comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hispalo hispani cognominati sunt.
aalleci acandore popłi dicti: unde & galli.
reliquis enim hispanie popłis candidi¬
ores existunt: hi grecam originem sibi¬
asserunt: unde & naturali ingenio cal¬
lent. Siqͥdẽ pꝰ finẽ tͦiani belli. teucrum
morte alacis frĩs inuisũ patri tela¬
monidũ ñ reciꝑetur in regnũ cyprum
constat ꝯcessisse ibiq urbem nomine
antiq̃ patrie salaminã condidisse: inde
ad galle tiam profectũ. et positis se¬
dib ex loco genti nomen dedisse Astureᷤ.
gens hispame uocati. eo quod circa stur¬
rem flumen septimontib siluisq crebris
inhabitent. Cantabri gens hispanie. auo¬
cabulo urb et hiberi amniᷤ cui insidunt.
appellati. horum animus pertinax ꝙ ma¬
gis ad latrocinandum & ad bellandum uł
ad ppetiendum semper uerba parati
celtiberi ergallis celticis fuerunt: quox
er nomine appellata est regio celtibe¬
ria: Nͥam ex flumine hispanie ibero. uͥ
constderunt. & exgallis qui celtici dice¬

Expanded text:
Hispalo Hispani cognominati sunt. Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminamo condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dice
Abbreviated transcription (Latin):
ait cde his: tunc lactea colla auro innectũ¬
tur. Sccd̃m diuersitatem enim celi & faci¬
es hominum & colores & corporum quan¬
titates & animorum diuersitates exsistuͣt.
Inde romanos graues: grecos leues: afros
uersi pelles: gallos natura feroces: atq¬
acriores ingenio peruudimꝰ: quod natura
climatũ fac̃. Balliaũ senones antiqͥtꝰ ⁊e¬
nones dicebantur: quod liberum hospi¬
tio rece pissent: post ea. ⁊ in .s. luterã
conmutata est. Uaca oppidum fuit uix¬
ta pirineum. a quo sunt cognominati uac¬
cei. dequib creditur dixisse poetam: late¬
q uagantes uaccei. hipurenei iugis per¬
ampła montis habitant solitudinem. i d̾e
est & uascones quasi uaccones:c. in .s.
litterã demutata. qͦs gneiꝰ pompeiꝰ edomita
hispania.⁊ ad triumphũ uenire festi¬
nans: de pirnei iugis deposuit. & in u
num oppidum congregant: unde & con¬
uenarum urbs nomen accepit. hispani
ab hibero amne pͥmũ hib̃i. postea ab

Expanded text:
ait de ait de tur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves. Afros versipelles, Gallos natura feroces, acriores ingenio pervidemus; quod natura climatum facit. Galli autem Senones, antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent: postea x in s litteram commutata est. Vacca oppidum fuit juxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccaei, de quibus creditur dixisse poeta: Lateque vagantes Vaccaei. Hi Pyrenaei jugis peramplam montis habitant solitudinem: iidem et Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuinum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab
Abbreviated transcription (Latin):
ea rebelles romanis effecti. plusquam octo¬
ginta milia armatorum ripe reni flumi-¬
nis insiderunt: & nomen gentis optinu¬
erunt. Saxonum gens inoͤceani littorib
& paludib inuiissita. uirtute atq agi¬
litate habilis. unde &: appellata. quod sit
durum & ualidissimum genus hominũ.
& prestans ceteris piraticis franci a quo¬
dam proprio duce uocari putantur: alii
eos a feritate morum mincupatos exis¬
timant. sunt enim millis mores incon¬
diti. naturalis ferocitas animorum. Bri¬
tones quidam latine nominatos suspi¬
cantur eo quod bruti sint: gens intra oc¬
ceanum interfuso mari quasi extra orbẽ
posita: de qrib uirgilius: toto diuisos or¬
bebritannos. Scocti ꝓͥa lingua nomen ha-¬
bent. apicto corpore. eo quod aculeis ferreis
cum atramento uariarum figurarum
stigmata ad notentur. q̃ alli acandore cor
poris nuncupati sunt: galla enim lac di¬
citur: unde & sibilla sic eo ᷤ appellat: cum

Expanded text:
ea rebelles Romanis effecti plusquam octoea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. poris nuncupati sunt, γάλα enim Graece lac dicitur. Unde et Virgilius sic eos appellat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
frigorib: qui mores ex ipso celi rigore tra¬
xerunt:. feroces animo & semper indomiti:
raptu uenatuq uiuentes: horum plurime
gentes uarie armis. discolores habitu. lin¬
gnis dissone: & origine uocabulorum in¬
certe: ut tolerate sunt: amsi. uari. qͣ di
tũgri. marcamanni. ruteni. camasi.
blangiam. tubantes. Qnorum immam¬
tas barbarie & lam in ipsis uocabulis horro¬
rem quen dam significat. Sueui pars ger¬
manorum est: infine septemtrionis. De
quib lucanus: fundit ab extremo flauos
aquilone sueuos: quorum fuisse centum
pagos & popłos multi ꝓdider̃. Dicti aũ sueui
putantur amonte sueuo. qui abortu initrũ
germanie facit: cuius loca incoluerũt
Burgundiones quondam aromanis subacta
interiori germania per castrorum lumnites
positi atiberio cesare inmagnam coluer̃t
gentem: atq ita nomen ex locis sumpse¬
runt. qͥa crebra perlumites habitacula
constituta. burgos uulgi uocant: hi post¬

Expanded text:
frigoribus, qui mores ex ipso coeli rigore trafrigoribus, qui mores ex ipso coeli rigore traxerunt; feroces animi, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes, variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae: ut Tolleraces, Amsivari, Quadi, Tungri, Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangioni et Ubantes; quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu solis initium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi post
Abbreviated transcription (Latin):
Bes si barbari fuer̃ qͥ a multitudine boñ¬
um sic uocati creduntur: de quib qui¬
dam. qui colit trȩ mediũ: uł ille. diuitiis
multo boue pilleatus accola ripe. Gipe¬
des pedestri prelio magis quam equestri
sunt usi: & ex hac causa ita uocati. Sarma¬
te patentib campis armati in equitabãt
priusquam eos lentulus danubno pro¬
hiberet: Atq in de obstudium armorumꝰ ar¬
mate nuncupati existimantur. Lanus flu¬
uius fertur ultra uanubium. aquo ala-¬
nidicti sunt. sicut & populi in habitanteᷤᷤ
uixta lemannum fluuium. aleman-¬
ni uocantur: dequib lucanus: deserue¬
re cauo fira tentorra lemanno. longobar¬
dos uulgo fertur nominasse prolixa bar¬
ba: & nunquam tonsa. Wandelicus am¬
nis abextremis gallie erumpens. iuxta
quem fluuium in habitasse & ex eo traxisse
nom̃ Wandali perhibentur. Germa¬
ne gentes dicte: qđ sint immania corpora
immanesq nationes. seuissimis durate

Expanded text:
91. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine bo91. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet, atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. 94. Lanus fluvius fertur ultra ni dicti sunt: sicut et populi, inhabitantes juxta Lemannum fluvium, Alemani vocantur, de quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. Langobardos vulgo fertur nominasse prolixa barba et nunquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremitate Galliae erumpens, juxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germaniae gentes dictae, quod sint immania corpora, immanesque nationes, saevissimis duratae
Abbreviated transcription (Latin):
propago. qui appenninum montem
incolunt: dequib historie perhibent.
eo quod tp̃r a quo se cladiꝰ imbrib su¬
per fuerint: & obhoc umbrios grece
nominatos. Marsi gens italie. dicta
a comite libi marsia: qui usum illis
uitium ostendit. & obhoc illi statuam
fecerunt: quam post ea romani uictis
marsis tulerunnt. Marsos autem gre
ci tuscos uocant. quasi o ꝙͥ eł̾oic. qđ
multos serpentes habeant. & od ic ser¬
pens dica tur. illesoᷤ autem ẽẽ carmi¬
num maleficiis: Inhabitant autemp¬
lagam appennini montis simul cum
umbris. Sothiamagog filio iaphet
nominati putantur desimilitudine
gothos uocanerunt: geus fortis & potentis¬
sima corporum male ardua armorum gene¬
re terribilis. dequib lucanus: hinc dacuᷤ
premat. indegetes occurrat occurrat hibe¬
ris. Uaci autem gothorum. soboles fu¬
erunt: & dictos putant dacos quasi
dagoᷤ qͥa de stirpe gothorum creati sũt:
dequib ille. ibis artos procul usq dacoᷤ¬

Expanded text:
propago, qui Appenninum montem propago, qui Appenninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ὀμβρίους Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit; et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine Gothos vocaverunt, gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis, de quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Gothorum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos, quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt. De quib
Abbreviated transcription (Latin):
de & multa de eis fa bulosa dicuntur:
quod captiuos diis suis litarent. ꝙ hu
fuge crudeles terras. fuge lityᷤ auarum:
quasi crudelium ꝙ auarorum: hystroꝵ
gens originẽ a colcis ducit. qui missi
ad argonaᷤ nautaᷤ ꝑsequendos. ut aponto
iutrauert̃ istrum fluuium. auocabu¬
lo amnis quo amari recesserunt. appella
ti sunt: Romani aromuli nomine nuncu¬
pati. qui urbem romam condidit. gentiq
& ciuitati nom̃dedit. Hi antea a sat᷑no sa¬
turmini. alatino latini uocati sunt. Nã
latinus italie rex fuit. qui ex suo nomi¬
ne latinos apellauit. qui post ea roma¬
ni nuncupati sunt. hi & quirites dicti.
quia quirinus dictus est romulus. qđ
semper asta utebatur. que sabinorum
lingua quiris dicitur. Italus quoq &
sabmus & sicanus frẽs fuerunt: ex qͥ¬
b nomina populis imposita & regioni¬
b sunt. Nam abitalo itali asabino sa
est. afrequentia sacrorum. et thuris
briitalie gens: sed gallorum ueterũ

Expanded text:
de et multa de eis fabulosa memorantur: de et multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et hufuge crudeles terras, fuge litus avarum; quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appeti sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus: quia semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua quiris dicitur. Italus quoque et Sabinus et Sicanus fratres fuerunt, ex quibus nomina populis imposita et regionibus sunt. Nam ab Itest a frequentia sacrorum et turis bri Italiae gens, sed Gallorum veterum
Abbreviated transcription (Latin):
cedones dicti. Epirote apirro achillis
filio. prins pirride. post ea uͦ apirro rege. ad
italiam transire presumpserunt. Uorus
neptuni &. ellepis filius fuit: unde do¬
ri & originem & nomen dicunt: sunt
autem pars grec e gentis. ex quib & iam
cognominata ÷ tercia lingua grecorũ:
que dorica appellantur. Lacedemones
alace demone semele filio dicti hi diu ꝑ¬
seuerantes inbello contra messemios. ue¬
riti ne diurtunitate prelii spem prolis
amitterent: p̃ceperunt ut uirgines
eorum cum uiuenib domi relict̃ is con¬
cumberent. sicq ex ꝓmiscuo iurginũ
concubitu. iuuenes deincertis pa¬
reutib nati: ex nota materni pudoris.
sparthani uocati sunt: nam ipsos ẽẽ
sparthanos quos & laceclemonios. Trace
ex filio iaphet qui uocatus ͤ tiras: ꝙ ortĩ ꝙ
cognominati ut supus dictum est perhi¬
bentur. licet gentiles eos ex morib ita dic¬
tos existimant: quod sint atroces. seuissi¬
mi enim omnium gentium fuerunt. Un¬

Expanded text:
cedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli cedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli filio prius Pyrrhidae, postea vero Epiro rege . . . ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori et originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis; ex quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bellum contra Messenios, veriti ne diuturnitate proelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum iuvenibus domi relictis concumberent; sicque ex promiscuo virginum concubitu iuvenes de incertis parentibus nati ex nota materni pudoris Spartani vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemonios. Thraces ex filio Iaphet, qui vocatus est Thiras, et orti et cognominati, ut superius dictum est, perhibentur; licet gentiles eos ex moribus ita dictos existimant, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt, un
Abbreviated transcription (Latin):
idem ⁊ argiui ab argo ꝯditore cognominati.
Pqͣm aut̃ rex g̃coꝵ apiꝰ mortuus e̾: huic filiꝰ arg̃
successit ĩ regnũ. ⁊ ex eo argiui appellat st̃.
qͥ aẽ ab eiꝰ ꝰ obitũ d̾s hr̃i cepit. tẽplo ⁊ sac̾ficio
honoratꝰ. Achei qͥ ⁊ achiui ab atheo filio io¬
uis dicti. Pelasgi noĩati. qr cũ uelis panfis
ũno tp̃r aduenisse italiã uisift̾ ut aues.
Pmo enĩ eosuarro italiã appulisse ꝯme
chillis socii: dolopes pirri. Diet̾i aũ st̾ mir¬
midones ꝓpt̾ astuciã qͣsi mirmice .i. fornice.
Demosteneꝰ aũ dic̃ dict̾os mirmidonesa muir¬
ĩ midone
duce. ionis ⁊ eurimediose filio. lecͦpi atheni¬
ensium regi successit granus. cuius filia
attis. nomen & regioni & genti dedit: ce
ex ea attici cognominati sunt: qui sunt
athenienses. Ion uir fortis ex suo nomi¬
ne eosdem athenienses uocauit iones:¬
Macedones anomine macsonis regis an¬
tea emaci nuncupati sunt. post ea ma¬

Expanded text:
iidem et Argivi ab Argo conditore cognominati. iidem et Argivi ab Argo conditore cognominati. Postquam autem rex Graecorum Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui etiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse Italiam visi sunt, ut aves. Primo enim eos Varro Italiam appulisse commchillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt autem Myrmidones propter astutiam, quasi myrmeces, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion vir fortis ex suo nomine eosdem Athenienses vocaMacedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt: postea Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nam dardanus & iasius fratres egrecia ꝓfecti
Ex his iasius ad thraciam dardanus ad
frigiam peruenit: ibiq primus regnauit:
pꝰ qͣm filius enus erict̃onius. deinde nepos
eius tros. aquo troiani nuncupati sunt.
ualathe galli eẽ. noscuntur. qui inauxili¬
um arege bithinie euocati. regnum cum
eo parta uictoria diuiserunt: sicq dem¬
de grecis admixti primo galla greci. nũc
exantiquo galloꝵ noĩe galathe nuncup ant᷑.¬
ea agreco greci nuncupati sunt. Nam gre¬
ci ꝓprie thessali sunt. Iaphitas autem
gentem thessalie fuisse aiunt cirra peni¬
on amuemolim inhabitantẽ laphita apol¬
luus filia nuncupatus. Si cionii greci sũt
nuncupati. a sicionio rege: hipͥmũ agialei
uocabant᷑. a rege agealo: qͥ pͥmꝰ sicioniis ĩꝑa¬
uit: a qͦ ⁊ agialea ciuitas nuncupata ẽ. q̃ñe
polopelensis uocat᷑. a polope rege fuo. Ipsi
st̾ ⁊ archades ab archade rege iouis ⁊ cali¬
ste filio dicti. Danai a danaorege uocati:

Expanded text:
Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit. Post quem filius eius Ericthonius, deinde nepos eius Tros, a quo Troiani nuncupati sunt. Galatae Galli esse noscuntur, qui in auxilium a rege Bithyniae evoeo post peractam victoriam diviserunt: sicque deinde Graecis admisti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicunte Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Agealeo, qui primus Sicyonis imperavit; a quo et Agealea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponensis vocatur a Psunt et Arcades ab Arcade rege Jovis et Calystonis filio dicti. Danai a Danao rege vocati:
Abbreviated transcription (Latin):
aaasaatoc. N utlabant enim quam adus¬
serant mammam. has titianus uni mã¬
mas dicit. Ham hoc est amazon qͣsi anesma
gentes partim abhercule partim
ab achille uł alexandro usq ad interni¬
tionem deletȩ sunt. Inpartes a. siaticȩ sci¬
thice gentes q̃ posteros se iasones credũt.
alboerine nascunttir abassiduis niuib
& ipsius capilli color genti nomen dedit:¬
& inde dicuntur albani. horum glauca
oculis. idest picta pͣupilla. ad eo. ut noc¬
te plusquam cernant die: albani autem ui¬
cini amazonib fuerunt. Ungnoᷤ antea
Unos uocatos. postremo arege suo a¬
bares appellatos. qui prius multima
meotide inter glatialem tanaim & mas¬
sagetarum inmanes popłos habitaue¬
runt. deinde pernicib equis caucasi ru¬
pib feras gentes alexandroclaustra per¬
cohibente ruperunt: & onentẽ .xx. anniᷤ
tenuerunt captiuum. & ab egiptiis ait
eth ⁊opib annuum ueccigal erigert̃. Troianoꝵ
gens autea dardana adardano nominabat᷑.

Expanded text:
. Nudabant enim quam adusserant mammam. Has Titianus Unimammas dicit. Nam hoc est Amazon, quasi ἄνευ earum partim ab Hercule, partim ab Achille vel Alexandro usque ad internicionem deletae sunt. In partes Asiaticae Scythiae gentes, quae posteros se Iasonis credunt, albo crine nascuntur ab adsiduis nivibus; et ipsius capilli color genti nomen dedit. Et inde dicuntur Albani. Horum glauca oculis, id est picta, inest pupilla, adeo ut nocte plus quam die cernant. Albani autem vicini Amazonum fuerunt. Hugnos antea Hunnos vocatos, postremo a rege suo Avares appellatos, qui prius in ultima Maeotide inter glacialem Tanaim et Massagetarum inmanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, feras gentes Alexandri claustra cohibente, eruperunt, et orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata.
Abbreviated transcription (Latin):
ardyres greca lingua. latine te¬
stes dicunt᷑: unde & testimonia
grẽce martyria nuncupantur. Testes
autem ideo nuncupati sunt: qͦd ꝓpt̾
testimonium xp̃i. passiones sustinu¬
erunt: & usq ad mortem ꝓueritate
certauerunt. Qͦduͦ nos ñ destes. quod
latine utiq possumus dicere. s g̾ce
martyres appellamus: familiarius
sonat: sic̃ & multa grecanomina. qͣ
ꝓ latinis utim. Martyrum pͥmus
in nouo testamento stephanꝰ fuit: qͥ
hebreo sermone int̾ptat᷑ norma: qͦd
pͥor fu̾it in marhyrio adimitationẽ
fidelium. Idem autem ex greco sermo.¬
ne in latinum u̾tit᷑ coronatꝰ. Et hoc
ꝓpħice: ut qͦd sequeret᷑ in re: uati¬
cinio quodam futuri. prius inuocabu¬
lo resonaret. Passus est enim: ce quod
uocabat᷑ accepit. Stephanꝰ enim co¬
rona dr. humilit̾ lapidatꝰ. s sublimi¬
ter coronatꝰ. Duo autem sunt genera
martyrii. Unum in aꝑta passione:
alt̾um in occulta anime uirtute. Nã
carnalibus desideriis resistentes: ꝑ ħ

Expanded text:
artyres Graeca lingua, Latine testes dicuntur. Unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt: quod propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortemcertaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius sonat, sicut multa Graeca nomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius inlo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stephanus enim, corona, dicitur: humiliter lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autem sunt martyrii genera: unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam carnalibus desideriis resistentes, per hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
pulũe t̾rene habitationis sordilat᷑ Iñ ⁊ necesse
se h̃t̃ ut̾m lauari ꝑ grãm diuine pietatis. licet
te: si dix̾imꝰ qͥa pecc̃m ñ habemꝰ nosipsos deci¬
nob. qͥ int̃pellat ꝓ nob̾. et cotidie nos opꝰ h̾re
ut pedes lauãmꝰ inpsa or̃one dñica confi¬
temͣ cũ dicimꝰ dimitte nob̾ debita nr̃a sic̃ et

Expanded text:
pulvere terrenae habitationis homo sordidatus, necesse habet iterum lavari per gratiam divinae pietatis, licet te: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos decinobis, qui interpellat pro nobis; et quotidie nos opus habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
misit peccis ueniã fusis lacͥmis precet᷑. qd̾
cũ comittantib dignis penit̾ntie fructib
longo temꝑe ꝑfecerit. restat ut securior de
accepta pecc̃oꝵ uenia esfectus. iam desidiis
inhiantib optet uenire tempꝰ. qͦ mereat᷑ in¬
t beatissimos angłoꝵ cͥoros faciẽ uidere c̾ato¬

Expanded text:
peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat ut securior de accepta peccatorum venia effectus, jam desideriis inhiantibus oportet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre sui Creato
Abbreviated transcription (Latin):
electi. s ob significantiam nominum
titulis psalmors congruent̾ affixi. Cho¬
re gͦ dr caluariȩ: in cuiꝰ nominis loco
dñs est crucifixus. Et ideo filii chore me¬
rito dicunt᷑. qͥ passionis illius sacram̃to
tota deuotione famulant᷑. Tacharias
int̾ptat᷑ memoria dñi: ob hoc qͦd canit.¬

Expanded text:
electi; sed ob significantiam nominum electi; sed ob significantiam nominum titulis psalmorum congruenter affixi. Chore ergo dicitur calvaria. In cujus nominis loco Dominus est crucifixus; et ideo filii Chore merito dicuntur, qui passionis illius sacramento tota devotione famulantur. Zacharias interpretatur memoria D
Abbreviated transcription (Latin):
tibus quib in libro regum salomoniᷤᷤ
sapientia p̃fert᷑. sapientia inqͥt ethan
er raelitȩ: & eman. Tante gͥ scientiȩ hoc
carmen est. ut sapientissimi illiꝰ nomine
mereat᷑ a scͥbi. Eman filiꝰ fuit iobel. filii
samuel. de familia canath. filii leui. unꝰ
de cantorib: qͦs dauid in collocatione
arcȩ p̃fecit reliqͥs ad canendum. Eman
appellat eos qͥ eiꝰ p̃ceptis oꝑibꝰq deuoti
sunt. sic̃ ait in euangłio: ite dicite fr̃ibꝰ
lis accidere manifestum ẽ qui ꝑ obȩdi¬
entiȩ mistĩum sc̃a dñi luce radiantur.
Idithun int̾p̃tat᷑ transiliens eos. signifi-¬
cans eum qͥ mente terrena tnscendit.
transilitq eos qͥmherentes humo & in¬
curuatim t̾ra. ea quȩ ima sunt cogitañ.
atq in excelsomentis habitans. de uir¬
tute dei lib̃o carmine phylosophatur.
filii chorȩ sic̃ &e eman echan asaph ⁊idi¬
thun. ñ ꝑsalmograyhi s cantores fue¬
re:a dauid quidem obpsalmodiam

Expanded text:
tibus, quibus in libro Regum Salomonis tibus, quibus in libro Regum Salomonis sapientia praefertur. Sapientior, inquit, Ethan Ezraita et Eman. Tantae ergo scientiae hoc carmen est, ut sapiemereantur ascribi. Eman filius fuit Johel, filii Samuel, de familia Caath filii Levi, unus de cantoribus quos David in collatione arcae praefecit reliquis ad canendum. Eman appellat eos, qui ejus praeceptis operibusque devoti sunt, sicut ait in Evangelio: Ite, dicite fratribus od utique illis accidere manifestum est, qui per obedientiae ministerium sancta Domini luce radiantur. Idithun interpretatur transiliens eos: significans eum qui mente terrena transcendit transilitque eos qui inhaerentes humo, et incurvati in terra, ea quae ima sunt cogitant atque in excelso mentis habitant, de virtute Dei libero carmine philosophatur. Filii Chore, sicut et Eman, Echan, Asaph et Idithun, non psalmographi, sed cantores fuere a David quidem ob psalmodiam
Abbreviated transcription (Latin):
sidiam pͥstinoꝵ habitatoꝵ corruerañ
ipsi instanti nisu &e studio ꝑfecto cum
cooꝑatorib deuotis recuꝑent. Anna¬
nias int̾ptat᷑ grã dĩ. Iõe ⁊ Sẏdrac lingua
chaldaica: qͦd int̾p̾tat᷑ decorꝰ m̃s. Azari¬
as int̾ytat᷑ auxiliũ dñi. Idẽ ce abdena¬
go: qͦd in latinum taceo seruiens u̾tit᷑.
Misael:qͥa popłs dñi. ipse &e misaac. qͥ
int̾p̾tat᷑ risus uł gaudium. Hi trespu¬
eri figuram p̾tulerunt scõꝵ: qͥ corpus
suum in ꝑsecutione obtulerunt. A¬
saphint̾ytatur synagoga. significans
congregationem que credidit. ñ quȩ
obstinata ꝑmansit. Nam post resur-¬
rectionem dñi confessa legimꝰ multa
milia iudeoꝵ: sic̃ int̾ alia testant᷑ actꝰ
apłoꝵ. Ethan int̾ptat᷑ robustꝰ. Ethan
autem iste sic̃ ce eman de cantorib dd̾
regis est. quos u̾ba dierum narrant. fi¬
lius uidelicet cusi. filii abdie. cognati¬
one merari . filii leui: uł de illis sapien¬

Expanded text:
sidiam pristinorum habitatorum corruerant, sidiam pristinorum habitatorum corruerant, ipsi instanti nisu et studio perfecto cum cooperatoribus devotis recuperent. Ananias interpretatur gratia Dei. Idem et Sidrach lingua Chaldaica, quod interpretatur decorus meus. Azarias interpretatur auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misael quia populus Domini. Ipse et Misaac, qui interpretatur risus vel gaudium. Hi tres pueri figuram praetulerunt sanctorum, qui corpus suum in persecutione obtulerunt. Asaph interpretatur synagoga: significans congregationem quae credidit, non quae obstinata permansit. Nam post resurrectionem Domini confessa legimus multa millia Judaeorum, sicut inter alia testantur Acta apostolorum. Ethan interpretatur robustus. Ethan autem iste sicut et Eman de cantoribus Dregis est, quos Verba dierum narrant, filius vide licet Christi, filii Abdi, de cognatione Merari, filii Levi vel de illis sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Tacharias int̾ptat᷑ memoria domini.
Septuagesimo enim anno desolatioĩs
templi completo. zacharia p̃dicante.
memorat᷑ ẽ dñs popłi sui: iussuq darii
reu̾sus ẽ dĩ popłs: & reȩdificatum ẽ &
urbs &e templum. Isti enim duo ꝓpħe
lib̾ationis decantañ. Malachiaᷤ int̾p̃ta¬
tur angłs dñi. id est nunciꝰ: qͥcqͥd enim
loquebat᷑. quasi a dño eẽnt mandata.
nr̃i tenuit qͥ angłs magni consilii dr.
Esdras int̾ptat᷑ auditor. Neemias int̾p¬
tatur consolatꝰ a dño. Quodam enim
p̃sagio fut᷑oꝵs nomina ista sortiti funt.
fuerunt enim in adiutorium & consola¬
tonem: omni illi popło credenti ad pa¬
triam. Nam templum dñi idem reedi¬
ficauerunt: &e muroꝵ ac turriumopꝰ
ipsi restaurauerunt. Typumgͦ istihũt
lium de babylone istius mundi.atq
regressum in t̾ram reꝓmissionis. ũb̃
& exemplis cotidie instaurando reedi¬
ficant ut q̃ priꝰ ꝑ negligentiam uł de¬

Expanded text:
Zacharias interpretatur memoria Domini. Zacharias interpretatur memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populi sui, jussuque Cyri reversus est Dei populus, et reaedificatum est urbs et templum. Isti enim duo prophliberationis decantant. Malachias interpretatur angelus Domini, id est, nuntius. Quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, nostri tenuit, qui angelus magni consilii dicitur. Esdras interpretatur adjutor. Nehemias interpretatur consolator a Domino. Quodam enim praesagio futurorum nomina ista sortita sunt. Fuerunt enim in adjutorium et consolationem omni illi populo redeunti ad patriam. Nam et templum. Domini iidem reaedificaverunt, et murorum et turrium opus ipsi restauraverunt. Typum ergo isti hlium de Babylone istius mundi, atque regressum in terram repromissionis, verbis et exemplis quotidie instaurando reaedificant, ut quae prius per negligentiam vel de
Abbreviated transcription (Latin):
plexans: qͥa uł ex eo qͦd amabilis
domini fuit. uocat᷑ amplexatio:
uel quod in certamen cum deo cong̾¬
ditur. amplectentis id ẽ luctantis sor¬
titus ẽ nomen. Nullus enim tam au-¬
daciuoce ausꝰ ẽ dm̃ ad disceptationẽ
iusticiȩ ꝓuocare: cur in reb huma¬
nis & mundi istiꝰ tanta rerum uersa¬
retur iniquitas. Significat enim fi¬
delem popłm: qͥ suꝑ excelsa eleuat᷑. in
cruce dñm contemplat᷑ dicens. Cor¬
nua inmanibus eiꝰ. illic confirma¬
ta est uirtꝰ głȩ eitis. Sophonias specu
sciunt mist̾ia dei: unde &e ezechielz
dr speculatorem te posui. ce alibi: ñ
faciet dñs quicquam: nͥ reuelauerit
seruis suis ꝓpħis. Iste enim significat
eos qͥ ꝑ contemplationis archanum ad
ꝑfectum ꝑueniunt meritoꝵ. Aggeꝰ
int̾ptat᷑ in latinum festiuus: & letꝰ re¬
sonat. Destructum enim templum ȩdi-¬
ficandum ꝓpħat: &e post luct̾um eapti¬
uitatis. regressionis lȩticiam p̃dicat.

Expanded text:
plexans. Quia vel ex eo quod amabilis plexans. Quia vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamine cum Deo congreditur amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum versetur iniquitas. Significat enim fidelem populum qui, super excelsa elevatus, in cruce. Dominum contemplatur, dicens: Cornua in manibus ejus, illic confirmata est virtus gloriae ejus . Sophonias speculsciunt mysteria Dei. Unde et Ezechieli dicitur: Speculatorem te posui . Et alibi: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit servis suis prophetis . Iste enim significat eos qui per contemplationis arcanum ad profectum veniunt meritorum. Aggaeus interpretatur in Latinum festivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuiꝰ dispensatio nem pͥmum ꝓpħȩ
& postea apłi ad p̃dicandum u̾bum
deimissisunt. Quantum gͦ ad hystori¬
am ꝑtinet. scđm ordinem captiuitatis.
quia pͥmum ẽ capta samaria met᷑yoł
de irsm: quantum uͦ ad misticos in¬
tellectus. quia samaria semꝑ inhere¬
sibus accipit᷑. irłm in typo eccłie. di¬
cimus ũbum dñi fieri ad humilem
ce coheredem xp̃i de pu̾sis dogma¬
commiserit. & totiꝰ ordinis uolum
contexerat. Naum int̾ptat᷑ germen:
siue consolator. Increpat gͦ ciuitatẽ
sanguinum: &e post eũsionem illius
consolatur syon dicens. Ecce super
montes pedes euangłizantis. & an¬
nunciantis pacem. Hic quoq sc̃oꝵ
p̃dicatoꝵ typum tenet: qͥ ciuitatem
sanguinum hoc ẽ babylonem sp̃i-¬
talem. increpantes arguunt. germ̃
fidei & bonoꝵ oꝑum ab eis expeten¬
tessipenitentiam egerint de pecca¬
tis suis consolationem ueniȩ illis
ꝓmittunt. Abachuc int̾ytat᷑ am¬

Expanded text:
per cujus dispensationem primuper cujus dispensationem primu postea apostoli ad praedicandum verbum Dei missi sunt. Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis, quia primum est capta Samaria metropolde Hierusalem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur. Hierusalem in typo Ecclesiae, dicimus verbum Domini fieri ad humilem et cohaeredem Christi de diversis dogmacommiserat, et totius ordinis volumen contexerat. Nahum interpretatur germen, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion, dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . Hic quoque sanctorum praedicatorum typum tenet, qui civitatem sanguinum, hoc est, Babylonem spiritalem increpantes arguunt, germen fidei et bonorum operum ab eis expetentes; si poenitentiam egerint de peccatis suis, consolationem veniae illis promittunt. Habacuc interpretatur am
Abbreviated transcription (Latin):
mundi p̃dixit: in sequentib aut̃ tyyũ
gerit iudeoꝵ. qͥ salutem gentium non
deorum. Nam quemadmnodum nini-¬
uitarum salus ad emulationem ꝓuo¬
cauit ionam: ita redemptiogentium.
scandalum extitit iudeoꝵ. Merito &
contͣ orientem ciuitatis sedisse legitur
sub umbra ederȩ: ita eadem plebssepa¬
rans se a salute eccłiȩ dolore tabida. cõ¬
tra xp̃m id ẽ orientem eccłiȩ. linguam
suam mouere nitit᷑. sedens sub umbra
legis. Quȩ umbra ferme arefacta est:
qͥa adueniente xp̃o. uet̾a tnsierunt: &
ecce facta sunt omnia noua. spħauit
autem sub oria rege iuda quando et
osce. & amos. & ysaias ꝓpħauerunt.
Micheas qͥ int̾p̃tat᷑ quis hic. uł qͥsiste.
aut humilitas: significat illum qui in
euangłio ait. Discite a me qͥa mitissũ.
& humilis corde: & de qͦ propħa dixit.
Generationem autem eiꝰ qͥs enarrabit:
Ad quem u̾bum dĩ factum ẽ: qͥa u̾bum
caro factum est. & habitauit in nobis.

Expanded text:
mundo praedixerit. In sequentibus autem typum mundo praedixerit. In sequentibus autem typum gerit Judaeorum, qui salutem gentium, nondaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. Merito et contra Orientem civitatis sedisse legitur sub umbra hederae, quia eadem plebs separans se a salute Ecclesiae, dolore tabida, contra Christum, id est, Orientem Ecclesiae, linguam suam movere nititur, sedens sub umbra legis, quae umbra a verme arefacta est, quia, adveniente Christo, vetera transierunt, et ecce facta sunt omnia nova. Prophetavit autem sub Ozia reOsee et Amos et Isaias prophetaverunt. Micheas, qui interpretatur quis hic, vel quis iste, aut humilitas, significat illum qui in Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , et de quo Propheta dixit: Generationem autem ejus quis enarrabit ? ad quem verbum Dei factum est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ;
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s credentes reficiunt. Ionas int̾ptat᷑
tu: qm̃ in uentre cȩti triduo fuit. Do¬
lens autemuł ꝓpt̾ tͥsticiam qm̃ habuit
de salute niniuitarum: uł. ꝓpt̾ ederam
subito arescentẽ cuiꝰ umbracło tegebat᷑
contͣ᷑ solis ardorem. Ipse est filius ama
Matre pꝰea ad eum dicente. nc̃ cogno¬
ui qͦduir dei es tu. & u̾bum u̾itatis in
ore tuo ẽ: ⁊obhanc causam ipsum pu¬
erum amathi uocitatum. Amathie¬
nĩ ex hebreo in latinam linguam u̾itaᷤᷤ
dr̃ ⁊ ex eo quod uerum helyas locutꝰ est.
ille qͥsuscitatꝰ est. filiꝰ nuncupatꝰ est ue
ritatis. Ionas qͦq tam sermone qͣm nau¬
fragio suo. passionem xp̃i. mortemq ce
resurrectionem figurat: siue quod de
naue ad mare tanquam de cruce ad
t̾ram ꝓiectꝰ est: siue qͦd in uentre cȩti ex¬
ceptus tanquam insepultura terrȩ
tͥb dieb &e tͥb noctibꝰ reconditꝰ est. Et
quod ꝑfiguram niniuen penitentiȩ

Expanded text:
omnes credentes reficiunt. Jonas, qui interomnes credentes reficiunt. Jonas, qui intertu, quoniam in ventre ceti triduo fuit; dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cujus umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est filius Amatmatre postea ad eum dicente: Nunc cognovi quod vir Dei es tu, et verbum veritatis in ore tuo est . Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur, et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius nuncupatus eretatur columba, tam sermone quam naufragio suo passionem Christi mortemque, et resurrectionem, figurat, sive quod de navi in mare, tanquam de cruce in terram, projectus est, sive quod, in ventre ceti exceptus, tanquam in sepultura terrae tribus diebus ac noctibus reconditus est, vel quod in figura Ninive poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uit figuram qͥ ex fornicatione gentiũ
assumpsit in corpore suo ȩccłiam. Io¬
hel int̾ptat᷑ dñs d̾s. siue incipiens deo:
uł fuit dei. Hoc enim eiꝰ uocabulum
resonat ethimologia noĩscerta. Hie in¬
dicat tẏpice eos qͥ ꝑ fides ostium. diui¬
ne scientiȩ incipiunt cognoscere sa¬
cramentum. Amos intytatur popłs
auulsꝰ. ꝓpħia enim eiꝰ ad popłm fuit is¬
rael: qͥ iam auuls erat a dño. & aureis
uitulis seruiuit: siue auulsꝰ a regno
styrpis dauid. Hic gͦ pastor & rusticus.
xp̃i ẽ typꝰ. qui ab officio pastorali peco¬
rum. id ẽ ab hebreoꝵs regimine tͣns la¬
tus. nc̃ alios greges pascit in gentibus.
Abdias int̾p̾tat᷑ seruus dñi. Sic̃ enim
ita iste legat᷑ ad gentes missus. uidet &
p̃dicat. que ꝓpħali dignast̾ ministio
& seruitute. Inde seruus dnĩuoeat᷑. Hic
quidem insamaria centum pauit ꝓpħas.
significat om̃s fidei p̃dicatores. qui in
hoc mundo alimentis sc̃arum scͥpt᷑aꝵ

Expanded text:
avit figuram, qui ex fornicatione gentium avit figuram, qui ex fornicatione gentium assumpsit in corpore suo Ecclesiam. Joel interpretatur Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Hoc enim ejus vocabulum resonat etymologia incerta. Hic indicat typice eos qui per fidei ostium divinae scientiae incipiunt cognoscere sacramentum. Amos interpretatur populus avulsus. Prophetia enim ejus ad populum fuit Israel, qui jam avulsus erat a Domino, et aureis vitulis servivit, sive avulsus a regno stirpis David. Hic ergo pastor et rusticus Christi est typus, qui ab officio pastorali pecorum, id est, ab Hebraeorum regimine translatus, nunc alios greges pascit in gentibus. Abdias interpretatur servus Domini. Sicut enim ita iste legatus ad gentes missus videt et praedicat quae prophetali digna sunt ministerio et servituti: inde servus Domini vocatur. Hic quidem in Samaria centum pavit prophetas, et significat omnes fidei praedicatores, qui in hoc mundo alimentis sanctarum Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
Hic autem inu̾bis & passionib suis.
mortem & passionem figuratit dñi
saluatoris. Ezechiel int̾ptat᷑ fortitu¬
do dei. hic qͦq imaginem xp̃i gestauit.
qui positum in hac t̾rena ꝑegͥnatiõe
popłm salutarib p̃ceptis instigat. Da-
tate susannam ab int̾itu libauit. siue
qͦd uisiones & somnia. qͥb ꝑsingula
quedam eniginata fut᷑a monstrabã¬
tur. sagaci m̃te discernens aperuit:
hic desidioꝵ uir appellat᷑ ẽ. qͥa panẽ
desidii non manducauit: & uinum
concupiscentiȩ non bibit. Idẽ qͥa uitã
celib em tenuit: similitudinem ha¬
buit continentiȩ: siue hoꝵ qui sunt
in otio sc̃õ. & ñ t̾renis rerum copiis ab¬
utunt᷑. Osee int̾ptat᷑ saluator. aut
saluans: dum enim iram dei in popu-¬
lum isrł ob crimen idolatrie ꝓpħas¬
set: domui iudȩ salutem p̾nunciauit.
Ppt̾ quod ez echias rex iuda sublatis
rant: templum dñi purgasse ac pu¬
rificasse monstrat᷑. Hic xp̃i demonstͣ¬

Expanded text:
Hic autem in verbo et passionibus suis Hic autem in verbo et passionibus suis mortem et passionem figuravit Domini Salvatoris. Ezechiel interpretatur fortitudo Dei. Hic quoque imaginem Christi gestavit, qui positum in hac terrena peregrinatione populum salutaribus praeceptis instigat. Danitate Susannam ab interitu liberavit, sive quod visiones et somnia, quibus per singula quaedam aenigmata futura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit . Hic desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae non bibit. Idem vitam caelibem tenuit tenendo similitudinem habuit continentiae eorum qui sunt in otio sancto, et non terrenis rerum copiis abutuntur. Osee interpretatur salvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idololatriae prophetasset, domui Judae salutem praenuntiavit. Propter quod Ezechias rex Juda, sublatis rant, templum Domini purgasse ac purificasse demonstratur. Hic Christi demonstr
Abbreviated transcription (Latin):
ue. &e inuasi a bestiis ꝑierunt: indi¬
cant popłm iudaicum. qui puerili
stulticia irriserunt xp̃m in loco eal¬
uariȩ crucifixum: & capti a duobꝰursiᷤ.
hoc ẽ tito ce uaspasiano int̾ierunt. lu¬
er helysei qͥ cum bacło ad resuscitan¬
dum mulieris est filium misstẏpum
pͥscȩ legis ostendit: quȩ generi huma
namitis filiꝰ mortutis humani gn̾is
figuram denet: suꝑ quem xp̃s oscitãs.
sp̃m septiformis gr̃ȩ sp̃italem aspirat:
ꝑ quem a morte peccator reuiuiscat.
Naaman syrꝰ significat ex gentibꝰ po
atq a xp̃o ꝑ sacramenta baptismatis
purificatum. Esaias int̾p̾tat᷑ saluator¬
gentium: eiꝰq sacram̃ta ampliꝰ quam
cȩt̾i p̃dicauit. Hic qͦq formam euange¬
listarum ce apłoꝵ exp̃ssit: qͥ uniuersa
sacram̃ta xp̃i ñ quasi ꝑfiguram. sed
uelut p̃sentia p̃dicant. Iheremias in-¬
terpretat᷑ excelsꝰ dñi: ꝓ eo qͦd dictum
est ei. constituite suꝑ gentes & regna.

Expanded text:
ve , et invasi a bestiis perierunt, indive , et invasi a bestiis perierunt, indicant populum Judaicum, qui puerili stultitia irriserunt Christum in loco Calvariae crucifixum; et capti a duobus ursis, hoc est Tito et Vespasiano, interierunt. Puer Elisaei, qui cum baculo ad resuscitandum mulieris est filium missus, typum priscae legis ostendit: quae generi humannamitis filius mortuus humani generis figuram tenet, super quem Christus oscitans Spiritum septiformis gratiae spiritaliter aspirat, per quem a morte peccator reviviscat. Naaman Syrus significat ex gentibus poatque a Christo per sacramenta baptismatis purificatum. Isaias interpretatur salus Domgentium, ejusque sacramenta amplius quam caeteri praedicat. Hic quoque formam evangelistarum et apostolorum expressit, qui universa sacramenta Christi non quasi per figuram, sed velut praesentia, praedicavit. Jeremias interpretatur excelsus Domini, pro eo quod dictum est ei: Constitui te super gentes et regna
Abbreviated transcription (Latin):
carnem suam in qͣnatꝰ est &e passus ce
resurrexit assumpsit in cȩlum. Uidua
ad qͣm mittit᷑ helyas pascendꝰ. eccłia ẽ.
id ẽ gr̃a corporis xp̃i & crismatis unctio.
quę toto mundo cotidie impenditur
& nunquam minuit᷑. Septem milia¬
uirors de qͥb dictum est helyȩ qui ñ
curuauert genua ante baal. significãt
numerum scõrum: qͥ sp̃u septiformis
gr̃e adimpleti diabolo renunciauert.
Helyseꝰ dñi salus int̾ptatur. Uocabulũ
autem idem ex futi p̾s agio suscepit.
Deniq & multas uirtutes fecit: & fam̃
pellens. popłmꝰ morte saluauit. Hic
eundem redemptorem dñm figurauit:
qͥ de montis altitudine. id est cȩlorum
descendens sublimitate. humiliauit
seipsum a forma dei usq ad formam
hominis: ac mortuis membris sua
membra composuit: & nr̃ȩ morta¬
litati. sui corporis medicinam apta-¬
uit. Pueri qͥ insultantes helyseo cla¬
mabant. ascende calue ascende cal¬

Expanded text:
Christus carnem suam, in qua natus est et passus et Christus carnem suam, in qua natus est et passus et resurrexit, assumpsit in coelum. Vidua, ad quam mittitur Elias pascendus, Ecclesia est, id est, gratia corporis Christi, et chrismatis unctio, 132 quae toto mundo quotidie impenditur, et nunquam minuitur. 97. Elivirorum, de quibus dictum est Eliae qui non curvaverunt genu ante Baal, significant numerum sanctorum qui, Spiritu septiformis gratiae impleti, diabolo renuntiaverunt. Elisaeus Domini salus interpretatur. Vocabulum autem et idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit, et famem pellens populum a morte salvavit. Hic eumdem Redemptorem Dominum figuravit, qui de montis altitudine, id est, coelorum descendens sublimitate, humiliavit seipsum a forma Dei usque ad formam hominis, ac mortuis membris sua membra composuit, et nostrae mortalitati sui corporis medicinam aptavit. Pueri qui insultantes Elisaeo, clamabant: Ascende, calve, ascende, cal
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ꝓpħasuocant: qͣsi p̾fatores.
q̃uod porro fant᷑. & de fut̾is uera p̃di¬
cunt. Qui autem a nob̃ ꝓpħe. in uet̾i
testamento uidentes appellabantur:
in samuele. Eamus ad uidentem.¬
tem suꝑ thronum excelsum ce ele
ꝓpħarum ethimologiȩ nominum
adnotandȩ sunt. uocabula emm
eors satis ostendunt: quidam in fu¬
turis. factis dictisq suis p̾nuncias¬
sent. Helyas int̾ptat᷑ dominꝰ deus.
Ex futuro gͥ p̃sagio sic uocat᷑ ẽ. Nã
dum alt̾caretur in sacrificio cum
quadringentis sacerdotibus ba-¬
al. inuocato nomine dñi. descen¬
dit de cȩlo ignis suꝑ holocaustum. Qͦs
cum uidisset omnis popłs. cecidit in
faciem suam. & ait. Dñs ipse est deus.
Ex hac gͥ causa tale pͥ nom̃ accepit: ꝓ
eo qͦd ꝑ eum postea cognouerit popl̃s
dñm dm Id ẽ & fortis dñs int̾ptatur:
uł ꝓpt̾ quod int̾fecit eosdem sac̾doteᷤᷤ.
uel ꝓpt̾ quod a hab adu̾sitatem tolera¬
uit. Hic xp̃m demonstrat: quia sict̃

Expanded text:
 vocant: quasi praefatores, quod porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: in Samuele: Eamus ad tem super thronum excelsum et elevprophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam dum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini descendit de caelo ignis super holocaustum. 'Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus . Ex hac igitur causa tale prius nomen accepit, pro eo quod per eum postea cognoverit populus Dominum Deum. Idem et fortis Dominus interpretatur, vel propter quod interfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. Hic Christum demonstrat, quia sicut hic
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾italit̾ uidit̾. Non enim dm̃ forma
corporea circumterminat: s quemad¬
modum figurate ñ ꝓpͥe dicunt᷑ mul¬
ta ita etiam figurate multa monstraÑ.
Tercium autem genꝰ est uisionis. quod
neꝙ corporis sensibꝰ fit. neq alia parte aĩe
qm corporaliũ rerum imagines ca¬
piunt᷑. s ꝑintuitum mentis qͦ intel¬
lec̾ta conspicit᷑ ueritas. sic̃ daniel p̃¬
ditus m̃te. uidit qͦd balthasar uidat
corpore: sine qͦ genere illa duo ul in¬
fruct̾uosa sunt. uł etiam in errorem
mittunt. Omnia tam̃ hȩe genera syᷤ
sc̃s moderat᷑. Habere autem ꝓpb̃iam ñ
solum bonꝰ. s etiam malꝰ potest. Nam
inuenimus saulem regem ꝓphasse. ꝑ¬
sequebat᷑ enim sc̃m dauid: &e impletus

Expanded text:
spiritaliter vidit. Non enim Deum forma spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate non proprie dicuntur multa, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporalius rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore: sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetiam non solum bonus, sed etiam malus potest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur enim sanctum David, et impletus