comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃a dicimꝰ suttͣa uelocitate: preserum cũ
reb aĩatis soleat in ẽẽ maior uelocitas qͣm in¬
ammatis. Huic etiã radio simile exemplinn
uelocitatis: habemꝰ iu nobis. Radiꝰ qͥppe oculoꝵ
nr̃oꝵ in subleuatiõe palpebrarũ ad celũ usq¬
redit. Ampliꝰ. Constat qͥdẽ aĩas sc̃õꝵ q̃ iam
celestia cenent. nec dũ plena felicitate frui:
donec in corruptibilitate corpoꝵ suoꝵ potiant.
Qua cũ adepte fueruit: ñ erit qd̃ amplius
uelint. Hec itaq corꝑ.i si eas a suquelocitate¬
aliqͣtenꝰ tardiores aut gͣuiores effice debent.
ninuꝵ pociꝰ eoꝵ consortiũ ab hoererent qͣm
appete. rent. Igit᷑ ea qͣui diximꝰ uelocitate do¬

Expanded text:
de nostra dicimus futura velocitate, praesertim cum de nostra dicimus futura velocitate, praesertim cum rebus animatis soleat inesse major velocitas quam inanimatis. Hinc etiam radio solis simile exemplum velocitatis habemus in nobis. Radius quippe oculorum nostrorum, in sublevatione palpebrarum, usque ad coelum peredit. Amplius constat quidem animas sanctorum, quae jam coelestia tenent, necdum plena felicitate frui, donec incorruptibilitate corporum suorum potiantur. Quam cum adeptae fuerint, non erit quod amplius velint. Haec itaque corpora si eas a sua velocitate tardiores aut graviores efficere deberent, nimirum potius eorum consortium abhorrerent quam appeterent. Igitur ea quam dicimus velocitate
Abbreviated transcription (Latin):
rit: aut sic pond̾osus ut se mou̾e nͣ possit.¬
S uelocitas q̃ pulcͥtudine ñ minꝰ aniat᷑ tanta
ue celeritas si utrũ sit in ingłis ꝓbari necesse
eẽt: exempli grã dici posset. hoĩem maitali
ferebat sine mora relatũ. Ergo cũ istis om̃ino
par uolocitas nob̾ erit: quib sic̃ ꝓmissa est
illoꝵ equalitas in erit. Apłs etiã qͥ corpora nr̃a
qͣnta cũq locoꝵ int̾ capedine seꝑata mem-¬
brat̃i fuerint siue disꝑsa. in ictu ocłi asserit
resurrectura: satis in nuit. qͣm uelocitatem
eadẽ corpora iam in corruptibilia sunit habi¬
tura. Corruptibile qͥppe hoc sic̃ ipse cestat᷑ IN¬
eorruptionẽ: & mortale hoc induet un morta¬
litatẽ. Huiiꝰ qͦq uelocitatis exemplũ. in ridio
solis licet in tueri: qͥ staitimi orto sole inplagãl
orientali. ꝑtingit usq ad ultima plagȩ occiden¬
talis: ut ineo ꝑpendamꝰ ñ ẽẽ in possibile. qd̃

Expanded text:
rit, aut sic ponderosus ut se omnino morit, aut sic ponderosus ut se omnino mo velocitas, quae pulchritudine non minus amatur, tanta Quae celeritas, utrum sit in angelis, si probari necesse esset, exempli gratia, dici posset hominem, mortali ferebat, sine mora relatum. Ergo cum istis omnino par velocitas nobis erit quibus, sicut promissa est, eorum aequalitas inerit. Apostolus etiam, qui corpora nostra, quantacunque locorum intercapedine separata membratim fuerint sive dispersa, in ictu oculi asserit resueadem corpora jam incorruptibilia sint habitura. Corruptibile quippe hoc, sicut ipse testatur, inincorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem . Hujus quoque velocitatis exemplum in radio solis licet intueri, qui statim orto sole in plaga orientali pertingit usque ad ultima plagae occidentalis ut in eo perpendamus non esse impossibile quod
Abbreviated transcription (Latin):
Huic aut̃ similes. teste apło erimꝰ: qui ait.
Reformabit corpꝰ humilitatis nr̃e: configura¬
tum corꝑi claritatiᷤ sue. Hec auetoritate com¬
ꝓbata siqͥs etiã uelit sͥ rõne compbari.
credo nulli deb̾e in eredibile uideri. iustos pul¬
ctudiñe solis in illa uita. uͥ mortale hoc ab sorbe¬
bit᷑ tantũ mͦ sottiri⁊ eũ uere dicant᷑. & sint tẽ¬
plũ & sedes d̾i: qd̾ nusqͣn in diuina pagina
desole isto uiubili meniinimꝰ legi. Hac ergo
tali ꝙ tanta pulcͥtudine iustꝰ rutilabit. Si uͦ in¬
iusłꝰ fuerit: ceno et om̃i cadau̾e fetidioi. om¬
niq fuligine cͣpior erit. Ibi gͦ pulcͥtudinem
ꝑseclam: aut sũmam habebit curpitudinem.
agilitas: miserie uͦ de contra. ponderosi¬
tas. Has uͦ nec om̃ino hab̾e: nec rurs his
agilitas: qͣmi mninimꝰ passerũ suꝑat: Qͥa tam̃
quo qͦmͦ mou̾e se potest: nec sũme ponderosi¬
tati subiacet. In fut᷑o aũ aut ꝑfecte agilis e¬

Expanded text:
Huic autem similes, teste Apostolo, erimus, qui ait: Huic autem similes, teste Apostolo, erimus, qui ait: Reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Haec autem auctoritate comprobata, si quis etiam velit sibi ratione comprobari, credo nulli debere incredibile videri justos pulchritudinem solis in illa vita, ubi mortale hoc absorbebitur, tantummodo sortiri, cum vere dicantur et sint templum et sedes Dei, quod nusquam in divina pagina de sole isto visibili meminimus legi. Hac igitur tali et tanta pulchritudine justus rutilabit. Si vero injustus fuerit, coeno et omni cadavere foetidior erit, omnique fuligine turpior. Ibi ergo pulchritudinem perfectam aut summam habebit turpitudinem. agilitas; miseriae vero, econtra, ponderositas. Has vero nec omnino habere nec rursus his agilitas, quam minimus passerum superat, quia tamen quoquo modo movere se potest, nec summae ponderositati subjacet? in futuro autem aut perfecte agilis e
Abbreviated transcription (Latin):
carebit. Q.d̃ ut totũ cõꝓbare possimꝰ: ꝑ sin¬
gulas beatitudinis atq miserie partes eur
beatitudinis: pulcͥtudo: miserieq ꝑ
contririũ. tͣpitudo. Illam om̃s hab̾e: hac uͦ
concupiscunt carere. Ueru hic neutrã
flosculi: Quis eni ut liliũ candet. quis ue
ut rosa rubet: Quia tͥn qͣntulancũꝙ pulc¬
tudinẽ habet: nec sũme tͣpitudini subiacet. slon
gͦ uł illam uł istam ꝑfecte hob̾e: nec eis in hac
uita potest om̃ino carere. In alia uͦ uita. ꝑfec¬
te alt̾am habebit: alt̾aq om̃mno carebit. sul¬
critudo ꝙ eni bonũ qd̵dam ẽ: & qd nat᷑alit̃
a cunctis haberi amat᷑. In illa siqͥdem uita:
pulcͥtudo iustoꝵ solis pulcͥtudini qͥ septẽpli¬
cit̾ qͣm mͦ sit splendidior erit ad equabitur.
Uñ seriptũ est. fulgebunt iusti sic̃ sol in cons¬
pectu d̾i. dmplius. Corpꝰ dñieum claritati
solis p̾lucere: nescio quẽ posse ambigere.

Expanded text:
carebit. Quod ut totum comprobare possimus, per sincarebit. Quod ut totum comprobare possimus, per singulas beatitudinis atque miseriae partes curbeatitudinis est pulchritudo; et miseriae, per contrarium, turpitudo. Illam omnes habere, hac vero concupiscunt carere. Verum hic neutramflosculi. Quis enim ut lilium candet? Quisve ut rosa rubet? Quia tamen quantulamcunque pulchritudinem habet, nec summae turpitudini subjacet. Non ergo vel illam vel istam perfecte habere, nec eis in hac vita potest omnino carere. In alia vero vita perfecte alteram habebit, alteraque omnino carebit. Pulchritudo etenim bonum quoddam est, et quod naturaliter a cunctis haberi amatur. In illa siquidem vita pulchritudo justorum solis pulchritudini, qui septempliciter quam modo sit, splendidior erit, adaequabitur. Unde scriptum est: Fulgebunt justi sicut sol, in conspectu Dei . Amplius, corpus Christi claritati solis praelucere nescio quemquam posse ambigere.
Abbreviated transcription (Latin):
gunt qd hec nat᷑alit̾ nolint: s ne dm̃ inhis
qͣd imn offend̾e possint. Nlam si ꝑea nil offen¬
sionis ind̾m contrali possescerto sentirent: uł¬
. pediri ñ ꝑtimescerent.:
ꝓfecto iocundiꝰ in ipsis qͣm in eoꝵ contrariis¬
dinib contrarie: hesunt. Turpitudo. pon¬
derositas. in becillitas. seruitꝰ. in firmitas.
anxietas. uite breuitas. in sipientia. ini¬
micitia. discordia. dedecꝰ. im potentia. ti
beatitudinis partes. ad corporis beatitudinẽ:
cũq gͦ illiis om̃s beatitudinis partes hab̾e
pot̾it: ꝑfectã corꝑis ⁊. ñe beatitudiu̾e possi¬
debit. Qu̾ecumq uͦ has om̃s iserie partes
tolerare contig̾it: summe. corꝑis & auime
miserie subiacebit. Ulerũ inhac uita nee u¬
nam illiꝰ beatitudinis uł huiꝰ miserie partem
qͥsqͣm potest hab̾e: uec rursꝰ extoto ea care¬
re. In alia uͦ uita aut ꝑfectã habens beatau¬
dine miseriȩ nullatenꝰ subiacebit: aut sum¬
me subiacens miserię om̃ino beatitudine

Expanded text:
ciunt quod ea naturaliter nolint, sed ne Deum in eis quoquomodo offendant. Nam si per ea nihil offensionis in Deum contrahi posse certo sentirent, mpediri non pertimescerent, profecto jucundius in ipsis quam in eodinibus contrariae, hae sunt: Turpitudo, ponderositas, imbecillitas, servitus, infirmitas, anxietas, vitae brevitas, insipientia, inimicitia, discordia, dedecus, impotentia, tim illius beatitudinis partes ad corporis beatitudinem, cunque ergo illas omnes beatitudinis partes habere poterit, perfectam corporis et animae beatitudinem possidebit. Quemcunque vero has omnes miseriae partes tolerare contingerit, summae corporis et animae miseriae subjacebit. Verum in hac vita, nec unam illius beatitudinis et hujus miseriae partem quisquam potest habere, nec rursus ex toto ea carere. In alia vero vita, aut perfectam habens beatitudinem miseriae nullatenus subjacebit, aut summae subjacens miseriae, omnino beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine. Cũ gͥ eis similes fuerimꝰ: nunqͥd in¬
becilliores illis erimꝰ: S foctasis querit aliqͥs qͥd
nobi tũc illa forcitudo pr̃abit: eũ singłis tam con¬
uenient̃ ut conuenientiꝰ nequeant ubiq dispo¬
sitis. nil mutaudũ. iul eũcendũ. iul st ituendũ sit.
inqͦ uires suas qui ius ex̾cere possit. Qui hec
dicit: paucis nob̾eũ qͥd in huiꝰ nͦu habeat usus hu¬
manꝰ attendat⁊ ꝙ uidebit qͥ i ũ semꝑ om̃ib que
habemꝰ. ꝙ que nos hab̾e ñ pargs gaudemꝰ. arlu
utim: sicẽ u̾bi gr̃a ipso uisu. potestite aliqua. non¬
nullane scientia rerx ⁊ multis in hunc moduoi.
Sic & tunc. deqͣ agit᷑ fortitudine erit. Sola nãq
posseilio eiꝰ grata nob eru. ⁊ exultitio gͣndis: licet
actu neqͣqͣm sit uecessaria nob̃. cuuctis ut dictũ:

Expanded text:
fortitudine. Cum igitur similes eis fuerimus, nunquam imfortitudine. Cum igitur similes eis fuerimus, nunquam imbecilliores illis erimus. Sed fortassis quaeret aliquis: Quid nobis tunc illa fortitudo praestabit, cum singulis tam convenienter, ut convenientius nequeant, ubique dispositis, nihil immutandum, nihil vertendum, nihil statuendum sit in quo vires suas quis exercere possit? Qui haec dicit paucis nobiscum quid in hujusmodi habeat usus humanus attendat, et videbit quia non semper omnibus quae habemus et quae nos habere non parum gaudemus actu utimur; sicut, verbi gratia, ipso visu potestate aliqua nonnullarum scientia rerum, et multis in hunc modum, sic et tunc de qua agitur fortitudine erit. Sola namque possessio ejus nobis grata erit et exsultatio grandis, licet in actu nequaquam sit necessaria nobis, cunc
Abbreviated transcription (Latin):
que illi opponit᷑. S que est hominũ forcitudo
in hac uitas quoꝵ pleuã nauim echinus in
mari retaentat: Qͥa c̾n homo im becillia
queda suꝑare ualet: nec oĩno unbecillitati
sub iacet. Itaq nec fortitudinẽ ꝑfectã: nec
summã hic ht̃ imbecillitatẽ. Ueꝵꝵ p̾stabunt
uirib qͥcũq suꝑnis merueruit ciuib associ¬
ari: in tantũ ut nuillatenꝰ illis qͥcqͣm obsis¬
tere ualeat: uł si mouendo qͥd aut eu̾tendo
uoluerint a suo statu. qͥn ilico cedat. Nee
in eo qd̾ dicimꝰ maiori laborabunt conatu:
similitudo illa angłoꝵ nr̃o excidat ab atumo⁊ qͣm
adepturi sumꝰ in fut᷑o: q̃tmꝰ si inhac sorcitudine aut
in his que dicturi sumꝰ aliud exemplũ non occur¬
rit ⁊ uł ipsa ꝑqͣm angłis ad equabimͣ. ad ea com¬
ꝓbianda ꝓsit. Sic gͥ inqͥb angłos ualere. constait.
nr̃a melilominꝰ fortitudo ualebit. Neminẽ aũt
qͥ dubitei puto exisfe: angłos ea qͣuolunt fungi

Expanded text:
quae ei opponitur. Sed quae est hominum fortitudo in hac vita, quorum plenam navim echinus in mari retentat? Quia tamen homo imbecillia quaedam superare valet, nec omnino imbecillitati subjacet. Itaque nec fortitudinem perfectam, nec summam hic habet imbecillitatem. Verum praestabunt viribus quicunque supernis meruerint civibus associari, in tantum, ut nullatenus illis quidquam obsistere valeat, vel si movendo quid aut evertendo volverint a suo statu, quin illico cedat. Nec in eo quod dicimus majori laborabunt conatu qsimilitudo illa angelorum nostro excidat ab animo quam adepturi sumus in futuro, quatenus, si in hac fortitudine aut in his quae dicturi sumus, exemplum non occurrit, vel ipsa, per quam angelis adaequabimur, ad ea comprobanda prosit. Sic igitur in quibus angelos valere constat nostra nihilhominus fortitudo valeat; neminem autem qui dubitet puta existere angelos ea qua volunt fungi
Abbreviated transcription (Latin):
constituti. dñi fuerint p̃cepta secuti⁊ atq eũ
ipsa illic adepti fuerint: plenitudine deside¬
rii sui se neqͣqͣm fraudatos ꝑspicient. Hec gͥ
ut p̾taxauimꝰ faciamꝰ: & aminimis paulatim
ꝓ grediamͣ. Quatuordeci gͦ sunt beatitudinis
par. tes ⁊ qͦs finito gen̾ali examine ꝑfectius
om̃s electi habebunt: totidẽq miserie gen̾a:
que mali tunc sustinebunt. He aut̃ beatitudi¬
nis partes. atq miserie: sie sibi inuic̃e sunt
om̃ino contͣriȩ ⁊ qͦmͦ & ipsi qͥ eas accipiunt
pulchitudo. agilitas. fortitudo. hbertas. sa¬
nitas. uoduiptas. longeuitas. sapientia. ami¬
cieia. concordia. honor. potestas. securitas.
gaudiũ. Ista ut estimo st̃: que ꝓpt̾ se & ꝓpter
que alia queq abhominib appetunt᷑. Si aut̃ in¬

Expanded text:
constituti, si Domini fuerint praecepta secuti, atque cum ipsa illic adepti fuerint, plenitudine desiderii sui se nequaquam fraudatos percipient. Haec igitur, ut praetaxavimus, faciamus et a minimis paulatim progrediamur. Quatuordecim igitur sunt beatitudinis partes, quas, finito generali examine, perfectius omnes electi habebunt; totidemque miseriae genera, quae mali tunc sustinebunt. Hae autem beatitudinis partes atque miseriae sic sibi invicem sunt omnino contrariae quomodo et ipsi qui eas accipiunt pulchritudo, agilitas, fortitudo, libertas, sanitas, voluptas, longaevitas, sapientia, amicitia, concordia, honor, potestas, securitas, gaudium. Ista, ut aestimo, sunt, quae propter se et propter quae alia quaeque ab hominibus appetuntur. Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. angłi. aen. & aqua de nichilo. Die uͦ
pͥmo lur facta ÷ &e ipla de niehilo. Sedo. fir¬
mam̃tũ in medio aqͣꝵ. Tercio. species mariꝰ
⁊ t̾re. cũ eis que t̾re radicitꝰ in herent. Quar¬
to. luminaria celi. de lumine pͥmo die facto.
Quuito. natatilia & uolatilia de aqͥs. Sexto.
reliqua animalia de t̾ra. ⁊ hõ qͥdẽ carne
de t̾ra. Aĩa uͦ de nichilo creatꝰ. qͥ in para¬
diso qũe oñs apͥncipio plautau̾at consti

Expanded text:
 aqua de nihilo. Die autem primo lux facta est, et ipsa de nihilo; secundo, firmamentum in medio aquarum; tertio, species maris et terrae, cum eis quae terrae radicitus inhaerent; quarto, luminaria coeli de lumine primo die facto; quinto, natatilia et volatilia de aquis; sexto, reliqua animalia de terra, et homo quidem carne de terra, anima vero de nihilo creatus; qui in paradiso, quem Dominus a
Abbreviated transcription (Latin):
cͥea ducta. ad eundeni semiꝑ locum reu̾tit
sie labor iste singlis aunis more solito rei¬
terat᷑. Modo namq arat᷑. senuinat᷑. metitur.
panificat᷑ comedit᷑ Luid: It̾ni ad idẽ reu̾tit

Expanded text:
circa ducta, ad eumdem semper locum revertitur, circa ducta, ad eumdem semper locum revertitur, sic labor iste singulis annis more solito reiteratur. Modo namque aratur, seminatur, metitur, panificatur, comeditur quod iterum ad idem revertit
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad uesꝑani manu molentes: hoꝵ itaq
pͥmiꝰ qͥcqͥd molit. in saccũ suscipit & abscon¬
dit. Alt̾ uͥ partẽ capit partẽ in flumen negli¬
aut̃ qͥcͥꝗͥd molitꝰ: inpetius fiuminis sccum
collit ł uentus dissoluit. Ueniente aut̃ uesꝑa
quando a labore cessat᷑ & fructꝰ laboris inqͥrit᷑
qͥd putas singlos habituros: Qui fariam
cotam reseruauit. cocũ laborẽ suĩ bene re¬
cognouit. Iui uͭ partẽ collegit. inde lecatꝰ
ẽ qd̾ babuit: inde aũ mestꝰ qd̾ uento uł¬
fumune amisit. Qui uͦ cocũ amisit: eo cͥstior
fuit. Elum̃. ꝓscli decursui accipitur. Uento
uͦ gła designat᷑ inanis. Molendniũ qd̾ cocadie
molit: psens labor est huiꝰ scli. qui a mane
usq ad uesꝑni numꝗͣ sinit. Mane nobis
erac quando nati fiumꝰ: uesꝑa u erit quã¬
do ꝑ mortis debitũ hinc transibimꝰ. Tenipꝰ
itaq p̃sens oies ẽ. quo laborare debeniꝰ
unde in resꝑa uiuamiꝰ. & sic̃ mola cͥeum

Expanded text:
usque ad vesperam manu molentes. Horum itaque primus quidquid molit in saccum suscipit et abscondit. Alter vero partem capit, partem in flumen negliautem quidquid molit, impetus fluminis secum tollit vel ventus dissolvit. Veniente vespera, quando a labore cessatur, et fructus laboris inquiritur, quid putas singulos habituros? Qui farinam totam reservavit, totum laborem suum bene recognovit. Qui vero partem collegit, inde laetatus est quod habuit; inde autem moestus est, isit. Qui vero totum amisit, eo tristior est. Flumen pro saeculi decursu accipitur, vento vero gloria designatur inanis; molendinum quod tota die molit, praesens labor hujus saeculi, qui a mane usque ad vesperam nunquam finit. Mane nobis erat quando nati fuimus, vespera vero erit quando per mortis debitum hinc transibimus. Tempus itaque praesens dies est quo laborare debemus, unde in vespera vivamus. Et sicut mola, circum
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ut dr. resurget corpꝰ sp̃uale. Qua¬
ꝓpt̾ resurgent corꝑa. & si gustat᷑a sauo
sensu credit᷑ possibilitatẽ edendi cibos
si uecefsse foret habit᷑a. hec d̾i exempla
mimime de negant. ut angłi iuxta ilic̃ẽ
mambre. s hoc ñ ut nos rummatos ei¬
bos stomacho & in testinis conferunt.
s statim ut accepta uelut uident᷑ degus

Expanded text:
 Resurget corpus spirituale . Quapropter resurgent corpora non gustatura, sano sensu creditur possibilitatem edendi cibos, si necesse foret, habitura. Haec Dei exempla minime denegant, ut Angeli juxta ilicem Mambre . Sed hoc non ut nos ruminatos cibos stomacho et intestinis conferunt, sed statim ut accepta, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rina.i. uita sua. alii aũ qui eani cotam
nõ seruauer̾. ĩ hoc mesti erunt: lea tam̃
qd̾ ex parte laboris sui adm̃ recognoriere
Uerũ alii qui om̃e tẽpꝰ suuĩ in uanitate
ponut᷑. ⁊ qd̃ facuinit ñ abbumana laude
abscondt̃. qͣsi om̃e studiũ uite sue
in decursum fluminis ꝑicuint᷑. fari¬
nam q suã uento cõmittunt: unde
& in fine pane uite et̾ne carebt̃:¬
Natutas recũ uarias labentis ⁊ eii. Uersꝰ bede¬
erstruiri titulis tẽpoia lata eitis: p̃sbiteri.¬
eda dĩ famulus tufixa obsecro ꝑhennem:
uilegis astra suꝑ. mĩte. tuere. diem. capła

Expanded text:
id est vita sua. Alii vero qui non eam totam servaverunt, in hoc moesti erunt; laeti tamen, quod ex parte laboris sui Deum recognoverunt. Verum alii qui omne tempus suum in vanitate ponunt, et quod faciunt non ab humana laude abscondunt, quasi omne studium vitae suae in decursum fluminis projiciunt, farinamque suam vento committunt; unde et in fine, pane vitae aeternae carebNaturas rerum varias, labentis et aevi Perstrinxi titulis, tempora lata, citis, Beda Dei famulus; tu fixa, obsecro, perennem, Qui legis astra, super mente tuere diem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uelles ce ipsũ nichil cẽ uelles. qd̾ uelle
uequibis. S nec in głã illi equari si
neritis eiꝰ imꝑar fueris uelle poteris.
qr pulcherrimam illiꝰ corporis compo¬
sicionem quam in hoe consppieeres in¬
olari. plus onũi coninodo amabis. Nlec
eiũ in humauo eciam corpore uł spes
loco aut officio manꝰ uł mauꝰ pedis fnͣ¬
gi exoptat̃. aut os siue nasus uͥ ocli stͣ.
aut ocli uͥ os nasus relictis sedib suis
desid̾ant transferri: aut crausferrent᷑.¬

Expanded text:
s, quod velle nequibis. Sed nec in gloria illi aequari, si meritis ejus impar fueris, velle poteris, quia pulcherrimam illius corporis compositionem, quam in hoc conspiceres violari, plus omni commodo amabis. Nec etiam in humano corpore vel pes loco aut officio manus vel manus pedis fungi exoptat; aut os vel nasus, ubi oculi sunt; aut oculi ubi os; aut nasus, relictis sedibus suis, cupiunt transferri
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa. Uñ cũ p̾dicans euͣngłium regni dei
p̃sentis defectio lucis lecicia pͥuabat. alios
ꝑ fusa ꝑtociꝰ corꝑis suꝑficiem lepͣ fedau̾at.
ñ nullos pedũ frustrat᷑ habita forma.
⁊ cogu̾onib more d̃i oĩa scrutantis respon¬
det᷑. ⁊ in hoc uiro ostendit᷑. qͦsdam ꝓpier
aĩe maculas dolore grassari. Qutꝰ loqͥ non
lularet. qͥ more asini facundiã repetit. qͦmͦ
humanã linguã qͣm uis mutã ad u̾ba non
solidarei. & tum iusticie lux qͤ in mundũ
uenit appareret. qualtẽ cecꝰ ñ uidet. ⁊ qua
pocestate diabolꝰ in hoĩe ꝑman̾et. adquẽ
eiciendũ. qͦmͦ illũ peccantẽ de celo expule

Expanded text:
ium regni Dei,dam oculorum praesentis defectio lucis laetitia privabat, alios perfusa per totius corporis superficiem lepra foedaverat, nonnullos pedum frustratos habita forma, et cogitationibus more Dei omnia scrutantis respondetur . Et in hoc viro ostenditur quosdam propter animae maculas dolore grassari. Quomodo mutus tularet? Qui in ore asinae facundiam reperit, quomodo humanam linguam, quamvis mutam, ad verba non solidaret? Et cum justitiae lux, quae in mundum venit, appareret, qualiter caecus non videret? Et qua potestate diabolus in homine permaneret, ad quem ejiciendum quomodo illum peccante
Abbreviated transcription (Latin):
der d̾r. non t̾n de auib sũpsisse colubam:s
sͥ connexe. tutã in nullo Ensgresse sunt
legẽ nat᷑e. D si in aliqͦ tͥnsgred̾ent᷑: in hoc ian¬
ci m̃iti ñ ħrent. ui pote nec ec̃na nec ronabi¬
lis creaĩa. ut a sp̃i assũꝑtione carnis adelicti
uindicta solu̾et᷑. S qd filii ꝑsona corꝑe car¬
nis humane in duebat᷑: ꝯueniens erat ut
aurib audiret᷑. Ret̾ea qͦꝙ idcͥeo in nube et
colũbe imagine pat̾ & sp̃e sc̃s ad baptis

Expanded text:
dere dicitur, non tamen de avibus sumpsisse columbam, sed sibi connexae statutam in nullo transgressae sunt legem naturae: sed si in aliquo transgrederentur, in hoc tantum meriti non haberent, utpote nec aeterna, nec rationabilis creatura, ut a Spiritu assumptione carnis a delicti vindicta solveretur. Sed quod Filii persona corpore carnis humanae induebatur, conveniens erat ut auribus audiretur. Praeterea quoque idcirco in nube et columbae imagine Pater et Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
lauacͦ egeret. qͥ ꝓpͥi aut origin ili pecei nullam
eulpa hab̾et. s ut aqͥs qͣs qͣm uis in delicto ade
de ñ maledir̾at. t̾re qͦ coittinebant᷑ maledicto
in fectas pͣgaret. Et ne qͥsqͣm baptismi saera¬
mentũ neglig̾et. dũ qͥ sñ pecẽo fuerat. baptis¬
ini aqͥs inuit. Et ne qͥsqͣm ab in feriore bap¬
titari pariupendet. dũ dñs a seruo suo m̃gi
undis baptisini appetet. ⁊ qͣtinꝰ adhuc adia¬
bolo se donec cẽptatio ꝑ fic̾et᷑ occultarei. qui
illũ uelut lauac̾ indigeniẽ. iut̾pollutos pec
sr̃ se in baptismo descendentẽ indit. ⁊ uocẽ¬

Expanded text:
et lavacro egeret, qui proprii aut originalis peccati nullam culpam haberet; sed ut aquas, quibus quamvis in delicto Adae Deus non maledixerat, terrae qua continebantur maledicto infectas purgaret. Et ne quisquam Baptismi sacramentum negligeret, dum qui sine peccato fuerat, baptismi aquas inivit. Et ne quisquam ab inferiore baptizari parvi penderet, dum Dominus a servo suo mergi undis baptismi appeteret. Et quatenus adhuc a diabolo, se, donec tentatio perficeretur, occultaret, qui illum velut lavacro indigentem, inter pollutos peccro sanctum super se in baptismo descendentem vidit, et voce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humano geñi lib̾tas & redẽptio p̾ꝑat᷑. In hoc
eleuare uoluit: qͥ sub eo illuc usq fuerat. id
⁊ dũ illũ qͥ abõi ĩ peduñto sacer fuerat alliga¬
re cẽptabat. int̾im uinclꝰ ille qͦm ipse tenebat
in carc̾ẽ dͥb cenebant᷑ uincła deponit.⁊ dũ
contͣ se fortiorẽ repugnare nitit. qͥ ipse erat¬
in sirmior adu̾sus eũ roborat᷑. ⁊ eũ qͥ huc usq
de celo tm int̾ra eiecł fuerat. errore euã de
t̾ra ad inferna eũ migͣre dñs iubebat. Qua¬
draginta dieꝵꝵ mediã dñi in carnatio sustinere

Expanded text:
ibertas et redemptio praeparatur. In hoc elevare voluit, qui sub eo illuc usque fuerat, id Et dum illum qui ab omni impedimento liber fuerat, alligare tentabat, interim vinctus ille, quem ipse tenebat in carcere, quibus tenebatur vincula deponit. Et dum contra se fortiorem repugnare nititur, interinfirmior, adversus eum roboratur. Et eum qui huc usque de coelo tantum in terram ejectus fuerat, terrore etiam de terra ad inferna eum migrare Dominus jubebat. Quadraginta dierum inediam Domini incarnatio sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
ie gͦ puer scientia p̾ibat eiatẽ. donee
Itͥcesimũ annũ agens ad iordauiẽ uenu.
⁊ ab iołie de qͦ supͣ diximꝰ taclurie filio. qui
tũc popłm neũ credituui qͥ uent᷑us erat
baptitabat. ⁊ ipsũ baptisiũ ab agnõeene
suscepit. & confitendũ unda iordanis laua¬
bat. In sp̾e colũbe sp̃e sc̃s suꝑ eũ descendu.

Expanded text:
ibat aetatem, donec trigesimum annum agens ad Jordanem venit, et ab Joanne, de quo supra diximus, Zachariae filio, qui tunc populum in eum crediturum qui venturus erat, baptizabat, et ipse baptismum Agnus ante suscepit, et confitendum unda Jordanis lavavit. In specie col
Abbreviated transcription (Latin):
coniugis tument̾ẽ ut̾um uidentis. qͣm ipse
nunqͣm cognou̾at. ista res sollicitã reddi¬
dit. Quẽ t̾n ne hac cogu̾one fatigaret᷑:
idem atigłs de concepto puero ⁊ nascit᷑o.
& accipienda uͥgine cõmonuit. Que gͦ pꝰ¬
modũ instante cp̃r filiũ quẽ sine uiri se

Expanded text:
conjugis tumentem uterum videntis, quam ipse conjugis tumentem uterum videntis, quam ipse nunquam cognoverat, ista res sollicitam reddidit. Quem tamen ne hac cogitatione fatigaretur, idem angelus de concepto puero et nascituro, et accipienda virgine commonuit . Quae virgo postmodum instante tempore filium, quem sine vir
Abbreviated transcription (Latin):
minib uichu ⁊ uestun ⁊ loco exempla pe¬
nuentie p̾beret. ⁊ penitentiã p̃dicans. etiã
ꝯceptionis eiꝰ pȩ tẽꝑe. pat̾ paenitentie mo¬
dũ ab. ingło sͥ impositũ. donec ille nasce¬
reĩ sustit̾et. Alic̃ qͦqi ꝯgrue hoc signum
euen̾at. ut qͥ duĩ regnũ celoꝵ p̃dicaret nascit᷑us
nasc̾ei eũ marie matris dñi in troitũ in
domũ uͥ fuerri sensit. sp̃uali famine ꝑ
siliarios difcͥbuit᷑: qͥ mirũ si pueri adhue
inuto manentis sp̃c per matrem¬
Ntenea nuutiꝰ ad sponsã ioseph orauiam
UͥEiNem de stirpe dauid olia dicła detulit.
eui sine uiri cognitione parturire filium.
quẽ om̃iũ spondent oracła ꝓpħare. magnꝰ¬
cepto iun̾e patͥs sui diuid sed̾e donauit.
⁊ regui domꝰ iacob absq fine imꝑiũ. sine
succedente herede in sempit̃nũ cenebit.
Quib u̾bis ouans uͥgo accõmodata fide.
sine ullo in creduluatis aut in obendien¬
tie obiectu consensit. S m̃iem ioseph

Expanded text:
minibus victu et vestitu et loco exempla poenitentiae praeberet, et poenitentiam praedicans, etiam conceptionis ejus tempore pater poenitentiae modum ab angelo sibi impositum, donec ille nasceretur, sustineret. Aliter quoque congrue hoc signum evenerat, uti dum qui regnum coelorum praedicaret nasciturusnasceretur, cum Mariae matris Domini introitum in domum ubi fuerat sensit, spirituali famine pesiliarios distribuitur , quid mirum si pueri adhuc in utero manentis spiritus per matremnterea nuntius ad sponsam Joseph Mariam virginem de stirpe David talia dicta detulit, cui sine viri cognitione parturire filium Squem omnium spondent oracula Prophetarum, magnecepto munere patris sui David sedem donavit, et regni domus Jacob absque fine imperium, sine succedente haerede, in sempiternum tenebit. Quibus verbis ovans virgo accommodata fide, sine ullo incredulitatis aut inobedientiae objectu consensit . Sed mentem Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Quoꝵ gͥ uita ñ ut moriant᷑ mocte
int̾fici uidet᷑: s ut ꝑ hoc qͥ eos resuscitant
clariores itt pote do cũ hoĩb etiã habeant᷑.
Uñ de ipso lazaro discipłis a dño dicit᷑. hec
in firmitas ñ ÷ ad mort̾e. s ut filiꝰ hõis ꝑ eam
posuit fac̾e: sepe retrahere simulat. ut
partũ uxorib habrahã ⁊ ysaac distulit. ut
graeiꝰ foret. ⁊ dñs occasiones pr̾it. ut quod
ipse alieui donare cupit. in dulgere roge¬
tita. Si & eñi ea qͣ ñ disposuit aliqͥs sc̃oꝵ ro¬
gau̾it. nullo mͦ fieri ꝑ mitta: ut mor̾ses ter¬
ram repmissiõis in gredet᷑. ⁊ paulꝰ ut abeo
angłs sathane reced̾et: ⁊ penitentes nͥ un¬
petrauer̾t. De oĩb gͦ gen̾alit̾ mortuis tale
qͥddã sentit᷑. qd deprima uice moruint᷑. ut
ꝑ illos digni clarificent᷑. De his gͦ octo.
mortius. qͦs diuina scͥpta uet̾is & noui teslamti
resuscuatos comemorat. hoc considandũ: qd̃

Expanded text:
itur vita, non ut moriantur, morte interfici videtur, sed ut per hoc qui eos resuscitant, clariores, utpote Deo chari, hominibus etiam habeantur. Unde de ipso Lazaro discipulis a Domino dicitur, Haec infirmitas non est ad mortem, sed ut Filius hominis per eam posuit facere, saepe retrahere simulat, ut partum uxoribus Abraham et Isaac distulit, ut gratius foret. Et Dominus occasiones praestat, ut quod ipse alicui donare cupit, indulgere rogetur. Si etenim ea quae non disposuit, aliquis sanctorum rogaverit, nullo modo fieri permittit: ut quod Moyses terrangelus satanae recederet . et petentes non impetraverunt. De omnibus ergo generaliter mortuis tale quid isentitur, quod ideo prima vice moriuntur, ut per illos digni clarificentur. In his enim octo mortuis, quos divina Scriptura Veteris et Novi Testamenti resuscitatos commemorat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rege a morreoꝵ & hog reg̃e basan. ꝓcere alti¬
tudinis uiros popłs isrł int̾ficiebat. Balach
filiũ sephor rege madian cũ balaam illo p̾ci¬
puo aftrologo. finees filiꝰ elearar cũ excicu
occidit. Et iħie bennun. unũ & xxx. reges ca¬
nantudes. multis ꝯflictib ꝓstrauti. Redeon
filiꝰ ioas intͤscentis uiris in num̃a madianitar
muilia ꝑtu. bas & luc̃nas occidit. Iepte galaditi¬
des popłin de gentiũ potestate belli iure lib̾a¬
uit. Sanson ille fortissimꝰ hebreoꝵ. leonẽ sͥ oceur¬
rentẽ nil habents iu manib ꝯfregit. de cuiꝰ post¬
modũ ore ⁊ capite fauũ mellis accipiens come¬
dit. Escenitasq uulpes capiens. igne incensas.
in philistinoꝵ segetes dimisit. de qͥb mille ui¬
ros impetu uno. asini mandibula solꝰ mortifi¬
cauit. Et undiq sebentib cͥca ciuitate in qua
dormierat philisteis ambas porte fores. cũ hos¬
in u̾tice montis qͥrespicit bersabee d̾eliquit.

Expanded text:
regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, procerae altiregem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, procerae altitudinis viros populus Israel interficiebat . Balach filium Sephor regem Madian, cum Balaam illo praecipuo astrologo, Phinees filius Eleazar cum exercitu occidit. Et Jesus Bennun unum et triginta reges Chanfilius Joas in trecentis viris innumera Madianitarum millia per tubas et lucernas occidit . Jephte Galaadites populum de Gentium potestate belli jure liberavit . Samson ille fortissimus Hebraeorum, leonem sibi occurrentem nihil habenti in manibus, confregit; de cujus postea ore et capite favum mellis accepit et comedit , trecentasque vulpes capiens igneque succensas in Philistinorum segetes dimisit . De quibus ille mille viros impetu uno asini mandibula solus mortificavit , et undique sedentibus circa civitatem, in qua dormitaverat, Philistaeis, ambas portae fores cum osin vertice montis qui respicit Bersabee, dereliquit .
Abbreviated transcription (Latin):
bula. idcͥeo in hoc ordine ñ ponti᷑: qd in aue¬
dñs inplendũ ẽẽ p̃dix̾at. reu̾sionẽ popłi sui
& capuuitatis solutionẽ. ꝑ cẏri regis clem̃tiã
p̾ꝑabat. Quo tp̃r esoras d̾i sacerdos ꝯbustam
La chaldeis in archiuis tẽpli restituit legem:
nempe qͥ eodẽ sp̃u qͦ añ scͥpta fuerat. plenꝰ fuit.
ẽe seript᷑e uet̾is testamenti.xxxu.
legis seilicet ⁊ ꝓpħarꝵ mirabiliũ ordinem.
in duob his libellis historica expositiõe sumiua¬
tim posui. qͥb siqͥd alicuiꝰ forte melioris iu gemi
sagax inuestigatio addid̾it: adhuc me ñ re¬
euso discipłm fieri. kecrpua uͦ bella tm̃ auxi¬
lio dñi ꝑacta. ꝗͦ textui diuine scͥpte inserta funt.
um ad mir̃one digna st̃. ⁊ sigali r̾one ꝯtineant
inulta iuff̾ia: tñ in rere gestaꝵ in tellectibus
uil relinquunt in certi. Seimꝰ qd̾ amalech o¬
rante moyse. iħie filiꝰ num suꝑabat. Et seon

Expanded text:
bulis, idcirco in hoc ordine non ponitur, quod in aucbulis, idcirco in hoc ordine non ponitur, quod in aucs implendum esse praedixerat , reversionem populi sui et captivitatis solutionem per Cyri regis clementiam praeparabat. Quo tempore Esdras Dei sacerdos combustam a Chaldaeis in archivis templi restituit Legem . Nempe qui eodem Spiritu, quo ante scripta fuerat, plenus fuerit.e Scripturae Veteris Testamenti, Legis scilicet et Prophetarum mirabilium ordinem in duobus his libellis historica expositione summatim posui. Quibus si quid alicujus forte melioris ingenii sagax investigatio addiderit, adhuc me non recuso discipulum fieri. Praecipua vero bella tantum auxilio Domini peracta, quae textui divinae Scripturae inserta sunt, um admiratione digna sunt, et figurali ratione contineant multa mysteria; tamen in rerum gestarum intellectibus nihil relinquunt incerti. Scimus quod Amalech, orante Moyse, Jesus filius Nun superabat ; et Seon
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uenu. uͥ in columen cubaniẽ it̃ leones
seccum mente danihelẽ repperu. Imꝑante
gͦ rege ia iamq danihel de lacu leonũ abstra¬
it᷑: qͣ ꝓditores illiꝰ ꝓtinꝰ deuorandi ꝓ eo mi¬
tint̃. & qͦs media danihelis esurientes fec̃.ii.
reoꝵ sangͥnsilliꝰ cͥminosa cor leonens recipie¬
baut. In hoc etiã tã in signi sacto. ñ natͣa in leo¬
nib mutat᷑: s in sita a ꝯditionis initio suapte
ꝑ angłm a d̾o ciii gub̾nat᷑. blandiciã eũ ⁊ leni¬
tatẽ qͣs catulis ẽs. leones ostendunt. in dani¬
helẽ excebant. & seuitiã. ⁊ ferocitat̾e qͣm in p̃¬
dam faciunt. in deuoratis pec̃corib reddebaT.
U uñ certũ ÷ qd ñ cont̃ nat̾e sue t̾minos ullam
creat᷑am dñs aliqͥd fac̾e: s nat᷑ar partes. qͣli¬
tercũq necesse habet᷑. aut in defensiõe ⁊sola¬
tiũ eoꝵ qͦs ꝓtegit. aut in detͥmentũ eoꝵ qͦs.
p̾mit. gub̾nare disponit. De lacu uͦ uers¬
& de abacue tͣnslato. ⁊ belis ⁊ drachonis fa¬

Expanded text:
ubi incolumem cubantem inter leones, secura mente Danielem reperit. Imperante ergo rege, jamjamque Daniel de lacu leonum abstrahitur, quo proditores illius protinus devorandi pro eo mittuntur. Et quos inedia Danielis esurientes fecerat, reorum sanguinis illius criminosa corpora leones recipiebant . In hoc etiam tam insigni facto, non natura in leonibus mutatur, sed insita a conditionis initio suapte per angelum a Deo gubernatur. Blanditiem enim et lenitatem, quas catulis suis leones ostendunt, in Danielem exercebant; et saevitiam et ferocitatem, quam in praedam faciunt, in devoratis peccatoribus reddebant. Unde certum est, quod non contra naturae suae terminos ullam creaturam Dominus aliquid facere, sed naturarum partes qualitercumque necesse habetur, aut in defensionem et solatium eorum quos protegit, aut in detrimentum eorum quod premit, gubernare disponit. De lacu vero iterum et Habacuc translato in Belis et draconis fa
Abbreviated transcription (Latin):
tura corꝑa sꝑualla. ẽẽ euueli fideles sei¬
unt. ut dr̃. resurget corpꝰ sp̃uale. Qua¬
ꝓpt̾ resurgent corꝑa. & si gustat᷑a sano
sensu credit᷑ possibilitatẽ edendi eibos
si uecesse foret habit᷑a. hec d̾i exempla
miuime de negant. ut angłi uixta ilic̃ẽ
mambre. s hoc ñ ut nos rinimatos ei

Expanded text:
esse cuncti fideles sciunt, ut dicitur, Resurget corpus spirituale . Quapropter resurgent corpora non gustatura, sano sensu creditur possibilitatem edendi cibos, si necesse foret, habitura. Haec Dei exempla minime denegant, ut Angeli juxta ilicem Mambre . Sed hoc non ut nos ruminato
Abbreviated transcription (Latin):
anam rere ad ministrationẽ musitatũ ostendĩ.
dũ ꝑ hoi̾um & ipsoꝵ etiã angłoꝵ dispensatio¬
nes : fortitudines effecta fiunt. In machabe¬
ꝵ libris. & si aliqͥd mirabiliũ numero in se¬
rendũ ꝯueniens fuisse huic oidini in ueni¬
at᷑: de hoc uulla cura fatigabim᷑. qͥ⁊ t̾m ag̾e
ꝓposuimꝰ. ut de diuini ca nonis mirabilib
exiguam. qͣm uis ingenioli nr̃i modulũ ex¬
cedentẽ historicã expositionẽ exparte aliqua
tangeremꝰ. Id̾o ⁊ p̃sens libellus in hoc loco sinẽ
suũ ꝯtingat: ut t̾ciꝰ de nouo teslamento. ab

Expanded text:
erum administrationem inusitatum ostendunt, dum per hominum et ipsorum etiam Angelorum dispensationes et fortitudines effecta fiunt. In Machabaeorum libris, etsi aliquid mirabilium numero inserendum conveniens fuisse ordini inveniatur, de hoc tamen nulla cura fatigabimur: quia tantum agere proposuimus, ut de divini canonis mirabilibus exiguam, quamvis ingenioli nostri modulum excedentem historicam expositionem ex parte aliqua tangeremus. Ideo et praesens libellus in hoc loco finem suum contingat, ut tertius de Novo Testamento ab
Abbreviated transcription (Latin):
Tanduu gͥ ignis inqͣcũq t̾rena mat̾ia ꝑseu̾at:
qͦ adusꝙ liqͦrem om̃em qͥ in ea ÷ uł ipse ꝯsu¬
mat. uł qd̾ exx suo pastu suꝑ÷ rursũ in a¬
era mittat. Si uͦ exiguus ignis satis humi¬
dam mat̾iã inuen̾it. ipse uelut in firmi¬
or ualidiore uicłꝰ humoris habundant ia
scedit.
Recerea uͥ eũ limphacica ut sup̃dixi sułia pascit᷑

Expanded text:
ignis in quacumque terrena materia perseverat, quoadusque liquorem omnem, qui in ea est, vel ipse consumat, vel quod ex suo pastu superest, sursum in aera mittat. Si vero exiguus ignis satis humidam materiam invenerit, ipse velut infirmior a validiore victus, humoris abundantiae cedit. Praeterea quoque, cum lymphatica, ut supra dixi, substantia pasci
Abbreviated transcription (Latin):
liierit. acet̾is aellis in hoc ducatu qͦmͦ
de uiau̾it : Quaꝵ natͣa ab inicio ꝯdua.
in firmam̃to celi ꝯstititia fuisse disnosent᷑:
siẽ lib̾ geneseos aucloritate manisestat᷑.
Si gͦ infirmam̃io eeli min̾et. int̾ bechleem et
ierłm duac fieri ambulanul qͣlit̾ posset.
Et si ꝑ aera sagute more. qͣmuis paulo lentio¬
re cursu ꝓpe̾ seqͣntes ꝑuolaret. a ssuetũ in
firmam̃to locũ ⁊ cursũ inc̾im desereret. qd̃
nec maiorib qͥdẽ luminarib accidisse seͥpte
desebunt. cũ in signis aui stecer̃ aut reu̾sa
fẽ. nͥ focte aexiꝰ ille ignis qͥ tale ministeriuor
aecepit. ꝓpt̾ similitudinẽ sic̃ in multis diximꝰ.
ttelle uocabulũ accepit. Rut si angłs habitu
stelle hoc nimisfĩum fec̃. qͥd repriguat dũ se
angłi qͣn se hoĩb osfendunt. in nultos tͥnssor¬
mant habitꝰ. qͣm ⁊ mop̾si in choreb de rubo
angłs ignita facie loqͦbat᷑. ⁊ uelui miles

Expanded text:
luerit, a caeteris stellis in hoc ducatu quomodo luerit, a caeteris stellis in hoc ducatu quomodo deviavit? Quarum natura ab initio condita, in firmamento coeli constituta fuisse dignoscitur, sicut libri Geneseos auctoritate manifestatur . Si ergo in firmamento coeli maneret, inter Bethlehem et Jerusalem dux fieri ambulantibus qualiter posset? Et si per aera, sagittae more, quamvis paulo lentiore cursu propter sequentes pervolaret, assuctum in firmamento locum et cursum interim desereret. Quod nec majoribus quidem luminaribus accidisse Scripturae describunt, cum in signis aut steterunt, aut reversa sunt. Nisi forte aereus ille ignis, qui tale ministerium accepit, propter similitudinem, sicut in multis diximus, stellae vocabulum accepit. Aut si angelus habitu stellae hoc ministerium fecit, quid repugnat, dum se Angeli quando se hominibus ostendunt, in multos transformant habitus? Quomodo et Moysi in Oreb de rubo angelus ignita facie loquebatur , et velut miles
Abbreviated transcription (Latin):
ab ierłm ꝑgentib magis. usq ad bethleem
dux itin̾is fuit: euͣngłi dicta exponunt.
cem sui itin̾is. habuisse magos existiman:
ex eungłiea anctoritate firmare ñ possũt.
qͣm magi int̾ra sua cũ ee̾nt excellentem
sy d̾ib stellam uidences. d̾i ẽẽ ⁊ regis qui
nasc̾et᷑. seu ex ꝓpͥa eoꝵ scientia. seu angłica
admonitione in telligentes. ad t̾ram isrł ueni¬
unt.: ad ierosolimã uͥ tociꝰ ꝓuintie pͥneipatus
fuerat uenientes. de rege nato ⁊ parñ deo
ꝑ qͥrunt. Uñ in uentis isrłitarꝵ oraeulie.
uatũ. de eodẽ uato uͥ nascendi locũ acci
ꝑet. monente subdolo sermõe rege alacreᷤ
ꝑgunt. E gressiq urbẽ. max duc̃e itiñis
ad. rp̃m stellã seqͦntes deueniunt. De ista
uͦ stella. utrũ stella simplicit̃. an angłs.
nil repugnat. eũ de singłis dispinatum
fui̾t arbitͥs maiorib eligendi ub̾am uo¬
liuitatẽ. ii genioli nr̃i m̃sura concedit. Si
em̃ simplicit᷑ stelła accipiendã ee̾ qͥs ma¬

Expanded text:
ab Jerusalem pergentibus Magis usque ad Bethlehem dux itineris fuit, Evangelii dicta exponunt. cem sui itineris habuisse Magos existimant, ex evangelica auctoritate firmare non possunt: quoniam Magi in terra sua cum essent, excellentem sideribus stellam videntes, Dei esse et regis, qui nasceretur, seu ex propria eorum scientia, seu angelica admonitione intelligentes, ad terram Israel venerunt; et ad Jerosolymam, ubi totius provinciae principatus fuerat, venientes, de rege nato et pariter Deo perquirunt. Unde inventis Israelitarum oraculis vatum de eodem nato, ubi nascendi locum acciperet Micheae V, 2, monente subdolo sermone rege, alacres pergunt. Egressique urbem, mox ducem itineris ad Christum stellam sequentes deveniunt. De ista vero stella, utrum stella simpliciter, an angelunihil repugnat, cum de singulis disputatum fuerit, arbitris majoribus eligendi liberam voluntatem ingenioli nostri mensura concedet. Si enim simpliciter stellam accipiendam esse quis ma
Abbreviated transcription (Latin):
geli sunt. Uñ g̃m uis in sp̃u. dũ cũ stelle
angłi dicunt᷑. qͥd repugnat si euã in hoc
lo eo stella angłs dicłꝰ ẽẽ sentiat᷑. Uel
certe si neq angłsꝰ. neq stella firmam̃ti.
neqi aliꝰ qͥspiam ignis hec stella fuisse dinos
cit᷑: op̃e gͦ sc̃s stella hec fieri ꝯcedat᷑. Qͥ. siẽ
pꝰ modũ corꝑali sp̃e uelut colũba descendit
suꝑ dñm iħm in iordane: sic gentes adorat᷑¬
ces stelle sp̃e dux̾ ad cunabula dñi nascentis
in carne. Deqͦ ꝑ ꝑabolam bala am astro logo lo¬
qͥbat᷑. Uriet᷑ stella ex iacob futilũ seilicei

Expanded text:
geli sunt . Unde quamvis in spiritu, dum tamen stellae Angeli dicuntur, quid repugnat, si etiam in hoc loco stella angelus dictus esse sentiatur? Vel certe si neque angelus, neque stella firmamenti, neque alius quispiam ignis haec stella fuisse dignoss stella haec fieri concedatur. Qui sicut postmodum corporali specie columbae descendit super Jesum Dominum in Jordane ; sic Gentes adoratrices, stellae specie duxit ad cunabula Domini nascentis in carne. De quo per parabolam Balaam astrologus loquebatur, Orietur stella ex Jacob , rutilum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
celũ rursũ ꝯscendentes angłi redeunt.
in hoc ꝯueniens ab angłis ꝑ actꝰ ordo ꝯspicit᷑:
it ptuꝰ pastorib natꝰ agnꝰ.⁊ gregil pastor nũ¬
tiaret᷑. In his duob pueris ioħe ⁊ iħu. pre¬
cursore ⁊ dũo. nͥ sñ historica rõne natunsta¬
tis ordo intendit᷑. qd̾ de anu imꝰ alt̃ deuͥ̾¬
gine puella gen̾at᷑. Ap̃i em̃ dñi p̾cut sor
ꝑ oĩa iołis ideͥco de uetula matre nasci
debuit: dũ ipse uet̾is legis finis qͣsi nouis¬
simꝰ filiꝰ fuit. Xp̃e uͦ de puella uͥgine coepꝰ
assũpsit: ipse en̾i noui teftam̃ti ÷ pͥncipiũ.
filioꝵq qͥ ex nouã lege nasc̾em᷑ ex ordiũ
exticit. Igit᷑ qͣdragesimo .iͦi. anno octouia¬
ni aug̃ti cesaris cẽporib herodis regis iu

Expanded text:
coelum rursum conscendentes Angeli redeunt . coelum rursum conscendentes Angeli redeunt . Et in hoc conveniens ab Angelis peractus ordo conspicitur, ut prius pastoribus natus Agnus et gregibus Pastor nuntiaretur. In his duobus pueris Joanne et Jesu, praecursore et Domino, non sine historica ratione nativitatis ordo intenditur, quod de anu unus, alter de virgine puella generatur. Christi enim praecursor per omnia Joannes idcirco de vetula matre nasci debuit, dum ipse Veteris Legis finis quasi novissimus filius fuit. Christus vero de puella virgine corpus assumpsit. Ipse enim est Novi Testamenti principium, filiorumque, qui ex Nova Lege nascerentur, exordium exstitit. Igitur quadragesimo secundo anno Octaviani Augusti Caesaris, temporibus Herodis r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcepit. sñ dampno sue uͥginitatis peꝑit.
ceptionis ꝯ suetudinẽ. absq uiri semine fac¬
tũ opͦ osfendit᷑. uͥ tam̃ extͣ nat᷑am de muliebri
ut̃o. sumpta carnis fub̾a nascebat᷑: ex natura
nat᷑alit̃ nat᷑am suscep. qͥ eo oꝑante sp̃u sc̃o.
ex mat̾na qͣm uis sola carne. uerã carnis
sub̾am humane. exceptis uitioꝵ passionib
in tegͣm contulit. Qũa rem ne sine exem¬
plo nat᷑e alicuiꝰ uelut noua in d̾i creat̾is
dimittamꝰ : in ulta aĩantia absq paren¬
tũ eoitu ꝓgigni eõpbamꝰ. q̃lit̃ apes sine
patͥb. fotu mat̾ni corꝑis t̾m mͦ crescunt.
& oĩa illiꝰ mͦi uolatilii fetꝰ suos taliten
concipiunt. S & multe aues absq marib oua
qͥd nat᷑e conĩ ire dicendũ÷ si qͣn ipse uoluis.
⁊ inuͥgniali ut̾o sp̃s sc̃i dispensatione filiꝰ sñ
ꝑastores custodie gregũ destinati.
naret᷑.⁊ de inde cũ hinic nuncio conueniens
audientib pastorib carm̃ coneinunt: ad

Expanded text:
no suae virginitatis peperit. ceptionis consuetudinem, absque viri semine factum opus ostenditur, non tamen extra naturam de muliebri utero sumpta substantia carnis nascebatur. Ex natura naturaliter naturam suscepit, qui cooperante Spiritu sancto ex materna, quamvis sola carne, veram carnis substantiam humanae, exceptis vitiorum passionibus, integram contulit. Quam rem ne sine exemplo naturae alicujus, velut novam in Dei creaturis dimittamus, multa animantia absque parentum coitu progigni comprobamus. Qualiter apes sine patribus fotu materni corporis tantummodo crescunt, et omnia illius modi volatilia fetus suos taliter concipiunt. Sed et multae aves absque maribus ova ae contrarium dicendum est, si quando ipse voluit, ut in virginali utero Spiritus sancti dispensatione filius sine pastores custodiae gregum destinati, naretur. Et deinde cum huic nuntio conveniens audientibus pastoribus carmen concinunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo anno. tacharias sac̾dos
de uice abia cũ in ordine
suo holochaustũ in tẽplo
offerebat. angłs gabͥel. unꝰ de illoꝵ num̾o
qͥ stant in ꝯspectu dñi. celeri nuntio ipse
responsa deferebat. Quil subneclens uror in¬
qͥt cua huc usq sterilis elisabeth. gͣndeu a
saus ꝯcipiet. filiũq ioħ̾em noĩe altissum
ꝓpħam & p̾cursorẽ łͥ pariet. S in credula
m̃te sacerdos. paꝵ his dictis aĩo fid̾e ac c̃o¬
modans. qͦmͦ respandit hoc fieri potue¬
rit. eũ ego satis sim senex. ⁊ uxor mea isto
officio in iuuenine pͥuata. in dieb istis
ꝓuecta etaie ꝓcessit: Ac t̾n angłs. in ista
neqͣqͣm ex cusatione repulsus. ñ causa ꝑ¬
fidie illaium munꝰ recraxrit. s qͦ a dn̾o
qđ dicebat᷑ implei᷑ ꝯuenientioris sui
uindicle sub iectum mutũ sac̃doie d̾eli¬
qͥt. donec nascente pꝰmodũ puero. ligate
lingue uincłm solutũ ÷ cũ nom̃ scͥb̾e filii

Expanded text:
mo anno, Zacharias sacerdos de vice Abia, cum in ordine suo holocaustum in templo offerebat, angelus Gabriel unus de illorum numero, qui stant in conspectu Domini, celeri nuntio ipsi responsa deferebat: quibus subnectens, Uxor, inquit, tua hucusque sterilis Elizabeth, grandaeva satis, concipiet, filiumque Joannem nomine, Altissimcursorem tibi pariet. Sed incredula mente sacerdos, parum his dictis animo fidem accommodans, Quomodo, respondit, hoc fieri poterit; cum ego sim satis senex, et uxor mea isto officio in juventute privata, in diebus suis provecta aetate processerit? Attamen angelus in ista nequaquam excusatione repulsus, non causa perfidiae illatum munus retraxit, sed quo a Domino quod dicebatur impleretur, convenienti oris sui vindictae subjectum mutum sacerdotem dereliquit: donec nascente postmodum puero, ligatae linguae vinculum solutum est, cui nomen filii
Abbreviated transcription (Latin):
iͥtuie. saul bis dep̾henso. inimico suo peussi
philistinoꝵ agmina. tͥbutaria secit. Nauid solus
oelingentos in t̾secit impetu uno. Abisai silis
saruie leuauit hassã suã cont̃ ͤscenios: & ini̾se¬
cit eos. Tres robustissimi ruꝑunt agnuna phi¬
listinoꝵ. ut pocũ darent regi dauid de cist̾na
bethleem: qͣ in medio hostiũ erat. Bananias.
filiꝰ ioiada urt fecti duos leones in moab: & leo¬
ne in cisfna in dieb nuis. Ipse qͦq uͥgam ma¬
nu uenens. egrpciũ spectacło dignũ hastã ha¬
bente occidit. Bellũ qͦꝙ robustoꝵ in gabaon:
excituii dauid cessit in ꝓsꝑum. Reter hec maxi¬
ma regis dd̾. ad ũsus in cͥcuitui regiones bella.
ꝓsꝑe dñi auxilio sauence. seu ꝑsemei ipsum.
seu ꝑ ex̃citũ sepe ꝑacla sunt. Bellũ uͦ cruile
in saltu effraim. in ipso isrł in testam̃to dauid
restituit in regnũ. Samarie regnũ contra
syros & reges damasci. nunc huc. nuuc illuc
alt̾o ꝓuentu u̾gentia certamina multa fue¬

Expanded text:
virtute Saül bis deprehenso inimico suo pepercit Philistinorum agmina tributaria fecit . David solus octingentos interfecit impetu uno . Abisai filius Sarviae levavit hastam suam contra trecentos, et interfecit eos . Tres robustissimi ruperunt agmina Philistinorum, ut potum darent regi David de cisterna Bethlehem, quae in medio hostium erat . Banaias filius Joiadae interfecit duos leones in Moab, et leonem in cisterna in diebus nivis . Ipse quoque virgam tenens manu, Aegyptium spectaculo dignum hastam habentem, occidit. Bellum quoque robustorum in Gabaam exercitui David cessit in prosperum . Praeter haec maxima regis David adversus in circuitu regiones bella, prospere Domini auxilio favente, seu per semetipsum, seu per exercitum saepe peracta sunt. Bellum vero civile in saltu Ephraim in ipso Israel, in testamentum David restituit Samariae regnum . Contra Syros et reges Damasci, nunc huc, nunc illuc, alterno proventu vergentia certamina multa fue