amictũ induti głe. qͥ cũ hic delecta¬
rent᷑ ab solutione multoꝵ: qͣnto magis illic pe¬
ꝑcisse se plurib recensendo pietatis suȩ recor¬

Expanded text:
u videretur: Nolite fieri sicut equus et mulus ; sed in freno et chamo maxillas eorum constringeret, qui se non agnoscerent reges, ut regerent sibi subditos? Prona enim potestas in vitium ferebatur, et more pecudum vaga sese libidine polluebant. Ignorabant Deum, restrinxit eos crux Domini, et revocavit a lapsu impietatis. Levavit oculos 1213 erfidiae, susceperunt frena devotionis et fidei, secuti dicentem: Tollite jugum meum super vos . . . Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Inde reliqerrori. Inde Gratianus et Theodosius. 52. Non ergo mentita est prophetia, dicens: Ambulabunt reges in lumine tuo . Ambulabunt plane ac maxime Gratianus et Theodosius prae caeteris principes, non jam armis militum, sed meritis suis tecti: non purpureum habitum, sed amictum induti gloriae. Qui cum hic delectarentur absolutione multorum, quanto magis illic pepercisse se pluribus recensendo, pietatis suae recor
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi uigiliȩ tota nocte. manꝰ impositio. Seqͤnti
die transtulimꝰ ea in basilicã quã appellant
ambrosianã. Dũ trans ferimꝰ. cecus sanatꝰẽ.
lalis mͥ ad popłm fuit sermo.
UM tam effusã tãq inauditã consi

Expanded text:
Ibi vigiliae tota nocte et manus impositio. Sequenti Ibi vigiliae tota nocte et manus impositio. Sequenti die transtulimus ea in basilicam quam appellant Ambrosianam. Dum transferremus, caecus sanatus est. Talis mihi ad populum fuit sermo: Cum tam effusam tamque inaudita
Abbreviated transcription (Latin):
hoirie s onori. uitȩ atq osculis
preferende : fr̃. Quia nichił sci¬
tatẽ tuã soleo eoꝵ p̃terire quȩ hic
te gerant᷑ ab sente. scias etiãscõs
martyres a nob̾ reptos. Nam cũ
basilicam dedicassem: multi tanquã uno ore
int̾pellare ceꝑant dicentes. Sic Romana basi¬
cã dedices. R espondi. Faciam. si martyrũ reli¬
quias inuenero. Statimq subũt ueluti cuiꝰdã
ardor presagii. Quid multa: Dñs gr̃a n dedi
formidantib etiã clericis. Iussi erudeiarit̾rã
eo loci qui est ante cancellos scõꝵ felicis atq
naboris. In ueni signa conuenientia. adhibi-¬
tis etiã quib ꝑ nos manus imponendi iuret.
Sic sci martyres imminere cȩpert̃. ut dhuc
nob silentib arriꝑet᷑ una & sterueret᷑ ꝓna¬
dinis uiros duos. ut prisca ferebatȩtas ossa
omia integra. sanguinis plurimũ. Ingens
concursus popłi ꝑ totũ illud biduũ. Quid
multa e Condimꝰ ĩtegra ad ordinẽ. Trans.¬
dulimꝰ uesꝑe iam incũbente adbasilicã faustȩ.

Expanded text:
 atque oculis praeferendae frater. 1. Quia nihil sanctitatem tuam soleo eorum praeterire, quae hic te geruntur absente; scias etiam sanctos martyres a nobis repertos. Nam cum ego basilicam dedicassem, multi tamquam uno ore interpellare coeperunt dicentes: Sicut Romanam basilicam dedices. Respondi: Faciam, si martyrum reliquias invenero. Statimque subiit veluti cujusdam ardor praesagii. 2. Quid multa? Dominus gratiam dedit: formidantibus etiam clericis jussi eruderari terram eo loci, qui est ante cancellos sanctorum Felicis atque Naboris. Inveni signa convenientia: adhibitis etiam quibus per nos manus imponenda foret, 875 sic sancti martyres eminere coeperunt; ut, adhuc nobis silentibus, arriperetur urna, et sterneretdinis viros duos, ut prisca aetas ferebat; ossa omnia integra, sanguinis plurimum. Ingens concursus populi per totum illud biduum. Quid multa condivimus, integra ad ordinem transtulimus, vespere jam incumbente ad basilicam Faustae.