comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
malũ fecit. s nõ a seipõ bonũ signifi¬
ad cet̾a ualeat: si qua occurrerint ma¬
la oꝑa hoĩm quib bonũ aliquid a nar¬
rante ꝓpħatũ est. In thamar ergo nu¬
ru iide intlłigitur plebs regni iude¬
oꝵ: cui de tribu uida reges tamꝙ̃ ma¬
riti adhibebantur. Merito nom̃ eius
amaritudo int̾p̾tatur. Ip̃a enim dño
fellis poculũ dedit. duo aut̃ genera
pͥncipum qui nõ recte oꝑabantur
m plebe. unũ eoꝵ qui oberant. alt̾m
eoꝵ qui nicħ ꝓderant significantur in
duob filiis uide: quoꝵ uus erat ma¬
lignus uł seuus añ dñm. alt̾ in t̾ram
fundebat ne sem̃ daret ad fecundandã¬
thamar. Nec sunt ampliuis qͣm duo ge¬
nera hot̃m: mutilia gen̾i humano.i
Unũ nocentiũ alt̾m p̾stare nolentiũ¬
et si quid boni hñt in hac t̾rena uita
ꝑdentium. tamqͣm in t̾ram fundentiũ
Et qm̃ in malo peior est qui nocet ꝙͣ
quoq maioris qui uocabatur her. int̾pre¬

Expanded text:
malum fecit, sed non a se ipso bonum signifimalum fecit, sed non a se ipso bonum signifiad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum, qui oberant, alterum eorum, qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dominum, alter in terram fundebat, ne semThamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium: si quid boni habent in hac terrena vita perdentium, tamquam in terram fundentium. Et quoniam in malo prior est qui nocet, ququoque majoris, qui vocabatur Her, interpre
Abbreviated transcription (Latin):
derem: sine dubitatõne rep̾hendẽm. Ita
in factis hoĩm que ad imitand̃ uitand̃¬
ue ꝓponuntur. magni int̾est bona ne
an mala sint. Que aut̃ ad significand̃
scribuntur siue dicuntur: nicħ refert
i morib facientiũ quam laudem rep̾¬
bensionem ue m̾eantur. si mͦ hñt ali
randi agruentiam. Sicut enĩ cayphe
in eungłio qͣntũ ad eius noxiũ ꝑnitõ¬
sum q animũ ꝑtinebat. qnͣtũ deniq
ad ip̃a u̾ba si in eis uoluntatem dicen¬
tis attendas quib agebat ut iustus
inuiste necaretur. utiq mala erant:
tñ magnũ bonũ illo nesciente signifi¬
cabant qñ ait. expedit ut unus morta¬
tur homo ⁊ nõ tota gens ꝑeat. dictũ q
de illo est. hoc aut̃ a se nõ dixit. s cũ eẽt
pontifex ꝓpħauit. qr oportebat iħm mori
ꝓgente: ita fc̃m uide scd̾ illius libidi¬
nem malũ fuit. s illo nesciente bonũ
magnũ significauit. A se ipo quippe

Expanded text:
derem, sine dubitatione reprehenderem. ita derem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magni interest bonane an mala sint. quae autem ad significandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habeant aliqraefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedit ut unus moriatur et non tota  a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ut inde aliquid significaretur quod ad
salutem hoĩm ꝑtineret: sicut nec uidas
ille qui dñm tradid it hoc intendit. ut
aliud inde ge̾retur quod ad camd̃ salu¬
tem hoĩm ꝑtiueret. Porro si de tam ma¬
lo opere uide illius tam bonum opus
deus fecit. ut erusd̾ sue passionis sang¬
ne nos redim̾et: quid nurũ si ꝓpheta
cius de quo ip̃e ait. de me enĩ ille scrip¬
sit. ex malo facto uide istius boni aliqͥ
significauit ut suo minist̾io nos doce¬
ret: Ea quippe hoĩm facta scõ sp̃u dis¬
ponente atꝙ inspirante collegit ꝓph̃a
narrator: quoꝵ int̾positio nõ uacaret
ad p̾signatõm reꝵ quas intenderat
ꝓphare. Id significanda aut̃ aliquai
bona nicħ int̾est: fc̃a illa quib ea sig¬
nificantur seu bona seu mala sint. sd
enim in ea nit̾est cum uolo aliquidle¬
gendo cognoscere. utrũ ex mimo repe¬
riam scriptos nigros ethopes. et ex
atrainto canoisos gallos. Ompti li
nõ scripturam s picturam talem ui¬

Expanded text:
ut inde aliquid significaretur quod ad ut inde aliquid significaretur quod ad salutem hominum pertineret; sicut nec Iudas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit ut aliquid inde gereretur quod ad eandem salutem hominum pertineret; porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum si propheta eius, de quo ipse ait: de me enim ille scripsit, ex malefacto Iudae istius boni aliquid significauit, ut suo ministerio nos doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque inspirante collegit propheta narrator, quorum interpositio non uacaret ad praesignationem rerum, quas intenderat prophetare. ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere, utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos? uerum tamen si non scripturam, sed picturam talem ui
Abbreviated transcription (Latin):
do custodit. fecimus hoc ⁊ de loth. quid
enis laudand̾. quid culpand̾ scriptura
narrau̾it: quid intłłigend̾ de tota illa
re gesta significau̾it demonstrantes
Sequitur ut inde fcm considenus qd̾
cum sua nuru concubuit. quid signi¬
ficau̾it futuroꝵ. S pͥus p̾loq̃ndũ est
neqͣqͣm ꝑue consid̾atõnis offendat: ꝙ
de quibrdam malis oꝑib hõtm in scͥp¬
turts scĩs quedam nõ mala s bona fu¬
tura significantur. Seruat enĩ ubiq
diuina ꝓuidentia uirtutem bonitatis
sue. ut ꝙ̃ admod̾ ex adult̾oꝵ concubitu
formatur ⁊ nascitur homo. de hominũ
oꝑe malo bonũ opus dei. sicut in p̾cedẽ¬
ti sermone iam dixuus de fecundi¬
tate seminũ. nõ de turpitudine iu¬
tioꝵ: ita in scripturis ꝓpħicis nõ tm̃
bona hoĩm. tim etiam ⁊ mala fcã natrã
ficetur aliquid de malis oꝑib hoĩm ⁊̃
ad thamar concupĩa uictus intraret.
hanc sue libidmis intentõm gerebat.

Expanded text:
do custodit. fecimus hoc et de Loth, quid do custodit. fecimus hoc et de Loth, quid eius laudandum, quid culpandum scriptura narrauerit, quid intellegendum de tota illa re gesta significauerit, demonstrantes. Sequitur. ut Iudae factum consideremus, quod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis operibus hominum in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. seruat enim ubique diuina prouidentia uirtutem bonitatis suae, ut. quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum bona hoficetur aliquid de malis operibus hominuad Thamar concupiscentia victus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
lus etiam ꝑfocte sũmeq nosse pot̾at
sinceram p̾cipuam q caritatem. Et q
in eis trib patrib quodã modo ꝯsũma¬
uit magnum ac mirabile sacram̃tũ
no solum in libtatem sicut ꝑ saram ⁊
rebeccam ⁊ lẏam ⁊ rachel. u̾m etiam in
seruitutem sicut ꝑ eamd̃ rebectam na¬
tus est esau. cui dc̃m est. eris seruus
frĩs tui. ⁊ ꝑ ancillas nõ solũ ꝑ seruitu¬
tem sicut ꝑ agar. u̾m etiam in libtatem
lum in laudabilem lib̾tatem ꝙ̃ad̾m
illi quib dicitur. imitatores mei esto
nabilem seruitutem sicut ꝑ philippum
sẏmon. ⁊ ꝑcarnales seruos nascũtur
nõ solum in dampnabilem seruitu¬
tomi qui eos imitantur. ũm etiam⁊
in laudabilem lib̾tatem quib dicit᷑.
que dicunt facite: que aut̃ faciunt fa¬
cere nolite. hoc magnũ sacunnentum
quil quis in der pplõ prudent aguouerit
imitatem sꝑ̃c in uincło pacis usq in fi¬
nem quib coherendo. quosdam toleran¬

Expanded text:
lus etiam perfecte summeque nosse poterat, lus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentumnon solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, uerum etiam in libertatelum in laudabilem libertatem, quemadmodum illi, quibus dicitur "imitatores mei estotnabilem seruitutem, sicut per Philippum Simon et per carnales seruos nascuntur non solum in damnabilem seruitutem, qui eos imitantur, uerum etiam in laudabilem libertatem, quibus dicitur: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam toleran
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpaginem hũit imꝓbatus est. ⁊ repre¬
lensus hiis u̾bis ut appellaretur amator
mulieꝵ. ⁊ inde ad ꝓfundũ ydolat̾e lap¬
sus acq demersus ead̾ iuitate ulłius ꝑso
nam acceptante ꝓd̾etur. Nunc ergo iam
ꝑtractatis ꝑsonis omnib ꝑ quas faust̾
pucauit scripturas uet̾is testam̃ti esse
culpandas. redditoq suo cuiq sermone
congruo quo uł defensi sunt hoĩes dei
adũsus heticoꝵ carnaliũ ꝙ calũpnias:
uł rephensis hõib tñ scriptum lauda¬
bilis uen̾abilis q monstrata est: uide¬
amus deinceps ex ordine quo eos hoĩes
faustus accusando ꝯmeniorauit. quid
etiam significent ip̃a fc̃a hoĩm. quid ꝓ¬
phetie gerant. que futura p̾nuntient.
Quod iam fecimus de abraham ⁊ ysaac
et iacob quoꝵ se ds ita dici uoluit tam¬
qͣm soloꝵ ee̾t ds. qui ds̃ est uniu̾se creatẽ.
nõ frustra utiq tantũ eis tribuens
honorem: nisi qr nou̾at in ets quod so¬

Expanded text:
ad propaginem habuit. inprobatus est et repread propaginem habuit. inprobatus est et reprehensus his uerbis, ut appellaretur amator mulierum et inde ad profundum idolatriae lapsus atque demersus eadem ueritate personam nullius acceptante proderetur. Nunc ergo iam pertractatis personis omnibus, per quas Faustus putauit scripturas ueteris testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel defensi sunt homines dei aduersus haereticorum carnaliumque calunmias uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis uenerabilisque monstrata est, uideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, quid etiam significent ipsa facta hominum, quid prophetiae gerant, quae futura praenuntient: quod iam fecimus de Abraham et Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod so
Abbreviated transcription (Latin):
sultum est. ⁊ figure sacram̃tũ de quo
mox loq̃mur exp̾ssum. Sz quis non
uideat in hoc fc̃o quid potius maniche¬
oꝵ offendat errorem: Scilz qr solent
dare oꝑam metrices: ne gͣuide fiant
Pmde istis fornicaria magis ꝑmanẽs
placebat. ut dm̃i ip̃oꝵ nõ ligaret: qͣm
umius uiri fc̃a uxor ut pareret. De
salomone aut̃ quid ditam. nisi qr gra¬
uius ip̃ius fidelis ⁊ sc̃e scripture testimo¬
nio redarguitur. qͣm petulantib ⁊ nu¬
gacib fausti ꝯuitus. Inla enim de illo
et quid boni pͥus hũisset. ⁊ quid mali
faciendo bonũ in quo pͥmũ fuerat re¬
liquisset: u̾acit̾ fidelit̾ q loqunta est
Iste aut̃ ocłis clausis uł potius extinic¬
tis. nõ quolumine manifestante du¬
cebatur ibat. s quo maliuolentia pre¬
magis insinuauunt sci libri religiosis
lectorib ⁊ electorib sius qͣm caste hcunt
scĩ uiri plures uxores. ꝙ salomon qui e¬
as nõ eo modo s magis ad libidinem qͣm

Expanded text:
sultum est et figurae sacramentum, de quo sultum est et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. sed quis non uideat, in hoc facto quid potius Manichaeorum offendat errorem ? scilicet. quia solent dare operam meretrices, ne grauidae fiant. proinde istis fornicaria magis permanens placebat, ut deum ipsorum non ligaret, quam unius uiri facta uxor ut pareret. De Salomone autem quid dicam, nisi quia grauius ipsius fidelis et sanctae scripturae testimonio redarguitur quam petulantibus et nugacibus Fausti conuiciis? illa enim de illo et quid boni prius habuisset et quid mali faciendo bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterque locuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praemagis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam
Abbreviated transcription (Latin):
penas ip̃as comparemus: quid simile
ferro itum. ⁊ a feris trucidari atq la¬
mari: qñ quid̃ iudices priblicis legib
seruentes maioris crimnnus reos be¬
stus subrigi. qm gladio ꝑcuti iubent
restat in maledicis ⁊ sacrilegis rep̾¬
hensionib fausti quib nunc respon¬
deo ꝙ loquittus dñs ad osec ꝓphetam
dixit. Iocipe tibi uxorem fornicariam
et fac filios de forncaria. In qua scrip¬
tura sic excecatũ est ĩmundũ cor eoꝵ.
ut nec aꝑtissima u̾ba eiͣngłica intelli¬
gant dñi dicentis ad iudeos. Meretͥcor¬
et plublicani p̾cedent uos in regnimi
celoꝵ. Quid enĩ adũsum clem̃tie u̾rita¬
tis. quid numicũ fidei xp̃iane: si m̾e¬
trix relicta fornicatione in castum cõ¬
iugium ꝯmutetur: Et quid tam in¬
congruũ ⁊ alienũ a fide ppħe: qͣm si
nõ crederet omnia poc̃a impudice di¬
missa ẽẽ in melius ꝯmutate: Itaq
cum metricem ꝓpħa fecit uxorem: et
ad uitam corrigendam mulieri con¬

Expanded text:
poenas ipsas conparemus. quid simile poenas ipsas conparemus. quid simile ferro interimi et a feris trucidari atque laniari? quandoquidem iudices publicis legibus seruientes maioris criminis reos bestiis subrigi quam gladio percuti iubent. Restat in maledicis et sacrilegis reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, quod locutus dominus ad Osee prophetam dixit: accipe tibi uxorem fornicariam et fac filios de fornicaria. in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica intellegant domini dicentis ad Iudaeosedent uos in regno caelorum. quid enim aduersum clementiae ueritatis, quid inimicum fidei christianae, si meretrix relicta fornicatione in castum coniugium commutetur? et quid tam incongruum et alienum a fide prophetae, quam si non crederet omnia peccata inpudicae dimissa esse in melius commutatae ? itaque cum meretricem propheta fecit uxorem, et ad uitam corrigendam mulieri con
Abbreviated transcription (Latin):
saltem hinc coguntur fat̾i uirtu¬
tem illam patĩe quam docet ds dices
si quis te ꝑcusserit in maxillam tuã
dext̾am: p̾be illi ⁊ sinistm. posse ẽẽ in
p̃paratõne cordis. etiam si uõ exhibe¬
dm̃i rogauit ut miurioso homini
in futuro scło parcetur. in p̾̃senti
aut᷑ illa inuiria nõ młta relinq̃ret᷑.
qͣm uł p̾buit ferienti alt̾am ꝑtem.
aut ut it̾m feriret ammonuit. Te¬
nebat certe int̾ius dilectõnis affec¬
tum. ⁊ ext̾ius requirebat correctõis
exemplum. Siue hoc uerũ sit. siue
confictum: cur nolunt credere tali
antino faniulũ dei moysen ydoli fa¬
bricatores ⁊ adoratoros gladio ꝓst̾iuisse
poc̃o eum ueniam dep̾catum. ut nisi
impetͣret deleri se uellet de libro dei
Et quid simile ignotus homo palma
pcussus. ⁊ d̾s ex egypti seruitute libe¬
rans. ꝑ diuisum mare traitiens. flucti¬
b ꝑseq̃ntes inimicos opiens: ydolosibi
p̃lato delictus atq ꝯtemptus: Si aut̃

Expanded text:
saltem hinc coguntur fateri uirtusaltem hinc coguntur fateri uirtutem illam patientiae, quam docet dominus dicens: si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe illi et sinistram, posse esse in praeparatDeum rogavit ut injurioso homini in futuro saeculo parceretur, in praesenti autem illa injuria non inulta relinqueretur, quam vel praebuit ferienti alteram partem, aut ut iterum feriret admonuit. Tenebat certe interius dilectionis affectum, et exterius requirebat correctionis exemplum. Sive hoc verum sit, sive confictum, cur nolunt credere tali animo famulum Dei Moysen idoli fabricatores et adoratores gladio prostravisse; o eum ueniam deprecatum, ut nisi inpetraret, deleri se uellet de libro dei? et quid simile ignotus homo palma percussus et deus ex Aegypti seruitute liberans per diuisum mare traiciens, fluctibus persequentes inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus ? si autem
Abbreviated transcription (Latin):
amabilit tradidit hoĩem sachane in
int̾itum carnis: ut spc̃ saluus sit in
die dñt ih̾u. Tradidit ⁊ alios ut disce¬
rent nõ blasphemare. Legunt scrip¬
in aucdoritatem sc̃e eccłe recipi meren
dam nuptiaꝵ ꝯuiuio ꝑegrinus. ⁊ pror¬
sus mocgnitus: a quodam ministro
palma ꝑcussum inp̃catũ fuisse hõi
ꝯtinuam seuamq itindictam. Ram
cum egressus fuisset ad fontem ude
aquam ꝯuiuantib ministret. eum
leo irruens int̾emit: manũ q eius
qua caput apłi leui ictu ꝑcusserat
apłi id optantis atq imp̾cantis ca¬
nis intulit m̃sis in quib ip̃e discũ¬
bebat apłs. Qtud hoc iuderi crudeli
futuro petiu̾it: fcã est compensatio
ignotis: ⁊ illi post hanc uitam qũq
finiendam in et̾num consuleretur.
Utrum illa uera sit aut ꝯficta nar¬
ratio: nicħ in ea nunc int̾est. Certe
entm manichei a quib ille scriptu¬
re quas canon eccłasticus respuiti
tamqͣm u̾e atq since̾ acceptantur

Expanded text:
amabiliter tradidit hominem satanae in amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. tradidit et alios, ut discerent non blasphemare. legunt scripin auctoritate sanctae Ecclesiae recipi mereredam nuptiarum convivio peregrinus et prorsus incognitus, ut a quodam ministro palma percussum, imprecatum fuisse homini continuam saevamque vindictam. Nam cum egressus aquam conuiuantibus ministraret, eum leo inruens interemit manumque eius, qua caput apostoli leui ictu percusserat. usdem apostoli id optantis atque inprecantis canis intulit mensis, in quibus ipse discumbebat apostolus. quid hoc uideri crudeliufuturo petiuerit, facta est conpensatio ignotis et illi post hanc uitam quandoque finiendam in aeternum consuleretur. utrum illa uera sit aut conficta narratio, nihil mea nunc interest. certe enim Manichaei, a quibus illae scripturae, quas canon ecclesiasticus respuit, tamquam uerae atque sincerae acceptantur,
Abbreviated transcription (Latin):
bona tp̃ralia ⁊ a se petenda ⁊ pp̃se ꝯtemp¬
nenda: molestias tprales ⁊ a se posse mi¬
pari. ⁊ pp̃ se debere tolerari. Quid ergo
crudele moyses aut mandauit aut fecit.
cum ꝯmissimi sibi ppłm sc̃e relans ⁊ uni
uero deo sb̾ditũ cupiens posteaqͣm cog¬
nouit ad fabeicand̾ ⁊ colend̾̃ ydolum de¬
fluxisse. m̃tem q impudicam ꝓstitius¬
se demonib. in paucos eoꝵ umdicans
gladio.quos ds̃ ip̃e quem offenderant
ilto ⁊ secreto iuditio feriendos uoluis¬
set inferri. ⁊ in p̾senti salubrit̾ t̾ruit.
et disciplinam in post̾um sanxit : Nã
eum nlsa crudelitate. s magna dilectio¬
ne fecisse quod fecit quis nõ in uerbis
tis. Si dimittis illis pccm dimitte. sin
aut̃: dele me de libro tuo: Comꝑans gͦ
imusquisq pie prudens illam cedem ⁊
hanc p̾cem. uidet ꝓfecto aꝑtissime. iu¬
det qͣntũ malũ sit anime ꝑ simulachͣ
demonũ forncari: qñ sic seuit qui sic¬

Expanded text:
bona temporalia et a se petenda et propter se contembona temporalia et a se petenda et propter se contemnenda, molestias temporales et a se posse inperari et propter se debere tolerari. quid ergo crudele Moyses aut mandauit aut fecit, cum commissum sibi populum sancte zelans et uni uero deo subditum cupiens posteaquam cognouit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse mentemque inpudicam prostituisse daemonibus, in paucos eorum uindicans gladio, quos deus ipse, quem offenderant, alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis  dicentis: si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem uidet profecto apertissime, uidet, quantum malum sit animae per simulacra daemonum forn
Abbreviated transcription (Latin):
ditionib depirtati. Que cail italint:⁊ cã
ꝑ hoc secretũ iuditioꝵ dei motus q hũa¬
naꝵ uoluntatũ eisd̃ ꝓsꝑitatib alii cor¬
rumꝑantur. alii temꝑant̾ utantur: et
eisd̃ adusitatib alii deficiant. alii ꝓficiãt:
cuni q ip̃a humaua mortalisq uita
temptatio sit suꝑ t̾ram: quis hominũ
nouit cui ꝓsit aut obsit in pace regna¬
re. uł seruire. uł nacare. uł mori ĩ bello
aut impare. uł pugnare. uł unce̾. uł
occidi: cum hoc tñ constet. ⁊ cui ꝓdest ñ
nisi ꝑ diunũ ꝓdesse bñfitiũ ⁊ cui obest
nõ nisi ꝑ diuinũ obesse iuditĩ: Quid
ergo insilunus in tem̾artas rephensio¬
nes: atq utinam hoĩm: ⁊ nõ dei. Serie¬
runt dispensatores uet̾is testam̃ti. idem¬
q p̾nuntiatores noui testam̃ti pocc̃ores
occidendo. Seruierunt dispensatores no¬
ui testam̃ti. idemq expositores ueteris
testam̃ti a pcc̃is moriendo. Deotũ utriq
seruierunt ꝑ dilsa ⁊ ꝯgrua tpr̃a. docent

Expanded text:
. quae cum ita sint et cum per hoc secretum iudiciorum dei motusque humanarum uoluntatum eisdem prosperitatibus alii corrumpantur, alii temperanter utantur, et eisdem aduersitatibus alii deficiant, alii proficiant, cumque ipsa humana mortalisque uita temptatio sit super terram: quis hominum nouit, cui prosit aut obsit in pace regnare uel seruire uel uacare uel mori, in bello autem imperare uel pugnare uel uincere uel occidi ? cum hoc tamen constet et cui prodest non nisi per diuinum prodesse beneficium et cui obest non nisi per diuinum obesse iudicium. Quid ergo insilimus in temerarias reprehensiones atque utinam hominum et non dei? seruierint dispensatores ueteris testamenti idemque praenuntiatores noui testamenti peccatores occidendo, seruierint dispensatores noui testamenti idemque expositores ueteris testamenti a peccatoribus moriendo, deo tamen uni utrique seruierunt per diuersa et congrua tempora docenti
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatõnis. ⁊ fac filios de form catõẽ
cum satis hoc ip̃a scriptura demonstret
unde ⁊ qͣre sit dcm̃. Sequitur enim.
Qm̃ fornicans fornicabitur t̾ra a dño.
Et abiit ⁊ accepit gomer filiam de be¬
laĩ. ⁊ concepit ⁊ peꝑit et filiũ. Et dixit

Expanded text:
fornicationis et fac filios de fornicatione, fornicationis et fac filios de fornicatione, cum satis hoc ipsa scriptura demonstret, unde et quare sit dictum. sequitur enim: quoniam fornicans fornicabitur terra a domino. et abiit et accepit Gomer filiam Debeleim; et concepit et peperit ei filiu
Abbreviated transcription (Latin):
b q loch diximus. Apparet ens in ꝑso¬
na huius salomonis mira excellentia
et mira subũsio. Quod igitur in illodi¬
u̾sis tprib extitit pͥus bonũ. ⁊ post̾ius
malum: in eocła hoc in isto adhuc scło
simul uno tp̃re ostenditur. Nam bono
illius bonos eccłe. malo aut̃ illius ma¬
los eccłe significatos puto. tamqͣm in
unitate unius aree. sic in illo uno ho¬
mine. bonos in granis malos in palea
ut in unitate unius segetis bonos m
tritico. malos in zirantis. Si quid hinc
sane hus que de illo scripta sunt dili¬
gentius ꝑtractatis. siue mͥ liue doctio¬
rib atq meliorib aliud ꝓbabilius
elucere potũit: nunc tũ nõ eam rem
ita dimisimus ut intentõm nr̃am ita
in alia ꝓperantem tamqͣm int̾rupta
series ꝯtextionis impediat. De osce¬
aut̃ ꝓph̾a nõ a me opus est dici quid
illa iussio fcm̃ ue significet. quo dñs
dixit ad ossi osee. uade ⁊ accipe icorem

Expanded text:
busque Loth diximus. apparet enim in persobusque Loth diximus. apparet enim in persona huius Salomonis mira excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et posterius malum, hoc in ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. nam bono illius bonos ecclesiae, malo autem illius malos ecclesiae significatos puto, tamquam in unitate unius areae — sicut in illo uno homine — bonos in granis, malos in palea, ut in unitate unius segetis bonos in tritico, malos in zizaniis. si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem tamquam interrupta series autem propheta non a me opus est dici. quid illa iussio factumue significet, quod dixit dominus ad Osee: uade et accipe tibi uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
choata cum illa p̾me quentionis no¬
titia: post ab ea penitus seꝑatũ dya¬
bolum occidit. eam q sibi ppetuo conu¬
bio copulauit. O derimus ergo poc̃m̃:
illum dauid qnͣtum amandus est:
in se uilius inquitatis pnle lumilita¬
te sanauit. Iam de sa lomone quid dicam
quem uehement̾ arguit scã scripturai
atq condempnat. nicħ qr de pnĩa eius.
us in eum indulgentia dei oĩo ꝯmemo¬
rat: Nec mͥ ꝓrsus occurrit: qui saltem
in allegoriam boni significet hec eius
flenda sũ mersio. Nisi forte quis dicat
mulieres alienigenas quaꝵ amore exar¬
serat: significare eccłas electas
de gentib. Posset hoc fortas. se nõ ab¬
surde intssigi: si ille pp̃ salomonem de¬
sererent deos suos. ⁊ colerent dm̃ eus.
Cum u̾o ip̃c pp̃ illas offendit dm̃ suum
⁊ coluit deos eaꝵ. nõ est quid inde boni
ꝯiectare possimus. Rec tñ nicħ arbitͦr
significare. S malũ. sicut de uxore filia¬

Expanded text:
choata cum illa primae conuentionis nochoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatumillum Dauid, quantum amandus est, in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. Iquem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi. prorsus occurrit quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filia
Abbreviated transcription (Latin):
uitam et̾nam quem qui hu̾it: nõ si¬
tiet in et̾num. Iam u̾o qui fu̾it ma¬
ritus eius quid aliud qͣm dyabolum
nominis sui int̾p̃tatione signi ficat
cuius erant pessimo ꝯuigio delega¬
ti omes quos grã dei liberat. ut ec¬
desia smne macula ⁊ ruga saluatori
ppͥo copuletur: Uria naniq int̾preta¬
tur lux mea dei. cetheus aut̃ abscisus.
Siie quod in u̾itate nõ stetit. s a luce
lua suꝑna quam de deo hẽbat suꝑbie
m̾ito abscisus est. siue quod cadendo
ueris uirib ꝑditis tͣnͣffigurat se tñ
in angłm lucis: audens adhuc dice̾
lux mea dei est. Ergo iste quid̃ dauid
grauit̃ scelerate q peccauit. Quod sce¬
lus eius etiam ꝑ ꝓpħam ds̃ arguit
increpando: ⁊ ip̃e abluit penitendo.
Umptũ ille desid̾abilis omnib gẽtib
adamauit eccłam suꝑ tectũ se lauan¬
tem .i. mundandem se a sordib scłi.
et domũ luteam sp̃tiali ꝯtemplatõe
tnscendentem atq calcantem. Et in¬

Expanded text:
uitam aeternam, quem qui habuerit, non siuitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tur manu fortis. siue desid̾abilis. Et
quid fortius leone illo de tribu iuda
qui uicit mundũ: Et quid desid̾abiliꝰ
illo de quo ꝓpħa dicit. ueniet desidem¬
tus omnib gentib: Bethsabee int̾p¬
tatur puteus satietatis:. siue puteus
septimus. Quaml aut̃ haꝵ nominis
huius int̾p̃tationũ. in id quod dicere in¬
tendimus assumanus. satis congruit.
sam ⁊ in cancicis canticoꝵ sponsa illa
eccła est que uocatur puteus aq̃ iiue
et huic puteo septenarius num̃i nom̃
sus spc̃ sc̃s uenit. De septimanis en i
constare eumd̾̃ festum diem: tobieqͦ.
scriptura testatur. Id q̃draginta nouẽ¬
aut̃ quod est septies septem unũ addi¬
tur: quo unitas ꝯmendatur. In hac rõ¬
ne uiuit apłica illa sententia. Suffe¬
rentes muicem in dilectione. studen¬
tes seruare unitatem spc̃ in uinculo
pacis. Dono itaq spũali hoc est septe¬
nario fcã est eccła puteus satietatis.
qr fc̃s est in ea fons aque salientis in

Expanded text:
tur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et tur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae uiuae. et huic puteo septenarii numeri nomensus spiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae quoque scriptura testatur. ad XLVIIII autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus, in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in
Abbreviated transcription (Latin):
Genatio iriꝑaꝵ. s nõ eam inueuit poc̃i
exꝓbatio.: quam mutauit ꝯfessionis
amaritudo. Post u̾o iam publicis sig¬
nis anuli. monilis ⁊ uirge uicit te¬
mere iudicantes uideos. quoꝵ iam ꝑso¬
nam iudas ip̃e gestabat. qui hodie q
dicunt nõ hunc eẽ ppłm xp̃i. nec hẽre
nos sem̃ abrahe. s ꝓlatis certissimis
docum̃entis nr̃e uocatõnis. iustifica¬
tionis. głificatõnis: sine dubio ꝯfim¬
dentur. ⁊ nos magis qͣm se iustificatos
eẽ fatebuntur. Enucleatius hec ⁊ men¬
bratim quodã modo articłatim q scru¬
tarer atq dissererem qͣntũ intencõm
meam dñs adiuuaret: nisi me ab hac
laboriose diligentia fimendi huius
opis quod plusq̃m uellem iam ꝓlixũ
est cura ꝓhiberet. Nunc poc̃m dauid qͥd
in ꝓphetia significau̾it. qͣnta possum
breuitate ꝑstringam. Noĩa quippe ip̃a
int̾ptata satis ostendunt: quid etiam
hoc factũ p̾figurauit. Dauid int̾p̾ta¬

Expanded text:
generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dissererem, quantum intentionem meam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, cura prohiberet. Nunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
penttentiam ⁊ remissionem pcc̃oꝵ p
onnes gentes ncipiencib ab irlim̃. sa
et ip̃e hĩtus metricius. confessio pocõꝵ est
Typum quippe iam eccłe gerit thamar ex
gentib euocate sedens cum hoc hĩtu ad
portam enam uł enaun. quod int̾p̾tatur
fontes. Cucurrit enĩ uelut ceriuis ad
fontes aquaꝵ: ꝑuenire ad sem̃ abrahe.
Illic a nõ agnoscente fetatur. qr de illa
p̾dictũ est. Popłs quem nõ oognoui:
seruit in. Iccepit in occulto anulũ.
monile. ⁊ uirgam. Uocatione signatur.
iustificatõne decoratur. głificatione
exaltatur. Quos euĩ p̃destinauit. illos
et uocauit. Quos aut̃ uocauit: illos ⁊ ui¬
stificauit. Et quos iustificauit: illos et
głificauit. S hec ut dixi adhuc in eccul¬
to: uibi fit ⁊ conceptio sc̃e ubtatis. Mitti¬
tur aut̃ ꝑmissus hedus tamqͣm inetͥci.
Hedus exꝓbatio pcc̃i. ꝑ eiund̾ odollami¬
tam tamqm̃ increpantem ⁊ dicentem.

Expanded text:
paenitentiam et remissionem peccatorum per paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus haedus tamquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ suum qr sicut ip̃e ait ex plenitudĩe
eius accepit. Uidit oĩo. ⁊ iõ in natis mu¬
lieꝵ maior illo nõ exsurrexit: qi ex oĩb
sti ⁊ ppħe cupierunt uidere ⁊ nõ uid̾unt.
dalutauit ex ut̾o agnouit ꝑfectus ex
columba: ⁊ iõ tamqͣm odollanutes u̾e te¬
stimoniũ ꝑhibuit in aqua. Uenit aut̃
dñs ad oues tondendas. hoc est exon̾andas
sarcinis laboriosis: ex quib eccłe lauda¬
te in canticis canticoꝵ dentes eẽnt ue¬
lut grex detonsaꝵ Iam thamar hĩtum
mutet: nam ⁊ ꝯmutans int̾p̃tatur tha¬
mar. s in ea prorsus nom̃ amaritudi¬
nis maneat. Ron illus amaritudĩs
in qua dño fel ministrauit. s illius
in qua petrus amare fleuit. Ram ⁊ iu¬
da latine confessio est. Confessioni ergo
amaritudo misceatur: ut uera peni¬
tentia p̾signetur. Hac penitentia fecũ¬
datur occła in omnib gentib consti¬
tuta. Oportebat enĩ xp̃m pati ⁊ resur¬
gere t̾cia die ⁊ p̃dicari in nomine eiꝰ

Expanded text:
m suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus tae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hensibilis censet Et̾na ergo lege con¬
sulta que ordinem naturalem ꝯser¬
uari ibet. ꝑturbari uetat. uideamꝰ
quid peccau̾it .i. quid ꝯtra istam legẽ
fec̾it pat̾ abraham in hiis que ue¬
lut magna crimina faristus obiecit

Expanded text:
prehensibilis censet. Aeterna ergo lege conprehensibilis censet. Aeterna ergo lege consulta, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, uideamus quid peccauerit, id est, quid contra istam legem fecerit pater Abraham in his, quae uelut magna crimina Faustus obiecit
Abbreviated transcription (Latin):
ut solus eam delectet ds cutus uolun¬
tati sine ullo exꝑimento temptatõnis
obtemꝑat. Homo aut̃ cuius pp̃ poc̃m
temptatio est nita suꝑ t̾ram: subdat
sibi quod ht̃ ꝯmune cum bestus. sub¬
dat deo quod ht̃ ꝯmue cum anglis
donec iustitia ⁊ immortalitate ꝑfecta
atq ꝑcepta ab istis exaltetur. illis
equetur. Mortales aut̃ delectatõnes
usq ad repandam seu custodiendam
istam mortalem salutem siue untus
rantie rõm hoĩem nõ se regentem
arripuerint. libidines erunt ꝓfecto
illicite ac turpes: ⁊ digne dolorib
emendari. Quod si etiam ꝑturbatũ
rectorem in tantam uoraginem ꝑ¬
dite consuetudinis ingant. ut uel
iultas fore credens confessionis ⁊ pe¬
nitentie negligat medicinam qua
correctus em̾gat.uł peiore morte
cordis ꝯtra illam et̾nam ꝓuidentie
legem blasphemũ eis patrocinum
defensionis adhibeat. atq diem fũ¬
gatur extremũ: nõ iam em̃datõne
s dampnatione dignũ lex illa irre¬

Expanded text:
ut solus eam delectet deus, cuius uolunut solus eam delectet deus, cuius uoluntati sine ullo experimento temptationis obtemperat. homo autem, cuius propter peccatum temptatio est uita super terram, subdat sibi, quod habet commune cum bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem salutem siue uniuscrantiae rationem hominem non se regentem abripuerint libidines, erunt profecto inlicitae ac turpes et dignae doloribus emendari. quodsi etiam perturbatum rectorem in tantam uoraginem perditae consuetudinis mergant. ut uel inultas fore credens confessionis et t paenitentiae neglegat medicinam, qua correctus emergat, uel peiore morte cordis contra illam aeternam prouidentiae legem blasphemum eis patrocinium defensionis adhibeat atque ita diem fungatur extremum, non iam emendatione, sed damnatione dignum lex illa inre
Abbreviated transcription (Latin):
relaxat potius qͣm refrenat. Est aut̃
illicitum: quod lex illa ꝓhibet qua
naturalis ordo seruatur. Utrũ aut
sit aliqua rõnalis cieatura quam ni¬
chil possit illicitũ delectare: magna
q̃stio est. Qd̃ si est: nõ in eo gen̾e fc̃s
eEt homo. nec illa natura anglica que
in utate no stecit s in cogene ilta ro¬
nalia facta sunt. ut mẽet eis possibili¬
tas frenandi dełcatõm ab illicito quam
nõ refrenando peccaũunt. Magna est ĩq
et huniana creatura. qñ quid ꝑ eam i¬
possibilitatem instauratur: ꝑ quam
si uoluisset nec cecidisset. Magnus gͦ
dñs ⁊ laudabilis ualde qui ꝯdidit eam
Condidit enĩ ⁊ inferiores que nõ post̃
peccare: condidit ⁊ meliores que uolũt
peccare. Bestialis enim natura nõ pec¬
cat: qr nicħ facit ꝯtra et̾nam legem cui
sic subdita est ut eius ꝑticeps ẽẽ nõ pos¬
sit. Ricrsus angłica sublimis natura
nõ peccat. qr ita ꝑticeps est legis et̾ne

Expanded text:
relaxat potius quam refrenat. est autem relaxat potius quam refrenat. est autem inlicitum, quod lex illa prohibet, qua naturalis ordo seruatur. utrum autem sit aliqua rationalis creatura, quam nihil possit inlicitum delectare, magna quaestio est. quodsi est, non in eo genere factus est homo nec illa natura angelica, quae in ueritate non stetit, sed in eo genere ista rationalia facta sunt, ut inesset eis possibilitas frenandi delectationem ab inlicito, quam non frenando peccauerunt. magna est itaque et humana creatura, quandoquidem per eam possibilitatem instauratur, per quam si uoluisset, nec cecidisset. magnus ergo dominus et laudabilis ualde, qui condidit eam. condidit enim et inferiores, quae non possunt peccare; condidit et meliores, quae nolunt peccare. bestialis enim natura non peccat, quia nihil facit contra aeternam legem, cui sic subdita est, ut eius particeps esse non possit. rursus angelica sublimis natura non peccat, quia ita particeps est legis aeternae,
Abbreviated transcription (Latin):
les angłis eius. recepta stola pͥma im¬
mortalitatis ⁊ incorruptõnis. qua in¬
duetur hoc mortale ⁊ corruptibile nr̃m.
ut absorbeatur mors in uictorta iustitia
agendum sibi imꝑant. quod ille quem
ꝯtemplantur iubet: cuius et̾no imꝑto
lib̾alit̾ qr suauit̾ seruiunt. Nos u̾o qͦꝵ
ficet ds̃ ⁊ mortalia corpora nr̃a ꝑ inhĩtã¬
tem sp̃m eius in nob̃ ꝓ modulo infir
turalis ordo seruatur iuste utumus
si uiuimus ex fide nõ ficta que ꝑ dile¬
ctõm oꝑatur. hñtes in conscĩa bonam
spem repositam in celis mmmortalita¬
tis ⁊ incorruptõnis. ⁊ ip̃ius ꝑficiende
iustitie usq ad quamdam meffabilit̾
suauissimam saturitatem: quam in
ista ꝑeg̾natione oportet esurrri ac si
seruienti deo refrenat omnes mor¬
tales dełcationes: ⁊ eas coħcet ad natu¬
ralem modum meliora inferiorib
ordinata dilectione p̾ponens. Si enim
nicħ dełcaret illicitum: nemo peccaret.
Peccat ergo qui delectatõm illicitam

Expanded text:
ales angelis eius recepta stola prima inales angelis eius recepta stola prima inmortalitatis et incorruptionis, qua induetur hoc mortale et corruptibile nostrum, ut absorbeatur mors in uictoria iustitia agendum inperant, quod ille, quem contemplantur, iubet, cuius aeterno imperio liberaliter, quia suauiter, seruiunt; nos uero, quficet deus et mortalia corpora nostra per inhabitantem spiritum eius in nobis pro modulo infirmturalis ordo seruatur, iuste uiuimus, si uiuamus ex fide non ficta, quae per dilectionem operatur, habentes in conscientia bona spem repositam in caelis inmortalitatis et incorruptionis et ipsius perficiendae iustitiae usque ad quandam ineffabiliter suauissimam saturitatem, quam in ista peregrinatione oportet esuriri ac sitseruienti deo refrenat omnes mortales delectationes et eas cohercet ad naturalem modum meliora inferioribus ordinata dilectione praeponens. si enim nihil delectaret inlicitum, nemo peccaret. peccat ergo, qui delectationem inliciti
Abbreviated transcription (Latin):
dictum uł concupitũ aliquid contra
ct̾nam legem. Lex u̾o et̾na est rõ du¬
na. uł uoluntas dei: ordinem naturalẽ
conseruari iubens. ꝑturbari uetans
Quisnam igitur sit in hoĩe naturalis
ordo: q̃rend̾ est. Constat ent̃ homo ex a¬
nima ⁊ corpore. S hoc ⁊ pecus. seulli au
dubium est: aiam corpori naturali
mest ro. que petori nõ melt poide licut
anima corpori: ita ip̃ius antine rõ cet̾is
eius ꝑtib quas hñt ⁊ bestie. nature lege
p̾ponitur. Inq ip̃a rõne que ꝑtim est con¬
templatiua ꝑtim actiua: ꝓculdubro cõ¬
templatio p̾cellit. In hac enĩ ⁊ ymago dĩ
est: qua ꝑ fidem ac spẽm reformamur.
Antma itaq rõnalis contemplationi rõ¬
nali debet obedite. suie ꝑ fidem oꝑanti
sicuti est qmdu ꝑegͥnamur a dño. sine
ꝑ spẽm. quod erit cũ siłes ei erimus.
qm̃ uidebimus eum sicuti est: effecti
etiam in sp̃uali corpore ex grã eius eqͣ¬

Expanded text:
dictum uel concupitum aliquid contra dictum uel concupitum aliquid contra aeternam legem. lex uero aeterna est ratio diuina uel uoluntas dei ordinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans. quisnam igitur sit in homine naturalis ordo, quaerendum est. constat enim homo ex anima et corpore, sed hoc et pecus. nulli autem dubium est animam corpori naturali inest ratio, quae pecori non inest. proinde sicut anima corpori, ita ipsius animae ratio ceteris eius partibus, quas habent et bestiae, naturae lege praeponitur; inque ipsa ratione, quae partim contemplatiua est, partim actiua, procul dubio contemplatio praecellit. in hac enim et imago dei est, qua per fidem ad speciem reformamur. actio itaque rationalis contemplationi rationali debet oboedire siue per fidem operanti, sicuti est, quamdiu peregrinamur a domino, siue per speciem, quod erit, cum similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, effecti etiam in spiritali corpore ex gratia eius aequ
Abbreviated transcription (Latin):
poc̃m consid̾are debemus: tunc deinde in¬
spioẽ fc̃a scõꝵ libris conscripta diunus
Ut si qua ⁊ ip̃oꝵ pocã inuen̾imus: obqͣ
utilitatem sint etiam ip̃a condita lit¬
teris memorie q mandata. diligenti
qͣntum possumus rõne uideamus. Nue
aut̃ repperimus stultis seu maliuolis
uideri pocã ẽẽ que nõ sunt nec tñ in
eis eminent aliqua exempla uirtutũ
Hec quoq intueamur quam ob cãm
illis inserta sunt lict̾is: quas ad uti¬
litatem uite p̾sentis regende ⁊ future
adipiscende conditas salubrit̾ credimꝰ
Porro aut̃ quecũq in fcĩs scõꝵ elucẽt
documenta iustitie: nlłs uł imꝑitoꝵ
dubitat debuisse conscribi. De ilł ergo
cata sunt. uł etiam ꝑuitiose si pcc̃a ẽẽ
ꝯiuncuntur ne ualeant ad inuitatio¬
nem: siue in ip̃is libris rep̾hensa non
sint. ⁊ iõ putari etiam possint non eẽ
spe uenie ꝯmittantur. qr ⁊ in scĩs in¬
uenta sunt. Ergo pocm̃ est: fcm uel

Expanded text:
peccatum considerare debemus, tunc deinde inpeccatum considerare debemus, tunc deinde inspicere facta sanctorum libris conscripta diuinis, ut si qua et ipsorum peccata inuenerimus, ob quam utilitatem sint etiam ipsa condita litteris memoriaeque mandata diligenti, quantum possumus, ratione uideamus. quae autem reppererimus stultis seu maliuolis uideri peccata esse, quae non sunt, nec tamen in eis eminent aliqua exempla uirtutum, haec quoque intueamur, quam ob causam illis inserta sint litteris, quas ad utilitatem uitae praesentis regendae et futurae adipiscendae conditas salubriter credimus. porro autem quaecumque in factis sanctorum elucent documenta iustitiae, nullus uel inperitorum dubitat debuisse conscribi. de illis ergccata sunt, uel etiam perniciose, si peccata esse conuincuntur, ne ualeant ad imitationem, siue in ipsis libris reprehensa non sint et ideo putari etiam possint non esse spe ueniae committantur, quia et in sanctis inuenta sunt. Ergo peccatum est factum uel
Abbreviated transcription (Latin):
stare figurata fcã ꝓpħaꝵ a libidino¬
sis pccĩs iniquoꝵ. Ac ꝑ hoc sicut pu̾r
in barbarismo rep̾hensus. si de iur¬
gii metaplasmo se uellet defendere
ferulis ced̾etur. ita quisquis cũ an¬
cilla sue ꝯuigis uolutatus. abrahe
fc̃m quod de agar ꝓlem genuerit.
in exemplum defensionis assump¬
serit: utinam nõ plane ferulis. s
uł fustib cohercitus em̃detur. ne cũ
etis adultis etno liupplitis piiatur
siuinne quid̃ ille res. iste aut̾ magne st̃
Rec ad hoc in de ducta siłitudo est: ut soe
generis quod in illis loquutionũ qui¬
brdam uirtutib seu uitiis ꝑitia uel
imꝑitia. hoc in hus moꝵ ꝙ̃us longe in
diuerso gene uirtutib seu uitus sa¬
pt̃a uł insipĩa ualet. Nuapp̃ ne inques
laudanda uł iuituꝑanda. accusanda uł
defendenda. coh̾cenda uł relaxanda dãp¬
nanda uł absoluenda. appetenda uł iu¬
tanda tem̾̃e irruamus. in quib om̃ib
pcc̃a seu recte fc̃a u̾santur. pͥus quid sit

Expanded text:
stare figurata facta prophetarum a libidinostare figurata facta prophetarum a libidinosis peccatis iniquorum . ac per hoc sicut puer in barbarismo reprehensus si de Uergili metaplasmo se uellet defendere. ferulis caederetur, ita quisquis cum ancilla suae coniugis uolutatus Abrahae factum, quod de Agar prolem genuerit, in exemplum defensionis adsumpserit, utinam non plane ferulis, sed uel fustibus coercitus emendetur, ne cum ceteris adulteris aeterno subplicio puniatur. minimae quidem illae res, istae autem magnae sunt, nec ad hoc inde ducta similitudo est. ut schegeneris quod in illis locutionum quibusdam uirtutibus seu uitiis peritia uel inperitia, hoc in his morum quamuis longe in diuerso genere uirtutibus seu uitiis sapientia uel insipientia ualet. Quapropter ne in quaeque laudanda uel uituperanda. accusanda uel defendenda, cohercenda uel relaxanda, damnanda uel absoluenda, adpetenda uel uitanda temere inruamus, in quibus omnibus peccata seu recte facta uersantur, prius quid sit