comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri sumus mercedis denariũ. Ipsa enĩ mer
q enim omĩa cominemoranda sunt: tam¬
quam rudib et imperitis. Denarius ergo
qui accepit nomen anumero decem reddi¬
tur: et conuinctus quadragenario. fit qͥn¬
quagenarius. Unde cum sabore celebramꝰ
quadragesimã ante pascha: eum letieia
uers tamquã accepta mercede. quinqua¬
gesimã ante pascha: cum leticia uero¬
tamquã accepta mercede. quinquagesi¬
mã post pascha. Nam huic tamqũa salu¬
tari labori boni oꝑis qui ꝑtinet ad qua¬
dragenarium numerum: additur quie¬
tis et felicitatis denarius. ut quinquage¬
narius fiat. Significauit hoc ipse dñs iħc
multo aꝑtius. quando post resurrectionẽ
quadra ginta dieb conuersatus ẽ int̾rã
cũ discipłis suis: quadragesimo aut̃ẽ die

Expanded text:
ri sumus mercedem denarium. Ipsa enim mercri sumus mercedem denarium. Ipsa enim mercque enim omnia commemoranda sunt, tanquam rudibus et imperitis. Denarius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, et conjunctus quadragenario fit quinquagenarius: unde cum labore celebramus Quadragesimam ante Pascha; cum laetitia vero, tanquam accepta mercede, Quinquagesimam tanquam acceptam mercedem, quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari labori boni operis, qui pertinet ad quadragenarium numerum, additur quietis et felicitatis denarius, ut quinquagenarius fiat: significavit hoc ipse Dominus Jesus multo apertius, quando post resurrectionem quadraginta diebus conversatus est in terra cum di
Abbreviated transcription (Latin):
saluator iħc xp̃e. hunc ieuinii numerum
impleuit. Per moysen significatur lex ꝑhe
cat᷑ eugłm. Ideo in illo monte tres apparue¬
runt: ubi se discipłis ostendit inclaritate
uultus & uestis suȩ. Apparuit eñĩ medius
inter moysen et helyam: tanquam eugłm
testimoniũ haberet alege & ꝓpħis. Siue
gͦ inlege. siue in ꝓpħis. siue in eugłio: qua¬
dragenarius numerus nobis in ierunio
commendatur. Ieuinium autem magnũ
& generale ẽ: abstinere ab iniquitatib. et
illicitis uoluptatib scłi. Quod est ꝑfectum
ieuniũ ut ab negantes impietatem et se¬
culares cupiditates: temꝑanter. & iuste
et piȩ uiuamus in hoc seculo. Huic ieuini¬
o. quam mercedem addidit apłs : Seqͥ¬
tur et dicit. Expectantes illam beatam
cum bene uuuimus: cum abiniquitatib
& ab illicitis uoluptatib abstinemꝰ. S quia
hec abstinentia sine mercede ñ erit: expec¬
tamus illam beatam spem. et reuelationẽ
ila spe cum fuerit de spe facta res: acceptu¬

Expanded text:
salvator Jesus Christus hunc jejunii numerum implevit . Per Moysen significatur Lex, per Elificatur Evangelium. Ideo in illo monte tres apparuerunt, ubi se discipulis ostendit in claritate vultus et vestis suae. Apparuit enim medius inter Moysen et Eliam , tanquam Evangelium testimonium haberet a Lege et Prophetis . Sive ergo in Lege, sive in Prophetis, sive in Evangelio, quadragenarius numerus nobis in jejunio commendatur. Jejunium autem magnum et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus? Sequitur, et dicit: Exspectantes illam beatam cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamus beatam illam spem, et revelationem illa spe, cum fuerit de spe facta res, acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
sanandus ẽ. turbata aqua eger unus mag¬
nus: passo dño totus mundus. Uedeam
gͦ responsionẽ ueritatis. Pater m̃s inquit
usq modo oꝑatur: & ego oꝑor. falsum gͦ
dixit scriptura. qͥa requieuit. d̾s abominib
oꝑib suis indie septimo. & contra hanc

Expanded text:
sanandus est turbata aqua aeger unus magsanandus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. Falsum ergo dixit Scriptura quia Deus requievit ab omnibus o
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit piger ineugłizando quem ui¬
uiderat. Abiit & nunciauit uideis quia
iħc eẽt: qui eum sanũ fecerat. Ille annun¬
tiabat: et illi insaniebant. Ille salutẽ suã
p̃dicabat : illi salutẽ suam ñ querebant.
faciebat insabbato. Qͥd gͦ dñs modo res¬
pondit uideis: audiamus. Desanis fac¬
tis hominib sabbato dixi quid soleat res¬
pondere: qͥa iuim̃ta sua non contempne¬
bant sabbato. uel liberando.uel alendo.
De portato grabato. quid respondit: Ma¬
nifestum opus corporale factum erat:
ante occulos iudeoꝵ. Non sanitas corꝑis
sed oꝑatio corporis quȩ non uidebatur:
ita necessaria quemadmodũ sanitas. aꝑ¬
te gͦ dñs dicat sacramentũ sabbati. et
signum obseruandi unius diei. ad tẽpus
datum ẽẽ uideis: impletionẽ uero ipsam
sacram̃ti. in illo uenisse. Pater mĩs inquit
usq modo oꝑatur: & ego oꝑor. Misit inasᷤ
magnũ tumultũ: aduencus dñi. Tur¬
batur aqua: s qui turbat latet. & tamen

Expanded text:
non fuit piger in evangelizando quem vnon fuit piger in evangelizando quem viderat: Abiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus esset qui eum sanum fecerat. Ille annuntiabat, et illi insaniebant: ille salutem suam praedicabat, illi salutem suam non quaerebant. faciebat in sabbato. Quid ergo Dominus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sanitas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita necessaria, quemadmodum sanitas. Aperte ergo Dominus dicat sacramentum sabbati, et signum observandi unius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero ipsam sacramenti in illo venisse. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Misit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rere iħm inturba. non ẽ tãmquã unus de
turba: preuenit omnem turbã. Prior ascen¬
dit demari. piscis ille magnus: & incelis se¬
det interpellans ꝓnobis. Tamquã sacer¬
dos magnus. unus intrauit in interiora ue¬
li: turba foris stat. Ambula tu qui portas
ꝓxtinum tuũ: si didicisti portare qui sole¬
bas portari. Deniq modo nondũ nostiiħm:
nondum uides iħm. Quid postea sequitur :
Qm̃ non destitit ille tollendo grabatũ suũ:
& ambulando. Uidit eum postea iħc int̃e¬
plo. Inturba non eum uidit: intemploui¬
dit. Dñs quidem iħc et inturba illum ui¬
debat: & intemplo. Ille autem langiudus
iħm in turba non cognoscit: intemplo cog¬
noscit. Euenit gͦ ille ad dnm̃. uidit eum
intemplo. uidit in loco sacrato: in loco sc̃o.
Et quid ab eo audiuit : ecce iam sanus factꝰ
es: noli peccare nequid tibi deterius con¬
tingat. Tunc ille post ea quam uidit iħm
& cognouit iħm auetorem sanitatis sue.

Expanded text:
quaerere in turba, non est tanquam unus de quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique modo nondum nosti Jesum, nondum vides Jesum: quid postea sequitur? Quoniam non destitit ille tollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dominus quidem Jesus et in turba eum videbat, et in templo: ille autem languidus Jesum in turba non cognoscit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteaquam vidit Jesum, et cognovit Jesum auctorem sanitatis suae,
Abbreviated transcription (Latin):
bat calumniatorib. Qui inquit me sanum
fecit. ille michi dixit: tolle grabatũ tuũ et
ambula. Non acciperem uissionẽ. aquo acce¬
ꝑam sanitatẽ : et illi. Quis ẽ ille homo qͥtibi
dixit. tolle grabatũ tuum & ambula : S qͥ
sanus erat factus: nesciebat quis eẽt aquo
hȩc audierat. Iħc autem cum hoc fecisset &
ussisset : declinauerat abeo inturba. Uidete
quemadmodũ & hoc impleatur. Portamꝰ
proximũ: & ambulamus addm̃. S eum ad
quem ambulamus: nondum uidemꝰ. Ideo
&ille non dum nouerat iħm. Sacram̃tum
hoc comm̃datũs ẽ: qͥa in eum credimꝰ quẽ
nondũ uidemus. Et ut non uideatur: de¬
clinat inturba. Difficile ẽ inturba uidere
xp̃m. Solitudo quedã necessaria ẽ menti nr̃e:
quadam solitudine intentionis uidetur
ds̃. Turba strepitum habet: uisio ista secre¬
tum desiderat. Tolle grabatũ: porta portatꝰ
ꝓximũ tuũ: & ambiia ut ꝑuenias. Noli que

Expanded text:
bat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit bat calumniatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Iter agis. Quo iter agis. nisi ad dñm dm̃ͤ
ad eum quem diligere debemus ex toto cor¬
de. & extota anima: & ex tota mente. Ad dm̃
eñĩ nondum ꝑuenimus: si ꝓximũ nobis¬
cum non habemus. Porta gͦ eum cum quo
ambulas: ut ad eum ꝑuenias cum quo ma¬
nere desideras. Tolle ergo grabatũ tuum:
o ambula. fecit hoc ille: &e scandalizati st̃
uidei. Uidebant enim hominẽ: die sabbati
portantem grabatũ suũ. Nec calum niaban¬
tur dño qd̃ sanum fecerat sabbato: ut eis res¬
pondere posset qͥa sicuiꝰquã eoꝵ. ium̃tum
inputeum cecidisset. utiq die sabbati eru¬
eret illud: et solueret iumentũ suũ. Non ita¬
ꝙ: iam illi obiciebant qd die sabbati sanus
factus est homo: s quod portabat grabatũ
suũ. Si sanitas ñ erat differenda. nunqͥd
& opus fuerat imperandum: Non tibi licet
facere inquiunt quod facis: tollere grabatũ
tuum. Et ille actorem sanitatis suȩ obicie¬

Expanded text:
tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et opus fuerat imperandum? Non licet tibi, inquiunt, facere quod facis, tollere grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objicie
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ ꝓximꝰ: Nontamen qualenacũq lignũ.
quomͦ nec illa qualiscũq petra. s unde aqua
ꝓfluxerat sitientib: nec qualiscũq lapis.sed
angularis: qui insemetipso copulauit. Duos
parietes: ediuerso uenientes. Sic nec quale¬
cumq lignũ ꝓximũ acceꝑis: s grabatum.
Quid ergo ingrabato obsecrote: Quid nisi qͥa
ille languidus grabato portabatur. sanatus
autem grabatum portat: Quid dictum est
ab apło: Inuicem honera ũra portate: et sic
ad implebitis legẽ xp̃i. Lex ergo xp̃i: caritas
est. Nec caritas impletur: nisi inuicẽ honera
nr̃a portemus. Sufferentes inqͥt inuicem
indilectione: studentes seruare unitatem
sp̃c inuinculo pacis. Cum eẽs languidus: por¬
tabat te ꝓximus tuus. Sanus factus es: por¬
ta ꝓximũ tuũ. Inuicem honera ur̃a portate:
& sic ad implebitis legem xp̃i. Sic ad imple¬
bis ohomo: qd̾ tibi deerat. Tolle gͦ grabatum
tuũ. S cũ tuleris: noli remanere. Ambula
diligendo ꝓximũ: & curam habendo deꝓxi

Expanded text:
lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex ergo Christi charitas est, nec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo
Abbreviated transcription (Latin):
Aiabolus. Et hanc suꝑ biam homini pro¬
pinauit: unde ipse deiectus ẽ. Nam hoc
dixit homini: cui stãti lapsus inuidit.
fustate et eritis sic̃ dii. id est usurpatione
rapite. qd facti non estis: quia et ego rapi¬
endo deiectus sum. Non hoc prodebat. E
hoc suadebat. Xp̃c̃ autem ȩqualis patri
natus erat non factus: natus de substan¬
cia patris. Unde illum sic cominendat
apło qa cum informa dei eẽt non rapinã
arbitracus ẽ eẽ equalis deo. Quid ẽ non
rapinã arbitratus ẽ: Ion usurpauit equa¬
litatem deo: s erat in illa inqua natus erat.
et nos ad ȩqualem deo quomodo ꝑuenire¬
mus : S semet ipsum ex inaniuit᷑: formã
serui accipiens. Non gͦ se exinanurit. amit¬
tens qd̾ erat: s accipiens qd̃ ñ erat. Hanc
quamius eum hoc dese dicere minime
dubitarent: c ideo seruiebant. Et ad huc
tam̃ eos ille ꝑferebat: et sanitatẽ seuien

Expanded text:
diabolus: et hanc superbiam homini prodiabolus: et hanc superbiam homini propinavit, unde ipse dejectus est. Nam hoc dixit homini, cui stanti lapsus invidit, Gustate, et eritis sicut dii : id est, usurpatione rapite quod facti non estis; quia et ego rapiendo dejectus sum. Non hoc prodebat, sed hoc suadebat. Christus autem aequalis Patri natus erat, non factus: natus de substantia Patris. Unde illum sic commendat Apostolus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quid est, non rapinam arbitratus est? Non usurpavit aequalitatem Dei; sed erat in illa, in qua natus erat. Et nos ad aequalem Deum quomodo perveniremus? Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Non ergo se exinanivit amittens quod erat, sed accipiens quod non erat. Hanc quamvis eum hoc de se dicere minime dubitabant, et ideo saeviebant: et adhuc tamen eos ille perferebat, et sanitatem saevien
Abbreviated transcription (Latin):
se faciens deo. Nam om̃s dicimus deo:. pa¬
ter noster quies incęlis. Et legimus exr
uideis clixisse: cum tusis pater nr̃. Ergo
nonhinc irascebantur quia patrẽ suum
diceat am̃ s quod longe alio modo quã
homines. Ecce intelligant iudei: quod̾
nõn intelligunt arriani. Arriani quip¬
pe in equalem patri filiũ dicunt: et inde
heresis ẽ pulsa de eccła. Ecce ipsi eeci upsi
interfectores xp̃i: intellexerunt tamen
nec eum intellexerunt filium dei: s tamen
intellexerunt in illis uerbis. qͥa talis com¬
mendaretur filiꝰ dei. qui equalis eẽt deo¬
patri. Quis erat nesciebant: talemtamen
predicari agnoscebant. Quia patr̃e suum
cucebat dm̃ equalem se faciens deo: ñ erat
aͣ equauis deo Non ipse se faciebat ȩqualẽ.
S ille illum genuerat ȩqualem. Sirpse se
faceret equalem deo: caderet ꝑrapinam.
Qui enim se uoluit ȩqualem facere deo
dumnon eẽt. cecidit: et ex angło factus ẽ

Expanded text:
se faciens Deo. Nam omnes dicimus Deo, Pase faciens Deo. Nam omnes dicimus Deo, Pater noster qui es in coelis : legimus et Judaeos dixisse, Cum tu sis pater noster . Ergo non hinc irascebantur, quia patrem suum dicebat Deum; sed quod longe alio modo quam homines. Ecce intelligunt Judaei quod non intelligunt Ariani. Ariani quippe inaequalem Patri Filium dicunt, et inde haeresis est pulsa de Ecclesia. Ecce ipsi caeci, ipsi interfectores Christi, intellexerunt tamen nec eum intellexerunt Filium Dei: sed tamen intellexerunt in illis verbis, quia talis commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset, cecidit , et ex angelo factus est
Abbreviated transcription (Latin):
diceret iudeis. quid expectatis ut non ope¬
ret̾ sabbato : Sabbati dies uobis ad signi¬
ficationẽ meam preceptis est. Oꝑa dei at¬
tenditis. Ego ibi eram cumfierent: per
me facta sunt omĩa. Ego noui. Pater m̃c
usꝙ modo oꝑatur. Oꝑatus ẽ pater lucem:
s dixit ut fleret lux. Si dixit. uerbooꝑa¬
tus ẽ. Uerbum eiꝰ ego eram: egosum. Pͦ
me factus ẽ mund̾ in illis oꝑib. ꝑmere¬
gitur mundus inistis oꝑib. Pater m̃s et
tunc oꝑatus ẽ cum fecit mundũ: & usq
nunc oꝑatur cũ regit mundũ. Ego et ꝑ
me fecit cum fecit: & ꝑme regit cũ regit.
Dixit hȩc. S quibus: secis. surdis. ciau¬
dis. languidis. medicũ non agnoscen¬
tib:. et tamquã infrenesi m̃te ꝑdita. oc¬
cidere uolentib. Proinde quio sequutꝰ
eugłista dixit: hinc gͦ magis querebant
eum uidei int̾ficere. quia non solum
soluebat sabbatum: sed & patrem suũ dice¬
uat am̃. non quomꝰ cumq s quidͦ Equalẽ

Expanded text:
diceret Judaeis, Quid exspectatis ut non opediceret Judaeis, Quid exspectatis ut non operer sabbato? Sabbati dies vobis ad significationem meam praeceptus est. Opera Dei attenditis; ego ibi eram cum fierent, per me facta sunt omnia, ego novi: Pater meus usque modo operatur. Operatus est Pater lucem; sed dixit ut fieret lux : si dixit, Verbo operatus est; Verbum ejus ego eram, ego sum: per me factus est mundus in illis operibus, per me regitur mundus in istis operibus. Pater meus et tunc operatus est cum fecit mundum, et usque nunc operatur cum regit mundum; ergo et per me fecit cum fecit, et per me regit cum regit. Dixit haec, sed quibus? Surdis, caecis, claudis, languidis, medicum non agnoscentibus, et tanquam in phrenesi mente perdita occidere volentibus. 16. Proinde quid secutus Evangelista dixit? Hinc ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum. Non quomodocumque: sed quid? Aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
quia & in eo qd̾ ds̃ indie septimo requieuit.
ipsum dñm ce saluatorẽ nr̃m iħm xp̃m
qui hec loquebatur & dicebat. pater m̃s us
ꝙ mͦ oꝑatur. et ego oꝑor. magnosacram̃to
significauit: qui & dñs iħc utiq ds̃. Ipse ẽ
enim uerbum dei. & audistis inprincipio
erat uerbũ: & non qualecũq uerbũ s ds
erat uerbũ:. & omĩa ꝑ ipsum facta sunt.
forte significatꝰ ẽ requieturus indie sep¬
timo: ab omib oꝑib siuis. Legite enĩ eugłi¬
um: & uidete quanta oꝑatus eit iħc.
Oꝑatus est salutẽ nrãm ce incruce: ut un¬
plerentur in eo omĩa predicta ꝓpħarum.
Coronatus ẽ spinis: suspensus est inlig¬
no. dixit sitio: accepit acetũ inspongia ut
impleretur qd̾ dictum ẽ: & insiti mea po¬
tauerant me aceto. at ubi impleta sunt
omiã oꝑa eiꝰ. sexta sabbati inclinato capite
reodidit spm̃. i Insepulchro sabbato requie¬
uit ab omnib oꝑib suis. Ergo tamquan

Expanded text:
quia et in eo quod Deus in die septimo requievit, quia et in eo quod Deus in die septimo requievit, ipsum Dominum et salvatorem nostrumqui haec loquebatur et dicebat, Pater meus usque modo operatur, et ego operor, magno sacramento significavit. Quia et Dominus Jesus utique Deus. Ipse est enim Verbum Dei, et audistis quia in principio erat Verbum; et non qualecumque Verbum, sed Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : forte significatus est requieturus in die septimo ab omnibus operibus suis. Legite enim Evangelium, et videte quanta operatus sit Jesus. Operatus est salutem nostram in cruce, ut implerentur in eo omnia praedicta Prophetarum: coronatus est spinis, suspensus est ligno; dixit, Sitio, accepit acetum in spongia, ut impleretur quod dictum est, Et in siti mea potaverunt me aceto . At ubi impleta sunt omnia opera ejus, sexta sabbati inclinato capite reddidit spiritum, et in sepulcro sabbato requievit ab omnibus operibus suis . Ergo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
moysi: crederetis & michi. De me enĩ ille
scripsit. Uide gͦ ne aliquid uoluit signi¬
ficari moyses: qd̃ ds̃ requi euit inseptimo¬
die. Non enim defecerat ds̃ oꝑando cre¬
aturã suã: & indigebat requie sicut ho¬
mo. Quomodo defecerat. qui uerbo fece¬
rat: Tamen & illud uerũ est quia requie¬
uit ds̃ abom̃ib oꝑib suis indie septimo:
& hoc uerum ẽ quod ait iħc. Pater m̃s usq
modo oꝑatur.S qͥs explicet uerbis. ho¬
mo hominib. infirmus infirmis. indoc¬
tus discere cupientib & forte siqͥd sapit
ꝓmere & explicare nonualens.hominib
difficile forte capientib etiã si explicare
possit qd capitur: Qs inquam fis mei
explicet uerbis. quomodo ds̃ et quietus
oꝑetur. & oꝑerans quiescat: Obsecro uos
ut hoc uobis ꝓficientib differatis. uisio
enim ista templum dei querit: sc̃m locũ
querit. Portate ꝓximum & ambulate: ibi
eum udebitis. ubi uerba hominũ non
queratis. Hoc forte potuis dicere ualemꝰ.

Expanded text:
im ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari possit quod capitur? Quis, inquam, fratres mei, explicet verbis quomodo Deus et quietus operetur, et operans quiescat? Obsecro vos, ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit, sanctum locum quaerit: portate proximum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia post noctem istius scłi. tibi ueniet.
Nam ille nec oritur nec occidit: quia sem
ꝑmanet. Erit tibi matutinus redeunti:
qui tibi occasum fecerat ꝑeunti. Ergo tol¬
le grabatũ tuũ: michi uidetur dixisse. di¬
lige ꝓximũ tuũ. S clausũ est adhuc c ex¬
positione indiget. quantum arbitror: qua¬
re intollendo grabato dilectio ꝓximi com¬
mendetur. nisi hoc forte nos offendit: quia
ꝑgrabatum rem quandã stolidam & insensa¬
tam ꝓximus cõmendatur. Non irascatur ꝓxi¬
mus: si comm̃datur nobis ꝑrem quȩ sinẽ
anima & sine sensu ẽ. Ipse dñs & saluator ñr¬

Expanded text:
quia post noctem saeculi tibi veniet: quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur nobis per rem quae sine anima et sine sensu est. Ipse Dominus et salvator n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ. T autẽ qͥa dm̃ nondũ uides: dili¬
gendo ꝓximũ ꝓmereris quem iudeas. Di¬
ligendo ꝓximum. purgas oculum adu
dendũ dm̃: euident᷑ ioħe dicente. Si fr̃em
quẽ uides ñdiligis. dm̃ quem ñ uides dili¬
gere quomodo poteris: Ecce dicitur tibi.
dilige dm̃. Si dicas mͥ ostende michi quẽ
diligam. quid respondebo nisi quod ait ip¬
se iohannes. dm̃ nemo uidit unquam : et
nete alienũ omnino adeo uidendo ẽẽ arbi¬
treris: ds̃ inquit caritas ẽ. Et quimanet inca¬
ritate: indeo manet. Dilige gͦ ꝑximũ. et in¬
tuere inte unde diligis ꝓximum: ibi uide¬
bis ut poteris dm̃. Incipe gͦ diligere ꝓximũ.
frange esurienti panem tuũ: & egenum si¬
ne tecto induc indomũ cuam. Si uideris
nudum uesti: & domesticos seminis tui ñ
despexeris. faciens autẽ ista. quid conseque¬
ris: Tunc erumpet uelut matutina lux
tua. Lux tua: ds tuus ẽ.Matutina tibi:

Expanded text:
proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diliproximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ad hoc surrexisset ut abisset: Mouet
gͦ me etiam quod duo p̃cepit: qui illum ia¬
centẽ duob minus inuenit. Tam quã enĩ
duo quedam ubendo: qd̃ minus erat un¬
pleuit. Quomͦ gͦ inuenimꝰ inhis duob dñi
Tolle inquit grabatum tuũ: et ambula. Quȩ
sint illa duo precepta fr̾s: recolite mecum.
Notissima enim ẽẽ debent. Nec modo tantũ
uenire inmentem.Com cõmemorantur ano¬
bis: s deleri nunquã debent decordib urĩs.
Semꝑ omnino cogitate: diligendũ ẽẽ dm̃.
& ꝓximũ. Dm̃ ex toto corde. & ex tota anima.
& extdta mente: et ꝓximũ tanquã te ipsũ.
hȩc semꝑ cogitanda. hȩc meditanda. hȩc re¬
tinenda. hȩc agenda: hȩc implenda sunt.
Dei dilectio: prior ẽ ordine precipiendi.
ꝓximi autem dilectio: prior est ordine faci¬
endi. Neq enim qͥ tibi p̾ceꝑit dilectionem
istam induob p̃ceptis. prius tibi cõmenda¬
ret ꝓximũ et post ea dm̃: s prius dm̃. postea

Expanded text:
 ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet  ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini ? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea
Abbreviated transcription (Latin):
ginta duo minus habebat : uideamus
proinde iam: quosacram̃to istȩ languidus
curetur adño. Uenit enim ipse dñs cari¬
tatis doctor. caritate plenus. breuians sic̃
de illo predictum ẽ uerbum suꝑ terrã: & os¬
tendit induobus caritatis p̃ceptis pendere
legem & ꝓpħas. Inde gͦ pependit moyses¬
cum quãdragenario suo: inde helyas cum
suo. Hunc numerum attulit dñs: intesti¬
monio suo. Curatur iste languidus apre¬
sente dño. S prius qui dei dicit: uis sanꝰ
fieri ͤ Respondit ille hominẽ se ñ habere:
aquo in piscinã mittatur. Uere necessariꝰ
illi erat homo ad sanitat᷑e: s homo ille qͥ &
erat necessarius: quare sanitas differretur.
Surge inquit tolle grabbatũ tuũ: et ambri¬
sanitatis. Sanato autem duo imꝑauit:
tolle grabatũ tuũ & ambula. Rogo uos
cur non sufficeret ambula. aut certe cur
ñ sufficeret suge. Neq enim ille cũ sanꝰ
surrexisset: in loco remansisset. Nonne¬

Expanded text:
ginta, duo minus habebat? 7. Videamus ginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille qui et erat necessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambusanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
numerus. Incaritate aut̃e duo nobis p̃cep¬
ta comm̃dantur. Intuemini obsecro. et
figite memoriȩ quod dico: ne sitis con¬
temptores u̾bi ne fiat anima ur̃a uia ubi
grana iactata non germinent: et uenient
inquit uolatilia cęli & colligent ea. Perei¬
pite & recondite cordib ur̃is. saritatis p̃¬
cepta: duo sunt adño comm̃data. Diliges
dnm̃ dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex tota
anima tua. et extote m̃te tua: & diliges
ꝓximũ tuum tamquam te ipsum. Inhis
duob p̃ceptis: tota lex pendet & ꝓpħȩ. Me¬
rito et illa uidua om̃s facultates suas. duo
minuta: misit indona dei. Merito & ꝓillo
languido alatronib sauciato. stabularius
duos nummnos accepit: unde sanetur. Me¬
rito apud samaritanos biduũ fecit iħc:
ut eos caritate firmaret. Binario gͦ isto
numero cum aliqͥd boni significatur: maxi
non impletur nisi gemino p̃cepto carita¬
tis. qͥd miraris qͥa languebat. qui quadra¬

Expanded text:
numerus: in charitate autem duo praecepta nnumerus: in charitate autem duo praecepta nobis commendantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Percipite, et recondite in cordibus vestris. Charitatis praecepta duo sunt a Domino commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maximenon impletur nisi in gemino praecepto charitatis; quid miraris quia languebat qui ad quadra
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicatus ad quadragenariũ ꝑuenit: uel
quia ꝑeuugłium qd̃ quatuor libros habet
illa. siue ista causa. siue aliqua ꝓbabiliore
quȩ nos latet. doctos non latet᷑: certũ est ta¬
men quadragenario numero significari
quandã ꝑfectionẽ inoꝑib bonis. quȩ maxi¬
mȩ oꝑa bona exercentur in abstinentia
quadam ab inlicitis uoluptatib scłi: hoc ẽ
generali ieuinio. Audite apłm dicent̾ẽ. Ple¬
nitudolegis caritas. Haritaᷤᷤ unde: ꝑgr̃am dei:
ꝑ sp̃m sc̃m. Non enim haberemus culã ex no¬
bis: quasi facientes illam nobis. Donũ dei
ẽ: et magnũ donum. Qm̃ caritas dei inqͥt
uerissime dictũ est. plenitudo legis caritaᷤᷤ.
Queramus hanc caritatem: quemadmo¬
dũ cõmendetur ad ño. Mem̃tote quid pro¬
in illolanguido. Uolo ex ponere quare nu¬
merus ille tricesimꝰ et octauus: languoriᷤᷤ
potius sit quamsanitatis. Ergo ut dicebã
caritas implet legem: ad plenitudinẽ le

Expanded text:
tiplicatus, ad quadragenarium pervenit. Vel tiplicatus, ad quadragenarium pervenit. Vel quia per Evangelium quod quatuor libros habet, illa, sive ista causa, sive alia aliqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem in operibus bonis, quae maxime opera bona exercentur in abstinentia quadam ab illicitis cupiditatibus saeculi, hoc est, generali jejunio. Audi et Apostolum dicentem, Plenit sanctum. Non enim haberemus illam ex nobis, quasi facientes illam nobis. Dei donum est, et magnum donum: Quoniam charitas Dei, inquiverissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proin illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Leg
Abbreviated transcription (Latin):
misit mercedẽ sp̃m̃ sc̃m. Significata st̃
ista: & quibusdã significationib res ipse
p̃ueniente sunt. Significationibꝰ pascim᷑:
ut ad res ipsas durantes ꝑuenire possimꝰ.
Operarii enim sumus: & adhuc in uinea
laboramꝰ. finico die. finito oꝑe: merces resti¬
tuetur. S quis oꝑarius ꝑdurat ad accipi¬
endã mercedẽ. nisĩ qui pascitur dũ laborat:
Non enim &e tuoꝑario tuo mercedem solã
daturus es. Nonne etiam adfers illi unde
uires repparet inlabore: Pascis utiq: cui mer¬
cedẽ daturus es. Pinde: & nos dñs istis scͥp¬
turarũ significationib laborantes pascit.
Nam susta intelligendorũ sacram̃torum.
leticia subtrahatur anobis. deficimus inla¬
bore: & non erit qui ꝑueniat ad mercedem.
pus. fortasse ideo qͥa lex indecẽ p̾receptis
data est: et ꝑtotum mundũ p̃dicanda erat
lex. qui totus mundus quatuor partib com¬
mendatur. oriente. et occidente. meridie.
& aquilone. unde denarus ꝑquatuor mul¬

Expanded text:
nificata sunt ista, et quibusdam significationibus res ipsae praeventae sunt. Significationibus pascimur, ut ad res ipsas perdurantes pervenire possimus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et nos Dominus in istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non erit qui perveniat ad mercedem. pus? Fortasse ideo, quia Lex in decem praeceptis data est, et per totum mundum praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per quatuor mul
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quid uoluerit significari in illo uno: quẽ
etiam ipse seruans unitatis mysteriũ. sicut
pre locutus sũ de tot languentib: unũ sana¬
re dignatus ẽ. Inuenit inannis eius: nume¬
rum quemdã langoris. Triginta & octo an¬
nos habebat mninfirmitate. Hic numerus
quomodo magis adlangorem ꝑtineat. quam
ad sanitatem: paulo diligentius exponendũ
est. Attentos uos uolo. ad erit dñs ut congrue
loquar: et sufficienter audiatis. Quadrage¬
nariꝰ numerus: sacratus nobis inquadam
ꝑfectionem cõmendatur. Notum ẽẽ arbitror
caritati ur̃ȩ : testãtur sepissime scripture
diuinȩ: ieuiniũ hoc numero consecratũ esse:
bene nostis.Nam & moyses .xl.dieb ieu¬

Expanded text:
ergo quid voluerit significare in illo uno, quem ergo quid voluerit significare in illo uno, quem etiam ipse servans unitatis mysterium, sicut praelocutus sum, de tot languentibus unum sanare dignatus est. Invenit in annis ejus numerum quemdam languoris: Triginta octo annos habebat in infirmitate. Hic numerus quomodo magis ad languorem pertineat, quam ad sanitatem, paulo diligentius exponendum est. Intentos vos volo; aderit Dominus, ut congrue loquar, et sufficienter audiatis. Quadragenarius numerus sacratus nobis in quadam perfectione commendatur. Notum esse arbitror Charitati vestrae: testantur saepissime divinae Scripturae. Jejunium hoc numero consecratum est: bene nostis. Nam et Moyses quadragi
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i daretur credentib. Quid gͦ fiebat
ut inaqua illa tubata fanarentur. qui in
porticib sanari non poterant.:Subito enim
uidebatur aqua turbata: & a quo turbabat᷑
ñ uidebatur. Credas hoc angłica uirtute fie¬
ri solere: non tamen sine significante aliqͦ
sacram̃to. Post aquã turbatã. mittebat se
unus qui poterat: & sanabatur solus. Post
illum siquis se mitteret: frustra faceret. Qͥd
sibi gͦ hoc uult. nisi qͥa uenit unus xp̃c. ad
popłm uideorũ. et faciendo magna. docen¬
do utilia turbauit peccatores : Turbauit a¬
quã presentia sua: et excitauit ad passionẽ
suã. S latens turbauit. Si enĩ cognouisser̃:
nunquã dñm gloriȩ crucifixissent. Descen¬
dere ergo inaquã turbatam: hoc ẽ humili¬
ter credere in dni passionẽ. Ibi sanabatur u¬
nus: significans unitatem. Post ea quisqͥs
ueniret. non sanabatur: quia qͥsquis preter
unitatẽ fuerit. sanari nonpoterit. Uideamꝰ

Expanded text:
Jesu Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat Jesu Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frustra faceret. Quid sibi ergo hoc vult, nisi quia venit unus Christus ad populum Judaeorum; et faciendo magna, docendo utilia, turbavit peccatores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbavit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere ergo in aquam turbatam, hoc est humiliter credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia quisquis praeter unitatem fuerit, sanari non poterit. 4. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
gasset qͥd eeñt: responsum accepit. popłos
esse.Aqua gͦ illa. id ẽ popłs ille: quinq libͥs
moysi tamquã quinq porticib claudebat᷑.
S illi libri ꝓdebãt languidos: ñ sanabant.
Lex enĩ peccatores coniuncebat: ñ absolue¬
bat. Ideo littera sine grã reos faciebat: qͦs
conficentes gr̃a liberabat. Nam hoc dicit a¬
płs. Si enim data eẽt lex quȩ posset iuiuifi¬
care: omnino ex lege eẽt uisticia. Quare gͦ
data ẽ lex : Sequitur & dicit. S conclusit
scriptura omĩa sub peccato: ut ꝓmisso ex
fide iħu xp̃i daretur credentib Qͥd euiden¬
tius: Nonne uerba hȩc exposuerunt nob̾.
& quinq porticus. et languentiũ multitu¬
dinẽ : Quinq porticus. lex est. Quare
quinꝙ porticus non sanabar it
languentes: Quia si data esset lex quȩ poss
uiuificare: omnino ex lege eẽt iusticia. Qua¬
re gͦ continebat. quos nonsanabat: Qa con
clusit omĩa sub peccato: ut ꝓmissio exfide

Expanded text:
gasset quid essent, responsum accepit, populos gasset quid essent, responsum accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo data est Lex? Sequitur, et dicit: Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quid evidentius? Nonne verba haec exposuerunt nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanabant? ura omnia sub peccato, ut promissio ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
guido sanato. magnũ signũ dedit. Cuiꝰ rei.
& cuiꝰ signi ꝓfundum sacram̃tũ. quantũ
dñs donare dignatur. ad tentis uobis. &
orando ad iuuantib infirmitatẽ nrãm:
loquar ut potero. Quicquid autẽ ñ possũ:
supplebit inuobis ipse quo ad uiuante fa¬
cio qd̃ possum. De hac piscina quȩ quinq
porticib cingebat᷑. in quib iacebat mag¬
na multitudo languentiũ: assidue nos
tractasse memini. Et rem dicturus sum:
quam mecũ plures recognoscant pocius ꝗͣ
cognoscant. Ueru̾m nichil ẽ ab re etiam
nota repetere. ut & qui ñ nouerunt instru¬
antur: et qͥ nouert̃ confirm̃tur. ꝑinde tam¬
quã nota breuiter ꝑ stringenda sunt: non
ociose inculcanda. Piscina illa. aqua illa:
popłm michi uidetur significasse uideorũ.
Significari enĩ ppłos nomine aquarũ. aꝑte
nobis indicat apocalypsis iohannis: ubi ei
cũ ostenderentur aquȩ multȩ. et in terro¬

Expanded text:
guido sanato magnum signum dedit. Cujus rei guido sanato magnum signum dedit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramentum, quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis et orando adjuvantibus infirmitatem nostram, loquar ut potero. Quidquid autem non possum, supplebit in vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecum plures recognoscant potius quam cognoscant. Verum nihil est ab re, etiam nota repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interro
Abbreviated transcription (Latin):
testatem ꝑtinet. non magnũ aliqͥd fecit:
et qđ ad benignitatẽ parum fecit. Tot iace¬
bant. et unus curatus ẽ: cũ posset uno uer¬
bo om̃s erigere. Quid gͦ intelligendũ ẽ ni¬
si qͥa potestas illa. & bonitas illa. magis a¬
gebat qͥd anime infactis eiꝰ ꝓsalute ȩterna
intelligerent. quam qͥd ꝓtemporali salute
corꝑa mererentur: Corporum enim salus.
ueraqͦ expectatur adño: erit infine inresur¬
rectione mortuorũ. Tunc qd̾ uiuet ñ mori¬
etur. Tunc qd̃ sanabitur non egrotabit.
Tunc quod satiabitur: nonesuriet aut
sitiet. Tunc quod renouabitur: non ue¬
te clausi sunt: et paraliticorũ membra cons¬
tricta. morte dissoluta sunt: & quicquid sa¬
natũ est tẽꝑaliter inm̃bris mortalib. in fine
defecit. Anima uero quȩ credidit. inuitam
ȩternam transitũ fecit. Anime gͦ crediture
cuiꝰ peccata dimittere uenerat. ad cuiꝰ languo¬
res sanandos se humiliauerat: de hoc lan¬

Expanded text:
testatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; testatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; et quod ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum posset uno verbo omnes erigere. Quid ergo intelligendum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esuriet aut sitiet; tunc quod renovabitur, non vete clausi sunt; et paralyticorum membra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc lan
Abbreviated transcription (Latin):
IRum non esse debet: adeo
factum miraculũ. Mirũ
enim eẽt: si homo fecisset.
Magis gaudere et mirari
est: quam quod diuina inder homines ds̃
fecit. Plus est enĩ ad salutem nr̃am. quod
factus ẽ ꝓꝓter homines: quam quod fecit
inter homines. Et plus ẽ qd̃ uitia sanauit
animarũ: quam qd̃ sanauit languores cor¬
porũ morituoꝵ. S qͥa ipsa anima ñ eum
nouerat aquo sanand a erat: & oculos ha¬
bebat incarne unde facta corporalia uide¬
ret non dũ habebat sanos incorde unde
dm̃ latentẽ cognosceret. fecit qd̾ uideri po¬
terat: ut sanaretur unde uideri ñ poterat.
Ingressus ẽ locum ubi iacebat magna mul¬
tudo languentiũ: cecorũ. claudorum. arido¬
rum. Et cum eẽt medicus & animarũ et cor¬
porum. et qui uenisset sanare om̃s animas
credituroꝵ: de illis languentib unũ elegit
quem sanaret: ut unitatẽ significaret. Si
mediocri corde & quasi humano captu et
ingenio consideremꝰ facient̾ẽ: & qd ad po¬

Expanded text:
irum non esse debet a Deo factum miraculum. Mirum enim esset si homo fecisset. Magis autem gaudere quam mirari est, quam quod divina inter homines Deus fecit. Plus est enim ad salutem nostram quod factus est propter homines, quam quod fecit inter homines: et plus est quod vitia sanavit animarum, quam quod sanavit languores corporum moriturorum. Sed quia ipsa anima non eum noverat a quo sananda erat, et oculos habebat in carne unde facta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, unde Deum latentem cognosceret; fecit quod videre poterat, ut sanaretur unde videre non poterat. Ingressus est locum ubi jacebat magna multitudo languentium, caecorum, claudorum, aridorum; et cum esset medicus et animarum et corporum, et qui venisset sanare omnes animas crediturorum, de illis languentibus unum elegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu et ingenio consideremus facientem, et quod ad po
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ corpus. ñ sieut m̃selapsus ẽ sonus. s manet uͥ iã
ñ moritur. & mors ei ultra ñ dñabitur. Multa dehis
euangłicis uerbis adhuc dici fortasse poterant. & de¬
bebant: sed ñ sunt corda ur̃a sꝑitalib cibis quãlib&
suauib honeranda. maxime qͥa sp̃s ꝓmptꝰ est caro au¬
Otem infirma

Expanded text:
sus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam sus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est, caro autem infirma
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. atq illuc uͥ nemo mentit᷑ carnẽ suã leuauit: idẽ
ipse quia uerbũ caro fac̾tũ est. ꝑ seipsũ. id estꝑ carnẽ.
adueritatẽ qđ est ipse remeauit. Quã quidẽ ueritatẽ
quãuis inter mendaces. & in morte seruauit. Aliqͣn¬
do enim xp̃s fuit mortuus: s numquã fuit falsus.
Accipite quãuis diuersũ & longe impar exemplũ:
tam̃ ut cũq ad intelligendũ dm̃. ex his que ꝓpius
subiecta sunt deo. Ecce ego ipse quantũ attinet ad
animũ meum. cũ hoc sim qđ estis & uos. si taceo a¬
pud meipsum sum: si autem loquor uobis qđ intelli¬
gatis. quodammͦ ad uos ꝓcedo: nec me relinquo.
s aduos accedo: & non recedo unde ꝓcedo. Cum
autẽ tacuero. quodam mͦ ad me redeo: & quodã mͦ
uobiscũ maneo. si tenueritis quod audistis in sermo¬
ne quẽ dico. Si hoc potest umago quã fecit ds̃: qͥd po¬
test ñ adeo facta s ex do nata imago dei ds: Cuiꝰ
illud quo ad nos egressus ẽ & in quo a nobis regres¬

Expanded text:
nem suam levavit: idem ipse quia Verbum caro factum est, per seipsum velut per carnem ad veritatem, quod est ipse, remeavit: quam quidem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit. Aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum ex his quae proprius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum. Si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo, et quodammodo vobiscum maneo si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus? Cujus illud quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regres