comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognosce mat̾iam. Si rationem scrutaris
originis: uirtutẽ confitere diuinam. Ueñ
ppeti: nec succumb̾e uiciis s medi. Uenit
ut omnẽ languorẽ corruptioĩs. & uniu̾sa
uuln̾a sordentiũ curaret animarũ. ꝓpt̾
qd oportuit ut nouo nasceretur ordine:
qui nouã impollude sinseritatis grãm
humanis corporibꝰ inferebat. Opoetuit
enim ut pͥmã genitͥcis integͥtatẽ nasceis
incorruptio custodiret: & complacitum
sͥ claustrũ pudoris & scĩtatis hospiciũ.
diuini sp̃c uirtꝰ infusa seruaret⁊ que
statuerat deiecta erigere. confracta soli¬
dare: & suꝑandis carnis illecebs multi¬
plicatã pudicicie donare uututẽ ÷ ut
uirginitas que in aliis ñ pot̾at salua eẽ.
generando: fieret in aliĩs imnitabił confi¬
tendo. renascendo. Hoc ipsũ autẽ dilec¬
tissimi. qđ xp̃c nasci elegit ex uirgine:
nonne apparet altissime fuisse ratioĩs:
UIt scilicet humano generi natã salutẽ

Expanded text:
cognosce materiam; si rationem scrutaris cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere divinam. Venitperpeti; nec succumbere vitiis, sed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis et universa ulcera sordentium curaret animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris, et sanctitatis hospitium, divini Spiritus virtus infusa servaret, qui statuerat dejecta erigere, confracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAP. III. Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem
Abbreviated transcription (Latin):
Incomp̃hensibił: uoluit comp̃hencli.
Ante tempora manens: eẽ. cep̃ ex tẽpore.
Qniu̾sitatis dñs: seruilem formam obũ¬
brata maiestatis sue dignitate suscepit.
Impassibilis ds. ñ de dignatꝰ ẽ. hõ eẽ. pas¬
sibił: et immortał mortis legib subiace.
Noua aut̃ natiuitate genitus ẽ. conceptꝰ¬
ne. sine pat̾ne carnis concupiscentia.
sine mat̾ne integͥtatis iniuria: qr fu¬
turũ hominũ saluatorẽ tał ortꝰ dece¬
bat. qͥ & inse haberet humane substan¬
cie naturam. & humane carnis inqui¬
nam̃ta nesciret. Auctor enĩ in carne naꝰ¬
centi d̾s ẽ: testante archangło ad bea
tam mariã. quia spc̃ sc̃s suꝑueniet in
de. & uirtus altissimi obumbrabit tͥ.
Ideoq qđ nascetur ex te scm̃: uocabitur
filiꝰ di. Origo dissimił: s natura osimi¬
lis. Humano usu & consuetudine qđ¬
credimꝰ caret: s diuina potestate sub
p̾arientis conditio. s nascentis arbitͥũ.
qͥ sic hõ natus ẽ. ut uolebat & poterat.

Expanded text:
incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore. Universitatis Dominus, servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate suscepit. Impassibilis Deus non est dedignatus homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptne, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Auctor enim Deo in carne nascenti Deus est, testante archangelo ad beasuperveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et consuetudine caret, sed divina potestate subnparientis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic homo natus est, ut volebat et poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris affixa sit ligno: que iacuerit
in sepulchro: & reuolitto monument la¬
pide que t̾cia die caro surrex̾it: uł quale
corpꝰ ihs discipłoꝵ uisui clausis ad eos ostiiꝰ
ingressus intułit: cum ad abigendã cernen¬
tium diffidentiã inspici ocłis digitisq tͣcta¬
ri÷ patentes adhuc fixuras olauoꝵ. & recens
compuncti lat̾is uulnꝰ ex eg̾it. At si tanta
in luce ueritatis tenebras suas heretica ob¬
duratio ñ relinquit ⁊ ostendant sͥ unde spẽ
uite polliceantur et̾ne: unde resurrectionis
xp̃i se credant eẽ. consortes. Non enim pos¬
sunt cũ apło dicere. xp̃c resurrexit amortuiᷤ.
pͥmicie dormientiũ: qr ñ sunt pͥmicie hõi¬
nũ ÷ siñ st̃ de humane styrpe nat᷑e. Qenĩ
pͥmus omniũ resurrex̃. eiꝰ plenitudinis est
portio que p̃cessit: & pie credit᷑ hoc quł ẽ. in
capite inchoatũ. in mẽbͥs qͦq eẽ. cõplendũ.
Quia sicut in adã om̃s morunt᷑: ita & in xp̃o

Expanded text:
Salvatoris affixa sit ligno, quae jacuerit Salvatoris affixa sit ligno, quae jacuerit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide, quae tertia die caro surrexit, vel quale corpus Jesus discipulorum visui clausis ad eos ostiis ingressus intutium diffidentiam, inspici oculis, digitisque tractari patentes adhuc fixuras clavorum, et recens compuncti lateris vulnus 254 exigeret . Ac si tanta in luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, unde resurrectionis Christi se credant esse consortes. Non enim possunt cum Apostolo dicere: Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium , quia non sunt primitiae hominum, si non sunt de humanae stirpe naturae. Qui enim primus hominum resurrexit, ejus plenitudinis est portio quam praecessit: et pie creditur, hoc quod est in capite inchoatum, in membris quoque esse complendum: Quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
pena s carnis. Cuiꝰ inuirie atq: supplicia
etiam ad impassibilẽ redundabant: ut
merito ei dicantur illata : que inpsius
sunt corpꝰ admissa dicente apło. Si enim
ꝓrupissent facinꝰ nesciebant. Unde mi¬
sericors dñs iħs qui etiam int̾fectores suoᷤ
uellet sua morte saluare: ꝓ ignorantia se¬
iuertiũ de crucis altitudine supplicabat
dicens. Pat̾ ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt. Nec intellectu enĩ cordis.
nec auditu auris. net ocloꝵ intuitu sen¬
tiebant quẽ falsis testimoniis appetissent:
quẽ affigi patibulo coegissent: dũ in cor¬
pore hoĩs ñ agnoscunt substanciã ditatiꝰ.
Yiderunt humilẽ. ⁊ ñ adorauert̃ uniu̾si¬
tatis auctorẽ: nec intellexert̃ potestatem
iudicat᷑i. despicientes mansuetudinem
iudicati: ut ꝑsecutores ueridĩ. & negato¬
resueri hoĩs una impietas sociaret ⁊ dũ
serui formam in xp̃o. & iudi estimant
solam: & heretici asserunt falsã. Dicant¬
gͦ isti fantastici xp̃iani. que substancia

Expanded text:
, sed carnis; cujus injuriae atque supplicia etiam ad impassibilem redundabant, ut merito ei dicantur illata, quae in ipsius sunt corpus admissa, dicente Apostolo: Si enim ia sua in quod prorupissent facinus nesciebant. Unde misericors Dominus Jesus, qui etiam interfectores suos vellet sua morte salvare, pro ignorantia saevientium de crucis altitudine supplicabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec intellectu enim cordis, nec auditu auris, nec oculorum intuitu sentiebant quem falsis testimoniis appetissent, quem affigi patibulo coegissent, dum in corpore hominis non agnoscunt substantiam Deitatis. Viderunt humilem, et non adoraverunt universitatis auctorem, nec intellexerunt potestatem judicaturi, despicientes mansuetudinem judicati: ut et persecutores veri Dei et negatores veri hominis una impietas sociaret: dum servi formam in Christo et Judaei aestimant solam, et haeretici asserunt falsam. CAigitur isti phantastici Christiani, quae substantia
Abbreviated transcription (Latin):
ad petrã tã letis. tãq irrigius pascuis alit
ut innum̾e oues dilectioĩs pinguedine robo¬
rate. sicut bonꝰ pastor dignatꝰ ẽ. ꝓ ouib
mine pastoris occũb̾e. Ipse est enim cui ñ
solũ głosa marcyrũ fortitudo: s etiã oĩũ
renascentiũ fides in ipsa regen̾atioẽ cõpatit᷑.
Dum enĩ renuntiat᷑ diabolo & credit᷑ deor dũ
innouitatẽ auetustate tͣnsitur. dũ t̾reni ho¬
minis ymago deponit᷑. & celestis forma sus¬
cipit᷑: quedam spẽs mortis. & q̃dã simili¬
tudo resurrectioĩs int̾uenit: ut susceptꝰ a
xp̃o. xp̃mq: suscipiens. ñ idem sit pꝰ laua¬
chrũ qͥ ante baptismũ fuit: s corpꝰ regen̾at.
simi dext̾e ẽ. celsi. qͥ oꝑat᷑ oiã in omnibꝰ. ut¬

Expanded text:
ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovimine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit, ut susceptus aChristumque suscipiens non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati simi, dextrae est Excelsi , qui operatur omnia in omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
iurtute sentimꝰ. Ipse ẽ. qͥ despũ scõ et
matre editꝰ uirgine incontaminatã ec¬
cłiam suam eadẽ ĩ spiratioẽ fecundat:
ut ꝑ baptismatis partũ in numerabił
filioꝵ d̃i multitudo gignat᷑. Deqͥbꝰ dicit᷑.
Qui ñ ex sanguinibꝰ neq ex uoluntate
carnis neq exuoluntate uiri: s ex deo
nati sc̾. Ipseẽ. ĩ qͦsem̃ abrahe tociꝰ mundi
adoptĩone benedicit᷑: ⁊ fit patͥarcha gen-¬
tium pat̾. dum ꝓmissioĩs filii. fide ñ
carne nascunt᷑. Ipse ẽ. qͥ nulliꝰ gentis ex¬
ceptionẽ faciens. de om̃i natione q̃ sub
celo ẽ: unũ scãꝵ ouiũ efficit gregẽ ⁊ & co¬
tidie implet qđ ꝓmiserat dicens. Habeo
& alias oues qͦ ñ st̃ ex hoc ouili. & illas oportet
me adduc̾e & uocẽ meã audient⁊ & erit unꝰ
grex & unꝰ pastor. Qmuiᷤ u beato pet pͥn-¬
cipalit̾ dicat pace oueᷤᷤ meaᷤ : ab uno tam̃ dño
ipsa oĩum regit᷑ cura pastoꝵ & uenientes

Expanded text:
virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem mato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes
Abbreviated transcription (Latin):
mo ẽ. credentiũ dilectissimi cui dona
neganda sint grẽ: ita nemo ẽ. qͥ ñ sit
xp̃iane debitor discipline. Mr ⁊ si remo¬
ta ẽ. mistice legis asꝑitas. uoluntarie
tam̃ obseruantie creuit utilitas: dicente e¬
uangłista ioh̃e. qi lex ꝑmoysen data ẽ. gr̃ã¬
legẽ siue incucũcisioẽ carnis. siue indiu̾si¬
ando significatioẽs ipsius. s implendo
Qui licet idem sit auctor uet̾ũ. qͥ nouoꝵ.
figuratarũ tam̃ ꝓmissionũ sacram̃ta
mutauit: qr ꝓmissa ꝑfecit. & de nuntia¬
tionib cessacionem imposuit: qm̃ denũ¬
tiatꝰ aduenit. In p̃ceptis aut̾ moralibꝰ nul¬
la pͥoris testam̃ti decreta reꝓbata: s eu¬
angłico magist̾io multa sunt aucta: ut
ꝑfectiora & lucidiora eẽnt dantia salutẽ:
quã ꝓmittencia saluatorẽ. Omĩa gͥ que¬
dei filiꝰ adreconciliationẽ mundi ⁊ fecit
& docuit: ñ in hystoria tantũ p̃t̾itarum
actionũ nouimꝰ : s etiã inp̃sentiũ oꝑum

Expanded text:
mo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista Joanne: Quia lex per Mosen data est, gralegem, sive in circumcisione carnis, sive in diversiando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam promittentia Salvatorem. CAP. Dei Filius ad reconciliationem mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum
Abbreviated transcription (Latin):
cium disserendi ⁊ festo paschali ꝯueniat:
& ausibꝰ impii erroris occurrat. Q enim
cłi filium uerã nr̃e carnis negant suscepiᷤᷤ¬
se naturã. inimici sunt fidei xp̃iane ⁊ eu̾ã¬
głicam p̃dicationẽ nimis ĩpudent̾ im¬
pugnant: ut scdm ipsos crux xp̃i. aut
simulatio fuerit fantasmatis. aut suppliciũ
ideitatis. Qd a cordib piorum longe ẽ. repel¬
lendũ: quia catholica indegͥtas. nec macłã¬

Expanded text:
cium disserendi et festo paschali serviat, et ausibus impii erroris occurrat. Qui enim Dei Filium veram nostrae carnis negant suscepisse naturam, inimici sunt fidei Christianae, et evangelicam praedicationem nimis impudenter impugnant: ut secundum ipsos crux 252 Christi aut simulatio fuerit phantasmatis, aut supplicium Deitatis. Quod a cordibus piorum longe est repellendum, quia catholica integritas nec mac
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑmanens informa di carnis peccats
forma eẽ. dignatꝰ ẽ: Om̃s enim infirmi¬
tates nr̃as que ueniunt de peccato. ab̃q
peccati cõmunione suscepit: ut famis
ac sitis. sõmni. & lassitudinis. meroris
ac fletꝰ affectiõibꝰ ñ careret: doloresq se¬
uissimos usq: ad mortis extrema pa¬
teret᷑ : qr nemo posset laqueis morta¬
litatis absolui. nͥ ille in quo solo inno¬
censerat natura omniũ. sineret se int̾¬
fici manibꝰ impioꝵ. Unde saluator nr̃
filiꝰ cłi uniu̾sis inse credentibꝰ & sacram̃¬
tum condidit ⁊exemplũ. ut unũ app̃¬
hencłent renascendo. alt̾ũ seq̃rent᷑ imi¬
tando. Hoc enĩ docet beatꝰ petrꝰ apłs

Expanded text:
qui permanens in forma Dei, carnis peccati forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus Petrus apos
Abbreviated transcription (Latin):
ła dilectissimi dñice passioĩs dequa
nos etiam hodie locuturos eẽ ꝓmisimꝰ:
humilitatis maxime ẽ. miranda myst̾io.
que om̃s nos ⁊ redemit & docuit: ut unde
datũ ẽ. p̃cium⁊ inde iusticia sumeretur.
Omĩpotencia enĩ filii dei que ꝑ eandẽ essen¬
tiam equał ẽ. patͥ. potuisset humanũ ge¬
nus a dnãtu diaboli solo imꝑio sue uolun¬
tatis eruere⁊ nͥ diuinis oꝑibꝰ maxime con¬
grusset. ut nequitie hostił adu̾sitas de
eo qđ uicerat uinceretur: ⁊ ꝑ ipsam mat̾iã
naturał repararetur lib̾tas. ꝑ quã generił
fuerat illata captiuitas. Dicente autẽ euan¬
głista qđ u̾bum caro factũ ẽ. ⁊ habitauit¬

Expanded text:
 dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum e
Abbreviated transcription (Latin):
est gͦ dubium dilectissimi nat᷑am huma¬
nã intantã conexionẽ a filio dĩ eẽ. sucep¬
tam. ut ñ solum in illo homine qͥ ẽ. pͥmo¬
genitꝰ tociꝰ creature. s etiã inom̃ibꝰ scĩs su¬
is unꝰ idemq sit xp̃c: & sicut amẽb̾s cap̃

Expanded text:
t, dubium, dilectissimi, naturam humanam in tantam connexionem a Dei Filio esse assumptam, ut non solum in illo homine qui est primogenitus totius creaturae, sed et in omnibus sanctis suis unus idemque sit Christ
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sic d̃m. sic hoiem ꝯfitet᷑: ut nec falsũ
hoĩem. nec dm̃ dicat fuisse passibilẽ. Qmuiᷤ
ergo abillo inicio. qͦ inut̾o uirginis u̾bum
caro fcm̃ ẽ. nicħ unqͣm int̾ diuinã humanã¬
q substanciã diuisionis extit̾it: & ꝑ omĩa

Expanded text:
 sicut Deum, sic hominem confitetur, ut nec falsum hominem, nec Deum dicat fuisse passibilem. Quamvis ergo ab illo initio, quo in utero Virginis Verbum caro factum est , nihil umquam inter divinam humanamque substantiam divisio
Abbreviated transcription (Latin):
ans sͥ ⁊ nulla ius templo corporis eiꝰ. nͥ ipsae
missa cum gladiis & fustib m̃ultitudo.
disset ego sum. nemo subsisteret : s om̃s
simul membroꝵ officio retrorsum acti eli¬
siq: corruerent. Inquo utiq: diuine e¬
rat potestatis indiciũ: que impioꝵ co¬
natꝰ ñ armis contrariis. neq ulliꝰ creat᷑e
potentis auxilio. s sola u̾bi uirtute pro¬
sterneret. Quia uͦ saluando humano
generi alt̾ius opis ratio ꝯgruebat ⁊ nec
posset sanguis xp̃i precium credentium
fieri. si redẽptor se ñ sineret cõp̃hendi: ad¬
misit ĩ seimpias manꝰ ÷ ⁊ cohibita ẽ. poten¬
cia deitatis ut ꝑueniretur ad głã passioĩs.
nulli imago tolerantie. nͥ uera diuinitaᷤ
ueris se humane carnissensib induisset:
ut unꝰ dei atq hominis filius aliunde
intemerabilis. aliunde passibilis ⁊ mor¬
tale nr̃m ꝑ suũ ĩmortale renouaret. E idõ
mestitudine. ideo formidine ñ carebat: ut
ad euncendaᷤ huiꝰ mundi ꝑtͣbatioẽs. ñ so¬

Expanded text:
 19, nulla vis templo corporis ejus, nisi ipse missa cum gladiis et fustibus multitudo, disset, Ego sum ; nemo eorum subsisteret, sed omnes simul amisso membrorum officio retrorsum acti elisique corruerent. In quo utique divinae erat potestatis indicium, quae impiorum conatus, non armis contrariis, neque ullius creaturae potentis auxilio, sed sola verbi virtute prosterneret. Quia vero salvando humano generi alterius operis ratio congruebat, nec posset sanguis Christi pretium credentium fieri, si Redemptor se non sineret comprehendi, admisit in se impias manus, et cohibita est potentia Deitatis, ut perveniretur ad gloriam passionis. i profutura imago tolerantiae, nisi vera Divinitas veris se humanae carnis sensibus induisset: ut unus Dei atque hominis Filius, aliunde intemerabilis, aliunde passibilis, mortale nostrum per suum immortale renovaret. Et ideo moestitudine, ideo formidine non 253 carebat, ut ad evincendas hujusmodi perturbationes, non so
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate ꝯsortiũ. ut sucepta nr̃e car¬
nis animeq substancia unꝰ atq idem d̾i
firmitas erat ꝓuehenda ñ uirtus: ut cũ
suo creatori creatura eẽt. unita. nichil as
sumpta diuinũ. nichil assumenti deeẽt
tectum ẽ. ut scõrũ qͥ abinitio usq ad ad¬
uentũ dñi laudabiles extitert̃ intellectui
negaretur: cũ & ꝓpħicis u̾bis. & rerũ ges¬
tarum significatiõibꝰ salus que in xp̃o e¬
rat uentura ꝓmissa sit. Quã ñ solũ qui p̃¬
dicabant adepti sunt : s etiam om̃s qui
p̾dicantibꝰ crediderunt. Una enim fides
iustificat uniu̾soꝵs tempoꝵ scõs: & adeand̾
mur factũ. uł patres nr̃i adorauere faci¬
endum᷑. nec int̾ iudeos atq gentiles ulla
distinctio ẽ. Siqͥdem sicut ait apłs. cir¬
cumcisio nichil ẽ. ⁊ p̃pucium nichil est:
sed seruatio mandatoꝵ łi. Que si cũ ficli¬

Expanded text:
humilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia unus atque idem Dei firmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil 244 assumpto divinum, nihil assumenti deessettectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant adepti sunt, sed omnes etiam qui praedicantibus crediderunt. Una enim fides justificat universorum temporum sanctos, et ad eamdem mur factum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. Siquidem, sicut ait Apostolus, circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio mandatorum Dei ; quae si cum i
Abbreviated transcription (Latin):
agentes misccłie di. qͥ innum̾iꝰ karismatũ
donis. ita uniu̾sũ eccłie corpꝰ exornat. ue
ꝑmultos uniꝰ luminis radios. idẽ uͥq splen¬
libet meritum xp̃iani. Hoc ẽ. illud ue¬
rũ lum̃: qđ omnẽ hoĩe itificat Illustͣt.
Hoc ẽ. qd eruit de potestate tenebraꝵ: &
tͣnsfert in regnũ filiĩ dĩ. Hoc ẽ. qđ ꝑ nouita¬
tem uite desicłiũ animi ꝓuehit: & concu¬
piscentias carnis extinguit. Hoc ẽ. qđ
pascha dñi in arimis sinceritatis ⁊ ue¬
ritatis legitime celebͣtur: dum fermento uet̾iˢ
malicie abiecto. noua creat᷑a de ipso dño ine¬
briat᷑ ⁊ pascitur. Non enĩ aliud agit partici¬
patio corporis ⁊ sanguinis xp̃i. ꝙͣ ut in id qđ̃

Expanded text:
agentes misericordiae Dei, qui innumeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique spleni, cujuslibet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento veteris malitiae abjecto, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod
Abbreviated transcription (Latin):
confessioẽ patefactũ ẽ. Neminẽ fallant dĩ¬
cretiõibꝰ cybors. sordib uestiũ: uultuũq
pallorib. Non sunt casta ieuinia. q̃ ñ de-
ratiõe uẽniunt continentie. s de arte fal¬
lacie. Hactenꝰ nocuerint incautis: hactenꝰ
illuserint imꝑitis: pꝰ ħ nulliꝰ excusabilis
erit lapsus. Non iã simplex habendꝰ ẽ. s ual¬
de neqͣm atq: ꝑu̾sus: qͥdeinceps reꝑtꝰ fue¬
rit nefando obstrictꝰ errore. Eccł̃iasticũ
sane & diuinitꝰ institutũ. ñ solũ ñ inhibe¬
mꝰ. s etiã incitamꝰ affectũ.: ut etiã ꝓtalibꝰ
nob̾cũ dño supplicetis: qm̃ & nos deceptaꝵ
aiã ruinas cum fletu & merore miseraõ:
exeq̃ntes apłice pietatis exẽplũ. ut cum.
infirmantibꝰ infirmem᷑. & cũ flentib de¬
fleamꝰ. Sꝑamꝰ enĩ exorãdã miscłiã cł̃i mul¬
tis lacrimis. & legitima satisfactiõe lapoꝵ:
da reparatio. & oĩũ ẽ.optanda correctio: au¬
xiliante dño qͥ erigit elisos. soluit cõpeditoᷤᷤ

Expanded text:
essione patefactum est. Neminem fallant discretionibus ciborum, sordibus vestium, vultuumque palloribus. Non sunt casta jejunia, quae non de ratione veniunt continentiae, sed de arte fallaciae. Hactenus nocuerint incautis, hactenus illuserint imperitis: post haec nullius excusabilis erit lapsus: nec jam simplex habendus est, sed valde nequam atque perversus, qui deinceps repertus fuerit nefando obstrictus errore. Ecclesiasticum sane atque divinitus institutum non solum non inhibemus, sed etiam incitamus affectum, ut etiam pro talibus nobiscum Domino supplicetis: quoniam et nos deceptarum animarum ruinas cum fletu et moerore miseremur, exsequentes apostolicae pietatis exemplum, ut cum infirmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam misericordiam Dei multis lacrymis et legitima satisfactione lapsorum: da reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos,
Abbreviated transcription (Latin):
oracła respuert̃: ipsasq euangłicas & apłi¬
cas paginas. qͣdã auferendo. & quedã in-¬
uolumina falsitatis. qͥbꝰ erroris sui cõm̃¬
ta munirent: & detipiendor m̃tibꝰ morti¬
ferũ uirꝰ infuncdent. Yidebant enĩ sͥ obsis¬
s etiã uet̾i testam̃to. sacͥlege impietatis sue
clem̃tiã confutari. & tam̃ infuroris m̃da¬
ciis ꝑsistentes. eccł̃iã cłi deceptiõib suis ꝑ¬
turbare ñ desinunt: hoc miseris quos il¬
laqueare potuert̃ suadentes. ut negent
tam: negent eũ u̾e ꝓ mundi salute cruci¬
fixũ. negent de eiꝰ lat̾e lancea uulnerato.
sanguinẽ redẽptioĩs & aqͣm fluxisse bap¬
timatiᷤ: negens eũ sepultũ ac die t̾cio sucitatũ ne¬
gent eũ ĩ ospectu dicipłoꝵ ad ꝯsedẽdũ ĩclext̾a patͥs¬

Expanded text:
oracula respuerunt, ipsasque evangelicas et apostolicas paginas, quaedam auferendo et quaedam inatoris, multa volumina falsitatis, quibus erroris sui commenta munirent, et decipiendorum mentibus mortiferum virus infunderent. Videbant enim sibi etiam veteri Testamento sacrilegam impietatis suae dementiam confutari. Et tamen in furiosis mendaciis persistentes, Ecclesiam Dei deceptionibus suis perturbare non desinunt: hoc miseris quos illaqueare potuerint persuadentes, ut negent tam; negent eum vere pro mundi salute crucifixum; negent de ejus latere lancea vulnerato sanguinem redemptionis et aquam fluxisse baptismatis; negent eum sepultum, ac die tertia suscitatum; negent eum in conspectu discipulorum ad considendum i
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ p̃t̾ illã stelle spẽm que corporeũ inci¬
tauit obtutũ. fulgentior u̾itatis radiꝰ
eoꝵ corda ꝑdocuit. ut pͥꝙͣ labores iti̾is
inchoarent. eũ sͥ significari intellig̾ent.
cui in auro regiꝰ honor. inthure diuina
uentratio. in myrra mortalitatis ꝯfessio
deb̾et᷑: Et ħ qͥdẽ qͣntũ ad illuminatio¬
nẽ fid̃i ꝑtinebat. potuert̃ ilł credita & ĩ¬
tellecta suffice̾: ut corporali intuitu non
inquirerent᷑. qđ plenissimo uisu m̃tis in¬
spex̾ant. S diligentia sagacis officii uq
aduidendũ puerũ ꝑseu̾ans. fut̃ tẽporis
popłis. & nr̃i scłi hõib seruiebat: ut sicut
om̃ibꝰ nob̃ ꝓfuit qd pꝰ resurrectionẽ dñi
uestigia uulnerũ incarne eiꝰ. thome apłi¬

Expanded text:
corporeum incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia vulnerum in carne ejus Thomae ap
Abbreviated transcription (Latin):
pes uida: exte enĩ exiet dux. qͥ regat popłm
meũ ifrł: qͣm facile & qͣm consequens fuit¬
it. ut hebreoꝵ ꝓceres. cred̾e̾nt qđ docebat.
Sed apparet illos carnalit̾ cũ herode sapu¬
isse: & regnũ xp̃i cõmune cum huiꝰ mũdi
potestatib estimasse: ut & isti tẽporalẽ sꝑa¬
rent ducẽ⁊ & t̾renũ metueret ille confortẽ.
Suꝑfluo herodes timore tͣbariᷤ: & frustra.
insuspectũ tͥ puerũ seuire moliris. Non
capit. xp̃m regia tua: nec mundi dñs po¬
testatis tue sceptͥ ẽ. otentꝰ angͦtiĩs: ꝗͣ ĩ uidea
regnare ñ uis. uͥq: regnat: & feliciꝰ ipse reg¬
nares. si eiꝰ imꝑio subdẽris. Qur sinc̾o of¬
ficio ñ facis. qd sub dola falsicate ꝓmit¬
tis: Perge cũ magiꝰ: & uerũ regẽ simplicit᷑
adorando uen̾are. S tu iudaice seqͣcior
cecitatis. ñ imiitaris gentiũ fitlẽ : corq:

Expanded text:
da: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmboli u̾itate sublata. nullꝰ metꝰ t̾reat
impios. nulla spes incitet scõs : negent
axp̃o uiuoᷤ & mortuoꝰ iuidicandos: ut qͦs
tantoꝵ sacͣm̃toꝵ uirtute pͥuarint. daceãt
in sole & luna colere. xpmt̃ & sub noĩe
sp̃c scĩ ipsũ taliũ impietatũ magistrũ
adorare manicheũ. Ad confirmanda
gͥ dilectissimi corda nr̃a ĩfide ⁊ u̾tate
ꝓsit om̃ibꝰ hodierna festiuitas: & ex testi¬
monio mantfestate saluatoris infantie.
confessio catholica muniat᷑ ÷ & nat᷑e nr̃e car¬
nem in xp̃o negantiũ anathematriet᷑ im
mone p̃monuit dicens. Oĩs sp̃s qͥ ꝯfitetur¬

Expanded text:
Symboli sublata, nullus metus terreat impios, nulla spes incitet sanctos, negent a Christo vivos et mortuos judicandos: ut quos tantorum sacramentorum virtute privaverint, doceant in sole et luna colere Christum, et sub nomine Spiritus sancti ipsum talium impietatum magistrum adorare Manichaeum. CAP. V. Ad confirmanda igitur, dilectissimi, corda vestra in fide et veritate, prosit omnibus hodierna festivitas, et ex testimonio manifestatae Salvatoris infantiae confessio catholica muniatur, et naturae nostrae carnem in Christo negantium anathematizetur impmone praemonuit, dicens: Omnis spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
& dominabit᷑ gẽtiũ. Kes itaq uiri fulgore
insoliti sicłis diuinitꝰ incitati. p̃uiũ micãtiᷤ
luminis c̾sũ secunt᷑: existimantes se signi¬
ficatũ sͥ puerũ ierosolimis ĩciuitate regia
repturoᷤ. S cũ eoᷤ ħ opinio fefelliss ⁊ ꝑ uideoꝵ
scͥbaᷤ atq: doctores. qd sacͣ de ortu xͥ p̃nũti¬
auerat scͥpt᷑a didicerunt: ut gemino testi¬
monio confirmati. ardentiori fide expet̾eñ:
Qͣ & stelle claritas & ꝓpħie manifestabat
auctoritaᷤ. Plato aũ diuino oracło ꝑ repõ¬
sa pontificũ. & declarata sp̃c uoce qͣdic̃. &¬

Expanded text:
et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce,
Abbreviated transcription (Latin):
magna fcm̃ ẽ. diuini pietate ꝯsilii: ut gens
in longinqͣ orientał plage regiõe ꝯsistens. qͦ
spectandoꝵ sydum arte pollebat ⁊ signũ na¬
ti pueri qͥ suꝑ omnẽ isrł eẽt. regnaturꝰ acci¬
ꝑet. Noua ecenĩ clarita ᷤ ap̃ magos stelle illu¬
strioris apparuit : & intuentiũ aiõs ita am¬
miratioẽ sui splendoris impleuit: ut neqͣꝙͣ
sͥ cred̾ent negligendũ. qđ tanto nuntiabat᷑
indicio. Perat aut̾ sic̃ res docuit. huic mira¬
clo grã di: & cũ xp̃i natiuitatẽ nec ipsa ad¬
huc bechleẽ tota didiciss: iã illã credituris
gentibꝰ inferebat. E qd ñdũ pot̾at humano
eloqͥo disseri: celo faciebat euangłrrãte cog¬
munꝰ. ut cognoᷤtibił gentibꝰ fieret natuu¬
tas saluatori ᷤ ⁊ ad intelligẽdũ tam̃ mira¬
culũ signi potuert̃ magi etiã de antiqͥs ba-¬
laam p̾nuntiationibꝰ cõmonĩ: scientes olĩ
eẽ. p̃dictũ. & celebͥ memoria diffamatũ. or¬
etur stella ex iacob. & exurget hõ ex isił:

Expanded text:
magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset regnaturus, acciperet. Nova etenim claritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante cogmunus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
intulit festũ ex apparitione dñi ꝯsecͣcũ. In
qͦ fid̃i nr̃e magnũ p̃sidiũ ꝓuidentia di¬
uina ꝯstituit: ut dũ sollemni uen̾atiõe
recolit᷑ adorata in exordiis suis saluatoris ĩ¬
fancia: ꝑ ipsa originalia docum̃ta ꝓbaret᷑ u̾i
in ipso hõis orta nat᷑a. Hoc ẽ. enĩ qđ ĩtificat ĩ¬
pios. hoc ẽ. qd̃ ex peccatoribꝰ facit scõs: sĩ uno

Expanded text:
. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccato
Abbreviated transcription (Latin):
uacuã ymagynẽ demõstͣrit. Indignũ enĩ
uideri uolunt. ut credat᷑ ds̃ d̃i filiꝰ femi¬
neis se inseruisse uisc̾ibꝰ: & maiestatẽ suã
huic contumelie subdidisse. ut nat᷑e car¬
nis ĩmixtꝰ in uero humane substanc ie
corpore nasc̾e̾t᷑ : cũ totũ hoc opꝰ ñ iniu¬
ria sit ipsiꝰ⁊ s potencia : nͨ credenda
pollutio: s głosa dignatio. Si enĩ lux
ista usibił. nulł ĩ mundiciiᷤᷤ qͥbꝰ suꝑfusa
fuerit iuolat᷑ nͨ radioꝵ soł nitorẽ. quẽ
corporeã creat᷑ã eẽ. ñ dubiũ ẽ. loca ulla
sordentia uel cenosa ꝯtaminãt ⁊ qͥd illiꝰ
sẽpit̾ne ⁊ incorporee lucis eẽntiã potuit
qualibet sui qͣlitate polluere. q̃ se ei ꝙͣ
adymaginẽ suã condidit sociando cre¬
atͦe pͣificationẽ p̃stitit. macdam ñ rece¬
pit: & sic sanauit uuln̾a infirmitatis
ut nulla patẽt᷑ dampna untitas: Qđ dimn-¬
ne pietatis magnũ & ineffabile sacram̃tum.

Expanded text:
vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed gloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus superfusa fuerit, violatur, nec radiorum solis nitorem, quem corpoream esse creaturam non dubium est, loca ulla sordentia vel coenosa contaminant: quid illius sempiternae et incorporeae lucis essentiam potuit qualibet sui qualitate polluere? quae se ei, quam ad imaginem suam condidit, sociando creaturae purificationem 126 praestitit, maculam non recepit; et sic sanavit vulnera infirmitatis, ut nulla pateretur damna virtutis. Quod divinae pietatis magnum et ineffabile sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
adorauer̃t puerũ. quantitate paruulũ :
aliene opis indig ũ⁊ fandi impotẽ: & in
nullo abhumane infantie gen̾alitate
dissimilẽ. Quia sicut fidelia erãt testi¬
monia que in eo maiestatẽ inuisibił di
uinitatis assererent: ita ꝓbatissimũ eẽ.
decebat. u̾bũ carnẽ fcm̃. & sẽpit̾nã illã eẽn¬
tiã filii cłi hoĩs u̾am suscepisse nat᷑ã: ne
uel ineffabiliũ oꝑũ secut᷑a miracła. uł ex¬
cipiendarũ supplicia passionũ sacͣm̃tũ fi¬
dei exrerũ diu̾sitate turbarẽt: cũ iꝰtifica¬
ri omĩno ñ possent. nͥ qͥ dnm̃ sħm ⁊ uerũ
głari fid̃i dilectissimi. & p̾dicate ꝑ oĩa scl̃a
u̾itati. diabolica manicheoꝵs resistit impi¬
etas: qͥ sͥ ad int̾ficiendas deceptoꝵ aias ne¬
fandi dogmatis ferale cõm̃tũ. de saclegiᷤᷤ
& fabulosis m̃daciis texuert̃ : & ꝑhas in¬
sanaꝵ opinionũ ruinas eo usq: p̃cipites
ꝓruerunt. ut sͥ falsi corporis fingerent
hõiũ actibꝰꝙ: p̾buerit: s simulate carnis

Expanded text:
adoraverunt puerum, quantitate parvulum, alienae opis indigum, fandi impotem, et in nullo ab humanae infantiae generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia erant testimonia, quae in eo majestatem invisibilis Deitatis assererent, ita probatissimum esse debebat Verbum carnem factum, et sempiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non possent, nisi qui Dominum Jesum gulari fidei, dilectissimi, et praedicatae per omnia saecula veritati diabolica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas deceptorum animas nefandi dogmatis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texuerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbitas: tm̃q sͥ de nature nr̃e muta¬
bilitate ꝓmisit: ut quẽ uerũ exꝑiebat᷑
hoĩem. p̃sumeret posse fieri peccatorẽ.
Si gͦ ab ipso dño & saluatore nr̃o decep¬
tionũ suaꝵs diaboluᷤᷤ ñ reuocauit insidi¬
as. qͣntomagiᷤ fragilitatẽ nrãm impug¬
nare p̃sumit᷑. qͦs exinde uehem̃tiore odio.
& inuidia seuiore ꝑsequit᷑. exquo ei in
baptismo renuntiauimꝰ. & ab illa cii do¬
minabit᷑ origine. in nouam creaturã di¬
uina regeneratione transiuimꝰ: Unde
quia dũ mortali carne cicundamͣ. ñ desi¬
nit nob̾ hostis antiquus laquedᷤ peccati
xp̃i. seiuire ⁊ quando abeis sacratiora sunt¬
celebranda myst̾ia. Merito doctrina sp̃c
scĩ hac eruditione imbuit popłm xp̃ianĩi:
ut ad paschale festum .xl. dierũ se continẽ¬
tia p̃pararet. Cuiꝰ purificatioĩs ratio iã
nos ad obseruantiã sue salubritatis in¬
uitat: & diligentiam nob̃ ꝓpositi eastiga¬
tioris indicit. Quanto enim sanctius q̃ q

Expanded text:
bitas; tantumque sibi de naturae nostrae mutabilitate promisit, ut quem verum experiebatur hominem, praesumeret posse fieri peccatorem. Si ergo ab ipso Domino et Salvatore nostro deceptionum suarum diabolus non revocavit insidias, quanto magis fragilitatem nostram impugnare praesumet, quos exinde vehementiore odio et invidia saeviore persequitur, ex quo ei in baptismo renuntiavimus, et ab illa cui dominabatur origine, in novam creaturam divina regeneratione transivimus! Unde quia dum mortali carne circumdamur, non desinit nobis hostis antiquus laqueos peccati membra saevire, quando ab eis sunt sacratiora celebranda mysteria, merito doctrina Spiritus sancti hac eruditione imbuit populum Christianum, ut ad paschale festum quadraginta dierum se continentia praepararet. Cujus purificationis ratio jam nos ad observantiam suae salubritatis invitat, et diligentiam nobis propositae castigationis indicit. Quanto enim sanctius quisque
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliatioĩs accipiant. Auferat mise¬
ratio seueritatẽ: & uenia deleat ultionẽ.
Nullum custodia teneat. nullum carc̾
conditione ꝓmisit. ut is remittenda sͥ
nosset peccata ꝓpͥa: qui remisisset aliena.
Dissensionũ mat̾ie dilectissimi & inimici¬
ciarũ aculei conterant᷑. Cessent odia: de¬
ficiant simultates: in unitate dilectioĩs
pacifici: qm̃ filii łi uocabunt᷑. nͨ solũ
filii. s etiã ħedes. coh̃edes autẽ xp̃i. Qui
uiuit & regnat inunitate sp̃s scĩ ds.

Expanded text:
reconciliationis accipiant. Auferat misereconciliationis accipiant. Auferat miseratio severitatem, et venia deleat ultionem. Nullum custodia teneat, nullum carcerconditione promisit, ut remittenda sibi is nosset peccata propria, qui remisisset aliena . Dissensionum materies, dilectissimi, et inimicitiarum aculei conterantur. Cessent odia, deficiant simultates, in unitatem dilectionispacifici, quoniam filii Dei vocabuntur ; nec solum filii, sed etiam haeredes, cohaeredes autem Christi , qui vivit et regnat in
Abbreviated transcription (Latin):
imitem᷑. qͥ solem suũ oriri facit suꝑ bo¬
nos & malos : & pluit suꝑ iustos & initoᷤ.
Qͣmuis gͦ fideliũ p̃cipue sit ad iuuanda
pauꝑtas: etiã illi tam̃ qͥñ dum euangłiũ
receꝑunt. in suo labore miserandi sunt:
qr iom̃ibꝰ hominib nat᷑e ẽ. diligenda
cõmunio ⁊ que nos etiam his benignos
debet effice̾. qͥ nob̾ qͣcũꝙ sunt conditioẽ
subiecti. maxime si eadem gr̃a iam re¬
nati. & eodẽ sanguinis xp̃i p̃cio sunt
redẽpti. Simul enim & cum bistis ha¬
bemꝰ qd ad ymaginẽ cłi conditi sumꝰ:
nec carnali origine a nob̾. nec spiritali
natiuitate diuisi sunt. Eodem spũ scĩfi¬
cam᷑ eadem fide uiuimꝰ: ad eadẽ sacͣmta
conc̃rimꝰ. Non sꝑnat᷑ ħunitas⁊ nec uilis
nob̾ sit tanta communio: s & hoc ipsum
nos ꝑ oĩa faciat mitiores. qđ eoꝵs utimͣ sub¬
iectione cũ qͥbꝰ uni dño. eadẽ subicim᷑ ser¬
uitute. Si qui gͦ horũ gͣuioribꝰ dños suos
offencde delictis: indulgentiã nc̃ indiebꝰ

Expanded text:
 qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quamvis ergo fidelium praecipue sit adjuvanda paupertas, etiam illi tamen, qui nondum Evangelium receperunt, in suo labore miserandi sunt: quia in omnibus hominibus naturae est diligenda communio, quae nos etiam iis benignos debet efficere, qui nobis quacumque sunt conditione subjecti, maxime si eadem gratia jam renati, et eodem sanguinis Christi pretio sunt redempti. Simul enim et cum istis habemus, quod ad imaginem Dei conditi sumus, nec carnali origine a nobis, nec spiritali nativitate divisi sunt. Eodem Spiritu sanctificamur, eadem fide vivimus, ad eadem sacramenta concurrimus. Non spernatur haec unitas, nec vilis nobis sit tanta communio; sed hoc ipsum nos per omnia faciat mitiores, quod eorum utimur subjectione, cum quibus uni Domino eadem subjicimur servitute. Si qui ergo horum gravioribus dominos suos offendere delictis, indulgentiam nunc in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
illecebris mou̾i. nulł cupiditatibꝰ titilla¬
riz ñ est istiꝰ uite que tota tẽptacio ẽ: & qͣ
nimiũ uincit᷑. qui uinci ab eadem ñ ueret᷑
Suꝑbum ẽ. enĩ de ñ peccandi facilitate p̃¬
sumere: cũ hoc ipsũ p̃sũpsisse peccatũ sit:
dicente beato ioħe apło.si dixerimꝰ qr pec¬
catũ ñ habemꝰ. nos ipso ᷤ seducimꝰ ⁊ & u̾itas
in nob̃ ñ ẽ. Nemo gͥ se fallat dilectissimi.
nemo decipiat: neq ita qͥsꝙͣ de cordiᷤᷤ sui
puritate confidat. ut putet se nulł tẽpta¬
cionũ ꝑicłis subiacere: cũ ꝑuigil ille tẽp¬
tator eos acͥoribꝰ pulset insidiis: quoᷤᷤ ma¬
xime uidit abstine̾ peccatis. Nam aquo
dolos suos contineat: qͥ ipsum qͦq dñm
maiestatis ausus ẽ. calliditatis sue fra¬
ude tẽptare: Uid̾at suꝑbiã suam bap¬
tizati iħ̾u dñi humilitate calcatã⁊ in¬
tellextrat qͣdraginta dierũ ieniniõ õem

Expanded text:
i, nullis cupiditatibus titillari, non est istius vitae, quae tota tentatio est , et qua nimirum vincitur, qui vinci ab eadem non veretur. Superbum est enim de non peccandi facilitate praesumere, cum hoc ipsum praesumpsisse peccatum sit, dicente beato Joanne apostolo: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et verita CAP. II. Nemo igitur se fallat, dilectissimi, nemo se decipiat; neque ita quisquam de cordis sui puritate confidat, ut putet se nullis tentationum periculis subjacere; cum pervigil ille tentator eos acrioribus pulset insidiis, quos maxime viderit abstinere a peccatis. Nam a quo dolos suos contineat, qui ipsum quoque Dominum majestatis ausus est calliditatis suae fraude tentare? Viderat superbiam suam baptizati Domini Jesu humilitate calcatam; intellexerat quadraginta dierum jejunio omnem
Abbreviated transcription (Latin):
si inderiora hominis aliquoꝵ sordeant
contaminatione uicioꝵ: Omnia gͥ que
animi puritatẽ & spetulũ mentis obnu¬
bilant: abst̾genda sedulo & quadã elima
censura iudici i ⁊ iuideat si insecreto cordis
pugnat : si humilia ñ sꝑnit. si alta ñ ap¬
petit. si iniqͦ ñ delectatur lucro: si immo¬
derato rerum suarũ ñ gaudet augm̃to:
si deniq: aliena felicitate ñ uritur: aut
inimici miseria ñ letatur: & cũ harũ
ꝑtͦbationũ nicħ inse forte repperit. sinc̃
disquirat ex amine qualiũ cogitacionũ
spetie frequentet᷑. & utrũ nułł uanitatũ
imaginibꝰ ac quiescat: uł qͣm cito aĩum ab

Expanded text:
si interiora hominis aliquorum sordeant si interiora hominis aliquorum sordeant contaminatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et speculum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et quadam elimatcensura judicii. Videat, si in secreto cordis tia carnis impugnat, si humilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum
Abbreviated transcription (Latin):
in id uoluntates nr̃as actionesq: di¬
rigere. qđ diuine nouimꝰ place̾ iꝰticie.
s cũ hiĩ appropinqͣnt dies quos illu¬
striores nob̾ salutis nr̃e sacramenta
fecerunt. diligentiore sollicitudine cor
da ẽ. disciplina uirtutũ⁊ ut sicut ipsa my¬
st̾ia qͣdã sui parte maiora st̃. i & nr̃a obs̾uantia sir¬
ꝑet ĩ aliqͦ ꝯsuetudinẽ suã. ⁊ cui festiuitaᷤ ẽ. cele¬
bͣnda sublimior. ip̃e qͦ ĩ ea reꝑiat᷑ ornatior. Si i
rat̾onabile ⁊ qͦdãm᷑ religiosũ uidet᷑ ꝑ diẽ festũ ĩ
uestitu nitidiore ꝓdire. ⁊ habitu corꝑali hylari¬
tatẽ m̃tiᷤ ostẽcłe. si ipsã qͦq or̾oĩs domũ ꝓpẽsiore
tc̃ cura.⁊ ãpliore cultu qͣntũ posumꝰ adornamꝰ. ĩne
suã peudẽt᷑ exornet: ꝙ redẽptioĩs sue celebͣt᷑a sacͣm̃tũ
onui circũspectione p̃caueat. ne ulla eã
macła iniquitatis obfuscet: aut dupli¬
cis cordis ruga dedecoret: Nam qͥd ꝓdest
honestatis formã p̾ferens cultꝰ exterior.

Expanded text:
n id voluntates nostras actionesque dirigere, quod divinae novimus placere justitiae; sed cum ii appropinquant dies quos illustriores nobis salutis nostrae sacramenta fecerunt, diligentiore sollicitudine cordda est disciplina virtutum: ut sicut ipsa mysteria quadam sui parte majora sunt, ita et nostra observantia superet in aliquo consuetudinem suam; et cui festivitas est celebranda sublimior, ipse quoque in ea reperiatur ornatior. Si enim rationabile et quodammodo religiosum videtur per diem festum in vestitu nitidiore prodire, et habitu corporis hilaritatem mentis ostendere; si ipsam quoque orationis domum propensiore tunc cursuam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione praecaveat ne ulla eam macula iniquitatis offuscet, aut duplicis cordis ruga dedecoret? Nam quid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ut in nomine ipsiꝰ p̾beatur: qr hec
que ꝑ se sunt uilia fides efficit p̃ciosa :¬
& que ab infidelibꝰ ministrant᷑: etiã si fu¬
erint sumptu magna. omni tamen
iustificatione sunt uatua. Celebraturi
ex̾cete ieiuniis: ut ab omnibꝰ ꝑtͣbatiõibꝰ
lib̾i. ad festa sacratissima ueniatis. Su¬
ꝑbie sp̃s dequo sunt omnia orta pec¬
cata. humilitatis amore pellatur. &
qui elatione tumuerant : mansuetu¬
dine mitigent᷑. Quoꝵs uͦ animoᷤ aliqͤ
ex asꝑauit offensio: reconciliatione si¬
bimet inunitatem studeant redire con¬
ce delete : & si qui de subditis ur̃is
aut claustra custodie. aut iuincła me¬
ruerunt. misccł̃it̾ relaxaent᷑: ut qͥ coti¬
diane indulgentie remediis indigemꝰ:
ñ difficulter peccatis ignoscamꝰ alieniᷤᷤ.
Dicentes enim ad dñm patrẽ nr̃m. di¬
mitte nob̾ debita nr̃a. sicut & nos di¬
mittimꝰ debitorib nris : certissimũ

Expanded text:
Dominus ut in nomine ipsius praebeatur: quia haec, Dominus ut in nomine ipsius praebeatur: quia haec, quae per se sunt vilia, fides efficit pretiosa, et quae ab infidelibus ministrantur, etsi fuerint sumptu magna, omni tamen justificatione sunt vacua. CAP. Iexercete jejuniis, ut ab omnibus perturbationibus liberi ad festa sacratissima veniatis. Superbiae spiritus, de quo sunt omnia orta peccata, humilitatis amore pellatur; et qui elatione tumuerant, mansuetudine mitigentur. Quorum vero animos aliqua exasperavit offensio, reconciliati sibimet in unitatem studeant redire conce delete; et si qui de subditis 170 vestris aut claustra custodiae, aut vincula meruerunt, misericorditer relaxentur: ut qui quotidianae indulgentiae remediis indigemus, non difficulter peccatis ignoscamus alienis. Dicentes enim ad Dominum Patrem nostrum: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , certissimum