comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui loqui nescrant nec sperate qui latinc
nõ possit hunc ornate eẽ dicturu. ne
quo qui nõ dicat quod intelligamus hẽ
posse quod admiremur dicere lmq̃mꝰ
igitur hec que cogintione hñt facilem
usum tamen necessarui. Nam ailteꝵ
traditur lrĩs doctrinaq pucrili altetu
adhibitur ob ea causam ut intelligatur
quid quisq dicat. Quod idemus ita
eẽ necessariu ut tamẽ co minus nihil
ẽẽ possit. Sed omĩs loquendi elegãtia
ꝙͣ ꝙͣ expolitur sciã lrãru tamen auget
Regendis oratoribus et poctis. Sunt. a
ilłi ueteres qui ornate nõ dum poterãt
ea que dicebant omẽs prope preclares
loquuti quoꝵ sermone assue facti qui
erunt ne cupiẽtes quide poterũt loq
insi latine. Neq tamẽ erit utendum
uerbis iis quibus iam consuctudo nũ
nõ utitur insi qñq ornandi causa pate
quod ostendam. Sed usitatis ita potĩt
uti lectissimis ut utatur is qui uetorib

Expanded text:
qui loqui nesciat; nec sperare, qui Latine qui loqui nesciat; nec sperare, qui Latine non possit, hunc ornate esse dicturum; neque vero, qui non dicat quod intellegamus, hunc posse quod admiremur dicere. Linquamus igitur haec, quae cognitionem habent facilem, usum necessarium. Nam alterum traditur litteris doctrinaque puerili, alterum adhibetur ob eam causam, ut intellegatur quid quisque dicat, quod videmus ita esse necessarium, ut tamen eo minus nihil esse possit. Sed omnis loquendi elegantia, quamquam expolitur scientia litterarum, tamen augetur legendis oratoribus et poetis; sunt enim illi veteres, qui ornare nondum poterant ea, quae dicebant, omnes prope praeclare locuti; quorum sermone adsuefacti qui erunt, ne cupientes quidem poterunt loqui nisi Latine. Neque tamen erit utendum verbis eis, quibus iam consuetudo nostra non utitur, nisi quando ornandi causa parce, quod ostendam; sed usitatis ita poterit uti, lectissimis ut utatur, is, qui in veteribus
Abbreviated transcription (Latin):
autem in theopompo freras uiti solere.
Alteru em exultante uerboꝵ audatia
reprimebat alteriun tunctante et qua¬
si uerecundante incitabat. N eos siłis
fecit interse sed tantu alteri affinxit de
altero limauit ut confirmaret id ĩ utͦq
quod utriusq pateretur. Fec eo michi
ꝑredicanda fuerunt ut si nõ omiã q̃
proponerent᷑ a me ad omniu urũm
studiu et ad genus quod quisq urũm
indicendo probaret ad herescerent id
megenus exprimi sentitetis quod max̃
michi ip̃ĩ probaret. Ergo hec et agenda
sunt ab orathore que explicauit Anto¬
mus et dicenda quodam mõ. Qui nam
igit᷑ dicendi est modus melior nam de ac¬
tione post uidero ꝙͣ ut latine ut plane ut
ornate ut ad quodcũq agetur apte con¬
gruenterq dicamus Atq coꝵ quide que
duo prima sunt dixi oratione nõ arbi¬
tror expectari ⁊ me puri dilucidiq sermo¬
ins. Neq emi conamur docere eu dictr

Expanded text:
autem in Theopompo frenis uti solere: autem in Theopompo frenis uti solere: alterum enim exsultantem verborum audacia reprimebat alterum cunctantem et quasi verecundantem incitabat. Neque eos similis effecit inter se, sed tantum alteri adfinxit, de altero limavit, ut id conformaret in utroque, quod utriusque natura pateretur. Haec eo mihi praedicenda fuerunt, ut, si non omnia, quae proponerentur a me, ad omnium vestrum studium et ad genus id, quod quisque vestrum in dicendo probaret, adhaerescerent, id a me genus exprimi sentiretis, quod maxime mihi ipsi probaretur. Ergo haec et agenda sunt ab oratore, quae explicavit Antonius, et dicenda quodam modo. Quinam igitur dicendi est modus melior, nam de actione post videro, quam ut Latine, ut plane, ut ornate, ut ad id, quodcumque agetur, apte congruenterque dicamus? Atque eorum quidem, quae duo prima dixi, rationem non arbitror exspectari a me puri dilucidique sermonis, neque enim conamur docere eum dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quid censetis siomẽs qui ubiq sũt
aut fuerunt otatores amplecti uoluer imus
non ne fore ut quot orathores totidez pe¬
ne reperiantur genera dicendi. Ex qua
mea disputatione forsitan occurrat illd
sipene ĩ nunerabiles sunt quasi forme
figureq dicendi spẽ dispares genere lau¬
dabiles non posse ea que interse discre¬
pant iisdem preceptis atq ĩ una institu¬
tione formari. Q uod nõ est ita diligen¬
tissimeq hoc ẽ is qui instituũt aliquos
atq erudiunt uidendu quo sua quemq
natura max̃ ferte uideatur. Et er in¬
demus ex eodem quasi ludo sũmoꝵ ĩ suo
ciuusq genere artifitiu et magrõꝵ exisse
discipulos dissmulis interse attamen lau¬
dandos cum ad cuiusq natura institucio
Doctoris accomodaretur cuiꝰ est uł max̃
insigne illud exemplu ut teteras artis
obmittatnus quod dicebat doctor ꝓsocra¬
tes singłaribus se talcaribus mephoro ⁊̃

Expanded text:
est, quid censetis, si omnis, qui ubique sunt est, quid censetis, si omnis, qui ubique sunt aut fuerunt oratores, amplecti voluerimus, nonne fore ut, quot oratores, totidem paene reperiantur genera dicendi? Ex qua mea disputatione forsitan occurrat illud, si paene innumerabiles sint quasi formae figuraeque dicendi, specie dispares, genere laudabiles, non posse ea, quae inter se discrepant, eisdem praeceptis atque una institutione formari. Quod non est ita, diligentissimeque hoc est eis, qui instituunt aliquos atque erudiunt, videndum, quo sua quemque natura maxime ferre videatur. Etenim videmus ex eodem quasi ludo summorum in suo cuiusque genere artificum et magistrorum exisse discipulos dissimilis inter se ac tamen laudandos, cum ad cuiusque naturam institutio doctoris accommodaretur. Cuius est vel maxime insigne illud exemplum, ut ceteras artis omittamus, quod dicebat Isocrates doctor singularis se calcaribus in Ephoro, contra
Abbreviated transcription (Latin):
cõmorans honeste cedens atriter inse¬
quens terra̾ns supplicans sũma ordĩs
uarietate nulla nrrãru reru sacietate
quonia ẽc̃ aliquo in numero nobis ui¬
demur Certe tamẽ ad huiꝰ multu gre̾
distamus quod quale sit nõ est neum
dicert. Propterta quod minime sibi ꝗs¬
q notus ẽ et difficillime quisq de se sẽ¬
tit.Scd tamẽ dissimilitudo intelligi po¬
test et ex motus mei mediocritate et
ex eo quod quibus uestigus primu in¬
stiti inhis fere soleo perorate et quod
aliquanto me maior i uerbis et ĩ sen¬
tentus eligendis quem labor et cura tor¬
quet uerentẽ nesi paulo obsolentior
fuerit orõ nõ digna expectatioẽ et silẽ¬
tio fuisse uideatur. Quosi m nobis ꝗ
ad sumus tante dissimilitudines tam
terte tes cuiꝰq proprie et mea uarie¬
tate melius a deteriore facultate ma¬
gisꝙ̃ genert distinguit᷑ atq omc̃ lau¬
daturꝰ quod in suo genere perfectu

Expanded text:
commorans, honeste cedens, acriter insecommorans, honeste cedens, acriter insequens, terrens, supplicans, summa orationis varietate, nulla nostrarum aurium satietate. quoniam esse aliquo in numero vobis videmur, certe tamen ab huius multum genere distamus; quod quale sit, non est meum dicere, propterea quod minime sibi quisque notus est et difficillime de se quisque sentit; sed tamen dissimilitudo intellegi potest et ex motus mei mediocritate et ex eo, quod, quibus vestigiis primum institi, in eis fere soleo perorare et quod aliquanto me maior in verbis quam in sententiis eligendis labor et cura torquet verentem, ne, si paulo obsoletior fuerit oratio, non digna exspectatione et silentio fuisse videatur. Quod si in nobis, qui adsumus, tantae dissimilitudines sunt, tam certae res cuiusque propriae et in ea varietate fere melius a deteriore facultate magis quam genere distinguitur atque omne laudatur, quod in suo genere perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
duos prope equales. Sulpitus et cotta.
Siud tam interse dissimile Quid tam
i suo gencre p̃stans. limatus alter et
subtilis tem explicans propriis aptisq
uerbis. Heret in causa semper et quidi
uidici probandu sit cu acutissime u¬
dit obmnissis ceteris argumẽtis ĩ eomẽ¬
tem. orõemq defigit. Sulpitius autem
fortissimo quodam animi impetu ple¬
nissima et maxima uoce sũma cõtenti¬
one corporis et dignitate motus Uerbo¬
ru quoq ea grauitate et copia ẽ ut unr
sermonibus quasi m aliquod cõtention
iuditiu uocartur. Quid tam dissimile
ꝙͣ ego in dicendo et antorius tu ille is sit
orator ut nichil eo possit ẽẽ prestantiꝰ
Ego aute ꝙͣꝙͣ memet mei penitet cu
hoc tamen maxime ĩ comparatioẽ cõ¬
iungar. Uidetis negenus hoc quod sit
Antonii forte uehe̾mẽs cõmotu ĩ agẽ¬
do p̃munitu ex omĩ parte cause septũ
acre acutu enũdeatu in una quaq re

Expanded text:
duo prope aequales Sulpicius et Cotta. duo prope aequales Sulpicius et Cotta. Quid tam inter se dissimile? quid tam in suo genere praestans? Limatus alter et subtilis, rem explicans propriis aptisque verbis; haeret in causa semper et quid iudici probandum sit cum acutissime vidit, omissis ceteris argumentis in eo mentem orationemque defigit; Sulpicius autem fortissimo quodam animi impetu, plenissima et maxima voce, summa contentione corporis et dignitate motus, verborum quoque ea gravitate et copia est, ut unsermonibus quasi in aliquod contentionis iudicium vocaremur. Quid tam dissimile quam ego in dicendo et Antonius? cum ille is sit orator, ut nihil eo possit esse praestantius, ego autem, quamquam memet mei paenitet, cum hoc maxime tamen in comparatione coniungar. Videtisne, genus hoc quod sit Antoni? Forte, vehemens, commotum in agendo, praemunitum et ex omni parte causae saeptum, acre, acutum, enucleatum, in sua quaque re
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sii similie graiitat  tã ituiꝰ
lenitatem lelius asperitater gaba pue
quiddam hũit carbo et cauoꝵ. Quis hor
non princeps temporibus illis fuit. Et suo
timen quisq igenere princeps. Sed ego
quid uetera conquiram cum michi liccat
presentibus exemplis atq uiuis. Quidio¬
cundius auribus nr̃is umꝙͣ accidit huiꝰ
oroẽ catuli que ẽ pura sic ut latine loqui
pene solus uideatur. Sic aute grauis ut
tn singłari dignitate omĩs aute adsit hu¬
manitas atq lepos. Quid multa istu audi¬
ens equide sic iudicare soleo quitquidã
ad dideris aut mutaueris ant detrageris
uitiosius et deterins futuru. Quid nost
iste cesar. nõne nouam quamda ratioẽ
attulit oroĩs et dicendi genus induxit ꝓ¬
pe singłait Quis umꝙͣ res preter hunc
tragicas pene comite tristes remissẽ se¬
ueras hylares forenses scenica prope ue¬
nustate tracta uit atq ita ut neq iotus ma¬
gnitudine terum excluderetur nec gra¬
uitas facetiis numerctur. Ette p̃sentes

Expanded text:
nisi sui similis? Gravitatem Africanus, lenitatem Laelius, asperitatem Galba, profluens quiddam habuit Carbo et canorum. Quis horum non princeps temporibus illis fuit? et suo tamen quisque in genere princeps. Sed quid ego vetera conquiram, cum mihi liceat uti praesentibus exemplis atque vivis? Quid iucundius auribus nostris umquam accidit huius oratione Catuli? quae est pura sic, ut Latine loqui paene solus videatur, sic autem gravis, ut in singulari dignitate omnis tamen adsit humanitas ac lepos. Quid multa? istum audiens equidem sic iudicare soleo, quicquid aut addideris aut mutaris aut detraxeris, vitiosius et deterius futurum. Quid, noster hic Caesar nonne novam quandam rationem attulit orationis et dicendi genus induxit prope singulare? Quis umquam res praeter hunc tragicas paene comice, tristis remisse, severas hilare, forensis scaenica prope venustate tractavit atque ita, ut neque iocus magnitudine rerum excluderetur nec gravitas facetiis minueretur? Ecce praesentes
Abbreviated transcription (Latin):
i ordc̃ poctiau aliquod uerbimi digm¬
tatera. Neq illud fugerim dicere A g
lius qua tempestate penus iutalia uc¬
uit nec prolem ant sobolem int estari
aut nũcuipar aut ut tusoles atuseni
rebar uit op inabar et alia multa qb¬
hoc loco põitis grandior atq antiqiuor
oro sepe iuderi solet. Nouanttiqtu
uerba quc abeo qui dicit ipõ gignut¬

Expanded text:
in oratione poeticum aliquod verbum dignitatem. Neque enim illud fugerim dicere, ut Caelius "qua tempestate Poenus in Italiam venit," nec "prolem" aut "subolem" aut "effari" aut "nuncupare" aut, ut tu soles, Catule, "non rebar" aut "opinabar"; aut alia multa, quibus loco positis grandior atque antiquior oratio saepe videri solet. Novantur autem verba, quae ab eo, qui dicit, ipso gignu
Abbreviated transcription (Latin):
diamus ptade horridis tebus miidaid
ieiuns plena de periuilgatis noua qda
partes fuerũt duic quas mõpercuo ur
penc potius preterii latine Poquerid pli¬
neq dicendi Relique sunt magn iplitt¬
in giaric graues quibus om̃is admiratio
ingemi oͦmĩs laus eloquẽtie tit incõ¬

Expanded text:
diamus ita de horridis rebus nitida, de diamus ita de horridis rebus nitida, de ieiunis plena, de pervulgatis nova quapartes eae fuerunt duae, quas modo percucurri vel potius paene praeterii, Latine loquendi planeque dicendi; reliquae sunt magnae, implicatae, variae, graves, quibus omnis admiratio ingeni, omnis laus eloquentiae contin
Abbreviated transcription (Latin):
rebus transferiut nõ disceptis sentẽtiis
nõ pit posteris temporib nõ confusił pͥ¬
sons non perturbato ordine Quid multt
tan fucilis c̃tota tes ut michi ꝑ mitu
sepe nidcat su difficilius intelligat᷑ quid
patronus uelit dicere ꝙͣ supẽ illes qruta¬
tronu adhibet dere sua diceret. Istien
qui ad nos tausas deferũt ita nos pleꝵꝙ
ũ docent ut nõ desideres planiius dici
Cadem tes autem simul ac fusuidaut ur̃
cqualis pomponius agete cepit nõ eque qd
itt tonfusa est orõ ita perturbate nsch̃t
ut sol prianu nithnl ut securidm taitaꝙ
insolentia ac turba uerbor ut or quelo
tenebias afferat. Atq ut quodrmo ⁊ pi
sibi indicendo obstreper̃ indcant A cru
si placet quoma hecsatis spero uopero
dendete maiotibus. molesta et pouiti¬
da uudeti ad reliqua aliquanto odiosio¬
mi perganis. At qui udes ĩquit anto¬
lictis ut omĩbus rebus te sectemurit au¬

Expanded text:
rebus transferuntur, non discerptis sententiis, rebus transferuntur, non discerptis sententiis, non praeposteris temporibus, non confusis personis, non perturbato ordine. Quid multa? Tam facilis est tota res, ut mihi permirum saepe videatur, cum difficilius intellegatur, quid patronus velit dicere, quam si ipse ille, qui patronum adhibet, de re sua diceret. Isti enim, qui ad nos causas deferunt, ita nos plerumque ipsi docent, ut non desideres planius dici; easdem res autem simul ac Fufius aut vester aequalis Pomponius agere coepit, non aeque quid ita confusa est oratio, ita perturbata, nihil ut sit primum, nihil ut secundum, tantaque insolentia ac turba verborum, ut oratiotenebras adferat atque ut quodam modo ipsi sibi in dicendo obstrepere videantur. Verum, si placet, quoniam haec satis spero vobis quidem certe maioribus molesta et putida videri, ad reliqua aliquanto odiosiora pergamus.' 'Atqui vides' inquit Antoelictis ut rebus omnibus te sectemur; te au
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uideri Tum ille tum quod monuit idẽ
ut ea que muno quoq maxima eeñt imi¬
tarentur. Ex quo uereor ne nichil sim tui
isi supplosione pedis imitatus et pau¬
ti quedam uerba ad alique si forte motũ
Ergo ista nquit crassus que habes a menõ
reprehendo ne me ipũm irrideam.Sũt
autem mea młto et plura et maiora ꝙͣ
dicis que aute sunt aut tua plane aut
mitatione ex aliquo expressa dehis te
siquis me forte locus ad monerit cõmo¬
nebo p̃tertanius igit precepta latinelo¬
quendi que pucrilis doctrina tradit et
subtilior cognitio ac ratio lrãtum alit
aut consuctudo sermonis quotidiant
ac domestici libri confirmant et lectio
altero diutius cõmoremur ut disputemus
quibus rebus assequi possimus ut ea que di¬
camus intelligantur latine scilicet dicendo
uerbis usitatis ac proprie demõstrantibus
ea que signficari ac declatari uolemis sine
ambiguo uerbo aut sermnone nõ mimis
longa ontinuatione uerbor nõ rraldeꝑ
durctisus que similitudinis causa ex aliis

Expanded text:
 quod monuit idem, ut ea, quae in quoque maxima essent, imitaremur; ex quo vereor ne nihil sim tui nisi supplosionem pedis imitatus et pauca quaedam verba et aliquem, si forte, motum.' 'Ergo ista,' inquit Crassus 'quae habes a me, non reprehendo, ne me ipsum inrideam—sunt autem ea multo et plura et maiora, quam dicis—quae autem sunt tua plane aut imitatione ex aliquo expressa, de his te, si qui me forte locus admonuerit, commonebo. Praetereamus igitur praecepta Latine loquendi quae puerilis doctrina tradit et subtilior cognitio ac ratio litterarum alit aut consuetudo sermonis cotidiani ac domestici, libri confirmant et lectio altero diutius commoremur, ut disputemus, quibus rebus adsequi possimus, ut ea, quae dicamus, intellegantur: Latine scilicet dicendo, verbis usitatis ac proprie demonstrantibus ea, quae significari ac declarari volemus, sine ambiguo verbo aut sermone, non nimis longa continuatione verborum, non valde productis eis, quae similitudinis causa ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
alaloeus filius xenoctates qui plato npus
todiert et qui xenocrate posenio et crã¬
torondrl ab aistotele qui una audierat᷑
flitoeiua ieagnopere dissensit copia fort¬
Arthesilis pxionu qui polemones fudieat
erx uaris platoms libris sermonibusa seãt¬
ticis hoc maxime arripint icie sat
sit quem ferunt et inno quoen usi plepo¬
re dicendi aspatnatu ec̃ ome amnis senepo

Expanded text:
oris filius et Xenocrates, qui Platonem audierat, et qui Xenocratem Polemo et Crantor, nihil ab Aristotele, qui una audierat Platonem, magno opere dissensit; copia fortArcesilas primum, qui Polemonem audierat, ex variis Platonis libris sermonibusque Socraticis hoc maxime adripuit, nihil essit; quem ferunt eximio quodam usum lepore dicendi aspernatum esse omne animi sensusque
Abbreviated transcription (Latin):
en e sdepa sentetus uerbisq uersetur sum¬
mas babet dissimilitudines nõsitur Alin
eituperandi sunt sed ut . quos astat
es laudãdos in dispati tame generetau¬
duntur et eoad prii poetis eeem lucet
ꝯuibus est prorima cognatio gotubice

Expanded text:
n eisdem sententiis verbisque versetur, summas habet dissimilitudines; non sic, ut alii vituperandi sint, sed ut ei, quos constet esse laudandos, in dispari tamen genere laudentur. Atque id primum in poetis cerni licet, quibus est proxima cognatio cum orato
Abbreviated transcription (Latin):
tus ui difficile uditi excellentis maxime
doesteres iqua prestantes fuere. Mpto
polidetus losippis qui omẽs interse dissi¬
meiles fuerũt sedita tamen ut nemine sui
relis cẽ dissimile. Una estars ratioq portu

Expanded text:
res, ut sit difficile iudicium excellentis maxime res, ut sit difficile iudicium excellentis maxime di est ars, in qua praestantes fuerunt Myro, Polyclitus, Lysippus, qui omnes inter se dissimiles fuerunt, sed ita tamen, ut neminem sui velis esse dissimilem; una est ars ratioque pictu
Abbreviated transcription (Latin):
faciluis diuulsa et quasi disceipta ꝯctant
et qui tamꝙ̃ ab animo torpus sic asentetiis
nerba sẽ uingunt. Quor sinc intetitu ficii
neutru potest. Non suscipiam oroẽ mea
plusꝙͣ michi ĩponit tantu significabo bre¬
ua teq uerbor ornatu ĩ ueniri posse lõ
partitis expressisq sententiis n ẽẽ ullam sẽ¬
tentia illustrem sine luce uerboꝵ. S pͥusꝙ
illustrari putem propona breniter quis sen¬
tentias de uniuerso genere dicenda Nita
nulla est ut michi uidet᷑ que nõhabeat iti
suo genere des compluris dissimilis int sẽ
que tamen consimili laude dignetur. Na
et aurbus multa percipinius que et si nor
uoctibus delectant. tamen ita sunt uarie sep.
ut ud quod proximu audias iotiidisseniũ
ec̃ inideatut et oculis colligut pene inume¬
inbiles uoluptates que nos ita capunti
urius sensum dissimili genert delectent Et
teliquos fensus uoluptates oblectant dispa¬

Expanded text:
facilius divulsa et quasi discerpta contrectant, facilius divulsa et quasi discerpta contrectant, et qui tamquam ab animo corpus, sic a sententiis verba seiungunt, quorum sine interitu fieri neutrum potest, non suscipiam oratione mea plus quam mihi imponitur; tantum significabo brevi neque verborum ornatum inveniri posse non partis expressisque sententiis, neque esse ullam sententiam inlustrem sine luce verborum. Sed prii atque inluminari putem, proponam breviter quid sentiam de universo genere dicendi. Natura nulla est, ut mihi videtur, quae non habeat in suo genere res compluris dissimilis inter se, quae tamen consimili laude dignentur; nam et auribus multa percipimus, quae etsi nos vocibus delectant, tamen ita sunt varia saepe, ut id, quod proximum audias, iucundissimum esse videatur; et oculis conliguntur paene innumerabiles voluptates, quae nos ita capiunt, ut unum sensum in dissimili genere delectent; et reliquos sensus voluptates oblectant dispa
Abbreviated transcription (Latin):
Tita uoxomne doctrina haru ĩge̾ndu
et hima ropnrtu uno quodam sotietatu
uinculo contineri Ubi cim perspectietatti
cipere possimus Illud certe tamen quod amplexi
sunnus quod profitemur quod suscepimus
nosse tenere debemus Una est eniz quod
et ego externa die dixi et aliquot locis ante¬
meridiano sermone significauit. Anto niꝰ
eloquẽtia quascũq in horas disputationes
regiones ue delata ẽ. Nam siue deceli nata
loquit᷑ sine de terre siue de diuna ui siued
humana suie ex inferiote loco siue ex eqͦ siue
ex superiore siue ut impellat homiẽs suie ut
doccat siue ut deterreat sine ut et concitet
siue ut reflectat sineut incẽdat siue ut le¬
mat siue ad pantos sine ad multos suc ĩt
alienos sine cuisus siue secu. riuis ẽ de¬
ducta oro̾ nõ fontibus et quocũq ĩgredit
codem ẽ instructu ornatuq comitata S
quoma oppressi sumus opimonibus nõ
inõ uulgi ueru etra hominu le iuter eru¬
ditoꝵ quͦq complecti tota nequeunt᷑. ETec

Expanded text:
dita vox, omnem doctrinam harum ingenuarum et humanarum artium uno quodam societatis vinculo contineri; ubi enim perspecta vis est ossimus, illud certe tamen, quod amplexi sumus, quod profitemur, quod suscepimus, nosse et tenere debemus. Una est enim, quod et ego hesterno die dixi et aliquot locis antemeridiano sermone significavit Antonius, eloquentia, quascumque in oras disputationis regionesve delata est; nam sive de caeli natura loquitur sive de terrae, sive de divina vi sive de humana, sive ex inferiore loco sive ex aequo sive ex superiore, sive ut impellat homines sive ut doceat sive ut deterreat sive ut concitet sive ut reflectat sive ut incendat sive ut leniat, sive ad paucos sive ad multos sive inter alienos sive cum suis sive secum, rivis est diducta oratio, non fontibus, et, quocumque ingreditur, eodem est instructu ornatuque comitata. Sed quoniam oppressi iam sumus opinionibus non modo vulgi, verum etiam hominum leviter eruditorum, qui, quae complecti tota nequeunt, haec
Abbreviated transcription (Latin):
cetdris Ti luam uentur et ibi cm magn
audienduerpectatione considit fum eals
men causi libertitt tecusandi ꝙ̃ ꝙ tndispar¬
denda disputitione nrã cum sibi dehis que
titi ⁊di miatiore ͦ portetet sumeret nnefaaui¬
tiaoteluroueret ut explicarem quẽadmoa
ila or nar oporteret ea dunsit que scũt tũ¬
de no pasriutodam cu omĩs ex reatq uer¬
bis constet orõ neq uerba sedem hrẽ onte

Expanded text:
ceteris, in silvam venitur et ibi magna cum ceteris, in silvam venitur et ibi magna cum audiendi exspectatione considitur. Tum Crmea causa libertatem recusandi: quamquam in partienda disputatione nostra, cum sibi de eis, quae dici ab oratore oporteret, sumeret, mihi autem relinqueret, ut explicarem, quem ad modum illa ornari oporteret, ea divisit, quae seiuncta esse non possunt. Nam cum omnis ex re atque verbis constet oratio, neque verba sedem habere possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
meridiem discesser̃t
paulumq requicue¬
tunt in primis hoc
La se cotta aĩaduersu
ẽẽ dicebat omẽ illud
tempus meridianũ
crassum ĩ acerrima
et attentissima cogita¬
tione posuisse se seq
atq ĩ maxinis causis sepe iudisset tum dedita
opera quiescentibus aliis m exhedram uenis¬
sem in qua crassus posito lectulo recubuisset
Cumq cum defixu incogitatione eẽ sensissec
statun tecessisse atq in eo silentio duas horas
fere ẽẽ consũptas. Demde cum omes ĩdinato
im ĩpost meridianu tempus uenissent ad
crassum quid ẽ crasse ĩquit sulius imus nese¬
fsum et si admonitu uenimus te nõ flagita¬
tum. Tum crassus an metam impudente
cẽ existimatis ut uobis hoc presertim miin
pitet Duitius posse debete Quisnam igit
riquit ille locus an ĩ media silua placet Est enii
smaxime uelopatus et frigidus. Sanc istur
cii ssus. tt oni est in eo loco sedes hinic nostio
nẽ ⁊ portuna sermoni cila placuissẽt tdem

Expanded text:
meridiem discesserunt paulumque requierunt, in primis hoc a se Cotta animadversum esse dicebat, omne illud tempus meridianum Crassum in acerrima atque attentissima cogitatione posuisse seseque,atque in maximis causis saepe vidisset, tum dedita opera quiescentibus aliis in eam exedram venisse, in qua Crassus posito lectulo recubuisset, cumque eum defixum in cogitatione esse sensisset, statim recessisse atque in eo silentio duas horas fere esse consumptas. Deinde cum omnes inclinato iam in posmeridianum tempus die venissent ad Crassum, 'quid est, Crasse,' inquit Iulius 'imusne sessum? Etsi admonitum venimus te, non flagitatum.' Tum Crassus 'an me tam impudentem esse existimatis, ut vobis hoc praesertim munus putem me diutius posse debere?' 'Quinam igitur' inquit 'ille locus? An in media silva placet? Est enim is maxime et opacus et frigidus.' 'Sane,' inquit Crassus 'etenim est in eo loco sedes huic nostro non importuna sermoni.' Cum placuisset idem
Abbreviated transcription (Latin):
sumnn hoo tescum et barbarum scopulo¬
siuni ator infestum labertiit inqus opulo
ipẽ Nites eutisset. Quate sihac uloquttia
ato lioc exathor contenti sumus quietia
si id nõ põssis torium ostendere quos ante
cenit qui insimulet᷑ aut pecte scũm aut altetr
culpa aut ĩuiria. aut ex lege.aut nõ contia
legem. aut unprudentia aut necessatio ant
in eo noniẽ usupandum quo arguatur
aut non ita agi ut debuetit ac licuerit et
si satis ẽc̃ putatis ea que isti scriptotes artis
docent discere. Que multo tamen ornati
ꝙͣ ab illis dnr̾ et uberius explicauit antoniꝰ¬
Sed subs contenti estis atq his etia quedi¬
ciuoliustis ame ex ingenti quodi oratore
ĩreussoq funpo mexiguu sane girut
oipelletis. Sin uetetem illu peridemt aut
huneetuiam qut fumiliarior nobis propter
seqipi oualt e urltitudine est demnost yeater
sequi uultis et si illam predatara et exiia
pem orithoris perfecti et pultrit as eneiua

Expanded text:
nferum hoc, Tuscum et barbarum, scopulosum atque infestum laberentur, in quo etiam ipse Ulixes errasset. Qua re, si hac eloquentia atque hoc oratore contenti sumus, qui sciat si id non possis, tum ostendere, quod is cerit, qui insimuletur, aut recte factum aut alterius culpa aut iniuria aut ex lege aut non contra legem aut imprudentia aut necessario, aut non eo nomine usurpandum, quo arguatur, aut non ita agi, ut debuerit ac licuerit; et, si satis esse putatis ea, quae isti scriptores artis docent, discere, quae multo tamen ornatius, quam ab illis dicuntur, et uberius explicavit Antonius—sed, si his contenti estis atque eis etiam, quae dici voluistis a me, ex ingenti quodam oratorem immensoque campo in exiguum sane gyrum compellitis. Sin veterem illum Periclem aut hunc etiam, qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est, Demosthenem sequi vultis et si illam praeclaram et eximiam speciem oratoris perfecti et pulcritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
grãtu se abdicent consules. Quid rę¬
Agiosius ꝙͣ cu pplo cu plebe agencli
isis aut dadre aut non dare. ꝙͣ segem
si nõ inre rogata est tollere uit etiam
decreto collegii ut lemas consilio phi¬
lippi. Consules et aũges nhil dome nł
familie per magratus gestum sit eoꝵr
iam ista iudeo fateorq esse magna s¬
ut est in colłio nrõ Interͥu Marcellu
et apium optimos augures magna dis¬
sensio Nam egoeorum in libros incidi
cu alteri plac̾eant auspitia ista aduti¬
litate rei .p. ẽẽ composita alteri discipli¬
na nr̃a qi diuinatio uideatur prorsus¬
dici posse .O. hac tu dere quero quid
sentias. I. Ego ne diuinatione quã greci
Nanticen appellant eẽ censeo et hrtiꝰ
hanc ipsam partem queq est ĩ ambus
ceterisq esignis quoi discipline nrẽ¬

Expanded text:
gistratu se abdicent consules? Quid relgistratu se abdicent consules? Quid religiosius quam cum populo, cum plebe agendi ius aut dare aut non dare? Quid, legem si non iure rogata est tollere, ut Titiam decreto conlegi, ut Livias consilio Philippi consulis et auguris? Nihil domi, nihil militiae per magistratus gestum sine eorum iam ista video fateorque esse magna. Sed est in conlegio vestro inter Marcellum et Appium optimos augures magna dissensio — nam eorum ego in libros incidi —, cum alteri placeat auspicia ista ad utilitatem esse rei publicae composita, alteri disciplina vestra quasi divinari videatur posse. Hac tu de re quaero quid sentias. Marcus: Egone? Divinationem, quam Graeci mavtikev appellant, esse sentio, et huius hanc ipsam partem quae est in avibus ceterisque signis ‹quod› disciplinae no
Abbreviated transcription (Latin):
ant mulieres in natura omnẽ femmaꝵ
castitatem pati. Quod sequit᷑ uero nõ
solum ad religione ꝑtinet set etiam ad
ciuitatis stattm ut sine hiis qui sacris
populu indigere descriptioq sacerdo¬
tum nullu iste religionis offitii pre¬
terimttit. Nam sũt ad placandos de¬
os alii cõstituti qui sacris p̃sunt solẽn¬
bus. Ad int̾petranda alii predicta na¬
neq ut ea ip̃a que suscepta pub̾. essẽt
quisꝙͣ extra colłiu nosset. Maximu
aute et p̾stantissimu inre .p. iuisẽ au¬
guru cu est auerti cõiũctu. Nec uero¬
Soc quia sum ipẽ augur ita esto. set qr
sic existimare nos necesse ẽ. Quid em
mauis est side nirc querimꝰ. ꝙͣ postea
sũmis imperiis et sũmis potestatibus
comitiatus uel concilia et instituta di¬
mittere uł hĩta rescinderȩ. Quid gra¬
uius ꝙͣ rem susceptam dirimi sfini¬
nus ailgur aliter cdixerit. Quid mag¬
inficentius ꝙͣ posse decernere ut ma¬

Expanded text:
ant mulieres ‹in› naturam feminarum omnem ant mulieres ‹in› naturam feminarum omnem castitatem pati. 30 Quod sequitur vero, non solum ad religionem pertinet sed etiam ad civitatis statum, ut sine iis, qui sacris populum indigere, discriptioque sacerdotum nullum iustae religionis genus praetermittit. Nam sunt ad placandos deos alii constituti, qui sacris praesint sollemnibus, ad interpretanda alii praedicta vaneque ut ea ipsa quae suscepta publice essent quisquam extra conlegium nosset. 31 Maximum autem et praestantissimum in re publica ius est augurum cuita sentio, sed quia sic existimari nos est necesse. Quid enim maius est, si de iure quaerimus, quam posse a summis imperiis et summis potestatibus comitiatus et concilia vel instituta dimittere vel habita rescindere? Quid gravius quam rem susceptam dirimi, si unus augur 'alio ‹die›' dixerit? Quid magnificentius quam posse decernere, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
dam uł foru ĩ quo ĩ certi casus signifi¬
cantur magis uel pͥmigeniã agignẽdo
ĩseruis operum et laboru quã compuẽ¬
tus am conferre debet et ad perfectioe
ꝯperum rusticoꝵ. Quo tempore ire sac¬
fitior liberamenta seruentur. fetusq po¬
rcoru que dicta mlege diligũtur ha¬
benda ratio est int̾ calandi. Quod insti¬
tutu pariter a numa posterioꝵ pontifi¬
cum uegligentia dissolutu est. Ia illud
ex institutis pontificu et axuspicu nõ
mutandu est. quibꝰ hostiis imolancdu
cuiq do cui maioribꝰ cui lactentibꝰ cui
maribus cui feminis. płees aute deor
oiũ singuli singlor sacerdotes et respõ¬
dendi turis et confitendaꝵ religionu
facultate afferũt Cumq uesta quasi
focus urbis ut greco noiẽ est appellata
tum nomen tenemus conspecta sit ei
colende uirgines presũt ut ad iugilet̃
facilius ad custocdiam ignis. Et senti¬

Expanded text:
dam, vel Fors in quo incerti casus signifidam, vel Fors in quo incerti casus significantur magis, vel Primigenia a gignendo in servis operum et laborum; quas conpositio anni conferre debet ad perfectionem operum rusticorum. Quod ‹ad› tempus ut sacrificiorum libamenta serventur fetusque pecorum quae dicta in lege sunt, diligenter habenda ratio intercalandi est, quod institutum perite a Numa posteriorum pontificum neglegentia dissolutum est. Iam illud ex institutis pontificum et haruspicum non mutandum est, quibus hostiis immolandum quoique deo, cui maioribus, cui lactentibus, cui maribus, cui feminis. Plures autem deorum omnium, singuli singulorum sacerdotes et respondendi iuris et conficiendarum religionum facultatem adferunt. Quomque Vesta quasi focum urbis, ut Graeco nomine est appellata tum nomen tenemus —, conplexa sit, ei colendae ‹VI› virgines praesint, ut advigiletur facilius ad custodiam ignis, et senti
Abbreviated transcription (Latin):
esuoniara atinquitas proxime acce¬
dit ad deos adiis quasi traditam re¬
ligionem tueri. Ꝙ aute ex hoiũzge¬
nere consecratos sicut hercule et
ceteros coli lex iubet indicat hoiu
quidem aiõs ĩ mortales esse. set for
net. quaꝵ oiũ Rome dedicata puͤ
templa sunt. Uit illas qui hñt hñt
autez omẽs boni Deos ipsos manimis suis
collatos putent. Nam illud incensum a¬
thenis quod clionico scelere expiato Epi¬
memiña decreto suadente fecetũt cõtu¬
melie fanu et impudentie. Uirtutes em¬
et nõ uitia consecrar decet. Araq̃ netu¬
tussima est palatio febris et altera ĩerꝗ
uice poete sunt potuis uincendi atq po¬
tiũdistatassandi cognoĩaq statioĩs et
ĩ uicti puis reꝵq expetendar noĩa salutis
honoris opis iuctorie. quonia quidem
ex pectatioẽ reru bonatu erigit auis.
fecte etiam spesa calatino cõsetrata est
fortuna quesit uł hnisce dici na ualet
momẽs dies. uł respitiens ad opem ferẽ¬

Expanded text:
quoniam antiquitas proxume accedit ad deos, a dis quasi traditam religionem tueri. Quod autem ex hominum genere consecratos, sicut Herculem et ceteros, coli lex iubet, indicat omnium quidem animos inmortalis esse, sed fortnae, quarum ommum Romae dedicata publice templa sunt, ut illas qui habeant — habent autem omnes boni — deos ipsos in animis suis conlocatos putent. Nam illud vitiosum Athenis quod Cylonio scelere expiato, Epimenide Crete suadente, fecerunt Contumeliae fanum et Inpudentiae, ‹mm, non vitia consecrari decet. Araque vetusta in Palatio Febris et altera EsquilVicaepotae potius vincendi atque potiundi, Statae standi, cognominaque Statoris et Invicti Iovis, rerumque expetendarum nomina, Salutis, Honoris, Opis, Victoriae, quoniamque exspectatione rerum bonarum erigitur animus, recte etiam Spes a Calatino consecrata est. Fortunaque sit vel Huiusce diei — nam valet in omnis dies —, vel Respiciens ad opem feren
Abbreviated transcription (Latin):
querẽtibus. Anos uero et hac quide ad
ire siplacet per ripam et umbra s iaz
ordire explicare queso de iire ciuli
quid sentias .I. Ego memim sũ mos fu¬
isse ĩ ciuitate nostra uiros qui inter¬
Petrari populo et respondere soliti st
Set eos magna professos ĩparuis esse
uersatos. Quid em est tantũ quantũ
ius cuutatis. Quid aute tam eeigiu
ꝙ est mimꝰ hoc eoꝵ qui cõsuluctunt¬

Expanded text:
quaerentibus. Atticvs: Nos uero, et hac quidem ad quaerentibus. Atticvs: Nos uero, et hac quidem ad ‹L›irem, si placet, per ripam et umbram. Sed iam ordire explicare, quaeso, de iure ciuili quid sentias. Marcvs: Egone? Summos fuisse in ciuitate nostra uiros, qui id interpretari populo et responsitare soliti sint, sed eos magna professos in paruis esse uersatos. Quid enim est tantum quantum ius ciuitatis? Quid autem tam exiguum quam est munus hoc eorum qui consuluntur
Abbreviated transcription (Latin):
dem quinte nullu esset ĩ experiẽdo peri¬
culum set uercor nedum memine̾ ueli
labore augeam atq ad illa causarũ op̾e¬
ram ad quam ego nũꝙͣ insiparatus et
meditatus accedo adiũgatur ħ uiris m¬
terp̃tatio que nõtam mihi molesta sit
auferat. sine qua ad nulla maiorem
igitur ista ipsa explicas nobis hiis subsi¬
dus aut aliis temporibꝰ et cũ scribis de
iuire ciili subtilius ꝙͣ cęteri na a pͥmo
tempore etatis iuti studerete memini
cu ipẽ etiam ad sçeuola necessitatẽq
neq unꝙͣ mihi uisus esita te ad dicẽdũ
dedisse ut is ciuile cõtemneres .I. in lõ¬
gum sermonez me reuocas. Attice quẽ
fñ insi Qũitus ꝙͣ aluid quod uos agere
manult suscipia et qm̃ uacui sumus
dicam. Q ego nõ libenter auderim. Siud
nrã sedesq pergamis. Ubi cusatis am
bulatu fuerit Requiescem nec profec¬
to nobis delectatio deerit aliud ex alio

Expanded text:
s: Si quidem, Quinte, nullum esset in experiundo peris: Si quidem, Quinte, nullum esset in experiundo periculum. Sed uereor ne, dum minuere uelim laborem, augeam, atque ad illam causarum operam, ad quam ego numquam nisi paratus et meditatus accedo, adiungatur haec iuris interpretatio, quae non tam mihi molesta sit tationem auferat, sine qua ad nullam maiorem igitur ista ipsa explicas nobis his subsiciuis, ut ais, temporibus, et conscribis de iure ciuili subtilius quam ceteri? Nam a primo tempore aetatis iuri studere te memini, quom ipse etiam ad Scaeuolam uentitarem, neque umquam mihi uisus es ita te ad dicendum dedisse, ut ius ciuile contemneres. Marcvs: In longum sermonem me uocas, Attice, quem tamen, nisi Quintus aliud quid nos agere mauult, suscipiam, et, quoniam uacui sumus, dicam. Qvintvs: Ego uero libenter audierim. Quid nostra sedesque pergimus? Vbi, cum satis erit ambulatum, requiescemus, nec profecto nobis delectatio deerit, aliud ex alio
Abbreviated transcription (Latin):
otest insi p̃parato otio nec exiguo tpr̃
absolui Et ego ãpendere soleo cũ semel¬
quid orsus si traducor alio nec tam f̾a¬
uacationi confidebam cũ p̃sertim nõ
recusarem quo minꝰ more p̃terito sedẽs
insolio cõsulentibꝰ respondere senectu¬
tisq nõ mertis grato atq honesto fun¬
gere munere. Słe enim uero mihi licẽt
et isti rei quã desideras et multis uberio
mo nostat tibiq sit dandu sit et eo ma¬
gis ꝙte ipẽ mutasti et aluid dandi ĩsti¬
fiusti genus. ut quẽ admodu Rosciuc
Familiatis tuus in senectute nũos ĩcãtu
cecinerat ipsasq tardiores fecerat ti¬
bias sic tua cõtiombus quibꝰ sũmis uti
solebas quotidie relaxes aliquid. Utinã
grõ tua nõ multu a ppłoꝵ leuitate ab¬
sit quod substinere uel sũma senectus
posse uideatur. nullam tibiam canis ui
posse id ppło nr̃o probari site adus re¬
spondendu dedisses. Qũaobrem cum

Expanded text:
potest nisi praeparato otio, nec exiguo tempore potest nisi praeparato otio, nec exiguo tempore absolui, et ego animi pendere soleo, cum semelquid orsus, si traducor alio, neque tam fatatis potius uacationi confidebam, cum praesertim non recusarem, quominus more patrio sedens in solio consulentibus responderem senectutisque non inertis grato atque honesto fungerer munere. Sic enim mihi liceret et isti rei quam desideras et multo uberiormo noscat, tibique semper dicendum sit, et eo magis quod te ipse mutasti, et aliud dicendi instituisti genus, ut, quem ad modum Roscius familiaris tuus in senectute numeros in cantu ‹remissius› cecinerat ipsasque tardiores fecerat tibias, sic tu a con‹ten›tionibus quibus summis uti solebas, cotidie relaxes aliquid, ut iam oratio tua non multum a philosophorum lenitate absit. Quod sustinere cum uel summa senectus posse uideatur, nullam tibi a causis uaposse id populo nostro probari, si te ad ius respondendum dedisses; quam ob rem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat imitari quẽ si assequi posset ali¬
quantu ab optimo tũ abesset. Quaretu¬
tur exordiu. Ego enim ab ultimis cẽseo
qm̃ illa sic scripta sunt ut negligatur qs¬
dem Ipẽ aute coequale et atis fue me¬
moria deposcit ut ea complectat᷑ quib¬
tior. Sũt eiu mariẽ res et hac meõria
atq etate nrã. Cũ aute homĩs amicissi¬
mi CN. pomper laudes illustrabit ĩcur
remo et romulo situs intelligo equide¬
iam diu ame istu labore postular. Acti¬
ce quẽ nõ recusare si mihi ullu tribue̾t
uacuu tempus et liberu neq em occu¬
pata opera nec impedito aiõ res tanta su¬
scipi potest. Utrũq opus est et cura uaca¬
tempus uacuu finit concessumm situs sub¬
tisuia queda tempora ĩcurrũt que egd
perie nõpatior ut siqui dies adrusticã¬
dum dati sunt acleor nũm accomodẽt
que scribimus hystoria uero nec ĩstitu

Expanded text:
taxat imitari: quem si adsequi posset, alitaxat imitari: quem si adsequi posset, aliquantum ab optumo tamen abesset. Quare tutur exordium. Ego enim ab ultimis censeo, quoniam illa sic scripta sunt ut ne legantur quidem, ipse autem aequalem aetatis suae memoriam deposcit, ut ea conplectattior. Sunt enim maxumae res in hac memoria atque aetate nostra; tum autem hominis amicissimi Cn. Pompeii laudes inlustrabit, incurrRemo et Romulo. Marcvs: Intellego equidem a me istum laborem iam diu postulari, Attice. Quem non recusarem, si mihi ullum tribueretur uacuum tempus et liberum. Neque enim occupata opera neque inpedito animo res tanta suscipi potest: utrumque opus est, et cura uacatempus uacuum fuit concessum? Marcvs: Subsiciua quaedam tempora incurrunt, quae ego perire non patior, ut si qui dies ad rusticandum dati sint, ad eorum numerum adcommodentur quae scribimus. Historia uero nec institui
Abbreviated transcription (Latin):
unu hoc oratoriu maxime. Quãobrem
aggredere quesumus et sumẽ ad hãc rẽ
tpus Que est anr̃is homĩbus adhuc aut
ignorat a aut relicta Nam post ãnales
pdntificu marĩoꝵ quibꝰ nihil põt esse io¬
cundius si aut ad fabiu aut adeu qui
tibi semper more est Catonez aut Pisonez
aut ad fãmum aut adnemoniu uenias
ꝙͣꝙͣ ex his alius alio plus habet uinum
t amẽ quid tam edcile ꝙͣ isti omẽs. fannii
uehemẽtiusq hñt uires. Agrestis ille qui
nere reliquos potuit ut accuratius scri
antiquoꝵ langore et inscitia Nam quid
atium nuẽm. Cuiꝰ loquatitas ht̃ aliquid
argutiaru neid tñ ex illa eruditã greco¬
rus copia. set ex librariolis latinis ĩ brõ
huc nr̃os scriptores nsiqui forte nõdu
ediderũt de quibꝰ existimãt nõ possumꝰ¬
facile suꝑauit. Iis tñ nec orator ĩ nũo no¬
stro unꝙͣ est hãbitus et historia puerile
quoddam consectatur. ut unu. Eliarcũ

Expanded text:
unum hoc oratorium maxime. 6 Quam ob rem unum hoc oratorium maxime. 6 Quam ob rem adgredere, quaesumus, et sume ad hanc rem tempus, quae est a nostris hominibus adhuc aut ignorata aut relicta. Nam post annalis pontificum maximorum, quibus nihil potest esse iucundius, si aut ad Fabium aut ad eum qui tibi semper in ore est Catonem, aut ad Pisonem aut ad Fannium aut ad Vennonium uenias, quamquam ex his alius alio plus habet uirium, tamen quid tam exile quam isti omnes? Fannii uehementius, habuitque uires agrestis ille quidnere reliquos potuit ut adcuratius scribantiquorum languorem et inscitiam. 7 Nam quid Macrum numerem? Cuius loquacitas habet aliquid argutiarum nec id tamen ex illa erudita Graecorum copia, sed ex librariolis Latinis: in orathuc nostros scriptores—nisi qui forte nondum ediderunt, de quibus existimare non possumus—facile superauit. Is tamen neque orator in numero uestro umquam est habitus, et in historia puerile quiddam consectatur, ut unum Clitarchum
Abbreviated transcription (Latin):
.A.Quorsum tande aut cur ista queris
łnihil sane insine nimis diligent᷑ ĩqui¬
ras mea que isto modo meõrse sint pro
dita At qui multa querũt ĩ mario fic¬
ta nean uera sint et anõ nullis quodet
ĩ recepi mẽoria et quod ĩ arpinati hoiẽ
ut ueritas a te postulatur. Et me herele
ego me cupio nõ mendacem. S tñ nõ
periculo nõ ut a poetã set ut ateste ue¬
ritate examinant.Nec cdubito quidẽ
et cu egeria colloquutu Numa et ab
apud Theo pompu sint ĩnũabiles fabu
potins hystoria. Sicem putant̾ te illa
ego ipse sentiam non solu mihi uideris
edrum studiis qui litteris delectant᷑. set
etiampriẽ debere hoc mumis. Ut ea que
salua parte est parte eiidem sit ordina¬
ta Adest enim hystoria litteris. Ut et ipẽ
intelligo et ex te et ꝑte sepe audio. Potes
aute tfi profecto satisfacẽ mea quippe
cu sit opus. ut tibi quide uideri solet

Expanded text:
tum. 4 Atticvs: Quorsum tandem aut cur ista quaeris? tum. 4 Atticvs: Quorsum tandem aut cur ista quaeris? Marcvs: Nihil sane, nisi ne nimis diligenter inquiras in ea quae isto modo memoriae sint prodita. Atticvs: Atqui multa quaeruntur in Mario fictane an uera sint, et a nonnullis quod et in recenti memoria et in Arpinati homine uers‹atur›, ueritas a te postulatur. Marcvs: Et mehercule ego me cupio non mendacem putari, sed periculo non ut a poeta sed ut a teste ueritatem exigant, nec dubito quin idem et cum Egeria conlocutum Numam et ab apud Theopompum sunt innumerabiles fabulpotius historia. Sic enim putant, te illam ego ipse sentiam, non solum mihi uideris eorum studiis qui tuis litteris delectantur, sed etiam patriae debere hoc munus, ut ea quae salua per te est, per te eundem sit ornata. Abest enim historia litteris nostris, ut et ipse intellego et ex te persaepe audio. Potes autem tu profecto satis facere in ea, quippe cum sit opus, ut tibi quidem uideri solet,
Abbreviated transcription (Latin):
quercus huic loco nõ deexit quȩ maria¬
na dicatur Eaq ut ait sceuola de factis
mei Marii canescet seculis ĩ nuĩabilibꝰ. Si
forte athene tuc sempiterna ĩ arce oleaz
tenere potuerũt aut quod homericus
Ulixes deli se proceraz et tenerã palmaz
uidisse dixit hodie mõstrant eandem
Multaq alia multis locis duitius com¬
memoratioẽ manẽt ꝙͣ natura stare pot¬
uerũt. Quare glandifera illa quercus ex
qua olim euołauit nũtia fulua iouis
miranda uisa figura nũc sic ẽ. Set cu
eam tempestas ifetustas ue consũpserit
tũ erit hiis in locis quercus quã maria
ueru ex ip̃o poeta. cuiꝰ ne uersus hanc
quercũ seuerint. an ita factu de mario
dem. set nõ anteꝙͣ mihi tuipse respon¬
deris Actice.etiam cũ longe a tuis edib
ĩ ambulans post excessu silu Romulus
proculo Iulio dixerit se dictuesse et Qui¬
rinu uocari templũq sibi dedicari in
longe item atua illa antiqua domo ori¬

Expanded text:
quercus huic loco non deerit quae Mariaquercus huic loco non deerit quae Mariana dicatur, eaque, ut ait Scaeuola de fratris mei Mario, canescet saeclis innumerabilibus, nisi forte Athenae tuae sempiternam in arce oleam tenere potuerunt, aut quam Homericus Vlixes Deli se proceram et teneram palmam uidisse dixit, hodie monstrant eandem, multaque alia multis locis diutius commemoratione manent quam natura stare potuerunt. Quare glandifera illa quercus, ex qua olim euolauit nuntia fulua Iouis miranda uisa figura, nunc sit haec. Sed cum eam tempestas uetustasue consumpserit, tamen erit his in locis quercus quam Marianuerum ex ipso poeta, tuine uersus hanc quercum seuerint, an ita factum de Mario,uidem, sed non ante quam mihi tu ipse responderis, Attice, certen ‹non› longe a tuis aedibus inambulans post excessum suum Romulus Proculo Iulio dixerit se deum esse et Quirinum uocari templumque sibi dedicari in  non longe item a tua illa antiqua domo Ori
Abbreviated transcription (Latin):
tis hoc confirmatu indetur letor qui¬
dem phra ciuus ãna supelectile plu¬
ris oristiniabam ꝙͣ possessiones reliqͦr¬
Ita mihi diues iudebatur ut ab ea pete
possem quicꝗd instudiis nrĩs cõclipis¬
sem Hanc igitur letor etia acutiorẽ
reperta ꝙͣceteras ꝙquide eide eẽ ddi¬
cebãt. Nũꝙͣ nrãm quide ĩquit põpo¬
mus iocans set me herclẽ ꝑgrata m orõ
tua. q̃ ei dicilatine posse atbitrabat ca¬
quide ad me Quod cum ille dixisset
et satis disputatu uideret᷑ ĩ oppidu
ad fomponiu pcrreximus omnec¬
TUS QUIDEMIlle
Et he arpinatiu .U. agno¬
scit sepe a me uetus ĩ ma¬
rio inmainit illa quercus
hec est profecta Et enim
sata est enim ngenio nul¬
sius aute agricole cultu stirps t̾am diutꝰ¬
na ꝙͣ poete uersu seminari potest .A. Quod
poete serunt Aihi enim uideris fratrem
landando suffragari tibi. Q sit ita sane
Uerũtamen dum latine loquẽtur littẽ

Expanded text:
tis hoc confirmatum videtur, laetorqutis hoc confirmatum videtur, laetorqulosophiam, cuius antea supellectilem pluris aestimabam quam possessiones reliquarum—ita mihi dives videbatur, ut ab ea petere possem, quicquid in studiis nostris concupissem—, hanc igitur laetor etiam acutiorem repertam quam ceteras, quod quidam ei deesse dicebant. Non quam nostram quidem, inquit Pomponius iocans; sed mehercule pergrata mihi oratio tua. quae enim dici Latine posse non arbitraquidem ad me. Quod cum ille dixisset et satis disputatum videretur, in oppidum ad Pomponium perreximus omneus quidem ille et haec Arpinatium quercus agnoscitur, saepe a me lectus in Mario: si enim manet illa quercus, haec est profecto; etenim sata est enim ingenio. Nullius autem agricolae cultu stirps tam diuturna quam poetae uersu seminari potest. Atticvs:poetae serunt? Mihi enim uideris fratrem laudando suffragari tibi. 2 Qvintvs: Sit ita sane; uerum tamen dum Latinae loquentur litterae,