comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctio in uotis: Hȩc ÷ distinctio ut te
accuses. illũ laudes. Te intelligas cre¬
aturã. illũ creatorẽ. Te henebras.
illũ illuminatorẽ. cui dicas. Tu illu¬
minabis lucernã meã. dñẽ ds̃ m̃s illu¬
mina tenebras meas. Nã quando di¬
xeris o anima qr ex te tͥ lucet: non
distinguis. Si ñ distinguis: ñ reddis
uota distincta. Redde uota distincta.
Confitere te mutabilẽ. illũ in cõmu¬
tabilẽ. Confitere te sine illo nichil
ẽẽ. ipsũ aut̾ sine te ꝑfectũ. eẽ. T̃e in¬
digere illo. illũ tui ñ indigere. Cla¬
ma ad illũ. Dixi dño d̾s m̃s estu.: q̃m
bonoꝵ meors ñ indiges. Iã quod te
in holocaustũ assumit d̾s. ñ ille ac¬
crescit. ñ ille auget᷑. ñ ille dicior. ñ
instructior fit. Tibi ÷ meliꝰ qͥcqͥd de
te ꝓ te facit: ñ ei qͥ facit. hecsi das¬
cernis: reddis uota dõ tuo quȩ dis¬

Expanded text:
ctio in votis? Haec est distinctio, ut te ctio in votis? Haec est distinctio, ut te accuses, illum laudes; te intelligas creaturam, illum creatorem; te tenebras, illum illuminatorem, cui dicas: Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas . Nam quando dixeris, o anima, quia ex te tibi lucet, non distingues. Si non distingues, non reddes vota distincta. Redde vota distincta; confitere te mutabilem, illum incommutabilem: confitere te sine illo nihil esse, ipsum autem sine te perfectum esse; te indigere illo, illum autem tui non indigere. Clama ad illum: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non indiges . Jam eo quod te in holocaustum assumit Deus, non ille crescit, non ille augetur, non ille ditior, non ille instructior fit: tibi est melius quidquid de te pro te facit; non ei qui facit. Haec si discernas, reddis vota Deo tuo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
holo caustũ : Totũ incensũ. s igne di¬
uino. Holo caustũ enĩ dr̃ sacrificiũ.
cũ totũ accendit᷑. Aliȩ st̃ partes sacri¬
ficiorũ. aliud holocaustum. Quan¬
do totũ ardet & totũ absumit᷑ igne
diuino: holocaustũ dr̃. Quando pars.
sacrificiũ. Om̃e quidẽ holocaustũ sa¬
crificiũ: s ñ om̃e sacrificiũ holocau¬
stũ. holocausta enĩ ꝓmittit. Corpꝰ xp̃i
loquit᷑. unitas xp̃i loquit᷑. Introibo in
domũ tuã in holocaustis. Totũ me
consumat ignis tuus. nichil mei re¬
maneat mͥ. totũ sit tͥ. Hoc aut̾ erit
in resurrectione mortuors. quando
& corruptibile hoc induet᷑ incorrup
tionẽ. & mortale hoc induet᷑ immor¬
talitatẽ. tc̃ fiet qđ scriptũ ẽ. absorta
ẽ. mors inuictoria. Uictoria quasi
ignis diuinꝰ ẽ. Cũ absorbet & mortẽ
nrãm holocaustũ ẽ ñ remanet mor¬
tale aliqͥd in carne. ñ remanet aliquid
caustis Reddã tͥ uota mea. quȩ
distinxert̃ labia mea. Que ÷ distin¬

Expanded text:
Totum incensum, sed igne divino. Holocaustum enim dicitur sacrificium, cum totum accenditur. Aliae sunt partes sacrificiorum; aliud holocaustum: quando totum ardet, et totum consumitur igne divino, holocaustum dicitur; quando pars, sacrificium. Omne quidem holocaustum sacrificium; sed non omne sacrificium holocaustum. Holocausta ergo promittit; corpus Christi loquitur, unitas Christi loquitur: Introibo in domum tuam in holocaustis. Totum meum consumat ignis tuus; nihil mei remaneat mihi, totum sit tibi. Hoc autem erit in resurrectione justorum, quando et corruptibile hoc induetur incor mortale hoc induetur immortalitate; tunc fiet quod scriptum est: Absorpta est mors in victoriam . Victoria quasi ignis divinus est: cum absorbet et mortem nostram, holocaustum est. Non remanet mortale aliquid in carne, non remanet aliquid caustis? Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Quae est distin
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ os meũ in tribulatione mea.
Quã suaiis ÷ sepe tribulatio. quã neces¬
saria ẽ. tͥ. Quid ibi locutũ ÷ os eius
intribulatione fua: Holo causta me¬
dullata offerã tͥ. Qͥd ẽ. medulata:
ntꝰ teneam caritatẽ tuã. non erit i
suꝑficie. in medullis meis erit qđ te
diligo. Nichil enĩ interiꝰ medullis
nr̃is. Interiora ossa st̃ carne. medul
hominib. aliud aut̃ sentiens intꝰ.¬
ñ offert holocausta medullarũ. Cuiꝰ
aut̾ medullã inspicit: ipsũ iotum
accipit. Holo causta medullata offe¬
rã tibi cũ incenso et arietibꝰ. Ari¬
nunciatorib euangłii dixit intel¬
ligendũ qđ scriptũ ẽ. boui triturã¬
ti os ñ infrenabis. Nunqͥd de bobus
ꝑtinet add̾m Ergo magni arietes¬
illi. magni boues. Qd illi qui forte
conscii st̃ aliquoꝵ peccatoꝵs. qui
forte in ipso itinere lapsi. & sauciati.
ꝑ penitentiã sanant᷑. Nunqͥd ipsi
remanebunt. & adholocaustũ non
ꝑtinebt̃ : Ne ipsi timeant. ad didit

Expanded text:
tum est os meum in tribulatione mea. Quam dulcis est saepe tribulatio! quam necessaria! Quid ibi locutum est os ipsius in tribulatione sua? Holocausta medullata offeram tibi. Quid est, medullata? Intus teneam charitatem tuam; non erit in superficie, in medullis meis erit quod diligo te. Nihil enim interius medullis nostris: interiora ossa sunt carne, medullhominibus; aliud autem intus sentiens, non offert holocausta medullarum: cujus autem medullam inspicit, ipsum totum accipit. Holocausta medullata offeram tibi, cum incenso et arietibus. Arinuntiatoribus Evangelii dixit intelligendum quod scriptum est: Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum ? Ergo magni illi arietes, magni boves. Quid reliqui, qui forte conscii sunt aliquorum peccatorum; qui forte in ipso itinere lapsi sunt, et sauciati per poenitentiam sanantur? Numquid et ipsi remanebunt, et ad holocausta non pertinebunt? Ne ipsi timeant, addidit
Abbreviated transcription (Latin):
b. Passa . ẽ. hoc. et singillatĩ etiã
se in hac uita ab his tẽptationibus
potest dicere immunẽ. Ergo impo¬
nit homines suꝑ capita nr̃a. Tole¬
ramꝰ quos nolumꝰ. patim᷑ suꝑiores ali¬
quando quos nouimꝰ peiores. Peccata
enĩ si desint: bene suꝑior ÷ homo.
Quanto autẽ plura stͥ. tanto ÷ inferi¬
or. Bonũ ÷ ut consideremꝰ nos eẽ. pec¬
catores. & sic toleremꝰ positos suꝑ ca¬
pita nr̃a: ut & nos dõ confiteam᷑. qr
digna patimꝰ. Qͥd enĩ indigne pateriᷤ
qd̾ facit qui iustus e̾: Posuisti tribu¬
det᷑ ds̃ cũ ista facit. Ne metuas. pater
c̃. Nunquã sic sȩuit ut ꝑdat. Quando
male uiuis: si parcit. plus irascit᷑.
Om̃ino iste tͥbulationes flagella st̃ cor¬
rigentẽs. ne sint sententiã punienteᷤᷤ.
Transiuimꝰ ꝑ ignẽ & aquã. Ignis &
aqua: utrunq ꝑicłosũ . ẽ. in hac ui¬
ta. Certe uidetur aqua ignẽ extin¬
guere. & ignis uidet᷑ aquã siccare.
Ita & ipse tẽptationes qͥb ab undat hec

Expanded text:
passa est hoc singillatim, etiam se in hac vita ab his tentationibus possit dicere immunem. Ergo imponuntur et homines super capita nostra: toleramus quos nolumus, patimur superiores aliquando quos novimus pejores. Peccata autem si desint, bene superior est homo; quanto autem plura adsunt, tanto est inferior. Et bonum est ut consideremus nos peccatores esse, et sic toleremus impositos super capita nostra; ut et nos Deo confiteamur quia digne patimur. Quid enim indigne pateris quod facit qui justus est? Posuisti tribudetur Deus, cum ista facit. Ne metuas, pater est. Nunquam sic saevit, ut perdat. Quando male vivis, si parcit, plus irascitur. Omnino istae tribulationes flagella sunt corrigentis, ne sit sententia punientis. Transivimet aqua utrumque periculosum in hac vita. Certe videtur aqua ignem extinguere, et ignis videtur aquam siccare. Istae ipsae tentationes sunt, quibus abundat haec
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃. credendo iustificant᷑. Pfecta iusti¬
cia ñ erit. nͥ in illa uita. Tamen ad
ꝓuectũ & mores boni ab ipso inspi¬
rant᷑. ab ipso donantur. Noli gͦ tua
merita cõputare. Et si suggerit mi¬
quitas : noli consentire. Quid enĩ ait:
Iniquitatẽ si conspexi in corde meo. ñ

Expanded text:
. Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait? Iniquitatem si conspexi in corde meo, non
Abbreviated transcription (Latin):
s ego ipse pono eã ame. et iterũ sumo
cã. Ipse soluerit templũ gr̾a sua. ma¬
licia ur̃a. In multitudine potentię
tuȩ. mentient᷑ tͥ immici tui. Ecce
m̃tiunt᷑. ecce credit᷑ eis. ecce opprime¬
ris. ecce crucifigeris. ecce insultat᷑ tibi.
ecce caput agitat᷑. si filiꝰ dei es. descen¬
de de cruce. Ecce quando uis animã
ponis. & lancea latꝰ ꝑcuteris. et sacra¬
m̃ta de latere tuo ꝓfluunt. Deponeriᷤᷤ
de ligno. in uolueris linteaminibus.
poneris in sepulchro. Ad dunt᷑ custo

Expanded text:
o eam . Ipse solverit templum gratia sua, malitia vestra. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ecce mentiuntur, ecce creditur eis, ecce opprimeris, ecce crucifigeris, ecce insultatur tibi, ecce caput agitatur: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Ecce quando vis animam ponis, et lancea latus percuteris , et Sacramenta de latere tuo defluunt; deponeris de ligno, involveris linteaminibus, poneris in sepulcro, adduntur custo
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ uitȩ suȩ annis accedentibꝰ mi¬
nui. Non enĩ addunt᷑ anni. s subtra¬
Inuit᷑ crescentibꝰ. sic̃ aqua fluminis
ꝓrsus accedit. s a fonte recedit. &
uolunt crescere pueri. ut careant
dñatu maioꝵ. Ecce crescunt. agitur.
cito ꝑuemiunt ad iuuentutẽ. Qͥ exces¬
sert puericiã: si posst̾ teneant iuuen¬
tutẽ: Ransit & ipsa. senectꝰ succedit.
et̾na sit. Morte aufert᷑. Ergo fluuiꝰ:
mortalitas carnis nascentis. hunc
fluuiũ mortalitatis ne mortalium
rerũ concupiscentia sub uertat et
rapiat. facile transit. qͥ humilit᷑ id ÷
pede tñsit. duce illo qͥ prior transut.
qui de toͬrente in uia usq ad mortẽ
bibit. ꝓpt̾ea exaltauit caput. Transe¬
untes gͦ pede fluuiũ istũ. id ẽ transe
facile untes mortalitatẽ istã fluentẽ: ibi
iocundabim᷑ in ipso. Modo aut̾ in qͦ
dam᷑ mͦ. in spe iocundam᷑. tc̃ autẽ
in ipso iocundabim᷑. Et mͦ in ipso

Expanded text:
tium vitae suae annis succedentibus mitium vitae suae annis succedentibus minui. Non enim adduntur anni, sed subtrahuntur crescentibus: sicut aqua fluminis prorsus accedit, sed a fonte recedit. Et volunt crescere pueri, ut careant dominatu majorum; ecce crescunt, agitur cito, perveniunt ad juventutem: qui excesserunt pueritiam, si possunt teneant juventutem; transit et ipsa. Senectus succedit; erna sit: morte aufertur. Ergo fluvius est carnis nascentis. Hunc fluvium mortalitatis, ne mortalium rerum concupiscentia subvertat et rapiat, facile transit qui humiliter, id est, pede transit, duce illo qui prior transiit, qui de torrente in via usque ad mortem bibit, propterea exaltavit caput . Transeuntes ergo pede fluvium istum, id est facile transeuntes mortalitatem istam fluentem, ibi jucundabimur in ipso. Modo autem in qudamur modo, in spe jucundamur; tunc autem in ipso jucundabimur. Et modo in ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
eu luecedum. sonne sic fit
in aqua fluminis. qdđ t̾ra nascit᷑ et manat :
Om̃is qui natꝰ est. cedat oportet nascituro.
Et om̃is iste ordo rerũ labentiũ. Nuuius
qͥdã.ẽ. Is istũ fluuiũ ñ se mittat cupi¬
da anma. ñ se mittat. stet. & quomodo
transeat delectationes rerũ ꝑiturarũ :
sibit. Illo duce pede transibit. Quid ÷
pede transire: facile transire. Non
quęrat equũ ut tnseat. ñ exigat᷑ suꝑ¬
bia ad transerindũ flum̃. Humilis
tͣusit. & tutiꝰ tͣnsit. In flumine ꝑtͣnsibt̃
pede. ibi iocundabim᷑ in ipso. Ouidei de
głiandi de uobis. sumite grãm iocun¬
dandi in xp̃o. Ibi enĩ iocundabim᷑. sed
ñ in nob̾. Ibi iocundabim᷑ in ipso.
Quando iocundabim᷑ : Cũ flum̃ transi¬
erimꝰ pede. Uita ęt̾na ꝓmittit᷑. resur¬
rectio ꝓmittit᷑. Ibi caro nr̃a iã ñ erit
flumꝰ. Flum̃ enĩ modo e̾: quando mor¬
talitas. ẽ. Uidete si stat aliqua ȩtas. Pu¬
eri crescere uolunt. & nesciunt spa¬

Expanded text:
succedunt. Nonne sic fit in aqua fluminis, quae de terra nascitur, et manat? Omnis qui natus est, cedat oportet nascituro: et omnis iste ordo rerum labentium, fluvius quidam est. In istum fluvium non se mittat cupida anima, non se mittat; stet. Et quomodo transibit delectationes rerum periturarum? sit illo duce, pede transit. Quid est, pede transire? Facile transire. Non quaerit equum ut transeat; non erigitur superbia ad transeundum flumen: humilis transit, et tutius transit. In flumine pertransibunt pede. 12. Ibi jucundabimur in ipso. O Judaei, de gloriandi de vobis; sumite gratiam jucundandi in Christo. Ibi enim jucundabimur: sed non in nobis: ibi jucundabimur in ipso. Quando jucundabimur? Cum flumen transierimus pede, Vita aeterna promittitur, resurrectio promittitur; ibi caro nostra jam non erit flumen: flumen enim modo est, quando mortalitas est. Videte si stat aliqua aetas. Pueri crescere volunt; et nesciunt spa
Abbreviated transcription (Latin):
mã nrãm in uitã. qr credimꝰ in eum¬
qͥ in uitã posuit animã nram. Sed
uitã. ipse regit & pedes ne nutent.
ne moueantur & dent᷑ in motu. ipse
nos faciet uiuere. ipse ꝑseuerare
usq in finẽ. ut in ȩt̾nũ uiuamꝰ.

Expanded text:
mam nostram in vitam, quia credimus in eummam nostram in vitam, quia credimus in eum; in vitam posuit animam nostram: sed vitam, ipse regit pedes, ne nutent, ne moveantur, et dentur in motum; ipse nos facit vivere, ipse perseverare usque in finem, ut in aeternum viva
Abbreviated transcription (Latin):
dm nr̃m. Ecce repulsi st̃ qui ama¬
ricant. reddita e̾ illis ratio. aliqui
conu̾si st̃. Aliqui suꝑbi remanser̃.
Non uos t̾reant qui grãm euangłicã
inuident gentib. iã uenit semen
abrahȩ. in quo benedicunt᷑ om̃s g̃s.
Benedicite. in quo benedicimini.
Benedicite g̾cs d̾m nr̃m. et ob au¬
Sdite uoci laudis eiꝰ. Ne uos ipsos lau¬
detis. s ipsũ laudetis. Quȩ est uox
laudis eius : Quia gr̃a ipsius sumꝰ.
qͥcqͥd boni sumꝰ. Qui posuit animã
meã in uitã. Ergo in morte erat.
In morte erat in te. Inde ÷ qđ non
debuistis exaltari in uob̃ ipsis. Ecce
in morte erat inte. Ubi erit in ui¬
ta. nͥ in illo. qui dix̾ ego sũ uia¬
& ueritas & uita: Quomͦ qͥbusdã
credentib ait apłs. fuistis enĩ ali¬
quando tenebrȩ. nc̃ autẽ lux in dño.
Tenebre gͦ in uob̾. lux in dño. Sic morᷤᷤ
in uobis. uita in dño. Qui posuit a¬
nimã meã in uitã. Eece posuit ani¬

Expanded text:
Deum nostrum. Ecce repulsi sunt qui amaDeum nostrum. Ecce repulsi sunt qui amaricant; reddita est illis ratio: aliqui conversi sunt, aliqui superbi remanserunt. Non vos terreant qui gratiam evangelicam invident Gentibus; jam venit semen Abrahae, in quo benedicuntur omnes Gentes . Benedicite eum in quo benedicimini; Benedicite, Gentes, Deum nostrum: et audite vocem laudis ejus. Ne vos ipsos laudetis; sed ipsum laudetis. Quae est vox laudis ejus? Quia gratia ipsius sumus, quidquid boni sumus. Qui posuit animam meam in vitam. in morte erat in te. Inde est quod non debuistis exaltari in vobis ipsis. Ecce in morte erat in te: ubi erit in vita, nisi in illo qui dixit, Ego sum via, veritas, et vita ? Quomodo quibusdam credentibus ait Aposando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Tenebrae ergo in vobis; lux in Domino: sic mors in vobis; vita in Domino. Qui posuit animam meam in vitam. Ecce posuit ani
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis. Nichil nob̾ ꝓdest
qd nos legẽ accepimꝰ. & in iustifica¬
tionibuꝰ legis uiximꝰ. & tenuimꝰ
p̃cepta patrũ. nichil ualebit. hoc illis
qd̾ nobis. Non litigent: non conten¬
dant. Qui amaricant. ñ exaltent᷑
in semet ipsis. O caro misera & tabes¬
cens. nonne peccatrix es: Qͥd clamat
lingua tua. Attendat᷑ conscientia.
Oñs enĩ peccauerunt. & egent gła di.
Agnosce te infirmitas humana.
Accepisti legẽ. ut p̾uaricatrix legis
esses. Non enĩ tenuisti. & implesti
qđ accepisti. Accessit tͥ ex lege ñ
iustificatio quã lex nbet. s p̃ua¬
ricatio quã tu fecisti. Si gͦ ab un¬
dauit peccatũ. qͥd inuides super¬
abundanti gr̃ę Noli amaricare.
Qui amaricant ñ exaltent᷑. Qu asi
maledixisse uidet᷑. qͥ amaricant
ñ exaltent᷑. Immo exaltentur. s
ñ in se ipsis. Humilient᷑ in se ipsis.
exaltent᷑ in xp̃o. Qui enĩ se humi¬
liat exaltabitur. & qui se exaltat
humiliabit᷑. Qui amaricant. ñ exal

Expanded text:
dest quod nos Legem accepimus. et in justificationibus Legis viximus, et tenuimus praecepta patrum: nihil valebit hoc; illis quod nobis! Non litigent, non contendant. Qui amaricant, non exaltentur in semetipsis. O caro misera et tabescens, nonne peccatrix es? Quid clamat lingua tua? Attendatur conscientia. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Agnosce te, infirmitas humana. Accepisti Legem, ut et praevaricatrix Legis esses; non enim tenuisti et implesti quod accepisti. Accessit tibi ex Lege, non justificatio quam Lex jubet, sed praevaricatio quam tu fecisti. Si ergo abundavit peccatum, quid invides superabundanti gratiae ? Noli amaricare, quia qui amaricant, non exaltentur. Quasi maledixisse videtur, Qui amaricant, non exaltentur: imo exaltentur, sed non in seipsis. Humilientur in seipsis; exaltentur in Christo. Qui enim se humiliat, exaltabitur; et qui se exaltat, humiliabitur . Qui amaricant, non exal
Abbreviated transcription (Latin):
Dudes: & time. ne forte qđ
datũ ÷ humili: auferat᷑ suꝑbo. slam ut
noueritis hoc ẽẽ. factũ de ipsa suꝑbia
iudeoꝵ. quasi se ex oꝑib legis iustifican¬
tiũ. & ideo cadentiũ: dicit aliꝰ psalmus.
hi in currib & hi in equis. Quasi in suiᷤᷤ
qͥb dã possessionib et instrum̃tis ad e¬
rectionẽ suã. nos aut̃ inqͥt in nomine

Expanded text:
udes, et time; ne forte quod datum est humili, auferatur superbo. Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in curribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tate suscepit. qͦ nos meritũ nrr̃m
deiecit. Qui dñat᷑ in uirtute sua
in ęt̾nũ. Eius participes efficiam᷑.
in cuiꝰ uirtute nos erimꝰ fortes. ille
aut̾ in sua. Nos illuminati. ille lum̃
illuminans. nos au̾si ab illo contebra¬
m. ille au̾ti a se ñ potest. Calore ipsiꝰ
accendim᷑. Unde recedentes friguera¬
inꝰ: accetlentes rursus accendim᷑. Cigo
dicamꝰ ei. custodiat nos in uirtute sua:
qr in ipso iocundabim᷑ qui dñat᷑ in

Expanded text:
os meritum nostrum dejecit, Qui dominatur in virtute sua in aeternum. Ejus participes efficiamur, in cujus virtute nos erimus fortes; ille autem in sua. Nos illuminati; ille lumen illuminans: nos aversi ab illo, contenebramur; ille averti a se non potest. Calore ipsius accendimur; unde recedentes frigueramus, accedentes rursum accendimur. Ergo dicamus ei ut custodiat nos in virtute sua, quia in ipso jucund
Abbreviated transcription (Latin):
in uentre coeti trib dieb & tribus
noctib : sic erit filiꝰ hominis in cor¬
de t̾re trib dieb & trib noctibus.
Quomodo fuit ionas inuentre coetis
Nonne ut postea inuus euomeretur.:
Hoc fuit infernꝰ dno. qđ ione cetꝰ. hoc
signũ ꝓpͥũ cõmendauit. hoc ÷ poten¬
tissimũ. Potentiꝰ ÷ reuixisse mortuũ.

Expanded text:
tre ceti tribus diebus, et tribus noctibus; sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus, et tribus noctibus . Quomodo fuit Jonas in ventre ceti? Nonne ut postea vivus evomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortu
Abbreviated transcription (Latin):
bo soluã ñ audier̃. s audierant solui¬
te. Unũ u̾bũ mutauer̃. & paucas lit¬
teras. ut falsũ testimoniũ molirent᷑:
Sed cui mutas u̾bũ o humana uanitã.
ohumana infirmitas: Uerbo in¬
cõmutabili u̾bũ mutas. Mutas tuũ
loco dr̃. et mentita ÷ iniqͥtas sibi. Quare
gͦ tͥ m̃titi st̃ inimici tui. odnẽ cui ui¬
bilat om̃is t̾ra. In multitudine poten¬
tiȩ tuȩ mencient᷑ tͥ inmici tui. di¬
cunt soluam. cũ tu dixeris soluite.
qđ dixisti soluite: Ut quasi ipsi se a
crimine soluti tẽpli defenderent.
cedimꝰ uob̃ o m̃daces. ipse soluit tẽ¬
plũ. Dictũ ÷ enĩ ab apło. Qui me di¬
lexit. & tradidit semet ipsũ ꝓ me.
filiũ tradidit & filiꝰ se ipsũ tradidit.
uidas qͥd fecit: Pater tradendo filiũ
do uidas magistrũ ꝓ auaricia sua fec̃
male. Non enĩ qđ nobis p̾stitũ. ẽ. de
passione xp̃i: maliciȩ iude deputabit᷑.
Habet ille mercedẽ maliciȩ. xp̃c laudẽ¬

Expanded text:
 Solvam, non audierant; sed audierant, Solvite. Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o humana infirmitas? Verbo incommutabili verbum mutas! Mutas tu tuum loco dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Quare ergo tibi mentiti sunt inimici tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. runt quod tu dixisti, Solvite? Ut quasi ipsi se a crimine soluti templi defenderent scedimus vobis, o mendaces; ipse solvit templum. Dictum est enim ab Apostolo: Qui me dilexit et tradidit semetipsum pro me . Filium tradidit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendo Filium do Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae deputabitur: habebit ille mercedem maliti
Abbreviated transcription (Latin):
re hoc dixisti. & ñ dedit in motũ
pedes meos : Quid enĩ passus es. aut
qͥd pati potuisti. ut mouerent᷑ pedeᷤ
tui: Quid: Audi quȩ sequant᷑. qua¬
meos. Quia multa passi sumus. de
ipse regeret: & eos in motũ ñ daret.
Quȩ st̃ ista: Qm̃ ꝓbasti nos ds̃. igni¬
sti nos. sicut ignit᷑ argentũ. Non
ignisti sic̃ foenũ. s sicut argen¬
tũ. Abhibendo nob̾ ignẽ. ñ in cine¬
rẽ conuertisti. s sordes ablusti.
gnisti nos sic̃ ignit᷑ argentũ. Et
uide quomͦ seuit d̾s in illos. quoꝵ

Expanded text:
re hoc dixisti, Et non dedit in motum pedes meos? Quid enim passus es, aut quid pati potuisti, ut moverentur pedes tui? Quid? audi quae sequantur. Quameos? Quia multa passi sumus, de , nisi ipse regeret, et eos in motum non daret. Quae sunt ista? Quoniam probasti nos Deus; ignisti nos, sicut ignitur argentum. Non ignisti sicut fenum, sed sicut argentum: adhibendo nobis ignem, non in cinerem convertisti, sed sordes abluisti. Ignisti nos, sicut ignitur argentum. Et vide quo
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ : hoc ipsũ itẽ dixit. ut
noueritis hoc ꝓpͥũ signũ maxime
hoc. & in trib dieb excitabo illud.
Et illi dixer̃. Quadraginta & sex an¬
nis ȩdificatũ ẽ. templũ hoc. et m tri¬
duo excitabis illud. Ꝙ euangłista
qͥd illud. eẽt. exponens: Hoc autẽ in¬
quit dicebat iħc de templo corporis
sui. Etce hanc potentiã suã. homini¬
b se de monstraturũ dicebat. Unde
similitudinẽ de tẽplo dederat ꝓpt̃
carnẽ suã. qd erat tẽplũ latentis intꝰ
diuinitatis. Unde iudei tẽplũ foris
uidebant. lum̃ in habitans ñ uidebant.
Ex istis u̾bis dñi concinnauer̃ falsi
testes mendaciũ qđ contra eũ dicerent.
Ex his ipsis ubi cõmendauit resurre¬
ctionẽ suã futurã: loquens de tẽplo:
dixer̃ enĩ falsi testes cũ quȩreretur¬

Expanded text:
t noveritis hoc proprium signum maxime hoc; et in tribus diebus excitabo illud. Et illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc; et tu in triduo excitabis illud? Et evangelista, quid illud esset exponens: Hoc autem, inquit, dicebat Jesus de templo corporis sui . Ecce hanc potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat, unde similitudinem de templo dederat, propter carnem suam quae erat templum latentis intus divinitatis. Unde Judaei templum foris videbant; numen intus habitans non videbant. Ex istis verbis Domini concinnaverunt falsi testes mendacium, quod contra eum dicerent, ex his ipsis ubi commendavit resurrectionem suam futuram, loquens de templo. Dixerunt enim falsi testes adversu
Abbreviated transcription (Latin):
iste psalmꝰ accepit: qͥd sͥ uult in mul¬
atudine potentiȩ tuȩ mentient᷑ ⁊ͥ
⁊amici tui nͥ ut sic intelligas. ideo
ris. iđo crucifigeris ut resurgas: Oen¬
daciũ gͦ illoꝵ ad cõmendandã multã
potentiã tuã ualebat. Quare inimici
solent mentiri: Ut potentiã cuiꝰquã
minuant. de quo mentiunt᷑. Tibi in¬
quit contra accidit. Nam minꝰ appa¬
reret potentia tua. si tͥ illi ñ menti¬

Expanded text:
ste accepit; quid sibi vult, In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui, nisi ut sic intelligas: Ideo ris; ideo crucifigeris ut resurgas? Mendacium enim Judaeorum ad commendandam multam potentiam tuam valebat. Quare solent iuimici nostri mentiri? Ut potentiam cujusque minuant, de quo mentiuntur. Tibi, inquit, contra accidit. Nam minus appareret potentia tua, si tibi illi non menti
Abbreviated transcription (Latin):
pͣscim̃tes : post ea cognouer̃ in cuiꝰ
uirtute fuer̾ salubrit̾ fortes. &
qͥdã eoꝵs credider̃. s non sufficit xp̃o.
Multũ ẽ qđ dedit. magnũ p̃ciũ dedit.
ñ ꝓ solis uideis debuit ualere qđ de¬
dit. Ocłi eiꝰ suꝑ gentes respiciunt.
Ergo ocłi eiꝰ suꝑ gentes respiciunt.
& qͥd facimꝰ : Murmurabt̃ iudei. di¬

Expanded text:
in cujus virtute fuerunt salubriter fortes, et quidam eorum crediderunt: sed non sufficit Christo; multum est quod dedit, magnum pretium dedit, non pro solis Judaeis debuit valere quod dedit. Oculi ejus super Gentes respiciunt. Ergo, Oculi ejus super Gentes respiciunt. Et quid facimus? Murmurabunt Judaei; di
Abbreviated transcription (Latin):
ri resuscitati st̃. Intendat caritas ur̃a.
Cõmendans dñs oꝑa sua dixit. Oꝑibus
credite. si mͥ ñ uultis credere. Et cõ¬
mendant᷑ etiã p̾terita oꝑa ꝓpbarum.
& si ñ eadẽ. tamen multã eiusdẽ po¬

Expanded text:
ri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. ri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. Commendans Dominus opera sua dixit: Operibus credite, si mihi non vultis credere . Et commendantur etiam praeterita opera Prophetarum; et si non eadem, tamen multa e
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ .ẽ. fusus sanguis innocentis. &
ipsũ sanguinẽ quẽ ꝑ insaniã fuder̃.
ꝑ grãm biberunt. Dicite gͦ dõ quam
metuenda st̃ oꝑa tua. Unde metuen¬
da: Quia cȩcitas ex parte isrł facta.
ẽ. ut plenitudo gentiũ intraret. Ople¬
da st̃ oꝑa tua. et sic gaude ut con¬
tremiscas. Noli extolli suꝑ ramos p̃¬
cisos. Dicite deo quã metuenda st̃
oꝑa tua. in multitudine potentiȩ tue.
mencient᷑ tͥ inimici tui. Ad hoc tͥ
inqͥt mentient᷑ iniici tui. ut mul¬
ta sit potentia tua. Ca .e̾. hoc: Inten¬
unde psalmꝰ iste titulũ accepit. & re¬
surgens apparuit discipłis suis. Non
apparuit inimicis suis. s discipłis suis.
Crucifixus apparuit om̃ib. resurgens
fidelib. ut etiã post ea qui uellet cre¬
deret. & credenti resurrectio ꝓmit¬
teret᷑. Multi scĩ. multa miracła fece¬
rt̃. nullus ipsoꝵ mortuus resurrex̃.
Quia & qͥ ab eis resuscitati st̃: moritu¬

Expanded text:
natus est fusus sanguis innocentis; et natus est fusus sanguis innocentis; et ipsum sanguinem quem per insaniam fuderunt, per gratiam biberunt. Dicite ergo Deo: Quam timenda sunt opera tua! Unde timenda? Quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret . O Geda sunt opera tua! et sic gaude ut contremiscas; noli extolli super ramos praecisos. Dicite Deo: Quam timenda sunt opera tua! 6. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ad hoc tibi, inquit, mentientur inimici tui, ut multa sit potentia tua. Quid est hoc? Intenunde psalmus iste titulum accepit. Et resurgens apparuit discipulis suis. Non apparuit inimicis suis, sed discipulis suis . Crucifixus apparuit omnibus; resurgens fidelibus: ut etiam postea qui vellet crederet, et credenti resurrectio promitteretur. Multi sancti multa miracula fecerunt; nullus ipsorum mortuus resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati sunt, moritu
Abbreviated transcription (Latin):
Attende gͦ ramos fractos. & te insertũ.
Noli extolli suꝑ ramos fractos. s magis
dicite dõ quã metuenda st̃ oꝑa tua.
fr̃s. si aduersus uideos olim p̾cisos de
radice patriarcharũ extollere nos ñ
debemꝰ. s timere potiꝰ & dicere do. quã
debemꝰ ex tollere ad u̾sus recentia uul
tici. S neq contͣ illos nos extollere de¬
bemꝰ: ne forte pͣcidi mereat᷑. quẽ de¬
lectat insultare p̾cisis. frͣs mei. qualis¬
ut caueatis. Quicunq in eccłia estis.
nolite insultare eis qui ñ st̃ intus.
s orate potiꝰ ut & ipsi intꝰ sint. Potens
ẽ enĩ ds̃. iterũ inserere illos. De ipsis ui
surrexit dñs. & multi crediderunt. Non
intellexer̃ cũ crucifigerent. tam̃ postea
credider̃ in eũ. & donatũ ÷ in eis tam
magnũ delictũ. fusus dñi sanguis
donatus ÷ homicidis ut ñ dicã dei-¬
cidis. qr si cognouissent. nun quã dñim
głȩ crucifixissent. Modo homicidis do¬

Expanded text:
Attende ergo ramos fractos, et te insertum: Attende ergo ramos fractos, et te insertum: noli extolli super ramos fractos; sed magis dicito Deo, Quam metuenda sunt opera tua! Fratres, si adversus Judaeos olim praecisos de radice Patriarcharum extollere nos non debemus, sed timere potius, et dicere Deo, Quam debemus extollere adversus recentia vulntici; sed neque contra illos nos extollere debemus, ne forte praecidi mereatur, quem delectat insultare praecisis. Fratres mei, qualisut caveatis: quicumque in Ecclesia estis, nolite insultare eis qui non sunt intus; sed orate potius ut et ipsi intus sint. Potens est enim Deus iterum inserere illos. De ipsis Judsurrexit Dominus, et multi crediderunt: non intellexerunt cum crucifigerent; tamen postea crediderunt in eum, et donatum est eis tam magnum delictum. Fusus Domini sanguis donatus est homicidis, ut non dicam deicidis; quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Modo homicidis do
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidebant qd̾ eras. Uidebant formã
serui. et ñ uidebant formã di. formã
serui: quo maior ÷̃ pat̾. ñ formã dĩ.
ꝓpt̃ quã modo audistis. ego & pater
unũ sumꝰ. Tenuer̃ qđ uidebant. cru¬
cifixerunt qđ uidert̃. insultauerunt
ei quẽ uidebant. ñ agnouerunt qđ
latebat. Audi apłm dicentẽ. Si enim
cognouissent: nunquã dñm głȩ cru¬
cifixissent. Ergo gt̾s quȩ uocate estis.
attendite ramos p̾cisos ꝓpt̾ seuerita¬
tẽ. uos autẽ insertos ꝓpt̾ bonitatẽ.
& participes factos pinguedinis oleȩ.
ñ altũ sapientes. id ÷ ñ suꝑbientes.
Non enĩ tu radicẽ portas ait. s radix te.
Magis t̾reamini. qr uidetis amputatos
ramos naturales. Iudei enĩ ꝑ patriar¬
chas uener̃. de carne abrahe nati st̃.
Et qͥd ait apłs.Sed dicis fracti st̃ rami.
ut ego inserar. Bene. ꝓpt̾ infidelita¬
tẽ fracti st̃. tu aut̾ inquit fide sta.
Noli altũ saꝑe. s time. Si aut̾ natura¬
libꝰ ramis deus ñ peꝑcit: neq tͥ parcet.

Expanded text:
mam servi, non videbant formam Dei ; formam servi, qua major est Pater ; non formam Dei, propter quam modo audistis, Ego et Pater unum sumus . Tenuerunt quod videbant, cruxifixerunt quod videbant; insultaverunt ei quem videbant, non agnoverunt qui latebat. Audi Apostolum dicentem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo Gentes quae vocatae estis, attendite ramos praecisos propter severitatem; vos autem insertos propter bonitatem, et participes factos pinguedinis oleae, non altum sapientes; id est non superbientes. Non enim tu radicem portas, ait; sed radix te. Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei enim per Patriarchas venerunt; de carne Abrahae nati sunt. Et quid ait Apostolus? Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter infidelitatem fracti sunt. Tu autem, inquit, fide stas; noli altum sapere, sed time: si enim naturalibus ramis Deus non pepercit, neque tibi parcet.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ tuȩ mentiti st̃. fiat qđ seqͥtur.
Om̃is t̾ra adoret te & psallat tib.
psallat nomini tuo altissime. Pau¬
lo ante humillime. mͦ altissime.
Humillime int̾ manꝰ mentientiũ
inimicors. altissime suꝑ u̾ticẽ lau¬
dantiũ angłoꝵ. Om̃is t̾ra adoret te
& psallat tͥ. psallat nomini tuo altis

Expanded text:
tentiae tuae mentiti sunt, fiat quod sequitur: tentiae tuae mentiti sunt, fiat quod sequitur: Omnis terra adoret te, et psallat tibi; psallat nomini tuo, Altissime. Paulo ante humillime; modo Altissime: humillime inter manus mentientium inimicorum; Altissime super verticem laudantium Angelorum. Omnis terra adoret te, et psal
Abbreviated transcription (Latin):
des. ne tollant te discipłi tui. Uenit
hora resurrectionis tuȩ. t̾ra concuti¬
t᷑. monum̃ta scindunt᷑. resurgis
occultꝰ. appares manifestꝰ. Ubi sunt
gͦ illi m̃daces: Ubi .ẽ. falsũ testimo¬
niũ maliuolentiȩ: Nonne in mul¬
titudine potentię tuȩ.m̃titi st̃ ⁊
inimici tui: Da & illos sepulchri
custodes. referant qđ uider̃. accipiant
pecuniã. & ipsi m̃tiant᷑. dicant etiã
ipsi moniti. ꝑu̾si a ꝑu̾sis. Dicant a
iudeis corrupti. qui in xp̃o ẽẽ. nolu¬
erunt integri. Dicant. m̃tiant᷑ etiã
dormiens. Aut uigilabas & ꝓhibere
debiusti: aut dormiebas & quid sit
gestũ nescisti. Accesser̃ & ipsi m̃dacio
inimicoꝵs. auctꝰ ÷ numerꝰ m̃cientiũ.
ut augeret᷑ merces credentiũ: qr
in multitudine potentiȩ tuȩ m̃cien¬
t᷑ tͥ inimici tui. Ergo mentiti sunt.
in multitudine potentiȩ tuȩ m̃titi
st̃. Apparuisti contͣ m̃daces ueracib.
et apparuisti eis ueracib. qͦs tu uera¬

Expanded text:
des ne tollant te discipuli tui; venit hora resurrectionis tuae, terra concutitur, monumenta scinduntur, resurgis occultus, appares manifestus. Ubi sunt ergo illi mendaces? ubi est falsum testimonium malevolentiae? Nonne in multitudine potentiae tuae mentiti sunt tibi inimici tui? 8. Da et illos sepulcri custodes; referant quid viderint: accipiant pecuniam, et ipsi mentiantur; dicant etiam ipsi moniti perversi a perversis, dicant a Judaeis corrupti, qui in Christo noluerunt esse integri; dicant, mentiantur etiam dormiens! Aut vigilabas; et prohibere debuisti: aut dormiebas; et quid sit gestum nescisti. Accesserunt et ipsi mendacio inimicorum: auctus est numerus mentientium, ut augeretur merces credentium; quia in multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ergo mentiti sunt; in multitudine potentiae tuae mentiti sunt: apparuisti contra mendaces veracibus et apparuisti eis veracibus quos tu vera
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe diffusȩ. & ñ solũ dolete uide¬
os qui grãm istã gentibꝰ inuidebant: s
plus hereticos plangite. Si enĩ dolendi.
sunt qui collecti ñ st̃. quanto amplius
qͥ collecti diuisi st̃. Iubilate deo om̃is
t̾ra. Qͥd est iubilate: In uocẽ erũpite
gaudioꝵ. si ñ potestis u̾bors. Non enĩ
uerbis iubilat᷑. s solus gaudentiũ
sonitꝰ reddit᷑ quasi parturientis. et

Expanded text:
toto orbe diffusae; et non solum dolete Judaeos qui gratiam istam Gentibus invidebant, sed plus haereticos plangite. Si enim dolendi sunt qui collecti non sunt, quanto amplius qui collecti divisi sunt? Jubilate Deo, omnis tino quid est, Jubilate? In voce erumpite gaudiorum si non potestis verborum. Non enim verbum jubilatur, sed solus gaudentium sonitus redditur, quasi parturientis et
Abbreviated transcription (Latin):
tate. turbulentꝰ tẽpestate. seuiens flu¬
etib ꝑsecutionũ. Mare erat. certe in
arida conu̾sũ ẽ. mare. Modo sicit aꝙͣ
aulcẽ mundus qͥ salsa plenꝰ erat. Qiui
hoc fecit: Qui conu̾tit mare inaridã.
lam anima gentiũ om̃iũ qͥd dicit
Anmna mea uelut t̾ra sine aqua t. Qui
coni̾ttit mare in aridã. in flumine

Expanded text:
tate, turbulentus tempestate, saeviens flutate, turbulentus tempestate, saeviens fluctibus persecutionum, mare erat: certe in aridam conversum est mare; modo sitit aquam dulcem mundus, qui salsa plenus erat. Quis hoc fecit? Qui convertit mare in aridam. Jam anima Gentium omnium quid dicit? Anima mea velut terra sine aqua tibi . Qui convertit mare in aridam. In flumine
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ hominis factus ẽ. uere filiꝰ di in forma
di. uere filiꝰ hominis informa serui.
Sed nolite formã istã serui ex alioꝵ
similiũ conditione pensare. Terribi¬
lis ẽ. in consiliis suꝑ filios hominũ.
Machinati st̃ filii hominũ consiliũ ad
crucifigendũ xp̃m. crucifixus ex¬
cȩcauit crucifigentes. Quid gͦ fecistil
filii hominũ machinando acuta
consilia adu̾sus dnm̃ ur̃m. in quo
latelut maiestas. et apparebat infir¬
mitas: Uos machinati estis consilia
pdendi. ille excȩcandi & saluandi.
Excȩcandi suꝑbos. saluandi humiles.
ad hoc aut̃ suꝑbos ipsos excȩcandi: ut ce¬
cati humiliarent᷑. humiliati confite¬
rent᷑. confessi illumuiarent᷑. Terri¬
bilis in consiliis suꝑ filios hominũ.
Uere t̾ribilis. Ecce cęcitas ex parte isrł
facta ẽ. ecce iudei ex qͥb nat᷑ ÷ xp̃c fo¬
consilii sui Coni̾tit mare in aridã.
hoc enĩ seqͥt᷑. Qui conu̾tit mare in ari¬
dã. Mare erat mundus. amarus salsi¬

Expanded text:
lius hominis factus est: verus Filius Dei in forma Dei; verus filius hominis in forma servi : sed nolite formam istam servi ex aliorum similium conditione pensare; terribilis est in consiliis super filios hominum. Machinati sunt filii hominum consilium ad crucifigendum Christum; crucifixus excaecavit crucifigentes. Quid ergo fecistis, filii hominum, machinando acuta consilia adversus Dominum vestrum, in quo latebat majestas, et apparebat infirmitas? Vos machinati estis consilia perdendi, ille excaecandi et salvandi; excaecandi superbos, salvandi humiles: ad hoc autem superbos ipsos excaecandi, ut caecati humiliarentur, humiliati confiterentur, confessi illuminarentur. Terribilis in consiliis super filios hominum. Vere terribilis! Ecce caecitas ex parte Israel facta est: ecce Judaei ex quibus natus est Chsilii sui? Convertit mare in aridam. Hoc enim sequitur: Qui convertit mare in aridam. Mare erat mundus; amarus salsi
Abbreviated transcription (Latin):
Et uere uidebant. & facti st̃ cȩci. Non
uidebant. s uidere sͥ uidebant᷑. Nam
ecce uidete fr̃s. cũ dicerent ipsi iudei.
ñ sumꝰ cȩci: ait illis dñs. Si cȩci essetis:
peccatũ ñ haberetis. Modo aut̾ quia
te dicis: Cessabt̃ colliria. semꝑ cȩcus
remanebis. Confitere te cȩcũ. ut illu¬
mirari merearis. Attende iudeos. arten¬
de gt̃s. Qui ñ uident uideant inquit.
ideo ueni. et qui uident cȩci fiant. Ipsũ
cifixer̃. qui ñ uider̃: credidert̃. E rgo
qͥd fecisti o xp̃e adu̾sus suꝑbos. qͥd fe
cisti. Uidemꝰ qr dignatꝰ es & membra
tua sumꝰ. uidemꝰ. Abscondisti dm. ob¬
iecisti hominẽ. Quare hoc : Ut cȩcitas
ex parte isrł fieret. et plenitudo gen¬
tiũ intraret. Ad hoc abscondisti deum.
& hominẽ aspectibꝰ obiecisti. Uidebant.¬

Expanded text:
eci? Non videbant, sed videre sibi videbantur. Nam ecce videte, fratres: cum dicerent ipsi Judaei, Num sumus caeci? ait illis Dominus; Si caeci essetis, peccatum non haberetis: modo autem quiate dicis? Cessabunt collyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident, videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, caeci fiant. Ipsum cifixerunt; qui non viderunt, crediderunt. Ergo quid fecisti, o Christe, adversus superbos? quid femembra tua sumus; videmus: abscondisti Deum; objecisti hominem. Quare hoc? Ut caecitas ex parte Israel fieret, et plenitudo Gentium intraret. Ad hoc abscondisti Deum, et hominem aspectibus objecisti. Videbant
Abbreviated transcription (Latin):
in parte. om̃is t̾ra iubilet. Catholica
iubilet. chatholica totũ tenet. Qui¬
cunq partẽ tenet. & a toto p̾cisus . ẽ:
ululare uult. ñ iubilare. Iubilate deo
om̃is t̾ra. Psallite aut̃ nomini eiꝰ. Qͥd¬

Expanded text:
in parte: omnis terra jubilet, Catholica jubilet. Catholica totum tenet: quicumque partem tenet, et a toto praecisus est, ululare vult, non jubilare. Jubilate Deo, om
Abbreviated transcription (Latin):
Elegit diuites. s dicerent merito diui
tiarũ se electos eẽ: nͥ priꝰ elegisset pau¬
ꝑes. Ulegit imꝑatores postea. s meliꝰ ẽ.
ut romãni cũ uenerit imꝑator. depo¬
sito diademate ploret ad memoriam
piscatoris: quã ut piscator ploret ad ał passib¬
memoriã imꝑatoris. Infirma enĩ mun¬
quȩ st̃ euacuent᷑. Et quid sequitur.
ut daret suã. Ab̃stulit inanẽ: ut daret
plenã. Abstulit nutantẽ: ut daret so¬
lidã. Quanto gͦ gła nr̃a fortior ẽ &¬
firmior. qr in do̾.ẽ. Non gͦ in te debes
Nolite imitari iudeos. qui quasi meritis
suis uolebant tͥbuere iustificationes su¬
as. et inuidebant gentib accedentib
ad grãm euangelicam ut peccata om̾ia
donarent᷑ eis. quasi illi ñ haberent qd̃
sͥ donaret᷑. iã quasi boni oꝑarii mer¬
cedẽ expectantes. & cũ adhuc egroti
eẽnt: sanos se putabant. unde ꝑiculo¬
sius egrotabant. Nam si uel mitius egro
et ñ amanda : Audi aliã uocẽ psalmi.

Expanded text:
elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim muncuentur. Et quid sequitur? ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes Nolite imitari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tribuere justificationes suas, et invidebant Gentibus accedentibus ad gratiam evangelicam, ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant. Nam si vel mitius aegroet non amanda? Audi aliam vocem psalmi:
Abbreviated transcription (Latin):
Hebrei m hoc loco hñt sela. ꝙ interpretatur semꝑ.⁊ est confirmatio precedentium¬
ł seq̃ntium. Solet aũ cum psalmi añ archam dñi cantarentur: in huiusmodi
Locis fieri. quedam uerborum intercisio. ut quasi sua & singłari laude intelligerent᷑
sequentia aliud quã p̃cedentia continere. Un. Lxx. nt̃pretes sensũ magis attenden¬
tes quã u̾ba: ꝓeoq̃ est sela maluerunt ñ transferre s ponere dyapsalma. quo u̾bo.
ma ponit᷑. rerum. aut ꝑsonarum fieri mutationem. Ut hic post increpationẽ¬

Expanded text:
Hebraei habent SELA, quod interpretatur semper. Et est confirmatio etvel sequentium. Solebat autem, cum psalmi ante arcam cantarentur, in hujusmodi locis fieri quaedam verborum intercisio, ut quasi sua, et singulari laude intelligerentur sequentia, aliud, quam praecedentia continere. Unde Septuaginta Intent Diapsalma. Quo verbo ma ponitur, rerum aut personarum fieri mutationem, ut hic post increpatione
Abbreviated transcription (Latin):
dip̃it uob̾ facite. Quo exemplo innuit᷑
qd̃ offiñ p̃dicatiõis ñ debet̾ usurpare
aqͣs p̃ dicãt mira de dulcedine regni. in¬
tñtant horrñda de t̾rore supplitũ. fit sũmꝰ
auditorib de utͦꝙ timor. ne uł illo frauden:¬

Expanded text:
dixerit vobis, facite. Quo exemplo innuitur, quod officium praedicationis non debent usurpare aqua; praedicant mira de dulcedine regni, intentant horrenda de terrore supplicii; fit summus auditoribus de utroque timor, ne vel illo fraudent
Abbreviated transcription (Latin):
one dec̾ius ÷: pͥm̃ ꝓpinat dicñs. Fili ac¬
more. Siex timore te fec̾is ipsiꝰ. ẜuũ.
faciet te ille ex caritate amic̾ suũ: ⁊ sic
aqͣ timoris ꝯmutabit᷑ in uiñ dilectio.¬
nis. Ad hoc ⁊ pͣificaris in isł .ui. ydrus
aqͥs timoris. ad hoc in timore accedis

Expanded text:
one deterius est ante propinat, dicens: Fili, acmore . Si ex timore te feceris ipsius servum, faciet te ex charitate amicum suum. Et sic aqua timoris commutabitur in vinum dilectionis. Ad hoc enim purificaris in illis sex hydriis aquis timoris, ad hoc in timore accedis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinꝰ imponã glaciali pelion osse.
Si partẽ tacuisse uelim. ꝙ c̾q relinqͣm:
Maiꝰ erit. uet̾es actꝰ. pͥmã q uuentã.
Proseqrͣ: ad sese mentẽ p̾sentia duct̃.
Narrẽ iusticiã: resplendet gła martiᷤ.
Armati referã iures. plꝰ egit mermis.
Qd̃ floret latiũ. latio qd reddita seruit:
Affrica. uicinũ qd̾ nescit hibia maur̃.
Tuta qd̾ imbellẽ mirat᷑ gallia rehnũ.
An gelidã tracẽ. decertatosq labores
Hebro teste canã: magnũ mͥ pandit᷑ eqͦ.
I pd̃ ꝙ pierios lassat᷑ ꝓcluia currus.¬

Expanded text:
on Ossae. Si partem tacuisse velim, quodcumque relinquam, Maius erit. Veteres actus primamque iuventam Prosequar? ad sese mentem praesentia ducunt. Narrem iustitiam? resplendet gloria Martis. Armati referam vires? plus egit inermis. Quod floret Latium, Latio quod reddita servit Africa, vicinum quod nescit Hiberia Maurum, Tuta quod imbellem miratur Gallia Rhenum, Aut gelidam Thracen decertatosque labores Hebro teste canam? Magnum mihi panditur aequor Ipsaque Pierios lassant proclivia currus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ uasti uiñ boñ usq adhuc. Consuetudĩs
÷ scłariũ hoĩnũ. ut c̃ aliquẽ honorem
testate. eos ipõs ꝑ timorẽ sͥ pꝰ modũ subi¬
tiunt. quib pͥꝰ pͥuati ñ t̾rorẽ s amorẽ
exhibuerant. Isti poñt pͥmũ boñ unũ

Expanded text:
servasti vinum bonum usque adhuc . Consuetudinis est saecularium hominum, ut cum aliquem honorem testate, eos ipsos per timorem sibi postmodum subjiciunt, quibus prius privati non terrorem, sed amorem exhibuerant. Isti pon
Abbreviated transcription (Latin):
cce uĩc̃ leo d̾ tribu uida radix dd̾. aꝑi¬
re libr̃. ⁊ solu̾e septẽ signacła eiꝰ. Septem
signacła stͣ tẽꝑał natiuitas. legalis cͥcũ¬
cisio. mat̾s purgatio. fuga in egypt. car¬
teneri. ac ligari uoluit dei sapientia.¬

Expanded text:
 tribu Juda, radix David, aperire librum, et solvere septem signacula ejus Septem signacula sunt, temporalis nativitas, legalis circumcisio, matris purgatio, fuga in Aegyptum, carteneri ac ligari voluit incarna
Abbreviated transcription (Latin):
canticisq duuinis instructus. correp.¬
ta uia. corrig̾ & u̾baͥ seq ip̃m ac¬
laudans. bonũ qd̃ in se uidet ñ sibi
s illi applicat. &e ħ tot᷑ agr᷑ in psal.¬
modia. Per psalmodiã accipe qͥd qͥd
ri orõn instantia. Uñ ⁊ dꝰ in euangłio
legr᷑ in or̾oẽ ꝑnoctasser ⁊ discipulos
ac torpuimꝰ. Qrͣta. ydria ÷ ieiuniũ.
de quo qͥs dubit an pͦificete uera¬

Expanded text:
canticisque divinis instructus, correcta vita corrigit et verba; seque ipsum aclaudans, bonum quod in se videt, non sibi, sed illi applicat: et hoc totum agitur in psalmodia. Per psalmodiam accipe quidquid ri orationum instantia. Unde et Dominus in Evangelio legitur in oratione pernoctasse ; et discipulos ac torpuimus. Quarta hydria est jejunium, de quo quis dubitet an et
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qcꝗͥ socͣtico manauit ab ordine. qͥc qͥd:
Dicta cloantee sonuert atͥa t᷑be
Inuentũ ꝯd̾c̃q tuo cͥsippe recessu
Qͥ cꝗͥ democͥtꝰ risit. dix̃q tacendo:
Pitagoras. uno se pectore cunta uetustaᷤ.
Edidit. & maior collectiꝰ uiribꝰ ent.¬
IIpsa qͥd̾ uͥtus p̃ciũ s. solaq late:
Fortune sec᷑a nitet. nͨ fastibꝰ ulliᷤ:
Frigͥ. plausu ue petit claresc̾e uulgi
Nil opis ext̾ne cupiens. nͥl indiga laudis.
Diuiciis animosa suiᷤ. ĩ mota qͦ cuntis.
Casibus ex alta mortalia despicit arce.
Ambit honor. docuit tocien arure ꝓfectꝰ.

Expanded text:
quid Socratico manavit ab ordine, quidquid docta Cleantheae sonuerunt atria turbae, inventum quodcumque tuo, Chrysippe, recessu, quidquid Democritus risit dixitque tacendo Pythagoras, uno se pectore cuncta vetustas condidit et maior collectis viribus eIpsa quidem Virtus pretium sibi, solaque late Fortunae secura nitet nec fascibus ullis erigitur plausuve petit clarescere vulgi. nil opis externae cupiens, nil indiga laudis, divitiis animosa suis inmotaque cunctis casibus ex alta mortalia despicit arce. ambit honor: docuit totiens a rure profectus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Surgite sopite qͣs obruit ambitꝰ artes.
N il lic muidie. stilico dũ ꝑspic̃ orbi:
Sidereus q geñ. ñ hic uiolata curulis
Turpia ñ lacios incestat̾ noĩe fastos
Fortib hec ꝯcessa uiris. solisq gerenda:
P atͥb. ⁊ rome ñ ꝙͣ latura pudorẽ.

Expanded text:
 surgite sopitae, quas obruit ambitus, artes. nil licet invidiae, Stilicho dum prospicit orbi sidereusque gener. non hic violata curulis, turpia non Latios incestant nomina fastos; fortibus haec concessa viris solisque gerenda patribus et Romae numquam latura pudorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Pyra est genus sepulchrorum quadratũ. ⁊ fastigiatum. ultͣ omnẽ excel¬
sitatem. que fieri manu possunt. unde ⁊ mensura una umbrarũ egrel¬
sȩ nullam habere umbram dicunt᷑. Tali autem edifici o surgunt. a
lato incipiunt ⁊ in angusto finiuntur sicut ignis. Pyr enim dr̃ igni
hos egyptus ht̃. apud maiores enim potentes. aut sub montibus aut
in nontibus sepeliebant᷑. Indetractum est ut suꝑa uada uera aut pẏram fa
cerent. aut in gentes columnȩ collo carentur. Spatiatas. curia dr̃. eo quod

Expanded text:
Pyramis est genus sepulcrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitudinem, quae fieri manu possit: unde et mensuram umbrarum egressae, nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut ignis. Pyr enim dicitur ignis. Has Aegyptus habet: apud majores enim poin montibus sepeliebantur; inde tractum est ut supra cadavera aut piramides fierent aut ingentes columne collocarentur. Item piramis dicitur qued