comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e qua uidelic& testa sui corporis. dicit ipsa sapientia Exaruit uelut testa.
uirtus mea: Quia enim testa in igne solidatur. ⁊ eius uirtus sicut testa
exaruit : quia assumptã carnẽ. ad resurrectionis głam ex passionis tribu¬
lacione roborauit: Accensa aut̃ lucerna. euertit domũ: quia mox ut
eius diuinitas ꝑ carnem claruit: omnis se nr̃a conscientia concussit:
Domus namq eũtitur: cum consideratione reatus sui. humana conscientia
ꝑturbatarir. Snii sei cer sionis ser mo i mor dscrepat ab eo qđ in alis coti¬
cibus legetur temundat: Quia nimirum praua mens si non palus eodi¬
morem euertitur: ab assuetis uitiis non emundatur: Euisa g domo
inuenitur dragma : quia dum ꝑturbatur conseientia hon
ratur in homine similitudo conditoris: & cum inuenerit conuerat
iam supius dictȩ : Quȩ tantõ suꝑnȩ sapientiȩ iuxta sunt: qua ntosuo

Expanded text:
De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa virtus mea . Quia enim testa in igne solidatur, ejus virtus sicut testa exaruit, quia assumptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tribulatione roboravit. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur cum consideratione reatus sui humana conscientia rturbatur. Qui eversionis sermo non discrepat ab eo quod in aliis codicibus legitur, emundat, quia nimirum prava mens si non prius per timorem evertitur, ab assuetis vitiis non emundatur. Eversa ergo domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacionum deplorant: Quid itaq istos. nisi & iustos dixerim & penitentes.⁊
in opere ꝑse uera nt : hinc gͦ colligendum ẽ. quantũ dõ gaudium
faciat quando humiliter plangit iustus: si facit in cęlo gaudium. quãdo
C qđ male gessit. ꝑ pęnitentiã dampnat in iustus: De qui tui¬
quȩ mulier habens dragmas decem: & si ꝑdiderit dragmã unã: non ne
accendit lucernã. & euertit domũ. & querit diligent̃. donec inueniat
dragniã quã ꝑdiderat : Qui signatur ꝑ pastorem: ipse & ꝑ mulierẽ Ipse
enim ds̃: ipse & dĩ sapientia & quia imago hominis exprimitur in
dragna: mulier dragmã ꝑdidit: quando homo qui conditus ad imaginẽ
dĩ fuerat. peccando a similitudine sui conditoris recessit Sed accen¬
dit lucerña mulier: quia dĩ sapientia apparuit in humanitate Lucerna
quippe: lum̃ intesta est: Lum̃ uero in testa est: diuinitas in carne:

Expanded text:
cogitationum peccata deplorant. Quid itaque istos dixerim, nisi et cogitationum peccata deplorant. Quid itaque istos dixerim, nisi et ionum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Sequitunam, nonne accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat drachmam quam perdiderat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse etenim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est: lumen vero in testa, est divinitas in carne.
Abbreviated transcription (Latin):
eum militẽ diligit. qui post fugam reuersus ostem fortiter p̾mit: quã¬
illum qui numquã terga p̾buit. & numquã aliquid fortiter fecit.:
Sic agricola illam amplius terram amat. quȩ post spinas. uberes fruges
ꝓ̃fertꝰ: quã eam quȩ nũquã spinas habuit.: & numquã fertilem messem pro-
Ded inter hȩc sciendum est : quia st̃ pleriq iusti. in quoꝵ ui
tantum est gͥaudiũ: ut eis quelib& peccatoꝵ penitentia p̾poni nulla-¬
tenus possit: Nam multi & nulloꝵ sibi maloꝵ sunt conscii: & tam̃ in tanti
ardoris afflictione se exerunt: ac si peccatis omibus angustentur Cuncta
etiam licita respuunt: ad despectum mundi acͣcinguntur Licere sibi
nolunt omne qđ lib&: bona sibi amputant. &iam concessa Contemp-¬
nunt usibilia : in inuisibilib accenduntur: Lamentis gaudent: in cunc¬
tis sem& ipsos humiliant Et sicut non nulli peccata oꝑum: sic ipsi peccata¬

Expanded text:
eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premiteum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premitnunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus coangustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, licere sibi nolunt omne quodlibet, bona sibi amputant etiam concessa, contemnunt visibilia, invisibilibus accenduntur, 1603 lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
hii qͥnullis se opp̃ssos peccatoꝵ molib seiunt: stant qͥd̾ẽ in uia iusticiȩ nulla alieita
p̃petrats: tam̃ ad celestẽ patͥã. anxie ñ anhe lant: Tantoq sibi in reb licitis usũ p̃bent: quanto
se ꝑpetrasse illitita nulla meminer̃: & plerũq pigri remanent. ad exercenda bona
p̃cipua: qr ualde sibi securi st̃. qd nulla cõmiserint mala gͣuiora At c̃tra ñnĩqui higse
aliqua il licita egisse meminer̃: ex ipso suo dolore compuncti. in ardes¬
cunt ad amorem di: se seq in magnis uirtutib exercent: cuncta et¬
difficilia scĩ certaminis appetunt: Om̃ia mundi aerelinquunt. hous¬
res fugiunt: acceptis contumeliis letantur: Flagrant desiderio: ad cȩlestẽ
patriam anhelant: & quia se errasse a dõ considerant: dampna p̾ceden-¬
tia lueris sequentibus re compensant: Maius ergo de peccatore con-¬
uerso quã de stante iusto. gaudium fit in cęlo: quia & dux in p̾lio plus

Expanded text:
hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exerpraecipua, quia valde sibi securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus
Abbreviated transcription (Latin):
quia tu dĩ susceptor ms es: ds̃ m̃s miscdĩa mea Ecce ꝑpendens in quibus
laboribus humana sit uita constituta : dñ appellauit ad iitorem:
t quia a tribulacione p̃senti. in requiem ȩternã nos suscipit: appellat
ȩxiam susceptorem: S considerans qđ mala nr̃a aspicit & portat. culpa
nr̃as tolerat. & tam̃ nos ꝑpenitentiam ad p̃mia reseruat: noluit dm̃
misericordem dicere: sed hunc ipsam miscđiam uocauit dicens. Deus
m̃s. miscđia mea Reuocemus gͦ ante oculos mala quȩ fecimus: pensemꝰ
exquanta benignitate toleramur: Consideremus quȩ sunt eius pietatis
uiscera ut non solum culpas indulgeat. sed cȩleste regnum penitentibus
&iam post culpas ꝓmitat. atq ex om̃ib medullis cordis dicamus singuli
dicamus om̃s. dĩ m̃s miscđia mea¬

Expanded text:
quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus misericordia mea . Ecce perpendens in quibus laboribus humana sit vita constituta, Deum appellavit adjutorem; et quia a tribulatione praesenti in requiem aeternam nos suscipit, appellat etiam susceptorem. Sed considerans quod mala nostra aspicit et portat, culpas nostras tolerat, et tamen nos per poenitentiam ad praemia reservat, noluit Deum misericordem dicere, sed hunc ipsam misericordiam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Revocemus ergo ante oculos mala quae fecimus, pensemus ex quanta Dei benignitate toleramur, consideremus quae sunt pietatis ejus viscera, ut non solum culpas indulgeat, sed coeleste regnum poenitentibus etiam post culpas promittat. Atque ex omnibus medullis cordis dicamus singuli, dicamus omens: Deus meus misericordia mea
Abbreviated transcription (Latin):
doloribus fatigatur Morti quidem subtractus est: sed ad huc plenius
uitȩ restitutus ñ est: Quia enim longis & diuturnis iniquitatibus p̃ssus
est: longuo languore fatigatur : & durum cor. ignis purgationis durior
concremat: Quia diuina dispensatione agitur. ut ꝓlixiora uitia ȩgri¬
tudo ꝓlixior exurat: Quis illum umquã conseruari ad conuersionẽ
creder&e: Quis tantam dĩ miscdiam considerare sufficiat: Ecce iuuenis
prauus draconem uidit in morte: cui seruiuit in uita Nec uidit ut uitã
funditus ꝑder&e: sed ut cui seruierat sciroe: sciendo resisterae: ipsumq re¬
sistendo suꝑarae Et eum a quo prius non uidens tenebatur: uidit poftea
ne teneretur: Iuȩ gͦ lingua. narrare uiscera diuunȩ misedĩȩ sufficit: ⁊¬
sp̃s. antȩ tantę pietatis diuitias non obstupescat: has diuinę pietatis
diuitias considerauit psalmista. cum dicerae: Aduitor m̃s tibi psallam:

Expanded text:
doloribus fatigatur. Morti quidem subtractudoloribus fatigatur. Morti quidem subtractuvitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tantae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad deuorandum datus sum: ꝓpter uram̃ p̃sentiam deuorare me non potest:
Quid mͥ moras facitis: date locum: ut ei deuorare me liceat: Cumq hunc
fr̃s ut signum sibi crucis imprimer&e ammonerent: respondebat uirtute
qua poterit dicens Uolo me signare. sed non possum: Quia a dracone p̃-¬
mor Spumȩ oris eius: faciem meam liniunt: Guttur meum: eius ore
suffocatur: Ecce ab eo mea brachia comprimuntur: qui iam & caput meũ
in suo ore absorbuit: Cumq hoc ille pallens. tremens. & moriens. dice¬
r&e : cęperunt fr̃s uehementius orationibꝰ insistere. de oppressum draconis
p̃sentia. suis p̾cibus adiuuare: Cum repente liberatus. magnis cȩpit
uocibus clamare dicens: Dõ grãs: ecce discessit: ecce exiit: ante oracione.
ur̃as fugit draco. qui me acceperat: Mox aut̃ seruiturũ sedõ. & esse
monachum deuouit: atq a tempore illo nunc usq febrib p̾mitur.

Expanded text:
ad devorad devorQuid mihi moras facitis? date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hic, fratres, ut signum sanctae crucis imprimeret, admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia dracone premor: spuma oris ejus faciem meam linivit, guttur meum ore ejus suffocatur, ecce ab eo brachia mea comprimuntur, quia jam et caput meum in suo ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens, tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis praesentis suis precibus adjuvare; cum repente liberatus coepit magnis vocibus clamare dicens: Deo gratias, ecce discessit; ecce exiit, ante orationes vestras fugit draco qui me acceperat. Mox autem secuturum se Dominum, et esse monachum devovit; atque a tempore illo, nunc febribus premitur, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
a monasterii habitacione non poterat: quia uel quid agerae. uel unde
uiuera ñ habebat Erat eius prauitas. cunctis onerosa: sed hunc om̃s
equinimiter ꝓfratris eius tolerabant: Nam suꝑbus & lubricus: si qua
post hoc scłm sequeretur uita nesciebat: Irridebat uͦ. siquis illi hanc prȩ¬
dicare uoluiss&. Itaq cum habitu seculari uiuebat in monasterio.
uerbis leuis: motibus instabilis. mente tumidus: ueste compositus: actione
dissipatis Mense aut̃ iulio nuꝑ elapso: huius quã nostis pestilenti ae
clade ꝑcussus est. Iui ad excremũ ueniens: urgeri cȩpit. ut animam
redderae Et ultima iam corporis parte p̃mortua: uitalis uirtus in solo
pectore & lingua remanserat fratres aderant: eiusq exitum in quantum
dõ largiente poterant. oracione tuebantur: At ille subito adse draconem
uenire conspiciens: magnis uocibus cȩpit clamare dicens Ecce draconi

Expanded text:
a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare voluisset. Itaque cum habitu saeculari vivebat in monasterio, verbis levis, motibus instabilis, mente tumidus, veste compositus, actione dissipatus. Mense autem Julio nuper elapso, hujus quam nostis pestilentiae clade percussus est, qui, ad extremum veniens, urgeri coepit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi
Abbreviated transcription (Latin):
scã ȩccła laboribus antecessit: quem ꝑsequendo martirem fecit:
uo ergo sunt : quȩ sollicitȩ pensare debemus Quia enĩ multi uocati.
sed pauci electi sunt: prinũ est. ut de se quisq minime p̾sumat:
uia &e si iam ad fidem uocatus est: utrum ꝑhenni regno dignus sit nescit
Ocđm uͦ ẽ: ut unusquisq ꝓximũ quẽ fortasse iacere in uitiis conspieit.
desꝑare ñ audeat: quia diuinȩ miscdiȩ adiuitias ignorat: Rem frs a
nuꝑ contigit refero: ut si uos peccatores ee̾. ex corde conspicitis. omni¬
potentis di miscdiam amplius ametis: Prȩsentianno in monasterio mes¬
qđ uixta beatoꝵ martirum iohantiis & pauli ȩccłam situm est: frater
uersatus: Hunc ad monasterium frat̾ suus. corpore non corde secutus ẽ.
am ualde conuersacionis uitam & habitum detestans: in monasterio ut
hospes habitabat: & monachorũ uitam moribus fugiens. recedere

Expanded text:
sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum perenni regno dignus sit nescit. Secundum vero est ut unusquisque proximum, quem fortasse jacere in vitiis conspicit, desperare non audeat, quia divinae misericordiae divitias ignorat. 7. Rem, fratres, quae nuper contigit refero, ut si vos peccatores ex corde esse conspicitis, omnipotentis Dei misericordiam amplius ametis. Prquod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli ecclesiam positum est frater nversatus est quidem, sed hunc ad monasterium frater suus corpore non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestatus, in monhospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere
Abbreviated transcription (Latin):
libus per confessionẽ ad mixti sunt: sed ꝓpter uitam reꝓbam. illic nume¬
rari in sorte fidelium non merentur Hoc ouile scȩ ȩccłȩ. hedos cũ agnis
recipit: sed attestante euangelio. cum uidex uenerit bonos a malis sepa
sicut pastor segregat oues ab ȩdis Neq & enim possunt. qui hic carnis suȩ
uoluptatibus seruiunt: illic in ouium grege numerari Illic eos a sorte
humilium uidex separat: qui se hic in suꝑbiȩ cornibus exaltant: Regnum
tari nec desperare debetis Iuid enim sit hodie. aspicimus: sed quid cras
futurus sit unusquisq nescimus Plerumq & qui post nos uenerit: per
agilitatem nos boni oꝑis antecẽdit & uix eum cras sequimur : quẽ ho-¬
die p̃ire uidebamur Certe cum stephanus ꝓ fide moreretur: saulus
lapidantium uestimenta seruabat Omĩum gͦ manibꝰ ipse lapidauit.
qui ad lapidandum om̃s exertos reddidit Et tam̃ eundem ipsum in

Expanded text:
libus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numelibus per confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit; sed, attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum tari. nec desperare debetis. Quid enim sit hodie aspicimus, sed quid cras futurus sit unusquisque nescimus. Plerumque et qui post nos venire cernitur per agilitatem nos boni operis antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidantium vestimenta servabat. Omnium ergo lapidantium manibus ipse lapidavit, qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
supnus uidex quia sub tilitate hec examinae ignoramus: & quidem gau¬
dendum ciuq sumioꝑe ẽ. in regno dĩ eẽ uel ultimum: Sed post hȩc teu¬
ad fidem plures ueniunt: &e ad celeste regnum pauci ꝑducuntur: Ecce¬
enim ad hodiernam festiuitatem quam multi conuenimus: ȩccłȩ pari¬
etes implemus: S tamen quis sciat. quam pauci sunt. qui in illo elector
dĩ grege numerentur: Ecce uox omniũ. xp̃m clamat: sed uita om̃ium
non clamat: Pleriq dm̃ uocib sequuntur: moribus fugiunt. Hinc & enui
paulus dicit: Iui confitentur se nosse dm̃. factis aut̃ negant: Huic iacobus
ait: Fides sine oꝑibus: ociosa est Hinc ꝑ psalmistam dñs dicit Annunci¬
aui &e locutus sum: multiplicati sunt suꝑ numerum Uocante enĩ dño.
suꝑ numerum multiplicantur fideles: quia non numquã &iam hu ad
fidem ueniunt. qui adelectoꝵ numerum non ꝑtingunt Hic enim fide¬

Expanded text:
supernus judex, qua subtilitate haec examinet, ignoramus. Et quidem gausupernus judex, qua subtilitate haec examinet, ignoramus. Et quidem gaudendum cuique summopere est in regno Dei esse vel ultimum. Sic post haec terad fidem plures veniunt, et ad coeleste regnum pauci enim ad hodiernam festivitatem quam multi convenimus, Ecclesiae parietes implemus, sed tamen quis sciat quam pauci sDei grege numerentur. Ecce vox omnium Christum clamat, sed vita omnium non clamat. Plerique Dominum vocibus sequuntur, moribus fugiunt. Hinc enim Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus otiosa est . Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super numerum multiplicantur fideles, quia nonnunquam etiam hi ad fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hic enim fide
Abbreviated transcription (Latin):
laborem ñ murmuramus. & denarium accipimus: quia post mediatoris
aduentum in hoc mundo uenientes ad regnum ducimur. mox ut de
corpore eximus & illud sine mora ꝑcipimus: qđ antiqui patres cũ magna
ꝑcipere dilacione meruerunt Unde & isdem pater familias dicit Uolo
& huic nouissimo dare sicut & tibi & quia ipsa regni ꝑceptio. eius ẽ bo-¬
nitas uoluntatis: recte subiungit: Aut non licae mͥ qđ uolo facere.
Stulta enĩ questio est hominis: contra benignitatem dĩ Comquerendum
quippe essae. non si darae qđ non deber& : sed si non darae quod deberae Unde
apte subditur: An oculus tuus nequam est. quia ego bonus sum: Nemo
aũt se de opere. nemo de tempore extollat: cum hac expleta sententia.
subsequenter ueritas clamae Sic erunt nouissimi primi: & primi nouis¬
simi Ecce enim & si iam scimus quȩ uel quanta bona fecimus: adhuc¬

Expanded text:
laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post Mediatoris adventum, in hoc mundo venientes, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum magna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim quaestio est hominis contra benignitatem Dei. Non querendum quippe esset si non dat quod non debet, sed si non daret quod deberet. Unde apte subditur: An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Nemo autem se de opere, nemo de tempore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Ecce enim etsi jam scimus quae
Abbreviated transcription (Latin):
Uni cuiq enim pondus diei & estus ferre est : ꝑ longioris uitȩ tempora. car-¬
nis suȩ calore fatigari: S queri potest. quomͦ murmurasse dicti sunt. qui
saltem sero ad regnum uocantur Cȩloꝵ & enim regnũ. nullus mur-¬
murans accipit: nullus qui accipit. murmurare potest: S qr anti qui
patres usq ad aduentum dnĩ quam lib& iuste uixerint. ducti ad regnũ
non sunt. nisi ille descenderae qui paradysi claustra hominibus interpo-¬
sitionȩ suȩ mortis aperirae: eoꝵ hoc ipsum murmurasse est. qđ & recte
ꝓꝑcipiendo regno uixerunt: & tam̃ dui a ꝑcipiendo regno dilati sunt:
Quos enim post ꝑactam iusticiam. inferni loca quamiuis tranquilla susceper̃.:
ꝑfecto & laborasse fuit in uinea. & murmurasse: Iuasi gͦ po
muracionem. denarium acceꝑunt: qui post longa inferni tempora.
ad gaudia regni ꝑuenerunt: Nos aut̃ qui ad undecimã uenimus. post

Expanded text:
Unicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carUnicuique enim pondus diei et aestus ferre est per longioris vitae tempora carnis suae calore fatigari. 4. Sed quaeri potest quomodo murmurasse dicti sunt, qui saltem sero ad regnum vocantur? Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. Sed 1513 quia antiqui patres usque ad adventum Domini, quantumlibet juste vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet qui paradisi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eorum hoc ipsum murmurasse est quod et recte pro percipiendo regno vixerunt, et tamen diu ad percipiendum regnum dilati sunt. Quos enim post peractam justitiam inferni loca quamvis tranquilla susceperunt, eis profecto et laborasse fuit in vinea, et murmurasse. Quasi ergo post murmurationem denarium accipiunt, qui post longa inferni tempore ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post
Abbreviated transcription (Latin):
alauit uitȩ: A nouissimo aut̃ reddere denarium pater familias cȩpit.¬
quia ad paracdysi requiem prius latronem quam petrum pduxit: luanti pa-¬
tres ante legem. quanti sub lege fuerunt: & tam̃ hii qui in dñi aduentu
uocati sunt ad cȩlorum regnum sine aliqua tarditate ꝑuener̃: Eundem
gͦ denarium acceperunt qui laborauerunt ad undecimã: quẽ expecta.¬
uerunt toto desiderio & hii qui laborauer ad primã. Quia equalẽ uitȩ
ȩterne retributionem sortiti sunt. cum his qui amundi initio uocati
fuerant. hu qui in mundi fine ad dm̃ uenerunt: Unde & hii qui in la-¬
bore p̃cesserant. murmurantes dicunt: Hui nouissimi una hora fecert̃:
ae pares eos nobis fecisti. qui portauimꝰ pondus diei &e estus: Pondus enim
diei & ȩstus portauerunt hii. quos a mundi initio quam diu hic contigit
uiuere: necesse fuit &iam longiora carnis temptamenta tolerare.:

Expanded text:
halavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit,halavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit,quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum regnum sine aliqua tarditate pervenerunt. Eumdem ergo denarium accipiunt qui laboraverunt ad undecimam quem exspectaverunt toto desiderio qui laboraverunt ad primam, quia aequalem vitae aeternae retributionem sortiti sunt cum his qui a mundi initio vocati fuerant, hi qui in mundi fine ad Dominum venerunt. Unde et hi qui in labore praecesserant, murmurantes dicunt: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti qui portavimus pondus diei et aestus? Pondus enim diei et aestus portaverunt hi quos a mundi initio, quia diu hic contigit vivere, necesse fuit etiam longiora carnis tentamenta tolerare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam festinant: Nam qui sibi uiuit. qui carnis suȩ uoluptatibus pasci-¬
tur: recte ociosus redarguitur: quia fructum diuini oꝑis non sectatur:
Iui uͦ & usq ad ȩtatem ultimam dõ uiuere neglexit: quasi usq ad unde¬
cimã ociosus stetit Unde recte usq ad undecimã torpentibus dicitur:
Quid hic statis tota die ociosi: Ac si dicatur aꝑte Et si dõ uiuere in pueritia
&e iuuentute nolu istis: saltem in ultima ętate resipiscite: & ad uitȩ uias
cum iam laboraturi multum non estis. uel sero uenite & tales gͦ pater fa¬
milias uocat: & plerumq ante remunerantur: quia prius ad regnũ de
corpore exeunt. quam hii qui in pueritia uocati e̾e̾ uidebantur Annon
adũdecimam uenit latro : qui & si non habuit ꝑętatem: habuit tam̃ sero
ꝑpęnam: Iui dm̃ in cruce confessus est: & penȩ cum uoce sententiȩ. sp̃m ex¬

Expanded text:
 et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pasci et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum ex
Abbreviated transcription (Latin):
exta uͦ. uiuentus est: quia uelut incentro sol figitur: dũ in ea plenitudo
roboris solidatur: Nona aut̃. senectus intelligitur: in qua uelut sol ab
alto axe descendit: quia ea ȩtas. a calore uiuentutis deficit. Undecima
uͦ hora: ẽ ea ȩtas. quȩ decrepita uel ueterana dicitur Unde & greci ualde
seniores non gerontas. sed prȩsbiteros appellant: ut plusquam senes e̾e̾ in-¬
sinuent. quos ꝓuectiores uocant: Luia ergo ad uitam bonã alius in pue-¬
ritia. alius in adolescentia. alius in uiuentute. alius in senectute. alius in
decrepita ȩtate ꝑducitur: quasi diuersis horis. oꝑarii ad uineam uocantur
quid agat : & considerae. si in dĩ uinea laborat: Iui enim in hac uita. ea
quȩ sua sunt quęxit: ad huc ad dnĩ uineam non uenit Illi namq dõ
laborant. qui non sua sed lucra dñica cogitant: qui zelo caritatis. studio

Expanded text:
Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non γέροντας sed πρεσβυτέρονς appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur.quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio
Abbreviated transcription (Latin):
transacto tam longuo mundi tempore. ꝓuita sua laborare neglexerant. qͣsi
tota die ociosi stalunt: Pensate fr̃s quid inquisiti respondeant Dicunt enim
quia nemo nos conduxit Nullus quippe ad eos patriarcha: nullus ꝓpla
uenerat: & quid est dicere. ad laborem nos nemo conduxit: nisi uitȩ nobis
uias nemo p̃dicauit: Quid gͦ nos a bono opere cessantes in excusacione nrũ
dicturi sumus. qui pene a matris utero ad fidem uenimꝰ : qui ũba uiꝙ
ab ipsis cunabulis audiumus. qui ab uberibus scẽ accłȩ. potum suꝑnȩ p̾a¬
cacionis sumpsimus cum lacte carnis: Possumus uͦ & easdem diu̾sitates
horarum. &iam ad unũ quemq hominem ꝑ etatum mom̃ta distinguere
ane quippe. intellectus nr̃i pueritia est: Hora aut̃ t̾cia. adolescentia intel¬
ligi potest : quia quasi iam sol in altum ꝓficit. dum calor ȩtatis crescit

Expanded text:
transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem mundi: in qua p̾dicatores scĩ apostoli missi sunt: qui mercedem
plenam. & tarde uenientes acceper̃ Ad erudiendam gͦ dñs plebem suam.
quasi ad excolendam uineam suam. nullo tempore destitit operarios mitte-¬
re: quia oe prius ꝑ patres. & post modum ꝑ legis doctores & ꝓpħas. ad ex
iũ uͦ ꝑ apostolos dum plebis suę mores excoluit: quasi ꝑ oparios
uineȩ cultura laborauit: quãuis in qͦliba& modulo uel mensura. quis¬
quis cum fide recta bonȩ actionis extitit: huius uineȩ oꝑarius fuit: Oꝑator
gͦ mane. horȩ terciȩ. sextȩ. & nonȩ. antiquus ille & hebraicus popłi desig.¬
natur. qui in electis siuis ab ipso mundi exordio. dum recta fide dm̃ studuit
colere: quasi non destitit in uineȩ cultura laborare Ad undecimã uero
gentiles uocantur: quib & dicitur: Qa hic statis tota die occiosi : quia eium

Expanded text:
ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad ex per apostolos, 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim,
Abbreviated transcription (Latin):
n explanatione sua multa ad loquendum scĩ euangelii lectio postulat
quam uolo si possum subbreuitate ꝑstringere: ne uos extensa ꝓcessio. &
ꝓlixa expositio. uideatur onerare Regnum cȩloꝵ patrifamilias simile
milias similitudinem rectius tenae. quam conditor nr̃ qui regit quos condidit.
&e electos suos sic in hoc mundo possid&e. quasi subiectos dñs in domo:: Qui
electum qui in fine mundi nasciturus est. quot scõs ꝓtulit: quasi tot palmi-¬
tes misit: Hic itaq paterfamilias ad excolendam uineam suam mane. hora
t̾cia. sexta. nona. & undecima. oꝑarios conducit: quia a mundi huuis initio
usq in finem. ad erudiendam plebem fidelium. p̃dicatores congregare nõ
destitit: Mane & enim mundi. fuit ab adam usq ad noe Hora uͦ tercia.:
a nõe usq ad abraham: Sexta quoq ab abraham. usq ad moysen: Nona
aut̃: a moyse usq ad aduentum dnĩ Undecima uͦ. ab abuentu dñi usq

Expanded text:
postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamiliamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi selectum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque
Abbreviated transcription (Latin):
rerum transeuntium grauia non putatis: Si ȩternȩ retributionis glam con¬
spicitis: de temporali in uiria non doletis: To le rate gͦ aduersarios ur̃os: sed
ut fr̃s diligite. quos toleratis: Eterna p̃mia ꝓ damnis temporalibus querite:
Nec quisqu̾a ur̃m suis se uiribus hanc implere posse confidat: sed obtine te
p̃cibus. ut ipse hanc qui imperat prest&: & scimus quia petentes libenter
exaudiat: quando hoc petitur largiri. qđ iub& Cum continuȩ pulsatur
np̃ce: concite opitulatur in temptacione: ꝑ iħm xpm̃ dnm̃ nrñ¬

Expanded text:
rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione, per Jesum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
& notus meus. qui simul mecum dulces capiebas cibos: indomo dni ambu¬
lauimus cum consensu: & rursum: homo pacis meȩ inquo sꝑabam. &
quiedebat panes meos. ampliauit aduersum me supplan tationẽ: Ac si
de traditore suo aꝑtis uocibus dicat: Transgressionẽ eius tanto grauius
ꝑtuli : quanto hanc ab eo qui m̃s ee̾ uidebatur. sensi Onĩs gͦ electi quia
summi capitis menbra sunt. caput quoq suum in passionibus sequentur.
ut ipsos aduersarios in sua morte sentiant. de quoꝵ uita p̾sumebant: &
tanto eis crescat merces oꝑis.: quanto eis uirtutis lucrum ꝓͥficit. ex alienę
damno caritatis: Sed quia dura sunt quȩ p̃dicuntur de afflictione mor-¬
tis. ꝓtinus consolatio subditur. de gaudio resurrectionis. cum dicitur: Capil¬
lus de capite ur̃o non peribit: Scimus fr̃s quia caro incisa dol&: capillus
intisus ñ dol& Ait gͦ martyrib suis Capillus de capite ur̃o ñ ꝑibit: uidelic& apte¬

Expanded text:
 notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet ap
Abbreviated transcription (Latin):
retractans ptulisse se talia exultat: ne bonum patientiȩ. quietis tempore pereat
qđ in ꝑturbacionibus custoditur: Sed quia natalem martiris hodierna die
colimus fr̃s mei : ne quaquã nos a uirtute eius patientiȩ estimare extraneos debemꝰ:
Di enim adiuuante nos dnõ uirtutẽ patientiȩ seontendimus: & in pace ȩccłȩ uiuimꝰ:

Expanded text:
retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
pdidit: ad exhibendas occulte insidias ex ardescit: Qui ͤ tis nãq iam rempore.
ad uictoris animũ redit: & uel damna rerum. uel inuriarũ iacula ad memo¬
riam redueit : cunctaq quȩ sibi illata sunt uehement᷑ ex aggerans. fuisse
intolerabilia ostendit ÷ & quiescentis animũ tanto furore conturbat. ut
plerumq uir patiens illa se e quanimiter tolerasse & iam post uictoriã cap-¬
tiuus erubescat: seq non reddidisse contumelias doleat: & deteriora re-¬
pendere si occasio p̃beatur querat Suib gͦ isti sunt similes: nisi his qui per
fortitudinẽ in campo uictores sunt. sed ꝑ negligentiã post modũ intra urbis
claustra capiuntur: quibus isti sunt similes: nisi his quos inruens grauis languor
a uita non subtrahit: sed leniter ueniens recidiua febris occidit: Ille gͦ ueracit̃
patientiam seruat: qui & ad tempus aliena mala sine dolore tolerat. & hȩc eadẽ

Expanded text:
perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum pꝰ paululũ h ec ipsa quȩ ꝑtulerint. ad memoriã reuocãt: igne ue¬
hementissimi doloris insti gantur. Argumenta ultionis inquirunt: et
mansuetudinẽ quã tolerantes habuerunt: in recrãctione sua sem& ipsos
diiudicantes ꝑdunt Callidus namq aduersarius. bellum contra duos
mou&: unum uidelic& inflammans. ut contumelias prior inferat: alterũ
uͦ ꝓͥuocans. ut contumelias lęsus reddat: Sed quia eius iam uictor exttt.
que ad ꝓferendas contumelias commnouit: contra illum acrius dol&. quẽ ad
reddendas in uirias cõmouere non potuit Unde fit ut tota se uirtute contri
eum erigat : quẽ contumelias fortiter ꝑtulisse considerat. Quẽ quia cõmouere
in ipsa in iuriarum iaculacione non potuit: ab aꝑto certamine interim rece¬
dens. in secreta cogitacione. deceptionis tempus inquirit & qui publico bello

Expanded text:
Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne veSed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello
Abbreviated transcription (Latin):
patur: Scriptum nãq est: Doctrina uiri : ꝑ pacientiã noscitur Tanto
quisq minus ostenditur doctus: quanto conuincitur minus
Leq enim potest ueraciter bona docendo impendere: si uiuendo nesciat
equanimiter aliena mala tolerare: Quanto enim culmine uirtus patien-¬
tiȩ polleat: rursus salomon indicat dicens: Melioꝵ est patiens. uiro forti.
& qui dominatur animo suo. expugnatore urbium: Minor est gͦ uicto¬
ria. urbes expugnare : quia extra sunt quȩ uincuntur: Mauis aut̃ est
qđ ꝑ patientiam uincitur: quia ipse a se animus suꝑatur: & sem& ipsum
sibi m& ipsi subicit: quando eum patientia in humilitate tolerantiȩ sternit.
Sciendum uͦ est. qđ plerumq euenire patientibus sol&: ut eo quidẽ tempore
quo aduersa patiunt᷑ uel contumelias audiunt. nullo dolore pulsentur:
& sic patientiam exhibeant. ut custodire ętiam cordis innocentiã curent:

Expanded text:
patur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto patur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Saet qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent.
Abbreviated transcription (Latin):
posid̾e qd̾ sumꝰ. Pacientia uera ẽ aliena mala eqͣnimit᷑ ꝑpeti: ẽtꝰ eũ qͦq qui mala
ir rogat. nullo dolore mor deri: Nam qui sic ꝓximi mala portat. ut tam̃
taciius doleat. & tempus dignȩ retributionis quȩrat: patientiam non exhi-¬
ba sed ostendit: Seriptum quippe est Caritas patiens est: benigna est: Patiens
namq est. ut aliena mala toler&e: benigna uero est. ut ipsos ȩtiam quos
Uirtus itaq est. coram hominibus aduersarios tolerare: sed uirtus coram ao
liligere : quia hoc solum ds̃ sacrificium accipit: qđ ante eius oc
altari boni operis. flamma caritatis incendit: Sciendum uͦ. qđ plerumq
ideo patientes uidemur : quia retribuere mala non possumus Sed qui
idcirco malum non retribuit quia nequaquã ual&: ꝓcul dubio ut pre¬
diximus patiens non est : quia patientia non in ostensione inquiritur. sed
in corde ꝑ in patientiȩ aut̃ uitium: ipsa uirtutum nutrix doctrina dissi¬

Expanded text:
. Patientia vera est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhit, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est, ut aliena mala toleret. Benigna vero est, ut ipsos etiam quos Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissi
Abbreviated transcription (Latin):
mordeat: non inuidiȩ rubigo consumat: Non elatio inflae: ñ ambitio per
ergo o homo. contra uicia honorem dĩ: quia ꝓpt̃ te factus est dĩ homo:¬

Expanded text:
mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus est Deus homo
Abbreviated transcription (Latin):
iam socios uenerantur: Hinc est enĩ qđ loth & iosuȩ angłos ad orant: nec tam̃
adorare ꝓhibentur: Iohannes uͦ in apocalipsi adorare angłm uoluit : sed tam̃
hunc isclem angłs ne se debeat adorare compescuit. dicens Uide ne feceris: con-¬
seruus enĩ tuus sum. & fratrũ tuoꝵ: Quid est qđ ante redemptoris aduentum
ĩ abhominibus adorantur & tacent. post modum uͦ a dorari ref
nisi qđ naturam nrãm quã prius despexerant. post quã hanc suꝑse assumptã
conspicuuit. substratam sibi uidere ꝑtimescunt: Nec iam subseuelut in¬
firmã contempnere ausi sunt: quã suꝑ se uidelicae in celi rege uenerantur:
ec habere dedignantur hominẽ sociuim: qui suꝑse ad orant hominẽ dm̃: Cure
ciues & angelis eius equales sumꝰ Uendicemus moribus. dignitatem nrãm.
ulla nos luxuria inquinoe: nulla turpis cogitacio accusoe Non malicia m̃tẽ

Expanded text:
jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemcives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem