comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legant. iul.scribit ocursu
ptem hebit is eii ĩsuo testõ
legauit. ¶si cluobores sit
legata quoꝵ alter br̃s insti¬
tutus sit asemet ip̃oeilega¬
tum mĩrtilit̾ uidetur. ideor
ꝙ ei a se legatum ẽ.ad colle¬
gatariũptinebit. in dedici¬
tur. si duosint hrdes.unus
exuntia alter exundec̃ĩ un¬
tus ⁊ eis fundus legatus
sit.xi.untiaꝵ br̃dem. unde¬
cim ꝑtes in fundo hĩturum
cobredem untiã.planeñ al¬
ter exlegitarus. hr̃s extite¬
rit hr̃di aquo legatũ erat re¬
lictum. nõ idcominus ꝑter
cum legatario faciet. retin
cĩ ppte legatum. ¶ suta titõ
legetur fũdum seianũ. uł
usum.f. eius sibi habeto. du
oec̃legata.⁊ mnarbitrio cius
c̃e. anuelit usũ .f. uendicare.¬
si ⁊ siquis ita leget. titiofũ¬
dum dolego. ut cũ ꝓp̃te hõt.¬

Expanded text:
lianus scribit concursu partem habebit is, cui in suo testamento legauit.Si duobus sit legata, quorum alter heres institutus sit, a semet ipso ei legatum inutiliter uidetur, ideoque quod ei a se legatum est ad collegatarium pertinebit.Inde dicitur, si duo sint heredes, unus ex uncia, alter ex undecim unciis, et eis fundus legatus sit, unciarium heredem undecim partes in fundo habiturum, coheredem unciam.Plane si alter ex legatariis heres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo minus partem collegatario faciet: retinet enim pro parte legatum.Si ita Titio legetur: 'fundum Seianum uel usum fructum eius sibi habeto', duo esse legata et arbitrio eius esse, an uelit usum fructum uindicare.Sed et si quis ita leget Titio: 'fundum do lego, ut eum pro part
Abbreviated transcription (Latin):
suꝯcessi. iut sibi acosiuit.a¬
utei abaliquodatũ aut re¬
litum c̃. idsibi precipiat.i
sumat hat. filu nõiekasẽN¬
trã fecerat. poscea smña dicta
ẽ ⁊pliciut io ꝙsubn ẽ crp̃i

Expanded text:
concessi aut sibi adquisiit aut ei ab aliquo datum aut relictum est, id sibi praecipiat sumat habeat'. filii nomine kalendarium fecerat. postea sententia dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Si solus hrs expłib
ptib fuero ĩstitutus. unã p¬
tem omittẽ nõ possum. nec
int̾ est. in qbda hãm substi¬
tutũ.necne. Ede puto. q̃ si
aliis mixtis hrdib. expłib
ptib hrs institutus sim. ꝙ
⁊ adeũdo unã portione. osi¬

Expanded text:
am Si solus heres ex pluribus partibus fuero institutus, unam partem omittere non possum nec interest, in quibusdam habeam substitutum nec ne. Idem puto etiam, si aliis mixtus heredibus ex pluribus partibus heres institutus sim, quod et hic adeundo unam portionem o
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ẽĩ paria ꝑmane debẽt ĩ
id tp̃c. quo alt̾ius portionis
ꝯditio extet. ut acqraturei.i
cui prior portio acꝯsita ẽ Ego
qde puto. ⁊ si ad huc in pote¬
state sit. iteꝵ adeundũ ẽẽ. si
ꝯditio extit̾it. Et illud ꝙ dici¬
tur. sẽmel adeund̃. in eiusde̾

Expanded text:
omnia enim paria permanere debent in id tempus, quo alterius portionis condicio exstet, ut adquiratur ei, cui prior portio adquisita est. Ego quidem puto et si adhuc in potestate sit, iterum adeundum esse, si condicio exstiterit, et illud quod dicimus semel adeundum, in eiusde
Abbreviated transcription (Latin):
tũduxit maleficos appellauert.
noꝵ tribuend̾ est.ut q̃uis ꝓprocu¬
ratorẽ iuditium accipiatur. noc
actiodedoloaut ĩuiriaꝵ in eosi
detur. licet eĩ u̾bis edictinõ ba¬
beãtur. infames.ita ꝯdẽpnatire

Expanded text:
tum dixerit, maleficos appellauerit.norum tribuendum est, ut, quamuis per procuratorem iudicium accipiant, nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: licet enim uerbis edicti non habeantur infames ita condemnati, re
Abbreviated transcription (Latin):
ta hr̃ditas ascripto prãt. le
lior hoc casuꝯditioĩfamilia
relicti filiiꝗͣ foret siexh̾rdatꝰ¬
eonepote inpot̾ate hebat filiũ
ĩadoptionem decłit nepote
retẽto inpot̾ate. postea filiu
emãcipatus apatre adopti¬
uo. decessit exneis h̾rdibin¬
stitutis filius huiusmodi
ꝗinpot̾ate aui remãsit.s̃.ta.

Expanded text:
ta hereditas a scripto, praestat legatlior hoc casu condicio in familia relicti filii, quam foret, si exheredateo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus institutis: filius huius, qui in potestate aui remansit, contra
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ non ẽ ruptum. Qd̃
si ad p̾señs tp̃e ꝯditio a scrip¬
ta est brte instituto uł utisi
titius ꝯsul c̃. eundẽ exitum
h̃t. ut sisit. possit hr̃s ẽe. et
supius testm̃ rumpat. Si
nõ sit nec possit hr̃s ẽe nec
supius testm rũpatur. In

Expanded text:
d si ad praesens tempus condicio adscripta est herede instituto, ueluti 'si Titius consul est', eundem exitum habet, ut, si sit, possit heres esse et superius testamentum rumpatur, si non sit, nec possit heres esse nec superius testamentum rumpatur. in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mortis tp̃r prãre solitus
erat. q̃re si forte uarepstit̾¬
it eius tñ tpris pratiospect¬
tis fucrit. Qd ergosi cute¬
staret᷑ minus prãbat plus

Expanded text:
 mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte uarie praestiterit, eius tamen temporis praestatio spectrtis eius fuit. quid ergo, si, cum testaretur, minus praestabat, plus
Abbreviated transcription (Latin):
dos qĩtum ẽ.an adcalegata.
admittẽtur lib̾ti pat̾m lib¬
unde oriũda erat. petierat uti
publice qa medicus eratisa

Expanded text:
situm est, an ad ea legata admitteretur liberti paterni liberunde oriunda erat, petierat, uti publice quod medicus erat sa
Abbreviated transcription (Latin):
chũ legatarius eligẽ nõ pꝰ
strema scriptura quarati¬
onc motus. pessimũ liber¬
tũ ẽẽ adiecissi. caq̃ priore sc̃¬
ptura ei relicta fuerãt adẽp

Expanded text:
chum legatarius eligere non postrema scriptura quaqua ratione motus pessimum libertum esse adiecisset, ea quae priore scriptura ei relicta fuerant ademp
Abbreviated transcription (Latin):
u̾inassem satistet. ne ad m̃i¬
stratioenis ĩ pediatur.¶Su
ab ĩpub̾is substitutolegata
sint. relicta ⁊ ĩpubes dece̾sẜit
missio nõ solum mea bona
q̃testatoris fuerut ueꝵadea

Expanded text:
ut in assem satisdet, ne administratio eius impediatur. Si ab impuberis substituto legata sint relicta et impubes decesserit, missio non solum in ea bona, quae testatoris fuerunt, verum ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
abona brdis legatarios ⁊ fid̾i¬
omissarios ẽe mittendos. Si
post sex m̃ses cũ aditi ptribu
lutati defũctoꝵ satisfiat. Qd̃
remediũ ẜuaret᷑ ⁊ adu̾sus co
nffactiõis u̾bum licet latius
pater. tñ adex soluend̾ legatũ
refertur. ꝓm̃. ⁊ si remissã st sa¬
tisdatioł rescriptũ locum ha¬
bebit. qr mora fit solutiõi. ser
aut m̃sium puto ꝯtimium

Expanded text:
a bona heredis legatarios et fideicommissarios esse mittendos, si post sex menses, qu‹a›m aditi pro tribunluntati defunctorum satisfiat. quod remedium seruaretur et aduersus eotisfactionis uerbum licet latius patet, tamen ad exsoluendum legatum refertur.Proinde et si remissa sit satisdatio, rescriptum locum habebit, quia mora fit solutioni.Sex autem mensum puto continuum
Abbreviated transcription (Latin):
uellet. It̾ quẽsitũ est. tribu
titate. ut reliqua dũ taxat
pecuma.si hoc hrs elegerit.
recloi debeat .R. relique pec¬
ume t̾tiam prãndam.

Expanded text:
uellet. Item quaesitum est, tributtitate, ut reliquae dumtaxat pecuniae, si hoc heres el‹e›gerit, reddi debeat. respondit reliquae pecuniae tertiam praestandam.
Abbreviated transcription (Latin):
pĩane fructus inquarta
inputant᷑ ut est rescriptũ.
¶Quotiẽs qs rogatur. hrdi¬
tatem restituere idindet᷑
rgatus reddere ꝙ fuit h̾roi¬
tatis.fructus aũt nõ Hrdi¬
tati s ex ip̃is reb accepto
ferunt ¶N legrtum sit hr¬
direlictum ⁊ rogatus sit por¬
tione hrd̾itatis restituere.
id solum no debere cumre

Expanded text:
ructus in quartam imputantur, ut est et rescriptum. Quotiens quis rogatur hereditatem restituere, id videtur rogatus reddere, quod fuit hereditatis: fructus autem non hereditati, sed ipsis rebus accepto feruntur. Si legatum sit heredi relictum et rogatus sit portionem hereditatis restituere, id solum non debere eum
Abbreviated transcription (Latin):
presẽs ꝗs sit ꝓuitie siu̾i legatus. fi¬
ue ꝗs ilius quire militari testa¬
r nõ pot. It̾ maruachos ⁊ trierarcho
lissiũ iure militari posse testari.
nulla dubitatio ẽ. Indassib om̃s
remiges ⁊ naute milites st̃. ⁊ iurc¬
it̃ uigiles milites sũt. ⁊ iuremilitũ

Expanded text:
praeses quis sit provinciae sive legatus sive quis alius, qui iure militari testari non potest. Item nauarchos et trierarchos classium iure militari posse testari nulla dubitatio est. in classibus omnes remiges et nautae milites sunt. item vigiles milites sunt et iure milit
Abbreviated transcription (Latin):
Simulier inoditione na¬
riti erauerit.putauerit ꝙ
sisint alii creditores. ẜ pre¬
feratur circa depeculio actio

Expanded text:
Si mulier in condicione mariti errauerit putaueritquesi sint et alii creditores, haec praeferatur circa de peculio actio
Abbreviated transcription (Latin):
dot̾e.Si in pesis necc̃us m¬
ulier satisfecerit. utrũ dos
crescat. an uerodicimis
ex integro uideridotẽ datã.
⁊ego ubi pecinã est nõ du¬
bitodotẽ inderi creuisse. fi
dos tota soluta sit nõb̾it⁊
ratione impẽsaꝵ uidendũ
est. anodici possit id ꝙ ꝓi

Expanded text:
d si inpensis necessariis mulier satisfecerit, utrum dos crescat an uero dicimus ex integro uideri dotem? et ego, ubi pecunia est, non dubito dotem uideri creuisse. Si dos tota soluta sit non habita ratione inpensarum, uidendum est, an condici possit id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
buerit. nec ptestaret quonin
agendo obealu̾pnia cmmn
ĩputabũt᷑ ¶Ddãita legaie¬
rat.si publius coreluisie
dato. Cassellius aiebat ⁊̃ fudi
pese ubo negat pretua signa¬
cari. si cos dum taxat suptus
quos in eũ postea qͣ eptuscer
fecit. Id̾iuł. scribit. adiectoeo
ꝙño deluctis fructibr̃pens¬
rũ ratio hri debeat ⁊ hoc magi
ueꝵ puto. ¶Odatitio .c. legi¬

Expanded text:
it nec per te staret, quo minus agendo ob calumnias eum imputabuntur. Quidam ita legaverat: "si Publius Cornelius idato". Cascellius aiebat etiam impensae verbo negat pretium significari, sed eos dumtaxat sumptus, quos in eum posteaquam emptus esset fecit. idem Cinna scribit adiecto eo, quod non deductis fructibus impensarum ratio haberi debeat: et hoc magis verum puto. Quidam Titio cent
Abbreviated transcription (Latin):
u Plantius rogatuᷤ trm.
chisalib̾totestatore. ut ꝑcep¬
tis xsibi. totũ ħ̾rditate redde¬
ret. postea patronus defũcti bo
uͥ prata ꝙ solint. repetere debere

Expanded text:
 Plautius. rogatus est heres a liberto testatore, ut perceptis sibi decem totam hereditatem revenderet: postea patronus defuncti bonium pro rata quod solvit repetere debere
Abbreviated transcription (Latin):
oberit ei in substitutiones
tũc cape possit. cũ filius dece¬
sẜit.¶Contra quo. põt penar
in testõ pupilli. pati liceti
postea fri. ex scd̃is tabul bis
extitit. h̾roitatem patris re¬
cuset. fr̃nam aũt retin̾e ma¬
lit. audiri debet. Iustius e̾ro
torẽ facturũ existimo. si fu

Expanded text:
oberit ei in substitutione, si tunc capere possit, cum filius decessit. contra quoque potest poenas in testamento pupilli pati, licet postea fratri ex secundis tabulis heres exstitit, hereditatem patris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum existimo, si fratri
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis cui nõ erat qsqua
substitutus ⁊ exceteris alt̾
inuopatre famił. decesẜat
pattẽ cius cui nẽoerat sup¬
stitutus ad substitutũ qͣuͣ
oꝙ ꝑtinere. offilius cassel¬
lius respõdert̃. quoꝵ smña ue¬
ta ĩpubes arrogatus decess¬
it q̃ admod̾ legittimis b̾r¬
dib auctoritate prĩcipali
ꝓspicitur ũiculo caitiõis
ita si forte substituit natu¬
ralis pat̾ inpubi succuren¬
dum erit substituto. nã ⁊ le¬
gittimis hrdib futuris ñ
alie ꝙͣutiles actiones pr̃an¬
adiret. aut ꝯditio substitu¬
cionis existeret uita decessit.
ad substitutũ eius. siue añ
substitutione siue postea sb̾¬
scitutus sit. utraq portio ꝑ¬
tinebit. nec int̾ erit priorsb¬
stitutus post ĩstitutũ an añ
decedat. ¶Exhis u̾bis eosq
iuicem substituo nõ adeũ¬
tis portio scriptis hrdib pro
m̃o sibi uł alii q̃ site portiõi
defertur. ¶Cũ filie uł nepoti
q̃locũ filii tenuit. aut post
testm̃ cepit tenere pares sub¬

Expanded text:
on erat quisquam substitutus, et ex ceteris alter vivo patre familias decesserant. patrem, cui nemo erat substitutus, ad substitutum quoque pertinere Ofilius Cascellius responderunt, quorum seta impubes adrogatus decesserat. quemadmodum legitimis heredibus auctoritate principali prospicitur vinculo cautionis, ita, si forte substituit naturalis pater impuberi, succurrendum erit substituto: nam et legitimis heredibus futuris non aliae quam utiles actiones praadiret aut condicio substitutionis existeret, vita decessit. ad substitutum eius, sive ante substitutionem sive postea substitutus sit, utraque portio pertinebit nec intererit, prior substitutus post institutum an ante decedat. Ex verbis "eosque invicem substituo" non adeuntis portio scriptis heredibus pro modo sibi vel alii quaesitae portionis defertur. Cum filiae vel nepoti, qui locum filii tenuit aut post testamentum coepit tenere, parens sub
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rdib relictis postea filiu
amnũagens plem̃i nonuz
decimũ. ⁊ ingressus incessi¬
mũ nec dum tñ eo expleto
decessit filia hrde faiauale¬
riana sua relicta aq̃ mnnta
portĩonẽ h̃rditatis petebat.
⁊ ap̃presidem obtinuerat
Tutores ualeriane filiean¬
tonim. egestate eius prete¬
debant ⁊ recitabãt dun adri¬
am ostitutione. in qua qͣtũ
ad mumera muncipalia.

Expanded text:
heredibus relictis. postea filius annum agens plenum nonum decimum et ingressus uicensimum necdum tamen eo exple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amiportionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadriani constitutionem, in qua quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
annũ.xx.etatis. qͣuis scire
se dicẽt adiuo marco ño ex¬
cusatum atutela eũ qsep¬
tuagessimũ annũetatis
ĩgressus fuissi. nob̾⁊ legis
elisẽtie argum̾ta ꝓferenti¬
sit.titius cornelio h̃rdi suo
salt.ate petocorneli qmad
quondã mei ꝯtraria fort¬
una.ut sic ⁊ ꝑhoc totus as
m̃s. ⁊pudte ẽẽ seꝑatur. u¬
ti recis restituas gaiose
fuerait deportatus ⁊ adierit
hrditrte inis quo rogat
sit.ut ex sua portione resti
lum. auit b̃rdem deb̾eꝓrata

Expanded text:
aetatis", quamvis scire se diceret a divo Marco non excusatum a tutela eum qui septuagensimum annum aetatis ingressus fuisset, nobis et legis Aeliae Sentiae argumenta proferentisit: "Titius Cornelio heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Sefuerat deportatus et adierit hereditatem, an is quoque rogatus sit, ut ex sua portione restitlium autem heredem debere
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur. inpotate parẽtis. de
cinus bõis agitur. cũ ismoritũ
no fin̾t ei liberisꝙ quos ieuist
familia he̾bit.si adeos hrditas fu¬
o nõie ptinebit. n nõĩatim ex¬
hrdes scripti erunt bo. po. eius ꝑti¬

Expanded text:
pollicetur, in potestate parentis, de cuius bonis agitur, cum is moritur, non fuerit, ei liberisque, quos in eiusdem familia habebit, si ad eos hereditas suo nomine pertinebit neque nominatim exheredes scripti erunt, bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
facruras cape possilana¬
mosa est ei illa antnotato
posselegari fuo. ⁊ q̃ diuẜ
uiat. nã her legatum. ex
psona sui uires acͤcipit.i
iꝗͣn ⁊ illud annorare¬
ueet lib̾tate ꝯseq nõ possĩt
at tn legatũ ⁊ broitatem¬

Expanded text:
factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari seruo et quamdiu seruiat: nam et hoc legatum ex persona serui uires accipit: alioquin et illud adnotarelicet libertatem consequi non possunt, attamen legatu
Abbreviated transcription (Latin):
risCum eĩ ẜuo alic̃o fidei¬
ꝯmissũ abuno exhrdibo
subꝯditionelib̾tatis fu¬
crit datũ Idemq ẜuus ei
h̾rdi substituatur licet i¬
pure subscitutio feã sit.ĩ
tñ subeadẽ ꝯditione substi¬
tui detũr. sub qua fidei¬
commissum meruit

Expanded text:
uo alieno fideicommissum ab uno ex heredibus sub condicione libertatis fuerit datum idemque seruus ei heredi substituatur, licet pure substitutio facta sit, tamen sub eadem condicione substitui uidetur, sub qua fideicommissum meruit
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.Curatorẽs in pub̾idatũ
quac̾ꝙ ex cã ꝑseuerare indiẽ
pub̾tatis in ead̾e cuꝑa. Rndi.
ergo post pub̾tat̃e curatorẽ

Expanded text:
Curatorem impuberi datum quacumque ex causa perseuerare in diem pubertatis in eadem cura respondi: ergo post pubertatem alium curatorem
Abbreviated transcription (Latin):
legauit dubitari. poterit.
anualeat ⁊ putouałe. ¶st
si ea que legauit edib imi¬
unexit. extinc̃tum erit leg¬
atum.E sih̃rs ea iniuncxit.

Expanded text:
legauit, dubitari poterit, an ualeat: et puto ualere.Sed si ea quae legauit aedibus iunxit, extinctum erit legatum.Sed si heres ea iunxit
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾msit quosdã ⁊ leg¬
ata declit. antoninus ce¬
sar remotis omibo cũ de¬
lib̾a ss⁊ ⁊ admitti rursus
cosdẽ iussissi dixit. cã pre¬
sens admittere ur hũam¬
or̃ẽ int̾pretationẽ ut eadũ

Expanded text:
Manumisit quosdam et legata dedit'. Antoninus Caesar remotis omnibus cum deliberasset et admitti rursus eodem iussisset, dixit: 'Causa praesens admittere uidetur humaniorem interpretationem, ut ea du
Abbreviated transcription (Latin):
cui nich relictũ est. tutor frustͣ
daturapatre nec sine inꝯsitiõe
ꝯfirmatꝰ. Si q̃ratu.ã ex ĩꝗsitõe
recte datus sit tutor. Quatuor
hec ꝯsiderã dasũt. an hic dederit
qdare potueritille accepit.i
cui fuit dãdus ⁊ isdatus cuiꝰdã¬
difacultas erat.⁊ ptribulaliḋ¬
cretum interpositum.

Expanded text:
cui nihil relictum est, tutor frustra datur a patre nec sine inquisitione confirmatur. Si quaeratur, an ex inquisitione recte datus sit tutor, quattuor haec consideranda sunt: an hic dederit qui dare potuit, et ille acceperit cui fuerat dandus, et is datur cuius dandi facultas erat, et pro tribunali decret
Abbreviated transcription (Latin):
emãcipatus. exceptione.
doli.mali. ageti hrdipatri
oppossuit de eo. ꝙ patri deb
ꝙ ita intelligend̾ est. si br¬
de petentem debitũ uoliñt
filius repellere illa excepti
testateaui relicto. abextra¬
neobrdes fidei ꝯmissariam
hrditatem silibactus auipo¬
testate fuissi. reliꝗss si suspe¬
ctus. nius siqĩs supturus
bõa ncpotis.noẽe eidandã bȯ.¬
adoptionẽ nec seq̃tureum
filius emãcipatus. abeo añ
çellus aũt ait. iniquum
sibi uideri excludieos. abo.

Expanded text:
emancipatus exceptionem doli mali agenti heredi patris opposuerit de eo quod patri debu ita intellegendum est, si heredem petentem debitum noluerit filius repellere illa exceptiotestate aui relicto ab extraneo herede fideicommissam hereditatem, si liberatus aui potestate fuisset, reliquisset: si suspectus auus sit quasi consumpturus bona nepotis, non esse ei dandam boadoptionem nec sequatur eum filius emancipatus ab eo antea cellus autem ait iniquum sibi uideri excludi eos a
Abbreviated transcription (Latin):
erit ergouenale bnfitium
scriptib̾rdis extranei. ut cũ
ip̃e hr̃ditatis iire nich̾ sit
ꝯsecuturus. adeu̾do repell¬
at filiũ inpot̾ate relictum
pretꝙ assem emacipato fi

Expanded text:
erit ergo uenale beneficium scripti heredis extranei, ut, cum ipse iure hereditatis nihil sit consecuturus, adeundo repellat filium in potestate relictum praestetque assem emancipato fi
Abbreviated transcription (Latin):
bo.ponem. exh̃rdatum effec¬
tuetur. si aditanõ fuerit hr¬
ditas ita nec filius quim
pot̾ate remasit aditione
bĩta in totũ expellendus
erit. Sih̾rditatis adpetitio¬
nẽ admittendus ẽ. ex cã in¬
offitiosi q̃ rele cc̃ emãcipatũ
mouende. Uidea mus tam̃
istocasu quoutriꝙ adbõa
patus ueniũt. an huo ferre
debeãt.Emãcipatusnãꝙ i
nec ex hac pͥte. edicti uerbis
id facere cogitur. Uñc̃e .ta.
ueri decollatione abemãcip¬
atoiubẽt. Iste ẽi ꝯmansit. ĩ
potãte ꝗ exhrdatus noĩatĩ
fuit. nõ est aduocatus adho¬

Expanded text:
bonorum exheredatum effecum tueatur, si adita non fuerit hereditas, ita nec filius qui in potestate remansit aditione adhibita in totum expellendus erit, sed ad hereditatis petitionem admittendus est ex causa inofficiosi querellae contra emancipatum mouendae. Uideamus tamen isto casu, quo utrique ad bona patris ueniunt, an ei conferre debeat emancipatus: nam neque ex hac parte edicti uerbis id facere cogitur, unde contra ueri de collatione ab emancipato iubet: iste enim qui mansit in potestate quod exheredatus nominatim fuit, non est uocatus ad
Abbreviated transcription (Latin):
que sine effectu foret.
urus sit. dixi. si scripti brde
ernei. adierint hrditatem
repellend ẽe filiũ ꝗ mansit
in pot̾ate ꝙ si hu repudiau¬
erint hr̃ditatem. ꝙ facile
testato patris suꝰ hrs depre¬
he̾ditur. Emãcipatus. aũt

Expanded text:
quae sine effectu fore‹n›urus sit. dixi, si scripti heredes extranei adierint hereditatem, repellendum esse filium, qui mansit in potestate. quod si hi repudiauerint hereditatem quo‹d› facile ntestato patris suus heres deprehendetur: emancipatus autem
Abbreviated transcription (Latin):
łp. Qu filiab legauit. si
mentionẽm aliqua parte
testĩ postume fecit indetur
infiliarum legato ⁊ de post¬
uma seriosissẽ. ¶siquis ita
legauerit.siqua filia mic¬
hĩ genita sit. ci heres m̃s.
tur singulis tantundem
legasse.ꝙita accipiendu
est.insi eindens sit ꝯtraria
sm̃a testatoris. ¶siumi ex
heredib fuerit legatum.a
hoc deb̾i ei offitio iudicis fã¬
milie hercicunde. manifes¬
tum est. si ⁊ si abstinuerit

Expanded text:
. Qui filiabus legauit, si mentionem aliqua parte testamenti postumae fecit, uidetur in filiarum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legauerit: 'si qua filia mihi genitur, ei heres meus tur singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi euidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex heredibus fuerit legatum, hoc deberi ei officio iudicis familiae herciscundae manifestum es
Abbreviated transcription (Latin):
Op. Siduobus res ꝯuine¬
tin legata sit.quamuis
alter mrernatura non fu¬
erit. altisolam ꝑtem debi.¬
⁊ hoc puto ueꝵ esse. ¶Heres
adiecto ei noĩe cinusdam
qui heres non sit. dare dq̃p¬
natus. totum legatum de¬
bet.nam⁊ siduos ex hrdi¬
bus sis. noĩatim quisdã¬
pnassi ⁊ alter hereditatem
non adisset. qui. ãdiss totũ
deberet.si ps eius qui non
adisset adcum qui adissi
pueneit. ¶si titio ⁊ postu¬
molegatum fit.ñnato po¬
stumolegatum totũ titius

Expanded text:
 Si duobus res coniunctim legata sit, quamvis alter in rerum natura non fuerit, alteri solam partem deberi puto verum esse. Heres adiecto ei nomine cuiusdam, qui heres non sit, dare damnatus totum legatum debet: nam et si duos ex heredibus suis nominatim quis damnasset et alter hereditatem non adisset, qui adisset totum deberet, si pars eius qui non adisset ad eum qui adisset pervenerit. Si Titio et postumis legatum sit, non nato postumo totum Titius
Abbreviated transcription (Latin):
nõ esse riiin ꝯpellend̾ crecdito¬
rib pat̾nis R̾ndere nisi sub¬
sñ.a a marcello recte notat
est. Impugnatẽi utilitato
pupilli. q ip̃e salte põt hrei
successor̾e. metu ei honer po¬
tris timidus qͥs ⁊ in pubetis
h̾rditatem adibit.aliqͥmĩ
abĩtestato possidebit hidito¬
tem ⁊ qdc impune. nec ei uide¬
tur uoluisse fraudare edictu
ꝗsibi ꝓspicit ne oncrib pa¬
tris ꝓu̾pilli h̾rditas ĩplicarẽ¬
tur.s⁊ ꝙ infratre scripsit. credo
ita intelligend̃ si nõ ipubi
fr̃ fuit. si testatoris. Ceteruti¬

Expanded text:
non esse eum compellendum creditoribus paternis respondere, nisi subsententia a Marcello recte notata est: impugnat enim utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onerum patris thereditatem adibit. alioquinab intestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim videtur voluisse fraudare edictum, qui sibi prospicit, ne oneribus patris pupilli hereditas implicaretur. sed quod in fratre scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatoris: ceteru
Abbreviated transcription (Latin):
rem ceptã sub patre ꝑfitiat.
annonã inchoauerit. Hãsiqd
noii ĩsocictate in chount nõ
uideri in miscuisse hrditati
patrĩ scipsit. ¶ Si fuũ pates¬
nũ filius maumiẜit siñdu¬
biomiscuisse se pat̾ne h̾rdita¬
ti uidebitur.¶Proponebat.
filius apatre de ca stresi peculi
o fuos ꝯpasse. cos ꝙ a patrem¬
anumitte rogitus õcum hr̃s
ẽet. abcoĩstitutus. querebat
si se abstinuiss⁊ pat̾ na hrdi¬
tate cosꝙ maũmisissi. ãmis

Expanded text:
ub patre perficit an nouam inchoauit: nam si quid nouum in societat‹e› inchoauit, non uideri miscuisse hereditati patris scripsit. Si seruum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati uidebitur. Proponebatur filius a patre de castrensi peculio seruos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuisset paterna hereditate eosque manum
Abbreviated transcription (Latin):
tps indulgeri cautionem
prebnti. ¶Srbona mulieis
pp̃te sũt publicata. suꝑ est
mulicri reliq̃ ꝑtis dotis ex¬
actio plus puto ⁊ si post li¬
tem ꝯtestatam. publicata
sit ꝓꝑtedos. suffitiet arbitri¬
um iudicis. aꝑatris ꝯdėpna¬
tionem faciendam.ꝙ si cõ¬
culio q̃dem agetur. Si siue
fuio.f. ułamoras abuxore
res peculiares hoc ip̃o ꝙ ht ac¬
tionem pat ex psona filum
anus peculiũ fit. ⁊ sic totũ
est prandum mulieri ꝙẽ¬

Expanded text:
 indulgeri cautionem praebenti. Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam. Quod si toculio quidem agetur: sed sivefilio vel amotas ab uxore res peculiares hoc ipso, quod habet actionem pater ex persona filii, maius peculium fit, et sic totum est praestandum mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
inreddenda  dote dedolo.m.
⁊ cuspa cauere oportet.ꝙ si
dolo.in.fecerit.quo minu
restituere possit.dãpnand̃
cum quamtimulier in li¬
tem uirauerit. quia in ui¬
tis nob̾ res nr̃as alius reti¬
nere ño debet. ¶Si post du¬
ortium res dotales deterio¬
res fc̃e sunt ⁊ uir inredden¬
da dote morã fecerit omĩno
de trimentũ ip̃e prãbit.¶si
qui dotaliũ ẜuoꝵ. in fuga c¬
runt. cauere debet maritus

Expanded text:
de dolo malo et culpa cavere oportet. Quod si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum eum, quanti mulier in litem iuraverit, quia invitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post divortium res dotales deteriores factae sint et vir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium servorum in fuga erunt, cavere debebit mar
Abbreviated transcription (Latin):
rationem br̃i debesnam si
itanstitutus eẽt. si titio .x.
dectissi ño aliter cogetur q̃
sierpecuma offeratur. s⁊ ⁊
salutis ac dignitatis ratio
h̾nta erit. qd ẽĩ si morboin¬
plicatus alexandriã iussus
fuitadire. uł nom̃ uispillio¬
mĩs testatozis  ferre.¬
irestituere. Iuł ait. ubi ab̃ẽ.¬
plane si ꝗs petierit ad delib̾a¬
tionem tp̃c. ⁊ impetrãu̾erit
dem̃ post tp̃c de libatiõis ad¬
erit ꝯ restituerit b̃rditate
nõ indetur coactus hoc fecis¬
senec eĩ suspectam coactus
adit. si spõte p̃ost delib̾atioe.¬
Qd̾si suspectam dicit. ꝓfite¬
ni debet. nõ sibi expedireadire
b̾ditatem. neq hoc dici oꝑ¬

Expanded text:
nam si ita institutus esset '‹si› Titio decem dedisset', non aliter cogeretur, quam si ei pecunia offeratur. sed et salutis ac dignitatis ratio habenda erit: quid enim si morbo adplicitus Alexandriae iussus fuit adire uel nomen uispellionis testatoris ferrerestituere Iulianus ait, ubi abest.Plane si quis petierit ad deliberationem tempus et impetrauerit, deinde post tempus deliberationis adierit et restituerit hereditatem, non uidetur coactus hoc fecisse: nec enim suspectam coactus adit, sed sponte post deliberationem.Quod si suspectam dicit, profiteri debet non sibi expedire adire hereditatem, neque hoc dici o
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm suꝑiore clausulã possĩt
deder̾it ułsi finita ẽ satisdatõ
nonunq̃ ẽ satisdatio abeis

Expanded text:
m superiorem clausulam possint? dederint uel si finita est satisdatio nonnumquam enim satisdatio ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
ab aui. pat̾. quia. pauia. abau.¬
actauia.fr.abam. totidẽ ert
matris appłone ꝓposita. ¶Auu¬
amita maior. Ceteraut ĩpa¬
truo maximo ĩmutato hoci
tm̃. ut ubi ẽ ab aui fr̃.ꝓponã¬
turabam soror. ¶Mattera
maxiã est abauie soror patii.
ułmatris. mattera maior. ce
rore.hos õs quos a patruo ma¬
gnoꝓposuimus. ꝯdã hus nõi¬
bdesignãt. aboppatruus
abar̃culus. abamita abi¬
mattera. Itaꝙ ⁊ nos ĩdifferẽ¬
ter hos ponemus. Quos aũt¬
ego appello abpatruos abaui¬
culos. abamitas ab mat̾tea.
illimedemostrant fr̃ĩs soroi¬
ꝙ ab nepot̾e. ¶Patrui maioi
filius filia. husũt.paui frĩs
filius filia ab aui abauie. p
pauũ nepos neptis ex filio. ꝓ¬
ne sic ducta ut ĩꝗmtogradu
cũ patruũ maiore demo strem
fecimus adiectio dũ taxat
filio fil a ꝙ filius patrin et¬
maiores totide necc̃e est psoa
plectatur quot patruus ma¬
ior.i. octo totidẽ. ex filio ꝑsoã
ꝯputatis. hus mis effitietur
q̃ supra posumus ¶anute

Expanded text:
abaui› paterauiaproauiaabauusatauiafrater abaui totidem erunt matris appellatione proposita. auunamita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abaui frater ponatur abaui soror. matertera maxima: ea est abauiae soror, patris uel matris matertera maior: cetrore. hos omnes, quos a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abauunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abauunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sunt proaui fratris filius filia, abaui abauiae per proauum nepos neptis ex filio: pne sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id est octo. totidem ex filiae person‹a› computatis is numerus efficietur, quem supra posuimus. amitae
Abbreviated transcription (Latin):
ternos q̃ mat̾nos. Et ideo euei¬
re solet ĩhis qdiu̾sis paretib
cognatus nõsit. poneme frem
hr̃e ex eade matre.illi inter. se
frẽs sint. michi alt̾ cognatus
nõ est. sorori similit̾ numerãt᷑.
ur fr̃ nepos quoꝙ duplicit̾ inte

Expanded text:
rnos habet: et ideo euenire solet in his, qui diuersis parentibus cognatus non sit. pone me fratrem ere ex eadem matre: illi inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est. soror similiter numeratur ut frater. nepos quoque dupl
Abbreviated transcription (Latin):
his psois autis ama id: cuu
cogͣtioneq̃ritur priores ĩobri¬
ni sũt pat̾ꝯmat.sobrinꝰ sobri¬
na. isde cuius cogͣtione quent
sobrino natus ẽ. hic pxio nõie
diffimũtur pareti suo sobrinꝰ.
ut trebatius ait. rationẽ ꝙn
nõis hãc redoidit ꝙ ultimi co¬
qtionũ gradus sobrinoꝵsũt.
ĩtaꝙ sobrim filiũ recte ꝓrimũ

Expanded text:
his personis auus auia eius, de cuius cognatione quaeritur, propius sobrinis sunt, pater mater sobrinus sobrina: is de cuius cognatione quaeritur, sobrino natus est: hic proximo nomine definitur parentis sui sobrinus, ut Trebatius ait, rationemque nominis hanc reddit, quod ultimi cognationum gradus sobrinorum fiunt itaque sobrini filium recte proximum
Abbreviated transcription (Latin):
est sũma effitiũt eoꝵ patresma¬
tresꝙ eius de cuiꝰ cogͣtione q̾n¬
tur. sobrim sobrineq̾ sũt. i p̾̃e
udis desobrina sobrinouena¬
tus patrui abnepos abnepti.
auuculi abnepos abneptis.
amite. abnepos abneptis ma¬
t̾tere abnepos abneptis b̾sin¬
gulã uocabula senas denasꝯ
abnepos. sic enuãbr ut bipb¬
arã patruo accepto q̃ter ꝓne¬
pos totiẽs ꝓneptis ducatur⁊
sicadeoꝵ filiõs ueniat᷑ sedeci¬
es ꝯputatos. ead̾e ratio̾e ad fi¬

Expanded text:
patres matresque ei, de cuius cognatione quaeritur, sobrini sobrinaeque sunt, ipse autem isdem sobrino sobrinaue natus. patrui abnepos abneptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula uocabula senas denas cabnepos si‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sedecies computatos: eadem ratione ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
iii.hi oms paui aut ꝓainc eiꝰ
de cuuis cog̾natione qͥrtur p¬
auia. patruus magnus amita
magna. auuiculus magnus.
matteri magna. Sũt iute

Expanded text:
hi omnes proaui aut proauiae eius, de cuius cognatione quaeritur, pauia patruus magnus amita magna, auunculus magnus matertera magna: erunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
ine patris matrisq. ¶Ittama
atauie fr̃sororue. hu sũt trita¬
u filius filia abaui abauie.¬
ue patruus auiculus amita
mat̾tera pam ꝑauie patruu
magnus. auimcuł magnu.
amita magna mat̾tera ma¬
gna auia auie ue. patruus ꝑ¬
aũculus pamita.ꝑmat̾tera
expler accedut totid̾e pꝑ fris
duplicẽ psonã necesse ẽnam.
xiii. frẽs atauus ex patre ꝯpu¬
te̾tur .xxui. ex matre similit᷑¬

Expanded text:
atris matrisque. ataui atauiae frater sororue: hi sunt tritaui filius filia, abaui abauiaeue patruus auunculus amita matertera, proaui proauiae patruus magnus auunculus magnus amita magna matertera magna, aui auiaeue propatruus proauunculus proamita promatertera, explet, accedunt totidem propter fratris duplicem personam: necesse est nam sedecim fratres ataui ex patre computentur
Abbreviated transcription (Latin):
cogtione q̃ritur ꝯsobrinorne
potes neptes ue sũt.¶Fris so¬
roris ꝙ ib nepos abneptis ef
pra seriptis apparere põt.¶Cri¬
nepos trineptis hi fu̾t filu filie¬
ueat nepos at neptis at nepos
neptis abnepos ꝓneptis ꝓnep¬
otis ꝓneptis ue. ꝓnepos pͥnep

Expanded text:
cognatione quaeritur, consobrinorum nepotes neptesue sunt. fratris sororisque abnepos abneptis: efpra scriptis apparere potest. trinepos trineptis: hi sunt filii filiaeue adnepos adneptis, nepotis neptis abnepos abneptis, pronepotis proneptisue pronepos
Abbreviated transcription (Latin):
gulis. ut .s̃. demostrauimu
accepti ¶Sororis ꝓnepos pro
bn sũt abnepotis ul abnep¬
tis filius filia ꝓnepotis uł ꝓ¬
neptis.nepos pneptis neṗo¬
tisus neptis. ꝓͥnepospneptis
filnus filie. ab nepos ab nep¬
¶Sexto gradu ꝑsõe ꝯtinent᷑.¬

Expanded text:
ut supra demonstrauimus, acceptis. sororis pronepos pron hi sunt abnepotis uel abneptis filius filia, pronepotis uel proneptis nepos neptis, nepotis uel neptis pronepos proneptis, filii uel filiae abnepos abnepSexto gradu continent
Abbreviated transcription (Latin):
nepos ex filio.nepos exfilia.fris
codẽ patrina ti neptis exfilioi¬
neptis exfilia fr̃ĩs alio patre ea¬
deꝙ matrenati neptis exfilio¬
ex sororenatoꝵ nepotes nepte
ꝙ⁊ similit̾ nuãtur.anobis fr̃e
aũt mei nepos neptis ꝙ patrui
neptes ꝙ ꝯsobrim sũt.ab nepo
abneptis. hu fũt pnepotis p¬
neptis filius filia nepotis n̾ep¬
tis.uc. nepos neptis filu filie¬
ue. ꝓnepos pneptis nepote ul
exfilio nato ex filia. nepteułer
filio nato.uł ex filia acceptis a
it adsigulas psoas gradu  desce¬
damus.filius sit nepos pnepos
ab nepos. filius. nepos pnepos.
ab nepo filius. nepospnepos. ab

Expanded text:
nepos ex filionepos ex filia fratris eodem patre nati neptis ex filioneptis ex filia fratris alio patre eadem matre nati neptis ex filioex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. fratris autem mei nepos neptisque me patruum r se consobrini sunt. Abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisve nepos neptis, filii filiaeve pronepos proneptis, nepote vel ex filio nato vel ex filia, nepte vel ex filio nata vel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filius – nepos – pronepos – abnepos filius – nepos – pronepos – abneptis filius – nepos –
Abbreviated transcription (Latin):
filios filias nom spalis cogtio¬
nis h̾re.fiita demostrati fris so¬
porisꝙ filios filias. Qd qdẽ et
ĩalus acridere expostioribap
parebit. ¶ꝑnepos quoy ⁊ pro¬
neptis q̃ dripharit̾ intelligut᷑
aut eĩ ex nepote ex filio. aut ex
nepte ex filia descendut. aut ex
nepte ex filio. aut nepte exfilia
ppagãtin.¶Quarto gradup¬
ione ꝯtinetur octogita. ab auu
cuius intellectus inocto psoa
porrigit᷑. Est eĩ ꝓ am pat̾m aut
matm. pat̾ni quo singlos du¬
plicimointelligendos drcimꝰ
aut paine patne aut mat̾ne
pat que ⁊ ipe singule ꝑsonedu¬
plicit̾ accipiũturabauieꝯ⁊ hee
octies numerãtur. Est ẽi ꝑam
pat̾m aut mat̾nimat̾. Ite pro¬
ter. ¶Patruus magnus est fr
aui ꝗ ꝑauus. Ite fres cũ duob
moĩs intelligat quatuorpso¬
nas hoc nom amplectit᷑ ut sit a¬
chi patruus magnusis patri
meo uł matrimee patiuus e
amita magna ẽ aui soror. u

Expanded text:
filios filias nomen speciale cognatiofilios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis accidere ex posterioribus apparebit. pronepos quoque et proneptis quadrifariter intelleguntur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte ex filio aut ex nepte ex filia propagantur.Quarto gradu personae continentur octoginta. abauus, cuius intellectus in octo personas porrigitur: est enim proaui paterni aut materni pater, quod singulos duplici modo intellegendos diximus, aut proauiae paternae aut maternae pater, quae et ipsae singulae dupliciter accipiuntur. abauia: et haec octies numeratur: est enim proaui paterni aut materni, item proter. patruus magnus est frater aui: qui auus, item frater cum duobus modis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amplectitur, ut sit amihi patruus magnus est, is patri meo uel matri meae patruus est. amita magna est aui soror: auus
Abbreviated transcription (Latin):
ũtur. ¶Hom̃ cogͣtionis agre¬
ei illi uocãt quos nos cogͣtos ap¬
milia sũt.Ꝙ aũt ꝑ feminas
ꝯiũgunt᷑. cognati tm nõĩant᷑.¬
pximiores exagͣtis sui dicunt᷑.¬
¶Intagnatos igitur ⁊ cogna¬
tos boc int̾ est ꝙ int̾ genus ⁊ sp̃e
nã ꝗ est agnatus ⁊ cogtus est.

Expanded text:
imur.Nomen cognationis a Graeenim illi uocant, quos nos cognatos apm‹i›lia: qui autem per feminas coniunguntur, cognati tantum nominantur.Proximiores ex adgnatis sui dicuntur.Inter adgnatos igitur et cognatos hoc interest quod inter genus et speciem: nam qui est adgnatu
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ directolumite uduas
lineas sepãtur quaꝵ altera
ĩferior. alt̾a supior. Ex supio¬
re uõ exsedo gradutrãsuse li¬
nec pendẽt quas om̃s latiore
tractatubito ĩlibrũ sigularẽ¬

Expanded text:
tionum directo limite in duas lineas separantur, quarum altera superior, altera inferior: ex superiore autem et secundo gradu transuersae lineae pendent, quas omnes latiore tractatu habito in librum singulare
Abbreviated transcription (Latin):
goꝯceptus. ⁊ exea natus ẽ q
postea michi nupsit equenis
S
ꝗcũ in ꝯcubinatu erat mat̾ ei
natus exea ẽ.eaꝙ postea alu¬

Expanded text:
onceptus ex ea natus est quae postea mihi nupsit, aeque et is qui, cum in concubinatu erat mater eius, natus ex ea est eaque postea al
Abbreviated transcription (Latin):
¶filu aũt uxor nurus filieuõ
iur gener. appellatur. ¶Uxo
lib̾is ex alia uxorenatis no¬
u̾cadicit᷑ matris uirexalioui¬
ronatis uitric̾ appellat̾. eor
ut̾q natos aliũde priñgno
priũgnasꝙ uocãtur põt ⁊̃ sic
diffim̃ri. socerẽ uxoris meepa¬
teregoillius sũ.gener.socer.
magnusdicit᷑. uxoris meeauꝰ.
Egosũ illius ꝓgener. Et retro
pat̾ meus uxoris mee socer ẽ.
It ꝓsocrus michi uxoris mee
aiua c̃. ego illius sũꝓgener.
Et retromat̾ mea uroris mee
socrus ẽ. illa huic nurus. Eta
ormea illa ꝓnurus ẽ. ¶Prim¬
gnus aũt est uxoris mee filiꝰ
mealib̾is quos. exalia uxore
habro. nouca dicitur. libi mei
pellãtur.ut estapomer re¬
latũ. sic ẽĩelena abethore di

Expanded text:
filii autem uxor nurus, filiae uero uir gener appellatur. uxor liberis ex alia uxore natis nouerca dicitur, matris uir ex alio uiro natis uitricus appellatur: eorum uterque natos aliunde priuignos priuignasque uocant. potest etiam sic definiri. socer e‹s›t uxoris meae pater, ego illius sum gener: socer magnus dicitur uxoris meae auus, ego illius sum progener: et retro pater meus uxoris meae socer est, item prosocrus mihi uxoris meae auia est, ego illius sum progener: et retro mater mea uxoris meae socrus est, illa huic nurus: et aor mea ill‹i› pronurus est. priuignus est uxoris meae filius mea liberis, quos ex alia uxore habeo, nouerca dicitur, liberi mei pellatur, ut est apud Homerum relatum: sic enim Helena ad Hectorem di
Abbreviated transcription (Latin):
neptes ꝙ tã ex filio q̃ ex filia qͣ
ius attinet cũ denatura li cogͣ¬
tione q̃ritur. Septimũ grady
ꝗs excedit q̃ tenus ultra eum
ferre gradũ reꝵ natura cogna¬
toꝵ uitã ꝯsistere nõ patit᷑ cogͣ¬
ti ab eodici pũt̾atur ꝙ quas
una cõrt̾ue nati uł. ib eoder
orti ꝓgenitiue sĩt. ¶Logtio¬
nis subst̾atia bifariã apudro¬
manos ĩtelligitur.nã quedã
cogna tioes iure cimli quedã
naturali ꝯnectũtur. nonunq̃¬
utroꝙiure ꝯcurrẽte ⁊ nat᷑ali
ꝯciuili copulat᷑ cogͣtio. Et qd
naturał cogtiopsesine cun¬
li cogͣtionẽ intelligit᷑ q̃ ꝑfe¬
minas descendit q̃ uulgoli¬
option̾e. utroꝙ uire ꝯsistit
cognatio cũ iustis nuptus
ꝯtractis copulãtur. Surat᷑a¬
lis qde cognatio hoc ip̃onõie
appellat cuuł. uero cognatio
licet ip̃a quo ꝑ se pleu̾issiẽ
hoc noĩe uocetur. ꝓprie tn ag̃¬
tio uocat. iudelic̾et q̃ ꝑma

Expanded text:
sque tam ex filio quam ex filia: quam d nostrum ius attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur. Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint. Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnuet ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, quae uolgo lioptionem. utroque iure consistit cognatio, cum iustis nuptiis contractis copulatur. sed naturalis quidem cognatio hoc ipso nomine appellatur: ciuilis autem cognatio licet ipsa quoque per se plenissime hoc nomine uocetur, proprie tamen adgnatio uocatur, uidelicet qua
Abbreviated transcription (Latin):
ip̾e sibi succedat ex hac suocxs¬
soriapte.⁊ magis ẽ ut suc̃ce¬
dat. ut im̃ legittum possit pe¬
tere.⁊ post hos suo ordine ex
illapte. Uñ ꝓrimi cognatiuo¬
cãtur. ⁊ hoc nire utimur. ut ad¬
mittatur. pot̾it igiturex seqͣti
capte succed̾e ip̃e sibi.Itẽq hoc

Expanded text:
pse sibi succedat ex hac successoria parte? et magis est, ut succedat, ut unde legitimi possit petere et post hos suo ordine ex illa parte, unde proximi cognati uocantur. et hoc iure utimur, ut admittatur: poterit igitur ex sequenti parte succedere ipse sibi. item hoc
Abbreviated transcription (Latin):
matris auuculus magnu:
Sade  denuatione hic quor
octo psõis ꝯputabimus. hoc
tm̃ ⁊ inmutato uthis ꝑi¬
fr̃e ꝑauie ponaturamita n¬
maiorea est. p aui soror patri¬
¶Qd ad nmeꝵ ⁊ expositionẽ
ꝑsonaꝵ eade erũt inmutato
hoc ut paui soror adextremũ
ponatur. mat̾tera maior. hoc
tir. ꝓ auie soror. hosom̃is pa¬
truss maiores quos retulim
qdã appellãt. ita ꝓ patruus.
pauu̾culus pamita. ꝓmat̾¬
tera. quos om̃s tn egoita no

Expanded text:
matris auunculus magnus: eadem denumeratione hic quoque octo personas computabimus, hoc tantum immutato, ut is frater proauiae ponatur. amita maior: ea est proaui soror,quod ad numerum et expositionem personarum eadem erunt immutato hoc, ut proaui soror ad extremum ponatur. matertera maior: haectur proauiae soror. hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus proauunculus, proamita promatertera: qu
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯditione legatumles
ut si extrisecus suspe datir
ad hrdem tismisisse legatu
diciis ueluti si redotale
de ind̾e̾ delibante uxoredeele¬
ctione dotis decessit legata¬
nusatq legatũ elegentm
gis eĩmora. q̃ ꝯditio legato
miecta uidetur. Eoꝵ legato¬
rum q̃ incodicilł relicta sut
oram legati qd̾e petitioĩ fac̃
cessiõi dici. no facit. ꝓm̃siu
pure institutus tardius ad¬
eat. siue suboditiõe. nec ꝑ co¬
ditionẽ inpediatur legata¬
rius securus ẽ. Si ⁊ si nõdu
natus sit ħrs institutus. a¬
ut ap̃ hostes sit.similit̾ lega¬
tario nõ ndcebit eoꝙdies le¬
gati cessit. Inde dicimus ⁊si
a substituto legatũ sit rebic
tum. qͣ diu institutus delib¬
at.defuctolegatarionõ no¬
cebit. si postea h̃rs institutu
repudiauit. nã adhrdem su¬
um trãstulit petitionẽ. tm¬
dem ẽ fi ab impub̾is substĩt¬
utolegatur.nã adh̃rdem fu¬
um legatũ transfert.tracta¬
ri tñ põt si inpub̾i substitur¬

Expanded text:
sub condicione legatum habetur. At si extrinsecus suspendatur ad heredem transmississe legatum dicimus: veluti si rem dotalem deinde deliberante uxore de electione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit gis enim mora quam condicio legato iniecta uidetur. Eorum legatorum, quae in codicillis relicta sunt, oram legati quidem petitioni facit, cessioni diei non facit. Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est. Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies legati cessit. Inde dicimus et si a substituto legatum sit relitum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiavit: nam ad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari t
Abbreviated transcription (Latin):
abos. Sipat̾ filio impub̾i.
cosdem quos sibi. ⁊ teum̃i pre¬
terea. h̾rdem instituit. bõꝵ fi¬
lii. te dumdiũ. ceteros patris
hrdes.cõiter dimidiũ ita hẽe.
ut unus seinis apd̾mancat¬
te alterius semissis. ꝓhis ꝓti¬
b int̾ h̃rdes pat̾nos dunsiofi¬

Expanded text:
atorum. Si pater filio impuberi eosdem quos sibi et te unum praeterea heredem instituit, bonorum filii te dimidium, ceteros patris heredes communiter dimidium ita habere, ut unus semis apud te maneat, alterius semissis pro his partibus inter heredes paternos diuisio fi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. ad instructũ. referti. ¶fumn¬
dos meos ita ut ĩstructi sũt.
cassianũ numerimũ. cum
sus salictis ⁊ silins qiͣtu
est cũ siluc ⁊ salicta nomfi
dis supra scriptis sĩt.si ĩ agi¬
lis. adicctis quos ⁊ simulte¬
sta torꝯpauit. nec sinchisfũ¬
di coli possit. an legato ecte

Expanded text:
est' ad instructum referri. Fundos meos ita, ut instructi sunt, Cassianum Nonianum cum suis salictis et siluis'. quaesitum est, cum siluae et salicta non in fundis supra scriptis, sed in adiectis agellis et quos simul testator comparauit nec sine his fundi coli possint, an legato ce
Abbreviated transcription (Latin):
prãre. Etc qcqdadeum ex
bõis lib̾ti puemĩt eque prare
cogetur. si moadeum qͣi ad
patromi puenerit. ceteꝵ si
alioire nõ cogetur prãre.
nec ẽi benefitium ꝙ in eum
lib̾tus ꝯtusit. Hoc uxori debi

Expanded text:
are. Item quidquid ad eum ex bonis liberti peruenerit, aeque praestare cogetur, si modo ad eum quasi ad patronum peruenerit: ceterum si alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet,
Abbreviated transcription (Latin):
cepto horo legiocreo. ꝙ nõ
est.afixũ nã⁊ hoc instro do¬
mus putat. ꝯtineri. sicut
ꝑthrrũ domus. Si uelam̃¬
ẽ.¶fistule aũt canales⁊ cra¬
teres.⁊siqua  sut alia  adi
aquassaliẽtes necessaria.
Itẽ sere ⁊ claues magis do¬
mus portio. q̃ domũs ĩstrã
fũt.¶Specularia quoraf
fixa. magis putodomus
ẽẽpte. nam ⁊ in ẽptione i¬
domus ⁊specularia ⁊ pigi¬
nẽta cedere siue in edifitio
sũt posita.siucad tp̃s detͣc¬
ta.Esinõ sint repõita. ad
hoc t̾nsint. ut suppleãtur.
siqua  desĩt.in stropotiusꝯ
tinebũtur Cãcellos quoq
instr̃oꝯtineri puto. ¶Si si
fundus nõ cũ instrõlegatꝰ.¬

Expanded text:
cepto horologio aereo, quod non est adfixum: nam et hoc instrumento domus putat contineri, sicut prothyrum domus, si uelam. Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt. Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere, siue in aedificio sunt posita siue ad tempus detracta. sed si non sint, reposita ad hoc tamen sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instrumento contineri puto. Sed si fundus non sit cum instrument