comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. iã mane fuisse aꝑtissime scriptũẽ. Restat gͦ ut intellegamꝰ.
tunc cȩ pisse istam parasceuen pascha. id est p̃parationẽ mortis
dñi quando responderunt om̃s principess acerdotũ apud quos
primo ciudiebatur. & dixer̃ reus estmortis. Quod apud ma¬
theum & marcum inuenitur. secapitulando intellegant᷑.
Non enĩ cibsur de conitur eo tempore quando ut didxir eum¬
mortis ꝓnuntiauer̃ nonã horam noctis eẽ potuisse. ex qua
hora usq ad horã qua sedĩ pilatus ꝓtribunaliquasi sexta ho¬
ra fuit non diei sed parasceues id est immolationis dñi quod ue¬
rum paschaest. ut plena sexta eiusdem parasceues quȩ ple¬
nadiei tertia occurrebat dñs sus penderetur inligno. Siue
g hoc potius intellegendum eligatur. Siue marcus t̃tiã ho¬
rã recoluerit eam qua maxime ad condem nationẽ iudaeoꝵ
indñi crucifiione com me morare uoluerit qua intelle¬

Expanded text:
est, jam mane fuisse apertissime scriptum est. Restat ergo ut intelligamus, est, jam mane fuisse apertissime scriptum est. Restat ergo ut intelligamus, tunc coepisse istam parasceven paschae, id est, praeparationem mortis Domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum, apud quos primo audiebatur, et dixerunt, Reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum invenitur, ut recapitulando intelligantur Non enim absurde conjicitur eo tempore, quando ut dimortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis esse potuisse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur, siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelle
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur p̃paraitio. ab illagͦ hora noctis usq ad eius crucifixi¬
onẽ occurrit hora parasceue sexta scđm iohannẽ. & hora
dieit̃tia scđm marcũ. utnon marcus horam illã recordatã
recapitu lando commemorauerit. quaclam auer̃ iud ai cruci fige
crucifige. Sed eam pror sus horam tertiam dicerit quad ñs ẽ fixxus
in ligno Quis fidelis non huic faueat solitioni quaestionis. simodo pos¬
sit aliquis articulus conici abhoranona noctis. unde coepisse parxis
ceuen paschae nr̃ae. id est p̃paratio ñs mortis xp̃i congruent̃ intelle¬
gaimus. Sieñ dicamus eam coepisse quando aiudaeis ad p̃hensus ẽ
dñs. ad huc noctis primȩ partes erant. Si quando addo mũ ꝑductꝰ.
est soceri caiphae ubi & auditus est aprincipibus sacerdotũ: ad huc
gallus non cantauerat. quod ex p&rinegatione colligimus
qua cũiã audir&ur factaest. Siaũt quando pilato traditꝰ.

Expanded text:
rpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixirpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceues sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitulando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifige, crucifige, sed eam prorsus horam tertiam dixerit, qua dominus est fixus in ligno. quis fidelis non huic faueat solutioni quaestionis, si modo possit alceven paschae nostrae, id est, praeparationem mortis Christi congruenter intelligamus? Si enim dicamus eam coepisse quando a Judaeis apprehensus est Dominus, adhuc noctis primae partes erant: si quando ad domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantaverat, quod ex Petri negatione colligimus, quae cum jam audiretur facta est: si autem quando Pilato traditus
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aũt inquit horat̾cia & crucifier̃ eũ. ut illieũ potius
crucifiocisse inueniantur quos horat̃tia ut crucifigererur¬
clamare potuisse. diligens inquisitor inueni&: &cũ iuerte¬
rit hoc quod amilitib factũ ẽ horas exta factumeẽ. Quam¬
quã non de sintꝰ paras ceues quã ioħns com memorauit dicens.
Erat aũt parasceue horafere sexta horã dieit̃tã uellentin¬
tellegi qua sedĩ pilatus ꝓtribunali ut eadẽ t̃tia completeiui¬
deatur quando eruci fiacus est. atq illo iã pendente in ligno
aliaetres horae ꝑactae sint & reddide rit sp̃m ut ab eaho¬
ra quade functus est. id est diei sexta tenebrae fuerint usq
ad nonã: Dicunt enĩ diequidã illo quem dies sabbat seque¬
batur parasceuen fuisse pascha iudae oꝵ quod abeo ͤ s abba¬
to iã inciperent asima. Sed tam̃uerum pascha quod iam
dñs auid ais occidents p̃parabatur. Parasceue quippe int̃¬

Expanded text:
Erat autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum; ut illi eum potius Erat autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum; ut illi eum potius crucifixisse inveniantur, quos horaclamare potuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum, ut ab ea hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe inte
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cagitationes tu&e. Uis in prudens non cognoscit. & stultus nõ
intellegit haec. P& toaũt & ad moneo eos qui haec legunt ꝑ nos
adiuuanted ño elaborat aut huus sermonis quẽ hoc loco int̃ponen¬
dum arbitratus sum inom̃ib: simioli quaestionum difficul tate me¬
minerint ne sepius eadem repetenda sint. facile aũt uidebit quis¬
ne impi&eatis duritia uoluerit ad tendere quam opor tino loco
marcus hoc det̃tichora posuerit quisq ibi recordetur quaho¬
rauidaei crucifi xerint dñm. qui uolebãt in romanos uel prin¬
cipes. uł milites transferre ipsum facinus. ubi factũ ministrorũ
Alilitũ commemoratũẽ Ait enĩ & crucifigentes eũ diuser̃
uestim̃taeiꝰ mittentes sortes suꝑ eis quis quis toller& : qui hoc
nisimilites sic ut iohannes mnanifestat: ergo ne quis quã cogiu¬
tionẽ tanti criminis auersus aiud ceis inmilites illos conuerter&

Expanded text:
sunt cogitationes tuae, uir inprudens non cognoscit et stultus non sunt cogitationes tuae, uir inprudens non cognoscit et stultus non intellegit haec. Peto autem et admoneo eos qui haec legunt per nos adiuuante domino elaborata, ut huius sermonis, quem hoc loco interponendum arbitratus sum in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sint. facile autem uidebit qui sine impietatis duritia uoluerit adtendere, quam oportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque . ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui uolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittennisi milites, sicut Joannes manifestat? Ergo, ne quisquam cogitationem tanti criminis aversus a Judaeis, in milites illos converteret:
Abbreviated transcription (Latin):
uitae inuitam. Aliis odor mortis inmortem. subiecit statim. & ad
haec quis idoneus. Id est quis idoneus intellegere quam ustae fiat
quodidem dñs dicit. Ego ueni ut qui nonuident uideant. & qui uident
cecifiant: Ipsa est enĩ altitudo diuitiarum sapienti&e & scientiae
dĩ quafit ex eadem massa. aliud uas ino̾norẽ. aliud in contu melic̃
&dicitur carni & sanguini. O homo tuquis es qui respondeas deo.
Quis ergo & in hac recognoscit intellectum dñi aut quis consilia¬
rius illi fuit. ubi sic guber nauit corda reminiscentium euangłis¬
tarum. & in ecclae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimauit
ut ꝑ haec ipsa quae ineis contraria uideri possunt multi excecarent᷑.
digni traditi in concupiscentiis cordissui & reꝓbum sensum & multi
edxer cerentur ad elimandum pium intellectum scđ m accultam
om̃i potentis dĩ iustitiam. Dicit eñ ꝓph&ad nõ. nimis ꝓfundȩ factae

Expanded text:
uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelistarum et in ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimauit, ut per haec ipsa quae in eis contraria uideri possunt multi excaecarentur digne traditi in concupiscentias cordis sui et reprobum sensum, et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam omnipotentis iustitiam? dicit enim propheta domino: nimis profundae factae
Abbreviated transcription (Latin):
cifigendo dño sonuiss&. dicere &iam quod eion tunc ipsicruice¬
ab omnib: debuisse narrari quo ipse narrauit. Dignetur ergo con¬
silio marci euanglifice superari consilium suum quieo loco id ponen¬
dum iudicauit. quo loco diuina inspirtitione suggestum: Recordatio¬
nes enĩ eorum eius manu guber nata es: quiber nat aquã. sicut scrip¬
tũ ẽ. qualiter illiplacuerit fluitat enĩ humana memoria ꝑuarias co¬
gitationes. nec incuius quam potestate est quid et quando ei ueniat
inmentem. Cum ergo illi scĩ & ueraces uiri. quasi fortuita recor¬
dationum suarum ꝓpt̃ narrationis ordinẽ occulte dĩ potestati:
cuinihil fortuitum est. com misissent. non oport& quem quam
hominum dicere longe ab iectum ab oculisdĩ. & longe peregrinan¬
tẽ. hoc lo coponidebuit quod ualde ignorat cur eo loco poni uolue¬
pereunt obue latumest. & cum dixiss& aliis quidem sumus odor

Expanded text:
cifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifcifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. fluitat enim humana memoria per uarias cogitationes, nec in cuiusquam potestate est, quid et quando ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oportet quemquam hominum dicere longe abiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluepereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis quidem sumus odor
Abbreviated transcription (Latin):
tibarabban ad uineoxit. Pilatus uero dicebat eis. quid enĩ mali fecit: hoc
modobr euit̃ in sinuauit quod diugestũ ẽ. memor. ad tam̃ &iã iste quiduell&
intellegi nonait. Pilatus uero dideit eis. Sed cit pilatus uero
dicebat eis. quid enĩmali fecit. quia sidicer& dixit. quasi semd
dictũ intellegeremus. quia uero ait dicebat satis intimauit intel¬
legentib multis modis & sepedictum eẽ: quo usq inciper&
hora sexta. cogitemus ergoquãbreuiter l c hoc didcerit mareꝰ
iohannes. Cũ tam̃ alia atq aliaquisq commemorar&. & quã deni
breuiter ipse ioh annes inconpasatione rerum quȩ gesta sunt &
morari. cum illa gererentur. & sine in sania resis tendicreda¬
mus ducis horas && quiddam illoꝵ intesTuallotransi repotuis se
quis quis aũt dixerit potuisse marcus siita e&̃ eo tempore dicere
fuisse horam tertiam quo erat horat̃ tia cum uoa iud aeoꝵ decru¬

Expanded text:
ti Barabban, adiunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc ti Barabban, adiunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc modo breuiter insinuauit quod diu gestum est. memor tamen etiam iste quid uellet intellegi, non ait Pilatus uero dixit eis\', sed ait: Pilatus uero\' dicebat eis: quid enim mali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus ergo, quam breuiter hoc dixerit Marcus Iohannis, cum tamen alia adque alia quisque commemoraret, et quam denique breuiter ipse lohannes in conparatione rerum, quae gestae sunt, et morarum, cum illa gererentur: et sine insania resistendi credamus duas horas et quiddam illo interuallo transire potuisse. Quisquis autem dixerit potuisse Marcum, si ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum uox Iudaeorum de cru
Abbreviated transcription (Latin):
narrationis uenir&& ut ibi hocponer& ubi opor tunũ iudicauit
Temptans itaq ad huc pilatus nequid ꝓficer&. dixit eis. regẽ ur̃m
crucifigam Responder̃ pontifices. Non habemus regẽ nisicȩsa¬
crucifigitur cumduobus latronibus dũ uestes eius diuiduntur & insortem
illatonica mittitur atq int̃ haec uariis conuitiis in ludiltur. simul eñĩ cũilla
gererentur &iã conuitia iaciebantur compl& a est hora sexta & faciae
sunt tenebrae quas matheus. & marcus. & lucas commemorant. Iamitaq
lingua udaeoꝵ. & sextamanib militũ qui a intumultu uidaeoꝵ & pilat
estib duce am̃q amplus horae praeterier̃ auoce quadixer̃ crucifige. Sedipse
marcus. qui maximȩ braeuitatis sectator est. brguit̃ uoluit intimare pilati
uoluntatẽ & conatum ꝓdñi uita. Cum enĩ diociss&. At illi iterũ clamauerũt
cruci fige eum. ubi ostendit quod iam clamauerant cum uellent sibi dimit¬

Expanded text:
narrationis ueniret, ut ibi hoc poneret, ubi oportunum iudicauit. narrationis ueniret, ut ibi hoc poneret, ubi oportunum iudicauit. temtans itaque adhuc Pilatus, ne quid proficeret, dixit eis: regem uestrum crucifigam? responderunt pontifices: non habemus regem nisi Caesacrucifigitur cum duobus latronibus, dum vestes ejus dividuntur, et in sortem illa tunica mittitur, atque inter haec variis conviciis illuditur simul enim cum illa gererentur, etiam convicia jaciebantur, completa est hora sexta, et factae sunt tenebrae, quas Matthaeus, Marcus et Lucas commemorant. 47. Jam itaque lingua Judaeorum, et sexta manibus militum: quia in tumultu Judaeorum, et Pilati aestibus, duae atque amplius horae praeterierunt a voce qua dixerunt, Crucifige. Sed ipse Marcus, qui maxime brevitatis sectator est, breviter voluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, quod iam clamauerant, cum uellent sibi dimit
Abbreviated transcription (Latin):
dimit tere eum. In hoc igitur quod querebat pilatus dimittere
eum quantũ tempor is putamus ẽẽ consũptũ quanta p̃t̃ missa uł quȩ
& cede r&. It aenĩ fequitur. Iud ȩi aũt clamabant dicentes. Sihũc
dimittis nõ es amicus caesaris. Pilatus gͦ cumaudiss&& hosser mones
ad dudcit foras iħm & sedit foris ꝓtribunali in locũ qui dicit᷑. lit hos¬
tratus hebraicȩ cũt gabatha. Erat aũt paras ceue pascha hora
quasi sexta ab illa gͦuoce iud ceoꝵ qua primo dixer̃ crucifige. Cũ
e&̃ hora diei terti usq ad hoc quod sedit ꝓtribunali ꝑ medias ho¬
ras cunctationis pilati & tumultu antiũ iudaeoꝵ duȩ hore p̃teri¬
erant. Et ꝑ acta quinta iam desexta aliquid coeperit. Dicit ergo
udȩ is. eccerex ũr: Illi aũt clamauer̃ tolle crucifige eũ. Sed neq
iã commotus pilatus timore calum niae facile cedebat. Tũc enim
ucor eius ad eũ miserat sedenti ꝓtribunali quod p̃occupauit
matheus si hoc solum commemortuit ante quam adeũ locum

Expanded text:
dimittere eum. » In hoc igitur quod quaerebat Pilatus dimittere eum, quantum temporis putamus fuisse consumptum, quanta praetermissa quae vel et cederet? Ita enim sequitur: « Judaei autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non esunali in locum, qui dicitur Lithostrotus, Hebraeice autem Gabbatha. erat autem parasceue pascha hora quasi sexta. ab illa ergo uoce Iudaeorum, qua primo dixerunt: crucifige, cum esset hora diei tertia, usque ad hoc, quod sedit pro tribunali, per medias moras cunctationis Pilati et tumultuantium Iudaeorum duae horae praeterierunt et peracta quinta iam de sexta aliquid coeperat. dicit ergo Iudaeis: ecce rex uester. illi autem clamauerunt: tolle, crucifige eum. sed neque iam commotus Pilatus timore calumniae facile cedebat. tunc enim uxor eius ad eum miserat sedentem pro tribunali, quod praeoccupauit Mattheus, qui hoc solum commemorauit, antequam ad eum locum
Abbreviated transcription (Latin):
per lucescens in prima s abbati. Nis inomine ues perinod ipsa intellegats
quã lix terminat & usitatus laquendimodus est diuinȩ scripturae apar¬
te totum. Aues pere ergo noctssignificauit cuius exxtremũ est diluculum
Diluculo eñi uenerint illȩ mulieres ad monumentũ: ac ꝑhoc eanocte
uener̃ quȩ significata ẽ nomine uesperi. tota eni significata ẽ eo nomine
utdiai & ideo quacumq eius noctis par teuenissent eci utiq nocte uenissent.
Cum ergo uener unt parte eius noctis extrema eaꝓcul dubio nocte uenes
Ves pere aũt quaelucescit in prima sabbati non potest nisi tota ipscinoe in¬
te totum dici sol& recte intelle gi nom potest. Hinc magna red ditur ratio¬

Expanded text:
per elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, per elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est diluculum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox inte totum dici solet, recte intelligi non potest. Ipse quippe ait: Sic
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. ed uero causa intelligitur eandem noctẽ sic appellasse quiaĩã
uespere licebat ad ferrecromatu. trans acto utiq sabbato. Ergoqm
sabbato in pediebantur ut non ante facerent. ab eo tempore nomi¬
nauit noctẽ ex quo eis licerecoepit ut facerent quocumq uellent tẽpo¬
re. eusdẽ noctis. Sic itaiq dictũ ẽ. Uespere sabbati acsidiceretur noc¬
te sabbati. Id est nocte quae sequitur diem sabbati quod ipsa uerba eiuis
satis indicant. Sic enĩ ait. Ues pere aũt sabbati quae lucescit in pri¬
ma sabbati. quod fieri non potest. Sitantum modo primam noctis
particulam. id est solũ initiũ noctis intellexerimus dicto ues ꝑe significa¬
tum. Neq eñi ipsum initiũ leccesert in pria sabbati Sed ips a nore qua
luce incipit ter minari. Namt̾minus primae partis noctis scđae partis
initiũẽ. Lue aũt. ter minus totius noctis est: Unde non potest dici. Ves¬

Expanded text:
mentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam mentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque dictum est uespere sabbati, ac si diceretur \'nocte sabbati\\ id est nocte, quae sequitur diem sabbati. quod ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici ues
Abbreviated transcription (Latin):
cantũ sepe repetitum cum coniectarehomines coeperint diem iam
ꝓpinquare dicant iam mane est. & cum post hoc uerbũ ad tende¬
rint aciam oriente id est iam de ꝓximo ueniente inhas partes
sole celum rubescere. uł albescere uiderint addant qui dicebant
mane est. & dicunt ualde mane est. Quid aũt est. dum siue illo
siue istomodo. nihil ciliud intellegaonus amarco appellatũ mane
nisi quod lucas appellauit diluculum. & hoc ualde mane quodille
ualde diluculo. & quod iohannes mane cum adhuc tenebre eent.
sole iã oriente . id est ortusuo iam caelum illuminare incipiente
Quomodo gͦ his tribus congruat matheus quinec diluculo. nec
mane sed uesꝑe ait sabbati quar lucescit in prima sabbati. Adtenti¬
us in dicodionest aꝑte quippe primano ctis quod est uesperi. Ipsã
noctẽ uoluit significare matheus. cuius noctis fine uener̃ mulieres ad monu¬

Expanded text:
cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam propinquare, dicant \'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rubescere uel albescere uiderint, addant qui dicebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus a Marco appellatum \'mane\' nisi quod Lucas appellauit diluculum et hoc ualde mane quod ille ualde diluculo et quod Iohannes mane cum adhuc tenebrae essent, sole autem oriente, id est ortu suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus congruat Mattheus, qui nec \'diluculo\' nec \'mane\'. sed uespere ait sabbati, quae lucescit in primam sabbati, attentius indagandum est. a parte quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monu
Abbreviated transcription (Latin):
crepat. quod enĩ dicit lucas ualde diluculo. & iohannes manecum
ad huc tenebre essent. hoc intelligitur marcus dicere. Ualde ma¬
ne oriente iamsole idest cumcaelum aborientes parte iam albesce¬
r& quod nonfit utiq nisi solis orientis uicinitate eius enĩ est ille
fulgor qui nomine aurore appellarisol& id eo non repugnat illi
quiat. Cum ad huc tene brae essent. die quippe surgente aliquȩ
reliquia&e tenebrarũtanto magis exetenuantur quanto magis oritͥ
luxx. Nec sic accipiendum est quod eut ualdemane tã quã sol ipse¬
iã uideretur suꝑ terras. sed potius sicut dicere solemus eis quibus
uolumus significare temperius aliquid faciendum. Cume nĩdioce¬
rimus mane neputent iã sole suꝑterrã conspicuo nos dicere ad
hoc plerumq ad dimus ualde mane ut illud quod &iã albescente
uocatur intellegant. Quam quã & hoc usitatũ sit. ut postgalli

Expanded text:
crepat. quod enim dicit Lucas: ualde diluculo, et Iohannes: mane cum crepat. quod enim dicit Lucas: ualde diluculo, et Iohannes: mane cum adhuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi qui ait: cum adhuc tenebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto magis extenuantur, quanlux. Nec sic accipiendum est quod ait, valde mane, tanquam sol ipse videretur jam super terras: sed potius siuolumus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus \'mane\', ne putent iam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus \'ualde mane\', ut illud quod etiam albescente uocatur intellegant, quamquam et hoc usitatum sit, ut post galli
Abbreviated transcription (Latin):
mus ipsoꝵ angłoꝵ nemini ausas fuisse aliquid dicere. idest respon¬
dere adea quat ab illis audierant. aut certe custo dibus quosia¬
centes uider̃. Nã illud gaudiũ quod matheus com memorit nõ re¬
pugnat timori. dequo marcus dicit. Debui mus eni utrũq inilla¬
rũ animofactũ intellegere & ĩã supse matheus detimore nõ dice¬
r& cum uero & ipsedicat. exxier̃ cito demonum̃to cum timore.
& gaudio magno. Nihil exhac re quȩstionis remanere ꝑmittu.
De hora quoq ipsa qua uener̃ muli eres ad monu m̃tũ non contẽp¬
nen da excoritur quaestio. Cum enĩ matheus dicat. Ues ꝑe aũt sab¬
bati que lucesen in prima sobbati uenit maria maglalene & alit
ramaria uidere sepulchrũ. Quid est hoc quod dicit marcus. &
ualdemane unasabbatoꝵ ueniunt ad monum̃tũ oriente iã sole
inquoquidem ac&eris duobus. id est luca. & iohanne non dis¬

Expanded text:
mus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est responmus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab illis audierant aut certe custodibus, quos iacentes uiderunt. nam illud gaudium, quod Mattheus commemorat, non repugnat timori, de quo Marcus dicit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enim Mattheus dicat: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria Magdalene et alia Maria uidere sepulchrum, quid est, quod dicit Marcus: et ualde mane una sabbatorum ueniunt ad monumentum oriente iam sole? in quo quidem a ceteris duobus, id est Luca et Iohanne, non dis
Abbreviated transcription (Latin):
exxor ttetȩ sunt dicentes. Uenite & uȩdetelocum ubi positus erat
dñs. quo uenientes utdictum est. & intrantes uider̃ eũ deqͦ matheus
tac&. Marcus aũt loquitur sedentẽ adextris aquotalia similit̃
audier̃. aut certe intrantes inmonum̃tum. in aliqua septa mache¬
riae debemus accipere quacõ munitum locũ tunc fuisse credibileẽ
in aliquo spatio ante p&erã quã ex cisalocus factus fuerit sepul¬
turce ut ipsũ uider int in eodẽ spatio sed entẽ ad extris quẽ dicit
matheus sedentẽ suꝑ lapidẽ quẽ terrae motu ab ostio monum̃ti reul¬
uerat. id est aloco sepulchri qđ effossum erat in paera Itẽ quaeripo¬
test quẽ ad modum mar cusdicat. at ille exeuntes fuger̃ demonum̃to.
Inuaserat enĩ eas tlmor & pauor. & nemini quicquã dixxer̃. time¬
bant eñĩ. Cũdicat matheus & edcier̃ cito demonum̃to cumtimore
& gaudiomagno currentes nuntiare discipulis eius. Ni si intellega¬

Expanded text:
exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta maceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat: at illae. exeuntes fugerunt de monumento, inuaserat enim eas tremor et pauor, et nemini quicquam dixer cum dicat Mattheus: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno currentes nuntiare discipulit» eius, nisi intellega
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib: Holite timereuos. Scio eni quod iħm quicr uci fidcus ẽ quae¬
ritis nonẽ hic. Surrexit enim sicut digeit. uenite & udete locũ. ubi
positus eratdñs. & cito euntes. discipulis eiuis quia surrex̃. & ecce
p̃cedit uos ingalileam ibi eum uidebitis eccedixi uobis. Hu ic marcꝰ.
consonat. Sed potest mouere quomodo scđm matheũ angłs suꝑla
pidẽ sedebat reuolutũ amonumento. Mlar cus enĩ intro euntes eas
in monumento dicit uidisse iuuenẽ sedentẽ indextris cooꝑtũ stolacan¬
dida & obstupuisse. Nisi intellegamus utmatheũ tacuisse deilo
angło quem intrantes uider̃. Marcum uero deillo tacuisse quẽ foris
uider̃ sedentẽ suꝑ lapidem ut duos uiderint & aduob singillatim
audierint quae ditcer̃ angłideiħu prius ab illo quem foris uiderint
sedẽm suꝑ lapidem. Deinde ab illo quẽ uider̃ intrantes in monumentum
sedentẽ a.ld extris quo ut intrarent illius qui foris sed ebat uerbis

Expanded text:
ixit: Nolite timere vos, scio enim quod Jesum qui crucifixus est quaeritis: non est hic, surrexit sicut dixit; venite et videte locum ubi positus erat Dominus: et cito euntes discite discipulis ejus quia surrexit, et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum uero de illo tacuisse, quem foris uiderunt sedentem super lapidem, ut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
foras ut cognoscatis quic in eo nullã causã inuenio Exiit gͦ iħs portãs
spinet̃ coronã & purpureũ uestim̃tũ. & dicit eis. Ecce homo. Ut illa
uelut ignominiosa speci e uisa placarentur. sed ad uinxit & dicit.
Cũgͦ uidissent eũ pontifices & ministri clamabant dicentes. cricifi

Expanded text:
in eo nullam causam inuenio. exiit ergo Iesus portans in eo nullam causam inuenio. exiit ergo Iesus portans spineam coronam et purpureum uestimentum. et dicit eis: ecce homo, ut illa uelut ignominiosa specie uisa placarentur. sed adiungit et dicit: cum ergo uidissent eum pontifices et ministri. clamabant dicentes: crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quid enĩ malefetit. lic& intellegere quantũ indignand& uerita¬
tis satis ẽ. & postea quod ait instabant uocib magnis & inualescebãt
uoceseoꝵ Quis non uideat ideo factũ ꝙ uidebãt pilatũ eis nolle trare
dñm iħm. & ꝙr hoc magnoꝑe nolebat nonutiq immom̃to tẽporis
cessit sed uł duce horte & aliquid amplius inilla cuncꝰtetione transier
Iohannẽ quoq int̃rogi & uide quanta fuerit pilati illa cunctatio
& recusatio tam foedi ministerii. idem namq multo explicatius ea
narrat quamuis nec ipseutiq dicat om̃a inquib: duaehorae: & de
sexta ailiquid p̃t fliteit. tam̃ cum flagellass&& iħm & comilitib ueste
inlutoria multis inlusionib male tractari ꝑmissis set credo ut hoc
modo saltẽ eoꝵ furorẽ mitigar& neusq ad mortẽ. sȩ uire ꝑtende¬
rent. Eocut iterum pilatus foras & dicit eis. Ecce adduco eũ uobis

Expanded text:
rit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quantum indagandae ueritarit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quantum indagandae ueritati satis est, et postea quod ait: instabant uocibus magnis et inualescebant uoces eorum, quis non uideat ideo factum, quia uidebant Pilatum eis nolle tradere dominum? et qui hoc magnopere nolebat, non utique in momento temporis cessit, sed uel duae horae et aliquid amplius in illa cunctatione transierunt. Iohannem quoque interroga et uide, quanta fuerit Pilati ilia cunctatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, quamuis nec ipse utique dicat omnia, in quibus duae horae et de sexta aliquid praeterfluxit. tamen, cum flagellasset legum et a miliillusoria, multisque illusionibus male tractari permisisset credo ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque ad mortem saevire pertenderent, « Exiit iterum Pilatus foras, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
gesta narrabat recordatus matheus quod depilato utxore dix̃. uoluit
hoc in t̃ponere ut prestruer& quam acime causapilatus nenouissime uole¬
bat eum. tradereuidais. Lucas aũt narrat cum dixiss& pilatus. em̃ datum
ergo illum dimittam. ex clamasse uniuersã. turbã tollehunc & dimitte
nobis barabban. sedfortasse nondum dixxerãt crucifige. Iterum cũt pilatꝰ.
scđm eundẽ lucã locutus est ad illos uolens dimittere iħm. At illi sub¬
clamabant dicentes crucifige. crucifige illum. Tunc il intellegitur fu¬
isse horater tia. quod ergo sequitur lucas & dicit. Illecũt t̃tio dix̃ ad
illos. Quid enĩmale fecit iste. nullam causam mortis inuenio ineo. corri
piam gillum & dimittam. At illi instabant uocib magnis postulantes
ut crucifiger&ur. & inualescebant uoces eoꝵ. satis &iã ipse signi¬
ficat magnũ tumultũ fuisse. & post quantum horaꝵ illister tiodizce¬

Expanded text:
gesta narrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit gesta narrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit hoc ibi interponere, ut praestrueret, qua maxime causa Pilatus nec nouissime uolebat eum tradere Iudaeis. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus: emendatum ergo illum dimittam, exclamasse uniuersam turbam: tolle hunc et dimitte nobis Barabban; sed fortasse nondum dixerant \'crucifige\'. iterum autem Pilatus, secundum eundem Lucam, locutus est ad illos uolens dimittere Iesum. at illi succlamabant dicentes: crucifige illum. tunc intellegitur fuisse hora tertia. quod ergo sequitur Lucas et dicit: ille autem tertio dixit ad illos: quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis itabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum, satis etiam ipse significat magnum tumultum fuisse, et post quantum morarum illis tertio dixe
Abbreviated transcription (Latin):
Cũpilatus ager& quȩrens quomodo eum uidȩis eriper&. & ad uersus eoꝵ
in scmissi mã uoluntatẽ quib cumq modis potuit instantissime niter&&ur
Alatheus enĩait. Dicit illis pilatus. Quidigitur faciam deiħu quidicitur aep̃s:
Dicunt om̃s crucifigatur. Tunc fuisse dicimus horam tertiam. quod aũt
matheus sequitur. & narrtit. Uidens cũt pilatus quia nihil ꝓficer&. sed
magis tumultus fier&. In conatibus pilati aderipiendion dñm.  intuitu¬
multu iud aeoꝵ contranitentiũ consuptun tempus duꝵ horaꝵ intellegimꝰ
& coeptã fuisse sextã. Quam nondum t̃minatagesta sunt. qu&e ab eotem¬
pore quopilatus dñm tradidit usq ad tenebrs stictas narrantur. Quod
ciũt matheus supͣ comme morat. Sedente aũt illo ꝓtribunalimi sit
ad illum uxor eius dicens. Nihil tibi & iusto illi. multa eñi passu sum
hodiepiusum ꝓpt̃ eum. Postea sed erat ꝓtribunali pilatus sed illa quaeprius

Expanded text:
cum Pilatus ageret quaerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum cum Pilatus ageret quaerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum insanissimam uoluntatem, quibuscumque modis potuit, instantissime niteretur. Mattheus enim ait: dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? dicunt omnes: cMattheus sequitur et narrat: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, et in conatibus Pilati ad eripiendum dominum et in tumultu Iudaeorum contra nitentium consumtum tempus duarum horarum intellegimus et coeptam fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore, quo Pilatus dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. quod autem Mattheus supra commemorat: sedente autem illo pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uisum propter eum, postea sedebat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
huius exitꝰ. quaestionis quod donec fiat ut eremetũ istosiplac&. sienim
nullus alius excitus poterit inueniri solus iste suffici&.Si aũt potuerit.
cum demonstratus fuerit eligemus. tantum non putes consequens eẽ ut
quilib& om̃iũ quat tuor euangłistaꝵ mentitussit aut intanto & tã sc̃õ
culmine cuctoritatis errauerit: Siaũt quis dixerit indese conuincere nõ
fuisse horãt̃ tiam cũ illud iud aei clamauerunt quia postea quã dixeit idem
marcus. Pilatus aũt iterum respondens citillis. Quid gͦ uultis faciã regiudeor
At illi iterum clamauer̃ crucifige eum. Nõ int̃ponitur aliquid morarum ab eodẽ
mar co ineiuis narratione. & continuo adid ꝑuenitur ut trader&ur ad cru¬
cẽ dñs apilato quod iohannes horaquasi seata factũ e&. commemorait.
intellegat qui hoc dicit multa pra t̃missaẽe. quae in medio gesta sunt.

Expanded text:
huius exitus quaestionis! quod donec fiat, utere mecum isto, si placet. si enim huius exitus quaestionis! quod donec fiat, utere mecum isto, si placet. si enim nullus alius exitus poterit inueniri, solus iste sufficiet; si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. tantum non putes consequens esse, ut quilibet omnium quattuor euangelistarum mentitus sit aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis errauerit. Si autem quis dixerit inde se conuincere non fuisse horam tertiam, cum illud Iudaei clamauerunt, quia, posteaquam dixit idem Marcus: Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, non interponitur aliquid morarum ab eodem Marco in eius narratione et continuo ad id peruenitur; ut traderetur ad crucem dominus a Pilato, quod Iohannes hora quasi sexta factum esse commemorat. intellegat qui hoc dicit multa praetermissa esse quae in medio gesta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nolebant hoc eos horatertia fecisse marcus ostendit. uerissimeindi¬
cans magis fiusse dñi necatricẽ linguã iud aeoꝵ quam militũ manus.¬
Quis quis aũt dixerit non fuisse horamtertiam cum hoc iudaei primitꝰ
clamauer̃ in sanissime seostendit inimicum euangłui niforte aliter
potuerit eandem dissoluere quaestionẽ. non enĩ hab& unde conuinet
non fuisse tunc horamt̃tiam. & ideo ueredico euangłistae potius
credendum quam contentiosis sus picionib hominũ. Undein quid ꝓbas
horam t̃tiam fuisse. Respondeo quia credo euan glistis. Quib & tusi
credis ostende quẽ ad modum & horatertia. & hora sexta potuerit dñs cruci¬
figi. Desexta enĩ ut fate amur. nar rationẽ iohannes urguemur. Tertiam
marcus commemorit. quib suit̃q nr̃m credit ostendere tualit̃ quẽ ad modũ
fieriutrumq potuerit & libentissime ad quescam. Non eñi sententiã meã
sed euangłii diligo ueritatẽ atq utinam &iãplures cibaliis inueniantur

Expanded text:
nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Domini necatricem linguam JudaeoQuisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc 1 Iudaei primitus clamauerunt, insanissime se ostendit inimicum euangelii, nisi forte aliter potuerit eandem dissoluere quaestionem; non enim habet unde conuincat non fuisse tunc horam tertiam. ei ideo ueridico euangelistae potius credendum quam contentiosis suspicionibus hominum. unde, inquit, probas horam tertiam fuisse? respondeo: quia credo euangelistis. quibus et tu si credis, ostende, quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit dominus crucifigi. de sexta enim, ut fateamur, narratione Iohannis urguemur, tertiam Marcus commemorat, quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter, quemadmodum fieri utrumque potuerit, libentissime adquiescam. non enim sententiam meam, sed euangelii diligo ueritatem. adque utinam etiam plures ab aliis inueniantur
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. sed uerbiihu eũ recordatũ eẽ dixer̃. ut &ĩa ex hoc intellegamus illa
respectionẽ aiħu non humanis oculis. sed diuinitus fticta. uixi.
Eequitur gͦ matheus & dicit. Alane aũt facto consilũ inier̃ omnes
principes sacer dotũ & seniores ppłi aduersũ iħm. ut eũ mortitrade
rent & uĩctũ ad duxer unt eũ. & tradider̃ pontiopilato praesidi Alareꝰ
similit̃. & confestim mane inquit consiliũ facientes sũmi sacer dotes cum
seniorib & scribis & uniuerso concilio uincientes iħ mditxer̃. & tradides
pilato. Lucas aũt post ea quã compleuit narrando p&ri negationem
recapitul auit quaecũ dño gesta sunt. Iam ut apper& circam ineato
ita conteauit narrationẽ & uiri qui tenebãt illũ in ludebant ei.
dicentes. & uelauer̃ eũ. & ꝑcutiebãt faciem eus. & inter rogaban
ein dicentes. Proph&iça nobis. qui ẽ quite ꝑcussit: & aliamulta

Expanded text:
domini, sed uerbi Iesu eum recordatum esse dixerunt. ut etiam ex hoc intellegamus illam domini, sed uerbi Iesu eum recordatum esse dixerunt. ut etiam ex hoc intellegamus illam respectionem a Iesu non humanis oculis, sed diuinitus factam. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Imane autem facto consilium inierunt omnes principes sacerrent: et vinctum adduxerunt eum, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi . Marcus similiter: Et confestim mane, inquit, consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus et scribis et uniuerso concilio uincientes. legum duxerunt et tradiderunt Pilato. Lucas autem, posteaquam conpleuit narrando Petri negationem, recapitulauit quae cum domino gesta sunt iam, ut apparet, circa mane adque ita contexuit narrationem: et uiri, qui tenebant illum, inludebant ei caedentes, et uelauerunt eum et percutiebant faciem eius et interrogabant eum dicentes: prophetiza nob
Abbreviated transcription (Latin):
sic eo quod diacit marcus. & cum e& p&erus in atrio deor sũ ostendit nõ solũ
in inferioribus. sed &iã insuperiorib gesta quaed ixxerit. quo modo gͦ resptã
p&rũ dñs facie corporali. Qua ꝓpt̃ mihiuid&ur illa respeccio diuinitꝰ scita
ut ei uenirae inm̃tẽ quotiens iã negtiss&. & quid eidñs p̃dixxiss&. atq. ita
misericordit̃ domino respiciente peniter& eũ. & salubrit̃ fler&. Sicut
cotidie dicimus dñe respice me. & respexit eũ dñs. quid ealiquo periculo
uł labore diuina misericor dici liberatus est. & sicut dictũẽ. Respice &
exaudime. & conuertere domine libera animã meã. itadictũ ar bitror
Conuersus dñs respeã p&rũ. & recordatus est p&&rus uerbi dñi. Deniq
cũ frequenti ussoleant in narrationib suis ponere iħm quãdñm: modoluas
dñm posuit dicens Conuersus dñs respeã p&ru. & recordatus ẽ p&rus
uerbidñ. Mlatheus aũt & marcus. quid eista respectione tacuer̃. nõuerbi

Expanded text:
arcus: et cum esset Petrus in atrio deorsum, ostendit non solum in interioribus, sed etiam in superioribus gesta quae dixerat. quomodo ergo respexit Petrum dominus facie corporali? quapropter mihi uidetur illa respectio diuinitus facta, ut ei ueniret in mentem, quotiens iam negasset et quid ei dominus praedixisset, adque ita misericorditer domino respiciente paeniteret eum et salubriter fleret. sicut cotidie dicimus \'domine, respice me\', et \'repexit eum dominus qui de aliquo periculo uel labore diuina misericordia liberatus est, et sicut dictum est: respice et exaudi me, et: conuertere, domine, libera animam meam, ita dictum arbitror: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini. denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Iesum quam dominum, modo Lucas dominum posuit dicens: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini, Mattheus autem et Marcus, qui de ista respectione tacuerunt, non uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
illum dicentes. Hunc inuenimus sub uertentẽ gentẽ nr̃am. & ꝓhibentẽ tri¬
buta daricaesari & dicentẽ se xp̃m regem ẽẽ. quod uero nunc scđm iohannẽ
comme morauit: Uidentur iudȩi noluisse dicere crimina. Cum dixxiss&
eis pilatus quã accusationẽ ad fertis aduersus hominẽ hunc. Res ponderun
enĩ. sino ete hic male factor nontibi tradidissemus eum. Uidelic& ut eoꝵ
auctor itatẽ secutus quid ei obieteretur desiner& querer&. Sed obhoctan¬
tum nocentẽ creder& quod sibi abeis tradimeruiss&. Ergo intellegere
debemus & hoc dictum eã & illud quod lucas commemoriuit. Multa
enĩ dicta & multa responsa sunt. undecuiq eoꝵ quantũ uisumẽ. de¬
cerpsit & innarratione sua posuit quod satis ẽẽ. iudicauit. Nã &ĩcuipse
io hannes dicit quidẽ quae obiecta sint quaes iis locis uidebimus ttaseꝗͥ

Expanded text:
illum dicentes: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem triillum dicentes: hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. quod uero nunc secundum Iohannem commemoraui, uidentur. Iudaei noluisse dicere crimina, cum dixisset eis Pilatus: quam accusationem adfertis aduersus hominem hunc? responderunt enim: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum, uidelicet ut eorum auctoritaten secutus, quid ei obiceretur, desineret quaerere, sed ob hoc tantum nocentem crederet, quod sibi ab eis tradi meruisset. ergo intellegere debemus et hoc dictum esse et illud quod Lucas commemorauit. multa enim dicta et multa responsa sunt, unde cuique eorum quantum uisum est decerpsit et in narratione sua posuit quod satis esse iudicauit. nam etiam ipse Iohannes dicit quaedam quae obiecta sunt, quae suis locis uidebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
meo. corripiam gͦ illũ. & dimititm. Atilli instabant uocib magnis. postu¬
lantes uttruci figer& ur. & in ualescebant uoces eoꝵ. Matheus huic conatui
pilati quo sepius cum eis egit. uolens ut dimit ter&ur ihs. paucis simis uerbis
satis ad testatus est. ubiait. Uidens aũt pilatus quianihil ꝓficer & sedma¬
uens hoc efficere tẽptauerit ut eruer& iħm furorieoꝵ. & lucas itãq itacõ¬
clud ͭ  quod actũ ẽ apud p̃sidẽ. & pilaꝰ inquid adiudicauit fierip& itonẽ
consideremus. id est quae ꝑpilatum facta sunt. & ipsi inquit non intro¬
ierunt un p̃torium ut non contaminarentur seð manducarent pasda
Eteut gͦpilatus ad eos foras & diteit. Quã accusationẽ ad fertis aduer
sus hominẽ hunc. Responder̃ ei. sinon ec&. hic male factor non tibi tradidis¬
semus eum. hoc uidendum est. ne contra sit ei quod lucas dicit. certancũ
dictaee. crimina & dicit. quaedicta sunt coeperunt aũt inquid accusare

Expanded text:
tam. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed maties hoc efficere tentaverit, ut erueret Jesum furori eorum. Et Lucas itaque ita concludit quod actum est apud praesidem: Et Pilatus, inquit, adjudicaconsideremus, id est, quae per Pilatum facta sunt. Et ipsi, inquit, non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent Pascha. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, sponderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. hoc uidendum est, ne contra sit ei quod Lucas dicit certa in eum dicta esse crimina et dicit quae dicta sint: coeperunt autem, inquit, accusare
Abbreviated transcription (Latin):
der&. Sed neq. herodes inquid. Nam remisi uos ad illũ & ecce nihil dignũ morte
actũ ẽ ei. Em̃ datũ gͦ illũ dimittã. Necesse aũt habebat dimittere eis ꝑdiem
festum unum. Ex clamauit aũt simul uniuersaturba dicens. Tolle hunc
& dimitte nobis barabban quierat ꝓpt̃ seditionẽ quandã factã incuitate
& homicidiũ missus incarcerem. Iterũ cũt pilatus locutus est adillo sualens

Expanded text:
deret. Sed neque Herodes, inquit: nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte deret. Sed neque Herodes, inquit: nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ab eo. Emendabo ergo illum et dimittam. Necesse autem habebat dimittere eis. per diem festum unum. Exclamavit autem simul universa multitudo dicens. Tolle hunc. et dimitte nobis Barabban. qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate. et homicidium in carcere missus. iterum autem Pilatus locu