comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
effr̾et᷑ reliquisset nẽo neq fusse nobilẽ
dicet. neq suis nobrlitatẽ ⁊liquisse ꝙuis
et in c̾ĩtate pñceps et u̾tute p̃clarus. Quo
quos q sumos in sua republica impatores
qr p̃stas̃ uirtute ꝙͣ diois maluerũt uel nõ¬
bilitate caruisse uł p̃dusisse suis postei̾s nobi
pr̃uã u̾tutis et opes ꝯsecutus Actende q̃ ex aĩ¬
strtił diffimicrone ab surditas sub sequatur Nã
cũ diuicie suit bona fortiuta q̃ dari et aufferri
queunt eit infortune arbito sita nobilitas qm̃
litas discedens ac r̾ũtene puco̾tũ moe uagabũ¬
da quedã res fiet nulliꝯ in arbito sita. At si
ex fenore ⁊ apinis spoluis cuuũ ꝓsc̾pcione et scelẽ
fortune ꝓueĩant nũquid nobilitas possidentẽ
queũt nchilo mage ꝙ houestũ ac bonũ reddẽ
Quae̾ facessant adanda nobilitate diuice et
earũ possessorẽ dantẽ et epulcutũ nõ nobilem
dicamus. S diuicis inquies u̾tutẽ addidit aĩ¬
stotiles at hec illũ nobilitant in quo existunt

Expanded text:
 neque fuisse nobilem dicet neque suis nobilitatem reliquisse, quamvis et in civitate princeps et virtute preclarus? Quo quosque summos in sua re publica imperatores, quia prestare virtute quam divitiis maluerunt, vel nobilitate caruisse vel preclusisse suis posteris nobilpaternam virtutem et opes consecutus. Attende que ex Aristotelis definitione absurditas subsequatur. Nam cum divitie sint bona fortuita, que dari et auferri queunt, erit in fortune arbitrio sita nobilitas, quolitas discedens atque revertens puerorum more vagabunda quedam res fiet nullius in arbitrio sita. At si ex fenore, rapinis, spoliis, civium proscriptione et scelere fortune proveniant, numquid nobilitare possidentem queunt? Nichilomagis quam honestum ac bonum reddere! Quare facessant a vera nobilitate divide et earum possessorem divitem et opulentum, non nobilem dicamus. 52 Sed divitiis, inquies, virtutes addidit Aristoteles. At he illum nobilitant in quo existunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uelutq ĩ acĩo educõ uide᷑ ᷑ ĩ qua elucsce uꝰ¬
tutis q̃ant. Uteᷤ cĩ forcũc bois tꝙͣ̃ instrioñ¬
siõz q̃ uirtu ͤ manse ac debiles absq opibue
er̃t nullũ caꝵ offiaũ ex̃centes. Quid em i
ad uite dĩs̃ sustentaculũ p̃sidii affert stoytor

Expanded text:
in aciem educere videntur, in qua elucescere virtutes queant. Utetur fortune bonis tanquam instrumensionem, que virtutes mance ac debiles absque opibus erunt, nullum earum officium exercentes. Quid enim mihi ad vite communis sustentaculum presidii prodest St
Abbreviated transcription (Latin):
dñs antecellit sapiã uõ tanta est omib
mrebus ut ei ꝯtrarie stultũ esse uideatur
fateor intolaus inquit ĩstũ p̃ncipent appelle¬
ari pħõrum. sed tñ nulla me cuiusuis
impediet auctoĩtas qm̃ quad michi silẽ
uõ iideã et loquar et sẽciã. Ut libet
inquit laurentiꝰ morõ tuũ oĩbꝰ adu̾sandi
sicut apisti ꝑne me obserues litebit nõ t̃i¬
pediã quo miꝰ tibi obsequaris ne uebei tuo
instituto x̾pugnes S ut aĩstotelẽ redea̧iꝯ̃

Expanded text:
s antecellit, sapientia vero tanta est omnibus in rebus, ut ei contraire stultum esse videatur». 46 «Fateor» Nicolaus inquit «istum principem appellari philosophorum sed in me nulla cuiusvis impediet auctoritas quin, quod michi simile vero videatur, et loquar et sentiam». 47 «Ut lubet» inquit Laurentius «morem tuum omnibus adversandi, sicut cepisti, per me observes licebit: non impediam quominus tibi obsequaris, ne veteri tuo instituto repugnes. Sed ut ad Aristotelem redeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑãte sequitar ut nobilitas ieo sit qͥ ex̾cuit
officia mirtutũ. Sicut enĩ equũ fortem pul¬
thrũ atq acrem dicimꝰ non cui euisinoi gã¬
tor fuit s quẽ membrorum quẽiencia spetta¬
dum fecit cu uic̃s adsuit ad feñdũ sessoreni
quẽ biuitine cantus excitat. Ita non eũ qui
pentes p̃claros enuẽt. sed q̃ luis uirtutibus
aespolendet nobilem appellabo. Itidẽ doniũ pul¬
chrã nõ iudico quã formosus faber edificauit
s que splendida et suis ꝑtibꝰ sueit᷑ compoita
frem quidẽ militatarens equitandi discipłmã
artesqi eas q̃ doct̾iia tͣduntir poslumꝰ filios
edocete c̃tus nulla ꝑentũ erudicione hd̾mo
quod̾ numĩe fauore q ꝑcipitur ac sciẽ occul¬
ta fatorum/ Licet em̃ uidẽ ꝑniciosor ac neph¬
arios uoios ꝓcreasse filios õĩ laude et uirtute
p̃ltanᵈ Similit̾ illos qui fama illust᷑ et sũma
gl̃a clatueriit genuisse eos qui siuis flagiois
pr̃uani laudẽ factarũt lãbe Hnis neq ꝑentũ¬

Expanded text:
operantis, sequitur ut nobilitas in eo sit qui exercuit officia virtutum. 53 Sicut enim equum fortem pulchrum atque acrem dicimus, non cui eiusmodi genitor fuit, sed quem membrorum convenientia spectandum fecit, cui vires adsint ad ferendum sessorem quem bucine cantus excitat, ita non eum qui parentes preclaros enumerat, sed qui suis virtutibus resplendet nobilem appellabo. Itidem domum pulchram iudicabo, non quam formosus faber edificavit, sed que splendida et suis partibus fuerit composita. 54 Rem quidem militarem, equitandi disciplinam artesque eas que doctrina traduntur possumus filios edocere: virtus nulla parentum eruditione, sed divino quodam numine favoreque percipitur ac serie occulta fatorum. Licet enim videre pernitiosos ac nefarios viros procreasse filios omni laude et virtutes prestantes: similiter illos, qui fama illustri et summa gloria claruerunt, genuisse eos, qui suis flagitiis paternam laudem labefactarunt. His neq
Abbreviated transcription (Latin):
iste quas mõ explicaui nobiliũ spõs ita int̾
deant᷑ ꝓdĩe qua ꝓpt̾ fatebor ingrnue nemiẽi
coꝵ iure appellari nobilẽ posse Quom̃o em̃
fieri ꝓpotest ut uir ocio marcẽs nlło honc¬
sto negocio intentꝰ nłła p̃ditꝰ u̾̃tute nlla
sapiencia nulla doct̾na maioibꝯ tantũ ac
scupis oignie lilus possit ullo patto esseno¬
bilie ego uo̾ istos uilissim ⁊um̃ti loco ha¬
boo neq eciã facebo⁊ unquã tiuẽ aut aliũ
reclarum s tantũ maiorũ uirtute et digni¬
q abiectũ sapiente arbitrati sũt cicro cã¬

Expanded text:
iste, quas modo explicavi, nobilium species ita inter iste, quas modo explicavi, nobilium species ita inter deantur prodire. Quapropter fatebor ingenue neminem eorum iure appellari nobilem posse. 29 Qui enim fieri potest, ut vir ocio marcens, nullo honesto negotio intentus, nulla preditus virtute, nulla sapientia, nulla doctrina, maioribus tantum ac stirpis origine fisus, possit ullo esse pacto nobilis? Ego vero istos vilissimi iumenti loco habeo neque etiam fatebor unquam civem aut alium re clarum, sed tantum maiorum virtute et dignique abiectum sapientes arbitrati sunt. Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
leges qr nõ oĩbꝰ cedem sconferũt Sit ego
italos gallos germanoe p̃tanos barbaros ex
nobiliores appellabo caues quã rusticanos ne¬
q m̃tatoc̃e qui in sua republita ad mĩsenda
cũ laude uersant᷑ quã illos desidiosoe qui
se ꝯspia in atriis cedentee atqs ociosos pulco¬
uimi mapunã in hominiũ moĩbꝰ tenet tamꝙ̃
ducẽ sequi debenius qui licet caulũ inter se
dissentire ꝓuarietate du̾saꝵ genciũ dicatur
tñ id nobilitatis iudiciũ om̃s putant aut pa¬
patrimoniũ amplioiꝰ aut honestiõi ante roẽ
aut uaca cõe questus aut armoꝵ laudibꝰ aut
ittu splendidiore aut dignitate cetĩs ãte ire
longe inquit incolaꝯ oppimone laberie lau¬
renti nã et ea ꝯsuctuda ꝓbanda et atcipiẽda
dantur utilitatẽ et comoda refferũtur que cũ
uaietate cõmodorũ et leges quoq uariã
cqtate et iusticie fonte descendaoit ut ꝙ cui¬
q honestũ ẽ et utile suade̾ et p̃cipẽ uidiã at

Expanded text:
leges quia non omnibus eadem conferunt, sic ego Italos, Gallos, Germanos, Britannos, barbaros exinobiliores appellabo cives quam rusticanos neque mercatores, qui in sua re publica administranda cum laude versantur, quam illos desidiosos, qui se conspici in atriis sedentes atque otiosos pulchuducem sequi debemus, que licet paulum inter se dissentire pro varietate diversarum gentium dicatur, tamen id nobilitatis inditium omnes putant aut patrimonio ampliori aut honestiori vite ratione aut vacatione questus aut armorum laudibus aut victu splendidiore aut dignitate ceteris anteire». 28 «Longe» inquit Nicolaus «opinione laberis, Laurenti. Nam et ea consuetudo probanda et accipienda dantur utilitatem et commoda referuntur, que cum varietate commodorum et leges quoque variari equitatis et iustitie fonte descendant, ut quod cuique honestum est et utile suadere et precipere videantur. At
Abbreviated transcription (Latin):
cĩa ꝓfert diuitem aut inquũ c̃ẽ aut miq̃
hẽdem ⁊Teq hoc inte laurenti existimes
dictum ciuꝰ prĩ uio optimo atq humãissiõ
cũ ꝑtudentia at in duitria tũ fortioia in cõ¬
parãdis opibꝯ fafit nobilitaẽ crgo uos mĩme
possũt It ue magistratꝯ quid̃ dignita¬
tes honotos impia. namsi hus ꝑnicres sce¬
lesti ne pharii ꝑditi deciẽtis insam sungã
procul erũt a bom̃i laude nobilitatie que
nulli uicro aut sceleri potesc̃ c̃ẽ ꝯmunie¬

Expanded text:
tiam, divitem aut iniquum esse aut iniqui heredem, neque hoc in te, Laurenti, existimes dictum, cuius patri, viro optimo atque humanissimo, tum prudentia atque industria, tum fortuna in comparandis opibus favit. Nobilitare ergo nos minime possunt. At ne magistratus quidem, dignitates, honores, Imperia: nam si his pernitiosi, scelesti, nefarii, perditi, dementes, insani fungantur, procul aberunt ab omni laude nobilitatis, que nulli vitio aut sceleri potest esse communi
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitatẽ filioꝵ iudicamus scd co dicent
a nobilitate ⁊emocioros quo fuerit diut᷑mo
parentũ scelus et turpitudo Ab honc¬
stis aũt̃ atq antiquis maroribꝰ manentes
ignauos somnolentos atq reprobos parentũ¬
q u̾tutibus carentes omni nobilitate uacuos
dicam Si ea antiquitate paretur om̃es eq̃
nobiles euadeñt cũ auꝰius oĩgo equo gradu
asupeioribꝰ nue̾t᷑ nłłꝯ q existat ouꝰ pro¬
gr̃itores nõ añ milesimũ amnũ possent recẽ¬
seri Sũt qui acceptã ut arũt amaioi̾bꝯ

Expanded text:
nobilitatem iudicamus, sed eo dicentur a nobilitate remotiores, quo diuturnior fuerit parentum scelus et turpitudo. Ab honestis autem atque antiquis maioribus manantes ignavos, somnolentos ac reprobos parentumque virtutibus carentes omni nobilitate vacuos dicam. Si enim ea antiquitate pararetur, omnes eque nobiles evaderent, cum cuiusvis origo equo gradu a superioribus numeretur nullusque existat cuius progenitores non ante millesimum annum possint recenseri. Sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
eucros in suꝑ et suꝑioẽs sarmatas arma
miliciã ad sciti Puĩ eñ empti precio mi¬
liciã condiscunt in qua excelleꝰ parit nobilitafẽ
Tanta ergo ut deliquis siliã untictas tanta
moꝵ inter homĩes dissencio nũquit nõ cogit¬

Expanded text:
eucros insuper et superiores Sarmatas arma militiam adsciti: pueri enim empti pretio militiam condiscunt, in qua excellere parit nobilitatem. 26 Tanta ergo, ut de reliquis sileam, varietas tantaque morum inter homines dissensio nu
Abbreviated transcription (Latin):
ispaĩa duplici nobilitate utit᷑ Nã et q̃ in
censu cũ ornatoẽ quod̾̃ uauẽdi ritu quo cet̾ĩs p̃stĩ
nobiliũ noͫ tenẽt᷑ Hos inter om̃s eques ter
ordo pͥmũ nobili ͭ ͤ locũ ht̃¬
pud grecos quicũq ad ĩꝑatoris aulã uotati
hui ꝰ eid insiscunt qñtums abiecti gnis ob pñ-¬
cipis ꝯsue ͬ ͤ ac famulatum nobilitatis titulo po¬
cũit᷑ appellãt᷑ q deinceps nobiles Apud.
nrõs uõ pñcipes is mos moleuit ut pontifer
inꝑator regrs pncipes p̃iulegio et lrĩs facãt
nobiles nulla habita ututis ⁊õne Ita illi qd̾
risu dignũ ẽ usu et obseqo̾ isti et st̾ptuã et ceã
nobilitatẽ adipistunt.
egiptiis ac siriis nllã habet᷑ insi eoꝵ q̃ milice
dedũt᷑ q̃ soli excellũt ac dnãnt᷑ reliquis huoꝵ
loco hĩtis hos om̃s ꝯstat eẽ empticios huos q̃
pe modũ p̃fetturas equitũ ꝓũciaꝵ ꝙ sortiti
usq adeo fortune bñlicio efferũt᷑ ut ex eis po¬

Expanded text:
ispania duplici nobilitate utitur. Nam et qui censu cum ornatiore quodam vivendi ritu, quo ceteris prestent, nobilium nomen tenent. Hos inter omnes equester ordo primum nobilitatis locum hpud Grecos quicunque ad imperatoris aulam vocati servitio eius insistunt, quantumvis abiecti generis, ob principis consuetudinem ac famulatum nobilitatis titulo potiuntur appellanturque deinceps nobiles. Apud nostros vero principes is mos inolevit, ut pontifex, imperator, reges, principes privilegio et litteris faciant nobiles nulla habita virtutis ratione. Ita illi, quod risu dignum est, usu et obsequio, isti scriptura et cera nobilitatem adipiscuntur. Egyptiis et Siriis nulla habetur, nisi eorum qui militie deduntur, qui soli excellunt ac dominantur, reliquis servorum loco habitis. At hos omnes constat esse empticios servos, qui postmodum prefecturas equitum provinciarumque sortiti usque adeo fortune beneficio efferuntur, ut ex eis po
Abbreviated transcription (Latin):
di nobilitate aut cuiꝰ officio longissẽe hnis q̃sbo
abest opiffices item artisfices q onc̃e exꝑtes
illiꝯ crũt cũ in eo exce̾cicio uersent᷑ cui nłła
ẽ u̾tꝰ adiũtta. Turpe quid̃ ome gnq̃ eiusmõĩ
hoñ extimatur Sed ne exdiuiois ꝙͦ
ulla nobilitas elicretar siue eas nobis ipĩs¬
ꝯparauiq̃ siue accepiimꝰ ⁊elictas quibꝰ em̃

Expanded text:
 nobilitate, a cuius offitio longissime is questus abest. 30 Opifices item artificesque omnes expertes illius erunt, cum in eo exercitio versentur cui nulla est virtus adiuncta. Turpe quidem omne genus eiusmodi hominum extimatur. Sed ne ex divitiis quoque ulla nobilitas elicietur, sive eas nobis ipsi comparavimus, sive accepimus relictas. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
anuẽsibus idẽ quod uenets usu uenit ne¬
gocracioni dedũtur om̃s p̃stim maĩtime
nobłes at ignobiles qui nulla alia re nisi
orignnẽ discinguntur sunt exhiis quidam in
cascellis mõtaĩs disꝑsi cachi mõe itineĩbꝯ in¬
festi qui nobiles habent᷑
ombardi et itẽ tractus oĩs uenetorũ que
dicũtur nobiles uiuũt exprediorum fructu
et paterna hereditate nullo preterquami ue¬
nandi aucupandiq stidio ducti his sola oigo
et negotioruui uaratõ no ͭ ͤ largitur.
Quid loquar de reliquis nacõibꝰ querũ usꝯ
plurimũ differt amoribus noscris. Ser¬
maĩ atque alamaui quibus census pater¬
monii ad uictũ suppetit et hys procul urbib
aut qui castellis et oppidulis dominant᷑ quoꝵ
magna pare latrocinio deditur nobiles cẽ sent
Quibꝰ hũaniꝰ ingenũ nã dedit he̾nt p̾n¬
cipibus quorum in aula assuescũt culeroiꝰ uite
Sallie om̃e
una ẽ nobiliũ noriua ⁊cã ruã et p̃dia sua
incolentes urbes fugiũt in quibꝰ hĩtae̾ nobi¬

Expanded text:
anuensibus idem quod Venetis usu venit. Negotiationi deduntur, presertim maritime, nobiles atque ignobiles, qui nulla alia re nisi origine distinguntur. Sunt ex his quidam in castellis montanis dispersi, Cachi more itineribus infesti. Qui nobiles habentur - et item tractus omnis Venetorum qui dicuntur nobiles - vivunt ex prediorum fructu et paterna hereditate, nullo preter quam aucupandi venandique studio ducti: his sola origo et negotiorum vacatio nobilitatem largitur. 20 Quid loquar de reliquis nationibus, quarum usus plurimum differt a moribus nostris? Germani atque Alamanni, quibus census patrimonii ad victum suppetit, et iis procul urbibus, aut qui castellis et oppidulis dominantur, quorum magna pars latrocinio deditur, nobiles censentur; quibus humanius ingenium natura dedit herent principibus, quorum in aula assuescunt cultiori vite, Gallie omnis una est nobilium norma. Nam rura et predia sua incolentes urbes fugiunt, in quibus habitare nobi
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ etiam m eis qui non alio clarent orna¬
mento otutũ eaq abegregys ingemili et ap¬
nes om̃̃i doct̾narũ gn̾e uiri qui uirtutũ spẽ
se adscudia contulerũt eiusmõi rebꝯ suas quo
bibliotecas et ortos excolebant ad loca ip̃a in
quibꝰ ꝯstituta erãt nobilitanda. Id qr laudis ⁊
industrre esse uolebant / Aultum etũ ad mu¬
tandũ excrtandum q amĩ ꝯferre exiscimaue¬

Expanded text:
videmus etiam in eis qui non alio clarent ornamento virtutum eaque ab egregiis ingeniis et apnes omni doctrinarum genere viri, qui virtutum specie se ad studia contulerunt, eiusmodi rebus suas quoque bibliothecas et hortos excolebant ad loca ipsa in quibus constituta erant nobilitanda idque laudis et industrie esse volebant. Multum enim ad imitandum excitandumque animum conferre extima
Abbreviated transcription (Latin):
dia p̃crosiora emuissẽt atq ĩca cũ familia
urbe posthĩca se ꝯtulisset auctoem nobilitus
filiis exiscisse et ip̃m haud reiectũ a nobiliũ
tetu. Multos quoque ignobilis gm̃s aqd p̃¬
sctane in bello faciuꝯ acceptis apncipe donis
nobilitauit

Expanded text:
edia pretiosiora emisset atque in ea cum familia edia pretiosiora emisset atque in ea cum familia urbe posthabita se contulisset, auctorem nobilitatis filiis extitisse et ipsum haud reiectum a nobilium cetu. Multos quoque ignobilis generis aliquod prestans in bello facinus, acceptis a principe donis, nobilitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtentũ ac ꝓdigũ esse neq futura quitꝙ fẽ¬
si hr̃e signũ nobilitatis uolũt ea coti᷑ auge
uel peccunia famulatu Nam mercatorũ
aut quorũ uis opificũ filii qͥ dĩciis p̾st̾ant
aut empto p̃dio rus se ꝯterũt urbe ⁊elicta
atque eius fructu ꝯtenti sẽinobilos euadiũ
suisq posce̾is nobilitatẽ p̃bent aut famidã¬
tes pncipibue aliquo predio collato ꝓuobilibꝰ
horãtur. Ita plus illis ⁊uca et nemꝰ cõ¬
ferunt quã urbes atꝙ ocii quã negocii tõ.
ad ꝯsequandam nobilitatẽ. Eoꝵ certe qui
apud uos seimi rustici censentur uillarun
nicole illi nobilitatrs laude conmuendauit.
os brifani sequũtur angeli hodie uocitati
qui nobiles ĩ ceritate moãri ignominie loco
putant ⁊uã silluis ac pascuis siclusa iha¬
bitant nobiliotẽ extẽsu iudicant ⁊c̃ rusticatu
curã uenden ͤ loniã et arnũtoꝵ fetue inqr
turpe existimãt admisceiꝰ questui rusticano
Uidi ego hoiem̃ ueluta nĩcandi cuã cũ ẜ.¬

Expanded text:
ac prodigum esse neque futuri quicquam pensi habere signum nobilitatis volunt; ea quotidie augetur vel pecunia vel famulatu. Nam mercatorum aut quorumvis opificum filii qui diviciis prestant aut empio predio rus se conferunt, urbe relicta atque eius fructu contenti, seminobiles evadunt suisque posteris nobilitatem prebent aut famulantes principibus aliquo predio collato pro nobilibus honorantur. Ita plus illis rura et nemus conferunt quam urbes atque otii quam negotii ratio ad consequendam nobilitatem. Eos certe qui apud nos semirustici censentur villarum incole, illi nobilitatis laude commendant. os Britanni secutitur, Angli hodie vocitati, qui nobiles in civitatibus morari ignominie loco putant: rura silvis ac pascuis seclusa inhabitant, nobiliorem ex censu iudicant, rem rusticam curant vendentes lanam et armentorum fetus neque turpe existimant admisceri questui rusticano. Vidi ego hominem relicta mercandi cura, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝓplexeãm p̃cipue nõ nulloꝵ que ex urbe
aduerereĩ signorũ ostentacione Ny cũ eẽñt
in ortulo quem ꝑeg̾inis quibuldã marmo̾i¬
bus celebrẽ m̾de̾ cupiebam ꝑuule suppellã¬
lis iudicio ridens cũ oculos c̾cũtulissent lau¬
renciꝰ. hic hospes nr̃ inquit cũ legi̾t susse
mois antiqui apud priscos illos excellẽtas
uiros ut domos uillas ntos porticas gr̃na¬
sia uan̾s sigiũs tabulisq maiorũ ꝙͦ statu¬
is exornarẽt ad głam et nobilitãdũ genꝯ
Uoluit cũ ꝓgrĩtorũ ymagrẽs doessent hũc
locũ et se insuꝑ hys pusillis et ꝯfractis
aliũde eruẽda maͬ nobilitate eit᷑ nõ eolg.¬
nis et marmorũ fragmentre mutis et uĩo lapi¬
enti nõ admod̾ appetẽdis. Ex cĩo hͦ est exsapĩa et
u̾tute excutrẽda nobis est q̃ sola eigͭ hor̃es ad lau

Expanded text:
id pellexeram precipue nonnullorum, que ex Urbe id pellexeram precipue nonnullorum, que ex Urbe advexeram, signorum ostentatione. Hi cum essent in hortulo, quem peregrinis quibusdam marmoribus celebrem reddere cupiebam parvule suppellectilis inditio, ridens, cum oculos circumtulisset, Laurentius: «Hic hospes noster» inquit «cum legerit fuisse moris antiqui apud priscos illos excellentis viros, ut domos, villas, hortos, porticus, gymnasia variis signis tabulisque maiorum quoque statuis exornarent ad gloriam et nobilitandum genus, voluit, cum progenitorum imagines deessent, hunc locum et se insuper his pusillis et confractis «aliunde eruenda est materia nobilitatis, non ex signis et marmorum fragmentis, mutis et viro sapienti non admodum appetendis. Ex animo, hoc est ex sapientia et virtute, excu
Abbreviated transcription (Latin):
am petosi nõ eã quã uł rei dignitas aut op¬
mio eorum r̾qui̾t sciam̃ et eleganeam pestiti
Malui enĩ xuditer et indocte qm̃ nichil sc̾be
p̃btĩ ocõsus et ea de re mauꝰ existimacrone
pauci uident uecte sentr̃e Ad te uẽa uirũ
hac nra etate om̃i u̾tutũ et lrãrum gnẽ
luti cestem amoris erga te mei ut antria auc¬
toĩtatat et noĩe cõ quiestat Adicict᷑ cĩ nõ pacĩ
ei fauoĩs at dignitatis extua excellenti u̾tute
cũ omes exiscimaturi suit quit quid adte rete¬
ratur emendatũ ac ꝑfectũ esse debere Susci¬
pe igrt huc libellũ ĩ quo de u̾a̾ nobilitate di¬
sputat᷑ de qͣ cũ alias sepiꝰ młtos disseptan ᵈ
audiui tñ uł maxĩe dudũ disertissimos in¬
q sinua familiaitate ꝯuictos
Amcũ olim exurbe ĩ prĩam secessissẽ
acie mutandi grã uenert eod̃ rogato
meo doctissum michiq amicislum coĩ Nyeo¬
laus iitolus ac lautẽcius de medicis quos ad

Expanded text:
am peto, si non eam, quam vel rei dignitas aut opam peto, si non eam, quam vel rei dignitas aut opinio eorum requirit, scientiam et elegantiam prestiti. Malui enim ruditer atque indocte quam nihil scribere, presertim ociosus et ea de re in cuius extimatione pauci videntur recta sentire. Ad te vero, virum hac nostra etate omni virtutum et litterarum genere luti testem amoris erga te mei, ut in tua auctoritate et nomine conquiescat. Adicietur enim non parum ei favoris et dignitatis ex tua excellenti virtute, cum omnes extimaturi sint quicquid ad te deferatur emendatum ac perfectum esse debere. Suscipe igitur hunc libellum, in quo de vera nobilitate disputatur, de qua cum alias sepius multos disceptantes audivi, tum vel maxime dudum disertissimos mihique summa familiaritate coniunctos. 5 Nam cum olim ex Urbe in patriam secessissem aeris mutandi gratia, venerunt eodem rogatu meo doctissimi mihique amicissimi viri Nicolaus Nicolus et Laurentius de Medicis, quos ad
Abbreviated transcription (Latin):
in mediũ afferre quã post modũ dictiores a
nobis excitati policiorẽ exquisuto remq sua
sapiã queãt reddc̃. In omi em̃ facultate.
p̃miperuni sc̾ptores ut plimũ tardiores rudioes¬
appellant libeales scimꝰ contigisse cũ om̃es addit¬
amento adsũmũ culmen peruenerint. Satis suit
poibus illis icitam̃ta q̃dã et ueluti calcar in¬
didisse religuis ꝑfectrõa inquirendi Eodẽ pacto
hũc meũ sibellum existimo alicuiꝰ ingeniũ e¬
xecturũ qui ea q̃ a nob̾ aut p̃t̾missa aut erta¬
ta cognouer̃t reddat sua diligẽ ͣ melioa quod
ut conent᷑̾ qui id ꝑ doct̾nam et eloquẽtiã pñt
uehemẽter hortor ob utilitatẽ toiẽm. hoc em̃
maxie nõ latine luigue splendorẽ ac decus au¬
gebit. disseñtiũ industria. Michiq ĩp̾mis
grãs agent ꝙ meis meptus illos adscribẽdiũ
studiũ et laudẽ prouocauerĩ lectoi̾bꝰ aũt uẽi¬

Expanded text:
afferre in medium, quam postmodum doctiores a afferre in medium, quam postmodum doctiores a nobis excitati politiorem exquisitioremque sua sapientia queant reddere. 3 In omni enim facultate primi rerum scriptores ut plurimum tardiores rudioresappellant liberales, scimus contigisse, cum omnes additamento ad summum culmen pervenerint. Satis fuit prioribus illis incitamenta quedam et veluti calcar indidisse reliquis perfectiora inquirendi. Eodem pacto hunc meum libellum existimo alicuius ingenium erecturum, qui ea que a nobis aut pretermissa aut errata cognoverit reddat sua diligentia meliora. Quod ut conentur cui id per doctrinam ac eloquentiam possunt, vehementer hortor ob utilitatem communem: hoc enim maxime modo Latine lingue splendorem ac decus augebit disserentium industria mihique in primis gratias agent, qui meis ineptiis illos ad scribendi studium et laudem provocarim. 4 A lectoribus autem veni
Abbreviated transcription (Latin):
gherardum laudrianũ cardinalem tumanũ
On dubito p̾stantissime por̃ nõ nullos esse
futuõe qui hunc meum laborẽ nõ q̃dẽ
aꝑte r̾p̃hendant. Quis em̃ tam iniquꝰ ẽ iudex
qui honestũ ociũ culparet. sedimparem dicãt
uirib meis qui ne quiuerint onne suscepti
muneĩe susoinẽ: quib ego forsan essentiar et
opus ame inchoatũ maioi dignũ ingẽio et do¬
quẽcia profitebor. Sed et illud ecĩa addam ex̃cin
grã pocius qm̃ docendi scudio descendisse me in
Hoc ueluti c̾tamẽ nobilitatie inqͦ postmodũ re¬
liqui maioi cũ laude et dicendi copia c̃saeñ
Equidẽ mĩoꝵ aliqñ cũ tam late pateat nobili¬
tatis nomẽ / cũq de ea tam Rũe sins nõ solũ ĩ¬
t̾ xudes lrãtum sed ecca eciã int̾ doccissimos uros
unico libro nobilitatẽ ꝯplexꝰ est hac de relitis
explicatũ. Itaq postqmͣ et nr̃a deesse et care¬
nos alieĩs perspexi. Haud absurdũ uisũ ẽ michi
aliquod ueluti pñcipiũ huiꝯ rei disputande

Expanded text:
UM CARDINALEM CUMANUM 1 Non dubito, prestantissime pater, nonnullos esse futuros, qui hunc meum laborem non quidem aperte reprehendant - quis enim tam iniquus est iudex qui honestum otium culparet? -, sed imparem dicant viribus meis, qui nequiverim onus suscepti muneris sustinere. Quibus ego forte assentiar et opus a me inchoatum maiori dignum ingenio et eloquentia profitebor. Sed et illud etiam addam, exercitii gratia potius quam docendi studio descendisse me in hoc veluti certamen nobilitatis, in quo postmodum reliqui maiori cum laude et dicendi copia versarentur. 2 Equidem miror aliquando, cum late pateat nobilitatis nomen cumque de ea tam varie sint non solum inter rudes litterarum, sed etiam inter doctissiunico libro nobilitatem complexus est, hac de re litteris explicatum. Itaque posteaquam et nostra deesse et carere alienis nos perspexi, haud absurdum visum est michi aliquod veluti principium eius rei disputande
Abbreviated transcription (Latin):
otio intenti sedendo atq ocrtando exsuis.
possessionibus urtã degũt / nefas est nobłi
rei rusace aut siuis roĩb ꝯg̾scendis oꝑam.
dare seden ͤ in atryis aut ab equitãdo tp̃ꝯ ter¬
unt eciam si imꝓbi ablurdiq fuerint dũ¬
nõ p̃itrs domibꝰ orti se nobiles ꝓfitent᷑ m
caturã ut ⁊ẽ turpissimã uilissimãq exhor¬
rent adeo biltu nobilitatrs tumẽ ͤ ut qͣntũ¬
liã ael opulentissimo m̃tatõd mat̾moiõ col¬
locaret mauultq furtie uel lat᷑cinio ꝙͣ honc¬
sto q̃stui uocãe. Scio uirũ quẽdã equestus
familias decet uina ex uan̾s p̃diis colltã
simł uendẽ ẽẽ solitus goni̾tatõe erelut in¬
famẽ habitũ filias eciã grandi dote uix
nuptui daẽ potusse Adco m̾catũt noͫ apͤ
iguanos atq mertes turpe atzoblcenũ putã¬

Expanded text:
otio intenti sedendo atque oscitando ex suis possessionibus vitam degunt. Nefas est nobili rei rustice aut suis rationibus cognoscendis operam dare: sedentes in atriis aut obequitando tempus terunt. Etiam si improbi assurdique fuerint, dummodo priscis domibus orti se nobiles profitentur. Mercaturam ut rem turpissimam vilissimamque exhorrent, adeo fastu nobilitatis tumentes ut, quantufiliam vel opulentissimo mercatori matrimonio collocaret mavultque furtis et latrocinio quam honesto questui vacare. Scio virum quendam equestris familias decet, vina ex variis prediis collecta simul vendere esset solitus, pro mercatore velut infamem habitum, filias etiam grandi dote vix nuptui dare potuisse, adeo mercature nomen apud ignavos atque inertes turpe atque obscenum putat
Abbreviated transcription (Latin):
reipubͭ ͤ muneib fũgũtur quiꝙ ut auĩt ex
ordine sũt sencitoio uascũ ᷑ atq appellã : nobiles
adeoq hac uulgaiꝰ aura inflant᷑ nõ nulli
ut eciã si quis ꝑente absuedo stulto insulso in¬
opi ip̃e quoq haud dissiłis prĩ fucĩt fñsi in
ppłarem urtũ incideĩt ꝙͣuis doctũ ac sapientẽ
eũ p̃se ꝯtẽpnat tũore nobilitatis. At eg
mallem appuleñ me asmũ ꝙͣ aut cał essem
aut ortus er eo cui miꝰ ꝙͣ asello sensꝰ aut
prudencie mest Atqui hii om̃s p̃cipuam
m̾tatue̾ daut oꝑam neq eã a nobilĩ exꝰte
existuuãt alieuã qd̾ aũt nusqm genciũ r̃¬
ꝑitur Ip̃i ꝑsepe nobilem reddũt exignobili
Nam q̃ ob aliquod in eoꝵ rẽpiblitã insig¬
ne faciuꝰ admissũ eciã si scele aliquo ꝓsucit᷑
adsistitur admune̾a cuu ͭ ͤ nobiliũ nuo astͣ¬
bitur S nchil stultiꝰ ꝙͣ aquẽ ignobilẽ ppt

Expanded text:
rei publice muneribus funguntur quique, ut aiunt, ex ordine sunt senatorio, nascuntur atque appellantur nobiles, adeoque hac vulgari aura inflantur nonnulli, ut etiam si quis parente absurdo, insulso, inopi, ipse quoque haud dissimilis patri fuerit, tamen si in popularem virum inciderit, quantumvis doctum ac sapientem, cum pre se contemnat tumore nobilitatis. At ego mallem Apulei me asinum quam aut talis essem aut ortus ex eo cui minus quam asello sensus aut prudentie inest. Atque hi omnes precipuam mercature dant operam neque eam a nobilium exercitio existimant alienam. Quod autem nusquam gentium reperitur, ipsi persepe nobilem reddunt ex ignobili. Nam qui ob aliquod in eorum rem publicam insigne facinus admissum, etiam si scelere aliquo profuerit, adsciscitur ad munia civitatis, nobilium numero adscribitur. Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
uilẽ atq abiectã contẽpnũt cultui age¬
orum ⁊ rei ⁊ ustice uacae gregre atque anẽ¬
torũ curam gere re pecuaĩa opes quere᷑
quescum honestum et uĩo nobłi dignũ putãt
Idq ers qui pñt ageꝰ eciã si recenti sint fa¬
milia hͦ luci gne̾ patetit aditus ad nobilita¬
tẽ Est apud hos honesta licet rusticana no¬
bilitas longe distans aneopolitana.
bent᷑ enĩ nobiles orti antiqua stirpe quoꝵ
maiores fiuicti officiis cĩtatꝭ in rei publicr ad¬
miiistracrone uerlati sunt. Horũ ꝑsle ad gi¬

Expanded text:
ilem atque abiectam contemnunt: culture agrorum et rei rustice vacare, gregis atque armentorum curam gerere, re pecuaria opes querere questura honestum et viro nobili dignum putant, idque eis qui possunt agere, etiam si recenti sint familia, hoc lucri genere patefit aditus ad nobilitatem. Est apud hos honesta, licet rusticana, nobilitas longe distans a Neapolitana. bentur enim nobiles orti antiqua stirpe, quorum maiores functi officiis civitatis in rei publice admnistratione versati sint. Horum pars se ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciĩs uel uel rapiuis aut ãque turpi quescu
aditũ sibi quẽpiã patefac̾ ad nobilitatẽ.
Tũ laurẽtius / et statuaiõs inquit ac pictoe̾s
quos aes sua celebres atq in lignis reddidit
exulentes insuꝑ exre uñcũq ꝯtratta maris̃

Expanded text:
iis vel rapinis aut aliquo turpi questu aditum sibi quempiam patefacere ad nobilitatem». 9 Tum Laurentius: «Et statuarios» inquit «ac pictores, quos ars sua celebres atque insignes reddidit, opulentos insuper ex re undecumque contracta, maximis
Abbreviated transcription (Latin):
qui id nomẽ usmupet Si qua ẽ em̃ nobilitas
atq ea ci c̾ta re aut rõne pro ut ꝯcedeudũ
ẽ ꝓficiscit unã apud onĩs atq cãd̾ essedeçet
Scd cũ nichil miꝰ uulg opĩo t̾spiciat ꝙͣ u
tutẽ aut roẽ ĩ appellacrone nobilis ac ꝓptrã
one q̃ ad mod̾ subĩuicẽ t̾pugnẽt nõ at̾ta

Expanded text:
m nobilitas atque ea a certa re aut ratione - prout concedendum est - proficiscitur, unam apud omnes atque eandem esse decet. Sed cum nihil minus vulgi opinio respiciat quam virtutem aut rationem in appellatione nobilis ac propterone, que admodum sibi invicem repugnent, non a certa
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ existat aliqñ dubitac̾ rogmi Nã si quũ
ea ẽ aut a uicio aut au̾tute ꝓficisat᷑ Er ui¬
cio nobilitatẽ oriri stultũ est crede̾. Uirtus
si nobilitatẽ parit cũ ea sit cna atq ead̃
semꝑ nec usu hom̃i uaĩet᷑ ita sit et nobilitas
uitẽ est. Sed hec ita apud nos nõ coaiã tñ
sed du̾sa ẽ et ĩuicẽ ꝯ̃ria ut n  t̾tam radic̃¬

Expanded text:
tat aliquando addubitare cogor. Nam si quid ea est, aut a vitio aut a virtute proficiscitur. Ex vitio nobilitatem oriri stultum est credere. Virtus si nobilitatem parit, cum ea sit una atque eadem semper nec usu hominum varietur, ita et nobilitas sit necesse est. Sed hec ita apud nos non varia tantum, sed diversa est et invicem contraria, ut nullam c
Abbreviated transcription (Latin):
crendũ putas li id com̃ existimas quod uulgꝰ
tenet qͦ in eiusmõi ⁊bus plimũ actoitatis
possidet mecũ de nobilitate sencias oportet.
uulgi et ꝑlebie iudicio disputand̾ cẽsee Niã
si opunoĩb et moĩbus honũ ducaris intel¬
ligis nullã Redẽ ẽe nobilitatis in qua possit
ꝯsiscc cũ eiũ̃ uarii suit int̾q se admod̾ re-¬
pugnãtes nõ intelligo q̃ certa exhiis nobili

Expanded text:
cendum putas, si id verum existimas quod vulgus cendum putas, si id verum existimas quod vulgus tenet, quod in eiusmodi rebus plurimum auctoritatis possidet, mecum de nobilitate sentias oportet». vulgi et plebis iudicio disputandum censes? Nam si opinionibus et moribus hominum ducaris, intelliges nullam sedem esse nobilitatis, in qua possit consistere. Cum enim varii sint interque se admodum repugnantes, non intelligo que certa ex iis nobil
Abbreviated transcription (Latin):
bilem em̃i antiqui appellabãt oĩ q̃ ob aliquã
p̃cipouam ⁊ eui notus uulgatus et aquo fis
artiq in signis eat ⁊ hmoẽ honũ celebris.
codem phũs nobilis aquo nõ solũ grecia
et ytalia simoĩs barbaĩos ꝯmõ est poroar¬
thia item de philosoplris in quo p̃dicationẽ no¬
bilitatẽq despiciũt ẜdicaĩ de se ac nomiãri
uolũt/ Lumꝰ quoq Hec pugna in quit ali¬
ensi cladi nobilitate prope par/. Et alibi Cũ
antra frõtibus dt̃is rem nobilitassent quibꝰ
uerbis ⁊em nobilem appellad ꝯstat ẜmoẽ et
sama hom̃ uulgatam. Um̃ nõ deca no¬
bilitate queimus q̃ in uicio poĩta turpitu
dinẽ affr̾it sed ea q̃ nõ ⁊̾spuit cu̾tutꝭ sociẽ¬
tatẽ quã si inges exhy ᷑/quas mõ r̾tuli ⁊ busi
sensui r̃pugnas Omẽs eĩ illũ dici et cẽ no¬
bilẽ affmãt qͥ antiqͥ familia opulentis maio¬
rib cũ hõre hac dignitate ĩ sua repub ͭͣ u̾¬
satus origniẽ trahat. Quã obrem si nris

Expanded text:
ant eum qui ob aliquam precipuam rem notus vulgatusque et aliquo facto arteque insignis erat et sermone hominum celebris. eodem: ‘Philosophus nobilis, a quo non solum Grecia et Italia, sed omnis barbaries commota est’. Pro Archia item de philosophis: ‘in quo predicationem nobilitatemque despiciunt, predicari de se ac nominari volunt’, Livius quoque: ‘hec pugna - inquit - Alliensi cladi nobilitate prope par’. Et alibi: ‘cum antea ferocibus dictis rem nobilitassent’, quibus verbis rem nobilem appellari constat sermone et fama hominum vulgatam. 11 Verum non de ea nobilitate querimus q sed ea que non respuit virtutis societatem, quam si neges ex his, quas modo retuli, rebus sensui repugnas. Omnes enim illum dici et esse nobilem affirmant qui antiqua familia, opulentis maioribus cum honore ac dignitate in sua republica versatis originem trahat. Quamobrem si nostris
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. Item xb. subrait hĩc humilo .e suf.¬
fercatus posteriorẽ subiat.S. batera
longa legunt qr pͥmã sillabam breuẽ
esse in ꝟsu heroico nõ conuenit. Item
apud plautũ ĩ epydico cũ sillabã ꝓdu¬
ctam ꝓnũtiant. age mitiaui ornate
upidice iE pallũ incollu conit apud¬

Expanded text:
cunt. Item XV.: Subicit huic humilem et suffercitus posteriorem, subicit u littera longa legunt, quia primam syllabam brevem esse in versu heroico non convenit. Item apud Plautum in Epidico con syllabam productam pronuntiant: Age núnciam orna te, Epidice, et palliolum in collum cóni
Abbreviated transcription (Latin):
ordine uoꝵ fortiuto quem
antra in excerpendo fecrramus.
Nam ꝓ inde ut librũ quẽ quẽ ĩ ma¬
scu latinũ uel quid memoratu dignũ
audicr̃a. itaq libitum erat cuiꝰ gñis
cũq erant indistincte atip ꝓmisaue
adnotabam. eaꝙ mihi ad subsidiũ
memorie qi quoddã lr̃aꝵ penus re¬
condebam : ut qñ usus uenisset aut
rei aut ꝟbi auius me uepẽs forte
obliuio tenuassa. ⁊ libri ex quibus
ea sumpseram nõ adessent / facile
inde nobis in uentu/ atꝑ de prop̃tu
foret. Facta gͥ est inhis qᷤ comẽta¬
riis eadem reꝵ disparilitas / q̃ fuit
in illis ãnotatiõib pristinis quas
breuiter ⁊ maigeste is incondite

Expanded text:
ordine rerum fortuito, quem antea in excerpendo feceramus. Nam proinde ut librum quemque in maseu Latinum vel quid memoratu dignum audieram, ita quae libitum erat, cuius generis cumque erant, indistincte atque promisce annotabam eaque mihi ad subsidium memoriae quasi quoddam litterarum penus recondebam, ut quando usus venisset aut rei aut verbi, cuius me repens forte oblivio tenuisset, et libri ex quibus ea sumpseram non adessent, facile inde nobis inventu atque depromptu foret. Facta igitur est in his quoque commentariis eadem rerum disparilitas quae fuitfruit in illis annotationibus pristinis, quas breviter et indigeste et incondite
Abbreviated transcription (Latin):
uariis feceramus. sed qm̃ longinꝗs
ꝑ hiem̃e noctibus in agro sirti dixi
trire attice cemẽtatioẽs hasce lude᷑
ac face̾ exorsi sumus. Idcrco cas
inscͥhsimus noctiũ esse atticaꝵ nihil
imitati fastiuitates inscͥptionũ / qͣs
pleriq alii utriq lingue scͥptores
in id genus libroꝵ fecerũt. Nam ꝗa
uariã .⁊. mistellam ⁊ qi confusane¬
am doctrinam conꝗsiuerãt eo titu¬
los ꝙͦ ad eam stñãm ex quis itissimoꝰ
indiderũt. Nanꝙ alii musaꝵ in¬
scoserũt. alii siluarũ. Ille

Expanded text:
ariis feceramus. Sed quoniam longinquis per hiemem noctibus in agro, sicuti dixi, terrae Atticae commentationes hasce ludere ac facere exorsi sumus, idcirco eas inscripsimus Noctium esse Atticarum, nihil imitati festivitates inscriptionum quas plerique alii utriusque linguae scriptores in id genus libris fecerunt. Nam quia variam et miscellam et quasi confusaneam doctrinam conquisiverant, eo titulos quoque ad eam sententiam exquisitissimos indiderunt. Namque alii Musarum inscripserunt, alii Silvarum, ille
Abbreviated transcription (Latin):
do musico du sum. Ysus legis date
uolumĩa comẽtarioꝵ ad hũc diẽ .xx.
iam ftã sunt. ꝗͣtum aũt uite mihi¬
de inceps deum uoluntate erit ꝗͣtũꝙ
acuent aire familiari ꝓcurandoq cul¬
tu liberoꝵ ieũ dabit᷑ ociũ. Ea omnia
stͥ̾cina i subsecundaria tempora ad
colligendas huiuscemodi memoriaꝵ
delectatiunculas conferam. Progie¬
dictur gͥ mis libroꝵ diis bñ uuan¬
dari spacia uiuendi uolo ꝗͣ dũ ero
ad hanc qͦ facultatẽ scubendi comẽ¬
tandiq idoncus. Capita roꝵ q̃ cuq
com̃etario in sunt exposuimus hic
uniuersa ut iã statim declaretut
quid quo ĩ libro queri ĩueniriq pos¬
sit.

Expanded text:
do musico diversum. Versus legis datae do musico diversum. Versus legis datae olumina commentariorum ad hunc diem viginti iam facta sunt. Quantum autem vitae mihideinceps deum voluntate erit quantumque a tuenda re familiari procurandoque cultu liberorum meorum dabitur otium, ea omnia subsiciva et subsecundaria tempora ad colligendas huiuscemodi memoriarum delectatiunculas conferam. Progredietur ergo numerus librorum, diis bene iuvandari spatia vivendi volo quam dum ero ad hanc quoque facultatem scribendi commentandique idoneus. Capita rerum quae cuique commentario insunt, exposuimus hic universa, ut iam statim declaretur quid quo in libro quaeri invenirique possit.
Abbreviated transcription (Latin):
si libebit uł libris reꝑtis: uł magi.¬
stus q̃ uo̾ putauerĩt rep̃hendenda
his si audebunt succenscant unde
ea nos acceꝑimus. Sed eĩ q̃ ali a
tum tpre obstrepant. sed tractiões ie¬
rum & auctoritates hoiu pensitẽt.
quos illi: quosq nos secuti sumus.
Erit aũt id longe optimũ ut ꝗ ĩ le
las hoc genus uigilias ugilarũt neꝙ
ullis inter eiusdem muse emulos.
certationibus disceptatio ĩbusq eli¬
mati sunt. sed intemꝑiaꝵ negocioꝵ¬
ꝙ pleni sunt. abeant ꝑcũctando
alia sibi oblectamenta q̃rãt. Uetus¬
ad agiũ est nihil cũ fidibus greculos
nhil cũ amaricino sui. Aeq iẽ quo¬
fit quorũdam maledictoꝵ hoĩi sce¬
nicas & in uidentia iexitatior. mu¬
tuabor ex Aristophane corona pe¬
sta pauca s qd̾ ille ho festiuissimus
fabule sue spectande legeni dedit.
candem ego comẽtariis his legendis
dabo / ut ea ne actingat / ne ue ade¬
at ꝓfrstum e ꝓphanũ uulgus a lu.¬

Expanded text:
si libebit, vel libris repertis vel magisi libebit, vel libris repertis vel magistris. Quae vero putaverint reprehendenda, his, si audebunt, succenseant, unde ea nos accepimus; sed enim, si quaetim temere obstrepant, sed et rationes rerum et auctoritates hominum pensitent, quos illi quosque nos secuti sumus. Erit autem id longe optimum, ut qui in leclas hoc genus vigilias vigilarunt neque ullis inter eiusdem Musae aemulos certationibus disceptationibusque elimati sunt, sed intemperiarum negotiorumque pleni sunt, abeant a alia sibi oblectamenta quaerant. adagium est: Nihil cum fidibus graculo, nihil cum amaricino sui 121. Pusit quorundam male doctorum hominum scaevitas et invidentia irritatior, mutuabor ex Aristophanae choro anapaesta pauca et quam ille homo festivissimus fabulae suae spectandae legem dedit, eandem ego commentariis his legendis dabo, ut ea ne attingat neve adeat profestum et profanum vulgus, a lu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥdem sccrint nõ asꝑnent᷑ q̃i no.¬
ta ĩuulgataq. Nam & quid tam re¬
motum ĩ lr̃is est ꝗn id tamẽ cõplu¬
sculi sciant. E satis hoc blandũ est
nõ esse hec neq ĩ scholis d̾ cantata nꝵ
ĩ comẽtariis protrita. Quo porro
noua sibi ignotaq offenderĩt equũ
esse puto: ut sine uano obtrectatu
considerĩt. an minutt iste admoni¬
tiões pauxilule. Nequ̾ꝗͣ tam̃ẽ sine
uł ad ualendum scudiũ ueste / uelad
oblectandũ fouendũq aĩ frigide
sed euis seminis gnĩsꝙ sint. ex quo
facile adolescant / aut ingenia hõui
uegetiora . aue memoria adminicula¬
tior aut or̃o solertior aut ẜmo ĩ¬
corruptio. aut delictatior motio aut
in ludo liberalior. Que aũt parum
plana uidebunt᷑ aut minus plina
insteuctaꝙ petimus inꝗͣ ut ca nõ
docendi magis ꝗͣ ad monendi gracia
scͥota existimẽt E qĩ demostratiõe
uestigioꝵ contenti ꝑsequãt᷑. ea post

Expanded text:
pridem scierint non aspernentur quasi nopridem scierint non aspernentur quasi nota invulgataque. Nam ecquid tam remotum in litteris est quin id tamen complusculi sciant? Et satis hoc blandum est, non esse haec neque in scholis decantata neque in commentariis protrita. Quae porro nova sibi ignotaque offenderint, aequum esse puto ut sine vano obtrectatu considerent an minutae istae admonitiones et pauxillulae nequaquam tamen sint vel ad alendum studium vescae vel ad oblectandum fovendumque animum frigidae, sed eius seminis generisque sint ex quo facile adolescent aut ingenia hominum vegetiora aut memoria adminiculatior aut oratio sollertior aut sermo incorruptior aut delectatio in otio atque in ludo liberalior. Quae autem parum plana videbuntur aut minus plena in structaque, petimus, inquam, ut ea non docendi magis quam admonendi gratia scripta existiment et, quasi demonstratione vestigiorum contenti, persequantur ea post,
Abbreviated transcription (Latin):
dis transeundisq multis ad modũ uo.¬
luminibus ꝑ om̃ia semꝑ negociorũ
intrrualla/ in quibus furari ociũ po¬
tui exercitus defessusq sum. scd mo¬
dica ex his eaꝙ sola accepi q̃ aut ĩ¬
genia prompta expeditaq ad hone-¬
ste erudibõis cupidinẽ utiliũq artiũ
cotemplatioẽm celeri faciliq oomp̃e.¬
dio duterẽt: aut hõies aliis iã uite
negociis occupatos a. tupi certe a-
rent. Quod erunt aũt in his com̃e¬
oportet ea defugere qiͣ aut cognitu
nõ utilia / aut ꝑceptu dissimilia. Nõ
eim fecimus altos nimis  obscuros
in his rebus q̃stionũ simis. sci pͥmi¬
tias quasdam e qĩ libamẽta ĩgenu¬
arũ artiũ dedimus q̃ uirũ auiłi etu¬
ditũ. neq audisst unꝗͣ / neq attigisse
si nõ uaile aut quidem certe in deco¬
rum est. Ab his gͥ si cui forte non¬
unꝗͣ tp̃us uoluptasq erit lucubrati¬
unculas istas cognosce petitũ impe¬
tratũq uolumus ut in logendo que

Expanded text:
dis transeundisque multis admodum voluminibus per omnia semper negotiorum intervalla in quibus furari otium potui exercitus defessusque sum, sed modica ex his eaque sola accepi quae aut ingenia prompta expeditaque ad honestae eruditionis cupidinem utiliumque artium contemplationem celeri facilique compendio ducerent aut homines aliis iam vitae negotiis occupatos a turpi certe agrvindicarent. Quod erunt autem in his commenoportet ea defugere, quasi aut cognitu non utilia aut perceptu difficilia. Non enim fecimus altos nimis et obscuros in his rebus quaestionum sinus, sed primitias quasdam et quasi libamenta ingenuarum artium dedimus, quae virum civiliter eruditum neque audisse umquam neque attigisse, si non inutile, at quidem certe indecorum est. Ab his igitur, si cui forte nonnumquam tempus voluptasque erit lucubratiunculas istas cognoscere, petitum impetratumque volumus, ut in legendo quae
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit. Sũt it̃
multi ꝗ cõiectanca. neq itẽ ñõ st̃
qui udices libris suis fecerĩt: aut
epistolaꝵ maͦralui aut episti larũ
q̃stronũ/ aut confusaꝵ E q̃dã alia
inseͥpͥta nimis lepida/ multasꝙ ꝓesus
cõainitates redolentia. Nos uo̾ ut cep¬
tus nẽ ost ĩcuriose ⁊ ĩ mediate. Ac ppe q̃
sub iustice ex ip̃o loco/ ac tpr̃e hibux¬
naꝵ uigiliaꝵ atticas noctes inscͥpsi
tionis laude cedentes ꝗͣtum cessimus
ĩ cura et clegãtia sepͥtionis. sed ne cõ¬
siliũ ꝗdem ĩ excerpendis notandisq
rebus idem mihi qd plerisq illis fuit.
Nãq illi om̃es ⁊ eoꝵ maxime greci
multa & uaria lectitantes in quas res
cũq inciderãt. Alba ut de linea sine
cura discriminis/ solam copĩã sectati
conuerbebant: quibus in legendis añ
animus senio ac tedio languebit ꝗͣ
unũs alitrũ ue reꝑierit. quod sit
aut uoluptati legere/ aut cultui le.¬
gisse/ aut usui meminisse. Ego uoͣ
cum illuo heracliti ephesii uiri sume

Expanded text:
serit ; sunt item multi qui Coniectanea, neque item non sunt qui indices libris suis fecerint aut Epistularum Moralium aut Epistolicarum Quaestionum aut Confusarum et quaedam alia inscripta nimis lepida multasque prorsum concinnitates redolentia. Nos vero, ut captus noster est, incuriose et inmeditate ac prope etiam subrustice ex ipso loco ac tempore hibernarum vigiliarum Atticas Noctes inscripsitionis laude cedentes, quantum cessimus in cura et elegantia scriptionis. Sed ne consilium quidem in excerpendis notandisque rebus idem mihi, quod plerisque illis, fuit. Namque illi omnes et eorum maxime Graeci, multa et varia lectitantes, in quas res cumque inciderant, alba, ut dicitur, linea sine cura discriminis solam copiam sectati converrebant, quibus in legendis ante animus senio ac taedio languebit quam unum alterumve reppererit quod sit aut voluptati legere aut cultui legisse aut usui meminisse. Ego vero, cum illud Ephesii viri summe
Abbreviated transcription (Latin):
uelia opidum: a quo portũ ꝗ ĩ eo lito
est uelmũ dixit. Seruio tullio rome
regnante post annũ amplius sexcen¬
tesimũ ꝗͣ eneas in Italiã uenit cõditũ
in agro lucano e eo nõĩe appellatũ ẽ.
Nam qui ab harpalo mꝗt regis tyri
p̃fecto ox terra phocide fugati st̃ alii
ueliam ꝑtim massiliam condiderũt.
Inscitissime gͥ petit / ut encas poͬtu
uelinũ requirat / cũ id nom̃ eo tp̃re
fuit nusꝗͣ gentiũ/ neq simile inquit
illud uideri debet qd̾ est in pͥmo car¬¬
cum alchidica leuis tandem suꝑa¬
stitit arce. qm̃ poete ip̃i quada uałce
troan. tip historia dice̾ ox sua ꝑsona
concedi solie/ q̃ facta ĩp̃o postra scire
potuit sicut ꝟgilius sciuit d̾ lauinio
oppido  de colonia calchidiuensi.
sed palmurus ꝗ patuit id inꝗt scire
ea q̃ post annos sextentos fcã sũt
nisi ꝗs cum diuinasse apud in feroꝰ

Expanded text:
Velia oppidum, a quo portum qui in eo loco Velia oppidum, a quo portum qui in eo loco est Velinum dixit, Servio Tullio Romae regnante, post annum amplius sescentesimum quam Aeneas in Italiam venit conditum in agro Lucano et eo nomine appellatum est? Nam qui ab Harpalo, inquit, regis Cyri praefecto, ex terra Phocide fugati sunt, alii Veliam, partim Massiliam condiderunt. Inscitissime igitur petit ut Aeneas portum Velinum requirat, cum id nomen eo tempore fuerit nusquam gentium. Neque simile, inquit, illud videri debet, quod est in primo carChalcidicaque levis tandem superastitit arce, quoniam poetae ipsi quaedam κατὰ πρόληψιν historiae dicere ex sua persona concedi solet, quae facta ipse postea scire potuit, sicut Vergilius scivit de Lavinio oppido et de colonia Chalcidicensi. Sed Palinuros qui potuit, inquit, scire ea quae post annos sescentos facta sunt, nisi quis eum divinasse aput inf