comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo quid irascitur eis a quib: ñ colit᷑.
cũ a suis partib non colatur : Restat gͦ
ut dicant om̃s dõs habere uitas. sibi quẽq
uiuere. nullũ eorũ. eẽ. partẽ cuiꝰquã: s
om̃s colendos qui cognosci & coli possunt.
quia tam multi sunt ut om̃s non possiN.
Quoꝵs iuppit̃ quia rex p̃sidet: ipsũ credo
ab eis putari regnũ constituis se uel au¬
xisse romanũ. Nam si hoc ipse non fecit.
quẽ aliũ dm̃ opus tam magnũ potuisse
aggredi credant. cũ om̃s occupati sint of¬
ficiis & oꝑib ꝓpriis : nec alter irruat in
alterius: Arege igit᷑ deorũ regnũ homi¬
nũ potuit ꝓpagari & augeri. Hic primũ
Cur enĩ non ita sit si uictoria dea. ẽ : Aut
quid ipso ioue in hac causa opus. ẽ. si uic¬
toria faueat. sitq ꝓpitia & semꝑeat ad
illos quos uult esse uictores : Hac dea
fauente & ꝓpitia. etiã ioue uacante uel
aliud agente. quȩ gentes ñ subditȩ

Expanded text:
Postremo quid irascitur eis, a quibus non colitur, Postremo quid irascitur eis, a quibus non colitur, cum a suis partibus non colatur? Restat ergo ut dicant omnes deos suas habere uitas, sibi quemque uiuere, nullum eorum esse partem cuiusquam, sed omnes colendos qui cognosci et coli possunt, quia tam multi sunt, ut omnes non possint. Quorum Iuppiter quia rex praesidet, ipsum credo ab eis putari regnum constituisse uel auxisse Romanum. Nam si hoc ipse non fecit, quem alium deum opus tam magnum potuisse adgredi credant, cum omnes occupati sint officiis et operibus propriis, nec alter inruat in alterius? A rege igitur deorum regnum hominum potuit propagari et augeri. CAPUT Cur enim non ita sit, si Victoria dea est? Aut quid ipso Jove in hac causa opus est, si toria faueat sitque propitia et semper eat ad illos, quos uult esse uictores? Hac dea fauente et propitia, etiam Ioue uacante uel aliud agente, quae gentes non subditae
Abbreviated transcription (Latin):
sinu quodã naturȩ in se ipso continens
om̃ia ut ex ipsius anima qua uiuificat᷑ toca
ista moles uitȩ atq animȩ cunctoꝵ uiuen¬
tiũ ꝓcuuisq nascendi sorte sumant᷑: ni¬
chii om̃ino remanere qđ ñ sit pars di. Qđ
si ita ÷ quis ñ uideat quanta impietas &
irreligiositas consequat᷑. ut qđ calca uertt
quisq partẽ dei calcet. & in om̃ĩ animante
occidendo pars dĩ trucidet᷑: nolo om̃ia
dicere quȩ posst occurrere cogitantibus:
dici autẽ sine uerecundia non possunt.
homines partes dĩ. eẽ. contendunt : non
uideo quidẽ si totꝰ mundus ÷ ds̃ qͦ modo
bestias ab euis partib separent. Sed oblu¬
tari quid opus ẽ : de ipso rationali ani¬
mante id ÷ homine quid in felicius credi
potest quã dĩ partẽ uapulare cũ puer
uapulat : lam uero partes dĩ fieri lasci¬
uas. iniquas impias. atq om̃ino danabl
quis ferre possit. nisi qui ꝓrsus insanit :

Expanded text:
sinu quodam naturae in se ipso continens sinu quodam naturae in se ipso continens omnia, ut ex ipsius anima, qua uiuificatur tota ista moles, uitae adque animae cunctorum uiuentium pro cuiusque nascendi sorte sumantur, nihil omnino remanere, quod non sit pars Dei. Quod si ita est, quis non uideat quanta inpietas et inreligiositas consequatur, ut, quod calcauerit quisque, partem Dei calcet, et in omni animante occidendo pars Dei trucidetur? Nolo omnia dicere, quae possunt occurrere cogitantibus, dici autem sine uerecundia non possunt. homines, partes Dei esse contendunt: non uideo quidem, si totus mundus Deus est, quo modo bestias ab eius partibus separent; sed obluctari quid opus est? De ipso rationali animante, id est homine, quid infelicius credi potest, quam Dei partem uapulare, cum puer uapulat? Iam uero partes Dei fieri lasciuas, iniquas, inpias adque omnino damnabiles quis ferre possit, nisi qui prorsus insanit?
Abbreviated transcription (Latin):
non colant. quã multis ȩdes ñ construant.
aras ñ statuant. quas tam̃ paucissimis si¬
derũ statuendas. ẽẽ. putauer̃. & singula¬
tim sacrificandũ. Si igit᷑ iracuntur qͥ ñ
singulatim colunt᷑. ñ metuunt paucis
placatis toto cȩlo irato uiuere : Si autẽ¬
om̃s stellas idõ colunt quia in ioue sunt
quẽ colunt: isto cõpendio possent in illo upo
om̃ib supplicare: Si enĩ nemo irasceret
cũ in illo uno nemo conteneret᷑. potiꝰ quã
cultis quibusdã ista iras cendi causa il¬
lis qͥ p̃t̃ missi essent multo numerosiorib
p̃beret᷑ : p̃sertim cũ eis de suꝑna sede ful¬
gentib turpi nuditate distentꝰ p̃pone¬
uere acutos homines. uel quales cũq ho¬
mines : non enĩ ad hoc ingenii opus ÷ ex¬
cellentia. ut de posito studio contentionis
attendant simundi animꝰ dĩ ÷ eiq: animo
mundus ut corpus ÷ ut sie unũ animal con¬
stans ex animo & corpore. atq iste ds̃ . ẽ.

Expanded text:
non colant, quam multis aedes non construant, non colant, quam multis aedes non construant, aras non statuant, quas tamen paucissimis siderum statuendas esse putauerunt et singillatim sacrificandum. Si igitur irascuntur, qui non singillatim coluntur, non metuunt paucis placatis toto caelo irato uiuere? Si autem stellas omnes ideo colunt, quia in Ioue sunt quem colunt, isto conpendio possent in illo uno omnibus supplicare sic enim nemo irasceretur, cum in illo uno nemo contemneretur potius quam cultis quibusdam iusta irascendi causa illis, qui praetermissi essent, multo numerosioribus praeberetur, praesertim cum eis de superna sede fulgentibus turpi nuditate distentus praeponeuere acutos homines uel qualescumque homines non enim ad hoc ingenii opus est excellentia, ut deposito studio contentionis adtendant, si mundi animus Deus est eique animo mundus ut corpus est, ut sit unum animal constans ex animo et corpore, adque iste Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
tandȩ ingentis cladis opp̃ssũ. quando pau¬
cissimi gladiatores in cãpania de ludo fu¬
gientes magnũ exercitũ cõparar̃ . tres duces
habuer̃: italiã latissime & crudelissime uas¬
tauer̃. Dicant quis istos ds̃ ad uiuerit: ut ex
paruo & contẽptibili latrocinio ꝑuenirent
ad regnũ tantis iã romanis uirib artibq
metuendũ An quia du ñ fuer̃. idõ diuinitꝰ
negabunt ad uiti: quasi uero ipsa cuius libet
hominis uita diuturna.ẽ. Isto gͦ pacto nemi¬
nẽ dii ad uiuant ad regnandũ. qm̃ singuli
quiq cito moriunt: nec beneficiũ deputan¬
dũ ÷ qđ exiguo tẽpore in uno quoq homine.
ac ꝑ hoc singulatim utiq in om̃ib uice ua¬
poris euanescit. Quid enĩ int̃ . ẽ. eoꝵ qui
subromulo dõs coluer̃ & olim st̃ mortui
qđ pꝰ eoꝵ mortẽ romanũ tantũ creuit im¬
ꝑiũ. cũ illi apđ inferos causas suas agant :
utrũ bonas an malas ad rẽ p̃sentẽ ñ ꝑtinet.

Expanded text:
tandae ingentis cladis obpressit, quando pautandae ingentis cladis obpressit, quando paucissimi gladiatores in Campania de ludo fugientes magnum exercitum conpararunt, tres duces habuerunt, Italiam latissime et crudelissime uastauerunt. Dicant, quis istos deus adiuuerit, ut ex paruo et contemtibili latrocinio peruenirent ad regnum tantis iam Romanis uiribus arcibusque metuendum. An quia non diu fuerunt, ideo diuinitus negabuntur adiuti? Quasi uero ipsa cuiuslibet hominis uita diuturna est. Isto ergo pacto neminem di adiuuant ad regnandum, quoniam singuli quique cito moriuntur, nec beneficium deputandum est, quod exiguo tempore in unoquoque homine ac per hoc singillatim utique in omnibus uice uaporis euanescit. Quid enim interest eorum, qui sub Romulo deos coluerunt et olim sunt mortui, quod post eorum mortem Romanum tantum creuit imperium, cum illi aput inferos causas suas agant? utrum bonas an malas, ad rem praesentem non pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ gͦ iouis hoc opus ÷.Ipsũ enĩ deorũ om̃iũ
dearũq regẽ uolunt. Hoc eius indicat
sceptrũ : hoc in alto colle capitoliũ. De isto
dõ quã uis a poeta dictum conuenientis¬
sime p̃dicant: louis om̃ia plena. Hunc uar¬
rocredit etiã abhis qui unũ dm̃ solũ sine
simula chro colunt: sed alio nomine nun¬
cupari. Quod si ita ÷ cur tam male trac¬
tatus ÷ romȩ. sicut quidẽ & in cęteris gen¬
tib ut ei fieret simula chrũ: Qđifietiam
uarroni ita displicet. ut cũ tantȩ ciuitatis
ꝑuersa consuetudine p̃meret᷑. nequaquã
tam̃ clicere & scribere dubitaret. qđ qͥ popłis¬

Expanded text:
rum ergo Iouis hoc opus est. Ipsum enim deorum omnium rum ergo Iouis hoc opus est. Ipsum enim deorum omnium dearumque regem uolunt: hoc eius indicat sceptrum, hoc in alto colle Capitolium. De isto deo quamuis a poeta dictum conuenientissime praedicant: Ionis omnia plena. Hunc Varro credit etiam ab his coli, qui unum Deum solum sine simulacro colunt, sed alio nomine nuncupari. Quod si ita est, quur tam male tractatus est Romae, sicut quidem et in ceteris gentibus, ut ei fieret simulacrum? Quod ipsi etiam Varroni ita displicet, ut, cum tantae ciuitatis peruersa consuetudine premeretur, nequaquam tamen dicere et scribere dubitaret, quod hi
Abbreviated transcription (Latin):
nec in reb humanis ludi scenici. ẽẽ. debu¬
issent. Quod ꝓfecto ñ auctoritate sua fe¬
cit : sed qͣm̃ eos romȩ natꝰ & educatꝰ in
diuinis reb inuenit. & qm̃ in fine pͥmi
libri quȩ deinceps dicenda eẽnt breuit̃
posumꝰ. & ex his quȩdã in duob conse¬
quentib diximus: ex pectationi legentiũ
miseramus gͦ quȩdã nos. eẽ. dicturos ad¬
uersus eos qui romanȩ rei publicȩ clades
in religionẽ nr̃am refer̃. & cõmemoratu¬
ros quȩcũq & quantacũq occurrere po¬
tuis sent. uel satis. ẽẽ. uiderent᷑ mala quȩ
illa ciuitas ꝑtulit. uel ad eius imꝑiũ ꝓ¬

Expanded text:
nec in rebus humanis ludi scaenici esse debunec in rebus humanis ludi scaenici esse debuissent Quod profecto non auctoritate sua fecit, sed quoniam eos Romae natus et educatus in diuinis rebus inuenit. Et quoniam in fine primi libri, quae deinceps dicenda essent, breuiter posuimus et ex his quaedam in duobus consequentibus diximus, expectationi legentium miseramus ergo quaedam nos esse dicturos aduersus eos, qui Romanae rei publicae clades in religionem nostram referunt, et commemoraturos quaecumque et quantacumque occurrere potuissent uel satis esse uiderentur mala, quae illa ciuitas pertulit uel ad eius imperium
Abbreviated transcription (Latin):
mos ac fallacissimos dȩmones. usq ad eo
ut aut ueris aut fictis etiã suis tam̃ cri¬
minib delectent᷑. quȩ sibi celebrari ꝑ sua
festa uoluer̃. ut aꝑ petrandis damnabi¬
lib factis humana reuocari non posset
in firmitas dũ ad haec imitanda uelut
diuina p̃bet̾ auctoritas Haec ñ ex nr̃a
coniectura ꝓbauimus. sed partim ex re¬
centi memoria quia & ipsi uidimꝰ talia ac
talib numinib exhiberiꝰ partim ex litt̃is
eoꝵ qͥ non tanquã in contumeliã sed tanꝗ
in honorẽ dõꝵ suoꝵ ista conscripta postẽ¬
ris reliquer̃ : ita ut uir doctissimus apud
eos uarro & grauissimȩ auctoritatis cum
rerũ humanarũ atq diuinarũ disꝑtitos face¬
re libros. alios humanis alios diuinis
ꝓsua cuiꝰq reidignitate distribuer non
saltẽ in reb humanis sed in reb dnimis
ludos scȩnicos poneret: cũ utiq si tantũ mͦ
boni & honesti homines inciuitate. eẽnt.

Expanded text:
mos ac fallacissimos daemones, usque adeo, mos ac fallacissimos daemones, usque adeo, ut aut ueris aut fictis etiam, suis tamen criminibus delectentur, quae sibi celebrari per sua festa uoluerunt, ut a perpetrandis damnabilibus factis humana reuocari non possit infirmitas, dum ad haec imitanda uelut diuina praebetur auctoritas. Haec non ex nostra coniectura probauimus, sed partim ex recenti memoria, quia et ipsi uidimus talia ac talibus numinibus exhiberi, partim ex litteris eorum, qui non tamquam in contumeliam, sed tamquam in honorem deorum suorum ista conscripta posteris reliquerunt, ita ut uir doctissimus aput eos Varro et grauissimae auctoritatis, cum rerum humanarum adque diuinarum dispertitos faceret libros, alios humanis, alios diuinis pro sua cuiusque rei dignitate distribuens non saltem in rebus humanis, sed in rebus diuinis ludos scaenicos poneret, cum utique, si tantummodo boni et honesti homines in ciuitate essent,
Abbreviated transcription (Latin):
Eciuitate DEi dicere ex¬
orsus prius respondendũ
putaui eius inimicis. qͥ t̾rena
gaudia consectantes. reb:q
fugacib in hiantes. quicqͥd
in eis triste mis cłia potius ad monentis
dĩ quã punientis seueritate patiunt᷑ reli¬
gioni in crepitant xp̃ianȩ: quȩ una ÷ salu¬
bris & uera religio. Et qm̃ cũ sit in eis etiã
uulgu in doctũ uelut doctorũ auctorita¬
te inodiũ nr̃m grauius irritant᷑. existi¬
mantib imperitis ea quȩ suis temporib
in solite acciđint ꝑ alia retro tempora ac¬
cide ñ solere. eoꝵꝰq opinionẽ etiã his qͥ
eã falsa. eẽ nouer̃ ut aduersus nos iusta
murmura habere uideant᷑ suae scientiae
dissimulatione firmantib de libris qͥos
auctores eoꝵ ad cognoscendã p̃teritorum
tẽporũ hystoriã memoriȩ mandaueruNT
longe alit̃. eẽ. quã putant de monstrandũ
fuit. & simul docendũ dõs falsos quos uel
palam colebant uel occulte ad huc colunt
eos eẽ immundissimos sp̃s. & malignissi¬

Expanded text:
ciuitate Dei dicere exorsus prius respondendum putaui eius inimicis, qui terrena gaudia consectantes rebusque fugacibus inhiantes, quidquid in eis triste misericordia potius admonentis Dei quam punientis seueritate patiuntur, religioni increpitant Christianae, quae una est salubris et uera religio. Et quoniam, cum sit in eis etiam uulgus indoctum, uelut doctorum auctoritate in odium nostrum grauius inritantur, existimantibus inperitis ea, quae suis temporibus insolite acciderint, per alia retro tempora accidere non solere, eorumque opinionem etiam his, qui eam falsam esse nouerunt, ut aduersum nos iusta murmura habere uideantur, suae scientiae dissimulatione firmantibus: de libris, quos auctores eorum ad cognoscendam praeteritorum temporum historiam memoriae mandauerunt, longe aliter esse quam putant demonstrandum fuit et simul docendum deos falsos, quos uel palam colebant uel occulte adhuc colunt, eos esse inmundissimos spiritus et malignissi
Abbreviated transcription (Latin):
tremorib t̾rarũ ut uerbis eius utar̾ dis¬
siluisse humũ. & int̾ceptas urbes cũ po¬
płis dicit. abruptis etiã imbrib ꝓrutas
totas. eẽ. regiones. illas etiã quȩ prius
fuerant continentes hospitib atq adue¬
nis fluctib insulatas. aliasq desidia ma¬
ris pedestri accessu ꝑuias factas. uentis
ac ꝓcellis euersas. eẽ. ciuitates: in cen¬
dia de nubib emicasse. quib orientis
regiones conflagratȩ perier̃ : & inocci¬
dentis plagis scãtu rigines quasdã ac
pluuiones easdẽ strages dedisse: sic eth
nȩ uerticib quondã effusis crateribus
diuini incendũ ꝑ decliuia torrentis uie
flãmarũ flumina cucurrisse. Si hȩc
atq huius modi quȩ habet hrstoria
unde possem colligere uolius sẽ: quando
finissẽ quȩ in illis tẽporib euener̃ anteꝗ¬

Expanded text:
tremoribus terrarum, ut uerbis eius utar, distremoribus terrarum, ut uerbis eius utar, dissiluisse humum et interceptas urbes cum populis dicit; abruptis etiam imbribus prolutas totas esse regiones; illas etiam, quae prius fuerant continentes, hospitibus adque aduenis fluctibus insulatas aliasque desidia maris pedestri accessu peruias factas; uentis ac procellis euersas esse ciuitates; incendia de nubibus emicasse, quibus Orientis regiones conflagratae perierunt, et in Occidentis plagis scaturrigines quasdam ac proluuiones easdem strages dedisse; sic ex Aetnae uerticibus quondam effusis crateribus diuino incendio per decliuia torrentis uice flammarum flumina cucurrisse. Si haec adque huius modi, quae habet historia, unde possem, colligere uoluissem, quando finissem, quae illis temporibus euenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tribuerent. si iam uel illis clareret
nr̃a religio. uel ita eos a sacris sacrilegis
ꝓhib̾et. Haec in scđo & tercio libro satis
quantũ existimo absoluimꝰ: in scđo agen¬
tes de malis morũ quȩ mala uel sola uel
maxima deputanda sunt : in tercio autẽ
de his malis quae stulti sola ꝑpeti ex hor¬
rent. corporis uidelicet ex t̃narũq rerũ. quȩ
plerũq patiunt᷑ & boni. Illa uero mala
non dico patient̃ sed libent̃ habent quib
ipsi fiunt mali: & quȩ pauca dixi de sola
ipsa ciuitate atq eius imꝑio. nec inde om¬
nia usq ad cȩsarẽ augustũ. Quod si cõme¬
morare uoluissẽ & ex aggerare illa mala
quȩ ñ sibi inuicẽ homines faciunt. sic̃ st̃
uastationes euersionesq bellantiũ sed ex
ipsius mundi elementis t̾renis accidunt
reb quȩ unoloco apuleius breuit̃ strin¬
git in eo libello quẽ de mundo scripsit.
trena om̃ia. dicens mmutationes &  euer¬
siones & interit habere. Nãq in modicis

Expanded text:
si iam uel illis clareret nostra religio uel ita eos a sacris sacrilegis prohiberet. Haec in secundo et tertio libro satis, quantum existimo, absoluimus, in secundo agentes de malis morum, quae mala uel sola uel maxima deputanda sunt, in tertio autem de his malis, quae stulti sola perpeti exhorrent, corporis uidelicet externarumque rerum, quae plerumque patiuntur et boni; illa uero mala non dico patienter, sed libenter habent, quibus ipsi fiunt mali. Et quam pauca dixi de sola ipsa ciuitate adque eius imperio! nec inde omnia usque ad Caesarem Augustum. Quid, si commemorare uoluissem et exaggerare illa mala, quae non sibi inuicem homines faciunt, sicut sunt uastationes euersionesque bellantum, sed ex ipsius mundi elementis terrenis accidunt rebus, quae uno loco Apuleius breuiter stringit in eo libello quem de mundo scripsit, terrena omnia dicens mutationes, conuersiones et interitus habere? Namque inmodicis
Abbreviated transcription (Latin):
simi saluatoris liberet hominẽ ab eis diis qͦ
facit homo. & ei dõ subdat a quo factꝰ: homo
Sed hermes cũ ista p̃dicit uelut amicus eis dẽ
ludificationib dȩmonũ loquit᷑: nec xp̃ianũ
nom̃ euident̃ ex primit. sed tanquã ea tolle¬
rent᷑ atq delerent᷑. quorũ obseruatione cȩlestis
similitudo custodiret᷑ in egr̾pto. ita hȩc futura
deplorans luctuosa quodã mͦ p̃dicatione tes¬
tatur. Erat enĩ de his de quib dicit apłs quod
cognoscentes dm̃ ñ sic̃ dm̃ głificauer̃ aut gr̃as
eger̃ : sed euanuer̃ in cogitationib suis & ob¬
scuratũ . ẽ. in sipiens cor eorũ. dicentes enĩ se

Expanded text:
simi Saluatoris liberet hominem ab eis dis, quos simi Saluatoris liberet hominem ab eis dis, quos facit homo. et ei Deo subdat, a quo factus est homo. Sed Hermes cum ista praedicit, uelut amicus eisdem ludificationibus daemonum loquitur, nec Christianum nomen euidenter exprimit, sed tamquam ea tollerentur adque delerentur, quorum obseruatione caelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans luctuosa quodam modo praedicatione testatur. Erat enim de his, de quibus dicit apostolus, quod cognoscentes Deum non sicut Deum glorificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis, et obscur
Abbreviated transcription (Latin):
xisset. statuas dicis tͦrimegiste : tũ ille. statuas¬
Sinquit. O asclepi uides quatinꝰ tu ipse diffidas.
statuas animatas sensu & spũ plenas. tantaq
facientes & talia. statuas futurorũ p̃scias.
tes. in becillitates hominib facientes. easq cu
rantes. tristitiã letitiãq ꝓmeritis afferentes.
An ignoras õ asclepi qđ egrptus imago sit
celi. aut quod .ẽ. uerus trans latio aut descen¬
sio õmiũ quȩ gubernant᷑ atq exercentur in
cȩlo. ac si dicendũ. ẽ. uerius tranr̃a mundi
prudent̃ decet : istud uos ignorare fas ñ ÷
futurũ tempus. eẽ. cũ appareat egrptios in¬
cassũ pia m̃te diuinitatẽ sedula religione ser
uasse. Deinde de multis uerbis hermes locũ
exequitur: in quo uidetur hoc tempus p̃dicere
quo xp̃iana religio quanto ẽ. ueratior atq
sanctior. tanto uehementius & liberiꝰ cuncta
fallatia figmenta subuertit: ut gr̃a ueris¬

Expanded text:
xisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuaxisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas, inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas futurorum praescias tes, inbecrantes, tristitiam laetitiamque pro meritis. An ignoras, o Asclepi, quod Aegyptus imago sit coeli; aut, quod est verius, translatio aut descensio omnium quae gubernantur atque exercentur in coelo; ac si dicendum est, verius terra nostra mundi prudentem decet, istud vos ignorare fas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente divinitatem sedula religiuasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quo uidetur hoc tempus praedicere, quo Christiana religio, quanto est ueracior adque sanctior, tanto uehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subuertit, ut gratia ueris
Abbreviated transcription (Latin):
deferunt᷑. Hos gͦ sp̃s inuisibiles ꝑ artẽ quandã
uisibilib reb corporalis materiȩ copulari :
ut sint quasi animata corpora illis spiritibus
dicata & subdita simulachra: hoc. eẽ. dicit
dõs facere : eamq magnã & mirabilẽ dõs fa¬
ciendi accepisse homines potestatẽ. Huiꝰ egyptu
uerba. sic̃ in nr̃am linguã int̃p̃tata sunt pona
mus. & qm̃ de cognatione inquit & consortio
hominũ deoꝵq nobis indicit᷑ sermo: potestatẽ
hominis õ asclepi uimq cognosce. Dñs inquit
& pat̃ uel quod ÷ sũmũ ds̃ effector ẽ. deorũ
cȩlestiũ : ita homo fictor . ẽ. dõꝵ qui in templis
nitas inquit semꝑ memor naturȩ & originis
suȩ in illa diumitatis imitatione ꝑseuerat̃. ut
sic̃ pat̾ ac dñs. ut su similes. eẽnt. dõs fecit
Saet̾nos: ita humanitas dõs suos ex sui simili¬
tudine figuraret. Hic cũ asclepius ad quẽ
maxime loquebatur: ei respondisset atq di¬

Expanded text:
deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam et mirabilem deos faciendi accepisse homines potestatem. Huius Aegyptii uerba, sicut in nostram linguam interpretata sunt, ponam. \'Et quoniam de cognatione, inquit, et consortio hominum deorumque nobis indicitur sermo, potestatem hominis, o Asclepi, uimque cognosce. Dominus, inquit, et Pater uel quod est summum Deus ut effector est deorum caelestium, ita homo fictor est deorum, qui in templis nitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque di
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ om̃ino indignos dicere honore diuino. ma¬
xime ne offendent popłos aquib eis cernebant
inueterata suꝑstitione ꝑ tot sacra & templa
seruiri. Nam diuersa de illis hermes egyptius
quẽ trimegistũ uocant sensit & scripsit. Apu¬
leius enĩ dõs quidem illos negat: sed cũ dic̃
ita int̾ homines & dõs quadã medietate uer¬
sari. ut hominib: apud ipsos dõs necessarii ui¬
deantur : cultũ eorũ a suꝑnorũ dõrũ religi¬
one non seꝑat : Ille autẽ aegyptius alios dõs
ẽẽ. dicit a summodõ factos. alios ab hominib.
Hoc qui audit sic̃ ame positũ. ẽ. putat dicide
simulachris : quia oꝑa st̃ manuũ hominũ. At
ille uisibilia & contrectabilia simulachra ue¬
lut corpora dõꝵ. eẽ. asserit: in .eẽ. autẽ his qͦs¬
dã sp̃s inuitatos. qui ualeant aliquid siue ad
nocendũ. siue ad desiđia non nulla cõplenda
eoꝵ aquib eis diuini honores & cultꝰ obsequia

Expanded text:
tamen omnino indignos dicere honore diuino, matamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri. quem Trismegistum uocant, sensit et scripsit. Apuleius enim deos quidem illos negat; sed cum dicit ita inter deos et homines quadam medietate uersari, ut hominibus aput ipsos deos necessarii uideantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla conplenda eorum, a quibus eis diuini honores et cultus obsequia
Abbreviated transcription (Latin):
tia penitꝰ alienos. suꝑbia tumidos. inuiden¬
tia liuidos. fallatia callidos. qui in hoc qͥdẽ
aere habitant. quia decęli suꝑioris subli¬
mitate deiecti meritis in regressibilis transgres¬
sionis in hoc sibi congruo uelut carcere p̃da¬
nati sunt.: Nec tam̃ quia supͣ t̾ras & aquas aeri
mente facillime suꝑant: sed multis plane par¬
ticipatione uerȩ religionis indignis. tanquã
captis subditisq dominant᷑. Quorũ maxime
parti. mirabilib & fallacib signis siue factoꝵ
siue p̃dictorũ dõs se. eẽ. ꝑsuaser̃ : quib dã uero
uitia eorũ aliquanto attentius & diligentius
in tuentib ñ potuer̃ ꝑsuade quod dii sint: at
int̃ dõs & homines int̾nuntios ac beneficiorũ
impetratores se. eẽ. finxer̃: si tam̃ istum saltẽ
honorẽ homines eis deferendũ putarunt qͥ illos
nec dõs. eẽ. credebant quia malos uidebant.
dõs aut̃ om̃s bonos uolebant. nec audebant

Expanded text:
tia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt. Quibusdam uero uitia eorum aintuentibus, non potuerunt persuadere quod dii sint, atque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum inpetratores se esse finxerunt; si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ ferat si poetarũ de diis immorta¬
lib criminosa figm̃ta & theatroꝵ in digna
ludibria. suãq in his om̃ib ardentis simã
cupiditatem & suauissimã uoluptatẽ diis
dȩmones nuntiauer̃. & qđ plato phylophica
grauitate de optima re publica haec om̃ia
censuit remouenda tacuer̃ : ut iam du boni
ꝑtales nuntios nosse cogantur mala pessimo¬
rum nec aliena sed eorundẽ nuntiorũ. atq
his contraria non sinant nosse bona phylo¬
sophorũ. cũ illa sint in in iuriã. ista in hono¬
eligendũ. ẽ. ne in quolibet eorũ dediis tam
male sentiat᷑ : restat ut nullo mͦ credendum
sit quod apuleius ꝑsuađe nitit᷑. & quicũq
alii sunt eiusdem sententiȩ phylosophi. ita
.eẽ. medios dȩmones int̾ dõs & homines. tan¬
quã int̾ nuntios & int̾p̃tes. qui hinc ferant
petitiones nr̃as. inde referant dõrũ supple¬
tias: sed. eẽ. sp̃s nocendi cupidissimos. a iusti¬

Expanded text:
Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortaQuis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in honoeligendum est, ne in quolibet eorum de dis tam male sentiatur, restat, ut nullo modo credendum sit, quod Apuleius persuadere nititur et quicumque alii sunt eiusdem sententiae philosophi, ita esse medios daemones inter deos et homines tamquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iusti
Abbreviated transcription (Latin):
dõrũ religione bonorũ hominũ contra libi¬
dinẽ dȩmonũ malorũ decernunt᷑ : Si uero
terciũ elegerint. & non solũ sententiã platonis
deorũ in iurias ꝓhibentẽ. sed etiã demonũ
nequitiã dõrũ iniuriis exultantẽ ꝑ eosdem
demones nuntios diis innotuisse responđint:
hoc nuntiare . ẽ. an insultare. & dii utrũq sic
audiunt. sic utrũq cognoscunt. ut non solũ
malignos dȩmones dõrũ dignitati & platonis
religioni contraria cupientes atq facientes
a suo accessu ñ arceant. uerũ etiã ꝑ illos malos
ꝓpinquos platonibono longinqͦ dona trans¬
mittant : Sic enĩ eos elementoꝵ quasi catenata
series colligauit. ut illis a quib criminant᷑
con iungi possint. huic a quo defendunt̾ non
possint: utrũq scientes. sed aeris & t̾rȩ trans¬
meare ponda nonualentes. lam quod reli¬
quũi. ẽ. si quartũ elegerint : peus. ẽ. ceteris.

Expanded text:
bonorum religione bonorum hominum contra libibonorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum daemonum decernuntur? Si vero tertium elegerint, et non solum sententiam Platonis deorum injurias prohibentem, sed etiam daemonum nequitiam deorum injuriis exsultantem, per eosdem daemones nuntios diis innotuisse responderint; hoc nuntiare est, an insultare? Et dii utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes atque facientes a suo accessu propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant? sic enim eos elementorum quasi catenata series conligauit, ut illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defenduntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris.
Abbreviated transcription (Latin):
piam licentiã poetarũ in famari: an uero ne¬
quitiã qua ludos scenicos amant qͥb illa
deorũ dedecora celebrantur ꝓdereᷤ crubue¬
rint uel tunuerint. Horũ .iiͦii. quae in t̾rogan¬
do ꝓposui quod libet eligant: & inquolibet
eorũ quantũ male dediis bonis opinentur
attendant. Si enĩ primũ elegerint. confessuri
sunt non licuisse diis bonis habitare cũ bono
platone quando eorũ inuirias ꝓhibebat. &
habitasse cũ dȩmonib malis. quando eorum
in iuriis exultabant: cũ du boni hominẽ bo¬
nũ longe a se positũ non nisi ꝑ malos dȩ mo¬
nes nossent. quos uicinos nosse ñ possent. Si
autẽ scđm elegerint. & utrũq occultatũ a
dȩmonib dixerint. ut dii omino nescirent
& platonis religiosissimã legẽ & dȩmonũ sa¬
enlegam delectationẽ. quid in reb humanis
ꝑ int̃ nuntios dȩmones dii nosse utilit̃ possunt.
quando illa nesciunt quȩ inhonorẽ bonorũ

Expanded text:
piam licencentiam poetarum falsis piam licencentiam poetarum falsis quitiam, qua ludos scenicos amant, quibus illa deorum dedecora celebrantur, prodere non erubuerint vel timuerint. Horum quatuor, quae interrogando proposui, quodlibet eligant, et in quolibet eorum quantum mali de diis bonis opinentur, attendant. Si enim primum elegerint, confessuri sunt non licuisse diis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum injurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum injuriis exsultabant; cum dii boni hominem bonum longe a se positum nonnisi per malos daemones nossent, quos vicinos nosse non possent. Si autem secundum elegerint, et utrumque occultatum a daemonibus dixerint, ut dii omnino nescirent et Platonis religiosissimam legem et daemonum sacrilegam delectationem; quid in rebus humanis per internuntios daemones dii nosse utiliter possunt, quando illa nesciunt, quae in honorem deorum
Abbreviated transcription (Latin):
gis notꝰ . ẽ. dȩ mon ꝑ corpus uicinũ : quã homo
ꝑanimũ bonũ. O multũ dolenda necessitas.
An potius irridenda uel detestanda uanitas:
ne sit uana diuinitas: Si enĩ animo ab obsta¬
culo corporis lib̾o animũ nr̃m uidere dii
aetherii dii sentiunt. & in de colligunt qͥd
etiã dȩmones nuntient: possunt & menda¬
tus dȩmonũ decipi. Porro si dõrũ diuinitas
ademonib ñ potest falli: eadẽ diuinitate
qđ agimꝰ non potest ignorari Uellem autẽ
mͥisti dicerent utrũ diis dȩmones nuntia ue¬
rint de criminib dõrũ poetiea platoni dis¬
plicere figm̃ta. & sibi ea placere celauerint.
anutrũq occultauerint: dõsq esse maluerint
totius rei huius ignaros : an utrũq indicaue¬
rint. & religiosã erga dõs platonis pruden¬
tiã. & in dõs in uiriosã libidinẽ suã: an sen¬
tentiã quid ẽ platonis qua noluit dõs ꝑ im¬

Expanded text:
gis notus est daemon per corpus vicinum, quam homo gis notus est daemon per corpus vicinum, quam homo per animum bonum. O multum dolenda necessitas, an potius irridenda vel detestanda vanitas, ne sit vana divinitas! Si enim animo ab obstaculo corporis libero animum nostrum videre dii suum aetherii dii sentiunt, et inde colligunt quid etiam daemones nuntient, possunt et mendaciis daemonum decipi. Porro si deorum divinitas a daemonibus non potest falli, ab eadem divinitate, quod agimus, non potest ignorari. 2. Vellem autem mihi isti dicerent, utrum diis daemones nuntiaverint de criminibus deorum poetica Platoni displicere figmenta, et sibi ea placere celaverint; an utrumque occultaverint, deosque esse maluerint totius rei hujus ignaros; an utrumque indicaverint, et religiosam erga deos Platonis prudentiam, et in deos injuriosam libidinem suam; an sententiam quidem Platonis, qua noluit deos per im
Abbreviated transcription (Latin):
Non miscet᷑ homini magorũ scelera iustis
legib punienti: & miscetur dȩ moni magi¬
cas artes docenti & implenti. Non miscetur
homini imitationẽ dȩmonis fugienti: & mis¬
cetur dȩmoni deceptionẽ hominis aucupan¬
in dignitatis ẽ. magna necessitas: qđ sci¬
licet᷑ dõs aethereos humana curantes qͥd
t̾restres homines a gerent utiq laterebe
nisi demones aerii nuntiarent. qm̃ &ether
longe a t̾ra .ẽ. alteq suspensus: aer ueri
aetheri t̾rȩq contiguus. Omirabilẽ sapi¬
entia
Quid aliud de diis isti sentiunt quos om̃s op¬
timos uolunt. nisi eos & humana curare ne
cultu uideant᷑ indigni. & ꝓpt̾ elem̃torũ di¬
stantiã humana nescire. ut credant᷑ dȩmones
necessarii : & ob hoc etiã ipsi putent᷑ colendi.
ꝑquos dii possint & quid in reb humanis
agat᷑ ad discere. & ubi oportet hominibus
sub uenire : Hoc si ita .ẽ. diis istis bonis ma¬

Expanded text:
non miscetur homini magorum scelera iustis non miscetur homini magorum scelera iustis legibus punienti, et miscetur daemoni magicas artes docenti et inplenti; non miscetur homini imitationem daemonis fugienti, et miscetur daemoni deceptionem hominis aucupanindignitatis est magna necessitas, quod scilicet deos aetherios humana curantes quid terrestres homines agerent utique lateret, nisi daemones aerii nuntiarent; quoniam aether longe a terra est alteque suspensus, aer vero aetheri terraeque contiguus. O mirabilem sapientiam! Quid aliud de diis isti sentiunt, quos omnes optimos volunt, nisi eos et humana curare, ne cultu videantur indigni, et propter clementorum distantiam humana nescire, ut credantur daemones necessarii, et ob hoc etiam ipsi putentur colendi, per quos dii possint et quid in rebus humanis agatur addiscere et ubi oportet hominibus subvenire? Hoc si ita est, diis istis bonis ma
Abbreviated transcription (Latin):
tere. qui pęnitendo desidarent ad gr̃am
ueniȩ ꝑtinere. Ibi enĩ. ẽ. detestanda suꝑ¬
bia: hic humilitas miseranda. at enĩ ur
gens causa & artissima cogit demones me¬
dios int̃ dõs & homines agere ut ab homi¬
nib afferant desidata : & adiis referant
impetrata. Quȩ nã tandẽ ista causa . ẽ. &
qui ñ miscet᷑ homini supplicanti: & mis¬
cet᷑ dȩmoni arroganti. Non miscet᷑ homini
penitenti: & miscet᷑ dȩmoni decipienti.
Non miscet᷑ homini confugienti ad diuimi¬
tatẽ: & miscet᷑ dȩmoni fingenti diuinitati
Non miscet᷑ homini petenti ueniã: & miscet
demoni suadenti nequitiã. Non miscetur
homini ꝑ phy losophicos libros poetas de
bene instituta ciuitate pellenti : & mis¬
cetur dȩmoni aprincipib & pontificibus
ciuitatis ꝑscȩnicos ludos poetarũ ludibn
requirenti. Non miscetur homini deorum
crimina fingere ꝓhibenti: & miscet᷑ dȩ¬
moni se falsis deorũ criminib oblectanti.

Expanded text:
tere, qui paenitendo desiderarent ad gratiam tere, qui paenitendo desiderarent ad gratiam ueniae peruenire. Ibi enim est detestanda superbia, hic humilitas miseranda. CAPUT gens causa et arctissima cogit daemones medios inter deos et homines agere, ut ab hominibus offerant desiderata, et a diis referant impetrata. Quaenam tandem causa est ista, et qui non miscetur homini supplicanti, et miscetur daemoni adroganti; non miscetur homini paenitenti, et miscetur daemoni decipienti; non miscetur homini confugienti ad diuinitatem, et miscetur daemoni fingenti diuinitatem; non miscetur homini petenti indulgentiam, et miscetur daemoni suadenti nequitiam; non miscetur homini per philosophicos libros poetas de bene instituta ciuitate pellenti, et miscetur daemoni a principibus et pontificibus ciuitatis per scaenicos ludos poetarum ludibria requirenti; non miscetur homini deorum crimina fingere prohibenti, et miscetur daemoni se falsis deorum criminibus oblectanti;
Abbreviated transcription (Latin):
do quȩ ñ possunt ab in nocente cõmitti. At
om̃ia miracula magorũ quos recte sentit. eẽ.
dãnandos doctrinis fiunt & oꝑib dȩmonũ.
quos uiderit cur censeat honorandos: eos
necessarios asserens ꝑferendis ad dõs p̃cib
nr̃is. quoꝵ debemꝰ oꝑa deuitare. si ad dm̃
uerũ p̃ces nr̃as uolumꝰ ꝑuenire. Deinde
quȩro quales p̃ces hominũ diis bonis ꝑde
mones allegari putat: magicas anlicitas.
Si magicas. nolunt tales : si licitas. nolunt p
tales: Si autẽ peccator penitens p̃ces fundit
maxime si aliquid magicũ ãmisit: itane
tandẽ illis int̾cedentib accipit ueniã. qͥb
impellentib aut fauentib se cecidisse plan¬
git inculpã : An & ipsi dȩmones ut possint
penitentib mereri ueniã. priores agunt
qđ eos deceꝑint penitentiã. Hoc nemo um¬
quã de demonib dix̃ : quia si ita. e&̃. neqͣ¬
quã sibi auderent diuinos honores ex pe¬

Expanded text:
do, quae non possunt ab innocente committi. At do, quae non possunt ab innocente committi. At omnia miracula magorum, quos recte sentit esse damnandos, doctrinis fiunt et operibus daemonum, quos uiderit quur censeat honorandos, eos necessarios adserens perferendis ad deos precibus nostris, quorum debemus opera deuitare, si ad Deum uerum preces nostras uolumus peruenire. Deinde quaero, quales preces hominum dis bonis per daemones adlegari putat, magicas an licitas? Si magicas, nolunt tales; si licitas, nolunt per tales. Si autem peccator paenitens preces fundit, maxime si aliquid magicum admisit, itane tandem illis intercedentibus accipit ueniam, quibus inpellentibus aut fauentibus se cecidisse plangit in culpam? an et ipsi daemones, ut possint paenitentibus mereri indulgentiam, priores agunt, quod eos deceperint, paenitentiam? Hoc nemo umquam de daemonibus dixit, quia, si ita esset, nequaquam sibi auderent diuinos honores expe
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾i miranda et ueneranda oporteret. Ita
enĩ uel sententiã suã ꝑsuadet iudicib uel si
illi scđm iniquas leges saꝑent. eũq talia p̃di¬
cantẽ atq laudantẽ morte multarent: digna
animȩ illius dȩmones dona repenđent. pro
quoꝵ diuinis oꝑib p̃dicandis humanã uitã
sibi adimi non timeret : sic̃ martr̃res nr̃i cũ
eis ꝓcrimine obiceret᷑ xp̃iana religio qͦa
nouerant fierise saluos & głosissimos in at̃nũ.
non eã negando ut tẽporales penas euadent
delegerunt : sed potius confitendo. ꝓfitendo.
p̃dicando. & ꝓhac om̃ia fidelit̃ fortit̃q to¬
lerando . & cũ pia securitate moriendo leges
quib ꝓhibebat᷑ erubescere compuler̃. muta¬
riq fecer̃. Huius autẽ phylosophi platonici
copiosissima & disertissima extat oratio : qͦa
crim̃ artiũ magicarũ a se alienũ. eẽ. defendit:
seq alit̃ ñ uult in nocentẽ uidĩ nisi ea negan¬

Expanded text:
haberi miranda et ueneranda oporteret. Ita haberi miranda et ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam suam persuaderet iudicibus, uel, si illi secundum iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent, pro quorum diuinis operibus praedicandis humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri saluos et gloriosissimos inaeternum, non eam negando temporales poenas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo praedicando et pro hac omnia fideliter fortiterque tolerando et cum pia securitate moriendo leges, quibus prohibebatur, erubescere conpulerunt mutarique fecerunt. Huius autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima extat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit seque aliter non uult innocentem uideri nisi ea negan
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ aliũ sensũ nisi quo haec maleficia generi
humano ꝑnitiosa. eẽ. ñ dubiũ. ẽ. ait poeta cla¬
rissimꝰ. testor cara dõs. & te germana. tuũq
dulce caput magicas inuitã accingier artes :
unde .ẽ. etiã illud qđ alio loco de his artibus
dicit. atq satas alio uidi traducere messes: eo
qđ hac pestifera scelerataq doctrina fructꝰ¬
alieni in alias t̾ras trans ferri ꝑhibent᷑. Non ne
in .xi. tabulis. id ÷ romanorũ antiquis simis le¬
gib crcero cõmemorat. eẽ. conscriptũ ei qui hoc
fecerit suppliciũ constitutũ : Postremo apuleiꝰ
ipse. nunquid apđ xp̃ianos uidices de magicis
artib accusatꝰ. ẽ: quas utiq sibi obiectas si di¬
uinas & pias. eẽ. nouerat. & diuinarũ potes¬
tatt oꝑib congruas. non solũ eas confiteri de¬
buit. sed etiã ꝓfiteri: leges culpans potuis qͥb
hȩc ꝓhib̃entur. & damnanda putarentur. qͥȩ

Expanded text:
quem alium sensum, nisi quod haec maleficia generi quem alium sensum, nisi quod haec maleficia generi humano perniciosa esse non dubium est, ait poeta clarissimus, Testor, chara, deos, et te, germana, tuumque Dulce caput, magicas invitam accingier artes? Illud etiam, quod alio loco de his artibus dicit, Atque satas alio vidi traducere messes; eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructalieni in alias terras transferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, supplicium constitutum? Postremo Apuleius ipse numquid aput Christianos iudices de magicis artibus accusatus est? Quas utique sibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuinarum potestatum operibus congruas, non solum eas confiteri debuit, sed etiam profiteri, leges culpans potius, quibus haec prohiberentur et damnanda putarentur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
do fit dignior quẽ facilius & libent᷑ exau¬
dire debeant. Amant quippe illi scȩnicas tur¬
pitudines. quas ñ amat pudicitia : amant
in maleficiis magorũ mille nocendi artes.
quas ñ amat in nocentia. Ergo & padicitia
& in nocentia si quid abdiis impetrare uolu¬
erit ñ poterit suis meritis. nisi sus int̾ uenien¬
tib inimicis. Non ÷ qđ iste poetica figmenta
& theatrica ludibria iustificare conet᷑. Habe¬
mꝰ contra ista magistrũ eoꝵ c& tantȩ apud eos
auctoritatis platonẽ : si pudor humanꝰ ita de
se male młretur. ut non solũ diligat turpia.
uerũ etiã diuinitati existimet grata. Porro
infelices & nimis impios etiã głarilibet ñ ne
ipsã publicã lucẽ testẽ citabo: Cur enĩ camgra¬
uit̃ ista plectunt᷑ seueritate legũ. si oꝑa sunt
numinũ colendoꝵ : An forte istas leges xp̃iani
instituer̃ quib artes magicȩ puniunt᷑ : Scđm

Expanded text:
do fit dignior quem facilius et libentius exaudo fit dignior quem facilius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scenicas turpitudines, quas non amat pudicitia: amant in maleficiis magorum mille nocendi artes , quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia, si quid ab diis impetrare voluerit, non poterit suis meritis, nisi suis intervenientibus inimicis. Non est quod iste poetica figmenta, et theatrica ludibria justificare conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae apud eos auctoritatis Platonem: si pudor humanus ita de se male meretur, ut non solum diligat turpia, verum etiam divinitati existimet grata. CAPUT infelices et nimis impios etiam gloriari libet, nonne ipsam publicam lucem testem citabo? Cur enim tam graviter ista plectuntur severitate legum, si opera sunt numinum colendorum? An forte istas leges Christiani instituerunt, quibus artes magicae puniuntur? Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
gio deponere iubet. Quae gͥ causa. ẽ. nisi stul¬
titia errorq mirabilis. ut ei te facias ueneran¬
do humilẽ cui te cupias uiuendo dissimilẽ.
& religione colas quẽ iitari nolis. cũ religi¬
onis sumina sit imitari quẽ colis : Frustra gͥ¬
eis apuleius & quicũq ita sentiunt hunc de¬
tulit honorẽ. sic eos in aere medios int̾aethe¬
reũ celũ t̾ramq constituens: ut qm̃ nullus
ds̃ miscet᷑ homini qđ platonẽ dixisse ꝑhibeÑ.
isti ad dõs ꝑferant p̃ces hominũ. & inde ad¬
homines impetrata quȩ poscunt. Indignũ enĩ
putauer̃ qui ista credider̃ misceri homines
diis. & dõs hominib : dignũ autẽ misceridȩ̨¬
mones & diisghominib: hinc petita quȩ alle¬
gent. inde concessa que afferant: ut uidelicet
homo castꝰ & ab artiũ magicarũ alienus sc̃e¬
lerib eos patronos adhibeat ꝑ quos illũ du
exaudiant qui haec amant quȩ ille ñ aman¬

Expanded text:
gio deponere iubet. Quae igitur causa est nisi stulgio deponere iubet. Quae igitur causa est nisi stultitia errorque mirabilis, ut ei te facias uenerando humilem, cui te cupias uiuendo dissimilem; et religione colas, quem imitari nolis, cum religionis summa sit imitari quem colis? CAPUT eis Apuleius, et quicumque ita sentiunt, hunc detulit honorem, sic eos in aere medios inter aetherium caelum terramque constituens, ut, quoniam nullus deus miscetur homini, quod Platonem dixisse perhibent, isti ad deos perferant preces hominum homines impetrata quae poscunt. Indignum enim putaverunt qui ista crediderunt, misceri homines diis et deos hominibus: dignum autem misceri daemones et diis et hominibus, hinc petita qui allegent, inde concessa qui apportent: ut videlicet homo castus, et ab artium magicarum sceleribus alienus, eos patronos adhibeat, per quos illum dii exaudiant, qui haec amant, quae ille non aman
Abbreviated transcription (Latin):
nib subdimꝰ. cũ ꝑuerã religionẽ abea uitio¬
sitate inqua illis sumꝰ similes liberemur : cũ
eñ demones qͦd & iste apuleius quã ius eis
plurimũ pareat. & diuinis honorib dignos
censeat. tam̃ cogit᷑ confiteri ira instigent᷑ : nobis
uera religio p̃cipit ne ira instigemꝰ. sed ei potius
resis tamꝰ. Cũ dę mones donis inuitent᷑ . nob̾ uera
religio p̃cipit. ne cuiquã donorũ acceptione fa¬
ueamꝰ. Cũ dȩ mones honorib mulceant᷑: nob̵ uera
religio p̃cipit ut talib nullo mͦ moueaniur. Cũ
dȩmones quorũdã hominũ osores. quorũdam
amatores sint. ñ prudenti tranquilloq idicio.
sed animo ut appellat ipse passiuo: nob̶uera
religio p̃cipit ut nr̃os etiã diligamꝰ inimicos.
Postremo omnẽ motũ cordis & salũ mentis om̃sq
turbelͥas & tempestates animi quib dȩmones
estuare atq fluctuare asserit : nobis uera reli¬

Expanded text:
nibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitionibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates animi, quibus daemones aestuare adque fluctuare adserit, nos uera reli