comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego quęro pricipium. Nempefinis ex principio ñ principium pendit ex fine. omne in
impidatis horresco. Dm̃ consiteris homo a tabicircum scribis calumnia : ds hanc auerut
pates & man& semꝑ: sunt &icm geature prodis posicione diuina: Estergo aliquideorũ
quod non sub iectumsiti aut locis aut temporib aut creationi: aut cause ali cui uł auc¬
cori prosecto nihil. Quid ergo dicitis estergo aliquid horum quod acgeat pater inipi¬
um est dicere Ergo iut de sende que qx acurarron sunt: apatre diuinꝰ tate iut si conpa¬
rare contenditis. Considerate quo uestra procedat impi& as quod absit: ut uł insensus
&ideonullo eorum pater indig&: qui non hab& mutationem sui ali quam. uel ꝓfei¬
tum quos nos eremus quorumin firmitas ex hius modi reb prosectum a cepit:

Expanded text:
ego quaero principium, Nempe finis ex principio, non principium pendet ex fine. 73. Omneego quaero principium, Nempe finis ex principio, non principium pendet ex fine. 73. Omneimpietatis, horresco. Deum confiteris, homo, et tali circumscribis calumnia? Deus hanc averruncet Pater, et manet semper: sunt etiam creaturae pro dispositione divina. Est ergo aliquid earum quod non subjectum sit aut locis, aut temporibus, aut creationi, aut causae alicui vel auctori? Profecto nihil. Quid ergo dicitis? Est horum aliquid quo egeat Pater? Impium est dicere. Ergo aut desinite, quae creaturarum sunt, aptare divinitati: aut si comparare contenditis, considerate quo vestra procedat impietas; quod absit ut vel in sensus ideo nullo eorum Pater indiget, qui non habet mutationem sui aliquam, vel profectum quo nos egemus, quorum infirmitas e
Abbreviated transcription (Latin):
cum de sint c&era hocsolum exiges: Ergo qui usum requiris quando genesitus es expatre
paruulus fuit Vidist incunis in fantulum uagientem Processus aliquos acccpit adatis
um infirmitatem generationis habuit: necesse est ut non solum nas
di inciderit infirmitatem: Sedfortassis eo prolabaris amtie ut defilio ista non abnuas
qui eum ex infirmita tem & iris humani quidsidm̃ negea ręnonpotis. nomine in firmitate
usurpatur humanȩ ergo pater corporali utero portitut silium decemmensum curriculis
sinus uex̃ Sed quamodo sine sexu altero generationis usus : uidessollemnem generatianis
seriem non coepisse: Atupartus cuiusdam corporis necessitatem putas fuis se sollem¬
nem : Tu sumqua eris ego sexum. Iutempus e igis: ego ordinem Iusinem discutis

Expanded text:
cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est ex Patre, cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est ex Patre, parvulus fuit. Vidisti in cunis infantulum vagientem, processus aliquos accepit aetatis; si enim infirmitatem generationis habuit, necesse est 458 ut non solum nascendi, sed etiam vivendi inciderit infirmitatem. 71. Sed fortasse eo prolabaris amentiae, ut de Dei Filio ista non abnuas, qui eum ex infirmitate metiris humana; quid si Deum negare non potes nomine, infirmitate  id ex usu generationis usurpatur humanae; ergo et Pater corporali utero portavit Filium, decem mensium curriculis onus vexit. Sed quomodo sine sexu altero generationis usus? Vides solemnem generationis seriem non coepisse, et tu partus cujusdam corporeae necessitatis putas fuisse solemnes. Tu usum quaeris, ego sexum: tu tempus exigis, ego ordinem: tu finem discutis,
Abbreviated transcription (Latin):
Si testimoniis accepisti utiq: sempit̃ nadĩ eẽ uirtutem: legisti. &iam dicentem is rahel sime
audieris nonerit in teds̃ recens neq ad orabis dõ alieno: Aliudhorum aderni tatem aliudꝓ
pri&atem substantite in disserentes significat. ut neq posteriorem neq alterius diuimi¬
tatis filium eẽ credamus: Namsi posterior est recens est & siunus n est diuinitatis alienus es
Sednec posterior quit recens nonest: necabenus quia ex patrȩnatus quia suꝑ am̃a est ds̃ bene¬
dictus in sđa Sicut scriptum est: Sedsi alienũ putant cur adorant. cum scriptum est
neq ad orabisdõ alieno : aut sinon adorant fate antur & sinis est nequem subreligios e
nominis ꝓfessione decipiant. hȩc nem pe sunt testimonia scripturarũ: ut sihadies abud
eo quinascitur priorem esse quigenerat. ꝑ sequere igitur om̃a uestigia conso & udinis
& si c&era conueniunt non absisto Ouinnec istud requiras. Si aut̃ nulla concordant quemad inodũ

Expanded text:
Si testimoniis, accepisti utique sempiternam Dei esse virtutem. Legisti etiam dicentem: Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens, neque adorabis Deum alienum . Aliud horum aeternitatem, aliud proprietatem substantiae indifferentis significat; ut neque posteriorem Patre, neque alterius divinitatis Filium esse credamus. Nam si Patre posterior est, recens est: et si unius non est divinitatis, alienus est. Sed nec posterior; quia recens non est: nec alienus, quia ex Patre natus; quia supra omnia est Deus benedictus in saecula , sicut scriptum est. 69. Sed si alienum putant, cur adorant eum, cum scriptum sit: Neque adorabis Deum alienum ? Aut si non adorant, fateantur, et finis est; ne quem sub religiosi nominis professione decipiant. Haec nempe sunt testimonia Scripturarum. Aut si habes aliueo qui nascitur, priorem esse qui generat. Persequere igitur omnia vestigia consuetudinis, et sicaetera conveniunt, non obsisto quin et istud requiras: si autem nulla concordant, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ebis aliquid melius quam hoc nrm̃ quamuis nec ipsum lic& hominem
ses arbitrer indagare potuisse & ceste aibelorta snyoc̃e regionis hereticos quantum existimo ille
ne sciuit sic forte & alibi alios in obscurissimis locis reconditos eius notitiam ipsalocorum suorum
obscuritatem fugientesi am ucro illud quos habent tuac littre ut omnia omnino dicamus qui¬
bus hereticia ueritate dissentiunt : &iam si omnea scire facere possem quantominus possu
qui omnia scire non possum Dunt enim heretici qđ facendum est qui singulis ut non multo am¬
habeant illiautem ut ita dixerim fabulones id est qui fabulas uan
prolixasque contexunt : tam multis dogmatibus falsispleni sunt ut ipsiquoq: illanumertrre
non possint aut difficillime possint num quam ulli alieno ullahereses sicinnotesc& ut siuis un

Expanded text:
elius aliquid quam hoc nostrum: quamvis nec ipsum, licet hominem doctissimum, omnes haereses arbitrer indagare potuisse. Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo, ille nescivit: sic forte et alibi alios in obscurissimis locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. Jamvero illud quod habent tuae litterae, ut omnia omnino dicamus, quibus haeretici a veritate dissentiunt, etiamsi omnia scirem, facere non possem; quanto minus possum, qui omnia scire non possum? Sunt enim haeretici, quod fatendum est, qui singulis, vel non multo am quicumque ita se habent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerare non possint, aut difficillime possint. Nec ulli alieno ulla haeresis facile sic innotescit, ut suis: un
Abbreviated transcription (Latin):
qua multas commemorauimus hereses nec tamen modum tuae postulationis in pleuimus ex quo
enimxpĩ ana religio ut uerbistius utar hereditatis promisse Nomen accepit quabere ses orta sint
modo commemorare omnes potui qui hõnes nosse non potui quodide
aliud noninueni &rursus apudistum quasille nom posuit ego ccutem propterea plures quamipsi
posuiquia collegi ex omnibus quas omnes aput singulos non inueni Additis &iam hisquasipse recolens
apudillum eorum in ueniro non potui: undemerito c redonec me posuisse omnes quia nec omnes qui
deccre scripserunt legere potui neque hoc quemquam corum uideo fecisse quoslegi postremo&a¬
am si omnes forsitam posui quod non puto utrum omnes sint utique nescio: &ideo quod uis melo¬
quente finiri ponsaltem potest me cognoscente conp̃hendiquia omnia scire non possum cudi¬
scripsisse deberesibus scm̃ bieronimum sed ipsum eius opusculum nec

Expanded text:
quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promissae nomen accepit, quae haereses ortae sint, quomodo commemorare omnes potui, qui omnes nosse non potui? Quod idalium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipsi posui, quia collegi ex omnibus, quas omnes apud singulos non inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere potui, neque hoc quemquam eorum video fecisse quos legi. Postremo etiamsi omnes forsitan posui, quod non puto, utrum omnes sint utique nescio. Et ideo quod vis me loquente finiri, non saltem potest me cognoscente comprehendi. Audivi scripsisse de haeresibus sanctum Hieronymum, sed ipsum ejus opusculum nec
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio palestino dampnarimetuens.
dam pnare conpulsus est sed in posterioribussuis scriptis
bocinuenitur docereinid&iam progrediunturutdicant uitam iustorum in hoc scło nullum omnino¬
haibere peccacum: & ex his ececlesiadĩ in hac mortalicate ꝑficiut sit omninosine macula & sine ru¬
ga quasi nonsit xpĩ ecclesia huec quȩ toto terrarum obe clamat addm Dimitte nobis debita nrã
Paruulos &iam negant secundũ adam carnalit̃ Natos contagiũ mortis antique primeinatiuita te
contyoehere sic enimeos sinc ullo peccato originalis uinculi asserunt nasci ut prorsus nonsit quod
tantur ad regnum di . Debono in melius translati Nonista regeneratione abaliquo malo obli¬
gutionis ueteris absoluci: namdiamsi nonbaptizentur: promictunt eis extrax regnum quidem di
settam & nam & beatam quandam uitam suam ipsum quoque adam dicunt &iam si non peccasset
fuiss& corpore moriturum Neque ita mortuum merita culpesed conditio

Expanded text:
iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. in id etiam progrediuntur, ut dicant uitam iustorum in hoc shabere peccatum, et ex his Ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga ; quasi non sit Christi Ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita nostra . Parvulos etiam negant, secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis  ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit studio forsitanbr euriatis ut nõ intellogã loco quippasto quod nos tam longe a no&ianis sabellia¬
quomopossii intellio qui lib& eorũ paitempassum fuisre nondiote cũdicanteuedes co ndidet
in quiddis apuluseis ꝗui simili ⁊ udine sundoctoris itdes autus en undea sabelliani posteas
ata quenodus cenciebat & alio nomi ne eius demsete commemorabit & tam nodianos u so¬
bellianos sub duob: numerat tã quãduas hereses posuiquatausa ipscuiderit. DEORIGENIA¬
asigr O rigeniani aquoda origene suntdict noilloquife re omnib no ussimuse sedaliones¬

Expanded text:
dixit, studio forsitan brevitatis, ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sabelliadixit, studio forsitan brevitatis, ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sabelliaquomodo possunt intelligi quilibet eorum Patrem passum fuisse non dicere, cum dicant eumdem ipsum esse inquit, discipulus ejus, qui similitudinem sui doctoris itidem secutus est, unde et Sabelliani postea sea quae Noetus sentiebant; et alia nomina ejusdem sectae commemoravit: et tamen Noetianos et Sabellianos sub duobus numeris tanquam duas haereses posuit; qua causa, ipse viderit. XLII. ORIGENIANI a quodam Origene dicti sunt; non illo qui fere omnibus notus est, sed ab alio nes
Abbreviated transcription (Latin):
Obimus defluxis sedicuntur nama discipulumeius quada pitantes fuisses esabellium s ed qua
causa duas heres scas ephipanius comput& nescio cumfier potuisse uideamus ut fier& sabel lius
ste famosior & ideo & illo celebris ha heresis nom̃aceperit : Nod iani enim dificile abali cosciuntur sa¬
bellianiaut̃ sunt inhoremultoꝵ Nã & praxeanos eos & praxeo quod a uocans. Et er mogeniani uocan
ab et mo genepotucrunt. quiprax eas & er mogenes eadẽ sencientes in afragͥ a fuisse dicuntur. Nec
tamẽ iste plures secte sunt sed unius seste nõmina plura exis homnib: quiinea maxime in no¬
tuerunt si cuido natiste idem parmani andiste. sicut pelagiani idemcelestiani. Ude ergosit
sit factum ut no& ianos & sabellianos nõ unius heresis duo nomina sed tam quanduas hereses sup¬
dictus ep̃s epiphanias poner& liquido inueniri non potut quia si quidinterse differunt tamobscure

Expanded text:
vimus, defluxisse dicuntur; nam et discipulum ejus quidam perhibent fuisse Sabellium. Sed qua causa duas haereses eas Epiphanius computet, nescio: cum fieri potuisse videamus, ut fuerit Sabellius iste famosior, et ideo ex illo celebrius haec haeresis nomen acceperit. Noetiani enim difficile ab aliquo sciuntur: Sabelliani autem sunt in ore multorum. Nam et Praxeanos eos a Praxea quidam vocant; et Hermogeniani vocari ab Hermogene potuerunt: qui Praxeas et Hermogenes eadem sentientes, in Africa fuisse dicuntur. Nec tamen istae plures sectae sunt; sed unius sectae plura nomina, ex his hominibus qui in ea maxime innotuerunt: sicut Donatistae, iidem Parmenianistae; sicut Pelagiani, iidem Coelestiani. Unde ergo sit factum ut Noetianos et Sabellianos, non unius haeresis duo nomina, sed tanquam duas haereses supradictus Epiphanius poneret, liquido invenire non potui: quia si quid inter se differunt, tam obscure
Abbreviated transcription (Latin):
bũ re ipereno luert̃ iohannis cuangeliũ respuentes cuis necapocalips in accipiunt has uidelic& scrp¬
turas negantes cẽsuas : DEADAMANIS. Ad amiani&a dãdicticuius imitantur in paradi
so nuditate que fuit antepeccatũ unde d nupcias auersant᷑ quianeprius quã pecassecadã necpri¬
us quã dimisus & depara dis ocognouit uxorẽ: Credunt ergo istiꝗđ nuptiȩ future nõfuissent sinemo
pacassent Nudiitaque mares femineq conueniunt nudilecioness audiunt Nudiorant Sudice lebranit

Expanded text:
bum recipere noluerunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet scripturas negantes esse ipsius. XXXI. ADAMIANI ex Adam dicti, cujus imitantur in pso nuditatem, qualis fuit ante peccatum. Unde et nuptias aversantur, quia nec prius quam dimissus esset de paradiso cognovit uxorem. Credunt ergo quod nuptiae futurae non fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeorare debeatis qui cũq nossopatueritis amclam suis se sus ceptu hocti grando nogocium quod ame
desi dertitis implere paisergo quod tuae indicant littore quas amedo disticũ primum a mo
ses fuerint sinc Quos errores intulerint inserant quid ad uersus a tholicam ecđam senserint.

Expanded text:
pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a desideratis impleri. Petis ergo quod tuae indicant litterae, quas ad me dedisti, cum primum a me ses fuerint, sint; quos errores intulerint, inferant; quid adversus catholicam Ecclesiam senserint,
Abbreviated transcription (Latin):
ciã quoduultds̃ hocenĩ dm̃ uelle confido sime adhuius operis terminũ miseri cordi sauere ꝑduxerit
ut ꝑ miniflerium linguemeae tatahui rei difficultas Aut oslendatur tantumo
idiuuonte tollatur quorum duorũ quod priore loco posui Iam diu est quod arumo uol uohacreuoluo
& quadameditatione c tueor. quod aut̃ postec dixi n me accepisse confiteos Autrũdam hoc ago utessi¬
p&itionib &ẽ cogendum quã piis ad dm̃n solutuis uerũ &iã & aliorũ fratrum quostibi in hacre fideles socios
potueris inuenire oranonib adiuuandũ quod ut siathasipsas primas huius laboris mer partes ubiest ista
p̃lutio curan tuae caritati innurilio dñĩ adceleraro mittendas ut ꝓpt̃ illa querostant noueritis quanto

Expanded text:
ciam quod vult Deus. Hoc enim Deum velle confido, si me ad hujus operis terminum misericordi favore perduxerit, ciam quod vult Deus. Hoc enim Deum velle confido, si me ad hujus operis terminum misericordi favore perduxerit, ut per ministerium linguae meae tanta hujus rei difficultas aut ostendatur tantummodo, aut ipso etiam plenius adjuvante tollatur. Quorum duorum, quod priore loco posui, jam diu est ut animo volvo ac revolvo, et quadam meditatione contueor: quod autem postea dixi, non me accepisse confiteor; et utrum dum hoc ago, ut effipetitionibus esse cogendum, quam piis ad Deum non solum tuis, verum et aliorum fratrum, quos tibi in hanc rem fideles socios potueris invenire, orationibus adjuvandum. Quod ut fiat, has ipsas primas hujus laboris mei partes, ubi est ista praelocutio, curavi tuae Charitati in auxilio Domini accelerare mittendas: ut propter illa quae restant, noveritis quantum
Abbreviated transcription (Latin):
pare coeperunt quorũ nunc quarco respondere lam cocpi. Quando ergo idex plicatuero quegtoq:
in singula distributis hocideo insi nuauiscĩ tatituae uit quantumtibi desideriũ est sumim̃di
quod poscis tanto fligrantius adño mibi poscas adiutorium quoserentm laudabili studiotuo
do igitus ꝑ latorũ & negotium propt̃ quod ex eo ꝑrexit cum cognoueris apudquem agemdũ sit.
paonepigeit adiuuare Neni possumus necessi tates hominũ cius modide serere qui nostrincoloni
sed quod maius est. Fratres sunt & incari tate xp̃i ad curam ꝑtinent nram do uiuas itcꝓ proꝵ uit:
tione sallentia scias melonge olimantequam paeres facere cogitasse atq fuis se facturu rusidili¬
genter consideris quale quantumq: id &x ultrauires mecis ae sentirẽ sed qm̃ fateor nullu mihi utae
institisse poscendo in ipsa tammolesti instantiatuit &i am nom̃ tuũ adtendi & dixi iggrediar. &fi¬

Expanded text:
pare coeperant, quorum nunc quarto respondere coepi. Quando ergo id explicavero, quintoque pare coeperant, quorum nunc quarto respondere coepi. Quando ergo id explicavero, quintoque in singula diquod poscis, tanto flagrantius a domino mihi poscas adiutorium, quo seruiam laudabili studio tuodo iterum perlatorem et negotium, propter quod eo perrexit. cum cognoueris. apud quem agendum sit, peto, ne pigeat adiuuare; non enim possumus necessitates hominum eius modi deserere. qui nostri non coloni sed, quod maius est, fratres sunt et in caritate Christi ad curam pertinent nostram. deo uiuas. CCXXV. DOMINO istiani nominis obumbratione fallentia; scias me olim longe antequam peteres, facere cogitasse, atque fuisse facturum, nisi diligenter considerans quale quantumque id esset, ultra vires meas esse sentirem. Sed quoniam fateor nullum mihi, ut te, institisse poscendo; in ipsa tam molesta instantia tua etiam tuum nomen attendi, et dixi: Aggrediar, et fa
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃m quem cõm̃do caritatituate resensui epł un tuã inqua p&is ut dehȩro sib quacoriri potu¬
unt ex quodns incarno annuntiari coepit aduentus aliquid scribi
difficilius quantouis ac breuius sednec loc quidm poturttli lus curis suꝑueni entib inpeditus a quib: omnimiodis¬
simulare non possem Naame & abeo quod habeam inmanib auerterunt hoc est ulires pondeo libris hiliin
quos octo edidit post illos quartuor quib: anteres pondi hoceni cũrome accepissa frater hylipus nondu
om̃s de scripserat cũ oblata occasione noluit p̃terire ꝑquã mihiquinq trinsmisit ꝓmitiens ahios
trescito ac̃ missurũ & multum instans neres pondere differem cuius instantia coactussũ remissius
der& uł alios poss & offendere parcm rep̃hendendo param desendendo quod legi poss et deber&
operibar &duoiamuolumina absolueram reractatis omnib libris meis quorũ numerũ nesciebam eos
& plurimcis lamepistolarũ legebam Sed adhuc nihil indedicta uera cumme &iam iftiuliam librioccu¬

Expanded text:
aritati tuae, recensui epistulam tuam, in qua petis, ut de haeresibus. quae oriri potuerunt, ex quo domini in carne adnuntiari coepit aduentus, aliquid scribedifficilius, quanto uis effici breuius. sed ne hoc quidem potui talibus curis superuenientibus impeditus, a quibus omnino dissimulare non possem; nam me et ab eo, quod habebam in manibus. auerterunt. Hoc autem est, ubi respondeo libris IuJiani. quos octo edidit post illos quattuor, quibus ante respondi. hoc enim cum Romae accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisit promittens alios tres cito esse missurum et multum instans, ne respondere differrem. cuius instantia coactus sum remissius deret uel alios posset offendere, partim reprehendendo partim defendendo, quod legi posset et deberet, operabar. et duo iam uolumina absolueram reEt plurimas jam epistolarum legeram, sed adhuc nihil inde dictaveram, cum me etiam isti Juliani libri occu
Abbreviated transcription (Latin):
legerunts ed st̃ uius ongenis alia dogmata que coth or lica ecła omnino nõ recipit in quib
catholicus xp̃i anus id docius ł in doctꝰ nõ ueementer & os reateam quã¬
ratnẽ malom ides &iaeos qui in acuita in flagicus infacinoribs: & sacnlegis adq inpidatbus quas¬
libd maximis fini erinti psũ diã postremodiabo licũ adq angelos eius quã uis postdongssima tem¬
lis eeatire sem ꝑfuis resemꝑfore dequauanis sima impi& ataduersus plulo sophos a quibus sadicit

Expanded text:
legerunt. sed sunt huius Origenis alia dogmata, quae catholica ecclesia omnino non recipit, in quibus catholicus christianus doctus uel indoctus non uehementer exhorreat eam quanem malorum, id est, etiam eos qui hanc vitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum atque angelos ejus, quamvis post longissima temlis creaturae se
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad dant operaturpitudinis OEPROTOLOMEN SI ANISTIS Pto lomeus quo que discipuilasse
utlentin heresem nouam concedere cupiens quateuor conas dulios quatiuor udser¬
re ciluit UT ANARTIANIS Uarcus etiam nescio quiss heresem condidie  qio¬
martuiani negant resurrectionem carnis a xpm̃ non uere sodpu tacuue pallurosub¬
se ced seucransꝰ Duo quo que opinatus est a duersa sibicẽ principia quȩ dam cale deonibus
quale ualentinus ad firmans DECOLORBASSISTIS Colorbasus secucus
estistos non multum aliter sentiens uitã hominum insexagiea quinque &cdone al¬
tione in septem sideribus consistere ad firmans DEHTRA TONISTIS E gaclonte ab
heradone discpulo superioꝵ duo ad sert principia unũ ģaltero ģis duob alia plurima firuntꝰ aut̃ suos
uerbis dicum suꝑ capitacorum: ot ornitis. Ophat a co lo bro nominats t̃ coluber grece¬

Expanded text:
od addunt opera turpitudinis. XIII. PTOLEMAEUS quoque discipulus Valentini, haeresim novam condere cupiens, quatuor Aeonas et alios quatuor asserere maluit. XIV. MARCUS etiam nescio quis haeresim condidit, negans resurrectionem carnis, et Christum non vere, sed putative passum asseverans. Duo quoque opinatus est ex adverso sibi esse principia, quiddam tale de Aeonibus quale Valentinus affirmans. XV. COLORBASUS secutus est istos, non multum aliter sentiens, vitam omnium hominum et generationem in septem sideribus consistere affirmans. XVI. HERACLEONITAE ab Heracleone discipulo superiorum, duo asserunt principia, unum ex altero, et ex his duobus alia plurima. Feruntur autem suos verbis dicunt super capita eorum. XVII. OPHITAE a colubro nominati sunt: coluber e
Abbreviated transcription (Latin):
scorũ eporũ fortassis audisti fac ut nouerim: do uiuas ITT̃ T̃L QUOnUUltUI MIC̃ AnSΙ¬
no merico uenerabili abcatis simo scõ patri agustino quod uultds̃diac̃ unc̃ qui¬

Expanded text:
sanctorum episcoporum fortassis audisti, fac, ut nouerim. deo uiuas. CCXXIII. DOMINsanctorum episcoporum fortassis audisti, fac, ut nouerim. deo uiuas. CCXXIII. DOMINERITO VENERABILI AC VERE BEATISSIMO SANCTO PATRI A
Abbreviated transcription (Latin):
ularipus salarn pbnsessllet uemun de letuse inbobuis a reuera hoeomu definre chsficile es
heresessint Aut annumere mus aliquas cumbȩre sessint: ide ergo ne fortelibi¬
obuane tib mittere debeam Iy simeniꝰ arbitror pbiy̧ listrao doctuis hunelocuatũ quipos sa¬
apud cartaginem latina linguã uerti facilius atq cõmodius inttu potius prestes nobis quod queris a nob
ꝑlatorũ multũ commendo subdiaconus esteni denradio ces : Defundo uituiri spectauilis. nolisq ciris¬
simihonorati proillo uitẽ & proeius ꝓatre a quo adoptitus est : &im adipsum scribsi quas litteris¬
cum legeritxpiana benignitestua peco ut eas apud memoritum inrũ tua intercessione adiunare
licius sum a qua me sollicitu dine dns ut spero ꝑtuae caritatis inslantiam liberbit:
pao &iã mihi rescribere ne gra ueris quẽ ad modum sit infide cathoca illetheo dosius ꝑquȩ̃ manichei
ñ nulli sunt proditi & ipsi quos ab eo proditos putamus cẽcorreptos: Si quid &iam deprofectione

Expanded text:
em videbatur ambobus; et revera hoc omnino definire difficile est: quamvis haereses sint; aut annumeremus aliquas, cum haereses non sint. Vide ergo ne forte libipsum enim arbitror Philastrio doctius hinc locutum. qui possapud Carthaginem in Latinam linguam uerti facilius atque commodius, ut tu potius praestes nobis, quod quaeris a nobis. Perlatorem multum commendo. subdiaconus est de nostra dioecesi, de fundo autem uiri spectabilis nobisque carissimi Oronti. pro illo autem cum legerit christiana Benignitas tua, peto ut eas apud memoratum virum tua intercessione adjuvare  parum de illo sollicitus sum, a qua me sollicitudine Dominus, ut spero, per tuae charitatis instantiam liberabit. Peto etiam mihi rescribere non gnonnulli sunt proditi, et ipsi, quos ab eo proditos putamus esse correctos. si quid etiam de profectione
Abbreviated transcription (Latin):
pcuentinede neges profecto eni nec ego pul sare cessibo donec ipsecon cedas. ut quodn imparit
priulegium quia nullum ese mericorũ saltom indo sessiim portuni tus mere

Expanded text:
patienti non deneges. Profecto enim nec ego pulsare cessabo, donec ipse concedas; ut quod non impetrat patienti non deneges. Profecto enim nec ego pulsare cessabo, donec ipse concedas; ut quod non impetrat privilegium, ubi nullum est meritum, saltem indefessa importunitas mere
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ pater diffil cutatem operis quod instruendis imperitissimis nob prestiri ꝑ p&ua benosicientiã
suppliciter exoraui nec ipsengnorins anto p̃ dixi seddiuim fontis ubercate quã tibi dns tribuit.
dili gentiam que o᷑pinionib contrarias &iam responsiones adiungerent Ritus ꝙ subi cerent &
deinde opus illud utriusq quad ecũq: sit ñ hab& sortassis eamquã desidero breuitatẽ, Frustradia
homini qui latine ñ didicit greca facundio delegatur: quia ñ ego tantũ modo consilium sed& uxiliũ
hereses ȩmersisse doce intur querũ nullã illi secerint mentionẽ qua obrem id pecul irepigrociniũ
pi& its tuas consugio & uocemei sedum uersalis dosi derio pirtitum & ad miseri cordiũ sicro sem
pid tns pectus appello se questrittis soporib peregrinis. consdertito tertuprioris epistolepinem
a frumquem nr̃a ꝑuenciee sola habere pei puuni celesti Mz ammanna conditum sero pul siti sessame

Expanded text:
e pater. difficultatem operis, quod instruendis inperitissimis nobis praestari per tuam beneficientiam suppliciter exoraui, nec ipse ignorans ante praedixi; sed de diuini fontis ubertate, quam tibi dominus tribis quibusque opinionibus contrarias etiam responsiones adiungerent ritusque subicerent; tunc deinde opus illud utriusque, qualecumque sit. non habet fortassis eam, quam desidero, breuitatem. frustra etiam homini, qui Latine non didici, Graeca facundia delegatur, quia non ego tantum modo consilium sed et auxilium  obitu haereses emersisse doceantur, quarum nullam illi fecerint mentionem. Quas ob res ad peculiare patrocinium pietatis tuae confugipietatis pectus appello; sequestratis saporibus peregrinis, considerato textu prioris epistolae, panem Afrum, quem nostra provincia solet habere praecipuum, coelesti etiam manna conditum, sero pulsanti, et famem
Abbreviated transcription (Latin):
entũ idemq merentiã nia merento mundũ ab angelis fastũ eẽ dicentes & carnecir cũ cidio portere adq ali
auius modi legis p̃cepta seruari ihm̃ hominem tantũ modo fuis se neresurrexisses& resur recturũ ad seueran¬
rosfabulant᷑ unde&ia cilias tesunt apellan DENANOROCTIS. Narorei cũdĩfiliũ confiteantꝰ ẽẽ
carnalia legis obseruant circũcisionem scilic& carñis &ceera a quoꝵ honerib ꝑ nouumtestamentũ liberati sumus
Nuiceres eophanius samseos & celeseos ita copulat ut sub eodẽ numero tã quamuna sit heres is ponat aliquid tamẽ
intesse significans quã uis d in cõsequentibus loquat᷑ dellis ponens eos sub numerosuo : ⁊ usebius uerohelcisaita¬
rũ seltã comine morans fidem in ꝑsecutaonem dic& negandã docuisse & in cordes eruandã. DEVALENVNI¬
ANS Qalentinia na uolentino qͥ natura rerũ multa fabulos a confingens tringinta eonas idẽ scła ud serens

Expanded text:
rinthiani a Merintho, mundum ab angelis factum esse dicentes, et carne circumcidi oportere, atque alia hujusmodi Legis praecepta servari. Jesum hominem tantummodo fuisse, nec resurrexisse, sed resurrecturum asseveranros fabulantur: unde etiam Chiliastae sunt appellati . IX. NAZARAEI, cum Dei Filium confiteantur esse  circumcisionem scilicet carnis, et caetera, a quorum oneribus per Novum Testamentum liberati sumus. Huic haeresi Epiphanius Sampsaeos et Elcesaeos ita copulat, ut sub eodem numero, tanquam una sit haeresis, ponat, aliquid tamen interesse significans: quamvis et in consequentibus loquatur de illis, ponens eos sub numero suo. Eusebius vero Elcesaitarum sectam commemorans, fidem in persecutione dicit negandam docuisse, et in corde servandam . XI. VALENTINIANI a Valentino, q
Abbreviated transcription (Latin):
phitt a colobro nominats t̃ coluber grece
opis dicit Huncaut̃ colubrum xp̃m arbrtr ant᷑s edhabent &iã uerũ colubrũ ad sudum aroꝵ
norant dicent es eumfortissime uirtutis eẽ simul& iudã traditorem eiq: du¬
dũ iudeis ꝓtereatradisse illos &iam quis scisma facient es inprimo populodi terradescente perien & so¬
SETIAΝIS S. et hiani nomaccepert̃ afilio adequi uo ca tẽ s& heũ quippehonorant s ed fabulosa
tre unde diuinũ sem̃ aliud nas cer& tamquã filio rũdĩ hquoq mubta deprincipatibus & potestatib: uanis
fabulantꝰ quida meos dicuntsemfiliũ nͦe x p̃mputare. DEARCOΝITIS. Ae choniticia prin¬
cipatibus apellati uniuersitate quã condidit opera e ẽ principiũ dicunt operant᷑ &iam quandã tur¬
pitudinẽ resurrectionẽ carnisnegant. DECEROONIANISTIS Cerdoniani a cerdon enomi
nati quiduo principiasibi aduersancia dogmati zabit dm̃q: legis acꝓph& arum nõ eẽ patrẽ xp̃ibonũ xp̃mq¬

Expanded text:
 graece ὄφις dicitur. Hunc autem Christum arbitrantur: sed habent etiam verum colubrum assuetum eorum i, quoniam Cain honorant, dicentes eum fortissimae esse virtutis. Simul et Judam traditorem ddum Judaeis propterea tradidisse. Illos etiam, qui schisma facientes in primo populo Dei, terra dehiscente perierunt , et SoXIX. SETHIANI nomen acceperunt a filio Adae, qui vocatus est Seth: eum quippe honorant, sed fabulostre, unde divinum semen aliud nasceretur, tanquam filiorum Dei. Hi quoque multa de principatibus et potestatibus vanissima fabulantur. Quidam eos dicunt Sem filium Noe Christum putare. XX. ARCHONTICI a principibus appellati, universitatem, quam Deus condidit, opera esse principum dicunt. Operantur etiam quamdam turpitudinem. Resurrectionem carnis negant. XXI. CERDONIAium, qui duo principia sibi adversantia dogmatizavit, Deumque legis ac prophetarum non esse patrem Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
timuis &icon res ponderi cõmemoritts horesib quod ille nfecit. e go uero magis hocuolo facero
iludieteriN eni omnis errorheresis est quãus heresis omnis que inui cioponitur nisi errore aliquo heresis aẽnpas¬
si Qud ergo scccia herdicum regulari qui dundesiatione comp̃hendi sicut epo existmo aut omninoñ pocest
dsposicionẽme ĩ quid aut prosit ipsaiquisi uio dicom si nonpotuerimus conphendere quomodo sit defi¬
niendus her&icus suoloco uidendu atq dicendũ est: nã si hoc conp̃hendipo cuerit quis ñ uideat utilitts
quan tasii Frunt ergo prime partes operishuius deheresib quac postxp̃ aduentũ & as censũ aduersus¬

Expanded text:
ponderi commemoratis haeresibus: quod ille non fecit. Ego vero hoc magis volo facere, judicari. Non enim omnis error haeresis est; quamvis omnis haeresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehendi, sicut ego existimo, aut omnino non potestsputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi non potuerimus comprehendere quomodo sit definiendus haereticus, suo loco videndum atque dicendum est: nam si hoc comprehendi potuerit, quis non videat utilitas quanta sit? Erunt ergo primae partes operis hujus de haeresibus, quae post Christi adventum e
Abbreviated transcription (Latin):
nem̃ omnẽꝙ adinuent ionẽ peccati. he alitr cuadiadq t ransir i principat & potestaetes quibus haplacont upossit ad cae¬
lũ superius ꝓueniri hiidiã hũ hominẽ tantũ modo & deutraq seunatũ putas seghib& sed accepisse talemanimã
danes coquib uirtutibus mundũ seste ipsius tradit᷑ fiusse que ndã fomina m¬

Expanded text:
nem, omnemque adinventionem peccati: nec aliter evadi atque transiri principatus et potestates, quibus haec placent, ut possit ad coenem, omnemque adinventionem peccati: nec aliter evadi atque transiri principatus et potestates, quibus haec placent, ut possit ad coelum superius perveniri. Hic etiam Jesum hominem tantummodo, et de utroque sexu natum putasse perhibetur, sed accepisse talem animamsed a nescio quibus virtutibus mundum. Sectae ipsius fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sept̃ &cellentia suentie si capellatos eẽ uela pellan debuisse gloriantur cũ supe
niores atq curpiores unde neq: cu maliis ꝑdiuersatertarum partib aliter adq aliter nuncupentur
Nõnullieos &iã borbori cas uocant quasicenosos pt̃nimiã turpitudinẽ quã siuis misteris & erceredicunt᷑ aliqͥ
eos anicolaits & ortos putant aliqͥa : carpocrate dequo post loqͥmur: Iradunt᷑ aut̃ dogmata fabu losis simis
plenoficmentis &iã ipsi principiũ uł angeloꝵ nominibus terribilibus infirmas animas capiunt & de dõrtrũ¬
ue natura stbulosa & as anitatẽ ueritatis aliena multa cõtxunt animarũ subtan
suoserrores inserunt && illos qͥcis credunt faciunt nõ multa ut putant sciencia p̃pollere s ed mul
ar pocratianis a i arpo crate qͥdocebat omnem turpẽ¬

Expanded text:
propter excellentiam scientiae sic se appellatos esse, vel appellapropter excellentiam scientiae sic se appellatos esse, vel appellaliis atque aliis per diversas terrarum partes aliter atque aliter nuncupentur, nonnulli eos etiam Borboritas vocant, quasi coenosos, propter nimiam turpitudinem quam in suis mysteriis exercere dicuntur. Aliqui eos a Nicolaitis exortos putant: aliqui a Carpocrate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis plena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritatis aliena multa contexunt. Animarum substasuos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut putant, scientia praepollere, sed multa, VII. CARPOCRATIANI sunt a Carpocrate, qui docebat omnem turpe
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem publica conistituerat inquaurbe apłs p&rus eũ uera urr tute dĩ omnipotentis et in cxit
DEMENANDRIA ΝISTIS Menandriania menandro &iã ipsomag o discipulo eius qui mundũa serebat
nona dõsed ab anglis factã DESATVRNIANISTIS Saturniani a quodã saturnino qui turpitudinẽ simoni¬
anũ insiriã confirmasse ꝑhib&ur qͥ&i ãmũdũ solos angeloseptempeter conscientiã dĩ patris fecissedicebat
IISTIS Pasilidiani ab as ilideqinocdistabat simonianis qđ cẽc lxvcos¬
hibo ur &x illis uii quos apłi dia coneordinauerant istecũ dezelopulchertime coniugisculpar&ꝰ uł utpurgandise
causa ꝑmisisse festͥ ut eã quiuelle utar& qđ eius factũ in sata turpissimauersũ sum& quipla c&usis indiffe¬
uers antꝰ Narrant &iã quedã fabolosa demundonoscio qđ barbara principiũ omaia miscentes disputationi¬
bus suis quibistereant audi toresq prudentib risumpotius faciunt quãtimorem . Intelleguntꝰ &iã istinõ dõtri

Expanded text:
ritate publica constituerat. In qua urbe apostolus Petrus eum vera virtute Dei omnipotentis exstinxit . II. MENANDRIANI a Menandro etiam ipso mago, discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis factum. III. SATURNINIANI a quodam Saturnino, qui turpitudinem Simonianam in Syria confirmasse perhibetur: qui etiam mundum solos angelos septem praeter conscientiam Dei Patris fecisse dicebat. IV. BASILIDIANI a Basilide, qui hoc distabat a Simonianis, quod trecperhibetur, ex illis septem quos Apostoli diaconos ordinaverunt . Iste cum de zelo pulcherrimae conjugis culparetur, velut purgandi se causa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indiffeversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentibus risum potius faciunt, quam timorem. Intelliguntur autem etiam isti non
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimofilio & condia cono quoduulideo A gustimus eps
acceptis litteris caritatistuae. ab¬
Quam sithioc chisficile continio reperti occasione resgipsi ꝑfiliartun br porueneris prumestor
im brixensis ep̃s quem cum scõ. Ambro sio mediolan aiam ipse audit seripsit
hinclibrume Necillas Iereses preter matiens que in popuilo indeorum sucre dnt ubn adceror¬
erperis epiphanus indocorini catholiae fide laidibiliter dffimatus sed ypseregius ꝓ uemperis
hereses colligens: lreo complerus est Ciergo ambo iduellent facereedo mepal is. lantrer
tam snterse disserint denumero inter im sec titrũ uides quodatiq ñ euenuis sashescdirlum corũ

Expanded text:
LECTISSIMO FILIO ET CONDIACONO QVODVULTDEO AUGUSTINUS. Acceptis litteris caritatis tuae, ubquam sit hoc difficile, continuo reperta occasione rescripsi per filium meum Hipponiensium primarium do. Philastrius quidam, Brixensis episcopus, quem cum sancto Ambrosio Mediolani etiam ipse uidi, scripsit hinc librum nec illas haereses praetermittens, quae in populo Iudaeo fuerunt anteCyprius Epiphanius in doctrina catholicae fidei laudabiliter diffamatus. sed et ipse utriusque temporis haereses colligens LXXX complexus est. cum ergo ambo id uellent facere, quod a me petis, quantum tamen inter se differant, de numero interim sectarum uides. quod utique non euenisset, nisi aliud
Abbreviated transcription (Latin):
decest abilioꝵ enĩ damesticus ostis quã ex trancus & grauor scolus ut ad uersus xilabutane¬
xpino mine Quemigitur meliarem interparem quaerinius scripturam rũquam illum dos¬
copem genttũ auiselectionis slectum deꝑsecu rorib quiibim quempsecutus suerit faceraur
Iogerat utiq salo monem plus quam arrius & eritperius in loge &ideo quia legerat noneratii¬
naturababeat sua cõplens om̃anus quorin ipse confusus pena rans om̃anus quamipse penaran
sibilis faccuiunt᷑ p tabilis sensu in aestimabilis fide sequendus religione uene randu fitt quic¬
quid sub limius religiosius sentiri potest quicquid prestantius ad de coremiꝰ Quic quid sublimi¬
us id potest item hacdõ intel legas conueniro Ergo qui infilio complica pat̾ erede qui etdignus

Expanded text:
Detestabilior enim domesticus hostis quam extraneus: et gravius scelus ut adversus ine. 105. Quem igitur meliorem interpretem quaerimus Scripturarum, quam illum doctorem gentium, vas electionis, electum de persecutoribus? Qui Jesum persecutus fuerat, fatetur. Legerat 465 utique Salomonem plus quam Arius, et erat peritus in Lege; et ideo quia legerat, non creatnatura habeat sua: complens omnia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandsibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. Ergo quia in Filio complacet P
Abbreviated transcription (Latin):
si tamnni consentirint satis uoluntarte ꝓuehtr& neminẽ
ꝓrsus quantatũq necessitate coactus iuolerta ꝓmout e ces¬
tabat. ne subhuius modi ocisione. quẽ qria eliminando depo¬
cere uideret᷑. Unde scolistio diui canqanis seribens act
Dum de nea politanȩ̨ ciuitatis cura desttutę sacerdotis solatio uehemen¬
tius angeremus. suꝑ uenientes p̃sentiũ latores. cũ decreto inflorentiũ
subdiaconũ nr̃m confecto. aliquid nob intanto cogitationis pondere
relcuationis inueherant. Seddum p̃fatus subdiaconꝰ nr̃ refugiens ciui¬
tatẽ ipsam ordinationẽ suã lacrimabiliter euitassa: quasi ermaio¬
ri quadã desperatione nr̃am cognoscite creuisse mesticiam. Atq
icem salutantes hortamur magniudinẽ uram. ut conuocantes pri¬
ores uel populũ ciuitatis. de electione alterius cogitetis: qui dignus
possit cũ xp̃i solatio ad sacerdotiũ ꝓmoueri. in quo decreto sollẽp¬
niter facto. atq adhanc urbẽ transmisso: ordinato illic tandẽ

Expanded text:
si tamen consentirent, satis voluntarie proveheret: neminem prorsus, quantacunque necessitate coactus, violenter promovere certabat: ne sub hujusmodi occasione quemquam eliminando deponere videretur. Unde Scholastico, Judici Campaniae, scribens, ait: Dum de Neapolitanae civitatis cura, destitutae sacerdotis solatio, vehementius angeremur, supervenientes praesentium latores cum decreto in Florentium subdiaconum nostrum confecto, aliquid nobis in tanto cogitationis pondere relevationis invenerant: sed dum praefatus subdiaconus noster refugiens civitatem ipsam, ordinationem suam lacrymabiliter evitasset: quasi ex majori quadam desperatione, nostram cognoscite crevisse moestitiam. Atque ideo salutantes, hortamur magnitudinem vestram ut invocantes priores, vel populum civitatis, de electione alterius cogitetis, qui dignus possit eum Christi solatio ad sacerdotium promoveri. In quo, decreto solemniter facto, atque ad hanc urbem transmisso, ordinatio illic tandem,
Abbreviated transcription (Latin):
dominos eorũ de p̃tio quolib& mͦ reciꝑe patiaris. qui ñ solũ hoc dampno mul¬
tandi sed etiã alia erunt poena de legib foriendi.
ane quia iud ȩorũ ꝑfidia relũ xp̃ianorũ datis contra se munerib ludi¬
ficare solebat. ñ solũ nil ab eis pęnitꝰ capiebat. quin immo eorũ munera
gregorius execrabilia iudicabat: Unde recharedo regi uuisigotbarũ post cȩ¬
tera scribit dicens. Preterea indico. quia de ur̃o creuit oꝑe inlaudib dĩ. hoc

Expanded text:
dominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulcdominos eorum de pretio quolibet modo recipere patiaris, qui non solum hoc damno mulctandi, sed etiam alia erunt poena de legibus feriendi. » 49. Sane quia Judaeorum perfidia zelum Christianorum datis contra se muneribus ludificare solebat, non solum nil penitus ab eis capiebat, quinimmo eorum munera Gregorius execrabilia judicabat. Unde Recaredo, regi Wisigothorum, post caetera scribit, dicens: « Praeterea indico, quia crevit de
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃ianis parentib natus & factꝰ apar uulo xp̃ianꝰ. hanc ñ deba questio¬
nẽ aliquomͦ sustinere. Maxime quia nec patris e̾e̾ seruus potuit. quanto
gib sustinere.
ircũ cidi saltẽ paganorũ neminẽ gregorius ꝑmittebat: Quã obrem
leoni cathenensi ep̃o. res inquit ad nos om̃ino de testabilis & legib
inimica ꝑuenit. quȩ siuera ẽ. frat̃nitatẽ tuã uehement̃ accusat. quia
ea te minori sollici tudine ꝓbat esse culpabilẽ. Comꝑimꝰ aut̃ qđ uidȩi¬
uł samarei degentes cathenȩ pagana mancipia emerint. atq ea circũ¬
cidere ausu temerario prȩsumpserint. lccirco necesse ẽ ut om̃imodo
relũ in hac causa sacer dotalẽ. exerceas. & cũ om̃i hoc uiuacitate ac
sollicitudine studeas ꝑscrutari. & sita repperis: mancipia ipsasine mora in
libertatẽ modis om̃ib uendica . & eccłasticã eistuitionẽ impende. Nec qͥequã

Expanded text:
de Christianis parentibus natus, et factus a parvulo Christianus, hanc non debet quaestiode Christianis parentibus natus, et factus a parvulo Christianus, hanc non debet quaestionem aliquo modo sustinere? gibus sustinere. » 48. Circumcidi saltem paganorum neminem Gregorius permittebat. Quamobrem Leoni, Catanensi episcopo: « Res, inquit, ad nos omnino detestabilis et legibus inimica pervenit, quae, si vera est, fraternitatem tuam vehementer accusat, quia eam de minori sollicitudine probat esse culpabilem. Comperimus autem quod Samaraei degentes Catanae, pagana mancipia emerint, atque ea circumcidere ausu temerario praesumpserint. Atque idcirco necesse est ut omni modo zelum in hac causa sacerdotalem exerceas, et cum omni hoc vivacitate ac sollicitudine studeas perscrutari; et si ita repereris, mancipia ipsa sine mora in libertatem modis omnibus vindica, et ecclesiasticam eis tuitionem impende, nec quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ prȩcedentia. in eorũ seruitia etiã si ipsieos ad xp̃ianitatẽ sub se¬
quant᷑ nullo mͦ reuocabat. Unde iohanni syracus ano ep̃o. felix inquit
homines: xp̃iana quȩ lib& mancipia possidere. nec ratiolegis nec reueren¬
tia religionis admittat. se tam̃ ꝑ decẽ & octo annos in eiꝰ asserit seruitio
ꝑmansisse. Sed cognoscente hoc decessore ur̃o sc̃ẽ memoriȩ maximino.
sano relo sicut decuit sacerdotali cõmoto. de samareinefario seruitio li¬
berauit. Sed quia eiusdẽ samarei filius post quinq annos fact xp̃ianꝰ¬
& si supra scriptũ felicẽ in eiꝰ seruitiũ quantũ ipse dicit quodã mͦ nitit᷑
redigere sc̃itas ur̃a hȩc quȩ edoctisumꝰ diligent̃ inquirat. & suti ei esse
constiterit. eũ tueri studeat: & anullo subqualib& occasione grauari
ꝑmittat. Quia dũ suꝑstitiosȩ sectȩ mancipia dominos suos ad fidẽ prȩ¬
cedentia. seruitia eorũ in aꝑta redigi iura ꝓuideant. quantomagis hic

Expanded text:
rvitium, etiamsi ipsi eos ad Christianitatem subsequebantur, nullo modo revocabat. Unde Joanni, Syracusano episcopo: « Felix, inquit, homines Christiana quolibet modo mancipia possidere, nec ratio legis, nec reverentia religionis admittat, se tamen per decem et octo annos in ejus asserit servitio permansisse. Sed cognoscente hoc decessore vestro sanctae memoriae, Maximiano, ab eo se zelo, sicut decuit, sacerdotali commoto, de Samaraei nefario servitio liberavit. Sed quia ejusdem Samaraei filius post quinque annos factus dictum Felicem in ejus servitium, quantum ipse dicit, quidam nituntur redigere, sanctitas vestra haec quae edocti sumus, diligenter inquirat; et si ita ei esse constiterit, eum tueri studeat, et a nullo sub qualibet occasione gravari permittat: quia dum superstitiosae sectae mancipia dominos suos ad fidem praecedentia, servitio eorum aperte redigi jura prohibeant, quanto magis hic
Abbreviated transcription (Latin):
ficri xp̃ianos. uel &iam extra eccłam hanc talẽ uoluntatẽ ꝓdiderint.
p̃tiũ eorũ axp̃iano scilic& emptore ꝑcipiant. Si aut̃ post p̃finitos
tresmenses quisquã huimodi seruorũ iudaicorũ uelle suũ edixerit. & fier
uoluerit xp̃ianus. nec aliquis eũ post modũ emere. nec dominꝰ qualiba
occasionis specie audeat uenundari. sed ad libertatis ꝓcul dubio p̾mia ꝑ¬
ducat᷑. quia hinc ñ aduendendũ. sed ad seruiendũ sibi intelligit᷑ reseru.¬

Expanded text:
dixerint Christianos, vel etiam extra Ecclesiam hanc talem voluntatem prodiderint, dixerint Christianos, vel etiam extra Ecclesiam hanc talem voluntatem prodiderint, pretium eorum a Christiano scilicet emptore percipiant. Si autem post praefinitostres menses quisquam hujusmodi servorum Judaïcorum velle suum edixerit, et fieri voluerit Christianus, nec aliquis eum postmodum emere, nec dominus qualibet occasionis specie audeat venumdare, sed ad libertatis proculdubio praemia perducatur, quia hunc non ad vendendum, sed ad serviendum sibi intelligitur reser