comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excubias ducͥemꝰ: eũ qͥdẽ clauso cellule sue hostio nos ibi ẽẽ nesci-¬
ret. Int̾im eolloq̾ntiũ murmur audiumꝰ: ⁊ mox horrore qͦdã
cͥcũ fundim̃: ac obstupescentes. nec ignorare potuimꝰ. nescio qͥd
fuisse diuinũ. Post duas fere hora: ad nos martuiꝰ egreditͥ. Actũ
eũ iste sulpiciꝰ. sic̃ apd̃ eũ nemo familiariꝰ loq̃bat᷑. cepit orare ut
ꝑqͥrentibꝰ ĩdicaret qͥd illud diuini fuiss horroris. q̃ fatebamur
nos ambo sensisse: uł cũ qͥbꝰ fuiss ĩcellula collocutꝰ. Tenuẽ enĩ nos
licet ⁊ iux ĩtellectũ sermocinãtiũ sonũ ꝓforibꝰ audisse. Tũ ille
dui multũq cũctat᷑. s nicħ erat qd ei sulpiciꝰ ñ extorq̃ret ĩuito:
ĩcredibiliora forte dicturꝰ sũ. s xp̃o teste ñmentior. nisi qͥsquã:
aut̃ nobͣ uultũ. atq habitũ singłar̃. Nec uͦ illo tantũ die. s fre

Expanded text:
excubias duceremus, cum quidem nos, clauso cellulae suae ostio, ibi esse nesciexcubias duceremus, cum quidem nos, clauso cellulae suae ostio, ibi esse nesciret. interim conloquentium murmur audimus et mox horrore quodam circumfundimur ac stupore, nec ignorare potuimus nescio quid fuisse diuinum. post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sodiu multumque cunctatus sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret invito. Incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior: nisi quisquam est autem nobis vultum atque habitum singularum. Nec vero illo tant
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃am uͥginẽ motꝰ. qͣntasq iras m̃te ꝯcepisset: ħeticã iudicas¬
set: ⁊ nathematitandã ẽẽ deereuisset : ꝗͣ. uͦ illi beate aĩe illas
urgines p̾tulisset : q̃ crebris occursoribꝰ ubiq se p̃bent obuias
sac̾doti : quȩ ꝯuuia sũptuosa disponũt. quȩ una parit̾ ac-¬
cũbunt: S qͦ me ducit oratio: Paululũ iste lib̃ior sermo re¬
pͥmendus ẽ: ne ĩaliquoꝵ forsitan ĩcurrat offensã.  enĩ ĩ fidelibꝰ
obiurgatiõis u̾ba nõ ꝓder̃. fidelibꝰ autẽ satis faciet exẽplum¬
Uer̃ ego ita uͥtutẽ huius uirginis p̃dicabo: ut tñ nicħ illis q̃¬
e
ad martinũ uidendũ ex longinqͥs regionibꝰ sepe uener̃ arbitrer
derogandũ: siqͥdem ħ beatũ uir̃ affectu freq̃nt̾ etiã angłi usitarĩt¬
intuebatur teste: recte ꝑ hibeo. Quadã die ego uste sul-¬
piciꝰ ꝓforibꝰ illiꝰ excubantes. iã ꝑaliqͦt horas cũ silentio sedebamꝰ
ingenti horrore ttremore. acsi ante angłi tab̃nacłm maudatas

Expanded text:
icasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non Verum ego ita virtutem hujus virginis praedicabo, ut tamen nihil illis quae ad Martinum videndum ex longinquis regionibus saepe venerunt, arbitrer derogandum; siquidem hoc beatum virum frequintuebatur — teste perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes iam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore, ac si ante angeli tabernaculum mandatas
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ enĩ ille umꝗͣ xenũ: nulliꝰ munꝰ accepit. Nicħ enĩ ex his q̃uͥgo
uenerabił᷑ misera ͭ refutauit. dicens benedict̾ionẽ illiꝰ asac̾dote
minune respuendã: q̃ eẽt multis sac̾dotib p̃ferenda. Audiat
q̃so uͥgines istud exẽplũ: ut fores suas sieas mali obsidẽ uoluerĩt
etiã bonis claudant. ł ne adse imꝓb̃ sit lib̃ accessus ñu̾eant᷑. ex¬
cludẽ etiã sac̾dotes. Totus hoc mundus exaudiat. Uiłi se amar¬
tino uͥgo ñ passaẽ. Nlõ utiq illa q̃cũq ase repulit sac̾dotẽ. s ĩ et̾
uiri ꝯspectũ puella ñuenit: q̃ uide salus uidentiũ fuit. qͥs aũ¬

Expanded text:
lius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo lius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uitino virgo non passa est. Non utique illa quemcumque a se repulit sacerdotem; sed in ejus viri conspectum puella non venit, quem videre salus videntium fuit. Quis au
Abbreviated transcription (Latin):
sũmata uictoria ẽ. ñ uideri
cłis remouisset: ut ne ipsũ qͥdem adse martinũ cũ eã ille officii
causa uisitare uellet admiserit. Nã cũ ꝓpt̾ agellũ illiꝰ p̃c̾iret. in
quo se iam añ ꝯpłures antos pudica cohibebat. audita fide illiꝰ
atq iurtute diu̾tit: ut tã illustris m̾iti puellã religioso officio
ep̃s honoraret. Nos ꝯseq̃ntes. gauisurã illã uirginẽ putabamꝰ:
siqͥdẽ ħ ĩtestimoniũ sue uͥtutis ẽẽt habi tura: adꝗͣ. tanti nomĩs
sac̾dos deposito ꝓpositi rigore ueniss Uer̃ illa fortissimi uĩcła ꝓpositi
ne martini qͥdem ꝯtẽplatiõe laxauit. Ita uir beatꝰ accepta ꝑ aliã
qͥdem passaẽ. se uidĩ. Omartinũ beatũ: qͥ illã repulsã ñ ad ꝯtume¬
liã suã duxit: s magnificans illiꝰ cũ erultatione uͥtutẽ: inusi¬
tato inhis dũtaxat regionibꝰ gaudebat erẽplo. Ergo cũ aut lon¬
ge ab illa iuilla nos man̾e nox imminens coegisset.: xeniũ beato

Expanded text:
summata uictoria est, non uideri. ulis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ eẽ inctorẽ. s paruo pꝰ tẽꝑe eẽ. ꝑiturũ. Qd qͥdem ita
uidimꝰ. Nã pͥmo aduentu eiꝰ: ualentinianꝰ ĩ fugã uersꝰ ẽ. Deinc
pꝰ annũ fere resũptis uiribꝰ: captã intͣ aqͥlere muros maxi-
mũ ut̾fecit:
onstat aũ ⁊̃ angłos ab eo plerũq
usos: ita ut cõserto inuicẽ apd eũ sermone loq̃rent᷑.¬

Expanded text:
futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus capmum interfecit. onstat autem etiam angelos ab eo plerumque visos, ita ut conserto invicem apud eum sermone loquerent
Abbreviated transcription (Latin):
cõsul euodiꝰ. uir qͦ nicħ unꝗͣ illo iustiꝰ fuit. comites duo sũma potes¬
tate p̃diti. fr̃ regis ⁊ patriuis. Mediꝰ int̾ hos martini presbit̾
accubuerat. Ipse aũ: sellula uixta regẽ posita cõsed̾at. Ad mediũ
fere cõunuũ: ut moris ÷ pat̾am regi minist̃ obtulit. Ille scõ
ad modũ ep̃o potiꝰ dari iubet: expectans atq ambiens ut ab illiꝰ
nullũ scilic et existimans digniorẽ qͥ possit pͥor bib̾e: nec in tegrũ
sibi fore.si aut regẽ ipsũ aut eos qͥ arege erant ꝓximi p̾shit᷑o
p̃tulisset. Qd̃ factũ imꝑator. õsq qͥ tc̃ ad erant. ita ãmirati s.
ut hoc ipsũ eis in qͦ cõtepti fuerant. plꝰ placeret. Celeb̾rimũq
ꝑ õe palaciũ fuit. fecisse martinũ in regis pͣndio qͥ minfimoꝵ
p̃dix̃ futurũ. ut si ad italiã ꝑgeret qͦ ire cupiebat. bellũ ua-¬
lentiniano imꝑatori inferens. sciretq pͥmo qͥdem impetu

Expanded text:
consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potesconsul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio, quod in inpraedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ad ĩꝑatorẽ maximũ ferocis ingenii ⁊ belloꝵ cuuliũ .x. x III¬
chentelȩ sacer dotalis dignitas subdidisset: insolo martino aplica
auctoritas ꝑmanebat. Nã ⁊ si ꝓ aliquibꝰ supplicandũ regi fuit imꝑ¬
auit potiꝰ quã roganit. Et a cõuuuo eiꝰ freq̃nt᷑ rogatꝰ abstinuit:
atta expulisset. Postremo cũ maximus se ñ sponte sũpsisse impiũ
affirmaret .s ̃positã s amiltibꝰ oiumo nutu regni necessitate ar
mis defendisse: in alienã ab codĩ uoluntatẽ uideri. penes tã in¬
credibili euentu inctoria fuisset nullũq ex aduersariis ñ ĩ acie
occubuisse: tandẽ uictꝰ ł ratione ł p̃cibꝰ ad cõuiiiũ uenit: mi-¬
rũ ĩ modũ gaudente rege qͥ id ĩpetrasset. Cõuiuȩ aũ aderant
ueluti ad diẽ festũ euocati. sũmi atq illustres uiri: p̃fectꝰ ideq

Expanded text:
cum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilicum ad imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuiliclientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica dignitas permanebat. Nam etsi pro aliquibus supplicandum regi fuit, imperavit potius quam rogavit, et ad convivium ejus frequenter rogatus, abstinuit, egno, alterum vita expulisset. Postremo cum adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem mis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tacredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque
Abbreviated transcription (Latin):
aulinꝰ uͦ uir magni pꝰmodũ futurꝰ exẽpli. cũ ocłm grauit᷑
dolere cepisset. ⁊ iã pupillã eiꝰ crassior nubes t̾exisset: ocłm
eiꝰ martinꝰ peniculo cõtigit. Pristmãq ei sanitatẽ sublato om̃i
dolore restituit. N.UII Epse aũ cũ casu qͦdã eẽt de cenaculo de¬
uolutꝰ n ꝑ cõfragosos scalȩ gradꝰ decidens multis uulneribꝰ eẽt. af.¬
fectꝰ cũ exanimus iã iaceret incellula ⁊ ĩmodicis doloribꝰ cruciarit᷑:
noc te ei angłs uisꝰ ⁊ eluere uulnera ⁊ salubri unguine cõtusi corpis
m̃bra cõtinge. Atq ita postero die restitutꝰ ẽ sanitati: ut nicħ unqͣ
ꝑtulise ĩ cõmodi putaret᷑ . S ꝗe longũ ÷ ire ꝑ singła: sufficiant hȩc
pauca de pluribꝰ Satisq sit nos ⁊ mexcellentibꝰ ñ subtraherr ue¬
ritatẽ ⁊ inmultis uitare fastidiũ. Atq ut minora tantis inserã
pene p̃cipuũ sit adulationi regiȩ sac̾dotalẽ ñ cessisse cõstantiam.

Expanded text:
aulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. Ipse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis jaceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per singula, sufficiant haec vel uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —,
Abbreviated transcription (Latin):
tanta mͥ õĩũ feminar̃ cuctoꝵq monachoꝵ odia ꝯcitaui: ut adu̾-¬
sũme utreq legiones uirata bella susceꝑiñt. Uñ queso taceatis.
ne eciã ħ qͣuos loqͥmuni. adieã referat᷑ inuidiã. Tota uob istoꝵ
mñtio relinqtur: ad martinũ potiꝰ reu̾tam̃. Tu galle ad u̾sus es:
ceptũ opus explica. Tũ ille: iã qͥdẽ uob̃ inqͥt tanta narraui: ut
satisfacere studiis ur̃is m̃s sermo debuerit. S qr uoluntati ur̃e
ñ ob secłare mͥ ñlic qͣntũ adhuc dies suꝑẽ. loqͣr. llã certe dũ stram̃¬
illud quilectos nr̃os paratꝰ aspicio: subuenit ĩ memoriã ętiã detra¬
mine inqͦ martinꝰ iacuerat factã eẽ uͥtutẽ. kes ita gestaẽ. UIii¬

Expanded text:
tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduertanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Galle, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest loquar. nam certe dum stramillud quod in lectos nostros paratur, aspicio, subvenit in memoriam etiam de stramine in quo Martinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ epulante discubuit.: nec ausaẽ. participare ꝯuiuiũ. s defere¬
bat obseqͥũ. Disce gͥ disciplinã. Seruiat tͥ matrona ñ imꝑet:
iseruiat ñrecũbat. sic̃ martha illa ministrauit dño. nec tam̃ẽ.
ascita ꝯuuio: immo p̾lataẽ. ministranti. que u̾bũ potiꝰ audiuit.
S ĩ martino ista regina utrũq ꝯpleuit. ⁊ministrauit ut mar¬
tha: ⁊ audiuit ut maria. Qd̃ siqͥs ħ uti uoluerit exẽplo: ꝑoĩa te¬
uita semel tantũ. Preclare ĩquit postuiniauꝰ nr̃os istos. ut mar¬
causas de ocło dic̾emꝰ. Uer̃ sic̃ tusoles dic̾e. cũ edacitatis argueriꝰ.
galli sumꝰ: ita nos ĩ hac parte nũquã uł martini exẽplo. uł tuis
uagã nitidulã sũptuosã ob iurgau̾ĩ lasciuiꝰ uictitantẽ: itidẽq
uirginẽ. ad olestenti euidã mͥ caro ĩdecentiꝰ ad ħentẽ. cũ qͥdem
ipsam freq̃nt̾ audissem. alios etiã qͥtalia ag̾ent ĩcrepantem.

Expanded text:
 non cum epulante discubuit: nec ausa est participare convivium, sed defere non cum epulante discubuit: nec ausa est participare convivium, sed deferebat obsequium. Disce igitur disciplinam: serviat tibi matrona, non imperet; et serviat, non recumbat: sicut Martha illa ministravit Domino, nec tamen est adscita convivio; immo praelata est ministranti quae verbum potius audiebat. Sed in Martino ista regina utrumque complevit: et ministravit ut Martha, et audivit ut Maria. Quod si quis hoc uti voluerit exemplo, per omnia tevivium, et in omni vita semel tantum. VIII. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Marcareremus. ceterum, sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus: ita nos in hac parte numquam nec Martini exemplo uel tuis uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem,
Abbreviated transcription (Latin):
gina ñsolũ adstitit: setiã ministrauit. & uereor ne isto aliqͣntu¬
lũ setueant̾ exẽplo: qͥlibent̾ feminis inserunt᷑. Tũ gallus: qͥt tu
ĩ qͥt ñ uides q solent doce gͣmatici. locũ. tẽpus. ꝑsonã: Propone
enĩ tͥ añ ocłos captũ ĩpalatio. imꝑatoris p̃cibꝰ ambiri: regine
fide cogi. tp̃ri necessitate ꝯstrĩgi. ut clausos carc̾e lib̃aret: exi¬
liis datos restitueret. bona adẽpta red hib̃et hec eanti putas cõsta¬
re ep̃o debuisse: ut ꝓhis om̃bꝰ ñaliqͣntulũ derigore ꝓpositi re¬
laxaret.: Uer̃tam̃ qr occasione huiꝰ exẽpli male usuros ẽẽ aliqͦs
arbitraris: illi uͦ felices erũt si adisciplina exẽpli istiꝰ ñrecedant.
Uideãt enĩ: qr martino semel tantũ inuita iã septuagenario. nõ
uidua lib̃a. ñ uirgo lascuens s sub uiro uĩuens. ip̃o uiro pariter

Expanded text:
non solum adstitit, sed etiam ministrauit. et uereor ne isto aliquantunon solum adstitit, sed etiam ministrauit. et uereor ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, quid tu, inquit, non uides, quod solent docere grammatici, locum, tempus et personam? propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginfide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere liberaret, exsiliis datos restitueret, bona adempta redhiberet: haec quanti putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? Verumtamen quia occasione hujus exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi vero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. Videant enim, quia Martino semel tantum in vita, jam septuagenario, non vidua libera, non virgo lasciviens, sed sub viro vivens, ipso viro pariter
Abbreviated transcription (Latin):
sellula ip̃a ꝯstruit. m̃sam ad mouet. aꝗͣ manibꝰ sub ministrat:
eibũ ꝗ̃ ipsa cox̾at. apponit. Ipsa illo sedente eminꝰ sed̾m famulan¬
ciũ disciplinã. solo fira ꝯsistit. immobił: ꝑ oĩa ministrantis mo¬
destiã ⁊ humilitatẽ exibens seruientis. Miscuit ipsa bibituro:
⁊ ipsa porrer̃. Finita cenula fracm̃ta panis absũti micasq col-¬
legit: satis fidelit̾ illas reliqͥas imꝑtalibꝰ epulis añ ponens. Beata
mulier tante pietatis affectu: illi m̾ito ꝯparanda quęuenit
asmibꝰ t̾re audire salomonẽ. siqͥd ẽ. simplicẽ seqͣm᷑ historiã. S sifi¬
des reginar᷑ ẽ. ꝯferenda: qͥ mͥ liceat separata mist̾i maiestate di¬
xisse: illa expeciit audire sapientẽ. ista ñtantũ audisse ꝯtenta. s¬
⁊ m̾uit seruire sapienti. Ad hec postumianꝰ: iã dudũ inqͥt galle
gina

Expanded text:
sellulam ipsa consternit, mensam admouet, aquam manibus subministrat, sellulam ipsa consternit, mensam admouet, aquam manibus subministrat, cibum, quem ipsa coxerat, adponit. ipsa illo edente eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit inmobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides reginarum est conferenda, quod mihi liceat separata mysterii maiestate dixisse: illa expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse contenta meruit seruire sapienti. Ad haec Postumianus, iam dudum, inquit, Galle, gina
Abbreviated transcription (Latin):
legitime tumultuante milite impositũ repudiare: uł armis
cuuilibꝰ abstin̾e licuss S magnũ imꝑiũ nec sine ꝑicło renui:
nec fine armis potuit ten̾i. hic martinũ sepiꝰ euocatũ receptũq
ĩtra palatiũ uenerabilit̾ honorabat. Totꝰ illi eũeo sermo dep̾sen¬
tib defut̾is: defideliũ gła. de et̾nitate scõꝵ: cũ uit̾m diebꝰ ac
noctibꝰ de ore martini regina pendebat. Eũgłico illo ñ inferior
exẽplo: pedes scĩ fletu rigabat: erine t̾gebat. M artinꝰ quẽ nulla
unquã femina ꝯtigisset: istiꝰ assiduitatẽ. immo potiꝰ seruitutẽ.
ñ euadẽ pot̾at. Nõ illa opes regni. ñ imꝑi dignitatẽ. ñ dia dema.
ñpurpurã cogitabat: diuelli amartini pedib̾ solo strata nõ-
pot̾at. Postremo. auiro suo poposcit. de ĩmartinũ ut̾q ꝯpellunt.
ut ei remotis oĩb̾ ministris. p̃b̾et sola ꝯuiuiũ. Nec potuit uir
beatꝰ: obstinatiꝰ reluctare. Cõponit̾ castꝰ regine manibꝰ apparatꝰ.

Expanded text:
impositum repudiare, vel armis civilibus abstinere licuisset. Sed magnum imperium nec sine periculo renui, nec sine armis potuit teneri. Hic Martinum saepius evocatum receptumque intra palatium venerabiliter honorabat. Totus illi cum eo sermo, de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet sola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinatius reluctari. conponitur castus reginae manibus apparatus:
Abbreviated transcription (Latin):
coloniensis ciuitatis ep̃s. uir oneste uite. ⁊ ꝑcuct̾a laudabił:
dum die dñico loca scã ex ꝯfuetudine pꝰ matutinos cũsius eleri-¬
cis cͥcuiret: illa hora qͣuir beatꝰ obizt. audiuit choꝵz canentiũ
insublimi. Uocatoq archidiachono: int̾rogat. si aures eiꝰ ꝑcut̾ent
uoces qͣs ille attentiꝰ audiret. Respondit. Neqͣꝙͣ Tuc̃ ille: diligent̾¬
ĩqͥd ausculta. Archidiachonꝰ aũ cep̃ sursũ collũ extendẽ: aureᷤ erig̾e.
⁊ suꝑ sũmos artiełos bacło sustentante stare. S credo eũ ñfuisse

Expanded text:
per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudine cum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, qinquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, star
Abbreviated transcription (Latin):
estandem qͣndã nuꝑ audiui: cũ intyrreno mari cursu
illo qͦromã tendit̾ nauigaret. subito turbuubꝰ exortis. ex-¬
tremũ uite om̃iũ fuisse discrim̃. Inqͦ cũ qͥdã egiptiꝰ negotiator
nec dũ xͥanꝰ magno uoce clamaret. ds̃ martini eripe nos: max
tẽpestatẽ fuisse sedatã. seq obtatũ cursũ cũ sũma placidi eqͦris
qͥete tenuisse:¬

Expanded text:
estantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse
Abbreviated transcription (Latin):
maneat tã molesta defensio: supp̃sso si tͥ uidet̾ noĩe libellus edan
Q d̾ ut fieri ualeat.: titulũ frontis erade: ut mutasit pagina. ⁊ qđ

Expanded text:
maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ unanimis. libellũ quẽ deuita sc̃i martini scripserã. sceda sua
iudicia humana uita bã neqd fore arbitr sermo sermo ĩcultior
legentib displic̾et: õĩũq rep̃hensiõe dignissimꝰ uudicarer qͥ mat̾iã
disertis m̾ito scriptoribꝰ reseruandã impudens occupassẽ. S petenti
dũ reor. qr id p̾opondisti. S u̾eor netti ei ianica ̃sis futus: ⁊emissus
nia id alectoribꝰ pꝰtulab̾. ut res pociꝰ ꝗͣ u̾ba ꝑ pendant: ⁊ eqͦ aĩo ferãt
si aures eoꝵ uiciosus forsitan sermo ꝑculit. qr regnũ dĩ ñ ĩeloq̃n¬
tia s fide ꝯstat. Nemin̾int salutẽ etiã scło ñ aboratoribꝰ s apiscatori¬
ammũ ad scribendũ applis. qr nefas putaui tanti uiri lat̾e uͥtutes
apd me ipse didict. ut solo ecismis ñ erubescerẽ. qr nec magnã istarũ
unꝗͣ rer̃ scientiã ncõtigissem: ⁊ siqͥd exhis studiis olim fortasse li¬
bassem: totũ id dissuetudine tanti tp̃ris ꝑdidissem. S tñ nenos

Expanded text:
frater unanimis, libellum quem de uita sancti Martini scripseram, scheda sua rmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibus displiceret omniumque reprehensionis dignissimus iudicarer, qui materiem disertis merito scriptoribus reseruandam inpudens occupassem: sed petenti dum reor, quia id spopondisti. sed uereor, ne tu ei ianua sis futurus, et emissus nia id a lectoribus postulabis, ut res potius quam uerba perpendant et aequo animo ferant, si aures eorum uitiosus forsitan sermo perculerit, quia regnum Dei non m eloquentia, sed m fide constat. meminerint etiam, smum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti uiri latere uirtutes, apud me ipse decidi, ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem, et si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. sed tamen ne nos
Abbreviated transcription (Latin):
abd̃ eũ qp̃t ĩstrum̃tũ artis piscatorie neħ habebat⁊ or̃a ⁊̃ qͥd eitiq.
fesicitatis ad ulant̾. inc̾iorẽq illã m̃tis nr̃e nat̾am ceũ uestire nitũt.
ut mnaiores tenebre ipsũ etiã qͥ nob̃ ꝓlumine datũẽ. tenebrescant.
onis aspirat. ⁊ obsolentib iãpene imaginibꝰ u̾itatis: abrabã re-¬
format᷑ ĩpecro. Oĩa sereliqͥse testat᷑. Nlauis ĩ atco fluctuat. artis eura
ñgerit᷑. nec soerus egra: sine dño iusitat᷑. Dĩs singlt̾tris uiri affectꝰ.¬

Expanded text:
aeter instrumentum artis piscatoriae nihil habebat? omnia, inquit, utique felicitatis adulantur: interioremque illam mentis nostrae naturam circumvestire nituntur: ut majoribus tenebris ipsum etiam quod nobis pro lumine datum est, tenebrescat. onis aspirat: et obsolescentibus jam pene imaginibus veritatis, Abraham reformatur in Petro: omnia se reliquisse testatur: non in alto fluctuat, artis cura non geritur, nec socrus aegra sine Domino visitatur. Omnis singularis viri affect
Abbreviated transcription (Latin):
gist᷑. ⁊ parens uite. debuit uiu̾e: qd docebat ẽẽ uiuendũ. Hic ẽ. ille gla-¬
diꝰ femorał. quo leuite suos ꝓpinqͦs. ⁊primos occider̃: qͦ etiã dñs ip̃e apa-¬
tre iubet᷑ accingi. quẽ ñ õs capiut nͥ qͥse ĩ ip̃os castrauer̃ ꝓpt̾ regnũ celoꝵ
Quẽ gladiũ dñs mittit ĩt̾ras. ut filiũ separet apatre. filiã amatre sua.
nur̃ asocru sua. hoc gladio etiã beatꝰ paulus eccłiã cc̃cidit dic̃s. Reliqũ
est ut qͥhñt uxores tãquã ñ hñtes sint: ⁊ qͥ emut̃ tãꝗͣ ñpossidentes sint

Expanded text:
magister et parens vitae debuit vivere, prout docebat esse vivendum. Hic est ille gladius femoralis, quo Levitae suos propinquos et proximos occiderunt: quo etiam Dominus ipse a Patre jubetur accingi: quem omnes capiunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum: quem gladium Dominus mittit in terras, ut filium separet a patre, filiam a matre sua, nurum a socru sua. Hoc gladio etiam beatus Paulus Ecclesiam circumcidit, dicens: Reliquum est, ut qui habent uxores, tamquam non habentes sint: et qui em
Abbreviated transcription (Latin):
imaguubꝰ qͣsi ꝑsermonẽ celi notandis sid̾ibꝰ instruxioꝰ nuc exobs¬
⁊ ̃copia formar̃ necesse ẽ. ut ueniat sub ĩde similitudo flãmar̃. ut
sepe nautis ꝯfuse attonitis ꝑpauorẽ. ⁊lucifer uesꝑũ. ⁊uesꝑ luciferũ
m̃tiat᷑. Soł siñ societate parili. solaẽ. claritudo miranda. eũ dubia etiã
sub nubilo asimilitudine uendicata si paruit. ac ꝑħ etiã nedñs qm̃ car¬

Expanded text:
imaginibus quasi per sermonem coeli notandis sideribus instruximus: nunc ex obsultitudo judicium, et in copia formarum, necesse est ut eveniat subinde similitudo flammarum; ut saepe nautis confuse attonitis per pavorem, ut lucifer vesperum, et vesper luciferum mentiatur: solis sine societate parili sola est claritudo miranda, cum dubia etiam sub nubilo a similitudine sit vindicata si paruit. Ac per hoc etia
Abbreviated transcription (Latin):
sicancla ꝓcedut᷑: in ħ iustificata fundam᷑ Ita qͥille sꝑat. hic accipit.
Illi dr̃ faciãte ĩgentẽ magnã: huic dr̃ faciãte piscatorẽ hominũ.
Iili dr̃ ĩsemie tuo bedicent̾ patrie gentiũ: huic dr̃ iudicab aũ.¬

Expanded text:
ficanda procedunt: in hoc justificata fundantur: ita quod ille sperat, hic accipit. ficanda procedunt: in hoc justificata fundantur: ita quod ille sperat, hic accipit. Illi dicitur: Faciam te in gentem magnam ; huic dicitur: Faciam te in piscatorem hominum . Illi dicitur: In semine tuo ben
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ut eudent̾ appareat om̃em mundi naturã ꝑsingłoꝵ oꝑatione
arehas ministrabat̾ expendimꝰ ut nouũ cepimꝰ aqr̃ ꝯu̾sione lib̾are: de
nous ꝙͦ utribꝰ aliq̃ ꝓferamꝰ. ut qͣle sit qreceper̃. de eo d̃ ip̃i redolent. esti¬
meniꝰ Feruet qͥdẽ uniformit̾ ꝑõiũ apłoꝵ m̃tes plenis mnto pectoribꝰ.¬
im̃ surã corꝑeã : inundacio sp̃ał excedens ebrietatẽ ñcelat głosã. Nob̾ tñ
abilloẽ. ĩcipiendũ. aqͦ hauriendi sitis ẽ. ĩ coata: ut ex desidĩi magnitudi¬
ne sacre ĩfusionis plenitudinẽ doceamꝰ exuno. sitĩ parilẽ sotioꝵ. ñ aua¬
ra diuiee sobrietatis ꝓpinatione sat̾atã. Ecce ĩclitã sodalitatẽ. augtũ
Aliꝰ qͣ siũ dubitatione loqͣr abrahã. nescio an maior certe d sentio ñ scds
Illi gn̾atio larga ꝓmitut᷑. hiuc gn̾atio pasçenda ꝯmitit᷑. ab illo iusti¬

Expanded text:
tum: ut evidenter appareret omnem mundi naturam per singulorum opetum: ut evidenter appareret omnem mundi naturam per singulorum opearchas ministrabatur expendimus, et novum coepimus aquarum conversione libare, de novis quoque utribus aliqua proferamus: ut quale sit quod receperunt, de eo quod ipsi redolent aestimemus. Fervet qet mensuram corpoream inundatio spiritualis excedens, ebrietatem non celat gloriosam. Nobis tamen ab illo est incipiendum a quo hauriendi sitis est inchoata: ut ex desiderii magnitudine, sacrae infusionis plenitudinem doceamus ex uno sitim parilem sociorum, non avara divinae sobrietatis propinatam. Ecalius quod sine dubitatione loquor Abraham, nescio an major: certe quod sentio non secundus. Illi generatio larga promittitur, huic generatio pascenda committitur. Ab illo justi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi coloꝵ uarietate depictã: munũ tñ iustificatioĩs apicẽ. uͥtutũ gͣ-¬
dibꝰ inplatheã. carnis aliũ patͥam relĩquentẽ: nec deparricidio du-¬
bitantẽ. Aliũ. tanti census naufragiũ nilcurantẽ. nec ĩ orbitatibus
lacͥmantẽ: imino ⁊ ĩputredine corꝑis sui depecc̃o potiꝰ ꝯiugis. ꝙͣ de
suo uuln̾e suspirantẽ: illã ppłos suos dõsq deserentẽ nec inalienã
gentẽ inopẽ iurili auxilis uenire metuentẽ. hũc repmissionis in¬
ut exse habeat petrinꝰ.: qdferreus adqͥrit aliunde. Aliũ insolitudine
uiã dño p̃parante: ⁊ rectas semitas inħemo facientẽ. Aliũ porro dimit¬
ti. descło dep̾cantẽ. ⁊ pacẽ dnĩ malle: quã mundi. hos uͦ sius affectibꝰ
spoliatos. ĩ auro thure. ⁊ mirra. ꝯu̾sationũ iti̾e mutato. qͥꝑherodem
uen̾ant. ꝑ angłm redeuntes. istũ etiã nc̃ ac̃uos fraudiũ cũ fenore remo¬
uentẽ: ⁊ abrahe filiũ. ñnatura beneficio. ẜ gestoꝵ suffragio: nuncupa¬

Expanded text:
quasi colorum varietate depictam: unum tamen justificationis apicem virtutum gradibut impletam? Cernis alium patriam relinquentem, nec de parricidio dubitantem: alium tanti census naufragium non curantem, nec in orbitatibus lacrymarum, immo et in putredine corporis sui de peccato potius conjugis quam suo vulnere suspirantem. Illam populos suos deosque deserentem, nec in alienam gentem inopem virilis auxilii venire metuentem. Hunc repromissionis inut ex se habeat petrinus, quod ferreus acquirit aliunde. Alium in solitudine viam Domini praeparantem, et rectas semitas in eremo facientem. Alium porro dimitti de saeculo deprecantem, et pacem Domini malle quam mundi. Hos vero suis affectibus spoliatos, in auro, thure et myrrha conversationum itinere mutato, qui per Herodem venerant, per angelum redeuntes. Istum etiam nunc acervos fraudium cum fenore removentem, et Abrahae filium non naturae beneficio, sed gestorum suffragio nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
diligat᷑. ⁊ filiꝰ possit occidi. cũ ip̃e etiã totꝰ hõ. illi qͥ pronb̃ mortu¬
usẽ : patͣ debeat baritate c̃o mori. Sic simeon senex. nẽ dimittis
ait dñe seruũ tuũ ĩpace. qm̃ uider̃ ocłi mei salutare tuum
ñ ad huc subtab̾nacłõ significationis adumbrata: ẜ p̾siguratiõe
uitatis occulta.: ⁊iã inlucẽ fucis imagiñ expoliata ꝓcedens. ꝙͣ
abrahã pͥor mist̾ioꝵ pene oiũ uitiator ostendat. c̃post u̾bum¬

Expanded text:
diligatur, et filius possit occidi: cum ipse etiam totus homo illi, qui pro nobis mortudiligatur, et filius possit occidi: cum ipse etiam totus homo illi, qui pro nobis mortuus est, pari debeat charitate commori. XV. Si Simeon senex: Nunc dimittis, ait, Domine, servum tuum in pace: Quia viderunt oculi mei salutare tuum n adhuc sub tabernaculo significationis adumbrata, sed praefiguratione veritatis occultata, etiam in lucem facis imagine expoliata procedens: quam Abraham p
Abbreviated transcription (Latin):
mantis. sideclinat̾ audior: opu̾s ẽ. utiq multitudo. Et que erit
ĩ ħemo młtitudo: Sine dubio nulla. Et qͥd faciet ꝓpħa. qͥ uox
ẽ. ⁊ uox clamantis. Elegit ĩfallor locũ ñ: uͥ eũ nullus audiat.
S adquẽ ppłm denat̾e corrupte ꝯu̾satione reducat. ut ĩꝓpħã
nouã uitã uidens. diuinã mirari discat. seq oĩbꝰ uiciis cirẽ-¬
uoluptatũ: auulsus ingredit᷑. Prohibet deniq ne abrããm: pa-¬
tre głient᷑. iudelic qͦ eiꝰ uestigia ñseqͣnt᷑. Certe siad cͥcũcisionẽ illã
uidaicã ueniamꝰ: circ̃cidebant᷑ ut abrahã fuerat cͥcũcisus. Si
ad sanguinẽ. cur filii abrahe ñdicant᷑ ẽẽ qͥfilii st̃: s fidĩ pat̾.
ñ pot̾ ẽe nͥcredentiũ. ⁊ filii ñ designo cͥcũcisionis. s de oꝑis simi¬
litudine : recognoscunt᷑. his gͦ cũ ĩ hibebat᷑ nese abrahã parente
parentis ñfacie : s uita : respondeant. si adu̾bũ dñi. nec patria

Expanded text:
mantis, si declinatur auditor? Opus est utique multitudo doctori. Et quae in eremo multitudo? Sine dubio nulla. Et quid faciet propheta, qui vox est, et vox clamantis? Elegit, ni fallor, locum, non ubi eum nullus audiat, sed ad quem populos de naturae corruptae conversatione reducat, ut in Propheta novam vitam videntes, divinam mirari discant, seque omnibus vitiis circumvoluptatum avulsus ingreditur. Prohibet denique ne Abraham patre glorientur: videlicet quod ejus vestigia non sequantur. Certe si ad circumcisionem illam Judaicam veniamus, circumcidamur ut Abraham fuit circumcisus. Si ad sanguinem, cur filii Abrahae non dicantur esse qui filii sunt? Sed et fidei pater non potest esse nisi credentium: et filii non de signo circumcisionis, sed de operis similitudine recognoscuntur. His ergo cum inhibebatur, ne se Abraham parente parentis non facie, sed vita respondeant. Si ad verbum Domini, nec patria
Abbreviated transcription (Latin):
ismuin do  ene. suĩ mincdo ẽ. Cuctã dlesicłioꝵ nat̾am deserẽs
mundialẽ ẜ ossa dur̃ uir̃ orridant. tegminã ñ decotant. hu¬
mi fero es .i. melleo tenuit̾̃ sudore: sat̾at᷑. Que alia cͥcũcisio p̃¬
tantior debebit i qri: Deniq hic ñillũ agnũ quẽ ĩumbra iu¬
tatis soliti erant iu dei hab̾e ꝓpascha: ꝑquẽ mundi pecea

Expanded text:
mundo pene sine mundo est, cunctam desideriorum deserens curam mundialem; setosa durum virum horridant tegmina, non decorant; humifero esu, melleo tenuiter sudore saturatur: quae alia circumcisio praestantior debebit inquiri? Denique hic non agnum illum quem in umbra veritatis soliti erant Judaei habere pro pascha, per quem mund
Abbreviated transcription (Latin):
uestigatio. uͥ edictũ cesaris. uͥ necessitas ꝑfitendi. uͥ iosep ip̃a ꝓfessio. Noua
de eo templo. ⁊ oues abegit. ⁊boues: ⁊m̃sas nũmularioꝵ eu̾tit. Sictẽplũ¬
etiã ipsũ qͥ figura ẽ. corporis sui carnali ꝯcupiscentia cͥcũcidit. ut in-¬
telligeret hõ hec s ĩsua m̃te ẽẽ facienda. Necsane suis parcit affectibꝰ.
llã eum gladiũ qͦ alios cͥcũcidebat docendo. siqͥs ambierit patrem.

Expanded text:
vestigatio? ubi edictum Caesaris? ubi necessitas profitendi? ubi Joseph ipsa professio? Nova de eo templo et oves abegit et boves, et mensas nummulariorum, eetiam ipsum, quod figura est corporis sui, carnali concupiscentia circumcidit, ut intelligeret homo, haec sibi in sua mente esse facienda: nec sane suis parcit affectibus: nam eum gladium quo alios circumcidebat docendo: Si quis amaverit patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ip̃o uet̾a tͣnsier̃: ⁊ factast̃ om̃ia noua. Et c̃ magoꝵ it̾ eiꝰ stella direx̾it.
qͥd mir̃ erit sinos qͦ gestoꝵ eiꝰ claritas ułut ip̃e thesauro ĩm̃si ful-¬
goris instrux̾it: atq utinã adcertã dationẽ tanti splendoris ⁊ lu-
ret ĩqͥs: Nõ. S palã õĩbꝰ: celestis splendor apparet. mͦ ad eũ seqͣx m̃s.
amiea uoluntate ꝯu̾tat᷑. Insolo ĩueniet plenitudinẽ ꝗͣ gustatĩ ꝑsin

Expanded text:
in ipso vetera transierunt, et facta sunt omnia nova . Et cum magorum iter ejus stella duxerit, quid mirum erit, si nos quoque gestorum ejus claritas, velut ipso thesauro immensi fulgoris instruxerit? Atque utinam ad certam dationem tanti splendoris et lumret, inquis? non, sed palam omnibus coelestis splendor appareret: modo ad eum sequax mens amica voluntate convertatur, in solo inveniet plenitudinem quam guttati
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ fluenti maduere iundemia. quitñ pͥus modorẽ eł nectaris ad
bi peeri similitudinẽ eucurrer. aspice illos geminũ sid̾ int̾ris. nee
ĩcalsũ tontrii fuios muncupatos. cimbã. linũ. patremq deseren¬
tel necuiet᷑ sollicitudine dubitantes. nec officiz usibꝰ inhentes. nec-
potestatẽ patriã reu̾entes. sũptu negotio. affectione castratos qͥd
aa pietate ñ molli nudo etiã denauali. paratura uestigio. eredo
adeã formã. iã tuẽ ⁊ moisi ut pedũ solu̾et unela p̾ceptũ ẽ.: qm̃

Expanded text:
superfluenti maduere vindemia, qui tamen in odorem ejus nectaris ad beati Petri similitudinem cucurrerunt. Aspice illos geminum sidus in terris, nec incassum tonitrui filios nuncupatos, cymbam, linum, patremque deserentes, nec victus sollicitudine dubitantes, nec officii usibus inhaerentes, nec potestatem paternam reverentes, sumptu, negotiatione, affectione castratos. Qui, pietate non molli: nudo etiam de navali parata vestigio? Credo ad eam formam, jam tunc et Moysi, ut pedum solveret vincula, praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃us fs  ẜ emꝰ ꝗuarias peceaminũ plagas. eͥcũcise gentus ossib̃
albicaret. Quid gͦ iu¬
bebat ħ fieri. qpec̃ci m̾itũ
Fac tͥ cultellos petrinos
nimis acutos: Qd est
q tantoꝑe cauet: ne ha¬
beant᷑ obtunsi: Hi¬
ndaat seisata luria s qͥ usu etiã eotis assiduo. ⁊tenui acie mor¬
ticeros sensus ñ tisi subtilit discͥminent sirecilas eͦ ncalet io¬

Expanded text:
us per varias peccaminum plagas circumcisae gentis ossibus albicaret. Quid ergo jubebat hoc fieri, quod peccati meritum Fac tibi cultellos petrinos nimis acutos . Quid est, quod tantopere cavet, ne habeantur obtusi? Nicindant, sed multa lima atque usu cotis assiduo tenui acie, mortiferos sensus mentis subtiliter discriminent. Circumcidit
Abbreviated transcription (Latin):
luit qͥ nõpt̾at ñ agnosci. qͥd homines obseruare sub specie secrete circũ¬
cisionis expediet. qͦsp̃t̾ nat᷑am exẽpla humiliant ⁊ p̃cepta : Cõsultiꝰ itaq
ĩ regno eiꝰ sedeat postularĩt: ne ilł dñs ip̃e respondeat. qͥ illos amare
ãplius credebat. nescitis qͥd petatis. qͥbͫ ⁊ statĩ formido passionis oppo-¬
nit᷑ : que uxta carnẽ humiliat elatos. Quã uͥ intrepide poposcerũt:
recte qͥdẽ dic̃ ilł. Sede ad dext̾am. aut asinistrã: nõẽ. meũ dare ub̃.
Nũqͥd nã hic sepot̾ntie ĩdignũ eẽ ꝓfessus ẽ. aut aliqͥd s ñlic̾e testatur:
qͣsi pat̾ neminẽ iudicat. s om̃e iuditiũ filio dedit. Nõẽ ait meũ dare
ub idẽ sic petentibꝰ suꝑ be. ĩsolent̾ elate. decarnis tumore: ñ desp̃s leni-
rationẽ u̾e cͥc̃cisionis hab̃i uolui̾nt: ostendit. Dixi de occulto circ̃cisioĩs
que putaui eẽ dicenda : suꝑ ẽ. ut de ipsa cͥc̃cisione tractemꝰ. que fig̾a

Expanded text:
luit, quod non poterat non agnosci: quid homines observare sub specie secretae circumcisionis expediet, quos praeter naturam exemplo humiliavit et praecepto? Consultius utique in regno ejus sedeant, postulaverint: ne illis ipse Dominus respondeat, qui illos amare amplius credebatur, nescitis quid petatis . Quibus et statim formido passionis ab eo opponitur, quae juxta carnem humiliat elatos: quam ubi intrepide poposcerunt, recte quidem dicit illis, sedere ad dexteram, aut ad sinistram, non est meum dare vobis. Numquid nam hic squi ait, Pater neminem judicat, sed omne judicium dedit Filio ? Non est, ait, meum dare vobis, id est, sic petentibus superbe, insolenter, elate, de carnis tumore, non spiritus lenitarationem verae circumcisionis habere voluerit, ostendit. IX. Dixi de occulto circumcisionis, quae putavi esse dicenda: superest ut de ipsa circumcisione tractemus, quae figura
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hac ñceũcisio fuĩt p̾dicata s u̾ͥtus: nec an siñpp̃ucio iux̾it. sit que¬
rentdũ. s qd nicħ labiis suis peccau̾it. sit tenendũ. Ad alienigenas
ad quos ꝓuocant ueniamꝰ. qm̃ nullã nob̃ arborẽ erẽploꝵ ager di¬
iunoꝵ. oĩ ligno feratiũ plantarioꝵ p̾t̾ mittit nec ĩeo g̾mina dño.
ꝓalitura. Inquã Nlos ꝯscendẽt qͥ uł solus utiq pleni ag̾ odore fla

Expanded text:
non circumcisio fuerit praedicata, sed virtus: nec an sine praeputio vixerit, sit quaerendum, sed quod nihil labiis suis peccaverit, sit tenendum. Ad alienigenas ad quos provocavit veniamus, quoniam nullam nobis arborem exemplorum ager divinorum omni ligno feracium plantariorum, nec in eo germina de proditura: in quam flos conscenderet, qui solus utique pleni agri odore fra
Abbreviated transcription (Latin):
Q iudas ꝓditor hisquic̃ ip̃o uen̾ant ait. Ipse ẽ. tenete eũ. Inubũ ꝓhibi¬
tionis declinatio obsecundationis ĩcurrit. Et ne obtentu ad excusati-¬
onẽ ẽẽ possit obliuo: infelix memoria ĩsacͥlegiũ uolanda suggessit:
dũ ipse ꝓdit̾ desermone qͦcauet. Sic utrĩq ratio ñ eqͣnda subsistit.
Nã ⁊ dñs oftendit sic se ꝓdendũ cẽ. dũ ꝓdit. S ignosce qͥ maliũ trami¬
tẽ disputationis. sensus dĩ u̾bi copiosior excessit: lic te ampliꝰ ꝯtris¬
tent supp̾ssa quã ꝓdita. ⁊ magis de his rebꝰ siłe tͥ ꝙͣ dici copiosiꝰ irãs¬
caris. que dm̃ iudicia ꝓ auro ⁊p̃ciosis lapidibꝰ ꝯcupiscis: in qͥbꝰ mel tͥ
ꝑ ĩde t̾ͥciũ ad huc erẽplũ ab ipso dño repetamꝰ. ut iuxta legẽ inore
duoꝵ aut triũ testiũ u̾bũ om̃e ꝯsistat. ⁊ quẽ ꝓdidisse. diximꝰ noluis-

Expanded text:
 Judas proditor his qui cum ipso venerant ait: Ipse est, tenete eum . In verbum prohibitionis declinatio obsecundationis incurrit, et ne obtentui ad excusationem esse posset oblivio, infelix memoria in sacrilegium volvenda suggessit, dum ipse proditur de sermone quo cavet, sic utrique ratio non aequanda subsistit. Nam et Dominus ostendit sic se prodendum esse dum prodit. V. Sed ignosce, quod in alium tramitem expositionis sensus Dei verbo copiosior excessit, licet te amplius contristent suppressa quam prodita: et magis de his rebus silere tibi quam dici copiosius irascaris, quae Domini judicia pro auro et pretiosis lapidibus concupiscis, in quibus mel tproinde factum adhuc exemplum ab ipso Domino repetamus, ut juxta legem in ore duorum vel trium testiu
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq pꝰ illã carnalem cͥcũcisionẽ suã. sierat plenitudo iusticie. q̃
maiora ad huc ds̃ mabrahã fidĩ exꝑim̃ta querebat: Cur ĩpatrio
pꝰ modũ tẽptat᷑ affectu. sitã uulla cͥcũcisione b̾nedictionis sũma
pignoris inpietate. sit carnali pietate sublimior. luctur orbitatẽ:
ĩparricidiũ meditat᷑. ⁊dũ unico ñpareit ĩt̾ris. stellas ꝑ¬
annim̾are iubet̾ ĩceł. carnałq despector nature. ĩnat̾a sid̾um
collocat᷑. ⁊ humani ꝯtẽptor seminis. pat̾ uocat᷑ astroꝵ. Sic fidelis
ñfilio. sp̃cepto: dũ mandatũ dñ religionẽ duc̃ ẽẽ ñerim̃. dum
offerre filiũ dõ. sacͥficiũ iudicate ẽẽ ñ parricidiũ: pene m̾uit p̾u¬

Expanded text:
Denique post illam carnis circumcisionem suae, si erat plenitudo justitiae, quare majora adhuc Deus in Abraham fidei experimenta quaerebat? cur in patrio postmodum tentatur affectu, si jam in alla circumcisione benedictionis summa pignoris impietate, fit carnali pietate sublimior. Lucratur orbitatem, dum parricidium meditatur: et cum unico non parcit in terris, stellas annumerare jubetur in coelis: carnalisque despector naturae, in natura siderum collocatur: et humani contemptor seminis, pater vocatur astrorum. Sic fidelis non filio, sed praecepto, dum mandatum Domini religionem ducit esse, non crimen, dum offerre filium Deo sacrificium judicat esse, non parricidium, pene meruit p
Abbreviated transcription (Latin):
locupletiori testimonio fulctret᷑. Querit adiscipłis qͥs habeatur in-
ppło egregiꝰ. Illi nominant ꝓphͣas. Quid ipsi sentiant: sollicitus ex¬
beatũ. cui ñcaro istud reuelass ⁊ sangus: s pat̾ eiꝰ qͥ eẽt incelis.
Tuc̃ ⁊ petrus uocatur apetra. pꝰ quã angularẽ illã petrã pͥus agnou̾.
Iubet tñ pꝰ multas donatas petro benedictiones. potentiasq uir
cari: d gaudet intelligi. Agnoser amat. ⁊ odit ostendi: sie mis-¬
t̾iũ obtecte cͥcũcisionis ex̾cens. Nã mauult sĩuentũ ẽẽ: ꝙͣ ꝓditũ.
ut uirtꝰ sua illũ ñ fauor manfestaret alienꝰ. Quãꝙͣ inħ p̾cepto:

Expanded text:
locupletiori testimonio fulciretur. Quaerit a discipulis quis habeatur in populo egregius: Illi nominant prophetas. Quid ipsi sentiant, sollicitus exbeatum, cui non caro istud revelasset et sanguis, sed Pater ejus qui esset in coelis. Tunc et Petrus vocatur a Petra, postquam angularem illam petram primus agnovit. Jubet tamen post multas donatas Petro benedictiones potentiasque virtcari quod gaudet intelligi: agnosci amat, et odit ostendi: sic mysterium obtectae circumcisionis exercens. Nam mavult se inventum esse quam proditum, ut virt
Abbreviated transcription (Latin):
suspiras. Illũ abspe ĩ dño posita. tot maloꝵ temptam̃ta ñ auocãt:
te ad eã spem bonoꝵ om̃iũ blandim̃ta ñ ꝑuocant. Ille manum
dñi sentiens. bedic̃ inuuln̾e: tuuͥtutibꝰ. depharaoĩs iugo exuta:
ñ subiaces. hĩe illi etiã ꝓcͥcũcisis ueniã postulare ꝯceditur: tͥ ułut
ĩcirc̃cise amorreus pat̾. ⁊ mat̾ ingerit᷑ ẽẽ cechea. ⁊ manifeste liqueat.
⁊ illũ ꝑuͥtutes oꝑũ ñꝑobseruãtiã circ̃cisioĩs. benedictionẽ s̃ restaurasse.
qͣ ꝓauus amisit. ⁊ te ꝑiactãtiã cͥcũcisioĩs uͥtutis neglentẽ. eã bnedicti¬
onem ꝙͣ. iacob sola subtilitate adqͥsierat ꝑdidisse. Quid enĩ iuideoꝵ

Expanded text:
manna deliciosa suspiras. Illum ab spe in Deo posita, tot malorum tentamenta non avocant: te ad eam spem bonorum omnium blandimenta non provocant. Ille manum Domini sentiens benedixit in vulnere: tu virtutibus de Pharaonis jugo exuta non subjaces. Hinc illi et pro circumcisis veniam postulare conceditur: tibi velut incircumcisae Amorrhaeus pater et mater ingeritur esse Cethaea: ut manifeste liqueat, et illum per virtutes operum non observantiam circumcisionis benedictionem sibi restaurasse quam proavus amisit: et te per jactantiam circumcisionis virtutes negligentem, eam benedictionem, quam Jacob sola
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uei ur̃i. Ad dit ⁊ significantiã eł rei neẽt obscura. dit enĩ erit
insigno testam̃ti ĩt me ⁊uos. Signũ ad ocłos ꝑtinet. uidelicet. ut
cor eẽt agnitio. qͥ ñputarent eũ mudialem naturã ꝑu̾bũ dñi
repuisse. acsi qͥeẽnt illi qͥ habrabe sidẽ ⁊ uirtutẽ oꝑationis ignora¬
rent. ꝑsignũ uelut ꝑimaginẽ aliqͣ cotꝑatione depiciã. qͥd uerũ¬

Expanded text:
t obscura. Ait enim: Et erit in signum testamenti inter me et vos. Signum ad oculos pertinet, videlicet, ut eorum esset agnitio, qui non putarent eum mundialem naturam per verbum Domini respuisse: ac si qui essent illi qui Abrahae fidem et virtutem operationis ignorarent, per signum velut per imaginem aliqua co