comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm solus ea facdat᷑ tribuen¬
da putauerunt. Ut em̃ de
ceteris. ne longum sit ta
de quo scriptum est legunt.
erat lumen uerum quod
docet aut illuminat᷑ qͣmgͣ
dcm̃ uelint crecere. Si a patͥ
cire ab eo separant oꝑa sp̃c
ꝑ ꝓpħam dixit. Ut sciant qͥa
ego sum qui sanctifico eos.
Si aute ꝙ melius intesligit᷑
uox illa ipius trinitatis est ꝑ
ꝓphame ulło dubitante miͣ

Expanded text:
m solus ea faciat, tribuenda putaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum sit, tacde quo scriptum legunt, Erat lumen verum, quoddocet aut illuminat quemquadictum velint credere. Si a Patre, cur ab eo separant opera am dixit, Ut sciant quia ego sum qui sanctifico eos. Si autem, quod melius intelligitur, vox illa ipsius Trinitatis est per Prophetam, nullo dubitante,
Abbreviated transcription (Latin):
ignor. nonnie p̃r diit. Iu
est filiꝰ ins uilectꝰ: Romie
filiꝰ dic. tesamoniũ phibet
demne qui misit me pr: Eu
gͦ eos ita distingunt. ũ pa¬
trem dicant cͥ testimoniũ ꝑ¬
Cur us ad istasunt nani. ns
ad ista surdi. us ad ista cetl.
De patre a̾ mittente ⁊ misso
filio iam insuꝑrorib huiꝰ
disputacons ꝑtib satis a

Expanded text:
r dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem dicant cui testimonium pCur usque ad ista sunt vani, usque ad ista surdi, usque ad ista caeci? De Patre autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis partibus satis a
Abbreviated transcription (Latin):
subiciunt potestati. xͥ. cũ eius
templu menbra sint xp̃i. qm¬
admodũ ip̃m filiu imꝑiali¬
b legib dei tum ip̃e sit uer¬
bũ dei. nec ullo modo impa¬
toris u̾bum legi subiacẽat
audent idem dicere fcm̃ eẽ ꝙ
genitum. ⁊ duo ista disc̾nũt.
Ita ut a pr̾e filium genitum
dicant: scm̃ uero a filio spi
quod sp̃c sanctus a patre ꝓpe¬
dat .xi. filiꝰ inquiunt patͤm
p̾dicat. sp̃c sanctꝰ filiũ ãnũ¬
ciat. Quasi non aunũciau̾it
dilectꝰ in qͦ bñ complatui. Ip¬
sum auoite .xii. Ac ꝑ hoc po
solũ prĩs głam filius. ueñ ⁊ͤ¬

Expanded text:
cum ejus templum membra sint Christi: quemadmodum ipsum Filium imperialibus legibus Dei, cum ipse sit Verbum Dei, nec ullo modo imperatoris verbum legibus subjaceat, audent idem dicere factum esse quod genitum; et duo ista discernunt, ita ut a Patre Filium genitum dicant, factum vero a Filio Spirquod Spiritus sanctus a Patre procedat. 11. Filius, inquiunt, Patrem praedicat: Spiritus sanctus Filium annuntiat. Quasi non annuntiaveri:dilectus in quo bene complacui; ipsum audite . 12. Ac per hoc non solum Patris gloriam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ad nat᷑um gignentis. ⁊ gem¬
formam suscepti hominis.
coet̾mis. It licet sit primo¬
genitꝰ om̃is cregture: qr ĩ illo
condita sunt om̃ia. pͥus qͣr ille
pit̾mis est sicut pr̃. nͨ cepit ex
temꝑe. Lam ⁊ pat rectissime
sa qͤ condidit ꝙͣuis genitus
nichil ẽ añ unigenitũ filiũ
patͥ utiq coet̾mĩ. Neq enĩ
qr ille gerut. ille genitꝰ est.
ĩo ẽ pat᷑ tempe antior. Nam
si int̾ prẽm gignentẽ ⁊ gem¬
tum filiũ aliq tempꝰ ẽ: ꝓfc̃o
tempus ẽ ante filiũ. Et᷑ ñ est

Expanded text:
ad naturam gignentis et genformam suscepti hominis, coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est sicut Pater, nec coepit ex tempore. Nam et Patrem rectissime rsa quae condidit, quamvis genitus nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
ipõ gͥ q ꝓmago prĩs ẽ filius.
uirtus eiꝰ ⁊ sapiẽtia est.Ima¬
go aũ plena atq ꝑfecta. Io
est non abillo ex inchilo tc̃a.
s de illo genita. nichił minus
ab illo ruius ymago est . Pa¬
tris quippe ymago sumina
idest ita simił ut in ea dissi¬
mile aͥd nõ sit. filiꝰ nõ sit est
ynigenitꝰ .xxiiii. Non sũt tñ
ausi dicere ymagiẽ filii spͥ¬
scm̃ s manifestacõem. ꝓꝯp hoc
partem pattis ee filiũ. ant por¬

Expanded text:
itur quod imago Patris est Filius, Virtus ejus et Sapientia est. Imago autem plena atque perfecta, id est, non ab illo ex nihilo facta, sed de illo genita, nihil minus habet quam ille cujus imago est: Patris quippe imago summa, id est, ita similis ut in ea dissimile aliquid non sit, Filius est unigenitus. Non sunt tamen ausi dicere imaginem Filii Spm, sed manifestationem. Propter hoc, partem Patris esse Filium, aut, par
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut sit prsus gignenti ẽquo¬
lis. ⁊ in uullo omnino dissil
atq ut id dreuiu planusq
dicamus sint isti tilii gra alle
natura. quia in utis est par¬
ticipaco diuinitatis. ĩ illo ple¬
pit hoiẽm. ⁊ ñbũ caro sti÷¬
nõ ut natura s gr̃. uerbit¬
men quod pat̾ equale estꝑ
ixndeant. quia noñ filiu si pͥ¬
mũ ⁊ p̾cipnũ opus filii p̾cetis
spũ scd̃: quos uoluntarie s¬
emĩ ñ cogunt hoc dic̾e all pu¬
tuldubio meliꝰ sit filios ꝯ pa¬
tris ꝙͣ opꝰ filii: Nec cogitent i
emendent uanas inprasq
blasphennias atꝙ fatecuit᷑ in
ila truitate ulłam ꝑsonã pͥt̾¬

Expanded text:
 ut sit prorsus gignenti aequalis, et in nullo omnino dissimilis; atque ut id brevius planiusque dicamus, sint isti filii gratia, ille natura: quia in istis est participatio divinitatis, in illo plepit hominem, et Verbum caro non sit natura, sed gratia: Verbi tamen, quod Patri aequale est, ondeant, quia non filium, sed primum et praecipuum opus Filii prae caeSpiritu sancto, quos voluntarie genim non coguntur hoc dicere, cum procul dubio melius sit filios esse Patris, quam opus Filii? Haec cogitent, et emendent vanas impiasque blasphemias, atque fateantur in illa Trinitate nullam personam, p
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m fili sui ĩ corda nr̃a cla¬
mantẽ alba pr. Qemͦ ibi in
qͦ damamꝰ. quomͦ Hic clamã¬
clamare facientẽ: Ut auf̃
mare nos faciat s ip̃e clamet:
ecce dicento abba pr̃: ñ inter¬
pellat alium s patrem. Non
enim audebunt dic̾e filiũ xͥ¬

Expanded text:
in corda vestra, clamantem, Abba, Pater . Quomodo ibi, in quo clamamus, quomodo hic, clamanclamare facientem? Ut autemmare nos faciat, sed ipse clamet; ecce dicendo, Abba, Pater, non interpellat Filium, sed Patrem. Non enim audebunt dicere filium
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓfuit dre. unde ulła fit
questio. quod scil sine ullo
labore. ⁊̃ fatigacoe. uł giguat
pater.uł fatiat filiꝰ. Nideant
sane qͦmꝰ dicant. ꝙ sola uͥtute
sua filiꝰ fec̾it sp̃m scm̃. Isto .n.
modo coguntur fateri aliquid
fecisse filiũ. ꝙ no uid̾it patͦm
facientẽ. An plac̾et eis dicere.
entẽ: Et quid est qd̃ ñ alia si¬
gitare conentur: ꝓłdubio t᷑¬
babunt᷑ eis omĩa q  sibi car¬
nali cogitacone cõponunt.

Expanded text:
oc dicere, unde nulla fit quaestio; quod scilicet sine ullo labore et fatigatione vel gignat vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, quod sola virtute sua Filius fecerit Spiritum sanctum. Isto enim modo coguntur fateri, aliquid fecisse Filium quod non viderit Patrem facientem. An placet eis dicere, entem? Et quid est, quod non alia sigitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione componunt.
Abbreviated transcription (Latin):
audient qͥs illis amnũai abe¬
ħ. Biligens aul̃ te feti uoli¬
tatem tuam suꝑ babilonẽ
ut tollatur semen caldeoꝵ.
ego locutus sum. ego uoca¬
ui. adduxi illum ⁊ ꝓsꝑam ui¬
am eius feci. Conuemite ad
mȩ ⁊ audite ista. nec enĩ ab
miao inobscuro locutus sum
cũ fiebant ibi eram. ⁊ m̃o
se dicit missũ ab spñ sco. qͥ
fandauit t̾ram ⁊ solidauit
celũ ybi agnoscitur unige¬
uitus ꝑ quem fcli sunt om̃ia
Somdlatore uero: ꝙ officiũ
tanqm ꝑsone iifime ĩilla
ranitate isti sp̃ui sc̃o depu

Expanded text:
audient: quis illis nuntiavit haec? Diligens autem te, feci voluntatem tuam super Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, ego vocavi, adduxi illum, et prosperam viam ejus feci. Convenite ad me, et audite ista; nec enim ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant ibi eram, et nunse dicit missum ab Spiritu sancto, qui fundavit terram, et solidavit coelum. Ubi agnoscitur Unigenitus per quem facta sunt omnia. Consolatorem vero, quod officium tanquam personae infimae in illa Trinitate isti S
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ postulat filiũ. Si cut legnͣt
tulet filium. Ꝙ enĩ diit apꝰ.¬
Qͥd enĩ oremus sicut oportet
nesamꝰ. s ip̃e sp̃c int̾pellat ge¬
mitib menarrabilib qui anͣ
scrutatꝰ corda scit quid sp̃c sa
sanctis ⁊ quomꝰsibet isti accipi¬
ant. Multũ enĩ ad eos ẽ hoc
nisi feci ut cognoscas: llnde
est ⁊ illud apłi. Nunc antẽ
cognoscentes dm̃. ĩmo cogni¬
ti adeo. Ne sibi tribuerent ꝙ
cognouerant d̾m. Sic gͦ ait.
cogniti a deo. ut intellig̾ent
quod illos gr̃a sua deus fe¬
cerit cognitores suos. Sod̃m
istũ locutõnis modũ dcm̃ est.
⁊ nołite contristare sp̃o scm
d̃i. Hoc est nolite nos contͥsta¬

Expanded text:
nobis postulat Filium. Sicut legunt, tulet Filium. Quod enim dicit Ap oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: qui autem scrutatur corda, scit quid Spiritussanctis ; quomodolibet isti accipiant multum enim ad eos est hoc nisi, Feci ut cognoscas? Inde est et illud Apostoli, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo : ne sibi tribuerent quod cognoverant Deum. Sic ergo ait, cogniti a Deo, ut intelligerent quod illos gratia sua Deus fecerit cognitores suos. Secundum istum locutionis modum dictum est, Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei : hoc est, nolite nos contrista
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ temꝑis u̾ba qͣmuis sñ
temꝑe manete intelligatur
et̾ntas. Nam ⁊ accipit: qͥa
de pr̃e ꝓcessit. ⁊ accipit qͥa de
pr̃e ꝓcedit. Et accipiet qr de
pĩe ꝓcedere nũqmͣ desinet. sit̃

Expanded text:
s sine tempore manere intelligatur aeternitas. Nam et accepit, quia de Patre processit; et accipit, quia de Patre procedit; et accipiet, quia de Patre procedere nunquam desinet: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt xͥ. eodemq itidem dicen
aꝑtissime legerent in scĩs
scupturis. Salomonẽ regẽ
lignis ⁊ lapidib iussu dei
templũ struxisse spũi scõ:
onis seruitus gͤ latͥa dicit᷑
legittime exhiberetur ĩ po¬
pulo dei. ut illi eciam tem¬
plũ faltaret᷑. cũ dominꝰ dicat.
Dominũ dm̃ tuũ adorabis.
ꝙ illi soli sermes. ꝙ ĩ greco¬

Expanded text:
sti: eodemque itidem dicentapertissime legerent in sanctis Scripturis Salomonem regem lignis et lapidibus jussu Dei templum struxisse Spiritui sanonis servitus, quae latria dicitur, legitime exhiberetur in populo Dei, ut illi etiam templum fabricaretur; cum Dominus dicat, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies :
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe ꝑ ꝙ̃ ꝯdidit temꝑa. ⁊
sicut dm̃ se u̾o p̾sciuit fut᷑¬
um. ꝙ semꝑ erat. sic n ͨ patͤm.
Qa cum fillo semꝑ erat. nec
magno maior. n bono meli
solus magnus. Nec de patre
tm. s de uniu̾sa trinitate ĩte
intelligit᷑ dixisse idem filius.
lemo bonus nͥ unꝰ d̾s. qnͣdo
enmappellauit magistium
bonũ. qͥ enm ñ dia intelli¬
gebut deum. ⁊ anꝙͣ diet. Si
uocas bonũ: intellige deum.
lex eius illa que latria dr᷑

Expanded text:
didit tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melio Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat Deum: tanquam diceret, Si vocas bonum, intellige Deum; lex ejus, illa quae latria dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾ceptũ exsꝑͤtet ut dicunt le
gant si possunt. Q em̃ dcm̃:
me audierit s qͦtumq audier
loqͥtur. Eur autem dcm̃ sit pau¬
loante iam claruit ex ip̃iꝰ ꝙͣͣ
ꝯmemoraui diũ exposicione

Expanded text:
ceptum exspectet, ut dicunt, legant si possunt. Quod enim dime audierit; sed, quaecumque audierit loquetur . Cur autem dictum sit, paulo ante jam claruit ex ipsius quam commemoravi Domini expositione,
Abbreviated transcription (Latin):
In his trib ꝑsonis monstra¬
re ñ possunt. tum .ii. ad
humanos mores ista referũt¬
⁊ ab humani gen̾s consuetu¬
ome qmͣ cogitando possunt
quid aliud nos admonent nͥ¬

Expanded text:
in his tribus personis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos mores ista referunt, et ab humani generis consuetudine quam cogitando possunt quid aliud nos admonent, n
Abbreviated transcription (Latin):
officia gradib imparib ordi¬
uarent. ut tanqm tres hoĩes
runt. In quib honore ⁊ aucto¬
ritatẽ filii ꝯstituunt indican
unigeniti ꝑtinere. Tanqmͣ
iuidicis sit dignitas ꝙ he̾atad¬
uocatũ. sicut imꝑatorn ẽ dig¬

Expanded text:
officia gradibus imparibus ordinarent, ut tanquam tres homines runt: in quibus honorem et auctoritatem Filii constituunt judicantunigeniti pertinere: tanquam judicis sit dignitas, quod habeat advocatum; sicut imperatoris est dig
Abbreviated transcription (Latin):
epła legumis ad corinthios.
s qui consolatur humiles
consolatus est nos deus lpre¬
sencia titi. Scoꝵ gͦ deus ẽ
ꝯsolator. Ip̃si qmppe sunt
humles. Sonde tres uiri il¬
li ĩ camino dicunt Bñdici¬
te sancti ⁊ humiles corde do
solunt accipi. desinant con¬
lolaconis tanqͣ munerepro
ostendere.ꝙ iste sit illius tan¬
ut sit iudicib minor. aduo¬
catꝰ sp̃c sanctus. cũ illi utiq
ut uidices sint: rep leant᷑ sp̃u
omĩa uidicat. Quomͦ ergo
minor ẽ iudice. qͥ iudices fa¬

Expanded text:
ejus legimus ad Corinthios: Is qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus in praesentia Titi . Sanctorum ergo Deus est consolator. Ipsi quippe sunt humiles: unde tres illi viri in camino dicunt, Benedicite, sancti et humiles corde, Dovolunt accipi, desinant consolationis tanquam munere propostendere, quod iste sit illius tanut sit judicibus minor advocatus Spiritus sanctus; cum illi utique, ut judices sint, repleantur Spiriomnia judicat . Quomodo ergo minor est judice qui judices fa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ itrõnalia plura scificare.
⁊ eos qui ceciderunt pp̃ suã
negligenciã ad pͥstinũ sta¬
tum renocare. Ignorantes do¬
cepe. obliuiscentes comonere.
pcantes arguere. pigros hor¬
tari de salute sua cogitare.
⁊ sollicite agere. Errantes ad
uam u̾itatis deducere. ⁊ fir¬
mos curare ⁊ fragilitatẽ corᷤ
palactitatẽ aĩe ꝯtinere. ⁊ ad
amorem pietatis ⁊ castitatis
consirmare. ⁊ om̃s illumina¬
re. Suꝑ omĩa fidem ⁊ caritͭ
p̾bete singłis. Pmy audio
mensum fidei. ⁊ merito con¬
nsatõnis gram ad militate
dundere. ⁊ imusquisq ĩquo
oꝑe ⁊̃ ꝓposito fuetit habił
in ipo ordinare. facit ħ qui¬
dem sp̃e sanctꝰ. s ãbsit ut
sine flłio facint. Quis eni
sie deuiet a mã ueficatis uͥ
neret a xp̃o custodiri scõs
laplos autem insatũ psti¬

Expanded text:
ionabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum revocare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio merito conversationis, gratiam ad utilitatem dividere et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. Facit haec quidem Spiritus sanctus: sed absit ut sine Filio faciat. Quis enim sic deviet a via veritatis, ut neget a Christo custodiri sanctos, lapsos autem in
Abbreviated transcription (Latin):
catus. ⁊̃ si officio indici iude¬
tur ẽẽ subiectus. Patus ergo
disparem cogitant potesta¬
tem: nꝰ saltem confiteant᷑
deceriore qm humana est
pͥ in reb humanis: ut si in¬
dex fu̾it. ⁊ imꝑator fiat. Hoc
isti in illa trim̾tate nec imꝑa¬
toris unico filio p̾stare dĩg¬
uant᷑ Ꝙ si forte ex huma¬
m iuris ilł consuetudis fo:¬
mula maiestatis crimen ⁊ ĩ
filio niiniũ formidant.
aduocato certe puto ꝙ ꝯcede̾
debeant. ut ad iuidicianam
potestatẽ aliqͣnͣco ꝑuemat.
Ne hoc quidem uolluit. De¬
tior gͦ est ꝙ absit milla ra¬
script᷑a sc̃a que in istos diuina
actus non differencia potesto¬
tũ. s oꝑũ meffabilitq teme¬
tit᷑  ad uocatũ nr̃m ⁊ ip̃m

Expanded text:
atus, etiamsi officio videtur judici esse subjectus. Patris ergo disparem cogitant potestatem, naturam saltem confiteantur ore etiam quam humana est, potest in rebus humanis, ut qui judex fuerit, etiam imperator fiat: hoc isti in illa Trinitate nec imperatoris unico Filio praestare dignantur. Quod si forte ex humani juris vel consuetudinis formula, majestatis crimen etiam in filio nimium reformidant, advocato certe puto quod concedere debeant ut ad judiciariam potestatem aliquando perveniat. Nec hoc quidem volunt. Deterior Scriptura sancta, quae istos divinos actus non differentia potestatum, sed operum ineffabilitate metitur, advocatum nostrum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem terrene apostataue¬
runt a deo non potest huic gau
apłus matrem nãm appellat. quia
sine gemitu et dolorib multo plu¬
res filios habet qmͣ hec que cum la¬
crimis generat carnalit̾ iudeos uti.
Illa autem xp̃ianos sp̃ualit̾ ꝑ fidẽ
sp̃ualit̾. qm ideo desertam dicit: qr
ip̃a est uita qͣm deẜuit adam pͥmꝰ
et secutus est mortem. Cum regene¬
rantur ergo homines ren̾tunt᷑ ad
eam qͣm deseruerant nitam. ħ uita
xp̃s est. quia ip̃e dixit. Ego sum ui¬
ta. est et deus pater nita quia ait
dominus. Sicut ht̃ pater uitam: ita
dedit filio uitam. Sine dubio. et
sp̃t scũs uita est dicente domino.
quia demeo inquit accipiet. deui¬
ta itaq qui accipit: uita est. Tres
ergo sunt una uita. hec est uita
ꝑ cuius fidem regeneramur. Ip̃a .n.
mater nr̃a est. sicut et ingenesi
omniũ uiuoꝵ. Qui sunt qui uiuũt
uisi qui credunt: 4i. Anspc̃ qui

Expanded text:
rusalem terrenae apostatarunt a deo, non potest huic gaudapostolus matrem nostram appellat, quia sine gemitu et doloribus multo plures filios habet, quam haec quae cum lacrimis generat carnaliter — Iudaeos utique —, illa autem Christianos per fidem spiritaliter, quam ideo desertam dicit, quia ipsa est uita, quam deseruit Adam primus et secutus est mortem. cum regenerantur ergo homines, reuertuntur ad eam, quam deseruerant, uitam. haec uita Christus est, quia ipse dixit: ego sum uita. est et deus pater uita, quia ait dominus: sicut habet pater uitam, ita dedit filio uitam. sine dubio et spiritus sanctus uita est dicente domino: qui. de Meo, inquit, accipiet. de uita itaque qui accepit, uita est tres ergo sunt una uita. haec est uita, per cuius fidem regeneramur. ipsa est mater nostra, sicut et in Genesi omnium uiuorum. qui sunt qui uiuunt, nisi qui credunt? XLI. AN SPI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit apostata. ac sinon credat.
peior est apostata. quia detlus est
amisisse salutẽ qͣm non hũisse.
Canem autem gentilem sigͣtum
saluator oñdit dicens. Non liez
acciꝑe panem filioꝵ ⁊ mitte canib.
Qs. Quid est quod dicit ꝓpheca¬

Expanded text:
didit apostata. ac, si non credat, peior est apostata. quia deterius est amisisse salutem, quam non habuisse. \'canem\' autem \'gentilem\' significatum saluator ostendit dicens: non licet accipere panem filiorum et mittere canibus. XL. QVID EST QVOD DICIT
Abbreviated transcription (Latin):
Icis xp̃m ẽẽ in dextera d̾i
⁊ interpellare ꝓ nobis:
Quod tur nob̾ obitis. si eum
non solum deum. uerũ etiam
hominiẽ ẽẽ agnoscis. Quid te
gͥ adiuuat qd sedere ad dex¬
teram pris assidue legitur.
Ꝙ nobis non quidem in am¬
d testimoniis s tamen ma¬
nit̾ ꝓbare interris qd̃ fate¬
mut.

Expanded text:
istum esse in dextera Dei, et interpellare pro nobis . Quod cur nobis objicis, si eum non solum Deum, verum etiam hominem agnoscis? Quid te igitur adjuvat, quod sedere ad dexteram Patris assidue legitur? Quid nobis, non quidem inanibus testimoniis, sed tamen inaniter, probare niteris quod fatemur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfiretur: manifestare seuult dei fi¬
lius. quia ip̃e semꝑ in deum uisus a
patrib est. hinc est unde int̾ cetera
dicit indeis de pr̃e. Neq nocem eius
audistis aliq̃n. in figuram eius ui¬
distis. Ecce non est ꝯͣium et unsum

Expanded text:
profitetur, manifestare se uult dei fiprofitetur, manifestare se uult dei filius, quia ipse semper in deum uisus a patribus est. hinc est unde inter cetera dicit ludaeis de patre: neque uocem eius audistis aliquando neque figuram eius uidistis. ecce non est contrarium et uisum
Abbreviated transcription (Latin):
gie. ueluti nos cum imꝑatores noᷤ¬
ciamus. uidemus eos in figura nõ
in ueritate. Ita deus insus est. ut
intelligetur deus ẽẽ qui appebat
sua uideri deus non porest. et ut ue¬
rius ꝓpõite questionis secreta pan¬
damus: sensum euͣngeliste expli¬
care nitamur. Ioles enim occultũ
aliquid ꝓcedere uoluit quod sciuit
ad salutarem doctrinam ꝑtinere.
quam insiunigenitus filius qui ẽ
isimi prĩs. ip̃e ennarrauit. aĩadu̾¬
tamus sensum eungeliste. ut enĩ
geliste᷑ quia nemo uidit deum ũꝙͣ
ostenderet: filium hoc ennarrasse
docet. quem falli ntiq impossibile
est. qma in simi pris est est. Sinus
caritate ueri pr̃is ꝑ nature unitatẽ
in filium. Qmobrem nemo uidit
d̾m nisi unicus filius. hoc iohes apłs
filium dei audiuit dntem int̾ alia
non quia prẽm ridit quisqͣm̃. nisi
qui est a deo. hic uidit patrem. ut
nͥ afilio. Quando .N. d̾m patrem ne¬
gat uisum. et deum aꝑpinsse patrib

Expanded text:
gine. Veluti nos cum imperatores nesgine. Veluti nos cum imperatores nesciamus, videmus eos in figura, non in veritate: ita et Deus visus est, ut intelligeretur Deus esse qui apparebatsua uideri deus non potest. et ut uerius propositae quaestionis secreta pandamus, sensum euangelistae explicare nitamur. Iohannes enim occultum aliquid prodere uoluit, quod sciuit ad salutarem doctrinam pertinere. quam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris. ipse enarrauit. Animaduertamus sensum euangelistae. ut enim se, quia nemo uidit deum umquam, ostenderet, filium hoc enarrasse docet, quem falli utique inpossibile est, quia in sinu patris est. sinus caritate ueri patris per naturae unitatem in filium? quam ob rem nemo uidit deum, nisi unicus filius. hoc Iohannes apostolus filium dei audiuit dicentem inter alia: non quia patrem uidit quisquam, nisi qui est a deo, hic uidit patrem. ut nisi a filio. quando enim deum patrem negat uisum et deum apparuisse patribus
Abbreviated transcription (Latin):
hominis insi dẏabolus: alli
dubium̃ est dyabolum ẽẽ lpis
iminicum maxime fidelis. uele¬
menciora enimtela sua contra
dei seruos ex acuit. Sicut gͦ iste
bonorum inmicus: ita lex malis
adnsa est. Quis enim contempnẽ¬
tisenon adu̾setur: Dominus ergo
pcc̃orem alloquitur ut consenciat
mandatis que illum mobedientem
condempnant. ut sb̾iciat se uolun¬
tati eoꝵ. et fiat ex inunico amit᷑.
qr et contemptor legis mimicus esteiꝰ
Noluntatienim eius resistit. Id̾oq
hortatur domimis ꝑc̃corem. ut be¬
ne agendo reconciliet sibilegem
ne indie iudicii accuset eum apd̃
nidicem. et condempnatus penas
det sprete legis. Omni etenin qͥ
male uult agere: disciplina do¬
minica iimicauidetur. cum insi
consenẜit mittetur in gehennani
Dyabolo qui uere inimicus huani
generis est. p̾ꝑatam. M. Iacob ap¬
pellatus est homo uidens deuni.¬
lista. Deum inquit nemo indit
est. quantum ad fidem ueri per¬
uisus dicitur: ad intelligenciam re¬
fertur. uisus est .n. uelud in yma¬

Expanded text:
HOMINIS NISI DIABOLUS? Nulli dubium est diabolum esse hominis inimicum, maxime fidelis; uehementiora enim tela sua contra dei seruos exacuit. sicut ergo iste bonorum inimicus est, ita et lex malis aduersa est. quis enim contemnenti se non aduersetur? dominus ergo peccatorem adloquitur, ut consentiat mandatis, quae illum inoboedientem condemnant, ut subiciat se uoluntati eorum et fiat ex inimico amicus, quia et contemptor legis inimicus est eius; uoluntati enim eius resistit. ideoque hortatur dominus peccatorem, ut bene agendo reconciliet sibi legem, ne in die iudicii accuset eum apud iudicem et condemnatus poenas det spretae legis. omni etenim, qui male uult agere, disciplina dominica inimica uidetur, cui nisi consenserit, mittetur in gehennam diabolo, qui uere inimicus humani generis est, praeparatam. LXXI. IACOB APPELLATUS EST HOMO UIDENS DEUM Elista, Deum, inquit, nemo vidit est. Quantum ad fidem veri pervisus dicitur, ad intelligentiam refertur; visus est enim velut in ima
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne p̾se feit siquis ꝓ no¬
mine xp̃i. oculumant aliquod
menbrum amiserit. Nonne ꝑtẽ
ip̃am humanis uultib ingerit¬
ut appareat głiosus.÷ ꝓ fide em̃
aliquid ad tempus admitte: lu¬
men lucrum est facere. ita et ab̃¬
ham fidei sun signum accipiens.
Non deformatus est. S meliorat᷑¬
hret. Spiritaliter u̾o hec sigint
quia nebula carnis cͥcumcidit᷑ a
cordib hominũ ꝑ fidem xp̃i. quid
carnalis error obstabat caligiẽ
pͥstans humanis cordib. ne cog¬
noscent creatorem. Abrahe autẽ
quia ꝓmissus est ex semine eius
futurus xp̃c. qui hanc caligiem
abageret: ideo circumcisus est iqi
filium credidit se hĩturum quier
rorem hunc amputaret. Iam uide
si non congrue illa in parte uł ta¬
le signum accepit.
dei iustum est. quare infantes in

Expanded text:
nonne prae se fert, si quis pro nononne prae se fert, si quis pro nomine Christi oculum aut aliquod membrum amiserit? nonne partem ipsam humanis uultibut appareat gloriosus? Pro fide enim aliquid ad tempus amittere, lucrum est facere. Ita et Abraham fidei suae signum accipiens, non deformatus est, sed melioratus. Spiritualiter vero hoc significavit, quia nebula carnis circumcidi debebat a cordibus hominum per fidem Christi: quia carnalis error obstabat, caliginem praestans humanis cordibus, ne cognoscerent Creatorem. Abraham autem, quia et promissus est ex semine ejus futurus Christus, qui hanc caliginem abstergeret, ideo circumcisus est, quia filium credidit se hrorem hunc amputaret. iam uide, si non congrue illa in parte uel tale signum accepit. XIII. SI IUDICIUM DEI IUSTUM EST, QVARE INFANTES IN
Abbreviated transcription (Latin):
quod oñditur spm gc̃arum non
ꝑsonamsequi aut digni aut in¬
digni. S ordinationem traditi¬
onis. ut qm̃uis aliquis bonime¬
riti sit. Nontamen possit bene¬
dicere nisi fuerit ordinatꝰ. ut offi¬
cium mĩftu exhibeat. Dei autẽ ẽ
effcm̃ tribu̾e bñdictionis.
Quare abraham fidei sui sig¬
n cͥcumcisionis acceꝑit.
Iuelis adu̾tere non incogͥ¬
um uidebis quod putas di¬
u̾sum eẽ a rõne. Credens enim se¬
filium habiturum in quo om̃es
gentes beneditent᷑ et a quo scĩ¬
monium exordiendum erat. illa
D si aliquib deformatio indetur
aĩadu̾tant abraham in eo gaui¬
sum. et filios eius hoc testimoio
fuisse głiosos NIamachioruan
umis ex pͥncipib gentilium ui¬
dens tantam uirtutẽ ẽẽ in deo a¬
brahe. ut olofernem ducem ex̃ci¬
tus assyrioꝵ. ciis potenciamto¬
ta terra cremabat. ꝓprio gladio
femine manus decollaretꝰ spon¬
te se circunicidit arbitratꝰ ex eo
ip̃o dignitatem sibi quesitam.

Expanded text:
quod ostenditur spiritum gratiarum non quod ostenditur spiritum gratiarum non personam sequi aut digni aut indigni, sed ordinationem traditionis, ut quamuis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. dei autem est effectum tribuere benedictionis. XII. QVARE ABRAHAM FIDEI SUAE SIGNUM CIRCUMCISIONEM ACCEPIT? Si uelis aduertere, non incongrum uidebis quod putas diuersum esse a ratione. credens enim filium se habiturum, in quo omnes gentes benedicerentur et a quo sanctimonium exortandum erat, illa sed si aliquibus deformatio uidetur, animaduertant Abraham in eo gauisum et filios eius hoc testimonio fuisse gloriosos. nam Achior utique unus ex principibus gentilium uidens tantam uirtutem esse in deo Abrahae, ut Olofernem ducem exercitus Assyriorum, cuius potentiam tota terra tremebat, proprio gladio manu feminae decollaret, sponte se circumcidit, arbitratus ex eo ipso dignitatem sibi quaesitam.
Abbreviated transcription (Latin):
Itcot ieti lominis qnͣtum
bona est. Qnͣtum autẽ ad p̾sen¬
ciam inniunis est ab adu̾sis. deꝰ
enim solus est. qui de futuris iu¬
dicat. ac ꝑhec ysaat iustus qnͣtũ
ad p̾sentem hũanitatẽ dignũ est.
maiorem filium suum bñdicẽd
fore putabat: s deus qui occul¬
ut in benedictione non homĩis os
tenderet esse bñficium: S deiqr
officii dignitas est non hominis
m̾itum quam dei sequitur bñdc̃io.
Deniq dc̃m est adeo in nm̾is
ad moysen. et aaron sacerdotes.
uos ponite nomen meum suꝑ fi¬
lios istos. Ego dominꝰ bñdicã eos
ut grãm traditio ꝑ misti̾um ordi¬
nantis tñs fundat hominib. nec
uoluntas sacerdotis obeẽ aut pro
desse possit. u m̾itum bñdictionẽ
poscentis. Quanta autẽ dignitas
sit ordinis sacͥdotalis: binc aduͥ¬
tannis. Dcm̃ est autem deneqͥssi¬
mo caypha interstõre saluatoris
inter cet̾a. hoc autem a semet ip̃o
non dixit. S cum eẽt pͥnceꝑ ᷤ sac̾¬
Dotum all anni illius ꝓph̾auit ꝑ

Expanded text:
inquit, hominis quantum bona est, quantum autem ad prescientiam, immunis est ab adversis; Deus enim solus est, qui de futuris iudicat. Ac per hoc Ysaac iustus, quantum ad presentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benedicendum magis putabat. Sed Deus, qui occulut in benedictenderet esse beneficium, sed Dei; quia officii dignitas est, non hominis meritum, quam Dei sequitur benedictio. Denique dictum est a Deo in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes, Vos ponite nomen meum super filios Israel; ego Dominus benedicam eos : ut gratiam traditio per ministerium ordinantis transfundat hominibus, nec voluntas sacerdotis obedesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. » Quanta autem dignitas sit ordinis sacerdotalis, hinc advertamus : Dictum est autem de nequissimo Caipha interfectore Salvatoris inter caetera: « Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset prdotum anni illius, profetauit. per
Abbreviated transcription (Latin):
cia generabat. et quomodo et̾mis
corrruptibilia ⁊ mortalia genera¬
Et quod uisibile est et sentitur et
tangitur qua audacia uocatur et̃¬
mum  Et quod uicib temꝑũ mĩst᷑¬
tur. Ita in ip̃a temꝑa aliquando non
suant officia sua. qño applłat᷑ etͥnũ:
Eternitas .n. non corrumpit᷑ nõ
ĩmutatur. ⁊ꝯ. Quare octaua die
ua die a natiuitate idc̾to p̾¬
ceptum est circimcidi. quia iuxta
numerum et curricula dieꝵ septẽ
ip̃e rursum inueritur quasi post sa¬
salb̃m. Ut iam non octauus ha¬
beatur: S pͥmnus. Quia enim sal¬
erat᷑ p̃destinata qui dominicus ideo
dicitur. quia in eo resurreyit domin
qui eit post salbm. pp̃ ea salutis hꝰ
figura incutumcisione data est. ut
quasi renofatio in circumcisionis
sege dioscetur. ut quia ꝑfidem sal¬
uarihaberent homines que pͥmo
die resirrectionis dñi firmata est
fignia huius rei in cutumcisione
pͥmo diedata est que eciam ẽẽt sig¬

Expanded text:
tia generabat? et quo modo aeternus tia generabat? et quo modo aeternus corruptibilia et mortalia generaet quod uisibile est et sentitur et tangitur qua audacia uocatur aeternum? et quod uicibus temporum ministratur, ita ut ipsa tempora aliquando non seruent officia sua, quo modo appellatur aeternum ? aeternitas enim non corrumpitur, non inmutatur. XXVIIII. QVARE OCTAVO DIEuo die a natiuitate idcirco praeceptum est circumcidi, quia iuxta numerum et curricula dierum septem ipse rursum primus inuenitur quasi post sabbatum, ut iam non octauus habeatur, sed primus. quia enim salerat praedestinata, qui dominicus ideo dicitur, quia in eo resurrexit dominus, qui est post sabbatum, propterea salutis huius figura in circumcisione data est, ut quasi renouatio futura in circumcisionis lege dinosceretur. et- quia per fidem saluari haberent homines, quae primo die resurrectione domini firmata est, figura huius rei in circumcisione primo die data est, quae etiam esset sig
Abbreviated transcription (Latin):
stare. et nulli debere sbͥiechi¬
onẽ i iniꝓbabile et impossibile
est. quem uidemus tanta diuersi¬
tate exstare corꝑeui. cum nͥl diui¬
nim et et̾num possit eẽ nisi sim¬
plex in quo nulla diu̾sitas uideat᷑.
sisit uintas.am et uices ip̃aᷤ
temꝑum non ẜuat. ut non solum
in temꝑib narius sit et ꝯͣnis con¬
stet sb̾stancus et et in ip̃is uicib
temꝑumi cum res et̾na diu̾sitatẽ
ab horreat. et sit nec tactu nec uisũ
capienda. ut puta incõrlis. hic autẽ
passiomi obnoxius est. quia ⁊ aqua
repuguat igni. et ignis si amplior
fu̾it suꝑat aquam. et t̾ra cum sit
naturã arida et frigida patit᷑ in¬
cendium qĩ res corꝑalis. Itaq incõ¬
ueniens est mundum et̾num dr̃e
quem cum uidemus passiom sb̃m̃
et ꝑsingula senectute defic̾e credi¬
mũs et fimri. Qind sens de homĩe
qui mundum et̾nũ putat.: Certe
lomo cepit inmundo. Sine homi¬
ne ergo cui ꝓficiebat amnia fecun¬
ditasimundi. ac sine aliqua ꝓuiden¬

Expanded text:
stare et nulli debere subiectionem inprobabile et inpossibile est, quem uidemus tanta diuersitate exstare corporeum, cum nihil diuinum et aeternum possit esse nisi simplex, in quo nulla diuersitas uideatur, sed sit unitas. nam et uices ipsas temporum non seruat, ut non solum in temporibus uarius sit et contrariis constet substantiis, sed et in ipsis uicibus temporum, cum res aeterna diuersitatem abhorreat et nec tactu nec uisu capienda, utpote incorporalis. hic autem passioni obnoxius est, quia et aqua repugnat igni et ignis, si amplius fuerit, superat aquam et. terra, cum sit natura arida et frigida, patitur incendium quasi res corporalis. itaque inconueniens est mundum aeternum dicere, quem cum uidemus passioni subiectum et per singula senectute deficere, credimus et finiri. Quid censet de homine, qui mundum aeternum putat? certe homo coepit in mundo: sine homine ergo cui proficiebat annua fecunditas mundi? aut sine aliqua prouiden
Abbreviated transcription (Latin):
pere otulo oculum non au̾tunt.
tem et ignobilitatem aufert dis¬
ciplina. At hn autẽ qui timorẽ
dei non hñt solucius inuentes. et
egenum despicientes. sitit sccip¬
tameet. In inopia erit non so¬
lum niegligentes. et inꝓradi cͥca
le .ometiam contemptores dute
duntes. quia dum offensiolex ᷤᷤ
pant egeantem a deo fieri dicit᷑.
aarctore legis. et cum aliquiter
qͣm deus ab eõ recesfit xp̃m dm̃i
uocat et defert ei.

Expanded text:
pere - oculum non auertunt:pere - oculum non auertunt:rbiis: paupertatem et ignobilitatem aufert disciplina. at hi autem qui timorem dei non habent, solutius uiuentes et egenum despicientes, sicut scriptum est, in inopia erunt, non solum neclegentes et inprouidi circa se, uerum etiam contemptores datae diuites, quia, dum offensio legis parit egestatem, a deo fieri dicitur auctore legis et, cum aliqui terQVAM DEUS AB EO RECESSIT, CHRISTUM DOMINI UOCAT ET DEFERT EI
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Peiores enim sunt ceteris
imipis. scientes enim d̾m et con¬
tempnentes. cum: obtemꝑant ser¬
ins. quia de hnis dc̃m est. ꝓbat aplꝰ
dicens. Scimus autem qm̃ quecũq
La. inta ⁊ mors. pauꝑtas ⁊ honestaᷤᷤ
bium est bona omnia a deo
esse. Mala auce que dixit nobis
mala sunt. dim uindicat᷑ de nob
geenacinm mala uidetur. Namet
uita ate auteni et mors sic adeo
est. quia legem dedit q ẜuantib
co uitam ꝓmnttit. contemptorib
uomortem. s illam que scd̃a d̾¬
dum .n. unumqͣm adudicat qͥd
mereatim. ab ip̃o est siue ablucio
ad uitam. siue rentus ad morte̾.¬
ad ion ergo imientor mortis eat
S iudex. qua mortis auctor ẽ pcc̃mẽ
Q no ergo deus pot̾at facere mor¬
tribuit: ab ip̃o dcã est ẽt̃ mors. cũ
non ex ip̃o sĩt. S ex he qui pectauit
eadem t̃one pauꝑtas et diuicie a
deo sunt. E uidam .n. hñtes timo¬
ten dei luxuriam sꝑm̃ĩt. ut̾tam ꝓ¬
digam fugiunt. ab egeno uł pau¬

Expanded text:
erant. peiores enim sunt ceteris erant. peiores enim sunt ceteris impiis; scientes enim dominum et contemnentes eum obtemperant seruis. et quia de his dictum est probat apostolus dicens: scimus autem quoniam quaecLA, UITA ET MORS, PAUPERTAS ET HONESTAS dubium est bona omnia a deo esse, mala autem quae dixit nobis mala sunt, dum uindicatur de nobtienti tamen mala uidetur. nam etuita autem et mors sic a deo est, quia legem dedit, quae seruantibus se uitam promittit, contemptoribus uero mortem, sed illam quae secunda ddum enim unum quemque adiudicat quid mereatur, ab ipso est siue absolutio ad uitam siue reatus ad mortem. non ergo inuentor mortis est, sed iudex, quia mortis auctor peccatum est. quo modo ergo deus poterat facere mortribuit, ab ipso dicta est esse mors, cum non ex ipso sit, sed ex hoc qui peccauit. Eadem ratione paupertas et diuitiae a deo sunt. quidam enim habentes timorem dei luxuriam spernunt, uitam prodigam fugiunt, ab egeno uel pau
Abbreviated transcription (Latin):
celo.  Iam qui bĩficium tẽꝑis
habent in ampliandis facultatib
si recognoscant et dei intelligant
uoluntatem. quia terram om̃ib
dedit. et solem suum cunctis oxiri
uibet᷑. et pluuias indiscretas effimdat.
dantat. Iniquitas autem temꝑis
aut fortunte occ̃onis. aut indiligen᷑
quibdam abnegant que deus oĩb
dedit: ip̃i ministrant eis. ut ꝑficiẽ¬
tes diciuole̾ntatem. nonsolum ĩn
mundo. s et in celo diuites sint.
ne pauci temꝑis diuicie excludant
etnas. Issi nero quos pauꝑtatis cã
depiciendos putant. si futurum dei
iubicium contemplent᷑. Illic sꝑ̃ diui¬
tes erunt. ubi dinites scłi egebunt.
aliqñtos longeuos.
Igmim erat quidem om̃es
impios. non solum ciciꝰ hac
luce carere. B̾eciam nec iis mo¬
menti temꝑis uita frui. qui condi¬
toxis su ĩ memores uite tocius aut¬
coritatem inputant creature. S
scriptura hos impios loquit᷑. qui soͥ
dei lege agerent: ꝑpensiores inydoł

Expanded text:
coelo. Nam qui beneficium temporis coelo. Nam qui beneficium temporis habent in ampliandis facultatibus, si se cognoscant, et Dei intelligant voluntatem, qui terram omnibus dedit, et solem suum cunctis oriri jubet, et pluvias indiscretas effundit ; iniquitas autem temporis, aut fortuitae occasionis, aut indigentia quibusdam abnegat quae Deus omnibus dedit; ipsi ministrant eis, ut perficientes Dei voluntatem, non solum in mundo, sed et in caelo diuites sint, ne pauci temporis diuitiae excludant aeternas, illi uero quos paupertatis causa despiciendos putant, si futurum dei iudicium contemplantur, illic semper diuites erunt, ubi diuites saeculi egebunt ALIQVANTOS LONGAEUOS. Dignum erat quidem omnes impios non solum citius hac luce carere, uerum etiam nec unius momenti temporis uita frui, qui conditoris sui inmemores uitae totius auctoritatem inputant creaturae. sed scriptura hos impios loquitur, qui, cum sub dei lege agerent, propensiores in idolis
Abbreviated transcription (Latin):
lpc ẜypentis ore locutus est ꝑ ẜpen¬
tem .℥i. legninis apud salomo¬
nem. Diues et pauꝑ obinau̾ut¬
sibi.fecit autem ambos dominꝰ
longe absit a fidelium mentib
himpietatis assercio. Nam scriptã
ne paupem contempnend̾ doceret
et diuitem honorificand̾: oñdit
amboꝵ ondit amboꝵ opificẽ eẽ
deum. Non utiq in pauꝑtate et
diuiciis. s in id ꝙ sunt. Si .n. facul¬
tatib ab inuicem discrepant.
siontamen nature sba. Nec enĩ
quia occõnes ꝓuentus quodami
faciunt in mundo aut ꝓspos in di¬
uicus. aut in faustos in pauꝑtate.
Iccco despiciendi sunt quos non deꝰ¬
ilsuminauit. ant suscipiendi quib
costimonium. contempnendi plane¬
sint. S corruptores moꝵ et sacri¬
legi in lege dei honorandi u̾o dili¬
gentes deum. et discipline cultoreᷤ.
Isi .ni. duntes apud deum hnt᷑ qui
bone conusationis suit. et qnͣto in
mundo contemptibiles sunt. ⁊ qnͣto¬
canto magis honorificenciores in

Expanded text:
hoc serpentis ore locutus est per serpenhoc serpentis ore locutus est per serpentem. XXXII. LEGIMUS APUD SOLOMONEM: \'DIUES ET PAUPER OBUIAUERUNT; FECIT AUTEM AMBOS DEUS\':Longe absit a fidelium mentibus haec impietatis adsertio. nam scriptura, ne pauperem contemnendum doceret et diuitem honorificandum, ostendit amborum opificem esse deum, non utique in paupertate et diuitiis, sed in id quod sunt. si enim facultatibus ab inuicem discrepant, non tamen naturae substantia. nec enim quia occasiones prouentus quosdam faciunt in mundo aut prosperos in diuitiis aut infaustos in paupertate, idcirco despiciendi sunt quos non deus humiliauit, aut suspiciendi quibus imonium. contemsunt, sed corruptores morum et sacrilegi in Lege Dei; honorandi vero diligentes Deum et disciplinae cultores. Hi enim divites apud Deum habentur, qui bonae conversationis sunt: et quanto in mundo contemptibiliores sunt, tanto magis honorificentiores sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽe cum eua. illud se ẽnt dis¬
cernatur. anpotu̾̃t tamtam pru¬
dens ẽẽ et astutus ut dolo falle¬
ret cam. si .n. ceteris besins ꝓrudẽ¬
cum nullum animal rõnabile
sit insihono. Itaq ẜpentẽ s̾tili¬
tatem istam composuisse impossi¬
bile et. smiis .ii. prudens dicat᷑
S non ultͣ naturam suam. Nec
enim delib̾at aut excogitat. aut
cumuenit. dubumi non est. ad¬
miscens emnise spenti egit per
illum .q. ꝑ organum. ut nec mu¬
lier occulti dẏaboli intellig̾e̾t do¬
lum sciens prudentem eẽ ẜpentẽ.
 foxte dicatur. et qua putas lin¬
gua ẜpens locutꝰ est ad mulietẽ:
derpentis utiq ore. Si .n. hodie nõ
desiit qui latratus cami intel¬
ligant. et luporum ululatum. et
barritum elephantũ. et cantum
galloꝵ. Quare non magistudis
adhuc mulier scire potuit et in¬
telligere sibilum ẜpencium. cum
multos sciomus auium uoces dis
aliter falleret mulierem. Ac per

Expanded text:
tum esse cum Eua, illud superest ut distum esse cum Eua, illud superest ut discernatur, an potuerit tam prudens esse et astutus, ut dolo falleret eam. si enim ceteris bestiis prudencum nullum animal rationabile sit nisi homo. itaque serpentem subtilitatem istam conposuisse inpossibile est. quamuis enim prudens dicatur, sed non ultra naturam suam; nec enim deliberat aut excogitat aut ccumuenit, dubium non est. admiscens enim se serpenti egit per illum quasi per organum, ut nec mulier occulti diaboli intellegeret dolum sciens prudentem esse serpentem.Sed forte dicatur: et qua, putas, lingua serpens locutus est ad mulierem?\' serpentis utique ore. si enim hodie de non sunt, qui latratus canum intellegant et luporum ululatum et uarritum elephantorum et cantum pullorum, quare non magis rudis adhuc mulier scire potuit et intellegere sibilum serpentum, cum multos sciamus auium uoces discaliter falleret mulierem. ac per
Abbreviated transcription (Latin):
ut innocentem forte ꝑmieret ꝑ
etrorem aut maliuolenciam.
S adeo qui falli utiq non potest
ut siña eius non solum tenent qͥ
uens est. Quia .n. cum sit inuisi¬
bilis sathanas dolum corlit̾ egit:
illumi spualit᷑ ceneat. cuius fc̃m
elicuit dari sm̃am. Nam pro¬
iectus de sacratissimis celoꝵ sedi¬
b smpudentissimis sathanas in t̾¬
tam uolutatur gemens semper.
et si ꝓpius aspiciatur indebit᷑ sm̃a
datã nich̾ obfuisse ẜpenti. S in eo
in quofc̃us eet iusfusest ꝑmanere.
Quia .ni. mĩst̾ fcũs est sathane ad
lominem sb̃uigandum. cuiomĩa
deis sbicerat: icento deus in ea sb̾iͤ¬
tione qna om̃ia homini sbiecit re¬
p̾ssit elatione ẜpentis. qi ceꝑat mi¬
nister eẽ ẜpentis suꝑbie. uidebat᷑.n.
homo fcũs soͥ ẜpente ꝑ quem acceꝓ¬
to consilio legem datam ꝯtẽpsit.
Qm̃ autem ẜpentes prudente ᷤ fũt.
confirmat in eĩngelio dñs dicens.
Qstote astuti ut ẜpentes. Igitu
quia claruit nere ẜpentem locu¬

Expanded text:
ut innocentem forte perimeret per errorem aut maliuolentiam, sed a deo, qui falli utique non potest, ut sententia eius non illum teneat, qui reus est. quia enim, cum sit inuisibilis satanae, dolum corporaliter egit, illum spiritaliter teneat, cuius factum elicuit dari sententiam. nam proiectus de sacratissimis caelorum sedibus inpudentissimus satanas in terram uolutatur gemens semper.et si propius aspiciatur, uidebitur sententia data nihil obfuisse serpenti, sed in eo, in quo factus est, iussus est permanere. quia enim minister factus est satanae ad hominem subiugandum, cui omnia deus subiecerat, idcirco deus in ea subiectione, qua omnia homini subiecit, repressit elationem serpentis, quia coeperat minister esse superbiae. uidebatur enim homo factus sub serpente, per quem accepto consilio legem datam contemsit. quoniam autem serpentes prudentes sunt, confirmat in euangelio dominus dicens: estote astuti ut serpentes. Igitur quia claruit uere serpentem locu
Abbreviated transcription (Latin):
ritas iusticia est. Qui ergo
conficetur quod est. iustus est. ui¬
tatem .n. loquitur. Pcc̃ores autẽ
uindicantes sua delicta: instifica
confitere pcca tua ut iustificeris.
Qud est autem in pͥmordio ẜmo¬
usconfiteri msi non coactum fat̾i
s uoluntarium. Quis .n. eciomiti¬
mens dm fine pcc̃o est. cum ⁊ in co¬
gitatione adimsceant delicta. et
aliquotiens peccemus muiti. Potͣ
tamen et de eo diciuł sentiri qui ca¬
terumiius dicit᷑. ut accedens ad
tidem iustificetur. Cum .n. petit ĩmu¬
tiaui sine dubio patorem se confitet᷑¬
ut instificet᷑. .I. an cum mube¬
re natun ẜ̃pens locutus sit. an
actu dẽns ẜpens dyabolus eamse¬
ad hystoriam ꝑtinet ẜpẽs
natura dcũs est. quia sapientior
eet ceteris bestus quasfecat doꝰ
deus suꝑ t̾ram. Deni i sentenciã
dens in honn serpentem dedit. Nã
quid mirum si dẏabolus sapien¬
cior etat bestuis: de quo dicit apłs
int᷑ ceta. An ignoratis altitudi¬
nem sathane is adeo antẽ nat᷑a

Expanded text:
ritas iustitia est. qui enim confitetur quod est, iustus est — ueritatem enim loquitur —, peccatores autem uindicantes sua delicta iustificariconfitere peccata tua, ut iustificeris. quid est autem in primordio sermonis confiteri, nisi non coactum fateri, sed uoluntarium? quis enim, etiam timens deum, sine peccato est, cum et in cogitatione admisceantur delicta et aliquotiens peccemus inuiti? potest tamen et de eo dici uel sentiri, quia catechumenus dicitur, ut accedens ad fidem iustificetur. cum enim petit inmutari stificetur. XXXI. --An cum muliere, natura serpens locutus sit; an actu dictus serpens diabolus eam sead historiam pertinet, serpens natura dictus est, qui sapientior esset ceteris bestiis, quas fecerat dominus deus super terram. denique et sententiam deus in serpentem dedit. nam quid mirum si diabolus sapientior erit bestiis, de quo dicit apostolus inter cetera: an ignoratis altitudinem satanae? usque adeo autem natura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dimisenit: omnẽ ꝓrors qͥ duni¬
sent uxorẽ suã ⁊ aliam duxenit.
nehari eñ sine ulla exceptione
Sibi dimitt̾e adult̾am. s aliam du¬
cere ñ licere: quid si dicat ille tẽp¬
tator ꝯmitte ħ pcc̃m ut ad qͥras
aĩam xp̃o in morte infidelitatis po
dam dr̃ẽ. faciamꝰ mala ut ueniãt
bona. quoꝵ iudiciũ iustũ ẽ: E̾ m¬
ã mechandũ ñ est. quod facit nõ
qͥdam s omĩs qͥ dimittit uxorem
suã ⁊ ducit alt̾am. ⁊ si pp̃ea cluxerit.
ligatus uxori continencia. dõ no¬
u̾t. nlło modo debet ista ꝯpensa¬
tõne peccare. ut ĩo credat uxorẽ
sͥ ẽẽ ducendã: qr ꝓmisit q̃ nupti¬
as eiꝰ appetit futurã se ẽẽ xp̃ianã.

Expanded text:
 dimiserit, omnem prorsus, qui dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechari eum sine ulla exceptione sibi dimittere adulteram, sed aliam ducere non licere, quid? si dicat ille temptator: committe hoc peccatum, ut adquiras animam Christo in morte infidelitatis posidam dicere: faciamus mala, ut ueniant bona? quorum iudicium iustum est? quomautem moechandum non est, quod facit, non quidam, sed omnis qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, etsi propterea duxerit uligatus uxori continentiam Deo voverit, nullo modo debet ista compensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias ejus appetit, fu
Abbreviated transcription (Latin):
neat. Omĩs enĩ qui dimittit uxo¬
rem suam ⁊ ducit alt̾am: mechit᷑
Iet constituta diũ. sine ulla retrac¬
pediant᷑ homines ab ea salute que ĩ
nus audeat dr̃e. ne homines offen¬
dã. aũ ut homĩes xͦ adquiram fa¬
clã mechari uxorem meã. aũ ego
ip̃e methus fiam : Potest enĩ fieri
ut cũ adult̾am uxdrẽ quisq dimi¬
serit xͥanus: ita temptet᷑ ut aliqͣ fe¬
mina q̃ non dum credidit cupiens
ineius iptias cõuenite. ꝓmittat
se futurã ẽ uanam. nõ fallact̾. s si
ei nupsenit hoc omĩno factura. hu¬
ic itaq hoc conliubiũ recusanti. po¬
t̾it suggere ille temptator. Uñs
dixit auicũq dimiserit npxorem
suam p̾t̾ causam fornicõnis ⁊ aliã
duxent: mechat᷑. Eua qui dimisi¬
sti pp̃ cam fornicõnis uxorẽ. si aliã
duxens ñ mechab̾is. huic talia sug¬
gerenti erudito corde respondeat.
mechari qͥdem illum gͣuius qͥ pt̾
causã formcõnis uxore dimissa al¬
t̾am dux̾it: s ⁊̃ illum qui uxore

Expanded text:
qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechatur. Haec constituta domini sine ulla retracpediantur homines ab ea salute, quae in nus audeat dicere: ne homines offendam aut ut homines Christo adquiram, faciam moechari uxorem meam, ut ego ipse moechus fiam? Potest enim fieri, ut, cum adulteram uxorem quisque dimiserit christianus, ita temptetur, ut aliqua femina, quae nondum credidit, cupiens in eius nuptias conuenire, promittat se futuram esse christianam, non fallaciter, sed si ei nupserit hoc omnino factura. huic itaque iam conubium recusanti poterit suggerere ille temptator: dominus dixit: quicumque dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam duxerit, moechatsti propter causam fornicationis uxorem, si aliam duxeris, non moechaberis. Huic talia suggerenti, erudito corde respondeat, moechari quidem illum gravius qui praeter causam fornicationis uxore dimissa alteram duxerit; sed