comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad̾ diluuium non erant. donec illa
aquaꝵ o abim̃dantissima eruptione. uni
perent. At tamen non de fontibus terre:
sed de fontibus abyssi dicitur. Et rupti fũt¬
omnes fontes abyssi. Sed hoc generaliter
de fontibus potest sentiri. Unde em̃ terra
potuisset hẽre. nisi subiacerite abysso per
occultos meatus fontium uenas susciꝑet.
Et ĩdarto abyssi fontes: etiam terre fontes
possunt nominari. Sed qui hoc ita senti¬
unt. quĩd̃ dicent in eo quõd paulopost cõ¬
simminata quãdragnita dierũ mundati¬
one subinfertur. et clausi sunt fontes
abyssi magne. et prohibite sunt pluuie
de celo.Si fontes illi qui nunc ꝑ terras
fluunt in diluuio aperti sunt. quomõdo
iterum clauisi prominciantut insi nõ
onies fontes clausos ẽẽ demincient. p̾¬
tereos tantummõdo per quos exitus hu¬
ius aditus nmistrabatur. Uerum etiam
hos protempore solummõdo dictum ẽẽ¬
confumant. fontes enim qui clausi etãt

Expanded text:
ante diluvium non erant, donec illa ante diluvium non erant, donec illa aquarum abundantissima eruptione univeperent? Attamen non de fontibus terrae, sed de fontibus abyssi dicitur, Et rupti sunt fontes abyssi. Sed hoc generaliter de fontibus potest sentiri. Unde enim terra potuisset habere, nisi subjacente abysso per occultos meatus fontium venas susciperet? Et idcirco abyssi fontes, etiam terrae fontes possunt nominari. Sed qui hoc ita sentiunt, quid dicent in eo quod paulo post, consummata quadraginta dierum inundatione, subinfertur: Et clausi sunt fontes abyssi magnae, et prohibitae sunt pluviae de coelo? Si fontes illi, qui nunc per terras fluunt, in diluvio aperti sunt, quomodo iterum clausi pronuntiantur? nisi non omnes fontes clausos esse denuntient, praeter eos tantummodo, per quos exitus hujus aditus administrabatur. Verum etiam hoc pro tempore solummodo esse dictum confirmant. Fontes enim qui clausi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
diebus et quãdragnnita noctibus. et poꝰ¬
ea subinfertur. et clausi funt fontes
abyssi: et prohibite sunt pluuie de celo.
Huius rei difficultatem fixa sententia
explanare scientie nr̃e paruitate prohi¬
bennur. Uerumptamen in his magr̃or
ꝯuĩd intentio potuit excogitare. indiffe¬
renti sermone proferamus: mulli ex di¬
uersis opinionibus certiorem tribuentes
auctoritatem. de quibus narrationib
de singulis electionis arbitrium pro¬
bandi. seu reprobañdi concẽdimus liber¬
tatem. Primum enim de fontib utrũ
ante diliuium fuerunt in quifitio pro¬
fertur: de quibus milla in principio cre¬
ature certa diffinitio utrũ facti an nõ
facti sune ostenditur. insi q̃d̾ fons unꝰ
ascenders de terra. et diuisus in quatuor
aupita regiones irrigabat. insi forte de
ilo fontẽ ceteros per totum terre spaciũ
ubiq ebullire etiam tunc aliquis dicat.
propter quoꝵ ommum singillatim assi¬
guationem. originasis illius magni
fontis comimemoratio sufficeret. Anetiã

Expanded text:
diebus et quadraginta noctibus . Postea subinfertur: Clausi sunt fontes abyssi, et prohibitae sunt pluviae de coelo . Hujus rei difficultatem fixa sententia explanare, scientiae nostrae parvitate prohibemur. Verumtamen in his magistrorum quid intentio potuit excogitare, indifferenti sermone proferamus, nulli ex diversis opinionibus certiorem tribuentes auctoritatem; de quibus narrationibus, de singulis electionibus arbitrium probandi seu reprobandi concedimus libertatem. Fluvii enim de fontibus utrum ante diluvium fuerunt, inquisitio profertur: de quibus nulla in principio creaturae certa definitio, utrum facti an non facti sint ostenditur; nisi quod fons unus ascendens de terra, et divisus in quatuor capita, regiones irrigabat . Nisi forte de illo fonte caeteros per totum terrae spatium ubique ebullire etiam tunc aliquis dicat, propter quorum omnium singillatim assignationem originalis illius magni fontis commemoratio sufficeret. An etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rabilius in signi alicuius ostensione. ꝑ
domini imperium gubernata et osten¬
sa fu̾it. uñde tamen historialiter in ho¬
locnusti bac concrematione nõ terrestri
igne sed celesti flamma hoc ostendebat᷑.
quod futurum tunc bellum nõ huma-¬
nis uiribus sed celesti auxilio proficeret
et ros prius demonstrabat in solouelle
ostensus. quõd diuina miseratio q̃ tunc
in isrel fragili et molli populo fu̾at.
ignitas gentium iras sicut aqua ignẽ
possit extinguere.

Expanded text:
rabilius in signi alicujus ostensione per rabilius in signi alicujus ostensione per Domini imperium gubernata et ostensa sunt. Unde cum historialiter in holocausti hac concrematione, non terrestri igne, sed coelesti flamma hoc ostendebatur, quod futurum tunc bellum, non humanis viribus, sed coelesti auxilio proficeret; et ros prius demonstrabat in solo vellere ostensus, quod divina miseratio, quae tunc in Israel fragili et molli populo fuerat, ignitas gentium iras, sicut aqua ignem, possit exstinguere.
Abbreviated transcription (Latin):
ius fundens. celestis ignis holo austũ
ab sumpsit. Et iterum postulanti signũ
siccitas inomni terra. et roc in solo uellẽ.
et ruesum siccitus in solo uelle̾. et ros in
omni terra fuit. Sed hec ꝙͣuis sotiantur
miniero minibisium. mltamen uelut
nouu ostendere uidentur in ministrati¬
one rerum. Quoniam et celestis ignis
res terrenas ut sepe diximꝰ et dicemus.
frequenter deuorat: et asternatim ĩ
mundo per partes mibibus rorat. S
tamen multa talia de mirabilib scrip¬
turaꝵꝯ subueniunt. Que et si in rebus
gestis diligentem explanationẽ non
exigunt: figuraꝵ presignatione ĩ rep
spiritualium intelligentia referta sũt.
Sed quoniam in opere isto rerũ tantum¬
mõdo gestaꝵ intellectum persequi dispo¬
nimus. hec licet memorie causa statim
historialiter nuimero mirabiliũ insere¬
mus. Que et si sepe fortito casu dei uo-¬
lunitate in rebus prouenerint: terribi¬
lius tumen et ceserius et certius ⁊ mi¬

Expanded text:
jus fundens, coelestis ignis holocaustum jus fundens, coelestis ignis holocaustum absumpsit. Et iterum postulanti signum siccitas in omni terra, et ros in solo vellere; et rursum siccitas in solo vellere, et ros in omni terra fuit . Sed haec quamvis sociantur numero mirabilium, nihil tamen velut novum ostendere videntur in ministratione rerum. Quoniam et coelestis ignis res terrenas, ut saepe diximus et dicemus, frequenter devorat; et alternatim in mundo per partes nimbus rorat. Sed tamen multa talia de mirabilibus Scripturarum subveniunt, quae etsi in rebus gestis diligentem explanationem non exigunt, figurarum tamen praesignatione in rerum spiritualium intelligentia referta sunt. Sed quoniam in opere isto rerum tantummodo gestarum intellectum prosequi disponimus, hoc licet memoriae causa statim historialiter numero mirabilium inseremus. Quae etiamsi saepe fortuito casu Dei voluntate in rebus proveniunt, terribilius tamen et celerius et certius et mi
Abbreviated transcription (Latin):
pariter in die cum sole diei preposito luna
habitatoribus cananitidis regione: in
dei populi dẽditionem. ip̃a a dño terra
tribuitue. Qui postmnõdum pacis ocio
resolutus. in ydoloꝵtenre issius et reli¬
quaꝵ  in cirtuitu nationum cułtũ per¬
uagatur. Propter quod gentibus sepe
quoꝵ ydola ip̃e colebat potestate a dño
concessa mancipiũ seruire tribuitiee.
sed caꝑtiuitatum et seruitutum labe¬
ribus diuissimis afflictus srequenter
ãdco per penitentiam ueniam precabat᷑.
Adauuius liberationem penitentiũ lacri-¬
mis sedatus ille iũdices suscitabat: qui
de seruitutis iugo plebem eruentes. neqͣ¬
ꝙ potentiẽ dĩño sed arbitroꝵiure prefie¬
bant. Quoꝵ temporibus dum madiam¬
tis seruiret populus. gedeoni filio ychas
celestis mincius apparuit: illũq destruc¬
toydolatrie ritu de plebis sue liberatione
commonuit. In cuiꝰ conspectu dũ gedcon
oblationem componeret. de suꝑ carnis

Expanded text:
pariter in die cum sole diei praeposito lunapariter in die cum sole diei praeposito lunahabitatoribus Chananitidis regione, in Dei populi deditionem ipsa a Domino terra tribuitur. Qui postmodum pacis otio resolutus, in idolorum terrae illius ut reliquarum in circuitu nationum cultum pervagatur. Propter quod gentibus saepe, quarum idola ipse colebat, potestate a Domino concessa, mancipium servire tribuitur. Sed captivitatum et servitutum laboribus durissimis afflictus, frequenter a Deo per poenitentiam veniam precabatur: ad cujus liberationem, poenitentium lacrymis sedatus ille, judices suscitabat, qui de servitutis jugo plebem eruentes, nequaquam potentiae dominio, sed arbitrorum jure praefiebant . Quorum temporibus dum Madianitis serviret populus, Gedeoni filio Joas coelestis nuntius apparuit, illumque destructo idololatriae ritu, de plebis suae liberatione commonuit. In cujus conspectu dum Gedeon oblationem componeret, desuper carnis
Abbreviated transcription (Latin):
et endecndem et incrementum simare qͦd
computatores saltum nominant. et sola¬
re per quãdrantes. et bissertos diligenter
dinuneratos. demum duob lummarib
totidem dies habentibus. et per cursus
omnes sui lineas concordi intione conue¬
mentibus ueluti primus conditi orbis
amnus innouatur. Dum ergo hni circuloꝵ
rotala recursus in se congrue. et post il¬
los aclos quibus in sole et luma uel rẽditꝰ
signa. quomõdo subihu uel ezechia fac¬
tum legitur apparusse describitur sie
ulla uarietate rẽdeunt. manifeste intel¬
ligitur quõd non mora illa aut reuersio
aliqũd in lummariũ et tempoꝵ assueto
au su prepẽditum uel insolitum relique¬
runt: sed quasi per diem omnem ĩ occasus
sui ut supra dixi limitem currunt. post¬
quam illius solito longioris diei spaciũ
peregerunt. Per quod iudetur qd̾ mlãd
sequentis noctis longitudinem temꝑis.
illa dies longa contulerit. cuiꝰ pͥnceps

Expanded text:
et hendecadem et incrementum lunare, quod et hendecadem et incrementum lunare, quod computatores saltum nominant; et solari per quadrantes et bissextos diligenter dinumeratos, demum duobus luminaribus totidem dies habentibus, et per cursus sui omnes lineas concordi ratione convenientibus, veluti primus conditi orbis annus innovatur. Dum ergo hi circulorum totales recursus in se congrue, et post illos cyclos quibus in sole et luna morae vel reditus signa, quomodo sub Jesu vel Ezechia factum legitur, apparuisse describitur, sine ulla varietate redeunt; manifeste intelligitur, quod non mora illa aut reversio aliquid in luminarium et temporum assueto cursu praepeditum vel insolitum reliquerunt; sed quasi per diem omnem in occasus sui, ut supra dixi, limitem currunt, postquam illius solito longioris diei spatium peregerunt. Per quod videtur quod nihil ad sequentis noctis longitudinem temporis illa dies longa contulerit, cujus princeps
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus factum legitur: centesimo oc¬
tauo anno post templi restaurationem
que sub dario facta est sui cursus spaciũ
consummauit. donẽt decimus inde ori¬
ens octogesimo octauo anno post passi¬
onem saluatoris. allia et sparsa con¬
sulibus peractis cursibus consurinat᷑.
Post quem undecimus a consulatu pa¬
term et torquati ãd nr̃a usq tempori
decurtens. extremo anno hibernensium
moriente manicheo inter ceteros sapi¬
entco penigitur. Et duodecimus minc
tercium annum agens ad futuroꝵ scĩam
se prestaris. a nobis qualem finem hĩturꝰ¬
sic ignoratur. Quoꝵ unusquisq unifor¬
mi statu peractis quingentis triginta
duob̾us annis in semetipsum. id est in se¬
quentis initium reuoluitur. completis
iũdelicet in uno quoq octo solaribus ui¬
cenis nono decies et lunaribus decẽ noue-¬
nalibus iugies occies circulis. post quos
et in limari supputatione per comumes
dilodecim et embolismos septẽ ꝑ og̃doadẽ

Expanded text:
dicemus, factum legitur, centesimo ocdicemus, factum legitur, centesimo octavo anno post templi restaurationem, quae sub Dario facta est, sui cursus spatium consummavit: donec decimus inde oriens nonagesimo secundo anno post passionem Salvatoris, Alia et Sparsa consulibus, peractis cursibus consummatur. Post quem undecimus a consulatu Paterni et Torquati ad nostra usque tempora decurrens, extremo anno Hiberniensium moriente Manichaeo inter caeteros sapientes, peragitur. Et duodecimus nunc tertium annum agens ad futurorum scientiam se praestans, a nobis qualem finem sit habiturus ignoratur: quorum unusquisque uniformi statu, peractis quingentis triginta duobus annis in semetipsum, id est, in sequentis initium revolvitur, completis videlicet in unoquoque solaribus octovicenis nonodecies, et in lunaribus decemnovenalibus vicies octies circulis. Post quos et in lunari supputatione per communes duodecim et embolismos septem, per ogdoadem
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter digeremus. quos semper post qͥn¬
gentos triginta duos annos. sole ut ĩpͥn¬
cipio et suma per omnia conuenientibus.
nullis subuenientibus impẽdimentis ĩ
iduñde ceperant. rõdire ostendemꝰ Qͥnto
namq cicło a muũdi principio. anno
centesimo quartõdecimo. generale totiꝰ
miñdi diluuium sub noe uenit: qͥ post
diluuium quãdringentesimo decimoos.¬
tauõ defecit. et mde alius incipiens ĩd est
scrtus. in octauo etatis abrabeannosinit᷑
et nono eius anno septimus incipieus
tricesimoquinto anno egressionie filioro
de egipto. quinquennio ante morte̾ moỹ.¬
si conclũditur. post quem oidauus ĩ quo
etiam signum istũd in sole etluna fc̃m
tricesimo serto anno egressionis isruel de
egipto incipiens. in tricesimum primũ
annum asa regis iũda incedit. Cuius
tricesimo secundo anno nomis exordiũ
capiens. in quo etiam aliud signũ ĩ sole
ez echie regis tempore. de quo paulisper

Expanded text:
breviter digeremus, quos semper post quinbreviter digeremus, quos semper post quingentos triginta duos annos, sole ut in principio, et luna per omnia convenientibus, nullis subvenientibus impedimentis, in id unde coeperant, redire ostendemus. Quinto namque cyclo a mundi principio, anno centesimo quarto decimo, generale totius mundi diluvium sub Noe venit, qui post diluvium quadringentesimo decimo octavo anno defecit: et inde alius incipiens, id est, sextus, in octavo aetatis Abrahae anno finitur. Et nono ejus anno septimus incipiens, trigesimo quinto anno egressionis filiorum Israel de Aegypto, quinquennio ante mortem Moysi concluditur. Post quem octavus, in quo est illud signum in sole et luna factum, trigesimo sexto anno egressionis Israel de Aegypto incipiens, in trigesimum primum annum Asae regis Juda incidit. Cujus trigesimo secundo anno nonus exordium capiens, in quo et aliud signum in sole, Ezechiae regis tempore, de quo paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
imperatur: sed ne quid incongruo lu¬
nimarium meatu per unius quietem
et cursum alterius destrueret. Sẽd
quonam et maris cursum lunari con¬
uenientem ẽẽ in ommbus eiudenter
monstrauimus. et illum tunc requie¬
uisse et si scaipture uocib recicet᷑. nõne
ip̃e illaꝵo rerũ pronunciat obseruabi-¬
lis cõmeatus: Luna uero non tantum
in hac statione requieuit. s et incremẽ¬
ti et decrimenti sui interim ꝯsutũdinẽ
agere non potuit Si enim dum stetit luna
licet stans sua incrementa uel detrimẽta
ageret: issũd incrementum sunate ułtra
solis cursum in cicłoꝵ ratiomibus aliquĩd
turbaret. Dum ueromł in circuli in se reuer¬
tentis cursu dies illa solito longior prebuit.
tunc manifestum ẽ qd̾ in illa superueniẽte
uespera. unus diei incrementum lima
sicut quotĩdie solet gessit. ut enim hoc ma¬
ifestis approbationibus pateat: acłorũ
etiam ab mitio conditi orbis recursus in se

Expanded text:
imperatur; sed ne quid in congruo luimperatur; sed ne quid in congruo luminarium meatu per unius quietem et alterius cursum destrueretur. Sed quoniam et maris cursum lunari convenientem esse in omnibus evidenter monstravimus, et illum tunc requievisse, etsi Scripturae vocibus reticetur, nonne ipse illarum rerum pronuntiat observabilis commeatus? Luna vero non tantum in hac statione requieverit, sed et incrementi vel decrementi sui interim consuetudinem agere non potuit. Si enim dum stetit luna, licet stans, sua incrementa vel decrementa ageret; illud incrementum lunare ultra solis cursum in cyclorum rationibus aliquid turbaret. Dum vero nihil in circuli in se revertentis cursu dies illa solito longior praebuit, tunc manifestum est, quod in illa superveniente vespera, unius diei incrementum luna, sicut quotidie solet, gessit. Ut enim hoc manifestis approbationibus pateat, cyclorum etiam ab initio conditi orbis recursus in se
Abbreviated transcription (Latin):
imperantis ut starent iussui obẽdiunt.
Nil enim propter iubentis hominis uerbũ
creature dei faciunt: sed quõd serui sui
dominus orationi obẽdiens precepit hoc
efficiunt. Sic enim perhibetur. dol ste¬
tit contra gabaon et luna ad uallem
achrlon: obediente domino uoci hominis.
Ex quo intelligitur deum seruoꝵ suoꝵ
precibus obẽdire: et ad eoꝵ necessitates
creaturas suas oportue gubernare.
hec luminarium mora mł nouũ in cre¬
atura commisit. et si in ministerium
aliũd uarium ostendit: sed et illa uarie¬
tas nil in anni cursu et reliquoꝵr dier
commouit. dum pariter sol et luna u¬
numquõdq in suo ordine requieuit. Si
enim unum suminare curreret dum al¬
terum interim requiesceret: dierum et
mensium et amnor assuetũ cursum
conturbaret. Dum autem utrũq mo¬
ram hanc habuit. quasi post ꝯsuetum
diem in occasus sui liitem perrexit.
Non enim quod ad belli illuminationẽ
luna tunc in pñtia solis profic̾et stare

Expanded text:
imperantis ut starent, jussui obediunt. imperantis ut starent, jussui obediunt. Nihil enim propter jubentis hominis verbum Dei creaturae faciunt, sed quod Dominus servi sui orationi obediens praecepit, hoc efficiunt. Sic enim perscribitur: Sol stetit contra Gabaon, et luna ad vallem Hailon, obediente Domino voci hominis . Ex quo intelligitur Deum servorum suorum precibus obedire, et ad eorum necessitatem creaturas suas opportune gubernare. Haec luminarium mora nihil novum in natura commisit, etsi in ministerio aliquid varium ostendit. Sed et illa varietas nihil in anni cursu et reliquorum dierum commovit, dum pariter sol et luna unumquodque in suo ordine requievit. Si enim unum luminare curreret, dum alterum interim requiesceret, dierum et mensium et annorum assuetum cursum conturbaret. Dum autem utrumque moram hanc habuit, quasi post consuetum diem in occasus sui limitem perrexit. Non enim quod ad belli illuminationem luna tunc in praesentia solis proficeret, stare
Abbreviated transcription (Latin):
tracia subuerse sunt. Preterea quoq qͦd
humani actus efficucia congerit: hoc al¬
terius destruentis uel etiam senectutis
tempus consumit. Attamen hec dicẽtes
non casu accidisse muroꝵ iericho rumã
ostendimus: sed ne contra naturam sit a¬
liquĩd in miraculis factum ostendimus.
Hoc enim ficut et cetera que mninistrari
angelico de signauimus dei iussu effec¬
tum fuisse non dubitamus.
ost hec quoq chananeoꝵ quinq
regibus in unum congregatis
ut pugnarent ad usus filios is¬
rael: cum ex aduerso miscerentur cohortes
et uittoria in dei populo partẽ concẽd̾e̾t.
ihũs filius num princeps populi ifrael
soli in mẽdra die precepit ut ne se mou̾et
et l une ubi fuerat staret. donec se dei po¬
pulus de inimicis iuindicaret. Quõd et
factum est. nam sol duos dies in uno con¬
clusit: et luna dier spacio non occurrit.
In qua iussione non humani imperii auc¬
toritate luminaria requiescunt. sẽd dm̃

Expanded text:
Thracia subversae sunt. Praeterea quoque quod Thracia subversae sunt. Praeterea quoque quod humani actus efficacia congerit, hoc alterius destruentis vel etiam senectutis tempus consumit. Attamen haec dicentes, non casu accidisse murorum Jericho ruinam, ostendimus; sed nec contra naturam sicut aliquid in miraculis factum ostendemus. Hoc enim sicut et caetera ministrari angelico opere designavimus, Dei jussu effectum fuisse non dubitamus.ost hoc quoque Chananaeorum quinque regibus in unum congregatis ut pugnarent adversus filios Israel, cum ex adverso miscerentur cohortes, et victoria in Dei populi partem concederet, Jesus filius Nun princeps populi Israel soli in medio die praecepit ut ne se moveret, et lunae ubi fuerat staret, donec se Dei populus de inimicis vindicaret, quod et factum est. Nam sol duos dies in uno conclusit, et luna diei spatio non occurrit. In qua jussione non humani imperii auctoritate luminaria requiescunt, sed Domini
Abbreviated transcription (Latin):
rem itmeris ingressi. de fructib
canamtidis regionis populi turba come¬
dit: et manne de mibibus esca ministrari
desinit. In hoc tam longo itinere admira¬
cionẽ dignum accidit illũd. quõd ꝑ qua¬
draginta annos nullius ex omni popu¬
lo calciamentum aut uestis defecit. In
quo dominus non naturam nouam in
calcannentis et uestib condĩdit: s olim¬
egressis: urbs iherico prima excanani-¬
cĩdis ciuitatibus occurrit. Que lustrata
circuitu dierũ septem qiͣ arche dominice
et exercitus expauescens aduentũ cito
corruit. In quo circuitu misso armorũ
suffragio usus est uictor populus : s ad
clamorem in giro sonantem murus
erat ãd fundamenta usq dirutus. ubi
nil extra naturam ẽẽ factum gesta res
ostenderat. diquidem et hoc terremotib
ẽẽ factum. frequenter scriptum demĩciat:
quomõdo et in famoso illo terremotu cen-¬
tum libre urbes corruerunt. Et in terre
motu dominice passionis duõdecim in

Expanded text:
rem itineris ingressi, de fructibus rem itineris ingressi, de fructibus Chananitidis regionis populi turba comedit, et mannae de nubibus esca ministrari desinit . In hoc tam longo itinere admiratione dignum accidit illud, quod per quadraginta annos nullius ex omni populo calceamentum aut vestis defecit . In quo Dominus non naturam novam in calceamentis et vestibus condidit, sed olimegressis, urbs Jericho prima ex Chananitidis civitatibus occurrit. Quae lustrata circuitu dierum septem, quasi arcae dominicae et exercitus expavescens adventum, cito corruit. In quo circuitu nullo armorum suffragio usus est victor populus, sed ad clamorem in gyro sonantem murus erat usque ad fundamenta dirutus . Ubi nihil extra naturam esse factum gesta res ostendit. Siquidem et hoc terrae motibus esse factum frequenter Scriptura denuntiat. Quomodo et in famoso illo terrae motu centum Lybiae urbes corruerunt, et in terrae motu dominicae passionis undecim in
Abbreviated transcription (Latin):
alueum babilonis murum subintrãtes.
urbem capiunt. Quod ergo humana in¬
dustria laborioso conamine potuit: hoc
deus uirtute sue potentie facilius ꝑegit.
Sed forfican quisquam dispariter respon¬
debit hoc factum ẽẽ dicens. Illic enim fos¬
sure opus alueos aquaꝵ per humiliora
diuertit. hic uero stans aqua millo re¬
mittente. ad aeris sublimia consceñdit.
bed et hoc nomine humana diligentia
sepe efficit: et ab oppositis uallib aquas
in excelsum montare. et ãd fortes redire
offensas compellit. Quõd uero homines
uelut terrem de terrena crassa materia
frcquenter faciunt. quomõdo angeli
cunc quor officiis hec omnia mirabilia
peraguntur. per aerem face nõ potuerũt.
cum sit natiuule aeris opus et propriũ
officium aquas retinere in mibibus. ut
docti indoctiq pariter norunt quotidia¬
na amministratione retinet: Ita tune
deo iubente fluminis cursum prohibrt:
ut per illius fluenta arca dei et sacerdo

Expanded text:
alveum Babylonis murum subintrantes, alveum Babylonis murum subintrantes, urbem capiunt. Quod ergo humana industria laborioso conamine potuit, hoc Deus potentiae suae virtute facilius peregit. Sed forsitan quisquam dispariter respondebit hoc factum esse, dicens, Illic enim fossurae opus alveos aquarum per humiliora divertit; hic vero stans aqua, nullo renitente ad aeris sublimia conscendit. Sed et hoc nonne humana diligentia saepe efficit, et ab oppositis vallibus aquas in excelsum montare, et ad fontes redire offensas compellit? Quod vero homines velut terreni, de terrena crassa materia frequenter faciunt; quomodo Angeli tunc, quorum officiis haec omnia mirabilia peraguntur, per aerem facere non potuerunt? Cum sit naturale aeris opus et proprium officium aquas retinere in nubibus: et ut docti indoctique pariter norunt, quotidiana administratione retinet; ita tunc Deo jubente fluminis cursum prohibuit, ut per illius fluenta arca Dei et sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
humana mndristria alueos fluminum
nũdatos segimus: et aũdiuimus qͦmõdo
cyrus imperator per siccum ex̾citus suꝑ
gangem fluuium qui secunde post eit¬
fraten quantitatis. expẽditione illa qͣ¬
babiloniam exprignauit dicitur ẽẽ cast̃¬
metatus. Ubi carissimum et uirorum et
equitum equitem trmsmeandi flumĩs
audacia persuasum: rapacis aluei uor¬
ter demersit. Quo facto rex incrẽdibilit̾
iracundie furore ãduersus fluuium ꝑ-¬
motus. uelut insensibilem creaturam
uscisci statuit. ac inimensum amnnem ꝑ¬
peti anno totis uiribus in quãdringẽtus
seraginta fossas diuisit. muĩdatoq alueo
meabilem iux genua tingentib feminis
resiquit. Unde cõdem exercitu et rege. ea¬
dem expẽditione babiloniam obsidente.
exelcissimo muro ꝵ obiectu ab expugnã¬
di molimine repulsi. ad eufratis flumĩs
per fluenta superiora uãda comierturt.
ilła autem predicta arte ẽdocti ꝑ aliem̃
simitem diuertentes per eius midatum

Expanded text:
humana industria alveos fluminum humana industria alveos fluminum nudatos legimus et audivimus, quomodo Cyrus imperator Persarum exercitus super Gangem fluvium, qui est secundae post Euphratem quantitatis, illa expeditione qua Babyloniam expugnavit, dicitur esse castrametatus. Ubi charissimum et virorum et equitum, equitem transmeandi fluminis audacia persuasum, rapacis alvei vortex demersit. Quo facto, rex incredibiliter iracundiae furore adversus fluvium permotus, velut in sensibilem creaturam ulcisci statuit: ac immensum amnem perpeti anno totis viribus in quatercentas sexaginta fossas divisit; nudatoque alveo, meabilem vix genua tingentibus feminis reliquit. Unde eodem exercitu et rege eadem expeditione Babyloniam obsidente, excelsissimo murorum objectu ab expugnandi molimine repulsi, ad Euphratis fluminis perfluentis superiora vada convertunt. Illa autem praedicta arte edocti, per alienum limitem divertentes, per ejus nudatum
Abbreviated transcription (Latin):
um moysi egrẽdiente. dei
populi gubernationem.
ahũs filius num suscepis¬
set. confortatus sermone
domini. de campestrib
moab̾ ad iordanis fluui¬
Sum castra moueri iubet.
corati. resiquam plebem primas undas¬
loco ubi steterunt us ad mare. omnis
fluminis alueus aquis sius confestim
nũdatus. superiorq aquaꝵ moles que
de fontibus augebatur. furfum in aera
montabat: quorisq omnis istel siccis
pẽdibus alueum fluminis transierant
In cuius miraculi testimomõ duõdecim
sap̾ides quantos duõdecim uiri portare
poterat. de una glarea iordanis porta¬
ti sunt in locum castroꝵ: et totidẽ tanti
ex his quos terra sicca continuerat posi¬
ti sunt in coꝵ locum. Certe et in hoc signo
propositi operis nr̃i causa requiritur. qua¬
siter archam domini fluuiue uaturalit᷑¬
preterire non permittit. Ita emin aquaꝵ
pars que ãd mare perrerit nature sue
consuetum cursum obsequitur. dum al¬
tiora deserens per prona proprio more
flumime paulatim delabitur. At uero

Expanded text:
m Moyse egrediente, Dei populi gubernationem Jesus filius Nun suscepisset, confortatus sermone Domini, de campestribus Moab ad Jordanis fluvium castra moveri jubet: corati, reliquam plebem praloco ubi steterunt usque ad mare, omnis fluminis alveus aquis suis confestim nudatus, superiorque aquarum moles quae de fontibus augebatur, sursum in aera montabat, quousque omnis Israel siccis pedibus alveum fluminis transierat . In cujus miraculi testimonio duodecim lapides, quantos duodecim viri portare poterant, de ima glarea Jordanis portati sunt in locum castrorum, et totidem tanti ex his quos terra sicca continuerat, positi sunt in eorum locum . Certe et in hoc signo propositi operis nostri causa requiritur, qualiter arcam Domini fluvius naturalitepraeterire non permittit. Ita enim aquarum pars quae ad mare perrexit, naturae suae cursum consuetum consequitur, dum altiora deserens, per prona proprio more fluminis paulatim delabitur. At vero
Abbreviated transcription (Latin):
pluuias et horribiles uoces intonuit. qua¬
tinus plebs que audierat se dominum re¬
pulisse ne regnaret sibi intelligeret᷑. quos
fragores per samuelis iterum dominus de¬
precationem compescuit: post quam po¬
puli de hac repenitũdinẽ introspexrit .x.

Expanded text:
pluvias et horribiles voces intonuit, qupluvias et horribiles voces intonuit, quibus plebs, quae audierat, se Dominum repulisse ne regnaret sibi, inteliigeret: quos fragores per Samuelis iterum Dominus deprecationem compescuit, postquam populi de hac re poenitudinem intus aspexit .
Abbreviated transcription (Latin):
interiorũ suoꝵ foras promientiũ fẽda
affłgerentur clãde. Quapropter quando
plaustro nouo impositam. duabus fetis
uaccis uehendam que iugum antea nõ
portauerint. teneris domi uitusis mugi¬
entibus ad fmes suos bedire archam per¬
miserunt: quinq mures et totĩdem a nos
aureos indices plagarũ fuaꝵ. quatinus
ne eam uacuam dnnitterent uirta eam
in capsellam posuerunt. S in his multi¬
płex figuraꝵ  intesligentia satet: que pro¬
stmoꝵ agnima quasi arena maris in¬
mimerabilia. per plana se terre istuel
esfuderunt: que domius samuele oran¬
te afacie filioꝵ ismel ingenti celi fra¬
gore perterrebat. quatimis perhoc et is¬
mes non propria iueticte iucsse intelli¬
gerent. et hostes dei protetioriem et au¬
rilium eega huric populum dẽ ficẽt.ix.¬
tidem quoq samuel inuocantẽ dominum.
cum populus sibi regem peteret. et saul
silium cis de tribr bemanim in dei famine
iussus propheta ordinaret: dominus ꝑ

Expanded text:
interiorum suorum foras prominentium foeda interiorum suorum foras prominentium foeda affligerentur clade. Quapropter quando plaustro novo impositam duabus fetis vaccis vehendam, quae jugum antea non portaverant, teneris domi vitulis mugientibus, ad fines suos redire arcam permiserunt, quinque mures et totidem anulos aureos indices plagarum suarum, quatenus ne eam vacuam remitterent, juxta eam in capsella posuerunt . Sed in his multiplex figurarum intelligentia latet, quae prorum agmina, quasi arena maris innumerabilia, per plana se terrae Israel effuderunt, quae Dominus Samuele orante a facie filiorum Israel ingenti coeli fragore perterrebat : quatenus per hoc et Israel non propria virtute vicisse intelligerent; et hostes Dei protectionem, et auxilium erga hunc populum esse scitidem Samuele invocante Dominum, cum populus sibi regem peteret, et Saül filium Cis de tribu Benjamin in Dei famine jussus Propheta ordinaret; Dominus per
Abbreviated transcription (Latin):
tes interram suam eandem captã p̃ducunt.
et uesuti triumphi huius auctorem iuxta
dagon deum suu archam dei ifrael in tẽ¬
pło statuerune. ẜ primo diẽ dagon corã ar¬
cha prostratus repertus. iterum in loco suo
restituitur. Crastina uero fractis ad limen
truncata reperitur: quõd fugere ydolatrie
in ãduentũ dominice segis custũ monstrabut.
Qui enim fugiunt. persequenti ẽt dorsũ
dant. Preterea quoq tota philistra feda
ad mõdum plaga percutitur: nam et ex¬
triles eoro foras prominebant. et ingens
soricum et in sosens copia pertotã proum¬
ciam diffuñdebatur. Comienienter quippe
dominus illis utramq penam prestauerat.
qualem rerũ ip̃a ꝑ comieniens r̾õ exigebat.
quatimis qui misera anmalia diuino cul¬
tũ uenerabant᷑. per miserrima anmalia
in ãduentũ dominice segis castigarent.
Er qui tabernaculi domini interiora ĩdẽ
archam extra limites suos protraxere. hii

Expanded text:
tes, in terram suam eamdem captam perducunt, tes, in terram suam eamdem captam perducunt, et veluti triumphi hujus auctorem, juxta Dagon deum suum, arcam Dei Israel in templo statuerunt. Sed primo die Dagon coram arca prostratus repertus, iterum in loco suo restituitur. Crastino vero fracti ad limen truncata reperitur: quod fugientem idololatriae, in adventu dominicae legis, cultum monstrabat. Qui enim fugiunt, persequenti dorsum dant. Praeterea quoque tota Philistaea foeda admodum plaga percutitur: nam et extales eorum foras prominebant, et ingens soricum et insolens copia per totam provinciam diffundebatur . Convenienter quippe Dominus illis utramque poenam praestaverat, qualem rerum ipsarum conveniens ratio exigebat: quatenus qui misera animalia divino cultu venerabantur, per miserrima animalia in adventu dominicae legis castigarentur; et qui tabernaculi Domini interiora, id est, arcam extra limites suos protraxere, hi
Abbreviated transcription (Latin):
hũit: at tamen etiam in hac uice non
tum in longo capillo amissam iuitutẽ
recuperauerat. ꝙͣ donum spuale quõd
negligens amifit. afflictus penitentia
crescentibus capissis paulatim impe¬
trabat. Presertim cum in huiꝰ mandati
transgressione ex parte licet aliqua ex¬
cusabitur. quannus sue uictutis dali¬
de petenti misterium dicere nõ negauit.
non tamen se imperunte uel ꝯcedente
ues consentiente tondetur. Uñde afflut
postea ã deo impetrauit facilius q̃d̾ nõ
sponte s dormiens sedrictus amiserat.
filiis isruel mandatoꝵ tranhressione
deum offendentibus. incitata sũt phi¬
sistmoꝵ agmina ad bellandũ conitis
uos conucmunt et silii isinel de sẽ ml
confidentes. archam testamenti domim
mexercitu suo in pugnam contnsãd¬
uec sarios coñducunt. Sẽd legio tñgres¬
sores nequaꝙͣ legis archa tuetur ⁊iusto po¬
tuis et deseto ex parte populo abasienige¬
ms ip̃a capitur. qui uictorie mumere letan¬

Expanded text:
habuit? Attamen etiam hac vice, non habuit? Attamen etiam hac vice, non tam in longo capillo amissam virtutem recuperabat, quam donum spirituale, quod negligens amisit, afflictus poenitentia crescentibus capillis paulatim impetrabat; praesertim cum in hujus mandati transgressione ex parte licet aliqua excusabatur, quamvis suae virtutis Dalilae petenti mysterium dicere non negavit, non tamen se impetrante, vel concedente, vel consentiente tondetur. Unde afflictus postea a Deo impetravit facilius, quod non sponte, sed dormiens seductus amiserat. filiis Israel mandatorum transgressione Deum offendentibus, incitata Philistinorum agmina ad bellandum contra eos conveniunt. Et filii Israel de se nihil confidentes, arcam testamenti Domini in exercitu suo in pugnam contra adversarios conducunt. Sed Legis transgressores nequaquam Legis arca tuetur, victo potius et deleto ex parte populo, ab alienigenis ipsa capitur. Qui victoriae munere laetan
Abbreviated transcription (Latin):
naturas inuestigantibus questioriem nõ
minimam incutit. quomõdo totum sensibile
corpus in insensibili capillo motum fortitu¬
dinis hiue. cuius dampnum doloris senfũ
nequaꝙͣ intulit. cum illum tonsor a reli¬
quo corpore ferramenti aculeo diuisit. De
samson ergoprius quam nasceretur. ad ño
precipitur ut capillus illius nũꝙͣ ferri
acumine uel asicuius aculei tonderetur.
Quam᷑diu igitur in mandati diuimi cu¬
stodia permanserat. spũs sancti munere
maximam fortitũdinem habebat. Uñde
cum muliebri persuafione preceꝑtĩdñici
trans gressiorem adinuenit: etiã spũale
fortitũdinis donum quõd habuerat statĩ
rercessit. non quia in insenfibili capilło ossiũ
et carnis et sanguimis qui mlex his hẽt
uirtus merat. sed preceptĩ domini obserua¬
tiõ donum fortitũdinis obseruabat. Sed
fortasse aliquis dicet. Quare ergo cum ca¬
pillis iterum fortitũdo illius succrruerit.
si non in capislis etiam priorem roborem

Expanded text:
naturas investigantibus, quaestionem non naturas investigantibus, quaestionem non minimam incutit, quomodo totum sensibile corpus in insensibili capillo motum fortitudinis habuit; cujus damnum doloris sensum nequaquam intulit, cum illum tonsor a reliquo corpore ferramenti aculeo divisit. De Samsone ergo, priusquam nasceretur, a Domino praecipitur, ut capillus illius nunquam ferri acumine vel alicujus aculei tonderetur . Quamdiu igitur in mandati divini custodia permanserat, Spiritus sancti munere maximam fortitudinem habebat. Unde cum muliebri persuasione praecepti dominici transgressionem adinvenit; etiam spirituale fortitudinis donum, quod habuerat, statim recessit. Non quia in insensibili capillo ossium, et carnis, et sanguinis, qui nihil ex his habet, virtus inerat: sed mandati dominici observatio donum fortitudinis observabat. Sed fortasse aliquis dicet: Quare ego cum capillis iterum fortitudo illius succrevit, si non in capillis etiam prius robur
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando etiam uirtutem amisit. Nam
cum dalidam in ualle sorrecti mulierem
de regione philistii aliemgenam ãda¬
maret. et illa pecuniam a philistum pͥu¬
apibus quibz sainson multa mala fece¬
rat proditionis eius mercẽdem accepiss.
ip̃e poscenti fortitũdinis sue misterium
in capilloꝵ suoꝵ obseruatiore fieri in¬
dicauit: et illa dormientis in simi suo uo¬
cato rasore caput totondit. perductusq
sanison a philisteis oculis orbatus molã
manu uertebat. donec cupilli illius ãd
priorem longitudinem creuerint. Deinde
philesteis epulantibus ut inter epulas
saison allũderet adducitur: et ipse
puero regenti gressus dixerat. ut se ad
duas columpnas duc̾e̾t quibus tota
domus imminebat. quatinus suꝑ illas
ueluti lassus reclinaretur. Quib am¬
babus utramq manũ extendens. ĩuo¬
cato m auxiliumꝰ̃ deo totũ domũ ꝯcussit
Que cito corruens tria philistinop mili¬
a pariter cum ip̃o saison prostrauit. Sed

Expanded text:
aliquando etiam virtutem amisit. Nam aliquando etiam virtutem amisit. Nam cum Dalilam in valle Sorecti mulierem de regione Philistinorum alienigenam adamaret, et illa pecuniam a Philistinis principibus, quibus Samson multa mala fecerat, proditionis ejus mercedem accepisset, ipse poscenti fortitudinis suae mysterium in capillorum suorum conservatione fieri indicavit. Et illa dormientis in sinu suo, vocato rasore, caput totondit. Perductusque Samson a Philistaeis, oculis orbatus, molam manu vertebat, donec capilli illius ad priorem longitudinem creverunt. Deinde Philistaeis epulantibus, ut inter epulas Samson illuderetur, adducitur; et ipse puero regenti gressus dixerat, ut se ad duas columnas perduceret, quibus tota domus imminebat, quatenus super veluti illas lassus reclinaretur. Quibus ambabus utraque manu apprehensis, invocato in auxilium Deo, totam domum concussit. Quae cito corruens, tria Philistinorum millia pariter cum ipso Samsone prostravit . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Terum ciem philisteis seruiret ismelitica
plebs. manuhe filii saruch de tribu dan
sterili uxori prius. deinde ip̃i manuhe dei
angelus prophetali habitu apparuit:
cosq de filio qui illis ẽẽt nasciturus qua¬
liter fieret ẽducandus condocuit. quatinꝰ
ne unꝙͣ nouacula caput ip̃ius transiret
et siceram et uinum et omme quõd in ebri¬
are potest non biberet. Cuicum manuhe
nesciens ẽẽ angelum prandiũ uoluisset
prebere. angelus inquit de cibis tius non
comẽdam. s domino si uis holocaustum
compone. Quõd cum manuhe isso preci¬
piente composuit cum igne holocausti
coram eis. statim angelus in celum ascẽ¬
dit. Et hic terrestris holocausti ignis de ter¬
ra in celum ascendens demonstrauerat:
q̃d̾ per nascituri hominis fortitudinem
deus populi liberationem preparauerat.
Natus igitur samson uixtaq imperium
domini nutritus: marimam fortitũdinẽ
in septem capitis sui crimbus hu̾it. Quõd
procerto probatum est. dum eisdẽ nuidatis

Expanded text:
terum cum Philistaeis serviret Israelitica plebs, Manue filii Saruch de tribu Dan sterili uxori primo, deinde ipsi Manue Dei angelus prophetali habitu apparuit; eosque de filio qui illis esset nasciturus, qualiter foret educandus edocuit, quatenus ne unquam novacula caput ipsius transiret, et siceram et vinum et omne quod inebriare potest, non biberet. Cui cum Manue nesciens esse angelum, prandium voluisset praebere, angelus inquit, De cibis tuis non comedam; sed Domino, si vis, holocaustum compone. Quod cum Manue illo praecipiente composuit, cum igne holocausti coram eis statim angelus in coelum ascendit . Et hic terrestris holocausti ignis de terra in coelum ascendens demonstraverat, quod per nascituri hominis fortitudinem Deus populi liberationem praeparaverat. Natus igitur Samson, juxtaque imperium Domini nutritus, maximam fortitudinem in septem sui capitis crinibus habuit. Quod pro certo probatum est, dum eisdem nudatus
Abbreviated transcription (Latin):
infundatur. si circum fusus ꝑ totum
aerem non contigerit. iamiamq extĩ¬
guitur. Quamdiu ergo in aliqua ter-¬
rena materia arserit: ip̃ius uita in
aere et humore consiscit. Unde potens
gubernator ignis naturam. incer mni¬
micos et seruos suos diuidere uoluit.
ardorem inimicis flabilem. et humi-¬
damaeris et aque substantiã famu¬
lis suis conuertit. ut et illi per com¬
burentem materiam accerisi arderẽt
et hii inflabili et limphatico uapore.
nil aduersitatis perpeti sentirẽt. Qͤ¬
propter ita scriptur dicit. Angelus
dm̃ descendic cum azaria et sotiis eius
in caminum et excussit flãmam ignis
decammo. et fecit mẽdium fornatis
quasi uentum roris flantem. Ex aere
enim sp̃m: et ex aqua in ip̃o igne ĩue¬
nit rorem. Eece hanc diuisionem ficͭ
et cetera mirabilia per angelũ effecit.
qui pariter cũ seriuis dei ut suprãdixi
i ignem descendit.

Expanded text:
incendatur, si circumfusus per totum incendatur, si circumfusus per totum aerem non contigerit, jamjamque exstinguitur. Quamdiu ergo in aliqua terrena materia arserit, ipsius vita in aere et humore consistit. Unde potens Gubernator ignis naturam inter inimicos et servos dividere voluit, ardorem inimicis, flabilem et humidam aeris et aquae substantiam famulis suis convertit; ut et illi per comburentem naturam accensi arderent, et hi in flabili et lymphatico vapore nihil adversitatis perpeti sentirent. Quapropter ita Scriptura dicit: Angelus Domini descendit cum Azaria et sociis ejus in caminum, et excussit flammam ignis de camino, et fecit medium fornacis quasi ventum roris flantem . Ex aere enim spiritum, et ex aqua in ipso igne invenit rorem. Ecce et hanc divisionem sicut et caetera mirabilia per angelum effecit, qui pariter cum servis Dei, ut supra dixi, in ignem descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris naturam ardoris uoracitas nõ con¬
sumendo totum deuorat: s dum iñ su¬
periora ubi issiꝰ nature ẽ copia pergere
nititur. rursum secum in aera eleuat.
Uñde familiaris ille uapor cũ ãd acris
excelsa sustollitur. nebulosa facie con¬
cirtus. terris iterũ unde ierat per psu¬
uias ministratur. quod sẽpe uastatar.
adustiombus prouinciaꝵ comprobat.
et inceusorũ montiũ crebro uaporib
rorias copias deducentibus declanitur.
Tamdiu igitur ignis in quacũq terrena
materia per seuerat. quoadusq liquorẽ
omem qui in ea ẽ uel ip̃e consumat.
uel quõd ex suo pastu super est rursũ
in aera mittat. Si uero exiguus ignis
satis humidam materiam inuenerit.
ip̃e uelut infirmior ualidiore uictus
humoris abuñdantia cẽdit. Preterea
uero cum limphatica ut supradixi sub¬
stantia pasatie: ip̃ius nequaꝙͣ in ali¬
quo uita nisi per aerem conseruatur
Et enim si in oleo uel quocũq fomento

Expanded text:
ris naturam ardoris voracitas conris naturam ardoris voracitas consumendo non totam devorat, sed dum in superiora, ubi illius naturae est copia, pergere nititur, rursum se in aera elevat. Unde familiaris vapor ille, cum ad aeris excelsa sustollitur, nebulosa facie concretus, terris iterum, unde ierat, per pluvias ministratur. Quod saepe vastatarum adustionibus provinciarum comprobatur, et incensorum montium crebro vaporibus roreas copias deducentibus declaratur. Tamdiu igitur ignis in quacumque terrena materia perseverat, quoadusque liquorem omnem, qui in ea est, vel ipse consumat, vel quod ex suo pastu superest, sursum in aera mittat. Si vero exiguus ignis satis humidam materiam invenerit, ipse velut infirmior a validiore victus, humoris abundantiae cedit. Praeterea quoque, cum lymphatica, ut supra dixi, substantia pascitur, ipsius nequaquam in aliquo vita, nisi per aerem, conservatur. Etenim si in oleo vel in quocumque fomento
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Quibus mlãduersi de fornacis con¬
sortio accidisse cuncti iudentes populi ꝯ¬
siderabant. ita ut non solum corpora
ardoris uulnera. s et pene ulla uestigia
non pertulerant. sed etiam sana uestis.
aut capillus millum adustiomis aut
ignis ardorem saltim habebat. In hoc
mirabili facto nature scrutator qualit
ignis nature leniter fornace inclusos
fouit inquiritur. cum intetĩ eõdẽ igne
cireũ stantes eiusdem substantie eadem
hora comburuntur. Unde ergo lentatẽ
hanc in una siui parte tunc ignis habuit.
cũ ex astera parte mimicos regnorũ dei.
ferox illius ardor interfecit. Igns igitur
substantia ues natura. i missa nͥ maqua
uel alicuius liquoris materia potest uiu̾e.
cum ip̃e incorporee intessigitur ẽe nature.
Ex quo accĩdit ut dum in lignis ardens
totum quod in eis ad humorem ꝑtinet
consuit: in arido cmere qui tur furx
terre fuerat redditus. liquoris penuria
ignem extinguit. Eandem quoq siquo¬

Expanded text:
cat. Quibus nihil adversi de fornacis concat. Quibus nihil adversi de fornacis consortio accidisse cuncti videntes populi considerabant: ita ut non solum corpora ardoris vulnera et pene ulla vestigia non pertulerant; sed etiam sana vestis aut capillus nullum adustionis aut ignis ardorem saltem habebat . In hoc mirabili facto, naturae scrutator qualiter ignis leniter fornace inclusos fovit, inquirit, cum interim eodem igne viri circumstantes ejusdem substantiae, eadem hora comburuntur. Unde ergo lenitatem hanc in una sui parte tunc ignis habuit, cum ex altera parte inimicos regnorum Dei ferox illius ardor interfecit? Ignis igitur substantia vel natura in nulla nisi in aqua vel alicujus liquoris materia potest vivere, cum ipse incorporeae intelligitur esse naturae. Ex quo accidit, ut dum in lignis ardens, totum quod in eis ad humorem pertinet consumit, in arido cinere qui rursum terrae fuerat redditus, liquoris penuria ignem exstinguit. Eamdem quoque liquo
Abbreviated transcription (Latin):
potest liberare. Unde rex incrẽdibiliter
ira fuccensus et fornacem plus solito
succendi preceperat. et hos per fortissi¬
et ornamentis in ignem proici feroci
sententia iubebat: sed ip̃i in fornacem
piccti cũ in flaminaꝵ medio ceciderant.
nullomõdo ignie ardorem sibi ĩ aliquo
aduer santem sentiebant. Namq dei
angelus cũ in fornacem missis eãdem
hora pariter mignem condescendit.
qui foras ignis ardores et flammas de
fornace excussit. et intus manentes ueluc
plac̃ido rore superfusos. sine ulla molesti¬
a incolumes conseruauit. atq ĩ circuitu
fornatis inimicos quoscunq chaldeos
perdicionis et incerfectionis eoꝵ reos
repperit: ignis ille consumpsit. Unde
rer nabugõdonosor caminum introspi¬
ciens. eece inquit ego quatuor uideo ui¬
ros expẽditos in medio flamme. s quar¬
tus ceteris excessit. emmentior forma:
illosq tres ques in ignam miserat. de
fornace statim per pr̃opria nomina uo¬

Expanded text:
potest liberare. Unde rex incredibiliter potest liberare. Unde rex incredibiliter ira succensus, et fornacem plus solito succendi praeceperat, et hos per fortissiet ornamentis in ignem projici, feroci sententia jubebat. Sed ipsi in fornacem projecti, cum in flammarum medio ceciderant, nullo modo ignis ardorem sibi in aliquo adversantem sentiebant. Namque Dei angelus cum in fornacem missis eadem hora pariter in ignem condescendit, qui foras ignis ardores et flammas de fornace excussit, et intus manentes velut placido rore superfusos, sine ulla molestia incolumes conservavit: atque in circuitu fornacis inimicos quoscumque Chaldaeos perditionis et interfectionis eorum reos reperit, ignis ille consumpsit. Unde rex Nabuchodonosor caminum introspiciens, ait: Ecce ego quatuor video viros expeditos in medio flammae, sed quartus caeteris excellit eminentia formae. Illosque tres quos in ignem miserat, de fornace statim per propria nomina vo