comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit: Suꝑhoc laud abitte populus fostis. ciuitas gentiũ robustic¬
rumtimebitte quia factus es fostitudo pauperi. fostitudo egeno intri¬
bulatione sua ⁊ Spesaturbine umbraculum abȩstu: hasduas pastes
electorum uidelic& et reꝓborũ : mensura aequitatis iustiuidicudĩ
alteram ꝑdendam et alteram saluandã mirabiliter &iã in libro
regumlegimus designatas: ubi debeato dauid seriptũ ẽ : quia ꝑcussit
moab: et mensus esteos funiculo coȩquans terrȩ ⁊ mensus ẽ aut̃ duos
funiculos : unum ad occidendum. et unũ aduiuificandũ. quis eñi¬
multitudinẽ in fidelium quialienis apopulo dĩ.: quorũdum alios usto
&occulto iudiciosuo praeordinat ad mostẽ a&ernam. alios uero eligit
etuocat aduitã a&ernũ : quid aliud quã ȩquissimaiudiciisui m̃sura.
duosmetitur funiculos : unũ ad occidendũ etunũ ad uiuificandumi. Sed

Expanded text:
adjungit: « Super hoc laudabit te populus fortis, civitas gentium robustaadjungit: « Super hoc laudabit te populus fortis, civitas gentium robustarum timebit te: quia factus es fortitudo pauperi, fortitudo egeno in tribulatione sua: spes a turbine, umbraculum ab aestu . » Has duas partes, electorum videlicet et reproborum, mensura aequitatis justi judicii Dei alteram perdendam, et alteram salvandam, mirabiliter etiam in libro Regum legimus designatas, ubi et de beato David scriptum est: « Quia percussit Moab, et mensus est eos funiculo cofuniculos unum ad occidendum et unum ad vivificandum multitudinem infidelium, qui alieni sunt a populo Dei: quorum dum alios justo et occulto judicio suo praeordinat ad mortem aeternam, alios vero legit et vocat ad vitam aeternam? Quid aliud quam aequissima judicii sui mensura « duos metitur funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum? . » Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nuit fieri: Sed quȩcũq om̃ps ds̃ pater in unigeniti filusui passione
praedistinauit fieri: ili fecer̃ mulitia etimpietate. Ille prae distincuit
miscđiu etbenignitate : Illi ut nom̃ xp̃idelerent illeuteius sanguine per¬
catamundi abluer&: Praedistinata s̃ illa om̃a ut in eius passione fie¬
rent : Praedistinatum ẽ . et ꝑquos fierent: Quiaui delic & iusto iudicio
di merito praecedentiũ peccatorum. digni iudicatis quuta excecarent᷑
hanc &ernũ & in cõmutabilem praedistinationẽdĩ. deutraq ciuitate
idestelectorum etreꝓborũ. beatus esuia s ꝓph&a infine scłi adimplenda
miris laudib: & ex ultatione ꝓsequitur dicens : Dñ ed s̃ mstu. ex d tabote:
Confitebor nominituo qm̃ fecisti mirabilia. cogitationes antiquas fide¬
lesam̃: & mox deciuitatẽ impiorum: quiu posiuisti inquit ciuitatem
intumulum urbem fostem in ruinã domũ alienorũ ut non sit ciuitas.
& in sempiternum non ȩdificetur : Vbi et deciuitate piorum continuo

Expanded text:
ecunque omnipotens Deus Pater unigeniti Filii sui passione praedestinavit fieri, illi fecerunt malitia et impietate. Ille praedestinavit misericordia et benignitate, illi ut nomen Christi delerent, ille ut ejus sanguine peccata mundi ablueret. Praedestinata sunt illa omnia ut in ejus passione fierent, praedestinatum est et per quos fierent quia videlicet et justo judicio Dei merito praecedentium peccatorum digni judicati sunt qui ita excaecarentur, Hanc aeternam et incommutabilem praedestinationem Dei de utraque civitate, id est electorum et reproborum, B. Isaias propheta in fine saeculi adimplendam miris laudibus et exsultatione prosequitconfitebor nomini tuo, quoniam fecisti mirabilia, cogitationes antiquas fideles, amen . » Et mox de civitate impiorum: « Quia posuisti, inquit, civitatem in tumultum, urbem fortem in ruinam, domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum non aedificetur ; » ubi et de civitate piorum continuo
Abbreviated transcription (Latin):
cip̃latus uidithocinillis duob: tã grande & ꝓfundum mssterium
consiludt i & qđ in illis uidit : ipsor euelationis instintu &iã in totius hu¬
manigeneris discretione ab initio usq ad finẽ scłi fieri cognouit i Siue
induob: populis circũ cisionis et praeputii. siue i n omni generaliter pleni¬
tudine dectorum seu reꝓborum . Vi delic& : qđ om̃s exuna mussa iuste
dũ nata descendanT ⁊ Quod om̃ ps figulus : a&erno et incõmutabili
mobile : ut tamenne monisi iustedũn&ur. Nemonisimisericorditer
liberetur ⁊ uidithoc impenetrabile ꝓfundum iudiciorumdĩ sĩs simx
patriurcha induob: geminis designari in uniuersitate humuni generis
expleri & tã quã cum ꝓph&a exclimans dñ e audiui auditũtiũ & timui
consideraui operatua & expaui : stupuit stupore uehementi. &ultra

Expanded text:
et praelatus. Vidit hoc in illis duobus tam grande et profundum mysterium et praelatus. Vidit hoc in illis duobus tam grande et profundum mysterium consilii Dei: et quod in illis vidit ipso revelationis instinctu, etiam in totius humani generis discretione ab initio usque ad finem saeculi fieri cognovit, sive in duobus populis circumcisionis et praeputii, sive in omni generaliter plenitudine electorum, seu reproborum, videlicet quod omnes « ex una massa » juste damnata descendant. Quod omnipotens « figulus » aeterno et incommutabili mobile; ut tamen nemo nisi juste damnetur, nemo nisi misericorditer liberetur. Vidit hoc impenetrabile profundum judiciorum Dei sanctissimus patriarcha « in duobus geminis » designari, in universitate humani generis expleri, et tanquam cum propheta exclamans: « Domine, audivi auditum tuum et timui, consideravi opera tua, et expavi. S
Abbreviated transcription (Latin):
odio habui  hȩc itaq subita sp̃s inlustratione sc̃spatriarcha recolens
& intellegens : uidit in duob: uno concubitusatis: pari primȩ prȩ¬
uaricationis conditione damnatis : necdumnatis. necdũ proprio
actuquicquãboni. uel mali ꝓmeritis : mirabile et terribile iudi¬
tiumdĩ ⁊ Videlic& ut unumgratis diliger& & eliger&. alterũ
iuste o diss& acreꝓbar& : & uelut figulus potestatẽ habens. ex ed ẽ
massa facer&. aliud quidemuas in honorẽ & aluid in contumeliã.
Vidĩ ceste in illis duobus : in commutabile consiliumdĩ : Cum nec uolerle
& satagente acdesiderante patre. potuis s& ullatenus quod prȩ¬
dictum & praedestinatũ fuerat muturi ⁊ Sed diuinitus disposito
acprae finito rei ordine : &iũ ꝑnescientem ille praeferretur. illehenedice¬
retur : quiud huc in utero constitutus. arha nodiiudicio et dilectus fuerat

Expanded text:
odio habui . » Haec itaque subita spiritus illustratione sanctus patriarcha recolens, odio habui . » Haec itaque subita spiritus illustratione sanctus patriarcha recolens, et intelligens, vidit in duobus uno concubitu satis, pari primae praevaricationis conditione damnatis, necdum natis, necdum proprio actu quidquam boni, vel mali promeritis, mirabile et terribile judicium Dei, videlicet, ut unum gratis diligeret et eligeret, alterum juste odisset ac reprobaret: « Et velut figulus potestatem habens ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, et aliud in contumeliam . » Vidit certe in illis duobus incommutabile consilium Dei, cum nec volente et satagente ac desiderante patre potuisset ullatenus quod praedictum et praedestinatum fuerat mutari: sed divinitus disposito ac praefinito rei ordine, etiam per nescientem ille praeferretur, ille benediceretur, qui adhuc in utero constitutus, arcano Dei judicio, et dilectus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
cent filium sicut honori ficant̃ patrem: hocẽ ad mirabile & ineffabilemss¬
terium &erniiudicu tũ in paste electoꝵ quã &iam rȩphorum: qđ
&iũ beatis simusis a acpatriarcha. repente sibi plenius acꝓfundius
induob: suis geminis reuelatum : uelut cũ a pło mente excedens. & in
compraehensibilia dĩiudicia atq inuestigabiles uius contẽplatus:
expauit ut scriptũ ẽ stupore uehementi. & ultra quã credi porest
admiratus ẽ ⁊ Neq enimhoctant opere stupus se acmiratus ẽẽ
credendus ẽ : sicȩcus etpius pater : autueri similitudine autꝓpruc
affectione in discernendis filiis uł fallipotuit ułerrare: Sed subito
reuelationisictucor eius inluminatũ. ad memoriam reduxit : quid
egissent bonum aut malum. & tumen ambouna et pari originalis
reatus damnation tenerentur adstricti : sola diuini ⁊ udicui dis¬
cretione dictum fuerit quia maior serui& minori Qđ postero
mani festius ꝑ proph&ã ds̃ inculcat dicens : Ia cobdilexi. esau aũt̃

Expanded text:
dmirabile, et ineffabile mysterium aeterni judicii, tam in parte electorum quam etiam reproborum. Quod etiam beatissimus Isaac patriarcha repente sibi plenius ac profundius in duobus suis geminis revelatum, velut cum Apostolo mente excedens , « et incomprehensibilia Dei judicia atque investigabiles vias » contemplatus « expavit » ut scriptum est, « stupore vehementi, et ultra quam credi potest, admiratus est. » Neque enim hoc tantopere stupuisse ac miratus esse credendus est, si caecus et pius pater, aut verisimilitudine, aut propria affectione in discernendis filiis vel falli potuit, vel errare , sed subito revelationis ictu cor ejus illuminatum, ad memoriam reduxit, quid egissent bonum aut malum, » et tamen ambo una et pari originalis reatus damnatione tenerentur astricti, sola divini judicii discretione dictum fuerit, « quia major serviet minori, » quod postea manifestius per prophetam Deus inculcat, dicens: « Jacob dilexi, Esau autem
Abbreviated transcription (Latin):
& granditer ostenditur. & immobilitas praedistinationis dĩ.¬
& ipsius praedistinationis effectũ : Cumtunta & tũ grauia mala
ꝑeuntib: comminatus. subiureiurandodicit : Si non utputaui
itaerit & quomodomente tractaui sic eueni& ⁊ Idest : sicut co¬
gitaui & mente tractaui in a&erni consilii praedistinatione.
itaerit & sic eueni& in ipsarum rerum adimpletione: quod
&iũ sequentia ꝓph&ȩ uerba : magnifice et clurissime osten¬
dur : dicentis ex ꝑsona dĩ : hoc consilium quod cogitaui suꝑom

Expanded text:
 granditer ostenditur et immobilitas praedestinationis Dei e granditer ostenditur et immobilitas praedestinationis Dei et ipsius praedestinationis effectus, cum tanta et tam gravia mala pereuntibus comminatus sub jurejurando dicit: « Si non ut putavi ita erit, et quomodo mente tractavi sic eveniet, » id est sicut cogitavi et mente tractavi in aeterni consilii praedestinatione, « ita erit et sic eveniet » in ipsarum rerum adimpletione. Quod etiam sequentia prophetae verba magnifice et clarissime ostendunt dicentis ex persona Dei: « Hoc consilium quod cogitavi super
Abbreviated transcription (Latin):
comminatur dicens : Dico aũt uob: quod nemo uirorum illoꝵ
quiuo catisunt . gustubit cȩnũ meam : Veritatis enĩ dixisse.
pculdubio iurasse ẽ ⁊ Tulis ẽ &illa dĩ iuratio apud esaiam ꝓphe¬
tũ ubi postonusbabylonis & regni asseriorum quienant
sȩuissimi hostes populidĩ : ꝑ quossi cutbeatus iohannes apłs in a¬
pocalypsiostendit. significatur totaciuitus diuboli idestom̃is
multitudo reproborum : interponitds̃ iusiurandum decestis¬
sima tulium ꝑditione dicente ꝓph&a. Iurauit dñs exercitu¬
umdicens ⁊ Si non utputaui ituerit . & quomodo mente tracta¬
ui sic eueni& : Vt conteram assyrium interra meio & in mon¬
tibus meis conculcem eum: hoc consilium qđ eogituui supom
nem terrũ. & hecẽ manus extenta suꝑuniuersas gentes :¬
ñseñĩdẽ exercituum decreuit. & quis poterit infirmaere ꝯ
ꝑtmanus extenta & quis auest& eam: In quib: uerbis mirabilit̃¬

Expanded text:
comminatur, dicens: « Dico autem vobis quod nemo virorum illorum comminatur, dicens: « Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabit coenam meam . » Veritatis enim dixisse, procul dubio jurasse est. Talis et est illa Dei juratio apud Isaiam prophetam, ubi post onus Babylonis et regni Assyriorum, qui erant saevissimi hostes populi Dei, per quos, sicut beatus Joannes apostolus in Apocalypsi ostendit, significatur tota civitas diaboli, id est omnis multitudo reproborum, interponit Deus jusjurandum de certissima talium perditione, dicente propheta: « Juravit Dominus exercituum dicens: Si non ut putavi ita erit; et quomodo mente tractavi, sic eveniet, ut conteram Assyrium in terra mea, et in montibus meis conculcem eum; hoc consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus extenta super universas gentes. Dominus enim Deus exercituum decrevit, et quis poterit infirmare? et manus est extenta, et quis avertet eam? » In quibus verbis mirabiliter et
Abbreviated transcription (Latin):
& non frustrabit eum. defructu uentristui ponam suꝑsedem tuã:
Siergo in his omnib: immobilitas consilii & praedistinationis dũ
ꝑipsius iurationem intelligitur in saluatione electorum Ita e con¬
trario intellegenduẽ indamnatione rȩꝓborum. ubideeis ipse
omp̃s ds̃dicit : Ipsi uero non cognouer̃uius meos. quib: iuraui in ira
mea suntrabunt in reqiem meam: Nempe & hiciuris iurandi
immobilitus inter ponitur . ut nullus eorum dequib: tũ terribilit᷑
iuratumẽ in requiem dĩ intraturus credatur : Nectamen in¬
iuste : quia in impi&ate scđm duritiã sua & cor impenitens
ꝑdura re uoluer̃ ⁊ Praemittente ipsod ño: ipsiuero non cogno¬
uer̃ uias meas : & deinde subiungente . quibus iuraui in mamea
si intrabunt inrequiem meã ⁊ huic iurationi simileẽ illud
quod de contemptorib: conuiuii sui. ipsaueritus in euungelio

Expanded text:
et non frustrabit eum: de fructu ventris tui ponam super sedem tuam . et non frustrabit eum: de fructu ventris tui ponam super sedem tuam . » Si ergo in his omnibus immobilitas consilii et praedestinationis Dei per ipsius jurationem intelligitur in salvatione electorum, ita e contrario intelligendum est in damnatione reproborum, ubi de eis ipse omnipotens Deus dicit: « Ipsi vere non cognoverunt vias, quibus juravi in ira mea, si intrabunt in requiem meam . » Nempe et hic jurisjurandi immobilitas interponitur, ut nullus eorum de quibus tam terribiliter juratum est, in requiem Dei intraturus credatur. Nec tamen injuste, quia in impietate « secundum duritiam suam et cor impoenitens » perdurare voluerunt, praemittente ipso Domino: « Ipsi vero non cognoverunt vias meas » , et deinde subjungente: « Quibus juravi in ira mea si intrabunt in requiem meam. » Huic jurationi simile est illud quod de contemptoribus convivii sui ipsa Veritas in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
nis & iurationis suae. quibus impossibile est mentiridm̃ siue ꝓmitten¬
tem siue ꝓmissc sua iurantem : Fostissimum solacium habeamus qui
ratio non ẽ aliud. nisi immobilis consiludĩ. a&erna & in cõmutabilis
praedistinatio : De quo immoli consilio dĩ dicit psalmista : Consiliũ
aut̃ dñi in a& ernum man& cogitationes cordis eius ingeneratioNł
lit & omnis uoluntas mea fi& ⁊ Si cut ergo hicꝑ dĩ iurationem ad
a braham factã : docentel pło immobilitatẽ consilu idest prae¬
distinationis eius intelligimus ita &ibi intelligere debemus. ubi de
&erno xp̃isacer dotio ds̃iurasse introducitur. dicente psalmisti ⁊
Iurauit dñs & non penitebit eum. tuessacerdos ina &ernum scđm
ordinem melchi sedh&̧c ⁊ Qubi iterum inpsalmo deꝓmissione
dĩ adbeatũ dauid factadicitur .⁊ Iurauit dñs dauid ueritatem

Expanded text:
nis et jurationis suae, « quibus impossibile est mentiri Deum, » sive promittennis et jurationis suae, « quibus impossibile est mentiri Deum, » sive promittentem, sive promissa sua jurantem, « fortissimum solatium habeamuratio non est aliud nisi immobilis consilii Dei aeterna et incommutabilis praedestinatio. De quo immobili consilio Dei dicit Psalmista: « Consilium autem Domini in aeternum manet; cogitationes cordis ejus in generatione bit, et omnis voluntas mea fiet . » Si ergo hic per Dei, jurationem ad Abraham factam docente Apostolo « immobilitatem consilii, » id est praedestinationis ejus, intelligimus: ita et ibi intelligere debemus, ubi de aeterno Christi sacerdotio Deus jurasse introducitur, dicente Psalmista: « Juravit Dominus, et non poenitebit eum Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech ; et ubi iterum in Psalmo de promissione Dei ad beatum David facta dicitur: Juravit Dominus David veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ꝑsem&ipsum dicens iNisi benedicens b: benedicamtibi
& multiplicans multiplicabote.: Vbi& post paululum subiungit:
homines ꝑmarem sui uirant . & om̃is controuersiȩ eorũ finis
ad confirmationem iuramentum : Inquo abundantius uolens
ds̃ ostendere pollicitationis hȩredibus immobilitatẽ consiliisui
interposuit ius iurandum i Vt ꝑduasres quib: impossibile est
mentiridm̃. fostissimum solacium habemus. quic̃ fugimus
adtenendũ ꝓpositam nobisspem : Ecce in paste electorum qui ꝓmis¬
si sunt ut essent abrahȩ filii & hȩredes noui & ȩterni testamenti.
omp̃s ds̃ quia neminẽ hab& muiorem iurat ꝑsem& ipsum : & quid
intelligendum sit ꝑ hociusiurandum : doc& nos apł̃s: Videlic& quod
hoc modo uolueritds̃ hȩredib: pollicitationis suae : abundantius os¬
tender eim mobilitatem consilusuiꝰ Vt ꝑduas res. id est pollicitatio¬

Expanded text:
ravit per semetipsum dicens. Nisi benedicens benedicam tibi, ravit per semetipsum dicens. Nisi benedicens benedicam tibi, et multiplicans multiplicabo te ; » ubi et post paululum subjungit: « Homines per majorem se jurant, et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem est juramentum. In quo abundantius volens Deus ostendere pollicitationis haeredibus immobilitatem consilii sui, interposuit jusjurandum, ut per duas res quibus impossibile est mentiri Deum, fortissimum solatium habeamus, qui confugimus ad tenendam propositam nobis spem . » Ecce in parte electorum, qui promissi sunt, ut essent Abrahae et filii, et haeredes Novi et aeterni Testamenti, omnipotens Deus, quia neminem habet majorem, jurat per semetipsum. Et quid intelligendum sit per hoc jusjurandum, docet nos Apostolus, videlicet, quod hoc modo « voluerit Deus haeredibus pollicitationis suae abundantius ostendere immobilitatem consilii sui; ut per duas res » , id est, pollicitatio
Abbreviated transcription (Latin):
miter credimus tã indubitanter confitemur futurum : Seigitꝰ
ut iam dictumẽ unusquisq: dumficculttes dutur . dõ auxiliunte
mut& in melius: Hoc eñi ꝓculdubio uult. qui quotidie clamat &
ammon& dicens ⁊ Dec lina amalo & facbonum ⁊ Et iterum:
conuestiminiadme . & conuestar aduos dicit dñs exercituum .i
tioni nihil possumus addere uł auferre: Et ideo plenã et ꝑfec¬
tũ praedistinationẽ iustiiudiciidĩ tũ in paste electorũ quã in
paste reꝓborum sicut omnino ueraẽ. ueraciter confiteumur
neminimis cđiam dĩ negantes nemini conuersionis gratiũ dero¬
guntes nemini aditum indulgentiue cluudentes. sed omnib:
in iniquitate ꝑmunere uolantibus. utilem etsalubrem terrorẽ
incutientes : hanc enĩ utriusq pastiscestissimũ &immobilem
praedistinationẽ dĩ. declarat nob̵ apłs dicens ÷ a brahȩnumq
ꝓmittens ds̃. qm̃ neminem habuit ꝑquem iurar& maiorem : iu¬

Expanded text:
miter credimus, tam indubitanter confitemur futurum? Se igitur, miter credimus, tam indubitanter confitemur futurum? Se igitur, ut jam dictum est, unusquisque dum facultas datur, Deo auxiliante, mutet in melius. Hoc enim procul dubio vult, qui quotidie clamat et admonet, dicens: « Declina a malo, et fac bonum ; » et iterum: « Convertimini ad me, et convertar ad vos, dicit Dominus exercituum . » tioni nihil possumus addere vel auferre. Et ideo plenam et perfectam praedestinationem justi judicii Dei tam in parte electorum quam in parte reproborum, sicut omnino vera est, veraciter confiteamur, nemini misericordiam Dei negantes, nemini conversionis gratiam derogantes, nemini aditum indulgentiae claudentes, sed omnibus in iniquitate permanere volentibus utilem et salubrem terrorem incutientes. Hanc enim utriusque partis certissimam et immobilem praedestinationem Dei declarat nobis Apostolus dicens: « Abrahae namque promittens Deus quoniam neminem habuit per quem juraret majorem, ju
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur . & praescientiũ & prae distinationẽ a &ernum eẽ
upuddm̃ nec tumen aliquem ꝑhȩ ad malum cogi. sedtantũ¬
modo qualis quisq futurus sit praesciri . & ꝓut gesserit iudicuri:
iste prorsus catholicesentit : Ceste in professione fidei catho¬
licȩ quũ nisi quisq integram inuiolutamq: seruauerit absq: du¬
bio inu&ernum peribit & quũ nisiquisq fideliter firmiterq:
crediderit saluus eẽ non poterit : om̃s uno ore confitemur. qđ
in uduentu unigeniti filiidĩ decȩlo omnes homines resurgere
hubent cũ corporib: suis. & reddituris unꝰ defactis ꝓpriis rationẽ ⁊
Et quibonuegerunt ibunt inuitã a&ernũ. quiuero mala in ig¬
nem &ernum : Manifesteergo quod deutraq paste tum
electorumquã reꝓborum hic confitemur : utrumq: ẽ uer um.
utrumq: iustum. utrumq ina&erno &iusto dĩ iudicio praedis¬
tinutum: Namsi non ẽ praedistinatum. quomodo hactam fir¬

Expanded text:
confitetur et praescientiam et praedestinationem aeternam esse confitetur et praescientiam et praedestinationem aeternam esse apud Deum, nec tamen aliquem per haec ad malum cogi, sed tantummodo qualis quisque futurus sit praesciri, et prout gesserit judicari, iste prorsus catholice sentit. Certe in professione fidei catholicae, quam nisi quisque integram inviolatamque servaverit, absque dubio in aeternum peribit; et quam nisi quisque fideliter firmiterque crediderit, salvus esse non poterit, omnes uno ore confitemur, quod in adventu unigeniti Filii Dei de coelo omnes homines resurgere habent cum corporibus suis, et reddituri sunt de factis propriis rationem. « Et qui bona egerunt ibunt in vitam aeternam; qui vero mala, in ignem aeternum. »  Manifeste ergo quod de utraque parte, tam electorum quam reproborum, hic confitemur, utrumque est verum, utrumque justum, utrumque in aeterno et justo Dei judicio praedestinatum. Nam si non est praedestinatum, quomodo hoc tam fir
Abbreviated transcription (Latin):
uequitas solaiustitia inuenitur: hoc namq erga liominos di¬
uina praedistinatio qđ & diuima praescieritia agte, Praeseiuut
em̃ ds̃mnelos futiros: sedipsasua praescientia noneos compulit
fierimidos : Praedistinauit iustoudiciosuo : eos qui in malis
ꝑseuerauerint puniendos: nectamen eudem praedistinatio¬
nesua ut maliessent uel in malis ꝑseuerarent coegit:
Ethecẽ upudillum acquitas : Vt qui uolentes ꝑstiter̃ inmalis
nolentes puniantus insuppliciis : Seipsum ergo homo mut &.
seipsum dum tempus ẽ corrigat & emend&. qui omp̃tem atq.
a &ernũ dĩ praesentũ & praedistinationem : muture ułdes¬
truere nonual& : Siquis enĩ neg& esse apud dm̃ praescientium & p̃¬
distinationẽ. manifeste in fidelis ẽ.: Si quisdicit : qđ praescien¬
tia & praedistinatio eius. aliquem compellat ut malussit & a¬
liud ẽẽ non possit : horribiliter blasphemat: Quiaũt fidelit̃

Expanded text:
aequitas, sola justitia invenitur? Hoc namque erga homines diaequitas, sola justitia invenitur? Hoc namque erga homines divina praedestinatio, quod et divina praescientia agit. Praescivit enim Deus malos futuros, sed ipsa sua praescientia non eos compulit fieri malos. Praedestinavit justo suo judicio eos qui in malis perseveraverint puniendos; nec tamen eadem praedestinatione sua, ut mali essent, vel in malis perseverarent, coegit. Et haec est apud illum aequitas, ut qui volentes perstiterunt in malis, nolentes puniantur in suppliciis. Seipsum ergo homo mutet; seipsum, dum tempus est, corrigat et emendet, quia omnipotentem atque aeternam praescientiam et praedestinationem mutare vel destruere non valet. Si quis enim neget esse apud Deum praescientiam et praedestinationem, manifeste infidelis est. Si quis dicit quod praescientia et praedestinatio ejus aliquem compellat ut malus sit, et aliud esse non possit, horribiliter blasphemat. Qui autem fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ułiniquos praeor dinauit ad poenã : in paste aud& homo
accipere . & in paste negure.: quasi omp̃sds̃ . qui diusto iudicio
suo deelectis ess& facturus et praescierit & prȩdistina uerit:
quidaut eodemiusto iudicio dereꝓbis ess& gesturus. praescierit
tantum nec praedistinauerit: Cũ in utraq paste: unũ sitiudici¬
um una iustitia. qua ueliustis praemi uł iniquis supplicia
retribiuntur : Nãsihȩc praedestinatio diuini iudicu : ess& ali
cui uiolentic uł iniusta u praeiadiciario. merito iniustumdñ
urguer& Immo deillo apud quem ñ est iniquitas. Nullatenus
credideber& : Cũ aũt manifestissime non sit uiolenta: quianul¬
lum cõpellit ut malus sit. et aliud eẽ non possit:: Non sit in iustio
quaeillos tantum modo qui suo uitio in malis ꝑseuerauerint
punit: non sit praeiudiciaria : quia non praeuidicat aliquẽ
ut quasi eius sententia & nonsuomerito pereat : quidineio
reprȩhenditur uł quasiblasphemum putatur inqua solie

Expanded text:
dinavit ad poenam, in parte audet homo accipere et in parte negare? quasi omnipotens Deus quid justo judicio suo de electis esset facturus et praescierit et praedestinaverit; quid autem eodem justo judicio de reprobis esset gesturus, praescierit tantum, nec praedestinaverit, cum in utraque parte unum sit judicium, una justitia, qua vel justis praemia, vel iniquis supplicia retribuuntur. Nam si haec praedestinatio divini judicii esset merito alicui violenta, vel injusta, vel praejudiciaria, merito injustum Deum argueret; imo de illo, « apud quem non est iniquitas, » nullatenus credi deberet. Cum autem manifestissime « non sit violenta, » qua nullum compellit ut malus sit, et aliud esse non possit, non sit injusta, quae illos tantummodo qui suo vitio in malis perseveraverint, punit; « Non sit praejudiciaria, » quae non praejudicat aliquem ut quasi ejus sententia et non suo merito pereat; quid in ea reprehenditur, vel quasi blasphemum putatur, in qua sola
Abbreviated transcription (Latin):
enim totum qđ dedñi nr̃i diuinitate atq in carnatione ꝑapłos annun¬
tiatur generaliter magnȩpi&atis mysterium sittem poribus
a&ernis tacitum nec aliis generationibus filiis hominum agnitũ.
& cscłis indõ qui om̃ia creauit absconditum : Nuncaũt ꝑscripturas
ꝓph&arum & praedicationẽ apłorum manifestatum : tam̃ &iam
specialiter istud deinserut abilib: diuinis iudicus & dispositionibus
siue in excȩcatione in fidelium siue in inluminatione fidelium.

Expanded text:
enim totum quod de Domini nostri divinitate, atque incarnatione per apostolos annunenim totum quod de Domini nostri divinitate, atque incarnatione per apostolos annuntiatur, generaliter « magnae pietatis mysterium » sit « temporibus aeternis tacitum; nec aliis generationibus filiis hominum agnitum, et a saeculis in Deo, qui omnia creavit, absconditum; nunc autem per Scripturas prophetarum et praedicationem apostolorum manifestatum: » tamen etiam specialiter istud de inscrutabilibus divinis judiciis, et dispositionibus, sive in excaecatione infidelium, sive in illuminatio
Abbreviated transcription (Latin):
u&ernȩ uoluntatis eius : quodutiq sine praescientia & praedistina¬
tione eẽ non potest : Ibi uocatio : quia non exoperibus sed ex uocanle
dictumẽ maior serui& minori : Et sicut electio gratuita in ia cob
de quodictumẽ ia cobdilexi : ituiustadũnatio in esau dequo adiun¬
gitur : esauaut̃ odiohabui : hoc diuinorum iudiciorũ in utrãq par¬
missime cen&eccła: Quianim yrum : praecipue ꝑtin& ad cõmer¬
dandam & declarandam gratiã xp̃i. ut qui gloriatur indño gloraet᷑ꝰ
Absconditum quidem a scłis indõ : sed ꝑscripturas ꝓph&urum . ecełȩ
eius intercȩtera quiȩudm ysteriũ saluatoris pertinent praedi
gere prudentiã meam inmysteri oxp̃i. qđ aliis generationib: nonẽ agnitũ
euungelitare inuestigabiles diuitias xpͣi. & in luminare om̃s quae sit dis¬
pensatio sacram̃ti. absconditi a scłis indõ qui om̃acreauit : : Lic&

Expanded text:
aeternae voluntatis ejus, quod utique sine praescientia et praedestinaaeternae voluntatis ejus, quod utique sine praescientia et praedestinatione esse non potest: ibi vocatio quia « non ex operibus, sed ex vocante dictum est, major serviet minori. » Et sicut electio gratuita est in Jacob de quo dictum est: « Jacob dilexi, » ita justa damnatio in Esau, de quo adjungitur: « Esau autem odio habui. » Hoc divinorum judiciorum in utramque parmissime tenet Ecclesia, quia nimirum praecipue pertinet ad commendandam, et declarandam gratiam Christi, « ut qui gloriatur, in Domino glorietur . » Absconditum quidem a saeculis in Deo, sed inter Scripturas prophetarum Ecclesiae ejus inter caetera, quae ad mysterium Salvatoris pertinent, praedigere prudentiam meam in mysterio Christi, quod aliis generationibus non est agnitum evangelizare investigabiles divitias Christi, et illuminare omnes, quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo qui omnia creavit . » Licet
Abbreviated transcription (Latin):
catas operatuu dñe. nimis ꝓfundȩ factaes un cogitatione tuue:
Necfrustrac apłs ad romanos scribens & dealtitudine praescientia e¬
& praedistinationis diuinȩ attentissime disputans: ut quicumq.
saluantur. nonsuis meritis autuiribus. sedomnino soludĩ gratia
saluari intellegdtur . iuxta sempiter num ꝓpositum uoluntatis
suue : quos uoluit praescientis. praedistinaentis. uocantis iustificanis
&glorificantis : Non frustra inquã. detalib: disputans Quehement᷑
inculcans : cumpleraq postecc &alia posiuiss& : istud uelut praecipuũ
& maximum elegit testimonium ułexemplum. depraefaatis uidelic&
geminis quod primolo coponer&. ad tũ ꝓfundum in ssterium
ꝓbandum & cõmendandum : Totum nũq̃ in eo breuit̃ cõpraehen¬
ditur: cũ ait : Vt scđm electionem ꝓpositũ dĩ maner& Non exope¬
ribus sed ex uocante dictum ẽ quia maior serui & minoriꝰ Ibieniẽ
electio dĩ gratuita idẽ bsq. operibus : inia cob: Ibi prã positum

Expanded text:
ne; nimis profundae factae sunt cogitationes tuae . » Nec frustra Apostolus ad Romanos scribens, et de altitudine praescientiae et praedestinationis divinae attentissime disputans , ut quicunque salvantur non suis meritis aut viribus, sed omnino sola Dei gratia salvari intelligantur, juxta sempiternum propositum voluntatis suae, quos voluit, praescientis, praedestinantis, vocantis, justificantis, et glorificantis; non frustra, inquam, de talibus disputans, et vehementer inculcans, cum pleraque postea et alia posuisset; istud velut praecipuum, et maximum elegit testimodium vel exemplum de praefatis videlicet geminis, quod primo loco poneret ad tam profundum mysterium probandum et commendandum. Totum namque in eo breviter comprehenditur cum ait: « Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, quia major serviet minori . » Ibi enim est electio Dei gratuita, id est absque operibus, in Jacob, ibi propositum
Abbreviated transcription (Latin):
omiafuer̃ agnita:: Sic & postꝑfectum respicitomĩa. Opera om̃is carnis
coruillo & ñ ẽ quiquã absconditũ ab oculis eius : A scło et usq insł m respicit.
et nihilest mirabile in conspectueius . i Non ẽ dicere : quidest hoc autquid est
illud .  Omiã enĩ intempr suo quȩrentur .: Non praeterit illum omnis cogi¬
tatus. & non abs conditse ab eo ullussermo : Magnalia sapientiae suace deto¬
rauto quaeẽ ante scłm &usq in sđm ⁊ neq ab iectumẽ neq minuitur et none¬

Expanded text:
a. Opera omnis carnis coram illo, et non est quidquam absconditum ab oculis ejus. A saeculo et usque in saeculum respicit, et nihil est mirabile in conspectu ejus. Non est dicere: Quid est hoc, aut quid est illud: omnia enim in tempore suo quaerentur. Non praeterit illum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo. Magnalia sapientiae suae decoravit, quae est ante s
Abbreviated transcription (Latin):
tũ diligenter dicendum put auimus ut praedistina uit et decreuit.
et definiuit uel praefiniuit : idipsum significare intellegatur : Conuent¬
runt ergo aduersus scm̃ puerumiłim quẽ unxit ds̃ herodes & pontius

Expanded text:
tam diligenter dicendum putavimus, ut praedestinavit, et decrevit, tam diligenter dicendum putavimus, ut praedestinavit, et decrevit, et definivit, vel praefinivit, idipsum significare intelligatur: « Convenerunt ergo adversus sanctum puerum Jesum, quem unxit Deus, Herodes et Pon
Abbreviated transcription (Latin):
rũtuumiħmquemunxisti hero des etpontius pilatus cumgentib:
et populis iudȩoꝵ : facere quaemanustua et consilium decreuerunT
fieri ubi e ñi latinus interpres. ad sensumtrans ferensnumero plurali
posuit ingrȩco singularinumero legitur quȩ manustuac et consilium
praedistinauit fieri: Sicut etiã hoc ipsum testimoniũ in libro deprȩ¬
destinatione sc̃oꝵ. beatus augustinus posuisse inuenitur. : Idipsum eñĩ
distinauit : Ibi et in illa epła et in hacsententia deactibus apłorum : grece
positũ ẽ Π̃ΡΟΩΡΙC EΝ : Quodut num dictũ est. alii ꝓprie transtuler̃
praedestin auit : alii : definiuit uel praefiniuit .: Ali : decreuit. ułplu¬
ralinumero decreuer̃ : ubi et illud est ualdemirum: Quia sicut in pro¬
ph&a legitur & consiliũ dĩ et manus extenta : itacethicponitur. facere
quae manustua et c̃silium decreuit siuedecreuer̃fieri: quodidcirco

Expanded text:
rum tuum Jesum, quem unxisti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus rum tuum Jesum, quem unxisti, Herodes et Pontius Pilatus cum gentibus et populis Judaeorum facere quae manus tua et consilium decreverunt fieri . » Ubi enim Latinus interpres ad sensum transferens numero plurali posuit decreverunt, in Graeco singulari numero legitur, « quae manus tua et consilium praedestinavit fieri. » Sicut etiam hoc ipsum testimonium in libro de Praedestinatione Sanctorum B. Augustinus posuisse invenitur. Idipsum enim destinavit, ibi et in illa Epistola et in hac sententia de Actibus apostolorum Graece positum est προώρισεν, quod, ut jam dictum est, alii proprie transtulerunt praedestinavit, alii definivit, vel praefinivit, alii decrevit, vel plurali numero decreverunt; ubi et illud est valde mirum: quia sicut in propheta legitur, et « consilium Dei, et manus extenta, » ita et hic ponitur, « facere quae manus tua et consilium decrevit, sive decreverunt fieri. » Quod idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
Profecttenĩ in his uerbis. ꝑ consilium qđ cogitauit dr̃ supomnẽ
terram a &erna eius praedistinatio ⁊ & ꝑ manum extentũ
eiusdem consilii intellegenda ẽ adimpletio. ⁊ &ut cognos cam
nullum consilio & effectui praedistinationis eius posse resistere :
dicitur : ⁊ Dñs enim ds̃ exercituum decreuit. utiq in&erno consilio
praedistinando : & qui spoterit infirmare. utintellegatur nullus:
& manus eius extenta. utiq ad eaquae praedistinauit efficienda:& quis
auest& ecm : Intelligitur similiter nullus: cum enĩdicitur : Dñs
enim ds̃ exercituum decreuit. quid est aliud decreuit : nisi praedisti¬
nauit. praefiniuit . statuit praefixit. praeor dinauit. Ex quo ma¬
nifeste intelligimus quid sit praedistinatum : uidelic& praefinitũ.
statutũ praefixum praeor dinatum : hic numq: sermo idest decre¬
uit : &iũ in actibus apłorum insimilire atq: eodem sensu ponitur :
ubi multitudo fidelium. unanimiter leuantes uocem in oratione. dixe

Expanded text:
enim in his verbis, per consilium quod cogitavit Deus super omnem terram, aeterna ejus praedestinatio; et per manum extentam, ejusdem consilii intelligenda est adimpletio. Et ut cognoscamus nullum consilio et effectui praedestinationis ejus posse resistere, dicitur: « Dominus enim Deus exercituum decrevit, » utique In aeterno consilio praedestinando. « et quis poterit infirmare, » ut intelligatur nullus. « Et manus ejus extenta, » utique ad ea quae praedestinavit efficienda; « et quis avertet eam? » Intelligitur similiter nullus. Cum enim dicitur: « Dominus enim Deus exercituum decrevit, » quid est aliud decrevit, nisi praedestinavit, praefinivit, statuit, praefixit, praeordinavit? Ex quo manifeste intelligimus quid sit praedestinatum, videlicet et praefinitum, statutum, praefixum, praeordinatum. Hic namque sermo, id est decrevit, etiam in Actibus apostolorum in simili re atque eodem sensu ponitur, ubi multitudo fidelium unanimiter levantes vocem in oratione dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
si coportis se liberuri ut expluribus non liberatis atq indamnatione
iustissima derelictis ostender&ur quid commeruisre uniuers a conspar¬
sio : Et quo & iamistos debitum iudiciumdi ducer& nisi eius indebita
miseri cordia subueniss& : Vt uolentium desuis meritis gloriuri :
omneosobstruatur: Et qui gloriatur in dño glorielur  Quae
omnia exfidelis simorum & clarissimorum patriro lisputationib:
sumpta. & tanta diuinorum testimoniorum atq: euidentis sima¬
rum rationum contestatione declarata atq firmata cumita
omnino indubitanter credenda actenenda sint : triaquȩdam
principaliter magna & horrenda mala quantum intelligi
datur & in reprobis diuini iudicii seueritate r&enta. & inelectis
diuinȩ bonitatis remiseratione remissa sunt ac soluta
Man&namq: in illis antiquȩ & primȩ prȩuaricationis rectus
qui in istis xpi sanguineẽ del&us : Man& in illis sententia

Expanded text:
sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis ostenderetur, quid commeruisset universa conspersio: et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indebita misericordia subvenisset, ut volentium de suis meritis gloriari « omne os obstruatur, et qui gloriatur, in Domino glorietur . »  Quae omnia ex fidelissimorum et clarissimorum Patrum disputationibus sumpta, et tanta divinorum testimoniorum, atque evidentissimarum rationum contestatione declarata atque firmata, cum ita omnino indubitanter credenda ac tenenda sint, tria quaedam principaliter magna et horrenda mala, quantum intelligi datur: et in reprobis divini judicii severitate retenta, et in electis divinae bonitatis miseratione remissa sunt ac soluta. Manet namque in illis antiquae et primae praevaricationis reatus, qui in istis Christi sanguine est deletus. Manet in illis sententia
Abbreviated transcription (Latin):
propria multa conmisit : Verumtamen quod paulo postdicit : sicut per
unius delictum in omnes homines ad condemnationem Ita& perumus iusti¬
ficationem in omnes homines a diustificatione munitȩ : satis indicat. exadum
neminem natum nisidamnatione d& ineri: Et neminem nisi in xp̃o re¬
natum adum natione liberari: IT EMI Rema nentibiis itaq: angelis
& hominibus reprobis inaerna poena : tunc scĩscient plenius quidbomeis
contulit gratia : Tun crebus ipsis euidentibus apparebit quod inpsalmo
scriptum est: Miseri cordium e iudicium cantubo tibidnẽ : Quia nisi per
in debitum misericordiam : nemoliberatur : Et nisi per debitum iudicium
nemodamnatur IT ΕΜ. V piuersum genus humanum tamiusto
iudicio diuino in apostatica radicedam natum ut &iamsi nullus in delibe¬
rtrelur nemorec teposse dĩ uitu perre iustitiam: Et qui liberantur s

Expanded text:
propria multa commisit. Verumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per propria multa commisit. Verumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justificationem in omnes homines ad justificationem vitae, » satis indicat ex Adam neminem natum, nisi damnatione detineri, et neminem, nisi in Christo renatum, a damnatione liberari. Item : Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius quid boni eis contulit gratia. Tunc rebus ipsis evidentius apparebit quod in psalmo scriptum est: « Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine : » quia nisi per indebitam « misericordiam » nemo liberatur; et nisi per debitum « judicium » nemo damnatur. Item : Universum genus hominum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam. Et qui liberantur,
Abbreviated transcription (Latin):
auersauiolauit : quȩ salubremseruitutem ab eius legibus male libero ab¬
rupit arbitrio uniuersa maeernum de serer&ur abeo ut prosuo merito
poenampendere& sempiternam : Pane ita facer& : sitantumiustus non
&iummisericorsesse : Suamque in debitum misericordiam multo euidentius.
im in dignorum potius liberatione monstrar& : IT EΜ Illeunus : unum
peccatum misit in mundum : Isteuero unus ponsolumillud unum sed cunc¬
ta simul abstalit quȩa aditamuenit : Vnde dicitu postolus  Non sicut per
unum peccantem itu est & domim : Namiudicium quidem ex uno incondem¬
nationem : Eratiacutem ex multis delictis inustificationem : quia utiq: illud
unum quodoriginaditer trahitur : &iumsi solum sit ob noxios damnation
facit: Gratia uer& ex multis delictis iustificat hominem qui pr&er illud
unum quod communitercumomnibus originaditer traxit : sua quoque

Expanded text:
aversam violavit; quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abaversam violavit; quae salubrem servitutem ab ejus legibus male libero abrupit arbitrio, universa in aeternum desereretur ab eo, et pro suo merito poenam penderet sempiternam. Plane ita faceret, si tantum justus, non etiam misericors esset, suamque misericordiam multo evidentius in indignorum potius liberatione monstraret. Item : Ille unus unum peccatum misit in mundum; iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit, quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: « Non sicut per unum peccatum, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin& iustum quc quid eeca elindomita concupiscentia facuam libostenr
mali &quicquidm amfestis apertisꝙ poenis patiuntur mutĩ uens ane
atatorisdeontentebontute : eimnalis an gelis ubmimstreate uat in unadẽ
petenticms que subminisetratio siauferatur inter tudnt̃e hnorinnum quẽ¬
us de prepigneuitiat dammati qmascentium formur esemmnae
a nimare ordinare membra Pertem perumu&ietes ꝑlacorum spatia
Vege uresensus alimenta donare: Meliusenim iudicauit demalis benefacerel
quam mala nullaesse ꝑmittere : Et siquidem in meliis. hominum reforma¬
tionem nullum pror susesseuoluisr& : sicut impiorum nulla est angelorum :
nonimmeritofier&. : Vt natura quȩd m̃ deseruit quȩ prȩceptum suicreutoris
quod custo dire facilli me posr& sua male utens potestate calcauit atq trans¬
gressuestiquȩ inse sui conditoris imuginem abeuis lumine contumaciter

Expanded text:
pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali et quidquid manifestis apertisque poenis patiuntur inviti; non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacemque potentiam; quae subministratio si auferatur, intercidit, et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium formare semina, et animare, ordinare membra per temporum aetates, per locorum spatia, vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim judicavit de malis benefacere, quam mala nulla esse permittere. Etsi quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, non immerito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris quod custodire facillime posset sua male utens potestate calcavit, atque transgressa est; quae in se sui Conditoris imaginem ab ejus lumine contumaciter
Abbreviated transcription (Latin):
quaminumbrautȩlinde iustiti a custodita in meliora conscende ree collocauit:
Hinc post peccatum ex suleffectus: stis pemquoqsuam quam peccando inse tam¬
quam inra dice uitiauerat poena mortis &dam nationisobstrinxit Nt
quic quid prolisexillo & simuld amnatia perquampacauerat coniuge
percarnidem concupiscentiam in qua moboedientiȩ paena simlis relir ibutaẽ
nascereiur traher&originalepeccatum . Quotrahereiur pererpore sdolo¬
res: diuerior adilud extremum cumdesertoribus angelis uitia toribus
& posses oribus e consor tibussuis :si nefine supplicium : Sic ꝓunum hominem
peccatum in trauit inmundum &perpeccatim mors. eitiamnom̃s homines
ꝑtransiuit in quo om̃ pecauerunt enundum quippe appeliaute eolocs
generishu mam mastadamnatu Et adiuneta partecorum quiperc aueru
angelo rum luebiatim pȩdoer tionis dignisimaoppenas : Adrten auis pedi

Expanded text:
quam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. quam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines petransiit, in quo omnes peccaverunt . » Mundum quippe appellavit eo loco generis humani massa damnata; et adjuncta parte eorum, qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mihi fuerat responsurus pro eodemparuulo quem gertar& quia proseille
respondere nom poss&ł : Quomodoer godicturuserat eum remuntiaredia¬
bolo cuius in eomhilẽe : Quomodo conuertiad dm̃ : a quo non ess& auersi:
Credere intercu&era in remissionem peccatorum : quȩ illinulla tribueret᷑ :
Ego quidem si contra heceum sentire exestim arem nec ad sacramenta
cumparuu lointia reꝑmit terem: Ipseautem in hoc qua frontead homi¬
nes quamente d dm̃ seferr& ignoro : Ex libro &iũ eiusdem beatidoc¬
toris quiusitatiusen chiridion appellut᷑adeiusdem rei dilucidationẽ hȩc
pauca decerpenda & ad notunda credichmus : Aitnamq: Sed homo
hdi& poenaim pro priam quaiam corporismor tepunitus est : Alos tisei quippe
sipplicium di comminatus fuerat si peccare : Siceum munertans libero arbi¬
trioittumeniregere imperio terrerelexitio : At quin parad si flicitate tam¬

Expanded text:
mihi fuerat responsurus pro eodem paruulo, quem gestaret, quia pro se ille mihi fuerat responsurus pro eodem paruulo, quem gestaret, quia pro se ille respondere non posset. quomodo ergo dicturus erat eum renuntiare diabolo, cuius in eo nihil esset? quomodo conuerti ad deum, a quo non esset auersus? credere inter cetera in remissionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur? ego quidem, si contra hcum parvulo intrare permitterem; ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua mente ad Deum se ferret, ignoro. Ex libro etiam ejusdem beati doctoris, qui usitatius Enchiridium appellatur, ad ejusdem rei dilucidationem haec pauca decerpenda et adnotanda credidimus . Ait namque: Sed homo habet poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tan
Abbreviated transcription (Latin):
nis quadudipisci non poterunt : nisi membri mea efficiantur .: Vt ipse ascen¬
dut quidescendit : quianemo ascendit nisi quidecendit : Nisergo inunitu¬
tem x p̃i om̃s imtandi leuandiq: concurrunt : ut xp̃s quidestendit ipse as¬
cendut hon aliud deputanscorpussuum id est eccłu msuam quam seipsum.
re ipsedixit igituriam non duo sed unacaro ascendereomnino non poteruNł :
Quia nemo a stende incȩlum nisi quid ecȩlo de scendit filius hominis qui est
incudo : I EMI. Non clienentur paruuli a gratia remissionis peccatorũ :
Non aditer txansitur ud xp̃m : Nemo aliter potest dõ reconciliuri & ad
dm̃uenire nisiper xp̃m: Quid deipsa forma sa cramentilo quur : Vellẽ
aliquisistorum qui contruria supiunt mihibaptirundum paruulum afferr&.
quid imillo agit exercismus m̃s̃ siinficmilia diab oli nonten&ur : ipsecerte

Expanded text:
nis, quod adipisci non potuerunt, nisi membra in ea efficiantur ut ipse ascennis, quod adipisci non potuerunt, nisi membra in ea efficiantur ut ipse ascendat qui descendit: quia « nemo ascendit, nisi qui descendit. » Nisi ergo in unitatem Christi omnes mutandi levandique concurrant, ut Christus qui descendit ipse ascendat, non aliud deputans corpus suum, id est Ecclesiam suam, quam seipsum; re ipse dixit: « Igitur jam non duo, sed una caro , » ascendere omnino non poterunt; quia, « nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, filius hominis qui est cit.non alienentur parunli a gratia remissionis peccatorum; non aliter transitur ad Christum, nemo aliter potest deo reconciliari et ad deum uenire nisi per Christum. Quid de ipsa forma sacramenti loquar? uellem aliquis istorum, qui contraria sapiunt, mihi baptizandum paruulum afferret. quid in illo agit exorcismus meus, si in familia diaboli non tenetur? ipse certe