comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ. Medicinȩ autẽ cęlestis ministri aut ꝑ
odioꝵ trabem cernere stipula in oculo fr̃is uo¬
lunt: aut tolerabilius mortẽ uidere peccantis.
qũa uerbũ indignantis audire. Qd non ita¬
accidisset. si tam sanũ animũ curando alte¬
riꝰ animo adhiberemꝰ. qua sanis manib illi
medici aliena mẽbra ꝑtͣctant. Nũquã itaq
alieni peccati obiurgandi suscipiendũ ẽ ne¬
gotium: ñ cũ internis interrogationib exa¬
minantes nrãm conscientiam. liquido no¬
bis corã dõ responderimꝰ. dilectione nos face¬
re. Quod si conuitium uł minȩ. uł etiã ꝑsecu¬
tiones eius quẽ argueris lacerauerint. animũ.
si adhuc ille ꝑte sanari posse uidebit᷑. nichil re¬
spondeas donec saneris prior. ne forte carna¬
lib motib tuis ad nocendũ consentias: et
exhibeas linguã tuã arma iniquitatis pec¬
cato ad reddendũ malũ ꝓ malo. aut male-¬

Expanded text:
manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per odiorum trabem cernere stipulam in oculo fratris volunt , aut tolerabilius mortem videre peccantis, quam verbum indignantis audire: quod non itaaccidisset, si tam sanum animum curando alterius animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena membra pertractant. 57. Nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est nogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quod si convicium, vel minae, vel etiam persecutiones ejus quem argueris, laceraverint animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut male
Abbreviated transcription (Latin):
ti enĩ postea cogitantes quȩ audierint. & quã
iusta audierint: ipsi se grauiꝰ & seueriꝰ arguert̃.
Et qũauis ꝑturbatiores a medico uiderentur ab¬
scedere. paulatim uerbi uigore in medullas
penetrante. sanati sunt. Qd ñ fieret si semper
expectaremꝰ ꝑiclitantẽ putrescentib membris.
quando eũ liberet aur uri aut secari: quod nec
ipsi corporis medici attendunt. qui terrenȩ mer¬
cedis intuitu curant. Quotus enĩ qͥsq reꝑitur
qui ferrũ eoꝵ aut ignẽ ñ ligatꝰ exꝑtꝰ sit. cum u
illi rariores sint. qui uolentes ligati fuerint:
Plures enim resistentes. et mori se malle claman¬
tes qũa illo curari mͦ: uix lingua ipsa eoꝵ re¬
licta libera. om̃ib membris constrinxerunt.
neq ad suũ. neq ad reluctantis. sed ad ipsiꝰ artis
arbitriũ: quoꝵ tam̃ uocibus conuitiisq dolen¬
tium. nec cõmouet᷑ curantis animꝰ. nec quiescit

Expanded text:
ti enim postea cogitantes quae audierint, et quam ti enim postea cogitantes quae audierint, et quam justa audierint, ipsi se gravius et severius arguerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in medullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper exspectaremus periclitantem putrescentibus membris, quando eum liberet aut uri aut secari. Quod nec ipsi corporis medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim quisque reperitur, qui ferrum eorum aut ignem non ligatus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum relicta libera omnibus membris constrinxerunt; neque ad suum, neque ad reluctantis, sed ad ipsius artis arbitrium: quorum tamen vocibus conviciisque dolentium nec commovetur curantis animus, nec quiescit
Abbreviated transcription (Latin):
sentiaris cum instas ȩdificando. cum autẽ destru-¬
is arguendo. ñ cures etiamsi importunꝰ uidearis.
si hoc ẽ talibus importunum: ita duo quȩ se¬
cunt᷑. ad duo suꝑiora possunt singillatim referri.
hortare cũ oportune instas. increpa. cũ importune
arguis. Deinde cetera duo similiter. sed conuer¬
so ordine referentur: cũ om̃i longanimitate ad
sustinencdas indignationes eoꝵ qͦs destruis. et
doctrina. ad instruenda eoꝵ studia qͦs ȩdificas.
lam̃ etiã si illo usitatiore modo distinguat᷑. insta
oportune. qđ si hoc mͦ non ꝓficis:. importune.
ita intelligendum ẽ. ut tu oportunitatẽ om̃ino
non deseras. et sic accipias quod dictũ ẽ importu¬
ne. ut illi uidearis importunꝰ qui ñ libenter
audit quȩ dicunt᷑ in eũ. tu tam̃ scias hoc illi ẽẽ
oportunũ. & dilectionẽ curãq sanitatis eiꝰ ani-¬
mo teneas mansueto. et modesto. et fr̃no. Mul¬

Expanded text:
sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destrusentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distinguatur, Insta opportune; quod si hoc modo non proficis, importune: ita intelligendum est, ut tu opportunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod dictum est, importune, ut illi videaris importunus, qui non libenter audit quae dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
salus eius que corrigis uidetur postulare mo¬
derandus est. Nam in alio loco dicit. Seruũ
autẽ dñi litigare non oportet: sed mitẽ es se
ad om̃s. docibilem. patientem. Et ne quisꝙͣ.
ex eo putet cessandum sibi esse a correptione
erroris alterius. uide quid adiungat. In mode¬
stia inquit corripientẽ diuersa sentientes:
Quomodo in modestia corripientẽ. nisi cum
lenitatẽ corde retinemus. et aliqũa medicam̃¬
ti acrimoniam uerbo correptionis asꝑgimꝰ:
ad timotheum positum est. Prȩdica uerbũ:
insta oportune importune. argue. obsecra.
increpa in om̃i longanimitate et doctrina.
Importunitas enim oportunitati utiq contͣ¬
ria est. Neq om̃ino ullum medicamentũ
sanat nisi quod oportune adhibueris. Qũ aꝙ̃
gͦ et sic possit distingui. insta oportune: ut
alius sit sensus. importune argue. deinde cȩ¬
tera contexantur. hortare. increpa. cum om̃i
longanimitate et doctrina. ut tunc oportunꝰ

Expanded text:
salus ejus quem corrigis postulare videtur, mosalus ejus quem corrigis postulare videtur, moderandus est. Nam et alio loco dicit: Servum autem Domini litigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis aspergimus? em Epistola positum est: Praedica verbum, insta opportune, importune; argue, hortare, increpa in omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longanimitate et doctrina: ut tunc opportunus
Abbreviated transcription (Latin):
quam peccati alieni tractatio: cũ liberationẽ
eius potiꝰ qũa insultationẽ. potiusq auxilia ꝙͣ
conuitia meditat᷑ et quantũ facultas tribuit᷑
suscipit. Et ideo dicit.
R̃s. quod si preoccupatus fuerit homo in
aliquo delicto: uos qui sp̃uales estis instrui¬
te huiusmodi. Deinde ne sibi quisq uideatur
instruere. etiã cum ꝓterue exagitat irriderq
peccantẽ. aut suꝑbe tanqu̾a insanabilem de¬
testatur: in sp̃u inquit mansuetudinis. in ten¬
dens te ipsum ne et tu tempteris. Nichil enĩ
ad miscłiam sic inclinat: qu̾a ꝓprii ꝑiculi co-¬
gitatio. Ita eos nec deesse uoluit fr̃m correpti¬
oni. nec studere certamini. Multi enĩ homines
cum a somno excitant᷑ litigare uolunt: aut
rursus dormire. cum litigare ꝓhibentur.
Pax igit᷑ et dilectio communis ꝑiculi cogita¬
tione in corde seruentur. modus autẽ sermo¬
nis siue acrius siue blandius ꝓferatur: sicut

Expanded text:
quam peccati alieni tractatio, cum liberationem quam peccati alieni tractatio, cum liberationem ejus potius quam insultationem, potiusque auxilia quam convicia meditatur, et qicit: Fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi. Deinde ne sibi quisque videatur instruere, etiam cum proterve exagitat irridetque peccantem, aut superbe tanquam insanabilem detestatur, in spiritu, inquit, mansuetudinis, intendens teipsum, ne et tu tenteris. Nihil enim ad misericordiam sic inclinat, quam proprii periculi cogitatio. Ita eos nec deesse voluit fratrum correptioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt; aut rursus dormire, cum litigare prohibentur. Pax igitur et dilectio, communis periculi cogitatione, in corde serventur: modus autem sermonis, sive acrius, sive blandius proferatur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sui ampliorem commendatione ꝑiculi
de quo liberauit ex suscitat. In eo autẽ
illi fallebant᷑. quod negare quidẽ non
poterant sectandum sibi esse sp̃m sc̃m̃
assertorẽ ac ducem libertatis suȩ. sed ad
oꝑa seruilia carnalit̃ conuersi. retror¬
sum se conari non intelligebant. Pro
s sp̃u inquit sectemur. fatebant᷑ enim
sp̃ui scõ seruire oportere: & eum non sp̃u
suo sed carne uolebant sectari. non sp̃ua¬
liter obtinentes grãm dĩ: sed in circũci¬
sione carnali & cȩteris huimodi spem
inquit inanis głȩ cupidi: inuicẽ inui¬
dentes. & inuicẽ ꝓuocantes. Prorsus ma-¬
gnifice & om̃ino diuino ordine postea¬
quã eos instruxit ad uersus eos a quib
in seruitutẽ legis seducebantur. hoc in eis
cauet ne instructiores facti et uolentes iã
calumniis carnalium respondere. contentio¬
nibus studeant: & appetitu in anis głȩ legis
oneribus non seruientes. uanis cupiditatibus

Expanded text:
sui ampliorem commendatione periculi, sui ampliorem commendatione periculi, de quo liberavit, exsuscitat. In eo autem illi fallebantur, quod negare quidem non poterant, sectandum sibi esse Spiritum sanctum, assertorem ac ducem libertatis suae; sed ad opera servilia carnaliter conversi, retrorsum se conari non intels, spiritum sectemur. Fatebantur enim Spiritui sancto servire oportere, et eum non spiritu suo sed carne liter obtinentes gratiam Dei, sed in circumcisione carnali et caeteris hujusmodi spem inquit, inanis gloriae cupidi, invicem invidentes, et invicem provocantes. Prorsus magnifice et omnino divino ordine, posteaquam eos instruxit adversus illos a quibus in servitutem Legis seducebantur, hoc in eis cavet, ne instructiores facti, et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant, et appetitu inanis gloriae, Legis oneribus non servientes, vanis cupiditatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne custodiat᷑ auiro: quo timet casta
ne deseratur. Illi enĩ tristis ẽ p̃sentia uiri:
huic absentia. Et ideo timor ille corru
dicit. Confige clauis a timore tuo carnes
meas. Ista crux est. de qua dñs dicit Tolle
Manifestum ẽ certe: scd̃m id nos uiue-¬
re quod sectati fuerimus. Sectabim᷑ autẽ
quod dilexerimus. Itaq si ex aduerso exi-¬
stant duo. preceptũ iustitiȩ & consuetudo
carnalis. & utrũq diligitur: id sectabi¬
mur quod amplius dilexerimꝰ. Si tantũ¬
dem utrũq diligitur: nichil hoꝵ secta¬
bimur. sed aut timore aut inuiti trahe¬
mur in alterutrã partẽ. Aut si utrũq
ęqualit̃ etiam timemus:. in ꝑiculo sine
dubio remanebimus. fluctu delectatio¬
nis & timoris alternante quassati. Sed pax
xp̃i uincat in cordib nr̃is. Tunc enim
orationes & gemitꝰ & in auxiliũ inuoca¬
ta dextera miscdiȩ dĩ. sacrificium contͥ¬
bulati cordis non despicit. caritatẽq

Expanded text:
ne custodiatur a viro, quo timet casta ne custodiatur a viro, quo timet casta ne deseratur: illi enim tristis est praesentia viri, huic absentia. Et ideo timor ille corrupdicit: Confige clavis a timore tuo carnes meas . Ista crux est de qua Dominus dicit. TolleManifestum est certe secundum id nos vivere quod sectati fuerimus; sectabimur autem quod dilexerimus. Itaque si ex adverso existant duo, praeceptum justitiae, et consuetudo carnalis, et utrumque diligitur, id sectabimur quod amplius dilexerimus: si tantumdem utrumque diligitur, nihil horum sectabimur; sed aut timore, aut inviti trahemur in alterutram partem; aut si utrumque aequaliter etiam timemus, in periculo sine dubio remanebimus, fluctu dilectionis et timoris alternante quassati. Sed pax Christi vincat in cordibus nostris . Tunc enim orationes et gemitus, et in auxilium invocata dextera misericordiae Dei, sacrificium contribulati cordis non despicit, charitatemque
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ paltero. uel ȩmulatio ꝓiniuidia.
uł inuidia ꝓ ȩmulatione ponitur. Sed
quia utrumq hic locis suis dictum
ẽ: utiq distinctionẽ a nobis flagitar.
Nam ȩmulatio est dolor animi: cum
alius ꝑuenit ad rem quã duo pluresue
appetebant. & nisi ab uno haberi non
potest. Istam sanat pax. qua id appetimꝰ
quod om̃s qui appetunt si assequant᷑
unum in eo fiunt. Inuidia uͦ dolor est¬
animi: cum indignus uidet᷑ aliquis
assequi etiam quod tu non appetebas:
Hanc sanat mansuetudo: cum quisq
ad iudicium di reuocans non resistrt
uoluntati eius. & magis ei credit redte
factum ẽẽ qũa sibi quod putabar indi-
suam cum passionib ꝙ concupiscentiis.
sicut consequent̃ dicit: qui sunt in xp̃o
inũ. Unde autẽ crucifixerunt. nͥ timo¬
re illo casto ꝑmanente in scłm scłi. quo
cauemus offendere illum. quẽ toto
corde. tota anima. tota mentediligimꝰ:
Non enĩ hoc timore timet adultera

Expanded text:
horum pro altero, vel aemulatio pro invidia, horum pro altero, vel aemulatio pro invidia, vel invidia pro aemulatione ponitur. Sed quia utrumque hic locis suis dictum est, utique distinctionem de nobis flagitant. Nam aemulatio est dolor animi, cum alius pervenit ad rem quam duo pluresve appetebant, et nisi ab uno haberi non potest. Istam sanat pax, qua id appetimus, quod omnes qui appetunt, si assequantur, unum in eo fiunt. Invidia vero dolor animi est, cum indignus videtur aliquis assequi, etiam quod tu non appetebas. Hanc sanat mansuetudo, cum quisque ad judicium Dei revocans, non resistit voluntati ejus, et magis ei credit recte factum esse, quam sibi quod putabat indignsuam cum passionibus et concupiscentiis, sicut consequenter dicit, qui sunt in Christo Jesu. Unde autem crucifixerunt, nisi timore illo casto permanente in saeculum saeculi , quo cavemus offendere illum quem toto corde, tota anima, tota mente diligimus? Non enim hoc timore timet adultera,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Immunditiȩ autẽ sunt om̃s ꝑtur¬
bationes. de illa forncatione conce-¬
ptȩ: quib gaudium tranquillita-¬
tis opponitur. Idoloꝵ autẽ seruitꝰ ulti-¬
ma fornicatio ẽ animȩ. ꝓpter quam
etiã bellum aduersus euangłm re-¬
conciliatis dõ furiosissimũ ẽ gestum.
ad huc tamen recalent. Huic itaq
pax contraria ẽ: qua reconciliam᷑
d̾o. Eadeq pace etiã cum hominib
custodita: ueneficioꝵ. inimicitiarũ.
contentionum.ȩmulationũ. animo¬
sitatum. dissensionũq uitia sanant᷑
in nobis. Ut autẽ in aliis inter quos
uiuimus iusta moderatione tractent᷑:
& ad sustinendum longanimitas. ꝙ
ad curandum benignitas. & adigno-¬
scendum bonitas militat. Iam uͦ heresib
fides. inuidiȩ mansuetudo. ebrietatib ꝙ co¬
messationihcontinentia reluctat᷑. Nequis
sane arbitretur hoc esse inuidiã: quod
ẽ ȩmulatio. Uicinȩ enim sunt: & ꝓpt̾
ipsam uicinitatẽ plerũq utrumlibet

Expanded text:
tis. Immunditiae autem sunt omnes perturtis. Immunditiae autem sunt omnes perturbationes de illa fornicatione conceptae, quibus gaudium tranquillitatis opponitur. Idolorum autem servitus ultima fornicatio est animae, propter quam etiam bellum adversus Evangelium reconciliatis Dei furiosissimum gestum est:tae fuerint, adhuc tamen recalent. Huic itaque pax contraria est, qua reconciliamur Deo, eademque pace etiam cum hominibus custodita, veneficiorum, inimicitiarum, contentionum, aemulationum, animositatum, dissensionumque vitia sanantur in nobis: ut autem in aliis, inter quos vivimus, justa moderatione tractentur, et ad sustinendum longanimitas, et ad curandum benignitas, et ad ignoscendum bonitas militat. Jam vero haeresibus fides, invidiae mansuetudo, ebrietatibus et comessationibus continentia reluctatur. 52. Ne quis sane arbitretur hoc esse invidiam quod est aemulatio: vicina enim sunt, et propter ipsam vicinitatem plerumque utrumlibet
Abbreviated transcription (Latin):
fructib fecit. Non enĩ ait. aduersus hȩc
non ẽ lex. sed ad uersus huiusmodi. Hoc
est siue ista siue etiã cę̧t̾a huiusmodi.¬
Sed tamen diligenter considerantib.
non hic om̃imodo carnalium sp̃uali-¬
umq oꝑm oppositio in ordinata ẽ atq
confusa. Ob hoc autẽ latet: quia pau-¬
ciora uel singł̃a quibusdã pluribus
opponunt᷑. Nam ex eo quod in capite
carnalium uitioꝵ posuit fornicationes.
in capite autẽ uirtutum sp̃ualium ca¬
ritatẽ. quem non diuinarum litterarũ
studiosum faciat intentum ad ꝑscru-¬
tanda cȩtera: Si enim fornicatio ẽ amor
a legitimo conubio solutus & uagus.
ex plendȩ libidinis consectando licen-¬
tiam: quid tã legitime ad sp̃ualem
fecunditatẽ coniungit᷑. qua anima
d̾o: Cui quanto fixius in heserit tan¬
to ẽ incorruptior. In heret autẽ carita¬
te. Recte igitur fornicationi opponit᷑
caritas: in qua sola est custodia castita-¬

Expanded text:
fructibus fecit. Non enim ait, Adversus haec fructibus fecit. Non enim ait, Adversus haec non est Lex: sed, Adversus hujusmodi; hoc est, sive ista, sive etiam caetera huSed tamen diligenter considerantibus, non hic omni modo carnalium spiritaliumque operum oppositio inordinata atque confusa est. Ob hoc autem latet, quia pauciora vel singula quibusdam pluribus opponuntur. Nam ex eo quod in capite carnalium vitiorum posuit fornicationes, in capite autem virtutum spiritalium charitatem, quem non divinarum litterarum studiosum faciat intentum ad perscrutanda caetera? Si enim fornicatio est amor a legitimo connubio solutus et vagus explendae libidinis consectando laetitiam, quid tam legitime ad spiritalem fecunditatem conjungitur, quam anima Deo, cui quanto fixius inhaeserit, tanto est incorruptior? Inhaereat autem charitate. Recte igitur fornicationi opponitur charitas, in qua sola est custodia castita
Abbreviated transcription (Latin):
atq in illa adcoruithios. uł quod
sp̃ualia bona pauciora plurib carna¬
lib uitiis opposuit neq ita ẽ contra-¬
rio ut fornicationib castitas. immun-¬
ditiis munditia. atq ita cȩteris cȩtera
occurrerent. Non enĩ hoc suscepit ut
doceret quot sint. sed in quo genere illa
uitanda illa uͦ expetenda sint. cum car¬
nis ꝙ sp̃s nominibus a pęna peccati
atq peccato ad grãm dñi atq iustitię
nos conuerti oportere p̃diceret. ne dese¬
rendo grãm tẽporalem qua ꝓ nobis dñs
mortuus ẽ. non ꝑueniamus ad ȩternã
quietem in qua ꝓnobis dñs uiuit. neq
intelligendo pęnã tẽporalem in qua
nos dñs mortalitate carnis edomare
dignatus ẽ. in pęnã sempiternã incida
tis multis oꝑib carnis addidit. ꝙ his
similia: satis ostendit. non se ista ex a-¬
minatiore numero collocasse. sed liberio-¬
re sermone posuisse. Hoc etã de sp̃ualib

Expanded text:
atque in illa ad Corinthios: vel quod atque in illa ad Corinthios: vel quod spiritualia bona pauciora, pluribus carnalibus vitiis opposuit; neque ita e contrario ut fornicationibus castitas, immunditiis munditia, atque ita caeteris caetera occurrerent. Non enim hoc suscepit ut doceret quot sint, sed in quo genere illa vitanda, illa vero expetenda sint; cum carnis et spiritus nominibus a poena peccati atque peccato ad gratiam Domini atque justitiam nos converti oportere praediceret: ne deserendo gratiam temporalem, qua pro nobis Dominus mortuus est, non perveniamus ad aeternam quietem, in qua pro nobis Dominus vivit; neque intelligendo poenam temporalem in qua nos Dominus mortalitate carnis edomare dignatus est, in poenam sempiternam incidamtis multis operibus carnis, addidit, et his similia; satis ostendit non se ista examinatiore numero collocasse, sed liberiore sermone posuisse. Hoc etiam de spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatorib. masculoꝵ concubitorib.
plagiariis. mendacib. ꝑuris. & siquid
aliud sanȩ doctrinȩ aduersat᷑. subau¬
ditur his lex posita ẽ. Regnant ergo
sp̃uales isti fructꝰ in homine: in quo pec¬
icata non regnant. Regnant autẽ ista
bona: si tantum delectent ut ipsa teneant
animũ in temptationib. ne in peccati
consensionẽ ruat. Quod enim ampliꝰ
nos delectat. scdm id oꝑemur necesse est.
ut uerbigr̃a. occurrit forma speciosȩ fe¬
minȩ. & mouet ad delectationẽ fornica-¬
tionis. Sed si plus delectat pulchritudo
illa intima & sincera species castitatis ꝑ
regnante in nobis peccato ad obȩdien-¬
dum desideriis eius. sed regnante ui¬
stitia ꝑ caritatẽ. cũ magna delectatione facia¬
mus quicquid in ea do placere cogno¬
scimus. Quod autẽ de castitate & forn-¬
catione dixi. hoc de cęteris intelligi
uolui. Neque moueat. uł quod non
om̃ino ad eunde numerum & ordinẽ
oꝑa carnis in hac epła enumerauit:

Expanded text:
 masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, perjuris, et si quid aliud sanae doctrinae adversatur » : subauditur, his Lex posita est. Regnant ergo spirituales isti fructus in homine, in quo peccata non regnant. Regnant autem ista bona, si tantum delectant, ut ipsa teneant animum in tentationibus ne in peccati consensionem ruat. Quod enim amplius nos delectat, secundum id operemur necesse est: ut verbi gratia, occurrit forma speciosae feminae, et movet ad delectationem fornicationis: sed si plus delectat pulchritudo illa intima et sincera species castitatis, pregnante in nobis peccato ad obediendum desideriis ejus, sed regnante justitia per charitatem cum magna delectatione faciamus quidquid in ea Deo placere cognoscimus. Quod autem de castitate et de fornicatione dixi, hoc de caeteris intelligi volui. 50. Neque moveat, vel quod non omnino ad eumdem numerum et ordinem opera carnis in hac Epistola enumeravit,
Abbreviated transcription (Latin):
satis erat exposita. et in epła qũa ad romanos
scripsit. et hac ipsa. E g̃o enĩ stigmata dñi
iñu xp̃i in corpore meo porto. idest habeo¬
alios conflictus. et certamina cũ carne mea.
quȩ in ꝑsecutionibus quas patior mecũ dimi¬
cant. Stigmata enĩ dicunt᷑ notȩ quȩdã penarũ
seriulium. ut siquis uerbi gr̃a seruus in compe¬
dib fuerit ꝓpter noxam. idẽ ꝓpter culpã. uł hu¬
iusmodi aliqͥd passus fuerit. stigmata habere di¬
catur. &. ideo in iure manumissionis inferio¬
ris est ordinis. Nunc gͦ apłs stigmata uoluit
appellare quasi notas penarum de ꝑsecutio¬
nib quas patiebatur. Propter culpam enim
ꝑsecutionis qua ꝑsecutus erat ȩccłias xp̃i hȩc
sibi retribui cognouerat. sicut ab ipso domino
dictum ẽ ananiȩ. cum idem illum ananias
Ego illi ostendam inquit. quȩ oporteat eum
pati pro nomine meo. Uerumtamen pro¬
pter remissionem peccatorum in qua bapti¬

Expanded text:
satis erat, exposita, et in Epistola quam ad Romanos satis erat, exposita, et in Epistola quam ad Romanos scripsit, et hac ipsa. Ego enim stigmata Domini Jesu Christi in corpore meo porto: id est, habeoalios conflictus et certamina cum carne mea, quae in persecutionibus quas patior, mecum dimicant. Stigmata enim dicuntur notae quaedam poenarum servilium: ut si quis, verbi gratia, servus in compedibus fuerit propter noxam, id est propter culpam, vel hujusmodi aliquid passus fuerit, stigmata habere dicatur; et ideo in jure manumissionis, inferioris est ordinis. Nunc ergo Apostolus stigmata voluit appellare, quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Propter culpam enim persecutionis qua persecutus erat Ecclesias Christi, haec sibi retribui cognoverat: sicut ab ipso Domino dictum est Ananiae, cum idem illum Ananias ret, Ego illi ostendam, inquit, quae oporteat eum pati pro nomine meo . Verumtamen propter remissionem peccatorum, in qua bapti
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi autẽ dicit & ipsa creatura liberabit᷑ a serui¬
tute interitus. et postea dicit. non solum au¬
tẽ illa. sed ꝙ nosipsi primitias sp̃s habentes:
discernit eos qui crediderunt ab appellatio¬
ne creaturȩ. quomͦ eosdẽ aliquando hõies.
aliquando non homines dicit. Nam exp¬
brans obiecit corinthiis quodam loco quod
adhuc homines ẽẽnt. ubi ait. nonne hoĩes
estis. ꝙ scđm hominẽ ambulatis. quomodo
eundẽ dñm etiã post resurrectionẽ alicubi ñ
hominẽ appellat. sicut in principio huius
epłȩ ait. ñ ab hominib neq ꝑ hominem.
sed ꝑ iũm xp̃m: alicubi autẽ hominẽ. sicut
inquit hanc regulam sectant᷑. par suꝑ illos
er miscdia. et suꝑ isrł dĩ. idẽ eos qui uere ad
uisionem di p̃ꝑantur. ñ qui uocant᷑ hoc no¬
mine. et carnali cęcitate uidere dñm noluns:
quando gr̃ãm eius respuentes serui esse tem
nemo michi p̃stet. Non uult ꝑ tͣbulentas
contentiones tedium sibi fieri dere quantũ

Expanded text:
Ubi autem dicit, Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui crediderunt ab appellatione creaturae quomodo eosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem appellat, sicut in principio hujus EpJesum Christum ; alicubi autem hominem, sicut  quicumque, inquit, hanc regulam scetantur, pax super illos et misericordia, et super Israel Dei: id est, eos qui vere ad visionem Dei praeparantur, non qui vocantur hoc nomine, et carnali caecitate videre Dominum nolunt, quando gratiam ejus respuentes servi esse tempnemo mihi praestet. Non vult per turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
prauitates presumptionis eiꝰ ostendi.
Qũe tamen iuuenẽ non p̃ꝓpere detestan¬
dum. sed adhuc docendum quanta po¬
tui lenitate tractaui: ꝙ ab eo rescripta
correctionis eiꝰ accepi. Huius operis
liberad renatum sic incipit. Sinceritatẽ
tuã erga nos. Ad petrum autẽ sic. Domi¬
no dilectissimo fri ꝙ comp̃sbitero petro
Duoꝵ uero nouissimoꝵ ad uncentiũ
uictorem. primus sic incipit. Quod michi
ad te scribendũ putaui.

Expanded text:
pravitates praesumptionis ejus ostendi. pravitates praesumptionis ejus ostendi. Quem tamen juvenem non praepropere detestandum, sed adhuc docendum quanta potui lenitate tractavi, et ab eo rescripta correctionis ejus accepi. Hujus operis liber ad Renatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga nos. Ad Petrum autem sic: Domino dilectissimo fratri, et compresbytero Petro, Duorum vero novissimorum ad Vincentium Victorem primus sic incipit: Quod mihi ad te scribendum putavi.
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore
quidam uincentiꝰ
uictor in maurita¬
nia cęsariensi. inue¬
nit apud hyspanũ
quendam prb̃rm
petrum. nonnullum opusculum meũ.
ubi quodam loco de origine animȩ ho¬
minum singłoꝵ.Utrum ex illa una
primi hominis. ac deinde ex parenti¬
bus ꝓpagentur. an sicut illi uni sine
ulla ꝓpagatione singulȩ singulis den-¬
tur. me nescire confessus sum. uerũtam̃
stire animã non corpus ẽẽ sed sp̃m. ꝙ
contra ista mea ad eundem petrũ scri¬
psit ille duos libros. quos michi de
cȩsarra Renatꝰ monachus misit. Quib
ego lectis: responsione mea. quatuor li¬
bros reddidi: unum ad renatum mona-¬
chum. alterum ad prb̃m petrũ. ꝙ duos
ad eundem uictorem. Sed ad petrũ qua-¬
uis habeat libri ꝓlixitatẽ. tamen epła
ẽ. qua nolui a tribus cęteris separari. In
his autẽ om̃ib in quib multa necessa¬
ria disseruntur. defendi de origine ani-¬
marum quȩ singłis hominib dantur.
cunctationẽ meã. & multos errores atq

Expanded text:
odem tempore, quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi invenit apud Hispanum quemdam presbyterum Petrum, nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa una primi hominis, ac deinde ex parentibus propagentur, an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum; verumtamen scire animam non corpus esse, sed spiritum. Et contra ista mea ad eumdem Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. Quibus ego lectis, responsione mea quatuor reddidi; unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum, et duos ad eumdem Victorem. Sed ad Petrum, quamvis habeat libri prolixitatem, tamen epistola est quam nolui a tribus caeteris separari. In iis autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam, et multos errores atque
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sp̃s est inquit. caritas. gaudiũ.
pax. longanimitas. benignitas. boni¬
tas. fides. mansuetudo. continentia.
Et addidit. aduersus huiꝰmodi non
est lex: ut intelligamꝰ illos sub lege
positos. in quibus ista regnant. Nã
in quib hec ñ regnant. ipsi lege legiu-¬
me utunt᷑: quia non ẽ illis lex ad coer-¬
cendum posita. Maior enĩ ꝙ p̃pollen-¬
tior delectatio eoꝵ: iustitia ẽ. Sic enĩ
ad timotheum dicit. Scimꝰ enĩ quia
bona ẽ lex siquis ea legnime utatur.
sciens hoc quia iusto lex posita nonẽ.
iniustis autẽ ꝙ non subditis. & impiis.
ꝙ peccatorib. sceleratis ꝙ contaminatis.¬

Expanded text:
s est, inquit, charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia: et addidit, Adversus hujusmodi non est lex; ut intelligamus illos sub Lege positos, in quibus ista non regnant. Nam in quibus haec regnant, ipsi Lege legitime utuntur, quia non est illis Lex ad coercendum posita: major enim et praepollentior delectatio eorum justitia est. Sic enim ad Timotheum dicit: « Scimus enim quia bona est Lex, si quis ea legitime utatur: sciens hoc quia Lex justo posita non est; injustis autem, et non subditis, impiis et peccatoribus, et scelestis
Abbreviated transcription (Latin):
timet. Quas prior ut crucifigeret᷑ ille susti¬
nuit. ut uestigia sua sectantibus prȩberet
est. neq p̃putium. Seruat usq in finẽ illam
in differentiam. ne qͥs eum putaret uł in timo¬
thei circumcisione simulate aliquid egisse.
uł in cuiusqua agere. si forte aliqua talis causa
extitisset. Ostendit enĩ non ipsam circũcisio¬
nem ob esse aliquid credentib. sed spem salutis
in talibus obseruationib constitutã. Nam et
in actibus apłoꝵ hoc mͦ inueniunt᷑ illi circũ¬
cisionẽ ꝑsuadere. ut aliter eos qui exgentib
crediderant saluos fieri negent posse. Non
gͦ ipsius oꝑis. sed huius erroris ꝑnitiem refel¬
lit apłs: neq circumcisio ergo aliquid ẽ. neq
preputium: Sed noua inquit creatura.
Nouam creaturam dicit uitam nouam ꝑ
fidem iñu xp̃i. Et notandum uerbum ẽ. Diffi¬
cile enim inueneris creaturam uocari etiam
eos qui iam credendo in adoptionẽ filioꝵ

Expanded text:
timet, quas prior ut crucifigeretur ille sustitimet, quas prior ut crucifigeretur ille sustinuit, ut vestigia sua sectantibus praeberet est, neque praeputium. Servat usque in finem illam indifferentiam, ne quis eum putaret vel in Timothei circumcisione simulate aliquid egisse, vel in cujusquam agere, si forte aliqua talis causa extitisset. Ostendit enim non ipsam circumcisionem obesse aliquid credentibus, sed spem salutis in talibus observationibus constitutam. Nam et in Actibus Apostolorum hoc modo inveniuntur illi circumcisionem persuadere, ut aliter eos qui ex Gentibus crediderant, salvos fieri negent posse . Non ergo ipsius operis, sed hujus erroris perniciem refellit Apostolus. Neque circumcisio ergo, aliquid est, neque praepulium, sed nova, inquit, creatura Novam creaturam dicit vitam novam per fidem Jesu Christi: et notandum verbum est. Difficile enim inveneris creaturam vocari etiam eos, qui jam credendo in adoptionem filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam sub lege constitutis: qui ad circũci¬
sionem gentes cogerent. Neq enĩ qui circũci-¬
si sunt hii legem custodiunt. Illa enim dicit
custoditionem legis. non occidere. non mecha-¬
ri. non falsum testimonium dicere. et si qua
huiusmodi ad bonos mores ꝑtinere manife¬
stum ẽ: quȩ nisi caritate & spe bonorũ ȩter¬
noꝵ quȩ ꝑfidem accipiunt᷑ impleri non
posse iam dictum ẽ. Sed uolunt uos circũ¬
cidi inquit. ut in ur̃a głentur carne: id est
ut non solum non patiant᷑ ꝑsecutionẽ a iu-¬
dȩis. qui nullomͦ ferebant in circũcisis legẽ
ꝓdi: sed etiã głent᷑ apud eos quod tã multos
ꝓselitos faciunt. Ut enim unũ facerent ꝓseli
Mundus michicrucifixus est ait. ut me non
teneat. et ego mundo. ut eum non teneam:
id est ut neq mundus michi nocere possit.
neq ego de mundo aliquid cupiam. Qui
autẽ in cruce xp̃i głatur: non uult placere
in carne. quia ꝑsecutiones carnalium non

Expanded text:
tanquam sub Lege constitutis, qui ad circumcitanquam sub Lege constitutis, qui ad circumcisionem Gentes cogerent. Neque enim qui circumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam enim dicit custoditionem Legis, non occidere, non moechari, non falsum testimonium dicere; et si qua hujusmodi ad bonos mores pertinere manifestum est: quae nisi charitate et spe bonorum aeternorum, quae per fidem accipiuntur, impleri non posse jam dictumest. Sed volunt vos circumcidi, inquit, ut in vestra glorientur carne: id est, ut non solum non patiantur persecutionem a Judaeis, qui nullo modo ferebant incircumcisis Legem prodi, sed etiam glorientur apud eos, quod tam multos proselytos faciunt. Ut enim unum proselytum JudaMundus mihi crucifixus est, ait, ut me non teneat; et ego mundo, ut eum non teneam; id est, ut neque mundus mihi nocere possit, neque ego de mundo aliquid cupiam. Qui autem in cruce Christi gloriatur, non vult placere in carne; quia persecutiones carnalium non
Abbreviated transcription (Latin):
facientes ñ infirmem᷑: ꝓprio enĩ tempore me-¬
temꝰ. Infatigabiles itaq dũ tempꝰ habemꝰ oꝑe¬
mͣ bonum ad om̃s. maxime autẽ ad domesti-¬
cos fidei. Qͦs eũ credendũ ẽ nisi xp̃ianos signi-¬
ficare: Om̃ib enĩ pari dilectione uita ȩterna
optanda ẽ. sed ñ om̃ib eade possunt exhiberi di
legis quȩ st̃ salubria. et ad bonos mores ꝑtinem.
dilectione fidei posse tantũmͦ impleri. ñ timore
seruili: redit ad illud unde tota causa agitur.
Lidistis inquit qualib litteris scripsi uobis
mea manu. Cauet ne quisqũa sub nomine
epłȩ eius fallat incautos. Qui uolunt inqͥt
placere in carne hii cogunt uos circũcidi: tan¬
tũ ut in cruce xp̃i ꝑsecutionẽ non patiantur.
Multum enĩ ꝑsequebant᷑ iudei eos qui uide¬
bant᷑ deserere traditas huiusmodi obseruati¬
ones. quos ipsequam non timeat satis ostendit:
cum tales litteras etiã sua manu scribere uolu¬
it. Docet ergo timorem adhuc in istis oꝑari

Expanded text:
it, non infirmemur: proprio enim tempore metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Quos eum credendum est, nisi Christianos significare? Omnibus enim pari dilectione vita aeterna optanda est; sed non omnibus eadem possunt exhiberi dilLegis, quae sunt salubria et ad bonos mores pertinent, dilectione fidei posse tantummodo impleri, non timore servili; redit ad illud unde tota causa agitur: Vidistis, inquit, qualibus litteris vobis scripsi manu mea. Cavet ne quisquam sub nomine Epistolae ejus fallat incautos. Qui volunt, inquit, placere in carne, hi cogunt vos circumcidi, tantum ut in cruce Christi persecutionem non patiantur. Multum enim persequebantur Judaei eos qui videbantur deserere traditas hujusmodi observationes: quos ipse quam non timeat satis ostendit, cum tales litteras etiam sua manu scribere voluit. Docet ergo timorem adhuc in istis operari,
Abbreviated transcription (Latin):
mortali corpore: qũauis ñ possit nisi in¬
habitare in eo quãdui mortale corpusẽ.
Primo enim non regnat cum mente ser-¬
uimus legidi quãuis carne legi pecca¬
ti. id est pęnali consuetudini. cũ ex illa
existunt desideria quib tam̃ non obȩ¬
dimꝰ: postea uͦ ex om̃i parte extinguit᷑.¬
qui habitat in nobis. Nunc ergo implen-¬
dus est gradus sub grã. ut faciamꝰ quod
uolumꝰ spũ etiam si carne ñ possumꝰ. idẽ
non obȩdiamus desideriis peccati ad p̃¬
benda illi membra nr̃a arma iniquita-¬
tis. etiam si non ualemꝰ efficere ut eade
desideria non existant. ut quãuis non-¬
dum simus in pace illa ȩterna ex omni
hominis parte ꝑfecta. iam tam̃ desina-¬
mus esse sub lege. ubi p̃uaricationis rea
mens tenetur: dum eam concupiscentia
carnis in consensionẽ peccati capti¬
uam abducit. Simꝰ autẽ sub gr̃a. uͥ nulla ẽ
condẽnatiohiis qͥ st̃ in xp̃o iñu: quia ñ¬

Expanded text:
mortali corpore ; quamvis non possit nisi inmortali corpore ; quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati , id est, poenali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parte exstinguitqui habitat in nobis . Nunc ergo implendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus; id est, non obediamus desideriis peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatis , etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant: ut quamvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit; simus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio iis qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
nequitia & malitia ꝓhibetur. neq ulla
ex parte prauis cupiditatib resistit.
quia non est qui ꝓhibeat: sic secunda sub
lege est ante grãm. quando ꝓhibetur
quidem & conatur a peccato abstinere
sed uincitur. quia nondum iustitiam
ꝓpter dm̃ & ꝓpt̾ ipsam iustitiã diligit.
sed eam sibi uult ad conquirendũ terre¬
na seruire. Itaq ubi uiderit ex alia
parte ipsam. ex alia commodum tẽꝑa-¬
le:trahitur pondere temporalis cupidi-¬
tatis. ꝙ relinquit iustitiam. qua ꝓpterea
tenere conabat᷑ ut haberer illud quod
se nunc uidet amittere si illam tenuerit.
Tertia ẽ uita sub grã: quando nichil
temporalis commodi iustitiȩ p̃ponit᷑.
Quod. nͥ caritate sp̃uali quã dñs exemplo
suo docuit & grã donauit. fieri ñ potest.
In hac enim uita etiam si existant deside-¬
ria carnis de mortalitate corporis. tam̃
mentẽ ad consensionẽ peccati ñ subiu¬
gant. Ita ĩa non regnar peccatũ in nr̃o

Expanded text:
nequitia et malitia prohibetur, neque ulla nequitia et malitia prohibetur, neque ulla ex parte pravis cupiditatibus resistit; quia non est qui prohibeat: sic secunda est sub Lege ante gratiam, quando prohibetur quidem et conatur a peccato abstinere se, sed vincitur; quia nondum justitiam propter Deum et propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam: quam propterea tenere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita sub gratia, quando nihil temporalis commodi justitiae praeponitur: quod nisi charitate spirituali, quam Dominus exemplo suo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccatum in nostro
Abbreviated transcription (Latin):
bere. nec intelligunt hoc eis dictũ qui
grãm fidei susceptã tenere nolunt ꝑ quã
solam possunt spũ ambulare: ꝙ concu-¬
piscentias carnis non ꝑficere. Si ergo
nolunt eã denere: non poterunt ea quȩ
uolunt facere. Uolunt enim oꝑari oꝑa
iustitiȩ quȩ sunt in lege: sed uincunt᷑
concupiscentia carnis. qũa sequendo.
deserunt grãm fidei. Unde & ad roma.¬
nos dicit. Prudentia carnis inimica ẽ¬
in dm̃. legi enĩ d̾i non ẽ subiecta. neq
enĩ potest. Cum enim caritas legẽ in¬
pleat. prudentia uͦ carnis cõmoda tẽ¬
poralia consectando spũali caritati ad¬
uersetur: quomͦ potest legi di ẽẽ subie¬
cta. id est libent̃ atq obsequenter im¬
plere iustitiam. eiq non aduersari. qͣn-¬
do etiam dum conatur. uincat᷑ necesse
ẽ: ubi inuenerir maius commodum tem¬
porale de iniquitate se posse assequi qũa
si custodiat ȩquitatẽ: Sicut enĩ prima
hominis uita est ante legem cũ a nulla

Expanded text:
bere, nec intelligunt hoc eis dictum, si bere, nec intelligunt hoc eis dictum, si gratiam fidei susceptam tenere nolunt, per quam solam possunt spiritu ambulare, et concupiscentias carnis non perficere; si ergo nolunt eam tenere, non poterunt ea quae volunt facere. Volunt enim operari opera justitiae, quae sunt in Lege, sed vincuntur concupiscentia carnis, quam sequendo deserunt gratiam fidei. Unde et ad Romanos dicit, Prudentia carnis inimica in Deum: Legi enim Dei non est subjecta; neque enim potest . Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat aequitatem? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla
Abbreviated transcription (Latin):
de odio frat̾no eã ñ habere conuincebãt᷑ de
quo iudicare in cotidiana uita &
morib facile est. Si autẽ mordetis
inquit & comeditis inuicem. ne ab¬
inineẽ : udete ne ab inuicẽ consuma¬
mini. Hoc enim uitio maxime con-¬
tentionis & inuidentiȩ. ꝑnitiosȩ di¬
sputationes inter eos nutriebantur :
male de inuicẽ loquendo. & querendo
quisq glam suã uanamq uictoriã. Quib
studiis consumitur societas popłi: dũ
in partes discindit᷑. Quomodo autẽ
ista uitare possunt. nisi sp̃u ambulent.
ꝙ concupiscentias carnis non ꝑficiant :
Primum enĩ & magnum munꝰ ẽ sp̃s:
humilitas & mansuetudo. Unde illud
quod iam commemoraui dñs clamat.
Discite a me. quia mitis sum & humilis
corde. Et illud ꝓpħȩ. Suꝑ quẽ requiescet
sp̃s m̃s: nisi suꝑ humilem & quietum
ꝙ trementẽ uerba mea:¬
faciatis: putant hic homines liberũuo¬
luntatis arbitrium negare apłm nos ha¬

Expanded text:
de odio fraterno eam non habere convincebantur: de de odio fraterno eam non habere convincebantur: de quo judicare in quotidiana vita et moribus facile est. Si autem mordetis, inquit, et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini: hoc enim maxime vitio contentionis et invidentiae, perniciosae disputationes inter eos nutriebantur, male de invicem loquendo, et quaerendo quisque gloriam suam vanamque victoriam, quibus studiis consumitur societas populi, dum in partes discinditur. Quomodo autem ista vitare possunt, nisi spiritu ambulent, et concupiscentias carnis non perficiant? Primum enim et magnum munus est spiritus, humilitas, et mansuetudo. Unde illud quod jam commemoravi, Dominus clamat, Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde : et illud prophetae, Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem verba meauae vultis faciatis; putant hic homines liberum voluntatis arbitrium negare Apostolum nos ha
Abbreviated transcription (Latin):
rat. nisi quia iͤ dilectione d̃i possunt
mentiri homines. quia rariores tem¬
ptationes eam ꝓbant. in dilectione
autẽ ꝓximi facilius conuincuntur
eam non habere. dum iniqua cũ ho¬
minib agunt: Consequens est autẽ:
ut qui extoto corde ex tota anima.
ex tota mente dm̃ diligit. diligat
& ꝓximum tamqũa seipsum. quia
hoc iubet ille quẽ ex toto corde.
ex tota anima. ex tota mente diligit.
Itẽ diligere ꝓximum idest omnẽ ho¬
minem tãquã seipsum quis potest nͥ
dm̃ diligat. cuiꝰ precepto & dono dilecti¬
onẽ pocimi possit implere: Cũ gͦ p̃ceptũ
utrũq ita sit. ut neutrũ sine altero possit
tenẽri. etiã unũ hors cõmemorare plerũq
sufficit. cũ agit᷑ de oꝑib iustitiȩ. s opor-¬
tunius illd̾ de qͦ qͥsq faciliꝰ conu̾incit᷑ Uñ ꝙ
ioh̾es dicit. Qui enim ñ diligit fr̃em suũ
quem uidet. dm̃ quẽ non uidet quomodo
potest diligere: Mentiebantur enim
quidam dilectionem dĩ se habere. &.

Expanded text:
rat: nisi quia de dilectione Dei possunt mentiri homines, quia rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum inique cum hominibus agunt? Consequens est autem ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum; quia hoc jubet ille, quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit implere? Cum ergo utrumque praeceptum ita sit, ut neutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud, de quo quisque facilius convincitur. Unde Joannes dicit: Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ regnat. ñ peccat. id ẽ qui non obedit
desideriis eius. In quo autẽ ñ existunt
om̃ino ista desideria: non solum non
peccat. sed etiã non habet peccatum.
Quod etiã si ex multis partib in ista
uita possit effici: ex om̃i tamen parte
non nisi in resurrectione carnis atq
commutatione sꝑandum ẽ. Potest
autẽ mouere quod ait. quȩ p̃dico uo¬
bis sicut p̃dixi qm̃ qui talia agunt
regnum dĩ non possidebunt: si quera¬
tur ubi ista p̃dixerit. Nam in ista epła
non inuenitur. Ergo aut p̃sens cũ eẽt
hoc p̃dixerat: aut cognouerar ꝑuenisse
ad illos epłam quȩ missa ẽ ad corinthi¬
os. Ibi enim sic ait. Nolite errare. Neq
fornicatores. neq idolis seruientes. neq
ad ulteri. neq molles. neq masculoꝵ
concubitores. neq fures. neq auari. neq

Expanded text:
non regnat, non peccat, id est, qui non obedit non regnat, non peccat, id est, qui non obedit desideriis ejus: in quo autem non existunt omnino ista desideria, non solum non peccat, sed etiam non habet peccatum. Quod etiam si ex multis partibus in ista vita possit effici, ex omni tamen parte nonnisi in resurrectione carnis atque commutatione sperandum est. Potest autem movere quod ait, Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt, si quaeratur ubi ista praedixerit; nam in hac Epistola non invenitur. Ergo aut praesens cum esset, hoc praedixerat; aut cognoverat pervenisse ad illos Epistolam quae missa est ad Corinthios. Ibi enim sic ait: « Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum co
Abbreviated transcription (Latin):
tes. comessationes. & his similia: quȩ
p̃dico uobis sicut p̃dixi. qm̃ qui ta¬
lia agunt regnum di ñ possidebunt.
int. Agunt enim hȩc. qui cupidi¬
tatib carnalibus consentientes faci-¬
enda esse decernunt. etiãsi ad implen¬
dum facultas ñ dat᷑. Cȩterum qui tan-¬
guntur huiusmodi motib & immo¬
biles in maiori caritate consistunt.
non solum non eis exhibentes mẽ-¬
bra corporis ad male operandum.
sed neq nutu consensionis ad exhi-¬
bendum consentientes: non agunt.
& idõ regnũ dĩ possidebunt. Non
enim iam regnat peccatum in eoꝵ
mortali corpore ad obȩdiendũ desi¬
deriis eius. quauis habitet in eoꝵ
mortali corpore peccatũ: nondum
extincto impetu consuetudinis na-¬
turalis. qua mortalit̾ nati sumꝰ. et
ꝓpriȩ uitȩ nr̃ȩ. cum & nos ipsi peccan¬
do auximus. quod ab origine pecca¬
ti humani damnationisq trahebamꝰ.
Aliud ẽ enim non peccare: aliud non
habere peccatum. Nã in quo peccatũ

Expanded text:
ia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. » Agunt autem haec qui cupiditatibus carnalibus consentientes facienda esse decernunt, etiam si ad implendum facultas non datur. Caeterum qui tanguntur hujusmodi motibus, et immobiles in majore charitate consistunt, non solum non eis exhibentes membra corporis ad male operandum, sed neque nutu consensionis ad exhibendum consentientes; non haec agunt, et ideo regnum Dei possidebunt. Non enim jam regnat peccatum in eorum mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; quamvis habitet in eorum mortali corpore peccatum, nondum exstincto impetu consuetudinis naturalis, qua mortaliter nati sumus, et propriae vitae nostrae, cum et nos ipsi peccando auximus quod ab origine peccati humani damnationisque trahebamus. Aliud est enim non peccare; aliud, non habere peccatum. Nam in quo peccatum