comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. Quare illa omnia quibus hu¬
iuscemodi mialis imcommodis ue
resistitur. qui officiose atq humiliter
prebent. misericordes uocantur: etiam¬
si sapientes usq ad eo sint ut iam nul¬
lo anum dolore turbentur. Nam qu¬
quod miserum cor faciat: condolocel¬
tis alieno malo: Et quis non concecdat
ab omni miseria liberum ẽẽ debere. sapi¬
entem cum subuenit inopi cum esuri¬
enti cibos prestat. potumq sicienti: cũ
uestit nudum. eum ꝑegrinum tecto re¬
cipit. cum op̃ssum liberat: cum deniq
humanitatem suam usq ad sepulturã
porrigit mortuorum: Etiam si id faciat
mente tranquilla nullis aculeis doloris
intinctus. s adductus officio bonitatis.
misericors uocandus ẽ huic enim nichil
obest nomen: cum ab sit miseria. Stulti
uͦ eum inisediam quasi uitium deuitãt.
quia officio satis moueri nequeunt.
sinec ꝑturbatõe commouentur. con¬
gelascunt potius rigore inhumanita¬
tis. quam rationis tranquillitate sere¬

Expanded text:
nunt. 53. Quare illa omnia, quibus hununt. 53. Quare illa omnia, quibus hujuscemodi malis incommodisve resistitur, qui officiose atque humaniter praebent, misericordes vocantur, etiamsi sapientes usque adeo sint, ut jam nullo animi dolore turbentur. Nam qucordiam, quod miserum cor faciat condolentis alieno malo? et quis non concedat ab omni miseria liberum esse debere sapientem, cum subvenit inopi, cum esurienti cibum praestat potumque sitienti, cum vestit nudum, cum peregrinum tecto recipit, cum oppressum liberat, cum denique humanitatem suam usque ad sepulturam porrigit mortuorum? Etiamsi id faciat mente tranquilla, nullis aculeis doloris instinctus, sed adductus officio bonitatis, misericors tamen vocandus est. Huic enim nihil obest nomen, cum absit miseria. 54. Stulti vero cum misericordiam quasi vitium devitant, quia officio satis moveri nequeunt, si nec perturbatione commoventur, congelascunt potius rigore inhumanitatis, quam rationis tranquillitate sere
Abbreviated transcription (Latin):
na: s opus est magna quadam ratione
atq prudentia: qua nemo uti potest
nisi deus ille fons omnium bonoꝵ
id tribuerit. De qua re quantum ar¬
bitror difficillima. temptabimus di¬
re ꝓsuscepto oꝑe pauca quedam:
spem totam constituentes meo euii
ut homini apparet anima rationalis
est: mortali atq t̾reno utens corpore
partun gͦ corꝑi. partim uͦ animȩ hõis
benefacit: qui ꝓrimum diligit. Ad corpꝰ
quod ꝑtinet medicina nominata est:
ad animam autem disciplina S medi¬
cinam munc uoco: quieqiuid omnino
omnino corꝑis uel tuetur uel restaurat
salutem. Ad hane itaq ꝑtinent. non
ea tantum quȩ ars eorum eribet qui
ꝓprie medici nominantur: s etiam
cibus et potus tegmen et tectum. at
deniq omnis atq munitio: qua nr̃n
corpus aduersus etiam externos ictus
casus q seruatur. Nam fames et sitis.
et frigus et estus et quiequid extrinse¬
cus grauiter infligitur: salutem
de qua nune agitur manere non si¬

Expanded text:
na, sed opus est magna quadam ratione na, sed opus est magna quadam ratione atque prudentia, qua nemo uti potest, nisi Deus ille fons omnium bonorum id tribuerit. De qua re, quantum arbitror, difficillima, tentabimus dicere pro suscepto opere pauca quaedam, spem totam constituentes in eo cujus ut homini apparet, anima rationalis est mortali atque terreno utens corpore. Partim ergo corpori, partim vero animae hominis benefacit qui proximum diligit. Ad corpus quod pertinet, medicina nominata est; ad animam autem, disciplina. Sed medicinam nunc voco, quidquid omnino corporis vel tuetur vel instaurat salutem. Ad hanc itaque pertinent, non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur; sed etiam cibus et porus, tegmen et tectum, defensio denique omnis atque munitio, qua nostrum corpus adversus etiam externos ictus casusque servatur: nam et fames, et sitis, et frigus, et aestus, et quidquid extrinsecus graviter infligitur, salutem, de qua nunc agitur, manere non si
Abbreviated transcription (Latin):
modis peccetur in homine: uno sileda¬
tur. alio sicum potest non ad iiuetur
eaq ipsa sint quibus mali homines
ẽẽ dieantur. quorum neutrum qui di¬
ligit facit: satis opinor quod uolumus
demonstrat ista sententia. dilectio pro¬
.rum malum non oꝑatur. Et si ad bona
ꝑuenire non possumus. nisi mala oꝑa¬
ri destiterimus : ista sunt quasi cuna¬
bula earitatis dei quibus diligimus
tudinem ꝑfectionemq consurgunt:
aut inchoatur prius dei amor. et priꝰ
ꝑficitur ꝓximi. Ad incipiendum eñi
citius nõs fortasse in se diuina caritaᷤᷤ
rapit : s facilius minora ꝑficuus.
Quoquomͦ autem res sese habeat: illd̃
marime tenendum ẽ. ne se quisquam
eredat contempto prorimo ad beatitu¬
dinem et ad deum quem diligit ẽẽ uen¬
turum. Atq utinam ut facileᷤ bene ĩsti¬
tuto et benigno diligere ꝓximum: ita
facile eẽt uel consulere uel nichil nocere
Non enim adhec satis est uoluntas bo¬

Expanded text:
modis peccetur in homine, uno si laedamodis peccetur in homine, uno si laedatur, alio si cum potest non adjuvetur; eaque ipsa sint quibus mali homines esse dicantur, quorum neutrum, qui diligit, facit: satis, opinor, quod volumus demonstrat ista sententia, Dilectio proximi malum non operatur. Et si ad bona pervenire non possumus, nisi mala operari destiterimus, ista sunt quasi cunabula charitatis Dei, quibus diligimus itudinem perfectionemque consurgunt, aut inchoatur prius Dei amor, et prius perficitur proximi. Ad incipiendum enim citius nos fortasse in se divina charitas rapit, sed facilius minora perficimus. Quoquo modo autem res se habeat, illud maxime tenendum est, ne se quisquam credat, contempto proximo, ad beatitudinem et ad Deum quem diligit esse venturum. Atque utinam, ut facile est bene instituto et benigno diligere proximum, ita facile esset vel consulere, vel nihil nocere. Non enim ad haec satis est voluntas bo
Abbreviated transcription (Latin):
ereatum ẽ. Uieit gͦ scõm p̃ceptum ẽẽ di¬
liges ꝓrimum tuum tanquam te ip̃m.
Te autem ipsum salubriter diligis: si
plus quam te diligis deum. Quo igit᷑
agis tecum id agendum cum ꝓrimo ẽ:
hoc ẽ ut ꝑfecto etiam ipse amore deum¬
diligat. Non enim eum diligis tanqũa
te ipsum si non ad idbonum ad quod ip̃e
num. quod omnibus tecum tendentib
non sit angustum. Er hoc p̃cepto nascun¬
tur officia societatis humanȩ: in guibꝰ
non errare difficile ẽ. Agendum autem
in primis est ut beniuoli simus: id est
ut nulla malitia. nullo dolo malo ad¬
uersus hominem utamur. Quid enim
honimi homine ꝓpinquuus: Accipe etiã
quid paulus dicat. Uilectio inquit ꝓxi¬
ii.malum non oꝑatur. breuissimis
utor testimonus. s nisi fallor idoneis.
et quibus susceptȩ rei satiffaciat. Nam
quis ignorat quam multa et quanti
ponderis u̾ba. in illis de caritate ꝓximi
usquequaq diffusa sint : s cum duob

Expanded text:
creatum est. Dicit ergo secundum praeceptum esse: Dicreatum est. Dicit ergo secundum praeceptum esse: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Te autem ipsum salubriter diligis, si plus quam te diligis Deum. Quod ergo agis tecum, id agendum cum proximo est; hoc est, ut ipse etiam perfecto amore diligat Deum. Non enim eum diligis tanquam teipsum, si non ad id bonum ad quod ipse num, quod omnibus tecum tendentibus non fit angustum. Ex hoc praecepto nascuntur officia societatis humanae, in quibus non errare difficile est. Agendum autem in primis est, ut benevoli simus, id est, ut nulla malitia, nullo dolo malo adversus hominem utamur. Quid enim homini homine propinquius? 50. Accipe etiam quid Paulus dicat: Dilectio, inquit, proximi, malum non operatur . Brevissimis utor testimoniis, sed, nisi fallor, idoneis, et quibus susceptae rei satis fiat: nam quis ignorat quam multa, et quanti ponderis, verba in illis Libris de charitate proximi usquequaque diffusa sint? Sed cum duobus
Abbreviated transcription (Latin):
te diligainus : Unde illud eroritur quod
ab iuitio sategimus: nichil in ecelia ea¬
tholica salubrius fieri. quam ut ratione
de amatore ipso nichil actum. s parũ
dilucide qui hoc arbitratur intelligit.
Non eium fieri potest ut se ipsum non
diligat qui deum diligit. immo uero
solus se nouit diligere. qui deum dili¬
it. Si quidem ille satis se diligit. qui
sedulo agit ut uero et summo ꝑsiuat᷑
uono. Quod si nichil ẽ aliud quam ds̃.
ut ea quȩ dicta sunt docuerunt: quis
cunctari potest quin sese amet. qui a¬
matorẽ dei : Quid int̾ ipsos homines
nullum ne eẽ amoris uinculum debet:
Immo uero ita debet ut nullus certior
gradus ad amorem dei fieri posse creclatur
quam hominis erga hominem caritas.
dĩs. de uitȩ p̃ceptis interrogatus. Non
enim contentus fuit uno qui scuet ali¬
ud ẽẽ deum aliud hominem: atq int̾¬
ẽẽ tantum quantum int eum qui erea¬
uit et id quod acieatoris similitudinem

Expanded text:
te diligamus? Unde illud exoritur, quod te diligamus? Unde illud exoritur, quod ab initio satagimus, nihil in Ecclesia catholica salubrius fieri, quam ut rationemde amatore ipso nihil actum; sed parum dilucide qui hoc arbitratur intelligit. Non enim fieri potest ut seipsum, qui Deum diligit, non diligat: imo vero solus se novit diligere, qui Deum diligit. Siquidem ille se satis diligit, qui sedulo agit, ut summo et vero perfruatur bono: quod si nihil est aliud quam Deus, sicut ea quae dicta sunt docuerunt, quis cunctari potest, quin sese amet, qui amator est Dei? Quid inter ipsos homines nullumne esse amoris vinculum debet? Imo vero ita debet, ut nullus certior gradus ad amorem Dei fieri posse credatur, quam hominis erga hominem charitas.Dominus, de vitae praeceptis interrogatus: non enim contentus fuit uno, qui sciret aliud Deum esse, aliud hominem; atque interesse tantum, quantum inter eum qui creavit, et id quod ad Creatoris similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
mento utroq concinitur: hȩc nobis hĩc
atq inde suadetur. Quid adhue scriptu¬
nis quas ignoratis calumpniaminie Nes¬
citis qua imꝑitia lacessatis libros. quos et
soli reprehendunt qui non intelligunt:
et soli uitelligere nequeunt qui rep̃hendt̃.
Nonenim eos aut ullus inmicus cognos¬
cere sinitur: aut ẽẽ nisi amicus cognttis
potest. Piligamus gͥ deum ex toto corde
ertota anima. ex totamente: quicumq
ad uitam eternam ꝑueiure ꝓposiumus.
Uita enum ȩterna est totum p̃mium cuĩ
ꝓmissione gaudemus: nec p̃mium potest
ligius ẽ. Quid enim hoc inuistius: et qͥd
uistius deo: Nongͦ debemus poscere p̃mi¬
lumn. anteqͣ. mereaiur accipere. Hic fortas
laigitorem potius audiamus. Hec est in
ri. qui sesarbitrantur dei eognntionem
tradere ut ꝑfecti simus: cum ꝑfectoꝵ
ipsa sit pͥmium. Quid gͦ agendum est:
Quid queso nisi ut eum ipsum quem
eognoscere uolumus. prius plena carita¬

Expanded text:
mento utroque concinitur, haec nobis hinc mento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur. Quid adhuc Scripturis, quas ignoratis, calumniamini? Nescitis quanta imperitia lacessatis Libros, quos et soli reprehendunt qui non intelligunt, et soli intelligere nequeunt qui reprehendunt? Non enim eos aut ullus inimicus cognoscere sinitur, aut esse nisi amicus cognitis potest. 47. Diligamus igitur Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente, quicumque ad vitam aeternam pervenire proposuimus. Vita enim aeterna est totum praemium, cujus promissione gaudemus: nec praemium potest dignus est. Quid enim hoc injustius, et quid justius Deo? Non ergo debemus poscere praemium antequam mereamur accipere. Hic fortasslargitorem potius audiamus: Haec est, iri, qui sese arbitrantur Dei cognitionem tradere, ut perfecti simus, cum perfectorum ipsa sit praemium. Quid ergo agendum est, quid quaeso, nisi ut eum ipsum quem cognoscere volumus, prius plena charita
Abbreviated transcription (Latin):
cidet: Dequa sententia fi oportunum
eẽt festinantib copiosissime dispuca¬
re. acq id anobis nunc suscepcum ni¬
nus flagitaret ⁊ fortasse demonstrare¬
mus quam sint alta misteria que ns¬
ꝑitissimi et sacrilegi homines deridi¬
do. non illi quidem paulatim iaindi¬
cidiunt: s magno lapsu perpites eunt. Quidd¬
ampluis de moribus disputem: Si enum
deus est suminum hominis bonum. quod
negari non potest. sequitur ꝓfecto qm̃i
suminum bonum appetere est bene ui¬
uere: ut nichil sit aliud beneiiuere qmͣ
toto corde tota anima totam̃te deum
diligere. aquo eristit ut ineorruptus in
eo amor atq iuteger eustodiatur: quod
est temꝑantie: ut nullis frangatur imncom¬
modis quod fortitudinis: nulli alii seriuat
quod est iusticiȩ: igilet in discernendis
rebus. ne fallatia paulatim dolus ue surre¬
pit. quod est prudentiȩ. Hec ẽ hominis
una ꝑfectio. qua sola impetrat ut uenita¬
tis sinceritate ꝑfruatur. hec nobis testa¬

Expanded text:
cidet? De qua sententia, si opportunum cidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homines deridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed magno lapsu praecipites eunt. amplius de moribus disputem? Si enim Deus est summum hominis bonum, quod negare non potestis, sequitur profecto, quoniam summum bonum appetere, est bene vivere, ut nihil sit aliud bene vivere, quam toto corde, tota anima, tota mente Deum diligere: a quo existit, ut incorruptus in eo amor atque integer custodiatur, quod est temperantiae; et nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis; nulli alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusve subrepat, quod est prudentiae. Haec est hominis una perfectio, qua sola impetrat ut veritatis sinceritate perfruatur: haec nobis Testa
Abbreviated transcription (Latin):
tuum adorabis et illi soli seruies: ses
quid opus ẽ hinc plura dicere: eums¬
tentus talibus ibi plena sint ominae
Hanc gͦ iusticia uite regulam cdabith¬
ic amatori. de quo sermo ẽ. ut deo qua
diligit id est fumino bono. summe
pientie. summȩ paci. libentissime s¬
uiat: ceteraq omnia partim subieci
sibi regat. partim subicienda p̾sum
que norma inuendi ut docuimus um¬
usq testam̃ti auctoritate roboratur
Hec de prudentia dutius disserendu
est. ad quam dinoscentia ꝑtinet appetẽ¬
dorum et uitandorum: que sidesit
nichil eorum de quibus iam dictiumẽ
effici potest. Huius autem sunt excubi
atq diligentissima iugilantia: ne sur¬
repente paulatim mala suasione fali¬
mur. Unde sepe dñs uigilate clainat:
Quid autem ꝓferri manifestius cle ueti¬
rstestaĩto contra istam dormitatione
anum potest: ꝑ quam fit ut non sen¬
tiamus quasi minutatim serpentem
ꝑnitiem. quam illud qd̾ aꝓpħa dictũ
est qui sꝑnit modica paulati de¬

Expanded text:
tuum adorabis, et illi soli servies? Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de prudentia diutius disserendum est, ad quam dignoscentia pertinet appetendorum et vitandorum. Quae si desit, nihil eorum de quibus jam dictum est, effici potest. Hujus autem sunt excubiae atque diligentissima vigilantia, ne subrepente paulatim mala suasione fallamur: unde saepe Dominus, Vigilate , clamat; Quid autem proferri manifestius de Veteri Testamento contra istam dormitationem animi potest, per quam fit ut non sentiamus quasi minutatim serpentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum est: Qui spernit modica, paulatim de
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ad timotheum. ubi cum dictũ
fusset hymeneum et philecum fidem
quoruidam subuertere. mer additũ
est firmum aut̃ fundamentum dei
stat. habens signaculum hoc: scit dñs
qui sunt eius. Horum fides quȩ ꝑ dilec¬
tionem oꝑatur profecto aut omnino
non deficit᷑ aut si qui sunt quorum
deficit reparatur antequam uita ista
fiatur et deleta que intercurrerat
unquitate usq in finem ꝑseuerantia
sleputatur. Qui uero ꝑseueraturi non
sunt ac sic a fide xp̃iana. et conuersati

Expanded text:
ti sunt ad Timotheum ubi cum dictum fuisset Hymeneum et Philetum fidem quorumdam subvertere, mox additum est: Firmum autem fundamentum Dei stat habens signaculum hoc; seivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides quae per dilectionem operatur profecto aut omnino non deficit; aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur; et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide Christiana et conversati
Abbreviated transcription (Latin):
condempnet: Xp̃c ih̾c qui mortuus ẽ
magis aũt̃ qui et resurrexit: Qui est
in dextera dei: qui et interpellat pro
nobis. Quam fortis aut̃ ꝑseuerantide
usq in finem munus acceperunt: seqͣn¬
tur et dicant. Quis nos separabit a ca¬
ritate. xp̃i: Tribulatio an angustia. an
ꝑsecutio. an fames. an nudicas. an pe¬
riculum. an gladius: Sicut scriptum

Expanded text:
condemnat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an peric
Abbreviated transcription (Latin):
eis ẽẽ aliqui uocati et non electi: ꝓpter
illam dñicam sententiam: multi uoca¬
ti pauci electi. Quicumq enum electi
sine clubio etiam uocati: non aut̃ qui¬
cumq uocati consequenter electi. Illi
ergo electi ut sepe diccum est qui scd̃m
propositum uocati: qui etiam predes¬
tinati atq presciti. Horum si quisqui
perit: quia non uincitur deus. Eleci¬
aut̃ sunt ad regnandum cum xp̃o: ni
quomodo eleccus est uidas ad opuscui
congͥuebat. Ab illo quippe eleccus est
qui nouit bene uti etiam malis:ut ꝑ
ipse uenerat opus uenerabile comple¬
retir: Cum itaq audimus. non ne ego
uos duodecim elegi. et unus ex uobis
diabolus est. illos debemus intelligere
eleccos ꝑ miscd̃iam: illum ꝑ uidicium
Illos ergo elegit ad obtinendum regia
suum: illum ad esfundendum sangil¬
uem suum. Merito sequitur uox ad reg¬
num electorum. Si deus pro nobis quis cõ¬
tra nos: Qui filio proprio non pepercit:

Expanded text:
eis esse aliqui vocati et non electi, propter eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Hoperit, quia nuautem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut eipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ad obtinendum regnum suum, illum ad fundendum sanguum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quos aut̃ predestinauit. illos et uo¬
cauit. Quos aut̃ uocauit: ipsos et
iustificauit. Quos aũt iustificauit:
ipsos et glorificauit. Ex istis nullus
perit: quia omnes electi sunt. Electi
sunt aũt quia secundum proposi¬
tum uocati sunt: propositum autẽ
non suum sed dei. De quo alibi dicit.
ut secundum electionem ꝓposituor
dei maneret: non ex operib sed ex uocan¬
te diccum est. maior seruiet minori. Et
alibi: non secundum opera nr̃a inqͥt:
sed secundum suum propositum. et gra¬
tiam. Cum ergo auctimus quos audem
predestinauit illos et uocauit᷑ scd̃m
propositum uocacos debemus agnosce¬
re: qm̃ inde cepit dicens. omnia coope¬
rantur his in bonum qui secundum
propositum uocati sunt. Ac deinde
destinauit conformes filii imagilus
sui. ut sit ipse primogenitus in multis
fratrib. Atq his premissis: subdidit.
Quos aut̃ predestinauit: illos et uocaũ
ẜos itaq uult intelligi quos secundum
propositum uocauit: ne putentur in

Expanded text:
s et vocavit; quos autem vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde destinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in
Abbreviated transcription (Latin):
creare filios et agros ac domos. peciuiu¬
amq ullam possidere non debeant:
Permictit hoc paulus: nam quod ne¬
gari non pocest fidelib scripsit. Post
multorum quippe uiciosorum enume¬
rationem qui regnum dei non possi¬
debunt. et hec quidem inquit fiustis.
sed abluti estis sed sanctificati estis: sed

Expanded text:
creare filios, et agros ac domos pecunicreare filios, et agros ac domos pecuniamque ullam possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum enumerationem, qui regnum Dei non possidebunt, Et haec quidem fuistis, inquit, sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nimis in purgamenta oculum intẽ¬
ditis: Quid ab optim orti ubertate
imꝑitos homines sepium asperitate
terretis: Est certus aditus quamius
pauciorib notus. qua possit intrari:
quem uos aut ẽẽ non credicis. aut in¬
uenire non uultis. Sunt in eccłia ca¬
tholica innumerabiles fideles. qui
hoc mundo non utantur: funt qui
utuntur: tanquam non utentes ut
ab apło dicitur:. et quod illis temporib
iam ꝓbatum est: quib ad idolorum
cultum rp̃iani cogebantur. Quot
enum tunc pecuniosi homines. quot pa¬
tres familias rusticani. quot negocia¬
tores. quot militares. quot primates
urbium suarum. quot deniq senato¬
resutriusq sexus. hec omnia uana et
temꝑalia relinquntes quib utiq qͣm¬
uis uterentur non decinebantur mor¬
tem pro salubri fide ac religione subi¬
erunt: demonstraueruntq infidelib
a se pocius illa omnia quam se ab eis
ẽe possessos. Quid calumpniamini qd̃
fideles iam baptismate renouati. pro¬

Expanded text:
nimis in purgamenta oculos intennimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homines sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentes , ut ab Apostolo dicitur; quod illis temporibus jam probatum est, quibus ad idolorum cultum Christiani cogebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, pro
Abbreviated transcription (Latin):
uos illud admoneo ut aliquando eccł̃ie
catholice maledicere desinatis: uitu¬
perando mores hominum. quos et ip
rigere studet. sed quicumq illorum
bona uoluntate deiq auxilio corrigun¬
tur: quod amiserant peccando. peni¬
tendo recuꝑant. Qui aũt uoluntate
mala in pristinis uiciis ꝑseuerant. aut
etiam addunt grauiora priorib. in
agro quidem dñi sinuntur ẽẽ et cum
bonis seminib crescere: sed ueniet tẽ¬
pus quo rirania separentur Aut si iã
ꝓpter ipsum xp̃ianum nomen magis
in palea quam in spinis ẽẽ arbitran¬
di sunt: ueniet etiam qui areampur¬
get: et a frumentis paleam separet:
et singulis partib pro suo cuiusq me¬
rito quod oportec summa equitate
distribuat. Uos interea quid seiustis:¬
quid excecamini studio partium:
Quid tanti erroris longa defensione
implicamini fruges in agro: in area
frumenta querite. Apparebunt facile:
seseq offerunt ista. querentib. Quid

Expanded text:
vos illud admoneo, ut aliquando Ecclesiae vos illud admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, vituperando mores hominum quos et ipsrigere studet. Sed quicumque illorum bona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentur. Aut si jam propter ipsum christianum nomen magis in palea quam in spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, summa aequitate distribuat quid excaecammi studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
rint deo. Noui multos ẽẽ sepulcrorum
et picturarum adoratores: noui mul¬
tos ẽẽ qui luxuriosissime suꝑ mortuos
uiuant: et epulas cadauerib exiben¬
tes suꝑ sepultos seipsos sepeliant: et uo¬
racitates ebrietatesq suas deputent re¬
ligioni. Noui mulcos eẽ. qui renuncia¬
uerunt uerbls huic seculo: et se om̃ib
hutus seculi molib õpprimi uelint:
oppressosq letentur. Nec ñurum est in
tanta copia populorum. quod non uo¬
bis desunt quorum uata uituꝑata de¬
cipiatis incautos. et a catholica salute
auertatis: cum in ur̃a paucitate mag¬
nas paciamini angustias: dum a uo¬
bis exigicur uel unus ex his quos elec¬
tos uocatis qui precepta illa custodiat.
que irrationabili suꝑsticione defendi¬
tis Sed et illa quam uana sint quam
neria. quam sacrilega. et quemadino¬
dum amagna parte ur̃m. atq ad eo
pene ab omnib uobis non obseruent᷑.
alio uolumine ostendere institui. Nũc

Expanded text:
rint Deo. Novi multos esse sepulcrorum rint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et picturarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhibentes, super sepultos seipsos sepeliant, et voracitates ebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo, et se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica salute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia, quam sacrilega, et quemadmodum a magna parte vestrum, atque adeo pene ab omnibus vobis non observentur, alio volumine ostendere institui. 76. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ttu: scunt hanc commendatam ẽẽ.
nia sint omnia: si hec assit plena sut
omnia. Istis manichei si pocestis obsi
tite:istos intuemini.istossine men¬
dacio si audetis et contumelia nomi¬
nate. Istorum ieiuniis ur̃a ieiunia. ca¬
titati castitatem. uestitum nestitul.
epulas epulis. modestiam modestie. ca¬
ratem deniq caritati: et quod res
maxime postulat preceptis precepta
conferte. Iam udebitis quid incer os¬
tentationem et sincericatem. inter.
uiam rectam et errorem. inter fideor
atq fallaciam.inter robur et tumo¬
rem inter beatitudinem et miseriã.
inter unitatem et concissionem: postre¬
mo quid inter suꝑsticionis firenas. ⁊
portum religionis inter sit Nolite mͥ
colligere ꝓfessores nominis xp̃iam: ne
q: ꝓfessionis sue iuim aut scientes aut
exibentes. Holite consectari turbas
imꝑitorum. qui uel in ipsa uera reli¬
gione suꝑsticiosi sunt: uel ita libidi¬
nib dediu. ut obliti sint quid ꝓmise¬

Expanded text:
itur. Sciunt ita commendatam esse aitur. Sciunt ita commendatam esse a inania; si haec adsit, plena sint omnia. tite; istos intuemini, istos sine mendacio, si audetis, et cum contumelia nominate: istorum jejuniis vestra jejunia, castitati castitatem, vestitum vestitui, epulas epulis, modestiam modestiae, charitatem denique charitati, et, quod res maxime postulat, praeceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid inter ostentationem et sinceritatem, inter viam rectam et errorem, inter fidem atque fallaciam, inter robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, inter unitatem et conscissionem, postremo quid inter superstitionis sirenas et portum religionis intersit. 75. Nolite mihi colligere professores nominis christiani, nec professionis suae vim aut scientes aut exhibentes. Nolite consectari turbas imperitorum, qui vel in ipsa vera religione superstitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promise
Abbreviated transcription (Latin):
buscdam languidiorib et prorsus om¬
nib qui sine illo nequeunt salutem
corporis obtinere. humanisstme ac ino¬
destissime preberi faciunt: et stub
nonnullos recusantes fraterne ad¬
nent ne uana suꝑsticione debiliores
cicius quam sanctiores fiant. Legunt
enum apłm discipulo precipientem
ut aliquantum uini sumat ꝓpter
uarias infirmitates suas. Ita pietatẽ
sedulo exercent: corporis uero exerci¬
tationem ut ait idem apłs ad exigu¬
um tempus ꝑtinere nouerunt. Conti¬
nent se igitur hii qui possunt. qui ta¬
men sunt innumerabiles. et acarni¬
b et auino duas obcausas: uel ꝓpter
fr̃m imbecillitatem. uel ꝓpter liber¬
tatem suam. Caritas precipue custodi¬
tur: caritati uictus. caritati sermo.
caritati habitus. caritati uultus ap¬
tur. soitur inunam conspiraturq.
ritatem. hanc uiolare tanquam dñ
nefas ducitur: huic si quid resistit ex¬
pugnatur atq eicitur. hanc si quid
offendit unum diem durare non sin¬

Expanded text:
ibusdam languidioribus, et prorsus omibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admonent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolum discipulo praecipientem, ut aliquantum vini sumat propter frequentes infirmitates suas . Ita pietatem sedulo exercent: corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, ad exiguum tempus pertinere noverunt . 73. Continent se igitur ii qui possunt, qui tamen sunt innumerabiles, et a carnibus et a vino duas ob causas: vel propter fratrum imbecillitatem, vel propter suam libertatem. Charitas praecipue custoditur; charitati victus, charitati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatur; coitur in unam conspiraturque charitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid offendit, unum diem durare non sin
Abbreviated transcription (Latin):
securiorib ideo tamen ẽẽ temꝑandũ.
ne offendantur illi quib adhuc ꝓ
sua imbecillitate huiuscemodi opꝰ
est temꝑantia. Hec illi de quib age¬
bam norunt et tenent. Xp̃iani enĩ
sunt non heretici. Intelligunt scrip¬
turas scd̾m apłicam disciplinam ñ
scđm suꝑbum et comingatietum no¬
men apłi. Non manducantem nemo
sꝑnit: manducantem nemo iudicał.
Qui infirmus est holus manducet.
Multi tamen ꝓpter infirmos idem fa¬
ciunt: multis non est causa ista fa¬
ciendi: seduiliore uictu iuuere placet:
minimeq sumptuoso corporis susten¬
taculo. etatem tranquillissimam du¬
cere. Omnia enim michi licita sunt:
sed egonon redigar sub potestate ul¬
luis. Ita multi neq uescuntur cariu¬
b neq tamen eas immundas suꝑstici¬
ose putant. Itaq idem ipsi qui salui
temꝑant. si ratio ualitudinis cogat.
egroti sine ulla formidine accipiunt
Multi uinum non bibunt: nec tam̃
coiquinari arbitrantur. Nam et qͥ¬

Expanded text:
securioribus, ideo tamen esse temperandum, securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de quibus agebam norunt et tenent: christiani sunt enim, non haeretici; intelligunt Scripturas secundum apostolicam disciplinam, non secundum superbum et commentitium nomen Apostoli. Non manducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso corporis sustentaculo aetatem tranquillissimam ducere. Omnia enim mihi licita sunt, inquit, sed ego non redigar sub potestate ullius . Ita multi neque vescuntur carnibus, neque tamen eas immundas superstitiose putant. Itaque iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbitrantur: nam et qu
Abbreviated transcription (Latin):
enumn illum asstimit. su quis es qui
iudices alienum seruum: Suo domino
stat aut cadit. Stabit aũt. Pocens est
entm deus statuere eum. Et paulopost.
Itaq unus quisq nr̃m ꝓse rationem
reddet. Hon ergo amplius udicemus
inuicem: sed hoc iudicate magis ne po¬
natis offensionem fratri uel scandalũ.
Scio et confido in dño iħu quia nich
commune ꝑ ipsum: nisi ei qui existi¬
mat quid commune eẽ. Illi cominune¬
est.Potuit ne magis ostendere non ip
sis reb quib uescimur: sed in animo eẽ
uim quandam que ad eum ualeat
maculandum. et ꝓpterea his etiam
qui ad hec contempnenda sunt idonei.
certoq scrunt non se pollui. si quid
ciborum sine turpi ⁊cupidicate. alti¬
tudine mentis assumpserint caritatẽ
ẽẽ tamen intuendam: Inde quio se¬
quatur: Nam si ꝓpter escam frater
tuus contristatur: iam non scđm
caritatem ambulas. Lege cetera nam
longum ẽ. omnia interponere: et
inuenies preceptum his qui possuit
ista contempnere. i dest firmmiorib et

Expanded text:
quis es, qui judices alienum servum? Suo Domino stat aut cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere eum. Et paulo post: Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet deo. non ergo amplius inuicem indicemus. sed hoc iudicate magis, ne ponatis offendiculum fratri uel scandalum. scio et confido in domino Iesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi comest. Potuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: si quisquam non inunice sed
diligenter intendat. Ipse quippe fic
ait apłs. Et si exterior homo ñr cor¬
rumpitur: sed interior renouatur de
die indiem. Apls de die in diem inte¬
riorem hominem renouari dicit ut ꝑfi¬
ciatur: et uos aꝑfectione uultis ut inci¬
patur: Quod utinam uelletis: seo queri¬
tis pocius non unde erigatis inualidos.
sedunde fallatis incautos. hoc enun ñ
debiustis canta dicere audacia: nec sic
uos in eis ipsis nugatoriis mancdatis ur̃is
ꝑsutos ẽẽ. constaret. Cum uero nouerit
lia conscientia cos quos in sectam ur̃am
miroducitis. cum uobis familiarius iun
siceꝑtnt. multa inuenturos que inuo¬
biseẽ cum alios acusaretis nemo fuspi¬
cabatur:. quȩ tanta impudentia ẽ ꝑfec¬
donem in catholicis unbecilliorib que¬
rereut inde imꝑitos auertas: et eam
nilomodo apuo te his quos a uerteris
erhubere. Sedne quid in uos temere
iam uideamur esfundere. iste sit huius

Expanded text:
vitam, si quisquam non inimice, sed vitam, si quisquam non inimice, sed diligenter intendat. Ipse quippe, sicut ait Apostolus, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Apostolus de die in diem interiorem hominem renovari dicit ut perficiatur, et vos a perfectione vultis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrasse qad summum sit. et m¬
becilliorib ꝑnlisisse quod ꝓximum ẽ
Nam non actingere mulierem sũmus
ostengit eẽ: cum ait uellem omnes hi¬
mines ẽẽ. sicut me ipsum. Huic autel
sumino coniugalis castitas ꝓxima es:
ne homo fornicatione uastetur. Nuns
ꝓpterea istos dixit adlruc fideles noni
dem hac castitate coniungit: et ex
inuicem ipsos qui conuinẽti funt si
ter eorum fuerit infidelis et eam que in¬
de nascitur ꝓlem sanctificari dicit: S̾cĩ¬
ficatus est enim inquit uir infidelis in
muliere fideli: et sanctificata ẽ mulier
infidelis ꝑ uirum fidelem. Alioquin
filii ur̃i. inmundi ẽẽnt: nunc autem
sancti sunt. Quid obstrepitis ꝑtinacia
tante ueritati: quid lucem scripturarũ
uanis umbris obnubilare conamini:
habere pecuniam. fidelib aũt non lice¬
tes: et illo scõ lauacro inchoatur inno¬
uacio noui hominis ut ꝓficiendo pro¬
ficiatur: in aliis cicius in aliis tardius.
Amultis namq ꝓceditur innouam

Expanded text:
demonstrasse quid summum sit, et imbecillioribus permisisse quod proximum est? Nam non attingere mulierem, summum ostendit esse, cum ait, Vellem omnes homines esse sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adhuc fideles non euandoquidem hac castitate conjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim, inquit, vir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem: alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. habere pecuniam, fidelibus autem non licetes. Et illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius, in aliis tardius: a multis tamen proceditur in novam
Abbreviated transcription (Latin):
mum est hic tenere modum uite op
timum: et animum pacatum atq
agunt ubi uiuere discitur. illi ubi ui
norum genus contempserumn: eorum
scilicet qui in ciuitatib degunt. a
uulgari uita remotissimi. Uidi ergo
sc̃orum diuersorium mediolani non
paucorum homuium: quib unus prb̾r
preerat. uir optimus et doctissimus.
Rome etiam plura cognoui: in quib
singuli grauitate at&r prudentia. et
duuna scientia prepoltentes. ceteris se¬
cum habitantib presunt. Ñiana cari¬
tate sc̃itate libertate uiuentib. Nec ip¬
si quidem cuiquam onerosi sut: sed
ouentis more. et pauli apłit auctorita de
manib siuis se cransigunt. Ietania eu¬
am prorsus incredibilia multos exercere
didici. non quotidie semel sub nocte
reficiendo corpus quod est usq quaq
usitatissimum: sed continuum triduũ.
uel amplius sepissime sine cibo ac po¬
tu ducere. Neq hoc in uiris tantum. s
euam in femunis: quib item multis

Expanded text:
mum est hic tenere optimum vitae mum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atqueagunt ubi vivere discitur, illi ubi vivnorum genus contempserim, eorum scilicet qui in civitatibus degunt, a vulgari vita remotissimi. Vidi ego diversorium sanctorum Mediolani, non paucorum hominum, quibus unus presbyter praeerat vir optimus et doctissimus. Romae etiam plura cognovi, in quibus singuli gravitate atque prudentia et divina scientia praepollentes, caeteris secum habitantibus praesunt, christiana charitate, sanctitate et libertate viventibus: ne ipsi quidem cuiquam onerosi sunt, sed Orientis more, et Pauli apostoli auctoritate manibus suis se transigunt. Jejunia etiam prorsus incredibilia multos exercere didici, non quotidie semel sub noctem reficiendo corpus, quod est usquequaque usitatissimum, sed continuum triduum vel amplius saepissime sine cibo ac potu ducere. Neque hoc in viris tantum, sed etiam in feminis; quibus item multis
Abbreviated transcription (Latin):
tui opus est resumentes. hosmores hãs
uicam. hunc ordinem. hoc insticutun
si laudare uelim. neq digne ualeo: et
uereor ne iudicare uidear ꝑ se ipsum
tantum modo exposicum placere nõ
posse: si suꝑnarratoris simplicitatem.
coturnum etiam laudis addendum
putauero. Hec manichei reprehendi¬
te si potestis. Nolite cecis hominib et
habent eccłie cacholicȩ mores oꝑtini
ut eorum tantum uitam quos com¬
memoraui arbitrer ẽẽ laudandam
Quam enim multos ep̃os optimos uiros
scissimosq cognoui. quam multos prb̃ros.
quam multos diaconos. et huiuiscemo¬
di ministros duunorum sacramtoruor
quorum uirtus eo michi mirabilior et
maiori ꝑredicatione dignior uidetur.
quo difficilius est eam in multiplici
hominum genere. et in ista uica tur¬
bulentiore seruare. Non enum sanatis
magis quam sanandis hominib pre¬
sunt. Perpecienda sunt uicia multitu¬
dinis ut curentur: et prius toleranda
quam sedanda pestilẽstia est. difficilli¬

Expanded text:
tui opus est resumentes. Hos mores, hanc tui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hunc ordinem, hoc institutum si laudare velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis hominibus et habent Ecclesiae catholicae mores optimi, ut eorum tantum vita, quos commemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissimosque cognovi, quam multos presbyteros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum Sacramentorum, quorum virtus eo mihi mirabilior et majore praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista vita turbulentiore servare! Non enim sanatis magis quam sanandis hominibus praesunt. Perpetienda sunt vitia multitudinis ut curentur, et prius toleranda quam sedanda est pestilentia. Difficilli
Abbreviated transcription (Latin):
alienum est: ridicule turpiterq defen¬
di. Sane quioquid necessario uictui re¬
dundat. nam redundat plurimum
ex oꝑib manuum et epularum res¬
trictione. tanta cura egentib distribu¬
itur: quanta non ab ipsis qui cdistribu¬
unt comꝑatum est. Nullomodo name
satagunt ut hec sibi habundent: sed
ommnino agunt ut non apud se rema¬
neat quod habundauerit: usq ade
ut oneratas etiam naues in ea loca mu¬
tant. quȩ inopes incolunt. Non opus ẽ
plura de re notissima dicere. Hec etiaor
uita feminarum deo sollicite casteq
uiuentium: que habitaculis segregate
ac remote a uiris quam longissune de¬
cet. pia tantum illis caritate iungunt᷑
et imitatione iurtutis: ad quas iiue¬
num nullus accessus est. neq ipsorum
quamius grauissimorum et ꝓbatissi¬
morum senum. nisi usq ad uestibulum.
necessaria prebendi quib indigent
gratia. Lanificionamq corpus excer¬
cent atq sustentant: uestesq ipsas fra¬
trib tradunt: ab his inuicem quod iue¬

Expanded text:
alienum est, ridicule turpiterque defendi. Sane quidquid necessario victui redundat nam redundat plurimum ex operibus manuum, et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, quanta non ab ipsis qui distribuunt comparatum est. Nullo modo namque satagunt, ut haec sibi abundent, sed omni modo agunt ut non apud se remaneat quod abundaverit, usque adeo ut oneratas etiam naves in ea loca mittant, quae inopes incolunt. Non opus est plura de re notissima dicere. 68. Haec est etiam vita feminarum Deo sollicite casteque servientium, quae habitaculis segregatae ac remotae a viris quam longissime decet, pia tantum illis charitate junguntur et imitatione virtutis: ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi quibus indigent gratia. Lanificio namque corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod vic
Abbreviated transcription (Latin):
ssime de caritate dictum ẽ hic uno
uerbo continetur quod ait. in herere:
Item quod addidit bonum ẽ. non ne
ad illud respicit quod ibi positum ẽ.
diligentibus deum omnia ꝓcedunt
in bonum: Ista una sententiola. duobꝰq
uerbis ꝓpha. et ium et fructum carita¬
tis ostendit. Cumq ibi dictum sit dei
filium. dei uirtutem ẽe atq sapientiã:
cumq uirtus adoꝑationem. sapientia
uͦ ad disciplinam ꝑtinere intelligatur:

Expanded text:
ssime de charitate dictum est, hic uno ssime de charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere? item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi positum est, Diligentibus Deum omnia procedunt in bonum ? ita ut una sententiola duobusque verbis propheta et vim et fructum charitatis ostendat. 27. Cumque ibi dictum sit, Dei Filium, Dei Virtutem esse atque Sapientiam ; cumque virtus ad operationem, sapientia vero ad disciplinam pertin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ quod amatur: iusticia amorsoli a¬
mato seruiens et ꝓptea recte dominãs:
prudentia amor ea quibus adiuua¬
turab eis quibus impeditur sagaeit̃
eligens. S. hunc amorem non ciuus¬
libet s dei ẽẽ dirimus: id est sumim
boni. summȩ sapientie. summeꝰ eon¬
cordie. Quare diffinire etiam sie licet.
ut temꝑantiam dicamus ẽẽ amorem
deo sese integrum incorruptumq
seruantem: fortitudinem amorem.
omnia ꝓpt̃ dm̃ facile ꝑferentem: iuini¬
ciam amoremꝰ tantum deo seruientẽ:
et ob hoc bene imꝑantem ceteris quȩ
homini subiectã sunt: prudentiam
amorem bñ discernentem ea quibus
adiuuetur in deum. ab his quibus
tutibus quinam uiuendi modus
ducatur paucis explicabo: si prius
testimoniis noui testamenti. quib
pollicitus sum comparauero. Num
paret nichil sit: Nonne et ꝓph̾a com¬
modissime hoc et breuissime signi¬
ficat cum dicit. mͥ autem ad herere
deo bonum ẽ:Honne quod ibi latis¬

Expanded text:
propter quod amatur; justitia, amor soli apropter quod amatur; justitia, amor soli amato serviens, et propterea recte dominans; prudentia, amor ea quibus adjuvatur ab eis quibus impeditur, sagaciter seligens. Sed hunc amorem non cujuslibet, sed Dei esse diximus, id est summi boni, summae sapientiae, summaeque concordiae. Quare definire etiam sic licet, ut temperantiam dicamus esse amorem Deo sese integrum incorruptumque servantem; fortitudinem, amorem omnia propter Deum facile perferentem; justitiam, amorem Deo tantum servientem, et ob hoc bene imperantem caeteris quae homini subjecta sunt; prudentiam, amorem bene discernentem ea quibus adjuvetur in Deum, ab iis quibus tutibus quinam vivendi modus ducatur, paucis explicabo, si prius testimoniis Novi Testamenti, quibus pollicitus sum, comparavero. Num paret nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et brevissime significat, cum dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum est? Nonne quod ibi lati