comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimus. quasi totius summa oꝑis. quasi causa
mundi. ꝓpt̾ quẽ facta oĩa. quasi om̃ium habitator
elem̃toꝵ. Intferis uiuit. cũpiscib natat. supauer
uolat : conũsat cũ angłis. terrã inhabitat. et cęlo
militat : sulcat mare aere pascitur. cultor soli. uia¬
tor ꝓfundi. piscator influctib. in aere auceps. in
cęlo heres. xp̃i coheres. Hec scđ̾m instriã. Accipe
etiã qđ supra hominis substantiã moyses inimo

Expanded text:
novissimus quasi totius summa operis, quasi causa novissimus quasi totius summa operis, quasi causa mundi, propter quem facta sunt omnia; quasi omnium habitator elementorum inter feras vivit, cum piscibus natat, super aves volat, conversatur cum angelis, terram inhabitat, et coelo militat, sulcat mare, aere pascitur, cultor soli, viator profundi, piscator in fluctibus, in aere auceps, in coelo haeres, Christi cohaeres. Haec secundum industriam . 20. Accipe etiam quod supra hominis substantiam. Moyses in imo
Abbreviated transcription (Latin):
simus homo factussit. idem equus doceat non ad ẽ¬
temptionẽ referendũ eẽ sedhonorẽ. Portat posterio¬
rem suũ. nec despicit. sedreformidat: et ꝑdiuersa eũ
suo circũfert labore. Unomom̃to homo longinqua
obit circũ errat distantia. Tum equus singularib tũ
morani quadrigas necesse ẽ attexam his currus he¬
homo uictor adsistens. cũ sit postremus. priores
regit. sic quoq gabnator nauis inpuppi sedet: et
totã nauẽ gubnat. Uñ puto illud: nonotiosũ ẽẽ
meuangłio quod dñs iħs inpuppi dormiebat. De¬
niq excitatus imꝑauit uento et mari et se dauit
tẽpestatẽ. Ostendens idõ se nouissimũ uenisse.q
gub̃nator ueniret. Uñ et apłs ait fictus ẽ prim̾
homo adã inaĩam uiuentẽ. nouissimus adã inspũ¬
uiuificantẽ. Sed nonprius quod sp̃ale ẽ s quod
ũale. deinde qđ sp̃ale. Et addidit. Primus homo
det̾ra terrenus : scđs homo. decęlo cęlestis. Recte gͦ

Expanded text:
simus homo factus sit, idem equus nos doceat non ad cosimus homo factus sit, idem equus nos doceat non ad contemptionem referendum esse, sed honorem. Portat posteriorem suum, nec despicit, sed reformidat, et per diversa eum suo circumfert labore. Uno momento homo longinqua obit, circumerrat distantia, tum equis singularibus, tum moravi quadrigas, necesse est attexam iis currus Ehomo victor assistens, cum sit postremus, priores regit. Sic quoque gubernator navis in puppi sedet, et totam navem gubernat. Unde puto illud non otiosum esse in Evangelio, quod Dominus Jesus in puppi dormiebat: denique excitatus imperavit vento et mari, et sedavit tempestatem , ostendens ideo se novissimum venisse, quia gubernator venerit. Unde apostolus ait: Factus est primus homo Adam in animam vivivificantem. Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale, deinde quod spiritale ; et addidit: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . 19. Recte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
innoxio canũ dente lepore sine uulnere capi. Le¬
ones quoq ipsos siuox hominis resultauit p̃dã
dimittere. Pardos atq ursos incitari acreuo tari
uocib. equos. plausu hominũ fremere. silentio
mollire cursum. Deniq saepe sine ũbere p̃tereunt
ũberatos. Ita uehem̃tius illos incitart. linguę
uellera ut placeat homimi. atq influuio mergat
ut nitorẽ augeat. Oues quoq meliora pabula legt̃
ut suauiore suco lactis facta distendant ubera su¬
beunt partus dolores: ut homini sua mimã ferañ.
Tauri dep̃sso sulcis ꝑtotũ diẽ aratro gemunt. Came¬
li p̃ter subeundi oneris obsequia tondendos se exi¬
bent ut arietes. Quo uelut regi diuersa animalia
tributũ suũ conferant. pendantq uetigil annuũ.
Equus tanto sẽ iactans equite glomerit gressus suꝑbõ.
atq ad dñi ascensum dorsa sinuatus erili terga sub¬
sternit sedili. sedneforte adhuc moueat quod nouĩ¬

Expanded text:
innoxio canum dente lepores sine vulnere capi, leinnoxio canum dente lepores sine vulnere capi, leones quoque ipsos, si vox hominis resultaverit, praedam dimittere: pardos atque ursos incitari ac revocari vocibus: equos plausu hominum fremere, silentio mollire cursum, denique saepe sine verbere praetereunt verberatos, ita vehementius illos incitat linguae flvellera, ut placeat homini: atque in fluvio mersatur, ut nitorem augeat. Oves quoque meliora pabula legunt, ut suaviore succo lactis feta distendant ubera: subeunt partus dolores, ut homini sua munera ferant. Tauri depresso sulcis per totum diem aratro gemunt. Cameli praeter subeundi oneris obsequia, tondendos se exhibent, ut arietes; quo velut regi diversa animalia tributum suum conferant, pendantque vectigal annuum. Equus tanto se jactans equite glomerat gressus superbos, atque ad domini ascensum dorsa sinuatus, herili terga substernit sedili. Sed ne forte adhuc moveat quod novis
Abbreviated transcription (Latin):
gremiũ patris. in quo est unigenitus dĩ filius en¬
narrans secreta dĩ. et ficie ad faciem postea renelan¬
da. Nc̃ tam̃ ꝗb dignat exparte demonstrat. atq
inenigmate simulq despũ et uultu suo splendorẽ
luminis more torrentis effundit. ut eo inluminat᷑
dicat. Et erat ignis flãmigerans inossib meis: et
dissolutus sum undiq et ferre nonpossũ. Et damd
ait. D enultu tuo iudiciũ meũ ꝓdeat. Hoc igitur
m̃tis uigore ut reu̾tas unde digressussum. quo
et ext̃na subigit. et separata et distantia udet.
et ualidiora uirib aĩalia subicit. tantũ cȩt̃is uen̾a¬
tionẽ sui infudit : ut certaum quasi regi oboedi ant.
uoci eĩ obsecundent. Et cũsint irrationabilia.
rationẽ agnoscant. et disciplina eã inpͥmat quã
natura ñtribuit. Deniq uidentes fere eiꝰ mansue¬
tudinẽ: eĩ imꝑio mansuescunt. Se pae suspender̃
mossus suosreuocante sono uocis humane. Uidem̃

Expanded text:
gremium Patris, in quo est unigenitus Dei Filius egremium Patris, in quo est unigenitus Dei Filius enarrans secreta Dei, et facie ad faciem postea relevanda . Nunc tamen quibus dignatur, ex parte demonstrat, atque in aenigmate simulque de Spiritu et vultu suo splendorem luminis, more torrentis effundit; ut eo illuminatus dicat: Et erat ignis flammigerans in ossibus meis, et dissolutus sum undique et ferre non possum . Et David ait: De vultu tuo judicium meum prodeat . 16. Hoc igitur mentis vigore, ut revertar unde digressus sum, quo et externa subigit, et separata et distantia videt, et validiora viribus animalia subjicit, tantam caeteris venerationem sui infudit; ut certatim quasi regi obediant, voci ejus obsecundent. Et cum sint irrationabilia, rationem agnoscant et disciplinam eam imprimant, quam natura non tribuit. Denique videntes ferae ejus mansuetudinem, ejus imperio 975 mansuescunt. Saepe suspenderunt morsus suos, revocante sono vocis humanae. Videmus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sit sicut ipse ait. Celũ et t̃rã ego cõpleo. dicit
dñs. Ita noye hoĩs. uidet omĩa et non uidetur.
Habens suiminsibilẽ substantiã. disciplinis et con¬
silns acsensib cõp̃hendit latentia penetrit oc¬
culta maris. atq om̃ium diffusa terra latibula
utriũq scrutator naturę ad similitu dinẽ dĩ sũmi
quẽ imitat᷑ et sequit̃. Cuiꝰ imago ꝓexiguis portio¬
nib insingulis figurat̃. eleuans quoq se in aerẽ.
et eiꝰ nebulosa p̃ter grediens. ad celi altase dirigu.
studio cognitionis. et ardore sapientię. ubi pauli¬
sꝑstupe factus admiratione stella caelestiũ. et lumi¬
num delectatus claritate: ꝓspiciens desuꝑ mun¬
dana ista conferens quoq se aduesꝑũ atq arcturu
dens qđ infensos ille sit error. quẽ sine errore
quomagis omĩa obeunt intexere atq oberrare
uideant̃. maiore secupiditate. attollit adipsum

Expanded text:
num sit, sicut ipse ait: Coelum et terram ego compleo, dicit num sit, sicut ipse ait: Coelum et terram ego compleo, dicit Dominus , ita νοῦς hominis videt omnia et non videtur, habens sui invisibilem substantiam, disciplinis et consiliis ac sensibus comprehendit latentia, penetrat occulta maris atque omnium diffusa terrarum latibula, utriusque scrutator naturae, ad similitudinem Dei summi quem imitatur et sequitur, cujus imago pro exiguis portionibus in singulis figuratur; elevans quoque se in aerem et ejus nubilosa praetergrediens, ad coeli alta se dirigit studio cognitionis, et ardore sapientiae; ubi paulisper stupefactus admiratione stellarum coelestium, et luminum delectatus claritate, prospiciens desuper mundana ista, conferens quoque se ad hesperum atque arcturum, dens quod inoffensus ille sit error, quem sine errore quo magis omnia obeant, intexere atque oberrare videantur; majore se cupiditate attollit ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sum apudte. Et quȩ tam̃ cõparatio: cũ ille peuntẽ
redemerit. nos immolem alle seruos ad libratẽ uociũnt
nos lib̃is irrogem̾ captiuitatẽ. Sed ꝗsimilis dõ¬
ꝓcessit. Tam̃ postremus creatura om̃iũ hõ specie grat̾
m̃te sublimis: ut om̃ eẽt creaturȩ miraculo. Inqͦ
adsimlitudinẽ et̃mdĩ. Noys eẽt minsibilis huma¬
na spetiȩ amictus. hic est noys aĩe uigor pͥnciparũ
aĩe et corporis sibi qͣsi rector uendicans. Quẽ etiã¬
sinon uident aĩalia cẽt̃a tam̃ reformidant. sic̃nõ
dm̃. quẽ ñuidem̾ timem. et eoplus metinm ꝗa¬
nuidem. Nãꝙ ut adimaginẽ eĩ et similitudinẽ.
sicut scriptũ ẽ. p̃sumam̃ dicere cum ille se fundat
maiestatis suȩ plenitudine. et uideat oĩa caelũ.
aerem: terras: mare cõplectens uniũsa. et penet᷑ans
ꝑsingula ut eũ nichil p̃tereat. et nichil sit quod
ñ consistat in eo atq exipso pendeat: et ipsius ple¬

Expanded text:
sum apud te . Et quae tamen comparatio, cum ille pereuntes sum apud te . Et quae tamen comparatio, cum ille pereuntes redemerit, nos immolemus? ille servos ad libertatem vocaverit, nos liberis irrogemus captivitatem? Sed quis similis Dcessit tamen postremus creaturarum omnium homo, specie gratus, mente sublimis; ut omni esset creaturae miraculo. In quo ad similitudinem aeterni Dei νοῦς esset invisibilis, humana specie amictus. Hic est νοῦς animae vigor, principatum animae et corporis sibi quasi rector vindicans. Quem etiamsi non vident animalia caetera, tamen reformidant; sicut nos Deum, quem non videmus, timemus; et eo plus metuim15. Namque ut ad imaginem ejus et similitudinem, sicut scriptum est , praesumamus dicere, cum ille se fundat majestatis suae plenitudine, et videat omnia, coelum, aerem, terram, mare, complectens universa et penetrans per singula; ut eum nihil praetereat, et nihil sit quod non consistat in eo, atque ex ipso pendeat, et ipsius ple
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ appetentia uoluptatũ grã. Lamsi adiungas ei¬
uirtutes: castimoniã sobrietatẽ. actẽꝑantiã facile re¬
frenare pͦtens sit inmotłatos impet̾ leuiũ passionũ.
m̃surãq mponat delectationib suis et cupiditatib
Equitate ambigua distinguat. trinꝗllitate: m̃tis
dubia cõponat. Et uelut cõpositis oĩb corporis
et m̃tis iurgiis. quasi bonus arbiter in offensa tene¬
at ext̃ioris hominis atq intioris concordiã. placi¬
dins eos insemetipso. Acsi causa exigat : nullus
eũ malus c̃siliarius reuocet met̾ apassionis corona.
Isplane ñsolũ quasi amicus sed etiã quasi filius ad¬
sumet̃. apatre. ut diuitias głȩ et hereditatis eĩ ad¬
ipiscat̃. Merito ergo postremus quasi finis naturȩ
format̾ adustitiã int̾̃cęt̃a aĩantia iusti arbĩt. Et
s ilicet exẽplũ arcescere sicut inter homines finis
ium̃ta contemplatione dñi. sic eñi ꝓpħa ait.¬

Expanded text:
tatum appetentia, voluptatum gratia. Jam si adjungas vtatum appetentia, voluptatum gratia. Jam si adjungas virtutes, castimoniam, sobrietatem, ac temperantiam, facile refrenare potens sit immoderatos impetus levium passionum, mensuramque imponat delectationibus suis et cupiditatibus, aequitate ambigua distinguat, tranquillitate mentis dubia componat, et velut compositis omnibus corporis et mentis jurgiis, quasi bonus arbiter inoffensam teneat exterio ris hominis atque interioris concordiam, placidans eos in semet ipso, ac si causa exigat, nullus eum malus consiliarius revocet metu a passionis corona; is plane non solum quasi amicus, sed etiam quasi filius assumetur a patre, ut divitias gloriae et haereditatis ejus adipiscatur. 13. Merito ergo postremus, quasi finis naturae formatus ad justitiam, inter caetera animantia justi arbiter. Et si licet exemplum arcessere, sicut inter homines finis jumenta contemplatione Domini; sic enim Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
lia. tesrestria. etiã pisces et usũ maris. tãquã res
elem̃toꝵ. Acsine labore. sine indigentia. adimi¬
titionẽ et similitudinẽ uenerandi auctoris. abun¬
laret om̃ib atq insuma degeret copia. et uias
sibi aꝑiret gradusq amoueret. ꝑ quos adcęli ad¬
scendat regiã. Cuiũ difficilis itineris uiatorẽ fa¬
cile repperies. illũ irũ ꝗitasit ũ inductione
format̾ acuoluntate ut minima sibi cũ suo corpore
sit familiaritas. Neq inullũ ingrediãt uicioꝵ con¬
tubniũ. nullis ad sentantiũ pumicẽt sermonib. Neq
in rotis secundoꝵ. tp̃rm positũs. humiles fastidiat.
mesta fugiat. scõꝵ liudes excutut atq eleuet. Neꝙ
glȩ ardore aut pecuniȩ p̃sumꝑte. spei om̃em ęxurat
cupiditatẽ . cui animũ non ĩflectat inestitia: ñfran¬
gat imuria. ulla sollicitet susp̾cio : libido ñ excitet.
non expugnet passiones corpores. ñ inequitet uani¬

Expanded text:
lia, terrestria, etiam pisces, et usum maris, tamquam rex lia, terrestria, etiam pisces, et usum maris, tamquam rex elementorum, ac sine labore, sine indigentia ad imitationem et similitudinem venerandi auctoris abundaret omnibus, atque in summa degeret copia, et vias sibi aperiret, gradusque admoveret, per quos ad coeli ascendat regiam. 12. Cujus difficilis itineris viatorem facile reperies illum virum, qui ita sit animi inductione formatus ac voluntate, ut minima sibi cum suo corpore sit familiaritas, neque in ullum ingrediatur vitiorum contubernium, nullis assentantium pumicetur sermonibus: neque in rotis secundorum temporum positus, humiles fastidiat, moesta fugiat, sanctorum laudes excutiat atque elevet, neque gloriae ardore aut pecuniae praesumptae, spei omnem exurat cupiditatem. Cujus animum non inflectat moestitia, non frangat injuria, nulla sollicitet suspicio, libido non excitet, non expugnent passiones corporis, non inquietet vani
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quȩ celũ et totũ mundũ redemit. Quid illa at¬
texĩ. et quasi toto stadio te urgeã : qđ hominẽ ds̃
diuinȩ fecit consortẽ naturȩ. sicut mepistola petri
legimus. Uñ ñ imerito ꝗdã ait. Cuĩ et genus su¬
mus. Dedit eñi nob decognatione sua ritionabilis
silicet naturȩ: ut querimꝰ illud diuinũ. quod ñ longe
ẽ abuno quoq nr̃m. In quo et uiuim̾ et sum et mo¬
uemur. Cũ itaq c̃tulisset homini qđ ẽ grĩ ma¬
ximũ quasi canssimo et domestico aĩanti c̃cessit
ea que in hoc mundo sunt omĩa. ut nullius ĩdigeret
alia ministraret abundantia copia t̃restriũ. aduo¬
luntatis ꝑfunctionẽ. alia cognitio secretoꝵ caelestiũ.
quȩ m̃tẽ inflãmaret hoĩs. amore et desidio disci¬
plina. ꝑquas ad sublime illud diuinoꝵ penetra¬
lium possimus ꝑuenire. Utrũq igit̃ p̃stantissimũ.
ut et subiectas hibet om̃s mundi opes omĩa uolati¬

Expanded text:
Christi, quae coelum et totum mundum redemit . 10. Quid illa atChristi, quae coelum et totum mundum redemit . 10. Quid illa attexam, et quasi toto stadio te urgeam, quod hominem Deus divinae fecit consortem naturae, sicut in epistola Petri legimus ? Unde non immerito quidam ait: Cujus et genus sumus ; dedit enim nobis de cognatione sua, et rationabilis scilicet naturae, ut quaeramus illud divinum, quod non longe est ab unoquoque nostrum, in quo et vivimus et sumus et movemur. 11. Cum itaque contulisset homini quod est gratiarum maximum, quasi charissimo et domestico animanti concessit ea, quae in hoc mundo sunt omnia ; ut nullius indigeret, alia ministraret abundantia copiarum terrestrium ad voluptatis perfunctionem: alia cognitio secretorum coelestium, quae mentem inflammaret hominis amore et desiderio disciplinarum, per quas ad sublime illud divinorum penetralium possimus pervenire. Utrumque igitur praestantissimum, ut et subjectas haberet omnes mundi opes, omnia volati
Abbreviated transcription (Latin):
aelem̃tũ sedet. s in corde hoĩs. Uñ et dñs ait. Ue¬
niemus adeũ et mansionẽ apud eũ faciemꝰ. Principiũ
gͦ oꝑis mundani cęlũ. finis homo. Celũ demundo.
homo supra mundũ. Illud enĩ mundi portio. iste
paradisi in cola. xp̃i possessio. Celũ incorruptibile
putat̃ et p̃terit. homo corruptibilis habet̃ et ĩcor¬
ruptionẽ induit. illius figura perit. iste quasi
et oꝑa manuũ tua sunt celi: ita et homo dicit in an̾
tuȩ fecer̃ mȩ et plasmauer̃ me. similit̃ quoq en
narrant dĩ głam. et ut cęlũ stella fulget splendo¬
rib. ita et homines meritoꝵ luminib micant.
quoꝵ oꝑa corã patre suo lucent qui ẽ incęlis. Firma¬
m̃tũ cęli suꝑnũ illud. hoc quoq ñdissimilefirmam̃tũ
dequo dictũ ẽ. suꝑhanc petrã aedificabo aeccłam meĩ
Illud firmam̃tũ elem̃toꝵ. hoc uirtutũ. iã illud p̃s¬
tantius. susceper̃ oleũ defirma petra. Petri eñi caro

Expanded text:
sed in corde hominis. Unde et Dominus ait: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus . Principium ergo operis mundani coelum, finis homo. 9. Coelum de mundo, homo supra mundum: illud enim mundi portio, iste paradisi incola, Christi possessio. Coelum incorruptibile putatur, et praeterit; homo corruptibilis habetur, et incorruptionem induit: illius figura perit, iste quasi Et opera manuum tuarum sunt coeli ; ita et homo dicit: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me ; similiter quoque: Coeli enarrant Dei gloriam ; et ut coelum stellarum fulget splendoribus, ita et homines meritorum luminibus micant, quorum opera coram Patre suo lucent, qui est in coelis . Firmamentum coeli supernum illud, hoc quoque non dissimile firmamentum, de quo dictum est: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : illud firmamentum elementorum, hoc virtutum. Jam illud praestantius: suxerunt oleum de firma petra ; petra enim caro
Abbreviated transcription (Latin):
miles fidelis cõmes utilis. Ita tũdiscessi ut se tractatu¬
rũ diceret. Postea cũ uidet me abstinere ab ep̃is ꝗco
municabant ei. uł ꝗ aliquos deuios licet afide ad necẽ:
petebant cõmotus eis iussit me sine mora. regredi. Ego
uo libent̃ et sime pleriq insidi is euasurũ ñerederent᷑.
ingressussum iter. hoc solo dolore ꝑcitus. qđ hyginũ
ep̃m senẽ. exilium duci cõperi. Cui nichil iã nisi ex¬
tremus suꝑ ẽẽt sp̃s. Cũ deeo conuenirẽ comites eiꝰ.
nesine ueste sine plumatio. paterent̃ extrudi senẽ.
extrusus ipse sum. haec est expositio legationis meȩ
Uale imꝑator. et esto tutior adũsus hominem paci̾
inuolucro bellũ tegentem. Uale¬

Expanded text:
miles fidelis, comes utilis? Ita tum discessi, ut se tractatumiles fidelis, comes utilis? Ita tum discessi, ut se tractaturum diceret. 12. Postea cum videret me abstinere ab episcopis, qui communicabant ei, vel qui aliquos, devios licet a fide, ad necem petebant; commotus eis jussit me sine mora regredi. Ego vero libenter, etsi me plerique insidias evasurum non crederent, ingressus sum iter, hoc solo dolore percitus, quod Hyginum episcopum senem in exsilium duci comperi, cui nihil jam nisi extremus superesset spiritus. Cum de eo convenirem comites ejus, ne sine veste, sine plumario paterentur extrudi senem, extrusus ipse sum. 13. Haec est expositio legationis meae. Vale, Imperator; et esto tutior adversus hominem pacis involucro bellum tegentem.
Abbreviated transcription (Latin):
debueris occide . eiꝰ reliꝗis negas: habeat ualentini¬
anus imꝑator uł frĩs exuuias pacis tuȩ obsides. Et
quomodo alligabas quod eũ ñmandaueris occidi
quẽ: ꝓhibes sepelliri: Po̾terit igit̃ credi qđ ei non in¬
uidis uitã: Cui etiã sepulturĩ inuides: sed ad me re¬
uestar. Audio tequeri: qđ se ad theodoxiũ imꝑa¬
nã posceres. captos nec ares. theodosius aut̃ mim̃ib
ditaret. donaret honorib quos inꝗd occidi: Respon
dit ballionẽ. Atquẽ uirũ. qualẽ bellatorẽ. H.ec me
fuit iusta causa exituꝰ qđ imꝑatori suo fidẽ seruauit.
Noninid ego eũ iussi occidi. Respondi. Hoc audiuim
quod occidi iussus sit: sedsi ipse sibi ium non intulisset
iusserã eũ deduci cabylinũ et ibi uiuũ exuri. Repondi
Ergo ꝓpterea et illud creditũ ẽ qđ eũ occidis. ꝗs autẽ
sibi parcendũ putaret: cum occisus sit bellator strenuũ.

Expanded text:
debueras occidere, ejus reliquias negas? Habeat Valentinidebueras occidere, ejus reliquias negas? Habeat Valentinianus imperator vel fratris exuvias pacis tuae obsides. Et quomodo allegabas quod eum non mandaveris occidi, quem prohibes sepeliri? Poterit igitur credi quod ei non invideris vitam, cui etiam sepulturam invides? 11. Sed ad me revertar. Audio te queri quod se ad Theodosium imperanam posceres, captos necares: Theodosius autem muneribus ditaret, donaret honoribus? Quos, inquit, occidi? Respondi ei, Vallionem. At quem virum? qualem bellatorem? Haeccine fuit justa causa exitii, quod imperatori suo fidem servavit? Non ego, inquit, eum jussi occidi. Respondi: Hoc audivimus, quod occidi jussus sit. Sed, inquit, si ipse sibi vim non intulisset, jusseram eum deduci Cabillonum, et ibi vivum exuri. Respondi: Ergo propterea et illud creditum est, quod eum occideris. Quis autem sibi parcendum putaret, cum occisus sit bellator strenuus,
Abbreviated transcription (Latin):
Lenebat eũ insuis t̃ris atq in ipso nuntio necis frat̃nę
frenauit impetus. Nec tibi uicẽ. et sinon parilis digni¬
tatis : eĩdem tam̃ necessitudinis rettulit. Confer gͦ
te iudicẽ utriusq factũ. Ille tibi frẽm tuũ uiuentẽ
remisit. tũ illi uel mortuũ redde. Qdilli reliꝙas
germani ab negas . ꝗtibi aduersum se auxilia non
negauit : seduereris ne exu uiaz rediui. renouetur
militib dolor. Hoc eñi allegas. quẽ uiuentẽ. desert̃
cũ defendent ꝑ emptum. ꝗd eũ mortuũ times quẽ. oc¬
cidisti cũpossis reseruare: hostẽ inꝗt meũ ꝑemi. Non
ille tuu̾ hostis. sedtũ illius. ille iã non sentit defensio¬
nẽ. Tu causã consideri. siquis adũsũ tehodie: imꝑiũ
inhis partib : usurpandũ putet : quero utrũ te ho̾tẽ
illius dicas. anillũ tibi Nisifallor usurpator bel¬
lũ infert : imꝑator iussuum tuetur. Ergo quẽ non

Expanded text:
Tenebat eum in suis terris, atque in ipso nuntio necis fraternae Tenebat eum in suis terris, atque in ipso nuntio necis fraternae frenavit impetus: nec tibi vicem etsi non parilis dignitatis, ejusdem tamen necessitudinis retulit. Confer ergo, te judice, utriusque factum. Ille tibi fratrem tuum viventem remisit, tu illi vel mortuum redde. Quid illi reliquias germani abnegas, qui tibi adversum se auxilia non negavit? 10. Sed vereris ne exuviarum reditu renovetur militibus dolor; hoc enim allegas. Quem viventem deseruerunt, eum defendent peremptum? Quid eum mortuum times, quem occidisti, cum posses servare? Hostem, inquis, meum peremi. Non ille tuus hostis, sed tu illius. Ille jam non sentit defensionem, tu causam considera. Si quis adversum te hodie imperium in his partibus usurpandum putet, quaero utrum te hostem illius dicas, an illum tibi? 891 Nisi fallor, usurpator bellum infert, imperator jus suum tuetur. Ergo quem non
Abbreviated transcription (Latin):
uebant. Uide aũt quid int̃sit int̃ tuas minitationes.
et ualentiniani aũg. pueri mansuetudinẽ. Tufligitabã
quod barbaroꝵ stipat᷑ agminib it alia te infundẽs.
ualentini. anus hunnos atꝙ alanos. apꝓpinquantes
galliȩ ꝑalamanniȩ terras reflexit. Quid habet in¬
uidiȩ sibauto barbiros cũ barbaris fecit discernere:
qm̃ dũ tumilitẽ romanũ occupas. dũ is adũsum se utrĩq
p̃tendit in medio romani imꝑi sinu. iut hungi ppła¬
bantur retias. Et i deo aduersus hiunt hun¬
gũ hnos adscitatu est. Idem tam̃ quia defi¬
nitpmo ꝓterebat alamanniã. etiã deuicinu
mali urgebat gallias. coactus est: triũphos
suos desererȩ. netuti meres. Confer utriusq
factũ. Tu fecisti incursar retias. ualentiniañ
suo tibi auro pacẽ redemit. Aspice illũ quoq q
tibi addexterã addexterã adsistit quẽ ualentinian
cũpossit suũ dolorẽ ulcisci. honoratũ adte redire fec̃.

Expanded text:
vebant? Vide autem quid intersit inter tuas minitationes, vebant? Vide autem quid intersit inter tuas minitationes, et Valentiniani augusti pueri mansuetudinem. Tu flagitabas quod barbarorum stipatus agminibus Italiae te infunderes: Valentinianus Hunnos atque Alanos appropinquantes Galliae per Alemanniae terras reflexit. Quid habet invidiae, si Bauto barbaros cum barbaris fecit decernere? Quoniam dum tu militem Romanum occupas, dum is adversum se utrinque praetendit, in medio Romani imperii sinu Juthungi populabantur Rhetias; et ideo adversus Juthungum Hunnus accitus est. Idem tamen quia de finitimo proterebat Alemanniam, et jam de vicinia mali urgebat Gallias; coactus est triumphos suos deserere, ne tu timeres. Confer utriusque factum. Tu fecisti incursari Rhetias, Valentinianus suo tibi auro pacem redemit. 9. Aspice illum quoque, qui tibi ad dexteram assistit, quem Valentinianus, cum posset suum dolorem ulcisci, honoratum ad te redire fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
neri dubiis reb cõmitterẽt. Depace nob legatio¬
ẽ cõmissa. ñde aduentu eiꝰ. ꝓmissionẽ spondẽ nos
id ñ potuisse certũ ẽ. qđ mandatũ ñ erat. Me certe
nichil spopondisse. adõ ut diceres. expectem ꝗduictor
responsi referat. Illũ aut̃ liquet me retento ꝑuenis¬
se medio lanũ. negatumq ei qđ postulabat. Depa¬
ce tantũ conspirare studia. ñdeaduentu imꝑato¬
ris. quẽ moueri ñ oportere. Presens erã ubi uictor
rediit. Quo modo gͦ reuocaui ualentimanũ. Lega¬
ti it̃m missi adgallias. ꝗeĩ aduentũ negirent.
apudualentiã galloꝵ me reͤperer̃ milites utriũꝙ
partis : ꝗcustodirent iuga montiũ offendi reũtens.
Quos ego tuos reuocaui exercit̾ quas deitalia reflexi
aquilas : quos mmisit barbaros bauto comes : Et ꝗd
namirũ si hoc bauto fecisset trans renitus genere cum
tu niteris imꝑio romano barbaroꝵ. auxilia. et t̃ma
trans limitanas. ꝗb cõmeat̾ ꝓuinciariũ tributa sol¬

Expanded text:
legationem commissam, non de adventu ejus promissionem: spondere nos id non potuisse certum est, quod mandatum non erat: me certe nihil spopondisse, adeo ut diceres: Exspectemus quid Victor responsi referat. Illum autem liquet, me retento, pervenisse Mediolanum; negatumque ei, 890 quod postulabat. De pace tantum conspirare studia, non de adventu imperatoris, quem moveri non oporteret. Praesens eram, ubi Victor rediit. Quomodo ergo revocavi Valentinianum? Legati iterum missi ad Gallias, qui ejus adventum negarent, apud Valentiam Gallorum me repererunt: milites utriusque partis, qui custodirent juga montium, offendi revertens. Quos ego tuos revocavi exercitus? quas de Italia reflexi aquilas? quos immisit barbaros Bauto comes? 8. Et quid mirum si hoc Bauto fecisset, Transrhenanus genere; cum tu miniteris imperio Romano barbarorum auxilia, et turmas translimitanas, quibus commeatus provincialium tributa sol
Abbreviated transcription (Latin):
delectant. sic etiã scriptorẽ indecores sermones. sui pal¬
pant. Incautius plerũq aliꝗd ꝓmit : aliꝗd accipit̃.
male uolentius. aliꝗd exit ambiguũ: tũ ꝗa alieno
euiminanda iudicio: non ꝓnr̃a debem̾ magis quã ꝓ
aliena opinione trutinare : et discutere om̃s scrupu¬
los male uolentiȩ. Ad sũme igitur bene uolenti aĩo
iurẽ s̃isutiȩ et ꝓtracti omĩa sermones uel bga. si mhis
non forenses blandiciȩ sua soria uerba sed fidei sincerit.
est et confessionis sobrietas notã appone adũbũ du¬
sarius inter p̃tetur. esto ut reuincatur si congredi
coeꝑit male se habet liber ꝗ sine assertore ñdefen¬
ditur. Ipse igitur ꝓse loquat. ꝗ ꝓcedit sine. inter¬
p̃te. Nr̃ hic tam̃ nonegrediet̃ anobis. nisi ate ic¬
ceꝑit auctoritatẽ. Itaq cũ eũ fide tua ꝓdire iusserĩ.
cõmitet᷑ sibi. Tam̃ qm̃ non insermone ẽ regnũ dĩ.

Expanded text:
delectant, sic etiam scriptorem indecores sermones sui paldelectant, sic etiam scriptorem indecores sermones sui palpant. Incautius plerumque aliquid promitur, aliquid accipitur malevolentius, aliquid exit ambiguum: tum quia alieno examinanda judicio, non pro nostra debemus magis, quam pro aliena opinione trutinare, et discutere omnes scrupulos malevolentiae. 3. Assume igitur benevolenti animo aurem versutiae, et pertracta omnia, sermones vellica; si in iis non forenses blanditiae, et suasoria verba, sed fidei sinceritas est, et confessionis sobrietas. Notam appone ad verbum dusarius interpretetur. Esto ut revincatur, si congredi coeperit: male se habet liber, qui sine assertore non defenditur. Ipse igitur pro se loquutur, qui procedit sine interprete: noster hic tamen non egredietur a nobis, nisi a te acceperit auctoritatem. Itaque cum eum fide tua prodire jusseris, committetur sibi. 4. Tamen quoniam non in ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatioreꝰ habebo. Id eo misi alios: non
iudi cu fauore delectatus: sed ꝓmissa ate
et petita ame uerititȩ il lectus. Malo eñĩ
tuo corngant᷑ iudicio siquid mouet: prius¬
quã foras ꝓdeat. Undȩ iam reuocandi nulla
facultassit : quã laudan ate: qđ ab aliis rep̃hendat̃.
tiq arbitrũ te eoꝵ quȩ postulas rogaui. Neq enim
legi ate mea que ñ nũquã tribuo inuulgus : sed intue
calculũ uenire sententiȩ desidãui. Nonerit longisub¬
sellui ista iudicatio. et mori ut dictũ ẽ antiꝗtus. facile
est tibi denrĩs iudicare. Ego certe huc inuitatu tuo
ꝓdeundũ putaui. tuũ ẽ liꝗdo decernere: et sgutant̃
discutere quȩ corrigis. ne tibiuitio uertant. ea quȩ
nob potuer̃ obreꝑe. Nescio quo enĩ modo p̃ter inpru¬
dentiȩ caliginẽ quȩ me circũ fundit: unũ quẽq falit̃
sua scripta et aurẽ p̃tereunt. atq ut filii etiã deformes

Expanded text:
probatiores habebo. Ideo misi alios non probatiores habebo. Ideo misi alios non judicii favore delectatus, sed promissa a te, et petita a me veritate illectus: malo enim tuo corrigatur judicio, si quid movet, priusquam foras prodeat, unde jam revocandi nulla facultas sit; quam laudari a te, quod ab aliis reprehendatur. Itaque arbitrum te eorum quae postulas rogavi; neque enim legi a te mea, quae nonnumquam tribuo in vulgus, sed in tuae calculum venire sententiae desideravi. Non erit longi subsellii ista judicatio et mora, ut dictum est antiquitus. Facile est tibi de nostris judicare. 2. Ego certe huc invitatu tuo prodeundum putavi: tuum est liquido decernere, et scrutanter discutere, quae corrigas; ne tibi vitio vertant ea, quae nobis potuerunt obrepere. Nescio quo enim modo praeter imprudentiae calginem, quae me circumfundit, unumquemque fallunt sua scripta, et aurem praetereunt; atque ut filii etiam deformes
Abbreviated transcription (Latin):
uenit octaua. Abiit heri uenit hodie. Illud hodie: qđ
ꝓmissum ẽ quo amoniti sum uocẽ dĩ audiendã et se¬
quendã. Abiit gͦ ille dies testam̃ti ueteris. uenit dies
nouus . quo testim̃tũ consũmatũ ẽ nouũ : dequodiẽ.
Ecce dies ueniunt dicit dñs et ẽfirmabo domin isrł et
domui iuda testam̃tũ nouum. Nonscdm testam̃tũ
qđ fecit patrib illoꝵ : indie qua app̃hendi manus
sedelectus a patre est sicut ipse pat̃ ait. Tues sac̃dõ
inet̃nũ scđm ordinẽ melchi sedech. Nouus gͦ sac̃dos
ꝓuniũso mundo se optulit : et ꝑsanguinẽ suũ intraũ¬
inscã. Hic ẽ gͦ sac̃dos nouus: et noua hostia: ñ ex lege
sed supͣ legẽ : aduocatus mundi. lux scłi ꝗdixit.
Ecce uenio. et uenit. Adquẽ accedam̃ in habundantia
fidei : adorantes et obsetrantes et sꝑ antes in eum quẽ
non uidemus oculis. sed affectũ tenemũ. cuiũ
est om̃is honor semꝑ et gła. Uale fili et nos di¬
ligȩ : quia no te diligimus.

Expanded text:
enit hodie: illud hodie quod promissum est, quo admoniti sumus vocem Dei audiendam et sequendam. Abiit ergo ille dies Testamenti veteris, venit dies novus, quo Testamentum consummatum est novum, de quo dicit: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et confirmabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum: non secundum Testamentum, quod feci patribus illorum in die, qua apprehendi manum sed electus a Patre est , sicut ipse Pater ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Novus ergo sacerdos pro universo mundo se obtulit, et per sanguinem suum intraic est ergo sacerdos novus, et nova hostia non ex Lege, sed supra Legem; advocatus mundi, lux saeculi, qui dixit: Ecce venio, et venit . Ad quem accedamus in abundantia fidei adorantes et obsecrantes et sperantes in eum, quem non videmus oculis, sed affectu tenemus: cui est omnis honor semper et gloria. Vale, fili, et nos dilige; quia nos te diligimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomadas uirili deputatur aetati. et ad pruden¬
tiȩ ꝓcessum habilis et ad agendũ strenuȩ. Septima
quoꝙ ebdomada. et octaua: eui maturũ et sensum
uigentẽ et sermonẽ. Itẽ non insuauis alloꝗigrã. p̃¬
ditũ ꝓdunt. non aebdomãs: reliqas adhuc habet aliqͣs
immaturo tẽporũ cursu. pulsabit mortis serauesti¬
bula. Ergo hipocrates et solon uel septẽ etates. uł
ebdomadas etatũ nor̃ inillis se ebdomas p̃ferat.
Octaua aut̃ unã et ꝑpetuã etatẽ inuehit qͣ excrescim̾
inuirũ ꝑfectũ. inagnitione dĩ. fidĩ plenitudine. ĩqua
legitime etatis m̃sura impletur. Est enĩ ĩuiscerib
nr̃is eb domadis explorita grã. fer̃ enĩ septẽ quoq
eẽ in nob intiora uiscera stomachũ. cor. pulmonem.
lien. epar : renes duos. septẽ quoq extiora capud.
et binos pedes. Pr̃antissima haec seduli noxia dolo¬
ri. Quis aut̃ dubitet maius ẽẽ octauȩ munꝰ quȩ to¬

Expanded text:
hebdomas virili deputatur aetati, et ad prudenhebdomas virili deputatur aetati, et ad prudentiae processum habili, et ad agendum strenuae: septima quoque hebdomas, et octava aevi maturum, et sensu vigentem, et sermonem item non insuavis alloquii gratia praeditum produnt: nona hebdomas reliquias adhuc habet aliquas immaturo temporum cursu pulsabit mortis sera vestibula. 12. Ergo Hippocrates et Solon vel septem aetates, vel hebdomadas aetatum norunt. In illis se hebdomasinvehit, qua excrescimus in virum perfectum, in agnitione Dei, fidei plenitudine, in qua legitimae aetatis mensura impletur . 13. Est etiam in visceribus nostris hebdomadis explorata gratia; ferunt enim septem quoque esse in nobis interiora viscera, stomachum, cor, pulmonem, lien, hepar, renes duos. Septem quoque exteriora, caput, et binos pedes. 14. Praestantissima haec, sed obnoxia dolori. Quis autem dubitet majus esse octavae munus, quae to
Abbreviated transcription (Latin):
sed spirantiũ defunctoꝵ. triũphales mamipulos.
detumulis resuscitauit. Celebrẽt itaq ebdomadã.
eo qđ ꝑseptẽ aetatũ cursus uitahõium usq ad senec¬
tutẽ transcurrit̃. sicut hẏpocrates medicinȩ magist
scriptis explicuit ss. Prima etas. infantia ẽ: scđa
pueritia. Tertia adolescentia. quarta iuuent᷑: ꝗnta
urilis aetas. sexta em maturitas. septima senectus.
Est gͦ infins. puer. adolescens. iuuenis. uir: netiñ
senex. Solon aut̃ decẽ fecit etatũ ordines ꝑ annos
septenos. ita ut prima aetas infantię. usq ademissio¬
nem sit dentiũ. quib c̃fitiat cibũ. sermonẽq distin¬
guat : ut possit affabilis uidi. Pueritia quoq usq
ad annos pubtatis ꝓcedit. et genitalia testamenta.
Adolescentia usq adharhe lanuginẽ. Iuuentãs usꝙ
adꝑfectȩ uirtutis ꝓcessũ. quinta ętas uirilis ẽ apta
copulis coniugalib ꝑtotã ebdomade. sexta quoq

Expanded text:
sed spirantium defunctorum triumphales manipulos sed spirantium defunctorum triumphales manipulos de tumulis resuscitavit. 10. Celebretur itaque hebdomas, eo quod per septem aetatum cursus vita hominum usque ad senectutem transcurritur, sicut Hippocrates, medicinae magister, scriptis explicuit suis. Prima aetas infantia est, secunda pueritia, tertia adolescentia, quarta juventus, quinta virilis aetas, sexta aevi maturitas, septima senectus. Est ergo infans, puer, adolescens, juvenis, vir, veteranus, senex. 11. Solon autem decem fecit aetatum ordines per annos septenos; ita ut prima aetas infantiae usque ad emissionem sit dentium, quibus conficiat cibum, sermonemque distinguat, ut possit effabilis videri: pueritia quoque usque ad annos pubertatis procedit, et genitalia tentamenta: adolescentia usque ad barbae lanuginem: juventus usque ad perfectae virtutis processum: quinta aetas virilis est, apta copulis conjugalibus per totam hebdomadam: sexta quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcontumatiã contẽpsit mandata dĩsui. ait dñs.
diẽ dequa dicit. hodie siuocẽ meã audierttis. Duõ
enĩ dies cõp̃hendit scripta gen̾ales heri et hodiȩ de
quib dicit. Imitamini fidem iħuxp̃i. hesi et odie
ipse ẽ et inscła. Insuꝑiore die ꝓmissio ẽ. inẽseq̃nti
solutio. sed ꝗͥesterna die neq moyses neq iħs naue.
ppłm induxit inreꝗẽ h odierna die xp̃s induxit. cui
dixit pat̃ ego hodiȩ genuite. ꝑ suam eñi resurrectio¬
eris inparidiso. ꝗd igit̃ opus ẽ ut explorẽ hortus
signoꝵ atq obitus : quoꝵ ad exhortũ duris in aratȩ
uomerib findant᷑ nouales. uł adoccasũ leta et messis
recũbant. Una mihi stella: abundat ꝓoĩb. stella
splendida et matutina cuĩ adexortũ seminata ẽ ñ
frugũ sed martyrũ seges. quando rachel plorauit
filios suõ. ut lacrimis ablutos suis. ꝓxp̃o offerret in¬
fantulos. cuiꝰ stellȩ obitus ñgremioꝵ insensibiliũ.

Expanded text:
iam contempsit mandata Dei sui, ait Dominus: diem, de qua dicit: Hodie si vocem meam audieritis . Duos enim dies comprehendit Scriptura generales, heri et hodie; de quibus dicit: Imitamini fidem Jesu Christi. Heri et hodie ipse est, et in saecula . In superiore die promissio est, in consequenti solutio. Sed quia hesterna die neque Moyses, neque Jesus Nave populum induxit in requiem, hodierna die Christus induxit, cui 979 dixit Pater: Ego hodie genui te ; per suam enim resurrectioest. 9. Quid igitur opus est ut explorem ortus signorum atque obitus, quorum ad exortum duris inaratae vomeribus findantur novales, vel ad occasum laeta messis recumbat ? Una mihi stella abundat pro omnibus, stella splendida et matutina: cujus ad exortum seminata est non frugum, sed martyrum seges; quando Rachel ploravit filios suos , ut lacrymis ablutos suis, pro Christo offerret infantulos. Cujus stellae obitus non cremiorum insensibilium,
Abbreviated transcription (Latin):
umꝗd nam m̃tit̃ ds̃: sed ñm̃tit quia ĩpossibi¬
le est m̃turi dm̃. Inpossibile quoq istud: Nũꝗd¬
nã infirmitatis ẽ: Nutiq. Nãquomodo omĩa potest
si aliꝗd afficere ñpotest: Qdg̃ ei inpossibile.
Ñ qđ uituti arduum .: siqđ nature eiꝰ c̃traniũ. In po̾¬
sibile inquid ẽ ei m̃tiri. In possibile istud ñ infirim¬
tatis ẽ : sed uirtutis et maiestatis. quia ueritas ñre¬
cipit m̃daciũ necdĩ uirt̾ leuitatis horrorẽ. Idõq¬

Expanded text:
uidnam mentitur Deus? Sed non mentitur, quia impossibile est mentiri Deum. Impossibile quoque istud numquidnam infirmitatis est? Non utique; nam quomodo omnia potest, si aliquid efficere non potest? Quid ergo ei impossibile? Non quod virtuti arduum, sed quod naturae ejus contrarium. Impossibile, inquit, est ei mentiri. Impossibile, istud non infirmitatis est, sed virtutis et majestatis; quia veritas non recipit mendacium, nec Dei virtus le
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliudͥ mpassibile addm̃ oꝑatorẽ retulit. quod a
passibile. sine. aĩa. sine motu ꝓpͥo motũ et aĩam
et figurã. acreatore accipiens suo. deputauit huic
mundo. Quẽ factũ ñoportuit sine gubnatore. et
quodã patre. indefensum relinꝗ. Et idõ inuisibilẽ
dm̃. uisibilis hui mundi rectorẽ ẽẽ. et quasi tutorẽ
aꝑtissime describit. Quod gͦ muisibile sempit̾nũ.
Qđ aut̃ uidetur tẽporale. Sex itaq dieb factũ mun¬
dũ expͥmit ñ quods̃ tempore indiguerit adestitu¬
tionẽ eĩ. cui mtra mom̃tũ suppetit facere q̃uelit.
Dixit eñi et facta sunt. sedꝗa eaquȩ fiunt. ordinẽ
quert̃ : Ordo aũt tempus et numerũ plerũq exigit.
rus. numerũ dierũ seruauit et tẽpora. Nos eñi
tẽpo indigemus: ut aliꝗd maturius agamus nepre¬
eci pitemus c̃silia atq oꝑanr̃a. ne ordinẽ p̃ter mit¬
tamus. Cũ enĩ dm̃ legimus ut scriptura ostendit
cũ sapientia et quodã consilio et dispositione feci̾se¬

Expanded text:
 impassibile, ad Deum operatorem retulit: quod autem passibile sine anima, sine motu proprio, motum et animam et figuram a creatore accipiens suo, deputavit huic mundo. Quem factum non oportuit sine gubernatore, et quodam patre indefensum relinqui. Et ideo invisibilem Deum visibilis hujus mundi rectorem esse et quasi tutorem, apertissime describit. Quod ergo invisibile, sempiternum: quod autem videtur, temporale . 2. Sex itaque diebus factum mundum exprimit, non quod Deus tempore indiguerit ad constitutionem ejus, cui intra momentum suppetit facere, quae velit  dixit enim , et facta sunt ; sed quia ea quae fiunt, ordinem quaerunt: ordo autem et tempus et numerum plerumque exigit. rus, numerum dierum servavit et tempora: nos enim tempore indigemus, ut aliquid maturius agamus; ne praecipitemus consilia atque opera nostra, ne ordinem praetermittamus. Cum enim Deum legimus, ut Scriptura ostendit , cum sapientia et quodam consilio et dispositione omni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ auserim attingere. Et forte ille oraculi inter pres
diuini: c̃silio contiguerit. ne cęlestis dispositionis ar¬
bitrũ sẽ et c̃siliariũ p̃stare: uiderẽt̃. aliud ẽ enĩ loꝗ
qđ infundebat adĩ spũ. maliud uoluntatẽ dĩ int̃¬
p̃tari. Nos aut̃ non quasi int̃ p̃tes dĩ. sed qͣsi exusu
humanorationis seminaria colligentes estimamus
posse nos exeo quod humano usui inceteris rebus
ipse dñs infuderit opinari. Qm̃ decuit hominem
postremũ creari. Et enĩ ꝗconinuiũ adhornant ut
ille. euangłicus diues. O portet enĩ dnuna diuinis
conferamus quomelius colligere possimus. Utiq
omĩa pͥus p̃parit : tauros et saginata occidit. et tẽ
amicos adcenã inuitat. Priusgͦ quȩ leuiora sunt pa¬
rant̃. Tc̃ rogat honoratior. uñ et dñs hõi ante aĩaliũ¬

Expanded text:
n auserim attingere. 2. Et forte ille oraculi interpres n auserim attingere. 2. Et forte ille oraculi interpres divini, consilio conticuerit; ne coelestis dispositionis arbitrum se et consiliarum praestare videretur; aliud est enim loqui quod infundebatur a Dei spiritu, aliud voluntatem Dei interpretari: nos autem non quasi interpretes Dei, sed quasi ex usu humano rationis seminaria colligentes, aestimamus posse nos ex eo quod humano usui in caeteris rebus ipse Dominus infuderit, opinari quoniam decuit hominem postremum creari. 3. Etenim qui convivium adornat, ut ille Evangelicus dives oportet enim divina divinis conferamus, quo melius colligere possimus, utique omnia prius praeparat, tauros et saginata occidit, et tunc amicos ad coenam invitat. Prius ergo quae leviora sunt, parantur, et tunc rogatur honoratior. Unde et Dominus homi
Abbreviated transcription (Latin):
ginare. Ego aut aessumpsi epłas familiari sermone
attexere. redolentes aliꝗd depatrum morib. quar
gustũ siꝓbau̾is: post hac huiꝰmodi mittere ñuerecun¬
dabor .: malo enĩ senilib ũbis desuꝑnis reb alucinari
fut̃e aeccłe animo uidens mysteria: malo inquã halu¬
cmari tecũ ũbis semlib ne uidear artẽ desisse quã
c̃citatiorib deflare aliꝗd iã nec studiis nrĩs aptum
necuirib. Uale et nos dilge ꝗaego uos diligo.
AMBROSIUS ORONTIANO
ouerite insinuasti michi lecło ez anMe pio.
qđ ipse scͥpsi. ꝗa cũ tantȩ diuinȩ scͥpturȩ seriȩ
uł stilo sermonis mei cõlatũ adũteres homini: qͣntũ
nulli inhac terra aĩantiũ pͥus oĩa uel uolatilia uel
t̃restria uł quȩ inaquissunt ꝓduxerit t̃ra uł aqua
quã hõ ꝓpt̃ quẽ illa creatas generaret. Eiusꝙ rei
rationẽ deme reꝗrere. quã et moy ses siluerit. et eg̃o¬

Expanded text:
ginare. Ego autem assumpsi epistolas familiari sermone ginare. Ego autem assumpsi epistolas familiari sermone attexere, redolentes aliquid de patrum moribus; quarum gustum si probaveris, post haec hujusmodi mittere non verecundabor. Malo enim senilibus verbis de supernis rebus hallucinari futurae Ecclesiae animo videns mysteria: malo, inquam, hallucinari tecum verbis senilibus, ne videar artem deseruisse, quam concitatioribus deflare aliquid jam nec studiis nostris aptum nec viribus. Vale, et nos dilige; quia ego te diligo.AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Moveri te insinuasti mihi, lecto Hexaemero, uod ipse scripsi, quia cum tantum divinae Scripturae serie, vel stylo sermonis mei collatum adverteres homini, quantum nulli in hac terra animantium, prius omnia vel volatilia, vel terrestria, vel quae in aquis sunt, produxerit terra vel aqua, quam homo, propter quem illa creata sunt, generaretur; ejusque rei rationem de me requirere, quam et Moyses siluerit, et ego no
Abbreviated transcription (Latin):
saclegia manasse ꝗmiscent aquȩ adiungunt. sacri¬
legium turpitudini. Ergo nec ds̃ iniustus. nec mu¬
tabilis ei sententia. Dep̃hendit enĩ mentẽ ei et occulta
cordis : et idõ temptauit cũ quasi diuinũ. ñelegit qͣsi
ꝓpħam. Et utiq ueltantoꝵ oraculoꝵ grã. et reuela¬
tionũ sublimitate conũti debuit. sed animus neꝗuie
plenus. ũba ꝓmsit nonfidem detulit. Consilus infir¬
ma recupiens. qđ annuntiabat futurũ. Et ꝗa oracula
fraudare ñ poterit: c̃silia fraudulenta subministrabat.
Quib leues ppłi iudeoꝵ: tẽptati ꝗdẽ sunt. sẏnon ex¬
pugnati. Unius eñi uiri sacerdotis iustitia solutũ ẽ õe
facinorosi hoĩs consilium. multoq mirabilius ꝑunũ
hoĩem potuisse lib̃ari exercitũ patrũ : quã potuisse.
decipi. Hoc munusculũ sc̃ẽ menti tuȩ trans misi ꝗa
uis me aliꝗd deueterũ scriptoꝵ int̃ p̾tationib pa¬

Expanded text:
sacrilegia Manasse, qui miscent atque adjungunt sacrisacrilegia Manasse, qui miscent atque adjungunt sacrilegium turpitudini. 15. Ergo nec Deus injustus nec mutabilis ejus sententia: deprehendit enim mentem ejus et occulta cordis; et ideo tentavit eum quasi divinum, non elegit quasi prophetam. Et utique vel tantorum oraculorum gratia et revelationum sublimitate converti debuit: sed animus nequitiae plenus verba prompsit, non fidem detulit, consiliis infirmare cupiens, quod annuntiarat futurum. Et quia oracula fraudare non poterat, consilia fraudulenta subministrabat, quibus levis populus Judaeorum tentati quidem sunt, sed non expugnati; unius enim viri sacerdotis justitia solutum est omne facinorosi hominis consilium , multoque mirabilius per unum hominem potuisse liberari exercitum patrum, quam potuisse decipi. 16. Hoc munusculum sanctae menti tuae transmisi; quia vis me aliquid de veterum scriptorum interpretationibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiũ. alloꝗis inflãmẽt̃ frequentib. et quasi facib in ar¬
descat. sispẽ potiendi hauriat: affectum differat.
laciant igit᷑ mulieres tuȩ uocib suis amos. nec diffi¬
ciles pͥmos congressus suos p̃beant . sed et uisu ficilẽ
et dictu affabiles circũ errent et toto se circũ funhans
exercitu. atq arte hos tractent uiros. ut concubitu
ñ indulgeant. nisi amoris mutui fidẽ. consortio sacͥ¬
legii cõꝓbauint. Sic enĩ poterunt celesti ꝓtectione
destitui. si ipsi ad nõ dõ suo sacrilegus deuiau̾int.
Non igit̃ iustus balaam ut pote c̃siliarius fornicationiᷤ
et sacrilegii : sicut euident̃ etiã in apocalipsi scriptũ¬
ꝑgami. habes illic tenentes doctrinã balaam ꝗ do¬
cebat balac mittere scandalũ corã filiis isrł mandu¬
care immolata et fornicari. Ita habes et tu tenentes
doctrinã nicolaita. Quo apparet inde manich. eoꝵ

Expanded text:
mentium alloquiis inflammetur frequentibus, et quasi facibus inarmentium alloquiis inflammetur frequentibus, et quasi facibus inardescat; si spem potiundi hauriat, affectum differat. Jaciant igitur mulieres tuae vocibus suis hamos, nec difficiles primos congressus suos praebeant, sed et visu faciles, et dictu affabiles circumerrent, et toto se circumfundant exercitui; atque hos arte tractent viros, ut concubitu non indulgeant, nisi amoris mutui fidem consortio sacrilegii comprobaverint. Sic enim poterunt coelesti protectione destitui, si ipsi a Domino Deo suo sacrilegiis deviaverint. 14. Non igitur justus Balaam, ut pote consiliarius fornicationis et sacrilegii, sicut evidenter etiam in Apocalypsi scriptusiae Pergami: Habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filiis Israel, manducare immolata, et fornicari; ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum . Quo apparet inde Manichaeorum