comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nã : his uerbis grauit̾ arguit. quia esuri¬
entib in eccłã frib habere argentũ lar-¬
git̾ uellent: fundos insidiosis fraudib.
raperent. usuris multiplicantib fenus
augerent. Et ut aꝑtissime ostend̾ro
de his se dicere. cum qͥb tnuntus
eccłẽ cõmunione uiuebat. conseguenter
anneruit : qđ non ꝑpetitales ꝓpeccatis
huiꝰmodi mererem᷑. Non eni ait mereren¬
tur: s mererem᷑. Quod nullomͦ dixiss. cum
talis utiq ipse non e̾e̾t : nisi manifestare
uellet eoꝵ facta: se gemere. qui ei ñ sołu
ineccłe unitate. seł etiã collegii consortio
uingerent᷑: qu̾auis ab ea uita. morib pro
posito. corde discreparet. Dicant gͦ isti me¬
quales habuit in psa unitate cipͥanus.
Credant ei qͥ uolunt. & aduersus ea mala
quȩ de morib eoꝵ in facie simulantium
fuerint. ocłos claudant. Ego eos ad illa pri¬
ora unitatis tẽpora reuocabo & ab eis que

Expanded text:
nam, his verbis graviter arguit, quia esurinam, his verbis graviter arguit, quia esurientibus in Ecclesia fratribus habere argentum largiter uellent, fundos insidiosis fraudibus raperent, usuris multiplicantibus faenus augerent. et ut apertissime ostenderet de his se dicere, cum quibus in unius ecclesiae communione uiuebat, consequenter adnexuit: quid non perpeti tales pro peccatis huiusmodi mereremur? non enim ait \'mererentur sed \'mereremur\', quod nullo modo dixisset, cum talis utique ipse non esset, nisi manifestare uellet eorum facta se gemere, qui ei non solum ecclesiae unitate sed etiam collegii consortio iungerentur, quamuis ab eis uita moribus corde proposito discreparet. dicant ergo isti mequales habuit in ipsa unitate Cyprianus. credant eis qui uolunt et aduersus ea mala, quae de moribus eorum faciem dissimulantium feriunt, oculos claudant; ego eos ad illa ipsa priora unitatis tempora reuocabo et ab eis qua
Abbreviated transcription (Latin):
aut maledicũu drapacẽ. inter uos uide¬
tis ⁊ nostis: Curgͦ cum talib contra p̾cep¬
tũ apłi non sołu cibũ mensȩ urẽ sumitis:
sed etiã cȩnã mensȩ dñice cõmuncatis:
Hoc gͦ parmenianꝰ quantũ arbitror eui-¬
tare conatꝰ est. ne sibi responderet᷑ ut
id ñ poneretꝰ ꝓ eiꝰ causa ualidissime sonare
tima parte poneret: auferte mału ex
uobis ipsis. S quia nc hoc diximꝰ. fortas¬
se isti audebunt negare haberi inter
auaros. aut maledicos. aut ebriosos. aut
rapaces. ⁊ ipsum optatũ qͥ untuersȩ
affricȩ notissimꝰ fuit : qu̾e tandui ꝑtu¬
lert̃ quamdui timuert̾. fortasse defende
conabunt᷑. Dicant gͦ si possunt. meliorem
se hac atq purgatiorẽ habere nunc ȩccłam
quã erat ipsa unitas beatissimi cipriani
temꝑib : qͥ collegas suos. a quib nonnulla
corporali disiunct̾ione seꝑatꝰ ẽ. nulłu eoꝵ
nominatĩ appellans. sed prudent̾ ac sobriȩ
salub̾rime mordacitatis inferens medici-¬

Expanded text:
um aut rapacem inter uos uidetis et nostis? cur ergo cum talibus contra praeceptum apostoli non solum cibum mensae uestrae sumitis, sed etiam cenam mensae dominicae communicatis?\' hoc ergo Parmenianus, quantum arbitror, euitare conatus est ne sibi responderetur, ut id non poneret quod pro eius causa ualidissime sonare tima parte poneret, Auferte malum ex vobis ipsis. 8. Sed nunc quia hoc diximus, fortasse isti audebunt negare haberi inter se avaros, aut maledicos, aut ebriosos, aut rapaces; et ipsum Optatum, qui universae Africae notissimus fuit, quem tamdiu pertulerunt, quamdiu timuerunt, fortasse defendere conabuntur. Dicant ergo, si possunt, meliorem se atque purgatiorem habere nunc Ecclesiam, quam erat ipsa unitas beatissimi Cypriani temporibus, qui collegas suos, a quibus tamen nulla corporali disjunctione separatus est, nullum eorum nominatim appellans, sed prudenter ac sobrie saluberrimae mordacitatis inferens medici
Abbreviated transcription (Latin):
faceret uniu̾sa om̃ium futuroꝵ ds̃ &.
dñs rex et creator erat constitutus. & om̃iũ
futuroꝵ in natura habens p̃scientiam et in
faciendo in om̃ib expectans patris iussio¬
nem. ipse uoluntate & p̃cepto patris descen¬
dit de cȩlo. et uenit in hunc mundũ sicut
ipseait. nec enim a me ipso ueni. sed ille me¬
t quia de om̃ib
sp̾ualib et rationabilib gradib ꝓpter
qualitatem et fragilitatem corporis paulomi¬
nus ab angłis inferior minoratus homo ui¬
debatur. ne se uilem putaret. et de salute sua de-¬
sꝑaret: dñs iħc honorans facturã suam digna¬
tus est humanã carnẽ susciꝑe. & ostendere qͥa
non est homo uilis sed p̃ciosus sicut scͥptum
est. magnus homo et p̃ciosus uir. Et ideo so¬
lũ hominẽ patͥ suo hȩredẽ sibi enĩ cohȩredẽ
facere dignatus est: ut quod minꝰ accȩꝑat in
natura. plus haberet in honore.

Expanded text:
faceret universa, omnium futurorum Deus et Dominus, rex et creator erat constitutus, et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse voluntate et praecepto Patris descendit de coelo, et venit in hunc mundum, sicut ipse ait: Nec enim a me ipso veni, sed ille me misit . 5. Et quia de omnibus ualibus et rationalibus gradibus, propter qualitatem et fragilitatem corporis, paulo minus ab Angelis inferior minoratus homo videbatur : ne se vilem speraret, et de salute sua desperaret, Dominus Jesus honorans facturam suam, dignatus est humanam carnem suscipere; et ostendit quia non est homo vilis, sed pretiosus, sicut scriptum est: Magnus homo et pretiosus vir . Et ideo solum hominem Patri suo haeredem, sibi enim cohaeredem, facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs dix̃ discipłis. dicetis monti
huic tolle ⁊ iacta te in mare. de
iuꝑbia dix̃. q̃ ad scłares ꝑtinet. Hoc
sibi seruus dĩ dic̾e debet. ut eã a se re¬
pellat. qͥa ipsi ñ congruit: uł qͦd ꝑ eoꝵ

Expanded text:
ominus dicit discipuli suis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare, de superbia dixit quae ad saeculares pertinet: hoc sibi servus Dei dicere debet, ut eam a se repellat, quia ipsi non congruit. Vel quod per eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. in tantũ de his uera respondeat.
Nec sane om̃s artes eo modo secũ attulit.
aut secũ habet. Nã de artib quȩ ad
sensus corporis ꝑtinent. sic̃ multa medici¬
nȩ. sic̃ astrologiȩ om̃ia: nͥ qͦd hic didicerit
ñ potest dic̃e. Ea uͦ quȩ sola intelligentia
capit ꝓpt̃ id qͦd dixi. cũ uel a seipsa uł ab
alio fuerit bene int̃rogata ⁊ recordata.
respondet. Alio loco. uellẽ inqũa hinc
plura dic̃ẽ ac meipsũ constringere: dum
quasi tͥ p̃cio ut nichil aliud agerẽ quam
redderer mͥ cui me maxime debeo. Ubi
uideor dicẽ potius debuisse. redderer deo.
cui me maxime debeo. Sed qm̃ priꝰ sibi
ipse homo reddendus ẽ. ut illic quasi gra¬
du facto. inde surgat atq tollat᷑ ad dm̃:
sic̃ filiꝰ ille minor prius reuersus ẽ ad semet
ipsũ. ⁊ tunc ait. surgã ⁊ ibo ad patrẽ meũ:
idõ sic sũ locutꝰ. Deniq mox addidi. Atq
ita fieri amicũ mancipauit dño. Quod gͦ

Expanded text:
uidet, in tantum de his uera respondeat. uidet, in tantum de his uera respondeat. nec sane omnes artes eo modo secum adtulit ac secum habet; nam de artibus, quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit non potest dicere. ea uero, quae sola intellegentia capit, propter id, quod dixi, cum uel a se ipsa uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. Alio loco: uellem, inquam, hine plura dicere ac me ipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem, quam redderer mihi, cui me maxime debeo. ubi uideor dicere potius debuisse: redderer deo, cui me maxime debeo. sed quo- Diam prius sibi ipse homo reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque adtollatur ad deum, sicut filius ille minor prius reuersus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo ad patrem meum, ideo sic sum locutus. denique mox addidi: atque ita fieri amicum mancipium domino. quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
N eadem urbe scripsi dialogũ. in quo
id ẽ unde sit. qualis sit. quanta sit.
cur corpori fuerit data. cũ ad corpꝰ uene¬
rit qualis efficiat᷑: qualis cũ abscesserit.
Sed qͣuanta sit diligentissime ac subti¬
lissime disputatũ ẽ. ut eã si possemus
ostenderemꝰ corporalis quantitatis ñ eẽ :
tam̃ magnũ aliqͥd ẽẽ : ex hac una in¬
quisitione totus liber nom̃ accepit. ut
appellaret᷑ de animȩ quantitate. In quo
libro illud qͦd dixi om̃s artes animã secũ
anima uel in alio corpore. uł alibi siue in
corpore siue extra corpꝰ aliqͣndo uixisse. &
ea quȩ int̾rogata respondet. cũ hic
ñ didicerit. in alia uita ante didicisse.
fieri enĩ potest sic̃ iã in hoc oꝑe supra
diximꝰ. ut hoc idõ possit. qͥa natura intel¬
ligibilis ẽ: ut conectat᷑ ñ solũ intelligi¬
bilib. uerũ etiã immutabilib reb Eo
ordine facta ẽ. ut cũ se ad eas res mouet
qͥb conexa ẽ. uł ad se ipsas in quantũ eas

Expanded text:
n eadem urbe scripsi dialogum, in quo id est unde sit, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, cum ad corpus uenerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit. sed quoniam quanta sit diligentissime ac subtilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse et tamen magnum aliquid esse, ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit, ut appellaretur de animae quantitate. In eo libro illud, quod dixi, omnes artes animam secum animam uel in alio corpore uel alibi siue in corpore siue extra corpus aliquando uixisse et ea, quae interrogata respondet, cum hic non didicerit, in alia uita ante didicisse. fieri enim potest, sicut iam in hoc opere supra dixi-mus, ut hoc ideo possit, quia natura intellegibilis est, ut conectatur non solum intellegibilibus uerum etiam inmutabilibus rebus, eo ordine facta, ut, cum se ad eas res mouet, quibus conexa est, uel ad se ipsam, in quantum eas
Abbreviated transcription (Latin):
cant. ⁊ filii maligni: ñ donato dicenti qͦd
filiĩ aũ boni usq ad sola afficã diminuti st̃.
Qđ si xꝑo credunt. ñ iam dicimꝰ cũ ȩccłis orbꝰ
t̾rarum. s cũ ipso eugło pac̾e habeant. qđ ab
nus ex ꝓphã ysaia nob̾ obiciendĩ putauit.
nũqͥd ñ ualet manꝰ dñi saluos facere aut
aggrauare aurẽ ne exaudiat: S delicta

Expanded text:
cant, et filii maligni: non Donato dicenti quodcant, et filii maligni: non Donato dicenti quodfilii autem boni usque ad solam Africam diminuti sunt. Quod si Christo credunt, non jam dicimus cum Ecclesiis orbis terrarum, sed cum ipso Evangelio pacem habeant, quod ab nus ex propheta Isaia nobis objiciendum putavit: Numquid non valet manus Domini salvos facere, aut gravavit aurem
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ uerissime dixit. ego sũ uia nueritas: cũ
serui eiꝰ ab eo quererent. utrũ uellet eos ire
& colligere tirania : sinite inqͥt utraq cresce¬
re usq ad messẽ. Donatꝰ aũ dicit zirania qͥdẽ
creuisse. frum̾ta uͦ e̾e̾ dimimita. Eligant isti
credant. cͥui. Xp̃c̃ idẽ ueritas dicit. Ager est
hic mundus. Donatꝰ aũ dicit agrũ dĩ insola
affrica remansisse. Cligant cui credant: Uꝑc
id ẽ ueritas dic̾. Intẽpore messĩs dicã messorib
Colligite pͥmũ eitania. Ꝙ ex ponit dicens.
parari. Eligant cui creduͣnt. łp̃c id ẽ ueritas
dicit. Messores st̃ angłi. Ponatꝰ aũ dic̾ se atq¬
collegas suos hoc fecisse ante messem. qđ ille di¬
xit angłos in messe facturos. Eligant cui cre¬
dant. Certe xꝑianos sedicunt. xꝑm eis dona¬
tũq ꝓponimꝰ. Si uerba dant xp̃o. cor au̾ dona¬
to. qͥd sint considerent. Ego parco ñ in uehor:
dicenti. qđ ꝑ totũ mundũ ⁊ filiĩ regni cres¬

Expanded text:
 de se ipso dixit: ego sum ueritas, cum serui eius ab eo quaererent, utrum uellet eos ire et colligere zizania, sinite, inquit, utraque crescere usque ad messem, Donatus autem dicit zizania quidem creuisse, frumenta uero esse deminuta. eligant isti cui credant. Christus id est ueritas dicit: ager est hic mundus, Donatus autem dicit agrum dei solam Africam remansisse. eligant cui credant. Christus id est ueritas dicit: in teColligite primum zizania; et exponit dicens, parari: eligant cui credant. Christus, id est Veritas, dicit, Messores sunt Angeli : Donatus autem dicit, se atqcollegas suos hoc fecisse ante messem, quod ille dixit Angelos in messe facturos: eligant cui credant. Certe christianos se dicunt, Christum eis Donatumque proponimus: si verba dant Christo, cor autem Donato, qui sint considerent. Ego parco, non invehor, dicenti quod per totum mundum et filii regni cres
Abbreviated transcription (Latin):
nium frumtis suis. quȩ per totũ agrũ semi¬
nans: qͥmuis cũ riraniis a diabolo suꝑsemina¬
tis. tam̃ usq ad messẽ crescere manclauit. Unͥ
⁊ si homines ipsos minꝰ nouimꝰ e̾e̾ bonos. tam̾
idõ nouimꝰ eos qr mentiri cłm non potuissefi¬
de certissima retinemꝰ. Cũ gͦ sacrilega impu
audeant. cotidie enĩ non dubitant dicere.
scimꝰ ñ ibi ẽẽ xp̃ianos. Aliud ẽ utiq nescimꝰ an
sint: aliud scimꝰ qđ non sint. Utrũq n infide¬
le & impiũ est. S si detestandus ẽ qͥ dic̾. nescio
dere debeo: si donato dm̃ p̾posuero. Quantũ

Expanded text:
nium frumentis suis, quae per totum agrum seminium frumentis suis, quae per totum agrum seminans quamuis cum zizaniis a diabolo superseminatis tamen usque ad messem crescere praenuntiauit; unde etsi homines ipsos minus nouimus, esse tamen eos ideo nouimus, quia mentiri deum non potuisse fide certissima retinemus. cum ergo sacrilega impudaudeant — cotidie enim non dubitant dicere —: scimus non ibi esse christianos\'. aliud est utique \'nescimus an sint\', aliud \'scimus quod non sint\': utrumque infidele et impium est. sed si detestandus est qui dicit: \'nescio dere debeo, si Donato deum praeposuero. quantuml
Abbreviated transcription (Latin):
nequã: qͥponut̃ lucẽ tenebras. ⁊ tenebras lucẽ.
qͥ ponut̃ q amarũ ẽctulce. ⁊ qͦđ dulce amarũ:
omĩno lib̾ꝑrsus securus ꝓenitꝰ alienꝰ. Obiciunt
iterũ aliquid huic solita cecitate simile. Pe uo¬
bis inqͥunt dicit script᷑a. Qui iudicat iustũ.
iniuistũ. iniustũ uero iustũ: execrabilis e̾ apud
dm. Cur nꝰ ista execratio potiꝰ in illos cadit.
mero sine ulla dubitatione fuert̃ n st̃ ab eoꝵ.
criminib in nocentes: Hoc̃ gͦ mͦ qđ iustum
nũ decennałe totiꝰ affricȩ gemitũ tanꝙͣ sac̾¬
dotẽ atq collegã honorantes. in cõmunione
tenuert̃. Aut si eũ corde improbabant. s ꝓ
pace tolerabant. discant nulliꝰ pacifici pati¬
entiã. malo nꝰ consentientẽ. ab ullis malis pos¬
se macłari: atq ita sentiant inqͣ ꝑditione
nant. Quod si cticerent. nescimꝰ an sint ꝑ tot
gentes t̾rarũ transmarinarũ boni xpĩani im¬
pudentissime dicerent. Ds enĩ ꝑhibet testimo¬

Expanded text:
nt lucem tenebras et tenebras lucem, qui ponunt quod amarum est dulce et quod dulce est amarum omnino liber, prorsus securus, penitus alienus. Obiciunt iterum simile aliquid solita caecitate. de uobis, inquiunt, dicit scriptura: qui iudicat iustum in- iustum, iniustum uero iustum, execrabilis aput deum. cur non ista execratio potius in illos cadit, mero sine ulla dubitatione fuerunt et sunt ab eorum criminibus innocentes? hoc ergo modo quod iustum num, decennalem totius Africae gemitum, tamquam sacerdotem atque collegam honorantes in communione tenuerunt. aut si eum corde improbabant, sed pro pace tolerabant, discant nullius pacifici patientiam malo non consentientem ab ullis malis posse maculari, atque ita sentiant, in qua perditione si dicerent: \'nescimus an sint per tot gentes terrarum transmarinarum boni christiani\', impudentissime dicerent. deus enim perhibet testimo
Abbreviated transcription (Latin):
uod dic̃ aliud centesimũ.
consuetudinẽ carnis. Solet enĩ ociũ con
cedi sexagenariis post militiã uel actiones
publicas. Tricesimũ coniugatoꝵ: quia hȩc
est ȩtas preliantiũ. Ipsi enĩ habent acriorẽ¬

Expanded text:
Centesimus consuetudinem carnis. Solet enim otium cedi sexagenariis post militiam, vel post actiones publicas. Tricesimum conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium; ipsi enim habent acriore
Abbreviated transcription (Latin):
sos. Sed mͥ crede satis suꝑq uidet᷑ absurdũ.
atq in congruũ rationi. ut homo ipse expers
sit sui: aut is qui rerũ om̃iũ credit᷑ adeptꝰ
eẽ noticiã. sibi ipsi habeat᷑ ignotꝰ. Qͥd autẽ
differt homoꝰ pecore. si nescit de sua qͣlitate
naturaq disquirere atq disserere: ut mne-
rito in illũ conueniat qͦd scͥptũ ẽ. Homo cũ
in honore ẽẽt ñ inrtellexit. assimilatꝰ ẽ ium̃¬
ratione condiderit. ipsũq hominẽ animal
rationale. intellectus capacẽ. rationis cõpotẽ.
sensuq uiuacẽ. qͥ om̃ia rationis exꝑientia.
prudenti ordinatione distribuat ꝓcreauerit:¬

Expanded text:
sos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum sos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque drito in illum conveniat quod scriptum est, Homo cum esset in honore, non intellexit; assimilatus est jumeratione condiderit, ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque vivacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreaverit
Abbreviated transcription (Latin):
re alterũ qͦd animã scire me dixi. sꝑm ẽẽ non
corpꝰ. S in hoc altero. duo rep̃hendisti: unũ
qͦd ñ eã crederẽ corpꝰ eẽ. aliud qͦd eã sꝑm cre¬
derẽ. Tibi enĩ uidet᷑ ⁊ corpꝰ ẽẽ animã: ⁊ ñ esse¬
sp̃m. Audi gͥ purgationẽ meã contra rep̃hen¬
sionẽ tuã: ⁊ ex hac occasione qͣ me tͥ purgo.
in te ipso disce q̃ purges. Recole uerba libri
tui: ubi me pͥmitꝰ nominasti. Scio inqͥs plerosq
& facile ꝑitissimos uiros in suꝑ ⁊ consultos tenu¬
isse silentiũ. et nichil expressius elocutos
cũ diffinitionẽ disputationib suis inchoata
expositione subtraherent. sicuti nc̃ nuꝑ apud
te augustini doctissimi uiri p̃dicatiq eꝑi.
cõp̃hensũ litt̾is lectitaui: modestiꝰ qͥdẽ ut
reor ac uerecundiꝰ huiusce rei archana riman-¬
tes intra se ipsos tractus sui deuorasse uidi¬
ciũ: neq se posse ex hinc aliqͥd det̃minare ꝓfes¬

Expanded text:
re; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non re; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo reprehendisti: unum, quod non eam crederem corpus esse, aliud, quod eam spiritum crederem. tibi enim uidetur et corpus esse animaspiritus. audi igitur purgationem meam contra reprehensionem tuam et ex hac occasione, qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. recole uerba libri tui, ubi me primitus nominasti: scio, inquis, plerosque et facile peritissimos uiros super eo consultos tenuisse silentium aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei arcana rimantes intra se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare profes
Abbreviated transcription (Latin):
tet. qͣnto eẽ debeat ñob̾ maior cura dñicas oues
reuocare ab errorib: si & ouib turpe ẽ. uitia
pastoꝵ si qua cognouerint eisdẽ occultare
pastorib. Osi illa rep̃henderes mea. q̃ iusta rep̃¬
hensione st̃ digna. Neq enĩ negare debeo sic̃
in ipsis morib ita multa ẽẽ in tã multis opus¬
culis meis q̃ possint iusto uidicio ⁊ nulla teme¬
ritate culpari. Ex qͥb si aliqͣ ipse rep̃henderes.
illic ⁊ tͥ fortassis ostenderẽ. qualẽ te ẽẽ in qͥb
ñ ꝑperã rep̃henderes uellẽ. meq tͥ uniori ma¬
ior. ⁊ p̃positus subdito correctionis exemplũ
qͣnto humiliꝰ tanto salubriꝰ exhiberẽ. S ea
in me rep̃hendisti. q̃ ñ corrrig̾e humilitas:
s partĩ fateri. partĩ defendere ueritas cogit.
Hȩc aut̃ st̃. Unũ qͦd de origine animarũ quȩ
post pͥmũ hominẽ datȩ st̃ uł dant᷑ hominib.
ñ sim ausus aliqͥd diffinire: qͥa fateor me nesci¬

Expanded text:
tet, quanto esse nobis debeat cura major, dominicas oves tet, quanto esse nobis debeat cura major, dominicas oves revocare ab erroribus; si et ovibus turpe est, vitia pastorum, si qua cognoverint, eisdem occultare pastoribus. O si illa repehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nesci
Abbreviated transcription (Latin):
ccipe nunc iam etiã de me
ipso quȩ tͥ dic̃e cupio sipos¬
sim: hoc ẽ si ille donauerit
in cuiꝰ manu st̃ ⁊ nos ⁊ ser¬
mones nr̃i. Nep̃hendisti
enĩ me bis numero: expri-¬
mens etiã meũ nomen.
& cũ te in pͥncipio libri tui imꝑitiȩ tuȩ ad¬
modũ consciũ. ⁊ doc trinȩ adminiculo destitu-¬
tũ. me uͦ ubi nominasti doc tissimũ ac peri¬
tissimũ dixeris: tam̃ qͥb in reb tͥ uisus es
nosse quod ego uel uescire me fateor. uł quauis
nesciã scire p̃sumo. lib̾tate qua oportebat non
tantũ senẽ uiuenis. ⁊ ep̃m laicꝰ. uerũetiã hominẽ
tuo iudicio doctissimũ ac peritissimũ. ñ dubi¬
tasti rep̃hendere. Ego aut̃ ⁊ me doc tissimũ
docto cuipiã scire contingat. qͦd aliqͥs laicꝰ doc¬
tus ⁊ peritus ignorat. & in hoc te plane laudo.
ni p̃tulisti. idõ qͥde temere. qͥa existimasti scire
te qͦd nescis: s icsõ libere. qͥa ꝑsonã ñ reueritus
elegisti aꝑire qͦd sentis. Unde te intellig̾e opor¬

Expanded text:
ccipe nunc iam etiam de me ipso quae tibi dicere cupio. si possim, hoc est, si ille donauerit, in cuius manu sunt et nos et sermones nostri. reprehendisti enim me bis numero exprimens etiam meum nomen et cum te in principio libri tui inperitiae tuae ammodum conseium et doctrinae amminiculo destitutum, me uero ubi nominasti doctissimum ac peiitissimum dixeris, tamen quibus in rebus tibi uisus os nosse quod ego uel nescire me fateor uel, quamuis nesciam, scire praesumo, libertate qua oportebat non tantum senem inuenis et episcopum laicus, uerum etiam hominem tuo iudicio doctissimum et peritissimum non dubitasti reprehendere. ego autem et me doctissimum docto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorani praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti scire te quod nescis; sed ideo libere, quia personam non reveritus, elegisti aperire quod sentis. Unde te intelligere opor
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ nutu mouent᷑ etiã cęt̃a corporis mẽbra. ad
hunc aereũ sꝑm ducendũ atq reddendũ. sicut
folles mouet. Pret̃ enĩ alim̃ta solida ⁊ fluxa
unde ẽ cib ⁊ potꝰ. hoc terciũ nobis ds̃ alim̃¬
tũ circũ fudit aurarũ: qͦs ita carpimꝰ ut sine
cibo ⁊ potu diu ẽẽ possimꝰ. sine hoc aut̃ alim̃¬
to tercio. qͦd aura nobis q̃ undiq circũsistit
spirantib ⁊ respirantib exhibet. nec exi¬
guo tẽporis spatio possumꝰ uiuere. Sicut
aut̃ cib ⁊ potus ñ solũ ingerendi uerũetiã
ꝑ meatus ad hoc institutos egerendist̃. ne

Expanded text:
cuius nutu mouentur etiam cetera corporis membra, ad cuius nutu mouentur etiam cetera corporis membra, ad hunc aerium spiritum ducendum atque reddendum sicut folles mouet. praeter enim alimenta solida et fluxa, unde est cibus et potus, hoc tertium nobis deus alimentum circumfudit aurarum. quas ita carpimus, ut sine cibo et potu diu esse possimus. sine hoc autem alimento tertio, quod aura nobis. quae undique circumsistit, spirantibus et respirantibus exhibet, nec exiguo temporis spatio possumus uiuere. sicut autem cibus et potus non solum ingerendi, uerum etiam per meatus ad hoc institutos egerendi sunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
qua intelligamꝰ qͦmͦ ds̃ sine suȩ nat᷑ȩ aliqͦ
detͥm̃to ⁊ de seipso animã faciat. ⁊ facta de
ipso ñ sit qͦd ipse. Dicis eni. Nũqͥd animȩ
nr̃ȩ ẽ portio. utris inflatio. aut homines
fingimꝰ cũ utres inflamꝰ. aut detrim̃tũ nr̃i
in aliqͦ patim᷑. cũ flatꝰ nr̃os in diuersa partim᷑.
Sed nullũ patim̃ detrim̃tũ. cũ ex nobis aliqu̾e¬
ł ad aliqͥd
transmitimꝰ flatũ: ⁊ manente in nobis plena
flatꝰ ꝓprii qͣlitate ⁊ integra qͣntitate. nullũ
nos meminimꝰ dãnũ ex utris inflatione senti¬
re. Ista similitudine. q̃ satis elegans ⁊ congru¬
ens tͥ uidet᷑: qͣntũ fallaris attende. Um̃ quippe
dicis incorporeũ ñ de nichilo a se factã. s de se
ipso ammã sufflare corporeã. cũ flatũ nos licet
pora: nec eũ de anima nr̃a. s de hoc aere ꝑ
uiscera corporis exalemꝰ. Fulmones nãq anima

Expanded text:
qua intelligamus quomodo Deus sine suae naturae aliquo qua intelligamus quomodo Deus sine suae naturae aliquo detrimento, et de se ipso animam faciat, et facta de ipso, non sit quod ipse. Dicis enim: « Numquid animae nostrae est portio utris inflatio, aut homines fingimus cum utres inflamus, aut detrimentum nostri in aliquo patimur, cum flatus nostros in diversa partimur? Sed nullum patimur detrimentum, cum ex nobis ad aliquid transmittimus flatum; et manente in flatus proprii qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris inflatione sentire. ista similitudine, quae satis elegans et congruens tibi uidetur, quantum fallaris adtende. deum quippe dicis incorporeum non de nihilo a se factam, sed de se ipso animam sufflare corpoream, cum flatum nos licet pora, nec eum de anima nostra. sed de hoc aere per uiscera corporis exhalemus. pulmones quippe anima,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ⁊ ille ẽ. Ut aut̃ anima eiꝰdẽ naturȩ
ñ sit cuiꝰ ẽ ille: facta ẽ qͥdẽ ab illo. sed ñ
de illo. Aut gͦ dic unde: aut fatere
de nichilo. Qd ẽ qͦd dicis eã particulã
halitũ nat᷑e dĩ cuiꝰ halitꝰ ẽ ista particula
negas eiꝰdẽ cuiꝰ ds̃ ẽ ẽẽ naturȩ Si negas.
ergo de nichilo ⁊ istũ halitũ fec̃ ds̃: cuiꝰ
halitꝰ animã uis ẽẽ particulã. Aut si
ñ de nichilo: dic unde illũ fecerit ds̃
Si deseipso: gͦ ipse ẽ qͦd absit materies
oꝑis sui. Sed dicis. Cũ de seipso halitũ uł
flatũ facit. ipse integer manet: quasi ñ
& ignis lucernȩ integer maneat cũ de
illo alt̾a accendit᷑. ⁊ tam̃ eiꝰdẽ ñ alteriꝰ sit
nat᷑e. Sed inqͥs. Cũ a nob̾ uter inflatur.
tendit᷑. sine aliqͦ nr̃i diminutione egerat᷑.
his uerbis tuis adhuc adhue addis ⁊ ĩmora¬
ris. ⁊ inculcas similitudinẽ qͣsi necessariã:

Expanded text:
cuius et ille est. ut autem animcuius et ille est. ut autem animnon sit cujus est ille, facta est quidem ab illo, sed non de illo. Aut ergo dic unde, aut fatere de nihilo. Quid est quod dicis, « eam particulam halitum naturae dei, cuius halitus est ista particula, negas eiusdem cuius deus est esse naturae? si negas, ergo de nihilo et istum halitum fecit deus, cuius halitus animam uis esse particulam. aut si non de nihilo, dic unde illum fecerit deus. si de se ipso, ergo ipse est — quod absit! — materies operis sui. sed dicis: cum de se ipso halitum uel flatum facit, ipse integer manet; quasi non et ignis lucernae integer maneat, cum de illo altera accenditur, et tamen eiusdem, non alterius sit naturae. Sed, inquis, cum a nobis utetenditur, sine aliqua nostri diminutione egeratur. » His verbis tuis adhuc addis et immoraris, et inculcas similitudinem quasi necessariam,
Abbreviated transcription (Latin):
dira contagia. cũ dilectioĩs ñ ueritate s
nomine salubris negligit᷑ disciplina. Si
queris q̃ nã illa st̃. poteris qͥdẽ legere mea
scripta ad fratres nr̃os renatũ dĩ seruum.
⁊ prb̃m petrũ. ad qũe tu eadẽ ipsa de qͥb
agimꝰ scribenda existimasti: eiꝰ ut asseris
uoluntati petentis obtẽꝑans. Dabunt enĩ¬
enĩ tibi ut legas ꝓculdubio si uolueris: &
ingerent etiã ñ petenti. Uerũtam̃ etiã hic.
quȩ maxime in libris tuis eisdẽ ⁊ in fide
tua em̃clare cupiã ñ tacebo. Primũ ẽ qͦd ani¬
mã ñ itauis a dõ ẽẽ factã. ut eã ex nichilo
fecerit: s ex semetipso. Ubi ñ putas ẽẽ conse¬
quens. ut nat᷑ȩ sit dĩ: qͥa ꝓfecto qũã sit
impiũ ⁊ ipse cognoscis. Qua imyietate ut
careas. ita oportet. ut dicas animȩ aucꝰ torẽ
dm̃: ut ab illo facta sit ñ de illo. Qͦ enĩ
de illo ẽ sic̃ unigenitꝰ filiꝰ: ciꝰdẽ naturȩ

Expanded text:
dira contagia, cum dilectionis non ueritate, sed dira contagia, cum dilectionis non ueritate, sed nomine salubris neglegitur disciplina. Si quaeris quaenam illa sint, poteris quidem legere mea scripta ad fratres nostros, Renatum dei senium et presbyterum Petrum, ad quem tu eadem ipsa, de quibus agimus, scribenda existimasti eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim tibi ut legas procul dubio, si uolueris, et ingerent etiam non petenti. uerum tamen etiam hic quae maxime in eisdem libris tuis et in fide tua emendari cupiam non tacebo. primum est, quod \'animam non ita uis a deo esse factam, ut eam ex nihilo fecerit, sed ex semet ipso\'. ubi non putas esse consequens, ut naturae sit dei, quia profecto quam sit impium et ipse cognoscis. qua impietate ut careas, ita oportet ut dicas animae auctorem deum, ut ab illo facta sit, non de illo. quod enim de illo est, sicut unigenitus filius, eiusdem naturae
Abbreviated transcription (Latin):
sũ eẽ dic̃emꝰ si m eiꝰ sepulchro legeremꝰ. Non
enĩ uincentiũ uictorẽ scimꝰ eẽ s uictũ: ⁊ utinã¬
sic fructuose. sic̃ te uinci uolumꝰ ueritate.
Astute aut̃ putaris ⁊ callide. cũ libros tuos
qͦs credi cupis illo tͥ reuelante dictatos. appel¬
las uincentii uictoris. ñ tã uincentiũ uicto¬
tẽ te qͣ illũ uocari uoluisse uictorẽ: uelut
tͥ reuelando q̃ scriberes uicisset errorẽ. Ut
qͥd tͥ ista fili.  Esto potiꝰ uerus ñ fictꝰ catho¬
ꝓdesse uincentius. in qũe se ad te fallendũ
transfigurauit malignisimꝰ sꝑc. Eius quippe
st̃ illa qualibet tͥ fraude ꝑsuasa : q̃ si ad¬
monitꝰ. pia humilitate ⁊ catholica pace cor¬
rexeris. errores fuisse udicabunt᷑ studiosis¬
sim uuenis: em̃dari potiꝰ qũa in eis rema-¬
heretica dogmata cũ suo necesse erit auc-¬
tore dãnari. cura scilicet pastorali ⁊ medi-¬
cinali. priꝰquã ꝑ incautũ uulgus serpant

Expanded text:
sum esse dieeremus, si in eius sepulcro legeremsum esse dieeremus, si in eius sepulcro legeremenim Vincentium victorem scimus esse, sed victum: et utinam fructuose, sicut te vinci volumus veritate. Astute autem putaris et callide, cum libros tuos, quos credi cupis illo tibi revelante dictatos, appellas Vineentii Victoris, non tam Vincentium te quam illum uoeari noluisse Victorem, uelut tibi reuelando quae scriberes uicisset errorem. ut quid tibi ista, fili? esto potius uerus, non fictus cathoi possit prodesse Vincentius. in quem se ad te fallendum transfigurauit malignissimus spiritus; eius quippe sunt illa qualibet tibi fraude persuasa. quae si ammonitus pia humilitate et catholica pace correxeris, errores fuisse iudicabuntur studiosissimi iuuenis emendari potius quam in eis rema, iam tamquam heretica dogmata cum suo necesse erit auctore damnari, cura scilicet pastorali et medicinali, priusquam per incautum uulgus serpant
Abbreviated transcription (Latin):
ualet: qͣndo se ñ in lucis angłos. sed in hereti¬
cos transfigurat. S te ab eo falliiã catholi¬
cũ nollẽ. Cruciet᷑ gͦ te didicisse q̃ uera sunt.
qͣntomagis letatus fuerat se tͥ ꝑsuasisse quȩ
falsa st̃. Ut aut̃ ñ diligas hominẽ mortuũ
cuiꝰ dilectio tͥ obesse potest. ꝓdesse illi ñ potest
hoc breue intuearis amoneo qͦd utiq ille ñ
ẽ scs̃ ⁊ iustus. si tu hereticoꝵ donatistarũ. uł
rogatistarũ. laqueos euasisti. Si aut illũ sci¬
& iustũ arbitraris: tu ei cõmunicando catholi¬
cis interisti. Itofec to ᷠ te catholicũ fingis. si ani¬
mo illudes qͦd erat ille qũe diligis. & nosti ꝙͣ
giet fictũ. Si aut̃ ueracit cõmunicans ñ te ca¬
tholicũ fingis. qͥd adhuc mortuũ hereticũ sic
diligis. ut eiꝰ uelis te iactare adhuc nomine.
cuꝰ ĩa ñ teneris errore: Nolumꝰ te habere ta¬
le cognom̃tũ.: tãꝗͣ sis heretici mortui monum̃tũ.
Nolumꝰ talẽ titusũ hab̾e librũ tuũ: qualẽ fal¬

Expanded text:
ualet, quando se non in lucis angelos, sed in hereticos transfigurat; sed te ab eo falli iam eatholieum nollem. crucietur ergo te didicisse quae uera sunt: quanto magis laetatus fuerat se tibi persuasisse quae falsa sunt! ut autem non diligas hominem mortuum, cuius dilectio tibi obesse potest, prodesse illi non potest, hoc breue intuearis ammoneo, quod utique ille non est sanctus et iustus, si tu hereticorum Donatistarum uel Rogatistarum laqueos cuasisti; si autem i iustum arbitraris, tu communicando catholicis interisti. profecto enim tc catholicum fingis, si animo illud es quod erat ille quem diligis. et nosti quam giet fictum. si autem ueraciter communicans non te catholicum fingis, quid adhuc hereticum mortuum sic diligis, ut eius uelis te iactare adhuc nomine, cuius iam non teneris errore? nolumus te habere tale cognomentum, tamquam sis heretici mortui monumentum; nolumus talem titulum habere librum tuum, qualem fal
Abbreviated transcription (Latin):
alia fuga de tantis malis. Si quid autẽ obseu¬
rius a me dictũ est qũa uelles. facito ut
memoriȩ mandatũ. alias oportunius reqͥras.
Neq enĩ deerit nobis querentib se: qui de
suꝑ magister ẽ om̃iũ : R. Ego uͦ hac ora¬
tione tua ita sũ affectꝰ: ut eã interpolare
nefas putauerĩ. E tibi modus sermonis hic
placet: & tres illȩ questiones quȩ remane¬
bant tã breuit̃ ꝑstringendȩ in presentia
uisȩ st̃.: cede iudicio tuo. ac deinceps tã mag¬
nis reb inuestigando ñ modo tẽpus ꝓpter
tuas occupationes. sed etiã me ipsum opor¬
tuniorẽ obseruabo.

Expanded text:
alia fuga de tantis malis. Si quid autem obscualia fuga de tantis malis. Si quid autem obscurius a me dictum est quam velles, facito ut memoriae mandatum alias opportunius requiras. Neque enim deerit nobis quaerentibus se, qui desuper est Magister omnium. E. Ego vero et hac oratione ita sum affectus, ut eam interpellare nefas putaverim: et si tibi modus sermonis hic placet, tresque illae quaestiones quae remanebant, tam breviter perstringendae in praesentia visae sunt; cedam judicio tuo, ac deinceps tam magnis rebus investigandis, non modo tempus propter tuas occupationes, sed etiam meipsum opportuniorem observabo.
Abbreviated transcription (Latin):
sima questio ẽ: non nichil tamen ꝓdesse cre¬
denlũ ẽ. Inueniet hoc ratio cũ queri oportu¬
erit qũaqũa & alia multa ĩã diu querenda
tͥ potiꝰ aliquando qũa cognoscenda ꝓtulerim.
Quod fiet utilissime: si duce pietate requi¬
rant᷑. Quȩ cũ ita sint: qͥs est qui iuste stoma¬
chet᷑. quod agendo atq ministrando coepori
ammata sit: cũ tantus & tã diuinus rerum
ordo necti meliꝰ non posset: aut querendũ
putet qualis in hoc mortali & fragili corpo¬
re efficiat᷑. cũ & in mortẽ ꝓpt̾ peccatũ iure
contrusa sit. & uirtute hic etiã possit excel¬
lere: aut qualis post hoc corpꝰ futura sit.
cũ & pęna moctis necessario manere debeat
manente peccato: & uirtuti pietati que sit
ds̃ ipse idem. ueritas ipsa p̃miũ. quere iã si
placet. Tam longũ sermonẽ terminemꝰ aliqͥu¬
do. & inimplendis dĩ preceptis uigilantis¬
sime religiosissime oꝑam demꝰ. Non em̃ est

Expanded text:
sima quaestio est, nonnihil tamen prodesse cresima quaestio est, nonnihil tamen prodesse credendum est. Inveniet hoc ratio, cum quaeri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quaerenda tibi potius aliquando, quam cognoscenda protulerim. Quod fiet utilissime, si duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connecti melius non possit; aut quaerendum putet, qualis in hoc mortali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente peccato, et virtuti pietatique sit Deus ipse, id est veritas ipsa, praemium? Quare si jam placet, tam longum sermonem terminemus aliquando, et implendis Dei praeceptis vigilantissime et religiosissime operam demus: non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne ista ipsa qͥde uana atq sacrilega ppra
uoluntate se dicere intelligant. nec tam̃ ita
liberũ arbitriũ animȩ datũ ẽ ut qͦs libes
eo moliens ullã partẽ duuni ceclinis legisq
ꝑturbet: datũ est enĩ a sapientisimo atq in¬
uic tissimo creatore totius dño. S sta ut in¬
denda st̃. uidere paucoꝵ ẽ: neq acd hoc qͥsqũia
nͥ uera religione fit idoneus. Est eñ religio
uera: qua se uni dõ anima unde se peccato ue¬
lut abreperat. reconciliatione relegat. Imec¬
tit gͦ animã in illo actu tercio ꝙ incupit
ducere: purgat in quarto. refoemat in qun¬
to. introdueit in sexto. pascit in septimo: atq
hoc fit alius citiꝰ alius tardiꝰ. ut quęq ano¬
re ac meritis ualent. om̃ia tam̃ ds̃ iustissime
moderantissime pulcherrime facit. quo qͣm
esse habere uoluerit de qͥb facit.Iam uͭ puerꝙ¬
uifantiũ consecrationes quantũ ꝓsint. obscuris¬

Expanded text:
ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animae datum est, ut quodlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. Datum est enim a sapientissimo atque invictissimo totius creaturae Domino. Sed ista ut videnda sunt videre, paucorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulcherrime facit, quoquo modo sese habere voluerint de quibus facit. Jamver consecrationes quantum prosint, obscuris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corpꝰ. circa corpꝰ ad scipsam. in seipsã. ad dm̃.
apud dm̃. Possunt & sic pulchrȩ de alio. pul
pulchritudinẽ. De quib om̃ib post reqͥres:
siquid uidet᷑ aperiendũ. Nc̃ idõ uolui toci¬
es ista signare uocabulis. ne te moueat cũ
alii aliis nominib eadẽ uocant. aut aliter
etiã partiunt᷑: & ob hoc aut ista aut illa
imꝓbes: innumerabilib enĩ modis eadẽ res
& appellari & diuidi potest. Rec tissume ac
subtilissime sed in tanta copia modoꝵ utitur
qͥsq: quo se congruent̃ uti existimat. Deus¬
igitur sũmꝰ & uerus lege inuiolabili & incor¬
rupta qua om̃e qͦd condidit regit. subicit
animȩ corpus. animã sibi: & sic om̃ia
sibi neq in nullo actu eandẽ de
ordinaret᷑. ut considerantes uniuer¬
sitatẽ nulla offendere ex ulla parte
deformitas. om̃isq animȩ pęna & om̃e
tionib labafac tare conant᷑ Usq adeo esisor

Expanded text:
per corpus; circa corpus; ad seipsam; in seipsa; ad Deum; per corpus; circa corpus; ad seipsam; in seipsa; ad Deum; apud Deum. Possunt et sic: pulchre de alio; pulcpulchritudinem. De quibus omnibus post requires, si quid videbitur aperiendum: nunc ideo volui toties ista signare vocabulis, ne te moveat cum alii aliis nominibus eadem vocant, aut aliter etiam partiuntur; et ob hoc aut ista aut illa improbes. Innumerabilibus enim modis eaedem res et appellari, et dividi possunt rectissime ac subtilissime; sed in tanta copia modorum utitur quisque, quo se congruenter uti existimat. igitur summus et verus lege inviolabili et incorrupta, qua omne quod condidit regit, subjicit animae corpus, animam sibi, et sic omnia sibi: neque in ullo actu eam deseriordinaretur, ut considerantes universitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas; omnisque animae poena et omne tionibus labefactare conantur, usque adeo caeci sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
metas ꝓpositi mei: ac sine ulla in¬
terrogatione tãdiu tͥ multa dixisse
Neq id me pęnitet. nã cũ sint
ista ꝑ tã multas eccłȩ scripturaᷤᷤ
disꝑsa. qũaꝗͣ ea ñ incõmode colle¬
gisse uideam᷑. Plane tan entelligi
nequeunt: nͥ quisq in illoꝵ septẽ
quarto gradu fortit̃ agens pieta¬
tẽq custodiens. & ad ea ꝑcipien¬
da sanitatẽ ac robur cõparans.
inqͥrat om̃ia singillatĩ diligen-
tincta & ꝓpria pulchritudo: quos actus
tia: & fieri potest ut hȩc om̃ia simul agat.
sed id sibi solũ agere uideat᷑. qͦd ait cũ difficul¬
tate. aut certe cũ timore. agit enĩ hoc mul¬
to ᷤ cetera attentior. Ascendentib gͥ sursum
uersus. pͥmꝰ actus docendi causa dicat᷑. anima¬
tio scds sensus. tercius ars. quartꝰ uirtꝰ. quin¬
tus tranqͥllitas. sextꝰ ingressio. septimꝰ contẽ¬
platio. fossunt & hoc mͦ appellari de corpore.

Expanded text:
metas propositi mei, ac sine ulla inmetas propositi mei, ac sine ulla interrogatione tamdiu tibi multa dixisse: neque id me poenitet. Nam cum sint ista per tam multas Ecclesiae scripturas dispersa, quanquam ea non incommode collegisse videamur, plene tamen intelligi nequeunt; nisi quisque in illorum septem quarto gradu fortiter agens, pietatemque custodiens, et ad ea percipienda sanitatem ac robur comparans, irat omnia singillatim, diligentissime tincta et propria pulchritudo, quos actus tia, et fieri potest ut haec omnia simul agat, sed id solum sibi agere videatur quod agit cum difficultate, aut certe cum timore. Agit enim hoc multo quam caetera attentior. Ascendentibus igitur sursum versus, primus actus, docendi causa, dicatur animatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, virtus; quintus, tranquillitas; sextus, ingressio; septimus, contemplatio. Possunt et hoc modo appellari: de corpore;
Abbreviated transcription (Latin):
beatissima amanda tantũmͦ & imitanda.
deferendũ. Nã dñm dm̃ tuũ adorabis et
illi soli seruies: errantib uͦ cognatis a micis
& laborantib quantũ licet atq p̃ceptũ ẽ
opẽ ferendã ẽẽ sciamꝰ. ita ut hoc ipsũ cum
bene agit᷑. dm̃ ꝑ nos agere intelligamꝰ: neq
qͥcqͣm nobis ꝓpriũ uendicemꝰ in anis glẽ
cupiditate decepti. quo uno malo a sũmo
in imo demergit᷑: neq uitiis oppressos sed
ipsa uitia. neq peccantes sed ipsa peccata
oderimꝰ. Om̃ib enĩ subuentũ uelle debemꝰ
etiã qͥ nos leserunt. aut ledere aut om̃ino
ledi uolunt. Hȩc ẽ uera. hec ꝑfecta. hȩc
sola religio: ꝑ qũa dõ reconciliari ꝑtinet
ad animȩ de qua querimꝰ magnitudinẽ:
qua se libertate dignã facit. Nã ille ab
om̃ib liberat. cui om̃ib seruire utillissimũ
ẽ: & in cuiꝰ seruitio placere ꝑfecte. sola liber¬
tas est. S uideo me pene excessisse

Expanded text:
beatissima, amanda tantummodo et imitandbeatissima, amanda tantummodo et imitanddeferendum. Nam, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Errantibus vero cognatis animis et laborantibus, quantum licet atque praeceptum est, opem ferendam esse sciamus, ita ut hoc ipsum cum bene agitur, Deum per nos agere intelligamus. Neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a summo in ima demergimur. Neque vitiis oppressos, sed ipsa vitia; neque peccantes, sed ipsa peccata oderimus. Omnibus enim subventum velle debemus, etiam qui nos laeserunt, aut laedere, aut omnino laedi volunt. Haec est vera, haec perfecta, haec sola religio, per quam Deo reconciliari pertinet ad animae, de qua quaerimus, magnitudinem, qua se libertate dignam facit: nam ille ab omnibus liberat, cui servire omnibus utilissimum est, et in cujus servitio placere perfecta et sola libertas est. Sed video me pene excessisse
Abbreviated transcription (Latin):
deniq ipsum qͦd uideri ã nobis non potest
celum meliꝰ eͥe credentu est: immo hȩc om̃ia
longe deteriora e̾e qu̾a est. quelibet anima
ratio certa conuincit. si mͦ eam ueri amato¬
res docentẽ ꝑ insolita queda. & obhoc ardu¬
a constantissime atq obseruantissime sequi
audeant. Si qͥd uero aliud ẽ in rerũ nat᷑a
pret̾ ista que sensib nota st̃. & ꝓrsus que
stantiorẽ animã humanã e̾ẽ diximꝰ. Si qͥd gͦ
aliud ẽ. eoꝵ. que d̾s creauit qͥca est det̾ius.
qͥddã par deteriꝰ. ut anima pecoris. parut
angłi. meliꝰ autem nichil: & si qͥdẽ est aliqͥo
horum melius. peccato eius fit non natura.
Quod tam̃ non usq adeo fit deterior. ut
ei pecoris anima pͣferenda aut conferen¬
dasit. Deus gͥ solus ei colendus ẽ. qui solus
eiꝰ est auctor: homo aut̃ quilibet alius
qũaꝗͣ sapientissimꝰ & ꝑfec tissimꝰ uel pror¬
sus quȩlibet anima rationis cõpos atq

Expanded text:
denique ipsum quod videri a nobis non potest, denique ipsum quod videri a nobis non potest, coelum melius esse credendum est. Imo haec omnia longe deteriora esse, quam est quaelibet anima, ratio certa convincit; si modo eam veri amatores ducentem per insolita quaedam, et ob hoc ardua, constantissime atque observantissime sequi audeant. 78. Si quid vero aliud est in rerum natura praeter ista quae sensibus nota sunt, et prorsus quae humanam esse diximus: si quid ergo aliud est eorum quae Deus creavit, quiddam est deterius, quiddam par: deterius, ut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris anima praeferenda, aut conferenda sit. Deus igitur solus ei colendus est, qui solus ejus est auctor. Homo autem quilibet alius, quanquam sapientissimus et perfectissimus, vel prorsus quaelibet anima rationis compos atque
Abbreviated transcription (Latin):
a. qͦd ut breuit᷑ colligã quẽ actmodi faciendu
est animã humanã non ẽ qđ ds̃ est It ap̃su¬
mendũ nichil int᷑ omia quȩ creauit do ẽ
ꝓpinquius idesq cdiumne acsingular it̾ meccla
cat holica tracit᷑. nuslã ereaturã colencła ẽẽ
anime. libentius enĩ loquor his uerbis qͥb mͥ
hec susinuata sunt. s ipsum tantũ modo rerũ
que st̃ omĩum ereatorẽ. ex quo omĩa ꝑque̾¬
uerũ dm̃ atq ꝑfectͥum. qͥ nũqũa non fuerit.
nũquã non erit. nũquã alit̃ fuerit. nũꝗͣ.
alit̾ erit: qͦ nichil sit secretius. nichil p̃sentiꝰ.
qͥd de illo incredibiliꝰ. conuenientius cam̃
atq aptius homines dicere ualemꝰ. Hic gͦ
solus ds anime colenctus ẽ: neq discrete
neq confuse. Quicqͥd enĩ anima colit ut
dm̃. necesse ẽ ut meliꝰ e̾e̾ quã se ipsam put&:
anime aũ natura. nec t̾ra. nec maria. nec
sidera. nec luna. nec sol. nec qͥcquã om̃ino
qͣd tangi. aut his oculis uideri potest. Non

Expanded text:
fatendum est, animam humanam non esse quod Deus est; ita praesumendum, nihil inter omnia quae creavit, Deo esse propinquius. Ideoque divine ac singulariter in Ecclesia catholica traditur, nullam creaturam colendam esse animae libentius enim loquor his verbis quibus mihi haec insinuata sunt, sed ipsum tantummodo rerum, quae sunt, omnium Creatoreverum atque perfectum, qui nunquam non fuerit, nunquam non erit, nunquam aliter fuerit, nunquam aliter erit; quo nihil sit secretius, nihil praesentiusquid de illo incredibilius, convenientius tamen atque aptius homines dicere valemus. Hic ergo solus Deus animae colendus est, neque discrete, neque confuse. Quidquid enim anima colit ut Deum, necesse est ut melius esse, quam seipsam, putet. Animae autem natura nec terra, nec maria, nec sidera, nec luna, nec sol, nec quidquam omnino quod tangi, aut his oculis videri potest, non
Abbreviated transcription (Latin):
atq gignendo: sed hȩc homini etiã cũ ar¬
bustis cõmunia uideri queunt. Hȩc enim
etiã dicimꝰ uiuere: in suo uͦ quicq illorũ
genere custodire. alii cresce
nere uidemꝰ ac fatem᷑. Ascen de ita¬
alterũ gradũ & uide qͥd possit anima in¬
sensib ubi euidentior manifestiorq uita

Expanded text:
atque gignendo. Sed haec omnia homini etiam cum arbustis communia videri queunt. Haec enim et dicimus vivere, in suo vero quodque illorum genere custodiri, ali, crescere, gignere videmus ac fatemur. Ascende itaalterum gradum, et vide quid possit anima insensibus, ubi evidentior manifestiorque vita
Abbreviated transcription (Latin):
bili. susceptũ hominẽ eundẽq natũ eͥe
de uirgine. cet̾aq huiꝰ historiȩ miracula
irrident. sic contemnimꝰ eos tanquã pue¬
ros. qͥ cũ pictͥore ꝓpositis tabulis quas intue¬
atur pingentẽ uiderint. ñ putent posse
hominẽ pingi. nͥ aliam picturã qui pingit as¬
pererit. Tanta aũ in eontẽplancła ueritatẽ
uoluntas est: quantacũq exparte eã quise
contẽplari potest. tanta puritas. tanta siu¬
ceritas. tam̃ dubitanda rerumfides. ut neꝙ
quicqͣm pret̃ ea scisse se aliquancto aliqͥs pu¬
tet. cũ sibi scire uidebat᷑. &. quo minꝰ impedi¬
atur anima tota in herere ueritati. Miors
que antea metuebat᷑ id est ab hoc corpe
omĩno da fuga & elapsio sũmo minere deside

Expanded text:
bili susceptum hominem, eumdemque natum esse bili susceptum hominem, eumdemque natum esse de virgine, caeteraque hujus historiae miracula irrident, sic contemnemus, tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas intueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitanda rerum fides, ut neque quidquam praeterea scisse se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et quo minus impediatur anima toti tota inhaerere veritati, mors quae antea metuebatur, id est ab hoc corpore omnimoda fuga et elapsio, pro summo munere deside