comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solumq animũ eiꝰ expediunt qd̾ decreuit se a corporis
contagione purgare. ⁊ quadã hũoꝵ fuga solis se diui¬
nis inferre. hee sunt ociosoꝵ qui a rerum pu. actib se
⁊ omĩa que in mundo sunt diuinoꝵ contẽplatiõe des¬
spic̾e omnẽq aĩe cogitationẽ in sola diuina dirig̾e. Tẽꝑan¬
tie ẽ oĩa relinq̃re in qͣntum natura patit᷑. q̃ usus corꝑoris

Expanded text:
solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. Hae sunt otiosorum qui a rerum publicarum actibus se et omnia quae mundo insunt diuinorum contemplatione despicere omnemque animae cogitationem in sola diuina dirigere; temperantiae, omnia relinquere, in quantum natura patitur, quae corporis usus
Abbreviated transcription (Latin):
reiꝓublice ꝯsulunt. Urbes tuent᷑. parentes uen̾antur.
lib̾os iuuant. ꝑximos diligunt. cuiiũ salutẽ gub̾nant
hiis sonoscͥcũspecta ꝓuidentia ꝓtegunt iusta lib̾alita¬
tẽ denuntiant. hiis q sui mem̾iores alios fac̃e nouert̃.
⁊est politica prudũtia ad rõnis normam. q̃ eogitat
q̃ agit dirig̾e. ac nicħ p̃t̾ rectũ uelle uł face. humanis¬
q actib tanqͣm diuinis arbitriis ꝓuide. prudentie
insunt. Ratio. Intellectꝰ. Circ̃spectio. ꝓuidentia. Docili¬
ritatẽ. magnificentiã. Constantiã. tolerantiã. firmita¬
moderationis legẽ excedere sub iugum rõnis cupidita¬
tẽ domare. Temꝑantiã secunt᷑ modestia. Uerecundia.
abstinentia. Castitas. honestas. Mod̾atio. parcitasi Sob̃e¬
tas. Pudicitia. Iusticie ẽ sernare unicuiq qd̾ suum ẽ. De
iusticia ueniunt. Amicitia. Innocentia. Concordia. pi¬
iuste ac ꝓuide gubernans humana ñ deserens. Scd̾e qͥs
purgatorias nomminat. hoĩs sunt qui diuni capax est

Expanded text:
rei publicae consulunt, urbes tuentur; his parentes uenerantur, liberos amant, proximos diligunt; his ciuium salutem gubernant; his socios circumspecta prouidentia protegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memores alios fecere merendo. Et est politici prudentiae ad rationis normam quae cogitatuniuersa dirigere ac nihil praeter rectum uelle uel facere, humanisque actibus tamquam diuinis arbitris prouidere; prudentiae insunt ratio, intellectus, circumspectio, prouidentia, dociliritatem, magnificentiam, constantiam, tolerantiam, firmitamoderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare; temperantiam sequuntur modestia, uerecundia, abstinentia, castitas, honestas, moderatio, parcitas, sobrietas, pudicitia; iustitiae, seruare unicuique quod suum est; de iustitia ueniunt innocentia, amicitia, concordia, piiuste ac prouide gubernans, humana non deserens. Secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qua diuini capax est,
Abbreviated transcription (Latin):
claudius. Cuncta ferit qr cuncta timet᷑. de seuit
in om̃s: ut seposse putẽt. nec belua tetͥorulla: qͣm
serui rabies. in libera t̾ga furentis. Animꝰ enĩ male s¬
cet ds. cũ tñ abuti pacientia dĩ. ⁊ ñ intellig̾e parcen¬
tis benignitatẽ iam sit magna dampnatio. Sunt ⁊¬

Expanded text:
ltum: cuncta ferit dum cuncta timet, desaevit in omnes ut se posse putent, nec belua taetrior ulla quam servi rabies in libera terga furentis; agnoscit gecet Dominus, cum abuti patientia Dei et non intelligere parcentis benignitatem jam sit magna damnatio. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ amor dĩ. ⁊ ẽ amor mundi. ⁊ amor pecc̃i. Quidã eñ
solũ dm̃amant. quidã aliud p̃ter dm̃ cũ do amãt. nicħ
tũ contͣdm̃. Alii contͣ dm̃ quedã amant. ⁊ kii dm̃ ñ amãt.

Expanded text:
Est enim amor Dei, et est amor mundi, et amor peccati. Quidam enim Est enim amor Dei, et est amor mundi, et amor peccati. Quidam enim solum Deum amant Quidam aliud praeter Deum cum Deo amant, nihil tamen contra Deum. Alii contra Deum quaedam amant, et hi Deum non amant
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. ñ sic̃ sp̃c diabolicꝰ. neq sic̃ sp̃c mundi. s gaudiũ bo¬
nũ ⁊ amorẽ bonũ. Primũ gaudiũ u̾itatis in quo iusticia
diligit᷑. pꝰea gaudiũ felicitatis in quo de p̃mio iusticie ꝑ¬
cepto exultat᷑. Gaudium u̾itatis contͣ gaudiũ iniquitatis.
Gaudiũ felicitatis cont᷑ gaudiũ uanitatis. ⁊ expellunt bona
gaudia. gaudia mala. ⁊ cũ ip̃a cor implere ceꝑint. tunc
primũagnoscit homo qm̃ pͥma gaudia uera ñ fuerunt.
qm̃ nec plena ẽẽ potuerunt. in gaudio iniquitatis: nͥ
ꝑmanentia ingaudio rianitatis. Nuncaũ uera gaudia
aduenerunt plena ⁊ et̾na. sic̃ saluator ꝓmisit. ut gau¬
dium ur̃m plenũ sit: ⁊ gaudiũ nr̃m nemo tollat auob̾.
um sine gaudio ẽẽ ñ potest. nͨ ip̃a ad eptio sine amore. Ita¬
q gaudium ip̃m amorẽ ⁊ ip̃e amor gaudiũ. qñ in eo quod
amamꝰ gaudemꝰ. ⁊ so de quo gaudemꝰ diligimꝰ. ⁊ ẽ gaudiũ
bonũ ⁊ amor bonꝰ. ⁊ gaudiũ malũ ⁊ amor malus similit̃.

Expanded text:
dium bonum et amorem bonum. Primum gaudium veritatis, in quo justitia diligitur, postea gaudium felicitatis in quo de praemio justitiae percepto exsultatur; gaudium veritatis contra gaudium iniquitatis; gaudium felicitatis contra gaudium vanitatis. Et expellunt bona gaudia gaudia mala. Et cum ipsa cor implere coeperint, tunc primum agnoscit homo quod prima vera non fuerunt, quoniam nec plena esse potuerunt in gaudio iniquitatis, nec permanentia in gaudio vanitatis. Nunc autem vera gaudia advenerunt plena et aeterna, sicut Salvator promisit, ut gaudium vestrum sit plenum, et gaudium vestrum nemo tollat a vobisum sine gaudio esse non potest; nec ipsa adeptio sine amore. Itaque gaudium ipsum amor est, et ipse amor gaudium est, quoniam in eo quod amemus gaudemus, et id de quo gaudemus diligimus, et est gaudium bonum et amor bonus et gaudium malum et amor malus similiter.
Abbreviated transcription (Latin):
in linguis sit cognitio u̾itatis. in igne amor uͥtutis. In
lingua enĩu̾bum ẽ. in igne flãma. Et u̾bum quid̃ ad cog-¬
nitionẽ ꝑtinet. ignisuero ad dilectionẽ. ⁊ id̾o u̾bum c̃
igne conuenit. sapĩa cũ dilectione. ut alt̾m illumina
ad suꝑiora subleuatis uenire potuerunt. Congregatis
ꝑconsensum. subleuatis ꝑ desicłium. Congregatis ꝑ di¬
lectionem ꝓximi. subleuatis ꝑ dilectionẽ dli. Et nosg̾
sitalia dona ꝑcipere uolumꝰ. tales simus ameni.

Expanded text:
in linguis sit cognitio veritatis, in igne amor virtutis. In in linguis sit cognitio veritatis, in igne amor virtutis. In lingua enim verbum est, in igne flamma. Et verbum quidem ad cognitionem pertinet, ignis vero ad dilectionem. Et ideo verbum cum igne venit, sapientia cum dilectione, ut alterum illuminarad superiora sublevatis venire potuerunt. Congregatis per consensum, sublevatis per desiderium. Congregatis per dilectionem proximi sublevatis per dilectionem Dei. Et nos ergo, si tali
Abbreviated transcription (Latin):
to eloquiũ. in lapidib p̃ciosis opꝰ incorruptũ. Qͥ p̃t̾
dm̃ aliud amãt. ⁊ tũ dm̃ plus amant. edificant suꝑ fun¬
dam̃tũ. ligna. fenum. ⁊ stipulam. In lignis affectum
cognationis. in feno affectum possessionis. instipula
affectũ familiaritatis. In quib omĩb ⁊ si pecc̃m ñ ẽ.
occasio tñ pecc̃i constat. Qͥ contͣ dm̃ aliquid amant:
hi supͣ fundam̃tũ non edificant. s destruunt fun¬
dam̃tũ. qr amor di incorde ẽẽ potest. uͥ ñ est uł solus.
sic̃ in hisqui solũ dm̃ amant. uł sũmꝰ sic̃ in his qui cũ
deo aliud amant. nec tñ contͣ dm̃. In eo amore quo cũ d̃o ali¬
ud amatur : gaudium ẽ uanitatis. In eo quo contͣ dm̃ aliqͥd
amat᷑ gaudium iniquitatis. Illic amor mundiuficit. hͥ
falsum ẽ ꝑ iniquitatẽ ⁊ transitorium ꝑuanitatẽ. Qui
num. qr manentẽ diligit.⁊ stabili adheret.⁊ possidet
consũmatũ bonum. ħ enĩ cotum bonũ est hoĩs cognosc̃e

Expanded text:
rruptum. Qui praeter Deum aliud amant, et tamen Deum plus amant, aedificant super fundamentum lignum, fenum, stipulam . In lignis affectum cognationis, in feno affectum possessionis, in stipula affectum familiaritatis. In quibus omnibus etsi peccatum non est, occasio tamen peccati constat. Qui contra Deum aliquid amant, ii super fundamentum non aedificant, sed destruunt fundamentum, quia amor Dei in corde esse non potest ubi non est vel solus, sicut in iis qui solum Deum amant, vel summus, sicut in iis qui cum Deo aliud amant, nec tamen contra Deum. In eo autem amore quo cum Deo aliud amatur, gaudium est vanitatis. In eo amore quo contra Deum aliquid amatur, gaudium iniquitatis. Illic amor mundi inficit; hic falsum est per iniquitatem, et transitorium per vanitatem. Qui num, quia permanens diligit, et stabili adhaeret, et possidet consummatum bonum. Hoc enim totum bonum est hominis cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
effabili nob̾ ordine. eũ qui nũ qͣm potest obluusci. qͥsemꝑ
ste hominib misereat᷑. quoꝵ particeps nature doloris. et
passionis ip̃e filius di effectus sit: ꝓ quib ip̃e confligens
mortis imꝑiũ moriendo ꝓstrau̾it᷑. Tercio ut om̃s electi ꝑpe¬
tua bĩtudine suscepti uidentes in do̾ac dño suo signa pͣas¬
sionis. nũqͣm illi gr̃as ag̾e desistant. ꝑ cuiꝰ mortẽ seuiuere
cognoscunt: sicq fieri ualeat. qd̾ uoce totius eccłie cantat
tum ẽ. Uidebunt inquẽ. transfixert̃. ac se iustissime dãp¬
nandos intelligant. ñ solũ hiĩ qui eimmpias intulere
manus. s ⁊ illi qui uł suscepta euis misteria ꝓ nichilo
contẽpnunt. uł sͥ oblata nunqͣm susciꝑe curarunt.
uł̃ etiam maiori impietate in eis qui susceꝑant odiis
ac ꝑ secutorib extinguere uł corrumꝑe laborant.

Expanded text:
effabili nobis ordine eum qui nil unquam potest oblivisci, qui semper ste hominibus misereatur, quorum particeps naturae, doloris et passionis ipse Dei Filius effectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis, nunquam illi gratias agere desistant, per cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri valeat quod voce totius Ecclesiae cantat tum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intelligant, non solum hi qui ei impias intulere manus, sed et illi qui vel suscepta ejus mysteria pro nihilo contemnunt, vel sibi oblata nunquam suscipere curarunt, vel etiam majore impietate in eos qui susceperant odiis ac persecutionibus exstinguere aut corrumpere laborant.
Abbreviated transcription (Latin):
dendã. Solent aũ gentiles hoc in loco simplicitati fidi
ur̃e deceptionũ tendere laqueos dicendo. Qua temeritate
confiditis. qi xp̃c quẽ colitis ur̃a de pulũe corꝑa possit
incorrupta reducere. qui nec suoꝵ uulnerum que in
cruce suscep̃. potuit cicatͥces obduc̾ẽ. s resuscitato ut
dicitis suo corꝑi amortus signa ad huc mortis inẽe ñ
ut ꝓmisit corꝑa de corruptione ĩcorruptionẽ. de morte
ad uitã. de t̾re pulũe celestẽ suscitab̾ ad głam. ⁊ suũ qd̃
moriendo exuerat corpꝰ. quale uoluit reuocauit ad uitam.
Qd̾ cũ abolitis passionis indiciĩs ostñdẽ discipłis posset:
dicia reseruare. Primo uideł ut discipli qui h uĩdebant
manifeste possent dinoscere. ñ sp̃m sine corꝑe. s corpꝰ eẽ sp̃it¬
le qd̾ uidebant. certamq fidem ꝑacte resurrectionis eiꝰ certã
spem fut᷑e omiũ hominũ resurrectionis mundo p̃dicarent

Expanded text:
e . Solent autem gentiles hoc in loco simplicitati fidei nostrae deceptionum laqueos tendere dicendo: Qua temeritate confiditis quia Christus quem colitis vestra de pulvere corpora possit incorrupta reducere, qui nec suorum vulnerum, quae in cruce suscepit, potuit cicatrices obducere, sed resuscitato, ut dicitis, suo corpore a mortuis, signa adhuc mortis inesse non e corruptione ad incorruptionem, de morte ad vitam, de terrae pulvere coelestem suscitavit ad gloriam, et suum quod moriendo exuerat corpus quale voluit revocavit ad vitam. Quod cum abolitis passionis indiciis ostendere discipulis posset, dicia reservare. Primo, videlicet, ut discipuli, qui haec videbant, manifeste possent dignoscere non spiritum sine corpore, sed corpus esse spirituale quod videbant, certamque fidem peractae resurrectionis ejus, certam spem futurae omnium hominum resurrectionis mundo praedicarent
Abbreviated transcription (Latin):
sione iħu xp̃i. siue incet̾is omĩb que u̾bum in carnatum
uisibilit̾ oꝑatũ est. ad reꝑationẽ hoĩnũ ut hoc bonũ suũ
reciꝑet hõ. ad qd̾ conditꝰ fuerat. sine quo nich ꝓfuit. cũ quo
nicħ defuit. Et ꝓꝑea in hoc consuminata sunt oĩa. que ꝑꝑ
hoc facta sunt omĩa. Botrus enĩ carnis portatꝰ erat ad tor¬
cular crucis. ⁊ expressione facta. fluere cep̃ mustũ diui¬
nitatis. Et uoluit ut uasa cordiũ p̃pararent᷑. ut unum

Expanded text:
arnatum visibiliter operatum est ad reparationem hominum, ut hoc bonum suum reciperet homo, ad quod conditus fuerat, sine quo nihil profuit, cum quo nihil defuit. Et propterea in hoc consummata sunt omnia quae propter hoc facta sunt omnia. Botrus enim carnis portatus fuerat ad torcular crucis, et expressione facta fluere coepit mustum divinitatis, et voluit ut vasa cordium praepararentur ut, dum
Abbreviated transcription (Latin):
polluit. gaudiũ uanitatis effundit. Gaudiũ iniquitatis
redlit uas sordidũ. Gaudiũ uanitatis fac̃ uas rimosum.
Gaudiũ iniquitatis qñ pec̃c̃m diligit᷑. Gaudiũ uanitatis
qñ transitorii amant᷑. Eĩce gͦ qd̾ malũ est ut qd̃ bonũ ẽ ꝑciꝑe
possis. Effunde amaritudinẽ: ut dulcedine implearis.

Expanded text:
polluit; gaudium vanitatis effundit. Gaudium iniquitatis reddit vas sordidum; gaudium vanitatis reddit vas rimosum. Gaudium iniquitatis, quando peccatum diligitur; gaudium vanitatis, quando transitoria amantur. Ejice ergo quod malum est, ut quod bonum est percipere possis. Effunde amaritudinem, ut dulcedine implearis.
Abbreviated transcription (Latin):
nia dedicationis templi.
quę popłs di ex antiqua pa¬
trum traditioneꝑannos
singulos celebrare consue¬
uerat. Quorum uestigia
nos hodie uicta morem
xp̃iani orbis sequentes.
annuam dedicationis eccła
nr̃ȩ diem diuinis laudib
& uigiluis studiumus age¬
re sollempnem. F acta suNs

Expanded text:
templi quae populus Dei ex antiqua patrum traditione per annos singulos celebrare consueverat. Quorum vestigia, nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationem ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem. Et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ores fr̃s inter rumas
templi & altaris siie
in portarum exritibus
que sẏloa dicunt ru¬
bra saxa monstrantes.
racharię sanguine pu¬
tant esse polluta. Non
condepnamus errorẽ qͥ
de odio uideoꝵ. & fi¬
dei pictare descendit.
Dicamus breuiter.
quare sangius abel
⁊ acharię filii barachię
ab illorum generatione
queratur. cum neutrũ
eorum occiderit. Re¬
gulȩ̨ scripturarum ẽ
duas generationes pone¬
re bonorum uł maloꝵ
hoc c̃ singuloꝵ singulas.
De bonis sumamus exẽ¬
pla. Quis ascendet in
montem dñi. aut ques
requiescet in monte
sc̃o eius: Cumq
plures qui ascensuri
sunt montem dñi
descripsisset. qui di¬
uersis fuere ctatib
postea infert.
Hȩc est generatio que¬
rentium dñm. que¬
rentium faciem di ia¬
cob. Et in alio loco
de oinibus sc̃ĩs. Gene¬
ratio ustoꝵ bene dice¬
tur. De malis uero
ut in presenti loco.
generatio in perarum
& requirentur o mĩa
a generatione ista. Et
in hie zechiel cum pec¬
cata terrę descripsisset

Expanded text:
ores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset,
Abbreviated transcription (Latin):
qui manifeste de aduen¬
tu dñi scriptus est. Et
quod dicit. hoc uult
intellegi. Nisi poeniten¬
tiam egeritis & confessi
fueritis ipsum ẽẽ me.
de quo ꝓphetę. ceciner̃i
filium omi potentis patris.
meam faciem non uide¬
bitis. Habent uidex
datum sibi tempus pe¬
nitentiȩ. confittantur
benedictum. qui uenit.

Expanded text:
qui manifeste de advenqui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui veni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetas a se missos et̃
testatur. O allinę
namq similitudinem
congregantis sub alas¬
suas pullos suos. in can¬
tico de utero nomii legi¬
mus. Sicut aquila
ꝓtegit nidun suum.
& suꝑ pullos suos deside¬
rat. expandens alas
suas suscepit eos. et
tulit suꝑ pennas suas.
Eoce relinquertur uo¬
bis domus ur̃a deserta.
Hoc ipsum & ex ꝑsona
hͥeremię ante iam dixe¬
rat. Reliqui doniũ
meam. dimisi heredi¬
tatem meam. facta ẽ
michi hereditas mea
quasi spl̃ lunca hyene
id est templum illud
quod ante fulgebat
augustius oculis com¬
ꝓbamus. quia habita¬
& hereditatem preri¬
pere gestiens. occidit
heredem. Dico enim
uobis. non me uidebi¬
tis amodo donce dica¬
tis. B enedictus qui ue¬
nit in nomine dñi.
Ad hierłm loquitur
Uersiculum autem
istum quo & paruuli
atq lactentes in in¬
gressu hierłm oñi sal¬
uatoris usi sunt. quan¬
do dixerunt. benediet
qui uenit in nomine.
dñi. osamna in excelsis.
sumpsit de centesimo sep¬
timo decimo psalmo.

Expanded text:
prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quia habitaet haereditatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ⁊achariam. qui oc¬
cisus est a ioas rege.
iudeae inter templũ
& altare. sicut regnoꝵ
narrat historia: sed
obseruandum quod il¬
Ie ⁊ acharias non sit
filius barachiȩ̨. sed fi¬
uus ioiadę sacerdotis.
Unde & scripturare¬
fert. Non fuit recor¬
datus toas patris eius
ioiadȩ ⁊que sibi fecisset
bona. Cum ergo racha¬
riam teneamus. & oc¬
cisionis consentiat lo¬
cus.querimus quare
barachię dicitur filius
& non ioiadae. Barachia
in lingua nr̃a benedic¬
tyis dñi dicitur. & sacer¬
qͥotis ioiadę uisticia he¬
brto nomine demons¬
tratur. In eii angelio

Expanded text:
esse Zachariam, qui ocesse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In
Abbreviated transcription (Latin):
De abel nulla est
ambiguitas. quin is
sit. quem cam frater
occiderit. Iustus aut̃
non solum ex dĩn nunc
sententia. sed ex gene¬
sis testimonio comꝓba¬
tur. ubi accepta eius
a dño narrantur mu¬
nera. Querimus qui¬
sit iste ⁊ acharias fili¬
us barachyȩ. qui a mul¬
tos legimus ⁊ acharias.
Et ne libera nobis tri¬
buatur erroris facultas.¬
quem occidistis inquit¬
inter templum & al¬
tare. In diuersis diuer¬
sa legi. & debeo sin¬
guloꝵ opiniones expo¬
nere. Nlii ⁊ achariã
filium barachiȩi dicunt.
qui in duodecim
ꝓphȩtis undecimus ẽ
consentiat. sed ubi oc¬
cisus est inter templu
& altare scriptura non
loquitur. maxime cũ
temporibus eius uixru¬
inę templi fuerint.
Alii zachariam patrẽ
ioħis intellegi uolunit.
ex quibusdam apoctifoꝵ
somnus ad probantes.
quod ꝓpterea occisussit
quia saluatoris precu¬
caret aduentum. Et¬
hoc quia de scripturis
non habet aurtoritatẽ.
eãdem facilitate contẽp¬
nitur qua ꝓbatur
Qui istum uolunt

Expanded text:
De Abel nulla est ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultasQuem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter dm̃ possumus qui¬
dem. sed nolumus inui¬
rias sustinere. Deniq
iedicat. nec respondere
aliquid asperum. non
dicam uicem reddere
Ne ab illa ꝑsona poten¬
te adhuc maiora quam
ptulimus patiamur
Quod a nobis ertorquet
hominis timor. debue
amor. Si ergo potens
ausi sumus. Si uero
aut aequalis aut forte
inferior uł leuem nob̃¬
contumeliam feccrit.
quasi fera bestia sine
ulla pacientia. aut
sine aliqua dĩ conte¬
platione consurgimus.
& aut in p̾senti nr̃am
inuiriam uindicamus.
aut certe ad maiorẽ
uicem reddend am
nr̃m animum p̃paramꝰ.
Quid est hoc quod quan¬
iniuriam intulit paci¬
ent̃ accipimus. quan¬
do inferior. nimio fu¬
rore succendimur.
Ibi timuimus hominẽ.
hic dm̃ timere nolumꝰ.
Unde rogo uos fr̃s quan¬
tum possumus cum dĩ
adiutorio cor nr̃m ad
pacientiam preparemꝰ
& in om̃ib malis homi¬
nibus medicorum ui¬
cem agere studeamꝰ.
& non ipsos homines.
sed ipsorum maliciam
malis. ut cito ad em̃¬

Expanded text:
propter deum possimus quipropter deum possimus quidem, sed nolumus iniuriam sustinere. deniquefaciem male dicat, nec respondere aliquid asperum, non dicam uicem reddere ne ab illa persona potente adhuc maiora quam pertulimus patiamur. quod a nobis extorquet hominis timor, debereamor. si ergo potens ausi sumus, si uero aut aequalis aut forte inferior uel leuem contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua dei contemplatione consurgimus et aut in praesenti iniuriam nostram uindicamus aut certe ad maiorem uicem reddendam nostrum animum praeparamus. quid est hoc, quod, quaniniuriam contulit, patienter accipimus, quando inferior, nimio furore succendimur? quia, ubi timuimus hominem, hic deum timere nolumus. Unde rogo uos, fratres, ut, quantum possimus, cum dei adiutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus et in omnibus et malis hominibus medicorum uices agare studeamus et non ipsos homines, sed ipsorum malitiam , pro malis, ut cito ad eme
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid aduersum te.
relinque munus tuũ
ante altare. & uade
prius reconciliari fr̃i
tuo. et tunc ueniens
offeres munus tuum.
At nos pugnas haben¬
tes intrinsecus. et do¬
los in corde uersantes.
quasi qui bonam con¬
scientiam habeamus.
p̃sumimus accedere ad
altare. non timentes
quod scriptum est.
Qui manducat & bi
Sed dicit aliquis. Gran¬
dis labor est inimicos
diligere. ꝓ ꝑsecutorib
supplicare. Nec nos
negamus fr̾atres. non
paruus quidem labor
ẽ in hoc scło. sed grande
erit p̾mium in futuro.
Per amorem enim ho¬
monis inimici. efficieris
amicus.: đi. im¬
mo non solum amicus.
sed &iam filius. sicut
ipse dñs ait. Diligite
homo diues in hoc scło
uellet adoptiuum filiũ
facere. quomodo serui¬
res. quas indignitates
&iam seruorum euis.
quȩ seruicia durissima.
& ali quotiens &iam tur¬
pissima sustineres. ut ad
res Quod ergo alius
sustinet ꝓpt̾ substantiã
terrenam. tu sustine
ꝓpter uitam ęternam.
Coniuincinur enim
certissima racione. quia

Expanded text:
m te, relinque ibi munus tuum ante altare et uade prius reconciliari fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum. at nos pugnas habentes intrinsecus et dolos in corde uersantes, quasi qui bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare non timentes illud, quod scriptum est: qui manducat corpuSed dicit aliquis: grandis est labor inimicum diligere et pro persecutoribus subplicare. nec nos negamus, fratres. non paruus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande est praemium in futuro. per amorem enim hominis inimici efficeris amicus dei, immo non solum amicus sed etiam filius, sicut et ipse dixit: diligite homo et diues in hoc saeculo uellet adoptiuum filium facere, quomodo seruires, quas indignationes etiam seruorum eius, quae seruitia durissima et aliquoties etiam turpissima sustineres, ut ad atem. quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter uitam aeternam. conuincimur enim certissima ratione, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. alios ꝓphetas qui
uentura p̾dicant. alios
sapientes. qui nouerint
quando debeant ꝑfer¬
re sermonem. aliosscri¬
bas in lege doctissimos.
ex quibus lapidatus ẽ
Stephanus. paulus oc¬
cisus. crucifirus petrus.
flagellati in actibus
apłorum discipuli.
ciuitate in ciuitatem.
ex pellentes de uidea. ut
ad gentium popłm

Expanded text:
i; alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad ge
Abbreviated transcription (Latin):
gare filios tuos. quem¬
admodum gallina
congregat pullos subs
sub alas. & noliuisti.
edificia ciuitatis. sed
habitatores uocat.
affectu. sicut in alio
loco legimus. quod in¬
dens eam fleuerit.
In eo aut̃ quod dicit.
quotiens uolui congre¬
gare filios tuos quem

Expanded text:
s, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! aedificia civitatis, sed habitatores vocat, affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, om
Abbreviated transcription (Latin):
gra in potestate nr̃a
positum est. qualiter
a dño iudicemur. Si
inquit dimiseritis. di¬
mitetur uobis. Iam
sepe dixi fr̃s. & frequen¬
tius dicere debeo. ne¬
mo se circumueniat.
nemo se seducat. qui
uł unum hominem in
hoc mundo odio habet.
quicquid dõ in operib
bonis obtulerit. totũ
perdit. quia non men¬
titur paulus apłs dicex.
Si dedero om̃s facultates
meas in cibos pauperũ.
& si tradidero corpus
meum ita ut ardeam.
caritatem aut non habu¬
ero. nichil michi ꝓdest.
Quam rem & iam bea¬
tus iołis confirmat di¬
cens. O m̃is qui non
diligit fr̃em suum
manet in morte. Et
iterum. Qui frẽm su¬
um odit. homicida ẽ.
Hoc loco frẽm. om̃em
hominem oportet in¬
telligi. Oms enim in
xp̃o fr̃s sumus. Nemo
itaq sine caritate de
uirginitate p̾sumat.
nemo de orationibus
confidat. qui a quam¬
diu inimiciriam in
corde tenuerit. neq
istis. neq aliis quib¬
libet bonis operibus
placare sibi dñm po¬
terit. Sed si uult

Expanded text:
gratia in potestate nostra gratia in potestate nostra positum est, qualiter a domino iudicemur. si, inquit, dimiseritis, dimittetur uobis. iam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo, nemo se circumueniat, nemo se seducat, quia, qui uel unum hominem in hoc mundo odio habet, quicquid deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit: quia non mentitur Paulus apostolus, dicens, Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; charitatem autem non habuero; nihil mihi prodest. Quam rem etiam beatus Joannes confirmat, dicens, Omnis enim qui non diligit fratrem suum, manet in morte; et iterum, Qui fratrem suum oderit, homicida est . Hoc loco fratrem, omnem hominem oportet intelligi: omnes enim in Christo fratres sumus. Nemo itaque sine charitate de virginitate praesumat, nemo de orationibus confidat: quia quamdiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi Dominum poterit. Sed si vult
Abbreviated transcription (Latin):
morte non erat quod
impietatem mors se¬
queb atur ȩterna. huius
autem mortem uita
ꝑpetua. Imitemur ergo
in aliquo dilectissimi fr̃s
tanti magistri fidem.
tam predari martiris
caritatem. Diligamꝰ
nr̃os. quo ille tunc di¬
lerit inmicos suo. Sed
quod peius est. aliquo¬
tiens non solum inimi¬
nec amicis quidem fidẽ
integram custodimus.
S ed dicit aliquis. Non
possum diligere inimi¬
cum meum. quem
cottidie uelut hostem¬
patior crudelissunum.
Oquicumq ille es.
attendis quid tibi fecerit
homo. & non consideras
quid tu feceris dõ.
Cum enim tu multũ
grauiora in dm̃n peccata
com miseris. quare non
dimittas homini par¬
uum. ut tibi ds̃ digne¬
tur dimittere multũ:
Recole quid tibi in
cuii angelio ueritas ipsa
ꝓiniserit. & quam tibi
quodam modo cautionẽ
fecerit. uł quale tecũ
pactum inierit. Si enĩ
inquit dimiscritis ho¬
minibus peccata eoꝵ.
dimittet & uobis pater
Si aut̃ non dimiseri
tet debita ur̃a. Uide¬
tis fr̃s. quia cum dĩ

Expanded text:
morte non erant, quamorte non erant, quarum impietatem mors sequebatur aeterna, huius autem mortem uita perpetua. imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris caritatem. diligamus tres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos. sed quod peius est, aliquotiens non solum non dinec amicis quidem fidem integram custodimus. sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem cotidie patior uelut hostem crudelissimum. o quicumque ille es, adtendis, quid tibi fecerit homo, et non consideras, quid tu feceris deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater sitet uobis debita uestra. uidetis, fratres, quia cum dei
Abbreviated transcription (Latin):
cum sc̃s stephanus ab
apłis diaconis ordinatus
sit. apłos ipsos beata ac
triumphali morte preces¬
sit. ac sic qui erat. infe¬
rior ordine. primus fac¬
tus ẽ passione. et qui
crat discipulus gradu.
inagister coepitꝰ eẽ mar¬
tirio. complens illud qd̃
oño : ꝓ omnibus quȩ re¬
imibuit michi
Retri¬
buere enu prunus uoluit
Stephanus martyr dño.
qđ cum om̃i humano
genere accepit a dño.
didit saluatori. Post hęc
subiecit scriptura sacra.
& ait. Postuis genibus.
clamauit dicens. Dñe ne
ftatuas illis hoc petcatũ.
Uidete dilectissimi fr̃s.
affectum beati uiri. uidetę
lapidum ruina quando
alius obliuisci poterat &iã
carissimos suos. ille dño
cominendabat in imicos.
Quid enim dicebat cũ
lapidaretur. Nñe ne
iftatuas illis hot peccatũ.
Pius itaq tunc illorũ
dolebat peccata. quam
sua uulnera. Plus illoꝵ
impietatem. quam suã
mortem. Et recte plus
In illoꝵ quippe iniqui¬
tate erant multa quę
plangi. in illius autem

Expanded text:
cum sanctus Stephanus ab cum sanctus Stephanus ab Apostolis diaconus ordinatus sit , Apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit: ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio, complens illud quodDomino pro omnibus quae retribuit mihi ? Retribuere enim primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a Dreddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete mlapidum ruina, quando alius obliuisci poterat etiam carissimos suos, ille domino commendabat inimicos. quid enim dicebat, cum lapidaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem. et recte plus. in illorum quippe impietate erant multa, quae debent plangi, in illius autem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Considerate atten
disset. curse filium ho¬
minis uidere testatus ẽ.
& non potius filium dĩ.
si se di potius quam ho¬
minis filium uidere
dirisset. Sed certa ratio
postulabat. ut hoc ita &
osteuderetur in glo. &
predicaretur in mundo.
Omnne enim iudeorum
scandalum in hoc erat.
ẽẽ &iam di filius diceret᷑.
Ideo ergo pulchre scrip¬
tura diuina filium ho¬
minis ad dexteram di pa¬
tris stare memorauit.
ut ad confundendam u¬
quȩ nobis
hodie lecta ẽ
dilectissimi fr̃s. cum
plurimum habeat in
ipsa specie ammiratio¬
nis. non minus tamen
continet in misterio dig¬
nitatis. Ecce inquit
Uideo glos aptos. & filiũ
hominis stantem a dextris
ille martiri ostenderetur
in cęlo. qui a ꝑfidis nega¬
batur ui mundo. et illi
testimonium celestis ueri¬
tas daret. cui fidem ter¬
rena impietas derogaret.
qui lectus ẽ preciosa sit
in conspectu dñi mors
scoꝵ eius. si quid tamen
diftare inter martires
potest. precipiuis uidet᷑
ec̃ qui primus ẽ. Nã

Expanded text:
dei. considerate adtentdisset, cur se filium hominis uidere testatus est et non potius filium dei, si se dei potius quam hominis filium uidere dixisset? sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in caelo et praedicaretur in mundo. omne enim Iudaeorum scandalum in hoc erat, esse etiam Dei Filius diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confutandam Juquae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis. Ecce, inquit video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextrisille Martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo: et illi testimonium coelestis Veritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret. qui lectus est, pretiosa sit in conspectu Domini mors sanctorum ejus , si quid tamen distare inter martyres potest, praecipuus videtur esse, qui primus est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓmittit alibi ẽ.
Quod iubet finitur.
quia temporale eft.
quod ꝓmittit non te¬
netur. quia eternũ ẽ.
Quod iubet opus ẽ.
laborem hic posuerit
cum fine. mercedem
in cęlo sine fine. Et
ideo debemus prius
hic laborare. & postea
in cęlo mercedem sume¬
re: quam hic mercedẽ
uelle accipere. & postea
laborare. Dequibus dã
enim dicit. A men
dico uobis. ꝑceperunt
mercedem suam. Sed
forte auidus ad mer¬
cedem. & piger ad labo¬
rem. qua fronte pos¬
tulas quod ꝓmisit ds̃.
si non facis quod iussit
ds̃ Prius audi mo¬
nitiones. & sic erige ꝓ¬
missiones. Prius in¬
quam audi ibentẽ
et tunc erige polli¬
centem. Iubet enim
nobis. & dicit. Dili¬
gite inimicos ur̃os.
benefacite his qui ode¬
ꝑsequentibus & calũp

Expanded text:
quod promittit alibi est. quod promittit alibi est. Quod jubet, finitur, quia temporale est: quod promittit, non finitur, quia aeternum est. Quod jubet, opus est: laborem hic posuerit cum fine, mercedem in coelo sine fine. Et ideo debemus prius hic laborare, et postea in coelo mercedem sumere, quam hic mercedem vel accipere, et postea laborare. De quibusdam enim dicit: Amen dico nobis, perceperunt mercedem suam . Sed forte avidus es ad mercedem, et piger ad laborem. Qua fronte postulas quod promisit Deus, si non facis quod jussit Deus? Prius audi monitiones, et sic exige repromissiones. Prius, inquam, audi jubentem, et tunc exige pollicentem. Jubet enim nobis, et dicit: Diligite inimicos vestros, bene facite his qui vos odepersequentibus et c
Abbreviated transcription (Latin):
possidere oelorum.
Caritas est igitur om̃i¬
um fons & origo bonoꝵ.
munimen egregium.
uia quę ducit ad celũ
In caritate qui ambu¬
lat. nec errare poterit
nec timere. Ipsa diri¬
git. ipsa protegit.
ipsa ꝑducit. Quocir¬
ca fr̃s. quoniam scalã
caritatis constituit xp̃c.
ꝑ quam ad cęlum om̃is
possit conscendere xp̃i¬
anus. puram caritatẽ
fortiter retinete. ipsã
uobis inuicem exhibete.
& in ea proficiendo cons¬
cendite. Insiftite ope¬
ribus bonis. ut ad pre¬
mia ęterna ꝑuenire
possitis. ad uiti gra¬
pugnabat. et mo¬
qui pugnabat non de¬
ficiebat. quia ille oran¬
do unccbat.Ita et
ego loqui quidem ui¬
deor. sed aliis orantib
loquor. ut precib eoꝵ
contingat michi qđ
dñs ait. Aperi ostu¬
um. & ego adimplebo
illud. Si ille ab uno
tantum orante uiua
ego. pro quo non unus
sed multi rogant dm
meum. & Loquendo
non timebit cor meũ.
quia laudem dñi loqui¬
tur os neum. Dĩĩs¬
nos aliquid. & promit
tit aliquid. Quod iu¬

Expanded text:
possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipsa perducit. Quocirca, fratres, quoniam scalam caritatis constituit Christus, per quam ad coelum omnis possit conscendere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti grapugnabat, et Moqui pugnabat, non deficiebat; quia alter orando vincebat. Ita et ego loqui quidem videor, sed aliis orantibus loquor, ut precibus eorum contingat mihi quod Dominus ait, Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Si ille ab uno tantum orante juvabego, pro quo non unus, sed multi rogant Deum mecum? Loquendo jam non timebit cor meum, quia laudem Domini loquetur os meum . Dominobis aliquid, et promittit nobis aliquid. Quod ju
Abbreviated transcription (Latin):
ESTPRNO
dre natale.
habuimus
toris. hodie
sum me de¬
uotionis ueneramur
sc̃i martiris. Stephani
passionem. H esterno
quo redimimur ad p̃¬
mium. hodierno quo¬
puocamur ad exemplũ.
Bene ergo hesternę sol¬
lempnitati festiuitas
hodierna coniuncta ẽ.
ut illa credentes euehe¬
ret ad uitam. hęc con¬
fitentes duceret ad coro¬
nam. O m̃i ergo eccłȩ
beatiis stephanus datus
est ad ꝓfectum. Adhuc
laicus diaconii meruit
electionem. & leuita
martiru obtinuit prin¬
cipatum. In plebe ad¬
huc positus erat. sediã
uirtutibus eminebat.
Humilis erat loco. sed
celsus fide. Discipulus
erat ordine. sed factus ẽ
magister exemplo. quo
p̃positus est feminis.
testimonium meruit
sincerissimę castitatis.
qui hunc sectatus. qui
hunc imitatus fuerit.
& pudiciriȩ palmam.
& martyru consequit᷑
coronam.

Expanded text:
esterno die natalem habuimus toris. Hodie summae devotionis veneramur S. martyris Stephani passionem. Hesterno, quo redimimur ad pmium; hodierno, provocamur ad exemplum. Bene ergo hesternae solemnitati festivitas hodierna conjuncta est; ut illa credentes eveheret ad vitam, haec confitentes duceret ad coronam. Omni ergo Ecclesiae beatus Stephanus datus est ad profectum. Adhuc laicus diaconii meruit electionem, et levita martyrii obtinuit principatum. In plebe adhuc positus erat; sed jam virtutibus eminebat. Humilis erat loco; sed celsus fide. Discipulus erat ordine; sed factus est magister exemplo. Quospraepositus est feminis, testimonium meruit sincerissimae castitatis. qui hunc sectatus, qui hunc imitatus fuerit: et pudicitiae enim palmam, et martyrii consequetur coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ tortorem. Respon¬
det tibi & dĩ. Non
ero prorsus. non eropec¬
catoris tortor. sed libe¬
rator. quia nolo mortẽ
peccatoris. sed ut magis¬
conuertatur & uiuat.
Nam si uoluntatem tuã
haberem. te prius occide¬
rem. antequam inutta¬
tus uenires. Honne blas¬
phemasti. Nonne me
in tuis malis operibus.
irritasti. Nonne nom̃
meum de terra delere
occiderem inimicum.
quem modo facerem ami¬
cum. Quid ergo ma¬
le orando doces me. qđ
non feci inte. Immo
ergo dicit tibi dñs. Do¬
ceam te. ut imiteris me
In cruce pendens dixi.
pater ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt.
Docui hoc milites meos.
cem nullo modo pug¬
nabis. nisi prius ꝓ inimi¬
cis oraueris. conuersis

Expanded text:
esse tortorem . Responesse tortorem . Respondet tibi Deus: Non ero prorsus, non ero peccatoris tortor, sed liberator; quia nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nam si voluntatem tuam haberem, te prius occiderem, antequam invitatus venires. Nonne me blasphemasti? Nonne me in tuis malis operibus irritasti? Nonne nomen meum de terra delere occidissem inimicum, quem modo facerem amicum? Quid ergo male orando doces me, quod non feci in te? Imo ego, dicit tibi Deus, doceam te ut imiteris me. In cruce pendens dixi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Docui hoc milites meos, cte nullo modo pugnabis, nisi pro tuis inimicis oraveris. Quod nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed contra tanta mala
quȩ cominittis in me.
ob hoc quidem debii ꝑ¬
dere te. sed stephanus
ẽ sciuiens. erectuis ẽ cre¬
dens. Flisus ẽ lupus. crec¬
tus est agnus. Glisus
ẽ ꝑsecutor. erectus est
doctor. Dicam planius.
dicam aꝑtius. Flisus ẽ
filius ꝑditionis. erectus ẽ
uas electionis. Elisus ẽ
saulus. aꝑtus est paulus.
Nam si martir stephanꝰ
non sic orasset. eccła
paulum non haberet.
Sed ideo de terra erectus
ẽ paulus. quia interra
inclinatus exauditus ẽ
STEPHANUS. Ecce oia
cum facis amicum.
figis genu. collidis fron¬
temin terra. & dicis.
Osi moriatur inimicꝰ
rui. occide inunicum
meum. Et utiq qui
oras. ut hono moriat᷑
malus. oras contra ma¬
lum. et facti sunt duo
mali. ille male agendo.
Ds̃ occide malum. Res¬
pondet tibi. Quem¬
ur̃m. Aduertat sc̃itas
ura. Iudex homo ꝑse
non occidit. sed iubet.
& spiculator occidit.
tortor occidit. Et tu
quando dicis occide ini¬
micum meum. te facis
iudicem. & dm̃ queris

Expanded text:
Sed contra tanta mala Sed contra tanta mala quae committis in me, olim quidem debui perdere te, sed Stephanus est saeviens, erectus est credens: elisus est lupus, erectus est agnus: elisus est persecutor, erectus est praedicator. Dicam planius, dicam apertius: elisus est filius perditionis, erectus est vas electionis: elisus est Saulus, erectus est Paulus . Nam si martyr Stephanus non sic orasset, Ecclesia Paulum hodie non haberet. Sed ideo de terra erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus est Stephanus. CAPUT cum, facis amicum. Figis genu, collidis frontem in terram, et dicis: O si moriatur inimicus rui, occide inimicum meum. Et utique tu qui oras ut homo moriatur, malus oras contra malum, et facti estis duo mali: ille male agendo, Deus, occide malum. Respondet tibi um? Advertat Sanctitas vestra. Judex homo per se non occidit, sed jubet, et spiculator occidit. tortor occidit. Et tu quando dicis, Occide inimicum meum, te facis judicem, et Deum quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Illi lapidabaN.
ille orabat. Illi eum fu¬
riose ꝑsequebantur. ille
placatus xp̃m sequebatur.
Iui malicia cecabantur.
ille aꝑtos cęlos uiso filio¬
dĩ sapientia illustrabatur.
Iui lapides mittebant.
ille orationes ꝓmittebat.
tamquam dicens. dñe si
istos modo occideris in¬
micos. quos postea facies
noueritis quantum ua¬
recurrite nobiscum ad
illum adolescentem sau¬
lum. Qui cum sc̃s ste¬
phanus lapidaretur.
om̃ium uestimenta ser¬
uabat. & tanquam ma¬
nibus omium lapidabat
Et postea sicut nostis.
accepit epłas a principi¬
bus sacerdotum. ut quo¬
nos uiros ac mulieres.
iunctos adduceret in hie¬
rłm torquendos & puni¬
endos. Hic cum iret in
uia. subito circumful¬
sit eum lur de cęlo. &
cecidit in terram. et au¬
di uit uocem decęlo di¬
centem sibi. Saule sau¬
le. quid me ꝑsequeris.
Et ille. Tu quis es dñe
non stimulum sed pedes
quibus calcitras uulne¬
rabis. Quid michi &
libi. Nuare me ꝑse¬
queris. Quare te eri¬

Expanded text:
peccatum . Illi lapidabant, et peccatum . Illi lapidabant, et ille orabat. Illi eum furore persequebantur; ille pacatus Christum sequebatur. Illi malitia caecabantur; ille aperto coelo viso Dei Filio sapientia illustrabatur. Illi lapides mittebant; ille orationes praemittebat: tanquam dicens: Domine, si istos modo occideris inimicos, quos postea facies noveritis quantum va Stephani, recurrite nobiscum ad illum adolescentem nomine Saulum: qui, cum sanctus Stephanus lapidaretur, omnium vestimenta servabat, et tanquam manibus omnium lapidabat . Et postea, sicut nostis, accepit epistolas a principibus sacerdotum, ut quonos viros ac mulieres, vinctos adduceret in Jerusalem, torquendos et puniendos. Hic cum iret in via, subito circumfulsit eum lumen de coelo, et cecidit in terram, et audivit vocem de coelo, dicentem sibi: Saule, Saule, quid me persequeris? Et ille: Tu quis es, Dominon stimulum, sed pedes quibus calcitras, vulnerabis. Quid mihi et tibi? Quare me persequeris? Quare te eri
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat. & non des¬
cendebat quia desan¬
guine suo medicam̃tũ
freneticis faciebat.
Deniq fr̃s post resur¬
rectionem sanauit.
quos pendens insanis¬
simos tolerauit. et
sanguinem quem fude¬
runt seuientes. biber̃
credentes. & factisunt
sequentes. qui erant ꝑ¬
sequentes. Ecce quare
inuenerat. sed querere
& saluare quod perierat.
ut diligendo seiuentes
ininicos. faceret creden
ri dñm tuum. qui pro
te passus est relinquens
tibi exemplum. ut sequa¬
ris uestigia eius. attende
STEPHANUM conseruum
tuum. Homo erat sicut¬
& tu. de massa peccati
erat sicut & tu. eo p̾cio
redemptus ut tu. Diaco¬
nus erat. ei ui angelia
legebat. quȩ legis uł au¬
dis & tu. Ibi inuenit
scriptum. diligite inimi¬
cos uros. Didicit legen¬
do. ꝑfecit legendo. Qui
cum a iudeis saxorum
grandine cederetur.
non solum non commi¬
nabatur. sed insuꝑ lapi¬
datoribus suis ueniam
precabatur. Positis enĩ
genibus. orauit dicens.
Dñe. ne statuas illis hoc

Expanded text:
petebat. Et non despetebat. Et non descendebat, quia de sanguine suo medicamentum phreneticis faciebat. Denique, post resurrectionem sanavit quos pendens insanissimos toleravit: et sanguinem quem fuderunt saevientes biberunt, credentes; et facti sunt sequentes, qui erant persequentes. Ecce quare invenerat, sed quaerere et salvare quod perierat ; ut diligendo saevientes inimicos, faceret credentri Dominum tuum, qui pro te passus est, relinquens tibi exemplum ut sequaris vestigia ejus , attende Stephanum conservum tuum. Homo erat, sicut et tu: de massa peccati creatus, sicut et tu: eo pretio redemptus, quo et tu. Diaconus erat, Evangelia legebat, quae legis vel audis et tu. Ibi invenit scriptum, Diligite inimicos vestros . Didicit legendo, perfecit implendo. Qui cum a Judaeis saxorum grandine caederetur, non solum non comminabatur, sed insuper lapidatoribus suis veniam precabatur. Positis enim genibus orabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tende ipsum dñm.
qui hoc ussit. quid
fecerit. Nonne post
tanta quȩ in eum cõ¬
miserunt impii uidei.
qui retribuebant ei ma¬
la ꝓ bonis. pendens in
cruce ait. pater ignos¬
ce illis. quia nesciunt
quid faciunt: Orauit
in homine. qui exaudit
cuni patre. Nam et
modo orat in nobis.
orat pro nobis. Orat
orat in nobis ut sacer
in cruce pendebat. ora¬
bat. Uidebat. & preui¬
debat. Om̃s inimicos¬
uidebat. multos ex illis
futuros amicos preuide¬
bat. ideo om̃ibus ueniã
postulabat. Illi seuiebant.
& ille orabat. Iili dice¬
bant pilato crucifige.
ille clamabat pater ig¬
nosce. In asperis clauis
pendebat. sed lenitate᷑
non amittebat. Iuis
iam petebat ueniam.
a quibus iam accipiebat
in iuriam. Iui seuie¬
bant. illi circum latra¬
bant. illi insultando
caput agitabant. qđ
sanum non habebant.
uno summo medico in
medio conftituto. fre¬
netici circumquaq se¬
uiebant. Pendebat
ille & sonabat. pater
ignosce illis. Attendite
fr̃s. magna pietas.
Pendebat. & tamen im¬

Expanded text:
tende ipsum Dominum qui hoc jussit, quid fecerit. Nonne post tanta quae in eum commiserunt impii Judaei, qui retribuebant ei mala pro bonis, pendens in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt? Oravit in homine, qui exaudivit cum Patre. Nam et modo orat pro nobis, orat in nobis, et oratur orat pro nobis, ut caput in cruce pendens orabat, videbat et praevidebat omnes inimicos; sed multos ex illis futuros amicos praevidebat, et ideo omnibus veniam postulabat. Illi saeviebant, et ille orabat. Illi dicebant Pilato, Crucifige ; ille clamabat, Pater, ignosce. In asperis clavis pendebat: sed lenitatem non amittebat. Illis jam petebat veniam, a quibus tantam accipiebat injuriam. Illi saeviebant, illi circumlatrabant, illi insultando caput agitabant, quod sanum non habebant; uno summo medico in medio constituto phrenetici circumquaque saeviebant: pendebat ille, et sanabat. Pater, inquit, ignosce illis. Attendite, fratres. Magna pietas. Pendebat, et tamen