comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credentib: postdies illos dicit dñs.
dando leges meas inmente eorũ: etin
cordibus eorũ suꝑ scribam eas : Etero
eis indm̃ & ipsier̃ mihi inpłm: et non
docebitunus quisq fratrẽ suũ dicens¬
usq adminorẽ eorũ. Quia ꝓpicius
e ro iniquitatib: eorũ: e peccatorũ
corũ non memorabor amplius: Magna
distantia int̃legẽ &e legẽ. int̃scripturã
et scripturã int̃ doctores legis doctoresq
euglii. intlitterã &e grãm spiritalis
intelligenciȩ : Nam litera legis
scripta est intabulis lapidȩ is : grã
aut̃ spiritalis intelligenciȩ clata est
fidelium: Noc est aut̃ quod dicit.
clabo leges meas in mente eorum.
et incordibus eorũ scribã eas
in tabulis lapidȩis neq in mẽ branis.
narrat ascendit in montẽ ibiq cũ eis
illũ ꝓlixũ sermonẽ habuit ibuinsti¬
sicut lucas testatur apperuit els
sensũ ut intelligerent omnia quȩ de eo¬
scriptaerant in lege moysi & psal mis
& ꝓphȩ is deipso: De inde uero decimo

Expanded text:
rahel: post dies illos, dicit dominus, dabo leges meas in cor illorum et in mente eorum scribam eas; et ero eis in deum et ipsi erunt mihi i n populum. et non docebit unusquisque ciuem suum eusque ad minorem eorum, quia propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatorum eorum non recordabor amplius. Magna distantia est inter legem et legem, inter scripturam et scripturam, inter doctores legis doctoresque Evangelii, inter litteram et gratiam spiritalis intelligentiae. Nam littera legis scripta est in tabulis lapideis, gratia autem spiritalis intelligentiae data est fidelium. Hoc autem quod dicit, Dabo leges meas in mente eorum, et in cordibus eorum superscribam eas,in tabulis lapideis, neque in membranis, narrat, ascendit in montem, ibique cum illis illum prolixum sermonem habuit, ubi instisicut Lucas testatur aperuit eis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta erant in lege Moysi, et prophetis, et Psalmis de ipso. Deinde vero decimo
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ legis peccata poss&r offerre
ut obseruatores sui inculpabiles essent
non scđi testam̃ti locus relinqueret᷑.
Sedq illud non fuit perfectũ : illo
s ub lato. inuentus ẽ. locus aptus scđi
testam̃ti: Sicut uituperans eos. id ÷
non ad probans dignos laude: dicit per
proph&ã. Ecce dies uenient dicit dñs.
& cõ sũ mabo suꝑdomũ isrł et suꝑdomũ

Expanded text:
testamentum legis peccata posset auferre, testamentum legis peccata posset auferre, ut observatores sui inculpabiles essent, non secundi Testamenti locus relinqueretur, sed quia illud non fuit perfectum, illo sublato inventus est locus aptus secundi Testamenti. Sequitur: Vituperans enim eos. Id est, non approbans dignos laude. Dicit. Per prophetam. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo super domum Israel, et super domum
Abbreviated transcription (Latin):
uide lic&e omnium peccatorũ: Et qui
crediderit etbaptitatus fuerit:
inquit receper̃ eũ. dediteis potestatẽ
filios dĩ fieri: ecce quomodo meli¬
oris testam̃ti mediator ceclator est
xps: et quomodo melioribus pro¬
missionibus confirmatũ est: In hoc
quoq: melius sacer dociũ sortitus ẽ:
quia illud fuit tẽporale. istued ÷¬
acẽnũ: Illud non poterat hominẽ
iustificare. nec regnũ cȩlorũ suis
obseruatorib reserare: istud
uero ce ꝑfecte iustificat hominẽ
statimq ei regnũ celorũ aperit. Mediator
aut̃ testam̃ti appellatur dñs qr sicut
moy ses medius fuit interdm̃ x ppłm.
uerbadĩ adppłm referens. iterũq: ppli
tulit. iterũq nr̃a refert aclillũ:
Trans siens apłs asacerdote et sacrificio.
tinc demũ & testam̃ti differenciam facit
dicens: Nam si illud prius sub testam̃ti
culpa uacass&x: non itaq scđi testam̃ti
locus inquireretur : hocest si illud

Expanded text:
em omnium peccatorum. Et: Qui em omnium peccatorum. Et: Qui crediderit et baptizatinquit, receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Ecce quomodo melioris testamenti mediator et dator est Christus, et quomodo melioribus promissionibus confirmatum est. In hoc quoque melius sacerdotium sortitus est, quia illud fuit temporale, istud aeternum. Illud non poterat hominem justificare, nec regnum coelorum suis observatoribus reserare; istud vero et perfecte justificat hominem, statimque regnum coelorum aperit. Mediator autem testamenti appellatur Dominus, quia sicut Moyses mediator fuit inter Deum et populum, verba Dei ad populum referens, iterumque populi tulit, iterumque nostra refert ad illum. Transiens Apostolus a sacerdote et sacrificio, tunc demum et testamenti differentiam facit, dicens: Nam si illud prius. Testamentum. Culpa vacasset, non utique secundi. Testamenti. Locus inquireretur. Hoc est, si illud
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quã desacrificus &x hostiis quȩ illi
oblaturierant: Nuncaut̃ melius est¬
oris testam̃ti mediator est qđ in
mel ioribus repromissi onibus
sancitũ. hocest firmatũ statutũ. et
cor roboratũ. : Uides inquit quantũ
melior istacȩ lebratio illaquetunc
tẽporis a gebatur : siquidẽ illa
exẽplar &e figura est. Ista ueritas
factaest: Nunc hocest in hac
nouissima mundi & ace. tanto melius
minis terium sortitus est sacer docii¬
xps. quã fuissce illud legale
quanto &e melioris testamenti mediator
est. Quanto meliora sunt celestia
testenis aa erna cẽporalib: cantomelioris
& tanto meliorib: promissionib:
confirmatũest istud: Testam̃tũ oe enĩ
uetus. terrena actẽporalia promit¬
tebat licens. Si uolucritis craudi¬
eriis bona terra cõmedetis & obserua
quȩ p̃cipiotibi utsis longeuus suꝑt̃rã.
cot eraq his similia promittens tẽporalia
fidẽ dominicȩ passionis. remissionẽ¬

Expanded text:
ejus quam de sacrificiis et hostiis quae ibi ejus quam de sacrificiis et hostiis quae ibi oblaturi erant. Nunc autem melius oris testamenti mediator est quod in melioribus repromissiosancitum est. Hoc est firmatum, statutum et corroboratum. Vides inquit quanto melior ista celebratio illa quae tunc temporis agebatur, siquidem illa ad exemplar et figura est, ista veritas, facta est . Nunc, hoc est, in hac novissima mundi aetate, tanto melius minisChristus, quam fuisset illud legale, quanto et melioris testamenti mediator est: quanto meliora sunt coelestia terrenis, aeterna temporalibus, tanto melioris et tanto melioribus promissionibus confirmatum est istud. Testamentum etenim Vetus terrena ac temporalia promittebat, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis; et: Observa quae praecipio tibi, ut sis longaevus super terram; caeteraque iis similia promittens temporalia fidem dominicae passionis, et remission
Abbreviated transcription (Latin):
dotes igitur iudeorũ. exẽplari id ÷
figure & ũbrȩ cȩlestium misterioꝵ
deseruiebant: quia omĩa illa
similitudines & figure erant isto¬
rũ qusineccła modo inueritate
aguntur : Cęlestia aũt misteria
dicit sp̃ĩtalia: qui obseruatores
suos inueritate adcelestia dũcunt :
N anceleste altare est fides nr̃a.
in quo offerimus quotidie oraciones
nras dõ : Uide inquit . omĩa facito
scđm exẽplar : qđ tibi ostensũ est
in monte: Qm̃auditus nr̃ minus
aptus eẽ uidetur adisciplina
ꝑcipienda: quã uisus.: Nonenĩ
ita animo cõmendamus que audimus.
quomodo illa que ipso uisuꝑcepimus:
ideonon solũ audituꝰ uerũ & iam uisu
de monstratuest. morsi ad nõ in monte
tabernaculũ : qđ erat facturus
cooperante beselehel: Unde dicitei:
uile ut omĩa facias. scełmillã simili¬
tudinẽ quetibi in monte oftens a est:¬
Quod aut̃ dicit: intelligendũ est tam
detabernaculi constructione uasarũq:

Expanded text:
dotes igitur Judaeorum exemplari, id est dotes igitur Judaeorum exemplari, id est figurae et umbrae coelestium mysteriorum deserviebant, quia omnia illa similitudines et figurae erant istorum quae in Ecclesia modo in veritate aguntur. Coelestia autem mysteria dicit spiritalia, quae observatores suos in veritate ad coelestia ducunt. Nonne coeleste altare est fides nostra, in qua offerimus quotidie orationes nostras Deo? Vide, inquit, omnia facito secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte. Quoniam auditus naptus esse videtur ad disciplinam percipiendam quam visus, non enim in animo commendamus quae audimus, quomodo illa quae ipso visu percipimus, ideo non solum auditu, verum etiam visu demonstratum est Moysi a Domino in monte tabernaculum: quod facturus erat cooperante Beseleel. Unde dicit ei: Vide ut omnia facias secundum illam similitudinem quae tibi in monte oQuod autem dicit intelligendum est tam de tabernaculi constructione vasorumque
Abbreviated transcription (Latin):
sub scđm ordinẽ melchi sedech.
cũ essent sacer dotes leuitici gener is
qui offerrent scđm legẽ munera
quiex ẽplari ce umbre deseruiunt
celȩstium. sicutres ponsũ est moysi
cũ consũ masso tabernaculi. oraculũ:
Siessex t̾renus pontifex suꝑter rã
sicutã a ron uelaliquis scđmeiꝰ
ordinẽ in mortalis & sine peccato
qui suis sacrificiis potuissex mundare
genus humanũ: ꝑfectũq reddere :
non & e& utiq sacerdos scđm
or dinẽ melchi sedech in acenũ.
quiasatis cẽnt quior ferrent
legalia munera: Sed quia a aron
& filuei mortales erant cepecca¬
tores : quapropt̾ non poterat genus
humanũ perfectũ reddere: idõ
uenit xps sinepeccato qui in aet̾nũ
suũ sacerdotiũ tener&e. suoq::
sacrificiogenus humanũ perfectis¬
sime mundarte: Nontalis quales
deseruiunt celestium. Exẽ plar
est figura cesimilitudo. ꝑ qđ
aliares ostenditur: sicut i mago
expressa inpariete exẽplar
& figuraest. ueri hominis: Sacer

Expanded text:
Secundum ordinem Melchisedech. Secundum ordinem Melchisedech. Cum essent. Sacerdotes Levitici generis. Qui offerrent secundum legem munera, qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium, sicut responsum est Moysi, cum Si esset terrenus pontifex super terram, sicut Aaron, vel aliquis secundum ejus ordinem immortalis et sine peccato, qui suis sacrifi iis potuisset mundare genus humanum, perfectumque reddere, non esset utique sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum, quia satis essent qui offerrent legalia munera. Sed quia Aaron et filii ejus mortales erant et peccatores, quapropter non poterant genus humanum perfectum reddere, ideo venit Christus sine peccato, qui in aeternum suum sacerdotium teneret, suoque sacrificio genus humanum perfectissime mundaret, non talis quales deserviunt coelestium. Exemplar est figura et similitudo per quod alia ostenditur, sicut imago expressa in pariete, exemplar est et figura veri hominis. Sac
Abbreviated transcription (Latin):
sacer docii scđm p̃ceptũ legis munera
&e hostias prosuis uł ꝓppłi offerebant
delictis: xp̃s uero cũ insempit̃ na
diuinitatis suȩ natura non haber&e
quid offer roe. sũpsit ex nobis qđ
pronobis offerr&. id t̾ carnem
humanã seipsũ uidelice quẽ obtuli
in aracrucis. Quidergo tã aptũ
immolacioni: quã caro racionalis
proracionali & quid tãmundum
ꝓmundan᷑ is. Quã carnẽ sine ulla
contagione offeri: et qm̃ quat tuor
i n omni sacrificio con sideranda sunt.
uidelicae cui offeratur. aquo offerat᷑.
quid offeratur. proquib offeratur.
haec & iam possumus hicreperire
satis eleganter Quia enĩ nulli sacri¬
ficium debetur nisisolidõ uero:
pontifex nr̃ mundã hostiam pronobis
dõ patri obtulit. idẽ ex istens
acceptum. per eccłam suam: Dũ enĩ
nos offerimus sacram̃ta corporis eiꝰ.
ipse offert : Siergo e & suꝑ t̾ram
subaudis sacerdos terrenus scđm
ordinẽ aaron. Nec ec̃e sacerdos

Expanded text:
sacerdotii secundum praeceptum legis munera sacerdotii secundum praeceptum legis munera et hostias pro suis et pro populi offerebant delictis. Christus vero, cum in sempiterna divinitatis suae natura non haberet quod offerret, sumpsit ex nobis quod pro nobis offerret, id est carnem humanam, seipsum videlicet quem obtulit in ara crucis. Quid ergo tam aptum immolationi quam caro rationalis pro rationali? Et quid tam mundum pro immundis quam carnem sine ulla contagione offerre? Et quoniam quatuor in omni sacrividelicet, cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur, haec etiam possumus hic reperire satis eleganter: quia enim nulli sacrificium debetur, nisi soli Deo, Pontifex noster mundam hostiam pro nobis Deo Patri obtulit. Idem existens acceptum per Ecclesiam suam. Dum ergo nos offerimus sacramenta corporis ejus, ipse offert. Si ergo esset super terram. Subaudi sacerdos terrenus secundum ordinem Aaron. Nec esset sacerdos.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m quẽ misisti unũ &uerum
dm̃ Taber naculi quoq: ueri
minister est. quod constituit
siue cõposuit ds̃ & non homo. id ÷
El i: qđ nobis ipse administrat
utclaritate siderũ illius illus tremur:
Faber naculũ ce enĩ qđ besele hel
fecit interra repromissi onis
Non fuit uerũ : q card&e. et uetus tate
consũptũ est: Nec sẽper durare poterit.
ldeoq tabernaculũ uerũ cȩlũ uocat.
qm̃ inaet̃nũ stabit Nullaq: uetustate
consumetur: Potest & alciori sensu in¬
tellegi ut tabernaculũ uerũ accipiantur
anime sc̃oꝵ quibus ipse filius dĩ
gaudia patriȩ cęlestis administrat: et
inquibus ipse habitare dignatur. iuxda
qđ ꝑprophaeam dicit: in habitabo inillis
& in ambulabo & apłs in interiore
homine habitare xpm̃perfidẽ in cordib:¬
Om̃is enĩ pontifex: ad offerendi munera
constituitur: Unde neces seesta :¬
& hunc habere aliquid qđ oferat.:
N on potest. eẽ. sacerdos : nisi habeat
qđ offerat : Pontifices enĩ ueteris

Expanded text:
m quem misisti, unum et verum Deum. Tabernaculi quoque veri minister est, quod constituit sive composuit Deus, et non homo: id est, coeli, quod nobis ipse administrat, ut claritate siderum illius illustremur. Tabernaculum enim quod Beselehel fecit in terra repromissionis, non fuit verum; et vetustate consumptum est, nec semper durare potuit: ideoque tabernaculum verum coelum vocat, quoniam in aeternum stabit, nullaque vetustate consumetur. Potest et altiori sensu intelligi, ut tabernaculum verum accipiantur animae sanctorum, quibus ipse Filius Dei gaudia patriae coelestis administrat, et in quibus habitare dignatur: juxta quod per Prophetam dicit: Inhabitabo in illis et inambulabo. Et Apostolus, In interiore homine habitare Christum per fidem in cordibOmnis enim pontifex ad offerenda munera constituitur, unde necesse est et huic habere aliquid quod offerat. Non enim potest esse sacerdos nisi habeat quod offerat. Pontifices vero veteres
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ uidelic& auxiliũ pietatis suȩ
& extrax̃ eũ defornace ferrea trahens
serti uastitatẽ introluxit int̾rã om̃ib:
meliorem:: Sed qa non ꝑ manser̃
intestam̃to eĩ id÷ non obseruauer
qđ p̃cepit intestam̃to suo: neglex̃ eos
hocest dimisiteos irȩ scđm desideria
cordis sui. iuxta qđ psalmistã dicit:
Notandũ aut̃ qr cũ dixiss& sermo
Ne forte iulȩi possent oblatrando
dicere. illud testam̃tũ destruendum
ẽẽ de quo dixit cds̃ habrahȩ. insemine
tuo benedicent᷑ om̃s gentes.
discrete manifestauit dequo
loqueretur cũ sub intulit dicens:
lridiequa app̃hendi manũ illoꝵ: ut elucerẽ
eos detraaegrpti: delege enĩ hoc dixit
quã quinqua gesima die egressionis illoꝵ
de t̃raegypti dataẽe. comstat in monte
synai : in qua non ꝑmanser̃ patreseorũ:

Expanded text:
magnum videlicet auxilium pietatis suae, et extraxit eum de fornace ferrea, trahensserti vastitatem, introduxit in terram omnibus meliorem. Sed quia non permanserunt in testamento ejus, id est non observaverunt quae praecepit in testamento suo, neglexit eos, hoc est dimisit eos ire secundum desideria cordis sui, juxta quod Psalmista dicit . Notandum autem quia, cum dixisset sermo Ne forte Judaei possent oblatrando dicere illud testamentum destruendum esse, de quo dixit Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes, discrete manifestavit de quo loqueretur, cum subintulit: In die qua apprehendi manum illorum, ut educerem eos dhoc, quam quinquagesimo die egressionis illorum de terra Aegypti, datam esse constat in monte Sinai, in qua non permanserunt patres eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
quiadhuc futurisunt panẽ refecti¬
onis uerbi spiritalis. & potũ doc¬
trinȩ euangelicȩ dicens Si quis sitit.
x egoreficiamuos. Ministrauit
baptis matis: & insuper qđ nauis
fuit sacramentũ redẽptionis. ꝑpassi¬
onẽ suam et cognicionẽ ministeriorũ
in lege & prophȩtis. acposttea sua
ascensione ministrauit nobis aditũ
patriȩ cȩlestis. Eccquomodo.¬
& quid inistrauit electis suis
apparens in mundo. Dicatur & aliter::
Scõꝵ ministererit infuturũ : quando
sem& ipsũ ministrabit illis: ut cognoscant
eum cũ patre & spũscõ sicut est.
Scilic& cũ dederit regnũ suum dõ
et patri. Unde ineugło dese sub
personi patris familiȩ loquȩndicit:
A men dico uobis qđ prȩcingex se
x faci& illos discũbere : & transiens

Expanded text:
qui adhuc futuri sunt, panem refectiqui adhuc futuri sunt, panem refectionis verbi spiritalis, et potum doctrinae evangelicae, dicens: Si quis sitit, et ego reficiam vos . Ministravit baptismatis, et insuper quod majus fuit sacramentum redemptionis per passionem suam et cognitionem mysteriorum in lege et prophetis, ac postea sua ascensione ministravit nobis aditum patriae coelestis. Ecce quod et quid ministravit electis suis apparens mundo. Dicatur et aliter: Sanctorum minister erit in futurum, quando semetipsum ministrabit illis ut cognoscant eum cum Patre et Spiritu sancto, sicuti est, scilicet cum tradiderit regnum suum Deo et Patri. Unde in Evangelio de se sub persona patrisfamilias loquens dicit: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et tra
Abbreviated transcription (Latin):
& qualẽ ad hucdicturi sumus in sequentib
Qui consedit indextera sedis magnitudinis
incȩlis scoꝵ minister: & taber naculi ueri
qđ finxit ds̃ &e non homo: Sedẽ
magnitudinis incelis . debemus accipere
plenitudinẽ pat̾ne maiestatis inqua filius
dĩ sedet. quio iam designatur ꝑ dexterã.⁊
Necest pueriliter accipiendũ quod els̃
pater dexterã aue sinistrã habeat quisps̃ est
et omĩa implens. ut ita seleat filius
indextera illius sicut solet sedere filius
iuxta patrẽ suũ regẽ: sed sicut
diximus plenitudinẽ maiestatis.
sũmãq głam beatitudinis. et prosperi¬
tatis. debemus ꝑ dexterã indelligere
inqua filius sed&: Sedereaut̃ filii:
prohabitare ponitur Pontifex ergo
nr̃ qui conselit in sũma gła paterne
maiestatis incelis. scoꝵ ministerest
Q uod duobus modis accipi potest:
Ueniens quippe dns inmundũ ꝑ in¬
carnacionis ex hibicionẽ. ministrauit
scĩs apłis aliisq fidelibus  iam¬

Expanded text:
et qualem adhuc dicturi set qualem adhuc dicturi sconsedit in dextera sedis magnitudinis in coelis, sanctorum minister, et tabernaculi veri, quod fixit Deus, et non homo. Sedem magnitudinis in coelis debemus accipere plenitudinem paternae majestatis, in qua Filius Dei sedet: quae etiam designatur per dexteram: nec est pueriliter accipiendum, quod Deus Pater dexteram aut sinistram habeat, qui spiritus est omnia implens: ut ita sedeat Filius in dextera illius, sicut solet sedere filius juxta patrem suum regem. Sed, sicut diximus, plenitudinem majestatis summamque gloriam beatitudinis et prosperitatis, debemus per dexteram intelligere, in qua Filius sedet. Sedere autem pro habitare ponitur. Pontifex ergo noster, qui consedit in summa gloria paternae majestatis in coelis, sanctorum minister est: quod duobus modis accipi potest. Veniens quippe Dominus in mundum per incarnationis exhibitionem, ministravit sanctis apostolis aliisque fidelibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad morsen in lege Unges aa ron
& filios eĩ  in sacerdotes: Selq
illi infirmitatẽ hocest peccata
habebant quibus in firmabatur
eorũ anima: neces se habebant
ut proppli. ita ce iam prosuis delictis
hostias offerre: Isteauẽ tã potensest.
ut non indigerde prose offerre.
sed in super semel oblatosuȩ carnis
sacrificio omniũ saluti sufficeree:
Sermo aut̃ iuris iurandi qui post legẽ est
filium in ꝙ̃ nũ perfectũ sub ostendit.
siue perfectũ constituit sacer dotẽ :
Non in firmitate grauatũ sicutlex constituit
sedech: Ponit hic apłs filii nomen
ad distinctionẽ seruorũ qui fuerunt
in lege: qr serui infirmifuer̃. siue
quia peccatores. siue q mortales erant:
ł ilium uero perfectũ ostendit : q sẽꝑ
& quasi recapitolacione p̃cedentis
disputacionis: adrẽ ipsã deducit. audito¬
rẽ : Talẽ habemus pontificẽ sub audis
qualem superius diximus: scm̃ uidelic&:
in nocentẽ. in pollutũ segregatũ apeccatorib:

Expanded text:
ad Moysen in lege: Unges Aaron ad Moysen in lege: Unges Aaron et filios ejus mihi in sacerdotes ; sed quia illi infirmitatem, hoc est, peccata habebant quibus infirmabatur illorum anima, necesse habebant ut pro populi, ita etiam pro suis delictis hostias offerrent. Iste autem tam potens est, ut non indigeret pro se offerre, sed insuper semel oblato suae carnis sacrificio, omnium Sermo autem jurisjurandi qui post legem est, Filium in aeternum perfectum. Subaudi, ostendit, sive perfectum constituit sacerdotem, non infirmitate gravatum, sicut lex constituit Ponit hic Apostolus Filii nomen ad distinctionem servorum, qui fuerunt in lege: quia servi infirmi fuerunt, sive quia peccatores, sive quia mortales erant; Filium vero perfectum ostendit, quia semper t magnum, et quasi recapitulatione praecedentis dispositionis ad rem ipsam deducit auditorem. Talem habemus pontificem. Subaudi, qualem superius diximus, sanctum videlicet, innocentem, impollutum, segregatum a peccatoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq obtulit sacrificium: non
prosuis delictis. sed pronostris:
Et se mel hocfecit non amplius
qa semel mortuus est propeccatis
nr̃is. iã non moritur mors illi
ultra non lominabitur: Magni¬
tuclinẽ xpĩ sacrificii hic ostendit:
qđ semel oblatũest tantũ pre¬
ualuit. quantũ omĩa sacrificia legalia
non ualuer̃. ⁊ Unũ emĩ fuit cȩ semel
oblatũ. et sufficit in sẽpiternũ
altollenda omĩa peccata credenciũ:.
pontifices a ut̃ iudeorũ peccatores
erant.: et ido neces se abebant
prosuis delictis hostias offerre:
Et id ento sacrificia illa hominem
iustificare non poterant: qia in¬
conueniencia erat ut pro homine
racionali in racionale animal offer¬
retur: Quȩ rebatur pontifex sine
peccato o hostia racionabilis: necin¬
ueniebatur: Inuentus est unus sine
peccato ds̃ & homo : & obtulit
seipsũ racionabile sacrificium pro
salute hominis racionalis: Lex
enĩ homines constituit sacerdotes:
infirmitatẽ habentes : Dicit enĩdns

Expanded text:
Utique obtulit sacrificium non pro suis dilectis, sed pro nostris, et semel hoc fecit non amplius, quia semel mortuus pro peccatis nostris, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Magnitudinem sacrificii Christi hic ostendit, quod semel oblatum, tantum praevaluit, quantum omnia sacrificia legalia non valuerunt. Unum enim fuit, et semel oblatum, et sufficit in sempiternum ad tollenda omnia peccata credentium. Pontifices autem Judaeorum peccatores erant, et ideo necesse habebant pro suis delictis hostias offerre, et ideo sacrificia illa hominem justificare non poterant, quia inconveniens erat, ut pro homine rationali irrationale animal offerretur. Quaerebatur pontifex sine peccato, et hostia rationabilis, nec inveniebatur; inventus est autem unus sine peccato Deus et homo, et obtulit seipsum rationabile sacrificium pro salute hominis rationalis. Lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes. Dicit enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Ihs̃ aut̃ solus q non mortalis est
sẽpiternũ hab& sacerdocium:
nec ullũ habere poterit sub sequentes
eo qđ ipse maneat ingẽnũ: Sequitur:
Vnde et saluare in ꝑpetuũ potest.
accedens ꝑ semet ipsũ ad dm̃: sẽ ꝑ¬

Expanded text:
Jesus autem solus, quia immortalis est, Jesus autem solus, quia immortalis est, sempiternum habet sacerdotium, nec ullum habere poterit subsequentem, eo quod ipse maneat in aeternum. Sequitur: Unde et salvare in perpetuum potest accedentes per semet
Abbreviated transcription (Latin):
lurauit dns et nom pęnitebit eũ. id÷
non mutabit iuramentũ suum.
qm̃tues sacerdos ingȩ ernũ scđm
ordinẽ melchi selech:: Intantũ
melioris testam̃ti sponsor siue
promissor factus ẽ xps: sub
suum sacerdocium tence: In quantũ
sacer dociũ xpĩ qđ iuramento dĩ est
sancitũ. sua dignitate p̃ cellit
sacer dociũ ueteris legis: intantum
p̃cellit ce iam gram eugłii legẽ moꝵsi
Etalii quidẽ plures factis sacerdotes
dixit cũ iure iurando. tues sacerdos
inge ernũ eo qđ maneat inȩternũ
sẽpiternũ hab&e sacerdocium :
Duas ponit hic differencias beatus.¬
apłs.: Quia sacerdos. nr̃. non hab&
finem sicuc sacerdotes legis: et qr
cũ iureiurando suum sacerdocium¬
possessurus est: Quiaenĩ sacerdotes
legis mortales erant: plures factis unt
sacerdotes in ipsalege sicut aaron
ce filuieius: ielcirco quod morte
p̃uenti ꝓhiberentur ꝑmanere in
sacerdocio. Mortuis enĩ patribus:
succedebant filii in locũ ipsorum:

Expanded text:
enitebit eum, id est non mutabit juramentum suum, quoniam tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. In tantum melioris Testamenti sponsor sive promissor factus est Jesus, ssuum sacerdotium tenet. In quantum sacerdotium Christi, quod juramento Dei est sancitum, sua dignitate praecellit sacerdotium legis veteris, in tantum praecellit etiam gratia Evangelii legem Moysi. Et alii quidem plures facti sunt sacerdotes,dixit cum jejurando, Tu es sacerdos in aeternum, eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium. Duas ponit hic differenApostolus: quia sacerdos noster non habet finem, sicut sacerdotes legis, et quia cum jurepossessurus est. Quia enim sacerdotes legis mortales erant, plures facti sunt sacerdotes in ipsa lege, sicut Aaron et filii ejus, idcirco quod morte praeventi prohiberentur permanere in sacerdotio. Mortuis enim patribus, succedebant filii in locum ipsorum;
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dicer&: ludȩi uelut serui
timore legis dñõ seruientes. legales
pontifices habuer̃. sibi conseruos.
mortalesq: ac peccatores: pro
semae ipsis. similiter in ligebant
offerre: Nos aut̃ quibus dictũ
est: iam non dicã seruos secl amicos
meos. & quia filii dĩ sumus.
seruiendo illiamore filiacionis
decoe ut habeamus pontificẽ
in mortalẽ segregatũ a peccatorib:
Sequitur: Qui non habet cotidiȩ
necessitatẽ. quẽ ad modũ saceri¬

Expanded text:
quasi diceret: Judaei velut servi quasi diceret: Judaei velut servi timore legis Deo servientes legales pontifices habuerunt, sibi conservos mortalesque ac peccatores, qui pro semetipsis similiter indigebant offerre: nos autem quibus dictum est: Jam non dico vos servos, sed amicos meos, et quia filii Dei sumus, serviendo illi amore filiationis, decet ut habeamus pontificem immortalem, segregatum a peccatoribus. Sequitur: Qui non haberet quotidie necessitatem, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
lutus. secregatus apeccatoribꝰ et
excels ior cȩlis factus : Non eram̃
digni. nec ꝓmere bamur talẽ habere
pontificẽ: sed necesse erat nobis
uttalẽ haberemus pontificẽ. quicet̃
sc̃s in interiore homine. in nocens
manibus. inpolluto corpore. segre¬
gatus apeccatoribus: Id ÷ ab omi
peccato immunis et tonuer sacione
peccatorũ separatus.: In hocem fuit
homines cũ peccato concipiuntur
etnas cuntur. atq ab hoc scło cũ
peccato transeunt:  hicaut̃ sine
pec cato conceptus. sine peccato est
natus: et sinepeccato ab hoc mundo
transiuit:. Qm̃ peccatũ non fecit.
neclolus inuentus est in ore eiꝰ:
factus est aut̃ excelsior cęlis
quado quadragesimo diȩ ad mirande
suȩ resurrectionis. suꝑ om̃s cȩlos
et suꝑ om̃s ordines cȩlestium
spĩtuum eleuatus est ad consessum
paternȩ maiestatis. ubi sed&e nunc
in plenitudine honoris cegłȩ :
potest ce ita intelligi qđ dicit:
talis nobis decebat ut e& pontifex:

Expanded text:
lutus, segregatus a peccatoribus, et lutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus. Non eramus digni, nec promerebamur talem habere pontificem: sed necesse erat nobis, ut talem haberemus pontificem, qui esset sanctus in interiore homine, innocens manibus, impolluto corpore, segregatus a peccatoribus; idem ab omni peccato immunis, et a conversatione peccatorum separatus. In hoc enim fuit homines cum peccato concipiuntur, et nascuntur, atque ab hoc saeculo cum peccato transeunt: hic autem sine peccato est conceptus, sine peccato est natus, et sine peccato ab hoc mundo transiit: quoniam peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Factus est excelsior coelis, quando quadragesimo die admirandae suae resurrectionis super omnes coelos et super omnes ordines coelestium spirituum elevatus est ad consessum paternae majestatis, ubi nunc sedet in plenitudine honoris, gloriae. Potest et ita intelligi, quod dixit: Talis nobis decebat, ut esset pontifex,
Abbreviated transcription (Latin):
et sẽpiternũ hab&e sacerdocium.
semꝑ interpellat ꝓnobis. sẽꝑq
potest saluare: Quod uero quidã
co dices habent accedens ꝑ semoe¬
ipsũ ad dm̃. quidã uero plurali
numero accedentes : utrũq: recipi
potest: Xp̃sergo pontifea nr̃.
nonꝑ alium pontificẽ maiorẽ. ipse
accedit addm̃ patrẽ. sed ꝑsemoe ipsũ.
idoq potest saluare in secredentes:
Pot est & ita intelligi qđ dicit
saluare inꝑpetuum potest.
accedentes ꝑsemoe ipsum ad dm̃:
Nos qui puri homines sumus. ꝑ illũ
accedimus ad dm̃ patrẽ .:: qui medi¬
ator existens uultuidĩ pronob̃.
dirigentes ꝑ illũ p̃ces nrãs ad patrẽ:
Undesacerdotes ȩccłȩ altari
assistentes: dicunt: Suscipe dnẽ
uero pontifices qr sẽꝑ nonerant.
sẽper non interpellabant: Inter¬
pellat. aut̃ pronobis per hoc quod
siduȩ ostendit uultui dĩ ꝓ nobis.
et miseratur scđm utrãq sub¬
stanciam: Talis enĩ decebat ut nob̃
eẽt. pontifex. sc̃s. in nocens: inpol¬

Expanded text:
piternum habet sacerdotium, semper interpellat pro nobis, semperque potest salvare. Quod vero quidam codices habent, Accedens per semetipsum ad Deum; quidam vero plurali numero, Accedentes: utrumque recipi potest. Christus ergo pontifex noster non per alium pontificem majorem ipse accedit ad Deum Patrem, sed per semetipsum: ideoque potest salvare in se credentes. Potest et ita intelligi, quod dicit: Salvare in perpetuum potest accedentes per semetipsum ad Deum: nam quia puri homines sumus, per illum accedimus ad Deum Patrem quia mediator existens astat vultui Dei pro nobis, dirigentes per illum preces nostras ad Patrem. Unde sacerdotes Ecclesiae altari assistentes dicunt: Suscipe, Domine, vero pontifices quia semper non erant, semper non interpellabant. Interpellat autem pro nobis per hoc quod sidue ostendit vultui Dei pro nobis, et miseretur secundum utramque substantiam. Talis enim decebat ut nobis esset pontifex sanctus, innocens, impol
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ Ministrabit illis : cũ se &
patrẽ cũspũs cõ eis manifestabit.
Namcybus & uita illorũ : uisio scẽ
trinitatis erit. sicut ipse dicit
ad patrẽ.⁊ Haec est uita acẽ na¬

Expanded text:
t. Ministrabit illis, cum se et Patrem cum Spiritu sancto eis manifestabit: nam cibus et vita illorum visio sanctae Trinitatis erit, sicut ipse dicit ad Patrem: Haec est vita ae
Abbreviated transcription (Latin):
habundaret: Quienĩ mortui sumꝰ
peccato tẽpore baptismatis. quo¬
modo adhuc uiuemꝰ in illo: id est
si omiaa peccata nobis dimissa sunt
inbaptismo. quare oboedimꝰ uicus
& suggessionib: carnis. ille mor¬
tus ẽ. peccato. qui non habet pec¬
catum: cui deleta sunt peccata iN
baptismo: Et contra ille uiuit pec¬
cato: qui oboedit delectationi
peccati: & suggessioni prauȩ uolun¬
tatis:: Docet autẽ apłs. ut post quã
in baptis inate accepimꝰ remisionẽ¬
peccatoꝵ abstineamꝰ a criminalibus

Expanded text:
abundaret. Qui enim mortui sumus abundaret. Qui enim mortui sumus peccato, tempore baptismatis, quomodo adhuc vivemus in illo? id est si omnia peccata nobis dimissa sunt in baptismo, quare obedimus vitiis et suggestionibus carnis? Ille mortuus est peccato, qui non habet peccatum, cui deleta sunt omnia peccata in baptismo: e contra ille vivit peccato, qui obedit delectationibus peccati et suggestionibus pravae voluntatis. Docet autem Apostolus ut postquam in baptismate accepimus remissionepeccatorum, abstineamus a carnal
Abbreviated transcription (Latin):
& ad illud. hubihabundauit pecca¬
tũ suꝑ habundauit gr̃a:. Quidam
enĩ gentiliũ audientes predicati¬
onẽ pauli aliorũq apłoꝵ ubi debu¬
erant accipere uitã ibi acceper̃
mortẽ : non intelligentes sensum
predicationis eorũ : Vnde dicebaNT
apłos predicare qđ quanto am
plius homo peccaret. tanto magis
rer& iustus & quo maiora peccata
& plura dimitteret. eo plus mise¬
ricors. eẽ. lauda retur :: Quaꝓpter
dicebant: Faciamꝰ mala ut ueniant
bona: quia quo amplius peccaueri¬
mͦ: eo maiorẽ grãm apud dñm ha¬
bebimꝰ: Nosergo aliter debemꝰ di
nobis ad tendentes quiddicit
apłs exꝑsona fideliũ loquens quise
bundet ut plus habeat qđ nobis
dimittat : & crescat nobisdimit¬
tendo sic̃ quidã carnaliũ dicunt:
Absit: Nonfiat illud ut semꝑin pec¬
catis ꝑmaneamus:. Hoc autẽ dig¬
na consideratione ꝑpendendumẽ.
quia idcirco ista contradic̃ apłs ne
aliquis infideliũ dicere posset qđ as¬
serer& ipse peccandũ esse : ut dĩ grã

Expanded text:
eccatum, superabundavit et gratia. Quidam enim gentilium; ubi audierant praedicationem Pauli, aliorum apostolorum: ubi debuerant accipere vitam, ibi acceperunt mortem, non intelligentes sensum praedicationis eorum. Unde dicebant apostolos praedicare, quia quanto homo amplius peccaret, tanto magis reret justus: et quo majora peccata et plura dimitteret, eo plus misericors esse laudaretur. Quapropter dicebant: Faciamus mala, ut veniant bona: quia quo amplius peccamus, eo majorem gratiam apud Deum habemus. Nos autem aliter debemus dicbona, attendentes quod dicit Apostolus ex persona fidelium loquens, qui sein hoc abundet ut plus habeat quod vobis dimittat, et crescat nobis dimittendo, sicut quidam carnalium dicunt, absit? Non fiat illud: ut semper in peccatis permanemus. Hoc autem digna consideratione perpendendum est, quia idcirco ista contra dicit Apostolus: ne aliquis infidelium dicere possit: quod asserat ipse peccandum esse, ut gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi diceret: Sic̃ regauit acte¬
nuit principatũ originale pec¬
ecitũ & insuꝑ ac tuale inelectis.
ut inmortẽ eos traheret adtẽ pꝰ.
cata regnet inelectis ꝑ iusticiae
operũ inuitt̃i aet̾nã illos intro¬
mit tendo ꝑ adiutorium iħuxp̃i
In hoc enĩmaior. ẽ. grãxp̃i que
nobis datei ẽ. quã pecccitũ adẽ.
& magis nobis ꝓfuit quã illud
nocusset quia pecccitũ ad e
fticit nos ad tẽpus mori gr̃a autẽ
xp̃i dimittit nobis ñ solũ origi¬
nale. sed &iã ac tuale peccatũ faciens
nos insuꝑ uiuere inuita aet̃na.:¬

Expanded text:
Ac si diceret: Sicut regnavit ac tenuit principatum originale peccatum, et insuper actuale electis est ut in mortem eos traheret ad tempus,cata, regnet in electis per justitiam eorum in vitam aeternam illos intromittendo per adjutorium Jesu Christi. In hoc enim major est gratia Christi quae nobis data est quam peccatum Adae: et magis nobis profuit, quam illud nocuit: quia peccatum Adae facit nos ad tempus mori: gratia autem Christi dimittit nobis non solum originale, sed etiam actuale peccatum, faciens nos insuper vivere in vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsius baptitati sumꝰ: Quȩ hoc
modo soluitur: Quia apłs in hoc
loco non tantũ rationẽ & institu¬
tionem baptisii describere dis
posuit : quantũ mysterium mostis
xp̃i: Et ubi demorte erat aliquid
suscepit. neque mortẽ : sed ꝑsonam
tantũ modo filii quȩ carnẽ assũp¬
sit & ꝓnobis mortua est: Non eñĩ
conueni ebat ut diceret. quicũq
baptizati sumꝰ in nomine patris

Expanded text:
te ipsius baptizati sumus, quae hoc modo solvitur, quia Apostolus in hoc loco non tantum rationem et institutionem describere baptismi disposuit, quantum mysterium mortis Christi et ubi de morte erat aliquid carnem non suscepit, neque mortem, sed personam tantummodo Filii quae carnem assumpsit, et pro nobis mortua est. Non enim conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nomine Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
ret. sed ut demonstraret. Ait :
l exautẽ subintrauit. id est subito
intrauit. uthabun daret delictũ
uomodo habundat delictũ ꝑlegẽ
dupliciter Uel quia dũ p̃cipit
dicł neadulteriũ facias. ñ c̾cupis¬
ces remꝓximitui exardescit animꝰ
adlibidinem ad concupiscentiam.
quiantet nesciebat qđ concupis¬
centia. aut tale huius modi pecca
legis. excrescit delictũ mnui dictã.
quia maiori poena & uindicta dig¬
nusẽ. quiscient̃ contra legis precep¬
tũ pecccit: quã qui non habens
legẽ ignorant̃ delinquit: Ubiaut̃
uit grã: Originali peccato qđ a cs
om̃s ꝑ uenit addita sunt actualia.
& habundauit siue excreuit debic¬
tũ: Sed ubi delictũ habundauie
& creuit pactualia peccattar & ꝑ
contẽptũ legis. suꝑ habundauit

Expanded text:
ret, sed demonstraret, ait: Lex autem subintravit, id est subito intravit, ut abundaret delictum. Quomodo abundat delictum per legem? Dupliciter: vel quia dum praecepit, dicens: Ne adulterium facias; non concupiscas rem proximi tui , exardescit animus ad libidinem et ad concupiscentiam, qui ante nesciebat quod concupiscentia hujusmodi peccatlegis et crescit delictum in vindictam, quia majori poena et vindicta dignus est, qui scienter contra legis praecepta peccat, quam qui non habens legem ignoranter delinquit. Ubi autem et gratia. Originali peccato quod ad omnes pervenit addita sunt actualia, et abundavit sive excrevit delictum. Sed ubi delictum abundavit et crevit per actualia peccata et contemptum legis, superabundavit
Abbreviated transcription (Latin):
ATITER In moste ipsius bapti¬
tati sumꝰ : id est infide passionis
& mortis eĩ. qui a ꝑfidem passionis
xp̃i & baptimi grãm. ablui mur
xꝓpeccatis: Ista enĩ duo itti con¬
iuncta sunt: ut neq passio xp̃i sine
baptismo. neq baptismus sine fide
passionis xp̃i nos possit saluare:
Diccimꝰ & aliter: In morte ipsius
baptizati sumus: idẽ. ad exempliũ
& figurã mortis cius: ut illi cõmore¬
remur peccato sic̃ mortuus est̃ ipse
corpore uel ad exemplum mortis
ẽĩ eomodo quo in sequentib dicen¬
dũ est: Inter haec uͦ considerandũ
est quatuor generã esse baptismatis:
Unum tantum in aqua sicut fuit
baptismũ ioħis. qđ remissionem
peccatorũ non dedit Aliud inig
neł spir quo baptizati sunt apło
die pente costes & dequo dñs dix̃:
Uos autẽ baptirabimini spũ sc̃õ¬

Expanded text:
ius baptizati sumus, id est in fide passionis et mortis ejus quia per fidem passionis Christi et baptismi gratiam abluimur peccatis. Ista enim duo ita conjuncta sunt, ut neque passio Christi sine baptismo neque baptismus sine fide passionis Christi, nos possit salvare. Dicamus et aliter: In morte ipsius baptizati sumus, id est ad exemplum et figuram mortis ejus ut illi commoreremur peccato, sicut mortuus est ipse corpore, vel ad exemplum mortis ejus, eo modo quo in sequentibus dicendum est. Inter haec considerandum est quatuor esse genera baptismatum. Unum tantum in aquis, sicut fuit baptismum Joannis quod remissionem peccatorum non dedit; aliud in igne vel Spiritu, quo baptizati sunt apostoli in die Pentecostes: et de quo Dominus dixit: Vos autem baptizabimini Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ ꝑtinecit &dicit: Num quid
ignoratis oromani mysterium mor¬
tis xp̃i. sepulturȩ acre surrectionis.
quomodo conueniat misterio bap¬
tis matis: certe non ignoratis ut
puto : Et signoratis: ego uobis pan¬
dam: Sed quęstio orit᷑ in hoc loco.

Expanded text:
neat, et dicit: Nunquid ignoratis, o Romani, mysterium mortis Christi, sepulturae ac resurrectionis, quomodo conveniat mysterio baptismatis? Certe, ut puto, ignoratis: et si ignoratis, ego vobis pandam. Sed quaestio oritur in hoc loco,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i : Ap̃o mortuo incruce ꝓnr̃is
peccatis. qui est caput om̃iũ electoꝵ
om̃s electi quis m̃bra ẽĩ cõmortuist᷑
peccato capiti suo xp̃o: Uerbi grã:
Sic̃ ablato & absciso capite cuiis¬
libet animantis. cõmoriunt᷑ omia
m̃bra : itamortuo xp̃o cõmortui st̃
millo om̃s electi & baptizati in eiꝰ
passione: Passio & enĩ illius: baptis mũ
nostri fuit: Ille quidẽ mortuus ẽ.
corpore . & nospeccato: qui ipse

Expanded text:
mortuo in cruce pro peccatis nostris, qui est caput omnium electorum, omnes electi qui sunt membra ejus, commortui sunt peccato capiti suo Christo, verbi gratia: Sicut ablato et absciso capite cujuslibet animantis, commoriuntur omnia membra, ita mortuo Christo commortui sunt in illo omnes electi et baptizati in ejus passione. Passio etenim illius baptismus noster fuit. Ille quidem mortuus est corpore, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriam sed dĩ non ꝓlucris tẽpo¬
ralibus p̃dicationi insistentes
sed premuneratione &na: Hon
p̃di cantes alia in publico.
scripturam non interp̃tantes
ꝑuerse : Insciencia: Ueteris tes¬
tamenti & nouisimus occupati
non insimulatione neque in hu¬
mana sapientia quȩ in flat
hominem sine caritate: in longa:¬
nimitate: Longua nimistas est :¬
longua animi ꝑ seuerantia: & paci¬
encia in aduersis huius scłi: In sua¬
uitate: Utnulli non solum factis:
sed &iam nec uerb nr̃is amaritudi¬
tales nos exhibeamꝰ. ut tẽplũ simꝰ¬

Expanded text:
propriam, sed Dei: non pro lucris tempopropriam, sed Dei: non pro lucris temporalibus praedicationi insistentes, sed pro remuneratione aeterna: non praedicantes alia in publico, ram Scripturam non interpretantes perverse. In scientia Veteris Testamenti et Novi simus occupati, non in simulatione, neque in humana sapientia, quae inflat hominem sine charitate. In longanimitate. Longanimitas est longa animi perseverantia, et patientia in adversis hujus saeculi. In suavitate, ut nulli non solum factis, sed etiam nec verbis nostris amaritudi, id est, tales nos exhibeamus, ut templum simu
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃: Inuigiliis. sub simus
dediti: Ipse nonsolum die nõces¬
sabat alabore necre qui escebat.
sed &iam tantum erat sollicitus
circa officium sibi delegatum.
utnec nocte cessaret aut ap̃dica¬
tione aut alio oꝑe: Un delegimꝰ
quando euticus qui interp̃tatur
amens. detercio cenaculo cecidit
eo quod neglegens e&̃ instuctio
audiendi uerbum dĩ: In ieiunus
simus pacientes: Aliquan do
uolun tariae: aliquando iniutus
ieiuna bat: & ne uentris causa in¬
clinarr&ur. deo gr̃as a gebat::
Sicut enĩ medicina archi̾atri id.
ita anime nrae nege cessaria st̃
ieiunia: In caftitate mentͥs
& corporis: Castitas corporis.ẽ.
in maculate & inpollute custodi¬
re abomnilibi dinis delectatio¬
ne: Eaftitas mentis. integritas :
fidaei: qr illa. ẽ uera castitas quȩ
necmente pollinitur: Uel&iã
incastitate dic̃ id. ẽ insinceri¬
tate & inte gritate uerbi dei
simꝰ dediti: ut non adul teremꝰ
uerbum dĩ. Non quȩrentes głam

Expanded text:
apud Deum. In vigiliis simus apud Deum. In vigiliis simus dediti. Ipse non solum die non cessabat a labore nec requiescebat, sed etiam tantum erat sollicitus circa officium sibi deligatum, ut nec nocte cessaret aut a praedicatione, aut ab alio opere; unde legimusquando Eutychus, qui interpretatur amens, de tertio coenaculo cecidit, eo quod negligens esset in studio audiendi verbum Dei. In jejuniis simus patientes. Aliquando voluntarie, aliquando invitus jejunabat, et ne ventris causa inclinaretur, Deo gratias agebat. Sicut enim medicina archiatri, id eita animae nostrae necessaria sunt jejunia. In castitate mentis et corporis. Castitas corporis est, immaculate et impollute custodiri ab omni libidinis delectatione. Castitas mentis, integritas est fidei quia illa vera est castitas quae nec mente polluitur. Vel etiam in castitate dicit, id est in sinceritate et integritate verbi Dei simus dediti, ut non adulteremus verbum Dei, non quaerentes gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis qat aflictionibus: In neces¬
sitatibus: Necessitas dicitur : eo
quod innece sit posita: id. inpe¬
riculo mortis. ubi p̃cipit apłsi
pacientiam seruare: In angus¬
tus Om̃is indigentia et inopia:
angustia uocatur: Inplagis. inccor¬
ceribus. Sepe plagis uirgarum:
& gladiorum cęsus est . apłs
sẽpe etiam incaor ceribus retrusus..
ꝑxp̃i nomine : ubi non cessauit.
donum dei predicare contẽpta sua
salute : admonet autẽ cum multa
pacien cia sinecessitas fuerit talia
sustinuit usqur ad decollationem:
In sedictionibus. simꝰ inmulta pacien¬
tia: Sedicionesꝓpriae ad ciues
ꝑtinent: & sunt tumultus & con¬
tur bationes. siue contentiones:
In laboribus: Paulus apłs nonsolũ
laborabat in p̃dicatione : sedetiã
labore manuum desudabat:
unde sibi uictum & uestimentũ
adquirebat: In labore scilicet
sceno factore artisne grauis eẽt.
suis auditoribis si habeis aliquid
ꝑciper&: certus hocsibi ꝓficere

Expanded text:
aliisque afflictionibus. In necesaliisque afflictionibus. In necessitatibus. Necessitas dicitur eo quod in nece sit posita, id est in periculo mortis, ubi praecipit Apostolus patientiam servare in angustiis. Omnis indigentia et inopia, angustia vocatur. In plagis, in carceribus. Saepe plagis virgarum et gladiorum caesus est Apostolus, saepe etiam in carceribus retrusus est pro Christi nomine, ubi non cessavit donum Dei praedicare, contempta sua salute. Admonet autem cum multa patientia, si necessitas fuerit talia sustinuit usque ad decollationem. In seditionibus simus in multa patientia. Seditiones proprie ad cives pertinent, et sunt tumultus et conturbationes sive contentiones. In laboribus. Paulus apostolus non solum laborabat in praedicatione, sed etiam in labore manuum desudabat: unde sibi victum et vestitum acquirebat in labore scilicet scenofactoriae artis, ne gravis esset suis auditoribus, si ab eis aliquid acciperet, certus hoc sibi proficere
Abbreviated transcription (Latin):
ueridi eẽ cultor: Uerbi gr̃a
ut doceat insciũ: pascat esurien¬
tem: pot& sicientem: uestiat
nudum cale faciat algentem.
colligat uagantem: uisitet in firm̃ii.
sed dĩ preceptis oboedire.
haec quicumq fecerit dõministra¬
bit & merebitur ab illo audire
cum electis : quam diu fecistis
un exhis minimis meis mͥ fecistis:
In multa pacientia: Picientia est
non deficere inter aduer sahuiꝰ
scłi quam habuerunt scĩ marteres:
Hon in parua inquid neq inmodica
paciencieritia: sed inmulta puu¬
exhibeamus nos sicut dĩministros:
Pacientia quoq ẽ: pacienter
ferre delinquentes sicut beatus
a płs sustinebat corinthios
qui post quam. ad fidem uenerunt.
ad uicia pristina sunt reuersi.
quos aliquando blande aliquan¬
do inꝓbe corripuit quo usq¬
eos reuocauit ad fidem: Intribu¬
lationibus. sub simus inmulta
pacientia ẽxibeams nos sicut
dĩ ministros: Intribulationib
dicit id. in fame. siti. nuditate :

Expanded text:
veri Dei esse cultor, verbi gratia, veri Dei esse cultor, verbi gratia, ut doceat inscium, pascat esurientem, potet sitientem, vestiat nudum, calefaciat algentem, colligat vagantem, visitet infirmum, sed Dei praeceptis obedire. Haec quicunque fecerit, Deo ministrabit, et merebitur ab illo audire cum electis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . In multa patientia. Patientia est, non deficere inter adversa hujus saeculi: quam habuerunt sancti martyres. Non in parva, inquit, neque in modica patientia, sed in multa exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros. Patientia quoque est patienter ferre delinquentes, sicut beatus Apostolus sustinebat Corinthios: qui, postquam ad fidem venerant, ad vitia pristina sunt reversi, quos aliquando blande, aliquando improbe corripuit, quousque revocavit eos ad fidem. In tribulationibus, subaudis simus in multa patientia, et exhibeamus nos sicut Dei ministros. In tribulationibus dicit, id est in fame, siti, nuditate,
Abbreviated transcription (Latin):
adueniam e Erit enim ibi¬
poenitentia. sed sera & tarda
Neminidantes ullam offensio¬
nem: Offensio ꝓprie. ẽ scan¬
dalum ruina uł in pac cio pedis.
sed in hoc loco ꝓhoccasione
maxime ponitur: Simus
in quid nemini dantes ullam
offensionem: id ẽ occasionem
peccandi: Aut in uerbo aut in
paue operationis exemplo
uł neminem scan dalizemus
in aliquo sermone uł facto:
Ut non uituper&us ministerium
nr̃m: Exꝑsona sua loquitus
apłs omniũ que prediccitorũ
uungenꝰse cũ corinthis:
Ministerium predicatoris uitupe¬
ratur atq contẽ pnitur: siquod
predicant uerbis ꝓ destruunt
operibus: Aliud uidelicet
predicantes in publico et aliud
agentes in occulto bona dicen¬
tes in propa Tulo. ꝑuersa¬
claui operantes: Sed inomnib
et p̃pare m̃nos sicut dĩministros
Dĩmuns ter ÷ quideo militat & deo
seruit uerbo doctrinȩ & fructu
bone operationis: Quicum qut
enim dĩ minister uult eẽ : deo
debet in omnibus ministrare.
ut in omnibus quȩagit cognoscat᷑

Expanded text:
ad veniam . Erit enim poenitentia, sed sera et tarda. Nemini dantes ullam offensionem. Offensio proprie est scandalum, ruina, vel impeditio pedis: sed in hoc loco pro occasione maxime ponitur: Simus, inquit, nemini dantes ullam offensionem, id est occasionem peccandi aut in verbo, aut in pravae operationis exemplo, vel neminem scandalizemus in aliquo sermone vel facto; ut non vituperetur ministerium nostrum. Ex persona sua loquitur Apostolus omniumque praedicatorum, jungens se cum Corinthiis. Ministerium praedicatorum vituperatur atque contemnitur: si quod praedicant verbis agendum, destruunt operibus, aliud videlicet praedicantes in publico, et aliud agentes in occulto: bona docentes in propatulo, turclavi operantes. Sed in omnibuet praeparemus nos sicut Dei ministros. Dei minister est, qui Deo militat et Deo servit verbo doctrinae et fructu bonae operationis. Quicunque enim Dei minister vult esse, Deo debet in omnibus ministrare, ut in omnibus quae agit cognoscatur