comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entie nõiat᷑. qr in eo xͥ adueutꝰ qͥ est
sapientia pat̾s ⁊ passio eiꝰ euident᷑
expͥmit᷑. Librũ aũ eccłasticũ certis¬
sune ilc filiꝰ sirach hie rosolimita ne¬
pos iesu sa c̾dotis magni ꝯposuit. De
qͦ menunit ⁊ zacharias qͥ lib̾ ap̃ la¬
tinos ꝓpt̾ eloquii similitudinẽ salo¬
monis titulo p̃notat᷑. Dictꝰ aũ ecclã¬
Nose ꝯu̾sationis magna cura. ⁊ rone
eitꝰ sit. Hic ⁊ ap̃ hebreos reꝑit᷑. sed
int̾ apocrifos habet᷑. Iudel uͦ .ẜ. tho¬
bi. siue machabeoꝵ libri qͥb auctori¬
uocabula ex eoꝵ nõib qͦꝵ gesta sebt᷑

Expanded text:
 est sapientia Patris, et passio eius evidenter exprimitur. Librum autem Ecclesiasticum certissime Iesus filius Sirach, Hierosolymita, nepos Iesu sacerdotis magni, conposuit, de quo meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis titulo praenotatur. Dictus autem Ecclgiosae conversationis magna cura et ratione sit editus. Hic et apud Hebreos reperitur, sed inter apocrifos habetur. Judith vero et Tobi sive Machabeorum libri quibus auctorivoca
Abbreviated transcription (Latin):
cipłs. is initiũ a spũ ꝓpħali fec̃ dicens.
Uor clamantis in deserto parate uiã
dño. ut ostendẽt xp̃m pꝰ assũptionem
carnis eugłm p̃dicasse in mundo. Ipse
int̾ om̃s euglistas g̃ci sermonis eruditis¬
simꝰ qͥppe ut medicꝰ in g̾cia eugłm scͥp¬
sit. theophilo ep̃o. initiams a sac̾dotali
spũ dicens. Fuit in diebꝰ herodis regis¬
fuisse ꝓ salute mundi. Ipse enĩ sac̾dos ẽ.
de qͦ dictũ ẽ in psalmis. tues sac̾dos in
ȩternũ scdm ordinẽ melchisedech.
Ubi enĩ xp̃c aduenit. sacerdotiũ iude¬
oꝵ obmutuit. lex ⁊ ꝓpħia cessauit.
Quartꝰ iohes scͥpsit eugłm ultimꝰ in
asia. incipiens a u̾bo. ut ostendẽt eum¬
dẽ saluatorẽ. qui ꝓ nob̾ dignatꝰ ẽ nas¬
ci ⁊ pati ipsũ ante scła dĩ u̾bũ esse.
ipsũ e cȩlo uenisse.⁊ pꝰmortẽ it̾m ad¬

Expanded text:
dicens: Vox clamantis in deserto, parate viam Domino : ut ostenderet Christum post assumptionem carnis Evangelium praedicasse in mundo. Ipse inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali spiritu, dicens: Fuit in diebus Herodis pro salute mundi: ipse est enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ubi enim Christus advenit, sacerdolium Judaeorum obmutuit, lex et prophetia cessavit. Quartus Joannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eumdem Salvatorem, qui pro nobis dignatus est nasci et pati: ipsum ante saecula Dei Verbum esse: ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ci. g̾ci pincclari. nẽ alii ĩabico eurrt̃.
nẽ alchaico ꝑsonant. nc̃ saffico intert
tͥmetro uł tetͣmetro pede uicedentes.
Salomon filiꝰ dauid rexisrł. iuxta mi¬
merũ uocabuloꝵ suoꝵ. tͥa uolumnina
edidit. Quoꝵ pͥmꝰ ẽ masloth. quẽ g̾ei

Expanded text:
ri, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent trimetro, vel tetrametro pede incedentes. Salomon, filius David, rex Israel iuxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit, quorum primus est Masloth: quem Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
rũ carmina exametͥs ⁊ pentametris
phus. ieronimiꝰq scͥbunt. Esaias eugłi¬
sta potiꝰ qͣm ꝓpħa edidit librũ suũ
cuiꝰ om̃e textũ eloq̃ntiȩ ꝓsa incedit.
discurrit. Hicrenuas similr edidit
librũ fuũ cũ trenis eiꝰ. qͦs uos lam̃ta uo¬
camꝰ. eo ꝙ ui tͥstioribꝰ reb funeribꝰꝰ ad¬

Expanded text:
rum carmina hexametris et pentametris ppus Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus reb
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ a pͥncipib ppłi qͥ p̃fuerunt in
isrł pꝰ moysen ⁊ iosue. anteqͣm dauid ⁊
cet̾i reges erist̾ent. Hunc librũ edidisse
credit ᷑ samuhel. Lib̾ samuhel eiꝰdẽ sa-¬
muheł natiuitatẽ ⁊ sacerdotiũ .s. gesta
descͥbit. iccirco ⁊ ab eo nom̃ accep̾. Et qͣm¬
uis hic lib̃ saul ⁊ daiud hẏstoriã ꝯtineat.
utriq tñ ad sanuihel referunt᷑. qr ipse
unx̃ saul in regnũ. ipse dauid in regeni
futurũ. Cuiꝰ libri pͥmã parcẽ. ꝯscͥpsit idẽ
samuhel. seq̃ntia uͦ eiꝰ usq ad calcẽ scͥpsit¬
dd̾. Malachim lib̾ ꝓinde appellat᷑. eoꝙ re¬
ges udee. ⁊ isrłiticȩ gentis. gestaq eoꝵ
ꝑ ordinẽ digerat tẽpoꝵ. Oalac eñi he¬
braice. latine regũ irt̃p̃tat᷑. hunc libr̃
ie remias pͥmũ in unũ uolum̃ coegit.
Nami antea sparsus erat. ꝑ sigłoꝵ
regũ hẏstorias. Paraliponienon g̾ee¬

Expanded text:
minatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum edidisse creditur Samuel. Liber Samuel eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit, idcirco et ab eo nomen accepit et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit ipse Samuel; sequentia vero d. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iude et israelitice gentis, gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Malachim enim hebraice, latine regum interpretatur. Hunc librum Hieremias primus in unum volumen coegit, nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon gre
Abbreviated transcription (Latin):
currt᷑. Psalmoꝵ lib̾ gͣce psalt̾iũ. hebra¬
ice nabla. latine organũ dr̃. Uocatꝰ aũ
teriũ chorus ꝯsonando respondẽt. Fitu¬
lꝰ aũ in psalmis hebraicꝰ tra ẽ. tspħr tha¬
ctores. aũ psalmoꝵ qͥ poniuit᷑ in tituł.
moyses scilicet ⁊ dauid. ⁊ salomion. s¬
asaph. ethan. ⁊ idithuu. ⁊ filii chore.
einan ezrahelite. & reliquoꝵ qͦs etras
uno uolumine ⁊ p̃hendit. Wm̃s autẽ
psalim ap̃ hebreos ietͥco carnune ꝯstãt.¬

Expanded text:
Resp. Psalmorum liber Graece Psalterium, Hebraice Nabla, Latine organum dicitur: vocatusterium chorus consonando responderet. Titulus autem in Psalmis Hebraicis ita est: Hctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet, et David et Salomon, Asaph, Ethan, et Idithun, et filii Chore, Eman Ezrahelita, et reliqui quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos met
Abbreviated transcription (Latin):
quartꝰ iudith. qͥutꝰ ⁊ sextꝰ macha¬
beoꝵ qͦs licet iudei it̾.a pocrifa
in duabꝰ. ioh̾es in tͥbus. ia cobꝰ i udas in
Sũma añ utriꝰq testam̃ti trifarie di¬
stinguit᷑. Id : in hẏstoria. in moribꝰ. in
allegoria. Rursꝰ ista tria multifarie
ab hoĩbꝰ gestũ dictũq sit. Quid a ꝓpħis¬

Expanded text:
quartus Judith, quintus et sextus Machabaeorum, quos licet Judaei inter apocrypha in duabus: Ioannes in tribus Iacobus et Iudas in Summa autem utriusque testamenti trifarie distinguitur id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie ab hominibus gestum dictumque sit; quid a p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã moysen scͥpsisse arbitrant᷑. alii
plagã suȩ passionis scͥptorẽ fuisse exi¬
stimant. arbitrantes ut qr certami¬
na fp̃ał pugue sustiuuit. ipse narra¬
ret qͣs uictorias expediit. Principia
añ ⁊ fiuis libri iob. ap̃ hebreos ꝓsa ora¬
tione ꝯtexta ft̃. Media aũ ipsiꝰ ab eo

Expanded text:
arbitrantur, alii plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
leo. &. si fub diuo positꝰ fu̾it. fulgorẽ
rapit siderũ. Cerauniũ alt̾m hispa¬
nia in lusitaniis littoribꝰ gignit. cui
color ẽ piropo rubenti. & qͣlitas ut
ignis. Hec adu̾sus fulgurũ uĩ opitu¬
lari fert᷑. si credimꝰ. Dicta añ ceran
nia  alibi ñ inuenit᷑ ꝙͣ. in loco ful
rubro nascit᷑. coloris cristallim sexan¬
gulata. dicta aũ exargum̃to iris.
Nã sub tecto ꝑcussa sole fpẽs. ⁊ colo¬
res arcꝰ cȩlestis in ꝓximos pariete ᷤᷤ
imitat᷑. Astrion ex india ẽ.cristal¬
lo ꝓpinqͣ. in cuiꝰ centro stella lucet.
fulgore lunę plenȩ. Sũpsit añ no¬
mñ. q astris opposita. fulgorẽ rapit ac
eg̾it. E lectria qͣsi electoria. inuentͥ¬
eulis gallinaciis inuentt᷑ cristallina
sp̃e. magnitudine fabȩ. ac in certa¬
mninibꝰ inuictos fieri magi nolt̾. si
credimꝰ. Enidros ab aqͣ uocata. Exiin¬
dat enĩ aqͣm. ita ut clausã in ea pu¬
tes fontaneã scaturiginẽ. Onimũ ar

Expanded text:
leo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem leo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmRubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. § 14
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ nuclei auellanȩ reꝑtꝰ. hic
uulli cedet mat̾iȩ. nec ferro quide.
nec igni. nec u̾qͣm incalescit. Uñ ⁊ no¬
nĩ int̾p̃tatione g̾ca indomita uis ac¬
cepit. S dũ sit unctꝰ. ferri ignisq
ꝯteptor. hircino rũpit᷑ sanguine re¬
centi .& caliclo macerat᷑. sicq multis
ictibꝰ ferri ꝑfringit᷑. Cuiꝰ fragm̃ta
sc ulptores ꝓ gẽmis insiginendis
ꝑforandisq utunt᷑. Hic aũ dissidec
cũ magnete lapide. ui tautũ ut
iuxta positꝰ ferrẽi ñ patiat᷑ abstrahe¬
re magnete̾. atit si admotꝰ magnes.
ꝯp̃hend̾it. rapiat atq auferat. fer
t᷑ qͦ in electri fimulttudine uene¬
ua dep̾hendẽ. metꝰ nanos expelłe.
maleficis resist̾e̾ artibꝰ. Gña eiꝰ.ui. Gãl¬
latia gnͣdinũ & candorẽ &. figam ad¬
amantine duriciȩ ht̃.&̃. in igne po¬
sita man̾e fuũ frigꝰ. Ccraunioꝵ du
oft̾ gu̾a. unũ quẽ germania inittit
cristallim similẽ. splendet tũ ceru¬

Expanded text:
nitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem et figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeru
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ adoptauit. Tam diu̾sis enĩ no¬
tis sparsus ẽ. ut .lx. gẽmaꝵ colores
in paruo orbicło eiꝰ dep̾hendantur.
Nascit᷑ aũ in libia ap̃ trogoditas. Mur¬
rina ap̃ partos gignit᷑. s p̃cipua in
g̾mania. humorẽ sub t̾rã putant ca¬
lore densatũ. uñ ⁊ nom̃ sũpsit. Uari¬
etas eiꝰ in purpurã. candorẽq ⁊ ig¬
nẽ. cũ qͦdam coloꝵ reꝑcussu. qͣles in
cȩlesti arcu spectant᷑. Cuiꝰ ꝯtraria cau¬
sa cͥstallũ facit. gelu uehem̃tiori con¬
Arefplendeus ⁊ aqͦsus colore tra¬
uũ alpibꝰ uͥ uec estate sol feruentissi¬
nosa duritia reddit hanc fpẽm quȩ
eͥstallꝰ dr̃. Hic oppositꝰ radiis soł ad eo
rapit fłamã. ut aridis fungis uł fo¬
liis ignẽ p̃beat. Usꝰ r̃iꝰ & ad pocula
destinat᷑. Nicħ aũ aliud ꝙ frigidũ pa¬
ti pot̾. Ad amans uidicꝰ lapis partius
⁊in decorꝰ. ferrugineũ hñs colorẽ. &.
splendorẽ cristalli. Nunꝗͣ. aũ ultͣ inag¬

Expanded text:
nomen adoptavit. Tam diversis enim nonomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori conresplendens et aquosus colore. Tranum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissinosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferruginesplendorem crystalli, numquam autem ultra mag
Abbreviated transcription (Latin):
neu̾. ẽ sũmo ocreȩ. Dionisia nigra.
mixtis rubentibꝰ notis. ex aqͣ trita
iunũ fraglat .& olore suo ebrieta¬
ti resistẽ putat᷑. Piritis tgra qͥde.
Os aitritu digitos adurit: Ue uariis
ex om̃ib pene coloribꝰ ꝯstans.
uñ ⁊ noi̾atus ẽ. Olea barbari noĩs.
ex fuluo ⁊ nigro uiridiq ⁊ candi¬
do ẽ. Mitͥclax sole ꝑcussa coloribꝰ
tucat uariis. gignit᷑ in ꝑside. Prose¬
litꝰ uariꝰ nominis causa. qr si ad ig¬
nẽ applicet᷑. uelut sudorẽ ititit.
Oppalꝰ distinctꝰ diu̾saꝵ colore gem¬
maꝵ. Est enĩ in eo carbuncłi tenu¬
ior igiris. ametisti fulgens pur pu¬
ra. smaragdi nitens uiriditas. ⁊ cũc¬
ta parit̾ sib qͣła uarietate lucen¬
tia. nom̃ ht̃ ex patria. Sola enĩ eũ
parturit india. Ponticȩ a ponto
reis guitis micantes. Aliȩ hñtes
stellas. aliȩ longis coloꝵ ductibꝰ li¬
neatȩ. Exocontalicos in parua mag¬
nitudine multicolor ẽ. uñ ⁊ hoc sͥ

Expanded text:
ineum, e summo ochrae. Dionysia nigra ineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurit. § 12 De variis. ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto ratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tã. inĩ ⁊ appellata. Epimelas dr̃. cũ
in candida gẽ ma suꝑ ingrescat co¬
lor. uñ ⁊ nom̃ ht̃. ẜ rebenꝰ speciosa
flum̃ eiꝰde nõĩs. p̾ea plurimis in
t̾ris. Est aũ ingra hñs in medio cir¬
culos nigros ⁊ albos. nuuctos ⁊ u.ari¬
si credr̃ tẽpestates au̾tunt. flumi¬
na sistunt. Absictos ngra ⁊ ponde¬
rosa. distincta uenis rubentibꝰ. Hec
excale facta. ignis .uii. diebꝰ calorẽ
tenet. ẜ. gyptilla igra ẽ radice.ce¬
rulea facie. ex egypto uͥ inuenit
uocata. Media nigra ẽ. a medea illa
fabulosa inuenta. ht̃ rienas aerii co¬
loris sudorẽ reddit croci. saporẽ ui¬
ni. Uegentana italica gẽma ẽ. ab eis
reꝑta. nigra facie. albis int̾micantibꝰ
notis. Pariptos nigra ẽ cũ sanguineis
⁊ albis notis. Me romelas. nigra uena.
quẽ libet colorẽ secante ꝑ medias. He¬
us ex affrica nigra ẽ. s tressulcos red¬
dit. Ib radice nigrũ. e medio sangͥ¬

Expanded text:
tam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum tam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variditur, tempestates avertunt, flumina sistunt. 2. Apsyctos nigra, et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. 3. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur vocata. 274 4. Medea nigra est, a Medea illa fabulosa inventa. Habet venas aerii coloris, sudorem reddit croci, saporem vini. 5. Veientana Italica gemma est a Veiis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Baroptis nigra est cum sanguineis et albis notis. 6. Mesomelas nigra, vena quemlibet colorem secante per medium. Veus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sangu
Abbreviated transcription (Latin):
candida ẽ. indusam lucẽ ꝯtinens
ueluti stellã intꝰ ambulantẽ. reddit¬
q soł candidicantes radios. nñ. ⁊ no¬
m̃ inuenit. Galactitis lacteꝰ ẽ. qͥat¬
tritꝰ reddit succũ albũ & lactis sa¬
porẽ. femininis nutͥentibꝰ illigata
fecundat ub̾a. In fantiũ qͦ collosus¬
pensa. saluiã facere fert᷑. in ore aũ
liqͤscere & memoriã adimere. Mittũt
eã nylꝰ ⁊ acelons amnes. St̃ qͥ fma¬
ragdũ albis uenis errcũligatũ. ga¬
lactiten uocant. Galacies. grandiniᷤᷤ
⁊ candorẽ p̃fert ⁊ figurã. dirricia
qͦ inuicta ut adamas. &. igne posi¬
ta man̾e suũ frigꝰ. Soł gẽma cancli¬
da ẽ. traxitq nom̃. q ad fpem solis¬
in orbẽ fulgentes fpargit radios. Sele¬
nites tͣslucet. candido melleoq
signa tͣtqͥllitatis uł tẽpestatis. He¬
lo culꝰ albigans pupillã cingit nigiã
e medio aureo fulgore lucentẽ. &.
ꝓpt̾ fpem̃ assirioꝵ regi belo clica¬

Expanded text:
candida est, inclusam lucem continens candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collopensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus, et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido melleoquesigna tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dica
Abbreviated transcription (Latin):
Cianea sectiȩ gẽma. ceruleo chorus¬
cans nitore. purpurea int̾dũ ⁊ pun-¬
ctulis int̾micantibꝰ auratis puluis¬
culis uarians. Rotitis rosea ẽ.&. ex
eo nom̃ accepit He candidis. x.¬
argarita pͥma candidaꝵ gem¬
maꝵ. qͣm iñ margaritũ arunt
uocatũ. ꝙ in conculis maris ħ genus
lapidũ inueniat᷑. In est enĩ in carne
cocleȩ calculꝰ natꝰ. sic̾ in cerebropiᷤᷤ¬
cis lapillꝰ. Gignit᷑ enĩ de celesti rore.
quẽ certo anni tꝑr cocleȩ hauruist.
Ex qͥb margaritis qͥdam uniones uo
Meliores aũ candide margarite qͣm
quȩ flauesẽt. Illas enĩ aut iuuentꝰ
aut matictim roris ꝯceptio reddit
candidas. has senectꝰ uł uefꝑtinꝰ a¬
er gignit obscuras. Pedoros scda pꝰ
margaritũ candidaꝵ gẽmaꝵ. cle
qua querit᷑ in quo colore num̾ari
debeat. totiens iactati ꝑ alienas pul¬
critudines nõis. adeo ut decoris p̃ro¬
gatiua. uocabulo uacua sit. Ausfite ᷤᷤ

Expanded text:
Cyanea Scythiae gemma caeruleo corusCyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. § 10 De candidis. Margarita, prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt: ex quibus margaritis quidam uniones vocMeliores autem candidae margaritae, quam quae flavescunt. Illas enim juventus aut matutini rorcandidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites
Abbreviated transcription (Latin):
appellatũ. qm̃ sol uocitatꝰ sit ele¬
ctror. plurimi poetȩ dixere. Son
grat. Nascit᷑ aũ in insuł occeani
septẽ trionał si c̃ gũmis. densat᷑q
ut cͥstallũ rigore uł tepore.ẜ .x. ea st̃
decoris gr̃a ag̾stiũ feminaꝵ moni¬
lia. Uocari aitr̾ a qͥbꝰ dam arpaga.
eo ꝓattritu ligitoꝵ. accepta calo¬
ris anima. folia paleasq ⁊ uestiũ
finbrias rapiat. sic̃ magnes ferrũ.
Qͦcũq aũ mͦ libeat tinguit᷑. Nam
ancuse radicȩ conchilioq infici¬
unt᷑. Liguriꝰ uocatꝰ. ꝙ fiat ex urina
lincis bestiȩ. tẽpore indurata. Est
folia ꝓpinqͣntia: Ne purpureis.ix.¬
Nt̃ purpureas gẽ mas pͥncipatũ
ametistꝰ indicꝰ tenet. A metistus
purpureus ẽ. ꝑmixto ui olatio co¬
lore.⁊ qͣsi rose nitor ⁊ lentt̃ qͣsła
fłamulas fundens. Alt̾m eiꝰ genꝰ
descendit ad iacinctos. causã nõis
eiꝰ aufer̃. qr sit qͥdd̾a in purpura
illiꝰ ñ ex toto igneũ. s uini colorem

Expanded text:
appellatum quoniam sol vocitatus sit Eleappellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Consgrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est folia propinquantia. § 9 De purpureis. Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura ius non ex toto igneum, sed vini colorem
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. Eris flos fit seu gignit᷑.
ꝯflationibꝰ resoluto atq reliqͣto
ȩre. suꝑfusa frigida. Repentina
enĩ densatione tãꝗͣ de fputo reꝑa¬
t᷑ flos. Eruginẽ qͦ es creat. Nam
lãminȩ ereȩ suꝑ uas aceti asꝑri¬
ni sarm̃tis suꝑpositȩ atq tta distil¬
lantib. q ex eo cecidit in ipsũ ace¬
errũ dictũ. ꝙ farra .i. semi¬

Expanded text:
recipit. Aeris flos fit seu gignitur recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum aceFerrum dictum quod farra, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa gn̾a. Candidũ unũ ad argenti ni¬
torẽ accedens. alt̾m in qͦ ipsiꝰ auri ful¬
ua nat᷑a ẽ. terciũ in qͦ ęquał eunc¬
toꝵ tẽ ꝑies. Coronariũ ex ductili
ȩre tenuat᷑ in laminas. tauroꝵq
felle tinctũ. spẽm auri in coronis
histrionũ p̃bet. uñ ⁊ appellatũ. Pi¬
ropũ. igneus color uocauit. Namq
in singłas untias eris additis auri
scrupuł senis.p̃tenui bractea ig
caldariũ q tantũ fidit᷑. nam mal¬
leis fragile ẽ. Si qͥdem om̃e es dili¬
gentiꝰ mirgatis igne uitiis excoctiᷤᷤ¬
q regłare effictt᷑. Campanũ qͦ int̾
Es rubiginẽ celeriꝰ trahit. nͥ oleo
forib cardo stridebat ȩneis. Origo¬
eiꝰ cathinia .&. caleiteos. purgam̃ta
Cathinia gignit᷑ in metalloꝵ eriᷤ
atq argenti fornacib. infideit te
nitore. Nãq ut ipse lapis ex qͦ fit
es cathinia uocat᷑. sicꝰ rursꝰ in for¬
nacibꝰ existit. & noĩs sui origine̾

Expanded text:
tria genera: candidum unum, ad argenti nitria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea igncaldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter Aes rubiginem celerius trahit, nisi oleo Foribaeris cadmea et chalcitis. Purgamenta Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem
Abbreviated transcription (Latin):
ũ es in cipro insula priꝰ reꝑtũ. itũ
⁊ uocatũ. factũ ex lapide eroso quẽ
cadiniã uocant. & ẽ ductile. Hiric si
addat᷑ plumbũ colore purpureo fit.
Auricalcũ dictñ. q& splendorẽ auri
.&. duriciã eris possideat. Est aũ nom̃
ꝯpositũ ex lingna latina. ig̾ea.ẜs
enĩ sermone g̾coꝵ calco uocat᷑. fit
aũt ex ere ⁊ igne multo. ac medi
caminbꝰ ꝑducit᷑ ad aureũ colorẽ.
Cornitheũ ẽ ꝯmixtio omniũ me¬
talloꝵ. ꝙ casꝰ pͥmũ miscuit coruito.
cũ caꝑet᷑ incensa. Nam dũ hanc ei¬
uitatẽ hannibal o pisset. om̃s statu¬
as eneas ⁊ aureas. ⁊ argenteas in unũ
rogũ ꝯgessit. & eas incendit. ita ex
hac ꝯmirtione fabri sustulert᷑ .&. fe¬
cert̃ parapsides. Sic ⁊ corithea
nata ft̃ ex om̃ibꝰ in unũ. nec hoc nͦ
illd. Uñ iusq in hodiernũ liẽ siue
ex ipso. siue ex imuitatione eiꝰ. es co¬
rinteũ uł corintea uasa cdñr. luiꝰ

Expanded text:
ium aes in Cypro insula prius repertum, unde ium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca. Aes enim sermone Graecorum χάλκος vocatur. Fit autem ex aere caminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ carbones. sicq argentũ uiunm
ex minio distillat. Siue hoc neq ar¬
statĩ resistit. sinuͦ aur serupulũ. leuita¬
tẽ eiꝰ raptĩ sinu recipit. E x qͦ intelli gr̃
meliꝰ in uitreis uascłts. Nam cet̾as ma¬
t̾ias ꝑforat. potui datũ int̾ficit pon¬
dis causa. Argenti purgaũtta litargi¬
ros. qͣ nos spuinã argenti appellamꝰ. fit
enĩ exargento ⁊ plũboita. De ere .xix.
es ab splendore aeris uocatũ. sic
aurũ ⁊ argentũ. Ap̃ antiqͦs aũ
prior eris ꝗͣ ferri cognitꝰ usus. ẜ re pͥ¬
ini qͥppe ꝓscidebant t̾ram. ere certa¬
mina belli gerebant. Eratq in p̾cio
magis es. aurũ uͦ ⁊ argentũ ꝓpt̾ inuti¬
litatẽ reiciebant᷑. Iunc u̾sa uice ia¬
cet es. aurũ sũmo cessit honore. Sic
uoluenda xtas ꝯmntat tẽꝑa rerũ. &
ꝙ fuit in p̃cio. fit nullo deniq houore.
Usus eris pꝰea tnͣsiit insimula chrisam
lice in eis ꝯstitutiones scͥptȩ ft̃. Cipͥ¬

Expanded text:
dantur carbones, sicque argentum vivum dantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat: sine hoc neque arstatim resistat. Sin vero auri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intelligitur, melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. § 20 De aere. Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versa viceLucet aes, aurum in summum cessit honorem; sic volvenda aetas commutat tempora rerum. Et quod fuit in pretio, fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in licae in eis constitutiones scriptae sunt. 2. Cypr
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰ tũi honor in candido iutro.
ꝓximoq in eͥstalli similitudine. Un
⁊ ad potandũ argenti metalla ⁊ an¬
ri pepulit. Uitrũ olun fiebat &. in tra¬
lia &. ꝑ gallias .&. in hispania. arena al¬
ba mollissima. pila molaq terebat᷑.
De hinc miscebat᷑ tribꝰ partibꝰ intri
ponde uł ñsura. ac liquata in aliaᷤᷤ for¬

Expanded text:
Maximus tamen honor in candido vitro, Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias for
Abbreviated transcription (Latin):
mare fluens. iuxta p̃toloma idẽ cuiꝰ
harene decurrente fluctu. sordibꝰ elu¬
unt᷑. hic fania ẽ pulsa naue merca¬
toꝵ initri. cũ sparsim ꝑ litꝰ epulaspa¬
rarent. nec eẽtit ꝓ artollendis uasis
lapides. glebas nitri naues subdider̃.
qͥb accensis ꝑmixta lntoris tnͣslucen¬
tis. noni liqͦris fluxisse riuos .&. hanc
fuisse originẽ uitri. Mor ut ẽ ingeni¬
osa sollertia ñ fuit ꝯtenta solo nitro.
s ialiis mixturis hanc artẽ studuit.
Leiubꝰ enĩ aridisq lignis coqͥt᷑ ad iec¬
io cipro acnit᷑. continuisq fornacibꝰ
ut es liqͣt᷑ masseq fiunt. Pea ex massis.
nrursus fundit᷑ in officinis. & aliud fla¬
Atu figurat᷑. & aliud torno terit᷑. almo
argenti mͦ celat᷑. Tinguit᷑ ⁊ĩ multis
modis. ita ut iac inctos saphirosq ⁊
uirides imitet᷑. & onices. uł aliaꝵ gẽ¬
maꝵ colores. Neq ẽ alia specuł apti¬
or mat̾ia. uł picturȩ accomodatior.

Expanded text:
mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior.
Abbreviated transcription (Latin):
falsa tͣnsduc̾e.ut sardonices ꝗ̃ t̾nis
glutinant᷑ gẽnus. ita ut dep̃hendi
ñ possunt. Fingt̃ enĩ eas ex diu̾so ge¬
ne. nigro. candido. ininioq colore.
Nã ⁊ ꝓ lapide p̃ciosissimo sinarag¬
do qͥda uiteũ arte inficiunt. ⁊ fal¬
lit oc łos sribdole quęcła falsa uiridi¬
tas. qͥ adusq ñ ẽ qͥ ꝓbet simulatũ ⁊
arguat. Sic ⁊ alia. alio atq alio mͦ.
Neq ẽ sine fraude ulla uita mortaliũ.
Qñis aũ ũ tͣns lucidas gẽmias cecas ap¬
pellari. eo ꝙ densitate sua obscurent᷑.
In aliis enĩ metallis qͥcqͥd intͥusecꝰ ꝯti¬
net᷑ abscondit᷑. In uitro uͦ qͥlib liqͦr
uł sp̃es qͣlis ẽ int̾ius. talis exteriꝰ de¬
clarat᷑.ẜ. qͦđa mͦ clauso patet. Cuiꝰ ori¬
go ħ fuit. In parte syrie quȩ fenicis
uocat᷑. finitima iudee eirca radiẽe
montis carmeli palꝰ ẽ. ex qͣ nascit᷑ be¬
iꝰ amnis. qͥnq miliũ passuũ spacio ni

Expanded text:
falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur.In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑsticionibꝰ qͥb ła ntinit᷑. Li¬
parea susfita. om̃s bestias euoca¬
Tre tradt᷑. Anãcitide in idronian¬
tia demonũ imagnies euocaridnr.
Sinocitidȩ ũbras inferoꝵ enoca¬
tas teneri arunt. Celonitis oculꝰ ẽ
indicę testudinis uariꝰ ⁊ purpureꝰ.
ꝑ hc̃ magi ĩpositũ liiguę fut᷑a p̾¬
nuntiare fingunt᷑. Bronia a capi¬
te testudinũ .&ͦ. onitribꝰ cadiputat᷑.
⁊ restinguere fulminis ictꝰ Hiena
lapis in oculis hicnę bestię inuenit᷑.
qͥsi sub lingna hõis subditꝰ fũit. fu¬
tã eũ p̃eiere dñt. S ⁊ coralliꝰ tẽ¬
pestati ignͣdini resiste̾ fert᷑. Ponti¬
ca ẽ gẽma quę̧cła liuore ꝑlucida. hñs
stellas rubeas int̾dũ ⁊ aureas. dñt
ꝑ eã init̾rogare demones ⁊ fugare:
In qͥbꝰdã gc̃maꝵ gn̾ib ueras a falsis
disceru̾e. inagna difficultas ẽ. qͥppe
cũ inuentũ fit ex uͦ gn̾e alt̾iꝰ in alia

Expanded text:
in superstitionibin superstitionibs bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia
Abbreviated transcription (Latin):
dendis imaginibꝰ ꝗͣqͣm ritilet. Ex¬
dita refrig̾et. aut si soli opposita a¬
ridã mat̾iam accendat. Nascit᷑ in
corico. Ostracites lapidosꝰ colore tes¬
achates polit᷑a pinguescit. Duriori
tanta in est uis. ut alie gẽnę scuł¬
pant᷑ fragm̃itis eiꝰ. Glossa petra simi¬
lis ẽ lingue humanę. uñ ⁊ nom̃ sũp
sit. fert᷑ aũ deficiente luna cȩlo
cade. cui ñ modicã magi tͥbuunt po¬
testatẽ. Nã ex ea lunares motꝰ exeita¬
cognoĩata ab animalibꝰ. Ecites. iuꝑe¬
as macłas expͥmit. Carcinię marini
cancri coloris ẽ. Scorpitis. scorpionẽ
i colore ⁊ effigie refert. Mirmicitiᷤ
formicȩ reptantis effigiẽ imitatur.
Pauos pauoni ẽ simił. hieracitis ac¬
cipttris color.Ecitis aqͥle. Egoptalmoᷤ
loꝵ. ex rutilo sangiuneũ. in medio
nigrũ. candido cingit. ut iupors
oculos. Mecanttes papauer expͥ¬
nuit. St̃ &. quęda gẽmȩ qͣs gentileᷤᷤ

Expanded text:
dendis imaginibus, quanquam rutilet: exdendis imaginibus, quanquam rutilet: exstatim refrigeret, aut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore tesisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra similis est linguae humanae, unde et nomsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitacognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos lorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
at. Crisolocolla gignit᷑ in uidia ubi
formioe eruunt aurũ. Estauro añ
augere aurũ tradit᷑. uñ inuncupat᷑.
Argirites similis argento. hñs stignia¬
ta aurea. Androdama argenti nito
rẽ ht̃. & pene adamas qͣ lrata semꝑ
tesseris. Magi putant nom̃ impositũ
ab eo d animoꝵ impetꝰ uł iracondiaᷤᷤ
domare ⁊ refrenare clicat᷑. si credimꝰ.¬
gignit᷑ in mari rubro. Calettis aerq̃
coloris ẽ. Calco fanꝰ nigra ẽ. s lapidi
illisa. açris tumitũ reddit. Balanttes
duo gn̾a st̃. sub uridis ⁊ corinthẽȩ
aeris similitudinẽ mediã secante fła¬
mea uena. Sideritis a ꝯte platione
ferri nicħ dissonat. In maleficiis qͦqͦ
mͦ in ferat᷑. discordias exertat. Ideus¬
ud dactilꝰ ex insula creta ẽ ferrei coloriᷤ.
causa nõis eiꝰ. qr pollicẽ humanũ ex
pͥmit. Ethiopicꝰ ferri coloris ẽ. qͥ drĩ
terit᷑ nigrũ succũ emitit. Timilã¬
marmori similis. medio colore glatico
ueluti oculi pupilla int̾nitens. dra¬

Expanded text:
at. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. C ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum succum emittit. 14. Zmilamarmori similis, medio 282 colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Ara
Abbreviated transcription (Latin):
ratis negauit alt̾m hoc scire. Iussit
illũ cesar decollari. ne dũ hoc cogni¬
tũ fieret. aurũ ꝓ litto hab̾et᷑. ⁊ omĩ¬
ĩi metalloꝵ p̃eia abstraherentͤ. E
reu̾a qr si uasa uitrea ñ frãg̾entur

Expanded text:
rans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia si vasa vitrea non frangerent
Abbreviated transcription (Latin):
toq nũdũ signato. Ex quoꝵ metal
tinoq sermone ꝯpositũ. Nã tesg̾ei
repositũ dñt. latin aurũ. q innc¬
tũ sonat repositũ aurũ. Auraria
nom̃ ht̃ ab auro. Tributa uͦ. eo qan
tea ꝑ tribꝰ singłas exigebant᷑. sicuti
nc̃ ꝑ singła t̾ritoria. Sic aũ in tres
partes diuisũ fuisse romanũ ppłm.
ꝯstat. ut hi qͥ peraut in fingłi par¬
tibꝰ tͥbuni dicerent᷑. Uñ ⁊̃ sũptus
qͦs dabant ppłi. tͥbuta noĩauert̃.
Nectigalia st̃ tͥbuta a uehendo
dicta. Stipendiũ abstipe penden¬
da noĩatũ. Antiqͥ enĩ appende
pecuniã soliti erant magis ꝗͣ ad¬
numare. Moneia appellata ẽ qr
monet ne fiaus in metallo nłin
ponde fiat Nũmisma ẽ solidꝰ au¬
rens uł argentetis. siuexreus.

Expanded text:
toque nondum signato; ex quorum metatinoque sermone conpositum. Nam θες Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ut uͥ una uena apparuerit. ibi
spes sit alteriꝰ inqͥrendi. Se pt̾e ft̃
aũ gn̾a metalloꝵ. aurũ. argentũ.
es. electrũ. stagnũ. plubũ.&. ꝙ do¬
mat omĩa ferrũ: Ie auro. x .uii.¬
urũ ab aura dictũ .i. a splen¬
clore. eo q reꝑ ci sso aere plꝰ ful¬
geat. Uñ ⁊ uirgłiꝰ. Discolor auri inde¬
ꝑ iamos aura refulsit. Hoc ẽ splendor
auri. Natͣale enĩ ẽ. ut metalloꝵ splẽ¬
dor plꝰ fulgeat luce. alia reꝑcussls.
Hinc ⁊ aurarii dicti. quoꝵ fulgor
splendidos reddit. Abritũ au dictũ¬
uocant. Bractea dr̃ tenuissima lãmi¬
actiñ. lãmina. pecunia. priꝰ de pe¬
cuclibꝰ. & ꝓprietatẽ habebat ⁊ nom̃.
De corio enĩ pecudũ nũmi meide¬
bant᷑.&. signabant᷑. Pca a saturno ereꝰ
nuimus inuentꝰ. Ipse enĩ signare nũ¬
mos .&. seribi ꝯstituit. ꝓpt̾ea & eraruĩ
saturno a gentilibꝰ ꝯsecratũ ẽ. Alii
ut suꝑiꝰ pecuniã a pecudibꝰ appella¬
uerẽ. sic̃ a iuuando rum̾ta fc̃ dicta.

Expanded text:
sit, ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem autem sunt genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum, et quod domat omnia, ferrua dictum, id est, a splendore, quod repercusso aere plus fulgeat. Unde et Virgilius: Discolor inde auri per ramos aura refulsit, hoc est, splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. 2. Obryzum aurum dictumdicunt. Brattea dicitur tenuissima lami†βρατυν† lamina. Pecunia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
iurens ⁊ inger. aliqñ ⁊ tnͣs lucidꝰ. eras¬
siore irisu .&. infpecuł parietũ. ꝓ ina¬
gine u̾bras redclente. Gemas ex eo
multi faciunt. Hunc lapide ⁊ in india
⁊in italia ⁊ ad occeanũ in hifpama
nasci tradt̾. Fert̃ aũ sub tyb̾io cesare
quẽdã artificẽ excogitasse uitͥ tẽꝑa¬
m̃tũ. ut flexibile eẽt ⁊ ductile. qui
dũ admissꝰ fuisset ad cesarẽ. porre¬
xit fialã cesari. Quã ille indignatꝰ
in pauim̃itũ ꝓiecit. Artifexaũ sus¬
tulit fialã de pauim̾to. q̃ ꝯplicau̾at
setãꝙͣ uas eneũ. Deinde de sinu mar¬

Expanded text:
iger aliquando, et translucidus crassiore visu, et speculis parietum pro imagine umbras reddente: gemmas ex eo multi faciunt. Hunc lapidem et India et in Italia, et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. 6. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quemdam artificem excogitasse vitri temperamentum. ut flexibile esset, et ductile, qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum projecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae complicaverat se tanquam vas aeneum; deinde mar
Abbreviated transcription (Latin):
si muł. Co aspitis a flumine ꝑsaꝵ
dicta ẽ. ex uiridi fulgoris aurei Le
gignit᷑ in mari. forma ramo¬
sus. colore uiriclis ⁊ maxime ru¬
bens. bacce eiꝰ candidȩ sub aqͣ ⁊ mol¬
les. detractȩ ꝯfestĩ durant᷑ ⁊ rubes¬
cunt. tactuq ꝓtinꝰ lapidesct̃. Ita¬
q oceripari euelliq retibꝰ solet.
aut acri ferram̃to p̃cili. qͣ de cau¬
sa coralliꝰ uocitat᷑. Quantũ aũ ap̃
nos margaritũ indicũ p̃ciosũ est.
tm̃ ap̃ indos coralliũ. Hunc magis
fulminibꝰ resist̾e affirmant si cre¬
dit᷑ Sardꝰ dicta. eo ꝙ reꝑta sit pͥmũ
a sardis. Hec rubrũ ht̃ colorẽ mar

Expanded text:
similis. Choaspitis a flumine Persarum similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. § gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis:
Abbreviated transcription (Latin):
bia. E liotropia uiridi colore ⁊ nubi¬
lo stellis puniceis suꝑ sparsa. eũ san¬
guineis uenis. causa nomini de effe-¬
ctu lapidis ẽ. Nã deiecta in labris e¬
neis radios soł mutat sangnineo re¬
ꝑcussu. extͣaquã aũ fpeculi. mͦ so¬
lẽ accipit. dep̃henditq de fectꝰ eiꝰ sub¬
eiuitẽ lunã ostendens. Magoꝵ ĩpu
tͦpia. qͥb da additis p̃cantationibꝰ
gerentẽ confpici negant. Gignit᷑ in
cipro ⁊ affrica. s melior in ethiopia.
Sagda gẽma prassini coloris ap̃ chal¬
deos. cuiꝰ tanta uis ẽ. ut ꝑmeantes
naues ẽ ꝓfundo petat. & carinis ita
tenacit᷑ adhereat. ut nͥ abrasa par-¬
te ligni uix separet᷑. Mirrites dic¬
ta ẽ. ꝙ in eo mirrȩ color ẽ. Comp̃ssꝰ
aũ usq ad calorẽ nardi fpirat sua¬
uitatẽ ardmatidis. Reꝑꝑit᷑ in ecra¬
bia uł egypto. mirrȩ coloris ⁊ odo¬
ris. uñ ⁊ nom̃ ht̃. Melecros bicolor.
ex una parte uiridis. ex alt̾a melli

Expanded text:
bia. Heliotropia viridi colore et nubibia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inptropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quida iaspidẽ geminã ⁊ gr̃ȩ &.
tutelȩ eẽ gestantibꝰ. q crede ñ fidei.
s suꝑsticionis ẽ. Topation ex iuren¬
ti gn̾e ẽ. omĩq colore resplendens.
inuenta pͥmũ in arabiȩ insula. in
qͣ trogoditȩ p̃dones fame ⁊ tẽpesta¬
te fessi. cũ herbaꝵ radices effod̾e̾nt
eruert̃. q̃ insula pꝰea quesita nebuł
cooꝑta. tande a nauigantibꝰ inuen
ta. s ab hoc locꝰ ⁊ gẽma nom̃ ex causa
accepit. Nã toparm trogoditaꝵ lin¬
gua. sig̾cationẽ ht̃ querentis. Est aũ
amplissima gẽmaꝵ. eađe sola nobili¬
ũ limã sentit. Gña eiꝰ duo. Callaica co¬
lore uiridis ⁊ pallens & nimis crassa.
nicħ iocundiꝰ aurũ decens. un ⁊ appel¬
lata. Hascit᷑ in india. uł germania. in
rupibꝰ gelidis. oculi mͦ extubans. Molo¬
cites spissiꝰ uirens ⁊ crassiꝰ ꝙͣ. smarago.
a colore maluȩ nom̃ accepit. in red¬
dendis laudata signis. nascit᷑ in ara¬

Expanded text:
autem quidam Iaspidem gemmam, et gratiae, et autem quidam Iaspidem gemmam, et gratiae, et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. 9. Topazion ex virenti genere est, omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Troglodytae praedones fame, et tempestate fessi, cum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula post ea quaesita, nebulis cooperta, tandem a navigantibus inventa est. Sed ob hoc locus, et gemma nomen ex causa accepit. Nam τοπάξειν Troglodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum, eadem sola nobilium limam sentit. Genera ejus duo. 10. Callaica colore viridis, sed pallens, et nimis crassa, nihil jucundius 267 aurum decet, unde et appellata. Nascitur in India, vel Germania, in rupibchites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Ara