comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ. hominibus aduersus homines quia
caro et sangius sunt. s aduersus princi¬
pes et potestates rectores tenebrarũ harũ.
quia quomͦ eos qui lux sunt. xꝑc gubernat
et regit. sic eos qui tenebrȩ sunt ad omne
malũ diabolus precipitat et instigat. Hoc
gͦ nos hortatur apłs. ut non contra hominẽ
malũ s contra diabolũ qui cum illo oꝑat᷑
oremus. et quicquid possumus faciamus ut
diabolus expellatur et homo liberetur.
Quomͦ enĩ si aliquẽ in prelio constitutũ de
parte aduersaria armatus ȩquo sedens
ueniat non ȩquo s equiti irascitur. et qͣn¬
tum potest hoc agere cupit ut equitem
ꝑcutiat et ȩquũ possideat. sic cirea omnes
malos agendũ ẽ. et non contra illos s con¬
tra eum qui illos instigat totis uiribus la¬
borandũ ẽ. ut dum diabolus uincitur. in¬
felix ille quẽ possidere ceperat liberet᷑:¬

Expanded text:
i caro et sanguis sunt: sed adversus principes et potestates, rectores tenebrarum harum ; quia quomodo eos qui lux sunt, Christus gubernat et regit; sic eos qui tenebrae sunt, ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hominem malum, sed contra diabolum qui cum ille operatur, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et homo liberetur. Quomodo enim si ad aliquem in praello constitutum de parte adversaria armatus equo sedens veniat, non equo, sed equiti irascitur; et quantum potest, hoc agere cupit, ut equitem percutiat, et equum possideat: sic circa homines malos agendum est; et non contra illos, sed contra eum qui illos instigat, totis viribus laborandum est; ut dum diabolus vincitur, infelix ille quem possidere coeperat liberet
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum: E quia parum erat non consen
tire si sequeretur negligentia disciplinȩ
magis autẽ inquit redarguite. Uidete quẽ¬
municare. magis autẽ redarguite Quid ẽ
nolite communicare:. Nolite consentire. no¬
lite laudare. nolite approbare Quid ẽ mag̃
autem redarguite: Reprehendite. corripi
cohercitione alienorũ peccatorum cauen¬
dum ẽ. ne se ex tollat qui alterum corripit.
biliter ꝑsonet increpatio. intus lenitatis te.
neatur dilectio Neq gͦ consentientes sitis
malis ut approbetis. neq negligentes ut
non arguatis. neq suꝑbientes. ut in sultan¬

Expanded text:
tenebrarum. Et quia parum erat, non constenebrarum. Et quia parum erat, non constire, si sequeretur neglegentia disciplinae: 'magis', inquit, 'redarguite'. Quid esmunicare: magis autem et redarguite. Quid est, Nolite communicare? Nolite consentire, nolite laudare, nolite approbare. Quid est, Magis autem et redarguite? Reprehendite, corripitcoercitione alienorum peccatorum cavendum est, ne se extollat qui alterum corripit; biliter personet increpatio; intus lenitatis tneatur dilectio. Neque ergo consentientes sitis malis, ut approbetis, neque negligentes, ut non arguatis, neque superbientes, ut insultan
Abbreviated transcription (Latin):
deserat aream. toleret paleam intritura:
Toleret in area. qđ enim toleret in horreo
non habebit. Ueniet uentilator. qui diuidet
malos abonis Erit etiam corporalis separa¬
tio. quã modo spiritalis precedit d malis cor¬
de semꝑ disiungimini. ad tempus caute
corpore copulamini. nec tamen negligentes
sitis incorrigendis urĩs. ad curã scilicet ur̃am
quo quo modo ꝑtinentibus monendo. docẽ¬
do. hortando. terrendo. quibus cumq mo¬
dis potestis agite. nec cum inuenitis in scͥp¬
turis et in exemplis scõrum. siue qui ante.
siue qui post dñi aduentum in hac
uita fue runt qđ mali bonos inunitate
non maculant. efficiamini pigri ad corri¬
gendos malos: Duobus modis non te ma¬
culat malus. si non consentias et si redar¬
guas: hoc ẽ. non cominunicare nĩ consentire:
Communicatur quippe quando facto eius
consortium uoluntatis uel approbationis
ad iungitur: Hoc gͦ nos admonens apłs ait
Nolite communicare operibus infructuosis

Expanded text:
deserat aream, toleret paleam in tritura, toleret in area. Quod enim toleret, in horreo non habebit. Veniet ventilator, qui dividet malos a bonis. Erit etiam corporalis separatio, quam modo spiritualis praecedit. A malis corde semper disjungimini; ad tempus caute corpore copulamini. Nec tamen negligentes sitis in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram quoquo modo pertinentibus, monendo, docendo, hortando, terrendo. Quibuscumque modis potestis, agite. Nec, cum invenitis in Scripturis et in exemplis sanctorum, sive qui ante, sive qui post Domini adventum in hac vita fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. Duobus modis non te maculat malus: si non consentias, et si redarguas: hoc est, non communicare, non consentire. Communicatur quippe, quando facto ejus consortium voluntatis vel approbationis adjungitur. Hoc ergo nos admonens Apostolus ait: Nolite communicare operibus infructuosis
Abbreviated transcription (Latin):
i dixerimus quia societatem habemus
cum eo. et in tenebris ambulamus: mentim᷑:
habes et apłm paulum dicentem: Aut quȩ so-¬
cietas luci ad tenebras: Dicis te societatem ha-¬
bere cum deo et intenebris ambulas: et deus
luxẽ et tenebrȩ in eo non sunt ullȩ Quomͦ
ergo societas luci et tenebris: Iam ergo dicat
sibi homo Quid faciam: unde erolux: In pec¬
catis et mniniqͥtatibꝰ uiuo Quasi subrepit quȩdã
desperatio et tristicia Salus nulla ẽ nisi in so¬
cietate dei: s lux ẽ. et tenebrae in eo non suñ

Expanded text:
dixerimus quia societatem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus, mentimur. Habes et apostolum Paulum dicentem, Aut quae societas luci ad tenebras ? Dicis te societatem habere cum Deo, et in tenebris ambulas; et Deus lux est, et tenebrae ae in eo non sunt ullae: quomodo ergo est societas luci et tenebris? Jam ergo dicat sibi homo, Quid faciam? unde ero lux? In peccatis et in iniquitatibus vivo. Quasi subrepit quaedam desperatio et tristitia. Salus nulla est, nisi in societate Dei. Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ in nobis manet. de sꝑu quẽ dedit nobis:
Ipse sꝑc testimoniũ reddit sꝑui nr̃o. quia
sumus filii dei: Ad ipsum enĩ ꝑtinet societas
qua efficimur unũ corpus unici filii di. un
de scriptum ẽ: Si qua igitur ex hortatio in
xꝑo si qł solatiũ caritatis. si qua societas
sꝑc: Propt̾ hanc societatẽ. illi in quos primi¬
tus uenit. linguis omniũ gentiũ sunt locu¬
ti. quia ꝑ linguas consociatio constat gene¬
ris humani et sic oportebat ꝑ linguas gen
tium significari istam societatẽ filiorũ dĩ
et menbrorũ xꝑi futurã in omnibus gen¬
tibus ut quemadmodũ tunc ille appare
gius omniũ gentiũ. ita nunc ille se agnos
pacis eccłiȩ. quȩ diffunditur in omnibꝰ gen¬
tibus. Unde dicit apłs: Studentes seruare
unitatẽ sꝑc inuinculo pacis: Sicut enĩ cor
menbra corporis cum sint multa unũ cor.¬
pus sunt. ita et xꝑc & enim in uno sꝑu om¬
nes nos. in unũ corpus baptizati sumus si

Expanded text:
 in nobis manet, de Spiritu quem dedit nobis. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus filii Dei. Ad ipsum enim pertinet societas, qua efficimur unum de scriptum est: si qua igitur exhortatio in Christo, si quod solacium caritatis, si qua societas spiritus. propter hanc societatem illi in quos primitus uenit linguis omnium gentium sunt locuti, quia per linguas consociatio constat generis humani; et sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societa.tem filiorum dei et membrorum Christi futuram in omnibus gentibus, ut, quemadmodum tunc ille apparebguis omnium gentium, ita ille se nunc agnoscpacis ecclesiae, quae diffunditur in omnibus gentibus. unde dicit apostolus: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. Quod membra corporis, cum sint multa, unum corpus sunt, ita et Christus. Etenim in uno spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
cordibus ur̃is dño. uel uocibus acorde non
dissonis. omnia in głam dñi facite. qui ope¬
ratur omnia in omnibus atq ita feruente
sꝑu. ut in dño laudetur anima ur̃a: Ipsa ẽ
enim actio recti itineris quȩ occulos sẽꝑ
des: Talis actio nec frangitur negocio. nec
frigida ẽ. ocio. nec turbulenta nec marcida
ẽ. nec audax. nec fugax. nec preceps nec ia¬
cens: Hȩc agite. et cłs pacis erit uobiscũ: Sol¬

Expanded text:
cordibus uestris domino uel uocibus a corde non cordibus uestris domino uel uocibus a corde non dissonis: omnia in gloriam dei facite, qui operatur omnia in omnibus, atque ita feruentes spiritu, ut in domino laudetur anima uestra. ipsa est enim actio recti itineris, quae oculos sempedes. talis actio nec frigitur negotio nec frigida est otio nec turbulenta nec marcida est nec audax nec fugax nec praeceps nec iacens. haec agite et deus pacis erit uobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ dilectissimi dili.¬
gite ocium. ut uos ab omni terrena delecta¬
tione refrenetis. et memineritis nullũ lo¬
cum eẽ. ubi non posit laqueos tendere qui
timet ne reuolemus ad dm̃. et inimicũ om¬
niũ bonorũ cuius captiui fiumus iudicemꝰ
nullamq eẽ uobis ꝑfectam requiẽ cogitetis
donec transeat iniquitas. et in uidiciũ iusti¬
cia conuertatur. Item cum aliquid stre¬
nuȩ atq alacriter agitis et impigre ope¬
ramini. siue in orationibus. siue in ieiuniis
siue melemosinis. uel tribuentes aliquid
indigentibus uel donantes iniurias sicut
et ds̃ in xꝑo donauit uobis. siue doman¬
tes ꝑnitiosas consuetudines. castigantesq
corpus seruituti subicientes. siue sufferen¬
tes tribulationẽ. et ante omnia uos ipsos
inuicẽ indilectione. quid enim sufferat
qui frẽm non suffert. siue ꝓspicientes as¬
tuciam atq insidias temptatoris. et scuto
fidei iacula eius ignita repellentes et ex¬
tinguentes. siue cantantes et psallentes in

Expanded text:
sic ergo, dilectissimi, diligite otium, ut uos ab omni terrena delectatione refrenetis et memineritis nullum locum esse, ubi non possit laqueos tendere, qui timet, ne reuolemus ad deum et inimicum omnium bonorum, cuius captiui fuimus, iudicemus, nullamque esse nobis perfectam requiem cogitetis, donec transeat iniquitas et in iudicium iustitia conuertatur. Item cum aliquid strenue atque alacriter agitis et inpigre operamini siue in orationibus siue in ieiuniis siue in elemosynis uel tribuentes aliquid indigentibus uel donantes iniurias, sicut et deus in Christo donauit nobis. siue edomantes perniciosas consuetudines castigantesque corpus et seruituti subicientes siue sufferentes tribulationem et ante omnia uos ipsos inuicem in dilectionem — quid enim sufferat, qui fratrem non suffert? - siue prospicientes astutiam atque insidias temptatoris et scuto fidei iacula eius ignita repellentes et extinguentes siue cantantes et psallentes in
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim ait. eius quo illuminante aut uiben-¬
te loquor: s prorsus ipsam locutionem illi tͥbu¬
it cuius munere loquebatur: Nam et si cruci-
nem faceret: et hominem deum: Quid tamen
ꝓpter quid. et quid scdm quid dicatur: ad¬
iuuante domino prudens et diligens et pius
glorificat suos. scđm hoc utiq quod dñs głiȩ
ẽ. et tamen dñs gloriȩ crucifixus ẽ. quia recte
dicitur et dñs crucifixus. non ex uirtute di-
deum ut nichil mali faciatis non ut nos ꝓba¬
ti pareamus.s ut uos quod bonum ẽ faciatiᷤ:¬

Expanded text:
non enim ait, ejus quo illuminante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus munere loquebatnem faceret, et hominem Deum. Quid tamen propter quid, et quid secundum quid dicatur, adjuvante Domino prudens, et diligens, et pius glorificat suos, secundum hoc utique quod Dominus gloriae est; et tamen Dominus gloriae crucifixus est, quia recte dicitur et DeusDeum ut nihil mali faciatis non ut nos probati pareamus sed ut vos quod bonum est faciati
Abbreviated transcription (Latin):
rum: quando recipiet quisq scđm ea quȩ
corpus quippe ibi dixit apłs: ꝑ tempus quo¬
quis uixit in corpore: Neq enim si quis ma¬
ligna mente atq impia cogitatione blasphe.¬
met neq id ullis menbris corporis operetur:
ideo non erit reus quia id non motu corpo¬
ris gessit: cum hoc per illud tempus gesserit
quo gessit et corpus:¬

Expanded text:
rum: quando recipiet quisque secundum ea,corpus quippe ibi dixit Apostolus, per tempus, quo vixit in corpore: neque enim si quis maligna mente, atque impia cogitatione blasphemet, neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus, quia id non motu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
frustra talem mortem elegit. in cuius potes.
in potestate sic uel sic mori: Non frustra
gͦ crucem elegit. ubi te huic mundo cruci
in ea parte ligni quȩ ab ipso transuerso ad
et quodammnͦ stat. et ipsa statio ꝑseueran.¬
tiam significat dititudo autem in illo lig.¬
no ẽ. quod ab eodem transuerso sursũ uer¬
sus ad caput eminet. et significatur supe¬
riorum ex pectatio:. Ubi ꝓfundum nisi in.
nitionẽ caritatis xꝑi suꝑ eminentẽ scien¬
tiȩ. Cum ꝑueneris impleberis in omnem
plenitudinẽ dei. tunc erit illud facie ad
faciem: Impleberis enĩ momnẽ plenitudinẽ

Expanded text:
frustra talem mortem elegit, in cujus potestain potestate sic vel sic mori? Non frustra ergo crucem elegit, ubi te huic mundo cruin ea parte ligni quae ab ipso transverso ad et quodammodo stat, et ipsa statio perseverantiam significat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: per quod significatur supernorum exspectatio. Ubi profundum, nisi in enitionem charitatis Christi supereminentem scientiae. Cum perveneris, impleberis in omnem plenitudinem Dei. Tunc erit illud facie ad faciem. Impleberis autem in omnem plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
consequenter dicens: non ueni uocare iustos
ticia ꝑducant᷑ ad speciem: sicut salute ꝑfecta
etiam ad ipsius corporis immortalitatem grã¬
ne fungim᷑: tanquam deo exhortante ꝑ nos.
obsecramus ꝓ xp̃o reconciliari deo Ac deinde
subiungit Eum qui non nouerat peccatum
ꝓ nobis peccatum fecit. id÷ sacrificium ꝓ pecca-¬
ticia dei: Adiuuantes autem exhortam᷑: ne in
uacuum gr̃am dĩ suscipiatis: Ait enim Tẽpo¬
re accepto exaudiui te: et in die salutis adiuui

Expanded text:
consequenter dicens: Non ueni uocare iustos consequenter dicens: Non ueni uocare iustos titia perducantur ad speciem sicut salute perfecta etiam ad ipsius corporis inmortalitatem, gratne fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari Deo: ac inde subjungit, Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, id est, sacrificium pro peccaT VI. « Adjuvantes autem exhortamur ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. Ait enim: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis ad
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ dicitur. ignorantes dei iusticiam qua noᷤᷤ
ex eius gra iusti sumus. ut ipsa iusticia eius. noᷤ
simus cum iuste uiuimꝰ. credentes in eum qͥ iusti¬
ficat imꝑiũ: non illa qua ipse iustꝰ ẽ ȩterna sua
et incommutabili iusticia Hȩc itaq iusticia qͣ
nos dei munere iusti sumꝰ significatur in psal-¬
mo illo ubiscͥptũ ẽ: iusticia tua sicut montes
dei: Montes quippe dei scĩ eius sunt: de quibꝰ
alibi dicitur Suscipiant montes pacẽ populo
tuo Et illa ergo salus gratuita ẽ. de qua in
alio psalmo dicitur: domini ẽ salus: et super
populum tuum benedictio tua Sicut ergo
quod legitur dnĩ ẽ salus. non ea salus intelli-¬
gitur qͣ dñs saluus ẽ. s qua hi salui fiunt qͦs
ipse saluos facit: sic cum legitur dei iusticia. ñ¬
ẽ illa intelligenda qua ds iustus ẽ. s qua iusti
homines sunt quos gr̃a sua iustificat. Inde
enim salui unde iusti᷑: quoniã quod ait nonẽ
opus sanis medicus.s male habentibꝰ. exposuit

Expanded text:
od dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo. alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. Sicnt ergo, quod legitur: Domini est salus, non ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. quos ipse saluos facit, sic, cum legitur dei iustitia  illa intellegenda. qua deus iustus est, sed qua iusti sunt homines, quos gratia sua iustificat. inde enim salui, unde iusti, quoniam, quod ait: Non est opus sanis medicus sed male habentibus, exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
singulari positũ eẽ intelligamꝰ: Clausert̃
ora leonũ cum solus daniel significari
intelligat᷑ Q pluralit̾ dictũ secti sunt.
cum de solo ysaia. tradat᷑. sicut in psal.¬
mo etiã quod dictũ ẽ astiterunt reges
t̾re et principes conuenerunt inunũ
pluralem numerũ ꝓsingulari positum.
in actibꝰ apłorũ expͥonitur Nam reges
propt̾ herodem: Principes ꝓpt̾ pilatũ
intellexerunt. qui testimoniũ eiusdẽ:
psalmi adhibuerunt:¬

Expanded text:
singulari positum esse intelligamus, clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum secti sunt, cum de solo Isaia tradatur. Sicut in psalmo etiam quod dictum est, Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum , pluralem numerum pro singulari positum, in Actibus Apostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
creatura liberabitur a seruitute interitꝰ: et
postea dicit. non solum autem illa. sed et nos
ipsi primitias sp̃c̃ habentes: discernit eos qui
crediderunt ab appellatione creaturȩ: quomͦ
eosdem aliquando homines et aliquando non
homines dicit: Nam exꝓbrans obicit corinthis
quodam loco quod ad huc homines ẽẽnt ubi
ait: Honne homines estis. et scđm hominem
ambulatis: Quomodo eundem dominum eti-¬
am post resurrectionem alicubi non hominẽ
hominem. sicut illo loco ubi ait: unus enim
ds. unus et mediator dei et hominum hominũ¬
homo. xp̃c ih̃s: Et decdit nobis ministerium rec̾¬
ciliationis: qm̃nquidem deus erat in xp̃o mun-¬
dum rec̃cilians sibi. non reputans illis delicta
ipsorum: et posuit in nobis uerbum reconcilia-¬
tionis:¬

Expanded text:
creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui crediderunt ab appellatione creaturae quomodo eosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem hominem, sicut illo loco ubi ait, Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homm, et dedit nobis ministerium reconciliationis: quoniam quidem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi, non reputans illis delicta ipsorum; et posuit in nobis verbum reconciliationis
Abbreviated transcription (Latin):
inquit głe apparuit abrahȩ patri nr̃o
cum eẽt in mesopotamia prius quã ha¬
bitaret incharram Q ait ad illum: Exi
de t̾ra tua et de cognatione tua. et de do¬
mo patris tui. et ueni in t̾ram quã tibi de¬

Expanded text:
inquit, gloriae apparuit Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra, et ait ad illum: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, et ueni in terram, quam tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uere liberi eritis: Hȩc spes nr̃a ẽ fr̃s.
ut alibero liberemur. et liberando nos ser
uos faciat Serui enim eramus cupidita¬
tis. liberati efficiamur serui caritatis: hoc
inuicem: Non gͦ dicat xꝑianus: Liber sũ
in libertatem uocatus sum Seruus erã
s redemptus sum: et ipsa redemptione li¬
ber effectus sum. faciam quod uolo Ne-¬
mo me ꝓhibeat auoluntate mea si liber
sum: S ista si uoluntate peccatum facis.
seruus es peccati: Noli gͦ libertate ab uti
ad libere peccandum . s utere ad non pec.¬
candum: Erit enim uoluntas tua libe.¬
ra si fuerit pia Eris liber si fueris seruꝰ
Liber peccati. seruus iusticiȩ. dicente
apło Cum serui eẽtis peccati. liberi era¬
tis iusticiȩ Nunc autem liberati a pecca¬
to. serui autem facti deo. habetis fructũ

Expanded text:
tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra est, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat: servi enim eramus cupiditatis, liberati servi efficimur charitatis. Hoc invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum
Abbreviated transcription (Latin):
uuit falsus testis nisi nocere mordendo.
et consumere mentiendo: Deniq admo.¬
nens homines dei apłs. ne se falsis crimi.¬
nibus appetant. si mordetis inquit et co.¬
meditis inuicem. uidete ne ab inuicem c̃.¬

Expanded text:
uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem con
Abbreviated transcription (Latin):
lo quã sacrificiũ: Nichil aliud quã sacri¬
ficiũ sacrificio p̾latũ oportet intelligi
Qm̃ illud quod ab hominibꝰ appellat᷑ sacͥ¬
ficiũ. signũ ueri sacrificii: Porro autẽ
mĩa uerũ sacrificiũ ẽ Unde dictũ ẽ
qđ paulo ante cõmemoraui Talibꝰ enĩ
sacrificiis placat᷑ deo Quȩcumq igit᷑
in ministerio tabnaculi siue templi
multis modis de sacrificus leguntur di¬
uinitꝰ eẽ p̃cepta ad dilectionẽ dei et ꝓ¬
ximi significando referunt᷑ In his enĩ
duobꝰ preceptis ut scriptũ ẽ. tota lex

Expanded text:
lo quam sacrificium nihil aliud quam sacrilo quam sacrificium nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: Talibus enim sacrificiis placetur Deo. Quaecumque igitur in ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptum est, tota lex
Abbreviated transcription (Latin):
iam tempore. ne ipsi deo desiderabilia.
uel certe in nobis acceptabilia ac non
potius quȩ his significata sunt crederen¬
excelsum: Si app̃hendã illũ inholocaus¬
tis inuitulis anniculis Si acceptauerit
dñs inmilibꝰ arietũ. aut indenis milibus
hyrcorũ pinguiũ: Si dedero pͥmo geni¬
ta mea impietatis fructũ uentris mei ꝓ
peccato animȩ meȩ: Si annuntiatum ẽ
tibi homo bonũ aut quid lñs exquirat
ate. nisi facere uidiciũ et diligere mise¬
ricorliã. et paratũ eẽ ire cum dño deo
tuo E in huius ꝓpħȩ uerbis. utrumq
distinctũ ẽ. satisq de claratũ. illa sacri¬
ficia ꝑse ipsa ñ requirere dm̃. quibꝰ sig¬
nificantur hȩc sacrificia quȩ requirit
cłs in epła quȩ scribitur adhebreos bene
facere inquit et cõmunicatores eẽ. noli¬
te obliuisci Talibꝰ enĩ sacrificiis placet᷑
deo Ac ꝑ hoc ubi scriptũ ẽ miscłiam uo¬

Expanded text:
iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia iam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia uel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt crederenexcelsum? Si adprehendam illum in holocaustis, in uitulis anniculis? Si acceptauerit Dominus in milibus arietum aut in denis milibus hircorum pinguium? Si dedero primogenita mea inpietatis, fructum uentris mei pro peccato animae meae? Si adnuntiatum est tibi, homo, bonum? Aut quid Dominus exquirat a te nisi facere iudicium et diligere misericordiam et paratum esse ire cum Domino Deo tuo? Et in huius prophetae uerbis utrumque distinctum est satisque declaratum illa sacrificia per se ipsa non requirere Deum, quibus significa In epistula, quae inscribitur ad Hebraeos: Bene facere, inquit, et communicatores esse nolite obliuisci; talibus enim sacrificiis placetur Deo. Ac per hoc ubi scriptum est: Misericordiam uo
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificii testamentũ id ẽ sacrũ signũ ẽ
Unde ille penitens apud ꝓpħam uel ip¬
se ꝓpħa querens dm peccatis suis habere
propiciũ. si uoluisses sacrificiũ declissem mqͥ¬
utiq holo caustis ñ delectaberis Sacrifi
ciuim deo sꝑc contritus. cor contritũ & hu¬
miliatũ ds ñ sꝑnet Intueam᷑ quẽ ad modũ
ubi dm̃ dixit nolle sacrificiũ. ibi dm̃ dix̃
uelle sacrificiũ: Non uult gͦ sacrificium
trucidati peccoris. et uult sacrificium
contriti cordis: Illo gͥ quod dm̃ nolle di¬
rit: hoc significatur quod eũ uelle subie¬
cit Sic itaq illa dm̃ nolle dixit. quomͦ
abstultus ea uelle creditur. uelut suȩ gr̃a
uoluptatis: Nam si ea sacrificia quȩ uult
qͦrũ hoc unum ẽ cor contritũ et humili¬
atũ dolore penitendi. nollet eis sacri-¬
ficiis significari. quȩ ulut sibi delecta-¬
bilia desiderare putatus ẽ. ñ utiq de his
offerendis in lege ueteri p̃cepisset Et
ideo mutanda erant oportuno certoq

Expanded text:
sacrificii sacramentum, id est sacrum signum est. Unde ille paenitens aput prophetam uel ipse propheta quaerens Deum peccatis suis habere propitium: Si uoluisses, inquit, sacrificium, dedissem utique; holocaustis non delectaberis. Sacrifiiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernet. Intueamur quem ad modum, ubi Deum dixit nolle sacrificium. ibi Deum ostendit uelle sacrificium. Non uult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed uult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quod eum nolle dixit, hoc significatur, quod eum uelle subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae uelut sibi delectabilia desiderare putatus est: non utique de his offerendis in lege uetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque
Abbreviated transcription (Latin):
uidete: Amor dei. amor ꝓximi caritas dicit᷑
Amor mundi. amor huius scłi. cupiditas
dicit᷑. Cupiditas refrenet᷑: caritas excitet᷑
Ipsa enĩ caritas bene oꝑantis. dat ei sꝑem bo¬
nȩ conscientiȩ: Syem enĩ gerit bona consci¬
entia Quomodo mala conscientia in tota
desꝑatione: sic bona conscientia in tota spe
Q erunt tria hȩc de quibꝰ dixit apłs. fides.
spes. caritas: Q alio loco ipsa tria. s ꝓspe.
bonã conscientiã posuit: fm̃is enĩ precepti
ẽ dixit Quid ẽ finis p̃cepti: Quo ꝑficitur.
non quo consumit᷑: finis inquit p̃cepti ẽ ca¬
ritas de corde puro et conscientia bona et
fide non ficta: Pro spe. conscientiã posuit:
Ille enĩ sꝑat. qui bonã conscientiam gerit:
Quem uero pungit mala conscientia: re¬
trahit se abspe. et non sibi sꝑat nisi damp¬
nationem Ut gͦ speret regnũ habeat bonã
conscientiã: et ut habeat bonã conscientiã:
credat et operetur Quod credit fides ẽ. qđ

Expanded text:
idete. Amor Dei, amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor hujus saeculi, cupiditas dicitur. Cupiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim praecepti est, dixit. Quid est finis praecepti? Quo perficuit, praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in peccatis nemine ꝓrsus excepto: siue origi¬
nalibus siue etiam uoluntate additis. uel ig¬
norando. uel sciendo. nec faciendo quod iustũ
ẽ: Et ꝓ omnibus mortus. uiuuᷤᷤ mortuus ẽ unꝰ.
id est nullum habens omnino peccatum: ut
qui ꝑ remissionem peccatorum uiuunt iam
non sibi uiuant: sed ei qui ꝓ omnibus mortuꝰ
est propter peccata nr̃a. et resurrexit ꝓpter ius-¬
tificationem nrãm: ut credentes in eum qui iti-
ficat ĩpium ex impietate iustificati tanquam
ex morte uiuificati: ad primam resurrectionẽ
quȩ nunc ẽ ꝑtinere possimus:¬

Expanded text:
in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nostra et resurrexit propter iustficat impium , ex impietate justificati, tanquam ex morte vivificati, ad primam resurrectionem quae nunc est, pertinere possimus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic autẽ dictum ẽ non poterant. ubi in¬
teligendum ẽ quod nolebant. quemad¬
modũ dictum ẽ. de dño deo nr̃o: Si non
credimus ille fidelis ꝑmanet. negare fe¬
ipsum non pot̃: De omnipotente dictum
ẽ non pot̃: Sicut gͦ quod dñs negare se¬
ipsum non pot̾ laus ẽ uoluntatis diuinȩ.
ita quod illi non poterant credere. culpa
in aniloquia de uita. multũ enĩ ꝓficient
ad impietatẽ et sermo eorũ ut cancer ser

Expanded text:
Sic dictum est, non poterant, » ubi intelligendum est quod nolebant, quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, « Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest. De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae: ita quod illi non poterant credere, culpa inaniloquia devita. Multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer ser
Abbreviated transcription (Latin):
tantum apparuit et eluxit indiciũ: ut filium
suum unigenitum mitteret. qui ꝓ nobis more¬
retur: Restat ergo ut fiat quod apłs ait: ꝓpte¬
rea mortuum ẽẽ xp̃m. ut qui uiuunt iam non
sibi uiuant: sed ei qui pro ipsis mortuus ẽ et
resurrexit

Expanded text:
tantum apparuit atque inluxit indicium, ut filium suum unigenitum mitteret, qui pro nobis moreretur? restat ergo, ut fiat, quod apostolus ait, propterea mortuum esse Christum, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
sub deo ẽ legi autẽ. qui sub lege ẽ: Suble.¬
ge autẽ uiuit in quantũ quisq peccator
ẽ id ẽ in quantũ aueteri homine non ẽ
mutatus. sua enĩ uita uiuit et ideo lex su¬
pra illũ ẽ. quia qui eam non implet in fra
imposita. ut supra illum sit: In illa ẽ enim
potius quã sub illa quia non sua uita ui-¬
uit. cui cohercendȩ lex in ponitur: Ut enĩ
sic dicam. ipsam quodam modo legẽ uiuit.
qui cum dilectione iusticiȩ uite uiuit.
non ꝓprio aut transitorio. s communi
ac stabili gaudens bono Grãs ago ei qui¬
cutor. et contumeliosus¬

Expanded text:
sub Deo est; Legi autem, qui sub Lege est: sub Lege autem vivit, in quantum quisque peccator est, id est, in quantum a vetere homine non est mutatus; sua enim vita vivit, et ideo Lex supra illum est; quia qui eam non implet, infra ist imposita, ut supra illum sit: in illa est enim potius quam sub illa; quia non sua vita vivit, cui coercendae Lex imponitur. Ut enim sic dicam, ipsa quodammodo Lege vivit, qui cum dilectione justitiae juste vivit, non proprio ac transitorio, sed communi ac stabili gaudens bono. Et ideo Paucutor, et contumeliosus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut infrixorio confrixa sunt: Et ipsa ossa
mea. et ipsa fortitudo mea. non sine tribula¬¬
tione. nonsine ustione Ossa corporis xp̃i. for-¬
titudo corporis xp̃i. ubi maior quam in scĩs
apostolis: Et tamen uido ossa frigi Quis
scadalizatur et ego non uror: Fortes sunt fi¬
deles boni intellectores et predicatores uer¬
bi uitientes ut loquuntur. loquentes ut
audiunt: Fortes plane sunt. sed dms̃ qui
scandala patiuntur. frixorum illorum sun.
Est enim ibi caritas et magis in ossibus quȩ
interiora st̃ om̃ibus carnibus. et portant om̃s
carnes Uerũ siquisquam patiatur aliquod
scandalum. et in anima periclitet᷑. tanto os
frigitur quantum amat Desit amor nemo
frigitur: ad sit caritas. et si membrorum
compago cõpatit᷑ patiente uno membro.
quomodofriguntur qui portant uinuersa

Expanded text:
sicut in frixorio confrixa sunt.» Et ipsa ossa mea, et ipsa fortitudo mea, non sine tribulatione, non sine ustione. Ossa corporis Christi, fortitudo corporis Christi, ubi major quam in sanctis Apostolis? Et tamen vide ossa frigi: «Quis scandalizatur, et non ego uror» ? Fortes sunt, fideles, boni intellectores et praedicatores verbi, viventes ut loquuntur, loquentes ut audiunt: fortes plane sunt, sed omnes qui scandala patiuntur, frixorium ipsorum sunt. Est enim ibi charitas, et magis in ossibus. Interiora sunt ossa omnibus carnibus, et portant omnes carnes. Verum si quisquam patiatur aliquod scandalum, et in anima periclitetur; tantum os frigitur, quantum amat. Desit amor, nemo frigitur: adsit charitas, et si membrum compatitur, patiente uno membro; quomodo friguntur qui portant universa
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qͥ pendet in ligno Non enĩ ipse attu-¬
lit mortem. s hic inuenit in maledicto primi
hominis ꝓpagatam: Eandem mortẽ nr̃am suᷤ¬
cipiens in ligno suspendit. quȩ uenerat de pec¬
cato Gne putarent aliqͥ sicut putant quidã
isse et non uerã mortem in cruce soluisse inten¬
dit hoc ꝓpħa et ait Maledictus omĩs qui pen-¬
det in ligno: Ostendit ergo qͥa et filiꝰ dei uera
morte mortuus ẽ ꝗ̃ mortali carni debebatur
ne non maleclictũ putares non uere mortuũ
quia uera illa mors non erat falsa s ex illa ꝓpa¬
gine descenderat quȩ uenerat de maledicto.
cũ ds diceret morte moriemini: Omnino et
ad ipsum ꝑuenit uera mors ut ad nos perueniret
uera uita etiam ad ipsum ꝑuenit mortiᷤᷤ male-¬
dictio ut ad nos ꝑueniret uitȩ benedictio¬

Expanded text:
omnis qui pendet in ligno . Non enim ipse attulit mortem, sed hic invenit de maledicto primi hominis propagatam : et eamdem mortem nostram suscipiens in ligno suspendit, quae venerat de peccato. Ergo ne putarent aliqui, sicut putant quidam isse, et non veram mortem in cruce solvisse; intendit hoc propheta, et ait: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Ostendit ergo quia et Filius Dei vera morte mortuus est, quae mortali carni debebatur: ne non maledictum, putares non vere mortuum. Quia vero illa mors non erat falsa, sed ex illa propagine descenderat, quae venerat de maledicto, cum diceret Deus, Morte moriemini : omnino et ad ipsum quia pervenit vera mors, ut ad nos perveniret vera vita; etiam ad ipsum pervenit mortis maledictio, ut ad nos perveniret vitae benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
erbo itaq dei ad unitatem ꝑsonȩ copu¬
latus. et quodammodo commixtus ẽ ho.¬
mo. cũ ueniente plenitudine temporis
missus ẽ inhunc mundũ. factus ex femi¬
na filius dei. ut eẽt filius hominis ꝓꝑter
filios hominũ: Hanc ꝑsonam angłica natu¬
ra figurare antea potuit ut p̾nuntiaret.
non ex primere ut ipsa ẽẽt:¬

Expanded text:
erbo itaque Dei ad unitatem personae copulatus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare, ut ipsa esset
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui alius deus intellectꝰ ẽ quam
ille qui filiũ suum misit dicentẽ. in udici¬
um ueni in hunc mundũ. ut qui non ui-¬
dent uicdeant: et qui uident ceci fiant: Nã
et hic satĩ apparet mentibus fidelium.
quomodo deus excecet mentes infideliũ:
Precedit enim aliquid occultum in occul-¬
tis ubi deus agat iustissimum examen
udicii sui. ut quorumdam mentes infi-¬
tur. cui uerissime dictum ẽ iudicia tua
abyssus multa Cuius ꝓfunditatis impene¬
trabilem altitudinem apłs ammiratus ex-¬
clamat O altitudo diuitiarum sapientię
et scientiȩ dei. quam in scrutabilia sunt
iudicia eius. et cętera Illuminatio euange

Expanded text:
memoraui, alius deus intellectus est quam memoraui, alius deus intellectus est quam ille, qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant. nam et hic satis adparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes tur. cui uerissime dictum est: indicia tua abyssus multa. cuius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et cetera. uos aute
Abbreviated transcription (Latin):
et demonstrare potentiã suam attulit in
multa patientia uasa irȩ quȩ ꝑfecta sunt
in ꝑdicionem. et ut notas faceret diui¬
tias głiȩ suȩ in uasa misericordiȩ quȩ p̃¬
parauit in gloriam et cȩtera certe hic
nullomodo dici potest alium deum ẽẽ
qͥ ostendit iram et demonstrat potentiã
suam inuasis quȩ ꝑfecta sunt ad ꝑdicio¬
nem. et alium qui ostendit diuitias in
uasis misericordiȩ Nam unum eundẽq
dm̃ facere utrumq aplica doctrina testa¬
tur: Hinc ẽ et illud Propter hoc tradidit
illos deus in concupiscentias cordis eorũ
in immunditiam: ut contumeliis affici¬
ant corpora sua insemet ipsis: Et paulopost
ꝓꝑterea tradidit illos deus in ꝑassiones igno¬
miniȩ: Item paulopost Et qm̃ non ꝓbauer̃
deum habere in noticiã: tradidit illos ds̃
in reꝓbum sensum: Ecce quomodo uerus
deus et iustꝰ excẽcat mentes infidelium:
Neq enim ũquam in his apłi uerbis ꝗ̃ com¬

Expanded text:
et demonstrare potentiam suam adtulit in et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem. et ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias cordis eorum, in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae; item paulo post: et quoniam non probauerunt deum habere in notitia, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae com
Abbreviated transcription (Latin):
ita distingunt ut deum uerum dicant
excetasse infidelium mentes Cum enim
legerint in quibꝰ deus. suspendunt ꝓñ-¬
tiationem. ac tunc inferunt. scłi huius
excecauit m̃tes infidelium. quia et si ita
non distinguas s exponendi gr̃a ita uer-¬
borum ordinem mutes. in quibꝰ deus ex¬
cecauit mentes infidelium seculi huius. idem
qui in illa distinctione sensus eliicet:
Potest enim etiã talis operatio qua excecan-¬
tur m̃tes infidelium scdm̃ quendam mo-¬
dum ꝑtinere ad dĩn uerũ. quod non fac̃
malitia s iusticia. sicut idem paulus ali-¬
bi dic̃ Nũ quid iniquus deus qui infert
irame Item alibi: Quid gͦ dicemꝰ inquit:
Numquid iniqͥtas ẽ ap̃d deum: Absit:
Moysi enim dic̃ Miserebor cui misertus
ero: et misericordiã. p̃stabo cui miseri-¬
cors fuero Cum ergo premisisset quod
in concusse retinendum ẽ non ẽẽ iniqui-¬
tatem ap̃d deum. et paulopꝰ attende quid
dicat: Si autem uolens ds̃ ostendere iram

Expanded text:
ita distingunt, ut deum uerum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; at tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: "in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius" idem qui in illa distinctione sensus elucet. potest enim etiam talis operatio, qua excaecantur mentes infidelium, secundum quendam modum pertinere ad uerum deum. quod non facit malitia, sed iustitia, sicut idem Paulus alibi dicit: numquid iniquus deus, qui infert iram? item alibi: quid ergo dicemus? inquit; numquid iniquitas est apud deum? absit, Moysi enim dicit: miserebor, cui misertus ero. et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est. non esse iniquitatem apud deum, paulo post adtende, quid dicat: si autem uolens deus ostendere iram
Abbreviated transcription (Latin):
cat Dixit autẽ unxit ñ dixit uncturus¬
ẽ quia in p̃destinatione iam factum erat
Quod beatus petrus in apłorũ actibꝰ dix̃ hc̃
pibus tuis Ds̃ enĩ cui dictum ẽ in eodem
filius qui sic homo factus ẽ. ut maneret
plenus sꝑu scõ reuersus ẽ a iordane: Eł¬

Expanded text:
cat. Dixit autem, Unxitcat. Dixit autem, Unxitest, quia in praedestinatione jam factum erat quod beatus Petrus in apostolorum Actibus dixit: Hunc pibus tuis. Deus enim cui dictum est in eodem Filius, qui sic homo factus est ut maneret plenus Spiritu sancto, reversus est a Jordane
Abbreviated transcription (Latin):
Ncis et ante in carnationẽ xꝑi patrem
dictum eẽ dm eius. quia scriptum ẽ. Un¬
xit te ds ds tuus: Longe antequã xꝑc̃
uenisset incarne itane ñ intelligis. in pro¬
pħia eẽ p̃dictum. tanquã fuerit factum
quod erat futurũ: An non sic inꝓphetia
ipse dñs. foderunt inquit manus meas &
pedes. et cȩtera quibꝰ passionẽ suã tanto an-¬
te p̃nuntiauit. et quod futurũ erat. tanꝗͣ
iam factum eẽt expressit: Dictum ẽ gͦ in
propħia rerum futurarũ tanquã locutio.¬
ne rerũ preteritarũ unxit te d̾s d̾s tuus
oleo exultationis p̃ participibus tiuis. Par¬
ticipes eius significans qui futuri fueran
serui eius. socu eius. amici eiꝰ. fr̃s eiꝰ. m̃bra
eius Predictũ ẽ gͥ quod futurũ erat. ut
ungeret ds .xꝑi. hominẽ .xꝑm Qui tamen
sic factus ẽ homo ut maneret ds. Ungue¬
ret autẽ. ñ inuisibili et corporali oleo sed
sꝑu sco. Quẽ scriptura nomine olei exulta¬
t̾ionis figurata ut solet locutione signifi¬

Expanded text:
cis, et ante incarnationem Christi, Patrem dictum esse Deum ejus, quoniam scriptum est, Unxit te, Deus, Deus tuus; longe antequam Christus venisset in carne: itane non intelligis in prophetia esse praedictum, tanquam fuerit factum quod erat futurum? Annon sic in prophetia ait ipse Dominus, Foderunt manus meas et pedes ; et caeterea quibus passionem suam tanto ante praenuntiavit, et quod futurum fuerat, tanquam jam factum esset expressit? Dictum est ergo in prophetia rerum futurarum, tanquam locutione rerum praeteritarum, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis: participes ejus significans, qui futuri fuerant servi ejus, socii ejus, amici ejus, fratres ejus, membra ejus. Praedictum est ergo quod futurum erat, ut ungeret Deus Christi hominem Christum: qui tamen sic factus est homo, ut maneret Deus. Ungeret autem, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis, figurata, ut solet, locutione signifi
Abbreviated transcription (Latin):
caput et corpus. docente apło atq dicente
de semine abrahȩ: Si autem uos xꝑi ergo
ergo xꝑi estis: Inde ẽ quod alio loco idem
ipse apłs dicit: Nunc gaudeo in passionibꝰ
prouobis. et ad impleo ea quȩ desunt pressu¬
rarum xꝑi in carne mea Non dixit pressu.
ras eius ꝓ sua portione ad implebat:¬

Expanded text:
caput et corpus: docente Apostolo atque dicente de semine Abrahae, Si autem vos Christi, ergo Christus estis? Inde est quod alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit, pressurras ejus pro sua portione adimplebat
Abbreviated transcription (Latin):
egrotis quantomagis non debet decligna¬
ri homo et ex animo et extota bona uolun-¬
tate cum tota dilectione seruire dño & ma¬
lo: Ecce seruit meliori deterior s ad tempꝰ.
Quod autẽ clixi de dño et seruo. hoc intelli¬
gite de potestatibus et regibus de omnibus
culminibus huius scłi Aliquando enĩ po¬
testates bonȩ sunt timentes dnm̃. aliquan¬
do non timent dñm:¬

Expanded text:
aegrotis; quanto magis non debet dedignaaegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et timent Deum; aliquando non timent Deum
Abbreviated transcription (Latin):
illis componit domũ. ut si fuit tibi seruus ĩ¬
fidelis conuertat illum xꝑc. et ei non dicat
dimitte dñm tuũ. iam cognouisti eum qui
uerus ẽ. dñs. ille forte impius ẽ. et iniquus
tu iam fidelis et iustus. indignũ ẽ. ut iustꝰ
et fidelis seruiat iniquo et infideli Non hoc
ei dixit. s magis serui Q ut corroboret
seruũ. hoc dicit: Exemplo meo serui prior.
seruiui iniquis: Dñs enim tanta in passione
sustinens. aquibus sustinuit nisi dñs aser-¬
ius. et aqualibus nisi amalis seruis ͤ Nam
si fuissent boni serui. honorarent dñm suũ
S quia mali serui erant. in uiriauerunt:
Ille quid contra reddidit: Dilectionẽ ꝓodio:
Ait enim: Pater ignosce illis. quia nesciunt
quid faciunt: Si dñs cęli et terrȩ ꝑquẽ fac¬
ta sunt omnia seruiuit in dignis. rogauit
proseuientibus et furentibus et tanquam
medicũ se exhibuit ad ueniens. nam et me-¬
dici et arte et sanitate meliores seruiunt

Expanded text:
illis componit domum! ut si fuit ibi servus inillis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt
Abbreviated transcription (Latin):
rdinauit enĩ sic d̾s ȩccłiam suam. ut om.¬
nis potestas ordinata in scło habeat honorẽ.
et aliquando amelioribus: S exempli gr̃a
unam rem dico. hinc conicite gradus omni¬
um potestatum: Prima et cotidiana potestas
hominis in hominẽ. dñi ẽ inseruum: Prope
om̃s domus habent huius modi potestatem:
Sunt dñi. sunt et serui: Diuersa sunt nomi¬
na. s homines et homines paria sunt nomi¬
et ȩternus. isti autẽ temporales sccłm tempꝰ.
Tu cum ambulas iniua. cum uiuis in hac ui¬
ta. non uult te facere suꝑbũ xꝑc Contigit
tibi ut xꝑianus efficereris. et haberes dñm
hominẽ: Non ideo xꝑianus factus es ut de¬
digneris seruire Cum enĩ xꝑo iubente ser¬
uis homini. non illi seruis. s illi qui ussit et
ad oculũ seruientes quasi hominibus placen¬
tes. s quasi serui .xꝑi. facientes uoluntatem
dei ex animo cum bona uoluntate Ecce ñ
fecit de seruis liberos. s de malis seruis bo¬
nos seruos: Quantũ debent diuites xꝑo qͥ

Expanded text:
rdinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomiet aeternus; isti autem temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui