comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uere liberi. eritis: Nũgs̃ ñ adtende quod dictum ÷ omnis
qui ftccit pec catum: Non enĩ ait. qui fecit sed qui ficit : & nonuis eũ
ab hormalo liberarehomines : non uis eum. hoc lota lem ꝓmittere
libertatẽ qua pec catum ñ ficciamꝰ sedideotantũ modo. libera re qua
fecimus: Iuł dixit aperuit dequecꝰ ic seruitute lo quȩbatur
Om̃ĩ in quit. quifaccit peccatum ser uus est peccati: Hoc
autem ipsum quã uehemensẽ contra errorem. urm̃ quia
dicit seruum nonesse peccati nisin esũ quifecent ipsepecca¬
tum:. Nec posse cuiquã adherere peccatum. Quodnonis decoa¬
gitur perseaut ac tione aut uel sola cõmisserit uoluntate
quãc &icẽ ostendit uniuerstcetem humani generis non posse
eã adiccbulo pos sideri quũ dstinctionem foccit. Inter seruũ
& silium idest iustum & iniustum: hic & enim ut sexp̃s. ita
&iam inunum quẽ que sanctorum a seruorum. conditione
sepccra rabat : sicut fueriu & anteuetus & inuete re testimen¬

Expanded text:
dictum est, Omnis qui facit peccatum. Non enim ait, Qui fecit; sed, qui facit. Et non vis eum ab hoc malo liberare homines: non vis eum hoc loco talem promittere libertatem, qua peccatum non faciamus; sed ideo tantummodo liberare, quia fecimus. LXXXVIII. JUL. Aperuit, de qua hic servitute loqueretur. Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Hoc autem ipsum quam vehemens est contra errorem vestrum, quia dicit, servum non esse peccati, nisi eum qui fecerit ipse peccatum; nec posse cuiquam adhaerere peccatum, quod non is de quo agitur, per se, aut actione, aut vel sola commiserit voluntate? Quam etiam ostendit universitatem humani generis non posse jam a diabolo possideri, cum distinctionem facit inter servum et filium, id est, justum et injustum? Hic enim, ut se Christus, ita etiam unumquemque sanctorum a servorum conditione separabat: sicut fuerunt et ante Vetus, et in Vetere Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
& peccacti definitione dis seruimus Nunc quoque uide amus. que liberta¬
ti arbitrii. definicio cõp&at. Vt planũsit. quise in ostrũ c̃sentiat
quis repugnet : libertas arbitrii quec ado emantipatus homo estinã¬
mitendi peccati & cebstinendia peccato possibilitate consistr
Aug̃ ñ eman cipatũ hominẽ dicis adõ nec at tendis hoc cũ emantipa

Expanded text:
et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertaet peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii definitio competat ut planum sit, quis ei, nostrum consentiat, quis repugnet. Libertas arbitrii, qua a Deo emancipatus homo est, in admittendi peccati et abstinendi a peccato possibilitate consistit. AUG. Emancipatum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
liberiertir Quũ hoc mllo loco cedonto ihũ const& inllberũ arbitnũ
ñ suisse ꝓ lectũ cuius expossitionẽ sententie peculolũ differentes de finitio¬
nib & dunsiomib quidnostrũ elter uter seatiat explicemus deb& quip¬
pe secondum onium doctorũ disciplincẽ inchoatio disputcetiotis a de¬
finitionqumi: Aug̃s ñ ap̃toli ergo qui disputationũ succrũ inchoectio¬
nis ñ adefinicione suserun ñ ercent docti. &tamen erant doctores genti
& contẽptores doctorum tecliũ decͥib tedelectat in fleri Quod
aut̃ ant chñs siuos filius. liberautsit̃. ⁊ uncuere liber. eritis: conareberis
quidẽ intuct̃ detor quere : senn ti ac̃ sed quã teñ sequatur quum. lxxxi.¬
cotceri ceperis appccrebit. Iuł dix̃ Omnis quippe utecitille queratio¬
nesus cipit᷑ de aliquecre disputtio deb& ceddefinicione ꝓficisciut in¬
tellegat᷑ quidsit id de quodis putait᷑: It aergo & nos sicut supra deusticiae

Expanded text:
ostro Jesu constet in liberum arbitrium non fuisse prolatum, cujus expositionem sententiae paululum differentes, definitionibus et divisionibus, quid nostrum alteruter sentiat, explicemus. Debet quippe, secundum omnium doctorum disciplinam, inchoatio disputationis a definitione sumi. AUG. Apostoli ergo, qui disputationum suarum inchoationes non a definitione sumpserunt, non erant docti? Et tamen erant doctores gentium, et contemptores doctorum talium, de quibus te delectat inflari. Quod autem ait Dominus, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis, conaberis quidem in tuam detorquere sententiam: sed quam te non sequatur, cum conari coeperis, apparebit. LXXVIII. JUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur . Ita ergo et nos, sicut supra de justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tecntiã malinaturȩ dĩ suimisc& inscenus. & eandẽ naturã dĩpo¬
cius cor ruptibilem. stccit: & subcelienȩ naturec uultesse capti¬
uam. fides autem. catholica: bonã sed tamen. mutcebilem. crecc
q naturec non sub aliena substecntic. sed sub peccetto. suo recemdic̃
seruliter detinere ac perhoc & de ipso. liberatore multum
ãbeo nostra diuersec sententicc est : mani chȩus. enim dic̃ opusesse li¬
beratore: ut enobis naturam. sepcer& celiencem: Nosautẽ ut sccn&
& uiuific& nõ am: quergo cediutorẽ manichei tenomnesse ostende
si potes quimise rices hominũ cum quib eos nasci quo sine dubio sen
nõsitte stecis uteces illȩ ꝑmixte nobis naturȩ tribucit aliaen e

Expanded text:
tantiam mali naturae Dei sui miscet insanus, et eamdem naturam Dei potantiam mali naturae Dei sui miscet insanus, et eamdem naturam Dei potius corruptibilem facit, et sub aliena natura vult esse captivam: fides autem catholica, bonam, sed tamen mutabilem, creaturae natura, non sub aliena substantia, sed sub peccato suo ream dicit serviliter detineri. Ac per hoc, et de ipso liberatore multum ab eo nostra diversa sententia est. Manichaeus enim dicit opus esse liberatore, ut a nobis naturam separet alienam: nos autem, ut sanet et vivificet nostram. Tu ergo adjutorem Manichaei te non esse ostende, si potes, qui miserias hominum, cum quibus eos nasci, quoniam sine dubio sentnostrae, facis ut eas ille permixtae nobis naturae tribuat alienae
Abbreviated transcription (Latin):
non intellegens aut forte intellegens & huc natura suce re¬
pugnantẽ trechens in eo posuisti. loco ubiatius sermonib: tota
suippriaate discordat Utenim ipsa uerba iungtmos quo dlibȩ¬
rator captiuũ est quod captiuũ est liberũ non est. quoliberũ ẽ
ccptiuũ non est. Aug̃ ñ aliccest remissio est peccatorum in eis
que malce stecta sunt. alia cecrittes que secit liberum. eedetaquȩ
bona fccienda sun utroque modo liberat. xp̃s quia & in¬
iquitatẽ ignoscendo aufr& & inspirando tribuit caritatẽ
Iuł dix̃ Tuutrũ uis hic simpliciter confitere & cacuellari desi¬
ne aut dic nob cum liberum. es se arbitrium. & re moue testimo¬
nium quod suo tempore congrue prolatum est. Autsicut in
hĩs libris quos nunc ꝑalipium adbonis ftccium missisti dic cap¬
tiuum. esse arbitrium: quodnos liberum dicemus & desinete
negtere manichȩum: Aug̃ ñ manichȩus immutabilem. subs¬

Expanded text:
non intelligens, aut forte in te intelligens, et huc natura sua renon intelligens, aut forte in te intelligens, et huc natura sua repugnante trahens, in eo posuisti loco, ubi a tuis sermonibus tota sui proprietate discordat. Ut enim ipsa verba jungamus: Quod liberatur, captivum est: quod captivum est, liberum non est: quod liberum est, captivum non est. AUG. Alia est remissio peccatorum, in eis quae male facta sunt; alia charitas, quae facit liberum ad ea quae bona facienda sunt. Utroque modo liberat Christus; quia et iniquitatem ignoscendo aufert, et inspirando tribuit charitatem. LXXXV. JUL. Tu utrumvis hic simpliciter confitere, et cavillari desine: aut dic nobiscum liberum esse arbitrium: et remove testimonium, quod suo tempore congrue prolatum est; aut, sicut in his libris, quos nunc per Alypium ad Bonifacium misisti, dic captivum esse arbitrium, quod nos liberum dicimus, et desine te negare Manichaeum. AUG. Manichaeus immutabilem subs
Abbreviated transcription (Latin):
tilibus que cominunis Audite ergo. &intelle gite for titudinẽ
gentilium. mundecna cupiditas. fortitodinẽ autẽ xpia mort̃
dicceritas stccit que disusa est incordibus nostris nonpuo lntur¬
ais arbitrium : quo dest amobis sedꝑ spm̃ sem̃ quidactos estrolis
suł dat siergo est ut rectio prodidit arbitrii libertas ꝓ mpualiset
necessttatem. ut nemosit uelbonus uelmalus cunon stli¬
betum liberũesse contrarium. quẽ ã modum tueeun con¬
sn suscsise liberum arbit ium usurum tali testimouio quod
caeptiuos conuenit aut tale testimenium subdidirti post¬
quẽ liberum sueraes confessus. arbittium Ais eñi nonne gemus
ar bitrium. liberum sed siuos filius. liberauerit Aituentas
tumꝰuiereliberieritis manifestũ est. xp̃m inillo loco ad captina
conscientiam uerbc fecisse queliberẽ nonesse prodebat sed ob¬
hocnoxram. eiulcionȩ quȩ condemnaet. peccecte libera uolun¬
tate commissa quãẽ sen tentic̃e tumcele intelle gens idest

Expanded text:
tilibusque communis. Audite ergo, et intelligite: Fortitudinem Gentilium mundana cupiditas, fortitudinem autem Christianorum Dei charitas facit; quae diffusa est in cordibus nostris, non per voluntatis arJUL. Si ergo est, ut ratio prodidit, arbitrii libertas propulsatrix necessitatum, ut nemo sit vel bonus vel malus, cui non sit liberum esse contrarium; quemadmodum tu aut confessus es liberum arbitrium, usurus tali testimonio quod captivis convenit, aut tale testimonium subdidisti, postquam liberum fueras confessus arbitrium? Ais enim: « Non negamus arbitrium liberum; sed, Si vos Filius liberaverit, ait Veritas, tunc vere liberi eritis. » Manifestum est Christum in illo loco ad captivam conscientiam verba fecisse; quam liberam non esse prodebat; sed obnoxiam ei ultioni, quae condemnat peccata, libera voluntate commissa. Quam sententiam tu male intelligens, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
obiectum & quã ñ sclio p̃seis disputatio palẽ stcci&: Res pondis tiergo
ħ ocmodo ñ negtemus liberũ arbitriũ & nihil aliud sobiun existi desuo
consequenis eñ fueret. utim pleres sinet̃ giuerscccione sententic̃e quũ¬
que p̃mississ  n enegecre arbitrii liber tatẽ adderes. sed consitemor
dectameedõ libertatẽ arbitrii: in hominũ ꝑmanere naturoe
Aug̃ ã Quomodo man& libertaes in eis quiut dliberenur ad serui¬
tute quauctori peccato ad dicti sunt diuma indigent ꝓratic̃ nis eꝑ le¬

Expanded text:
objectum; et quam non falso, praesens disputatio palam faciet. Respondisti ergo objectum; et quam non falso, praesens disputatio palam faciet. Respondisti ergo hoc modo: « Non negamus liberum arbitrium: » et nihil aliud subjunxisti de tuo. Consequens enim fuerat, ut impleres sine tergiversatione sententiam; cumque praemisisses non te negare arbitrii libertatem, adderes, Sed confitemur datam a Deo libertatem arbitrii in hominum permanere natura. AUG. Quomodo manet libertas in eis, qui ut liberentur a servitute, qua victori peccato addicti sunt, divina indigent gratia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
uetooñs deiee torum peccorũmultitudo extra aluries uno acũ¬
ħ arecẽ petis simũ uel ngminis cumin ce tione neathanas anceua¬
cara uruelint rog ttionis cclliditatt decept Aug n necha¬
nasianos ł homo usice nos arriconi catholicas uoceneni & abi
herdcici uos autẽ ñ solũ achat holicis sed &iã abhereticis uobisqd¬
milibi & auobis dissentientib: pelagiani uo camini quẽ cẽ modũ
ntantũ achtholic& sed abhereti sibi &ian uoeaentur asicanos
Vosucro soli nos apellectis tradocianar sicut ille hortio usicinosssic̃
usion repudiare add que ita exscunt gestientes ułut quixp̃o crederent
quõ iañ ne gaueran omousion. idẽ unius cũ paetre substcentia e de¬
ne ꝗ ando staero & nuncuos ftebriccetores dolum peritas. tretis aures
ut sinolunt lcchoreentiũ ꝓside uirorũ appellationeres ꝑg a liberũ arbi¬
truri negeent & dm̃ hominũ c̃ditorẽ: Hocigitur amȩ inillo. locosonstat

Expanded text:
vero omnis dejectorum pectorum multitudo, extra injuriarum metum, hac est potissimum vel nominis comminatione, ne Athanasiana vocaretur, vel interrogationis calliditate decepta. AUG. Athanasianos vel Homousianos Ariani Catholicos vocant, non et alii haeretici. Vos autem non solum a Catholicis, sed etiam ab haereticis, vobis similibus et a vobis dissentientibus, Pelagiani vocamini: quemadmodum non tantum a Catholica, sed ab haeresibus etiam vocantur Ariani. Vos vero soli nos appellatis Traducianos, sicut illi Homousianos, sicut usion repudiavere: atque ita exeunt gestientes, velut qui Christo crederent, quem jam negaverant, homousion, id est unius cum Patre substantiae, denegando. Ita ergo et nunc vos fabricatores doli, imperitas terretis aures, ut si nolunt laborantium pro fide virorum appellatione respergi, et liberum arbitrium negent, et Deum hominum conditorem. Hoc igitur a me in illo loco constat
Abbreviated transcription (Latin):
retorq dot irsime ex halcos tristiur & horridi¬
ur aliquid quam uelcoscẽ uallis uel putecir a uerni
immoscelestius quam ipra in his locir idolorũ cul¬
tunr. commi senrgdr̃ air ipse qui comm̃dat suã ca¬
ritatem in nob̵ quidilexitnor & slio suo ñ peperxit
sed pronob̵ tradidit ipse sic iudicat ipse ẽ nascentiũ¬
ꝑsequutor iose ꝓmala uolunate &ernirignib:
par uulos traedit quor nec bonam neomalam uołu¬
tatem scit habere potuirse : ꝑ hanc ego sententiã
tc̃ ĩmanem tam sacrilegamtam funer tasisanis
iudicib: uteremur nihil p̃ter ex seorationem dian¬
eferre deberem : Iusticiaenim & probabili
pirui aacte indignum tedisputatione censeren
quieo usq crelegione ab eruditione a cominum¬
b: post tremosensib: aufugirserut qđ uex illabar¬
borier dm̃tuum crimino sum puttrer: auẽꝵ

Expanded text:
doctissime, exhalas tristius et horridius aliquid, quam vel Amsancti vallis, vel puteus Averni, imo scelestius quam ipsa in his locis idolorum cultura commiserat. Deus, ais, ipse qui commendat suam charitatem in nobis , qui dilexit nos, et Filio suo non pepercit, sed pro nobis illum tradidit , ipse sic persecutor, ipse pro mala voluntate aeternis ignibus parvulos tradit, quos nec bonam, nec malam voluntatem scit habere potuisse. Post hanc ergo sententiam, tam immanem, tam sacrilegam, tam funestam, si sanis judicibus uteremur, nihil praeter exsecrationem tui referre deberem. Justa enim, et probabili gravitate, indignum te disputatione censerem, qui eo usque ab religione, ab eruditione, a communibus postremo sensibus aufugisses, ut quod vix ulla barbaries, Dominum tuum criminosum putares. AU
Abbreviated transcription (Latin):
datiol: quodigitut gr uiurest in qui dliaese adseitit¬
a preecione niccinxit eoloco ubifrutums egirca stiib¬
qr sesuocingere debuirr& , Inilumbisemen quib
p̃cingemur quȩdam semina gener tiorires felus¬
cuntumui Qi deo maleib succinctur adam solur
inunilib: ubifucurȩ generationis ñ fructum futurũ
sed quȩlam peccata ngnar& merito &iam dic̃iqđ¬

Expanded text:
loco: Quod igitur gravius est, inquit, hac se Adam interpretatione succinxit, eo loco ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. In lumbis enim, quibus praecingimur, quaedam semina generationis esse dicuntur; et ideo male ibi succinctus Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata
Abbreviated transcription (Latin):
cuis subiacere criminib non in pestisse postremo
substantiam suam sed &ernam uio larse iusticiam:
quis que urm peiorsit alii restim ando relinquo : Illud
tam̃ liqu& ad unumuos opinionis nesarredĩre: nam
& manichedr subscribit iniquitatem dõ suo cum eum
allegee damnãrum in ultimo die mem bnrq̃ tredidia
& cuperhoc illum arserir infelicem perqđ corrupit
gloriam quacluebat : & ꝑsequendo in nocentiam
quã creauit. ꝑdidit iusticiam quã sacerrimus fuit
Tantum igtur huicquem tu inducirdõ ille quem ma¬
gistestuur comme: tursuerat antecellit: quantũ &

Expanded text:
cuis subjacere criminibus; non impertisse postremo cuis subjacere criminibus; non impertisse postremo substantiam suam, sed aeternam violasse justitiam. Quo quis vestrum pejor sit, aliis aestimandum relinquo. Illud tamen liquet, ad unum vos opinionis nefas redire. Nam et Manichaeus subscribit iniquitatem Deo suo, cum eum allegat damnaturum, in ultimo die membra quae tradidit: et tu per hoc illum asseris infelicem, per quod corrupit gloriam qua cluebat, et persequendo innocentiam quam creavit, perdidit justitiam qua sacerrimus fuit. Tantum igitur huic, quem tu inducis, Deo, ille quem magister tuus commentus fuerat, antecellit, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
adun Qmillo suim̃ ominer porutadam auinillo oimt
parrerunt sed peccatir in quir alien id nonutiq hoc iur
debuerunt alien a sunt sed pater nasunt aeplno. quie
fominationis adq. germinationir. & nost merent. quos
abhac perdicione libenrt nisi quiuenit querere quod
perienrq: inei rergo quor libenrt amplestamur nse¬
ricordiam: in eirautem quor non libenit agnas camur
iuditium occultirsimum quidem sed sine ulla dubau¬
tatione iustirsimum Itił drxert: Pugnanissqui¬
dem cumprincipe tenebrrum dm̃ locirmanichedr
inxit & credidit ad diditq: eiur captiuam teneruiN
hoc arbe substentiam sed tientam infelicitatem colore
pi&atisniticur excusare a f̃firmateum quasibonum
propacria dimicarse ciuem. adq: ideo obiecirsemem¬
bnt neperder& regna: tuqui hȩc didicenrr quantũ ea
uel ad tempur deserendo. prosicerir in tuere dicis dm̃
necersicatem non pestulis sebelli sed iniquitatem
amirsirse iuditii :nestenebrosir hostibur : sed perspi¬

Expanded text:
n illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo omnes perierunt. » Sed peccatis, inquis, alienis non utique perire debuerunt. Aliena sunt, sed paterna sunt: ac per hoc jure seminationis atque germinationis et nostra sunt. Quis ab hac perditione liberat, nisi qui venit quaerere quod perierat ? In eis ergo quos liberat, amplectamur misericordiam: in eis autem quos non liberat, agnoscamus judicium occultissimum quidem, sed sine ulla dubitatione justissimum. XLIX. JUL. Pugnasse quidem cum principe tenebrarum deum lucis, Manichaeus finxit, et credidit; addiditque, ejus captivam teneri in hoc orbe substantiam: sed tantam infelicitatem colore pietatis nititur excusare, affirmans eum quasi bonum pro patria dimicasse civem, atque ideo objecisse membra, ne perderet regna. Tu qui haec didiceras, quantum ea vel ad tempus deserendo profeceris intuere: dicis. Deum necessitatem non pertulisse belli, sed iniquitatem admisisse judicii; nec tenebrosis hostibus, sed perspi
Abbreviated transcription (Latin):
magistestuur: qđ eum ne in imicurquidem ausus est rep̃¬
hendere : & qui sanor iudicerquȩrirĩstum negusanum
ut ceplane profiteccris insanum: sed in dignarer homo
piirsimur qđ paruuli non renati simoriantur ame
propriȩ uoluntatis arbitriumc̃ propt̃ aliena dicunt᷑
peccata damnariꝰ ab eo qui commendat caritatem suã
in nobir: quidilexitnor &filio suo non pepercit sed pro
nob̵ illum taedidit : quas non de illo gituiur conquintn¬
turstulti & indocti similestur quidicunt ꝓt quidere¬
at quosimpior futuror & damnandor ersep̃sciuit : ut¬
quideor postremo donec adimpeatem damnabilẽ
proueniant faccicuiuere quo s antequam ferent ex
haecuita porr& auferre ÷ anim arsi commendor
caritatem suam in nob̵ssi flio suo non peꝑciti sed pro

Expanded text:
magister tuus, quod eum ne inimicus quidem ausus est reprmagister tuus, quod eum ne inimicus quidem ausus est reprehendere; et qui sanos judicos quaeris, istum nega sanum, ut te plane profitearis insanum. Sed indignaris homo piissimus, quod parvuli non renati, si moriantur ante propriae voluntatis arbitrium, propter aliena dicantur peccata damnari, ab eo quiin nobis, qui dilexit nos, et Filio suo non pepercit, sed pro nobis illum tradidit: quasi non de illo gravius conquerantur stulti et indocti similes tui, qui dicunt, Utquid creat, quos impios futuros et damnandos esse praescivit? Utquid eos postremo, donec ad impietatem damnabilem perveniant, facit vivere, quos antequam tales fierent, ex hac vita posset auferre; si animas amat, si commendat charitatem suam in nobis, si Filio suo non p
Abbreviated transcription (Latin):
Perutadam & in illo omnerperierunt: hostu non
ui denrmihicȩcus oblatraer: sed inme quic quid di¬
cir profecto & in ipsum dicir: uti namergo i tamihi
cumillo communesit p̃mium sicut abste audiocũ
illo commune conuitium. Quid est qđ clamar & di¬
cis Sisanis iudicib utereniur inihil p̃ter exsecra¬
tonem tui referre deberem: possum ne tecum lar¬
qiur benencentiur liberalias agere. quam ut ipsum
internũ constituam iudicem. dequotui dotorer
pelaogi iuditium icem tenemꝰ ̃ en adẽ illeqͥunit̃ laqnȩ
linguȩ scriptores florquidam specio susenituit : cuiursi¬
dem &purissimũ inscripturis sensum ne inimicur
quidem ausurest rep̃hendere. hoc pelagius de ambroso
iudicauit: qui dergo de hoc quod int̃nos agit᷑ iudicauit
ambrosiurdixi superiur eiur depeccato original sineulli
obscuritate uel ambiguitate sententiar: sed si parum est
sio dix̃ p̃clara pelagiur ĩsta prome contrarte manifesta
pronuntiauit ambrosiur: istũ rep̃hende dequo dic̃

Expanded text:
in illo omnes perierunt. » Hoc tu non videns, mihi caecus oblatras: sed in me, quidquid dicis, profecto et in ipsum dicis. Utinam ergo ita mihi cum illo commune sit praemium, sicut abs te audio cum illo commune convicium. Quid est quod clamas, et dicis, « Si sanis judicibus uteremur, nihil praeter exsecrationem tui referre deberem? » Possumne tecum largius, beneficentius, liberalius agere, quam ut ipsum inter nos constituam judicem, de quo tui doctoris Pelagii judicium jam tenemus? En adest ille, qui inter latinae linguae scriptores, flos quidam speciosus enituit, cujus fidem, et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere. Hoc Pelagius de Ambrosio judicavit . Quid ergo de hoc quod inter nos agitur, judicavit Ambrosius? Dixi superius ejus de peccato originali sine ulla obscuritate vel ambiguitate sententias: sed si parum est, sio dixit praeclara Pelagius; ista pro me contra te manifesta pronuntiavit Ambrosius: istum reprehende de quo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Sitibi plac& in nocentiã paruulorum remoue ab ein
si poter grrue iugum qđ ẽ suꝑfilios adam : adieexitur
deuentre matrir eorum: sed puto qđ scriptura q: hoc
dix̃ melius tenouerat quiderr& in nocentia creatu¬
re & quid iusticia creatorir: qui sautem ñ uideat.
si habent paruuli qualem p̃dicar in nocentiam in
girui iuga eorum di ñ eẽ iusticiamꝰ porro quiaia
iugo gixui eorum diuina iusticia ẽ non ẽ in eir talisqͣ¬
lemp̃dicar in nocentiã nisi foste tibi in hac questione

Expanded text:
Si tibi placet innocentia parvulorum, remove ab eis, si potes, grave jugum quod est super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum; sed puto quod Scriptura, quae hoc dixit, melius te noverat quid esset innocentia creaturae, et quid justitia Creatoris: quis autem non videat, si habent parvuli qualem praedicas innocentiam, in gravi jugo eorum Dei non esse justitiam? Porro quia in jugo gravi eorum divina justitia est; non est in eis talis, qualem praedicas, innocentia. Nisi forte tibi in hac quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
rus esnihil: qui s enim non terideat persua dere co¬
nantem non pertinere ad generationem. Quod ait
a postolus : Punum hominem peccatum intrauit in
mundum cumipse sit homo non genitus ab aliquode quo
cutnggarentur : sed pertinere dicitis ad exemplũ
Cum exemplum peccati quod posterioresimitarentur
intrar& inmundum nisiper eum quinullam imitan¬
dam peccauit : Primusnam que pec cauit:

Expanded text:
rus es nihil. Quis enim non te rideat persuadere corus es nihil. Quis enim non te rideat persuadere conantem, non pertinere ad generationem quod ait Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum; cum ipse homo non sit genitus ab aliquo, de quo caeteri gignerentur; sed pertinere dicitis ad exemplum, cum exemplum peccati, quod posteriores imitarentur, non intrarit in mundum, nisi per eum qui nullum imitando peccavit? Primus namque peccavit
Abbreviated transcription (Latin):
quodtantis anfractib differebas Icił dix .XLUIi
Audio itaeque paulum pronunciantem quiaperunũ
hominem peccatum in trauit inmundum esperpecca¬
tummors & ita inomnes homines pertransut in quo
omnes peccauerunt : Quod iu non propter exem plum
peccati sed propter generationem dictum esse confir¬
mas : Nos qua herdi cosuocas quiid ad exempla refera¬
mus illoque te iuraui aestimas argumento profecto
Siapostolus imitationem inquis in tellegȩ uoleussti
Nonperunum hominem sed perdiabulum peccatum¬
intrasse & per omnes homines pertransisse dixisso
Dediabulo quippe seriptumest: Imit tantur autemei
qui sunt ex pccrte ipsius sedi deo perunum hominem dix
Aquo gener ac utique hominum coepit ut pergenerati¬
onem docer&uis se pomnes originale peccatum io¬
denerutonionem in nocenciȩ natunalis Mihil quod
cohdcrimen diuinio peris protulisse aSr Diudicis
nihil &cum hoc uerbum rep&ere destiteris: Dic tu¬

Expanded text:
quod tantis anfractibus differebas. XLVII. JUL. quod tantis anfractibus differebas. XLVII. JUL. Audio itaque Paulum pronuntiantem, quia, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quod tu, non propter exemplum peccati, sed propter generationem dictum esse confirmas: nosque haereticos vocas, qui id ad exempla referamus; illoque te juvari aestimas argumento: « Profecto si Apostolus imitationem hic intelligi voluisset, non per unum hominem, sed per diabolum potintrasse, et per omnes homines pertransisse dixisset. De diabolo quippe scriptum est, Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio utique, hominum coepit, ut per generationem doceret isse per omnes originale peccatumcondemnationem innocentiae naturalis, nihil quod ad crimen divini operis, protulisse. AUG. Diu dicis Nihil, et cum hoc verbum repetere destiteris, dictu
Abbreviated transcription (Latin):
iss& amissum quonatura uitiatoo est. Aut sic
uterentur genitalibus membris quem ammodum
aliis utimur sine ulla libi dine oboedientibus uolun¬
tatii Nut pudenda libi donon ess& quõnum quam
resister & uoluntati queclis nunc uti quẽ est
Quod profecto &iam tusentis quando abea sollicit an¬
te adque inliciente dissentis: Nupcie tamen &iã
nunc laudobilos sunt quianeque instituunt hoc
malum in hominibus sed inueniunt : Seo malo bene
utuntur intencione generandi quamuis trahan
in de qui generantur originele peteatum propt̃
quod sunt regenerandi suł dix Quam mecum
nihil egeris litterarũ omnium testactur eruditio
quam uero contra a posto lum nitcoris & contra
dm̃ in sanics sentenciarum tuarum pugna dẽ iũ¬
rat sed ostensam non posse hec coniungi: quȩ rerũ
natura dissociat: Inter rogemus & apostolum neil¬
lius put&ur in esse sensib: quȩ intuis ess& sanimeuis
probat ab arbaries aqͥsn diciam nunc saltã

Expanded text:
isset admissum, quo natura vitiata est, aut sic isset admissum, quo natura vitiata est, aut sic uterentur genitalibus membris, quemadmodum aliis utimur, sine ulla libidine obedientibus voluntati; aut pudenda ibi libido non esset, quoniam nunquam resisteret voluntati, qualis nunc utique non est: quod profecto etiam tu sentis, quando ab ea sollicitante atque illiciente dissentis. Nuptiae tamen, etiam nunc laudabiles sunt: quia neque instituunt hoc malum in hominibus, sed inveniunt; et eo malo bene utuntur intentione generandi, quamvis trahant inde qui generantur, originale peccatum, propter quod sunt regenerandi. XLVI. JUL. Quam mecum nihil egeris, litterarum omnium testatur eruditio: quam vero contra Apostolum nitaris, et contra Deum insanias, sententiarum tuarum pugna demonstrat. Sed ostenso jam, non posse haec conjungi, quae rerum natura dissociat; interrogemus et Apostolum, ne illius putetur inesse sensibus, quae in tuis est sententiis probata barbaries. AUG. Dic jam nunc saltem,
Abbreviated transcription (Latin):
probatur. Quia adõ non solum institut a uerum
&iam benedicta est: quoone quclege qua fronte
hanc generationem reatus causam radicem crimi¬
num seruum diaeboli esse confirmas aqs R Iamnes¬
o quotiens hec dicta sunteis queres ponsum est
Multilo quio tibi excitas caliginem que e non ꝑmit¬
tit malitiam uitiorum anature bonitate discer¬
nere. &usque adodio sum fastidium eadem ꝑ ea¬
dem repeens nondum dicis quomodo sitaccipien¬
dum: Quod punũ hominẽ peccatum in trauit
inmundu Iuł di& Nonergo arguimeresur
ab apostolo &cdiabulo possid&ur adõ institu¬
tur &eriminum fons est adõ postremum
& confiteris benedicitur &ccte frutex dicbolicus.
accuscetur ACS R Nupcices benedixit ds̃ non re¬
sistentem spũi concupiscenciam
carnis
quȩ non fuit ante peccatum : Peccatum autem sĩc̃ illã
concupis cenciam que resistit spũi nonbene dixit ds̃:
Nupciȩ porro quas benedixit si peccatum non fu¬

Expanded text:
probatur, quia a Deo non solum instituta, verum probatur, quia a Deo non solum instituta, verum etiam benedicta est; quo ore, qua lege, qua fronte, hanc generationem reatus causam, radicem criminum, servam diaboli, esse confirmas? AUG. Jam nescio quoties haec dicta sunt, eisque responsum est. Multiloquio tibi excitas caliginem, quae te non permittit malitiam vitiorum a naturae bonitate discernere: et usque ad odiosum fastidium eadem per eadem repetens, nondum dicis quomodo sit accipiendum, quod per unum hominem peccatum intravit in mundum. XLV. JUL. Non ergo argui meretur ab Apostolo, et a diabolo possidetur; a Deo instituitur, et criminum fons est; a Deo postremo, ut confiteris, benedicitur, et a te frutex diabolicus accusatur. AUG. Nuptias benedixit Deus, non resistentem spiritui concupiscentiam carnis, quae non fuit ante peccatum: peccatum autem, sicut nec illam concupiscentiam quae resistit spiritui, non benedixit Deus. Nuptiae porro, quas benedixit, si peccatum non fu
Abbreviated transcription (Latin):
&omnia quid quid possunt manichaae rauionis
moliantur ingenia quam uolunt Longas paciant᷑
cogitationum a erumpnas non arroganter sed relȩ¬
nose polliceor numquam eam structuram. posse
quas sccri aqSR quam structuram uocas ibi pu¬
ina est qu&e itac pressit ut laudccre coger& quod
xpugas si taemen estinte qualiscumque castitaes
XLini qu&e faciat expugnare quod laudas. Iuł dix
Quarigitur fronte subiungis sed perunum homi¬
ne peccatum inmundum intrauit: Experpecca¬
tum mors &ita in omnes homines pertransut
in quo omnes peccauerunt: quodinterpresaris
hoc modo ut peccatum ab illo dicat a postolus . gone¬
ratione in posteros fuisse trans missum : supra con¬
cessđris magistrum gencium Nupcias quibus ds̃
benedixerat nihil accusare uolunto tem ad pec¬
candum in nascente non essẽ parentes autem in
quaentum parentes sunt᷑ licite sibi legtime que
iunguntur: &hȩc coniunctio a bapostolo non in¬

Expanded text:
et omnia quidquid possunt Manichaeae rationis et omnia quidquid possunt Manichaeae rationis moliantur ingenia, quam volunt longas patiantur cogitationum aerumnas: non arroganter, sed religiose polliceor, nunquam hanc instructuram posse quassari. AUG. Quam instructuram vocas, tibi ruina est, quae te ita pressit, ut laudare cogeret quod expugnas: si tamen est in te qualiscumque castitas, quae te faciat expugnare quod laudas. XLIV. JUL. Qua igitur fronte subjungis: « Sed, Per unum hominem peccatum in mundum intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt » ? quod interpretaris hoc modo, ut peccatum ab illo dicat Apostolus generatione in posteros fuisse transmissum. Supra concesseras Magistrum Gentium nuptias, quibus Deus benedixerat, nihil accusare; voluntatem ad peccandum in nascente non esse; parentes autem, in quantum parentes sunt, licite sibi legitimequejunguntur; et haec conjunctio ab Apostolo non im
Abbreviated transcription (Latin):
operentur reos esse non posse ACgr Parentes
quidem gignendo pcrentes sunt : & filiin ascendo
filii sunt necgigere autem nec nascimalum est
quod pertin& ad institutionem dũ Gutrum quesine
pudenda libidine posse in pccradyso fieri sine mo
peccass& pudenda enim libi donisi aut peccato ex¬
ostar Aut peccato uiciata ess& pudenda non ess&
Et aut nulla ess& omnino &sineilla ita seruirent
genitaliam ẽbra gignentib: &mccinus seruiunt
operantibus: Autita ess& subsequens uoluntatẽ
&numquam poss& sollicitare Nolentem qualẽ
nunc eam nonesse castitas doc& qu&a lesmorus eius
expumat & in coniugoctis neuel interse in decentes
lasciuiant: Uelinadul teria prolabantur &inqui¬
bus que continentibus ne huic consenidiendo deician¬
tur : Ecce dequa trahitur originale peccatum
ecce ꝑ quamnasciuoluit quiuenit non suum ferre
sed nostrum auferrepec catum. Iuł dix antnunc

Expanded text:
operentur, reos esse non posse. AUG. Parentes operentur, reos esse non posse. AUG. Parentes quidem gignendo parentes sunt, et filii nascendo filii sunt: nec gignere autem, nec nasci malum est, quod pertinet ad institutionem Dei, et utrumque sine pudenda libidine posset in paradiso fieri, si nemo peccasset. Pudenda enim libido nisi aut peccato exorta, aut peccato vitiata esset, pudenda non esset; et aut nulla esset omnino, et sine illa ita servirent genitalia membra gignentibus, ut manus serviunt operantibus; aut ita esset subsequens voluntatem, ut nunquam posset sollicitare nolentem; qualem nunc eam non esse, castitas docet, quae tales motus ejus expugnat, et in conjugatis, ne vel inter se indecenter lasciviant, vel in adulteria prolabantur, et in quibusque continentibus, ne huic consentiendo, dejiciantur. Ecce de qua trahitur originale peccatum: ecce per quam nasci noluit, qui venit, non suum ferre, sed nostrum auferre peccatum. XLIII. JUL. Eant nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
natur& uitiata bonum eius a melo et itades cerne¬
re: Ut ne que putant naturam malum esse ne que
uitium naturamesse Ipsi possunt discernere quid
horum duorum addm̃creare pestineat : Quidsau¬
nare sed hocuos non potestis quam diu pelaganinon
quia in taentũ aliberos suos ꝑtinent inquantume
pccrentes sunt: Igitur & tantum filii ad pcerentes
ꝑtinent in quintum filui sunt: Natura quippe
tenorantium constaot germina communicare
non culpe : quod siu racio de monstrat ita diam a pos¬
tolum confirmare pronuncias meritonos eo docen¬
te defendimus peccata parentum adfilios perti¬
nere non posse: Quando quidem &a postolus spuscõ¬
clcorus &nos instructi luc etrationis & tupondere
impugata et te ueritatis oppressas communiter
ut reque fate amui parente sor reos nonesse :
Intaentũ autem ad filios pertinere in quantũ paren¬
tessunt: Igturfilios inquantum filii sunt idest
ante quam aliquid peruo luntatem propriam

Expanded text:
natura vitiata bonum ejus a malo ejus ita discernenatura vitiata bonum ejus a malo ejus ita discernere, ut neque putent naturam malum esse, neque vitium naturam esse, ipsi possunt discernere quid horum duorum ad Deum creare pertineat, quid sanare. Sed hoc vos non potestis, quamdiu Pelagiani, non quia in tantum ad liberos suos pertinent, in quantum parentes sunt: igitur et tantum filii ad parentes pertinent, in quantum filii sunt. Naturae quippe generantium constat germina communicare, non culpae. Quod si, ut ratio demonstrat, ita etiam Apostolum confirmare pronuntias; merito nos, eo docente, defendimus peccata parentum ad filios pertinere non posse: quandoquidem et Apostolus Spclarus, et nos instructi luce rationis, et tu pondere impugnatae a te veritatis oppressus, communiter vereque fateamur, parentes inin tantum autem ad filios pertinere, in quantum parentes sunt; igitur filios in quantum filii sunt, id est, antequam aliquid per voluntatem propriam
Abbreviated transcription (Latin):
tum qui coniuges sunt fiunt parentes Si autem
aliquid interse uoluerint agerep&ulanciu suel
inlicitos adulteriorum oberrare concubitos
hoc adfilios non potest attinere quid eui seminũ
non deuitiorum obscenitate nascuntur aꝗST
Iamne confiteris &iam inter coniuges es it posse
putulanciam commixtionis : Etcequod facrs tilad
illa pulohra susceptoc R̃ Hoo enim nisi aeum
ei ceditur non fit quando ad petulantiam quoem
tu quoque reprehendis &iam coniuges libero rum
procreando rum causa copulattis: Nulla ne cessita¬
te serendo prolis impellit: cuius tantus laudatmerse
uoluisti Ut nemocredat quod &iam opugatares¬
se audeces quipe quari sic laudas dre non erubuirti ut̃
cam teliber & necpuder & siamin par adysibeatitu¬
dine collocare. Icil:ðix Itturanas centes generan¬
tim non flagicia sed semina peruehuntur : Uim autꝰ
seminum ds̃ instituit &sicit confiteri cogeris benedi¬
xit aq̃ͥs R Semina ds̃ instituit sed qui possunt in

Expanded text:
tum qui conjuges sunt, fiunt parentes; si autem tum qui conjuges sunt, fiunt parentes; si autem aliquid inter se voluerint agere petulantius, vel per illicitos adulteriorum oberrare concubitus, hoc ad filios non potest attinere, qui de vi seminum, non de vitiorum obscenitate nascuntur. AUG. Jamne confiteris etiam inter conjuges esse posse petulantiam commixtionis? Ecce quod facit tua illa pulchra suscepta: hoc enim nisi cum ei ceditur non fit, quando ad petulantiam, quam tu quoque reprehendis, etiam conjuges liberorum procreandorum causa copulatos, nulla necessitate serendae prolis impellit: cujus tantus laudator esse voluisti, ut nemo credat quod etiam oppugnator esse audeas; quippe quam sic laudare non erubuisti, ut eam te liberet, nec puderet, etiam in paradisi beatitudine collocare. XLI. JUL. Igitur ad nascentes generantium, non flagitia, sed semina pervehuntur: vim autem seminum Deus instituit, et sicut confiteri cogeris, benedixit. AUG. Semina Deus instituit: sed qui possunt in
Abbreviated transcription (Latin):
sestuniams quepeccatum non imputat nisiunde libe¬
tum est abstinere Aqsr̃ Noli obsecro cumtali
nunc facitlibido quȩ non adsutum uoluntots
ex surgit : Quementes &iam scõrum cohibenda
quidem sed tamen inpostuna solli citat: Absit
ut afidelib: & prudentib: talisuo luptas para¬
disi talis illa pax & felicitas cogit&sur Iuł dix̃
onsideremus & tercium quod benignitas tua
in ad quiescendi facilitate cernatur: Nequepa¬
rentes in quantum paerentes sunt inuicem licite
ad que legitime ad procreandos filios coniugati
a postolis arguit : Expende quid dixeris non ar¬
iui abepostolo parentes in quantum parentes
sunt Ideo ergo eosinquantum parentes sunt h¬
addiabolum pestinere pronanciat: Fulii autẽ
intantum pertinent ad parentes in quantũ
pacrentes sunt Igitur nec rei nec subregno diaboli
nec arguendi adiabulo comprobantur ut enim
hoc quod diximus rep&icione glorescat. In tan¬
tum sexuum coniunctio soboli peesticipat in quan¬

Expanded text:
justitiam, quae peccatum non imputat, nisi unde liberum est abstinere. AUG. Noli, obsecro, cum talnunc facit libido, quae non ad nutum voluntatis exsurgit, quae mentes etiam sanctorum, cohibenda quidem, sed tamen importuna sollicitat. Absit ut a fidelibus et prudentibus talis voluptas paradisi, talis illa pax et felicitas cogitetur. XL. JUL. Consideremus et tertium, quo benignitas tua in acquiescendi facilitate cernatur. « Neque parentes, in quantum parentes sunt invicem licite atque legitime ad procreandos filios conjugati, Apostolus arguit » . Expende quid dixeris, non argui ab Apostolo parentes, in quantum parentes sunt. Ideo ergo eos, in quantum parentes suntad diabolum pertinere pronuntiat: filii autem in tantum pertinent ad parentes, in quantum parentes sunt; igitur nec rei, nec sub regno diaboli, nec arguendi a diabolo comprobantur. Ut enim hoc quod diximus, repetitione clarescat: In tantum sexuum conjunctio soboli participat, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
solui inftitutionem uerũ &i am benedidaoneor
Quod persc solum equepossos ad expugnan dupertsa¬
tom Natur ale sufficere quia si a postolus ut set
non esse nupcias arguendas a quarum eon cilio ci¬
onees &e ministeriur & instrumema ꝑtinda dosti

Expanded text:
solum institutionem, verum etiam benedictionem » . Quod per se solum aeque posset ad expugnandum peccatum naturale sufficere: quia si scit Apostolus, ut scit, non esse nuptias arguendas, ad quarum conciliationem et ministerium et instrumentum perti
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere intellege quod dico & diciam queso quomodo
sit accipiendãm perunum hominem peccatumon¬
trauit inmundum. Iuł di Ergosi a postolusnon
arguit in illo proprium uoluntatȩ n quam intelle
neces se potuisse pronunciat : Vtique uesipiã
ineo criminis apparere ea maxime iudicantel
insticua quȩ nonimputat᷑ inpeccatũ nisi a qduoli¬
berum est abstinere : erum non solurut abortue

Expanded text:
uod dico; et dic jam quaeso, quomodo sit accipiendum, Per unum hominem peccatum intravit in mundum. XXXIX. JUL. Ergo si Apostolus non arguit in illo propriam voluntatem, quam intelligit nec esse potuisse; pronuntiat utique, nec signum in eo criminis apparere, ea maxime judicante justitia, quae non imputat peccatum, nisi a quo liberum est abstinere. Verum no
Abbreviated transcription (Latin):
doctiores prudenciores ueratiores iudices quere¬
re aude res ipsi contra dogata uestra cla¬
mant: Ipsi scriptis suis uestra scripto condẽnant
Quid queris amplius ociam in primo & secundo li¬
brorum eorum satis docui quos contratuos quattu¬
or egosex edidi sedecce adhucte audi reparatus sum
diciam quomodo sitaccipiendum q̃uodꝑ unum homi¬
nem peccatum in trauit inmundum. Iuł Dix̃. Deniq¬

Expanded text:
dices quaerere auderes? Ipsi contra dogmata vestra clamant, ipsi scriptis suis vestra scripta condemnant: quid quaeris amplius? Hoc jam in primo et secundo librorum meorum satis docui, quos contra tuos quatuor ego sex edidi: sed ecce adhuc te audire paratus sum; dic jam quomodo sit accipiendum, quod per unum hominem peccatum in
Abbreviated transcription (Latin):
ponenda ut auferas paruulis saluatorem. Iułd .xxx
butite impericia fauentum tibi & delitiscere sub
ambigutate uerborum quicumque illi fuerit ope¬
rum nostrorum eruditus lector intellegt: Neli¬
quumuero uulgus dequo proph&a loquitur ad dm̃
totum putaot coniugio posse rebus quod uider euo¬
cib: essesociatum: Quiduero sit consequens quidre¬
pugins quihus iuo concessis quid lex in expugnabilis
a reueranda rationis cogitat inferrinisi doctissim:
ad tentissimus que noniudicat : A QSAdhuc cir¬
cuis querendo dia lecticos & uitando ecclesiasticosiu¬
dices diciam quomodo accipiendum sit ꝑ unũ homi¬
nẽ peccatũ in trauit inmundum: Melius udelic&
Illius igitur culpa mors omnium est. Gidem ipse
alibi fuit adam &inillo fuimus omnes : Periit adã
& in illo om̃s perierunt : Ambrosius estille num
quicumq: deuulgo cuius imperitam multi tudinẽ
nonualentem deus disputationib: iudic arenimis

Expanded text:
ponendo, ut auferas parvulis Salvatorem. XXXVI. JUL. ponendo, ut auferas parvulis Salvatorem. XXXVI. JUL. Abuti te imperitia faventium tibi, et delitescere sub ambiguitate verborum, quicumque ille fuerit operum nostrorum eruditus lector, intelligit. Reliquum vero vulgus, de quo propheta loquitur ad Deum, totum putat conjungi posse rebus, quod viderit vocibus esse sociatum. Quid vero sit consequens, quid repugnans, quibusque concessis quid lex inexpugnabilis et veneranda orationis cogat inferri, nisi doctissimus attentissimusque non judicat. AUG. Adhuc circuis quaerendo dialecticos, et vitando ecclesiasticos judices. Dic jam quomodo accipiendum sit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum: melius videlicet » Illius igitur culpa mors omnium est . Et idem ipse alibi: Fuit Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo omnes perierunt . Ambrosius est ille, non quicumque de vulgo, cujus imperitam multitudinem non valentem de tuis disputationibus judicare, nimis
Abbreviated transcription (Latin):
animos non haberent . Neque conarentur in anit̃
adsuum pro prium & her&icum sensum. hec apos¬
tolica uerba tam diluerda & taemia nifesta con¬
uertere : asserentes hocideo dictum esse quod ad am
petcauerit primum in quoa cesero quis quis pecca¬
reuoluit peccandi inuenit exemplum ut peccatũ
scilie& non generatione ab illo uno in omnes homi¬
nes sed illius unius immitatione transire: Qoum
profectosi a postolus hic imitationem intelleguo¬
luiss& : Non ꝑunum hominem sed perdiabalum po¬
tius in hunc mundum peccatum intrasse & peronĩs
homines ꝑ transisse dixisse : Dediabulo quippe
scriptum est inmitantur eum qui sunt ex pcerte
ipsius Sedideo ꝑunum hominẽ dixit a quo generati¬
one utique hominum coepit : Vt pergenerationẽ
docereis se ꝑomnes originale peccatum, a qͥgĩ¬
ixistiuerba librim ei diciam quem ammodum
accipienda sint qucibi posui uerba apostoli ut niagis
magis quem anifesteris her&i cos laudatorem tesup¬

Expanded text:
animos non haberent, neque conarentur inaniter, animos non haberent, neque conarentur inaniter, ad suum proprium et haereticum sensum haec apostolica verba tam dilucida et tam manifesta convertere, asserentes hoc ideo dictum esse, quod Adam peccaverit primum, in quo de caetero, quisquis peccare voluit, peccandi invenit exemplum; ut peccatum scilicet non generatione ab illo uno in omnes sed illius unius imitatione transiret. Cum profecto, si Apostolus hic imitationem intelligi voluisset, non per unum hominem, sed per diabolum potius in hunc mundum peccatum intrasse, et per omnes homines pertransisse dixisset. De diabolo quippe scriptum est, Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio utique, hominum coepit, ut per generationem doceret isse per omnes originale peccatum. 46. QuiDixisti verba libri mei, dic jam quemadmodum accipienda sint quae ibi posui verba Apostoli: ut magis magisque manifesteris haereticus, laudatorem te sup
Abbreviated transcription (Latin):
quantum diabulo quem patremtuum dicis alibi dine
mutrsiȩ subcriminandi speciȩbland ares intelleges
Acͥs ñ Iegioiam quartum tuum & meo sexto ad eius
tbicunc ta respondi: Quis autem nostrum uicerit :
iudic& pius lector amborum : Iuł dix Nerum chã
a postoli uerba uideamus quemmihi adomnia que
supra posui respondere dixistii Ad omnia ista huic
respondit a postolus quine que uoluntatem arguit
pirauli quȩ pnopria inillo nondum est ad pec candũ
neque nupcias inquantum nupcie sunt que ha bem
ado non solum institucionem uerum &iambeno¬
dictionem: Neque parentes in quantum parentes
sunt inuicem licite ad quelegitime ad procreandos
filios coniugats sed ꝑunum in quid hominem pecto¬
tum in trauit in mundum : & perpec catum mors cita
in omnes homines ꝑtransit in quo omnes peccaue¬
runt : Quod isti sicatholicis aurib: mentib: quepor¬
ciperent aduersum fidem graciam quex p̃i rebellos

Expanded text:
et quantum diabolo, quem patrem tuum dicis, ac libidini et quantum diabolo, quem patrem tuum dicis, ac libidini matri tuae, sub criminandi specie blandiaris, intelliges. AUG. Legi etiam quartum tuum, et meo sexto ad ejus tibi cuncta respondi; quis autem nostrum vicerit, judicet pius lector amborum. XXXV. JUL. Verum jam Apostoli verba videamus, quem mihi ad omnia, quem supra posui, respondere dixisti: Ad omnia ista huic respondit Aposparuuli, quae propria in illo nondum est ad peccandum, neque nuptias, in quantum nuptiae sunt, quae habent a deo non solum institutionem, uerum etiam benedictionem, neque parentes, in quantum parentes sunt inuicem licite atque legitime ad procreandos filios coniugati, sed tum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quod isti si catholicis auribus mentibusque perciperent, adversum fidem gratiamque Christi rebelles
Abbreviated transcription (Latin):
eos non esse uerum prohis omnibus nouos homines
dest rudeopus in nascentibus ditoctis accusas
Vihil quidem demanichcceorumꝰ pisate deponis
edtumon inmanem moticapitis ostendis furorems
ut consequentius fouendum quamam putandum
udicar &ur nisi uoluntatem acstudium in hacr&uũ
&s multorum euersio &tuc obstinatio escripturarũ
multplicatio loquereur : Aq̃s t̃ Has contumelias
non in digianter audire debeo cumhis ecclesiȩ doctor¬
bus quiperunum hominẽ inmundum intrassepeccatũ
Vcintellegunt ut rectus a postolus loquitur nonuriulia¬
nus peruersissimus opinatur. In higant ut alios taceã
iss enprianus qallus inlarius itclius ambrosius
ex ecus rrgorius a quibus eruditissimis prudentissimis¬
que iudicib: quel estẽ i nuenire uance Presumꝰtione
con quereris heresisur̃a prius est damnarae quãnator
aexii huł dix. Iege & de hoc quastum operis meilibrũ

Expanded text:
reos non esse; verum pro his omnibus novos homines, reos non esse; verum pro his omnibus novos homines, id est, rude opus in nascentibus deitatis accusas: nihil quidem de Manichaeorum impietate deponis; sed tam immanem moti capitis ostendis furorem, ut consequentius fovendum, quam amputandum judicaretur, nisi voluntatem ac studium in hac re tuum, et multorum eversio, et tua obstinatio, et Scripturarum multiplicatio loqueretur. AUG. Has contumelias non indignanter audire debeo, cum his Ecclesiae doctoribus, qui per unum hominem in mundum introisse peccatum, sic intelligunt, ut rectus Apostolus loquitur, non ut Julianus perversissimus opinatur. In his sunt, ut alios taceam, Afer Cyprianus, Gallus Hilarius, Italus Ambrosius, Graecus Gregorius: a quibus eruditissimis prudentissimisque judicibus, quales te non invenire vana praesumptione conquereris, haeresis vestra prius est damnata quam nata. XXXIV. JUL. Lege et de hoc quartum operis mei librum: