comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qudi ĩ filius dd̾ pp̃ acceptam formam
lome u̾gine maria ꝯiuge ioseph.
Niuc int̾im qr de matło uoluit dis¬
duate. nec a me totꝰ matħi lib̾ huic
smoni inseri p̃t. legat qui uolu̾it. ⁊
eius enu̾aturus dicit filiũ dd̾. natrando
um ꝙͣ ip̃m dicat ex uͥgine maria de
sp̃n sco conceptũ ⁊ natum. cui rei adhi
b testimonimu de ꝓpħa. Etce uirgo
eiuis emanues. qd̾ est int̾pͥtatũ nob̾cũ
lens. eundẽ q baptizatum a ioħe audis
Adecelo. h est filius meus dilectus n
ho nͥ complacui. de quo dcm etat iã
eyꝑtu uͥg̃is nob̾cum deus. usi nͥ forte ui¬
filus dei fcus sit nͥ ꝑ bãpm. qr iͥ fca est.

Expanded text:
iam filius Dauid propter acceptam formam serui ex uirgine Maria coniuge Ioseph ? nunc interim, quia de Matthaeo uoluit disputare nec a me . totus Matthaei liber huic sermoni inseri potest, legat qui uoluerit eteius enumeraturus dicit filium Dauid, narrandum quam ipsum dicat a uirgine Maria de spiritu sancto conceptum et natum. cui rei adhibet et testimonium de propheta: ecce uirgo tatum, Nobiscum Deus . Eumdemque baptizatum a Joanne, audisse de coelo, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui : de quo dictum erat jam ex partu virginis, Nobiscum Deus. Nisi forte viFilius Dei factus sit nisi ex baptismo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ si ⁊ ħ non misedit᷑ s crudelit̾ fecisset.
tis cueum disrũpend̾ missus fuissi. et
captiuatus ullo modo eum postea si
uiciss ip̃e dampnar. qr fcurus ẽ deus
iste de sua ꝑte qmͣ ꝯfig iuglõbo. qr
obediunt iubenti. qr in hostiles cuneos
ꝓ salute regni eius ppoĩto sua morte pro¬
pceptis q̃ramus. qͣr si ꝓpͥa uoluntate u̾a
culpa ⁊ ĩusta pena s iam siuoluntas est rea
cui resist̾e non ualu̾at ⁊̃ miqua pena et
magna crudelitas. s adextusandꝰ ꝓfert᷑
d̾i nc̃c̃itas. talem colant dm̃i. qui uolũt
cołe d̾m sane qd̾ fatend̾ est ĩ ip̃i culto¬
res eius qmuiscalem d̾mcolendo sint
pessimi meliores tñ illo sunt. qr saltem
Accipis iħm natum de maria: Cui ego.
Cmnam inꝙͣ dicis ihm. Nam płes in
ebraismo fuerũt ilx. unuis quid̾ naue fi¬
lius discipłus moysi. alt̾ u̾o filius iosadech.
sacͥdotis magni. Itẽ alius qui dc̃s est filiꝰ
dauid. alius u̾o fillius dei. Qm nam gͦistoꝵ

Expanded text:
t hoc non misericorditer, sed crudeliter fecisset. tis cuneum disrumpendum missus fuisset et captiuatus, ullo modo eum postea. si uicisset, ipse damnaret: quod facturus est deus iste de sua parte, quam configet in globo, quia oboediuit iubenti, quia in hostiles cuneos pro salute regni eius proposita sua morte «propraeceptis. quaeramus, quare. si propria uoluntate, uera culpa et iusta poena; sed iam si uoluntas est rea, cui resistere non ualuerat, iniqua poena et magna crudelitas. sed ad excusandum profertur dei necessitas. talem colant deum, qui nolunt colere deum. sane, quod fatendum est, etiam ipsi cultores eius, quamuis talem deum colendo sint pessimi, meliores tamen illo sunt, quia saltem accipis Iesum de Maria natum? cui ego: quemnam, inquam, dicis Iesum? nam plures in Hebraismo fuerunt Iesus: unus quidem Naue filius, discipulus Moysi; alter uero filius Iosedech sacerdotis magni; item alius, qui dictus est filius Dauid; alius uero filius dei . quemnam ergo istorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfõne mathi. qnͣto ꝓcul est ⁊ au̾o. ui¬
quid̾ symbolũ nr̃m ita se hãt ut creda¬
tis in in̾mi xp̃m filiũ dei qui sit natus
ex ugine maria. uñn gͦ ẽ de maria
acciꝑe filium dei. m athi ab iordane
nt̃m ex deo. ac ꝑ ħ tam uob̾ mafheus
sua qm nob̾ insiqd̃ paulo pudencioru¬
bis inuentꝰ est. ut ortum exfeminto
sexu danid filio ascribe̾t magis qmͣfi
dem. Nos u̾o qmuis de hac sm̃a nõ
ꝓrsus deiciat ex deo accipiendi filiũ
erit fcũs iłx dei filius qmͣ natus ey im
mulieris. qm ꝙ ne ip̃e quid̾̃ ille q̃m
mana peꝑit siuillus erat. recte dauid
filius appellet᷑. nͥ eum constet ex pr̃e
ios eph seminatũ. Qd qr negatis. ̾¬

Expanded text:
one Matthaei, quanto procul est et a uero, siquidem symbolum uestrum ita se habeat. ut credatis in Iesum Christum filium dei, qui sit natus ex uirgine Maria . uestrum ergo est de Maria accipere filium dei, Matthaei ab Iordane, nostrum ex deo . ac per hoc tam uobis Matthaeus, sua quam nobis, nisi quod paulo prudentior uobis inuentus est, ut ortum ex femineo sexu Dauid filio ascriberet magis quam dem. Nos uero quamuis de hac sententia nemo prorsus deiciat ex deo accipiendi filium erit factus Iesus dei filius quam natus ex utero mulieris. quamquam nec ipse quidem ille, quem Maria peperit, si ullus erat, recte Dauid filius appelletur, nisi eum constet ex patre Ioseph seminatum. quod quia negatis,
Abbreviated transcription (Latin):
admod̾ faciat. Nam sicũ in ut̃o fingin᷑i
ut fe̾ gentib plac. ⁊iudeis ⁊ ip̃is nob̾. tũc
nos deus foĩt ad ymagiuẽ suã. ⁊ uet̾es noᷤᷤ
cum credimus. et ad meliorẽ uite con¬
deus. ⁊ honeste facit ac pure. Ꝙ ꝙͥ con¬

Expanded text:
admodum faciat: nam si cum in utero fingimur, ut fere Gentibus placet et Judaeis et ipsis vobis, tunc nos Deus format ad imaginem suam; et veteres nos cum credimus et ad meliorem uitae condeus et honeste facit ac pure. quo quid con
Abbreviated transcription (Latin):
Inanꝰ disp̃onis admirabili ⁊ ineffabili
fatiitate sibi ⁊̃ intẽm iut̾ta disposuit.
er pp̃ seruos suos de corruptionis su̾itu¬
te lb̾andos in ea forͣm su̾i ħͥ est morle
lega formmidatis non m̃brũ deiut̃i in ut̾o
ignis. s inut̾is õĩm femineaꝵ carniũ
ab elephautis us ad muscas incłuditiᷤ
an ideo nob̾ uidetur młior u̾us xp̃t. qr

Expanded text:
itionis admirabili et ineffabili facilitate sibi etiam matrem in terra disposuit et propter seruos suos de corruptionis seruitute liberandos in ea formam serui, hoc est mortale lega formidatis, non membra dei uestri in utero uirginis. sed in uteris omnium feminarum carnalium ab elephantis usque ad muscas includitis. an ideo uobis uidetur uilior uerus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
a dauid us ad iosepħ dicens eum filiũ
daud. ⁊ alius cum sñ ulliꝰ uiri ꝯcubi¬
tu exuͥginemarie natũ dr̃et. nec eũ
filium dauid appellar. Nec sic con¬
timo putare debemus eos sibi ħ ꝯͣĩa
locutos fuisse. ut uł ambo. uł uinis
eoꝵ flĩtatis ꝯuinc̾et᷑. Cogĩtre .ni. de¬
bemus fĩ potuisse ut auiło u̾a dr̃ẽnt.
ut ⁊ ioseph maritus marie dr̃et᷑ hñs
eam ꝯingem ꝯtinent̃. non concubitu
płatione qd̾ est carius aĩoꝵ. et ideo ñ
destirpe daud uenam sangͥnis duc̾e.

Expanded text:
a Dauid usque ad Ioseph dicens eum filium Dauid, et alius eum sine ullius uiri concubitu ex uirgine Maria natum diceret nec eum filium Dauid appellaret, nec sic continuo putare deberemus eos sibi haec contraria locutos fuisse, ut uel ambo uel unus eorum falsitatis conuinceretur. cogitare enim deberemus fieri potuisse, ut ambo uera dicerent, ut et Ioseph maritus Mariae diceretur habens eam coniugem continenter non concubitu, pulatione, quod est carius, animorum, et ideo non de stirpe Dauid uenam sanguinis ducere,
Abbreviated transcription (Latin):
imutau̾unt głiam incorruptibilis di ĩ si¬
isitudinẽ ymaginis cortuptibił lp̃is ⁊ no¬
luctũ ⁊ quadrapedũ ⁊ serpenciũ. Et ex hc
qi sapĩa iste uitulus aureus qualia sole¬
bant egyptioꝵ ĩ ip̃i pͥmates ⁊ tamꝙͣ docti
hmĩes adorare fignienta. hyc gͦ uitulo
ig̃ificatũ est om̃e corpus .i. om̃is societaᷤᷤ
entiliũ ydolatͥe deditoꝵ. hñc sacrilegã¬
bcietatẽ dñs xp̃c illo igne combunt de
quo in enͣuꝰ ait. Ignẽ ueni nutte̾ in t̾tã.
at qm̃ non est qui abscondat a całore eiͦ
Dum ineum credunt gentes igne u̾ͥtutis
euis dẏabłica in eis forma soluatur. totũ
le conspirationis confłone discissum u̾bo
u̾itatis h̃iliatur et cõminutũ ĩ aqm mͣ¬

Expanded text:
in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hconburit, de quo in euangelio dicit: ignem ueni mittere in terram, ut, quoniam non est, qui se abscondat a calore eius, dum in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mi
Abbreviated transcription (Latin):
t noib ip̃e fu̾at ad omatꝰ occidit. sisi
non penituiss damd nec iusticie nec¬
smtatẽ tali medicina recepiss ĩ sic
So deo manicheoꝵ melior extitiss. Iste
s afausto. qui si met̾cem turpi cõ¬
aia captiuatus ad amass atq dixiss
nas cite amboꝵ ⁊ lasciui amatoris. ⁊¬

Expanded text:
nibus ipse fuerat adamatus, occidit? sed etsi non paenituisset Dauid nec iustitiae sanitatem tali medicina recepisset, etiam sic isto deo Manichaeorum melior extitisset. istesatur a Fausto: qui si meretricem turpi concupiscentia captiuatus adamasset atque duxisset — animas certe amborum, et lasciui amatoris
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uenit. cui repõĩtum erat expectatio
genciũ. ut ũctus ẽ scũs sc̃oꝵ oleo exulta¬
tionis p̾ ꝑticipib sius. Natus est .ni. ho¬
dis maioris temꝑe. passus est a minoris h̃¬
dis retrarthia. Iani huiꝰ itaq uemientis
ad oues q̃ ꝑierant donius isrł figuram
gessit. ip̃e uidas cum iret ad tondendas o¬
ues suas. in tauma qd̾ iut̃ptat᷑ deaiciens.
Iam .n. defet̾at pͥnceps ex iuda ⁊ om̃e ngr¬
um atq uuctio iudeoꝵ ut uẽn cui repo¬
situm etat. uenit &e cum suospastore odo¬
moĩo est usus in aqua. Nam n p̃e iras¬
hiras qd̾ nomen illius pastoris fuit int̾p̃¬
tatur fr̃is mei uisio. uidit omĩo frẽm suũ

Expanded text:
ectatio gentium, et unctus est sanctus sanctorum oleo exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odolmonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
tai. u̾noui grã reułabat᷑. Aliud p̾ditato¬
ibinoui testĩ. u̾ uet̾is obscuritas reułat᷑
si satlo ⁊petra ⁊ casciamentis. mĩqͥt
ssi defuit uob̾: at ilłi dix̾unt᷑. Dueit¬
icmat gladium. Isticerte susta diusa in
retaueuris singuł inueĩrent uer̾e ⁊ no¬
uo. ⁊̃ ex ho clamarent duo sibi tectã eie
ialtiamentis ⁊ nͥluob̾ defuit. nũc a̾ qui
be sacculũ tollat siłr ⁊ peram. ⁊ qui ht̃¬

Expanded text:
ubi noui gratia uelabatur, aliud praedicatoribus noui testamenti. ubi ueteris obscuritas reuelabasine sacculo et pera et calciamentis, numquid aliquid defuit uobis? at illi dixerunt: niat gladium. isti certe, si ista diuersa in testamentis singulis inuenirent, uetere et nouo, etiam hoc clamarent duo sibi testamenta et calciamentis, et nihil uobis defuit; nunc autem qui habet sacculum, tollat similiter
Abbreviated transcription (Latin):
catem cum fr̃ĩb possidebunt. securus sit
qui de semine bono nascit᷑ tñ ne mutet᷑.
iacob de ancilłnati possid̾unt t̾ram ꝓmis¬
sionis cum fr̃b. Ismael a̾ de ancilła na-¬
tus expulsus est ab heceditate. nisi qr su¬

Expanded text:
tatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imJacob de ancillis nati possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus expulsus est de hereditate? Unde,
Abbreviated transcription (Latin):
de ilło uideoꝵ pp ͦ multi credidunt. et
ta sunt: Inde ecc̃a de quib ad galathaᷤᷤ
dicit. Eram a ignotus facie ec̃cis iudẽe
que sunt in xp̃o. donde ⁊ lapidem angłarẽ
in psalmis applłatum dño. sic int̾p̃tat᷑ ꝙ
duos ꝑietes in seip̃o comux̾it cͥꝯcisionis
idelie ⁊ pp̾utũ ut duos cond̾et in se iu¬
unũ nouũ hominẽ faciens ꝑacem. ⁊ ꝯ

Expanded text:
de illa Iudaea multi crediderunt et ta sunt, inde ecclesiae, de quibus ad Galatas dicit: eram autem ignotus facie ecclesiis Iudaeae. quae sunt in Christo, unde et lapidem angularem in psalmis appellatum dominum sic interpretatur. quod duos parietes in se ipso coniunxerit, circumcisionis uidelicet et praeputii, ut duos conderet in se unum nouum hominem, faciens pace
Abbreviated transcription (Latin):
et erit in loco ubi dc̃m est eis. nõ ppꝰ meꝰ
uos. Ibi uocabunt᷑ filii dei uiiui. hoc estgͦ¬
de gentĩb ꝓph̾atũ: paulus oñdit. unde et¬
petrus seribens ad gentes. ꝓpħa quidꝰ ip̃o
non nominato. ꝓpħiam tñ eius u̾b̾ suis
iserit dicẽs. uos & genus electum. rego¬
le sacdotium. gens scã ppꝰ adquismõis.¬
quo u̾tutes eius annũcietis qui de tene¬
bris uos nocauit illud admirabiłe lu
a iise̾tur hinc eudent̾ appar. qd̾ per

Expanded text:
et erit in loco ubi dictum est, Non populus meus vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi: De GentibPetrus scribens ad Gentes, Propheta quidem ipso non nominato, prophetiam tamen ejus verbis suis inserit, dicens: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sanctaquo uirtutes eius adnuntietis, qui de tenebris uos uocauit in illud admirabile lumautem miseretur. hinc euidenter adparet, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
ma pꝰea penit᷑ suꝑatum dẏabłm occi
omiꝙ sibi ꝑpetuo ꝯnubio copulauit.
altem inalcgorica boni sigĩfici ħ eius
eida sb̾m̾sio. ñ forte quis dicat muli
us cuni u̾o ip̃e p̃p illas offendit dm̃i
uĩtoluit deos eaꝵ. nõ est ꝙ inde bõt
oniectare possimus. nec tñ nͥl arbitͦt
gifitare s malũ. sicut de uxore filia

Expanded text:
 ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte qeius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiab
Abbreviated transcription (Latin):
smpsetis. ⁊ clarissima luce ꝓ fusis ĩpuden¬
tissime ꝯͣdicit. Aliꝙ̾ gͦ fortassis diligeu¬
tions requirebat intentionis iude fcm.
ut ħ fomicaria que sigͣt ecc̃am de genti¬
liũ suꝑsticionũ ꝓstitutione collectam in
hĩtu mulieris que thamar applłata ẽposs
aguosci. hic a cum ip̃a scͥptura se aꝑiat
cumq apłoꝵ consonantib lr̃is illustret᷑
cpͥ hic ultius ĩmoranur. ac nõ iã uidemꝰ
ꝙ restat de famulo dei moyse. Quid ⁊̃
ip̃a siguifitent aue faustus obiecit. qd̾
eñ frem defendens occidit egyrciũ. cͦ¬
⁊ facillime occurrit iniuriosum nob ĩ hac
fensis occidi. Qd̾ u̾o in harena obruit
int̾emptũ manifestũ est eius iam mor¬
tificatam psenciam in eis lat̾e qͥ nõ hñt
stabile fundam̃tũ. uñ ecc̃am dñs supͣ pe¬
ttam edificat. Et eos quiꝰ audiunt uer¬
edificat domũ suam supͣ pet̾m. netł̃o¬
tationib cedat ⁊ corruat. Illos autemq
audiunt ⁊ non faciunt: ꝯꝑat stulto

Expanded text:
impletis et clarissima luce perfusis inpudentissime contradicit. aliquid ergo fortassis diligentioris requirebat intentionis Iudae factum, ut haec fornicaria, quae significat ecclesiam de gentilium superstitionum prostitutione collectam in habitu mulieris illius, quae Thamar appellata est, posset agnosci; hic autem cum ipsa scriptura se aperiat cumque apostolorum consonantibus litteris inlustretur, quid hic ulterius inmoramur ac non iam uidemus, quod restat de famulo dei Moyse, quid etiam ipsa significent, quae Faustus obiecit? Quod enim fratrem defendens occidit Aegyptium, cuiuis facillime occurrit iniuriosum nobis in hafensis occidi. quod uero in arena obruit interemptum, manifestum est eius iam morticinam praesentiam in eis latere, qui non habent stabile fundamentum. unde ecclesiam dominus super petram aedificat et eos, qui audiunt ueredificat domum suam super petram, ne temptationibus cedat et corruat; illos autem, qui audiunt et non faciunt, conparat stulto
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃oꝵ est. Typũ quippe iam ecc̃e gent
thamar ex gentib euotate sedens cũ ħ
hĩtu ad portam euan. uł enaim. qd̾ int̾¬
p̾tatur fontes. Currit .n. uelud ceruus
ad fontes aqͣꝵ ꝑueĩre ad sem̃ abrahe.
illic a ñ cognoscente ferat᷑. qr de ilła pͥ¬
accipit in occulto anulũ mouilo ⁊ u̾gam
uocatione sigͣtur. iustificatione decorat᷑.
głificatione exaltat᷑. Quos .n. p̾destina¬
uit hos ⁊ uocauit Quos a̾̃ uocauit: illos

Expanded text:
 est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praccipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
uincło pacis. Dono itaq spiritali. h
septẽnario fc̃ã est ni ecc̃a puteus sar¬
tis. qr fcus est in ea fous aque salici
in uitani et̾nam. Q̾ i qui hũit ñ sa¬
et iuet̾nũ. Iam u̾o qui fu̾it marit᷑ &
quid aliud qmͣ̃ dyabolum nom̃is hoi
gio delegati. om̃s ꝯuosgr̃a dei lib̾ct.c
ecc̃a sñ mãcuła ⁊ ruga saluator ꝓͥe
puletur. urias nam int̾p̾tatur luxi
stetit. s aluce sua suꝑna qmͣ de deo łs¬
bat suꝑbie m̾ito abscisus est. Sine il¬
cadendo ueris uirib ꝑditis tnͣssigi
se tñ ĩn angłm lucis audiens adie
om̃ib gentib ad amauit ecc̃am su
tum se lauantem .i. mnũdantẽ se llcs¬
dib scłi. ⁊ domũ luteam spiitalia e¬
plaone cnͣscendentẽ atao calcantẽ. et

Expanded text:
inculo pacis . Dono itaque spirituali, hoc est septenario, facta est Ecclesia puteus satietatis: quia factus est in ea fons aquae salientis in vitam aeternam, quam qui habuerit, non seternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huiugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori puletur. Urias namque interpretatur lux mea stetit, sed a luce sua superna, quam de Deo habebat superbiae merito abscisus est, sive cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, e
Abbreviated transcription (Latin):
̃ iabst ⁊accepit gonier filiam de¬
belaim ⁊ concepit ⁊ peꝑit ei filiũ. ⁊ dixit
dũs ad cum. uoca nom̃ eius iesrael. am̃
ad huc modicũ. ⁊ iusitabo sangͥnẽ iesra¬
tegnũ domus isrł. ⁊ orit̃ in die illo cõ¬

Expanded text:
 et accepit Gomer filiam Debelaim: et concepit, et peperit ei filium. Et dixit Dominus ad eum: Voca nomen ejus Jezrael: quoniam adhuc modicum, et visitabo sanguinem Jezraregnum domus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
postea fc̃m est ad iordanẽ. Ide̾ hominẽ
nouũ tamꝙͣ in nob̾ cũ credimus ad
dm̃ ex gentilitatis errore conu̾si. Qd̾
ip̃m tamẽ nescio utrũ satis cum ea fide
faciat qm̃ uos catlplicam noĩatis. S
int̾m sic matho uidet᷑ sisunt ip̃iꝰ ħ. sc
em̃ usꝙͣ inꝑturitionib marie dcm leᷤ
illud. filius meus escu ego hodie ge¬
nuite. Aut hic est filius meus dilectis¬
simꝰ in quo bñ ꝯplacui: S in expiati¬
one eius apd̾ iordanem. Ꝙ si et tucre¬
das ita ut scnptum ea: ensiam quid̾¬

Expanded text:
postea factum est ad lordanem, id est hominem postea factum est ad lordanem, id est hominem nouDeum ex Gentilitatis errore conversi: quod ipsum tamen nescio utrum satis cum ea fide faciat, quam vos catholicam nominatis; sed interim sic Matthaeo videtur, si sunt ipsius haec. m in parturitionibus Mariae dictum legitur illud: filius meus es tu, ego hodie genui te, aut: hic est filius meus dilectissimus, in quo bene conplacui, sed in expiatione eius apud Iordanem. quod si et tu credas ita, ut scriptum est, eris iam quid
Abbreviated transcription (Latin):
nunc fidelr capłm memorasti. ad mo¬
m de maria natus. ad huc de dei filio ĩ lps
om̃i gñonis textu nlła fit mentio us ad¬
bap̃m .s. frustraq calumpniam uos ĩge¬
ritis scͥtori tamꝙͣ dei łse filiũ ĩ ut̾omu¬
lieris mẽluserit. At u̾ohic clamitat ut
uidetur. ⁊ nscriptione ip̃a sua se ꝓisus ab
hec sacrilegio uinditat dd̾ filium ꝑhi¬
bens ex illa scirpe orumdũ se scͥpsisse nõ
filiũ dei. Nam iħm quid̾ eum qui sit
filius dei. si scͥptoris huius mentẽ ꝓpõitĩ¬
qr tonsides non tam ille de maria uir¬
gine uult nos acciꝑe ꝓcreatũ ꝑ ꝙͣ fc̃m¬
alñ ꝑbap̃m apd̾ fiuenta iordanis. Inic
emĩ dicit baptizatũ a ioħe eum ꝙ̃ dd̾ in
lium dei. post annos d̾taxat ẜmłuce fidẽ¬
ferine t̾ginta ubi ⁊ tunc uox audita ẽ
dicens ad ip̃m. filius meus es tu: ego ho¬
die genuite. uides gͦ id ꝙ ante annos
tgnita ut huit uidetur de marianatũ
est non ẽẽ ip̃m filiũ dei: S id qd̾ de lap̃o

Expanded text:
nunc fideliter capitulum memorasti, admomihi de Maria natus: adhuc de Dei Filio in hoc omni generationis textu nulla fit mentio, usscilicet frustraque calumniam uos ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit. at uero hic clamitat, ut uidetur, et inscriptione ipsa sua se prorsus ab hoc sacrilegio uindicat Dauid filium perhibens ex illa stirpe oriundum se scripsisse, non filium dei. nam Iesum quidem eum. qui sit filius dei, si scriptoris huius mentem propositumque consideres, non tam ille de Maria uirgine uult nos accipere procreatum quam faptismum apud fluenta Jordanis. Illic enim dicit baptizatum a Joanne eum, quem David in lium Dei , post annos duntaxat, seferme triginta, ubi et uox tunc audita est dicens ad eum: filius meus es tu; ego hodie genui te. uides ergo id, quod ante annos triginta, ut huic uidetur, de Maria natum est. non esse ipsum filium dei, sed id, quod de baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
uenit pcc̃i exprobͣcio qmͣi mutauit rõfoi̾s
amaritudo. post u̾o iam publicis signis
anuili monił ⁊ uͥge uicit cenĩt. iudican¬
tes iudeos quoꝵ iam ꝑmͣ iudas ip̃e gesta¬
certissimis docum̃tis nr̃e uocationis iti¬
ficationis ⁊ głificationis. sine duo ꝯfim¬
dentur. et nos mag̾ qm̃ se iustificatos
cẽfatebunt᷑. Enucheacius ħ ⁊ menbͣtĩ
quodãmodo articłatimq scrutarer at
disser̾em qnͣtũ intencionẽ m meam dñs
adiuuari. nͥ me ab hac laboriosiore dii¬
gencia finiendi huiꝰ oꝑis qd̾ plusqmͣi
uellem iam qmͣ ꝓlixum est cuma ꝓlilt
Nunc pcc̃m dd̾ quid inpb̾ia significau
qnͣta possum breuitate coꝑfu̾gã. sĩu
q̃ꝑpe ista int̾p̾tata satis oñdunt quid
ĩ ħ fc̃m p̾figurau̾it. Dauid int̾pͥtit
manu fortis sũ desid̾abił. ⁊ quid forti
leone illo detribu iuda qui uicit mũs
iquid desida̾bilius illo de quo ꝓpħa die
lleniet desid̾atꝰ om̃ib gentib. Bsa

Expanded text:
uenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestacertissimis documentis nostrae vocationis, justificationis et glorificationis, sine dubio confundentur et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Enucleatius haec et membratim quodammodo articulatimque scrutarer atque dissererem quantum intentionem meam Dominus adjuvaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, cura prohiberet. Nunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝰ ey quo reges ples plebi udeoꝵ ce¬
Dit de tribu iuda non fĩ. tideo qr etat
Qudc̃ filius iude. s eum maritũ tħom¬
hauar non accpiebat. qrerat eadem
da cepat reges ex tribu iuda non hr̃e.
onest contucomputandꝰ hodes
liao in regib sius eius tamꝙ maritꝰ
thamar. Erat .n. alienigena. uec ei sa¬
tͣiento iistice unctionis tamꝙͣ ꝯuigali

Expanded text:
 ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem daea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali
Abbreviated transcription (Latin):
bił q ꝑsistit. Ꝙ u̾o untilius atas alubnspie
legentib uł audientib illas sacs lr̃as con¬
suli ac ꝑspic potuit. qm̃ ut nonsolũ in
eis landabiles hom̃es ad imitand̾ ⁊ rep̾¬
sũ ad idem denuo correcti. inuiam tede¬
ant. siue nreuocabiles maneant. et
tursus quedam maloꝵ mutationes ⁊
ꝓuentus in bonĩ sie ꝑseu̾aturi siue ĩ
p̾stina sint. Itm relapsuri. ut n iustũ
suꝑbiam securitate extolsant᷑. nec ñqͣ
contͣ medicinã desꝑatione obdurant.
An illa que n ad iitand̾ n ad caaiẽd̾
ta teꝑiunt᷑. ut ad ilłam cõnexionem
postã sunt quib occõib ad res nccias
ueniat᷑. aut eo ip̃o quo uñr suꝑflua
satis admonent in eis qri oꝑt̾e mistice
alicunis significationis oraculũ. Neq
au̾ctem dinam fidelissĩa ⁊ p̃clarissima
u̾itatis luce testant᷑. ut oĩo desipiat ãs¬
aniseos suꝑflue. uł qĩ fatue locutos
aliꝙͣ putant. quib non solũoĩa hoĩm

Expanded text:
 persistit. Quid uero utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines ad imitandum et reprsiue inde idem denuo correcti in uiam redeant siue inreuocabiles maneant, et rursus quaedam malorum mutationes et prouentus in bonum siue perseueraturi siue in pristina iterum relapsuri: ut neque iusti in superbiam securitate extollantur nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur ? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum ra reperiuntur, aut ad illam conexionem posita sunt, quibus occasionibus ad res necessarias ueniatur, aut eo ipso, quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oportere mysticae alicuius significationis oraculum. neque auctoritatem diuinam fidelissima et praeclarissima ueritatis luce testantur, ut omnino desipiat, quisquis eos superflue uel quasi fatue locutos aliquid putat, quibus non solum omnia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
i̾tate pͣm ulłus acceptante ꝓde̾tur. sie
gͦ iam ꝑtͣctatis ꝑsonis om̃ib ꝑ quas fa¬
faustus putauit scͥpturas uen̾is testĩ ẽẽ
culpandas. reodito ꝙ suo cuiq sermõe
congruo. quo uł defensisunt homĩes dei
adu̾sus hẽticoꝵ carnaliũq całumpĩasuł
rep̾hensis lp̃ib tũ scͥptura laudabił ue¬

Expanded text:
itate personam nullius acceptante proderetur. Nunc ergo iam pertractatis personis omnibus, per quas Faustus putauit scripturas ueteris testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo uel defensi sunt homines dei aduersus haereticorum carnaliumque calunmias uel reprehensis hominibus tamen scriptura laudabilis ue
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. S ssso nesciente magnũ louũ sig̾¬
ficauit. a scip̃o quippe malum fecit hũ
qn̾a pͥncipum qui non recte oꝑabant᷑
mnplebe unũ eoꝵ qui obierant alt̾m¬
toꝵ nͥl ꝓd̾mt significant᷑ induob fili¬
isiudẽ. quoꝵ uius erat malignus uel
xebat ne sem̃ daret ad facundandam
thamar. Nec sunt amplius ꝙ̃ duo
gn̾a hp̃mi inutilia gu̾i hũano. unũ no¬
tmm fundenciũ. Et qm̃ in malo peior

Expanded text:
fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sedgenera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum, qui oberant, altt, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel debat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum noterram fundentium. et quoniam in malo prior
Abbreviated transcription (Latin):
cia uͥtutẽ bonitatis sue. ut ꝙ̃ad̾m ex
adułtoꝵ concubitu forͣtur ⁊ nascit᷑ lp̃
de hpĩm oꝑe malo. honũ opus dei. sicut
in pͥcedenti sĩnone iam dixiuuis de fe¬
cunditate seminũ non deturpitudĩe ui¬
cioꝵ ita in scripturis ꝓpħicis nõ tm̃¬

Expanded text:
tutem bonitatis suae. Ut quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo de hominum opere malo, bonum opus Dei sicut in praecedenti sermone jam diximus, de fecunditate seminum, non de turpitudine vitiorum, ita in Scripturis propheticis, non t
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem paciencissime sustin̾i. ꝓm̃de per
quoꝵ confõnes passiones ⁊ mortes ħ deo
placuit attestari martires appellant᷑ qui
satine testes int̾p̃tant᷑. quoꝵ nũs cautus
effloruit. ut si eos xp̃c qui de celo saulũ n¬
cauit. ⁊ ex luꝑo fcm ouemi in mediũ supor
misit. cong̃gatos uell armare atq adiu¬
uare certantes. sicut hebreos pt̃es adiun
palem inhac uita. s pp̃ et̾uani. post hñ
uitã felicitatẽ deo ẽẽ seruiend̾ que nulgi
infelicitas d ꝓ illa felicitate sbͥeunda si

Expanded text:
rsitatum patientissime sustineri. Proinde per quorum confessiones, passiones, et mortes hoc Deo placuit attestari, martyres appellantur, qui latine testes interpretantur: quorum numerus tantus effloruit, ut si eos Christus, qui de coelo Saulum vcauit et ex lupo factum ouem in medio luporum misit. congregatos uellet armare atque adiuuare pugnantes, sicut Hebraeos patres adiuuit. temporalem in hac uita, sed propter aeternam post hanc uitam felicitatem deo esse seruiendum, ea quae uulgo infelicitas dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
nairdi malignus ille ⁊ seq̃ns qui fim¬
debat int̾ram. Nom̃ quo maioris
quiuotabatur hor int̾p̃tat᷑ pellicius qͣ¬
lib tunicis induti sunt pͥmi honĩes ĩ
penam dampnationis sue dimissiex
ꝑadyso. Seq̃ntis a nomen qui uoca¬
batur onam int̾p̾tat᷑ meror eoꝵ quob
quoꝵ uͥo nisi quib nͥl ꝓdest. cum ħat
mde ꝓdesse possit. atq id ꝑdat int̾ra.
Magis porro malum est mab ablate
inte qd̾ signific pellicius qnĩ nõ adui¬

Expanded text:
ns, qui fundebat in terram. 4. Nomen quoque majoris, qui vocabatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines, in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen, qui vocabatur Onan, interpretatur moeror eorum. 5. Quorum, nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit, atque id perdat in terra? Majus porro malum est ablatae vitae, quod significat pellis, quam non adju
Abbreviated transcription (Latin):
iacob in nouara uitam ⁊ nouũ testm
prudent̃ aguou̾it. unitatis sp̃c ĩ uincło
pacis us in finem quibdam cohcendo.
quos dam colłando custodit. fecirans
hoc ⁊ de loth quid eius eius laudand̾ ꝙͥ
culpand sc̃ptura narrau̾it quid ĩtllũd̾
de tota illa re gesta significau̾it demx¬

Expanded text:
m prudenter agnoverit, unitatem Spiritus in vinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custodit. Fecimus hoc et de Loth; quid ejus laudandum, quid culpandum Scriptura narraverit, quid intelligendum de tota illa re gesta significaverit , demo
Abbreviated transcription (Latin):
iusit int̾ni faciłe est ut nttłłigatir
talium qual illi ad eand̾ ydolatͥam de¬
fiuxuiit. I n talia quippe uicia seire se
lmi auariciam que est ydoloꝵ suit᷑. S
qnd sibi nelit qd̾ pͥus fecit. ut ip̃m uitu¬
migne combur̾et. minutatim concid̾et¬
pa intencionẽ ꝑscrutande sigĩficatiõis
iqͥn . si .n. tabulas quas digito dei .i. õꝑoe
os quib eas leg̾it iudicauit. si demqrut
ioeis ille uitulus penitꝰ abołetur. ĩcendit
qud hpotũ hec ppło deoit: Quẽ nõ excitet

Expanded text:
iussit interimi. facile est, ut intellegatur talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nlam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. Sed quid sibi uelit, quod prius fecit, ut ipsum uitulum igne conbureret minutatim concideiorem intentionem perscrutandae significationis inquirit. si enim tabulas, quas digito dei, hoc est oeos, quibus eas legeret, iudicauit, si denique, ut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incendit quid et potum hoc populo dedit? quem no
Abbreviated transcription (Latin):
snutiłi studio discant᷑. s sũ hoc siguifiꝯ
sũ ulud qdͥ ex ip̃is gentib aĩe p̃ciose tarõ
nasa aurea targentea cum sius utiꝙ c
legunt uon frust᷑ n sine pͥuũciationt futmꝵ
cẽ illa iussafcã couscripta. Iam porro de
bellis que ꝑ moysen gesta sunt: inmis
lougum est omĩa ꝑtractare. Satis gͦ st̃
ꝗd d& illo bello gesto cum a malech ian
supius in hic ip̃o oꝑe ad̾ fausto sendei qiͣt
satis ꝓ suscepto negocio uidebatur. ꝙ ppsia

Expanded text:
i studio discantur. sed siue hoc significet siue illud, quod ex ipsis gentibus animae pretiosae tamquam uasa aurea et argentea cum suis utique clegunt, non frustra neque sine praenuntiatione futurorum esse illa iussa, facta, conscripta. Iam porro de bellis, quae per Moysen gesta sunt, nimis longum est omnia pertractare. satis ergo sit, quod de illo bello gesto cum Amalech iam superius in hoc ipso opere. quo Fausto respondeo, quantum satis pro suscepto negotio uidebatur, quid
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ laudau̾ ñ illiꝰ milicie desertionẽ ĩꝑauit.
⁊ de iustis quid̾ iniustis ꝙ bellis nuĩc dispu
comodat᷑. hec poscit. ut sustipiendi belli au¬
anͣttas. atꝙ consiliũ penes pͥncipes sit. Exe¬
qndi autẽ issa bellita mĩst̾iũ milites de¬
beant pati saluti ꝙ cõi. Dellum a qd̾ g̾en¬
dum deo auctore suscipitur. recte suscipi du¬
bitare fas nonest. uł ad t̾rendam uł ad ob¬
t̾tendam m ad sb̃iugandam mortalium
suꝑbiam. qnͣ nec illud quid̾ qd hũa cupi¬
ditate gĩtur. nõ solũ incorruptibili deo.
S nec sc̃is eius obeẽ aliꝙͥ pot. quib poꝰ. ⁊
ad ex̾tendam ꝑacĩam ⁊ ad hũiliandã aĩã.
fendã qr prͣnam discipłiã ⁊̃ ꝓdeẽ ĩueit᷑.

Expanded text:
fidem laudavit , non illius militiae desertionem imperavit. Sed de justis quidem injustisque bellis nunc disputcommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium apud principes sit. Equendi autem jussa bellica ministerium milites debeant paci salutique communi. Bellum autem quod gerendum Deo auctore suscipitur, recte suscipi, dubitare fas non est, vel ad terrendam, vel ad obterendam, vel ad subjugandam mortalium superbiam: quando ne illud quidem quod humana cupiditate geritur, non solum incorruptibili Deo, sed nec sanctis ejus obesse aliquid potest; quibus potius ad exercendam patientiam, et ad humiliandam animam, ferenda
Abbreviated transcription (Latin):
aidiem int̾ fr̃es suos ab ꝑilło prẽ. c̾
am magnũ testimoniũ deus ꝑhib. p̾¬
apue bñdc̃s ⁊ supͣ om̃s laudatũs est. Q nͥ¬
Et ideo mag̾ flagicium eius d̾ma scͥp¬
uta tacẽ non debuit. Sicut nõ taeuit.
it in u̾b̾ pr̃is eius quib post illud dedet᷑
ita laudat᷑. qr ip̃e non aguoscit᷑. alius
tqͥrt᷑. qmqm̃ faustus dente maledico
hip̃m intlligatur mord̾e̾ uoluisre. qd̾
magis pͥmitiuũ tuben qui prũ thorũ
neohana libidine uiolanit. qͣlem forni¬
etionẽ apłus nec in gentib dicit au¬
ditam. Qd̃ fcm̃ ⁊̃ ip̃e pr̾ iacob cũ eos
dñdret suꝑ capdꝰ enis accusando ⁊ destã¬
dnon tacuit. hoc gͦ cͥmen poꝰ faustꝰ
bicet. ubi non etroꝵ ex hĩtu m̾et̾tio. s
m̃o uoliuitaria ꝯtaminatio pr̃m¬
atuili aꝑpet nsi nͥ ⁊ ip̃am thamar pus

Expanded text:
os ab illo patre, cui tam magnum testimonium Deus perhibet, praecipue benedictus et super omnes laudatus est . Quinet ideo magis flagitium eius diuina scriptura tacere non debuit, sicut non tacuit, ut in uerbis patris eius, quibus post illud dedecus ita laudatur, quia ipse non agnoscitur, alius requiratur. Quamquam Faustus dente maledico hoc ipsum intellegatur mordere uoluisse, quod magis primitiuum Ruben, qui paternum torum nefaria libidine uiolauit: qualem fornicationem apostolus nec in gentibus dicit auditam. quod factum etiam ipse pater Iacob. cum eos benediceret, super caput eius accusando et detestando non tacuit. hoc ergo crimen potius Faustus obiceret, ubi non error ex habitu meretricio, sed omnino uoluntaria contaminatio pa
Abbreviated transcription (Latin):
sisã i docti homĩes. qui tunc fishac uita
erant ⁊ ex aninare talia pot̾ant eos u̾a
conuinio ꝑeg̾ms. ⁊ ꝓrsus in cognitus a
quodam ininistro palma ꝑcussũ ĩp¬
catum fuisse łpm̃i continuam seuã q
uindc̃am. Nlam cum egressus cẽt ad
leo irruens int̾emit manũq eius quo
imp̾cantis canis intulit mensis quib ppẽ
dis cumbebat apłus. Quid ħ iudł crude
est compensatio bñsicii maioris. ut ⁊apꝰ¬
daretur iguotis. ⁊ issi post hnͣc uitam qͥ
finiendam in et̾nũ consułetur utrũ ssa
fat̾i uͥtutẽ illam pacĩe qmͣ docet dñs d¬
cens. Si quis ce ꝑcussit in maxillã dexͥ¬
turo scło ꝑcetur. Iup̾senti autẽ illa ũ¬
ria non imssta telinq̃retur. qm̃ uł pfuᷤᷤ¬
nis affcm. ⁊ exͥnis reqͥrebat copetiõs dͦ¬

Expanded text:
i et docti homines, qui tunc in hac vita erant et examinare talia poterant, eos veconvivio peregrinus et prorsus incognitus, a quodam ministro palma percussum, imprecatum fuisse homini continuam saevamque vindictam. Nam cum egressus fuisset ad leo irruens interemit, manumque ejus, qua imprecantis, canis intulit mensis, in quibus ipse discumbebat Apostolus. Quid hoc videri crudelest compensatio bendaretur ignotis et illi post hanc uitam quandoque finiendam in aeternum consuleretur. utrum illa fateri uirtutem illam patientiae, quam docet dominus dicens: si quis te percusserit in maxillam ulo parceretur, in praesenti autem illa injuria non inulta relinqueretur, quam vel prationis affectum, et exterius requirebat correctionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. sic ⁊ filii euis tetrarche quoꝵ aetat
unus ħ̾erodes pr̃is nomĩe appellat᷑. qui cũ
pisato in passione dm̃ concordauit. isti gͦ
alieuigene us ado̾ uon deputabant᷑ ĩreguo
illo unstico iudeoꝵ. ut ip̃i iudei pu ͨ ͤ cloma¬
tent frendentes adusus xp̃m. Nosũ ħẽmꝰ

Expanded text:
ii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum:
Abbreviated transcription (Latin):
nere. hõim autẽ rectam uoluntatẽ dinẽ
legi coniungi. Inordinatã iło euꝑiditatẽ
titur possit. Ira sane ut uou impune pos¬
sit qd̾ iniuste uołu̾it. ac ꝑ hoe in om̃ib q̃
hũa infirmitas hort aut tum cola timet᷑
sola miquitas iute dampnat᷑. cera st̃ uł
iniquus cum pp̃ sepp̃as diligit res pp̃ aliud
assumendas. ⁊ p̃ aliud appetĩt res p̃p seipas
aliud non appetit reb uti. nisi pp̃ qd̾ di¬
uinitꝰ institute sunt. Ip̃õ autẽ deo frmi pp̃
p̃p dm̃ .n. amat amicum qui dei amorem
amat in amico. sũ & iniqͥtas. sũ iustĩa a
ẽẽt in uoluntate nõ eẽt in pt̃ate. porro si
in potestate non eẽt nlłm p̾miũ nłła pe¬
na iusta ẽẽt. qd̾ nemo sapit. nisi q̃ desipit.
Ignoranͣ u̾o ⁊ infiͥnitas. ut uł nesciat hõ
quid uelle debeat. uł nõ om̃e qđ uoluerti
possit ex occulto penaꝵ ordine uemt uillis
inscrutabilib iudiciis dei apd̾ qͣm non est

Expanded text:
nere; hominum autem rectam uoluntatem diuinae nere; hominum autem rectam uoluntatem diuinae legi coniungi. inordinatam uero cupiditatem titur possit, ita sane, ut non inpune possit, quod iniuste uoluerit. ac per hoc in omnibus, quae humana infirmitas horret aut timet, sola iniquitas iure damnatur; cetera sunt uel iniquus, cum propter se ipsas diligit res propter aliud assumendas, et propter aliud appetit res propter se ipsas aliud non adpetit rebus uti, nisi propter quod diuinitus institutae sunt, ipso autem deo frui propter propter deum enim amat amicum, qui dei amorem amat in amico. siue autem iniquitas siue iustitia, nisi esset in uoluntate, non esset in potestate. porro si in potestate non esset, nullum praemium, nulla poena iusta esset: quod nemo sapit, nisi qui desipit. ignorantia uero et infirmitas, ut uel nesciat homo, quid uelle debeat, uel non omne. quod uoluerit, possit, ex occulto poenarum ordine uenit et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem non est
Abbreviated transcription (Latin):
ilum quo discipuloꝵ fta secuta suit
Clam ÷ tunc sine sacculo ⁊ peta ierũt
uleis defuit. sicut esus int̾rogatio teoꝵ
pnsio declarauit. ⁊ nũc dix̾int ei cũ de
adio emendo iussiss ecce sunt hic duo
dladni. ille sndit sufficit. łͣnic ipenͣ
iuat᷑ꝰ inuentꝰ est cum aurẽ pseento
labscidit. u̾spontanea eius cołtet᷑ au
ita iussus fu̾at i ferire. Lacebat c̾te dñi
uolintas cur arma portare p̾cepiss qͥb
cere ꝑtinebat. calumpniosa g impitia
moyses ropͥhenditur ꝙ tella ussent qui
minus rep̾hendi debuit sisua sponte gon
qm̃ si deo uibente nong̾er. Ipm uo dm̃i
qui talia iussit aud̃e rep̾hende uł omi stũ
⁊ bonũ talia młe potuute non eredẽ w̃is
est. ut micius loquar cogitare nõ ualentis
dĩnc ꝓuidencie ꝑ euucta sũma atqr uia
tendenti. nec nouũ eẽ qd̾ oxitur. n ec ꝑire qd̾
morit᷑. s in suo singula atq q̃ꝙ ordine.¬
sũ mͣr sil m̃itoꝵ. uł cede̾. uł sucte de uł ma¬

Expanded text:
ium quoque discipulorum facta secuta sunt. nam et tunc sine sacculo et pera ierunt et nihil eis defuit, sicut eius interrogatio et eorum responsio declarauit. et nunc dixerunt ei, cum de gladio emendo iussisset: ecce sunt hic duo gladii. et ille respondit: sufficit. hinc et Petrus armatus inuentus est, cum aurem persecutoris abscidit: ubi spontanea eius cohercetur ita iussus fuerat et ferire. latebat certe domini uoluntas, cur arma portari praecepisset, quibus cere pertinebat. Calumniosa ergo inperitia Moyses reprehenditur, quod bella gesserit, qui minus reprehendi debuit, si sua sponte gereret, quam si deo iubente non gereret; ipsum uero deum, quod talia iusserit, audere reprehendere uel deum iustum et bonum talia iubere potuisse non credere hominis est, ut mitius loquar, cogitare non ualentis diuinae prouidentiae per cuncta summa atque ima tendenti nec nouum esse, quod oritur, nec perire, quod moritur, sed in suo singula quaeque ordineum siue meritorum uel cedere uel succedere uel ma
Abbreviated transcription (Latin):
mulites uenirent dñtes. ⁊ nos qͥd ⁊ faci¬
emus: sende̾t eis. arma abicite. inslici¬
am istam desi̾te. neminẽ ꝑcutite. ułue¬
rate. ꝓsf̾uite neminẽ. S qr sciebat cos
cũ ħ militando fac̾ent non ẽẽ homitidas.
s mĩstros legis. ⁊ nõ ultores iniuriaꝵ su¬
arum s salutis pu ͨ ͤ defensores: sendit
eis. Neminẽ concuciatis ulli calũpuiã
fet̾itis. Sufficiat uob̾ stipendiũ ur̃m. s
cesari q̃ cesaris sinit. ⁊ deo que dei sunt.
Et ad hoc .n. tributa p̾stantur. ut ꝓpt̾
bella nccͣio militi stipẽdiri p̾beat᷑. m̃ito ⁊
illius cẽturioñs dñtis. ⁊ ego hõsũ sb̾pt̃ate

Expanded text:
milites uenirent dicentes: et nos quid facimilites uenirent dicentes: et nos quid faciemus? responderet eis: arma abicite, militiam istam deserite, neminem percutite, uulnerate, prosternite; sed quia sciebat eos, cum haec militando facerent, non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores iniuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. sed Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Et ad hoc enim tributa praestantur, ut propter bella necessario militi stipendium praebeatur. Merito et illius Centurionis dicentis, Et ego homo sum sub pote
Abbreviated transcription (Latin):
ilsam cedem ⁊ hnͣc p̾cem uidet ꝓscõ
s amabilit̾ tradidit hominẽ satħane
in int̾ctũ carnis. ut sp̃c saluus sit ĩ dien
dñi i̾u. tradidit talios. ut dr̃ent non
blasphemare legunt scͥpturas apotͥphas
manichei. nescio quib sutorib fabłat¬

Expanded text:
illam caedem et hanc precem uidet profecto illam caedem et hanc precem uidet profecto sed amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. tradidit et alios, ut dblasphemare . Legunt scripturas apocryphas Manichaei, a nescio quibus sutoribus fab
Abbreviated transcription (Latin):
dimim ꝓdesse bñficiũ. ⁊ cui obest. ñ ñ ꝑ di¬
uinũ obẽe iudiciũ. quid gͦ insilimũs ĩ
tem̾arias rep̾hensiones. atq utinã lp̃m
⁊ non dei seruerunt dispensatores uet̾is
res occidendo s̾u̾ierint. dispensatores noui
tenda ⁊ p̃ꝑse contempnenda. molestias tẽpo¬
rales ⁊ a se posse imꝑari. ⁊ pp̃ se deb̾e colłari.
Q̾ gͦ crudele moyses aut mandauit aut
fecit. cũ ꝯmissũ sibi ppłm scẽ delans ⁊ uni
rodeo sb̾ditĩs cupiens postea qm cognouit
ad fab̾cand̾ ⁊ cołend̾ ydolũ defluxisse. m̃¬
temq inpudicam ꝓstituisse deno demoĩb
in paucos eoꝵ uindicans gładio quos deꝰ
ip̃e q̃m offend̾a̾nt alto ⁊ certo iudicio fe¬
riendos uoluiss infri. ⁊ in p̾sentisalub̾t
t̾ruit. ⁊ indiscipliuam in post̾m sauxit. Nã
eumi ulła crudelitate. s magna dilectione
fecisse qd̾ fecit. Quis nou in u̾b̾ eius ag
tis illis pcc̃m dimiste. sin & dele me de libro
tuo. Comꝑans gͦ unusquisqꝙ pie p̃dẽs

Expanded text:
m prodesse beneficium et cui obest non nisi per diuinum obesse iudicium. Quid ergo insilimus in temerarias reprehensiones atque utinam hominum et non dei? seruierint dispensatores ueteris res occidendo, seruierint dispensatores noui tenda et propter se contemnenda, molestias temporales et a se posse inperari et propter se debere tolerari. quid ergo crudele Moyses aut mandauit aut fecit, cum commissum sibi populum sancte zelans et uni uero deo subditum cupiens posteaquam cognouit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse mentemque inpudicam prostituisse daemonibus, in paucos eorum uindicans gladio, quos deus ipse, quem offenderant, alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis eius atis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens
Abbreviated transcription (Latin):
das ille qui dũii tradidit ħ intendn
ut ad inde g̾eretur qd̾ ad eand̾ salu¬
te̾ hõĩm ꝑtiner. Porro si detam ope
malo iude. illius tam bonũ opus dñes
cit. ut eiusdem sue passionis sangͥne
nos redim̾et. Qͥ mirũ siꝓpħia eius d
quo ip̃e ait. deme .n. ille scripsit. ex
int̾est facta ilła quib ea siguificant᷑. seui
bona seu mala sint. Qrͥ n mea int̾ti
cum uolo aliꝙͥ legendo cognosc̃e. utrĩl
ex mine reꝑia scriptos ingre nigros echi¬
opes. ⁊ ex attam̃to candidos gassos ue¬
rũptñ sinõ scripturam. s picturã talẽ
uide̾m sine dubitatione rep̾hendem. ta
infc̃is hp̃i que ad imitand̃ uitand̾

Expanded text:
das ille qui Dominum tradidit, hoc intendit ut aliquid inde gereretur quod ad eamdem salutem hominum pertineret. Porro si de tam malo opere Judae illius tam bonum opus Dominus fecit, ut ejusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum si propheta ejus, de quo ipse ait, De me enim ille scripsit, ex interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos ? uerumtamen, si non scripturam. sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis
Abbreviated transcription (Latin):
distributio iudicantis miserantis dei cͥ
alius sic. alius a sic occultis fit cm̃s iustis
tñ. Noncũ ideo nescimus omĩa istasu
dicio ⁊ mña deifieri. lic in abdito poĩtis ñ¬
suris ⁊ nu̾is ⁊ pond̾ib quib omĩa disponũ¬
ordinent᷑. Nec uniu̾sitatis nͣm turbare
tatum eisd̾ ꝓsꝑitatib alii corrũpant᷑. alii
temꝑant᷑ utant᷑. ⁊ eusd̾ ad u̾sitatib. alii
deficiant. a lii ꝓficiant. Cumq ip̃a hũa
mortał q uita temptatio sit suꝑꝑt̾ram.
quis hõm nouit cui ꝓsit aut obsit. in
pate regnare uł su̾ire uł nacare uł mori ĩ

Expanded text:
distributio iudicantis et miserantis dei, cur alius sic, alius autem sic, occultis fit causis, iustis tamen. non tamen ideo nescimus omnia ista iudicio aut misericordia dei fieri, licet in abdito positis mensuris et numeris et ponderibus, quibus omnia disponunordinentur, ne uniuersitatis naturam turbare tatum eisdem prosperitatibus alii corrumpantur, alii temperanter utantur; et eisdem adversitatibus alii deficiant, alii proficiant; cumque ipsa humana mortalisque vita tentatio sit super terram : quis hominum novit cui prosit aut obsit in pace regnare vel servire, vel vacare, vel mori; in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ppłe. ut ⁊ista regna d̾m dare ⁊ anft̾e ñ¬
rias apparẽt dei uołiuitate p̾stati istiñ
resistendo int̾fc̃isut. ut potiorẽ eẽ d¬
cent incoriam ꝓfide u̾itatis occidi. q
sb figura salomonis quuilatiue litpnt pe

Expanded text:
e, ut ista regna Deum dare et auferre osrias appareret Dei voluntate praestari: isti non resistendo interfecti sunt, ut potiorem esse docerent victoriam pro fide veritatis occidi. Qusub figura Salomonis qui latine inte
Abbreviated transcription (Latin):
cayfe in eĩm ͦ qnͣtum ad eius noxiũ
ad ip̃a u̾ba. si in eis uoluntatẽ dñtis at¬
tendas quib agebat ut iustus ĩiusl
necaretur. utiq mała erant. tñ mi¬
nũ bonũ illo nesciente sigĩficabant
qñ ait. expedit ut unus moriat᷑ fõ iñ¬

Expanded text:
in euangelio, quantum ad eius noxium ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis adtendas, quibus agebat, ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant._ quando ait: expedit, ut unus moriatur