comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuamł uasa aliqͣ seuuestẽ ut
cõm uidi. nec posse ustam loca¬
cõmee: ubi corpus ip̃m ñ detur:
ab eo cui id fieret. aliter atiꝵ si a

Expanded text:
tuam uel uas aliquod seu uestem, ut ionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ sub condicõne michilegatus sũ
ususfic̃us. medio tempore sit apud
heredem. potest heres usumf. ani le¬
ctus finiatut. ꝙ si ego ussmat̃m
amisero: ñ reu̾tetur ad iegatatm
cui ab herede pure legatus ÷. qrex¬

Expanded text:
 sub condicione mihi legatus sit usus fructus medioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii lectus finiatur. quod si ego usum fructum amisero, non revertetur ad legatarium, cui ab herede pure legatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
tu fieoꝵ qui p̃p amifsas res alioꝵ
secutisunt dampñ ut mertes suas
saluas herent ¶Si conseruatis m̾u¬
d detenor tr̃a sit nauis. aut si quro
exarmauerat: nussa tacienda: col¬
lacio. q dissimilis eaꝵ reꝵ causa sit
que nauis gra parentur: ⁊ earpro
quib mercede aliquis accepit. sã
⁊ faber incud̾em aut malleum fre¬
git: non imputaretur ei qui lota¬
uit opus. S si uolintate uectoꝵ
adem naue uarium mertiũ gña
ples mertatores toeguient. pret¬
ea c multi uectores sui liben ꝙ
in ea nauigarent. tempestate gͣr¬
ui orta. ncco iactura fcã erat. que¬
sita deinde sunt ħ. an om̃s iactu¬
ram pr̃are õporteat: et si quidẽ
taies mertes imposuissent quib
mas margaritas. Et que ꝑorcio
tib dan oporteat ⁊ qua accione e¬
Cares expeom posuit ꝑlacuit om̃es
quor intertuis. iacturam fi: conf

Expanded text:
um, qui propter amissas res aliorum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gratia parentur et earum, pro quibus mercedem aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui locauerit opus. sed si uoluntate uectoruadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibumas margaritas? et quae portiotibus dari oporteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conf
Abbreviated transcription (Latin):
.R̾. ex locato cum magr̃o nauis¬
agere debere. ut cec̾oꝵ uectoꝵ m̃¬
ces recincat: donec porcom damp¬
ni prent. ymino ⁊ si nonrecinet
m̃ces magr. uitro ex locato ħiturꝰ
 accom cumuectorib. quro n si
uectores sint quia nullas sarti¬
nas hant plane modius si sit:
recinere eas. aut si non sint. Si¬
totãm nanem duxant: ex youc

Expanded text:
 ex locato agere cum magistro nauis debere, ut ceterorum uectorum merces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem
Abbreviated transcription (Latin):
fectasit tnͣsmare. ⁊ consiituto t̃pr ad
amittend usumf. abfuit. marituiuͦ
in domo reliquis ẽacͣs ꝑegrinaretis
⁊ b mag̃ dicendum: siuxorem in do-¬
mo reliquerit maritus cum ip̃i ma-¬
rtito usus domus legatus sit. ¶dem.
ac nec piscanto quidem retinere potimꝰ
decessit aqua quouenit: restitiitur
pprietas. ita et usumt: restituerroum

Expanded text:
fecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uero in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus sit. 23 ac ne piscando quidem retinere poterimdiscesserit aqua, quo uenit, restituitur proprietas, ita et usum fructum restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
itnẽ ⁊ actu custodiend ẽẽ iabio ait
de quib reb egoidem quod inusuficũ
senco: labionet si sũmma fra sublaca
ex fundo meo⁊ aliare gesta ẽẽt. ictrico

Expanded text:
inere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio.Labeo.Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
anda. s t̾ de omib non inquiste¬
rit que orõ mandat. ħ ÷ de tauia. dẽ
modo. de ꝑsonis tñsigentist ditend.
s qmuis de quibrdam quesierit᷑ tñsac¬
cõm eẽ nritãm. ¶ S necmandare ex

Expanded text:
e omnibus inquisierit, quae oratio mandat, hoc est de causa de modo de personis transigentium, dicendum est, quamuis de quibusdam quaesierit, transactionem esse irritam.Sed nec mandare ex
Abbreviated transcription (Latin):
nire potest: qui ħ̃ gris deductõis
impediat. ¶Siego atehereditatẽ
petere ueslem. tu mecum fa.ħ. iu
oicium agete ex causa utriq nos¬
trum mos geretrous÷. sainsie¬
go totam herepitatem possroeo ⁊

Expanded text:
nire potest, qui hoc genus deductionis impediat. Si ego a te hereditatem petere vellem, tu mecum familiae erciscundae agere, ex causa utrique nostrum mos gerendus est: nam si ego totam hereditatem possideo
Abbreviated transcription (Latin):
autem heres errauit ⁊ cauit̃ ⁊ s̾uus
ꝑueniat ao lipertatem: stipirio
ꝯmntetur. que si fuit ꝯ misia: e¬
quum erit utilem accionera ei ⁊¬
aduisus coneredem dari. directo iu.¬
dicio fa .ħ. cesiante. ne indampno
moretur. siamut fa ħ. iudicio a
ts heredem ee oportet: uerum ex
ea cauia agere ur conueiri quam
seueredem ⁊ in hereditatem auqͥd
tur. qͣ̃re qui ante abitant heredita¬
dem quro gesuit uelurti sitestatotẽ
s si post abitam uereditatem id
tecit: consequenter diceriũs ta ħ.
cauia ꝑegre agenti subministͣuit
si not credendi anmo pater mius¬
se fuit comprobatus. s pietate de¬
bita ductus. in rõm poitonis que ex
detincti bonis ad eunrem filium
ꝑtinuit computari equitaᷤ non
patitur. Iur.¬

Expanded text:
autem heres erravit et cavit et servus perveniat ad libertatem, stipulatio committetur: quae si fuerit commissa, aequum erit utilem actionem ei adversus coheredem dari deficiente directo iudicio familiae erciscundae, ne in damno moretur. nam ut familiatantum heredem esse oportet, uerum ex ea causa agere uel conueniri, quam se heredem e‹s›se, in hereditate aliquid tur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, ueluti si testatorem sed si post aditam hereditatem id fecit, consequenter dicemus familiaecausa peregre agenti subministravit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate debita ductus: in rationem portionis, quae ex defuncti bonis ad eundem filium pertinuit, computari aequitas non patitur. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
Iisilus non uolutate oni naue.
extuit. si sciente eo: qiͣ tribitõ¬
tia. si ignorante: de petulio
accio dabitur. ¶Si commͣtũs
suus uoluntatẽ dñoꝵ excu̾it
nauem: in singulos dabitur¬

Expanded text:
i seruus non uoluntate domini nauem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur. Si communis seruus uoluntate dominorum exerceat nauem, in singulos dari de
Abbreviated transcription (Latin):
si decuriones campani locum
m̾uendidissent in quo eampo¬
nerem.⁊ per me stet quominꝰ
a campanis id impetrem. ñ ẽẽ

Expanded text:
si decuriones Campani locum mihi vendidissent, in quo eam ponerem, et per me stet, quo minus id a Campanis impetrem, non e
Abbreviated transcription (Latin):
sim promptures sit ut eam ẽp¬
tor ñ ignorauit. lutisiquis hom
uminib effossis emiat ⁊ de saniaa¬
te stipinẽtur. nam de cetera ꝑte cor¬
ꝑis poti stipulatus idet᷑ qͣmͣ de eo
in quorpe ee decipiebat. ¶ Solũ m.

Expanded text:
in promptu res sit, ut eam emptor non ignoraverit, veluti si quis hominem luminibus effossis emat et de sanitate stipuletur: nam de cetera parte corporis potius stipulatus videtur, quam de eo, in quo se ipse decipiebat. Dolum malum
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem ignorabat uenoitor ip̃i
rei nominẽ iem si sciebat᷑ ⁊̃ den¬
ritalchi proaurouendidiss igno¬
trat emere quro uł per se ur per
aliam ꝑsoñam. auioqͥu ñ t̾m rẽ

Expanded text:
bat, uenditor, ipsius rei nomine teneri, si sciebat, etiam damaurichalcum pro auro uendidisset ignotrat quis, emere quid uel per se uel per aliam personam: alioquin non tantum rem
Abbreviated transcription (Latin):
Iuendentẽ actũsit. slamsi actũ:
ut omino intra błas iulii uendi¬
tor fundum uberatet: ex egipto erit
tus itaut eum intra kłas tulii li¬
beres uł itaut eũ intra klas iulii
a ticio redimas. siuͦ sub dicone
ꝯdicio impleatur. ¶ Mentamar¬
gento cooꝑtam m̾ ignorantiue¬

Expanded text:
ctum ni modo intra kalendas Iulias venditor fundum liberaret, ex empto erit tus ita, ut eum intra kalendas Iulias liberes", vel "ita ut eum intra kalendas a Titio redimas". si vero sub condicione condicio impleatur. Mensam argento coopertam mihi ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eadem᷑ opimotie sum. si quid
itaut nec possideãt᷑ ea n. tiͨ dolo fecit
sit. cum om̃is dotis ꝓmissio futuri
nͣm̃ii tacitam coioicõm accipiat.
siam ⁊ timinoramnis .xii. ut maior
ouctasit: tũt prim̃ petetur cũ na-¬
ior annis apud eũ detnͣ ee cepit. qd̾
.ni. uulgatum: dotis ꝓmissionemũ
prim dũtarai nupͣciis destinari
n durare obligõmi si post art̾ius

Expanded text:
 in eadem opinione sum, si quid ita, ut nec posside‹a›t eam nec dolo fecerit, erit, cum omnis dotis promissio futuri matrimonii tacitam condicionem accipiat. nam et si minor annis duodecim ut maior deducta sit, tunc primum petetur, cum maior annis apud eundem esse coeperit: quod enim uolgatum est dotis promissionem in primis dumtaxat nuptiis destinare neque durare
Abbreviated transcription (Latin):
t iust michi iegat᷑ sit eũ q restitu¬
ere simticio rogatus. uidemo: quis
debeat cauereutrum titius an ego
qui legatanus sum. an illud dicem᷑
missariome agere debere. Et ÷ expe¬
dicius h̃ dicere si michispes aliqua
cipere. ¶ planes iex dieꝓpriecas
alicui legatasit. usust purẽ dicen¬
dum eẽ pomp ait remittendum ẽẽ
hanc cãut᷑om fit̾uano. qr certum sit
ab eum ꝓprietatem ⁊ feredem eius ꝑ¬
obligari ꝓmitsorem sieam sine do¬
lo .m. auritam redorõit ¶ Si ples dñi
sint ꝓprietatis unusquiꝙ pro ꝑte

Expanded text:
tus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus missario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua cipere. Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum probligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit. Si plures domini sint proprietatis, unusquisque pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq litigandi causa ncc̃e I Ip̃.¬
ht iniure ut terto loco sisti. ¶ n fu¬
riosos ut infãnte. ¶ Preͤtor ait pa.¬
rentẽ prõnum pr̃onam libos. ꝑa¬
rentes pr̃oni pr̃one inius sine ꝑ¬
missu meo nequis uoctet paren¬
tem hicutͥus sexus accipe. S an ĩ
infinitũ queritur. quidã parẽ¬
tem usque ad tritauũ aiunt ap
pellari supiores maiores dici. ħ̾ue

Expanded text:
uique litigandi causa necesse habet in iure uel certo loco sisti: nec furiosos uel infantes. Praetor ait: 'parentem, patronum patronam, liberos parentes patroni patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'. Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores
Abbreviated transcription (Latin):
s gaius tassius om̃s in infinitũ
parentes refert. qd̃ ⁊ honestius ẽ
ut m̾itoobtinuit. ¶parentes ⁊̃
eos accipi labio existimat: qui ĩ
seruitute suscepĩt. nec tñ ut seu̾¬
us dicebat ad solos iustos liberot¬
ꝑtinet. s ⁊ si uulgo q̃litus sit fili

Expanded text:
in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat, ad solos iustos liberos: sed et si uolgo quaesitus sit fili
Abbreviated transcription (Latin):
t ad lib̾tatem. cũ sim pr̃onus in iͦ
fidem fregi: pro pr̃õno non hẽbor
ꝓftituta ccͣ legem uenditõif: uen¬
ditorem hẽbit prõnum. si hac le¬
ge uenierat ut prostituta ẽẽt fi¬
eret libera. ¶ at liuenditor qui
manus mieccõna excẽpit. ip̃e pro
tatem. subillo quidem qui uen¬
didit: libertatẽ consequitur s
bonorem ei hr̃i equum noñ est

Expanded text:
t ad libertatem: cum si‹m› patronus, in ius fidem fregi, pro patrono non habebor. Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si uenditor, qui manus iniectionem excepit, ipse prosd libertatem, sub illo quidem, qui uendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendi sunt hic: qui ex seruitu¬
te manumiserunt. ut qui tolli¬
usionẽ dẽtexint. ⁊ si quis p̃iudõ
ꝓmincietur ẽẽ lib̾tus. cũ alioqͥ¬
uin non fuerit. aut si iuraui e
iurand̾ tͣdegi neuxore ducat nec
nubat: impunemius uotabor. ⁊
celsꝰ quid ait intali lib̾to iꝰ au flli¬

Expanded text:
cipiendi sunt, qui ex seruitute manumiserunt: uel si collusionem detexit: uel si qui praeiudicio pronuntietur esse libertus, cum alioquin non fuerit, aut si iuraui eusiurandum adegi, ne uxorem ducat, ne nubat, impune in ius uocabor. et Celsus quidem ait in tali liberto ius ad fili
Abbreviated transcription (Latin):
ros magistratus quiimꝑiũ hñt. ⁊
qui coħce̾re aliqm potsunt. ⁊ iuib̾e
in carerẽ duci. nec pontificem dũ
satra facit. nec ees qui pp̃loci religi¬
onẽ inde se moue non possint s
nec eum quiequo publico in cau¬
sa pubplica tnsueatur. ¶ preta
ius uotari non d quiuxoxẽ ou᷑¬
cat. aut eum quenubat. ¶ ꝑuor¬
cem dum de re cognostat. ¶ nec es̃t

Expanded text:
ros magistratus, qui imperium habent, qui et coercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt: sed nec eum qui equo publico in causa publica transuehatur. praeterea in ius uocari non debet qui uxorem ducat aut eam quae nubat: nec iudicem dum de
Abbreviated transcription (Latin):
srtͦ donem qͣm sciebat ꝓpositã ẽẽ
celaui sicuti qui fund tradid̾ ⁊
cum sciat certam s̃intutem debͥi
ꝑfusorie dixit. itinera actꝰ quib
sunt utiq sũt: recte excippat ⁊
Deuiccõnis quid̾ nõie se uberat e
qr decepit emptotem: emptiu¬
cõtenetur. ¶m fundo uendito cũ
modꝰ ꝑnunciatꝰ deestͣ surnitur
porco eͣx precio ꝙ totũ colligend̾

Expanded text:
onem, quam sciebat praepositam esse, celavit: sicuti qui fundum tradit et, cum sciat certam servitutem deberi, perfusorie dixerit: "itinera actus quibus sunt utique sunt, recte recipitur", evictionis quidem nomine se liberat, sed quia decepit emptorem, empti iudicio tenetur. In fundo vendito cum modus pronuntiatus deest, sumitur portio ex pretio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
diatur non ab̃tinut inliꝰ que freqn.¬
tissime agitan sͥo fideiussor an ⁊
priꝰ efm solitat agere possit ut ube¬
tefur uec fn cemper exspectandumt
 ut soluat . ant iudõ accepto ꝯdep¬
netur. si diu ĩ soice eiꝰ reꝰ cessauit
aut certe tona sua diccipaiit. Pres

Expanded text:
diatur, non absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam solvat agere possit, ut liberetur. nec tamen semper exspectandum, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praes
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere eum. ¶ quod sugnoras
iussent exhib̃i ut post decretum
eius añ diem exhsbõnis decesserit
deneganta erit accõ. ¶ Sinaũ p᷑
diem exhibon decessit aut amise¬
rit ciuitatem utiliter agipotest᷑.

Expanded text:
exhibere eum. quod si ignorans iusserit exhiberi uel post decretum eius ante diem exhibitionis decesserit, deneganda erit actio. si autem post diem exhibitionis decesserit aut amiserit ciuitatem, utiliter agi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
sscripsit merito petitorem recu¬
sare taiem fideiufsorem. s si at
sau̾i non possit: predicend estei
non usurum eo priuilo. si ꝯuenia¬
facile possit reus ibi eam p̾stare
u̾ ꝯuenitur. pot audiri si in ali¬
am eiusdem ꝓuintie tiuitatem
satudacõm prestare paratus lit
sin aũ satisdacõ uoluntaria est.
non in aliũ locum remitutur. n
prore mobili non sit. ⁊ p̾suspecta
onsit ex qua satisdacõ desiderat᷑.
ap̃ offm̃ deponi debebit si ħ iuditi

Expanded text:
rescripsit merito petitorem recusare talem fideiussorem: sed is alias caueri non possit, praedicendum ei non usurum eum priuilegio, si conueniafacile possit reus ibi eam praestare, ubi conuenitur: potest audiri, si in alia eiusdem prouinciae ciuitate satisdationem praestare paratus sit. si autem satisdatio uoluntaria est, non in alium locum remittitur: nepro re mobili non sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: apud officium deponi debebit si hoc iudici
Abbreviated transcription (Latin):
minus. qum fideiusioreeius agi¬
tur. ¶Qui pro rei qualitate eiu¬
dentissime iocupletem ut si dub¬
itetu ap probatum fideiussorẽ.
iudõ sistendi causa non accepit.¬
⁊ iniuriaꝵ accio adũsur eum eẽ¬
i potest. qr sane non sine q̃u̾alib
iniuria÷ duciiniuꝰ eum qui sa¬
tis ydoneum fideiussorem det.
s ⁊ ip̃e fideuissor qui non sit ac¬
ceptus: tamquam de imuria

Expanded text:
minus cum fideiussore eius agetur.Qui pro rei qualitate euidentissime locupletem uel, si dubitetur, adprobatum fideiussorem iudicio sistendi causa non acceperit: iniuriarum actio aduersus eum esse potest, quia sane non quaelibet iniuria est duci in ius eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non sit acceptus, tamquam de iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶S ⁊ si stipulator doio ꝓmis¬
soris ⁊ ꝓmissor doio stipulatoris ĩ¬
peditus fũit quo miꝰ ab uidm̃ ueni¬
ret: neutri eoꝵ sucurrere de bebit᷑.
ab utq ꝑte dolo ꝯpẽnsando. ¶ si a
.s. ⁊ si dolo sempronii fc̃m fu̾it ne
inindm̃ reus ueniat:c. a sempͣ¬
onio ꝯsequ̾ar. tantin. mea int᷑¬
fuisse uidetur. q si ueniss ĩ iudi¬
ł adu̾sus hedemeius ꝯpetebat. l fi

Expanded text:
tur.Si et stipulator dolo promissoris et promissor dolo stipulatoris impeditus fuerit quo minus ad iudicium ueniret: neutri eorum praetor succurrere debebit, ad utraque parte dolo compensando.Si a t dolo malo Sempronii factum fuerit, ne in iudicium reus ueniat: centum a Sempronio consequar. tanti enim mea interfuisse uidetur, quia, si uenisset in iudiuel aduersus he
Abbreviated transcription (Latin):
lo serui dñs lurretur ¶ Siuero sñ
uolũtate dñ si̾uusħ fecerit: sab̃
ut ip̃o tͣareat. qm̃ ĩpe nichil defice¬
fec̾it quo munꝰ quis iiudm uoca¬
tus sistat: in fc̃m accõ ꝯpetu qnͣti
actoris interfuit eum sisti. in quo
iudicio deductur si quud amise¬
rit actor obeam rem. uluti sireu᷑
temꝑe oñium rei int̾im s̾ abtin¬
rat aut aut accõne lib̾atus fũrt᷑
plane ⁊ sus qui dolofec̾it qͦminꝰ ⁊̃

Expanded text:
lo servi dominus lucretur. si vero sine voluntate domini servus hoc fecerit, Sabinut ipso careat: quando ipse nihil delifecit, quo minus quis in iudicium uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quid amiserit actor ob eam rem: veluti si reus tempore dominium rei interim sibi adquirat aut actione liberatus fuerit. Plane si is, qui dolo fecerit, quo minus in
Abbreviated transcription (Latin):
lumĩs ꝓhĩtus est ut sistere non
possit: exteptõne adiuũat᷑ nec
inm̾ito. cũ .n. in tali ꝓmissioẽ
p̃sentia opus sit: ꝙ̃ ad mod̃ pote¬
morbo sontico impediatiu iu¬
dam labio ait. si tñ post ꝑtum
decubu̾it: ꝓband̾ erit ꝙĩualitu¬
dine impeditam. ¶ idez ⁊ siquis
furere ceꝑit. nam qui furore im¬
peditur: ualituome impeditir¬
¶ quod diximus succurri ⁊̃ ei qui
tempestate aut ui flumĩs ꝓhĩt᷑
non uenit: tempestatem sic in

Expanded text:
itus se sistere non possit, exceptione adiuuatur, nec immerito. cum enim in tali promissione praesentia opus sit, quemadmodum potumorbo sontico impediatur, iudam Labeo ait: si tamen post partum decubuerit, probandum erit quasi ualetudine impeditam.Idem est et si quis furere coeperit: nam qui furore impeditur, ualetudine impeditur.Quod diximus succurri etiam ei, qui tempestate aut ui fluminis prohibitus non uenit, tempestatem sic in
Abbreviated transcription (French):
on exigimus reum iu I lp̃.
qͣm sisti op̃teret. Fer̾m si postea
tnͣsactũ est exceptõ doti õppom
d. Quisen de pena ꝓmissa labo
actum sit. nisi sp̃abter contrariũ¬

Expanded text:
on exigimus reum iudicio siquam sisti oporteret. ceterum si postea transactum est, exceptio doli opponi debet: quis enim de poena promissa laborsactum sit, nisi contrariu
Abbreviated transcription (Latin):
At tunoum quiplium ÷ ius mͥ eẽ eun.¬
diagendi: p̃t seꝑatim ce̾di gͦ supti¬
l rone n attter meũ fiet ius: qͣmsiõs
cedant᷑ Et nouisima dem̃ cessione.
suꝑiores om̃s confirmabunt᷑. benig.¬
nius tñ dicetur. ⁊ añꝙ̃ nouisiimus ces¬
s̾it: eos qui ancessint uetare uti cesso¬

Expanded text:
 fundum, qui plurium est, ius mihi esse eundi agendi potest separatim cedi. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et nouissima demum cessione superiores omnes confirmabuntur: benignius tamen dicetur et antequam nouissimus cesserit, eos, qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
¶ertõ gñi agroꝵ aoqum seruitus pt᷑
ueuro uineis. q ea ad solum mag̃ ꝙͣ
ad suꝑficiem ꝑtineat. ideo sublatis
uineis s̾uitus manebit. s. si in ꝯben¬
dasuitute auud actume̾tt: dou .m. ex¬

Expanded text:
erto generi agrorum adquiri seruitus potest, uelut uineis, quod ea ad solum magis quam ad superficiem pertinet. ideo sublatis uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali ex
Abbreviated transcription (Latin):
saz proquo ip̃o si bubitabitur: arbi¬
ars aque ductum cedere non potero.
s isi anue ductum aque cefsero: aliii¬
ter per eundem locum uendere uł ał
cedere non põtero. Idem

Expanded text:
st: pro quo ipso, si dubitabitur, arbialii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero, alii iter per eundem locum vendere vel alias cedere non potero. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝓpͣriesas rruda: Cum ailegatari.¬
um imũ substitua s cui alt̾nis annis
legatus i sit usust. plenasit apid
heredem ꝓprrietas eotempe qua ĩus
fruendi legatanionz. Quod giexdti¬
ob illis atter decedat ꝑ inces temꝑũ:
non concurrente aitero. integros ficũs
hũit.: ¶ Si non mnors s capitis dimi.¬
nutõ interteisit qr pła legata sunt il m¬
lius annitmn. si modo ius frueroi ha¬
buit usust̃ amissus erit. qõ ⁊ in uno
legatario qui ficũs in annos singłos
accepit defendend ÷ ut memoratõ teꝑ¬

Expanded text:
nis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per uices temporum non concurrente altero fructus integri habuit.Si non mors, sed capitis deminutio intercesserit, quia plura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio tem
Abbreviated transcription (Latin):
spectar quiuti ⁊ frui possit ¶Item
si ex dieusustrcus legetur. dies eius
nondum cedit: nisi cum dies uenit pꝰ¬
zeem̾ uiurꝗ fit̃m exdie legari ⁊ in
oiem ꝯstat. ¶ Non sonm autemu-¬
sumfit̾us an aditam b̾editatem di¬
es non cedit: s nͣ et deusufitir. ¶Ioẽ
q ⁊ siex die sisit legatus uiusfrcus.
denity sceuola. ⁊ agentem añ diem
antediem agit male agit.A ip̃.¬

Expanded text:
spectari, qui uti et frui possit.Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat.Non solum autem usus fructus ante aditam hereditatem dies non cedit, sed nec actio de usu si ex die fuerit legatus usus fructus: denique Scaeuola ait agentem ante diem ante diem agit, male agit.
Abbreviated transcription (Latin):
ãgi nomponit. nec macia impoita
dõnato surtitus ꝑfca intelligitur.
nec utiliter intendetur ius sibi ẽẽ
inuito t̾e edificatum hr̃e. cum ebi¬
macĩam p̾cãrio qui suitutem tibi
debuit duxit n lib̾tas usucãpiet᷑
⁊ interdco quod precario ht̃: uti
tilitet cum ed agetur. spsi donõis¬

Expanded text:
agi non poterit, nec maceria posita donatio servitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse invito te aedificatum habere, cum aedimaceriam precario, qui servitutem tibi debuit, duxerit, neque libertas usucapietur et interdicto "quod precario habet" utiliter cum eo agetur. quod si donati
Abbreviated transcription (Latin):
Deceptum ÷ ut plures dñi ⁊ non ꝑi¬
der cedentes ẽuitutes ĩmponant ꝑ
adquirant ut tñex nouissimoat
tu ⁊ suꝑiores confirmẽtur. ꝑinde¬
ꝙ fit attsi eoͣtem̃ tempore om̃es
cessissent ⁊ ideo si is quiprimus¬
agitur. cum .n. pꝰtremus cedat nõ
retro ad quiri suttus indetur. sec
ꝑinde hetur at siͤ postremus cedat
debit: donec nouus socius cedat.
Ioemuiris ut si uni ex dnĩs ceda.¬

Expanded text:
eceptum est, ut plures domini et non pariter cedentes seruitutes imponant uel adquirant, ut tamen ex nouissimo actu etiam superiores confirmentur perindeque sit, atque si eodem tempore omnes cessissent. et ideo si is qui primuagetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri seruitus uidetur, sed perinde habetur, atque si, cum postremus cedat,debit, donec nouus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis ceda
Abbreviated transcription (Latin):
res fuissent obligate. ¶ Quires iu¬
as iłm obligauerat ⁊ alii scdõ ob¬
res obligant. predicere solent a¬
ln milli rem obligatam eẽ ꝙͣ
forte iucio᷑ ticõut iidꝙ exced̾
priorẽ obligõmꝰres sit oblig̃a¬
taut sit pignori ỹ potheceue id
bitouberata res fuit. de quo ui
cũ a primo creditore fuit libera¬
ta. anad hut pͥars. s illd̾ mag̃
÷ quod priꝰ diximus aic̃.
i fuirons ypothece datus sit de¬
mũ alsintione maior fcus est:¬
totus oblĩgatur. ¶Sinesciente
osio res eiꝰ ypothece daͣta oit. dem̃

Expanded text:
res fuissent obligatae. Qui res suas iam obligauerint et alii secundo obres obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit obligata, ut sit pignori hypothecaeue id bito liberata res fuerit? de quo uidcum a primo creditore fuerit liberata, an adhuc pars? sed illud magis est, quod prius diximus.i fundus hypothecae datus sit, deinde alluvione maior factus etotus obligabitur. Si nesciente domino res eius hypothecae data sit, de
Abbreviated transcription (Latin):
putand̾ amĩ ñ ex quo emanti¬
cum morte ur auenatõne extĩ¬
guitur petiuum sufficiebat
usq ad annum ꝓduci obligoni.
¶auenacio au ⁊ manumissio ad
tam ad s̃uos qͣm ad fiuos refer¬
tur. Emancipatio pero: ao soł
tilium .s ⁊ si auo modo siue e¬
mancipatõe desierit ẽẽ in potes¬
tate amialis erit accio. s ⁊ si pr̃is
morte nuł deportacione sui iu-¬
ris fu̾ic effectus fruis de pecuuo in¬
tra ami hes pris u̾ł fulcus tene

Expanded text:
computandum annum, non ex quo emancicum morte vel alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem. Alienatio autem et manumissio ad tam ad servos quam ad filios refertur, emancipatio vero ad solum filium. sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erit actio. sed et si morte patris vel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum he
Abbreviated transcription (Latin):
bnda erit ro primegioꝵ in accõe
de petuuo duata ĩtim cetoꝵ cre-¬
brtoꝵ ãccõne ux int̾posita cau¬
cõne si priores agant qui pri¬
uiiegium non hñt restͣitutu
ndudd ałteperunt. si inferatir
posteacum pre accio priegii.

Expanded text:
nda erit ratio priuilegiorum in actione de peculio dilata interim ceterorum creditorum actione uel interposita cautione, si priores agant, qui priuilegium non habent, restitu‹tum› iri quod acceperunt, si inferatur postea cum patre actio priuilegii.
Abbreviated transcription (Latin):
nuom decessit. id peculiũ respicie¬
tur quod auquis eoꝵ cum mori¬
ebatur hũit. ¶ S eum quieer¬
uum cestam̃to lb̃um eẽiubet.
⁊ ei pecuum legat eius tempiꝰ
peculum legare intelligi iuł¬

Expanded text:
um decesserit, id peculium respicietur, quod aliquis eorum cum moriebatur habuit. Sed eum, qui servum testamento liberum esse iubet et ei peculium legat, eius temporis peculium legare intellegi Iu
Abbreviated transcription (Latin):
gioꝵ ¶ouro .n. si tiuꝰ dotem accepit:
Si ex re pupissi nomina fecit ł pecu-¬
maminaitam deposuit datur et
uendicaco numoꝵ ⁊ ad uerius debĩ¬
non potuit. quod ⁊ in quouis tutore
oicend÷ nec tn interee puto qñ do
mino debere cepit. utrũ cum in li¬
b̾tatis possone eẽt. an postea. sam ⁊

Expanded text:
giorum: quid enim si filius dotem accepit, si ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus debinon potuit: quod et in quouis tutore dicendum est. nec tamen interesse puto, quando domino debere coepit, utrum cum in libertatis possessione esset an pos
Abbreviated transcription (Latin):
hñdam stu anur id deducatur
de petuuio quod dno debetur s⁊si pli¬
tainis poͣsse deduci an intersit utru
cũ ad huc cum ubertate aget dm̃ de¬
bitor tcus÷ anͣ poste ⁊ an de petͦuno

Expanded text:
m est, an vel id deducatur ex peculio, quod domino debetur? et si putaveris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus est, an postea? et an de peculio
Abbreviated transcription (Latin):
.xxu̾. annis ent quii ppoluit: aux¬
mo etatis utetur. non oñtauie
cognicõne. ¶De quo paiamscup¬
tum fuit ne cumeo ꝯtrahatur. is
p̃ponti loco non hetur. non noper¬
mittendum enit. quasiecum msti¬
tore ꝯtrahere. ¶S si quis liollt
hĩ prohibeat. Cetm quipposuit te¬
nebitur ipsa p̾poucoe. ¶ ꝓscrib̾e
palam sic accipimꝰ. claris ntis
nams. urante eum iocum in qͦ
negotiacõ ex̾cetur. non inioco re¬
moto s in euidentiaitis utr̃ gre¬
cis an latinis puto scom lociꝰ di¬
cõm. ne quis causan pofsit igno¬
ranciam literaꝵ. certe si quis di.¬
tat ignorasse se uiteras ur non
obieruasie quod ꝓpositum erat
cum mutti legerent: cumq pa¬
lam ẽẽt ipolitum: nõn audiet᷑
proscͥptum autem ꝓpetuo ẽe op.
cet̾m si perio temporis quo pre

Expanded text:
ue annis erit qui praeposuit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum institore contrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litte ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur. Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
si intotum prohũit cum eo ꝯtra¬
hi. p̃positi loco non hetur. cum ħͥ¬
mag̃ loco custodis sit: qm̃insti¬
toris. gͦ nec uendere mercem hic
potuit nec modicum quid extab̾¬
ta. ¶Si institorta recte actum ÷:
tributorta ip̃oiure locum non ħt.
ce dnica. ꝙ si non fuit institor do¬
minice m̃cis: tributoria supest
acçio. ¶ Si a s̾uotuõ oꝑas uicarii
torem fecero is q tibi m̃ces uedi¬

Expanded text:
si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non haberce dominica. quod si non fuit institor dominicae mercis, tributoria superest actio. Si a seruo tuo operas uicarii torem fecero isque tibi mercem uendi
Abbreviated transcription (Latin):
dere: alius emptor alius uenditor:
sic aliud precium auud meix. qu̾
inꝑmutacõm discermi ñ pot̾it uͣ¬
ter emptor itter uenditorsit. Est
autem empcioiuis gẽñciũ. ⁊ idõ
ꝯsensu peragitur⁊ inter abien¬
tes contrahi potest. ⁊permnciũ
⁊ per littẽtãs. lp̃

Expanded text:
mere, alius emptor, alius venditor, sic aliud est pretium, aliud merx: quod in permutatione discerni non potest, uter emptor, uter venditor sit. Est autem emptio iuris gentium, et ideo consensu peragitur et inter absentes contrahi potest et per nuntium et per litteras. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
dere d. nisi aliud actum÷. ¶ Nõi
uenditor quitquid ł ꝯpñsacõe ut
eracuõne fuit ꝯsecutus: integrũ
auat priꝰ ꝙ̃ legatum ab emptore
ꝑciperet tefecit ħedem. recte puto¬
qͣm intersit utruticio quite here¬
dem fecit pecinia debira sĩt an le¬
gatãno. Idem.

Expanded text:
dere debet, nisi aliud actum est.Nominis uenditor quidquid uel compensatione uel exactione fuerit consecutus, integrum auerat, priusquam legatum ab emptore perciperet, te fecit quam intersit, utrum Attio, qui te heredem fecerit, pecunia debita sit, an legatario. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Heditatis s hinre singinari nõ
endidero ⁊ nec dumtradito eo alii
quo ueiroid̾o. p̾ciumq accepeto
mortuo eo uideamꝰ ne nicħ tebe¬
amexẽmpto qui morãintratẽ¬
conon feci p̃cium. n uenditi hoi¬

Expanded text:
reditatis. sed hoc in re singulari non endidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim ho
Abbreviated transcription (Latin):
auenũncħ eiimputan possit.
nͥ st culpa er argueretur & si rẽ
qm̃ uendidi alio posudente pecii
⁊ lius estimõm accepi utrũ preci¬
unisssidebeto anr̾em: utiq rem

Expanded text:
alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut manumittatur ꝙ̃ amemu¬
tuam acceꝑit. in peculiũ quidẽ
hac qñtitatẽ ñ putan in tem̃ ã¬
eo qd s̾nus dedit qm ingmp̃

Expanded text:
ut manumittatur, quam a me mutuam accepit, in peculium quidem hanc quantitatem non computari, in rem aeo quod servus dedit quam
Abbreviated transcription (Latin):
Atus. surdus cecus dotis giõie obii¬
gant᷑. q ⁊ nupcias itrahere possũt.¬
ꝯ Manẽte m̃iio nĩ ꝑditureuxori ob
has cas dos reddipot. ut iese suosq
alat. ut futrõ idoneũ entat. ut in ex¬
ilium ł in insulam relegato petiti
pr̃et in auinotira. autut egentem
uirum frẽms ororẽ ue sustineat.
s ponia dotem dedit nec Hermog̃¬
orheatur. exemplo dotts dcõni fau¬
oris rõne. priuilegiũ qd̃ inter᷑ p̃sõa-¬
les accões uertitur: tribui placuit.
sit: munis ttie st ⁊ m̃ito ꝑlacuit ut
si in dotem filtioit mnestimatum
dedit. cuiꝰ nõie ouplestipłone cauẽ
hu̾tt̃ isq marito euictus sit statĩ
eam ex stipłoe agere posse porro suiꝰ
int̾est non ẽẽ euictũ qd̃ in dotẽ fuit.
ꝙ ꝙ ip̃a euiccõm pati creditur ob id
stante mͣtͣtͣno ꝙͣ̃uis a põ maritum
dĩums it: emolim̃iti potestatem eẽ
creditur cuius ⁊ mͣii honeta mari

Expanded text:
tus surdus caecus dotis nomine obligantur, quia et nuptias contrahere possunt. Manente matrimonio non perditurae uxori ob has causas dos reddi potest: ut sese suosque alat, ut fundum idoneum emat, ut in exsilium uel in insulam relegato parenti praestet alimonia, aut ut egentem uirum, fratrem sororemue sustineat.sponsa dotem dederit nec nuhabeatur, exemplo dotis condictioni favoris ratione privilegium, quod inter personales actiones vertitur, tribui placuit. sit, mulieris tamen est, et merito placuit, ut, si in dotem fundum inaestimatum dedit, cuius nomine duplae stipulatione cautum habuit, isque marito evictus sit, statim eam ex stipulatione agere posse. porro cuius interest non esse evictum quod in dote fuit quodque ipsa evictionem pati creditur ob id, stante matrimonio, quamvis apud maritum dominium sit, emolumenti potestatem esse creditur, cuius etiam matri
Abbreviated transcription (Latin):
¶Paist & unumet mandatoribus
nem aũ in duoꝵ ꝑsoitam collata
ncͣco ex cã iuditati singłos propte
omnidra ꝯuentte posie ⁊ debere. Cre¬
ditorpignꝰ uendidit. quero ansi
euicta sit possõm emptori regres¬
sum creditor ad mandatotẽ ht̃e
postit. ⁊ anintertit trednoris nu¬
reuendid̾it. an cõmuni uenͣ did̾it¬
ñ ten᷑eatur ꝑficere eamrem ad u¬
beracõm. ¶ Iille isli salm. mando
tibi ut bleuo seuero aftini meo oc¬
coginta credas sub pignore illo. ĩ¬

Expanded text:
it unum ex mandatoribus nem autem in duorum personam collatam necessario ex causa iudicati singulos pro parte dimidia conueniri posse et debere.Creditor pignus uendidit: quaero, an, si euicta sit possessio emptori, regressum creditor ad mandatorem habere possit et an intersit, creditoris iure uendideri‹t› an communi iure prominon teneatur, proficere eam rem ad liberationem. "Ille illi salutem. mando tibi, ut Blaesio Severo adfini meo octoginta credas sub pignore illo
Abbreviated transcription (Latin):
uita initium obligõni prebet. a¬
lioqum sires ñdimtradita sit
cõe uenditõe. iduccione mandato.
ideo pedi ait᷑ auenanrem dantẽ
nullam trahere permutacõm.
gͦ ex aitera parte tradicõne fc̃a: Si
contra nobis reddatur conoiccõni
locus est qĩ re non secuta. Iem.

Expanded text:
ita initium obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit,tione venditione, conductione, mandato. Ideoque Pedius ait alienam rem dantem nullam contrahere permutationem. Igitur ex altera parte traditione facta si contra nobis reddatur, condictioni locus est quasi re non secuta. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
deb. tibi ꝯtesieto ius eẽ inuito mei
tollete aictius edificiatua quod adst¬
illitroiũ meũ atcnet sic statui debe¬
bit ut si aicius suplatis edtficiis tius
stillitrota mea cade mea non posin.¬

Expanded text:
et tibi concessero ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possin
Abbreviated transcription (Latin):
młre stpulatus: duas ꝑtes dot̾it᷑
reddi. t̾ciam apud manium tenta¬
nepcũs est ne quid mantꝰ in funꝰ
ferret. an fusiaita mantꝰ teneat᷑
t ait siquidẽ ip̃e stipłator mlr̃em fu¬
nauit. locum eẽpcõ. ⁊ inutile ei fim̾¬
anam fore si uͦ alius furiauit p̾se¬

Expanded text:
re, stipulatus est duas partes dotis reddi, tertiam apud maritum remanere, pactus sit, ne quid maritus in funus conferret, an funeraria maritus teneatur. et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funerauit, locum esse pacto et inutilem ei funerariam fore: si uero alius funerauit, pos
Abbreviated transcription (Latin):
que uixorib etnisse auegarentur si
manto ut spurnĩ m actis ꝓtessaẽ.
qͥsitũ÷ anis in potestare pr̃isꝰ sit. et
mr̃e intestatamortua nssueiꝰ h̾edi¬
tatem beditatẽ tnsis adne possit
nec obsit ꝓfessio a mr̃e irata fc̃a.

Expanded text:
quae uxoribus missae allegarentur, si marito ut spurium in actis professa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu eius hereditatem matris adire possit nec obsit professio a matre irata facta.
Abbreviated transcription (Latin):
amis ꝓbõnib in scrĩptis hitis os¬
tendere paratus sit sese ħ inde
Sissũ airẽ sͥ debitum pꝰ mortem
e in ronetum heredib pensare uel¬
let ex diuenoaũ alegaretur mĩꝙͣ
a fr̾eio qm dinuixit desideratum
duscũ suꝑ eo negõ cognosceret: nõ
adcertum modum capere poterat:
legaint licttam qͣñtitatem. deinde

Expanded text:
imis probationibus in scriptis habitis ostendere paratus sit sese haec incommissum a fratre sibi debitum post mortem eius in ratione cum heredibus compensare uellet, ex diuerso autem allegaretur numquam id a fratre quamdiu uixit desideratum, dus cum super eo negotio cognosceret, non ad certum modum capere potuerat legavit licitam quantitatem, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
U de tabulis restam̃ti depotiẽdis aga¬
tur. ⁊ dubitetur tui eas deponi oꝑ
oris honoris infi̾ori. ⁊ maren feim¬
ne ⁊ ingenuum lib̃tõ: p̃feremus.
pue exigendus: quoꝵ fides ñ us.
ua̾cillat. ¶ adhib̾i quor testes pos¬
sunt nonsolum incriminatib
cãis: s ⁊̃ in pecumarus lctib. sicu¬
bires postulatꝰ Et hnͣquib ñ inter¬
diatur testimoniũ neculla lege a
dd̾o testimomo excusanͣtur. ¶Qm̃ꝙͣ
quib dã legib amplissimis incm¬
tem nũm testrũ coartatir ut iudi
cari patiantur: ne effrenata pot̃¬
tate ad ueratdũ homĩes. suꝑfłu¬
a multitudo testium ꝓtͣhat᷑ ¶ꝑd̾
restes qui adũso fide sue attestaci¬
onis uauillant: audietidi ñ sunt

Expanded text:
Si de tabulis testamenti deponendis agatur et dubitetur, cui eas deponi opooris honoris inferiori et marem feminae et ingenuum libertino praeferemus. pue exigendus, quorum fides non uacillat. Adhiberi quoque testes possunt non solum in criminalibus causis, sed etiam in pecuniariis litibus sicubi res postulat, e‹x› his quibus non interdicitur testimonium nec ulla lege a dicendo testimonio excusantur. Quamquam quibusdam legibus amplissimus numertem numerum testium coartatur, ut iudiccari patiantur, ne effrenata potestate ad uexandos homines superflua multitudo testium protrahatur. 2 testes, qui adversus fidem testationis suae vacillant, audiendi non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑsotint ut iam pecc̃am ꝑ errorẽ
repenta sosucõtie dependat. ⁊ tutus
excepcõne suam nesciens ꝓiecit pe¬
cumam. scd̃m gñaiem regͣuiam. q̃
eos qui opponedas eẽ excepcões affir¬
mant ⁊ soluisse indebita contendt̃¬

Expanded text:
 solutam pecuniam per errorem repetita solutione dependit vel tutus exceptione suam nesciens proiecit pecuniam, secundum generalem regulam, quae eos, qui opponendas esse exceptiones adfirmant vel solvisse debita contend
Abbreviated transcription (Latin):
oit reliqͣuaanque diximꝰ nouit ẽp̃tor
reddere sufficrat uenditori ex uedito
accio ¶nbent ediles restitm⁊ ꝙuredõm
quicapita se fũoem admisit. ¶ Capira¬
lem fraudẽ admitt̾e ÷ tłe aliquiddelin¬
lem fũdẽ admisisse accipiemꝰ dolo.m ⁊
ꝑ nequitiam. cecm siquis erore ⁊ cãis

Expanded text:
sit, reliqua autem quae diximus nolit emptor reddere, sufficiat venditori ex vendito actio. Iubent aediles restitui et quod qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere est tale aliquid delinlem fraudem admisisse accipiemus dolo malo et per nequitiam: ceterum si quis errore, s
Abbreviated transcription (Latin):
demͣ si dc̃a sunt. łutiuiam it̾ act̃.
aqueductũ prestitumin. idem⁊
in seruitutib ut banoꝵ prediorũ.
¶si cum suitus uerrons prediis de¬
beretur.nec imemorauit uenditor
s sciens ẽẽ reticuertt. ⁊ obid ꝑigno¬
ranctanciam rei emptor ñutẽdo
ꝑ statutum tempꝰ eam s̾uitutem
amisit. quidam rec̾te putant uen¬
ditorem ex emptotem obdoĩum. ¶ An¬

Expanded text:
iter actum aquae ductum praestatu iri: idem et in servitutibus urbanorum praediorum. Si cum servitus venditis praediis deberetur nec commemoraverit venditor, sed sciens esse reticuerit et ob id per ignorantiam rei emptor non utendo per statutum tempus eam servitutem amiserit, quidam recte putant venditorem teneri ex empto ob do
Abbreviated transcription (Latin):
Sicum fuitoũ uendes iniege ita dix¬
isles ꝙ mercedis tiomine a condue¬
tore eregisses. id emptori accessirrũ
eẽ. estimote merigendo ñ solum bo¬
nam fidem: s ⁊̃ diligenciam pr̃are
cio non ut uenoitor uacuam possõ¬
nem tradat. cum imitis modis ac
.in eius estimaretur. LDem¬

Expanded text:
cum fundum uenderes, in lege ‹d›ixisses, quod mercedis nomine a conductore exegisses, id emptori accessurum esse, existimo te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare tio, non ut uenditor uacuam possessionem tradat, cum multis modis accmalus eius aestimaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ege iulia ita canet᷑ qui senator est.
qui ite filiꝰ nepos ue ex filio ꝓnepos¬
ue ex filio natus. cuius eoꝵ est ent.
ne quis eoꝵ sponsamuroremue sci¬
ens dolo .ii. hẽto libertinam. aut ea
que ip̃a cunis ue pat̾ mat̾ue arcem
ludritam fant fet̾itue. ne senatons
filia neptis ne ex eo fiuio ꝓneptis ue-
ue sciens dolo. in. esto. neuequis e¬
oꝵ dolo .m. sciens sponsam uxotẽ¬
ue eam heto. ¶ Hoc capite ꝓtohibet᷑
senator lib̃tinam ducerẽ. eam ie
cuiꝰ pr mr ue artem ludricat fec̾t
Item lib̾tin senaroris fiuat᷑ dͣnc̃e.
non aũ obest auum ⁊ auiam artẽ
iudricam fecisse. nec distinguitur
pr inpotestate hẽat filiam nec ne.
diuus /an ⁊ ir̃ noceat añqm ad opta¬
ret artem ludritam fet̾it. atłsͣ Si nat᷑¬
alis p̃r ante qͣm̃ tulia nasceretur: fe¬
t̾it. ⁊ si hꝰ note homo adoptau̾it. de¬
inde emancipat̾nt an non possit duͣ¬
ti ac sitalis pr nat᷑aus decessitietꝰ
pomp̃ putat recte ut eis non ꝯnum̃¬

Expanded text:
ege Iulia ita cauetur: 'Qui senator est quiue filius neposue ex filio proneposue ex filio nato cuius eorum est erit, ne quis eorum sponsam uxoremue sciens dolo malo habeto libertinam aut eae ipsa cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit. neue senatoris filia neptisue ex filio proneptisue eue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo sciens sponsam uxoremue eam habeto'.Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem ludicram fecerit: item libertinus senatoris filiam ducere. Non obest avum et aviam artem ludicram fecisse. Nec distinguitur, pater in potestate habeat filiam nec ne: tiuus.An et is noceat, qui antequam adoptaret artem ludicram fecerit? atque si naturalis pater antequam filia nasceretur fecerit? et si huius notae homo adoptauerit, deinde emancipauerit, an non possit duci? ac si talis pater naturalis decessisset? Pomponius recte putat, ut eis non connum
Abbreviated transcription (Latin):
ot ꝙͣ quidissenttt. ¶ Si ab bostib
rptotiꝰ captls ee ꝓponat᷑ uereor ne
posut ista nubiũ hr̃e nubendo ꝙ¬
admod hr̃et si mortuu eẽt ⁊ qui
turam mtibiũ. putat .n. iie dura¬
re eiis lib̾te m̃m̃ ⁊ in caꝑtinitate pp̃

Expanded text:
quam qui dissensit.Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, uereor ne possit ista conubium habere nubendo, quemadmodum haberet, si mortuus esset. et qui ituram conubium: putat enim Iulianus durare eius l
Abbreviated transcription (Latin):
nptã ꝑtinet. ad sponsam nĩ ꝑt¬
nec ⁊ ideo muito p̃tono inincrũ
sponsa uberta si misit: cumalio
ꝯmnibiũheat. ¶Deinde are lex i̾ui¬
toprono¶Inintũ aũ acciꝑe debe¬

Expanded text:
pertinet, ad sponsam non pertinet: et ideo invito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet. Deinde ait lex "invito patrono": invitum accipere debe
Abbreviated transcription (Latin):
quia publico iudicio danpnata
z/ si deprehensa quidẽ sit dampita
ta aũ ñ sit: notata ent ego puto ⁊¬
ꝯi absoluta git post dep̾henitonem:
ad huc tñ noͣtͣam illi obeẽ debete. qr¬

Expanded text:
quia publico iudicio damnata est, at si deprehensa quidem sit, damnata autem non sit, notata erit? ego puto, etsi absoluta sit post deprehensionem, adhuc tamen notam illi obesse debere, q
Abbreviated transcription (Latin):
siqua ut solet in tab̾na. caupona
ł que alia pudori suo ñꝑcit. palãm̃
s que uicem ꝓstitute sustinet. Itẽ
que cũuno ⁊ att̃o  peccã accepta ie cõ¬
miscuit: ñ uidetur palam corꝑe q̃st̃
isse hus comnimetar. ¶Nonsolumm
asi ea que facit. ꝟm ea quoz que fec̃
⁊ facere desiit: lege notͣatu. si .n. abo¬
lecur tmpitudo. que p̾ea infrmsia ẽ.
son÷ ignoscend ei que optentu ꝑã¬
uꝑtatis turpissimam intam gͣent᷑
Tenocinium facete non minus est.
qͣm corꝑe q̃stum et̾cere. lenas aũ eas
dicimꝰ: que młres qͣstiarias ꝓstii¬
unt lenam aciptinꝰ ⁊ eam que ał¬
tius noĩe ħ uite gentis extertee ssi q̃
cauponamg̾itens in ea corpa qͣsti¬
tra hũit ut multe assolent nstru

Expanded text:
si qua ut adsolet in taberna cauponia vel qua alia pudori suo non parcit. Palam sed quae uicem prostitutae sustinet.Item quod cum uno et altero pecunia accepta commiscuit, non uidetur palam corpore quaeisse his connumerari.Non solum autem ea quae facit, uerum ea quoque quae fecit, etsi facere desiit, lege notatur: neque enim aboletur turpitudo, quae postea intermissa est. Non est ignoscendum ei, quae obtentu paupertatis turpissimam vitam egit. Lenocinium facere non minus est quam corpore quaestum exercere. Lenas autem eas dicimus, quae mulieres quaestuarias prostituunt. Lenam accipiemus et eam, quae alterius nomine hoc vitae genus exercet. Si qua cauponam exercens in ea corpora quaestuaria habeat ut multae adsolent su
Abbreviated transcription (Latin):
tutes. qr cum sua ꝯdicc̃e quisq fũ¬
dus pupplcaretur. ¶Quecumq
s̾uitus fundo debetur: om̃sb eius
tim uenient: om̃s ꝑtez ꝯuitus se¬
quitur ⁊ ira ut singiiũ fecte agãt.
ius sibi ẽẽ eunoi. si tñ funoo cuĩ
suitus debetur certis regionib int̾

Expanded text:
tutes, quia cum sua condicione quisque fundus publicaretur. Quaecumque seruitus fundo debetur, omnibus eius tim uenierit, omnes partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis re