comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di mandata non ueniunt. Quod uero
sequitur. paratos esse: duplicit̃ legen¬
dum. ut uel subaudiatur ad omne
opus bonum esse paratos. uel certe
cum suꝑioribꝰ copulato hoc quod
ait. obȩdire ad omne opus bonum.
& huc usq finito. quasi aliud ꝓprium
& speciale p̃ceptum sit. paratos ẽẽ: ui¬
xta illud quod in leuitico scriptũ ẽ.
hyrcum qui emittitur maledicta po-¬
płi sustinentẽ tradi in manꝰ hominis
parati. Qui ergo paratus est. ut apo¬
et educat illum in desertum. ꝙ eum
ibi disꝑdat. & quantũ in se ẽ. sortem
maledictionis exterminet. is cum
obȩdierit om̃i operi bono etiã paratꝰ
erit. Potest autẽ & aliter accipi para¬
tos ẽẽ: ut om̃ia quȩcũq euenire pos¬
sunt sibi in animo p̃figurent. ꝙ cũ
acciderint nichil quasi nouũ sustine¬
ant. sed eis parata sint om̃ia. Neminẽ
quoq blasphemare. non simpliciter
accipit᷑. Nec enĩ ait neminẽ hominẽ
blasphemare. sed absolute neminẽ. non

Expanded text:
Dei mandata non veniunt. Quod vero Dei mandata non veniunt. Quod vero sequitur: Paratos esse, dupliciter legendum, ut vel subaudiatur, ad omne opus bonum paratos esse: vel certe cum superioribus copulato hoc quod ait, obedire ad omne opus bonum, et hucusque finito, quasi aliud proprium et speciale praeceptum sit, paratos esse, juxta illud quod in Levitico scriptum est: Hircum qui emittitur maledicta populi sustinentem, tradi in manus hominis parati . Si quis ergo paratus est, ut ἀποdeducat illum in desertum, et ibi eum disperdat, et quantum in se est, sorte maledictionis exterminet, is cum obedierit, omni operi bono etiam paratus erit. Potest autem et aliter accipi, paratos esse: ut omnia quaecumque evenire possunt, sibi in animo praefigurent: et cum acciderint, nihil quasi novum sustineant, sed eis praeparata sint omnia. Neminem quoque, blasphemare, non simpliciter accipitur. Nec enim ait, neminem hominem blasphemare: sed absolute, neminem: non
Abbreviated transcription (Latin):
docet principatibꝰ & potestatibꝰ creden-
tes ẽẽ subiectos. Aexaĩ quippe quȩ le¬
guntur in greco magis principatus
qu̾ã principes sonant: & ipsam signi¬
ficant potestatẽ. non eos qui in po¬
testate sunt homines. Sed quia dixe¬
rat: ammone illos principatibꝰ ꝙ
potestatibꝰ subditos ẽẽ. poterat his
qui tormenta formidant occasio ad
negandum dari. dum uixta apłi di¬
ctum se assererent principatibꝰ & po¬
testatibus esse subiectos. & facere quod
iuberent: ꝓpterea subiecit. ad om̃e opꝰ
bonum. Si bonum est quod p̃cepit
imꝑator ꝙ p̃ses. iubentis obsequere
uoluntati: sin uero malum ꝙ contͣ
dm̃ sapit. responde & illud de actibꝰ
apłoꝵ. obȩdire oportet dõ magis ꝙͣ
hominibus. Hoc ipsum & de seruis in¬
telligamus apud dños. ꝙ de uxoribꝰ
apud uiros. & de filiis apud parenteᷤ:
quod in illis tantum debeant dñis.
uiris. parentibꝰ t̾e subiecti quȩ contra

Expanded text:
docet principatibus et potestatibus credentes docet principatibus et potestatibus credentes debere esse subjectos. Ἀρχαὶ quippe quae leguntur in Graeco, magis principatus quam principes sonant: et ipsam significant potestatem, non eos qui in potestate sunt homines. Sed quia dixerat, Admone illos, principatibus et potestatibus subditos esse: poterat his qui tormenta formidant, occasio ad negandum dari: juxta Apostoli dictum se assererent principatibus et potestatibus esse subjectos, et facere quod juberent; propterea subjecit: Obedire ad omne opus bonum. Si bonum est quod praecipit imperator et praeses, jubentis obsequere voluntati. Sin vero malum, et contra Deum sapit: responde ei illud de Actibus apostolorum: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Hoc ipsum et de servis intelligamus apud dominos, et de uxoribus apud viros, et de filiis apud parentes, quod in illis tantum debeant dominis, viris, parentibus esse 730 subjecti, quae contra
Abbreviated transcription (Latin):
anima potestatibꝰ suꝑioribꝰ subdita
sit: non est enim potestas nisi a dõ.
Quod quidem prȩceptum ꝙ hic &
ibi ꝓpterea puto ȩditum quia uidȩ
galilei ꝑ illud tempꝰ dogma adhuc
uigebat. & habebat plurimos se¬
ctatores. cuius & in actibꝰ apłoꝵ fit
mentio scriptura referente: ante hos
enim dies surrexit t̾eodas dicens se¬
eẽ quendã magnum. cui appositi st̃
uiri quasi tria milia. Et post hunc
surrexit in diebꝰ census uidas galile¬
us. qui inter cȩtera hoc quasi ꝓbabile
ꝓferebat ex lege. nullum debere do-¬
minum nisi solum dm̃ uocari ꝙ eos
qui ad templum decimas deferrent
cesari tributa non reddere: quȩ here-¬
sis intantum creuerat ut etiã phari¬
seorũ & multã partẽ popłi conturba¬
ret. ita ut ad dñm quoq nr̃m referat᷑
hec questio. Licet cesari dari tributũ. an
non: Quibus dñs prudent̃ cauteq
respondens ait. Reddite quȩ sunt
cȩsaris cęsari: & quȩ sunt dĩ dõ. Cui
responsioni paulus apłs congruens.

Expanded text:
tatibus superioribus subdita sit. Non est enim potestas nisi a Deo . Quod quidem praeceptum, et hic, et ibi propterea puto editum, quia Judae Galilaei per illud tempus dogma adhuc vigebat, et habebat plurimos sectatores, cujus et in Actibus Apostolorum fit mentio, Scriptura referente: Ante hos enim dies surrexit Theodas, dicens, quemdam se esse magnum: cui appositi sunt viri quasi tria millia ; et, post hunc surrexit in diebus census Judas Galilaeus: qui inter caetera hoc quasi probabile proferebat ex Lege, nullum debere Dominum nisi solum Deum vocari: et eos qui ad templum decimas deferrent, Caesari tributa non reddere. Quae haeresis intantum creverat, ut etiam Pharisaeorum et multam partem populi conturbaret: ita ut ad Dominum quoque nostrum referretur haec quaestio: Licet Caesari dare tributum, an non ? Quibus Dominus prudenter, cauteque respondens ait: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari: et quae sunt Dei, Deo . Cui responsioni Paulus apostolus congruens,
Abbreviated transcription (Latin):
res. quasi eodem uerbo & in seruis &
inuxorib usus sit. Quodamͦ enĩ maritꝰ
uxoris ẽ dñs. Ipse inquit dñabit᷑ tui.
Erat & saluator subiectus parentibus
suis: sed cum adhuc duodecim esset
annoꝵ & nichil differret a seruo dñs
om̃ium. Necdum enĩ ad ꝑfectã uiri
ȩtatẽ quȩ posset hereditatẽ capere per-¬
uenerat. Sed & alibi de eo scriptum ẽ:
quia cum subiecta fuerint om̃ia tunc¬
& ipse filius subiciet᷑ ei qui sibi subie-¬
cit om̃ia. ut sit d̾s̃ om̃ia in om̃ibꝰ. Su-

Expanded text:
res, quasi eodem verbo et in servis, et res, quasi eodem verbo et in servis, et in uxoribus usus sit. Quodammodo enim maritus uxoris est dominus. Ipse, inquit, dominabitur tui . Erat et Salvator subjectus parentibus suis , sed cum adhuc duodecim esset annorum, et nihil differret a servo, Dominus omnium: necdum enim ad perfectam viri aetatem quae posset haereditatem capere, pervenerat. Sed et alibi de eo scriptum est: Quia cum subjecta ei fuerint omnia, tunc ipse filius subjicietur ei qui sibi subjecit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tudine arbitrat᷑ alienum: ꝓpterea nc̃
apłs & seruis prȩcepta constituit sci¬
licet ut parti ȩccłiȩ mẽbrisq corpo¬
ris xp̃i. Et quomͦ suꝑiꝰ. senes. anus. ado¬
lescentulas. iuuenes. quid titus eru¬
dire deberet edocuit: ita nunc serius
apta prȩcepta constituit. primũ ut
subditi sint dñis suis in om̃ibꝰ. in
his autẽ om̃ibꝰ quȩ non sunt contra¬
ria do ut si dñs ea iubet quȩ non st̃¬
ad uersa scripturis scĩs. subiciat᷑ seruuᷤ
dño: sin uero contraria precipit ma¬
gis obȩdiat sp̃s qua corporis dño. Di¬
ligenter attendite. quomͦ congrua
ꝑsonis p̃cepta decernat. Serui inqͥt
dñis suis subditi sint in om̃ibꝰ. In alio
dite parentibus. filios quippe decet
parentibꝰ obȩdire: seruos uero imꝑan¬
ti dño esse subiectos. Nec illud pute¬
mus eẽ contrarium. quod in alia epła
mulieribꝰ ait. subiectȩ sint uiris: & in
hac subiectas uiris suis asserit uxo¬

Expanded text:
tudine arbitratur alienum: propterea nunc tudine arbitratur alienum: propterea nunc Apostolus et servis praecepta constituit, scilicet ut parti Ecclesiae membrisque corporis Christi. Et quomodo superius senes, anus, adolescentulas, juvenes, quid Titus erudire deberet edocuit: ita nunc servis apta praecepta constituit. Primum ut subditi sint dominis suis in omnibus. In his autem omnibus, quae non sunt contraria Deo: ut si dadversa Scripturis sanctis, subjiciatur servus domino. Sin vero contraria praecipit, magis obediat spiritus, quam corporis domino. Diligenter attendite quomodo congrua personis praecepta decernat. Servi, inquit, dominis suis subditi sint in omnibus . In alio dite parentibus . Filios quippe decet parentibus obedire: servos vero imperanti domino esse subjectos. Nec illud putemus 722 esse contrarium, quod in alia Epistola: Mulieres, ait, subjectae sint viris , et in hac subjectas viris suis asseruit uxo
Abbreviated transcription (Latin):
accusatione confingere. Et reuera usq
hodie uidemus non nullos in ȩccłiis
qũaqua hȩc rara auis sit tantȩ graui¬
tatis continentiȩq esse. ut etiã ab ad¬
uersariis habeant testimonium ꝙ di-¬
sationis. & ꝓbis moribꝰ. nisi esset he¬
reticus. Nemo est enĩ tam im modera¬
tȩ impudentiȩ ut solis radios possit
accusare tenebrosus. & clarũ lumen
caligine noctis offundere. Unde &
apłs hȩc eadem p̃cauens ait: ut au¬
exaduerso ẽ ꝙ diabolus intelligi qui
habuerit mali quod nobis obiciat.
crubescet & criminator ñ poterit
criminari. Diabolus autẽ in latina
lingua criminator sonat.
bꝰ: ut sint placentes ñ contradicen¬
tes. non furantes. sed omnẽ fidem
ostendentes bonam. ut doctrinam sal¬
uatoris nr̃i d̃i ornent in om̃ibꝰ.¬
o dñs & saluator nr̃ qui in ȩuangłio
ait: uenite ad me om̃s qui laboratis &̾
onerati ȩstis & ego reficiam uos. nulła
conditionem. ętatem. sexum a beati¬

Expanded text:
accusatione confingere. Et revera usque accusatione confingere. Et revera usque hodie videmus nonnullos in Ecclesiis quamquam haec rara avis sit tantae gravitatis continentiaeque esse, ut etiam ab adversariis habeant testimonium, et dirsationis, probisque moribus, nisi esset haereticus. Nemo est enim tam immoderatae impudentiae, ut solis radios possit accusare tenebrosos, et clarum lumen caligine noctis offundere. Unde et Apostolus haec eadem praecavens ait: Ut auex adverso est, et diabolus intelligi, qui habuerit mali quod nobis objiciat, erubescit, et criminator non poterit criminari. Diabolus autem in Latina lingua criminatorem sonat. bus: sint placentes, non contradicentes, non furantes; sed omnem fidem ostendentes bonam, ut doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent in omnibngelio ait: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos , nullam conditionem, aetatem, sexum, a beati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ corpore ꝙ spũ: & ipse nunc conseqͣn¬
ter adiunxit in doctrina. in incorruptio¬
interprȩtari: nisi quod specialiter sequit᷑
sermone sano & irrep̃hensibili ꝓprium
habere suꝑ doctrinȩ institutione p̃ceptũ.
Qͦd autẽ ait sermone irrep̃hensibili. non
quod ullus. tantȩ facundiȩ & prudentiȩ
sit ut a nemine reprehendat᷑. rep̾hendun¬
t᷑ quippe ꝙ apłi & ȩuangłistȩ ab here¬
ticis & gentibꝰ sed quod nichil dignũ
rep̃hensione dicat aut faciat. licet aduer¬
sarii sint ad reprehendendum parati. Et
quia sunt multi non subditi uaniloqͥ
q̃. mentium deceptores. qui oderunt in
portis arguentẽ. & sermonẽ scm abho¬
minant᷑: ꝓpterea exemplum nos in oĩbꝰ
exhibeamus. in doctrina. in integritate.
in pudicitia. in sermone sano & irrep̃-¬
hensibili. ut aduersarii uitȩ ꝙ doctri¬
nȩ nr̃ȩ sanitate ꝑterriti ñ audeant
accusare. hoc est nichil ueri simile in

Expanded text:
ta corpore et spiritu . Et ipse nunc consequenta corpore et spiritu . Et ipse nunc consequenter adjunxit: in doctrina, in incorruptiointerpretari: nisi quod specialiter sequitur, sermone sano et irreprehensibili, proprium haberet super doctrinae institutione praeceptum. Quod autem ait, sermone irreprehensibili, non quod ullus tantae facundiae et prudentiae sit, ut a nemine reprehendatur reprehenduntur quippe et apostoli et evangelistae ab haereticis et gentibus, sed quod nihil dignum reprehensione dicat aut faciat, licet adversarii sint ad reprehendendum parati. Et quia sunt multi non subditi, vaniloqui et mentium deceptores, qui oderunt in portis arguentem, et sermonem sanctum abominantur, propterea exemplum nos in omnibus praebeamus in doctrina, in integritate, 721 in pudicitia, in sermone sano et irreprehensibili: ut adversarii vitae et doctrinae nostrae sanitate perterriti, non audeant accusare, hoc est, nihil verisimile in
Abbreviated transcription (Latin):
nes potest ad uitȩ similitudinẽ in¬
pellere. Quod autẽ ait in incorrupti¬
one: sic accipiendũ quod incorruptio
ꝓprie uirginitatẽ sonet. Deniq &̃.
nantur: & dicimus illa quȩ fuit qͦn¬
dam uirgo corrupta ẽ. Unde ꝙ. litum
ȩstimo priusqũa carnis opere occupa¬
retur ȩuangłio credentẽ accepisse ba-¬
ptisma ꝙ uirginem ꝑ mansisse. ꝙ nẽ
ab apło ut in incorptione formã sui
p̃beat cõmoneri: quã quidem incorru¬
ptionẽ in timotheo non uidemꝰ. Nã
cum ei diceret nemo ad olescentiã tuã
contemnat. sed forma esto fidelium in
sermone. in con uersatione. in caritate.
in fide. in castitate. de in corruptione
tacuit. ꝙ̃ tantũ posuit castitatẽ. Casti¬
tas autẽ & in celibatu absq uirginita¬
te intelligi potest: nisi forte castitatẽ acci¬
piamus in mente. incorruptionẽ uero
in corpore uxta illud quod alibi in uir¬
ginis diffinitione scribitur. ut sit scã¬

Expanded text:
nes potest ad vitae similitudinem imnes potest ad vitae similitudinem impellere. Quod autem ait, in incorruptione, sic accipiendum, quod incorruptio proprie virginitatem sonet. Denique quinantur; et dicimus, illa quae fuit olim virgo, corrupta est. Unde et Titum existimo, priusquam carnis opere occuparetur, Evangelio credentem accepisse baptisma, et virginem permansisse, et nunc ab Apostolo, ut in incorruptione formam sui praebeat commoneri: quam quidem incorruptionem in Timotheo non videmus. Nam cum ei diceret: Nemo adolescentiam tuam contemnat; sed forma esto fidelium Al. filiorum in sermone, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate , de incorruptione tacuit, et tantum posuit castitatem. Castitas autem et in coelibatu absque virginitate intelligi potest. Nisi forte castitatem accipiamus in mente, incorruptionem vero in corpore, juxta illud quod alibi in virginis definitione scribitur: Ut sit sanc
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sit in adolescente suspicio turpitu¬
dinis. Et licet quidam de latinis ita esti¬
ment legendum. iuuenes similit̾ horta¬
re ut pudici sint. &̃ postea inferant. in
om̃ibꝰ teipsum formam p̃bens bonoꝵ
oꝑm: tamen sciamus. in om̃ibꝰ ad suꝑio¬
ra esse referendum: id est hortare ut pu¬
dici sint in om̃ibꝰ. Sciendum quoq hoc
quod continentia non solum in carnis
opere & in animi concupiscentia sed ꝙ in
om̃ibꝰ rebus necessaria sit: ne honores in¬
debitos appetamus. ne accendam᷑ aua¬
ritia. ne ulla passione superem̃. Teipsum
chil ꝓdest aliquẽ exercitatũ ẽẽ in dicen¬
do. ꝙ ad loquendum triuisse linguam:
nisi plus exemplo docuerit ꝙ̃ uerbo. De¬
niq qui impudicus ẽ: quauis disertus
sit. si ad castitatẽ audientes cohortetur.
sermo eius infirmus est: & auctoritatẽ
non habet cohortandi. Et e contrario
qũaiis sit Rusticanꝰ & tardus ad loquen¬
dũ: si castus fuerit. exemplo suo homi¬

Expanded text:
nulla sit in adolescente suspicio turpitunulla sit in adolescente suspicio turpitudinis. Et licet quidam de Latinis ita existiment legendum: Juvenes similiter hortare ut pudici sint, et postea inferant, in omnibus teipsum formam praebens bonorum operum: tamen sciamus, in omnibus, ad superiora esse referendum, id est, hortare ut pudici sint in omnibus. Sciendum quoque est quod continentia non solum in carnis opere et animi concupiscentia; sed in omnibus rebus necessaria sit: ne honores indebitos appetamus: ne accendamur avaritia: ne ulla passione superemur. Teipsum,erum. Nihil prodest aliquem exercitatum esse in dicendo, et ad loquendum trivisse linguam, nisi plus exemplo docuerit, quam verbo. Denique qui impudicus est, 720 quamvis disertus sit, si ad castitatem audientes cohortetur, sermo ejus infirmus est, et auctoritatem non habet cohortandi. Et econtrario quamvis sit rusticanus et tardus ad loquendum, si castus fuerit, exemplo suo homi
Abbreviated transcription (Latin):
cum etiam gentiles feminȩ uiris suis ser-¬
uiant communi lege natuRx.
yuenes similit̃ exhortare ut pudici sit̃.
In om̃ibꝰ teipsum exemplum p̃bens bo¬
norum operum. in docꝰtrina. in inte¬
gritate. ꝙ castitate. in sermone sano.
& irreprehensibili: ut qui ex aduerso ẽ
reuereatur nichil habens de nob̵ dic̃ẽ
icut in eo quod supra p̾ceꝑat. Smali.
dicens. anus similiter in habitu scõ
similitudinẽ anuum dixeramus ad seneᷤᷤ
esse referendam: ita nunc in eo qd in tu¬
lit. iuuenes similiter hortare ut pudi¬
ci sint. similitudinẽ iuuenum ad anus.
⁊ ꝑ anꝰ ad senes arbitram aptand̾a. ut
senum habeant sobrietatẽ & honesti sint
& pudici & sani in fide &̾ caritate &
patientia. anuũ autẽ in habitu scĩtatẽ.
uientes. bene docentes. & cȩt̾a. Propriũ
autẽ ad olescentulorum hoc posuit ut
pudici sint in om̃ibꝰ tam scilicet mente
qũa corpore. tam oꝑe ꝗͣ cogitatione: ut

Expanded text:
cum etiam gentiles feminae viris suis servcum etiam gentiles feminae viris suis serviant communi lege naturae. Juvenes similiter exhortare, ut pudici sint in omnibus: teipsum exemplum praebens bonorum operum, in doctrina, in integritate et castitate, in sermone sano et irreprehensibili: ut qui ex adverso est, revereatur, nihil habens de nobis dicere mali. Sicut in eo quod supra praeceperat, dicens: Anus similiter in habitu sancto, similitudinem anuum dixeramus, ad senes esse referendam: ita nunc in eo quod intulit: Juvenes similiter hortare, ut pudici sint, similitudinem juvenum ad anus, et per anus ad senes arbitramur aptandam: ut senum habeant sobrietatem, et honesti sint et pudici, et sani in fide, et charitate, et patientia. Anuum autem in habitus sanctitatevientes, bene docentes, et caetera. Proprium autem adolescentulorum hoc posuit, ut pudici sint in omnibus, tam scilicet mente, quam corpore: tam opere, quam cogitatione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ait quippe ad mulierẽ: ꝙ ad uirũ tuũ
conuersio tua. & ipse tui dñabit᷑. In quo
scẽ scripturȩ consideranda prudentia
ẽ: quia ñ uiro hoc dñs fuerit locutꝰ
ꝙ dixerit. dñaberis uxori tuȩ sed ipsi
mulieri. ut illi prȩmium relinqueret
ob sequelȩ. dum in potestate eiꝰ ẽ si d̾i ue-¬
lit obȩdire p̃ceptis. seruire uiro ꝙ mari¬
to esse subiecta: ut quodãm ẽẽt libera ser-¬
uitus. ꝙ dilectione plena ideo seruien-
tis uiro dum eum metuit offendere. Et enĩ
non ẽ creatus uir ꝓpter mulierẽ sed mu¬
lier ꝓpter uirum: & cum caput mulie¬
uxor non subicit᷑ uiro hoc ẽ capiti suo.
eiusdem criminis rea ẽ. cuiꝰ ꝙ uir si non
subiciatur xp̃o capiti suo. Uerbum autẽ
dni blasphematur uel contemnit᷑ dĩ pri-¬
ma sententia ꝙ ꝓ nichilo ducit᷑. uel xꝑi
infamatur ȩuangłm. dum contra legẽ
fidemq naturȩ ea quȩ xp̃iana ẽ .&. ex
di lege subiecta uiro imꝑare desiderat:

Expanded text:
Ait quippe ad mulierem: Ad virum tuum Ait quippe ad mulierem: Ad virum tuum conversio tua; et ipse tui dominabitur . In quo sanctae Scripturae consideranda prudentia est: quia non viro hoc Dominus sit locutus, et dixerit: Dominaberis uxori tuae; sed ipsi mulieri, ut illi praemium relinqueret obsequelae, dum in potestate ejus est, si Dei velit obedire praeceptis, servite viro et marito esse subjecta, ut quodammodo esset libera servitus, et dilectione plena, ideo serviens est viro, dum eum metuit offendere. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Et cum caput muliemque 719 uxor non subjicitur viro suo, hoc est capiti suo, ejusdem criminis rea est, cujus et vir si non subjiciatur Christo capiti suo. Verbum autem Domini blasphematur: vel dum contemnitur Dei prima sententia, et pro nihilo ducitur: vel Christi infamatur Evangelium, dum contra legem fidemque naturae, ea quae Christiana est, et ex Dei lege subjecta, viro imperare desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ ẽẽ pudicam dilectionẽ: ut cũ
pudore & uerecundia. ꝙ quasi necessita¬
te sexus reddat potius debitum uiro
qua ipsa exigat ab eo. & oꝑa liberorum
ante oculos d̃ĩ & angłoꝵ ꝑ petrare
se credat. Ita ne illa erubescat etiam se¬
cretum cubile. noctis tenebras & clau¬
sum cubiculum suum: cum omia
patere dĩ oculis cogitet: filios autẽ
ita diligunt si eos in di erudiunt disci¬
plinã: cȩterũ nolle eos contristare. do-¬
cendo quȩ bona sunt. & lib̾tatẽ tribuere
Frudiantur quoq ad olescentulȩ. ꝙ do¬
mꝰ habeant diligentiã. Et quia poterat
euenire ut diligentia domꝰ austerita¬
te regeretur. & ꝑ hoc apłi p̾̃ceptum seue¬
rior matrona fieret in seruulos. ideo co¬
pulauit benignas: ut tunc se crederet
mariti bene domum regere. si hoc be
nignitate impetraret a seruulis ñ terro
diuitiis & nobilitate ꝑflatȩ dĩ senten-¬
tiȩ ñ meminerint. ꝑ quã subiecte sunt uiris.¬

Expanded text:
mulierem esse pudicam dilectionem, ut cum mulierem esse pudicam dilectionem, ut cum pudore, et verecundia, et quasi necessitate sexus, reddat potius debitum viro quam ipsa exigat ab eo, et opera liberorum ante oculos Dei et angelorum perpetrare se credat: ita nec illa erubescet etiam secretum cubile, et noctis tenebras, et clausum cubiculum suum, cum omnia patere Dei oculis cogitarit. Filios autem ita diligunt, si eos in Dei erudiant disciplina. Caeterum nolle eos contristare docendo quae bona sunt, et libertatem tribuere Erudiantur quoque adolescentulae, ut domus habeant diligentiam. Et quia poterat evenire, ut diligentia domus cum austeritate regeretur, et per hoc Apostoli praeceptum, matrona severior fieret in servulos: ideo copulavit, benignas: ut tunc se crederet mariti bene domum nignitate impetraret a servulis, non terrdivitiis et nobilitate tumentes, Dei sententiae non meminerint, per quam subjectae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
deberent. & post illa quȩ cũ senibꝰ ui¬
ris habent communia etiã ꝓpria ea¬
rum exposuit ut honesto ꝙ sc̃o habi-¬
tu & om̃i decore sint plenȩ. nec accu-¬
satrices nec aliis detrahentes. nec ui¬
no sensibus occupatis: nunc conseqͣn¬
ter doctrinȩ eis frena ꝑmittit. ut cum
tales fuerint docendi habeant lib̾tatẽ.
ut scilicet doceant ea quȩ bona sunt.
Licet enim alio loco dixerit. docere
autẽ mulieribꝰ non ꝑmitto: sic intelli¬
gendum ẽ ut in uiros illis sit docꝰtrina
sublata: cȩterum ad olescentulas doceanł
quasi filias suas. primũ castitatẽ quia
adu̾sus hanc magis in ętate florenti
pugnat inimicus. & uirtꝰ eius omnis
contra fȩminas inumbilico uentris ẽ.
deinde ut ament uiros suos. diligaq̃
filios. Quȩ doctrina id est amare uiros.
cũ hoc ñ in ȩloquio docentis sed in cor¬
de amantis sit constitutũ: uult eas ama-¬
re uiros suos caste. uult int̾ uirum et

Expanded text:
deberent esse, et post illa quae cum senibus videberent esse, et post illa quae cum senibus viris habent communia, etiam propria earum exposuit, ut honesto et sancto habitu, et omni decore sint plenae: nec accusatrices, nec aliis detrahentes, nec vino sensibus occupatis. Nunc consequenter doctrinae eis frena permittit, ut cum tales fuerint, docendi habeant libertatem, ut scilicet doceant ea quae bona sunt. Licet enim in alio loco dixerit: Docere autem mulieribus non permitto , sic intelligendum est, ut in viros sit illis doctrina sublata. Caeterum adolescentulas doceant, quasi filias suas. Primum castitatem: quia adversus hanc magis in aetate florenti pugnat inimicus, et virtus ejus omnis contra feminas in umbilico 718 ventris est: deinde ut ament viros suos, diligant filios. Quae doctrina est amare viros; cum hoc non in eloquio docentis, sed in corde amantis sit constitutum? Vult eas amare viros suos caste: vult inter virum et
Abbreviated transcription (Latin):
re ne faciat. qũa in publico accusare qͦd
fecerit. Solent hȩ ętates quia corporis
refrixere luxuriȩ licet sint plurimȩ quȩ
nec canos suos erubescant. ꝙ ante gre¬
gem nepotũ trementes uirgunculȩ cõ-¬
ponantur. uino se dẽdere ꝓ libidine. &
cum inter pocula sibi prudentes uis ae
fuerint & facundȩ. maioꝵ quasi aucto¬
ritatẽ assumere loquentes hoc quod
sibi uidentur ẽc̃. ꝙ non recordantes
illud quod fuerunt. Et a iumi gͦ ni¬
mio potu anus ꝓhibeantur. qm̃ qͦd
in adolescentibꝰ libido. hoc in senibus
ebrictas est. Aut quomͦ potest docere anus
adolescentulas castitatẽ: cum sobrie¬
tatẽ uetulȩ mulieris adolescentula:¬
si fuerit imitata. pudica esse ñ possit:
Signanter autẽ & expresse ait. ñ uino
multo seruientes. Seruitus enĩ quȩdam
ẽ.&. extrema conditio. uino sensus
hominis occupari: & ñ suũ ẽẽ sed uini.
Quia igit᷑ docuit quales primo anꝰ ẽẽ

Expanded text:
re ne faciat, quam in publico accusare quod re ne faciat, quam in publico accusare quod fecerit. Solent hae aetates, quia corporis frixere luxuria  Al. luxuriam licet sint plurimae, quae nec canos suos erubescant, et ante gregem nepotum trementes virgunculae componantur, vino se dedere pro libidine; et cum inter pocula sibi prudentes visae fuerint et facundae, morum quasi austeritatem assumere, loquentes hoc quod sibi videntur esse, et non recordantes illud quod fuerunt. Et a vini ergo nimio potu anus prohibeantur, quoniam quod in adolescentibus libido, hoc in senibus ebrietas est. Aut quomodo potest docere anus adolescentulas castitatem, cum si ebrietatem vetulae mulieris adolescentula fuerit imitata, pudica esse non possit? Signanter autem expressit: Non vino multo servientes. Servitus enim quaedam est et extrema conditio, vino sensus hominis occupari, et non suum esse, sed vini. Quia igitur docuit quales primo anus
Abbreviated transcription (Latin):
de & nunc prȩcipit᷑ eis ut in ipsis quoq
senibus uiris sunt prȩcepta cõmuniter
in eo scilicet quod ait. anus similiter hoc
sexu suo hoc habeant ꝓprium ut sint
in habitu scõ. siue ut melius legit᷑ in
sermo. silentium. quandã sacri decoris
p̃ferant dignitatẽ. Et quia hoc genus
muliercularũ solet esse garrulũ iuxta
illud. simul autẽ ꝙ ociosȩ discunt cir¬
ciũire domos. ñ solum autẽ ociosȩ sed
&. uerbose & curiosȩ loquentes quȩ ñ
oportet: ꝓpterea eas uult esse ñ incentri¬
ces id est ñ accusatrices. non tales quę
ut aliis placeant aliis detrahant. aut cer¬
te quia ipsȩ adolescentiã iã transgressȩ
sunt. de adolescentularum ȩtatibꝰ di¬
sputent ꝙ dicant. illa sic ornat᷑. illa sic
comit᷑. illa sic ꝓcedit. amat illum. amat᷑
ab illo: cum etiã si hȩc uera sint non tã
apud cȩteros debet atcusare. quã ipsam
secrete. xp̃i caritate corriꝑe. ꝙ magis doce¬

Expanded text:
de nunc praecipitur eis, ut in ipsis quoquede nunc praecipitur eis, ut in ipsis quoquesenibus viris sunt praecepta communiter, in eo scilicet quod ait: Anus similiter, hocsexu suo hoc habeant proprium, ut sint in habitu sancto, sive ut melius legitur insermo, silentium, quamdam decoris sacri praeferant dignitatem. Et quia hoc genus muliercularum esse solet garrulum, juxta illud: Simul autem et otiosae discunt circumire domos: non solum autem otiosae, sed et verbosae, et curiosae, loquentes quae non oportet : propterea eas vult esse non incentrices, id est, non accusatrices, non tales quae ut aliis placeant, de aliis detrahant. Aut certe quia ipsae 717 adolescentiam jam transgressae sunt, de adolescentularum aetatibus disputent, et dicant: Illa sic ornatur, illa sic comitur, sic illa procedit: amat illum, amatur ab illo: cum etiam si haec vera sint, non tam apud caeteros debeant accusare, quam ipsam secrete Christi charitate corripere, et magis doce
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis morbꝰ caritatis introeat. et
ꝑ amorem scm̃ fiat non scã dilectio. quȩ il¬
los ꝑtrahat ad gehennam. Qui sanꝰ ẽ in
fide. qui sanus in caritate. sanꝰ quoq sit
quȩ supra enumerauimꝰ. nisi om̃s diuitię
& mercimonia quibꝰ onusta nauis ẽ. in tẽ¬
pestate seruent᷑. & ꝑ flantibꝰ hinc inde
uentis absq naufragio ea quȩ bene para
ta sunt liberent᷑. Qui enĩ ꝑseuerauerit
usq in finẽ: hic saluus erit.
nus similiter in habitu scõ. ñ incentrices.
ñ uins multo uino seruientes. bene do¬
centes ut ad castitatẽ erudiant adole-¬
scentulas. ut ament uiros suos. ut
ament filios. pudicas. castas. haben¬
tes domꝰ diligentiã. benignas. subditaᷤᷤ
uiris suis. ut u̾bũ dĩ non blasphemetur
am & si apłs petrus p̃ceꝑit ut uiri uxo¬
ribus suis tanquã infirmiori uasculo
honorem tribuant: non tam̃ arbitrandũ
ẽ quod uxor quȩ corporeum uasculum

Expanded text:
dilectionis, morbus charitatis introeat, et dilectionis, morbus charitatis introeat, et per amorem sanctum, fiat non sancta dilectio, quae illos pertrahat ad gehennam. Qui sanus est in fide, qui sanus in charitate, sanus quoque sit quae supra enumeravimus, nisi omnes divitiae et mercimonia, quibus onusta navis est, in tempestate serventur, et perflantibus hinc inde ventis, absque naufragio ea, quae liberentur. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Anus similiter in habitu sancto, non incentrices, non vino multo servientes; bene docentes, ut ad castitatem erudiant adolescentulas, ut ament viros suos, ut ament filios: pudicas, castas, habentes domus diligentiam, benignas, subditas viris suis, ut verbum Dei non blasphemetur. Tametsi apostolus Petrus praeceperit, ut viri uxoribus suis tamquam infirmiori vasculo honorem tribuant, non tamen arbitrandum est, quod uxor, quae corporis vasculum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ & glacialis & gelida in his qͥ flatꝰ
aquilonis durissimos suscepere. Ab aqͥ¬
lone enĩ exardeseent mala suꝑ omnes
inhabitantes terram. De hoc frigore ca¬
ritatis & amon in sorore sua thamar
obriguerat. Tum̃dũ gͦ neforte & nos hac
infirmitate caritatis aliquando suꝑem᷑.
Nonnũqũa enim euenit. ut primum
a nob̃ in uirginẽ suie in qualibet femi¬
nã sit scã dilectio: & cum mollita mens
fuerit in affectus. paulatim sanitas cari¬
tatis languore pallescat. ꝙ infirmari
incipiat. ut ad extremam mortẽ diligen¬
tẽ ferat. Unde ꝙ apłs caute & pruden¬
ter timotheo prȩcepit ut exhortet᷑ adole¬
scentulas in om̃i castitate. Om̃is autem
castitas in carne. sp̃u & anima ẽ: ne scan¬
dalizetur oculus: ne in pulchritudinem
nes mens priꝰ dura marcescat. Caueant
gͥ ut diximus tam iuuenes quã senes.
tam adolescentulȩ ꝙͣ uetulȩ. et om̃i dili¬
gentia custodiant cor suũ: ne ꝑ sanitatẽ

Expanded text:
autem et glacialis et gelida in his qui flatus autem et glacialis et gelida in his qui flatus Aquilonis durissimos suscepere. Ab Aquilone enim exardescent mala super omnes inhabitantes terram . De hoc frigore charitatis et Ammon in sorore sua Thamar obriguerat . Timendum ergo ne forte et nos hac infirmitate charitatis aliquando superemur. Nonnumquam enim evenit, ut primum a nobis in virginem, sive in quamlibet feminam sit sancta dilectio: et cum mollita mens fuerit in affectus, paulatim sanitas charitatis languore pallescat, et infirmari incipiat, et ad extremam mortem diligentem ferat. Unde et Apostolus caute et prudenter Timotheo praecipit, ut exhortetur adolescentulas in omni castitate . Omnis autem castitas in carne et spiritu et anima est: ne scandalizetur 716 oculus; ne in pulchritudine nes mens prius dura marcescat. Caveant ergo, ut diximus, tam juvenes quam senes, tam adolescentulae quam vetulae, et omni diligentia custodiant cor suum: ne per sanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
bet caritatis. non emulatur. non in¬
flatur: non agit ꝑperam. ñ inhone-¬
ste. non ad iracundiam concitatur. ñ
quam & ipse corruit: siquidẽ nec tri¬
bulatio eum nec angustia. nec fames.
nec ꝑsecutio nec nuditas nec ꝑiculum
nec gladiꝰ separare poterit a sanitate ca
de gladio & cȩteris minoribus loquar.
quȩ non possunt eum diuidere qui sa¬
nitatis possidet caritatẽ: cum nec mors
nec uita nec angłi nec principatꝰ. nec
p̃sentia neq futura. nec fortitudo. nec
altitudo. nec profundũ. nec alia quęli¬
bet creatura possit seꝑare eum qͥ habet
caritatẽ sanitatis in xp̃o uũi: Si intelle¬
cta ẽ a nobis sanitas caritatis. de scri¬
pturis aliquod sumamꝰ exempłu. eoꝵ
qui in infirmitate sunt caritatis. Ait
saluator de extremis temporibꝰ: quia
cum multiplicata fuerit iniquitas re-¬
frigescet caritas multoꝵ. Calida quippe
ẽ caritas in his qui feruent spũ: frigeis

Expanded text:
tem charitatis, non aemulatur, non intem charitatis, non aemulatur, non inflatur, non agit perperam, non inhoneste, non ad iracundiam concitatur, nonquam et ipse corruit. Siquidem nec tribulatio eum, nec angustia, nec fames, nec persecutio, nec nuditas, nec periculum, nec gladius separare poterit a sanitate chade gladio et caeteris minoribus loquar, quae non possunt eum dividere, qui sanitatis possidet charitatem: cum nec mors, nec vita, nec angeli, nec principatus, nec praesentia, nec futura, nec fortitudo, nec altitudo, nec profundum, nec alia quaelibet creatura possit separare eum qui habet charitatem sanitatis in Christo Jesu? Si intellecta est a nobis sanitas charitatis, de Scripturis aliquod sumamus exemplum, eorum qui in infirmitate sunt charitatis. Ait Salvator de extremis temporibus: Quia cum multiplicata fuerit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Calida quippe est charitas in his qui fervent in spiritu: frigens
Abbreviated transcription (Latin):
totum illũ cathalogum fidi enume-¬
ra in quo scriptum est. fide maius sa-¬
crificium abel a cam obtulit dõ. ꝙ
enoch transiatꝰ est ne uideret mortẽ.
& Noe de his quȩ necdum uidebat
do credens fabricatus ẽ archa: &.
abraham in terrã quã nesciebat in-¬
gressus ẽ. Et ne uideret᷑ scriptura
nullum mulieribus fidei exempłu
dare: in eadem epła scribitur. quia
ꝙ sara acceꝑit uirtutẽ. ad recipien¬
dum semen alieno iam ȩtatis suȩ tẽ¬
pore quia fidelem eum qui repromi¬
serat arbitrata est. Laudatur ibi fides
ysaac & iacob ꝙ ioseph. moysi quoꝙ
& raab & cȩteroꝵ: quos melius po¬
test scire qui ipsam epłam legerit.
Quomodo igitur ẽ fidĩ sanitas: ita ea¬
dẽ sanitas: ꝙ in caritate ẽ. Quis autẽ
sanitatẽ possidet caritatis. nisi ille
qui primum dm̃ dilexit ex tota ani-¬
ma sua. ꝙ ex toto corde suo. ꝙ exto¬
ens in ꝓximum diuiserit caritatẽ.
quia in his duobꝰ mandatis pendet

Expanded text:
totum illum catalogum fidei enumetotum illum catalogum fidei enumera, in quo scriptum est: Fide majus sacrificium Abel a Cain obtulit Deo . Et: Enoch translatus est, ne videret mortem; et Noe de his quae necdum videbat, Deo credens fabricatus est arcam, et Abraham in terram quam nesciebat, egressus est. Et ne videretur Scriptura nullum mulieribus fidei exemplum dare, in eadem Epistola scribitur, quia et Sara acceperit virtutem ad recipiendum semen, alieno jam aetatis suae tempore, quia fidelem eum qui repromiserat, arbitrata est. Laudatur ibi fides Isaac, et Jacob, Joseph, Moysi quoque et Rahab, caeterorum, quos melius potest scire, qui ipsam Epistolam legerit. Quomodo est igitur fidei 715 sanitas: ita eadem sanitas et in charitate est. Quis autem sanitatem possidet charitatis, nisi ille qui primum Deum dilexerit ex tota anima sua, et ex toto corde suo, et ex toeipsum , diviserit charitatem: quia in his duobus mandatis pendet
Abbreviated transcription (Latin):
quã quid a uetu¬
lis docerentur exponeret extrema
de serius. ꝙ ꝑ singulas ȩtates & con¬
ditiones sic decent̾ p̃cepta constituit.
ut sermo eiꝰ uitȩ moꝵq sit regula.
Senes igitur sobrios eẽ siue uigilan¬
utrũq sonat: honestos. ut ȩtatis gra¬
uitatẽ moꝵ grauitas doceret: pudi¬
cos ne in aliena ȩtate luxurient. ne
iã frigido ad libidinẽ sanguine exẽ¬
plo sint adolescentibꝰ ad ruinã: sanoᷤ
in fidei de qua fidĩ sanitate supradixi¬
mus: sanos autẽ non tantũ in fide
uerum & in caritate ꝙ in patientia.
ut cum primam fidei habuerint sani¬
tatẽ. audiant a saluatore. fides tua
te saluam fecit. & alibi. neq in isrł
tantam fidem inueni. & ꝓpter eandẽ
fider sanitatẽ fiant filii abraham. de
quo scriptum ẽ. credidit abrahã dõ.
& reputatũ est ei ad iustitiam. Et
Relege ad hebreos epłam payli apłi.
siue cuiusq alterius eam putas. qr
iam inter ȩccłiasticas est recepta: &

Expanded text:
am quid a vetuam quid a vetulis docerentur, exponeret. Extremo de servis, et per singulas aetates, et conditiones, sic decenter praecepta constituit, ut sermo ejus vitae morumque sit regula. Senes igitur sobrios esse, sive vigilanutrumque sonat: honestos, ut aetatis gravitatem morum gravitas decoret: pudicos, ne in aliena aetate luxurient, ne jam frigido ad libidinem sanguine, exemplo sint adolescentibus ad ruinam. Sanos in fide, de qua fidei sanitate supra diximus. Sanos autem non tantum in fide, verum et in charitate, et in patientia, ut cum primam fidei habuerint sanitatem, audiant a Salvatore: Fides tua te salvum fecit . Et alibi: Neque enim in Israel tantum fidem inveni . Et propter eamdem fidei sanitatem fiant filii Abrahae, de quo scriptum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Et Relege ad Hebraeos Epistolam Pauli apostoli sive cujuscumque alterius eam esse putas, quia jam inter Ecclesiasticas est recepta,
Abbreviated transcription (Latin):
scripta sunt replicent & condant in
memoriȩ thesauro. sed priꝰ faciant q̃
p̃cepta st̃. quicũq uͦ fecerit ꝙ docuerit
ille uocabit᷑ magnꝰ in regno cęloꝵ. Nisi
enĩ suꝑgressa fuerit nr̃a iustitia scribarũ
iustitiã q phariseoꝵ. ñ possumꝰ in gredi
regna cęloꝵ. qui supra moysi cathedrã
sedentes dicunt ꝙ non faciunt. & alli¬
gant onera importabilia quȩ ceruicibus
hominum imponant. & ipsi minimo di¬
gito ea nolunt contingere. Hoc gͥ nunc
suũ docet ut ea loquat᷑ quȩ sanȩ con¬
fit sanitas. cum doctoris doctrina parit᷑
ꝙ̃ uita consentiunt.
in fide ꝙ caritate & patientia.
eneraliter tito ante p̾cipiens quid ipse
loqui deberet ad cunctos in eo qͦd ait.
tu uero loquere quȩ decet sanã doct¬
nam: nunc ꝑ singulas speties quid
unã qũaq etatẽ deceat ex ponit. pri¬
mum senibus uiris conuenientia. de¬
inde anꝰ quid deceat. tertio quȩ ado¬
cerit ut ñ
ipse doceret ado¬

Expanded text:
scripta sunt, replicent, et condant in scripta sunt, replicent, et condant in memoriae thesauro: sed prius faciant quae praecepta sunt. Quicumque vero fecerit et docuerit, ille vocabitur magnus in regno coelorum. Nisi enim supergressa fuerit nostra justitia Scribarum justitiam et Pharisaeorum, non possumus ingredi regna coelorum . Qui supra Moysi cathedram sedentes, dicunt et non faciunt, et alligant onera importabilia, quae cervicibus hominum imponunt, et ipsi minimo digito nolunt ea contingere. Hoc igitur nsuum docet, ut ea loquatur quae sanae dosit sanitas, cum doctoris doctrina pariter, et vita consentiant. in dilectione; in patientia. » Generaliter Tito ante praecipiens quid ipse loqui deberet ad cunctos, in eo, quod ait: « Tu vero loquere quae decent sanam doctrinam. » Nunc per singulas species, quid unamquamque aetatem deceat; exponit; primum senibus viris convenientia; deinde anus quid deceat; tertio, quae adocerit, ut non tam ipse doceret ado
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾senti scło. expectantes beatã spem
& aduentum saluatoris nr̃i dĩ. Qũa ne¬
gationẽ qui negauerit & sequi uolue¬
exutꝰ ueterẽ hominẽ cũ oꝑibꝰ eiꝰ. &.
indutus nouum sequet᷑ dm̃ suũ. Quo¬
mͦ audẽ quis se abneget contẽplandũ
est. Pudicus fornicatorẽ quod priꝰ fue¬
rat negat: sapiens imprudentẽ: iustus
inuistũ. fortis in firmũ: & ut in cõmune
de om̃ibꝰ loquar.
tiens uitia priora calcamus: desinimus
esse quod fuimꝰ. & incipimus esse quod
ante non fuimy.
U uͦ loquere quȩ decet. sanã doctrinam.
liud ẽ sanam doctrinam loqui aliud
ea quȩ sanȩ conueniunt docere doctri¬
nȩ: quia in altero simplex tantũ institu¬
tio ẽ. in altero cum eo quod doceas ui¬
tȩ quoq correctio. Qui enĩ saluerit
unũ de mandatis minimis ꝙ docue-
rit sic homines. minimꝰ uocabit᷑ in
regno cȩloꝵ: saluatore prȩcipiente di¬
scipłis non solum in meditatione scri-¬
pturarum eos laborare debere ut quȩ

Expanded text:
s beatam 713 spem et adventum Salvatoris nostri Dei . Quam negationem qui negaverit, et sequi volueexutus veterem hominem cum operibus ejus, et indutus novum, sequetur Deum suum. Quomodo autem se quis abneget, contemplandum est. Pudicus fornicatorem, quod prius fuerat, negat: sapiens imprudentem, justus injustum, fortis infirmum. Et ut in commune de omnibus loquar, ties priora vitia calcantes, desinimus esse quod fuimus, et incipimus esse quod ante non fuimus. Tu vero loquere quae decet sanam doctrinam. Aliud est sanam doctrinam loqui, aliud ea quae sanae conveniunt docere doctrinae: qui in altero simplex tantum institutio est: in altero cum eo quod docens, vitae quoque correctio est. Qui enim solverit unum de mrit sic, minimus vocabitur in regno coelorum . Salvatore praecipiente discipulis, non solum in meditatione Scripturarum eos laborar
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s inimicos suos: & ideo in fide dili¬
git. quia credit in eum qui pollicitꝰ ẽ
se ꝓ expletione mandati retributurũ
esse mercedem.
ciendum quod in grecis codicibꝰ ita
scriptum ẽ: grã cum om̃ibꝰ uobis. ut
nec dñi. nec nr̃i. in libris ferat᷑ autenti
cis. In commune itaq scĩs atq credenti¬
bꝰ tito & cęteris qui cũ eo erant imprȩ¬
cat᷑ grãm: &. quomͦ ysaac patriarcha
benedixit filium suũ iacob. &. ipse ia¬
cob duodecim patriarchas. apłi qͦq
huic domui. & si digna erat domus
reqͥescebat pax eoꝵ suꝑ eam. si uero
se exhibebat indignam reuertebat᷑
ad eos qui eam fuerant imp̃cati: ita
bebat effectum. &. erat i potestate
credentium. si talem se benedictus
qualem benedicens prebere uoluis¬

Expanded text:
sanctus inimicos suos, et ideo in fide dilisanctus inimicos suos, et ideo in fide diligit: quia credit in eum qui pollicitus est se pro expletione mandati retributurum esse mercedem. vobis. Sciendum quod in Graecis codicibus ita scriptum est: Gratia cum omnibus vobis: ut nec Domini, nec nostri, in libris feratur autcis. In commune itaque sanctis, atque credentibus, Tito et caeteris, qui cum eo erant, imprecatur gratiam. Et quomodo Isaac patriarcha benedixit filium suum Jacob , et ipse Jacob duodecim Patriarchas : Apostoli huic domui . » Et si digna erat domus, requiescebat pax eorum super eam; si vero se exhibebat indignam, revertebatur ad eos qui eam fuerant imprecati. Ita bebat effectum, et erat in potestate credentium, si talem se benedictus, qualem benedicens, praebere voluis
Abbreviated transcription (Latin):
excidetur & in ignẽ mittet᷑. Hoc autẽ
dico. qui parce seminat. parce &. metet.
Apłicis uiris et ęuangelizatoribꝰ xp̃i
in necessariis usibꝰ nolle tribuere: sterili¬
tatis seipsum ẽ condemnare.
alutant te qui mecũ sunt om̃s.
er solita consuetudine usus ẽ. ut titũ
ab om̃ibꝰ qui secum erant diceret sa¬
lutari: uel certe ꝓprie intitũ quod talis
esset. ut amorẽ eoꝵ qui cũ paulo erant
om̃ium mereret᷑. Magna uͦ laus titi:
ꝑ paulum ab om̃ibꝰ salutari.
aluta eos qui nos amant in fide.
i om̃is qui amat amaret in fide .&. ñ
essent alii qui absq fide diligerent:
nũqũa paulus ad amorem fidem ap-
filios. ita ut ꝓ eis &̃. oppetere sint pa¬
ratȩ. sed non amant in fide: & uxores
maritos. quibꝰ frequentissime cõmo¬
riunt᷑: sed amor ille non ẽ in fide. Sola
scõꝵ dilectio in fide diligit intantũ
ut etiam si ille qui diligitur infidelis
sit. tamen sc̃s in fide eum diligat. scdm
&. alibi. diligite inimicos ur̃os. Diligit

Expanded text:
xcidetur, et in ignem mittetur . Hoc autem dico: quia qui parce seminat, parce et metet. Apostolicis viris et Evangelizatoribus Christi in necessariis usibus nolle tribuere, sterilitatis seipsum est condemnare. Salutant te qui mecum sunt omnes. Vel solita consuetudine usus est, ut Titum ab omnibus qui secum erant diceret salutari: vel certe proprie in Titum, quod talis esset, ut amorem eorum qui cum Paulo erant omnium mereretur. Magna vero laus Titi per Paulum ab omnibus salutari. Saluta eos qui nos amant in fide. Si omnis qui amat, amaret in fide, et non essent alii qui absque fide diligerent, numquam Paulus ad amorem, fidem appofilios, ita ut mortem pro eis oppetere sint paratae; sed non amant in fide: et uxores maritos quibus frequentissime commoriuntur; sed amor ille non fidei est. Sola sanctorum dilectio in fide diligit: intantum ut etiam si ille qui diligitur infidelis sit: tamen sanctus in fide eum diligat, secundum  alibi: Diligite inimicos vestros . Diligit
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ. despicit eum quẽ inferiorem
putat. ꝙ suꝑ id quod ẽ plus sapiens.
humiliorem ęstimat dignum ẽẽ contẽ-¬
ptu. Lale quid intumescens suꝑbiȩ ua¬
nitate & cȩlum ipsum solemq despicieis.
apud grecos quidam dixisse deluditur.¬
Quod nos latine possumus dicere. Scan¬
ad titum ponitur illum sensum habet.
Nemo eorum qui in ȩccłia sunt te se¬
gniter agente sic uiuat. ut se putet
esse meliorem. Qualis enim ȩdificatio
erit discipłi. si intelligat magistro se¬
ẽẽ maiorem: Unde non solum ep̃i.
rb̃ri & diacones debent ma¬
gnoꝑe ꝓuidere. ut cunctũ
popłm cui p̃sident conuersatione ꝙ
sermone p̃cedant. uerũ ꝙ inferior gra-¬
dꝰ exorcistȩ. lectores. editui. &. om̃s om̃i¬
no qui domui dĩ deseruiunt: quia ue¬
res laicos ẽẽ quam clericos.
imone illos principatibꝰ. potestatibꝰ
subditos ẽẽ. obȩdire. ad om̃e opus bo¬
num paratos esse. neminẽ blasphe¬

Expanded text:
meliorem, despicit eum quem inferiorem meliorem, despicit eum quem inferiorem putat, et super, id est, plus sapiens, humiliorem existimat dignum esse contemptu. Tale quid intumescens superbiae vanitate, et coelum ipsum, solemque despiciens apud Graecos quidam dixisse deluditurquod nos Latine possumus dicere, Scanad Titum ponitur, illum sensum habet: Nemo eorum qui in Ecclesiis sunt, te segniter agente sic vivat, ut se putet esse meliorem. Qualis enim aedificatio erit discipuli, si se intelligat magistro esse majorem? Unde non solum episcopi, yteri et diaconi debent magnopere providere ut cunctum populum cui praesident, conversatione et sermone praecedant: verum et inferior gradus, exorcistae, lectores, aeditui, et omnes omnino qui domui Dei serviunt. Quia veres laicos esse quam clericos. Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, obedire: ad omne opus bonum paratos esse: neminem blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ꝑspicuum fieri poterit & ex eo
quod ait. mulier enĩ ex uiro. uir uero
ꝑ mulierẽ :.s. alibi. quia ex eo s. ꝑ eũ
& in ipso om̃ia: necnon &. illud. pau¬
lus apłs non ab hominib neq ꝑ
TNcIN ad contẽptum ꝓprie ꝑtinere:
uelut cum quis inter eculeum la-¬
minasq distentꝰ contemnit dolorẽ.
ꝙ nec iudicis cõminationẽ nec circũ-¬
stantis popłi fremitum ꝑtimescit. sed
ꝓ confessione martyrii uniuersa sup-¬
plicia contemnit. ꝙ despicit. Econ¬
trario autẽ est . &. malus contemptꝰ.
de quo & abacuc sp̃u scõ in se loquen¬
te testat᷑. uidete contemptores & am-
disꝑdimini: iuxta quod ad timothe¬
um quoq scriptum diximus. nemo
adolescentiam tuã contemnat: id est
nolo te talem exhibeas. ut possis ab
aliquo merito contemni. TE PIToNE¬
cic̃ autẽ sonat illud sicut stoici tamen
asserunt qui distingunt int̾ uerba subti-¬
liter: cũ quis confidens sibi se alio ẽẽ

Expanded text:
rum, perspicuum fieri poterit ex eo rum, perspicuum fieri poterit ex eo quod ait: Mulier enim ex viro, vir vero per mulierem . Et alibi: Quia ex eo et per eum t in ipso sunt omnia . Nec non et illud, Paulus apostolus non ab hominibus, neque per νησιν ad contemptum proprie pertinere, vel cum quis inter eculeum laminasque distentus, contemnit dolorem, et nec judicis comminationem, nec circumstantis populi fremitum pertimescit: sed pro confessione martyrii, universa supplicia contemnit et despicit. Econtrario autem est et malus contemptus, de quo et Abacuc, Spiritu sancto in se loquente, testatur: Videte contemptores: et indisperdimini . Juxta quod ad Timotheum quoque scriptum diximus: Nemo adolescentiam tuam contemnat , id est, Nolo te talem exhibeas ut possis ab aliquo merito contemni. Περιφρόνησις autem illud sonat, sicut Stoici tamen asserunt, qui distinguunt inter verba subtiliter, cum qui confidens sibi, se alio esse