comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
furorem possit habere aut iram: s more
nr̃o loquitur scriptura. quia illis uidecur
furore uratus eẽ. quibus iundictam reddit.
sicuc quilibes rex licet tranquillo animo
sit. iratus uidetur illis quos iub& decol¬
lari ioccidi: ⁊hoc distat inter furorem
uram quia furor ÷ subita animi cõmotio:
Ira autem diulmanet: s indm̃ nichil hoꝵ
habetur: Dic̃ gͦ. dñs: licet calcatus ab eis
ec̃m: tamen calcaui ⁊suꝑ aui cos idẽ demones.
ł iudeos infurore nundicta mea & suꝑaui
eos inira mea austrens ademonibus potes¬
tatem idominiũ: qud excerceliant in hoc
mundo. ⁊ caiudeis locum .regnum. gentem.
sacerdocium. tempłm. omẽmq dignitutem
ut demones qui sp̃s st̃ habeant sangumẽ.
s. sanguis xp̃i quem ipsi funderunt sua dendo
iudeis ut eum interficerent. sanguis eorũ
appellotur : quia uindictam ex eo ꝑceper̃
legimus enim in eũgłio quoddiabolus mi¬

Expanded text:
ncommutabilis est, furorem possit habere aut iram, sed more ncommutabilis est, furorem possit habere aut iram, sed more nostro loquitur Scriptura: quia illis videtur furere et iratus esse, quibus vindictam reddit. Sicut quilibet rex, licet tranquillo animo sit, iratus videtur illis quos jubet decollari vel occidi. Et hoc distat inter furorem et iram, quia furor est subita animi turbatio, ira autem diu manet. Sed in Deo nihil horum habetur. Dicit ergo Dominus: Licet calcatus ab eis essem, tamen calcavi et superavi eos, id est daemones vel Judaeos in furore et vindicta mea. Et superavi eos in ira mea, auferens a daemonibus potestatem et dominium, quod exercebant in hoc mundo; et a Judaeis locum, regnum, gentem, sacerdotem, templum, omnemque dignitatem, quod daemones, qui spiritus sunt, habeant sanguinem: sed sanguis Christi, quem ipsi fuderunt suadendo Judaeis ut eum interficerent, sanguis eorum appellatur: quia vindictam exinde perceperunt. Legimus enim in Evangelio, quod « diabolus mi
Abbreviated transcription (Latin):
Iterdum etiam ponitur torcular in
bonam partem: quemadmodum octo¬
gesimus tercius psalmus cuius p̾titu¬
latio ÷ insinem protorcularibus id÷ pro
menta. quia p̾ssuram crucis solis sustinui:
et degenere humano non fuit uirmecum
in adiutorium: Ideo dic̃ soł quia nullum
habuit adiutorẽ. Neq angłm. Neq archan¬
głm. neq ali quam potestatem celestiũ
uirtutum. Neq iudeum. fieq gentileni.
s om̃s eum dereliquerunt tempore pas¬
sionis: intantum ut ille fortissimus apłs
icum eẽt ab omnibus derelictus. sołipse
debellaũ contrarias potestates. ⁊ suꝑaũ
uircutem earum: hoc autem consideran¬
tum ÷ quare dicat torcular ase calcatũ.
hoe: p̾ssuram passionis suꝑatam: cum
ipsesit calcatus ⁊ mortuus. S adhoc di¬
cendum quia calcatus ÷ ap̾sura passio¬
nis moriendo: ⁊ calcauit ipsam passionẽ
tercia die ꝓpria uircute resurgendo:
calcaui id÷ uici ⁊humiliaui eos infuro¬

Expanded text:
Interdum etiam ponitur torcular in Interdum etiam ponitur torcular in bonam partem, quemadmodum octogesimus tertius psalmus, cujus praetitulatio est: In finem pro torcularibus, id est pro menta, quia pressuram crucis sustinui solus, et de genere humano non fuit vir mecum in adjutorium. Ideo dicit solus, quia nullum habuit adjutorem neque angelum, neque archangelum, neque aliquam potestatem coelestium virtutum, neque Judaeum, neque gentilem: sed omnes eum dereliquerunt tempore passionis, intantum ut ille fortissimus apostEt cum esset ab omnibus derelictus, solus ille debellavit contrarias potestates, et superavit virtutem eorum. Hoc autem considerandum est, quare dicat torcular a se calcatum, hoc est pressuram passionis superatam: cum ipse sit calcatus et mortuus. Sed ad hoc dicendum, quia calcatus est a pressura passionis moriendo, et calcavit ipsam passionem tertia die propria virtute resurgendo. « Calcavi, » id est vici et humiliavi « eos in furo
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent ista. s homicidis. adulteris. et
latronibus: Dic gͦ inquiunt nobis qđ
ꝓmerusti. ut tu quidefensores humani
generis cruenta ⁊ tincta habeas mem¬
bra. quasi homo quilibet qui uias nigͥs
iscibrubicundas calcat intorculari siue
inp̃lo: quibus respondit dñs nonunũ
solum modo uersiculum ut prius: s
multis uerborum ostendens eis ordinem
rei nerursum uecessesit interrogare ⁊dic̃
Torcular calcauisoł: ⁊ degentibus non ÷
uirmecum Torcular app̾łat dñs crucẽ
iomia tormenta passionis. sputauide¬
licet. colophos: infrxionem lanceae
⁊ clatiorum inquibus passus: ipse
quasi in prelo: intantum ut san¬
gus eius effunderetur. & hoc sciendũ
quia torcular aliꝗdo in malam par¬
tem ponitur. Hoc ÷ ꝓsupplicis ⁊ poenis
peccatorum: Ut illud hieremie: Torcular
calcauit dm̃s uirgini filię uidȩ id ÷
captiuitatis malum & afflictionis ad¬
dixit e upondere suꝑ eam. ideo ploro:

Expanded text:
venirent ista, sed homicidis, adulteris et venirent ista, sed homicidis, adulteris et latronibus. Dic ergo, inquiunt, nobis quid promeruisti, ut tu qui defensor es generis humani, cruenta et tincta habeas membra, quasi homo quilibet qui uvas nigras et subrubicundas calcat in torculari sive in prelo? Quibus respondet Dominus, non uno solummodo versiculo ut prius, sed multis verbis ostendens eis ordinem rei, ne rursum necesse sit interrogare, et dicit: « Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. » Torcular appellat Dominus crucem et omnia tormenta passionis, sputa videlicet, colaphos, infixionem lanceae et clavorum, in quibus ipse passus est quasi in prelo, intantum ut sanguis ejus funderetur. Et hoc sciendum, quia torcular aliquando in malam partem ponitur, hoc est pro suppliciis et poenis peccatorum, ut illud Jeremiae: « Torcular calcavit Dominus virgini filiae Judae , » id est captivitatis malum et afflictionis adduxit cum pondere super eam: ideo ploro.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicu dum dixerit impiis: ite maledicti
inignem eternum. & iustis. Uenite beue¬
dicti patris mei: ꝑcipite regnum. ⁊etr̃.
& non solum lo quor iusticiam s etiam
ꝓpugnator. hoc ÷ debellator sum demo¬
num. et defensor ad saluandum genus hu¬
manum: quare gͦ. rubrum ÷ indunentũ
tuum hoc ÷ corpus tuum iuestimenta¬
tua subaud quare sunt rubra. sicuc
calcantium intorculari: dnõ.gͦ. dicente
ego sum quiloquor iusticiam. ⁊ quide¬
bello contrarias potestates. rursum
sciscituntur angłi idicunt: Situes qui
loqueris iusticiam. ⁊ cui pater omne
uidicium dedit. & qui debellator es
demonum ad saluandum genus huma¬
num. uolumus ate scire. que causa
extiterit. qua sit indumentum tuũ
hoc ÷ corpus tuum cruentatum ⁊ qua¬
re sint uestimenta tua id÷ membra tua
rubra. ueluti demusto nigro. ⁊ subrubicun¬
do. Tibi quicandidus es exuirginitate.
ispeciosis pre filiis hominum : non cõ¬

Expanded text:
judicii, dum dixerit impiis: « Ite, maledicti, judicii, dum dixerit impiis: « Ite, maledicti, in ignem aeternum; » et justis: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum , » etc. Et non solum loquor justitiam, sed etiam propugnator, hoc est debellator, sum daemonum, et defensor ad salvandum genus humanum. « Quare ergo rubrum est indumentum tuum, » hoc est corpus tuum, « et vestimenta, » subaudis quare sunt rubra, « sicut calcantium in torculari? » Domino ergo dicente: « Ego sum qui loquor justitiam, » et qui debello contrarias potestates, rursum sciscitantur angeli et dicunt: Si tu es qui loqueris justitiam, et cui Pater omne judicium dedit , et qui debellator es daemonum ad salvandum genus humanum, volumus a te scire quae causa exstiterit quare sit indumentum tuum, hoc est corpus tuum, cruentatum: et quare sint vestimenta tua, id est membra tua, rubra veluti de musto nigro et subrubicundo. Tibi qui candidus es ex virginitate, et speciosus prae filiis hominum, non con
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃s celos inmultitudine uirtutis suę
siue in plenitudine diuinitatis sue ascen¬
dens suꝑ omĩa agmiina celorum sine
auxilio alicuius angelorum: Iste ÷ for¬
mosus ille: cui dic̃ psalmista: Speciosus
forma presilus hominum: formam di¬
cebant antiqui calidum. unde. formosꝰ
quasicalidus co qđ excalore rubicuilus
existat: instar rosarum: Ego quilo quor
iusticiam. ⁊ꝓpugnator sum ad saluandũ
Angłis tacentibus qui introgauerant quis
cit qui ꝓpna fortitudinem ascendehat de
cerreno teruento mundoi suꝑ. om̃s celos
illis eciam responsum non reddentibꝰ
qui diim comnuttibantur: respondit ipse
cui pater. omne iudicium dedit:
Iuxta quod psalmista dicit. Dr̃ iudi¬
cium tuum regida. ⁊etr̃ Egosum qui
loquor iusticiam. reddens bonis bona.
iustis p̃mia. malis autem ⁊impus mala
ieterna supplicia. uixta qđ merentur.
hoc cotidie implet. generaliter uero indie

Expanded text:
super omnes coelos, in multitudine virtutis suae, super omnes coelos, in multitudine virtutis suae, sive in plenitudine divinitatis suae, ascendens super omnia agmina coelorum sine auxilio alicujus angelorum? Iste est formosus, cui dixit Psalmista: « Speciosus forma prae filiis hominum . » Formosum dicebant antiqui calidum, unde formosus quasi calidus, eo quod ex calore rubicundus existat instar rosarum. « Ego qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. » Angelis tacentibus qui interrogati fuerant, quis esset qui propria fortitudine ascendebat de terreno et cruento mundo super omnes coelos, illis etiam responsum non reddentibus qui Dominum comitabantur, respondit ipse cui Pater omne judicium dedit . » Juxta quod Psalmista dicit: « Deus judicium tuum regi da , » etc. Ego sum qui loquor justitiam, reddens bonis bona, justis praemia, malis autem et impiis mala, et aeterna supplicia juxta quod merentur. Hoc quotidie implet, generaliter vero in die
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm interp̃taretur munita ł firma quan¬
tum uero adlitteram ꝑtinet bosra ciui¬
tas neque uiterra reꝓmissiones. neq
inedom sita fuit: s in moab Interrogat
gͦ. quedam angelice dignitates illos an¬
głorum coros qui dnm̃ comitabancur
quis ÷ iste qui cum tanto excercitu uenit de
edom hoc÷ deterreno icruento mundo:
tanctis uestibus id ÷ corporeis membris
uenit debosra id ÷ demunita ciuitate
hicrłm ubi passus est ł deinferno unde
uictor exiitꝰ non qđtincta siue resꝑsa
membra haberet exsanguine quimanaũ
exlatere. ⁊ locis clauorum. s procicatrici¬
bus quȩ adhuc parent incorpore illiꝰ:
Persistunt etiam insua aminiratione an¬
głi : unterroganc dicentes: Iste formosus
inmultitudine fortitudinis sue: acsidice¬
rent aluis uerbis. quis ÷ iste formosus.
itam decorus instola sua. hoc ÷ in abitu
humanitatis sue: gradiens ł ascendens

Expanded text:
Hierusalem, interpretatur munita vel firma. QuanHierusalem, interpretatur munita vel firma. Quantum vero ad litteram pertinet, Bosra civitas neque in terra repromissionis neque in Edom sita fuit, sed in Moab. Interrogant ergo quaedam angelicae dignitates, illos angelorum choros qui Dominum comitabantur: « Quis est iste qui cum tanto exercitu venit de Edom, » hoc est de terreno et cruento mundo? « Et tinctis vestibus; » id est corporeis membris « venit de Bosra, » id est de munita civitate Hierusalem ubi passus est, vel de inferno de quo victor exiit? Non quod tincta sive respersa membra haberet ex sanguine, qui manavit ex latere et locis clavorum, sed pro cicatricibus quae adhuc parebant in corpore illius. Persistunt etiam in sua admiratione angeli, et interrogant dicentes: Iste formosus in multitudine fortitudinis suae? Ac si dicerent aliis verbis: Quis est iste formosus et tam decorus in stola sua, hoc est in habitu humanitatis suae gradiens, vel ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
residebant inquiens: quis ÷ iste qui uenie
de edom: edom ipse est esau. ipse . ẽ. seiu
Uocatus ÷ autem edom abedulio lẽtis
propter qđ uendidit primogenita sua
& interp̃taitur edom t̾renꝰ uł sanguine¬
us. siue cruentus. significat hc̃ mundum
Esauuͦ: interp̾tatur. quercus uł rub eꝰ
Seir ispid id÷ pilosus. & hoc notandum
quia isto in loco edom nonꝑꝑsona illiꝰ.
Sicut ibosra non proloc o: s ꝓ interp̃tatione
nominis: Interp̃ tatur autem bosra mu¬
nita ł firma. ⁊significat infernum ubi
cdausertint anime mortuorum ⁊eui ad¬
hibiti sunt firmissimi custodes: dequa eiui¬
tate dicit psalmista quis deducet me ui
ciuitatem munitam ł &iam significat
iherłm terrenam que firmissimis muris
fuit ante circudata inqua passus ẽ. dns
Cuius nominis & imologiam. omerus exi¬
mius poeta grecorum exponens sicut
iosephus narrat: ita dixit: qđ ieroni aquo

Expanded text:
residebant, inquiens: « Quis est iste qui venit residebant, inquiens: « Quis est iste qui venit de Edom? » Edom ipse est Esau, ipse est Seir. Vocatus est autem Edom ab edulio lentis, propter quod vendidit primogenita sua. Et interpretatur Edom terrenus vel sanguineus sive cruentus, significat hunc mundum; Esau vero interpretatur, querceus vel roboreus; Seir hispidus, id est pilosus. Et hoc notandum, quia isto in loco Edom non pro persona isicut et Bosra non pro loco, sed pro interpretatione nominis. Interpretatur autem Bosra munita vel firma, et significat vel infernum ubi clausae sunt animae mortuorum, et cui adhibiti sunt firmissimi custodes. De qua civitate dicit Psalmista: « Quis deducet me in civitatem munitam ? » Vel etiam significat Hierusalem terrenam, quae firmissimis muris fuit ante circumdata, in qua passus est Dominus. Cujus nominis etymologiam Homerus eximius poeta Graecorum exponens, sicut Josephus narrat, ita dixit quod ierom, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
na celorum conscendere: conuersi hi qui
admuatione stupebant quo modo ille
qui dm̃ adotabat. ieelo . ħomo fac tus
et exmortius resurgendo nonsolum sibi
mi tãtibus quis ÷ iste quiuenit de edom
Beatus si quidem augustinus in expo¬
sicione libri geneseos dic̃ qđ om̃s an¬
głi scĩ statim ut conditis cognouer̃
in contemplatione creatoris sui quic¬
quid ipsecreator facturus ireaat:
Actamen beatus hieronimus aꝑte de¬
clarat. quia suerunt angłice dignita¬
tes. que donet ꝑsicereturi misterium
incarnationis. ⁊ passionis xp̃i adliqui¬
dum non cognouerunt sicut suꝑuis
iam diximus: Uerbigrã: Sicut ⁊ nos
dedie iudicii exparte cognoscimus que
ibi agentur ꝑreuelationes scõrum
patrum. ⁊ exparte ignoramus: s utrum
incognitum illis fuerit annon: nobis ñ ÷
amplius inquirendum. nisi qđ dñs ipse
manifestare dignatus ẽ. Occulta enim
eius sunt iudicia: Tamen hoc firmiter
tenemus : quia ꝓpħa admirando hec ꝓtu¬
lit. exꝑsona illorum angłorum quicelo

Expanded text:
na coelorum conscendere, conversi in admirationem, quomodo ille qui Deus adorabatur in coelo, homo factus et mortuus resurgendo non solum sibi mitantibus: « Quis est iste qui venit de Edom, Beatus siquidem Augustinus in expositione libri Geneseos dicit, quod omnes angeli statim ut conditi sunt, cognoverunt in contemplatione Creatoris sui quidquid ipse Creator facturus erat. Attamen beatus Hieronymus aperte declarat quia fuerunt angelicae dignitates quae donec perficeretur mysterium incarnationis et passionis Christi, ad liquidum non cognoverunt, sicut superius jam diximus. Verbi gratia: Sicut et nos de die judicii ex parte cognoscimus, quae ibi agentur per revelationem sanctorum patrum, et ex parte ignoramus. Sed utrum incognitum illis fuerit an non, nobis non est amplius inquirendum, nisi quod Dominus ipse manifestare dignatus est. Occulta enim ejus sunt judicia. Tamen hoc firmiter tenemus, quia propheta admirando hoc protulit ex persona illorum angelorum, qui coelo
Abbreviated transcription (Latin):
net : quorum corda mota sunt ad peni¬
tentiam & deerrore adfidem: que antra
immobilia in infidelitate manebat:
Cumfeceris mira non sustinebimus. Con¬
siderans ꝓpħa lapideũ cor iudeorum.
et p̃uidens eorũ duriciam atq blasphe¬
miam : dixit exꝑsona fidelium: Cum
feceris inquiens mirabilia multa in
terris tempr̃ incarnationis tuę nõ
patienter sustinebimus : qđ ex multi
locis scĩ eũgłii possumus ad probare.
in quibus narratur iudeos semꝑ dm̃
miracłis obstitisse. & paratos eẽ. adblas¬
phemandum: ⁊ quasiiam exauditus
exclamauerat dicens. utinam disruꝑ¬
es celos & descenderes : subixit
nes et iudei ccciderunc: potestatem
et głam amittentes. quam habe¬
bant inhoc mundo. Unde dñs dedia¬
bolo dic̃. Nunc princeps huius mun¬
di eicietur foras & deiudeis Tollecur
auobis regnum dei: id÷ sacrascriptura:
& omnis gła siue dignitas Sequitur.

Expanded text:
net, quarum corda mota sunt ad poeninet, quarum corda mota sunt ad poenitentiam, et de errore ad fidem, quae antea immobilia in infidelitate manebant. « Cum feceris mira, non sustinebimus. » Considerans propheta lapideum cor Judaeorum, et praevidens eorum duritiam atque blasphemiam, dixit ex persona infidelium: Cum feceris inquiens mirabilia multa in terris tempore incarnationis tuae, non patienter sustinebimus. Quod ex multis locis sancti Evangelii possumus approbare, in quibus narratur Judaeos semper Domini miraculis obstitisse, et paratos esse ad blasphemandum. Et quasi jam exauditus exclamaverat dicens, « utinam dirumperes coelos et descenderes, » subjunxit nes et Judaei crediderunt, potestatem et gloriam amittentes quam habebant in hoc mundo. Unde Dominus de diabolo dicit: « Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . » Et de Judaeis: « Tolletur a vobis regnum Dei , » id est, sacra Scriptura, et omnis gloria sive dignitas. Sequitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
localiten p̾sentia tua montes defla¬
erant hoc ẽ. demones et iudei atq
om̃s quidłmore suꝑbie inflati adũ¬
sus scientiam dei se erigunt. & ꝑsu
ꝑbiam montes appellantiur. ap̃sen
tia deficerent & tabescerent: ĩd
consum marentur ssicut exustio ignis.
hocẽ. sicut ligna istipule consumuntꝰ
abigne. atq arderent ipsi montes
igni. id÷ sẽtentia tua consumerent᷑.
quod indic nidicii adimplebitur
Cumaudierint om̃s re probsite
maledicti inignem eterauni.
& hoc quare ⁊ ut motum fieret no¬
meri tuum inimicistuis ꝓpotentiã
tuam. demonibus scilicet et iudess
atq omĩbus aduersarus: quiꝰ ic
sic nometi tuumn: Sin autemꝰ le¬
gerimus. seđm quod sim macus
transtulit & aꝙͣ maris arderene igni
Peraquas debenius intelligere i popłos
huius mundi: qui significantur ꝑma¬
re. in quibus consupta ẽ. infidelitas.
sequitur. a facie tua gentes turbarent᷑.
& in alia trans latione habetur comino¬
uebuntur. adfidem gentium ꝑti¬

Expanded text:
aesentia tua, montes defluerent, hoc est daemones et Judaei atque omnes qui, tumore superbiae inflati, adversus scientiam Dei se erigunt, et propter superbiam montes appellantur, a praesentia tua deficerent. Et tabescerent, id est consumerentur, sicut exustio ignis, hoc est sicut ligna et stipulae consumuntur ab igne. Atque arderent ipsi montes igni, id est, sententia tua consumerentur, quod in die judicii adimplebitur: cum audierint omnes reprobi: « Ite, maledicti, in ignem aeternum . » Et hoc quare? Ut notum fieret nomen tuum inimicis tuis per potentiam tuam, daemonibus scilicet, Judaeis atque omnibus adversariis, quod Jesus sit nomen tuum. Sin autem legerimus secundum quod Symmachus transtulit, et aquae maris arderent igni: per aquas debemus intelligere populos hujus mundi, qui significantur per mare, in quibus consumpta est infidelitas asequitur, a facie tua gentes turbarentur, et in alia translatione habetur commovebuntur, ad fidem gentium perti
Abbreviated transcription (Latin):
dciacob semert ⁊dcuda possidentẽ
montesncos: senen iacob iuidȩ dupli¬
citer possumus incelligere: xp̃m
uidelicet qui desemine ⁊stirpe iacob
descendit: ⁊ detribi iuda dequo dĩx̃
ucob. Nondeficiet princeps exiuda neq
dux desemoribus cius donec ueniat
qui mictendus ẽ. qui possedit monte

Expanded text:
e Juda possidentem montes meos. » Semen Jacob et Judae dupliciter possumus intelligere, Christum videlicet qui de semine et stirpe Jacob descendit de tribu Juda, de quo dixit Jacob: « Non deficiet princeps ex Juda neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est, » qui
Abbreviated transcription (Latin):
es sp̃u : qm̃ ipsorum ẽ. regnum celorum. Yt
meder contritos corde. hoc ÷ ut sanarem eos
qui contritã habent cor: contristantes desius
peccatis. dequib dic̃ psalmista. Corcontritum
tius indulgentiam. misit me. id÷ ut gentilibus
om̃ibusq hominib quicaptiui tenebantur adia¬
bolo. &uarus erroribris p̃dicarem indulgen¬
tim peccatorum dicenꝰ: Poenitentiam agnte
apꝓpinquabit enim regnum celorum: & clau¬
sis in quid fub̵ incarcere insidelitatis. ⁊igno¬
rantiȩ. aꝑcionem : id÷ relaxionem peccatoꝵ¬

Expanded text:
 quoniam ipsorum est regnum coelorum. » Ut mederer contritos corde, hoc est, ut sanarem eos qui contritum cor habent contristantes de suis peccatis, de quibus dicit Psalmista: « Cor contritum tivis indulgentiam misit me, id est, ut gentilibus omnibusque hominibus, qui captivi tenebantur a diabolo et variis erroribus, praedicarem indulgentiam peccatorum dicens: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Et clausis inquit, subaudis in carcere infidelitatis et ignorantiae apertionem, id est, relaxationem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
hierł qͥ s ppant : bibent ⁊ comedent fru¬
tum uinearum qͥs hic plantauerunt.
om̃i.q suauitate replebunt᷑ exuineis qas
plantauerunt .i. exremuneratione remune¬
g̾ uirtutes. ⁊ mansiones celestes plantabĩq
uincas dequibus iam diximus: E alius id:
diabolus: Non habitabit illorum in medio
neq deuorabit amplius uirtutes coꝵ
Scd̾m enĩ dies ligni er̃ diespopłi
mei ioꝑa manuum corum inuetera¬
bunt electi mei. ł sic̃ quidã codices
habent in ueterabunt electis meis:
electi resurgentes amortuis morseis
ultiti nondñabit᷑. s eternaliter cum
xp̃o manelnnt quando uidebunt dm
sicutiẽ. Istud ÷ aũ lignum uite qd̾ erat
iniedio paradist : id ÷ xp̃s in medio ec¬
tenuerint cam bĩ erunt: Quodq seqͥt᷑¬
doctinam oꝑationẽq̃ apłoꝵ inueterabĩ
credentes: scquaces illorum. qr imitato¬
res illorum effecti eaq illi docuer̃
i opatisunt ipsi usq adfinem sclĩ tene¬
but. Et dum seuꝑ tenuerint quasi tẽ

Expanded text:
i praeparant, bibent et comedent fructum vinearum quas hic plantaverunt, omnique suavitate replebuntur ex vineis quas plan taverunt, id est ex remuneratione bonergo virtutes et mansiones coelestes, plantabuntque vineas de quibus jam diximus. Et alius, id est diabolus non habitabit in medio illorum, neque devorabit amplius virtutes eorum. « Secundum enim dies ligni erunt dies populi mei; et opera manuum eorum inveterabunt electi mei, » vel, sicut quidam codices habent, inveterabunt electis meis. electi resurgent a mortuis, et mors eis ultra non dominabitur, sed aeternaliter cum Christo manebunt, quando videbunt Deum sicuti est. Istud est autem lignum vitae quod erat in medio paradisi, id est Christus in medio Ectenuerint eam beati erunt. Quodque seqdoctrinam, operationemque apostolorum inveterabunt credentes sequaces illorum, quia imitatores illorum effecti, ea quae illi docuerunt et operati sunt, ipsi usque ad finem saeculi tenebunt, et dum semper tenuerint, quasi tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. indie iudi¬
cii cum angłis. et archangełis.
omnibusq uirtutibus celorum Eccẽ
merces eius cum eo : ut remuneret
clectos. ⁊ dampnat reprobos & opus eiꝰ
coram illo: id÷ potestas iudicandi in
conspectu eius: & uocabunt eos sub̾
res congaudentes eis qui ꝑ eorum p̃¬
dicationemcrediderunt : uocabunt cos
popłm scm̃ redemptum adnõ. Beatꝰ
hieronimus dicit inhebreo habere
popłm scm̃ redemptum: sicut nos
iam dictum habemus. S quidam co¬
dices habent popłs sc̃s. redempai
adño: nixta qđ hic erit sensus: Apłi
aliiq doctores uocabt̃ eos quiere¬
diderunt dicentes Tues popłs sc̃s:
et uos estis redempti adnõ. S hebra¬
ica ueritus aꝑcior ⁊ facilior isto in
non derelicta Nequaq inquit uocab̾is
ciuitas derelicta adeo sicut quondã
s uocaberis ciuitas quesita axp̃o :
& eius sangune redempta: Dehac dic̃¬

Expanded text:
eniet in die judicii cum angelis et archangelis, omnibusque virtutibus coelorum. Ecce merces ejus cum eo, ut remuneret electos et damnet reprobos. Et opus ejus coram illo, id est potestas judicandi in conspectu illius. « Et vocabunt eos, » subaudis res congaudentes eis qui per eorum praedicationem crediderunt, vocabunt eos populum sanctum, redemptum a Domino. Beatus Hieronymus dicit in Hebraeo haberi populum suum redemptum, sicut nos jam dictum habemus, sed quidam codices habent populus sanctus et redempti a Domino, juxta quod hic erit sensus: Apostoli aliique doctores vocabunt eos qui crediderint dicentes: tu es populus sanctus, et vos estis redempti a Domino. Sed hebraica veritas apertior et facilior isto in non derelicta. » Nequaquam, inquit, vocaberis civitas derelicta a Deo sicut quondam, sed vocaberis civitas quaesita a Christo, et ejus sanguine redempta. De qua dic
Abbreviated transcription (Latin):
pectantibus te. Auris non audiũ quia
nonẽ. ibi sonus Oculꝰ ponuidic quia
nonẽ. ibi corpus Neq color. incor homi¬
nis non ascendit. quia cor nr̃m illuc
dirigi debet Que sunt gͦ illabona que
ppͣauĩ ds̃melectus suis : utiq semet ip¬
sum id ÷  cognitionem tocuis trinita

Expanded text:
spectantibus te. » Auris non audivit, quia non est ibi sonus. Oculus non vidit, quia non est ibi corpus neque color. In cor hominis non ascendit, quia cor nostrum illuc dirigi debet. Quae sunt ergo illa bona, quae praeparavit Deus electis suis? Utique semetipsum, id est, cognitionem totius
Abbreviated transcription (Latin):
rint udebunt neq sentient: scd̾m
qđ inapocalipsi dr̃. Ab sterget ds̃
omem lacrimam ab ocełis eorum.⁊
mors ultra nonerit ⁊et̃: sic un hoc
loco dr̃ quia obliuioni tͣdite erunt
angustie priores. id÷ tribulationes.
quibus hic scĩ tribulari possũm &
quia abscondite erunt ap̾sentia nr̃a
Iungit se ꝓpħa scõrun numero
quia ipse multa ꝑtulit aduersa
iniste. intantum. ut lignea serra
secarctur. Ecce onim  ego cred celos
nouos et terram nouam n nõ erurł
in memoria priora a non ascendet¬

Expanded text:
rint videbunt, neque sentient, secundum rint videbunt, neque sentient, secundum quod in Apocalypsi dicitur: « Absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, et mors ultra non erit , etc. » Sic et in hoc loco dicitur, quia oblivioni traditae erunt angustiae priores, id est tribulationes quibus hic sancti tribulari possunt, et quia absconditae erunt a praesentia nostra. Jungit se propheta sanctorum numero, quia ipse multa pertulit adversa injuste, intantum ut lignea serra secaretur. « Ecce enim ego creo coelos novos et terram novam: et non erunt in memoria priora, et non ascende
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ. hoc ẽ. confirmatio sermonis illiꝰ
ꝓquonos modo diciius uerum uerũ
Qui inquit iurat in terra hocẽ. qui
ueritatem loquitur inp̃senti iurabit
id÷ loquetur indõ fideliter ⁊ueracit̾
indie iudici in manifesta reuelatione
qua semꝑ dnm benedicent: Et laudẽ
cius resonabunt. uixta illud psalmo¬
graphi. heati quihabitant indomo tua
in scła scđorum laudabuntte Quia
obliuione̾ tradite sũt angustie prio¬
res. & quia absconditesunt ab occłis
nr̃is : Hoc addiem iudicii ꝑtinet:
Omĩa siquidem cormenta et flagel¬
la que sci in hoc scło proxp̃i nomi¬
ne ꝑtulerunt cum receperint ple¬
nicudinem p̃miorum indie iudicu
& uiderint dm̃ sicuti est: proni chilo
deputabẽ illa omĩa que sustinuerunt
ad conp̾ationem głie sue ⁊ quasi in
obliuionem habebẽ: non obliuione
memorie s successione bonorum:
Namq nęlaborem ullum qui ibi suer¬

Expanded text:
Domini, hoc est confirmatio sermonis illius Domini, hoc est confirmatio sermonis illius pro quo nos modo dicimus: verum, verum. Qui inquit jurat in terra, id est qui veritatem loquitur in praesenti, jurabit, id est loquetur in Deo fideliter et veraciter in die judicii in manifesta revelatione, quia semper Dominum benedicent. Et laudem ejus resonabunt: » juxta illud Psalmographi: « Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . » « Quia oblivione traditae sunt angustiae priores, et quia absconditae sunt ab oculis nostris. » Hoc ad diem judicii pertinet. Omnia siquidem tormenta et flagella qui sancti in hoc saeculo pro Christi nomine pertulerunt, cum receperint plenitudinem praemiorum in die judicii, et viderint Dominum sicuti est, pro nihilo deputabunt illa omnia quae sustinuerunt ad comparationem gloriae suae, et quasi in oblivione habebunt, non oblivione memoriae, sed suorum cessione bonorum. Nam neque laborem ullum qui ibi fue
Abbreviated transcription (Latin):
sifeci istud. uł relinquetis. nomeri
urm electis meis. ut sicut uos quon¬
tam appellati estis filii abrabam.
& ia cob: ita ulli uixta quod p̃cursor
ioħs diẽ : Potens est deus delapidib
hocẽ. degentibus suscitare filios habra
he &interficiet inquã te dñs deus tuus
Nongladio matheriali s sententia et
iudicio suo dampnabit te cternalit̃
Et scłios suos gentiles uocabit nomine
fuerit suꝑ terram. hoc ẽ quib enedictꝰ
fuerit ut xp̃ianus uocetur. et ipsũ
nomeri bene custodierit mac terra
turo cum om̃ibus electis: audiens
ad nõ: Uenitebenedicti patris mei:
Dequa benedictione dic cctam apłs
Filii ĩ hoc uocati estis. ut benedictionẽ
heredittitt possideitis. Amen aũ inhoc loco
sonat fideliter. iucraciter quia illi qui
benedicẽtur ad nõ fideliter & ueratiter
benedicentur. & qui iurat interra.
iurabit indeo. Am̃. Amen uiramentũ ẽ.

Expanded text:
si feci istud; vel relinquetis nomen si feci istud; vel relinquetis nomen vestrum electis meis, ut sicut vos quondam appellati estis filii Abraham et Jacob, ita et illi juxta quod praecursor Joannes dixit: « Potens est Deus de lapidibus, » hoc est de gentibus, « suscitare filios Abrahae . » Et interficiet inquam te Dominus Deus tuus, non gladio materiali, sed sententia et judicio suo damnabit te aeternaliter. Et servos suos gentiles vocabit nomine est super terram; » hoc est, qui benedictus fuerit ut Christianus vocetur, et ipsum nomen bene custodierit in hac terra, « turo cum omnibus electis, audiens a Domino: « Venite, benedicti Patris mei . De qua benedictione dicit etiam AposFilii, in hoc vocati estis, ut benedictionem haereditate possideatis . » Amen autem in hoc loco sonat fideliter et veraciter, quia illi qui benedicentur a Domino, fideliter et veraciter benedicentur. « Et qui jurat in terra, jurabit in Deo amen. » Amen juramentum est
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ erubescetis inpetcatis uris uiden¬
tes alios in locum urm̃  successisse. Ecce
serui mei laudabunt p̾exultatione cor¬
dis. scđm quod psalmista dicit. bĩ qͥ
habitant in domo tua in scła scłorum lau¬
dabuntte : ⁊uos clamabitis p̃dolore
cordis: Ep̃ contriccione sp̃s ululabitis sub.
atq iustorum ad dexteram s & edi n¬
deorum aliorumq impiorum. adsinistri
& dimittetis nomen urm iuramentũ dec¬
uos detestantes cum uoluerint aliquit
iurare dic̃t. si mͥ non eueniat ita ut
iudeis dampnatis ⁊ aromanis interfectiꝰ:
non feci hoc ł illud Uł alit̃. quia om̃is
sermo xp̃ianorum idm̃ colentium
ita debet. cẽ. firmus. ut pro iuramento
accipiatur: Iurabĩt ħ÷ consitebuntur
se crede indm̃. nesimilia paciantur
credidunt. ꝓpħe uidelicet aliiq iusti
ł quia ds̃ iuramentum eorum erat
Nos modo necessitate inpulsi ineo ui¬
ramꝰ sic̃ illi olim dicentes Uiũ dñs

Expanded text:
id est erubescetis in peccatis vestris, videntes alios in locum vestrum successisse. « Ecce servi mei laudabunt prae exsultatione cordis, » secundum quod Psalmista dicit: « Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te ; » « et vos clamabitis prae dolore cordis, et prae contritione spiritus ululabitis, » suatque justorum ad dexteram, et haedi Judaeorum aliorumque impiorum a sinistris . « Et dimittetis nomen vestrum in juramentum elecvos detestantes, cum voluerint aliquid jurare, dicent: Si mihi non eveniat ita ut Judaeis damnatis, et a Romanis interfectis, non feci hoc vel illud. Vel aliter: quia sanctus sermo Christianorum et Deum colentium ita debet esse firmus, ut pro juramento accipiatur. Jurabunt, hoc est confitebuntur se credere in Deum, ne similia patiantur,crediderunt prophetae, videlicet aliique justi; vel quia Deus juramentum eorum erat, nos modo necessitate compulsi in eo juramus, sicut illi olim dicentes: Vivit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
R ꝑsona popłi iudeorum peniten¬
ciam agentis & peccatum suum⁊¬
cognoscentis. loquitur modo propha
e dic̃ ad dñ. Adtende decelo & mise¬
rere : Nondebemus putare dm̃ om̃pt̃o
localit̃ & solum modo c̃ẽ. incelo. licet
ꝓpħa dicat attende decelo et de
habitacło. seo tuo: s incelo et interra
illum cẽ. scđm qđ ipse dixit Celũ
et terram ego imple o & etiam in¬
tra omnia ⁊ extra omĩa eẽ. sicut beat̾
gregorius dicit : implendo inquiens
om̃ia circumdat. & circumdando omĩa
implet. p̃sidendo sustinec. sustinendo
p̃sidet & cum totus ubiꝙsit ꝓpleni¬
tudinem diuinitatis suȩ : dr̃ tm̃ habi¬
taculum ⁊ locus eius. eẽ. in hisꝙͣ sanc¬
tiora sunt scđm quod ipse dicit. celũ
michi sedes est. & psalmista: Quihabitat
inquit in celo irridebit cos Ubicumq
enim sit uoluntas eius Ii habita¬
culum ⁊domus dei p̃cipue mangłis
quorum couersatio incelestibus : un

Expanded text:
rsona populi Judaeorum, poenitentiam agentis et peccatum suumcognoscentis, loquitur modo propheta, et dicit ad Deum. Attende de coelo et miserere. Non debemusp utare Deum omnipotentem localiter et solummodo esse in coelo: licet propheta dicat, « attende de coelo et de habitaculo sancto tuo; » sed in coelo et in terra illum esse. Secundum quod ipse dixit: « coelum et terram ego impleo, » et etiam intra omnia, extra omnia esse. Sicut beatus Gregorius dicit: Implendo, inquiens, omnia circumdat, et circumdando omnia implet: praesidendo sustinet, sustinendo praesidet. Et cum totus ubique sit per plenitudinem divinitatis suae, datur tamen habitaculum et locus ejus esse in his quae sanctiora sunt: secundum quod ipse dicit: « Coelum mihi sedes est . » Et Psalmista: « Qui habitat, inquit, in coelo, irridebit eos . » Ubicunque enim fit voluntas ejus, ibi est habitaculum et domus Dei: praecipue in angelis quorum conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dr̃ & iratus indignatusq c̃heliu
silius baradiedbusites de cognatione
um inde uocatus ÷ abrã id÷ pater
excelsus : acdeinde habraam. Similit̾
debeato petro potest intelligi. qui pͥ¬
mum simon deinde petrus apetra

Expanded text:
iratus indignatusque est Heliu filius Barachiel Buzites de cognatione Ram. » Inde vocatus est Abram, id est pater excelsus, ac deinde Abraham. Similiter de beato Petro potest intelligi, qui primum Simon, deinde Petrus a petra
Abbreviated transcription (Latin):
berabunt: Animas suas: Quia gͦ. isti
peccatores erant: ⁊ auia dei se reces¬
sisse cognoscebant: dicut abraam
& isrł id÷ iacob. ignorant nos filios
eẽ. suos: ad hoc ut pronobis orationẽ
fundant: S questio oritur isto in loco.
quare habraham & isrł id÷ iacob.
pomer pofuerit: & isaac medium
inter miserit: ad qđ dicendum quia
ꝑprima iultima &iam media. in¬
telligimus: Cum enim dixit abraã
et istł mhis duobus isaac quoq
in medio conp̃bendit. ⁊ non solum illũ
sritiam alios scõs patres p̾cedentes¬

Expanded text:
 Quia ergo isti peccatores erant, et a via Dei recessisse cognoscebantur, dicunt: Abraham et Israel, id est Jacob, ignorant nos filios esse suos, ad hoc ut pro nobis orationem fundant. Sed quaestio oritur isto in loco: Quare Abraham et Israel, id est Jacob, nomen posuerit, et Isaac medium intermiserit? Ad quod dicendum, quia per prima et ultima etiam media intelligimus. Cum enim dixit Abraham et Israel, in his duobus Isaac quoque in medio comprehendit: et non solum illum, sed etiam alios sanctos patres praecedentes
Abbreviated transcription (Latin):
corum imniquitates patrum illorũ
& post intulit sub̾ similitudinem. ł
conpationẽ. bonos Non ẽẽ ꝑden¬
dos ꝓpt̃ malos: uerbigrã: sic̃ abraã
liberatus ⁊ deur chaldcorum. Noe ec
silii eius ꝑdiluiuum ex omni mim¬
bo saluatus : : ⁊ loth asodomis. Quo mͦ
gͦ. simueniatur granum unũ inlesũ
et iob ru tum in botro siue inra¬
cemo pꝰ tempestatẽ: & dicat aliquis
illi qui uoluerit tangere retangaᷤ.
s ꝑmitte ut crescat. quia dñi benedic¬
cioẽ idẽ dño placuit ut ex mulcitudine
botrorium istud iunum granum rema¬
neno: Sicafaciant liego & exinnumtrabi¬
l mulatudincn iudeorum u qui heredita¬
bunt inquit cam. hoc ẽ iherłm uł¬

Expanded text:
eorum, et iniquitates patrum illorum: eorum, et iniquitates patrum illorum: et post intulit, sub similitudine vel comparatione, bonos non esse perdendos propter malos: Verbi gratia, sicut Abraham liberatus est de Ur Chaldaeorum, Noe et filii ejus per diluvium ex omni mundo salvatus est, et Loth a Sodomis. Quomodo ergo si inveniatur granum unum illaesum et incorruptum in botro, sivein racemo post tempestatem, et dicat aliquis illi qui voluerit tangere: Ne tangas, sed permitte ut crescat, quia Domini benedictio est, id est Domino placuit, ut ex multitudine botrorum istud unum granum remaneret: sic faciam ego ex innumerabili multitudine Judaeorum. Qui haereditabunt inquit eam, hoc est Hieru
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ diẽ iudici incorpore ⁊manima ut
eteriꝰ igni ꝑpetuo exurantur. et inte¬
rius ꝓpria conscia  crucienter: scđm¬
qđ idem ꝓpħa dicit alio in loco Uer¬
mis corum non morictur et ignis coꝵ
non extingetur: S queri potest isto inlo¬
co cum as̃ om̃ps dixerit. Pater non
portabit iniquitatẽ. filii. Nec filius ini¬
quitem patris: Quare modo dyxerit
iniquitates patrum corum reddam
insini corum Ad quod dicendum qr
patres non incelliguntur hic solum¬
mͦ Ldequorum semine corpora sũp¬
serunt. siquorum oꝑa imitatisunt Cuiꝰ
enim oꝑa quis fac̃ ⁊ quem imitatur
ꝑculdubio et fili ẽ : nonꝑnaturam s¬
ꝑimitacionem : Tale c̾. gͦ. acsidiceret:
Iniquitates patrum eorum reddam
cis.i. quas ili sustinent quorum oꝑa
imititi sunt eadem sustinebunt et
Nedissipes illud qm̃ benedictio ẽ. sic
faciam ꝓpt̃ scruos meos: ut non dis¬
ꝑdam totum Minatus : dñs popło
iudeorum se redditurum iniquitates

Expanded text:
post diem judicii in corpore et in anima, ut post diem judicii in corpore et in anima, ut exterius igni perpetuo exurantur, et interius propria conscientia crucientur, s idem propheta dicit alio in loco: « Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . » Sed quaeri potest isto in loco, cum Deus omnipotens dixerit: « Pater non portabit iniquitatem filii, nec filius iniquitatem patris : » quare modo dixerit iniquitates patrum eorum reddam in sinu eorum? Ad quod dicendum, quia patres non intelliguntur hic solummodo de quorum semine corpora sumpserunt, sed quorum opera imitati sunt. Cujus enim opera quis facit, et quem imitatur, procul dubio et filius est non per naturam, sTale est ergo ac si diceret: Iniquitates patrum eorum reddam eis, id est quae illi sustinent opera imitati sunt, eadem sustinebunt et Ne dissipes illud, quoniam benedictio est: sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum. » Minatus est Dominus populo Judaeorum se redditurum iniquitates
Abbreviated transcription (Latin):
silui. patiens fui. modo dic̃ non tacebo
hocẽ non parcam amplius ricq sustinebo
iniquitates eorum. s retribuam et reddã
iniquitates corum insinu corum: & mi¬
quitates patrum corum idolatrarum
ꝑ simĩ debemus intelligert principale
ipsorum insinu eorum. idẽ. inmente
ipsorum: Quisinus ꝓpt̃ anime prin¬
cipale : alimonię app̾llantur ut illut
Uias eorum reddam incapite corum
Iniquitates iniquid corum uni qui¬
tates patrum illorum idolatrarũ
quis acrisicauerunt suꝑ montes filio
suos ⁊ suꝑ colles expbrauerunt michi
hoc ẽ. qui cantumeliã mͥ fecerunt me
derelinquendo derelindo ⁊ honorem meũ
idoł tribuendo. reddam ⁊retribuam
insiui corum hoc ẽ. in prinapole mentis coꝵ
ut cos ꝓpria torqueat conscientiam : et
rtmeciar hoc ẽ. reddam opus. corun pri¬
mum insinu corum .i. qualia fecerunt
talia recipient primum inanima. uł
inpenͥtrabili corde. ut ÷ homo. deinde

Expanded text:
silui, patiens fui, modo dicit non tacebo, silui, patiens fui, modo dicit non tacebo, hoc est non parcam amplius neque sustinebo iniquitates eorum, et retribuam et reddam iniquitates eorum in sinu eorum, et iniquitates patrum eorum idololatrarum. Per sinum debemus intelligere principale ipsorum in sinu eorum, » id est in mente ipsorum. Qui sinus propter animae principale alio nomine appellatur ut illud: Vias eorum reddam in capite eorum. Iniquitates, inquit, eorum et iniquitates patrum illorum idololatrarum, qui sacrificaverunt super montes filios suos, et super colles exprobraverunt mihi, hoc est qui contumeliam mihi fecerunt me derelinquendo, et honorem meum idolis retribuendo: reddam et retribuam in sinu eorum, hoc est in principale mentis eorum, ut eos propria torqueat conscientia. Et remetiar, hoc est reddam, opus eorum primum in sinu eorum, id est qualia fecerunt, talia recipient; primum in anima vel in penetrabili corde, ut est homo, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
que arectitudine uie cos longe red¬
debant. Scquitm: Quicomedunt
carnem suillã. itd porcinam contra legis
preceptum & uisprophanum. hoc ẽ in mun¬
dum inuasis corum. Unde tam ipsi quĩ
uosa corum in munda crant. Phanumẽ
templum ubi religio agitur. inde dr̃ꝰ
ꝓphanus quasi porro afano .i. areligione
Quidicunt recede ame non adipinques
michi quia inmundus es: łanta suꝑhia
erãt illi inmundissimi repłeti. ut di¬
cerent nõ adranti idola & carnes siullas
non manducanti. recede a nobis quia in¬
inmolant mortis ⁊ comedunt carnes
siuillas & cumsint in mundissimi et omi
spurcicia pleni dicc̃ usto recede. a nob̾
siue inultione mea. ignis ardebit sub
tu meo sub quid ipsi faciunt. Nontace¬
bos reddam et retibuam insinu eoꝵ
miquitates ur̃as & inquitates patrũ
mͥ iremeciar opꝰ eorum: primum in
sinum. ille qui suꝑius dixerat. tacui sẽꝑ

Expanded text:
quae a rectitudine viae eos longe redquae a rectitudine viae eos longe reddebant. Sequitur. « Qui comedunt carnem suillam, » id est, porcinam contra legis praeceptum, « et jus profanum, » hoc est, immundum « in vasis eorum. » Unde tam ipsi quam vasa eorum immunda erant. Fanum est templum ubi religio agitur; inde dicitur profanus, quasi porro a fano, id est a religione. « Qui dicunt: Recede a me, non appropinques mihi, quia immundus es. » Tanta superbia erant illi immundissimi repleti, ut dicerent non adoranti idola et carnes suillas non manducanti: Recede a nobis, quia imimmolant in hortis et comedunt carnes suillas, et cum sint immundissimi et omni spurcitia pleni, dicunt justo: Recede a nobis» sive in ultione mea. « Ignis ardens, » subaudis tu meo, subaudis quod ipsi faciunt: « Non tacebo, sed reddam et retribuam in sinu eorum iniquitates vestras, et iniquitates patrum mihi, et remetiar opus eorum primum in sinu eorum. » Ille qui superius dixerat: Tacui, semper
Abbreviated transcription (Latin):
ł infacie mea .i. intemplo ubi meam
sepe exibui p̾sentiam. idola sua posu¬
erunt ut in ezechiele plenissime habet᷑
& non solum intemplo coluerunt ido¬
la: s &iam suꝑ colles ⁊ suꝑmontes ec
inortis immolauerunt dus alienis
iungentes odolatrie luxuriam. et
ꝓuno altari qđ erat intemplo dñi
expolitis lapidibus constructum. scđor
p̃ceptum legis : edisicauerunt plura
altaria ex coctis laterib iexcespitibꝰ
agrorum sicq desuꝑ sacrificauer̃
demonibus : ac ne aliquid mali deesset
qđ ipsi non implent habitabant in
sepulcris. hoc ÷ indomun cuł mortuoꝵ
tiarum ut sõnus angaria caꝑent
Delubia autem ꝓprie erant templa
in quib erant fontes ł riui inquibus
lauabantur hostie ⁊ mundabantur
sacerdotes. iuocabtintur delubra
adeluendo hostias siue quia anime
mundationem putabant se ibi con¬
sequi. adelirando eo quod sepe soliti
ibi eẽnt. delirare & ociosa queq agere

Expanded text:
vel in facie mea, id est in templo, ubi meam vel in facie mea, id est in templo, ubi meam saepe exhibui praesentiam, idola sua posuerunt, ut in Ezechiele plenissime habetur. Et non solum in templo coluerunt idola, sed etiam super colles et montes, et in hortis immolaverunt diis alienis, jungentes idololatriae luxuriam, et pro uno altari quod erat in templo Domini ex politis lapidibus constructum, secundum praeceptum legis, aedificaverunt plura altaria ex coctis lateribus et ex cespitibus agrorum: sicque desuper sacrificaverunt daemonibus. Ac ne aliquid mali deesset quod ipsi non implerent, habitabant in sepulcris, hoc est, in domunculis mortuorum: tiarum, ut somniis auguria caperent. Delubra autem proprie erant templa in quibus erant fontes vel rivi, in quibus lavabantur hostiae, et mundabantur sacerdotes: et vocabantur delubra a deluendo hostias, sive quia animae mundationem putabant se ibi consequi, vel a debriando, eo quod saepe soliti ibi essent debriari, et otiosa quaeque agere,
Abbreviated transcription (Latin):
terunt: Dicamus & tercio modo: Expan¬
di manus meas totadie ad popłm in¬
credulum .ĩ. omĩum beneficiorum meoꝵ
dona libenter p̾stiti eis. a temp̃r quo
eduxi eos de egipto. ꝓpter merita pa¬
rentum: usq dum ueni incarne: & pꝰꝙ.
ueni etiam non distuli adimplere quibꝰ
egebant. sanando illorum insirmos. et
saturando eos ocpanibus mess: legisq
secreta acꝓpħarum qt eis occulta erint
aꝑiendo. et adͥpatriamꝰ celestem uocando:
Illi aticẽ semꝑ increduli et contradictore
exciterunt dicentes. iubelrebub eicis de¬
cemodi: ẜ ambulauerunt uam non bonã
relinquentes me qui eis dixi egosum ua
admortem. Et pꝰ cogitationes suas pra¬
uas: nõpꝰ dñi culturam Poplis inq hoc
seci quiadiracundiam .i. adundictam
ꝓuocãt me : ante faciem meam sep̃
hocẽ inpresentia mea & in conspectu
meoq om̃ia oꝑa cogitationis locutio¬
nis et oꝑationis non latẽt ocdos meos.

Expanded text:
terunt; dicamus et tertio modo: Expanterunt; dicamus et tertio modo: Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, id est omnium beneficiorum meorum dona libenter praestiti eis a tempore quo eduxi eos de Aegypto propter merita parentum usque dum veni in carne. Et postquam veni, etiam non distuli adimplere quibus egebant, sanando illorum infirmos, et saturando eos de panibus meis, legisque secreta ac prophetarum quae eis occulta erant aperiendo, et ad patriam coelestem vocando . Illi autem semper increduli et contradictores exstiterunt, dicentes: « In Beelzebub ejicis daecemodi: et ambulaverunt viam non bonam, relinquentes me qui eis dixi: « Ego sumad mortem , et post cogitationes suas pravas, non post Domini culturam. Populus, inquam, hoc fecit qui ad iracundiam, id est ad vindictam provocat me: ante faciem meam semper, hoc est in praesentia mea et in conspectu meo: quia omnia opera cogitationis, locutionis et operationis, non latent oculos meos:
Abbreviated transcription (Latin):
inueni: Uide mulierem cananeam icrede.
PRopterea gͦ quia genales uoluntate plena
uenerunt ad fidem dni. meruerunt ut de
ecce ego. ad gentem quenonuocabat nom̃
meũ. Uoxsilii dei. Ecce ego. ecce ego sub
quiolim loqutussum ad morsen dicens
Egosum qui sum: ad gentem que nesciebat
me &que non inuocabat nomen meum:
Expandi manus meas totadie ad popłm
incredulum. quigraditur uia non bona.
post cogitationes suas: popłs qui ad
iracundiam prouocat me ante faciem
meam semꝑ. qui immolant mortis et
sacrisicanc suꝑ lateres. qui habitunt in
sepuleris undelubris idolorum dormiuri
eredulum: qui cum proilł orarem di¬
cens ad patrem. pater ignosce ill. Nolu¬
erunt crede inne: s contra dixer̃
michi dicentes. Uha quidestruit templũ
dei. Aliter. Epandimanus meas ut eos
reciꝑem icollocarem insinu meo.s ipsi
semꝑ increduli et contradictores exci¬

Expanded text:
inveni . » « Vide mulierem Chananaeam et crede . inveni . » « Vide mulierem Chananaeam et crede . » Propterea ergo quia gentiles voluntate plena venerunt ad fidem Domini, meruerunt ut de Ecce ego, ecce ego ad gentem, quae non invocabat nomen meum. » Vox Filii Dei. Ecce ego, ecce ego, subaudis qui olim locutus sum ad Moysen, dicens: Ego sum qui sum, ad gentem quae nesciebat me, et quae non invocabat nomen meum. « Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur via non bona post cogitationes suas. Populus qui ad iracundiam provocat me ante faciem meam semper: qui immolant in hortis, et sacrificant super lateres: qui habitant in sepulcris, et in delubris idolorum dormiunt.credulum, qui, cum pro illis orarem dicens ad Patrem: « Pater, ignosce illis , » noluerunt credere in me, sed contradixerunt mihi dicentes: Vah qui destruis templum Dei; aliter: Expandi manus meas, ut eos reciperem et collocarem in sinu meo, sed ipsi semper increduli et contradictores exsti