comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Remorum praesul m&ropolitatuus
Quae mundus totus sequitur uenerat honorat
Etreprobarenequissimale forte uelis
Versibus inuersis uiuenis hinc mare s acerdos
R eddita sumetus fontibus haustasa cris
Insinibus propriis capiens hincseptu plauates
quando transacto tempore sicut tibi & aliismultis.
est cognitũ. apud gundul fiuillã in obsequio domni
bussuis fuimus. quia me sicut alii tui priores ordine
& potiores ordinis dignitate ac seniores a&ate consacer¬
dotesnr̃i &uenerabiles archiep̃i atque ep̃i fecerunt. & te
specialius oportuerat facere : exiguitatẽ meam adire
mihiq: pacis osculũ darenoluisti. nec &iam ullũ uerbũ
mecum loqui dignatus fuisti. nondicã magnũ sed mi¬
serum multisspectaculum praebui sti: Quadere sicut
mihi dixit uenerabilis archi ep̃s uuenilo tecũ locutus
interro gauit tecurmecũ debitã pacem nonhaberes.
& debitam obsequii uenerationẽ impendere detrac¬

Expanded text:
Rhemorum praesul metropolita tuus: Quae mundus totus sequitur, veneratur, honorat, Et reprobare nequis, si male forte velis Versibus inversis, juvenis Hincmare sacerdos, Reddita sume tuis fontibus hausta sacris. In sinibus propriis capiens hinc septupla, vates quando transacto tempore, sicut tibi et aliis multis est cognitum, apud Gundulfi villam in obsequio domni eteris fidelibus suis fuimus, quia me, sicut alii tui priores ordine, et potiores ordinis dignitate, ac seniores aetate, consacerdotes nostri et venerabiles archiepiscopi atque episcopi fecerunt, et te specialius oportuerat facere, exiguitatem meam adire mihique pacis osculum dare noluisti, nec etiam ullum verbum mecum loqui dignatus fuisti, non dicam magnum, sed miserum multis spectaculum praebuisti. Quare de re, sicut mihi dixit, venerabilis archiepiscopus Wenilo tecum locutus, interrogavit te cur mecum debitam pacem non haberes, et debitam obsequii venerationem impendere detrec
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc imitans illum quinullisponte subesse
Gestiuit labens ꝑ mala quaeq: miser
Qui uitio proprio talis iam factus hab&
Vtnullum timeat nec mala postm& uat¬
Hunc & in hoc sequeris dumñ resipiscere quicquã
A praue coeptis uel tibi seroplac&
Dicut & ipsenequit postquã suꝑ om̃a sese
E xtulit & misere primus adimaruit
ded si forte animos uincas ad cuncta ꝓteruos
A quibus exstudio ualde tenere tuo
Confestim poteris secure ueratenere
A quibus & nolens uinceris ipsemodo
Vtq duplex animo in constans ꝑcuncta uiando
Lingua assentantis regia cordalinis
Quem contemnen donostitelaederecrebro
Nonparens dicto legis apostolicae
Q uod demum sci canones seu publica iura
Et quod hinc sedes sancit apostolica
cilic& ut subsit quaeiuis prouintia sedi
A & ropolitanae semperubiq suae
Siuis si nonuis firmum constabit i aeuum
ic uere sc̃s sp̃s instituit¬

Expanded text:
Hinc imitans illum, qui nulli sponte subesse Hinc imitans illum, qui nulli sponte subesse Gestivit, labens per mala quaeque miser, Qui vitio proprio talis jam factus habetur, Ut nullum timeat, nec mala post metuatHunc et in hoc sequeris, dum non resipiscere quidquam A prave coeptis vel tibi sero placet, Sicut et ipse nequit, postquam super omnia sese Extulit, et misere primus ad ima ruit. Sed si forte animos vincas ad cuncta protervos, A quibus ex studio valde tenere tuo, Confestim poteris secure vera tenere, A quibus et nolens vinceris ipse modo. Utque duplex animo, inconstans per cuncta viando, Lingua assentantis regia corda linis. Quem contemnendo nosti te laedere crebro, Non parens dicto legis apostolicae, Quod demum sancti canones, seu publica jura, Et quod hinc sedes sancit apostolica. Scilicet ut subsit quaevis provincia sedi Metropolitanae semper ubique suae. Si vis, si non vis, firmum constabit in aevum, Sic vere sanctus Spiritus instituit
Abbreviated transcription (Latin):
Nond& responsum cum fuerit monitus
Indicat ipsatibi manifeste regula sc̃a
Q ualiter his fieri debitus ordoqueat
Sileges scires canonum quas trames honorat
Perspicue nosses quaebenecunta patent
Ettu conspiceres nisi magna albugine plenus
Mulcer& iuisus haectibi nota fore
Quae tibi dum tribuis iactas &scire superbe
Cordis iestoculo nox tenebrosa tuo
H inc & enim dño panes offerre u&aris
Langere quin &iam iura ministerii
Hanc auctoregeris lapso deluce su perbo
Qui sublime quidem lo&ifer omne uid&
Hicte mirari monitat quod ꝑficis ipse
Quod non estmirum sed potius miserum
Ac detestandum ueriratione tenoris
Non attestandum prorsus ut illicitum
Propter hoc autem tantũ clamareuideris
Securos aditus sedis a postolicae
Vt quod ualde lib& ualeas patrarelicent̃
Nontamen omnelic& quod tibi forte lib&
At magis idcertas quia nonuis ipse sub esse
Vlli ceu poscit regula iustitiae

Expanded text:
Non det responsum, cum fuerit monitus, Non det responsum, cum fuerit monitus, Indicat ipsa tibi manifeste regula sancta, Qualiter his fieri debitus ordo queat. Si leges scires, canonum quas trames honorat, Perspicue nosses quae bene cuncta patent, Et tu conspiceres, nisi magna albugine plenus Mulceret visus, haec tibi nota fore. Quae tibi dum tribuis, jactas et scire superbe, Cordis inest oculo nox tenebrosa tuo. Hinc etenim Domino panes offerre vetaris, Tangere quin etiam jura ministerii. Hanc auctore geris lapso de luce superbo, Qui sublime quidem letifer omne videt. Hic te mirari monitat quod perficis ipse, Quod non est mirum, sed potius miserum, Ac detestandum veri ratione tenoris, Non attestandum prorsus ut illicitum. Propter hoc autem tantum clamare videris Securos aditus sedis apostolicae, Ut quod valde libet valeas patrare licenter: Non tamen omne licet, quod tibi forte libet. At magis id certas, quia non vis ipse subesse Ulli, ceu poscit regula justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
Et mundi populos ordo regituarius
Plurima membratuo gestas incorpore coto
Quae seruire uides officiis propriis
Qua propter sensus pompa fallente su perbos
Deprime sub dñi uissibus almificis
Cuius non m&uis post poneredicta tremenda
Insuper ipsatumens euacua recupis
Idq procul dubio nequam tibi spiritus omne
Suggerit & semper quae sua sunt adhib&
Quirex esthorum quos caeta superbia uincit
Cuius sunt facti sponte sua geniti
Deniq quod dicis de promptum rite uel apte
Sedem appellandam libere a postolicam
Quis haec ignorat quae tute nosse fateris
Aut tibi sunt soli cognita quaeq dĩ
Nempe sacri canones nec non & romula dicta
Ac leges clamant omnib. atq liqu&
Qualiter & quando atq: ubi quis quoq: dequibus ipsã
Appell& sedem non leuitate uaga
Etquis proque quibus sedem appellauerit illam
Uin ciri nullo debeat abhomine
Itquis proq: quib propriis nudatus adulla

Expanded text:
Et mundi populos ordo regit varius. Et mundi populos ordo regit varius. Plurima membra tuo gestas in corpore toto, Quae servire vides officiis propriis. Quapropter sensus pompa fallente superbos Deprime sub Domini jussibus almificis, Cujus non metuis postponere dicta tremenda, Insuper ipsa tumens evacuare cupis, Idque procul dubio nequam tibi spiritus omne Suggerit, et semper quae sua sunt adhibet. Qui rex est horum, quos caeca superbia vincit, Cujus sunt facti sponte sua geniti. Denique quod dicis depromptum rite vel apte, Sedem appellandam libere apostolicam: Quis haec ignorat quae tu te nosse fateris? Aut tibi sunt soli cognita quaeque Dei? Nempe sacri canones, nec non et Romula dicta, Ac leges clamant, omnibus atque liquet, Qualiter, et quando, atque ubi, quis quoque, de quibus ipsam Appellet sedem non levitate vaga, Et quis, proque quibus sedem appellaverit illam, Vinciri nullo debeat ab homine. Et quis, proque quibus, propriis nudatus ad ulla
Abbreviated transcription (Latin):
M&ropolitanum curam regionis habere
Vt praesit sollers oremanuq sagax
Adquem concurrant quȩcũq negotia iuris
Cunctiposcentes praemin& ipsequidem
Regmine subciuis constat prouintia tota
Vtscis semper legibus apt& eam
Rebus iobscuris dubiis quoq certa requirat
Consilio fratrum sicq tenenda legat
Q uaescripturatamen scõrũ & dictaꝑ ennes
Leges duxerunt nulla molesta ferant
Cuiquia sub icitur regionis episcopus omnis
Sithumilis humili sitrigidus rigidis
Cordemanens mitis zelositferuidus atq
Sollicitus seru& quae canones statuunt
A&ates causas personas tempus & actus
Etloca discernens pens& agendasimul
Illius incunctis semper moderamina fratres
Expectent sicut regula scãdoc&¬
Vt pater & fratres caritatis nexibus unum
In xp̃o facti scismatanullasient
Angelicae sortes caelonam culmine prȩstant
Suppositis aliis ordine composito
Vndesacerdotum constat distinctio certa

Expanded text:
Metropolitanum curam regionis habere, Metropolitanum curam regionis habere, Ut praesit sollers ore manuque sagax, Ad quem concurrant quaecunque negotia juris Cuncti poscentes, praeminet ipse quidem. Regmine sub cujus constat provincia tota, Ut sanctis semper legibus aptet eam. Rebus in obscuris, dubiis quoque, certa requirat, Consilio fratrum sicque tenenda legat. Quae scriptura tamen, sanctorum et dicta, perennes Leges duxerunt nulla molesta ferant. Cui quia subjicitur regionis episcopus omnis, Sit humilis humili, sit rigidus rigidis. Corde manens mitis, zelo sit fervidus, atque Sollicitus servet quae canones statuunt; Aetates, causas, personas, tempus, et actus, Et loca discernens, penset agenda simul: Illius in cunctis semper moderamina fratres Exspectent, sicut regula sancter et fratres charitatis nexibus unum In Christo facti, schismata nulla fient. Angelicae sortes coelo nam culmine praestant, Suppositis aliis ordine composito, Unde sacerdotum constat distinctio certa,
Abbreviated transcription (Latin):
Moribus & factis turgens ut corpore corde
Notibus atqnimis diceris oreleuis
isceraquimatris dumte gestar& ialuo
Rumpere non quisti nunc laniare cupis
Parta pie suboles donorum oblitaparentis
Quaeten utritam fecit honore sacram
Nonrex ut dicis surreptus nisibus ullis
Detereiecit quae bene nota ten&
Sepius expertus quam sit laudatio fixa
Haectua quae uariat tempore &ore simul
Sed prudens animo pariter non om̃a profert
Qui discr&aten& tempora mente sua
Et pardipellem noscens tel inquere nolle
Sustin& ut propriis casibus ipseruas
Congeris & quaed am tibim& quȩ ualderesistunt
Leq. magis pungiant quae tibi grataput as
Multaquidem exstudiis atedimis sauidentur
Quaequia contemnis fraudedoloq: taces
Impurus quȩdam falsa sti inmitteremendas
Non ueritus qm̃ non tibi pura placent
Nam sacra de promunt canonũ decr&a patent̃
Luraq confirmant sedis a postolicae

Expanded text:
Moribus et factis turgens, ut corpore, corde, Moribus et factis turgens, ut corpore, corde, Motibus atque nimis diceris ore levis. Viscera qui matris, dum te gestaret in alvo, Rumpere non quisti, nunc laniare cupis. Parta pie suboles, donorum oblita parentis, Quae te nutritam fecit honore sacram. Non rex, ut dicis, surreptus nisibus ullis, De te rejecit quae bene nota tenet. Saepius expertus quam sit laudatio fixa Haec tua, quae variat tempore et ore simul. Sed prudens animo pariter non omnia profert, Qui discreta tenet tempora mente sua. Et pardi pellem noscens te linquere nolle, Sustinet ut propriis casibus ipse ruas. Congeris et quaedam tibimet quae valde resistunt, Teque magis pungunt, quae tibi grata putas. Multa quidem ex studiis a te dimissa videntur, Quae quia contemnis, fraude doloque taces. Impurus quaedam falsasti, immittere mendas Non veritus, quoniam non tibi pura placent. Nam sacra depromunt canonum decreta patenter, Juraque confirmant sedis apostolicae,
Abbreviated transcription (Latin):
octibi detitulo iuuenis hincmaresacerdos
Respondere mihi conuenit arte pari
Netibisis fapiens multum qđ caecat homonẽ
Colligedeueris haectua ficta fore
Sicut & ipsatui primordia carminis esse
Elaredemonstrant de generi genere
Namq pitatiolum neutro dixere priores
Et caput hoclanguens c&era fluxa doc&
Quae compilastiuario protempore el actu.
Condita de uerbis sedis apostolicae
Conciliis certis praeponens talia sensu
Cuibonus interpres sp̃s almus ab est
Corfugiens fictum quod disciplinas alubris
Hon regit atq simul quae tua uota uomunt
Congruit undetibi sapiens qđ dixerat olim
Nontenuem sensum uenter obesus hab&
Etmens inflato sensu distenta uidere
Noxiagesta nequit quȩ tam̃ ipsa gerit¬
Eł incalios gestit semperclamare nocentes
Seq putat mundam sinitidos maculat
At corcontritum dño placabilemunus
Datmala cuncta sibi dathona cunctadõ
Iufugiens culpam culpãnihil ominus ad dis
En nocuos carpens conscius unde tibi

Expanded text:
oc tibi de titulo, juvenis Hincmare sacerdos, Respondere mihi convenit arte pari. Ne tibi sis sapiens multum, quod caecat homonem, Collige de veris haec tua ficta fore, Sicut et ipsa tui primordia carminis esse Clare demonstrant degeneri genere. Namque pitatiolum neutro dixere priores, Et caput hoc languens caetera fluxa docet. Quae compilasti vario pro tempore et actu Condita de verbis sedis apostolicae, Conciliis certis praeponens talia sensu, Cui bonus interpres Spiritus almus abest Cor fugiens fictum, quod disciplina salubris Non regit, atque simul quae tua vota vomunt. Congruit unde tibi sapiens quod dixerat olim, Non tenuem sensum venter obesus habet. Et mens inflato sensu distenta videre Noxia gesta nequit, quae tamen ipsa gerit. Hinc alios gestit semper clamare nocentes, Seque putat mundam, si nitidos maculat. At cor contritum, Domino placabile munus, Dat mala cuncta sibi, dat bona cuncta Deo. Tu, fugiens culpam, culpam nihilominus addis, Innocuos carpens conscius unde tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
illos quos commemorare ñ possumꝰ qui ambas illas uillas
perregiũ beneficium tenuerunt. uidelic& tempore
remegaudi comitis. bertmnundicom̃t. bernardi odonis
gibuini rothardi godefridi. angelboldi frederici.
In quorum tẽporibus praeter eos quos cõmemorare non possu¬
mus isti presbiteri easdem ecđas insimul habuerunt
tetgrĩmus prbt : ermenricus prb: Item ermenriꝰcprb̃.¬
inqua ecclesia sita inuilla iuuiniaca simulcum prȩfata
capella istum prbm qui adhuc eas ten& nomine ermen¬
ricum ebo quando bertinundus comes easdem uillas in¬
simul perbeneficiũ imperatoris hlud ouuici tenebat. quar¬
to anno ante depositionẽ suam ordinauit: qui ebo depositꝰ¬
fuit anno in carnationis dominicȩ deccxxxv. & tempore p̃

Expanded text:
illos quos commemorare non possumus, qui ambas illas villas illos quos commemorare non possumus, qui ambas illas villas per regium beneficium tenuerunt, videlicet tempore Remegaudi comitis, Bertmundi comitis, Bernardi, Odonis, Gibuini, Rothardi, Godefridi, Angelboldi, Frederici, rum temporibus, praeter eos quos commemorare non possumus, isti presbyteri easdem ecclesias insimul habuerunt, Tetgrimmus presbyter, Ermenricus presbyter, item Ermenricus presbIn qua ecclesia, sita in villa Juviniaca, simul cum praefata capella, istum presbyterum, qui adhuc eas tenet, nomine Ermenricum, Ebo, quando Bertmundus comes easdem villas insimul per beneficium imperatoris Ludovici tenebat, quarto anno ante depositionem suam ordinavit, qui Ebo depositfuit anno incarnationis Dominicae 835 et tempore p
Abbreviated transcription (Latin):
excepto atriolo ad sepulturam & excepta sellulaman¬
selli ipsius capellae cum hortulo expotestate scãema¬
riae laudunensis eclesiae : Non hab& nisi de terra ara¬
bili bunnuar iis. et de alia terra quam francihomines
in eadem uilla in suis propri&atibus commanentes de de¬
runt proloco sepulturae ad ipsam capellam bunnuar
IIIIs. quae in summa sunt de terra arabi libunnu¬
ar̃ .uII. Nihil autem deuinea. nihilque depra¬
to. uel quiddam depascuili sed&nancipium nullum
habet. et sunt in eadem uillula de potestate
scãe mariae laudunensis ec clesiae mansi igenuł¬
.viiii. seruił xi. & ipsa capella a longotempore
unita fuit ecclesiae sitae in iuuiniaca uilla et
parro chiae illi subiecta. quia sine silua uel
aqua autpalude autspatii longinquitate uł alicuius alteri¬
us in terpositione impedimenti sunt contiguȩ tempore se¬
niorũ istorum quorum subscripta sunt nomina praeter

Expanded text:
excepto atriolo ad sepulturam, et excepta cellula manexcepto atriolo ad sepulturam, et excepta cellula manselli ipsius capellae, cum hortulo, ex potestate sanctae Mariae Laudunensis ecclesiae non habet, nisi de terra arabili bunnuaria duo semis, et de alia terra, quam Franci homines in eadem villa in suis proprietatibus commanentes dederunt pro loco sepulturae ad ipsam capellam, bunnuaria quatuor semis quae in summa sunt de terra arabili bunnuaria septem. Nihil autem de vinea, nihilque de prato, vel quiddam de pascuali, sed et mancipium nullum habet. Et sunt in eadem villula de potestate sanctae Mariae Laudunensis ecclesiae mansi ingenuserviles undecim. Et ipsa capella a longo tempore unita fuit ecclesiae sitae in Juviniaca villa, et parochiae illi subjecta, quia sine silva, vel aqua, aut palude, aut spatii longinquitate, vel alicujus alterius interpositione impedimenti, sunt contiguae, tempore seniorum istorum, quorum subscripta sunt nomina, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
cimã b̃rosuo s dim antiquã c̃su&udinẽ darent. Si autem missam uellent¬
audire : ad ecclesiã quae est in iuuinia cauilla pergerent:
nulli aũt baptismus uel communio e st̃ denegata : Et quan¬
tum rescire ueraciter potui. quod mihiman dasti quosdã
infantes sine baptismate. & quosdã sineuiati comunere
exisse de saeculo non est uerum : Nam & si inde aliquidue¬
rum ess& quia sȩpeper ide transitum habui. &idem ho¬
mines frequenter ad confirmationẽ ac prȩdicationẽ ad
meuenerunt. sine dubio inde aliqua reclamatio ad meue¬
nir& : postea &iam quammihi eaquae p̃misi per prae fa¬
tum uenerabilẽ archie p̃mmandasti diligenter in qui re¬
re si inde aliquiduerum ess& curaui : & ꝑ omnia quod mi¬
himandasti mendacium esse inueni : Ipsa quidem capella
inuilla quae nominat᷑ attolȩcurtis quam sicut fert᷑ attola
ep̃s laudunensis ecłae partem inde quae suȩ propri&atis
fuit ad ipsam eccłam inqua fuerat ordinatus donauit :

Expanded text:
 suo secundum antiquam consuetudinem darent: si autem missam vellaudire, ad ecclesiam quae est in Juviniaca villa pergerent. Nulli autem baptismus vel communio est denegata, et quantum rescire veraciter potui, quod mihi mandasti quosdam infantes sine baptismate, et quosdam sine viatico munere exisse de saeculo, non est verum. Nam et si inde aliquid verum esset, quia saepe per inde transitum habui, et iidem homines frequenter ad confirmationem ac praedicationem ad me venerunt, sine dubio inde aliqua reclamatio ad me veniret. Postea etiam quam mihi ea quae praemisi per praefatum venerabilem archiepiscopum mandasti, diligenter inquirere si inde aliquid verum esset curavi, et per omnia quod mihi mandasti mendacium esse inveni. Ipsa quidem capella in villa quae nominatur Attolae curtis, quam sicut fertur, Attola episcopus Laudunensis ecclesiae partem inde, quae suae proprietatis fuit, ad ipsam ecclesiam in qua fuerat ordinatus donavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ tibi inculcata erant & specialit̃ deoboedientia tuae m& ropoliatq
tuo metropolita no regularit̃ exhibenda. teo bseruaturũ manuꝓpͥa¬
c̃firmasti : et quando tibi librũ sacrorũ canonũ & regulã pastora lẽbeatigre¬
gorii corã altare scȩmariȩ in p̃sentia omniũ ꝗad fuert̃ in manũmisi. obtes¬
tans utd taquantũ tibi ds̃ scire & possedaret seruares inuiuendo docen¬
do & iudicando si c̃ibidẽ descriptũ erat. & ipsos libros subtestimoniodiuino
& p̃dictȩ fideliũ ecđȩ susceptos. telta obseruaturũ c̃sensionetua c̃firmasti
Vndes acricanones dicunt siꝗs contrasuã ꝓfessionẽuł subscriptionẽ uenerit
in aliquo ipsesehonore priuabit : et sc̃sleo papa adleonẽ augustũ cribit desua
ergaleges c̃sensione sic̃tra illã fecerit eis inꝗens me ultionũ c̃dicionib: subdo

Expanded text:
ea quae tibi inculcata erant, et specialiter de obedientia tuae metropoli atque ea quae tibi inculcata erant, et specialiter de obedientia tuae metropoli atque tuo metropolitano regulariter exhibenda, te observaturum manconfirmasti: et quando tibi librum sacrorum canonum, et regulam pastoralem beati Gregorii, coram altare sanctae Mariae, in praesentia omnium qui adfuerunt, in manum misi, obtestans ut ita, quantum tibi Deus scire et posse daret, servares in vivendo, docendo, et judicando, sicut ibidem descriptum erat, et ipsos libros, sub testimonio divino et praedictae fidelium Ecclesiae susceptos, te ita observaturum consensione tua confirmasti. Unde sacri canones dicunt : « Si quis contra suam professionem, vel subscriptionem venerit in aliquo, ipse se honore privabit. » Et sanctus Leo papa ad Leonem Augustum scribit de sua erga leges consensione si contra illam fecerit, « Eis, inquiens, me ultionum conditionibus subdo,
Abbreviated transcription (Latin):
& quotiens cumque dericis ab accusatoribus multa crimina
obiciunt᷑ & unum exipsis de quoprius egerit probareñ
ualuerit. ad cetera iamñ admittatur. Etitem canones
dicunt ut ordinandis ep̃is uel clericis prius ab ordinato¬
ribus suis placita conciliorum auribus eorum inculcent᷑.
ne se aliquid contrastatuta concilii fecisse paeniteant.
quae a metibi ordinando inculcata sunt : interquae haben¬
tur&illa quibusdnhac inlicita ex cõmunicatione & in con¬
temptu oboediendi non solũ semel & setundo sed et tertio ex
scripturis & regulis sacris conscriptis ad monitus ut eã corrige¬
res obuia sti: cũ scriptũ sit melior ẽ oboedientia quã uictimae : et
auscultaremagis quam offerre adipẽ arietũ qm̃ qua si peccatũ ariolandi
ẽ repugnare & quasi scelus idolatriȩ nolle adquiescere : sed &tu corã rem̃si ecđa
in quanu trit᷑ fuisti & corã ecđa laudunensi tibi cõmittenda s& corã ep̃is ꝗad fu

Expanded text:
 Quotienscumque clericis ab accussatoribus multa crimina obiciuntur et unum ex ipsis, de quo prius egerit, probare non potuerit, ad cetera iam non admidicunt : « Ut ordinandis episcopis, vel clericis, prius ob ordinatoribus suis placita conciliorum auribus eorum inculcentur, ne se aliquid contra statuta concilii fecisse poeniteant. » Quae a me tibi ordinando inculcata sunt: inter quae habentur et illa quibus et in hac illicita excommunicatione, et in contemptu obediendi, non solum semel et secundo, sed et tertio, ex Scripturis et regulis sacris conscriptis admonitus ut eam corrigeres, obviasti, cum scriptum sit: Melior est obedientia quam victimae, et auscultare magis quam offerre adipem arietum, quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Sed et tu, coram Rhemensi Ecclesia, in qua nutritus fuisti, et coram Ecclesia Laudunensi tibi committenda, sed et coram episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
ttiã ꝑuenire fecisti qđ si inuidicioregulari dixeris ꝓbareñ poteris. p̃sertim te
reũ de hoc ipso c̃fessũs & confitendote talia egisse
quae & si non
confitereris ꝑparassenegaren posses te i psũ in laque asseuidereñ potuisti. cũlares
uoluerint a iudiceñ credant ꝗa iure & legib: c̃stitutũẽ ut spontanea ꝓfessione
reus reũ ñ faciat. neq: illide altero credat᷑ qui setrimino suẽe c̃fessus ełtitem¬
nisi seprius probauerint innocentes. quia periculosa est
et admittinon deb& rei aduersum quem cumq. professio.

Expanded text:
tiam pervenire fecisti, quod si in judicio regulari dixeris probare non poteris, praesertim te reum de hoc ipso confessus, et confitendo te talia egisse, quae etsi non confitereris, perpetrasse negare non posses, teipsum illaqueasse videre non potuisti: cum leges voluerint, a judice non credatur; quia jure legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat; neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse confessus enisi se prius probaverint innocentes; quia periculosa est et admitti non debet rei adversus quempiam confessio.
Abbreviated transcription (Latin):
paenitueris studutui lues iudicium : Tardius inquit beatus
gregorius peccatũ soluitur : quod & ꝑ consiliũ solidat᷑. Nisi¬
enĩ mens omni modo a &erna despicer& : inculpa exiudi

Expanded text:
poenitueris, studii tui lues judicium. « Tardius, inquit beatus poenitueris, studii tui lues judicium. « Tardius, inquit beatus Gregorius , peccatum solvitur, quod et per consilium solidatur: nisenim mens omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ os corporis: edegimus deliberationẽ uoluntatis ẽ e perfec¬
tionẽ operis dicente dño. Qui uiderit mulierẽ ad concupis cen¬
dũ eam : iam moechatus est eã iicordesuo : & ad discipillos
suos : Posui inquit uos ut eatis & fructũ ad feratis. eatis inquit
gregorius uolendo fructum afferatis operando eatis enim
uolendo dixi quia uelle aliquid facere iã mente ireest &¬
tu adeo ex deliberatione uoluntatis. per uenisti ad operationẽ
sermonis ut morti ferũ adbibendũ mihi propinares. scilic&
ut eloquia sacra gratiatiu incenderem . nisi mihi ille ade&:
quiin se credentibus repromisitdicens si mortiferũ quid bibe¬
rint non eos nocebit dum pestiferas in quitbeatus gregorius
suasiones audiunt. sed tamen ad operationẽ prauã mini me
ꝑtrahuntur : mortiferũ quidem est quod bibunt : sed non eis
nocebit : et lic& meds̃ hinc gratia sua serua uerit : tutam̃ nisi

Expanded text:
per os corporis. Et legimus deliberationem voluntatis esse perfecper os corporis. Et legimus deliberationem voluntatis esse perfectionem operis, dicente Domino: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo , et ad discipulos suos: Posui, inquit vos, ut eatis et fructum afferatis . « Eatis, inquit Gregorius, volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere jam mente ire est. Et tu adeo ex deliberatione voluntatis pervenisti ad operationem sermonis, ut mortiferum ad bibendum mihi propinares, scilicet ut eloquia sacra gratia tui incenderem, nisi mihi ille adesset qui in se credentibus repromisit dicens: Si mortiferum quid biberint, non eos nocebit . Dum pestiferas, inquit beatus Gregorius, suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. » Et licet me Deus hinc gratia sua servaverit, tu tamen, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus. Qua ero ergo quis pecc& grauius quinesciens in haere si
incurrerit : anqui sciens ab auaritia id est abido latria non re¬
cesserit : Scđm quidem illã regulã qua peccata scientiũ pecca¬
tis ignorantiae praeponuntur : auarus cũ scientia uincit hisce¬
lerehȩr&icũ nescientẽ sed neforte hoc faciat in hȩresi sceleris
ipsius magnitudo. quod facit in auaritia suientis animi ad¬
missio : hȩr&icus nesciens a uaro scienti coaequ&᷑ : Exustio¬
nem quoq diuinorũ eloqui orũ quã mihi ꝑ suaderesi posses
obtentu apudte obtinendae pacis conatus fuisti. sicut dericos
parro echiaetuae eodẽ obtentu ꝑ inregularẽ subscriptionẽ tecũ
conexuisti. Legimus quippe esse os cordis sicut & os corporis
De oreenĩ cordis scriptum est : labia dolosa in corde &cordelo¬
cuti sunt : Et iuxta euuangelicã ueritatẽ : De corde exeunt
cogitationes malae. Homicidia periuria falsa testimonia
& reliqua quae exore cordis : ad aliorũ procedunt notitiam

Expanded text:
servitus . Quaero ergo quis peccet gravius, qui nesciens in haeresim incurrerit, an qui sciens ab avaritia, id est ab idololatria non recesserit? Secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, avarus cum scientia vincit in scelere haereticum nescientem. Sed ne forte hoc fiat, facit in haeresi sceleris ipsius magnitudo, quod facit in avaritia scientis admissio, ut haereticus nesciens avaro scienti coaequetur. » Exustionem quoque divinorum eloquiorum, quam mihi persuadere, si posses, obtentu apud te obtinendae pacis conatus fuisti, sicut clericos parochiae tuae eodem obtentu per irregularem subscriptionem tecum connexuisti. Legimus quippe esse os cordis, sicut et os corporis. De ore enim cordis scriptum est: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt ; et juxta evangelicam veritatem: De corde exeunt cogitationes malae, homicidia, perjuria, falsa testimonia , et reliqua quae ex ore cordis ad aliorum procedunt notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus agitur teegisse & hanc contrasa cras regulas
subscriptionem ad inuenisse ueraciter credimus: Qua¬
propter necessarium duxi primum quidemtibi ostende¬
re quia insola catholica unitate perhaereses uel scis¬
mata non diuisa : uera sunt ligamenta ut uera sunt
temere dicere alios ita esse i domodĩ : ut ipsi &iam sint
eadem domus dĩ . quaedicitur aedificari super p&ram.
quae unica columba appellatur. Quae sponsapul chra
sinemacula &ruga. & ortus conclusus. fons signatus.
Puteus aquae uiuȩ. para d ỹsus cum fructu pomorum.
quaedomus &iam claues accepit ac potestatem sol¬
uendi & ligandi. hanc domum siquis corripientem

Expanded text:
de quibus agitur, te egisse, et hanc contra sacras regulas de quibus agitur, te egisse, et hanc contra sacras regulas subscriptionem adinvenisse veraciter credimus. Quapropter necessarium duxi primum quidem tibi ostendere, quia in sola catholica, unitate per haereses vel schismata non divisa, vera sunttemere dicere, alios ita esse in domo Dei, ut ipsi etiam sint eadem domus Dei, quae dicitur aedificari super petram , quae unica columba appellatur , quae sponsa pulchra sine macula et ruga , et hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae vivae, paradisus cum fructu pomorum : quae domus etiam claves accepit, ac potestatem solvendi et ligandi . Hanc domum si quis corripientem
Abbreviated transcription (Latin):
liuore : & uideamus quantum malum sit inuidere meli¬
oribus . cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse
memora bi liter doc&. Telare iquit quod bonũ uideas
& inuidere melioribus : leue apud quosdã & modicũ cri¬
men uid&ur fratres dilectissimi : De inde paulo post
cum eius malicaput atq originem quaerer& : hincdia¬
bolus inquit inter in itia statim mundi & periit primus
& per didit. Etpaulo post: Quale malum est inquit
alta illa & praeclara sublimitas potuit. quo deceptus
est ipse qui decepit : ex inde inuidia grassatur ihterris.¬
dum liuo reperiturus : magis troperditionis obsequitur
dum diabolum quizelat imitatur : Sicut scriptum est. Inu¬
dia autem di aboli mors itrauit in orbem terrarum: Imitan¬
tur ergo illum qui sunt ex parte eiuis: Haec id circotribus
promissis de uerbis beati augustini ametibi proponendis
praeposu : qm̃ telo & furore illa perniciosa ligamenta

Expanded text:
liuore et uideamus quantum malum sit inuidere meliliuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse memoriter docet. zelare, inquit, quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilectissimi. deinde paulo post, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, inter initia statim mundi et periit primus et perdidit. et paulo post: quale malum est, inquitalta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia grassatur idum livore periturus magistro perditionis obsequitur, dum diabolum qui zelat imitatur, sicut scriptum est: Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Imitantur ergo illum qui sunt ex parte ejus. » Haec idcirco tribus promissis de verbis beati Augustini a me tibi proponendis praeposui, quoniam zelo et furore illa perniciosa ligamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotii: Haec inquit augustinus uerba cypri ani sunt
an forte inuidia & maliuola dissensio paruum malum est
quomo do ergo istierant iunitate quia non erant in pa¬
ce :: Vlax enuĩ non mea aut alicuius hominis. sed ipsius dñ
nec perhomines sed perangelos sonuit xp̃onato Gloria in¬
gloria in
ixcelsisdõ & interrapax hominibus bonae uoluntatis:
Quodutiq nato interris xp̃o non sonar& ore angelico : nisi
ds hoc uell& intelligieos esse inunitate corporis xp̃i : quist̃
inpace xp̃i. los autem esse in pacexp̃i: quis unt bonȩ uoluntatis¬
uolunta¬
tis
Porro sicut in beniuolentia bona uoluntas : sic inmali uolentia
mala uoluntas est : Lam uero ipsa inuidia quae non potest ẽẽ
nisi maliuola . quantum malum est : Non quaeramus ali¬
os testes. sufficit nobis ipse cyprianus perquem tam mul¬
ta detelo & liuore dñs ueracissima htonuit : & salubria
praecepit : Legamus ergo epistolam eypriani detelo &

Expanded text:
a sacerdotii. » Haec, inquit Augustinus, verba Cypriani sunt. a sacerdotii. » Haec, inquit Augustinus, verba Cypriani sunt. An forte invidia et malevola dissensio parvum malum est? Quomoce? uox enim non mea. nec cuiusquam hominis, sed ipsius domini, nec per homines, sed per angelos sonuit Christo nato: gloria in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi us hoc uellet intellegi, eos esse in unitate corporis Christi qui pace Christi, eos autem esse in pace Christi qui sunt bonauoluntatis. porro sicut in beniuolentia bona uoluntas, sic in maliuolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae non potest esse nisi maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem tam multa de zelo et liuore dominus ueracissima intonuit et salubria praecepit. legamus ergo epistulam Cypriani de zelo et
Abbreviated transcription (Latin):
ec clesiasticis ordinibus & canonum promulgata sunt disci¬
plinis cõmiserit : ueniam sibide in ceps nouerit denegari:
Inquae decr& alia constituta temanifestum est cõmisisse.
sicut & inscriptissemel & scđo a metibi directis ostenditur
et ecce iamtertio in hoc scripto supra monstratur . aquorum
disciplina. immo acatholica ecła cuius exttere rectores
hac subscriptione tua teseparasti : siut praedictum est &
semperdicendum est ate subscripta eisdem constitutis esse
inueniuntur aduersa : qua propt̃ ad huc &iã triatibi exuer¬
bis beati augustini catholicae ecđae doctoris eximii pro¬
ponenda proposui. praeponens histribus beati cỹprianisen¬
tentiã abeato augustino fauorabiliter conlaudatam : &
abomnibus catholicis acpieui uentibus acceptandã . ser¬
uatur i quit beatus cỹprianus a nobis patienter & lenit᷑
caritas animi. Honorcollegii. Vinculum fidei concordi¬

Expanded text:
ecclesiasticis ordinibus, et canonum promulgata sunt disciecclesiasticis ordinibus, et canonum promulgata sunt disciplinis commiserit, veniam sibi deinceps noverit denegari. » In quae decretalia constituta te manisfestum est commisisse, sicut et in scriptis semel et secundo a me tibi directis ostenditur, et ecce jam tertio in hoc scripto supra monstratur: a quorum disciplina, imo a catholica Ecclesia, cujus exstitere rectores, hac subscriptione tua te separasti, si, ut praedictum est, et semper dicendum est, a te subscripta eisdem constitutis esse inveniuntur adversa. Quapropter adhuc etiam tria tibi ex verbis beati Augustini catholicae Ecclesiae doctoris eximii proponenda proposui, praeponens his tribus beati Cypriani sententiam, a beato Augustino favorabiliter collaudatam , et ab omnibus catholicis ac pie viventibus acceptandam. « Servatur, inquit beatus Cyprianus , a nobis patienter et leniter charitas animi, honor collegii, vinculum fidei, concordi
Abbreviated transcription (Latin):
tu quam omnium decessorũ nr̃orum quaede ecclesi as¬
ticis ordinibus & canonum promulgata sunt disciplinis.
itaauestra dilectione custo diri deberemandamus : ut si
quis in illa commiserit : ueniam sibi de inceps nouerit
denegari : Haec est htegritas capituli beatileonis : Intu¬
eamur ergo si disciplina discendatius ate proposita. disci¬
plinaequam sequendã leo docuit aequa sorte conueniat.
aut situa doctrina ab illius doctrina dis cord&. et iudic&
caelũ ac terra quae potius sit sequenda. tua disciplina
anleonis doctrina : Et cum idem leo dicat. Nec cõmunio¬
nis nostrae ẽẽ consortem quisocius esse noluit disciplinae :
discernendum est cuius communionem. illius cũ uniuersa¬
lieccła : antuam oppidani ep̃i cumtus complicibus debeat
catholicus quisq eligere : Praesertim cum idem leodicat:
Siquis inde cr&alia constituta tam beatae recordatio¬
nis innocentii. quã omnium decessorum suorũ quae de

Expanded text:
tii, quam omnium decessorum nostrorum, quae de ecclesiastii, quam omnium decessorum nostrorum, quae de ecclesiasticis ordinibus et canonum promulgata sunt disciplinis, ita a vestra dilectione custodiri debere mandamus, ut, si quis in illa commiserit, veniam deinceps sidenegari. » Haec est integritas capituli beati Leonis. Intueamur ergo, si disciplina discenda tuis a te proposita, disciplinae, quam sequendam Leo docuit, aequa sorte conveniat, aut si tua doctrina ab illius doctrina discordet, et judicet coelum ac terra quae potius sit sequenda, tua disciplina, an Leonis doctrina. Et cum idem Leo dicat: « Nec communionis nostrae esse consortem, qui socius esse noluit disciplinae, » discernendum est, cujus communionem, illius cum universali Ecclesia, an tuam oppidani episcopi cum tuis complicibus debeat catholicus quisque eligere, praesertim cum idem Leo dicat: « Si quis in decretalia constituta tam beatae recordationis Innocentii, quam omnium decessorum suorum, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
exordine poterit inuenire : Hos inquit om̃s catholicaunitas¬
materno sinu complectitur. inuicem onera sua portantes & stu¬
dentes seruare untatem sp̃s iuinculo pacis: donec alte¬
ris eorum siquid alitersapiebant dñs reuelar& : De hoc
autem quod quasi ex uerbis leonis subiunxisti. si aliqui secus
nolentes fieri socii huius disciplinae. nec habeant᷑ parti¬
cipes communionis nostrae : conferantur uerbatua cum
uerbis leonis in capitulo ubi haec dixit : & iunctim legaNt᷑
sicut ibi habentur : Hoc itaq ad monitionr̃a denuntiat.
quod siquis fratrum contrahaec constituta uenire tempta¬
uerit & prohibita fuerit ausus admitere : a suose noue¬
rit officio sum mouendũ. nec communionis nr̃ȩ futurum
esse con sortem : quis ocius esse noluit disciplinae. Nequid
uerosit quod prȩtermissum a nobis forte credatur : om̃a
decr&alia constituta tam beatae re cordationis in nocen¬

Expanded text:
ex ordine poterit invenire: Hos, inquit, omnes catholicaex ordine poterit invenire: Hos, inquit, omnes catholicamaterno sinu complectitur, invicem onera sua portantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, Dominus revelaret. De hoc autem, quod quasi ex verbis Leonis subjunxisti : « Si aliqui secus nolentes fieri socii hujus disciplinae, nec habeantur participes communionis nostrae, » conferantur verba tua cum verbis Leonis in capitulo ubi haec dicit, et junctim legantur, sicut ibi habentur : « Hoc itaque admonitio nostra denuquod si quis fratrum contra haec constituta venire tentaverit, et prohibita fuerit ausus admittere, a suo se noverit officio submovendum, nec communionis nostrae futurum esse consortem, qui socius esse noluit disciplinae. Ne quid vero sit, quod praetermissum a nobis forte credatur, omnia decretalia constituta tam beatae recordationis Innocen
Abbreviated transcription (Latin):
cis et inilla quid sit grauius appendamus. Immonon appen¬
damus : sed adño appensa recognoscamus. Tempore illo quo¬
dñs priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda
monstrauit. et idolum fabricatũ atq ad oratum est : Etpro¬
ph&licus liber ira regis contemptoris incensus. & scisma at¬
temptatum. Idolatria gladio punita est. exustio libri bellica
caede & peregrina captiuitate : scisma hiatu terrae sepultis
auctoribus uiuis & ceteris caelestiigne consumptis: quis
iam dubit auerit hoc esse sceleratius cõmissum quod est gra¬
uius uindicatum : de eo quod intua subscriptione misisti : ut
tecum sub scribentes solliciti seruare unitatem sp̃s iuinculo
pacis hacte cũ pace potiantur : In eodẽ librodicit addonatis¬
tas : Quare non communicatis ecclesus quibus epistolas a posto¬
licas missas tenetis & legitis & scđm ipsas uos uiuere dicitis.
Itpost pauca quae studio breuitatis praetereo & lector ibidẽ

Expanded text:
cis, et in illa quid sit gravius appendamus, immo non appencis, et in illa quid sit gravius appendamus, immo non appendamus, sed adominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda monstrauit et idolum fabricatum adque adoratum est et propheticus liber ira regis contemptoris iucensus et schisma temptatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captiuitate, schisma hiatu terrae, sepultis auctoribus uiuis et ceteris caelesti igne consumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleratius commissum quod est grauius utecum subscribentes: Solliciti servare unitatem spiritus pacis, hac tecum pace potiantur , in eodem libro dicit ad Donatis: « Quare non communicatis ecclesiis, quibus epistolas apostolicas missas tenetis et legitis, et secundum ipsas vos vivere dicitis? » Et post pauca, quae studio brevitatis praetereo, et lector ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
decr&lis scorum conciliorum quae uriuersalis ecłae proba¬
uit assensus & apłicae sedis confirmauit auctoritas inueniun¬
tur aduersa : Aitenim idembeatus augustinus loquens ad
donatistas. immo contra donatistas scis maticos percarnis prȩ¬
sentiam : sicuttibi nunc loqui creditur perlitterarum suarũ
doctrinã & quae morinum quam potuit caritatem: uel ut
ipsede cyprianodicit: Praesens est i quiens non solum ꝑ
litteras suas : sed &iã peripsã quae in illomaxim e iuguit
& mori riumquã potuit caritatem : Quique te cũ praefatis¬
alloquens. quare i quituos nondico ab innocentibus qđ¬
probatur . sed ab ipsis quod non probatur traditoribus sepa¬
rastis : anut dicere coeperam grauiora sunt crimina tra¬
ditorum quam scismaticorum : non afferamus stateras
dolosas ubi appendamus quod uolumus. & quomodo uolumꝰ
pro arbitrionostro dicentes hoc graue. hoc leue est : sed afferamꝰ
diuinã staterã descripturis scĩs tam quã dethes auris domini¬

Expanded text:
quae universalis Ecclesiae probavit assensus, et apostolicae sedis confirmavit auctoritas, inveniuntur adversa. Ait enim idem beatus Augustinus loquens ad Donatistas, imo contra Donatistas schismaticos per carnis praesentiam, sicut tibi nunc loqui creditur per litterarum suarum doctrinam, et quae mori nunquam potuit charitatem: velut ipse de Cypriano dicit : « Praesens est, inquiens, non solum per litteras suas, sed etiam per ipsam, quae in illo maxime viguit t mori nunquam potuit, charitatem. » Quique te cum praefatialloquens : « Quare, inquit, vos, non dico ab innocentibus,probatur, sed ab ipsis, quod non probatur, traditoribus serastis? An, ut dicere coeperam, graviora sunt crimina traditorum, quam schismaticorum? Non afferamus stateradolosas, ubi appendamus quod volumus, et quomodo volumus pro arbitrio nostro, dicentes: Hoc grave, hoc leve est! Sed afferamus divinam stateram de Scripturis sanctis tamquam de thesauris Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit eos maniter baptiz ari: et siquis quã quȩ¬
rat in hacre auctoritatem diuinam. quam quam
quod uni uersaten& ecdesia nec concilis histitu¬
tum sed semper retentum est : non nisi apostolica aue¬
toritate traditum rectissime creditur. tamen uera¬
citer conicere possumus quid ualeat in paruulis
baptis misacramentum ex circum cisione carnis
quam prior populus accepit. quamprius quã acci¬
per& iustificatus est abraham: sicut cornelius
&iam dono sp̃s scĩ prius quã baptizar&ur ditatus
est : dicit tamen apłs de ipso : Abra ham signumacce¬
pit circum cisionis signaculum iustitiae fidei. qui
iam corde crediderat & deputatum illi erat adius¬
titiam. curergo ei praeceptum est ut omnẽ de inceps
infantem masculum octa uodie circum cider&.
qui nondum poterat cordecredere utei deputar&ur

Expanded text:
dixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaedixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, quod uniuersa tenet ecclesia nec conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. rectissime creditur, tamen ueraciter conicere possumus, quid ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam acciperet iustificatus est Abraham, sicut Cornelius etiam dono spiritus sancti priusquam baptizaretur ditatus est. dicit tamen apostolus de ipso Abraham: signum accepit circumcisionis, signaculum iustitiae fidei, qui iam corde crediderat, et deputatum illi erat ad iustitiam. cur ergo ei praeceptum est, ut omnem deinceps infantem masculum octauo die circumcideret, qui nondum poterat corde credere, ut ei deputaretur
Abbreviated transcription (Latin):
piendae uoluntas defuit. sed non accipiendae
necessitas affuit : difficile est dicere: nisitamen
plurimum ualer& : non serui baptismum dñs acce¬
piss& Verum quia perseipsa consideranda est excep¬
ta salute hominis cui perficiendae adhib&ur : satis
indicat quod & in malis & ieis qui saeculo uerbis
non factis renuntiant ipsa inte gra est. cumilli nisi
corrigantur salutem habere non possint : Si cut au¬
tem in latrone quia pernecessitatẽ corporaliter de¬
fuit perfecta salus est:quia perpi& atẽ spiritalit̃
affuit : sic & cum ipsa praesto est si pernecessitatem
desit quod latroni affuit perficitur salus: Quod
traditum ten& uniuersitas ecclesiae cum paruuli
infantes baptizantur . qui certe nondum possunt corde
credere adiustitiam & ore confiteri ad salutem
quod latro potuit : quin &iam flendo &uagiendo
cum in eis mysterium cȩlebratur : ipsis mysticis
uocibus obstrepunt. & tamen nullus xp̃i anorum

Expanded text:
piendae uoluntas defuit, sed non accipiendae piendae uoluntas defuit, sed non accipiendae necessitas adfuit —, difficile est dicere. nisi tamen plurimum ualeret, non serui baptismum dominus accepisset. uerum quia per se ipsa consideranda est excepta salute hominis cui perficiendae adhibetur, satis indicat quod et in malis et in eis, qui saeculo uerbis, non factis renuntiant, ipsa integra est, cum illi nisi corrigantur salutem habere non possint. sicut autem in latrone, quia per necessitatem corporaliter defuit, perfecta salus est, quia per pietatem spiritaliter adfuit, sic et cum ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni adfuit, perficitur salus. quod traditum tenet uniuersitas ecclesiae, cum paruuli infantes baptizantur, qui certe nondum possunt corde credere ad iustitiam et ore confiteri ad salutem quod latro potuit, quin etiam flendo et uagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
contemneresacramentum quod ministrorum opere
corporaliter adhib&ur : sedper hocds̃ hominis conse¬
crationem spiritaliter operatur : Nec ob aliud exis¬
timo baptizandi munus iohanni fuisse attributum
ltaut iohannis baptis mus dicer&ur : nisi ut dñs
ipse quidederat. cum seruibaptis mum nonspre¬
uiss& accipere : dedicar& humilitatis uiam. &
quantipendendum ess& suum baptisma quoipse
baptizaturus erat : talifacto a pertissime declara¬
r&. Vlidebat enimtam quam potentissimus me¬
dicus salutis ae ternae quorundam non de futurũ
tumorem : quicum intellectu ueritatis & probabi¬
libus moribus ita profecissent. ut multis baptizatis
uita atque doctrina se praeponere minime dubita¬
rent : superuacuaneum sibi esse crederent baptiza¬
ri. quando ad illum mentis habitum seperuenis se
sentirent : adquem multibaptizati ad huc ascen¬
dere conarentur : quid autem ualeat & quidagat
in homine corporaliter adhibita scĩficatio s a cramenti.
sine quatamen latro ille non fuit quia non eius acci¬

Expanded text:
contemnere sacramentum, quod ministrorum opere corporaliter adhibetur, sed per hoc Deus hominis consecrationem spiritaliter operatur. Nec ob aliud existimo baptizandi munus Joanni fuisse attributum, ita ut Joannis baptismus diceretur, nisi ut Dominus ipse qui dederat, cum servi baptismum non sprevisset accipere, dedicaret humilitatis viam, et quanti pendendum esset suum baptisma, quo ipse baptizaturus erat, tali facto apertissime declararet. Videbat enim, tanquam potentissimus medicus salutis atumorem, qui, cum intellectu ueritatis et probabilibus moribus ita profecissent, ut multis baptizatis uita adque doctrina se praeponere minime dubitarent, superuacaneum sibi esse crederent baptizari, quando ad illum mentis habitum se peruenisse sentirent, ad quem multi baptizati adhuc ascendere conarentur. Quid autem ualeat et quid agat in homine corporaliter adhibita sanctificatio sacramenti — sine qua tamen latro ille non fuit, quia non eius acci