comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei est. Celum et t̾ra mundus dr̃. & homines mali mundus.
Quare & isti mundus: qr diligt̃ mundũ. & ideo tenebrȩ. quia
impũ. Iamq ex ipso numero eredentib multis. quid dic̃ apłs:
fiustis aliqñ tenebre. nc̃ aut̃ lux indño. anteqͣm essetis gͦ lux¬
c̃ tenebre essecis. atcendite quẽ rectorẽ habustis. Quẽ recto¬
rem hñt iniqui. nisi diabolum: quomͦ pii & fideles rectorẽ
babent. xp̃m. Eͦ diabolum & angłos eiꝰ rectores mundi appel¬
lauit. id ÷ rectores dilectoꝵ mundi. rectores peccatoꝵ. qd̾ ÷
tenebrarũ harum. Prelioꝵ & bellorum genera ꝯmemora ÷¬
re fortasse longum ÷ & gerere facilius ꝗͣ explicare. Habes
uidemini pati molestias. N aduersus ipsos pugnatis. s aduer¬
sus principes & potestates. et rectores mundi. A ne ĩtelligeres
mundi cęli et t̾rȩ. ostendit quid dic̾et. tenebrarũ inqͥt harũ.

Expanded text:
Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Quare et isti mundus? Quia diligunt mundum: et ideo tenebrae, quia impii. Ideoque jam ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; ncum tenebrae essetis, attendite quem rectorem habuistis. Quem rectorem habent iniqui, nisi diabolum, quomodo pii et fideles rectorem habent Christum? Ergo diabolum et angelos ejus «rectores mundi» appellavit, id est, rectores dilectorum mundi, rectores peccatorum, quod est, «tenebrarum harum:» ipsos re fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, os
Abbreviated transcription (Latin):
est. oꝑatur in filiis diffidentiȩ. ꝑ uasa sua id ÷ homines inqͥb
oꝑatur agit ꝑsecutionem corporis ut intus fiat ruma cor
⁊ et nos lib̾ati sumus. Eͣ sunt ⁊ alii hostes nr̃i. aquib dep̃cari
debemus dm̃ ut eruat nos. ne se ducat nos uł fractos moles¬
tus sełarib uł inductos illecebris. Iui sunt isti hostes: iudeamꝰ¬
to. qui cũ illis sit ꝯgressus. Audi apłm dicentem. Non÷ uob̃
ꝯluctatio aduersus carnem et sanguinem. Nolite quasi odia
ur̃a ꝯuertere in homines et eos uob̃ hostes existimare. et eoꝵ
inimicus uos ꝯteri putare. Isti om̃s quos timetis. caro & san¬
gius sunt. Non ÷ uob̾ ꝯluctatio aduersus carnem & sanguinẽ
Sic uoluit dicere tempnens hominũ mortalitatem & ad
uersus quos: aduersus principes inquit & potestates ⁊ recto¬
res huius mundi tenebrarũ harum. Expaueras cũ audires
rectores mundi. Si rectores istius mundi. numꝗͥd pregad ab

Expanded text:
est, «Operatur in filiis diffidentiae» : per vasa sua, id est, homines in quibus est, «Operatur in filiis diffidentiae» : per vasa sua, id est, homines in quibus operatur, agit pe et nos liberati sumus . Ergo sunt et alii hostes nostri, a quibus deprecari debemus Deum ut eruat nos, ne seducant nos, vel fractos molestiis saecularibus, vel inductos illecebris. Qui sunt isti hostes? Videamuto qui cum illis congressus est. Audi Apostolum dicentem: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Nolite quasi odia vestra convertere in homines, et eos vobis hostes existimare, et eorum inimicitiis vos conteri putare: isti homines quos timetis, caro et sanguis sunt; «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sic voluit dicere, contemnenuos? «Adversus principes,» inquit, «et potestates, et rectores hujus mundi, tenebrarum harum» . Expaveras, cum audires, «rectores mundi.» Si rectores mundi istius, numquid praeter
Abbreviated transcription (Latin):
brarum harum. aduersus spũalia neq̃tiȩ in celestib Ergo
aduersus diabolum & angłos euis inimicitias exercemus. Rec¬
tores eos mundi dixit. quia ipsi regunt dilectores mundi. ts
enĩ regunt mundũ quasi rectores sint cȩli & t̾rȩ. s mundum
peccatores dicit. Et mundus eũ non cognouit. T̃alẽ mundũ¬
in illis regunt. qͥ ñ cognoscut̃ xp̃m. Contͣ hos habemꝰ in imci¬
tias ꝑpetuas. Deniq quaslibet habeas immicitias aduersus
hominem. cogitas finire. siue illius satisfactione si ipse te lesit
siue tua si tu lesisti. siue alterius si uos inuicem lesistis. labora¬
tis satis facere & ꝯcordare. Cũ diabolo aut̃ & angłis eiꝰ nulla
ꝯcordia. ẽ. ipsi nob̾ inuident regnum cȩlorũ. Mitescere
om̃ino erga nos non possut. Habemus gͦ hostes ĩiusibiles l
Qualit̃ ꝑsequunt᷑: homo ꝑsequit᷑ ut occidat corpus. ꝑseqͥtur
alius ut illã queet animã. E ideo ꝑ uasa sua. quia de illodictũ

Expanded text:
brarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus ? Ergo adversus diabolum et angelos ejus inimicitias exercemus. Rectores eos mundi dixit, quia ipsi regunt dilectores mundi: non enim regunt mundum, quasi rectores sint coeli et terrae; sed mundum peccatores dicit. Et mundus eum non cognovit : talem mundum illi regunt, qui non cognoscit Christum. Contra hos habemus inimicitias perpetuas. Denique quaslibet habeas inimicitias adversus hominem, cogitas finire; sive illius satisfactione, si ipse te laesit; sive tua, si tu laesisti; sive alterutrius, si vos invicem laesistis; laboras satisfacere et concordare: cum diabolo autem et angelis ejus nulla concordia est. Ipsi nobis invidenomines sunt hostes nostri? Habemus alios hostes invisibiles, qui aliter persequuntur. Homo persequitur, ut occidat corpus; persequitur alius, ut illaqueet animam. Et ideo per vasa sua, quia de illo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
et in eccłia. Dicit etiam ipsum adam formam futuri. & ÷ inqͥt
forma futuri.Si gͦ adam forma futuri. quomͦ de latere dor-¬
mientis eua facta ÷ sic ex latere dñi dormientis. id÷ dormien
menta quib formarent᷑ eccłia. Nam de futura eadem pas¬
sione sua. sic dicit ĩ alio psalmo. Ego dormiui et sompnum
cepi. et exsurrȩxi qm̃ dñs suscꝓptet me. Unde dic̃ & ipse¬

Expanded text:
sto et Ecclesia» . Dicit etiam ipsum Adam formam futuri: «Qui est,»sto et Ecclesia» . Dicit etiam ipsum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est , sic ex latere Domini dormientis, id est, in pmenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nos natus de uirgine. et sub pontio pilato passus ⁊ fuso ĩno
te in qua tenebamur a diabolo. donando nob̃ delicta. & ipso p̃cio
nr̃o sangume suo. delens cyrographũ. qͦ debitores tenebamur.
Ipse ⁊ rector & sponsus et redemptor ȩccłiȩ caput nr̃m&  utiq
si caput ÷ ht̃ corpus. Corpus aut̃ eius scã eccłia. quȩ etiã corpꝰ
eus. cui dic̃ apłs. uos aut̃ estis corpꝰ xp̃i et m̃bra. Totꝰ itaq ip̃s
capt̃ et corpus tamꝗͣ integer uir. quia et femina ex uiro. est.
facta. et ad uirum ꝑtinet. et dictum ÷ de primo ꝯuigio eit̃
duo in carne una. Hoc aut̃ ad mysteriũ int̾pretat᷑ apłs ñ frus¬
tra ẽẽ. dictum in illis duob hominib nisi quia ineis iã figu¬
rabatur ap̃s et eccłia. Nam hoc si exponit apłs. erut̃ inqͥt duo
in carne una. Sacramentum hoc magnũ ÷ ego aut̃ dico ĩ xp̃o¬

Expanded text:
nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, pasnos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, paste, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam figurabatur Christus et Ecclesia. Nam hoc sic exponit Apostolus: «Erunt duoinquit, «una: sacramentum hoc magnum» «est; ego autem dico, in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rapinam arbitratus ÷ esse. se ȩqualem deo. sed semet ipsum
exinaniuit formã serui accipiens. factus obediens usq ad
mortem mortẽ autem crucis. Sic aut̃ aliquando ut itelligas
capit & corpus. exponente ipso apło aꝑtissime qd dic tum:
de uiro et uxore ingenesi. et erunt inquit duo ĩ carne
una. Uidete ipsum exponentem. ut non ꝯiecturis nr̃is aliqͥd
ausi dicere udeamux Erunt inquit duo ĩ carne una. A ad¬
didit. S acramentum hõc gnagnum : Et ne adhuc putaret
quisꝗ imn uro. eẽ. & uxore scđm naturalẽ utrusq sexus copu¬
lationem corporalẽq mixturã. ego autem dico inquit ĩ xp̃m
iur. Siue gͦ dicam caput & corpus. siue dicam sponsus & sponsa:
umnum intelligite. Ideoq idem apłs cum ess adhuc saulus audi
cerat: ut suppleam inquit quȩ desunt pressurarum xp̃i in
scđm corpus id ÷ eccłiam. Iđ corpus cũ suo capite unus xp̃s¬
Pñs nr̃ iħs xp̃s saluator sedens ad dext̾am pat̾s. qͥ etiã ꝓpt̃

Expanded text:
 Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Sic autem aliquando, ut intelligas caput et corpus, exponente ipso Apostolo apertissime quod dictum est de viro et uxore in Genesi, Erunt, inquit, duo in carne una. Videte ipsum exponentem, ut non conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. Erunt enim, inquit, duo in carne una: et addidit, Sacramentum hoc magnum est. Et ne adhuc putaret quisquam in viro esse et uxore secundum naturalem utriusque sexus copulationem corporalemque mixturam: Ego autem dico, inquit, in Chrvir. Sive ergo dicam caput et corpus, sive dicam sponsus et sponsa; unum intelligite. Ideoque idem apostolus, cum esset adhuc Saulus, audicerat, Ut suppleam, inquit, quae desunt pressurarum Christi in ndum corpus, id est, Ecclesiam: quod corpus cum suo capite, unus Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem dĩ et ꝓximi ꝑtinet decalogus. ad primũ p̃cep
patrem tuum & matrem tuam. Ad parentes enim suos homo
aꝑit ocłos. et hȩc uita ab eoꝵ amicitia sumit exordiũ. Iuisquis
aut̃ parentib suis ñ defert honorem. quib parcere poterit:¬
mum ÷ honora patrẽ tuũ et matrẽ tuã. scdm nõ mechaberis.
t̃cium ñ occides. qͣrtum ñ furab̾is. qͥntum ñ falsum testimoniũ
dices. sextum ñ ꝯcupisces uxorẽ. ꝓxmi tui. Hȩc ungamꝰ illis¬

Expanded text:
lectionem dei et proximi, pertinet decalogus. ad primum praecepatrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poteritmum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam; secundum, Non maechaberis; tertium, Non occides; quartum, Non furaberis; quintam, Non falsum testimonium dices; sextum, Non concupisces uxorem proximi tui; septimum,
Abbreviated transcription (Latin):
angłi eus. Hȩ tenebre non naturales sunt non in cõmu¬
tabiles sunt. coutant᷑. & lux efficuint᷑. Credunt: & cre¬
dendo illuminant᷑. Qd̃ cum in eis factũ fuerit. audiẽt.
Fiustis enim aliquando tenebre. nunc autẽ lux in dño.
Nam qͣndo tenebre non in dño. Iterum quando lux. ñ ĩte

Expanded text:
angeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommuangeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Nam quando tenebrae, non i
Abbreviated transcription (Latin):
apłm. Neq detis locum diabolo. Tu mala uoluntate
locum dedisti: int̾uit. possedit utitur. Si locũ ñ dares.
non possideret. Ergo nos ammonens ait. Non ⁊ nob̾ collue¬
tatio aduersus carnem et sanguinẽ. s aduersus pͥnci¬
pes et potestates. Possit quisq putare aduersus reges
t̾re aduersus & potestates scłi. Quare: ipsi ñ caro & san¬
guis : semel dictum ÷ ñ aduersum carnẽ & sanguinem
auertere ab om̃i homine. Q gͦ restant inimici : adu̾sus
pͥncipes & potestates. spũales nequitiȩ rectores mundi.
Quasi plus dedit diabolo & angłis eius. łlus dedit. rectores
mundi appellauit. S ne male intelligas exponit quid
sit mundus. cuiꝰ sut̃ illi rectores. Rectores mundi tene¬
brarum harum. Qͥd ÷ mundi tenebrarũ harũ. Iuibꝰ est
rector. dilectorib sius. & infidelib plenus ÷ mundus
Has appellat apłs tenebras. Harũ rectores. diabolus et

Expanded text:
Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, possedit, utitur. Si locum non dares, non possideret. CAPUT tatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates. Possit quisque putare adversus reges terrae, adversus potestates saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et
Abbreviated transcription (Latin):
carnem & sanguinẽ. hominib aduersus homines. quia caro
et sangiuis sunt. s aduersus principes & potestates rectores
tenebrarũ harum. quia quomͦ eos qͥ lux sut̃ xp̃s gub̃nat
et regit: sic eos qui tenebie st̃ ad om̃e malũ diabolꝰ precipi¬
quid possumus faciamus ut diabolus expellat᷑ & homo
liberetur. Quomͦ enim si ad aliquem in prelio ꝯstitutum
de parte aduersaria armatꝰ equo sedens ueniat ñ equos
equiti irascitur & qͣntum potest hoc agere cupit ut eqͥtem
ꝑcutiat & equũ possideat. sic circa om̃s malos agendũ ⁊ et
non ꝯtͣ illos s stͣ eum qui illos instigat totis uirib labo¬
randum ⁊ ut dum diabolus uincit᷑. infelix ille quẽ possi¬
colluctatio aduersus carnem & sangunẽ. id ÷ aduersꝰ hoĩes
quos iudetis seruire in uob̾. uUasa sunt: alius utit᷑. organa
sunt. alius tangit. Immisit se inquit diabolus in cor
uidȩ ut tradet dñm. Ait aliquis. Qiuid gͦ ego feci: aud

Expanded text:
dversus homines, qui caro et sanguis sunt: sed adversus principes et potestates, rectores tenebrarum harum ; quia quomodo eos qui lux sunt, Christus gubernat et regit; sic eos qui tenebrae sunt, ad omne malum diabolus praecipieratur, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et homo liberetur. Quomodo enim si ad aliquem in praello constitutum de parte adversaria armatus equo sedens veniat, non equo, sed equiti irascitur; et quantum potest, hoc agere cupit, ut equitem percutiat, et equum possideat: sic circa homines malos agendum est; et non contra illos, sed contra eum qui illos instigat, totis viribus laborandum est; ut dum diabolus vincitur, infelix ille quem possicolluctatio adversus carnem et sanguinem: id est, adversus homines quos videtis saevire in vos. Vasa sunt, alius utitur: organa sunt, alius tangit. Immisit se, inquit, diabolus in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
carne una: si duo in carne una. quare ñ duo ĩ uoce una:¬
N io g aliquando inscpturis insinuatur xp̃s ut ĩtelligas u̾bũ
equale patri. sic aliqͣn ut intelligas uerbum equale patͥ. sic

Expanded text:
carne una? Si duo in carne una, cur non duo in voce unacarne una? Si duo in carne una, cur non duo in voce unao aliquando in Scripturis insinuatur Christus, ut intelligas Verbum aequale Patri. Sic aliquando, ut intelligas mediatorem; c
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o et ecłia um licet nob̾ ubiq ip̃m querere. ⁊ de om̃ibus
hoarus uinum portare. Doriit adm ut fiat tua. morit᷑ xp̃s
ut fiat ȩccłia. Dormienti ade sit eua de latere: mortuo xp̃o
lancea ꝑcutitur latus ut ꝓfluant sacramenta qͥb formetur
eccłia. sui ñ appareat. quia i illis cunc factis futura figurata
sunt. quando qͥdem dic̃ apłs ipsum adam formã futuri esse:
qui⁊ inquit forma futuri. U t noueris quia unus dr̃¬
ap̃s caput & corpiis suum. ipse. dicit cũ de coniugio loque¬
recur. Erut duo in carne una. Igit̃ iam ñ duo. s una caro. S
fonte hoc dicat de quocũq ꝯuigio. audi apłm paulum. ͣ er¬
pite & corpore. ex sponso et sponsa. Nam unitatem ꝑsone hui
mirã et excellentem ꝯmendat etiam ysaias ꝓpħa. Nam loquens
etiam in eo xp̃s. in ꝓpħia ait. Sicut sponso alligauit mͥ mitrã
et sicut sponsam ornauit me ornamento. Se dic̃ sponsum.
se sponsam. Quare se sponsum. se sponsam. nͥ quia ert̃ duo in

Expanded text:
licet nobis ubique Christum quaerere, et de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri . Praefigurabanturstus caput et corpus suum; ipse dicit cum de conjugio loqueretur: Erunt duo in carne una: igitur jam non duo, sed una caro . Sed forte hoc dicat de quocumque conjugio? Audi apostolum Paulum: Et erpite et corpore, ex sponso et sponsa. Nam unitatem personae hujus miram et excellentem, commendat etiam Isaias propheta: nam loquens etiam in eo Christus in prophetia ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento . Se dixit sponsum, se sponsam: quare se sponsum, se sponsam, nisi quia erunt duo in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sanitates facit eã occurrere in illam głosam sine macłã
et ruga. Iuos enim predestinauit illos & uocauit. & qͦs
uocauit: ipsos & iustificauit. Qͦs aut̃ iustificauit: ipsos
et głificauit. In hoc mysterio dictum arbitror ecce eicio
demonia et sanitates ꝑficio hodie et eras. et tercia ꝯsũmor
id ÷ ꝑficior. Dixit eium hoc exꝑsona corporis sui qd̃ ÷ ȩccłia
chil dupplici corde faciamus. auferentes tͣbem de odo nr̃o
inuidiȩ uł malitiȩ. uł simulationis. ut iudeamus eicere
quales in sponsa xp̃i predicantur. qͣm sibi elegit ds gło¬
sam eccłiam ñ habentem macłam neq rugam. id⁊ nu
ꝑ nuiem de albabor. Esi fuerint inquit peccata ur̃a
ut fenitium tamꝗͣ niuem dealbabo. De talib sibi exhi¬
bet uestem sine macła et ruga. Promde uestis eiꝰ ĩ mõte
quȩ tamqͣm nix dealbata effulsit. significabat ȩccłiam
om̃i macła peccati mundatam. Uestis sacerdotał sig.

Expanded text:
eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, id est perficior: dixit enim hoc ex personahil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere quales in sponsa Christi praedicantur , quam sibi elegit Deus gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam , id est er nivem dealbabor. Etsi fuerint, inquit, peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . De talibus sibi exhibet Christus vestem sine macula et ruga . Proinde vestis ejus in monte, quae tanquam nix dealbata effulsit , significavit Ecclesiam omni macula peccati mundatam. 13. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
uiditio. Qd si non esset que spes esset : qͣnquidem cũ rex us¬
tus sederit in throno quis głabitur castum se hab̾e cor:
aut quis głabitur mundum se ẽẽ. apeccato : tunc gͦ ꝑ eus¬
miscđiam iusti plene ꝑfecteq mundati. fulgebunt ĩ reg¬
no patris su sicut sol Tuc̃ plene atq ꝑfecte erit ȩccłia
non habens macłam aut rugam aut aliquid huiusmõi
quia tunc etiam erit uere głosa. Cum enim ñ tantum
ait ut exhib̾et sibi eccłiam ñ habentẽ inacłam aut ru¬
gam. s addidit głosam satis significauit qͣn erit sine
macła & ruga aut aliquid eiusmodi. Tunc utiq quando
głosa. Ñ enim mͦ in tantis malis. in tantis scandał. iri
tanta ꝑmixtione hominum pessimoꝵ. in tantis obpro¬
brus impioꝵ dicendum ÷ eam esse głosam. quia reges
ei seruiunt. ubi ÷ ꝑicłosior maiorq temptatio. s tc̃ pociꝰ
lauachro aquȩ in uerbo. abluens peccata preterita. et
pellens ab ea dñationem maloꝵ angłoꝵ. deinde ꝑficiens

Expanded text:
udicio. Quod si non esset, quae spes esset? Quandoquidem cum Rex justus sederit in throno, quis gloriabitur se castum habere cor? aut quis gloriabitur mundum se eeius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol, tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens
Abbreviated transcription (Latin):
auaritia. dñant᷑ & illi auaritiȩ. Diabolus forinsecꝰ luchrum
cum fraude ꝓponit. Plerumq enĩ ad luchrum ñ ꝑuenis. nisi
fraudẽ feceris. Proponit gͦ ille forinsecus auaritiȩ tuȩ. quam
intus non uicisti. qͣm nõ domiusti qͣm ñ tͥ subiecisti . ł ponit
tamꝗͣ adlediȩ suo malus agonitheta fraudem & luchrum
opus & premiũ. fac &e colle. Tu aut̃ si calcas auaritiã. sitͥ ꝰ
interius ñ dñat᷑. quasi sentiens uincis. Nã diabolum ĩsidian¬
tem ñ sentis. Si gͦ domiusti auaritiã. attendis alt̾m ꝓponẽtẽ
opus & premiũ. uuid ille ꝓposuit : fraudẽ & luchrũ. Iuid
iste ꝓponit: innocentiã et coronã. Fãc & tolle. & ille. diẽ.⁊ iste.
Iam tu preliator interior si ñ es uictus auaritu. si uictor aua¬
ritiȩ alũ attendis. hunc iuncis. Discernis enĩ utrũq & dicis.
Hac uideo opis & premiũ. illo aut̃ escam & laqueũ. Neq enĩ

Expanded text:
avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, athletae suo malus agonotheta fraudem et lucrum, opus et praemium: Fac, et tolle. Tu autem si calcas avaritiam, si tibi interius non dominatur, quam sentiens vincis; nam diabolum insidiantem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tus ÷ s mundi qͥ eũ non cognouit. qͥa & mundus eũ ñ cogno¬
uit. He tenebre ñ sunt natã s uoluntate. Anima enĩ ꝑse ipsã
nr̃o: s in lumine tuo. Nam & ocłi nr̃i. lumina uocant᷑. Et
tam̃ lux extͥisecus si desit: etiam sani & patentes ĩtenebris
remanebut̃. Gͣ bellum gerimus. aduersus rectores tenebrũ
harum. rectores scilicet infidelium diabolũ & angłos eius.¬
Hoc enim unũ preliũ altm aut̃ unicuiq in se ipso. Modo ge¬
nus hoc belli ex epłã apłica legebatur. Caro cõcupiscit adu̾¬
faciatis. & hoc graue bellum. et qd ÷ molestus in ȩc̃num.
In quo bello si sit quisq uictor illos quos ñ iudet ũ micos
ꝯtinuo suꝑabit. N enĩ temptat diabolus uł angłi eiꝰ. nͥ qđ
in te carnale dñatur. Nam qͦmodo uincimꝰ illos hostes qͦs
ñ uidemus. nisi quia carnales interiores motus nr̃os sentimꝰ :
his ꝯfligimus. & illos ꝑcutimus. In amore peccuniȩ dñatur

Expanded text:
t:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejusHoc unum praelium: alterum autem unicuique in seipso. Modo genus hoc belli ex apostolica Epistola legebatur: «Caro concupiscit adfaciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus nostros sentimus? Cum his confligimus, et illos percutimus. In amore pecuniae dominatur
Abbreviated transcription (Latin):
as facere quicqͥd ipso in nob̃ oꝑante fecerimus. ita recte
dr̃ ds̃ requiescere cum eiꝰ munere reqͥescimus. Hoc quidem
recte intelligimus quia & uerum ⁊ et ñ magne intẽtionis
indiget. ut uideamus ita dic̃e quiescere dm̃ cũ reqͥescere
nos facit. sicut dr̃ cognoscere cũ efficit ut cognoscamus.
Neq enim ds̃ tꝑalit̾ cognoscit qd̾ ante ñ nouerat. & tam̃ dicit
abrahȩ nẽ cognoui qm times dm̃. Ubi quid aliud accipimꝰ.

Expanded text:
deus facere, quidquid ipso in nobis operante fecerimus, ita recte dicitur deus requiescere, cum eius munere requiescimus. Hoc quidem recte intellegimus, quia et uerum est et non magnae intentionis indiget, ut uideamus ita dici requiescere deum, cum requiescere nos facit, sicut dicitur cognoscere, cum efficit, ut cognoscamus. neque enim deus temporaliter cognoscit, quod ante non nouerat, et tamen dicit Abrahae: nunc cognoui, quoniam times deu
Abbreviated transcription (Latin):
gam. Ubi extendit fullo. nisi in ligno : iudemus qͦtidie
afullonib tunicas quodã modo crucifigi. Crucifiguntur
tali capiti. dignam sponsa tali sponso. Non potest hab̾e
caput illud nisi condignum corpꝰ. nec ille uir tantus
nisi condignam ducit uxorem. Ut exhib̾et sibi inquit
głosam eccłiam ñ habentẽ macłam. aut rugam. aut ali¬
quid eiusmodi. Hȩc ÷ sponsa ip̃i ñ habens macłam aut

Expanded text:
gam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, tali capite, dignam sponsam tali sponso. Non potest habere caput illud, nisi condignum corpus; nec ille vir tantus, nisi condignam ducit uxorem. Ut exhiberet sibi. inquit, gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut ragam, aut aliquid ejusmodi . Haec est sponsa Christi, non habens m
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erant cenebre fiant lux. Fidelib quippe iã factis. dicit eł¬
apłs. Fiustis aliquando tenebix nc̃ aut̃ lux in dño. Non est̾.¬
uob̾ ꝯluc tatio aduersus carnem & sanguinẽ. s ⁊ aduersus
principes & potestates. et spũalia nequitiȩ. id÷ aduersꝰ diabo¬
lum ⁊ angłos eius. Iuia & quando patimur homines ĩportu¬
nos ille instigat. ille inflãmat. ille tamꝗͣ uasa sua mouet. Ad¬
tendamus gͦ duos hostes. unum quẽ uidemus. & alt̾m quem
ñ uidemus. Hominẽ uidemus. diabolũ ñ uidemus. I ominẽ
diligamus. diabolũ caueamus. Pro homine oremus ꝯtͣ diabo

Expanded text:
qui erant tenebrae, fiant lux. Fidelibus quippe jam factis dicit Apqui erant tenebrae, fiant lux. Fidelibus quippe jam factis dicit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino : tnobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, et spiritualia nequitiae , id est adversus diabolum et angelos ejus; quia et quando patimur homines importunos, ille instigat, ille inflammat, ille tanquam vasa sua movet. Attendamus ergo duos hostes; quem videmus, et quem non videmus: hominem videmus, diabolum non videmus; hominem diligamus, diabolum caveamus; pro homine oremus, contra diabo
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃num sint destinati. Ipsoꝵ tam̃ desꝑanda ⁊ correctio. ꝯtra
quos habemus occultã luctam. ad qͣm nosarmat apłs dicẽs.
Non ÷ uob̃ colluctatio aduersus carnem & sanguinẽ. id⁊ nõ
aduersus liomines quos uidetis. s aduersus principes & potesta¬
tes. rectores mundi tenebrarũ harum. Ne forte cũ dixissoe
mundi intelligeres demones esse rectores celi & t̾rȩ. mundi di¬
xit tenebrarum. mundi dixit amator̃ mundi. mundidirit
impioꝵ &e iniquoꝵ mundi dixit de qͦ dic̃ euangłium. & nũ¬
dus eũ non cognouit. Si enim mundꝰ ñ cognouit lucẽ quia
lux intenebris lucet & tenebre eam non cõprehenderut.
et ipse tenebrȩ quȩ ñ ꝯprchendunt lucẽ presentẽ mundi
nomine appellantur harum tenebrar̃ sut illi rectores. De
ipsis gͦ rectorib habemus det̾minatã scripturarũ sentẽtiã
qd̃ om̃ino inde reditus alicuiꝰ eoꝵ sꝑandus ñ est. At uͦ de ip¬
sis tenebris quarũ illi rectores sunt. non sumus certi ne forte

Expanded text:
ernum sint destinati. Ipsorum tantum desperanda est correctio: contra quos habemus occultam luctam, ad quam luctam nos armat Apostolus, dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus homines quos videtis; sed adversus principes et potestates et rectores mundi, tenebrarum harum . Ne forte cum dixisset, mundi, intelligeres daemones esse rectores coeli et terrae; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: Et mundus eum non cognovit . Si enim mundus non cognovit lucem, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt, et ipsae tenebrae quae non comprehenderunt lucem praesentem, mundi nomine appellantur; harum tenebrarum sunt illi rectores. De ipsis ergo rectoribus habemus determinatam Scripturarum sententiam, quod omnino inde reditus alicujus eorum sperandus non est. At vero de ipsis tenebris quarum illi rectores sunt, non sumus certi ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
di. De hoc utiq regno dix̃ apłł cũ enumerarae oꝑa mala.
qm qͥ talia agunt regnum dĩ ñ possidebt̃. Audi quid audi
głis eius. Iua ꝓpt̾ qͥs presumere audeat de nomine xp̃iano
et ñ cũ om̃i obedientia & timore audiat apłm dicentem.
Hoc enĩ scitote cognoscentes qm om̃is fornicator aut ĩmun¬
dus. aut auarus. qđ ÷ idoloꝵ seruitꝰ. ñ hab&e hereditatem

Expanded text:
di. De hoc utique regno dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi quid audiagelis ejus . Quapropter, praesumere quis audeat de nomine christiano, et non cum omni obedientia et timore audiat Apostolum dicentem, Hoc enim scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non hab
Abbreviated transcription (Latin):
et adhuc ꝑegrinantes. donec ꝑueniamus. & suspirantes
desidio cuusdam meffabilis quietis quȩ habitat ĩ illa ciui¬
tate. de qua quiete dictum ÷ hoc nob̾ esse. ꝓmissum. qd̾ oels
ñ uidit. nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit.
Ambulantes gͦ. sic cantemus ut desidemus. Nam qͥ desidãt
et si lingua taceat. cantat corde & ͥ aut̃ ñ desidat. quolibet¬
ore. quoliba clamore aures hominũ feriat: mutus : deo.

Expanded text:
et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; ambulantes ergo, sic cantemus, ut desideremus. Nam qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde: qui autem non desiderat, quolibet clamore aures hominum feriat, mutus est Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
homines. ad uersus eos quos uidetis. s aduersus eos qͦs ñ uidetis
aduersus principes et potestates & rectores tenebrarũ harũ.
Cum diceret enim rectores mundi dicebat quippe de diabolo
et angłis eius cauendum erat ne male intelligerent hoĩes
et putarent adiabolo et demonib mundũ regi.S quia

Expanded text:
tis, sed adversus eos quos non videtis; adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Cum diceret enim rectores mundi dicebat quippe de diabolo et angelis ejus, cavendum erat ne male intelligerent homines, et putarent a diabolo et daemonibus ejus mundum regi. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ quidem latinȩ uob̃ dicam. quia punice ñ om̃s nostis. Puni¬
cum enim ꝓuerbium ÷ antiquũ. Nummũ querit pestilentia
duo illi da. et ducat se. Numqͥd ñ hoc ꝓuerbium de eugłio
uidetur natum: nam quid aliud dixit dñs. ꝗͣ redimentes
tp̃s quando ait si quis uult uiditio tecum ꝯtende & tunicã
tiuam tollere uult. dimitte illi et pallium. Iuditio uult tecũ
ꝯtendẽ et tunicam tuam tollere: uult auocare te dampno¬
et litib: a dõ tuo. ħ habeb̾ quietũ cor. ñ habeb̾ tͣnquillũ am

Expanded text:
quod quidem Latine vobis dicam, quia Punice non omnes nostis. Punicum enim proverbium est antiquum: Nummum quaerit pestilentia; duos illi da, et ducat se. Numquid non hoc proverbium de Evangelio videtur natum? Nam quid ampus, quando ait, Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte illi et pallium ? Judicio vult tecum contendere, et tunicam tuam tollere? Avocare te habet litibus a Deo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ficere ueritatem. Uenis. aut̾ ad lucem. ut manifestent᷑ oꝑatua
quia in dõ sunt facta. quia & hoc ipsum qd̃ tibi difplicuit
peccatũ tuũ. ñ tͥ displicera nͥ ds tibi lucer&e. et eiꝰ ueritas tͥ
lucem & fugit eam. ut ñ arguantur oꝑa eiꝰ mala quȩ dilig̃.
Iui aut̃ facit ueritatem. accusat inse mala sua. ñ sibi parcit
ñ sibi ignoscit. ut ds ignoseat. quia qđ uult ut ds ignoscit
ipse agnoscit. X̾ uenit ad lucem. cui gr̃as agit qd̾ illi qđ in se
animȩ ÷ dm̃ suum. Quęcumq anima oblita fuerit dm̃ suum
dormiuit. Idõ dic̃ apłe quibusdam oblitis dm̃ suum. ⁊ tamꝗͣ
in sompno agentib deliramenta culture idoloꝵ. Sic sut̃ enim
qui colunt idola. quomͦ qͥ uident ĩ somnis uana. Si aũ eui¬

Expanded text:
facere veritatem, venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua facere veritatem, venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua quia in Deo facta sunt, quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret nisi Deus tibi luceret et ejus veritas tiblucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat, qui quod vult ut Deus agnoscat ipse ignoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit, eo quod ille qui dum se Deum suum. Quaecumque anima oblita fuerit Deum suum, dormit. Ideo dicit Apostolus quibusdam oblitis Deum suum, et tanquam in somno agentibus deliramenta culturae idolorum. Sic sunt enim qui colunt idola, quomodo qui vident in somnis vana: si aute
Abbreviated transcription (Latin):
inalis ut approbetis. neq negligȩtes ut ñ arguatis. neq
suꝑbientes ut insultanter ayuatis. Om̃ia aut̃. q̃ arguũt᷑¬
A oc ⁊ uiditium q̃mi luyuenit ĩ mundũ & dilexerunt ho a i¬
uistifices impios s dilexerunt inquit homines maais
tenebras quon luc̃em. Ibi posuit ium. Multi enum Aile¬
ꝯsitetur peceita sua et accusat peccita sua: cum um dõ faeut
Accusit as̃ pecctta ciu. si & tuaccuses comiungeris deo.Quasi dus
res sut hono et peccator. Id uidis liomo. ds fecit. Iđ audis
peceator. ipse homio fecit. dele qd̾ fecisti. ut ds saluet quod
fecit. Oportet ut oderis inte opus cuum. et ames in te opus
dei. Cum autem ceꝑit tͥ displicere qd fecisti. inde incipiunt
bona oꝑa tua. quia accusas mala oꝑa tua. Initium oꝑm bono¬
rum confessio. Ñ oꝑm malorum. Fãcis ueritatem. & uenis ad
lucem. Quid ÷ facis ueritatem: non te palpas. non tͥ blandiris
ñ te adularis. non dicis iustus sum. cum sis iniquus. & ĩcipis

Expanded text:
malis, ut approbetis, neque negligentes sitis, ut non arguatis, neque superbientes, ut insultanter arguatis. Qui autem deseru judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt hone venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit vim. Multi enim dilenfitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incibona opera tua, quia accusas mala opera tua, initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem, Quid est facis veritatem, non te palpas, non tibi blandiris, non tibi adularis, non dicis justus sum, cum sis iniquus et incipis
Abbreviated transcription (Latin):
uł approbationis adiungitur. Hoc gͦ nos ãmonet apłs ubi
ait. Holite ꝯmunicare oꝑib in fructuosis tenebrarũ. qr
parum erat ñ consentire. si sequeretur negligentia disci¬
plinȩ magis aut̃ inquit redarguite. Uidete quẽ admodũ
utrumq ꝯplexus est. Nolite ꝯmunicare. magis aut̃ redar¬
one. uł cohertione alienoꝵ pacatorum cauendum : ne
ua ꝓpt̾ qui se putat stare udeat ne cadat. Foris c̃ribiliter
ꝑsonet increpatio. intꝰ leniatis teneat᷑ dilectio. Si preoc¬
cupatus fuerit homo in aliqͦ delicto sicut iđ dic̃ apłs. uos

Expanded text:
vel approbationis adiungitur. Hoc ergo nos admonens apostolus vel approbationis adiungitur. Hoc ergo nos admonens apostolus ait: 'Nolite communicaparum erat, non consentire, si sequeretur negligentia disciplinae: Magis autem, inquit, et redarguite . Videte quemadmodum utrumque complexus est, Nolite communicare: magis autem et redarone vel coercitione alienorum peccatorum cavendum est, ne Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat . Foris terribiliter personet increpatio; intus lenitatis teneatur dilectio. Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, sicut dicit idem apos
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑ fidem ꝯuersi ad dm̃. quadam premissa illuminatione
lux fuint. In qua ꝓficiendo si ex fide ad speciem ꝑuenerit᷑
ut id qd̃ credunt etiam ꝯspicere. sicut tantum bonum potest
marea.  d enĩ cołer&e in orreo ñ habebit. Ueniet uentilator̃
qui diuidet malos abonis. Erit etiam corporał separatio.
Ad tp̃s caute corpore copulamini. nec tam̃ negligentes sitis
ĩcorrigendis ur̃is ad curam scilicet ur̃am qͦ quomͦ ꝑtinẽtib
monendo docendo. hortando. t̾rendo. qͥb cumq modis po¬
testis agite. nec cũ inuenitis inscripturis ⁊ ĩ exemplis scõꝵ.
siue qui ante siue qͥ post dm̃ aduentum in hac uita fuert̃
qd mali bonos in unitate ñ macłant. efficiamur pigri ad
colligendos malos. Duob modis non te maculat malus. si
non consentias. et si redarguas. Hoc ÷ ñ amunicare ñ ꝯsẽtire.
Cõmunicatur quippe. quando facto eiꝰ ꝯsortiũ uoluntatis

Expanded text:
qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illuminatione qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illuminatione lux fiunt: in qua proficiendo si ex fide ad speciem pervenerint, ut id quod credunt etiam prospicere, sicut tantum bonum potestarea. Quod enim toleret, in horreo non habebit. Veniet ventilator, qui dividet malos a bonis. Erit etiam corporalis separatioad tempus caute corpore copulamini. Nec tamen negligentes sitis in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram quoquo modo pertinentibus, monendo, docendo, hortando, terrendo. Quibuscumque modis potestis, agite. Nec, cum invenitis in Scripturis et in exemplis sanctorum, sive qui ante, sive qui post Domini adventum in hac vita fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. Duobus modis non te maculat malus: si non coCommunicatur quippe, quando facto eius consortium voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
o nouelli filii caste matris. immo audite nos filii uirginis ma¬
tris. qm̃ fiustis aliquando tenebre. nunc aut̃ lux in dño ut
filii lucis ambulate. filiis lucis adherete. atq ut hoc ipsum
les mali. Sc̃ fideles qui uocantur et non sint. Sut̃ fidles
in quib sacramenta xp̃i pacuntur inurũ. qͥ sic uiuunt
ut et ipsi ꝑeant. et alteros ꝑdant. sereunt quippe ipsi male
uiuendo. ꝑdunt uͦ alios. male iuuendi exempla prebendo.
Uos gͦ dilec tissimi. nolite talib ungi. B̾onos querite. bonis
adherete. boni estote. Quemadinodum in ipsis corporib
ea quȩ inferiora sunt. sic̃ tẽrra et aqua et ipse aer. meliora ft̃
participatione melioris. id ÷ cum luce illuminant᷑ et feruore
uegetantur. sic incorporeȩ creature rationales. ipsius creatoris
fiunt participatione. meliores. cum ei coherent purissima &
scĩssima caritate. qua om̃ino si caruerint tenebrescent & ob¬
durescent quodammͦ. Proide in fideles homines. tenebre sũt

Expanded text:
nos, filii virginis matris. Quoniam fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino: ut filii lucis ambulate, filiis lucis adhaerete; atque ut hoc ipsum les mali. Sunt fideles qui vocantur, et non sunt. Sunt fideles, in quibus sacramenta Christi patiantur injuriam: qui sic vivunt, ut et ipsi pereant, et alteros perdant. Pereunt quippe ipsi, male vivendo: perdunt vero alios, male vivendi exempla praebendo. Vos ergo, dilectissimi, nolite talibus jungi. Bonos quaerite, bonis adhaerete: boni estote. 2. Bonea quae inferiora sunt, sicut terra et aqua, et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est, cum luce illuminantur et fervore vegetantur, sic incorporeae creaturae rationales ipsius Creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima charitate, qua omnimodo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodammodo. Proinde infideles homines tenebrae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
edificatione et hic dictum: Ad ꝯsũmationem sc̃oꝵ ĩ opus
mynisterii. in edificationẽ corporis xp̃i. Ac deinde subiec
tem fidei et agnitionem filii dĩ. in uirũ ꝑfectum ĩ mensu¬
ram etatis plenitudinis ip̃i. et cet̾a donec eadẽ mensura
m quo corpore intelligenda ess ostend& dicens. Augeam᷑
in illo ꝑ om̃ia qui ÷ ciput ip̃s. ex quo totum corpus cone¬
rum et conpactum. ꝑ om̃em tactum subministracionis
scđm oꝑationem in mensuram uniuscuiusq partis. Sicut
gͦ ÷ mensura uniusciuusq partis. ita cocius corporis quod
om̃ib suis partib ꝯstat ÷ utiq mensura plenitudinis de qͣ
dictum: in mensuram etatis plenitudinis ip̃. Iuã plentaa¬
dinem etiam illo ꝯemorauit loco ubiait. de. xp̃o. Et ipsũ

Expanded text:
aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ac deinde subietem fidei et agnitionem filii Dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et cetera; donec eadem mensura in quo corpore intellegenda esset, ostenderet dicens: Augeamur in illo per omnia, qui est caput Christus; ex quo totum corpus conexum et conpactum per omnem tactum subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque partis. Sicut ergo est mensura uniuscuiusque partis, ita totius corporis, quod omnibus suis partibus constat, est utique mensura plenitudinis, de qua dictum est: In mensuram aetatis plenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam illo commemorauit l
Abbreviated transcription (Latin):
et uide et audire. et olfacere. & gustare. & tangere. sine ulla
ciꝰ mutatione substantiȩ. sine ulla mole quȩ in alia parte
maior in alia minor: etiam in senib puerili pectore cogitatur
quando dr̃ sic cogitatur. Nec mireris qđ inesfabił dĩ scientia
qua nouit om̃ia ꝑ uarios humanȩ locutionis modos om̃ium
istor corporalium sensuũ nominib nuncupat᷑. cũ & ipsa mens
nr̃a hoc ⁊ homo interior. cui uniformit̾ scienti ꝑ hos qͥnq uelu¬
ti nuncios corporis diuersa nunciant̃. qn ĩmutabilẽ ueritatẽ
ĩtelligit. eligit. dilig̃. et lum̃ uidet de qͦ dr̃. erat lum̃ uerũ
& uerbum audit de qͦ dr̃. in pͥncipio erat uerbũ. & odorem
capit de qͦ dr̃. post odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. ⁊ fon¬
tem bibit de qͦ dr̃. apud te ÷ fons uite. & tactu fruitur
de quo dicit it michi aut̃ adherere dõ bonum est.

Expanded text:
et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia parte major, in alia minor: etiam in senibus puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cogitatur. 4. Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dicitur, Erat lumen verum; et verbum audit de quo dicitur, In principio erat Verbum ; et odorem capit de quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; et fontem bibit, de quo dicitur, Apud te est fons vitae ; et tactu fruitur, de quo dicitur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est :
Abbreviated transcription (Latin):
delicta nr̃a. et dilexit eccłiam et se ipsum tͣdidit ꝓ ea. Undẽ
et de se ipso dicit apłs. Iui me dilexit. & cͣdidit se ipsum ꝓ
et inuenit animȩ detrimentũ. Accepit mercedẽ qͣm uoluit
s. nolenti ÷ data qͣm meruit. Tradidit uidas xp̃m. tͣdidit
xp̃s se ipsum. Ille agebat negotium suȩ uenditionis. iste nr̃ȩ
autt̃. qui intelligere ñ dum potestis. In ea substantia quȩ ds
carne moritali quorũcumq anmalium alibi⁊ uisus. alibi au
dituis. alibi olfatꝰ ꝑ totũ aut̃ tactꝰ. absit hoc cred̾e ĩ illa ĩcorpo¬
rea inimutabiliq natura. Audire gͦ ibi et iudẽ. ad ipsum. est.
tdidit semet ipsum ꝓ nob̾ oblationẽ ⁊ hostiam dõ in hodorẽ
suauitatis. ł gustatꝰ intelligi potest. scdm quẽ ds̃ & odit
amaricantes. et nec frigidos nec calidos s tepidos euomit ex
S inistra eiꝰ sub capite meo. et dextera eus ãplectet᷑ me. Ñ sut
hȩc in dõ ꝑ diuersa corporis loca. Cum eiuĩ dr̃ scire: ibi sc̃ om̃a

Expanded text:
delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tradidit seipsum pro et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. Tradidit Judas Christum, tradidit Christus seipsum: ille agebat negotium suae venditionis, iste nostrae autem qui intelligere nondum potestis, in ea substantia quae Deucarne mortali quorumque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi gustus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Et gustus intelligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos, sed tepidos evomit ex Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia;
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ falsum dictum erat & correctum ÷ cum additum :
÷ quia iħs et baptirabat ⁊ ñ baptitabat: buptizabat enim
quia ipse mundabat. Non baptirabat. quia ñ ipse tingebat.
Prebebant discipłi mynisterium corporis. prebebat ille ad¬
uitoriũ maiestatis. Iuando enĩ cessaret abaptizando. qͣn
ñ cessat amundando : de qͦ dictum ⁊ ab eodem ioħe ꝑ ioħ̃is
baptiste ꝑsonam dicentis. Hic ÷ qui baptizat. E iħs ad huc
rus homo accedat ad inferiorem ministrum. habet enimi
suꝑiorẽ magistrum.S forte ait aliquis. Baptizat qͥdem xp̃s
in sp̃u non in corpore. quasi uͦ alterus dono qͣm illius qͥsꝗͣ
etiam sacram̃to corporalis & uisibilis baptisiatis imbuat᷑.
Uis nosse quia ipse baptirat ñ solum sp̃u s etiam aqua: audi
beret sibi ipse głosam eccłiam ñ habentem macłam aut ru¬
gam aut aliquid eiusmodi. Mundans eã. Unde: lauachro

Expanded text:
Quid ergo? Falsum dictum erat, et correctum est cum additum esest, quia Jesus et baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat? Ergo Jesus adhuc rus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem magistrum. Sed forte dicat aliquis: Baptizat quidem Christus in spiritu, non in corpore. Quasi vero alterius dono quam illius, quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi beret sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi . Mundans eam, unde? Lavacro