comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cur ys s ũc̃. aliud eium quod dice¬
rent non habebant. Discutiamus
ergo hẏstoriam:. & ante mysticos
intellectus. solam litteram uentile¬
mus. Cucurbita. & hedera. huius
naturȩ sunt. ut per terram reptent :
&s absq furtis. uel adminiculis
quibꝰ innitantur. altiora ñ appetunt.
Quomodo gͥ ignorante ꝓpħa. cucurbi
ca una nocte consurgens. umbraculũ
prebuit: quȩ naturam non habet
insublime consurgere: Cyceyioa aut̃
cum in ortu subido miraculũ p̃buerit.
& potentiam ostenderit di: in ꝓtectioẽ
uirentis umbraculi. nat᷑a suã secuta ẽ.
Ad ꝑsonã uero dni saluatoris nȩ pęnitꝰ
relinquamꝰ. sic referri potest. ut illud
commemoremus ysayȩ: relinquet᷑
filia syon sicut tabernaculum in ui¬
nea. & uelut casula incucumerario:
quasi ciuitas quȩ oꝑpugnatur ͥ &
dicamꝰ qͥa in alio scͥptẽ loco cucurbitã
non inuenimꝰ: qͦd ubi cucumis nasci¬
t᷑. ibi nasci soleat & cu curbita & isrł

Expanded text:
tur κισσὸς, aliud enim quod dicetur κισσὸς, aliud enim quod dicerent, non habebant. Discutiamus ergo historiam, et ante mysticos intellectus, solam litteram ventilemus. Cucurbita et hedera hujus naturae sunt, ut per terram reptent, et absque furcis vel adminiculis, quibus innituntur, altiora non appetant. Quomodo igitur, ignorante propheta, cucurbita in una nocte consurgens umbraculum praebuit, quae naturam non habet in sublime consurgere? Ciceion autem cum in ortu subito miraculum praebuerit, et potentiam ostenderit Dei in protectione virentis umbraculi, et naturam suam secuta est. Ad personam vero Domini Salvatoris, ne penitus linquamus, sic referri potest, ut illud commemoremus Isaiae: Relinquetur filia Sion sicut tabernaculum in vinea, et velut casula in cucumerario, quasi civitas quae expugnatur . Et dicamus quia in alio Scripturae loco cucurbitam non invenimus, quod ubi cucumis nascitur, ibi nasci soleat et cucurbita. Et Israel
Abbreviated transcription (Latin):
suum sibi nomen assumpsit. Quod si
tam facile uocabula commutantur.
ut ꝓcornelius sediciosis cribunis. emi¬
lii consules appellent᷑: miror cur michi
non liceat. hecderam trans ferre ꝓcucur¬
bita. Sed ueniamꝰ adseriem. Acucurbita.
siue hedera. in hebreo legimus. cyc̃s¬
yia : quȩ ȩtiam lingua syra. & pii¬
nica. cẏcaeyã dicitur. Est̃ autẽ genꝰ
uirgulti. uel arbusculȩ. lata habens
folia. inmodum pampini. & umbram
sis locis: mirumq inmodũ. si sementẽ
interra iecerisͥ. cito confota. surgit
inarborem: & intra paucos dies. quam
herbam uideras. arbusculam suspicies.
Unde & nos eo tempore qͦ interpretabamꝰ
cȩ. nomen exprimere. quia latinus¬
sermo hanc speciem arboris non ha¬
bebat: sed timuimus grammaticos.
ne inuenirent licentiam cõmentandi.
& uel bestias indie. uel montes boe¬
tiȩ. aut istiusmodi quedam portenta
confingerent. Secutiq sumus uete¬
res translatores: qui & ipsi hederam
inderpretati sunt. quȩ grece appella¬

Expanded text:
suum nomen assumpsit. Quod si tam facile vocabula commutantur, ut pro Corneliis seditiosis tribunis, Aemilii consules appellentur, miror cur mihi non liceat hederam transferre pro cucurbita. Sed veniamus ad seria. Pro cucurbita, sive hedera in Hebraeo legimus CICEION  , quae etiam lingua Syra et Punica CICEIA dicitur. Est autem genus virgulti, vel arbusculae, lata habens  Al. habentis folia in modum pampini, et umbram sis locis: mirumque in modum, si sementem in terram jeceris, cito confota consurgit in arborem, et intra paucos dies quam herbam videras, arbusculam suspicis. Unde et nos eodem tempore quo interpretabamur e nomen exprimere, quia sermo Latinus hanc speciem arboris non habebat; sed timuimus grammaticos, ne invenirent licentiam commentandi: et vel bestias Indiae, vel montes Boeotiae, aut istius modi quaedam portenta confingerent, secutique sumus veteres translatores, qui et ipsi hederam interpretati sunt, quae Graece appella
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. & minorem filium predicet.
camen filium non negat condidorem.
Ergo cum uenia audienda sunt quȩ di¬
cturi sumꝰͥ & conatꝰ nr̃i. fauore potuiᷤᷤ.
& orationibus adiuuandi. quã sꝑnendi
aure maliuola: qͥa capere. & de t̾rahere
laborantiũ nouere sudorẽ. uł lassis manũ
porrigere: uł errantibꝰ iter ostendere.
Dñs nr̃. atq saluator. ñ ita laborauit inisrł:
qͦmͦ laborauit ingentiũ ppło. Deniq isył
loqͥt᷑ confident᷑. Ecee tot annis seruio t̃¬
& numqu̾a mandatum tuũ preteriui:

Expanded text:
Patrem et minorem Filium praedicet: Patrem et minorem Filium praedicet: tamen Filium non negat conditorem. Ergo cum venia audienda sunt, quae dicturi sumus, et conatus nostri favore potius et orationibus adjuvandi, quam spernendi aurlaborantium novere sudorem, vel lassis manum porrigere, vel errantibus iter ostendere. Dominus noster atque Salvator non ita laboravit in Israel, quomodo laboravit in gentium populo. Denique Israel loquitur confidenter: Ecce tot annis servio tet numquam mandatum tuum praeter
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sit inter dextã & sinistram suãͥ & ium̃ta
multa ÷ L A. & dix̃ dñs.: Tu
peꝑcisti suꝑ cucurbita. ꝓ qua non la¬
borasti. neq nutristi eam. quȩ nata ẽ.
innocte. & in nocte ꝑiit ͥ ego autẽ ñ
parcam niniuȩ. ciuitati magnȩ. in qͣ
nistram suamͥ & pecora multa:
Nimie difficultatis ẽ. exponere quomͦ
iux ca tropologiam dicat᷑ ad filium.
tu doles suꝑ hederam in qͣ non la¬
bo rasti. neq fecisti ut cresceret ÷
cum omĩa ꝑ ipsũ facta sint. & sine
ipso factum sit nichil. Unde qͥdam
locum istum interpretans. ut immi-¬
nentem solueret questionem: incur¬
rit blas phemiam. Assumens enim
illud de guangłio. qͥd me dicis bonũ.
nemo ẽ.bonus. nisi unus ds. patrẽ
interpretatus bonum:. filium uero ad
comparationem eius qͥ ꝑfecte & uere
bonus sic. inminori gradu positumͥ
& non considerauit hȩc dicens. qͦd tã
inmartionis potius incurrerit he¬
resim. qͥ alterum dm tantum bonũ.
alterum infert. iudicem & conditorẽ.

Expanded text:
ram suam, et jumenta multa? LXX: Et dixit Dominus: Tu pepercisti super cucurbita, pro qua non laborasti, neque nutristi eam, quae nata est in nocte, et in nocte periit: ego autem non parcam Ninivae civitati magnae, in qua nistram suam, et pecora multa? Nimiae difficultatis est exponere quomodo juxta tropologiam dicatur ad Filium: tu doles super hedera, in qua non laborasti, neque fecisti ut cresceret, cum omnia per ipsum facta sint, et sine ipso factum est nihil . Unde quidam locum istum interpretans, ut imminentem solveret quaestionem, incurrit blasphemiam. Assumens enim illud de Evangelio: Quid me dicis bonum? Nemo bonus est nisi unus Deus , Patrem interpretatus est bonum. 429 Filium vero ad comparationem ejus qui perfecte et vere bonus sit, in minori gradu positum. Et non consideravit haec dicens, quod in Marcionis potius incurrerit haeresim qui alterum Deum tantum bonum, alterum infert judicem et conditorem
Abbreviated transcription (Latin):
illam quasi desertum: & loquar ad
cor eiꝰ & dabo ei possessioneᷤᷤ suaᷤ in d̾sertũ.¬
& uallem achor ad aꝑiendam incelli¬
gentiam eius Peo qͦd nos diximus ad
aꝑiendam spem. & lxx. uerterunt
ad aꝑiendam intelligentiam eius:
interpretatꝰ est symmnachus ẽycẽi¬

Expanded text:
illam quasi desertum; et loquar ad illam quasi desertum; et loquar ad cor ejus, et dabo ei possessiones suas inde, et vallem Achor ad aperiendam intelligentiam ejus. Pro eo quod nos diximus, ad aperiendam spem, et LXX verterunt, ad aperiendam intelligentiam ejus, interpretatus est Symmachus εἰς θύ
Abbreviated transcription (Latin):
autem och numero plurali. genere
feminino. Ergo seraphim. cheru-¬
bim plurali intelligimꝰ numero. ge¬
nere masculino. Sãbaoth autem
quod interpretatur miliciarum.
uel exertituum. siue uirtutum. nu¬
mero plurali. genere feminino. Itaq
& baalim masculino genere. nume¬
feminino. Quomodo autem deci¬
piunt hęretici amatores suos. & cõ¬
ponuntur eloquii uenustate. struc¬
turaq uerboꝵ. ut mendatium si¬
mulent ueritatem. & coniugalem
pudicitiam derelinquant. & incen-¬
dant
baalim. id est idolis
de suo corde fin¬
xert̃
cotidie cernimus.
Nõ
enim habent curam
rusticee simplicitatis. quȩ meretricia
ornamenta non quęrit: s artifici ele¬
gantio mendatio. ut amatoribꝰ suis
demoniis placeant. Propter hoc ecce
ego lactabo eam. & ducam eam inso¬
licudinem: & loquar ad cor eiꝰ. & da¬
bo ei uinitores eiꝰ exeodem loco: & ual¬
lem achor ad aꝑiendam spem .Lxx.
Ideo ecce ego seducam eam. & ponã

Expanded text:
autem OTH, numero plurali, genere autem OTH, numero plurali, genere feminino. Ergo Seraphim et Cherubim plurali intelligimus numero, genere masculino. Sabaoth autem quod interpretatur militarium, vel exercituum, vel virtutum, numero plurali, genere feminino. Itaque et Baalim masculino genere, numefeminino. Quomodo autem decipiant haeretici amatores suos, et componantur eloquii venustate, structuraque verborum, ut mendacia simulent veritatem, et conjugalem pudicitiam derelinquant, et incendant Baalim, id est, idolis, de suo corde finxerunt, quotidie cernimus. Non enim habent curam rusticae simplicitatis, quae meretricia ornamenta non quaerit; sed artificis elegantisque mendacii, ut amatoribus suis diabolis et daemoniis placeant. Propter hoc ecce ego lactabo eam: et ducam eam in solitudinem, et loquar ad 21 cor ejus. Et dabo ei vinitores ejus, ex eodem loco, et vallem Achor ad aperiendam spem. LXX: Ideo ecce ego seducam eam, et ponam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣcqͥd pulchritudinis non habet ꝑ-
naturam: arte conqͥrit. Has in aureᷤᷤ
quibꝰ aures eiꝰ doctrina dei fuerant
adornate. & has margaritas quę
excollo preciosȩ pendebant. ita ut
sponsus ad eam diceret & maritꝰ.
collũ tuum sicut
monilia.
misit ante porcoꝵ
pedes
& dedit scm canibꝰ.
biis
legimus: sicut inauris aurea in¬
naribꝰ suis: ita mulieri pessimȩ pul-¬
chritudo. Nȩc autem uniuersa fati-¬
ebat : ut sequeretur amatores. & re-
linqueret uirum. Tantumq fuit
desiderium uoluptatis ac libidinis:
ut omẽm memoriam amiserit ma¬
ritalem: & oblita sit se fuisse coniu¬
gem. Quam obrem in ipsis sollẽpni-¬
tatibꝰ quibꝰ incendebat tura demo¬
nibꝰ uisitabit᷑ inplagis: & corripiet᷑
inpęnis. Baal numero singulari.
baalim pluraliter. eadem᷑ idola
nominantur. genere masculino.
Ubicũq enim infine hebraici ser¬
monis.im.syllabam legimꝰ: numero
plurali ẽ. genere masculino. Ubi

Expanded text:
quidquid pulchritudinis non habet per quidquid pulchritudinis non habet per naturam, arte conquirit. Has inaures, quibus aures ejus doctrina Dei fuerant adornatae, et has margaritas quae ex collo pretiosae pendebant, ita ut sponsus ad eam diceret et maritus: Collum tuum sicut monilia , misit ante porcorum pedes, et dedit sanctum canibus . biis legimus: Sicut inauris aurea innaribus suis: ita mulieri pessimae pulchritudo . Haec autem universa faciebat, ut sequeretur amatores suos, et relinqueret virum. Tantumque fuit desiderium voluptatis ac libidinis, ut omnem memoriam amiserit maritalem, et oblita sit fuisse se conjugem. Quamobrem in ipsis solemnitatibus quibus incendebat thura daemonibus, visitabitur in plagis, et corripietur in poenis. Baal, numero singulari, Baalim pluraliter, eadem idola nominantur genere masculino. Ubicumque enim in fine Hebraici sermonis IM syllabam legimus, numero plurali est, genere masculino: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
adultimum. seuissima lacerauit be¬
stia romanoꝵ imꝑium: cuius indani-¬
ele nomen cacetur. ut maior formi¬
do his qui deuorandi sunt. augeat᷑.
Quȩ de iudȩa diximꝰ refer adhȩre-¬
ticos: qui prima fronte doctrinam
& scientiã xͥ ꝓmittentes. egressi de
eccła deserunt᷑ a deo: & om̃is eoꝵ
ignominia in conspectu amatoꝵ
ponitur. quos prius deceꝑant: & tͣditi
bestiis qͣs ꝓpħa declinat dicens. ne tͣdaᷤ
bestiis aĩam c̃fitentẽ tͥ : earũ morsibus
relinquent᷑ & u isitabo suꝑ eã dies baalĩ
quibꝰ accendebat incensũ: & ornabat᷑
inaure sua. & monili suo. & ibat
post amatores suos. & mei obliuis¬
cebat᷑. dicit dñs. Lxx. Et ulciscar
suꝑ eam dies bãalim. in quibꝰ immo¬
lab̾at eis: & circũdabat sibi in aures
suas. & monilia: & ibat post amato¬
res suos: mei autem oblita est dicit
dñs. Seruat ꝑsonã meretͥciᷤᷤ q̃ auro ornat᷑
&gẽmis. ut placeat amatoribꝰ suis: &

Expanded text:
ad extremum saevissima laceravit bead extremum saevissima laceravit bestia, Romanorum imperium, cujus in Daniele nomen tacetur, ut major formido his qui devorandi sunt, augeatur. Quae de Judaea diximus, refer ad haereticos, qui prima fronte doctrinam et scientiam promittentes, egressi de Ecclesia deseruntur a Deo, et omnis eorum ignominia in conspectu amatorum ponitur, quos prius deceperant, et traditi bestiis quas propheta declinat, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi , earum morsibus derelinquentur. Et visitabo super eam dies Baalsum, et ornabatur inaure sua, et monili suo: et ibat post amatores suos: et mei obliviscebatur, dicit 20 Dominus. LXX: Et ulciscar super eam dies Baalim, in quibus immolabat eis: et circumdabat sibi inaures suas, et monilia: et ibat post amatores suos: mei autem oblita est, dicit Dominus. Servat personam meretricis, quae auro ornatur et gemmis, ut placeat amatoribus suis, et
Abbreviated transcription (Latin):
quoq & ficus. & rerũ om̃ium habun¬
dantia: corrũpetur. In uinea .n. lȩti¬
ciam: inficu suauitat̾em. & dulcedi-¬
nem in tellige: quȩ auferentur gra-¬
uissimȩ seruitutis malis. Et auferen¬
tur idcirco. qͥa non a deo sibi donata
quasi coniugi. s ab amatoribꝰ suis.
quasi meretrici ꝓ libidinis mercedibꝰ
arbitrata est. Tunc. nequaquam
habebit arbores pomiferas: s om̃ia
uertentur insaltum. Et qͥa semel
metaphoram a siluis ceꝑat: finit
in reliquo. ut hostes a quibꝰ deuo¬
randa st̃ om̃ia bestias nuncupet.
Hȩc & iuxta hystoriam. & iuxta tro¬
pologiam infelix iudȩa ꝑpessa. ẽ: cuiꝰ
om̃is curpitudo inocłis gentium
reuelata est. & nullus eam eruere
poterit demanibꝰ dei. Cessauerũt¬
uersa festiuitas. om̃ia quȩ sibi puta¬
bat dari a dem̾onibus. nunc ob of¬
fensam dei ablata a se cognoscit. Deuora¬
uerunt eam primum assyrii. atq
chaldei. medi. & ꝑsȩ. atq macedone ᷤ:

Expanded text:
quoque et ficus et rerum omnium abunquoque et ficus et rerum omnium abundantia corrumpetur: in vinea laetitiam, in ficu suavitatem et dulcedinem intellige, quae auferuntur gravissimae servitutis malis: et auferentur idcirco, quia non a Deo sibi donata quasi conjugi; sed ab amatoribus suis quasi meretrici pro libidinis mercedibus arbitrata est. Tunc nequaquam habebit arbores pomiferas, sed omnia vertentur in saltum. Et quia semel metaphoram a silvis ceperat, finit in reliquo, ut hostes a quibus devoranda sunt omnia, bestias nuncupet. Haec et juxta historiam et juxta tropologiam infelix Judaea perpessa est, cujus omnis turpitudo in oculis gentium revelata est, et nullus eam eruere potuit de manibus Dei. Cessaveruversa festivitas: omnia quae sibi putabat dari a daemonibus, nunc ob offensam Dei ablata cognoscit. Devoraverunt eam primum Assyrii atque Chaldaei, Medi et Persae atque Macedones,
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium. Res. & balerN. lit¬
terarum falsi similitudine. Si enĩ
ꝓ res. daleth legat᷑. cestimonium
dicitur: ita dum taxat. ut ioth lit¬
tera non precedat. Liberatis ergo
uestȩ & linteamine. ne operirent᷑
ultra ignominiam fornicariȩ: om̃is
turpitudo hierłm. siuę stulticia
perquam oꝑata est. turpitudinem.
reuelabitur in conspectu amatoꝵ
eius: ut qͣm uelatã desiderabant¬
aꝑtã contempnant. Cumq tradita
fuerit amatoribus suis assyriis. siue
demonibꝰ quibꝰ & ipsa & assy rii ser-¬
uiunt: nullus inquit eam demanu
mea poterit eripere. ꝓbata imbecil¬
litate demonica: ut quos rebꝰ om̃ibꝰ
habundantes deceꝑant: oppressos
malis liberare non possint: Tradita
autem baby loniȩ seruituti nequa¬
quam tres sollempnitates. paschȩ.¬
& pente costen. & tabernaculoꝵ cele¬
brare poterit: non neomeniȩ. id est
kalendarum. non sabbati exercere
lȩticiam: nec om̃s festiuitates. quas
uno nomine comprehendit. Uin ea

Expanded text:
testimonium. RES ET DALETH littestimonium. RES ET DALETH litterarum falsi similitudine. Si enim pro RES DALETH legatur, testimonium dicitur: ita dumtaxat, ut JOD littera non praecedat. Liberatis ergo veste et linteamine, ne operirent ultra ignominiam fornicariae, omnis turpitudo Jerusalem, sive stultitia, per quam operata est turpitudinem, revelabitur in conspectu amatorum ejus, ut quam velatam desiderabantertam contemnant. Cumque tradita fuerit 19 amatoribus suis Assyriis, sive daemonibus, quibus et ipsa et Assyrii serviunt, nullus, inquit, eam de manu mea poterit eripere, probata imbecillitate daemoniaca, quod quos rebus omnibus abundantes receperant, oppressos malis liberare non possunt. Tradita autem Babyloniae servituti, nequaquam tres solemnitates Paschae et Pentecostes et Tabernaculorum celebrare poterit. Non neomeniae, id est kalendarum, non sabbati exercere laetitiam, nec omnes festivitates quas uno nomine comprehendit. Vinea
Abbreviated transcription (Latin):
corem non senserant. sentiant
expenuria. Et nunc reuelabo
nu mea. & cessare fatiam omne
gaudium eius: sollempnitatem
eius. neomeniam eius. sabbatũ eꝰ.
& omnia festa tẽpoꝵ eius: & cor¬
rumpam uineam eius. & ficum eiꝰ:
dequibus dixit. mercedes hȩ
meę sunt. quas dederunt michi
amatores mei: & ponam eam in
saltumꝰ & comedet eam bestia
agri. Lxͣx. Et nunc reuelabo in¬
mundiciam eius. in conspectu ama¬
toꝵ illius: & nullus eruet eam de
manu mea. Et auertam om̃s lȩti¬
cias eius. sollempnitates illius & ne¬
omenias. & sabbata. & cunctas festi¬
uitates illius: & disꝑdam uineam
eius. & ficum illius. quȩ dixit: mer¬
cedes meȩ istę sunt quas dedert̃
michi amatores mei: & ponã eam
intestimonium. & comedent eam
bestiȩ agri. Quod sequitur. uolati¬
lia cęli. & reptilia terrę: obelo pre¬
notandum est. Pro saltu quoq
quod hebraice dicitur iair. unde¬
& cariatbiarim interpretatur uil¬
la siluarum: lxx. transtulerunt

Expanded text:
torem non senserant, sentiant torem non senserant, sentiant ex penuria. Et nunc revelabo nu mea, et cessare faciam omne gaudium ejus, solemnitatem ejus, neomeniam ejus, sabbatum ejus, et omnia festa tempora ejus: et corrumpam vineam ejus, et ficum ejus, de quibus dixit: Mercedes hae meae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: et ponam eam in saltum, et comedet eam bestia agri. LXX: Et nunc revelabo immunditiam ejus in conspectu amatorum illius; et nullus eruet eam de manu mea: et avertam omnes laetitias ejus, solemnitates illius, et neomenias, et sabbatha, et cunctas festivitates illius, et disperdam vineam ejus, et ficas illius, quae dixit: Mercedes meae istae sunt, quas dederunt mihi amatores mei: et ponam eam in testimonium, et comedent eam bestiae agri: Quod sequitur: Volatilia coeli et reptilia terrae, ÷ obelo praenotandum est. Pro saltu quoque, quod Hebraice dicitur JAR  , unde CARIATH JARIM  , interpretatur villa silvarum, LXX transtulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
fecundat᷑ om̃ium rerum penuria ẽ:
quid de reliquo anni tempore. qͣndo
uetera conseruantur. estimare debe¬
mus: Liberatur autem lana. & linũ.
siuȩ uestes. & linteamina. ne ultra
ignominiam operiant meretricis:
ut scilicet dei nudetur auxilio: &
omnium ab ea angłoꝵ tutela disce¬
dat. Unde & apłs liberari dicit
creaturam. a seruitute corruptioĩs:
in libertatem głȩ filioꝵ dei. Mul¬
ti accepere aurum. & argentum.
sapientiȩ. & eloquentiȩ : de quibus
facerent candelabrum septem lu¬
cernarum exauro purissimo: et
mensam ꝓposicionis auream. & ꝓ¬
piciatorium. & cherubin auri splen¬
dore radiantia&e bases columpnarũ
argenteas. & triticum sermonis
dei: & uinum gaudium sp̃c sc̃i ÷
Uestimenta quoq & linteamina
quibꝰ credentes uestirentur in xp̃o:
quȩ uniuersa uerterunt in ido¬
latriȩ cultum: uaria errorum
dogmata componentes: & decep¬
ti alios deceperunt: quȩ omnia
auferet deus: ut qui excõpia da¬

Expanded text:
fecundat, omnium rerum penuria est, fecundat, omnium rerum penuria est, quid de reliquo anni tempore, quando vetera conservantur, aestimare debemus? Liberatur autem lana et linum, sive vestes et linteamina, ne ultra ignominiam operiant meretricis: ut scilicet Dei nudetur auxilio: et omnium ab eo angelorum tutela 18 discedat. Unde et apostolus liberari dicit creaturam a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Multi accepere aurum et argentum sapientiae et eloquentiae, de quibus facerent candelabrum septem lucernarum ex auro purissimo, et mensam propositionis auream, et propitiatorium, et Cherubim auri splendore radiantia, et bases columnarum argenteas, et triticum sermonis Dei, et vinum gaudium Spiritus sancti: vestimenta quoque et linteamina quibus credentes vestirentur in Christo: quae universa verterunt in idololatriae cultum, varia errorum dogmata componentes, et decepti alios deceperunt. Quae omnia auferet Deus, ut qui ex copia da
Abbreviated transcription (Latin):
de quo legimꝰ. si dormiatis inter me¬
dios cleros. pennȩ columbȩ de argen¬
tate & posteriora dorsi eius in pallore
auri. uertit in idola. & fecit bãal. qͦd
interpretatur suꝑior. & deuoratio:
dũ aut maiora se putat habere dog¬
mata. qua ęccłia aut in ipsa falsȩ opi-¬
nionis scientia deuoratur. Quod
autem urxta litteram. auro. & argen-¬
to. & cunctis opibꝰ abundauerit hie¬
rusalem. & fecerit idola baal demoni
sidonioꝵꝰ. siue ut quidam rectius ar¬
bitrantur babylolonio. ex qͦ bel dicit᷑ :
edechiel plenius in suo ponit uolumi¬
ne: & om̃is ꝓpħarũ narrat chorus.
e uinũ meũ in tp̃r suo :⁊ auferã uestim̃ta m̃a
linteamina mea ne operiant igno¬
miniam eius. Grauior pęna est. quan¬
do intempore messis. & uindemiȩ. spe¬
ratȩ fruges auferuntur. & uinum:
& quodammodo tentȩ̨ tolluntur
ẽ manibꝰ. Si autem intempore areȩ
tate preterita nouis frugibꝰ t̾ra

Expanded text:
de quo legimus: Si dormiatis inter mede quo legimus: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri , vertit in idola, et fecit Baal, quod interpretatur superior et devoratio: dum aut majora se putat habere dogmata quam Ecclesia, aut in ipsa falsae opinionis scientia devoratur. Quod autem juxta litteram, auro et argento et cunctis opibus abundaverit Jerusalem, et fecerit idola Baal daemoni Sidoniorum, sive, ut quidam rectius arbitrantur, Babylonio, ex quo et Bel dicitur, Ezechiel plenius in suo ponit volumine, et omnis prophetarum narrat chorus. et vinum meum in tempore suo, et auferam vestimenta mea, et linteamina mea, ne operiant ignominiam ejus. Gravior poena est, quando in tempore messis et vindemiae speratae fruges auferuntur et vinum, et quodammodo tentae tolluntur e manibus. Sin autem in tempore areae tatem praeteritam novis frugibus terra
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium. Hos amatores iuxta intel¬
ligentiam spiritalem secuntur here¬
tici: a quibꝰ sepe deserti maloꝵ pon-¬
dere. ad sinũ matris eccłȩ reuertun¬
tur ꝑ om̃ia enim flagella atq corm̃-¬
ta eruditur isrł. & hȩc nesciuit. qͥa
ego dedi frumentũ ei. & uinũ. & oleũ.
& argentum. & multiplicaui ei aurũ ::
uit. quia dedi ei frum̃tũ: & uinum.
& oleum. & argentum. multiplicaui
ei. Hȩc autem argentea. & aurea. fe¬
cit baal. Ad suꝑiora respondit. Dixe¬
rat enim: uadam post amatores
meos quidant panes mͥ. & aquas
meas. lanam. & linum. &oleum. &
potum meum: quȩ uniuersa susceꝑ¬
at. ut indei cultum uerteret᷑. Illa
uero panem. & uinum. qui confir¬
mat. & quod lȩtificat cor hominis.
& oleum quod illuminat omnem
hominem uenientem in hunc mun¬
dum. & argentum de quo sepe di-¬
ximus. eloquia dñi eloquia casta.
argentũ igne examinatum. ꝓbatũ
terrȩ purgatũ septuplũꝰ & aurum

Expanded text:
auxilium. Hos amatores juxta intelauxilium. Hos amatores juxta intelligentiam spiritualem sequuntur haeretici, a quibus saepe deserti, malorum pondere ad sinum matris Ecclesiae revertuntur. Per omnia enim flagella atque tormenta eruditur Israel. Et haec nescivit, quia ego dedi ei frumentum et vinum, et oleum, et argentum multiplicavi ei et auruvit quia ego dedi ei frumentum, et vinum,  oleum, et argentum multiplicavi ei: haec autem argentea et aurea fecit ipsi Baal. Ad superiora respondit, dixerat enim: Vadam post amatores meos, qui dant panes mihi, et aquas meas, lanam, et linum, et oleum, et potum meum, quae universa susceperat, ut in Dei cultum verteret. Illa vero panem et vinum, qui confirmat, et quod laetificat cor hominis , et oleum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et argentum de quo saepe diximus: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Et aurum
Abbreviated transcription (Latin):
trix. Uadam post amatores meos:
qui omnium rerũ mͥ abundantiã
prebuerunt. Respondit dñs. Ego
sepiam uiam tuam spinis. siue sudibꝰ.
nepossis ire quo desideras: & incer¬
ponam maceriam siue murũͥ & semitaᷤᷤ
tuas quas crebro criueras pede. non
tanto studio sequebaris: ut rerum
necessitate compulsa. reuertaris ad
uirũ tuum: & dicas illud de ęuange¬
lio. Quanti mercennarii indomo
patris mei abundant panibꝰ: ego
autem hic fame pereo: Surgam.
& ibo adpatrem meum. & dicam ei.
Pater. peccaui incęlum & coram tȩ:
iam nonsũ dignus uocari filius
tuus ⁊ facme sicut unum de mercen¬
nariis tuis. Exquo incelligimus qͦd
ꝓuidentia dei. sepe accidant nobis¬
mala. ne habeamus ea quȩ cupimꝰ:
scłi. ac miseriis. ad dei seruitutem
redire cogamur. Amatores audem
riam illius tẽporis assyrios. atq chal¬
deos. & ȩgyptios. nationesq cȩteras
incelligamus. cum quoꝵ idolis for¬
nicata est: a quibꝰ belloꝵ tempore.
& prementibꝰ malis frustra sꝑauit

Expanded text:
trix: Vadam post amatores meos, qui omnium rerum mihi abundantiam praebuerunt; respondit Dominus: Ego sepiam viam tuam spinis, sive sudibus, ne possis ire quo desideras, et interponam maceriam, sive murum, et semitas tuas quas crebro triverant pedes altanto studio sequebaris, et rerum necessitate compulsa revertaris ad virum tuum, et dicas illud de Evangelio: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo. Surgam et ibo ad patrem meum peccavi in coelum et coram te, et jam non sum dignus vocari filius tuus, fac me sicut unum de mercenariis tuis. Ex quo intelligimus quod providentia Dei saepe nobis accidant mala, ne habeamus ea quae cupimus,us saeculi ac miseriis, ad Dei servitutem redire cogamur. Amatores autem riam illius temporis, Assyrios atque Chaldaeos et Aegyptios nationesque caeteras intelligamus, cum quorum idolis fornicata est, a quibus bellorum tempore, et prementibus malis frustra speravit
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie. in his qui credere uoluerint.
Qͦdq nos diximus lactabo eam.
& lxx. interpretati st̃ seducã eam.
ad antixp̃i tempus referunt: ut qͥ
xp̃i non receꝑint ueritatẽ: illius
recipiant mendatium: & postea xp̃o
adueniente saluentur. E canet
ibi iuxta dies iuuentutis suȩ & iuxta
dies ascensionis suȩ de terra ȩgypti.
Lxx. Et humiliabitur iuxta dies
infantię suȩ: & iuxta dies ascensionis
de terra egypti. In eo loco ubi nos
posuimꝰ canet. & lxx transtulert̃
humiliabit᷑: in hebraico scriptũ. ẽ.¬
At
anatha. quod symmachus in terp̃¬
tatus est affliget᷑. theo dotio respon

Expanded text:
quotidie in his qui credere voluerint. quotidie in his qui credere voluerint. Quodque nos diximus: Lactabo eam, et LXX interpretati sunt: Seducam eam, ad Antichristi tempus referunt: ut qui Christi non receperint veritatem, illius recipiant mendacium, et postea, Christo adveniente, salventur. Et canet ibi juxta dies juventutis suae, 23 et juxta dies ascensionis suae de terra Aegypti. LXX: Et humiliabitur juxta dies infantiae suae, et juxta dies ascensionis de terra Aegypti. In eo loco ubi nos posuimus, canet, et LXX transtulerunt, humiliabitur; in Hebraico scriptum et ANATHA  , quod Symmachus interpretatus est affligetur, Theodotion respon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniret. Quod autẽ uallis achor
inqua interfectꝰ est achan obfurtũ
eoꝵ quȩ deo fuerant consecrata.
conturbatio & cumultus interpre¬
tatur. non ut quidam putant aac¬
pretatur loquens ad achan. Qͥa cur¬
basti nos. conturbet te dñs indie hac.
Unde appellatꝰ est locus ille ẽnece
ñr̃. id est uallis conturbationis.
Simulq & hoc intelligimꝰ qͦd in
principio terrȩ scȩ iuxta hierico
quando de solitudine egressus est
ppłs ꝓpter fluenta iordanis. in pͥma
israelis uictoria meror ingaudium
cõmutatus sit. ibiq aꝑta spes. ubi
fuerat desꝑatio. ut punitis his qͥ
peccauere in xp̃m & cõmisere sacri¬
legium: saluentur ex eis qui blas¬
phemantes. iud ȩos fuerint detesta¬
tiꝰ & quantum inse est interfecerĩt.
Hanc concisionẽ & nr̃i iudaitantes ad
mille annoꝵ regnũ deferunt: quȩ
& in principio ꝑ apłos uinitores.
& credentium multa milia ex isrł
uidemꝰ esse completa: & compleri

Expanded text:
spera perveniret. Quod autem vallis Achor, spera perveniret. Quod autem vallis Achor, in qua interfectus est Achan ob furtum eorum, quae Deo fuerant consecrata, conturbatio et tumultus interpretetur: non et quidam putant δpretatur loquens ad Achan: quia turbasti nos, conturbet te Dominus in die hac . Unde appellatus est locus ille EMEC ACHOR  , id est, vallis conturbationis. Simulque et in hoc intelligimus, quae in principio terrae sanctae, juxta Jericho, quando de solitudine egressus est populus, propter fluenta Joardanis, in prima Israelis victoria, moeror in gaudium commutatus sit. Ibique aperta est spes, ubi fuerat desperatio: ut, punitis his qui peccavere in Christo, et commisere sacrilegium, salventur ex eis qui blasphemantes Judeos fuerint detestati, et quantum in se est interfecerint. Haec Circumcisio et nostri Judaizantes ad mille annorum regnum referunt, quae et in principio per apostolos vinitores et credentium multa millia ex Israel videmus esse completa, et compleri
Abbreviated transcription (Latin):
mutaretur. Qͦdq seqͥtur. & dabo ei
uinitores eius exeodẽ locoꝰ qͥa blandi¬
tias & solitudinem in preteritȩ hy¬
storiȩ exeuntium de ȩgypto simili-¬
cudine promiserat. inqua moyses
& aaron de eadem gente iudȩorũ
pͥncipes extitert̃: ȩtiam nunc polli-¬
cetur qͦd uinitores eiꝰ de eodẽ loco da-¬
turus sit. Uineam intelligi isrł. om̃is
& ueteris instrumenti. & noui scͥptͣa
testatur. Uinea dñi sabaoth domꝰ ẽ
listi. E inȩuangelio pater familiaᷤᷤ
locauit uineam suam. fructusq ñ
recepit. & interfecto filio suo. nouis¬
sime locat eam aliis uinitoribꝰ. Hoc
igitur ꝓpħalis sermo ꝓmittit. qͦd
principes huiꝰ uineȩ exeuntes de
gentibꝰ & de captiuitate hostium.
siue uitioꝵ. de ipso genere sint u¬
dȩoꝵ. id est apłi & locus. tumultus.
uallisq turbarum. hoc enim int̾¬
pretatur achor. mucet᷑ in hostiũ
spei: siue ad aꝑiendam spem atq pa-¬
tientiam. qͦd id circo supplicia et

Expanded text:
mutaretur. Quod sequitur. Et dabo ei mutaretur. Quod sequitur. Et dabo ei vinitores ejus, ex eodem loco. Quia blanditias et solitudinem in praeteritae historiae exeuntium de Aegypto similitudine praemiserat, in qua Moyses et Aaron de eadem gente Judaeorum principes exstiterunt, etiam nunc pollicetur, quod vinitores ejus de eodem loco daturus sit. Vineam intelligi Israel, omnis et veteris Instrumenti et novi Scriptura testatur 22 Vinea Domini Sabaoth, domus listi . Et in Evangelio . Paterfamilias locavit vineam suam, fructusque non recepit. Et interfecto filio suo, novissime locavit eam aliis vinitoribus. Hoc igitur prophetalis sermo promittit, quod principes hujus vineae exeuntes de gentibus et de captivitate hostium, sive vitiorum, de ipso sint genere Judeorum, id est, apostoli: et locus tumultus, vallisque turbarum, hoc enim interpretatur Achor, mutetur in ostium spei, sive ad aperiendam spem atque patientiam, quod idcirco supplicia et
Abbreviated transcription (Latin):
id est aꝑire patientiam. uel exspecta¬
tionem eius. Postquam reuelata
fuerit ignominia hierłm. siue iudeȩ
meretricis in ocłis amatoꝵ eius.
& cessauerit uniuersa sollempnitas:
uineam & ficum uel siccitas uel gran-¬
do corruperit. & redacta insiluas
atq infruduosas arbores abestiis
fuerit deuorata: & reddiderit ei
dñs cruciat᷑ atq torm̃ta. qͥa demo¬
nibꝰ bãalim thura succenderat. &
nequaquam se ultra de cineribꝰ ac
fauillis putauerit posse consurgere:
tunc. hoc est in aduentu xp̃i filii sui
aꝑiet spem salutis: & dabit locum
pęnitentiȩ & blandiet᷑ ei. hoc enim
significat lactabo eam:ut post pęna¬
rum magnitudinem. dolores pͥsti¬
nos repromissione mitiget ꝓsperoꝵ.
Et ducam eam inquit insolitudinẽ.
id est educam ex malis sicut & prius
de ȩgypti eduxeram seruitute & lo¬
quar ad cor eius uerba mollia. uerba
consolatoria. ut tristiciam gaudio
tẽperemꝰ: iuxta idioma scripturarũ.
atq metuentibꝰ: ut meror gaudio

Expanded text:
id est, aperire patientiam, vel, exspectationem ejus. Postquam revelata fuerit ignominia Jerusalem, sive Judaeae meretricis in oculis amatorum ejus, et cessaverit universa solemnitas, vineam et ficum vel siccitas vel grando corruperit, et redacta in silvas atque infructuosas arbores, a bestiis fuerit devorata, et reddiderit ei Dominus cruciatus atque tormenta; quia daemonibus Baalim thura succenderat, et nequaquam se ultra de cineribus ac favillis putaverit posse consurgere, tunc, hoc est, in adventu Christi Filii sui, aperiet spem salutis, et dabit locum poenitentiae, et blandietur ei: hoc enim significat, lactabo eam; ut post poenarum magnitudinem, dolores pristinos repromissione mitiget prosperorum. Et ducam eam, inquit, in solitudinem, id est educam ex malis, sicut et prius de Aegyptiaca eduxeram servitute: et loquar ad cor ejus verba mollia, verba consolatoria, ut tristitiam gaudio temperem, juxta idioma Scripturarum: atque metuentibus , ut moeror gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑterea usq hodie secuntur demo¬
nes. & dei beneficia ad illos referunt.
qui cultoꝵ suoꝵ animas ꝑdiderunt.
Panes & aquas habent & heretici pa¬
sȩ. quȩ suffocant & int̾ficiunt bapti¬
zatos. Habent & lanam de scabidis
ouibꝰ. & linũ innigredinȩ ꝑ seuerans:
oleumq de quo ꝓpħa dicitꝰ oleum
peccatoris non in pinguet caput me-¬
um: & potũ aquarum ȩgypti. de
quibꝰ clamat hieremias. Qͥd t̃ & uię
egipti. ut bibaᷤ aqͣm geon. & ꝗͥd tͥ & uiȩ as¬

Expanded text:
die sequuntur daemones, et Dei beneficia ad illos referunt, qui cultorum suorum animas perdiderunt. Panes et aquas habent et haeretici, qusae, quae suffocant et interficiunt baptizatos. Habent et lanam de scabidis ovibus, et linum in nigredine perseverans, oleumque, de quo propheta dicit: Oleum peccatoris non impinguet caput meum , et potum aquarum Aegypti, de quibus clamat 16 Jeremia: Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? Et: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Seos: & queret eos. & non inueniet.
& dicet. Uadã & reuertar ad uirũ
meum priorẽ : qͥa bene mͥ erat cunc.
magis quam nunc. Lxͣx. Propterea
ecce sepiam uiam eius insudibꝰ. et
obstruam uias illius. & semitam
suam non inueniet: & ꝑ sequęt᷑
amatores suos. & non apprehendet

Expanded text:
ret eos et non inveniet, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc, magis quam nunc. LXX: Propterea ecce ego sepiam viam ejus in sudibus, et obstruam vias illius: et semitam suam non inveniet. Et persequetur amatores suos, et non apprehendet
Abbreviated transcription (Latin):
dierint ad pristinam domum. sic
omnium rerum patientur penuriã :
ut ȩtiam qͦd falsum habere uiden᷑.
redigatur ad nichilum. Et filioꝵ¬
illius non miserebor. qm̃ filii fornica¬
tionum sunt: quia fornicata. est
mater eoꝵ confusa est quȩ concepit
eos. quia dixit. Uadam post ama¬
tores meos: qͥ dant panes mͥ. & aqͣs
meas: lanam meam. & linũ meum :¬
oleum meum. & potũ meũ .Lxͦx.¬
Et filioꝵ eius non miserebor. qm̃
filii fornicationum sunt: quia for¬
nicata est mater eoꝵ confusa est gͦ
pȩperit eos. Dixit enim. Hadam
post amatores meos. quid ant mͥ
panes meos: & aquam meam. &
uestimenta mea: & linte amina mea.
& oleum meum: & om̃ia quȩ mͥ¬

Expanded text:
dierint ad pristinam domum, sic dierint ad pristinam domum, sic omnium rerum patientur penuriam, ut etiam quod falsum habere videntur, redigatur ad nihilum. Et filioillius non miserebor quoniam filii fornicationum sunt quia fornicata est mater eorum confusa est quae concepit eos quia dixit vadam post amatores meos qui dant panes mihi et aquas meas lanam meam et linum meum oleum meum et potum meum liorum ejus non miserebor: quoniam filii fornicationis sunt, quia fornicata est mater eorum: confusa est quae peperit eos, dixit enim: Vadam post amatores meos, qui dant mihi panes meos et aquam meam, et vestimenta mea, et linteamina mea, et oleum meum, et omnia quae m
Abbreviated transcription (Latin):
to fuerat. Ne semꝑ criplici explana-¬
tione tendamꝰ uolumina: hoc raro
ammonuissȩ sufficiat: quȩ dicta st̃
& hereticis fidem dñi relinquentibꝰ:
quoꝵ fornicatio ꝓpriȩ inter ubera. ẽ.
& in artificiis idoloꝵ. & uarioꝵ dog¬
matũ corde uersatur. Qͥ reuertent᷑
addiem natiuitatis suȩ: ut si non
egerint pęnitentiam. ethnicis cõpa-
Et ponam eam indesertum. & sta¬
tuam eam uelut terram sine aqua:
& occidam illam insiti. Si noluerit
ad meliora conuertiꝰ fatiam illi qͦd
feci insolitudine: ut ducti incaptiui¬
tatem cadant in terrã alienam. pa-¬
tientes sitim bonoꝵ om̃ium. & ad pa-¬
triam suam redire non ualeant.
U el certe audiant in euangelio: relin-¬
quetur uobis domus ur̃a deserta.
& mittet ei dñs non famem panis.
nec sitim aquȩ: s famẽ audiendi uer¬
bũ dñi. De quo & isaia loqͥt᷑. Erunt
sicut paradisus aquam non habens
hȩretici qui abiecti st̃ adño. si non re¬

Expanded text:
to fuerat. Ne semper triplici explanato fuerat. Ne semper triplici explanatione tendamus volumina, hoc raro admonuisse sufficiat, quae dicta sunt tum, et haereticis fidem Domini relinquentibus: quorum fornicatio proprie inter ubera est, et in artificio idolorum et variorum dogmatum corde versatur, qui revertentur ad diem nativitatis suae, ut si non egerint poenitentiam, ethnicis compareEt ponam eam ut desertum, et statuam eam sicut terram sine aqua, et occidam illam in siti. Si noluerit ad meliora converti, faciam illi quod feci in solitudine, ut ducti in captivitatem cadant in terra aliena, patientes sitim omnium bonorum, et ad patriam suam redire non valeant. Vel certe audiant in Evangelio: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et mittet ei Dominus non famem panis, nec sitim aquae; sed famem audiendi 15 verbum Domini . De quo et Isaias loquitur: Erunt sicut paradisus aquam non habens . Haeretici qui abjecti sunt a Domino, si non re
Abbreviated transcription (Latin):
a fatiȩ sua. & ad ulteria sua de medio
uberũ suoꝵ. Fornicaria. ẽ. quȩ cum
pluribꝰ copulatur: ad ultera. quȩ
unũ uirũ deserens. alteri iungitur:
quoꝵ utrũq est synagoga. quȩ si ꝑ¬
manserit infornicatione. & ad ulterio:
auferet. ab ea ds uestem. & ornam̃ta
quȩ dederat: de quibꝰ scribit in hie¬
zechiel. Indie quando nata es non li¬
gauert̃ mãmillas tuas. & sale non es
salita: & transiui ꝑ te. & inuenite nu-¬
dam. & deturpatam. & conspersam
in sanguine. & post paululum. In¬
dui te byssmo & subtilibꝰ. & or nam̃ta
circumposui tibi: & dedi armillas cir-¬
ca manus tuas. & monile circa collũ
tuum. Hȩc ei dedit tunc maritus lar¬
gissimus. quando inuenit illam in ȩ̨¬
gypto. idolatriȩ libidine constupra-¬
tam. & diuaricantem omnibꝰ pedes su-¬
os: & nunc cõminatur. si ad uirũ suũ
noluerit reuerti. ita eam futuram
absq deo & uiro. sicut prius mȩgyp-¬

Expanded text:
a facie sua, et adulteria sua de medio a facie sua, et adulteria sua de medio uberum suorum. Fornicaria est, quae cum pluribus copulatur. Adultera, quae unum virum deserens, alteri jungitur. Quorum utrumque est Synagoga, quae si permanserit in fornicatione et adulterio, auferet ab ea Deus vestem et ornamenta quae dederat. De quibus scribit Ezechiel: In die quando nata es, non ligaverunt mamillas tuas, et sale non es salita: et transivi per te, et inveni te nudam, et deturpatam, et conspersam in sanguine . Et post paululum: Indui te byssino et subtilibus, et ornamenta circumposui tibi, et dedi armillas circa manus tuas, et monile circa collum tuum. Haec tunc ei dedit maritus largissimus, quando invenit illam in Aegypto idololatriae libidine constupratam et divaricantem omnibus pedes suos. Et nunc comminatur, si ad virum suum noluerit reverti, ita eam futuram absque Deo et viro, sicut prius in Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
ulteria sua de medio uberũ suoꝵ.
ne forte expoliem eam nudam. & sta¬
tuam eam scđm diem natiuitatis suȩ.
Lxxͣ. Iudicamini cũ matre ur̃a iudi¬
camini: qͥa hȩc non uxor mea. & ego
non uir eius: & auferam fornicationẽ
eius a faciȩ mea. & ad ulteria eiꝰ de me¬
dio uberũ suoꝵ. ut expoliem eam
nudam: & restituam eam iuxta diem
natiuitatis suȩ. Huc usq ad isrł ppłm
hoc est decem tribꝰ. sermo directus. ẽ:
nunc alterũ caput incipit. & p̃cipit᷑
filiis. id. est ppło. ut ineant iudicium
ad uersus matrẽ suam quȩ eos ge-¬
nuit: quȩ de meretrice uxor effecta
mores pristinos non reliqͥt. & rursũ
fornicata ẽ. cũ amatoribꝰ suis. Et uide
clem̃tiam uiri. Iam repudiata est. iã
abiecta. iam ei locut᷑. ẽ. hȩc non uxor
mea. & ego non uir eius : tamen p̃cepit
filiis. ut nequaquam ad uxorem pa-¬
tris quã ille dimisit. s ad matrem
suam loquant᷑. quȩ eos genuit. Lo¬
quantur autem ad pęnitentiam
ꝓuocantes: ut auferat fornicationes

Expanded text:
e medio uberum suorum: ne forte exspoliem eam nudam, et statuam eam secundum diem nativitatis suae. LXX: Judicamini cum matre vestra, judicamini, quia haec non uxor mea, et ego non vir ejus, et auferam fornicationem ejus a facie mea, et adulteria ejus de medio uberum illius: ut exspoliem eam nudam, et restituam eam juxta diem nativitatis suae. Hucusque ad Israel populum, hoc est, decem tribus sermo directus est. Nunc alterum caput incipit, et praecipitur filiis, id est, populo, ut ineant judicium adversum matrem suam, quae eos genuit, quae de meretrice uxor effecta, mores pristinos non reliquit, et rursum fornicata est cum amatoribus suis. Et vide clementiam viri. Jam repudiata est, jam abjecta est, 14 jam ei locutus est: Haec non uxor mea, et ego non vir ejus: tamen praecipit filiis, ut nequaquam ad uxorem patris quam ille dimisit, sed ad matrem suam loquantur quae eos genuit. Loquantur autem ad poenitentiam provocantes, ut auferat fornicationes
Abbreviated transcription (Latin):
caput xp̃m habuerint. & ascende¬
rint de terra. id. est de terrenis sen-¬
sibꝰ & humilitate litterȩ. & suscepe¬
rint magnum diem seminis dei :
scd̃ia In quibꝰdam fertur exemplaribꝰ
s ueriora st̃ exemplaria quę habent
absq miscłia: maxime qͥa ad distincti¬
onem isrłis cui non miseretur. infert
deus: domui autem iuda miserebos.
trahel. in quo iudas. & isrł. unum ha¬
bebunt principẽ: & nequaquam
dicet᷑ isrłi non ppłs meus: s econtrario
uocabuntur filii dei uiuentis. Idcirco
o homines tribꝰ uida. nolite desꝑare
decem tribuum salutẽ.: s eam coti¬
die & sermone. & uoto. & litt̃is. ad
pęnitentiam ꝓuocate: qͥa fr̃ uester
miscđiam consecuta. Aliter. Qͥ in
xp̃m creditis. & estis tam ex iudȩis
quã exgentibꝰ: dicite fractis ramis.
& priori ppło qui ꝓiectꝰ est. ppłs
meus. qͥa fr̃ tuus est:. & miscdiam
consecuta: qͥa soror tua est. Cũ enĩ
intrauerit plenitudo gentium :

Expanded text:
caput Christum habuerint, et ascendecaput Christum habuerint, et ascenderint de terra, id est, de terrenis sensibus et humilitate litterae, et susceperint magnum diem seminis Dei. sericordia, in quibusdam fertur exemplaribusSed veriora sunt exemplaria, quae habent, absque misericordia; maxime quia ad distinctionem Israelis, cui non miseretur, infert Deus: Domui autem Juda miserebor. zrael, in quo Judas et Israel unum habebunt principem, et nequaquam dicetur Israeli, non populus meus: sed econtrario vocabuntur filii Dei viventis: idcirco, o homines tribus Juda, nolite desperare decem tribuum salutem, sed eas quotidie et sermone et voto et litteris ad poenitentiam provocate, quia frater vester misericordiam consecuta. Aliter: Qui in Christum creditis, et estis tam ex Judaeis quam ex gentibus, dicite fractis ramis, et priori populo, qui projectus est: populus meus, quia frater tuus est, et misericordiam consecuta, quia soror tua est. Cum enim intraverit plenitudo gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
uida. & beniamin. quarum magnã
pars in xp̃m credidit inire concordiã.
ut corporibꝰ separatis. iungat fides.
dequo scripsit hiezechiel. & pͥnceps
unus in medio eoꝵ dauid seruus m̃s :
& resuscitabuntur quasi ab inferis
mortui: iudas scilicet. & isrł: qui in
fidelitate mortui erant. Et hȩc om̃ia
fient: qͥa magnus est dies seminis
dei. qui interpretatur xp̃c. Ex quo
ꝑspicuum. ẽ. ideo in thipo nabuthȩ¬
hierrahelitꝰ sanguinem precessisse.
ut uerius cõpleretur inxp̃o: in hoc
enim. & non in illo magnus.ẽ. dies
hie arahel. de quo dicitur. Hȩc est
dies qũa fecit dñs: exultemꝰ & letem᷑
in ea. Interpretationis terciȩ quam
suscepimus. isrł in hȩreticis. iudam
inȩccłȩ hominibꝰ exponendis. hic
sensus.ẽ. Ut postquam dñs in clari¬
tate uenerit regnaturus. hi qui
ante uocabant᷑ nonppłs eius. uo¬
centur filii dei uiuentis: cũ iudȩ. id
est ȩccłȩ fuerint copulati: & unum

Expanded text:
Juda et Benjamin, quarum magna Juda et Benjamin, quarum magna pars in Christum credidit, inire concordiam, ut corporibus separatos jungat fides, de quo scripsit Ezechiel: Et princeps unus in medio eorum, David servus meus, et resuscitabuntur quasi ab inferis mortui , Juda scilicet et Israel qui in infidelitate mortui erant. Et haec omnia fient, quia magnus est dies seminis Dei, qui interpretatur Christus. Ex quo perspicuum est, ideo in typo NabothJezraelitis sanguinem praecessisse, ut veritas compleretur in Christo. In hoc enim et non in illo magnus est dies Jezrael, de quo dicitur. Haec est dies quam fecit Dominus: exsultemus et laetemur in ea . Interpretationis tertiae quam suscepimus, Israel in haereticis, Juda in Ecclesiae hominibus exponendis, hic sensus est: Ut postquam Dominus in claritate sua venerit regnaturus, hi qui ante vocabantur, non populus ejus, vocentur filii Dei viventis: cum Judae, id est, Ecclesiae Dei fuerint copulati, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
morra similes fuissemꝰ. Qͥd gͦ dicemꝰ.
quod gentes quȩ non sectabantur
iustitiam. app̃henderunt iustitiã
iustitiam autem quȩ exfide est:
isrł uero sectando legẽ iustitiȩ: in le-¬
gem iustitiȩ non ꝑuenit. Igitur
catione gentium & eoꝵ fide. qui ex
iudȩis credere uoluerunt: omẽm
nobis difficultatem interpretationis
abscidit: asserens xp̃i temporibus
essȩ cõpletũ. Ut scilicet inisrł eligan
autem alienus a fide xp̃i & non re-¬
cipiens auctoritatem noui testam̃ti.
s de numero concisionis responderit.
filios uida & filios isrł. duas tribus¬
sonare & decem. de quibꝰ crebro
diximꝰ: & in hoc dantes manus. nichil
fidei nr̃ȩ nocere monstrabimus. S
postquã fuerit numerus filioꝵ isrł
quasi harena maris. in toto orbe dis¬
ꝑsus. & omnem supputationẽ uicerit
ppłi multitudo: tunc habebit licen¬
tiam isrł qui hodie captiuus est. &
qui prius dicebatur absq misccłia &
non ppłs meus. cũ duabꝰ tribubꝰ. id. ẽ.

Expanded text:
fuissemus. Quid ergo dicemus: Quod gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam? justitiam autem quae ex fide est: Israel vero sectans legem justitiae, in legem justitiae non pervenit . Igitur catione gentium, 12 et eorum fide qui ex Judaeis credere voluerunt, omnem nobis difficultatem interpretationis abscidit, asserens Christi temporibus esse completum, ut scilicet in Israel eligantautem alienus a fide Christi, et non recipiens auctoritatem novi Testamenti, sed de numero circumcisionis, responderit filios Juda et filios Israel duas tribusonare et decem, de quibus crebro diximus, et in hoc dantes manus, nihil fidei nostrae necere monstrabimus. Sed postquam fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris in toto orbe dispersus, et omnem supputationem vicerit populi multitudo, tunc habebit licentiam Israel, qui hodie quoque captivus est, et qui prius dicebatur absque misericordia, et non populus meus, cum duabus tribubus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
miat. & rursus in qͥd̾ suscipies im¬
qͥtates domꝰ iuda: & diebꝰ quadra¬
ginta dormies in latere dextro. Hi
autem dies ꝓannis supputabuntur.
ut uincti & immobiles de altero in
alterũ lat̾ se uersare non possint.
Si illa & cȩtera his similia quę
in scripturis scĩs legimꝰ. facta non po¬
tuerit apꝓbare .s aliud qđ signifi¬
care contenderit: ergo & meretrix
ista mulier. & alia adultera mulier
quȩ aut ꝓphȩ iungebant᷑. aut serua¬
bant᷑ a ꝓpħa. non turpem stupri con-¬
iunctionẽ . s sacramenta indicant fu¬
curoꝵ. &erit numerus filioꝵ issł
quasi harena maris. quȩ sine m̃sura
est & non numerabit᷑: & erit in loco

Expanded text:
miat. Et rursus, inquit: Suscipies iniquitates domus Juda, et diebus quadraginta dormies in latere dextro. Hi autem dies pro annis supputantur  Aut vincti et immobiles, de altero in alterum latus se versare non possint. Si illa et caetera his similia, quae in Scripturis sanctis legimus, facta non potuerit approbare, sed aliud quid significare contenderit: ergo et meretrix ista mulier, et alia adultera mulier, quae aut prophetae jungebantur, aut servabantur a propheta, non turpem stupri conjunctionem, sed sacramenta indicant futurorum. Et erit numerus filiorum Israel quasi 11 arena maris, quae sine mensura est, et non numerabitur. Et erit