comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quõ ħ acceꝑis. ut ꝓbalia. ant
ut uera. angplane ut ꝓbabili
a. In sp̃ẽ ꝙ facendũ ẽ maiorem
sarrexi. nam p̃t̾ illa duo de li¬
nea et pila. nicħ abs te dictũ ẽ
ꝙ me seire audeam dr̃e. Rõllõ
ita expositũ. ut abste sig flagi¬
tanda ꝑceptõ. S quid inramur.

Expanded text:
is; ut probabilia, an ut vera? A. Plane ut probabilia; et in spem, quod fatendum est, majorem surrexi: nam praeter illa duo de linea et pila, nihil abs te dictum est quod me scire audeam dicere. R. Non ita expositum, ut abs te sit flagitanda perceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
to. Quo ant̃ signo lnna futã
sit. ñ imꝑudent᷑ me scire cõfi¬
teor. Rõ Eigo uł ita deñ nosse
tͥ satis ẽ. ut nosti quo cras sig¬
no lima cusa̾ sit. anꝰ Nõ satis.
nã hoc sensib aꝓbo. ignoro

Expanded text:
 signo luna futura sit, non impudenter me scire profiteor. R. Ergo vel ita Deum nosse tibi satis est, ut nosti quo cras signo luna cursura sit? A. Non est satis: nam hoc sensibus approbo. Ignoro
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ ptꝰ hanc uitam totã se ĩ
deũ cosseg̾it. caritas restat. qͣ
ibi teneatur. Nam n dicenda
nulla falsorũ int̾pellatõne soi¬
restat. cũ totũ secã possideat.
Tria gͥ ad animã ꝑtinent. ꝑtinẽt
ut sana sit. ut aspiciat. ut inde¬
at. ¶alia uͥo t̾a. fides. spes. caritas.
pmo illorũ tͥum et scd̾no semꝑ
sunt nocĩa. t̾cio u̾o in hac iutã¬

Expanded text:
Sed cum post hanc vitam tota se in Deum collegerit, charitas restat qua ibi teneatur. Nam neque dicenda nulla falsorum interpellatione sorestat, cum totum secura possideat. Tria igitur ad animam pertinent, ut sana sit, ut aspiciat, ut videat. Alia vero tria, fides, spes et charitas, primo illorum trium et secundo semper sunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
norat. Oeus de cꝰ regno lex⁊̃
in ista regna describit᷑. Oeus
a quo an̾ti cad̾e. in quẽ conu̾¬
ti resurg̾e. in quo man̾e con¬
sist̾e ẽ. Deus a quo exire mori
i quẽ redire uiuisc̾e. in quo
habitare uiu̾e ẽ. Deus quẽ ne¬
no amittit nͥ deceptus. ꝙ̃ ne¬
mo q̃rit nͥ admoritus. ꝙ̃ nẽo
inuent nisi p̾gatꝰ. Deus quẽ
excitat. spes enigir. cantas ñgͥ.
Deus ꝑ ꝙ̃ rincimꝰ inimicũ. te
dep̃cor. Dens quẽ accepimus
ne om̃ino ꝑiremꝰ. Deus a quo
admonem᷑ ut enigilemꝰ. D enᷤ
ꝑ ꝙ̃ a mał bona seꝑamus. O̾s
ꝑ quẽ mala fugimius et bona
sequim̃. O̾s ꝑ ꝙ̃ non cedimꝰ ad¬

Expanded text:
norat. Deus, de cujus regno lex etiam in ista regna describitur. Deus, a quo averti cadere, in quem converti resurgere, in quo manere consistere est. Deus, a quo exire mori, in quem redire reviviscere, in quo habitare vivere est. Deus, 104 quem nemo amittit, nisi deceptus; quem nemo quaerit, nisi admonitus; quem nemo invenit, nisi purgatus. Deus quem excitat, spes erigit, charitas jungit, Deus per quem vincimus inimicum, te deprecor. Deus per quem accepimus ne omnino periremus. Deus a quo admonemur ut vigilemus. Deus per quem a malis bona separamus. Deus per quem mala fugimus, et bona sequimur. Deus per quem non cedimus ad
Abbreviated transcription (Latin):
eus unm̾sitatis condicor¬
presta mͥ pͥmũ me ut be
ne regam. Dem ut me agen
dignũ ꝙ̃ exaudias. postremo
ut liberes. Oeus ꝑ quẽ omĩa q̃
ꝑ se non eeñt tendunt ẽẽ. Deuᷤ
cħo mund̃ istũ creasti. quem
omniũ ocłi sentiunt pule̾rũ.
Oeus qͥ malũ nõ facis. ⁊ faci ᷤᷤ
ẽẽ ne pessimũ fiat. Deus qui
pancis ad id ꝙ u̾e ẽ. refientib
ostendis malũ nicħ ẽẽ. Deus ꝑ
quem uniu̾sitas etiã cũ sinis¬
tra ꝑte ꝑfcã ẽ. Oeus a quo di ᷤ¬
sonantia usq in extremũ ulła
ost. cũ dec̾iora meliorib con¬
cinunt. Oeus quẽ amat om̃e
qd̾ p̾ amare sine sciens siue
cet. nec erͥor errat /dens qui
nͥ mundos uerũ seire noluisti.
boni et pulca pat̾ intelligłibi¬
lis lucis. pat̾ eigilatõnis at
illuminacõis nr̃e. pat̾ pigno¬
ris quo admonemur redire
ad te inuoco. Deus u̾tas a qͦ
et in quo et ꝑ quẽ u̾a sunt oĩa.
nia. Dens uera et sñma uita in

Expanded text:
eus universitatis conditorpraesta mihi primum ut bene te rogem, deinde ut me agam dignum quem exaudias, postremo ut liberes. Deus per quem omnia, quae per se non essent, tendunt esse. Deus hilo mundum istum creasti, quem omnium oculi sentiunt pulcherrimum. Deus qui malum non facis, et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere est refugientibus, ostendis malum nihil esse. Deus per quem universitas etiam cum sinistra parte perfecta est. Deus a quo dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus concinunt. Deus quem amat omne quod potest amare, sive sccet, nec error errat. Deus, qui nisi mundos, verum te scire noluisti, boni et pulchri, Pater intelligibilis, lucis, Pater evigilationis atque illuminationis nostrae, Pater pignoris, quo admonemur redire ad te, te invoco. Deus veritas, in quo, et a quo, et per quem vera sunt, quae nia; Deus vera ac summa vita, in
Abbreviated transcription (Latin):
de. tu maticũ prebe. Si fide
te innenunt qui ad te refu¬
giunt. fidẽ da. si nͥcuce u̾tutẽ.
si scĩa scĩam. auge in me fidẽ.
auge spẽ. auge caritatẽ./ O ad¬
miranda et singłaris bonitaᷤᷤ
tua. ad te ambio. ⁊ quib re¬
b ad te ambiatut a te rursũ
petotu .n. si deseris ꝑitur. S
ñ deseris q tu es sũmũ bonũ
ꝙ nemo recte quesiuit. ⁊ mi¬
m̾ine inneuit. Omĩs aut̃ rec¬
te q̃siuit. ꝙ̃ tn recłe q̃r̾e fecis¬
ti. fac me pat̾ q̃r̾e ce. uindica
sidero qmͣ te. inuenam te iã
q̃so pat̾. Si aut̃ ẽ in me suꝑfini

Expanded text:
de, tu viaticum praebe. Si fide de, tu viaticum praebe. Si fide te inveniunt qui ad te refugiunt, fidem da; si virtute, virtutem; si scientia, scientiam. Auge in me fidem, auge spem, auge charitatem. O admiranda et singularis bonitas tua! 6. Ad te ambio, et quibus rebus ad te ambiatur, a te rursum peto. Tu enim si deseris, peritur: sed non deseris, quia tu es summum bonum, quod nemo recto quaesivit, et minime invenit. Omnis autem recte quaesivit, quem tu recte quaerere fecisti. Fac me, Pater, quaerere te, vindica sidero quam te, inveniam te jam, quaeso, Pater. Si autem est in me superflui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. cũ quo totũ ẽ. Qui fecisti
hominẽ ad ymagiẽm et siłitudi¬
nem tuam. ꝙ qui se ip̃e nou
agnoscit. exaudi. exaudi. exaudi
deus meus. dñe mens. rex meuᷤᷤ
pat̾ metis. causa mea. spes mã.
res mea. honor meus. domꝰ mea.
pat᷑a mea. salus mea. lux mea.
uita mea. Exaudi. exaudi. exau¬
di me more illo tuo. pancis no¬
cissimo.iam te solũ amo. te so¬
lũ sequor. te solũ q̃ro. t soli s
oculos meos quib nutus tuos
indeam . expelle a me insaniã
ut recognoscam ce/dic mͥ quo
atrendam ut asspiciam te. et
omĩa me sꝑo que iuisseris ẽẽ
sinerim. sacis fuerim fallaciaꝵ
ludibrium / accipe me ab istis
fugientem famulũ tutĩ. q is
time qm̃ a te fugiebam accepe¬
runt alienũ. ad te mͥ redemd̾
ẽẽ sencio. pateat mͥ pulsanti ia¬
nua tua. qũs ad re ꝑueniat᷑
doce me. ꝑicħ aͥ hõ qmͣ uolũ
catem hẽo. nichil aꝰ scio qmͣ
fluxa et caduca sp̾nenda ẽẽ. c̾¬
ta et et̾na reqͥrenda eẽshoc
ro. tu michi suggere. tu ostẽ¬

Expanded text:
t, cum quo totum est. Qui fecisti hominem ad imaginem et similitudinem tuam, quod qui se ipse novit agnoscit. Exaudi, exaudi, exaudi me, Deus meus, Domine meus, rex meus, pater meus, causa mea, spes mea, res mea, honor meus, domus mea, patria mea, salus mea, lux mea, vita mea. Exaudi, exaudi, exaudi me more illo tuo paucis notissimo. 5. Jam te solum amo, te solum sequor, te solum quaero, tibi sooculos meos, quibus nutus tuos videam. Expelle a me insaniam, ut recognoscam te. Dic mihi qua attendam, ut aspiciam te, et omnia me spero quae jusseris esse servierim, satis fuerim fallaciarum ludibrium. Accipe me ab istis fugientem famulum tuum, quia et isti me quando a te fugiebam acceperunt alienum. Ad te mihi redeundum esse sentio: pateat mihi pulsanti janua tua; quomodo ad te perveniatur doce me. Nihil aatem; nihil aliud scio nisi fluxa et caduca spernenda esse; certa et aeterna requirenda. Hoc ro. Tu mihi suggere, tu osten
Abbreviated transcription (Latin):
tenus pot̾unt. sic qui mrtutum
facert uult plantanum. quo ĩ
loco sui plantet eas sibi eẽ p̾uidẽ¬
dum. Si enim locus fu̾it inciosus
⁊ ip̃e untutes muncia redigentur.
ursus sic eum agere decet. ne¬
lud qui domum edificare de¬
bet. Qui enim edificium facere
nult stabile: soliditatem p̾nsꝗ
sit ihĩtare. Sic qui uirtutũ fad̾e
uult edificium quo secutus in ba¬
bitet ab insidiis demonũ. quo in
loco sin construat illud. sibi est.
p̾udend̃. Si enim locus non fu̾it
firmis uec edificium du subsis¬
te poterit. ħ itaq solum uł t̾ra¬

Expanded text:
tenus poterunt. Sic qui virtutum tenus poterunt. Sic qui virtutum facere vult plantarium, quo in loco sui plantet eas sibi est praevidendum. Si enim locus fuerit vitiosus, et ipsae virtutes in vitia redigentur. Rursus sic eum agere decet velat qui domum aedificare debet. Qui enim aedificium facere vult stabile, soliditatem prius sit inhabitare. Sic qui virtutum vult facere aedificium, quo securus inhabitet ab insidiis daemonum, quo in loco sui construat illud sibi est praevidendum. Si enim locus non fuerit firmus, nec aedificium diu subsistere poterit. Hoc itaque solum vel t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si non ieumet. cum dui ꝓdeo ie¬
iunare non possumt. si eum non
amet. ut tñ pͥlerumq spc̃ malig¬
mis corꝑus assimint. illudq nẽ¬
gecando subsist̾e facit. sic ĩ ans
głia cor hoĩs intrat. illud q ge
cut enim caritas ienmare. sic
in annis. gła fĩcit. at sicut corpꝰ
ex aĩatum cito fecet atq contẽp¬
intur sic extͥius genus sine int̾iori
despicitur. Cum .n. quispiam ie¬
imo quid̃ intentus s irasci faci¬
le indecur. si deienimo laudecur
ab aliquo ⁊ confestun sendecur
ab alt̾o. quis ĩ quit de illius curet
si aut̾ freqñtius manducare. s
humilis ⁊ paciens eẽ indeatur. s
qi non ielunat ab aliquo repͥhẽ¬
ditur. Illico ab alt̾o R̾ndetur. be¬
ne utiq ut manducet ꝓmeret᷑
qui adeo paciens est. ⁊ benignus
Similitudo inter monachu
⁊ ortolanum.
sciendum aduntutes tendenti
qd̃ agere debeat more ortho¬
lani. ortolanis quippe qui plan
Nisi enim t̾re eaꝵ natura conne¬
rit. crescere uł frnccisicare nulla¬

Expanded text:
si non jejunet, cum diu pro Deo jejunare non possit, si eum non amet. Ut tamen plerumque spiritus malignus corpus assumit illudque vegetando subsistere facit, sic inanis gloria cor hominis intrat illudque cut enim charitas jejunare, sic et inanis gloria facit. At sicut corpus exanimatum cito fetet, et contemnitur, sic exterius genus sine interiori despicitur. Cum enim quispiam jejunio quidem intentus, sed irasci facile videtur, si de jejunio laudetur ab aliquo, confestim respondetur ab altero: Quis, inquit, de illius curet Si autem frequentius manducaret, sed humilis et patiens esse videatur; si quia non jejunat, ab aliquo reprehendatur, illico ab altero respondetur: Bene utique ut manducet, promeretur, quia adeo patiens est et benignusSimilitudo inter monachum et hortulanum. Sciendum est ad virtutes tendenti quod agere debeat more hortulani. Hortulanus quippe qui plantNisi enim terrae et earum natura convenerit, crescere vel fructificare nulla
Abbreviated transcription (Latin):
suã coronã. Sicut .n. corona soli regi
cõpetit. sic ꝓpͥa uolinitas deo soli. Et
sicut regem aliquẽ inhonoraret qͥ
suam ei coronã anferret: sic hõ ĩho¬
narat dm̃. qͥ aufert ei ꝓp̾e nolunta¬
tis pͥulegium hñdo ꝙ ille d hr̃e

Expanded text:
suam coronam. Sicut enim corona soli regi competit, sic propria voluntas soli Deo. Et sicut regem aliquem inhonoraret, qui suam coronam ei auferret; sic homo inhonorat Deum, qui aufert ei propriae voluntatis privilegium, habendo quod ille de
Abbreviated transcription (Latin):
rinchꝰ. ⁊ hebyon ⁊ harremon et
formꝰ. Ex istis in quiͣ si qui ad nos
uen̾int. ñ reqͥrendũ ab hus utr
baptirati sũt an nori. s hoc tant̃
si credant in eccłie fidem. ⁊ bap¬
tizent᷑ eccłiastico baprismate ui¬
Cotidre encharistie ꝯmuuonẽ¬

Expanded text:
rinthus et Hebion et Harithemon et rinthus et Hebion et Harithemon et Fotmus. Ex istis inquam siqui ad nos venerint, non requirendum ab iis, utrum baptizati sint, an non: sed hoc tantum, si credant in ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baptismate. Quotidie Eucharistiae commun
Abbreviated transcription (Latin):
Et si cõsenciunt cred̾e. uł acqͥes¬
cũt ꝯfitꝰ: pugati iã fidĩ integͥta¬
te. confirment᷑ manus impositõ¬
ne. Si u̾o ꝓarnuli sũt uł hebetes
qui doct᷑nam ñ capiant. respon¬
deant ꝓ illis qui illos offeruat
iuxta morem baptizandi. ⁊ sic
manꝰ imposicõne ⁊ cͥsmate ꝯmu¬
uiti enchanstie misterus admͤ¬
tant᷑. illos aũ qui ñ in sc̃ẽ t̾ͥui¬
tatis inuocatõne apd̾ hereticos
baptizati sũt et ueniunt ad
nos. baptiran debere ꝓnuaciamꝰ.
eos fuisse baptiratos. qui ñ in
iuxta regulam a dr̃o posicam tĩc¬
ti sunt. ut sunt pauuianiste. ꝓcli¬
amibeorite. uł spurisiferi. fotini¬
aci. qui ne uocant᷑ bonosian.
montani. ⁊ manichei. uariata
impieratis g̾mina. uł cet̾i istorũ
originis. siue ordinis pestis q qͥ
duo pn̾cipia sibi ignota introdu.¬
cũt. ut credo ⁊ marcion uł con¬
traria. ut manicheus. uł cria ł
barbara ut secianus ⁊ theodotꝰ.
hominẽ fuisse absq deo ut che¬

Expanded text:
escunt confiteri: purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt vel hebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi: et manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non in sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, eos fuisse baptizatos, qui non in juxta regulam a Domino positam tincti sunt, ut sunt Paulianistae, Proclianiboritae, vel Spurisifori, Fotiniam, qui nunc vocantur Bonosiani, Montani, et Manichaei, variata impietatis germina: vel caeteri istorum originis sive ordinis pestisque, qui duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdo et Marcion: vel contraria, ut Manichaeus: vel tria et barbara, ut Secianus et Theodocus: hominem fuisse absque Deo, ut Ce
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad iudiciũ et cõdempnatõnẽ
sui. euchanstiam ꝑciꝑe. S et se¬
crera satiffc̃one solui mortalia cͥ¬
mina non negamꝰ. si mutato prĩ
scliri hĩtu. et confesso religionis
studio ꝑ uite correptõnẽ. ⁊ iugi
immo q ꝓpetuo luctu misante
deo. ita diutaxat ut contͣria pro
hiis q̃ penit agat. et eucharis
ñ admict̾e. ⁊ admissa deflere.

Expanded text:
ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus: sed mutato prius seculari habitu: et confesso religionis studio per vitae correctionem, et jugi, imo perpetuo luctu, miserante Deo: ita duhis, quae penitet, agat, eucharistn admittere, admissa deflere.
Abbreviated transcription (Latin):
et ignauie.
B aptismũ unũ est in ecc̃a. ubi u¬
na fides ÷. ubi in noĩe prĩs et filii
et sp̃c sc̃i dacur. Et idõ si qui a¬
pud h̾eticos illos baptizati sũt
qui in sc̃e cͥuitatis ꝯfessione bap¬
tirant ⁊ ueniunt ad nos recipi¬
ant. quiq quasi baptirati. ne
sc̃e tͥnicatis inuocatõ uł confes¬
sio admullet᷑. S doceant᷑ ante ⁊
instruant᷑ quo sensu sc̃ẽ tͥuita

Expanded text:
et ignaviae. Baptisma unum est, sed in ecclesia, ubi una fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur ante et instruantur: quo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
¶s diuinis ꝓmissionib nicħ tͥre¬
num uł tñsitorium expcemꝰ. sicut
melitiam sꝑant ñ nupciarũ cop¬
et marcion deliberut. nõ ꝙ ad

Expanded text:
In divinis promissionibus nihil terrenum vel transitorium exspectemus, sicut Meletiani sperant; non nuptiarum copet Marcion delirant; non quod
Abbreviated transcription (Latin):
tria inuenis quisq intatur. qr
unoquoq eoꝵ ad alciora ꝓuehi¬
tur. Si quidem tacendo ⁊ audien¬
do sapiencium doccrinam. pau¬
latim concipit scienclam. quib¬
damq ĩ crementis ad spũaiem

Expanded text:
tria juvenis quisque nitatur, quia unoquoque eorum ad altiora provehitur. Siquidem tacendo et audiendo sapientium doctrinam, paulatim concipit scientiam. quibusdamque incrementis ad spiritualem
Abbreviated transcription (Latin):
ns existit ille adiudicium ea
tria eẽ genera inmundicie cordit
primũ namq genus est. amor ñ
odio non debent hr̃i. sicuti est o¬
dium aliene ꝓsꝑitatis. Tercium
aut̾ nec amor nec odium. s que¬
dam cogitacõnes ẽuanitas. ut
cum cogitamus unde iste nem
quasi naturalis uamq ẽ. ut fi
cus ab ip̃a hominis infancia: sibi
frigore repentino uł alio caln ac

Expanded text:
sistit, ille ad judicium ea tria esse genera immunditiae cordis. Primum namque genus est amor non odio non debent haberi, sicut est odium alienae prosperitatis. Tertium autem nec amor, nec odium, sed quaedam cogitationis vanitas, ut cum cogitamus unde iste veniQuasi naturalis namque est, ut si cui ab ipsa hominis infantia sibi cfrigore repentino vel alio casu ac
Abbreviated transcription (Latin):
seneccutem conseruatumꝰ sola t̾¬
rena sapientem ⁊ in hiis penitꝰ
obduratũ. Cum ħ age de spña¬
lib huic de subtilitate diuine ꝯ¬
templacionis loquere. hunc se¬
creca rimari celestia doce ⁊ ꝑspi¬
cies eum nequaqmͣ posse hec in¬
dere. Nec mirum. indurata cera
est. In istis etatẽ non stait. a¬
liena abistis sequi didicit. Et cõtͣ
consideres puerum etate ⁊ scĩa te¬
nerum nec bonum nec malum dis¬
cernere ualentem. nec te quidẽ
quidem mirimi. Mollis eñ est cera
⁊ qiͣ liquens nec ymaginem sigil¬
li quoquo modo recipiens. Medi¬
us hoꝵ adolescens ⁊ iuuenis est. Ex
teneritudine atq duricia quasi
ex senectute ⁊ ꝑuericiea ꝯgrue tẽ¬

Expanded text:
senectutem conversatum, sola terrena sapientem, et in his penitus obduratum. Cum hoc age de spiritualibus, huic de subtilitate divinae contemplationis loquere, hunc secreta rimari coelestia doce, et prospicies eum nequaquam posse haec videre. Nec mirum, indurata est cera, in istis aetatem nutrivit, aliena ab istis sequi didicit. E contra consideres puerum aetate et scientia tenerum, nec bonum, nec malum discernere valentem, nec te quidem quidem mirum. Mollis enim est cera, et quasi liquens, nec imaginem sigilli quoquomodo recipiens. Medius horum adolescens et juvenis est, ex teneritudine atque duritia quasi ex senectute et pueritia congrue tem
Abbreviated transcription (Latin):
uemadmod̾ si sordib aliqͥs
toĩ fecore plemis occurreret
alicui dicens se cum eo nelles
siliarn non deberet mundus sb̾¬
sistere. sic nec uoluntas appeti¬
badratus lapis sex equali
ciderit firmiter iacebit. Sic ꝓ¬
uidend̃ est uiro iusto ut in suo
ꝑsistat ꝓposito. ħꝰ aut̾ latera sex.
hec sunt ꝓsꝑitas. adu̾sitas. li
libertas. subieccio insecreto eẽ
inpublico. Inquib singłis si a
diabolo ĩ pulsetur: stetͥ. non a
tam iusticiam ut illud. qui dix̃
fr̃i suo fatne. rens erit gehen¬
ne ignis. ucd̃m gr̾am. ut quaẽ¬

Expanded text:
uemadmodum si sordidus aliquis et omni fetore plenus occurreret alicui dicens se cum eo velle consiliari, non deberet mundus subsistere, sic nec voluntas appetiato lapide. Quadratus lapis sex aequalia ciderit, firmiter jacebit; sic providendum est viro justo, ut in suo persistat proposito. Hujus autem latera sex haec sunt: prosperitas, adversitas, sui, libertas, subjectio, in secreto esse, et in publico; in quibus singulis, si a diabolo impulsetur, stet, nec a ptam justitiam, ut illud: Qui dixerit fratri suo, fatue, reus erit gehennae ignis . Secundum gratiam, ut: Quacu
Abbreviated transcription (Latin):
olo te ignorare fingas ad̾ post hͣnc
uitam recipias. Si enĩ pie ⁊ caste
U̾is sine fine gaudebis. Si u̾o impie
⁊ luxͣiose a et̾us moendiis subiaceb̾.
Inde antẽ magis caste un̾ie debes. unde
ignorarẽ te dicis qd̃q in exordio gn̾is
humani ad hoc masculum. ⁊ femina
deum creasse profit̾is ut mutans amꝑle¬

Expanded text:
olo ignorare te quid post hanc vitam recipias. Si enim caste et pie vixeris, sine fine gaudebis. Si vero impie et luxuriose, aeternis incendiis subjacebis. Inde autem magis castius vivere debes, unde ignorare te dicis. Quod autem in exordio generis humani ad hoc masculum et feminam Deum creasse profiteris, ut mutuis se ample
Abbreviated transcription (Latin):
pari pleccutur pena. Interfc̃o
fr̃m deccͣcto odium. de qua ĩ pan¬
lus dicit. Si comeditis ⁊ mincẽ
mordetis. uidete ne ab incem
⁊ sumamini. Comedit namq
alter alterum ⁊ quasi morsum
mneo facit: quotiensc̃ aliquis a¬
liquem male loqñdo iuliorem
efficit. Uñ ncc̃ẽ ẽ ut abinincẽ
consumantur penis in delicet ge¬
hennalib detrusi miserime pu¬
mantur. Sic gͥ is qui alt̾m decͣ¬
hetido comedit. ꝯcumitur ab eo
tit. Nam cum ens uitam ꝑ detrac¬
tacionem dilacerat semet ip̃m an¬
te iustum iudicem deum ꝯdempnat
Sicq plerumq contingit. ut is qͥ
alteri derogat insi resipiscat cora̾
deo in dampnacionem cadat. qmͣ¬
us ille cui decrahatur. nichil sͥ le¬
sionis ex ip̃a decccõne senciat᷑. qͥd
ant̾ deccͣcio oꝑetur. uł quid sit in¬
quiramus. ⁊ in quirendo qd̾ dñs de
deat. ⁊ si uento inpellitur ad ma¬
iorem arcorem crescat. ẽalit̾ ⁊̃ mẽs
humana salubri admonicione pl¬
sata: ad opus agendum post sug¬

Expanded text:
a plectuntur: interfectio fratrum, detractio, odium. De qua etiam Paulus dicit: Si comeditis, et invicem mordetis, videte ne ab invicem consumamini . Comedit namque alter alterum, et quasi morsum in eo facit, quotiescunque aliquis aliquem male loquendo viliorem efficit. Unde necesse est ut ab invicem consumantur, poenis videlicet gehennalibus detrusi miserrime puniantur. Sic igitur is qui alterum detrahendo comedit, consumitur ab eo tit. Nam cum ejus vitam per detractionem dilacerat, semetipsum ante justum judicem Deum condemnat. Sicque plerumque contingit ut is qui alteri derogat, nisi resipiscat, coram Deo in damnationem cadat; quamvis ille cui detrahitur, nihil laesionis ex ipsa detractione sentiat. Quid autem detractio operetur, vel quid sit inquiramus, et inquirendo, quod Dominus deddeat; et si vento impellitur, ad majorem ardorem crescat. Taliter et mens humana salubri admonitione pulsata ad opus agendum, post sug
Abbreviated transcription (Latin):
timorem aͥ quo cepimus ascend̾e
dimimetanda descendit. uñ noca¬
dum qr nobis innunt descendendo
quo ex eisdem donis ꝯstruat ĩnob̾
edificium ascendendo. ħ gͥ edifi
.ris .i. omĩs aĩe sensus regit. ⁊ ad

Expanded text:
timorem, a quo coepimus ascendere, dinumerando descendit. Unde notandum quod nobis innuit descendendo quomodo ex iisdem donis construat in nobis aedificium ascendendo. Hoc igitur aedificris, id est omnes animae sensus, regit et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uisqͥs oĩm q̃ sunt auctor est luctor¬
deficit ab eo qd̾ est eẽ deficit. ⁊ tend ͭ
non esse. ẽẽ autẽ ⁊ m̾ilło deficere:
bonum est. ⁊ malum est defice̾. at ille
ctor non est qr oĩm que sunt auctor
q̃ in qnͣtum sunt in tm̃ bona sũt. De¬
infirmitatis alia imꝑitie.xxxix.
untus ⁊ sapĩa d̾i potest existimare q̃
sint peccata uenalia. ⁊ quisqͥs nouit
quid sit bonitas d̾i pot̾ existimare qͥb¬
b peccatis ceita pena debeatur. ⁊ hic ⁊
infuturo scło quib bñ tractatis pro¬
babłr iudicari pot̾ qui nõ sint cogen¬
di ad pnĩam luctuosam. ⁊ lam̃tabilẽ
ꝗnͣiuis peccata fateaut᷑. ⁊ quib oĩo

Expanded text:
uisquis omnium quae sunt auctor est, etdeficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantum sunt, in tantum bona sunt. firmitatis, alia imperitiae, virtus et sapientia Dei, potest existimare quae sint peccata venialia. Et quisquis novitbonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur et hic et in futuro saeculo. Quibus bene tractatis, probabiliter judicari potest, qui non sint cogendi ad poenitentiam luctuosam et lamentabilem, quamvis peccata fateantur; et quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mortales hoc agite ne ucina pol¬
luat hoc domiciliũ malignꝰ sp̃us. ne sẽ¬
sib inmietis mcestet aĩe sanctitatem
lucẽq mentis obiubilet. serpit hoc
malũ ꝑ om̃es aditꝰ sensuales dat sese
figuris a cõmodat colorib. adħet sõ¬
pnis. lat in ira in fallatia sermonis o¬
dorib se subicit infu̾dit saporib ac tͣ¬
bidi motꝰ in luuie tenebrosis affectio¬
nib tenebrati sensus quibdam ne¬
bulis implet om̃s meatus intelligẽ¬
tre ꝑ quos pand̾e lum̃ ratõis raduis
mentis solet. in hoc enĩdeus. ĩ hoc uo¬
luntas ĩnoxia. In hoc facti recte me¬
ritum reluc deus ubiq presens est
tis nr̃e illa illibata ꝑmitas in eiꝰ p̾sẽ¬
tiam patu̾it ut enim uisus ocłoꝵ si
fu̾it uitiat᷑ quicqͥd uid̾i nõ potu̾it ad¬
tegntatas desit. ita ⁊̃ deus qui nus¬
qmͣ de est frustra pollutis aĩs presens

Expanded text:
ri, hoc agite, ne unquam polluat hoc domicilium spiritus malignus, ne sensibus immixtus incestet anime sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales, dat sese figuris, accommodat doloribus, adheret somnis; latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subiicit, infundit se saporibus, ac turbidi motus illuvie, tenebrosis affectionibus tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet omtiae, per quos pandere lumen rationis mentis radius solet. In hoc Deus, in hoc voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet. Deus ubique praesens est; tis nostrae illibata puritas in ejus praesentia paruit. Ut enim visus oculorum si fuerit viatus quicquid videre non potest, ad integritas desit, ita etiam deus qui nunquam deest, frustra pollutis animis presens
Abbreviated transcription (Latin):
uedam enm exipsis ut sapĩa
ꝑfc̃a atq stulticia. eadem fa¬
cuint płerumq fi̾ oꝑa. Sicut .n.
ꝑfece̾e sapiens dimitce non nult
quin agcat qd̾ sibi bonũ indecur
sic ⁊ ille qui ꝑfecc̾e ẽ stultus. Um¬
eẽ ut illud dimittat. stultus u̾o
qi sic putat. Est aut̃ alius medĩ
nec ita sapiens quin metuat fal¬
li. nec ita stultus ut ininalo qd̃
cepit ꝑsenerare uelit. hie gͦ qd̃
sibi bonum indecur ꝑ sepe dimit¬
tit qr magis qmͣ sibi alt̾nis con¬
eiusdem idem plerumq opusex¬
hibet excetuis. Sicut emm qui
ꝑfcẽ odit inse pcc̃m non curat
quis illud agnou̾it. sic ⁊ qui idẽ
delictum ĩ se ꝑfcẽ diligunt. u̾m
hoc ille. ut sibi dens indulgeat
Iste u̾o ꝓ sua facit inpudencia
aluis u̾o meduis est. qui noc ita
pcc̃m odit. ut ħ om̃s nelit scire
nec tursus se amat ut ⁊ om̃s ne¬
lit nescire. hic gͥ ⁊ plurib illus
abscondit. ⁊ uni tñ ꝑ confessionẽ

Expanded text:
edam enim ex ipsis, ut sapientia perfecta atque stultitia, eadem faciunt plerumque fieri opera. Sicut enim perfecte sapiens dimittere non vult quin agat quod sibi bonum videtur, sic et ille qui perfecte stultus esse ut illud dimittat; stultus vero, quia sic putat. Est autem alius medius nec ita sapiens quin metuat falli, nec ita stultus ut in malo quod coeperit perseverare velit. Hic ergo quod sibi bonum videtur, persaepe dimittit, quia magis quam sibi alteriuejusdem, idem plerumque opus exhibet exterius. Sicut enim qui perfecte odit in se peccatum, non curat quis illud cognoverit, sic et quidem dilectum in se perfecte diligit. Verum hoc ille facit ut sibi Deus indulgeat, iste vero pro sua hoc facit impudentia. Alius vero medius est qui nec ita peccatum odit ut hoc omnes velit scire, nec rursus sic amat ut et omnes velit nescire. Hic igitur et pluribus illud abscondit, et uni tamen per confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc .i. postrema ut dcm̃ ẽ. si non
culpam coram homnib fac̾et.
muedia u̾o noc ita est ꝑ fectͥa ut
coram omĩb uelit nec ita ĩ ꝑfec¬
tam est ut saltem coram uno
ꝑconfessionem suam etubescat
culpam fateri. pͥma ã ⁊̃ toramu
uno erubescit culpam fateri. bo¬
na tñ ẽ. ⁊ ip̃a qr licet subtubore

Expanded text:
Haec enim postrema, ut dictum est, si non culpam coram omnibus faceret. Media vero, nec ita est perfecta ut coram omnibus velit, nec ita est perfecta ut salutem coram uno per confessionem suam erubescat culpam fateri. Prima autem etiam coram uno erubescit culpam fateri, bona tamen est et ipsa, quia licet sub rubore,
Abbreviated transcription (Latin):
missione. iste nero mlt pati ꝓi
dignacõne. Dedignatur namq
ut p̾latus ip̃ius sui misertus uł
ad modicum sibi ꝑtat: ĩmo mag̃
ut suam ĩ moderate punat cl¬
pam desiderat. Est &̃ alius me¬
dius qui nec oĩno districte puni¬
ni. nec suam sibi culpam ulilt
ex toto donari. hic itaq cum ali¬
qmͣdo peccat: partim ꝓuiri ꝑtimu
dimitti suam sibi culpam desi¬
hominib. alia u̾o ꝑtin coram deo
ꝑtim coram hominib. U̾ecundia
cumis. nr̃aq pcc̃a si non aliis ob¬
eẽnt coram hominib faterem᷑

Expanded text:
missione, iste vero vult pati pro indignatione. Dedignatur namque ut praelatus ipsius sui misertus vel ad modicum sibi parcat, imo magis ut suam immoderate puniat culpam desiderat. Est autem alius medius qui nec omnino districte puniri, nec suam sibi culpam vult ex toto donari. Hic itaque cum aliquando peccat, partim puniri partimque dimitti suam sibi culpam desihominibus, alia autem partim coram Deo et partim coram hominibus. Verecundia cimus, nostraque peccata, si non aliis obessent, coram hominibus fateremur.
Abbreviated transcription (Latin):
iure ip̃ius inuinco. ẽria gͥ hec sũt
genera hominũ alicui tͥreno imꝑa¬
cori militantium. Siłr ant̾ tria lũt
genera eoꝵ qui sr̃no regi deserũt
pͥmum .n. genus sunt angłi. qui
etͥna bĩtudine stabiles sibi sñ oĩ int̾¬
missione sunt sermentes. alind u̾o
hoĩs boni. qui inqͣnͣtum possunt. sue
nolunitati obedunt sicq ad regnũ

Expanded text:
 haec sunt genera hominum alicui terreno imperatori militantium. Similiter autem tria sunt genera eorum qui superno Regi deserviunt. Primum genus sunt angeli, qui, aeterna beatitudine stabiles, sibi sine omni intermissione servientes. Aliud vero, homines boni sunt, qui, in quantum possunt, suae voluntati o
Abbreviated transcription (Latin):
õria qmippe sunt genera hominũ
qui t̾reno imꝑatori seruumt alii
.ii. seruiũt ei ꝑterris. quas hñt ił
aliud querentes nisi ꝙ tenent a¬
lii qui t̾ras recuꝑare uolunt. quas
eoꝵ ꝑentes aliqua sua culpa ꝑdide¬
runt alii u̾o ꝓsolidatis tm̃. Illos
taq dñs honestius tcͣdat. qui incħ
uinqmͣ deliquerunt. nec aliud qmͣ
ꝙ hñt querunt. hii radicati sũt
et fundati. nec euelli foruidant
dum se inuoluntate dñi sui cons¬
uant. Illos u̾o quoꝵ prẽs sibi pec¬
cau̾nt. quiq ꝑ illoꝵ hereditate

Expanded text:
num quae terreno imperatori serviunt. Alii enim serviunt ei pro terris quas habent, nihil aliud quaerentes nisi quod tenent; alii, quia terras recuperare volunt quas eorum parentes aliqua sua culpa perdiderunt; alii vero pro solidatis tantum. Illos itaque dominus honestius tractat qui nihil unquam deliquerunt, nec aliud quam quod habent quaerunt. Hi radicati sunt et fundati, nec evelli formidant, dum se in voluntate domini sui conservant. Illos vero, quorum parentes sibi peccaverunt quique pro illorum haereditate
Abbreviated transcription (Latin):
bendo. qñ ⁊̃ flagellando. qui si ħ
tandem eis dñs e hereditatem pa¬
trum so suoꝵ reddit. Si u̾o nolu¬
erint. hec collerare. nec suam na¬
lent hereditatem recuꝑare. nec
aliud ułt eis dare. Illi ant̾ qui
nich aliud querunt qmͣ solidatas
⁊ut bñ pascantur tam diu un¬
ꝑatori obsecuntur. qmͣdui hec¬

Expanded text:
ndoque etiam flagellando. Qui si hatandem eis dominus haereditatem patrum suorum reddit. Si vero noluerint haec tolerare, nec suam valent haereditatem recuperare, nec aliud vult eis dominus dare. Illi autem qui nihil aliud quaerunt quam solidatas et ut bene pascantur, tandiu imperatori obsequuntur qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc dimitcit ad exemplum ali¬
oꝵ nouicioꝵ. sicq de isto nouicio
ꝯdigne agitur. qui seruoꝵ dei cõ¬
sorcio iam digniis hẽcur. Illum
ant̾ nouiciũ quem magister suuꝰ
iudetit mobedientem ĩ pacientẽ
sr̃bum. suscepcione indignum.
post qmͣ eum du toleranit. multis¬
q modis emendare temptanit
tandem si nichil ꝓficere pot̃ uenit
ad abbate᷑m ⁊ tauia ei refere. do¬
mine inquit nomicius ille quem
inter reliquos nouicios digmis
nenit quid pocuis de cofaciendum
sit. Ad hec ille R̾ndens magistrum
hortatur. ut eum ad huc oib mo¬
dis emendare conetur dicens me¬
lus eẽ illum uit̾ reliquos tollera

Expanded text:
adhuc dimittit, ad exemplum aliadhuc dimittit, ad exemplum aliorum novitiorum. Sicque de isto novitio condigne agitur, qui servorum Dei consortio jam dignus habetur. Illum autem novitium, quem magister suus viderit inobedientem, impatientem, superbum, susceptione indignum, postquam eum diu toleraverit, multisque modis emendare tentaverit, tandem si nihil proficere potest, venit ad abbatem, et talia ei refert: Domine, inquit, novitius ille quem inter reliquos novitios dignus, onvenit quid potius de eo faciendum sit. Ad hoc ille respondens, magistrum hortatur ut eum adhuc omnibus modis emendare conetur, dicens melius esse illum inter reliquos tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
nem angłoꝵ incelis: quõ intercos
qui ad huc sunt exc̾uis in cella no¬
uicioꝵ ⁊ illos qui iam sunt int̾uis
congregacione monachoꝵ quint
sum iam oĩa docuit que nult eos
obseruare. Illis u̾o magistros exis¬
tis ꝓponit qui eos doceant que de¬
beant custodite. Isti iam ꝓbati
sunt in oĩ hũilitate ⁊ obediencia
ordo exposcit. Illi u̾o ad huc ꝓban¬
di sunt. utrum uelint eẽ huͣiles
obedientes. pacientes. ⁊ obseruare
olnĩa que ordo requirit. unũ quẽ¬
q ergo illoꝵ is quis ei magr̾ depu¬
tatus ẽ. ꝓbat ⁊ argnendo. incre¬
pando pͣlerumq ⁊̃ flagellando
temptat an aꝑtus sit ad suscipiẽ¬
dum in congregacione alioꝵ exis¬
tat. Quem si uiderit cuncta paci¬
enter sustin̾e ⁊ alioꝵ consorcio ꝑ
oĩa dignum eẽ. uenit ad abbatẽ
annuncians ei coram oĩ congrega¬
cione. Oũe in quit nouicuis ille ꝙ̃
michi ꝯmisisti ita ꝑfecc̾e se ht̃ oĩb
modis ꝙ tam est dignus int̾ nos

Expanded text:
nem angelorum in coelis, quomodo inter eos nem angelorum in coelis, quomodo inter eos qui sunt adhuc exterius in cella novitiorum, et illos qui jam sunt interius in congregatione monachorum, qui, ut sum jam omnia docuit quae vult eos observare; iilis vero magistros ex istis praeponit qui eos doceant quae debeant custodire. Isti jam probati sunt in omni humilitate, et obedientia, ordo exposcit. Illi vero adhuc probandi sunt, utrum velint esse humiles, obedientes, patientes, et observare omnia quae ordo requirit. Unumquemque ergo illorum is qui eis magister deputatus est probat, et arguendo et increpando. Plerumque etiam flagellando tentat an aptus ad suscipiendum in congregatione aliorum existat. Quem si viderit cuncta patienter sustinere et aliorum consortio per omnia dignum esse, venit ad abbatem nuntians ei coram omni congregatione: Domine, inquit, novitius ille, quem mihi commisisti, ita perfecte se habet omnibus modis, quod jam est dignus inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
do. dicendum est. qr solet eẽt contẽ¬
cio quedam int̾ micritos iona¬
chos atq com̾sos. attendiuit
enim mittiti se nulla crimina cõ¬
misisse. nec se inscłi sordib comn¬
quinasse. s mi qr mundam abin
infeciores eẽ indicant. at contra
tritis ip̃is nccia inuetnũt. ordinẽ
quoq suum feruencius plerumq
custodiunt. Illos ueromi parum
in hiis ualere considerant. Idco se
meliores illis estimant. Sicq aliis
alii se p̾ferunt. dum non suam
s alioꝵ infirmitatem atcendũt
b si uere monachi eẽnt. sic eẽt
int̾ eos qũo inter angłos incelisa
homines scõs. Angłi enim sunt. qͣi
nutriti sci uero quasi ꝯnͥsi. S nec¬
angłi scõs despiciunt. qr tempta¬
cionib alñ uict̾i sunt. nec scĩ an¬
głos. qr nullam qmͣ incerent pas¬
si sunt temꝑtacionem. Si .n. micha¬
el diceret pecro. tu dm̃ negasti.
facint. s ita existunt ꝯcordes
ac si omnes eẽnt angłi uł hoĩes
si gͦ sint isti ac simitriti si om̃t

Expanded text:
ndum est quod solet esse contentio quaedam inter nutritos monachos et conversos. Asserunt enim nutriti se nulla crimina commisisse, nec se in saeculi sordibus coinquinasse, sed quia mundam ab ininferiores esse judicant. At contra tritis ipsis necessaria inveniunt, ordinem quoque suum ferventius plerumque custodiunt, illos vero parum in his valere considerant, ideo se meliores illis aestimant, sicque aliis alii se praeferunt, dum non suam, sed aliorum infirmitatem attendunt. Sed si vere monachi essent, sic esset inter eos quomodo inter angelos in coelis et homines sanctos. Angeli enim sunt quasi nutriti, sangeli sanctos despiciunt, quia tentationibus aliquando victi sunt, nec sancti angelos, quia nullam, quam vincerent, passi sunt tentationem. Si enim Michael diceret Petro: Tu Dominum negasti, faciunt, sed ita existunt concordes ac si omnes essent angeli, vel homines. Sic ergo sunt isti ac si nutriti sint omnes
Abbreviated transcription (Latin):
culatorẽ dedi te domiu isrł. Audiẽs
abis eis ex me. Si autẽ id̾rs gladi¬
um uenientem. ⁊ tu nõ nũgiau̾is ut
reu̾tatur impius a uia sua ĩpe quid̾
impius miguitate sua morietur san¬
guine̾ u̾o eiꝰ de manu tua requram.
Si autẽ annu̾tiau̾is ⁊ ille nõ fu̾it¬

Expanded text:
culatorem dedi te domui Israel. audiens culatorem dedi te domui Israel. audiens abis eis ex me. si autem uideris gladium uenientem et tu non adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis imꝑii fuscat. s ⁊̃ filios suos ⁊ ne¬
potes ne post se h̾ere h̾editatem tene¬
ant obscurat. ꝓpt̾ piaculum enĩ salo¬
monis regnum tomus istł dñs de
eius in ierłm suꝑ reliquid. Ecce qnͣtũ
iustia regis scło ualet intuenatibus
gentis cura langoꝵ gaudium hom̃i¬
temꝑies aeris seremtas maris t̾re
ferunditas. solatiũ pauꝑum heditas
filioꝵ. ⁊ sibimi ip̃i future spes beati¬
tud̾is. at tñ sciat rer sicut in thro¬
no hoĩm primus ꝯstitut᷑ est sic ⁊ in
penis si iustĩam non fec̾it primatũ.
hiturus est om̃s nãq quoicumq pec¬
catores in presenti sub seh̾int supra
nnit̾ hoĩes requirit. s mĩst̾ii suidig¬
intatem coram do pro quo legatione
fungitur nõ custodit primũ nãq
ab ep̃o quid sui noĩs dignitas ten
specłator ponitur. ⁊ quid a speculato¬
re requint᷑ dñs ip̃e denudat cumss
rationẽ denũtuit ita inquiens. spe¬

Expanded text:
iem fuscat, sed etiam filios suos et neiem fuscat, sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni haereditatem teneant, obscurat. Propter piaculum enim Salomonis regnum domus Israel Dominus de er in Jerusalem reliquit . Ecce quantum justitia regis saeculo valet, intuentibus gentis; cura langtemperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solatium pauperum, haereditas filiorum, et sibimetipsi spes futurae beatitudinis. Attamen sciat quod sicut in throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit, supra inter homines requirit, sed ministerii sui dignitatem coram Deo, pro quo legationem fungitur, non custodit. primum namque ab episcopo quid sui nominis dignitas tenetspeculator ponitur et quid a speculatore requiritur Dominus ipse denudat, cum srationem denuntiat, ita inquiens: spe
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ quib dinitiaꝵ mopiani annui hu¬
militas comitat᷑. panꝑ enim humilis
pauꝑ spñ appłłatur. qui cum egens fo¬
ns ceͣrnit᷑ non qd̾ in suꝑbiam eleuat᷑
qm̃ ad petenda regna celoꝵ plus ual
mentis humilitas cm presentiaꝵ diui¬
tiaꝵ temꝑalis panꝑtas. ⁊ eĩ humiles qͥ
bñ diuitias posessas hñt possunt paupe
prmari de quib utͥsq sancta scuptu¬
raita loquitur. est qͣi diues nnchil ha¬
a est montis humilitas. ⁊ in epte di
sunt animoꝵ enormitas. proidend̾ ÷ͥ
et enim regem non miqium. S cor¬
rectorem in hns eẽ oport. Inde nisem
m̃o nõis sui dignitatera custodire de¬
bet nom̃ em̃ regis intellectualiter ħ
reti nt sub iectis om̃ib rectoris o¬
efitium procuret. S qualit̾ alios co¬
irigere pot̾it qui ꝓprios mores ne
miqui sint nõ corrigit. qm̃ istr̃a
regis exaltatar solui ⁊ in uiaate so¬
lidantur gubnacala połoꝵ. Iust̾ia n̾o
dicare. aduenis. ⁊ pupillis. ⁊ uidius de¬

Expanded text:
 quibus diuitiarum inopiam animorum humilitas comitatur. pauper enim humilis pauper spiritu appellatur, qui cum egenus foris cernitur, numquam in superbiam eleuatur: quoniam ad petenda regna caelorum plus ualet mentis humilitas quam praesentium diuitiarum temporalis paupertas. etenim humiles qui bene diuprivari. De quibus utrisque sancta Scriptura ita loquitur: Est quasi dives nihil haa est mentis humilitas et ineptae diuitiae sunt animorum inormitas. prouidendum eetenim regem non iniquum sed correctorem iniquorum esse oportet. unde in semet ipso nominis sui dignitatem custodire debet: nomen enim regis intellectualiter hoc retinet, ut subiectis omnibus rectoris officium procuret sed qualiter alios corrigere poterit qui proprios mores ne iniqui sint non corrigit? quoniam iustitia regis exaltatur solium et ueritate solidantur gubernacula populorum. iustitia uero dicare, aduenis et pupillis et uiduis de
Abbreviated transcription (Latin):
dicat xicens qnestite ꝑu̾se ag̾e discite
bñ fac̾e ⁊ ad eamdem psammista asona
noce aspallat dicens declina a malo: ⁊
Fat boni. Infelix gͦ est qui abicit dis¬
cipliuam. aud enim extͣ milites aliqͥd
qui dũm crucifigentes nõ eiꝰ scid̾ut
dicut enũ timica totum caꝵ. corp pretͤ
mino de celo tͣbuitur: ⁊ integratar de
qua dũs cum ad patcẽ ascendss post¬
qm resiretit amortaũ ad aplos snol
Soqquebatur. Uos aute sedect in ciat a

Expanded text:
e bene facere. et ad eandem psalmista consona uoce compsallit dicens: declina a malo et fac bonum. infelix ergo est qui abicit disciplinam. audet enim extra milites aliquid, qui Dominum crucifigentes non consciderunt Sicut enim tunica totum corpus praeter mino de caelo tribuitur et integratur. de qua Dominus cum ad patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad apostolos suos loquebatur: uos autem sedete in ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
qui in t̾ra nichil penitus procurat. ca¬
nendu gͦ pauꝑib est ne dum ꝓpter
mentis imprudentiam. ⁊̃ regna pretẽ¬
reant celoꝵ amittant. cum enĩ d̾i dis¬
ponsat᷑one panꝑtate neccessitate accepe¬
rant in ip̃oꝵ arbit̾o pend utͣm pauꝑes

Expanded text:
qui in terra penitus nihil procurat. cauendum uero pauperibus est, ne dum per mentis imprudentiam etiam caelorum regna amittant. cum enim Dei dispensatione paupertatem necessariam acceperint, in ipsorum arbitrio pendet utrum pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ nnꝑiturꝰ. ciio gͦ stolidius fieri
pot̾ qm̃ illum crui ꝑ nfimã misi̾am
Uł i t̾ra abrectus. ⁊ extremus ⁊ hu¬
milis mcedere. ⁊ ꝯstristari debyat.
suꝑcilio suꝑbie tumore inflatã men¬
tem atͣ deum erig̾e ꝑ qd̾ uitium lap¬
si corruerunt qu mn sũmo celo condi¬
ti erant galmine. quid gͦ uult qͣi po¬
tens in t̾ra suꝑbire qui pre omĩb ho¬
minib debu̾at humilis appar̾e. S ne
de pauꝑtate tristĩam h̾eant quida deo ac¬
cepturi sut panꝑes attendant ipse ⁊¬

Expanded text:
imperetur. quid ergo stolidius fieri potest quam illum qui per infimam miseriam uelut in terram abiectus extremus et humilis incedere et contristari debuerat supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere ? per quod uitium lapsi corruerunt qui summo caeli conditi erant culmine. quid ergo uult quasi potens in terra superbire, qui prae omnibus hominibus debuerat humilis apparere? sed ne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo accepturi sunt pauperes adtendant: ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
un gͥ scĩa sit ncͣcia ut bonus
efficiatur ⁊ manifm̃ sit nul¬
luin eam posse conp̾hende qui
mimmas eins ꝑtes negligit colli¬
gere nsi forte qui subito illiũet
ꝑgr̾am dei illam ualeanuus. ad¬
quitere. ẽtib itaq causis indec
michi illam posse adipisti .s. exꝑ
pitur leccione ⁊ sermocina¬
egit. Aut legentem sũ loqñte
audit. adħ ut eoꝵ que legunt
liuere feriitur. scĩa hẽat intẽ¬

Expanded text:
ntia sit necessaria ut bonus quis efficiatur, et manifestum sit nullum eam posse comprehendere, qui minimas ejus partes negligit colligere nisi forte quis subito illuminetur, am Dei illam valeamus acquirere? Tribus itaque causis videtur mihi illam posse adipisci, doctrinpitur lectione et sermocinalegit, aut legentem sive loquentem audit, ad hoc ut eorum quae leguntur sive referuntur scientiam habeat, inten
Abbreviated transcription (Latin):
religione fit ydoneus. Est .i. re¬
ligio u̾a qua se mu deo anima
um̃ se pcc̃o uelut abruꝑat. retõ¬
cinarõne religat. Innͨtit gͦ ami¬
mam in suo acta cͦcio. atq in¬
cipit duc̾e. purgat in quarto.
Reformat in quinto. Introdus
in sexto. pascit in septimo. al
hoc fit alias ciciꝰ. alias cardius
Ut q̃q amore ac m̾tis ualẽt.
omĩa tñ d̃s̃ iustisse. mod̾atis¬
sime. pulc̾ime facit. quõ sese

Expanded text:
ione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulche
Abbreviated transcription (Latin):
neamꝰ. ut c̾tuis nob̾ nõ sit solẽ
cũ cecidit oritm. Iam n̾o eos qͥ
ad exemplũ salutis nr̃e ac pͥmi¬
tias a filio dĩ potentissimo et̾¬
nemꝰ tãꝙͣ eos pu̾os. qͥ cũ pictorẽ
ꝓpositis tabuł quas intuet᷑ pin¬
gentẽ ind̾int. nõ putant homi¬
nẽ posse pingi nisi aliam pictu¬
ram qui puigit aspe̾t. Ganta
aut̃ in comtemplanda u̾tate
noluptas ẽ qnͣtacũq ex ꝑte eã
qͥsq cõtemplan pͭ. Ganta p̾itas.
canta sinc̾itas. tanta in dubitan
scisse se aliqñdo as put cũ sibi
scire nidebat᷑. Et̃ quo minꝰ im¬
pediat᷑ auima coci tota inh̾ere
u̾itati. Mors q̃ aña me cuebat᷑

Expanded text:
neamus, ut certius nobis non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostrae ac primitias, a Filio Dei potentissimo, aetenemus, tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas intueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitandscisse se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et quo minus impediatur anima toti tota inhaerere veritati, mor
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ.⁊ si qnͣdo ẽ ad horũ me¬
luis. hoc pcc̃õ eiꝰ fit. nõ natã.
ei pecoris aia p̃fe̾nda ant cõ¬
fe̾nda sit. Deus gͥ solus ei co¬
lendus ẽ. qui solus eiꝰ ẽ ane.¬
cor. hõ aut̃ qͥlib alinqmͣꝙͣ¬

Expanded text:
 si quando est aliquid horum melius, hoc peccato ejus fit, non natura. ei pecoris anima praeferenda, aut conferenda sit. Deus igitur solus ei colendus est, qui solus ejus est auctor. Homo autem quilibet ali
Abbreviated transcription (Latin):
admod̾ cõ ⁊ ista omĩa do auc¬
tore c̾ata sunt. et in allorũ com¬
ꝑotõe ulła sint. ꝑ se aut̃ consi¬
d̾ata mira atq pulera tñc ag¬
noscemꝰ qm nͥo nob̾ crede̾da im¬
ꝑata sũt. qmͣq optime ac salu
potum dedisse p̃dicanit. ꝙ ali¬
dũ ẽ. pud̾endũ respuere cum
ant̃ odisse scełis et impietatiᷤ
tractare aut̃ ac dispensare cõ¬
mode landis ⁊ caritatis ple¬
nissimũ ẽ: uidebemꝰ ⁊̃ natẽ¬

Expanded text:
men etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac salubpotum dedisse praedicavit : quod alindis est, pudendum: respuere cum aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis et charitatis plenissimum est. Videb
Abbreviated transcription (Latin):
modus smonis ħ placet. tres¬
q ille q̃ones que remanebãt
tam breuit̾ ꝑstringende et p̃¬
sentia inse sunt. cedam iudi¬
tio mno. Ac deiceps tam mag̾¬
nis reb innestigandis. nõ mͦ
tempꝰ pp̃ tuas occupacõnes. s
enam me ipm̃ oportunorẽ ob¬
snabo.

Expanded text:
modus sermonis hic placet, tresmodus sermonis hic placet, tresque illae quaestiones quae remanebant, tam breviter perstringendae in praesentia visae sunt; cedam judicio tuo, ac deinceps tam magnis rebus investigandis, non modo tempus propter tuas occupationes, sed etiam meipsum opportuniorem observabo.