comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per originem primi hominis bemundati
sub peccato. Nussa igitur ex nr̃o arbitrio
precer baptismum xp̃i salus eterna pro¬
mictitur infantibus. quam ñ pronit-¬
ingeniis preferenda. optime pom̃t xp̃i¬
am baptisium ip̃m nichil aliud ꝙͣ salu¬
tem et sacramentum corporis xp̃i nichil
aliũd ꝙͣ uitam uocant. Unde nisi ex an¬
tiqua ut existimo et aplica traditione
qua ecc̃e xp̃i insitum tenent pret̾ bap¬
tisium et participationem mense do¬
minice non solum ad regnum dei s nec
ad salutem et uitam eternam posse quẽ¬
qm hominum peruenire. Hoc eum et̃
scrptura testatur secundum ea que su¬
pra diximus. Nam quid aliud tenent
qui baptisium nomine salutis appel¬
lant. insi quod dc̃m ẽ. saluos nos fecit ꝑ
lauacrum regenerationis. Et quod pe¬
trus ait. sic et uos simili forma baptis¬
ma saluos fecit. Quid aliuid etiam qui
sacramentum meuse dominice uitam
uocant insi quod dictum est. Ego sum

Expanded text:
per originem primi hominis uenundati per originem primi hominis uenundati sub peccato? nulla igitur ex nostro arbitrio praeter baptismum Christi salus aeterna promittatur infantibus, quam non promitingeniis praeferenda. Optime punici Christiani baptismum ipsum nihil aliud quam salutem et sacramentum corporis Christi, nihil aliud quam uitam uocant. unde, nisi ex antiqua, ut existimo, et apostolica traditione, qua ecclesiae Christi insitum tenent praeter baptismum et participationem mensae dominicae non solum ad regnum dei, sed nec ad salutem et uitam aeternam posse quemquam hominum peruenire? hoc enim et scriptura testatur secundum ea quae suprqui Baptismum nomine salutis appellant, nisi quod dictum est, Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis ; et quod Petrus ait, Sic et vos simili forma Baptisma salvos facit ? Quid aliud etiam, qui sacramentum mensae Dominicae vitam vocant, nisi quod dictum est, Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ opus saris s egrotantibus: quia ñ
uenit uocare iustos sed peccrtores. In cuiꝰ
regnum non intrabit insi qui renatus fu¬
erit exciqua et spũ: nec preter regnum eiꝰ
salutem ac uitam possidebit eternã. Qm̃
qui non manducauerit carnem eius et
qui incredulus ẽ filio nec hẽt uitam: sed
ira dei manet super eum: Ab hoc peccato.
abhas egritũdine. ab hac rradei cuiꝰ natu¬
insiter filii sunt qui etiam si per etatẽ
non hent proprium trahunt tamẽ origi¬
nase peccatum. non liberat nisi agnꝰ dei
qui tollit peccnta mundi. Non nisi me¬
dicus. qui non uenit propter sanos s pro¬
pter egrotos. Non nisi saluator de quo
dictum ẽ generi humano. natus ẽ uob
hodie saluator. non nisi redemptor cui
sangune desetur debitum nr̃m. Nã quis
audeat dicere non eẽ xp̃m infantium sal¬
uatorem nec redemptorem. Unde autem
saluos facit si milla in eis est origmalis
egritudo peccati. unde redemit si nõ sunt

Expanded text:
non est opus sanis, sed aegrotantibus, quia non non est opus sanis, sed aegrotantibus, quia non uenit uocare iustos, sed peccatores, in cuius regnum non intrabit nisi qui renatus fuerit ex aqua et spiritu nec praeter regnum eius salutem ac uitam possidebit aeternam, quoniam qui non manducauerit carnem eius et qui incredulus est filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. ab hoc peccato, ab hac aegritudine, ab hac ira dei, cuius naturaliter filii sunt, qui etiam si per aetatem non habent proprium, trahunt tamen originale peccatum, non liberat nisi agnus dei qui tollit peccata mundi, non nisi medicus qui non uenit propter sanos, sed propter aegrotos, non nisi saluator, de quo dictum est generi humano: natus est uobis hodie saluator, non nisi redemptor, cuius sanguine deletur debitum nostrum. nam quis audeat dicere non esse Christum infantium saluatorem nec redemptorem? unde autem saluos facit, si nulla in eis est originalis aegritudo peccati? unde redimit, si non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui gloriatur in domino glorietur.
Illi autem qui pro meritis uite suꝑio¬
ris accipere quales ammas diuersa t̾re¬
na corpora affirmant quib alie ma¬
gis asic minus grauentur. Et pro ers¬
dem meritis humana ingenia uemiãt.
ut cautiora sint quedam. et alia obtim¬
siora. proq ip̃ius uite superioris me¬
ritis diuinam ꝯuoq gratiam liberan¬
dis hominibus dispersari. Quid de
isto pot̾unt respondere. quomõdo ei tri¬
buent ex teterrima uita suꝑiore ut
ex hoc fatuus nasceretur. et tam bene
meritam ut ex hoc xp̃i gratia multis
acutissimis preferretur. Cedamus
igitur et consentiamus auctoritati
sancte scripture. que nescit falli nec
fallere. Et sicut nondum natos ad di¬
scemenda merita eoꝵ aliquid boni ul
mali egisse non credimus. ita om̃s sub
peccato esse qͦd per unum hominem
intrauit in munndum. et per omnes ho¬
mines pertransiit a quo non liberat iͥ¬
dubitemus. cuius medicinalis aduentꝰ

Expanded text:
ut qui gloriatur in domino glorietur. ut qui gloriatur in domino glorietur. illi autem qui pro meritis uitae superioris accipere quasque animas diuersa terrena corpora adfirmant, quibus aliae magis, aliae minus grauentur, et pro eisdem meritis humana ingenia uariari, ut acutiora sint quaedam et alia obtunsiora, proque ipsius uitae superioris meritis diuinam quoque gratiam liberandis hominibus dispensari, quid de isto poterunt respondere? quomodo ei tribuent et teterrimam uitam superiorem, ut ex hoc fatuus nasceretur, et tam bene meritam, ut ex hoc in Christi gratia multis acutissimis praeferretur ? Cedamus igitur et consentiamus auctoritati sanctae scripturae, qu ae nescit falli nec fallere, et, sicut nondum natos ad discernenda merita eorum aliquid: boni uel mali egisse non credimus, ita omnes sub peccato esse, quod per unum hominem intrauit in mundum et per omnes homines pertransiit, a quo non liberat  Christum, minime dubitemus. Cuius medicinalis aduentus
Abbreviated transcription (Latin):
uegniuari opinantur affirmet eos an
istam uitam sceseratius immaniusq p᷑¬
casse. Qui mentis lumen sic amict̾e me¬
ruerunt ut sensu uicino pecorib nasce¬
rentur. Non dico tardissimi ingemo.Nã
hoc de aliis dici solet. s ita excordes ut
eciam curati ad mouendum risum ex¬
hrbeant cordatis delicias fatuitatis.
ꝯuorum nomen ex greco deriuatũ mo¬
riones uusgus appessat. Talium tamẽ
quidam fuit xp̃ianus. ut cum eẽt ominũ
inuriarum suarum mira fatuitate pa¬
tientissimus. inuiriam tamen nominis
xp̃i uel in se ip̃o religionis qua imbutus
erat sic ferre non posset. ut blasphemã¬
tes uidesicet cordatos a quibus hec ut
prouocaretur audiebat. insectari lapi¬
dibus non desisteret. nec in ea causa ul
dominis parceret. tales ergo predestina¬
ri et creari arbrtror. ut qui possunt intel¬
ligant dei gr̃am et spm̃ qui ubi uult
spirat Obhoc omne ingenii genus in fi
geni genus in gehenne filiis preterire.

Expanded text:
ue grauari opinantur, adfirmet eos ante ue grauari opinantur, adfirmet eos ante istam uitam sceleratius inmaniusque peccasse, qui mentis lumen sic amittere meruerunt, ut sensu uicino pecoribus nascerentur, non dico tardissimi ingenio -nam hoc de aliis dici soletsed ita excordes, ut etiam cirrati ad mouendum risum exhibeant cordatis delicias fatuitatis, quorum nomen ex graeco deriuatum moriones uulgus appellat? talium tamen quidam fuit ita christianus, ut, cum esset omnium iniuriarum suarum mira fatuitate patientissimus, iniuriam tamen nominis Christi uel in se ipso religionis. qua inbutus erat, sic ferre non posset, ut blasphemantes uidelicet cordatos, a quibus haec ut prouocaretur audiebat, insectari lapidibus non desisteret nec in ea causa uel dominis parceret. tales ergo praedestinari et creari arbitror, ut qui possunt intellegant dei gratiam et spiritum, qui ubi unit spirat, ob hoc omne ingenii genus in filomne ingenii genus in gehennae filiis praeterire,
Abbreviated transcription (Latin):
ais in paradiso. aut alieui cohesit a¬
postolo cuius predicatione mutatus
et per lauacrum regenerationis salu¬
isffectus ẽ: ue ubi abundauit peccatũ
uperabundaree gratia. Quid hic respõ¬
deant ommino non uideo. qui uolentes
humanis comecturis iusticiam dei de¬
fendere. et ignorantes astitudinem gr̃e
fabulas improbabiles texuerũt. Multa
emm dici possunt de miris uocationib
hominum. siie quas legimus siue qua ᷤ
experti sumus. quibris eorum opinio
subuertatur qui credunt ante ista
corpora sua quasdam propria suari¬
tutes gessisse animas hominũ quib
ad hec uenirent pro diuersitate meri¬
torum. diuersa hic experiri uel bona
ues masa. Sed terminandi huius o¬
peris cura non sinit in his diutius ĩ¬
mouiri. Unum tamen quod int̾ mus¬
ta mirabile comperi non tacebo. Quis
non scd̾m istos qui ex meritis prioris ui¬
te ante hoc corpus in celestibus geste a¬
mmas terrens corporib magio minus¬

Expanded text:
eris in paradiso, aut alicui cohaesit aeris in paradiso, aut alicui cohaesit apostolo, cuius praedicatione mutatus et per lauacrum regenerationis saluus effectus est, ut ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis coniecturis iustitiam dei defendere et ignorantes altitudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa enim dici possunt de miris uocationibus hominum, siue quas legimus siue quas experti sumus, quibus eorum opinio subuertatur, qui credunt ante ista corpora sua quasdam proprias uitas gessisse animas, hominum. quibus ad haec uenirent pro diuersitate meritorum diuersa hic experturae uel bona uel mala. sed terminandi huius operis cura non sinit in his diutius inmorari. unum tamen, quod inter multa mirabile comperi. non tacebo. quis non secundum istos, qui ex meritis prioris uitae ante hoc corpus in caelestibus gestae animas terrenis corporibus magis minus
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ille non crẽdat. quod ẽ proprie uo¬
luntatis. s ut iste audiat quod credat.
ille non audiat; Hoc enim non est in
lommis potestate. ubi inqͣm hec tam
duier sa merita contraxerunt. si incelo
egerunt aliquam iutam. ut pro fuis ac
sue praue acte uite corporeis receptacu¬
us tenerentur. Ilse utiq mesius ante
hos mortale corpus uixisse credendus
e. qui co non mustum meruit pregra¬
uari. ut et ẜomim hẽret ingeniũ: et con¬
arpiscentiis eius mitioribus urgeretur
quas posset facile superare. et tamẽ eã
sib̾i gr̃am prẽdicari non meruit: qua
ola posset a secunde mortis pernicie li¬
berari. Ilłe autem pro meritis deterio¬
aibus ficut putant grauiori corpori ⁊̃¬
plititus. et obhoc cordis obtiisi cum
aums issecebris ardentissima cupidi¬
ne uinceretur: et per nequissimã ui¬
tuam peccatis pristinis quibus ad hoc
uenire meruerat addere peiora t̾rena.
aut in cruce tamen audiuit. hodie mecũ

Expanded text:
dat, ille non credat, quod est propriae uodat, ille non credat, quod est propriae uoluntatis, sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat — hoc enim non est in hominis\' potestate — ubi, inquam, haec tam diuersa merita contraxerunt? si in caelo egerunt aliquam uitam, ut pro suis actsuae ante actae uitae corporeis receptaculis tenerentur, ille utique melius ante hoc mortale corpus uixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concupiscentiis eius mitioribus urgeretur, quas posset facile superare, et tamen eam sibi gratiam praedicari non meruit, qua sola posset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum
Abbreviated transcription (Latin):
tradicat. Que cum gr̃raam ꝯmendaret.
nondum natis inquit neq qui asiqͥd
egerint boni aut mali. ut secundum
electionem prepositum dei maneret.¬
Non ex operibrs sedex uocante dc̃m
ẽ quod maior seruiet minori. Nec
ip̃i tamen qui hoc sentiunt euadunt
huius questionis angustias: s ĩ eis
coartati et hentes similiter. O altitu¬
do exclamare coguntur. Unde em̃ fit
ut homo ab ineunte puericia mode¬
stior. ingenio sior. temperancior. ex
magna parte libidinum uictor. qui
oderit auariciam. luxuriam detestet᷑.
atq ad uirtutes ceteras prouectior ap¬
tiorqz consurgat: et tñ eo loco sit ubi
runt. Quomodo autem audient sine
prẽdicante: Alius autem tardus inge¬
mo. libĩdinosus. deditus flagiciis. et
facinoribus coopertus. ita gubernet᷑.
ut audiat. credat. baptizetur. rapiat.
Aut si decentus hic fuerit laudabilit̾¬
hic uiuat. ubi duo isti tam diuersa m̃i¬
ta contraxerunt: non dico ut iste cre¬

Expanded text:
tradicat. quae cum gratiam commendaret, tradicat. quae cum gratiam commendaret, nondum natis, inquit, nec qui aliquid egerint boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt euadunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haerentos similiter \'o altitudo!4 exclamare coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modestior, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes ceteras proucctior aptiorque consurgat, et tamen eo loco sit, ubi runt? quomodo autem audient sine praedicante? — alius autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur aut, si detentus hic fuerit, laudabiliter uiuat? ubi duo isti tam diucrsa merita contraxerunt, non dico, ut iste cre
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatis pariilis dicatur michi cur
asius rapitur ne malicia mutet ĩtel¬
lectum eius: et alius uruit imprus fu¬
turus. Nonne si ambo raperentur am¬
bo in regnum celorum graderentur: et
tamen non est iniquitas apud deum.
Quid issud quem non moueat. quem
non in canta ascitudine ex clamare ꝯ¬
pellat. quod alii pariuili spũ immun¬
do uexantur. alii nichiltale patiunt᷑
ãlii etiam in uteris matrum sicut ihẽ¬
mias sanctificantur. cum onmes si ẽ
originale peccatum pariter rei sint.
si non ẽ pariter innocentes sint. Unde
ista tarita diuer sitas. nͥ quia inscruta¬
bilia sunt iudicia eius et inuestigabi¬
les uie eius. An forte illud iam explosu
repudiatumq sertiendum est. Quod
anime prius in celesti hĩtatiorie peccã¬
tes gradatim atq paulatim ad suorũ
meritorum corpora ueniant: ac ꝓante
gestis uita magis minus ue corporeis
pestibus affligantur: cui opimoni ꝙͣ¬
ius sancta scriptura apertissime con¬

Expanded text:
baptizatis paruulis dicatur mihi, cur baptizatis paruulis dicatur mihi, cur alius rapitur, ne malitia mutet intellectum eius, et alius uiuit impius futurus? nonne, si ambo raperentur, ambo in regnum caelorum ingrederentur? et tamen non est iniquitas apud deum. quid? illud quem non moueat, quem non in tanta altitudine exclamare conpellat, quod alii paruuli spiritu inmundo uexantur, alii nihil tale patiuntur, alii etiam in uteris matrum, sicut Hieremias, sanctificantur, cum omnes, si est originale peccatum, pariter rei sint, si non est, pariter innocentes sint? unde ista tanta diuersitas, nisi quia inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius? An forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime con
Abbreviated transcription (Latin):
cum prestatur indignis: ꝙͣ cum eque
indignis asiis denegatur. Nam et hii
quibus uidetur ut paruuli sine gratia
xp̃i de corpore ereuntes. non solum reg¬
no dei quo et ip̃i fatentur insi per bap¬
tismum renatos intrare non posse. ue¬
rumetiam uita eterna et salute pͥuent᷑.
Querentes quomodo iustum fit ut aliꝰ
ab originali impietate soluatur: alius
non soluatur. Cum eadem sit utriusqz
conditio. ip̃i respondeant secundum sen¬
tenciam sram quomodo identidem iu¬
stum sit ͥ. huic prescetur baptismus quo
intret in regnum dei: illi non prestetur
cum sit utriusq par causa. Si enĩ mo¬
uet cur ex ħis duobus cum ex cquo am¬
bo sint originaliter peccatores. alius
ab hoc uniculo soluitur cui concẽdit᷑.
originasiter innocentibus. asius accepit
baptisium quo in regnum dei possit in¬
trare. alius non accepit ne ad regnum
dei possit accẽdere: Nempe in utraq cã
ad issam exclamationem reditur. O
astitudo diuitiarum. ex ipis deinde

Expanded text:
cum praestatur indignis quam cum aeque cum praestatur indignis quam cum aeque indignis aliis denegatur. Nam et hi, quibus uidetur iniustum, ut paruuli sine gratia Christi de corpore exeuntes non solum regno dei, quo et ipsi fatentur nisi per baptismum renatos intrare non posse, uerum etiam uita aeterna et salute priuentur, quaerentes quomodo iustum sit, ut alius ab originali impietate soluatur, alius non soluatur, cum eadem sit utriusque conditio, ipsi respondeant secundum sententiam suam, quomodo identidem iustum sit, ut huic praestetur baptismus, quo intret in regnum dei, illi non praestetur, cum sit utriusque par causa. si enim mouet, cur ex his duobus, cum ex aequo ambo sint originaliter peccatores, alius ab hoc uinculo soluitur, cui conceditur originaliter innocentibus alius accepit baptismum, quo in regnum dei possit intrare, alius non accepit, ne ad regnum dei possit accedere? nempe in utraque causa ad illam exclamationem reditur: o altitudo diuitiarum! ex ipsis deinde
Abbreviated transcription (Latin):
turarum aucoritatibus colla subdẽ¬
da sunt: ut ad intellectum per fidem
quisq perueniat. Neq enum frustra
diceum ẽ:iudicia tua sicut multa a¬
bissus. auus abissi altitudinem uelu¬
ti expauescens: exclamat aplũs. O
altitudo diuitiarum sapientie et scie
dei: premiserat quippe sinam mire
profunditatis dicens. conclusit deus
omnes incredulitate: ut ominbus mĩ¬
sereatur. cuius profunditatis uesuti
horrore percussus. Daltitudiẽ in quit
diuitiarum sapientie et scientie dei. Qͣ
inscrutabilia iudicia eius: et inuestiga¬
biles uie eius. Quis enim cognouit sen¬
sum domini: aut quis consiliarius illiᷤ
fuit. Aut quis prior dedit illi ut retͥbue¬
retur ei. quoniam ex ip̃o. et per ip̃m. et
in ip̃o sunt ommia. ip̃i gloria in secula
seculorum amen. Ualde ergo paruum
sensum habemus ad discutiendam iusti¬
ciam iudiciorum dei: ad discutiendã gra¬
tiam gratuitam. nullis meritis precedẽ¬
tibus non iniquam. que non tã mouet

Expanded text:
turarum auctoritatibus colla subdenturarum auctoritatibus colla subdenda sunt, ut ad intellectum per fidem quisque perueniat. neque enim frustra dictum est: iudicia tua sicut multa abyssus. cuius abyssi altitudinem ueluti expauescens exclamat apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! praemiserat quippe sententiam mirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in incredulitate, ut omnibus misereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o altitudo, inquit, diuitiarum sa pientiae et scientiae dei! quam inser utabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius illius fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia; ipsi gloria in saecula saeculorum amen. ualde ergo paruum sensum habemus ad discutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus non iniquam, quae non tam mouet,
Abbreviated transcription (Latin):
qui baptizantur: propter uirtutem ce¬
lebrationemq tanti sacramenti ꝙͣuis
suo corde atq ore nõ agrnt quod ad cre¬
dendum confitendumq pertineat.
tamen in numero credentium compu¬
tantur. profecto illi quib sacramẽtũ
defuerit in eis hẽndi sunt qui nõ cre-¬
dunt filio atq ideo si huius manes gr̃e
de corpore exierint: sequet᷑ eos quod
dictum ẽ. non uidebunt uitam sed ira
dei manet super eos. Unde hoc qnͣdo
eos clarum est propria peccata ñ hr̃e.¬
si nec originali peccato tencantur ob¬
noxii: Bene autem non ait. ira dei ue¬
niet super eum: sed manet fuper eũ.
Ab hac quippe ira qua omnes sub pec
naturaliter filii ire sicut et cec̾i. nuis¬
la res liberat: nisi grã dei per ihesũ
xp̃m dominum nr̃m. Hec gratia cur
ad issum ueniat. ad issum nõ beniat:
occulta ẽẽ potest causa. iniusta non
potest. Nunquid enim iniquitas apd̾
deum: Abfit. Sed prius sanctarũ scͥp¬

Expanded text:
qui baptizantur, propter virtutem cequi baptizantur, propter virtutem celebrationemque tanti Sacramenti, quamvis suo corde atque ore non agant quod ad credendum confitendumque pertineat, tamen in numero credentium computantur: profecto illi quibus Sacramentum defuerit, in eis habendi sunt qui non credunt Filio; atque ideo si hujus inanes gratiae de corpore exierint, sequetur eos quod dictum est, Non habebunt vitam, sed ira Dei manet super eos. Unde hoc, quando eos clarum est peccata si nec originali peccato teneantur obnoxii? Bene autem non ait: ira dei \'ueniet super eum\'. sed manet super eum. ab hac quippe ira, qua omnes sub peccnaturaliter filii irae sicut et ceteri, nulla res liberat nisi gratiadei per Icsum Christum dominum nostrum. haec gratia cur ad illum ueniat, ad illum non ueniat, occulta esse causa potest, iniusta non potest. numquid enim iniquitas apud deum? absit. sed prius sanctarum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
qui non possumus dicere ad feculum
nos non pertinere. pro cuius uita xp̃c
suam carnem dedit. Quis aũt ambi¬
gat seculi nomine homines significas¬
se qui nascenido in hoc seculum ueniũt.
nam sicut alibi ait. filii seculi huius
generant et generantur. ac per hoc e¬
tiam pro paruulorum uita caro data ẽ:
que data ẽ pro seculi uita. Et nõ man¬
ducauerint carnem filii hominis: nͨ
ip̃i habebrnt uitam. Hinc ẽ etiã isũd.
pater diligit filium: et omnia dedit ĩ¬
mari eius. Qui credit in filium ht̃ uitã
ecernam. Qui autem incredulus ẽ filio:
non hẽbit uitam. s ira dei manet super
eum. In quo igitur horum genere pone¬
mus infantes. in eorum qui credũt in
filium. an in eorum qui sunt incrẽdu¬
li filio. In neutro ait aliquis. quia cum
ad huc credere non poss int nec incredu¬
li putandi sunt. Non hoc iudicat ecclia¬
stica regula: que baptizatos infantes
fidelium muimero adiungit. Poreo isti

Expanded text:
quia non possumus dicere ad saeculum quia non possumus dicere ad saeculum nos non pertinere, pro cujus vita Christus suam carnem dedit. Quis autem ambigat saeculi nomine homines significatos esse, qui nascendo in hoc saeculum veniunt? Nam, sicut alibi ait, Filii saeculi hujus generant et generantur . Ac per hoc etiam pro parvulorum vita caro data est, quae data est pro saeculi vita; et si non manducaverint carnem Filii hominis, nec ipsi habebunt vitam. 28. Hinc est etiam illud, Pater diligit Filium, et omnia dedit imanu ejus. Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non habebit vitam, sed ira Dei manet super eum . In quo igitur horum genere ponemus infantes? in eorum qui credunt in Filium, an in eorum qui sunt increduli Filio? In neutro, ait aliquis; quia cum adhuc credere non possunt, nec increduli deputandi sunt. Non hoc indicat ecclesiastica regula, quae baptizatos infantes fidelium numero adjungit. Porro si isti
Abbreviated transcription (Latin):
uero quisquam etiam hoc dicere aude¬
bit. quod ad paruulos hec sententia ñ
pertineat. possintq sine participatiõe
arporis huius et sanguinis in se hẽre
uitum. quia non ait.qui nõ mandu¬
auierit. sicuc de baptismo qui non re-¬
natus fuerit. s ait.si non manduca¬
ueritis uelut eos alloquens qui au-¬
dire et intessigere poterant. quod uti¬
qi non ualent᷑ paruuli: sed qui hoc dicͭ
ion accendit. quia nsi omnes ista sẽ¬
tncia teneat. ut smne corpore et sangui¬
ne filii hominis uitam hr̃e nõ possint.
fiustra etiam etus maior incurrat. Po¬
test enim si non uolientatem sed uerba
laquentis attendas eis solis uideri dic¬
nm quibus tunc dñs loquebat: quia
non ait. Qui non manducauerit. sed si
non manducaueritis: et ubi ẽ quod eodẽ
loco de hac ip̃a re ait. Panis quẽ ego
dedero caro mea ẽ pro seculi uita. scd̾m
hoc enim etiam ad nos pertin̾e issud
sacramentum intessigimus. qͥ tunt
nondum fuimus quando ista dicebat:

Expanded text:
uero quisquam etiam hoc dicere audeuero quisquam etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non pertineat possintque sine participatione corporis huius et sanvitam: quia non ait, Qui non manducaverit, sicut de Baptismo, Qui non renatus fuerit; sed ait, Si non manducaveritis, velut eos alloquens qui audire et intelligere poterant, quod utique non valent parvuli? Sed qui hoc dicit, non attendit quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine Filii hominis vitam habere non possint, frustra etiam aetas major id curat. Potest enim, si non voluntatem, sed verba loquentis attendas, eis solis videri dictum, quibus tunc Dominus loquebatur: quia non ait, Qui non manducaverit; sed, Si non manducaveritis. Et ubi est quod eodem loco de hac ipsa re ait, Panis quem ego dedero, caro mea est pro saeculi vita ? Secundum hoc enim etiam ad nos pertinere illud Sacramentum intelligimus, qui tunc nondum fuimus quando ista dicebat;
Abbreviated transcription (Latin):
buere: s quĩa baptizati non sũt eos
a regno celorum facere alienos. No¬
ua ꝯuadam et mirabili presump¬
tiore quasi salus uite eterne eterna
possit ẽẽ preter xp̃i hereditatem. pret̾
regnum celorum. Habent em̃ iudel̃t
quo confugiant atq ubi delitescãt.
quia non ait dñs. Si quis ñ renatꝰ
fuerit ex aqria et spũ: non he̾bit ui¬
tam. s ait non intrabit in regnũ dei.
Nam si illud dixisset nilla hinc du¬
bitatio posset oboriri. Auferatur ergo
dubitatio. iam dñm audiamus: nõn
suspiciones comecturasq mortaliũ.
dominum audiamus in quã ñ quidẽ
boc de sacramento lauacri dicentem.
s de sacramento sancte mense sue q ͦ
uemo rite nisi baptizatus accẽdit. nisi
manducaueritis carnem meam et bibe¬
ntis sanguinem meum: non habebiti
utam in uobis. Quidultua querimus:
quid ad hoc responderi potest. nͥ ꝑtina¬
aa pugnaces neruos aduersus ꝯstan¬
nam perspicue ueritatis intendat. An

Expanded text:
buere, sed, quia baptizati non sunt, eos buere, sed, quia baptizati non sunt, eos a regno caelorum facere alienos noua quadam et mirabili praesumptione. quasi salus aeternae uitae aeterna possit esse praeter Christi hereditatem, praeter regnum caelorum. habent enim uidelicet quo confugiant atque ubi delitiscant, quia non ait dominus: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, \'non habebit uitam\', sed ait: non intrabit in regnum dei. nam si illud dixisset, nulla hinc dubitatio posset oboriri. auferatur ergo iam dubitatio, dominum audiamus, non suspiciones coniecturasque mortalium, dominum audiamusinquam, non quidem hoe de sacramento sancti lau acri dicentem, sed de sacramento sanctae mensae suae, quo nemo rite nisi baptizatus accedit: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uo bis. quid ultra quaerimus? quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in spe fit fui sacramenti: et dine
gratie quam dominus donauit ecc̃e.
Ceterum quis ignoret qd̾ baptizatus
paruulus si ad iationales amos ue¬
mens non crediderit nec se ab illicitis
concupiscentiis abstimuierit nichil
ei proderit quod paruus accepit. Ue¬
runtamen si percepto bapcismate
de hac uita emigrauerit: soluto re¬
atu cui origmasiter enit obnoxius.
perficietur in ilło lumme ueritatis
quod incominutabisiter manens ĩ
eternum: iustificatos pñtia creatoris
issummat. Peccata enim sola sepa¬
rant intez homines et deum. que sos¬
uuntur xp̃i gr̃a. per ꝯuem mediator̃
reconcisianit cum iustificat impũ
Terrentur autem isti sencentia dm̃
dicencis. nisi quis natus fu̾it demio
non uidebit regnum dei. quod cum ex¬
poneret ait. Nisi quis renatus fueri
er aqua et spũ non intrabit in regnũ
celorum. Et propterea conantur par¬
uulis non baptizatis innocentie me¬
rito salutem ac uitam eternã tri¬

Expanded text:
hoc in spe fit ui sacramenti et diuinae hoc in spe fit ui sacramenti et diuinae gratiae. quam dominus donauit ecclesiae.\' ceterum quis ignorat quod baptizatus paruulus, si ad rationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlicitis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit? uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant inter homines et deum, quae soluuntur eius gratia, per quem mediatorem reconciliamur, cum iustificat impium. Terrentur autem isti sententia domini dicentis: nisi quis natus fuerit denuo, non uidebit regnum dei — quod cum exponeret, ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum-et propterea conantur paruulis non baptizatis innocentiae merito salutem ac uitam aeternam tri
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt. non eos uenit uocare qui
dixit. non ueni uocare iustos ẜ pecca¬
tores. Et ideo baptismo eius qui eos nõ
uocat non tamen frustra uerũ etiam
improbe uidentur irruere quod absit.
ut sentiamus. Uocat eos igit᷑ medicus:
qii non opus ẽ sanis s egrotantib.
Nec uenit uocare iustos s peccatores ĩ
penitentiam. Et ĩdeo quia sue uite ꝓ¬
prie peccatis non adhuc tenentur ob¬
uorii origialis eis egritudo sanat᷑.
in eius gra qui saluos facit per laua¬
crum regenerationis. Dicet asiqͥs quo¬
modo ergo et ip̃i bocantur in peniten
terea penitentes dicendi nõ sũt. quia
sensum penitendi non he̾nt. nec fi¬
deles dicendi sunt. quia similit̾ sen¬
sum credendi nondum hẽnt. Si aũt
propterea recte fideles uocantur qm
fidem per uerba gescantium quodara
modo profitentur.cur nõ prius etiã
penitentes hẽntur cũ ꝑ eopdẽ uer¬
ba gescantium diabolo et huic se¬
culo reminciare monstrant᷑: totũ

Expanded text:
non sunt, non eos uenit uocare qui non sunt, non eos uenit uocare qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui eos non uocat, non tantum frustra, uerum etiam inprobe uidentur inruere; quod absit ut sentiamus. uocat eos igitur medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. et ideo quia suae uitae propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. Dicet aliquis: \'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitenterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quia similiter sensum credendi nondum habent. si autem propterea recte fideles uocantur, quoniam fidem per uerba gestantium quodam modo profitentur, cur non prius etiam paenitentes habeantur, cum per eorundem uerba gestantium diabolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? totum
Abbreviated transcription (Latin):
no laudatum ẽẽ commemorat qnͣdo ait.
sinice pueros uenire ad me. taliũ ẽ enĩ
regnum celorum: Si enim hoc ñ propt̾
humilitatis similitudinem qd hũilitas
paruulos faciat. sed propter ꝑuerorum
uitam laudabrlem dictum ẽ profecto
et iusti sunt. Non enim recte asiter dici
potuit. taliũ ẽ regnum celorũ. cũ ẽẽ ñ
possit nisi iustorum. ded forte hoc qͥ¬
den non congruenter dicitur qd par¬
iuilorum uitam saudauerit dñs dicẽs.
Talium ẽ regnum celorum. cum uerax
ille sit intellectus. qd̾ humilitatis simi¬
litudinem in parua etate posuerit. ue¬
rumptamen forsitan hoc tenendum ẽ
quod dixi: propterea paruulos bapti¬
zari debere. Quia sicut peccatores nõ
sunt. ita nec iusti sunt. Sed cũ dicit
non ueni uocare iustos. quia si ei res¬
porideretur.quos gͦ uocare uenisti:
continuo subiunxit: sed peccatores
in penitentiam. ãc per hoc quomodo
si iusti non sunt ita etiam si põcores

Expanded text:
no laudatum esse commemorant, quandoait: no laudatum esse commemorant, quandoait: sinite paruulos uenire ad me; talium est enim regnum caelorum? si enim hoc non propter humilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter dici potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi iustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod paruulorum uitam laudauerit dominus dicens talium esse regnum caelorum, cum uerax ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parua aetate posuerit. uerum tamen forsitan hoc tenendum est, quod dixi, propterea paruulos baptizari debere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. sed cum dictum esset: non ueni uocare iustos, quasi ei responderetur: \'quos ergo uocare uenisti\'? continuo subiunxit: sed peccatores in paenitentiam. ac per hoc quomodo si iusti sunt, ita\' etiam si peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: spes autem que iudetur ñ ẽ spes.
quod enim udet quis. quidsperat. Si
autem quod non uidemus speramꝰ. per
patientiam expectamus. Sine ista ergo
regeneratione saluos ineternũ posse
paruulos fieri Quis audeat affirma¬
autem qui ut manifestum ẽ nichil in
sua propria uita impie commiserunt:
si nec originaliter ullo impietatis uin¬
culo detinentur. quomodo pro eis mor
dicum xp̃m hoc ẽ ad percipiendũ sacra¬
mentum salutis eterne suoꝵ currentiũ
pio timore portantur. et non eis in eccͣa
dicitur. auferte hinc innocentes istos.
non ẽ opus sanis medicus. s male hẽn¬
tibus. Non uenit xp̃us uocare iustos
sed peccatores. Niquã dictum ẽ. mĩꝙͣ
dicitur. mĩquam omnino dicetur in ẽc¬
clesia xp̃i tale commentum ac ne quis
existimet ideo paruulos ad baptismũ
afferri oportere. quia sicut peccritores ñ
sunt ita nec iusti sunt. Quomodo ergo
quidam meritum huius etatis adomi¬

Expanded text:
sumus. Spes autem quae videtur non est spes: sumus. Spes autem quae videtur non est spes: quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. sine ista ergo regeneratione saluos in aeternum posse paruulos fieri quis audeat adfirmaest. isti autem, qui, ut manifestum est, nihil in sua propria uita impie commiserunt. si nec originaliter ullo impietatis uinculo detinentur, quomodo pro eis mortdicum Christum, hoc est ad percipiendum sacramentum salutis aeternae, suorum curantium pio timore portantur et non eis in ecclesia dicitur: \'auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dictum est, numquam dicitur, numquam omnino dicetur in ecclesia Christi tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad baptismum adferri oportere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. quomodo ergo quidam meritum huius aetatis a domi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽditos uisceribus matrum ñ propt̾
remittendum peccatum percipere bap¬
tismum. s ut spiritalem procreatioriẽ¬
celorum participes fiant. Eodem modo
filii et heredes dicuntur. coheredes autẽ
xp̃i. ã quibus tamen cum ꝯueritur btrũ
nõ baptizati et non effecti coheredes xp̃i
regmiq celorum participes. hẽant saltẽ
beneficium salutis eterne in resurrectio¬
ne mortuorum. laborant uehement. nec
exitum inueniunt. Quis enim xp̃ianoꝵ
ferat cum dicitur ad eternam salutẽ nõ¬
posse quemꝙ̃ peruenire si non renascatͦ
in xp̃o: quod per baptisium noluit et iã
tempore quo tale sacramentum consti¬
tuendum fuit regenerandis in spem sa¬
lutis eterne: Unde dicit aplũs. non ex
operibus iusticie que nos fecimus: s se¬
cundum suam misericordiam saluos noᷤ
fecit per lauacrum regenerationis. quã
tamen salutem in spe dicit ẽẽ cum hic
uiiumus. Ubi ait.Sꝑe enim salui facti

Expanded text:
ta editos uisceribus matrum non propter ta editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere baptismum, sed ut spiritalem procreatiocoelorum participes fiant, eodem modo filii et haeredes Dei, cohaeredes autem Christi. A quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptizati et non effecti cohaeredes Christi, regnique coelorum participes, habeant saltem beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant vehementer, nec exitum inveniunt. Quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam pervenire, si non renascatur in Christo, quod per Baptismum fieri voluit, eo jam tempore quo tale Sacramentum constituendum fuit regenerandis in spem salutis aeternae? Unde dicit Apostolus: Non ex operibus justitiae quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Quam tamen salutem in spe dicit esse, cum hic vivimus, ubi ait: Spe enim salvi facti
Abbreviated transcription (Latin):
uod ex adam tradurerunt nõ magrio
molimine refellendi sunt: quando eĩ
secum ip̃i paululum sine certandi stu¬
dio cogitauer int ꝙͣ sit abfurdũ nec
dignum disputatione ꝯuod dicunt. cõ¬
tmuo sentenciam cominucabunt: quod
si noluerint non usq adeo de humaĩs
sensibus desperandum ẽ. ut metuam
ne hoc cuipram per suadeant. Ip̃i ꝯͥppe
pterca cum remitti baptizato peccata
necessario faterentur nec fateri uellent
ex adam ductum ẽẽ peccatum quod re¬
micti fatebantur infantib ip̃am in¬
fantiam coacti sunt accusare quasi ac
neq enim sermone uel documentis opꝰ
ẽ quibus innocentia probetur ĩfantũ.
quantum ad eorum pertinet uitã quã
recenti ortu in seip̃is agunt: si eam nõ
agnoscit serisus humanus nussis admi¬
niculis cuiuisquam disputationis adiu¬
tus. Sed issi morient et aliqrud conside¬
ratiorie et discussione dignum iudent᷑
afferre qui dicunt pariulos recenti ui¬

Expanded text:
quod ex Adam traduxerunt, non magno quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsi quippe, ropterea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, ipsam infantiam coacti sunt accusare; quasi accneque enim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur afferre, qui dicunt paruulos recenti ui
Abbreviated transcription (Latin):
Sic itaq impletum ẽ quod dixerat
deus: qua die ederitis morte moriem̃
Ex hac igitur mobedientia carnis. ex
has lege peccati et mortis quisquis car¬
nalicer generatur regenerari spiritali¬
ter opus hẽt. ut non solum ad regnũ dei
perducatur: uerumetiam a peccati dam¬
pnatiorie liberetur. Simul itaq pc̃co
s morti primi hominis obinxi nascũt᷑
ncarne. et simul iusticie uiteq eterne
secundi hominis sociati renascũtur in
baptismo sic et in eccͣastico scriptum ẽ.
amusiere initium factum ẽẽ peccati. et
per issam omnes morimur. Siue autẽ
a muliere siue ab adam dicat. utrũq
ad primum hominem pertinet: qm̃ fi
ait nouimus musier ex iuiro ẽ et utri¬
usq una caro ẽ. unde et illud quod scͥp¬
tum ẽ. et erunt duo in carne unaq̃git᷑
iam non duo inquit dñs: s una caro.
Quapropter qui dicunt ꝑuulos ideo
baptizari ut hoc eis remictatur quod
in hac uita proprium contraxerunt. ñ

Expanded text:
sic itaque impletum est quod dixerat sic itaque impletum est quod dixerat deus: qua die ederitis, morte moriemini. ex hac igitur inoboedientia carnis, ex hac lege peccati et mortis quisquis carnaliter generatur regenerari spiritaliter opus habet, ut non solum ad regnum dei perducatur, uerum etiam a peccati damnatione liberetur. simul itaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
turos. multum autem fallit et fallit̾
qui eos in dampnationem predicat
non futuros. dicente apło. iudiciũ ex
uno desicto in condempnationem: et
paulo post. per unius delictum in om̃s
homines ad condempnationem Añdo
ergo pecoauit ãdam ut inobediens deo
tunc eius corpus quamuis ẽẽt anima¬
se ac mortale gratiam perdidit. qua¬
eius amme omni ex parte obediebat
tunc ille extitit bestialis motus pudẽ¬
dus hominbus: quem in sua erubuit
nuditate. Tunc etiam morbo quodam
ex repentina et pestifera corruptiõe
concepto: factum in illis ẽ ut illa in
qua creati sunt stabilitate etatis a¬
missa per mutabilitates etatũ irent
in mortem. Quannius ergo ãnos mus¬
tos postea uirerint illotñ die mori
ceperunt: quo mortis legem qua ĩ se¬
mum ueterascerent acceperunt. Non
enim stat uel temporis puncto. s sine
intermissione labrtur quicquid conti¬
mia mutatione sensim currit ĩ finẽ
non perficientem sed consumentem.

Expanded text:
turos. multum autem fallit et fallitur, turos. multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente apostolo: iudicium ex uno delicto in condemnatione met paulo post: per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. quando ergo pcccauit Adam non oboediens deo, tunc eius corpus, quamuis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, quaeius animae omni ex parte oboediebat; tunc ille extitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate; tunc etiam morbo quodam ex repentina et pestifera corruptione concepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilitate aetatis amissa per mutabilita est aetatum irent in mortem. quamuis ergo annos multos postea uixerint, illo tamen dic mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium ueteres cerent, acceperunt. non enim stat uel temporis puncto. sed sine intermissione labitur quicquid continua mutatione sensim currit in finem non perficientem, sed consumentem.
Abbreviated transcription (Latin):
obedrentiam unius hominis iusti cõ¬
stituentur multi. Lex autẽ subintra¬
uit ut abundaret delictum. Hoc quod¬
ad originale homines addiderũt iam
propria uoluntate non per adam. s
hoc quoq soluitur sanaturq ꝑ xp̃m
quõd non ex adam traxerunt honñes
sed sua uoluntate addiderunt. Sic et
gratia regnet per iusticiam in uitã
eternam. Non tamen in aliqua iusti¬
cia preter xp̃m: sicut aliqua peccata
preter ãdam. Ideo cum dixisset quem¬
admodum regnauit pecoatum ĩ mor¬
supradixerat etiam de peccato illo qͦd
subintrante lege abundauit. et hoc
utiq non ẽ originis sediam proprie
uolintatis. Cum autem dixisset. sic et
gratia regnet per iusticiam in uitam
tantummodo trahitur quod ẽ origma¬
le peccatum. a regenerante autẽ spũ
non solum originalis s etiam uolun¬
tariorum fit remissio peccatorum.
potest proinde recte dici paruulos sine
baptismo de corpore exeuntes in dam¬
priatioriem omnium mitissimam fu¬

Expanded text:
nius hominis iusti connius hominis iusti constituentur multi. Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum. hoc ad originale homines addiderunt iam propria uoluntate, non per Adam; sed hoc quoque soluitur sanaturque per Chem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua uoluntate addiderunt, sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixisset: quemadmodum regnauit peccatum in morsupra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc utique non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam in uitam tantummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu non solum originalis, sed etiam uoluntariorum fit remissio peccatorum. Potest proinde recte dici paruulos sine baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima fu
Abbreviated transcription (Latin):
si propterea xp̃us unus ẽ in quo om̃es
iustificantur. quia non sola eius imi¬
tatio iustos facit. s per sp̃m regen̾ans
etiam ãdam unus ẽ in quo om̃s ꝯdem¬
pnantur: quia non sola eius imitatio
peccatores facit. sed per carnem gn̾ans
ip̃i omnes per xp̃m regenerantur. Sed
hoc recte dictum est. qruia sicut nulliꝰ
carnasis generatioms insi per adam
sic spiritalis nulliꝰ insi ꝑ xp̃m. Nam
si aliqui possent carne generari non
hic siue ibi dicerentur. Eosdem autẽ
postea multos dicit. possunt quippe
in aliqua re omes ẽẽ qui pauci sũt.
sed multos habet generatio carnalis:
multos et spiritalis. Quamuis non
tam multos hec spiritalis ꝙͣ illa car¬
nasis. Uerumptamen quemadmodũ
illa omes hẽt homines. sic ista om̃s
iustos homines: quia sicut nemo p̾t̾
illam homo. sic nemo preter istã iustͦ
homo. et utrriq multos. Sicut enim
per mobẽdientiam unius hoĩs pecca¬
tores constituti sunt multi. Ita per

Expanded text:
si propterea Christus unus est in quo omnes si propterea Christus unus est in quo omnes iustificentur, quia non sola eius imitatio iustos facit, sed per spiritum regenerans et Adam unus est in quo omnes peccauerunt, quia non sola eius imitatio peccatores facit, sed per carnem generans ipsi omnes per Christum regenerantur; sed hoc recte dictum est, quia sicut nullius carnalis generatio nisi pei Adam sic spiritalis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possent carne generari non hic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatorcs c
Abbreviated transcription (Latin):
in deum. et in me credite: uit quia ip̃e iu
iusticiam. Nam si sola imitatio facit pͦ¬
catores per adam. cur non etiam ꝑ xp̃m
sola imitatio iustos facit. Sicuit emm
inquit per unius delictum in om̃s hor̃e s
ad condempnationem: sic et per unius
iustificationem in omnes homines ad
iustificationem uite isti uni. Sed isti
unus et unus non adam et xp̃us s ad ã
debuerunt nos in huius uite tempore p̾¬
cesserint peccatores eosq imitati fue¬
rint qui posteriore tempore peccauerũt.
Ideo tamen nolunt isti non nͥ adã dc̃m
in quo omnes imitatione peccauerint.
quia primus horminum ip̃e peccauit.
Ac per hoc abel dici debuit in quo uno
similiter homines imitatione iustificẽ¬
tur. Quoniam ip̃e primꝰ hominum iuste
uixit.aut si propter quendam articulũ
temporis ad noui testamenti exordiũ per¬
tinentem Xpũs ẽ positus propter imita¬
tioriem caput iustorum: iuidas eiꝰ tra¬
ditor caprit pomi debuit pc̃corũ. porro

Expanded text:
in Deum, et in in Deum, et in iustitiam. Nam si sola imitatio facit peccatores per Adam, cur non etiam per Christum sola imitatio iustos facit? sicut enim, inquit, per unius delictum in omnes homines ad condemnationem sic et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. proinde isti \'unus\' et \'unus\' non Adam et Christus, sed Adam cum multi nos in huius uitae tempore praecesserint peccatore? eosque imitati fuerint qui posteriore tempore peccauerunt, ideo tamen uolunt isti non nisi Adam dictum, in quo omnes imitatione peccauerunt, quia primus hominum ipse peccauit. ac per hoc Abel dici debuit, in quo uno similiter homines imitatione iustificentur, quoniam ipse primus hominum luste uixit. aut si propter quendam articulum temporis ad noui testamenti exordium pertinentem Christus est positus propter imitationem caput iustorum, ludas eius traditor caput poni debuit peccatorum. porro