comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti fuerint copia filiorũ. Et qd̾ scrip¬
tum est tempus amplectencti. et
tempus continendi ab amplexir.
ꝑ illud atq hoc tempus agnoscit᷑
atcributum. Illud quippe fuit am¬
plectendi. hoc autem continendi
ab amplexu. Itaq et apłs cũ hinc
loqueretur ait hoc aut̃ dico fr̃s
tempus breue est. Reliquum est
ut et hii qui habent iutres tanq.
non habentes sint. Et qui fient
quasi non fientes. Et qui gaudent
tanquam non gaudentes. Et qui
emunt. quasi non ementes. Et qͥ
utuntur hoc inundo q uasi non
utantur: Precerit enim figura huiꝰ
mundi. Uolo uos sine sollicitucdi¬
ne ẽẽ. hec omnia ut exponendo
aliquid hinic breuiter dicam. sic
ȩtistimo intelligenda. hoc inqͥt
dico fratres. Tempus breue ehon
adhuc populus dei propagandꝰ
est generatione carnaliter sed iam
regeneratione spiritaliter colligẽ¬
dus. Reliquum est igitur. ut et
qui habent uxores: non carnali¬
ter concupiscentie subiugentur.
Et qui flent tanquam tristicia

Expanded text:
ti fuerint, copia filiorum. et quod scripti fuerint, copia filiorum. et quod scriptum est: tempus amplectendi et tempus continendi ab amplexu, per illud atque hoc tempus agnoscitur distributum; illud quippe fuit amplectendi, hoc autem continendi ab amplexu. Itaque et apostolus, cum hinc loqueretur, ait: hoc autem dico, fratres: tempus breue est; reliut et qui habent uxores tamquam non habentes sint, et qui fient quam non flentes, et qui gaudent, tamquam non gaudentes, et qui emunt, tamquam non ementes, et qui utuntur hoc mundo, quasi non utantur; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos sine sollicitudine esse. haec omnia, ut exponendo aliquid hinc breuiter dicam, sic existimo intellegenda. hoc, inquit, dico, fratres: tempus breue est; non adhuc populus dei propagandus est generatione carnaliter, sed iam regeneratione spiritaliter colligendus. reliquum est ergo, ut et qui habent uxores, non carnali concupiscentiae subiugentur, et qui flent tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
libiugante peccato. cum uste rectigi¬
situr in usum generancti. plaga pec¬
cati. huius plage quidam pruritus
in adulteriorum et fornicationum
et quorumlibet stuprorum. atq
immundiciarum feditatibus reg¬
nat. In conubiorum uero necessitu¬
dinibus seruit. Ibi de domino talis
turpicudo dampnatur. hic de pe¬
dissequo talis honestas uerecunda¬
tur. Hon est igitur hec libido nupti¬
arum bonum sed obscenitas peccã¬
tium. necessitas generantium las¬
cuuarum ardor nuptiarum pudor
Cum ergo coniuges maneant qui ex
consensu concumbere desinunt. sic
manserunt conuiges ioseph et ma¬
ria. qui concumbere nec ceperant.
hec enu propagatio filiorum que
in sanctis patribus propter gene¬
randum et conseruandum popu¬
lum dei in quo prophetiam xp̃i
precedere oportuit. officiosissima
fuit. nunc iam non habet illam
necessitatem. Pacet quippe iam ex
omnibus gentib spiricaliter gig¬
nendors itndeciq carnalit na¬

Expanded text:
subiugante peccato, cum iuste redigsubiugante peccato, cum iuste redigitur in usum generandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur haec libido nuptiarum bonum, sed obscenitas peccantium, necessitas generantium, lasciuiarum ardor, nuptiarum pudor. cur ergo non coniuges maneant, qui ex consensu concumbere desinunt, si manserunt coniuges Ioseph et Maria, qui concumbere nec coeperunt? Haec enim propagatio filiorum, quae in sanctis patribus propter generandum et conseruandum populum dei, in quo prophetiam Christi praecedere oportuit, officiosissima fuit, nunc iam non habet illam necessitatem. patet quippe iam ex omnibus gentibus spiritaliter gignendorum, undecumque carnaliter na
Abbreviated transcription (Latin):
cum nichil ueritati periret. quia ex
semine daiuid ex quo uenturus pre¬
dicatus est xp̃e. et ioseph erat et maria.
omne itaq nuptiarum bonum un¬
pletum est in illis parentibus xp̃i.
Proles. fides sacramentum. stolem co¬
gnoscimus ipsum donunum iħm. fi¬
dem quia nullum adulterium.Sa¬
eramentum quia nullum diuorti¬
um. Solus ibi nuptialis concubitus
non fuit quia incarne peceati fieri
non pocerat. sine illa carnis concu¬
piscentia. que accidit ex peccato. si¬
ne qua concipi uoluit qui futurus
erat sine peccato. non in carne pecca¬
ii. sed in similitudine carnis peccati.
ut hinc etiam doceret omnem que
de concubitu nascitur carnem esse
peccati quando quidem sola quȩ ñ
uide nata est. non fuit caro peccati.
quamius coniuigalis concubitus qui
sit in contentione generancli non sit
ipse peccatum. quia bona uoluntas
auni sequentem ducit non ducen¬
tem sequitur corporis uoluptatem.
nec hurmatium arbitrium trabitur.

Expanded text:
cum ueritati nihil periret, quia ex cum ueritati nihil periret, quia ex semine Dauid, ex quo uenturus praedictus est Christus, et Ioseph erat et Maria. Omne itaque nuptiarum bonum inpletum est in illis parentibus Christi, proles, fides, sacramentum. prolem cognoscimus ipsum dominum Iesum, fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum diuortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi uoluit, qui futurus erat sine peccato non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem quae do concubitu nascitur carnem esse peccati, quandoquidem sola quae non inde nata est non fuit caro peccati, quamuis coniugalis concubitus, qui fit intentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona uoluntas animi sequentem ducit, non ducentem sequitur corporis uoluptatem nec humanum arbitrium trahitur
Abbreviated transcription (Latin):
tis piorum sedibus iam quiecos. Acꝑ
hoc quando ista caclaueribus xp̃iame¬
rum. in illa magne urbis. uel eti ai
aliorum opidorum uastacione defu¬
erunt. nec uiuorum culpa est quia
non potuerunt ista prebere: nec pe¬
na mortuorum qui non potuerunt
ta sentire. hec est mea de sepulture
causa atq ratione sententia: quar
propterea. ex alio meo libro in istum
transtuli. quia facilius hoc a me ri¬
censeri potuit quam io ipsiun alio
modo elo quendum fuit. Quo si :¬
ipsum ȩriuaniuit formam serui acci¬
piens. cuius forme parences erant
Sed cum illo non seminante illa pe¬
perisset. profecto nec ipsius forme ser¬
ui pareutes ambo ẽẽnt. nisi inter se
etiam sine carnis commixtione con¬
iuges ẽẽnt. Unde et series generatio¬
num cum parentes xp̃i conexione
successionis cominemorantur. usq
ad ioseph. potius sicut factum est fu¬
erat ꝑducenda. ne in illo coniugio u¬
rili sexui utiq potiori fieret umuria

Expanded text:
tis piorum sedibus iam quietos! ac per tis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc, quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire\\ haec est mea de sepulturae causa atque ratione sententia. quam propterea ex alio libro meo in istum transtuli, quia facilius hoc a me recenseri potuit, quam\' id ipsum alio modo eloquendum fuit. Quod si ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius formae parentes erant? sed cum illo non seminante illa peperisset, profecto nec ipsius formae serui parentes ambo essent, nisi inter se etiam sine carnis commixtione coniuges essent. unde et series generationum, cum parentes Christi conexione successionis commemorantur, usque ad Ioseph potius, sicut factum est, fuerat perducenda, ne in illo coniugio uirili sexui utique potiori fieret iniuria,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorium ꝑcinere significant: ꝓp¬
ter fidem resurrectionis astruenda.
Ubi et illuo salubriter discitur. quã¬
ta possit esse remuneratio pro elemosi¬
nis quas uiuentibus et sentientibus
exhibeinus: si neq hec apud deum
pereunt. que exaninus hominum
membris officta diligentieq ꝑsolui¬
tur. Sunt quidem et alia que san¬
ti patriarche de corporibus suis uel
condendis uel transferenclis. prophe¬
tico spiritu dicta incelligi uoluerũt:
non autem hic locus ut ea ꝑtraccem¬
intendicur: cum sufficiant ista quei
diximus. Sed si ea que sustencandis
iuuentibus sunt necessaria. sicut
uictus et amictus que quamius
cum graui afflictione desut. non
frangunt in bonis ꝑferencdi coleran¬
diq uirtucem. nec eraclicant ex am¬
mo pietatem. sed excitatam faciuir
fecundiorem: quanto magis cum dẽ
ea que curandis funeribus condend¬
q corporibus defunctorum adhiberi
solent. non efficiunt miseros in occul¬

Expanded text:
mortuorum pertinere significant propmortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occul
Abbreviated transcription (Latin):
s est spiritus. Si enu
ipsa spernenda sunt cor
nenta gestamus. Hec enim nõ
lamentum uel. aducorium
s̃ adhibetur excrinsecus: sed ad
m naturam homuus pertinent.
ade et antiquorum iustorum fu¬
nera cum pietate curata sunc. et
erequie celebrate et sepultura pro¬
uisa. ipsiq cum iuiuerent de sepe¬
liendis uel etiam transferenlis suis
corporibus filiis manclauerunt:
et tobias sepelienclo mortuos deuor
promeriusse teste angelo cominen¬
clatur. Ipse quoq clominus die ter¬
cio resurrecturus. religiose mulie¬
ris bonum predicat opus: predicã¬
dumq commendat. quod unguẽ¬
tum preciosum super membra eiꝰ
esfuclerit.⁊ atq hoc ad eum. sepelien¬
dum fecerit: et laudabiliter com¬
memorantur in euangelio qui cor¬
pus eius de cruce acceptum diligẽ¬
ter atq honorifice cegendum sepe¬
liendumq cururunt. Uerum iste
auctoritates non hoc admonent qͦd
uisit ullus cadaueribus sensits. s
ad dei prouidentiam cui placent etia
talia pietatis officia. corpora quoq

Expanded text:
s est spiritus. si enim nullo modo ipsa spernenda sunt corpindumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque
Abbreviated transcription (Latin):
scripsisse de nobis qd̃ scilicet nuptia
danipnaremus. asserendo originale¬
peccatũ. Quoꝵs libroꝵs. ⁊ amici ẽ de nup¬
nis et concupiscentia. bonitace quippe
defendimus nuptiarũ ne putaretur ea¬
rum ẽẽ uicium concupiscentia carrus.
erlex in inembris repugnans legi men¬
s. Quo malo libidinis bene utitur ad
lios ꝓcreandos pudicicia conuigalis.
ut aut duo libri ẽent pͥmus uenit in
iuliani pelagiani manus. et scripsit
aduersus eum libros quatuor. Ex qui¬
bus quidã nonnulla decey psit. et comi
nualerio misit. Ille uero adnos. Que
cum accepissem alio libro ad eadem tp¬
sa respondi. huius oꝑis pͥmus liber
sic incipit. Heretici noui dilectissime
si ualeri. Sids aũ sic Inc milicie tue cuias

Expanded text:
scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias scripsisse de nobis, quod scilicet nuptias damnaremus asserendo originalepeccatum. quorum librorum titulus est: de nuptiis et concupiscentia. bonitatem quippe defendimus nuptiarum, ne putaretur earum esse uitium concupiscentia carnis et lex in membris repugnans legi mentis, quo malo libidinis bene utitur ad filios procreandos pudicitia coniugalis. ut autem duo libri essent, primus uenit in Iuliani Pelagiani manus, et scripsit aduersus eum libros quattuor, ex quibus quidam nonnulla descripsit et comiti Valerio misit, ille uero ad nos. quae cum accepissem, alio libro ad eadem ipsa respondi. Huius operis primus liber sic incipit: Heretici noui, dilectissime fili Valeri, secundus autem sic: Inter militiae tuae curas
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosiuor ut dicat. beatus ambrosius
ep̃c. in cuius p̃cipue libris romanae¬
lucet fides. qui scriptoꝵ inter latinos
flos quidã speciosus enicuit. cuius fi¬
dem et purissimũ in scripturis sensũ.
ne inimicus quidẽ ausus ẽ. rep̃hend̾e
Peniteat gͣ eũ. qd̃ sensit aduersus am¬
brosium. ne peniteat eũ. qd̃ sic laudaũ
ambrosium. habes librũ et molestia
longitudinis. et difficultate questio¬
nis quã mͥ fuit ad dictandũ tamtͥ ad
legendũ negociosũ. quibi particulis
tempoꝵs te uiuenire potuit aut po¬
tuerit ociosũ. Quẽ ꝓfecto quantũ in
dñs aduuiare dignatus ẽ. elaboratu
inter eccłiasticas curas meas ñ tͥ inge¬
rerem incer publicas tuas. nͥ ab homi¬
ne dei qui te nouit familiarius audis¬
sem. qd̃ tam libent᷑ legas ut etiã noctu¬
nas aliquas horas lectioni uigilanter
cripsi duos libros ad illustrem
uirum comitem ualeruim cuo
alidissem pelagianos ei. nescio quid

Expanded text:
Ambrosium, ut dicat: \'beatus Ambrosius Ambrosium, ut dicat: \'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere\'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas horas lectioni uigilanter Scripsi duos libros ad inlustrem uirum, comitem Valerium, cum audissem Pelagianos ei nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ illã nascit᷑ nullũ trahere origi¬
nale peccatũ. de hac gͦ carnis ꝯcupiscẽ¬
tia. beatus amsrozius mediolanẽsis
ep̃c. cuius sacercdocali inisterio la¬
uacrũ regenerationis accepi. sic bre¬
uiter ẽ. locutus cũ exponens ysaiam
ꝓpħam. carnalẽ xp̃i natiuitatẽ insi¬
nuaret. Ideo inquit et quasi homo ꝑ¬
uniuersa tẽptatus ẽ. et insimilitudi¬
ne hominũ cuncta sustinuit. s qua¬
si de sp̃unatus abstinuit a peccato.
peccato nͥ unus ds̃. Seruatus ẽ. gͥ ut ex
iuro et muliere. idest ꝑ illã corpoꝵ cõ¬
mitionẽ nemo uideat᷑ exꝑs ẽẽ. delicti
Qui aũt exꝑs delicti. exꝑs etiã huiꝰmo̾i
ꝯceptionis. Nũquidnã et sc̃s ambrosius
nuptiarũ bonitatẽ. ac ñ pocius istors
hereticoꝵ. quãuis tũc nondũ apparen¬
tium uanitatẽ sue huius sententie ue¬
ricate cõmenclauit: Quod ideo ꝯmemi¬
randũ putaui. qi pelagius sic laudat

Expanded text:
quae per illam nascitur, nullum trahere origiquae per illam nascitur, nullum trahere originale peccatum: de hac ergo carnis concupiscentia, beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus, cujus sacerdotali ministerio lavacrum regenerationis accepi, sic breviter est locutus, cum exponens Isaiam prophetam, carnalem Christi nativitatem insinuaret. universa tentatus est, et in similitudine hominum cuncta sustinuit: sed quasi de Spiritu natus abstinuit a peccato . peccato, nisi unus Deus. Servatum est igitur, ut ex viro et muliere, id est, per illam corporum commixtionem, nemo videatur expers esse delicti. qui autem expers delicti, expers etiam huius modi conceptionis\'. numquidnam et sanctus Ambrosius nuptiarum bonitatem ac non potius istorum haereticorum quamuis tunc nondum adparentium uanitatem huius suae sententiae ueritate damnauit? quod ideo commemorandum putaui, quia Pelagius sic laudat
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi. uͥ nichil rep̃hei issiomis. ncħ
simulationis erit uͥ ñ solũ i eatus. s nec
ꝯcupiscentia erit ulla peccati. quose
rit. nͥ baptiracoꝵs: ac ꝑ hoc ñ solũ om̃ia
peccata s om̃ia prorsus hominũ mala.
in illa sũt. qm̃ et ipsi fatent᷑ se habere
peccata. si uerũ dicunt ꝓfecto quoniã
mundi ñsũt apeccatis habet in eis
eccłia macłam. Si aut̃ falsũ cdicũt qi
corde ditplici loquunt᷑ habet in eis
eccłia rugã. Si aut̃ se dicũt hab̾e ista
ñ ipsã. non gͦ se ẽe membra eius. nec se
ad corpus eius ꝑtinere fateant᷑ ut etiã
sua ꝯfessione cdãpnent᷑ de hac aũt ꝯcu¬
piscentia carnis. quã curauimꝰ anup¬
tialib bonis tamꝓlixa disputatione
distinguere ꝓpter nouos hereticos. qͥ
cũ reprehendũc hec calũpniant᷑. qua¬
si nuptie rep̾hendant᷑ ut scilic eã tanꝗͣ
bonũ natura  laudando suũ pestiferuor
dogina ꝯfirment. quo asserunt ꝓlem

Expanded text:
eius modi, ubi nihil reprehensionis, nihil eius modi, ubi nihil reprehensionis, nihil simulationis erit, ubi non solum reatus, sed nec concupiscentia erit ulla peccati, quorum erit nisi baptizatorum? Ac per hoc non solum omnia peccata, sed omnia prorsus hominum mala in illa sunt, quoniam et ipsi fatentur se habere peccata, si uerum dicunt, profecto, quoniam mundi non sunt a peccatis, habet in eis ecclesia maculam; si autem falsum dicunt, quia corde duplici loquuntur, habet in eis ecclesia rugam. si autem se dicunt habere ista, non ipsam, ergo se non esse membra eius nec se ad corpus eius pertinere fateantur, ut etiam sua confessione damnentur. De hac autem concupiscentia carnis, quam curauimtialibus bonis tam prolixa disputatione distinguere, propter novos haereticos, qui cum haec reprehenditur calumniantur, quasi nuptiae reprehendantur; ut scilicet eam tanquam bonum naturale laudando, suum pestiferum dogma confirment, quo asserunt prolem
Abbreviated transcription (Latin):
nis lauacro. et uerbo scĩficationis
oĩa ꝓrsus mala hominũ regenãcoꝵ
mundent᷑ atq sanent᷑ ñ solũ pecca¬
ta. que om̃ia nc remittunt᷑ in baptis¬
mos etiã que posterius humana ig¬
norantia uel infirmitate ꝯtrahunt᷑.
ñ ut baptisma quociens peccat᷑ fo¬
ciens repetat᷑ s qi ipso qd̾ semel dat᷑
fit ut ñ solũ antea uerũ eciã postea
quoꝵ libet peccatoꝵ uenia fidelib
impecret᷑. Quid enĩ ꝓdẽẽt uel ante
baptismũ penitentia nͥbaptismũ
sequeret᷑ uel postea nͥ p̃ced̾et: In ipsa
quoq oratione dñica. que quoti¬
diana ẽ nr̃a mundatio. que fructu
quo effectu diceret᷑. dimite nobis
debita nr̃a. nͥ ab eis afici baptirati
sũt liceret᷑ Itẽq elemosinarũ lar¬
gitas. et beneficientia quantalibet
cui tandẽ ad dimitenda sua peccata
prodẽet si baptiratus ñ ẽẽt: Postremo
regni celoꝵ ipsa felicitas uͥ ñ habebit
eccłia macłam aut rugã. aut aliquid

Expanded text:
regenerationis et uerbo sanctificationis regenerationis et uerbo sanctificationis omnia prorsus mala hominum regeneratorum mundentur atque sanentur, non solum peccata quae omnia nunc remittuntur in baptismo, sed etiam quae posterius humana ignorantia uel infirmitate contrahuntur, non ut baptisma quotiens peccatur, totiens repetatur, sed quia ipso quod semel datur fit, ut non solum antea, uerum etiam postea quorumlibet peccatorum uenia fidelibus impetretur. quid enim prodesset uel ante baptismum paenitentia, nisi baptismus sequeretur, uel postea, nisi praecederet? in ipsa quoque oratione dominica, quae cotidiana est nostra mundatio, quo fructu, quo effectu diceretur: dimitte nobis debita nostra, nisi ab eis, qui baptizati sunt, diceretur? itemque elemosynarum largitas et beneficientia quantalibet cui tandem ad dimittenda sua peccata prodesset, si baptizatus non esset? postremo regni caelorum ipsa felicitas, ubi non habebit ecclesia maculam aut rugam aut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
e cuius tecta sũt peccata. beata cui
ñ imputabit dñs peccatũ. s illud
s remissum ẽ. et tactũ est et ñ inpu¬
ditur donec fiat in et̾na inmortali¬
ate plena iminutatio. habet ium
quandã occultã unde seminet᷑ ama¬
rus oleaster nͥ. et illic eadẽ dei agri¬
cultura remutat᷑ tegat᷑ ñ imputet᷑.
Norierit aut̃ om̃ino aliquid uel in
carnali semine uiciosũ. cũ eadẽ re¬
generatione que nc̃ fit ꝑsacrũ laua¬
crum usq infinẽ. cuncta mala hoĩs
purgante atq sanante. eadẽ caro ꝑ
quã facta ẽ. anuna carnalis. fiat
etiã ipsa sp̃alis. nullã legi mentis
resistentẽ ꝯcupiscentiã carnis habi¬
tura. nichil carnalis seminis emis
se ipsũ tradidit ꝓ ea. ut eã scĩficaret
mundans eã lauacro aque in uer¬
bo. ut exhuib̾et sibi ipse głosã eccłiã
ñ habentẽ macłam aut rugã. aut
aliquid huiusmodi. Sic inquã ac
cipiendũ est hoc. ut eodẽ regenãtio

Expanded text:
et cuius tecta sunt peccata, beata, cui et cuius tecta sunt peccata, beata, cui non inputauit dominus peccatum. sed illud quod remissum est et tectum est et non inputatur, donec fiat in aeternam inmortalitatem plena mutatio, habet uim quandam occultam, unde seminetur amarus oleaster, nisi et illic eadem dei agricultura remittatur, tegatur, non inputetur. non erit autem omnino aliquid uel in carnali semine uitiosum, cum eadem regeneratione, quae nunc fit per sacrum lauacrum, usque in finem cuncta mala hominis purgante atque sanante eadem caro, per quam facta est anima carnalis, fiet etiam spiritalis ipsa, nullam legi mentis resistentem concupiscentiam carnis habitura, nihil carnalis seminis emissse ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam ecclesiam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, sic, inquam, hoc accipiendum est, ut eodem lanacro
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peccatoꝵ nichil oleo no¬
iustus ex fide uiuit. hoc aut̃ qd̾ in
parente regenerato tanquã in olee¬
mine sine ullo reatu qr̃ remissũ
ĩ regitur ꝓfecto in ꝓle ñ dũ regene¬
rata uelut in oleastro cũ reatu ha¬
betur donec etiã illic eadẽ gr̃a remit¬
tatur. Ex quo enĩ adam ex olea tali
in qua nec semen erat etus modi.
unde amaritudo nasceret᷑ oleastri.
in oleastrũ peccando ꝯuersus ẽ. qr̃
iã magnũ peceatũ fuit. uͥ magna
uret indeteruis mutatio nature.
ncũ genus humanũ fecit oleastrũ ita
iit quẽ admodũ minc in ipsis uidemꝰ
arborib. si quid uide in oleam gr̃a
diuina conuertit. ibi uicĩ pͥme na¬
tiuitatis. qd̃ erat originale peccatũ.
de carnali ⁊ cupiscentia traduetũ
t atractũ. remittat᷑. cegat᷑ ñ inputet᷑
Onde tam̃ oleaster nascat᷑ nͥ et ipse
in olea eadẽ gr̃a renascat᷑: beata itã¬
q olea cuius remisse sũt iniquitates.

Expanded text:
remissionem peccatorum nihil oleo noremissionem peccatorum nihil oleo noiustus ex fide uiuit. hoc autem quod in parente regenerato tamquam in oleae semine sine ullo reatu, quia remissum est, tegitur, profecto in prole nondum regenerata uelut in oleastro cum reatu habetur, donec etiam illic eadem gratia remittatur. ex quo enim Adam ex olea tali, in qua nec semen erat eius modi, unde amaritudo nasceretur oleastri, in oleastrum peccando conuersus est, quia tam magnum peccatum fuit, ubi magna fieret in deterius mutatio naturae, totum genus humanum fecit oleastrum, ita ut — quemadmodum nunc in ipsis uidemus arboribus — si quid inde in oleam gratia diuina conuertit, ibi uitium primae natiuitatis, quod erat originale peccatum de carnali concupiscentia traductum et adtractum, remittatur, tegatur, non inputetur, unde tamen oleaster nascatur, nisi et ipse in oleam eadem gratia renascatur. Beata itaque olea, cuius remissae sunt iniquitates
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in xp̃o iħu. Etiã nũc inquit qͣn¬
dolex in membris repugnat legi me¬
tis. et captuiũ aliquid cenet in corꝑe
mortis huius. nulla ꝯdẽpnatio ẽ his
qui sunt in xp̃o iħu. Audi quarele
enĩ sp̃c uite inquit in xp̃o iħu. libe¬
uit me a lege peccati et mortis.Libi¬
rauit quomͦ. nͥ qi eius reatũ peccar
omuiũ remissione dissoluit. ut qui¬
uis adhuc maneat. et de die in dieꝰ
magis magisq minuat᷑ in peccatũ
tam̃ non intputet᷑: hec itaq remil¬
peccators quãdiu il ilirors  N Ao
lex ista peccati. ut etia pẽccatũ impu¬
teumr id est ut etiã reatus eius cũ illa
sit. que teneat eterni supplicii debito¬
rem. Hoc enĩ traicit parens in prolẽ
carnalẽ. qd̃ est ipse carnalit natus.
ñ qd̃ sp̃alit̾ est renatus. qr idipsũ qd̾
carnalit natus ẽ. quãuis reatu solu¬
to ñ impediat. fructũ eius. tam̃ tan¬
quã in semine oliue latet. etiã siꝓpt

Expanded text:
sunt in Christo Iesu. etiam nunc, inquit, quansunt in Christo Iesu. etiam nunc, inquit, quando lex in membris repugnat legi mentis et captiuum aliquid tenet in corpore mortis huius, nulla condemnatio est his qui sunt in Christo Iesu. audi, quare. lex enim spiritus uitae, inquit, in Christo Iesu liberauit me a lege peccati et mortis. liberauit, quomodo? nisi quia eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc maneat et de die in diem magis magisque minuatur, in peccatum tamen non inputetur. Haec itaque remipeccatolex ista peccati, ut etiam in peccatum inputetur, id est, ut etiam reatus eius cum illa sit, quae teneat aeterni supplicii debitorem. hoc enim traicit parens in prolem carnalem, quod et ipse carnaliter natus, non quod spiritaliter est renatus, quia id ipsum, quod carnaliter natus est, quamuis reatu soluto non inpediat fructum eius, tamen tamquam in semine oliuae latet, etiamsi propter
Abbreviated transcription (Latin):
si mentẽ non subuiget. qr et sp̃c cõcu¬
piscit aduersus carnẽ. Atq ita quã¬
ius lex ista peccati. captiuũ teneat ali¬
quid carnis. unde resistat legi mentis
ñ tam̃ regnat in nr̃o mortali corpor
si ñ obedit᷑ desidiis eius. Solent enĩe
hostes aduersus quos dunicat᷑. et infe¬
riores ẽẽ. in certamine et uicti. aliqͥd
tenere captiuũ. Quod in carne nostra
quãuis sub peccati lege teneat᷑. tamen
in spe redẽptionis ẽ qt̃ ipsa uiciosa cõ¬
cupiscentia nulla om̃ino remanebit
Caro aũt nr̃a ab ea peste morboq sani¬
ta. et tota inmortalitate uestita. inc̃¬
na beatitudine ꝑmanebit. Subiuu¬
te seruio legi dei. carne aut̃ legi pecci¬
ti. Quod sic intelligendũ est. Mente ser¬
uio legi dei. s̃ ꝯsentiendo legi peccan
Carne aut̃ seruio legi peccati. haben¬
do desidia peccati. Quib et si ñ ꝯsei¬
uendo ñ dũ tam̃ penitus careo. deniq
quid post hec intulerit attendamꝰ.
nulla gͦ inquit ꝯdẽpnatio ẽ ñc his qͥ

Expanded text:
si mentem non subiuget, quia et spiritus concupiscit aduersus carnem. atque ita quamuis lex ipsa peccati captiuum teneat aliquid carnis, unde resistat legi mentis, non tamen regnat in nostro licet mortali corpore, si non oboeditur desideriis eius. solent enim et hostes, aduersus quos dimicatur, et inferiores esse in certamine et uicti aliquid tenere captiuum. quod in carne nostra quamuis sub peccati lege teneatur, tamen in spe redemptionis est, quia ipsa uitiosa concupiscentia nulla omnino remanebit, caro autem nostra ab ea peste morboque sanata et tota inmortalitate uestita in aeterna beatitudine permanebit. Subiunte seruio legi dei, carne autem legi peccati. quod sic intellegendum est: mente seruio legi dei non consentiendo legi peccati; carne autem seruio legi peccati habendo desideria peccati, quibus etsi non consentio, nondum tamen penitus careo. denique quid post haec intulerit adtendamus. nulla ergo, inquit, condemnatio est nunc his qui
Abbreviated transcription (Latin):
cati. hoc ẽ. sub ipsa que ẽ. in membris
meis. Aut captiuantẽ dixit captiua¬
re conantẽ. idest ad ꝯsentiendũ. implẽ¬
dũq cogentẽ. Aut potius qd̾ ñ habet
ꝯtrouersiã. captiuantẽ scdm carnem
quã nͥ teneret carnalis ꝯcupiscentia
quã legẽ peccati uocat. ñ utiq in ea
ullũ illicitũ desid̾ium. cui ineisobe¬
dire ñdebeat cõmoueret. Quod aũt ñ
ait captiuantẽ carnẽ meã. s captiuan¬
tem me hinc factũ est ut sensus hic a¬
lius quereret᷑ et acciꝑemꝰ captiuantẽ.
uelut dixisse captiuare conantẽ s cur
ñ diceret captiuantẽ me. uͥ uellet in¬
telligi carnẽ sua ͤ Anñdiccũ est de ihu
cũ in monum̃to ñ fuisset caro eiꝰ inuenta.
recte potuerit de carne sua dicere cap¬
tuiantẽ me: satis euident̃ aꝑuit. Cũ
enĩ dixisset scio enĩ qr ñ habitat in
me. idipfũ exponens adiunxit et ait.
tiuat᷑ sub lege peccati. in qua ñ habi

Expanded text:
cati, hoc est: sub se ipsa, quae est in membris cati, hoc est: sub se ipsa, quae est in membris meis, aut captiuantem dixit captiuare conantem, id est ad consentiendum inplendumque cogentem, aut potius — quod non habet controuersiam — captiuantem secundum carnem, quam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccati uocat,. non utique in ea ullum inlicitum desiderium, cui mens oboedire non debeat, commoueret. quod autem non ait: captiuantem carnem meam, sed: captiuantem me, hinc factum est, ut sensus hic alius quaereretur et acciperemus captiuantem, uelut dixisset: captiuare conantem. sed cur non diceret: captiuantem me, ubi uellet intellegi carnem suam? an non dictum est de Iesu, cum in monumento non fuisset caro eius inuenta: recte potuerit de carne sua dicere: captiuantem me, satis euidenter aperuit. cum enim dixisset: scio enim quia non habitat in me, id ipsum exponens adiunxit et ait: tiuatur sub lege peccati
Abbreviated transcription (Latin):
tat in me peccatũ. Et sequit᷑. Inuenio
gͦ legẽ mͥ uolenci facere bonũ. qñi mnͥ ma¬
num uolenti facere. qd̾ lex iuitt qm ũ
ipsi legi que dicit ñ concupisces.s mͥ
adiacet malũ qd̃ nolo. qi et nolens con¬
cupisco. Condelector enĩ inquit legi
dei scd̃m inceriorẽ hominẽ. Uideo aũt
aliã legẽ in membris meis repugnan¬
tem legi mentis inee. et captiuantem
me sub lege peccati. que ẽ in membris
meis. Ista ꝯdelectatio legi dei scd̃m ui¬
teriorẽ hominẽ de magna nobis uenit
gr̃a dei. In ea quippe interior homo
nr renouat᷑ de die in diẽ. cũ in ea ꝓ¬
ficit ꝑseuerant᷑. Non enĩ est tunor tor¬
quens. s amor libens. Ibi sumꝰ ueracit̃
liberi. uͥ ñ delectam᷑ inuiti. Uerũ illud
qd̃ ait uideo aut̃ aliam legẽ in mbris
ineis repugnantẽ legi mentis inee. ip¬
sa ẽ. ista de qua loquimͣ ꝯcupiscentia
lex peccati in carne peccati. Quod aũ
dixit et captiu antẽ me sub lege pec¬

Expanded text:
tat in me peccatum, et sequitur: inuenio tat in me peccatum, et sequitur: inuenio ergo legem mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi manum uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupisco. condelector enim, inquit, legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem me sub lege peccati quae est in membris meis. ista condelectatio legi dei secundum interiorem hominem de magna nobis uenit gratia dei. in ea quippe interior homo noster renouatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur inuiti. Vemm illud quod ait: uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ipsa est ista de qua loquimur concupiscentia, lex peccati in carne peccati. quod autem dixit: et captiuantem me sub lege pec
Abbreviated transcription (Latin):
nec malũ ꝑficit᷑ qi ñ eis obedit᷑. nec
bonũ qi sũt. s fit ex aliqua paite bonĩ
qi ꝯcupiscentie male ñ ꝯseutit᷑. et exa¬
liqua parte manet malũ. qi uel ꝯcu¬
piscitur. Ideo gͦ apłs ñ ait facere bo¬
num sibi ñ adiacere s ꝑficere. Multũ
enĩ boni facit. qͥ facit qd̃ scriptũ est.
Post ꝯcupiscentias tuasñ eas S ñ ꝑ¬
ficit qi ñ implet qd̃ scriptũ ẽ ñ ꝯcu¬
piscas. Ad hoc gͦ dicit lex ñ ꝯcupisces
ut nos in hoc morbo inuenientes ia¬
cere inedicinã gr̃e quereremꝰ. et in eo
pcto scuemus. et quo debeamus in
hic mortalitate ꝓficiendo conari. et qͦ
possit a nobis in illa inmortalitate be¬
atissima ꝑueniri. Hisi enũ quãdoq ꝑ¬
siciendũ ẽẽt. nunquã iubendũ ẽẽt.
deuide repecens apłs ut amplius com¬
mencdaret sencentiã suꝑiore. non enĩ
qd uolo inquit facio bonũ. s qd nolo
malũ hoc ago.Si aut qd̾ nolo ego hoc
facio. iã non ego oꝑor illud s qd̾ habi¬

Expanded text:
nec bonum, quia sunt: sed fit ex aliqua parte bonum, quia concupiscentiae malae non consentitur; et ex aliqua parte remanet malum, quia vel concupiscitur. Ideo ergo Apostolus non ait facere bonum sibi non adjacere, sed perficere. Multum enim boni facit, qui facit quod scriptum est, post concupiscentias tuas non eas, sed non perficit, quia non inplet quod scriptum est: non concupiscas. ad hoc ergo dixit lex: non concupisces, ut nos in hoc morbo inuenientes iacere medicinam gratiae quaereremus et in eo praecepto sciremus, et quo debeamus in hac mortalitate proficiendo conari et quo possit a nobis in illa inmortalitate beatissima perueniri; nisi enim quandoque perficiendum esset, nunquam iubendum esset. Deinde repetens apostolus, ut amplius commendet sententiam superiorem, non enim quod uolo, inquit, facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habi
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ exterior induerit incorruptio¬
nem. Hon enĩ sub̾alit̾ manet sicut a¬
liquod corpus aut sp̃c. s affectio est
quedã male qualitatis sicut langor.
Non gͦ aliqͥd remanet qd̾ remutatur
cũ fit sicut scriptũ est ꝓpicius dñs õĩb
iniquitatib nr̃is. s donec fiat et quod
sequit᷑ qui sanat om̃s langores tuos
qui redinit de corruptione uitã tuaoi.
manet in corꝑe mortis huiꝰ carnauis cõ¬
cupiscentia. cuius uiciosis desicłiis ad
illicita ꝑpetranda ñ obedire p̃cipim̃. ne
reguet peccatũ in nr̃o mortali corpore.
Que tam̃ ꝯcupiscentia quotidie miniu
tur in ꝓficientib et ꝯtinentib acceclen¬
te aut senectute mulco maxime Qui uͦ
ei nequit̃ seruiunt tantas in eis uires
iã moueri minus ualentib turpius et
ꝓcatius insanire ñ desinat In his gͦ qͥ¬

Expanded text:
em cum exterior induerit incorruptioem cum exterior induerit incorruptionem; non enim substantialiter manet, sicut aliquod corpus aut spiritus, sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor. non ergo aliquid remanet, quod non remittatur, cum fit, sicut scriptum est: propitius dominus omnibus iniquitatibus nostris, sed, donec fiat et quod sequitur: qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia, cuius uitiosis desideriis ad inlicita perpetranda non oboedire praecipimur, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore. quae tamen concupistur in proficientibus et continentibus, accedente etiam senectute multo maxime. Qui vero ei nequiter serviunt, tantas in eis vires  moveri minus valentibus, turpius et procacius insanire non desinat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cati et tanquãdo illi ad turpia ꝯsen¬
titur etiã peccatoꝵs matre multoꝵs
quecũq nascit᷑ ꝓles. originali ẽ obli¬
gata peccato. nͥi illo renascat᷑ quẽ
sine ista ꝯcupiscentia. qm̃ uirgo ꝯce¬
pit ꝓpcer ea quando nasci ẽ. in car¬
ne dignatus sine peccato solus ẽ na¬
tus. si aut̃ queritur quomͦ ista ꝯcu¬
piscentia carnis maneat in regene¬
rato in quo unuiersors facta ẽ re¬
missio peccator. quando quidẽ ꝑip¬
sam seminat᷑ et cũ ipsa carnalis gig¬
nitur ꝓles parantis etiã baptizati.
aut certe si in parente baptirato po¬
test ẽẽ. et peccatũ non ẽẽ. cur eadem
ipsa in ꝓle peccatũ sit. Adhec respon¬
detur dimiti ꝯcitpiscentiã carnis
inbaptismo. ñ ut ñ sit s ut inpecca¬
tum ñ imputet᷑. quãuis reatu suo
iã soluto. manet tam̃ donec sanet᷑
om̃is infirinitas nr̃a ꝓficiente rãtio¬
uatione interioris hominis de ͣ in diẽ¬

Expanded text:
cati et, quando illi ad turpia consencati et, quando illi ad turpia consentitur, etiam peccatorum matre multorum quaecumque nascitur proles originali est obligata peccato, nisi in illo renascatur, quem sine ista concupiscentia uirgo concepit, propterea, quando nasci est in carne dignatus, sine peccato solus est natus. Si autem quaeritur, quomodo ista concupiscentia carnis maneat in regenerato, in quo uniuersorum facta est remissio peccatorum, quandoquidem per ipsam seminatur et cum ipsa carnalis gignitur proles parentis etiam baptizati aut certe, si in parente baptizato potest esse et peccatum non esse, cur eadem ipsa in prole peccatum sit: ad haec respondetur dimitti concupiscentiam carnis in baptismo, non ut non sit, sed ut in peccatum non inputetur. quamuis autem reatu suo iam soluto manet tamen, donec sanetur omnis infirmitas nostra proficiente renouatione interioris hominis de die in di
Abbreviated transcription (Latin):
inmacłatũ. non solũ a formcationib
et adulteriis que sũt flagicia dãpna¬
bilia. uerũ etiã ab illis excessib ꝯcũ¬
bendi. qui ñ fuit causa ꝓlis uolunta¬
te dniante.s causa uoluptatis iuncẽ¬
le libidine. que sũt in ꝯuigib pecca¬
ta uenialia. tam̃ cum uentũ fuerit
ad opus generandi. ipse ille licitus ho¬
nestusq ꝯcubitꝰ. ñ pot̾ ẽẽ. sine arcdore
nlibidinis. Qui certe ardor fiue seqͣ¬
lur. siue p̃ueniat uoluntatẽ. ñ tam̃
nͥ ipse quodã quasi suo inꝑio mouet
membra que moueri uoluntate non
posfũt. atq ita se indicat ñ imꝑantis
famulũ s mobedientis suppliciũ uo¬
luntatis. Nec libero arbitrio. s illece¬
broso aliquo stimulo cõmouendũ. Et
ideo pudendũ ex hac carnis ꝯcupis¬
centia que licet in regeneratis iã nõ
deputet᷑ in peccatũ. tam̃ nature nr̃e¬
ñ accidit nͥ de peccato. Ex hac inquã
ꝯcupiscentia carnis tanquã filia pec¬

Expanded text:
inmaculatum non solum a fornicationibus inmaculatum non solum a fornicationibus et adulteriis, quae sunt flagitia damnabilia, uerum etiam ab illis excessibus concumbendi, qui non fiunt causa prolis uoluntate dominante, sed causa uoluptatis uincente libidine, quae sunt in coniugibus peccata uenialia, tamen, cum uentum fuerit ad opus generandi, ipse ille licitus honestusque concubitus non potest esse sine ardore non libidinis. qui certe ardor, siue sequatur siue praeueniat uoluntatem, non tamen nisi ipse quodam quasi suo imperio mouet membra, quae moueri uoluntate non possunt, atque ita se indicat non imperantis famulum, sed inoboedientis supplicium uoluntatis nec libero arbitrio, sed inlecebroso aliquo stimulo commouendum et ideo pudendum. ex hac carnis concupiscentia, quae licet in regeneratis iam non deputetur in peccatum, tamen naturae non accidit nisi de peccato, ex hac, inquam, concupiscentia carnis tamquam filia pec
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ clãpnat᷑ ꝓpter hoc et dãpnabi
diabolo subiugat᷑. qi et ipse diabolus
iminũdus ẽ. uicio. Quoꝵ duoꝵ illud a
deo ẽ. hoc ab ipso.Non itaq tenet homi¬
nis siue maioris siue infantilis etatis.
di sũt. Qui gͦ mirat᷑ qi creatura dei sub¬
ditur diabolo ñ miret᷑. subdit᷑ enĩ cre¬
atura dei. creature dei. minor maiori
qr homo angło. Nec tam̃ ꝓpter naturã
hꝓpter uiciũ. qi unmũdus iminũdo.
hic ẽ. fructus eius ex antiqua immũ¬
ditie strpe quã plantauit in homi¬
ne maiores quidẽ penas ultimo uidi¬
cio. quanto ẽ. ummũdior ipse passurus.
uerũtamen et quib in illa clãpnatioẽ
intolerabilius erit. huic sũt subditi.
uelut pͥncipi auctoriq peccati. quia
nuptie. s ex malo concupiscentie quo
bene quidẽ utunt᷑ nuptie. de quo ta¬
men erubescunt et nuꝑtie. reos dia¬
bolus paruulos tenet. qr cũ sint ipse
honorabiles ui om̃ib ad eas ꝓprie ꝑti¬
nentib bonis. etiã si thors habeant

Expanded text:
od damnatur, propter hoc et damnabili diabolo subjugatur: quia et ipse diabolus immundus est vitio: quorum duorum illud a Deo est, hoc ab ipso. Non itaque tenet homines, siue maioris siue infantilis aetatis, di sunt. qui ergo miratur quia creatura dei subditur diabolo, non miretur; subditur enim creatura dei creaturae dei, minor maiori, quia homo angelo, nec tamen propter naturam, sed propter uitium, quia inmundus inmundo. hic est fructus eius ex antiqua inmunditiae stirpe, quam plantauit in homine, maiores quidem poenas ultimo iudicio, quanto est inmundior, ipse passurus; uerumtamen et quibus in illa damnatione tolerabilius erit, huic sunt subditi uelut principi auctorique peccati, quia nuptiae, sed ex malo concupiscentiae, quo bene quidem utuntur nuptiae, de quo tamen erubescunt et nuptiae, reos diabolus paruulos tenet, quia, cum sint ipsae honorabiles in omnibus ad eas proprie pertinentibus bonis, etiamsi torum habeant
Abbreviated transcription (Latin):
pellauit uͥ ẽ. morbidꝰ quidã carns as¬
fectus. ñ ipsã corꝑis ꝯformationẽ. cuiꝰ
membra ñ adhibenda sũt arma pecca¬
to. idest eidẽ ipsi ꝯcupiscentie que hoc
net ad ipsã corꝑalẽ sub̾am atq natu¬
ram in uiris fidelib siue ꝯiugatis
siue ꝯtinentib iã templũ dei ẽ. At tam̃
si om̃ino nichil carnis nr̃e captiuũ
teneret᷑ ñ quidẽ sub diabolo qr et ibi
facta ẽ. peccati remissiout peccatũ ñ
imputet᷑ qd̾ ꝓprie lȩt peccati uocat᷑.
tam̃ subipsa lege peccati. hoc ẽ. sub
ꝯcupiscentia sua. nͥ aliquantũ tene¬
retur caro nr̃a capciua. quomͦ ẽẽc
uerũ qd̃ uit idem apłs. adoptionem
expectantes redẽptionẽ corꝑis nr̃i:
Intantũ gͥ adhuc expectat᷑ redẽptio
corꝑis nr̃i in quantũ adhuc ex aliqͣ
parte captiuũ ẽ. sub lege peccati. Un¬
de et hic exclamans ait. Infelix homo
quis me liberabit de corpore mortis

Expanded text:
it, ubi est morbidus quidam carnis adfectus, non ipsam corporis conformationem, cuius membra non adhibenda sunt arma peccato, id est eidem ipsi concupiscentiae, quae hoc net ad ipsam corporalem substantiam atque naturam, in uiris fidelibus, siue coniugatis siue continentibus, iam templum dei est. attamen, si omnino nihil carnis nostrae captiuum teneretur non quidem sub diabolo, quia et ibi facta est peccati remissio, ut peccatum non inputetur, quod proprie lex peccati uocatur, tamen sub ipsa lege peccati, hoc est sub concupiscentia sua, nisi aliquantum teneretur caro nostra captiua, quomodo esset uerum, quod ait idem apostolus: adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri? in tantum igitur adhuc expectatur redemptio corporis nostri, in quantum adhuc ex aliqua parte captiuum est sub lege peccati. unde et hic exclamans ait: infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
seruiebat. adiunxit atq ait. Nunc aĩ
iã non ego operor illud. s id qd in me
habitat peccatũ. Multũ enĩ fallitur
homo qui ꝯsentiens ꝯcupiscentie car¬
nis sue et qd̃ illa desid̾at decernens
facere et statuens. putat sibi adhuc
ẽẽ. dicendũ. ñ ego oꝑor illud etia si
erit. qĩ ꝯsentit. Sunul enĩ est utrũ
Et ipse odit qi malũ ẽẽ nouit et ipsi
facit qi facere statuit. Iam uͦ si et illus
addat qd̃ scriptura ꝓhibet dicens ne
exhibueritis membra ur̃a arma uns¬
tatis peccato ut qd i. rou

Expanded text:
seruiebat, adiunxit atque ait: nunc autem seruiebat, adiunxit atque ait: nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Multum autem fallitur homo: qui consentiens concupiscentiae carnis suae et quod illa desiderat decernens facere et statuens putat sibi adhuc esse dicendum: non ego operor illud, etiamsi oderit, quia consentit. simul enim est utrumque: et ipse odit, quia malum esse nouit, et ipse facit, quia facere statuit. iam uero si et illud addat, quod scriptura prohibet dicens: neque exhibueritis membra uestra arma ta
Abbreviated transcription (Latin):
reat reatu. agit eiũ aliquid ꝯcupiscen¬
cia carnalis. et qͥndo ei ñ exhibet᷑ uel
cordis assensus uibi regnet. uel membra
uelut arina. quib immpleat᷑ qd̾ iubet.
Agit aũt quid nͥ ipsa desid̾ia mala et
turpia: hon enĩ si bona et licita ẽent
eis obedire ꝓhib̾et apłs aplicens nõ reg¬
net peccatũ in ur̃o mortali corpe. ado¬
bediendũ desidłiis eius. Non enĩ ait ad
ra. in aliis minora. ꝓut quisq in hoĩs
uiterioris nouitate ꝓfecerit. in hoc ago¬
nem iusticie pudicicieq seruemus ne
illis obediamus. ut tam̃ ne ipsa sint
desid̾ia uelle debemus. etiã sin corpore
mortis huius id optinere ñ possitmus
nollet facere ut eec om̃i ex parte ꝑst¬
cam que dicit ñ ꝯcupisces. et ego no
ꝯcitpiscere. In hoc itaq ꝯsentiunt ui¬
luntas legis et mea. Uerũ qĩ ꝯcupisce¬
re nolebat. et tam̃ ꝯcupiscebat. s idem
ꝯcupiscentie nequaquã ꝯsentiendo

Expanded text:
reat reatu. Agit enim aliquid concupiscenreat reatu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis et quando ei non exhibetur uel cordis adsensus, ubi regnet, uel membra uelut arma quibus inpleatur quod iubet. agit autem quid nisi ipsa desideria mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet apostolus dicens: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius; non enim ait: ad ra, in aliis minora, prout quisque in hominis interioris nouitate profecerit, in hoc agonem iustitiae pudicitiaeque seruemus, ne illis oboediamus. ut tamen nec ipsa sint desideria, uelle debemus, etiamsi in corpore mortis huius id obtinere non possumus.nollet facere, ut esset omni ex parte perscam, quae dicit: non concupisces, et ego nolo concupiscere. in hoc itaque consentiunt uoluntas legis et mea. uerum quia concupiscere nolebat et tamen concupiscebat, sed eidem concupiscentiae nequaquam consentiendo
Abbreviated transcription (Latin):
nentis ꝯcupiscentie remittat᷑ ut in pec¬
catũ sicut dixi ñ imputet᷑. Nã sicut pec¬
catoꝵs eoꝵ que manere ñ possũt. qm̃ cũ
fiunt p̃tereunt. reatus cam̃ manet et
nͥ remitat᷑ in eternũ manebit. sic uit̾
qnoo remittit᷑ reatus auferet᷑ hoc ẽ enĩ
ñ habere peccatũ. reum ñ eẽ. peccati.
Nã si qiusquã uerbi gr̃a fecerit adulte¬
rium. etiã si nunquã deinceps faciat
reus ẽ adulterii donec reatus ipstus
indulgentia renuctat᷑ habet gͦ pecca¬
tum quãuis illud qd̾ admisit iã ñ sit
qĩ cũ temꝑe qͦdfacctũ est p̃cerut. nã si
a peccando desistere hoc ẽet ñ habere
peccata. sufficeret ut hoc nos moneret
scriptura. fili peccasti. ñ adicias iter.
Non enĩ sufficit s addidit. et de pristi¬
nis deprecare ut tibi remutant᷑. Ma¬
nent gͣ nͥ remittant᷑. s quomͦ mariẽt
si p̃cerita sũt. nͥ qi p̃tereunt actu ma¬
uent reatu: Sic itaq fieri e contrarioñ
potest ut etiã illud maneat actu. p̃te¬

Expanded text:
n peccatum, sicut dixi, non inputetur. nam sicut eorum peccatorum, quae manere non possunt, quoniam cum fiunt praetereunt, reatus tamen manet et, nisi remittatur, in aeternum manebit, sic illius, quando remittitur, reatus aufertur. hoc est enim non habere peccatum, , reum non esse peccati. nam si quisquam uerbi gratia fecerit adulterium, etiamsi numquam deinceps faciat, reus est adulterii, donec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praete
Abbreviated transcription (Latin):
illa benedicio dei. Crescite et multiplicami¬
ni. ad hoc opus bonũ diuei si setus diu̾sa
mẽbra sũt condita. Que quidẽ ante pecca¬
tum iã erant s pudenda ñ eraut. Riespõ¬
debit pudicicie fides. Si peccatũ ñ fuiss
qͥd me in ꝑadiso securius ẽẽ. potuiss uͥ
nec stimularet mea. nec alteriꝰ me libi¬
do tẽptaret: Respondebit etiã conubii
sacram̃tũ. de me ante peccatũ dictũ ẽ
in ꝑadiso. Reluiquet homo patrem ⁊
inatrẽ. et adherebit urori sue. et erũt
tuo in carne una. Q uod magnũ saera

Expanded text:
illa benedictio dei: crescite et multiplicamiilla benedictio dei: crescite et multiplicamini. ad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt condita, quae quidem ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. respondebit pudicitiae fides: si peccatum non fuisset, quid me in paradiso securius esse potuisset, ubi nec stimularet mea nec alterius me libido temptaret? respondebit etiam conubii sacramentum: de me ante peccatum dictum est in paradiso: relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in