comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imperitꝰ. & grã maticȩ disciplinȩ
omĩ modis expers. qͥ nec qͥdẽ ut ita di¬
meris imposuero. Antem sub fasce ru¬
endũ erit. quã gressu aliqͦ libere
incedendũ. Oportuerat deniq me
tantȩ rei magnitudinẽ diu expen¬
dere. & siqͥd pulchritudinis huiusce
materiei dignissensib: concipere
possempͥus explorare. dehinc auxi¬
liante dño sifa cultas explorata sup¬
peter &. quod in iungebatis arripe¬
re. Ast cũ p̃sens habeatur is qͥ italiã
p̃ꝓperus hȩc q̃ scribendast᷑ ꝑ ferrede¬
beat. et urã instantia in ꝓcintu ma¬
turandũ opꝰ expostulet. libran¬
dũ est urẽ scitati. ut si ꝑ ficerene qͥ¬
uero qđ iubetis. non mͥimputetis.
qͥ tantũ opꝰsubii. sed uobis qͥ subire
fecistis. neque in eo uerborũ fale¬
ra ñ eloqi uenustatẽ attendatis
Nmi enĩ qͣlit̃ quantũ ue nolui:
sed feci qualiter quantũ ue po¬
.tui. & sic& rustice. ueratam̃
edidi. Ut enĩ egregius doctor

Expanded text:
imperitus et grammaticae disciplinae imperitus et grammaticae disciplinae omnimodis expers, qui nec quidem, ut ita dimeris imposuero, ante mei sub fasce ruendum erit, quam gressu aliquo libere incedendum. Oportuerat denique me tantae rei magnitudinem diu expendere, et si quid pulchritudinis hujusce materiei dignis sensibus concipere possem, prius explorare; dehinc auxiliante Domino, si facultas explorata suppeteret, quod injungebatis arripere. Ast cum praesens habeatur is qui Italiam praeproperus haec quae scribenda sunt perferre debeat, et vestra instantia in procinctu maturandum opus expostulet, librandum est vestrae sanctitati, ut si perficere nequivero quod jubetis, non mihi imputetis qui tantum opus subii, sed vobis qui subire fecistis. Neque in eo verborum falcra, non eloquii venustatem attendatis; non enim qualiter quantumve volui, sed feci qualiter quantumve potui: et licet rustice, vera tamen edidi. Ut enim egregius doctor
Abbreviated transcription (Latin):
Merito magnisioȩ fidei reuerendo õ¬
inq laudũ p̃conio efferendo ingranno
õiũ sub norma coenobitalis disciplinȩ
degentiũ peripsema Suscepto pater¬
nitatis urx minime spernendo imꝑio.
fateor stupenis hereo. Licet enĩ mona¬
chile cingulũ in agonia spĩt alis mili¬
ciȩ ꝓfessussim & ad omĩa tam&si dif¬
ficilia imponantur paratũ me eẽ debe¬
redecretũ sanetiat regulare : in ge¬
nue tam̃ testor ad exequendũ qđ in¬
iungitis nequaꝗ me fore ido neũ. Exi¬
gitis enĩ. ut qualit̃. quoue ordine ago¬
nistȩ fortissimi domniscilic& acpiissimi
ꝓtectoris nr̃i sebastiani uirtutiferũ corpꝰ
ad nosusq ꝑlatũ sit. quȩ ue uirtutũ in¬
signia. & nuraculorũ magnalia. cundis¬
q scłis amnuranda gesserit. litteris fes¬
tinato alligare satagã. Grande qͥdẽ
opꝰ. & sui magnitudine ad eop̃stans.
ut humanȩ imbecillitatis iures ex¬
cedat. quod qͥdẽ nec ipse si uulgo ut
aicnt homerꝰ emerger&. explere

Expanded text:
Merito magnificae fidei reverendo, omniumque laudum praeconio efferendo, Ingranno, Odilo omnium sub norma coenobitalis disciplinae degentium peripsema. Suscepto paternitatis vestrae minime spernendo imperio, fateor, stupens haereo. Licet enim monachile cingulum in agonia spiritualis militiae professus sim, et ad omnia, tametsi difficilia imponantur, paratum me esse debere decretum sentiat regulare; ingenue tamen testor ad exsequendum quid injungitis nequaquam me fore idoneum. Exigitis enim ut qualiter, quove ordine agonistae fortissimi, domni scilicet ac piissimi protectoris nostri Sebastiani, virtutiferum corpus ad nos usque perlatum sit, quaeve virtutum insignia et miraculorum magnalia cunctisque saeculis admiranda gesserit, litteris festinato alligare satagam. Grande quidem opus et sui magnitudine adeo praestans, ut humanae inbecillitatis vires excedat. Quod quidem nec ipse, si vulgo, ut aiunt, Homerus emergeret, explere
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent dies. omnib rite abre¬
Nuntiatis achromatio mundine¬
gotiis. suscepit chromatius sacri
baptismatis Nouitatẽ. Et cũ eodẽ
ex familia eius promiscuisexus
Mille quadringentȩ animȩ. quos
omnes prius manu missionis gra¬
tia a seruitutis nodis soluit. et
donis optimis instruxit Dicens

Expanded text:
fuissent dies, omnibus rite abrefuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis opt
Abbreviated transcription (Latin):
tis tradam Abomninexu ser
meorum Nodos exsoluam. Et
ita demum promittã me renun¬
tiaturũ omnib. peccatis diabo¬
licis. et uoluptatib. mundi
Dicit ei poli carpus presbiter
Beatiorem tecaelestis unda ꝑfun¬
det. cum ea quae arbitriotuo dicis
teesse facturum. tota festinatio¬
ne conpleueris. Nam et quadra¬
gensime tempus. ideo baptizan¬
dis in iungitur. ut tot: dieb ip¬
sis discant renuntiaturos se esse
tius iuuenis sapientissimus dixit
Pater sitibiꝰ renuntiandis nego¬
tiis tempus flagitas. Ego qui ad¬
huc suscepturus eram negotia. so¬
lis susceptionis uoluntatib renun¬
tio Et qui futurus erã aduocatus
adagendas causas mortalium.
suscipiam xp̃ianitatẽ. adagendas
actiones angelicas. cũ unus esse
coepero excorum Numero. qui
acternam uitam accipiunt. Et
efficiuntur causedici sc̃itatis
Iuncamplexus est eum beatus se¬
bastianus. Quem cũ baptiz as¬
s& sc̃s poli carpus: Ipsepater. ex¬
ceptionis eius est factus
gitur dum pauci ãmodũ transacti

Expanded text:
tis tradam, ab omni nexu sermeorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos se esse tius juvenis sapientissimus dixit: Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti
Abbreviated transcription (Latin):
Atille his auditis quieuit. blandeq
papeimperiũ aequanimiter tulit
Uenit itaq dies dominica inqua
gaius ep̃s agens quaedĩ sunt. in¬
tra domum chromatii. hac om̃s
nae. duos credentib. inse constituit
gradus. Confessionis scilic&
gratiam teneant. Etdantes la¬
tus bellantib. xp̃imilitum qui
proeius sunt Nomine pugnatu¬
ri. sollicitudinem gerant
ꝑgant itaq qui uolunt unacum
filiis nr̃is chromatio & tibustio
Remaneant
tiamurãm sentiunt oculinr̃i.
qui adeinterioris hominis uos
intuemur aspectũ Hȩc echis
similia dicente papẽgaio. ex¬
clamauit tibustius uir clarissi¬
mus dicens. Obsecrotepater.
et ep̃orũ episcope. Nepatiari sine
terga ꝑsequentib dare: mihienĩ
ualde iocundũ est et optabilȩꝓ
tantum ut illius uitae dignitatẽ
inueniam. quãnullus mihi suc¬
cessor uripi&. Nulla tempora

Expanded text:
auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatii, hac omnesnae duos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicetgratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio, t maneant.tiam vestram sentiunt oculi nostri, quia de interioris hominis vos intuemur aspectu. 67. Haec et his similia dicente papa Caio, exclamavit Tiburtius, vir clarissimus dicens: Obsecro te, pater et episcoporum episcope, ne me patiaris terga persequentibus dare. Mihi enim valde jucundum est et optabile, stantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora
Abbreviated transcription (Latin):
Si exiliũ minaris. hoc phyloso¬
phantibus. totus est mundus
Si suppliciũ minaris. euadimus
mundi carcerem Siignes
maiora horũ incupiditatibus.
Decernequicqd¬
lib&. omnis nobis uilis est poe¬
na. ubi pura cõme est conso¬
entia Fabianus dixit
Restituete generituo. et hoc
esto quod natura dictauit
Nobilis enĩ natus ad tantã deuo¬
lutus es fecem: ut possis & sup¬
plicium simul et infamiam
subire et mostem. Tybustius
dixit. Oprudentissimum uiro¬
rum. et romanis iudicẽ constitu¬
tum: quia meretricẽ uenerem.
et incestũ iouem. et mercuriũ
fallacem. Et saturnũ filiorum
occisorem. colere nolo. Infami¬
am generositatis incurro. et
quia unũ et uerum dm̃ qui iN
caedis regnat adoro et ueneror.
suppliciũ memacerandũ cẽmina¬
ris ÷ Non abnuimus

Expanded text:
Si exsilium minaris, hoc philosophantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidqlibet, omnis nobis vilis est poena ubi pura comes est conscientia. 80. FabianRestitue te generi tuo, et hoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dixit: O prudentissimum virorum, et Romanis judicem constitutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppliciis me macerandum esse minaris. Non annuimus
Abbreviated transcription (Latin):
ut exterat: in flammatur ut urat
Hincergo ab hoc interitu quos a ma¬
mus hortemur euadere. & nos
ipsos ad euadendũ fostiter p̃parem
Nostram cum palma exhoc egre
plenas delectationibus ꝑuenire
Lacrimas nr̃as conuertamus IN
plangere. quoscum xp̃o credimus
mus martirii p̃texta indutis. et
cadi factos consules gloriemur
Endies in quo uinceretĩ rannus
ex istimabat  dum captabat cas¬
tus est. dũtenebat unctus est.
dumtor quebat tortus est: dum¬
Nuncergo in amorẽ martirii.
etiam nr̃os iam suscitemus affec¬
tus.: ut illum quide nr̃a captiuita¬
teuoluit uictoriam eapere. fosti¬
ter capiamus : et quasi egrauisõ¬
no expergefacti. aperiamus ocu¬
los animorum. ut uidentes foueas
quas in nr̃am ꝑniciem in imicus
aptauerat. Nos quidem auxilian¬
tedõ euadamus. & ipsodiabolo cum
satellitib suis in ipsam quã paraue¬
rat foueã incidente. Noscũ pro¬
pheta dicamus Poder̃ antefa¬
ciẽmeã foueam. & ipsi incider

Expanded text:
ut excruciet, inflammatur ut acriuut excruciet, inflammatur ut acrius urat. 22. Hinc ergo ab hoc interitu, quos amamus, hortemur evadere; et nos ipsos ad evadendum fortiter praeparemus: nostram cum palma martyrii ex hoc egredplenas delectationibus pervenire. Lacrymas nostras convertamus in plangere, quos cum Christo credimus mus martyrii praetexta indutis, et coeli factos consules gloriemur. En dies in quo vincere se tyrannus existimabat, qui dum capit, captus est; dum tenet, vinctus est; dum torquet, tortus est: dumNunc ergo in amore martyrii etiam nostros suscitemus affectus; ut illum qui de nostra captivitate voluit victoriam capere, fortiter capiamus, et quasi a gravi somno expergefacti aperiamus oculos animorum, ut videntes foveas quas in nostri perniciem inimicus aptaverat, nos quidem auxiliante Deo evadamus, et ipso diabolo cum satellitibus suis in ipsam quam paraverat foveam incidente, nos cum propheta dicamus: Foderunt ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ponitis. quarȩ xp̃ianus tormenta
non metuit. et p̃sentis non terr&
poena tortoris. Ideo non frangit᷑
m&u. ideo dolore nonducitur: qͥa
scit seunius doloris precio ꝑpetuȩ
sanitat  gaudium emere : Et ꝑmo
Timendus sit carnifex. Timenda
Quae horrenda : Quaemagis fugi¬
enda est & cauenda Istaquȩ ho¬
die effeuescit. & cras euanescit¬
Ista quachodie ex ardescit. & cras
refrigescit Ista quae subhora iN
tur : Nulla prorsus consumit᷑ ue¬
tustate Nam istedolor aut le¬
uis est & potest tolerabilit̃ sustine¬
riꝰ aut grauis est. et citatũ glori
Illeautẽ poenarum dolor &crucia¬
tus incendii. qui hui uita e amatorib.
datur. cum sit uehementior upi¬
uerso tormentorum genere: Nũ¬
quam finiendus ad greditur: et
acrius subinde quã inchoauerit
saeuit : & nullus seuienti termi¬
nus Nullus omnino finis occur¬
rit. Sed habens secum uniuersa
suppliciorum genera: subinde re¬
Nouatur ut saeuuiat. augmentat᷑

Expanded text:
ponitis: Quare Christianus tormenta ponitis: Quare Christianus tormenta non metuit, et praesentis non terretur poena tortoris? Ideo non frangitur metu, ideo dolore non ducitur, quia scit se unius doloris pretio perpetuae sanitatis gaudium emere; et per mtimendus sit carnifex, timenda quae horrenda, quae magis fugienda est, et cavenda, ista quae hodie effervescit, et cras evanescitista quae hodie exardescit, et cras refrigescit? ista quae sub hora intur, nulla prorsus consumitur vetustate? Nam iste dolor aut levis est, et potest tolerabiliter sustineri; aut gravis est, et glorioille autem poenarum dolor et cruciatus incendii, qui hujus vitae amatoribus datur, cum sit vehementior universo tormentorum genere, numquam finiendus aggreditur, et acrius subinde quam inchoaverit saevit, et nullus saeviendi terminus, nullus omnino finis occurrit, sed habens secum universa suppliciorum genera subinde renovatur ut saeviat, augmentatur
Abbreviated transcription (Latin):
nas sempiternas accendere: hoc
est cum diabolo quasi piscib. ha¬
mum tendere. Et inuitare ad mo¬
dicam suauitatem. inqua intus
lateat cruciatus uiscerum. et
mors interiorũ tormentis extosta
Numquid non hoc est ad conpensa¬
tionem aeterna¬
gitiua gaudia anteponere. et ut ꝑ¬
parũ redeat aeternis fl&ibus man¬
ciparẽ. hoc ingladiatoribus qui¬
se ultro offerunt. uniuersi dã na¬
mus: Qui considerant unius an¬
nidilicias. & non considerant qui
fructus ex ipsis diliciis oriatur:
Et illicruciantur ictib gladiorũ
& alterna cȩde. interna uiscerũ
scisso uentris tegmine. inc̃spectu
proferunt populorum: Ut pingue¬
do quam in consulta sagina contule¬
rat. offerat᷑ diabolo deuoranda
Isto consilio inimiciꝰ. quo isti hacesa¬
ciunt: ipso consilio aduitã ae ternã
euntes dĩ marti. resreuocantur
Quiut uitam paucorũ dierum ui¬
uant. docentur perpetuos cruci¬
atus incurrere. Et mortẽ ꝑpetuã
quac specialiter metuenda est non
timere. Huiclo co foste illud op¬

Expanded text:
nas sempiternas accersire. Hoc est cum diabolo quasi piscibus hamum tendere, et invitare ad modicam suavitatem, in qua intus lateat cruciatus viscerum, et mors interiorum tormentis extorta. Numquid non hoc est ad compensationem aeterngitiva gaudia anteponere; et ut perparum rideant, aeternis fletibus mancipare? Hoc in gladiatoribus, qui ultro se offerunt, universi damnamus, qui considerant unius anni delicias, et non considerant, qui fructus ex ipsis deliciis oriatur. Et illi cruciantur ictibus gladiorum, vel alterna coede interna viscerum, scisso ventris tegmine, in conspectu proferunt populorum, ut pinguedo, quam inconsulta sagina contulerat, offeratur diabolo devoranda. Isto consilio inimici, quo isti haec faciunt, ipso consilio ad vitam aeternam euntes Dei Martyres revocantur, qui ut vitam paucorum dierum vivant exorantur perpetuos cruciatus incurrere, et mortem perpetuam, quae specialiter metuenda est, non timere. 21. Huic loco forte illud ap
Abbreviated transcription (Latin):
orimeo panis alienis manibus
tradebatur Ilico ut xp̃m ue
rũ dm̃ eẽ credidi. salutis mee¬
me gaudia receperunt: Et
Adduc. adme quite sani¬
sanum
fecit: Et simihi promiserit sani¬
tatem. possim etego fieri xp̃i¬
Statim tranquillinus
ueniens ad sc̃m poly carpum
prb̃m. Narrauit ei omnia quȩ
gesta uel dictasunt Et du¬
cens eum intra domum occulte
prefecti eum aspectib p̾sentauit
Cui prȩfectus ait. Licet grauis
anim aduersio principũ xp̃ianis
infestasit: tamen spe recuperan¬
de salutis offeram uobis quicqͥd
illudest usq ad dimidium bononi
patrimonii mei. si abhac Nodos¬
tate condolomati. mei fuerim
membra corporis resoluta
Tunc sc̃s polx carpus subridens ait
tendat tibi. quod ipsesit tui cor¬
poris restaurator Nam pe¬
cuniam siue qui offerunt. siue
qui oblatam accipiunt Non solũ
Nullam dolentib conferunt medi¬
cinam. sed &iam ipscͥsibi insanabi¬
lem morbum ad sumunt
Dicit ei praefectus Dic ergo

Expanded text:
ori meo panis alienis manibus ori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ut Christum verum Deum esse credidi, salutis meae gaudia recepi, et Adduc ad me qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri ChriStatim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait:tendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei praefectus: Dic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nobis deanima tollere hoc
quod nos homines sumus ratio¬
nabiles. cum sint illi canes et iN¬
rationabiles & insani Ita qui
Nobis rectecredentib. irascunt᷑.
saeuire possunt. Et inferre iNi¬
qua supplicia. Nũquã tameꝵ
decorde nr̃o hoc auferre pote¬
Et creatorẽ eẽ credimus. Et re
Tunc pręfectus iussit eũ recipi
a cõmentariis dicens Proxima
te audiam sessione Post haec¬
cromatius.¬
mituit. Qad ducir ad se p̃cepil
ꝑ noctem occulte: & offerens
ei infinitum pondusauri. dicebat
Ostende mihi medicamentũ. ex
quo recuperasti salutem
Cui tranquillinus. ait Scias
grandẽ iram dĩ. Et furorẽ eẽ
passuros. quigratiã cius uel ue¬
nundandã estimant ł emendã
N amsiuis apodagrico dolore libe¬
rari. crede xp̃m filium dĩ et li¬
beraberis. & sicut hodie meui¬
des. ita saluus eris. Nempe
uix inmanibus deferebar. Et IN¬
undecim annos ꝑ omnes iunctu¬
ras Neruorum incorpore meo
dolorũ nodis adstrictus. uix

Expanded text:
sunt nobis de animo tollere hoc sunt nobis de animo tollere hoc quod nos homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, ire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostro hoc auferre poteet creatorem esse credimus, et redTum praefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te audiam sessione. CAChromatiustit et adduci eum ad se praecepit per noctem occulte, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros esse, qui gratiam ejus vel venundandam existimant vel emendam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix
Abbreviated transcription (Latin):
modo aut quid loquamini Dabi¬
tur enim uobis diuinitus quid
loquimini. sed sp̃s dĩ quiloquit᷑
Inuobis. Nonergo meditando
ego. sed credendo inueni crea¬
torẽ meum. & qui erã poda¬
grico et chyra grico dolore cop
membrorũ meorũ recepi sanitatẽ
Constat apud animũmeũ ipsũ me
creasse. qui me renouare digna¬
tus est Et sicut dedit restaura¬
tionem corpori. Ita quoq animȩ
post istam uitam repromisit &er
nam Sitamen non dubius Nci
timidus hominum terroribus
frangar. sed in eius confessione
Nominis ꝑdurans. fidẽ integr̃
quã meds̃ fecit inuenire conseruẽ
Praefectus dixit Ignoras tras¬
quilline quanta inuictissimo¬
rum principum erga xp̃ianios
ira deseuiat: &ideo quasi securus
quod tibi uidetur sine timore
prosequeris: Tran quillinus
dixit Stultus timor est. quo
plus timetur humana indig¬
natio. quam diuina Nũquid
si inmedio canũ latrantiũ uene¬
rimus. et uano furore coeperiN¬
nos suis morsib ad trectare. pos¬

Expanded text:
modo aut quid loquamini, dabimodo aut quid loquamini, dabitur enim vobis divinitus in loquimini, sed Spiritus Dei, qui loquitur in vobis . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico dolore contmembrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec timidus hominum terroribus frangar; sed in ejus nominis confessione perdurans fidem integram, quam me Deus fecit invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, pos
Abbreviated transcription (Latin):
seruili indumento indutus
descendisti incloacam. et manus
tuas misisti insordibus. ut anulũ
desordib liberares. Exuit sema¬
iestas diuinitatis suae splendore:
Nontamep suꝑna relin quens
Et induit se seruili nostri corpo¬
ris indumento: Et huc indoacã
huius mundi descendens. misit
manus suas insordib. passionum
nostrarum. et passionem quȩ me¬
ritis nostris debebatur insem &¬
ipso suscipiens. gloriac Nossuo¬
rum reddidit digitorum Nã
qui ꝑ incredulitatem uolutabam
insqualorib mundi. ꝑfidẽ ablu¬
ti asordibus. diuinis sumus ma¬
nibus restituti ut illetuus anu¬
lus
Praefectus dixit
Vt uideo non ut filios tuos ab hac
intentionẽ tolleres poposcisse
probaris inducias. sedut has
aniles fabulas. ad nostra tribuna¬
lia meditata ad ferres. Tranquil¬
linus dixit. Non meditantur dis¬
cipuli xp̃i. quid in conspectu iudicũ
prosequantur Sic enĩ monuit
dicens. Quando potestatibus
huius mundi uos causa meinomi¬
nis tradunt. Nolite cogitare quo¬

Expanded text:
servili indumento indutus descendisti in cloacam, et manus tuas misisti in sordibus, ut annulum de sordibus liberares: Exuit et se majestas Divinitatis suae splendore, non tamen superna relinquens; et induit se servili nostri corporis indumento, et huc in cloacam hujus mundi coelo descendens, misit manus suas in sordibus passionum nostrarum; et passionem, quae meritis nostris debebatur, in semetipso suscipiens, gloriae nos suorum reddidit digitorum. Nam qui per incredulitatem volutabamur in squaloribus mundi, per fidem abluti a sordibus, divinis sumus manibus, ut ille tuus annulus, Praefectus dixit: Ut video, non ut filios tuos ab hac intentione tolleres poposcisse probaris inducias, sed ut has aniles fabulas ad nostra tribunalia meditatus afferres. Tranquillinus dixit: Non meditantur discipuli Christi quid in conspectu judicum prosequantur. Sic enim praemonuit dicens: Quando potestatibus hujus mundi vos causa mei nominis tradent, nolite cogitare quo
Abbreviated transcription (Latin):
cioraoula si qͥ disꝰ fieri posset eo rũ in salite uerterent̃ ui
aliã. a dͥ cũsolliate ꝑ actũ sit digniatta m̃ nullatenꝰ au
dirimefuere. qm̃ hac pdeftinationus tũꝗiimnmutan¬
de constat di. Na eode ttinere centrasiliũ legitimũ &
omonimũ ducens exerctũ. bnquadã in salo reni uttacs¬
poralifunctꝰ ꝑhieninẽ utrem̃ cãsco quẽ in cõparabili fa¬
erat anore oõplex eiꝰ merttorũ optentu ẽ adeptus

Expanded text:
oracula, si quoquo modo fieri posset, eorum in salutem verterentur in alia. Quod cum sollicite peractum sit, digni attamen nullatenu hoc praedestinationis nunquam immutandae constitit Dei. Nam eodem itinere contra filium legitimum et homonymum ducens exercitum, in quadam insula Rheni vita corporali functus, perennem, ut remur, cum sancto quem incomparabili fuerat amore complexus, ejus meritorum obtentu est adeptus
Abbreviated transcription (Latin):
nectotiens pre obtatũ sepulturȩ locũ in funido mas¬
tiris habere ꝓmeruit. xlui. Iotius orbis ro¬
mani principeuita exẽpto epilogus tandẽ quo¬
q tematis liuius sili uere cundia impelletor
ponencdus est. S. quidẽ quantũ ad meretu taia
martiris & ad materiȩ speceat dignitatẽ. matũ
estonine qđ deco quantiĩuis humari facundia fari
pat est. Qm̃ quidẽ om̃is sermo humanꝰ inferior est
laud e cȩlesti. ꝑ auea quidem sunt quȩ deeoorati¬
onc inculta ꝓsecutꝰ sũ. pluriora & pene in inimera¬
bilia fastidiosis lectorib: ignoscens omisi łnĩuero
suꝑ est hodietrnus in carto filatio nr̃o scedula ro¬
do ini ad memorahilẽ hilduinũ ahbatẽ trans¬
missa. inqua numerosa plurimũ capitulatione
uirtutũ eius in signia breuiata. ꝑsonalit̃ habent᷑
inserta. Quarũ sũma in conũ redacta surgit in
ctus mani ori opponens eruditioribis quibusq
omia tractanda relinquo. Quisq: sane fastidi¬
osus lauciori edulio appetis saciari. hunc nr̃m

Expanded text:
um sepulturae locum in fundo martyris habere promeruit. CAPUT XLVI. Totius orbis Romani principe vita exempto, epilogus tandem thematis hujus styli verecundia impellente ponendus est. Siquidem quantum ad meritum tanti martyris et ad materiae spectat dignitatem, mutum est omne quod de eo quantumvis humana facundia fari potest, quoniam quidem omnis sermo humanus inferior est laude coelesti. Pauca quidem sunt quae de eo oratione inculta prosecutus sum, pluriora et pene innumerabilia fastidiosis lectoribus ignoscens omisi. Enimvero superest hodietenus id chartophylacio nostro schedula Rodoini ad memorabilem Hilduinum abbatem transmissa, in qua numerosa plurimum capitulatione virtutum ejus insignia breviata personaliter habentur inserta, quorum summa in conum redacta, surgit in ctus, manum ori opponens, eruditioribus quibusqueomnia tractanda relinquo. Quisque sane fastidiosus lautiori edulio appetis satiari, hunc nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
Naude tuo pessim quo regnu scandere eclis
Adietus scũ pribia quarũ iuuamine nuee
Cotons aganimȩ captarunt imanoi a lacoi¬

Expanded text:
Laude tua, possim quo regnum scandere coeli Adjutus sanctis precibus, quarum juvamine multi Corporis ac animae captarunt munera laet
Abbreviated transcription (Latin):
Pic me om̃is pene meorũ militũ manꝰ deserens. oo
ut retuliꝑduellio filios meos horrendũ faci nꝰ in¬
uoluit & p̃fices scoleris eã dologit. insontimͥ mul¬
ta morti obnoxia imputantes. anũꝗlesis multi¬
plicit̃ lesus & delusus nefandoꝵ actuũ meoꝵ ñ
immemor. aequissimodĩ iudicioħ̃ me digne ꝑ peti
cõminiscens casus a eqͣnimut̃ ferobã. Suessionis ci¬
uitatẽ dcinde inimica cohorte uallatꝰ. ad sc̃oꝵ
ductussũ. Et qx sciebant meillũ locũ diligero plu¬
rimũ cõsiliabant᷑ me fortuitupꝰ desperationẽ
sponte arma positurũ. Quo cũ me publica custodia
artauissent. qͣtinꝰ qđ callide tractauerant opere
consumarent. quosdã submiserunt quiuxorẽ
paruulũ & rongcente Ralũ bonȩ indolis puerulũquẽ
nacliorũ firmarent coetiui adixũ. Quod ego au¬
diens & imecontinere ñ ualens quippe qͥregnide¬
corespoliatus conuige pͥuat. filioq eẽm erbatus

Expanded text:
Hic me omnis pene meorum militum manus deserens, eo, Hic me omnis pene meorum militum manus deserens, eo, ut retuli, perduellio filios meos horrendum facinus involvit, et praefices sceleris esse delegit, insonti mihi multa morti obnoxia imputantes; a nunquam laesis multipliciter laesus et delusus, nefandorum actuum meorum non immemor, aequissimo Dei judicio haec me digne perpeti comminiscens, casus aequanimiter ferebam. Suessionis civitatem deinde inimica cohorte vallatus, ad sanctorum erductus sum, et quia sciebant me illum locum diligere plurimum, consiliabantur inibi me fortuitu post desperationem sponte arma positurum. Quo cum me publica custodia arctavissent, quatenus quod callide tractaverant opere consummarent, quosdam submiserunt qui uxoremparvulum et innocentem Carolum bonae indolis puerulum, quem nachorum firmarent coetui adnixum. Quod ego audiens, et me continere non valens, quippe qui regni decore spoliatus, conjuge privatus, filioque essem orbatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nis aduotũ fruitꝰ cesar. nullo incredulita
& in cõparabilis affectũ ergamartirẽ sem̃
sollicite in posterũ sedeuou& conseruaturun
minarrabil es gemetꝰ & suspiria flecuũ nibis
resꝑsa multiplicans. eũ ueluti carno p̃sen¬
tẽ cerner&. ex colebat uenerabatur. & dep̃¬
cabatur. Etqx sinchesitatione qđd expostulabat
idipã adept᷑ : salubrit̃. Quid aũt fuerat ql
ita cũ rogasse p̃misim serios sbsequensi brmo
caosar imperator augustus didispensante gr̃a
orbiromano imperais. cũ laete in populos iurisdi¬
benas in moderatius relaxauissẽ. indulsente
ira qdã dissoliti impugnando pietatẽ in infiad¬
litatis ꝓrupere crudelitatẽ. Qđ malũ eousq: incandu¬
it. ut ipsos ꝗ ꝗ p̃dulces natosineos ĩ mesciure cõpule¬
rint. & secũ denece sui genitoris tractare feceruit
Ad lo di sie forteuenit᷑ qͥex cuentu ruptţ fidei pacis
& saeram̃torũ inontitꝰ cãpꝰ extunc appollatur

Expanded text:
His ad votum fruitus Caesar nullo incredulitatHis ad votum fruitus Caesar nullo incredulitatet incomparabilis affectum erga martyrem sanctum sollicite in posterum se devovet conservaturum. Inenarrabiles gemitus et suspiria fletuum nimbis respersa multiplicans, eum veluti carne praesentem cerneret excolebat, venerabatur et deprecabatur; et quia sine haesitatione quod expostulabat idipsum adeptus est salubriter. Quid autem fuerit quod ita eum rogasse praemisimus, series subsequens, imo Caesar imperator Augustus, Dei dispensante gratia orbi Romano imperans, cum late in populos juris habenas immoderatius relaxavissem, indulgentia nostra quidam dissoluti impugnando pietatem, infidelitatis prorupere crudelitatem. Quod malum eo usque incanduit ut ipsos quoque praedulces natos meos in me saevire compulerint, et secum de nece sui genitoris tractare fecerint. Ad locum sic forte venitur, qui ex eventu ruptae fidei pacis et sacramentorum Mentitus-campus ex tunc appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ in construendo dñitab naculo hanelabat. ba¬
culo flauentis auri in nixꝰ. decanta uerit di¬
cens. Hȩcrequies mea in sełm scłi hic habitabo
qm̃ elegieã. Mirũ diceu ueluti assistentis mar
ere magnifica triũ pliatoris egregii signorũ
trophea. Nã x & uiii sexꝰ utriusq sanitatũ cura¬
tiones p̃sens sub eadẽ nocte pͥusꝗ cubitũ ꝑge¬
re disposuerit cernere ꝓmeruit. Contuebat᷑¬
nãq: istorũ glaucomina fugatis tenebris iuba¬
re ruti lantis luminis splendentia. aliorũ uncas
manꝰ & arentia brachia laxa. suras enoerues &
uestigia reto rta uigore magis dato quant red¬
dito directius ꝓtensa. quorũdã aures sangui¬
nefluentes quas surditas diutina dã pnauerat.
nẽ lenis & tenuis sonꝰ approbabat ualde ꝑspicu¬
as. Possimũ inqͦdã sed deuidũ & exclusum
poteit᷑ sinistrũ sp̃m. lepoȩ mn aculas abolitas. fũ¬
rentiũ insipientes ritt demitatas mentos

Expanded text:
quo in construendo Domini tabernaculo anhelabat, baquo in construendo Domini tabernaculo anhelabat, baculo flaventis auri innixus decantaverit dicens: Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoniam elegi eam . Mirum dictu! veluti assistentis martere magnifica triumphatoris egregii signorum tropaea. Nam octodecim sexus utriusque sanitatum curationes praesens sub eadem nocte, priusquam cubitum pergere disposuerit, cernere promeruit. Contuebantur istorum glaucomina fugatis tenebris jubare rutilantis luminis splendentia: aliorum uncas manus et arentia brachia laxa; suras enerves et vestigia retorta vigore magis dato quam reddito directius protensa; quorumdam aures sanguine fluentes, quas surditas diutina damnaverat, nunc lenis et tenuis sonus approbabat valde perspicuas; pessimum in quodam, sed devictum et exclusum potenter sinistrum spiritum, leprae maculas abolitas furentium insipientes rite demutatas mentes.
Abbreviated transcription (Latin):
astẽmate usq subuculã cultu regali exutiuterq
martiri in ibi reposuere . Textũ deinceps sacroꝵ
euangeliorũ aureis caracterib: exaratũ. lami¬
nisq metalli eiusdẽ absq admixtione cuiuscp
materiei uiclusũ timia materiũq: &l & uiii sr¬
eloꝵ eiusdẽ speciei. & uastã olei amphorã adlumi¬
naria concminanda mente prõptissima obtule:
Monetã ctiã publicã cũ incudib & trapereta ꝓpe¬
tuo famulatusaoris ipsius deseruitura subdidit
Abbatiã qͦq ꝓtomartiris stephani cautiacũ. q̃ sep¬
tĩgentarũ familiarũ esse ꝑ lubetur ad tẽplifabri¬
cãspaciandã dedit. & p̃coe ptoregiȩ autoritutis
ne a qͦlib& temerario abriperetur cũ obtestati¬
onu & anadiematis innodatione anulisua impres¬
sione signato roborauit. Quod cũ sepius monoste¬
riũ inuiser&. tanta deuotioni pristinȩ in crem̃
stiterit. eãq a foris intuitꝰ. optatiuũ illud dauid

Expanded text:
a stemmate usque subuculam cultu regali exuti, uterque a stemmate usque subuculam cultu regali exuti, uterque martyri inibi reposuere. Textum deinceps sacrorum Evangeliorum aureis characteribus exaratum, laminisque metalli ejusdem absque admistione cujusque materiei inclusum, thymiamateriumque 40 et 8 syclorum ejusdem speciei, et vastam olei amphoram ad luminaria concinnanda, mente promptissima obtulit; monetam etiam publicam cum incudibus et trapezetam perpetuo famulatu sacris ipsius deservituram subdidit. Abbatiam quoque protomartyris Stephani Cauciacum, quae septingentarum familiarum esse perhibetur, ad templi fabricam spatiandam dedit, et praecepto regiae auctoritatis ne a quolibet temerario abriperetur, cum obtestatione et anathematis innodatione annuli sui impressione signato roboravit. Quod cum saepius monasterium inviseret, tanta devotioni pristinae postmodumstiterit, eamque a foris intuitus optativum illico David,
Abbreviated transcription (Latin):
ruentes gemebundas ac lacrimarũ rore
madidas precos. militis ipsius mnerita reco¬
lentes piũq int̾cessorẽ inuocantes. unuier¬
salidnõ ꝓtractis suspiriis effudere. Inde ab
oratione surgentes. uersu congruo om̃ium
adsistentiũ uoto eorũ cõmendatur oratio
Igitur aulã tantȩ sublimitatiꝓuisam intro¬
gressi imperialia & ea qͥ tunc cultiora fuere
ornam̃ta reinduti. &diademate cõpti mis¬
sarũ sollẽpnia caesar consistoriũ seandens. in
honore martiris fecit decantari. Quicũ ade¬
uangeliũ uentũ est. calicẽ aureũ cũ patena
patrissui magni scaroli mono grammnate in¬
signita manibus ꝓpriis interlegendũ ponde¬
risingentis tenuit & cũ oblatione saeranda
eidẽ dicauit. Post explectionẽ qͦq celebrem.
aduestigia eius cũ coniuige accessit. Ubi cum
sesȩ ꝓlixi oratione dõ ꝓscm̃ cõmñ daiussent. cõ plexi¬
ua & oiñi ȩuo reminis cenda deuotione si gillatĩ

Expanded text:
ruentes, gemebundas ac lacrymarum rore ruentes, gemebundas ac lacrymarum rore madidas preces militis ipsius merita recolentes, piumque intercessorem invocantes universali Domino protractis suspiriis effudere. Inde ab oratione surgentes, versu congruo omnium assistentium voto eorum commendatur oratio. Igitur aulam tantae sublimitati provisam introgressi, imperialia et ea quae tunc cultiora fuere ornamenta reinduti, et diademate compti, missarum solemnia Caesar consistorium scandens in honore martyris fecit decantari. Qui cum ad Evangelium ventum est, calicem aureum cum patena, patris sui Magni Caroli monogrammate insignita, manibus propriis inter legendum ponderis ingentis tenuit, et cum oblatione sacranda eidem dicavit. Post expletionem quoque celebrem ad vestigia ejus cum conjuge accessit. Ubi, cum sese prolixa oratione Deo per sanctum commendavissent, complexiva et omni aevo reminiscenda devotione singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
posse totã se ad ꝓpiciã redeptoris contubit
om̃i potentiã agensq cũ uenerabi libus sa¬
cerdotibus culparũ suarũ secretimiste¬
ru munꝰ cũ psal mista orabat. ut ab oceul¬
tosuis miundari & ab alienis meroret
ab solui E lemosinarũ interea impendi¬
is. ceterorũq bonorũ operũ exhitio nib
ꝑspatiũ int̾ iecti tẽporis qd p̃scierat . incun¬
stant̃ op̃am dedit. Sieq demũ religiose
malestati uotiua comes effecta: adcimar¬
tiris limina p̃claris merits peipua ꝓꝑera¬
uit Cãq abbareuerentissimus hulduim &
fp̃m ornata coliors tantȩ colitudini assur¬
gens festiuo apparatu utriusq eorũ p̃fori¬
busseruans aduentũ uenir&. & tandem su¬
sceptos ad tũbã martrris canoris uocib qon¬
erepando delucer& inliumide qͦerant ha¬
bttu solotenꝰ cũ multa nobiliũ phalange. sul¬
stratis cõminꝰ sibi pallis. ante quã mar¬
gines attingerent altaris. extẽplo infaciẽ

Expanded text:
posse; totam se ad propitiam Redemptoris contulit posse; totam se ad propitiam Redemptoris contulit omnipotentiam, agensque cum venerabilibus sacerdotibus culparum suarum secreti mysterii munus, cum Psalmista orabat ut ab occultis suis mundari, et ab alienis mereretur absolvi. Eleemosynarum interea impendiis caeterorumque bonorum operum exhibitionibus per spatium interjecti temporis quod praescierat, incunctanter operam dedit: sicque demum, religiosae majestati votiva comes effecta, ad sancti martyris limina praeclaris meritis praecipua properavit. Cumque Abba reverentissimus Hilduinus et fratrum ornata cohors tantae celsitudini assurgens, festivo apparatu utriusque eorum pro foribus servans adventum veniret, et tandem susceptos ad tumbam martyris canoris vocibus concrepando deduceret; in humili quo erant habitu solotenus cum multa nobilium phalange substratis cominus sibi palliis, antequam margines attingerent altaris, extemplo in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
go disposita & humanis cõmodis placido
famulatu prȩstita. XLIII.
reterea memorandi caesaris chludou: ci
qualis quantaue arca scm̃ deuotio fuerit.
largissima operis patefecit executio. Cõꝑto
nãq diuini numinis p̃sentia ꝑ martirẽ xp̃i
incircũ scripta in ibi patrari miracula :
regali exutꝰ purpura. calciamentisq: ter¬
tio ferme lapide reiectis. cũ coniuge nu¬
dis ad monasteriũ quo iã locatus fuerat ꝓ¬
cessit plantis. Et quia aliquos flagitiosos
Audierat imperatrix iudith. ui quadam
in p̃focabili in cõuentupublico crimina
sua detexisse. & odii liuore interius
ꝑustos palã exterius metuendonimis
examine ignis a trocibus concremari ꝓ
et quod pͥusquã loco deuenirent. suorũ
criminũ appetitus dignis confessionũ
ac poenitentiȩ remediis cohercere ne¬
glexissent. axietatis nimiȩ ꝓcellis elisa.
cũ p̃cognoiussot illuc eaesarẽ it̃ dispo¬
nere noc se abeo absq: sui rubore dirimi

Expanded text:
go disposita, et humanis commodis placido go disposita, et humanis commodis placido famulatu praestita. CAPUT XLIII. Praeterea memorandi Caesaris Chlodovici qualis quantave circa sanctum devotio fuerit, largissima operis patefecit exsecutio. Comperto namque divini numinis praesentia per martyrem Christi incircumscripta inibi patrari miracula, regali exutus purpura calceamentisque tertio ferme lapide rejectis, cum conjuge nudis ad monasterium quo jam locatus fuerat, processit plantis: et quia aliquos flagitiosos audierat imperatrix Judith vi quadam impraefocabili in conventu publico crimina sua detexisse, et odii livore interius perustos palam exterius metuendo nimis examine ignis atrocibus concremari, pro eo quod priusquam loco devenirent, suorum criminum appetitus dignis confessionum ac poenitentiae remediis coercere neglexissent; anxietatis nimiae procellis elisa, cum praecognovisset illuc Caesarem iter disponere, nec se ab eo absque sui rubore dirimi
Abbreviated transcription (Latin):
rant. horribilit̃ intonantẽ non solũ in ipsa
urbe ciuiles. uerũ subur. bani qͣqͣuer sũ degen¬
tes audiere. Cuius fama deregione in regio¬
nẽ ꝑuolans. om̃ib celeberrima factaust.
Quare amultis quinrt̃s fuore tẽpõibus.
si ne suspicione falsi consono relatu audi¬
iii. eãq luic opẽi annectendũ ratũ duxi.
ad correctionẽ om̃iũ eandẽ urbẽ habi¬
tantiũ. in axime illorũ quise turpissi¬
mo & naturȩ imꝓbo erimine foedare ñ
uerentur. E dioc idẽ ipsipatres & p̃de¬
cessores nr̃i qui nobis ista narrabant.
meritis & int̃uentu huius nr̃i pussimiꝓ
ptectoris deputabant. qđ nequaquã hoc
suatẽ pestate implecũ uidebant. Adici¬
ebant p̃terea pͥusꝗ ille rom a deuehe¬
retur. horrendas sepius sibi repborũ
spirituũ ꝑplateas. ꝑq ȩdes illusiones
importune ciuibus machinatas. sedeo
ueniente uaporuelica fumi euanuore: uni¬
uersa qui eta serenitudine beneficio eius iul¬

Expanded text:
rant, horribiliter intonantem, non solum in ipsa rant, horribiliter intonantem, non solum in ipsa urbe civiles, verum suburbani quaquaversum degentes audiere. Cujus fama de regione in regionem pervolans omnibus celeberrima facta est. Quam rem a multis qui nostris superfuere temporibus sine suspicione falsi consono relatu audivi, eamque huic operi adnectendam ratum duxi ad correctionem omnium eamdem urbem inhabitantium, maxime illorum qui se turpissimo et naturae improbo crimine foedare non verentur: et hoc idem ipsi Patres et praedecessores nostri qui nobis ista narrabant, meritis et interventu hujus nostri piissimi protectoris deputabant, quod nequaquam hoc sua tempestate impletum videbant. Adjiciebant praeterea priusquam ille Roma deveheretur, horrendas saepius ibi reproborum spirituum per plateas perque aedes illusiones importune civibus machinatas. Sed eo veniente vapor veluti fumi evanuere, universa quieta severitudine beneficio ejus vul
Abbreviated transcription (Latin):
diernũ eius merita uigent gloriosa palria¬
q urtutũ eius. multiplicit᷑ floret frequẽ¬
tius atq magiusicentias quã ee loco q̃uir¬
tutistrũ eiꝰ corpꝰ debita fideliũ popłoꝵ freg¬
litate patrũ illius tanti pigneris merium
effici participes.
ciuitatis uenturã quã forinidamꝰ ruinã ablus
qͥ audiere. seꝓtestantur ꝑcepisse. Turricula e¬
rat in eadẽ urbe. orientis occiduas spectans pla¬
gas suꝑ quã sp̃s ambiguus cũ iã noctis tetras
aurora coepisset umbras spar gere. terribi¬
lissententiȩ ter ingeminatã ꝓfudit uocem di¬
cens. Uȩuȩuȩ tibi suessio. sodoma ut olini
& gomorra. ualidis igniũ flãmis cõcreman¬
da & inuacuos fauillarũ cineres redigen¬
da. Inuisa nec aquoquã cognita ꝑsona. su
officii misterio functa. gestu celeri tenius sese
ꝑ abdidit auris. Hanc leetiferã uocẽ quit ẽ
an tequã diesc er& sic̃ p̃misim uigi lare pote¬

Expanded text:
diernum ejus merita vigent gloriosa, palmadiernum ejus merita vigent gloriosa, palmaque virtutum ejus multipliciter floret frequentius atque magnificentius, quam eo loco quo virtutiferum ejus corpus debita fidelium populorum frequenlitate patrum illius tanti pignoris meruimus esse participes. civitatis venturam, quam formidamus, ruinam ab his qui audiere se protestantur percepisse. Turricula erat in eadem urbe, orientis occiduas spectans plagas, super quam spiritus ambiguus, cum jam noctis tetras aurora coepisset umbras spargere, terribilis sententiae ter ingeminatam profudit vocem dicens: Vae, vae, vae tibi, Suessio, Sodoma ut olim et Gomorrha, validis ignium flammis concremanda, et in vacuos favillarum cineres redigenda! Invisa nec a quoquam cognita persona, sui officii mysterio functa, gestu celebri tenuis sese perabdidit auris. Hanc lethiferam vocem qui tunc antequam diesceret sicut praemisimus vigilare pote
Abbreviated transcription (Latin):
re robustior sides ualer&. satius his cõmu¬
nicari deberent. Illi uero eo ibidem die cõ¬
morati. cernentes nilse in hoc facto ꝓfecis¬
se. penitudine acti. seniorib acctͥtis. sup¬
plices obsecrauere. quatinꝰ ꝓeis paterna
pietate apud uirũ inter cessores existerint.
necã tristes & uacui insua ascõ illo loco
regredi paterentur. A trodo inͦ suorũ peib
flex non totũ ut pͥus. sed partẽ sacerdo¬
tũ manib: sectã. largiri uosit. Quã illi mul¬
togratiosius quã ante. deuotis fidei miste¬
ris excipientes & honorifice p̃parato sacol¬
lo reponentes missarũ sollẽpnu is nõe marti¬
ris rite celebratis. religiosa secũ cũ brmiuoꝵ
melodiis frm̃ comitante caterua. sic fe¬
runtur ad ꝓppͥa. qͦͥ cũ ꝑuenisent. multarũ
uirtitũ & sanitatũ grã. clarificata pigne¬
ra ipsius meritis & nomine p̃minentis fa¬
stigii contradidert̃ inaula. ubiusq bilio¬

Expanded text:
re robustior fides valeret, satius his commure robustior fides valeret, satius his communicari deberent. Illi vero eo ibidem die commorati, cernentes nil se in hoc facto profecisse, poenitudine acti senioribus accitis supplices obsecravere quatenus pro eis paterna pietate apud virum intercessores existerent, ne tam tristes et vacui in sua a sancto illo loco regredi paterentur. At Rodoinus suorum precibus flexus, non totum ut prius, sed partem sacerdotum manibus sectam largiri jussit. Quam illi multo gratiosius quam ante devotis fidei mysteriis excipientes, et honorifice praeparato sacello reponentes, missarum solemniis nomine martyris rite celebratis, religiosa secum cum hymnorum melodiis fratrum comitante caterva sic feruntur ac propria. Quo cum pervenissent, multarum virtutum et sanitatum gratia clarificata pignora ipsius meritis et nomine praeeminentis fastigii contradiderunt in aula. Ubi usque in ho
Abbreviated transcription (Latin):
tistitis quiui fica menbra bi uoluta fuerant
conferri p̃cepit. Quidũ ado pꝰ assisterent
& linteũ de dieca petentib tribuendũ ꝓfer¬
rent illi iracũ dia succensi. reliquias sei
non linteos quib in sua regione habunda¬
rent. se expetosse dixerunt. Quibus eũa
en cũ stantib fribus ñ alt̃sed is esse sirmaret
quo aromna illucusq eius icissimũ corpus
ados iitrinsecus fuisset obductũ. nulla
ratione eissatis factũ est. ut illud recipereN:¬
Audistis inquiunt dõnipatres iã toto orbi
notissimã confusionẽ nr̃am. quã ur̃o bene¬
ficio aestimaum diluendã. cur in honesta
nr̃a in nouare conamini : liceat nos ur̃a
cũ grã patriã ñ ingeminato ludibrio. itant
uemimus expeditos redire: Rodoinus con¬
citatos illorũ contrase animos udens. nec
satisfactionẽ agere satis curans. linteũ di li¬
gentius replicans. cistula recolligit. non
ita se dñi sui iulipendere tegmina dicens.
simulq adiciens. qm̃ ali is quibus inpecto¬

Expanded text:
tistitis, quo vivifica membra martyris involuta fuerant, conferri praecepit. Qui dum ad opus assisterent et linteum de theca petentibus tribuendum proferrent, illi iracundia succensi, reliquias sancti, non linteos, quibus in sua regione abundarent, se expetisse dixerunt. Quibus cum a circumstantibus fratribus non alter, sed is esse firmaretur, quo a Roma illuc usque ejus sanctissimum corpus ad os intrinsecus fuisset obductum, nulla ratione eis satisfactum est ut illud reciperenAudistis, inquiunt, domni Patres, jam toto orbi notissimam confusionem nostram quam vestro beneficio aestimavimus diluendam. Cur inhonesta nostra innovare conamini? liceat nos vestra cum gratia patriam non ingeminato ludibrio, ita ut venimus, expeditos redire. Rodoinus, concitatos illorum contra se animos videns, nec satisfactionem agere satis curans, linteum diligentius replicans cistula recolligit, non ita se domini sui vilipendere tegmina dicens, simulque adjiciens quoniam, aliis quibus in pecto
Abbreviated transcription (Latin):
ltoris ineuierba suscipiens. ei causã recddidi. & qͥll ate¬
r& corde detexi ꝓtinꝰ ore. Scm̃ illã locũ mea mauisse
plurimũ dixi qiẽ ñ ltra meuidere scĩ martairis agi¬
uer ã reuelationie. Uotũ in suꝑuoiusse cuus esfectũ pli¬
b auisset flactuatio collatumꝑii. Etiusi formidini ab
lostib imputaretur. auteiꝰ qđ supꝰ mẽdũ ꝑtimescen¬
dũ erat. ab om̃i potente ruina exigeret᷑. arma puss¬
rã & tẽmata quã libentissi me ibidẽ me de ponerer
liusse. Inde ab eo cũ salubrius consiliũ dari expea
tal epcepi. Donũ ingͥtͥ uotũtuũ gloriosi ssime eaesar

Expanded text:
latoris mei verba suscipiens, ei causam reddidi, et quid latelatoris mei verba suscipiens, ei causam reddidi, et quid lateret corde, detexi protinus ore. Sanctum illum locum me amavisse plurimum dixi, quem non ultra me videre, sancti martyris agnoveram revelatione. Votum insuper vovisse, cujus effectum prohibuisset fluctuatio collati imperii: et nisi formidini ab hostibus imputaretur, aut ejus quod supra modum pertimescendum erat ab Omnipotente ruina exigeretur; arma, purpuram et stemmata quam libentissime ibidem me deponere voluisse. Inde ab eo cum salubrius consilium dari expetii, tale percepi. Bonum, inquit, votum tuum, gloriosissime Caesar