comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedebat suꝑ similitudinẽ throni. qui thro¬
nus habebat similitudinem lapidis saphi¬
ri a lumbis &e desuꝑ: electro comparatur.
Qd̃ electrum: & intrinsecꝰ & extrinsetus.
habebat quasi ignis aspectum. Aiuimbis
uero & deorsum. ignis erat splendens in cir¬
cuitu: ut ostenderet ea quȩ supͣ lumbos
st̃ ubi sensus uersatur ce ratio. ñ indigere
igne nec falminis. s preciosissimo metallo
& purissimo: ea uͦ que alumb̾ deorsum. uͥ
coitus. ubi generatio. ubi incentiua uicioꝵ.
purgatione indigere fłamarum : ut cum
purgata fuerint. habeant sũ artus simi¬
litudinem que uulgo iris dr̃. cum fuerit
innube pluuie. Iris enim que in sca scͥp¬
tura uocatur artus. & in apocalipsi ioħis
codem nomine iris dr̃. nisi inpluuia &e in
aquosa nube non potest apparere diu̾sors
coloꝵ & pulcherrimoꝵ. & sensim in alios
transeuntium. Unde & poeta. Miie rapit
uarios aduersa luce colores. S & mortem
uulgi sequens idem poeta: cum bibit inqͥt

Expanded text:
sedebat super similitudinem throni, qui thronus habebat similitudinem lapidis sapphiri, a lumbis et desuper, electro comparatur. Quod electrum, et intrinsecus et extrinsecus habebat quasi ignis aspectum. A lumbis vero et deorsum ignis erat resplendens in circuitu; ut ostenderet ea, quae supra lumbos sunt, ubi sensus versatur et ratio, non indigere igne nec flammis, sed pretiosissimo metallo, et purissimo. Ea vero quae a lumbis deorsum, ubi coitus, ubi generatio, ubi incentiva vitiorum purgatione 22 indigere flammarum, ut cum purgata fuerint, habeant sicut arcus similitudinem, quae vulgo Iris dicitur, cum fuerit in nube in die pluviae. Iris enim quae in sancta Scriptura vocatur arcus, et in Apocalypsi Joannis eodem nomine Iris dicitur , nisi in pluvia, et in aquosa nube non potest apparere, diversorum colorum, et pulcherrimorum, et sensim in alios transeuntium. Unde et poeta : Mille rapit varios adversa luce colores. Sed et morem vulgi sequens idem poeta: Cum bibit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
apocalipsi. primũ fundamentũ iaspis: scd̃m
saphiri scribit᷑. Et in rationali pontifitis.
inuersu orilinim lapidum singulors: scdls
ordo carbunculũ ht̃. & saphirum & iaspi¬
dem. De quib ex parte lapidib: in ysaie ex¬
planationib diximus.
E uidi quasi speciem electri. uelut aspec¬
tum ignis intrinsecus eiꝰ ꝑcircuitũ: alum

Expanded text:
Apocalypsi: « Primum fundamentum jaspis, secundum Apocalypsi: « Primum fundamentum jaspis, secundum sapphiri scribitur . » Et in rin versu et ordine lapidum singulorum, secundus ordo carbunculum habet, et sapphirum, et jaspidem . De quibus ex parte lapidibus, in Isaiae Explanationibus diximus. Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum ignis intrinsecu
Abbreviated transcription (Latin):
autem inquit dixit ysaias. quando uidit
Omĩa eñi filii patris sunt: qui ẽ imago dĩ
patris inuisibilis. Nam ce indanihele ds pat̾
seciens inclucitur. c&e offertur ei filius homĩs
ut accipiat regnum. Et apocalipsi ioħ̃is. ca¬
dem de filio scribunt᷑. Et ad pugnam pͥmi
martyris stephani. stans ad dextram patris:
de quo canitur in psalmis. Dix̃ dñs dño meo:
sede adclexteram meã: donec ponam inimi¬
cos tuos scabellum pedũ tuorum. Sĩc autẽ
cristallo purissima queq atq lucentia in
celestib demonstrantur. quȩ nr̃m oculatũ
corpus illuminent: sic in saphiro idẽ. in
throno dĩ & suꝑ firinam̃tum qd̾ clũ acci¬
pimus. auscondita atq lecreta. & incomp̃hen¬
sibilia dĩ sacramenta monstrant᷑. qui posu¬
it tenebras latibulum suum: ce in nube
uicdetur ꝙ caligine. Uñ & in exodo scribit᷑.
simi. Inde ce insponsa pulchritudinẽ spon¬
si describit incantito. Henter eiꝰ quasi tabula
eburnea: suꝑ lapidem saphirum. Et in ioħis

Expanded text:
tem, inquit, dixit Isaias, quando vidit omnia enim Filii Patris sunt, « qui est imago Dei Patris invisibilis. » Nam et in Daniele : Deus Pater sedens inducitur et offertur ei filius hominis ut accipiat regnum. Et in Apocalypsi Joannis , eadem de Filio scribuntur. Et ad pugnam primi martyris Stephani , stans ad dexteram Patris, de quo canitur in psalmis: « Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Sicut autem crystallo purissima quaeque atque lucentia in coelestibus demonstrantur, quae nostrum oculatum corpus illuminant: sic in sapphiro, id est, in throno Dei, et super firmamentum quod coelum accipimus, abscondita atque secreta et incomprehensibilia Dei sacramenta monstrantur: Qui posuit tenebras latibulum suum , videtur et caligine; unde et in Exodo scribitur: « simi . » Unde et sponsa pulchritudinem sponsi describit in Cantico: « Venter ejus quasi tabula eburnea super lapidem sapphirum . » Et in Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
iliud: qͦo in psalmo canitur. Nox tonitrui
tu in rota. Et alibi. Quȩ inflãmat rotam
natiuitatis. Que testimonia. quẽ sensum
in suis locis habeant: ñ huiꝰ ẽ temꝑis. Lo¬
tum autẽ corpꝰ & dorsa plena ocłis. appro¬
baliit qui uidit nicħ ẽẽ in euangłis quod
ñ luceat. & splendore suo mundum illu¬
minet: ut etiam quȩ parua putantur ce
uilia. sp̃c sc̃i fulgeant maiestate.
Cumq ambularent aĩalia: ambulauãt
pariter &e rote uxta ca. E cum eleuarent᷑
animalia de t̾ra: eleuabantur simul &

Expanded text:
illud quod in psalmo canitur: Vox tonitrui illud quod in psalmo canitur: Vox tonitrui tui in rota . Et alibi: Quae inflammat rotam nativitatis . Quae testimonia, quem sensum in suis locis habeant, non hujus est temporis. Totum autem corpus et dorsa plena oculis approbabit, qui viderit nihil esse in Evangeliis quod non luceat, et splendore suo mundum illuminet, ut etiam quae parva putantur et vilia, Spiritus sancti fulgeant majestate. Cumque ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae juxta ea. Et cum elevarentur animalia de terra, eleva
Abbreviated transcription (Latin):
Aliaq astra quatuor que uocant᷑ errantia.
& quicquid fulget incelo: segetũ quoꝙ &
arborum herbarumq uarietates. ꝑ .iiiͦi. tẽ¬
pora siuis currunt rotis. nicħq aspicunus
qd̾ ante ñ fuerit. Girans girando uadit sp̃c:
& incirculos suos reuertitur. Om̃s torrentes
ualt̃ in mare: ꝙ mare ñ ad impletur. Quare:
Quia adfontes suos de matrice abysso reũ¬
tuntur. Euangłiorum autẽ. idẽ. quatuor
animaliũ quȩ spirant. uiuunt intelligũt.
siquis rotam cursũq considẽt: in breui tẽꝑt
uidebit mundũ cẽ completũ sermone apłi¬
co. Rota quoq inrota uel duor iunct᷑a
testamentorũ ẽ. qd̃ indicat scala iacob &.
forceps isaie. ce gladus bis acutus: uel euan¬
głia sibi coherentia. quorum cursus &
statura tendit ad celum paululumq quid
festinat. De quib & alibi dr̃. Lapides scĩ
uoluuntur suꝑ f̾ram: exquib edificatur
celestis ierłm. Hoc ipsũ puto significare ce

Expanded text:
aliaque astra quatuor quae vocantur errantia, aliaque astra quatuor quae vocantur errantia, et quidquid fulget in coelo, segetum quoque et arborum, herbarumque varietates per quatuor tempora suis currunt rotis, nihilque aspicimus quod ante non fuerit. Gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur. Omnes torrentes vadunt in mare, et mare non ad impletur . Quare? quia ad fontes 18 suos de matrice abysso revertuntur. Evangeliorum autem, id est, quatuor animalium quae spirant, vivunt, intelligunt, si quis rotam cursumque consideret, in brevi tempore videbit mundum esse completum sermone Apostolico. Rota quoque in rota, vel duorum junctura Testamentorum est, quod indicat scala Jacob , et forceps Isaiae , et gladius bis acutus: vel Evangelia sibi cohaerentia, quorum cursus et statura tendit ad coelum, paululumque quid festinat. De quibus et alibi dicitur: Lapides sancti volvuntur super terrant ; ex quibus aedificatur coelestis Jerusalem. Hoc ipsum puto significare et
Abbreviated transcription (Latin):
alteri copulatam. ꝑ quatuor partes ibant ꝙ
ñ trahebantur: nec reuertebant᷑ retrosũ. Q
eĩ fieri poterat ut reũterent᷑ cũ seq̃rentur
animalia : que semꝑ ad pͥora se tenderent:
Statura quoq rotarum ꝙ altitudo tanta
erat. ut miraculũ uidentib faceret: totũq
corpꝰ & dorsa erant plena lucis incircuitu.
ut nullum menbrorũ aspic̃es qd̃ ocłos lu¬
minis ũ habẽt: qualemq describunt fabu¬
le poetarum argum fuisse centodm siue
multorũ ocłoꝵ: quem uno in pauũ u̾tit
ob negligentem custodiam. ut qd̾ miracłm
ẽ. conditoris clĩ. hoc condemnatio eẽt in ulti
ad ulterii. Omĩa celestia & terrestria. & qͥs¬
quid sub humanã cadit intelligentiã: solis
rotis uoluitur. Solis annuũ circulũ: ꝑsin¬
gulos menses luna decurrit. Lucifer qui
ipse uesꝑ ẽ. dum adorientem & ad occidentẽ
rutilus micat. & noctis tenebras paruo tẽꝑat
lumine: duob annis eundẽ conficit cursũ.

Expanded text:
alteri copulatam. Per quatuor partes ibant, et alteri copulatam. Per quatuor partes ibant, et non trahebantur, nec revertebantur retrorsum. Qui enim fieri poterat, ut reverterentur, cum sequerentur animalia, quae semper ad priora se tenderent? Statura quoque rotarum et altitudo tanta erat, ut miraculum vdentibus faceret. Totumque corpus et dorsa erant plena lucis in circuitu, ut nullum membrorum aspiceres quod oculos luminis non haberet: qualemque describunt fabulae poetarum Argum fuisse centoculum sive multorum oculorum, quem Juno in pavum vertit ob negligentem custodiam, ut quod miraculum est conditoris Dei, hoc condemnatio esset inulti adulterii. Omnia coelestia, et terrestria, et quidquid sub humanam cadit intelligentiam, Solis rotis volvitur. Solis annuum circulum, per singulos menses luna decurrit. Lucifer qui ipse vesper est, dum ad Orientem, et ad Occidentem rutilus micat, et noctis tenebras parvo temperat lumine, duobus annis eumdem conficit cursum:
Abbreviated transcription (Latin):
factura earum: quasi species tharsis. Et simi¬
litudo inquatuor. & opus carum erat sĩ
solet et̃. rota in rota. In quatuor partes ea¬
rum ambulabant & ñ reuertebantur cum
ambularent: & dorsa carum ce altitudo erat
eis. & iudi eas & dorsa earum plena oculis in
circuitul ipsarum quatuor.
ucusq quatuor animantium que qua¬
ternas habebant facies pictura describitur:
sequentium sp̃m. & nubẽ quȩ erat in medio
sp̃c. Nunc ꝑsingła animalia single ponunt᷑
rote: que ñ erant iuncte animantib si seque¬
bant᷑ ea. siue una rota apparuit suꝑ t̾ram.
quȩ diuisa ꝑ quatuor. tot habebat facies.
quot animalia seq̃batur. Lantaq similitu¬
do erat rotarum quatuor. sequentium ani¬
malia. iiiiͦ: ut una rota uerissime credct᷑.
opusq earum erat atq factura qͣsi uisio
tharsis quã nos in mare uertimꝰ: aquila
iacinctum poluit. qui lapis celi habet simi¬
litudinem. Aspectusq earum erat qͣsi rota
i rota: ut ñ unam rotam credẽs. s alteram

Expanded text:
factura earum, quasi species tharsis. Et similitudo in quatuor: et opus earum sicut solet esse rota in rota. In quatuor partes earum ambulabant, et non revertebantur, cum ambularent. Et dorsa earum, et altitudo erat eis. Et vidi eas, et dorsa earum plena oculis in circuitu ipsarum quatuor. Hucusque quatuor animantium quae 17 quaternas habebant facies, pictura describitur, sequentium spiritum, et nubem, quae erat in medio spiritus, nunc per singula animalia singulae ponuntur rotae, quae non erant junctae animantibus, sed sequebantur ea. Sive una rota apparuit super terram, quae, divisa per quatuor, tot habebat facies, quot animalia sequebatur. Tantaque similitudo erat rotarum quatuor sequentium animalia quatuor, ut una rota verissime crederetur. Opusque earum erat atque factura, quasi visio tharsis, quam nos in mare vertimus. Aquila hyacinthum posuit; qui lapis coeli habet similitudinem. Aspectusque earum erat quasi rota in rota, ut non unam rotam crederes, sed alteram
Abbreviated transcription (Latin):
unctio. ñ arguunt dm̃ ignoratie fut᷑orum:
s p̃sentium monstrant eẽ iudicẽ. Unde ꝙ
apłis p̃cipitur. ut si in dignam domũ salu¬
tationis ꝑspexerint. excuciant pͥus pedes: ꝙ
pax qm domui dederant. reu̾tat᷑ ad eos. Car¬
bones autẽ ignis ardentis. & lampades in
medio animaliũ discurrentes: de illo loco
int̾p̃tande st̃ isaie. Et comedet ignis sĩt fenũ
mat̾iam: & scificabo eos in igne ardente. De
quib & alibi scriptũ ẽ. Cadent suꝑ eos carbo¬
nes ignis. Et contra labia dolosa: in alio psal¬
mo dr̃. Quid detur tibi. aut quid apponat᷑
tͥ ad linguam dolosam: Sagite potentis
acute: cum carbonib desolatoriis. Et in alio
loco. Habes carbones ignis. sedebis suꝑ eos:
hi erunt tibi in adiutorium. Quamcumq
creaturã aspexerimꝰ fulgurat dĩ noticiã: dum
excreaturis creator agnoscitur. De medioq
animantiũ: splendor ignis & fulgur egre¬

Expanded text:
unctio non arguunt Deum ignorantiae futurorum, unctio non arguunt Deum ignorantiae futurorum, sed praesentium monstrant esse judicem . Unde et Apostolis praecipitur, ut si indignam domum salutatione perspexerint, excutiant prius pedes; et pax quam domui dederant, revertatur ad eos. Carbones autem ignis ardentis et lampades in medio animalium discurrentes, de illo loco interpretatae sunt Isaiae: Et comedet ignis sicut foenum materiam, et sanctificabo eos in igne ardente . De quibus et alibi scriptum est: Cadent super eos carbones ignis . Et contra labia dolosa, in alio psalmo dtibi ad linguam dolosam? Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . » Et in alio loco: « Habes carbones ignis, sedebis super eos, hi erunt tibi in adjutorium. » Quamcunque creaturam aspexerimus, fulgurat Dei notitiam, dum ex creaturianimantium splendor ignis, et fulgur egre
Abbreviated transcription (Latin):
stulta suꝑbia. Alia decutif᷑ stulticia. iux¬
ta qd̃ & apłs dicit. factus sum insipiens
uos me coegistis. ita & in hoc loco debere
nos querere. quare supͣ scdo dictum sit. ñ
reuertebant᷑ animalia cum incecłent. & nc̃
semel animalia currebant. & reu̾tebant᷑.
Essetq q̃stio. nͥ sequeretur insimilitudinẽ
cies radii fulguris. Quomͦ gͥ crebris micat
ignib. ether. & in ictu ocłi atq mom̃to dis¬
currunt fulgura. & reuertuntur. ñ amit¬
tentia matricem. & ut ita dicam fontem
ignis atq materiaͣ: ita ꝙ hec animalia. cũ
in offenso ꝑgant pede ad pͥora festinant. Sin
autẽ conatui suo aliquid obsitum iuderint.
ñ tam reuertuntur. qmͣ contraunt se exten¬
demla rursum & p̾bit᷑a lumen qd̃ parũꝑ
absconderant: ut dent seruis cibaria intem¬
pore suo. nec tribuant sc̃m canib. nec mit¬
tant margaritas ante porcos. Unde & paulꝰ
dĩc. Lac uob̾ potum dedi: ñ escã. Hec dum
enĩ caꝑe poteratis. Ciectioq iude. & saulis

Expanded text:
stulta superbia alia decutitur stultitia, juxta quod et Apostolus dicit: Factus sum insipiens, vos me coegistis : ita et in hoc loco debere nos quaerere, quare supra secundo dictum sit: Non revertebantur animalia cum incederent; et nunc semel, animalia currebant et revertebantur. Essetque quaestio nisi sequeretur, in similitudinem cies radii fulguris. Quomodo igitur crebris micat ignibus aether; et in ictu oculi atque momento discurrunt fulgura et revertuntur, non amittentia matricem, et, ut ita dicam, fontem ignis atque materiam: ita et haec animalia cum inoffenso pergant pede, ad priora festinant. Sin autem conati 16 suo aliquid obsitum viderint, non tam revertuntur, quam contrahunt se, extendenda rursum, et praebitura lumen quod parumper absconderant, ut dent servis cibaria in tempore suo, nec tribuant sanctum canibus, nec mittant margaritas ante porcos . Unde et Paulus dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, necdum enim capere poteratis . Electioque Judae, et Saulis
Abbreviated transcription (Latin):
medio animaliũ: splendor ignis. & de igne
fulgur egrediens. Q animalia ibant ꝙ reũte¬
bantur. insimilitudine̾ fulguris choruscan¬
tis .lxx. Et in medio animaliũ uisio sic̃ carbo¬
nũ ignis ardentiũ. sic̃ facies lampadarũ dis¬
currentium in medio animaliũ: ꝙ splen¬
dor ignis. & de igne egrediebat᷑ qͣsi fulgur
Quodq seq̃r. & aĩalia currebant & reũte¬
bantur quasi species berech. de editione theo¬
dotionis. in.lxxͣ. additum ẽ: qui ne contra
priores duas sententias ꝓpħa dicere uidere¬
tur. hoc quod putabant eẽ contrariũ. idẽ.
& animalia currebant & reu̾tebant᷑ silen¬
dum putauerunt. ne legendi scandalũ
faceret. Meliꝰ ẽ. autẽ indiuinis libris tranͤ¬
ferre qd̃ dictum ẽ. licet ñ intelligas quare
dictum sit: quam auferre qd̾ nescias. Alio¬
quin & multa alia quȩ ineffabilia sunt. ꝙ
humanꝰ animꝰ caꝑe ñ potest: hac licentia
ꝓuerbiis in eodem loco scriptũ est. ne respon¬

Expanded text:
or ignis, et de igne fulgur egrediens. Et animalia ibant et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis. LXX: Et in medio animalium visio, sicut carbonum ignis ardentium, sicut facies lampadarum discurrentium in medio animalium; et splendor ignis, et de igne egrediebatur quasi fulgur. Quodque sequitur: Et animalia currebant et revertebantur quasi species bezec, de editione Theodotionis in Septuaginta additum est: qui, ne contra priores duas sententias propheta dicere videretur, hoc quod putabant esse contrarium, id est, et animalia currebant et revertebantur, silendum putaverunt, ne legenti scandalum faceret. Melius est autem in divinis libris transferre quod dictum est, licet non intelligas quare dictum sit, quam auferre quod nescias. Alioquin et multa alia quae ineffabilia sunt, et humanus animus capere non potest, hac licentia modo in Proverbiis in eodem loco scriptum est: Ne respon
Abbreviated transcription (Latin):
magis quatuor animalia que plena erãt
lumine atq pennata. que sequuntur
sp̃m scm̃ precedentem: quȩ ita porbem
uolitant. & se adexcelsa sustollunt. ut cor¬
pora sua ꝓtegant pennis historie. ne nob̾
q instrum̃ti indicat sacram̃tũ. qd̃ in .iii.
istis animantib & lex & euangłm ad fu¬
tura festinet. ꝙ nunquã ret̾ motũ accipiat.
t similitudo animaliũ aspectus eoꝵ qͣsi¬

Expanded text:
magis quatuor animalia quae plena erant magis quatuor animalia quae plena erant lumine atque pennata, quae sequuntur Spiritum sanctum praecedentem: quae ita per orbem volitant, et se ad excelsa sustollunt, ut corpora sua protegant pennis historiae, nec nobis que instrumenti indicat sacramentum, quod in quatuor istis animantibus, et Lex, et Evangelium ad futura festinent; 15 et numquam retro motum accipiant. Et similitudo animaliu
Abbreviated transcription (Latin):
Et facies corum &e penne eorp: extente de¬
suꝑ. Due penne singłoꝵ iungebant᷑: &
due tegebant. corpora eorum.
Et supra diximꝰ iuncta sibi eẽ. euangłia.
& tẽpora. & om̃s rationales creaturas. uiiiꝙ
urtutes: ita ut qui una caruerit. omnib
careat. Qũodq due extente sunt & in al¬
tum se eleuant: p̾dicationẽ celestem signi¬
ficat. & omĩa addĩ tendere maiestatem.
Due autẽ quib tegunt᷑ corꝑa. humana
ex clulitur scientia: nec ꝑfectus prebetur
intuitꝰ. dicente apło. ex parte cognostimus.
& ex parte ꝓpħamꝰ. Cum autẽ uenerit qd̾
ꝑfectum ẽ. destruent᷑ ca q̃ ex parte sunt.
Et unũ quodq eorũ: coram facie sua
ambulabat. Ubi erat impetus spͣc illuc
gradiebantur: nec reu̾tebant᷑ c̃ ambularẽts
ii aratri stiuam tenet. ñ debet respice¬
re post tergum. nec imitari uxorẽ loth: ne
intidat in plagam deuteronomii. & ꝑ eat
õpistotonõ insanabili. quo cetidit & heli.
quia uicio filiors offeniłãt dm̃. Quanto

Expanded text:
Et facies eorum et pennae eorum extentae desuper, duae pennae singulorum jungebantur, et duae tegebant corpora eorum. Et supra diximus juncta sibi esse Evangelia et tempora, et omnes rationales creaturas, quatuorque virtutes, ita ut qui una caruerit, omnibus careat. Quodque duae extentae sunt, et in altum se elevant, praedicationem coelestem significat, et omnia ad Dei tendere majestatem. Duae autem quibus teguntur corpora, humana excluditur scientia, nec perfectus praebetur intuitus, dicente Apostolo: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, destruoram facie sua gradiebatur. Ubi erant impetus spiritus, illuc gradiebantur, nec revertebantur, cum ambularent. Qui aratri stivam tenet, non debet respicere post tergum , nec imitari uxorem Loth , ne incidat in plagam Deuteronomii , et pereat ὁπιστοτόνῳ insanabili, quo cecidit et Heli, quia vitio filiorum offenderat Deum : quanto
Abbreviated transcription (Latin):
acies principia dicit euangłioꝵ eqͥb hõ
autẽ idẽ uictimarũ &e sacerdotii uideoꝵs ĩ
sinistris ẽ: qd̃ abolitum transiuit ad sac̃¬
dotium sp̃uale de quo dictum ẽ. tu es sater¬
dos inȩt̾num. scd̃m ordinẽ melchisedech.
Ita diuntaxat. ut omĩa sibi hereant. uno
expletur aduentu. & suꝑ sacerdotium est.¬
qd̾ preteriit. & extra hec omĩa ẽ: de natiui¬
tate referens spũali. quomͦ pat̾ infilio. &
filiꝰ inpatre sit. Dc qua rectissime dr̃. Gene¬
rationẽ eiꝰ quis enarrabit: Ista sunt ux¬
ta apocalipsin ut ante iam diximꝰ qua¬
tuor animalia: plena oculis ante & ret᷑
Quatuor unũ animal simue leonis. ꝙ scd̃m
simile uituli. & terciũ habere fatiem qͣsi
homĩs. & qͣrtum simile aquile uolantis:
ibiq dicuntur in modũ seraphin senas ha¬
bere alas. duab faciem. & duab pedes oꝑi¬
entia. duab autẽ uolantia. & nec in die
nec in nocte cessantia atq dicentia. Sc̃s. Sc̃s.¬

Expanded text:
acies principia dicit Evangeliorum, e quibautem, id est, victimarum et sacerdotii Judaeorum in sinistris est, quod abolitum transivit ad sacerdotium spiritale, de quo dictum est: « Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » Ita duntaxat ut omnia sibi haereant unoquexpletur adventu, et super sacerdotium quod praeteriit, extra haec omnia est, de nativitate referens spiritali, quomodo Pater in Filio et Filius in Patre sit, de qua rectissime dicitur: « Generationem ejus quis enarrabit? » Ista sunt juxta Apocalypsin, ut ante jam diximus, quatuor animalia plena oculis ante et retro, quorum unum animal simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium habere faciem quasi hominis, et quartum simile aquilae volantis. Ibique dicuntur in modum Seraphim senas habere alas, duabus faciem, et duabus pedes operientia, duabus autem volantia, et nec in die nec in nocte cessantia atque dicentia: Sanctus, s
Abbreviated transcription (Latin):
cristalli. His autem qui supͣ: instar lapi¬
dis saphiri uidebat᷑. Que similitudo sa¬
phiri: thronus erat seebat insimili¬
tudinẽ homĩs. Ex quo intelligimꝰ. & fir¬
mamentũ. & cristallũ. & saphirum. & ho¬
minẽ: insimilitudine ñ inueritate mon¬
strari. hominẽ autem dm̃ patrem debere
intelligi: multa docent testimonia. E quib
ilidẽ. in ȩuangłio. Homo quidã plantauit
uincam: & locauit eam agricoł. E post
paululũ. misit seruos: & suꝑ om̃s filiũ

Expanded text:
crystalli: his autem qui supra, instar lapicrystalli: his autem qui supra, instar lapidis sapphiri videbatur. Quae similitudo sapphiri, thronus erat ejus quiquo intelligimus, et firmamentum, et crystallum, et sapphirum, et hominem in similitudine, non in veritate monstrari. Hominem autem Deum Patrem debere intelligi multa docent testimonia. E quibus illud est in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, et locavit eam agricolis . Et post paulum: Mis
Abbreviated transcription (Latin):
netur. Decebat autem insuꝑiorib eẽ. ex¬
imiam puritatẽ que cuncta ꝓtegat. idẽ.
rationales sapientesq uirtutes: & quatuor
temporũ cursũ & mundi plagas. & rerum
omniũ ordinem. & euangłicam predicatio¬
nem. que ex parte incelligitur ex parte
uelatur : uoxq auditur alarum uolan¬
tium. quasi uox aquarũ multarũ. que
iuxta a pocalipsin ioħis popłos significant:
paulatimc ꝓficiens dr̃ quasi uox castro¬
rum. & quasi uox sullimis dĩ. qd̾ hebrai¬
ce appellatur saddãi. & iuxta.lix. uox ũbi:
ut uniũsa que predicant᷑ in mundo. uo¬
cem filii dĩ eẽ creclamꝰ. Stantib autẽ aĩali¬
bus: demittebant᷑ ale eorum Nocem enĩ dĩ
omnipotentis. resonantem incelestib ferre
ñ poterant: ẜ stabant ce mirabant᷑. & silen¬
cio suo dĩ potentiam demonstrauant: qui
sedebat suꝑ firmam̃tum. Qd̃ firmam̃tũ. his
qͥ deorsum erant. habebat similitudinem

Expanded text:
netur. Decebat autem in superioribus esse exnetur. Decebat autem in superioribus esse eximiam puritatem, quae cuncta protegebat, id est, rationales sapientesque virtutes, et quatuor temporum cursum, et mundi plagas, et rerum omnium ordinem, et Evangelicam praedicationem, quae ex parte intelligitur, et ex parte velatur. Voxque auditur alarum volantium, quasi vox aquarum multarum, quae juxta Apocalypsim Joannis populos significant, paulatimque proficiens dicitur quasi vox castrorum, et quasi vox sublimis Dei, quod Hebraice appellatur SADDAI, et juxta LXX, vox verbi; ut universa quae praedicantur in mundo, vocem Filii Dei esse credamus. Stantibus autem animalibus, demittebantur alae eorum. Vocem enim Dei Omnipotentis resonantem in coelestibus ferre non poterant, sed stabant, et mirabantur; et silentio suo, Dei potentiam demonstrabant, qui sedebat super firmamentum. Quod firmamentum his qui deorsum erant, habebat similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sonum uel uocem sullimis dĩ .lxx.
transtulerunt. Ale corum extente. &e uolan¬
tes & quasi uocẽ fortis. qd̃ in hebraico dr̃
saddai multaq & in hoc & in aliis capitu¬
lis ab eis p̾termissa sunt: que oblongitu¬
dinẽ ponere suꝑsedi. Qd̃ autẽ nos mani¬
festius interpretati sumus ait̾uiᷤ ad alterũ.
& alt̾m similiter uelabatur. ꝓ quo in he¬
breo scriptũ est. mulieris ad sororem suã.
uir duab alis uelabat corpus suũ. & uir
uelabat similiter: ideo post mulierem
uirum posuit inꝑsona eadẽ ne sexum in
celestib putaremꝰ. cum in uno atq eodem.
iuxta ꝓpͥetatẽ hebracã. idẽ & uir & mulier
appellatur. Uidetur autem suꝑ quatuor
animalia & rotas totidem. similitudo fir
mam̃ti qd̃ nos appellamꝰ celũ. habens spe¬
ciem cristalli qd̃ ẽ purissimũ: oe ex aquis
mundis atq lucentib nimio frigore con¬
crescere dr̃ : intantum ut etiam gelu con¬
stricta aqua. greco sermone cristallꝰ nomi¬

Expanded text:
mis Dei, LXX transtulerunt, alae eorum extentae et volantes; et quasi vocem fortis: quod in Hebraico dicitur SADDAI  . Multaque et in hoc, et in aliis capitulis ab eis praetermissa sunt, quae ob longitudinem ponere supersedi. Quod autem nos manifestius interpretati sumus, alterius ad alterum: et alterum similiter velabatur, pro quo in Hebraeo scriptum est, mulieris ad sororem suam, vir duabus alis velabat corpus suum, et vir velabatur similiter: ideo post mulierem virum posuit in persona eadem, ne sexum in coelestibus putaremus: cum in uno atque eodem juxta proprietatem Hebraicam, idem et vir et mulier appellatur. Videtur autem super 20 quatuor animmamenti, quod nos vocamus coelum, habens speciem crystalli quod est purissimum, et ex aquis mundis atque lucentibus, nimio frigore concrescere dicitur, intantum ut etiam gelu constricta aqua Graeco sermone crystallus nomi
Abbreviated transcription (Latin):
sura. Habentq cũ animalib concordiam.
p̃termissis. scĩ sp̃c societate gaudentes: q̃
omĩa iuxta pͥorem intelligentiam uarie
interpretationi. prudens lector pot̾it coap
Et similitudo super caput aĩaliũ tare.¬
firmam̃ti: qͣsi aspectus cristalli horribił
extenti suꝑ capita eorum desuꝑ. Sub fir¬
mañito autẽ penne eoꝵ recte alterius
adalterũ. Unũ qd̃q duabꝰ aliᷤ uelabat cor¬
pus suum: & alterum similit̾ uelabat᷑.

Expanded text:
sura, habentque cum animalibus concordiam, sura, habentque cum animalibus concordiam, praetermissis, sancti Spiritus societate gaudentes. Quae omnia juxta priorem intelligentiam, variae interpretationi prudens lector poterit coaptare. Et similitudo super caput animalium firmamenti quasi aspectus crystalli horribilis, et extenti super capita eorum desuper. Sub firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alterum. Unumquodque duabus alis velabat corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quia sp̃c uite erat in rotis.
uatuor animalia sp̃m seq̃bant᷑ & nubẽ
quȩ erat in sp̃u: rursumq rote cũ anima¬
lia sequerentur eleuantia se de t̾ra. neqͣqͣm
aĩalia. sed sp̃m sequebantur. ut ostñderent
ꝓpriam uoluntatẽ: quia sp̃c uite erat in ro¬
tis. Tria autem ce in animalib. & inrotis.
pariter indicantur. Cum starent. cum am¬
bularent. cum eleuarent᷑: que &e animalia.
& rote incõmune faciebant. Neq eñi stan¬
tib animalib. rote poterant ambulare.
nec ambulantib suꝑ t̾ram animalib. ele¬
uare se rote: s quorum una erat p̃dicatio.
una erat & requies. & cursus ce eleuatio:
scłoq dicitur quia sp̃c uite erat in rotis.
Ut nequaqͣm uas aliquid arbitrem rotaꝵ
quasi incarpentis plaustrors redarumq ꝙ
curruũ aspicimꝰ. s animantia immo su¬
per animantia. Animał eñi homo ñ reci¬
pit ea que sp̃c sunt. Iste ergo rote in quib
erat sp̃c uitȩ: omĩa ordine faciunt atc m̃¬

Expanded text:
itae erat in rotis. Quatuor animalia spiritum sequebantur, et nubem quae erat in spiritu. Rursumque rotae cum animalia sequerentur elevantia se de terra, nequaquam animalia, sed spiritum sequebantur, ut ostenderent propriam voluntatem: quia spiritus vitae erat in rotis. Tria autem et in animalibus et in rotis pariter indicantur, cum starent, cum ambularent, cum elevarentur, quae et animalia, et rotae in commune faciebant. Neque enim stantibus animalibus rotae poterant ambulare, nec ambulantibus super terram animalibus, elevare se rotae, 19 sed quorum una erat actio, una erat et requies, et cursus, et elevatio. Secundoque dicitur, quia spiritus vitae erat in rotis: ut nequaquam vas aliquid arbitremur rotarum, quas in carpentis plaustrorum rhedarumque et curruum aspicimus, sed animantia, immo super animantia. Animalis enim homo non percipit ea quae spiritus sunt. Istae ergo rotae, in quibus erat spiritus vitae, omnia ordine faciunt atque men
Abbreviated transcription (Latin):
ue cellaria de insulis cethim. que uixta
ebraici sermonis echimologiam u̾tit
in ꝑcussa. ut plagis diaboli ñ tam int̃¬
fecta sit quam ꝓbata. Possumus exe¬
bore. & suuestres domos dicere de insu¬
lis cethim. quas heretici ñ indomodi
s in naui tiria fabricare conantur. &
ipsi habentes ebur suũ. sermonis &
lingue edificantes templa d̾i templo
contraria & domos siluestres habtta¬
cula bestiarum. cum scͥptura dicat indo¬
mo d̾i nemora ce siluas &e lucos ñ eẽ plan¬
tandos. Hissus uaria de egipto texta est
tͥ inuelum ut poneretur in malo: iacinctꝰ
& purpura de insulis disa facta sunt oꝑim̃tũ
tuum. Lxx. Hissus cum uarietate de egip¬
to facta ẽ. tͥ instratum. ut circumdaret tibi
głam & oꝑiret te iacincto. & purpura de in

Expanded text:
ve cellaria de insulis Chettiim, quae juxta ve cellaria de insulis Chettiim, quae juxta Hebraici sermonis etymologiam vertitur in percussam, ut plagis diaboli non tam interfecta sit, quam probata. Possumus ex ebore, et silvestres domos dicere de insulis Chettiim, quas haeretici non in domo Dei, sed in navi Tyria fabricare conantur. Et ipsi habentes ebur suum sermonis, et linguae aedificantes templa Dei templo contraria, et domos silvestres, habitacula bestiarum, cum Scriptura dicat in domo Dei nemora, et silvas, ac lucos non esse plantandos . Byssus varia de Aegypto texta est tibi in velum, ut poneretur in malo: hyacinthus et purpura de insulis Elisa, facta sunt operimentum tuum. LXX: Byssus cum varietate de Aegypto facta est tibi in stratum, ut circumdaret tibi gloriam, et operiret te hyacintho, et purpura, de in
Abbreviated transcription (Latin):
uercus de basan dolauerunt in re-¬
mos tuos. Transtra tua fecerunt tͥ
ex ebore indico: &e pretoriola de insulis yta¬
lie.Lxx. Ne basan fecerunt remostuoᷤ.
Templa tua fecerunt tͥ ex ebore. Domos
siluestres de insulis cethim.
uanta pulcritudo nauis &e suppellectit
eius. ut remos haberet cedrinos. non
undelibet s de basan. & transtra eburnea.
te p̃toriola siue cellaria in quib merces
p̃ciosissime reponunt᷑ de insulis cechim.
quod nos in italiam u̾timus. ex ea regiõe
que grecie ꝓpinquior ẽ. om̃s occidenta¬
lium insularum partes intelligentes.
Dicamꝰ gͦ iuxta anagogen remos fieri
nauis tyrie de basan. de qua ce inpsal¬
mis scribitur. Dixit dñs. De basan conu̾¬
tam: conũtã dsꝑfundo maris. Basan
in lingua nr̃a int̃p̃tatur ignominia.
Dos igitur qui fuert̃ in ꝓfundo maris
tes possint ad t̾ram &e ad litora ꝑuenue
&e fiant transtra de ebore cum mortifi¬
cauerint corꝑa sua. uł usum dentiũ
ad laudes di contulerint. & p̾toriola si¬

Expanded text:
uercus de Basan dolaverunt in remos tuos: transtra tua fecerunt tibi ex ebore Indico, et praetoriola de insulis Italiae. LXX: De Basan fecerunt remos tuos, et templa tua, et fecerunt tibi ex ebore domos silvestres de insulis Chettiim. Quanta pulchritudo navis, et supellectilis ejus, ut remos haberet cedrinos, non undelibet, sed de Basan, et transtra eburnea, et praetoriola, sive cellaria, in quibus merces pretiosissimae reponuntur, de insulis Chettiim, quod nos in Italiam vertimus: ex ea regione quae Graeciae propinquior est, omnes Occidentalium insularum partes intelligentes. Dicamus ergo juxta anagogen, remos fieri navis Tyriae de Bazan, de qua et in Psalmis scribitur: Dixit Dominus, de Bazan convertam de profundo maris . Basan in lingua nostra interpretatur ignominia. Eos igitur qui fuerunt in profundo maris, tes, possint ad terram, et 306 ad littora pervenire; et fiunt transtra de ebore, cum mortificaverint corpora sua: vel usum dentium ad laudes Dei contulerint, et praetoriola, si
Abbreviated transcription (Latin):
cent dm̃. ce cognoscant qui saluati fuerint
qd ipse sit dñs. Cum introduxero uos
ad t̾ram isrł in t̾ram̃ ꝓqua leuaui manũ
meam ut ddarem eam patrib ur̃is. tum
scietis qd̃ ego sim dñs: qnͣdo induxero ait
uos int̾ram isrł ꝓ qua leuaui manũ meam
ut inducerem in eam patres uros qͣm illi
suo uitio ꝑdiderunt: & uos ñ tam ur̃o me¬
rito quam clementia recepistis.
Et iretordabimini iuarum ur̃arum e om¬
nium selerum uroꝵ quib polluti estis ineis.

Expanded text:
ti fuerint, quod ipse sit Dominus « Cum induxero vos ad terram Israel, in terram, pro qua levavi manum meam, ut darem eam patribus vestris, tunc scietis quia ego sum Dominus. » Quando induxero, ait, vos in terram Israel, pro qua levavi manum meam, ut inducerem in eam patres vestros, quam illi suo vitio perdiderunt, et vos non tam vestro merito quam mea clementia recepistis. « Et recordabimini viarum vestrarum et omnium scelerum vestrorum quibus polluti e
Abbreviated transcription (Latin):
añs d̾s: ibi seruiet mͥ omĩs domꝰ isrł. Sĩs
inquam in t̾ra inqua placebunt mͥ. &e ibi re¬
quiram pͥmicias ur̃as. & inicium decimarum
urarum. in omĩb sc̃ificationib ur̃is. Inodorẽ
suauitatis suscipiam uos: cum eduxero uos
de popłis. & congregauero uos de t̾tis inqͥbr
dispsi estis. ce scĩficabor in uob̃ inoculis na¬
tionum: & scictis quia ego dñs.
e hoc monte in quo seruitura ẽ deo
omis domus isrł: ysaias & micheas pari
uoce cecinerunt. In nouissimis dieb erit
manifestus mons domus dñi inuertice
montium. &e eleuabitur suꝑ colles. & con¬
fiuent ad eum om̃s gentes: ce ibunt popłi
nos uias suas. & ambulabimꝰ insemitis eiꝰ.
De syon enim exibit lex: & u̾bum dñi de
ierłm. Et rursum ysaias. In montẽ inqͥt
excelsũ ascende. qui annuntias syon: ele¬
ua ce exalta uocem tuam qui ȩuangłitas
ierłm. Quem montem syon aut ȩccłiam in¬
telligimus que interp̃tatur specula. &e in al¬

Expanded text:
nus Deus, ibi serviet mihi omnis domus Israel, omnis, inquam, in terra in qua placebunt mihi, et ibi requiram primitias vestras et initium decimarum vestrarum in omnibus sanctificationibus vestris; in odore suavitatis suscipiam vos cum eduxero vos de populis et congregavero vos de terris in quas dispersi estis, et sanctificabor in vobis in oculis nationum, et scietis quia ego Dominus. » De hoc monte in quo servitura est Deo omnis domus Israel, Isaias et Michaeas pari voce cecinerunt: « In novissimis diebus erit manifestus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et confluent ad eum omnes gentes, et ibunt ponos vias suas, et ambulabimus in semitis ejus. De Sion enim exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Et rursum Isaias: In montem, inquit, excelsum ascende qui annuntias Sion: eleva et exalta vocem tuam qui evangelizas Jerusalem . Quem montem Sion, aut Ecclesiam intelligimus 238 quae interpretatur specula, et in al
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt de egypto. Et postquam uos iudica¬
uero: subiciam uos sceptro meo &e imperio.
& in ibo pactũ uob̃cum. & inducam uos in
tram ur̃am inuinculis caritatis. ut ligati
amore meo nequaqͣm ame possitiᷤ recedẽ
Transg̃ssores autem ce impios qui cordis du¬
ricia in malis oꝑib ꝑseuerant: eligam de
uob̃̾ ñ adpossidendum s ad abiciendum.
& educam quidẽ eos de t̾ra incolatus eor.
ut educti ñ ingrediant᷑ t̾ramisrł. s indiu̾¬
sis pereant regionib. & distinctione bono¬
rum ꝙ maloꝵ cognoscatis qd̃ ego sim dñs.
qui facio cuncta iudicio. Ad reliqua festi¬
nat oratio. breuitq ꝑ currimus singula:
ut sensum tantum legentib prebeamus.
t uos domꝰ isrł hec dĩc dñs ds. singuli
post idola ur̃a ambulate: & seruite eis. Qd̃
si o in hoc il audieritis me. &e nomen meũ
scm̃ pollueritis ultra in munerib ut̃is a i

Expanded text:
si sunt de Aegypto. Et postquam vos judicasi sunt de Aegypto. Et postquam vos judicavero, subjiciam vos sceptro meo et imperio, et inibo pactum vobiscum, et inducam vosterram vestram in vinculis charitatis, ut ligati amore meo nequaquam a me possitis recedere. Transgressores autem et impios, qui cordis duritia in malis operibus perseverant, eligam de vobis, non ad possidendum, sed ad abjiciendum: et educam quidem eos de terra incolatus eorum, ut educti non ingrediantur terram Israel, sed in diversis pereant regionibus, et distinctione bonorum et malorum cognoscatis, quia ego sum Dominus, qui facio cuncta judicio. Ad reliqua festinat oratio, breviterque percurrimus singula, ut sensum tantum legentibus praebeamus. « Et vos, domus Israel, haec dicit Dominus Deus, singuli post idola vestra ambulate, et servite eis. Quod si et in hoc non audieritis me et nomen meum sanctum pollueritis ultra in muneribus et in
Abbreviated transcription (Latin):
ec uos patiar ait ẽẽ ingentib. nec et̾na
cãptiuitare retineri: si edlucam de poplis
ce congregabo de t̾ris. in quas uos adseruien¬
dum hostilis necessitas huc illucq disꝑsit.
Hec autem faciam ñ ut ꝑdam uos & deleam:
s ut rex ur̃ sim. Ex quo intelligimus etiã
eam qm appellant heretici creatoris crude¬
litatem sonare clementiam. dum ad hoc iraᷤ¬
citur & deseuit. & totum effundit furorẽ
ut retrahat eos ad regnum suũ. qui demo¬
num tyrannidem adseruiendũ elegerant.
t adducam uos indesertum popłoꝵ.
ce iudicabor uob̃tum ibi facie adfaciem.
Sicut iudicio contendi aduĩsum patres in
deserto t̾re egẏpti: sic iudicabo uos dic dñs.¬
in uinculis federis. & eligam de uob̃ trans¬
gͥssores & impios. De t̾ra incolatus eoꝵ edu
sunc seruitis idolis qd̃ feci patrib ur̃is in
egypto. ut educam uos indesertum popło¬
rum. & ibi iudicer uob̃cum facie ad faciem.
sic adu̾sum illos iudicio contendi. qͣndo eg̃s¬

Expanded text:
ait, patiar esse in gentibus, nec aeterna captivitate retineri, sed educam de populis et congregabo de terris, in quas vos ad serviendum hostilis necessitas huc illucque dispersit. Haec autem faciam ut non perdam vos et deleam, sed ut Rex vester sim. Ex quo intelligimus etiam eam quam appellant haeretici creatoris crudelitatem sonare clementiam, dum ad hoc irascitur et desaevit, et totum effundit furorem, ut retrahat eos ad regnum suum, qui daemonum tyrannidem ad serviendum elegerunt. « Et adducam vos in desertum populorum et judicabor vobiscum ibi facie ad facsicut iudicio contendi adversum patres vestros in deserto terrae Aegypti sic iudicabo vos diciin vinculis foederis, et eligam de vobis transgressores et impios: de terra incolatus eorum educnunc servitis idolis, quod feci patribus vestris in Aegypto, ut educam vos in desertum populorum, et ibi judicer vobiscum facie ad faciem, sicut adversus illos judicio contendi, quando egres
Abbreviated transcription (Latin):
dat grãm. Et in alio loco scriptum ẽ. Ante
contricionem exaltatur cor uiri. & ante al¬
titudinem humiliatur. Suꝑbiam enim
contricio. & humilitatẽ sequitur altitudo.
Et scietis quia ego dñs cum benefecero uob̾.
Et dñm saluatorem tunc magis cognoui¬
mus quando benefecit nob̃ & passus ẽ ꝑ pec¬
catis nr̃is: oe portauit iniquitates nr̃as.
&e ꝓ nob doluit. ñ ꝓaliquo merito eorum
qui saluantur. s ꝓpter nomen suũ. Alio¬
quin uiȩ nr̃ȩ &e scelera pessima: ñ miscl̃i¬
am meruere s penam.
uicquio autem de popło dixim isrł qͥ
liberatus de egypto. insolitudine multa
cõmisit & offendit dm̃. & postea interra
reꝓmissionis inductus. uentratus idola
lignaq & lapides coluit. & postea dĩ cle¬
mentia conseruatus ẽ: referamꝰ ad eos
qui de egypto scłi huius manu excelsa
dñi lib̾ati sunt. & introducti in uitioꝵ
solitudinem rursum egiptum suspira¬
runt. & fecerunt ea que puniri debue¬

Expanded text:
dat gratiam. Et in alio loco scriptum est: « Ante contritionem exaltatur cor viri, et ante exaltationem humiliatur . » Superbiam enim contritio, et humilitatem sequitur altitudo. « Et scietis quia ego Dominus, cum benefecero vobis. » Et Dominum Salvatorem tunc magis cognovimus quando benefecit nobis, et passus est pro peccatis nostris, et portavit iniquitates nostras, et pro nobis doluit; non pro aliquo merito eorum qui salvantur, sed propter nomen suum. Alioquin viae nostrae, et scelera pessima, non misericordiam meruere, sed poenam. Quidquid autem de populo diximus Israel, qui liberatus de Aegypto, in solitudine multa commisit, et offendit Deum, et postea in terram repromissionis inductus, veneratus est idola, lignaque et lapides coluit, et postea Dei clementia conservatus est: referamus ad eos qui de Aegypto saeculi hujus manu excelsa Domini liberati sunt, et introducti in vitiorum solitudinem, rursum Aegyptum suspirarunt, et fecerunt ea, per quae puniri debue
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. cum benefecero uob̃ ꝓpter nomen meũ.
ñ scdm uias ur̃as malas: neq scłm scelera¬
ur̃a pessima domus isrł ait dñs ds̃.
on possumus recordare scelerum nr̃oꝵ atq
uitioꝵ. nisi inducti fuerimꝰ int̾ram isrł.
ibiq positi dicamꝰ cum apło. qui ñ sum
dignus uocari apłs: quia ꝑsecutus sum
eccłiam dĩ. Et displicebitis ait uob̾ incon¬
spectu ur̃o. in oĩb maliciis ur̃is quas fecis¬
tis. siue ut interpretatꝰ ẽ. simmachꝰ. & par¬

Expanded text:
nus, cum benefecero vobis propter nomen meum, non secundum vias vestras malas, nec secundum scelera pessima domus Israel, ait Dominus Deus. » Non possumus recordari scelerum nostrorum atque vitiorum, nisi inducti fuerimus in terram Israel, ibique positi dicamus cum Apostolo: « Qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . » « Et displicebitis, ait, vobis in conspectu vestro, in omnibus malitiis vestris quas fecistis; » sive, ut interpretatus est Symmach
Abbreviated transcription (Latin):
Etquando nata es indie ortus tui ñ ẽ.
precisus umbilicꝰ tuus. & in aqua ñ es lo¬
la isalutem: nec sale sallita. nec inuo¬
luta pannis. Non peꝑtit suꝑ te oculus

Expanded text:
Et quando nata es, in die ortus tui, non est praecisus umbilicus tuus, et in aqua non es lota in salutem, nec sale salita, nec involuta pannis. Non pepercit super te oculus
Abbreviated transcription (Latin):
t factus ẽ sermo dñi ad me dicens. fili
homĩs. quid fiet ligno uitis ex omĩb
lignis nemoꝵ quȩ sunt inter ligna silua¬
rum: N ũquid tolletur de ea lignũ ut frat
opus: aut fabricabitur de ea paxillus. ut
dependeat ineo qd̾cunq uas: Ecte ignida¬
tum ẽ. in escam. Utranq partem consump¬
sit ignis: & medietas eiꝰ redacta ẽ. infauillã
Nunquid utile erit adopus: Etiam cum
eẽt integrum ñ erat aptum adopus: qmͣo
magis cum ignis illud deuorauerit & com¬
busserit. nichil ex eo fiet oꝑis: Propt̾ea hee
dĩc dñs ds. Quomͦ lignum uitis inter ligua
siluarum. qd̃ dedi igni addeuorandũ: sic f¬
didi habitatores iersm & ponam faciem me¬
am in eos. De igne egredientur: ce ignis cõ¬
sumit eos. Et scictis quia ego dñs: cum po¬
suero fatiem meam in eos. & dedero t̾ram¬

Expanded text:
factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, quid fiet ligno vitis ex omnibus lignis nemorum, quae sunt inter ligna silvarum? Numquid tolletur de illa lignum, ut fiat opus, aut fabricabitur de ea paxillus, ut pendeat ex ea quodcumque vas? Ecce igni datum est in escam. Utramque partem ejus consumpsit ignis, et medietas ejus redacta est in favillam. Numquid utile erit ad opus? Etiam cum esset integrum, non erat aptum ad opus. Quanto magis cum ignis illud devoraverit, et combusserit, nihil ex eo fiet operis? Propterea haec dicit Dominus Deus quomodo lignum vitis inter ligna silvarum quod dedi igni ad devorandum sic tradidi habitatores Hierusalem et ponam faciem meam in eos de igne egredientur et ignis consumet eos et scietis quia ego Dominus cum posuero faciem meam in eos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sensus. Tante sunt amaritudinis. & tante
aduersus dm̃ contentionis: ut obiurgantẽ
ñ mereantur audire. Ex quo ꝑspituum est.
ubi multitudo fuerit peccatorum: indig¬
nos eẽ peccantes. qui a dño corrigantur.
llud quod in ȩccłiaste legimus. sãsꝑans ẽ.¬
tempꝰ tatendi & tempꝰ loquendi. etiã in ser¬
mone ꝓpħico comꝓbatur. qd̾ euisdẽ sit sapi¬
entic. &e tacere ce loqui ꝓ temꝑe. & dare cum¬
seruis in temꝑe suo cibaria. Unde & isaias
ad popłm ñ credentem. Tacui. nunquid sẽꝑ
peccatorum diu clausũ ostenuit. quia
iudit aliquos posse conuerti. de quib dictũ¬
ẽ. qui audit audiat. & qui amalis quiescit qͥ¬
escat ce desinat: ictirco aꝑto ore & ñ ꝓpͥa uo¬
luntate. s dñi iussione loq̃r ad popłm. Id aũ
dulus sit: scda aquile editio ita transtulit. qͥ
audit audietur. & qui relinquit relinquet᷑
Et ẽ sensus. Qui ht̃ dabitur ei. Qui autẽ ñ hr

Expanded text:
est sensus: Tantae sunt amaritudines, et tantae est sensus: Tantae sunt amaritudines, et tantae adversus Deum contentiones, ut objurgantem non mereantur audire. Ex quo perspicuum est, ubi multitudo fuerit peccatorum, indignos esse peccantes, qui a Domino corrigantur.ud quod in Ecclesiaste legimus, « Tempus tacendi, et tempus loquendi, » etiam in sermone prophetico comprobatur, quod ejusdem sit sapientiae et tacere et loqui pro tempore, et dare conservis suis in tempore suo cibaria. Unde et Isaias ad populum non credentem: Tacui, numquid sempeultitudinem peccatorum diu clausum os tenuit: quia vidit aliquos posse conest: « Qui audit, audiat, et qui a malis quiescit, quiescat et desinat . » Idcirco aperto ore et non propria voluntate, sed Domini jussione loquitur ad populum. Id autem, dulus sit. » Secunda Aquilae editio transtulit: « Qui audit, audietur; et qui relinquit, relinquetur. » Et est sensus: « Qui habet, dabitur ei; qui autem non habet,
Abbreviated transcription (Latin):
dionis. Et quomͦ ysaias. discalciatus ꝙ nu¬
dus trium annorum captiuitatẽ & nudita¬
tem popłi nuntiauit: ita & tu clausus do¬
mo. opere ipso ꝓpħa uicinam obsidionem
Et tu fili hominis. ecce data Surb̃ ierłm.¬
sũnt suꝑ te uncula. & ligabunt te eis: & non
egredieris de medio eoꝵ. Et linguam tuam
ad herere faciam palato ł guituri tuo: &
iunculis alligatur. quod ñ egreditur ad cos
inter quos habitat. s int̾ multitudinẽ capti¬
uorum solitudinem carceris patitur: ut supͣ
dixi obsidionis indicium ẽ. que clausa ierłm
atq circundata ab exercitu chaldeoꝵ. nullũ
habitantium foras exire ꝑmittet. Hec est
olla de qua ieremias loquitur. & ipse hic ꝓ¬
pħa inconseqñtibi: in qua carnes popłi con¬
surmunt᷑. Qd̃ autem lingua ꝓpħe pala¬
to ł guituri coherescit. & mutus effectus
auctoritatem ñ ht̃ increpantis: causa ꝑspi¬
cua ẽ. quia domus inquit exasꝑans ẽ. Et

Expanded text:
dionis. Et quomodo Isaias discalciatus et nudionis. Et quomodo Isaias discalciatus et nudus trium annorum captivitatem et nuditatem populi nuntiavit, ita et tu clausus domo, opere ipso propheta vicinam obsidionemEt tu, fili hominis, ecce data sunt super te vincula, et ligabunt te eis, et non egredieris de medio eorum. Et linguam tuam adhaerere faciam palato vel gutturi tuo, et inculis alligatur, quod non egreditur ad eos inter quos habitat, sed inter multitudinem captivorum solitudinem carceris patitur, ut supra dixi, obsidionis indicium est, quod clausa Jerusalem atque circumdata ab exercitu Chaldaeorum, nullum habitantium foras exire permittet. Haec est olla, de qua Jeremias loquitur, et ipse hic propheta in consequentibus, in qua carnes populi consumuntur. Quod autem lingua prophetae palato vel gutturi cohaeret, et mutus effectus auctoritatem non habet increpantis, causa perspicua est, « quia domus, » inquit, « exasperans est. » Et