comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pait & filius. Q uãquam non muenit᷑
quomodo dici possit. aut pat̾ solus aut
filius solus. cum semꝑ atq insepara¬
biliter. & ille cum filio sit. & ille cũ
patre. Non ut ambo sint pater. auc
ambo filius: s quia semꝑ inuicem
neuter solus. Quia uͦ dicimus ⁊ dm̃
solum ipsam tͥnitatem. quãuis sẽꝑ
sit cũ sp̃ib & animab scĩs: s solum
dicimus quod deusẽ. quia non ⁊ illi
cum illo deus sunt : ita solum dicimꝰ
patrem: ñ quia separatur a filio: s
quia ñ simul ambo pacer est.
tantus ẽ. solus pat̾. uł solus
filius. uł solus sp̃s sc̃s: quantus ẽ. si¬
mul pat̾ et filius et sp̃s sc̃s: nullo
mͦ triplex dicendus ẽ. Corpora qͥppe
adiunctione sua crescunt. Quãuis
enim qui adheret uxori suȩ unũ corpꝰ
sit : maius tam̃ corpus fit quã si soliꝰ
uiri eẽt. aut solius uroris. In rebus
aũ sp̃alib. cũ minor maiori adheret
sicut creatura creatori: illa fit maior

Expanded text:
Pater et Filius. Quanquam non inveniatur Pater et Filius. Quanquam non inveniatur quomodo dici possit, aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius; sed quia semper in invicem, neuter solus. Quia vero dicimus et Deum solum ipsam Trinitatem, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus quod Deus est, quia non et illi cum illo Deus sunt: ita solum Patrem dicimus Patrem, non quia separatur a Filio, sed quia non simul ambo Pater sunt. Pater, vel solus Filius, vel solus Spiritus sanctus, quantus est simul Pater et Filius et Spiritus sanctus, nullo modo triplex dicendus est. Corpora quippe adjunctione sua crescunt. Quamvis enim qui adhaeret uxori suae, unum corpus sit; majus tamen corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ etiam in anima cũ aliud sit
artificiosum eẽ. aliud mertẽ. aliud
acutum. aliud memorẽ. aliud cupi¬
ditas. aliud timor. aliud leticia. ali¬
ud tristicia: possintq & alia sine
aliis. & alia magis. alia minus. in¬
numerabilia & innumerabilit̃ in
anime. natura inueniri: manifes¬
tum ẽ. ñ simplicem s multiplicẽ
eẽ. naturam. Nicħ enim simplex
mutabile ẽ. Om̃is aũ creat᷑a mutabił.
multiplicit̾ quidem dicit᷑
magnus. bonus. sapiens. beatus.
uerus: & quicquid aliud ñ ĩdigne
dici uidetur. S eadem magnitudo
cius ẽ. quȩ sapientia. Non enĩ mo
le magnus ẽ: s uͥtute. & eadem
honitas quȩ sapientia. & magnitu¬
do: & cadem u̾itas. quȩ illa om̃ia.
& non ẽ. ibi aliud beatum ẽẽ: aliud
magnũ. aut sapientem. aut uerum
aut bonum ẽẽ: aut om̃ino ipsũ eẽ.
Nec qm̃ trinitas ẽ Neo triplex pu¬
tandus ẽ. A lioquin: minor erit pa¬
tes solus. aut filius solus. quã simul

Expanded text:
sed tamen etiam in anima cum sed tamen etiam in anima cum artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem; aliud cupiditas, aliud timor; aliud laetitia, aliud tristitia; possintque alia sine aliis, et alia majus, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inveniri: manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam, nihil enim simplex mutabile est. Omnis autem creatura mutabilis, multipliciter quidem dicitur, magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur. Sed eadem magnitudo ejus est, quae sapienttute: et eadem bonitas quae sapientia et magnitudo, et eadem veritas quae illa omnia: et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino ipsum esse. 9. Nec quoniam Trinitas est, ideo triplex putandus est: alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a: & in dimidia minor quã ĩ tota.
& totũ mundi corpus quod duabus
plerũq partib appellari solet. id:
cȩlum & t̾ra: utiq mauis ẽ. quam
solum cęlum aut sola t̾ra. & ĩ uno¬
quoq corpore. aliud ẽ. magnitudo.
aliud color. aliud sigura. Pocest enĩ
& diminuta magnitudine manere
idem color. & eadem sigura: & colore
mutato manere eadem figura. et
eadem magnitudo. & figura eadẽ
ñ manente tam magnũ cẽ. & codẽ
modo coloratũ &e quęcũq alia si¬
milit̃ dicuntur de corpore: possunt
&̾ simul &e plura sine cetis cõmuta¬
ri. Ac ꝑ hoc multiplex ẽẽ. coniun
tione aũ corporis. multiplex ẽ etia
ipsa. ñ simplex. Nam ideo simplici
or corpore. quia ñ mole difundit᷑
ꝑ spacium loci: s in uno quoq cor¬
pore & in toto tota ẽ. & in qualibet
quid in quauis exigua particula
corporis quod sentiat anima. ꝗͣuis
ñ fiat in toto corpore: illa tamen
tota sentit. quia cotam non latet.

Expanded text:
caetera, et in dimidia minor quam in tota; caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duabus plerumque partibus appellari solet, id est, coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum: et quaecumque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari. Ac per hoc multiplex esse convinctione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in qualibet quid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet:
Abbreviated transcription (Latin):
mul sca: & quicqͥd aliud ad se dicit᷑.
eẽ. uł bonum ẽẽ. & cet̾a. sicut supra
ostendimus. Si enĩ minus magna ẽ
ibi caritas. quã sapientia : minus
quam ẽ. diligitur sapientia. E quał
diligatur. Est aũ sapientia equalis
patri: ficut supra disputauimꝰ. E qͣlis
equalis. ꝑꝑ sũmam simplicitatem
quȩ in illa suła ẽ. & ideo ñ ampliꝰ
quam tria sunt : unus diligens eum
qui de illo ẽ. & unus diligens eum
de quo ẽ. & ipsa dilectio. Quȩ si ni¬
chil ẽ: quomodo deus dilectio est :
quomodo simplex &e multi¬
plei ᷤͣ illa sub̾a: animadũtenda ẽ pri¬
mo creatura quare sit multiplex.
Nullo aũ modo uere simplex. & priꝰ
corpus uniu̾sum utiq partib cõstat:
ita ut sit ibi alia pars maior. alia
minor: & mauis sit uniu̾sum quam
pars quęlibet. aut quantalibet. Nam
& celum &e t̾ra partes sunt. uniu̾se
mundanȩ molis. & sola t̾ra uł soli
cȩlum innumerabilib partibꝰ ꝯstit.
& in t̾cia sui parte minor ẽ. quamu

Expanded text:
ad se dicitur: esse vel bonum esse, et caetera, sicut supra ostendimus. Si enim minus magna est ibi charitas quam sapientia, minus quam est diligitur sapientia: aequalidiligatur: est autem sapientia aequalis Patri, sicut supra disputavimus: aequalisaequalis propter summam simplicitatem quae in illa substantia est. Et ideo non amplius quam tria sunt: unus diligens eum qui de illo est, et unus diligens eum de quo est, et ipsa dilectio: quae si nihil est, quomodo Deus dilectio est? squomodo simplex et multiplex sit illa substantia; animadvertenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus sit universum quam pars quaelibet aut quantalibet. Nam et coelum et terra partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem unitate sub̾e et
equalitate consistit. Siue enim sit
imitas amborum. siue scĩtas. siue ca¬
ritas. siue ideo unitas quia caritas.
& ideo caritas quia sc̃ĩtas: manifes¬
tum ẽ. quod ñ aliquis duorũ ẽ. quo
ut̃q coniungitur. quo genitus a
gignente diligatur. generatoremq
suum diligat. sint q ñ participati¬
one s ẽẽntia sua. neq dono suꝑioris
alicuius. s suo ꝓprio: seruantes u¬
nitatem sp̃s in uincło pacis. Quod
imitari ꝑ grãm. & ad dm̃ & ad nos
ipsos iubemur: in quib duob pre¬
ceptis tota lex pendet & ꝓpħe. Ita
sunc illa tria deus unus. solꝰ magnꝰ
sapiens. sc̃s. beatus. Nos aũ ex ipso.
& ꝑ ipsum & in ipso beati: quia ipsiꝰ
munere int̾ nos unũ. Cum illo aũ
umus sp̃s: quia agglutinat᷑ anima
ẽ. quia ꝑdet om̃em qui fornicatur
quȩ si amicicia conuenienter dici
potest: dicatur.S aptius dr̃ caritaᷤ.
&ꝰ hec quoq suba: qr deus suba ẽ. &

Expanded text:
in eadem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spiritus in uinculo pacis. quod imitari per gratiam et ad deum et ad nos ipsos iubemur, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos unum, cum illo autem unus spiritus, quia agglutinatur anima est, quia perdet omnem qui fornicatur quae si amicitia conuenienter dici potest, dicatur; sed aptius dicitur caritas. et haec q
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui tres amici. auc tres ꝓpinqui
aut tres uicini. quod sint adinuioem:
ñ quod unus quisq eorũ sit ad se¬
ipsum. Quappt̃. quilibet amicus ereis
ẽ. duorum cet̾orum. aut ꝓpinqͦ. aut
incinus: Quia hȩc nomina relatiuã
significationẽ habent. Quid gͦ:¬

Expanded text:
aliqui tres amici, aut tres propinqui, aut tres vicini, quod sint ad invicem, non quod unusquisque eorum sit ad seipsum. Quapropter quilibet ex eis amicus est duorum caeterorum, aut propinquus, aut vicinus, quia haec nomina relativam significationem habent, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ. dõ cẽ. quod subsistere. Et ideo
si una eentia tͥnitas: una etiã sub̾a.¬
Factassis gͥ. cõmodius dicuntur tres.
Sed ne nobis
uidcatur suffragari: hoc quoq reqͥ¬
ramus: Quãquam et illi si uellent.
sicut dicunt tres subais tres ypostasiᷤ.
possent dicere. tres ꝑsonas tria ꝓsopa.
Illud aũ maluerunt: Quod fortasse¬
scd̾m lingue suȩ consuetudinẽ aptiꝰ
dic̾ctur. Namq & in ꝑsonis eadem
racio ẽ. Non enim ẽ. aliud dõ esse:

Expanded text:
hoc est deo esse quod subsistere, et ideo hoc est deo esse quod subsistere, et ideo si una essentia ttia, et idcirco commodius dicuntur tres Sed ne nobis videar suffragari, hoc quoque reqramus. Quanquam et illi, si vellent, sicut dicunt tres substantias, tres hypostases, possent dicere tres personas tria prosopa. Illud autem maluerunt, quod forte secundum linguae suae consuetudinem aptius diceretur. Nam et in personis eadem ratio est: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
rebus recte intelligitur. in
quib subiectis sunt ea quȩ ĩ alqͥ
subiecto eẽ. dicuntur: sicut color
aut forma in corpore. Corpꝰ enim
cẽ. quia ñ hoc ẽ. ei eẽ: quod illã uel
illam formam colorẽ ue retinere.
eo aliquid tanquã in subiecto: & ni
ẽ. simplex. cui hoc sit eẽ. quod illi ẽ
quicquid aliud de illo ad illũ dr̃:
Nefas ẽ. aũ dicere. ut subsistat. et
subsit deus bonitati suȩ: atq illa
honitas ñ suba sit uł pocius centia:
neq ipse deus sit bonitas sua: s in
illo sit tanquã in subiecto. Unde ma¬
nifestum ẽ. dm̃ abusiue sub̾am uo¬
cari: ut nomine usitatiore intelliga¬
tur centia: quod uere ac ꝓprie dr̃:
Ita. ut fortasse solum dm̃ dici opor¬
teat centiam. Est. enim uere solus:
quia incõmutabilis ẽ: idq suĩ nom̃
famulo suo mohisi enuntiauit: cũ
ait. ego sum qui sũ. & dices ad eos:
Qui ẽ. misit me ad uos. S tam̃ siue
eentia dicatur quod ꝓprie dicitur.
siue sub̾a quod abiisiue: utrũq ad se

Expanded text:
rebus recte intelligitur, in quibus subjectis sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur, sicut color aut forma in corpore. Corpus enim corpus, quia non hoc ei est esse, quod illam vel illam formam coloremve retinere. eo aliquid tanquam in subjecto, et non est simplex, cui hoc sit esse quod illi est quidquid aliud de illo ad illum dicitur, nefas est autem dicere ut subsistat et subsit Deus bonitati suae, atque illa bonitas non substantia sit vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit tanquam in subjecto: unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur; ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis est, idque nomen suum famulo suo Moysi enuntiavit, cum ait, Ego sum qui sum; et, dices ad eos: Qui est, misit me ad vos . Sed tamen siessentia dicatur quod proprie dicitur, siue substantia quod abusiue, utrumque ad se
Abbreviated transcription (Latin):
matris sue: & spũ sc̃o repletus zacari¬
as inuenitur pat̾ euis. ut de illo talia
diceret: & sp̃u scõ maria. ut talia de
dño quẽ gestabat in ut̃o p̃dicaret:
&̾ sp̃ũ scõ symeon & anna ut magni¬
tudinem paruuli xp̃i agnoscerent :
ñdum erat głificatus : nͥ q illa datio
uł donatio. uł missio sp̃s sci. habit᷑a
erat quãdam ꝓpͥetatem suam in ipso
aduentu. qualis antea nũquam fuit :
Ausquam enĩ legimus. linguis quas ñ
nou̾ant homines locutos. ueniente
in se spũ scõ: sicut tunc factũ ẽ. cum
oport̾et eius aduentũ signis sensibili¬
bus demonstrari: ut ostendẽtur. totũ
orbem t̾rarum atq om̃s gentes in
linguis uariis constitutas. credit᷑as
retur quod in psalmo canitur. Non
sunt loquelȩ neq sermones quorũ ñ
audiantur uoces eorũ : in om̃em t̾rã
exiit sonus eorũ. ⁊ in fines orbis t̾rȩ

Expanded text:
matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharimatris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et Spiritu sancto Maria, ut talia de Domino quem gestabat utero, praedicaret ; Spiritu sancto Simeon et Anna, ut magnitudinem Christi parvuli agnoscerent : nondum erat clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas, crediturasi; ut impleretur quod in Psalmo canitur, Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum, et in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit sp̃m & patris & filii. Quia
etiam cũ dixisset. quem mittet pat̾:
addidit in nomine meo. Non tam̃
dixit quem mittet pat̾ a me: que¬
admodum dixit. quem ego mittã uob̾
a patre. Uidelicet ostendens: quod tociꝰ
diuinitatis. uł si melius dr̃ dĩtatis. pͥn¬
cipium pat̾ ẽ. Qui gͦ ex patie ꝓcedit.⁊¬
a filio: ad eum refertur a qͦ natus ẽ. filiꝰ.
& quod dicit eu̾głista. sp̃s ñdum erat
datus. qr iħc ñdum erat głificatus:
quomͦ intelligatur : nisi qr certa illa
sp̃s scĩ datio uł missio. pꝰ clarificationẽ
xp̃i futura erat. qualis nũquã antea
fuerat: Neq enim antea nulla erat:
s talis ñ fuerat. Si enim antea sp̃s
sc̃s ñ dabatur: quo impleti ꝓpħȩ locu¬
ti sunt. cũ aꝑte scriptura dicat.⁊ mul¬
tis locis ostendat. spũ scõ eos locutos
fiusse : cum & de ioħx bubtista dictũ
sit. spũ scõ replebr̃ iam inde ab utero

Expanded text:
ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mittet Pater, addidit, in nomine meo ; non tamen dixit, Quem mittet Pater a me: quemadmodum dixit, Quem ego mittam vobis a Patre: videlicet ostendens quod totius divinitatis, vel, si melius dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum aperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse: cum et de Joanne Baptista dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝰ qui misit &x qui missus ẽ. unũ sũt. qr ⁊ pat̃ ⁊ filiꝰ unũ sunt.
ita etiam sp̃s sc̃s. unũ cum eis ẽ. quia
hȩc tria unũ sunt. Sicut enim natũ
ẽẽ. ẽ filio a patre ẽẽ: ita mitti ẽ. filio.
cognosci quod ab illo sit. & sic̃ spĩu
sco. donum dĩ e̾ẽ : a patre ꝓcedẽ:
ita mittiꝰ ẽ. cognosci quod ab illo ꝓce¬
dat. Neq enim frustra idem sp̃s. &e
patris & filii sp̃s dr̃. Nec ideo qͥd
aliud significare uoluerit. cũ sufflãs
ait. Accipite sp̃m sc̃m̃. Neq enĩ flatꝰ
ille corporeus. cũ sensu corporalit tan¬
gendi ꝓcedens ex corpore. suba sp̃s scĩ
dementissimus dixerit. aliũ fuisse
sp̃m scm quem lufflans dedit: &
aliũ quẽ pꝰ ascensionẽ suam misit:
S quod bis datus ẽ: dispensatio certȩ
significationis fuit. De qua. suo loco
quantũ dñs ded̾it disseremꝰ. Quod
g ait dñs. quẽ ego mittã uob̾ a patre:

Expanded text:
unt; quia Pater et Filius unum sunt . unt; quia Pater et Filius unum sunt . Ita etiam Spiritus sanctus unum cum eis est; quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse; ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit. Et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere ita mitti, est cognosci quia ab illo procedatc video quid aliud significare voluerit, cum sufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spirdementissimus dixerit, alium fuisse Spiritum sanctum quem sufflans dedit, et alium quem post ascensionem suam misit? Sed quod bis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ;
Abbreviated transcription (Latin):
a quoquã cognoscitur. S cũ ĩ carne
manifestatus ẽ. filius dĩ in hunc mun¬
dum: missus ẽ. in plenitudine tp̃ris
factus ex femina. Quia enĩ in sapientia
&e tenebre eam ñ comp̃henderunt:
placuit dõ ꝑ stulticiã p̃dicationis
saluos facere credentes. ut u̾bũ caro
fieret & habitaret in nob̾. Cum aũ
ex tẽpore cuiꝰq ꝓuectus m̃te ꝑcipit᷑:
mitti quid̃ dicitur. s ñ in hunc mun¬
dum. Neq enim sensibiliter apparet:
id÷ corporeis sensib p̃sto ẽ. Quia &e
nos scđm quod m̃te aliquid ȩt̃num
quantũ possumus capimus: ñ in
hoc mundo sumus. & om̃iũ iustorũ
sp̃s etiam adhuc in carne uuentiũ.
in quantũ diuina sapiunt. ñ sunt
in hoc mundo. S pat̾. cum ex tp̃re
a quoquã cognoscit᷑: ñ dr̃ missus.
Non enim habet de quo sit. aut ex qͦ
ꝓcedat. Sapientia quippe dicit:
gͦ pat̃ genuit. filius genitus ẽ: ita
pat̾ misit. filius missus ẽ. S quẽ ad¬
modũ qͥ genuit & qui genitus ẽ. ita¬

Expanded text:
scitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Cum autem ex tempore cujusque profectus mente percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum: neque enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam adhuc in hac carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non eprocedat. Sapientia quippe dicit: ergo Pater genuit, Filius genitus est, ita Pater misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuit
Abbreviated transcription (Latin):
fert. atq amicos dĩ & ꝓpħas cõstitut.
sicut etiam implet scõs angłos.⁊ om̃u
talib ministeriis cõgrua ꝑ eos oꝑat̾
Cum aũ uenit plenitudo tp̃ris : mi¬
sa ẽ. ñ ut impleret angłos. nec ut
liũ annuntiabat. quod & ipsius erat:
nec ut e̾e̾t cum hominib aut in ho¬
minib : hoc enim & antea in patͥb
in quo. futuro reuelato sacram̃to.
etiam eorũ sapientiũ atq scõrũ sali
eẽt. Qui priusquã ipse de u̾gine
nasc̾e̾tur de mulierib nati sunt: &
in quo facto atq p̃dicato. salus sit
om̃ium credentiũ. sꝑantiũ. diligentũ.
hoc ẽ. enim magnũ pietatis sac̃m̃tũ.
quod manifestatũ ẽ. in carne. iustifi

Expanded text:
fert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , fert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut tris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribuin quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestatum e
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩenim hec minor ẽ: obscuritas illiꝰ
ẽ. si candor illius. Si aũ maior ẽ: nõ
ex ea manat. Non enim iunc̾etͤ de
qua genita ẽ. Quia gͦ ex illa manat:
ñ ẽ. maior quam illa. Quia uͦ ñ obs¬
curitas illius. s candor illius ẽ : nõ ẽ.
minor. E qualis ẽ.gͦ. Neq hoc mo¬
uere debet. qr dicta ẽ. manatio q̃dã
claritatis om̃ipotentis dĩ sinceris: tãꝗͦ
ipsa ñ sit om̃ipt̾s. s om̃ipotentis ma¬
natio. Mox enim de illa dr̃. & cum
sit una: om̃ia potest. Quis ẽ. autẽ
om̃ips: nisi qͥ omnia potest: Ab illo
itaq mittitur : a quo manat. Sic
enim &e petitur ab illo. qui amabat
eam &e desidabat᷑ . E mitte inquit
eam de scĩs cȩlis tiuis: emitte illam a
sede magnitudinis tuȩ: ut mecũ sit
& mecum laboret: id÷ doccat me la¬
borare ne laborem. Labores enĩ enuis.
uirtutes sunt. S alit mittitur ut
sit cũ homine: alit̾ missa ẽ. ut ipsa
sit homo. In animas enim sc̃ãs se tͣns¬

Expanded text:
Si enim haec minor est, obscuritas illius Si enim haec minor est, obscuritas illius est, non candor illius. Si autem major est, non ex ea manat: non enim vinceret de qua genita est. Quia ergo ex illa manat, non est major quam illa: quia vero non obscuritas illius, sed candor illius est, non est minor; aequalis est ergo. Neque hoc movere debet, quia dicta est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera: tanquam ipsa non sit omnipotens, sed omnipotentis manatio. Mox enim de illa dicitur, Et cum sit una, omnia potest . Quis est autem omnipotens, nisi qui omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim expetitur ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit, illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se trans
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis om̃ipotentis dĩ sinceris: Ibi
aũ quod manat &e de quo manat. uniꝰ
aqua de foramine t̾rȩ aut lapidis
manat: s sicut lux de luce. Nã qđ
dictum ẽ. candor ẽ. enim lucis ȩt̃nȩ:
quid aliud dictum ẽ. quam lux est.
lucis et̃nȩ: Candor quippe lucis qͥd
nisi lux ẽ : &e edeo coet̃na luci: de qͣ
lux ẽ. Maluit aũ dicere candor luciᷤ
quam lux lucis: ne obscurior puta¬
retur ista quȩ manat. quã illa de
qua manat. Cum enim audit᷑ can¬
dor eius ẽẽ ista: facilius ẽ. ut ꝑhanc
lucere. illa. quam hec minus lucere
credatur. S qr cauendum non erat.
ne minor lux illa putaretur q̃ istam
genuit: hoc enim nullus hereticus
unquam ausus ẽ. dicere: nec creden¬
dumẽ. aliquem ausurũ : illi cogitatio¬
ni occurrit scriptura. qua posset iuidi
obscurior lux ista quȩ manat. quam
illa de qua manat. Quam suspicio¬
nem tulit cum ait. candor ẽ. illius
id÷ lucis ȩtnȩ : atq ita ostendit ȩqͣlẽ

Expanded text:
ritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi ritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi autem quod manat et de quo manat unius aqua de foramine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem.
Abbreviated transcription (Latin):
i aũ scdi hoc missus a patre
filius dicitur. qr ille pat̃ ẽ.
ille. filius: nullomͦ impedit. ut cre¬
damus ȩqualem ẽẽ. filium patri.⁊
consubalem. & coet̾num: & tamen a
patre missum filium. ñ quia ille
maior ẽ. & ille. minor: s qr ille pat̾¬
ẽ. ille filius. ille genitor. ille genitus.
Ille a quo ẽ. qui mittitur: ille qui ẽ.
ab eo qui mittit. Filius enĩ apatre ẽ:
ñ pat̾ a filio. Scdm hoc etiã potest
in telligi. ñ tantũ ideo  missus filius
qr u̾bum caro factum ẽ: s idõmissus
ut u̾bum caro fieret: & ꝑ p̾sentiã
corporalem illa quȩ scripta sunt oꝑa¬
retur: id÷ ut ñ tantũ homo missũs
intelligatur. quod u̾bum caro factũ
ẽ. s &e u̾bum missum ut homo fieret
Quia ñ scdm inparem potestatẽ. uel
subam. uł aliquid quod in eo patri ñ
sit ȩquale. missus ẽ: s scđm id qd̾ filiꝰ
a patre ẽ. si pat̾ a filio. Uerbũ enĩ patͥs
ẽ patri: s qr ẽ manatio quedam cla¬

Expanded text:
i autem secundum hoc missus a Patre Filius dicitur, quia ille Pater est, ille Filius, nullo modo impedit ut credamus aequalem Patre esse Filium et consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius quia Verbum caro factum est , sed ideo missus ut Verbum caro fieret, et per praesentiam corporalem illa quae scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo missus intelligatur quod Verbum factum est, sed et Verbum missum ut homo fieret: quia non secundum imparem potestatem vel substantiam vel aliquid quod in eo Patri non sit aequale missus est; sed secundum id quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. Verbum enim Patris est Patri, sed quia est manatio quaedam cla
Abbreviated transcription (Latin):
uit iħe. Innuit gͣ huic symon petrus:
et dicit ei. quis ẽ. de quo dicit: fece.
mnuendo dixit: quod sonando dic̃e
n audelut. S hec. atq huiꝰmodi sig¬
na corporalia: siue. aurib siue oculis.
p̃sentib quib loquim᷑ exhibemus. In¬
uente sunt etiam litte. ꝑ qͦs possemꝰ¬

Expanded text:
bat Jesus: innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei, Quis est de quo dicit ? Ecce innuendo dixit, quod sonando dicere non audebat. Sed haec atque hujusmodi signa corporalia sive auribus sive oculis praesentibus quibus loquimur exhibemus: inventae sunt autem litte
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc et uos inquit sine intellectu
estis: N on intelligitis. qr om̃e quod
in os intrat in uentrem uadit.⁊ in
secessum emittitur: Hic certe aꝑtissi¬
me demonstrauit os corporis. At in
eo quod seqr̃. os cordis ostendens. q̃
cidius : Aec tam̃ q dicimus regita¬
locutiones cordis eẽ. cogitationes. ⁊ dõ
si sunt etiã uisiones ȩxortȩ de noti¬
ciȩ uisionib qͣndo uere sunt. Foris
enim cũ ꝑ corpus hȩc fiunt. aliud ÷
locutio. aliud ÷ uisio. Intus aũ cũ
cogitamus. utrũq unũ ẽ : sicut au¬
ditio et uisio duo quędã sunt int̾
se distantia in sensib corporis. in
animo aũ ñ ẽ. aliud atq aliud uide
et audire. Ac ꝑ hoc cũ locutio foris
ñ iudeatur. s pocius audiat᷑: locuti¬
ones tam̃ int̾iores. hoc ÷ cogitationes.
auditas. Dixerunt inquit intra se:
hic blasphemat. Deinde subuinxit.
et cũ uidisset iħc cogitationes eorũ.
Uidit gͦ. quod dixerunt. u idit enim

Expanded text:
Adhuc et vos, inquit, sine intellectu Adhuc et vos, inquit, sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur? Hic certe apertissime demonstravit os corporis. At in eo quod sequitur os cordis ostendens, Quacidius? Nec tamen quia dicimus locutiones cordis esse cogitationes, ideo non sunt etiam visiones exortae de notitiae visionibus, quando verae sunt. Foris enim cum per corpus haec fiunt, aliud est locutio, aliud visio: intus autem cum cogitamus, utrumque unum est. Sicut auditio et visio duo quaedam sunt inter se distantia in sensibus corporis, in animo autem non est aliud atque aliud videre et audire: ac per hoc cum locutio foris non videatur, sed potius audiatur, locutiones tamen interiores, hoc est, cogitationes auditas: Dixerunt, inquit, intra se, Hic blasphemat; deinde subjunxit, Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum. Vidit ergo quae dixerunt. Vidit enim
Abbreviated transcription (Latin):
quis pot̾ dimitte pecc̾a nͥ solus deus:
ut cognouit aũ iħx cogitationes eoꝵ:
respondens dixit ad illos. Quid cogi¬
tatis in cordib ur̃is: Quale est. in
libro sapientiȩ. dixerunt cogitantes:
tale hic ẽ. cogitauerunt dicentes.
& illic enim et hic. ostenditur. intra se
atq in corde suo dicere: id÷ dicere
cogitando. Dixerunt qͥppe intra se:
et dictũ ẽ eis. quid cogitatis. Et de
illo diuite cuius uberes fructus ager
attulit: ait ipse dñs. & cogitabat
intra se dicens. Quedã gͦ cogitationes
locutiones sunt cordis: u̾ et os esse
dñs ostendit. cũ ait. Non quod in¬
os intrat coinqͥnat hoĩem: s quod
ꝓcedit ex ore. hoc comqͥnat hominẽ.
una sententia duo quedã hominis
ora complexus ẽ. Unũ corporis: alt̾um
cordis. Nam utiq unde illi hõiem
putau̾ant inqͥnari: in os intrat cor¬
poris. Unde aũ dñs dixit inqͥnari
hominem: de cordis ore ꝓcedit. Ita
quippe exposuit ipse quod dix̾at.
Nam paulo pꝰ de hac re discipłis suis.

Expanded text:
Deus? Ut cognovit autem cogitationes eorum Jesus, respondens dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris ? Quale est in libro Sapientiae, Dixerunt cogitantes; tale hic est, Cogitaverunt dicentes. Et illic enim et hic ostenditur, intra se atque in corde suo dicere, id est, cogitando dicere. Dixerunt quippe intra se, et dictum est eis, Quid cogitatis? Et de illo divite cujus uberes fructus ager attulit, ait ipse Dominus, Et cogitabat intra se, dicens . 18. Quaedam ergo cogitationes locutiones sunt cordis, ubi et os esse Dominus ostendit, cum ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Una sententia duo quaedam hominis ora complexus est, unum corporis, alterum cordis. Nam utique unde illi hominem putaverant inquinari, in os intrat corporis: unde autem Dominus dixit inquinari hominem, de cordis ore procedit. Ita quippe exposuit ipse quod dixerat. Nam paulo post de hac re discipulis suis:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nouit: s ideo sunt quia nouit.
Non enim nescuit: q̃ fuerat creat᷑us
Quia gͦ sciuit creauit: ñ qr creauit
scunit. Nec alit̾ ea sciuit creata: ꝙͣ
creanda. Non enĩ eius sapientie ali¬
quid accessit eis: s illis existentib
sicut oporcelat. et qͣndo oportekat.
ill& mansit ut erat. Ita et scriptũ ẽ.
in libro eccłastico. Anteꝗͥ crearentur.
om̃ia nota sunt illi: Sic ⁊ pꝰquã con¬
sumata sunt. Sic inqͥt. ñ alit̃. et an¬
tequã crearentur. et pꝰquã consum¬
mata sunt: sic ei nota sunt. Longe
ẽ. gͥ huic scientiȩ scientia nr̃a dissimił.
Quȩ aũ scientia dĩ ẽ: ipsa ⁊ sapientia.

Expanded text:
ideo novit, sed ideo sunt quia novit, ideo novit, sed ideo sunt quia novit, non enim nescivit, quas fecerat, creaturus. Quia scivit, creavit, non quia creavit, scivit: nec aliter ea scivit creata, us sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt . Sic, inquit, non aliter, et antequam crearentur, et postquam consummata sunt, sic ei nota sunt. Longe est ergo huic scientiae scientia nostra dissimilis. Quae autem scientia Dei est, ipsa et sapientia;
Abbreviated transcription (Latin):
coniciendo. ñdum facie ad faciem
sicutie: N ũquid deus pat̾ ea ipsa
ipsum scit. aliunde ab aliqͦ didicit.
aut nunciis uł testib ut ea sciret ĩ¬
diguit: Non utiq. Ad om̃ia qͥppe¬
uon enĩ sunt ulla. q̃ nesciat. S bonũ
eorũ ẽ. de oꝑib suis eiꝰ consulere inta¬
tem: et hoc ẽ. quod ei dicunt᷑ ñnulla
nuntiare. Non ut ipse ab eis discat:
s ut ab illo ip̃si ꝑ u̾bum eius. sine cor¬
porali sono. Nuntiant etiã qđ uolue¬
rit. ab eo missi ad quos uoluerit: to¬
tum ab illo ꝑ illud u̾bum eiꝰ audien¬
tes. id: in eius u̾itate inuenientes:
quid sibi faciendũ. quid quib qͣndo
nuntiandũ sit. Nam ⁊ nos oramus
eum: nec tam̃ necessitates nr̃as doce
ab eo. Nec ista ex aliqͦ tẽpore. cognouit
ut nosset: s fut᷑a om̃ia tẽporilia. atq
mus. et quos et de quib reb. uł exau¬
diturus uł ñ exauditus eet. sine mi¬
cio ante p̾sciuit. Uniu̾sas aũ creat᷑as¬
suas et sp̃ales ⁊ corporales. ñ qr sunt

Expanded text:
ondum facie ad faciem sicuti est? Numquid Deus Pater ea ipsa, ipsum scit, aliunde ab aliquo didicit, aut nuntiis vel testibus, ut ea sciret, indiguit? Non utique: ad omnia qnon enim sunt ulla quae nesciat, sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere voluntatem. Et hoc est quod dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo hic per verbum ejus sine corporali sono nuntient, etiam quod voluerint ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud verbum ejus audientes; id est, in ejus veritate invenientes quid sibi faciendum, quid, quibus, et quando nuntiandum sit: Nam et nos oramus eum, nec tamen necessitates nostras docemab eo . Nec ista ex aliquo tempore cognovit, ut nosset: sed futura omnia temporalia, atque mus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus vel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem creatsuas, et spirituales, et corporales non quia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eim̃ e. ũbum simillimũ rei note de
qugignitur. et iago eus: qͥndo
ꝓ uisione scientiȩ uisio cogitationis
aritur. Q uod ẽ. u̾bum lingue nulliꝰ.
abum uerũ de re uera: nicħ de suo
bens: s tocũ de ala scientia de qua
nascitur. Nec int̾: qͣndo id didic̃it: qͥ
quod scit loquitur. Aliqñ enim. statĩ
it discit dicit. dũ tam u̾bum sit ue¬
num id÷ de notis reb exortum.
ed mĩquid deus pater X
de quo natum e. u̾bum. de deo
deus: nũquid gͣ deus pat̃. in ca sapi¬
atia quod ẽ. ipse sibi. alia didicit ꝑ
sensui cor poris sui. alia ꝑ se ipsi: Quis
hirdiat. qͥ ñ animal racionale sed
sup animã racionalem dm̃ cogitat.
qͥtũ ab eis aogitari potest qͥ eũ om̃ib
animalib et om̃ib animis p̾ferunt:

Expanded text:
enim est verbum simillimum rei notae, de enim est verbum simillimum rei notae, de qua gignitur et imago ejus, quoniam de visione scientiae visio cogitationis exoritur, quod est verbum linguae nullius; verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum.ed numquid Deus Pater, de quo natum est Verbum de Deo Deus; numquid ergo Deus Pater in illa sapientia quod est ipse sibi, alia didicit per sensum corporis sui, alia per se ipsum? Quis hoc dicat, qui non animal rationale, sed supra animam rationalem Deum cogitat; quantum ab eis cogitari potest, qui eum omnibus animalibus et omnibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾ram: et ea q̃ in eis nota sunt nob̾.
quantũ ille qͥ et nos et ipsa condidit
innotesc̾e nob̾ uoluit. Absit a nobis¬
ctiam: ut scire nos negemus. q̃ desti¬
monio didicimus aliorũ. Alioqͥn. et
nescimus oceanũ. Nescimus e̾ẽ. ⁊ t̾ras.
et urbes. quas celeb̾rima fama cõmat
Nescimus fuisse homines et oꝑaa coti
ꝗ̃ historica lectione didicimꝰ. Nescinꝰ
q̃ cotidie undecũq nuntiant᷑: et
diciis consonis cõstantib q firmĩ
Postremo nescimus. in quib locis. il
ex quib hominib fuerimus exorci:
qr hec om̃ia testimoniis credimꝰ alio
Quod si absurdissimũ ẽ. dicere: ñ soli
nr̃orum. uerũ etiã ⁊ alienorũ corpori
sensus. płimum addidisse nr̃e scien
et quȩ testimoniis aliorũ ꝑcepta. set
animus humanus: thesauro memo¬
riȩ condita tenet: ex quib gignitur
u̾bum uerum. quando quod scimꝰ
ioquimur. S u̾bum ante om̃em sani
aste om̃em cogitationem soni: Punc

Expanded text:
et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus exorti; quia haec omnia testimoniis credidimus aliorum. Quod si absurdissimum est dicere; non solum nostrorum, verum etiam et alienorum corporum sensus plurimum addidisse nostrae sciet quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibus gignitur verbum verum, quando quod scimus loquimur, sed verbum ante omnem sonum, ante omnem cogitationem soni. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
elocutione potest hinc infinitũ nu¬
merũ ostendẽ. & alia reꝑiunt᷑. quȩ
adu̾sus achademicos ualeant: qui
nicħ ab homine sciri posse cõtendũt.
S modus adhibendus ẽ: p̾sertim quia
oꝑe isto ñ hoc suscepimus. Sunt inde
libri tres nr̃i: pͥmo nr̃e conu̾sionis tp̃r
scripti. Quos qͥ potuerit et uoluerit le¬
gere. lectosq intellex̾it: nicħ eũ ꝓ¬
fecto quȩ ab eis contra ꝑceptionẽ ue¬
ritatis argum̃ta multa inuenta sũt
ꝑmouebunt. Cum enĩ duo sint gn̾a
rerũ que sciuntur: unũ earum que
ꝑ sensus corporis ꝑcipit aniius. al¬
terum earum quȩ ꝑ se ipsũ: multa
illi philosophi garrierunt contͣ cor¬
poris sensus. Animi aũ quasdã fir¬
missimas ꝑ se ipsũ ꝑceptiones rerum
uerarũ. quale illud ẽ. quod dixi. scio
me iuiu̾e: nequaꝗͣ in dubiũ negare
potuerunt. S absit a nob̾: ut ea q̃ ꝑ
sensus corporis didicimus. uera c̾e. du¬
bitemus. Peos quippe didicimꝰ cęlũ

Expanded text:
elocutione, potest hinc infinitum nuelocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibendus est, praesertim quia in opere isto non hoc suscepimus. Sunt inde libri tres nostri, primo nostrae conversionis tempore conscripti, quos qui potuerit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum
Abbreviated transcription (Latin):
certissime comphendit. ac dicit. et ue¬
rum hoc ẽẽ. et tam mnumerabile.
ut ũbi eius infinitũ numerũ ñ possit
comp̃hendẽ ac dicere. Hoc et in uo¬
enim cui ñ inprudent̃ respondeat᷑.
forte falleris. dicenti uolo beatus ẽẽ:
& si dicat. scio me hoc uelle. et hoc me
scire scio: iam his duob et t̃ciũ pot̃
addẽ. quod hec duo sciat: ⁊ quartũ.
quod hec duo scire se sciat: ⁊ similit̃
in infinitũ numerũ ꝑgere. Itẽ siquis¬
piam dicat. errare nolo: sine siue er¬
ret siue ñ erret: errare tamen eum
nolle. uerũ erit : Quis ẽ. qui huic nõ
inprudentissime dicat. forsitan fal¬
leris: tũ ꝓfecto ubicũq fallatur. falli
se tam̃ nolle. n fallitur: Et si hoc sci¬
te se dicat: addit quantũ uult re¬
rum numerũ cognitarũ. et numerũ
e̾ẽ. ꝓspicit infinitũ. Qui enim dicit.
nolo me falli. et hoc me nolle scio. ⁊
hoc me scire scio: iam et si ñ cõmoda

Expanded text:
certissime comprehendit ac dicit, et vecertissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voenim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et similiter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me scire scio; jam et si non commoda
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dicere : furis fortassis ⁊ nescis
iuisa furentiũ. S qͥ furit: uiuit. Nec
contra achademicus dicit. scio me
n furere.: s scio me uiu̾e. Nũquã gͣ
falli. nec m̃tiri potest: qͥ se uiuere
dixerit scire. M ille itaq fallaciũ
iusorũ genera obitiantur ei qͥ dicit
scio me uiu̾e: nicħ horiĩ tunebit. qñ
et qui fallitur uiuit.S si talia sola
ꝑtinent ad humanã scientiã: ꝑpau¬
ca sunt. Nisi q in uno quoq gen̾e
ita multiplicantur: ut ñ solũ pauca
ñ sint: uerũ etiã reppiant᷑ ꝑ ĩfinitũ
numerũ tende. Qui enĩ dicit. scio
me uiu̾e: unũ aliquid scire se dicit.
ꝓinde si dicat. scio me scire me uu̾de:
duo sunt iam. hoc uͦ quod scit hȩc duo:
t̃cium scire ẽ. Sic potest addẽ ⁊ qͣrtũ.
et quintũ. ⁊ innumerabilia. si suffi¬
ciat. S qr innumerabilem numerũ
uł comp̃hendẽ. singła addendo. uł di¬
cere innumerabilit̾ ñ pocest: hoc ipsũ

Expanded text:
tiam dicere, Furis fortassis et nescistiam dicere, Furis fortassis et nescisvisa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam scientiam, perpauca sunt; nisi quia in unoquoque genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non potest, hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uere scimus: In qͦ ꝓrsus ñ metuamꝰ
ne aliqua ueri similitudine forte
fillamur:⁊ Qm̃ certũ ẽ. etiã eum qui
fallitur. uiu̾e: nec in eis uisis habet᷑
hoc ꝗ obitiuntur extͥnsecus: ut in eoᷤᷤ
sic fallatur ocłs. quẽ ad modũ fallit̾
cũ in aqua remus uidetur infractus.
et nauigantib turris mou̾i. et alia
sexcenta q̃ alit̾̃ sunt quã uidentur:
quia nec ꝑ ocłm carnis hoc cernitur.
Intima scientia ẽ: qua nos uiu̾e scimꝰ.
ubi ne illud quid̃ achademicus dic̃e
potest. fortassẽ dormis et nescis. et
in somnis uides. Uisa quippe somni¬
antiũ. simillima eẽ. uisis uigilantiũ.
quis ignorat: S qͥ certus ẽ. de sue
uitȩ scientia : si in ea dicit. scio me
iugilare. s scio me uiu̾e. Siue gͣ dormiat. siue ui¬
gilet. uiuit: nec in ea scientia falli po¬
test ꝑ somnia qua et dormire. ⁊ in
somnis uidẽ. uiuentis ẽ. Nec illud po¬
test achademicus adu̾sus istã scien¬

Expanded text:
vere scimus? in quo prorsus non metuimus, vere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitae suae scientia, non in ea dicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scien
Abbreviated transcription (Latin):
his u̾bis disputationẽ. Cumgͦ ha
transformatione ad ꝑfectũ fuert
hec imago renouata: similes des
erimus: qm̃ udebimus eum nonp
specłm. s sicuti ẽ: quod dicit apłs
paulus facie ad faciem. Nunc ũ. A
noe speculo. in hoc enigiate. in hac
quilicũq similitudine. quanta sit
tiam dissimilitudo: quis potest ex¬
plicare : Attingani tam̃ aliqua ut
uleo: quib id possit adũti.
de qua ueracit᷑ cogitatio nr̃a
formatur. quando qͥ scimꝰ loquim᷑.
qualis aut quanta potest homini
ꝓuenire: qualibet ꝑitissimo atꝙ
doctissimo: E. xceptis enĩ q̃ in ani¬
mũ ueniunt a sensib corporis. inqͥb
tam multa alit̾ sunt quã uidentur:
ut corũ ueri similitudine nimium
constipatus. sanus sibi uideatur ẽẽ.
qͥ insanit: unde achademica philo¬
sophia sic inualuit: ut de om̃ib du¬
bitans multo miserius insaniret:
hisgͦ exceptis ꝗ̃ a corporis sensib in
animũ ueniunt: quantũ rerum re¬
manet. quod ita sciamus sicut nos ui¬

Expanded text:
his verbis disputationem. 21. Cum ergo hac transformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum, non per speculum, sed sicuti est : quod dicit apostolus Paulus, facie ad faciem . Nunc vero in hoc speculo, in hoc aenigmate, in hac qualicumque similitudine, quanta sit etiam dissimilitudo, quis potest explicare? Attingam tamen aliqua, ut valeo, quibus id possit adverti.de qua veraciter cogitatio nostra formatur, quando quae scimus loquimur, qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet quod ita sciamus, sicut nos vi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si nesciamus: neq sapiamꝰ ea
quȩ aliunde didicimus. ꝓ pt̃ hoc. sicut
nr̃a scientia illi scientiȩ dĩ: sic ⁊ nr̃m
u̾bum qđ nascitur de nr̃a scientia. dis¬
similẽ illi u̾bo dĩ: qđ natũ ẽ. de patͥs
eẽntia. t̃ale ẽ. aũ acsi dic̾em de patͥs
scientia. de patris sapientia: uł qd̾ ẽ.
exp̃ssius. de patre scientia. de patre

Expanded text:
etiamsi nesciamus, neque sapiamus ea quae aliunde didicimus. Propter hoc, sicut nostra scientia illi scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem de Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, de Patre scientia, de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
si: non. Alioquin. m̃daciũ erit u̾biĩ
tale. ñ u̾itas: et inde peccatũ. ñ opꝰ
rectum ẽ. Et hec in ista similitudine
ẽẽ. u̾bum nr̃m quod ñ sequatur opꝰ.
opus aũ ẽẽ. ñ pot̃ nͥ p̃cedat u̾bũ: sic̃¬

Expanded text:
non, non: alioquin mendacium erit verbum non, non: alioquin mendacium erit verbum tale, non veritas; et inde peccatum, non opus rectum. Est et haec in ista similitudine esse verbum nostrum quod non sequatur opus; opus aute