comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Timemus enĩ uidelicet ne loquentib nob̃ offendat᷑ qui ueritatẽ non
potest capere : n ñ timemꝰ ne tacentib nobis. qͥ ueritatẽ potest caꝑe.
falsitate capiat᷑. Aut enĩ sic p̃destinatio p̃dicanda ẽ. que̾admod̾u eã.
sc̃a scriptura euident̾ loqͥtur ut in p̃destinatis sine pęnitentia sint
dona & uocatio ctĩ: aut gr̃aͣm dĩ scd̃m merita nr̃a dari confitend̾u.
quod sapiunt pelagiam. Quanuis ista sententia. qͦd sepe iam diximꝰ.
legat᷑ gestis eꝑoꝵ orientaliũ. etiã ipsius pelagii ore dãpnata. Ape¬
lagianoꝵ poͬro heretica ꝑ uersitate tantũ isti remoti st̃ ꝓpter qͦs hiͨc
obedientes atq ꝑmaneant. iam tam̃ fateant᷑ qͦd eoꝵ. p̃ueniat uolun¬
tatẽ qͥb dat᷑ hec gra. Id̾o utiq: ne non gratis lari credatur.
gra sicut ueritas loqͥtur: s pocius scđm p̾cedentis merita uolun¬

Expanded text:
timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut in praedestinatis sine poenitentia sint dona et vocatio Dei; aut gratiam Dei secundum merita nostra dari confitendum, quod sapiunt Pelagiani, quamvis ista sententia, quod saepe jam diximus, legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tantum isti remoti sunt, propter quos haec obedientes atque permaneant; jam tamen fateantur, quod eorum praeveniat voluntatem quibus datur haec gratia: ideo utique, ne non gratis dari credatur gratia, sicut veritas loquitur; sed potius secundum praecedentis merita volun
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi nece ssitas. Causas uerũ tacendi. longũ est om̃s querere
uł in serere. Quarũ tam̃ est
& hec una: ne peiores
faciamꝰ eos qui ñ intelligunt: dũ uolumꝰ eos qͥ intelligunt face¬
re doct̾iores: qͥ nob̾ aliqͥd tale tacentib doctiores quid̾e nonfiuit
s nec peiores fiunt. Cum aũ res uera ita se habet. ut fiat peioi
nob̾ eam dicentib. ille qui caꝑe ñ potest: nob̾ aũ tacentib ille qͥ
potest. qͥd putamꝰ c̾e̾ facienłũ : Nonne dicendum ẽ pocius uerũ
ut qͥ potest capere capiat. quã tacend̾u: ut ñ solum id ambo non
capiant. uerũ etiã qui est intelligentior ipse sit peior: Qui si
audiret & caꝑet: ꝑ ilłu etiã plures discerent. Quo enĩ: capacio
ut discat: eo magis. ẽ. ictoneus ut alios doceat. Instat inunicus
gre. atq urget om̃ib modis ut credat᷑ scłm merita nr̃a dari. ac sic
gr̃a iam ñ sit grã: ⁊ nos nolumꝰ dicere qͦd teste script᷑a possumꝰ dicere:

Expanded text:
dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere, quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores, qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores 683 fiunt. Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis eam dicentibus ille qui capere non potest, nobis autem tacentibus ille qui potest, quid putamus esse faciendum? Nonne dicendum est potius verum, ut qui potest capere capiat, quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelligentior, ipse fit pejor? qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent: quo enim est capaciout discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus atiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere?
Abbreviated transcription (Latin):
tum uocatis. in qͥb donis est & inciꝑe credere & infide usq ad uite hrui
t̾minũ ꝑseuerare. sicut intanta racionũ atq auctͥoritatũ contestatiõe
probauimꝰ. hec inquã dei dona: si nulla est p̾destinatio quã defendi¬
mus. non p̃sciuntur a d̾o. Prescruntur. Caũ. l
aũ. Hec est gͥ predestinatio

Expanded text:
us terminum perseverare, sicut tanta rationum atque auctoritatum contestatione probavimus; haec, inquam, Dei dona, si nulla est praedestinatio quam defendimus, non praesciuntur a Deo: praesciuntur autem; haec est igitur praedestinatio
Abbreviated transcription (Latin):
Ui legunt hȩc: si intelligunt agant d̾o gras. Qui aut̃ non intelli¬
gunt. orent ut eorũ ille sit doctor interior. a cuiꝰ facie ẽ scientia
ñ intellectꝰ. Qui uͦ erre me existimant: etiã atq etiã diligenter
que sunt dicta considerent. ne fortassis ipsi errent. Ego aũ cumꝑ eos qͥ
meos labores legunt. ñ sołu doctior uerũ ⁊ em̾cdacior fio: ꝓpitrũ mͥdomi
num agnosco. ⁊ hoc ꝑ eccłẽ doctores maxime expectͥo: si & u ipsoꝵ manꝰ
uenit. dignant᷑q nosse qđ scribo.

Expanded text:
ui legunt haec, si intelligunt, agant Deo gratias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doctor interior, a cujus facie est scientia et intellectus . Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligenter quae sunt dicta considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos qui meos labores legunt, non solum doctior, verum etiam emendatior fio, propitium mihi Deum agnosco: et hoc per Ecclesiae doctores maxime exspecto; si et in ipsorum manus venit, dignanturque nosse quod scribo.
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃s. Ne forte det illis ds̃ penitentiã. Ne ipsa etiã continentia
nonne aꝑtissime dictͥũ est: & cũ scirẽ quia nemo e̾̃e potest conti-¬
nens nisi ds det: & hoc ipsũ erat sapientiȩ. scire cuiꝰ ee̾t hoc donũ:
S forte continentia donũ di est: sapientiã uero sibi ipse homo
prestat: qua illud donũ non suũ s dĩ e̾e̾ cognoscat. Immo uero¬
dñs sapientes fecit cecos. & testimoniũ ctni fidele sapientiã pres¬

Expanded text:
Apostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam . 43. De ipsa etiam continentia Apostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam . 43. De ipsa etiam continentia nonne apertissime dictum est: Et cum scirem quia nemo potest esse continens nisi Deus det, et hoc ipsum eratSed forte continentia donum Dei est, sapientiam vero sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed Dei esse cognoscat. Imo, Dominus sapientes facit caecos ; et, Testimonium Domini fidele
Abbreviated transcription (Latin):
quid sequit᷑. Atin̾a dirigant᷑ uie meȩ. ad custodiendas iusti¬
ficationes tuas. Tc̃ non confundar. cũ inspicio in omĩa manda¬
tatua. Qu dm̃ p̃cepisse supra posuit: hoc ut ã se ĩpleret᷑ optauit.
Hoc fit utiq ne peccet᷑. Qd̾ si ꝓeccatũ fuerit p̾cipitur ut penite¬
at. ne defensione ⁊ excusationẽ peccati ꝑeat suꝑbiendo qͥ fecit.
i non uult penitendo ꝑire qͦd fecit. Etiã hoc a do pet
custodiã orimeo. & ostium continentiȩ circũlabia mea. Ne deli¬
hominib oꝑantib iniqͥtatẽ. Si gͦ ⁊ obectientia qua eiꝰ mandata
seruamꝰ.⁊ penitentia qua peccata nr̃a non excusamꝰ. s accusamꝰ.
optat᷑ ⁊petit᷑. manifestũ ẽ quia cũ fit illo dante habet᷑. illo ad¬
iuuante cõpletur. Aꝑtius etiã dicit᷑ ꝓpt̾ obedientiã. A dño gres¬
sus hominis dirigunt᷑. & uiã eiꝰ uolet. E de penitentia dicit

Expanded text:
 sequitur: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justi sequitur: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, dum inspicio in omnia mandata tua . Quod Deum praecepisse supra posuit, hoc ut a se impleretur optavit. Hoc fit utique ne peccetur: quod si peccatum fuerit, praecipitur ut poeniteat; ne defensione et excusatione peccati pereat superbiendo qui fecit, dum non vult poenitendo perire quod fecit. Etiam hoc a Deo petcustodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea: ne declihominibus operantibus iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non excusamus, sed accusamus, optatur et petitur, manifestum est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpletur. apertius etiam dicitur propter oboedientiam: a domino gressus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
d qũe non ẽ transmutatio. nec mom̃ti obũbratio. It
non putabit modicũ sibi ee̾ dimissũ. ut modicũ diligat. n ignoranᷤᷤ
di iustitiã ac suã uolens constituere : ti ustitiȩ ñ subiciatur. In
qͦ uitio erat simon ille quͣe suꝑauit mulier. cui dimissa st̃ peccata
multa. qm̃ dilexit multũ : s cautius & ueriꝰ cogitabit omĩa pecca¬
ta sic habenda. tanquã dimittant᷑. a qͥb ds custodit ne cõmit¬
tantur. Testes st̃ piarũ uoces dep̾̃cationũ. in scripturis sc̃is: qͥb
ostendit᷑ ea ipsa que p̾cipiunt᷑ a do non fieri. nͥ dante atq ad
iuuante qͥ p̃cipit. Mendacit̾ eniͣ petunt᷑ si ea non ad uiuante eiꝰ
gr̃ã facere possumꝰ. Quid tã generalit̾ maxime p̃cipit᷑ qua obedi¬
entia qua custodiunt᷑ mandata dĩ & tam̃ ⁊ hanc inuenimꝰ opta¬
ri. Tu in qͥt ꝓ̃cepisti mancdata tua custodiri trimis. Ue inde¬

Expanded text:
pud quem non est transmutatio, nec momenti obumbratio . Ita pud quem non est transmutatio, nec momenti obumbratio . Ita enim non putabit modicum sibi esse dimissum, ut modicum diligat, et ignorans dei iustitiam ac suam uolens constituere iustitiae dei non subiciatur. in quo uitio erat Simon ille, quem superauit mulier, cui dimissa sunt peccata multa, quoniam dilexit multum. sed cautius et uerius cogitabit omnia peccata sic habenda, tamquam dimittantur, a quibus deus custodit ne committantur. testes sunt uoces piarum deprecationum in scripturis sanctis. quibus ostenditur ea ipsa, quae praecipiuntur a juvante qui praecipit. Mendaciter enim petuntur, si ea non adjuvante ejus gratia facere possemus. Quid tam generaliter maximeque praecipitur, quam obedientia qua custodiuntur mandata Dei? Et tamen hanc invenimus optari: Tu, inquit, praecepisti mandata tua custodiri nimis. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
a coniugioꝵ nexib lib̾i uacatis. deputate uobis tanc
no dimissũ. qͥcqͥd mali a uobis non ẽ illo regente cõmissũ. Oculi
nisi dñs custodierit cruitatẽ: in uanũ uigilauit qͥ custod̾it. Et
de ipsa continentia loquens apłs ait. Nolo aũ om̃s homines ee
sic̾ me ipsũ. S unꝰquisq ꝓpriũ donũ habet ađo. alius sic aliꝰ auͣ
sic. Quis gͦ donat ista: Quis distribuit ꝓpͥa unicuiq sicut uult:
Nempe ds apud quẽ non ẽ iniquitas. Ac ꝑ hoc qua eqͥtate ille
facit alios sic. alios aũ fic: homine̾ nosse aut inpossibile. aut omĩ¬
no difficile ẽ. Quin tam̃ equitate id faciat dubitare fas nou ẽ.
Quid itaq habes qd̃ ñ accepisti: Aut qua peruersitate minꝰ di¬
ligis. a quo plus accepisti:Quaꝑpt̾ hȩc pͥma sit induende humi¬
litatis cogitatio. ne a se sibi putet e̾e dei uirgo qđ talis ẽ: ac non
potius hoc donũ optimũ desuꝑ descendere a patre luminũ :¬

Expanded text:
a coniugiorum nexibus liberi uacatis, deputate uobis tamquam a coniugiorum nexibus liberi uacatis, deputate uobis tamquam omnino dimissum quidquid mali a uobis non est illo regente commissum. oculi nisi dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilauit qui custodit. et de ipsa continentia loquens apostolus ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius autem sic. quis ergo donat ista? quis distribuit propria unicuique sicut uult? nempe deus, apud quem non est iniquitas. ac per hoc qua aequitate ille faciat alios sic, alios autem sic, homini nosse aut inpossibile aut omnino difficile est; quin tamen aequitate faciat, dubitare fas non est. quid itaque habes quod non accepisti? aut qua peruersitate minus diligis, a quo amplius accepisti? Quapropter haec prima sit induendae humilitatis cogitatio, ne a se sibi putet esse dei uirgo, quod talis est, ac potius hoc donum optimum desuper descendere a Patre luminum, a
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. Quasi uͦ non tu multo ardentiꝰ diligere debeas eũ qui
At uero ille phariseus qͥ propt̾ea modicũ diligebat quia modi¬
cũ sibi dimitti existimabat. non ob aliud hoc errore cecabatur
nͥ quia ignorans dĩ ustitiã ⁊ suã querens constituere: iustitie
dei subiectꝰ ñ erat. Uos autẽ genꝰ electũ. & in eletis electius uir¬
ginei chori. sequentes agnũ: etiã uos gr̃a salui facti estis ꝑfid̾e.
& hoc ñ ex uobis sed cł̃i doniͣ est. Non ex oꝑib. ne forte qͥs extol
latur. Ipsius enĩ sumꝰ figmentũ. creati in xp̃o iħu in oꝑib boniꝰ.
quȩ prepauit d̾s ut in illis ambulemꝰ. Ergo ne hc̃ quanto eius
donis ornatiores estis. tantominꝰ amabitis: sa uertat tã horrenda ipse
dementiã. Proinde qͣm uerũ ueritas dixit. qđ ille cui modicũ dimit¬
titur modicu diligit: uos ut ardentissime diligatis cui diligen-

Expanded text:
nitate. Quasi vero non tu multo ardentius diligere debeas eum, qui nitate. Quasi vero non tu multo ardentius diligere debeas eum, qui on permisit? Aut vero ille pharisaeus, qui propterea modicum diligebat, quia modicum sibi dimitti existimabat , ob aliud hoc errore caecabatur, nisi quia ignorans Dei justitiam, et suam quaerens constituere, justitiae Dei subjectus non erat ? Vos autem genus electum, et in electis electius, virginei chori sequentes Agnum, etiam vos gratia salvi facti estis per fidem: et hoc non ex vobis, sed Dei donum est; non esumus figmentum, creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. ergone hunc quanto eius donis ornatiores estis, tanto minus amabitis? auerterit tam horrendam ipse dementiam. proinde quoniam uerum ueritas dixit, quod ille, cui modicum dimittitur, modicum diligit, uos ut ardentissime diligatis, cui diligendo
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hic uiuis. ⁊ ñ humiliaris audiencto: Nũqͥd non tẽptatio
est uita humana suꝑ t̾ram: Mon te ã p̾senti elatione reuerb̾at.
ue mundo abscandalis:  Non contremiscis ne deputeris in multis:
quoꝵ refrigescit caritas. qm habundat iniqͥtas: Non ꝑcutit pect
qͦd audis. qua ꝓpt̾ qui se putat stare. uideat ne cadat: Inter
heo druina monita & humana ꝑicula. ita ne ad huc uirgini¬
est ꝑ mittere dm ułt misceant᷑ numero ꝓfessionis ur̃e: multi &
multe casuri ⁊ casure. nisi ut his cadentib timor uͣr augeatur
quo suꝑbia cõpͥmatur: qua sic odit ds ut contra hanc u̾nã se
tantũ humiliaret altissimꝰ:Nisi forte reuera ideo minꝰ timebiᷤᷤ.
magisq inflab̾is. ut modicũ diligas eũ quite tantũ dilexit.
ut traderet semet ipsũ ꝓ te : quia modicũ tͥ dimisit: uiuenti
uidelicet a pueritia religiose pudice.pia castitate. illibata uirgi¬

Expanded text:
tamen hic uiuis et non htamen hic uiuis et non hest vita humana super terram ? Non te a praefidenti elatione reverberat, Vae mundo ab scandalis ? Non contremiscis, ne deputeris in multis quorum refrigescit charitas, quoniam abundat iniquitas ? Non percutis pectus quod audis: quapropter qui se putat stare, caueat ne cadat? inter haec diuina monita et humana pericula itane adhuc uirginiest, permittere Deum ut misceantur numero professionis vestrae multi et multae casuri et casurae, nisi ut his cadentibus timor vester augeatur, quo superbia comprimatur; quam sic odit Deus, ut contra hanc unam se tantum humiliaret Altissimus? Nisi forte revera ideo minus timebis, magisque inflaberis, ut modicum diligas eum qui te tantum dilexit, ut traderet semetipsum pro te , quia modicum tibi dimisit, viventi videlicet a pueritia religiose, pudice, pia castitate, illibata virgi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sũptione se extollat. Nam ⁊ ipse paulus qui dixit. ñ enĩ accepistis
n seruitis iterũ intimore. tam̃ de trinore comite carto
cõmemoraui. ne ad uersus fractos oleȩ ramos insertus suꝑbiret oleast̾.
ipse usus ẽ dicens. Noli altũ sapere s time. Ipse omĩa menbra xp̃i
generalit̾ ammonens ait. Cũ timore ⁊ tremore urãm ipsoꝵ salutẽ
oꝑamini. as est enĩ qui oꝑat᷑ in uob̾. ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓbona uolun¬
tate. ne ad uetꝰ testam̃tũ uideat᷑ ꝑtinere qͦd scriptũ ẽ Seruite
dño intimore & exultate ei cũ tremore. Et quȩ magis menbra
qͥd aliud quã cor humiliatũ qͦd impleat ñ unde resiliat. qd erigat
nũ qđ deprimat reqͥrit. cũ aꝑtissime dict̾ũ sit. suꝑ quẽ reqͥescit
spc̃ m̃s. nisi suꝑ humilẽ & quetũ & trem̃tẽ uerba mea.  Iam iuste
uiuis. iã pie uiuis: pudice caste. uirginali scĩtate uiuis: ad huc

Expanded text:
praesumptione se extollat. nam et ipse Paulus, qui dixit: non enim accepistis praesumptione se extollat. nam et ipse Paulus, qui dixit: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timore, tamen timore comite caritatia, quam commemoraui, ne aduersus fractos oleae ramos insertus superbiret oleaster, ipse usus est dicens: noli altum sapere, sed time; ipse omnia membra Christi generaliter admonens ait: cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; deus est enim qui operatur in uobis et uelle et operari tate. ne ad uetus testamentum uideatur pertinere quod scriptum est: seruite domino in timore, et exultate ei cum tremore. Et quae magis membra quid aliud quam cor humilatum quod inpleat, non unde resiliat, quod erigat, non quod deprimat? cum apertissime dictum sit: super quem requiescet spiritus meus? super humilem et quietum et trementem uerba mea? iam iuste uiuis, iam pie uiuis, pudice, sancte, uirginali castitate uiuis; adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. Altud ẽ enĩ defideriũ p̾mii. altud formido supplicii.  lie
uoces st̃ quo abibo a spũ tuo. ⁊ a facie tua quo fugiã. ⁊ alię uoces
dies uitȩ meȩ. ut contẽpler delectation̾e dñi ⁊ protegi tẽpłi eius.
Et ne auertas faciẽ tuã a me : ⁊ desiderat & deficit anima mea
in atria dm̃. Illas uoces habuit qui oculos leuare ñ audebat ad cę¬
lum. ⁊ quȩ rigabat lacrimis pedes dnĩ. ad inpetranda ueniã grauiũ
peccator. Has aũ tu habeto quȩ sollicita es ea quȩ st̃ dni. ut sis scã
& corpore ⁊ spũ. Illis uocib comittat᷑ timor qui torm̃tũ habet. qͦm
ꝑfecta caritas foras mittit. His aũ uocib comitat᷑ timor dnĩ cast᷑
ꝑmanens in scłm scł̃i. Et utͥq generi dicendũ est. noli altũ sapere
s time. ut homo nec de peccatoꝵ. suoꝵ defensione nec de iustitiȩ

Expanded text:
caritatis. aliud est enim desiderium praemii, aliud formido supplicii. aliae caritatis. aliud est enim desiderium praemii, aliud formido supplicii. aliae uoces sunt: quo abibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? et aliae uoces dies uitae meae, ut contempler delectationem domini et protegi templum eius, et: ne auertas faciem tuam a me, et: desiderat et deficit anima mea in atria domini. illas uoces habuerit, qui oculos leuare non audebat ad caelum et quae rigabat lacrimis pedes ad impetrandam ueniam grauium peccatorum; has autem tu habeto, quae sollicita es ea quae sunt domini, ut sis sancta et corpore et spiritu. illis uocibus comitatur timor, qui tormentum habet, quem perfecta caritas foras mittit; his autem uocibus comitatur timor domini castus permanens in saeculum saeculi. et utrique generi dicendum est: noli altum sapere, sed time. ut homo nec de peccatorum suorum defensione nec de iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Namꝗͣ grauior offensio quã ut suꝑbia illi displiceas. qui ꝓpt̾ te
suꝑbis displicuit. s Et ubi magis e̾e̾ debet timor. ille castus per-¬
manens in scłm scłi. quã inte que ñ cogitas quȩ st̾ mundi qͦmͦ
placeas coniugi. s que st̃ dnĩ. quomͦ placeas dño: Ille aliꝰ timor
non ẽ in caritate. iste aũ castus ñ recedit a caritate. Si non amas.
time ne ꝑeas: si amas. time ne displiceas. Ilłu timorẽ caritas foras
mittit. cũ isto intro currit. Nicit apls etiã paulus. Non enĩ ac¬
cepistis sp̃m seruitutis iterũ intimore : s accepistis spm̃ ad optio
filioꝵ. in quo clamamꝰ abba pat̾. Illu enĩ timorẽ ereo
qͥ datꝰ erat in uet̾i testam̃to. ne amitterent᷑ tẽporalia bona qued̃s
ꝓmiserat. ñ sub gr̃aͣ filiis. s sub lege ad huc seruis. Est etiã timor
ignis et̾ni. ꝓpt̾ quẽ deuitandũ d̾o̾ seruire nondu ẽ utiq ꝑfecte

Expanded text:
nam quae grauior offensio. quam ut superbia illi displiceas, qui propter te nam quae grauior offensio. quam ut superbia illi displiceas, qui propter te superbis displicuit? et ubi magis esse debet timor ille castus permanens in saeculum saeculi, quam in te, quae non cogitas quae sunt mundi. quomodo placeas coniugi, sed quae sunt domini, quomodo placeas domino? ille alius timor non est in caritate; iste autem castus non recedit a caritate. si non amas, time, ne pereas; si amas, time, ne displiceas. illum timorem caritas foras mittit; cum isto intro currit. dicit apostolus etiam Paulus: non enim accepimus spiritum seruitutis iterum in timore; sed accepimus spiritum adoptionis filiorum, in quo clamam datus erat in uetere testamento, ne amitterentur temporalia bona, quae deus promiserat nondum sub gratia filiis, sed sub lege adhuc seruis. est etiam timor ignis aeterni, propter quem deuitandum deo seruire nondum est utique perfectae
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ qͥ cũ daret indulgentia gnioꝵ peccatoꝵ. lauit pedes
seruoꝵ suor. Noui dignitat̾e uirgiitatis tuȩ. Nontͥ ꝓpo¬
no imitandũ publicanũ humilit̾ accusantẽ delict̾a sua.
s: timeo tibi phariseũ suꝑbe iact̾ant̾ẽ merita sua. Non dico
esto qualis illa dequa dictũ est. dimittunt᷑ ei ꝑeccata mul¬
ta. qm dilexit multũ. s metuo ne cũ tibi modicũ dimitti¬
putas: modicũ diligas. Metuo inquã tibi uehem̃ter ne cũte ag¬
nũ quocũq ierit secuturã e̾e̾ głaris. eũ p̃tumore suꝑbie seqͥ ꝑangꝰ¬
ta ñ possis. Ponũ tibi est o anima uirginalis. ut sic quomͦ uirgo es. sic omĩ
s ꝑfecta sic̃ scͥptũ est caritas foras mitait timorẽ: s timorẽ hominũ
ñ dei timor̾ẽ: tẽporaliũ malorũ. ñ diuimi infine iudicii Noli altũ
saꝑe s time. Ama d̾i bonitatẽ. time seueritatẽ. Itrũq te suꝑbam
eeͥ non sinit. A mando enĩ tunes: ne amatũ u amantẽ grauit̾ offendas.

Expanded text:
ad eum, qui, cum daret indulgentiam omnium peccatorum, lauit pedes seruorum suorum. noui dignitatem uirginitatis tuae: non tibi propono imitandum publicanum humiliter accusantem delicta sua, sed timeo tibi pharisaeum superbe iactantem merita sua. non dico: esto qualis illa, de qua dictum est: dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum, sed metuo, ne, cum tibi modicum dimittiputas, modicum diligas. Metuo, inquam, tibi uehementer, ne, cum te agnum quocumque ierit secuturam esse gloriaris, eum prae tumore superbiae sequi per angusta non possis. bonum tibi est o anima uirginalis, ut sic, quomodo uirgo es, sic omnino sed perfecta, sicut scriptum est, caritas foras mittit timorem, sed timorem hominum, non dei, timorem temporalium malorum, non diuini in fine iudicii. noli altum sapere, sed time; ama dei bonitatem, time seueritatem: utrumque te superbam esse non sinit. amando enim times, ne amatum et amantem grauiter offendas.
Abbreviated transcription (Latin):
uat. dãnatũq ipse non damnet : s Pastoralis tam̃ necessitas habet. ne
ꝑ plures serpant dira contagia: separare ab ouib sanis morbidã. ab illo
cui nichilẽ impossibile. ipsa forsitan separatione ñ separandã. Nesci-¬
entes enĩ qͥs ꝑtineat ad p̃destinatoꝵ numerũ. qͥs non ꝑtineat. sic
affici debemiꝰ caritatis affectu. yt om̃s uelimꝰ saluos fieri. Hoc quipꝑefit: cũ
singidos qͦsq ut occurrerint cũ quib id agere ualeamꝰ ad hoc conam᷑ adelu-¬
cere. ut iustificati ex fide pacem habeant ad dñm. qu̾a p̃dicabat apłs etiã
cũ dicebat. Pro xp̃o gͦ legatione fungim᷑: tanq. do exhortante ꝑ uos obsecranĩ

Expanded text:
vat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne vat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam: ab illo, cui nihil est impossibile, ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, quis non pertineat; sic ffici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque ut occurrerint, cum quibus id agere valeamus, ad hoc conamur inflectere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum, quam praedicabat Apostolus etiam cum dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
illo. Ac per hoc dñs om̃ps qui erat cũ illo actuxit istos ut eũ regẽ consti¬
tuerent. Et qͦ modo adclurit. Nũqͥđ corꝑalib ullis uinculis alliga¬
uit : Intus egit. corda tenuit. corda mouit. eosq uoluntatib ipsoꝵ qͣs
ipse in illis oꝑatꝰ est traxit. Sigͦ cũ uoluerit ds̃ int̾ra reges constitue¬
re. magis habet in potestate uoluntates hominũ qua ipsi suas: qͥs alius
facit ut salubris sit correptio. & fiat in correpti corde correctio. ut cę¬
correptionib de caritate uenientib ꝓ culparũ diuersis. uł minorib uł
uidiciũ. qua pena in eccła nulla maior est: potest si cds̾ uoluerit in cor
reptione salubrima cedẽ atq proficere. Neq enĩ sciniꝰ qͥd contingat se¬
quenti die. Aut ante fine̾ uite huiꝰ de aliquo desꝑ andũ est: aut contͣ¬
dici dõ potest ne respiciat .&. det peuitentiã. ⁊ accepto sacrificio sp̃c
contribulati. cordisq contriti a reatu qruãuis iuste dãpnationis ab sol¬

Expanded text:
illo. Ac per hoc Dominus omnipotens qui erat cum illo, adduxit istos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coecorreptionibus de charitate venientibus, pro culparum diversitate diversis, vel iudicium, qua pena in Ecclesia nulla maior est, potest, si Deus voluereptionem saluberrimam cedere atque proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die; aut ante finem vitae hujus de aliquo desperandum est; aut contradici Deo potest, ne respiciat et det poenitentiam, et accepto sacrificio spiritus contribulati cordisque contriti a reatu quamvis justae damnationis absol
Abbreviated transcription (Latin):
tu constituamꝰ. aut ad coniugalis ꝓuidentie meritũ deponamꝰ:
aut uirginali głe coequemꝰ. aut coronã martirii uł in hoc habi¬
tu animi etiã si desit tẽptationis examen. uł in ipsa passionis

Expanded text:
tu constituamus aut ad coniugalis pudicitiae meritum deponamus tu constituamus aut ad coniugalis pudicitiae meritum deponamus aut uirginali gloriae coaequemus aut coronam martyrii uel in habitu animi, etiamsi desit temptationis examen, uel in ipsa passionis
Abbreviated transcription (Latin):
doni huiꝰ fit demonstratio. Hoc au tam magnũ est. ut eũ fructũ
centenũ quide intelligant. Phibet enĩ p̾clarissimũ testimonium
eccłastica auctoritas. in qua fidelib notũ est. quo loco martires et
quo de functe scimoniales ad auctoris sacram̃ta recitent᷑. S quid
nificet fecunditatis illa diuersitas. uiderint qͥ hȩc me
nos intelligunt. siue uirginalis uita incenteno fructu sit: in se¬
xageno uidualis. intriceno aũ conuigalis: siue centena fertilitas
martirio potius imputet᷑: sexagena continentie. tricena conubio.
siue uirginitas accedente martirio. centenũ fructũ imnpleat. so¬
la uero uidualis continentia in sexageno sit: contugati aũ trice¬
aliud alio maiꝰ ac meliꝰ. unde dicit apłs. imitamini aũ dona me¬
liora: Intelligendũ est plura e̾ẽ quã ut intres differentias.
distribui possint. Primũ ne continentiã uiduałe aut in nullo fruc¬

Expanded text:
doni huius fit demonstratio. Hoc autem tam magnum est, ut eum fructum doni huius fit demonstratio. Hoc autem tam magnum est, ut eum fructum centenum quidam intellegant. perhibet enim praeclarissimum testimonium ecclesiastica auctoritas, in qua fidelibus notum est quo loco martyres et quo defunctae sanctimoniales ad altaris sacramenta recitentur. sed quid significet fecunditatis illa diuersitas, uiderint, qui haec melius quam nos intellegunt: siue uirginalis uita in centeno fructu sit, in sexageno uidualis, in triceno autem coniugalis; siue centena fertilitas martyrio potius inputetur, sexagena continentiae, tricena conubio; siue uirginitas accedente martyrio centenum fructum inpleat, sola uero in sexageno sit, coniugati autem triceunt munera et est aliud alio maius ac melius — unde dicit apostolus: imitamini autem dona meliora — intellegendum est plura esse quam ut in tres differentias distribui possint. primum. ne continentiam uidualem aut in nullo fruc
Abbreviated transcription (Latin):
etiã castis nuptiis ⁊ continentiã preferre conubio. fructũ cen¬
tenũ preire triceno: Immo uͦ non dubitet hanc re illi rei pre¬
ponere. Hec tam̃ uł hȩc uirgo obediens & dm timens. illi. uł illi
mulieri obectienti ⁊ dm̃ tim̃ti se ante ferre ñ audeat. Alioqͥn
non erit humilis. & ds suꝑbis resistit. Quid gͦ cogitabitᷤ
Icculta scilicet donadĩ. quȩ non nͥ int̾rogatio teͣptationis etiã
in semet ipso unicuiq declarat.Ut eni cet̾a taceã. unde scit
uirgo quͣauis sollicita sit quȩ st̃ dm̃. quomͦ placeat dño: ne for¬
te ꝓpt̾ aliquã sibi in cognitã mentis infirmitatẽ. nondtu sit ma¬
tura martirio. illa uͦ mulier cui se p̃ferre gestiebat: iam possit
bibere calicẽ dñicȩ humilitatis. que prius bibendu discipulis
amatorib sublrmitatis opposuit. SUnde inquã scit ne forte ipsa
noncłũ tecla. iam sit illa crispina:  Certe nͥ ad sit tẽptatio. nulla

Expanded text:
etiam castis nuptiis et continentiam praeferre conubio, fructum cenetiam castis nuptiis et continentiam praeferre conubio, fructum centenum praeire triceno? immo uero non dubitet hanc rem illi praeponere. haec tamen uel haec uirgo oboediens et deum timens illi uel illi mulieri oboedienti et deum timenti se anteferre non audeat; alioquin non erit humilis, et deus - superbis resistit. quid ergo cogitabit? occulta scilicet dona dei, quae nonnisi interrogatio temptationis etiam in semet ipso unicuique declarat. ut enim cetera taceam, unde scit uirgo, quamuis sollicita quae sunt domini, quomodo placeat domino, ne forte propter aliquam sibi incognitam mentis infirmitatem nondum sit matura martyrio, illa uero mulier, cui se praeferre gestiebat, iam possit bibere calicem dominicae humilitatis, quem prius bibendum discipulis amatoribus sublimitatis opposuit? unde, inquam, scit, ne forte ipsa nondum sit Thecla, iam sit illa Crispina? Certe nisi adsit temptatio, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ipsa dei gr̾a se extollendo spernat cęt̾os. Quo uͥtio altius
ille phariseus & de bonis quȩ habebat dõ graͣs agebat: & camen
se suꝑ puplicanũ peccata confitent̾ẽ extollebat. Quid gͦ faci&
uirgo qͥd cogitabit ne se ertollat suꝑ eos uł eas quȩ hoc tam
magno dono carent: Ileq simulare debet humilitatẽ. sed
exibere. Nam simulatio humilitatis. maior suꝑbia est. Ideo scͥp¬
tura uolens ostendere uerace̾ humilitatẽ esse oportere. cũ dixis¬
set quanto magnꝰ es. tanto humilia te in om̃ĩb. mox quoq sub¬
didit. & corã dõ inuenies gram: utiq ubi se fallacit̾ humiliare
non posset. Pyoinde qͥd dicemꝰ. Et ne aliqͥd quod uirgo dĩ ueraciter
cogitet. unde se fideli mulieri ñ tantuͣ uidue. uerũ etiã coniuga¬
te p̃ferre non audeat:Non ego reprobã dico. Nam qͥs nesciat obe¬
dientẽ mulierẽ in obedienti uirgini preponendã:sS cũ ambe
sunt obedientes p̃ceptis dei. itane trepidabit scam uirginitatẽ.

Expanded text:
ut de ipsa dei gratia se extollendo spernat ceteros. quo uitio alius ille pharisaeus et de bonis, quae habebat, deo gratias agebat et tamen se super publicanum peccata confitentem extollebat. quid igitur faciat uirgo, quid cogitet, ne se extollat super eos uel eas, quae hoc tam magno dono carent? neque enim simulare debet humilitatem, sed exhibere; nam simulatio humilitatis maior superbia est. ideo scriptura uolens ostendere ueracem humilitatem esse oportere, cum dixisset: quanto magnus es, tanto humila te in omnibus, mox quoque subdidit: et coram deo inuenies gratiam, utique ubi se fallaciter humilare non posset. Proinde quid dicemus? estne aliquid. quod uirgo dei ueraciter cogitet, unde se fideli mulieri non tantum uiduae, uerum etiam coniugatae praefen-e non audeat? non ego reprobam dico; nam quis nesciat oboedientem mulierem inoboedienti uirgini praeponendam? sed cum ambae sunt oboedientes praeceptis dei, itane trepidabit sanctam uirginitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ulta diximꝰ.&. fortasse iã dudu potuimꝰ per suadere quȩ uolumꝰ :
& ad huc tam bonis ingeniis sic loquim᷑ quasi obtusis: qͥb ⁊ qͦd
Inimiũ est non est satisꝰ. S dent uemiã. Noua enĩ questio ad hoc
nos compulit. quia cũ inpͥorib opusculis nrͣis. satis idaneis tes¬
timoniis egissemꝰ. donũ dei e̾ẽ etiã fide̾: inuentũ est qͦd contra¬
diceret᷑. ad hoc ualere illa testimonia. ut ostendant donuꝰ dei
ẽẽ increm̃tum fidei. In itium uͦ fidei quo in xpͣm primitꝰ creditur.
ab homine ipso e̾ẽ. nec esse cdonum di. sed hoc exigere d̃m. ut cum
id p̃cesserit. cet̾a tanqu̾a hoc merito conseqͣnt᷑. quȩ dĩ dona sunt:

Expanded text:
ulta diximus, et fortasse jam dudum potuimus persuadere quae volumus, et adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtusis, quibus et quod nimium est non est satis. Sed dent veniam; nova enim quaestio ad hoc nos compulit. Quia cum in prioribus opusculis nostris satis idoneis testimoniis egissemus, donum Dei esse etiam fidem: inventum est quod contradiceretur, ad hoc valere illa testimonia, ut ostendant Dei donum esse incrementum fidei; initium vero fidei quo in Christum primitus creditur, ab homine ipso esse, nec esse donum Dei, sed hoc exigere Deum, ut cum id praecesserit, caetera tanquam hoc merito consequantur quae Dei dona sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ. quȩd̾a sc̃ę cogitationes anteuolent: moxq illa ita sequat᷑:
ut quasi coniunctissima comitet᷑ necesse est tamen ut om̃ia que credunt᷑
p̾ueniente cogitatione credantur. Quãquã & ip̃sũ credere nichil ẽ aliud.
quã cum assenssione cogitare. ⁊ lon enĩ om̃is qui cogitat credit: cũ iło
cogitent pleriq ne credant. S cogitat om̃is qui credit. & credendo co¬
gitat. & cogitando credit. Quod gͦ ꝑtinet ad religionẽ atq pietatẽ. dequa
lo quebat᷑ apłs si non sumus idonei cogitare aliqͥd quasi ex nobismet ipsissed
sufficientia nr̃a ex dõ est: ꝓfecto non sumꝰ idonei credere aliquid ꝰ erͦ nobis¬
met ipsis. quod sine cogitatione non possumus. sed sufficientia nr̃a qua
credere incipiamꝰ ex d̃o est. Quecirca sic̃ nemo sibi sufficit ad incipien¬
dũ uel ꝑficiendu quodcũq opus bonũ. qͦd iam isti fr̃s. sicut ur̃a indi

Expanded text:
voluntatem quaedam cogitationes antevolent, moxque illa ita sequatur, voluntatem quaedam cogitationes antevolent, moxque illa ita sequatur, ut quasi conjunctissima comitetur; necesse est tamen ut omnia quae creduntur, praeveniente cogitatione credantur. Quanquam et ipsum credere, nihil aliud est, quam cum assensione cogitare. Non enim omnis qui cogitat, credit; cum ideo cogitent plerique, ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo pertinet ad religionem atque pietatem de qua loquebatur Apostolus, si non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est; profecto non sumus idonei credere aliquid quasi ex nobismetipsis, quod sine cogitatione non possumus, sed sufficientia nostra qua credere incipiamus, ex Deo est. Quocirca, sicut nemo sibi sufficit ad incipiendum vel perficiendum quodcumque opus bonum; quod jam isti fratres, sicut vestra scri
Abbreviated transcription (Latin):
conuertente illo cui hoc ipsum facturo ꝑ prophetã dictͥum ẽ: tu conuer¬
tens iuuificabis nos: ut ñ solum ex nolente fieret uolens credere: uerum
etiã expersecutore ꝑsecutionẽ in eiꝰ fidei quã ꝑsequebatur defensione pa¬
teret᷑. Donatũ quippe illi erat a xpͣo. non sołu ut crederet in eum. ue¬
rum etiã ut pateret᷑ ꝓ eo. Et id̾o comm̾dans istã gram quȩ nondat᷑
sccłm aliqua merita: s efficit omĩa bona merita: non qͥa idonei inqͥt
sumus cogitare aliquid quasi ex nobismet ipsis: sed sufficia nrͣa ex do
est. Adtenctant hic & uerba ista ꝑpendant. qui putant ex nobis e̾e¬
fidei coeptũ: & ex dõ esse fidei supplem̃tum. Quis enĩ non uideat pͥus
esse cogitare qu̾a credere ᷤ Nullus quippe credit aliqͥd. nisi pͥus cogi¬
tauerit e̾ẽ crectend̾ii. Quãuis enĩ raptim quanuis celerrime credendi

Expanded text:
convertente illo cui hoc ipsum facturo per prophetam dictum est, Tu converconvertente illo cui hoc ipsum facturo per prophetam dictum est, Tu convertens vivificabis nos : ut non solum ex nolente fieret volens credere; verum etiam ex persecutore persecutionem in ejus fidei, quam persequebatur, defensione pateretur. Donatum quippe illi erat a Christo, non solum ut crederet in eum, verum etiam ut pateretur pro eo. 5. Et ideo commendans istam gratiam, quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquit, hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis efidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim, quamvis celerrime credendi
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a dari. Q uod obiectum sibi pelagius. ne d̾anaretur ipse łanauit
Quisqͥs gͥ hanc cłanabilem uuilt ex omĩ parte uitare sententiã: ueraciter
intelligat dictͥũ. quod ait apłs. Uobis donatũ est ꝓ xpͣo non solum ut cre¬
datis uieum: uerum etiam ut patiamini pro eo. Utrũq ostendit dĩdonũ:
quia utrũq dixit e̾ẽ donatũ. Nec ait ut plenius & ꝑfectius credatis
in eum: sed ut credatis in eum. Nec se ipsum miscd̾iam consecutũ dixit.
ut fidelior seł ut fidelis e̾e̾t: quia sciebat non se initium ficti sue pͥorẽ
dedif se dõ: & retͥbutũ sibi ab illo eius augm̃tum: sed habeo se factũ fide¬
lem. aquo & apłs fact̾us est. Nam scripta st̃ etiã fidei eiꝰ inͥtia: suntq
eccłiastica celebri lect̾ione notissima. Auersus quippe a fide qua uastabat.
eiq uehem̃ter aduersus: repente ẽ ad illam gr̾a potentiore conuersus.

Expanded text:
ta nostra dari: quod objectum sibi Pelagius, ne damnaretur, ipse damnavit. ta nostra dari: quod objectum sibi Pelagius, ne damnaretur, ipse damnavit. Quisquis igitur hanc damnabilem vult ex omni parte vitare sententiam, veraciter intelligat dictum, quod Apostolus ait: Vobis donatum est pro Christo, non solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo . Utrumque ostendit Dei donum, quia utrumque dixit esse donatum. Nec ait, Ut plenius et perfectius credatis in eum; sed, ut credatis in eum. Nec se ipsum misericordiam consecutum dixit, ut fidelior, sed ut fidelis esset . quia sciebat non se initium fidei suae priorem dedisse Deo, et retributum sibi ab illo ejus augmentum; sed ab eo se factum fidelem, a quo et apostolus factus est. Nam scripta sunt etiam fidei ejus initia , suntque ecclesiastica celebri lectione notissima. Aversus quippe a fide quam vastabat, eique vehementer adversus, repente est ad illam gratia potentiore conversus;
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ualere. ut nouerimus ex nobis quite nos habere ipsam fid̾e. set incre¬
ientũ eius exdo: tanquã fides non ab ipso ctonetur nobis. s a
augeatur in nobis: eo merito quo coepat a nobis. Non gͦ receditur ab ea
sententia qũa pelagius ipse in episcopali uidicio palestino sic̃ ead̾e gesta
testant᷑. damnare cõpulsus ẽ. graͣm di sctm merita nr̃a cdari: sed non
pertinet ad cdi graͣm qͦcd credere cepimꝰ. sed hoc potius qd̃ ꝓpt̾ illud nob̾
additur ut plenius ꝑfectiusq credamꝰ. Ac ꝑ hoc initium fidi nr̃e. prio¬
res damus do ut retribuatur nobis: & supplem̃tum eiꝰ & siqͥd aliud fi¬
ex ipso & ꝑ ipsũ & in ipso sunt omĩa. Quis autẽ dicat eum qui iam cepit
credere. ab illo in quẽ credidit uichil mereri: Ende fit ut iam merenti.
cetera dicantur addi retͥbutione diuina: ac per hoc gr̃am dĩ secłm meri¬

Expanded text:
dicunt valere, ut noverimus ex nobis quidem nos habere ipsam fidem, sed incredicunt valere, ut noverimus ex nobis quidem nos habere ipsam fidem, sed incrementum ejus ex Deo: tanquam fides non ab ipso donetur nobis, sed ab ipso tantum augeatur in nobis, eo merito, quo coepit a nobis. Non ergo receditur ab ea sententia, quam Pelagius ipse in episcopali judicio Palaestino, sicut eadem Gesta testantur, damnare compulsus est, « Gratiam Dei pertinet ad Dei gratiam quod credere coepimus, sed illud potius quod propter hoc nobis additur, ut plenius perfectiusque credamus: ac per hoc, initium fidei nostrae priores damus Deo, ut retribuatur nobis et supplementum ejus; et si quid aliud fiex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quis autem dicat eum qui jam coepit credere, ab illo in quem credidit nihil mereri? Unde fit ut jam merenti caetera dicantur addi retributione divina; ac per hoc gratiam Dei secundum meri
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑ iustitiam scd̃i hominis aliquẽ lib̾ari. Quenert̾ etiã ut p̾̃ueniri uolun¬
tates hominũ dei graͣ fateant᷑: atq ad nullum opus bonũ. uł incipien¬
tum uł ꝑficiendu sibi quẽ quã sufficere posse consentiant. Retenta ergo
ista inque ꝑuenert̃. plurimũ eos a pelagianoꝵ. errore discernunt. Pro¬
inde si in eis ambulent. & orent eum qui dat intellectũ: si qͥd de p̾desti¬
natione aliter sapiunt: ipse illis hoc quoq reuelabit. Tam̃ etiã nos
impendamꝰ eis dilectionis affectum.ministeriũq sermonis sic̃ donat ille.
ogamus: ut in his lict̾is ea quȩ illis essent aꝑta & utilia die
Unde enĩ scimus ne forte deus nrͣ per hanc nrãm uelit id efficere ser¬
facere possumus. quã in uoluminib tot tantisq iam fecimꝰ. S nunc eis
respondendũ ẽẽ uideo: qui diuina testimonia que de hac re adhibuimꝰ adhoc

Expanded text:
nisi per justitiam secundi hominis aliquem liberari. Pervenerunt etiam, ut praeveniri volunnisi per justitiam secundi hominis aliquem liberari. Pervenerunt etiam, ut praeveniri voluntates hominum Dei gratia fateantur, atque ad nullum opus bonum vel incipiendum vel perficiendum sibi quemquam sufficere posse consentiant. Retenta ergo ista in quae pervenerunt, plurimum eos a Pelagianorum errore discernunt. Proinde, si in eis ambulent et orent eum qui dat intellectum, si quid de praedestinatione aliter sapiunt, ipse illis hoc quoque revelabit: tamen etiam nos impendamus eis dilectionis affectum ministeriumque sermonis, sicut donat ille quem rogavimus, ut in his litteris ea quae illis essent apta et utilia diceremus. Unde enim scimus ne forte Deus noster id per hanc nostram velit efficere serfacere possumus, quam in voluminibus tot tantisque jam fecimus. Sed nunc eis respondendum esse video, qui divina testimonia, quae de hac re adhibuimus, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝑ uos ad hũc ago: quod me satis egisse credeba. Consideratisenĩ
litt̾is urͣis. uidere m uideor eos fre̾s ꝓ quib geritis piam cur̾a: ne te¬
neant p oeticam sententiã. qua dictũ est. sp es sibi quisq suas. &. in
illud incurrant quod non poetice dictum ẽ: s ꝓphetice: maledictꝰ om̃is qui
spem habet in homine: eo modo ẽẽ tractandos: quo tractauit apł̃s qͥb ait.
ligant. te p̃destinatiõe scõꝵ. sed habent unde si qͥd aliter in ea sapiunt.
hoc quoq illis reuelet d̾: simeo ambulent in quo ꝑuenerͣ nt. Propt̾ qͦd
apłs cum dixisset. siquid aliter sapitis. hoc quoq uobis d̾s reuelauit. ue¬
rũtamen inquit in qͦd ꝑuenimꝰ in eo ambulemꝰ. ꝑuenert̾ autẽ ist frs isti
fr̃s̃ nr̃i pro quib sollicita ẽ pia caritas ur̃a: ut credant cum eccła
xp̃i. peccato pͥmi hominis obnexium nasci genꝰ humanũ: nec ab isto malo

Expanded text:
etiam per vos adhuc ago, quod me satis egisse credebam. 2. Consideratis enim etiam per vos adhuc ago, quod me satis egisse credebam. 2. Consideratis enim litteris vestris videre mihi videor eos fratres, pro quibus geritis piam curam, ne teneant poeticam sententiam, qua dictum est, « Spes sibi quisque » ; et in illud incurrant quod non poetice, sed prophetice dictum est, Maledictus omnis qui spem habet in homine , eo modo esse tractandos, quo tractavit Apostolus, quibuligant de praedestinatione sanctorum: sed habent unde, si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deus, si in eo ambulent in quod pervenerunt. Propter quod Apostolus cum dixisset, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: Verumtamen, inquit, in quod pervenimus, in eo ambulemus . Pervenerunt autem isti fratres nostri, pro quibus sollicita est pia charitas vestra, ut credant cum Ecclesia Christi, peccato primi hominis obnoxium nasci genus humanum, nec ab isto malo
Abbreviated transcription (Latin):
IXISSE quidẽ apłm scimus in epła ad phili¬
penses : eade scribere uobis mͥ quidẽ non pi¬
grum. uobis autẽ tutũ est. Idem tam̾ scribens
ad galathas. cũ se satis apud eos egisse ꝑspice¬
ret. quod illis per ministeriũ sermonis sui ne¬
cessarium e̾ẽ cernebat: de cegero inquit labiore
mͥ nemo p̃stet: uł sicut in plerisq codicib legi¬
tur: nemo mͥ molestꝰ sit. Ego aut̃ quanuis me
moleste ferre confitear: qͦd diuinis eloqͥis qͥb
dei gra predicat᷑. quȩ om̃ino nulla ẽ. si scdm merita nr̃a datur. tã mul¬
is manifestisq non cedit᷑: ur̃m tam̃ studiũ. ur̃amq dilectionẽ filii kmͣ
pros per & hilari: qua eos qui tales st̃ non uultis errare: ut post tot li¬
bros de hac re uł epłas meas ad huc me desideretis hinc scribere: tan¬
tum amo qͣntũ non possũ dicere: et tantũ me amare qͣntũ debeo. non
audeo dicere. Quappt̃ ecce rescribo uobis: & licet iã non uobiscũ. tam̃

Expanded text:
ixisse quidem Apostolum scimus in Epistola ad Philippenses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis manifestisque non ceditur: vestrum tamen studium fraternamque dilectionem, filii charissimi Prosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
atq his ⁊ huiꝰ modi omĩb carentẽ uitiis ⁊ maculis moꝵ. Huic suꝑbi¬
am timeo. huic tã magno bono. ex elationis tumore formido. Quo
magis in ẽ unde sibi placeat. eo magis uereor ne sibi placendo illi
magisteriũ & uirginalis integritatis exempłu in ipsoxp̃o contu¬
endu ẽ. Quid gͦ ampliꝰ continentib de humilitate p̾cipiã. quã
qđ ille qͥ omĩb dicit. discite a me qͥa mitis sũ ⁊ humilis corde:
Cũ magnitudinẽ suã supͣ cõmemorasset ⁊ id ipsũ uolens ostendere
quantꝰ eet. ⁊ ꝓpt̾ nos quantillus effectꝰ ẽ: confiteoi tͥ in qͥt pat̾ dnẽ¬

Expanded text:
atque his et huius modi omnibus carentem uitiis et maculis morum, huic superbiatque his et huius modi omnibus carentem uitiis et maculis morum, huic superbiam timeo, huic tam magno bono ex elationis tumore formido. quo magis inest unde sibi placeat, eo magis uereor, ne sibi placendo illi magisterium et uirginalis integritatis exemplum in ipso Christo contuendum est. quid ergo amplius continentibus de humilitate praecipiam, quam quod ille, qui omnibus dicit: discite a mcum magnitudinem suam supra commemorasset; et idipsum volens ostendere, quantus propter nos quantillus effectus est: Confiteor, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rigant. & di timore rursus libidinẽ iuincant in mortuis deputan¬
militatis ingero. inqͥb suꝑbia ipsa confundit᷑. & humilitas consci¬
entie uulnere cruentat᷑. Nec ebriosis aut auaris. aut alio qͦlibet
cdanabili morbi genere. iacentib. cũ habeant corꝑalis continentiȩ
ꝓfessione̾ moribq ꝑuersis a suo nominedissonent. hanc magnã sol¬
licitudine̾ pie humilitatis ĩpono: nͥ forte in his malis etiã ostentare
se audeb̾t. qͥb ñ sufficit qͦd earũ supplicia differunt᷑. Nec de his ago
inqͥb est quibdã placendi appetitꝰ. aut elegantiore uestitu quã
tante ꝓfessionis necessitas postulat. aut capitis ligam̃to notabili. siue
ꝓtimictis umbonib capilloꝵ siue tegminib ita teneris ut retiola subt̾
posita appareant. His ñ de humilitate s de ipsa castitate uł integri¬
tate pudiciȩ danda p̾cepta st̃. Da mͥ ꝓficientẽ ꝑpetuã con

Expanded text:
rigant et dei timore rursus libidinem uincant, in mortuis deputanrigant et dei timore rursus libidinem uincant, in mortuis deputanmilitatis ingero, in quibus superbia ipsa confunditur et conscientiae uulnere cruentatur. damnabilis morbi genere jacentibus, cum habeant corporalis continentiae professionem, moribusque perversis a suo nomine dissonent, hanc magnam sollicitudinem piae humilitatis impono: nisi forte in his malis etiam ostentare se audebunt, quibus non sufficit quod eorum supplicia differuntur. Nec de his ago in quibus est quidam placendi appetitus, aut elegantiore vestitu quam tantae professionis necessitas postulat, aut capitis ligamento notabili, sive praetumidis umbonibus capillorum, sive tegminibus ita teneris, ut retiola subter posita appareant: his nondum de humilitate, sed de ipsa castitate vel integritate pudicitiae danda praecepta sunt. Da mihi profitentem perpetuam con