comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tellagentium seincellegit . ꝑ solam dilectionem sediligit : Aliud ergoibi potest
memoriu aliud intellggentia aliud dilectio Ne quod potest memoria
hoc potest intellegentia : Nec quod potest intellegentia ho cmanoria:
na quod potest memoriu & intellegentia hocuoluntus : Ec simentis essentiu
distinc te consider&ur quod potest substantiulit̃ in his tribus absq illis
utiq nom possit: Istecũt ec ontrario dicit mentino n aliudesse & diud
uelle nec aliud uelle & adiud scire : Quod sreciputur. quidaliud ista noua
&inaudit prȩ sumptione asseritur nisi ut d s simplicis est naturȩ ituc & meis humana
simplicis naturx̧esse credatur : Sienim quod est mentihuma nȩ esse. hoc est uelle
mam feste nonest ibiadiid essentia &aliud uoluntas. sedipsacssentiu uoluntus
&ipra uoluntas essentia Inem sihumanȩ menti nonestaliud uelle & aliudscire.

Expanded text:
telligentiam se intelligit, per solam dilectionem se diligit: aliud ergo ibi potest telligentiam se intelligit, per solam dilectionem se diligit: aliud ergo ibi potest memoria, aliud intelligentia, aliud dilectio: nec quod potest memoria, hoc potest intelligentia, nec quod potest intelligentia hoc memoria: nec quod potest memoria et intelligentia, hoc voluntas. Et si mentis essentia distincte consideretur, quod potest substantialiter in his tribus, absque illis utique non possit. Iste autem e contrario dicit, menti non aliud esse et aliud velle; nec aliud velle et aliud scire. Quod si recipiatur, quid aliud ista et nova, inaudita praesumptione, asseritur, nisi, ut Deus simplicis est naturae, ita et mens humana simplicis naturae esse credatur? Si enim quod est humanae menti esse, hoc est velle, manifeste non est ibi aliud essentia, et aliud voluntas; sed ipsa essentia voluntas, et ipsa voluntas essentia. Item, si humanae menti non est aliud velle et aliud scire,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunti temẽe  Cume contrario sc̃s doctor quem sibi sequi uid &ur &cuius
cautelam atq moderationem sualeuitate atq uanitatenmis impu¬
denter trunscendere prȩsumit inter illu tria quȩ inmente hominis
uelut quȩdum similitudo trinitatis inueniuntur id est esse nosse. diligor
tantum distantiam esse ostendat ut sic dehis dicat. Siue mentẽ dicamis
in homine eiusq notitiam & dilectionem siue memoriã intellegenti cm
uoluntatem nihilmentis meminimus nisi ꝑ memorium : Nec intelligimus
nisi ꝑ intellegentiam : Nec amamus nnsi ꝑuoluntatẽ : Ecce scđm ueriutẽ
quam sc̃s uir doc& impsa hominis nentẽ. quanta ẽ distumtia &diuersius
int̃ hec tria quȩ naturdit̃ imilla &illius sunc : Idest intermemorium sui & intel¬
legentium sui. & dilectionemsui : Dumꝑ solamie morium sui meminit ꝑ solum in¬

Expanded text:
voluntatem esse? Cum e contrario sanctus doctor quem sibi sequi videtur, et cujus voluntatem esse? Cum e contrario sanctus doctor quem sibi sequi videtur, et cujus cautelam atque moderationem sua levitate atque vanitate nimis impudenter transcendere praesumit, inter illa tria quae in mente humana velut quaedam similitudo Trinitatis inveniuntur, id est esse, nosse, diligere, tantam distantiam esse ostendat, ut sic de his dicat : Sive mentem dicamus in homine, ejusque notitiam et dilectionem, sive memoriam, intelligentiam, voluntatem, nihil mentis meminimus, nisi per memoriam, nec intelligimus, nisi per intelligentiam, nec amamus, nisi per voluntatem. Ecce, secundum veritatem quam sanctus vir docet, in ipsa hominis mente quanta est distantia et diversitas: inter haec tria, quae naturaliter in illa et illius sunt; id est inter memoriam sui et intelligentiam sui et dilectionem sui, dum per solam memoriam sui meminit, per solam in
Abbreviated transcription (Latin):
aut uerum autbonum aut omminoi psumesse : Necqm̃ erinitus est id eo triplex pu¬
tandus est: Alioquin min orerit patersolus aut filius solus quam simul pat᷑¬
& filius: Item cum desolo filio loquer&ur. ita aitdeillo : Vbiest prima & sum¬
mauitu : Cuinon est aliud uiuere & aliudesse sedidem & esse & uiuere
Et primus acsummus intellectus : cuinon est aliud uiuere & aliud intelligere
sedid quod est intelligere. hoc uiuere. hoc eẽ est: Vnumomũ tumquum
uerbum ꝑfectum cui non desit aliquid. Et ars quȩ damomp̃tis atq sapi¬
entis dĩ plenaomniũ rationũ uiuentiũ in cõmutubilium. Etom̃s unum
in ea sicut ipsar unum deuno cum quounum : Cũ ergo haec itu sunt. quomo donste
ausus est dicere decreatura humanȩ mentis. nec aliud estei eẽ & uelle
nec aliud uelle & scire. sed hȩc tria unã naturũ totumq animȩ naturũ

Expanded text:
aut verum, aut bonum, aut omnino ipsum esse; nec quoniam Trinitas est, ideo triplex puaut verum, aut bonum, aut omnino ipsum esse; nec quoniam Trinitas est, ideo triplex putandus est. Alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul Pater et Filius. Item cum de solo Filio loqueretur, ita ait de illo: Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud vivere, aliud esse, sed idem est et esse et vivere; et primus ac summus intellectus, cui non est aliud vivere, et aliud intelligere: sed id quod est intelligere, hoc vivere, hoc esse est: unum omnia tanquam verbum perfectum, cui non desit aliquid; et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium. Et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno cum quo unum. Cum ergo haec ita sint, quomodo iste ausus est dicere de creatura humanae mentis: Nec aliud est ei esse et velle, nec aliud velle et scire, sed haec tria unam naturam totamque animae naturam
Abbreviated transcription (Latin):
tur quo modo simplex & multiplex sit illa sub stantia. animaduertenduest pri¬
mocreatura quaresit multiplex nullo cuiã modo uere simplex l t post adiqua
Etiam in anima in quit cumaliud st arti ficio sum cẽ aliuid inertem aliud acutũ
aliud memorem. aliud cupiditus aliudtimor aliud le&itia aliud tristitiu
possintq aliu sinealuis & adiu mauis aliuminus innime riabilia &innu merabilit̃
in animȩ natura inieniri munfestum est nen simpliem sed miltiplicm ẽẽ maturãe
nihilemi sim plex muitabileest : Omnis aut creaturia mutabilis : Ds̃ aũ multipli¬
cter quidendicitur mugnus. bomis. sapiens beitus uerus & quic quid aliud non
ind gnedionudeuriꝰ Sed eadem magnitudoeius est. quȩs apientia.: Non enim mole
mugnusest sed uirtute : Ec eacdem bonitus quȩ sapientia & magnnudo: Et ardem
ueritus quȩ illa oma Et non est ibi aliud becctum eẽ . & aliud magnum aut sapientẽ

Expanded text:
tur quomodo multiplex et simplex illa sit substantia, animadvertenda est pritur quomodo multiplex et simplex illa sit substantia, animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et post aliqua: etiam anima, inquit, cum aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem; aliud cupiditas, aliud timor; aliud laetitia, aliud tristitia; possintque alia sine aliis, et alia majus, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inveniri: manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam, nihil enim simplex mutabile est. Omnis autem creatura mutabilis, Deus autem multipliciter quidem dicitur, magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur. Sed eadem magnitudo ejus est, quae sapientia. Non enim mole magnus, sed virtute. Et eadem bonitas quae sapientia et magnitudo; et eadem veritas quae illa omnia. Et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum aut sapientem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quodestesse hoc sit intelligere : Quiac uidelic& potestesse. & non intelligere :
nec quod esteiẽẽ. hoc est uelle. Qui potest eẽ & nomuelle: Nec hoc illiest esse
quod nosse : Quia potestesse & non nosse : Nec hoc illiestesse quod diligere : Quiu
potestesse. & nondiligere: Solius aut diunȩ naturȩ est. summailla & in effabilis
simplicitas : Vt quod estei ẽẽ. hocei sit quicquid ueracit̃ dicitur ẽẽ : Verbigratia
quod est eiesse. hoc est intelligere : Quia non est in illo. aliud essentia. & aliudintel¬
legentia : Sed quod est essentia. hoc intellegentia. & quod intellegentiua hoc
essentia Similit̃ nonest illiadiudẽẽ. & aliud sapientem eẽ : Quia non est im illo
aliud essentiu. & aliud sapientia : Sed quod essentia hoc sapientiu & qđ sapen¬
tu hoc essentiua. Dequare idem beatus doctor. ita loquitur dicens : Siuũt quȩri¬

Expanded text:
ut quod est ei esse, hoc sit intelligere, quia videlicet potest esse et non intelligere. ut quod est ei esse, hoc sit intelligere, quia videlicet potest esse et non intelligere. Nec quod est ei esse, hoc est velle, quia potest esse et non velle. Nec hoc illi est esse quod nosse, quia potest esse et non nosse. Nec hoc illi est esse quod diligere, quia potest esse et non diligere. Solius autem divinae naturae est summa illa et ineffabilis simplicitas, ut quod est ei esse, hoc ei sit quidquid veraciter dicitur esse. Verbi gratia, quod est ei esse, hoc est intelligere, quia non est in illo aliud essentia et aliud intelligentia: sed quod est essentia, hoc intelligentia; et quod intelligentia, hoc essentia. Similiter non est illi aliud esse et aliud sapientem esse, quia non est in illo aliud essentia et aliud sapientia: sed quod essentia, hoc sapientia, et quod sapientia, hoc essentia. De qua re idem beatus doctor ita loquitur, dicens: Si autem quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
mente uelmentem. Ac ꝑ hocillatria. nen homo sunt. sed hominis sunt uel in homine
sunt : Detracto &iumcorpore. sisola anima cogit&ur. aliquideius mens est:
Tamquũ caput eius uel oculus uel facies : Sed non hȩc ut corpora cogitundas unt
nonigitur animia sed quod excellit in amimumens uocatur : Numquidiũt
possumus dicere trinitatem sicesse indõ. ut aliquiddisit necipsa sit ds̃
saaiero posiquum nenrecte s ubstantiademtrimtatẽ inmentis essentiua& uoluntate
& scientiua contineridixit ad ditadhuc aliud peius . Ioicens de psa hominis mente:
nec aliudei esse & uelle nec aliud uelle & scire : Totuamq amimȩ naturam uluntitẽ
ase: Sedhȩc tria unam naturam. scum e ontrario firmissi me fides ceneat. nullam crea¬
turamesse id est ne angelicamne humunum quȩ icusit simplicis naturȩ uel essentȩ

Expanded text:
mente, vel mentem: ac per hoc illa tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine mente, vel mentem: ac per hoc illa tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Detracto etiam corpore, si sola anima cogitetur aliquid, ejus mens est tanquam caput ejus, vel oculus, vel facies, sed non haec ut corpora cogitanda sunt. Non igitur anima, sed quod excellit in anima, mens vocatur: nunquid autem possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Iste vero postquam non recte substantialem Trinitatem in mentis essentia et voluntate et scientia contineri dixit, addit adhuc aliud pejus, dicens de ipsa hominis mente: Nec aliud ei esse et velle, nec aliud velle et scire; totamque animae naturam voluntatem esse; sed haec tria unam naturam. Cum e contrario firmissime fides teneat nullam creaturam esse, id est nec angelicam, nec humanam, quae ita sit simplicis naturae, vel essentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tialis & substantiuu id est quȩ sub stantialat̃ in ꝑsonis consistat nullatenis in uemri
possit nisi uniusđi : Vnde &idem doctor nequis err& intidib. sollicite admon& &
doc& in eisdem libris. quod non homosit hȩcria. sed hominis uel in hemine sinthȩtric
Cume contrario in scã trinitate illu tria quȩ distincte ibiagnoscuntur. nullatenus
dicidebeant aut pessint in unodõ eẽ. seduere unus ds̃ esse : Neq enimtrinitatẽ
dicimus esse indõ. sedipsain trinitatem dm̃: Sic enim ipse ses̃ doctordicit : Inueni¬
mus in homine trinitatem : Id est mentem & notitiam qua senouit. & dilectionẽ
quau se diligit Sed hȩc triaita sunt in homine ut nom ipsa sint homo: homo e enim
sicut u&eres definier̃ animal rationide mortale : Illuergo excellunt in homine
non ipsa sunt homo Et una ꝑsona id est singulus quisq homo. hab&illa tria in

Expanded text:
tialis et substantiva, id est quae substantialiter in personis consistat, nullatenus inveniri tialis et substantiva, id est quae substantialiter in personis consistat, nullatenus inveniri possit, nisi unius Dei. Unde et idem doctor, ne quis erret in talibus sollicite admonet, et docet in eisdem libris, quod non homo sit haec tria, sed hominis vel in homine sint haec tria. Cum e contrario in sancta Trinitate illa tria quae distincte ibi agnoscuntur, nullatenus dici debeant aut possint in uno Deo esse, sed vere unus Deus esse. Neque enim Trinitatem dicimus esse in Deo, sed ipsam Trinitatem Deum: sic enim ipse sanctus doctor dicit : Invenimus in homine trinitatem, id est mentem et notitiam qua se novit, et dilectionem qua se diligit; sed haec tria ita sunt in homine, ut non ipsa sint homo: homo enim est, sicut et veteres definierunt, animal rationale mortale. Illa ergo excellunt in homine, non ipsa sunt homo, et una persona, id est singulus quisque homo. Habet illa tria in
Abbreviated transcription (Latin):
ex surgiamis ad contamplandamueram trinita tẽ quȩds̃ est. Nt sicia hȩc tria id est
esse & nossese &l uellese itacinuemuntur in mente hominis. ut & proprie singulu dis¬
cernantur & tumen substantudit & naturadit̃ unum sint & quantuc estipsamens
tanta tunc sit & notitia sui & dilectiosui. quia tota senouit. toti sediligit. itu ex hac
imagine & similitudinedi subleuemus intellectũ adipsamtrimita tem dm̃ : Etag¬
mnenigmatementis nr̃ȩ. discamus intelligere scãm trinitatẽ. distinctã ꝑsonis. unitã
substuntiu e quadem natura atq potentia : Iste uero cum hȩ legiss& tamutilit̃ &scda¬
brit̃ adinluminationẽ nr̃ȩ fideidicta. non est contentus moderamine & pr&ate so ĩ
doctoris neterminos abeo prȩfixos exceder& : Sed ad didit desuo quod hȩtria quȩ
in mente hominis contem plantur. trinitas sit substantiadis : Cum trimius subsiton¬

Expanded text:
exsurgamus ad contemplandam veram Trinitatem quae Deus est: ut sicut haec tria, id est exsurgamus ad contemplandam veram Trinitatem quae Deus est: ut sicut haec tria, id est esse, nosse se, et velle se, ita inveniuntur in mente hominis, ut et proprie singula discernantur, et tamen substantialiter et naturaliter unum sint. Et quanta est ipsa mens, tanta tunc sit et notitia sui et dilectio sui, quia tota se novit, tota se diligit: ita ex hac imagine et similitudine Dei sublevemus intellectum ad ipsam Trinitatem Domini, et ager speculum et in aenigmate mentis nostrae discamus intelligere sanctam Trinitatem, distinctam personis, unitam substantia, aequalem natura atque potentia. Iste vero cum haec legisset, tam utiliter et salubriter ad illuminationem nostrae fidei dicta, non est contentus moderamine et pietate sancti doctoris, ne terminos ab eo praefixos excederet: sed addidit de suo quod haec tria quae in mente hominis contemplantur, Trinitas sit substantialis: cum Trinitas substan
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ illam i maginem trinitatis quȩ est in mente hominis. suble iur& nos ad contemplan¬
dam at utcumq trinitatem quae dr̃ est : Dicit inquam. hȩc triu. id est eẽ. posse&uelle
etc in mente hominis inueniri ut & distincte tria sint & substuntia uinuii sint : Giddic&
quandomens quȩ naturalit̃ est. naturidit̃ nouitse & naturedit̃ uult id est diligit se.
necud aliud tanc refertor eius notitia & uolunti csinisi ad seipsumi Tuncenim lic&
distinetȩ intellegantur hȩc triaeẽ inmente id est eẽ & nossese. & uellese. tamen
& ipsumes se natura id est essentiamentis est : E tomni ne naturadit̃ nouit se. & natu¬
ralĩt uultse: Et totuest: & sicuit torahab& ẽẽ sic &iam tota se nouit sie cotu seult
& diligit .: Et ideotunc quantu est essentia eius. tantu est & notitiueius. & uoluntus
eius: Et exhaccom paratione ad mon& bectus doctor. ut ex similtudine mentisiẽ.

Expanded text:
ut per illam imaginem trinitatis quae est in mente hominis sublevaret nos ad contemplanut per illam imaginem trinitatis quae est in mente hominis sublevaret nos ad contemplandum utcunque Trinitatem quae Deus est. Dicit, inquam, haec tria, id est esse, nosse, et velle, ita in mente hominis inveniri, ut et distincte tria sint, et substantia unum sint; videlicet quando mens, quae naturaliter est, naturaliter novit se et naturaliter vult, id est diligit se, nec ad aliud tunc refertur ejus notitia et voluntas nisi ad seipsam. Tunc enim licet distincte intelligantur haec tria esse in mente, id est esse et nosse se, et velle se, tamen et ipsum esse natura, id est essentia mentis est, et omnino naturaliter novit se, et naturaliter vult se; et tota est, et sicut tota habet esse, sic etiam tota se novit, sic tota se vult et diligit. Et ideo tunc quanta est essentia ejus, tanta est et notitia ejus et voluntas ejus. Et ex hac comparatione admonet beatus doctor, ut ex similitudine mentis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
quiu adhu nonera ꝑfetũ idest spãle. ita uoluntas libera. adhuc anim alis meno
quia mortalis. potuit pacare qm̃ adhuc noneria ꝑfecta : Quȩutiq ꝑfectio
libertatis postmandati custodiumim pler&ur. dumei peccandi uoluntus
Sitq talis differentia interliberũ hominis arbitriũ &eius substantium:
Vt natura in uolumtate rationali : liberum uero arbtrium ineius liber¬
tieẽ siuem motuliberȩ naturalit̃ uoluntatis. siue im mnunere intelle gemȩ.¬
nunt: Vt sicut substantia inqua est trinusit. est enim & uult & scit: Itu&
illud trinum fiat. liber motus intellegens : Quodergodicit interioris ho¬
minis substantialem trinitatm in essentia & uoluntate &scientia contineri. ex
parte ex disputatiomibiscĩ augustim in libris detrinitate sumpsit. ex parted esuo ȩ co¬
gitiuit: Dic itenim betus augustinus. descã & summa trinitate disputuans & demente
leminis ubi a dimaginem & similitudinem di conditus est. simlitud memadd m̃ trahens

Expanded text:
quia adhuc non erat perfectum, ita voluntas libera adhuc animalis merito, quia mortalis, potuit peccare, quoniam adhuc non erat perfecta, quae utique perfectio libertatis post mandati custodiam impleretur, dum ea peccandi voluntas  esse differentiam inter liberum hominis arbitrium, et ejus substantiam, ut natura in voluntate rationali: liberum vero arbitrium in ejus libertate, sive in motu liberae naturaliter voluntatis sive in munere intelligequemadmodum substantia ipsa, in qua est, trina sit--est enim, et vult, et scit--ita et illud trinum fiat, liber, motus, intelligens: cominis substantialem trinitatem in essentia et voluntate et scientia contineri, ex parte ex disputationibus sancti Augustini in libris de Trinitate sumpsit; ex parte de suo excogitavit. Dicit enim beatus Augustinus de sancta et summa Trinitate disputans , et de mente hominis ubi ad imaginem et similitudinem Dei conditus est, similitudinem ad Deum trahens,
Abbreviated transcription (Latin):
łusq liberum motum ac potesta temmouendi quod sit liberum arbtrium
hocdonum ereatoris : Nosaũt uticm diximus. &utipsȩreiueritus audente
estendit non dicimus hominemesseuoluntitem. sed hominis esse uolunta¬
ton: Quicuidelic&. aliud est illiesse. aliuduelle: Et ideo non homouelun¬
tus sed hominis est uoluntas : Ostendit tamen iste quod pelagi noerpore.
scđm naturiumtuntũ homins liberum a rbitrium essesentiat & d omumesse
naturȩ nondo numgratiȩ . Id est. uolunti es humanȩ ut ipsedicit. lberum
metum acpotestiienmouendi: Perquod man feste ostenditicase sentuire qđ
uoluntas humana nonsolum liberum naturadit̃ habeat metũ. it mouectur
adicppeie dun bonum uel m lum. sed &liam lilberam petestatẽ quefacues ipiũ
bonumuelmalum: Sedecontrario ffidestaholicaten& contruom̃s buiscenadi
erperes quo dliberum arbtrium & sifuit in homine naturalit̃ retun&intgrã

Expanded text:
ejusque liberam motum, ac potestatem movendi; quod sit liberum arbitrium ejusque liberam motum, ac potestatem movendi; quod sit liberum arbitrium hoc donum Creatoris. Nos autem, ut jam diximus, et ut ipsa rei veritas evidenter ostendit, non dicimus hominem esse voluntatem, sed hominis esse voluntatem; quia videlicet aliud est ei esse, aliud velle; et ideo non homo voluntas, sed hominis est voluntas. Ostendit tamen iste quod Pelagiano errore, secundum naturam tantum hominis liberum arbitrium esse sentiat, et donum esse naturae, non donum gratiae, id est voluntatis humanae, ut ipse dicit, liberum motum, ac potestatem movendi. Per quod manifeste ostendit ita se sentire quod voluntas humana non solum liberum naturaliter motum habeat, ut moveatur ad appetendum bonum vel malum, sed etiam liberam potestatem qua faciat ipsum bonum vel malum; sed e contrario fides catholica tenet, contra omnes hujuscemodi errores, quod liberum arbitrium, etsi fuit in homine naturaliter rectum et integrum
Abbreviated transcription (Latin):
TV Inuenitur quidã
antiquus disputator cũ
deincorporea animȩ
tractar& natura inter
c&era itade ea dixisse
Atcum uult anima sito¬
tauult tota uoluntas ẽ
Albiutiq circumis pecte
&ciunssime si c asseruit
ipsã onã secđm quendã
Imodĩ aliquotiens totã
possa diciuo luntatem :
cum scilic& totauult
quiam anifeste non extra
se sed inse & apud seuult
utnullomodo eã absolute
definierit eõ uoluntatẽ :
Sed sus pense posuerit acdi¬
xerit. si totauut tota
uoluntas est : Vnde in dubi¬
tanter intellegendum ẽ
Immo unicuiq: inseepso
naturaliter agnoscendũ
quiua si tota non uult tota
uentur : Qudemim restat talia dicentibus uel recipientibus. id est humunam
mentem itado ex equari. ut sicut dẽ iti&iamista simplicis: sit naturȩ : pisi
ut sicut pessimi anti quiher&icidx erunt. eius demnaturȩ essebluas phement dm̃
& animum : Posthȩ dicitisto. liberium uoluntatẽ essenaturam hominis

Expanded text:
 Invenitur quidam antiquus disputator, cum de incorporea animae tractaret natura, inter caetera ita de ea dixisse: Et cum vult anima, si tota vult, tota voluntas est, ubi utique circumspecte et cautissime sic asseruit ipsam animam secundum quemdam modum aliquoties totam dici posse voluntatem, cum scilicet tota vult, quia manifeste non extra se, sed in se, et apud se vult, ut nullo modo eam absolute definierit esse voluntatem, sed suspense posuerit ac dixerit, si tota vult, tota voluntas est: unde indubitanter intelligendum est, imo unicuique in seipso naturaliter agnoscendum, quia si tota non vult, totaentur . Quid enim restat talia dicentibus vel recipientibus, id est humanam mentem ita Deo exaequari ut, sicut Deus, ita etiam ista simplicis sit naturae: nisi ut, sicut pessimi antiqui haeretici dixerunt, ejusdem naturae esse blasphement Deum et animam. Post haec dicit iste: Liberam voluntatem esse naturam hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
fidan catholicam fidem ueramsentiendidedo in cogram sibi inuiolatamq ser¬
uundam: Meminerint depesitum paternȩ doctrinȩ fidelissi mecustediendum &
impias uocum presimptiones ommipi&datis intentione uitundus sicut apłs uehemen¬
tissime commnendit dicns: Otimethee depositum custodi : Oeutuns prefanas
uacum nouitates &oppositiones pseudon ymȩ idest falsi nominis scientiȩ quã
quidum promitentes crca fidemexciderunt uel cinta fidem naufruguuerunt
Dis camnis non haberẽ aures prurientes idest auidus dupp&entes inanũ &uanlũ
fabularum: Dequomalo idem apł dicit: Eritenim tempis cum sanũ doctrinã
on sistinebunt. sedad uadesi deria coaceruabunt sibimigistros pruriites

Expanded text:
fidem catholicam, fidem veram sentiendi de Deo integram sibi inviolatamque serfidem catholicam, fidem veram sentiendi de Deo integram sibi inviolatamque servandam; meminerint depositum paternae doctrinae fidelissime custodiendum: et impias vocum praesumptiones omni pietatis intentione vitandas: sicut Apostolus vehementissime commendat, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et oppositiones pseudonymae, id est falsi nominis scientiae; quam quidam promittentes circa fidem exciderunt, vel circa fidem naufragaverunt . Discamus non habere aures prurientes, id est avidas, et appetentes inanium et anilium fabularum. De quo malo Apostolus dicit: Erit enim tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt: sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros prurientes
Abbreviated transcription (Latin):
illiese aliudnesse. aliuduelle: Seds diquis ud iste quihoc cdhxit qpponiat̃ quomado ergo
hȩ triaunum antmens una subseantia si estibiadiud & aliud agnos cat hȩc tria & substun¬
tulĩ anum possedici quicuna &imina substuntic sunt : Et potentiudit aliud & aliud
quie sicut ipsedoctor ostendit aliudimipsamente potest memoria aliud intellegentia
aluduoluntes : Cume ontrario indiuina trinitae possimus dicere alius & dius & alus
Sedin ullomod edicere possimus diud & clud & diud prop̃t suimmȩ simplicem
nature unitutum: Ibiergo summa simplicitas ubinum quĩ nueniri potest aliud
& diuidꝰ÷ Cess& itaq istedicere totũ animȩnaturũ ẽu oluntutem : Idest ipsum
animnam uoluntietem ẽẽ . Quiu non est maturȩ simplicis utdẽ. ut quod illi est c̃e
hor sit uelle  pec alud s̃tillic̃ẽ aliudihabere uoluntitem: Quetum itasint
abigatur ab iaurib fidelum tumim pum & pro fanin comentum Neninerint

Expanded text:
se, aliud nosse, aliud velle. Sed si aliquis, vel iste qui hoc dixit, opponat: quomodo ergo haec tria unum, una mens, una substantia, si est ibi aliud, et aliud, agnoscat haec tria et substantialiter unum posse dici, quia una, et in una substantia sunt. Et potentialiter aliud, et aliud, quia, sicut ipse doctor ostendit, aliud in ipsa mente potest memoria, aliud intelligentia, aliud voluntas. Cum e contrario in divina Trinitate possimus dicere alius, et alius, et alius; sed nullo modo dicere possimus aliud, et aliud, et aliud, propter summae simplicem naturae unitatem. Ibi ergo summa simplicitas, ubi nunquam inveniri potest aliud pereat. Cesset itaque iste dicere totam animae naturam esse voluntatem, id est ipsam animam voluntatem esse. Quia non est naturae simplicis, ut Deus, ut quod illi est esse, hoc sit velle, nec aliud sit illi esse, aliud habere voluntatem. Quae cum ita sint, abigatur ab auribus fidelium tam impium et profanum commentum; meminerint
Abbreviated transcription (Latin):
peccat nomuliquu necessitite cogitur sed uoluntate propria de prauatur:
Additdemndeiste & dicit : Sicut ammale corpus potuit mori quiã ad huc
nonerat ꝑfectum id est spũ le iti cuoluntus libera adhuc animalis merito
qui mertualis. potut petcare qm̃ adhuc nonerat ꝑfecta : Quȩutiq ꝑfer¬
tiolibertits post mundati custodimim pler&ur dum eipercan diuo luntes

Expanded text:
peccat, non aliqua necessitate cogitur, sed voluntate propria depravatur. peccat, non aliqua necessitate cogitur, sed voluntate propria depravatur. Addit deinde iste et dicit: Sicut animale corpus potunon erat perfectum, ita voluntas libera adhuc animalis merito, quia mortalis, potuit peccare, quoniam adhuc non erat perfecta, quae utique perfectio libertatis post mandat
Abbreviated transcription (Latin):
hed& nanq utiun dirimus naturuditer acrentore insitum ut posstuelle ut
possit &i um posse quodhonum est: Vt atem hocuelit. ut hoc posse nen lids
ese. sedexillotantum quioperatur in cordibus fidelium. &uelle & ꝓficare
probona uoluntito Indeest illaeedes ustica & fidedissimadefintio quambeatus
papa cȩlestinus indecre&issuis ponit dicens  Itudđs in cordib hominum atq
imipso libero operatur arbitrio ut scã cogitatio pium consilum omnis q motus
bone uoluntitis exdõ sit : Quiuꝑillum aliquid bom possimus sine quonihil
possumus : Et iterum : Om̃u studiu & om̃a cpera ac meritu scõrum ad diglum
laudemq referende sunt : Quia nemo aliunde ciplacet nis exeo quodipse
donauerit : Exqua a płica & ecdes astica defintione certissime ostenditur
nihilposse in homne liberim arbitrium ad app&endum uel ꝑ agendũ boniũ
nisi fuerit xp̃igratia liberatũ : Est tamen liberum ad malum : Quiacum

Expanded text:
et namque, ut jam diximus, naturaliter a Creatore insitum ut possit velle, ut possit etiam posse quod bonum est; ut autem hoc velit, ut hoc possit non habet ex se, sed ex illo tantum qui operatur in cordibus fidelium et velle et perficere pro bona voluntate. Inde est illa ecclesiastica et fidelissima definitio, quam beatus papa Coelestinus ponit in Decretis suis dicens : Ita Deus in cordibus hominum atque in ipso libero operatur arbitrio, ut sancta cogitatio, pium consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sit: quia per illum aliquid boni possumus, sine quo nihil possumus. Et iterum : Omnia studia, omnia opera ac merita sanctorum ad Dei gloriam laudemque referenda sunt. Quia nemo aliunde ei placet, nisi ex eo quod ipse donaverit. Ex qua apostolica et ecclesiastica definitione certissime ostenditur nihil posse in homine liberum arbitrium ad appetendum vel peragendum bonum, nisi fuerit Christi gratia liberatum. Est tamen liberum ad malum, quia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
solidundi sunt ut icim nom possint peccare : Sicuttuanta incorruptionis gratia
induendi ut num quum possintmori : Mirum estuit̃ curiste subiungere uolugit¬
& dicere hunc motum id est liben arbitris. nulli amimdium pr&erhemine comcesiũ :¬
Cumeminibus manifestumsic qua dubi ruleratiomalis natura est sicat inemnib

Expanded text:
solidandi sunt, ut jam non possint peccare, sicut tanta incorruptionis gratia solidandi sunt, ut jam non possint peccare, sicut tanta incorruptionis gratia induendi, ut nunquam possint mori. Mirum est autem cur iste subjungere voluerit et dicere: Hunc motum, id est liberi arbitrii, nulli animalium, praeter hominem, concessum cum omnibus manifestum sit, quod ubi nul
Abbreviated transcription (Latin):
huius modiin struite in spũ lenitatis consideruns teipsum ne & tutempteris : Si cergo
uoluntus illius homins &ium spũlis poterit tempturi poterat temptatione suportri:
Etsi ꝑueniss& oboediendo adilum plenitudinem becatudinis ubiam peccare
non poss& non ab eopec candi uoluntus auferr&ur ut istedicit quȩ in eonulluerat.
sed ipsabonu uoluntus quȩilli inerat tuntu felicitate ꝑficer&ur. utadmidũ muturs
nom poss& triplex eninstatus humanȩ uluntitis fidelit̃ intellipocest: Videlic&
quod primusille homotabon ȩuoluntatis conditus est ut siuell&. posse ħ orpeccare:
nunc aũt &ain sc̃i homines quiu ex uitiatiullius propagatione nascuntur quã¬
uis uelint non possint non peccare : Vnde & quoti die ueracit̃ dõ dicunt dimitie
nobns debita nrũ. In illa aũt beatitudine quȩeis donandaest. tunti urtute

Expanded text:
hujusmodi instruite in spiritu lenitatis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Sic ergo hujusmodi instruite in spiritu lenitatis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Sic ergo voluntas illius hominis etiam spiritualis poterat tentari, poterat tentatione superari; et, si pervenisset obediendo ad illam plenitudinem beatitudinis ubi jam peccare non posset, non ab eo peccandi voluntas auferretur, ut iste dicit, quae in eo nulla erat, sed ipsa bona voluntas, quae illi inerat, tanta felicitate perficeretur, ut ad malum mutari non posset. Triplex enim status humanae voluntatis fideliter intelligi potest, videlicet quod primus ille homo ita bonae voluntatis conditus est, ut, si vellet, posset non peccare. Nunc autem etiam sancti homines, quia ex vitiata illius propagatione nascuntur, quamvis velint, non possint non peccare. Unde et quotidie veraciter Deo dicunt: Dimitte nobis debita nostra . In illa autem beatitudine quae eis donanda est, tanta virtute
Abbreviated transcription (Latin):
idest animelt̃ nonspuliter sentien. dequa libus dicit apłs. anmulis aũ hemo nen ꝑcipit
ea que sunt sprdi Non ituestendit apłs quisa ramentum illud m agnum quo d futurũe rat¬
in xp̃o & ineccłũ ab ipsedicit esse proph&atũ quando diuinoutiq repl&us spũ ait:
Propter hoc relinquet homo patrensuum & matrẽ & adhȩrebituxorisuȩ. & gunt duo
in carneuna: Quibus uerbis płs exponendo subiunxit.: Sacramentum hoc mugnũ ẽ
Ego aut̃ dico. im xp̃o & in accđã : Quomod oergo nons pã lis erat eius uoluntus ad rateui¬
uendum spũ aduta & in luminata quȩ erat &ium proph& aligratia sublimata:
Potuit tumen peccare &ium spãlis uolunts indeterius lupsa : Sicut ostendit
idemapłs. &ium spũles posse tempnar id est temptationepeccati aliqua superari
ubiuit ÷ Fr̃s & si prȩoccupatus fuerit homo in aliquodelicto uos qui spũlerestis

Expanded text:
id est animaliter, non spiritaliter sentiens; de qualibus dicit Apostolus: Animalis autem homo non percipit id est animaliter, non spiritaliter sentiens; de qualibus dicit Apostolus: Animalis autem homo non percipit ea quae sunt spiin Christo et in Ecclesia, ab ipso dicit esse prophetatum, quando divino utique repletus Spiritu ait: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Quibus verbis Apostolus exponendo subjunxit; Sacramentum hoc magnum est: Ego autem dico in Christo et in Ecclesia : Quomodo ergo non spiritalis erat voluntas ejus ad recte vivendum, spiritu adjuta, et illuminata, quae erat etiam prophetali gratia sublimata; potuit tamen peccare etiam spiritualis voluntas in deterius lapsa; sicut ostendit idem Apostolus etiam spiritales posse tentari, id est tentatione peccati aliqua superari, ubi ait: Fratres, et si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis,
Abbreviated transcription (Latin):
cum &iamimipsis iuxtaeundem cpłm corruptibile hoc induerit in cerrup¬
telum & mertaleho induerit im mortaditatẽ: Vt ab sorbatur quod est
mertide auita & impletur sicut ipsedicit sermo qui s criptus est absor¬
taest morsinuictoria. Vt corpus quo d nunc ani male seminatur in morte
tineresurgit sp̃ale: Nulloium alimento sustentundum nilla molestia
corrumpendum nullu merte disoluendum sedio lospũ a &erna immor¬
tulitite uiuificandum : Quideerat &iam futuirum corpus adȩ nallunter¬
cedente morte dõeiusoboedientia m remunerante si nom percasse& : Iteq: uerum
quidem est. quodadhuc animide er& corpus adȩ : quec in illam immerta¬
lititem commitatum quȩ ei fueriat danda sipie obo ediens dẽ ꝑmaansi&:
Itcut & sinon peccass & poss& nommori : Et si pec cass& poss& mori: Mumni¬
festimest ideo eum mori potuisse quia necdum fuerit immortulitiete doni¬
dumesr& ininteriori homine idest inspũ mentissuȩ sp̃alis sedudhuc anmalis

Expanded text:
m: Corruptibile hoc induerit incorruptelam, et mortale hoc induerit immortalitatem, ut absorbeatur quod est mortale a vita; et impleatur, sicut ipse dicit, sermo qui scriptus est: Absorpta est mors a victoria ; ut corpus quod nunc animale seminatur in morte, tunc resurgat spirituale , nullo jam alimento sustentandum, nulla molestia corrumpendum, nulla morte dissolvendum, sed solo spiritu aeterna immortalitate vivificandum. Quale erat etiam futurum corpus Adae nulla intercedente morte, Deo ejus obedientiam remunerante, si non peccasset. Itaque verum quidem est quod adhuc animale esset corpus Adae, nec in illam immortalitatem commutatum, quae ei fuerat danda, si pie obediens Deo permansisset: ita ut et si non peccasset, posset non mori, et si peccasset, posset mori; manifestum est eum ideo mori potuisse, quia necdum fuerat immortalitate donadum esset in interiori homine, id est in spiritu mentis suae spiritalis, sed adhuc animalis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ille hoc dnõ offerre confider& : & non proseposita anima
xp̃i. unimam suam polli cer&ur positurum proxp̃o &a libi
Xp̃s saluator : quod est nomen eius. fidelibus eius: Est quippe
impiis & dumnator. quidignatur fidelibus. esses aluator.:
Beatus antistes &in asturcyprianus. in libro delaude mast:¬
rii & mastirum : ostendens amundi initio praedestinatos.
quixp̃is anguine aspergerentur &mundurentur
Obeati inquit : quos a primordio mundi. dñi sanguis infecit.:
Et quos merito splendor isteniuei amictus induerit. &can¬
dorstolȩ ambientis ornarit Item in libro addeme¬
trianum ⁊ hanc inquit gratium xp̃s impestit. hoc mu¬
nus misericordiae suae tribuit: Subigendo mostem
tropeo crucis. redimendo credentem praecios uis anguinis.
reconciliando hominem dõ patri. uiuificando mostulem
regeneratione caelesti.: Huncsifieri potest sequamur
omnes. huius sacramento & signo censeamur. ⁊ hic nob

Expanded text:
ipso, ille hoc Dipso, ille hoc DChristi, animam suam polliceretur positurum pro Christo. Et alibi: Christus salvator, quod est nomen ejus, fidelibus ejus: est quippe impiis et damnator qui dignatur fidelibus esse salvator. Beatus antistes et martyr Cyprianus in libro de Laude martyrii et martyrum, ostendens a mundi initio praedestinatos qui Christi sanguine aspergerentur et mundarentur: O beati, inquit, quos a primordio mundi Domini sanguis infecit, et quos merito splendor iste nivei amictus induerit et candor stolae ambientis ornarit. Item in libro ad Demetrianum: Hanc, inquit, gratiam Christus impertit, hoc munus misericordiae suae tribuit, subigendo mortem tropaeo crucis, redimendo credentem pretio sui sanguinis, reconciliando hominem Deo Patri, vivificando mortalem regeneratione coelesti; hunc, si fieri pomnes, huius sacramento et signo censeamur. hic nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tura & gratia : Ea inquit fides iustos sanauit antiquos. quae
Estote inquitoues: Oues credendo sunt oues. i Pastorem sequend
sunt oues: Redemptorem non contemnendo sunt oues. Peros¬
tium intrando sunt oues : Exeundo & pascua inueniendo sunt oue
quomodo ergo istis dixit . nonestis ex ouibus meis.: Quia uidebat
eo s ad sempiternum interitum praedestinatos non aduitam
a&ernã suis anguinis pr&lio comparatos: Itemibi. Tota illa eius
passio nr̃a purgatio ẽ : Passurus igitur exitic. praemisit obseqͥa
Non solum eis ꝓquibus erat subiturus mortem sed &iam illiqui eum
fuerut traditurus admostem: & clio loco : Quod facis inquit.
faccitius : Non praecepit facinus. sed praedixit .⁊ Iudȩ malum
nobis bonum: quid eñ iudȩ peius. & quid nobis melius. quamtra¬
ditus xp̃s: Ab illo contraillum pronobis pr&erillũ : & alio lo co
Quantum sibi inquit assumpserit p&rus : Intuendo quid uell&¬

Expanded text:
tura et gratia:  « Ea, inquit, fides justos sanavit antiquos, quae tura et gratia:  « Ea, inquit, fides justos sanavit antiquos, quae Estote, inquit, oves. » Oves credendo sunt oves; pastorem sequendo sunt oves; Redemptorem non contemnendo sunt oves; per ostium intrando sunt oves; exeundo, et pascua inveniendo sunt oves. Quomodo ergo istis dixit: « Non estis ex ovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. Item ibi: Tota illa ejus passio, nostra purgatio: est passurus igitur exitia, praemisit obsequia, non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Et alio loco :  « Quod facis, inquit, fac citius . » Non praecepit facinus, sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo contra illum, pro nobis praeter illum. Et alio loco: Quantum sibi, inquit, assumpserat P
Abbreviated transcription (Latin):
Incarnatio quippe uerbi. &occisio acresurrectioxp̃i: uniuersoꝵ fidelium
salus facta ẽ : Et sanguis unius iusti. qđ nob̵ donauit quieum ꝓreconciliatio¬
nemundi credimus fusum : hoc qontulit patribus. quisimiliter credidere
fundendum : Beatus &ium hieron ymus in expositione epłȩ ad galatas. cũ
legisredemit: Nec hoc meo sensu dictum putetis : Scriptura testis ẽ :
uetus qđ aduersumnos scriptumerat &uffigere illud cruci : Omnes
Mundans in quiteus sanguinesuo : & inbaptis mate. dĩ consecransser¬
uituti: Item in commenariis euangelii secđm iatheum. cum
uerba dñi exponer& dicentis: sicut filius hominis nonuenit
ministrari sedministrare. & dare animum suam redemp¬
tionem promultis: Non dixit inquit : dure animam suam
redemptionem proomnibus : sed promultis. Idest prohis
quicredere uoluerint: Itembeatus augustinus. in libro dena¬

Expanded text:
Incarnatio quippe verbi, et occisio ac resurrectio Christi universorum fidelium Incarnatio quippe verbi, et occisio ac resurrectio Christi universorum fidelium salus facta est; et sanguis unius justi, quod nobis donavit, qui eum pro reconciliatione mundi credimus fusum, hoc contulit patribus, qui similiter crediderunt fundendum. Beatus etiam Hieronymus in expositione Epistolae ad Galatas, cum legis redemit. Nec hoc meo sensu dictum putetis; Scriptura testis est, qvetus, quod adversum nos scriptum erat, et affigere illud cruci. Omnes emundans, inquit, eas sanguine suo, et in baptismate Dei consecrans serituti. Item in Commentariis Evangelii secundum Matthaeum cum verba Domini exponeret dicentis: « Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . » Non dixit, inquit, dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis, id est pro his qui credere voluerint. Item beatus Augustinus in libro de Na
Abbreviated transcription (Latin):
sitis captiuorum in redẽptorẽ suũ creder& nullũtyrannica uincula
luit : ut sacramentũ salutis. &iũipsis ꝑsecutorib: non negar&: Queñ¬
enim
uenerat uniuersi scredentib. omĩa peccata dimittere . a generali indulgen¬
tia nec iudaicum uoluit crimen excludere . &iterum.: Quideñ aliud
egit crux xp̃i : quã ut destructis inimicitiis reconcili&ur mundus dõ. ⁊
& ꝑsacrificium immaculati ugni : inuerã pacẽ cuncta reuocentur: Itemq
a libi: Offerebatur enĩ adnõ ꝓsalute mundi hosti singularis : &occisio
ueriagni pertot sła prȩdicata ꝓmissionis filios inlibestatẽ fidei trans fere¬
batꝰ Confirmabatur quoq testam̃tũ nouum : & xp̃isangiune & ni regni
seribantur hȩredes: In grediebatur summus pontifex sc̃ã sc̃õꝵ : &ud ex oran¬
dũdm̃ : immaculatus sacerdos ꝑuelum suae carnis intrabat: &idio loco :

Expanded text:
rsitas captivorum in Redemptorem suum crederet, nullum tyrannica vincula rsitas captivorum in Redemptorem suum crederet, nullum tyrannica vincula luit, ut sacramentum salutis etiam ipsis persecutoribus non negareenim venerat universis credentibus omnia peccata dimittere, a generali indulgentia nec Judaicum voluit crimen excludere. Et iterum: Quid enim aliud egit crux Christi, quam ut destructis inimicitiis reconcilietur mundus Deo, et per sacrificium immaculati agni in veram pacem c revocentur. Itemque alibi. Offerebatur enim a Domino pro salute mundi hostia singularis, et occisio veri agni per tot saecula praedicata promissionis filios in libertatem fidei transferebat. Confirmabatur quoque Testamentum Novum, et Christi sanguine aeterni regni scribebantur haeredes. Ingrediebatur summus pontifex Sancta sanctorum, et ad exorandum Dominum immaculatus sacerdos per velum suae carnis intrabat. Et alio loco:
Abbreviated transcription (Latin):
nihilminuitur. nihi la diungitur. Et si parum sumas &si plurimum liau¬
rius : eadem ꝑfecta ẽ omnib mensura redẽptionis Pascha quoq dñi hocẽ
agnum ita patres epulari ubentur : ut scđm numerum animarum
epulentur suarum: Neq plures neq pauciores: Neq aliis plus diri
aliisminus : scđ manim as singuloꝵ : Ne aut fostiore s amplius sum arli
aut infirmiores minus : Gratia eñ ȩqualis singulis diuidit᷑ redẽptio di¬
uidit᷑ donũ diuidit᷑ : Neq plures opost& eẽ . nequis uacuus spe i& redẽptionis
magnitudine gratiȩ : sit ad recipiendum infirmior: & ideo om̃s ȩquidl¬
tatẽ deuotionis & fidei deferre praecepit in paschaꝰ Dehacre. idẽre¬
demptione sanguinis xp̃i. &iã beatus leo itadoc&: effusio eñ i piniustis
sanguinisiusti. tã potest fuit ad priuilegiũ tã diues ad pretiũ : ut siun us¬

Expanded text:
nihil minuitur, nihil adjungitur. Et si parum sumas, et si plurimum haunihil minuitur, nihil adjungitur. Et si parum sumas, et si plurimum haurias eadem perfecta est omnibus mensura redemptionis. Pascha quoque Domini, hoc est agnum, ita patres epulari jubentur, ut secundum numerum animarum epulentur suarum, neque plures, neque pauciores; neque aliis plus dari, aliis minus secundum animas singulorum; ne aut fortiores amplius sumant, aut infirmiores minus. Gratia enim aequalis singulis dividitur, redemptio dividitur, donum dividitur. Neque plures oportet esse, ne quis vacuus spei et redmagnitudines gratiae sit ad recipiendum infirmior. Et ideo omnes aequalitatem devotionis et fidei deferre praecepit in Pascha. De hac re, id est redemptione sanguinis Christi, etiam beatus Leo ita docet: Effusio enim pro injustis sanguinis Justi tam potens fuit ad privilegium, tam dives ad pretium, ut si unive
Abbreviated transcription (Latin):
uenit prȩdicauit: Sed quid putumus : Num quid quiaudier̃ oueserant
E cceaudiuit iud as & lupuserat ⁊ Sequebatur : sed pelleo uina tectus
& oueserant :: Ipsos eñi uidebat inturba. quando dicebat. Cũ exaltuue¬
ritis filium hominis. tunc cognosc&is quia ego sumꝰ quomodoergo ista
soluitur quȩstio : Audiunt ñ oues & non audiunt oues : Secuntur uocẽ
pastoris quid ã lupi. &eiquȩdã contradicunt oues : Postremo pastorẽ
occidunt oues: Sed quando ñ audiebar : oues ñdũ erant: Vox audita
eos inut auit & ex lupis oues fecit: Lib&infine : sc̃oꝵ patrum pauca uerba
subiungere : Quã mirabilit̃ & dulcit̃ prȩdicent. dem isterio redem p¬
tionis xp̃i. desalute &iã illoꝵ iustoꝵ quifuer̃ apte aduentũ xp̃i. & dein¬
ceps omniũ fidelium quieius gratia quotidie redimuntur atq saluan¬
adeius esum sufficere cõmedatur : itadicitꝰ Sanguis xp̃i. cuius ad gratiã

Expanded text:
enit, praedicavit; sed quid putamus? « Nunquid, » qui audierunt « oves » erant? Ecce audivit « Judas, » et lupus erat; « sequebatur, » sed pelle ovina tectus on audiebant « et oves erant; » ipsos enim videbat in turba quando dicebat: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Quomodo ergo ista solvitur « quaesito? Audiunt non oves, et non audiunt oves, sequuntur vocem » pastoris quidam lupi, et eis quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Sed quando non audiebant, oves nondum erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit. Libet in fine sanctorum Patrum pauca verba subjungere, quam mirabiliter et dulciter praedicent de mysterio redemptionis Christi: de salute etiam illorum justorum, qui fuerunt ante adventum Christi, et deinceps omnium fidelium qui ejus gratia quotidie redimuntur atque salvanad ejus esum sufficere comedatur, ita dicit: Sanguis Christi, cujus ad gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ dicebat.: Cum ex altaueritis filium hominis. tunc cognos c&is
qui a egosũ  Noncredendo nũq & contradicendo : ad hoc ꝑuener̃ utex¬
aliurent filium hominis in lignocrucis. & tuncuis tute passionis & gra¬
tuo orationis eius inluminati : cognouer̃ eũ quemantea non cognoscentes
crucifixerant Si eñ cognouissent numquam dñm̃ gloriȩ cruci fixis se:
hunc nobis uerum & catholicum sensũ : bectissimus mast ar eyprianus
in libro quod idola dii ñsint : diligenterinsinuat. dicens deeisdem
iudes : non intellegendo primũ xp̃i aduentum quim passione prȩcessit
occultus: unũ tantũ credur̃ quierit in potestate manifestus. quod aũt̃ hoc
iudȩoꝵ populus intellegere ñ potuit : delictoꝵ meritũ fuit : SiceraNT
sapientiȩ & intellegentiȩ cȩcitate multati: ut quiuita indigniesseNt :
haberent uitã anteo culos necuideren : Similiter &beatus augustinis

Expanded text:
dicentem » dicebat: « Cum exaltaveritis filium hominis, tunc cognoscetis dicentem » dicebat: « Cum exaltaveritis filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Non credendo namque, et contradicendo ad hoc pervenerunt ut exaltarent filium hominis in ligno crucis; et tunc virtute passionis, et gratia orationis ejus illuminati cognoverunt eum, quem antea non cognoscentes crucifixerant: « Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . » Hunc nobis verum et catholicum sensum beatissimus martyr Cyprianus in libro quod idola dii non sint, diligenter insinuat, dicens de eisdem Judaeis. Non intelligendo primum Christi adventum, qui in passione praecessit occultus, unum tantum credunt, qui erit in potestate manIudaeorum populus intellegere non potuit, delictorum meritum fuit: sic erant sapientiae et intellegentiae caecitate multati, ut qui uita indigni essent, haberent uitam ante oculos nec uiderent. Itaque cum Christns