comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
geniti crant hanc tprũm differentiã
faale aĩadu̾tetis ex hac ip̃a orone cũ
cam legetis. hec sulpitius apollinaris¬
nobis audientibus dixit que postea ita
esse uti dixerat cognouimꝰ. cũ & lau¬
datiões funebres &e librũ comẽtariũ
U famiba porcia legerimus.
Nterrogatus ost ꝓbus ualetuis qđ
ex familiaris cius quodam comꝑi
has ne urbis : an hasuebes. & hãc turrẽ
an hanc turum dici oporteret: si aũt
uersum inꝗt pangis /aut oratione
solutã struis. Atq ea xiba tibi dicẽda
sunt nõ finitiões illas p̃ra utidas inris
fetudinas grãmaticas spectaueris. ẜ
aure tuam interoga / qd̾ ꝗd loco cõ¬
ueniat dicẽ qd̾ illa suaẜit id ꝓfecto
erit rectissimũ. Tum is ꝗ quesierat
quonã modo inꝗt uis auren meã in¬
terogem: & ꝓbum ait respondisse
quo suam Agilius ꝑcũctatꝰ est ꝗ diu̾sis
in locis urbes et urbis dixit arbitrio
consilioꝙ usus aueis. nã in pͥmo geoegi¬

Expanded text:
geniti erant. Hanc temporum differentiam geniti erant. Hanc temporum differentiam facile animadvertetis ex hac ipsa oratione, cum eam legetis. Haec Sulpicius Apollinaris audientibus nobis dixit. Quae postea ita esse, uti dixerat, cognovimus, cum et Laudationes Funebres et Librum Commentariun De Familia Porcia legeremus.INTERROGATUS est Probus Valerius, quod ex familiari eius quodam conperi, hasne urbis an has urbes et hanc turrem an hanc turrim dici oporteret. Si aut versum, inquit, pangis aut orationem solutam struis atque ea tibi verba dicenda sunt, non finitiones illas praerancidas neque fetutinas grammaticas spectaveris, sed aurem tuam interroga quo quid loco conveniat dicere; quod illa suaserit, id profecto erit rectissimum. Tum is qui quaesierat, Quonam modo, inquit, vis aurem meam interrogem? Et Probum ait respondisse: Quo suam Vergilius percontatus est, qui diversis in locis urbis et urbes dixit arbitrio consilioque usus auris. Nam in primo Georgi
Abbreviated transcription (Latin):
ut dixisti .M. catonis p̃torii uir ꝗ se u¬
tiet occidit & quẽ Citero laudauit pa.¬
ter fuit. Nec quia hic nopos catonis
censorii. ille aũt ꝓnepos fuit. ꝑꝑea
necessum est prem hũc eĩ fuisse.hic
eĩ nepos cuius hec mõ ꝓlata or̃o est
filiũ ꝗdem maior̃ẽ catonẽ habuit ised
non cum ꝗ utut periit. sed ꝗ cĩ edilis
airulis ⁊ p̃tor fuissa ingalliam narbo¬
nensem profectus ibi uita functus est.
Ex altero aũt uiro censorĩi filio lõge
natu minore / quẽ salomanũ esse ap¬
pellatum dixi duo nati sunt . L. cato
&.M. cato. Marcus tribunꝰ plebis fuit.
& p̃turã petens mortem obiit: exeoq
natus est . M. cato p̃torius ꝗ se bello
ciuili utice mecremit de auꝰ uita lau¬
dibq cum. M. tullius scͥberet ꝓnepo.¬
tem cum catoruis censorii dixit fuisse.
Uidetis gͥ hanc ꝑtem familit. q̃ ex mi.¬
fuit ꝓgnati quoq ab eo aliꝗͣto posteri¬
oues fuerũt. Nam ꝗa maiore frẽ eius

Expanded text:
ut dixisti, M. Catonis, praetorii viri, qui se Uut dixisti, M. Catonis, praetorii viri, qui se Uticae occidit it quem Cicero laudavit, pater fuit; nec, quia hic nepos Catonis Censorii, ille autem pronepos fuit, propterea necessum est patrem hunc ei fuisse. Hic enim nepos, cuius haec modo prolata oratio est, filium quidem M. Catonem habuit; sed non eum qui Uticae periit, sed qui, cum aedilis curulis et praetor fuisset, in Galliam Narbonensem profectus, ibi vita functus est. Ex altero autem illo Censorii filio, longe natu minore, quem Salonianum esse appellatum dixi, duo nati sunt L. Cato et M. Cato. Is M. Cato tribunus plebis fuit et praeturam petens mortem obiit ex eoque natus est M. Cato praetorius, qui se bello civili Uticae interemit, de cuius vita laudibusque cum M. Tullius scriberet, pronepotem eum Catonis Censorii dixit fuisse. Videtis igitur banc partem familiae, quae ex mifuit, prognati quoque ab eo aliquanto posteriores fuerunt quam qui a maiore fratre eius
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ quedam de caconis familia asper¬
sus es. Non unus aũt sed compluros
M. illius catonis censorii nepotes fuc¬
runt. geniti nõ eodem pr̃e. duos eĩ
M. ille cato ꝗ & orator ae censor fuit
filios habuit e mr̃ib diuersos: et
etatib longe dispares. Nam iã ado¬
loscenit altero matre eius amissa ip̃e
ꝙͦ iam multũ seneꝵ solomi clientis sui
filiam uirgmẽ duxit ĩ matrimonius
ex qua natus est ei. M. cato solomanꝰ
hoc eĩ illi cognomẽtum fuit a solomo
pr̃e mĩas datum. Ex maiore aũt ca.¬
tonis filio ꝗ p̃tor designatus pr̃e uiuo
mortuus ost. & egrogios d̾ uiuis disci¬
plina libros reliquit. nascit᷑ hic de
quo q̃uit᷑. M. cato. M. filius M. nopoꝰ.
Is satis uehem̃os orator fuit / multãq¬
orationes ad exemplũ aui scͥptas reli.¬
quit & consulcũ .Q. Oartio rege fuit.
Inq eo consulatu ĩ affricam ꝓfoctus
ĩ ca ꝓuincia mortẽ obiit. sed is nõ ita

Expanded text:
tamen quadam de Catonis familia aspertamen quadam de Catonis familia aspersus es. Non unus autem, sed conplures M. illius Catonis Censorii nepotes fuerunt, geniti non eodem patre; duos enim M. ille Cato, qui et orator et censor fuit, filios habuit, et matribus diversos et aetatibus longe dispares. Nam iam adulescente altero, matre eius amissa, ipse quoque iam multum senex, Saloni clientis sui filiam virginem duxit in matrimonium, ex qua natus est ei M. Cato Salonianus; hoc enim illi cognomentum fuit a Salonio, patre matris, datum. Ex maiore autem Catonis filio, qui praetor designatus patre vivo mortuus est, et egregios De luris Disciplina libros reliquit, nascitur hie de quo quaeritur, M. Cato, M. filius, M. nepos. Is satis vehemens orator fuit multasquorationes ad exemplum avi scriptas reliquit et consul cum Q. Marcio Rege fuit, inque eo consulatu in Africam profectus, in ea provincia mortem obiit. Sed is non, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Um in domos tyberiane bibliote¬
ce sederemus ego & apolliãriꝰ
Sulpitius & alii quidama mͥ aut illi fa¬
miliaros prolatus forte liber est ita
ins qpͥtus. .M. catonis ne potis cũ queri
ceptum est ꝗs nam is fuissit . Ml. cato
nepos. at ibi adolescens ꝗ spia qdꝰ ex
eius ẜmonib cõiectare potui nõ abor
cognomẽto nepos sed. M. catonis cẽsogͣ
ex filio nepos ꝗ pater fuit. M. catonis
p̃torii uixi qui bello ciuili utice necem
sibi gladio manu sua consciuit. d̾ cuĩ
iuta liber est . M. citeronis ꝗ in scribit᷑
laus. M. catonis: quẽ in codem libro
idem citero ꝓnepotẽ fuisse dicit. M.
catonis censorii. Eius gͥ quẽ citexo lau¬
dauit pr̃ hic fuit . M. cato cuiꝰ or̃ones
ferunt᷑ in sepͥte.M. catonis nepotis.tũ
apollinaris ut mos eius in rop̃hendõdo
fuit placide admodum ꝑ lenitorq lau¬
do inquit te mi fili qd̵ intantula eta¬
te eẽ si hũc. Al. catonẽ de quo nũc q̃¬
rit᷑ quis fuerit ignoras. auditũcula

Expanded text:
UM in domus Tiberianae bibliotheca sederemus ego et Apollinaris Sulpicius et quidam alii mihi aut illi familiares, prolatus forte liber est ita inscriptus: M. Catonis Nepotis. Tum quaeri coeptum est quisnam is fuisset M. Cato Nepos. Atque ibi adulescens quispiam, quod ex eius sermonibus coniectare potui, non abhocognomento Nepos, sed M. Catonis Censorii ex filio nepos, qui pater fuit M. Catonis, praetorii viri, qui bello civili Uticae necem sibi gladio manu sua conscivit, de cuius vita liber est M. Ciceronis, qui inscribitur Laus Catonis, quem in eodem libro idem Cicero pronepotem fuisse dicit M. Catonis Censorii. Eius igitur quem Cicero laudavit pater hic fuit M. Cato, cuius orationes feruntur inscriptae M. Catonis Nepotis. Tum Apollinaris, ut mos eius in reprehendendo fuit, placide admodum leniterque: Laudo, inquit, te, mi fili, quod in tantula aetate, etiamsi hunc M. Catonem, de quo nunc quaeritur, quis fuerit ignoras, auditiuncula
Abbreviated transcription (Latin):
hortamentum eẽ acre imꝑatr celeri¬
tatis . ꝟba ꝙͦ illa . M. ciceronis ĩ lutium
pisonẽ teigemina õt̃ si durc auris ho
nemq horis pluribus: simul uocibus uer¬
berauerũt. Uultus deniq inꝗt totus qui
sermo quidam tacitus mentis est. hic in
fraudem hoĩes impulit. hic eos quib erat
ignotus decepit fefellit induxit. Quid gͥ
simile est inquit apud eundem ĩ preda
& manubiis. ihil ꝓfecto istiusmodi. Nã
neq ornatus fit additis manubiisncq
ox aggrratius modulatius ue: sed aliud
oĩo p̃da est ^ut in libris reꝵ. uerborũq
ueterũ scuiptum est aliud manubie. Nã
proda dr corpora ip̃a reꝵ  q̃ capta sũt.
Manubie uo̾ appellatt sũt pecuma asq̃¬
storo exuenditiõe prede redacta. u.¬
trũq ergo dixit. M. tullius cumulande
inuidie gra decem uiros ablaturos ꝑse¬
cuturosq e p̃dam q̃ non dum essit ue.¬
nundata. E pecuniã que oxuenditiõe
p̃di ꝑcepta essoe. Itaq hec inscͥptio/ quã

Expanded text:
e acre imperatae celeritatis? Verba quoque illa M. Ciceronis In L. Pisonen trigemina, etiamsi durae auris homnemque oris pluribus simul vocibus everberaverunt: Vultus denique, inquit, totus, qui sermo quidam tacitus mentis est, hic in fraudem homines impulit, hic eos quibus erat ignotus decepit, fefellit, induxit. Quid igitur? Simile est, inquit, apud eundem in praeda et manubiis? Nihil profecto istiusmodi est. Nam neque ornatius fit additis manubiis neque exaggeratius modulatiusve; sed aliud omnino praeda est, ut in libris rerum verborumque veterum scriptum est, aliud manubiae. Nam praeda dicitur corpora ipsa rerum quae capta sunt, manubiae vero appellatae sunt pecunia a quaestore ex venditione praedae redacta. Utrumque ergo dixit M. Tullius cumulandae invidiae gratia decemviros ablaturos persecuturosque: et praedam quae nondum esset venundata, et pecuniam quae ex venditione praedae percepta esset. Itaque haec in
Abbreviated transcription (Latin):
intet hos atq offeni multa interue¬
nire posse. Uerũ uoͣ inttr offam atq
herbam: ibi uõ̾ longũ intexuallũ est.
scͥpsit hoĩem memorie nr̃e doctissimũ
querẽ sese ẜ pete᷑ uti sibi rescriberet
linaris nobis p̃sentibus nam id tp̃ris
ego adoli sc̃es rome sectabar eum
discendi gr̃a res epͥsit claro : ut uiro
erudito. breuissime uetus esse ꝓu̾biũ
inter os e offami idem sigͥficans qd gre¬

Expanded text:
lta intervenire posse; verumvero inter offam atque herbam, ibi vero longum intervallum est. scripsit, hominem memoriae nostrae doctissimum, quaerere sese et petere, uti sibi rescriberet  Tum Apollinaris, nobis praesentibus, nam id temporis ego adulescens Romae sectabar eum discendi gratia, rescripsit Claro ut viro erudito brevissime, vetus esse proverbium inter os et offam, idem significans quod Grae
Abbreviated transcription (Latin):
prede demostrat. Nihil eĩ captũ est hoꝵ
a traiano ox hostib : sed facta cr hec cõ¬
perataq ox manubis .i. expecinia p̃dacia
declarat. Manubie eĩ sunt sicuti iam
p̃fectum atratio significari. Nã cura
erraria q̃storib ad p̃fectos trans lata
est. Est tamẽ nõ nusꝗͣ in uenire ita
scp̃sisst quosdam nõ ignobilis scptores
ut aut temẽ/ aut incuriose predam
ꝓ manubiis & manubias ꝓ p̃da posu¬
erint. aut tropita quadam figura mu¬
tatione uocabuli fecerĩt qd̾ faceͣ cõces¬
sum est. Scite id ꝑitrꝙ facientib. sed
cĩm ꝗ ꝓpͥe atq signate locuti sũt sicut
hoc in loco. M. tullius matiubias peci¬
niam dixerunt.

Expanded text:
ptum est horum a Traiano ex hostibus, sed facta esse haec conparataque ex manubiis, id est ex pecunia praedaticia, declarat. Manubiae enim sunt, sicuti iam praefectum aerario significari. Nam cura aerarii a quaestoribus ad praefectos translata est. Est tamen nonnusquam invenire ita scripsisse quosdam non ignobiles scriptores, ut aut temere aut incuriose praedam pro manubiis et manubias pro praeda posuerint, aut tropica quadam figura mutationem vocabuli fecerint, quod facere concessum est scite id periteque facientibus. Sed enim, qui proprie atque signate locuti sunt, sicut hoc in loco M. Tullius, manubias pecuniam dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
De. in quo uersu nõ oportet alterũ ui¬
deri xbum idẽ qd̾ suꝑus significas sup.¬
plendi nũi cã extũsecus adbitũ & cõsar¬
cinatum. Est eĩ hoc mant ad modũ & fu¬
tile. sed cũ in iuuenibus głie studio fla¬
grantib ꝑuitacĩa ferociam e cupidi¬
dinem pugne lenitre tamẽ ac blande
obiurgaret atrocitatẽ uei s culpã ꝑ¬
seuerandi bis idem dicendi alio atq a¬
lio ꝟlo auxit Inculcauiti/ duplexq
cadem compellatio admonitiõe facit
instantiorẽ nec illa quidem ciusdem¬
significatiõis repetibio ignaua & fugi¬
otui nopop dixerit. indignitas ẽim
moliende tam acerbe tamq ĩ iuste ne¬
cis miranda mortis iteratiõe defleta
est. Cctoꝵ quis tam obtunso ingenio ẽ

Expanded text:
 in quo versu non oportet videri alterum verbum, idem quod superius significans, supplendi numeri causa extrinsecus additum et consarcinatum. Est enim hoc inane admodum et futtile. Sed cum in iuvenibus gloriae studio flagrantibus pervicaciam ferociamque et cupidinem pugnae leniter tamen ac placide obiurgaret, atrocitatem rei et culpam perseverandi bis idem dicendo alio atque alio verbo auxit inculcavitque, duplexque eadem conpellatio admonitionem facit instantiorem. Ne illa quidem significationis eiusdemi repetitio ignava et frigiet μόρον, dixerit; indignitas enim moliendae tam acerbae tamque iniustae necis miranda mortis iteratione defleta est. Ceterum quis tam obtunso ingeniost,
Abbreviated transcription (Latin):
n fastigiis fori traiani simulacia sc̃
sita cucũ undiq ĩ aurata cquoꝵ
atq signoꝵ militariũ sb̾s cͥptumq ẽ ex
manubiis. querebat fauorimis cũ in
arca fori ambularet/.  amicũ suũ cõ¬
sulem oꝑirot᷑ cãs pro tribunali cogno¬
scentẽ nosꝑ tũc eum sectaremͣ q̃rebat
inꝗͣ ꝗd nobis uderct᷑ significare ꝓpͥt
manubiaꝵ illa inscpͥtio. Tum ꝗspiñ ꝗ
cum eo erat hõ ĩstudiis doctrime multi
atq celebrati nõis ex manubiis inꝗt si¬
gni ficat expreda. Manubit ẽi dicunt᷑
p̃da q̃ manu capta ẽ. Etiam si mꝗt fa¬
uorinus oꝑa mihi pͥnceps E ꝓpe om̃ĩo
in l̃is dis apliisq gercis sumpta est.
nõ us eo tñ infcequẽs sum uocũ latina¬
tũ quas sucissiuo aut tumultuario stu¬
dio colo ut hanc ignore interp̃tationẽ¬

Expanded text:
ri Traiani simulacra sunt sita circumundique inaurata equorum atque signorm militarium, subscriptumque est: Ex manubiis. Quaerebat Favorinus, cum in area fori ambularet et amicum suum consulem opperiretur causas pro tribunali cognoscentem nosque tunc eum sectaremur—quaerebatid nobis videretur significare proprie manubiarum illa inscriptio. Tum quispiam qui cum eo erat, homo in studiis doctrinae multi atque celebrati nominis: Ex manubiis, inquit, significat ex praeda; manubiae enim dicuntur praeda quae manu capta est. Etiamsi, inquit Favorinus, opera mihi princeps et prope omnis in litteris disciplinisque Graecis sumpta est, non usque eo tamen infrequens sum vocum Latinarum, quas subsicivo aut tumultuario studio colo, ut hanc ignorem man
Abbreviated transcription (Latin):
natis. Item . M. cato in or̃onis pͥncipio
quã dixit in senatu pro rhodiensib cũ
uellet res nimis ꝓsꝑas dicero trib uoca¬
oratiõe quã contra ẜuium galbã dixit
complurib uocabulis suꝑ cadem ic ufis
est. multa me de hortata sunt huȩ ꝓdire
anñ. ctas uox. uixes senectus. Uerũ
umm̃ uero tũ tantã tem .p. agier arbi.¬
tiaree: scd añ om̃is apud homerũ eiꝰ¬
dem rei atq sm̃a luculenta exagera¬
tio est

Expanded text:
natis. Item M. Cato in orationis principio, natis. Item M. Cato in orationis principio, quam dixit in senatu Pro Rodiensibus, cum vellet res nimis prosperas dicere, tribus vocaoratione quam Contra Servium Galbam dixit, conpluribus vocabulis super eadem re usus est: Multa me dehortata sunt huc prodire, anni, aetas, vox, vires, senectus; verum enimvero cum tantam rem peragier arbitrarer Sed ante omnis apud Homerum eiusdem rei atque sententiae luculenta exaggeratio est
Abbreviated transcription (Latin):
rit: atq es̃ in suꝑ ciuitatos addiderit
domos ẽ & fana q̃ infra posut com¬
phendisset. xba hoc item multa atq ia¬
uad epopulatus esse uastasse exmanisse
spolasse. nõne unam ee candem uiz in
sese hñt sanc. sed ꝗa cum dignitateo.¬
ratiõis is cũ graui ꝟ̾boꝵ copia dicunt᷑ qꝗ̃
aiũim sepius feriuĩt. hoc ornatus genus
in crimine uno uocib multis atꝙ souis
ox teuendo. ille iã tũt. M. cato antiꝗssi¬
mus in or̃onib suis celebrauit sicuti
in illa q̃ inscͥpta est d̾ decem hõibus cu
ternũ accusauit qd̾ deccm liberos ho¬
mines eodem tpre interfecissee hiscex.¬
bis candum om̃ib rem significantibus
usus est: quȩ qm̃ sunt eloquẽtie latine
tunc pͥmũ exorientis lumã / ꝟba ꝗdem
uopeu sptuũ nefariũ facins pciore
facinore oꝑiere postulas suctidias hu¬
capita libera int̾ficis. docem hominib
uitam cripis indc̃ã cã inuidicatis ⁊̃ dep.¬

Expanded text:
rit atque insuper etiam civitates addiderit, rit atque insuper etiam civitates addiderit, domos etiam et fana, quae infra posuit, conprehendisse? Verba haec item multa atque varia: depopulatus esse, vastasse, exinanisse, spoliasse, nonne unam et eandem vim in sese habent? Sane. Sed quia cum dignitate orationis et cum gravi verborum copia dicuntur, quamquam animum saepius feriunt. Hoc ornatus genus in crimine uno vocibus multis atque saevis extruendo ille iam tunc M. Cato antiquissimus in orationibus suis celebravit, sicuti in illa, quae inscripta est De Decem Hominibus, cum Thermum accusavit quod decem liberos homines eodem tempore interfecisset, hisce verbis eandem omnibus rem significantibus usus est, quae quoniam sunt eloquentiae Latinae tunc primum exorientis lumina quaedam νεύειν: Tuum nefarium facinus peiore facinore operire postulas, succidias hucapita libera interficis, decem hominibus vitam eripis, indicta causa, iniudicatis, incondem
Abbreviated transcription (Latin):
tos que a poctis uł oratoribus grcis
nostrisq celebrande  ornande rei ge¬
atia duob cadem plurib ue nõib freq̃n¬
tant᷑. Quid gͥ inquit fauorinus ualit
hec repetitio instauratioq uiusdem rei
st̃ alio nõiẽ in manubiis & in p̃da. Nũ
ornat ut aliquis solet orationẽ / num
eam modulatiort aptiorẽq uddit nũ
ornandi uł ox probandi ciminis causa
ex aggoratiõem aliquã speciosam facit:
sicut ĩ libro eiusdem. M. tullii ꝗ de cõsti¬
tuendo oratore est una cademq ros
plurib ꝟbis uehementee atq atrocitrr
dicit᷑. sicilia tota siuna uoce loqueret᷑
hoc dicerit qd auri qd̃ argenti / qd̾ or¬
namentoꝵ inmers urbib sedib de lubris
fuit. Nam cum uebes totas semel dixis¬
set sedes delubraq addidit: q̃ sunt
ipã ꝙͦ in uebib. item in codem libro si¬
mili modo siciliã inquit ꝓuinciã.C. uer.¬
ros ꝑ trienniũ depopulatus esst : siculo.¬
rum ciuitates uastasse: domos exinanisse

Expanded text:
 vel a poetis vel oratoribus Graecis nostrisque venerandae et ornandae rei gratia duobus eadem pluribusve nominibus frequentantur. Quid igitur, inquit Favorinus, valet haec repetitio instauratioque eiusdem rei sub alio nomine in manubiis et in praeda? Num ornat, ut alioqui solet, orationem? Num eam modulatiorem aptioremque reddit? Num onerandi vel exprobrandi criminis causa exaggerationem aliquam speciosam facit? Sicut in libro eiusdem M. Tulli, qui De Constituendo Accusatore est, una eademque res pluribus verbis vehementer atque atrociter dicitur: Sicilia tota, si una voce loqueretur, hoc diceret: Quod auri, quod argenti, quod ornamentorum in meis urbibus, sedibus, delubris fuit. Nam cum urbes semel totas dixisset, sedes delubraque addidit, quae sunt ipsa quoque in urbibus. Item in eodem libro simili modo: Siciliam, inquit, provinciam C. Verres per triennium depopulatus esse, Siculorum civitates vastasse, domos exinanisse,
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis ot̃onib In his scͥptũ est la¬
tam saturni. salatiã neptuni. horã
quirini. uixites quixini. maiã uul
Ex quibus id qd̾ postremũ posui sic̃
plerosq dice̾ audio ut pͥmam iñ eo
sillabam ꝓlucant quo greci modo
dicunt. pepq̃õuo. sed qui ꝓbe locuti
sunt pͥmam correctam diͣxerũt. tet.¬
tiam ꝓduerũt. Est eĩ rectus caũs uo

Expanded text:
antiquis orationibus. In his scriptum est: Luam Saturni, Salaciam Neptuni, Horam Quirini, Virites Quirini, Maiam Volcrienemque Martis. Ex quibus id quod postremum posui sic plerosque dicere audio, ut priimam in eo syllabam producant, quo Graeci modo dicunt Νηρεΐδας. Sed qui proprie locuti sunt primam correptam dixerunt, tertiam produxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
militi falsam nouãq opimoñe tribu¬
isse ut nerieñẽ coniugem ec̃ maitis
putaret. sed id imꝑite mag sꝗͣ comĩce
dcũm̃ intelligit ꝗ logot .gn. gellii an.¬
nalem tertium ĩ quo scͥptum ost horsi¬
liam. cum apud taciũ xba face̾t/ pacẽq
oraret/ ita p̃catam osse. nerta martis
te obsecro pacẽ datt uti licrat nup¬
tiis ꝓpris t ꝓsꝑis uti qd te tu cõui¬
gis consilio contigit uti nos itide ĩ te¬
gras reꝑent. uñ liberos sibi e suis po¬
steris puĩe pararẽt. de tui mꝗt cõui¬
gis consiliõ marte saliat significans.
ꝑ quod apparet non esst id poctict a
plauto adcum᷑. sed cam ꝑͦ tadiooẽ fuissc
ut ncuio a quibusdam uxor esse mãtis
diceret᷑. Ibi aũt aĩaduertendũ est qd̾

Expanded text:
militi falsam novamque opinionem tribumiliti falsam novamque opinionem tribuisse, ut Nerienem coniugem esse Martis putaret. Sed id perite magis quam comice dictum intelleget, qui leget Cn. Gellii Annalem tertium, in quo scriptum est Hersiliam, cum apud T. Tatium verba faceret pacemque oraret, ita precatam esse: Neria Martis te obsecro, pacem da, te, uti liceat nuptiis propriis et prosperis uti, quod de tui coniugis consilio contigit uti nos itidem integras raperent, unde liberos sibi et suis, posteros patriae pararent. De tui, inquit, coniugis consilio, Martem scilicet significans; per quod apparet, non esse id poetice a Plauto dictum, sed eam quoque traditionem fuisse, ut Nerio a quibusdam uxor esse Martis diceretur. Inibi autem animadvertendum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nerio. sed nerienes uocatiue dict
caclatos pales nerienes minerua for¬¬
tuna ac ceres. ex quo noĩandi quoꝙ
caũ cundem fieri necessum est. sed ne¬
rio auctoribus sic declinat᷑ qiͣ anio
nam. ꝑ inde at anionẽ. sic nerienes
dixerũt trrtia silła ꝓducta. id aut
siue nerio siue neriones est / sabmũ
xbum est. eoq significat᷑ uirtus e for.¬
ticudo. Itaq ex claudiis quos a sabmis
oriundos accepimus ꝗ erat egregia
atq p̃stanti fortitudine nerio ap¬
pollatus est: sed id sabini a grecis ac
cepisse uident᷑ qui uincula ⁊ firmam̃¬
ta membroꝵ neura dicunt᷑. uñ nos
qͦ latme neruos appellamus. Necio
gͥ martis uis e potentia & maiestas
q̃dam cẽ mortis demostrat᷑. plautus
aũt̃ in teucalento coniugẽ eeͣ neriene
martis dicit atq id sb̾ ꝑsona militis
in hoc ꝟsu mars peregro adueniens
salutat nerienẽ uxor̃e suã suꝑca re
audiui nõ icelebr̃ẽ hoic̃m dice̾ nimis
comice paplatimi imꝑito.  ĩ cõdito

Expanded text:
enes vocative dicit Cela, té Pales, Neriénes et Minérva, Fortuna ác Ceres. Ex quo nominandi quoque casum eundem fieri necessum est. Sed Nerio a veteribus sic declinabatur, quasi Anio; nam perinde ut Anienem, sic Nerienem dixerunt, tertia syllaba producta. Id autem, sive Nerio sive Nerienes est, Sabinum verbum est, eoque significatur virtus et fortitudo. Itaque ex Claudiis, quos a Sabinis oriundos accepimus, qui erat egregia atque praestanti fortitudine Nero appellatus est. Sed id Sabini accepisse a Graecis videntur, qui vincula et firmamenta membrorum νεῦρα dicunt, unde nos quoque Latine nervos appellamus. Nerio igitur Martis vis et potentia et maiestas quaedam esse Martis demonstratur. Plautus autem in Truculento coniugem esse Nerienem Martis dicit, atque id sub persona militis, in hoc versu: Márs peregre adveniéns salutat Nérienem uxorém suam. Super ea re audivi non incelebrem hominem dicere, nimis comice Plautum inperito et incondito
Abbreviated transcription (Latin):
Atq postra his uerbis utit᷑. neq mihi
inquit edificatio neq uasum neq
uestimentũ ullum est manu p̃tiosus
neq p̃tiosus ẜuus neq ancilla. siꝗd
est inꝗt quo utar utor si nõ est/ ego
sum cuq ꝑ me uti atq frui licet:
tũ deinde addit. uitio uertũt quia
multa egro. At ego illis: quia ncq̃.¬
unt ege̾ hec mera uerita tusculatũ ho¬
minis ege̾ se multis rebus ⁊ nihil tã
cuꝑc diceneis plus hercle ꝓmouet ad
fingentiũ ꝗ se nihil hr̃e es nihil tam̃e
egert: ac nhil cuꝑe dicũt. cuã a ha¬
bendo Eegendo & cupiendo ardeãt

Expanded text:
Atque ibi postea his verbis utitur: Neque mihi, Atque ibi postea his verbis utitur: Neque mihi, inquit, aedificatio neque vasum neque vestimentum ullum est manupretiosum neque pretiosus servus neque ancilla. Si quid est, inquit, quod utar, utor; si non est, egeo. Suum cuique per me uti atque frui licet. Tum deinde addit: Vitio vertunt, quia multa egeo; at ego illis, quia nequeunt egere. Haec mera veritas Tusculani hominis, egere se multis rebus et nihil tamen cupere dicentis, plus hercle promovet afingentium, qui se nihil habere et nihil tamen egere ac nihil cupere dicunt, cum et habendo et egendo et cupiendo ardeant
Abbreviated transcription (Latin):
ita sepͥsit. nolo ogo din tel uocẽt. sed
nerienẽ cũ quidem manti es ĩ cõnudiũ
data. Ita aũt segupnenes huiusee x.¬
sus ht ut tc̃etsa m cotõis sillaba con¬
tra quã supͣ dcum est coripienda sit.
tia sit notus est ꝗͣut plura in id ꝟ̾ba
sumenda sit. Etmĩ ꝓũt ĩ pͥtio ãnali
in hoc ꝟsu nerienẽ mauortis  her¬
cle si quod minime sol& tu᷑m ser¬
uart pͥmã sillabã intendit. tertiama
corripuit. Ac ne hic ꝗdem p̃termit¬
tendum puto cui cuiꝰ modi ẽ qd in
comentario quodam ẜuii claudii scpͥ¬
tum ĩ ueni nerio dcũm qiͣ sinerio hoc
est sine ira ie cũ placiditate : ut eo
noĩe mitẽ tranꝗllũq fieri martem
p̃cemue. ne cĩ ꝑticula ut apud grxecos
ita plerũq in latinã ꝗ lingua priua¬
tiua est.
.Cato censolaxinus publias
iam pͥuatisq opulentus robus
uillas suas in excultas e rudes ne te¬
ctouo quidem p̃litas fiuissodicit ad
annũ usq ctatis sue septuagesimũ.

Expanded text:
ita scripsit: Nolo égo Neaeram té vocent, set Nérienem, Cum quidém Mavorti es ín conubiúm data. Ita autem se numerus huiusce versus habet, ut tertia in eo nomine syllaba, contra quam supra dictum est, corripienda sit; tia sit, notius est quam ut plura in id verba sumenda sint. Ennius autem in primo Annali in hoc versu: Nerienem Mavortis et Herem, si, quod minime solet, numerum servavit, primam syllabam intendit, tertiam corripuit. Ac ne id quidem praetermittendum puto, cuiusmodi est, quod in Commentario Servii Claudii scriptum invenimus, Nerio dictum quasi Neirio, hoc est sine ira et cum placiditate, ut eo nomine mitem tranquillumque fieri Martem precemur; ne enim particula, ut apud Graecos, ita plerumque in Latina quoque lingua privativa est.t censorius, publicis iam privatisque opulentis rebus, villas suas inexcultas et rudes, ne tectorio quidem praelitas fuisse dicit ad annum usque aetatis suae septuagesimum.
Abbreviated transcription (Latin):
parrͣ eoꝙ uno partu nũꝗͣ edrit
plures ꝗͣ unũ herodotus in tertia hi¬
storia scͥptum reliquit. ꝟba excorli¬
beo hec sunt
homerus aũt leones sic eĩm femĩas
quoq uirili gne̾ appellat qd̾ grãmati¬
ci etiro pop uocant pluris gignẽ
atq educare catulos dicit. xsus ꝗb
hoc aꝑte demostrat hi sũt.¬

Expanded text:
parere eoque uno partu numquam edere parere eoque uno partu numquam edere plures quam unum, Herodotus in tertia Historia scriptum reliquit. Verba ex eo libro haec suntHomerus autem leones, sic enim feminas quoque virili genere appellat, quod grammatici ἐπίκοινον vocant, pluris gignere atque educare catulos dicit. Versus, quibus hoc aperte demonstrat, hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aristoteles xhodium petit degustat.
firmũ inꝗt hele uinũ e iocundũ pe¬
tit mox losbium / quo idem dogustato
oͥ A ee ẜqoe id ubi dixit inemini fuit
dubiũ ꝗn lepide simul & uerecundt
successorẽ illa uoce sibi nõ uinũ dele.¬
gissae. Iserat elesbo theofrastus homo
suauitate insigni lingue ꝑiter atq
uite. Itaq non dui post Austotele
uita defuncto ad theofrastũ ões ꝯcesẜiũ¬
oas ueteres docti tũ notas uo.¬
cum tum moderamẽta tũ accẽtiũ culas
tum uoculatiões appelabant. qd̾ nũc
aũt barbare / quẽ loqui dicimus idui¬
cium ẜmonis nõ barbarũ esse: sed ru-¬¬
sticũ & cum eo uicio loquentes rustict
loqui dictitabant.p. nigidius ĩ com¬¬
mentariis grãmaticis rusticus fit ser¬
mo inquit si aspires perper̃ã. Itaq
id uocabulum qd d̾e uulgo barbaris¬
mus qui ante diui augusti etatem
purt atq integet locuti sunt an di¬
xexint non dum eꝗdem ĩueni.p¬

Expanded text:
Aristoteles Rodium petit, degustat: Aristoteles Rodium petit, degustat: Firmum, inquit, hercle vinum et iucundum. Petit mox Lesbium. Quo item degustato: ὁ Λέσβιος. Id ubi dixit, nemini fuit dubium quin lepide simul et verecunde successorem illa voce sibi, non vinum delegisset. Is erat e Lesbo Theophrastus, suavitate homo insigni linguae pariter atque vitae. Itaque non diu post Aristotele vita defuncto, ad Theophrastum omnes ceas veteres docti tum notas vocum, tum moderamenta, tum accentiunculas, tum voculationes appellabant; quod nunc autem barbare queen loqui dicimus, id vitium sermonis non barbarum esse, sed rusticum, et cum eo vitio loquentes justice loqui dictitabant. P. Nigidius in Commentariis Grammaticis: Rusticus fit sermo, inquit, si adspires perperam. Itaque id vocabulum, quod dicitur vulgo barbarismus, qui ante divi Augusti aetatem pure atque integre locuti sunt an dixerint, nondum equidem inveni.
Abbreviated transcription (Latin):
Ristotelos pħus annos iã fert
natus duo i lx. corpore egro
affectoq at spe uiteq tenui fuit: Tũc
om̃is eius sectatoꝵ cohors ad eũ ac¬
cedit orantos obsecrantesq ut ip̃e de¬
ligeret loci sui et magisterii successo.¬
rem quo post sũmu eius diem pro¬
inde ut ip̃o uterent᷑ ad studia doctri¬
narum complenda ex colendaq ꝗb ab
eo imbuti fuissent.: erant tũc in eius
ludo boni multi sed p̃cipui duo theo fra¬
stus & menedemus. Ingenio hi atꝙ
doctrinis ceteros p̃stabant. Alter ex
Insula lesbo fuit. Menedemus aũt tho-¬
do. Aristoteles respondit fcuꝵ esse quoᷤ
uellent: tũ id sibi foret tempestiuum.
gistro destinanido peticrãt p̃sentes es¬
fent. uiũ ait quod cũ biberet nõ esse
id exualitudine sua. sed in salubre ecͣ
atq asꝑum iac ꝓpterea q̃ra debere cxo.¬
ticum uł rhodium aliquod uł lesbiũ.
Id si utrũq ut curarẽt petiuit usurũq
oo dixit. qd̾ sest magis uiuissiꝵ. eũt.
curant. inueniunt. afferunt. Tum

Expanded text:
ilosophus, annos iam fere natus duo et sexaginta, corpore aegro adfectoque ac spe vitae tenui fuit. Tunc omnis eius sectatorum cohors ad eum accedit, orantes obsecrantesque ut ipse deligeret loci sui et magisterii successorem, quo post summum eius diem proinde ut ipso uterentur ad studia doctrinarum conplenda excolendaque quibus ab eo inbuti fuissent. Erant tunc in eius ludo boni multi, sed praecipui duo, Theophrastus et Eudemus. Ingenio hi atque doctrinis ceteros praestabant; alter ex insula Lesbo fuit, Eudemus autem Rodo. Aristoteles respondit facturum esse quod vellent, cum id sibi foret tempestivum. gistro destinando petierant praesentes essent, vinum ait quod tum biberet non esse id ex valitudine sua, sed insalubre esse atque asperum ac propterea quaeri debere exoticum, vel Rodium aliquod vel Lesbium. Id sibi utrumque ut curarent petivit, usurumque eo dixit quod sese magis iuvisset. Eunt, quaerunt, inveniunt, adferunt. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
iap dicitur & significat dexterita
appellauerũt id ꝓpe modu qd̾ greti
mais sep uocant. nos eruditiõe in¬
stitutioemq in bonas artis dicimus
quas qui sinceriter cupiũt appetũtq¬
hi sũt & maxime humanissimi. huiꝰ
cĩ scientię cura e disciplina ex uni-¬
uersis aĩantib uni homini data est
Id circoq humanitas appellata ẽ. Sic
gͦ eo ꝟbo ueteres esse usos & cũ pͥmais
M. uorronẽ. A. q tulliũ om̃es ferme
libri declarãt: Quã obrem satis habui
unũ meorim exemplũ prome̾. Itaq
xba posui uarronis e ubro reꝵ huna¬
naꝵ pͥmo cuius pͥncipiũ hoc c̃ pra¬
xiteles qui ꝑꝑt᷑ͣ artificiũ egregiũ me¬
mini est paulũ mõ humaniori ignotꝰ
humaniori inꝗt nã ita ut uulgo dr
facile i tractabili & beniuolo tamo¬
si rudis lrãꝵ sit. hoc eĩm cum sña¬
nequaꝗͣ conuenie sed eriulitiori doc

Expanded text:
ωπία dicitur et significat dexteritatωπία dicitur et significat dexteritatappellaverunt id propemodum quod Graeci παιδείαν vocant, nos eruditionem institutionemque in bonas artes dicimus. Quas qui sinceriter percupiunt adpetuntquhi sunt vel maxime humanissimi. Huius enim scientiae cura et disciplina ex universis animantibus uni homini data est idcircoque humanitas appellata est. Sic igitur eo verbo veteres esse usos, et cumprimis M. Varronem Marcumque Tullium, omnes ferme libri declarant. Quamobrem satis habui unum interim exemplum promere. Itaque verba posui Varronis e libro Rerum Humanarum primo, cuius principium hoc est: Praxiteles, qui propter artificium egregium nemini est paulum modo humaniori ignotus. Humaniori inquit non ita ut vulgo dicitur, facili et tractabili et benivolo, tametsi rudis litterarum sit, hoc enim cum sen
Abbreviated transcription (Latin):
gis rata sunt ꝗͣ aliorũ.
minoribus magistratib ita soͥ¬¬
bit. consul ab om̃ib magistratibus
&e comiciatũ & contionẽ aduocare
põt. p̃tor & comiciatũ & contione
usq quai ad uocare põt: nisi a cõ¬
sule. minores magistratus nusꝗͣ ne
comitiatum ne contioem aduocare pos¬¬
sunt ea re qui eoꝵ pͥmus uocat ad
comiciatum. Is uecte agit quia bifa.¬
riam cũ ppło agi nõ põt nec aduoca¬¬
re. alius alii poss& si contionẽ hr̃e
uolune: utine cum ppło agãt ꝗͣuis
multi magistratus simul contionẽ hr̃e
possunt. Ex his ꝟbis messale manife.¬
stum est aliud esse cũ ppło agcͣ: aliud̾
contionẽ hr̃e. Nam cum ppło age̾ est
rogare quid ppłm ad qd̾ suffragiis
suis: aut iubeat aut uetet. Contiõe
aũt hr̃e est uerba face ad ppłma sinc
ulla rogatione.
Ui uerba latrna fecerũt ꝗq
his ꝓde usi sunt humanita.¬
tem non id esse uoluerũt qd̃ uulgꝰ
existimat : quodq a gecis pͥisõp¬

Expanded text:
gis rata sunt quam aliorum. gis rata sunt quam aliorum. minoribus magistratibus ita scripsit: Consul ab omnibus magistratibus et comitiatum et contionem avocare potest. Praetor et comitiatum et contionem usquequaque avocare potest, nisi a consule. Minores magistratus nusquam nec comitiatum nec contionem avocare possunt. Ea re, qui eorum primus vocat ad comitiatum, is recte agit, quia bifariam cum populo agi non potest nec avocare alius alii potest. Set, si contionem habere volunt uti ne cum populo agant, quamvis multi magistratus simul contionem habere possunt. Ex his verbis Messalae manifestum est, aliud esse cum populo agere, aliud contionem habere. Nam cum populo agere est rogare quid populum, quod suffragiis suis aut iubeat aut vetet; contionem autem habere est verba facere ad populum sine ulla rogatione.ui verba Latina fecerunt quique his probe usi sunt humanitatem non id esse voluerunt quod vulgus existimat quodque a Graecis φιλανθρ
Abbreviated transcription (Latin):
a. suꝑiorib acccpimus: aut añ hec tẽ¬
pora ẜuatum est. E ut ĩ cõmentario
tertiodecimo.C. tuditani pater quia
imꝑium minus p̃tor mauis ħe con¬
sul & mminore imꝑio mauis: aut
a maiore collega rogart iure nõ poͬt
Nos his tp̃rib p̃tores p̃tore cecante
ucteꝵ auctoritãtẽ sumus secuti. neq
his comitiis in auspicio fuimꝰ. cõsores
uq non codem regant᷑ auspicio atq
consules e p̃tores. tcliquoꝵ magistra¬
tuũ minora sunt auspicia. Idco illi
minores. hi maiores magistaatus ap¬
pellant᷑. Minorib cecatis magistrabib
tributis comitiis magistratus : sed iu¬
stus curiata dat᷑ͣi lege maiores contu¬
riatiis comitiis funt. Ex his om̃ibus
uerbis messale matri festum fit & ꝗ
sint magistratus minoros i quã ob¬
rẽ minores appellant᷑. Sed es colle¬
gam esse p̃torẽ cõsuli docet qd̾ codi
auspitio arant᷑. Maiora aũt dicunt᷑
auspicia hr̃e / quia cor auspicia ma¬¬

Expanded text:
a superioribus accepimus aut ante haec tema superioribus accepimus aut ante haec tempora servatum est et ut in Commentario tertio decimo C. Tuditani patet, quia imperium minus praetor, maius habet consul, et a minore imperio maius aut maior a minore conlega rogari iure non potest. Nos his temporibus, praetore praetores creante, veterum auctoritatem sumus secuti neque his comitiis in auspicio fuimus. Censores aeque non eodem rogantur auspicio atque consules et praetores. Reliquorum magistratuum minora sunt auspicia. Ideo illi minores, hi maiores magistratus appellantur. Minoribus creatis magistratibus, tributis comitiis magistratus, sed iustus curiata datur lege; maiores centuriatis comitiis fiunt. Ex his omnibus verbis Messalae manifestum fit, et qui sint magistratus minores et quamobrem minores appellentur. Sed et conlegam esse praetorem consuli docet, quod eodem auspicio creantur. Maiora autem dicuntur auspicia habere, quia eorum auspicia ma
Abbreviated transcription (Latin):
re diuo claudio receptum: s intra
pomerii fines obẜuatũ. In cdicto con¬
sulũ quo edicũt ꝗs dies comitis cẽtu¬
uatis futurus sit scribit᷑ ex uetere
forma ꝑpetur/ ne ꝗs magistratus mi¬
nor & celo ẜuasse uelit. Queri gͥ solt
qui sint magistratus minores/ suꝑ
hac re meis ꝟbis nil opus fuit. qñt
lib̾ . M. messalt auguris de auspicis
pͥmus cum hoc scbẽmꝰ foret affuit ꝓp¬
terra ex eo libro ꝟba ipius messale sb̾¬
stripsimus. patricioꝵ auspicia ĩ dias
intrr se eadem aut eiusdem potesta¬
tis. ideo qd̾ college nõ sunt cẽsores cõ¬
sulum: aut p̃toꝵ p̃tores consulũ sũt.
Ideo neꝙ consules/ aut ptores censo¬
rib neq censores consulib aut p̃toĩb
turbant/ aut retinẽt auspicia. At cẽ¬
sores mter se rursus p̃tores cõsulesꝙ
inter se uitiãt & obemẽt. p̃tor ot si col¬
lega consulis est neꝙ p̃torẽ neq cõsu.¬
lem iure iogare põt ut quidem nos

Expanded text:
re divo Claudio receptum et intra re divo Claudio receptum et intra pomerii fines observatum. XV sulum, quo edicunt quis dies comitiis centuriatis futurus sit, scribitur ex vetere forma perpetua: Ne quis magistratus minor de caelo servasse velit. Quaeri igitur solet qui sint magistratus minores. Super hac re meis verbis nil opus fuit, quoniam liber M. Messalae auguris De Auspiciis primus, cum hoc scriberemus, forte adfuit. Propterea ex eo libro verba ipsius Messalae subscripsimus: Patriciorum auspicia in duas statis, ideo quod conlegae non sunt censores consulum aut praetorum, praetores consulum sunt. Ideo neque consules aut praetores censorious neque censores consulibus aut praetoribus turbant aut retinent auspicia; at censores inter se, rursus praetores consulesque inter se, et vitiant et obtinent. Praetor, etsi conlega consulis est, neque praetorem neque consulem iure rogare potest, ut quidem nos
Abbreviated transcription (Latin):
agro de hosibus capto auxerat ꝓptẽa
quesitum est ac nũc ũ in questione
est quã ob cam̃ ex septem urbis mõtib
cum ceteri sex intra pomeriũ sit. Auẽ¬
tinus solũ q̃ ꝑs non longinqua nec ĩ¬
frequẽs est extia pomeriũ sit neqid
ẜuius tulluis rex/ neq silla qui ꝓfer̃e¬
di pomerii titulum quesiuit / neq po-¬
stca diuus Iulius cum pomerũ ꝓfer¬
ret intra effatos urbis fines meluser̃t.
Huiꝰ mesalla aliquot cãs uideri scͥpsit
sed p̃ter eas om̃es ip̃e unam ꝓbat qd̃ ĩ
eo monte remus urbis condende gr̃a
auspicauerit/ auesq ieritas habue¬¬
rit suꝑatusꝙ in auspicio a romulo
sit. Iocirco mꝗt om̃es qui pomeriũ ꝓ.¬
tulexũt montẽ istum excluserũt qrͣ
auib obscenis ominosum. sed de aũe¬
tino monte p̃ter mittendu nõ puta¬
ui qd̃ nõ pͥdem ego inclidis gr̃amatici
ueteris com̃ẽtarso offendi / in quoscpͥ¬
tum erat auentinũ antra sicuti dixi¬
mus exͣ pomeriũ exclusus / post aucto.¬

Expanded text:
agro de hostibus capto auxerat. Propterea quaesitum est, ac nunc etiam in quaestione est, quam ob causam ex septem urbis montibus, cum ceteri sex intra pomerium sint, Aventinus solum, quae pars non longinqua nec infrequens est, extra pomerium sit, neque id Servius Tullius rex neque Sulla, qui proferendi pomerii titulum quaesivit, neque postea divus Iulius, cum pomerium proferret, intra effatos urbi fines incluserint. Huius rei Messala aliquot causas videri scripsit; sed praeter eas omnis ipse unam probat, quod in eo monte Remus urbis condendae gratia auspicaverit avesque inritas habuerit superatusque in auspicio a Romulo sit: Idcirco, inquit, omnes qui pomerium protulerunt montem istum excluserunt, quasi avibus obscenis ominosum. Sed de Aventino monte praetermittendum non putavi quod non pridem ego in Elydis, grammatici veteris, Conmmenlario offendi, in quo scriptum erat Aventinum antea, sicuti diximus, extra pomerium exclusum, post aucto
Abbreviated transcription (Latin):
osis sed iocuindis atq inui tabilos ⁊ cum
quadam illecebra e uoluptate utilos ex
quibus ingeniũ nrũm uenustuis fiat
t amenus. qđ Profecto inquis eueni¬
et si de id genus rebus ad cocm uite u¬
sum ꝑtinentibus confabulem᷑. de quibus
in foro atq ĩ nogociis agendis loqui nõ
tut nõ tam lautũ ꝗͣ sinc sordib & in
conuiuio logi nõ omĩa debent sed ea
potissimũ q̃ simul sint sĩ u peañ deloe¬
tent. ncq non de secundis ꝗͦ mensis
cu modi esst cas oportrat p̃cipit : his
eĩ ꝟ̾bis utif bellaria inquit ea maxĩe
sunt mellta q̃ melliea nõ sunt tre ar¬
q& uaero hoc ĩ loco dixit bellaria nt
ꝗs forte in ista uoce hercat sigͥficat id
uocabulũ om̃c monse sccunde genus

Expanded text:
osis, sed iucundos atque invitabiles et cum osis, sed iucundos atque invitabiles et cum quadam inlecebra et voluptate utiles, ex quibus ingenium nostrum venustius fiat et amoenius. Quod profecto, inquit, eveniet, si de id genus rebus ad communem vitae usum pertinentibus confabulemur, de quibus in foro atque in negotiis agendi non tet non tam lautum, quam sine sordibus, et: In convivio legi nec omnia debent, sed ea potissimum, quae simul sint βιωφελῆ et delectent. Neque non de secundis quoque mensis, cuiusmodi esse eas oporteat, praecipit. His enim verbis utitur: Bellaria, inquit, ea maxime sunt mellita, quae melltta non sunt; πQuod Varro hoc in loco dixit bellaria, ne quis forte in ista voce haereat, significat id vocabulum omne mensae secundae genus
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uocabulũ .p. nigidius ħo ĩpẽse
doctus nõ minus arguto sb̾tiliq etu
uoloria interp̃tat᷑. frater inquit est
dcũs qiͣ fere alter.
nis er satyris memipprus ꝗ ĩ scͥbit᷑
nescis quid uesꝑus uchat in quo disse¬
rit de apto conuiuaꝵ nũo deq ipius cõ¬
uiuii hĩtu cultuq. dicit aũt conuiuaꝵ
nũm inciꝑe oportert a igrãꝵ nuo &¬
conuiue sunt nõ pauciores sint ꝗͣ treꝰ
cum pluximi nõ plures ꝗͣ noũẽ: Nã
multos inquit ee̾ non conuenit qd̾ tur-¬
ba plerũq ost turbulenta: & rome ꝗdẽ
ros cubant. ipum d mle conuiuium.
constat inquit ex reb quattuo & tum
deniq om̃ibus suis mus absolutũ est.
si belli homũculi collecti sunt si lectus
locus si tp̃us lectũ si apparatus non
neglettus nec loquates aũt inꝗt cõui¬
uas: nec mutos legere oportit. ꝗa clo¬
quentia in foro  apud subsellia si len¬
tum uo non in coniuuio seđ incubiculo

Expanded text:
autem vocabulum P. Nigidius, homo inpense autem vocabulum P. Nigidius, homo inpense doctus, non minus arguto subtilique ἐτύμῳ interpretatur: Frater, inquit, est dictus quasi fere alter. nis ex Satiris Menippeis, qui inscribitur Nescis Quid Vesper Serus Vehat, in quo disserit de apto convivarum numero deque ipsius convivii habitu cultuque. Dicit autem, convivarum numerum incipere oportere a Graconvivae sunt, non pauciores sint quam tres, cum plurimi, non plures quam novem. Nam multos, inquit, esse non convenit, quod turba plerumque est turbulenta et Romae quidem tem cubat. Ipsum deinde convivium constat, inquit, ex rebus quattuor et tum denique omnibus suis numeris absolutum est, si belli homunculi conlecti sunt, si electus locus, si tempus lectum, si apparatus non neglectus. Nec loquaces autem, inquit, convivas nec mutos legere oportet, quia eloquentia in foro et aput subsellia, silentium vero non in convivio, set in cubiculo
Abbreviated transcription (Latin):
Abeo antiscius Iures quidẽ ciui¬
lis disciplmã pͥncipali studio oxeͣ¬
cuit ee consulentib d̾ Iurc publice
responsitauit. Cetiraꝵ qͦ bonaꝵ ar¬
tium non expers fuit & in grãmati.¬
cam sese atq dialcticã lr̃asq antiꝗo¬
res altioresq penetrauerat/ latinaꝵq
uocũ origines rõesꝙ ꝑcalluerat eaq
p̃cipue scĩa ad enodandos plexosq Iu¬
uis laqueos utebat᷑. sunt adeo libri
post mortẽ eius editi ꝗ posteriores in¬
scribunt᷑: quoꝵ libroꝵ tres continiũ
tricesimus octauus & teice simꝰ nonus
& quad ragesimus pleni sunt id genus
reri ad enarrandam es illustrandam
linguã latinã conducentiũ. p̃terca in
libris quos ad p̃toris edictum scͥpsit
multa posuit ꝑtim lepida atq argute
reꝑta: sicuti hoc est quod in quarto ad
edictũ libro scͥptum legimus. Soror
inꝗt appellata est qd̾ qiͣ scor sum nasci¬
tur seꝑat᷑ ꝙ ab ca domo ĩ qua nata ẽ
E in aliam familiã trãsgredit̃i feĩs

Expanded text:
ABEO ANTISTIUS iuris quidem civilis disciplinam principali studio exercuit et consulentibus de iure publice responsitavit; ceterarum quoque bonarum artium non expers fuit et in grammaticam sese atque dialecticam litterasque antiquiores altioresque penetraverat Latinarumque vocum origines rationesque percalluerat, eaque praecipue scientia ad enodandos plerosque iuris laqueos utebatur. Sunt adeo libri post mortem eius editi, qui Posteriores inscribuntur, quorum librorum tres continui, tricesimus octavus et tricesimus nonus et quadragesimus, pleni sunt id genus rerum ad enarrandam et inlustrandam linguam Latinam conducentium. Praeterea in libris quos Ad Praetoris Edictum scripsit multa posuit, partim lepide atque argute reperta. Sicuti hoc est quod in quarto Ad Edictum libro scriptum legimus: Soror, inquit, appellata est, quod quasi seorsum nascitur separaturque ab ea domo in qua nata est et in aliam familiam transgreditur. Fratris
Abbreviated transcription (Latin):
uitarẽt assiduitate hoꝵ & p̃sentium
oculis opus erat.
Um ex angulis secretisq libroru
ac magistroꝵ ĩ mediũ iam hõũ
& in luce fora ꝓdissem q̃sitũ esse memi¬
ni in plerisq rome statiõib uis pu᷑. do.¬
centiũi / aut respondentiũ / an q̃stor ppłi
romani ad p̃torem ĩ uis uocari possae.¬

Expanded text:
vetarent, adsiduitate eorum et praesentium vetarent, adsiduitate eorum et praesentium oculis opus erat. CUM ex angulis secretisque librorum ac magistrorum in medium iam hominum et in lucem fori prodissem, quaesitum esse memini in plerisque Romae stationibus ius publice docentium aut respondentium, an quaestor populi Romani a praetore i
Abbreviated transcription (Latin):
atq haberent ea sunt usi. nam ꝗ de nõ
modo priuatum. sed ãt consule ĩ rostr᷑
uocari iuxorũt. Ego triũuir uocatus
a sportio tribuno plebis nõ uu auctõi¬
bus pͥncipib e uctus uis tenui. Item
tribunus cum essem uocari neminẽ iuxi
nec uocatũ as collega pareret inuitu.
huius gͦ iuris qd is uarro tradit labcõẽs
arbitror uana tunc fiducia tum pͥuatꝰ
essoe uocatũ a tribunis non isse. Quc
malũ aũt uatio fuit uocantib nolle obseꝗ
quos confitrare ius hẽe pͥndendi. Nã urt
p̃ndi qui põt is iẽ in uincula duci põti.
sed querentib nobis quã ob cãm tribuni
ꝗ herent sũmam cohercendi potostate
ius uocandi non haburẽt. qd tribuni
plebis antiquitus occati uident᷑: non
Iura dicũde nec causis querelisq de
absentib noscendis. sed intercessiõib fa.¬
ciendis: quibus p̃sens fuiss& ut ĩiuria
q̃ coram fieret arceret᷑. Ac ꝓpt̾ca uis
aduocandi adẽptum. qñn ut iuĩ fieri

Expanded text:
 non modo privatum, sed etiam consulem, in rostra vocari iusserunt. Ego triumvirum, vocatus a Porcio, tribuno plebis, non ivi, auctoribus principibus, et vetus ius tenui. Item tribunus cum essem, vocari neminem iussi, nec vocatum a conlega parere invitum. Huius ego iuris quod M. Varro tradit Labeonem arbitror vana tunc fiducia, cum privatus esset, vocatum a tribunis non isse. Quae, malum, autem ratio fuit vocantibus nolle obsequi quos confiteare ius habere prendendi? Nam qui iure prendi potest et in vincula duci potest. Sed quaerentibus nobis quam ob causam tribuni, qui haberent summam coercendi potestatem, ius vocandi non habuerint ..., quod tribuni plebis antiquitus creati videntur non iuri dicundo nec causis querelisque de absentibus noscendis, sed intercessionibus faciendis quibus usus praesens fuisset, ut iniuria quae coram fieret arceretur; ac propterea ius abnoctandi ademptum, quoniam, ut vim fieri
Abbreviated transcription (Latin):
romani qui libros de ausꝑiciis scͥo¬
serunt istius modi smã defimerũt. Po¬
merium est locus intra agrũ effatum
ꝑ totius urbis circutũ pone munos re¬
gionib certe his determinatus ꝗ facit
finem urbani auspicii. Antiquissimũ
aũt pomoriũ qd̾ a Romulo institutu
est palatini montis radicib termina.¬
bat᷑. sed iͥ pomeriũ pro mocemẽtis
e . p ͤᷤ aliquobẽs prolatum est it multoꝰ
editosq colles circũ plexum ẽ. hebat

Expanded text:
Romani qui libros De Auspiciis scriRomani qui libros De Auspiciis scripserunt istiusmodi sententia definierunt: Pomerium est locus intra agrum effatum per totius urbis circuitum pone muros regionibus certeis determinatus, qui facit finem urbani auspicii. Antiquissimum autem pomerium, quod a Romulo institutum est, Palatini montis radicibus terminabatur. Sed id pomerium pro incrementis reipublicae aliquotiens prolatum est et multos edi