comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus. qm̃ ꝓpt̾ nos et ipse hoc dignatus ẽ.
dicere: Quando nobis insultant amato.
paratũ. tempꝰ nr̃m nundũ aduenit: Nobis
enĩ dixit apłs: Mortui enĩ estis. et uita ur̃a
abscondita ẽ. cum xꝑo in deo: Quando ue.¬

Expanded text:
 propter nos et ipse hoc dignatus est dicere. Quando nobis insultant amatores paratum; tempus nostrum nondum venit. Nobis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando ve
Abbreviated transcription (Latin):
quia utrumq dixit eẽ donatũ: Nec ait ut
ipsum miscdiam consecutũ dixit ut fideli¬
or. s ut fidelis eẽt. quia sciebat non se initiũ
fidei suȩ priorẽ dedisse deo. et retributum
sibi ab illo eius augmentũ. s ab illo factũ¬
se fidelẽ aquo et apłs factus ẽ: Nam scripta
sunt etiã fidei eius inicia suntq eccłiasti¬
ca cęlebri lectione notissima Auersus qͥp¬
pe afide quã uastabat. eiq uehementer ad¬
uersus. repente ẽ.ad illã grãm potentiorẽ
conuersus conuertente illo cui hoc ipsum
facturo ꝑpropħiam dictum ẽ. tu conuer¬
tens iuuificabis nos. ut non solum ex nolen¬
te fieret uolens credere. uerũ etiã ex ꝑse¬
cutore ꝑsecutionẽ in eius fidei quã ꝑ seque¬
batur defensione pateretur: Donatum qͥꝑ¬
pe illi erat a xꝑo. non solum ut crederet
in eum. uerũ etiã ut pateretur ꝓeo Si qua

Expanded text:
quia utrumque dixit esse donatum. Nec ait, Ut ipsum misericordiam consecutum dixit, ut fidelior, sed ut fidelis esset . quia sciebat non se initium fidei suae priorem dedisse Deo, et retributum sibi ab illo ejus augmentum; sed ab eo se factum fidelem, a quo et apostolus factus est. Nam scripta sunt etiam fidei ejus initia , suntque ecclesiastica celebri lectione notissima. Aversus quippe a fide quam vastabat, eique vehementer adversus, repente est ad illam gratia potentiore conversus; convertente illo cui hoc ipsum facturo per prophetam dictum est, Tu convertens vivificabis nos : ut non solum ex nolente fieret volens credere; verum etiam ex persecutore persecutionem in ejus fidei, quam persequebatur, defensione pateretur. Donatum quippe illi erat a Christo, non solum ut crederet in eum, verum etiam ut pateretur pro eo. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ: Populus hic labus me honorat.
cor autẽ eorum longe ẽ ame: Inuanũ aut̃
me colunt. docentes doctrinas et p̃cepta
hominũ: Relinquentes autẽ mandatũ dei:
tenetis tradicionẽ hominũ: Baptis mata ur¬
ceorũ et calicum. et alia his similia facitis
multa Eł dicebat illis: Bene irritũ fecistr
preceptũ dei: ut tradicionẽ urãm seruetis:

Expanded text:
est: Populus hic labiis me honorat: cor autem eorum longe est a me. In vanum autem me colunt, docentes doctrinas et praecepta hominum. Relinquentes enim mandatum Dei, tenetis traditionem hominum: baptismata urceorum, et calicum, et alia similia his facitis multa. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter scripturas legitimas et ꝓpħicas.
iudeos quas dã tradiciones silas. quas non
scriptas habent s memorit̾ tenent. et al¬
ter malterum loquendo transfundit. qͣm
deuterosin uocant: Ubi etiã dicere auden
et credere. dm̃ primo homĩni duas creas¬
se mulieres. ex quibus texunt genealogi¬
as. uere sicut apłs ait infinitas parientes
infructuosissimas questiones: S si huic
talia nunquã euenit audire. nunquid et
contra ȩuangeliũ sic obsurdescere debuit.
ut non aduerteret uerba dñi xꝑi quibus
arguit iudeos. qđ de parentibus non ho¬
norandis impietatem docerent filios suos:
Ibi quipye et dei p̃ceptum qđ inlege conscy¬
tum ẽ. atcestando commemorauit. nec ob
aliud eos arguit nisi qd reicerent man¬
datum dei. ut statuerent tradiciones suas
Cum gͦ int̾rogassent pharisei et scribȩ qͣre
discipuli tui non ambulant iuxta tradici¬
onẽ seniorũ. s communibꝰ manibꝰ mandu

Expanded text:
praeter Scripturas legitimas et propheticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid et contra Evangelium sic obsurdescere debuit, ut non adverteret verba Domini Christi, quibus arguit Judaeos, quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus mand
Abbreviated transcription (Latin):
patri suo aut matri. rescindentes uerbũ
dei ꝑtradicionẽ urãm quã tradidistis. et
similia huuis modi multa facitis Ubi eui¬
dent̃ xꝑc ostendit. et illã dei eẽ legẽ qͣm
prophanus iste blasphemat. et uideos ha-¬
bere suas tradiciones alibris ꝓpheticis.
et legittimis alienas quas appellasse apo¬
stolũ ꝓphanas fabulas et aniles. et gene¬
alogias int̾minatas non hereticus s ca¬
tholicus lector intelligit finis autẽ pre

Expanded text:
uo aut matri, rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam tradidistis; et similia hujusmodi multa facitis . Ubi evidenter Christus ostendit et illam Dei esse Legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a Libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum profanas fabulas, et aniles, et genealogias interminatas, non haereticus, sed catholicus lector intelligit. Porro si ve
Abbreviated transcription (Latin):
prõphanas et aniles fabulas et genealo¬
gias infinitas appellasse apłm existimat
diuina eloquia legis et ꝓpħarum. quia
dixit ꝓphanas et aniles fabulas de ui¬
ta. et alio loco non intendentes fabulis
iudaicis et genealogiis in finitis. quȩ
questiones p̃stant magis quã ȩdifica¬
tionẽ. quis ita nisi hereticus multum
cȩcus erraret: Cur gͦ hoc apłs ipse non
fecit. si has eẽ aniles fabulas iudicaũ:
Scriptum ẽ. enim qđ abraham duos fili.¬
os habuit. unũ de ancilla. et unũ delib̾a.
quȩ sunt mnallegoria. hȩc sunt duo tes.

Expanded text:
profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina eloquia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniles fabulas devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, alterum de libera. quae sunt in alleg
Abbreviated transcription (Latin):
Iabet gͦ hic sponsã qͣm redemit sanguine suo.
& cui pignꝰ decdit sp̃m scm̃. & eruit eã de man¬
cipatu diaboli. mortuꝰ ꝓpt̃ delicta nr̃a & resur¬
rex̃ ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃a Quis offert tanta
sponsȩ suȩ: Licet offerant homines qͦlibet or¬
nam̃ta t̾rarũ aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos.
ȩqͦs. mãcipia. fundos. p̃dia. nũqͥd aliqͥs offert
sanguinẽ suũ: Si enĩsanguinẽ suũ sponsȩ suȩ¬
decłit. ñ erit qͥ ducat uxorẽ Dñs aut̃ securus
moriens declit sanguinẽ suũ ꝓ ea qͣm resurgeis
hab̾et. qͣm sͥ iã coniunxerat inutero uirginis
Uerbũ enĩ sponsus. & caro humana sponsa. & utrũ¬
q unꝰ filiꝰ di e idẽ filiꝰ hominis. uͥ factꝰ ẽ caput

Expanded text:
abet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius homini
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ queso quod exardescimus. cum audimꝰ
et segimus. ecce nunc tẽpus acceptabile ecce nẽ
dies salutis nullam in quoquam dantes offensio¬
nem. ut non reprehendatur ministerium nr̃m:
s in omnibꝰ commendantes nosmet ipsos. ut dei
ministros in multa pacientia. in tribulationi-¬
bus. in necessitatibus. in angustiis. in plagis. in
carceribꝰ. in seditionibus. in laboribus. inuigiliis.

Expanded text:
im est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plagis, in c
Abbreviated transcription (Latin):
nos quoq ita posse uiuere: quia homines su¬
mus. ex eo quod aliqui homines ita uixeruns
minime desperamus: et hoc ut desideremus
ardentius et fidentiꝰ precemur: lta et ipsorum
uitam facit a nobis diligi formȩ illius dilectio.
secundum quã uixisse creduntur: et illorum
uita credita in eandem formam flagrantiorẽ

Expanded text:
nos quoque ita posse uiuere, qui homines sunos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nobis diligi formsecundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ adextris et asinistris: ꝑ głiam et ignobi¬
litatem. ꝑ infamiam et bonam famam : ut se¬
ductores et ueraces. ut qui ignoram᷑. et cognoᷤ.¬
cimur: quasi morientes et ecce uiuimꝰ: ut co¬
herciti et non mortificati: ut tristes semper
autem gaudentes: sicut egeni multos aut
ditantes: tanquam nichil habentes et oĩa
possidentes: Quid÷ quod accendim᷑ in dilecꝰ¬
tionem pauli apłi cum ista legimꝰ: nͥ quod
credimus eum ita uixisse: Uiuendum tam̃
sic eẽ dei ministris non de
aliquibꝰ
auditum credimꝰ: s intꝰapud nos uel po-¬
tius supͣ nos in ipsa ueritate conspicimꝰ Illũ
ergo quem sic uixisse credimꝰ: ex hoc quod
uidemus diligimꝰ: Et nisi hanc formam quã
semꝑ stabilem atq in commutabilem cerni-¬
mus p̃cipue diligeremꝰ: non ideo diligeremꝰ
illum. quia eius uitam cum in carne uiueret
huic formȩ coaptatam et congruentem fuisse
in ipsius formȩ caritatem excitam᷑ ꝑ fidem qͣ
credimus uixisse sic aliquem: et sꝑem qua

Expanded text:
e a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatam et congruentem fuisse in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
quam sine his in euangelio salu credentibꝰ
eẽ non possit: Ipsum enim senserant uehe.¬
mentissimũ gr̃ę predicatorem. et intentio¬
ni eoꝵ maxime aduersum docentem ñ
ꝑ illa hominem iustificari. s ꝑ grãm ihesu
xp̃i cuius p̃nuntiandi causa illȩ umbrȩ in
lege mandatę sunt. et ideo illi inuidiam
et ꝑsecutionem c̃citare molientes. tanquã
inimicũ legis mandatorũq diuinorum
criminabant᷑ Ciuꝰ falsȩ criminationis in¬
uidiam congruentius deuitare non pos.¬
set quam ut ea ipse celebraret quȩ damꝑ¬
nare tanquam sacrilega ꝑutabatur. atq os.
tenderet nec uideos tunc ab eis tanquam
a nefariis ꝓhibendos. nec gentiles ad ea tan¬
quam ad necessaria compellendos: Nam si
reuera sic ea reꝓbaret quẽadmodum de
illo auditum erat. et ideo celebranda sus¬
cepit. ut actione simulata suã posset occul¬
tare sententiã. non ei diceret iacobꝰ. et sci-¬

Expanded text:
quam sine his in euangelio salus credentibus quam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimutn gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari, sed per gratiam Iesu Christi, cuius praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. et ideo illi inuidiam et persecutionem concitare molientes tamquam inimicum legis mandatorumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria conpellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Iacobus: et sci
Abbreviated transcription (Latin):
uotum habentes suꝑ se His assumptis scĩfi¬
ca te cum ipsis. et imꝑende in eos ut radant
capita: et scient om̃s quia quȩ de te audie-¬
rant falsa sunt. sed sequeris et iꝑse custodi¬
ens legem Non opinor obscurũ eẽ. et iacobũ
hoc ido monuisse ut scirent falsa eẽ quȩ
de illo audierant hi qui cum in xp̃m ex
iudeis credidissent. tam̃ emulatores erant
legis. ne per doctrinã xp̃i uelut sacͥlega nec
deo mandante conscripta. damꝑnari puta¬
rentur. quȩ ꝑ moysen patribꝰ fuerant minis-¬
trata: Hoc enĩ de paulo iactauerant non il¬
li qui intelligebant quo animo aiudeis fi-¬
delibus obseruari tẽ ista deberent ꝓpter
cõmendandam scilicet auctoritatem diui¬
nam. et sacramentorũ illorum ꝓpħicam scĩ¬
tatem. non ꝓpt̾ adipiscendã salutem quę
iam in xp̃o reuelabatur. et ꝑ baptismi sacra¬
mentum ministrabat᷑. s illi hoc de paulo
sparserant qui sic ea uolebant obseruari tan¬

Expanded text:
votum habentes super se: his assumptis, sanctifivotum habentes super se: his assumptis, sanctifica te cum ipsis, et impende in eos, ut radant capita, et scient omnes, quia, quae de te audierunt, falsa sunt, sed sequeris et ipse custodiens legem. hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum in Christum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant Legis, ne per doctrinam Christi velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damrentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam scilicet auctoritatem diuinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae iam in Christo reuelabatur et per baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ne illa q̃ prioribus ut congruebat temporibꝰ.
in umbra rerũ futurarum ds fieri uisserat. tan¬
quam idolatriam gentilium dampnare cre-¬
deret᷑: Hoc ẽ enim qd̾ illi iacobꝰ ait. auditum
de illo eẽ. quod discissionem doceat a moyse
qđ utiq nefas ẽ. ut credentes in xp̃m discin-¬
dantur a ꝓph̃a xp̃i tanquam eiꝰ doctnam
detestantes atq dampnantes. de quo ipse xp̃c
dicit: Si crederetis moysi. crederetis et mi¬
chi: De me enim ille scripsit: Attende itaq¬
quot milia sunt in uidea qͥ crediderunt in
ap̃o et hi omnes emulatores st̃ legis Audie¬
runt autem dete quod discissionem doce.¬
as a moyse. eorum qui ꝑ gentes st̃ udeorũ.
dicens ñ debere circum cidere filios suos.
neq secundum consuetudinem ingrediNd
ergo ẽ: Utiq oportet conuenire multitudi-¬
nem: dudient enim te suꝑuenisse: Hoc ergo
fac. quod tibi dicimꝰ St̃ nobis uiri quatuor.

Expanded text:
ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait auditum de illo esse, quod discissionem doceat a Moyse, quod utique nefas est, ut credentes in Christum discindantur a propheta Christi tamquam eius doctrinam detestantes atque damnantes, de quo ipse Christus dicit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Adtende quot millia sunt in Judaea qui crediderunt in Christo, et hi omnes aemulatores legis sunt. Audierunt enim de te quod discissionem 146 doceas a Moyse eorum qui per gentes sunt Judaeorum, dicens non debere circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem ingredi. Quid ergo est? utique oportet convenire multitudinem: audient enim te supervenisse. Hoc ergo fac, quod tibi dicimus: sunt nobis viri quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
debuit. mentitus ẽ paulus. quod eum uide¬
rit non recte ingredientem ad ueritatem
euangelii: Quisquis enim facit quod facere
debet. recte utiq facit. et ideo falsum de illo
dicit. qui dicit eum non recte fecisse. quod
eum nouit facere debuisse. Si autem uerum
scripsit paulus. uerũ ẽ quod petrus non rec
te ingͥdiebatur ad ueritatem euangelii: Ego¬
quidem illud petrum sic egisse credo. ut gen¬
tes cogeret iudaizare hoc enim lego scrip¬
sisse paulum. quẽ mentitũ eẽ non credo. Et
ideo non recte agebat hoc petrus. qͥa erat con¬
tra euangelii ueritatem. ut putarent qui cre-¬
debant in xp̃m. se sine illis ueteribus sacram̃¬
tis. saluos eẽ non posse: hoc enum contende-¬
bãt antiochiȩ qui ex circumcisione credide-
se quod uel timotheum circũcidit uł cen¬
chris uotum ꝑsoluit. uel ierosolimis a iacobo
ammonitꝰ. cum eis qͥ uouerant legitima illa
celebranda susceꝑit. ut putare uideret᷑ per
ea sacramenta etiam xp̃ianã salutem dariis

Expanded text:
debuit, mentitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis enim hoc facit, quod facere debet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangelii; quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis saluos se esse non posse. hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderase, quod uel Timotheum circumcidit uel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. quia et exempla st̃ de monstrandę
patientiȩ ad ꝓfectum cęterorum. et ipse sibi
homo in temptationibꝰ certiꝰ innotescit. et iꝰte
salus illa ꝑpetua quȩ turꝑiter amissa ẽ per
uoluptatem: fortiter recipitur ꝑdolorem:

Expanded text:
uirtutis, quia et exempla sunt demonstranda uirtutis, quia et exempla sunt demonstranda patientiae ad profectum ceterorum, et ipse sibi homo in temtationibus certius innotescit, et iuste salus illa perpetua, quae turpiter amissa est per uoluntatem, fortiter recipitur per dolorem.
Abbreviated transcription (Latin):
uttȩ laboriosȩ atq erumpnosȩ. cum sit nemo
ita iustus ut ꝑfectum se audeat dicere. fide¬
liter attestante apło et dicente. non qͥa iam
acceperim. aut iam ꝑfectꝰ sim cumq adhuc
exercendȩ.atq in infirmitate ꝑficiendȩ uͥtuti
necessariȩ sint temptationes et molestiȩ cor-¬
porales. eodemrursus apło manifestante qͥ
ait. in magnitudine reuelationum ne extol¬
leret᷑ datum sibi stimulum carnis angłm
sathanȩ. ut eum colaphizaret. rogatumq
ase dñm tercio ut discederet ab eo respon¬
disse sibi sufficit tͥ gr̃a mea. nam uirtꝰ in infir-¬
mitate ꝑficit᷑. tamen et sc̃s̃ danihel inter leo¬
nes saluus atq intrepidus uixit. qui non utiq
deo mentiens in oratione non tantum pecca.¬
ta populi sui. s etiam sua fatet᷑. et in ipsius apłi
manu mortifera uipera inhesit nec lesit Potue¬
runt gͦ istam etiã creaturam nichil nocere.
si causa non extitisset. uł terrendorum punien¬
dorumq uitiorum. uel ꝓbandȩ ꝑficiendeq

Expanded text:
tae laboriosae atque aerumnosae, cum sit nemo ita iustus, ut perfectum se audeat dicere fideliter adtestante apostolo et dicente: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, cumque adhuc exercendae atque in infirmitate perficiendae uirtuti necessariae sint temtationes et molestiae corporales eodem rursus apostolo manifestante, qui ait, in magnitudine reuelationum ne extolleretur, datum sibi esse stimulum carnis, angelum satanae, ut eum colaphizaret, rogatumque a se dominum tertio, ut discederet ab eo, respondisse sibi: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, tamen et sanctus Danihel inter leones saluus atque intrepidus uixit, qui non utique deo mentiens in oratione non tantum peccata populi sui, sed etiam sua fatetur, et in ipsius apostoli manu mortifera uipera inhaesit nec laesit. potuerunt ergo ista etiam creata nihil nocere, si causa non extitisset uel terrendorum puniendorumque uitiorum uel probandae perficiendaeque
Abbreviated transcription (Latin):
dus. et circum asꝑget suꝑ domũ et super
uasa. et suꝑ animas quot quot fuerint illa¬
Qluod uͦ ysopo dixit aquam asꝑsionis asꝑ¬
gi. qua herba supradiximus. fidẽ significa¬
ri. quid aliud occurrit. nisi qđ scriptũ ẽ fi¬
de mundans corda eorum: Non enĩ ꝓdest
baptismus si clesit fides: A uiro autẽ minn¬
do dixit hoc fieri. ubi significant᷑ miniot᷑
portantes ꝑ sonã dñi sui qui uere uir mũ.¬

Expanded text:
dus et circumaspergens super domum et super dus et circumaspergens super domum et super uasa et super animas, quotquot fuerint illquod uero hyssopo dixit aquam aspersionis aspergi, qua herba supra diximus fidem significari, quid aliud occurrit nisi quod scriptum est: fide mundans corda eorum? non enim prodest baptismus, si desit fides. a uiro autem mundo dixit hoc fieri, ubi significantur ministri portantes personam domini sui, qui uere uir mun
Abbreviated transcription (Latin):
re in illo inmundiciã et exteri animã illã
ex isrł. id ẽ aconsortio popłi dei. quid aliud
uult intelligi nisi manere penã animȩ etiã
post mortẽ si cum uiuit mundata ñ fuerit
sacramento isto. quo x ꝑi baptismus figu¬
ratur: Qm̃ aqua asꝑsionis inquit non est
circum asꝑsa suꝑ eum. in mundus ẽ Ad huc
mundicia eiꝰ in ipso ẽ. adhuc scilicet etiam
post mortẽ: Quod uͦ supra clixit. tab̾naculũ
dñi polluit. quantũ in ipso ẽ utiq dixit
Sicut apłs dicit Sꝑm nolite extingue.¬
re: cum extingui ille ñ possit: Nam si ex hoc
tabnaculũ in mundũ factum uellet intelli¬
gi. mundari utiq uiberet Postea uͦ inmun¬
dos a mortuis factos. hoc ẽ amortuis oꝑibus
quȩ sunt om̃s iniquitates. ita mundari uibet
purificationis. et effundent suꝑ illũ id est
suꝑ eundẽ cinerẽ aquã uiuã inuase. E ac¬
cipiens ysopum. tingens in aqua uir mun¬

Expanded text:
re in illo inmunditiam et exteri animam illam re in illo inmunditiam et exteri animam illam ex Israhel, id est a consortio populi dei" , quid aliud uult intellegi nisi manere animae poenam etiam post mortem, si, cum uiuit, mundus non fuerit sacramento isto, quo Christi baptismus figuratur? quoniam aqua aspersionis, inquit, non est circumaspersa super eum, inmundus est; adhuc inmunditia eius in ipso est. "adhuc", scilicet etiam post mortem. quod uero supra dixit: tabernaculum domini polluit, quantum in ipso est utique, dixit, sicut apostolus: spiritum nolite extinguere, cum extingui ille non possit. nam si ex hoc tabernaculum inmundum factum uellet intellegi, mundari utique iuberet. Postea uero inmundos a mortuis factos, hoc est a mortuis operibus, quae sunt omnes iniquitates, ita mundari iubet.purificationis et effundent super illum — id est super eundem cinerem — aquam uiuam in uase; et accipiens hyssopum intinguens in aqua uir mun
Abbreviated transcription (Latin):
quit mortuũ omnis anima hominis inmũ.¬
da erit septem diebus: Hic purificabit᷑
die t̃cio. et die septimo et mundus erit: Et
hic nichil aliud intelligendũ uideo. nisi
contactum mortui ẽẽ hominis iniquita¬
tem Septẽ uͦ dierũ in mundiciam ꝓpt̃
animã et corpus dictam puto Animam
internario. corpꝰ inquaternario. qđ qͣre
tuor impietatibus ñ aduersabor Adungit
autẽ et dicit. Si autẽ ñ purificatus fu¬
erit die tercio et die septimo non erit
mundus Omnis qui tetigerit mortuũ
ab omni anima hominis et mortuus fue¬
rit. et ñ fuerit purificatus. id ẽ ante
mortuus fuerit tacto mortuo quã fuerit
purificatus tabernaculũ dñ pollut ex¬
teretur anima illa ex isrł: Notandum
ẽ qđ difficillime repperitur in his libris
aliquid euidentius de uita animȩ post mor¬
tẽ fuisse conscriptum: Hoc gͦ cum dicit
si fuerit mortuus ante purificationẽ. mane¬

Expanded text:
quit, morticinum, omnis anima hominis immunquit, morticinum, omnis anima hominis immunda erit septem diebus. Hic purificabitur die tertio, et die septimo, et immundus erit. Et hic nihil aliud intelligendum video, nisi contactum mortui, esse hominis iniquitatem. Septem vero dierum immunditiam, propter animam et corpus dictam puto: animam in ternario, corpus in quaternario. Quod quare tuor impietatibus non aversabor . » Adjungit autem et dicit: Si autem non purificatus fuerit die tertio, et in die septimo, non erit mundus; omnis qui tetigerit mortuum ab omni anima hominis, et mortuus fuerit et non fuerit purimortuus fuerit tacto mortuo quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel. notandum est quod difficillime reperitur in his libris aliquid euidentius de uita animae post mortem fuisse conscriptum. hic ergo cum dicit "si fuerit mortuus ante purificationem, mane
Abbreviated transcription (Latin):
uelut mortuꝰ ab infidelibꝰ contemꝑnebat᷑
Et tamen mundabat. quia et resurrexis.¬
se a fidelibꝰ credebatur. eł quia hȩc fama
apud eos maxime claruit. qui in cȩteris
gentibꝰ erant. et ñ erant de consortio ui¬
deorũ. ideo dictũ ẽẽ existimo. et congrega¬
bit homo mundus cinerẽ iuuence Nlun¬
dus itaq ab interfectione xꝑi. quȩ uideos
fecerat reos. et reponet in locum mundũ
id ẽ honorabilit̾ tractat. tamen extra castͣ
Quia extra cȩlebrationẽ uidaicȩ consue¬
tudinis honõr euangelicus claruit Eł erit
sinagoga filiorũ isrł in cõu̾sationẽ. aqͣ asꝑsi.¬
oniᷤᷤ purificatio ẽ: P& isto cinere fiebat aqua
asꝑsioniᷤ. unde munclabant᷑ a c̃tactu mortuoꝵ
Quod utiq significat abiniqͥtate huiꝰ moribun¬
litis qui apponunt᷑ legittimũ ȩternum:
Quid aliud ostendit nisi baptis mum xꝑi
guetlini radicis oleastro. qui tetigerit in

Expanded text:
velut mortuus ab infidelibus contemnebatur; velut mortuus ab infidelibus contemnebatur; et tamen mundabat, quia resurrexisse a fidelibus credebatur. Et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in caeteris gentibus erant, et non erant de consortio Judaeorum, ideo dictum esse existimo, et congregabit homo mundus cinerem juvencae. Mundus utique ab interfectione Christi, quae Judaeos fecerat reos. Et reponet in locum mundum, id est, honorabiliter tractet, tamen extra castra, quia citra celebrationem Judaicae consuetudinis honor evangelicus claruit. Et erit Synagogae filiorum Israel in observationem. Aqua aspersinius quemadmodum ex isto cinere fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum: quod utique significat ab iniquitate huius moribunlytis, qui apponuntur, legitimum aeternum. Quid aliud ostendit, nisi baptismum Christi, guedine radicis oleastro. Quem autem n
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi. quȩ cõmemoratione pellis et carni¬
um et sanguinis intimata ẽ uerũ etiam
contumelia et abiectio plebis. quã nomi¬
ne stercoris significatã puto conuertere¬
tur ingłam qua combustionis flamma sig¬
nificat. E accipiet sacerdos lignũ cedri-¬
nũ. et hysopum. et coccinũ. et mittet in
mediũ combustionis uiuencȩ: Lignum ce¬
drinũ spes ẽ quȩ debet in suꝑnis firmit᷑
habitare hysopus fides. quȩ cum sit her¬
ba humilis radicibus heret inpetra Coc¬
cinũ caritas. quȩ feruorẽ sꝑc igneo colo¬
re testatur hȩc tria debemus mittere in
resurrectionem .xꝑi. tanquã inimedium
combustionis illius. ut cum illo sit abscon¬
cdita uita nr̃a sicut dicit apłs. et uita ur̃a
abscondita ẽ cum xꝑo indeo. E congre¬
ponet extra castra in locũ mundũ: Qiuid
dicimus cinerẽ uiuencȩ. reliquias uide¬
licet illius interfectionis et combustio¬

Expanded text:
Christi, quae commemoratione pellis et carniChristi, quae commemoratione pellis et carnium et sanguinis intimata est, uerum etiam contumelia et abiectio plebis, quam nomine stercoris significatam puto, conuerteretur in gloriam, quam combustionis flamma significat. Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hyssopum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita uita nostra, sicut dicit apostolus: et uita uestra abscondita est cum Christo in deo. Et laponet extra castra in locum mundum. Quid dicimus cinerem juvencae, reliquias videlicet interfectionis et combustio
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sacerdotes E accipiet elaatar san
sanguinẽ in remissionẽ peccatorũ: Ideo
contra faciẽ tab̾naculi testimonii quia
ñ alit̾ de claratũ ẽ. quã fuerat diuino tes¬
timonio p̃nuntiatũ: E ideo seꝑties qͥa
ipse numerus ad mundiciã ꝑtinet spiri¬
talem: & cremabunt eam in conspectu
eius: Puto quia crematio. ad signum ꝑti¬
net resurrectionis: Natura ẽ quippe ig¬
nis ut in suꝑna moueatur: et in eum con¬
uertit᷑ qđ cremat᷑ Nam et ipsũ cremare
de greco in latinũ ductũ uerbũ ẽ asus¬
pensione: Quod uero additum ẽ in cons¬
pectu eius id ẽ in conspectu sacerdotis.
hoc mͥ insinuatũ uidetur. quia illis ap¬
paruit resurrectio .xꝑi. qui futuri eratt̃
regale sacerdotium: Iam qđ sequit᷑ et
pellis eius et carnes et sanguis eius cum
stercore comburetur: Id ipsum ex positũ
ẽ quomͦ comcremabitur. et significatũ ẽ
quod ñ solum substantia mortalis corꝑis

Expanded text:
domini sacerdotes. Et accipiet Eleazar sangdomini sacerdotes. Et accipiet Eleazar sangsanguinem in remissionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum uerbum est a suspensione. quod uero additum est: in conspectu eius, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinuatum uidetur, quia illis adparuit resurrectio Christi, qui futuri erant regale sacerdotium. iam quod sequitur: et pellis eius et carnes et sanguis eius cum stercore eius conburetur, id ipsum expositum est quomodo concremabitur et significatum est, quod non solum substantia mortalis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
habuit uitiũ caro xꝑi: In aliis autẽ habu¬
it quȩ menbra sunt eius Quȩ enĩ caro in
hac uita sine peccato. nisi illa sola quȩ ñ
habet in se uitiũ: e ñ ẽ suꝑ positum suꝑ
eam iugum: Non enĩ subiugata ẽ iniqui¬
tati. cui subuigatos inueniens liberauit.
et eorũ uincula dirupit. ut ei dicat᷑. diru¬
pisti uincula mea tͥ sacrificabo hostiam
laudis: Suꝑ illius quippe carnẽ ñ ẽ positũ
iugũ qui potestatẽ habuit ponendi animã
suã et iterũ sumendi eam E clabis eam
inqͥt ad eleatar sacerdotem Cur ñ ad aa.¬
ron nisi forte ita p̃figuratũ ẽ ñ ad tempͥ
quod tunc erat. s ad posteros huius sar¬
cerdotii. passionẽ dni ꝑuenturã: Qł eici¬
ent eam extͣ castra. sic et eiectus ẽ dominꝰ
dũ ita significatum ẽ. quia ñ habuit cau¬
sam malã Eł occident eam in conspectu eiꝰ
Sicut occisa ẽ caro xꝑi inconspectu eorũ
qui iam futuri erant in nouo testamento

Expanded text:
habuit uitium caro Christi, in aliis autem habuhabuit uitium caro Christi, in aliis autem habuit, quae membra sunt eius. quae enim caro in hac uita sine peccato nisi illa sola quae non habet in se uitium? et non est superpositum super eam iugum. non enim subiugata est iniquitati, cui subiugatos inueniens liberauit et eorum uincnla disrupit, ut ei dicatur: disrupisti uincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. super illius quippe carnem non est positum iugum, qui potestatem habuit ponendi animam suam et iterum sumendi eam. Et dabis eam, inquit, ad Eleazar sacerdotem. cur non ad Aaron, nisi forte ita praefiguratum est non ad tempus quod tunc erat, sed ad posteros huius sacerdotii passionem domini peruenturam? et eicient eam extra castra: sic et eiectus est dominudum, ita significatum est, quia non habuit causam malam. et occident eam in conspectu eius: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui iam futuri erant in nouo testamento
Abbreviated transcription (Latin):
quere filus isrł. et accipiant a te uiuen¬
cã rufã sine uitio. Iuuenca rufa carnem
xꝑi significat: sexus femineus ẽ ꝓpt̃ in¬
firmitatẽ carnalẽ: Rufa ẽ ꝓpt̃ ipsam cru¬
entã passionẽ. Qluod autẽ ait accipiant a
te uinipso moyse figurã legis ostendit.
quia soluebat secđm ipsos sabbatũ. & sicut
putabant obseruationes legiitimas ꝓfa¬
nabat: Euoo gͦ sine iuitio dicit᷑ hȩc iuuen¬
ca. mirũ ñ ẽ hanc enĩ carnẽ etiã ceterȩ
hostiȩ figurabant. ubi similit̃ sine uitio
pecora immolari iubent᷑: Non erat qͥppę
euidentius legis distinctionẽ d̾s uoluit
cõmendare. parũ fuit dicere sine uitio.
nisi diceretur. quȩ ñ habet in se uitium
Quod si repetendi causa dictũ ẽ. fortasse
ñ frustra ẽ qd eandẽ rem ipsa repeticio¬
ne firmius cõmendauit: quãquã illud ñ
abhorret auero ut ideo additũ intelliga¬
tur quȩ ñ habet in se uitiũ cum iam dic¬
tũ eẽt iuuencã sine uitio quia inse non

Expanded text:
quere filiis Israel, et accipiant ad te juvencam rufam sine vitio. Juvenca rufa carnem Christi significat. Sexus femineus est, propter infirmitatem carnalem; rufa est, propter ipsam cruentam passionem. Quod autem ait, Accipiant ad te, in ipso Moyse figuram Legis ostendit: quia solvebat secundum ipsos sabbatum, et siputabant, obseruationes legitimas profanabat. quod ergo sine uitio dicitur haec iuuenca, mirum non est; hanc enim carnem etiam ceterae hostiae figurabant, ubi similiter sine uitio pecora immolari iubentur. erat quippe ieuidentius legis distinctionem deus uoluit commendare, parum fuit dicere: sine uitio, nisi diceretur: quae non habet in se uitium. quod si repetendi causa dictum est, fortasse non frustra est, quod eam rem ipsa repetitio firmius commendauit. quamquam et illud non abhorret a uero, ut ideo additum intellegatur "quae non habet in se uitium", cum iam dictum esset: iuuencam sine uitio, quia in se non
Abbreviated transcription (Latin):
ur enim fieri non posset. nisi quia ui.¬
ste fieri nullomͦ posset: Sic et iob Atq
utinã possẽ me occidere Sic et ad loth
dñs: Non potero inquit facere. donec tu
illo introeas: Non posse se dixit quod sine
dubio poterat ꝑ potentiã. s non poterat ꝑ

Expanded text:
ur hoc fieri non posset, nisi quia juste fieri nullo modo posset? Sic et dicimus: atque utinam possim me occidere! Sic et Dominus Loth: Non potero, inquit, facere rem, donec tu illuc introeas . Non posse dixit se, quia sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per
Abbreviated transcription (Latin):
Amat paulus dici a nobis ti¬
peccata sua: ut glorificet᷑ ille ioħis.¬
qui talem morbum sanauit. uiii.¬
Magnitudinem enim uulneriᷤᷤ.
manus medici secuit: et sanauit:
Uex illa de cęlo ꝓstrauit persecu-¬
torẽ: et erexit predicatorẽ Occidit
saulum: et uiuificauit paulũ Saul
enim ꝑsecutor erat scĩ uiri Inde
nomen habebat iste: quando ꝑseq̃¬
batur.xp̃ianos: Postea de saulo. factꝰ
est paulus: Quid ẽ paulus: Osodicꝰ
Ergo quando saulus suꝑbꝰ elatus:
quando paulus. humilis modicꝰ. Ideo sic
loquimur: Paulopost uidebote: id ẽ
post modicũ Audi quia modicus factisꝰ
est: Ego enim sũ minimꝰ apłoꝵ: et mͥ
Sic erat inter apłos: quasi fimbria ues¬
timenti S tetigit eccła gentium qͣsi
flurum patiens: et sanata ẽ: Ham głia-¬

Expanded text:
Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo factus est Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus factus est: Ego enim sum minimus Apostolorum Sic erat inter Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tanquam fluxum patiens, et sanata est .
Abbreviated transcription (Latin):
S in spe futuri scłi quã habemus in xꝑo.
qui et animã nr̃am induens iusticiã. et
nr̃m corpus induens in mortalitatẽ to¬
tos nos innouat. credere aliquid ex uete¬
ris corruptionis necessitate atq indigen¬
tia nos passuros. uel acturos. semꝑ pec¬
catum ẽ. quamdiu uoluunt᷑ isti seꝑtẽ di-¬
es. quibꝰ ꝑ agitur tempus: S hoc ueteris
testamenti temporibꝰ infigura occultatũ
aquibusdã scĩs intelligebatur. tempore
autẽ noui testamenti in manifestatione
reuelatũ populis p̃dicatur. Unde scrip¬
tura ipsa tunc erat p̾ceptum. nunc testi¬
monĩ: Illud erat tempus significandi. hoc
manifestandi Ergo ipsa scriptura qͦ tunc
fuit ex actrix operũ significantiũ. nunc
testis ẽ. rerum significatarũ et quȩ tunc
obseruabatur ad p̃nuntiationẽ. nunc reci¬
tatur ad confirmationẽ:¬

Expanded text:
sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris tesa quibusdam sanctis intelligebatur; tempore autem Novi Testamenti in manifestatione revelatur, populis praedicatur. Unde Scriptura ipsa tunc erat pareceptum, nunc testinim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium, nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmatione
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i qui deo placuerunt tenuerunt ordi-¬
nem suũ in ipsa obedientia ut quicquid
cłs temporibꝰ congrius iubendo distribu-¬
it. sic obseruarent quem ad modũ ille distri¬
buit: Itaq non solum carnes ad cybos da-¬
tas cum om̃s natura mundȩ. eẽnt. quasdã
tamen non nulla significatione in mun-¬
das illo tempore non ederunt. quo eas ñ
edi p̃ceptum erat. ut talibus significatio¬
nibus futura rerũ manifestatio p̃figura¬
retur. s et arimũ panẽ. et cȩtera huiꝰmo.¬
di in quibꝰ fuisse umbrã futurorũ dic̃ apł̃s
populi homines si obseruare contempne¬
rent. quando illa sic fieri et ista quȩ nunc
reuelata sunt sic p̃nuntiare oportebat.
quã nos desipientes eẽmus. si nunc iam
manifestato nouo testamento illas p̃nun¬
ciatiuas obseruationes aliquid nobis ꝓ.¬
ducare arimũ ꝑ statutos. septẽ dies tem¬
pore ueteris testamenti peccatũ fuit. tẽ¬
pore autẽ noui testamenti non ẽ peccatũ:

Expanded text:
ri qui Deo placuerunt, tenuerunt ordinem suum in ipsa obedientia, ut quidquid Deus temporibus congruis jubendo distribuit, sic observarent, quemadmodum ille distribuit. Itaque non solum carnes ad cibum datas, cum omnes natura mundae essent, quasdam tamen nonnulla significatione immundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat, ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur: sed et azymum panem, et caetera hujusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit Apostopopuli homines, si observare contemnerent quando illa sic fieri, et ista quae nunc revelata sunt, sic praenuntiari oportebat, quam nos desipientes essemus, si nunc jam manifestato Novo Testamento, illas praenuntiativas observationes aliquid nobis prducare azyma per statutos septem dies tempore Veteris Testamenti peccatum fuit; tempore autem noui testamenti non est peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uicium. cum sicut dicit apłs caro concu¬
piscit aduersus sꝑm cui uicio contraria uir.¬
non concupiscat. nec sit in nobis hoc uitiũ
contra quod sꝑc concupiscat: Quod in hac
uita quamius uelimus qm̃ facere non ua¬
lemus. id saltem in adiutorio dei faciamus.
ne carni concupiscenti aduersus sꝑm. sꝑu
subcumbente cedamus. et ad ꝑpetrandum
peccatum. nr̃a consensione ꝑtrahamur¬

Expanded text:
 vitium, cum, sicut dicit Apostolus, Caro concupiscit adversus spiritum: cui vitio contraria virnon concupiscat, nec sit in nobis hoc vitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac vita quamvis velimus, quoniam facere non valemus, id saltem in adjutorio Dei faciamus, ne carni concupiscenti adversus spiritum, spiritu succumbente cedamus, et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur
Abbreviated transcription (Latin):
se accepisse. nundum eẽ ꝑfectum. ea pleni¬
tudine iusticiȩ quã adipisci dilexit in xꝑo.
s ad huc scłm intentionẽ sequi et p̃terita
obliuiscentẽ in ea quȩ ante sunt extendi.
ut nouerimus etiam ad ipsum ꝑtinere. il¬
lud quod ait. et si exterior homo nr̃ corrũ¬
pitur. s interior. renouatur de die indiem.
quamius iam eẽt ꝑfectus uiator et si nun-¬
dum erat ipsius itineris ꝑfectione ꝑuen-¬
tor: Deniq tales uult secum in isto cursu
comites rapere. quibus continuo coniun-¬
git et dicit Quot quot gͦ ꝑfecti hoc sapiamꝰ:
Et si quid aliter sapitis. hoc quoq uobis łs
reuelauit: Ueruntamen in quod ꝑuenimꝰ.
in eo ambulemus: Ambulatio ista non cor¬
poris pedibus s mentis affectibus & uitȩ
moribus geritur. ut possint eẽ ꝑfecti ius¬
ticiȩ possessores. qui recto itinere de die
indiem sua renouatione ꝓficientes. iam
ꝑfecti facti sunt eiusdem iusticiȩ uiatores.

Expanded text:
 accepisse, nondum esse perfectum ea plenitudine justitiae, quam adipisci dilexit in Christo; sed adhuc secundum intentionem sequi, et praeterita obliviscentem in ea quae ante sunt extendi: ut noverimus etiam ad ipsum pertinere illud quod ait, Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem : quamvis jam esset perfectus viator, etsi nondum erat ipsius itineris perfectione perventor. Denique tales vult secum in isto cursu comites rapere, quibus continuo subjungit et dicit: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque deus uobis reuelabit; uerum tamen in quod peruenimus, in eo ambulemus. ambulatio ista non corporis pedibus, sed mentis affectibus et uitae moribus geritur, ut possint esse perfecti iustitiae possessores, qui recto itinere fidei de die in diemsua renouatione proficientes iam perfecti facti sunt eiusdem iustitiae uiatores.
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑo iħu dnõ nr̃o: Sic gͦ fuit hoc abscondi¬
tum aseculis in deo: ut tamen innotesceret
principibus et potestatibus incęlestibus ꝑ
eccłiam multiformis sapientia dei. quia
ibi primitus eccłia quo pꝰ resurrectionem
et ista eccłia congreganda ẽ. ut simus eqͣ¬
les angłis dei: Illis gͦ a scłis innotuit. quia
omnis creatura non ante scła. s ascłis: Ab
ipsa enĩ exorta sunt scła. et ipsa a scłis. qm̃
initium eius. initium scłorum ẽ Unigeni¬
tus autem ante scła. ꝑquem facta sunt se¬
cula: Ideoq ex ꝑsona sapientiȩ. ante scła
inquit fundauit me. ut ea faceret omnia
cui dictum ẽ. omnia in sapientia fecisti:

Expanded text:
omino nostro. sic ergo fuit hoc absconditum a saeculis in deo, ut tamen innotesceret principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia dei, quia ibi primitus ecclesia, quo post resurrectionem et ista ecclesia congreganda est, ut simus aequales angelis dei. illis ergo a saeculis innotuit, quia omnis creatura non ante saecula, sed a saeculis. ab ipsa enim exorta sunt saecula et ipsa a saeculis, quoniam initium eius initium saeculorum est; unigenitus autem ante saecula, per quem facta sunt saecula. ideoque ex persona sapientiae, ante saecula, inquit. fundauit me, ut in ea faceret omnia, cui dictum est: omnia in sapientia fecisti.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam nuntiis indiget. quasi ꝑ eos fiat scien¬
tior. s illo simplici ac mirabili modo nouit
omnia stabiliter atq in cominutabiliter Ha¬
bet autem nuntios ꝓpter nos et ꝓpter ipsos.
quia illo modo deo parere et assistere ut eũ
de inferioribus consulant. eiusq suꝑnis pre¬
ceptis et iussis obtemperent. bonum ẽ eis in
ordine ꝓpriȩ naturȩ atq substantiȩ: Nuntii
autẽ grece angłi dicuntur. quo nomine ge¬
nerali uniuersa illa suꝑna ciuitas nuncu
regni cȩlorum. qđ oportuno tempore reue¬
latum ẽ. ꝓsalute nr̃a. quo ex hac peregrina¬
tione liberati eorũ cetui coniungamur: Ne¬
q enim hoc ignorarent. quandoquidẽ ip¬
sum semen qđ oportuno tempore aduenit
ꝑ ipsos dispositum ẽ. in manu mediatoris.
id ẽ in eius potestate qui dñs eorũ ẽ. et in
forma clei et informa serui: Dicit iclem
gabiles diuitias .xꝑi. et illuminare quȩ sit
dispositio sacramenti. qđ fuit absconbitũ
ascłis in deo qui cuncta creauit. ut in no¬

Expanded text:
tiam nuntiis indiget, quasi per eos fiat scientior; sed illo simplici ac mirabili modo nouit omnia stabiliter atque incommutabiliter. habet autem nuntios propter nos et propter ipsos, quia illo modo deo parere et adsistere. ut eum de inferioribus consulant eiusque supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est eis in ordine propriae naturae atque substantiae. nuntii autem graece. angeli dicuntur: quo nomine generali uniuersa illa superna ciuitas nuncregni caelorum. quod oportuno tempore reuelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui coniungamur. neque enim hoc ignorarent, quandoquidem ipsum semen, quod oportuno tempore aduenit, per ipsos dispositum est in manu mediatoris, id est in eius potestate, qui dominus eorum est, et in forma dei et in forma serui. dicit item agabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit dispositio sacramenti. quod fuit absconditum a saeculis in deo, qui uniuersa creauit. ut inno
Abbreviated transcription (Latin):
dam ne circumcisio gloriaretur gentesꝙ in¬
circum cisas ad fidem xp̃i nollet admitti Hoc
enim quando factũ ẽ ut credenti abrahe de¬
putaret᷑ fides ad iusticiã ñdum fuerat circũ¬
cisus Cognoscitis ergo quia qui exfide st̃ hi
st̃ filii abrahe: Prouidens autem scriptura qͥa
ex fide iustificat gentes d̾s prenuntiauit abͣ¬
he quia benedicentur inte omnes gentes:
oc dictum ẽ ad abraham. hoc ad ysaac. hoc Ex libͦ¬
ad iacob. Unde non immerito dicit ego sum contͣ¬
łs abraham. et ds̃ ysaac. et ds̃ iacob cõpletu faustũ.¬
rus utiq in benedictione omniũ gentium
qd̾ ex eorum semine ꝓmisit: Hec immerito
ipse abraham cum ei seruus eiꝰ uirasset sub fe-¬
more suo uissit eũponere manũ. sciens inde
uenturam carnem xp̃i in quo benedici omnes
g̃s non nc̃ prenuntiamꝰ. s quod tc̃ prenun¬
tiatum ẽ nc̃ uidemus:¬

Expanded text:
dam, ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti: hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat circumiam . Cognoscitis ergo quia qui ex fide sunt, hi sunt filii Abrahae. Providens autem Scriptura quia ex fide justificat gentes Deus, praenuntiavit Abrahae quia benedicentur in illo omnes gentes Hoc dictum est ad Abraham, hoc ad Isaac, hoc ad Jacob . Unde non immerito dicit, Ego sum Des Abraham et deus Isaac et deus Iacob. conpleturus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. nec inmerito ipse Abraham, cum eius seruus ei iurasset, sub femore suo iussit eum ponere manum, sciens inde uenturam carnem Christi, in quo benedici omnes gentes non nunc praenuntiamus. sed quod tunc praenuntiatum est, nunc uidemus