comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ hystorica u̾tate. ut plena
semꝑ sacram̃tis celestib cõp¬
bentur. I qr qd̃ erat in facie lectionis
iam ꝑstrinximꝰ sermone repetito. orate
deꝓmit. Rogauit inqͥd dnm̃ qͥ dã pha¬
riseꝰ ut manducaret cum illo. Phariseꝰ¬
surrectionis auctorẽ. ut manducet cũ
qͥ mori nescit. utiq uiuit semꝑ. Noga¬
bat dnm̃ ut manducaret cum illo. No¬
ga pharisee. ut manduces cũ illo. Crede.
esto xpĩanꝰ ⁊ manducas cum illo. ẜ go
sum inqͥt panis qͥ de celo descendi. Semꝑ
as maiora tͥbuit qmͣ rogat᷑. Nam se mã¬
ducandum dedit qͥ rogabat᷑ ut mandu¬
candi secum fiduciã largiret᷑. Et tam̃ sic
tͥ denegare pot̾it infufum: Et qͥ tantũ
tͥ inaticum parauit ad uictum. qͥd mil¬
lat̾ mansione ꝑpetua ñ parauit: man¬
ducabitis in mensa mea ⁊ in regno meo.
Audisti dĩ conuiniũ. sollicitꝰ ñ sis de qͣlita¬
te conuni. Q ꝑuenire regis meret ad
m̃sam. manducabit qͥcqͥd regtui dnãtio

Expanded text:
sunt historica veritate, ut plena sunt historica veritate, ut plena semper sacramentis coelestibus comprobentur. Et quia, quod erat in facie lectionis jam perstrinximus sermone repetito, orate depromit. Rogavit, inquit, Dominum quidam Pharisaeus ut manducaret cum illo . Pharisaeusurrectionis auctorem, ut manducet cum , mori nescit, utique vivit semper. Rogabat Dominum ut manducaret cum illo. Rogas, Pharisaee, ut manduces cum illo; crede, esto Christianus, et manducas ex illo. Ego sum, inquit, panis qui de coelo descendi . Semper Deus majora tribuit quam rogatur; nam se manducandum dedit, qui rogabatur, ut manducandi secum fiduciam largiretur; et tamen sic tibi denegare poterit in futurum? Et qui tantum tibi viaticum paravit ad victum, quid in illa tibi mansione perpetua non paravit? Manducabitis in mensa mea in regno meo. Audisti Dei convivium, sollicitus non sis de qualitate convii. Qui pervenire regis meretur ad mensam, manducabit quidquid regni dominatio
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ qđ dico tͥ dimitunt᷑ illi peccã mul¬
ta qm̃ dilex̃ multum. sui autẽ minꝰ di¬
mittit᷑. minꝰ diugit: Pbatum ẽ. qr dilectio
delet.⁊ abluit unin̾sa peccã. Qͥd ẽ. autẽ qd̃
dic̃ cui minꝰ dimittit᷑ minꝰ diug̃: Srgo
peccandum satis ẽ. ut maior caritas cõpa¬
ret᷑ : Aosit. Caritas de pret̾itis subuenit.
ñ lib̃at de fut᷑is. Caritas nescit peccare
cum dilgit. caritas ñ ẽ caritas cum delĩ¬
quit. Caritasdĩ. custos ẽ. scĩtatis. frs si nos
peccatores eẽ. nouimꝰ. ⁊ eẽ. nolumꝰ pecca¬
tores. pedib xͥ demꝰ lacͥmas. spargamꝰ
capilos. figamꝰ oscła. pietatis oleum to¬
ta deuotione fundamꝰ. ut dicat᷑ nobis
Dimitunt᷑ uob̃ peccã multa. qm̃ dilexis¬
tis multum Imitem᷑ hanc mulierem. qmͣ
conspicimꝰ ñ solum caruisse pecc̃ĩs. s &
tem hec mulier. qr hodiernꝰ sermo cari-¬
tatis nos distulit. sicut iam ꝓmisimꝰ
in seq̃ntib dõ auctore pandemꝰ:
gesta referunt᷑. sic subnixa

Expanded text:
untur illi peccata multa, quoniam dilexit multum; cui autem minus dimittitur, minus diligit. Probatum est quia dilectio delet et abluit universa peccata. Quid est autem quod dixit: Cui minus dimittitur, minus diligit? Ergo ad peccandum satis est ut major charitas comparetur? Absit.Charitas de praeteritis subvenit, non liberat de futuris; charitas nescit peccare cum diligit; charitas non est charitas, si delinquit; charitas Dei custos est sanctitatis. Fratres, si nos esse peccatores novimus, et esse nolumus peccatores, pedibus Christi demus lacrymas, spargamus capillos, figamus oscula, pietatis oleum tota devotione fundamus; ut dicatur nobis: Dimittuntur vobis peccata multa, quia dilexistis multum.Imitemur hanc mulierem, quam conspicimus non solum caruisse peccatis, sed atem haec mulier, quia hodiernus sermo charitatis nos distulit, sicut jam promisimus, in sequentibus Deo auctore pandemus.gesta referuntur, sic subnixa
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: Respondit. Estimo qr is cui plꝰ
donauit. Idns̃. Necte iudicasti. audis
quemadmodum cȩlestis creditor totum
debitum caritate compensat. ⁊ ad incre¬
m̃tũ tociꝰ fenoris. amoris soliꝰ exig̃ ⁊ reqͥ¬
rit usuram: Amplectencdꝰ debitor. qͥ dilec¬
tione sola suam ñ negligit redim̾e cau¬
tionẽ. Uis scire hõ qͥd do debeas: Qd̃ fac-¬
tꝰ es. di creditum ẽ. qđ rationis es capax.
possides accepisti. o ut uiuendi normã
spopondisse te ñ potes diffit̃i. S dum te
ꝑuitia in carnis lutum instar suis dem̃¬
gis. ⁊ quadrupedum more uiuens. qͣ p̃di
tꝰ rͣatione priuaris. & in gͤgite cͥminum
bona malaq ꝑdita discretione confun-¬
dis. & diuinȩ legis substantiam dissipaᷤ.
mundana uoluptate captiuꝰ. factꝰ es
gloriosi fenoris debitor luctuosꝰ cui defi¬
cientib uirtutum lucͥs. cͥminum multi¬
plicat᷑ usura. S licet in hȩc cecidis. licet
fuĩs in ista deuolutꝰ. uide ne despes hõ.

Expanded text:
dixit: Aestimo quod is cui plus donavit. Et Dominus, recte judicasti. Audistis quemadmodum coelestis creditor totum debitum charitate compensat, et ad incrementum totius fenoris amoris solius exigit et requirit usuram. Plectendus debitor, qui dilectione sola suam negligit redimere cautionem. Vis scire, homo, quid Deo debeas? Quod factus es, Dei creditum est; quod es rationis capax, possides, accepisti; et quod vivendi normam spopondisse te non potes diffiteri. Sed dum te per vitia carnis in lutum instar suis demergis, et quadrupedum more vivens qua praeditus es ratione privaris, et in gurgite criminum boni malive perdita discretione confundis, et divinae legis substantiam dissipas, mundana voluptate captivus, factus es gloriosi fenoris debitor luctuosus, cui deficientibus virtutum lucris criminum multiplicatur usura. Sed licet in hac re cecideris, licet fueris in ista devolutus, vide ne desperes: homo,
Abbreviated transcription (Latin):
D iliges dñn dm̃ tuũ ex toto corde tuo. ⁊
ex ãnima tota tua. ⁊ ex totam̃te tua. ⁊
ex tota uirtute tua. ama gͦ homo dm̃. ⁊
ama totꝰ. ut possis omĩa sine labore um¬
cẽ ⁊ dese pect̃a. Tenerȩ militiȩ delicati con¬
fuctꝰ ẽ. amore solo de crnctis tͥminib re-¬
portare uictoriam. sic̃ ex seqñtib eluces¬
cit. sonũsꝰ in qͥt ad mulierẽ. dix̃ symoni.

Expanded text:
Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua . Ama ergo, homo, Deum, et ama totus, ut possis omnia sine labore vincere et delere peccata. Tenerae militiae, delicati conflictus est amore solo de cunctis criminibus reportare victoriam, sicut ex sequentibus elucescit. Conversus, inquit, ad mulierem,
Abbreviated transcription (Latin):
sit adm̃sam. ut eẽt celestis caro mandu¬
catis gentib ad salutem. Nisi manduca¬
ũitis carnem filii hoĩs. ⁊ bib̾itis eiꝰ sang¬
nem ñ habebitis uitam in uob̃. Quemad¬
modum autem manducet᷑ caro xͥ. qͦmͦ bi

Expanded text:
sit ad mensam, ut esset coelestis caro manducaturis gentibus ad salutem. Nisi manducaveritis carnem Filii Hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Quemadmodum au
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ erit. cum mox eũ m̃tis suȩ arbitrũ
cordis sui iudicem. testẽ conscientiȩ suȩ.
cogitationum suaꝵ didic̃it cognitorem:
ꝓpħa. sciret utiq quȩ ⁊ quał ẽ. mulier
quȩ tang̃ eum. Mulier habebat uulnꝰ
sciebat illd̃. ⁊ icdo taliter tanti muln̾s
medicum ꝑqͥrebat. P hariseꝰ ꝑfidiȩ mor¬
bo sautiꝰ suꝑbiȩ flamma febͥens. ꝑ fre¬
nesim se nesciebat insanum. h inc est
dens phariseꝰ qui uocau̾at eam: ait intrase

Expanded text:
turus erit, cum mox eum mentis suae arbitrum, cordis sui judicem, testem conscientiae suae, cogitationum suarum didicerit cognitorem? propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum. Mulier habebat vulnus, sciebat illud, et ideo taliter tanti vulneris medicum perquirebat; Pharisaeus perfidiae morbo saucius, superbiae flamma febriens, per phrenesim se nesciebat insanum. Hinc est dens Pharisaeus qui vocaverat eum, ait intra se
Abbreviated transcription (Latin):
dulcium lib̃orum. Satis enungͣue ẽ. sa
tisq tͥste ⁊ uirginitatis carere p̃mio. ⁊
filiorũ solatia ñ hab̃e. sustin̾e ouꝰ matri¬
monii. & ad fructum matͥmonui ñ ueni-¬
re. hinc ẽ. qd̃ gaudet a se ablatum st̾iita¬
tis obpbrium dicendo. Qͥa sic mͥ fecit dñs
in dieb qͥb respexit auferre obpbum
meũ int̾ hoiẽs. Qͥ a hoc apd̾ homines mi¬
ubi parientis culpa nulla ẽ. s ẽ indici¬
um denegantis. Certe si hoc affert aliqͣ
corpał infirmitas. necessitas in causa ẽ.
abitiat᷑ infirmitas. & quȩcumq ẽ. inge¬
nii humani omĩs excludat᷑ intentio. fid̃i
pateant ocłi. cordis reserent᷑ aures. m̃tis
currat ⁊ occurrat incesse ut ꝑuenire ad
mystĩum uirginei conceptꝰ. ad sacͣmen¬
tũ partꝰ uirginei penetrare possimꝰ. ad¬

Expanded text:
dulcium liberorum; satis enim grave est, et dulcium liberorum; satis enim grave est, et satis triste, et virginitatis carere praemio, et filiorum solatia non habere; sustinere onera matrimonii, et ad fructum matrimonii non venire. Hinc est quod gaudet a se ablatum sterilitatis opprobrium, dicendo: Quia sic mihi fecit Dominus in diebus quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines. Quia hoc apud homines miubi parentis culpa nulla est, sed judicium denegantis. Certe si hoc affert aliqua corporalis infirmitas, necessitas in causa est,abjiciatur infirmitas: et quaecumque est ingenii humani omnis excludatur intentio, fidei pateant oculi, cordis reserentur aures, mentis currat et incurrat incessus: ut pervenire ad mysterium virginei conceptus, ad sacramentum partus virginei penetrare possimus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. Celabat se m̃sib quinq. Eru¬
bescebat anus feta. uecondat᷑ uetula
pͥmi partꝰ.⁊ puerꝑam senectꝰ abscondit
extrema. ne st̃̾ilitatis obpbͥum risꝰ fe¬
cundȩ senectutis aug̾et. Qd̃ autem ri¬
sui subiaceat. senił ⁊ ueterana concep¬
tio. ꝑsimilis hꝰ st̾ilitatis ⁊ etatis sarap
rata canities. ipiꝰ g̾minis testat᷑ agno¬
mine dicente scͥpt᷑a. Iuocauit nom̃ fi¬
lii sui ysaac. qd̃ int̃pretari risum do¬
cuit. ad iciens. qr risum fec̃ mͥ dñs. hĩc
ẽ. qd̃ helisabet sacrum uult celare my.¬
st̃ium. dicendo qr sic mͥ fec̃ dñs. ut nͦ me
conceptꝰ fastiget uecondiam. qmͣdiu
cet ex pena. ex u̾econdia mat̃ celat.
Oqnͣto ex silentio uox nascit᷑. o qnͣtata¬
cit᷑nitate tuba scłis inclamatura gen̾at᷑.
O qd̾ secretum diuini iudicis dat p̃conẽ.
Qͥa sic mͥ fec̃ dñs in dieb qͥb respex̃ aufer¬
re obꝓbrium meum int̾ hoiẽs. honor
conugii. matͥmonii dignitas ẽ ꝓcreatio

Expanded text:
. Celabat se mensibus quinque. Erubescit anus feta, verecundatur vetula primi partus, et puerperam senectus abscondit extrema, ne sterilitatis opprobrium risus fecundae senectutis augeret. Quod autem risui subjacet senilis et veterana conceptio, persimilis hujus sterilitatis et aetatis Sara prata canities, ipsius germinis testatur ex nomine, dicente Scriptura: Et vocavit nomen filii sui Isaac . Quod interpretari risum docuit, adjiciens: Risum mihi fecit Dominus. Hinc est quod Elisabeth sacrum vult celare mysterium, dicendo: Quia sic mihi fecit Dominus. Ut modo conceptus fatiget verecundia, quamdiu cet ex poena, ex verecundia mater celat. O quanta silentio vox nascitur! O quanta taciturnitate tuba saeculis inclamatura generatur! O quod secretum divini Judicis dat praeconem! Quia sic mihi fecit Dominus in diebus quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines. Honor conjugii, matrimonii dignitas, est procreatio
Abbreviated transcription (Latin):
los st̃ laudent nom̃ dñi. lacrimis riga¬
bat pedes eiꝰ. O qͣnta ẽ. uis in lacinis pec¬
catoꝵ. Nigant celum. tr̃am diluunt.
extingt̃ gehennam. delent oẽ facinꝰ.
latã flectunt diuina ꝓmulgatione sẽ-¬
tentiã. Icapillis capitis sint̾gebat. Dm̃¬
cos pedes lauas lacrimis. cͥnib t̾git. ua¬
cat ab excusatione pauꝑtas. inhumani¬
tas ueniã ñ habebit. qr ĩ totum sͥ nat᷑a
sufficit ad obsequium c̾atoris. Icapilł
capitis sui tgebat. In peccatus caput
p᷑gandis cͥminib unda refluebat. ut
suo fonte mulier in nouum baptisma

Expanded text:
audent nomen Domini . Lacrymis rigabat pedes ejus. O quanta vis in lacrymis peccatorum! rigant coelum, terram diluunt, exstinguunt gehennam, delent in omne facinus lata divina promulgatione sententiam. Et capillis capitis sui tergebat. Dominicos pedes lavat lacrymis, crinibus tergit. Vacat ab excusatione paupertas; inhumanitas veniam non habebit, quia in totum sibi natura sufficit ad obsequium Creatoris. Et capillis capitis sui tergebat. In peccatricis caput purgandis criminibus refluebat unda, ut sua fonte mulier in novum baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
bat pedes eiꝰ. ⁊ capiuus capitis sui t̃gebat.
uidetis qr ad pharisei mensam uenit xp̃c.
ñ ut carnalib repleret᷑ escis. sed ut in
carne negotium cȩleste monstraret. ne¬
q ut ꝓbaret posita humanitꝰ ante se.s
pꝰ se gesta diuinitꝰ appbaret. Xpm̃ nãq
semꝑ agnoscimꝰ ꝑ humanos actꝰ diunaᷤ
ex̃cuisse urtutes. dum noua ⁊ p̃t̃ usꝰ
mortalium cuncta eẽ. quȩ ab eo etiam
corꝑalit̃ gesta st̃ compbant᷑. Phariseꝰ ad
manducandum uocat xp̃m. qͥd ibiq̃rit
mulier ñ uocata: Claustͣ domꝰ ñ p̃rũ¬
pit extraneꝰ. conuiuii secretũ ñ p̃sumit
inuitatꝰ intrare. cybos paratos relaxan¬
dis m̃tib pꝰ laborem. ꝑt᷑bare ñ audet ar¬
bit iuxuosꝰ. I qͥd ẽ. qd̾ hec mulier igno¬
ta. immo malenota. onusta luctib ple¬
na lacͥmis. clamosa planctu. nescio ia¬
nitore. nullo conscio. ipso ignorante pa¬
store. domꝰ aditꝰ ꝑcurrit om̃s. tͣnsit to¬
tas ministioꝵ cat̾uas. ipsum coniuini

Expanded text:
s sui tergebat, Videtis quia ad Pharisaei mensam venit Christus, non ut carnalibus repleretur escis, sed ut in carne negotium coeleste monstraret; neque ut probaret posita humanitus ante se, sed post se gesta divinitus approbaret. Christum namque semper agnoscimus per humanos actus divinas exercuisse virtutes, dum nova et praeter usus mortalium cuncta esse quae ab eo etiam corporaliter gesta sunt comprobantur. Pharisaeus ad manducandum vocat Christum: quid ibi quaerit mulier non vocata? Claustra domus non prorumpit extraneus, convivii secretum non praesumit non invitatus intrare, cibos paratos relaxandis mentibus post laborem perturbare non audet arbiter luxuriosus; et quid est quod haec mulier ignota, immo male nota, onusta luctibus, plena lacrymis, clamosa planctu, nescio janitore, nullo conscio, ipso ignorante pastore, domus aditus percurrit omnes, transit totas ministeriorum catervas, ipsum convivii
Abbreviated transcription (Latin):
qri lacͥmȩ sati̾facionis st̃ docum̃tũ. oscłã
st̃ recunciliationis indicia. Iunguento
ungebat. Mulierẽ suꝑ caput dñi fudis¬
se oleum. alio euuangłista referente cog
s carnalis obsequii. s plenȩ humanita¬
tis ẽ. sacram̃tum. qr in capite xͥ ds ẽ. ẽ¬
⁊ in pedib euuangłrrantiũ pacẽ. Ora

Expanded text:
factionis sunt documentum, oscula sunt reconciliationis indicia. Et ungebat unguento. Mulierem super caput Domini fudisse oleum, alio evangelista referente, coget carnalis obsequii, sed plenae humanitatis est sacramentum; quia in capite Christi Deus est, in pedibus evangelizantium
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tangit eum. fariseȩ erras. nescire
ꝓpħa scit ñ qnͣtum uult. s qnͣtum ded̾it
ille qͥ tͥbuit ꝓpħ̃iam. hic sieẽt ꝓpħa sci¬
ret utiq quȩ ⁊ qͣlis ẽ. mulier quȩ tang̾
tis infamat. Cetũm peccatrix fit bona.
fit scã. fit innocens. cum tetig̾it ueniȩ lar¬
gitorem. stc̃ora contingunt. s ñ inqͥnãt
solẽ. Medicum cũ tang̃ uuln̾a putredo
ñ polluit. Iudicẽ qmͣuis tangat reus.:
pecc̃o caret om̃i. ⁊ rapit subito sc̃itatẽ.
bat hoc mulier ĩ ꝓfluuio sangͥnis ꝯsti¬

Expanded text:
umani. Pharisaee, erras, nescire propheta scit non quantum vult, sed quantum dederit ille qui tribuit prophetiam. Hic si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit tis infamat: caeterum peccatrix fit bona, fit sancta, fit innocens, cum tetigerit veniae largitorem. Stercora contingunt, sed non inquinant solem. Medicum cum tangunt vulnera, putredo non polluit. Judicem quamvis tangat reus, net peccato caret omni, et rapit subito sanctitatem. Probat hoc mulier in profluvio sanguinis consti
Abbreviated transcription (Latin):
in geñali habitatło satis se miratus ẽ.
eẽ ꝑegrinum. qui se exclusum temꝑe
abdicatum natura. receptũ auctoris be-
neficio didicit ñ parentis. Icelabat sem
qͥt m̃sib quinq dicens. qr sic mͥ fec̃ dñs.
Bene totum fecisse dnm̃ confitet᷑. quȩs

Expanded text:
in generali habitaculo satis se miratus est in generali habitaculo satis se miratus est esse peregrinum, qui se exclusum tempore, abdicatum natura, receptum se in eo auctoris beneficio didicit, non parentis. Et celabat se mensibus quinque, dicens, quia sic mihi fecit Dominus. Bene totum fecisse Do
Abbreviated transcription (Latin):
huc merat legis adolescentia. instabat
ad huc religionis infantia. lex fr̃s illici¬
ta ꝓhibuit. licita ñ negauit. Intra donũ¬
g tenuit. suꝑͣ donum conferre nil po¬
tuit. Naturam rexit. supͣ naturam ho¬
minem ñ erexit. Lex fidei ianua. grẽ
nuntia. euuangłu preuia. pedagog̃
religionis infantule. premisit in sacer¬
dotio coniugii castitatem. ut in ponti¬
ficatu gr̃e uenturam ꝑpetuȩ uirtutis
głam nuntiaret. Sedm hanc gͦ indul-¬
gentiam. helisab&h annositate iã mor¬
tua scm̃ reminscit in partum. ⁊ arida
atq exarata rugis menbͣ medullis ui-¬
talib in uiscera fecunda uiridant᷑. Ip¬
sum qͦq tempꝰ. ipsum qd̃ deseruerat
reuocat᷑ ad corpꝰ. ⁊ uetustate nimia do¬
mꝰ uti dilapsa. in faciem nouam repen¬
te reparat᷑. Stupet ordo. deficit consue-¬
tudo. mitat᷑ ipsa natura. ⁊ ex appara¬
tu mansionis. hospitis mĩtum. digni¬
tas hospitis innocescit. Uerum ioħ̃s

Expanded text:
erat adhuc legis adolescentia, instabat erat adhuc legis adolescentia, instabat adhuc religionis infantia. Lex, fratres, illicita prohibuit; licita non negavit; intra donum tenuit, supra donum conferre nil potuit; naturam rexit, supra naturam hominem non erexit. Lex fidei janua, gratiae nuntia, Evangelii praevia, paedagogus religionis infantiae, remisit in sacerdotio legali conjugii castitatem, ut in pontificatu gratiae venturam perpetuae virtutis gloriam nuntiaret. Secundum hanc ergo indulgentiam Elisabeth annositate jam mortua, sanctum reviviscit in partum, et arida atque exarata rugis membra medullis vitalibus in viscera fecunda viridantur: ipsum quoque tempus, ipsum, in quo desierat, revocatur ad corpus; et vetustate nimia domus uteri dilapsa, in faciem novam repente reparatur; stupet ordo, deficit consuetudo, miratur ipsa natura, et ex apparatu mansionis, hospitis meritum dignitasque innotescit. Verum Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
ad altiora promouet. ad suꝑna
ꝑtollit. Nec mirum frs. si he¬
liam currꝰ ethereus euexit ad
celum. cum cotidie ista euuangłioꝵ qua¬
driga. omẽ hominum genꝰ celi transferat
⁊ transmittat. ad regnum. Ecce iam nos
tum uirginis ⁊ iohannis ortu ad ortum
nrĩ fecit proximos saluatoris. S iam qd̃
suꝑ ẽ. de ⁊acharia pontifice patientiꝰ au¬
diamꝰ ut ad cunabła nr̃i regis itinere
regio ꝑueniamꝰ. qͥ ob hoc celestis qua¬
drigȩ conscendimꝰ sessionem. ut sollici¬
tas ⁊ arduas compendioꝵ semitas uita¬
rias. Ita uni templo astabat tͥb tota. pa¬
rebant milia sac̃dotum. Propt̃ qd̾ ip̃a ob¬
seruatio. pontificalis offitii erat diuisa
ꝑ plurimos. dispensata ꝑtemꝑa. distri-¬
buta ꝑ uices. ne aut ordinem officii
muititudo confusa tͦbaret. aut alt̃ agen¬
do iugit̃. altĩ debitum negaret officium.
Post hos autem dies concepit helisabos h
uxor eiꝰ. Erat illis conuigii facuttas. erat
illis licentia donata generandi. qͥb ad¬

Expanded text:
ad altiora promovet, ad superna xtollit. Nec mirum, fratres, si Eliam currus aetherius evexit ad coelum , cum quotidie ista Evangeliorum quadriga, hominum genus coeli perferat et transmittat ad regnum. Ecce jam nos is partum et a Joannis ortu ad ortum nostri fecit proximos Salvatoris. Sed quod superest adhuc de Zacharia pontifice patientius audiamus, ut ad cunabula nostri Regis rere possimus: qui ob hoc coelestis quadrigae fidam conscendimus sessionem, ut sollicitas et arduas compendiorum semitas vita domum suam . Ita uni templo astabat tribus tota: parebant millia sacerdotum, propter quod ipsa observatio pontificalis officii erat divisa per plurimos, dispensata per tempora, distributa per vices, ne aut ordinem sacerdotii multitudo confusa turbaret, aut alter legendo jugiter alteri debitum negaret officium. Post haec autem concepit Elisabeth uxor ejus. Erat illis conjugii facultas, erat illis licentia donata generandi, quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat auctorem. Nespondens inqͥt ihc
ait. Symon habeo tͥ aliquid dice̾. T ibi cui
opꝰ ẽ. medicina ⁊ nescis querere medicinã.
tͥ qͥ dm̃ magistrum uocas. ⁊dĩ deseris dis¬
ciplinam. Ignoras qm̃ magistͦ magnã
fecit muriam. qͥ se discipłm fatet᷑ eiꝰ. cuiꝰ
ñ seqͥt᷑ institutum: Namsic̃ discipłi ꝓbitasᷤ
ẽ magistͥ. ita magistͥ uituꝑatio ẽ. discipłs.
nesciens disciplinam. Symon habeotͥ
aliqͥd dicere. Respondit. Magist̃ dic. Iterũ:
magist̃ dic ⁊ñ ds dic. Iam iam dm sen¬
ties qmͣ uocasti magistrum. Duo inquit

Expanded text:
monstrat auctorem. Respondens, inquit, Jesus, ait: Simon, habeo tibi aliquid dicere. Tibi, cui opus est medicina, et nescis quaerere medicinam; tibi, qui Deum magistrum vocas, et Dei deseris disciplinam: ignoras quoniam magistro magnam facit injuriam, qui se discipulum fatetur ejus, cujus non sequitur institutum? Nam sicut discipuli probitas laus est magistri, ita magistri vituperatio discipulus nesciens disciplinam. Simon, habeo tibi aliquid dicere. Respondit, magister, dic. Iterum, magister, dic, et non Deus dic. Jam jam Deum sentiens, quem vocat magistrum. D
Abbreviated transcription (Latin):
nisse xp̃m. sollitꝰ foesitan mi¬
ret᷑ auditor. Pharisei domum
xp̃c intrauit ñ accepturꝰ iudaicos ciboᷤᷤ
s diuinam miscdiam largiturꝰ. Neq
accubuit pocłã saporata melle. flori¬
b odorata sumpt᷑us. s penitentis lacͥ¬
mas ex ipĩs ocłoꝵ fontib potaturus.
Ds̃ delinqñtium gemitꝰ esurit. sitit lacri¬
mas pecc̃orum. Rogabat inqͥt qͥdam do
minum phariseꝰ. ut manducaret. cũ illo.
Iingressꝰ domum pharisei discubuit Et
ecce mulier quȩ erat in ciuitate pecca

Expanded text:
ristum sollicitus forsitan miratur auditor. Pharisaei domum Christus intravit, non accepturus Judaicos cibos, sed divinam misericordiam largiturus; neque accubuit pocula saporata melle floribus odorata sumpturus, sed poenitentis lacrymas ex ipsis oculorum fontibus potaturus: Deus delinquentium gemitus esurit, sitit lacrymas peccatorum. Rogabat, inquit, Dominum quidam Pharisaeus, ut manducaret cum illo: et ingressus domum Pharisaei, discubuit. Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei. Non ad stantem. ñ ad sedentem
audet uenire pectabͥx. Os̃ cum stat corri
randum suꝑnam didicit maiestatem.
alabastrum unguenti. Portauit oleum
qr medicinã letali uulnĩ a suꝑno medi¬
co ꝑ quirebat. Stans retro secꝰ pedes eiꝰ
Ad pedes tendit citam ueniã qͥ requirit.
rigabat pedes eiꝰ. En mutat᷑ ordo rerũ.
Pluuiam terrȩ dat celũ semꝑ. ecce nc̃ ri¬
gat tr̃a celum. mimo suꝑ cȩlos ⁊ usq

Expanded text:
Pharisaei. Non ad stantem, non ad sedentem Pharisaei. Non ad stantem, non ad sedentem audet venire peccatrix: Deus cum stat, corriprandum supernam didicit majestatem; alabastrum unguenti. Portavit oleum, quia medicinam lethali vulneri a superno medico perquirebat. Stans retro secus pedes ejus. Ad pedes tendit semper citam veniam qui requirit. rigabat pedes ejus. En mutatur ordo rerum, pluviam terrae coelum dat semper: ecce nunc rigat terra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculpam se uultꝰ scit fiduciam ꝑdidisse.
Uenit satisfact᷑a dõ. ñ homini placit᷑a lleñ
uium. Deniq ⁊ penitentiȩ ponit mensam.
fercłm̃ compunctionis apporat. panem do¬
loris infert. potum lacͥinis temꝑat. in men
dis sui ⁊ corꝑis symphoniam. organi planc¬
tib dat clamorem. ꝙytharam ꝑ suspiria lon¬
ga modulat᷑. gemitꝰ aptat in fistulã. Et
dum pectꝰ ipãm conscientiam arguens sepe
ꝑcutit facit placitura dõ cymbala ꝑsonare.
dumq talit̃ apportat diuinis ocłis cybos.
totas miscdłiȩ copias sic reportat. Ecce mu¬
lier que erat in cuuitate peccatrix. In ciui¬
ris facinꝰ. ut accumulet indulgentiam lar¬
gitoris. Inciuitate peccatͥx. siuitati pecca¬
u̾at. qr fama sua famam toti tetig̾at cuu¬
tatis. sicq iam ñ peccatͥc sͥ s ip̃iꝰ ciuitatis
facta fuãt ipa peccatum. N c̃ cognoui qd̃
ñ nͥ ab ipõ solo ciuitatis peccatum possit
auferri. qͥ soł mundi uenerat abołe pec-¬

Expanded text:
 se vultus fiduciam perdidisse; venit satisfactura Deo, non homini placitura cum vvium. Denique et poenitentiae ponit mensam, fercula compunctionis apponit, panem doloris infert; potum lacrymis temperat in mensudis sui et corporis symphoniam, organi planctus dat clamorem, citharam per suspiria longa modulatur, gemitus aptat in fistulam; et dum pectus ipsam conscientiam arguens saepe percutit, facit placitura Deo cymbala personare; dumque taliter apportat divinis oculis cibos, totas misericordiae copias sic reportat. Ecce mulier quae erat in civitate peccatrix. Eris facinus, ut accumulet indulgentiam largitoris. In civitate peccatrix. Civitate peccaverat, quia fama sua famam totius tetigerat civitatis; sicque jam non peccatrix solum, sed ipsius civitatis facta fuerat ipsa peccatum. Haec cognovit quod nisi ab illo solo civitatis peccatum non posset auferri, qui so
Abbreviated transcription (Latin):
M̃ sermone ꝓximo partes
pͥmas hodiernȩ ꝑcurrimꝰ
lectionis ad mirati pariter
sumꝰ. qͦ feruore. qͣ fide. qͣliau¬
su. qnͣta obsequii nouitate pectatrir
mulier ip̃iꝰ uestigia contig̃it saluato

Expanded text:
m sermone proximo partem primam hodiernae percurrimus lectionis, admirati pariter sumus quo fervore, qua fide, quali ausu, quanta obsequii novitate, peccatrix mulier ipsius vestigia contigerit Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
que dedit ceł gloriã. t̾ris dm̃. fidem
gentib. finem uitiis. uite ordinem.
morib disciplinã. hanc grãm detu¬
lit angeł. accepit uͥgo. salutem seculi
redditura. Aue gr̃a plena. quia sin-¬
guł gr̃a se. est largita ꝑpartes. ma-¬
rie uͦ simulsẽ cota dedit gr̃e pleni¬
tudo. Om̃s inquit euuangelista de
plenitudine eius accepimꝰ. Unde
et dauid dicit. Descendet sicut plu¬
uia inuellus. Hellus cũ sit decorpo¬
re. nescit corporis passiones. Sic uir¬
ginitas cum sit incarne: uitia car¬
nis ignorat. Celestis gͦ imber ur¬
gineum inuellus placido descen¬
dit illapsu. et tota diuinitatis un¬
da bibulo se ñre carnis celabat. ĩ
uellere. donec ꝑpatibulum crucis
p̾ssum. t̾ris omnib inpluuiam
salutis effũderet. et sicut ftillicidia
stillantia suꝑ t̾ram: ut uitalib
partita stillicidñs. tempora fidei
rat cum uirgine qui ad uͥginem
miserat. Precessit nuntium suũ
ds̃. s a deo ñ recessit. Teneri ñ potest

Expanded text:
quae dedit coelis gloriam, terris Deum, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Hanc gratiam detulit angelus, accepit Virgo salutem saeculis redditura. Ave, gratia plena. Quia singulis gratia se est largita per partes, Mariae vero simul se totam dedit gratiae plenitudo. Omnes, inquit evangelista, de plenitudine ejus accepimus . Unde et David dicit: Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus cum sit de corpore, nescit corporis passiones; sic virginitas cum sit in carne, vitia carnis ignorat. Coelestis ergo imber virgineum in vellus placido se fudit illapsu, et tota divinitatis unda bibulo se nostrae carnis celavit in vellere, donec per patibulum crucis expressum terris omnibus in pluviam salutis effunderet. Et sicut stillicidia stillantia super terram . Ut vitalibus partita stillicidiis tempora fidei rat cum Virgine, qui ad Virginem miserat. Praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit: teneri locis non
Abbreviated transcription (Latin):
ebetur quidem uobis
natalitius sermo.s do
Ugo peꝑit. Quod natura ñ hc̃.
usus nescit ignorat ratio. mens
non capit. pauet celum. stupet
t̾ra. creatura miratur. quomodo
sermo narrabit humanus: De¬
niq euuangelista conceptum
uirginis. uirginis partum. sic̃
humano sermone pandit: ita
diuino claudit archano. E hoc
facit. ut homo quod credere iussꝰ
ẽ: discut̾e ñ p̾sumat. Quis attin¬
gat archanum dĩ. partũ uirginiᷤ.
rerum causam. seculoꝵ negotiũ.
cõmertiũ diuinitatis et carnis.
hominem dm̃q unum deũ:¬
gelus. humana cesset opinio.
ubi celestis ẽ nuntius. int̾p̾tatio
t̾rena pellatur. curiositas hu¬
mana torpescat. ubi suꝑnus

Expanded text:
ebetur quidem vobis natalitius sermo, sed iVirgo peperit. Quod natura non habet, usus nescit, ignorat ratio, mens non capit, pavet coelum, stupet terra, creatura miratur, quomodo sermo narrabit humanus? Denique evangelista conceptum Virginis, Virginis partum sicut humano sermone pandit, ita divino claudit arcano: et hoc facit ut homo, quod credere jussus est, discutere non praesumat. Quis attingit arcanum Dei, partum Virginis, rerum causas, saeculorum negotium, commercium divinitatis et carnis, hominem Deumque unum Deugelus, humana cesset opinio; ubi coelestis est nuntius, interpretatio terrena pellatur. Curiositas humana torpescat, ubi supernus
Abbreviated transcription (Latin):
cendi necessitas deo. cui subpetit
fatiendi potestas: Que: Ut ipsam
naturam nascendo reficeret. ꝗͣ fec̾at
oꝑando: quia que facta fuãt ut ge¬
neraret ad uitam. ip̃a generabat ad
mortem. ꝑpeccatũ pͥmi hominis
naturale uulnꝰ accepit. et cepit ẽẽ.
origo mortis: que erat initium
uite. ħẽ. gͦnegotium natiuita¬
tis quod nasci compulic xp̃m.¬
tio filioꝵ: et nature curam nati¬
uitas daret auctoris: De eodem

Expanded text:
cendi necessitas Deo cui suppetit cendi necessitas Deo cui suppetit faciendi potestas? Quae? Ut ipsam naturam nascendo reficeret, quam fecerat operando: quia quae facta fuerat ut generaret ad vitam, ipsa generabat ad mortem. Per peccatum primi hominis natura lethale vulnus accepit, et coepit esse origo mortis, quae erat initium vitae. Hoc ergo negotium nativitatis quod nasci compulim, ut naturae curam nativitas daret auctoris, e
Abbreviated transcription (Latin):
ris iniuria: s salus ẽ. creature.
Si ds̃ fecit hominem. quis argu¬
it cur refecit Et quod ex limo for¬
masse digne creditur. quare ex
carne formasse iudicatur indig¬
num: Qnid p̾tiosius. caro aut li¬
miꝰ: Ergo reꝑationis nostre quan¬
to p̾ciosior mat̾ia. tanto maior⁊
gloria. Aut quando ds̃ mutero.
plasmator ẽ. hominis:Audi iob.
Manus tue fecerunt. et finx̾unt
posiusti suꝑ me manum tuam.
Et adieremiam ds̃. Priusquam
ẽẽs innt̾o noui ce: et in uulua scĩ¬
ficauite. Si gͦ parentis in aluo iob
liniamenta depinxit. si matͥs in
ut̾o dauid menbra conpegit. si
ieremiam genitͥcis sanctificauit
inuuluã. si ioħem sterilis inut̾o.
repleuit sp̃u scõ: quid mirum mͦ
si uirginis habitauit in uto. qui
mulierem hominis sũpsit ex la¬
t̾e: si hominẽ ip̃e mulieris resũp¬
sit ex ut̾o. qui uirginem uiri for¬
mauit ex corpore: Ac ꝑpende hõ.
que tibi uidentur noua: deo ha¬
bentur antiqua. S dicis. Que nas-¬

Expanded text:
ris injuria, sed salus est creaturae. ris injuria, sed salus est creaturae. Si Deus fecit hominem, quis arguit cur refecit? et quod ex limo formasse digne creditur, quare ex carne reformasse judicatur indignum? Quid pretiosius, caro aut limus? Ergo reparationis nostrae quanto pretiosior materia, tanto major est gloria. Aut quando Deus non in utero plasmator est hominis? Audi Job: Manus tuae fecerunt et finxerunt posuisti super me manum tuam . Et ad Jeremiam Deus: Priusquam esses in utero, novi te, et in vulva sanctificavi te . Si ergo parentis in alvo Job lineamenta depinxit, si matris in utero David membra compegit, si Jeremiam genitricis sanctificavit in vulva, si Joannem sterilis in utero replevit Spiritu sancto, quid mirum modo, si virginis habitavit in utero, qui mulierem hominis sumpsit ex latere? Ipse hominem mulieris resumpsit ex utero, qui virginem viri formavit ex corpore; ac perinde, homo, quae tibi videntur nova, Deo habentur antiqua. Sed dicis: Quae nas
Abbreviated transcription (Latin):
fuit maior ceł. fortior t̾ra. latior orbe.
nam deũ quem mundus ñ capit.
sola cepit. portauit eum qui portat
lista. Maria inquit uidens angłm.
turbata ẽ. inint̾itu eius. Turbata ẽ.
caro.concussa sunt uiscera. mens
tremuit. tota cordis obstupuit alti¬
tudo. quia mingressu angeli uͥgo
sensit diuinitatis ingressũ. Tur¬
babatur humani corporis templũ.
et carnał domicilii mouebantur
angustie. cum se inuirgineo pectore
tota dĩ conderet magnitudo. S si
placet pͥusquam fidei. ꝟane pene¬
tremus archanum. loquam᷑ ad eos
qui partum uirginis. qui reꝑatio¬
duunitatis iniuriam. Uenit ad uͥ¬
ginem ds̃. hẽ ad opus suum opifex
creator ad creaturam suam. Quando
ad opificis honorem. oꝑis restaura¬
tio non redundat: Quando non de¬
putatur ad gloriam. si factor factur̃ã
suam reparet: Ne amittat quis opꝰ
suum. non ne c̃uet̾ascit. renouat.
⁊cum cadit erigit. cum desticuitur.
in melius reformat: Ergo quod ĩ
partu uirginis agitur. ñ ẽ. creaco¬

Expanded text:
fuit major coelo, fortior terra, orbe latior; nam Deum quem mundus non capit, sola cepit. Portavit eum qui portat lista: Maria, inquit, ut vidit angelum, turbata est in sermone ejus. Turbata est caro, concussa sunt viscera, mens tremuit, tota cordis obstupuit altitudo: quia in ingressu angeli virgo sensit divinitatis ingressum. Turbabatur humani corporis templum, et carnalis domicilii movebantur angustiae, cum se in virgineo pectore tota Dei conderet magnitudo. Sed si placet, priusquam fidei Christianae penetremus arcanum, loquamur ad eos qui partum virginis, qui magdivinitatis injuriam. Venit ad virginem Deus, hoc est, ad opus suum opifex, creator ad creaturam suam. Quando ad opificis honorem operis restauratio non redundat? Quando honor non deputatur ad gloriam, si factor facturam suam reparet? Ne amittat quis opus suum, nonne cum veterascit revocat, et cum cadit erigit, et cum destruitur in melius non reformat? Ergo quod in partu virginis agitur, non est Creato
Abbreviated transcription (Latin):
iussa discutit. Missus ẽ angelũ
ad uirginem. quia semꝑ ẽ. ange¬
lis cognata uirginitas. In carne
p̾t̾ carnem uiuere. ñ t̾rena uitaẽ.
s celestis. Et si uultis scire: ange¬
licam głiam ad quirere maiꝰ est:
quam habere. Esse angłm felici¬
tas eñĩ hoc optinet uirib. quod
habet angłs ex natura. Angelus
gͦ ⁊ uirgo. diuinum agunt offici¬
um: non humanum. Et ingressͤ¬

Expanded text:
jussa discutit. Missus est angelus ad virginem. Quia semper est angelis cognata virginitas. In carne praeter carnem vivere non terrena vita est, sed coelestis. Et si vultis scire, angelicam gloriam acquirere majus est quam habere; esse angelum felicitas enim hoc obtinet viribus quod habet angelus ex natura. Angelus ergo et virgo divinum agunt officium, non humanum. Ingress
Abbreviated transcription (Latin):
Abraham sic possedit diuitias. ut eas
sepe & oblatas contempnẽt ⁊ calcaret
indultas. ⁊ sic diligẽt posside diuiti¬
as. ñ a diuitus possidĩ. habere eas ad
largiendum miseris ñ ad cupiditatᷤ
incendium. S ad hec respondet᷑. fue¬
runt scĩs innocentes diuitiȩ. ut pote
a dõ datȩ. ñ turpiter adquisite. con¬
cessȩ ad usum uite. ñ ad mortis usurã.
Matheum uero publicanum duntiȩ sic
cupiditatis publicabant magistrũ.¬
in fornace auaritie sic coquebant. sic
alligabant uincłis cautionum. saccu

Expanded text:
Abraham sic possedit divitias, ut eas Abraham sic possedit divitias, ut eas saepe et oblatas contemneret et calcaret indultas ; et sic diligeret possidere divitias, non a divitiis possideri; habere eas ad largitatis materiam, non ad cupiditatis incendium. Sed ad haec respondetur, fuerunt sanctis innocentes divitae, utpote a Deo datae, non turpiter acquisitae; concessae ad usum vitae, non ad mortis usuram. Matthaeum vero publicanum divitiae, sic cupiditatis publicant magistrum, fornace avaritiae sic coquebant, sic alligabant vinculis cautionum, saccu
Abbreviated transcription (Latin):
tis. hinc ẽ qd̃ regna. gentes. carceres.
uincła. tormenta. mortes. seruentes
homines tris om̃ib sic uic̾unt. Doci¬
niꝰ qd in apłis amica unrtutum. d̃o
cara sit electa pauꝑtas. Matheum deche¬
loneo diuitem. de usuris locupletem.
ipso sic cep̃. Et cum transiret inde iħs:
uidit hominem sedentem in theloneo
matħm nomine ⁊ ait illi. Sequẽ me.
sins questib questionem. ⁊ magnũ nob̃
negocium. sua negatiatione ꝓponit.
S dic̃ aliquis. Quam questionem. qd̃
negocium: ds̃ suscipit pauꝑes. s di¬
uites ñ repellit. habentes suscip̃. ⁊ ad
se trahit ñ habentes. Dines abraham.
diues iob. dauid diues. Iquid abrahã
beatius. quid fortius iob. quid dauid
sanctius. Ham ⁊ abraham pꝰ terrenos
merores pias ammas ⁊ reuolantes ad
celum intra gremium suȩ consolatio¬
nis includit. Iob in ip̃is duntiarum
machinis dẏabolum ⁊ ipse uicit. ⁊ no¬
bis uincendi eum reliquit exemplũ.

Expanded text:
tis. Hinc est quod regna, gentes, carceres, tis. Hinc est quod regna, gentes, carceres, vincula, tormenta, mortes, saevientes homines terris omnibus sic vicerunt. Diximus quod in apostolis amica virtutum, Deo chara, sit electa paupertas. Matthaeum de telonio divitem, de usuris locupletem, ipso sic coepit: Et cum transiret inde Jesus, vidit hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine; et ait illi, sequsuis quaestibus quaestionem, et magnum nobis negotium sua negotiatione proponit. Sed dicit aliquis: Quam quaestionem? Quod negotium? Deus suscipit pauperes, sed divites non repellit. Habens suscipit et ad se attrahit non habentes. Abraham dives , dives Job, David dives. Et quid Abraham beatius? Quid fortius Job? Quid David sanctius? Nam et Abraham post terrenos moerores pias animas et revolantes ad coelum in gremium suae consolationis includit. Et Job in ipsis divitiarum machinis diabolum et ipse vicit, et nobis vincendi eum reliquit exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
cominunes. s ꝓposito singłares. Ad¬
dicti uigłiis. s ad celestes uictorias iã
uocati. flctib mancipati. s fluctib
ñ dem̃si. Negati honorib. immo di¬
tati magis honorib ñ negati. Inui¬
riis dati. s miurus ñ relicti. saptores
piscium. s piscatores hominũ. iam
decreti. ut uitalis escȩ iactu. ut hamo
cȩlestis u̾bi de mortis gurgite ammas
ad lucem tolłent sempiternam. sapti¬
res piscium fiunt hominum pisca¬
tores. Delabore transeunt ad laborẽ.
qi labor nescit lassare meditatos. Cia
quȩ de usu ueniunt. ñ fatigant. ulr¬
tꝰ exercicio ꝑsenerat. Hinc ẽ qd̾ xp̃s
aplos suos humanis laborib exer¬
ceri uoluit. ut eos indefessos reddet
indiuinis. Uoluit eis mane̾ fortitu¬
dinem. de exercicio p̃stare uirtutem.
Et qi fructus ꝓuenit ex labore. uoluit
eos laborem ñ ꝑdere s mutare. Ipse
ante illis usum laboris indulsit. qui
postea eis tolerantiam dedit ⁊ mirtu¬

Expanded text:
communes, sed proposito singulares: adcommunes, sed proposito singulares: addicti vigiliis, sed ad coelestes victorias jam vocati; fluctibus mancipati, sed fluctibus non demersi; negati honoribus, ditati magis honoribus, non negati; injuriis dati, sed injuriis non relicti; captores piscium, sed piscatores hominum jam deccoelestis verbi, de mortis gurgite animas ad lucem tollerent sempiternam. Captores piscium fiunt hominum piscatores, de labore transeunt ad laborem, quia labor nescit lassescere meditatus. Omnia quae de usu veniunt, non fatigant. Virtus exercitio pestus humanis laboribus exercere voluit, ut eos indefessos redderet in divinis: voluit eis Deus manere fortitudinem, de exercitio praestare virtutem. Et quia fructus provenit ex labore, voluit eos labores non perdere, sed mutare: ipse ante illis usum laboris indulsit, qui postea eis tolerantiam dedit virtu
Abbreviated transcription (Latin):
probat disciplina. adletba
ad luctamen nudus accedit.
conflig̾ cum fluctib nauta nudus. mi¬
contempnit.Est gͦ uirtutib cognata
pauꝑtas. Et si pauꝑtas unrturum pa¬
rens. uirtutum socia sic habet᷑. sapere
conuenit quare xp̃c ad uirtutis offici¬
um pauꝑes sic eleg̾. Pemꝰ ⁊ andreas. ia¬
cob ⁊ iob̃s. germanitas combinata. mi¬
mo congeminata pauꝑtas. in apłor
principes eliguntur: pauꝑes censu lo¬
co humiles. uiles arte. obscuri uita.
labore communes. addicti uigiliis.
Ructib mancipati. negati honoribꝰ
miuriis dati. presidio retis. solo pisci¬
um captu. uictum uestitumq requi¬
rentes. S in istis quantum uilis mũ¬
danus uidebatur aspectus. preciosas
tantum animas di intuitꝰ tunc iuidebie
Erant censu pauꝑes. s innocentia locu¬
pletes. loco humiles. s scĩtate sublunes¬
U ilesarte. s simplicitate p̃ciosi. Obsen¬
ri uita. s uitȩ m̾ito ꝑlucentes. labore

Expanded text:
probat disciplina. Athleta probat disciplina. Athleta ad luctamen nudus accedit, confligit cum fluctibus nauta nudus, micontemnit. Est ergo virtutibus cognata paupertas; et si paupertas virtutum parens, virtutum socia sic habetur, sapere convenit, quare Christus ad virtutis officium pauperes sic elegit. Petrus et Andreas, Jacobus et Joannes, germanitas combinata, immo congeminata paupertas, in apostolorum principes eliguntur: pauperes censu, loco humiles, viles arte, obscuri vita, labore communes, addicti vigiliis, fluctibus mancipati, negati honoribus, injuriis dati, praesidio retis, solo piscium captu victum vestitumque conquirentes. Sed in istis quantum vilis mundanus videbatur aspectus, pretiosas tantum animas Dei intuitus tunc videbat. Erant censu pauperes, sed innocentia locupletes; loco humiles, sed sanctitate sublimes, viles arte, sed simplicitate pretiosi; obscuri vita, sed vitae merito perlucentes; labore
Abbreviated transcription (Latin):
furem dum secerint. panem pie laborã¬
tib subministrat. Bene gͦ illi qui eligit
minist̾ scandali magis eẽ. quam paces.
ad collum lapis alligat᷑ molaris. ut hoc
illum ad mortem trahat. qd̾ illum tra¬
here debuisset ad uitam. qi sensus ad in¬
tam datos mortis conu̾tit in scandalũ.
suadendo aliud indi. aliud audire. ali¬
ud sentire. aliud saꝑe qmͣ erat in xp̃o.
quam erat in scientia salutari. Hinc
angłarem lapidem. hinc ad iutorũ
lapidem. hinc lapidem sine manib
& traxit ad scandalum. ut ñ panem ui¬
tȩ. s panem lacrimarum conficẽt ⁊ dolo¬
ris. sicut ꝓpħa testatur dicens. Au mã¬
ducatis panem doloris. Bene gͦ illi ficut
alibi ditͣ. mola asmaria alliget᷑ collo esꝰ.
⁊ inde sumat penam unde sumpsit ⁊
sensum. ⁊ exequet᷑ iumentis insipienti¬
b qui noluit hominib suꝑna sapien¬
tib comparari.:
uod sit uirtutib cognata
pauꝑtas. etña ⁊ cȩlestis com¬

Expanded text:
furem dum secernit, panem pie laboranfurem dum secernit, panem pie laborantibus subministrat. Bene ergo illi qui eligit minister scandali magis esse quam pacis, ad collum lapis alligatur molaris, ut hoc illum ad mortem trahat, quod illum trahere debuisset ad vitam: quia sensus ad vitam datos mortis convertit in scandalum, suadendo aliud videre, aliud audire, aliud sentire, aliud sapere, quam erat in Christo, quam erat in scientia salutari. Hinc angularem lapidem , hinc adjutorii lapidem , hinc lapidem sine manibus traxit ad scandalum, ut non panem vitae, sed panem lacrymarum conficeret et doloris, sicut propheta testatur, dicens: Qui manducatis panem doloris . Bene ergo illi, sicut alibi dixit, Ut mola asinaria alligetur collo ejus , et inde sumat poenam, unde sumpsit et sensum, et exaequetur jumentis insipientibus, qui noluit hominibus superna sapientibus comparari. uod sit virtutibus cognata paupertas, terrena et coelestis com
Abbreviated transcription (Latin):
sic secare ñ menbra. tam̃ si hoc euama¬
ter humani gen̾is tunc fecisset. me¬
liꝰ sine occło ⁊ manu in uitam uenis¬
set. qmͣ totam potest̾itatem suã lam̃¬
tabilem misisset in mortẽ. Cauẽ gͦ
Scandalum ẽ. qđ offendit sensus. qõ mẽ¬
te turbat. qd̃ confundit intelligentiȩ
puritatem. Scandalum ẽ. qd̃ dyabolũ
fecit ex angło. qd̃ ex apło reddidit ꝓ¬
ꝓditorem. qd̃ iuexit peccm mundo.
qd̾ hominem deduxit ad mortem.
Audi dnm̃ dicentẽ. Ne mundo ab scan¬
dalis: Scandalum sanctos temptat. fa¬
tigat cautos. incautos deicit. confundit
tet ꝑquem uenit ipsum scandalum scan¬
dalorum. tamen ne quis in hoc deueni¬
ret ammonuit dicendo Impossibile ẽ.
ut non ueniant scandala. Lle illi tam̃.
ꝑ quem uenitint. Bonim ẽ illii. ut la¬
pis molaris appendat᷑ collo eiꝰ ⁊ pitiat᷑¬
mari. quam scandalriet unum ex pu¬
sillis istis. Quare ñ lapis. s lapis mola¬
ris os sani. Etilans dum triticum
terit. dum farmam fundit. a polline fur¬

Expanded text:
sic nos secare, non membra; tamen si hoc Eva mater humani generis sic fecisset, melius sine oculo et manu in vitam venisset, quam totam posteritatem suam lamentabilem misisset in mortem. Cavere erScandalum est quod offendit sensus, quod mentem turbat, quod confundit intelligentiae puritatem. Scandalum est, quod diabolum fecit ex angelo, quod ex apostolo reddidit proditorem, quod invexit peccatum mundo, quod hominem deduxit ad mortem. Audi Dominum dicentem: Vae mundo a scandalis . Scandalum sanctos tentat, fatigat cautos, incautos dejicit, confundit tet per quem venit ipsum scandalum scandalorum; tamen ne quis in hoc deveniret, admonuit, dicendo: Impossibile est ut non veniant scandala; vae tamen illi per quem veniunt. Bonum est illi si lapis molaris appendatur collo ejus, etmare, quam scandalizet unum de pusillis istis . Quare non lapis, sed lapis molaris: quia lapis molaris dum triticum terit, dum farinam fundit, a polline fur
Abbreviated transcription (Latin):
cum ferratis uiris. ⁊ sad cum puellis to¬
to lenocinio fucatis occurrit. ut arma
uerteret inlusum. triumphum mu-¬
taret minfamiam. in reatum reatus
deuoraret ultores. ⁊ad summam ꝓfa¬
naret totam de turpitudine scitatem.
hinc ẽ. qd̃ eum moyses tali notauit sẽ
irsł. Scandalum molitus ẽ ieroboã.
qui ex auro uaccas ppło indeos. fig¬
mento miserabili collocanit. ne dm̃
uiuum. ne uerum templum. ne drumã
legem. ne legittimos reges. ne pr̃iosq̃¬
immolata quasi nichil sint nocitura
manducat. ⁊ insensatos lapides ⁊ ligne¬
os deos qui neq sc̃ificare neq posluere
qͥd possunt tali facto exstimat debere
contempni. S qd̃ fidei arbitrat᷑ exemp¬
lum. fit ignorantib erroris occasio. qi
inscius. qd̃ sciens studio derisionis
adsumit. Unde bene apł̃s condudit
infirmꝰẽ. in tua conscientia fr̃. Terciuĩ¬
genus ẽ. scandali. qd̃ nob nr̃is genera
fex sensibꝰ cum fallim᷑ occłis. decipi-¬

Expanded text:
cum ferratis viris, sed cum puellis tocum ferratis viris, sed cum puellis toto lenocinio fucatis occurrit, ut arma verteret in luxum, triumphum mutaret in infamiam, et in reatum reatus evocaret ultores, et ad summam profanaret totam de turpitudine sanctitatem. Hinc est quod eum Moyses tali notavit sentIsrael. Scandalum molitus est Jeroboam , qui ex auro vaccas populo in deos figmento miserabili collocavit, ne Deum vivum, ne verum templum, ne divinam legem, ne legitimos reges, ne patriosimmolata quasi nihil nocitura manducat, et insensatos lapides, et ligneos deos, qui neque sanctificare, neque pollere quid possunt, tali facto aestimat debere contemni. Sed quod ille fidei arbitratur exemplum, fit ignorantibus erroris occasio, quia insciis, quos sciens studio derisionis absumit. Unde bene Apostolus concludit infirmus in tua seientia fratergenus est scandali, quod nobis nostris generatur ex sensibus, cum fallimur oculis, cum decipi
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam. seruꝰ ipẽ dnm̃ qmͣ negaret.
Unde dñs seruum pꝰ se mittit. scanda¬
lum remittit auctori. dicendo ad pe¬
trum. uade pꝰ me. ⁊ dyabolo. sathana.
scandalum michi ẽs. Et uere pꝰ dnmͣ̃
uadit petrus. quia ut eum seque̾t᷑ ad
cȩlum. crucem resupinꝰ ascendit. Sed
⁊ illd̃ ẽ. scandalum tale qd̃ fecit iudeis.
Nam lapidem firmandis uestigns latũ
in totam sulcauit ⁊ exasꝑauit offensã
⁊ tocius fundamenti petram u̾tit in
scandalum. ut eẽt. miseris ad ruinam.
Ecce pono inquit in syonlapidẽ offen¬
sionis. ⁊ petram scandali. H inc ẽ. qd̃
psalmista anxia supplicatione depos¬
cit. Custodi me a laqueo quem statue¬
runt mͥ. ⁊ a scandalis oꝑantium miqͥ¬
tatem. Et qr transilierat offensam. scan¬
scandali. dicamus nc̃ scd̃m. qd̃ de hu¬
mana calliditate diximus euenire:
Scandalum isrłitico ppło balaam dii¬
nator obiecit. quando bellatorib ñ

Expanded text:
victoriam, servus ipse Dominum quam negaret. victoriam, servus ipse Dominum quam negaret. Unde Dominus servum post se mittit, scandalum remittit auctori: dicendo ad Petrum: Vade post me; et diabolo: Satanas, scandalum mihi es . Et vere post Dominum vadit Petrus, quia ut eum sequeretur ad coelum, crucem resupinus ascendit. Sed et illud est scandalum tale, quod fecit Judaeis. Nam lapidem firmandis vestigiis latum, in totam sulcavit, et exasperavit offensam, et totius fundamenti petram vertit in scandalum, ut esset miseris ad ruinam. Ecce pono, inquit, in Sion lapidem offensionis et petram scandali . Hinc est quod Psalmista anxia supplicatione deposcit: Custodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Et quia transilierat offensam, scanscandali, dicamus et secundum quod de humana calliditate diximus evenire. Scandalum populo Israelitico Balaam divinator objecit , quando bellatoribus non