comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exalio sed semꝑ exse ẽ. Hoc ẽ quod ꝓpria intra
se uirtute subsistic. Essencia uero in dõ. id circo
est dicta : quia semꝑ est. nec incipiens aliquan¬
do. nec desinens est. sa eẽ sẽꝑ ꝓpriũ eiꝰ est.U.
INTERID OUODFILIUS. NUNCAECUALIS.
NUNC MINOR. E
est: Informa enim serui. quia factus est eamu¬
liere : pater maior illo est In forma cuit᷑ dei
inqua erat ante carnis adsumptionem patri
coequalis est dilla dictũ est Pater maior me
est: csid ego & paterunũ sumus: Aequalis
ergo patri. in quantũ ds̃ est : subiectus uero in
quantum homo est: UI. QUID INTERDIE¬
UOD XP̃S Nunc unigenitus
nunc primogenitus eẽ p̃dicatur. horum pri¬
mum ad patrempertin& : alterũ adnos.
Nam secundũ diuitatis excellenciam unige¬
nitus est. a patre iuatt euangeliũ quod dic̃
Etuidimiꝰ głam eius glouã quasi umgeniti
apatre plenũ grãe & ueritate Atuero secum¬

Expanded text:
ab alio, sed semper ex se est, hoc est quod propria intra ab alio, sed semper ex se est, hoc est quod propria intra se uirtute subsistit; essentia uero in Deo idcirco est dicta, quia semper est, nec incipiens aliquando, nec desinens est, sed esse semper proprium eius est. Inter id quod Filius nunc aequalis, nunc minor esterum humanae naturae. In forma enim serui, qua factus est ex muliere, Pater maior illo est; in forma autem Dei, in qua erat ante carnis adsumptionem, Patri coaequalis est. Pro illo dictum est: Pater maior me est; proid: Ego et Pater unum sumus. Aequalis ergo Patri in quantum Deus est, subiectus uero in quantum homo est. Quid differt inus nunc unigenitus, mogenitus esse praedicatur. Horum primum ad Patrem pertinet, alterum ad nos. Nam secundum diuinitatis excellentiam unigenitus est a Patre iuxta euangelium, quod dicit: Et uidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratia et ueritate. Αt uero secun
Abbreviated transcription (Latin):
do ẽ pater ingenitus. filius genitus. sp̃s uero
sc̃s nec genitus nec ingenitus: Quomodo filiuꝰ
de patre natus est. sp̃s aut̃ sc̃s depatre ꝓcedat¬
& filio: quomodo filiuꝰ nascendo ꝓcedit:
do pater numquam sine filio : Ettamen
sine filio pater genuit filium: Quomodo
filius num quaa sine spũ scõ: & tamen ait:
Nisi ego abiero paraditus non ueniae: Quomo¬
do filius non dese s& de patre est: nec tamen
ei est. posterior. de quo est: Quo modo sp̃s sc̃s
depatre ꝓcedit ae filio. nec tamen ab eis p̾cidi¬
tur: A quibus ꝓcedit. Quomodo tria unũ sunt¬
& unum tria : quomodo ad se inuicem relatiue
tria sunt. essencialiter unum sunt: quis ista con¬
sider& : quis ista conp̃hendat : Sienĩ humane
natiuitatis xp̃i secr& am non capimuꝰ diuine
naturȩ misteria quo modo capiemus: Iiui¬
NTER essenciam dĩ & substancia᷑ hoc quidam
defimerunt : quod substaancia ẽ id quod non

Expanded text:
do Pater ingenitus, Filius genitus, Spiritus uero do Pater ingenitus, Filius genitus, Spiritus uero sanctus nec genitus nec ingenitus? Quomodo Filius de Patre natus est, Spiritus autem sanctus de Patre procedit et Filio? Quomodo Filius nascendo proceditdo Pater numquam sine Filio, et tamen sine Filio Pater genuit Filium? Quomodo Filius numquam sine Spiritu sancto, et tamen ait: Nisi ego abiero, Paraclitus non ueniet? Quomodo Filius non de se sed de Patre est, nec tamen ei est posterior de quo est? Quomodo Spiritus sanctus de Patre procedit et Filio, nec tamen ab eis praeceditur a quibus procedit? Quomodo tria unum sunt, et unum tria? Quomodo ad se inuicem relatiue tria sunt, essentialiter unum sunt? Quis ista consideret? Quis ista conprehendat? Si enim humanae natiuitatis Christi secreta non capimus, diuinae naturae misteria quomodo capiemus? Inter essentiam Dei et substantiam hoc quidam definierunt, quod substantia est id quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Apłs testatur dicens. Unus ds̃ & pater ex quo omina
ltem defilio quia ds̃ est Alias ipse dicit: Quorum
est: idemque supra sic dicit. Diuisipnes donationũ
sunt: idẽ aut̃ sp̃s Diuisiones operationum sunt: idem
deorũ numerus. in illa trinitate credendus ẽ: Scrip¬
tum est enim: Egosum ds: & non ẽ alius p̃ter me
credere: ꝓfanũ est. Trmitatem in personis non u¬
distinguere impium est: TERTIA DIEFERINT¬
nter personam patris & filii aespũ scĩ: ita discer¬
nicur quod paternec factus. nec natus est:
Filius aut̃ natus non ftactus: Sp̃s uero sc̃s: nec na¬
a& ernitatem hab&. sine natiuitate Filius aut᷑¬
ex nullo exordium ducit. Filius expatre origi¬
nem sũmit. Sp̃s uero sc̃s expatre filioq ꝓcedit:
Haec tamen anobis ita dicuntur detrinitate.
ut possit humana intellegencia capere Nam
qriis considerare sufficiat ipsius trinitatis inter¬
na misteria : quo modo pater & filius & sp̃s sc̃s.
tres persone dicuntur. una natura: Quomo¬

Expanded text:
Apostolus testatur dicens: Vnus Deus et Pater, ex quo omnia. Item de Filio, quia Deus est, alias ipse dicit: Quorum est, idem qui supra sic dicit: Diuisiones donationum sunt, idem autem Spiritus et Diuisiones operationum sunt idem deorum numerus in illa Trinitate credendus est. Scriptum est enim: Ego sum Deus, et Non est alius praeter me, credere profanum est; Trinitatem in personis non distinguere impium est. Inter pernter personam Patris et Filii et Spiritus sancti ita secernitur, quod Pater nec factus nec natus est, Filius natus non factus, Spiritus vero sanctus, nec naaeternitatem habet sine natiuitate, Filius ex nullo exordium ducit, Filius ex Patre originem sumit, Spiritus uero sanctus ex Patre Filioque procedit. Haec tamen a nobis ita dicuntur de Trinitate, ut potest intellegentia humana capere. Nam quis considerare sufficiat ipsius Trinitatis interna misteria? Quomodo Pater et Filius et Spiritus sanctus tres personae sint, una natura? Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
NTER dm & dnĩm ita quidã defimierunt:
hȩc uocabula discernuntur: Primumeni¬
sicaurae nomen pertinens ad cmorem: Secundũ.
Spotestatis congruens ad timorem Denique ex dĩuq
cabulo anim aduerte quid diligas: ex dñi appel¬
latione cognosce quid mauas. SECUNDA.
nter trinitatem &e hunitatem hȩc distinctio est.
quodunitais est ꝓpter inseparabilem deititas
nitate : nulla distinctio est Est enĩ gignens
genitus: & ꝓcedens Ria quidem nomina sunt :¬
se substancia una ẽ: Sicut ignis. candor &ca¬
÷:tria quidem uocabula: sae resuna est In re¬
latione enĩ ꝑsonrum trinitcis est. In substan

Expanded text:
nter Deum et Dominum ita quidam definierunt, haec uocabula discernuntur. Primum enim naturae nomen est pertinens ad amorem; secundum potecabulo adverte quid diligas, ex Domini appellatione cognosce quid metuas. II. 3. Inter Trinitatem et unitatem haec distinctio est, quod unitas propter inseparabilem deitatis in Divinitate nulla distinctio. Est enim gignens, genitus et procedens. Tria quidem nomina, sed substantia una. Sicut enim ignis, candor et color, tria quidem sunt vocabula, sed res una. 4. In relatione enim personarum trinitas est, in substan
Abbreviated transcription (Latin):
ut non malicia. sae sola ignorantia uł infirmittite
delinquatur: ꝓfecto necesse est : ut humano modera¬
mine ipsa correctionis dilectio temperetur: Cunctiquip¬
pe quoque in hac morttili cartie subsistimus: corruptio¬
nis nostrȩ infirmitatibꝰ subiacemus : Exc ergo deba¬
oportet misereri necontra infirmitatem ꝓoimi. si¬
ad increpationis uocem ferueneius rapiatur: oblitũ

Expanded text:
um non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debbecillitati misereri, ne contra infirmitatem ad increpationis vocem ferventius rapiatur, oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
oNI NULLa autem facitiora uehement᷑
increpanda sunt. ut cum culper ab aucto¬
re non cognoscitur. quearta ponderis sit ab increpantis
ore senciatur . ut cum sibi quis madum quod ꝑpaerauit
leuigat. hoc contra se grauit̃ ex corripientis asperita¬
nisi contra delictt singulorum aemulationis spũ fer¬
ueat. nullam sibi inꝑpacuum ab solationem pcirat : quia¬
patientes eẽ debemus ita si adiquem uidemus ad inni¬
riam dm̃ ore sacrilego blas phemare. Illic pacien

Expanded text:
onnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitanisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. Upatientes esse debemus, ita si aliquem viderimus, in injuriam Dei ore sacrilego blasphemantem, illic ten
Abbreviated transcription (Latin):
Durum qui ppe est : ut qui nescit tenere moderamen uitȩ
itis muora uirbꝰ tuis: quia melius est subhumilitate totũ
ꝑmanere quam pendulo gradu in altiori fluctucre¬
lis eẽ quam tiro: Etnesine ductore ingredi cris uiam.
quonum quam ingressus fuisti: ne in parte altera
declinans errorem patiaris. plusue aut minus ambu¬

Expanded text:
Durum est ut qui nescit tenere moderamina uite tas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluctuareli probet. Cave ne sine doctore ingrediaris viam, quam numquam ingressus es, et in partem alteram declinans errorem patiaris, plusque aut minus ambu
Abbreviated transcription (Latin):
hi quondam a sede caeli obsuꝑbiam lapsi nunc in
aere comorantur: Homines autem sunt racio¬
ne capaces. intellectu sapientes. ore loquaces. natu¬
ra magis: quã doctrina ualentes statu rigidi.
uultu erecti. figura similes uniuersi & int̾se dissi¬
mente leues diuersis moribuꝰ pares erroribus: Adstu
citudine a nocii. singillatim mortales ꝓle mutabiles:
uitaque sola tempore cęleres. tardi ad sapientiã. uo¬
loces ad mortem : De pr&eritis nudi. dep̃sentibꝰ exi¬
gui. Defuturis incerti. concipiuntur miniquitate.
inpeccato nascutur in labore uiuunt: indolore mori¬
untur:¬
FXU. QUAE ESTDISCRETIO PRE¬
UARICATIONIS AT

Expanded text:
Hii quondam a sede caeli ob superbiam lapsi, nunc in Hii quondam a sede caeli ob superbiam lapsi, nunc in aere commorantur. Homines sunt ratione capaces, intellectu sapientes, ore loquaces, natura magis quam doctrina ualentes, statu rigidi, uultu erecti, figura similes uniuersi, et inter se dissimente leues, diuersi moribus, pares erroribus, ad stucitudine anxii, singillatim mortales, prole mutabiles, uita queruli, tempore celeres, tardi ad sapientiam, ueloces ad mortem, de praeteritis nudi, de praesentibus exigui, de futuris incerti; concipiuntur in iniquitate, in peccato nascuntur, in labore uiuunt, in dolore moriuntur. Quae sit discretio praeuaricationis a
Abbreviated transcription (Latin):
Hatic differentiam u&eres scripserunt : quod an¬
geli sunt spãli substantia. ante omnem creaturã
creciti: Natura mut abiles conditi: s& contempla¬
tionem dĩ immutabiles facti. Animo inpassibi¬
les: mente rationabiles tempore aa erm. beati¬
tudinẽ ꝑp&uii. felicitate perhennes. futuris pres¬
cii. iussimundum regunt missi. corpora excellen¬
ciora sumunt. in colestibuꝰ cõmorantur: De mones
animo passibiles corpore aerei. tempore axerni.
humanitatis inimici nocendi cupidi. suꝑbia tu¬
midi. ftllatia calidi. semꝑ infraude noui cõmo¬
uent sensus. fingunt affectuꝰ. uitam turbant. somp¬
num incitant. moribꝰ inferunt. mentes terrent.
membra distorquent. soites regunt. sonus in rogant.¬
p̃stigiis oracula fingunt. cupidinẽ ãmoris inlici¬
unt. Ardorem cupiditatis infundunt. in consecra¬
tis imaginibus delitescunt. in uocati. ad sunt ueri¬
similic mentiuntur. muttatur indiuersis figu¬
ris : interdũ angelorũ imaginibꝰ transformant᷑.

Expanded text:
hanc differentiam ueteres scripserunt, quod angeli sunt spiritali substantia sati, ante omnem creaturam creati, natura mutabiles conditi, sed contemplatione Dei inmutabiles facti, animo inpassibiles, mente rationales, tempore aeterni, beatitudine perpetui, felicitate securi, futuri praescii, iussi mundum regunt, missi corpora ex caelesti aere sumunt, in caelestibus commorantur. Daemones animo passibiles, mente rationales, corpore aerei, tempore aeterni, human itatis inimici, nocendi cupidi, superbia tumidi, fallacia callidi, semper in fraude noui. Commouent sensus, fingunt affectus, uitam turbant, somnos inquietant, morbos inferunt, mentes terrent, membra distorquent, sortes regunt, praestigiis oracula fingunt, cupidinem amoris inliciunt, ardorem cupiditatis infundunt, in consecratis imaginibus delitescunt; inuocati adsunt, uerisimilia mentiuntur, mutantur in diuersis figuris, interdum in angelorum imaginibus transformantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatio
IdES EST diuinitatis confessio. & religionis soli¬
dum fundamentum: Spese bonorum expectatio
futurorum: Caritas est ꝑfecta dilectio. indeum et
ꝓximum: Harum prima credulitatẽ fouit prȩ¬
sentem secunda ꝓmissum. praestolatur futurum.
tercia amorem conplectitur aeternum: Quae¬
quidem tria in huius uitȩ tempore itit copulantur:
ut altera sine altera et̃ non posset: Denique uera¬
citer credere non possumuꝰ : nisi et quae ꝓmissa suNt
speremus: Nec poterimuꝰ sustinere ꝓmissa. si desit
fidei credulitts firma Nec aderit fructuꝰ sper
uł sttibilitas fidei: nisi fuerit ꝑfecta catricas xp̃i
quae & fidem ut credat adiuu&. & spem expectatio¬
ne corrobora: Cuius speciale secrndũ a postolum
inter has uirtutes traditur princi patum. & cul¬
tum mana in ac ternum: Nam & fides cessabit.
Dum futura quae eraduntur aduenerint. & spes
finem habebit Dum betiti tudinem quam quisque
bonus prestolatur acceperit: sola caritas in aeter¬

Expanded text:
tat: fides est diuinitatis confessio et religionis solidum fundamentum, spes est bonorum expectatío futurorum, caritas est perfecta dilectio in Deum et proximum. Harum prima credulitatem fouet praesentem, secunda promissum praestolatur futurum, terquidem tria in hujus vitae tempore ita copulantur, ut altera sine altera stare non possit. 140. Denique veraciter credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus; nec poterimus sustinere promissa, nisi sit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei, vel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta charitas Christi, quae et fidem ut credat, adjuvet et spem spectationis corroboret. Cujus specialiter secundum Apostolum inter has virtutes traditur principatus, et cultus manet aeternus. 141. Nam et fides cessabit, dum futura quae creduntur advenerint; et spes finem habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur acceperit. Sola charitas in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝰ bonus. ꝑostiũ bonũ qđ est xp̃s. Sed qui est ille lau¬
dabilis xbetituꝰ egressuꝰ. possim quidem dicere ingre¬
di nos quando interiuꝰ aliquid cogittimꝰ. Egredi aut̃
quando exteriuꝰ aliquid operamur. & qm̃ sic̃ dicit
operari. Vnde & in psalmo dicitur. Exi & homo adopu
suum : & ipse dñs dicit. Luceant opera ur̃a corcm homi¬
nibꝰ sed plus me delect& qđ ipsa uerictiꝰ ttm quã pas¬
tor bonuꝰ. &ideo doctor bonuꝰ qđ ammodo no ammonuit.
scđm quem ad modum intellegere debemu qđ ait
Ingredietur & egrediur & pascua inueni&: tunc
est infinem. Ideo ait. Ego ut uittam haeant: hoc
ost fidem quȩ ꝑdilectionem operaitur. ꝑqut̃ fidem
inouile in grediuntur ut uiuant. quia iustuꝰ ex
fide uiuit. Xhabundantiũ habeant: qui ꝓseue¬
rando usq infinem. ꝑ illud ostium iđ ꝑfidem xp̃i
bundantiuꝰ abebunt uitam ueniendo qđ pastor
ille p̃cessit: ubi num quam deinde moriantur.

Expanded text:
sus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille lausus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, sicutoperari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredietur, et egredietur et pa in finem. Ideo ait: Ego veni, ut vitam habeant, hoc est, fidem quae per dilectionem operatur , per quam fidem in ovile ingrediuntur, ut vivant, quia justus ex fide vivit ; et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, bundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
siuꝰ xp̃i audierunt. Nam iudex clamat in p̃conedũ
p̃co iudicẽ ad nunciat uenturum. Alii sunt ergo
quo non audier̃ oues inquibꝰ non erat uox x p̃i errante
falsa dicentes : in ania garrientes : uana finges mise¬
ros seducentes : sicut pseudo ꝓph&e sic̃ scribe & pharisei
temporibuꝰ ipsiuꝰ dñi. hi sunt quiuenerunt ꝑse & non
sunt aiudice missi. His uero cum doctrinis suis ꝓcul ex¬
pulsis. uidetimꝰ quo nos pastorbonus uocat. Dic̃ enim
gredietur & regredietur & pascua inueni&. Ethoc eui¬
denter ostendit: non solum pastorem : sed &iã oues in¬
trare ꝑostium : sed quid ẽ ingredictur & egredietur
ait ipse iohannes euuangłistai in epła sua. Ex nob exie¬
runt : sed non erant ex nob̵ non ẽ utiꝗbonũ. Tali ergo
egressuꝰ non poss& ab ono pastore laudari ut dicer&
ut ingredictur & egrediaur & pascua inuenia.
Est ergo aliquis non solum ingressuꝰ uerũ &iam egres¬

Expanded text:
sius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum sius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His vero cum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: gredietur, et egredietur, et pascua inveniet. « Et hoc evidenter ostendit non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant eegressus non potest a bono pastore laudari, ut diceret: « Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egres
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid medelȩ. Eritonĩ sine dubio pensatiobonorum aema¬
rum multitudo suꝑ auerit : pec catorem suum ꝑtrehit
ad gehennam : Si enĩ maiora fuerint operabona : exip
gilitudinem nec afflictionem erucis requirit anobiꝰ dñs¬
seo adhoc p̃cipue respicit si uera sint aesincert conuersio

Expanded text:
it enim ibi sine dubio compensatio bonorum marum multitudo superaverit, operarium suum pertrahit ad gehennam: si vero majora fuerint opera bonorum, gitudinem, nec afflictionem crucis, ad hoc praecipue respicit, si vera sit et sincera conversio
Abbreviated transcription (Latin):
amplicitur: Et qui peccata sua hominibꝰ occultant.
&e ꝑsemaeipsos confessi non fuerint: dm̃ quem testem
hebent ipsum habebunt &ultorem : Non uult ds̃¬
ulcisci malitiam : qui confiteri delicta. ꝑsuadit: Op¬
tat absolui confitentes. Ne contum aces punire cogan¬

Expanded text:
ISIDORUS. Qui peccata sua hominibus occultant, et per semetipsos confessi non fuerint, Deum quem testem habent, ipsum habebunt ultorem. Ex eo ulcisci malitiam, qui confiteri delicta persuadet. Optat Deus dissolvi confitentes, ne contumaces punire coga
Abbreviated transcription (Latin):
eis praccepta non bona. utique qr in eis qued cm
aegiptiorum satiari ꝑmisit: Nam oepeo quod
carnalis populuꝰ modum egrederetur uindictȩ :
lex ꝑmittit camalibꝰ uicem reperdere mdi quod
cuangelia infirmioribuꝰ uaeant: Promde ergo
dicuntur non bona quã euangelio conparata
legis prȩcepta inferiora noscuntur: Ante aduen
tum redemptoris nr̃i. gentilis populu ideo non ob¬
temperauit legi quia non dũ intellegebatur sen¬
su spiritali: lex enĩ grauia acque dura. secundũ
litteram iubebat: id eo contompnebatur: Uenit
enĩ gratia euuangelii temperauit legis custeri¬
tatem: ad plicuitq populum sibi gentilem:

Expanded text:
eis praecepta non bona. Vtique quia in eis quadam eis praecepta non bona. Vtique quia in eis quadam Aegyptiorum satiari permisit. Nam et pro eo quod carnalis populus modum egrederetur uindictae, lex permittit carnalibus uicem rependere mali, quod euangelia firmioribus uetant. Proinde ergo dicuntur non bona, quoniam euangelio conparata, legis praecepta inferiora noscuntur. Ante aduentum enim Redemptoris nostri, gentilis populus ideo non obtemperauit legi, quia nondum intellegebatur sensu spiritali. Lex enim grauia atque dura secundum litteram iubebat, ideo contemnebatur. Venit enim gratia euangelii, temperauit legis austeritatem, adplicauitque populum sibi gentilem.
Abbreviated transcription (Latin):
data tenentur. ꝓmissa uero in euangeli plenitu¬
dine consumantur: Legem enim euangelia cõ¬
plent: & significationem coepti plenitudo testa¬
mentorum Item nichil amplius lex praestitit:
nisi quod solo peccato monstretuit. Non bstulit.¬
& subsuo terrore redactos homines seruos efficit :¬
& inde sp̃m seruitutis abusse priorem populum
apłs docuit: Euangeliũ uero ueniens crudelitatẽ
legis amouit: pec ccittiquȩ lex priniebat ꝑspm̃ser¬
amorem inplende legis : omnibꝰ condonauit: Et sidem¬
cebspumenda commiserit : ꝑ erindem adoptioni
spm̃ indulgit. Formam bene agendi prebuit: eut
possit agi quȩ docuit: adiutorem sp̃m infundit: Nã
praecepta legtlia quȩ illi populo data sunt. conpa¬
ratione meliorum &iam non bona dicuntur. qr
quę ꝑcipiunt. non ꝑficiunt: Gratia uero euange¬
li quod exterius inperat: intorius ut ꝑfitiatur
adiuuat: Ezechielis enim testimonio dicitur: Dedi

Expanded text:
data tenentur, promissa uero in euangelii plenitudata tenentur, promissa uero in euangelii plenitudine consummantur. Legem enim euangelia conplent, et significationem coepti plenitudo Testamentorum. Item nihil amplius lex praestitit, nisi quod solum peccatum monstrauit, non abstulit, et sub suo terrore redactos homines seruos effecit, et inde spiritum seruitutis habuisse príorem populum Apostolus docuit. Euangelium uero ueniens crudelitatem legis amouit; peccata, quae lex puniebat per spiritum seramorem implendae legis omnibus condonauit, et si deinceps punienda commíserit, per eundem adoptionis spiritum indulgit; formam bene agendi praebuit, et ut possint agi quae docuít adiutorem Spiritum infudit. Nam praecepta legalia quae illi populo data sunt, conparatione meliorum, etiam non bona dicuntur, quia quae praecipiunt non perficiunt; gratia uero euangelii quod exterius imperat, interius ut perficiatur iuuat. Ezechielis enim testimonio dicitur: Dedi
Abbreviated transcription (Latin):
titur: Quic qrid ꝓilla animalia in munda : in
mores hominum significantur: Illic peccoribꝰ
in molatis carnis & sanguinis hostiȩ offerebant᷑
hic saacrifitium carnis &e sangums xp̃i offertur
quod ꝓilla animalia figurabantur: Illic exctr¬
ne agni pascha cęlebratur: hic pascha nr̃um im¬
molatus est xp̃s: qui est ueriis agnus in macula¬
tus: Illic neomeniae. idẽ noriȩ lunȩ principia
colebantur: Hic noua creatura in xp̃o accipi¬
tur ut paculus cat: siqua in ap̃o noua crecitu¬
ra: uetera transierunt: ecce facta sunt noua
quid plura in lego quippe res geste ꝑfiguram in
significatione futurorum adnunci abantur: Ig
norantia uero euaagelicę ueritatis: quȩ illic
adnunciata fuerunt explentur : Item in lege
mandatei scripta sunt & ꝓmissa : S& mandata
legem implere: uel conseruare iubebant: ꝓmissa
uero figuris obtectas acramentorum futuram
euangelicam gr̃am p̃dicabant: In lege onĩ man¬

Expanded text:
titur quicquid per illa inmunda animalia in titur quicquid per illa inmunda animalia in mores hominum significatur. Illic, pecoríbus immolatis, carnis et sanguinis hostiae offerebantur, hic sacrificium carnis et sanguinis Christi offertur, quod per illa animalia figurabatur. Illic ex carne Agni Pascha celebratur, hic Pascha nostrum immolatus est Christus, qui est uerus Agnus inmaculatus. Illic Neomeniae, id est nouae lunae principia colebantur, hic noua creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua in Christo noua creatura, uetera transierunt, ecce facta sunt noua. Quid plura? In lege quippe res gestae per figuram in significationem futurorum adnuntiabantur, in gratia uero euangelicae ueritatis, quae illic enuntiata fuerunt, explentur. Item in lege mandata scripta sunt et promissa, sed mandata legem implere uel conseruare iubebant, promissa uero, figuris obtecta sacramentorum, futuram euangelicam gratiam praedicabant. Ιn lege enim man
Abbreviated transcription (Latin):
yod in lege littera est: in euangelio gr̃a: Illa
habuit umbra : ista imaginem: Illa datt est ꝓp¬
ter transgressionem: ista ꝓpt̃ iustificationem: Illa
ignoraante demonserat peccatum: istt agnitum ad¬
iuuat utuitetur: Illa flagiciis deditos increpat: ista
precantes bonitate ꝓpria liberat: Illa tadionem red¬
dendam decreuit: ista aceram proinimicis orgre
iussit: Illa coniugiorum indultis abens crescere aege¬
nerare p̃ceptum: ista continentia suesit Illic p̃dica¬
tur circum cisione sola carnis: hinc lauacrum in ab¬
lucione cordis &corporis. Illic chananitidis regnum
& ꝓmissiones rerum temporalium continentur:
Hic uitt accerni regnumque cęlorum ꝓmittitur:
Illic sebbati otium a requies cęlebratuir: hic ipsa
sabbati requies in xp̃o habetur. qui dixit Uenite
adme om̃s qui laboratis a honeraati estis: & ego¬
uos refitictm. & muenietis requiem anim anibuꝰ
ur̃is: Illic aesct amimalium in mundum ꝓibe¬
tur: hic incorpore xp̃i. id est inscis suis non admit¬

Expanded text:
od in Lege littera est, in Evangelio gratia: illa habuit umbram, ista imaginem; illa data est propter transgressionem, ista propter justificationem; illa ignorantiae demonstrat peccatum, ista agnitum adjuvat, ut vitetur; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem reddendum decrevit, ista etiam pro inimicis orare jussit: illa, conjugiorum indultis habenis, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit. 124. Illic praedicatur circumcisio sola carnis, hic lavacrum in ablutione cordis et corporis; illic Chananitidis regnum et promissiones rerum temporalium continentur, hic vita aeterna regnumque coelorum promittitur; illic sabbati otium et requies celebratur, hic ipsa sabbati requies in Christo habetur, qui dixit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et eguos reficiam, et inuenietis requiem animabus uestris. Illic esca animalium inmundorum prohibetur, hic in corpore Christi, id est in sanctis suis, non admit
Abbreviated transcription (Latin):
uideb̾ant᷑ oꝑari. Qͥ eiꝰdem uiri pꝰmodũ subtiłr uitã reqͥrens ĩueni qr ex que dieb singułis
labombat qͥdqͥd ex uictu atq uestitu suꝑesse potuisset die sabb̾o ad bi petͥ eccłam deferre
ꝯsueũat atq ĩ digentibꝰ erogare. Qua ex re ꝑpende qr nõ ĩmerito domꝰ ip̃ius fabrica sab-¬
bato crescebat. Petrꝰ.
Hac de re mͥ idonee uideo satisfactũ. S q̃so te qͥd¬

Expanded text:
ter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, q
Abbreviated transcription (Latin):
teris sui cũcta tbuenit ut pene nicħ ⁊̃ cellario nͥ parũ quid olei ĩ uitreo uase remaneret.
nie quidã subdiaconꝰ nsie agcipitꝰ aduenit. magnoꝑe postulans ut sibi aliqͣntislũ ołei dari
debuisset. Uir aut̃ dñi qͥ cũcta decreilat ĩ terra tͥbuere ut ĩ celo resernaret am̃ia ħ ip̃m parũ
qd̾ remanserat olei uissit petenti dari. Monachꝰ uͦ qui cellarium tenebat audunt q̃dẽ
quireret respondit monacħꝰ se minime dedisse qr si illud tͥbueret omĩno nichił fr̾ibus re-¬
maneiet. Tunc iratus aliis p̃cepit ut hoc ip̃m uas uitreũ in quo parũ olei remãsisse uide¬
bat᷑ ꝑ fenestrã ꝓicerent ne in cella aliquid ꝑ inobedĩam remaneret. fem̃q est. Sub fenes¬
tra aut̃ eadem ĩgens p̃cipiciũ patebat saroꝵ molib asꝑum. ꝓ iectum itaq uas uitreũ uenit
ĩ saris. S sic mansit ĩcolume acsi ꝓiectũ minime fuisset. ita ut neq frangi neq esfundi ole¬

Expanded text:
terii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidequireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effun
Abbreviated transcription (Latin):
alia eiꝰ discipula a lecto iacẽtis abscesserãt: ⁊ ecce subito ĩ płatea ante eiꝰdem cellule ostiũ duo
chori psallentiũ ꝯstiter̃t̃. Et sicut se dicebãt sexꝰ ex uocibꝰ discreuisse psalmodie cantꝰ dicelñt
iuri ⁊ femine respõdebãt. Cum q ante fores cellule exib̃erent᷑ celestes exeqͥe: sc̃a illa aĩa car¬
ne soluta est. Qua ad celũ ducta qͣnto chori psallñtiũ altiꝰ ascẽdebãt: tanto cepit psalmodia
letuꝰ audiri. qͦusq ⁊ eiꝰdem psalmodie sonitꝰ ⁊ odoris suauitas elongata finiret᷑. De transi¬

Expanded text:
abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fiagłantia subsecuta. ita ut eaꝵ animũ quẽ lux enussa terruerat: odoris suauitas refo¬
ueret. S cũ iũ claritatis illiꝰ ferre ñ posse̾t: cepit eadẽ romula assistentẽ ⁊ trementẽ redẽp¬
ħ crebro diceret paulatĩ lux q̃ fuãt emissa subtracta ẽ. s is qͥ subsocutꝰ est odor remãsit.
Sic q dies scd̾us ⁊ t̾cius tͣnsiit: ut asꝑsa frrglãtia odoris remaneret. Iocte igit᷑ quarta eã¬

Expanded text:
est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoest fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redempmque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. Nocte ergo quarta ea
Abbreviated transcription (Latin):
que utrasq discipulas suas filiaꝵ loco nutͥeb̾at uocauit dic̃ns. Mat̃ ueni. Mat ueni. Q
mox cũ alia eiꝰ ꝯdiscipła surrerit sicut ut̾sq referentibꝰ ⁊ multis res eadẽ claruit. et
ego qͦ ĩ codẽ temꝑe agnoui. Cũq noctis medio lectulo iacñtis assisterẽt subito celitꝰ
lur enussa om̃e iliꝰ cellułe spaciũ impleuit. ⁊ spłendor tante claritatis emicuit: ut corda¬
assistẽtiũ ĩ estimabili panore ꝑstͥngeret. atq ut pꝰ ip̃e referebãt om̃e ĩ eis corpꝰ obriges¬
ceret. ⁊ ĩ subito stupore remanerẽt. Cepit namq qͣi cuiꝰdã magne multitudĩs ĩgredĩẽ¬
tis sonitꝰ audiri. ostũi cellule ꝯeuti. acsi ĩ grediẽtiũ turb̃a p̃meret᷑. Atq ut dicebãt ĩ tran
tũi multitudinẽ sentiebãt. s nimietate timoris ⁊ luminis uidere nõ pot̾ant. qr eaꝵ ocu¬
los ⁊ pauor dep̃sserat: ⁊ ip̃a tanti luminis claritas reũb̾abat. Quã luc̃e ꝓtinꝰ miri odoris

Expanded text:
cavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantassistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostiumque cellulae concutiant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã
laboriose credidisti oꝑe p̃ciũ credo si ea q̃ mͥ a uiris fidelib su̾t digesta narraũo.¬

Expanded text:
ostquam laboriose credidisti, operae pretium credo, si ea quae mihi a viris fidelibus sunt digesta narra
Abbreviated transcription (Latin):
magnis sumꝰ triblatõnib positi: qr tam̃ a ꝯditore nr̃o non sumꝰ om̃ino despecti: testan¬
tur ea que audio enis stupenda miracula. G regor¬
ĩ italia gesta sunt narmre decreũam uis ne tam̃ ut ꝓ ostẽclñda eiuidẽ arriane
hereseos dãpnatõne tͣnseamꝰ ũbo ad hispanias atq inde ꝑ affricam ad italiã rede¬
amus.⁊
Petiꝵꝰ. p

Expanded text:
magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testanmagnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregoin Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. P
Abbreviated transcription (Latin):
ret ĩtrare. Et sac̃dos atq custodes uel hii qͥ ad celebranda missaꝵ sollẽpnia uenant: rem
ui debãt. ĩgredi minime pot̃ant ⁊ suauitatẽ mirifici odoris traheb̾ant. Die uͦ alio cũ ĩ ea
lampades sine lumine dependerẽt emisso diuiuitꝰ lumine st̃ accense. Atq pꝰ paucos i
dios cum erpletis itm̃ missaꝵ sollẽpniis extĩctis sampadib̾ eustos ex eadẽ eccła egressus
fusset: pꝰ paululũ intrauit. ⁊ lampades quas extĩxerat lucentes reppit. Quas nogligẽ¬
t̃ extĩxisse se credidit. atq eas iam sollicitꝰ extĩxit. Qͥ exiens eccłam clausit. S pꝰ trium
honiꝵ spaciũ reg̾ssus. lucentes iam lampades quas extĩxerat ĩuenit. ut uidłicet ex ip̃o lu¬
mine aꝑte claresceret qr loc ille de teneb̾ris ad lucẽ ueuisset. fetixꝰ. Et si ĩ

Expanded text:
ret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem ret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, et rem videbant, ingrlampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
et neq hoc sileam qd̃ ad eiꝰdem arriane heseoᷤ
dãpnatõem ĩ hac qͦ urb̃e ante bienniũ pietas suꝑna mõstrauit. Ex ħis qͥppe que nar¬
ro aliud popłs agnouit. aliud aut̃ sac̃dos. ⁊ custodes eccłe se audisse. se uioisse testantur.
Arrianoꝵ eccł̃a ĩ regione urb̃is huiꝰ que subura dicit᷑ cum clausa usq ante bienniũ re-¬
tuia celebrarent᷑ ⁊ p̃ eiusdẽ loci angnstia popłi se turb̃a ꝯpͥmeret. quidã ex his qui intra
sacrariũ stabant porcũ subito intra suos pedes huc illueq discurtere senseĩt. Quẽ dum
unus quisq sentiret. ⁊ urta se stantib indicaret. idem porcꝰ eccłe ianuas petit. ⁊ om̃s
pitus factꝰ est ac si aliquis ĩ hac errando discurreret. Seqñti aut̃ nocte grauior sonitꝰ excre-¬
renitate aeris suꝑ altare eiꝰdem eccłe nubes celitꝰ descendit. suoq illud uelamine oꝑuit
Oẽm q eccłam tanto terrore ac suauitate repleuit ut patentib ianius nlłs illic p̃sume-¬

Expanded text:
ed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium retur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus ipitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrerenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesume
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Qͥ uidłicet sac̃clos ĩopinate ꝯtigit ut ad putãdã uineã eẽt occupatꝰ. atq ad se ueniẽtib
diceret. Antecedite ⁊ ego uos subseqͦr. Cũq uid̾et sibi ĩ eodem oꝑe parũ aliqͥd suꝑesse paululũ mo-¬
rã fecit ut opꝰ qd̾ minimũ restabat expleret. Q ͦ expleto: cepit ad egrũ ꝑgere. Eunti uͦ ĩ itinere oe¬
currẽtes hii qͥ priꝰ adueñant obuã facti st̃ dicẽtes. Quare tardasti pat  Noli fatigariqr iã defu̾e-
tꝰ. Cͦ audito ille ꝯtͦͣmuit magnisq uocibꝰ se int̃fectorẽ illiꝰ clamare cepit. fle̾s itaq ꝑuenit ad coi¬
pꝰ defu̾cti. se q corã illiꝰ lecto cũ lacͥnus ĩ terrã dedit.Cũq uehemẽt̾ fleret. ĩ terrã capd̾ tund̾et. se-¬

Expanded text:
ret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram
Abbreviated transcription (Latin):
monis ostendit. Erat aũt ei et iybus absq iguis opere. ¶ Noetet ip̃e
prius ostendebat exemplis: ea que uerbis decere cupiebat. Aliis quids
dieb unũquenq apud semet ipũi exercere abstinenciam quã posset
batur. cum tumei ipse sblitis abitiuentie obseruaniouib deseruiret.her¬
bis solum modo aut olerib ureus. uee usum suit miuidecium iguis ad-¬
uutteus. ¶Aabebant aũt haue magnificam uerbi dei dectrinam sicut
Quine eiũ quicqͥd petesset adeo: sine uiora consequebatur. ¶ Conne
uerunt eñ ex onũi loco monachi : fauia et doctrina eius inuitati. et ꝑ¬
cipue exemplis euis quam plurilui sclo uenunciantes. couuentum cruẽdã
maguifitum fecexinit apud euui ui supͣdicti montis loco. cõnumem ni¬
toi uiense uuuus unammniter conseruautes. Ahuuc ergo taiqͣ sere
cele uae ttueudata et angelicum ceruebaunis exeroctum om̃ib iurtutib

Expanded text:
monis ostendit. Erat autem ejus cibus absque ignis opere. Dicebant autemonis ostendit. Erat autem ejus cibus absque ignis opere. Dicebant auteprius ea ostendebat exemplis, quae verbis docere cupiebat. Aliis quidem diebus unumquemque apud semetipsum exercere abstinentiam, quam posset batur, cum tamen ipse solitis abstinentiae observationibus deserviret, herbis solummodo aut oleribus utens, nec usum, aut ministerium ignis adt. Habebat ergo hanc magnificam verbi Dei doctrinam, sicutOmne enim quidquid petisset a Deo, sine mora consequebatur: senerunt enim ex omni loco monachi, fama et doctrina ejus invitati, ecipue exemplis ejus quamplurimi saeculo abrenuntiantes, conventum quemdam magnificum fecerunt apud 148 eum in supradicto montis loco, communem vitam mensae unius unanimiter conservantes. Hunc ergo tamquam vere caelestem quemdam et angelicum cernebamus exercitum, in omnibus virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
neccessatia tensequatur. ¶Dehiir aũt true erga nos ab ip̃is populis
gestu funt. uidentibus transire nos ꝑ tiuitatem suam et uelut ans¬
lis eccurrentibus atq houorem deferentib cruouiodo euatrem. aut
de ip̃is monathes aut iurginib guormm ni numere multitud ies
ut suprad ixiimis in illa urbe habent᷑ Requirentes eui a scõ ep̃o loci
ipsius: uiguiri nubia uirginum et decem milia monachoꝵ in ibi haberi.
comperimis Quoꝵ om̃rum affectum erga nos et honorem quem exhi¬
bebant nobis exponere nec seruo sufficit uec uerecondia ꝑmictit. Dͦ¬
modo pallia nr̃a scinderentur ⁊ uuo quoq nos sibi rapiente et ad se
deducere cupiente. Nidimus quoq ibi płmios scoꝵ patrum diu̾sas dei
grãs habeutes. Alios in uerbo dei. Alios in abstiuentia. alios in siguit ec
ouis nr̃e laborem in tabella scribens ad uos eciam grãu doctrinam q sui ier¬

Expanded text:
necessaria consequatur. De his autem qui erga nos, ab ipsis populis necessaria consequatur. De his autem qui erga nos, ab ipsis populis gesta sunt, videntibus transire nos per civitatem suam, et velut Angelis occurrentibus, atque honorem deferentibus, quomodo enarrem? Aut de ipsis monachis et virginibus, quorum innumerae multitudines ut supra diximus in illa urbe habentur? Requirentes enim a sancto Episcopo loci illius, viginti millia virginum, et decem millia monachorum inibi haberi comperimus. Quorum omnium affectum erga nos et honorem, quem exhibebant, vobis exponere, nec sermo sufficit, nec verecundia permittit, quomodo palliola nostra scinderentur, unoquoque nos sibi rapiente, et ad se adducere cupiente. 143 Vidimus quoque ibi plurimos sanctorum patrum diversas Dei gratias habentes, alios in verbo Dei, alios in abstinentia, alios in signis et onis nostrae laborem, in tabella scribens ad 144 nos gratiam doctrinamque sui ser
Abbreviated transcription (Latin):
thebaidis uomine exirinchum. in qua tauta teligionis deprehendimiꝰ
bona. ut ea uemo digne iufficiat euarrare. Eepletam uamq eam mo¬
uachis intrinsetus uidimis et extriusetus oũ ex ꝑte tircondatam.
E des publice sique med fuerant. et templa suꝑ stitio uis antique.
habitutiones uime erant monachoꝵ. ⁊ ꝑ totam tuutateni multo płu¬
ualde est et populosa duodecim eccłie. in quibus publicus agitar populiꝰ
uentꝰ. exceptis ionasterur in qnib ꝓ siugula oratio num domtꝰ sunt. & ed nec
porte ise nec turres tiuitatis aut ullus engulus ei egnno monachoꝵ habi¬
tationib uacat. ¶ uiq ꝑ onnniẽ parcem cautatis die ac nocbe hdmnos
Ip̃i quoq magnratus et principales ciuitatis et reliqui ciues. sudiore per
siungnlas portas statuut qrui ob seruent ut siccubi apparuenit pegrimis
aut pauper. cercatim ad euu qui p̾occupauerit adduitus true suuit

Expanded text:
Thebaidis, nomine Oxyrynchum, in qua tanta religionis 142 deprehendimus Thebaidis, nomine Oxyrynchum, in qua tanta religionis 142 deprehendimus bona, ut ea nemo digne valeat enarrare. Repletam namque eam monachis intrinsecus vidimus, et extrinsecus omni ex parte circumdatam. Aedes publicae si qua in ea fuerant et templa superstitionis antiquae, habitationes nunc erant monachorum, et per totam civitatem multo pluvalde et populosa, duodecim ecclesiae, in quibus publicus agitur populi conventus, exceptis monasteriis, in quibus per singula orationum domus sunt. Sed nec portae ipsae, nec turres civitatis, aut ullus omnino angulus ejus monachorum habitationibus vacat, quique per omnem partem civitatis, die ac nocte hymnos Ipsi quoque magistratus et principales civitatis, et reliqui cives studiose per singulas portas statuunt, qui observent, ut sicubi apparuerit peregrinus aut pauper, certatim ad eum qui praeoccupaverit adductus, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
crurthabennen siote appellabantur. in gentis abstiuentie uiri. Qui¬
bus uras est iudui colobiis quasi saccis liueis ⁊ pelle confecta acollo
ꝑ tergum et latus descendente coutegi. cucullis eciã caput operire ma¬
xum̃e cum ad obura uentum furss: eisq etiam fatiem uelare. ne alius alium
ꝑcius cibum sinũtem dep̾hendat. Est aũt eis et in cap iendo cybo sũũ
silentium: ita ut ne putet᷑ ee̾ in eo loco aliquis hominum. ubi sedecur
ad ineusas. Et om̃it eoꝵ conu̾satio ita est in multitudine posita. qͣsi
siess in solitudine dum tta latet uniustuiꝰq ab stiuencia. ut ab alio de¬
p̾hendi nou possit. Eedent ergo ad mensam contingentes magis ꝙͣ
sumentes cobos. ut nec desiuise meusis. uec tamen ueutͥi satitfecisse
uideantur. Maior cruippe eso contiuentie uirtus. his abstiuere que
in oculis habent᷑ et in mambus. eiumus aũt ⁊ ad cuntatẽ quendam

Expanded text:
qui Tabennensii appellantur, ingentis abstinentiae viros, quiqui Tabennensii appellantur, ingentis abstinentiae viros, quibus usus est indui colobiis quasi saccis lineis, et pelle confecta a collo post tergum et latus descendente contegi; cucullis etiam caput operiri, maxime cum ad cibum ventum fuerit, eisque etiam faciem velant, ne alius alium parcius cibum sumentem deprehendat. 141 Est autem eis et in capiendo cibo summum silentium, ita ut nec putetur in eo loco esse aliquis hominum, ubi sedetur ad mensas, et omnis eorum conversatio ita est in multitudine posita, quasi esset in solitudine, dum ita latet uniuscujusque abstinentia, ut ab alio deprehendi non possit. Sedent ergo ad mensam contingentes magis quam sumentes cibos, ut nec defuisse mensis, nec tamen ventri satisfecisse videantur. Major quippe est continentiae virtus, his abstinere quae in oculis habentur et in manibus. CAPUT IV. DE BEN
Abbreviated transcription (Latin):
tellulam edificabant. Et erat in hoc opere magua alatritas fratrum.
uno guoq eorum festinaute latetes conuehere. aut butum porrigere.
aut acuam infundere. aut ligua deferre. Ubi uero ꝑfecta fursset ip̃e e¬
ami om̃ib utensilib uel uecce ssariis urstructam reddebat. Hic aliꝙͣͣ.¬
do cum falsus quidam frater aduenrsset et ut uideretur uudris. uesti¬
nrenta sua occultasset. arguit eum coram om̃ib ⁊ et ui medaum que
cultauerat protulit. Et ita ꝑtiuuerunt om̃s : ut de reliquo uemo au¬
deret toram ip̃o fallere. tanta erat in eo uirtus animi. et tanta diuine
grẽ magintudo. quam ab stinencie labore. et fidei puritate adquifierat.
Re9 ultitud ines fratrum cum ip̃o posite. tanta gr̃a erant replete. ut
cum ad eccłiam couuenirent. rielut chori angeloꝵ uestib. ac mentib
resplendentes. ad nuitutionem celestium uirtirtam ymuis ⁊ laud ibus
tirum nomine aumioneni. patrem trium uliu circiter monachorũ.

Expanded text:
ellulam aedificabat. Erat in hoc opere magna alacritas fratrum, unoquoque eorum festinante lateres convehere, aut lutum porrigere, aut aquam infundere, aut ligna deferre. Ubi vero perfecta fuisset, ipse eam omnibus utensilibus vel necessariis instructam tradebat fratri. Hic aliquando cum falsus quidam frater ad se venisset, et ut videretur nudus, vestimenta sua occultasset, arguit eum coram omnibus, et in medium quae occultaverat protulit: et ita pertimuere omnes, ut de reliquo nemo auderet coram ipso fallere. Tanta erat in eo virtus animi, et tanta divinae gratiae magnitudo, quam abstinentiae labore et fidei puritate quaesierat. Multitudines autem fratrum cum ipso positae, tanta gratia erant repletae, ut cum ad ecclesiam convenirent, chori Angelorum vestibus ac mentibus resplendentes, ad imitationem Virtuvirum, nomine Ammonem, patrem trium millium circiter monachorum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fuxit genua sua ui terca. dep̾cans dominum. Tum bestia cum ingenti m¬
petu ueuire suꝑ eum cepit: teterriuis flatibus ac sibilis stridorib q p̾muis¬
sis. At ille uichil hoꝵ metuens couu̾sus ad draconeni. ꝑ inrat te inquit xp̃c
filuis dei: qui ꝑempturꝰ est cetũ magnum. Et ubi hec senior dixit: statim diri¬
ssimus drato om̃e simul cũ spũ enomens uenenum disruptus crepuit mediꝰ.
Eũ aũt conuenissent finitum habitatores. et fucti miraculo obstupescerent.
bestia. siue ipio appropuiquare ei audebant¬

Expanded text:
ressus bestiae, et fixit genua sua in terram deprecans Dominum. Tunc bestia cum ingenti imressus bestiae, et fixit genua sua in terram deprecans Dominum. Tunc bestia cum ingenti impetu venire super eum coepit, teterrimis flatibus, ac sibilis stridoribusque praemissis. At ille nihil horum metuens, conversus ad draconem dixit: Perimat te Christus Filius Dei, qui perempturus est cetum magnum. Et ubi haec senior dixit, statim dirissimus draco omne simul cum spiritu evomens venenum, disruptus crepuit medius. Cum autem convenissent finitimi habitatores, et cum facto miraculo obstupescerent, bestia, sine ipso appropinquare ei audebant