comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦsq uite longeuitaᷤᷤ sola cõm̃dat:
nob̾ sectanda uestigia seu tͣditioneᷤᷤ
ac monita suscipiendaꝰ. s eoꝵ quoᷤ
laudabiliter uitam suam ac ꝓba¬
tissime comꝑimus in iuuentute
signasse. nec presũptionib ꝓpriis.
s maioꝵ traditionib institutos.
sunt enim ñ nulli quoꝵ etiam
qd est lugubrius maior est mul¬
titudor qui in tempore suo qu̾e
ab ad olescentia sua conceꝑunt:
atq ignauia senescentes auctori¬
tatem sibi ñ maturitate moꝵ.
s annoꝵ numerositate conquirt.
De quib exꝓbratio illa dñi satis
dirigitur ꝑ ꝓpħam. Et comederiis
alieni robur emisꝰ. et ip̃e nesciuit.
S et cani effusi sunt in eo: et ip̃e
ignorauit. Hos in qmͣ in exemplũ
iuniorib ñ uite ꝓbitas. nec ulla ꝓpo¬
siti hunis laudabilis atq imitanda
diftrictio. s annositas sola ꝓuexit.
Quoꝵ canitiem callidissimus ini-¬
micus ad c̾eceptionem iunioꝵ in

Expanded text:
quosque uitae longaeuitas sola commendat, quosque uitae longaeuitas sola commendat, nobis sunt sectanda uestigia seu traditiones ac monita suscipienda, sed eorum, quos laudabiliter uitam suam ac probatissime conperimus in iuuentute signasse nec praesumptionibus propriis, sed maiorum traditionibus institutos. sunt enim nonnulli, quorum etiam, quod est lugubrius, maior est multitudo, qui in tepore sto quem ab adulescentia conceperunt atque ignauia senescentes auctoritatem sibi non maturitate morum, sed annorum numerosi- tate conquirunt. de quibus exprobratio illa domini proprie satis dirigitur per prophetam: et comederunt alieni robur eius, et ipse nesciuit: sed et cani effusi sunt in eo, et ipse ignoranit. hos, inquam, in exemplum iunioribus non uitae probitas nec ulla propositi huius laudabilis atque imitanda districtio, sed annositas sola prouexit. quorum canitiem callidissimus inimicus ad deceptionem iuniorum in
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus quendam in syrie parti¬
b ut credebatur precipuum senioꝵ
cuidam fr̃i cogitationes suas sim¬
plici confessione ꝓdenti: postmo¬
dum quadam indignatione cõ¬
motum. eas dem grauiter exꝓbra¬
se. unde fit ũ dũ eaᷤ m ob̾ p̾mimus.
ac seniorib erubescimus publica¬
re:curationum remedia. nuo seqͥ neq̃ amꝰ
oyses. Sicut ñ sunt omnes iu¬
uenes pari modo uel feruenteᷤ
sp̃u. uel disciplinis. ac morib
obtimis institutiꝰ. ita nec senes cun¬
cti uno modo uel ꝑfecti possunt
uel ꝓbatissimi reꝑiri. Diuitie enĩ
.senum. ñ sunt canitie capitis. s
industria iuuentutis. ac preteri¬
toꝵ labioꝵ stipendiis metiende.
Que enim ñ congregasti inquit in
iuuentute. quomͦ inuenies in sene¬
ctute tua: Senectus namq hono¬
rabilis est ñ diuturna: neq nume¬
ro annoꝵ computata. Cam enĩ suN
sensus hominisꝰ. et etas senectutis ui¬
ta immacłata Et iccirco ñ omnum
senioꝵ quoꝵ capita canities tegit:

Expanded text:
nouimus quendam in Syriae partinouimus quendam in Syriae partibus, ut credebatur, praecipuum seniorum cuidam fratri cogitationes suas simplici confessione prodenti postmodum quadam indignatione commotum easdem grauiter exprobrasse. unde fit, ut dum eas in nobis premimae ac senioribus erubescimus publicare, curationum remedia consequi nequeamus. MOVSES: Sicut non sunt omnes iuuenes pari modo uel feruentes spiritu uel disciplinis ac moribus optimis instituti, ita nec Senes quidem cuncti uno modo uel perfecti possunt uel probatissimi repperiri. diuitiae enim senum non sunt canitie capitis, sed industria iuuentatis ac praeteritorum laborum stipendiis metiendae. quae enim non congregasti inquit in iuuentute, quomodo inuenies in senecta tua? senectus namque honorabilis non diuturna, ate numero annorum conputata: cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis uita inmaculata. et idcirco non omnium seniorum, quorum capita canities tegit
Abbreviated transcription (Latin):
recte tamen a quoqͣm si ne institu¬
entis doctrina nequeant comprehen¬
di: quam ineptum est ergo credere
hanc solam ñ egere doctore. que et
inuisibilis et occulta est. et que ñ nͥ
corde purissimo ꝑuidetur: Puius
error ñ temporale dampnum. nec
qd facile reparetur. s anime dãna¬
bi lis ꝑdicionẽ parit. mortemq ꝓpetu¬
am. Habet enim ñ aduersus uisibi¬
les. s inuisibiles. atq immites hosteᷤᷤ
diurnum atq nocturnum conflictũ.
Nec contra unum. uel duos. s contͣ
innumerabiles cateruas spũale cer¬
tamen. Cuius casus tanto ꝑnitiosior
cunctis:. qnͣto et infestior inimicus.
et congressus occultior. Et ideo sẽꝑ
senioꝵ sũma cautione sunt sectaz¬
da uestigia. atq acd eos cuncta q̃
in nr̃is cordib oriuntur. sublato
confessionis uelamine deferenda.
xrmanus. Occasionem nobis ꝑ¬
nitiose uerecundie qua cogita¬
tiones malas studeamus obtege.
illa qua precipue creat causa: qua

Expanded text:
recte tamen a quoquam sine institurecte tamen a quoquam sine instituentis doctrina nequeant comprehendi; quam ineptum est credere hanc solam non egere doctore, quae et invisibilis et occulta est, et quae non nisi corde purissimo pervidetur, cujus error non temporale damnum, nec quod facile reparetur, sed animae perditionem parit, mortemque perpetuam! Habet enim non adversus visibiles, sed invisibiles atque immites hostes diurnum nocturnumque conflictum, nec contra unum seu duos, sed contra innumerabiles catervas spiritale certamen, cujus casus tanto perniciosior cunctis, quanto et infestior inimicus, et congrseniorum summa cautione sunt sectanda uestigia atque ad eos cuncta quae in nostris cordibus oriuntur sublato confusionis uelamine deferenda. GERMANVS: Occasionem nobis perniciosae uerecundiae, qua cogitationes malas stadeamus obtegere, illa praecipue creat causa, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sionem suggestio seu cogitatio di¬
abolica meantatori euiqm sp̃uali
scilicet uiro. qui carminib scriptu¬
rarum mederi ꝓtimis uulnertri. et
extrahere de corde consueuit noxia
uenena serpentis patefacta ñ fue¬
rint. succurrere ꝑiclitanti ꝑituro¬
ue ñ poterit. Hoc igit modo ad sci¬
entiam discretionis uere ꝑuenire
facillime poterimus. ut senioꝵ ue¬
stigia subsequentes. neq agere qͥc¬
quam noui. neq discernere nr̃o
iuditio presumamus. s quemad¬
modum nos uel illoꝵ traditio. uel
uite ꝓbitas informarit in omnib
tutione firmatus. ñ mͦ ad ꝑfec¬
tam discretionis rationem qͥsq
ꝑueniet. ueꝵe etiam a cunctis insidiis
inimici tutissimus ꝑmanebit. Nullo
namq alio uitio tam precipitem
diabolus monachum ꝑtrabit ac ꝑdu¬
cit ad mortem: quã cum eum negle
enim cum omnes artes ac discipline
humano ingenio reꝑte. et que ni¬
chil amplius qmͣ uite huius tempo¬
rarie commodis ꝓsunt: licet manu

Expanded text:
sionem suggestio seu cogitatio disionem suggestio seu cogitatio diabolica incantatori cuiquam, spiritali scilicet uiro, qui carminibus scripturarum mederi protinus uulneri et extrahere de corde consueuit noxia uenena serpentis, patefacta non fuerit, succurrere periclitanti perituroue non poterit. hoc igitur modo ad scientiam discretionis uerae peruenire facillime poterimus, ut seniorum uestigia subsequentes neque agere quicquam noui neque discernere nostro iudicio praesumamus, sed quemadmodum nos uel illorum traditio uel uitae probitas informarit, in omnibus tutione firmatus, non modo ad perfectam discretionis rationem quisque perveniet, verum etiam a cunctis insidiis inimici tutissimus permanebit. Nullo namque alio vitio tam praecipitem diabolus monachum pertrahit ac perducit ad mortem, quam cum eum, negleenim cum omnes artes ac disciplinae humano ingenio repertae, et quae nihil amplius quam vitae hujus temporariae commodis prosunt, licet manu
Abbreviated transcription (Latin):
uix in ea nos residere ꝑmitteret. Resu¬
mensq ammonitionem senex. ecce
inquit dñs tͥ ueridatem sermonum
meoꝵ. iusibiliter approbauit᷑ ut pas-¬
sionis illius incentorem de corde tuo sa¬
lubri confessione depulsum ocłis ꝑiu¬
deres: patefactumq hostem locum ne
qua qmͣ inte ulterius habituꝵ. aꝑta
eius expulsione cognosceres. Itaq
scđm sententiam senis. ita est in qͥt
in me confessionis huius uirtute dña.¬
tio illius diabolice tyrannidis extin¬
cta. atq imꝑpetuum consopita: ut
numqmͣ mͥ ne memoriam quidem
concupiscentie huius ulterius temp¬
tauerit mimicus ingerere: nec me
post hec aliqnͣdo pulsatum furtimi
illuis desiderii instigatione ꝑsense¬
rim. Quem sensum. in eccłiaste quoqꝙ
pulcherrime legimus figuratum.
Si mo morderit inquit serpens ñ in
sibile: ñ est habundantia incanta¬
tori.Taciti serpentis morsum ꝑnici¬
osum eẽ designans: id est si ꝑ confeᷤ¬

Expanded text:
uix in ea nos residere permitteret. resuuix in ea nos residere permitteret. resumensque af monitionem senex, ecce, inquit, dominus tibi ueritatem sermonum meorum uisibiliter adprobauit, ut passionis illius incentorem de corde tuo atabri confeesione depnlsum oculis peruideres, patefactumque hostem nequaquam locum in te ulterius habiturum aperta eius expelsione cognosceres. itaque secundum sententiam senis ita est, inquit, in me confessionis huius uirtute dominatio diabolicae illius tyrannidis extincta atque in perpetuum consopita, ut numquam mihi ne memoriam quidem concupiscentiae hBins ulterius temptauerit inimicus ingerere nec me post haec aliquando pulsatum furtiui illius desiderii instigatione persenserim. quem sensum in Ecclesiaste quoque pulcherrime legimns figuratum. si momorderit, inquit, serpens non in sibilo, non est abundantia incantatori, taciti serpentis morsum perniciosum esse designans, id est: si per confes
Abbreviated transcription (Latin):
ret imploraui. Tum senex. Confide ait
o ꝑuer. Absoluit te abhac captiuitate.
etiam me tacente confessio tua . uictorẽ
namq aduersarium tuũ hodie triũ¬
phastr. ualidius eum tua confessione
ꝓsternens. qmͣ ipse fueras ab eo tuata¬
citurnitate deiectus. Qũe utiq nequa¬
qmͣ uel tua uel alternis responsione
confiitans: in te nune usq ꝑmiseras
dñari scdm illam salomonis senten¬
tiam. Quia ñ fit contͣdictio abhis qͥ
faciunt malum cito. ideo repletum
est cor filioꝵ hominũ in ipsis. ut fa¬
ciant mala. Et iccirco iam te post hãc
publicationem tuã iste nequifsimꝰ
sp̃e in quietare ñ poterit: nec in te
latibulum sibi teterrimus serpens dem¬
ceps usurpabit: de tenebris cordis tui
salutari confessione ꝓstratus ad lucem.
Necdum senex hec uerba compleuerat᷑.
et ecce lampas accensa de sinu meo ꝓ¬
cedens. ita cellam repleuit odore sul¬
phureo: ut uehementia fetoris ipsius

Expanded text:
rent inploraui. tum senex: confide, ait, rent inploraui. tum senex: confide, ait, o puer. absoluit te ab hac captiuitate etiam me tacente confessio tua. uictorem namque aduersarium tuum hodie triumphasti, ualidius eum tua confessione prosternens quam ipse fueras ab eo tua taciturnitate deiectus. quem utique nequaquam uel tua uel alterius responsione confutans in te nunc usque permiseras dominari secundum illam Salomonis sententiam: quia non fit contradictio ab his qui faciunt malum cito, ideo repletum est cor filiorum hominis in ipsis ut faciant mala. et idcirco iam te post hanc publicationem suam iste nequissimus spiritus inquietare non poterit nec in te latibulum sibi taeterrimus serpens deinceps usurpabit, de tenebris cordis tui salutari confessione protractus ad lucem. necdum senex haec uerba conpleuerat et ecce lampas accensa de meo sinu procedens ita cellam repleuit odore sulpureo, ut uehementia foetoris ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
lumq refectione transarta collatio
spiritalis cepisset agitari respondeis¬
q senex ꝓpositis interrogationib
eoꝵ de castrimargie uitio et occul¬
taꝵ cogitationum disatione dissereret.
eaꝵq naturam. et atrocissimam uim
qmͣ haberent donec celarentur expone¬
ret. ego collationis huius uirtute com¬
punctus. et conscientia redarguente
ꝑterritus. uelut qui crederem ob hoc
ea fusse ꝓlata. q̃d seni dñs secreta mei
pectoris reuelasset: in occultos primum
gemitus excitatus. dein cordis mei com¬
punctione crescente in aꝑtos singultus
lacrimas q ꝓrumpens. paximatium
qd consuetudine uitiosa subtraxeram
clanculum comedendumt oe sinu fur¬
ti mei conscio ac susceptore ꝓduixi. eũq
in medium ꝓferens. quemadmodum
cotidie latenter ederẽ ꝓstratus in terrã
cum uenie postulatione confessus sumꝰ.
et ub̃tim ꝓfusis lacrimis. ut absolutio¬
nem dirissime captiuitatis a dño posce¬

Expanded text:
cumque refectione transacta conlatio cumque refectione transacta conlatio spiritalis coepisset agitari respondensque senex propositis interrogationibus eorum de gastrimargiae uitio et occultarum cogitationum dominatione dissereret earumque naturam et atrocissimam uim, quam haberent donec celarentur, exponeret, ego conlationis huius uirtute conpunctus et conscientia redarguente perterritus, uelut qui crederem ob hoc ea fuisse prolata, quod seni dominus secreta mei pectoris reuelasset, in occultos primum gemitus excitatus, dein cordis mei conpunctione crescente in apertos singultus lacrimaaque prorumpens paxamatium, quod consuetudine uitiosa subtraxeram clancule comedendum, de sinu furti mei conscio ac susceptore produxi, eumque in medium proferens, quemadmodum cotidie latenter ederem, prostratus in terram cum ueniae postulatione confessus sum, et ubertim profusis lacrimis ut absolutionem dirissimae captiuitatis a domino posce
Abbreviated transcription (Latin):
hinus efficatius colligatis:. referam uo¬
bis albis serapionis factum: qd ille iu¬
niorib frequentissime instructionis
inquit essem puerulus. et cum ab¬
bate theone commanerem: bec
hora nona cum sene unum paxima¬
tium cotidie in sinu meo latenter
absconderem. q̃d sero ignorante ilo
occulde edebam. Etd furtum licet
cõniuentia uoluntatis et in oliti se-¬
mel desiderii in continentia sine
cessatione committerem: expleta ta¬
men concupiscentia fraudulenta
in memetipsum reuertens grauius
suꝑ admissi furti crimine cruciabar.
quã suꝑ esu enus fueram iocundatuᷤ.
eumq illud molestissimum opus
uelut ab exactorib pharaonis mͥ¬
indictum. uice lateꝵ singłis diebus
explere ñ sine cordis mer dolore com¬
pellerer. nec tamen eruere me possẽ
ab hac eoꝵ seuissima tyraniude. et¬
clandestinum furtum seni manife¬
stare confunderer: contigit dei nutu
de hoc me captiuitatis iugo uolentiᷤ
eriꝑe. ut quidam fr̃m cellam senis
obtentu edificationis expeterent.

Expanded text:
huius efficacius colligatis, referam uobis abbatis Sarapionis factum, quod ille iuuenioribus frequentissime instructionis inquit, essem puerulus et cum abbate Theone conmanerem, haechora nona cum sene, unum pazamatium cotidie in sinu meo latenter absconderem, quod sero ignorante illo occulte edebam. quod furtum licet coniuentia uoluntatis et inoliti semel desiderii incontinentia sine cessatione conmitterem, expleta tamen concupiscentia fraudulenta ad memet ipsum reuertens grauius super admisso furti crimine cruciabar quam super esu eius fueram iucundatus. cumque istud molestissimum opus uelut ab exactoribus mihi Pharaonis indictum uice laterum singulis diebus explere non sine cordis mei dolore conpelierer nec tamen eruere me possem ab hac eorum saeuissima tyranclandestinum furtum seni manifestare confunderer, contigit Dei nutu de hoc me captivitatis jugo volentis eripere, ut quidam fratres cellam senis obtentu aedificationis expeterent.
Abbreviated transcription (Latin):
patiendi affectu te uoluit erudi¬
re: cominunib eum precib im¬
ploremus: quomͦ flagellum istud
q̃d utilitatis gr̃a tͥ dñs inferre di¬
gnatus est. iubeat aruere. Ipse
en inr colere facit.t ursũ medei
ꝑcutit: et manus eius sanant. Ipse
humiliat: et exaltat. Ipse occidit:
et uiuificat. Deducit ad inferos: et
reducit. Et ignita diaboli iacula
que me arbitro tͥ ꝑmisit infligi:
redundante sp̃c sui rore restinguat.
Quam temptationem licet eadem
celeritate qua inferri dñs passus ẽ.
ad unam senis orationem rursus
abstulerit eiidenti tamen exꝑim̃¬
to docuit. ñ mͦ ñ exprobrari patefa
laborantis dolorem debere contẽp¬
ni. Et iccirco nequaqm uos unius
ximus uia et traditione maioꝵ
deterreat et excludat: quoꝵ cami¬
tie ad deceptionem iunioꝵ calli¬
dissimus abutitur inimicus. s
absq ullo confusionis oꝑmĩto
om̃ia uebent seniorib reuelari.
adq ab eis uel remedlia uulnerũ.
uel exempla conuersationis. ac

Expanded text:
patiendi affectu te uoluit erudipatiendi affectu te uoluit erudire, communibus eum precibus inploremus, quo flagellum istud, quod utilitatis gratia tibi dominus inferre dignatus est, iubeat amoueri ipse enim dolere facit et rursum medetur: percutit et manus eius sanauerunt ipse humiliat et exaltat, ipse occidit et uiuificat, deducit ad inferum et reducit et ignita diaboli iacula, quae me arbitro tibi permisit infligi, redundante spiritus sui rore restinguat. quam temptationem licet eadem celeriad unam senis orationem rursus abstulerit; evidenti tamen experimento docuit, non modo non exprobrari patefac quidem laborantis dolorem debere contemni. Et idcirco nequaquam nos  Liximus, via et traditione majorum deterreat et excludat, quorum canitie ad deceptionem juniorum callidissimus abutitur inimicus: sed absque ullo confusionis operimento omnia debent senioribus revelari, atque ab eis vel remedia vulnerum, vel exempla conversationis ac
Abbreviated transcription (Latin):
qua qͣm ꝑnitiosa desꝑatione ter¬
rere. nec durissimis sermonib asꝑa¬
re:s potius leni blandaq consola¬
tione reficere. Et scdm preceptum
sapientissimi salomonis eruere eo
qui ducuntur ad mortem: et redi¬
mere eos qui interficiuntur ne par¬
cas: nr̃iq saluatoris exemplo arun¬
dinem quassatam ñ conterere. et
linum fumigans s̃ extinguere.
atq illam a dño gr̃ãm poscere.
qua ipse quoq fidutialiter ualea
oꝑe ac ueritate cantare. Dñs dedit
michi lin guam eruditamꝰ ut sci¬
am sustentare eum qui lapsusẽ
uerbo. Nullus et enim sufferre in
inuei insidias posset. seu carnales
estus naturali quodam modo
igne flagrantes. uel extinguere.
uel reprimere: nsi gr̾a dei nuia¬
ret fragilitatem nrãm. uel ꝓtege¬
ret ac muniret. Et iecirco salutari
huius dispensationis ratione fini¬
ta. qua uel illum iuuenem a ꝑni¬
tiosis estib dñs liberare. uel de im¬
pugnationis uehementia. et com¬

Expanded text:
quaquam perniciosa desperatione terquaquam perniciosa desperatione terrere nec durissimis sermonibus asperare, sed potius leni blandaque consolatione reficere, et secundum praeceptum sapientissimi Salomonis eruere eos qui ducuntur ad mortem et redimere eos qui interficiuntur ne parcas, nostrique saluatoris exemplo harundinem quassatam non conterere et linum fumigans non extinguere atque illam a domino gratiam poscere, qua ipse quoque fiducialiter ualeas opere ac uirtute cantare: dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum, qui lassus est uerbo. nullus etenim sufferre inimici posset insidias seu carnales aestus naturali quodammodo igne flagrantes uel extinguere uel reprimere, nisi dei gratia uel iuuaret fragilitatem nostram uel protegeret ac muniret et idcirco salutaris huius dispensationis ratione finita, qua uel illum iuuenem perniciosis aestibus dominus liberare uel de inpugnationis uehementia et con
Abbreviated transcription (Latin):
one triuisti. ñ dicam respuere. s ne
uno quidem die differre potusti
Qo te iecirco dñs passus est sauci¬
ari. ut saltem in senecta disceres
compati infirmitatib alienis: et
fragilitati condescendere iunioꝵ
tiuis exemplis atq exꝑientia doce¬
ireris: qui suscipiens iuuenem¬
Nͦ infestatione diabolica labo¬
rantem. ñ mͦ nulla consolatione
foiusti: s etiam ꝑnitiosa desꝑati¬
one deiectum. inmnici manib
tradi disti. qͣnͣtum in te est ab eodẽ
lugubriter deuorandum. Quem
sine dubio nequaqm tam uehem̃¬
ti confuctu fuisset aggressus. quo
te nunc usq appetere dedignatus¬
est. nisi futuro ꝓfectui eius inuideis¬
inuni cus. illam uirtutem quam
animis ens mnesse cernebat: anti¬
cipare ac ꝑuertere suis ignitis ia¬
cłis festinasset: ꝓculdubio intelli¬
gens fortiorem. eui tanta uehem̃¬
tia confligere oꝑe precium iudica¬
uit. Disce itaq tuis exemplis labo¬
rantib compati: et ꝑiclitantes ne¬

Expanded text:
one triuisti, non dicam respuere, sed ne one triuisti, non dicam respuere, sed ne uno quidem die differre potuisti. quo te idcirco dominus passus est sauciari, ut saltim in senecta disceres conpati infirmitatibus alienis et fragilitati condescendere iuniorum tuis exemplis atque experientia docereris, qui suscipiens iuuenem infestatione diabolica laborantem non modo nulla consolatione fouisti, sed etiam perniciosa desperatione deiectum inimici manibus tradidisti, quantum in te est ab eodem lugubriter deuorandum. quem sine dubio nequaquam tam uebementi conflictte nunc usque est appetere dedignatus, nisi futuro inimicus illam uirtutem, quam animis eius inesse cernebat, anticipare ac praeuertere suis ignitis iaculis festinasset, procul dubio intellegens fortiorem, cui tanta uehementia confligere operae pretium iudicauit disce itaque tuis exemplis laborantibus conpati et periclitantes ne
Abbreviated transcription (Latin):
factum. quibdam furiis conspitiens
agitari. intellexit ignitum. diaboli
qd uiderat telum in corde eius fius¬
se defixumꝰ illamq in eo confusi¬
onem mentis ac ꝑturbationem sen¬
suum in toleranus estib oꝑari.
Aecedensq ad eum: quo inquit ꝓ¬
ꝑas. aut quenam te cause senilis il¬
lius grauitatis oblitum. ita pueri¬
liter inquietant: ac mobiliter cur¬
sitare compellunt Eumq ille ꝓ
conscientie sue reatu. ac tuxpi ex¬
agitatione confusus crederet ar¬
dorẽ sui pectoris deprehensum. ac
retectis seni sui cordis archanis. nullã
responsionem ꝑcunctanti recdlere
ꝓrsus auderet: reuertere inquit ad
cellam:tandemq te intellige uel
ignoratum actenus a diabolo. uel
despectum. nec in eoꝵ numero depu¬
tatum: quib ille cotidie conflige
et conluctari ꝓfectib eoꝵ ac ffu¬
diis instigatur: qui unum eius in
te directum iaculum post tantoꝵ
annoꝵ seriem. quam in hac ꝓfessi¬

Expanded text:
factum quibusdam furiis conspiciens factum quibusdam furiis conspiciens agitari intellexit ignitum diaboli quod uiderat telum in corde eius fuisse defixum illamque in eo confusionem mentis ac perturbationem sensuum. intolerandis aestibus operari, accedensque ad eum, quo, inquit, properas aut quaenam te causae senilis illius grauitatis oblitum ita pueriliter inquietant ac mobiliter cursitare conpellunt ? cumque ille pro conscientiae suae reatu ac turpi exagitatione confusus crederet ardorem sui pectoris deprehensam ac retectis seni sui cordis arcanis nullam responsionem percontanti reddere prorsus auderet, reuertere, inquit, ad cellam tandemque te intellege uel ignoratum hactenus a diabolo uel despectum nec in eorum numero reputatum, quibus ille cotidie confligere et conluctari profectibus eonun ac studiis instigatur, qui unum eius in te directum iaculum post tantam annorum seriem, quam in hac professi
Abbreviated transcription (Latin):
eodem poposcit inictias. Et ut re¬
uerteretur ad suam cellam depreca¬
tus: ad monasterium prȩdicti senꝰ
tota festinatione ꝑrexit. Eumq eidẽ¬
ꝓximasset: expansis manib oratio¬
nem cum lacrimis fundens. con¬
uerte ait dñe qui occultarum ui¬
rium et infirmitatis humane so¬
lus arbiter pius ac secretus es me¬
dicus. impugnationem illius iu
uenis in senem istum: ut condescen
dere infirmitatib laborantium.
et compati fragilitati iunioꝵ. uel
in senectute doceatur. Sumq ille
hanc p̾cẽ ẽ gemitu cosclusifset: cer¬
rat ethiopem tetrum contra illiuᷤ¬
senis cellulam stantem: atq igni¬
ta acduersus eum iacula dirigen¬
tem. Quib cum fuisset ille ꝓt̾mꝰ
sauciatus. et ꝓgressus ecella Huc¬
illueq uelut amens et ebrius cur¬
sitaret: atq ingrediens et egredi¬
ens iam in ea se continere ñ posset:
eadem uia ꝑgere cepit concitꝰ. iu¬
qua iuuenis ille discesserat. o¬
Quem alõs apollo uelut amentẽ

Expanded text:
eodem poposcit indutias, et ut reeodem poposcit indutias, et ut reuerteretur ad suam cellulam deprecatus ad monasterium praedicti senis tota festinatione perrexit. comqae eideximasset, expansis manibus orationem cum lacrimis fundens, conuerte, ait, domine, qui occultarum uirium et infirmitatis humanae solus arbiter pius ac secretus es medicus, inpagaationem iuuenis illius in senem istum, ut condescedere infirmitatibus laborantium et compati fragilitati juniorum vel in senectute doceatur. Cumque ille hanc precem cum gemitu conclusisset, cernit Aethiopem tetrum contra illius cellulam stantem, atque adversus eum ignita jacula dirigentem. Quibus cum fuisset ille protinus sauciatus, et illucque uelut amens et ebrius cursitaret, atque egrediens et ingrediens iam se in ea continere non posset, eadem uia pergere concitus coepit, qua iuuenis ille discesserat. quem abbas Apollo uelut amentem
Abbreviated transcription (Latin):
comiectans. causam tante ꝑturbatio¬
nis inquireret: atq ille molliter se¬
compellenti semi nec responsum qui¬
uem ullum posset referre:. magis ac
magis eum sentiens senex ñ mnanitꝰ
causam tante tristicie silentio uel¬
le contegere. quam ne uultu quidẽ
ddissimulare preualeret: intentius
ab eo causas occulti doloris cepit in¬
quirere. Quib ille constrictus ꝑge¬
re se confitetur ad uicum: ut quia
scłm sententiam illius senis mona¬
chus ẽẽ ñ posset. nec refrenare sti¬
mulos carnis. et impugnationis re¬
media consequi iam non ualeret:
uxorem duceret: ac relicto monaste¬
rio reuerteretur ad scłm. Quem se¬
nex blanda consolatione demulceis.
seseq asserens hisdem cotidie incen¬
diuoꝵ stimulis atq estib agitari. et
uarco ñ uebere eum ꝓrsus desꝑatiõe
coneidere: nec mirari suꝑ impug¬
nationis arcdore. qui ñ tam laboris
studio qm miseratione dñi et gr̃a
uinceretur: Unius tantum diei ab

Expanded text:
conjectans, causam tantae perturbatioconjectans, causam tantae perturbationis inquireret, atqconpellanti seni ne responsum quidem ullum posset referre, magis ac magis eum sentiens senex non inaniter causam tantae tristitiae silentio uelle contegere, quam ne uultu quidem dissimulare praeualeret, intentius ab eo causas occulti doloris coepit inquirere. quibus ille constrictus pergere se confitetur ad uicum, ut quia secundum sententiam illius senis monachus esse non posset nec refrenare stimulos carnis et inpugnationis remedia consequi iam ualeret, uxorem duceret ac relicto monasterio reuerteretur ad saeculum. quem senex blanda consolatione demulcens seseque adserens isdem cotidie incentiuorum stimulis atque aestibus agitari, et idcirco non debere eum prorsus desperatione concidere nec mirari super iapngnatioms ardore, qui non tam laboris studio quam misericordia domini et gratia uinceretur, unius tantum diei ab
Abbreviated transcription (Latin):
bo igitur ad senem quendam
nobis obtime cognitum. quidã
ñ ignauissimoꝵ iuuenum ꝓfe¬
ctus sui et curationis gr̃a ꝑ rexisset:
et carnalib incentuns et fornicati¬
onis sp̃u semet ipsum in quietari
simpliciter ꝓdidifset: consolationẽ
creiens laborib suiᷤ or̃one semiꝰ ⁊ reme
inflictis uulnerib reꝑturum: ille
amarissimis in crepans eum uerbis:
miserabilẽq et indignum nec mo¬
nachi noĩe censendum esse ꝓnur¬
tians: qui poterit huiusmodi uitio
et concupiscentia titillari: ita econt᷑
rio suis correctionib uulnerauit:
ut eum summa desꝑatione deiec
tum. ac letali tristicia consternatũ.
e sua dumitteret cella. sumq eita
li merore depresso. nec ĩa de reme¬
dio passionis. s oe expletione con¬
cepte concupiscentie ꝓfunda cogitati¬
one tractanti. abb̃s apollo senioꝵ ꝓ
batissimus occurrisset: laboremq et
obpugnationis uehementiam. que
in corde eius tacite uoluebatire.de coz¬
templatione uultus et deiectione

Expanded text:
 igitur ad senem. quendam nobis optime cognitum quidam non ignauissimorum innenom profectus sui et curationis gratia perrexisset et carnalibus incentiuis ac fornicationis spiritu semet ipsum inquietari simpliciter prodidisset, consolationem credens laboribus suis oratione senis et remedia inflictis uulneribus reperturum, ille amarissimis eum increpans uerbis miserabilemque et indignum nec monachi nomine censendum esse pronuntians, qui potuerit huiusmodi uitio et concupirario correptionibus vulneravit, ut eum summa desperatione dejecum ac lethali tristitia consternatum e sua dimitteret cella. Cumque ei in tali moerore depresso, nec jam de remedio passionis, sed de expletione conceptae concupiscentiae profunda cogitatione tractanti, Abbas Apollo seniorum probatissimus occurrisset, laboremque et oppugnationis vehementiam, quae in corde ejus tacite volvebatur, de contemplatione vultus et dejectione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatio. si uniuersa ñ solum que agen¬
da surit. sed etiam que cogitantur
senioꝵ reseruentur examini: ut nichil
suo quis iuditio credens illoꝵ ꝑ omĩa
difinitionib ad quiescat: et quid bo¬
num uel malum debeat iudicare eoꝵ
traditione cognoscat. Que institutio
ñ solũm ꝑ ueram discreti o nis uiam
iuuenem recto tramite docebit incede¬
re: ueꝵ etiam a cunctis fraudib et
insidiis inmici seruabit illesum.
Nullatenus eñi decipi poterit quisq
siñ iuditio suo. s maioꝵ uiuit exem¬
plo nec ualebit ignorationi eiis cal¬
lius hostis illudere. qui uniuersas
cogitationes in corde nascentes ꝑniti¬
osa uerecundia nescit obtegere: s eas
maturo examine senioꝵ repbat uel¬
uel admittit. Ilico namq ut patefa¬
cta fuerit cogitatio maligna marces¬
eit. et anteqͣm discretionis iuditium
ꝓferat᷑: serpens teterrimus uelut denebro¬
so ac sub terraneo specu uirtute confes¬

Expanded text:
probatio, si uniuersa non solum quae agenprobatio, si uniuersa non solum quae agenda sunt, sed etiam quae cogitantur, seniorum reseruentur examini, ut nihil suo quis iudicio credens illorum per omnia definitionibus adquiescat et quid bonum uel malum debeat iudicare eorum traditione cognoscat. quae institutio non solum per ueram discretionis uiam iuuenem recto tramite docebit incedere, uerum etiam a cunctis fraudibus et insidiis inimici seruabit inlaesum. nullatenus enim decipi poterit, quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, nec ualebit ignorationi eius callidus hostis inludere, qui uniuersas cogitationes in corde nascentes perniciosa uerecundia nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel reprobat uel admittit. ilico namque ut patefacta fuerit cogitatio maligna marcescit, et antequam discretionis iudicium proferatur, serpens taeterrimus uelut e tenebroso ac snbterranoo specu uirtute confes
Abbreviated transcription (Latin):
Et nouellis exemplis et uefinitio¬
nib antiquoꝵ satis habundeq¬
ꝑpatuit. discretionem fontem quodã
mͦ radicemq cunctarum esse uirtutũ.
Quom ergo ad quirr debeat cupimus
edocerr aut qũeadmodum utrum
uera et ex deo. an falsa et di abolica sit.
possit agnoserꝰ ut scđm illam euangłi¬
cam quam suꝑiore tractatu disseru¬
isti parabolam. qua iubemur fieri ꝓba¬
biles drapezete. nummismati impressã
ueri regis imaginem ꝑuidentes dep̾¬
hendere ualeamus: qd ñsit ĩ moneta
legitima figuratum. atq illud sicut
uulgari usus uerbo hesterna collatiõe
dixisti. tamqmͣ paracharaximum re¬
ꝓbemus: ita instructi ꝑitia qua satis
copiose et integre ꝓsecutus. sp̃u¬
ali atq euangłico traperete in. ia¬
esse debere signasti. Quid enim.
ꝓderit uirtutis eius et gr̃e merita cog¬
nouisse: si queadmodum expetenda uł
ad quirenda sit nesciamus. Responsio
Quius humilitatis hec erit prima

Expanded text:
Germanus: Et novellis exemplis et definitioGermanus: Et novellis exemplis et definitionibus antiquorum satis abunde perpatuit discretionem fontem quodammodo atque radicem cunctarum esse virtutum. Quomodo ergo acquiri debeat, cupimus nobis exponi, aut quemadmodum, utrum vera et ex Deo, an falsa et diabolica sit, possit agnosci: ut secundum illam evangelicam, quam superiore tractatu disseruisti , parabolam, qua jubemur fieri probabiles trapezitae, numismati impressam veri regis imaginem pervidentes, deprehendere valeamus, quod non sit in moneta legitima figuratum, atque iuulgari usus uerbo hesterna conlatione dixisti, tamquam paracharaximum reprobemus, illa instructi peritia, quam satis copiose et integre prosecutus spiritali atque euangelico trapezitae inesse debere signasti. quid enim proderit uirtutis eius et gratiae merita cognouisse, si quemadmodum expetenda uel adquirenda sit nesciamus P ius humilitatis haec erit prima
Abbreviated transcription (Latin):
licis reuelationib sompniisq celusus¬
est: ut post tantos labores atq uirtutes
quib excesserat omnes monachos ibi
li uolueretur. Nam cum uolens eum
consuetudine uisionum ad credulita¬
tem future deceptionis illicere uerissi¬
ma queq multo tempore diabolus
uelut ueritatis nuntius reuelasset:ad
num. una cum principib religionis
ac fidei nr̃e. apłis scilicet atq marty¬
rib tenebrosum ac tetrum. om̃iq
macie tabidum atq deformem: et
econtra iudeoꝵ plebem una cum
moyse. patriarchis ꝓpħis. summa
tripudiantẽ leticia. et splendidissi
mo lumine choruscantem: suadens
ut si mallem meriti ac beatitudinis
illoꝵ particeps fieri. circumcisionẽ
quoq susciꝑe festinaret. Noꝵ itaq
ꝓfecto nullus tam lugubriter fuisset
illusus: si rationem ddiscrecionis huiꝰ
assequi laborassent. Qmͣ obrem in qͣntis
ꝑnitiosum sit discretionis grãm ñ ha¬
bere: multoꝵ casus et exꝑimenta decla

Expanded text:
licis reuelationibus somniisque delusulicis reuelationibus somniisque delusus, ut post tantos labores atque uirtutes, quibus excesserat omnes monacli fuerit devolutus. Nam cum volens eum consuetudine visionum ad credulitatem futurae deceptionis illicere, verissima quaeque multo tempore diabolus velut veritatis nuntius revelasset, adlum una cum principibus religionis ac fidei nostrae, Apostolis scilicet atque martyribus, tenebrosum ac tetrum, omnique macie tabidum atque deformem, et contra Judaeorum populum una cum Moyse, patriarchis atque prophetis, summa tripudiantem laetitia, et splenmo lumine coruscantem, suadens ut, si mallet meriti ac beatitudinis illorum particeps fieri, circumcisionem quoque suscipere festinaret. horum itaque profecto nullus tam lugubriter fuiillusus, si rationem discretionis hujus assequi laborasset. Quamobrem in quantum perniciosum sit discretionis gratiam non habere, multorum casus et experimenta declar
Abbreviated transcription (Latin):
uid etiam ue illo commemorẽ.
cuius nominis quia adhuc suꝑ¬
est. nolumus facere mentionem:
qui dum longo dempore demonem
in angłi suseepit claritate. reuelati¬
onib eius innumeris sepe decept᷑.
credidit nuntium esse iusticie: Nã
exceptis his: etiam ꝑ om̃s noctes in
cella eius lumen absq ullius lucerne
prebebat offitio. tid extremum iubetur
a demone ut deo filium suum qui
cum eo pariter in monasterio so com¬
manebat offerret. ut scilicet hoc sacri¬
fitio abrahe patriarche meritis equa¬
retur. Euius in tantum est ꝑsuasione
seductus. ut parricidium ꝑfecisset¬
oꝑeꝰ nisi eum uidens puer cultrum
extra consuetudinem acuendo prepa¬
rare:et uincula quib eum uelut obla¬
turus add immolandum conftrĩgere diᷤᷤ
ponebat in quirere presagio sceleris fu¬
Longum est deceptionem illius quoq
monachi mesopotamini narrando ꝑcͦ.¬
rere: qui mn illa ꝓuintia ꝑ paucis imita¬
nos multos singłariter in cella retru-¬
sus exegerat. ita est ad extremum diabo.¬

Expanded text:
uid etiam de illo commemorem, cuius nominis quia adhuc superest nolumus facere mentionem, qui dum longo tempore daemonem in angeli suscipit claritate, reuelationibus eius innumeris saepe deceptus credidit nuntium esse iustitiae ? nam exceptis his etiam per omnes noctes in cella eius lumen absque ullius lucernae praebebat officio. ad extremum iubetur a daemone, ut deo filium suum qui cum eo pariter in monasterio commanebat offerret, ut scilicet hoc sacrificio Abrahae patriarchae meritis aequaretur. cuius in tantum est persnasione seductus, ut parricidium opere perfecisset, nisi eum uidens puer cultrum extra consuetudinem acuendo praeparare et uincula quibus eum uelut oblaturus ad iponebat, inquirere, praesagio sceleris fui Mesopotameni. Longum est deceptionem illius quoque monachi Mesopotameni narrando percurrere, qui in illa provincia perpaucis imitaannos multos singsus exegerat, ita est ad extremum diabo
Abbreviated transcription (Latin):
bitrii sui bonum gr̃arum retulit
actionem: dñs uero nouem reqͥrets.
unumq collaudans: sollicitudinẽ
adiutõrii sui etiam circa immemo¬
res beneficiorum suorum ngẽ se
ritinere demonstrat. Hoc ip̃m enĩ
uisitationis sue donum est. qd uel
suscipit uel approbat gratum: uel
requirit ac reprehendit ingratos.
Redere tamen in concussa fide
nos eonuenit: nichil sine deo ꝓr¬
sus. in hoc mundo geri. tut
enmm uoluntate eius. aut ꝑmissu
agiũmuersa fatendum est: ut sci¬
licet hec que bona sunt uoluntate
dei ꝑfici auxilioq credãturͥ que
autem contraria sunt ꝑmissu cũ
ꝓ nequitiis. ac duritia cordis nr̃i
deserens nos diuma ꝓtectio: diabo¬
lum nobis uel ignominiosas cor¬
poris passiones patitur dñari. Qd̃
etiam apłi uocib euidentissime
ꝑdocemur dicentis. Propter quod
tradidit illos deus in passiones
ignominie. Et iterum. Quia non
crediderunt dm̃ habere in notici

Expanded text:
bitrii sui bonum gratiarum restituit bitrii sui bonum gratiarum restituit actionem, dominus nouem requirens unumque conlaudans sollicitudinem adiutorii sui etiam circa inmemores beneficiorum suorum iugem se retinere demonstrat. hoc ipsum enim uisitationis suae donum est, quod uel suscipit et adprobat gratum uel requirit ac reprehendit ingratos. Credere tamen inconcussa fide nos conuenit nihil sine deo prorsus in hoc mundo geri. aut enim uoluntate eius aut permissu agi uniuersa fatendum est, ut scilicet haec quae bona sunt uoluntate dei perfici auxilioque credantur, quae autem contraria sunt permissu, cum pro nequitiis ac duritia cordis nostri deserens nos diuina protectio diabolum nobis uel ignominiosas corporis passiones patitur dominari. quod etiam apostoli uocibus euidentissime perdocemur dicentis: propter quod tradidit illos deus in passiones ignominiae, et iterum: quia non crediderunt deum haber
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutiat eas isrł usq ad internitio¬
nem. an reseruet eas et pareat. et
utrum meat cum eis fedus. et uax
societ cum eis conugia. annon: ip̃oꝵ
esse testatur. Quo testimonio mani¬
feste. discernitur: quid libero arbitrio
quid ue dispensationi uel cotidiane
adiutorio. dñi debeamus ascribere.
tt qd diuine sit. gr̃e prestare nobis
occ̃asiones salutis. et ꝓuertus scđos
ato uictonam: nẽm uero ut concese
dei benefitia uel interitius. uel segniꝰ
assequamur. Quam rationem etiã
in illorumececorum curatione satis
eindenter uidemus expressam.
Quod. enim transsit ante eos iħe:
dniinẽ ꝓuidentie et dignationis ẽ.
gr̃a. Quod uociferantur et dicunt.
misererẽ nr̃i dñe fili dauid: fidei
ipsorum et credulitatis est opus. Qõ
uisum. recipiunt oculorum: dñice
miserationis est munus. Quod autẽ
etiam post ꝑceptionem cuiuslibet
decẽ qui pariter curati sunt declarat
exemplum. E quib dum unus ꝑ ar¬

Expanded text:
percutiat eas Israel usque ad interneciopercutiat eas Israel usque ad internecionem, an reservet eas et parcat, et utrum ineat cum eis foedus, et utrum non societ cum eis conjugia, an societ, ipsorum esse testatur. Quo testimonio manifeste discerquidue dispensationi uel cotidiano adiutorio domini debeamus adscribere, et quod diuinae sit gratiae praestare nobis occasiones salutis et prouentus secundos atque uictoriam, nostrum uero ut concessa dei beneficia uel intentius uel segnius exsequamur. quam rationem etiam in illorum caecorum curatione satis euidenter uidemus expressam. quod enim transit ante eos Iesus, diuinae prouidentiae et dignationis est gratia: quod uociferantur et dicunt: miserere nostri, domine, fili Dauid, fidei ipsorum et credulitatis est opus. quod uisum recipiunt oculorum, diuinae miserationis est munus. quod autem etiam post perceptionem cuiuslibet  quoque decem qui pariter curati sunt declarat exemplum. e quibus dum unus per ar
Abbreviated transcription (Latin):
oei. uel remissius uel enyxnis exe¬
quamur. tͣc ꝓ hoc nos uel remu¬
nerationenem uel supplicia dig¬
nissime ꝓmererr:. quod ei̾us dispen.¬
satiom ac ꝓuidentie erga nõs be:¬
ignissima dignatione collate.
uel negleximus. uel studuius
nr̃e obedientie. deuotioneq con¬
gruere. Quõd.euidenter indeute.¬
ronõiniõ aꝑteq describitur. Cũ.
inquit intro duxerit te dñs deus
tuis in terram quam possessurus
ingredieris: et deleuerit gentes
multas coram te.cetheum. et ger¬
geseum:et amorreum. chananeũ.
et pherereum. eueum. et gebuseũ.
septem gentes multo maioris nu¬
eas tͥ: ꝑcucies eas usq ad interniti¬
onem. Non mibis fedus cum eis:
neq sociabis cum eis coniugia. Atõ
gͥ intͦducunt᷑ in terram ꝓmisionis.
quod delentur gentes multe corã
eis: qd traduntur in manus eorũ
nationes. maioris numeri et robi¬
stiores qm ppłs isrł. dei. esse grãm
scriptura ꝓmintiat. Utrum autẽ

Expanded text:
dei uel remissius uel enixius exsedei uel remissius uel enixius exsequamur, et pro hoc nos uel remunerationem uel supplicia dignissime promereri, quod eius dispensationi ac prouidentiae erga nos benignissima dignatione conlatae uel negleximus uel studuimus nostrae oboedientiae deuotione congruere. quod euidenter in Deuteronomio aperteque describitur: cum, inquit, introduxerit te dominus deus tuus in terram, quam possessarus ingrmultas coram te, Hethaeum, et Gergezaeum, et Amorrhaeum, Chananaeum, et Pherezaeum, et Jebusaeum, et Nevaeum, septem gentes multo majoris nueas tibi, percuties eas usque ad internecionem; non inibis cum eis foedus, neque sociabis cum eis conjugia . Quod igitur introducuntur in terram repromissionis, quod delentur gentes multae coram eis, quod traduntur in manus eorum nationes majoris numeri, et robustiores quam populus Israel, Dei esse gratiam Scriptura pronuntiat. Utrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nobis iherenias ꝓpħa ex ꝑsona dei
manifeste testatur infundi. ita di¬
cens. Et dabo eis cor unũ et animam
unam ut timeant me uniuersis di¬
eb et bene sit eis et filus: eõꝵ post eos.
tt feriam eis pactum sempiternũ.
et non desinam eis benẽfacere.Et ti¬
morem meum᷑ daboin cor eoꝵ. ut ñ
recedant a me. Ihezechiel quoq.
Et dabo inquit eis cor unumr. et sp̃o
nouum tribiam in uscerib eoꝵ.
Et auferam cor lapideum de carne
eoꝵ. et dabo eis cor carneum ut in
preceptis meis ambulent. et iudicia
mea custodiant. faciantq ea: et
sint mͥ in ppłm. et ego sim eis in dm̃.¬
oib manifestissime ꝑdocemur.
et initium uoluntatis bone no¬
bis oño inspirante ꝯcedi. cum aut
ꝑ se. aut ꝑ exhortationem cuiusli¬
bet hominis. aut ꝑ necessitatem
nos ad salutis attrahit iam᷑ et
ꝑfectionem uigtutum ab eodeni si¬
militer ꝯdonari: nr̃m uero hõc ẽẽ
ut ad exhortationem auxiliumios

Expanded text:
nobis Hieremias propheta ex persona dei nobis Hieremias propheta ex persona dei manifeste testatur infundi ita dicens: et dabo eis cor unum, et uiam unam, ut timeant me uniuersis diebus: et bene sit eis, et filiis eorum post eos. et feriam eis pactum sempiternum, et non desinam eis bene facere: et timorem meum dabo in corde eorum ut non recedant a me. Ezechiel quoque: et dabo eis cor unum, et novum tribuam in visceribus eorum: Et auferam cor lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum: Ut in praeceptis meis ambulent, et judicia mea custodiant, faciantque ea, Et sint mihi in pQuibus manifestissime perdocemur et initium uoluntatis bonae nobis domino inspirante concedi, cum aut per se aut per exhortationem cuiuslibet hominis aut per necessitatem nos ad salutis adtrahit uiam, et perfectionem uirtutum ab eodem similiter condonari, nostrum uero hoc esse, ut adhortationem auxiliumque
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝯstanter beatus apłs. Quid in¬
quit habes. quod non accepisti: ¶o¬
si accepisti: quid inquit głaris qͣsi
non acceperis:
ummum quoq tolerantie. qua
temptationes illatas sustin̾e
possimus: non tam in nr̃a
uirtute. qmͣ in dei misedia et mo¬
deratione consistere beatus apłs
ita ꝓnuntiat. Temptatio uos non
apprehendat:nisi bumana. fide¬
lis autem deus. qui non pacietur
uos temptari supra id qd potestis:
sed faciet cum temptatione et
quoq aptare siue confirmare
anmios nr̃os ad omne opus bonum.
et oꝑari in nobis ea que sibi sunt
placita:. idem apłs docet. Deus autẽ
pacis qui eduxit de tenebris pastorẽ
magnum ouium in sanguine testa¬
xp̃m aptet uos in omni bono: et faci¬
at in uobis q̃d placeat coram se.
Quod etiam thessalonicensib ut
eueniat: ita precatur dicens. Ipse¬
hortetur corda ur̃a. et confermet in
omni oꝑe et sermone bono.
psum deniq gimorem dñ quo fĩr¬
miter eum tenere possimus. a dño

Expanded text:
ideo constanter beatus apostolus quid, inideo constanter beatus apostolus quid, inquit, habes quod non accepisti? quodsi accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Summam quoque tolerantiae qua temptationes inlatas sustinere possimus non tam in nostra uirtute quam in dei misericordia et moderatione consistere beatus apostolus ita pronuntiat: temptatio uos non adprehendit nisi humana. fidelis autvos tentari supra id, quod potestis; sed faciet cum tentatione et quoque aptare siue confirmare animos nostros ad omne opus bonum et operari in nobis ea quae sibi sunt placita idem apostolus docet: deus autem pacis, quieduxit de tenebris pastorem magnum ouium in sanguine testastum, aptet uos in omni bono, faciens in uobis quod Quod etiam Thessalonicensibus ut eveniat ita precatur dicens: Ipsehortetur corda uestra et confirmet in omni opere et sermone bono. Ipsum denique timorem dei, quo firmiter eum tenere possimus, a domino
Abbreviated transcription (Latin):
bitrii libertate seruare: ut hanc uel
adiuuari in se. uel donari sibi a dño
postularent. Que si in petro ne defi¬
ceret dñi egebat auxilio: quis erit
tam presumptor et cecus qui se erga
huius custodiam cotidiano dñi
tredat auxilio non egere: Presertum
cum ipse dñs in euangelio hoc ipsũ
euidenter expresserit dicens. Sicut
palmes non potest fructum facere
a seinet ipso nisi manserit in uite:
ita et uos nisi in me manseritis. Et
iterum. Quia sine me nichil potestiᷤᷤ
facere. Quam sit igitur ineptum
ac sacrilegum quicquã de bonis acti¬
b nr̃e industrie. non dei gr̃e uel ad¬
iutorio deputare: manifeste ꝓbatur
dñica ꝓtestante sententia sine sua
inspiratione uel cooꝑatione sp̃uales
fructus exibere neminem posse. Om¬
ne enĩ datum optimum et omne
donum ꝑfectum desursum est: des¬
cendens a patre luminum. Tacha¬
rias quoq. Quia si quid bomi: ipsiuᷤ
est. Et si quid optimum: ab ipso. Et

Expanded text:
bitrii libertate seruare, ut hanc uel bitrii libertate seruare, ut hanc uel adiuuari in se uel donari sibi a domino postularent. quae si in Petro ne deficeret domini egebat auxilio, quis erit tam praesumptor et caecus, qui se erga huius custodiam cotidiano domini credat adiutorio non egere ? praesertim cum ipse dominus in euangelio hoc ipsum euidenter expresserit dicens: sicut palmes non potest fructum facere a semet ipso nisi in uite manserit, ita et uos nisi in me manseritis, et iterum: quia sine me nihil potestis facere. quam sit igitur ineptum ac sacrilegum quicquam de bonis actibus nostrae industriae et non dei gratiae uel adiutorio deputare, manifeste probatur dominica protestante sententia sine sua inspiratione uel cooperatione spiritales fructus exhibere neminem posse. omne enim datum bonum et omne donum perfectum de sursum est descendens a patre luminum. Zacharias quoque: quia si quid bonum, ipsius est, et si quid optimum, ab ipso. et
Abbreviated transcription (Latin):
oño largita senserunt. ut ipsam
quoq fidem prestari sibi adño po¬
stularent dicentes. oñe auge nobis
idem plenitudinem eius non liło
arbitrio presumentes. sed dei sibi
redentes munere conferendam.
PDeniq docet nos idem auctor sa¬
lutis humane. quam ipsa fides nr̃a
lubrica sit et infirma. et nequaqͣm
sibi suffitiens nisi fuerit auxilio
dñi roborata: dicens ad petrum.
Simon simon ecce sathanas expeti¬
uit uos ut cribraret sicut triticũ:
sed ego rogaui patrem meum ne
deficeret fides tua. Quod alius in
sȩmetipso sentiens fieri. et quodã¬
m fidem suam infidelitatis flucti¬
b ad ꝑnitiosi naufragii uidens
scopulos ꝑurgeri: ad eundem dñm
auxilium fidei sue postulans ait.
Dñe adiuua incredulitatem in eã.
Intantum itaq senserunt euange¬
lici uiri. et apłici uniuersa que bona
sunt auxilio dñi consummari. ut ne
ipsam quidem fidem suam confisi
sunt illesam se posse suis uirib uel ar¬

Expanded text:
domino largita senserunt, ut ipsam domino largita senserunt, ut ipsam quoque fidem praestari sibi a domino postularent dicentes: adde nobis fidem, plenitudinem eius non libero arbitrio praesumentes, sed dei sibi credentes munere conferendam. denique docet nos idem auctor salutis humanae, quam ipsa fides nostra lubrica sit et infirma et nequaquam sibi sufficiens, nisi fuerit auxilio domini roborata, dicens ad Petrum: Simon Simon, ecce Satanas expetiuit uos ut cribraret uos tamquam triticum: sed ego rogaui patrem meum, ne deficeret fides t u a. quod alius in semet ipso sentiens fieri et quodammodo fidem suam infidelitatis fluctibus ad perniciosi naufragii uidens scopulos perurgueri ad eundem dominum auxilium fidei suae postulans dicit: domine, adiuua infidelitatemmeam. in tantum itaque senserunt euangelici et apostolici uiri uniuersa quae bona sunt auxilio domini consummari, et ne ipsam quidem fidem suam confisi sunt inlaesam se posse suis uiribus uel ar