comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ uerbũ consũmatũ & breuiatum.
nec obscurũ ds̃ eẽ uoluit. Ideo breue ne
nuacar&e legere. ideo aꝑtũ. ne dicat: ñ
mͥ licuit intelligere. Thesaurꝰ gͦ ẽ magnꝰ
diuinarũ scripturarũ. habens in se mi¬
rabilia p̃cepta: tãquã multas gẽmas &
ytiosa monilia. & uasa ingentia & mag¬
i metalli. Sed qͥ potest scrutari thes¬
aurũ istũ & uti eo: ut possit ꝑuenire
ad omĩa quȩ ibi st̃: Quando hanc si¬
militudinẽ dñs dedit in eugłio suo & di¬
ait simile ẽ regnũ celoꝵ thesauro inuen¬
to in agro. ne quis se minꝰ idoneũ dicer&
ad ꝑscrutandũ thesaurũ. continuo dedit
aliã similitudinẽ. Simile ẽ regnũ celoꝵ¬
homini negotiatori. querenti bonas mar¬
garitas. qͥ inuenit p̃tiosã unã margaritã.
& uendidit om̃a quȩ habebat & emit illã :
ut si piger eras ad ꝑscrutandũ thaurũ.
ñsis piger unã margaritã sub lingua
ferre: & quo uis securꝰ ãbulare. Quidẽ gͦ
uerbũ consumatũ & breuians: Diliges

Expanded text:
Hoc ipsum verbum consummatum et breviatum, nec obscurum esse Deus voluit. Ideo breve, ne non vacaret legere: ideo apertum, ne dicat, Mihi non licuit intelligere. Thesaurus ergo est magnus divinarum Scripturarum, habens in se mirabilia praecepta multa, tanquam multas gemmas, et pretiosa monilia, et vasa ingentia et magni metalli. Sed quis potest scrutari thesaurum istum, et uti eo, et pervenire ad omnia quae ibi sunt? Quando hanc similitudinem Dominus dedit in Evangelio suo, et dixit, Simile est regnum coelorum thesauro invento in agro; ne quis se minus idoneum diceret ad perscrutandum thesaurum, continuo dedit aliam similitudinem, Simile est, inquiebonas margaritas: qui invenit unam pretiosam margaritam; et vendidit omnia quae habebat, et emit illam : ut si piger eras ad perscrutandum thesaurum, non sis piger unam margaritam sub lingua ferre, et quo vis securus ambulare. Quod est ergo verbum consummans et brevians? Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant qđ ꝑ me dñs dicere dignat᷑.
phinꝰ seminantis. Ipse in me ponere
dignat᷑ qđ uob̾ spargat. Holite qͦ atten¬
dere ad uilitatẽ cophini. s ad caritatẽ
seminis & potestatẽ seminantis. Qd

Expanded text:
accipiant quod per me Dominus dicere dignatur.phinus seminantis. Ipse in me ponere dignatur quod vobis spargat. Nolite ergo attendere ad vilitatem cophini, sed ad charitatem seminis et ad potesta
Abbreviated transcription (Latin):
multo euidentius nuncupari. Lx u.
auarii ex hoc appellati sunt. qđ aquã
offerunt in poculo sacramenti. ñ illud
quod om̃is ecclesia. Lx Ui
olutiani a quodã coluto. qͥ dicebat dm̃ ñ¬
creasse mala. contra illud qd scriptũ
est. ego deus creans mala. L .xuii.
loriꝰani a florino qui e contrario diceba
eloquiis resistebant. Creat enĩ ds̃ malũ p¬
nas iustissimas irrogando. qđ colutꝰ ñ uide¬
bat. ñ autẽ malas creat ds̃ naturas atq
substantias. in quantũ sunt naturȩ atq
substantiȩ. ubi florinꝰ errabat. Lx uiii
eresim quandã sine auctore & sine no¬
mine filaster cõmemorat. quȩ dicit
hunc mundũ etiã post resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ in eodẽ statu in quo nc̃ ẽ ẽẽ mansurũ
neq ita ẽẽ mutandũ. ut sit cęlũ nouũ & ter¬
ra noua. sicut sc̃a scriptura ꝓmittit. lx ix
st alia heresis nudis pedib sẽꝑ abulan¬
tiũ. eoqd dñs dixerit ad moxsen. solue

Expanded text:
multo evidentius nuncupari. LXIV. AQUARII ex hoc appellati sunt, quod aquam offerunt in poculo Sacramenti, non illud quod omnis Ecclesia. LXV. COLUTHIANI a quodam Colutho, qui dicebat Deum non facere mala; contra illud quod scriptum est, Ego Deus creans mala . LXVI. FLORINIANI a Florino, qui e contrario dicebat eloquiis resistebant. Creat enim Deus mala, poenas justissimas irrogando; quod Coluthus non videbat: non autem malas creando naturas atque substantias, in quantum sunt naturae atque substantiae; ubi Florinus errabat. LXVII. Haeresim quamdam sine auctore et sine nomine Philaster commemorat, quae dicit hunc mundum etiam post resurrectionem mortuorum in eodem statu in quo nunc est esse mansurum, neque ita esse mutandum, ut sit coelum novum et terra nova, sicut sancta Scriptura promittit . LXVIII. Est alia haeresis nudis pedibus semper ambulantium, eo quod Dominus dixerit ad Moysen, vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
feritate parcendo. Nã ꝑ mortes uarias
maximeq prȩcipitioꝵ & aquarũ & igniũ
seipsos necare consuerunt. & in istũ furorẽ
alios qͦs potuerint seocus utriusq seducere.
aliquando ut occidant᷑ ab aliis mortẽ nͥ fece¬
ruit cõminantes. Uerũtam̃ plerisq do¬
natistarũ displicent tales. nec eoꝵ cõmu¬
nione contaminari se putant qͥ ap̃iano orbi
terrarũ dement̃ obiciunt ignotoꝵ crim̃
a froꝵ. Multa & int̾ ipsos facta sunt scisma¬
ta. & ab eis se diuersis litib alii atq alii se.¬
parauerunt : quoꝵ separationẽ cetera grandiᷤᷤ
multitudo ñ sensit. Sed apud cartaginem
maximianꝰ contra primianũ ab eiusdẽ erroris
centũ ferme ep̃is ordinatꝰ. & a reliqͥs trecentis
decẽ. cũ eis duodecĩ qͥ ordinationi eiꝰ etiã p̾sen¬
tia corporali in t̾fuerant a trocissima crimi¬
natione dãpnatꝰ. cõpulit eos nosse etiã extra
in suis honorib sine ulla in qͦq uã reperitione

Expanded text:
feritate parcendo. Nam per mortes varias feritate parcendo. Nam per mortes varias maximeque praecipitiorum et aquarum et ignium se ipsos necare consuerunt; et in istum furorem alios quos potuerint sexus utriusque seducere, aliquando ut occidantur ab aliis, mortem, nisi fecerint, comminantes. Verumtamen plerisque Donatistarum displicent tales, nec eorum communione contaminari se putant, qui christiano orbi terrarum dementer objiciunt ignotorum crimen Afrorum. Multa et inter ipsos facta sunt schismata, et ab iis se diversis coetibus alii atque alii separarunt; quorum separationem caetera grandis multitudo non sensit. Sed apud Carthaginem Maximianus contra Primianum ab ejusdem erroris centum ferme episcopis ordinatus, et a reliquis trecentis decem, cum eis duodecim qui ordinationi ejus etiam praesentia corporali interfuerunt, atrocissima criminatione damnatus, compulit eos nosse etiam extra in suis honoribus sine ulla in quoquam repetitione
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ diuisione successit. Qdonatꝰ eloquentia
sua sic confirmauit hanc heresim. ut multi
estiment ꝓpt̃ ipsũ potius eos donatistas uo-¬
cari. Extant deniq scripta eiꝰ. ubi appar ce
etiã eũ ñ catholicã de trinitate habunsse
sententiã. sed quãuis eiusdẽ substantiȩ mi¬
norẽ tam̃ patre filiũ. & minorẽ filio
putasse sp̃m scm̃. Uerũ in hunc quẽ de tri¬
nitate habuit eiꝰ errorẽ donatistarũ mul¬
titudo intenta ñ fuit. nec facile in eis qͥsqͣ
qͥ hoc illũ sensisse nouerit inuenit᷑. Isti
heretici in urbe roma montenses uocant᷑.
qͥb hinc ex africa solent epm̃ mittere. aut
hinc illuc afri ep̃i eoꝵ ꝑgere. si forte ibi eũ
ordinare placuiss&. Ad hanc heresim in
africa & illi ꝑtinent qͥ appellant᷑ circicel¬
liones. genus hominũ agreste & famosissi¬
mȩ audaciȩ. ñ solũ in alios immania faci¬
nora ꝑpetrando. sed nec sibi eadẽ insana

Expanded text:
eadem divisione successit, qui eloquentia eadem divisione successit, qui eloquentia sua sic confirmavit hanc haeresim, ut multi existiment propter ipsum potius eos Donatistas vocari. Exstant scripta ejus, ubi apparet eum etiam non catholicam de Trinitate habuisse sententiam, sed quamvis ejusdem substantiae, minorem tamen Patre Filium, et minorem Filio putasse Spiritum sanctum. Verum in hunc, quem de Trinitate habuit, ejus errorem Donatistarum multitudo intenta non fuit; nec facile in eis quisquam, qui hoc illum sensisse noverit, invenitur. Isti haeretici in urbe Roma Montenses vocantur, quibus hinc ex Africa solent episcopum mittere: aut hinc illuc Afri episcopi eorum pergere, si forte ibi eum ordinare placuisset. Ad hanc haeresim in Africa et illi pertinent, qui appellantur Circumcelliones, genus hominum agreste et famosissimae audaciae, non solum in alios immania facinora perpetrando, sed nec sibi eadem insana
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatũ contra suã uoluntatẽ cecilians
ȩccłiȩ cartaginensis ep̃m scisma fecerunt
obicientes ei crimina ñ ꝓbata. & maxime
qł a trachtorib diuinarũ scripturarũ fu¬
erit orcdinatꝰ. sed post causã cũ eo dictã atq
finitã falsitatis rei reprehensi ꝑtinaci
dissensione firmata in heresim scisma uer¬
iudicib falsa de toto terrarũ orbe ꝑierit.
ubi futura ꝓmissa. ẽ. atq in africana donis
parte remanserit. in aliis terrarũ partib
quasi contagione cõmunionis extincta. Ai¬
dent etiã rebaptizare catholicos. ubi seam¬
plius hereticos et̃ firmauerunt. cũ ȩcclesis
catholicȩ uniuersȩ placuerit. nec in ipsis
hereticis baptisma cõmune rescinders.
huius heresis principẽ accipimꝰ fuisse dona¬
tũ qͥ de numidia ueniens & contra cecilianũ
ap̃ianã diuidens plebẽ. adiunctis sibi eiusdẽ
sactionis ep̃is maiorinũ apud carthaginẽ or¬
cdinauit ep̃m. Cui maiorino donatꝰ alius in

Expanded text:
ordinatum contra suam voluntatem Caecilianum Ecclesiae Carthaginensis episcopum schisma fecerunt: objicientes ei crimina non probata, et maxime quod a traditoribus divinarum Scripturarum fuerit ordinatus. Sed post causam cum eo dictam atque finitam falsitatis rei deprehensi, pertinaci dissensione firmata, in haeresim schisma veribus apparuit, falsa, de toto terrarum orbe perierit, ubi futura promissa est, atque in Africana Donati parte remanserit, in aliis terrarum partibus quasi contagione communionis exstincta. Audent etiam rebaptizare Catholicos: ubi se amplius haereticos esse firmarunt, cum Ecclesiae catholicae universae placuerit, nec in ipsis haereticis Baptisma commune rescindere. Hujus haeresis principem accipimus fuisse Donatum, qui de Numidia veniens, et contra Caecilianum christianam dividens plebem, adjunctis sibi ejusdem factionis episcopis, Majorinum apud Carthaginem ordinavit episcopum. Cui Majorino Donatus alius in
Abbreviated transcription (Latin):
luciq restitui. & rursus post longissima tẽ.¬
pora om̃s qͥ liberati sunt ad hȩc mala denuo
relabi & reuerti. & has uices alternantes.
beatitudinũ & miseriarũ rationͣis cre¬
aturȩ semꝑ fuisse. sẽꝑ fore : De qua uanis¬
sima impietate aduersus philosophos a
quib ista didicit origenes. in libris de quł¬
tate aĩ diligentissime disputaui. xlix

Expanded text:
lucique restitui, et rursus post longissima temlucique restitui, et rursus post longissima tempora omnes, qui liberati sunt, ad haec mala denuo relabi et reuerti, et has uices alternantes beatitudinum et miseriarum rationabilis creaturae semper fuisse, semper fore? de qua uanissima impietate aduersum philosophos, a quibus ista didicit Origenes, in libris de ciuitate dei diligenstissime disputaui. XX
Abbreviated transcription (Latin):
tes. paradisũ autẽ & celos & alia omĩa al¬
legorizantes. Hȩc quidẽ de origene epipha¬
mus. Sed qͥ eũ defendunt unius eiusdẽq
substantiȩ dicunt docuisse patrẽ & filiũ &
tuoꝵ : quãuis & in istis eũ conuincere stude¬
ant. qͥ eiꝰ plura legerunt. Sed sunt huiꝰ ori¬
genis alia dognata quȩ catholica ȩccłia
om̃ino ñ recipit. in qͥb nec ipsũ falso arguit.
nec potest ab eiꝰ defensorib falli. maxime
de pugatione & liberatione. ac rursũ post
longũ tẽpus ad eadẽ mala reuolutione rati.¬
onalis aniuersȩ creaturȩ. & quis enĩ afsi anꝰ¬
exhorrescit istã quã dicit purgationes inaloꝵ.
id est etiã eos qͥ hanc uitã in flagitus &e faci¬
norib & sacrilegiis atq imp̃ietatib quãlib&
maximis finerint. ipsũ etiã postremo di¬
abolũ atq angelos eiꝰ. quãuis post longissi¬
ma tẽpora purgatos atq liberatos regno dĩ¬

Expanded text:
tes; paradisum autem et caelos et alia omnia altes; paradisum autem et caelos et alia omnia alligorizantes." haec quidem de Origene Epiphanius; sed qui eum defendunt, unius eiusdemque substantiae esse dicunt docuisse patrem et filium etuorum, quamuis eum et in istis conuincere studeant qui eius plura legerunt. sed sunt huius Origenis alia dogmata, quae catholica ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit nec potest ab eius defensoribus falli: maxime de purgatione et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem mala reuolutione rationalis uniuersae creaturae. quis enim am quam dicit purgationem malorum, id est, etiam eos qui hanc vitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum atque angelos ejus, quamvis post longissima tempora, purgatos atq
Abbreviated transcription (Latin):
passimo libo quẽ de heresib condidit. & cen¬
tũ uiginti.uiii. hereses arbitratꝰ ẽ cõpu.¬
tandas. sabellianos continuo post noetianos
ponens. sabellius inqͥt discipłs eiꝰ qͥ similitu¬
dinẽ sui doctoris itidẽ secutꝰ. ẽ. unde & sa¬
belliani postea st̃ appellati. qͥ & patripassi¬
an. & praxeani a praxcea. & hermogeni¬
ani ab hermogene. qͥ fuerunt in affrica.
qͥ & ita sentientes abiecti sunt ab ecclłia ca¬
tholica. Certe iste eosdẽ postea dixit sabel¬
lianos appellatos. qͥ eadẽ quȩ noetꝰ sentie¬
bant. & alia nomina eiusdẽ sectȩ cõmemo¬
rauit: tam̃ noetianos & sabellianos subdu¬
ob numeris tanquã duas hereses posuit.
qua causa. ipse uiderit. XLII.
Rigeniani a qͦdã origene dicti st̃. ñ illo
qͥ fere om̃ib notꝰ ẽ. sedd alio nescio quo. De
quo uł sectatorib eiꝰ epiphanius loquens.
origeniani inqͥt cuiusdã origenis sectatores.
Turpis autẽ operationis isti sunt. in enarra¬

Expanded text:
ssimo libro quem de haeresibus condidit, et centum viginti octo haereses arbitratus est computandas, Sabellianos continuo post Noetianos ponens: Sabellius, inquit, discipulus ejus, qui similitudinem sui doctoris itidem secutus est, unde et Sabelliani postea sunt appellati, qui et Patripassiani, et Praxeani a Praxea, et Hermogeniani ab Hermogene, qui fuerunt in Africa, qui et ita sentientes abjecti sunt ab Ecclesia catholica. Certe iste eosdem postea Sabellianos dixit appellatos, qui ea quae Noetus sentiebant; et alia nomina ejusdem sectae commemoravit: et tamen Noetianos et Sabellianos sub duobus numeris tanquam duas haereses posuit; qua causa, ipse viderit. XLII. ORIGENIANI a quodam Origene dicti sunt; non illo qui fere omnibus notus est, sed ab alio nescio quo, de quo vel sectatoribus ejus Epiphanius loquens: Origeniani, inquit, cujusdam Origenis; turpis autem sunt operationis, isti sunt nefa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ munditiã suꝑbissime atq diosis¬
sime nominant. secundas nuptias non
admittunt: penitentiã clenegant. nouati
sectantes hereticũ. Unde etiã nouati¬
ani appellantur. X X X UIIII
ngelici in angłoꝵ cultu inclinati. qͦ
epiphanius iã om̃ino defecisse testatur
postolici qͥ se isto nomine x¬
arrogant᷑ uocauerunt. eo qd in suã cõmu¬
nionẽ non reciperent utentes coniugib &
res ꝓprias possidentes. quales hab&e catho¬
lica ecclesia & monachos & clericos pluris
Sed ideo isti heretici sunt : qm̃ se ab ecclĩa
separantes. nullã sp̃ẽ putant eos iͥ habere qͥ
utunt᷑ his reb qͥb ipsi carent. encratitisq
similes sunt. Nã & apotatistȩ appellant᷑.¬

Expanded text:
propter munditiam, superbissime atque odiosispropter munditiam, superbissime atque odiosissime nominant, secundas nuptias non admittunt, poenitentiam denegant, Novatum sectantes haereticum: unde etiam Novatiani appellantur. XXXIX. ANGELICI, in angelorum cultum inclinati, quos Epiphanius jam omnino defecisse testatur. XL. APOSTOLICI, qui se isto nomine arrogantissime vocaverunt, eo quod in suam communionem non reciperent utentes conjugibus et res proprias possidentes: quales habet Catholica et monachos et clericos plurimos. Sed ideo isti haeretici sunt, quoniam se ab Ecclesia separantes, nullam spem putant eos habere, qui utuntur his rebus, quibus ipsi carent. Encratitis isti similes sunt: nam et Apotactitae appellantu
Abbreviated transcription (Latin):
lceseos & samseos hic tanquã ordine
suo cõmemorat epiphanius. qͦs dicit a
qͦdã pseudoꝓpħa eẽ deceptos qͥ uocabat᷑
elchi: ex cuiꝰ genere duas mulieres tanquã
deas ab eis ꝑhib& adoratas. ac cetera hebi¬
onit᷑is tenere similia. XX XIII
heodotiani a theodotione qͦdã instituti.
ꝑsecutione lapsus. isto mͦ se casus sui deuitare
putabat opprobriũ. si non dm̃ negasse sed
clĩ altissimi ñ hominẽ funsse sed uirit¬
tẽ dĩ ẽẽ arbitrantur. XXXu.
ardesanitȩ a quodã bardesane. qui in
doctrina xp̃i prius exstitisse ꝑhibet᷑
insignis. sed postea quãuis ñ ꝑ omĩa in ua¬
lentini heresim lapsus est. AXXUI¬
o oetiam a quodã noeto. qͥ dicebat
aleriani & seipsos castrant & hospites
suos. hoc modo existimantes dõ se de¬
bere seruire. Alia quoq heretica doceri
dicunt᷑ & turpia. sed quȩ illa sint nec insi
cõmemorauit epiphanius. nec uspiã potui
repperire. X XX UIII
atharoȩ qͥ seipsos isto  nomine qͣsi

Expanded text:
LCESAEOS et SAMPSAEOS hic tanquam ordine suo commemorat Epiphanius, quos dicit a quodam pseudopropheta esse deceptos, qui vocabatur Elci, ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoratas: caetera Ebionaeis tenere similia. XXXIIIheodotiani, a quodam Theodoto instituti, persecutione lapsus isto modo se casus sui devitare putabat opprobrium, si non Deum negasse, sedDei excelsi, non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. XXXV. BARDESANISTAE a quodam Bardesane, qui in doctrina Christi prius exstitisse perhibetur insignis: sed postea, quamvis non per omnia, in Valentini haeresim lapsus est. XXXVI. NOETIANI a quodam Noeto, qui dicebat VALESII et se ipsos castrant, et hospites suos, hoc modo existimantes Deo se debere servire. Alia quoque haeretica docere dicuntur et turpia: sed quae illa sint, nec ipse commemoravit Epiphanius, nec uspiam potui reperire. XXXVIII. CATHARI, qui se ipsos isto nomine, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ intelligã. Loco qͥppe isto qͦ & nos tam
longe a noetianis sabellianos cõmemoranꝰ.
sabelliani inqͥt similia noeto dogmatizan¬
tes. pret̾ hoc qđ dicunt patrẽ ñ eẽ passũ.¬
Quomꝰ de sabellianis hoc intelligi potest.
cũ sic innotuerint dicere patre̾ passũ. ut
patripassiani quã sabelliani crebrius nun¬
cupent᷑ : Aut si forte in eo qđ ait pret̾ hoc
qd̃ dicunt patrẽ ñ ẽẽ passũ noetianos hoc
dicere intelligi uoluit. qͥs eos in hac ãbi-¬
guitate discernat : Vel quomͦ possunt in¬
telligi qͥlib& eoꝵ patrẽ passũ fuisse ñ dicere.
cũ dicant eundẽipsũ ẽẽ patrẽ & filiũ &

Expanded text:
ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sabellianos commemorans: Sabelliani, inquit, similia Noeto dogmatizantes, praeter hoc quod dicunt Patrem non esse passuQuomodo de Sabellianis intelligi potest, cum sic innotuerint dicere Patrem passum, ut Patripassiani quam Sabelliani crebrius nuncupentur? Aut si forte in eo quod ait, praeter hoc quod dicunt Patrem non esse passum, Noetianos hoc dicere intelligi voluit, quis eos in hac ambiguitate discernat? Vel quomodo possunt intelligi quilibet eorum Patrem passum fuisse non dicere, cum dicant eumdem ipsum esse et Patr
Abbreviated transcription (Latin):
noeto quẽ supra memorauimꝰ defluaisse
dicunt᷑. Nã & discipłm eiꝰ qͥdã phibent
fuisse sabelliũ. Sed qua causa duas hereses
eas epiphanius eõpute nescio. cũ fu po.
tuisse uideamꝰ ut fuerit sabellius iste famo¬
sior. & ideo ex illo celebrius hec heresis
nom̃ acceperit. Noetiani enĩ difficile ab
aliqͦ sciunt᷑. sabelliani autẽ sunt. inore mul¬
toꝵ. Nã & praxeanos eos a praceeas qͥda
uocant. & hermogeniani uocari ab her-¬
mogene potuerunt᷑. qͥ praxeas & hermo¬
genes eadẽ sentientes. exx africa fuisse
dieunt᷑. Hec tam̃ istȩ plures sectȩ sunt. sed
unius sectȩ plura nomina. ex his hominib
qͥm ea maxime innotuerunt. sicut dona¬
tistȩ idẽ parmenianistȩ. sicut pelagiani
idẽ cȩlestiani. Unde gͦ sit factũ ut noe¬
nani & sabelliani ñ unius heresis duo no¬
mina. sed tanquã duas hereses supra dictꝰ
epiphanius poner&. liquido inuenire non
potui : quia siquid int̾se differunt. tam
obscure dixit. studio forsitan breuitatis

Expanded text:
Noeto quem supra memoravimus, defluxisse dicuntur; nam et discipulum ejus quidam perhibent fuisse Sabellium. Sed qua causa duas haereses eas Epiphanius computet, nescio: cum fieri otuisse videamus, ut fuerit Sabellius iste famosior, et ideo ex illo celebrius haec haeresis nomen acceperit. Noetiani enim difficile ab aliquo sciuntur: Sabelliani autem sunt in ore multorum. Nam et Praxeanos eos a Praxea quidam vocant; et Hermogeniani vocari ab Hermogene potuerunt: qui Praxeas et Hermogenes eadem sentientes, in Africa fuisse dicuntur. Nec tamen istae plures sectae sunt; sed unius sectae plura nomina, ex his hominibus qui in ea maxime innotuerunt: sicut Donatistae, iidem Parmenianistae; sicut Pelagiani, iidem Coelestiani. Unde ergo sit factum ut Noetianos et Sabellianos, non unius haeresis duo nomina, sed tanquam duas haereses supradictus Epiphanius poneret, liquido invenire non potui: quia si quid inter se differunt, tam obscure dixit, studio forsitan brevitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ: unde & nuptias auersant᷑. qͥa nec
priusquã peccass&e adã. nec priusquã dimis¬
sus eẽt de paradiso cognouit uxcorẽ suã. Cre¬
dunt gͦ qđ nuptiȩ futurȩ ñ fuissent si ne-¬
mo peccass&e. Nudi itaq mares feminȩq con¬
ueniunt. nudi lectiones audiunt. nudi
orant. nudi celebrant sacram̃ta. & ex hopa¬
radisũ suã arbitrant᷑ ecclesiã. X .XXII.

Expanded text:
catum. Unde et nuptias aversantur: quia nec priusquam peccasset Adam, nec priusquam dimissus esset de paradiso, cognovit uxorem. Credunt ergo quod nuptiae futurae non fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta, et ex hoc paradisum suam arbitrantur Ecclesiam. XXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
gianis iungit epiphani +i. XX UIIII
sep̃tẽ dierũ occurrat dies. & si dies dñicus
occurrat. ipso die ieunant & uigilant . xxX
logi ꝓpterea sic uocant᷑. tanquã UIIII¬
Asine uerbo logos enĩ grece uerbũ dicit᷑. qͥa
dm̃ uerbũ recipere noluerunt. iohannis eu¬
angliũ respuentes cuiꝰ nec apocalipsin accipi¬
unt. has uidelic& scripturas neganteᷤ ẽẽ ip

Expanded text:
ianis jungit Epiphanius. XXIX. septem dierum occurrat dies; et si dies dominicus occurrerit, ipso die jejunant et vigilant. XXX. ALOGI, propterea sic vocantur, tanquam sine verbo  λόγος enim graece verbum dicitur, quia Deum Verbum recipere noluerunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet scripturas negantes esse ip
Abbreviated transcription (Latin):
locutos ꝓphetas qͥ fuerunt in popło isrł. & in
canone scripturarũ diuinarũ habent᷑ apis
catholicã eccłiam: anathema sit.
ui credit ñ habuisse uerã carnẽ filiũ dĩ
putaret᷑ quȩ ñ erat. atq hoc mͦ contradicit
euangło ubi legit᷑ dño ipso dicente. uidete manꝰ
grũ etiã hominẽ neg&: anathema sit.

Expanded text:
locutos prophetas qui fuerunt in populo Israel, et in canone Scripturarum divinarum habentur apud catholicam Ecclesiam, anathema sit. IX. Qui credit non habuisse veram carputaretur quae non erat; atque hoc modo contradicit Evangelio, Domino ipso dicente: Videte manus grum etiam hominem neget, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. fert᷑ etiã usq adeo fuisse bonis morib
inimicus. ut asseuerar& qđ nihil cuiquã ob¬
ess& quoꝵ libae ꝑpetratio ac ꝑseuerantia
peccatoꝵ. si huius quȩ ab illo docebat᷑ fideiu¬
parͣteps esset.
pollinaristas apollinaris instituit. qͥ
de animõ xp̃i a catholica dissenserunt.
licentes sicut arriani dm̃ ap̃m carue
solã sine anima suscepisse. In qua questione
testimonus euangelicis uicti. mentẽ quarati¬
onalis ẽ anima hominis defuise animȩ ap̃i
secd ꝓ hac ipsũ uerbũ in ea fuisse digerunt
de ipla uͭ eꝰ carne sica recta fide dnsesise
hibentur. ut dicerent carnẽ illã & uerbũ
unius eiusdẽq substantiȩ. contentiosissime
asseuerantes uerbũ carnẽ factũ. hoc ẽ. uer

Expanded text:
sanctum. Fertur etiam usque adeo fuisse bonis moribus sanctum. Fertur etiam usque adeo fuisse bonis moribus inimicus, ut asseveraret quod nihil cuique obesset quorumlibet perpetratio ac perseverantia peccatorum, si hujus quae ab illo docebatur fideiparticeps esset. LV. APOLLINARISTAS Apollinaris instituit, qui de anima Christi a Catholica dissenserunt, dicentes, sicut Ariani, Deum Christum carnem sine anima suscepisse. In qua quaestione testimoniis evangelicis victi, mentem, qua rationalis est anima hominis, defuisse animae Christi, sed pro hac ipsum Verbum in eo fuisse dixerunt. De ipsa vero ejus carne sic a recta fide dissensisse perhibentur, ut dicerent carnem illam et Verbum unius ejusdemque substantiae, contentiosissime asseverantes, Verbum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
eriani ab herio qͦdã sunt dicti. qͥ cũ
ess& presbit᷑ doluisse fert᷑ qđ ep̃c non
potuit ordinari. & in arrianoꝵ heresim
lapsus. ꝓpͥa qͦq doginata ad didisse ñnulla
dicens. offerri ꝓ dormientib ñ ioportere.
nec statuta sollẽpnit̾ celebranda ẽẽ ieui¬
nia. sed cũ quisq uoluerit ieiuinandũ. ne
uideat᷑ ẽẽ sub lege. Dicebat etiã presbite¬
rũ ab ep̃o nulla differentia debere discer¬
ni. Quidã ꝑhibent istos sicut encratitas
uł apotactitas ñ admittere ad cõmunionẽ
suã nͥ continentes. & eos qͥ sȩcło ita renun¬
tiaueruit ut ꝓpria nulla possideant.
Ab esca tam̃ carniũ ñ eos abstinere dicit
epiphanius. filaster uͦ & hanc eis tͥbuit
abstinentiaoi.
etiani ab etio sunt uocati. idemq
eunomiani ab eunomio etii discipło¬
in qͦ nomine magis innotuert̃. Euno¬
mius qͥppe in dialectica preualens. acutun
& celebrius defendit hanc heresim. dissi.¬
milẽ ꝑ omĩa patri asserens filiũ. & filio sp̃m

Expanded text:
ERIANI ab Aerio quodam sunt, qui cum esset presbyter, doluisse fertur quod episcopus non potuit ordinari; et in Arianorum haeresim lapsus, propria quoque dogmata addidisse nonnulla, dicens offerri pro dormientibus non oportere; nec statuta solemniter celebranda esse jejunia, sed cum quisque voluerit jejunandum, ne videatur esse sub lege. Dicebat etiam presbyterum ab episcopo nulla differentia debere discerni. Quidam perhibent istos, sicut Encratitas vel Apotactitas, non admittere ad communionem suam nisi continentes, et eos qui saeculo ita renuntiaverint, ut propria nulla possideant. Ab esca tamen carnium non eos abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et hanc eis tribuit abstinentiam. LIV. AETIANI ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, dissimilem per omnia Patri asserens Filium, et Filio Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
materiã de qua factꝰ ẽ mund̾ ñ a dõ fac¬
tã dicunt. sed dõ coȩternã: nec animã dõ
tribuunt creatori. sed creatores ẽs anima¬
rũ angłos uolunt. de igni & spũ. Malum
autẽ asserunt esse aliquando a dõ. aliquan¬
do a materia. Negant saluatorẽ in carne
sedere ad dexterã patris. sed eã se exuisse
phibent eãq in sole posusse: accipientes
occasionẽ de psalmo ubi legit᷑. in sole posuit
tabernacłm suũ. Negant etiã uisibilẽ pa¬
radisũ. baptisiũ in aqua ñ accipiunt. resur¬
rectionẽ ñ putant futurã.  sed cotidie
fieri in generatione filioꝵ.I xi
Roclianitȩ secuti sunt istos. & ad dile

Expanded text:
materiam de qua factus est mundus, non a Deo facmateriam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sed Deo coaeternam. Nec animam Deo tribuunt creatori, sed creatores esse animarum Angelos volunt de igne et spiritu. Malum autem asserunt esse aliquando a Deo, aliquando a materia. Negant Salvatorem in carne sedere ad dexteram Patris, sed ea se exuisse perhibent, eamque in sole posuisse, accipientes occasionem de Psalmo, ubi legitur, In sole posuit tabernaculum suum . Negant etiam visibilem paradisum. Baptismum in aqua non accipiunt. Resurrectionem non putant futuram, sed quotidie fieri in generatione filiorum. LX. PROCLIANITAE secuti sunt istos, et addide
Abbreviated transcription (Latin):
reses memorare institui quȩ post glorifica.¬
tionẽ xp̃i se aduersus doctrinã xp̃i etiã sũb
uelamine xp̃iani nominis exctulerunt. qͥn¬
quaginta septẽ ex epiphaninpsius opere
in meũ transtuli. duas in unũ referens ubi
nullã differentiã potui repperire. & rurꝰ¬
sus ubi ille ex duab unã facere uoluit. sub
numeris suis singłas posui. Sed ad huc ce¬
memorare debeo. siue quas apud alios rep¬
peri. siue quas ipse reminiscor. Nc̃ gͦ ad do
qͦs filaster posuit. nec posuit epiphanius.
etangismonitȩ dici L UIIII.¬
possunt. qͥ metangismon asserunt. di¬
centes sic eẽ in patre filiũ quomͦ uas in
uase. quasi duo corpora carnalit̾ opinantes.
ita ut filius intr&e in patrẽ. tanquã uas minꝰ
in uas maius. Vude & tale nom̃ hic error
tigion qͥppe illa lingua uas dr̃. Sed introitꝰ
unius uasis in alteru latine uno nomine ñ
eleuciani sunt uł ermiani Lx¬
ab auctorib seleuco & ermia. qͥ elem̃toꝵ

Expanded text:
reses memorare institui, quae post glorificareses memorare institui, quae post glorificationem Christi se adversus doctrinam Christi, etiam sub velamine christiani nominis extulerunt, quinquaginta septem ex Epiphanii ipsius opere in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse reminiscor. Nunc ergo addo quas Philaster posuit, nec posuit Epiphanius. LVIII. METANGISMONITAE dici possunt, qui Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Patre Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen hic error γγεἶον quippe illa lingua vas dicitur: sed introitus unius vasis in alterum, latine uno nomine non  LIX. SELEUCIANI sunt vel Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elementorum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s cũ illis tãquã unã heresi ponit. Dicunt᷑
enthicitȩ opinari monachis ñ licere substen¬
tandȩ uitȩ suȩ causa aliqͥd operari. atq ita
se ipsos monachos ꝓfiteri. ut omĩno ab oꝑib
uacent. Usq adistos gͦ de heresib opꝰ suũ
pduxit supradictꝰ epiphanius ciprius. qui¬
habitꝰ ẽ. & a multis in catholicȩ fidei sc̃itate
laudatꝰ. Cuius ego in cõmemorandis here
Itaq alia latius quã ipse. alia etiã breuius ex¬
plicaui. parẽq in nonnullis excibui. in breui¬
tate tam̃ omĩa moderans. sicut intentionis
meȩ ratio postulabat. Pinde ille de octoginta
heresib separatis uiginti quas ante dñi
aduentũ extitisse sicut ei uisũ ẽ cõputauit.
reliquas post dñi ascensũ natas sexaginta
breuissimis libris qͥnq cõprehendit. atq
om̃s eo  ubris totius eiusdẽ sui operis fecit.
Ego autẽ quia secdm̃ petitionẽ tuã. oiͣs heᷤ¬

Expanded text:
omnes cum illis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur omnes cum illis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur Euchitae opinari, monachis non licere sustentandae vitae suae causa aliquid operari, atque ita se ipsos monachos profiteri, ut omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de haeresibus opus suum perduxit supra dictus episcopus Cyprius, habitus, et a multis in catholicae fidei sanitate laudatus. Cujus ego in commemorandis haerese posuit: itaque alia latius quam ipse, alia etiam brevius explicavi, paremque in nonnullis exhibui brevitatem, omnia moderans sicut intentionis meae ratio postulabat. Proinde ille de octoginta haeresibus, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque comprehendit, atque omnes sex libros totius ejusdem sui operis fecit. Ego autem, quia secundum petitionem tuam eas hae
Abbreviated transcription (Latin):
ntidicomaritȩ appellati sunt l u ii¬
heretici. qͥ mariȩ uirginitati usq ad eo
contradicunt. ut affirment eã post
apm̃ natũ uiro suo fuisse cõmiatã. l uiii
ostremã ponit epiphanius massilianoꝵ
heresim. qđ nom̃ ex lingua sẏra ẽ. grece
autẽ dicunt᷑ euthicitȩ. Ab orando. sic appel¬
lati sunt. Tantũ enĩ orant. ut eis qͥ hoc de
ils audiunt incredibile uideat᷑. Nã cũ dñs
dixerit. oport& nos sẽꝑ orare & ñ deficere.
& apłs sine int̾missione orate. qđ sanissime
sic accipit̾ ut nullo die int̾mittant᷑ certa
tẽpora orandi. isti ita nimis hoc faciunt.
ut hinc iudicent᷑ int̾ hereticos nominan¬
di quãuis ñnulli eos dicant de purgationẽ
animarũ nescio quȩ fantaftica & ridicule
fabulosa narrare. portã scilicoe cũ porcellis
uideri eocire de ore hominis quando pur-¬
gat᷑. & in eũ uisibili similit̾ specie ignẽ qͥ
ñ cõburit intrare. His adiungit epiphaniuᷤ
eofremitas. martirianos. & satianos. & hos

Expanded text:
ANTIDICOMARITAE appellati sunt haeretici, qui Mariae virginitati usque adeo contradicunt, ut affirment eam post Christum natum viro suo fuisse commixtam. LVII. Postremam ponit Epiphanius MASSALIANORUM haeresim: quod nomen ex lingua syra est. Graece autem dicuntur Εὐχίται, ab orando sic appellati. Tantum enim orant, ut eis qui hoc de illis audiunt incredibile videatur. Nam cum Dominus dixerit, Oportet semper orare, et non deficere ; et Apostolus, Sine intermissione orate : quod sanissime sic accipitur, ut nullo die intermittantur certa tempora orandi: isti ita nimis hoc faciunt, ut hinc judicarentur inter haereticos nominandi. Quamvis nonnulli eos dicant de purgatione animarum nescio quam phantasticam et ridiculam fabulam narrare , porcam scilicet cum porcellis videri exire de ore hominis quando purgatur, et in eum visibili similiter specie ignem, qui non comburat, intrare. His adjungit Epiphanius Euphemitas, Martyrianos, et Satanianos, et hos
Abbreviated transcription (Latin):
uionẽ autẽ nͥ meminissemꝰ nequaquã possemꝰ
audito isto nomine rẽ quȩ illo significat᷑
agnoscere: memoria retinet᷑ obliuio. Ad est
gͦ ne obliuiscam. quȩ cũ ad est obliuiscim᷑.
Anex hoc intelligit᷑ non ꝑ seipsã inesse me¬
moriȩ cũ eã meminimꝰ. sed ꝑ imaginẽ suã:
qͥa si ꝑ seipsã presto ẽẽt obliuio. ñ ut memi¬
nissemꝰ sed ut obliuiscerem᷑ efficer&: & hoc
qͥs tandẽ indagabit: Quis cõp̃hend&e quomͦ sit :
Ego certe dnẽ laboro hic: & laboro in me ip¬
so. factꝰ sũ mͥ terra difficultatis. & sudoris
nimii. Neq enĩ nc̃ scrutam᷑ plagas cęli aut
siderũ interualla dimetim. uł terrȩ libra¬
menta querimꝰ. Ego sũ qͥ memini. ego ani¬
mꝰ. ñ ita mirũ si ame longe ẽ quicquid ego
ñ sũ. Quid autẽ ꝓpinquius meipso mͥ: &̾ ec¬
ce memoriȩ meȩ uis non cõphendit᷑ ame.
cũ ipsũ me ñ dicã p̃ter illã. Quid enĩ dicturꝰ

Expanded text:
uionem autem nisi meminissemus, nequaquam possimus uionem autem nisi meminissemus, nequaquam possimus audito isto nomine rem, quae illo significatur, agnoscere, memoria retinetur obliuio. adest ergo, ne obliuiscamur, quae cum adest, obliuiscimur. an ex hoc intellegitur non se per ipsam inesse memoriae, cum eam meminimus, sed per imaginem suam, quia, si per se ipsam praesto esset obliuio, non ut meminissemus, sed ut obliuisceremur, efficeret? et hoc quis tandem indagabit? quis conprehendet, quomodo sit? Ego certe, domine, laboro hic et laboro in me ipso: factus sum mihi terra difficultatis et sudoris nimii. neque enim nunc scrutamur plagas caeli aut siderum interualla demetimur uel terrae libramenta quaerimus: ego sum, qui memini, ego animus. non ita mirum, si a me longe est quidquid ego non sum: quid autem propinquius me ipso mihi? et ecce memoriae meae uis non conprehenditur a me, cum ipsum me non dicam praeter illam. quid enim di
Abbreviated transcription (Latin):
& assunt in memoria mea ñ imagines eoꝵ.
sed ipsi. Nomino imaginẽ solis. & hȩc
adest in memoria mea. Neq enĩ imaginẽ
imaginis eius sed ipsã recolo. ipsa mͥ remi¬
niscenti presto ẽ. Nomino memoriã. &
agnosco qđ nomino. & ubi agnosco. nͥ in ipsa
memoria : Nũ & ipsa ꝑimaginẽ suã sibi
adest. ac non ꝑse ipsã : Quid cũ obliuionem
nomino atq iticlẽ agnosco qđ nomino. un¬
de agnoscerẽ nͥ meminissẽ: Non eundem
sonũ nominis dico. sed rẽ quã significat.
Quã si oblitꝰ essẽ. qͥd ille ualer& sonus. agno¬
scere utiq ñ ualerẽ. Ergo cũ memoriã me¬
mini. ꝑ seipsãsibi presto ẽ ipsa memoria.
ẽ & obliuio. Memoria qua meminerĩ. obli¬
uio qua ñ meminerĩ. Sed qͥd. ẽ obliuio nͥ pri¬
uatio memoriȩ: Quomͦ gͦ ad est ut eã memi¬
nerĩ. quando cũ adest meminisse ñ possum.
At si qđ meminimꝰ memoria retinemꝰ. obli¬

Expanded text:
en assunt in memoria mea non imagines eorum, en assunt in memoria mea non imagines eorum, sed ipsi. nomino imaginem solis, et haec adest in memoria mea; neque enim imaginem imaginis eius, sed ipsam recolo: ipsa mihi reminiscenti praesto est. nomino memoriam et agnosco quod nomino. et ubi agnosco nisi in ipsa memoria? num et ipsa per imaginem suam sibi adest ac non per se ipsam? Quid, cum obliuionem nomino atque itidem agnosco quod nomino, unde agnosco rem, nisi meminissem? non eundem sonum nominis dico, sed rem, quam significat; quam si oblitus essem, quid ille ualeret sonus, agnoscere utique non ualerem. cum memoriam memini, per se ipsam sibi praesto est ipsa memoria; est et oblivio; memoria qua meminerim, oblivio quam meminerim. Sed quid est oblivio, nisi privatio memoriae? Quomodo ergo adest ut eam meminerim, quando cum adest meminisse at si quod meminimus memoria retinemus, obli
Abbreviated transcription (Latin):
cepimꝰ. sed eas ipse animꝰ ꝑ experientiã passi-¬
onũ suarũ sentiens memoriȩ cõmendauit.
aut ipsa sibi hec etiã non cõmendata reti¬
nuit. Sed utrũ ꝑimagines an non. qͥs facile
dixerit: Nomino quippe lapidẽ. nominosolẽ.
cũ res ipse non assint sensib meis. in memo¬
ria sane mea presto sunt imagines earũ.
Nomino dolorẽ corporis. nec mͥ adest cũ ni.¬
hil dol&e. Hisi tam̃ adess& imago eiꝰ in memo¬
ria mea. nescirẽ qͥd dicerẽ : nec eũ in dispu¬
tando a uoluptate discernerẽ. Nomino sa.¬
lutẽ corporif. cũ saluus sũ corpore. ad est
mͥ quidẽ res ipsa. uerũtam̃ nͥ & imago eiꝰ¬
iness& in memoria mea nullomͦ recorda.¬
rer. qͥd huiꝰ nominis significar& sonus.
Nec egrotantes agnoscerent salute nomi¬
nata quid eẽt dictũ. nͥ eadẽ imago ui me¬
memoriȩ teneret᷑. quãuis ipsa res abẽẽt
a corpore. Nomino numeros qͥb numeramꝰ.

Expanded text:
cepimus, sed eas ipse animus per experientiam passicepimus, sed eas ipse animus per experientiam passionum suarum sentiens memoriae conmendauit aut ipsa sibi haec etiam non conmendata retinuit. Sed utrum per imagines an non, quis facile dixerit? nomino quippe lapidem, nomino solem, cum res ipsae non adsunt sensibus meis; in memoria sane mea praesto sunt imagines earum. nomino dolorem corporis, nec mihi adest, dum nihil dolet; nisi tamen adesset imago eius in memoria mea, nescirem quid dicerem, nec eum in disputando a uoluptate discernerem. nomino salutem corporis, cum saluus sum corpore; adest mihi res ipsa; uerum tamen nisi et imago eius esset in memoria mea, nullo modo recordarer, quid huius nominis significaret sonus, nec aegrotantes agnoscerent salute nominata, quid esset dictum, nisi eadem imago ui memoriae teneretur, quamuis ipsa res abesset a corpore. nomino numeros, quibus numeramus:
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd de his disputare potuero diuidendo
sugula ꝑ species sui cuiusq generis. & defini¬
endo: ibi inuenio qͥd dicã atq inde ꝓfero.
nec tam̃ ulla earũ ꝑturbatione ꝑturbor.
cũ eas reminiscendo cõmemoro. & ante¬
quã recolerentur a me & retractarent᷑
ibi erant. ꝓpterea inde ꝑ recordationem
potuere depromi. forte gͦ sicut de uentre
cib ruminando. sic ista de memoria recor¬
dando ꝓferunt᷑. Cur gͥ in ore cogitationis
non sentit᷑ a disputante. hoc ẽ a reminiscen¬
te letitiȩ dulcedo. uł amaritudo mestitiȩ:
an in hoc dissimile ẽ qđ ñ undiq simile est:
Quis enĩ talia uolens loqueretur. si quotiens
tristitiã metũue nominamus. totiens me.¬
rere uł timere cogerem᷑ : & tam̃ non ea
loquerem̃ nͥ in memoria nr̃a. non tantũ
sonos nominũ scđm imagines impressas ã
sensib corporis. sed etiã rerũ ipsarũ notio.¬
nes inueniremꝰ quas nulla ianua carnis ac¬

Expanded text:
quidquid de his disputare potuero diuidendo quidquid de his disputare potuero diuidendo singula per species sui cuiusque generis et definiendo, ibi inuenio quid dicam atque inde profero, nec tamen ulla earum perturbatione perturbor, cum eas reminiscendo conmemoro; et antequam recolerentur a me et retractarentur, ibi erant; propterea inde per recordationem potuere depromi. forte ergo sicut de uentre cibus ruminando, sic ista de memoria recordando proferuntur. cur igitur in ore cogitationis non sentitur a disputante, hoc est a reminiscente, laetitiae dulcedo uel amaritudo maestitiae? an in hoc dissimile est, quod non undique simile est? quis enim talia uolens loqueretur, si quotiens tristitiam metumue nominamus, totiens maerere uel timere cogeremur? et tamen non ea loqueremur, nisi in memoria nostra non tantum sonos nominum secundum imagines inpressas a sensibus corporis sed etiam rerum ipsarum notiones inueniremus, quas nulla ianua carnis ac
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sit etiã ipsa memoria. nã & cũ mandamꝰ
aliquid ut memorit̾ habeat᷑ dicimꝰ. uide
ut illud in animo habeas. & cũ obliuiscim̃
dicimꝰ. fuit in animo & elapsũ ẽ animo. ipsa
memoriã uocantes animũ. cũ gͦ ita sit qͥdẽ
hoc qd cũ tristitiã meã p̃teritã letꝰ meminl
animꝰ hab& letitiã & memoria tͥstitiã.
letꝰq ẽ animꝰ ex eo qđ in est ei letitia. me¬
moria uͦ e& eo qđ in est ei tristitia tristis
nẽ : Nũ forte ñ ꝑtin& ad animũ: Quis
hoc dixerit : Himirũ gͦ memoria. quasi:
uent̃ ẽ animi. Letitia uͦ atq tristiria.
quasi cib dulcis & a marus cũ memoriȩ
comendant᷑ : quasi traiecta in uentrem
recondi illic possunt. sapere non possunt.
Ridiculũ ẽ hȩc illis similia putare. nec tam̃
sint om̃ino dissimilia. Sed ecce de memoria
ꝓfero cũ dico quatuor e̾e ꝑturbationes ani¬
mi cupiditatẽ. letitiã. metũ. tristitiã. &

Expanded text:
mus sit etiam ipsa memoria — nam et cum mandamus mus sit etiam ipsa memoria — nam et cum mandamus aliquid, ut memoriter habeatur, dicimus: "uide, ut illud in animo habeas", et cum obliuiscimur, dicimus: "non fuit in animo" et "elapsum est animo", ipsam memoriam uocantes animum — cum ergo ita sit, quid est hoc, quod cum tristitiam meam praeteritam laetus memini, animus habet laetitiam et memoria tristitiam laetusque est animus ex eo, quod inest ei laetitia, memoria uero ex eo, quod inest ei tristitia, tristis non est? num forte non pertinet ad animum? quis hoc dixerit? nimirum ergo memoria quasi uenter est animi, laetitia uero atque tristitia quasi cibus dulcis et amarus: cum memoriae conmendantur, quasi traiecta in uentrem recondi illic possunt, sapere non possunt. ridiculum est haec illis similia putare, nec tamen sunt omni modo dissimilia. Sed ecce de memoria profero, cum dico quattuor esse perturbationes animi, cupiditatem, laetitiam, metum, tristitiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ea sepe cogitarẽ. Ergo & intellexcisse me
sepius ista memini. & qđ nunc discerno &
intelligo retando in memoria. ut postea
me nunc intellexisse meminerĩ. Ergo &
meminisse me memini. sicut postea qđ hȩc¬
reminisci nunc potui. si recordabor utiq
ꝑ uĩ memoriȩ recordabor. Affectiones
quoq animi mei ẽadẽ memoria contin&.
ñ illo mͦ qͦ eas hab& ipse animꝰ cũ patit̾ eas.
sed alio multũ diuerso sicut sese habae
uis memoriȩ. Nã & letatũ me fuisse remi¬
niscor ñ letus. & tristitiã meã p̾teritam
recordor ñ tristis. & me aliquando timu¬
isse recolo sine timore. & pristinȩ cupidita¬
tis sine cupiditate sũ menior. Aliquando e
contrario tristitiã meã transactã letꝰ re¬
miniscor. & tristis letitiã qđ mirandum
non ẽ de corpore. Aliud ẽ enĩ ammꝰ. aliud
corpus. Itaq si preteritũ dolorẽ corporis
gaudens memini. ñ ita mirũ ẽ. Hic uͦ cũ ani¬

Expanded text:
cum ea saepe cogitarem. ergo et intellexisse me cum ea saepe cogitarem. ergo et intellexisse me saepius ista memini, et quod nunc discerno et intellego, recondo in me nunc intellexisse meminerim. Ergo et meminisse me memini; sicut postea qreminisci nunc potui, si recordabor, utique per uim memoriae recordabor. Affectiones quoque animi mei eadem memoria continet non eo modo, quo eas habet ipse animus, cum patitur eas, sed alio multum diuerso, sicut sese habet uis memoriae. nam et laetatum me fuisse reminiscor non laetus et tristitiam meam praeteritam recordor non tristis et me aliquando timuisse recolo sine timore et pristinae cupiditatis sine cupiditate sum memor. aliquando et e contrario tristitiam meam transactam laetus reminiscor et tristis laetitiam. quod mirandum non est de corpore: aliud enim animus, aliud corpus. itaque si praeteritum dolorem corporis gaudens memini, non ita mirum est. hic uero cum ani
Abbreviated transcription (Latin):
latine sonant. istȩ uͦ res. nec gͦrece. nec la¬
tine sunt: nec aliud eloqͥoꝵ genꝰ. Uidi li¬
neas fabraꝵ uł etiã tenuissimas sicut filũ
araneȩ. sed illȩ aliȩ sunt: ñ sunt imagines
earũ quas mͥ nuntiauit carnis oculus. Houit
eas. quisquis sine ulla cogitatione. qualiscũq
corporis. intꝰ agnouit eas. Sensi etiã nume.¬
ros om̃ib corporis sensib qͦs numeramus.¬
sed illi alii sunt qͥb numeramꝰ. nec imagines
istoꝵ st̃ & ideo ualde sunt. Rideat me ista cdi¬
centẽ qͥñ eos uid&. & ego doleã ridentẽ me.h
omĩa memoria teneo. & quomͦ ea didicerĩ
memoria retineo. Multa etiã quȩ aduersus
hȩc falsissime disputant᷑ audiui & memoria
teneo. quȩ tã & si falsa sunt. tam̃ ea memi¬
nisse me ñ ẽ falsũ. & discreuisse me int̾ illa
uera & hec falsa quȩ contradicunt᷑. & hoc
memini. Alit̾q nunc uideo discernere me
ista. alit̾ autẽ memini sepe me discreuisse

Expanded text:
latine sonant, istae uero nec graecae nec lalatine sonant, istae uero nec graecae nec latinae sunt nec aliud eloquiorum genus. uidi lineas fabrorum uel etiam tenuissimas, sicut filum araneae; sed illae aliae sunt, non sunt imagines earum, quas mihi nuntiauit carnis oculus: nouit eas quisquis sine ulla cogitatione qualiscumque corporis intus agnouit eas. sensi etiam numeros omnibus corporis sensibus, quos numeramussed illi alii sunt, quibus numeramus, nec imagines istorum sunt et ideo ualde sunt. rideat me ista dicentem, qui non eos uidet, et ego doleam ridentem me. Haec omnia memoria teneo et quomodo ea didicerim memoria teneo. multa etiam, quae aduersus haec falsissime disputantur, audiui et memoria teneo; quae tamenetsi falsa sunt, tamen ea meminisse me non est falsum; et discreuisse me inter illa uera et haec falsa, quae contradicuntur, et hoc memini aliterque nunc uideo cernere me ista, aliter autem memini saepe me discreuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ de istis tẽpoꝵ int̾uallis recolere desiue¬
ro. ita rursus demergunt᷑ & quasi in remo¬
tiora penstralia dilabunt᷑. ut denuo uelut
noua exccogitanda sint in idem iterũ. neq
enĩ ẽ. alia regio eoꝵ. & cogenda rursus ut
sciri possint. id ẽ. uelut ex quadã disꝑsione
colligenda. unde dictũ ẽ cogitare. Nã co¬
go & cogito. sic ẽ ut ago & agrto. facio o&
factito Uerũtamen sibi animꝰ hoc uerbũ
ꝓpͥe uindicauit. ut ñ qd alibi sed qđ in ani-¬
mo colligit᷑ idẽ. cogit᷑. cogitari ꝓprie iã di¬
cat᷑. Iteꝰ contin& memoria numeroꝵ di¬
mensionũq rationes & leges innumerabi.¬
les. quarũ nullã corporis sensus inpressit.
quia nec ipsȩ coloratȩ sunt. aut sonant.
aut olent. aut gustatȩ. aut contrectatȩ
sunt. Aut uidi sonos uerbaꝵ qͥb signifi¬
cant᷑ cũ de hisdisserit᷑. sed illi alii: iste
autẽ aliȩ sunt. Nã illi alit̾ grece. aliter

Expanded text:
modestis temporum interuallis recolere desiuemodestis temporum interuallis recolere desiuero, ita rui sus demerguntur et quasi in remotiora penetralia dilabuntur, ut denuo uelut noua excogitanda sint indidem iterum — neque enim est alia regio eorum — et cogenda rursus, ut sciri possint, id est uelut ex quadam dispersione colligenda, unde dictum est cogitare. nam cogo et cogito sic est, ut ago et agito, facio et factito. uerum tamen sibi animus hoc uerbum proprie uindicauit, ut non quod alibi, sed quod in animo colligitur, id est cogitur, cogitari proprie iam dicatur. Item continet memoria numerorum dimensionumque rationes et leges innumerabiles, quarum nullam corporis sensus inpressit, quia nec ipsae coloratae sunt aut sonant aut olent aut gustatae aut contrectatae sunt. audiui sonos uerborum, quibus significantur, cum de his disseritur, sed illi alii, istae autem aliae sunt. nam illi aliter graece, aliter