comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
proph&icum quod admbuisti prorsus adrem de quaagitur non ꝑtin& qđ a patri¬
bus recte in tellectum atq: tractatum tuam prauitatem funditus euertit Iero ni¬
mus in epła adephesios IE RΟΝΙnΩS Manifes teaut̃ mors animȩ dicit᷑
essepeccatum in eo quod ait cum essetis mortui delictis & peccatisur̃is Iuxta il¬
lud quo ql quod inse teki el scriptum est. Anima q̃ peccauerit ipsa mori&ur
Et quia delicto q̃grece Atapa ΠIΩIMata nuncupantur. iuxta eius dem linguȩ
&imologiam proprie uerbum ẽ. scripturarum lic& delicta HAΚΗMΕ NΟΙ
rectius transferantur : que ramus quid significent quo uedistent a peccatis: id
est quid inter sit inter I ARΑTΩMΑΤΑ Et AMΑRTIaC Aiunt enim qđ¬
I ApΑΠ EOMATA quasuinitia pec catorum sint. cum cogitatio tacita
inpulit adruinam Vnde &inoctauo decimo psal moscribitur. Delicta hoc est

Expanded text:
propheticum quod adhibuisti prorsus ad rem de qua agitur non pertinet, quod a Patripropheticum quod adhibuisti prorsus ad rem de qua agitur non pertinet, quod a Patribus recte intellectum atque tractatum tuam pravitatem funditus evertit. Hieronymus in Epistola ad Ephesios : Manifeste autem mors animae dicitur esse peccatum, in eo quod ait: Et vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, juxta illud quoque quod in Ezechiel scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et quia delicta quae Graece παραπτώματα nuncupantur, juxta ejusdem linguae etymologiam proprie verbum est Scripturarum licet delicta πλημμέλειαι rectius transferantur, quaeramus quid significent, quove distent a peccatis, id est quid intersit inter παραπτώματα et ἁμαρτίας. Aiunt enim quod παραπτώματα, quasi initia peccatorum sint, cum cogitatio tacita s nobis, necdum tamen nos impulit ad ruinam. Unde et in octavo decimo psalmo scribitur: Delicta hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
sedubitatur. miranturq homines sihoc ds̃ uideat. curfieri ꝑmittat sed ip
nouit decipientem. & eum qui decipitur. Nouit &enim decipientem. qui a ple¬
rumq: anteriora eius mala conspicit. & hunc iusto iudicio cadere &iam halia pec¬
cata ꝑmittit. Nouit decipientem qui alnmanu suorum operum dimissum hunc
it ad peiora proruat deserit sicut scriptumest quino c& noceat adhuc. & qui insordi¬
bus est sordescat adhuc. nouit quoq: & eum qui decipitur quia sȩpe committunt ho¬
mines mala quȩ sciunt &idcirco ꝑmit tuntur decipi ut cadant &iam in mala
quȩ nesciunt. quod tamen deceptis aliquando adpurgationem. aliquando uero
adultionis initium fieri sol& Ast poenas eum & p̃scis se & p̃destinas se qm̃ ad
iu dicium iustitiȩ illius ꝑtin& & auc̃toritas &ratio conuincit s. testi monium sane

Expanded text:
se dubitatur; miranturque homines si hoc al., haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse se dubitatur; miranturque homines si hoc al., haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit etenim decipientem, quia plerumque anteriora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt; et idcirco permittuntur decipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt. Quod tamen deceptis aliquando ad purgationem, aliquando vero ad ultionis initium fieri solet. + Ast poenas eum praescisse et praedestinasse, quoniam ad judicium justitiae illius pertinet, et auctoritas et ratio convincit. Testimonium sane
Abbreviated transcription (Latin):
dcodicitr quara quuauos discedite ame quio peramini iniquitatem. quaqtes uorites¬
beo dicigue tuo adp̃s decipientem nouit ÷ sed quia scire dĩ aliquando cog noscere dici¬
tus qualliq uando adprabane ÷ & scte hquum qui a cognoscendathundeare noscegeemnin
cit cpuo eius popiam idicas saisine quaquam cognos cer& : Eu ttimen iniquli miuos¬
cit. quia eius fcicta non adprobat: Enouit ergo quia de prehendit. a nonnouit quie
hunc insuȩ sapientiȩ specie non recognoscit. Sicut deueraci quo lib& uiro dicitur
qui a falsitatem nesciat non quia cum uł ab aliis sed sumdicitur hoc re prehendeta
ignorat. sed eandem ipsam fallaciam. & scit in ex amine & nescit in amore Vt u¬
deli c& ipsehanc non agat. quam actam ab aliis damnat. & fit plerumq: ut non¬
nulli in in sidiis uacantes. alienȩ uite ꝑuersita tis suȩ laqueos tendant. &cum qr
nesciens eisdem laqueis capi conspicitur. utrum haec diuinitus uideantur forto¬

Expanded text:
discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare, et scit iniquum quia cognoscendo dijudicat neque enim iniquum quempiam judicasset, si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortas
Abbreviated transcription (Latin):
aincarceromittaris Amendi cotibi non exi es inde donec reddas nouissimum quadrantẽ
Sids nonpunit q̃ fecit quis iudi caturus ẽ uiuos & mor tuos : quis dictu rusẽ. Impuis. Ite ingnẽ
a&ernum qui para tusẽ diabolo & angelis eius : si in quam non punit qͥfecit. euius uox est interim¬
nantis: ignis succen sus est Infuro remeo & ardebit usq ad inferni nouissima: Deuoraibit q
terram cum germine suo & montium fundamenta combur&: & rursum Ego occidama

Expanded text:
exies inde donec reddas novissimum quadrantem . Si Deus non punit quae fecit, quis judicaturus est vivos et mortuos? quis dicturus est impiis: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus? Si, inquam, non punit quae fecit, cujus vox est interminantis? Ignis succensus est in furore meo, et ardebit usque ad inferni novissima, devorabitque terram cum germine su
Abbreviated transcription (Latin):
adõ quam us istepius thesaurus nonnisi ab illo ꝑcipiatq: haberi possit : sed ꝑfert
quȩ ꝑsonȩ & actus. multum interse differ Aliud est enim & alterius ꝓferre aliud
alterius qͣr donare. Simili termali hominis thesaurus Nonuna sola cogitation
sed multis prauarum cogitationum tumultib: comprehenditur Nec exsolar
suꝑbia sed aliorum complurium uitiorum struicib: agitaturatq ꝓfertu o t¬
qđ ex uerbis scĩ augustini ponis G IΟH. uitium ergo animȩ est qđ fecit᷑ & difficultas
exuino poena quam patitur & rursum: quid estenim dolor quidicitur corporis
nisi corruptio repentina salutiseius reiquam male utendo anima corruptionib:
noxiauit:  quid aũt dolor qui dicitor animi nisicarere mutabilib: reb quib prli¬
ebatur aut frui se posse sperabat : hoc ẽ totum quod dicitur malun idic pecca¬

Expanded text:
a Deo, quamvis iste pius thesaurus non nisi ab illo percipiat quod haberi possit, sed profert, a Deo, quamvis iste pius thesaurus non nisi ab illo percipiat quod haberi possit, sed profert, quae personae et actus multum inter se differunt: aliud est enim et alterius proferre, aliud alteriusque donare. Similiter mali hominis thesaurus non una sola cogitatione, sed multis pravarum cogitationum tumultibus comprehenditur. Nec ex sola superbia, sed aliorum complurium vitiorum struicibus agitatur atque profertur.  ex verbis S. Augustini ponis: JOANNES SCOTUS. Θ Vitium ergo animae est quod fecit, et difficultas ex vitio poena quam patitur. Et rursum: Quinisi corruptio repentina salutis ejus rei, quam male utendo anima corruptionibus noxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse sperabat? Hoc est totum, quod dicitur malum, id est pecca
Abbreviated transcription (Latin):
orir&ur uoluntas mala. NIsi exangeli & hominis naturabona ꝑ quasententia
euacuatur nichil ominus qđ ad probationem p̃positi syllogismni ad hibueras dicen
ona Malus homo demalo thes auro cordis sui ꝓfert mala : Ac sidicer&: Omnebonũ
quod ex cogitatione suabona bonus homo ꝓfert exbono thesauro donatur id est ex eo
inquos om̃s thes auri sapientiȩ &scientiȩ absconditi. Omne malum qđ cogitatio¬
nesua mala malus homo ꝓfert. ex malothesauro ẽ ex suꝑbia scilic& q̃ est initiũ
omnis peccati. ȩreticissem ꝑfuisse moris utrectitudinem sacre scripturȩ ad su¬
os detorquerent errores tum om̃s catholici doctores. tum uł maxime beatus gre¬
gorius in libris moralib: affatim de monstrat. quem ad modum in hactua
non expositione sed de prauatione fecisse conuinceris. Non enim dixit ex cogi¬
tatione sua. sed exthes auro cordis ubimultitudinem bonarũ cogitationum pia¬
rumq uolunta tum scãm congeriem uoluit intimare: &rur sum non dixit donat᷑

Expanded text:
mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. + Qua sententia evacuatur nihilominus quod ad probationem propositi syllogismi adhibueras dicensbona; malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Ac si diceret: Omne bonum quod ex cogitatione sua bona bonus homo profert, ex bono thesauro donatur, id est, ex eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi : Omne malum, quod cogitatione sua mala malus homo profert, ex malo thesauro est, superbia scilicet quae est initium omnis peccati os detorquerent errores, tum omnes catholici doctores, tum vel maxime B. Gregorius in libris Moralium affatim demonstrat, quemadmodum in hac tua non expositione, sed depravatione fecisse convinceris. Non enim dixit, ex cogitatione sua, sed ex thesauro cordis, ubi multitudinem bonarum cogitationum piarumque voluntatum sanctam congeriem voluit intimare. Et rursum non dixit, donatur
Abbreviated transcription (Latin):
rum fatebi murdm̃ peccata prescis se &scire iudicare atq damnare. poenasq: eorũ
constituis se fecisse creasse. p̃scisse & prȩdestinas se in tulis se in rogasse misis seuoluis se
decreus se parasse disposuisse & prȩ parasse uł ante scła in prȩscientia & prȩdestinatio¬
ne uł in scłis ꝑloca & tempora oportuna uł postmo dum in aernitate. Porro qđ infers

Expanded text:
rum fatebimur Deum peccata praescisse et scire, judicare atque damnare, poenasque eorum rum fatebimur Deum peccata praescisse et scire, judicare atque damnare, poenasque eorum constituisse, fecisse, creasse, praescisse et praedestinasse, intulisse, irrogasse, misisse, voluisse, decrevisse, parasse, disposuisse, et praeparasse, vel ante saecula in praescientia et praedestinatione, vel in s
Abbreviated transcription (Latin):
desepulchrissuis siue nudabit eam ut om̃a opera eius proferantur inpublicum
&disꝑgantur habitcto res eius indiuersam loca prȩmiis uł sup plicus destinati¬
&iam mrstice appellamus ciui tates duas hoc est duas soci&ates hominum qua¬
rum est unaq̃ prȩ destinateẽ in a dernum regnarecumdõ altera a dernum
sup plicium subire cumdiabolo & Cernis absq ulla ex ceptione destinatos
prȩmiis uł suppliciis dici & latras a contrario debere intellegi Nempe si suppl¬
ciis destinati pronondestinatis accipiuntur proculdubio &p̃miis destinati
ex ȩquo pronondestinatis accipiendisunt. Quod quia absurdissimum ẽ saltem co¬
gitare : incunc tanter fatendum est : & prȩmiis & suppliciis destinatosre mota
omni contra r&ate dõ iustissimo iudice fide in concus salibere confitendos. Quo¬
cumq: lei tur modo uł sensu accipe uł peccata uł poenas dm̃ raitionalesq: creaturas scire
uł p̃destinare : nos auctoritate diuinorum eloqui orum & consensuomnium orto doxo¬

Expanded text:
de sepulcris suis: sive nudabit eam, ut omnia opera ejus proferantur in publicum, et dispergantur habitatores ejus in diversa loca, praemiis vel suppliciis destinatietiam mystice appellamus civitates duas, hoc est duas societates hominum, quarum est una quae praedestinata est in aeternum regnare cum Deo, altera aeternum supplicium subire cum diabolo. + Cernis absque ulla exceptione destinatos praemiis vel suppliciis dici, et latras a contrario debere intelligi, nempe si suppliciis destinati pro non destinatis accipiuntur, procul dubio et praemiis destinati ex aequo pro non destinatis accipiendi sunt. Quod quia absurdissimum est saltem cogitare, incunctanter fatendum est et praemiis et suppliciis destinatos, remota omni contrarietate, Deo justissimo judice, fide inconcussa libere confitendos. Quocunque igitur vis modo vel sensu, accipe vel peccata vel poenas Deum, rationalesque creaturas scire vel praedestinare: nos auctoritate divinorum eloquiorum, et consensu omnium orthodoxo
Abbreviated transcription (Latin):
poraliter inpeccato res & impios inrogatis unum exproph&is testimonium adhibu¬
isse sufficiat Nam in eo loco ubi proph&a io el ait. Et reddam uobis annos quos
comedit lucustabrucus & rubigo &eruca fortitu domea magna quam misi inus
sc̃s ieronimus exponens eundem locum. lta postquȩ dam effatus est IE RΟ NI¬
quȩ rimuscureruca fortitudo uł uirtus dnĩ appella to sit. & non solum uir-tus
sed uirtus magna. quo modo potentia dĩ inegyptiis plagis ostensa ẽ per parua
animalia & prȩcipue scnyfes quitam paruis culices ut uixcernantur oculis

Expanded text:
poraliter in peccatores et impios irrogatis, unum ex prophetis testimonium adhibuporaliter in peccatores et impios irrogatis, unum ex prophetis testimonium adhibuisse sufficiat; nam in eo loco ubi propheta Joel ait: Et reddam vobis annos quos comedit locusta, bruchus et rubigo, et eruca: fortitudo mea magna, quam misi in vos . Sanctus Hieronymus exponens eumdem locum, ita post quaedam effatus est : Quaerimus cur cruca fortitudo vel virtus Domini appellata sit, et non solum virtus, sed virtus magna. Quomodo potentia Dei in Aegyptiis plagis ostensa est per parva animalia, et praecipue ciniphes , qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis
Abbreviated transcription (Latin):
manare iniquitatem id est ex dõ nullus ignorat : quia non est iniquitas apud dm̃
At tameniuste retribuit peccatoribus. suppliciaquȩ merentur. quiatureddes
inquit unicuiq scđm opera sua exuicȩ principio id ẽ dõ infertur morspecca¬
toribus: quiates tante scriptura ab ipso ẽ uita & mors Beatitu do non est causa
miseriȩ quia ds̃ non est causa cuiusquam peccati acpoenȩ. est tamen in rogator at¬
q: in lator miseriȩ mortis & poenȩ quȩ cum adõ auctoritate sacrielo quii uł prȩ¬
senti aliter uł postmodum a &ernaliter meritis iuste rependantur: prȩscita & pre¬
destinata ab ipsorectissime censentur quo iudice in feruntur. Quauero in puden¬
tia negantur peccatores &impii adõ p̃sciti aut poenis debitis destinati. cũ utrũ¬
q & ratio & auctoritas fieridõ iudice ꝓtestetur :uerum de poenis adõ &iam tem¬

Expanded text:
manare iniquitatem, id est ex Deo, nullus ignorat, quia non est iniquitas apud Deum : manare iniquitatem, id est ex Deo, nullus ignorat, quia non est iniquitas apud Deum : attamen juste retribuit peccatoribus supplicia quae merentur. Quia tu reddes, inquit, unicuique secundum opera sua, ex vitae principio, id est Deo, infertur mors peccatoribus, quia, testante Scriptura: Ab ipso est vita et mors . Beatitudo non est causa miseriae, quia Deus non est causa cujusquam peccati ac poenae; est tamen irrogator atque illator miseriae, mortis et poenae: quae cum a Deo, auctoritate sacri eloquii, vel praesentialiter vel postmodum aeternaliter meritis juste rependantur, praescita et praedestinata ab ipso rectissime censentur, quo judice inferuntur. Qua vero impudentia negantur peccatores et impii a Deo praesciti, aut poenis debitis destinati, cum utrumque et ratio et auctoritas fieri Deo judice protestetur. Verum de poenis a Deo etiam tem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed exbonahominis natura oriri uoluntas & bona potest & mala. Nec fuit pro¬
sus unde primitus orir&ur uoluntas mala. nisi ex angeli & hominis naturabo¬
na Quod & ipse dñs eodem loco ubide arbore & fructibus loquebatur a per
re quidem bona malos aut exmalabonos nasci fructus nom posse. exipsa tañ
tuȩ argumentationis machinam qua abona origine nasci non posse inuicem
sibi aduersantia conabaris adstruere : docuit omnino uir disertissimus. ab
una origine idest natura uł angeli uł hominis prodire contraria. Vnde er
humilitas inde suꝑbia. Id est ex natura angeli uł hominis bona. ex quauoluntas
uł bona uł mala: Ita ut humilitas uoluntas bona. superbia dicatur uoluntes
mala quȩ tamen uoluntas bona. cum primitus naturȩ rationa lidonocre¬
atoris fuerit insita: propria deprauatione corrupta nequaquam ex se au
perse bona ual& exsistere. donec san&ur repar&ur atq: in fundatur ab illo
qui semꝑ sum me & essentialiter est uoluntas bona Ex fonte iustitiȩ num quã

Expanded text:
na potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertre quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen tuae argumentationis machinam, qua a bona origine nasci non posse invicem sibi adversantia conabaris astruere? Docuit omnino vir disertissimus ab una origine, id est natura vel angeli vel hominis prodire contraria. Unde ergo humilitas, inde superbia, id est ex natura angeli vel hominis bona, ex qua voluntas vel bona vel mala; ita ut humilitas voluntas bona, superbia dicatur voluntas mala: quae tamen voluntas bona, cum primitus naturae rationali dono Creatoris fuerit insita, propria depravatione corrupta, nequaquam ex se vel per se bona valet existere, donec sanetur, reparetur, atque infundatur ab illo, qui semper summe et essentialiter est voluntas bona: ex fonte justitiae nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
am hio poenam incellegi uoluit. sicutiest Aescima taest malitia exitus illi¬
ltm Secundum hano dicitur & bonum eemalum adõ Nonse cundũma¬
diam qua homines malisunt. Malus enim dẽ non est. Sed malis in gerit mala
quia pastus dit u Incodem AVG Merico quȩritur cum superius populum
dirsi passe dicenis si c̃uarone cur in ipsum uini dictu nulla proces serit Ncquẽ
ouenoses inter ficiius sit omnem quileuitis cunitibus ad portum &t redcurtib
occurris sex armatis neque cum postea factum est qđ scriptura dicit & ꝑ cus sitdis¬

Expanded text:
am hic poenam intelligi voluit, sicuti est: Aestimata est malitia exitus illoam hic poenam intelligi voluit, sicuti est: Aestimata est malitia exitus illorum . Secundum hanc dicitur et bonum et malum a Deo non secundum malitiam, qua homines mali sunt. Malus enim Deus non est, sed malis ingerit mala, quia justus est. + In eodem : Merito quaeritur cum superius populum dissipasse dictus sit Aaron, cur in ipsum vindicta nulla processerit, neque cum Moyses interfici jussit omnem qui Levitis euntibus ad portam et redeuntibus occurrisset armatis; neque cum postea factum est quod Scriptura dicit: Et percussit
Abbreviated transcription (Latin):
quas non ast exterminatas isradlite habitare uoluerunt es senceis in scandalumid
tis fapcao t s sandaliz ari in dño dõsuo eoq: offenso uiuere: indignans hoc commina¬
desett olñ oquł cer temani fescum est magnum es sepeccatum.  Idem in libro questionĩ
sicut inbaediba ieedicens moses dum populum alloquitur talealiquid cõmemo¬
ronera ledicebat in exodo Ego induraui cor pharaonis Et qđ in psalmis lago tue
Cumderiti cortt̃ ucodis sent populum eius Nec tac& Inccausa indurationis huius¬
fuend cusures sit tra deretur inma nustuas sicut in hac die. idẽ ut uinceretate. Qd non
fieruus resiscera non aut resister& nisi corde obdurato Cuius reniustitiam si quo¬
caeriuins inscruta bilia sunt iudicia dĩ Iniquitas aut non est apudeum ganerio¬
tandum esto confortatum corpossedici & inmalo ⁊ Idem in questionibus ex odi
am̃ snse poeropitiatus est dñs demalitia quam tixit fuccre populosuo maliti¬

Expanded text:
quas non aquas non aest, facerent eos scandalizari in Domino Deo suo, eoque offenso vivere, indignans hoc comminatus est Deus; quod certe manifestum est magnum esse peccatum. + Idem in libro Quaestionum sicut in hac die. haec dicens Moyses, dum populum alloquitur, tale aliquid commemorat, quale dicebatur in Exodo: ego induraui cor Pharaonis, et quod in Psalmis legitur: conuertit cor eorum, ut odissent populum eius. nec taccum dicitur: « Ut traderetur in manus tuas, » sicut in hac die, id est, ut vinceretur a te, quod non fieret nisi resisteret: non autem resisteret nisi corde obdurato. Cujus rei justitiam si quaesierimus, inscrutabilia sunt judicia Dei. Iniquitas autem non est apud eum. Sane notandum est confortatum cor posse dici et in malo. « Percussi:  Et propitiatus est Dominus de malitia, quam dixit facere populo suo . Maliti
Abbreviated transcription (Latin):
& ad locum r& rac tandi librisui cuius ẽtitulus deoctoginta trib questionib ꝑuenirar&
ita locutus est: AṼC Utrum ds̃ mali auctor non sit Ubi uidendũ est inquit nemalei¬
tellegatur qđ dixi. maliaue tornonest. quia omnium quȩ sunt auccor est qui a inquonr¬
tims unt. intantum bona sunt. Et ne hinc putetur non ab illo esse poenamalorum: que
at quonalum est his qui puniuntur. Sed hoc itadixi quẽ admodum dictum esti
as mor temi nionfecit : Cuma libi scriptum sit mors &uita adno dõ est Aalorumer¬
ao poeno que adõ est malum est quidem malis sed inbonis dĩope ribus est . qmilstumner
tionis dicit non adiciam trans migrare populum quem dixi ciceria maqu fiina
eosia facieura &erunt uobis in angustias & diicorum erunt uobis in scandalum n
qua ntnlleganius nonnulla attẽ deira di unire peccati : utenim dugentium inteni

Expanded text:
et ad locum retractandi libri sui, cujus est titulus de Octoginta tribus Quaestionibus perveniret , et ad locum retractandi libri sui, cujus est titulus de Octoginta tribus Quaestionibus perveniret , ima prima: utrum deus mali auctor non sit. ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustumtionis dicit: non adiciam transmigrare populum quem dixi eicere non auferam eos a facie uestra; et erunt uobis in angustias et dii eorum erunt uobis in scandalum, nisi ut intellegamus nonnulla etiam de ira dei uenire peccata? ut enim dii gentium, inter
Abbreviated transcription (Latin):
as quia ueritas essentia liter. prȩscientia & prȩdescinatio relatiue dicuntur. Itẽ quod
argumentaris. pecatum nonẽẽ exueritate. eẽ autem nichil. perindeque nec ex prȩsci¬
ntia net expredestina tionedĩ quis hocuł demenis estima ueritũ prȩsciri autem
abco peccata omnis & auctoritus & ratio edoc&. prȩsciri quoq & predestinari ab ipso
iustis simas corum retributiones uidelic& poenas cormenta atq supplicia similit ꝑso
auc toritate & ratione instruimur: Quodq subnectis beati augustini teauccoritate pre¬
dixisse. diuina prȩdestinatione nullũ prȩ parari ad tormenta: non ẽmirũ si falladx sal¬
si tati adstruendȩ falsitatem ingesseris cũ const& libellũ ex quo illud exemeras nũ¬
quã ab augustino editum quipp̃e qui in multis a sensu locutione &libris illius nimium
sit auersus immo aduersus Nem pecum idem uirbea tissimus opuscula sua raeractar&

Expanded text:
tas: quia veritas essentialiter, praescientia et praedestinatio relative dicuntur. Item quod tas: quia veritas essentialiter, praescientia et praedestinatio relative dicuntur. Item quod argumentaris , peccatum non esse ex veritate, esse autem nihil, perindeque nec ex praescientia, nec ex praedestinatione Dei, quis hoc vel demens existimaverit? Praesciri autem ab eo peccata omnis et auctoritas, et ratio edocet: praesciri quoque et praedestinari ab ipso justissimas eorum retributiones, videlicet poenas, tormenta atque supplicia similiter et auctoritate et ratione instruimur. Quodque subnectis, beati Augustini te auctoritate praedixisse divina praedestinatione nullum praeparari ad tormenta, non est mirum fallax falsitati astruendae falsitatem injeceris: cum constet libellum ex quo illud exemeras nunquam ab Augustino editum: quippe qui in multis a sensu, locutione, et libris illius nimium sit aversus, imo adversus. Nempe cum idem vir beatissimus opuscula sua retractaret,
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ nons. quia nulla auctoritate dĩnatura. prȩscientia uł prȩdestinationuncupat᷑
piesertim cũ sint relatiua quorũ ñ est demons trare subs tantias: Neq indõ tantũ ual&
prȩscientia quantum prȩdescinatio: omnino quia non unum sunt. Prȩscitonĩ ds̃ quȩcũ¬
q peccatu quȩ ipse non facit. Prȩdestinat aut̃solũ quȩ ipse facit uł benigne uł misericor
enimdixit ego sum ueritas. At qui nusquã dix̃ egosum prȩscientia uł prȩdestinatio:
Veritas nenest relatiuum sicut nec sapientia nec scientia nec iustitia nec bonitas. Ideoq
quoties dedõ dicit᷑. essentialit̃ prȩdicat᷑ : Prȩscientia uero & prȩdestinatio. ad aliquidre¬
struntꝰ. Ds sena prȩsciuit nec prȩdescinauit. Aliudergo aliquid extrase prȩsciuit & prx̧¬
destinauit. idẽ qđ ipsenonsit Non sunt igitur prȩscientia & prȩdestinatio ds sicut ueri¬

Expanded text:
turae non sunt, quia nulla auctoritate Dei natura praescientia vel praedestinatio nuncupatur, turae non sunt, quia nulla auctoritate Dei natura praescientia vel praedestinatio nuncupatur, praesertim cum sint relativa, quorum non est demonstrare substantias, neque in Deo tantum valet praescientia, quantum praedestinatio omnino, quia non unum sunt: praescit enim Deus quaecunque peccata, quae ipse non facit; praedestinat autem solum quae ipse facenim dixit: Ego sum veritas ; atqui nusquam dixit: Ego sum praescientia vel praedestinatio. Veritas non est relativum, sicut nec sapientia, nec scientia, nec justitia, nec bonitas: ideoque quoties de Deo dicitur, essentialiter praedicatur: praescientia vero et praedestinatio ad aliquid referuntur. Deus se nec praescivit, nec praedestinavit: aliud ergo aliquid extra se praescivit et praedestinavit, id est quod ipse non sit. Non sunt igitur praescientia et praedestinatio Deus, sicut veri
Abbreviated transcription (Latin):
cendat fines paedestinationis quippe cũ sint tinius eius dẽq: diuinȩ uidelic& naturȩ
inqua aliud alio plusminus ueñ ẽ merito ubi est naturȩ sim plicitus ñ est ulla diuersi¬
tus qm̃ in ea omia unũ sunt tantũ ergo indõual& prȩscientia. quantũ prȩ destinatio
plane quia unum sunt sis a luberrimo uerissimoq sensu sentires qđ augustinus ait
Omis peȩdestinatio prȩscientia sed non om̃is prȩscientia prȩdestinatio. num quãte ad has
in postura sueteres ut qđ ille nequesensit neq dixit in eius dictis esfingeres. Transcer¬
dit si quidem prȩscientia fines prȩdestinationis quia prȩsciunt᷑ uł abipsodõ uł arationa¬
libus creaturis. ea &iũ quȩ abipsis nonfiunt. Prȩdescinant uero tantum ca. quȩ abipsis
uł fiunt uł facienda disponuntur Vnius quoq ut desipis eius dẽq diuinȩ uidelic& na¬

Expanded text:
cendat fines praedestinationis quippe cum sint unius ejusdemque divinae videlicet naturae, cendat fines praedestinationis quippe cum sint unius ejusdemque divinae videlicet naturae, in qua aliud alio plus minusve non est: merito ubi est naturae simplicitas, non est ulla diversitas: quoniam in ea omnia unum sunt: tantum ergo in Deo valet praescientia, quantum praedestinatio, plane quia unum sunt. CORRECTIO. + Si saluberrimo verissimoque sensu sentires quod Augustinus ait: Omnis praedestinatio praescientia, sed non omnis praescientia praedestinatio, nunquam te ad has imposturas verteres, ut quod ille neque sensit neque dixit, in ejus dictis effingeres. Transcendit siquidem praescientia fines praedestinationis, quia praesciuntur vel ab ipso Deo, vel rationabilibus creaturis, ea etiam quae ab ipsis non fiunt: praedestinantur vero tantum ea quae ab ipsis vel fiunt vel facienda disponuntur. Unius quoque, ut desipis, ejusdemque divinae videlicet na
Abbreviated transcription (Latin):
tis simoprȩsciebat in eiusdem regnimunerib nulla tenus ꝑmansurũ. ut uł beneficiorũ
magnitudine abim pi& atis inmanitate dulcius reuocar&ur uł cacontem nens acdispu¬
ens iustiusdam nar&ur Proinde qđ asseris augustinũ acutis simũ ueritatis in quisi¬
torẽ & as sertorem taliũ nobis exempla locutionum in suis exem plarib relinquert ꝓcu¬
rasse utinos acciperȩ nompigeat in pix̧ destinatione atq peg scientia diuina cundem om¬
nimodo intellectum ideo fassum ẽ qmbeatissimus augustinus prescientiã & prȩdestina¬
tionẽ unũ eẽ nusquã dixisse reperitur quã uis prȩscientiã ꝓprȩdestinatione int̃dũpo¬
debemus sentire qđ ipse tam quã nos ad monens ait. Om̃is prȩdestinatio prȩscientia sed
non omis prȩscientia pix̧ destinatio ac si a ꝑtedicor&. Quã quam prȩscientia ñ trans¬

Expanded text:
tissime praesciebat in ejusdem regni muneribus nullatenus permansurum; ut vel beneficiorum tissime praesciebat in ejusdem regni muneribus nullatenus permansurum; ut vel beneficiorum magnitudine ab impietatis immanitate dulcius revocaretur, vel ea contemnens ac respuens justius damnaretur. Proinde quod asseris, Augustinum acutissimum veritatis inquisitorem et assertorem talium nobis exempla locutionum in suis exemplaribus relinquere procurasse, uti nos accipere non pigeat in praedestinatione atque praescientia divina eumdem omnimodo intellectum, ideo falsum est. Quoniam B. Augustinus praescientiam et praedestinationem unum esse nusquam dixisse reperitur, quamvis praescientiam pro praedestinatione interdum podebemus sentire, quod ipse tanquam nos admonens ait: Omnis praedestinatio praescientia, sed non omnis praescientia praedestinatio . Ac si aperte diceret: Quanquam praescientia non trans
Abbreviated transcription (Latin):
tliquansnius tum sir& Iestum nulla tonus cognouiss& nisinrsterium regniceletis
incqu tenuniaens sat Neque indes perationis mortiftrȩ pixcipitia in remediabilit
ineiditide quiienormnitatem non ferendis celeris agnouisse Absq ulla quippe excera¬
ona uerbadioiaua aculi cumecteris audiebat. & ad prȩdicandũ regnumdi pariter mit¬
latentus diod quo noo indiuone prȩdicare potuerit si cius my steria ignorabat ul¬
latenus uideo ae ꝑhos nchil suffiragiunco ttlassecutum credideris. quod a contrano
adictum ad seris uobis datum est nos seinrsteria regnidĩ datum est certe& illi : quã¬
uis danti ingratus tanto semunere fecerit alienum : Nichil quippe ut ait bcatus grego¬
rius. sim plexueritas ꝑduplicita tem agit eaenim ẽnatura ueritatis. ut sidolo sẽquip
piam egerit. ueritus nonsit Deditergo ei ueritas simplex ueraciter nossemisteriũrag
idĩ quantum in stanti dispensationi suo occulto consilio congruere iudicauit quẽ cer¬

Expanded text:
i justum sciret; justum nullatenus cognovisset, nisi mysterium regni coelestis aliquatenus hausisset: neque in desperationis mortiferae praecipitia irremediabiliter incidisset, nisi enormitatem non ferendi sceleris agnovisset. Absque illa quippe exceptione verba divini oraculi cum caeteris audiebat, et ad praedicandum regnum Dei pariter mittebatur: quod quanam ratione praedicare potuerit, si ejus mysteria ignorabat, nullatenus video; ac per hoc nihil suffragii in eo te assecutum credideris, quod a contrario ei dictum asseris: Vobis datum est nosse mysteria regni Dei ; datum est certe et illi, quamvis danti ingratus tanto se munere fecerit alienum. Nihil quippe, ut ait beatus Gregorius, simplex Veritas per duplicitatem agit: ea enim est natura veritatis, ut si dolose quid piam egerit, veritas non sit. Dedit ergo ei Veritas simplex veraciter nosse mysterium regni Dei, quantum instanti dispensationis suo occulto consilio congruere judicavit: quem cer
Abbreviated transcription (Latin):
bolio sutributit llo uecusante dam nanda  quȩ quia incunciant᷑
bona sunt elusta non sunt in eo contrariaa quosunt lic&patientibus
acut cuinon fucile pateat ab una origine nasci non posse inuicemsibi ad¬
uer santia: pro fecto quidem undebonum sit inde malum non erit sindehu

Expanded text:
culpa tribuitur nullo recusante damnanda. + Quae quia incunctanter culpa tribuitur nullo recusante damnanda. + Quae quia incunctanter bona sunt et justa, non sunt in eo contraria a quo sunt, licet patientibus Aut cui non facile pateat ab una origine nasci non posse invicem sibi adversantia. Profecto quidem unde bonum sit, inde malum non erit; unde hu
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ : Vir in prudens non cognoscit. & stultus non in telleg& haec Peco autem
& ad moneo eos qui haec legunt ꝑ nos ad iuuante dño elaborata ut huiusser¬
monis quem hocloco interponendum arbitratussum in omni simili questio¬
num difficultate meminerint ne sepius eadem rep&enda sint  de
in epła ad syxtum AVGVSTINVS Quam uis itaq: ds̃ faciat uasaire
inperditionem ut ostendat iram & demons tr& potentiamsuam quambe¬
neutatur &iam malis. & ut nottis faciat diuitias gloriȩsuȩ inuasamiserico¬
diȩ quȩ facit in honorem non dam nablimas se debitum sednica samiserica¬
mele aeno deltnm tamen in eisdem irȩ uasis propter meri tum massȩ incontu¬
sed propter uita supplicio destinatis. iniquitatom quamr octs sime ius¬
rribis imprbat daninare nouit ipse non facere si cutenim uoluintatiei
tribiutri iluma naltura nullo dubi tante laudanda sic hominis uolun tuti

Expanded text:
tuae, vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Peto autem tuae, vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Peto autem et admoneo eos qui haec legunt, per nos adjuvante Domino elaborata, ut hujus sermonis quem hoc loco interponendum arbitratus sum, in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sint. + Idem in epistola ad Sixtum : Quamvis itaque Deus faciat vasa irae in perditionem, ut ostendat iram, et demonstret potentiam suam, quam bene utatur etiam malis, et ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae , quae fecit in honorem, non damnabili massae debitum, sed suae gratiae largitate donatum: tamen in eisdem irae vasis propter meritum massae in contused propter vitia supplicio destinatis, iniquitatem, quam rectissime veritas improbat, damnare novit ipse, non facere. Sicut enim voluntati ejus tribuitur humana natura nullo dubitante laudanda, sic hominis voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
tem: subiecit statim &ad haec quisidoneus : idẽ quis ido neus intelleo¬
gere quam iuste fiat quodidem dñs dicit. Ego ueni ut qui non uident
uideant. & qui uident cȩcifiant : Ipsa ẽ enim altitudo diuitiarum scie¬
tie & sapientiȩ dĩ qua fit ex eadem massa. aliuduas in honorem aliud
in contumeliam & dicitur carni & sanguini: Ohomo tuquis es quires¬
ponde as dõ Quisergo & in hac recognoscit in tellectum dñi. aut quiscon¬
siliarius illi fuit. ubi sic gubernauit corda reminis centium euangelista
rum et in ecđẽ fastigio tanto auctoritatis culmine subli mauit. ut ꝑhae
ipsa que in eis contraria uideripos sunt multi excȩcarentur digne tra¬
diti in concupiscenti as cordis sui & reprobum sensum. & multi ex erceren¬
tur adeli mandum pium in tellec tum scđm occultam omnipotentis iusti¬
tiams dicit enim pro ph&a dño Ni mispro fundȩ factȩ sunt cogitationes

Expanded text:
tem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intelletem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelrum, et in Ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimavit, ut per haec ipsa quae in eis contraria videri possunt, multi excaecarentur, digne traditi in concupiscentias cordis sui et in reprobum sensum , et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam Omnipotentis justitiam. Dicit enim Propheta Domino: Nimis profundae factae sunt cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
pule traheretur : R
laeslbro detensensueu an glistarũ tertio, Auis, Dignaur ergo consilio marciciuan gelste siperar consiliun su
quico loco d ponendũ iudicauit. quo lo codiuna inspiritione suggestũ ẽ Ra cordationes enim corun
eius manu guberna tȩsunt : qui gubernat a quam sicut scriptum est quoa¬
liter illipla cuerit Fluitat enim humana memoria peruarias cogitetio nas
nec in cuius quam potes tate est. quid & quando eilleniat inmentem
Cumergo illi scilic& ueraces uiri. quasi fortuita recordationum suarũ
propter narrationis ordinem occultȩ dĩ potes tate cu inichilfortuitum
est cominississent. nono port& quem quam hominem dicere longe ab
iec tum ab oculis dĩ & longe pere grinantem. hoclo coponi debuit. quod ual¬
de ignorat Cur eolo cods̃ poniuoluerit quia &si ob uelatum est euan
gelium nrm ait apłs: In his quippe reunt obuelatum est Et cum di¬
xis s&. aliis quidem sumus odor uitȩ in uittam. aliis odor mortis in mor¬

Expanded text:
le traheretur. + Idem in libro de Consensu evangelistarum tertio : Dignetur ergo consilio Marci evangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum judicavit, quo loco divina inspiratione suggestum est. Recordationes enim eorum ejus manu gubernatae sunt, qui gubernat aquam, sicut scriptum est , qualiter illi placuerit. Fluitat enim humana memoria per varias cogitationes, nec in cujusquam potestate est quid et quando ei veniat in mentem. Cum ergo illi scilicet al., sancti et veraces viri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae Dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oporiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit, quia: et si obuelatum est euangelium nostrum, ait apostolus, in his qui pereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mor
Abbreviated transcription (Latin):
& trans gres soribus suis efficerent. Quã ꝑ uersitatem cũ & fides catholica iamdudum censurȩ seue¬
ritate dam nauerit. & patrum reuerenda canicies resciderit. nullatenus nobis in codestruendo
ẽ diutius in mnorandũ Nãitu id possumus ediuerid colligere: Si falsum est poenas pecca toribus
redhib eri. falsum erit &iustis prȩmia rependi: Siaũt ucrum est scis ba titudinem retribui
Verum est imuiis poenas meritas & suppliciareddi: qui enĩ dix̃ ilit̃ hi in suppliciũ a&ernum
ipsed ix̃. iustiaut̃ inuitam axernam. Qui &iã sedicturum ueracit̃ ꝓtestatus est. impiis quidẽ
discedite a memale dicti in ignem a&ornũ qui paratus est diabolo & angeliseius. Iustis autem¬

Expanded text:
tae transgressoribus suis efficerent: quam perversitatem cum et fides catholica jam dudum censurae sevetae transgressoribus suis efficerent: quam perversitatem cum et fides catholica jam dudum censurae severitate damnaverit, et Patrum reverenda canities resciderit, nullatenus nobis in eo destruendo est diutius immorandum. Nam ita id possumus e diverse colligere: si falsum est poenas peccatoribus redhiberi, falsum erit et justis praemia rependi: si autem verum est sanctis beatitudinem retribui, verum est impiis poenas meritas et supplicia reddi. Qui enim dixit: Ibunt hi in supplicium aeternum, ipse dixit, justi autem in vitam aeternam . Qui etiam se dicturum veraciter protestatus est impiis quidem: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
gibus sancir&. Quidantiochus: nonne ꝓabolendis dĩ ueri sacris & legibus non solũ decre¬
taedidit uerũ &iã calamitates ꝑsecutiones & mortes dĩ cultoribus inuexit Omnis diuina
legis censura. usurasre secat. ab usuris ꝓhib& earumq: appecitores damnat. Lexaut̃ ro¬
mani iuris carum lucra. certis &iã dimensionib: exigenda sancitꝰ. Quȩcum tanta sint &tã¬
euidentia ut ame uł suꝑ fluo refricentur uł non neces sari erecenscantur: cassato qđ dixeras
num quam enim respublica homines decreuit peccare. animũ uidendis sequentib ducedni
ni ihũ xp̃i gratia intendamus. Interea nequaquam ne glegenter pix̧toreundũ uid&ur
qđ quorundam fauens im ꝓbitatibus ad hoct̃rorẽ legũ humanarum adhibitũ peccaturis di¬
xisti. ut sup pliciorum a trocitate territi cohiberentur. ac ꝑ hoc magis misericordiaequã uindic¬

Expanded text:
gibus sanciret. Quid Antiochus? Nonne pro abolendis Dei veri sacris et legibus non solum decregibus sanciret. Quid Antiochus? Nonne pro abolendis Dei veri sacris et legibus non solum decreta edidit, verum etiam calamitates, persecutiones et mortes Dei cultoribus invexit? . Omnis divinae legis censura usuras resecat, ab usuris prohibet, earumque appetitores damnat : lex autem Romani juris earum lucra certis etiam dimensionibus exigenda sancit. evidentia, ut a me vel superfluo refricentur, vel non necessarie recenseantur, cassato quod dixeras: Nunquam enim respublica homines decrevit peccare, animum videndis sequentibus, duce Domini nostri Jesu Christi gratia, intendamus. Interea nequaquam negligenter praetereundum videtur quod, quorumdam favens improbitatibus, ad hoc terrorem legum humanarum adhibitum peccaturis dixisti, ut suppliciorum atrocitate territi cohiberentur; ac per hoc magis misericordiae quam vindic
Abbreviated transcription (Latin):
cogitari possit ignoro Illud &iã ut deceteris sileam qđ post passionem aniisenatus cetisuit
nullũ nisi suide creto deorum numero deputandũ Nec ñ & illud qđ toties in ꝑsecutiones xpiano¬
rum & abolitionem fidei & nominis xp̃i. lege s imperatorũ &ẽsulum cautesunt : Sed & semiramis
prima omnium legitur decre uisse filios matrum conubio socian. quȩ iam codem flagicio fedabat᷑.
Quid nabu chodono sor rexbalir loniorum: nũ quid ñ factũ a sestatuam auream ed pctis regiiscen¬
suit ad orandam int̃posita poena in oboedientibus fornacis ardentis: hocipsum statuis seda¬
rius medorum ꝑsarumq ducib artatus legitur. unde &daniel ꝓph&a malitiosorum factio¬
nel eonib ex ponitur. sed dĩ ueripotentia mirabiliter liberatur Elius adrianus tantaca¬
timito suo antinoo turpitudine adhȩsit. ut ei mortuotem plum sacerdotes & sacra &iã le¬

Expanded text:
cogitari possit, ignoro. + Illud etiam, ut de caeteris sileam, quod post passionem Domini senatus censuit, cogitari possit, ignoro. + Illud etiam, ut de caeteris sileam, quod post passionem Domini senatus censuit, nullum nisi sui decreto deorum numero deputandum: necnon et illud, quod toties in persecutiones Christianorum, et abolitionem fidei et nominis Christi, leges imperatorum et consulum cautae sunt: sed et Semiramis prima omnium legitur decrevisse filios matrum connubio sociandos, quae jam eodem flagitio foedabatur. Quid Nabuchodonosor rex Babyloniorum? Nunquid non factam a se statuam auream edictis regiis censuit adorandam, interposita poena inobedientibus fornacis ardentis? Hoc ipsum statuisse Darius, Medorum Persarumque ducibus arctatus, legitur: unde et Daniel propheta malitiosorum factione leonibus exponitur, sed Dei veri potentia mirabiliter liberatur . Aelius Adrianus tanta catamito suo Antinoo turpitudine adhaesit, ut ei mortuo templum, sacerdotes et sacra etiam le
Abbreviated transcription (Latin):
conuictus peccator debitȩ poenȩ cunctorum uidicio destinatus aciudicatus addicat᷑: prius quip¬
peiudicatur acdestinatur merito supplicio: ac post modũ plectitur: Ita sanedicis .O IΟ ħ Nullaeni
dim quẽ piam ł angelorũ uł hominũ ad peccandum prx̧finisse dixerit. Dequare quia satis supra
actũ uid& c& erauideamus int̃ quȩ inirari nondes in ohominem acutissimum & quẽ nulla
uł legum humanarum uł hiscoriarum pagina fugerit: Potuis sectus uł scientiã uł memoriã prȩ¬
terire : labente quondã multis imnio uigib: bellorum incursinib: staturei publicȩ senatus consul¬
toromȩ proletarios institutos. quorum usu inquas lib& feminas continuo. iuuentus bellicosa atq
multimoda reipublicȩ gigner&᷑. Et qđ scs augustinus in libro deciuitatedĩt̾cio interc& era memo¬
uoconia. nequis heredem feminã facer& nec unicam filiam: Qualege quidiniquius diciaui

Expanded text:
convictus peccator debitae poenae cunctorum judicio destinatus ac judicatus addicatur? prius quipconvictus peccator debitae poenae cunctorum judicio destinatus ac judicatus addicatur? prius quippe judicatur ac destinatur merito supplicio, ac postmodum plectitur. Ita sane dicis. JOANNES SCOTUS.Deum quempiam, vel angelorum, vel hominum ad peccandum praefinisse dixerit. De qua re quia satis supra actum videtur, caetera videamus. Inter quae mirari non desino hominem acutissimum, et quem nulla vel legum humanarum vel historiarum pagina fugerit, potuisse ejus vel scientiam vel memoriam praeterire, labente quondam multis, imo jugibus bellorum incursionibus statu reipublicae, senatusconsulto Romae proletarios institutos, quorum usu in quaslibet feminas continuo juventus bellicosa atque multimoda reipublicae gigneret. Et quod sanctus Augustinus in libro de Civitate Dei tertio inter caetera memoVoconia, ne quis haeredem feminam faceret, nec unicam filiam, qua lege quid iniquius dici aut
Abbreviated transcription (Latin):
moexeisperut. nisi filius ꝑditionis filius ꝑditionis dictus ẽ traditor xp̃i. ꝑditioni py¬
destinatus  Quȩsi ut desipis a contrario uł l& intellegi ꝑfecto non obscura populis a pe¬
rir& sed a ꝑt̃amagnis obscuritatibus in nodar& mirum &im ualde est qđ ex patris augis¬
timi dictis dm̃ ad poenam nullomodo poccantes piȩdostinas sedicis. sed suis meritis supplicia
condignał destinata eis ab eo eẽ : Quodcum creberrime dixeris. ut tam en ueritatm prȩdestinati¬
onis aboleas. alio uerteris. & nuncistonunc illomodo sentienda diuaricas. itaut que prius ad stru¬
xeras. postmodum negare contendas. quẽ ad modum sequentia satis indicabt̃ : Ođ autẽ huma¬
narum legũ coniecturauis ad ꝓbare. nullatenus homines supplicus destinatos. sed peccaturis
poenas definitas. nisicacus cẽs ꝓfecto uidisses homines legibus iudicari atqrdã nari. ut poenis
cuiq: condignis intereant. quidenim agit᷑ tot senatorum iudicumq conciliis ni siut discasus atq

Expanded text:
eis periit nisi filius perditionis. Filius perditionis dictus est traditor Christi, perditioni praedestinatus. + Quae si, ut desipis, a contrario vellet intelligi, profecto non obscura populis aperiret, sed aperta magnis obscuritatibus innodaret. Mirum etiam valde est quod ex. Patris Augustini dictis Deum ad poenam nullo modo peccantes praedestinasse dicis; sed suis meritis supplicia condigna praedestinata eis ab eo esse. Quod cum creberrime dixeris, ut tamen veritatem praedestinationis aboleas, alio verteris, et nunc isto, nunc illo modo sentiendo divaricas; ita ut quae prius astruxeras, postmodum negare contendas, quemadmodum sequentia satis indicabunt. Quod autem humanarum legum conjectura vis approbare, nullatenus homines suppliciis destinatos, sed peccaturis poenas definitas: nisi caecus esses, profecto vidisses homines legibus judicari atque damnari, ut poenis cuique condignis intereant. Quid enim agitur tot senatorum judicumque conciliis, nisi ut discussus atque
Abbreviated transcription (Latin):
outut eon em lnuno homine quod dixit apłs experimur quia non prinu
qđ spiristle ẽ . se quodaniale postea spiritado unde unus quis qi om iexadar¬
do Aiclmnuer sqe orere pum ano cum pminip duȩcee perunt mascen¬
cruesi sursum: Nam quantum ad ipsum attin& ex eadem mas saortus quȩ
tũdinab ceonbtocadam nata Sed ta menfigulus ds̃ hanc enim simili¬
tudinem non in pudenter sed prudenter intro ducit apł ex eadem ma¬
sa fecit aliud uas in honorem. aliud in contumeb am prius auama
tum est uas in contumeliam postea uero alterum in honorem qui a & inipso
uno sicutiam dixi homine prius est reprobum unde neces se est incipia¬
mus &ubi non est neces se ut rema neamus. posterius uero probum quo pro¬
ficientes ueni amus & quo peruenien tes mane amus  Eddem inlibro

Expanded text:
ut enim in uno homine, quod dixit Apostolus, experimur, quia non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea quod spiritale ; unde unusquisque quoniam ex dam in uniuerso genere humano, cum primum duae istae coeperunt nascencinis sursum. Nam quantum ad ipsum adtinet, ex eadem massa oritur, quae originaliter est tota damnata; sed tamquam figulus Deus hanc enim similitudinem non inpudenter, sed prudenter introducit apostolus ex eadem massa fecit aliud uas in honorem, aliud in contumeliam. Prius autem factum est uas in contumeliam, post uero alterum in honorem, quia et in ipso uno, sicut iam dixi, homine prius est reprobum, unde necesse est incipiamus et ubi non est necesse ut remaneamus, posterius uero probum, quo proficientes ueniamus et quo peruenie