comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expulsꝰ & segregatꝰ a scͥã c̃gregatione : de in de exilio ẽdẽpnatꝰ morteq secuta pena
capitis digessit qͥcqͥd dolose ĩ sco iuro exercuit. Aliiuͦ epis copi tunc aregeꝑebroinũ
ĩ ipsa si nodo pȩnesimilẽ penãsortitiꝑ petuo exilio sunt daͣnati deportati.
Vuagimarꝰ & eñiqͥsupͣ dictũ famulũ dĩ adplenda ebroini dicta sotius ꝑ nicie¬
eiꝰex titerat : post qua abipso ebroino eoqđ ĩ eiꝰ ultione c̃senserat episcopatꝰ
gradu dolosefuerat sub limatꝰ post paululũ itͣ uallũ positũ ĩ offensa eiꝰd ecidens
dĩ ut opinat᷑ nutu multis flagellis obstrictꝰ neͣꝓcut fert᷑ laqueo fuisse suspens:
acmorte turpissima ut decebat iusti ꝓditorẽ c̃dẽp na  trans misit adtar¬
tarũ A dhuc etuuirdĩ leo degarus ĩ code monast erio sc̃i monialiũ ĩqͥ a deusto-¬

Expanded text:
expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolosę in sancto viro exercuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati.ui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius pernitię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custo
Abbreviated transcription (Latin):
& c̃stituę subtua custodia. Erit en̾itẽpꝰsuȩ uocationis. recipiens qđ meret᷑
asius ini micis: Tunc acceptu adsuũ ꝑduxit cȩnobiũ qͥuocat᷑ fiscan nusubi
erat c̃gregatio sci monialiũ acuirginũ qͥb p̾erat childemar cha¬
Nã & lingua p̾cisa solitũ recepit offitiũ & magnũ do ctrinęsuȩ sem̃ osten-¬
dit ĩ popło: ut quando ĩ tͣ uirgines accederet : ut fert᷑ dultiasuafulgebant
elo qͥa ut mirarent᷑ qͥcũq audierant quantadĩ oꝑabat᷑ dem̃tia. & cͣu̾si aprauis
oꝑib uelocit᷑ peterent pęnitentię fructꝰ. Nã dieb ac noctib ĩ cultuꝑ
uigilans adstabat: ut uł paululũ adnecessariacorporis uix aliquando
da uillã regiã uementes mult᷑a cpiscopoꝵ turbã ad eẽ. fecer̃ ibiq ĩ tͣcȩteros
didone qͥ scmuirũ leodegariũ cu uuagimaro expulit desedesui episcopatꝰ
& pęne tradidit ĩ letꝰ ẽdeͣ̃pnat᷑ abipsa sy nodo caluaria accepta ĩ capite¬

Expanded text:
 constitue sub tuta custodia. Erit enim tempus suae vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acceptum ad suum perduxit coenobium, quod vocatur Fiscamnus, ubi erat congregatio sanctimonialium virginum, quibus pNam et lingua praecisa solitura recipit officium et magnam doctrine suae semen ostendidit in populo. Quandoqui inter virginum accedetia, et conversi a pravis operibus velociter peterent paenitentiae fructibus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut vel paulolum ad necessaria corporis vix aliquando dam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite
Abbreviated transcription (Latin):
ualde. Iuifestini ꝑrexer ciuitatẽ eduã. Et circũ dantes eã.: cũeoꝵ exer¬
citu deuastabant circa muroꝵ cireuitũ. Hȩc eñiuir dei ꝓspitiens. relo¬
magno accensꝰ ꝓplebe sibi cõmissa: dñisecutꝰ exemplũ anim̃asuã malens
ponere ꝓ ouib suis eosq cupiens lucrif acere quã solu suã tẽporal ẽq uerere
salutẽ. Tunc om nẽ clerũciuitatis aggregare uissit cũreliqͥ is. cuc rucib
&choro psallentiũ obuiã. abiit cũ diꝰlaudib suis inimicis. & spontese ob
ad eũpumendũ: absq reuerentia reliqͥarueũcop̃hender̃. Qui exclamans
fertur dixisse. Gr̃as agodõ om̃i potenti redẽptori: qͥ medignatus est
hodicglorificare. Iuiꝑgentes duxer̃ eũ ex traciuitat᷑e & implentes iussa
pͥncipis ebroini eruer oculos eiꝰ a capite. Sed culum sustulissent forin sec

Expanded text:
valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem Aeduam, et circumdantes eam cum eodem exervalde. Qui festini perrexerunt ad civitatem Aeduam, et circumdantes eam cum eodem exercitu, demagno accensus super plebe sibi commissa, Domini secutus exemplum, animam suam malens ponere pro ovibus suis, easque cupiens lucrifacere, quam suam temporalem querere salutem, omnem clerum civitatis aggregare jussit, et cum reliquiis et crucibus et choris psallentium obviam abiit cum Dei laudibus suis inimicis, ad eum puniendum, absque reverentia reliquiarum eum comprehenderunt. Qui exclamans fertur dixisse: Gratias ago Deo omnipotenti Redemptori, qui me dignatus est hodie glorificare. Qui pergentes duxerunt eum extra civitatem, et implentes jussa principis Ebroini, eruerunt oculos ejus a capite. Sed cum ei lumen sustulerunt forinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
ultiont inimicoꝵ qͥcũ noluer̃ hab̾e subregulũ. Qui ut lcorugiens rt feras
ieteras renuit rugitꝰ eꝰ ꝑ francoꝵ tͣras. Om̃s ui qͥ adiisus euolim cogtauerant¬
malatreme facti qͥ reminserant exeiꝰ cede prexer̾ fugã. His itaq dieb uirdĩ
lo degarius cũadsuã plebẽ restaurandã resideret urbesua edua reminiscens
cbromꝰ maloꝵ om̃iũq circaeũ cũ rege hil derico sc̃m̃uirũ egisseputab at
tunc adiunctissibi ĩ consilio neqͥssimis inimicoꝵ sõtus c̃ sulere cepit que¬
admodũ cundẽ pontifici cc̃ destruere potiusset. Exbis eni c̃siliaris. duo¬
uidelic& dido. & liuagemarꝰ ex nomine caput effecti malitiȩ dixer
Seposse eũ rapere deciuitate. &ieof acere iuindictã exqua malitia ebroini
cẽt satiata. Gauisus naq ebroinꝰ de eoꝵ responso dedit eis exercitũ copiosũ

Expanded text:
ultione inimicorum qui eum noluerant habere subregulum. Qui ut leo rugiens inter caeteras ultione inimicorum qui eum noluerant habere subregulum. Qui ut leo rugiens inter caeteras feras, resonuit rugitus ejus per Francorum terras. Omnes vero qui adversus eum rant ex ejus caede perrexerunt in fugam. His itaque diebus vir Dei Leodegarius cum ad suam plebem restaurandam resideret urbe sua Aedua, reminiscens Ebroinus malorum omnium quae circa eum cum rege Hilderico egisse illum putabat, tunc adjunctis sibi nequissimis inimicorum sociis consulere coepit quemadmodum eumdem pontificem destruere potuisset. Ex his consiliarividelicet Diddo et Waimeris ex nomine, caput effecti maliciae, dixerunt se posse eum rapere de civitate et in eum facere vindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus namque Ebroinus de eorum responso, dedit eis exercitum copiosum
Abbreviated transcription (Latin):
tãdep̾cationib dilectionis amicitiarũ qͥ fatigatĩs spatiis t̾rarulongeuis
ualde fuerant c̃sentientes. ad qͥeuer̾ dep̾cantib Cũ benedictionͤ  qͥppe
patris monasteri i c̃glutinati pacis cͣcordia ꝓcedentes uener unt simul
ebro inꝰ scilic& cũp ontifice leo degario ĩciuitatesua augustuduno.
Quã reͣ audiens totaciuitas suscepta ẽ. ĩ gaudiũ. Quiciues ꝓcedentes obuiã
receꝑunt eos cũ magnofauore: letantes eoqđ recepissent Patre quẽ ami
sisse olimguber natore. Que receptũ collo cauerꝰ eũ ĩ sedẽ pͥstinã ut frue¬
ret᷑ cũeis leticia. Quicũ simul lȩtatisũmo gaudio tripudiarent. cupiens
sesibi sotiauit ut amicos. Sedñpost multũ tẽporis: multis scelerib gestis
collectis sibi maloꝵ sociis francoꝵ ꝑu̾i i̾trauit fines. &cũtiranniꝰ dẽ¬
crudelissi megerens theoderici gloriosi regis sep̃sentauit obtutui:

Expanded text:
tandem pre tanti dilectionis amicitiarum, quia fatigati spaciis terrarum longaevis tandem pre tanti dilectionis amicitiarum, quia fatigati spaciis terrarum longaevis valde fuerant, consentientes adquieverunt deprecantibus. Cum benedictione quippe patris ipsius monasterii conglutinati pacis concordia, procidentes venerunt simul, Ebruinus scilicet cum pontifice Leudegario, civitatis suae Agustiduno. Quam rem audiens tota civitas, suscitata est in gaudio: qui cives procidentes obviam, reciperunt eos cum magno triumpho, letantes, eo quod recipissent patrem, quem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem recepto collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis letitiam. Qui cum simul letati summo gaudio trepudiarent , cupiens se sociavit ut amicos. 9. Sed non post multum temporis, multis sceleribus gestis, collectis sibi malorannide crudelissime se gerens, Theodorici gloriosi regis se praesentavit obtutui,
Abbreviated transcription (Latin):
disceptatio. Tunc relicto
cis: irecȩpit ubi pauꝑ xpi ficripotuisset. Hoc rex audiens contristatꝰ est
ualde: acmerens que dã exsuis fidelib cu exer citu magno post ipsũmisit:
pontifice depͣcante: luxouio cęnobio ut eiliceret relicto scło uacaredõ
humilit᷑ poposcit sedirigendũ. Que ꝓtinus illuc n ire ñdistulit. Quifestinꝰ
mmo nasteriũ ꝑueniens: iꝰbidẽ ebroinũ iã clericũ ĩuenit: dicens ei se aliqͥd
ĩeo peccasse ueniãq ĩ inuicẽ sepetentes steter̃ c̃ cordes. Iam̃ ab babate se¬
iuncti aliqd̃ spatiũ tẽp oris utͣq pęnitentiã agentes. ĩtͣcͥ tubernia mona¬
defuncto: ger manꝰ eiꝰ theodericus ĩ regno sublimabat᷑. Hȩc audientes ut᷑q
amicoꝵ desiderantes aspectũ eoꝵ cernere. cũ fauore magnouota eoꝵ c̃o plen-¬
tes: ad ꝓpͥa nitunt᷑ reducere: ꝑgentes deutrisq partib: ad supͣ dictũ monasteriũ
cogebant eos ꝓcedere & ad eoꝵ domos remeare. Quianguore multũ estuantes

Expanded text:
disceptatio. Tunc relicto cis ire cepit, ubi pauper Christi fieri potuisset. 7. Hoc rex audiens, contristatus valde ac merens, quendam ex suis fidelibus cum exercitu magno post ipsum misit.pontificem deprecantem, Luxovio coenuvio, ut ei liceret, relicto saeculo, vacare Deo, humili poposcit preci se dirigendum; quem protinus illic ire non distulit'. Qui festinus in monasterio perveniens, ibidem Ebruinum iam clericum invenit; dicens se aliquid in eo peccasse, veniam vicissim petentes, steterunt concordes. Tamen ab abbate seiuncti, aliquod spatium temporis uterque penitentiam agentes, inter contubernia mona Childerico vero rege defuncto, germanus suus Theudericus in regno sublimatur. Hec audientes uterque amicorum, desiderantes aspectum eorum cernere, cum favore magno vota eorum conplentes, ad propria nituntur reducere; pergentes de utrisque partibus, ad supradicto monasterio cogebant eos procedere et ad eorum domibus remeare. Qui angore multo estuantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ostiduerat defunstꝰ est. luñe idẽ pontifex hec audicns. ccitoeursu
mpadlatiũ ꝓrexit: accũ suis comilitonib derege tactar. cete. hui
audient es hilderieu austrasionũ rege mad olescentiasua regnũ iuxta
suiteporis etatẽ optimȩ disponentẽ clegit que dã pars francor
uolentes cũ regehabe. Nã hebromus qͥ maioꝵ domꝰ fuerat cũ rege
lochano theo dericũ germanũ cupiebat subrogare fri inregri
pse sꝰ ebroinus: erat tunc odiosus int̾ francos: qͥa mnetucbant huiꝰ pon¬
deris iugũ qđ peundẽ sust inuerͣ subrege lothario. Relictoq escor¬
siuo: hadericũ itoto sublimauer regno francorũ sunc idẽ¬
ebroinꝰ uidens scdestiattũ & ꝑnichilo suũ eẽ c̃siliũ: territꝰ pauore¬

Expanded text:
 haec audiens, concito cursu in palatium perrexit, ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Hildericum Austrasiorum regem in adolescentia regnum juxta sui temporis aetatem optime disponentem, elegit quaedam pars Francorum, volentes eum habere regem. Nam Ebroinus, qui major domus fuerat sub rege Lothario, Theodoricum germanum ejus cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebroinus erat tunc odiosus inter Francos. Et quia metuebant hujus ponderis jugum, quod per eumdem sustinuerant sub rege Lothario, relicto ejus consilio Hildericum in toto sublimaverunt regno Francorum. Tunc Ebroinus videns se destitutum et pro nihilo suum esse consilium, territus pa
Abbreviated transcription (Latin):
necoronã aceiꝑet martirii qumpotius careret p̃miis głȩ sẽp it᷑ nȩ: tunc
iussit cũ nudis grossib ꝑ quanda piscinã tranducere ĩ quaerant petre
oculi ablati pedes ĩã forati. lingua acl abia ce̾nt ĩ cisa. & diu̾se cer neret om̃i
fdicitate m̃broꝵ ablatã corpoꝵq parit᷑ uire undiq paruisene ne ortiola
nec oculis callert cer nerit ia: neepedes ĩcedere calle. nee lingue os firio lau

Expanded text:
ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. Tunc ne coronam acciperit martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternum. Tunc iussit eum nudis gressibus per quendam piscinam transducere, in qua erant petrioculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique paruissent negati, dum nec oculis cerneret viam, nec pedes incidere cal
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ reuelabit᷑ ĩ nobis. Peccata & eñi nr̃a multast̃ : sed miscđia om̃ipotentis
suꝑ eminens magna qͥ ad abluenda delcͥcta sel audantiũ semꝑ ÷ paratus. Hȩc
ad tẽpꝰ patimꝰ. qͥamorti debitores sumꝰ. Sed illa nos expectat uita: sipatient᷑¬
sufferi mꝰ istaͣ pęnã ubisine finę lȩtabim᷑ ĩ cȩlestigła: Iunc ministri adstipitẽ
ligatũ gairinũ lapidib obruere cȩꝑunt. Ileuͦ dep̾cabat᷑ dñmdicens. Dñe
ihubone qͥ ñuenisti uocare iustos sed peccatores. suscipespm seruitui. & qͥa
medignat᷑ es adsimilitudine martirũ lapidib uitã istaͣ mortalẽ auferre
iubeclemͣtissime ueniã scelerũ meoꝵ tribuere. Hȩc dicendorando ultimũ
finire : ut simul mererent᷑ futurã acbeatã participari. Sed ebroinus
differre uolens exitũ: ut ꝑpęnas longedilatas ei p̾pararet ȩtͣnas. &

Expanded text:
quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra multa sunt; sed misericordia omnipotentis quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra multa sunt; sed misericordia omnipotentis Dei supereminens magna, qui ad abluenda dilecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obruere coeperunt. Ille vero deprecabat Domino, diceia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniam scelerum meorum tribuere'. Hec dicens, orando ultimum finire, ut simul mererentur futuram ac beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet eternas, et
Abbreviated transcription (Latin):
adpalatiũ reuerti. Tunc & enibeatꝰ leo degariuꝰ exmonasterio ĩqͦ tenebatur
absconditꝰ egredi: & ĩ p̾sentiã regis iussꝰ ẽ. accessiri. Qui cu̾si mul c̃ iuncti &
obtutib pͥncipũfuissent oblati: multis cͣ tumeliis affecti & obꝓbriis ab ebroino
susceptis respondis se conant᷑. Hec digne patim᷑ qͥa dño peccauimꝰ: sedma ior ẽ¬
eiꝰ clem̃tia qͥ nos dignatꝰ ẽ. uocare adtalẽ głam. Sedtu miser ebroine qͥ tanta
pęnã ĩgeris francoꝵ gentipotius ite ulcisceris qͥuitã aliis auferre cupis.
tuã potiuꝰaufers quã ĩdignꝰ acepistigloriã: Iunc hȩc audiens ebroinꝰ furore¬
magno repletꝰ: iussit ministris gairinũ abstrahi: &ager manosuo separari:
ut separati neuident᷑ puniri nec simul eis delectar et᷑ taliau̾ba affari.
Cũ autẽ duceret᷑ beatꝰ leodegarius eũ adloqͥt᷑ dicens. Ae qͦ ani moesto fr Rm̾e
qmͣ oportet nos hecpati. qͥa nͣst̃ cͣ digne passiones huiꝰ tẽporis ad futura głam

Expanded text:
ad palatium reverti. Tunc etenim beatum Leudegarium ex monasterio, in quo tenebatur absconditus, egredi et in praesentia regis iussus est arcessere. Qui cum simul cotriuncti et obtutibus principum fuissent oblati multisque contumeliis adfecti et obprobriis ab Ebroino suscepti, respondisse conejus clementia qui nos dignatus est vocare ad talem gloriam. Sed tu, miser Ebroine, qui tantam poenam ingeris Francorum genti, potius ituam potius auferis quam indignus accepisti gloriam'. 13. Tunc audiens Ebroinmagno repletus, jussit ministris Gairinum abstrahi et a germano suo separari, ut separatim viderentur puniri, ne simul eos delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo animo esto, fratefuturam gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ponere est necesse. uthii qui ueritati de¬
ro gant: confundant̃. No uerint igit
abeato a redio abbate urbis lemo¬
uice.qui ab ipso nicecio antistite enu¬
ordinẽ sostitus est : haecquȩ sub iec¬
ta sunt me audisse. que min hoc nõ credo
fefellisse cũ pereũ ds eotẽpore quo mihi isteo
retulit: et cecorũ oculos illuminauit. et
paraliticis gressũ p̃stitit et inerguminos
eiectis de monibus sanem̃tis restituit. Hec
credendum est eũ mendatui nube obũbra¬
ri posse. quẽ sepius ab imbriũ nube obtec¬
tũ ittiꝓtexit : ut inbutis sotus hicnulla
stillarũ infusione madesceret.: Deniq
si de teli relatore dubitatur: debenefi¬
cus dei diffiditur.: Quibus uerbisquid¬

Expanded text:
ponere necesse est, ut hi qui veritati deponere necesse est, ut hi qui veritati derogant confundantur. Noverint igitur a beato Aredio abbate urbis Lemovicinae, qui ab ipso Nicetio antistite enuordinem sortitus est, haec quae subjecta sunt me audisse: quem in hoc non credo fefellisse, cum per eum Deus eo tempore, quando mihi ista retulit, et caecorum oculos illuminavit, et paralyticis gressum praestitit, et energumenos ejectis daemonibus sanae menti restituit. Nec credendum est eum mendacii nube obumbrari posse, quem Deus saepius ab imbrium nube obtectum ita protexit, ut imbutis sociis, ipse nulla stillarum cadentium infusione madesceret. Denique si de tali relatore dubitatur, de beneficiis Dei diffiditur. Aiebat er
Abbreviated transcription (Latin):
Si fides dictis adhib& relatorib sacror
oꝑũ ꝓfidei merito fidelit̃ arbitor essecre¬
dendũ quia ꝑ om̃ia que inscripturis legun
obtutib ꝓpriis cermpotuerẽ Sed quedã
uero ꝓprii in tuitꝰ auctoritate creduntur.
Seilsunt qđ peius ẽ : quiꝑ uerso sensuut serro
non credunt: ita testificata rep̃hendunt.
uisci uero tamquã confictit fastidiunt.
nõ habentes illud insua credulitate. quod
tomas apłs gestibat in corde dicens nisi
uidero : non credã.: Becta quidẽ qui non
uiderunt : et credider̃.: Sed iste ut uidit :
stati credidit.: Nã ut diximus multi ui¬
dentes nõ modo credunt: sed etiã contra¬
dicunt. Unde & aliqua desc̃inicecu tre¬
uericis acerdotis uirtutibus. uirilitate.
magnanimitte. scitate scripturus.
rep̃hendi abaliquibus uereor. dicentib
mihi. Tu cusis iunior qͦmo seniorũ gesti
poterisscire: qualiter ad te eorũ factot
uenerunt: nempe nõ aliud nisi a tefic
cusa. relatorẽ huius operis in medio

Expanded text:
Si fides dictis adhibetur, relatoribus sacrorum operum pro fidei merito fideliter arbitror esse credendum, quia non omnia quae in scripturis leguntur, obtutibus propriis cerni potuerunt: sed quaedam vero proprii intuitus auctoritate creduntur. Sed sunt, quod pejus est, qui perverso sensu ut scripta non credunt, ita testificata reprehendunt, visa vero tanquam conficta fastidiunt; non habentes illud in sua credulitate, quod Thomas apostolus gestabat in corde, dicens: Nisi videro non credam . Beati quidem qui non viderunt, et crediderunt 1232. Sed iste ut vidit, statim credidit. Nam, ut diximus, multi videntes non modo non credunt, sed et derident. Unde et ego aliqua de sancti Nicetii Treverici sacerdotis virtutibus, virilitate, magnanimitate, sanctitate, scripturus, reprehendi ab aliquibus vereor, dicentibus mihi: Tu cum sis junior, quomodo seniorum gesta poteris scire? qualiter ad te eorum facta venerunt? Nempe non aliud nisi confictar. Qua de causa relatorem hujus operis in medio
Abbreviated transcription (Latin):
Iue t̾re nis membris infliaxẽ uulnera cultri:
Testess̃ gemitus oculoꝵ. lumine fusi.
Ha cque diemerito carnis dissoluit᷑ antro.
Cõpatit᷑ xp̃o. radians iamuiuit in ipso.
Xp̃o cõ morit᷑. cum xp̃o deniq surgit.

Expanded text:
Quæ teneris membris influxit vulnera cultri, Quæ teneris membris influxit vulnera cultri, Testes sunt gemitus, oculorum lumine fusi: Hacque die merito carnis dissoluitur antro, Compatitur Christo, radians iam viuit in illo, Christo commoritur, cum Christo deniq. surgit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nature genitor. rerũ plasmator ⁊ auctor.
Ius sit in occiduas morientes ire tenebras.
Tendit adoccasũ. quicquid lucis capit ortũ.
Doctus undoctus equali sorte recedunt.
Diuitis ⁊ modici similẽ morssuscipit urnã.
U ertit᷑ incinerẽ cineris cõpago soluta.
Qđ nequit absolui debet pacient̾ haberi.
RELEUATIO DOLORIS. ⁊ CÕSOLATIO MORTIS
usa michi causas memorat quo tristi a soluã
Deponã lacrimas steriles. ⁊ gaudia sumã.
Odilo nõ morit᷑ sed mortis funerasꝑnit.
Regnat inȩt̾num gaudens secernere xp̃m.
Quẽ coluit. docuit. quesiuit. glorificauit.
Cuiꝰ gła crux fuit. ⁊ xp̃s crucifixus.
Uirgo maria tuo quantũ seruiuit honori.
Temundi dñam. cęlor necne benignã:
Omnibus inuotis tenuit. p̃elegit. amauit.
Firmit̃ atque dm̃ recolens dete generatũ.
Ex torsit lacrimas sibi qđ tua scã manillar
Quẽ lactasse dm̃ cȩ̨lũ stupot. orbis ad orat.
Illi qua fuerit pia circũ cisio xp̃i.

Expanded text:
Naturæ genitor, rerum plasmator & auctor Naturæ genitor, rerum plasmator & auctor Iussit in occiduas morientes ire tenebras. Tendit ad occasum quicquid lucis capit ortum, Doctus & indoctus æquali sorte recedunt: Diuitis & modici similem mors suscipit vmbrā, Vertitur in cinerem cineris compago soluta: Quod nequit absolui, debet patienter haberi. Reuelatio doloris, & consolatio mortis. Musa mihi causas memora, quo tristia soluam Deponens lacrymas steriles, & gaudia sumam. Odilo non moritur, sed mortis funera spernit: Regnat in æternum gaudens se cernere Christum Quem coluit, docuit, quæsiuit, glorificauit, Cuius gloria crux fuit, & Christus crucifixus. Virgo Maria, tuo quantum seruiuit honori, Te mundi Dominam, cœlorum necne benignam Omnibus in votis tenuit, præelegit, amauit Firmiter, atque Deum recolens de te generatum, Extorsit lacrymas sibi, quod tua sancta mamilla, Quam lactasse Deum cœlū stupet, orbis adorat! Illi quam fuerit pia circumcisio Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
Ofletus uoces extendat corda sonoras:
Organa cunctorũ uertant᷑ sorte modorũ
Plangite uos pp̃li uos lingue. sidera cȩli:
ꝓ ruat intenebras resplendens orbita solis.
Deficiant plenę radiantia cornualunę.
Lugeat ⁊ mundus ꝓtenso corpore totus.
N c̃ terras. pelagus. montes. siluas que ciebo:
Quadrupedes. bipedes. reptantia cuncta mouebo.
Condoleant patrẽ sub tractũ nuc obiroriẽ.
Concio plausu pungant᷑ uiscera fletu.
Et uarus lacrimas ꝓfundant uocibus istas.
Odilo dulce decus uentur gła seeli.
O dilo dulce decꝰ. frat̾nę pacis amicus.
Odilo dulcedecus. meritoꝵ lã pade clarus.
Tufedis requies. languentibus ⁊ medicina:
Debiliũ baculus. miserorũ maxima uirtus.
Splendida quo facies abit. uel sermo recessit.
Aureus humanos cõponens optime mores.
Quo tua scã manus. fulgorꝰ deniq uisus:
Quod iacet inspacio uel quo requiescit in antro.
Grdine funereo claudunt᷑ membra sepulc hro
Federe ꝑpetuo lex est mortalibus ista:

Expanded text:
Fletus voces extendat corda sonoras, Organa cunctorum vertantur sorte modorum. Plangite vos populi, vos lingue, sidera caeli. Proruat in tenebras resplendens orbita solis. Deficiant plene radiantia cornua lunę. Lugeat et mundus protenso corpore totus. Nunc terras, pelagus, montes silvasque ciebo, Quadrupedes, bipedes, reptantia cuncta movebo. Condoleant patrem subtractum nunc Odilonem, Conciso plausu pungantur viscera fletu Et variis lacrimas profundant vocibus istas: „Odilo dulce decus, venturi gloria secli, Odilo dulce decus, fraterne pacis amicus, Odilo dTu fessis requies, languentibus es medicina, Debilium baculus, miserorum maxima virtus: Splendida quo facies abiit, quo sermo recessit Aureus, humanos componens optime mores? Quo tua sancta manus, fulgorus denique visus Quo iacet in spacio, vel quo requiescit in antro? ondens, ait. Ordine funereo clauduntur membra sepulchro Fœdere perpetuo, lex est mortalibus ista:
Abbreviated transcription (Latin):
ienit mx beciti AREDIi abbatis. cui sup̃ me¬
minimus ualde religiost: Cũ urgeret᷑
febnib & eẽt intrtnsitu p&ut filiũ diceis.
Iuesefili dulcissime neme antediem quor¬
itũ sepelicitis. ut uenientes femuli famule¬
ut om̃s uidetnt corpusculũ meũ. nec
ullus frustretur ab exequiis meis dehis
quostudiosissime enutriui.: Ethȩc diceis.
emisit spm : Ablutta iuxtamore colloco¬
tur inferetrũ: a in a eccła deportatur:
uare uerodie priusquã sepeliretur:
tantus odor suuitatis. effla grauit a
corpore. ut om̃s admistrentur . : De noc¬
teuero globus igneus magnus aparuit.
qui aboriente consur gens : ac ꝑcaelici¬
culũ currens suꝑ a eccłam stecit. inqua
corpus de functe iacebat. Ee hoc enĩ ite
cuncto
edem subit splendor obtexit.
ut pu¬
tarent sediem mediũ cõtẽ¬
plare. Ꝙsitit̃i inerguminimulti exelema¬
uer dicentes quic martinus uenit adtran¬
sitũ Pelacie.: Succedente. uero domi nica
die postquãt̃ sepulta est:posuer̃ cereðm

Expanded text:
meminimus, valde religiosa. cum urgeretur febribus et esset in transitu, petiit filium, dicens: Quaeso, fili dulcissime, ne me ante diem quartum sepeliatis, ut venientes famuli famulaeve omnes videant corpusculum meum, nec ullus frustretur ab exsequiis meis de his quos studiosissime enutrivi. Et haec dicens, emisit spiritum. Abluta juxta morem, collocatur in feretro, atque in ecclesiam deportatur. Quarto vero die, priusquam sepeliretur, tantus odor suavitatis effragravit a corpore, ut omnes admirarentur. De nocte vero globus ignis magnus apparuit, qui ab Oriente consurgens; ac per coeli circulum currens, super ecclesiam stetit, in qua corpus defunctae jacebat. Ex hoc enim ita cunctam aedem subitus splendor obtexit, ut putarent, se diem medium contemplare. Et statim inergumini multi exclamaverunt, dicentes, quia: 'Martinus venit ad transitum Pelagiae'. Succedente vero dominica die, postquam sepulta est, posuerunt cereum
Abbreviated transcription (Latin):
EDNECIIIUDSILENDŨ DUTA¬
ui. quod reliquiae lAUrentis ctb
incendio hostilitatis erepte. ãqͦ¬
dẽt homine inlemouicino delate suis:
uicusepius admoneretur ꝑuisũ ut
ecc idẽ ARIDiO cbbati deferret Nec
iussionem impleret : ipsecũ coniuge et om̃i
stimilici e grotare coepit : Tunc necessi¬
tate conpulsus: ut ets uiro scõ deculit.
mox scinittit restitutus abscessit .

Expanded text:
Sed nec illud silendum putaSed nec illud silendum putavi, quod reliquiae eius ab incendio hostilitatis ereptae, a quodam homine in Lemovicino delatae sunt. Qui cum saepius admoneretur per visum, ut easdem Aridio abbati deferret, nec iussionem impleret, ipse cum coniuge et omni familia aegrotare coepit. Tunc necessitate conpulsus, ut eas viro sancto detulit, mox sanitati restitutus abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
culĩt igitur unius atq elterius canni.
in hac ariditate ꝑtransiit. Arent̾ fiti
locuillius: om̃ia quae inrigare consue¬
rtit. Testio quoq anno accidit it qui¬
lit.. Adquẽ. dienoctiiq uiciniq mesta
penderent. confisi de eius oititione qđ
si p&eret dñm : fontẽ possit suo restitu¬
esseclementis mastyris pignoret nunc ap¬
parebit: cũ eius fuerit uirtus manifestit¬
tit.: Iunccũ pscillentiũ choris. ad locũ
fontis accedit: et dictis psed mis in oraiti¬
one ꝓsternit᷑.: Positisq scĩs reliquiis in ipso
fontis. ditu p&ut ut qui condẽt in deses¬
to dã pnatis. ad secanda marmoret flu¬
men inrguũ pactefecit. in hunc locum
tquas quasprius pi indulserat demen¬
tit. demeNtis iterũ intercessio reuo¬
caret.: Ilico uena recurrit ad aditũ
maagnaas euo mens atquas : Illũq que
prius tenuerat alueũ : decurrendo
replens. Ad mirtintib popłis inm̃scis
grcis dño referunt᷑. qui et mastyris

Expanded text:
culum igitur unius atque alterius anni culum igitur unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae inrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit, ut quilit. Ad quem cum die noctuque vicinia maesta penderent, confisi de eius oratione, quod, si peteret Dominum, fontem possit suo restituesse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum eius furit virtus manifestata'. Tunc cum psallentio ad locum fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur; positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit, ut, qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen inriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Ilico vena recurrit ad aditum, magnas evomens aquas, illumque quem prius tenuerat alveum decurrendo replevit; admirantibus populis, inmensae gratiae Domino referuntur, qui et martyris
Abbreviated transcription (Latin):
infracerritoriũ urbis lemouicinȩ. Cuiꝰ
undec tam ostorũ scito: quac agrorũculitt.
uel fouebat accessu: uel imp&u fecunda¬
bat.. Deducebat̾ etiã statis decus sibus
ꝑlocanecessariout ubi eũ natut no
dabat studiũ ꝓuocetret. Ꝙ ertit et̃i in¬
ducib ueni exuberante fluentis uti
gatudere cerneret. holussine uirgultu
si fuisset ab eodẽ intigatũ. Opitula¬
batur etic̃t in eo gr̃a incuestaatis diui¬
nȩ ut in quo fuisset fluentũ emissum.
uelociter germinat acciperent incremtum.
Cũq eũ incole lori quasi ludũ et gentes. ꝑ
singulai quaeq loquet deducerent. Insidict¬
toris ut credo in uidia. subterit dehiscit. ac
uelut insitidiis xII. in mediũ pedudis: ubi
nulli ꝓssus possit opus. efficerȩ fluctibus
sparsis exoritur. Extinploomiũ men¬
testimor obsedit. et einquum qđ d̃t ad¬
uenire regioni loci incolȩ p̃stolant᷑ in teri¬
tũ. Simulq et benefitiũ qđ habere consue¬
rant. iugifletũ deplorant. Percutri¬

Expanded text:
 urbis Lemovicinac, cuius unda tam hortorum sata quam agrorum culta vel fovebat accessu vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam, factis decursibus, per loca necessaria, ut, ubi cum natura non dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus, vena exuberante, fluentis, ut gaudere cerneres holus sive virgultum, si fuisset ab eodem inrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia maiestatis divinae, ut, in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agentes per singula quaeque loca deducerent, insidiatoris, ut credo, invidia sub terra dehiscit, ac velut in stadiis duodecim in medium paludis, ubi nullum prorsus possit opus efficere, fluctibus sparsis, exoritur. Extemplo omnium mentes timor obsedit, ei novum quoddam advenire regioni; loci incolae praestulantur interitum, simulque et beneficium, quod habere consueverant, iugi fletu deplorant. Curri
Abbreviated transcription (Latin):
cite incordib ur̃is. tibi oportet adorari dñe. Angłis autẽ
m̃s uob̃cũ. ẽ : ipse autẽ exꝗrã animas ur̃as. Nã lingua eoꝵ
polita a fabro. ipsa etiã in aurata & in argentata falsasunt.
& ñ possunt loꝗ. & sic̃ uirgini amanti ornam̃tũ. ita accep¬
to auro fabricatas. Coronas certe habent aureas suꝑ capita¬
sua di illoꝵ. unde subtrahent sacerdotes abeis aurũ & ar¬
gentũ. & erogant illud insemetipsis. Dant autẽ exipso
ꝓstitutis. & meretrices ornant. & iterũ cũ receꝑint illud
a meretricib ornant dẽos suos. Hii autẽ ñ liberant᷑ ab e.¬

Expanded text:
et adorare, domine. angelus autem meus uobiscum est, ego autem exquiram animas uestras. lingua eorum polita a fabro, ipsa etiam inaurata et inargentata falsa sunt et non possunt loqui: et sicut uirgini ornatum amanti accepto auro fabricati sunt coronas supra ulo VI ait: subtrahunt sacerdotes ab eis aurum et argentum, et erogant illud in semetipsos. Dant autem et ex ipso prostitutis, et meretrices ornant: et iterum cum receperint illud a meretricibus ornant Deos suos. Et Apostolus ad E
Abbreviated transcription (Latin):
Prestetis requiẽ sibi . n eo ꝓhibere iacere.
Donec ipse uelit. ⁊ donec eranseat umbra.
Adueniat que dies. euinox succedere nescit.

Expanded text:
Prestetis requiem sibi nec prohibete iacere, Donec ipse velit et donec transeat umbra Adveniatque dies, cui nox succedere nescit.
Abbreviated transcription (Latin):
& ulciscens dñs. lã enĩ decẽ trib ab assiris ductȩ fuerant
incaptiuitatẽ sub ezechia rege iuda. subqͦ etiã nc̃ in c̃sola¬
tione ppłi trans migrati ad uersũ nineue uisiocernit᷑. Nec
erat parua c̃solatio tã hisꝗ assyriis seruiebant. qͣ reliꝗs ꝗ sub
ezechia de tribu iuda & beniamin ab hisdẽ hostib insidiabant᷑.
ut audirent assyrios q̃q achaldeis eẽ capiendoᷤ. sic̃ inc̃ seqͤntib

Expanded text:
ssyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantur, ut audirent, Assyrios quoque a Chaldaeis esse capiend
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ traditio c̃firmat. Siꝗdẽ infinẽ huiꝰ lectionis.
p̃dicti regis ad uentũ idẽ ꝓpħa annuntiare monstrat᷑. Sed
cũ habitatores nineue iona interitũ ciuitatis p̃dicente.
ne diuina ira denuntiatũ interitũ sustinerent peccatoꝵ
& ĩpietatis pęnitentiã egissent. accepta dĩ mia grauiorib¬

Expanded text:
us lectionis praedicti regis adventum idem Propheta annunciare monstratur. Sed quum habitatores Ninivae, Jona interitum civitatis praedicante, ne divina ira denunciatum interitum sustinerent, peccatorum et impietatis poenitentiam egissent, accepta Dei misericor
Abbreviated transcription (Latin):
uberibꝰ. eximie dilectionis. habundare fec̃ in exi¬
guo uase uinũ prestite Haritatis. Ita opꝰ ꝑse
duinitus factũ. alterius religione attestaba¬
tur actitatũ. Excellebat enĩ in illo pura humili¬
tas. ꝑ quã sic̃ apłs dicit. omes sibi superiores. seq
inferiorẽ arbitrabat᷑.¬

Expanded text:
uberibus eximiae dilectionis abundare fecit in exiuberibus eximiae dilectionis abundare fecit in exiguo vase vinum praestitae charitatis. Ita opus per se divinitus factum, alterius religione attestabatur actitatum. Excellebat enim in illo pura humilitas, per quam, sicut Apostolus dicit, omnes sibi superiores seque inferiorem arbitrabat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m uasculũ licet uideat̾ exiguii. modo defe¬
rat᷑ plenũ. Stude bat enĩ insuis sẽ ꝑ esse largus.
in alienis uero parcus. Allatũ est modicũ uas
mero plenũ p̃se ponit. cępit more pincernę
illud expendi. sibi i abbati̾ iuxta recũbenti.
nquã dui prandiũ moras habuit. ut̃ que ꝓut
libuit ausit. Alii uero fr̃s quia erant uegetiore
uiribus. alterius liquoris utebant᷑ potu. cui
tamen nõ in erat simili saporis gustus. Iã ȩpule
defecerant. ⁊ amensa sur gendũ erat. cũ illud
uas uelud in eaxiustũ. uidebat᷑ ad huc retinere
meri pusillũ. Iunc uere pietatis amator. blan¬
de subridens: nõ inquit fr̃s mei inte grã kari¬
tatẽ erga uos modo habui. Acceptoꝰ confestĩ
paruo olo uitreo. infudit merũ. isinguli ꝓbenedic¬
tiono largitum potũ. Accidit tunc resstupenda:
uero int̃ se fratribus. u qđ euenerat stupentibus.
rudentissimꝰ senior infit Hospes iste nost

Expanded text:
nostrum vasculum licet videatur exiguum, modo defenostrum vasculum licet videatur exiguum, modo deferatur plenum. Studebat enim in suis semper esse largus, in alienis vero parcus. Allatum est modicum vas mero plenum, prae se ponit et coepit more pincernae illud expendi sibi et abbati juxta recumbenti, et quandiu prandium moras habuit, uterque prout libuit hausit. Alii vero fratres, qui erant vegetiores viribus, alterius liquoris utebantur potu, cui tamen non inerat similis saporis gustus. Jam epulae defecerant, et a mensa surgendum erat, cum illud vas, velut inexhaustum, videbatur adhuc retinere meri pusillum. Tunc verae pietatis amator blande subridens: Non, inquit, fratres mei, integram charitatem erga vos modo habui. Accepto confestim parvo holovitreo infudit merum, et singulis pro benedictione largitur potum. Accidit tunc res stupenda. vero inter se fratribus, et quod evenerat stupentibus, prudentissimus senior infit: Hospes iste noster
Abbreviated transcription (Latin):
est sitũ in auentino monte. qui p̃ceteris illius.
urbis montibus edes decoras. habens. nsuȩ positionis
cul men inaltũ tollens. estiuos fenuores. aurarum
algore tolerabiles reddit. ⁊ habilẽ inse habitatio¬
nẽ fac̃. Quibus autẽ spiritalibus intra soptali
eius dẽ cȩ nobii accubantibus. ministrabat uitȩ
pascua: abbas quidã Aimo nomine. beato uiro
speciali ad nexus amore. Una igit̾ dierũ ueni¬
ens domnus odiro ad mensã interrogat. antale
uinũ in ꝓmptu in esset. quesuȩ inbecillitati accõ¬
modũ foret. Intimant hi quibus curaerat cõ¬
missa. minime huius modi habere. que sibi utile
ualeret esse. Conuersus autẽ homodei ad pre¬
fatũ abbatẽ qui suo lateri assidebat. Oinquit
bone uir. si habes quę possit ẽẽ. ut illimũ. confer
inde michi haritatiuũ subsidiũ. Ille hilari
uultu. placido que animo. iubet ilico afferri
quantũ suȩ es set uoluntatis. Tunc pat̾. Hoc

Expanded text:
est situm in Aventino monte, qui prae caeteris illius est situm in Aventino monte, qui prae caeteris illius urbis montibus aedes decoras habens, et suae positionis culmen in altum tollens, aestivos fervores aurarum algore tolerabiles reddit, et habilem in se habitationem facit. Ovibus autem spiritualibus intra septa ejusdem coenobii accubantibus ministrabat vitae pascua abbas quidam, Armo nomine, beato viro speciali annexus amore. Una igitur dierum veniens domnus Odilo ad mensam, interrogat an tale vinum in promptu haberet, quod suae imbecillitati accommodum foret. Intimant hi quibus cura erat commissa, minime hujusmodi habere, quod sibi utile valeret esse. Conversus autem homo Dei ad praefatum abbatem, qui suo lateri assidebat: O, inquit, bone vir, si habes quod possit esse utillimum, confer inde mihi charitativum subsidium. Ille hilari vultu placidoque animo jubet illico afferri quantum esset suae voluntati. Tunc Pater: Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
refecistis Iantũ uidete. ut deplenitudine nr̃e
refectionis. uob̾ aliquid seruaretis. At illi nimia
cordis lȩticia exilarati. respondunt. Ad huc dñe
rint. sufficere possunt. Et side inceps uestra
scĩtas aliqua suadere uoluerit. ad credendum
in cor dibus nr̃is. nulla difficultas erit. Ecce enĩ
contra spẽ nr̃ȩ pusillanimitatis contigit. quã
uestra dedeo presumens fiducia reꝓmisit.i Ad
hȩc uirscĩ. No hoc inquid meafides. sec uestra
obȩdientia. ⁊ meritũ hospitũ nostrorũ ꝓmeruit.
ut quȩ sũpsimꝰ ꝓ caritate. duuna operante be
INPARUO UASCUIO InMorle auetTINO
etiam nõdissimile miraculũ. alio tẽpore cantigit
euenis se. In romulea urbe que sui magnitudine
⁊ formositate. nec nõ ⁊ apostolica dignitate arcẽ
totius renitet orbis. reuerendus senior odiro.
uno intẽ pore morabatur. Habebat autẽ hospi¬
ciũ in monas terio sacre puer perȩ uirginis.q

Expanded text:
refecistis. Tantum videte, ut de plenitudine nostrę refecistis. Tantum videte, ut de plenitudine nostrę refectionis vobis aliquid servaretis." At illi nimia cordis lętitia exhilarati, respondent: „Adhuc, domirint, sufficere possunt. Et si deinceps vestra sanctitas aliqua suadere voluerit, ad credendum in cordibus nostris nulla difficultas erit. Ecce enim contra spem nostrae pusillanimitatis contigit, quod vestra de deo presumens fidutia repromisit." Ad hęc vir sanctus: „Non hęc, inquit, „mea fides sed vestra oboedientia et meritum hospitum nostrorum promeruit, ut, quod sumpsimus pro caritate, divina operante benPARVO VASCULO IN MONTE AVENTINOHuic etiam non dissimile miraculum alio tempore contigit evenisse. In Romulea urbe, quae sui magnitudine et formositate, nec non et apostolica dignitate arcem totius retinet orbis, reverendus senior Odilo uno in tempore morabatur. Habebat autem hospitium in monasterio sacrae puerperae Virginis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
se habere. depiscibus uero pęne nichil esse. qđ tan¬
te multitudini ualeret sufficere. Pueriinquit uir
sc̃s illi uestrã suꝑ hoc sollicitudinẽ committite. qͥ
de quinque panibus aduobus piscibus . v. milia
hominũ uoluit saciare. uita nob. hospitibus que
nr̃is. plenissimã refectionẽ pre parate. Hȩc dicens.
abscessit. Illiuero que iussũ fuerat. diligentis ut
possunt ꝓcurant. Ed morerꝰ uentũ est ad mensam
om̃es ordinata sede recũbunt. Mira dicturus sum.
sicut inueritate testantur
qui presences fuer̃. dũ a coquis pisces minis trantur.
ab infertoribus ad m̃sam fratribus inferuntur.
ita inmanibus comedentiũ siue. ꝓuniserantium
illa paruitas pisciũ tiel alior ciborꝑ cȩpit cres¬
ta serui toribus remanerent. Tandẽ finito conui¬
uio: pueri inquid uirsc̃s. parua ꝓmisistis. ⁊ mul¬
ta ob tulistis. Famẽ timuistis. asuꝑ habun danter

Expanded text:
m utcumque se habere, de piscibus vero poene nichil esse, quod tanm utcumque se habere, de piscibus vero poene nichil esse, quod tante multitudini valeret sufficere. „Pueri", inquit vir sanctus, „illi vestram super hoc sollicitudinem committite, qui de quinque panibus et duobus piscibus V milia hominum voluit satiare, et ita nobis hospitibusque nostris plenissimam refectionem preparate." Hęc dicens abscessit. Illi vero, quod iussum fuerat, diligentius ut possunt, procurant. Quid morer Ventum est ad mensam, omnes ordinata sede recumbunt. Mira dicturus sum, sicut in veritate testantur, qui presentes fuerunt. Dum a coquis pisces ministrantur et ab infertoribus ad mensam fratribus inferuntur, ita in manibus comedentium sive ministrantium illa parvitas piscium vel aliorum ciborum coepit cresta servitoribus remanerent. Tandem finito convivio, „pueri", inquit vir sanctus, „parva promisistis et multa dedistis. Famem timuistis et superhabundanter
Abbreviated transcription (Latin):
S2
monasteriolũ inhonore scĩ martini consecratũ.
⁊ uulgarit̃ idpublicã stratã dictã. In quo ui¬
delicet loco. fr̃s qui in p̃dicto scĩ dionisii monas¬
erio causa infirmitatis uel fatigationis n¬
re nõ possuta. aliquando succedunt Quadã itaq
nans. causa repausationis illuc diuertit. Quod
agnoscentes illius maioris monas terii ꝓcuratores.
mit tunt sibiquȩq necessaria. sed depiscibus. nus¬
quã enĩ reperiri apud eos ualebant. ualde parua
munuscula . Int̃ eadũ uirdñi priuatã requiem
seputat habere. ecce subito sicut adeũ frequentia
monachorũ quo cũ que locoꝵ ueniebat. credo
duo abbates cũ pluribus monachis accendurł.
Q uoscũ gaudio suscepit. ⁊ in longũ cum eis sermonẽ
ꝓtraxit. atquȩ ad ultimũ ut secũ pranderent. in¬
uitaui. Accedens uero ad cocos ainfertores ciboꝵ.
inquirit qđ haberent. unde suos quos inuitauerat
ospites. reficere posset. At illi cȩta ꝗđe ut

Expanded text:
st monasteriolum in honore sancti Martini consecratum et vulgariter ad publicam stratam dictum. In quo videlicet loco fratres, qui in predicto sancti Dionisii monasterio causa infirmitatis vel fatigationis manere non possunt, aliquando secedunt. Quadam itaquenans, causa repausationis illuc divertit. Quod agnoscentes illius maioris monasterii procuratores, mittunt sibi quęque necessaria sed de piscibus, nusquam enim repperiri apud eos valebant, valde parva munuscula. Interea, dum vir domini privatam requiem se putat habere, ecce subito, sicut ad eum semper frequentia monachorum quocumque locorum veniebat, credo, duo abbates cum pluribus monachis accedunt. Quos cum gaudio suscepit et in longum cum eis sermonem protraxit atque ad ultimum, ut secum pranderent, invitavit. Accedens vero ad cocos et infertores ciborum, inquirit, quid haberent, unde suos, quos invitaverat, hospites reficere posset. At illi, cetera quide
Abbreviated transcription (Latin):
Puarios casus ꝑ tot discrimina rerum:
Tendimus ad regnũ cęli. sedes que beatas.
Durate. ⁊ hȩc olim meminisse iuuabit.
Credite mẽȩ paruitati. beata dĩ mat̾ obeuius ob¬
sequiũ conuenistis. huius uestri laboris erit pia
remuneratria. Post hȩc cibo sumpto fessos artꝰ
somni quiete refocilar. Incras. inũ autẽ cõple¬
tis officiis ecclesiasticis. om̃ptis dĩ dono cibo et
leticia corda fratrũ impleuit. ac deinde.¬

Expanded text:
Per varios casus per tot discrimina rerum Per varios casus per tot discrimina rerum Tendimus ad regnum coeli, sedesque beatas. Durate, et haec olim meminisse juvabit. Credite meae parvitati, beata Dei mater, ob cujus obsequium convenistis, hujus vestri laboris erit pia remuneratrix. Post haec cibo sumpto, fessos artus somni quiete refocillarunt. In crastinum autem completis officiis ecclesiasticis, omnipotentis Dei dono, cibo et laetitia corda fratrum implevit ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
matse subsequi posse. Et senior. Nõ inquit. set
te ad nos oportebit redire. Tranuadauit ille
iterũ int̾ uentu patris equoris euadens periculũ.
rocede ergo inquit nos in nomine dñi. Ad lineam
it aque cunc ti ingredientes. transier̃ gurgitem
uastũ. aquis us que ad partes fe mort irrigati.
Uiro autẽ dĩ sic̾ł estati sutł qui ad fuer neque usq
ad corrigiã calciamenti. aqua potuit diffundi. Ea
infusione itaque aquarũ ninno que algore cons¬
tricti om̃es socti tandẽ ꝓfunda nocte uener̃ ad
locũ diuflagitatũ. excimii martiris marcelli ho¬
nore dicatũ. Facta oratione. pecier̃ domũ. i seden¬
tes circaignẽ copiosũ : alii secale facere. pars cȩper̃
uestes mutare Quort grauẽ laborẽ cernens
dulcissimus pat̾. incaluit corde. ⁊ dictis amicis. af¬
flicta pectora mulcet
O quondã fortes ꝑmulta pericula fratres
Neuestra ciuersis frangatis pectora rebus

Expanded text:
mat se omnes sequi posse. Et senior: Non, inquit, sed mat se omnes sequi posse. Et senior: Non, inquit, sed te ad nos oportebit redire. Transvadavit ille iterum interventu Patris, aequoris evadens periculum. Praecede ergo, inquit, nos in nomine Domini. Ad lineam itaque cuncti ingredientes, transierunt gurgitem vastum, aquis usque ad partes femorum irrigati; viro autem Dei, sicut testati sunt qui adfuerunt, neque usque ad corrigiam calceamenti aqua potuit diffundi. Ex infusione itaque aquarum, nimioque algore constricti omnes socii, tandem profunda nocte venerunt ad locum diu flagitatum, eximii martyris Marcelli honore dicatum. Facta oratione petierunt domum, et sedentes circa ignem copiosum, alii se calefacere, pars coeperunt vestes mutare. Quorum gravem laborem cernens dulcissimus Pater incaluit cordis, et dictis amicis afflicta pectora mulcet. O quondam fortes per multa pericula fratres! Ne vestra vestris frangatis pectora rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoditates aurarũ. Sed fortẽ uiridĩ animũ asta¬
tu sui desideri hȩc aspera reuocare nequiuerunt.
Quin immo confortabat socios. ne animos frangerent.
set uiã constant̾ explerent. Quienĩ se nõ patiebat᷑
uinci auoluptate. inuictũ se prestabat alabore.
quia manebat lib̾ abomni animiꝑ turbatione:
Laborioso igit̾ itinere cũ plurimo spacio diei con¬
fecto. uener̃ ad qđ dã flum̃. que ita intumuerat.
ut ultra litoris terminũ ꝓtensũ. in trans meabile iu¬
deretur. Comites uero cireũ cirta discurrentes
⁊ plurima conantes. meabilẽ transitũ minime
uocat unũ ex famulis nomine arbaldũ. uidet᷑
in quitimichi ꝑ hanc partẽ fluminis in esse cursũ
meandi. Ergo in dĩ nomine securus ingredere.
⁊ ex periendo discẽ utrũ inos queamꝰ transire.
lle nichil moratus. agit imperata. Iransii flum̃
⁊ allabitur adripã ulteriorẽ. Et emissa uoce. cla¬

Expanded text:
commoditates aurarum ; sed fortem viri Dei animum a stacommoditates aurarum ; sed fortem viri Dei animum a statu sui desiderii haec aspera revocare nequiverunt. Quinimo confortabat socios ne animos frangerent, sed viam constanter explerent. Qui enim non patiebatur vinci a voluptate, invictum se praestabat a labore, quia manebat liber ab omni animi perturbatione. Laborioso igitur itinere cum plurimo spatio diei confecto, venerunt ad quoddam flumen, quod ita intumuerat, ut ultra littoris terminum protensum intransmeabile videretur. Comites vero circumcirca discurrentes, et plurima conantes, meabilem transitum minime vocat unum ex famulis, nomine Arbaldum. Videtur, inquit, mihi per hanc partem fluminis inesse cursum meandi. Ergo in Dei nomine securus ingredere, et experiendo disce utrum et nos queamus transire. Ille nihil moratus, agit imperata, transit flumen, et allabitur ad ripam ulteriorem, et emissa voce cla