comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mari huic scło sequent᷑ et illud qđ ad iunxisti statim atq
nus tanqͣm imitantes p̃cedentẽ ꝓximum. et ex hominis
melioris auctoritate uiuentes. Neq enim dixisti fiat hõ
scđm genus. sed faciamus hominẽ ad inaginẽ & similitu¬
dinẽ nr̃am ut nos ꝓbemus quȩ sit uoluntas tua. Ad hoc
eium dispensator ille tuus generans ꝑ enuangłin filios
ne semꝑ paruulos hab̾et qͦs lacte nutriret & tanqͣm nutͥx
foueret. reformamini inquit innouitate m̃tis urẽ ad ꝓban¬
dum uos quȩ sit uoluntas dĩ quod bonum et bene placitũ
et ꝑfectum. Idõq ũ dicis fiat homo. sed faciamꝰ. Nec dicis
scđ̾m genus. sed adimaginem et similitudinẽ nr̃am. Mente
quippe renouatꝰ. et conspiciens intellectu ueritatẽ tuam.
homine demonstratore ñ indiget ut suum genus imitet᷑.
sed te demonstrante ꝓbat ipse quȩ sit uoluntas tua. qđ bo¬
num & beneplacitum et ꝑfectum. Dico enim ꝑ gr̃am quȩ¬

Expanded text:
mari huic saeculo; consequitur et illud quod adjunxisti statim et mari huic saeculo; consequitur et illud quod adjunxisti statim et nus, tanquam imitantes praecedentem proximum, nec ex hominis melioris auctsecundum genus, sed: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ut nos probemus, quae sit uoluntas tua. ad hoc enim ille dispensator tuus generans per euangelium filios, ne semper paruulos haberet, quos lacte nutriret et tamquam nutrix foueret: reformamini, inquit, in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et beneplacitum et perfectum. ideoque non dicis: fiat homo, sed: faciamus, nec dicis: secundum genus, sed: ad imaginem et similitudinem nostram. mente quippe renouatus et conspiciens intellectam ueritatem tuam homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur, sed te demonstrante probat ipse, quae sit uoluntas tua, quod bonum et beneplacitum et perfectum, et doces eum iam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m diligendũ pedagogi ꝑducat officio. Quid ẽ autẽ¬
aliud iusticia cum in nob̾ ẽ. uł quelibet uirtus qͣ recte sa¬
pient̃q uiuit᷑ quam interioris hominis pulchritudo: et
certe scđ̾m hanc pulchritudinẽ magisqͣm corpꝰ sumus ad
imaginẽ dĩ unde nob̾ dr̃. Nolite confirmari huic scło. sed
reformamini innouitate mentis ur̃ȩ ad ꝓbandũ uos quȩ
sit uoluntas dĩ. quod bonum et placidũ et ꝑfectũ. Si gͦ
ñ in mole neq indistantib ꝑloca sua partib sic̃ corporã
siue cernunt᷑. siue cogitant᷑. sed in uirtute intelligibili qͣlis
ẽ. iusticia mentẽ dicius. seu nouimꝰ. seu uolumꝰ pulchram.
scd̾m hanc pulchritudinẽ reforiam᷑ ad iginẽ dĩ.¬
Ccce enim dñs ds̃ nr̃ creator nr̃. cum cohibite fuer
Caffectationes ab amore scłi quib moriebammale uiuen¬
do. et ceꝑit eẽ. anima uiuens bene uiuendo. conpletumq

Expanded text:
Christum diligendum paedagogi Christum diligendum paedagogi aliud justitia cum in nobis est, pienterque uiuitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudinem magis quam corpus sumus ad imaginem dei. unde nobis dicitur: nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus pulchram et secundum hanc pulchritudinem reformamur ad imaginem de deus noster, creator noster, cum cohibitae fuerint affectiones ab amore saeculi, quibuS\' moriebamur male uiuendo, et coeperit esse anima uiuens bene uiuendo completumque
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum. In his in quit duob p̃ceptis. tota lex pendet &
propħȩ. Quicquid gͦ dĩ lege ꝓhibemur. et iubemur qͥcqͥd
fa cere. ad hoc ꝓhibeniur & iubem᷑ ut duo ista compleamꝰ.
Et forte generał ꝓhibitio ÷. ñ concupisces. et generalis
Iussio autẽ. s reformamini innouitate sensus ur̃i. Illud
ꝑtinet ad ñ concupiscere. hoc ad diligere. Illud ad conti.¬
nentiam. hoc adiusticiã. Illud ad declinandũ a malo. hoc
adfaciendũ bonum. Non concupiscendo enĩ. uetustate ex¬
poliamur. et nouitate indium᷑ diligendo. S nec quisqͣm
eẽ. potest continens nͥ ds̃ det. Et caritas dĩ diffunditꝰ in cor
fit de die indiẽ. in his qui uolendo et credendo et inuo.¬
cando ꝓficiunt. et p̃terita obliuiscentes in ea quȩ ante st̃
extendunt᷑. Ad hoc enim lex ista p̃cepit. ut cum inhis im¬
plendis homo defecerit. ñ se extollat suꝑbia tumidus. s
ad gr̃am confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad

Expanded text:
nquit, duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. quicquid ergo dei lege prohibemur et quicquid iubemur facere, ad hoc prohibemur et iubemur, ut duo ista compleamus. et forte generalis prohibitio est: non concupisces, et generalis iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det, et caritas dei diffunditur in corfit de die in diem in his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut, cum in his implendis homo defecerit, non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus, ac sic eum lex terrendo ad
Abbreviated transcription (Latin):
te adducit : scđ̾m duriciã aũt cordis tui et cor inpęnitens.
thesauriras tͥ iram in die irȩ et reuelationis iusti iudicui dĩ.
qͥ reddet unicuiq scđm oꝑa sua. Nec tam̃ cũ in dõ si nt
uniuersa quȩ condidit ñ inqͥnant eũ qͥ peccant. de cuiꝰ
sapientia dr̃.attingit aũt om̃a ꝓpt̾ suã mundiciã. et ni¬
chil inquinatũ in eã incurrit. Oportet enim ut sic̃ dm̃
incorruptibilẽ et incõmutabilẽ. ita consequent̃ ctiã in¬
coinqͥnabilẽ credamꝰ. Quia uͦ et minima bona hoc ẽ. t̾re
na atq mortalia ipse fec̃. illo apłi loco sine dubitatione
intelligit᷑. ubi loquens de membris carnis nĩe. qr głifi¬
cat᷑ unum membrũ inquit. congaudent om̃a membra.
& si patit᷑ unũ membrũ. cõpatiunt᷑ om̃a membra. etiã
hoc ibi ait. ds posuit m̃bra singulũ qđq coꝵ incorpo¬
re ꝓut uoluit. et ds̃ tẽꝑ auit corpꝰ ci cui deerat maiorẽ
honorẽ dans. ut ñ ẽent scissure in corpore. s idem ipsũ

Expanded text:
itens thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Nec tamen, cum in deo sint uniuersa, quae condidit, inquinant eum, qui peccant, de cuius sapientia dicitur: adtingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credana atque mortalia ipse fecit, illo Apostoli loco sine dubitatione intelligitur, ubi loquens de membris carnis nostrae, Quicatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra" etiam hoc ibi ait: deus posuit membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ naturã ñ seruant s uiciant. Quȩ peccata ex uolunta¬
te ẽe. peccantiũ. multis modis scã scriptura testat᷑. p̃ci¬
puȩ illo loco qđ dic̃ apłs. ẜxistimas aũt hoc o̾homo qͥ ui
dicas cos qui talia agunt et facis ea. qm tu effugies iudi

Expanded text:
quae naturam non servant, sed vitiant: quae peccata ex voluntaquae naturam non servant, sed vitiant: quae peccata ex voluntate esse peccantium multis modis sancta Scriptura testatur, praecipue illo loco quo dicit Apostolus: Existimas autem hoc, o homo, qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugi
Abbreviated transcription (Latin):
uia gͣ ds̃ om̃a quȩ ñ de se genuit s ꝑ uerbũ fuũ fecit.
ñ de his reb quȩ iã erant s de his quȩ om̃ino ñ erant.
Oro te fili respice ad cęlũ et t̾ram et om̃a quȩ in eis sunt.
Uide et scito qr ñ erant ex quib fec̃ nos dñs as̃. & illud qđ
inpsalmo scriptũ ẽ. Ipse dix et facta sũt. manifestat ꝗđ ñ
de se ista genuerit. s in uerbo atq imꝑio fecert. Qđ aũt
ñ de se. utiq de nichilo. Non enĩ erat aliud unde facent.
te dr̃ de ipso. Ex ipso enim celũ et t̾ra. qͣue ipse fec̃ ea. Non
aũt de ipso. qr ñ de substantia sua. Sic̃ aliqͥs homo sigignat
filiũ et faciat domũ. ex ipso filius. ex ipso domꝰ. S filius de¬
se ipso. domꝰ de t̾ra et de ligno. S hoc qr homo ẽ. qui ñ po¬
cerat adiuuari om̃ipotentiã suã. Cũ aũt audimꝰ. om̃a ex
ipso et ꝑ ipsum et in ipso. om̃s utiq naturas intelligert debe¬
mus quȩ naturalit̃ sunt. Neq enim ex ipso sũt peccata

Expanded text:
uia ergo deus omnia, quae non de se genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed . de his quae omnino non erant, hrum scriptum est: oro te, fili, respice ad caelum et terram et omnia, quae in eis sunt: uide et scito, quia non erant ex quibus fecit nos dominus deus; et illud quod in psalmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat aliud, unde faceret" est, recte dicitur "de ipso;" ex ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed filius de ipso, domus de terra et de ligno. sed hoc quia homo est, qui non pocerat, adjuvari omnipotentiam suam. Cum autem audimus omnia ex ipso, et per ipsum, et in ipso, omnes utique naturas intelligere debemus, quae naturaliter sunt; neque enim ex ipso sunt peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
mediator ẽ. in hac sacerdos. in hac sacͥficium. Cum itaq
nos hortatus eẽt. apłs ut exhibeamus corpora nr̃a bosti
uitate mentis nr̃ȩ ad ꝓbandum quȩ sit uoluntas dei
quod bonum & beneplacitum & ꝑfectũ. qđ totum sa

Expanded text:
mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostuitate mentis nostrae: ad probandum quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum, quod totum sa
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ ẽ. qͣntomagis anima ipsa cũ se refert ad dm̃
ut igne amoris eiꝰ accensa formã concupiscentiȩ scłaris
amittat. eiq tãꝗͣ in cõmutabili formę subdita reformet᷑.
hinc ei placens qđ ex eiꝰ pulchritudinẽ acceꝑit. fit sa¬
crificium: qđ idem apłs consequent̃ adiungens. et nolite
inquit conformari huic scło. s reformamini in nouitate
m̃tis u̾rac ad ꝓbandũ uos quȩ sit uoluntas dĩ qđ bonum
et beneplacitũ & ꝑfectum. Cum gͥ uera sacrificia oꝑa
mur. ac ꝑ hoc ut beati simus quod ñ fic nͥ bono illo de
qͦ dictum ẽ. mͥ autem adherere dõ bonum ẽ: ꝓfecto effi.¬
cit᷑ ut tota ipsa redempta ciuitas. hoc ẽ. congregatio so¬
cietasq scõrum uniuersale sacrificiũ offeratur dõ ꝑsa
cerdotem magnũ qui etiam se ipsum obtulit. in passio.¬
ne ꝓ nobis. ut tanti capitis corpus eẽmus scđm formã
serui hanc enim obtulit. in hac oblatꝰ ẽ. quia scđ̾m hanc

Expanded text:
sacrificium est: quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum. ut igne amoris eius accensa formam concupiscentiae saecularis amittat eique tamquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex eius pulchritudine acceperit, fit sacrificium! Quod idem apostolus consequenter adiungens: Et nolite, inquit, conformari huic saeculo; sed reformamini in nouitate mentis uestrae ad probandum uos quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera mur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. in cõmutabiliũ. et om̃s unũ in ea. sic̃ ipsa unũ de uno.
cũ quo unũ. ubi nouit om̃a ds̃ quȩ fec̃ ꝑipsum. & ideo
cũ decedant et succedant tẽpora. ñ decedit aliquid uł
succedit scientię dĩ. Non enĩ hȩc quȩ creata sunt ideo
sciunt᷑ adeo qr facta sũt. ac ñ potius ideo facta sũt uł mu¬
tabilia. qr immutabilit̃ adõ sciunt᷑. Ile g in effabił qͥdã
cõplexus patris et imaginis ñ ẽ sine ꝑfrũitione. sine ca¬
ritate. sine gaudio. Illa ꝯ dilectio delectatio. stlicitas. uł
beatitudo si tam̃ aliqua humana uoce digne dr̃ ẽ. intri
ti largitate.atq ubtate ꝑfundens om̃s creaturas ꝓcaptu
earum ut ordinẽ suũ teneant. et locis sius ad quiescant.
Hȩc gͥom̃a quȩ arte diumna facta sũt. et unitatẽ qͣndã
in se ostendunt et speciẽ. et ordinẽ. qͥcqͥd enim hoꝵ. et
unũ aliquid ẽ. sicut sũt naturȩ corpoꝵ ingeniaq animarũ.

Expanded text:
s unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt: ac non potius ideo facta sunt vel mutabilia, quia immutabiliter ab eo sciuntur. Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, ti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas, pro captu earum; ut ordinem suum teneant, et locis suis acquiescant. Haec igitur omnia quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, ingeniaque animarum,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ui sc̃õ. Nam si tẽplum ei facert sic̃ salomon fecit dẽ
s sumꝰ ac ꝑ hoc si et patri et filio et sp̃ui sc̃õ latria debe¬
tur. exhibetur a nob̃ de quo dictum ẽ. dñm dm̃ tuũ ad¬
orab̾ et illi soli serues. Procul dubio dñs ds̃ nr̃ cui soli ꝑ¬
qui et filius. uł sp̃s sc̃s ipse sit aut pat̾ aut filiꝰ. cũ sit in illa

Expanded text:
ui sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lsed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubio dominus deus noqui filius, uel spiritus sanctus ipse sit aut pater aut filius, cum sit in illa
Abbreviated transcription (Latin):
imago ẽ.ipsa coeqͣtur eĩ. ñ illud imagini suȩ. ubi iam ẽ.
canta congruentia. et pͥma eqͣlitas. et pͥma similitudo. nul¬
la in re dissidens. et nullomͦ ineqͣlis. et nulla ex parte dis¬
suit. s ad identidẽ respondens ei cuiꝰ imago c̃. ubi c̃. pͥma
et sũma uita. cui ñ ẽ aliud uiuere. et aliud intelligere.
s id qđ ẽ intelligert. hoc uiuere. hoc ẽ eẽ. ẽ. unũ om̃a

Expanded text:
imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae, ubi jam est summa congruentia et prima aequalitas et prima similitudo, nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis; sed ad identidem respondit ei, cujus imago est, ubi est summa et prima vita, cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed id quod est ei intelligere, hoc est vivere et hoc esse est. Unum est
Abbreviated transcription (Latin):
greco uocabulo nuncupat᷑. Ipsum enĩ uerbũ ẽ. in legt.
ubi scriptũ ẽ. Dñm dm̃ tuũ ad orab̾. et illi soli seruies. quẽ
si dñm patrẽ tantũmͦ dixerimꝰ. respondebitur nob. frgo
intelligat᷑ et filiꝰ. immo uͦ etiã sp̃s sc̃s : de illo quippe dicit
apłs. Nescitis qr corpora ur̃a tẽplum inuob̾ẽ. sp̃s sci quẽ

Expanded text:
ulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo intellegatur et filius, immo uero etiam spiritus sanctus? de illo quippe dicit apostolus: Nescitis, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
conueniat inueniri potest. nͥ qđ melius ita dicat᷑ truntas
& singulus qͥsq hoꝵ plena substantia. et simuł om̃s una
sp̃s sc̃s. Sp̃s sc̃s. nec pat̾ nec filius. S pat̾ tantum pater.
et̃nitas. eadẽ in cõmutabilis. eadẽ maiestas. cadẽ potestas.
In patre unitas. in filio ȩqualitas. in sp̃u sc̃o unitãs cqͣlita¬
tisq concordia. & tria hȩc unĩt. Om̃a ꝓpt̃ patit̃. eqͣlia¬

Expanded text:
conueniat, inueniri potest, nisi quod melius ita dicitur trinitasconueniat, inueniri potest, nisi quod melius ita dicitur trinitaset singulus quisque horum plena substantia et simul omnes una spiritus sanctus nec pater nec filius est, sed pater tantum pater aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum om
Abbreviated transcription (Latin):
cui dissimiles facti sumꝰ. a quo ꝑire ñ ꝑmisti sumꝰ. pͥncipiũ.
a qͦ recurrimꝰ. et forma qͣm sequim᷑. et gr̃a q̃ reconciliamur.
Unũ qͦ auctore conditi sumꝰ. et sumilitudinẽ eiꝰ ꝑ qͣm aduni¬
tatem reformam᷑. et pacẽ qua unitati adheremꝰ. dm̃ qͥ dix̃¬
fiat. et uerbũ ꝑ qđ factum ẽ om̃e qđ substantialit̾ et natura¬
liter factum ẽ. et donũ benignitatis eiꝰ qua placuit et conci¬
liatum ẽ. auctori suo ut ñ int̾riret quicqͥd ab eo ꝑuerbũ fac¬
tum ẽ. Unum dm̃ qͦ creatore uiuimꝰ. ꝑ quẽ reformati sapi¬
enter uiuimꝰ. quẽ diligentes et qͦ fruentes beate uiuimꝰ.
Unũ dm̃ ex qͦ om̃a. ꝑ quẽ om̃a. in qͥ om̃a. ipsi gła in scła scłoꝵ¬
es gͥ qͥb fruendum ẽ. pat̃ et filius et sp̃s scs. ca am̃
demq trinitas. una quedã sũma res. cõmunisq om̃i¬
b fruentib ea. si tam̃ et res et ñ rerũ om̃ium causa si ta¬
men et causa. Non enĩ facile nom̃ qdđ tante excellentie

Expanded text:
ti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, formam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitati adhaeremus. Haec uod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in qs fruendum est, pater et filius et spiritus sanctus eademque trinitas, una quaedam summa res communisque omnibus fruentibus ea, si tamen res, et non rerum omnium causa; si tamen et causa. non enim facile nomen, quod tantae excellentiae
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ et corpꝰ et animã ingehennã ignis mittere:
ille timor quẽ foras caritas mittit ꝓpt̾ea pingit animã
ne amittat᷑ aliqͥd qđ increatura diligitur. uł ipsa salus
et requies corporał. aut aliquid tale pꝰ mortẽ. Propte¬
rea enim tim̃tur et apud inferos penȩ et dolores ac
torm̃ta gehennarũ. Cũ uͦ cauet anima ne ds̃ illã deser¬
tus deserat: timor ẽ castus ꝑmanens in scłm scłi.  ide

Expanded text:
potestatem et corpus et animam in gehennam ignis occiderepotestatem et corpus et animam in gehennam ignis occideretimor, quem foras charitas mittit, propterea pungit animam, ne amittatur aliquid, quod in creatura diligitur, vel ipsa salus et requies corporalis, aut aliquid tale post mortem? Propterea enim timentur et apud inferos poenae et dolores ac tormenta gehennarum. Cum vero cavet anima, ne Deus illam desertus deserat, timor est castus permanens in saeculum sae
Abbreviated transcription (Latin):
nntate. Uerbi gr̃a. Est aliquis audacissimꝰ latro. qͣnto ꝑuer¬
se fortior. tanto ꝑiculosȩ crudelior. qui ꝓpt̃ ipsum amo¬
rem suum quo amat nichil timere. ingentia fatinora mo¬
liatur. ut qđ amat exerceat et exercendo corrobont.
qͣnto eiꝰ fuerint maiora cõmissa tanto maior erit ñ tim̃tis
audacia. Non hoc gͦ pro magno bono amandus ẽ. qđ
et in homine pessimo inueniri potest. Qua ꝓpt̃ timeat
xp̃i ͫ anteqͣm ꝑfecta caritas foras mittat timorẽ. credat
et intlligat se ꝑegrinari a dño ꝗͣdiu uiuit incorpore qđ
corrũpitur et aggrauat animã. Tanto minor sit timor.
qͣnto patria quo tendimꝰ ꝓpͥor. Omnor enĩ timor debet
ẽe ꝑegrinantiũ. minor ꝓpinqͣntium. nullus ꝑuenienti¬
um. Sic et timor ꝑducit ad caritatẽ. et ꝑfecta caritas fo¬
ras mittit timorẽ. Timeat aũt xp̃ianus non eos qͥ corpꝰ
occidunt et postea ñ habent quid faciant. s eũ qͥ habet

Expanded text:
nitate. Verbi gratia, est aliquis audacissimus latro, quanto pervernitate. Verbi gratia, est aliquis audacissimus latro, quanto perverse fortior, tanto periculose crudelior, qui propter ipsum amorem suum quo amat nihil timere, ingentia facinora moliatur, ut quod amat exerceat, et exercendo corroboret: quanto ejus fuerint majora commissa, tanto major erit non timentis audacia. Non hoc ergo pro magno bono amandum est, quod et in homine pessimo inveniri potest. 3. Epicurei et antequam perfecta charitas foras mittat timorem: credat et intelligat se peregrinari a Domino, quamdiu vivit in corpore quod corrumpitur et aggravat animam. Tanto minor sit timor, quanto patria quo tendimus propior. Major enim timor debet esse peregrinantium, minor propinquantium, nullus pervenientium. Sic et timor perducit ad charitatem, et perfecta charitas foras mittit timorem. Timeat autem christianus, non eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
tas mittit. quã ñ delectat iniquitas. etiam si ꝓponatur
impunitas. ñ illũ quo timet anima ne amittat ipsam
gram ꝑ quã in illa factum c̃. ut eam ñ peccare delectet.
quo timet ne cam ds̃ deserat. etiã si nullis doloꝵ crucia¬
tib puniat. Hic timor castus ẽ. ñ cum eicit caritas s ad¬
sciscit. Deillo quippe scriptum ẽ. T imor dñi castus ꝑ¬
manens in scłm scłi. Nequaq̃m istum diceret ꝑmanentem.
nͥ sciens alium qui ñ ꝑmaneret. Timore itaq casto ꝑmanen
timore et tremore suam ipsoꝵ salutẽ oꝑentur. Ds̃ ẽ enim
qui oꝑat᷑ in eis et uelle et oꝑari ꝓbona uoluntate. c¬
oli altum saꝑe. s time. Qui enĩ altũ sapit et idco ñ ti
se ipsum in se ipso amat et laudat. s clatꝰ et ferox ñ nouit
dicere. in dño laudabitur anima mea. audiant mites et
chil timere. Potest enĩ hoc sibi ꝑsuade ñ sanitate s unma¬

Expanded text:
tas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur tas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanentem nisi sciens alium, qui non permaneret; timore et tremore suam ipsorum salutem operentur. deus est enim, qui operatur in eis et uelle et Operari pro bona uoluntate.oli altum sapere, sed time . Quia enim altum sapit, et ideo non timese ipsum in se ipso amat et laudat: sed elatus et ferox, non novit dicere, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, ethil timere? Potest enim hoc sibi persuadere, non sanitate, sed imma
Abbreviated transcription (Latin):
adoptionis filioꝵ in quo clamamus abba pat̃. idẽ. ut fi¬
deses innob̾ sit quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. ñ tam tim̃do
pęnam qͣm amando iusticiã. Tam̃ qr ñ fit anima iusta nͥ
participatione melioris qui iustificat impium. quid enim
habet qđ ñ accepit : non debet sibi tribuendo qđ dĩ ẽ
ita głari tãquam ñ acccꝑit. ob hoc ei dictum ẽ. noli altũ
saꝑẽ s tunc. & timor iste p̃cipitur etiam his qui ex fide
uiuentes heredes sũt noui testam̃ti atq inlibtatẽ uocati.
Altum enim saꝑe dictum ẽ supbire: qđ alio loco econ¬
trario satis ostendit ubi ait. ñ alta sapientes s humilibus
consentientes. Ex hoc qđ ait humilib consentientes. utiq
apuit inchil aliud se dixisse alta sapientes. quã suꝑbien¬
tes. ⁊ imorgͦ ñ ẽ incaritate.s ꝑfecta caritas foras mitit
timorẽ . s illum seruilẽ. illum qͦ cũ se quisq ab oꝑe malo
abstinet pena t̾ret᷑ ñ iusticia delectat᷑. Hunc foras cari¬

Expanded text:
clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras cari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbonis. redde mala ꝓmalis. ñ redđe bona ꝓbonis sed redđe
mala ꝓbonis. Horũ duo pͥma bonoꝵ sunt. et eoꝵ duoꝵ pͥꝰ
meliꝰ. postrema duo malorum. et eoꝵ posteriꝰ deteriꝰ. duo
media. qͦdãmͦ mediocria. S eorum pͥus propinquam bonis.
posterius propinquam malis. hȩc inscripturis scĩs oportet
attende. Reddidit bona ꝓmalis ipse dñs qͥ uistificat impiũ.

Expanded text:
alis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona pro malis ipse Dominus, «qui justificat
Abbreviated transcription (Latin):
quid ñ ex filio fũt om̃a. quandoquidem ipse dic̃. quecũq
pat᷑ fac̾. hec et filius similiter fac̃: si aũt ita distinguis.
ut ñ fiit ꝑ patĩe om̃a s expatre. nec om̃a sint ex filio s
ꝑ filium. quis coꝵ t uidetur ẽẽ. ille de quo idem apłs dic̃.
s altitudo diuitiarũ sapientiȩ et scientiȩ dĩ qͣm inscruta¬
bilia sunt iudicia eiꝰ. et inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis enim

Expanded text:
sunt omnia: quandoquidem ipse dicit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Si autem ita distinguis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed per Filium: quis eorum tibi videtur esse ille de quo idem apostolus dicit, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, e
Abbreviated transcription (Latin):
loqueretur ad gentes ad qͣs utiq iã credentes conscribebat
epłas. sic̃ enim uos inquit aliqͣndo ñ credidistis dõ. nunc
aũt miscdam consecuti estis illoꝵ incredulitate. sic et hii nẽ
Deinde subiec̃. Condusit enĩ dĩ om̃a ininfidelitate. ut om¬
nium misereat᷑. Quos om̃s nͥ de quib loquebat᷑. tãqͣm di¬
cens. et uos et illos. Dsgͦ et gentiles et iudeos qͦs p̃sciuit
et p̃destinauit confories fieri imaginis filii sui om̃s in
in fidelitate condusit. ut de a maritudine infidelitatis sue
plenitudo confusi. et ad dulcedinẽ miscđiȩ dĩ credendo
conuersi. clamarẽt illud inpsalmo. Quã multa multitu¬
do dulcedinis tue dñe. qͣm abscondisti tim̃tib te. Per¬
fecisti aũt sꝑantib ñ in se s in te. Om̃ium itaq miseret᷑¬

Expanded text:
loqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat loqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat epistulas: Sicut enim uos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate: sic et hi nunc Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tamquam dicens: Et uos et illos? Deus ergo et gentiles et Iudaeos, quos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii sui, omnes in infidelitate conclusit, ut de amaritudine infidelitatis suae paenitendo confusi et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conuersi clamarent illud in psalmo: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. perfecisti autem sperantib
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit ds. qr colui dm̃. Quom᷑ coluissẽs. si uocatꝰ fius ñ
ses  si ꝓpt̃ta te uocauit ds̃. qr coluisti eũ. gͦ pͥor dedis¬
ti. et retribuisti tͥ. Nonne istam tͥ uocẽ apłs tollit cum
dicit: aut quis pͥor dedit illi et retribuetur ei : s ecce
quid dõ dedisti. q̃ndo qui aliquid dares ñ eras: quid gͣ
stcit ds qͣndo p̃destinauit qui ñ erat. qđ ait apłs. qui
uocatꝰ ea quȩ ñ sunt tamqͣm ea quȩ funt: si iam ẽẽs ñ
pddestinareris. Nisi auersus eẽs. ñ uocartris. Nisi ipsius
ecs. ñ iustificareris. Nisi t̾renus et abiectus eẽs. ñ glorifi¬

Expanded text:
vocavit Deus, quia colui Deum. Quomodo coluisses, si vocatus non fuisses? Si propterea te vocavit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior dedisti, et retribuit tibi. Nonne istam tibi vocem Apostolus tollit, cum dicit, Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Sed ecce Quid Deo dedisti, quando qui aliquid dares, non eras? Quid ergo fecit Deus, quando praedestinavit qui non erat? Quod ait Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tpraedestinareris: nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris; nisi terrenus esses et abjectus, non glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
do dicis debesm qr dedi tibi. ate ꝓcessit beneficium s mu¬
qui ꝓmisit dabit. ne in maliciã fides conuertat᷑. Qui aũt
fillit malus ẽ. Dõ aũt nũquid dicimꝰ. redde mͥ qr dedi
tibi quid dedimꝰ dõ. qͣndo totũ qđ scimꝰ et qđ et qđ ha¬
bemus boni ab illo habemus : nichil g ei dedimꝰ. ñ est
quẽadmodum ista uoce exigamꝰ debitorẽ dm̃. maxime
dicente nob̾ apło. Quis enim cognouit sensum dñi. aut
quis consiliarius ciꝰ fuit. aut quis pͥor dedit illi et retri¬
buctur ei : illo gͦ mͦ possumꝰ exigere dñm dm̃ nr̃m ut

Expanded text:
do dicis, Debes mihi, quia dedi tibi: a te processit beneficium, sed muqui promisit, dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui enim fallit, malus est, Deo autem numquid dicimus, Redde mihi, quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo, Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei
Abbreviated transcription (Latin):
icis gͦ. Fracti sunt rami ut ego inscrar. Bene. Prop
altum saꝑe s time. Si enim ds̃ naturalib ramis ñ peꝑcit
sp̃m seruitutis it̾um intimore. s idem ipse apłs oleastro
inserto moliua timorẽ p̃cip̃. hoc ẽ. gentib additis radici
abraham ysaac et iacob ut et ipse fierent ifrł. idẽ. ꝑtine¬
ralib ramis. qui ignorantes dĩ iusticiam. et suam uolentes
constituere. iusticiȩ dĩ ñ sũt subiecti. De his quippe uana
clatione tum̃tib dictum ẽ. qđ ibũt in tenebras ext̃iores.
qr iactantes se de semine abrahȩ. sem̃ abrahȩ fieri nolue¬
ut qui glatur in dño głetur. credens in eum qui iustificat
impiumꝰ. hoc ẽ. qui eximpio fac̃ piũ. ut deputetur fides
eius ad iusticiã. et impleatur in eo ñ qđ postulabat eiꝰ me¬

Expanded text:
icis, Fracti sunt rami, ut ego inserar: Bene. Proptaltum sapere, sed time. Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit, m seruitutis iterum in timore. sed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinelicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri nolueut, qui gloriatur, in domino glorietur credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius me
Abbreviated transcription (Latin):
misercatur. Cuiꝰ ꝑfunditatis ueluti horrort ꝑcussus. o̾ al¬
titudinẽ inquit diuitiarũ sapientiȩ et scientiȩ dĩ. quã
inscrutabilia sũt iudicia eiꝰ et inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis

Expanded text:
misereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o almisereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o altitudo, inquit, diuitiarum sa pientiae et scientiae dei! quam inser utabilia sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. ut nec miscd̾ia impediã ueritatẽ qua plectit᷑ dignus.
nec ueritas miscdam qua libatur indignus. Quȩ gͥ sua
merita iactaturus ẽ. libatus cũ si digna suis meritis rdde¬
plane quia iusti sunt.S ut iustificent menta ñ fuerunt.
iusti enim facti sũt cũ iustificati sũt. s sicut dic̃ apłs iusti¬
ficati gratis ꝑ gr̃am ipsius. Qaltitudo diuitiarũ sapien
biles uiȩ ciꝰ. Quantum itaq nob̃ iudicia sua manifestare
dignat᷑. gr̃as agamꝰ. Quantũ u̾ absconde. ñ aduersus ciꝰ con¬
silium murmuremꝰ. S hoc quoq nob̾ salubrimum ẽẽ cre¬
damus. Neq enim frustra dictum ẽ. iudicia tua sic̃ abys
sus multa. Cuius abẏssi altitudinẽ ueluti expauescens.
exclamat apłs. Oaltitudo diuitiarum sapientiȩ et scien¬
tiȩ dĩ. Premiserat quippe sententiã mire ꝓfunditatis di¬
cens. Condusit enim ds̃ om̃s inincredulitate. ut om̃ib

Expanded text:
sibi, ut nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignus. sibi, ut nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis reddeplane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis per gratiam ipsius. Cum igitbiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse creat. neque enim frustra dictum est: iudicia tua sicut multa abyssus. cuius abyssi altitudinem ueluti expauescens exclamat apostolus: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! praemiserat quippe sententiam mirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in incredulitate, ut omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
olunt ut sit ipsi gła iniustificandis imp̃us Irã am̃.¬
gratuita gr̃a. qui eiꝰ ignorantes iusticiã suam uolunt
constituere. ut sui p̃cedat aliquid meriti. quasi pͥores uolen¬
tes dare ut retribuatur cis ab illo de qͦ dictum ẽ. qͥs pͥor de¬
dit illi et retribuetur ei et sua putantes p̃ire merita ad il¬
lum de quo audiunt. aut potiꝰ audire nolunt qm̃ exipso
et ꝑ ipsum et in ipso sũt om̃a. Quarũ aũt diuitiarũ ẽ. alti¬
tudo sapientiȩ et scientiȩ eiꝰ. ex his funt diuitiȩ głe eiꝰ iua
sa miscđiȩ quȩ uocat in adoptionẽ. Quas diuitias notas
uult facere. etiam ꝑ uasa irȩ quȩ ꝑfecta sunt inꝑditionẽ
& quȩ sunt uȩ inuestigabiles sũt qm̃ cuiꝰ uult miseretur.
ñ iniusticia s miscđiȩ gr̃a. et quẽ uult obdurat. ñ iniqͥta¬
de s ueritate uindicte. Quȩ tam̃ miscđia et ueritas ita si¬
bi occurrunt. qr scriptũ ẽ. miscđia et ueritas occurrerũt᷑

Expanded text:
olunt ut sit ipsi gloria in justificandis impiis gratuita gratia, qui ejus ignorantes justitiam, volunt suam constituere, ut sui meritites dare, ut retribuatur eis ab illo, de quo dictum est: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? et sua putantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altitudo sa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus ia gratiae e t, quem uult, obdurat non iniquitate sed ueritate uindictae. quae tamen misericordia et ueritas ita sibi occurrunt, quia scriptum est: Misericordia et ueritas occurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃ inquit dico uob. ñ inileni tantam fidẽ in issł. Propt̾ta
dico uob. qr multi ab horiente et occidente. Quã late ter¬
ram occupauerit oleaster. Amara silua mundus hic fuit.
S ꝓpt̾ humilitatẽ. ꝓpt̾ ñ sum dignus qui sub tectũ ineum
intres. multi ab oriente et occidente uenient. & puta qr
uement. qͥd de illis fiet : si enĩ uenient. iã p̃cisi sũt de
silua. Ubi inserendi sunt ne arescant. et recũbent inqͥt
cum abraham ysaac. et iacob. In qͦ conuuuo ne forte ñ
inuites ad sẽꝑ uiuendũ. s ad multum bibendum: recum¬
bent cum abraham ẏsaac et iacob Ubi. in regno inquit
cȩloꝵ. & quid erit de illis qͥuenerũt de stirpe abrahe.
qͥd fit de ramis quib arbor plena erat: qͥd nͥ qr p̃cident᷑.
ut isti inserantur : doce qr p̃cident᷑. Filii aũt regni ibt̃

Expanded text:
fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt
Abbreviated transcription (Latin):
testate peccare. Ut aũt peccando hoc uł hoc illa malicia
faciant. ñ ẽ. in eoꝵ potestate s dĩ diuidentis tenebras et
ordinantis eas. ut hinc etiam qđ faciunt contͣ uoluntatẽ
cũ dimissi a iudȩis apłi uenissent ad suos. et indicassent
ti clũ et t̾ram mare et om̃a quȩ in eis sũt. qͥ ꝑ os patris nr̃i
dauid sc̃i pueri tui dixisti. qͣre fremuert̃ gentes et ppłi
meditati sũt in ania. astitert̃ reges t̾rȩ et pͥncipes conue

Expanded text:
testate peccare, ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas, ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Cum dimissi a Judaeis apostoli venissent ad suos, et indicassent ti coelum et terram et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David sancti pueri tui dixisti: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania: Astiterunt reges terrae, et principes co
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. scđm electionẽ aũt dilecti ꝓpt̾ patres: nũqͥd illi
inimici qͥ i suis inmiciciis ꝑiert̃. et aduersantes xp̃o de
gente ipsa adhuc ꝑeunt. ipsi sũt electi atq dilecti: absit.
Quis hoc uł stultissimus dixerit : s utrũ licet int̃ se contra¬
rium id ẽ. inimici et dilecti. qͣmuis ñ in eosdem homines.
tam̃ in eandẽ gentẽ conuenit iudȩoꝵ. et ad idem carnale
sem̃ ifrł. aliis eoꝵ ad claudicationẽ. aliis ad benedictionẽ
isrł ipsius ꝑtinentib. Hunc enĩ sensum aꝑtiꝰ suꝑiꝰ explica¬
uit ubi ait. Qđ querebat isrł hoc ñ ẽ consetũtꝰ. dectio aũt

Expanded text:
sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Isr
Abbreviated transcription (Latin):
cõpunctionis. odos ut ñ uideant. et aures ut ñ audiant.
Excetauit ocdos eoꝵ. t indurauit eoꝵ cor. Etiam hoc
coꝵ uoluntatẽ merusse respondeo. Sic̃ enim excecat.
sic obdurat dĩ deserendo et ñ adiuuando. Qđ occulto
iudicio facere potest inͥ quo ñ potest. Hoc om̃ino pictas
religiosoꝵ in concussum debet inuiolatumq seruart. sicut
apłs cum eandẽ ipsam t̾ctaret difficillimã questionem
absit ut sit mniquitas apđ dm̃. siue qͣndo adiuuat mise

Expanded text:
aures ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et obduravit cor eorum . » Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo, et non adjuvando, quod occulto judicio facere potest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare. Sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestionem: « absit ut sit iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
rus uiuoꝵ et mortuoꝵ. Quare uenit : ut qͥ ñ uident uide¬
ant. Qui sc ñ uide confitent᷑. illuminent᷑: & qͥuident ce¬
ci fiant. id ẽ. qui cecitatẽ suã ñ confitent᷑ grauius obduren¬
tur. Deniq impletum ẽ. qui uident cȩci fiant. Legis defen¬
sores. legis tractatores. legis doctores. legis intellectores. auc¬
torem legis crucificerunt. Ocecitas. Ipsa ẽ quȩ ex parte
isrł facta ẽ. ut crucifigerct᷑ xp̃c. et plenitudo gentium in
uideant : ut plenitudo gentiũ intraret. et cecitas ex parte
isrł facta ẽ. Totus orb cęcus iacebat. S uenit ille ut qͥ ñ ui¬
dent uideant. et qui uident ceci fiant. Ignoratꝰ ẽ auide¬
is. crucifreus ẽ a uideis. De sanguine suo collirium fecit
cȩcis. Duriores facti. ceciores facti. qr se iactabant uide lu¬
men. crucifixerunt lum̃. Quanta cecitas. Lum̃ crucifixert̃.
s crucifixa lux cecos illuminabat. Audi uidentẽ qͥ cecus¬
erat. Ecce inquã crucẽ male offendunt. qui cecitatẽ su¬

Expanded text:
orum. Quare venit? Ut qui non vident, videant: qui se non videre confitentur, illuminentur. Et qui vident, caeci fiant: id est, qui caecitatem suam non confitentur, gravius obdurentur. Denique impletum est, Qui vident, caeci fiant: Legis defensores, Legis tractatores, Legis doctores, Legis intellectores auctorem Legis crucifixerunt. O caecitas! ipsa est quae ex parte Israel facta est. Ut crucifigeretur ideant? Ut plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est . Totus orbis caecus jacebat: sed venit ille, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Ignoratus est a Judaeis, crucifixus est a Judaeis: de sanguine suo collyrium fecit caecis. Duriores facti, caeci facti qui se jactabant videre lucem, crucifixerunt lucem. Quanta caecitas! Lucem occiderunt: sed crucifixa lux caecos illuminavit. 5. Pauli de Legis erat. Ecce in quam crucem male offenderunt, qui caecitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
in bonã oliuam et cȩt̃a. Dici aũt humano more contra
naturã ẽẽ. qđ ẽ contra naturȩ usum mortalib notũ. nec nos
negamꝰ. sicut illud ẽ. qđ apłsait. Si tu ex naturali incisus
olcastro et contͣ naturã insertus es in oliuam bonã. Id enim
contͣ naturã dix̃. qđ ẽ. contra consuetudinẽ nature qͣm no¬
ticia humana cõp̃hendit. ut oleaster insertus in olea. ñ ole¬
astri bacas s oliue pinguedinẽ ferat. ds̃ aũt cicator et con¬
ditor om̃ium naturarũ. nichil contra naturam fecit. Ia enĩ
erit cuiq rti naturale. qđ ille fecerit a qͦ ẽ. om̃is mordus. mi¬
aliquid dm̃ facere. cum facit contra id qđ nouimꝰ innatura.
turȩ. Contra quẽ dĩ cũ aliquid fac̃. magnalia uł mirabilia
nominant᷑. Cont᷑ illã uͦ sũma naturȩ legẽ a noticia itmo¬

Expanded text:
se non possunt. Dici autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus notum, nec nos negamus: sicut illud est quod Apostolus ait, Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam ; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana comprehendit, ut oleaster insertus in olea, non oleastri baccas, sed olivae pinguedinem ferat. Deus autem creator et conditor omnium naturarum, nihil contra naturam facit: id enim erit cuique rei naturali, quod ille fecerit, a quo est omnis modus, nualiquid Deum facere, quod facit contra id quod novimus in natura. turae, contra quem Deus cum aliquid facit, magnalia vel mirabilia nominantur. Contra illam vero summam naturae legem, a notitia remo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ niam̃ ꝙͣ illum intelligimꝰ patit̃. et ueritatẽ idẽ.
lucẽ interiorẽ ꝑ quã illum intelligimꝰ. nulla int̃posita
ereatura ẽ. Quare ipsam quoq ueritatẽ nulla ex parte dissi¬
milẽ in ipso et cũ ipso ueneremur: quę forma ẽ om̃ium que
abono fundata sunt et inunũ nitunt᷑. Unde apparet sp̃u¬
alib animis ꝑhanc formã facta ẽẽ. om̃a quȩ sola implet
qđ appetunt om̃a. Quȩ tam̃ om̃a neq fierent a patre ꝑfi
lium. neq siuis finib salua eẽnt. nͥ sũme ds̃ bonꝰ eẽt. qui et
nulli crtaturȩ quȩ ab ipso bona ẽt̃ posset inuidit. et in bono
ipso alia qͣntũ uellent. alia qͣntum possent. ut manerent de¬
dit. Quare ipsum donũ dĩ cũ patit et filio eque in cõmu

Expanded text:
Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem, per quam eum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommu
Abbreviated transcription (Latin):
tudo diuitiarũ sapientiȩ et scientiȩ dĩ. qͣm inscrutabilia
sũt iudicia ciꝰ. et inuestigabiles uiȩ ciꝰ. Itẽ qr bonitate dĩ do¬
nant᷑ peccata conuersis. hoc ipsum qđ x̃p̃c missus ẽ. satis os¬
supsit ꝓ nob mortuus ẽ. Quã dĩ bonitatẽ cirta nos et dilec¬
tionẽ sicut p̃dicat apłs. Cõmendat inquit caritatẽ suam¬
ds̃ in nob̾. qm̃ cum adhuc peccatores c̃cinus xp̃c ꝓ nob mor

Expanded text:
m inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! item quia bonitate dei donantur peccata conuersis, hoc ipsum, quod Christus missus est, satis ossumpsit. pro nobis mortuus est: quam dei bonitatem circa nos et dilectionem sic praedicat apostolus: commendat, inquit, suam caritatem deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
oni respondens. Qđ querebat inqͥt isrł hoc ñ ẽ consecutus.
dectio aũt consetuta ẽ. cęã uͦ excetati sũt : In hac qͥ elec¬
tione et in his reliquiis quȩ ꝑelectionẽ gĩę. saluȩ facte
sunt. uoluit intelligi plebẽ quã ꝓpt̾ea ds̃ ñ repulit qr
lus gͥ qui hec intelligit. negare uł dubitait ꝑmittitur ubi
ait apłs. ñ repulit ds̃plebem suã qͣm p̃sciuit. p̃destinatio¬
nẽ significare uoluisse. Prescuit enĩ rdiquias qͥs scđm

Expanded text:
inquit, Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae salvae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia llus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim
Abbreviated transcription (Latin):
erit fictus et stridor dentiũ. Hec siue gratant̃ siue in¬
dignant̃ audiant uidei. nos tam̃ ubi possumꝰ cum eoꝵ di¬
lectione p̃dicemꝰ. nec suꝑbȩ glem aduersus ramos fractos.
s potius cogitemꝰ cuiꝰ gr̃a et quanta miscđia. et in qͣ radice
inserti sumꝰ ut ñ alta sapiamꝰ. s humilib consentientes.
ne his cum p̃sumptione insultando s cum timort exultando
audiunt. uidẽt et inuident. int̾ eos sũt de quib dictũ
ẽ. Peccator uidebit et irascet᷑. dentib suis fremet et ta

Expanded text:
e indignanter audiant Judaei, nos tamen ubi possumus, cum eorum dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur adversus ramos fractos: sed potius cogitemus cujus gratia, et quanta misericordia, et in qua radice inserti sumus; ut non alta sapientes, sed humilibus consentientes , non eis cum praesumptione insultando, sed cum tremore exsultando audiunt, vident et invident, inter eos sunt de quibus dictum est: Peccator videbit, et irascetur; dentibus sui