comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nos pascit et uestit aquo aues pas¬
cuntur et lilia uestiuntur quoniã
nos pluris illis siumuis. quapropter i
ista militia. nr̃a nec in crastinum cogi¬
tamus: quia non propter ista tempo¬
ralia. quo ꝑtinet crastinus. sed propt
uia sempiterna. ubi semꝑ hodiernus. est.
nos uui probaiuinus. ut ei nuilis nego¬
eis scłaribus implicati. placeamus:
Que cum ita sint. si ne me paululurm
one parturias: donec ineis aplica dis¬
ciplina formetur. Oseriu dei milites
xp̃. ita ne dissimulatis callidissimi hos¬
tis insidias. qui bonam famam ur̃m tã
bonum xp̃i odorem. ne dicant anime
bone. pꝰ odorem unguentorum tuorũ
curremus. et sic laqueos eiꝰ euadant.
om̃imͦ cupiens obscurare fecoribꝰ sius
tam multos ipocritas. sub habitum mo¬
nachorum usquequaq disꝑsit circũe¬
untes ꝓuincias nusquã missos. nusqmͣ
firos nusqͣm stantes. nusqͣm sedentes:
Alii membra martirum. si tam̃ martir

Expanded text:
ipse nos pascit et uestit, a quo aues pasipse nos pascit et uestit, a quo aues pascuntur et lilia uestiuntur, quoniam nos pluris sumus illis. quapropter in ista militia nostra nec in crastinum cogitamus, quia non propter ista temporalia, quo pertinet crastinus, sed propter illa sempiterna, ubi semper hodiernus est, nos illi probauimus, ut ei nullis negotiis saecularibus inplicati placeamus. Quae cum ita sint, sine me paululum, one parturias, donec in eis apostolica disciplina formetur. o serui dei, milites Christi, itane dissimulatis callidissimi hostis insbonum Christi odorem, ne dicant animae bonae, Post odorem unguentorum tuorum curremus , et sic laqueos ejus evadant, omni modo cupiens obscurare putoribus suis, tam multos hypocritas sub habitu manachorum usquequaque dispersit, circumeuntes provincias, nusquam missos, nusquam fixos, nusquam stantes, nusquam sedentes. Alii membra martyrum, si tamen martyrum,
Abbreviated transcription (Latin):
eis fugam in potestatem dedissec. etiã.
sipllam uberantur. non uisi ab illo¬
possunt lib̾ari sicutiam dei seruis ua¬
cantibus et ualentibus exemplo et pre¬
cẽpto aplico. manibus siuis uitam drãii¬
gere si quis ex enangelio mouerit. ques¬
tionem de uolatitibus celi. que non se¬
ininant. neq metunt neq congregant
in horreis. et de lilus agri quia non labo¬
rant neq nent facile non respondebunt.
si et nos ꝑ aliquam uł infirmitatem. uł
occupationem non possimus oꝑari: sie
nos ille pascit et uestit quemadmodum
aues et ulia. que nielul oꝑantur hurus
modi: Cum autem possumus: nonde¬
bemis temptare dñm dm̃ nrͣm. quia
et hoc quo possumus euis muere
possumus. et cum hine uuiumus. ulo
uargiente: iiumus: quia largitius ẽ
ut possimus: S.t ideo de istis necessariis
souiciti non simus: quia cum hec pos¬
sumus agere ille nos pascit. et uestit. a
quo pascuntur omnes et uestumtur
Cum uero hec non possumus agere. idẽ

Expanded text:
eis fugam in potestatem dedisset, etiamsi eis fugam in potestatem dedisset, etiamsi per illam liberantur, non nisi ab ipso liberari: sic etiam dei seruis uacantibus et ualentibus exemplo et praecepto apostolico manibus suis uictum transigere, si quis euangelio mouerit quaestionem de uolatilibus caeli, quae non seminant neque metunt neque congregant in apothecas, et de liliis agri, quia non laborant neque nent, facile respondebunt: si et nos per aliquam uel infirmitatem uel occupationem non possimus operari, sic nos ille pascet et uestiet, quemadmodum aues et lilia, quae nihil operantur huius modi, cum autem possumus, non debemus temptare deum nostrum, quia et hoc, quod possumus, eius munere possumus et, cum hinc uiuimus, illo largiente uiuimus, qui largitus est, ut possimus. et ideo de istis necessariis solliciti non sumus, quia, cum haec possumus agere, ille nos pascit et uestit, a quo pascuntur bomines atque uestiuntur; cum uero haec non possumus agere, idem
Abbreviated transcription (Latin):
aponentur nob̾. siue manibus opan¬
abus siue infirmitate corporis umpe¬
ais. siue ipsius milicie tali occupasi¬
ue destrietis ut nichil. aliud agere
puicomus: Neq enim quia ddixit dõ
mocame. indie tribulatioris. et cexi¬
nsi te. et głorificabis me propterca
undebuit. fugere apłs. et ꝑ murum
inportam submitti. ut manus per¬
sequentis euaderet sed expectaret. po¬
luis ut comprehenderetur et eum sic̃
tres pucros de medis ignibus libaret
ilut propter hoc nec dominus dice re
debuit siuos ꝑsequnti fuerint in ima
ciuitate: fugite. in aliam quia ipse. di¬
aeit si quid petieritis in nomine mes
dabitur uob: Sicut ergo quisquis
sugientibus ꝑsequutionem discipłis
xp̃i obiceret huiusmodi. questionẽ.
cur non stetissent potius. et inuoca¬
ic eruerentur ut daniel a leonibus
ut petrus ex uinculis: non responde¬
rent se oportuisse: imitari dñm. sed tẽ
cum si uellet ee facturum: cum ipsi
quid facerent non haberent. cum uero

Expanded text:
adponentur nobis siue per manus operanadponentur nobis siue per manus operantibus siue infirmitate corporis inpeditis siue ipsius militiae tali occupatione destrictis, ut nihil aliud agere ualeamus. Neque enim quia dixit deus: inuoca me in die tribulationis, et eximam te, et glorificabis me, propterea non debuit fugere apostolus et per murum in sportam submitti, ut manus persequentis euaderet, sed expectare potius, ut conprehenderetur et eum sicut tres pueros de mediis ignibus liberaret. aut propter hoc nec dominus dicere debuit: si uos persecuti fuerint in una ciuitate, fugite in aliam, quia ipse dixit: si quid petieritis in nomine meo, dabitur uobis. sicut ergo quisquis fugientibus persecutionem discipulis Christi obiceret huius modi quaestionem, cur non stetissent potius et inuocaic eruerentur ut Danihel a leonibus, ut Petrus ex uinculis, responderent non se oportuisse temptare deum, sed tunc eum talia si uellet esse facturum, cum ipsi quid facerent non haberent; cum uero
Abbreviated transcription (Latin):
amen dico uob̃ non ꝑibit merces eus.
Nec forte correcto oculo corum. quire¬
cessaria impendunt iudigentibusat
ꝓpliis. et uistis. et discipulis domi
ipsorum oculus depraularetur mõs
usta fierent. ut propter ista accipien¬
da. uellent. xp̃o militare. nemo inqͥt
potest duobus dominis serure et
paulo post Non potestis inquis aeo
seruire et mammone: Statunq ion¬
cexuit. Ideo dico niob̃: Nolite obes
ẽẽ anime. quid manducetis: neq o¬
pori. quid uestiamini: Et quod sĩs
de uolatilibus celi. et lilus agrra
hoc dicit. ne quisquam putẽt hl
seruorum suorum necessaria nosll¬
rare. cum eius sapientissima prode¬
aa uiq ad ista eieanda. et giabnauala
moueniat seq enim non uise. pascit.
runt: etiam eos qui mamibus uꝑã¬
aur sei ne xp̃iana milieia athos. de¬
aorqueat. ut ista conquirant. hoc ser¬
uos suios dominus premonet in mros
minsterio. quo sacramento eiuus debe¬
ur non ista sed regnum eius et iuis¬
acum eius cogitemus. Et hec om̃ia

Expanded text:
amen dico uobis, non peribit merces eius — ne forte correpto oculo eorum qui necessaria inpendunt indigentibus et prophetis et iustis et discipulis domini ipsorum oculus deprauaretur in quos ista fierent, ut propter ista accipienda uellent Christo militare, nemo, inquit, potest duobus dominis seruire. et paulo post, non potestis, inquit, deo seruire et mamonae, statimque contexuit: ideo dico uobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini.° Et quod sequitur de uolatilibus caeli et de liliis agri, ad hoc dicit, ne quisquam deum putet seruorum suorum necessaria non curare, cum eius sapientissima prouidentia usque ad ista creanda et gubernanda perueniat. neque enim non ipse pascit et uestit etiam eos, qui manibus operantur. sed ne christianam militiam ad hoc detorqueant, ut ista conquirant, hoc seruos suos dominus praemonet, ut in eo ministerio, quod sacramento eius debetur, non ista, sed regnum eius et iustitiam cogitemus: et haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lucida: cum simplex oculus fuert
In illam quippe nouissimam recribi¬
tionem ualet: quod et alibi. ait: Ci
uos suscepit: me suscipit. Et qui me
suscipit: suscipit. eum qui me misit.
Qui suscipit. ꝓpħam in nomine ꝓphe
mercedem ꝓpħe accipiet: Eit qui susc¬
pit. iustum in nomine: uisti: meie¬

Expanded text:
lucida, cum simplex oculos fuerit — lucida, cum simplex oculos fuerit — in illam quippe nouissimam retributionem ualet, quod et alibi ait: qui uos excipit, me excipisuscipit, suscipit eum, qui me misit. Qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui recipit justum in nomine justi, me
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Idest talia erunt. facta tua: qualis
fuerit intentio uia: cur ea facias: Et ad
hoc enim ut ueniret: supra de elemo¬
sinis preceꝑat dicens. Nolite condẽ uob
thesauros int̾ris. ubi erugo et tinea ext̃¬
minat. et uln fures effodiunt. et furant᷑
Riecondite uob̃ uero thesauros in celo. ubi
neq tinea. neq rubigo ext̃iminant. ubi
fures. non effo diunt. nec surantur: U
enim erit. thesaurus tiis. ibi est et cor
tuum: Deinde subumxit: lucerna cor¬
poris tur: oculus tuus: ut illi qui licet e
lemosinas faciant non ea faciant. intenti¬
one ut uł hominibus placere: uelint.
uł in cra sibi querant. rependi uicem pro¬
lis facuint: Unde et apłs cum cliune
beret facile inquit tribuant ineligo¬
cibus cominunicent. chesaurrent
sibi fundamentum bonum in fiteis
ut. apprehendant. ueram uitam. cuinis
futuram uitam dixerit. oculum ans
elemosinas facientium. et celestem
mercedem. ut possint et ipsa facta s̃

Expanded text:
erit, id est: talia erunt facta tua, qualis erit, id est: talia erunt facta tua, qualis fuerit intentio tua, cur ea facias. et ad hoc enim ut ueniret, supra de elemosynis praeceperat dicens: nolite condere uobis thesauros in terris, ubi aerugo et tinea exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; recondite uero uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque robigo exterminat, ubi fures non perfodiunt et furantur. ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. deinde subiunxit: lucerna corporis tui est oculus tuus, ut illi scilicet, qui elemosynas faciunt, non ea faciant intentione, ut uel hominibus uelint placere uel in terra sibi quaerant rependi quod faciunt. unde et apostolus cum ciperet. facile, inquit, tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. cum ergo in futuram uitam direxerit oculum dominus elemosynas facientium et in caelestem mercedem, ut possint et ipsa facta esse
Abbreviated transcription (Latin):
unde manducet. et unde uestiatur:
simul se putat et deo seruire: quia e¬
uangelium predicat et mammone.
dominus dicit. fieri. non posse: Ac per ħ̾¬
hoc ille qui propter ista euangelium p̃¬
dicat. non deo seil maminonẽ seruure
conuncitur: et si ds̃ illo ad aliorum
ꝓuectum quomodo ipse nescit utat᷑
Nam hiuic sententie subungit dicens:
Ideo dico uobis: Nolite sollietti eẽ am̃e
quid manducetis. neq corpori. quid
uesti. amiui: non ut ista non procura¬
rent. quanitum necessitatis ad est und̾
honeste poterit: sed non ut t̾ta intuã¬
tur. et propter ista faciant. quicquid
in eiuiangelii preconio facere uibent᷑:
Cam quippe intentionem: quare quic¬
quid fiat: oculum uocat: Unde pau¬
lo suꝑus loquebatur. ut ad hoc descen¬
deret: et dicebat. lucerna corporis tur:
ẽ oculus cuus: Si oculus tuus simplex
fuerit: cotum corpus tuum lueidum
erit: Si uero oculus tuus nequam fue¬
rit: totum corpus tuum tenebrosum

Expanded text:
unde manducet et unde uestiatur, unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praedicat, et mamonae, dominus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur. eam quippe intentionem quare quid fiat, oculum uocat: unde paulo superius loquebatur, ut ad hoc descenderet, et dicebat: lucerna corporis tui est oculus tuus. si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si uero oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianorum: una res publica est: Et ideo
quisq axp̃anis necessaria ubulibet e¬
rogauerit ubicumq etiam ipse. quod
si necessarium est accipit: de xp̃o
accipit: Quia ubicumq et ipse. talibꝰ
dedit: quis nisi. xp̃c accepit: Illi aũt
qui preter istam sanctam societatem. ui¬
tam labore corporis transigebant. ex qͦ¬
rum numero plures ad monasteria ue¬
nunt: quia et in ipso humano genere
plures funt: qui si nolunt oꝑari non
mandicent. Neq enim proꝑterea xp̃i¬
ana milicia. ad pietatem diuites humi¬
lantur: ut pauꝑes ad suꝑbiam excol¬
lantur: Nullomodo enum decet ut in
ea uita ubi senatores fiunt laboriosi:
unt relictis diuicus suis qui fuerant
prediorum domini. ibi sint rustici deli¬
cati. at enim dominus ait. Nolite solli¬
citi eẽ anime quid manducetis: neq
corpori quid uestiamini: Recte quo¬
niam supradixerat: non potestis deo ser¬
uire et mammone: Qui enun propt̃
hoc euangelium predicat. ut habeat.

Expanded text:
christianorum una respublica est. et ideo christianorum una respublica est. et ideo quisquis christianis necessaria ubilibet erogauerit, ubicumque etiam ipse quod sibi necessarium est accipit, de Christi accipit, quia ubicumque et ipse talibus dedit, quis nisi Christus accepit? illi autem, qui etiam praeter istam sanctam societatem uitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monasteria ueniunt, quia et in ipso humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec manducent. neque enim propterea christiana militia ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, unt relictis deliciis suis qui fuerant praediorum domini, ibi sint rustici delicati. At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat
Abbreviated transcription (Latin):
si corpore ita ualent. et ab ecclesiastis oc¬
cupationibus uacant quamquam eis
tam magnum animi sui documentum
afferentibus. et eĩdem sociecatis indigen¬
tie: de hs rebus quas habebant. uel
plurimum. uł non parum conferen¬
tibus uicem sustentande. uite eorum
res ipsa commimis. et fraterna caritas
deueat tamen si et iꝑsi manibus aliqͥd¬
opentur: ut pigris ex uita humiliori
et ob hoc exereitatiore: uenientibus aufe¬
rant ȩrcusationem: multo miscđius ag̃t:
quam cum omnia sua indigentibus
diuiserunt: Quod quidem si nolĩt
quis audeat cogere: Quibus tamẽ
inuemienda sunt oꝑa in monasterio
etiam si ab corporali functione liberio¬
ra: sici uigllanti amministratione. cu¬
randa ut nec ipsi panem suum quo¬
niam cominunis tam factus est: gra¬
tis manducent: Nlec adtendendum ẽ.
in quibus monasteriis. uił in quo loco.
indigentibus fratribus quisq ul qͦd
habeat impenderit: Omnium enim

Expanded text:
si corpore ita ualent et ab ecclesiasticis ocsi corpore ita ualent et ab ecclesiasticis occupationibus uacant — quamquam eis tam magnum animi sui documentum adferentibus et eiusdem societatis indigentiae de his rebus, quas habebant, uel plurimum uel non parum conferentibus uicem sustentandae uitae eorum res ipsa communis et fraterna caritas debeat —, tamen, si et ipsi manibus operentur, ut pigris ex uita humiliore et ob hoc exercitatiore uenientibus auferant excusationem, multo misericordius agunt, quam cum omnia sua indigentibus diuiserunt. quod quidem si nolint, quis audeat cogere? quibus tamen inuenienda sunt opera in monasterio etiamsi a corporali functione liberiora, sed uigilanti administratione curanda, ut nec ipsi panem suum, quoniam communis iam factus est. gratis manducent. nec adtendendum est, in quibus monasteriis uel in quo loco indigentibus fratribus quisque id quod habebat inpenderit. omnium enim
Abbreviated transcription (Latin):
uite se transtulit caritatem: in eril
societate uictirus. quia ibii ẽ anni
una. et corunum in deo: ita ue n¬
mo dicat. aliquia proprium. sał
als omnia cominunia: Si enim huius
alie ne rei publice antiqui principes.
peelarisimo literarum suarum eloqͥs
preaucare solent. quod rem commnunẽ
unuersi uli sue ciuitatis priuatis
lus rebus sic anteponebant. ut qui¬
laneorum africe domi triumphator
quid nubenti filie: daret non habu¬
crt nisi ex senatus consulco de publi¬
& dotaretur: quo animo eẽ debet in
rm publicam suam cuus et̾ne illius
ipsum quod propriis manibus ela¬
urat tn commune cum fratie et si qͥd
n defuerit de cominuni suppleat: di¬
ans cum illo cuius preceptum exem¬
plumq sequutus est: quasi nichib ha¬
rentes et omnia possidentes: Quam¬
obrem etiam illi qui relicta uel distri¬
uuita siue ampla. siie qualicumq opu¬
uitia. inter pauꝑes. xp̃i pia. et salu¬
bn humilitate numerari uoluer ĩt

Expanded text:
uitae se transtulit caritatem in eorum uitae se transtulit caritatem in eorum societate uicturus, quibus est anima una et cor unum in deo. ita ut nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia. si enim huius terrenae rei publicae antiqui principes praeclarissimo litteratorum suorum eloquio praedicari solent, quod rem communem uniuersi populi suae ciuitatis priuatis suis rebus sic anteponebant, ut quidam eorum Africa edomita triumphator quid nubenti filiae daret non habuerit, nisi ex senatus consulto de publico dotaretur: quo animo esse debet in republica sua ciuis aeternae illius ipsum, quod propriis manibus elaborat, in commune cum fratre et, si quid ei defuerit, de communi suppleat, dicens cum illo, cuius praeceptum exemplumque secutus est: quasi nihil habentes et omnia possidentes? Quamobrem etiam illi, qui relicta uel distributa siue ampla siue qualicumque opulentia inter pauperes Christi pia et salubri humilitate numerari uoluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diuiti consilium capiende uite ẽie
requirenti. ait. ut faceret si uellet ce
ꝑfectus ut uendicis que habebat et
indigentie pauperum distributis.
eum sequeretur: dut quis tam expe¬
dito cursu sequitus est dñm. qua
ille qui ait. non inuacuum cururr
nec in uacuum laboraui: Qui tamꝰ
oꝑa ista et precepit. et fecit: hec ns
nos ab ipso dño adutti. possunus frts¬
se utcumq cognoscere etiam sic opan¬
tibius seruis dei priora tamen negtcu
reliquisse quid prosit: Si enum alis
uitam ex diuite quisq conueri.
et nulla infirmitate. corporis impadti
quibus ante animus exiciabilit
inflabatur. ad modica que restart
nuic uite naturaliter necessaria. eniã
opificum humilitas. minime reusi¬
tur e Gi autem ad hanc uitam ex
pauꝑtate: conuertitur non pucet
id se agere quod agebat si ab amore
uł augende quantulumcu
pruate iam non querens que sua
sunt sed que ihu xp̃i: ad cominins

Expanded text:
diuiti consilium capiendae uitae aeternae diuiti consilium capiendae uitae aeternae requirenti ait, ut faceret, si uellet esse perfectus, ut uenditis, quae habebat, et indigentiae pauperum distributis eum sequeretur. aut quisquam tam expedito cursu secutus est dominum quam ille, qui ait: non in uacuum cucurri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et praecepit et fecit. haec nobis nos ab ipso domino adiuti possumus fortasse utcumque cognoscere etiam sic operantibus seruis dei priora tamen negotia reliquisse quid prosit. si enim ad hanc uitam ex diuite quisque conuertitur et nulla infirmitate corporis inpeditur, quibus ante animus exitiabiliter inflabatur, ad modica quae restant huic uitae naturaliter necessaria etiam opificis humilitas minime recusetur? si autem ad hanc uitam ex paupertate conuertitur, non putet id se agere quod agebat, si ab amore uel augendae quantulaecumque rei priuatae iam non quaerens quae sua sunt, sed quae Iesu Christi ad communis
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ad corintios in epła seriberet
de collatione insanctis sicut ordinaui
ecclus gllatie ita et nos facite: Sed̾m
unam salbati. ⁊ tnusquisq ur̃m ap̃õ
se reponat. thesaurrans que illi pla¬
cuerit: ut non cum uenero tunc
collecta fiat: Cum autem aduenero
quoscumq probauerits per epłas:
hos mittam ꝑferre grãm itrãm in
ierłm: Quod si dignum fuerit ut
et ego eam. mecum ibunt: hec et
alia multa: copiosissime et uerissi¬
me ꝓferunt: Quibus respondemus.
Uidetis ergo. quannus dominus di¬
xerit. nolite cogitare in crastnum ñ
nos damen iris uerhis cogi clcttis. uti¬
dum : et uultis ut sint eremplo ad
nichil oꝑancdum: Dicit aliquis:
Quid ergo ꝓdest seruo dei. quod pͥ¬
oribus accibꝰ quos in seculo habe¬
bat relictis. ad hanc spiritalem uitam
miliciamq conuertitur. si ad huc eũ
orportet tamquam opifices ȩxercerere
negocia: Quasi uero facile possit. uers
erplicari. quantum prosit quod an

Expanded text:
Paulus ad Corinthios - in epistula scriberet: Paulus ad Corinthios - in epistula scriberet: de collectis autem in sanctos, sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat thesaurizans quod ei placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant. cum autem aduenero, quoscumque probaueritis, per epistulas hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quodsi -dignum fuerit, ut et ego eam, mecum ibunt. haec et alia multa copiosissime et uerissime proferunt. quibus respondemus: uidetis ergo, quamuis dominus dixerit: nolite cogitare in crastinum, non uos tamen his uerbis cogi, utdum et uultis, ut sint exemplo ad nihil operandum? Dicet aliquis: quid ergo prodest seruo dei, quod prioribus actibus quos in saeculo habebat relictis ad hanc spiritalem uitam militiamque conuertitur, si adhuc eum oportet tamquam opifices exercere negotia? quasi uero facile possit uerbis explicari, quantum prosit, quod dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mino suo. moneret paulus apostolus
seruus . xp̃i iħu: hoc enim istis aperce
dicimus. Si uolatilia celi. sic intelli¬
gitis in euangelio ut nolitis oꝑando
manibus ur̃is uictum. tegumentũq
procurare: nichil. etiam reponatis in
crastinim. sicut nichil reponunt uo¬
latilia celi: Si autem aliquid uultis¬
reponere in crastinum. pocest ẽẽ non
contra euangelium ubi diccum est.
respicite uolatilia celi. quia neq semi¬
nant neq metunt neq congregant
in horreis: potest etiam nõn ẽẽ cotͣ
euangelium: nec contra similitudinẽ
uolatuium uitam istam carnis. corpo¬
ralis oꝑationis labore transigere: Si e¬
nun urgeantur ex euangelio ut ncħ
reponant in crastinum: certissime res¬
pondent: Cur ergo ipse dñs loculos
habuit ubi pecuniam collectam re¬
poneret: Cur tanto ante fame im¬
minente: frumenta sanctis fratrib
missa sunt & Cur apli indigentie sãc¬
torum necessaria procurarunt nec
decẽt in posterum:. ut beatissimus

Expanded text:
mino suo moneret Paulus seruus mino suo moneret Paulus seruus Christi Iesu. hoc enim istis aperte dicimus: si uolatilia caeli sic intellegitis in euangelio, ut nolitis operando manibus uestris uictum tegumentumque procurare, nihil etiam reponatis in crastinum, sicut nihil reponunt uolatilia caeli. si autem aliquid reponere in crastinum potest non esse contra euangelium, ubi dictum est: respicite uolatilia caeli, quia neque seminant neque metunt neque congregant in apothecas, potest etiam non esse contra euangelium nec contra similitudinem uolatilium caeli uitam istam carnis corporalis operationis labore transigere. Si enim urgeantur ex euangelio, ut nihil reponant in crastinum, rectissime respondent: cur ergo ipse dominus loculos habuit, ubi pecuniam collectam reponeret? cur tanto ante fame inminente frumenta sanctis patribus missa sunt? cur apostoli sic indigentiae sanctorum necessaria procurarunt, ne deesset in posterum, ut beatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
lima quidem atq uilissima. secum
tamen inclidere atq alimenta con¬
lirint: que in illos dies. quibus a
millo iuderi stauuerunt. susficiunt. qd̃
aues non faciunt: Et horum quidem
exercitationem in tam mirabili conti¬
nentia. quando quidem habent otiũ
quo hec agant seq unitandos non su¬
pba elatione sed misericordi sanccitate
proponant: nonsolum non reprehen¬
dendo sed quaiitum est aignum lau¬
dare non possum: Quid tamen de hns
dicimus scđm instorie intellectum. ex
euangelicis uerb̃ ÷ Anforte quo sunt
sanctiores. tanto sunt uolueribus dis¬
similiores: quia uisi. reponant sibi es¬
eas in plurmos ddies includere se ita ut
faciunt non ualebunt. Et utiq nobis¬
cum audiunt: nolite gͥ cogitare in
crastinum: Quapropter ut breuiter
complectar isti qui ex euanglio peruer¬
crastino. sicut uolatilia celi: aut ob¬
temꝑent apło sicut sicut filii dilecti
Immo utrumq faciant: quia utrũ¬
q concordat: Neq enun contraria. do¬

Expanded text:
lima quidem atque uilissima, secum lima quidem atque uilissima, secum tamen includere alimenta consuerunt, quae in illos dies, quibus a nullo uideri statuerunt, sufficiant: quod aues non faciunt. et horum quidem exercitationem in tam mirabili continentia, quandoquidem habent otium, quo haec agant seque imitandos non superba elatione, sed misericordi sanctitate proponant, non solum non reprehendo, sed, quantum dignum est, laudare non possum. quid tamen de his dicimus secundum istorum intellectum ex euangelicis uerbis? an forte quo sunt sanctiores, eo sunt uolucribus dissimiliores, quia nisi reponant sibi escas in plurimos dies, includere se ita, ut faciunt, non ualebunt? et utique nobiscum audiunt: nolite ergo cogitare in crastinum. Quapropter, ut breuiter conplectar, isti, qui ex euangelio peruercrastinum, sicut uolatilia caeli, aut obtemperent apostolo, sicut filii dilecti; immo utrumque faciant, quia utrumque concordat. neque enim contraria do
Abbreviated transcription (Latin):
mud uellet. auferre: Nam qui nichil
ud attigisset nisi quod comedisset:
iher ipunitusq abire sineretur. Un
Ietiam spicas uellentibus discipulis
qñi. de salbato potius quam furto. ui¬
lei calumpniati sunt: Sed quid erit a¬
endum de his temporibus anni. qui
osum quod sibi coquendum prepa¬
n. iuferre temptauerit: scdm istorũ.
itellectum audiet er cuangelio hoc
eiuim aues non faciunt: Uerum et ħ
oncelamus toto uertente anno. posse
n agris reꝑiri uel ex arbore uel ex
im possit incoctum. aut certe. tanta ex¬
ciats corporis. adhibeatur. ut ea que co¬
qenda sunt etiam cruda. assumpta
non noccant: Possitq etiam hiemalibꝰ
quibus libet asꝑitatibus ad ꝑabula ꝓ¬
atli. atq ita siet ut nichil preꝑandũ
alferatur nichil in crastinum repona¬
tur. Nonpoterunt ista seruare qui se.
ꝑmaltus a conspectu. hominum seꝑa¬
tos et nula ad se prebentes accessum in¬
chudunt. se ipsos. uiuentes in magna
intentione orationum. hni enim facil¬

Expanded text:
liquid uellet auferre; nam qui nihil liquid uellet auferre; nam qui nihil aliud adtigisset quam id quod comedisset, liberum inpunitumque abire sinerent. unde etiam spicas uellentibus discipulis domini de sabbato potius quam de furto iudaei calumniati sunt. sed quid erit agendum de his temporibus anni, quibdomum quod sibi coquendo praeparet auferre temptauerit, secundum istorum intellectum audiet ex euangelio: pone; hoc enim aues non faciunt. Verum et hoc concedamus, toto uertente anno posse in agris reperiri uel ex arbore uel ex mi possit incoctum aut certe tanta excitatio corporis adhibeatur, ut ea, quae coquenda sunt, etiam cruda adsumpta non noceant possitque etiam hiemalibus quibuslibet asperitatibus ad pabula procedi, atque ita fiat, ut nihil praeparandum auferatur, nihil in crastinum reponatur: non poterunt ista seruare, qui se per multos dies a conspectu hominum separatos et nulli ad se praebentes accessum includunt se ipsos uiuentes in magna intentione orationum. hi enim facil
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ꝑtinent. sicut uolueres agun.
ostendunt homines nobis seruire i¬
lucribus sicut sibi seruiri uolunt ni
captis et melusis. quibus fides non labe¬
tur. ne uolantes nou recdeant. et tamen
illa malunt frui libertate et ex agrs
quamtum satis est carpere quanibo
minibus. apposita. et apparatasumere:
Promde rursus istos sub lumori griti
iusticie. suꝑabunt. qui se ita instituert̃
ut quotidie in agros tamquam inpis¬
tum ꝑgant. et quod ꝓ tempore mure¬
nerint carpant: ac sopita fame rruer¬
tantur: Sed plane propter agrrum
custodes quam bonus. eẽt si etiam pen¬
nas largiri dignaretur. ut serui dern
agris alienis inuenti. non tamqulli
fures comprehenderentur: sed sali¬
quam turni fugarentur: Nuncle
ille quantum poterit imtã
qem quem caꝑe uenator non potuerit:
d ccce concedant omnes serui dei. ut cũ¬
olunt in eoruin agros exeant. atq inde
iuri refectiq discetdant. sicut ppło isrł
iuem nullus teneret: nisi qui secum a¬

Expanded text:
uitam pertinent, sicut uolucres agunt, uitam pertinent, sicut uolucres agunt, ostendant nobis homines seruire uolucribus, sicut sibi seruiri uolunt, nisi captis et inclusis, quibus fides non habetur, ne uolantes non redeant: et tamen illae malunt frui libertate et ex agris quantum satis est capere quam ab hominibus adposita et adparata sumere. Proinde rursus istos alio sublimiore gradu iustitiae superabunt, qui se ita instituerint, ut cotidie in agros tamquam in pastum pergant et quo tempore inuenerint carpant ac sopita fame reuertantur. sed plane propter agrorum custodes quam bonum esset, si etiam pinnas largiri dominus dignaretur, ut serui dei in agris alienis inuenti non tamquam fures conprehenderentur, sed tamquam sturni fugarentur. nunc uero ille, quantum poterit, imitabitur auem, quem capere uenator non potuerit. sed ecce concedant omnes serui dei. ut cum uolunt in eorum agros exeant atque inde securi refectique discedant: sicut populo Isrfurem nullus teneret, nisi qui secum a
Abbreviated transcription (Latin):
et seruant unde quotidie ꝓferatur. &¬
Cur deniq molunt et coqunt: hoc
enim uolucres non faciunt: Aut si re¬
ꝑunt quibus hoc opus quoq ꝑsuadde¬
ant ut eis ꝑ singulos dies escas afferant
preꝑatas : Saltem sibi aquam uł dde fon¬
tibus adducunt. uł de cisternis aut
puteis auriunt et reponunt hoc uola¬
tilia non facuuit: Sed si hoc placent su¬
deamus etiam bomi fideles. et regis em̃
cdeuotissum prouinciales fortissumis e
iuitibus. usq ad ista seruire ut si
nec aquam unplere cogantur simule
tiam illois qui tunc erant ierosolume
nouo gratdu. uisticie suꝑ gressi sunt:
Nam et illi fame imminente: et per ꝑ¬
phetas qui tunc erant. ante predicã
boni fideles e grecia frumenta miserĩ¬
miserunt: ex quibus credo quod iu
panem sibi fecerunt: aut certe facieniũ
curauerunt. quod aues non faciunt: s.
si iam isti ut cdicere ceꝑam etiam illos al¬
quos gradu iusticie transierunt. et om¬
nino in his que ad transigendam ist̃

Expanded text:
et seruant, unde cotidie proferatur? et seruant, unde cotidie proferatur? cur denique molunt et coquunt? hoc enim aues non faciunt. aut si reperiunt, quibus hoc opus quoque persuadeant, ut eis per singulos dies escas adferant praeparatas, saltem sibi aquam uel de fontibus adferunt uel de cisternis aut puteis hauriunt et reponunt: hoc uolatilia non faciunt. sed si hoc placet, studeant etiam boni fideles et regis aeterni deuotissimi prouinciales fortissimis eius militibus usque ad ista seruire, ut sibi nec aquam inplere cogantur, si iam etiam illos, qui tunc erant Hierosolymae, nouo gradu iustitiae supergressi sunt. nam illi fame inminente et per prophetas, qui tunc erant, ante praedicta boni fideles ex Graecia frumenta miserunt, ex quibus credo quod illi sibi panem fecerunt aut certe faciendum curauerunt: quod aues non faciunt. sed si iam isti, ut dicere coeperam, etiam illos aliquo gradu iustitiae transierunt et omnino in his, quae ad transigendam istam
Abbreviated transcription (Latin):
et linguis: Neq enim tam multos ad
imitationem inuitarent: si eis non tam¬
tum exempla pigra. sed etiam muta pro¬
recitant euangelium xp̃i: Ita enim mi¬
rabilia oꝑa pigrorum sunt ut impedire
ideo precepit. et fecit: ne impediretur
ipsum euangelium: Et tamen si eos
ex ipsis euangelui uerbis. scm corum
intellectum uiuere cogamus. priores
nob suadere conabuntur. quia non i¬
ta sint intelligenda: ut intelligunt:
Certe enim propterea se dicunt. oꝑari.
non debere: quia nec. uolueres celi se¬
minant. neq metunt: De quibꝰ nobis
dominus similitudinem dedit. ne de
talibus necessarus cogitemus. Cur ergo
non atcendunt quod. sequitur e seq¬
hoc enim tamtum modo clictum est.
quia non seminant neq metunt: secd
adumxitim est: neq congregant in hor¬
ex uerbo repositoria. dici possunt. Cur
ergo isti manus occiosas. et plena repnisi¬
toria uolunt habere: Cur ea que su¬
ment ex laboribus aliorum recondunt

Expanded text:
et linguis! neque enim tam multos ad et linguis! neque enim tam multos ad imitationem inuitarent, si eis non tantum exempla pigra, sed etiam muta prorecitant euangelium Christi. ita enim mirabilia sunt opera pigrorum, ut inpedire ideo praecepit et fecit, ne inpediretur ipsum euangelium. et tamen, si eos ex ipsis euangelii uerbis secundum eorum intellectum uiuere cogamus, priores nobis suadere conabuntur, quam non ita sint intellegenda, ut intellegunt. certe enim propterea se dicunt operari non debere, quia nec uolucres caeli seminant neque metunt, de quibus nobis dominus similitudinem dedit, ne de talibus necessariis cogitemus. cur ergo non adtendunt quod sequitur? neque enim hoc tantummodo dictum est, quia non seminant neque metunt, sed adiectum est: neque congregant in apotex uerbo repostoria dici possunt. cur ergo isti manus otiosas et plena repostoria uolunt habere? cur ea, quae sumunt ex laboribus aliorum, recondunt
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur : Et si sunt inter eos qui coꝓ
posito ad sanctam miliciam uenerĩt. ut
placeant cui se probauerunt. cum ita
uigeant uiribus corporis. et integrita¬
te ualitudins. ut non solum eruditi.
sed etiam oꝑari secundum apłm pos¬
sint: exceptis istorum occiosis corrup¬
tisq sermonibus. quos iudicare per
imꝑitum tirocinium non ualcant.
in eamdem labem pestiferamq conta¬
gionem mutantur. nonsolum non
unitantes obedientiam sanccorum. qͥ¬
et oꝑantium et aliorum monasteri¬
orum in saluberrima disciplina. se¬
cundum apłicam normam iuuenti¬
um sed etiam insultantes melioribus. tam¬
quam conseruatricem cuangłii predicã¬
tes pigriciam : et tamquam preuari¬
catricem accusantes miscdĩam: Multo
enim miscłius. oꝑatur erga animas
infirmorum qui fame bone seruoꝵ.
dei consulit. quam erga coepora egen¬
tium. qui panem esurientibus frangit
Quapropter utinam uisti. qui uacare
uolunt. manibus. omnimodo uacarent

Expanded text:
quuntur. et qui sunt inter eos, qui eo quuntur. et qui sunt inter eos, qui eo proposito ad sanctam militiam uenerint, ut placeant cui se probarunt, cum ita uigeant uiribus corporis et integritate ualetudinis, ut non solum erudiri, sed etiam operari secundum apostolum possint, excepti istorum otiosis corruptisque sermonibus, quos iudicare per inperitum tirocinium non ualeant, in eandem labem pestifera contagione mutantur, non solum non imitantes oboedientiam sanctorum quiete operantium et aliorum monasteriorum in saluberrima disciplina secundum apostolicam normam uiuentium, sed etiam insultantes melioribus, tamquam conseruatricem euangelii praedicantes pigritiam, tamquam praeuaricatricem accusantes misericordiam. multo enim misericordius operatur erga animas infirmorum, qui famae bonae seruorum dei consulit, quam erga corpora egentium, qui panem esurientibus frangit. quapropter utinam isti, qui uacare uolunt manibus, omnino uacarent
Abbreviated transcription (Latin):
dei uenerint an uitam inopem. et la¬
boriosam fugientes uacui. pasci. atq
uestiri uolentes: et insuꝑ. et honora¬
ri abeis. a quibus contempm ceteriq
consueci fuerant: Tales gͣ quoniam se
quominus oꝑentur de infirmitate
corporis excusare non possunt: pre¬
terite quippe. uite consuetudine con¬
uncuntur. umbraculo male discipli¬
ne se contegunt. ut ex male intellecco
euuangelio: precepta aplica ꝑuertere
medicentur: Uere uolatilia. celi. sed
ꝑ superbiam in altum se excollendo:
et fenum agri. sed carnaliter sentiendo:
Contingit enim eis: quod inuidiuis ui¬
mioribus indisciplinatis. cauendum
udem apłs dicit: Sunul enim et occio¬
si. cẽ discunt non solum ociosi sed etiã
curiosi et uerbosi. loquentes que non
oportet: hoc ille de malis feminis dice¬
bat quod nos etiam in malus uiros do¬
lemus et plangimus. quia. aduersus
eum ipsum in cuius eplis ista legimus.
ociosi et uerbosi: que non oportet lo¬

Expanded text:
dei uenerint, an uitam inopem et ladei uenerint, an uitam inopem et laboriosam fugientes uacui pasci atque uestiri uoluerint et insuper honorari ab eis, a quibus contemni conterique consueuerant. tales ergo quoniam se, quo minus operentur, de infirmitate corporis excusare non possunt praeteritae quippe uitae consuetudine conuincuntur — umbraculo malae disciplinae se contegunt, ut ex male intellecto euangelio praecepta apostolica peruertere meditentur: uere uolatilia caeli, sed per superbiam se in altum extollendo, et fenum agri, sed carnaliter sentiendo. Contigit enim eis, quod in uiduis iunioribus indisciplinatis cauendum idem apostolus dicit: simul enim et otiosi esse discunt; non solum autem otiosi, sed etiam curiosi et uerbosi, loquentes quae non oporteat. hoc ille de malis feminis dicebat, quod nos etiam in malis uiris dolemus et plangimus, qui aduersus eum ipsum, in cuius epistulis ista legimus, otiosi et uerbosi quae non oportet lo
Abbreviated transcription (Latin):
sarium erat. Quia piope. inuenti sius¬
aict lex: et uerbum domini ab ieru¬
saem: Debitores eorum dixit apłs:
er gentibus. xp̃ianos: Debitores inquit
corum sunt gentes: Addidit. quare:
sienim spiritalibus eorum inquit.
cõmunicauerunt: debent. et gentes
carnalia ministrare eis: Nunc autem
ueniunt. plerumq ad hanc ꝓfessio¬
nem seruitutis dei. et ex conditione
seruili. uel etiam lilierti. uel proꝑter ħ
a dominis liberati. siue liberandi. et
ir uita rusticana. et ex opificum exer-¬
ciatione. et plebeio labore tanto uti¬
q felicius. quanto fortius edurati: qͥsi
non adinittantur graue delictum est.
Multi enim ex eo numero magni
et unitandi exciterunt: Nam prop¬
terea et infirma mundi elegit ds̃.
ut consunderet fortia. et ignobilia.¬
tamquam que sint ut et ea que sunt
destruat. ut non glorietur omnis caro
coram domino: hec itaq pia. et sancta
cogitatio facit. ut etiam tales. ad mlti
ret utrum ex proposito seruitutis

Expanded text:
opus erat . Quia prope inventi suopus erat . Quia prope inventi surodiet lex, et verbum Domini ex Jerusalem : debitores eorum dixit Apostolus ex gentibus christianos. debitores, inquit, eorum sunt, addidit quare; si enim spiritalibus eorum, inquit, communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. Nunc autem ueniunt plerumque ad hanc professionem seruitutis dei et ex condicione seruili, uel etiam liberti uel propter hoc a dominis liberati sine liberandi et ex uita rusticana et ex opificum exercitatione et plebeio labore, tanto utique felicius quanto fortius educati: qui si non admittantur, graue delictum est; multi enim ex eo numero uere magni et imitandi extiterunt. nam propterea et infirma mundi elegit deus, ut confunderet fortia; et tamquam sint, ut ea quae sunt euacuentur, ut non glorietur omnis caro coram deo. haec itaque pia et sancta cogitatio facit, ut etiam tales admittantret utrum ex proposito seruitutis
Abbreviated transcription (Latin):
sed distinguens ministerium suum.
Quia ita iiter se distribuerae̾nt ꝓcus
dubio ammonente sp̃u sancto euã¬
gelirandi prouincias ut paulus e
barnabas ad gentes irerent: illi aũt
in circuicisionem: hoc tamen ein
precipisse his. qui non habebant eiꝰ
modi potestatem ea que iam supradi¬
ta sunt manifestant: isti autem fratrs
nr̃i temere sibi arrogant quantum
eristimo: quod eiusmocdi habeant po¬
testatem: Si enim euangliste fateor ii¬
bent: si ministri altaris. si dispensatis
sacramentorum. si bene. sibi istam non
arrogant sed plane uendicant. potesti¬
facile sine opificio sustentarẽt istam
isitam. quod conuersi ad m̃ pauꝑlis¬
et credenda est eorum infirmitas et fe¬
renda. Solent enim tales non melius.
cati: laborem operum corporalium sus¬
tinere non posse: Tales fortasse multi etãt
in ierosilima: Nam et seriptum est quod
predia sua. uendiderunt. et precu mrũ
ante pedes apłorum posuerint. ut elsri

Expanded text:
sed distinguens ministerium suum, sed distinguens ministerium suum, quia ita inter se distribuerant procul dubio admonente spiritu sancto euangelizandi prouincias, ut Paulus et Barnabas ad gentes irent, illi autem in circumcisionem. hoc tamen eum praecepisse his, qui non habebant eius modi potestatem, ea quae iam multa dicta sunt manifestant. Isti autem fratres nostri temere sibi adrogant, quantum existimo, quod eius modi habeant potestatem. si enim euangelistae sunt, fateor, habent; si ministri altaris, dispensatores sacramentorum, bene sibi istam non adrogant, sed plane uindicant potestafacile sine opificio sustentarent istam uitam, quod conuersi ad deum inet credenda est eorum infirmitas et ferenda. solent enim tales non melius, , languidius educati laborem operum corporalium sustinere non posse. tales fortasse multi erant in Hierosolyma. nam et scriptum est, quod praedia sua uendiderint et pretia eorum ante pedes apo
Abbreviated transcription (Latin):
et cephas quia non oꝑabantur peccabant
uuit afferebant impedimentum euan¬
głio. quia dixit beatus paulus. ideo se
nonusum hac potestate ne quod in¬
pedimentum daret euangłio xp̃iꝰ Si
enim peccauerunt qui oꝑati non sunt
non ergo acceꝑant potestatem non ope¬
randi: sed de euuangłio uiuendi: Si
autem acceꝑant hanc potestatem ordi¬
nante dño. ut qui euangłium anunti¬
arent ex euangłio uiuerent et dicente:
dignus est. oꝑaris cibo suo: qua po¬
testate:. amplius paulus aliquid ero¬
gans uti noluit: non utiq peccauert
Si non peccauerunt: nullum impe¬
dimentum dederunt. Neq enum
nullum peccatum est impedire euã¬
gelium: Quod si ita ẽ et nob̾ inqui¬
unt liberum est et uti et non uti hac
putestate. hanc questionem breut̾
soluerem. si dicerem quia et iuiste
dicerem eredendum eẽ apło: Ipse
enim sciebat cui in eccłus gentũ
non oporteret putari uenale. euas¬
gelium non culpans coapłos suos.

Expanded text:
et Cephas, quia non operabantur, peccabant? et Cephas, quia non operabantur, peccabant? aut adferebant inpedimentum euangelio, quia dixit beatus Paulus ideo se non usum hac potestate, ne quod inpedimentum daret euangelio Christi? si enim peccauerunt, quia non operati sunt, non ergo acceperant potestatem non operandi, sed de euangelio uiuendi. si autem acceperant hanc potestatem ordinante domino, ut qui euangelium adnuntiarent, ex euangelio uiuerent, et dicente: dignus est operarius cibo suo - qua potestate Paulus amplius aliquid erogans uti noluit — non utique peccauerunt. si non peccauerunt, nullum inpedimentum dederunt. neque enim nullum peccatum est inpedire euangelium. quod si ita est, et nobis, inquiunt, liberum est et uti et non uti hac potestate. Hanc quaestionem breuiter soluerem, si dicerem, quia et iuste dicerem credendum esse apostolo. ipse enim sciebat, cur in ecclesiis gentium non oporteret portari uenale euangelium, non culpans coapostolos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enim corporis infirmitatem. uel ue¬
ram alligare uel falsam pretendere :
aliud autem sic decipi. et sic decipere.
ut insuꝑ ideo uideatur inserius dĩ. ma¬
ior eẽ uisticia: quia potuit inter imꝑitos
regnare pigricia. Qui enim ueram cor¬
poris ostendit infirmitatem: humane
tractandus ẽ Qui autem fassam pre¬
tendit. et conuinei non potest. deo ctimmi¬
tteudus est: neuter tamen corum per¬
niciosam regłam sigit: Quia bonus
seruus dei. et manifesto infirmo fr̃i
suo seruit. et fallenti cum crectit quia
inalum eum non putat non imitat᷑
ut malus sit: et si non ei credic falla¬
cem putat: ac niclilominus non imi¬
tatur: Ab illo uero qui dicit. hec est.
uera iusticia. ut nclul corporaliter
oꝑando imitemur uolatilia celi. qͣm
qui aliquid tale fuerit oꝑatus: con¬
tra euangłium facit: Quisquis animo
infirmus hec dicit non quia sic uacat
sed quia sic errat: lugendus est hinc
exoritur altera questio: fortasse enundi¬

Expanded text:
est enim corporis infirmitatem uel ueest enim corporis infirmitatem uel ueram allegare uel falsam praetendere, aliud autem sic decipi et sic decipere, ut insuper ideo uideatur in seruis dei maior esse iustitia, quia potuit inter inperitos regnare pigritia. qui enim ueram corporis ostendit infirmitatem, humane tractandus est; qui autem falsam praetendit et conuinci non potest, deo dimittendus est. neuter tamen eorum perniciosam regulam figit, quia bonus seruus dei et manifesto infirmo fratri suo seruit et fallenti cum credit, quia malum eum non putat, non imitatur ut malus sit, et non si ei credit, fallacem putat. ac nihilominus non imitatur. ab illo uero, qui dicit: haec est uera iustitia, ut nihil. corporaliter operando imitemur uolatilia caeli, quoniam qui aliquid tale fuerit operatus contra euangelium facit, quisquis animo infirmus haec audit et credit. non quia sic uacat, sed quia sic errat, lugendus est. Hic exoritur altera quaestio. fortasse enim di
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabatur apłs: Post hec inquit egres¬
sus ab achenis uenit corintum. et cũ
inuenisset quemdam uideum nõre
aquilam ponticum genere recens ad¬
uenientem ab italia. et priscillam u
tudinem: mansit apud illos opus
faciens: Erant autem tab̾naculorum
artifices: Hoc si conati fuerint allegori¬
ce interpretari ostendant. quomodo
ꝓficiant in eccłiasticis litteris: quibus
se uacare głantur: Q cert& illa que
supra dicta sunt numquid solus ego.
et barnabas. non habemus potestatem
non opandi. et nonsumus usi hac po¬
testate. et cum possemus honeri uobis
ne quem urm grauaremus. sicut et¬
dñs ordinauit eis qui euuangłium
annuntiant de euangłio uiuere: ego
autem nullius horum usuf sum et cetã
huiusmodi aut exponant aliter: auc si
preclarissima luce ueritatis urgentur
intelligant et obediant. Aut si obedire
uel nolunt uel non possunt. saltem il¬
los qui uolunt meliores. qui autem et
possunt feliciores ẽẽ fateantur: Aliud

Expanded text:
operabatur apostolus. posthaec, inquit, egresoperabatur apostolus. posthaec, inquit, egressus ab Athenis uenit Corinthum. et cum inuenisset quendam iudaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, recens aduenientem ab Italia, et Priscillam uxtudinem mansit apud illos opus faciens; erant enim tabernaculorum artifices. hoc si conati fuerint allegorice interpretari, ostendunt, quomodo proficiant in ecclesiasticis litteris, quibus se uacare gloriantur. et certe illa, quae supra dicta sunt: numquid solus ego et Barnabas non habemus potestatem non operandi? et: non sumus usi hac potestate, et: cum possemus oneri uobis ne quem uestrum grauaremus. et: dominus ordinauit eos qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum et cetera huius modi aut exponant aliter aut, si praeclarissima luce ueritatis urgentur, intellegant et oboediant: aut, si oboedire uel nolunt uel non possunt, saltem illos, qui uolunt, meliores, qui autem et possunt, feliciores esse fateantur. aliud
Abbreviated transcription (Latin):
menses autem et aduene hospites ad
niehil aliuad uacabant quam dicere
aliquia noui aut audire: Putemus
t athenis non fuisse oꝑatum: propt̃
hoc enim et ex macedonia suppleba¬
tur eius indigentia. sicut dicit in sccła
ad chorintios epła. quamquam et a¬
lus horis. et noctibus poterat: quia
ia ualebat. et animo et corpore. Sed
cum ab athenis exisset iideamus qͥd
clicat scriptura. disputabat inquit in
sinagoga ꝑ omne salbatum: hoc apd̃
coriitum: In troade ergo ubi neces¬
sitate imminentis profectionis. usq
ad melium noctis sermo protractus
est una salbati erat qui dies dñicus drͣ
nde intelligimus eum non fuisse
cum uideis. sed cum xp̃ianis: quando
euamdieit ipse narrator. ad frangen¬
dum panem se fuisse colleccos: Et ip¬
sa est optuma gub̾natio. ut omnia su¬
is temporibus distributa ex ordine
gerantur. nec anumum humanum
durbulentis implicationibus inuolu¬
ta ꝑturbent. Iui etiam dicitur quid

Expanded text:
nienses autem et aduenae hospites ad nienses autem et aduenae hospites ad nihil aliud uacabant quam dicere aliquid noui aut audire. putemus bus fuit Athenis, non fuisse operatum; propter hoc enim et ex Macedonia supplebatur eius indigentia, sicut dicit in secunda ad Corinthios. quamquam et aliis horis et noctibus poterat, quia ita ualebat et animo et corpore. sed cum Athenis exisset, uideamus quid dicit scriptura. disputabat, inquit, in synagoga per omne sabbatum: hoc apud Corinthum. in Troade ergo, ubi necessitate inminentis profectionis usque ad medium noctis sermo protractus est, una sabbati erat, qui dies dominicus dicitur: unde intellegimus eum non fuisse cum iudaeis, sed cum christianis, quando etiam dicit ipse narrator ad frangendum panem se fuisse conlectos. et ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis inplicationibus inuoluta perturbent. Ibi etiam dicitur quid