comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemoriamur abste ubieram & quam longe exulabam adeliciis domus
tuae. annolo sexto decimo ae tatis carnis meae. cum accepit in me scep¬
trum & totas manus ei dedi uaesani alibidinis licentiosae perde de¬
cus humanum in licite autem perlegestuas non fuit curam eorũ ru¬
entem excipere me matrimonio. sed cura fuit tantũ ut discerem ser¬
intermissa erant studia mea. dummihi reducto a madauris in qua uici¬
na urbe iam coeperã litteraturae atq oratoriae percipiende grati¬
a peregrinari. longinquioris apud casthaginem peregrinationis sum¬
ptus praeparabantur. animo sit ate magis quam opibus patris. muni cipis
ta gastensis admodum tenuis cui narro haec: neque enim tibids̃ meus sed
apudte narro haec generimeo. generihumano quantula cumq: expar¬
ticula incidere potest in istas meas litteras & ut quid hoc: ut uidelicet
ego & quis quis hoc legit cogitemus dequo profundo clamandũ sit adte:

Expanded text:
ne moriamur abs te . Ubi eram, et quam longe exsulabam a deliciis domus ne moriamur abs te . Ubi eram, et quam longe exsulabam a deliciis domus tuae, anno illo sexto decimo aetatis carnis meae, cum accepit in me sceptrum, et totas manus ei dedi, vesania libidinis, licentiosae per dedecus humanum, illicitae autem per leges tuas? Non fuit cura meorum ruentem excipere me matrimonio; sed cura fuit tantum ut discerem serintermissa erant studia mea, dum mihi reducto a Madauris, in qua vicina urbe jam coeperam litteraturae atque oratoriae percipiendae gratia peregrinari, longinquioris apud Carthaginem peregrinationis sumptus praeparabantur, animositate magis quam opibus patris, municipis Thagastensis admodum tenuis. Cui narro haec? Neque enim tibi, Deus meus: sed apud te narro haec generi meo, generi humano, quantulacumque ex particula incidere potest in istas meas litteras. Et utquid hoc? Ut videlicet ego et quisquis haec legit, cogitemus de quam profundo clamandum sit ad te.
Abbreviated transcription (Latin):
longe sumus ate aut certe sonitũ nubium tuarũ uigilantius ad¬
uerterem. tribulationem autẽ carnis habebunt huius modi. ego au¬
tem uobis parco. & bonum est hominem mulierem non tangere. &
quis sine uxore est. cogit at ea quae sunt dĩ quomodo placat dõ. quiau¬
tem matrimonio iunctus est. cogitat ea quae sunt mundi quomodo pla¬
ceat uxori hasergo uoces ex au direm uigilantior. & abscisus prop¬
pter regnum caelorũ. felicior expectarem amplexustuos sed effer¬
bui miser sequens impetum fluxus mei relictote. & excessi om̃a legiti¬
matua nec euasi flagella tua quis enim hoc mortalium : namtu semꝑ
aderas misericorditer sȩuiens. & a marissimis aspergens offensionibus
om̃s ił licitas iucunditates meas. ut ita quaererem sine offensione iucun¬
dari & ubi hoc possem non inuenirem quic quam praetertedñẽ. prae¬
ter te qui fingis dolorem in prȩcepto. & percutis ut sanes. & occidis nos

Expanded text:
longe sumus a te. aut certe sonitum nubium tuarum uigilantius adlonge sumus a te. aut certe sonitum nubium tuarum uigilantius aduerterem: tribulationem autem carnis habebunt huius modi. ego autem uobis parco, et: bonum est homini mulierem non tangere, et: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt dei, quomodo placeat deo; qui autem matrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. has ergo uoces exaudirem uigilantior et abscisus propter regnum caelorum felicior expectarem amplexus tuos. Sed efferbui miser, sequens impetum fluxus mei relicto te, et excessi omnia legitima tua nec euasi flagella tua: quis enim hoc mortalium? nam tu semper aderas misericorditer saeuiens, et amarissimis aspargens offensionibus omnes illicitas iucunditates meas, ut ita quaererem sine offensione iucundari, et ubi hoc possem, non inuenirem quicquam praeter te, domine, praeter te, qui fingis d
Abbreviated transcription (Latin):
inualuerat superme iratua & nesciebam . obsurdueram stridore cathe¬
nae mortalitatis meae. poenas superbiae animae meae. &ibam longi¬
us ate & sinebas &iactabar &effundebar & diffluebam & ebulliebã
perfornicationes ineas & tacebas otardum gaudium meum tacebas
tunc & egoibam porro longe ate in plura &plura sterilias emina do¬
lorum su perba deiectione & inquieta las situdine quis mihi modula¬
retur erumnam meã & nobissimarũ rerũ fugaces pulchritudines in
usum uerteret. earũque su auitatibus metas praefigeret. ut usque
ad coniugalelitus ex aestuarent fluctus aetatis meae. si tranquillitas
in eis non poterat esse fine procreandorum liberorũ contenta. sicut¬
prae scribit lex tua dñe qui formas etiam propaginem mostis nostrae:
potenss lenem manũ adtemperamentum spinarum a para diso tuo
seclusarum : non enim longe est a nobis omnipotentiatua etiam cũ

Expanded text:
inualuerat super me ira tua et nesciebam. obsurdueram stridore cateinualuerat super me ira tua et nesciebam. obsurdueram stridore catenae mortalitatis meae, poena superbiae animae meae, et ibam longius a te, et sinebas, et iactabar et effundebar et diffluebam et ebulliebam per fornicationes meas, et tacebus.s o tardum gaudium meum! tacebus tunc, et ego ibam porro longe a te in plura et plura sterilia semina dolorum superba deiectione et inquieta lassitudine. Quis mihi modularetur aerumnam meam et nouissimarum rerum fugaces pulchritudines in usum uerteret earumque suauitatibus metas praefigeret, ut usque ad coniugale litus exaestuarent fluctus aetatis meae, si tranquillitas in eis non poterat esse fine procreandorum liberorum contenta, sicutpraescribit lex tua, domine, qui formas etiam propaginem mortis nostrae, potens inponere lenem manum ad temperamentum spinarum a paradiso tuo seclusarum? non enim longe est a nobis omnipotentia tua, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ecor dariuolo transactas fgeditates meas. &carnales corruptio¬
nes animae meae non quod eas amem. sed ut amenite dr̃m̃s amore a¬
moristui facio sstud recolens uias meas nequissimas in amaritudine re
cogitationis meae. ut tudulcescas mihi dulcedo non fallax dulcedo felix
& secura & colligens mca dispersione inqua frustatim disces sus sum dũ
ab unote aduersus in multa euanui ex arsienim aliquando satiari inferi¬
us in adulescentia & siluescere ausussũ uarus &umbrosis amoribus. &
tabuit species mea & conputrui coram oculis tuis. placens mihi & place¬
re & amaris sed non tenebatur modus ab animo usque ad animũ quate¬
nus est luminosus limes amicitiae sed exal abantur nebulae delimosa¬
& concupiscentia carnis & scatebra pubertatis & obnubilabant atq¬
obfuscabant cormeũ. ut non discerneretur serenitas dilectionis aca¬
ligine libidinis utrũ que in confuso aestuabat. &rapiebat inuecillam
actatem perabrupta cupiditatũ atque mersabat gurgite f ltͦgitiorun

Expanded text:
ecordari uolo transactas foeditates meas et carnales corru- ptiones animae meae, non quod eas amem, sed ut amem te, deus meus. amore amoris tui facio istuc, recolens uias meas nequissimas in amaritucogitationis meae, ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me a dispersione in qua frustatim discissus sum, dum ab uno te aversus in multa evanui. Exarsi enim aliquando satiari inferis in adolescentia, et silvescere ausus sum variis et umbrosis amoribus; et contabuit species mea; et computrui coram oculis tuis placens mihi, et placere et amari? Sed non tenebatur modus ab animo usque ad animum quatenus est luminosus limes amicitiae; sed exhalabantur nebulae de limosa concupiscentia carnis et scatebra pubertatis, obfuscabant cor meum, ut non discerneretur serenitas dilectionis a caligine libidinis. utrumque in confuso aestuabat et rapiebat inbeccillam aetatem per abrupta cupiditatum atque mersabat gurgite flagitiorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ua ne ipsa est si non amente : ei mihi: dic mihi per miserationes tuas dñe
ds̃ meus. quidsis mihi: dic animae meae salustua egosum: sic dic ut audiam:
ecce aures cordis mei antete dñe: aperieas. & dic animae meae. salus tua
egosum: curram post uocem hanc . & ad praehendãte: noli abscondere a
me faciemtuam : moriarmoriar . ut eamuideam : angusta est domus
animae meae : quouenias adeam dilatetur abste : ruinosa est refice eã
habet quae offendant oculos tuos : fateor & scio sed quis mundabit eam :
aut cui alteri practerte clamabo. ab occultis meis munda me dñe. &¬

Expanded text:
uane ipsa est, si non amem te? ei mihi! dic mihi per miserationes tuas, domine uane ipsa est, si non amem te? ei mihi! dic mihi per miserationes tuas, domine deus meus, quid sis mihi. dic ani-mae meae: salus tua ego sum. sic dic, ut audiam. ecce aures cordis mei ante te, dego sum. curram post uocem hanc et apprehendam te. noli abscondere a me faciem tuam: moriar, ne moriar, ut eam uideam. angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetur abs te ruinosa est: refice eam; habet quae offendant oculos tuos: fateor et scio; sed quis mundabit eam? aut cui alteri praeter te clamabo: ab occultis meis munda me, do
Abbreviated transcription (Latin):
& nesciunt. semper agens. semper quietus. colligens & non egens. por¬
tans & implens & protegens. creans & nutriens & perficiens. quaerens
cum nihil desit tibi: amas nec aestuas. c̃elas & securus es. pęnitet te & ñ
doles irasceris & tranquillus es. opera mutas nec mutas consilium recipis
quod non inuenis &numquam amisisti numquam in ops ei gaudes lucris.
numquã auarus & usuras exigis: super crogatur tibi ut debeas : & quis ha¬
bet quicquam nontuum : red dis debita nulli debens donas debita nihil
perdens : et quid diximus ds̃ meus. uita mea. dulcedo mea sc̃ã: aut quid dicit¬
aliquis cum detedicit: & uae tacentibus dete . quoniam loquaces mutis:
quis mihidabit ad quiescere inte : quis dabit mihi ut uenias in cormeum.
& in ebries illud. ut obliuis car mala mea & unum bonum meum amplec¬
tar te : quid mihi es miserere. ut loquar: quid tibi sum ipse. ut amarite iu¬
beas ame. & nisi faciam iras caris mihi &mineris ingentes miserias. par¬

Expanded text:
 nesciunt; semper agens, semper quietus; colligens et non egens; portans et implens et protegens; creans et nutriens et perficiens; quaerens, cum nihil desit tibi. amas nec aestuas; zelas et securus es; paenitet te et non doles; irasceris et tranquillus es; opera mutas nec mutas consilium; recipis quod inuenis et numquam amisisti; numquam inops et gaudes lucris; numquam auarus et usuras exigis. supererogatur tibi ut debeas, et quis habet quicquam non tuum? reddis debita nulli debens; donas debita nihil perdens. et quid diximus, deus meus, uita mea, dulcedo mea sancta, aut quid dicitaliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus de te, quoniam loquaces muti sunt. Quis mihi dabit adquiescere in te? quis dabit mihi, ut uenias in cor meum et inebries illud, ut obliuiscar mala mea et unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? miserere, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes miserias? par
Abbreviated transcription (Latin):
horrorem stupendus quippe quem ita non lateat quic quid peractũ & quic¬
quid reliquum scłorũ ẽ queman modũ menon latet cantantẽ illud canticũ
quid & qantũ eius abierit ab exordio quid & quantũ restet ad finem sed absit
ut tuconditor uniuersitatis conditor animarũ & corporũ absit ut ita no¬
ueris omnia futura & praeterita. longe tu longe mirabilius longeque secre¬
tius neq: enĩ sicut nota cantantis notumue canticũ audientis exspectatione¬
uocum futurarũ & memoria praeteritarũ uariatur affectus sensusque disten¬
uditur. ita tibi aliquid accidit in commutabiliter ae terno. hoc uere aeterno¬
creatorimentiũ sicut ergo nosti in principio caelũ ac terrã sine ueritate no¬
titiae tuae ita fecisti in principio calũ ac terrã sine distentione actioniscuȩ
qui intellegit confiteatur tibi & qui non intellegit confiteatur tibi: oquam

Expanded text:
horrorem stupendus: quippe quem ita non lateat quidquid peractum, et quidhorrorem stupendus: quippe quem ita non lateat quidquid peractum, et quidquid reliquum saeculorum est; quemadmodum me non latet cantantem illud canticum, quid et quantum ejus abierit ab exordio, quid et quantum restet ad finem. Sed absit ut tu conditor universitatis, conditor animarum et corporum, absit ut ita noveris omnia futura et praeterita. Longe tu, longe mirabilius, longeque secrtius. Neque enim sicut nota cantantis notumve canticum audientis, exspectationeocum futurarum et memoria praeteritarum variatur affectus, sensusque distenditur; ita tibi aliquid accidit incommutabiliter aeterno, hoc est, vere aeternocreatori mentium. Sicut ergo nosti in principio coelum et terram sine varietate notitiae tuae, ita fecisti in principio coelum et terram sine distentione actionis tuae. Qui intelligit, confiteatur tibi; et qui non intelligit, confiteatur tibi. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
faceret. cũ antea numquã aliquid fecerit: da illis dñebene cogitare quid di¬
cant. & inuenire quia nondicitur numquã ubi non est tempus quiergo dicitur
num quã fecisse quid aliud dicitur nisi nullo tempore fecisse: uideant itaque
nullumtempus esse posse sine creatura & desinant istam uanitatẽ loqui ex¬
tendatur etiaminea quae antesunt & intellegantte ante om̃a tempora aeter¬
num creatorem omnium tẽporũ neq: ulla tempora tibies se coac terna nec
ullã creaturã etiam si est aliqua supra tempora dnẽ ds̃m̃s quis ille sinus est
alti secretitui & quã loge inde me proiecerunt consequentia delictorũ meo¬
rũ sana oculos meos & congaudeam lucituȩ certe siest tam grandis scientia
& praescientia pollens animus cuicuncta praeterita & futura ita nota sint
sicut mihi unũ canticũ notissimũ nimium mirabilis est animus iste atqad

Expanded text:
faceret, cum antea numquam aliquid fecerit?" da illis, domine, bene cogitare, quid difaceret, cum antea numquam aliquid fecerit?" da illis, domine, bene cogitare, quid dicant, et inuenire, quia non dicitur numquam, ubi non est tempus. qui ergo dicitur numquam fecisse, quid aliud dicitur nisi ; nullo tempore fecisse? uideant itaque nullum tempus esse posse sine creatura et desinant istam uanitatem loqui. extendantur etiam in ea, quae ante sunt, et intellegant te ante omnia tempora aeternum creatorem omnium temporum neque ulla tempora tibi esse coaeterna nec ullam creaturam, etiamsi est aliqua supra tempora. Domine deus meus, quis ille sinus est alti secreti tui et quam longe inde me proiecerunt consequentia delictorum meorum? sana oculos meos, et congaudeam luci tuet praescientia pollens animus, cui cuncta praeterita et futura ita nota sint, sicut mihi unum canticum notissimum; nimium mirabilis est animus iste, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
praehensus sum & aueteribus diebus colligar sequens unũ praeterita oblitus
non in ea quae futura transitura sunt sedinea quae antesunt non distentus sed
extentus non secundũ distentionem sed secundũ intentionem sequor ad palmã
suꝑ naeuocationis ubi audiã uocem laudis & contempler delectationem
tuã nec uenientẽ nec praetereuntẽ nunc uero anim ei ingemitibus. & tu
solacium meũ dñe paterm̃s aeternus es atego intẽpora dissolui quorum
ordinem nescio & tumultuosis uarietatib: dilaniantur cogitationes meae in¬
tima uiscera animae meae donecinte confluam purgatus & liquidus igne a¬
moristui & stabo atq: solidabor inte. informa mea ueritatetua nec patiar qua¬
stiones hominũ qui poenali morbo plus sitiunt quã capiunt & dicunt quid faci¬
ebat ds̃ ante quã faceret calũ & terrã: aut quideiuenit inmentem ut aliquid

Expanded text:
prehensus sum, et a ueteribus diebus colligar sequens unum, praeterita oblitus, prehensus sum, et a ueteribus diebus colligar sequens unum, praeterita oblitus, non in ea, quae futura et transitura sunt, sed in ea quae ante sunt non distentus, sed extentus, non secundum distentionem, sed secundum intentionem sequor ad palmam supernae uocationis, ubi audiam uocem laudis et contempler delectationem tuam nec uenientem nec praetereuntem. nunc uero anni mei in gemitibus, et tu solacium meum, domine, pater meus aeternus es; at ego in tempora dissilui, quorum ordinem nescio, et tumultuosis uarietatibus dilaniantur cogitationes meae, intima uiscera animae meae, donec in te confluam purgatus et liquidus igne amoris tui. Et stabo atque solidabor in te, in forma mea, ueritate tua, nec patiar quaestiones hominum, qui poenali morbo plus sitiunt, quam capiunt, et dicunt: "quid faciebat deus, antequam faceret caelum et terram?" aut "quid ei uenit in mentem, ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
amea atq: distenditur uitahuius actionis ieae in memoriã propter
uod dixi & in expectationẽ propter quod dicturus sum praesens tamen ad¬
st attentiomea per quã traiciatur quoderat futurũ ut fiat praeteritum
uod quantomagis agitur et agitur. tanto breuiata expectatione prolon¬
atur memoria donec tota expectatio consumatur cũ tota illa actio fi¬
nita transierit in memoriã & quod in toto cantico. hoc in singulis pasticulis
ius fit atq: in singulis sillabis eius. hoc inactione longiore cuius foste pasti¬
cula est illud canticũ hoc in tota uita hominis cuius pastes sunt om̃s actio
nes hominis. hoc intoto saeculo filiorũ hominũ cuius pastes sunt om̃s uitae
hominũ sed qm̃ melior est misericordiatua suꝑuitas . ecce distentio est uita
mea & me suscepit dexteratua. indño meo mediatore filio hominis interte
unũ & nos multos inmultis permulta ut per eũ apprachendã in quo & ap¬

Expanded text:
ria mea atque distenditur uita huius actionis meae in memoria propter ria mea atque distenditur uita huius actionis meae in memoria propter quod dixi et in exspectatione propter quod dicturus sum. praesens tamen adest attentio mea, per quam traicitur quod erat futurum, ut fiat praeteritum. quod quanto magis agitur et agitur, tanto breuiata exspectatione prolongatur memoria, donec tota exspectatio consumatur, cum tota illa actio finita transierit in memoriam. et quod in toto cantico, hoc in singulis particulis eius fit atque in singulis syllabis eius; hoc in actione longiore, cuius forte particula est illud canticum; hoc in tota uita homnes hominis, hoc in toto saeculo filiorum hominum, cuius partes sunt omnes uitae hominum. Sed quoniam melior est misericordia tua super uitas, ecce distentio est uita mea, et me suscepit dextera tua in domino meo, mediatore filio hominis inter te unum et nos multos, in multis per multa, ut per eum adprehendam, in quo et ad
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo minuitur aut consumitur futurũ qd nondũ est aut quomodo¬
crescit praeteritũ quodiam non est. nisi quia in animo qui illud agit tria sunt
nam & expectat & attendit & meminit. ut id quod expectat. per id quod at¬
tendit trqsat im̃q quodiermerit quisigitit detat futri nonu at¬
sed tamen iamest in animo expectatio futurorũ & quis negat praeterita iã
non esse : sed tamen adhuc est in animo memoria praeteritorũ & quis ne gat
praesens tempus carere spatio quia in puncto praeterit sed tamen pdurat
attentio per quã ꝑgat ad esse quod aderit nonigitur longũ tempus futurũ
quod non est sed longũ futurũ longa expectatio futuri est. neq longũ prae¬
ritum tempus quod non est sed longũ prae teritũ longa memoria praeteritiẽ
acturus sum canticũ qđ noui ante quã incipiã in totũ expectatiomea tendit̃
im autẽ coepero quantũ exilla in praeteritũ decerpsero tenditur & memo¬

Expanded text:
quomodo minuitur aut consumitur futurum quod nonduquomodo minuitur aut consumitur futurum quod nonducrescit praeteritum quod iam non est, nisi quia in animo qui illud agit tria sunt? nam exspectat et attendit et meminit, ut id quod exspectat per id quod attendit transeat in id quod meminerit. quis igitur negat futsed tamen iam est in animo exspectatio futurorum, et quis negat praeterita iam non esse? sed tamen adhuc est in animo memoria praeteritorum. et quis negat praesens tempus carere spatio, quia in puncto praeterit? sed tamen perdurat attentio, per quam pergat abesse quod aderit. non igitur longum tempus futurum, quod non est, sed longum futurum longa exspectatio futuri est; neque longum praeteritum tempus, quod non est, sed longum praeteritum longa memoria praeteriti est. dicturus sum canticum quod noui: antequam incipiam, in totum exspectatio mea tenditur; cum autem coepero, quantum ex illo in praeteritum decerpsero, tenditur in memo
Abbreviated transcription (Latin):
nem tendimus ad mensurã uocis qua si sonaret ut aliquid de inter uallis silentio¬
rum inspatio temporis renuntiare possimus nam & uoce atq: ore cessante. per¬
agimus cogitando carmina & uersus & quemque sermonẽ. motionũ que dimen¬
siones quas libet & despatus temporũ quantũ illud adillud sit renuntiamus.
non aliter acsiea sonan do diceremus uoluerit aliquis edere longius culã uocẽ
& continuerit praemeditando quã longa futura sit egit utiq iste spatiũ tẽ¬
poris insilentio memoriae qua e commendans coepit edere illã uocẽ quȩ so
nat donec ad propositũ terminũ ꝑducatur immosonuit & sona bit nam
quod eius iamperactũ ẽ utique sonuit quod autẽ restat sonabit atq ita p̃¬
agitur dum praesens intentio futurũ in praeteritũ traicit. deminutione fu¬
turi crescente praeterito donec consũmatio futuri sit totũ prae teritũ sed

Expanded text:
nem tendimus ad mensuram uocis, quasi sonaret, ut aliquid de interuallis silentionem tendimus ad mensuram uocis, quasi sonaret, ut aliquid de interuallis silentiorum in spatio temporis renuntiare possimus? nam et uoce atque ore cessante peragimus cogitando carmina et uersus et quemque sermonem motionumque dimensiones quaslibet et de spatiis temporum, quantum illud ad illud sit, renuntiamus non aliter, ac si ea sonando diceremus. si uoluerit aliquis edere longiusculam uocem et constiporis in silentio, memoriaeque comnat donec ad propositum terminum perducatur: immo sonuit et sonabit; nam quod eius iam peractum est utique sonuit; quod autem restat sonabit; atque ita peragitur, dum praesens intentio futurum in praeteritum traicit, diminutione futuri crescente praeterito, donec consumtione futuri sit totum praeteritum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
metior ubi est longa qua metior ambae sonauerunt. a uolauerunt. prae terie¬
runt iam nonsurt. & e rometior fidenterque respondeo quantdm exercitato
runt iamnonsunt. &egometior. fidenterque respondeo. quantom exercitato
sensu fiditur. illam simplã eẽ illã duplã inspatio scilicet tẽporis neq hoc pos¬
sum. nisi quia praeterierunt & finitae sunt noner gdipsas quae iã non sunt sed
sed aliquid in memoriã meã metior. quod infixummanet inte anime meus tẽpo¬
ra metior nolimihi obstrepere quod est noli tibi obstrepere turbis affectio¬
nũ tuarũ inte inquã tempora metior abfectionem quã res: prae tereuntes in
te faciunt. & cumillae praeterirent manet ipsam metior praesentem non ea
quae praeterierunt ut fieret ipsam metior cũ tempora metior ergo aut ipsa
sunt tempora. aut non tẽpora metior quid cum metimur silentia & dicimus
illudsilentium tantũ tenuisse temporis quantũ illa uox tenuit nonne cogitatio¬

Expanded text:
metior? ubi est qua metior breuis? ubi est longa quam metior? ambae sonuerunt, auolauerunt, praeterierunt, iam non sunt, et ego metior fidenterque respondeo, quantum exercitatorunt, iam non sunt, et ego metior fidenterque respondeo, quantum exercitato sensu fiditur illam simplam esse, illam duplam, in spatio scilicet temporis; neque hoc possum nisi quia praeterierunt et finitae sunt. non ergo ipsas quae iam non sunt, sed aliquid in memoria mea metior quod infixum manet. In te, anime meus, tempora metior. noli mihi obstrepere, quod est: noli tibi obstrepere turbis affectionum tuarum. in te, inquam, tempora metior; affectionem, quam res praetereuntes in te faciunquae praesunt tempora, aut non tempora metior. quid cum metimur silentia et dicimus illud silentium tantum tenuisse temporis, quantum illa uox tenuit, nonne cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ter ostenditur per illos dies facta atq disposita esse cuncta ista uisibilia quae
nota sunt omnib: non in congruenter informem istã materiã intellegendã
esse consentiunt quis sidicat alius eandem in formitatẽ confusionẽ que materi¬
ae. caeli & terrae nomine prius insinuatã quod exea mundus iste uisibilis cum
omnib: naturis quae in eo manifestissime apparent quicaeli & terrae nomi¬
ne sȩpe appellarisolet conditus atq perfectus est : quid sidicat & alius cae¬
lum & terrã quidem in uisibilem uisibilemq naturã non indecenter ap¬
pellatam ac ꝑ hoc uniuersam creaturã quã fecit insapientia idest in prin¬
cipio ds̃ huiuscemodi duobus uocabulis esse compraehensam: uerũ tamen
qui a non de ipsa substantia dĩ sed exnihilo cuncta facta sunt. qui a ñ sunt
idipsum quod ds̃ & in est quaedã mutabilitas omnib siue maneant sicut ae t̃¬

Expanded text:
ter ostenditur per illos dies facta atque disposita esse cuncta ista uisibilia, quae ter ostenditur per illos dies facta atque disposita esse cuncta ista uisibilia, quae nota sunt omnibus, non incongruenter informem istam materiem intellegendam esse consentiunt. Quid? si dicat alius eandem informitatem confusionemque materiae caeli et terrae nomine prius insinuatam, quod ex ea mundus iste uisibilis cum omnibus naturis, quae in eo manifestissime apparent, qui caeli et terrae nomine saepe appellari solet, conditus atque perfectus est? quid? si dicat et alius caelum et terram quidem inuisibilem uisibilemque naturam non indecenter appellatam ac per hoc uniuersam creaturam, quam fecit in sapientia, id est in principio, deus, huiuscemodi duobus uocabulis esse conprehensam; uerum tamen quia non de ipsa substantia dei, sed ex nihilo cuncta facta sunt, quia non sunt id ipsum, quod deus, et inest quaedam mutabilitas omnibus, siue maneant, sicut aeter
Abbreviated transcription (Latin):
non eatamen duo morses intuebatur. cũ reuelante spũ diceret in principio fe¬
cit ds̃ cadũ & terrã non caeli nomine spiritalem uel intellectualẽ illã creatu¬
ram semofa ciemdi contemolantẽ sgtificauit nec toracuate iua er eacu¬
materiã quidigitur: quod nosdicimus inquiunt hoc illeuir sensit. hoc uerbis
isti se locutus est quid illud est: nomine aiunt caeli & terrae. totũ istũ uisibilẽ
mundũ prius uniuersliter & breuiter significare uoluit ut postes qiioa¬
mundũ prius uniuersaliter & breuiter significare uoluit. ut postea digerer&
dierũ enumerationẽ quasi articulatim uniuersa quae scõ spiritui placuit
sic enuntiare tales quippe homineserant. rudis ille atq carnalis populus cui
loquebatur . ut eis operadĩ non nisi sola uisibilia conmendanda iudicaret ter¬
ram uero inuisibilem & in cõpositã tenebrosam que abrssum. unde consequen¬

Expanded text:
non ea tamen duo Moyses intuebatur, cum reuelante spiritu diceret: in principio fenon ea tamen duo Moyses intuebatur, cum reuelante spiritu diceret: in principio fecit deus caelum et terram. non caeli nomine spiritalem uel intellectualem illam creaturam semper faciem dei contemplantem significauit nec terrae nominequid igitur? "quod nos dicimus" inquiunt "hoc ille uir sensit, hoc uerbis istis elocutus est". quid illud est? "nomine" aiunt "caeli et terrae totum istum uisibilem mundum prius uniuersaliter et breuiter significare noluit, ut postea dimundum prius uniuersaliter et breuiter significare noluit, ut postea digereret dierum enumeratione quasi articulatim uniuersa, quae sancto spiritui placuit sic enuntiare. tales quippe homines erant rudis ille atque carnalis populus, cui era dei non nisi sola uisibilia commendanda iudicaret." terram uero inuisibilem et incompositam tenebrosamque abyssum, unde consequen
Abbreviated transcription (Latin):
inpere grinationemea & recordans ierusalem extento in eã sursum corde. ie¬
rusalem patriam meã ierusalem matrẽ meã teque suꝑ eã regnatorem. illus¬
tratorem patrem tutorem maritũ castas & fostes delicias & solidũ gaudiũ
& om̃a bona in effabilia simul om̃a quia unũ summũ &uerũ bonũ & non auer¬
tar. donec ineius pacem matris carissimae ubi sunt primitiae sps mei unde ista
mihi cesta sunt colligastotũ quod sumina disꝑsione & deformitate hac. & con¬
formes atq confirmes in aeternũ ds̃m̃s misericordiamea. cum hisautẽ qui cunc¬
ta illa quaeuera sunt falsa eẽ nondicunt. honorantes & inculmine sequendae
auctoritates nobiscũ consinentes illã ꝑscm̃ mosen editã scãm scripturã tuã
& tamen nobis aliquid contradicunt. ita loquor tuesto ds̃ nr̃ arbiter in ter
confessiones meas & contradictiones eorũ dicunt enĩ. quamuis uera sint haec

Expanded text:
in peregrinatione mea et recordans Hierusalem extento in eam sursum corde, Hiein peregrinatione mea et recordans Hierusalem extento in eam sursum corde, Hierusalem patriam meam, Hierusalem matrem meam, teque super eam regnatorem, inlustratorem, patrem, tutorem, maritum, castas et fortes delicias et solidum gaudium et omnia bona ineffabilia, simul omnia, quia unum summum et uerum bonum: et non auertar, donec in eius pacem, matris carissimae, ubi sunt primitiae spiritus mei, unde ista mihi certa sunt, colligas totum quod sum a dispersione et deformitate hac. et conformes atque confirmes in aeternum, deus meus, misericordia mea. cum his autem, qui cuncta illa, quae uera sunt, falsa esse non dicunt honorantes et in culmine sequendae auctoritatis nobiscum constituentes illam per sanctum Moysen editam sanctam scripturam tuam, et tamen nobis aliquid contradicunt, ita loquor. tu esto, deus noster, arbiter inter confessiones meas et contradictiones eorum. Dicunt enim: "quarnuis uera sint haec,
Abbreviated transcription (Latin):
contenditis anquia erat in formis materies ubi propter nullã formã nullus
ordo erat : ubi autẽ nullus ordo erat. nulla esse uicis situdo tẽporũ poterat & ta¬
men hoc paene ni hil inquantũ non omnino nihilerat ab illo utiq:erat a quo
quic quid est. quod utcũque aliquid est hoc quoque aiunt non negamus cum
his enim uolo corãte aliquid colloqui ds̃m̃s quihaec om̃a quae in tus inmente
mea non tacet ueritas tua uera esse contendunt nam qui haec negant. latrent
quantũ uolunt & obstrepant sibi per suadere conabor ut quiescant. & uiam
praebeant adesse uerbotuo qđ sinoluerint &repulerint me. obsecro dsm̃s ne
tusileas ame tuloquaere incordemeo ueraciter solusenim sic loqueris & di¬
mitta meos foris sufflantes inpuluerem & excitantes terrã in oculos suos. &
intrem incubilem eũ &cantemtibi amatoria gemens inenarrabiles gemitus

Expanded text:
contenditis? an quia erat informis materies, ubi propter nullam formam nullus contenditis? an quia erat informis materies, ubi propter nullam formam nullus ordo erat? ubi autem nullus ordo erat, nulla esse uicissitudo temporum poterat; et tamen hoc paene nihil in quantum non omnino nihil erat, ab illo utique erat, a quo est quidquid est, quod utcumque aliquid est. "hoc quoque" aiunt "non negamus". Cum his enim uolo coram te aliquid conloqui, deus meus, qui haec omnia, quae intus in mente mea non tacet ueritas tua, uera esse concedunt. nam qui haec negant, latrent quantum uolunt et obstrepant sibi: persuadere conabor, ut quiescant et uiam praebeant ad se uerbo tuo. quod si noluerint et reppulerint me, obsecro, deus meus, ne tu sileas a me. tu loquere in corde meo ueraciter; solus enim sic loqueris; et dimittam eos foris sufflantes in puluerem et excitantes terram in oculos suos et intrem in cubile meum et cantem tibi amatoria gemens inenarrabiles gemitus
Abbreviated transcription (Latin):
ceret & frigesceret. nisi amore grandi tibi cobȩrens tamquã semꝑ medies lu¬
ceret &ferueret exte odomus luminosa & speciosa. dilexi decorem tuũ.
& locũ habitationis gloria e dm̃mei fabricatoris & possessoristui tibi suspiret
pere grinatiomea & dico ei quifecitte ut possideat & meinte. quia fecit & me
erraui sicut ouis ꝑdita sed in humeris pastoris mei structoris tui sperome
re portaritibi quid dicitis mei quos aedloquebar contradictores. qui tamen
& morsen pium famulũ dĩ & libros eius ora cula scĩ sp̃s creditis est neistado¬
musdĩ non quidem dõ co aeterna sed tamen secundum modũ suum ae ter¬
na in caelis. ubiuices temporũ frus traquaeritis quia non inuenietis suꝑ gre¬
dicur enĩ omnẽ distentionẽ & omne spatiũ aetatis uolubile. cui sem ꝑ in hȩ¬
reredõ bonũ est est inquiunt quidigitur ex his quae clamauit cormeũ ad
dñm meũ cũ audiret interius uocem laudis eius. quid tandem falsum esse

Expanded text:
ceret et frigesceret, nisi amore grandi tibi cohaerens tamquam semper meridies luceret et ferueret ex te. o domus luminosa et speciosa, dilexi decorem tuum et locum habitationis gloriae domini mei, fabricatoris et possessoris tui! tibi suspiret peregrinatio mea, et dico ei qui fecit te, ut possideat et me in te, quia fecit et me. erraui sicut ouis perdita, sed in umeris pastoris mei, structoris tui, spero me reportari tibi. Quid dicitis mihi quos alloquebar contradictores, qui tamen et Moysen pium famulum dei et libros eius oracula sancti spiritus creditis ? estne ista domus dei, non quidem deo coaeterna, sed tamen secundum modum suum aeterna in caelis, ubi uices temporum frustra quaeritis, quia non inuenitis? supergreditur enim omnem distentionem et omne spatium aetatis uolubile, cui semper inhaerere deo bonum est. "est" inquiunt. quid igitur ex his, quae clamauit cor meum ad deum meum, cum audiret interius uocem laudis eius, quid tandem falsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
dicitin enu &ios quuãius oreatasapientia sedquantũ inter est inter lu¬
men quod illuminat & qđ illum inatur. tantũ inter sapientiã quae creat¬
& istam quae creata est. sicut inter iustitiã iustificantẽ. & iustitiã quae
iustificatione facta est nam & nos dictisumus iustitiatua a it enim qui¬
dam seruuscuus ut nossimus iustitiadĩ in ipso ergo qui a prior omnium
creata est quaedam sapientia quae creata est . mens rationalis & intellectualis
castae ciuitatis tuae matris nrãe quae sur sum est & libera est & ae terna in
caelis. quibus caelis nisi quite laudant caelicaelorũ quia hoc est &caelũ caeli
dño & si non inuenimus tempus ante illã quia &creaturã temporis antecedit¬
quia prior omniũ creata est. ante illã tamen est ipsius creatoris ae ternitas
a quo facta sumpsit exordiũ quamuis non tẽporis quia nondũ erat tempus ip¬

Expanded text:
dicitur enim et ipsa, quamuis creata, sapientia; sed quantum interest inter ldicitur enim et ipsa, quamuis creata, sapientia; sed quantum interest inter let quod inluminatur, tantum inter sapientiam, quae creat, et istam, quae creata est, sicut inter iustitiam iustificantem et iustitiam, quae iustificatione facta est; nam et nos dicti sumus iustitia tua; ait enim quidam seruus tuus: ut nos simus iustitia dei in ipso — ergo quia prior omnium creataest quaedam sapientia, quae creata est, mens rationalis et intellectualis castae ciuitatis tuae, matris nostrae, quae sursum est et libera est et aeterna in caelis — quibus caelis, nisi qui te laudant caeli caelorum, quia hoc est et caelum caeli domino? — etsi non inuenimus tempus ante illam, quia et creaturam temporis antecedrior omnium creata est, ante illam tamen est ipsius creatoris aeternitas, a quo facta sumpsit exordium, quamuis non temporis, quia nondum erat tempus, ip
Abbreviated transcription (Latin):
uarietatem &uicissitudinẽ ab illo sere soluat & defluat. sed in eius solius ue¬
racissima contẽplatione requiescat : qm̃ tuds̃ diligentite quantũ praecipis.¬
ostendis eite &sufficis ei. &ideo non declinat ate nec adse haec est domus dĩ
non terrena neq: ulla caelesti mole corporea sed spiritalis & particeps ae¬
ternitatis tuae. quia sine labe in aeternũ statuistienĩ eam insaeculũ & in
saeculũ scłi praeceptũ posuisti & non prae teribit nec tamentibi coaeterna.
qm nonsine initio facta est enim nam & sinon inuenimus tempus ante illã
prior quippe omniũ creata est sapientia nec utiq illa sapientia tibi ds̃ nr̃
patrisuo plane coaeterna & aequalis . & perquam creata sunt om̃a. & in
quo principio fecisti caelũ & terrã sed profecto sapientia quae creata est.
intellectualis natura scilicet. quae contemplatione luminis lumen est.

Expanded text:
uarietatem et uicissitudinem ab illo se resoluat et defluat, sed in eius solius aeuarietatem et uicissitudinem ab illo se resoluat et defluat, sed in eius solius aeracissima contemplatione requiescat, quoniam tu, deus, diligenti te, quantum praecipostendis ei te et sufficis ei, et ideo non declinat a te nec a se? haec est domus dei non terrena neque ulla caelesti mole corporea, sed spiritalis et particeps aeternitatis tuae, quia sine labe in aeternum. statuisti enim eam in saeculum et in saeculum saeculi; praeceptum posuisti et non praeteribit. nec tamen tibi coaeterna, quoniam non sine initio: facta est enim. Nam etsi non inuenimus tempus ante illam — prior quippe omnium creata est sapientia — nec utique illa sapientia tibi, deus noster, patri suo, plane coaeterna et coaequalis et per quam creata sunt omnia et in quo principio fecisti caelum et terram, sed profecto sapientia, quae creata est, intellectualis natura scilicet, quae contemplatione luminis lumen est —
Abbreviated transcription (Latin):
quia talis uoluntas mutabilis est. & omne mutabile ae ternũ non est ds̃ au¬
tẽ nr̃ ae ternus est item qđ mihidicit in aure interiori. expectatiorerũ
uenturarũ fit contuitus cũ uenerint idemq: contuitus fit memoria cũ
praeterierint om̃is porro intentio quae ita uariatur mutabilis est. &
omne mutabile aeternum non est ds̃ autẽ nr̃ ae ternus est: haec colligo
condidisse creaturã nec scientiam eius transitorium aliquid peͣti quider¬
godicetis contradictores anfalsa sunt ista : non inquiunt quid illudꝰ nũ falsu ẽ
omnem naturã formatã materiã ue formabilem non esse nisi abillo qui sũ¬
me bonus est quia summe est :neq: hoc negamus in quiunt quidigitur: anillud
ne gatis sublimem quandam esse creaturã tam casto amore cohȩrentẽ dõue¬
ro &uere ae terno ut quã uis ei coae terna nonsit innullam tamen temporũ

Expanded text:
quia talis uoluntas mutabilis est et omne mutabile aeternum . non est; deus auquia talis uoluntas mutabilis est et omne mutabile aeternum . non est; deus autem noster aeternus est. item, quod mihi dicit in aurem interiorem, expectatio rerum uenturarum fit contuitus, cum uenerint, idemque contuitus fit memoria, cum praeterierint: omnis porro intentio, quae ita uariatur, mutabilis est, et omne mutabile aeternum non est: deus autem noster aeternus est. haec colligo condidisse creaturam nec scientiam eius transitorium aliquid pati. Quid ergo dicetis, contradictores? an falsa sunt ista? "non" inquiunt. quid illud? num falsum est omnem naturam formatam materiamue formabilem non esse nisi ab illo, qui sume bonus est, quia summe est? "neque hoc negamus" inquiunt. quid igitur? an illud negatis, sublimem quandam esse creaturam tam casto amore cohaerentem deo uequamuis ei coaeterna non sit, in nullam tamen temporum
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sit mira profunditas eloqui orũ tuorũs ecce ante nos superficies blandiẽs par¬
uulissedmira profunditas ds̃m̃s mira profunditas horror est intendere in cã¬
horror honoris & tremor amoris odi hostes eius uehementer osi occidas cos
de gladio bis acuto & non sint hosteseius sic enim amoeos occidisibi. ut uiuan
tibi ecceautẽ alii non repraehensores sed laudatores libri geneseos. non in¬
quiunt hoc uoluit in his uerbis intellegi sp̃sdĩ. qui ꝑ mosen famulũ eius ista
bus ego te arbitro dsomnium nr̃m. ita respondeo numdicetis falsa esse
quae mihi ueritas uoce forti in aure interiori dicit deuera ae ternitate
creatoris qđ nequa quã eius substantia ꝑ tempora uarietur nec eius uolun¬
tas extracius substantiã sit : unde non eũ modo uel hoc modo uelle illud. sed
semel & simul. & sem uelle om̃a quae uult non iterũ & iterũ neq nunc
ista nunc illa nec uelle postea qđ nolebat. aut nolle quod uolebat prius.

Expanded text:
locutus sit. Mira profunditas eloquiorum tuorum, quorum ecce ante nos superficies blandiens paruulis: sed mira profunditas, deus meus, mira profunditas! horror est intendere in eahorror honoris et tremor amoris. odi hostes eius uehementer: o si occidas eos de gladio bis acuto, et non sint hostes eius! sic enim amo eos occidi sibi, ut uiuant tibi. ecce autem alii non reprehensores, sed laudatores libri Geneseos: "non" inquiunt "hoc uoluit in his uerbis intellegi spiritus dei, qui per Moysen famulum eius ista bus ego te arbitro, deus omnium nostrum, ita respondeo. Num dicetis falsa esse, quae mihi ueritas uoce forti in aurem interiorem dicit de uera aeternitate creatoris, quod nequaquam eius substantia per tempora uarietur nec eius uoluntas extra eius substantiam sit? unde non eum modo uelle hoc modo uelle illud, sed semel et simul et semper uelle omnia quae uult, non iterum et iterum neque nunc ista nunc illa nec uelle postea quod nolebat aut nolle quod nolebat prius,
Abbreviated transcription (Latin):
lis & in cõposita intellegatur materies corporalis ante qualitatẽ formȩ te¬
nebrae autẽ suꝑ abrssum spiritalis materies ante cohibitionẽ quasi fluentis
in moderationis & ante illuminationẽ sapientiae. est adhuc qđ dicat siquis
alius uelit. non scilicet iam ꝑfectas atq formatas in uisibiles uisibilesque natu¬
ras caeli & terrae nomine significari cũ legitur in principio fecit ds̃ caelũ & ter¬
ram sed ipsam adbuc in formem incͥoationem rerũ formabilem creabilẽ que¬
materiam his nominib: quod in eamiam essent ista confusa nondũ qualitati

Expanded text:
lis et inconposita intellegatur materies corporalis ante qualitatem formae, tenebrae autem super abyssum spiritalis materies ante cohibitionem quasi fluentis inmoderationis et ante inluminationem sapientiae? Est adhuc quod dicat, si quis alius velit, non scilicet jam perfectas atque formatas invisibiles visibilesque naturas, coeli et terrae nomine significari cum legitur, In principio fecit Deus coelum et terram; sed ipsam adhuc informem inchoationem rerum formabilem creabilmateriam his nominibus appellatam, quod in ea jam essent ista confusa, nondum qualitati
Abbreviated transcription (Latin):
itate sermonis quam quam eruditioris. minus tamen hilarescentis atq:
iulcentis quam faustierat. quod adtinet addicendi modum ceterurerũ¬
sarũ nulla comparatio namille permanicheas fallacias aberrabat il

Expanded text:
monis suauitate, quamquam eruditioris, minus tamen hilarescentis atque monis suauitate, quamquam eruditioris, minus tamen hilarescentis atque mulcentis, quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. ceterusarum nulla conparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat, il
Abbreviated transcription (Latin):
que nesciebamus. ut dictione proposita. me probatũ praefectus tunc sin¬
machus mitteret & ueni medio lanũ ad ambrosium epis copum in opti¬
mis notũ orbi terrae pium cultorem tuum . cuius tunc eloquia strenue
minis trabant adipem frumentitui & laetitiã olei & sobriã uini ebrie¬
tatem populotuo ad eũ autẽ ducebar abste nesciens. ut per eũ adte sci¬
ens ducerer. suscepit me paterne ille homodi & pere grinationẽ meã
satis epis copaliter dilexit : & eum amare coepi. primo quidem non tãqui
ctorem ueri quod in ecclesiatua prorsus desperabam. sedtam quã hominẽ¬
nignum in me: &studiose audiebam disputantẽ inpopulo. non intentione
ia debui sed quasi explorans eius facundiã utrum conueniret famae suae.
⁊maior minor&e proflueret quã praedicabatur & uerbis eius suspendebar
itentus rerum autẽ incuriosus & contemstor adstabam & delectabar sua¬

Expanded text:
rique nesciebamus — ut dictione proposita me probatum praefectus tunc Symrique nesciebamus — ut dictione proposita me probatum praefectus tunc Symmachus mitteret. et ueni Mediolanium ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue ministrabant adipem frumenti tui et laetitiam olei et sobriam uini ebrietatem populo tuo. ad eum autem ducebar abs te\', nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. suscepit me paterne ille homo dei et peregrinationem meam satis episcopaliter dilexit. et eum amare coepi primo quidem non tamquam doctorem ueri, quod in ecclesia tua prorsus desperabam, sed tamquam hominem benignum in me. studiose audiebam disputantem in populo, non intentione, qua debui, sed quasi explorans eius facundiam, utrum conueniret famae suae an maior minorue proflueret, quam praedicabatur, et uerbis eius suspendebar intentus, rerum autem incuriosus et contemptor adstabam et delectabar ser
Abbreviated transcription (Latin):
enimꝰ istos cormeum quamuis non perfecto odio quodenim ab eis passu¬
rus eram magis oderam fortasse quameo quod cuilibet inlicita facieb
certe tamen turpes sunt tales & fornicantur abste. amando uolatica lud¬
bria temporũ &lucrũ luteum quod cum apprachenditur manũ inquinat
& amplecten do mundũ fugientẽ. contemnendo temanentem &reuocan
& ignoscentẽ redeunti adte mere trici animae humanae & nunc tales
odi prauos &distortos. quã uis eos corrigendos diligam. ut pecuniae doc¬
trinam ipsam quã discunt praeferant . ei uero tedm̃ ueritatẽ &ubertatem
certiboni & pacem castissimam sed tunc magis eos patinolebam malos pri¬
ter me quamfieri proptertebonos uolebam itaq: postea quã missum est
ame diolano romam ad praefectũ urbis ut illi ciuitati rethoricae mas¬
ter prouideretur. imperita etiam euectione publica. ego ipse ambiui ꝑ
eos ipsos manicheis uanitatibus hebrios quibus ut carerem ibam. sed ut¬

Expanded text:
etiam istos cor meum quamuis non perfecto odio. quod enim ab eis passurus eram, magis oderam fortasse quam eo, quod cuilibet inlicita faciebant. certe tamen turpes sunt tales et fornicantur abs te amando uolatica ludibria temporum et lucrum luteum, quod cum adprehenditur manum inquinat, et amplectendo mundum fugientem, contemnendo te manentem et reuocantem et ignoscentem redeunti ad te meretrici humanae animae. et nunc tales odi prauos et distortos, quamuis eos corrigendos diligam, ut pecuniae doctrinam ipsam, quam discunt, praeferant, ei uero te deum ueritatem et ubertatem certi boni et pacem castissimam. sed tunc magis eos pati nolebam malos propter me, quam fieri propter te bonos uolebam. Itaque posteaquam missum est a Mediolanio Romam ad praefectum urbis, ut illi ciuitati rhetoricae magister prouideretur inpertita etiam euectione publica, ego ipse ambiui per eos ipsos manichaeis uanitatibus ebrios - quibus ut carerem ibam, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
quam non erat lux quia nulla species erat illi unde iussisti ut scribere tur
quod tenebrae erant super abrssum quidaliud quã lucis absentia ubi enim
lux esset si esset. nisi super esset eminendo & illus trando ubi ergo lux non¬
dumerat quiderat adesse tenebras. nisi abesse decebras superitaque erant

Expanded text:
quam non erat lux, quia nulla species erat illi: unde iussisti, ut scriberetur, quod tenebrae erant super abyssum; quid aliud quam lucis absentia? ubi enim lux esset, si esset, nisi super esset eminendo et inlustrando? ubi ergo lux nondum erat, quid erat adesse tenebras nisi abesse lucem? super itaque erant
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa narrarent non accenderer in eũ & non excitarer & certe res non ali¬
ac forent nec homo ipse alius sed tantem modo alius affectus narrantiũ
ecce ubi iacet anima infirma non dum hȩrens soliꝰdati ueritatis sicut aurȩ
linguarũ flauerint a pecextoribus opinantium ita fertur & uercitur .tor¬
quetur ac retor quetur. & obnubilatur ei lumen & non cernitur ueritas &ec¬
ce est ante nos & magnum quiddam mihierat. si ser momeus &studiamea ili
uiro innotescerent: quaesi probaret. flagrarem magis si autem in probaret
sauciaretur coruanum & in ane soliditatis tuae & tamen pulchrum illud
atq: aptũ unde adeum scripseram libenter animo uersabam obos contem¬
plationis meac & nullo conlaudatore mirabar sed tantac reicardinem in ar¬
te tua nondum uidebam omnipotens qui facis mirabilia solus &ibat ani
mus performas corporeas . & pulchrum quod perse ipsum aptum. quod ad

Expanded text:
ipsa narrarent, non accenderer in eo et non excitarer, et certe res non aliipsa narrarent, non accenderer in eo et non excitarer, et certe res non aliae forent nec homo ipse alius, sed tantummodo alius affectus narrantium. ecce ubi iacet anima infirma nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita fertur et uertitur, torquetur ac retorquetur, et obnubilatur ei lumen et non cernitur ueritasce est ante nos. et magnum quiddam mihi erat, si sermo meus et studia mea illi uiro innotescerent: quae si probaret, flagrarem magis; si autem inprobaret, sauciaretur cor nanum et inane soliditatis tuae. et tamen pulchrum illud atque aptum, unde ad eum scripseram, libenter animo uersabam ob os contemplationis meae et nullo conlaudatore mirabar. Sed tantae rei cardinem in arte tua nondum uidebam, omnipotens, qui facis mirabilia solus, et ibat animus meus per formas corporeas et pulchrum, quod per se ipsum, aptum a