comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torem: ut det uob̾ sic saꝑe. & sic age̾ semꝑ.
in euellendo & plantando. in destituendo
& edificando. Siquidem ii ruinam et
resurrectionem multoꝵ asceudistiꝰ hanc
cathedram. Ruant ruant qui norie stans.
erigantur digni. Ponatur securis ad radi¬
oem sterilium plantationum. ꝑurgent᷑
fructiferȩ. ut fructum plus afferant.
Pre sidente inq̃m humili eugenio. depo¬
nant᷑ suꝑbi de sede & exaltentur humi¬
les: ssurientes impleant᷑ bonis. & diuiteᷤ
dimittant᷑ inanes. Iuꝑ nempe exultatõne
uniuersȩ tr̃ȩ ita factum ẽ. ui causa cuiꝰda
pauꝑis ep̃i. age gͦ. transeat iam scĩs hic
pietatis zelus.: & ad iniseram illameccłam
transmarinã qr tempꝰ miseiendi eiꝰ. Uinea
dĩ sabaoth. ẽ. uinea electa. unea speciosis¬
sima.s heu in desertum pene redacta: quia
singularis ferus depascitur eam. sur di¬
custodem in uineis: Abi manꝰ putans. il
sarculus ȩxxolentis: Quousq sarmento

Expanded text:
torem, ut det vobis sic sapere, et sic agere semper torem, ut det vobis sic sapere, et sic agere semper in evellendo, et plantando; in destruendo, et aedificando: siquidem in ruinam et resurrectionem multorum ascendistis hanc cathedram. Ruant, ruant qui noxie stant; erigantur digni. Ponatur securis ad radicem sterilium plantationum, purgentur fructiferae, ut fructum plus afferant. Praesidente, inquam, humili Eugenio, deponantur superbi de sede, et exaltentur humiles: esurientes impleantur bonis, et divites dimittantur inanes. Nuper nempe exsultatione universae terrae ita factum est in caupi. 2. Age ergo, transeat jam sanctus hic pietatis zelus et ad miseram illam Ecclesiam transmarinam, quia tempus miserendi ejus. Vinea Domini Sabaoth est, vinea electa, vinea speciosissima: sed, heu! in desertum pene redacta, quia singularis ferus depascitur eam. Cur dicustodem in vineis? ubi manus putans? ubi sarculus excolentis? Quousque sarmento
Abbreviated transcription (Latin):
eo exꝑiatur eccła di. cui ipso auctore pestis.
feruorem zeli ur̃i. potentiam brachii ur̃i. et
animi sap̃iam: & timeat omnis ppłs sac̾do¬
tem dñi audiens sapientiam di ẽẽ in illo.
in quib głificetur d̾s. honorificetur
ministĩum ur̃m: & anima mea letificetur:
Inde ẽ qđ audita responsione ur̃a de quibꝰ¬
dam. qui ad officium legationis nimiũ
uidebant᷑ & ambitiose aspirare. & impudẽ¬
ter sꝑare: supra qͣm dicẽ possumꝰ. facti sumꝰ
letantes. Non autẽ nos tm̃. s & om̃s qui
diligunt nomen ur̃m: gauisi sunt gaudi¬
o magno. Porro uisis littĩs qͣs pro causa
rutinensis ȩccłȩ destinastis:. tunc prorsus
tun repletum ẽ. gaudio os nr̃m & lingua
nr̃a exultatione. Hec atq hꝰ modi digna
sunt uĩo apłatu. sumiã sedẽ nobilitant.
decent plane orb̾ ep̃m. Unde & flecto genũ
mca ad ipsum. unici hinꝰ ur̃i p̾matus auc¬

Expanded text:
eo experiatur Ecclesia Dei, cui ipso auctore praeestis, eo experiatur Ecclesia Dei, cui ipso auctore praeestis, fervorem zeli vestri, potentiam brachii vestri et animi sapientiam: et timeat omnis populus sacerdotem Domini, audiens sapientiam Dei esse in illo in quibus glorificetur Deus, honoretur ministerium vestrum, et anima mea laetificetur! Inde est quod audita responsione vestra de quibusdam, qui ad officium legationis nimium videbantur et ambitiose aspirare, et impudenter sperare, supra quam dicere possumus, facti sumus laetantes. Non autem nos tantum, sed et omnes qui diligunt nomen vestrum, gavisi sunt gaudio magno. Porro visis litteris vestris, quas pro causa Rutinensis ecclesiae destinastis, tunc prorsus, tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione. Haec atque hujusmodi digna sunt vestro apostolatu, summam Sedem nobilitant, decent plane orbis Episcopum. Unde et flecto genua mea ad ipsum unici hujus vestri primatus auc
Abbreviated transcription (Latin):
confossum ẽ. Cur hoc: Qa nil forte a nob̾
tale directum ẽ. quał fuit gladiꝰ ion athe
qui nunqͣm abiit retrorsum. Hec sane fuit
culpa iaculi: s iaculum dirigentis. Patet
enim qͦd non in ea qͣ oportuit fortitudi¬
ne missum ẽ. Nec mirum. Quis enim in
manu forti sagittas mutere pot̃. nͥ filiꝰ
excussorum: Q locũ petri tenet. pot̾ uno
ictu ex tinguere: anamiam. uno: symonẽ
magum. It ut planius quod loquimur
fiat. ꝑemptoriam dare sententiã ad depo¬
sitionem ep̃orum. soliꝰ romani pontificis nos¬
citur ẽẽ: ꝑ eo nimirum qͦd & si alii multi
uocati sunt in partem sollicitudinis. solus
ip̃e plenitudinẽ hãt potestatis. Solus ꝓii
si dicere audeam inculpa ẽ. si culpa ñ ferit᷑
quȩ ferienda ẽ: Quo aũ impeti non dico fe¬
rienda. s fulminanda fuit predictieboracẽ¬
sis culpa: uĩȩ conscĩȩ derelinquo. Cet̾m qͦd
factum ñ ẽ. uob̾ c̃dimus reseruatum. ut in

Expanded text:
confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis tale directum est, qualis fuit gladius Jonathae, qui nunquam rediit retrorsum. Nec sane fuit culpa jaculi, sed dirigentis jaculum. Patet enim quod non in ea, qua oportuit, fortitudine missum est. Nec mirum. Quis enim in manu forti sagittas mittere potest, nisi filius excussorum? Qui locum Petri tenet, potest uno ictu extinguere Ananiam, uno Simonem Magum: et, ut planius quod loquimur fiat, peremptoriam dare sententiam ad depositionem episcoporum, solius Romani Pontificis noscitur 236 esse: pro eo nimirum, quod etsi alii multi vocati sunt in partem sollicitudinis, solus ipse plenitudinem habeat potestatis. Solus proinde si dicere audeam, in culpa est, si culpa non feritur, quae ferienda est: et eo impetrienda, sed fulminanda fuerit praedicti Eboracensis culpa, vestrae conscientiae derelinquo. Caeterum quod factum non est, vobis credimus reservatum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
mento te ẽẽ hominẽ:& timor eiꝰ qͥ aufert
sp̃m pͥncipum. semꝑ sit añ oculos tuos.
Quantorum in breui tomanorum pontific̃
mortes. tuis oculis aspexisti. Ipsi te prede¬
cessores tui. tuȩ c̾tissime & citissimȩ decessi¬
onis ammnoneant: x modicum tempꝰ dña¬
tionis eorum. paucitatem dierũ tuorum
nuntiet t̾. Iugi pioinde meditatione int̾
huiꝰ transeuntis głȩ blandimenta inemo¬
rare nouissima tua: quia quib successisti
in sedem. ipsos sine dubio sequeris ad mor¬
s habeo excusationem. Fugenii apłatus
excusat me. aiunt non uos ẽẽ papam
s me. et undiq ad me fluunt qui hñt
negotia: neͤ desunt in tanta multitudine
amicorum quib officium negare possim.
non solum absq scaudalo. s etiam absq
peccõ. Et nunc ẽ etiam alia excusatio ñ
Contra idolum illud eboracense itãto stilꝰ
dirigitur: ea scilicet necessitate. qͦd sepe¬
numero ħ zelo impetitum a nob̃. necdũ

Expanded text:
mento te esse hominem, et timor ejus qui aufert mento te esse hominem, et timor ejus qui aufert spiritum principum, semper sit ante oculos tuos. Quantorum in brevi Romanorum Pontificum mortes tuis oculis aspexisti! Ipsi te praedecessores tui tuae certissimae et citissimae decessionis admoneant; et modicum tempus dominationis eorum paucitatem dierum tuorum nuntiet tibi. Jugi proinde meditatione inter hujus transeuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine dubio sequeris ad morhabeo excusationem: Eugenii apostolatus excusat me. Aiunt non vos esse Papam, sed me: et undique ad me confluunt, qui habent negotia. Nec desunt in tanta multitudine amicorum, quibus officium negare non possum, non solum absque scandalo, sed etiam absque peccato. Et nunc est etiam alia excusatio non Contra idolum illud Eboracense iterato stilus dirigitur: ea scilicet necessitate, quod saepenumero hoc telo impetitum a nobis, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
Ouox tonitrui. ouox magnificentiȩ et
uirtutis. ad cuiꝰ tĩorem confundantur. &
conu̾tantur retrosum omnes qui ođunt
syon. Hoc uehementer expectat. & omĩno
expetit a te mater tua: hoc filii matris
tuȩ pusilli cum maiorib desid̾ant. ħ sus¬
pirant. ut plantacio qͣm non plantauit
pater celestis manib tuis eradicetur. Ad
ħ enim constitutꝰ es suꝑ gentes & regna.
ut euellas & destruas & edifices & planteᷤ
Multi audito ħ uerbo dixerunt apudse.
Iam securis ad radicem arborum posita ẽ.
Multidicunt in corde suo. Fłores apparu¬
erunt in t̾ra nr̃a. tempꝰ putationis adue¬
nit in quo sarmenta sterilia recidentur:
ut ea quȩ pieualent. ub̃ius fructum
ferant. Confortaie gͥ & esto robustꝰ: manꝰ
tue in c̾uicib inimicoꝵ tuorum. uendica
tͥ animi constantia. & uigore sp̃c. partem
et culit de manu amorrei in gladio & ar¬
cu suo. In ominib tamen oꝑib tuis me¬

Expanded text:
O vox tonitrui! o vox magnificentiae et O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, tuis manibus eradicetur. Ad hoc enim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud se: Jam securis ad radicem arborum posita est. Multi dicunt in corde suo: Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit, in quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius fructum afferant. 7. Confortare igitur, et esto robustus: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Vindica tibi animi constantia et vigore spiritus partem, Pater, quam et tulit de manu Amorrhaei in gladio et arcu suo. In omnibus tamen operibus tuis me
Abbreviated transcription (Latin):
et preualuit in uanitate sua. Certumẽ
tamen qͦd ñ intrauit ꝑ ostium in ouile
ouium: s ascendit aliunde. Si pastor
fuisset diligendꝰ erat. si mercennariꝰ tole¬
randus: nunc autẽ cauendus & repel¬
lendus: ut pote fur & latro. Quid dicã
de dño Wintoniensi: sꝑa que ip̃e fac̃
testimoniũ ꝑhibent de eo. lorro archiep
cantuariensis cui adu̾santur uir relig¬
osus ẽ: & suaue olentis opinionis. Pro
ip̃o petimus: ut respondeat ei iusticia
sua Uerum illorum iniquitas suꝑ eos.
ut sit sic̃ scͥptum ẽ. Iusticia iusti suꝑ
eum erit: & impietas impii erit supei
propħam cõ in isrł. Quis michi det anteqͣ
moriar: uidere eccłam di. sic̃ in dieb antiqͥs.
quando apłi laxabant retia in capturam.
non incapturam argenti uł auri. s in cap¬
turam animarum: Quam cupio illius
te hereditaie uocem. cuiꝰ adeptꝰ es sedem.
lecuma inquit tua tecum sit in ꝑditiones

Expanded text:
et praevaluit in vanitate sua. Certum est et praevaluit in vanitate sua. Certum est tamen quod non intravit per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Si pastor fuisset, diligendus erat; si mercenarius, tolerandus: nunc autem cavendus et repellendus, utpote fur et 235 latro. Quid dicam de domino Wintoniensi? Opera quae ipse facit, testimonium perhibent de eo. Porro archiepiscopus Cantuariensis, cui adversantur, vir religiosus est, et suaveolentis opinionis. Pro ipso petimus, ut respondeat ei justitia sua. Verum illorum iniquitas super eos, ut sit sicut scriptum est: Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super prophetam esse in Israel. 6. Quis mihi det, antequam moriar, videre Ecclesiam Dei, sicut in diebus antiquis; quando apostoli laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum? Quam cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem .
Abbreviated transcription (Latin):
quippe locum sortitꝰ es: s ñ tutiorem
sullimiorẽ: ñ securiorem. Terribił ꝑr¬
sus. terribił ẽ locus iste. Locꝰ inqͣm in qͦ
stas. tra scã ẽ. locꝰ petri ẽ: locus pͥncipis
apłorum. uͥ steterunt pedes eiꝰ. Locꝰ illiꝰ
qͣm constituit dñs dñm domus suȩ: &
pͥncipem omnis possessionis sue. Si forte
Mito tali pastore tali nutricio cõmissa ẽ
ȩccła. cum adhuc tenera adhuc in cuna¬
bulis ẽt. cuiꝰ edocta magistĩo. & exemplo
educata. omnia t̾iena calcaret. ut pote qͥ
excusserat manꝰ suas ab omni munere.
qͥ dicebat de corde puro & conscĩa bona.
tuariensi archiep̃o. s incedunt sͥ ex adũso
et ħ uetꝰ ẽ. delegatione querela. Uerun¬
tamen quis ẽ ille. & qui sunt illi: Nõne
eboracensis ip̃e ẽ. cui te presente cũ adhu
eẽs unus ex nob̃. frẽs cui restiterunt in fi¬
ciem. eo quod reprehensibilis erat: Sed
sꝑauit in multitudine diuiciarũ suarĩ

Expanded text:
quippe locum sortitus es, sed non tutiorem; quippe locum sortitus es, sed non tutiorem; sublimiorem, non securiorem. Terribilis prorsus, terribilis est locus iste. Locus, inquam, in quo stas, terra sancta est; locus Petri est, locus Principis Apostolorum, ubi steterunt pedes ejus. Locus illius est, quem constituit Dominus dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae. Si forte ium. Merito tali pastori, tali nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, cum adhuc in cunabulis esset; cujus edocta magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: tuariensi archiepiscopo: sed incedunt sibi ex adverso, et haec vetus est de legatione querela. Verumtamen quis est ille, et qui sunt illi? Nonne Eboracensis ipse est, cui te praesente, cum adhuc esses quasi unus ex nobis, fratres tui restiterunt in faciem, eo quod reprehensibilis erat? Sed speravit in multitudine divitiarum suarum,
Abbreviated transcription (Latin):
cumor & tremior uenerunt suꝑ me. Ego¬
enim et si nomen pr̃is deposui s ñ timorem.
s non anxietatem: postremo nec affectum.
nec uiscera patͥs. Consid̾o gradum. & casũ
uenmr. Considõ fastigium dignitatis: et in¬
tueor faciem abyssi iacentis deorsum. At¬
tendo celsitudinem honoris: & euicinio
ꝑiculum reformido. ꝓ eo qͦd scͥptum ẽ.
homo cum in honore ẽẽt ñ intellex̃ Eͦd
quidem ad causam mag̃ qm ad tempuᷤ
arbitior. ieferendum: ut sic intelligat᷑
dictum cum in honore eẽt ñ intellexit
ac si diceretur. honor absorbuit intelłm.
ũt quidem elegeras abiectꝰ ẽẽ in domo
di tui. et recumbere in nouissimo loco
in conuiuio eiꝰ. s placuit dicere ei qui te
inuitauit. amice ascende suꝑiꝰ. Itaq as¬
cendisti in altum. noli altum saꝑe s ti¬
me: ne forte contingat sero miserabilem
illam emittere uocem. A facie ire indigna¬
tionis tuȩ. eleuans allisistime. Altiorẽ

Expanded text:
timor et tremor venerunt super me. Egotimor et tremor venerunt super me. Egoenim etsi nomen patris deposui, sed non timorem, sed non anxietatem, postremo nec affectum, nec viscera patris. Considero gradum, et casum vereor: considero fastigium dignitatis, et intueor faciem abyssi jacentis deorsum. Attendo celsitudinem honoris, et e vicino periculum reformido, pro eo quod scriptum est: Homo cum in honore esset, non intellexit Quod quidem ad causam magis, quam ad tempus arbitror esse referendum: ut sic intelligatur dictum, cum in honore esset, non intellexit, ac si diceretur, Honor absorbuit intellectum. 4. Et quidem elegeras abjectus esse in domo Dei tui, et recumbere in novissimo loco in convivio ejus; sed placuit dicere ei qui te invitavit: Amice, ascende superius . Itaque ascendisti in altum; noli altum sapere, sed time, ne forte contingat sero miserabilem illam emittere vocem: A facie irae et indignationis tuae, elevans allisisti me . Altiorem
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit etiam animã daie debes. Sixͦ te
misit estimab̾ te ñ ministrari. s ministra¬
successor pauli: dicet cum paulo. Sonqͥa
dñamur fidei ur̃e. s adiutores sumus
gaudii ur̃i. Pet̾ heres audiet petrum dicen¬
tem. Neq ut dñantes inclerum. s for¬
ma facti gͣgii Sic enim iam ñ ancilla
s lib̾a. ẽ et formosa spetiosissimi sponsi
ꝑ te in desid̾atos asciscetur amplexus.
Alioquin ꝑ qͦm alium ħ tam debita lib̃¬
tas sꝑabitur. si & tu quod absit in xp̃i
hereditate queras qͣ tua sunt. qͣ iam &
ante didiceras. ñ dico tua ñ retiuere. s
nec tuus eẽ: E fiduciam talem hñs inte
qualem in nullo predecessoꝵ tuorum a
multis retro temꝑib uisa ẽ hũisse. ex¬
ultat mĩto ubiq & głatur in dño omĩs
gͦ: Nunqͥd ĩ ero unus de numero letan¬
tium: Exultaui fateor. s cum tremore.
Ex ultaui s in ipso exultatõnis ineȩ articło

Expanded text:
tuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te tuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrasuccessor Pauli dicet cum Paulo: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis . Sic enim jam non ancilla, sed libera etiam et formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas sperabitur, si et tu quod absit in Christi haereditate quaeras quae tua sunt, qui jam et ante didiceras, non dico tua non retinere, sed nec tuus esse? 3. Ergo fiduciam talem habens in te, qualem in nullo praedecessorum tuorum a multis retro temporibus visa est habuisse, exsultat merito ubique et gloriatur in Domino omnis s? nunquid non ero unus de numero laetantium? Exsultavi, fateor, sed cum tremore: exsultavi, sed in ipso exsultationis meae articulo
Abbreviated transcription (Latin):
in pĩem. pat̾ ẽ mutatꝰ in filium. Q. pꝰ me
uenit ante me factꝰ ẽ. s ũ inuideo. qͥa qͦd
gͦ spes nr̃a & gaudium nr̃m & corona głe
nõne uos ante dm̃i: Deniq filiꝰ sapiens
uocabit᷑ tͥ nomen nouum qͦd os dñi nomi¬
nauit. hec mutatio dͥext̾ẽ excelsi: et multi
in mutatione ista gaudebunt. Nam qͣm¬
admodum olim abraham in abraham.
iacob in isrł. iet ut de tius mag̃ predeces¬
sorib tͥ ꝓponam. sicut symon in cepham.
saulus in paulum. sic filiꝰ m̃s buardus
in piẽm meum eugenium leta prorsꝰ &
utili ut sꝑamus tnͣs latione ꝓmotꝰ ẽ. Digitꝰ
di ẽ iste suscitans de puluere egenum. et
de stercore erigens pauꝑem ut sedeat
cum pͥncipib & solium głe teneat. Suꝑ¬
E ut fata soc mutõne tui p̃a quoq q̃
tibi cominissa c̃ dñ tui sponsa mutetur
in meliꝰ: & iam nequaꝗͣ saray s sara de cetõ
dilectam eiꝰ pͥncipem meã. s pͥncipem. nil
tuum in ea uendicans. nͥ qͦd ꝓ ea siopor¬

Expanded text:
in patrem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod ergo spes nostra, et gaudium nostrum et corona gloriae? Nonne vos ante Deum? Denique filius sapiens vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Haec est mutatio dexterae Excelsi, et multi in mutatione ista gaudebunt. Nam quemadmodum olim Abram in Abraham . Jacob in Israel ; et, ut de tuis magis praedecessoribus tibi proponam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus et utili, ut speramus, translatione promotus est. Digitus Dei est iste, suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat.  ut, facta hac mutatione tui, ipsa quoque quae tibi commissa est, Domini tui sponsa mutetur in melius, et jam nequaquam Sarai, sed Sarra de caetero dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si opor
Abbreviated transcription (Latin):
iectior tanto lib̾ior sum ad loqñdum qͦd
caritas suggit. Unde & adhuc addo ĩ
eadem insipientia mea. Siqͥs aliud qͣm
locutus sum uob̃ qͦd ñ c̾dimus suadere
conabitur. is profecto aut ñ diligit iegẽ.
aut parum intelligit qͥd reginã deceat
maiestatẽ. aut certe q̃ sua sunt querit
et ñ ualde que uł dĩ uł regis sunt cu

Expanded text:
jectior, tanto liberior sum ad loquendum quod jectior, tanto liberior sum ad loquendum quod charitas suggerit. Unde et adhuc addo in eadem insipientia mea: Si quis aliud, quam locutus sum vobis quod non credimus suadere conabitur, is profecto aut non diligit Regem, aut parum intelligit, quid regiam deceat majestatem: aut certe quae sua sunt quaerit, et non valde quae vel Dei, vel Regi
Abbreviated transcription (Latin):
pitincipes. id ne honor iegis. regniue
utilitas sit. Non ẽ utiq. Qͣmobrem accin¬
gere gladio tuo suꝑ femur tuum po¬
tentissime: & restituat tͥ cesar q̃ cesaris
sunt & que sunt did̾o. Utrumq inteẽ.
cesaris constat. & ꝓpͥam tuericoronam¬
et eccłam deftnsare. Alterum regi alterũ
gantia romanoꝵ. plusqͣm fortitudo eorũ.
Qd enim: Sumqͥd qͥspiam magnꝰ uł potenꝰ
u̾bi gr̃a. imꝑator aut rex fedam rem istam
in imꝑiũ parit̃ sac̾dotiumq presumit:
S ppłs hic maledictꝰ & tumultuosus.
qͥ suas nescit mentiri uires. cogitare fi¬
nem. considare ꝓuentum. in insipientia
sua & furore suo. ausꝰ ẽ ħ cam grande sa¬
cͥlegium attemptare. Absit ut uł ad mo¬
mentũ stare possit añ faciem regis po¬
pularis manꝰ. uulgi temeritas. Fictꝰ sum
insipiens. qui cum sum uił. ignobilisq
ꝑsona. tanꝗ̃. aliqͥs magnꝰ consiliis tantȩ
magnitudinis: tanteq sap̃iȩ me ingessi
et de re magna. At qͦ ignobilior acꝙ ab¬

Expanded text:
erint regni principes, idne honor Regis, regnive utilitas sit. Non est utique. 3. Quamobrem accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime, et restituat sibi Caesar quae Caesaris sunt, et quae sunt Dei Deo. Utrumque interesse Caesaris constat, et propriam tueri coronamet Ecclesiam defensare. Alterum regi, alterum gantia Romanorum plus quam fortitudo eorum. Quid enim? Numquid quispiam magnus vel potens, verbi gratia, imperator, aut rex, foedam rem istam in imperium pariter sacerdotiumque praesumit? Sed populus hic maledictus et tumultuosus, qui suas nescit metiri vires, cogitare finem, considerare proventum, in insipientia sua et in furore suo ausus est hoc grande sacrilegium attentare. Absit ut vel ad momentum stare possit ante faciem Regis popularis manus, vulgi temeritas. Factus sum insipiens, qui cum sim vilis, ignobilisque persona, tanquam aliquis magnus, consiliis tantae magnitudinis tantaeque sapientiae me ingessi, et de re magna. At quo ignobilior atque ab
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑii roma ẽ: Ut gͦ de eccła taceam num
honor regi ẽ truncum in manib tenere un¬
ꝑium: Et quidem ignoro qͥd uob̾ suꝑ h
consulant. sapientes ur̃i. & pͥncipes regni
s ego in insipientia mea loquens. qͦd sentio¬
ñ tacebo. Eccła dĩ ab exortu sui usq ad ħ
temꝑa pluries tͥbulata ẽ & pluries lib̾ata
ẽ. Deniq audite quid ip̃a de se loquatur
in psalmo. Ipsius enimuox ẽ. Sepe expug¬
nauerunt a iuuentute mea. & enim ñ
potuerunt mͥ. Supͣ dorsum. in .f.p̃. ꝓ.i.
suam. Certus esto o rex. qm̃ nec nunc qͦ
ielinquet dñs uirgam pecc̃oꝵ suꝑsor¬
tem iustoꝵ. Non ẽ abbreuiata manu
dñi: nec facta impotens ad saluandum.
lib̾abit & ħ temꝑe absq dubio sponsã
suam qͥ suo sangne iedemit eam. suo sp̃u

Expanded text:
imperii Roma est! Ut ergo de Ecclesia taceam, num imperii Roma est! Ut ergo de Ecclesia taceam, num honor Regi est truncum in manibus tenere imperium! Et quidem ignoro quid vobis super hoc consulant sapientes vestri et principes regni: sed ego, in insipientia mea loquens, quod sentio non tacebo. Ecclesia Dei ab exortu sui usque ad haec tempora pluries tribulata est, et pluries liberata est. Denique audite quid ipsa de se loquatur in Psalmo. Ipsius enim vox est: Saepe expugnaverunt me a juventute mea; etenim non potuerunt mihi. Supra dorsum 243  o Rex, quoniam nec nunc quoque relinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum. Non est abbreviata manus Domini, nec facta impotens ad salvandum. Liberabit et hoc tempore absque dubio sponsam suam, qui suo redemit eam, suo spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanus. ip̃e cap̃ illiꝰ. ita ut ħ genꝰ hominũ
apłica uoce genus electum. regale sac̾doti¬
um appelletur. In alia qͦ scͥptura qͦt qͦt
sunt predestinati ad uitam: nonne oumne ᷤ
reges .x sac̾dotes nominantur: Ergo q̃ ds
coniunr̃ homo non sepaiet. Mag̃ aũ quod
diuina sanxit auctoritas humana stude¬
at adimplere uoluntas. & iungant se ani¬
mis qui iuncti sunt institutis. Inuicem se
foueant: inuicem se defendant inuicem
onera sua portent. Ait sapiens. fr̃ adiuuanᷤ
frr̃m. ambo consolabuntur. Qͦd si alteru¬
trum se qͦd absit corroserint. x momord̾int.
ñne ambo desolabuntur: Non ueniat
auima mea in concilium eorꝵ. qͥ dicunt
uł imꝑio pacẽ. & lib̾tatem eccłarum. uel
celiis ꝓsꝑitatem a exaltationem imꝑii
nocituram. Non enim utriusq insticutor
ds in destructionem ea conięxuit s in edi¬
ficationem. Si ħ scitis. quousq uos cõmu¬
nem contumeliam. cõmunem dissunulati
inuiriam: Nonne ut apłica sedes. itti & cap̃

Expanded text:
anus, ipse caput illius: ita ut hoc genus hominum apostolica voce genus electum, regale sacerdotium appelletur In alia quoque scriptura quotquot sunt praedestinati ad vitam, nonne omnes reges et sacerdotes nominantur ? Ergo quae Deus conjunxit, homo non separet. Magis autem quod divina sanxit auctoritas, humana studeat adimplere voluntas; et jungant se animis, qui juncti sunt institutis. Invicem se foveant, invicem se defendant, invicem onera sua portent. Ait Sapiens: Frater adjuvans fratrem, ambo consolabuntur . Quod si alterutrum se quod absit corroserint et momorderint, nonne ambo desolabuntur! Non veniat anima mea in consilium eorum qui dicunt, vel imperio pacem et libertatem Ecclesiarum, vel Ecclesiis prosperitatem et exaltationem imperii nocituram. Non enim utriusque institutor Deus in destructionem ea connexuit, sed in aedificationem. 2. Si hoc scitis, quousque vos communem contumeliam, communem dissimulatis injuriam! Nonne ut apostolica Sedes, ita et Caput
Abbreviated transcription (Latin):
to cleri & ppłi electum ẽẽ pͥorem casȩ dei. Mirũ
si bonꝰ ñ fuit ad opꝰ ad qͦd assumitur. Scire
uultis uñ id sꝑem: Soni ħ uolunt.: nec pot̃
displiceat. Decet scĩtatĩ ur̃am uotis assentire
bonoꝵ: ne si ab isto forte iesilire contingat.
alium qͦm nolletis. studio & consensu pͣuoꝵ

Expanded text:
to cleri et populi electum esse Priorem Casae-Dei. Mirum to cleri et populi electum esse Priorem Casae-Dei. Mirum si bonus non fuerit ad opus ad quod assumitur. Scire vultis unde id sperem? Boni hoc volunt, nec potest displiceat. Decet Sanctitatem vestram votis assentire bonorum: ne si ab isto forte resilire contingat, alium quem nolletis, studio et consensu pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
doclinauit: Si ꝑsonas causatis. ñ erant sus¬
pecti. si loci importunitate. erat hoc in t̾ra
sua. et in cognatione sua. uͥ & expensis pau¬
cis et itinere ñ longo. facile & absq labore
totum negotium potat explicari. Restat ꝓ¬
inde nicħ aliud suspicandũ qͣm fugisse ho¬
minẽ sub dolum accusantium multitudinẽ
qͥ extͣ eum patͥam minime pre inopia sequi
possent. Erãs agimꝰ dño lexouiensi qui delo
suscitare. Gr̃as et uos agite illi quia ur̃ quoq
nomini ħ diꝰ cura ñ parum conferre uidetur:
qua fit ut cõmunicatur malignꝰ & sic deicia¬
Ei reb raritas precium facit: nil in eccła
preciosiꝰ. nil optabiliꝰ ẽ bono utiliq pas¬
tore. Nempe rara auis ẽ. ista. Pioinde sicubi tał
int̾dum reꝑiatur: & occasio det᷑ confestim iicien¬
de sunt manꝰ: & totis nisib satagendum ne qͣ
ui ne q̃ arte malicie fructuosa ꝑmotio ualeat
prepediri. Audiuimꝰ in eccła ralentina pariuo¬

Expanded text:
declinavit? Si personas causatur, non erant susdeclinavit? Si personas causatur, non erant suspecti. Si loci importunitatem; erat hoc in terra sua, et in cognatione sua, ubi et expensis paucis, et itinere non longo, facile et absque labore totum negotium poterat explicari. Restat proinde nihil aliud suspicandum, quam fugisse hominem subdolum accusantium multitudinem, qui extra patriam eum minime prae inopia sequi possent. Gratias agimus domino Lexoviensi, qui zelo suscitare. Gratias et vos agite illi, quia vestro quoque nomini haec ejus cura non parum conferre videtur: qua fit ut convincatur malignus, et sic dejiciai rebus raritas pretium facit, nil in Ecclesia pretiosius, nil optabilius bono utilique pastore. Nempe rara avis est ista. Proinde sicubi talis interdum reperiatur, et occasio detur, confestim injiciendae sunt manus, et totis nisibus satagendum, ne qua vi, ne qua arte malitiae fructuosa promotio valeat praepediri. Audivimus in ecclesia Valentina pari vo
Abbreviated transcription (Latin):
in facie sunt: & scitis quid dixĩt. Nolite scđm
faciem udicare. In his atq similib forma pieta¬
tis ex istit. s ñ semꝑ & iurtꝰ. Sestimenta ouiũ
sunt ħ. freq̃nter sic̃ designauit dñs usurpata a
lupis in stragem maximã ouium dumse non
abscundunt. qm̃ illi absconditi ueniunt. Inde
ẽ qͦd aliqͥ etiam ex nr̃is ꝓ eo scͥpserunt. talib
cͥcuinuenti mendaciis. parum adũtentes qͦd
a sapiente sapienter acueracit᷑ đr: Est qui se
humiliat nequit̃. & intiora eiꝰ plena sunt
dolo. Uos gͦ ñ attendatis ad u̾ba eiꝰ. neq ad
corꝑis gestꝰ. oꝑa int̾rogate. A fructib eiꝰ cog¬
noscetis eum. Multa & guia dñtur de eo. di¬
centur & in eum: si ẽ qui querat & udicet.
Nolo dicere omnia que audiui. Aec eñ omĩbꝰ
credũdum ẽ. s nec omnib dec̾nendum. Unã
pono meã bieuit̾ coniecturã. certi ne aliquid
hãt uos iudicabitis. fur datos sͥ iudices

Expanded text:
in facie sunt: et scitis qui dixerit, Nolite secundum in facie sunt: et scitis qui dixerit, Nolite secundum faciem judicare . In his atque similibus forma pietatis existit, sed non semper et virtus. Vestimenta ovium sunt haec, frequenter, sicut designavit Dominus, usurpata a lupis in stragem maximam ovium, dum non se abscondunt, quoniam illi abscondite veniunt . Inde est quod aliqui etiam ex nostris pro eo scripserunt, talibus circumventi mendaciis, parum advertentes quod a Sapiente sapienter ac veraciter dicitur: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . Vos ergo non attendatis ad verba ejus, neque ad corporis gestus: opera interrogate. A fructibus ejus cognoscetis eum. Multa et gravia dicuntur de eo: dicentur et in eum, si est qui quaerat et judicet. Nolo dicere omnia quae audivi. Nec enim omnibus credendum est, sed nec omnibus decredendum. Unam pono breviter meam conjecturam: certine aliquid habeat, vos judicabitis. Cur datos sibi judices
Abbreviated transcription (Latin):
latui. Quanto ur̃a potestas et dignitas maior
tanto ea q̃ uob̾ forte surreptio fit. ni mͦ ꝑicłosior
s & turpior ẽ p̃sertim in eccłasticis causis. Si
ubi gr̃a sagiensis ħ uulpecula fraudulenta.
ncinnans dolos. uob̾ sic̃ callide
cogitat illudẽ potĩt. & ad uineam dñi saba¬
oth qͣm breui temꝑe parte ñ modica demolita
ẽ ur̃a auctoritate redue qͣnta putatis malig¬
nitate decet̾o seuiturã: heu qͦd reliquum est
diuorabit. Iempe qͥ uenit uulpecula redibit
lena: et in qͥsq tam cleri qͣm ppłi n iamcal¬
liditate utetur. s crudelitate. Uignandum
itaq aduersꝰ astuciam: ne ad tantam seuici¬
am denuo prorumꝑe possit. gon gͦ uoᷤ mo¬
ueat hominis facies miserandã. uił habituᷤ.
uultꝰ supplex. demissa suꝑcilia uborum hu¬
militas. s nec ipse quidem lac̾inule currentes ut
aiunt ad nuitum eiꝰ docte mentiri. hec omna

Expanded text:
latur. Quanto vestra potestas et dignitas major, latur. Quanto vestra potestas et dignitas major, tanto ea quae vobis forte subreptio fit, non modo periculosior, sed et turpior est, praesertim in ecclesiasticis causis. Si verbi gratia, Sagiensis haec vulpecula fraudulenta, concinnans dolos vobis, sicut callide cogitat illudere, poterit et ad vineam Domini sabaoth, quam brevi tempore parte non modica demolita est, vestra auctoritate redire; quanta putatis malignitate de caetero saevituram? Heu! quod reliquum est, devorabit. Nempe qui venit vulpecula, redibit leaena: et in quosque, tam cleri, quam populi, non jam calliditate utetur, sed crudelitate. Vigilandum itaque adversus astutiam, ne ad tantam saevitiam denuo prorumpere possit. 2. Non ergo vos moveat hominis facies miseranda, vilis habitus, vultus supplex, demissa supercilia, verborum humilitas: sed nec ipsae quidem lacrymulae, currentes, ut aiunt, ad nutum ejus, doctae mentiri. Haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uia in hac parte qͦd filio ur̃o regi ludouis
possit hinc ñ parue offensionis & irritatio¬
ins occasio dari: cum ip̃e sͥ tota mali huiꝰ
uideatur eẽ occasio. Qͦd plane temꝑe isto
no & magno amino cepit dignum qͥd
absit non habeat exitum: si in scandalo & animi
ꝑturbatione h egĩt. De cecõ mandastis et obedi¬
iii. et fecundauit obedientiam p̾cipientis aue¬
toritas. Siqͥdem annuntiaui et locutꝰ sum: mul¬
tiplicati sunt suꝑ numerũ. Sacuantur urbes
et castella. & pene iam ñ inueniunt quẽ appre¬
hendant septẽ mulieres uirum unum: adeo uͥ¬
on ẽ in more multorum pioemiis lui.¬
uti ad uos. ambitu ue u̾borum: a te ip¬
sa incipio. Homo fallax uenit ad uos: credo
ut fallat. s absit ut uos. Hoc enim ñ uisi in
multorũ discͥinen: idq maxiiũ poss accidẽ.
Semꝑ qͥdem sic̃ falłe malũ. ita falli a malo ẽ
plerumq et malum. S int̾est quis. & in qͦ fal¬

Expanded text:
viat in hac parte, quod filio vestro regi Ludovico viat in hac parte, quod filio vestro regi Ludovico possit hinc non parvae offensionis et irritationis occasio dari, cum ipse sibi tota mali hujus videatur esse occasio. Quod plane tempore isto no et magno animo coepit, dignum quod absit non habeat exitum, si in scandalo et animi perturbatione hoc egerit. De caetero mandastis et obedivi, et fecundavit obedientiam praecipientis auctoritas. Siquidem annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Vacuantur urbes et castella, et pene jam non inveniunt quem apprehendant septem mulieres virum unum, adeo u mihi, more multorum, prooemiis uti ad vos, ambituve verborum: a re ipsa incipio. Homo fallax venit ad vos, credo ut fallat; sed absit ut vos. Hoc enim non nisi in multorum discrimen, idque maximum posset accidere. Semper quidem, sicut fallere malum, ita falli a malo est plerumque et malum. Sed interest quis et in quo fal
Abbreviated transcription (Latin):
iuisttu inunicoꝵ iudicium ꝑ dissset Deinde
quid in arto illo fieri oportebat: Dies celebri
sollempnis curia. Iuuenis rex: & qͦd his
maiꝰ ẽ. dei negocium de icrosolunitana scił
expedicione ꝓp̃ qͦd omnes conuenerant ꝓpt̃
ħ omĩa missarum et corone regiȩ sollemp¬
nis debitiq honoris frustrationẽ muillatenꝰ
adinittebant. S nec ipsi bituricensi archiẽpo
ominino ex pediebat ut honor regis ꝑ eum
impenduxt᷑ Quȩ cum ita se habuerint. esti¬
potestatem habetis tantum ꝑcutere. et neq̃¬
qͣm sanare: Nostis qͥd dixi̾t. ꝑ cutiam & go
sanabo. Absit ut cuiꝰ tenetis uicem. ñ usue¬
petis et uocem: uocẽ precipue pietatis. Iigo
sola hac uice redeat sagicta ionathȩ retior¬
sum: & si neceẽ fui̾t. in me mag̃ mittat᷑.
Tollerabiliꝰ fateor hũissem int̾dici mͥ missa¬
rum celebrationẽ. quã archiep̃o pallii usu
¶st etiam ꝗͦd ñ medicͥter uto pio rigori ob¬

Expanded text:
vultu inimicorum ejus judicium prodiisset. Deinde vultu inimicorum ejus judicium prodiisset. Deinde quid in arcto illo fieri oportebat? Dies celebris, solemnis curia, juvenis rex; et, quod his majus est, Dei negotium, de Jerosolymitana scilicet expedi omnia Missarum, et coronae regiae solemnis debitique honoris frustrationem nullatenus admittebant. Sed nec ipsi Bituricensi archiepiscopo omnino expediebat, ut honor Regis per eum impediretur. 2. Quae cum ita se habuerint, aestipotestatem habetis tantum percutere, et nequaquam sanare! Nostis qui dixerit: Percutiam, et ego sanabo . Absit ut cujus tenetis vicem, non usurpetis et vocem, vocem praecipue pietatis. Ergo sola hac vice redeat sagitta Jonathae retrorsum, et si necesse fuerit, in me magis mittatur. Tolerabilius, fateor, habuissem, interdici mihi Missarum celebrationem, quam archiepiscopo Pallii usum. Est etiam quod non mediocriter vestro pio rigori ob
Abbreviated transcription (Latin):
&s. Quid fecistis: Faciẽ hõis uerecundissimi
confudistis. & cꝰ laus ẽ. in eccła. ip̃mĩ facie
eccłȩ humiliastis. Letificastis om̃s inimicoᷤ
eiꝰ s qͣntos uos contͥstasse putatis: Nõ ẽ
modꝰ condolendolendi: qr amncoꝵ ñ est
numerꝰ. Bulectꝰ a deo & hõĩb gñdiᷤ cͥminiᷤᷤ
luit penas.: nulliꝰ conuictꝰ. nullꝰ confessus.:
Tenemꝰ phinees. sentimꝰ zelum. isrłices ꝑ fo¬
dit᷑ s ñ cum madianitide. Imponit᷑ ei qͦd
regẽ coronauit. s in ħ ñ estimat excessisse
se tenorẽ pͥuilegioꝵ suorũ. Obicit᷑ qͦs sci¬
enter diuina p̃sumpserit celebrare ĩ eccła
int̾dicta. Negat. Suo temꝑe ꝓbabit᷑ illud:
pugabit᷑ istud. ssto tũ. putemꝰ omnia con¬
stare quecumq in absentem adu̾sariis iꝰ
licuit aut libuit loqui. Debuit ne ħ solo eres¬
si cui ceta laudabilia extiterunit. tam dure
feriri. tam seuere animadũti: Semel excessis¬
se ctiam uirtꝰ potãt reputari si de uĩo ñ de

Expanded text:
id fecistis? Faciem hominis verecundissimi confudistis; et cujus laus est in Ecclesia, ipsum in facie Ecclesiae humiliastis. Laetificastis omnes inimicos ejus: sed quantos vos contristasse putatis? Non est modus condolendi, quia amicorum non est numerus. Dilectus a Deo et hominibus, grandis criminis luit poenas, nullius convictus, nullius confessus. Tenemus Phinees, sentimus zelum; Israelites perfoditur, sed non cum Madianitide. Imponitur ei quod Regem coronavit ; sed in hoc non existimat excessisse se tenorem privilegiorum suorum. Objicitur quod scienter divina praesumpserit celebrare in ecclesia interdicta: negat. Suo tempore probabitur illud, purgabitur istud. Esto tamen: putemus omnia constare, quaecumque in absentem adversariis ejus licuit, aut libuit loqui. Debuitne hoc solo excessu, cujus caetera laudabilia exstiterunt, tam dure feriri, tam severe animadverti? Semel excessisse, etiam virtus poterat reputari, si de vestro, non de
Abbreviated transcription (Latin):
nouicates uocum & sensuum tanꝗͣ. melli
uenenum uerb̾ celestib int̾miscent. Cauete
pioiũ eos tanqͣm ueneficos: & cognoscite in
uestimentis ouium lupos rapaces. Sit uo¬
b cõmendatꝰ lator epłe uen̾abilis abbas
reualł specialit associata. Ostendite nob̾
in ip̃o & inscĩs qͥ cum eo sunt qñtum pio¬
feceritis ex nr̃a ammonitione in oꝑib mi
tatis et deuotionis qͣm habetis gͣ nos.
Quicquid illis feceritis: in factum repu¬
tate. ẜuã di & pax sit uob̾cum amen:¬

Expanded text:
novitates vocum et sensuum, tanquam melli novitates vocum et sensuum, tanquam melli venenum, verbis coelestibus intermiscent. Cavete proinde eos tanquam veneficos; et cognoscite in vestimentis ovium lupos rapaces. Sit vobis commendatus lator epistolae venerabilis abbas rae-Vallis specialiter associata. Ostendite nobis in ipso, et in sanctis qui cum eo sunt, quantum profeceritis ex nostra admonitione in operibus tatis et devotionis, quam habetis erga nos. Quidquid illis feceritis, mihi factum reputate. Gratia Dei et pax sit vobiscum, amen
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ ñ reputaturꝰ qͣmuis corꝑe infirmꝰ
et debił ꝓ ur̃a exortatione & salute. Inte¬
ligentiam hospitalitati. quia ꝑ hanc
multi placuerunt deo.: abraham pat̃
regͥnis hr̃e solitꝰ erat: angłos hospites
susciꝑe meruit. Similiter & loth nepoᷤ
eiꝰ ꝓ simili deuotione. & pia consuetudi¬
ne de eorum susceptione exultauit. Et
uos itaq simili forma. ñ angłos s dñm
angłorum suscipite in ꝑegͥnis. pascite
in egenis. oꝑite in nudis. uisitate in
languentib. redimete in captiuis. Ta¬
lib hostiis promeretur ds. qͥ in udicio
dicturus est. Quod uni ex his mmnimis
meis fecistis: in fecistis. Hoc etiam moneo
c̃ẽm ut nullum extͣneum siue ignotum
p̃dicatorem ircipiatis: ñ qͥ missꝰ a summo
seu a ur̃o ꝑmissus pontifice predicauĩt.
Quomͦ inquit p̃dicabunt nͥ mittantursꝰ
Ipsi sunt qͥ induentes sͥ formam pietatiᷤ
et uirtutẽ eiꝰ pantꝰ ab negantes: ꝓphanas

Expanded text:
borem non reputaturus, quamvis corpore infirmus borem non reputaturus, quamvis corpore infirmus et debiligentiam hospitalitati, quia per hanc multi placuerunt Deo. Abraham pater regrinis habere solitus erat, angelos hospites suscipere meruit . Similiter et Loth nepos ejus pro simili devotione et pia consuetudine de eorum susceptione exsultavit . Et vos itaque simili forma non Angelos, sed Dominum Angelorum suscipite in peregrinis, pascite in egenis, operite in nudis, visitate in languentibus, redimite in captivis. Talibus hostiis promeretur Deus, qui in judicio dicturus est: Quod uni ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis . 3. Hoc etiam moneo m praesens essem, ut nullum extraneum sive ignotum praedicatorem recipiatis, nisi qui missus a summo, seu a vestro permissus pontifice praedicaverit. Quomodo, inquit, praedicabunt, nisi mittantur ? Ipsi sunt, qui induentes sibi formam pietatis, et virtutem ejus penitus abnegantes, profanas
Abbreviated transcription (Latin):
s &̾ in uͥtute dephensi st̃ lupi qui ueni¬
entes ad uos in uestim̃tis ouium deuo¬
rabant plebem ur̃am sic̃ escam pains.
sic̃ oues occisionis: dep̃hense uulpes q̃
demoliebant᷑ p̃ciosissimã uineam dñi
ciuitatẽ ur̃am. Dep̃hensȩ s ñ compre¬
hensȩ. Propt̾ea diłmi ꝑsequimun & cõ
prehendite eos: & nolite desistere.
donce penitus deꝑeant. & diffugiant de
cunctis finb ur̃is. quia non ẽ tutum
dormur uicinis serpentib. Sedent in insi¬
diis cum diuitib in occultis: ut intficians̃
innocentes. fuies sunt & latrones:. quales
in euangłio dñs notat. Subu̾si sunt et
ꝑati ad subu̾tendum: plane maculatoreᷤ
famȩ ũȩ corruptores fid̃i ur̃ȩ. Corrumpt̾
bonos mores colloquia mala. Presertim
talium sermo sic̃ dicit beatꝰ apłs serpit
ut cancer. Quis dabit mͥut hãm petiei
oportunitatẽ semel ad huc ueniendi ad
uos: Nam uoluntatẽ habeo si quomͦ pos¬
sim in uoluntate dñi scđo uidẽ uos. la¬

Expanded text:
 in virtute, deprehensi sunt lupi, qui venientes ad vos in vestimentis ovium, devorabant plebem vestram sicut escam panis, sicut oves occisionis: deprehensae vulpes, quae demoliebantur pretiosissimam vineam Domini, civitatem vestram; deprehensae, sed non comprehprehendite eos, et nolite desistere, donec penitus depereant, et diffugiant de cunctis finibus vestris, quia non est tutum dormire vicinis serpentibus. Sedent in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiant innocentes. Fures sunt et latrones, quales in Evangelio Dominus notat . Subversi sunt, et parati ad subvertendum, plane maculatores famae vestrae, corruptores fidei vestrae. Corrumpunt bonos mores colloquia mala : praesertim talium sermo, sicut dicit beatus Apostolus, serpit ut cancer 2. Quis dabit mihi ut habeam opportunitatem semel adhuc veniendi ad vos? Nam voluntatem habeo, si quo modo possim in voluntate Domini secundo videre vos, la
Abbreviated transcription (Latin):
ita inꝗͣ ita & de nr̃o eugemo in bñplaci¬
to dñi potuit contigisse: Non sum securꝰ
tandis qͥ foris sunt tm̃dumq ne non
ea auctoritate qͦͥ oportuerit apłatꝰ sui of¬
siua erequatur. Q uid putatios gerere
amimi ntine homincin illum. qui de secito
interne contemplationis. & amica sollitudi¬
ne cordis. tanqͣm infans e gͥmio et simi ma¬
tris subito ꝓturbat᷑. tractum se ad medium
uidet. & quasi ouem ad uictunam. ductum.
ad tam insueta. & insuauia: disi dñs suppo¬
nat manũ suam. heu necẽe ẽ obruatur &
oppͥmatur onere insueto & nimio. quodet
gigantinis ut aiunt. uł ip̃is qͦ anglicis
humeris formidabile uideat᷑. Seruntam̃
quia sic factumẽ. & sic̃ multi dñt a dom¬
confouĩ. qͦd ur̃is manib coustat elabor¬
tum. si qͣ gͦ consolatio in nob̾. si qͣ iuuitus
caritatis in dño. si qua iniseratio pietati
si qͣ compassionis iuscã: assistite & colla¬

Expanded text:
Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplaciIta, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit contigisse. 3. Non sum securustandis quae foris sunt: timendumque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostolatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, sicut multi dicunt, a Doms manibus constat elaboratum. Si qua ergo consolatio in vobis, si qua virtus charitatis in Domino, si qua miseratio pietatis, si qua compassionis viscera, assistite et colla
Abbreviated transcription (Latin):
latent inicere manꝰ. & excussae manib secu¬
ri & ascia. uł ligone in palacium trahere. le¬
uare in cathedram. induere purpura & bys¬
so accingere gladio ad faciendam iundictã
in nationib increpationes in ppłis. ad allig̃¬
uos sapiens & exercitatꝰ. cui potiꝰ ista conue¬
nirent: Ridiculum ꝓfecto uid̾r panno¬
sum homuntionẽ assumi ad p̃sidendũ
pͥncipib. ad imꝑandum ep̃is: ad regna &
imꝑta disponenda. Ridiłm. anmiracu¬
lum: Plane unum hore. Nonnego. non
diffido. posse fuisse ħ etiam opꝰdi. qͥ facit
mirabilia magna solus: p̃sertim cum
audiam usq qͣq ex ore multor. qm̃ a
sum iudiciorum đi antiqͦrum. & scͥptiuȩ
płimos recensentis. ex pͥuata seu etiam ru¬
sticana uita olim assumptos in uolunta¬
te dñi ad regendum ppłm eiꝰ. Deniq ñ ne
ut unum e płib memorẽ tali quodãmͦ
elegit dđ seruum suum. & suscepit eum
de g̾gib ouium. de pꝰ fetantes accepit eũ.

Expanded text:
latenti injicere manus, et excussa e manibus seculatenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, accingere gladio ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligvos sapiens et exercitatus, cui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabilia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex ore multorum, quonsum judiciorum Dei antiquorum, et Scripturae plurimos recensentis ex privata seu etiam rusticana vita olim assumptos in voluntate Domini ad regendum populum ejus. Denique nonne ut unum e pluribus memorem tali quodam modo elegit David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ?
Abbreviated transcription (Latin):
et prĩb reuerendis. cardinalib. et
epis omnib qui sunt decuria. puer scĩta¬
tis eorum. sairat uob̾ ds̃. Quid fecistis: Se¬
pultuim hominẽ reuocastis ad homines.
sugitantẽ curas. & curbas. & curis demi¬
o implicui stis ae ĩmiscuistis turbis. fecis¬
tis nouissimum pͥmum: & ecce nouissima
firus mundo ꝑ uos reuixit inundo: &
qui elegerat abiectꝰ eẽ in domo di sui.
ip̃m uos in dũm omĩum elegistis. Cur
consilium inopis confudists: Cur pau¬
ꝑis hominis et mendici & compuncti
corde iudicium ꝑturbastis: Gurrebat
bñ. Quid uob̾ uisum ẽ sepire uias eiꝰ. a¬
uertere semitas. gressus inuoluere:
ascendẽt de ierico. sic inicidit in latroneͤ
et qui se tanꝗͣ. uolentis quibdã diaboli
tenter excusserat: ñ tũ ualuit effugere
manus uras. Num iccuxo pisã deseruit.
ut reciꝑet romã: Num qͥ in una ȩccła
ñ sustinuit uice dñatum. dñatum in
seu consilii hũit defuncto summo põ¬
tifice repente irruere in hominẽ rusticanũ.

Expanded text:
et patribus reverendis, cardinalibus, et episcopis omnibus qui sunt de curia, puer Sanctitatis eorum. 1. Parcat vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas curis denuo implicuistis, et immiscuistis turbis. Fecistis novissimum primum, et ecce novissima fixus mundo per vos revixit mundo: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? ascenderet de Jericho, sic incidit in latrones: et qui se tanquam violentis quibusdam diaboli tenter excusserat, non tamen valuit effugere manus vestras. Num idcirco Pisam deseruit, ut reciperet Romam? Num qui in una Ecclesia non sustinuit vicedominatum, dominatum in seu consilii habuit, defuncto summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum,
Abbreviated transcription (Latin):
rem tacitꝰ considabam. Ex pectabam emin
littas ur̃as. & preueniri a uob̃ in bñdich¬
onib dulcedinis. Expectabam uirum fi¬
delem qui ueniret a latere tuo qͥ diceit
cincta ꝑ ordinem. quid quomodo uł qualit
astum cẽt. Ex pectabam siquis farte de filii meiᷤᷤ
reu̾teretur qui lenuet dolorem pr̃is qui dicẽt.
Ioseph filius tuus uiuit. & ip̃e dñatur in to¬
ta t̃ra egypti. hinc ẽ quod litt̾ȩ iste ñ sunt
uoluntatis s necessitatis. & amicorum extor¬
cȩ precib: quib negare ñ possum modi¬
cum illud qͥcquid ẽ residuum uitȩ meȩ:¬

Expanded text:
m enim litteras vestras, et praeveniri a vobis in benedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qui diceret cuncta per ordinem: quid, quomodo, vel qualiter actum esset. Exspectabam si quis forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota terra Aegypti . Hinc est quod litterae istae non sunt voluntatis, sed necessitatis, et amicorum extortae precibus, quibus negare non possum modicum illud quidquid residuum est
Abbreviated transcription (Latin):
tauunus & delectati sumꝰ in his q̃ dicta
sunt nob̾ ab illo. deconstantia & de
sinceritate fidi uĩȩ in dm̃. de ꝑseueran¬
tia dilectionis et deuotionis in nos.
de zelo & odio aduersꝰ hereticos: ita ut
quisq ur̃m mĩto dicẽ possit. Nonne qͥ¬

Expanded text:
tavimus, et delectati sumus in his quae dicta sunt nobis ab illo de constantia et sinceritate fidei vestrae in Deum, de perseverantia dilectionis et devotionis in nos, de zelo et odio adversus haereticos, ita ut quisque vestrum merito dicere possit: Nonne q