comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trum & icobum & ioħm. Nostis
qui scriptilus sacris animũ appli¬
castis. quod senarius numerus ma¬
lorũ presentiũ passionẽ. septenariꝰ
animarũ requiem. octonarius car¬
nis de signat resurrectionẽ. Nam
& sexta die homo conditus ad labo¬
rem nascitur. & xp̃s probra. Flagel¬
la crucem & mortem patitur et
septima a laboribꝰ uacare ds̃ pre¬
cipit. ipseq in assumpta carne
liber apassionibꝰ in sepulchro qͥes¬
cit & octaua resurgens. spem nobiᷤ
resurrectionis & in mortalis uitȩ
contulit. Hinc gͥ non plene pꝰ octo
dies. s fere pꝰ octo. id est nondum
transacto octauo die. s adhuc
existente. cęlestem magist᷑ uisio¬
nem discipłis manifestat. ad spẽ¬
ȩternȩ resurrectionis eos informat.
sperare de se qđ in ipso uident exem¬
plis melius quam uerbis suadet.
ꝓpt̾ hoc facie refulsit ut sol. & ues¬
timenta eius facta sunt alba si¬
nit cut nix. Matħs uero & marcus:
ita scripserunt. Q post dies sex:

Expanded text:
trum, & Iacobum, & Ioannem. Nostis, trum, & Iacobum, & Ioannem. Nostis, qui Scripturis Sacris animā applicastis, quod senarius numerus malorum præsentium passionem, septenarius animarum requiem, octonarius carnis designat resurrectionem. Nam & sexta die homo conditus ad laborem nascitur, & Christus probra, flagella, crucem & mortem patitur: & septima a laboribus vacare Deus præcepit, ipseque in assumpta carne liber a passionibus in sepulchro quiescit: & octaua resurgens spem nobis resurrectionis & immortalis vitæ contulit. Hinc igitur non plene post octo dies, sed fere post octo dies, id est, nōdum transacto octauo die, sed adhuc existente, cœlestem Magistri visionem discipulis manifestat: ad spem resurrectionis æternæ informat, sperare de se quod in ipso vident exemplis melius quam verbis suadet. Propter hoc facie refulsit, vt sol, & vestimenta eius facta sunt alba sicut nix. Mathæus & Marcus ita scripserunt, Et post dies sex
Abbreviated transcription (Latin):
quia scđ̾m eiꝰdem anĩ senten¬
tiam. in ore duor aũtruam
testium stabit om̃e uerbum. Tantũ
gͥ uerbum. tanta uisio tam excel¬
confirmandum erat testimonio.
Bene gͦ saluator tres assumit disci¬
pulos. ut deitatis trinitas quȩ ap¬
parebat. ternario di scipuloꝵ nu¬
mero signaretur apparuit qͥppe
ibi pater in uoce. filius inglorifi¬
cata carne. sp̃s sc̃s inlucida nube.
Ecce ait nubes lucida obumbra.¬
uit eos. Uere nubes sp̃s sc̃s. uere¬
abestu carnaliũ uoluptatũ men-¬
tes quas obumbrat refrigerat.
quia ymbre suꝑno quas aridas
inuenit fecundat. lucida: quia
suo fulgore obscura tenebrarũ
illustrat. De cuiꝰ nubis obumbra
tatis. uidete opus trinitatis. uide¬
te mysterũ resurrectionis. Et
quare dixi. resurrectionis: Cla¬
mat pater. radiat filius. obũbrat
sp̃s sc̃s. Uident hoc apłi. s ñ nisi
post octo fere dies. Sic namq ait
lucas ȩuangłista. Post hec uerba
fere dos octo. & assumpsit iħs pe¬

Expanded text:
quia secundum eiusdem Domini sentenquia secundum eiusdem Domini sententiam, In ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Tantum igitur verbum, tanta visio, tam excelostolorum confirmandum erat testimonio. Bene ergo Saluator tres assumit discipulos, vt deitatis Trinitas quæ apparebat, ternario discipulorū numero signaretur. Apparuit quippe ibi Pater in voce, Filius in glorificata carne, Spiritus sanctus in lucida nube. Ecce, ait, nubes lucida obumbrauit eos. Vere nubes Spirab æstu carnalium voluptatum, mentes quas obumbrat, refrigerat: quia imbre superno quas aridas inuenit fœcundat. Lucida, quia suo fulgore obscura tenebrarum illustrat. De cuius nubis obumbrattatis, videte opus Trinitatis, videte mysterium Resurrectionis. Et quare dixi, Resurrectionis? Clamat Pater, radiat Filius, obūbrat Spiritus sanctus. Vident hoc Apostoli, sed non nisi post octo fere dies. Sic namque ait Lucas Euangelista. Post hæc verba fere dies octo, & assumpsit Iesus Pe
Abbreviated transcription (Latin):
mauit dicens: Hic est filius iñs
dilectus. Hic est inquit. Sunt¬
quidem mͥ & alii multi filii
ꝑ grãm: sed nis iste filius est
ꝑnaturam. Sunt alii extem¬
pore: iste ante om̃ia tempr̃a.
Sunt alii facti: est iste genitus.
Qui sic eͣ genitus. ut sit & uni¬
genitus. Et idcirco unigenitꝰ.
quia de mea substantia. non
plures. s ipse unus ẽ genitus.
Hanc głam quasi unigeniti a
patre ioħs uidit: cũ ex dõ dm̃
agnouit. cũ & ipsum in gła
transformatũ conspeait. et
patrem de filio homines uis¬
truentem audiuit. Idõ ait
audierunt & alii. Nam& pe¬
trus dicit. Hanc uocẽ nos au¬
diuimus. dũ essemꝰ cũ illo in
monte scõ. Que utrũ uiderint.
utrũ audierint. etiam scĩ ęuan¬
gelistę maths marcus & lucas.
testantur Assumpsit inqͥunt
iħs petrum & iacobũ & ioħm.
& duxit illos in montẽ excelsũ
scorsum. & trans figuratus est
ante eos. Tercius enĩ tant ui¬
sioni testis. iacobus additur

Expanded text:
mavit, dicens: Hic est Filius meus mavit, dicens: Hic est Filius meus dilectus . Hic est, inquit, quidem mihi et alii multi filii per gratiam, sed meus iste Filius est per naturam. Sunt ex tempore, est iste ante tempora. Sunt alii fQui sic est genitus, vt sit & vnigenitus. Et idcirco vnigenitus, quia de mea substantia, & non plures: sed ipse vnus est genitus. Hanc gloriam quasi vnigeniti a Patre Ioannes vidit, cum ex Deo Deum cognouit: cum & ipsum in gloria transformatum conspexit, & Patrem de Filio homines instruentem audiuit. Ideo ait,audiuerunt & alij. Nam & Petrus dixit, Hanc vocem nos audiuimus, cum essemus cum illo in monte sancto. Quæ vtrum viderint, vtrum audierint, etiam sancti Euangelistæ Matthæus, Marcus, & Lucas testantur. Assumpsit, inquiunt, Iesus Petrum, & Iacobum, & Ioannem, & duxit illos in montem excelsum seorsum, & transfiguratus est ante eos. Tertius enim tantæ visioni testis Iacobus additur,
Abbreviated transcription (Latin):
OOie dilec¬
tissimi solito
serrnior. nobis
dies illuxit.
quando celes¬
te lumenterris emicuit. quan¬
do uera lux mortaliũ tenebras
illustrauit. quando diuinus ful-¬
gor humanis oculis se uisibilẽ
etiam corporalit᷑ demonstrauit:
Hodie ȩternus sol carneȩ infirmi¬
tatis paululũ remota caligine.
ꝑ mortale adhuc corpus. nouo
& stupendo miraculo mirabili¬
ter radiandõ effulsit. Hodie
uerbum caro factum. carnis
euisdem sibi unite deificatio¬
nem uultus & uestiũ clarifica¬
tione ostendit. Hodie uidimꝰ
głam eius. głam quasi unige¬
ti a patre: uoce delapsa ad
eũ huiꝰmodi a magnifica gła.
Hic est filius m̃s dilectus in
quo m bene complacui. ip¬
sum audite. Hec est gloria
unigeniti a patre. cũ pater
unigenitũ recognouit c̃ eũ
ignorantib reuelau̾it. cũ eũ
diuinis oꝑ ibꝰ suũ esse filium
demonstrauit. cũ singularit᷑
hodie clarificauit. cum ab
ad obtiuis cũ discernens. suũ
proprie esse filiũ de cęlis cla¬

Expanded text:
odie, dilectissimi, solito serenior nobis dies illuxit, quando coeleste lumen in terris emicuit, quando vera lux mortalium tenebras illustravit, quando divinus fulgor humanis saeculis se visibilem etiam corporaliter demonstravit. Hodie aeternus Sol, carneae infirmitatis paululum remota caligine, per mortale adhuc corpus novo et stupendo miraculo mirabiliter radiando effulsit. Hodie Verbum caro factum, carnis ejusdem sibi unitae deificationem, vultus et vestium clarificatione ostendit. Hodie vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria. Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui, ipsum audite . Haec est gloria Unigeniti a Patre, cum Pater Unigenitum recognovit, cum eum ignorantibus revelavit, cum eum divinis operibus suum esse Filium demonstravit, cum singulariter hodie clarificavit, cum ab adoptivis eum discernens suum proprie esse filium, de coelis cla
Abbreviated transcription (Latin):
plete merguntur. hoc ẽ. in subuersi¬
one p̃muntur. Non enim subuer sc̃i
sed ttmen sunt periclicatu. Apłs
exponit dicens. In nouissimis diebus
erunt temporis periculosa. et erunt
homines se ipsos amantes et cetent
Uam mergi naues ẽ. homines inscłm
exquo cielciti ꝑ fidem fuenint morum
prauitate relabi. quales et ipsẽ petrꝰ
adhuc in infirmictite positus hoc loco
de monstrat. Unde et sequitur. Quod
cum uideret sy monpetrus. procidit
ad genua iħu dicens Exiame quia

Expanded text:
pletae merguntur, hoc est, in subversipletae merguntur, hoc est, in subversione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves, est homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi
Abbreviated transcription (Latin):
inalici naui ut uenirent et ad uiuci¬
rent eos. Alia nauis ut p̃diximus ẽ.
aecła degentibus. quae et ipsa nõ
sũfficiente una naui piscibus im¬
pletur clectis. quia nouit dñs quis
eius. et ad ipsum certusẽ. suorum
numerus electorum. Dum quae tot
inuide credituros non inuenit.
quot cid fidem uitamq p̃destinatos
nouit cieternam: quasi cliȩ nauis
recepiticula piscibus quaerens suis
corda quoq gentium fidei gratia
replet. Et bene rupto rete sõcianaus
cid uoccitur. qm̃ ante iudas proditor
ante sỹ mon magus pisces nequis simi
captisunt Ante ananias et scipphiris
fidei rete subdole temptabant ingredi
ante ut ioħs cestatur multi discĩpuli
hebierunt retro. et iam non cum illo
ambulabant. Ac de ude barnabas
et paulus. ad gentium sũnt apostola¬
tum sẽgregati Et uenerunt et im¬
pleuerunt᷑ ambas nauiculas. uti ut
mergerentur. Harum impletio nauim
usque infinem scłi crescit. sed quod im¬

Expanded text:
in alia navi, ut venirent et adjuvain alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut praediximus, est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa, non sufficiente una navicula, piscibus impletur electis: quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum . Dumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira fidei rete subdole tentabant ingredi : ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant : ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescit: sed quod im
Abbreviated transcription (Latin):
duc inaltum et laxate retia uñis
incaptunm. adremotiores gentes
quibus postea p̃dictum ẽ. ꝑtĩnecit.
Et respondens sr mondixit illi. Praccep¬
tor. ꝓtottm noctem labonintes. nihil
caepimus in uerbo autem tuo laxa¬
borete. Nisi dñs cedificciuerit domũ
inuanum laborunt qui cedificant eã.
Nisi dñs corllustrauerit auditorum
doctor in nocte laborit. Nisi in uerbo
mentt disputationum frustra uo¬
cis suce p̃dicator iciculũ mittit quia
fides popłorum non sapientia uerbi
conpositi. sed diuincie uocationis mu¬
nere prouenit. Et cum hoc fecis set con¬
cluserunt pisc̃ium multitudiNem
copiosam. Rumpebatur autem rete
eorum. p̃multitudine piscium. Rete
rum pebatur: quia nunc ad confessi¬
onem fidei etiam cumelectis reprobi
tanti intrunt qui ipscm quoq cecdam
heresibus scindant Rumpitur autem
rete. sed non labitur piscis. quia suos
dñs etiam inter ꝑsequentiũ scandala
seruat. Et annuerunt sõciis qui enent

Expanded text:
Duc in altum, et laxate retia vestra Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus. In verbo autem tuo, laxabo rete.--Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit adoctor in nocte laborat; nisi in verbo menta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis, qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris nunc sui met cun ge¬
renda. Ascendens autẽ it
unam nauim quȩ erit sr̃monis
rogauit eum a terns reducere pus¬
illum. et sedens docebat de naui¬
cula turbas. Nauis sỹ monis est
aeccła primitiua dequa paulus
cut. Qui enim openitus ẽ. petro iN
a poscolatum cutumcisi onis openit᷑ ẽ.
et mihi inter gente s. Bene unci dicta
quia multitũdinis credentium
erit cor ȩt anima una. Dequa doce¬
bat turbas. id ẽ. quia decuctorita¬
te cietcłcie usq hodiae gentes ad cae
lorum regnum inuittit. Ut cessauit
autẽ loqui : dixit cid sỹ monem. Duc
in altum: et laxate retia ur̃ti incap¬
tuncm. Quod primo rogauit sy monẽ
nauim a terra reducerẽ pus illum.
sĩgnificat. ł tempenite utendum uer¬
bõ ad turbas ut nec terrena eis p̃cipi¬
antur. nec sĩc aterrenis inprofundo
sc̃icrũmentorum recedatur. ut cti
penitus non intellegant: uł prius
in proximis regionib gentibus p̃di¬
candum ut quoddicit item petro

Expanded text:
doctoris, nunc suimet cura gedoctoris, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum, et sedens docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor et anima una , de qua docebat turbas, quia de auctoritate ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut ce. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro:
Abbreviated transcription (Latin):
eum oms gentes et ibunt populi¬
nums mulłti et dicent. Uenite as
cendamus ad montem dñi. It uidit
duas naues stantes secus setignũ.
Due ncues sẽcus sttignum positȩ cĩrcum¬
cisonem et p̃putium figumnt. Quas
bene iħs uidisse ꝑhibetur. qc inutroq
popło nouit dñs qui sunt eiꝰ eorumque
cor afluctib scłi huius ad futurtie
uitȩ tranquillittitẽ quasi ad solidi¬
tatem litoris uidendo. hoc ẽ. miseri¬
corditer uisictndo prouehit. sisc̃ato¬
res cuitem descenderint. Liscatores¬
sunt aeccłce doctores: qui nos rete
fidei coñp̃ hensos et deprofundo
ad lumen elatos. quasi pisces litori
sic terrtie uiuentium aduehunt.
Qucisĩ enim quędam retia piscantiũ
sunt conplexe p̃dicantium dictio¬
nes: quȩ eos quosceperint infide
non amittant. Unde et retia.
quasi retinentia sunt uocata. Seo
haec retia modo laxantur incaptu¬
ram modo lottiplicantur : quia non
om ne tempus esthabilȩ loctri¬
nȩ. sed nunc exerenda lingu

Expanded text:
eum omnes gentes, et ibunt populieum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: VenEt vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae, circumcisionem et praeputium figurant. Quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus. Eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris vivendo, hoc est misericorditer vitando, provehit. Piscatores autem descendersunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua
Abbreviated transcription (Latin):
gtilileae cib ad icicente prouin¬
tia dictum. Mare erberiadis
ciproxima ciuittte quae olim
cheneret uocato. sed abherode
tetrarcha insctiunitti in honorẽ
tyberii ccesciris. trberias est
appellata. Porro genescir. alaici
aquis de sẽ ipso sibi excictire cu¬
nim ꝑhibetur. greco uocabulo
quasi genenins sibi cunim dicit᷑
Neque enim inscagni more sternit᷑
aqua. sed frequentibus curis
sp̃imntibus agititur haustu
dulcis. et ađ poctindum habilis
sed hebitucȩ lingucie consuetudi¬
ne. omnis iquarum congregatio
sĩue dulcis siue salsa mãre ñun¬
cupatur. Qui lacus in ter
fluentt iordanis centum
quad isgintti sc̃tidiis in lon¬
gitudinẽ: et qua dnisginta
ergo sta gnum siue mare p̃sens
sec̃ulum designat. Dñs secus
mare sttit: Post̃ quam uitȩ laben¬
tis mortalitatem deuincens. in
et qua passus ẽ. carne stabilitatẽ
ꝑpetucie quietis adiit. Turbarũ
conuentus cd eum: gentiũ infide¬
concurrentium typusẽ. Dequi¬
bus iscuas. tefluent inquit cl

Expanded text:
Galilaeae ab adjacente provincia dictum mare Tiberiadis a proxima civitate quae olim Gennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata in honorem Tiberii Caesaris, Tiberias est appellata. Porro Gennesar secundumaquis de se ipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus inter fluenta Jordanis, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat. Postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fideconcurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolum incubiculis nr̃is oramus.
sed etiam publice ad eccłam conue¬
nĩmus: & simul cum omni populo
genus flectimus: Et numquit hec
facientes p̃ceptis xp̃i contrarusum
Non itti est. Vnde etiam et iste sensus¬
superiori sentenciȩ conueniens est qua
liter ergohoc intelligi debecit: dili¬
genter ad tendite. Si ciuindo orci sdm̃.
hoc abillo petis quod uidetur ñ clausohos¬

Expanded text:
non solum in cubiculis nostris oramus; non solum in cubiculis nostris oramus; sed etiam publice ad ecclesiam convenimus, et simul cum omni populo genua flectimus Et numquid haec facientes praeceptis Christi contrarii sumNon ita est. Unde etiam et iste sensussuperiori sententiae conveniens est. Qualiter ergo hoc intellegi debeat, diligenter adtendite. si quando oras deum et hoc ab illo petis, quod uidetur, pu
Abbreviated transcription (Latin):
uanicts uł cupidictis mundi Si plau¬
de humana dederis hele mosinamc
totum sinistrir faciet: dextera omni¬
no nichil faiciet. Si uero ꝓ remissio¬
ne peccctorũ et amore uitȩ aeter ne
helemosinam dederis. totum dexte¬
ra facit. Quid .ẽ. ergo. Nesciaic sinis¬
trir tua quid fticiat dexteratua Ni
hoc aliquis scđm lit ceram implero
credit: quid faciet si ei manꝰ dexteri
doluerit : Num quid desinist̾nr he¬
lemosinã dare non debet: Aut si
uult captiuum redimere : quomo do
cuit saculũ soluere aut archam ape¬
rire poterit. si sinistram manũ dex¬
terire suȩ non iunxerit: Aut sipere¬
grinum hospitio exciperit. et scđm
p̃ceptum dñi scõrum pedes lauerit:
nonuideo quomodo hoc sciente sinis¬
trir manu possit implere. inangulis
incubi culo tuo et elauso hoscio ora
patrem tuum in abscondito Ecce ip¬
si bene agnoscitis fr̃s: quia nec hoc
semꝑ scđm lit teram poterit adim¬
plere. Nam et nos ipsi et totus popłs.

Expanded text:
uanitas uel cupiditas mundi. et si pro lauuanitas uel cupiditas mundi. et si pro laude humana dederis elimosynam, totum sinistra facit, dextera nihil omnino. si uero pro remissione peccatorum et amore uitae aeternae elimosynam dederis, totum dextera facit. quid est ergo: nesciat sinistra tua, quid faciat dextera tua, nhoc aliquis secundum litteram implere posse credit, quid faciat, si manus dextera doluerit? numquid de sinistra elimosynam dare non debet? aut, si uult captiuuaut sacculum solvere, aut arcam aperire poterit, si sinistram manum dexterae suae non iunxerit? aut si peregrinum oporteat excipere et secundum praeceptum domini sanctorum pedes abluere, non uideo, quomodo hoc nesciente sinistra manu possit implere. Ad hoc perin cubiculum tuum, et clauso ostio ora Patrem tuum in abscondito. Ecce ipsi bene agnoscitis quia non hoc semper secundum litteram poterit impleri. Nam et nos ipsi et totus populus
Abbreviated transcription (Latin):
& non ipsẽ sed dñs conlaudetur.
& iam si publice faciat helemosinã
occulte facit: quia phelemosina
illa non hoc qđ uidetur: sed quod
nonui detur desiderait Nec abho¬
minibus laudem: sed a dõmerce
dem optat accipere Hoc etiam
& deieiunio debemꝰ accipere: cũ
enim ipsẽ dñs diccit. ungue caput
tuum et faciem tuam laua. Neui¬
detiris hominib ieiunans Ergo
contraxp̃i p̃cepiti facimꝰ. qui pub¬
lice ieiunium indicimus: & uiden¬
tetico populo pariter cum ipsõ¬
populo ieiunamus: Et in hoc sensu
hoco portet intelligi ut nemo ꝓ
Laude humana: sed ꝓpeccatorũ
indalgentia: uł ꝓmiscdia diuine
ic unet: Etidõ unusquisq inter¬
ro. get conscientiã suam : & siꝑso
lo dõ facit helemosinc̃: securus
a publice facicit: ut eũ qui cũq
uiderint imitentur . Nam et illudo
dñs dicitnesciat sinistratua quid f¬
ciat dextenrtua. adhoc qđ supra di¬
ximus ꝑtinere cognoscicis Indexceri
enim: intelligitur amordĩ Insinsdia

Expanded text:
et non ipse, sed dominus conlaudetur, et non ipse, sed dominus conlaudetur, etiam si publice faciat elimosynam, absconse facit, quia pro elimosyna illa non hoc, quod uidetur, sed quod non uidetur, desiderat nec ab hominibus laudem, sed mercedem a deo optat accipere. Hoc etiam ab ieiunio debemus accipere. cum enim ipse dominus dicat: unge caput tuum et faciem tuam laua, ne uidearis ab hominibus ieiunans, ergo contra Christi praecepta faciamus, qui publice ieiunium indicimus et uidente toto populo pariter cum ipso ieiunamus? et in hoc sensu oportet intellegi, ut nemo pro laude humana, sed pro peccatorum indulgentia, pro misericordia diuina ieiunet. ideo unusquisque interroget conscientiam suam et, si pro solo deo facit elimosynam, secure et publice faciat, ut eum, quicumque uiderint, imitentur. nam et illud, quod dominus dicit: nesciat sinistra tua, quid faciat dextera tua, ad hoc, quod supra diximus, pertinere cognoscitur. in dextera enim intellegitur amor dei, in sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
NUANGELICA LECTIO
fr̃s di lestissimi quae
Nobis modo recittitti est.
ui detur michi qđ scđm
Lit tertim non possit iN¬
telligi. Et idõ deo auxiliante re
Ad tendite neiusticiam uñrm fticia¬
tis coram hominib ut uidetimini
ab eis. Et iterum: Cum facis hele¬
mosinam: nesciat sinistra tua quid
faciat dexteni tua. Cum cilibidicit̃.
Sic lucetit lux um̃ coram hominibus:¬
ut uidetint oꝑai uñr bona. Diligent᷑
adtendite fr̃s: et intellectum scrip
ture diuinę humilit̾ acsapienter
requirite: Nonenim sibi ipse dr̃s
in euuangelica lestione contrarius
es se potest: Nam quia helemosinam
& occulte fieri ipsẽ dixit: et publice
ipse ammonuit: sĩ precepta eius Ñ
uideant᷑ esse contraria: inuellestũ
sõbrium querunt. Qui enim idõ fa¬
cithelemosinam aut abhominibus
selaudari desideret: etiamsi occul
te fecerit publice facit: quia abho¬
minibus querit. Qui uere helemo¬
sinam ꝑsolo amore dĩ facit ut illũ
adopus bonũ reliqui imitentur:

Expanded text:
uangelica lectio, fratres carissimi, quae nobis modo recitata est, uidetur mihi, quod secundum litteram non possit intellegi, et ideo deo auxiliante reqadtendite, ne iustitiam uestram faciatis coram hominibus, ut uideamini ab eis, et iterum: cum facis elimosynam, nesciat sinistra tua, quid faciat dextera tua, cum alibi dicat: sic luceat lux ut videant opera vestra bona? Diligenter attendite, fratres, et intellectum divinae Scripturae humiliter et sapienter requirite. Non enim sibi ipse Dominus in Evangelica lectione contrarius esse potest. Nam quia eleemosynam et occulte fieri ipse dixit, et publice ipse admonuit, ut sibi praecepta ejus non videantur esse contraria, intellectum sobrium quaerit. Qui enim ideo facit eleemosynam, ut ab hominibus se laudari desiderte fecerit, publice facit, quia laudem ab hominibus quaerit. qui uero elimosynam pro solo amore dei facit, ut illum ad opus bonum reliqui imitentur
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnet. Adherebit scilicet diabo¬
lo: cũ quasi eius p̃mia tẽporalia sec¬
tatur: Contempnet autem dm̃ Non
dixit odiet : sed sicuc solent minas eiꝰ
pꝰponere cupiditatibus suis. quideboni¬
tape eiꝰ ad impuni tatẽ sibi blandiunt᷑.
Quibus ꝑ salomonẽ dicitur. Fili neadi¬
cias peceatũ suꝑ peccatũ : et dicas. mi¬
seratio dei magna est. Ideo dico uob̾.¬

Expanded text:
contemnet: adhaerebit, scilicet, diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: Miseratio Dei magna est . Audieban
Abbreviated transcription (Latin):
et aeterna diligere. Si enĩ aec̾nita¬
tem diligimus: cuncto temporalia
in usu non in affectu possidemꝰ. A. ue
enĩ unũ hodio habebit. et alterũ di¬
liget: auc uni adherebit. et alterũ
coritempnet. Haec uerba: diligent̃
consideranda sunt. Nã qui sint duo
dñi: c̃sequent̃ ex ponit dicens. Non po¬
testis deo seruire. et mã monae. Audi¬
at hoc auarus. cudiat qui cen setur
uocbulo xpicino. Non posse simul
mammonae. hoc sł diuitus xpõq ser¬
uire. Et ttim̃ ñ dixit qui habet diui¬
tias : sed qui seruit diuitus. Qui enim
diuitiarũ seruus esc: diuitias custo dir
ut seruus. Qui autẽ seruitutis ex cus

Expanded text:
et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consideranda sunt. Nam qui sint duo domini, consequenter exponit dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit et ia cobus. Si infirmat᷑ quis
in uobis. inducat presbiteros ȩccłae
et orent suꝑipsum: ungentes eũ oleo
in nomine dñi. et sĩ in peccatis sit di¬
mit tentur ei. Unde patet ab ipsĩs
apłis hunc scãe ȩcłae morẽ eẽ. con¬
traditũ: ut ponti ficali benedictione
consecnito oleo ꝑ unguant᷑ egroti. Prȩdi¬
cabant autẽ : ut poenitentiã agerent.
& suprc. Misit illos inquid euangelita¬
reregnũ dĩ.
Quia ui deli¬
cet. utrumq iuxta iohannis bap¬
tiste. uł ipsius saluatoris exemplũ
p̃dicabant: poenitentiã agite ad¬
propinquabit enim regnũ c̃aelorũ.
Regnũ eͣ celorum ianiũs propinquare
ẽ : dehisquemq quibus abeo discesse¬
nit penitere.

Expanded text:
Dicit et Jacobus: Infirmatur quis Dicit et Jacobus: Infirmatur quis in vobis, inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum ungentes eum oleo, in nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleocabant autem, ut poenitentiam agerent; et supra, Misit illos, inquit, evangelizare regnum Dei. Quia, videlicet, utrumque, juxta Joannis Baptistae, vel ipsius Salvatoris, exemplum praedicabant. Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Regni enim coelorum januis propinquare est, de his quemque quibus ab eo discesserat poenitere.
Abbreviated transcription (Latin):
illos. Pulus excutit᷑ depedib intestimo¬
nium laboris sui. qđ ingressi sint inciui¬
catẽ: et p̃dicatio aplica ad illos
usq ꝓuenerit. Siue excutit᷑ pulius:
ut nihil aibeis accipiant ne aduictũ
quidem necessciriũ : qui euangłm
spreuerint. Allegorice cutẽ qui uerbo
humilit̾ intendũnt: sĩ quibus ut ho¬
mines terrene leuittitis ne uis obs¬
curent̾: ꝑ et mox quȩ recipiunt
euangelicae p̃dicationis uestigia
purgant᷑. Qui uero ꝑfidie uł negle¬
gentia. uł etiã studio contempnuNT
horum uittinda communio ⁊ fugienda
sr̃ nagoga censet᷑. excutiendus pedũ
puluis ne incestis manib et pulueri.
ỹpanindis: mentis caste uesgiim
łolluatur. ł gressĩ autẽ circuĩbant
ꝑcastella: euangelitantes et cunen¬
tes ubique. Quid euangeli zarent
uł quo modo cunerent apłi: marcus
exponit plenius. Prȩdicabant inquid
ut poenitentiã agerent : et unge¬
bant oleo multos egrotos et sanaban

Expanded text:
illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimoillos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Allegorice autem, qui verbo humiliter intendunt, si quibus, ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox, quae recipiunt Evangelicae praedicationis vestigia, purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur, excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circumibant per castella, evangelizantes et curantes ubique. Quid evangelizarent, vel quomodo curarent Apostoli, Marcus exponit plenius. Praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent, et ungebant oleo multos aegrotos, et sanabant.
Abbreviated transcription (Latin):
cas: sed ex pressius induꝓhibet
dicens. et ne induerentur duab
tunicis: quiꝰ eos monet nisi non
duplicit̃ sed simplicit̃ ãbulare :
Alit̃. Induab: tunicis mihi duplex¬
uidetur ostendere uesti mentum :
non quo in locis scythyae et glaci¬
ali niue rigentibus una quis tuni¬
ca debetit eẽ. contentus . sed quo
in tunica uestimentũ intelliga¬
mus. ne cilio uestiti. aliud nõb̃
futurorũ timore seruemꝰ. Et inquã¬
cũ que domũ intraueritis: ibi
manete et inde ne exettis. Dat
constantiae genenrle mandatũ :
iura custodiant Alienũ ap̃di¬
catore regni caelestis adstruens:
cur sictire ꝑdomos et in uio labilis¬
hospitii. iura muttre. Nec oci¬
ose scđm matheũ domus quam
ingrediunt̾ ãpłi eligenda decer¬
nitur: ut mutandi ospitii nec essicudi¬
nisq uiolande causa non sub pettit. Et
quicũq non recepe t uos: exeuntes
de ciuitate illa ctiã puluerem pedẽ
urorũ excutite intesti moniũ supris

Expanded text:
cas, sed expressius indui prohibet, cas, sed expressius indui prohibet, dicens et ne induerentur duabus tunicis , quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter, in duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quo in locis Scythiae, et glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus, sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne, alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat coiura custodiant, alienum a praedicatore regni caelestis adstruens cursitare per domos et inuiohospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli, eligenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non superet. « Et quicunque non receperint vos, exeuntes de civitate illvestrorum excutite in testimonium supra
Abbreviated transcription (Latin):
eum ordinassẽ dicit apłs his qui euan¬
gelium ad nuntiant de euangelio ui¬
uere : ille apłis loquebat ut̃ securi
non possiderent neq portarent huic
uittie necessaria: nec magna nec mi¬
nima. Ideo posuit nec uirgam: osten¬
dens a fidelib suis omnia deberi mi¬
nistrissuis nulla supfluc requirentibus.
Ac ꝑhoc ciddendo. dignus ẽ enim
openirius crbosuo: prorsus ciperuit
et inlustnuit unde haec om̃ia lo¬
queretur Hanc ergo potestatẽ
uirge nomine sĩgnificauit : dũ
dixit nequid tõ lleret quia nisi
uir gam tantũ: ut intelligat᷑
quia ꝑ potestatẽ adño acceptã
quae uirge nomine significataẽ.
etiã quae non portant᷑. nonde¬
erunt. Et hoc deduab: tunicis
intelligendũ ẽ. nequisquã eorũ
p̃ter etm quã ẽẽt. indutus. aliã
portandã puttret sollicit᷑ neo pꝰ
eẽt: cũ ex illa potestatẽ posset
accipere. Quod uero scđm mar¬
cũ non portari uł aberi duas tuni¬

Expanded text:
eum ordinasse dicit Apostolus, his qui Evaneum ordinasse dicit Apostolus, his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent hujus vitae necessaria nec magna nec minima. Ideo posuit, nec virgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi minisper hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit, et illustravit unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tuni
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec uir gt̃ ferrent. et ut noN
nisi uirgam ferrent. Cum eium
possidere aurũ neq argentum
et cetens : continuo subiecit Dig¬
nus ẽ. enim openirius crbosuo Un¬
de scitis ostendit cur eos haec possĩ¬
dere hac ferre noluerit. Non quo
ne cessaria nonsit sũstentatioNi
huius uittie. sed quia sic eos mit te¬
bat. ut eis haet deberi monstrtret
abillis quibus euangelium creden¬
tibus ad nuntiarent Claret autẽ
haec non itti p̃cepisse dñm . tam¬
quam euangeliste aliunde non
debeant quam̃ eis p̃bentibus quib
ad nuntiant euangłm: alioquin
contra hoc p̃ceptum fecit apłs.
qui uictum de manuum suarum
laboribus trnsigebat. ne cuiquam
grauis cẽt. sed potesititẽ dedisse in
qua scirent sibi ista deberi Cum
autem adño aliquid impenitur:
nisi fiat: in oboedientiae culpa est.
Cum autem potesctis datur: licet cuiq
non uti. et ttinquam de suo iure c e¬
dere: Hoc ergo ordinans dñs quod

Expanded text:
ut nec virgam ferrent: et, ut non ut nec virgam ferrent: et, ut non nisi virgam ferrent. Cum enim possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem hoc non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium: alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset , sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid impetratur, nisi fiat, inobedientiae culpa est: cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure recedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ONCESSA DÑS PRIMUM
magnitudini at testaretur etiã magni
tudo factorum. fidemq uerbis daret
uir cus ostensa : et noua facerent qui
noua p̃dicarent Unde nunc quoque
cumfidelium numerositas excreuit :
intra sc̃ãm aeccłam multi sunt qui uitã
uirtutum tenent. et signa uirtutum
non habent: Quia frustra muisculum
foras ostenditur. side ẽ. quod intus
operet Nam iuxtt magistri gentium
uocẽ : linguȩ insignum sunt. non fide¬
libus sed infidelibus Et cit ad illos
Nihil tuleritis inuici: neq uirgã. neque
pertm: neq panẽ. neq pec uniã. neq
duas tunicas habeatis Solet queri
quo modo matheus et lucas comme¬
morauerint. dixisse dñm discipulis
ut nec uirgũ ferrent : cumdicat
marcus . et p̃cepiteis nequid colle¬
rent inuit: nisi uirgã tantũ. Quod
icti soluitur : ut intelligamus. . Sub
dequã dictũ ẽ. ds̃ neminẽ tempitit
tiseum: Illa seductionis ẽ: haec
probationis Utrumq ergo acci¬
piendum ẽ. adño apłis dictum :

Expanded text:
oncessit illis primum magtudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent, qui nova praedicarent. Unde nunc quoque, cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenent, et signa virtutum non habent. Quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam, juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus. Et ait Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. Solet quaeri quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub de qua dictum est. « Deus neminem tentat : tis eum . » Illa, seductionis est: haec, probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum: et,
Abbreviated transcription (Latin):
Factti.ẽ. autẽ discipulis piscationis magna
difficultas: ut magistro ueniente fieret
amminrtionis magna sublimittis Qui
legit᷑: quici dñs iussit ut ad piscandum
retia mitterent᷑ : inte passionẽ uidelic&
et post resurrestionẽ: Sed prius quam
redemptor nr̃ pateret᷑ et resurgeret:
mitti quidem adpiscandũ rete iub&.
sed utrũ in dexteram an insinistrirm
mitti debuiss& non iub&. Postresur¬
rectionẽ uerodiscipulis ap̃parens.
perent᷑: Inistti cuitẽ etmulti capti sunt
& recia scissa non sunt: Quis uero nescict
bonos dexteni: etmalos sinistria figuneri.
Illa ergo piscatio inqua specialit inqũca
partẽ mnitti rete debecit non iubet᷑. p̃sen¬
tem eccłam designiuit: quȩ bonos simul
ac malos colligit nec eligit quos trirhat.
qr & quos eligere possit ignorat. Hec ciuitem
piscatio post̃ dñi resurrestionẽ sticttiinsolã
dextenim miss ẽ: qui ad uidendã clari¬

Expanded text:
Facta est autem discipulis piscationis magna Facta est autem discipulis piscationis magna diffadmirationis magna sublimitas, qui legitur quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet: post resurrectionem vero discipulis apparens, perentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam clari
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Quid ꝑsoliditatẽ littoris. Nisi illa
ꝑpetuitts quietis aet̃ nȩ figunit᷑: Quia
igit᷑ discipuli adhuc fluctib mortalis
uitȩ inerant inmari laborabant: Quia
autẽ redemptor nr̃ iam corruptionẽ car¬
nis excessenit. post̃ resurrectionẽ suã iN
lit tore sttibat: Ac supsum resurrectionis
suȩ myscerium. rebus discipulis loque¬
retur dicens. Iam uobis inmarinon ap¬
pareo: quia uobiscũ in ꝑturbationis fluc¬
tibus nonsum. Hinc. ẽ. qđ alio in loco post
resurrestionẽ suã: eisdem discipulis dic̃
Hȩc sunt uerba quȩ locutus sum ad uos: cũ
adhuc essem uobiscum: Nequȩ enim cũ
ipsis nonenat quib. p̃sens corporalit̃ appa¬
rebat: sed ttim̃ non se. eẽ. cum illis denegtit.
a quorũ mortali corpore carnis immor¬
talittite discabat: Qđ illic cum ipsis posit
fatet᷑ non sẽ. eẽ. cumipsis: hoc quoq hic
situ corporis indicat. cum adhuc naui¬
gantib esse seiam in littore de monstrirt

Expanded text:
dit. Quid per soliditatem littoris, nisi illa dit. Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant; quia vero Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
Quici nimirũ Negocium qđ ante conuer¬
sionẽ sinepeccato extitit: hocetiã post
conuersionẽ repetere culpa non fuit
Nampiscatorem petrum: matheũ uero
telonearium scimus. Et post conuersi¬
onem suam adpiscationẽ petrus rediit:
matheus uero ad telonei negociũ non
resedit. Quia et aliud. ẽ. uictũ ꝑpisca¬
tionẽ querere: cliud telonei lucris
peccunias augere. Sunt enĩ plertique
negocia quȩ sine peccatis exhiberi. aut
uix ciuit nullatenus possunt. Quae
ergo ad peccatũ implicant: adhȩc ne¬
cesse. ẽ. ut post conuersionẽ animꝰ non
recunut: Queri etiam potest̃ curdisci¬
pulis inmari laborantib post resur¬
restionẽ suã dñs inlittore stecit: qui
ante resurrestionẽ suã corcĩ discipulis
influctib maris ambulauit: Cuiꝰ rei
ratio festine cognoscit᷑: si ipsa quętunc
inertit cciusci penset᷑. Quid et enĩmare
nisi p̃sens scłm signat: qđ secaiuscirũ¬
tumultib et undis uitȩ corruptibilis illi¬

Expanded text:
quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. Quaeri etiam potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, qtumultu et undis vitae corruptibilis illi
Abbreviated transcription (Latin):
uit Qđ si uigilant̃ inspicimus. No¬
bis quoq qualit̃ adimictindũ con¬
gruat uidemus. Sic enĩ sua redemp¬
tor indicat: ut imittitionis uiã nobis.
sequentibus sternat: Ecce incibo suo
uoluit. quid uidelic& illos insuocor¬
pore. ad et̃nam quietem suscipit. qui
cum hic tribulationes ꝓdõ senciunt.
ab amore int̃nȩ dulcedinis Ñrecedua.
Cum asso pisce fciuus sumit᷑: quici quihic
afflictionẽ ꝓ uerutite suscipiunt: illic
dulcedine ueni sciciant᷑ Nottndum
uero qđ ultimũ conuiuium dñs. cum
septem discipulis habuisse describit᷑
Petrus namq et thomcis. Nathanael.
filii zebedei. et alii ex discipulis eiꝰ duo
in eo fuisse memorant᷑. Cur cũ septẽ
discipulis ultimũ conuiuium celebnit.
Nisi qđ eos tantum modo qui septiformis
a et̃ na refectione dercunciat Septem
quoq dieb omne hoctempus uoluit᷑:
& sepe septenario numero ꝑ festio desi¬
natur Illi ergo ultimo conuiuio dep̃¬

Expanded text:
vit. Quod si vigilanter inspicimus, novit. Quod si vigilanter inspicimus, nobis quoque qualiter ad imitandum congruat videmus. Sic enim sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce in cibo suo voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Domino sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. 6. Notandum quoque quod ultimum convivium Dominus cum septem discipulis habuisse describitur; Petrus namque et Thomas, Nathanael, filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ultimum convivium celebrat, nisi quod eos tantummodo qui septiformi gaeterna refectione denuntiat? Septem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur. 1544 Illi ergo ultimo convivio de pr
Abbreviated transcription (Latin):
piscem assum. Nisi ipsum medicitorẽ
dĩ et hominũ passum: Ipse enim la¬
tere.ẽ. dignatus inaquis generis hu¬
mani. Ccaipi uoluit laqueo mortis
nñre : & quasi tribulatione as satus.
tempore passionis suȩ. Sed qui piscis
assus fieri dignatus.ẽ. inpassione :
fauus mellis nobis extitit in resur¬
rectione. An qui inpisce cisso figurir¬
ri uoluit tribulationẽ passion̾is suȩ.
in ftiuo mellis utrirmq suam naturã
ex primere uoluit sue ꝑsone. Ftuũ
quippe mel incerii. ẽ. Mel uero
incenx. ẽ : diuinittis in humanitate
Qđ ab hac quoq lestione non discre¬
pat Nam piscẽ comedit & panem:
Qui enimas sari ut piscis potuit exhu¬
manittite : pane nos reficit exdiui¬
nitate Qui cut Egosum panis uiuus.
qui decelo descendi. Assum ergopis¬
cem comedit etpanem: ut ipso suocibo
Nobis ostenderet. quici et passionẽ
ex mĩr humanitite ꝑculit. et refec¬
tionẽ nr̃tm ex sua diuinitaite ꝓcunr¬

Expanded text:
assum credimus, nisi ipsum Mediatorem assum credimus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum passum? Ipse enim latere dignatus est in aquis generis humani, capi voluit, laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurare voluit tribulationem passionis suae, in favo mellis utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est, mel vero in cera est divinitas in humanitate. Quod ab hac quoque lectione non discrepat, nam piscem comedit et panem. Qui enim assari ut piscis potuit ex humanitate, pane nos reficit ex divinitate, qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Assum ergo piscem comedit et panem, ut ipso suo cibo nobis ostenderet quia et passionem ex nostra humanitate pertulit, et refectionem nostram ex sua divinitate procura
Abbreviated transcription (Latin):
infide trinitatis ex hibitti ad ręquiem
tendit sẽptẽ et decem ter ducimꝰ ut ad
quinquagesimũ et unũ uenire debeamꝰ
Et uenr nña requies tunc. ẽ: cumipsã
iam claritaitẽ trinittti. agnoscimꝰ
quã in unitate diuinitatis. eẽ. certũ
tenemus. Quinquaginta et unũ
ter ducimꝰ. & electorũ summã in su¬
ꝑna patria quasi centũ quinqua¬
giniti. & trium piscium numerũ tenemꝰ
Post resur restionẽ ergo dñi mis sum
retę dignũ fuit. ut tot pisces caperet.
quot solũ modo elestos ciues suꝑne
patrię designarent. Int̃ hec uero &
hesterna sc̃i euglii lectio ethodierna
Nos ammonet: ut uigilant̃ debetimꝰ
inspicere: quur dñs et redempcor
nr̃ post resurrectionẽ suã piscẽ cissũ
legit᷑ comedisse Non enim ucicat a
misterio: qđ iterirt᷑ infacto. In hac
& enim lectione panẽ et assum piscem:
in illa uero qua hesterno die lestti. ẽ.
medit. Quid autẽ signare credimꝰ

Expanded text:
in fide Trinitatis exhibita ad requiem in fide Trinitatis exhibita ad requiem tendit, decem et septem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus. Et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria quasi centum quinquaginta trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem ergo Domini missum rete dignum fuit ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. 5. Inter haec vero et hesterna sancti Evangelii lectio et hodierna nos admonet, ut vigilanter debeamus inspicere cur Dominus et Redemptor noster post resurrectionem suam piscem assum legitur comedisse. Non enim vacat a mysterio quod iteratur in facto. In hac etenim lectione panem et assum piscem, in illa vero quae hesterno die lecta est Lmedit. Quid autem signare piscem