comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã hȩc ipsa sunt quȩ a pedagogis & ma.¬
gistris. a nucib. & pilulis. & passerib ad
prefectos & reges. aurũ. predia. manci¬
pia. hec ipsa om̃ino succedentib maiorib
ȩtatib transeunt: sicuti ferulis maiora
supplicia succedunt. Humilitatis gͦ signũ
in statura pueritiȩ rex nr ꝓbasti cum
ansti. taliũ ẽ regnũ celoꝵ: sed tam̃ dñe tͥ
excellentissimo atq optimo conchtori
& rectori uniuersitatis dõ nr̃o gr̃as. etiã¬
si me puerũ tantũ esse uoluisses. Erã enĩ.
& iã tunc uidebã atq sentiebã. meãq in¬
columitatẽ uestigiũ secretissimȩ unita¬
tis ex qua erã curȩ habebã. custodiebã
interiore sensu integritatẽ sensuum
meoꝵ. inq ipsis parus paruarũq rerũ
cogitationib ueritate delectabar. falli
nolebã. memoria uigebã. locutione instru¬
ebar. amicitia mulce̾bar. fugiebã dolorẽ.
abiectionẽ. ignorantiã. Quid in tali am¬

Expanded text:
nam haec ipsa sunt, quae a paedagogis et manam haec ipsa sunt, quae a paedagogis et magistris, a nucibus et pilulis et passeribus, ad praefectos et reges, auram, praedia, mancipia, haec ipsa omnino succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura pueritiae, rex noster, probasti, cum aisti: talium est regnum caelorum. Sed tamen, domine, tibi excellentissimo, optet rectori universitatis, Deo nostro gratias, etiamsi me puerum tantum esse voluisses. Eram enim etiam tunc, uiuebam atque sentiebam meamque incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, ex qua eram, curae habebam, custodiebam interiore sensu integritatem sensuum meorum inque ipsis paruis paruarumque rerum cogitationibus ueritate delectabar. falli nolebam, memoria uigebam, locutione instruebar, amicitia mulcebar, fugiebam dolorem, abiectionem, ignorantiam. quid in tali ani
Abbreviated transcription (Latin):
tib inuiclere. Dico hec & confiteor tibi
ds m̃s. in qͥb laudabar ab eis. quib place¬
re: tunx mͥ erat honeste uiuere. Non
enĩ uidebã uoraginẽ turpitudinis. in
quã ꝓiectꝰ erã ab oculis tuis. Nã in illis
iã quid me fecdius fuit. ubi etiã talib dis¬
plicebã. fallendo innumerabilib men.¬
daciis. & pedagogũ & magistros & paren¬
tes amore ludendi. studio s̾pectandi nuga¬
toria. & imitandi ludicra in quietu dine
furta etiã faciebã de cellario parentũ
& de mensa. uł gula imperitante. uel
ut haberẽ qd̃ darẽ pueris suũ ludũ mͥ
quo parit̾ utiq delectabant᷑. tamen uen¬
dentib: in qͦ etiã ludo fraudulentas uic¬
torias. ipse uana excellentiȩ cupiditate
uictꝰ sepe aucupabar. Quid autẽ tã no¬
lebã pati. atq atrocit̃ si dep̃henderem
arguebã. quã id qd̃ aliis faciebã : & si
deprehensus arguerer. seuire magis
quã cedere libebat᷑. Istane ẽ innocentia

Expanded text:
tibus inuidere. dico haec et confiteor tibitibus inuidere. dico haec et confiteor tibiDeus meus, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tunc mihi erat honeste vivere. Non enim videbam voraginem turpitudinis in quam projectus eram ab oculis tuis. Nam in illis jam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam, fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum, et magistros, et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria, et imitandi ludicra inquietudine? Furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa, vel gula imperitut haberem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam ludo fraudulentas uictorias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid enim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ oderit cũ sit homo: quasi uero quẽ lib&
incmicũ hominẽ ꝑnitiosius sentiat.
quã ipsũ odiũ quo in eũ irritat᷑. aut ua¬
sta& quisquã ꝑsequendo aliũ grauius quã
cor suũ uastat inmicando. Q certe ñ ẽ
interior litterarũ scientia. quã scripta
conscientia. id se alteri facere. qđ nolit
pati. Quar tu secretꝰ es habitans in excel.¬
sis in silentio. ds̃ solus magnꝰ. lege infati¬
gabili spargens penales cęcitates. supra
illicitas cupiditates. Cũ homo eloquentiȩ
famã querit. astans ante hominẽ iudicẽ.
circũstante hominũ multitudine. mni¬
micũ suũ odio immanissimo insectans:
uigilantissime cau& ne ꝑ linguȩ erro¬
re dicat. inter  hominib. & ne ꝑ mentii
furorẽ hominẽ auferat ex hominib
ñ cau&. Hoꝵ ego puer moꝵ in limine
iacebã miser. & huiꝰ arenȩ palestra
erat illa: ubi magis timebã barbaris¬
mũ facere. quã cauebã si facerẽ ñ facien¬

Expanded text:
nem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet nem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uastat inimicando. et certe non est interior litterarum scientia quam scripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra inlicitas cupiditates, cum homo eloquentiae famam quaeritans ante hominem iudicem circumstante hominum multitudine inimicum suum odio inmanissimo insectans uigilantissime canet, ne per linguae errorem dicat: inter hominibus, et ne per mentis furorem hominem auferat ex hominibus, non canet. Horum ego puer morum in limine iacebam miser, et huius harenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere quam cauebam, si facerem, non facien
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tibi quesiui uultũ tuũ. uultũ tuum
dñe requirã. Nã longe a uultu tuo ierã
in affectu tenebroso. Non enĩ pedib aut
spatis locoꝵ itur abste: aut redit᷑ ad te.
Aut uero filius ille tuus minor. equos
uł currus uł naues quesiuit. aut quola.¬
uit penna uisibili aut moto poplite iter
egit ut in longinqua regione uiuens
ꝓdige dissipar& qđ dederas ꝓficiscenti.
dulcis pat̾ quia dederas. & egeno redeun
ti dulcior. In affectu ergo libidinosꝰ.
id enĩ ẽ tenebroso. atq id est longe a
uidẽs uide: quomodo diligenter obser¬
uent filii hominũ pacta litterarũ & sil¬
labarũ accepta a priorib locutorib. &
a te accepta eterna pacta perpetuȩ sa¬
lutis negligant. ut qui illa sonoꝵ uetera
placita teneat aut doceat. si contra disci¬
plinã grãmaticã sine aspiratione primȩ
sillabȩ hominẽ dixcerit. magis displiceat
hominib. quã si contra tua p̾cepta homi¬

Expanded text:
dicit tibi: Quaesivi vultum tuum; vultum tuum, dicit tibi: Quaesivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram . Nam longe a vultu tuo, in affectu tenebroso. Non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te, aut reditur ad te. Aut vero filius ille tuus minor equos, aut currus, vel naves quaesivit, aut avolavit penna visibili, aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione vivens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti? Dulcis pater quia dederas, ti dulcior: in affectu ergo libidinoso, id enim est tenebroso atque id est longe a uides, uide, quomodo diligenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, ut qui illa sonorum uetera placita teneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine adspiratione primae syllabae hominem dixerit, magis displiceat hominibus, quam si contra tua praecepta homi
Abbreviated transcription (Latin):
qd mͥ recitanti acclamabat᷑ prȩ multis
coetaneis & conlectorib meis  Nonne ecce
illa omĩa. fumꝰ & uentꝰ. Itane aliud non
erat. ubi exerceret᷑ ingeniũ & lingua mea:
Laudes tuȩ dñe. laudes tuȩ ꝑscripturas
tuas suspenderent palmitẽ cordis mei.
& ñ raperet᷑ ꝑ mania nugarũ turpis p̾da
uolatilib. Non enĩ uno modo sacrificat᷑
transgressorib angłis. Quid autẽ mirũ
qd in uanitates ita ferebar. & a te ds̃ m̃s
ibã foras. quando mͥ imitandi ꝓponebant᷑
homines. qͥ aliqua facta sua non mala si
cũ barbarismo aut soloecismo enuntiarent.
rep̾hensi confundebant᷑. si autẽ libidines¬
suas integris & rite consequentib uerbis
copiose. or nateq narrarent. laudati glo¬
riabant᷑. Uides hȩc dñe &e taces. longani¬
mis & multũ miseri cors& uerar:
Nũquid sẽꝑ tacebis: Et nunc eruis de hoc
immanissimo ꝓfundo querentẽ te animã.
& sitientẽ delectationes tuas: & cuiꝰ cor

Expanded text:
quid mihi recitanti adclamabatur prae multis quid mihi recitanti adclamabatur prae multis coaetaneis et conlectoribus meis? nonne ecce illa omnia fumus et uentus? itane aliud non erat, ubi exerceretur ingenium et lingua mea? laudes tuae, domine, laudes tuae per scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei et non raperetur per inania nugarum turpis praeda uolatilibus. non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. Quid autem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus meus, ibam foras, quando mihi imitandi proponebantur homines, qui aliqua facta sua non mala, si cum barbarismo aut soloecismo enuntiarent, repsuas integris et rite consequentibus verbis copiose ornateque narrarent, laudati gloriabantur? Vides haec, Domine, et taces, longanimis, et multum misericors, et verax. Numquid semper tacebis? Et nunc eruis de hoc immanissimo profundo quaerentem te animam, et sitientem delectationes tuas, et cujus cor
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ ceclebam᷑. nec appellare ad aliquẽ
iudicẽ sobriũ licebat. & tamen ego ds̃ m̃s
in cuius conspectu iã secura ẽ recordatio
mea libent̃ hec didici. & eis delectabar
miser. & obhoc bonȩ spei puer appellabar.
Sine me ds̃ m̃s dicere aliquid & de ingenio
meo munere tuo. in qͥb a me deliramentis
atterebat᷑. Proponebat᷑ enĩ mͥ negotiũ animȩ
meȩ satis inquietũ. pretio laudis & decoris
uł plagarũ metu. ut dicerẽ uerba iunonis
irascentis & dolentis. qđ ñ possoe italia
teucroꝵ auertere regem: Quȩ nũquam
iunonẽ diacisse audierã. sed figmentoꝵ
poeticoꝵ uestigia errantes sequi cogebam᷑.
& tale aliqͥd dicere solutis uerbis. quale
poeta dixiss& uersib. Q ille dicebat lau¬
cdabilius. in quo ꝓ dignitate adumbratę
ꝑsonȩ. irȩ ac doloris similior affectꝰ emine¬
bat. uerbis sententias congruentes uesti¬
entib. Ut quid mͥ illud o uera uita ds̃ m̃s

Expanded text:
remus, caedebamur nec appellare ad aliquem remus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, deus1 meus, in cuius conspectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et eis delectabar miser et ob hoc bonae spei puer, appellabar. Sine me, deus meus, dicere aliquid de ingenio meo, munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum praemio i laudis et dedecoris uel plagarum metu, ut dicerem uerba Iunonis irascentis et dolentis, quod non possit Italia Teucrorum auertere regem, quae numquam Iunonem dixisse audieram. sed figmentorum poeticorum uestigia errantes sequi cogebamur et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae irae ac doloris similior affectus eminebat, uerbis sententias congruenter uestientibus. ut quid mihi illud, 0 uera uita, deus meus?
Abbreviated transcription (Latin):
reb ꝑsuadendis sententusq excplicandis
maxcime necessaria. Ita uero non cogno¬
sceremꝰ ueͬba hȩc. imbrẽ aureũ & gre¬
miũ. & fucũ. o tẽpla celi. & alia uerba
quȩ in eo loco scripta sunt. nisi terentius
inducer& nequã adolescentẽ ꝓponentẽ
sibi iouẽ ad exẽplũ stupri. dũ spectat
tabulã quancłã pictã in pariete. ubi
merat pictura hȩc. iouẽ quopacto danȩ
misisse aiunt in gremiũ quondã imbrẽ
aureũ. fucũ factũ mulieri. &e uide quẽad¬
modũ se concitat ad libidinẽ. quasi celesti
magisterio. At quẽ deũ inqͥt . Qui tẽpla
celi sũmo sonitu concutit. Ego homuntio
id ñ facerẽ : Ego uero illud feci ac lubens.
Non om̃ino ꝑ hanc turpitudinẽ uerba
sta confidentius ꝑpetrat᷑. Non accuso¬
accuso uerba quasi uasa electa atq pre.¬
tiosa. sed uinũ erroris qđ in eis nobis
ꝓpinabat᷑ ab ebrus doctorib. Et nͥ bibe.¬

Expanded text:
rebus persuadendis sententiisque explicandis rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria." ita ergo non cognosceremus uerba haec, imbrem et aureum et gremium et fucum et templa caeli et alia uerba, quae in eo loco scripta sunt, nisi Terentius induceret nequam adulescentem proponentem sibi Iouem ad exemplum stupri, dum spectat tabulam quandam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec, Iouem quo pacto Danaae misisse aiunt in gremium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libens. Non omnino, non omnino per hanc turpitudinem uerba ista confidentius perpetratur. non accuso uerba quasi uasa lecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi bibe
Abbreviated transcription (Latin):
losũ quod uix transeunt qͥ lignũ conscen¬
derint: Nonne ego in te legi. & tonantẽ
iouẽ & adulterantẽ : & utiq non poss&
hec duo. sed actũ ẽ ut haber& auctori.¬
tatẽ ad initandũ uerũ adulterium.
lenocinante falso tonitru. Quis autẽ
penulatoꝵ magistroꝵ. audit aure sobria
ex eodẽ puluere hominẽ clamantẽ & di¬
centẽ. fingebat hȩc homerus. & humana
ad cleos transferebat : Diuina mallẽ ad
nos. Sed uerius dr̃ qd fingebat hec qͥdẽ
ille. sed hominib flagitiosis diuina tri¬
buendo ne flagitia putarent᷑ : & ut qͥsqͥs
ea feciss& ñ homines ꝑditos sed cȩlestes
deos uideret᷑ imitatꝰ. & tamen o flumen
tartareũ. iactant᷑ in te filui hominũ cum
mertedib ut hȩc discant. & magna res
agit᷑ cũ hoc agit᷑ publice in forom conspec¬
tũ legũ supra mercedẽ salarla decernen¬
tiũ. & saxa tua ꝑcutis & sonas dicens. Hinc
uerba discunt᷑. hinc adquirit᷑ eloquentia

Expanded text:
ulosum, quod uix transeunt qui lignum conscenulosum, quod uix transeunt qui lignum conscenderint? nonne ego in te legi et tonantem Iouem et adulterantem? et utique non posset haec duo, sed actum est, ut haberet auctoritatem imitandum uerum adulterium lenocinante falso tonitru. quis autem paenulatorum magistrorum audit aure sobria ex eodem puluere hominem clamantem et dicentem: fingebat haec Homerus et humana ad deos transferebat; diuina mallem ad nos? sed uerius dicitur, quod fingebat haec quidem ille, sed hominibus flagitiosis diuina tribuendo, ne flagitia flagitia putarentur et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed caelestes deos uideretur imitatus. Et tamen, o flumen tartareum, iactantur in te fili hominum cum mercedibus, ut haec discant, et magna res agitur, cum hoc agitur publice in foro, in conspectu legum supra mercedem salaria decernentium, et saxa tua percutis et sonas dicens: "hinc uerba discuntur, hinc adquiritur eloquentia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationes martirũ ualentib legib
tuis miscẽtib salubres amaritudines.
reuocantes nos ad te a iocunditate pesti¬
fera qua recessimus a te. Exaudi dñe
dep̃cationẽ meã. ne deficiat anima mea
sub disciplina tua. neq deficiã in confi¬
tendo tibi miserationes tuas. quib
eruisti me ab om̃ib uiis meis pessimis.
ut dulcescas mͥ suꝑ om̃s seductiones
quas sequebar. & amẽ te ualidissime.
& ampleocer manũ tuã totis precordii
meisut eruas me ab om̃i tẽptatione
tͥ seruiat qd̾ loquor & scribo. & lego
& numero. qm̃ cũ uana discerẽ tu disci¬
plinã dabas mͥ. & ineis uanis. peccata
delectationũ mearũ dimisisti mihi.
Diditi enĩ in eis multa uerba utilia. sed
& in reb ñ uanis disci possunt. & ea uia
tuta ẽ in qua pueri ambularent. Sed
ue tͥ flumen moris humani. Quis resi¬
st& tibi : Quã diu non siccaberis : Quousq
uolues euȩ filios in mare magnũ & formid¬

Expanded text:
temptationes martyrum, ualentibus legibus temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a iucunditate pestifera, qua recessimus a te. Exaudi, domine, deprecationem meam, ne deficiat anima mea sub disciplina tua neque deficiam in confitendo tibi miserationes tuas, quibus eruisti me ab omnibus uiis meis pessimis, ut dulcescas mihi super omnes seductiones, quas sequebar, et amem te ualidissime et amplexem manum tuam totis praecordiis meis et eruas me ab omni temptatione tibi seruiat quod loquor et scribo et lego et numero, quoniam cum uana discerem, tu disciplinam dabas mihi et in eis uanis peccata delectationum mearum dimisisti mihi. didici in eis multa uerba utilia; sed et in rebus non uanis disci possunt, et ea uia tuta est, in qua pueri ambularent. Sed uae tibi, flumen moris humani! quis resistit tibi? quamdiu non siccaberis? quousque uolues Euae filios in mare magnum et formid
Abbreviated transcription (Latin):
Nifficultas om̃ino ediscendȩ linguȩ pe¬
regrinȩ quasi felle asꝑgebat om̃s suauita¬
tes grecas fabulosarũ narrationũ. Nul¬
la enĩ uerba illa nouerã. & seuis terro.¬
rib ac penis ut nossẽ. instabat᷑ mͥ uehe¬
ment̃. Nã &e latina aliquando infans
utiq nulla nouerã. & tamen ad u̾ten¬
do didici sine ullo metu atq cruciatu.
int̾ etiã blandimenta nutricũ. & ioca
arridentiũ & letitias alludentiũ. Didici
uero illa sine penali onere urgentiũ. cum
me urger&e cor meu̾ ad parienda concep¬
ta sua. & qͥa ñ eẽt. nisi aliqua uerba didi¬
cissem ñ a docentib sed a loquentib: in
quoꝵ & ego aurib parturiebã quicqͥd
sentiebã. Hinc satis eluc&e maiorẽ ha¬
bere uĩ ad discenda ista. liberã curiositatĩ
quã metuculosã necessitatẽ. Sed illius
flucũ hȩc restringit legib tuis ds̃. le¬
gib tuis a magistroꝵ ferulis usq ad

Expanded text:
difficultas omnino ediscendae linguae pedifficultas omnino ediscendae linguae peregrinae quasi felle aspergebat omnes suauitates graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa noueram et saeuis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. sed illius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum ferulis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s mͥ qui hȩc dilicerunt uerũ respon¬
dent. scđm id pactũ & placitũ qͦ int̾ se
homines ista signa formarunt. Item si
querã. quid hor maiore uitȩ huiꝰ in com.¬
modo quisq obliuiscat᷑. legere & scribere.
an poetica illa figmenta. quis ñ uideat
qͥd responsurꝰ sit qͥ ñ ẽ penitꝰ oblitꝰ sui:
Peccabã ergo puer cũ illa mania istis uti¬
liorib amore preponebã. uł potius ista
oderã. illa amabã. Iã uero unũ & unum.
duo. duo & duo: quatuor. odiosa cantatio
mͥ erat. & dulcissimũ spectaculũ uanita¬
tis equus ligneus plenꝰ armatis & troiȩ
incendiũ. atq ipsius umbra creusȩ. Cur gͦ
grecã etiã grãmaticã oderã talia can¬
tantẽ: Nã & homerꝰ peritꝰ texuit ta¬
les fabellas. & dulcissime uanꝰ ẽ: mͥ tamen
amarꝰ erat puero. Credo etiã grecis pue¬
ris uirgilius ita sit: cũ eũ sic discere co¬
gunt᷑ ut ego illũ uidelic& difficulter.

Expanded text:
omnes mihi, qui haec didicerunt, uerum responomnes mihi, qui haec didicerunt, uerum respondent et secundum id pactum et placitum, quo inter se i homines ista signa firmarunt. item si quaeram, quid horum maiore uitae huius incommodo quisque obliuiscatur, legere et, scribere an poetica illa figmenta, quis non uideat, quid responsurus sit, qui non est paenitus oblitus sui? peccabam ergo puer, cum illa inania istis utilioribus amore praeponebam uel potius ista oderam, illa amabam. iam uero unum et unum duo, duo et duo quattuor odiosa cantio mihi erat et dulcissimum spectaculum uanitatis equus ligneus plenus armatis et Troiae incendium atque ipsius umbra Creusae. Cur ergo graecam etiam grammaticam oderam talia cantantem? nam et Homerus peritus texuerat tales fabellas et dulcissime uanus est et mihi tamen amarus erat puero. credo etiam graecis pueris Vergilius ita sit, cum eum sic discere coguntur ut ego illum. uidelicet difficultas,
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ putabant᷑. quã illȩ quib legere
& scribere didici. Sed nc̃ in anima mea
ẽ ita. ñ ẽ ita : melior ẽ prorsus doctrina
illa prior. Nã ecce paratior sũ obliuisci
errores ȩneȩ atq omĩa eiusmodi. quam
scribere & legere. At enĩ uela pendent
liminib grãmaticarũ scolarũ. sed non
illa magis honorẽ secreti quã tegumentũ
erroris significant. Non clament ad
uersũ me quos iã ñ tuneo. dũ confiteor
tͥ quȩ uult anima mea ds m̃s & adqͥesco
in reprehensione malarũ uiarũ mearũ.
ut diligã bonas uias tuas. ñ clament aduer¬
sũ me uenditores grãmaticȩ uł emptores.
qͥa si ꝓponã eis int̾rogans utrũ uerũ sit
qd eneã aliquando cartaginẽ uenisse poeta
dicit. In indoctiores nescire se respon¬
debt̃. e aut . doctiores autẽ etiã nega¬
bunt ibã. Qut uerũ ẽẽ. At si queram
qͥb litte ͦr e ᷤris scribat᷑ eneȩ nomen.

Expanded text:
litterae putantur quam illae, quibus legere litterae putantur quam illae, quibus legere et scribere didici. Sed est ita, non est ita; melior est prorsus doctrina illa prior. Nam ecce paratior sum oblivisci errores Aeneae, atque omnia ejusmodi, quam scribere et legere. At enim vela pendent liminibus grammaticarum scholarum: sed non illa magis honorem secreti, quam tegumentum erroris signiuersus me quos iam non timeo, dum confiteor tibi quae uult anima mea, deus meus, et adquiesco in reprehensione malarum uiarum mearum, ut diligam bonas uias tuas. non clament aduersus me uenditores grammaticae uel emptores, quia, si proponam eis interrogans, utrum uerum sit quod Aenean aliquando Karthaginem uenisse poeta dicit, indoctiores nescire se respondebunt, doctiores autem etiam negabunt uerum esse. at si quaeram, quibus litteris scribatur Aeneae nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
didonẽ mortuã qͥa se occidẽ aen egi ob amo¬
rẽ. cũ interea meipsũ in ra ẽ req his a
te morientẽ ds̃ uita me eis deles a siccis
oculis ferrẽ miserrimus. Quid enĩ
miserius misero ñ miserante seipsũ. &
flente didonis mortẽ quȩ fiebat amando
ȩneã non flente autẽ mortẽ suã quȩ fiebat
non amando te. ds lumen cordis mei &
panis oris intꝰ animȩ meȩ. & uirtꝰ ma¬
ritans mentẽ meã & sinũ cogitationis
meȩ. non te amabã & fornicabar abste. &
fornicanti sonabat undiq euge euge. Ami¬
citia enĩ mundi huiꝰ fornicatio ẽ abste :¬
& euge euge dicit᷑ ut pudeat si non ita
homo sit. & hȩc ñ flebã. s flebã didonẽ
extinctã ferroq eatrema secutã. sequens
ipse extrema condita tua relicto te. &
terra iens in terrã. & si ꝓhiberer ea le¬
gere.dolerẽ quia ñ legerẽ qd̃ dolerem.
Talis dementia honestiores & uberiores

Expanded text:
Didonem mortuam, quia se occidit ab amoDidonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sonabat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit. et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema secutam, sequens ipse extrema condita tua relicto te et terra iens in terram: et si prohiberer ea legere, dolerem, quia non legerem quod dolerem. talis dementia honestiores et uberiores
Abbreviated transcription (Latin):
& tantꝰ peccator. Ita de non benefacien¬
tib tu benefaciebas mͥ. & de peccante
meipso iuste retribuebas mͥ. Iussisti enĩ.
& sic ẽ: ut pena sua sibi sit. om̃is mordi¬
natꝰ animꝰ. Quid autẽ erat causȩ. cur gre¬
cas litteras oderã qͥb puerulus imbuebar.
ne nunc qͥdẽ mͥ satis exploratũ ẽ. Ad ama¬
uerã enĩ latinas. ñ quas primi magistri
sed quas docent qui grãmatici uocant᷑:
Nã illas primas ubiꝰ legere & scribere &
numerare discit᷑ ñ minꝰ onerosas pena¬
lesq habebã quã om̃s grecas. Unde tam̃
& hoc nͥ de peccato & uanitate uitȩ qua
caro erã & sp̃s ambulans & ñ reuertens:
Nã utiq meliores. quia certiores erant
primȩ illȩ litterȩ qͥb fiebat in me & fac¬
tũ ẽ. & habeo illud ut & legã si qͥd scrip¬
tĩ inuenio & scribã ipse siquid uolo: quã
illȩ qͥb tenere cogebar eneȩ nescio cuius
errores. oblitꝰ erroꝵ meoꝵ & plorare

Expanded text:
et tantus peccator. ita non de bene facienet tantus peccator. ita non de bene facientibus tu bene faciebas mihi et de peccante me ipso iuste rettibuebus mihi. iussisti enim et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. Quid autem erat causae, cur graecas litteras oderam, quibus puerulus imbuebar, ne nunc quidem mihi satis exploratum est. adamaueram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas docent qui grammatici uocantur. nam illas primas, ubi legere et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque habebam quam omnes graecas. unde tamen et hoc nisi de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans et non reuertens? nam utique meliores, quia certiores, erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio cuius errores oblitus errorum meorum et plorare
Abbreviated transcription (Latin):
tationũ post pueritiã uidebant᷑. Noue¬
rat eos iã illa mat̾. & terrã s ꝑ eos unde
postea formarer. quã ipsã iã effigiem
cõmittere uolebat. In ipsa tam̃ pueritia
de qua mͥ minꝰ quã de adolescentia metu¬
ebat᷑ ñ amabã litteras. & me in eas urge¬
ri oderã & urgebar tamen. & bene mͦ
fiebat. nec faciebã ego bene. ñ enĩ discerẽ
nisi cogerer. Nemo enĩ inuitꝰ benefacit.
etiã si bonũ est qd facit. nec qͥ me urge¬
bant bene faciebant. sed bene mͥ fiebat
abste ds̃ m̃s. Illi enĩ non intuebant᷑. quo
referrẽ q me discere cogebant. prȩter¬
quã ad satiandas insatiabiles cupidita.¬
tes copiosȩ in opiȩ & ignominiosȩ głae :
Tu uero cui numerati sunt capilliꝰ capitiᷤᷤ¬
nr̃i errore om̃iũ qͥ mͥ instabant ut disce¬
rẽ utebaris ad utilitatẽ meã. meo autẽ
qͥ discere nolebã utebaris ad penã meã
qua plecti ñ erã indignꝰ tantillus puer

Expanded text:
tationum post pueritiam uidebantur, nouetationum post pueritiam uidebantur, nouerat eos iam illa mater et terram potius, unde postea formarer, quam ipsam iam effigiem conmittere nolebat. In ipsa tamen pueritia, de qua mihi minus quam de adulescentia metuebatur, non amabam litteras et me in eas urgeri oderam; et urgebar tamen et bene mihi fiebat nec faciebam ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. nemo enim inuitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. nec qui me urgebant, bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te, deus meus. illi enim non intuebantur, quo referrem quod me discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates copiosae inopiae et ignominiosae gloriae. tu uero, cui numerati. sunt capilli nostri, errore omnium, qui mihi instabant ut discerem, utebaris ad utilitatem meam, meo autem, qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti non eram indignus tantillus puer
Abbreviated transcription (Latin):
solus. qͥ tam̃ ñ euicit in me ius maternȩ
pietatis quo minꝰ in xp̃m crederẽ: sicut
ille nondũ crediderat. Nã illa satage.¬
bat ut tu mͥ pat̾ esses dĩ m̃s potius quã
ille. & in hoc adiuuabas eã ut superar&e
uirũ. cui melior seruiebat. quia & in hoc
tibi utiq id iubenti seruiebat. Rogo te
ds m̃s uellẽ scire situ etiã uelles. qͦ con¬
silio dilatꝰ sũ. ne tunc babtizarer.
utrũ bono meo mͥ quasi laxcata sint
lora peccandi. annon laxata sint.
Unde ergo etiã nc̃ de aliis atq aliis so¬
nat undiq in aurib nr̃is. sine illũ faciat¬
qđ uult. noncdũ enĩ baptizatꝰ ẽ. & tam̃
in salutẽ corporis ñ dicimꝰ sine uulne.¬
ret᷑ amplius. nondũ enĩ sanatꝰ est. Quant
ergo melius ut cito sanarer. & id age¬
retur mecũ meoꝵ meaq diligentia.
ut recepta salus animȩ meȩ tuta ẽet
tutela tua. qͥ dedisses eã. Melius uero
Sed quot ce quanti fluctꝰ impendere tẽp¬

Expanded text:
solus, qui tamen non euicit in me ius maternae solus, qui tamen non euicit in me ius maternae pietatis, quominus in Christum crederem, sicut ille nondum crediderat. nam illa satagebat, ut tu mihi pater esses, deus meus, potius quam ille, et in hoc adiuuabus eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo consilio dilatus sum, ne tunc baptizarer, utrum bono meo mihi quasi laxata sint lora peccandi an non laxata sint. unde ergo etiam nunc de aliis atque aliis sonat undique in auribus nostris: "sine illum, faciat; nondum enim baptizatus est." et tamen in salute corporis non dicimus: sine uulneretur amplius; nondum enim sanatus est. quanto ergo melius et cito sanarer et id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta salus animae meae tuta esset tutela tua, qui dedisses eam. melius uero. sed quot et quanti fluctus inpendere temp
Abbreviated transcription (Latin):
pmisa nobis ꝑ humilitatẽ filii tui d̾ni aĩ nr̃i
descendentes ad suꝑbiã nr̃am. & signabar
iã signo crucis eius. & condiebar eiꝰ sale.
iã inde ab utero matris meȩ. quȩ multũ
sperauit in te. Uidisti dñe cũ ad huc
puer essẽ. & quodã die pressus stomacho
repente estuarẽ pene moriturꝰ. uidisti
mei flagitaui a pietate matris meȩ &
matris om̃iũ nr̃m eccłȩ tuȩ & contur¬
bata mat̾ carnis meȩ qm̃ & sẽpiternã
salutẽ meã carius parturiebat corde
casto in fide tua. iã curar& festinabunda
ut sacramentis salutarib initiarer. &
abluerer te dñe ihũ confitens in remis¬
sionẽ peccatoꝵ. nisi statĩ recreatꝰ essem.
Dilata ẽ itaq mundatio mea. quasi necesse
ẽet ut adhuc sordidarer si uiuerẽ. qͥa
uidelic&e post lauacrũ illud maior &
periculosior in sordib delictoꝵ reatꝰ fori
Ita iã credebã & illa & om̃is domꝰ nisi pat̾

Expanded text:
promissa nobis per humilitatem domini dei nostri promissa nobis per humilitatem domini dei nostri descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar eius sale iam inde ab utero matris meae, quae multum sperauit in te. uidisti, domine, cum adhpuer essem, et quodam die pressu stomachi repente aestuarem pene moriturus; vidistimei flagitavi a pietate matris meae, et matris omnium nostrum Ecclesiae tuae. Et conturbata mater carnis meae, quoniam et sempiternam salutem meam charius parturiebat corde casto in fide tua, jam curaret festinabunda ut Sacramentis salutaribus initiarer et abluerer, te, Domine Jesu, confitens in remissionem peccatorum, nisi statim recreatus essem. Dilata est itaque mundatio mea, quasi necesse esset ut adhuc sordidarer, si viverem; quia videlicet post lavacrum illud major et periculosior in sordibus delictorum reatus foret. ita iam credebam et illa et omnis domus, nisi pater
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia torqueret᷑ quã ego cũ in certa¬
mine pilȩ a collusore meo superabar:
parentũ & magistroꝵ illoꝵ. Poterã enĩ
postea bene uti litteris. quas uolebant ut
discerẽ quocũq animo illi mei. Non enim
meliora eligens inobediens erã. sed amo.¬
re ludendi: amans in certaminib suꝑbas
uictorias. & scalpi aures meas falsis fa-¬
bellis quo prurirent ardentius. eadẽ cu¬
risitate magis magisq ꝑoculos emicante
in spectacula ludosq maioꝵ. quos tamen
qͥ edunt. ea dignitate p̃diti exccellunt. ut
hoc pene om̃s optent paruulis suis. Quos
tamen cedi libenter patiunt᷑. si spectacu¬
lis talib impediant᷑ ab studio qͦ eos ad ta¬
lia edenda cupiunt ꝑuenire. Uide ista
dñe misericordit̃. & libera nos iã inuocan¬
tes te. Libera etiã eos qui nondũ te inuo¬
cant. ut inuocent te. & liberes eos. Au¬
dierã enĩ ego adhuc puer de uita ęt̃na

Expanded text:
inuidia torqueretur quam ego, cum in certainuidia torqueretur quam ego, cum in certamine pilae a conlusore meo superabar? parentum et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti litteris, quas uolebant ut discerem quocumque animo illi mei. non enim meliora eligens inoboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas falsis fabellis, quo prurirent ardentius, eadem curiositate magis magisque per oculos emicante in spectacula, ludos maiorum; quos tamen qui edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos ad talia edenda cupiunt peruenire. uide ista, domine, misericorditer et libera nos iam inuocantes te, libera etiam eos qui nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos. Audieram enim ego adhuc puer de uita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
bissime formidant. quẽ ad modũ parentes
nr̃i ridebant tormenta qͥb pueri a ma¬
gistris affligebam̃. Non enĩ aut minus
ea metuebamꝰ. aut minꝰ te de his euadendis
deprecabamͥ. & peccabamꝰ tam̃ minꝰ scri¬
bendo aut legendo. aut cogitando cle
litteris quã exigebat᷑ a nobis. Non enim
deerat dñe memoria uł ingeniũ quȩ
nos habere uoluisti ꝑ illa etate. sed de¬
lectabat nos satis ludere. & uindicabat᷑¬
aliter in nos ab eis qͥ talia utiq agebant.
Secd maioꝵ nuge negotia uocant᷑. Pueroꝵ
autẽ talia cũ sint. puniunt᷑ a maiorib.
& nemo miserat᷑ pueros. uł illos. uł utrosq
Hisi uero ad ꝓbat quisquã bonꝰ rerũ arbi¬
ter uapulasse me quia ludebã pila puer.
& eo ludo impediebar quo minꝰ celeriter
discerẽ litteras. quib maior deformius
luderẽ. aut aliud faciebat idẽ ipse a quo
uapulabã. Quisi in aliqua questiuncula a
condoctore suo uictꝰ essoe: magis bile atq

Expanded text:
bissime formidant, quemadmodum parentes bissime formidant, quemadmodum parentes nostri ridebant tormenta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen minus scribendo aut legendo aut cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sed delectabat ludere et uindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. sed maiorum nugae negotia uocabantur, puerorum autem talia cum sint, puniuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros uel illos uel utrosque. nisi uero adprobat quisquam bonus rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior . deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam, qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus esset, magis bile atque
Abbreviated transcription (Latin):
sentientes te ut poteramꝰ esse magnũ aliquẽ.
qͥ possoeᷤ etiã non apparens sensib nr̃is exau¬
dire nos & subuenire nobis. Nã puer ce¬
pi rogare te auociliũ & refugiũ meũ. & in
tuã inuocationẽ rũpebã nodos linguę
meȩ. & rogabã te paruus ñ paruo affectu.
ne in scola uapularẽ. Ꝙ cũ me ñ exaudie.¬
bas. qd ñ erat ad insipientiã mͥ. ridebant᷑
a maiorib hominib usq ab ipsis parentib
qui mͥ accidere mali nihil uolebant plage
mee magnũ tuno & gͦrande malũ meum.
Est ne qͥsquã dñe tã magnꝰ animꝰ. prȩgrandi
affectu tibi coherens. estne in quã quisquã.
facit enĩ hoc quedã etiã stoliditas. est ergo
qͥ tibi pie coherendo ita sit affectꝰ gran¬
diter: ut eculeos & ungulas atq huiuscemodi
uaria tormenta. ꝓ quib effugiendis tibi ꝑ
uniuersas terras cũ timore magno suppli.¬
cat᷑. ita parui estim&. deridẽs eos qͥ hȩc acer¬

Expanded text:
sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem, sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem, qui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum, et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et rogabam te paruus non paruo affectu, ne in schola uapularem. et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam mihi, ridebantur a maioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae, magnum tunc et graue malum meum. Estne quisquam, domine, tam magnus animus, praegrandi affectu tibi cohaerens, estne, inquam, quisquam — facit enim hoc quaedam etiam stoliditas — est ergo, qui tibi pie cohaerendo ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acer
Abbreviated transcription (Latin):
mito in eis signis ore ꝑhȩc enuntiabã.
Sic cũ his inter quos erã uoluntatum
enuntiadarũ signa cõmunicaui. Q
uitȩ humane ꝓcellosam societatẽ altius
ingressus sũ. p̾endens ex parentũ aucto¬
ritate. nutuq maioꝵ hominũ. Ds ds m̃s.
quas ibi miserias exꝑtus sũ & ludifica¬
tiones. quandoquidẽ recte uiuere mihi
puero id ꝓponebat᷑. obtẽperare monen¬
tib ut in hoc seculo florerẽ & excellerẽ
linguosis artib ad  honorẽ homi¬
nũ & falsas diuitias famulantib Inde
in scolã datꝰ sũ ut discerẽ litteras. in
quib quid utilitatis essoe ignorabam
miser. & tamen si segnis in discendo
essẽ. uapulabã. Lauclabat᷑ enĩ hoc a ma¬
iorib. & multi ante nos uitã istã agen¬
tes prestruxerant erũnosas uias. per
quas transire cogebam̃ multiplicato la¬
bore & dolore fisins adam. Inuenimꝰ autẽ
dñe homines rogantes te. & didicimꝰ ab eis

Expanded text:
mito in eis signis ore per haec enuntiabam. mito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa conmunicaui et uitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pendens ex parentum auctoritate nutuque maiorum hominum. Deus, deus meus, quas ibi miserias expertus sum et ludificationes, quandoquidem recte mihi uiuere puero id proponebatur, obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem et excellerem linguosis artibus ad honorem hominum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamen, si segnis in discendo essem, uapulabam. laudabatur enim hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. inuenimus autem, domine, homines rogantes te et didicimus ab eis,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uerba certo aliquo ordine doctri¬
ne. sicut paulopost litteras. sed ego
ipse mente quam dedisti mͥ ds̃ meus
cũ gemitib & uocib uarus. & uarus
membroꝵ motib edere uellẽ sensa
cordis mei. ut uoluntati pareret᷑. nec
ualerẽ quȩ uolebã omĩa. nec quib uale.¬
bã omĩa prestabã memoria. cũ ipsi ap¬
pellabant rẽ aliquã. & cũ scdm̃ eã uoce̾
corpus ad aliquid mouebant. uidebã &
tenebã hoc ab eis uocari rẽ illã qđ sona¬
bant. cũ eã uellent ostendere. Hoc
autẽ eos uelle. ex motu corporis aperi¬
ebat᷑. tanquã uerbis naturalib om̃ĩum
gentiũ quȩ fiunt uultu. & nutu oculoꝵ
cetẽroq menbroꝵ actu. & sonitu uocis
indicante affectionẽ animi in peten¬
dis. habendis. reiciendis. fugiendis.¬
faciendisue rebus. Ita uerba in uarus
sententiis locis suis posita & crebro
aucdita. quarũ rerũ signa essent paula¬
tĩ colligebã. measq iã uoluntates edo¬

Expanded text:
mihi uerba certo aliquo ordine doctrimihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem aliquam et cum secundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant, uidebam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum ceterorumque membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem animi in petendis, habendis, reiciendis fugiendisue rebus. ita uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita, quarum rerum signa essent, paulatim colligebam measque iam uoluntates edo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinas om̃ia. Hanc ergo ȩtatẽ dñe
qua me uixisse non memini. de qua
aliis credidi. & quã me egisse eox aliis
infantib conieci. quãquã ĩsta multũ
fida coniectura sit. pig& me annu.¬
merare huic uitȩ mee̾. qua uiuo in
hoc sȩculo. Quantũ enĩ attin& ad
obliuionis meȩ tenebras. par illi est
qua uixxi in matris utero. Qđ si & in
iniquitate conceptꝰ sũ & in peccatis
mater mea in utero me aluit. ubi oro
te ds̃ m̃s. ubi dñe ego feruus tuus. ubi
aut quando in nocens fui : Sed ecce omit¬
to illud tẽpus. Ꝙ quid mͥ iã cũ eo ẽ. cuiꝰ
nulla uestigia recolo: Nonne ab
infantia huc ꝑgens ueni in pueritiã
uel potius ipsa uenit in me & succes¬
sit infantie. Nec discessit illa
Quo enim abiit: Et tamen iã non
erat. Non enĩ erã infans qui non fa¬
rer. sed iam puer loquens eram.
Et memini hoc: & unde loqui debu¬
didicerĩ. post aduerti. Non enĩ doce¬
bant me maiores homines p̃bentes

Expanded text:
ordinas omnia. hanc ergo aetatem, domine, ordinas omnia. hanc ergo aetatem, domine, qua me uixisse non memini, de qua aliis credidi et quam me egisse ex aliis infantibus conieci, quamquam ista multum fida coniectura sit, piget me adnumerare huic uitae meae, quam uiuo in hoc saeculo. quantum enim adtinet ad obliuionis meae tenebras, par illi est, quam uixi in matris utero. quod si et in iniquitate conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero aluit, ubi, oro te, deus meus, ubi, domine, ego, seruus tuus, ubi aut quando innocens fui? sed ecce omitto illud tempus: et quid mihi iam cum eo est, cuius nulla uestigia recolo? Nonne ab infantia huc pergens ueni in pueritiam? uel potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant maiores homines praebentes
Abbreviated transcription (Latin):
intuebatur pallidus amaro aspectũ
collactaneũ suũ. Quis hoc ignorat.
Expiare se dicunt ista mat̾res atq nu¬
trices. nescio qͥb remȩdiis nisi uero &
ista innocentia ẽ. inͦ fonte lactis uber¬
tim manante atq habundante. opis
egentissimũ. & illo adhuc uno alimen¬
to uitã ducentẽ: consortẽ ñ pati. Sed
blande tolerant᷑ hȩc: non quia nulla
uel parua. sed quia ȩtatis accessu peri.¬
tura sunt. Quod lico probes. cũ ferri
ȩquo animo eadẽ ipsa non possunt. quan¬
do in aliquo annosiore de prehendunt᷑.
& corpus qd̵ ita ut uidemꝰ instruxisti sen-¬
sib cõpegisti menbris. figura decorasti.
proq eius uniuersitate atq in columi¬
tate. om̃s conatꝰ animantis insinuasti
iubes me lauclare te in istis. & confiteri
tibi. & psallere nomini tuo altissime.
fecisses quȩ nemo alius potest facere
nisi tu une. a quo ẽ om̃is modus. formo¬
sissime. qui formas omĩa. & lege tua

Expanded text:
intuebatur pallidus amaro aspectu intuebatur pallidus amaro aspectu conlac-i suum suum. quis hoc ignorat? expiare se dicunt ista matres atque nutrices nescio quibus remediis. nisi uero et ista innocentia est, in fonte lactis ubertim manante atque abundante1 opis egentissimum et illo adhuc uno alimento uitam ducentem\' consortem non pati. sed blande tolerantur haec, non quia nulla uel parua, sed quia aetatis accessu peritura sunt. quod licet probes, cum ferri aequo animo eadem ipsa non possunt, quando in aliquo annosiore deprehenduntur. ; corpus, quod ita, ut uidemus, instruxisti sensibus, conpegisti membris, figura decorasti proque eius uniuersitate atque incolumitate omnes conatus animantis insinuasti, iubes me laudare te in istis et confiteri tibi et psallere nomini tuo, altissime, fecisses, quae nemo alius potest facere nisi tu, une, a quo est omnis modus, formosissime, qui formas omnia et lege tua
Abbreviated transcription (Latin):
plorans: Nã si nunc faciã. non quidẽ
uberib sed escȩ congruenti annis meis
ita & in hians : deridebor. atq repre¬
hendar iustissime. Tunc ergo reprehen¬
denda faciebã. sed qͥa reprehendentẽ
intelligere ñ poterã: nec mos repre¬
hendi me. nec ratio sinebat. Nã & ex¬
tirpamꝰ & eicimꝰ ista crescentes. nec
uidi quẽ quã scientẽ. cũ aliqͥd ꝓurgat.
bona ꝓicere. An ꝓ tẽpore etiã illa bo¬
na erant. flendo petere etiã qd naxie
daret᷑. indignari acrit̾ ñ subiectis
hominib liberis & maiorib. hisq a
qͥb genitꝰ ẽ. multisq preterea pru¬
dentiorib ñ ad nutũ uoluntatis obtẽ¬
perantib feriendo nocere.niti quan¬
tũ potest. qͥa ñ obedit᷑ imperiis. quibus
ꝑnitiose obȩdiret᷑. Ita imbecillitas
menbroꝵ infantiliũ in nocens ẽ.: ñ ani¬
mꝰ infantiũ. Uidi ego & exꝑtꝰ sum
zelantẽ paruulũ nondũ loquebatur. &

Expanded text:
plorans? nam si nunc faciam, non quidem plorans? nam si nunc faciam, non quidem uberibus, sed escae congruenti annis meis ita inhians, deridebor atque reprehendar iustissime. tunc ergo reprehendenda faciebam, sed quia reprehendentem intellegere non poteram, nec mos reprehendi me nec ratio sinebat. nam extirpamus et eicimus ista crescentes. nec uidi quemquam scientem, cum aliquid purgat, bona proicere. an pro tempore etiam illa bona erant, flendo petere etiam quod noxie daretur, indignari acriter non subiectis hominibus liberis et maioribus hisque, a quibus genitus est, multisque praeterea prudentioribus non ad nutum uoluntatis obtemperantibus feriendo nocere niti quantum potest, quia non oboeditur imperiis, quibus perniciose oboediretur? ita imbecillitas membrorum infantilium innocens est, non animus infantium. uidi ego et expertus sum zelantem paruulum: non-\' dum loquebatur et
Abbreviated transcription (Latin):
unt: anni tui hodiernus dies. Ꝙ quã
multi iã dies nr̃i & patrũ nr̃oꝵ per
hodiernũ tuũ transierunt. & ex illo
acceperunt modos. & ut cũq extiterunt.
& transibunt adhuc alii & accipient
& utcũq existent. Tu autẽ idẽ ipse
es. & omĩa crastina atq ultra. omĩa quȩ
hesterna & retro hodie facies. hodie
fecisti. Quid ad me. Si qͥs ñ intelligit:
gaudeat & ipse dicens. Quid ẽ hocꝰ  Gau¬
deat etiã sic. & amoe ñ inueniendo
inuenire. potius quã inueniendo non
inuenire te. Eaaudi ds̃. Ue peccatis
hominũ. & homo dicit hȩc & misere¬
ris eiꝰ. qm̃ tu fecisti eũ c peccatũ non
fecisti in eo. Quis me cõmemorat peccati
infantiȩ meȩ. qm̃ nemo mundus a pecca¬
to corã te nec infans cuius ẽ unius diei
uita suꝑ terrã : Quis me cõmemorat:
An quilib& tantillus nunc paruulus.
in quo uideo qd ñ memini de me:. Quid
ergo tunc peccabã : Anqͥa uberib inhiabã¬

Expanded text:
unt, anni tui hodiernus dies: et quam unt, anni tui hodiernus dies: et quam multi iam dies nostri et patrum nostrorum per hodiernum tuum transierunt et ex illo acceperunt modos et utcumque extiterunt, et transibunt adhuc alii et accipient et utcumque existent. tu autem idem ipse es et omnia crastina atque ultra omniaque hesterna et retro hodie facies, hodie fecisti. quid ad me, si quis non intellegat? gaudeat et ipse dicens: quid est hoc? gaudeat etiam sic et amet non inueniendo inuenire potius quam inueniendo non inuenire te. Exaudi, deus. uae peccatis hominum! et homo dicit haec, et misereris eius, quoniam tu fecisti eum et peccatum non fecisti in eo. quis me commemorat peccatum infantiae meae? quoniam nemo mundus a peccato coram te, nec infans, cuius est unius diei uita super terram. quis me commemorat? an quilibet tantillus nunc paruulus, in quo uideo quod non memini de me? quid ergo tunc peccabam? an quia uberibus inhiaba