comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me. Quod eĩ um hoꝵ fetistis mͥfe
cistis. Quos meliores habet ihe
thesauros ꝙͣ eos in quib amat iu¬
deri hos chesauros demonstra¬
uit laurencius ⁊ uidit quos eos
nec ꝑsecucoꝵ potuit aufre itaq
iosichtm qui aucum mnobsidione
suabat. nec dispensabat alimom¬
e cõpande ⁊aurum uidit ecipiet
se in captutatẽ deduci. laurenciᷤ
qui autum eccẽ maluit erogare
lingulari sue int̾p̾tacionis inua¬
citate satram martirii accepit co¬
cio. nõ debiisci erogare thesanros
ut quis fide sincera ⁊ ꝓspicaci pro¬
it. Dane si insua aliquis deriua¬
erogat captuisi reomit. miserico¬
dia. Nemo eĩ pot̾ dicere cur paup
redempti sunt. ueino pot᷑ accusar
quia templũ ẽ coificatum uemo
pot̾ indiguau quia humandisfi¬
deliũ reliquus spetia laxata sunt.
Nhis tͥbus gen̾ib uasa ettẽ etiam
uciata contringe̾ conflare uende
licet. opus ẽ ut deeccã mistici po¬
culi formanon exeat ne adususp
farios sacri calicis mĩst̾umi tran¬

Expanded text:
 Quod enim uni horum fecistis, mihi fecistis . Quos meliores Jesus habet thesauros, quam eos in quibus amat videri? 141. Hos thesauros demonstravit Laurentius, et vicit, quod eos nec persecutor potuit auferre. Itaque Joachim qui aurum in obsidione servabat, nec dispensabat alimoniae comparandae; et aurum vidit eripi, et se in captivitatem deduci . Laurentius qui aurum Ecclesiae maluit erogare singulari suae interpretationis vivacitate sacram martyrii accepit cotio: Non debuisti erogare thesauros ut quis fide sincera et perspicaci proat. Sane si in sua aliquis derivaerogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper redemti sunt. Nemo potest accusare quia templum Dei aedificatum est. Nemo potest indignari quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt. In his tribus generibus vasa ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. Opus est, ut de ecclesia mystici populi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium tran
Abbreviated transcription (Latin):
unc uas dñici sangisis agͦs¬
atur. cũ in utroq ud̾it tecep̃¬
cõm ut calix ab hoste iedimat. qͦs
sanguis a pccõ reoernt. Qm̃ pu¬
redimuntur dicatur. hos xpc̃ re¬
demit. Eoce aurum ꝗd proban po¬
dumtur pudicicia. ẜuatur casti¬
tas. Hos gͦ malui uobis libos tra¬
dere quam aurũ reseruare. hic nus
captinoꝵ. hic ordo p̾stancior est q̃
sp̃es poculoꝵ. hinc unum̾ proficer
debuit aurum redeptoris ut re¬
dim̾et piclitantur Aguosco infu¬
se demonstratut ir. Sequenti die
paupes duxit. Int̾rogatus ubieemt
thesauri quos ꝓrniserat ostendic
pauꝑes dicens. Hn sunt thesau¬

Expanded text:
unc vas Dominici sanguinis agnositur, cum in utroque viderit redemptionem; ut calix ab hoste redimat, quos sanguis a peccato redimit. Quam puredimuntur, dicatur: Hos Christus redemit! Ecce aurum quod probari podimitur pudicitia, servatur castitas. 139. Hos ergo malui vobis liberos tradere, quam aurum reservare. Hic numerus captivorum, hic ordo praestantior est, quam species poculorum. Huic muneri proficere debuit aurum Redemptoris, ut redimeret periclitantes. Agnosco infuse demonstraturum. Sequenti die pauperes duxit. Interrogatus ubi essent thesauri quos promiserat, ostendit pauperes dicens: Hi sunt thesau
Abbreviated transcription (Latin):
beoꝵ legunus. cõmeiroatum tẽplo
om̃e suutum ẽ. Nam cũ iudicul fc̃
est pecumaru. quas intẽplo ieros¬
lums maximas reꝑiri posse syt
nefatius antico regi probidit mis¬
sus in ierłm helyodorus ad tẽplũu
int. et sumo sac̾doci talis apuit in¬
diciũ ĩuidiaui ⁊ aducrrtus sin cã¬

Expanded text:
gimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecuniarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui ca
Abbreviated transcription (Latin):
mum bonũ. uoluptatem eẽ s eam
corpis magis in quinam̃toquam
sobrietate mentis estimauerunt. Qd
est ã quod ait cecroit infaciem abralã
et risit. et bic reuerencia significatur
ꝙ cunint deum uelut libo risu led̾e̾.
ꝙuis risus leticiam declararet iurisꝰ¬
ti quitantis gratulabatur. ꝓmissis. Qo
eiũ dubicantis hic risus s credentis
tantur et transeunt. sola illa u muta¬
bilis stat sempstam. Aut fortassett ĩ
hoc inistio ꝓphũnt abraham domnũ
ibesumi quod p suscepaonem domi¬
ina corporis. ⁊ resurreccionẽ tanti cõ

Expanded text:
mum bonum voluptatem esse, sed eam mum bonum voluptatem esse, sed eam corporis magis inquinamento, quam sobrietate mentis aestimaverunt. 86. Quid est autem quod ait: Et cecidit in faciem Abraham, et risit ? Et hic reverentia significatur, quod timuit Deum velut libero risu laedere, quamvis risus laetitiam declararet viri justi qui tantis gratulabatur promissis. Non enim dubitantis hic risus, sed credentis tantur et transeunt, sola illa immutabilis stat semper substantia. Aut fortasse et in hoc mysterio prophetavit Abraham Dominum Jesum; quod per susceptionem dominici cor
Abbreviated transcription (Latin):
lre que expͥunt munens diumig
ħ ẽ potestas mea uł pͥncipatus mei
ista unnortalis. Illa specialis. istage¬
ueralis. est nainq in me prudena¬
a in me castimoma in me uirtus.
ĩme iusticia. me solum reginit et in
dommantur et sunt mortales. ax¬
riente emĩ me solũtur et moriũtut.
et regine quedami ĩmortalis ĩ his po¬
cestas est ĩmortale illud pͥncipale.
uic̾ ẽ reginaecc̃a que nõme unum s
uuusos regit. Ergo spẽm ingenus
pcẽ iniumisitatem corruptibilitatẽ
in corruptibilicatem cõuersam u¬
deinus que oĩa ecc̃e cõuemire ctum
ẽ. Nouem specialis ħ ẽ s generalis
racioẽ. nec ptis s inmisicatis salus
Ioq his preceoentib cũ imũꝙ̃q pru¬
deucia sua adhane pͥnci palem ⁊ dif¬
fusam ponis salutcm dedux̾it ĩ qͣ
fous lapiẽ iusticioq eit. requintur
generacio ⁊ille ꝑfecte ꝑtus igcũdita
tis cuiꝰ nomen est ysaic. Nulla erã
melior uoluptas quã enĩoate gr̃a
conscĩe hinc epicurei traxerunt sũ¬

Expanded text:
e quae exprimit muneris divini hoc est, potestas mea, vel principatus mei ista immortalis: illa specialis, ista generalis. Est namque in me prudentia, in me castimonia, in me virtus, in me justitia, me solum regunt, et mihi dominantur, et sunt mortales. Moriente enim me, solvuntur et moriuntur eet reginae quaedam immortales, in his potestas est, immortale illud principale, sicut est regina Ecclesia quae non me unum, sed universos regat. Ergo speciem in genus, partem in universitatem, corruptibilitatem in incorruptibilitatem conversam videmus: quae omnia Ecclesiae convenire certum est. Non enim specialis haec, sed generalis ratio est, nec partis, sed universitatis salus. Ideoque his praecedentibus cum unumquemque prudentia sua ad hanc principalem et diffusam per omnes salutem deduxerit, in qua fons sapientiae justitiaeque est, requiritur genertis, cujus nomen est Isaac. Nulla enim melior est voluptas, quam emendatae gratia conscientiae. Hinc Epicurei traxerunt sum
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis dei seculi istius gloria
et quondam presentis laudis hr¬
ditatẽ p̾fr̾e nesciat atq ut altati¬
b domimi suas ĩmolet utilitatos
ita uidicii ignẽ nõ excipiat u re¬
formidet s iagis eciam ut alios

Expanded text:
Mandatis Dei saeculi istius gloriam, Mandatis Dei saeculi istius gloriam, et quamdam praesentis laudis haereditatem praeferre nesciat; atque ut altaribus Domini suas immolet utilitates, ita judicii ignem non excipiat, neque reformidet; sed magis etiam ut alios
Abbreviated transcription (Latin):
israel saluus fiet Itaq sicut testa¬
menta hominũ pͥus ẜerdem ferut
post elegatũ ex primunt melio¬
rib bereditatem infi̾orib legata
ita indomum cestam̃to uñ ⁊ u̾os
hũc morem accepunus. Heres scui¬
bitur uatura boms: nobilis io¬
limo creatus cõiugio. legato dot
cio sequenti anno ut adutas qm̃
generacõm polliceatur dominis
hoc ẽ nõ illam utrri corlis sarre. s
utum ptum ecc̃ẽ qui ẽẽt futurꝰ
Deuiq ⁊ infra ait Ren̾tatur adte
u futurũ. et erit sarre filius. In qo
uttum possumus accipere: ⁊ huc
conuenuentũ ecc̾e ⁊ fideliũ resuri¬
cionem. Tercio decino quoq ãno
quod circũaiditur isinahel racioe¬
uidens: quia is qui incipe habet
abstineat cõmixtionib: ꝯuctun
alus impaat sin graciam et prudẽ¬
cic luc fructum alus quoq diuidat.
atq ita boins epulentur doct̾ue ã¬
bis: epulum q̃ eius exhibeat deside
usare cupiditati miscere nouerit.
iolius sapiencie pͥoptet copulam

Expanded text:
Israel salvus fieret. Itaque sicut testamenta hominum prius haeredem ferunt, postea legatum exprimunt, melioribus haereditatem, inferioribus legata: ita in Domini testamento, unde et nos hunc morem accepimus, haeres scribitur natura bonus, nobilis, legitimo creatus conjugio; legato donatio sequenti anno , ut advertas quam generationem polliceatur Dominus, hoc est, non illam uteri corporalis Sarrae, sed istum partum Ecclesiae, qui esset futurus. Denique et infra ait: Revertar ad te in futurum, et erit Sarrae filius . In quo utrumque possumus accipere, et hunc conventum Ecclesiae, et fidelium resurrectionem. 91. Tertiodecimo quoque anno quod circumciditur Ismael, ratio evidens; quia is qui incipere habeabstineat commixtionibus, conjunaliis impertiat sui gratiam, et prudentiae suae fructum aliis quoque dividat, atque ita bonis epulentur doctrinae cibis, epulumque ejus exhibeat desiderrsariae cupiditati miscere noverit, solius sapientiae praeoptet copulam.
Abbreviated transcription (Latin):
cum est. ubi eĩ corpus ibi et aquile q̃
adorauerunt u̾santur incorpore. ⁊
diẽ inquit in corde suo. Si centum
uiuencutis ãnos ures refinidat
st̾ilib det fecũditatem. Nec illuo pͥ¬
tereundum quod proussa sͥ gene¬
racione lima. respondit abraham de¬
o. Ilinahel uinat hic in conspettutuo.
Istiẽ eciam ꝓ peccatorib int̾uenire
et ĩo ul hoc credant indei quia et ꝓ
ipĩs intuenat. Sitũ credant hoc est
er̃ uinere inconspectu der dignade
iu̾bo negociagerere. Oculi enĩ doͥ sr̃
sarra uxor tua pariet cibi filiũ de¬

Expanded text:
 5. Ubi enim corpus, ibi et aquilae quae adoraverunt versantem in corpore. 87. Et dixit, inquit, in corde suo: Si centum juventutis annos, vires refundat, sterilibus det foecunditatem. 88. Nec illud praetereundum, quod promissa sibi generatione legitima respondit Abraham Deo: Ismael vivat hic in conspectu tuo . Justi est etiam pro peccatoribus intervenire; et ideo vel hoc credant Judaei, quia et pro ipsis intervenit, si tamen credant. Hoc est enim vivere in conspectu Dei, digna Dei Verbo negotia gerere; oculi enim Domini sSarra uxor tua pariet tibi filium
Abbreviated transcription (Latin):
euis incexat aĩa nõ piuili s ualde
ambiguũ ẽ licet suffragetur hucas¬
serciom quod ait quia cestam̃cum
uicum int̾rupit. Ita ħ. adinteltigẽ¬
tem magis ꝙͣ ad infantem referẽ¬
du uidetur alugramora pirenti¬
b uł silencio inmtatitem putant
dounuũ deum quo plus timeant
cuiꝰ merite. Diximus enĩ masculi no¬
mne mencẽ sigmficari quod sit ua¬
lidus mentis uigo. et aĩam insu
copulam trahat. sit q uehem̃cior
tanquam scxu pocio ⁊ unili malidi
aĩa ula int̾ibit. qr potint salua fieri
si habuiss purgacionẽ. Nuda autẽ
psidu et in cirtũ aisi corois colluino¬
ne infirimor. saluitengen̾is sui ser¬
idetur in morͣle. ut hõ gems est
uł ullus spes est. homo semp dicit᷑.
ullus ud̃ semp. ĩmo non deficit ul¬
lus. Deficit qui fidem nõ habet pse
deficit unius conoicio ul nomẽ
hũn nõ deficit. Ex diuuturno igitur
ixcõr deoucitur qui mentis sue ad¬

Expanded text:
ejus intereat anima, non parvuli. Sed valde ejus intereat anima, non parvuli. Sed valde ambiguum est; licet suffragetur huic assertioni quod ait, quia testamentum meum interrupit. Itaque hoc ad intelligentem magis, quam ad infantem referendum videtur. Alii graviora parentibus vel silentio minitantem putant Dominum Deum, quo plus timeant uscujusque mente. Diximus enim masculi nomine mentem significari, quod sit validus mentis vigor, et animam in sui copulam trahat, sitque vehementior tamquam sexu potior, et virili validitanima illa interibit, quia potuit salva fieri, si habuisset purgationem. Nuda autem praesidii et incircumcisi cordis collune infirmior salutevidetur immortale, ut homo genus est, ut ullus species est. Homo semper dicitur, ullus non semper, immo non deficit ullus. Deficit qui fidem non habet, persona deficit unius, conditio vel nomen hominum non deficit. Ex diuturno igitur peccator deducitur, qui mentis suae a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ edere ne uomas. Optet gͦ ut oĩ¬
ũ sensĩ. acuta sic mod̾acio: nea ͭ
inꝑtus iinciũ trabat aut iniui¬
et as ledit aut mora offensiomi sit.
carnem prepucu sin octauo die iite¬
ribitaĩa itla degenere suo: quiatesta¬
m̃tum meum intrupit Graue emin
putatur quod infanto octauodie¬
iũ negligenca parencum fraudies¬
s futura ita ut int̾iret aĩa eus eiꝰ
cũ ipã lexecia homicide qui tameu
nõ uolũtariũ facinꝰ necandi hoĩs
impleuent adquas confugiendo
mereatur sanginins inpuritatem
Qud eigo. aut illc racio hẽtur fortur¬
ce necis. Aut hic racio infancie non
hẽcur inqua crimeu nõ potint ẽẽ ac
dissimulacionis. aut uolũtatis insi
forte putent aliqui quia in morte
filngramus pumiũtur parentes. s
ĩ iisfũ putatur ut culpa nocenau
inferatur pena innocenti. uł pp̃ pe¬
nam nocentis. iuocens puniatur.
aut fiat consors simplicii qui dis¬
par ẽ mito. uñ aliqui pucant quod
de parente dicat exterimuandoꝙ

Expanded text:
mas. Oportet ergo ut omnium sensuum acuta sit moderatio; ne aut impetus in vitium trahat, aut nimietas laedat, aut mora offensioni sit. carnem praeputii sui octavo die, interibit anima illa de genere suo; quia testamentum meum interrupit . Grave enim putatur quod infanti octo dierum negligentia parentum fraudi esset futura, ita ut interiret anima ejus; cum ipsa lex etiam homicidae qui tamen non voluntarium facinus necandi hominis implmereatur sanguinis impunitatem. Quomodo ergo aut illic ratio habetur fortuitae necis: aut hic ratio infantiae non habetur, in qua crimen non potuit esse aut dissimulationis, aut voluntatis; nisi forte putent aliqui, quia in morte filii gravius puniuntur parentes? Sed injustum putatur ut culpa nocentum inferatur poena innocenti, vel propter poenam nocentis innocens puniatur, aut fiat consors supplicii, qui dispar est merito. Unde aliqui putant quod de parente dicat exterminando, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quit cestam̃tũ in eũ in carne urã.
forsican referacur hoc loco quomo do
spititalem dicis citumcisionem
cũ oraculum dicat. erit cestam̃tum
cutũcisionnis incarue nrã. Qã uero
aĩc solius et nõ passionuĩ corporis
crigatur tempermn. Nam etuisus
et a̾iroitus ec odoris. et gustus ⁊ tac¬
tus et uocis ipĩus queritur quedã
castimoma qr ec uisus ꝓcacior ha¬
bec crimen. et iõ scpͥtum ẽ. Nolim
tendere fallaci mulieri n capiaus
oculis. Neq abripiatis palpebris. ⁊
in põ auditu crimẽ ẽ siseoucat te
mereceet mnulto blandim̃to smo¬
nis et lq̃is labioꝵ suor tealliget
Et impõ tactu c̾mẽ ẽ ideoq cibi di¬
citu. Ne multus fueris adalienã.
n cõcimus amplexib nou tuam.
Et inuoce culpa ẽ. Laq̃us eĩ fortilsim
ẽ hominis sua labia: ⁊abducitur

Expanded text:
quit, testamentum meum in carne vestra . quit, testamentum meum in carne vestra . Forsitan referatur hoc loco, quomodo spiritalem dicis circumcisionem, cum oraculum dicat: Erit testamentum circumcisionis in carne vestra. Quasi vero animae solius, et non passionum corporis exigatur temperantia. Nam et visus, et auditus, et odoris, et gustus, et tactus, et vocis ipsius quaeritur quaedam castimonia; quia et visus procacior habet crimen, et ideo scriptum est: Noli intendere fallaci mulieri, neque capiaris oculis, neque abripiaris palpebris . Et in ipso auditu crimen est si seducat te meretrix, et multo blandimento sermonis et laqueis labiorum suorum te alliget. Et in ipso tactu crimen est, ideo tibi dicitur: Ne multus fueris ad alienam, neque continueris amplexibus non tuam . Et in voce culpa est. Laqueus enim fortissimus est homini sua
Abbreviated transcription (Latin):
sicõe hñdare ad incelictũ opinam᷑
Iõq non cybos geometrice nec tetͣ¬
gonũ mimerum phĩe nec confes¬
lionem ut aiũt pycagoricam nec
semꝑ uͥgines ut appellante ebdoma¬
dio unmeros cura discutimꝰ naui
nec unnidum radio formainus iͤ
celum ĩpuluere querimꝰ uec intra
angustos. abacos orbẽ conclironnus
s uera aperinmꝰ myst̾ia. uniã salute
eẽ x resutreccionẽ. Cõplantemur go
sumlitudim mortis eius ut mere¬
amnuir resurreccioms consorciũ Et
uetus hõ nr̃ sił sit confixus cruci:
aut̃ infancie in pͥmis uagitibus c̾¬
cuincroi mares lex iubet eciam uerna¬
culos: quia sicut ab infancia circũ
tele: qr uullũ ẽ culpe uacuum. Et in¬
fans reuocandus apeccato ẽ ne y¬
dolatrie polluatur contagio: et ne
adorare assuescat idolum: et exoscu¬
cuncidi iubet᷑. Nec senexergo ꝓsebi¬
tus uec infans u̾naculus excipit᷑
qr oĩs etas pocõobuoxia et iõ om̃is
etas sacramento ydonca. et erit in¬

Expanded text:
sitione abundare ad intellectum opinamur. sitione abundare ad intellectum opinamur. Ideoque nec cubos Geometricae, nec tetragonum numerum Philosophiae, confessionem, ut aiunt, Pythagoricam, nec semper virgines, ut appellant, hebdomadis numeros cura discutimus inani, nec mundum radio formamus, nec coelum in pulvere quaerimus, nec intra angustos abacos orbem concludimus: sed vera aperimus mysteria, unam salutem esse Christi resurrectionem. Complantemur ergo similitudini mortis ejus, ut mereamur resurrectionis consortium. Et vetus homo noster simul sit confixus cruci, autem infantiae in primis vagitibus circumcidi mares lex jubet, etiam vernaculos; quia sicut ab infantia peccatutelae, quia nullum est culpae vacuum. Et infans revocandus a peccato est; ne idololatriae polluatur contagio, et ne adorare assuescat idolum, et exoscucumcidi jubetur. Nec senex ergo proselytus, nec infans vernaculus excipitur; quia omnis aetas peccato obnoxia, et ideo omnis aetas sacramento idonea. 82. Et erit, in
Abbreviated transcription (Latin):
tus precio empti: racione et doctͥna
adquisici. Egent ã illi ⁊ hi tanquã
uregultam purgacione ⁊ incisione
lireuric ne euag̾entur ut st̾ilia sar¬
uienta et obumbrent in utilia fruc¬
tuosis: uelut quedam oĩ uicio distẽ¬
ta. mulcis incassũ laborat. Ita cauẽ¬
dum neeciã urã mens pli̾bus occu¬
paca non solum bouos ingeneret
ptus. s eciam in utilibus pli̾s de¬
ge ueret. S unul ut intis putata ũ
facile siluescat dissoluacur cito. s
post̾itati resuetur Nam et ingemo¬
si multa parnunt que utile est crũ¬
cidere et qui doctͥnam diligenciaasse¬
cuti sunt ude̾ in se debent inscien
que crediderunt: qr p̾uo sangiũs
grecus quicũq creoiderit d scirecir¬
cũcroere apccĩs ut possit saluus fi
et domesticus et alieingena ⁊ iustꝰ
et pocõr crccuucidatur remissione
pcc̃oꝵ uł pcc̃m nõ operetur ampliꝰ
qr nemo ascendic in regnũ celoꝵ nͥ¬
supioris uisticia tẽpis si infine iute
iusticiam deliquerit. Iõ paulusait.

Expanded text:
 pretio empti, ratione et doctrina acquisiti. Egent autem et illi et hi, tamquam virgulta, purgatione et incisione luxuriae; ne evagentur ut sterilia sarmenta, et obumbrent inutilia fructuosis. Velut quaedam omni vitio distenta multis incassum laborat:  ita cavendum ne etiam nostra mens pluribus occupata, non solum bonos ingeneret partus, sed etiam inutilibus plerisque degeneret; simul ut vitis putata non facile silvescat, dissolvatur cito, sed posteritati reservetur. Nam et ingeniosi multa pariunt, quae utile est circumcidere, et qui doctrinam diligentia assecuti sunt, videre in se debent inscientquae crediderunt; quia pretio sanguinis et quicumque crediderit, debet scire se circumcidere a peccatis, ut possit salvus fieri: et domesticus, et alienigena, et justus, et peccator circumcidatur remissione peccatorum, ut peccatum non operetur amplius; quia nemo ascendit in regnum coelosuperioris justitia temporis, si in fine vitae justitiam dereliquerit. Ideo Paulus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cior sit Et io ipĩus impetũ infring̾e
uolue: circũcisiomis signaculo. uł
quia iiri. litico seerrare credunt
si solo se abstineant adultio. ox¬
retriceos aut̃ usus canquam
nature legi suppet̾e pucant. cũ p̾¬
t coniugiũ nec uiro liceat nec
femme miscere alt̾i. Alciore aut̾
int̾pretacione illiro panditur
quod simens purgata et circummi¬
tisa sit exuta suꝑtlius uolupta¬
tib et cogitacionib restringit
auimam ad sincastimoniam plis¬
q sensibus infusam bonoꝵ facit
parciũ gen̾acricem octauo ant̾
die circumaidi pum lex uibet.i
unstico utiq p̃cepto qr ipẽ est resur¬
reccõnis dies. Domunca em̃ die resur¬
rexit doꝰ ihc ergo si dies resurreccioms

Expanded text:
ntior sit; et ideo ipsius impetum infringere ntior sit; et ideo ipsius impetum infringere voluit circumcisionis signaculo. Vel quia viri licito se errare credunt, si solo se abstineant adulterio: meretricios autem usus tamquam legi naturae suppetere putant; cum praeter conjugium nec viro liceat, nec feminae misceri alteri. Altiore autem interpretatione illud panditur, quod si mens purgata et circumcisa sit, exuta superfluis voluptatibus et cogitationibus restringit animam ad sui castimoniam, purisque sensibus infusam bonorum facit partuum generatricem. 79. Octavo autem die circumcidi puerum lex jubet, mystico utique praecepto, quia ipse est resurrectionis dies; dominica enim die resurrexit Dominus Jesus. Ergo si dies resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
cisio spiritalis. Deinq et leccio hoc
docet cum dicit Cuxũciditeduriciã.
cordis uuĩ. Et hic płiq sic accipiunt ut
masculunim eciam sanctum dicitur.
omĩs masculus adaperiens uul¬
uã: sc̃s doinino uocabitux Quro a¬
tuente sanccins que dat bonaru
seinitam cogitacõmim quibꝰ ape¬
rit uuluã amme conclusam pariẽ¬
di st̾ilitate ut possit illas in uisibi¬
les generacõnes edere ut̃o illo inde¬
licet spicitali de quo dicit ysaras.ĩ
ut̾o accepimus et ꝑturuumus
spm salutis. Circu̾cisio ergo coroie
culo. Gemina itaq cirtũcisio quia
et aĩet corporis queritur abstinẽ¬
cia. Deuiq egypai quarto decimo
anno circũcidunt mares. et femi¬
ue apd̾ cos cod̾ anno circũcidi fe¬
rũtur. Quod ab eo iudelicet quo
incipiat flagare passio mocus¬
uirilis et feminarũ meustiua su¬
mat exordia. Legis ã lator etne
siguaculum circũcisionis cãclis
in solis marib exigit eo ꝙ adire
tionis usum iir muliere uehem̃¬

Expanded text:
cisio spiritalis est. Denique et lectio hoc docet cum dicit: Circumcidite duritiam cordis vestri . Et hic plerique ita accipiunt, ut masculinum etiam sanctum dicitur: Omnis masculus adaperiens vulvam sanctus Domino vocabitur . Quid autem mente sanctius, quae dat bonarum semina cogitationum, quibus aperit vulvam animae conclusam pariendi sterilitate; ut possit illas invisibiles 348 generationes edere utero illo videlicet spiritali, de quo dicit Esaias: In utero accepimus et parturivimus spiritum salutis ? Circumcisio ergo cordis culo. Gemina itaque circumcisio; quia et animi et corporis quaeritur abstinentia. Denique Aegyptii quartodecimo anno circumcidunt mares, et feminae apud eos eodem anno circumcidi feruntur; quod ab eo videlicet anno incipiat flagrare passio virilis, et feminarum menstrua sumant exordia. Legis autem lator aeternae signaculum circumcisionis carnalis in solis maribus exigit, eo quod ad mixtionis usum vir muliere veheme
Abbreviated transcription (Latin):
que gͥci ẽ eta dixeruntut sic corporis
castimoma paciencia uł tẽperancia.
sit aĩe priroencia atq insticia Egyp¬
tus igitur flũ corporalia indetur
siginficare. Uñ et geon dictꝰ est ip̃e
flumius. quia de t̾ra figuracus est
lomo. Eufrates a̾ que sunt aĩe: eo ꝙ
fons sit iusticia ceterarum u̾tutu¬
que uirtutes alias in luminet. Prnds̃¬
cia ciñ sũ iusticia nocet. forcitudo qͦ
nꝰ eam iusticiam temperes. intolera¬
bilis iisolencia est furori quamr¬
ciom ꝓprior dominacioni quam li¬
bertati. Sobͥetas et tẽꝑançia p̾ua¬
ca bona sunt. nec illius in uisi ius¬
ta erga deumn reuerenca ⁊ fideli m̃¬
te piecatem colas. Iusticia sola ẽ
que uirtutes om̃s ꝯpletitur. et cõm̃¬
dic oẽs.. Iocidencia quoq sunt: ne¬
gociaciones ⁊ mercature. uelagricł¬
ture cõpetencia questus laboꝵ ope¬
rũq ruraliũ. Sũt eciam corporis
accidencia salubritas.et ꝯmoditas
ualitudims decus fortitudoq ex

Expanded text:
ἐνόντα dixerunt; ut sit corporis castimonia, patientia, vel temperantia, sit animae prudentia, atque justitia. Aegyptus igitur flumen corporalia videtur significare. Unde et Geon dictus est ipse fluvius; quia de terra figuratus est homo. Euphrates autem quae sunt animae; eo quod fons sit justitia caeterarum virtutuquae virtutes alias illuminet. Prudentia enim sine justitia nocet: fortitudo quoque nisi eam justitia temperet, intolerabilis insolentia est, furori quam rationi proprior, dominationi quam libertati. Sobrietas et temperantia privata bona sunt, nec ulli usui, nisi justa erga Deum reverentia, et fidei mente pietatem colas. Justitia sola est quae virtutes omnes complectitur, et commendat omnes. Accidentia quoque sunt negotiationes, mercaturae, et agriculturae, competentia quaestus laborum operumque ruralium. Sunt etiam corporis accidentia salubritas, et 345 commoditas valetudinis, decus, fortitudo, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
am.Rursus cũ dicit. nõ occides. nõ
adultiũ. uõ firtum facies. nõ falsũ
testimoniũ dices: u̾tutes corporis
ẜuandas admonet. In postiorib
uo dicens nemoẽ qui reluqiat
doinsi aut parentes aut uxorem
aut filios pp̃ reguum dei. et nõ re¬
cipiat sepcies canitum in ħ cẽpore in
seculo a̾ uenturo uitam et̾uã possi¬

Expanded text:
cit: Non occides, non adulterium, non furtum facies, non falsum testimonium dices , virtutes corporis servandas admonet. In posterioribus vero dicens: Nemo est qui relinquat domum, aut parentes, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, et non recipiat septies tantum nunc in hoc tempore, in saeculo autem venturo
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. et euentus tẽpoꝵ et seculor. Nõ
pot̾ igitur bonus atq pfectus nõ
esse qui hanc adquisierit qr et omẽ
habet uͥtutem et ymago bom etatis
ẽ. uñ et seculi istius sophiste trarert̃
quod sapiens.uix bomis dicendi pe¬
ticus sit. Redeamus inĩc ad oomum
dei quo uichil plemiꝰ quid em̃ melius
sapiencia. Quid peius uanitate. Qoͥ
det̾ius supsticione Iõ canquam ei q
piniserat plenitudinem ꝑfectiomis
ait augebo ce ualde ⁊ ponã te ĩgẽtes.
et reges dederunt qr eius qui fidelio
est totus minous oiuiciarũ etan
getur: nõ miuntur ut stultus. Nõi
ingentes ab̃lam. hoc ẽ fides eius ao
gentes transftur et reges seculi qui
Tibi offerent reges munera. nec uld̾
ab surdũ qr exgenere abrahe nonsolũ
reges erunt digintate u̾m ⁊̃ illi re¬
ges qui poc̃o nõ seruiant nec um¬
cat eos inaliciam supͣ quos reginĩ
mors nõ hẽat m̃tis quoq bone cogno¬

Expanded text:
fiant, et eventus temporum et saeculorum. Non fiant, et eventus temporum et saeculorum. Non potest igitur bonus atque perfectus non esse qui hanc acquisierit; quia et omnem habet virtutem, et imago bonitatis est. Unde et saeculi istius sophistae traxerunt quod sapiens vir bonus dicendi peritus sit. 77. Redeamus nunc ad donum Dei quo nihil plenius. Quid enim melius sapientia? Quid pejus vanitate? Quid deterius superstitione? Ideoque tamquam ei cui promiserat plenitudinem perfectionis, ait: Augebo te valde, et ponam te in gentes, et reges de te erunt : quia ejus qui fidelis est, totus mundus divitiarum est, et augetur, non minuitur ut stultus. Ponitur in gentes Abraham, hoc est, fides ejus ad gentes transfertur, et reges saeculi qui Tibi offerent reges munera . Nec illud absurdum, quia ex genere Abrahae non solum reges erunt dignitate, verum etiam illi reges qui peccato non serviant, nec vincat eos malitia, supra quos regnum mors non habeat. Mentis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
et deserintute populos ad lib̾tatẽ
uocaret. De culpa ad ĩuocenciam. de
offensa ad grãm. Sĩguloꝵ quoq ho¬
nnnũ si spectes oromem nõ om̃es
apfectis inchoauerunt nec apiro
oñis. cẽpore pͥma est. s u̾nto antiqͦꝵ
ꝑfecta uirtus. Prudentis igitur iñ¬
tis ẽ considerare quam diu in ꝑfec¬
tae ala. que sunt secum deliberet
ut uł inpost̾iorib se ex̾ceat u̾cutum
disciplins. donec ex̾cicui usu uales¬
cat. Dum ueroseercoris ĩ uolucus
exuerit et aboĩeno dauerit offensio¬
ne consũmatam sui purgacionem
sine rep̾hensione cui dabatur sp̃c sapi
latus. Oꝑtet igitur uni sapientis. a¬
nimam die noctuq in excicio iugi
specula p̾tendere. Nũquam sũmo in
dulgentem ppetins uigilus intentã
deo.ad cõp̃̾hensionẽ rerum earimi q̃
sũt et singularum causarum cogm
p̾t̾itã et de futuris estimat. Scit uersu¬
cias sermonũ et soluciones argurã¬
toꝵ Signa et moustra scit añquam

Expanded text:
et de servitute populos ad libertatem et de servitute populos ad libertatem vocaret, de culpa ad innocentiam, de offensa ad gratiam. Singulorum quoque hominum si spectes ordinem, non omnes a perfectis inchoaverunt, nec apud omnes tempore prima est, sed merito antiquior perfecta virtus. Prudentis igitur mentis est considerare quamdiu imperfecta est anima, quae sunt secum deliberet, ut vel in posterioribus se exerceat virtutum disciplinis, donec exercitii usu valescat. Dum vero se erroris involucris exuerit, et ab omni enodaverit offensione, consummatam sui purgationem sine reprehensione ; cui dabatur spiritus slatus. Oportet igitur viri sapientis animam die noctuque in exercitio jugi specula praetendere, numquam somno 347 indulgentem, perpetuis vigiliis intentam Deo ad comprehensionem rerum earum quae sunt, et singularum causarum cognia est, scit praeterita, et de futuris aestimat. Scit versutias sermonum, et solutiones argumentorum. Signa et monstra scit antequam
Abbreviated transcription (Latin):
to tẽpori. Deuiq sic sꝙpͥtum ẽ Tẽpore
accepto exauduu teet in die salutis
adunu te. Adu̾timus itaq quod fes¬
tinabat ecc̃e fides: s cõclusaerit eius
fecunditas. Quoũbo decnonstratur
qm̃ expectabat ꝑtus sui tẽpa. quia
quod cõclusum ẽ aperirisol. Quari¬
cione cõclusa finc docet te apostolus
dicens. Conclusit em̃ deus oĩa ĩm
ccedulitate. ut oĩbus iniseriatur. ut
nõ uolentis neq currentis s m¬
serandis dei ẽẽt gracia ne ce ipĩn iꝰ¬
tificares s oĩa tribueres deo qui
tendat desidie sue: quoserius creat
rentis. consideret enĩ quid addicu
sit s iiserantis inquit dei. Galẽ
te ergo p̾be bonis studus et ꝓmpta
fide: ut deus tui misereatur et uo¬
cet ce sicut uocauit eccãin diceus.
Palam factus sum querentib me.
aparin his qui de me nõ int̾roga
buit. Et recte pimissa sunt int̾iora
ut meliora sequerentur peperit ã¬
cilla suos ut eos ecc̃a libos faciat.

Expanded text:
pori. Denique sic scriptum est: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te . Advertimus itaque quod festinabat fides Ecclesiae, sed conclusa erat ejus fecunditas. Quo verbo demonstratur quoniam exspectabat partus sui tempora; quia quod conclusum est aperiri solet. Qua ratione conclusa fuerit, docet te Apostolus dicens: Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . . . . Ut non volentis neque currentis, sed miserantis Dei esset gratia; ne te ipsum justificares, sed omnia tribueres Deo qui tendat desidiae suae, quo serius credat, rentis esse. Consideret enim quid additum sit, Sed miserantis, inquit, Dei. Talem te ergo praebe bonis studiis et prompta fide; ut Deus tui misereatur, et vocet te sicut Ecclesiam vocavit dicens: Palam factus sum non quaerentibus me, apparui iis qui de me non interrogabant . 75. Et recte praemissa sunt inferiora, ut meliora sequerentur. Peperit ancilla servos, ut eos Ecclesia liberos faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
que sumpserunt abegypons mu¬
tuo uł aurea inquit. ul argentea qꝰ
ad tempus utentur secum auferã
i de pdantur egypcios. ħ uasa acce¬
perunt uoluntate domimet secũ
ea auferunt: quia resurreccõins
tilii sunt quib dicitur uõ peribit
capillus de capite ur̃o. uasa hec egrp¬
cii dederunt que de t̾ra affliccioms
assup̃ta sunt. et sunt ala aurea ali¬
a agentea. quia oĩs creatura dei bõ.
et maxime hõis int̾ris p̾stantissuma.
ꝙͣ honorauit deus ut inspiraret in
faciem ens sp̃m inte et oĩbus pre¬
ficeret aminantib. ħilla sunt uasa
de quibꝰ dicit apostolus. hẽmus cres

Expanded text:
quae sumpserunt ab Aegyptiis muquae sumpserunt ab Aegyptiis mutuo , vel aurea, inquit, vel argentea quibus ad tempus uterentur, secum auferant, et depraedentur Aegyptios. Haec vasa acceperunt voluntate Domini, et secum ea auferunt, quia resurrectionis filii sunt, quibus dicitur: 341 Non peribit capillus de capite vestro . Vasa haec Aegyptii dederunt, quae de terra afflictionis sunt assumpta. Et sunt alia aurea, alia argentea, quia omnis creatura Dei bona, et maxime hominis in terris praestantissima, quam honoravit Deus, ut inspiraret in faciem ejus spiritum vitae, et omnibus praeficeret animantibus. Haec illa sunt vasa de quibus dicit Apostolus: Habemu
Abbreviated transcription (Latin):
munrdi pͥnceps et in me ĩueniet
nichil. Diu̾si ergo domum inserintu¬
te uos uolunt tenere: incessat dya¬
bolus infestant augeli eius. passi¬
ones motꝰq corporis domesticiat¬
q intertun hostes inquietant foris
pugue intus timores. Foris pug¬
ne uitus cupibitates. Aliena ẽ ei
int̾in corpoas substancia puritaci
cordis et io impugnat uelcerte re¬
pugnat. Bellũ ergo cotroianũ est
et intra castra eadem graue plunm
conec deus misericors diabolum.
ones restinguat. ac subiciat men¬
ti sedule. Exquirat aĩas ur̃as de oĩ¬
bus offensions et piculi urĩ auc¬
torib qm̃ ait. Sangumẽ aĩarum
urax exquiram demaib oñn bes¬
tiarum. Et iohãnes uidit. et dixit qͥ¬
a inors et inflius missi sunt ĩstag¬
nũ igius itaq exibunt iusti ut mnͦ¬
chil desuo dimittant iutra hac ne
spolia eoꝵ residant apud in colas ĩ
possõres istius t̾re Qineciam sica¬
bibunt de t̾ra egypti ista ut uasa

Expanded text:
hujus princeps, et in me inveniet hujus princeps, et in me inveniet nihil . Diversi ergo Domini in servitute nos volunt tenere, incessat diabolus, infestant angeli ejus, passiones motusque corporis velut domestici atque intestini hostes inquietant. Foris pugnae, intus timores: foris pugnae, intus cupiditates. Aliena est enim interni corporis substantia puritati cordis; et ideo impugnat, vel certe repugnat. Bellum ergo quotidianum est, et intra castra eadem grave praelium, donec Deus misericors diabolum ones restinguat, ac subjiciat menti sedulae, exquirat animas nostras de omnibus offensionis, et periculi nostri auctoribus, qui ait: Sanguinem animarum vestrarum exquiram de manibus omnium bestiarum . Et Joannes vidit et dixit: Quia mors et infernus missi sunt in stagnum ignis . 63. Itaque exibunt justi, ut nihil de suo dimittant in hac terra; ne spolia eorum resideant apud incolas et possessores istius terrae. Qui etiam sic abibunt de terra Aegypti ista, ut vasa
Abbreviated transcription (Latin):
sine qui a uin semen abrahe pegri¬
netur in hoc mintoo. Illud em̃ uerũ
seinen est. de quo dictum ẽ. In ysaic
erit semen tuũ. Deinq qui se abra¬
he hereoem agnosceret ait aduena
ego sum int̾ra hac et pegrimis sicu
oms pres mei. Quiem̃ pegrinus
ħͥ fut: cus in celo est. Qin aut̾ in hac¬
tra ouniem amune sue substanciom
constimendam putai it hereditatẽ¬
qr huius t̾re adquirendã sibi exulta¬
uerit adei regno excludetur. uñ apꝰ
ad fideles uiros ⁊ ⁊ues in iherłm illiꝰ
que incelo ẽ: et eccẽ filios dicit. Ergo
iam nõ estis aduene atq pegͥmꝰ. s
estis cines scõꝵ et domestici dei. Nõ
na om̃ia orbis c̾re tibi dabo potesta¬
tem hanc. si ꝓceoens adoraueris me.
Erunt tua oĩa quãs aliem inudi¬
cant et seruicio oppͥiunt popłm
dei ut serius eius nocere et humi¬
liare conentur scõs dei. Deinq ip̃e
filius dei. nichil sͥ ex ħ mundouin¬
dicandũ putauit. uñait. uenit hꝰ

Expanded text:
sive quia verum semen Abrahae peregrisive quia verum semen Abrahae peregrinetur in hoc mundo. Illud enim verum semen est, de quo dictum est: In Isaac erit semen tuum . Denique qui se Abrahae haeredem agnoscebat ait: Advena ego sum in hac terra et peregrinus, sicut omnes patres mei . Qui enim peregrinus hic fuerit, civis in coelo est; qui autem in hnimae suae substantiam constituendam putaverit, haereditatemque hujus terrae acquirendam exsultaverit, a Dei regno excludetur. Unde Apostolus ad fideles viros, et cives Hierusalem illius quae in coelo est, et Ecclesiae filios dicit: Ergo jam non estis advenae atque peregrini: sed estis cives sanctorum, et domestici Dei . Nonia regna orbis terrae: Tibi dabo potestatem hanc, si procidens adoraveris me : erunt omnia tua quae sibi alieni vindicant, et servitio opprimunt populum Dei; ut servis ejus nocere, et humiliare conentur sanctos Dei. Denique ipse Filius Dei nihil sibi ex hoc mundo vindicandum putavit, unde ait: Venit mundi
Abbreviated transcription (Latin):
et in actibi apostoloꝵ legims.qui¬
a circũfulsit supsaulum de celo. et
cecidit. et horrore aĩ turbatuo ẽ et au¬
dunt uocem de celodicentẽ. Saule.
saule. qͥ me ꝑsequeris. Desunt eii
uidere secularia: qͥ incipit audire
dumia. Uñ et tunorẽ abhe et tene¬
bras mirari uon debes: quasi pret
uirtutem aũ m̾itum eius acoidert̃
cũ ꝓphetarum consuecudini et con¬
gruere aduertas qñ rouicta ut cog¬
uoscant futura cõtinuo autem
dictum hẽs adeum. Sciendo sues
quo pegͥnum erit semẽ cuum int̾ra
non su& et suicia opprimentur. et
nocebunt eis et humili abunt eos. ec¬
horror magnus factus est: qui ai
magna oracula deferebantut cũ
de populo seculoꝵ dabatur pceptũ.
Quõ tam facile capere istiro mens
huamana pot̾at.maxĩe que aomo¬
nebatur. ut in hac pegrinatur t̾ra
Non enĩ tanquam futura erant. de¬
ue qr oiñs hoĩes pegͥin ẽẽ debeamꝰ
in hac t̾ra: om̃i et eĩ pr̃ ẽ abrilam

Expanded text:
et in Actibus Apostolorum legimus quiet in Actibus Apostolorum legimus quia circumfulsit super Saulum de coelo, et cecidit, et horrore animi turbatus est, et audivit vocem de coelo dicentem: Saule, Saule, quid me persequeris ? Desinit enim videre saecularia, qui incipit audire divina. Unde et timorem Abrahae et tenebras mirari non debes, quasi praeter virtutem aut meritum ejus acciderint, cum prophetarum consuetudini congruere advertas, quando adjuncta, ut cognoscant futura. 62. Continuo autem dictum habes ad eum: Sciendo scies quod peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et servitio opprimentur, et nocebunt eis, et humiliabunt eos anhorror et magnus factus est; quia magna oracula deferebantur, cum de populo saeculorum dabatur praeceptum. Quomodo tam facile capere istud mens humana poterat, maxime quae admonebatur, ut in hac peregrinaretur terra? Non enim tam quae futura erant deve quia omnes homines peregrini esse debeamus in hac terra, omnium etenim pater est Abraham:
Abbreviated transcription (Latin):
haui spiritali et ꝓphetico affectu fe¬
cerit. seꝙ̃cia docent. Nam solis occa¬
su exdelsus cecidit supͣ. et ecce timor
magiꝰ tenebrosus incubut super
illum. Excessus ꝓphetis fi solet sicut
hẽs pphã dixisse. Ego dixi in ercessu
m eo omĩs hõ mendaꝵ. Excedit eim
meus ꝓphete uelut fines quosdam
huane prudencie: qũ repletur deo. ec
aũ euacuat se cogitacionb et discep¬
tacdnib seculi buiꝰ. ut aduementig¬
cie spiritali puram se et exiiantam
hoĩs subito curbetus Deiq et auge¬
lus ueint ad matiam et cũ se duli¬
cite et gracia uenerat et tñ maria
mota est ĩ introitu eius. uñ ait au¬
gelus adcam. Netimeas maria m¬
uensti eiũ gram apud deum. Et ec¬
ce cõcpies iuut̾o et paries filium.
Cognoscimꝰ ergo qr qũ uoint grã
de sup ꝓpheticam mentem: subito
uiruit. Et iide incubuisse et decrois
qr excessum pacitur et turbatur et
cumnet et quibdã iguorantie et i¬
prudencie cenebris effc̃coiti. Sicut

Expanded text:
ham spiritali et prophetico affectu fecerit sequentia docent. Nam solis occasu excessus cecidit super eum: et ecce timor magnus et tenebrosus incubuit super eum . Excessus prophetis fieri solet, sicut habes Prophetam dixisse: Ego dixi in excessu meo, omnis homo mendax . Excedit enim meus prophetae velut fines quosdam humanae prudentiae, quando repletur Deo. Et ante evacuat se cogitationibus et disceptationibus saeculi hujus; ut advenienti gratiae spiritali puram se et exinanitamhominis subito turbetur. Denique Angelus venit ad Mariam, et cum sedulitate et gratia venit; et tamen Maria mota est in introitu ejus. Unde Angelus ait ad eam: Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum: et ecce concipies in utero, et paries filium . Cognoscimus ergo quia quando venit gratia Dei super propheticam mentem, subito irruit, et inde incubuisse et cecidissegimus; quia excessum patitur, et turbatur, et timet, et quibusdam ignorantiae et imprudentiae tenebris offunditur: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
a̾et ule ẽ ut putemus quod cclestib
sigins t̾rena spoponderit. Itaq con¬
sideremus ne forte ꝑfectam ꝑfectam
beatitudinẽ et consũmacionem bo¬
uor m̃itoꝵ pro miserit ꝑfectaem̃ be¬

Expanded text:
et vile est, ut putemus quod coelestibus signis terrena spoponderit. Itaque consideremus ne forte perfectam beatitudinem et consummationem bonorum meritorum promiserit
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq dixiss: precor dñe non sũ
uam diẽ n ex quo cepisti loqui suo
tuo. Gracili em̃ colloquaom et tardi¬
ori lĩgua ego sum. Deinq quasim
erudito respondetur ei: quodenidi¬
retur adomino. Ego apeniam os cu¬
ui ⁊ instrium ce quod debeas loqͬ
nobis ꝓphetica oracula et ꝓferens
lectioius uet̾is testimonia ueluti ꝙ d̃.
os logis aperuit. ut fidei clamor into¬
tum pueniret orbem. uñ et mistice ait
sarra: conclusit dominꝰ ut nõ pariam.
Intra ergo ad ancillam meam et filiũ
facies exilla. ut coguoscas in p̾oestia¬
cione funsse semp eccam dei. et patã
fi dei fecũditate qũ iuberet dommꝰ

Expanded text:
ixisset: Precor, Domine, non sum nam diem, neque ex quo coepisti loqui servo tuo; gracili enim collocutione, et tardiore lingua ego sum . Denique quasi inerudito respondetur ei quod erudiretur a Domino: Ego aperiam os tuum, et instruam te quod debeas loquinobis prophetica oracula, et proferens Lectionis veteris testimonia, veluti quoddam os legis aperuit; ut fidei clamor in totum perveniret orbem. Unde et mystice ait Sara: Conclusit me Dominus ut non pariam; intra ergo ad ancillam meam, et filium facies ex illa . Quo agnoscas in praedestinatione fuisse semper Ecclesiam Dei, et paratam fidei fecunditatem, quando juberet Dom
Abbreviated transcription (Latin):
decas. numerũ. oẽm cõplectitur.
Quatuor quoq etates sunt hoĩs.
puerici.a. adolescencia iuuentus.
maturitas paulati a dsurgit et fũ¬
dacus. sa piencia itaq sũma prudẽ¬
cie quarto etatum oroine uenit.
Merico ut siquis añ sub rege egyp

Expanded text:
decas numerum omnem complectitur. decas numerum omnem complectitur. Quatuor quoque aetates sunt hominis, pueritia, adolescentia, juventus, maturitas. Paulatim assurgit et fundatur. Sapientia itaque summa prudentiae quarto aetatum ordine venit. Meritoque ut si quis ante sub re
Abbreviated transcription (Latin):
et radix q̃ dam decime ac fũdam̃tũ:
ebdomadis quoq media. Demiq
uonagesimus ctius psalmus sc¬
bitur quarta sałbati: eoꝙ ħ inune¬
rus medius sic pͥoꝵꝰ seꝙ̃tium. Tres
et tres sequũtur qͥntus. sextus sop¬
cimus. Qui huc̃ psalmũ canit ne¬
luc aptis numeris utam istius
mũrdi transegit quasi tetragons
ribabilis atq ꝑfectus. Inquatuor
libris plemim euangelul acq ꝑfec¬
cum ẽ. Quatuor. ammalia mistica
sunt. Mũdi quoq istus quatuor st̾¬
ptes ex quib cõgregati filii eoce reg¬
mun xͥ sacratilsimum ꝓpagarunt
uenientes aborience acq occiden¬
te septentͥone ac meridie. Quadriꝑ¬
cito igitur lat̾e̾: sancta surrexit ec̃¬
desia dieas quoq existo inimero
adiurg̾. Si eñ conectas abimo us
quatudr hoc modo decunam faci¬
es. Cõputa unum de ilis duo: fi¬
unt cres: adde trib tres. fuint sex.
Et ad sex adde quatuor fumt decẽ.
Tetras igitur detimam unplere

Expanded text:
et radix quaedam decimae ac fundamentum, et radix quaedam decimae ac fundamentum, hebdomadis quoque media. Denique nonagesimus tertius psalmus scribitur quarta Sabbati; eo quod hic numerus medius sit priorum et sequentium. Tres tertius; et tres sequuntur, quintus, sextus, septimus. Qui hunc psalmum canit, velut aptis numeris vitam istius mundi transigit, quasi tetragonus, et stabilis, atque perfectus. In quatuor libris plenum Evangelium atque perfectum est. Quatuor animalia mystica sunt. Mundi quoque istius partes quatuor sunt, ex quibus congregati filii Eccle sacratissimum propagarunt, venientes ab Oriente atque Occidente, Septentrione et Meridie. Quadripartito igitur latere sancta surrexit Ecclesia. Decas quoque ex isto numero assurgit. Si enim connectas ab uno usque ad quatuor, hoc modo decimam facies. Computa unum, adde illi duo, fiunt tres: adde tribus tres, fiunt sex: et ad sex adde quatuor, fiunt decem. Tetras igitur decem implet,
Abbreviated transcription (Latin):
Illos asserimus pres. qui ute imito
et ocome ꝓcesserunt. Erat illic abel
pia uctima erat pius et sanctus
enoch erat noe: ad eos pnuttitur abͥ¬
he transitus. Transit enĩ qui dehac
uita recedens adutam deinigt̃
alterã: quia uiuit mens sapientis
et iusti iuri qui nutͥas inpace est.
Nam in sipiens iubello nucͥtur. et
indiscordus: iustus insenectute bo¬
na uiuit. Nõ dixit longa seo bona. qͥ¬
a istꝰ bene senescit. Iniustoꝵ autẽ.
uica uiperit. Nam diu uiuere: cõmime
sapientib acq insipientib ẽ. bene
autẽ iuiuere. speciale sapientis ẽ Cinꝰ
senectus uenerabilis. et cet̾as seuec¬
tutis iuta in maculata. Nõ dutur
Iue ergo bene senescit. qui bene sen¬
ideis cõuenire qui megypcũ tran
rũ sũt s nõ oẽs centenos. Et quot
exturrut annos urerunt. sicut moy¬
ses aut ih̾e naue uc quarte genera¬
cionis tempus cõueruat. Uñ uus¬
ticum. et aliꝙͦ magis requiramꝰ
eo ꝙ cetras oĩb nuineris apta sit.

Expanded text:
illos asserimus patres qui vitae merito et ordine praecesserunt. Erat illic Abel victima, erat pius et sanctus Enoch, erat Noe, ad eos promittitur Abraham transitus. Transit enim qui de hac vita recedens ad vitam demigrat alteram, qua vivit mens sapientis et justi viri qui nutritus est in pace. Nam insipiens in bello nutritur et in discordiis: justus in senectute bona vivit. Non dixit longa, sed bona , quia justus bene senescit: injustorum autem vita vixerit. Nam diu vivere commune sapientibus atque insipientibus est: bene autem vivere speciale sapientis est, cujus senectus venerabilis, et aetas senectutis vita immaculata: non diuturned sensibus. Ille ergo bene senescit, qui bene senidetur convenire, qui cti sunt: sed non omnes centenos, et quot excurrunt, annos vixerunt, sicut Moyses, aut Jesus Nave; ut quartae generationis tempus conveniat. Unde mysticum aliquid magis requiramus, eo quod tetras omnibus numeris apta sit,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura sacra expͥinit magno quodã
cõturno aristotiles et peri patetia ꝑ¬
sonant acq extollunt: Pytagoritum
quoq dogina esse testificantur sui.
S quis illoꝵ equauit abͣham tẽpo¬
reqis auctoritate ⁊ sapiencia domi¬
in cunis oraculo abraham tͥplicis
autem ei tanquam inroisciplinã
alieuigene naciones: ut mẽs equi
obsuantissima recioat uicia em̃det.
crẽditurõ populis uacionum quos
nõ ociose decem m̃o siginficaint.s
ut ostenderet qr illi. añ p̾fidi ubi m̃¬
suram pictatis implessent. pfecto
essent fidei adeptur coronam. de
inq sequitur qr sarra soror abrahe sti¬
lis fũat. Erat añ ei ancilla egpcia.
apostolicis docinmꝰ exemplis. Et¬
clesia emĩstilis indetur in hoc seculo
qr non secularia ꝑturit nec p̾sen¬
dentur hinus ancilla est synago¬
ga ulomes heresos que suos non
libos creat. Iõ agar dicitur hĩtaai¬
o. Et enĩ tempalis spem fouet uon
filius ancille cũ filio meo ysaic s

Expanded text:
sacra Scriptura exprimit, magno quodam cothurno Aristoteles et Peripatetici personant, atque extollunt. Pythagoricum quoque dogma esse testificantur sui. Sed quis illorum aequavit Abraham tempore? Quis auctoritate et sapientia Dominum, cujus oraculo Abraham triplicisautem ei tamquam in disciplinam alienigenae nationes; ut mens aequi observantissima recidat vitia, emendet credituris populis nationum. Quos non otiose decem numero significavit, sed ut ostenderet quod illi ante perfidi, ubi mensuram pietatis implessent, profecto essent fidei adepturi coronam. 72. Denique sequitur quia Sara uxor Abrahae sterilis fuerat : erat autem ei ancilla Aegyptia apostolicis docuimus exemplis . Ecclesia enim sterilis videtur in hoc saeculo; quia non saecularia parturit, nec praesendentur. Hujus ancilla est Synagoga, vel omnes haereses, quae servos, non liberos creat. Ideoque Agar dicitur habitatio. Etenim temporalis spem fovet, nonfiliu
Abbreviated transcription (Latin):
nes q̃ sicut abraham uiediocris qͥd̾
generacionis prouentus nõ hab
S habsioat regalib. cui data ẽ t̾ra
in possõm ut dominetur corpori. nͤ
quasi famulatu debico obnoxia ca¬
fidei hroicate possedit bene pr̃elecci¬
onis dicitur. pr̃ fidei pr̃ pie cõfessio¬

Expanded text:
ham mediocris quidem generationis proventus non habet, sed abundat regalibus. Cui data est terra in possessionem: ut dominetur corpori, necsed quasi famulatu debito obnoxia cafidei haereditate possedit, bene pater electionis dicitur, pater fidei, pater piae confessio