comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: ostendit se ñ incorpore. s inspũ eẽ
translatum. luxta quam uisionẽ possu¬
mus ꝙ celos. ꝓfunda maris. & inferna
conspicere: dum rationes singuloꝵ cogi¬
tatione complectun᷑. Primum autem
uenit aduestibulum qd̃ respicit ad aqͥlo¬
nem. ut ibi uideat statuam idoli zeli ad
ꝓuocandam emulationẽ: ut de illo loco
possit ad interiora penetrare. & cernere
reliqua q̃ pꝰca describunt᷑. Statuã autẽ
idoli baal intemplo dĩ positam: narrat
hẏstoria. Pulchreq appellatur idolum deli
qͥa ademulationem & zelũ dñm ꝓuocat:
iuxta illud qd̾ indeuteronomiodr̃. Ipsi
me ꝓuocauerunt ad zelum in eo qͥ ñ erat
ds̃: & ego ꝓuocabo eos ad zelum ingente
cain: possedi inquit parens hominẽ ꝑ
dm̃. possessionem homĩs adcain nomen
alludens. Ibiq erat głã dĩ isrł. ñ qͦ delecta¬
ret᷑ tali uicima. s ut sui presentia idolũ
zeli tempłmq deleret. Unde & subũsio
urb̃ tẽpliqr: pt breue tẽpꝰ seqr̃. Et in ysaia

Expanded text:
t se non in corpore, sed in spiritu esse translatum. Juxta quam visionem possumus et coelos, et profunda maris, et inferna conspicere, dum rationes singulorum cogitatione complectimur. Primum autem venit ad vestibulum, quod respicit ad Aquilonem, ut ibi videat statuam idoli Zeli ad provocandam aemulationem; ut de illo loco possit ad interiora penetrare, et cernere reliqua, quae postea describuntur. Statuam autem idoli Baal in templo Dei positam, narrat historia. Pulchreque appellatur idolum Zeli. quia ad aemulationem et zelum Dominum provocat; juxta illud quod in Deuteronomio dicitur: Ipsi me provocaverunt ad zelum in eo qui non erat Deus: et ego provocabo eos ad zelum in genteCain, Possedi, inquit parens, hominem per Deum , possessione hominis, ad Cain nomen alludens. Ibique erat gloria Dei Israel, non quod delectaretur tali vicinia; sed ut sui praesentia idolum Zeli, templumque deleret. Unde et subversio urbis templique post breve tempus sequitur. Et in Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ autem &e hoc dicere. qd̃ ꝓpter bona
oꝑa ꝓph̃a similitudine manꝰ dĩ apprehen¬
sus sit: &e ꝓpter scientiam rerum spualiũ
respiciebat aqͥlonẽ: ubi erat statutum
idolum zeli ad ꝓuocandam emulationẽ.
Et ecce ibi gla di isrł: scdłm uisionẽ quã
uideram in campo. Lxx. Et adduxit me in
ierłm inuisione dĩ aduestibulũ porte quȩ
respicit aquilonem: ubi erat statua possi

Expanded text:
Possumus autem et hoc dicere, quod propter bona Possumus autem et hoc dicere, quod propter bona opera, propheta similitudine manus Dei apprehensus sit, et propter scientiam rerum spiritualrespiciebat Aquilonem, ubi erat statutum idolum Zeli ad provocandam aemulationem. Et ecce ibi gloria Dei Israel, secundum visionem quam videram in campo. LXX: Et adduxit me in Jerusalem in visione Dei ad vestibulum portae quae respicit Aquilonem: ubi erat statua possi
Abbreviated transcription (Latin):
pueniat. Et qͦmͦ qui scĩtudinis ꝑfectionẽ
tenent adu̾ticem usq ꝑueniunt: sic qui
in peccatorum ꝓfundo st̃. plantas igneoꝵ
pedum tenere credendi sunt.
Et emissa similitudo manus: app̾hen¬
dit me incincinno capitis mei. Lix. Et
extendit similitudinẽ manꝰ. & assump¬
sit me infimbria uerticis mee. Et hie si¬
militudo manꝰ: ñ ipsa manꝰ extenditur.
Necy eni indeo aliquid corporale ẽ. Hidetꝙ
manꝰ: ut menbrum humani corꝑis atq cõ¬
sueti nequaqm terreat eũ qui assumitur
atꝙ comp̃hendit᷑. Si enim in colubri uel
inqͣlibet alia bestiarum similitudine teti-¬
gisset ꝓpħam: ipsadissimilitudo menbio¬
rum terruisset assumptum. Parsq comp̃¬
henditur capilloꝵ: quia tocius apprehen¬
inuestibus accipi solet.
Et leuauit me sp̃c inter t̾ram ce celum.
rimum similitudint manꝰ app̾hendit᷑.
ad celum leuat. s inter t̾ram & celũ: ut ter¬
rena interim derelinquens. festinet ad celũ.

Expanded text:
perveniat. Et quomodo qui sanctitudinis perfectionem perveniat. Et quomodo qui sanctitudinis perfectionem tenent, ad verticem usque perveniunt, sic qui in peccatorum profundo sunt, plantas igneorum pedum tenere credendi sunt. Et emissa similitudo manus apprehendit me in cincinno capitis mei. LXX: Et extendit similitudinem manus, et assumpsit me in fimbria verticis mei. Et hic similitudo manus, non ipsa manus extenditur, neque enim in Deo aliquid corporale est. Videturque manus, ut membrum humani corporis atque consueti, nequaquam terreat eum qui assumitur atque comprehenditur. Si enim in colubri, vel in qualibet alia bestiarum similitudine tetigisset prophetam, ipsa dissimilitudo membrorum terruisset assumptum. Parsque comprehenditur capillorum, quia totius apprehenin vestibus accipi solet. Et elevavit me spiritus inter terram et coelum. Primum similitudine manus apprehendituad coelum levat, sed inter terram et coelum, ut terrena interim derelinquens, festinet ad coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
menta cognoscere. Et hoc considerandum
qd̾ ũ ipsas uideat ueritates. s similitudinẽ
ignis: qui alumbis usq deorsum ignis ap¬
paruit. & alumbis sursum quasi aspectus
splendoris ut usio electri. Pro splendore qͥl
hebraico dr̃ zor̃: aurã theodotion transtu¬
lit: ut insuꝑnis. dĩ refrigeria demonstret.
Deniq & inregum uolumine. beatus helias
aduentum dñi ñ intempestate contempla¬
tur & turbine. ñ in ignis ardorib. s in aspa¬
tu auix̧ tenuis atq lenissime: ut dĩ omni¬
potentis mansuetudinẽ comꝓbaret. Oꝑa
autẽ coitus que significant᷑ inlumbis us
ceoisum igne purgantur. & oꝑa uirtutum q̃
alumbis adsuꝑiora consurgunt splendorem
habent atq fulgorem : & tamen nec ignis usꝙ
ad pedes cr. nec splendor dectri usq ad caput:
sea deorsum & sursum. ut tam in peccatorib
qͣm in scĩs. ꝓdiu̾sitate meritoꝵ alius usq ad
illud &e illud m̃brum. aliꝰ usq ad illa &e illa

Expanded text:
ssit sacramenta cognoscere. Et hoc considerandum, quod non ipsas videat veritates; sed similitudinem ignis, quia a lumbis usque deorsum ignis apparuit; et a lumbis sursum quasi aspectus splendoris, ut visio electri. Pro splendore, qui in Hebraico dicitur ZOR  , auram Theodotio transtulit, ut in supernis Dei refrigeria demonstret. Denique et in Regum volumine beatus Elias adventum Domini non in tempestate contemplatur et turbine, non in ignis ardoribus; sed in aspectu aurae tenuis atque lenissimae, ut Dei Omnipotentis mansuetudinem comprobaret. Opera autem coitus, quae significantur in lumbis, usque deorsum, igne purgantur. Et opera virtutum, quae a lumbis ad superiora consurgunt, splendorem habent atque fulgorem, et tamen nec ignis usque ad pedes dicitur; nec splendor electri usque ad caput, sed deorsum et sursum, ut tam in peccatoribus quam in sanctis, pro diversitate meritorum, alius usque ad illud et illud membrum; alius usque ad illa et illa
Abbreviated transcription (Latin):
ra conspicies. Qd̃ qͥdẽ potest ce de nr̃a ierłm nr̃o¬
q tẽplo intelligi: qñ in exemplm̃ ofni & finees
idolors scelera oꝑam᷑ intab̾nacło dĩ. & fornica¬
mua cũ his qui se milicie &e ministerio dĩ uo¬
uerint. & sacrificioꝵ eiꝰ pͥmitiua de cerpimꝰ.
dantes inusũ clientium atq famulorum. &
omĩa lucri causa facimꝰ. Sinautẽ hec tam
magna sunt quȩ uidemꝰ qͣnto maiora existi

Expanded text:
ra conspicies. Quod quidem potest et de nostra ra conspicies. Quod quidem potest et de nostra que templo intelligi, quando in exemplum Ophni et Phinees idolorum scelera operamur in tabernaculo Dei, et fornicamur cum his qui se militiae et ministerio Dei voverint. Et sacrificiorum ejus primitiva decerpimus, dantes in usum clientum atque famulorum, et omnia lucri causa facimus. Sin autem haec tam magna sunt quae videmus, quanto majora aesti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in hebraico ñ habetur: cet̾a que ibi scripta
st̃ relinquentes. Dixq inquit ad me. uel gładi
qmͣ incampo uidiram. ł sp̃c qui me inter celũ
leuauit ac t̾ram. locutusq ẽ. mͥ. postqm me
transtulit in ierłm: & fecit uel urbẽ ł tẽpłm
uidere. & imꝑauit ut leuarem ocłos ieos
adiuam aquilonis. Ibi enĩ statua baal po¬
sita erat: quam uocat idolũ ⁊eli in ipso por¬
te introitu. Qui autẽ idolũ zeli suie possiden¬
tis ad głam dĩ uel ad sp̃m referunt: impie
faciunt. ꝑsonam idoli. dĩ maiestate mutanteᷤ.
Et dix ad me. fili homĩs. putasne uides
tũ qͣͥd isti faciant: Abominationes magnas
domus isrł facit hic: ut ꝓtul receilã ascũario
meo. Et ad huc conu̾sus: uidebis abominatio
e me inquit putes in iuste snes maiores.¬
tempłm deserere. & subu̾tenilam relinquere
cuittatem: aspice q̃ intẽplo faciant. Cũq illa
cõspexeris: ñ putes finẽ cẽ scelerũ. Adhuc maio¬

Expanded text:
caetera quae ibi scripta sunt relinquentes. Dixit, inquit, ad me, vel gloria Dei, quam in campo videram, vel spiritus qui me inter coelum levavit ac terram. Locutusque est mihi, postquam me transtulit in Jerusalem, et fecit vel urbem, vel templum videre, et imperavit ut levarem oculos ad viam Aquilonis. Ibi enim statua Baal posita erat, quam vocat idolum Zeli, in ipso portae introitu. Qui autem idolum Zeli, sive possidentis, ad gloriam Dei, vel ad spiritum referunt, impie faciunt, personam idoli, Dei majestate mutantes. Et dixit ad me: Fili hominis, putasne vides tu quid isti faciant: abominationes magnas quas domus Israel facit hic: ut procul recedam a sanctuario meo? Et adhuc conversus, videbis abe me, inquit, putes injuste templum deserere, et subvertendam relinquere civitatem, aspice quae in templo faciant. Cumque illa conspexeris, non putes finem esse scelerum, 85 adhuc majo
Abbreviated transcription (Latin):
uinto anno transinigrationis iechonie.
quarto m̃se. quinta mensis: suꝑiorẽ uisio¬
nem factam ad ꝓpħam legimꝰ. hec autẽ qm
nunc exponere uolumꝰ: sexto anno eiusdẽ
regis. sexto mense.qͥnta mensis. facta me¬
moratur. Ex quo ꝑspituum ẽ. pꝰ annum
ce duos menses hec facta que scripta sunt:
ta que suꝑior sermo contexuit. Sexto au¬
tem anno. & sexto mense & quinta die ñ¬
sis qui numeri ad fabricã mundi referunt᷑
& necdum celestia contem plantur. factã
orabant solem. Sedebatq ꝓpħa indomo sua
fugiens frequentiam multitudinis. & se
nes iuda sedebant coram eo: uł ꝓpħe u̾ba
audire cupientes: uel in sidiantes sermonib
eiꝰ. Significanterq dicunt᷑ senes uula. ut n¬
chil adisrł hoc ẽ. ad decem trib que pͥus cap¬
te fuerant: sed ad eos qͥ de tribu iuda cum
iechonia ducti erant incaptiuitatẽ. dici ĩtelli
Et cecidit suꝑ me ibi mauꝰ dm̃. sgansꝰ.
Et uidi. & ecce similitudo qͣsi aspectus ignis.¬

Expanded text:
uinto anno transmigrationis Jechoniae, quarto mense, quinta mensis, superiorem visionem factam ad prophetam legimus , haec autem quam nunc exponere volumus, sexto anno ejusdem regis, sexto mense, quinta mensis facta memoratur. Ex quo perspicuum est post annum et duos menses haec facta quae scripta sunt, ta, quae superior sermo contexuit. « Et tem anno et sexto mense, et quinta die mensis, qui numeri ad fabricam mundi referunturet necdum coelestia contemplantur, factam orabant solem, sedebatque propheta in domo sua fugiens frequentiam multitudinis; et senes Juda sedebant coram eo, vel prophetae verba audire cupientes, vel insidiantes sermonibus ejus. Significanterque dicuntur senes Juda, ut nihil ad Israel, hoc est ad decem tribus, quae prius captae fuerant, sed ad eos qui de tribu Juda cum Jechonia ducti erant in captivitatem, dici intelligamus. Et cecidit super me ibi manus Domini Dei. Et vidi, et ecce similitudo q
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Cupimus siba in oꝑe uertere: & ñ di¬
tere scã. s facere. Unde rursus a te cõmoniti
ouirgo xp̃i eustochium. intermissũ labo¬
rem repitimꝰ: & tertiũ uolum̃ agg̃ssi. tuo
desiderio satisfacere desideramus: illud &
te & ceteros qui lecturi sunt deprecantes. ut
ñ uires nrãs s uotum considerent: quoꝵ
alt̾m fragilitatis humane. alterum sc̃ẽ ẽ in
t factum ẽ. in anno sexto. in sexto m̃se.

Expanded text:
rumque cupimus verba in opera vertere, et non dirumque cupimus verba in opera vertere, et non dicere sancta, sed facere. Unde rursus a te commoniti, o virgo Christi Eustochium, intermissum laborem repetimus, et tertium volumen aggressi, tuo desiderio satisfacere desideramus: illud et te et caeteros qui lecturi sunt deprecantes, ut non vires nostras, sed votum considerent, quorum alterum fragilitatis humanae, alterum sanctae est in t factum e
Abbreviated transcription (Latin):
finem habet. & omĩs
retro tempor series
cransacta ñ ꝓdest. nͥ
forte bonoꝵ oꝑum
sibi iuaticum preꝑa¬
rit᷑: que semꝑ aofutura immo ad ȩter¬
na respiciunt. &e nullis terminis coartan¬
tur. Hera sententia ẽ. Omĩaq orta occidũt:
ꝙ aucta senescunt. Et alibi. Nicħ ẽ enim
oꝑe & manu factum: qd̃ ñ conficiat &
consumat uetustas. Quis crederet ut to¬
tius orbis extructa ructoriis roma cor¬
rueret. ut ipsa suis popłis &e mater fieret
& sepulchrum: ut tota orientis. egypti.
africȩ litora. olim dominatricis urbis.
seruoꝵ & ancillarum numero compleren¬
tur. ut cotidie scã bethleem nobiles qndã
utriusq sexus. atq omĩb diuitiis afflu¬
entes susciꝑet mendicantes: Quib qm̃
opem ferre ñ possumus. condolemꝰ. & la¬
crimas latrimis iungimꝰ. occupatiq scĩ
oꝑis sarcina dum sine gemitu confluen¬
tes uidere ñ patim᷑: ex planationis in eze-¬
chiel & pene omẽ studiũ omisimꝰ script᷑a¬

Expanded text:
s retro temporum series transacta non prodest: nisi forte bonorum operum sibi viaticum praeparaverit, quae semper ad futura, immo ad aeterna respiciunt, et nullis terminis coarctantur. Vera sententia est: Omnia orta occidunt, et aucta senescunt. Et alibi: Nihil est enim opere et manu factum, quod non conficiat et consumat vetustas. Quis crederet ut totius orbis exstructa victoriis Roma corrueret, ut ipsa suis populis et mater fieret et sepulcrum: ut tota Orientis, Aegypti, Africae littora olim dominatricis urbis, servorum et ancillarum numero complerentur: ut quotidie sancta Bethleem, nobiles quondam utriusque sexus, atque omnibus divitiis affluentes, susciperet mendicantes? Quibus quoniam opem ferre non possumus, condolemus, et lacrymas lacrymis jungimus: occupatique sancti operis sarcina, dum sine gemitu confluentes videre non patimur, explanationes in Ezechiel, et pene omne studium omisimus, Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
tib humane conditionis. Vnde c&e apl̃s dic̃.
Regnauit mors ab adam usq ad moysen:
etiam suꝑ eos qui ñ peccauert̃ insimilitudi¬
ta regulam grammaticoꝵ: & insuꝑiorib
dociui ñ nos ignorantia hoc facere. s consue¬
tudine ꝓpt̾ simplices quosq & indoctos:
quoꝵ in congregatione eccłie maior ẽ numerꝰ.

Expanded text:
tibus humanae conditionis. Unde et Apostolus dicit: tibus humanae conditionis. Unde et Apostolus dicit: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam super eos qui non peccaverunt in similitudita regulam grammaticorum, et in superioribus docui, non nos ignorantia hoc facere, sed consuetudine propter simplices quosque et indoctos, quorum in congregatione Ecclesiae major est numer
Abbreviated transcription (Latin):
głante ꝓpħa torrentẽ ꝑtransiuit anima
nr̃a: S facile soluitur. si sciamꝰ ꝑ hoc scͥptũ
inhebreo: torrens ꝑtñsut animam meam.
De hoc torrente. ce ysaias loquit᷑. Ecce ego
inclino suꝑ eos sicuti fluuium pacis: & sic̃
torrentẽ inundantem głam. & intricesimo
tuaꝵ sꝑabunt. in ebriabunt᷑ ab ubertate
domꝰ tue. & torrente delitiaꝵ tuarũ potab̾
eos. Om̃ apud te ẽ fons uite. & in centesimo
iucesimo quinto. Conũte dñe captiuitatẽ
nrãm: sicut torrens in austro. Et suꝑsalua¬
tore. De torrente bibet inuia. Quis enĩho¬
minum głari potest castum se habere cor:
Uł ad cusꝰ m̃tem ꝑ oculoꝵ fenestras mors
positus ẽ. &e apueritia appositum ẽ. cor ho¬
minis ad malum: &e ne unius quidem diei
matiuitatis exordio. sine peccõfit humana
conditio. Unde &e dauid confitet᷑ inpsalmo.
Occe enim in iniquitatib conceptꝰ sũ: & in
peccatis concepit me mat̾ mea. Non iniqui¬
tatib matris mee. uł certe meis: s iniquita¬

Expanded text:
a: « Torrentem pertransiit anima nostra? » Sed facile solvitur si sciamus pro hoc scriptum in Hebraeo: « Torrens pertransiit animam meam. » De hoc torrente et Isaias loquitur: « Ecce ego inclino super eos sicuti fluvium pacis, et sicut torrentem inundantem gloriam. » Et in tricesimo te domus tuae, et torrente deliciarum tuarum 590 potabis eos; quoniam apud te est fons vitae . Et in centesimo vicesimoquinto: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro . Et super Salvatore: De torrente bibet in via . Quis enim hominum gloriari potest castum se habere cor ? vel ad cujus mentem per oculorum fenestras, mors positus est ; et a pueritia appositum est cor hominis ad malum, ut ne unius quidem diei a nativitatis suae exordio, sine peccato sit humana conditio . Unde et David confitetur in psalmo: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . Non iniquitatibus matris meae, vel certe meis, sed in iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
t dix̃ ad me. Certe uidisti fili hominis.
& eduxit me ce conũtit ad ripã exxix.¬
tortentis siue fluminis. Gumq me conũtis¬
sem siue conũtisset. ecce inripa torrentis suie
fluminis ligna multa nimis. siue arbores
multe nimis ex utraq parte. Et ait ad me.
aqua ista que egredit᷑ in galileam. que uer¬
git ad orientem ce descendit ad arabiam:
intrabunt mare. & exibunt &e sanabuntur
aque. E omnis anima uiuens uł animaliũ
que serpit. siue serpentium: quocumq ue¬
nerit torrens. siue fluuius iuuet. Et ert̃
pisces multi satis. postquã uenerint illuc
aque iste: & sanabuntur & uiuent. Omnia
Et stabunt suꝑ illa piscatores abengaddi
usq ad engallim: siccatio sagenarũ erunt.
Plurime species erunt eiꝰ piscium: sic̃ pisces
maris magni multitudinis nimie. Inhis aũ
que egrediunt᷑ ripas & st̃ palustria. ñ sana¬
buntur . s insalinas dabuntur. Et suꝑ torren¬
tem siue fluuiũ: oriet᷑ in ripis eiꝰ ex utraq par¬

Expanded text:
s; et eduxit me, et convertit ad ripam torrentis sive fluminis. Cumque me convertissem sive convertisset, ecce in ripa torrentis sive fluminis ligna multa nimis sive arbores multae nimis ex utraque parte. Et ait ad me: aqua ista quae egreditur in Galilaeam, quae vergit ad Orientem, et descendit ad Arabiam, intrabunt mare, et exibunt, et sanabuntur aquae. Et omnis anima vivens vel animalium quae serpit sive serpentium, quocumque venerit torrens sive fluvius, vivet: et erunt pisces multi satis postquam venerint illuc aquae istae et sanabuntur et vivent omnia et stabunt super illa piscatores ab Engaddi usque ad Engallim siccatio sagenarum erunt plurimae species eruntmaris magni, multitudinis nimiae. In his autem, quae egrediuntur ripas et sunt palustria, non sanabuntur, sed in salinas dabuntur. Et super torrentem orietur in ripis eius ex utraque par
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq su iordanis auctꝰ imbrib. pisces
illuc influens rapuerit: statim moriunt᷑.
ce pinguib aquis suꝑnatant. Cũ hec
itaq nichil utilitatis habeant ut sim¬
plex sermo testat᷑. etiam si facta fuerint
quod stulta ud̃oꝵ credit suꝑstitio: iux¬
ta intelligentiam sp̃ualem dñi torrente

Expanded text:
denique si Jordanis auctus imbribus pisces denique si Jordanis auctus imbribus pisces illuc influens rapuerit, statim moriuntur et pinguibus aquis supernatant; cum haec itaque nihil utilitatis habeant, ut simplex sermo testatur, et jam si facta fuerint, quod stulta Judaeorum credit superstitio, juxta intelligentiam spiritalem Domini torrente
Abbreviated transcription (Latin):
steriles prius & infertiles faciunt eẽ frugi¬
feros. & omnia plana atq deserta ita ir¬
rigant᷑. ut expͥmant in se ierichontiniꝰ sa¬
cram̃tum. quẽ heliseus euangłico &e apłi¬
co curauit sale. intantum ut ubi prius
sterilitas fuerat ce mors. ibi ubertas eẽt
& uita. Nec solum deserta sanarunt. s
intrant mare orientale. mare uidelicet
mortuum. in quo nichil poterat ẽẽ uitale:
faltyten. id est stagnum bituminis uocañ.
Mirumq in modum aqͥs euangłicis aq̃
sanant᷑ mortue: que ab eo qd̃ nicħ in se
uitale habeant. nom̃ mortis sortite st̃.
Non enu nouerant eũ qui dic̃. Ego sũ
uita. Et reuera iuxta litterã huc usq
nicħ quod spiret. & possit in cedere. p̃
amaritudine nimia in hoc mari reppe¬
riri pot̾. ne cocleole quidem paruiq
uermiculi. & anguille. & cetã animan¬
tium siue serpentium gn̾a. quoꝵ magis
corpuscula possumꝰ nosse. quã nomina.

Expanded text:
steriles prius et infertiles faciunt esse frugisteriles prius et infertiles faciunt esse frugiferos, et omnia plana atque deserta ita irrigantur, ut exprimant in se Jerichuntini fontis sacramentum, quem Elizaeus evangelico et apostolico curavit sale , in tantum ut ubi prius sterilitas fuerat et mors, ibi ubertas esset et vita; nec solum deserta sanarunt sed intrant mare orientale, mare videlicet Mortuum, in quo nihil poterat esse vitale, μνην ἄσφαλτον, id est, Stagnum bituminis vocant. Mirumque in modum aquis evangelicis aquae sanantur mortuae, quae ab eo, quod nihil in se vitale habeant, nomen mortis sortitae sunt. Non enim noverant eum qui dicit: « Ego sum vita . » Et revera juxta litteram huc usque nihil quod spiret et possit incedere prae amaritudine nimia in hoc mari reperiri potest, nec cochleolae quidem parvique verniculi et anguillae et caetera animantium, sive serpentium genera, quorum magis corpuscula possumus nosse quam nomina:
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ: mirabiles elationes maris. Et in
ysaia. faciã in deserto uiam: ce in inuio
flumina. Et in alio eiusdem loco manife¬
stiꝰ. Apparebit in syon fluuius decurrens.
gloriosus: in tr̾a sitienti. Suꝑ hunc fluui¬
um erant arbores plurime. ex utraq par¬
te ripe: ut int̾ duo scilicet instrum̃ta uetꝰ
& nouum clausus curreret fluuiꝰ. Ligna
autẽ multa uł arbores plurimas & mul¬
tas nimis: ilas arbitror quas in paradi¬
so scͥptura commemorat. pomis uariis
abundare. Docetq ꝓpħam ductor p̃uius
ce magister: & dicit. Aque iste que egre¬
diunt᷑ uł ingalileã gentium iuxta lxxͣ. uł
ut uerius continet᷑ ad tumulos sabuli
orientalis. & descendunt ad plana deserti.
uł ad arabiam. intrabunt mare. uł ad
exitus maris. & sanabunt᷑ aque. Nquaᷤ
uł baptismi grãm. uł euangłicã signifi¬
care doctrinam: dudũ diximꝰ. Que si egre¬
diant᷑ de limine templi dñi. & apłicam
teneant disciplinam. tumulos sabuli.

Expanded text:
tarum: Mirabiles elationes maris . Et in tarum: Mirabiles elationes maris . Et in Isaia: Faciam in deserto viam, et in invio flumina . Et in alio ejusdem loco manifestius: Apparebit in Sion fluvius decurrens gloriosus in terra sitienti . Super hunc fluvium erant arbores plurimae ex utraque parte ripae; ut inter duo scilicet Instrumenta, vetus et novum, clausus curreret fluvius. Ligna autem multa, vel arbores plurimas et multas nimis, illas arbitror quas in paradiso Scriptura commemorat pomis variis abundare; docetque prophetam ductor praevius et magister, et dicit: Aquae istae quae egrediuntur, vel in Galilaeam gentium, juxta  ad tumulos sabuli orientalis et descendunt ad plana deserti, vel ad Arabiam, intrabunt mare, vel ad exitus maris, et sanabuntur aquae: aquas vel baptismi gratiam vel Evangelicam significare doctrinam dudum diximus: quae si egrediantur de limine templi, et Apostolicam teneant disciplinam, tumulos sabuli
Abbreviated transcription (Latin):
scat᷑ conditionis suȩ. dũ ei magna si mon¬
strant᷑. & commonitũ ducit atq conũ¬
tit ad ripam torrentis: ut qm̃ mediam
ꝓfunditatẽ transire ñ poterat. saltẽ ea q̃
in ripis st̃ recognoscat. Cumq ait me
conũtissem siue ille me conũtisset qui
ductor erat & monitor: ecce in ripa torren¬
tis siue fluuii ligna multa uł arbores
plurime nimis ex utraq parce. Torrens
iste qui ꝓ aquarũ habundantia fertur
more torrentis. & suscipit de celo pluuias.
de quo inp̃terita diximꝰ locutione. ipse
aquas habeat. nec de pluuus hinc in de
collectas. s uiuo & ꝑpecuo fonte manan¬
tes. De quo fluuio multa inscͥpturis scĩs
legimꝰ: s inp̃sentiarum pauca dicenda
st̃. At pͥmũ illud. fluminis impetꝰ letifi¬
cat ciuitatẽ d̾i. Et in alio loco. flum̃ di
repletum ẽ aquis p̃parasti cibũ eoꝵ: qͥa
sic ẽ. p̃paratio tua. Rursũq pluraliter.
Sleuauerunt flumina dñe. eleuauerunt
flumina uocessuas a uocib aquaꝵ. mul¬

Expanded text:
scatur conditionis suae, dum ei magna monstrantur. Et commonitum ducit atque convertit ad ripam torrentis, ut quoniam mediam profunditatem transire non poterat, saltem ea quae in ripis sunt recognoscat. Cumque, ait, me convertissem, sive ille me convertisset, qui ductor erat et monitor, ecce in ripa torrentis sive fluvii ligna multa vel arbores plurimae nimis ex utraque parte. Torrens iste, qui pro aquarum abundantia fertur more torrentis et suscipit de coelo pluvias, de quo in praeterita diximus lectione, ipse aquas habeat, nec de pluviis hinc inde collectas, sed vivo et perpetuo fonte manantes. De quo fluvio multa in Scripturis sanctis legimus, sed inpraesentiarum pauca dicenda sunt, ac primum illud: « Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . » Et in alio loco: « Flumen Dei repletum est aquis, praeparasti cibum eorum, quia sic est praeparatio tua . » Rursumque pluraliter: Elevaverunt flumina, Domine, elevaverunt flumina voces suas, a vocibus aquarum mul
Abbreviated transcription (Latin):
scũario egredient᷑. Et erunt fructꝰ eiꝰ in cibũ.
&e folia eiꝰ ad medicinam: siue & ascensio eius
ad sanitatem.
otum capitulum quam quã plixum sit
simul ponere uolui. ne sensum legentis irrũ¬
perem. & lectionis ordo diuusus in partes. audi¬
entis intelligentiam conturbaret. Primũq
dicendum. qd̃ ꝓtorrente qͥi hebraico dr̃ nehel
ros appellat᷑. lxxͣ. flum̃ tnstulerunt. Deinde
ꝓ galilea que hebraice d̾r galila. aquila
emas int̃p̃tatus sit. quod tumulos signi¬
ficat hatenarum: simmachꝰ metorio. quod
possumꝰ tnfferre confinium. Parabia qͦq
simmachꝰ in habitabilem. aquila humilia
uł plana: theodotion arabas tnstulerunt.
Dicamꝰ gͦ quid nobis uideat᷑ insingulis.
Hir ille qui erat ductor ezechielis. cõmonet
ꝓpħam ut diligentiꝰ intueat᷑ & uideat:
ce occulta mistĩa oculis m̃tis attendat.
uocat autẽ filiũ hominis uł in figura¬

Expanded text:
et erit fructus ejus in cibum, et folia ejus ad medicinam sive et ascensio ejus ad sanitatem . Totum capitulum quamquam prolixum sit, simul ponere volui, ne sensum legentis interrumperem, et lectionis ordo divisus in partes, audientis intelligentiam conturbaret. Primumque dicendum, quod pro torrente in Hebraico dicitur NEHEL ους appellatur, LXX flumen transtulerunt. Deinde pro Galilaea, quae Hebraice dicitur GALILA  , Aquila θίνας interpretatus sit, quod tumulos significat arenarum; Symmachus μεθόριον, quod possumus transferre confinium. Pro Arabia quoque Symmachus, inhabitabilem; Aquila, humilia vel plana; Theodotio, Araba transtulerunt. Dicamus ergo quid nobis videatur in singulis. Vir ille qui erat ductor Ezechielis, commonet prophetam, ut diligentius intueatur et videat, et occulta mysteria oculis mentis attendat. Vocat aute
Abbreviated transcription (Latin):
nit apłs. saluã ẽẽ mulierẽ. si filii eiꝰ ꝑ man¬
serint infide ce scĩtate &e pudititia: udetur
sententiȩ iusticiam ñ habere: ut si filii boni
fuerint ce nepotes. saluentur parentes. Quã¬
ti eñi parentes scĩ st̃. & malos habent fili¬
osgenerant: Ergo scł̃m hunc sensũ cuncta
accipienda quȩ supͣ diximꝰ: peccata paren¬
tũ atq generantiũ in ramis ñ in radice pu¬
niri. hoc interim de ꝓu̾bio siue parabola
dixisse sufficiat. quod lex & ꝓpħe hoc est
etodus. & ezechiel. ummo ipse ds qui ce hic
& ibi locutus ẽ. nequaqͣm insententiis dis¬
crepare iuicdeatur: aut hic corrigere. qd̾ ibi¬
maledixerit. Siquis autẽ uel meliorem uł
alterum sensum potuerit reꝑire. qui con¬
traiors inter se testimoniorum scandalũ
tolat: illius magis adquiestenlũ senten¬
tie est. Quo ego dit dñs dd: si erit uobis
ultra parabola hec in ꝓu̾bium in isrł. Ecce
omnes anime meȩ sunt. Ut anima patris.
ita ce anima filii mea ẽ. Anima quȩ pecca¬

Expanded text:
e mulierem, si filii ejus permanserint in fide, et sanctitate, et pudicitia, videtur sententia justitiam non habere, ut si filii boni fuerint et nepotes, salventur parentes. Quanti enim parentes sancti sunt, et malos habent filio secundum hunc sensum cuncta accipienda quae supra diximus, peccata parentum atque generantium, in ramis, non in radice puniri. Hoc interim de proverbio sive parabola dixisse suffExodus et Ezechiel, imo ipse Deus, qui hic et ibi locutus est, in sententiis discrepare male dixerit. Si quis autem vel meliorem, vel alterum sensum potuerit reperire, qui contrariorum inter se testimoniorum scandalum tollat, illius magis acquiescendum sententiae est. Vivo ego, dicit Dominus, si erit vobis ultra parabola haec in proverbium in Israel. Ecce omnes animae meae sunt: ut anima patris, ita et anima filii mea est. Anima quae pecca
Abbreviated transcription (Latin):
feterimus debeamus dicere. serui mutiles
sumꝰ. qd debuimus facere fecimꝰ: & nisi
uerunt qu edificant eam. nisi dñs custodie¬
rir ciitatẽ. frustra ugilabit qui custodit
tam: Ao probationẽ autem huiꝰ rei qd̃ ne¬
quaqͣm pͥmus pulsus cogitationis ĩmo
parius mentis instinctꝰ puniat᷑ ado. s si
qd m̃te conceꝑis ope consũmes: illud dege
nesi ꝓferendum ẽ. Cham peccauit irridens
nuoitatẽ patris: ce sententiam ñ ipse qui
risit. s filiꝰ eĩ suscepit chanaan. Maledictus
ait chanaen: seruꝰ erit fr̃m suoꝵ. Qut eñi¬

Expanded text:
fecerimus debeamus dicere, Servi inutiles fecerimus debeamus dicere, Servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus . » odierit civitatem, frustra vigilant, qui custodiunt eam . » Ad probationem autem hujus rei, quod nequaquam primus pulsus cogitationis, imo parvus mentis instinctus puniatur a Deo, sed si quod mente conceperis opere consumes, illud de in Genesi proferendum est, Cham peccavit irridens nuditatem patris. Et sententiam non ipse, qui risit, sed filius ejus suscepit Chanaan: « Maledictus, ait, Chanaan; servus erit fratrum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dicentes. filium uero si cogitatio peccatũ
conceꝑit: nepotem si qd̾ cogitaueris atꝙy cõ¬
ceꝑis. oꝑe ꝑpetraris. Pro nepotem autt̃ hoc
ris: scdm illud qd̃ scriptum ẽ. Impius cum
in ꝑfundum malorum uenerit: contempist
Ds gͥ primos ce scłos stimulos cogitationũ
hominũ eẽ potest. nequaquam punit. s
si cogitata quis facere decreuerit: aut ipsa
quȩ fecit noluerit corrigere penitentia. Nñ
scriptum ẽ. Hullus hominũ sine peccato.
ne si unius quidẽ diei fuerit uita eiꝰ: nu¬
merabiles autem anni uitȩ illiꝰ. Et mn aliol¬
ꝙ. Quis głabitur castum se haberecor: E
tusum. Astra quoq ñ sunt inunda incon¬
spectuei: e ad u̾sus angłos suos puerlum qd
excogitauit. Sin autem sullimis illa nacͤa¬
pctato ñ caret. quid dicendũ ẽ. de hominib
qui fragili carne circundati debent loqui
cum apło. miser ego homo quis me libabit
de corꝑe mortis huiꝰ. & illud ut cum omĩa

Expanded text:
esse dicentes: filium vero, si cogitatio peccatum esse dicentes: filium vero, si cogitatio peccatum conceperit; nepotem si quod cogitaveris atque conceperis, opere perpetraris. Pronepotem autem, hocris. Secundum illud quod scriptum est: « Impius cum in profundum malorum venerit primos et secundos stimulos cogitationum, hominum esse potest, nequaquam punit; sed si cogitata quis facere decreverit, aut ipsa quae fecerit, noluerit corrigere poenitentia. Unde scriptum est: Nullus hominum sine peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus. Numerabiles autem anni vitae illius . Et in alio loco: Quis gloriabitur castum se habere cor? Et rursum: Astra quoque non sunt munda in conspectu ejus: et adversus Angelos suos perversum quid excogitavit . Sin autem supeccato non caret, quid dicendum est de hominibus, qui fragili carne circumdati debent loqui cum Apostolo: « Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? » Et illud: « Ut cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣrtam generationẽ: cũ iustis scĩsq quid an¬
pliꝰ facit: Sequit᷑. Et seruans iusticiam &
misccłiam in multa milia his qui custodi¬
unt mandata eĩ: & faciunt p̃cepta illius.
Scriptum ẽ inꝓuerbiis. Sicut uua acerba
dentib noxia ẽ & fumus oculis: sic inquites
his qui utuntur ea. Ex quo ꝑspituũ est. ñ ali¬
rum dolere dentes & obstupescere: s eorum qui
uuam a cerbam comederunt. Est autemloci iss
hic sensus. Quomͦ siquis uelit dicere. patres uiã
acerbam comederunt & dentes filiorũ obstupu¬
erunt. ridiculum ẽ. & nullam habens conscq̃n¬
tiam: sic iniquum ẽ. atq ꝑuersum peccare pa¬
tres: & filios nepotesq cruciari. Sunt qui hoc
qd̃ in exodo scriptum ẽ. reddens iniquitatis
patrum suꝑ filios interciã & quartam gene¬
rationẽ. ita edisserant: ut ad animam huna¬
nam. sententiam referant: patrem innobis
leuem punctũ sensuum ce incentiua uitioꝵ

Expanded text:
in quartam generationem, cum justis sanctisque quid amin quartam generationem, cum justis sanctisque quid amplius facit. Sequitur: Et servans jusmisericordiam in multa millia, his qui custodiunt mandata ejus, et faciunt praecepta illius. » Scriptum est in Proverbiis: « Sicut uva acerba dentibus noxia est et fumus oculis, sic iniquitas his qui utuntur ea . » Ex quo perspicuum est, non aliorum dolere dentes et obstupescere, sed eorum, qui uvam acerbam comederint. Est autem loci istius hic sensus: Quomodo si quis velit dicere: « patres uvam acerbam comederint, et dentes filiorum obstupuerunt, » ridiculum est, et nullam habens consequentiam: sic iniquum est atque perversum peccare patres, et filios nepotesque cruciari. Sunt qui hoc, quod in Exodo scriptum est: Reddens iniquitates patrum super filios in tertiam et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam sententiam referant, patrem in nobis lenem, punctum sensuum et incentiva vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
reditario malo &e impietate ⁊ inramos qͦq
de radice crescente. Solent in hoc loco hereti¬
ci qui uetus ñ recipiunt instrum̃tũ: contͣ
creatorem dicere. Quam bonꝰ & iustus d̾s
legis & ꝓpħarum. qui quiescens ce silens ad
peccata patrum: reddit his qui ñ peccaue¬
runt. Immo qͣnͣta in eo crudelitas: ut irã
suam usq adterciam & qͣrtam extendat ge¬
nerationẽ. Quib nos respondebimus: & in hoc
dĩ creatoris clementiam demonstrari. Non
eñi truculentiȩ. ẽ. & seueritatis. iram tenere
usq ad tertiam o qͣrtam generationẽ: s sig¬
num miscdie penam differre peccati. Quan¬
do eni dĩc dñs ds miserator ce misericors pa¬
tiens & multe miserationis. & infert. realit
iniquitatẽ patrum. suꝑ fuios. & filios filioꝵ.
hoc indicat qd̃ tante misccłie sit ut ñ statim
puniat: si sententiam differat puniendi sin
autem uindicta peccantium differtur intercã

Expanded text:
reditario malo et impietate, in ramos quoque reditario malo et impietate, in ramos quoque de radice crescente. Solent quoque in hoc loco haeretici qui vetus non suscipiunt Instrumentum, contra Creatorem dicere: Quam bonus et justus Deus legis et Prophetarum, qui quiescens ad peccata patrum, reddit his qui non peccaverunt; immo quanta in eo crudelitas, ut iram suam usque ad tertiam et quartam extendat generationem! Quibus nos respondebimus, et in hoc Dei Creatoris clementiam demonstrari. Non enim truculentiae est, et severitatis, iram tenere usque ad tertiam et quartam generationem, sed signum misericordiae poenam differre peccati. Quando enim dicit: Domine Deus miserator, et misericors, patiens et multae miserationis; et infert: 200 reddens iniquitatem patrum super filios, et filios filiorum, hoc indicat, quod tantae misericordiae sit, ut non statim puniat, sed sententiam differat puniendi. Sin autem vindicta peccantium differtur in tertiam et
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ seminũ in magnam consurgit arbo¬
rem. ita ꝓponit: ut aluid p̾tendat in ũbis:
aliud in sensib teneat. Et nos usq inp̃sentẽ¬
diem putabamꝰ duo testimonia exodi quȩ
supra posiumꝰ ñ eẽ. parabolam: s simplicem
explicare sententiã. Et quanqͣm ñ auderemꝰ
quippiam dicere. nec uas fictile loqui contra
figulum. qͣre ita ł ita me fecisti: tam̃ scanda¬
lum patiebam᷑ occultũ: qd̃ iniusticia uidere¬
tur dĩ. alium peccare & alium luere peccata.
Si eñi reddit peccata patrum suꝑ filios int̾ciã
& quartam generationẽ: iniustum uidet᷑. ut
alius peccet. & alius puniat᷑. S ex eo qd̃ seqͥt᷑.
iis qui me oderunt: cõminationis siue pre-¬
cepti scandalũ soluit᷑. Non eñĩ ideo puniunt᷑
int̾cia & quarta generatione. quia deliquer̃t
patres eorum cũ patres potius qui furunt
peccatores puniri debuerint: s quia patrũ
extiterunt emulatores. & oderunt dm̃ he¬

Expanded text:
omnium seminum, in magnam consurgit arboomnium seminum, in magnam consurgit arborem, ita proponit, ut aliud praetendat in verbis, aliud in sensibntem putabamus duo testimonia Exodi, quae supra posuimus, non esse parabolam, sed simplicem explicare sententiam: et quanquam non auderemus quippiam dicere nec « vas fictile loqui contra figulum, Quare ita vel ita fecisti me? » , tamen scandalum patiebamur occultum, quod injustitia videretur Dei, alium peccare, et alium luere peccata. Si enim reddit peccata patrum super filios in tertiam et quartam generationem, et injustum videtur, ut alius peccet, et alius puniatur. Sed ex eo quod sequitur: « His qui me oderunt, » comminationis sive praecepti scandalum solvitur. Non enim ideo puniuntur in tertia et quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres potius qui fuerunt peccatores puniri debuerint: sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt Deum hae
Abbreviated transcription (Latin):
oc qͦd.lxxͣ. dixerunt fili hominis: in he¬
braico ñ habetur. Monet autem scriptura
diuina illud qd̃ inexodo dictum ẽ. ego sũ
dñs ds̃ tuus. d̾s emulator qͥ reddo peccata
patrum suꝑ filios usq ad terciam &e quartã
generationẽ his qui oderunt me. & fatio mi¬
scdiam in milia his qui diligunt me. & custo¬
diunt precepta mea: &e iterum. descendit
dñs innube. & astitit iuxta moysen. & in uo¬
cauit moyses nomen dñi. & transiit dñs
ante fatiem eiꝰ. & inuocauit dicens: dñe ds
miserator & miseritors. paciens & multe mi
scłie & uerax. & iusticiam seruans & miseri¬
reddens iniquitates patrum suꝑ filios. & suꝑ
filios filiorum int̾tiam & quartam generatio¬
nẽ: sic accipi debere qͣsi parabolam & ꝓu̾biũ:
ut aliud inuerbis sonet. aliud insensu teneat.
qd̃ inparabola quoq duarum aquilarum
Aꝑram inquit in parabola os meum. loquar
ꝓpositiones abinitio. Et in euangłio parabolã
sem̃tis. & lolii. & sinapis. qd cum sit minimũ

Expanded text:
 dixerunt, fili hominis, in Hebraico non habetur. Monet autem divina Scriptura illud quod in Exodo dictum est: Ego sum Dominus Deus tuus. Deus aemulator, qui reddo peccata patrum super filios, usque ad tertiam et quartam generationem his qui oderunt me, et facio misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt praecepta mea . Et iterum: Descendit Dominus in nube et astitit juxta Moysen, et invocavit Moyses nomen Domini, et transiit Dominus ante faciem ejus, et invocavit eum, dicens: Domine Deus miserator et misericors, patiens  miserireddens iniquitates patrum in filios et super filios filiorum in tertiam et quartam generationem, sic accipi debere quasi parabolam et proverbium, ut aliud in verbis sonet, aliud in sensu teneat. quod in parabola quoque duarum aquilarum : « Aperiam, inquit, in parabola os meum, loquar propositiones ab initio. » Et in Evangelio parabolam sementis et lolii et sinapis, quod cum sit minimum
Abbreviated transcription (Latin):
bant: iuncteq erant penne eorũ alt̾ius ad¬
alcerum. Non reuertebant᷑ cum incederent:
s unum quodq añ faciẽ suã gradiebatur.
Uncta sibi sunt euangłia. herentq mutuo.
& in toto orbe uolitantia huc illucq discur¬
runt: nec hñt finem uolatus. nec aliquan¬
do suꝑant᷑. & recedunt s semꝑ ad ulteriora ꝓ¬
celunt. Unde & paulus dicit. Preteritorum
obliuiscens: & infuturũ me extendens. Hoc
idem & de uirtutib animi possumꝰ dicere.
&e de uolatu temporũ. cõmixtioneq elem̃¬
toꝵ. qd̾ pret̾ita relinquentes semꝑ ad pͥora
festinent. Qd̃ autẽ temꝑa labantur. & fugi¬
ant: breui ũsicło demonstrat᷑. Si fugit in¬
terea: fugit irreparabile tempꝰ. Et in car
mine lẏrico. Cheu fugaces postume postu¬
me labuntur anni.
Similitudo autẽ uultꝰ eorum. facres hoĩs
& facies leonis: a dext̾s ipsoꝵ quatuor. Fa¬
cies autẽ bouis. a sinistris ipsors quatuor.

Expanded text:
bant: junctaeque erant pennae ejus bant: junctaeque erant pennae ejus alterum. Non revertebantur cum incederent: sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. Juncta sibi sunt Evangelia haerentque mutuo, et in toto orbe volitantia huc illucque discurrunt: nec habent finem volatus, nec aliquando superantur et recedunt, sed semper ad ulteriora procedunt. Un de et Paulus dicit: Praeteritorum obliviscens, et in futurum me autem et de virtutibus animae possumus dicere, et de volatu temporum, commistioneque elementorum, quod praeterita relinquentes semper ad priora festinent. Quod autem tempora labantur et fugiant, brevi versiculo demonstratur: Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus. mine lyrico : Heu, heu, fugaces, Posthume, Posthume, Labuntur anni! Similitudo autem vultus eorum, facies hominis, et facies leonis a dextris ipsorum quatuor: facies autem bovis
Abbreviated transcription (Latin):
tantur inegyptum: s semꝑ ad t̾ram re-¬
ꝓmissionis ire festinent. Ulectri autem
in medio similitudinẽ: interpretatur
scã scõrum. faciemq homĩs refert ad to¬
tum isrł̃: leonis ad regalesceptrũ iude.
uituli adsacercdotalẽ & leuiticam tri¬
bum: extra quȩ sit aquila uindicta ꝙ
ultio dĩ de celo cuncta ꝓspiciens. & que
parata sit laniare peccantem. de qua ce
in osee dicatur. sicut aquila suꝑ do¬
ꝓpħa. aquilã magnã magnarũ alar
&e unguium. quȩ habeat ductum intͣn¬
di inlibanum. nabugodonosor intelli¬
gi: quem & nunc significit eẽ. uentu¬
rum: ac suꝑhuiuscemodi quadrigam.
instar aurige sedere dm̃. & facienda ł
ñ facienda precipe. Hoc autem inquit
popło dr qui inbabilone uersatur. qd̃ si
dõ colla subiecerit. ipsiusq paruerit re¬
tinacuł: rursum eius mereatur auxi¬
lium & t̾ram quam amiserit recipiat.
t facies ce pennas ꝑquatuor partes habe¬

Expanded text:
rtantur in Aegyptum, sed semper ad terram reprtantur in Aegyptum, sed semper ad terram repromissionis ire festinent. Electri autem in medio similitudinem, interpretatur Sancta sanctorum, faciemque hominis refert ad totum Israel; leonis ad regale sceptrum Judae; vituli ad sacerdotalem et leviticam tribum: extra quae sit facies aquilae, vindicta et ultio Dei de coelo cuncta prospiciens, et quae parata sit laniare peccantem, de qua et in Osee dicatur: Sicut aquila super do aquilam magnam magnarum alarum et unguium, quae habeat ductum intrandi in Libanum, Nabuchodonosor intelligi, quem et nunc significet esse venturum, ac super hujuscemodi quadrigam instar aurigae sedere Deum, et facienda, vel non facienda praecipere. Hoc autem, inquit, populo dicitur, qui in Babylone versatur, quod si Deo colla subjecerit, ipsiusque paruerit retinaculis, rursum ejus mereatur auxilium, et terram quam amiserat, recipiat. Et facies er pennas per quatuor partes habe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia. duo fut᷑a sunt. ꝑ quatuor signi¬
ficari animalia: de quib. & uirgiliꝰ bre¬
uiter. Hinc metuunt. cupiunt. gaudent
q dolentq quȩ regi debeant ratione & po¬
tentia dĩ: quibq opposite sił.immo in¬
posite uirtutes. iiiͬ. prudentia. iusticia.
fortitudo temꝑantia. ut earum gub̃nen¬
tur arbitrio. Qur quomͦ uultib homĩs
leonis uituliq & aquile coaptentur: om¬
nino tacuerunt. Suꝑ quib idẽ phyloso¬
phꝰ & orator: in trib ad filium officiorum
libris disputat. legi & cuiꝰdam catine quẽ
syri letyton. idẽ acutũ & ingeniosũ uocãt.
breuem disputatiunculã putantis castro¬
rũ ordinem.xi. tribuum describi in soli¬
tudine adorientem & occidentem. septem¬
trionem & meridiem. que sibi inuitem ꝙ
caritate & consanguinitate socientur. Et
hoc eẽ. rotam in rota. quȩ ducant᷑ asp̃u
& nube ꝓtegantur inheremo. & colum¬
na ignis illuminent᷑ in nocte. nec reũ¬

Expanded text:
praesentia, duo futura sunt, per quatuor signipraesentia, duo futura sunt, per quatuor significari animalia, de quibus et Virgilius breviter : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque: quae regi debeant ratione, et potentia Dei; quibusque oppositae sint, immo impositae, virtutes quatuor, Prudentia, Justitia, Fortitudo, Temperantia, ut harum gubernentur arbitrio. Quae quomodo vultibus hominis, leonis, vitulique et aquilae coaptentur, omnino tacuerunt. Super quibus idem philosophus et orator in tribus ad filium officiorum libris disputat. Legi et cujusdam Catinae, quem Syri λεπτὸν, id est, acutum et ingeniosum, vocant, brevem disputatiunculam, putantis castrorum ordinem duodecim tribuum describi in solitudine, ad Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem, quae sibi invicem, et charitate, et consanguinitate sociantur, et hoc esse rotam in rota, quae ducantur a spiritu, et nube protegantur in eremo, et columna ignis illuminentur in nocte; nec reve
Abbreviated transcription (Latin):
na similitudine. imꝑium cuncta regen¬
tis omĩaq habentis sub pedib suis om¬
mpotentie dĩ describi autumant. diciq
ad extremum. hec uisio similitudinis
głe dñi. ꝑ que quasi ꝑ picturam quan¬
dam & imaginem: ꝓuidentiam demon¬
strari. Quodq pedes animantium recti
ẽẽ dicant᷑. & planta pedis uituli. seu ro¬
tunda: terrena queq ad celestia subuo¬
lare. ꝙ omib angulis amputatis rotun¬
ditatem sequi. que omnium figurarum
pulcherrima ẽ. Scintillas rutuantes.
cuncta plena luminis indicare. & manꝰ
homis sub pennis. tam ipsius hominis
quam leonis ꝙ uituli. & aquile. ut ra¬
tio cuncta sustentet: ac de humilitate
t̾rena. ad celestia subleuet. Hec & ad ȩuã¬
głia ce ad cuncta quȩ supra posuimus:
referre possumꝰ. Audisse me memini. qͣ¬
tuor ꝑturbationes. de quib plenissime
cicero intuscłanᷤ disputat. gaudii. egritu¬
dinis. cupidinis ꝙ timoris. quors duo

Expanded text:
na similitudine, imperium cuncta regenna similitudine, imperium cuncta regentis omniaque habentis sub pedibus suis, omnipotentiae Dei describi autumant; dicique ad extremum: Haec visio similitudinis gloriae Dei: per quae quasi per picturam quamdam et 12 imaginem, providentiam demonstrari. Quodque pedes animantium recti esse dicantur, et planta pedis vituli, seu rotunda, terrena quaeque ad coelestia subvolare, et omnibus angulis amputatis, rotunditatem sequi, quae omnium figurarum pulcherrima est. Scintillas rutilantes, cuncta plena luminis indicare, et manus hominis sub pennis tam ipsius hominis, quam leonis, et vituli, et aquilae: ut ratio cuncta sustentet, ac de humilitate terrena ad coelestia sublevet. Haec et ad Evangelia et ad cuncta quae supra posuimus referre possumus. Audisse me memini quatuor perturbationes, de quibus plenissime Cicero in Tusculanis disputat, gaudii, aegritudinis, cupidinis et timoris, quorum duo
Abbreviated transcription (Latin):
gła sunt. sibi uncta uideant᷑. inuitẽq
setangant. & una ꝑsona animantiũ qua¬
tuor species habeant ac figuras: ñ ẽ ꝓposi¬
ti oꝑis. Quatuor quoq rotas de terrenis
ad sullimia resurgentes. singulis & qua¬
driformib iunctas animalib. uel eoꝵdẽ
elem̃toꝵ cõmixtionẽ estimant: uel qua¬
tuor temporum circulũ qui t̾nis cõficitur
mensib. annumq uertentẽ. qui ab eo qd̾
semꝑ uertatur & in se redeat. nom̃ accepit.
De quib pulchre uno u̾sicło dictũ ẽ. uer
estas. autunnꝰ. hyemps: & mensis ꝙ annꝰ.
Quodq dr. erat rota in rota: annũ in anno
significari putant. De quo alius poeta.
Atq inse sua ꝑuestigia uoluit᷑ annꝰ. Fir¬
mam̃ti ętiam similitudine̾ ꝑ cristallo cõ¬
paratur. celũ hoc quod suspicimꝰ intelligi
uolunt: sub quo uoluuntur & transe¬
unt quatuor animantia. thronũq colort̾
saphyri. & sedentẽ de suꝑ hominẽ subhuma¬

Expanded text:
gula sint, sibi juncta videantur, invicemque gula sint, sibi juncta videantur, invicemque se tangant, et in una persona animantium quatuor species habeant ac figuras, non est propositi operis. Quatuor quoque rotas de terrenis ad sublimia consurgentes, singulis et quadriformibus junctas animalibus, vel eorumdem elementorum commixtionem aestimant, vel quatuor temporum circulum, qui ternis conficitur mensibus, annumque vertentem, qui ab eo quod semper vertatur et in se redeat, nomen acceperit. De quibus pulchre uno versiculo dictum est: Ver, aestas, autumnus, hyems, et mensis, et annus. Quodque dicitur: Erat rota in rota, annum in anno significari putant. De quo alius poeta : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Firmamenti etiam similitudinem crystallo comparatam, coelum hoc quod suspicimus intelligi volunt: sub quo volvuntur et transeunt quatuor animantia. Thronumque coloris sapphiri, et sedentem desuper hominem sub huma