comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos duriores forte uideamur ĩ media
genera dyagondas Thebanus lege per¬
petua substulit. Nouos uero cleos et ĩhiit
colendis nocturnas pex uigilatioẽs. Sic
Aristophanes facetissimus pocte cũ
quide alii diĩ peregrini iudicati e ciui¬
tate eitiantur pubꝰ aute s acerdos ĩ pu¬
dentia consilio expiatam metu libet
audatiam iuuet ĩ mittenda religioĩb
ludi pubͣ qui fuint caue a circoq clun¬
si sint corpoꝵ certationes cursus pugi¬
lumq luctationes circuliq equoris
usq ad certa iuctoria circo cõstituti
Canea cãtu uoce ac ficdibꝰ et tibiis clũ¬
modo ea moderati sint ut lege ꝑscribit
Assentior em platoni ihil tꝰam facile
ĩ aiõs teneros atq molles ĩ fluẽ ꝙͣ uari¬
os cauendi sonos quoꝵ dici uix põt
ꝙͣta sit us ĩ utranq parte. Nam in¬
citat languẽtes et languere facit exci¬
tatos et tam remittit aiõs tu cõtra¬

Expanded text:
nos duriores forte videamur — in media nos duriores forte videamur — in media Graecia Pagondas Thebanus lege perpetua sustulit. Novos vero deos et in his colendis nocturnas pervigilationes sic Aristophanes facetissumus poeta vetequidam alii dei peregrini iudicati e civitate eiciantur. Publicus autem sacerdos inprudentiam consilio expiatam metu liberet, audaciam ‹libid›ines inmittendi religionibus ludi publici quoniam sunt cavea circoque divisi, sint corporum certationes cursu et pugillatu et luctatione curriculisque equorum usque ad certam victoriam ‹in› circo constitutae, cavea cantui vacet ac fidibus et tibiis, dummodo ea moderata sint ut lege praescribitur. Adsentior enim Platoni nihil tam facile in animos teneros atque mollis influere quam varios canendi sonos, quorum dici vix potest quanta sit vis in utramque partem. Namque et incitat languentis, et languefacit excitatos, et tum remittit animos tum contra
Abbreviated transcription (Latin):
de nocturnis facrifitiis mulieru
T. egd uero assentior expectato p̃ẜtim
piam Nam mihi cu mllta eximia
diuinaq uideant᷑ athene tue pepissȩ
ac ĩuita hoiũ attulisse tum nihil meliꝰ
illi iis misteriis. quibꝰ ex agresti ĩ maniq
uita exculti ad humanitate etia miti¬
gati sumꝰ. Uitiaq ut compellant᷑ uitaẽ
uera eni pricipia uite cognorumꝰ Nec
solum cu letitia uiuendi ratione ac¬
cepimꝰ set etiam cu spe meliore moriẽ¬
di. Quod aute mihi displiceat ĩ nocen¬
tes poete indicant comici qua licẽtia
re mediata quid nam egisset ille qui ĩ
sacrifitiu cogitatam libidine intulit
uertor quibꝰ profecto diligentissime sã¬
tiendum est. uit mulieꝵ fama multoꝵ
oculoꝵ lux clara custodiat ĩitienturq¬
eo quo ritu ceteri quo rome ĩitiantur
Quo ingenere seueritate maior senatꝰ
uetus Auctoritas debaccanalibꝰ et con¬
sultu exercitu adhibito qõnis aiãuer si¬
onez declarat. Atq omĩa nocturna ne

Expanded text:
De nocturnis sacrificiis mulierum. Atticus: Ego vero adsentior, excepto praesertim piam. Nam mihi cum multa eximia divinaque videntur Athenae tuae peperisse atque in vitam hominum attulisse, tum nihil meilus illis mysteriis, quibus ex agresti immanique vita exculti ad humanitatem et mitigati sumus, initiaque ut appellantur ita re vera principia vitae cognovimus, neque solum cum laetitia vivendi rationem accepimus, sed etiam cum spe meliore moriendi. Quid autem mihi displiceat in nocturnis, poetae indicant comici. Qua licentia Romae data quidnam egisset ille qui in saerificium cogitatam libidinem intulit,vertor. Quibus profecto diligentissime sanciendum est, ut mulierum famam multorum oculis lux clara custodiat, initienturque eo ritu Cereri quo Romae initiantur. Quo in genere severitatem maiorum senatus vetus auctoritas de Bacchanalibus et consulum exercitu adhibito quaestio animadversioque declarat. Atque omnia nocturna — ne
Abbreviated transcription (Latin):
sedent oratoria p̃cepta sũt data ab
Aristotele principe de singulis rebus
ĩ utranq partem dicendi crercitatio
ẽ istitura ut nõ contra omĩa sempsit
Archesylas diceret et tñ ut ĩ omibus
rebus quicquid ex utraq parte dicipo¬
ssit exprimeret. Cum aute tertia pars
bene uiuendi precepta querẽt.ea quoq
est ab eisdem nõ solum ad priuate uite
ratione set etiam ad reru pu rectio¬
ne relata oiũ fere ciuitatu nõ gretie
solum set etiam barbarie ab aristotele
mores instituta disciplinas a theophr¬
asto leges etiam cognonimꝰ Cumq utq
set qui ẽẽt optimus.x .p. status. hoc am¬
plius Theophrastuis que essẽt in .x.pͨͣ¬

Expanded text:
sed etiam oratorie praecepta sunt tradita, ab sed etiam oratorie praecepta sunt tradita, ab Aristoteleque principe de singulis rebus in utramque partem dicendi exercitatio est instituta, ut non contra omnia semper, sicut Arcesilas, diceret, et tamen ut in omnibus rebus, quicquid ex utraque parte dici posset, expromeret. Cum autem tertia pars bene vivendi praecepta quaereret, ea quoque est ab isdem non solum ad privatae vitae rationem, sed etiam ad rerum publicarum rectionem relata. omnium fere civitatum non Graeciae solum, sed etiam barbariae ab Aristotele mores, instituta, disciplinas, a Theophrasto leges etiam cognovimus. cumque utset qui esset optimus rei publicae status, hoc amplius Theophrastus: quae essent in re p
Abbreviated transcription (Latin):
tis ne iuideatur antiochi complexa eẽ
frequẽter audieris magiẽ probatam
existimo. Sic est igitur locutus quãtus
oruatus in ꝑypatęticoꝵ disciplina sit
satis est a me ut breuissime potui pau¬
lo ante dictum. Sed est forma enis dis¬
cipline sicut fere exteraꝵ triplex. Una
ut nulla pars celo mari terra ut poetice
loquor pretermissa sit. Quin etiam cũ
de reru mitus oĩq mũdo locuti essent
Ut multa nõ modo probabili argumẽ¬
tatione set etiam necessaria mathema¬
ticoꝵ ratione concluderẽt maxima
materiam ex rebus perse ĩnestigatis
ad reru ocultaru cognitione Attule¬
runt. Prosecutus est Rristoteles aianti¬
um oiũm ortus. Uictus figuras theofr¬
astus aute stirpiu naturał oiũq fere
rerũq etera gignentur causas atq ra¬
tiones. Qua ex cogintioẽ fatilior ẽ frã
ĩuestigatio reru occultissimaꝵ. Disse¬
rendiq ab eisdem nõ dyaletiçe solu

Expanded text:
tisne videatur Antiochi complexa essetisne videatur Antiochi complexa essefrequenter audieris, maxime probatam existimo. Sic est igitur locutus: Quantus ornatus in Peripateticorum disciplina sit satis est a me, ut brevissime potuit, paulo ante dictum. sed est forma eius disciplinae, sicut fere ceterarum, triplex: una ut nulla pars caelo, mari, terra, ut poe+tice loquar, praetermissa sit; quin etiam, cum de rerum initiis omnique mundo locuti essent, ut multa non modo probabili argumentatione, sed etiam necessaria mathematicorum ratione concluderent, maximam materiam ex rebus per se investigatis ad rerum occultarum cognitionem attulerunt. persecutus est Aristoteles animantium omnium ortus, victus, figuras, Theophrastus autem stirpium naturas omniumque fere rerum, quae e terra gignerentur, causas atque rationes; qua ex cognitione facilior facta est investigatio rerum occultissimarum. Disserendique ab isdem non dialectice solum,
Abbreviated transcription (Latin):
mento ad ullam rem illustriore satisor¬
natus possit accedere Abhis oratores ab
hiis imꝑatores ac reru publicaru prm¬
cipes extiterũt ut ad minora ueniam
Mathematici poete. musiciꝰ medici de¬
niq ex hac tasiꝙͣ ex oiui artiu officina
profecti sunt. Ad que ego scis me inꝙͣis¬
tud idem sentire Piso Set ate oportu¬
ne facta mentio est. Stude enim meni
audire. Cicero quenam sit istius ueteris
leam neapolitanu multos annos huĩs
apud te et cũ plures iam mẽses athens
hec ip̃a te ex antiquo uidemus ex qui¬
rere. Et ille tideno age inquit. Satis cũ
scire me nostri sermonis ꝓricipiu ẽẽ
uoluisti Exponamꝰ adoloscenti siqua
forte possumꝰ Dat em id nobis solitu¬
do Quod siquis deus diceret nũꝙͣ pu¬
uobis molestus sim Mihi iꝙͣ quite id
ipsum rogaui. Tu quintus et pompom
cu idemꝰ seuelle dixissent Piso exors
est Cuiꝰ gratio attende queso Brute sa¬

Expanded text:
mento ad ullam rem illustriorem satis ormento ad ullam rem illustriorem satis ornatus possit accedere. ab his oratores, ab his imperatores ac rerum publicarum principes extiterunt. ut ad minora veniam, mathematici, poe+tae, musici, medici denique ex hac tamquam omnium artificum officina profecti sunt. Atque ego: Scis me, inquam, istud idem sentire, Piso, sed a te oportune facta mentio est. studet enim meus audire Cicero quaenam sit istius veteris,seam Neapolitanum multos annos habueris apud te et complures iam menses Athenis haec ipsa te ex Antiocho videamus exquirere. Et ille ridens: Age, age, inquit,—satis enim scite me nostri sermonis principium esse voluisti—exponamus adolescenti, si quae forte possumus. dat enim id nobis solitudo, quod si qui deus diceret, numquam puobsequor, vobis molestus sim. Mihi, inquam, qui te id ipsum rogavi? Tum, Quintus et Pomponius cum idem se velle dixissent, Piso exorsus est. cuius oratio attende, quaeso, Brute, sa
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis luci inquit an etia tua spõte
Dompcyus es Mihi quide antiochum
quẽ audis satis belle uideris attendẽ
Tum olle timide uł potius uerecunde
fatio inquit equidem. Set audisti ne
modo de Carneade xapior illuc Reuo¬
cat aute antiochuis nec est pretereaq
audiamus sum Piso et sihoc inquitꝰ
fortasse nõ poteris sic abixe cũhic assit¬
me aute dicebat tñ audebo te ad hac
Achadenna noua ad ueterem illa noçare
inqua ut dicere antiochum audiebas nõ
hisoli numerant᷑ qui achademici uocãt
Speusippus cenocrates polemo Cratore¬
teriq set etiam perypatetici ueteres qͦꝵ
princeps a ristoteles que exceto plato¬
ut hauel scio an recte dixerim pͥncipe
phyosophoꝵ. Ad eos igitur cõuerte teq̃so
ex eoꝵ enim scriptis et institutis cu oĩb
doctrina liberalis omĩs hystoria omĩs
sermo elegans sumi potest tu uarietal
est tanta artium ut neço sine eo instru¬

Expanded text:
es nobis, Luci, inquit, an etiam tua sponte es nobis, Luci, inquit, an etiam tua sponte propensus es? mihi quidem Antiochum, quem audis, satis belle videris attendere. Tum ille timide vel potius verecunde: Facio, inquit, equidem, sed audistine modo de Carneade? rapior illuc, revocat autem Antiochus, nec est praeterea, quem audiamus. Tum Piso: Etsi hoc, inquit, fortasse non poterit sic abire, cum hic assit—me autem dicebat—, tamen audebo te ab hac Academia nova ad veterem illam vocare, in qua, ut dicere Antiochum audiebas, non ii soli numerantur, qui Academici vocantur, Speusippus, Xenocrates, Polemo, Crantor ceterique, sed etiam Peripatetici veteres, quorum princeps Aristoteles, quem excepto Platone haud scio an recte dixerim principem philosophorum. ad eos igitur converte te, quaeso. ex eorum enim scriptis et institutis cum omnis doctrina liberalis, omnis historia, omnis sermo elegans sumi potest, tum varietas est tanta artium, ut nemo sine eo instru
Abbreviated transcription (Latin):
ex me querere qui in phalericu etia
descenderim quo in loco ad fluctu auĩt
declaniare solitũ Demosthene ut f̾re¬
mitu assuesceret uoce uincere modo
ctiam paulu ad dextra deuia declina¬
uiut a periculis sepulctum accederem
ꝙͣ ꝙͣ id quide infinitu est in hac urbe
uacũq enim ingrediatur maliqua
hystoriam uestigium ponimus. łu Pno
at qui Cicero inuit ista stucdia si ady
mitandos sũmos uiros spectant ige¬
miosor sunt. sin tm̃modo adinditia ue¬
teris memorie cognoscenda curiosorũ
Te autem ortamur omẽs currentẽ qd ẽ
ut spero ut eos quos nouisse uis etiam i
mitari uelis hic ego et sifacit hic quide
inꝗͣ Piso ut iudices ea que precipis tm̃
mihi grata hortatio est tua. su ille ami¬
cissinse ut solebat. Nos uero inquit om̃i
omĩa ab huiꝰ adoloscentia conferamu
amat uł lit illud ipsum quod studet fa¬
cere possit ornatuis. Set utru hortãd.

Expanded text:
ex me quaerere, qui in Phalericum etiam ex me quaerere, qui in Phalericum etiam descenderim, quo in loco ad fluctum aiunt declamare solitum Demosthenem, ut fremitum assuesceret voce vincere. modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem. quamquam id quidem infinitum est in hac urbe; quacumque enim ingredimur, in aliqua historia vestigium ponimus. Tum Piso: Atqui, Cicero, inquit, ista studia, si ad imitandos summos viros spectant, ingeniosorum sunt; sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda, curiosorum. te autem hortamur omnes, currentem quidem, ut spero, ut eos, quos novisse vis, imitari etiam velis. Hic ego: Etsi facit hic quidem, inquam, Piso, ut vides, ea, quae praecipis, tamen mihi grata hortatio tua est. Tum ille amicissime, ut solebat: Nos vero, inquit, omnes omnia ad huius adolescentiam conferamus, amat, vel ut illud ipsum, quod studet, facere possit ornatius. sed utrum hortandus
Abbreviated transcription (Latin):
sum multu equide cu phedro quem
curi licet obliuisci sicupiam cuiꝰ ymagi¬
nem nõ modo intabulis nrĩ familiares
setet am in poculis et manulis Habent
Hic ego Pomponius quidem inꝙ̃ nost
iocari indetur et fortasse suo iuire.Ita eiz
se athenis collocauit ut sit pene unus ex
acticis ut id etiam cognoiẽ uideat᷑ ha¬
bituruis Ego aute Piło tibi assentior u¬
su hoc euenire ut acrius aliquãto et at¬
tentius declaris uiris locoꝵ ad monitu
cdderant sedemq uiderim hoc aute
tempore et si multa mominĩ parte athe¬
naru sunt in ipsis locis iuditia sũmor
enim nota ymago a sedeq ipsa tanta
ingenii magnittidine orbata desideraĩ
illam uocem puto.Tum Piso quoniam
igitur aliquid omẽs. Quid Lutius noster
mͦquit aneu locum libenter muisit ubi
Demostenes et Eschines se disçertare so¬
liti sunt. Suo enim quisq studio maxͤ
ducitur et ille cu erubuisset. Noli ĩquit

Expanded text:
sum multum equidem cum Phaedro, quem sum multum equidem cum Phaedro, quem curi licet oblivisci, si cupiam, cuius imaginem non modo in tabulis nostri familiares, sed etiam in poculis et in anulis habent. Hic ego: Pomponius quidem, inquam, noster iocari videtur, et fortasse suo iure. ita enim se Athenis collocavit, ut sit paene unus ex Atticis, ut id etiam cognomen videatur habiturus. Ego autem tibi, Piso, assentior usu hoc venire, ut acrius aliquanto et attentius de claris viris locorum admonitu ediderat, sedemque viderim. hoc autem tempore, etsi multa in omni parte Athenarum sunt in ipsis locis indicia summoruenim nota imago—, a sedeque ipsa tanta ingenii magnitudine orbata desiderari illam vocem puto. Tum Piso: Quoniam igitur aliquid omnes, quid Lucius noster? inquit. an eum locum libenter invisit, ubi Demosthenes et Aeschines inter se decertare soliti sunt? suo enim quisque studio maxime ducitur. Et ille, cum erubuisset: Noli, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
mibi afferunt set ipsum uicdentur m
consꝑectu meoponere. Hic Speusipo
mic Renocrates hic euis auditor pͥgit¬
mo eru ipsa illa sessio fuit quã uide¬
niuł equidem etiam curiam nostra¬
postiliam dico. nõ hanc nouam que
mbn minor esse iudetur postea ꝙ est
maior. Solebam intueni scipiohe
Eatonem Lelium nostru ueruo noꝰ
primis anum cogitare fanta uisac¬
moitioris mest m locis ut no sine
causa ex his meorie clicta sit discipliã
Tum quintus est plane pyso ut dicis ĩꝗt
nam me ipsum Huc modo ueniẽte cõn¬
uertebat ad sese coloneus ille locus enius
incola Sophades aboculos uersabat᷑ quẽ
scis ꝙͣ ãmirer ꝙͣq eo delecter. Me quide
ad altiorem memoriam Edipodis hũc
uemientis et illo molliosior carmine que¬
nam essent ipsa hec loca requirentis spes
quedam cõmouit manis scilicet set com¬
mouit tñ. Tum pomponius atego quidẽ
ut uos deditu Epycuro in sectari soletis

Expanded text:
mihi afferunt, sed ipsum videntur in mihi afferunt, sed ipsum videntur in conspectu meo ponere. hic Speusippus, hic Xenocrates, hic eius auditor Polemo, cuius illa ipsa sessio fuit, quam videmus. Equidem etiam curiam nostram—Hostiliam dico, non hanc novam, quae minor mihi esse videtur, posteaquam est maior—solebam intuens Scipionem, Catonem, Laelium, nostrum vero in primis avum cogitare; tanta vis admonitionis inest in locis; ut non sine causa ex iis memoriae ducta sit disciplina. Tum Quintus: Est plane, Piso, ut dicis, inquit. nam me ipsum huc modo venientem convertebat ad sese Coloneus ille locus, cuius incola Sophocles ob oculos versabatur, quem scis quam admirer quamque eo delecter. me quidem ad altiorem memoriam Oedipodis huc venientis et illo mollissimo carmine quaenam essent ipsa haec loca requirentis species quaedam commovit, inaniter scilicet, sed commovit tamen. Tum Pomponius: At ego, quem vos ut deditum Epicuro insectari soletis,
Abbreviated transcription (Latin):
set usclebimus. que cum essent dicta
tiochum Brutent solebat cũ
.M. Pisone meogimnasio qͥ
pomui.LCicero frater noster cognatioẽ
patruelis amore germanus constitui¬
mus inter nos ut ambulatione post¬
meridianam conficeremus mihi acha¬
demia maximeꝙ is locus ab omnitur¬
ba idtemporis uacuus esset. Itaq ad tẽ¬
pus ad Pisonem omẽs inde uario ser
mone sexilla acdypolo studio confecim
Cam autem uenissemus i achaclemiã
non sine causa nobilitate spatia soliti¬
do erat ea quam uolueramus. Tupiso
Natura ne nobis hoc inquit cdatum
dicaman errore quodam ut cũ ea lo¬
ca iudeamus. In quibꝰ memoria dignos
iuros acceperimus multum esse uersa¬
tos magis moueamur ꝙͣ siante eoru
ipsoruma aut facta audiamus aut scͥp¬
tum aliquid legamus uelut ego nũc
moueor. Uenit enim mihi platonis n
mentem quem accepimꝰ primu Hic
disputare solicitum cuiꝰ etiam illi or¬
tali propinqui nõ memoriam solu

Expanded text:
sed videbimus. Quae cum essent dicta,sed videbimus. Quae cum essent dicta,tiochum, Brute, ut solebam, cum M. Pisone in eo gymnasio, quod ciusque Cicero, frater noster cognatione patruelis, amore germanus, constituimus inter nos ut ambulationem postmeridianam conficeremus in Academia, maxime quod is locus ab omni turba id temporis vacuus esset. itaque ad tempus ad Pisonem omnes. inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus. cum autem venissemus in Academiae non sine causa nobilitata spatia, solitudo erat ea, quam volueramus. tum Piso: Naturane nobis hoc, inquit, datum dicam an errore quodam, ut, cum ea loca videamus, in quibus memoria dignos viros acceperimus multum esse versatos, magis moveamur, quam si quando eorum ipsorum aut facta audiamus aut scriptum aliquod legamus? velut ego nunc moveor. venit enim mihi Platonis in mentem, quem accepimus primum hic disputare solitum; cuius etiam illi hortuli propinqui non memoriam solum
Abbreviated transcription (Latin):
tinere que superiori smẽ cõuenũt in
Aristonem incidunt cum id fugiunt
re eadem defendunt que ꝑyparetici
uerba tenent morditius que rursusdũ
sibi euelli ex ordine nolunt horridioẽs
fugiens. Panetuis nec acerbitate smãꝵ
nec disserendi spinas prohauit fuit in
altero genere mitior in altero illustrior
Semperq hũit inhore platone Aristo¬
tilem lenocrate Theophrastum elicear¬
cum ut ipĩus scripta declarant. quos
quidem tibi studiose et diligenter trac¬
tandos magnopere censeo. S qm̃ ad
uesꝑascit et mihi ad uillam reuertẽ¬
dum est nũc quidem hactenus. Ueru
hoc idem semper fatiamus. Nos uero
inquit ille. nam quidd possimꝰ facere
melius. Et hanc quidem prima exigã
ate operam ut audias me que ate cic¬
ta sunt refellente. Set memẽto teque
nos sentiamus omĩa probare ni quoel
uerbis aliter utamur. Nihi aute urõꝵ
ihil probari s crupulu inꝙͣ abeunti

Expanded text:
tinere, quae superiori sententiae conveniunt, in tinere, quae superiori sententiae conveniunt, in Aristonem incidunt; cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba tenent mordicus. quae rursus dum sibi evelli ex ordine nolunt, horridioresfugiens Panaetius nec acerbitatem sententiarum nec disserendi spinas probavit fuitque in altero genere mitior, in altero illustrior semperque habuit in ore Platonem, Aristotelem, Xenocratem, Theophrastum, Dicaearchum, ut ipsius scripta declarant. quos quidem tibi studiose et diligenter tractandos magnopere censeo. Sed quoniam et advesperascit et mihi ad villam revertendum est, nunc quidem hactenus; verum hoc idem saepe faciamus. Nos vero, inquit ille; nam quid possumus facere melius? et hanc quidem primam exigam a te operam, ut audias me quae a te dicta sunt refellentem. sed memento te, quae nos sentiamus, omnia probare, nisi quod verbis aliter utamur, mihi autem vestrorum nihil probari. Scrupulum, inquam, abeunti;
Abbreviated transcription (Latin):
tim in auto ꝙͣ inpalea. Omĩb enim
artibus uolumꝰ atributam esse eam
que cõmunis appellatur prudentia
omiẽs qui cuiq artifitio presunt de¬
bent hrẽ . Ita nec hoc modo paria qui¬
dem peccata sunt urgent tamen et m¬
chil femittũt qui in quiũt omẽ pecca¬
tum imbecillitatis et in cõstantie ẽst
tlec aute uitia mom̃ibꝰ stultis eque
magna su̾nt Necesse est esse pariaꝰ pec¬
cala qi uero aut concedatur ĩ omeo
fultis eque magna esse uitia et eacde
becillitate et indonstantia. Libulie
tuasse ꝙ illum cuiꝰ cõdemnãtus e roga¬
tione P. Sceuolam et quasi nihil ost
res quoo ipsas in quib peccatur m¬
te sutut quo hec maiores minores
nt suot coq peccentur nhis rebus ã
maiora sunt aut minora taceiai
erom concludatur oratio hos sinoui
lum iel bonuz esse qiu dicanet appetino¬
nem rerum ad uiuendu accomodatar
natura profectam Ita cum ea uolũt re¬

Expanded text:
tum in auro quam in palea. omnibus enim tum in auro quam in palea. omnibus enim artibus volumus attributam esse eam, quae communis appellatur prudentia, quam omnes, qui cuique artificio praesunt, debent habere. ita ne hoc quidem modo paria peccata sunt. Urgent tamen et nihil remittunt. Quoniam, inquiunt, omne peccatum inbecillitatis et inconstantiae est, haec autem vitia in omnibus stultis aeque magna sunt, necesse est paria esse peccata. Quasi vero aut concedatur in omnibus stultis aeque magna esse vitia, et eadem inbecillitate et inconstantia L. Tubulum fuisse, qua illum, cuius is condemnatus est rogatione, P. Scaevolam, et quasi nihil inter res quoque ipsas, in quibus peccatur, intersit, ut, quo hae maiores minoresve sint, eo, quae peccentur in his rebus, aut maiora sint aut minora! Itaque—iam enim concludatur oratio—hoc uno vitlum id bonum esse, qui dicat appetitionem rerum ad vivendum accommodatarum a natura profectam? ita cum ea volunt re
Abbreviated transcription (Latin):
eque contente sunt sic peccata quia di¬
screpant eque discrepant paria sunt
Igitur hoc amibiguo ludimꝰ eque enim
ntingit om̃ib fidibꝰ ut incontente
sint illuid nõ continuo ut eque ĩcõten¬
te. Collatio igitur ista te mhil uiuat
nec enim onẽs auaritias si eque aua¬
ritias esse dixerimus. Sequitur etiam
ut equas esse dicamus. Eece aliud siłe
dissimuile. Ut ein inquit guberuator
eque peccat si palearum nauem euer¬
tit et si auri. Item eque peccat qui pa¬
rentem et seruu ĩuiria uerberat hec
nõ uidere cuiꝰ generis honus nauis ue¬
hat et ad gubetnatoris artem mhil p¬
tniere. Itaq aurum ꝓaleam ne portet
Ad bene aut ad male gubernandum
ihil interesse At quid inter parente
et seruulum intersit in telligi et potest
et lebet ergo ingubernando mhil in
offitio plurimuꝰ interest quo ingenẽ
peccetur et simipsa gubernatioẽ neg¬
ligentia est nauis etiersa mais pecda¬

Expanded text:
aeque incontentae sint, sic peccata, quia diaeque incontentae sint, sic peccata, quia discrepant, aeque discrepant; paria sunt igitur.—Hic ambiguo ludimur. aeque enim contingit omnibus fidibus, ut incontentae sint, illud non continuo, ut aeque incontentae. collatio igitur ista te nihil iuvat. nec enim, omnes avaritias si aeque avaritias esse dixerimus, sequetur, ut etiam aequas esse dicamus. Ecce aliud simile dissimile. Ut enim, inquit, gubernator aeque peccat, si palearum navem evertit et si auri, item aeque peccat, qui parentem et qui servum iniuria verberat.—Hoc non videre, cuius generis onus navis vehat, id ad gubernatoris artem nil pertinere! itaque aurum paleamne portet, ad bene aut ad male gubernandum nihil interesse! at quid inter parentem et servulum intersit, intellegi et potest et debet. ergo in gubernando nihil, in officio plurimum interest, quo in genere peccetur. et si in ipsa gubernatione neglegentia est navis eversa, maius est pecca
Abbreviated transcription (Latin):
timus tuiq ut scis amantissimꝰ nos
paucis ad hec additis fine fatiamꝰ
Aliquãdo longu est enim ad omĩa re¬
spondere que ate dicta sunt. Nam
Ex eisdem uerboꝵ prestigiis et regna
nata a uobis sunt et imperia et duntie
et tante quidem ut omia que ubiq sunt
sapientis essedicatis s olum preterea for¬
contraria quos etiam insanos esse uulti
hec paradiso illi admixabilia dicamus
uerbo rem subitias nulla erat cõtrouer¬
sia. Omĩa peccata paria dicitis Non
ego tecum iam italoquar ut hiisdem
IAs de rebus cum .L murena te accusã¬
te defenderem apud imperitos tum illa
dicta sunt aliquid etiam corone cdatu
Nunc agendum est subtilius peccata
paria ꝗdio dãmodo quia nec honesto
quicꝙͣ honestius ne turpi turpius. Per¬
ge porro nam de isto magna dissentio
Ala argumẽta propria usdeamus cur
plurimis si nulla earum ita cõtenta nu¬
meris sit ut contentu seruare possit gẽs

Expanded text:
timus tuique, ut scis, amantissimus. nos timus tuique, ut scis, amantissimus. nos paucis ad haec additis finem faciamus aliquando; longum est enim ad omnia respondere, quae a te dicta sunt. Nam ex eisdem verborum praestrigiis et regna nata vobis sunt et imperia et divitiae, et tantae quidem, ut omnia, quae ubique sint, sapientis esse dicatis. solum praeterea foros omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. haec para/doca illi, nos admirabilia dicamus.uique verbo rem subicias; nulla erit controversia. Omnia peccata paria dicitis. non ego tecum iam ita iocabor, ut isdem his de rebus, cum L. Murenam te accusante defenderem. apud imperitos tum illa dicta sunt, aliquid etiam coronae datum; nunc agendum est subtilius. Peccata paria. —Quonam modo?—Quia nec honesto quicquam honestius nec turpi turpius.—Perge porro; nam de isto magna dissensio est. illa argumenta propria videamus, curpluribus, nisi nulla earum non ita contenta nervis sit, ut concentum servare possit, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
prepositis ꝙͣ sim bonis duxero fortiorẽ¬
ꝙ inpatiendo dolore si eum asperum
et difficilem perpessu et contra natura
esse ꝙͣ si malum dixero facete. M. Piso
Familiaris noster et alia multa et hoc
loco stoycos irridebat. Quid enim aiebat
bonu negas esse diuitias auaritia ne
munus. Quod si uerbu sequimur̃ pͥmũ
longuis uerbu prepositu ꝙͣ bonu Nihil
ad rem nesit sane at certe grauiꝰ Nã
bonu ex quo appellatum sit nescio p̃¬
positu ex eo credo quod preponatin
aliis Id mihi magnu uicdetur. Itaq di¬
cebat plus tribuiꝰ diuitiis a lenone qui
cas in prepositis pone̾t ꝙͣ ab aristotele
qui bonu esse diuitias fateretur. set nę¬
q magnu bonu et prerectis honestisq
contestinendu ad despitiendu nec
magnopere expetendum oiõq dcis¬
tis dmĩbꝰ uerbis alepone mutatis ita
disputabat Et que bona negarentur
oribus fiso igitur hoc modo uir oꝑ¬

Expanded text:
praepositis quam si in bonis duxero, fortiorempraepositis quam si in bonis duxero, fortioremque in patiendo dolore, si eum asperum et difficilem perpessu et contra naturam esse quam si malum dixero. Facete M. Piso, familiaris noster, et alia multa et hoc loco Stoicos irridebat: Quid enim? aiebat. 'Bonum negas esse divitias, praeminuis? quo modo? si verbum sequimur, primum longius verbum praepositum quam bonum'.—Nihil ad rem!—'Ne sit sane; at certe gravius. nam bonum ex quo appellatum sit, nescio, praepositum ex eo credo, quod praeponatur aliis. id mihi magnum videtur.' itaque dicebat plus tribui divitiis a Zenone, qui eas in praepositis poneret, quam ab Aristotele, qui bonum esse divitias fateretur, sed neque magnum bonum et prae rectis honestisque contemnendum ac despiciendum nec magnopere expetendum, omninoque de istis omnibus verbis a Zenone mutatis ita disputabat, et, quae bona negarentur oribus. Piso igitur hoc modo, vir op
Abbreviated transcription (Latin):
dico inquies. Set ad iurtutes et uitia
inhil interesse. Quis istud quasi nesci¬
at Ueru audiamus ista inquit que
dixisti ualere locupletem esse nõ do¬
lere bona nõ dico. set dicam grece ꝓeg¬
mena latine aute producta. S prepo¬
sita aute precipua malo sit tollerabi¬
lius et mollius. Illa aute morbu eges¬
tatez dolorem nõ appello mala d si
libet reiectari ea Itaq illa nõ dico me
expetere set legere nec optare set sinnẽ
Contraria autem nõ fugere set quas
secernere. Quid ait Aristotiles reliꝗ̃ꝙ̃
platonis alumpni se omĩa que secũdu
naturam sint bona appellare q̃ autẽ
contra mala. Uides ne igitur Lenonez
tuu cum aristone uerbis consistere
redesside̾ cu Aristotele et illis recõse¬
tire uerbis discrepare. Cum igitꝰ cu
dere cõueniat non malimꝰ u̾sitate lo¬
qui aut doceat paratiore me ad cõtẽ¬
nenda pecuma fore siillam inxebus

Expanded text:
dico, inquiet, sed ad virtutes et ad vitia dico, inquiet, sed ad virtutes et ad vitia nihil interesse. — Quis istud, quaeso, nesciebat? verum audiamus.— Ista, inquit, quae dixisti, valere, locupletem esse, non dolere, bona non dico, sed dicam Graece prohgme/na, Latine autem producta—sed praeposita aut praecipua malo, sit tolerabilius et mollius—; illa autem, morbum, egestatem, dolorem, non appello mala, sed, si libet, reiectanea. itaque illa non dico me expetere, sed legere, nec optare, sed sumere, contraria autem non fugere, sed quasi secernere. Quid ait Aristoteles reliquique Platonis alumni? Se omnia, quae secundum naturam sint, bona appellare, quae autem contra, mala. Videsne igitur Zenonem tuum cum Aristone verbis concinere, re dissidere, cum Aristotele et illis re consentire, verbis discrepare? cur igitur, cum de re conveniat, non malumus usitate loqui? aut doceat paratiorem me ad contemnendam pecuniam fore, si illam in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
cuitas doloris duutie ualitudo neget
Quid que contraria sunt his mala ne
mhilo magis. Lenonem respondeat
totidem uerbis admirantes qr amꝰ
ab utroq qm̃ modo uitam age̾ possim
si nihil ihteresse nr̃a putemꝰ Lialeamꝰ
egri ne simus uacemus an crutiemur
dolore frigus famem propulsare pos¬
sumns necꝰ ne possimus Uiues inquit
Aristo magnifice ac preclare quod
cupies nunꝙͣ timebis. Quid leno por¬
tenta hec esse dicit nec ea causa ullo
modo posse uiui. S diffecre inter ho¬
nestu et turpe nmium quantu nes¬
cio quid ĩmensum inter teteras res
mhil oiõ intex esse Idem adhuc aucli
reliqua et risum contine sipotes Mecdia
illa in quit inter que nihil interest tñ
eniimodi sũt ut eoꝵ alia eligenda sint
alia reitienda alia oiõ negłigenda.
hoc est ut eoru alia uelis alia nolis alia
nõ cures ac modo dixeras mhil ĩ istis
rebus esse quod interesset et mĩc icle

Expanded text:
cuitas doloris, divitiae, valitudo; neget. cuitas doloris, divitiae, valitudo; neget. quid? quae contraria sunt his, malane? nihilo magis. Zenonem roges; respondeat totidem verbis. admirantes quaeramus ab utroque, quonam modo vitam agere possimus, si nihil interesse nostra putemus, valeamus aegrine simus, vacemus an cruciemur dolore, frigus, famem propulsare possimus necne possimus. Vives, inquit Aristo, magnifice atque praeclare, quod cupies, numquam timebis. Quid Zeno? Portenta haec esse dicit, neque ea ratione ullo modo posse vivi; se dicere inter honestum et turpe nimium quantum, nescio quid inmensum, inter ceteras res nihil omnino interesse. idem adhuc; audi reliqua et risum contine, si potes: Media illa, inquit, inter quae nihil interest, tamen eius modi sunt, ut eorum alia eligenda sint, alia reicienda, alia omnino neglegenda, hoc est, ut eorum alia velis, alia nolis, alia non cures.—At modo dixeras nihil in istis rebus esse, quod interesset.—Et nunc idem
Abbreviated transcription (Latin):
sit illius cuiꝰ id consequẽs sit nõ po¬
sse esse uerum. Que est igitur causa
istaru angustaru gloriosa ostẽtatio
ĩ constituendo sũmo bono Cu em qđ
honestu sit id solũ bonu esse cõfitma¬
tur tollitur cura nalitudinis diligẽ¬
tia rei familiaris administratio rei
publice ordo gerendoꝵ negotioru
offitia uite. Ipsum demq Alud ho¬
nestu in quo uno uultis esse omiã di¬
sserendum est que diligentissime ⁊ͣ
Aristonem dicibtur a Crisippo ex
ea clifficultate ille fallacis loquele ut
ait acciis malitie nate sunt. Quid
enim sapiẽtia pedem ubi poneret nõ
habebat sublatis offitiis omĩbꝰ. Offitia
aute tollebant᷑ delectu omĩ et cdiscri¬
mine remoto que esse poterant r̃bꝰ
omĩbus sic exquatis ut inter eas ihi
interesset. Ex Hiis angustiis ita euase¬
rũt deteriora ꝙͣ Arictonis. Illa tamẽ
simplitia nestra uersuta Roges eni
Aristonezbona ne uideantur hec ua¬

Expanded text:
sit, illud, cuius id consequens sit, non posit, illud, cuius id consequens sit, non posse esse verum. Quae est igitur causa istarum angustiarum? gloriosa ostentatio in constituendo summo bono. cum enim, quod honestum sit, id solum bonum esse confirmatur, tollitur cura valitudinis, diligentia rei familiaris, administratio rei publicae, ordo gerendorum negotiorum, officia vitae, ipsum denique illud honestum, in quo uno vultis esse omnia, deserendum est. quae diligentissime contra Aristonem dicuntur a Chrysippo. ex ea difficultate illae 'fallaciloquae', ut ait Accius, malitiae natae sunt. quod enim sapientia, pedem ubi poneret, non habebat sublatis officiis omnibus, officia autem tollebantur dilectu omni et discrimine remoto, quae esse non poterant rebus omnibus sic exaequatis, ut inter eas nihil interesset, ex his angustiis ista evaserunt deteriora quam Aristonis. illa tamen simplicia, vestra versuta. roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: va
Abbreviated transcription (Latin):
tiu est consicderare. Quaru inquit ar¬
tiu sũma crescere pot̾est earu etia
contrariar sũmapoterit augeri ad
uirtutis aute sũma accedere mhil
potest neuitia quide igitur crescẽ
potuerũt que sunt uirtutu cõtraĩa
Utru igitur tande perspicuis ne du¬
bia aperiũtur an dubiis perspicua
tollantur at qui hoc perspicuu est
uitia alia in aliis esse maiora. Illud du¬
biu ad id quod sũmu bonu licitit
hec quenam fieri possit accessio. uos
aũt perspicus dubia debeatis illus¬
trare dubiis perspicua conamim tol¬
lerc. Itaq usus eacdem ratioẽ qua
sum paulo ante usus hrẽtis Si enim
propterea uitia alia aliis maiora nõ
sũt quia ne ad fine quide bonor
cum que uos facitis quicꝙͣ potest
accedere qm̃ perspiçiu est lutia nõ
esse omi paria fimis bonoꝵ nobis mu¬
tandus est. Teneamꝰ em illucd nece¬
sse est cu cõsequens aliquod falsum

Expanded text:
tium est considerare. quarum, inquit, artium est considerare. quarum, inquit, artium summae crescere possunt, earum etiam contrariorum summa poterit augeri; ad virtutis autem summam accedere nihil potest; ne vitia quidem igitur crescere poterunt, quae sunt virtutum contraria. utrum igitur tandem perspicuisne dubia aperiuntur, an dubiis perspicua tolluntur? atqui hoc perspicuum est, vitia alia in aliis esse maiora, illud dubium, ad id, quod summum bonum dicitis, ecquaenam possit fieri accessio. vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. itaque rursus eadem ratione, qua sum paulo ante usus, haerebitis. si enim propterea vitia alia aliis maiora non sunt, quia ne ad finem quidem bonorum eum, quem vos facitis, quicquam potest accedere, quoniam perspicuum est vitia non esse omnium paria, finis bonorum vobis mutandus est. teneamus enim illud necesse est, cum consequens aliquod falsum
Abbreviated transcription (Latin):
pore alius languescit hi curatioe ałhi¬
bita lenantur Indies alter ualet pͥsu
condie alter uidet. Hi similes sũt oib
qi mituti student lenãtur uitus le¬
uantur erroribꝰ insi forte censes ł gre¬
cum patrem beatiorem t̾uisse ꝙͣ filiu
Cum alter stabilire rem pu ͨ ͣ studueĩt
alter euertere Nec tñ ille erat sapieni
Quis em hoc aut qñ aut ubi aut unde
Set quia stucdebat laudi et dignitati
multu ĩ uirtute processerat Confera
imponebat eadem illa sanabat. Sct
inhil est quodtam miseros f̾atiat ꝙͣ ĩ¬
pietas et scelus ut iam omẽs insipien¬
tes sint miseri quod profecto sũt non
est tũ eque misex qui patrie consulit
et is qui illam extinctam cupit. leua¬
tio igitur uitioꝵ magna fit is qui hũt
ad furtute progressions aliquãtum
Uestri aute progressione ad uirtute
fieri aiunt. Leuatione intioru fieri
negant. Aqua nitiitur hoiẽs acuti
argumẽto ad probandum opere pre¬

Expanded text:
pore alius senescit; hi curatione adhipore alius senescit; hi curatione adhibita levantur in dies, valet alter plus cotidie, alter videt. his similes sunt omnes, qui virtuti student; levantur vitiis, levantur erroribus, nisi forte censes Ti. Gracchum patrem non beatiorem fuisse quam filium, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere. nec tamen ille erat sapiens— quis enim hoc aut quando aut ubi aut unde?—; sed quia studebat laudi et dignitati, multum in virtute processerat. conferavulnera inponebat, eadem ille sanabat. si nihil est, quod tam miseros faciat quam inpietas et scelus, ut iam omnes insipientes sint miseri, quod profecto sunt, non est tamen aeque miser, qui patriae consulit, et is, qui illam extinctam cupit. Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. vestri autem progressionem ad virtutem fieri aiunt, levationem vitiorum fieri negant. at quo utantur homines acuti argumento ad probandum, operae pre
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽtiam essent consecuri. Atq hoclo¬
cosimilitudines eas quibꝰ illi uti solent
cdifsimiliuas proferebas. Quis cin igno¬
rat si plures exalto emergere uelitꝰ o¬
orius fore eos quide ad respirandum
quiad sũmam iam aqua appropiquãt
set nibilo magis respitare possse q̃ eos
Qui sunt inprofũdo Nihil ergo acliu¬
uat procede̾ et progredi in uirtute quo
minus miserrimꝰ sit antẽꝙͣ aleam per¬
uenerit quonia maqua nihil achiuuat
et. qm̃ catuli qui iam despecturi sunt
ceci eque et hi qui mõ nati. Platonem
quoq necesse est qm̃ nõ dum iuclebat
fapiẽtia eque ceco animo ac philauri
fisse Ita similia nõ sunt Cato in quib
ꝙuis multu processeris tñ illud ĩeacle
ausaest aquo abeẽ uelis doncc euase¬
ris Nec em ille respirat antep emersit
et catuli eque cęci priuis ꝙ dełperacrlit
de sita futur semꝑ essent. Iua sũt simi¬
lia habes aties et cipiam Qlor.scor¬

Expanded text:
sapientiam essent consecuti. atque hoc losapientiam essent consecuti. atque hoc loco similitudines eas, quibus illi uti solent, dissimillimas proferebas. quis enim ignorat, si plures ex alto emergere velint, propius fore eos quidem ad respirandum, qui ad summam iam aquam adpropinquent, sed nihilo magis respirare posse quam eos, qui sint in profundo? nihil igitur adiuvat procedere et progredi in virtute, quo minus miserrimus sit, ante quam ad eam pervenerit, quoniam in aqua nihil adiuvat, et, quoniam catuli, qui iam dispecturi sunt, caeci aeque et ii, qui modo nati, Platonem quoque necesse est, quoniam nondum videbat sapientiam, aeque caecum animo ac Phalarim fuisse? ista similia non sunt, Cato, in quibus quamvis multum processeris tamen illud in eadem causa est, a quo abesse velis, donec evaseris; nec enim ille respirat, ante quam emersit, et catuli aeque caeci, prius quam dispexerunt, ac si ita futuri semper essent. illa sunt similia: hebes acies est cuipiam oculorum, cor
Abbreviated transcription (Latin):
Bonu sit ualere set quia sit nõ nihilo ex¬
qui illud nõ dubitant bonu dicere hoc
uero te ferre nõ potiusse quod antiqui
illi quasibarbati ut nos de nostris sole¬
mus dicere credideriit eius qui hone¬
ste iiueret si idem et bene ualere bene
andite copiosus esset optabiliorem fo¬
re uitam melioremq et magis expt¬
tendam quam illius qui eque uirbo¬
nus multis modis esset. ut. Enni alinco
sir egiuentus morbo exilio atq mopia
llirgitiur antiqui nõtam acute Optabi¬
liorem illam uitam putant pstantiore
beatiorem. Stoyci aute tm̃ mõ prope¬
nenda nsc ligenda nõ quo beatior hoc
uita sit sed qliod ad naturam accom¬
modatior. Et qui sapientes nõ sũt omẽ
eque miseros esse.Storci hoc iudelicet
uiderũt. Illos antem id fugerat supe¬
mores qui arbitrabant᷑ homies sceleri¬
bus et paricidiis inquinatos nihilo mni¬
seros esse ꝙͣ cos qui cũ caste et integre
iuuerent nõ dum perfectam illam

Expanded text:
bonum sit valere, sed quia sit non nihilo aesbonum sit valere, sed quia sit non nihilo aesqui illud non dubitant bonum dicere—; hoc vero te ferre non potuisse, quod antiqui illi quasi barbati, ut nos de nostris solemus dicere, crediderint, eius, qui honeste viveret, si idem etiam bene valeret, bene audiret, copiosus esset, optabiliorem fore vitam melioremque et magis expetendam quam illius, qui aeque vir bonus multis modis esset, ut Ennii Alcmaeo, 'ci/rcumventus mo/rbo, exilio atque i/nopia'. illi igitur antiqui non tam acute optabiliorem illam vitam putant, praestantiorem, beatiorem, Stoici autem tantum modo praeponendam in seligendo, non quo beatior ea vita sit, sed quod ad naturam accommodatior. Et, qui sapientes non sint, omnes aeque esse miseros, Stoici hoc videlicet viderunt, illos autem id fugerat superiores, qui non arbitrabantur homines sceleribus et parricidiis inquinatos nihilo miseriores esse quam eos, qui, cum caste et integre viverent, nondum perfectam illam
Abbreviated transcription (Latin):
i posses. Nobis einm ista quesita a no¬
bit adeseripta notata pcepta sũt ourq
rrus ꝓioblicaru rectiones generastat
mutationes leges etiam sti dtaera stat
del cuptatu psccipsimus eloquetie uo
que et princhpib maie oruaneereie¬
et qua te auduumꝰ ualere plurimũ
quantum tibi ex morimentis nostrii
addidicisses. ea cum dixissent quid
tandem talibus uiris relponderes. Ro¬
garem te inquit ut diceret pro me tu¬
tu iden qui illis orationem dictauis¬
ses uł potius paulum loci mihi ut his
responderem dares isiet te audire
nuc mallem. Et istis tñ alio tempore
responsurus essem. Tum Cato hec exant
ingeniis homĩes tantaq auctoritate
Setꝰ de aĩa aduertisse quas res illi pror¬
ter antiquitate paru iudissent eas a
stoycis elsẽ pertectas. Cisdemq de rebui
hoc tum atutius disseriusse tu sensisse
grauius et fortius. Omppe qui primũ
ualitudinem bonam espetendam ne¬
gent esse eligendam dicant nec quia

Expanded text:
ui posses. a nobis enim ista quaesita, a noui posses. a nobis enim ista quaesita, a nobis descripta, notata, praecepta sunt, omniumque rerum publicarum rectionis genera, status, mutationes, leges etiam et instituta ac mores civitatum perscripsimus. eloquentiae vero, quae et principibus maximo ornamento eet qua te audimus valere plurimum, quantum tibi ex monumentis nostris addidisses! Ea cum dixissent, quid tandem talibus viris responderes? Rogarem te, inquit, ut diceres pro me tu idem, qui illis orationem dictavisses, vel potius paulum loci mihi, ut iis responderem, dares, nisi et te audire nunc mallem et istis tamen alio tempore responsurus essem, tum scilicet, cum tingeniis homines tantaque auctoritate, sed te animadvertisse, quas res illi propter antiquitatem parum vidissent, eas a Stoicis esse perspectas, eisdemque de rebus hos cum acutius disseruisse, tum sensisse gravius et fortius, quippe qui primum valitudinem bonam expetendam negent esse, eligendam dicant, nec quia
Abbreviated transcription (Latin):
t. itus qui siea que dicit ita sentire ut
ulerba significant quid inter eu et uel
pirronet uł aristonem intcresset. Sin
antem eos nõ probabat quid attinuit cũ
his quibꝰ cu re conueniebat uerbis clũ¬
crepare Quidsi reuiuiscant platonicu
et demceps qui cor auditores fucrunt
et tccumi ila loquant Noscũte t cato
studiosissimu phyẽ iustissinu uiru op¬
tomu iudicem religiosum testem audi¬
remus admiratissimus. Quid essetꝰ ar
nobił stoycos anteferres. Quid de reb
boms et malis sentirent ea que abhoc
dolemone. leno cognouerat nomĩbus
tterentur his que primaspẽ adira¬
tioner reexplicata usum moueret. su
ante si tibi illa probantur cur nõ pro¬
oriis uerbis illa tencbas sinte autorits
coro nebat nobis ne omib et platom
ipĩ nescio quem illu anteponebał p̾ser¬
tlim cutinre pu princeps else uelles act
tamq tuendam cu sũma tua digneta¬
te maseie a nobis ornar atq uustr¬

Expanded text:
tatus. qui si ea, quae dicit, ita sentiret, ut tatus. qui si ea, quae dicit, ita sentiret, ut verba significant, quid inter eum et vel Pyrrhonem vel Aristonem interesset? sin autem eos non probabat, quid attinuit cum iis, quibuscum re concinebat, verbis discrepare? quid, si reviviscant Platonis illi et deinceps qui eorum auditores fuerunt, et tecum ita loquantur? Nos cum te, M. Cato, studiosissimum philosophiae, iustissimum virum, optimum iudicem, religiosissimum testem, audiremus, admirati sumus, quid esset cur nobis Stoicos anteferres, qui de rebus bonis et malis sentirent ea, quae ab hoc Polemone Zeno cognoverat, nominibus uterentur iis, quae prima specie admirationem, re explicata risum moverent. tu autem, si tibi illa probabantur, cur non propriis verbis ea tenebas? sin te auctoritas commovebat, nobisne omnibus et Platoni ipsi nescio quem illum anteponebas? praesertim cum in re publica princeps esse velles ad eamque tuendam cum summa tua dignitate maxime a nobis ornari atque instr
Abbreviated transcription (Latin):
lemoneri possit exeo quod rectu essẽ
decreuerit omia queq dura difficilia
Aduersa uideantur ea ad uirtutibꝰ hisq
bus a natura essemus ornati optari posse
nõ faciles illas quide cõtemnẽdas. Quid
em esset muixtute tantum set ut hoc iudi¬
caremus nõ esse mhis partem maximam
ositam beate aut secus inuendi Ad sumã
ca que leno eatimanda et simẽda et ap¬
ta nature esse dixit eadem illibona ap¬
pellant. Uitam aute btam illieam que
constaret ex his rebus quas dia aut plu¬
rimis aut grauissimis. leno aute quod
suam quodi propriam spẽm habeat cur
ippetendu sit id solum bonu appellat
Selitam aute uitam eam solam quecũ
uirtute degatur Si deredisceptan opor¬
tet uulla ntibi tecum Cato potest esse dis¬
fensio Nihil est enim de quo aliter tusen¬
tias atq ego modo cõmutatis uerbis ip¬
sas res conferamꝰ nec hoc ille nõ udit᷑
set uerboru magnficẽtia et gloria delec¬

Expanded text:
demoveri possit ex eo, quod rectum esse demoveri possit ex eo, quod rectum esse decreverit, omniaque, quae dura, difficilia, adversa videantur, ea virtutibus iis, quibus a natura essemus ornati, opteri posse, non faciles illas quidem res nec contemnendas —quid enim esset in virtute tantum?—, sed ut hoc iudicaremus, non esse in iis partem maximam positam beate aut secus vivendi. Ad summam ea, quae Zeno aestimanda et sumenda et apta naturae esse dixit, eadem illi bona appellant, vitam autem beatam illi eam, quae constaret ex iis rebus, quas dixi, aut plurimis aut gravissimis. Zeno autem, quod suam, quod propriam speciem habeat, cur appetendum sit, id solum bonum appellat, beatam autem vitam eam solam, quae cum virtute degatur. Si de re disceptari oportet, nulla mihi tecum, Cato, potest esse dissensio. nihil est enim, de quo aliter tu sentias atque ego, modo commutatis verbis ipsas res conferamus. nec hoc ille non vidit, sed verborum magnificentia est et gloria delec
Abbreviated transcription (Latin):
naturam esse indeatur Smaq que si¬
cundu naturam sine extimatione ⁊¬
liqua digna eaq proeo quãtu ĩquaq
appetitionis de qua sane iam diximus
que nec honesta nec laudabilia dicãtur
partinq uoluptatez habeant inonini a¬
nimante set in honiẽ ratione etiã. Cx
eis que sint apta ea honesta ea pulcra
ea laudabilia. Illa autez supcriora natu¬
ralia nominãtur que cõĩcta cũ hone¬
stis uitam beatam perfitiũt et absoluũt
Oiũ aute eoꝵ cõmodoꝵ quibꝰ nõ illi płꝰ
tribuũt qui illa bona esse dicũt ꝙͣ leno
qui negat longe prestantissimu esse
quod Ponestu esset atq laudabile. Set
siduo honesta proposita sint Alteꝵ cu
ualitudine alteru cum morbo nõ essẽ du¬
biu ad utru eoru natura nos ip̃a dedu¬
ctura sit S tñ iim tantam essẽ honesta¬
tis tantũq eam rebus omĩbus p̃stare et
excellere ut nullis nec supliciis nec p̃mis

Expanded text:
naturam esse videatur, omniaque, quae senaturam esse videatur, omniaque, quae secundum naturam sint, aestimatione aliqua digna eaque pro eo, quantum in quoque appetitionis, de qua saepe iam diximus, quae nec honesta nec laudabilia dicantur, partim, quae voluptatem habeant in omni animante, sed in homine rationem etiam. ex ea quae sint apta, ea honesta, ea pulchra, ea laudabilia, illa autem superiora naturalia nominantur, quae coniuncta cum honestis vitam beatam perficiunt et absolvunt. omnium autem eorum commodorum, quibus non illi plus tribuunt, qui illa bona esse dicunt, quam Zeno, qui negat, longe praestantissimum esse, quod honestum esset atque laudabile. sed si duo honesta proposita sint, alterum cum valitudine, alterum cum morbo, non esse dubium, ad utrum eorum natura nos ipsa deductura sit. sed tamen tantam vim esse honestatis, tantumque eam rebus omnibus praestare et excellere, ut nullis nec suppliciis nec praemiis