comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& fidei hȩc mulier ostenditur quae scribis & phariseis
dm̃temptantib simul & blasphemantib: tanta eius
incarnationem p̃omnib sinceritate cognoscit tanta
fidatia consitarur: ut & p̃sentiũ p̃ cesser calĩpnia &e fa¬
turorum consundat her&i corum persidiam:
Namsicuttunc iudei sc̃i spropera blas phemando uerum
cũ substantialẽq patriA. dĩfilium negabant sic her&ici
postea negando mariam semꝑ uirginem scĩ spr operante
uirtute nascituro & humanis membris unigenito dõ
carnis suȩ materiam ministrasse : uerum cum substanci¬
alemq: matri filium hominis fateri non debere dixer̃:
Sedsi caro uerbidĩ scđm oarnem nascentis a carne uirgi¬
nis matris ꝓnuntiatur extranea: sine causa uenter qui
eũ portass&. ubera quȩ la ctassent beatificantur. Qua
enim consequentia eius lacte cedatur nutritus cuius se¬
mine negatur ẽẽ conceptus cum & unius eius dẽq fontis
origine scđ m physi cos uterq: licor manare ꝓb&ur Nisi

Expanded text:
 Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patris Dei Filium negabant, sic et haeretici postea negando, Mariam semper virginem, sancti Spiritus operante virtute, nascituro ex humanis membris unigenito Deo, carnis suae materiam ministrasse, verum, consubstantialemque matris filium hominis, fateri non debere dixerunt. Sed si caro verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus, cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tur Credens & gentib: mulier quia catelli submensa cõ¬
medunt demicis puerorum. mensa quippe ẽ scriptura
scã quae nob̵ panem uitae ministrat hinc & enĩ dic̃ eccła
Parasti inconspectu meo mensam aduersus eos qui
tribulantine. Mice pueroꝵ interna sunt mesteria scrip
turarũ. quib humilium solent corda refici: Nonergo
crustas sedmicas depane puerorum ȩdunt catelli.
quia conuersi ad fidem
gentes. non littere suꝑficiẽ
inscripturis sed spalium medullam sensuũ qua inbonis
actib ꝓsicere ualeant. inquirunt & hoc submensa domino¬
rum dum uerbis sacri eloquii humiliter subdita: ad
implenda quae p̃cepta sunt cuncta fui cordis & corporis offi¬
tia supponunt quatenus adsperanda quaȩ a dño ꝓmissas̃¬

Expanded text:
tur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae pueroturarum, quibus humilium solent corda refici. Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem gentiles, non litterae superficiem in scripturis, sed spiritalium medullam sensuum, quam bonis actibus proficere videant inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum verbis sacri eloquii humiliter subditi ad implenda quae praecepta sunt, cuncta sui cordis et corporis officia subponunt, quatenus ad speranda quae a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
demoniũ. ubi datur &emplum catatizandi & bapti¬
tandi infantes. quia uide lic& ꝑfidem & confessionem
parentum in baptismũ liberantur ad iabolo paruuli qui
necdum ꝑ sesapere uł aliquid a gereboni possunt aut
mali : Txpice aũt mulier hȩc gentilis. Sed cumside
admñm ueniens ecđam designat degentib: collectam.
quȩ &chananea uocat᷑. quia telo sidhe cõmota adodnm̃
ueniens idola dereliquid. Chana aũt zelus inter p̃tatur.
quȩ ꝓsilia demoniaca dñm rogat cum ꝓpopulis suis nec dũ
credentibus ut & ipsi adiaboli fraudibus absoluantur su¬
ꝑnȩ pi&ati supplicat. quod uero prius nonres pondit ei
mitte eam. Id est suscipe praeces eius quia clamat post
nos signisicat qđ postresur rectioneo ascensionemq
lñi audiens p̃dicationem apłoꝵ ut &x audi recurclama¬
bat. quoduero definib suis egressam eã dicit. matheus.
hoc significat. quodilli solum sideliter acreste perran
tib orant qui pris cas suȩ ꝑfidiȩ mansiones selin quunt:

Expanded text:
monium. Ubi datur exemplum catechizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui nec dum per se sapere, vel aliquid agere boni possunt aut mali. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens Ecclesiam designat de gentibus collectam; quae et Chananaea vocatur, quia zelo fidei commota ad Dominum veniens, idola dereliquit. Chanaan autem zelus interpretatur, quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis, nec dum credemibus, ut et ipsi a diabolo fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quod vero prius non respondit ei mitte eam, id est, suscipe preces ejus, quia clamat post nos, significat, quod post resurrectionem ascensionemque Domini audiens praedicationem apostolorum, ut exaudiretur, clamabat. Quod vero de finibus suis egressam eam dicit Matthaeus, hoc signat, qutibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus xp̃i audenter accipi non ꝑmittit . Qquod aũt dic̃ sed
inscificatione inxp̃o ihũ: hac sidicat sic̃ uocatiestis ut &¬
emplo xp̃i uiuatis: quienĩ hab& hancspem sc̃ificatse
sic̃ & ille scr̃ẽ. Estote ergo scĩ quia ega scs sum dic̃dñs

Expanded text:
corpus Christi audenter accipi non permittit. Quod autem dicit, sed corpus Christi audenter accipi non permittit. Quod autem dicit, sed in sanctificatione in Christo Jesu, ac si dicat: Sic vocati estis, ut exemplo Christi vivatis, qui enim habet hanc spem sanctificat se, sicut et ille sanctus est. Estote ergo sancti, quia et ego sanctus sum, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quis &: Suuoruas pos sidere inscĩpicatione & houo¬
Re : Vas id est corpussuũ unusquisq: castum seruando
dõ scĩfic& & honor& : quia sine castimonia nemouide¬
bitdm̃: NoN iN passione desiderii sicut etgentes quȩ
derate libidini seruientes similes gentib: sitis quȩ chm̃ ama¬
torem castitatis ignorant. Et Neqis super craediatur
neque circuorueniat inneqotio pratrem suuo:
Acsidicat nequis ur̃m post deuotam & consensu conti¬
nentiam parisuo aliqua circumuentione uimin ferre
nitatur : siue quolib& negotio quis alterum fraud&:
qm̃ uindex est dũs denis corurus sicut predi¬
xious uoris et tegtipicati suous: Non solumde
fornicatione & publica turpidine sed &iam d&rans¬
gressione omnisboni ꝓ̃positi uind& est ds̃ guia melius
est non uouere quam post uotum ꝓmissa non reddere:
non enio uocauit nos ds̃ ININ munditia. sedini
in continentia potest inmunditiȩ imputariquae

Expanded text:
quisque suum vas possidere in sanctificatione et honoquisque suum vas possidere in sanctificatione et honore. Vas, id est, corpus suum unusquisque castum servando Deo sanctificet et honoret. Quia sine castimonia nemo videbit Deum. Non in passione desiderii, sicut et gentes quae deratae libidini servientes, similes gentibus sitis, quae Deum amatorem castitatis ignorant. Et ne quis supergrediatur, neque circumveniat in negotio fratrem suum. Ac si dicat, ne quis vestrum post devotam ex consensu continentiam pari suo, aliqua circumventione vim inferre nitatur, sive quolibet negotio, quis alterum fraudet. Quoniam vindex est Dominus de his omnibus, sicut praediximus et testificati sumus. Non solum de fornicatione et publica turpitudine, sed etiam de transgressione omnis boni praepositi vindex est Deus. Quia melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere. Non enim vocavit nos Deus in immunditia, sed in incontinentia potest immunditiae imputari, quae
Abbreviated transcription (Latin):
citauit &o nortuis iħm̃ qui eripuit nos abirauentura
ecã: Hec est uoluntas dĩ scipicatio ur̃a utass¬
tiueatis uosapornicatione: Cc̃isicatio enim ab om¬
ni in continentia seuocatxp̃ianum. In continenti autẽ
non epedit scm xp̃i corpus ad tingere : maxime cum&
mos ses iudȩos sc̃ificare uolens populum totum abam¬
ni femina p̃cȩperit contineri. quienim a fenicatione
se abistin& amultis sedõ adiuuante uitiis r&rahit.
Deftemcutione namq &turpilo quia & scurilitas & lu¬
diera & multistulti loquia nas cuntur. Est & alia sor¬
nicatio pessima. Dequa nos omnimodis conuenit abs¬
tinere : Illa scilic& dequa psalmista ait. ꝑdidistiom̃s
qui sornicantur abste. ẜ. orni cariẽ adño quando adul¬
terinis cogitationib: ab eius amore casto deuiamus &
luxuriã scđi p̃ponentes. p̃ceptorum celestiũ non recipimꝰ
disciplinã & quicquid postremo contracatholicã sidem
creditur : pollutis sensibus fornicatur: ut scat uuus¬

Expanded text:
nos ab ira ventura, etc. Haec est voluntas Dei sanctificatio vestra, ut abstineatis vos a fornicatione. Sanctificatio enim ab omni incontinentia revocat Christianum. Incontinentia autem non expedit sanctum Christi corpus adtingere, maxime cum et Moyses Judaeos sanctificare volens, populum totum ab omni femina praeceperit continere. Qui enim a fornicatione se abstinet, a multis se Deo adjuvante vitiis retrahit. De fornicatione namque, et turpiloquia et scurrilitas et ludicra et multa stultiloquia nascuntur. Est et alia fornicatio pessima, de qua nos omni modo convenit abstinere. Illa scilicet, de qua Psalmista ait: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Fornicari a Domino est, quando adulteluxuriam saeculi praeponentes, praeceptorum coelestium non recipimus disciplinam, et quidquid postremo contra catholicam fidem creditur polluti sensibus fornicatur. Ut sciat unus
Abbreviated transcription (Latin):
co uoluit intelligi : Ipse enimait quã diusũ in hoc mundo
lux sũ mundi quod uero ait. uenitnox in quanemopo¬
test operari. De nocte illa &̃na tenebrosa ad didit ubi
repbi cruciandi sunt sine fine quibus dicetur : Ite inig¬
nem a&nũ quiparatus ẽ diabolo & angelis eius Tene¬
brȩ scilic& &teriores : ubi seruus nequam ligatis ma¬
nibus & pedibus ꝓicitur : Ergo dum dies nabis est
ille quidixit. Ecce ego uobis cum omnibus diebus usq
ad consũmationẽ sđi Opere murbonum adom̃s ut nos illa
nox non conp̃hendat ubinemo possit operari sed qđ opera¬
tusẽ fecipere: Syloa fonsẽ achadice montis sion. qui non iugib
aquis sed incertis oris ebullit ꝑ concaua terrarum
ubi cȩcus lauit luto cȩcitate d&ersa clarum oculorum
lumen accepit: qđ indicatur non aliter cȩcitatẽ iudȩoꝵ
uł om̃s increduli posse sanari. Nisidoctrina a quarum

Expanded text:
co voluit intelligi; ipse enim ait: Quandiu sum in hoc mundo co voluit intelligi; ipse enim ait: Quandiu sum in hoc mundo lux sum mundi. Quod vero ait: Venit nox, in qua nemo potest operari, de nocte illa aeterna tenebrosaque dicit, ubi reprobi cruciandi sunt sine fine, quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Tenebras scilicet exteriores in quas servus nequam ligatis manibus et pedibus projicietur. Ergo dum dies nobis est, ille qui dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Operemur bonum ad omnes, ut nos illa nox non comprehendat, ubi nemo possit operari, sed quod operatus est recipere. Siloa fons est ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebullit per concava terrarum, ubi caecus luto lavat, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit, quo indicatur, non aliter caecitatem Judaeorum vel omnes incredulos posse sanari, nisi doctrina aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
t preteniens uidit hoonueo caecuo anatiuita¬
te & cetera: Cenus humanũ significat iste cȩcus:
Haec enĩ cȩcitas contigit in primo hominẽ ꝑpeccatum
dequo om̃s originẽ duximus non solũ mortis : sed &iam
iniquitatis : Venit dñs & puit in terra desaliua sua :¬
lutũ fec̃ : quia uerbo caro factum ẽ & inunexit oculos
& misit illum adpiscinã syloȩ qui interp̃tatur missus :
nemonr̃m e&̃ ab iniquitate dimissus: Lauitergo ocu¬
los in eapiscina : bantizatus ẽ in xp̃o & inluminatus ẽ :
Caȩcitas enim infidelitas ẽ : & in luminatio fides: questio¬
nẽ quippetiño ꝓposuer: Quis pec cauit hic autparer¬
tes eius ut caecus uascenetun Res pondit iħs neg
hic peccauit neque panentes eĩ utcȩcus nas ceretur:
Habebant enim peccatũ parentes eĩ : sed non ipso peccato
factũ ẽ utcȩcus nascer&ur : sedut manifestar&ur operadi
in illo : quod aũt dicit meo port& operari opera ẽĩ quimi¬
sitme : donec dies ẽ : Sem& ipsum utiq dieminhoc lo¬

Expanded text:
 Praeteriens Jesus vidit hominem caecum a nativitate, etc. Genus humanum significat iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Venit Dominus, spuit in terram, de saliva sua lutum fecit, quia verbum caro factum est, et unxit oculos, et misit illum ad piscinam Siloem, qui interpretatur missus. Mnemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, baptizatus est in Christo, et illuminatus est. Caecitas enim infidelitas est, et illuminatio fides. Quaestionem quippe Domino proposuerunt: Quis peccavit, hic aut parenteshic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est, ut caecus nasceretur, sed ut manifestarentur opera Dei in illo. Quod autem dicit: Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est, semetipsum utique diem in hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
quem adonodum accepistis aNoBis quooodo uos
oporteat ameulane sicut etampulatis: Post
laudem & consolationem incipit &̧ ortatio ac sidicer&
uobis quibus xp̃r uia est : ddignis eum ambulantes sequi¬
mini gressib: Idest mansu&udinis caritatis. humili¬
tatis oboedientiȩ & pacis: omniumq urtutum:
ut arundens mracis. Quitum a&ate fidei deb& au¬
geri ꝓfeltus uirutum sicut cum a&ate carnis cibus ꝗts¬
cit astudiũ: Scitis enim quae prae cepta dederim uo.¬
uis perdño itt̃m Id est &ortatus sum uasser uire¬

Expanded text:
quemadmodum accepistis a nobis, quomodo vos oporteat ambulare, sic et ambuletis. Post laudem et consolationem incipit exhortatio, ac si diceret, vos quibus Christus via est, dignis eum ambulantes sequimini gressibus, id est, mansuetudinis, charitatis, humilitatis, obedientiae et pacis omniumque virtutum. Ut abundetis magis. Quia cum aetate fidei debet augeri profectus virtutum, sicut cum aetate carnis cibus crescit et studium. Scitis enim quae praecepta dederim vobis per Dominum Jesum. Id est, exhortatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ale mosinae fiunt siue terrenis egentes Alios cae¬
lestibus facimus locupletes: quas itristes dicit &si¬
cut egentes ut ostender& ista ueramala non esse
sed quasi umbras & imagines passionum ad conpa¬
ratioem praemi sempiterni: taoi guam tu hilha¬
pentes et oonnia possidentes: Sic̃ dicit salo¬
indig& qui praeter necessaria nil requirit ::¬

Expanded text:
eleemosinae fiunt. Sive terrenis egentes, alios coeeleemosinae fiunt. Sive terrenis egentes, alios coelestibus facimus locupletes: quasi tristes dicit et sicut egentes, ut ostenderet, ista vera mala non esse, sed quasi umbras et imagines passionum ad comparationem praemii sempiterni. Tanquam nihilbentes et omnia possidentes. Sicut dicit Saloindiget, qui praeter necessaria nihil requirit
Abbreviated transcription (Latin):
uite ꝑ uenientes. sic̃ quando lapidatus putabat᷑ mortuus
Ille uero exsurrecit & docebat inli stris. ut castiga¬
ti et aon oontiꝑicati: Sic̃ legimus. Castigans
casti gauit medñs & morti non tradiditme: Castigare
eni auerurs & uerberib dicimus sic̃ pilatus de
flagalla tumn Quasi tenigtos. seoiper aũt caudet¬
tes Tristes seueritate iultus : corde uero &iam
intribulationibus ꝓromunerationis epestanone
gauoentes Meriptum ẽ enim tristitia ur̃a cenuer¬
t&ur in gaudũ Quis quis sominiũ indicet ad daaasie
quasi loqui doquebar quasi equitabam totum qua¬
suqquicum uigila uerit non inuenit quod uidebat
Itaqr modo qui all&itias seculares oculos acperiunt
transit quasi ipsorum &uenit uerum ipsorum quas
ipsorum est felicitas scłi uerumipsorum poena est
Nrm quasi tristitia ẽ. gaudium non est quces
egemus nobis malus abundamus : dumpernos

Expanded text:
vitae pervenientes, sicut quando lapidatus putabatur mortuus, vitae pervenientes, sicut quando lapidatus putabatur mortuus, ille vero surrexit et docebat in Listris . Ut castigati et non mortificati. Sicut legimus: Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me . Castigare enim, et verbis et verberibus, dicimus, sicut Pilatus de flagellatum. Quasi tristes, semper autem gaudentes. Tristes severitate vultus vero, corde etiam in tribulationibus pro munerationis exspectatione gaudentes, scriptum est enim: Tristitia vestra convertetur in gaudium . Quisquis somnium indicat, addit: Quasi. Quasi loquebar, quasi equitabam, totum quasi, qui cum vigilaverit non invenit quod videbat. Itaque modo qui ad laetitias saeculares oculos aperiunt, transit Quasi ipsorum, et venit verum ipsorum. Quasi ipsorum est felicitas saeculi, verum ipsorum poena est. Nostrum Quasi tristitia est, gaudium non est quasi.egemus nos, in aliis abundamus, dum per nos
Abbreviated transcription (Latin):
rationem ꝑtrahant : autꝓspera animũ in suifidutia
&tollant: per cloriaor etigno fili tatem Idest
ꝑ głam uirtutum &ignobilitatem flagellorum dis¬
pectionum & carcerum: perin paonam &Ρouaor
pamao Omnia hȩc ꝑpatientiã equalit̃ suscipiamus
nec &tollant nos laudantes : nec deiciant detrahentes
quia necesse est non num quã utroq: mentiri. Nos uero
ad conscientiã respicientes : non debemus plus aliis de nob
doseductores &ueraces ȩꝓosuit in famiam eebonã famã
quia ab aliis seductores ab aliis uero non solũ ueracer
sed & ꝓpt̃ uirtutũ opera dii uocabantur: Nonergomirũ
si apłi sedustorer dicebantur cum de ipso dño. Alii dice¬
bant quia honus ẽ ali autem non sed seducit turbas.
Sicut oui iquoti eccogtuti: Ignoti quidem ꝑsidis
& ingratis: cognitiaut̃ fidelib aiq iustis: Quasiono¬
Nieates etecce uiuioius: Hocusq adisperationẽ

Expanded text:
rationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiduciam rationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiduciam extollant. Per gloriam et ignobilitatem. Id est, per gloriam virtutum, et ignobilitatem flagellorum, despectionum et carcerum. Per infamiam et bonam famam. Omnia haec per patientiam aequaliter suscipiamus, nec extollant nos laudantes, nec dejiciant detrahentes. Quia necesse est non nunquam utrosque mentiri. Nos vero ad conscientiam respicientes, non debemus plus aliis de bonido seductores et veraces exposuit infamiam et bonam famam, quia ab aliis seductores, ab aliis vero, non solum veraces, sed et propter virtutum opera, dii vocabantur. Non ergo mirum, si apostoli seductores dicebantur, cum de ipso Domino alii dicebant, quia bonus est, alii Non, sed seducit turbas . Sicut qui ignoti et cogniti. Ignoti quidem perfidis et ingratis. Cogniti autem fidelibus atque justis. Quasi morientes, et ecce vivimus. Hoc usque ad desperationem
Abbreviated transcription (Latin):
in aduersitatibus tolerat in prosperitatib temperat indu¬
ris passionibus fortis in bonis operib: hilaris in temptatio
ne tutissima. in ospitalitate latissima. inter ueros frr
latissima interfalsos patientissima: iNuen ꝑo ueritatis:
Verbum & ueritas xp̃rẽ quem apte & conp&enter &lege
dimicemus quiꝑ arma iustitiȩ & leges diabolum superauit :
perarora iustitiae adextris. etasitus tras Om̃s enĩ
quiaduitae aditum tendimus && dextro & sinistro la¬
tere habere arma debemus. ad extro igitur arma ha¬
b& quẽ ꝓspera non etollunt a sinistra quẽ aduersa non
deiciunt & utraq enim parte portabat paulus arma cũ
tumores subleuabant ad &tris enĩ & asinistris gestabat
arma qui& in aduersitate fortis & in prosperitate hu¬
milis ꝑmanebat. utergo ad extris &asinistris arma
gest&ur semꝑ ad ẽẽ nr̃is mentibus deb& : & in aduer¬
sis sidutia &m ꝑsperistimor neaut ad uersa in despe¬

Expanded text:
in adversitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duin adversitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris pasne tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio veritas Christus est, quem apte et competenter ex lege, dimicemus, qui per arma justitiae et legis diabolum superavit. Per arma justitiae a dextris et a sinistris. Omnes enim qui ad vitae aditum tendimus, et ex dextro et sinistro latere habere arma debemus. A dextro igitur arma habet, quem prospera non extollunt. Ad sinistram, quem adversa non dejiciunt. Ex utraque enim parte portabat Paulus arma, cumtumore sublevabant. A dextris et a sinistris gestabat arma, qui et in adversitate fortis, et in prosperitate humilis permanebat. Ut ergo a dextris et a sinistris arma gestentur, semper adesse nostris mentibus debet, et in adversis fiducia, et in prosperis timor. Ne aut adversa in despe
Abbreviated transcription (Latin):
non inflaur: in Lonqaniontate : Idẽ in sustinentia
longa. Longanimitas autem dicitur in sustinendis ad¬
uersitatib animi fortitudo: iINsuauitate. Suauitas
autemẽ sinulli & uerbis nr̃is amaritudinem generemus.
& illud eius dẽ apłi conpleamus. Omnis a maritudo &
clamor &blasphemia tollatur a uobis. cum omnimalitia
& dicamus illud sapientiȩ testimoniũ fauces eĩ dulcediner
& toto desiderio: IN Sp̃u sc̃o: Idẽ ut hȩc habentes dignos
nos habitatione eius cordis sinceritate faciamus:
in caritate nonpicta. Tunc filtaẽ caritas si omnia
qua nobis sieri uolumus aliis faciamus. Sic̃ ait apłs
iohannes: Non diligamus uerbo nec lingua : sed opere
& ueritate. In hoc quoq non fictaẽ caritas sidelicta
& culpas benigno affectu in fratribus castigemus : Totam
magnitudinem & altitudinem diuinorum eloquiorum
secura possid& caritas : quadm̃ ꝓximũ q: tñ diligimus. haec

Expanded text:
non infletur. In longanimitate. Id est, in sustinentia non infletur. In longanimitate. Id est, in sustinentia longa, longanimitas autem dicitur, in sustinendis adversitatibus animi fortitudo. In suavitate. Suavitas autem est, si nulli ex verbis nostris amaritudinem generemus, et illud ejusdem Apostoli compleamus: Omnis amaritudo, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis cum omni malitia; et dicamus illud Sapientiae testimonium: Fauces ejus dulcedines, et totius desiderii. In Spiritu sancto. Id est ut, haec habentes, dignos nos habitatione ejus cordis sinceritate faciamus. In charitate non ficta. Tunc non ficta est charitas, si omnia quae nobis fieri volumus, aliis faciamus. Sicut ait apostolus Joannes: Non diligamus verbo, nec lingua, sed opere et veritate. In hoc quoque non ficta est charitas, si delicta et culpas benigno affectu in fratribus castigemus. Totam magnitudinem et altitudinem divinorum eloquiorum secura possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus, haec
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatipus: Idestomne quod necesse est sicferamus
ut necesse est : Inan qustiis. Angustia ẽ omnis egentia
I placis in canceripus: Hocnos ortatur pati. sine
plebs & magistratus aduersus eum & multis uirgarũ
plagis in positis miserunt in carcerem. IN Seditionis:
INLaportus. inuiciliis: Non modica hoc loco pa¬
tientiȩ membra describit in eercitus enim laborum
nonminus mentis uigiliae debent ẽẽ : quain corporis:
IN IEIVNIIS Necessariȩ animȩ nr̃ȩ sunt ieiunia
sicut uul neribus medicina. medellam enim confer̃
uitae ꝑp&uae. Ita tamen ut duarum rerum testimo¬
nio commendentur: Id est oratione & miseri cordia:
incas titate. iNScientia. Sicutenim necessaria
nobis est castitas corporis : ita&mentis : Illaenim ẽ uera
castitas quae necmente polluitur quae&iam nobis
scentiam praestat ꝓmerito puritatis & notandũ qđ
scientia speciȩs uirtutis sit si&ea quisq: erudia tur

Expanded text:
cessitatibus. Id est, omne quod necesse est sic feramus, cessitatibus. Id est, omne quod necesse est sic feramus, ut necesse est. In angustiis. Angustia est omnis egentia. In plagis, in carceribus. Hoc nos hortatur pati, si neplebs, et magistratus adversus eum, et multis virgarum plagis impositis miserunt in carcerem. In seditionibus, in laboribus, in vigiliis. Non modica, hoc loco patientiae membra describit, in exercitiis enim laborum non minus mentis vigiliae debent esse, quam corporis. In jejuniis. Necessaria animae nostrae sunt jejunia, sicut vulneribus medicina. Medelam enim conferunt vitae perpetuae, ita tamen, ut duarum rerum testimonio commendentur, id est, oratione et misericordia. In castitate, in scientia. Sicut enim necessaria nobis est castitas corporis, ita et mentis Illa enim est vera castitas, quae nec mente polluitur, nec opere, quae etiam nobis scientiam praestat pro merito puritatis. Et notandum quod scientia species virtutis sit, si ex ea quisque erudiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo ne non tã nr̃m uitiũ put&ur ẽẽ quam legis Idẽ neforte
insideles ꝑ nr̃am neglegentiã destruamus & inquodis plicuerimus
religionis magis aclegis nr̃a uitiũ ẽẽ diuidicent & hi quia ȩmu
displiceat in aliquantis & paucorum culpa &iamboni in¬
currere uideantur offensam: SeDINOMΝIBuS exΙNEΑ¬
mus nos mn&ipsos: Quiaduirtutem prouocat ad pȩ¬
titum uirtutis in nr̃a esse potestate demonstrat quamsi
concupiscimus abipso qui eam & coli praecepit adiuua¬
mur: Sicutd̃ onaustros: Dĩ ministri dõdebent
in omnibus ministrare &opere cognosci ueridĩ eẽ culto¬
res & sicutille amalis patitur blasphemari & in p̃senti
uita &iamingratis sua non denegat benesitia. Ita nos non
uincamurmalis sed uincamus in bonomalos: In multa
patienitia. Non in parua nec in modica sed inmulta:
intripulationiꝑus. Omnis lesio tribulatio ẽ : InNe¬

Expanded text:
exemplo, ne non tam nostrum vitium putetur esse quam legis. Id est, ne forte exemplo, ne non tam nostrum vitium putetur esse quam legis. Id est, ne forte infideles per nostram negligentiam destruamus, et in quo displicuerimus, religionis magis ac legis nostrae vitium esse dijudicent, et hi qui aemulit, non displiceat in aliquantis, et paucorum culpam etiam boni incurrere videantur offensam. Sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos. Qui ad virtutem provocat appetitum virtutis, ipse nobis misericorditer ministrat, quam si concupiscimus ab ipso, qui eam excoli praecipit adjuvamur. Sicut Dei ministros. Dei ministri Deo debent in omnibus ministrare, et opere cognosci veri Dei esse cultores, et sicut ille a malis patitur blasphemari, et in praesenti vita, etiam ingratis sua non denegat beneficia, ita nos non vincamur malis, sed vincamus in bono malos. In multa patientia. Non in parva nec in modica, sed in multa. In tribulationibus. Omnis laesio tribulatio dicitur. In ne
Abbreviated transcription (Latin):
Iñs ortanuruos Neinua cuuor gratiao dĩ recipi¬
atis: Inuacuum dĩ gratiam recipit. quiuocatus in xp̃o
Iu&era ad huc legis instituta sectatur: atenim tẽpore
accepto ex audiuite etiudue salutis adiuuite Temp̾
acceptum & dies salutis in hac uita est. Sic̃ ait saluator
Ambulate dum lucem hab&is. netenebre uosconp̃hendant:
Iquia in illo scło nulla emendatio ẽẽ potest. sic̃ legimus. Qñm
non est inmorte quimemor sittui. Modo solũ possumus in¬
uenire salutem quia uxta ꝓph&ȩ testimoniũ in infernum
nema consitebitur: eccenune tempus acceptabile. ecce
uunc dies salutis: Sic̃ alibi. Ergo dũtempus habemus opere¬
mur qđ honum est. Dies aut̃ dicitur hȩc uita quia aptaẽ ad ope¬
randũ & concluditur in nocte iudicii quȩ ẽ tenebrȩ inqua nemo
poterit operari. hȩc uita & estas dicit᷑ incuius conparationẽ for¬
micȩ ad p̃sens laborare dicuntur: & hie mem sperare uenturã:
Necmiui dantes ullao orfersiotiem: Nemo nr̃o offendatur

Expanded text:
rtamur vos ne in vacuum gratiam Dei recipiatis. In vacuum Dei gratiam recipit, qui vocatus in Christo, vetera adhuc legis instituta sectatur. Ait enim, tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te. Tempus acceptum, et dies salutis in hac vita est, sicut ait Salvator: Ambulate dum lucem habetis, ne tenebrae vos comprehendant, quia in illo saeculo nulla emendatio esse potest, sicut legimus: Quoniam non est in morte qui memor sit tui . Modo solum possumus invenire salutem, quia juxta Prophetae testimonium: in inferno nemo confitebitur. Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Sicut alibi: Ergo dum tempus habemus operemur quod bonum est. Dies autem dicitur haec vita, quia apta est ad operandum, et concluditur in nocte judicii, quae est tenebrae in qua nemo poterit operari. Haec vita et aestas dicitur, in cujus comparatione, formicae ad praesens laborare dicuntur, et hiemem sperare venturam. Nemini dantes ullam offensionem. Nemo nostro offendatur
Abbreviated transcription (Latin):
leem terra iuda nequa euaon mniuioraes INΡRINCIpIsuS
uda exte euim &iet dux quirecat ppło oreũ israhel:
Acsidicer & unaes in princinibus urbium principa¬
tum tenentibus. quia ateduo nascentur principes
idẽ đđ &xp̃r: tunc herodes clamuocatis macis
diligenter didicit abeis tempus stellae quae appa¬
puit eis: Timebat enim magos adse aliqua cau¬
sa non reuersuros ut euenit: &ideo tempus stellae
clam uocatis magis didicit: Vnde & hic deficit historia
cumseer&ȩ indicatur tempus stellȩ : &mittens
illos iNBethleem dixit. ite & inteRRo cate dilicent̃¬
depuero: & cum inueneritis uenuntiate mihi. ut et
eso uenieris adorem euor. quicuor audis sent Receo.
Hasierunt: Natiuitatem regis nr̃i cognita herodes
ad callida argumenta conuertitur. neterreno reg¬
no priuar&ur : Renuntiari sibi ubi puer in uenire¬
tur postulat adorare uelle sesimulat. ut quasi
hunc sunuenire possit extinguat. Sed quia sictȩ
quaesiuit inuenire non meruit: et ecce stellȩ quã

Expanded text:
eem terra Juda nequaquam minima es in principibus Juda, ex te enim exiet Dux qui regat populum meum Israel . Ac si diceret, una es in principibus urbium principatum tenentibus, quia a te duo nascentur principesid et Christus. Tum Herodes clam vocatis Magis, diligenter didicit tempus stellae quae apparuit eis. Timebat enim Magos, ad se aliqua causa non reversuros, ut evenit, et ideo tempus stellae clam vocatis Magis didicit. Unde et hic deficit historia, cum secrete indicant tempus stellae. Et mittens illos in Bethleem, dixit: Ite et interrogate diliro, et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens, adorem eum; qui cum audissent regem, abierunt. Nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat. Adorare velle se simulat, ut quasi hunc, si invenire possit, exstinguat, sed quia ficte quaesivit, invenire non meruit. Et ecce stella, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tauit : sicaecum in luminauit : scribere interra : talia om̃a
signa sunt rerum & pressa in corpore : signa fasta in animo
qđ enĩ facere uolebat in animo hocp̃figurabat in corpore
Neque enim lazarus sic reuixit ut non morir&ur aut quando
sanauit oculos caeci non eos moriens clausit : quid ergo ꝓsuit
quia signa faciebat. Hoc est digito scribebat interra: ut cor¬
poralia facta dirigerent admirationem ad miratio suspen¬
dere indm̃ utquerent haminem uim rerum uisibilium
& sanarentur in uisibiliter ad inuisibilia contuenda:
CoN cordia. Quamuis siguraliter plurimũ sibi hȩcduȩ
conueniant lectiones tamen storialiter in ipsomontis no¬
mine istarum duarum fit concordia lectionum::

Expanded text:
uum suscitavit, si caecum illuminavit, scribebat in terra. Talia omnia uum suscitavit, si caecum illuminavit, scribebat in terra. Talia omnia signa sunt rerum expressa in corpore, significata in animo. Quod enim facere volebat in animo, hoc praefigurabat in corpore. Neque enim Lazarus sic revixit, ut non moreretur, aut quando sanavit oculos caeci, non eos moriens clausit, quid ergo profuit, quia signa faciebat, hoc est, digito scribebat in terra, ut corporalia facta dirigerent admirationem, admiratio suspenderet judicium, ut quaererent homines vim rerum visibilium, et sanarentur invisibiliter ad invisibilia contuenda. CONCORDIA. Quamvis figuraliter plurimum sibi hae duae conveniant lectiones, tamen historialiter in ipso montis nomine istarum duarum fit concordia lectionum.
Abbreviated transcription (Latin):
est & iustitiam diligit : neamplius iam pecc& interdicit:
Dicebant apud sem& ipsos aut iubebit eam lapidare & ad mi¬
t& mansu&udinem unde plac& hominib: Aut iubeb̵ eã
dimitere & tenebimus p̃ uaricatorem legis : quidergo res¬
pondit dñs iussit lapidare dicens Quisine peccato ẽ urm
prius in illam lapidem mittat : Tales enim ministros lex ha¬
bere uoluit qui priores uitarent qđ in aliis culpabant:
quid est inclinauit se iħs̃ et scribesat in terra : Des¬
cendit adnos magestas a &̃ na & indutus carne mortali des¬
cendit ad istam habitationem nr̃am ubi mortaliter uiuimus
et dicito scrisebat interra: Scribere enim significare ẽ
Littere autem signa sunt uocum quando enim dico dr̃ iste
duȩ sillabȩ & quattuor litterȩ : signa sunt magnȩ rȩi quȩ
dicitur dr̃ : quam audiens omnis humana conscientia con¬
tremescit. Ergo scribebat in terra : quid est aliud nisi signa

Expanded text:
est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet interdicit. est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet interdicit. Dicebant apud semetipsos: Aut jubebit eam lapidare, et amittet mansuetudinem, unde placet hominibus: aut jubebit eam dimitti, et tenebimus praevaricatorem legis. Quid ergo respondit Dominus, jussit lapidare dicens: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Tales enim ministros lex habere voluit, qui priores vitarent, quod in aliis culpabant. Quid est: Inclinavit se et scribebat in terra? Descendit ad nos majestas aeterna, et indutus carne mortali descendit ad istam habitationem nostram, ubi mortaliter vivimus, et digito scribebat in terra. Scribere enim signum facere est, litterae autem signa sunt vocum, quando enim dico, Deus, istae duae syllabae et quatuor litterae signa sunt magnae rei, quae dicitur Deus, quam audiens omnis humana conscientia, contremescit. Ergo scribebat in terra, quid est aliud, nisi signa
Abbreviated transcription (Latin):
tis nisi ut cum pec cantem conspicimus. Alirim mox
inclinemur deorsum. Id est quam deiesti exnr̃a con¬
ditione fragilitatis sumus : si nonnos diuina pi&as substent&
& humiliter inspiciamus digito scribamus interra : idẽ discri¬
mine solerti pensemus Ancumbeato iobdicere possimus
N eque enim rep̃hendit nos cor nr̃m in omni uita nr̃a. bene qui
inclinatus scripsit in terra erestus midiȩ uerba de ꝓmit quia
qđ ꝑhumane infirmitatis soci&atem ꝓmisit ꝑ diuinȩ uir¬
tutem potentiȩ omnib: donum pi&atis impendit: erigens
Iiam noli peccare: Nemo condempnare ausus est pec¬
catricem : quia inse singuli cernere coeperant qđ magis
dampnandum cognascerent. Sed quia accusantiũ turbas
ꝓlato iustitiȩ pondere fugauit. Videamus accusatam quan¬
to miđam munere sublou&: Seguitur. dixit auteor iħs
Nec ego te condempnao uade iao amplius noli pec¬
cane : Sm̃misericors & pius est p̃terita relaxat qm̃ iustus

Expanded text:
tis? nisi ut cum peccantem conspicimus alium, mox tis? nisi ut cum peccantem conspicimus alium, mox inclinemur deorsum, hoc est, quam dejecti ex nostrae conditione fragilitatis sumus, si non nos divina pietas sustinet, et humiliter inspiciat. Digito scribamus in terra, id est, discrimine solerti pensemus, an cum beato Job dicere possimus, neque enim reprehendit nos cor nostrum in omni vita nostra. Bene qui inclinatus scripsit quod per humanae infirmitatis societatem promisit, per divinae virtutem potentiae hominibus donum pietatis impendit. Erigens, noli peccare. Nemo condemnare ausus est peccatricem, quia in se singuli cernere coeperant, quod magis damnandum cognoscerent. Sed qui accusantium turbas, prolato justitiae pondere fugavit, videamus accusatam quanto misericordiae munere sublevet. Sequitur. Dixit autem Jesus, nec ego te condemnabo, vade, jam amplius noli peccare. Quoniam misericors et pius praeterita relaxat. Quoniam justus
Abbreviated transcription (Latin):
fant incipientes asenorinus et reoatgit solus. et
mulier inmedio stanes. Sedfigurate nos ad mon& in
eo qđ & ante datam & postdatam sententiam inclinans
scripsit interram : ut & prius quã pec cantem ꝓximum
corripiamus & post quam debite castigationis illimi¬
nisterium reddiderimus nos psos digna humilitatis
inuestigatione ꝑpendamus: neforte aut eisdem quȩ in
ipsis rep̃hendimus aut aliis quibus lib& simus facinori¬
lius in rediti. Sicut forte fieri poterit utipse qui homi¬
cidam reũ mortis ẽẽ iudi cauerit : ipse inseipso ꝑhodi¬
um frat̃ne mortis reus eẽ ante oculum conditoris in¬
ueniatur : Similiter qui fornicationis crimen in fratre
accusat : in se ipso suꝑbiȩ facinus non uideat Ideo iub&
iud& aliemi criminis digito discr&ionis in cordesuo dis¬
cribere ne fote in seipso reus inueniatur quid igitur
nobis in eius madi periculis remedi quid restat salii¬

Expanded text:
bant, incipientes a senioribus, et remansit solus, et bant, incipientes a senioribus, et remansit solus, et mulier in medio stans. Sed figurate nos admonet in eo, quod et ante datam et post datam sententiam, inclinans scripsit in terra, ut et priusquam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus, nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut iisdem quae in ipsis reprehendimus, aut aliis quibuslibet simus facinoribus irretiti. Sicut forte fieri poterit, ut ipse, qui homicidam reum mortis esse judicaverit, ipse in seipso, per odium fraternae mortis, reus esse ante oculos conditoris inveniatur. Similiter, qui fornicationis crimen in fratre accusat, in seipso superbiae facinus non videat. Ideo jubetur judex alieni criminis digito discretionis in corde suo describere, ne forte in seipso reus inveniatur. Quid igitur nobis in hujusmodi periculis remedii, quid restat salu
Abbreviated transcription (Latin):
terro gantes eum erexit se & dixit eis. quisine
peccato est ur̃o prius iuillam lapideor onttat
Quidhinc &inde dño scribȩ & pharisȩi tendebant laqueos
insidiarum putantes eum uł in miseri cordem futurum
iniudicando uł iniustum p̃uidens illedolos quasi phy
la transit araneȩ iniuditiũ iustitiȩ ꝑom̃a & mansu&u¬
dinem pi&atis ostendens. Ecce temperantia miserandi
quisine peccato ẽ urm. Ec ceiterum iustitiȩ iudicandi
prius in illã lapidem mittat : Acsi dixisf& simoy ses man¬
dauit uobis mulierem huius modi lapidare : uid&equia
non hoc peccatares: sediustos facere p̃cepit : Primum
uos ipsi iustitiam legis imꝑl&e : & sic in nõcentes ma¬
nib: & mundo corde aellapidandam reant concurri¬
ligi qđ id eodñs coram temptatorib: in ꝑbis inclinare
& interra scribere uoluerit ut alium uultum in ten
dens liberum eisdar& exire quossua responsione ꝑ¬
culsos cicius exituros quam plura interrogaturos ẽe
p̃uiderat: audiedtes autem unus post unum &xie¬

Expanded text:
it eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Quia hinc et inde Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando, vel injustum: praevidens ille dolos, quasi 542 fila transit araneae, et judicium justitiae per omnia et mansuetudinem pietatis ostendens. Ecce temperantia miserandi, qui sine peccato est vestrum; ecce iterum justitia judicandi, primus in illam lapidem mittat. Ac si dixisset: Si Moyses mandavit vobis mulierem hujusmodi lapidare, videte quia non hoc peccatores, sed justos facere praecepit. Primo vos ipsi justitiam legis implete, et sic innocentes manibus et mundo corde, ad lapidandam ream concurriligi, quod ideo Dominus coram tentatoribus improbis inclinari, et in terra scrdens, liberum eis daret, exire, quos sua responsione perculsos, citius exituros, quam plura interrogaturos esse praeviderat. Audientes autem, unus post unum exi
Abbreviated transcription (Latin):
inclincens deorsum digito scribit interra : ac sidemum
non hȩc antea rep̃hendendo iudicemus quã ad cons¬
tientiam nr̃am humiliter reuersi digito eamdiscre
placeat quid uȩ displiceat sedula & aminatione de¬

Expanded text:
inclinans deorsum, digito scribit in terra, ac sic demuinclinans deorsum, digito scribit in terra, ac sic demunon haec antea reprehendendo judicemus, quam ad conscientiam nostram Lumiliter reversi, digito eam discreplaceat, quidve displiceat, sedula examinatione di
Abbreviated transcription (Latin):
uenitadeum : quia post quam humilitatẽ suã in carnatio¬
nis ꝓximus hominum factus ẽ : libentiur ẽ amultis eius
sermo receptus. Amultis inquã ẽ eius sermo receptus
Namq aplurib ẽ suꝑba imp&ate contemptus Audier̃ enĩ
mansu&i & la&ati sunt: adducunit autem Scruꝑae et
pharisei mulieneo inad ultenio deprae hersã et sta¬
tuerunt eam inoredio et dixertint ei. macister. haec
&c&̃: Vt sine ipse hanc lapidandam decerner& deride¬
rent eum qua si micłiş quã semꝑ docebat oblitum Silapida
fautor consentientem scelerum legisq contrariũ : uł ut me¬
co cdapnarent Ih̃s auteo incliuauit se deor suor dici¬
t Senieedat interna: Perinclinationem ihũ humili¬
tas : ꝑdigitum quasi articulorum computatione flgibi¬
lis ẽ sulntilitas discr&ionis & primitur. Porro ꝑterram
l& rodere fructus ostenditur. Postulatus ergodñs iu¬
dicire depecatrice: nonstatm dat iucditiã sedoriusse

Expanded text:
venit ad eum: quia, postquam humilitate suae incarnatiovenit ad eum: quia, postquam humilitate suae incarnationis proximus hominum factus est, libentius est a multis ejus sermo receptus: a multis, inquam, est ejus sermnamque a pluribus est superba impietate contemptus, audierunt enim mansueti et laetati sunt. Adducunt autem Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio, et dirat , ut si et ipse hanc lapidandam decerneret, deriderent eum, quasi misericordiae quam semper docebat oblitum; si lapidafautorem scelerum legisque contrarium, velut merito damnarent. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Per inclinationem Jesu humilitas, per digitum, qui articulorum compositione flexibilis est, subtilitas discretionis exprimitur; porro per terram, let reddere fructus, ostenditur. Postulatus ergo Dominus judicare de peccatrice, non statim dat judicium, sed prius se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxp̃ianos amicos : tamquam mulierẽ. hoc ẽ ȩcđa ad nun¬
illis dua p̃cepta caritatis. Idẽ dilectionem dĩ & dilectionem¬
ꝓximi & multo plures & firmius credunt qm̃ ipse ẽ uere
u&i sublimitatem dominicȩ pi&atis & misericordiȩ
designat. Quia & grecȩ oleos midia : oliu&um uocat᷑ oleon
quod oleum &uirtute acpuritate p̃min& & quđ cumq
ei licore suꝑ fundere uolueris: confestim hao transcen¬
dese eiq suꝑ ferri consueuit : grãm micdiȩ caelestis non
in conuenienter insinuat dequa scriptum ẽ. Suauis dñs
uniuersis & miserationes eius : suꝑ omnia opera eius:
etdiluculo uenit iteruor inteo plum Tempus
quoq: diluculo exortum eiusdem gratiȩ. quare mota
legis umbra l& euangelicȩ ueritatis erat reuelanda
demonstrat: ꝑgitergo ihr̃ inmontem oliu&i: ut artem
micđiȩ in seconstare denuntiat : Venit iterũ diluculo¬
nationis eĩ ꝑquã nob̵ misereri dignatus ẽ insinuat:
Bene aũt dicitur quiacum sedens docer& ihr̃. omnis ppłs

Expanded text:
ianos amicos, tanquam muliere, hoc est, Ecclesia annunillis duo praecepta charitatis, id est, dilectionem Dei et proximi, et multo plures et firmius credunt, quoniam ipse est vere veti sublimitatem Dominicae pietatis et misericordiae designat, quia Graece oleos misericordia, olivetum vocatur oleon, quod oleum et virtute ac puritate praeeminet, et quemcunque ei liquorem superfundere volueris, confestim hunc transcendere eique superferri consuevit, gratiam misericordiae coelestis non inconveuniversis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Et diluculo venit iterum in templum. Tempus quoque diluculi, exortum ejusdem gratiae, qua remota legis umbra, lux evangelicae veritatis erat revelanda, demonstrat. Pergit ergo Jesus in montem Oliveti, ut arcem misericordiae in se constare denuntinationis ejus, per quam nobis misereri dignatus est, insinuat. Bene autem dicitur quia, cum sedens doceret Jesus, omnis populus
Abbreviated transcription (Latin):
Idest ante oculos cump̃ sentata suerint quae sperantur:
tunc autem coquos caor sicut et coquitus sum
Sicutime ꝑfeltȩ dr̃ nouit. itatunc ego quae sunt dĩmentis capa¬
citatem cognoscam. Nunc autem mranent. Spes. pides. ca¬
f ides inspem ꝓficit. Spesue o ad caritatem. in p̃senti
uero tria sunt. Infuturo sola caritas scõrum & angelo¬
rum &dĩ quicquid fides & spes ꝓmiserat consum mabit:
maius ergo est quod semper erit quam quod aliquando ces¬

Expanded text:
Id est, cum ante oculos praesentata fuerint quae sperantur. Id est, cum ante oculos praesentata fuerint quae sperantur. Tunc autem cognoscam sicut cognitus sum. Sicut me perfecte novit Deus, ita tunc ego, quae sunt Dei, mentis capacitate cognoscam. Nunc autem manent, spes, fides, chaFides in spem proficit, spes vero ad charitatem. In praesenti vero sunt tria, in futuro sola charitas sanctorum et angelorum et Dei . Quidquid fides et spes promiserat consummabit. Majus ergo est quod semper erit, quam quod aliquando ces
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli adiuuenẽ : Vidit tamen heliseus accipientem
munera seruum suum ibi ipse nonerat. Ita nec cũ uenerit
qđ ꝑfectumẽ nec iam corpus corruptibile ad grauae¬
uerit animam: nihil inpediat illi scĩ adea quae uidenda
sunt oculis corporeis: Quando pactus suouir euacu¬
Aut quaeerant pariuili: Ostendit quomodo euacuant᷑
illa quae superius memorauit quasi paruuli quae non possumꝰ
serenissima cordis aciȩ ꝑfeste lumen ꝑspicere ueritatis.
uidemus Nunc per speculum Idest infigura & ꝑspe¬
culum fidȩi & ꝑ intellectum legis : quacsi imaginem rerum
uidemus: INeNicoratae : Enigmata ẽ obscura parabo¬
la quae difficilȩ intelligitur: sicut in nomine speculi ima¬
ginem uoluit intellegi: ita nomine eniginatis quam iuissi¬
militudinem tamen obis curam &ad ꝑspiciendum difficilẽ
uoluit intelligi. Nomen quippe non sonar& enigmatis.
siess& facilitas iusionis: tuacauteo paciȩ ad patieon

Expanded text:
parvuli ad juvenem. Vidit tamen Eliseus accipientem parvuli ad juvenem. Vidit tamen Eliseus accipientem munera servum suum, ubi ipse non erat. Ita cum venerit quod perfectum est, nec jam corpus corruptibile aggravaverit animam, nihil impedient, illis sanctis ad ea quae videnda sunt, oculi corporei. Quando factus sum vir, evacuavi ea quae erant parvuli. Ostendit quomodo evacuantur illa quae superius memoravit, quasi parvuli qui non possimus serenissima cordis acie perfectae lumen perspicere veritatis. Videmus nunc per speculum. Id est, in figura et per speculum fidei et per intellectum legis quasi, imaginem rerum videmus. In aenigmate. Aenigma est obscura parabola, quae difficile intelligitur, sicut nomine speculi imaginem voluit intelligi, ita nomine aenigmatis, quamvis similitudinem, tamen obscuram, et ad perspiciendum difficilem voluit intelligi. Nomen quippe non sonaret aenigmatis, si esset facilitas visionis. Tunc autem facie ad faciem.
Abbreviated transcription (Latin):
adilla ueniemus. acsi euacuabunturꝰ dum umbra uerita¬
tis & spem res ipsa submouerit : Cuo autem uenerit qo
perpectum est. euacuapitur quod exparte est::
Exparte est quod inspeculo & in enignate ꝑ affectum desi¬
derantis inquiritur Perfec tum ẽ quando id quod in ex¬
pestatione ꝓmittitur scĩs : in possessicne donatur: Quod
certe u&us a noualege ꝑ pessa est. nectamen continuo ad¬
uersus nouae legis loquitur dignitatem cum tam̃ nobis caelo¬
rum regno petentibus illam quoque cessaturam ẽẽ dica¬
mus : Sed quamuis maiora succedant. hanc tam̃ ni hil¬
hominis consitemur. Vibiquia ampliora sunt p̃mia . &emi¬
nentior sp̃r scĩ gratiã consequenter. Requirantur &iam
maiora certamina: cunes seo partiulus. Loquesar ut
paruulus: Exemplo carnali incrementi sp̃italis uult
monstrare ꝓfectum ac̃ Siergo ubi hominum mirabili¬
um in hac uita ꝓph&ia. ita conparanda est illiuitȩ quacsi

Expanded text:
ad illa veniemus, ac sic evacuabuntur, dum umbram veritaad illa veniemus, ac sic evacuabuntur, dum umbram veritas et spem res ipsa submoverit. Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est. Ex parte est, quod in speculo et in aenigmate aflectu desiderantis inquiritur. Perfectum est, quando id quod in exspectatione promittitur, sanctis in possessione donatur. Quod certe vetus a nova lege perpessa est, nec tamen continuo adversus novae legis loquitur dignitatem, cum tamen nobis coelorum regno potientibus, illam quoque cessaturam esse dicamus, sed quamvis majora succedant, hanc tamen nihilominus confitemur, ubi quia ampliora sunt praemia et eminentior sancti spiritus gratia, consequenter requirentur etiam majora cortamina. Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus. Exemplo carnalis incrementi, spiritalis vult monstrare profectum. Sic ergo hominum mirabilium in hac vita prophetia ita comparanda est illi vitae, quasi