comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
docer& non necessitatis eẽ. peccure sed ꝓpositi ac uoluntatis :
ego desideria carnis si non inlicitarũ concupiscentia rum
hic dicuntur : accipio sicuti ẽ fumes sitis refectio las situdines
& siquid huius modi ẽ. Perhueoenĩ quidã quãuis ea sint in¬
cul pabilia inculpas decidun. qđ ab illo siduator ea fuit : &ium¬
si haec in eo fuisse propt᷑ similitudinẽ caris peccati euangelio
testeuideamusBeatus uero hilarius cuius huec uerba posuit
non enĩ nisi spũ ꝑfecti & in mortilitute mutati qđ solis mundis
corde dispositũ .ẽ. hoc qđ in dõ .ẽ. inmortale cernemus : qđ dixit
contra id quad dicimus: uel quid istũ adiuu& nescio Nisi quia pos¬
se. eẽ. hominem mundo corde testatus. ẽ qđ quis negat : sed gra
qd eũ dixis se cominoniorati quas ioblitaenxs legerat ut abstine¬
r&se ab anni re maligna quia dm̃ sola mente uitiis non amix¬

Expanded text:
doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis mundis corde d e d i dispositum est, hoc quod in deo est inmortale cernemus, quod dixit contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse esse hominem mundo corde testatus est. quod quis negat? sed gratiquod eum dixisse commemorat: quas s Iob litteras legerat u t ab stineret s e ab omn i re maligna ? quia deum sola mente uitiis non ammix
Abbreviated transcription (Latin):
de inqratus ẽẽ non debeo & fumiliur ore affectu nolo uterra
qui hunc mihi d&ulit honorem : primaeni quue posuit quu
nomen eius quiea dixit non ibi legi siue quic ille non scripsit
siue quia codex quẽ misistis id aliqua forto mendositute non ha¬
buit ꝑtuxctare quid opus ẽ Maxime quõ me inhuiur mode
quoruliba hominũ scriptis liberũ quic salis cunoniois debeo
sineulla recusatione consensum non nihil mou& qđ de illius scrip¬
tis cuius nomen non ibiioueni ille posuit : Oportuit magistrũ doc¬
toremq uistutis homini simillimũ fieri ut uincendo peccietũ doceat
hominem uincere posse peccutũ : Quomodo enĩ dictũ sit: auctor
huius sententiue inderit qualit̃ possit exponere dũ tumen nor
minime dubitemus peccatũ xpm non in sehabuis se qd uincera
quinutus ẽ in similitud ine carnis peccati non incarne peccati.
liud eiusdem itaposuit &iterũ ut desideriis carni sed omitis

Expanded text:
de ingratus esse non debeo et familiariore affectu nolo ut erret, de ingratus esse non debeo et familiariore affectu nolo ut erret, qui hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, quia nomen eius qui ea dixit non ibi legi, sine quia ille non scripsit sine quia codex quem misistis id aliqua forte mendositate non habuit pertractare quid opus est? maxime quoniam me in huiusmodi quorumlibet hominum scriptis liberum — quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: oportuit magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Christum non in sc habuisse quod uinceret, qui natus est in similitudinem carnis peccati, non in carne peccati. aliud eiusdem ita posuit: et iterum: u t desideriis carnis edomitis
Abbreviated transcription (Latin):
addendũ sit & heri fuisse in alique dũ inisto corpore uiuera &
hodie eẽ &cnrs futunr̃ : dũ tamen longe pluror sint quicũ sibi
usq ad: ultimũ uitaehuius diemꝰ nec essicriũ . es. non dubitent
ut uente citer dicunt dimitte nobis debita ane sicut & nosdimittin
uunte gratiu saluatorir xp̃i crucifixi & dono sp̃s eius. uel quor¬
lb& ad plenissimã ꝑfectionẽ uel quẽ quĩ ad qualecũq ꝓuectũ
uerȩ pias q iustitiue ꝑuenire qͥuineguuer&t : pescioutrũ recte
eaestimonia quue non quidẽ descriptunis canonicis sedde
quibdum catholicorum trectitorñ opusculis posun uolents
oecurrere his quieũ solũ dicerent istadefendere sua sunt media
ut neq eontix niem̃ sententiũ fint : Neq teutm ipsius inquib
non nibil &ium delibris meis inopnere uoluit : sne pioq ali¬
quom deputuns quicũ illis cõmemorari dignus uidereo⁊ Vn¬

Expanded text:
addendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore uiueret, et addendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore uiueret, et hodie esse et eras futuram, dum tamen longe plures sint, qui cum sibi usque ad ultimum uitae huius diem necessarium esse non dubitent, ut ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus uuante gratia saluatoris Christi crucifixi et dono spiritus eius uol quolibet ad plenissimam perfectionem uel quemquam ad qualemcumque prouectum uerae piaeque iustitiae peruenire qui negauerit, nescio utrum recte ea testimonia, quae non quidem de scripturis canonicis, sed de quibusdam catholicorum tractatorum opusculis posuit uolens occurrere his qui cum solum dicerent ista defendere, ita sunt media, ut neque contra nostram sententiam sint neque contra ipsius. in quibus nonnihil etiam de libris meis interponere uoluit me quoque aliquem deputans, qui cum illis commemorari dignus uiderer. un
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicer& cump̃s stim sibi hoc tãquã ex ꝑsona aduersiorior ũ
pposicũ trecture & apenire susceperit: quur illic solã
nem defendere uoluit: & quia ita homo creatus . ẽ. ut non pecca¬
repossa si peccaro noluiss& asseruit: Ac ꝑ hoc qđ itucreatus
ẽ eam possibilitatem adqratiũ dĩꝑtinere definiuit. qua possi¬
bilitute si noluerit peccure non peccat. Et noluit aliquid dice
in hoc scło fuerit uelsit uel possit. eẽ. aliquis itu iuste uiuens
ut nullũ habeat omnino peccatũ : porest. ẽẽ. aliqua quuestio int̃
quis quis ambigit. desipit ⁊ sedego nec de isticuita uolo contende¬
re: quã quã enim mihi nonuideatur alit̃ intelligendũ qđ scrip¬
tũ ẽ noniustificabitur in conspectutuo omnis uiuens & siquaa
similia: T̃ aemen utinc̃ porst ostendi uel huec testimonia meli¬
us alĩ intellogi posse uel ꝑfectã plenãq iustitiã cuprsus nihil

Expanded text:
hoc diceret, cum praesertim sibi hoc tamquam ex persona aduersariorum hoc diceret, cum praesertim sibi hoc tamquam ex persona aduersariorum oppositum tractare et aperire susceperit? cur illic solam naturam defendere uoluit et quia ita homo creatus est, ut non peccare posset. si peccare noluerit. asseruit, ac per hoc quod ita creatus est eam possibilitatem ad gratiam dei pertinere definiuit, qua possibilitate, si noluerit peccare, non peccat, et noluit aliquid dicerin hoc saeculo fuerit uel sit uel possit esse aliquis ita iuste uiuens, ut nullum habeat omnino peccatum, potest esse aliqua quaestio inter c uitam quisquis ambigit desipit. sed ego nec de ista uita uolo contendere. quamquam enim mihi non uideatur aliter intellegendum quod scriptum est: non iustificabitur i n conspectu tuo omnis uiuens et si qua similia, tamen utinam possit ostendi uel haec testimonia melius aliter intellegi posse uel perfectam plenamque iustitiam, cui prorsus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nos & istos qđ nos &iũ cũ diabolo resistitur poscendũ dĩ adiutoriũ
Non solũ non negumus uerũ &iã p̃dicamus. Istiuut̃ tuntum
uoluntati tribuunt potestatẽ ut pi&ati aufenent orationem¬
M amutiq: ut diabolo resistumus & fugiat a nobis. Ideo p̃cuntes
dicimus. nenos infenes intẽptationem. Ideo ammonitisum
tũ quã ab imperatore milites exhortunte &dicente : uigilate
& orate ne in tr&is intẽptationẽ. Quoduero contra eos dispu¬
tit quidicur & quis nolit sine peccato ẽẽ si hoc in hominis ess&
positũ potestate: Necte quidẽ disputat hoc ipso eos confiter¬
non eẽ. in possibile quia hoc uel multi uel omnes uolunt: sed
tes ad iuuuri ut non peccemus Nusquã dicere uoluit : qđ si forte
latenter sentit ignoscut alit̃ suspicantib: ipse enĩ hoc fucit:
quicũ tuntã dehacre patiatur inuidiamsentire iduult :¬
& confiteri uel ꝓfiteri non uult.: Quid enet magnũ ut

Expanded text:
nos et istos, quod nos etiam cum diabolo resistitur poscendum dei adiutorium nos et istos, quod nos etiam cum diabolo resistitur poscendum dei adiutorium non solum non negamus, uerum etiam praedicamus, isti autem tantam uoluntati tribuunt potestatem, ut pietati auferant orationem. nam utique ut diabolo resistamus et fugiat a nobis, ideo precantes dicimus: n p nos inferas in temptationem; ideo et admoniti sumus tamquam ab imperatore milites exhortante et dicente: uigilate et orate, ne intretis in temptationem. Quod uero contra eos disputat, qui dicunt: \'et quis nolit sine peccato esse, si hoc in hominis esset positum potestate?\' recte quidem disputat \'hoc ipso eos non esse inpossibile. quia hoc uel multi uel omnes uolunt\'; sed tes adiuuari, ut non peccemus, nusquam dicere uolunt. quod si forte latenter sentit, ignoscat aliter suspicantibus. ipso enim hoc facit, qui cum tantam de hac re patiatur inuidiam, sentire id uult et confiteri uel profiteri non uult. quid erat magnum ut
Abbreviated transcription (Latin):
go. qeiuic inquamũ condelectutur legidĩ non ẽ sub legestimo¬
ro quia timor sene tormentũ haba nondoletiati onest
Pro unde sirecte seir ũsur sicut ꝓmembris sanatir gratius age¬
re ura ps enandis orare debemus u nta soluties macuinibie
ad diposste sanitate ꝑfectadi suaunute plena libtit ꝑ sii iuiur
onenim ab iuimus humanam natunt̃ porse oe. sinereccaroui
gutullo inodo negiere debemus ꝑficiporso: qua ꝓ ficere nonno
ridicimus ut iustu & beatusit a quo creatic ẽ. ut sit : fucilo
staq refellitur qđ a quib dũ sibidicit oppomis diabolus nob acsuer¬
situr. Pror sus hiuc obiettioni eade uerbi respondemn
uuae ipse respondit: resistamus ille & fugia: uesstite inquit
beatus apłs diabolo & fugi& a uobis. Vnde anim a duestendũ ẽ.¬
quid possit his nocere quos fugit: uel quã ustutẽ habere intelli¬
gendus sit : qui soli s praeuadere non resistentib potest. Huec &
mea uerba sunt uerius enĩ dicinon potest: sed hoc int̃.ẽ. inter

Expanded text:
ondelectabatur legi dei, non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo negare debemus perfici posse, quam proficere non ne adiuuante fieri dicimus, ut iusta et beata sit, a quo creata est ut sit. facile itaque refellitur, quod a quibusdam sibi dicit opponi: \'diabolus nobis aducrsatur\'. prorsus huic obiectioni eadem uerba respondemus, quae ipse respondit: resistamus illi, et fugiet. res istite, inquit beatus apostolus, diabolo, et f ugi e t a uob i s. unde animaduertendum quid possit his nocere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegendus sit, qui solis praeualere non resistentibus potest. haec et mea uerba sunt; uerius enim dici non potest. sed hoc interest inter
Abbreviated transcription (Latin):
opis. E sual ue ne q̃uo instituta ẽ natunt creatore hocralua tont
iucicillius medicina quu uerbũ caro ficctũ ẽ ut habat uatore
innobis sio pur eẽ fiteamurparius & mugnis ⁊dẽ auagitib
infantum usqͦ canos senũ totuquae int̃nos ã huius questionis
contro uorsiudis solutat ẽ: Nuncium uideenius utrũ ẽbuptiatis

Expanded text:
opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore eaque illius medicina, qua uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, si opus esse fateamur paruis et magnis, id est a uagitibus infantum usque canos senum, tota quae inter nos est huius quaestionis controuersia dissoluta est. Xunc iam uideamus, u
Abbreviated transcription (Latin):
se ri not et ust cuicũq baptita tosit caro contnerie Caiti
ort undũ eundẽ apłm incarne non ẽc̃ intellegatur : Ituem̃
urnoquili non potuit penitus se obliuisci. eẽ xpĩanũ sedidlic&
iosuren halcordatus e Neces nt adefensione naturubi ẽ ergo
mso e ebilitas pos sibilitatis apforte nondũ baptitati innata¬
me heoonũ non sunt : Hicprorsur hic por ar uigilaro atĩ aduer¬
conporost quifieri pocest inquit ut cuicũq baptrratost atro
aponaiai fado non baptiratis potest caro ee congniria
sa onaquẽ adinodũ cũ sit &iũ imipsis illa ab eomultũ defen¬
lamia tllos ucust uelineis concodit es uitiatĩ silam inbaefi¬
buts illo saucus sunus destabulo egroriurẽ aut sienur insta¬
buelo &s cuid suic unendũ misericorr samaritunus adue tst
poet ro si e listis concedit carnẽ eõ contneriuãdiert quid conti¬
epratan s Eoculdubio bona quiabom: nisiquis hace: uitium qđ
oprs aens flie ctũ e toluntcte & hoc ut in natune sanain eoipe

Expanded text:
i potest, ut contraria baptizato sit caro contraria, cum secundum eundem apostolum in carne non esse inteltellegatur? ita enimuero quia non potuit penitus se obliuisci esse Christianum, sed id licet tenuiter recordatus est, recessit a defensione naturae. ubi est ergo inseparabilitas possibilitatis? an forte nondum baptizati in natura hominum non sunt? hic prorsus, hic posset uigilare et, si aduertat, potest. qui fieri potest, inquit, ut cuicumque baptizato sit caro contraria? ergo non baptizatis potest caro esse contraria. exponat quemadmodum, cum sit etiam in ipsis illa ah co multum defensa natura. certe uel in eis concedit esse uitiatam. si iam in baptizatis ille saucius sanus de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est, quo cum curandum misericors Samaritanus aduexit. porro si uel istis concedit carnem esse contrariam, dicat quid conticreatoris procul dubio bona, quia boni, nisi quia hoc est uitium, quod propria inflictum est uoluntate; et hoc ut in natura sanetur, co ipso
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur quae primo inculpata & suluu comdita ẽ : utcũq accop¬
tur&ur hoc dictum: quã quã insepurabilẽ habere possibili¬
tutem : Id .ẽ. utitudicã in amis sibilẽ non debuit illa natun
dici quue uitiariposs&: & medicũ quuerere quicȩci oculos
sanara : & uidendi possibilitatẽ resticuer& quae fuerat amis
sua utẽ uult & nom potest in est uolunta s sedumis sic ẽ possibili¬
tus ÷ ded hueuidae quas moles conaur q̃ua suã sententiã ducat
prũ pere sindero : Obicitenĩ sibi questionẽ dicons : sedscurono

Expanded text:
retur, quae primo inculpata et salua condita est, utcumque accepretur, quae primo inculpata et salua condita est, utcumque acceptaretur hoc dictum; quamquam inseparabilem habere possibilitatem, id est, ut ita dicam, inamissibilem, non debuit illa natura dici, quae uitiari posset, et medicum quaerere, qui caeci oculos sanaret et uidendi possibilitatem restitueret, quae fuerat amisssi autem uult et non potes, inest uoluntas, sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conetur, qua suam sententiam ducat, inrumpere, si ualeret. obicit enim sibi quaestionem dicens: sed caro no
Abbreviated transcription (Latin):
uut̃ declin&ur inuidia: quax p̃ium ꝓsidute sua clamant & dicunt:
quare sineudiutorio gratiuedĩ dicis hominẽ posse non peccare:
Ipsa inquit non peccundi possibilitus nontam in arbitrii potes¬
tate quã in naturȩ necessitate .ẽ.: Quicquid innuturȩ necessi¬
te positũ .ẽ. ad naturȩ ꝑtinere non dubitatur auctor euti
non ẽ. quẽ ad modũ possit ubscondi. Ideo dĩgratiae tribuit
non peccandi possibilitatẽ : quia eius naturȩ ds̃ auctoresł cui
possibilitatẽ non peccundi in separabilit̃ insitũ dicit: cũ uult
ergo fuciat: quia non uult non faccit: ubienĩ ẽ. in sepa raebilis
possibilitus. ei accidere non potest uoluntutis infirmitus: uel
potius uoluntatis adiacentia & ꝑfectionis indigentia. Siergi
itu .ẽ: undeuenit uelleadiac& ꝑficere aut̃ bonũ non adiuca:
Siem̃iste quihunc librũ scripsit de illa hominis natuna loque¬

Expanded text:
autem declinetur inuidia, qua \'christianis pro salute sua clamant et dicunt: autem declinetur inuidia, qua \'christianis pro salute sua clamant et dicunt: \'quare sine adiutorio gratiaedei dicishominem posse non peccare ?\' ipsa, inquit, non peccandi possibilitas non tam in arbitrii potestate quam in naturae necessitate est. quicquid in naturae necessitate positum est, ad naturae pertinere non dubitatur auctorem, utique non est quemadmodum possit abscondi. ideo dei gratiae tribuit non peccandi possibilitatem, quia eius naturae deus auctor est, cui possibilitatem non peccandi inseparabiliter insitam dicit. cum uult ergo, faciat; quia non uult, non facit. ubi enim est inseparabilis possibilitas, ei accidere non potes uoluntatis infirmitas uel potius uoluntatis adiacentia et perfectionis indigentia. si ergo ita est, unde uenit: uelle adiacet, perficere autem bonum non adiacet ? si enim iste qui hunc librum scripsit de illa hominis natura loque
Abbreviated transcription (Latin):
merdudu busuoces ĩt defendendo quiaspsentem poribilit cete sutunte in¬
pediud sanitudiẽ: A uidoce quid udiungat undeillud confirmure ex isti¬
nactogruramulla in quit adimere uolunt s potest qđ inse porabiliter
nistum pbatur eõ naturȩ : unde ergo illicuox ut nom quȩ uultirill
faciatirs: Vnde &ium illu ponenĩ qđ uolo fuciobonũ sodquo d odima
Ecce homines non ea quae ualt fuci uant : & de nom peccundo utiq
agebat non de uolando quia homines non alites enint : Ecce homo
qđ uult bonũ nonagit : sed qđ non uult malũ hoc ugit: uelle illi
adicac& : ꝑficere autẽ bonũ non adiac& : ubi ẽ. possibilitus quȩ
Ab isto enim ipsihumana natuna insepanebilẽ nihil peccandi
possibilitatẽ habere defenditur: sed his uerbis idagitur. &iũ
a nesciente quiloquitur : Non aut̃ nesciente illo quihuecloquẽ¬
lu incautis &iam dm̃timentib sugger&: ut euacu&ur xp̃
gnetia humuna sibi adiustitiũ suũ quasi sufficiematurao ⁊ ut

Expanded text:
 uoces, ut defendendo quasi praesentem possibilitatem futuram inpediat sanitatem ? Kt uidete quid adiungat, unde illud confirmare existimat: quia nulla, inquit. adimere uoluntas potest, quod inseparabiliter insitum probatur esse naturae. unde ergo illa uox: u t non quae uultis faciatis? unde etiam illa: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odEcce homines non ea quae volunt faciunt: et de non peccando utique agebat, non de volando, quia homines, non alites erant. Ecce homo quod vult bonum non agit; sed quod non vult malum, hoc agit: velle illi adjacet, perficere autem bonum non adjacet . Ubi est possibilitas, quae ab isto autem ipsa humana natura inseparabilem nihil peccandi possibilitatem habere defenditur. sed his uerbis id agitur etiam a nesciente qui loquitur, non autem nesciente illo qui haec loquenda incautis etiam deum timentibus suggeret, ut euacuetur Christi gratia humana sibi ad iustitiam suam quasi sufficiente natura. Vt
Abbreviated transcription (Latin):
re aonla mare ꝑmictit : Nieq: enĩ in baptiratis natunba ac
iinon baptitatis natunt nom ẽpaut nuolinillir antiatie ee
soe ceditur eut nonsino usa clament in felix homo quis me
iam taendẽ aliqundo humanã medico xp̃o indigere natu¬
mus. bi da ruero autẽ ubi natunt istã ꝑdiderit libe sina m

Expanded text:
ce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et ce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis nitiata esse conceditur, ut non sine causa clament: infelix homo! quis me iam tandem aliquando humanam medico Christo indigere naturam. Quaero autem, ubi natura istam perdiderit libertatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cant: quis fecit hominis sp̃m : Iste respondebit: dr̃. Itemq
illi carnẽ quis crecuit: Respond& iste idem credo dr̃
⁊llitestioibonus .ẽ. quiutrũq: creauit dr̃ & istenulli dubiũ. ẽ
atq illi unũ qđ restut inquirunt: & utrũq qđ bonus uictor
creauit bonũ ẽ iste futebitur : Tunc illi eũ suogliadio iugula
bdnt in ferentes concdusionẽ eius &dicentes : sigitur sprbon
a curobona ut abono auctorȩ condite qui fieri potest u duobona
sibi possint es se contnaeria : Hic forte ille respondebit: dateueniam
quia non debui dicere cuicũqbaptizato carnẽ nom posse ee
contnoeriam. ut hoc modo uobis non baptiratis contreriam
confiterer : sed sine ulli exceptione dicere debui carne nul¬
lueẽ contieriam : Eccequose ipse conpingit: ecce quaelo q¬
tur: qui non uultelamare cũ apło quis melibenrbit decorpo¬
inquit clamo iam baptitatus anxp̃o: illihoc clament qui nõ

Expanded text:
cant, Quis fecit homini spiritum? iste respondebit Deus. Itemque cant, Quis fecit homini spiritum? iste respondebit Deus. Itemque illi, Carnem quis creavit? respondet iste, Idem, credo, Deus. Illi tertio, Bonus est qui utrumque creavit Deus? et iste, Nulli dubium est. Atque illi unum quod restat inquirant, Et utrumque quod bonus auctor creavit bonum est? iste fatebitionem ejus et dicentes: Si igitur spiritus et caro bona, ut a bono auctore condita, qui fieri potest ut duo bona sibi possint esse contraria? Hic forte ille respondebit: Date veniam, quia non debui dicere, cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo vobis non baptizatis contrariam confiterer; sed sine ulla exceptione dicere debui, carnem nulli esse contrariam. Ecce quo se ipse compingit; ecce quae loquitur, qui non vult clamare cum Apostolo, Quis me liberabit de corpoinquit, clamem iam baptizatus in Christo? illi hoc clament, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
tione bona corporalis uiditudo consistit: sed qđ contraria
ẽ. caro spiũ ut non ea quae uolumus faciamus uitiũ . ẽ.
non natura gratia medicinalis quueratur & contro uersa
fimatur. duo quippe istabona abo nodõ condita quomodo
contur huius netiocinationẽ in non baptirtatis hominibus
possunt sibi ẽẽ contraria : An& hoc eũ dixisse puenitebit
qđ uffectu aliquo fide xp̃i anȩ loc uctus ẽ scũ enĩ dix quifi¬
eriporest ut cuicũq iam buptirato sit caro contraria sig
nificauit non buptizatis carnem posse. eẽ. contrariam
Namquur addidit iambuptirato cũ pors& &iã hoc non ud¬
dito dicere quifieri potest ut cuicũq: sit caro contraria: atq
ud hoc ꝓbandum subicere illã ractiocinationẽ suã quia utrũ¬
q bonũ .ẽ. abono conditum. & ideo non potest int̃so eẽ :
contnerium: Siergo non baptirati quib ceste fit&ur
curnẽ eẽ contrariã suis illũ int̃rogationib: uigeant &di¬

Expanded text:
tione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria tione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri potest, ut cuicumque iam baptizato sit caro contrarinificavit non baptizatis carnem posse esse contrariam. Nam cur addidit, « jam baptizato; » cum posset etiam hoc non addito dicere, « Qui fieri potest ut cuicumque sit caro contraria: » atque ad hoc probandum subjicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum, et ideo non potest inter se esse contrarium? Si ergo non baptizati, quibus certe fatetur carnem esse contrariam, suis illum interrogationibus urgeant et di
Abbreviated transcription (Latin):
qui fsei pare se ete hanite & cero bona ut abono auctore condieli
quifier porest utduobona possint sibi ẽo contraria. Smnaito
dicere :quia toti huius ratiocinão turburaur : siquis ab es
quaerera aestus & frigus quifecit : Responda eñi sine dubio dr̃
onedoimulta inter rogo ipseconcludat ut rũ autistu pors̃n dici
nonbonit : Autnon a pare ant interse eẽ contruria. Hieforte
dicit quiditatos sunt isiȩ substantiurũ non substaanticae. Itciõ
uerũ ẽn sed qualitates natuntles &ad dicreatunam sine dubio ꝑti¬
nenter substantiae quippe non ꝑseipras sed ꝓsuas quiditates sicut
aqua &ignis dicuntur sibi eẽ contrxriae : quid sita sunt caro &
sp̃r :̃ ꝗđ quidem non adfirmamur : sed ut ratiotinationẽ eiur nõ
necessicria in latione conclusum ostende remus hoc diximus
possunt enim & contraria non inuicẽ aduersuri : sed ex alter¬
ut rotem perari & bonã ualit udinem reddere sicut incorpo¬
re siccitas & humiditas frigus culor quorũ omnium tẽpera¬

Expanded text:
us est, et caro bona, ut a bono auctore condita; qui fieri potest ut duo bona possint sibi esse contraria? » Omitto dicere quia tota hujus ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret, Aestum et frigus quis fecit? responderet enim, Sine dubio Deus. Non ego multa interrogo: ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona, aut non appareant inter se esse contraria. Hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntur sibi esse contrariae. quid, si ita sunt caro et spiritus ? quod quidem non affirmamus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium tempera
Abbreviated transcription (Latin):
tis fuciatis : & ne abipsi pugna desides facera : & ꝑhanc sententiã
lax amentũ peccandi dedisse uider&ur : adiungitꝰ qđ si spũ ducimi¬
ni nonadhuc estis sublege Sublege ẽ. enĩ quitimore supplicu
qđ lexminatur: non a more iustitiue sesentit abstinere ab opere
peccati Nondũ liber nec alienus auoluntite peccandis in ip̃¬
suenim uoluntate reus ẽ qua malla si fieripossa non eẽ. qđ t
mear udibero faciat qđ occulte de siderat: Ergo si spũ inquit
ducimini non adhuc estis sublege utiq lege quaocimoriem in¬
cuti non tribuit curitatẽ quue caritasdĩ diffusa ẽ incor dib:¬
Nue slexlibestutis non seruitutis quia cartas utiq nontimo¬
risi deequti & ia cobus apłsai: qui aut̃ perspexerit in legẽ ꝑfec¬
eaibestatis unde &illo non quidem iam legedi terrebatur ut
serluuis sed condelectabatur ei secundũ interiorẽ hominen
uiel ata miemadhuc aliã legõ inue inebrr siis hopugacr¬

Expanded text:
tis faciatis. Et ne ab ipsa pugna desides faceret, et per hanc sententiam tis faciatis. Et ne ab ipsa pugna desides faceret, et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse videretur, adjungit, Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege . Sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore justitiae, se sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a voluntate peccandi. In ipsa enim voluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat, ut libere faciat quod occulte desiderat. Ergo si spiritu, inquit, ducimini, non adhuc estio sub lege: utique lege quae timorem incutit, non tribuit charitatem; quae charitas Dei diffusa est in cordibnon timoris, de qua et Iacobus apostolus ait: qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis. unde et ille non quidem iam lege dei terrebatur ut seruus. sed condelectabatur ei secundum interiorem hominem; uidet tamen adhuc aliam legem in membris suis repugna
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientis naturue & potestatis liberi arbitrii: Neq enĩ sibi
sufficit quidic̃: in felix homo quis meliberabit : Aut plenũ libtu¬
tem habere dicendus ẽ: qui seadhuc. postulat libentri : Uerũ
tumen &iam illud uide amus. utrũ illi quibaptir atisunt faci¬
ant bona quae uolant : Nullu carnis concupiscentia repugnante
sed quidhincdicumus ipse cõmemorat: ubi condudens hunc locũ
ut diximus inquid illũ d qđ contin&ur caro concupiscit aduer¬
sus spm̃ : Nondec arnis substantia sed deo perib sentire necesse ẽ:
x& nos dicimus : non decurnis substantia: sed deoperib: dictũ
quuȩ ueniunt de crnali concupiscentia: de peccato scilic& dequo
p̃spit ut non regn& in nr̃o mostidi corpore ad oboediendũ deside¬
rus eius : sed adtendat &iã ipseiã haptiratis fuis sedictũ curo
concupiscit uduersus sp̃m & sp̃raduersuscurnẽ ut non ea quae uul

Expanded text:
sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesse est. hoc et nos dicimus non de carnis substantia, sed de operibus dictum, quae ueniunt de carnali coucupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carne
Abbreviated transcription (Latin):
clam& qđ clamabat: non eñĩ tuntũ desiderat ut ꝑindulgentiã sit de
prueritis inpunitus. sed &iũ ut sit dec&ero ad nom peccindũ fortis &
uadidus : Condelectaturenim legidĩ secundũ interiorẽ hominẽ uida
uut̃ udiã legẽ in membris suis repugnantẽ legimentis suue : uid& eẽ:
non recolit fuis se: p̃sentib: urgu&ur non pruaerita reminiscitur:
Tectantũ repugnantẽ uid& : uerũ &iũ captiuantẽ se in lege peccati
quae .ẽ. in membris eius nonquue fuit. Hinc ẽ qđ clumat: infelix
homo quis meliberabit decorpore mortis huius: sinatur orare
sinatur adiutoriũ medici potentis simi flugitare : quid contrae¬
dicitur : quid obstrepitur : quid miser misericordiã xp̃i p&ere
ꝓhib&ur & hoc axp̃iunis. Nam & illi cũxp̃o ambulabant : qui
cȩcũ lumen clamando p&ere ꝓhibebant: sed &iã int̃ tumultũ
inus ut non dũ baptizati implorent auxiliũ gratiues aluatoris
Non .ẽ. hoc quidẽ parũ aduersus illam falsũ defensionẽ : tũquã sibi

Expanded text:
clamet quod clamabat. Non enim tantum desiderat, ut per indulgentiam sit de praeteritis impunitus, sed etiam ut sit de caetero ad non peccandum fortis et validus. Condelectatur enim legi Dei secundum interiorem hominem. Videt autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; uidet esse, non recolit fuisse: praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. nec tantum repugnantem uidet, uerum etiam captiuantem sc in lege peccati, quae est in membris eius, non quae fuit. hine est quod clamat: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? sinatur orare, sinatur adiutorium medici potentissimi flagitare. quid contradicitur? quid obstrepitur? quid miser misericordiam Christi petere prohibetur et hoc a Christianis? nam et illi cum Christo ambulabant, qui caecum lumen clamando petere prohibebant; sed etiam inter tumultum mus, ut nondum baptizati implorent auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
de bono thescuro cordis sui ꝓfest boni. & iterũ
quisolẽ suũ oriri fucit suꝑbonos & mados &
alibi scriptũ ẽ. inquit bon aboniscreatu
ent abinitio &iterũ quisunt boni erunt habitatores terrȩ :
ciui sicres pondendũ ẽ ut & illud intellegatur quomodo distũ sit
e mobonus nisunusds̃ : siue qui comniereata sunt quac uis ea
d̃ feceritbonu uulde : creatoritam̃ comparata necbonasi
cu comparata nec sunt : Altissimẽ quippe & ꝓprio modo
quodã deseipsodix̃ Egosũ quisũ sic un dictũ .ẽ. Ne mobonus
nisiunusds̃ : quẽ admodũ deiohanne dictũ .ẽ. Nonerat iller
lumen cũdñs eũ dicc ẽẽ lucernã sicut discipulor quib dixic
uos estis lumen mundi Nemo accendit iucernã & ponueã
sub modio: Sed in conparatione luminis illius qđ ẽ. lumen
uerum: Ira luminans omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc mundũ
nonerit illelumen. Siue quiu ipsi &iũ filudĩ comparati sibi ipsis

Expanded text:
de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, <bona bonis creata sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus. siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne lumen, cum dominus eum dicat esse lucernam sicut discipulos, quibus dixit: uos estis lumen mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio; sed in comparatione luminis illius, quod est lumen uerum inluminans omnem hominem uenientem in hunc mundum, non erat ille lumen — siue quia ipsi etiam filii dei comparati sibi ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ergodistũ ẽ. Non ẽ qui faciat bonũ non ẽ usqudunũ
psid mur illeculpit in quo nec unur erat qui faccer&bonũ dũuoluns
remanere fili hominũ & non ẽẽ filudĩ cuius gnatia homosit
bonus ut fucucibonũ : De illo enibono dictũ debemur accipere
qđ ibiant. ds̃ decuelo respexit suꝑfilior hominũ ut uideat stẽ.
intelltg cuurequirens dm̃ Hocergobonũ qđ ẽ requirere dm̃
unoriet qui facera nonut usq: ad unũ sedineo genere homi¬
num qđ prue destinatum᷑ ad interitum suꝑenim respex̃ dĩpres¬
cientia ꝓtulitq sententium : Itẽ dicunt inquit illud qđ sudiuctor
ait quid ineditis bonũ Nem̃obonus nis elur rt nainc it ẽ ppo¬
sitionẽ ommino non soluit sed opposuit ueluđ ex uduerso alia
estimoniu. quib: ꝓbar& ẽe & hominẽ bonũ Dixenim
ẽe respondendũ qd idẽ dñs alibiait bonus homo

Expanded text:
quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum volunt remanere filii hominis, et non esse filii Dei, cujus gratia homo fit bonus ut faciat bonum? De illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque sententiam. \'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex aduerso alia testimonia, quibus probaret esse et hominem bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi ait: bonus homo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ prueceptum non utiq fuciebiqt De quib dictũ ẽ
Non ẽ qui fuciat bonũ non .ẽ. usq: adunum.
Ait &ium dixisse scm̃ tobin. Nolitimere
fili pauperẽ uitũ gessĩmus. sedmultubo¬
nac
habemus sitimuerimusdm̃ & recesserimus ab omni peccicto
& fecerimus bȩne᷑ : ueris sime tuncerunt homini multu bonca
cum reces serit ab omni peccuto Tunc eñ ei nulluerunt mala
ut nonopus habe at dicere liberanos amalo. Quĩ aus & nunc
omnis qui ꝓficit recuintentione ꝓficiens Recedit abomni
peccuto & tunto inde longinquior quanto plenitudini iustitiȩ
ꝑfestioni quȩ ꝓpinquior: quic& ipsa concupiscentia qđ ẽ pecca¬
tum habitans incarnenñ : & siman& adhuc in mẽbris mostadi¬
bus: minuitumen non de sinit in pficientib: Aliud ẽ ergo re¬
cedere ab omni peccato qđ nunc in opere ẽ : Aliud reces sisse
ab omni peccato qđ in illu ꝑfectione tuncerit: sed tamen & qui
ium recessit & quiad huc recedit non . ẽ. negundur facere bonũ:

Expanded text:
utique faciebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui iam recessit et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
e munhũ citle. Dum a rectus cordie imea quueantest
extenditur e quuer& rosunt obliuis censiut rectocursu Idẽ.
rectu fide atqintentione ꝑueniat ubi habi t& mundur corde
sicu ill singula reddende sunt singulir ubidictũ ẽ. quis scend& in
montẽdñ autquis stibit in loco scoeiur in nocens icenib &muin¬

Expanded text:
mundum corde. nam et rectus corde in ea quae ante extenditur. ea quae retro sunt obliuiscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione perueniat, ubi habitet mundus corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens
Abbreviated transcription (Latin):
cosiuum Itẽ inepistola iohannis: sicor nrm̃ nos non rep̃hen¬
dut fidutiã habemus ad dm̃ & quaecũq p&ierimus accipie¬
diligendo corpus cuastigundo elemosinas fuciendo Iniui¬
rius ignoscendo insiumer onendo & ꝑficiendi uires pre¬
cundo uentciterq dicendo. Dimitte nobis sicut &nos dimiti¬
mius & neinferaes nos intẽprationem sed libenr nos umula
Hoc prorsus agitur ut cormundour & peccatũ omne collutur
& qđ iustus iudex cuminthrenosederit occultũ inuenerit
minusq mundatũ eius miseri corda remittatur ut dõui¬
dendo totu sanũ mundũq reddatur. Iudiciũ enũ sine miseri¬
cordia sedilli quinon fuc̃miseri cordiã suꝑ ex altut autem

Expanded text:
dixit sanctus Joannes: Si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad Deum, et quaecunque petierimus accipiediligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo, iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem, seHoc prorsus agitur, ut cor mundetur, et peccatum omne tollatur; et quod rex justus, cum in throno sederit, occultum invenerit minusque mundatum, ejus misericordia remittatur; ut Deo videndo totum sanum mundumque reddatur. Judicium enim sine misericordia, sed illi qui non fecit misericordiam. Superexaltat autem
Abbreviated transcription (Latin):
per seuertentia putatur essedicenda tãquã temporissui
haucceste dequanunc agimus per seueraentiã qua in
xp̃oꝑseueractur us queinfinẽ nullo modo habuisse
dicendus est. Qui nonper seuerauerit usq infinem
Potius queh abuit unius arni fidelis & quantũ infra
cogitari potest sidonec morer & fidelit̃ uixit quã
multorũ annorũ si exiguũ tẽporis antemortẽfidei
haec ꝑseuertentia de quadictu est. quiper seuero¬
uerit us que infinẽ hic suluus erit. Donũ siedĩ
uod siñsit : quomodo uerũ ẽ. qđ apłs ait uob̵dona

Expanded text:
perseverantia putatur esse dicenda, tanquam temporis sui: perseverantia putatur esse dicenda, tanquam temporis sui: hanc certe de qua nunc agimus perseverantiam, qua in Christo perseveratur usque in finem, nullo modo habuisse dicendus est, qui non perseveraverit usque in finem; potiusque hanc habuit unius anni fidelis, et quantum infra cogitari potest, si donec moreretur fideliter vixit, quam multorum annorum, si exiguum temporis ante mortem a fihaec perseverantia, de qua dictum est, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , donum sit Dei. Quod si non sit, quomodo verum est quod Apostolus a
Abbreviated transcription (Latin):
Ia mdeper seuercentia diligentius disputandum est
dresse pers euenentiã quausque in sinem per feue t᷑¬
iefco flnem autem dico quouita ista fintur inqua
quisgũ medo periculũ est uccadatur Itaque inqu
quisci inoeminus acceperit quam diu hancuitam
ducten ncertt̃ ese sienim prius quã moriatur cad&̃
quoiper seuerasse utiquedicit᷑ & uerissi medicitur
quonodo ergop se ueraentiã quinom ꝑseuera uerit acce¬
ponse iel bi abuuisse dicendus est : Et insibabeat aliquis
fut uuedabuisse &e non habere contsides enim
fuit. uelustus fuit. uel patiens uel sidelis fuit quã
diu funtꝰscunuero es redesaeait nom est qđ funt: quiue¬
ru nomper seueno uerit quomodoper souer auisut
cumper seuerdendo quisq: ostendet per seuertentem quo d iste
nonfecit : sed nequis quã reluct&ur &dicat. si ex quofide¬
lis quis que factus est urxit uerbi gractia decem annos
& eodẽm mediotempore asi delapsus est : Non nequin que
annos per seuertcu it non contendo de uerbis si& illa.

Expanded text:
 de perseverantia diligentius disputandum est: Dei esse perseverantiam qua usque in finem perseveisto. Finem autem dico, quo vita ista finitur, in qua tantummodo periculum est ne cadatur. Itaque utrum quisque hoc munus acceperit, quamdiu hanc vitam ducit, incertum est. Si enim priusquam moriatur cadat, non perseverasse utique dicitur, et verissime dicitur. Quomodo ergo perseverantiam, qui non perseveravit, accepisse vel habuisdicitur habuisse et non habere. Continens enim fuit, vel justus fuit, vel patiens, vel fidelis fuit : qui vero non perseveraverit, quomodo perseverans fuit; cum perseverando quisque ostendat se perseverantem, quod iste non fecit? Sed ne quisquam reluctetur et dicat, Si ex quo fidelis quisque factus est, vixit, verbi gratia, decem annos, et eorum medio tempore a fide lapsus est, nonne quinque annos perseveravit? Non contendo de verbis, si et illa
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia ueniat: idest utrum istamisericor
dia ideo tantum modo fiat in homine. qui afi¬
delis est. an&iam factafuerit ut fidelis ess&
legimus enum dicente a postolo. Misericordia
consecutus sum ut fidelis es sem: nonait qui a
sidelis eram. Fideliergo datur quidem : sed
data est &iam ut ess& fidelis. Rectissime itaq:
alioloco. ineodem libro dixi: qm̃ sinon exo peri¬
bus sed misericor dia di &uocamur ut cre¬
damus : & credentibus praestatur ut bene
operemur: Non est gentibus ista iniden¬
da misericordia: quamuis minus ibi diligen¬
de atque operibus sentiebam. quamuis decom¬
menda dĩgratia laborarem. In qua sententia
istos fratres nostros esse nunc uideo: qui a ñ
in eis proficere mecum: Namsicuras sent in¬

Expanded text:
sericordia dei ueniat, id est utrum ista misersericordia dei ueniat, id est utrum ista miserdia ideo tantummodo fiat in homine, quia fidelis est, an etiam facta fuerit, ut fidelis esset. Legimus enim dicente Apostolo, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem : non ait, quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi, Quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei et vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est gentibus ista invidenda misericordia, quamvis minus ibi diligende atque operibus sentiebam, quamvis de commendanda gratia Dei laborarem: in qua sententia istos fratres nostros esse nunc video; quia non verunt proficere mecum. Nam si curassent, in
Abbreviated transcription (Latin):
& ires currentibus pruebeat & ꝑducat quouocat
acdeinde subiuni manifestũ est ergononuolen¬
tis nequecurrentis sed miserentis dĩ essequod
beno opertmur : omnino uerissimum est sedpa¬
rum de ipsa uocatione disserui quaefit secundũ
propositumdi: Nonenim omnium uocantur
talis est sedt ancum electorũ: Itaq qđ paulo posti
sicut enim in his quos elegit ds̃ nonopeeotusfide inins
quos damnat infidelitas & impi&as inchoatpoens
meritum utper ipsam poenam &iamale operentur
uerissiine dixi sed sideimeritum &iam ipsum esse
donum dĩ necputaui quueren dumesse necdici
taliolaco cuiusenim miser&ur inquam faciteum
bencopesteri. & que mobdurat relinqu&eum ut
mal eoper&ur. Sed & illa misericor dia pracedea¬
timerito fidei tribuitur & ista obduratio praece¬
denti iniquitati: quod quidem uerum est: sed ad huc
quȩrendumerat utrum & meritum fidei demi¬

Expanded text:
et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo post dixi: sicut enim in his, quos elegit deus, non opera, sed fides  sic in his, quos damnat, infidelitas et inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur et ista obduratio praecedenti inpietati. quod quidem uerum est, sed adhuc quaerendum erat, utram-et meritum fidei de mi
Abbreviated transcription (Latin):
Neiam quod datur non secundum gretiam sed secun¬
dum debitum reddatur potius ineritis quamdone¬
tur. proindeqđ continu odixi: Dicit enim idem
a postolus Idemds̃ quio peretur omnia in om¬
nibus nus quam autem dictũ est Ds̃ creditominia
inomnibus ac deinde subiuni qđ enimcre¬
dimus nrmest. quod autem bonum opere mur
illius est quicredentibus dats pm̃s cm̃ Profeco
Vtrumque ergo nostrumest propter ar bitrium
uoluntatis. &utrumq: tamendatũ est pers pm̃
fidei & caritatis: Neque enim solacaritas sed
sicuts criptum est Caritas cumfide d e dñoihũ¬
credere & uelle. illius autem darecredentibus &
uolentibus facultatem beneoperandi perspñ
ipsius est quia ips ep̃parat uoluntatem & utrũq:
nr̃m quia non fit nisi uolentibus nobis: Ac per
hoc qđ &iiam posteadixi. quianeq uelle possum
nisiuocemur: &cum post uocationẽ uoluerimus
non sufficit uoluntas nr̃a & cursus nosterinisi ds

Expanded text:
ne jam quod datur, non secundum gratiam, sed secunne jam quod datur, non secundum gratiam, sed secundum debitum reddatur potius meritis quam donetur. Proinde quod continuo dixi, Dicit enim idem apostolus, « idem Deus qui operatur omnia in omnibus » ; nusquam autem dictum est, Deus credit omnia in omnibus: ac deinde subjunxi, Quod ergo credimus, nostrum est; quod autem bonum operamur, illius est qui credentibus dat Spiritum sanctum ;Utrumque ergo nostrum est propter arbitrium voluntatis, et utrumque tamen datum est per Spiritum fidei et charitatis. Neque enim sola charitas, sed sicut scriptum est, Charitas cum fide a Deocredere et uelle, illius autem dare credentibus et uolentibus facultatem bene operandi per spiripsius est, quia ipse praeparat uoluntatem, et utrumque nostrum, quia non fit nisi uolentibus nobis. ac per hoc, quod etiam postea dixi: quia neque uelle possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus