comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eo est. fideł manet. mutare se &e negare ñ
potest. Si enĩ uerũ se negat. m̃titur. Men¬
tiri autem. non uirtutis. s in firmitans est.
Nec iutare se potest. qͥa natura eiꝰ non recipit
infirmita tatem. hoe igitur impossilnle eiꝰ
plenitudins est. que imuere se & augereñ
potest: non infiriuitatis. quȩ in eo qd̃ se auget
imbecilla est. Ex qͦ colligitur. ipossibile d̾̃i.
potentissimũ esse. Quid enĩ potentiꝰ. ꝙͣ. uesci¬
re qͥcqͥd infirmitatis est. Est tñ ⁊aluit ĩ firm̃u

Expanded text:
in eo est, fidelis manet, mutare se et negare non potest. Si enim verum se negat, mentitur: mentiri autem non virtutis, sed infirmitatis est. Nec mutare se potest, quia natura ejus non recipit infirmitatem. Hoc igitur impossibile ejus plenitudinis est, quae minuere se et augere non potest: non infirmitatis, quae in eo quod se auget, imbecilla est. Ex quo colligitur impossibile Dei potentissimum esse. Quid enim potentius, quam nescire quidquid infir
Abbreviated transcription (Latin):
consilium. Multoq mirabiliꝰ ꝑunum ho¬
minẽ potuisse lib̾aci ri. exercitũ patrũ
ꝙͣ potuisse decipi adi Hoc munusculũ
sc̃ȩ menti tuȩ tͣnh misi. qͥa ius me
aliquid de uet̾m scͥptorũ int̾ptationib
paginare. Ego autẽ assumpsi epłas fa¬
muliare sermone a tterere. redolentes
aliqͥo dde patrum morib. quarũ gustum
si ꝓbau̾is post hac huiꝰ modi mitt̾e non
uere cundabor. Malo eñĩ senilib t̾i bis
de supnis reb allucuiari tecum. qͦd grece

Expanded text:
consilium , multoque mirabilius per unum hoconsilium , multoque mirabilius per unum hominem potuisse liberari exercitum patrum, quam potuisse decipi. 16. Hoc munusculum sanctae menti tuae transmisi; quia vis me aliquid de veterum scriptorum interpretationibus paginare. Ego autem assumpsi epistolas familiari sermone attexere, redolentes aliquid de patrum moribus; quarum gustum si probaveris, post haec hujusmodi mittere non verecundabor. Malo enim senilibus verbis de supernis rebus hallucinari tecum; 997 quod Graece
Abbreviated transcription (Latin):
cente dũo iħu aid angelum eccłiȩ ꝑga¬
mi. habes illic tenentes doctriña bala¬
am. qͥ docebat balac mict̾e scandalum
coram filiis isrł. manducare immolata.
et fornican. Ita habes et cu cenentes
doctrinam nicholaitarum. Quo apparet.
inde manicheorũ sacͥlegia manasse. qui
miscent atq iuncgunt sacͥlegium t᷑pi¬
tudini. Ergo nec cls iniustus. nec mu¬
tabilis eiꝰ sententia. Dep̾hendic enim
mentẽ eiꝰ. ⁊ occulta cordis. et itło cẽpta¬
uit eum. qͣsi diumũ. non elegit qͣsi
ꝓpħam. Et utiq uł tantorũ oracłorũ
gr̃a. ⁊ reuelationũ sublimitate. qu̾ti
oebuit. s animꝰ nequitiȩ plenꝰ. u̾ba ꝓmp¬
sit. non fidem detulit. consiliis infirma¬
re cupiens qͦd annuntiabat fut᷑um.
Et qͥa oracła fraucdare non pot̾at. con¬
silia frautulenta subministrabat. qͥbus
leuis popłs iudeorum temptati qͥdems̃.
s ñ expugnati. Uniꝰ enĩ uir sacerdotis
iusticia. solutum est om̃e facinorosi hõis

Expanded text:
cente Domino Jesu ad Angelum Ecclesiae Pergami: Habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filiis Israel, manducare immolata, et fornicari; ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum . Quo apparet inde Manichaeorum sacrilegia Manasse, qui miscent atque adjungunt sacrilegium turpitudini. 15. Ergo nec Deus injustus nec mutabilis ejus sententia: deprehendit enim mentem ejus et occulta cordis; et ideo tentavit eum quasi divinum, non elegit quasi prophetam. Et utique vel tantorum oraculorum gratia et revelationum sublimitate converti debuit: sed animus nequitiae plenus verba prompsit, non fidem detulit, consiliis infirmare cupiens, quod annuntiarat futurum. Et quia oracula fraudare non poterat, consilia fraudulenta subministrabat, quibus levis populus Judaeorum tentati quidem sunt, sed non expugnati; unius enim viri sacerdotis justitia solutum est omne facinorosi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sm quidnam m̃titur ds: Sed
non mentit᷑. qͥa impossibile ẽ.
m̃ tiri dñ. Impossibile ꝙͦ istuo.¬
nun quiduam infirmitatis est: Non utiq
Nam qͦmͦ omĩa potest. si aliqͥd efficere uon
potest: Quid gͦ ei in possibiler Non qͥd iur¬
tuti arduum. s quod uate est contrarium.
Impossibile inqͥt ẽ. ei m̃tiri. Impossibile istud
non infirmitatis ẽ. ẜ uitutis & maiestatis.
quaueritas non recipit m̃datium. nec dei
uirtus. leuitatis errorem. Iłoq sit ds uerar.

Expanded text:
mquidnam mentitur Deus? Sed non mentitur, quia impossibile est mentiri Deum. Impossibile quoque istunumquidnam infirmitatis est? Non utique; nam quomodo omnia potest, si aliquid efficere non potest? Quid ergo ei impossibile? Non quod virtuti arduum, sed quod naturae ejus contrarium. Impossibile, inquit, est ei mentiri. Impossibile, istud non infirmitatis est, sed virtutis et majestatis; quia veritas non recipit mendacium, nec Dei virtus levitatis erro
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. iurtutis incrementum. fons ub̃ta¬
tis. Qd̃ uͦ ad altare effundit sanguĩẽ.
ut intelligas licet ablutionem mundi.
remissionem ommum peccatorum.
Et enĩ sanguinem illum ad altare qͦsi
hostiam effinidit: ad multorũ exhauri¬
enda peccata. Agnus enĩ hostia est. s
agnus non irrationabilis nature. sed
diuine potentie. de quo dictum est. Ecce
agnus dei. ecce qui tollit peccata mun¬
di Non solum enĩ mundauit sangui¬
ne delicta uniuersory: sed etiam diui¬
na potestate donauit. An non tibi iu
detur effudisse̾ sanguinem suum. de
ciuiꝰ lacere supra ipsiꝰ passionis altare
aqua eueurrit et sanguis: uale et noᷤ
parentis affectu dilige: ut facis:¬
¶ambrosius simpliciano salutẽ .iii.

Expanded text:
gratia, virtutis incrementum, fons ubertagratia, virtutis incrementum, fons ubertatis. 10. Quod vero ad altare effundit sanguinem, ut intelligas licet ablutionem mundi, remissionem 1054 omnium peccatorum. Etenim sanguinem illum ad altare quasi hostiam effundit ad multorum exhaurienda peccata. Agnus enim hostia est, sed agnus non irrationabilis naturae, sed divinae potentiae, de quo dictum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Non solum enim mundavit sanguine delicta universorum, sed etiam diviaequalis omnibus solvitur in vinea detur effudisse sanguinem suum, de cujus latere supra ipsum passionis altare aqua cucurrit et sanguis ? Vale, et nos parentis affectu dilige, ut facisdium, laboris remuneratio. 12. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lit. atq in suo immolauit corpore. Qoͦ
pͥmo moralem in euangelio. sed etiam
u lege docuit disciplinam. et insua pa¬
patientia atq in ipso opere monstra¬
uit et actu. tanꝙͣ incrateres. ita i mo¬
res nr̃os sensusq transfundens. ue¬
lud substantiam quandam et uitalia
ipsa sapientie. qͥbus mentes hominum
uuuficauit. ad uirtutis seminarium.
et instituta pietatis. Deinde accedeis
ad altare. effudit hostie sue sauguiñe.
Itaq siue ita hec accipias. pius ut ar¬
bitror sensus est siue scd̾m salomoneoi
uelis. concurrit eque. ut qͥa sanginem
misit in erateras moyses ꝓpħa. cognocas
ipsum sanguinem esse de quo scriptum
est. qͥa sapientia miscuit in eratere uinũ
suum dicens. ut relinquerent insipien¬
tiani. et quererent sapientiani. Naurit᷑
gͦ de eratere sapientia. hauritur disci¬
plina. haurit᷑ intellectus. hauritur cor¬
rectio. hauritur uite emendatio. haurit᷑
morum et consilioꝵ temꝑatio. pietatis

Expanded text:
lit, atque in suo immolavit corpore: quod lit, atque in suo immolavit corpore: quod primo moralem in Evangelio, sed etiam in Lege docuit disciplinam, et in sua patientia atque in ipso actu et opere monstravit, tamquam in crateras, ita in mores nostros sensusque transfundens velut substantiam quamdam et vitalia ipsa sapientiae, quibus mentes hominum vivificavit ad virtutis seminarium, et instituta pietatis: deinde accedens ad altare, effudit hostiae suae sanguinem. 9. Itaque sive ita haec accipias, pius, ut arbitror, sensus est: sive secundum Salomonem velis, concurrit aeque, ut quia sanguinem misit in crateras Moyses propheta, cognoscas ipsum esse sanguinem, de quo scriptum est quia sapientia miscuit in cratere vinum suum , dicens ut relinquerent insipientiam, et quaererent sapientiam. Hauritur ergo de cratere sapientia, hauritur disciplina, hauritur intellectus, hauritur correctio, hauritur vitae emendatio, hauritur morum et consiliorum temperatio, pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
unt. et ministrant auditum aures.
edorem nares. ora gustatum. et cetera.
In istos erateres uerbum illud in quo est
pͥncipatus sacerdotii uel ꝓpħie. effun¬
dit sangunus sui partes. ut uiuificet
atq ammet irrationabiles portiones.
et faciat rationabiles. Deniq ubi legis
tiauit popło theoriam. postea intelligi¬
bilis illi darche cestimonii uel candelabͥ.
uel tumamatis. locuturus. immolauit hos¬
dit craterib fit gͦ diuisio mistice illiꝰ. hoc
est diume moralisq sapientie. aͥ oͦ toͦcͤ. ix
diusor e. animarum. atq uircutum:
aotos. audem uerbum cdłi ualidum et
acutum. qͦd ꝑtransit et penetrat usq
ad diuisionẽ aĩe. iurtutes qͦq distinguit.
et diuidit. cunus minister moyses. diui¬
sione sanguinis uirtutum genera dis¬
tinxit. et qͥa nicħ precet̃is inlege nͥ xp̃i
aduentus annuntiat᷑. atq eiꝰ p̃figͣatur
passio: uide ne ista sit hostia salutaris.
quam uerbum ds in semetipso obtu¬

Expanded text:
unt et ministrant, auditum aures, unt et ministrant, auditum aures, odorem nares, ora gustatum, et caetera. In istos crateres Verbum illud, in quo est principatus sacerdotii vel prophetiae, effundit sanguinis sui partes, ut vivificet atque animet irrationabiles portiones, et faciat rationabiles. 6. Denique ubi Legis tiavit populo, theoriam postea intelligibilis illius arcae testimonii, vel candelabri, vel thymiamaterii locuturus, immolavit hosFit ergo divisio mysticae illius, hoc est, divinae moralisque sapientiae. Λόγος enim divisor est animarum atque virtutum: λόγος autem verbum Dei validum et acutum, quod pertransit ac penetrat usque hominis . Quid autem nisi sapientiae et dividit ; cujus minister Moyses divisione sanguinis virtutum genera distinxit. 8. Et quia nihil prae caeteris in Lege, nisi Christi adventus annuntiatur, atque ejus praefiguratur passio; vide ne ista sit hostia salutaris, quam Verbum Deus in semetipso obtu
Abbreviated transcription (Latin):
et genitor est. inflaminat anime uigorem.
ac mentem illuminat. Sapientia autẽ
dei xp̃s: in ciuꝰ pectore recumbebat ioħs.
ut de pͥncipali illo. secretoq sapientie hau¬
sisse diuina ꝓderetur mystenia. Deniq
ipse consciꝰ muneris hoc scripsit. qui sͥ
quod acceperat. uendicare et suo assig¬
nare ingenio reformidabat. S et ipse
ipse dñs dicebat apłis. os suum aꝑiens.
accipite sp̃m sem̃: quo declarauit se esse
qui moysi dixerat. Ego aperiam os tuũ
et instruam te quid debeas loqui. Ergo
hec sapientia diuina. menarrabilis. imꝑ¬
mixta. atq in cormupta. sc̃ors anins sui
infuindit gr̃an. et cognitionem reuelat.
ut speculentur eiꝰ głam. Illa aut̃ẽ mora¬
lis sapientie disciplina est. que muttit᷑
in erateras. et ex illis percipitur atq hau¬
ritur. Erateres gͥ sensuum recepta cula.
crateres ocłi funt duo. aures suut. na¬
res sunt. os qͦq et alie partes conueni¬
ences muneri. Oculi enĩ usum recipi¬

Expanded text:
et genitor est, inflammat animae vigorem et genitor est, inflammat animae vigorem ac mentem illuminat. Sapientia autem Dei Christus, in cujus pectore recumbebat Joannes , ut de principali illo secretoque sapientiae hausisse divina proderetur mysteria. Denique ipse conscius muneris hoc scripsit, qui sibi, quod acceperat, vindicare, et suo assignare ingenio reformidabat. Sed et ipse Dominus dicebat apostolis, os suum aperiens: Accipite Spiritum sanctum ; quo declaravit 1053 se esse, ferenda aestimatur. Denique etiam de illa et instruam te quid debeas loqui . Ergo haec sapientia divina, inenarrabilis, impermixta atque incorrupta sanctorum animis sui infundit gratiam, et cognitionem revelat, ut speculentur ejus gloriam. 5. Illa autem moralis sapientiae disciplina est, quae mittitur in crateras, et ex illis percipitur atque hauritur. Crateres igitur sensuum receptacula. Crateres oculi sunt duo, aures sunt, nares sunt, os quoque, et aliae partes convenientes muneri; oculi enim visum recipi
Abbreviated transcription (Latin):
entie disciplinam uidetur significare.
pars misticam. Illa que in crateras mit¬
titur moralis est: hec que ad altare ef¬
funditur mistica. eo qͦd diuino mumere.
aspiratione quadam. humanis infun¬
datur m̃tibus: ut conuenientia et fi¬
dei plena de dõ sentiant. Deniꝙ quilo¬
cuti sunt de enis maiestate. et de celestib.
uel apłi. uel scanc̾ti ꝓpħe. non nisi ex re¬
uelatione demonstrata sibi loqui ausis̾.
llnde paulus et raptum se in para disiĩ
et audisse uerba que non licet homini
loqui in epła sua testatus est. Stepłis
qͦq uidit celos apertos. et iħm ad dexterã
deistantem: et dd̃ ppħa uidit sedentem.
Nam de moyse qͥo loquar. de qͦ dieit scrip¬
tura. qd non surrexit amplius ꝓpħa in
isrł sicut moyses. qui sciuit dñm facie
ad faciem. in om̃ib signis et ꝓdigiis. q̃
fecit in terra egipti: Mistica gͦ deo libat᷑
qui splendore diuine sapientie cuius pat̃

Expanded text:
entiae disciplinam videtur significare, entiae disciplinam videtur significare, pars mysticam. Illa quae in crateras mittitur, moralis est: haec quae ad altare effunditur, mystica; eo quod divino munere et aspiratione quadam humanis infundatur mentibus, ut convenientia et fidei plena de Deo sentiant. 3. Denique qui locuti sunt de ejus majestate, et de coelestibus, vel apostoli, vel sancti prophetae, nonnisi ex revelatione demonstrata sibi loqui ausi sunt. Unde Paulus et raptum se in paradisum, et audisse se verba, quae non licet homini loqui, in epistola sua testificatus est : Stephanus quoque vidit coelos apertos, et Jesum ad dexteram  Viginti oboli didrachmum: dimidia autem pars Nam de Moyse quid loquar, de quo dicit Scriptura, quod non surrexit amplius propheta in dabunt illationem Domino. Qui dives est, ad faciem, in omnibus signis et prodigiis, quae fecit in terra Aegypti . 4. Mystica ergo Deo libatur, qui splendore divinae sapientiae, cujus pater
Abbreviated transcription (Latin):
Nes
si qͥd habes. cominitt̾e. ne lubitau̾is.
Sambrosius simpliciano .ii.
otum te cum legeres significasti mi¬
chi. qͥd sibi uelit. qͦd moses post oblatum
sacrificium et immolatas dño salutares
hostias. dimidiam partem sanguinis in
crateras miserit. dimidiam antem ad al
tare. effuderit. Sed qͥd est qͦo ipse dubi¬
tes. et a nobis requiras. cum ficłi et adqͥ¬
rende cognitionis diuine gr̃a cotumi
orbem ꝑagrañis. et cotidiane lectioni
nocturnis ac diurnis uicibus om̃e ui¬
te huius tempus deputañis. acri p̃ser¬
tim ingenio etiam untelligibilia com¬
plectẽs. ut pote qui etiam philosophiȩ
lbros ꝙͣ auero sint deuu demonstrare
soleas. et plerosq tam manes esse. ut
pͥus scribentium in suis scriptis sermo.
ꝗͣ uita eorum defecent: Eam̃ qͥa colla¬
tio sermonis ut pecume magno est usui.
atꝙ ea maximꝰ in cominime emolum̃tũ
negotiationis ꝓfectus paratur. ꝙͣ mira¬
bilis fit ista sangins diuisio reticere
non queo. Pars enĩeius moralem sapi¬

Expanded text:
nes,frater, AMBROSIUS SIMPLICIANO salutem. 1. Motum te, cum legeres, significasti mihi, quid sibi velit, quod Moyses 1052 post oblatum sacrificium, et immolatas Domino salutares hostias, dimidiam partem sanguinis in consociabile, quam de divinis rebus sermonem contexere? 2. Est autem dimidium didrates, et a nobis requiras; cum fidei et acquirendae cognitionis divinae gratia totum orbem peragraveris, et quotidianae lectioni nocturnis ac diurnis vicibus omne vitae hujus tempus deputaveris, acri praesertim ingenio etiam intelligibilia complectens, ut pote qui etiam philosophiae libros, quam a vero sint devii demonstrare soleas et plerosque tam inanes esse, ut prius scribentium in suis scriptis sermo, quam vita eorum defecerit. 2. Tamen quia collatio sermonis, ut pecuniae, magno est usui, atque ea maximus in commune emolumentum negotiationis profectus paratur, quam mirabilis sit ista sanguinis divisio, reticere non queo. Pars enim ejus moralem sapi
Abbreviated transcription (Latin):
didit: audi de gentilib. Confundant᷑ õs qui
adorant sculptilia. & qui głant᷑ in simula chris
suis. Audi & de uideis. Deleant᷑ de libro iuuen¬
tium ⁊ c̃ iustis ñ scͥbant᷑. Iudeus.
x hac gͥ illatione tua colligi pot̾̃. Confun

Expanded text:
diderint, audi de gentibus: « Confundantur omnes, qui adorant sculptilia et qui gloriantur in simulacris suis . » Audi et de Judaeis: « Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . » JUDAEUS. Ex hac ergo tua illatione colligi potest. Confu
Abbreviated transcription (Latin):
S cuiꝰ generatio est inenarrabilis. Quomͦ i
ds̃ ex se consubstautialẽ ante tẽꝑa ⁊ sẽꝑ gig¬
nat filiũ qͥs enarrabit: Quomͦ p̃destinatis
teꝑib ex matre sine uiri semine hõ naiꝰ sit.
rabit: Nec illam gͥ nec istam xp̃i gen̾ationẽ qͥs
enarrabit: Apt̾ scelus ñ suũ qͥdem. s popłi mei ꝑ¬

Expanded text:
sibi , » cujus generatio est inenarrabilis . Quomodo enim Deus ex se consubstantialem ante tempora et semper gignat Filium, quis enarrabit?  quomodo praedestinatis temporibus ex matre sine viri semine homo creatus srabit? Nec illam igitur nec istam Christi generationem aliquis enarrabit. « Propter scelus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia de angustia & de uiditio sublatus est. qr
mnortuus teneri ab ipsa morte ñ potuit. Re¬
surrexit enĩ amortuis: sic̃ psalmꝰ dic̾it. caro
mea requiescet in spe. qm̃ ñ dẽ linques aĩam
meã in inferno. nec dabis sc̃m tuũ uidere¬

Expanded text:
quia « de angustia et de judicio sublatus est , » quia mortuus teneri ab ipsa morte non potuit. Resurrexit enim a mortuis, sicut Psalmus dicit: « Caro mea requiescet in spe; quoniam non derelinques animam mea
Abbreviated transcription (Latin):
in patibło crucis clauis affirum. qͦd ipso &̾ uisu
horrendũ ÷ idq adhoratis. & cͥca crucẽ efgiatis
semi puerũ solẽ nescio uñ exterritũ &e effigientẽ.
lunã semipciellã lugubrem. seniũq lucis sue
cornu occultantẽ. aliqñ aut̃ dm̃ effigiatis sub¬
limi solio sedentẽ. manu porrecta signantẽ. ce
circa eum quasi magno dignitatis p̃stigio. aqͥ¬
lam ⁊⁊ hominẽ. uitulũ ⁊ leonẽ. has effigies xͥani
exculpunt. fabricant q depingunt. un posit̃
ce ubi possunt. ad orant &e colunt. Qđ lex ado
data oĩmꝰ fieri uetat. Nam in exodo ita scͥptũ
est. Non facias tͥ soulptile. Neq omnẽ simili¬
tudinẽ. que est in celo desuꝑ i quȩ in t̾ra de
&r sum. nec eoꝵ que s̃ in aqͥs. ñ adorabis ea
neq coles. Lexͣ õe eradicat eradieat sculptile
ꝙ eũ qui fecerit: horrenda uidicat ꝯdẽpna
lex õe damnat sculptile. & uullomͦ rei ali¬
euius licet fieri fimilitudo. peccauit moyses
qui rerũ similitudines effigiauit & exculp¬

Expanded text:
in patibulo cruci clavis affixum, quod ipso etiam visu horrendum est idque adoratis, et circa crucem effigiatis semipuerum solem nescio unde exterritum, et fugientem lunam semipuellam lugubrem, semumque lucis suae cornu occultantem. aliquando autem Deum effigiatis sublimi solio sedentem, manuque porrecta signantem; et circa eum quasi magno dignitatis praestigio, aquilam, et hominem vitulum et leonem. Haec effigies Christiani exsculpunt, fabricant et depingunt unde possunt; et ubi possunt, adorant et colunt: quod lex a Deo data omnino fieri vetat. Nam in Exodo ita scriptum est: « Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem quae est in coelo desuper, et quae in ter nec eorum quae sunt in aquis; non adorabis ea, neque coles . » Lex igitur eradicat omne sculptile; et eum, qui fecerit, horrenda judicat condemnaex omne ita damnat sculptile, et nullo modo rei alicujus licet fieri similitudo, peccavit Moyses, qui rerum similitudines effigiavit, et exsculp
Abbreviated transcription (Latin):
iustificabit᷑ in conspectu tuo oĩs uiuens. Pͥ s¬
qm homo est qui peccatũ ñ fecit. supͣ hominem
p̃rogatiua excellentiȩ eiꝰ fuit: qͥ u̾bo ñ offendit.
nec uiuentꝰ est dolꝰ in ore eiꝰ. De eodẽ sacram̃to
in psalmo dr̃. Speciosus forma p̃filiis hominũ
diffusa est grã in labiis tius. ꝓpt̾ea bñdixit te
ds̃ in et̾num. Q ꝯtinuatĩ eundẽ alloquens ita
eandẽq ꝑsonã psalmũ huc usq cͤontinuat᷑. Ds̃

Expanded text:
ustificabitur in conspectu tuo omnis vivens , » plusquam homo est qui peccatum non facit; supra hominem praerogativa excellentiae ejus fuit, qui « verbo non offendit , nec inventus dolus est in ore ejus . » De eodem sacramento in psalmo dicitur: « Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis, propterea benedixit te Deus in aeternum . » Et continuatim eumdem alloquens, ita eamdem personam psalmum huc usque continuatum. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ sic̃ ait apłs maledictũ. Hoc ẽ. par¬
ticep̾es mortis qͥa pͥmo hõi ẽ. illud male
dictum adeo in dictum. In quoc̃q die
comederis morte morieris: Mortẽ ꝓ nob̃
ꝑtulit. & morte sua maledictũ illud &
tus ẽ. qͥa ipse uoluit. ꝙ ñ aꝑuit os suum.
Hec qͥdem afsũpti hoĩs eẽ. uident᷑. Cetera
que secunt᷑ hominẽ excedunt. ox di solius

Expanded text:
sicut ait Apostolus, maledictum , » hoc est, particeps mortis quam primo homini intulit illud indictum a Deo maledictum: « In quocunque die comederis, morte morieris , » mortem pro nobis pertulit, et morte sua maledictum illud ettus est, quia ipse voluit, et non aperuit os suum . » Haec quidem assumpti hominis esse videntur. Caetera, quae sequuntur, hominem excedunt, et Dei solius
Abbreviated transcription (Latin):
Parauit dñs brachiũ mͣ ocłis oñiũ gentium.
& uidebt̃ õs fines terre salutare dei nr̃i. hoc
brachiũ dñi. hoc salutare dei. de qͦ in psalmo
dr̃. Ponã in salutari fiducialit̾ agam in eo. Cui
reuelatum e̾: Sos enĩ repulistis eũ qui missus
ad uos uen̾at. sic̃ ipse conquerit᷑. ꝑ eudẽ isaiã
ꝓpħam. Gognouit bos possessorẽ suũ. & asinus
p̃sepe dñi sui. Isrł aut̃ me non cognouit. popłs

Expanded text:
Paravit Dominus brachium suum in oculis omnium gentium, et videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri . » Hoc brachium Domini, hoc salutare Dei, de quo in psalmo dicitur: « Ponam in salutari, fiducialiter agam in eo . » Cui revelatum est? Vos enim repulistis eum, qui ad vos missus venerat, sicut ipse conqueritur per eumdem Isaiam prophetam: « Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui, Israel me no
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus altissimi obumbrabit tͥ. Umbram
uore libidinis. Propt̾ea qͦd nascet᷑ ex te
sc̃m uoçabitur filiꝰ dei. Em ds̃ pater in psalmo
dicit. Ego hodie genin te. Ꝙ quia hodie istud
non p̃sentaneũ & transitoriũ tempꝰ. sed et̾uita¬
tis ꝑpetuitatẽ uolebat intelligi. ⁊ dcirco alio in
psalmo dicit. ante luciferũ genui te. Quid ẽ.
ꝗͥ hodie genui te. & ante ductferum genui te.

Expanded text:
virtus Altissimi obumbrabit tibi . » Umbram, rvore libidinis. Propterea, « quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . » Cui Deus Pater in Psalmo dicit: « Ego hodie genui te . » Et quia istud hodie non praesentaneum et transitorium tempus, sed aeternitatis perpetuitatem volebat intelligi; idcirco alio in psalmo dicit: « Ante luciferum genui te . » Quid igitur: « Hodie genui te. et ante luciferum genui te,
Abbreviated transcription (Latin):
er comestione butiri & mellis sciat reꝓbare ma¬
lum &e elig̾e̾ bonũ: Quã discretionẽ mali ce bo¬
ni dat comestio butiri & mellis: Quid ad
rem scͥbere. qd̾ ille puer comedet butirum
stico sensu dicta accipiant᷑ puerili sensu
ab amore uiri ce ab om̃i contagione peccati
canseruata concepit. sic̃ angłs ad uirgiñe¬

Expanded text:
ciet reprobare malum et eligere bonum? quam discretionem boni et mali dat comestio mellis et butyri? Quid ad rem scribere quod ille puer comederet butyrum stico sensu dicta accipiantur, puerili omniab amore viri et omni contagione peccati servata concipit, sicut ang
Abbreviated transcription (Latin):
uebant domi. foris. plerũq &̾ in uniũsłibus
conciluis uiũ salit̾ ꝑ ꝓuintias deũtiatis. In
manu lex & ꝓphe habebant᷑. reuoluebantur
ꝓlata testimonia in utraq lingua discittiebã¬
tur. Tñ nullus ur̃m. hanc p̃sumpsit calum¬
niam. ut false int̾pretationis eos argue¬
ret. qͥa inde fidẽ uob̃ facile adim̾e posset.
Philosophi gͦ gentiles hac omissa penitus
calũnia. ꝓpħas uili habebant. dicta eoꝵ res¬
fellere ñ ualebant. nec uolebant. s hac item
omissa calumnia. scͥpturas longe alit̾ intel¬
ligi oportere dicebant. suo sensu exponebant.
causeq sue ꝓph̾as res atq tẽꝑa contermina¬
re temptabant. S quãuis asfiterint reges

Expanded text:
vebant domi, foris plerumque, etiam universalibus vebant domi, foris plerumque, etiam universalibus consiliis universaliter per provincias denuntiatis. In manus lex et prophetae habebantur, revolvebantur prolata testimonia, in utraque lingua discutiebantur; tamen nullus vestrum hanc praesumpsit calumniam, ut falsae interpretationis eos argueret, qua fidem nobis facile adimere posset. Philosophi ergo gentiles, hac omissa penitus calumnia, prophetas pro vili habebant, dicta eorum resfellere non volebant nec valebant, sed, hac item omissa calumnia, Scripturas longe aliter intelligi oportere dicebant, suo sensu exponebant, causaeque suae prophetas res atque tempora conterminare tentabant. Sed quamvis « astiterunt reges
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad tholomeũ regẽ egipti. hi alexandiã¬
om̃s qͦs tẽ habebatis. ex hebreo in grecũ inter¬
pretati s̃. An uͦ ñc ita sit apud uos. seu aliqͦ
modo immutatũ. uł ꝓrsus de medio sit subla¬
tum: nescio. Sed qm̃ lex sancit qd in ore uł¬
duoꝵ uł tͥum testiũ stabit õe uerbum: plane
concedi oporcet ap̃ uos ut stet illud ũbum ꝙ
septuaginta int̾pretes ur̃e gentis approbati
testes. p̾ari assensu attestantur eẽ. dictum. &
in ieremia scͥptum. Necdum &e xͥani erant.
Deniq in exordio fid̾i ur̃e. geus ur̃a. fidei nr̃e
enuila. magne adhuc emunentie erat. multoᷤᷤ
iuras adhuc habebat sũme facundie & magi
ingenii uiros. & utriusq lingue hebree at¬
q satine optime instructos. Multi qͦq tunc
gentiles philosophi lit̾cis grecis hebreis
& latinis eq instructi erantꝰ. Oũis adu̾sus fi¬
dem nr̃am insurgebant. questiones. bella. &
seductiones mouebant. Qu̾stiones in qͣm mo¬

Expanded text:
sit ad Ptolomeum regem Aegypti, jam subasit ad Ptolomeum regem Aegypti, jam suba, quas tunc habebatis, ex Hebraeo in Graecum interpretati sunt. At vero nunc ita sit apud vos, seu aliquo modo immutatum, vel prorsus de medio sit sublatum, nescio, sed quoniam lex sanxit quod « in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum , » plane concedi oportet apud vos. ut stet illum verbum quod septuaginta interpretes vestrae gentis approbati testes pari consensu attestantur esse dictum, et in Jeremia scriptum, necdum enim Christiani erant. Denique in exordio fidei nostrae gens vestra, fidei nostrae aemula, magna adhuc eminentiae erat, multos viros adhuc habebat summae facundiae et magni ingenii, et utriusque linguae Hebraeae atque Latinae optime instructos. Multi quoque tunc gentiles philosophi litteris Graecis, Hebraeis et Latinis aeque instructi erant, omnes adversus fidem nostram insurgebant, ac quaestiones, bella et seditiones movebant, quaestiones, inquam, mo
Abbreviated transcription (Latin):
excła xp̃i. & apͥnis temporib pͥmisq inter¬
p̃tib uris hoc ita accepit. & sine ulla alter:¬
altercationis controu̾sia tenuit eccła xp̃i. Iudeiis.¬
e istis septuaginta doctorib nicħ aliud upud
nos habetur. nͥ qd̾ temꝑib moysi moyses
ipse septuaginta uiros elegit. senes popłi. quos
sui adiutores & earũ que erant in popło alter¬
cationum. uidices ex̃. constituit. Isti nec scͥpt᷑as
docuert̃. qͥa necdũ erant. nec script᷑as int̾preta¬
ti st̃. Procedente uͦ tẽpoꝵ atq atq rerũ serie. ap̃
multa scͥpsert̃. s que dixert̃. hebrea lingua
aliqͥs int̾pretatus est. falso int̾p̃tatꝰ est. nec alicꝰ
auctoritatis eẽ. potest. Sidete gͥͣ habeatis. quia
inob̾ ea non habetis. xp̃ianus.
eptuaginta illos sub moyse uiros interp̃¬
tes fuisse ñ dicimꝰ. s tm̃ senes popłi atq
iudices. Sed illos fuisse segtaginta int̾pre¬
tes dicimꝰ. qͦs ad id officii ppłs uideoꝵ mi¬

Expanded text:
et a primis temporibus primisque interpretibus vestris haec ita accepit, et sine ulla alterationis controversia tenuit Ecclesia Chrise istis septuaginta doctoribus nihil apud nos aliud habetur, nisi quod temporibus Moysi, Moyses ipse septuaginta viros elegit senes populi, quos sui adjutores, et earum quae erant in populo altercationum judices esse constituit. Isti nec Scripturas docuerunt, quia nondum erant, nec Scripturas interpretati sunt. Procedente vero temporum atque rerum serie, apud multa scripserunt; sed quae dixerunt, Hebraea lingua aliquis interpretatus est, falso interpretatus est, nec alicujus auctoritatis esse potest. Videte igitur unde habeatis, quoniam a nobis ea non habetis. CHRISTIANUS. Septuaginta illos sub Moyse viros interpretes fuisse non dicimus, sed tantum senes populi atque judices. Sed illos fuisse septuaginta interpretes dicimus, quos ad id officii populus Judaeorum mi
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Hoc ẽ. Ipse qui ꝑ moysen loquebar. qui
turus. ec ce adsũ. Ad cuiꝰ ocesum ortat᷑ uos idẽ
loquat᷑. audi euidentiꝰ. Habitantibꝰ in regiõe
umbre mortis: lux orta est eis. Que inqͣm lux:
Audi absq ulla eqͥuocationis ambiguitate.
Paruulꝰ i natus ẽ. nob̃. & filiꝰ datus eꝰ nobis.
Qiuis inqͣm est paruulus iste qui natꝰ e̾. nob̃. filiꝰ

Expanded text:
 hoc est, ipse qui per Moysen loquebar, qui m locutus, « ecce adsum. » Ad cujus occursum hortatur vos idem loquitur, audi evidentius: « Habitantibus in regione umbrae mortis, lux orta est eis . » Quae, inquam, lux, audi absque ulla aequivocationis ambiguitate: « Parvulus enim natus est nobis, filius datus est nobis . » Quis, inquam, parvulus est iste qui natus est nobis, f
Abbreviated transcription (Latin):
filii alieni inuet̾ati s̃ & claudicauer̃ a semitis
sius. Idcͥco eum repulistis qͥa hõ erat. qͥa puer
natꝰ erat. Uñ seqͥt᷑. & ascendet sic̃ uirgultum
coram eo. De radice ipiesse uͥga exiit. du̾ga
uirgultũ ascendit. Sirgultũ ascendebat. qñ¬

Expanded text:
filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . » Idcirco eum repulistis, quia homo erat, quia puer natus erat. Unde sequitur: « Et ascendit super virgultum coram eo . » De radice enim Jesse virga exiit; de virga virgultum ascendit. Virgultum ascendebat, q
Abbreviated transcription (Latin):
Mel uͦ qͦd eurandis uulnerib adhibitũ edendo
sanat. uidicii ac ueritatis seueritatẽ significat.
Licet ip seͥptura dicat. cui uult miseret᷑. &
que uult obdurat. qͥa nec ipsũ misereri
nec ipsum obdurare ulla in parce aiusticia
seu ueritate ex orbitat. Misericordiã dei &
uidicium ubiq ueritas comitat᷑. ꝙ in scͥptis
ꝓ alterutro ueritas sepe habetur. Unuer
psalmo. oꝑa manuũ eius ueritas & iudi¬
est ut sciri faciat. qͥa reprꝰobat malũ ꝙ
eligit bonum. reddens uincuiq iurta
oꝑa sua. bonos remun̾as & malos debi¬
ta aĩaduersionis ultione condẽnans.

Expanded text:
mel vero, quod curandis vulneribus adhibitum edendo sanat, judicii et veritatis severitatem denuntiat. Licet enim Scriptura dicat, « cui vult miseretur, et quem vult indurat , » quia nec ipsum misereri, nec ipsum indurare ulla in parte a justitia seu a veritate exorbitat. Misericordiam Dei et judicium ubique veritas comitatur; et in Scripturis pro alterutro veritas saepe habetur: « Univpsalmo: « Opera manuum ejus veritas et judium, id est, ut sciri faciat quia reprobat malum et eligit bonum, reddens unicuique juxta opera sua, bonos remunerans, et malos debita animadversionis ultione condemnans.
Abbreviated transcription (Latin):
tiadidit illũ. Disciplina pacis nr̃e suꝑ eum
cuius liuore sanati sanati sumꝰ. ipse N est
agnus qͥ tollit peccata mundi. qui me¬
diator dei & hominũ existens morte
sua nos redemit & deo reconciliauit.
nos quasi oues errauimꝰ. brachiũ dñi ñ
agnoscendo. qd̃ p̾parauit dñs in oculis
omnium gentium nec in homine dm̃ eẽ.

Expanded text:
 Disciplina pacis nostrae super eum, cujus livore sanati sumus . » Ipse enim est Agnus qui tollit peccata mundi, qui mediator Dei et hominum existens, morte sua nos Deo reconciliavit, nos quasi oves erravimus , » brachium Domini non cognoscendo, quod paravit Dominus in oculis omnium gentium, nec
Abbreviated transcription (Latin):
finis. qͥa amͦ &e usq in sẽpiternum erit. Si pa
er ille. sic̃ quilibet alius puer ininiquitatibus
conceptis ẽẽt. & in peccatis mat̾ eũ pepisset:
ipse ꝓpħa ienarrabilem diceret: Gen̾ationem
neq iiniqͥtate mat̾ eum concepit. nec in pec
Illud deniq qd̾ uegatis eẽ scͥptum. mnisaia. ec¬
ce uͥgo concipiet & pariet filiũ. septuaginta
nr̃i int̾pretes fide ⁊ scientia approbati testes
ita int̾pretati s̃. & ita int̾pretari ꝓpħa ipse
uoluit. dicendo & scͥbendo. ecce abscondi¬
ta sic̃ dicitis concipiet & pariet filiũ. Nam
Nam si cõmuni sensu abscondita .i. domi re¬
clusa intellerit. & nil aliud: qͥd mirũ. qͥd
nouum in ẽo conceptu & cuiꝰ nustii signum eẽ¬
conceptum illũ eẽ. uoluit᷑. Propt̾ hoc uiqͥt da¬
bit dñs ipse uobis signum. Eece abscondita¬

Expanded text:
omnem viam disciplinae, et dedi eam Jacob puero meo, et Israel electo meo ; « ecce adsum » homo factus, « cum conceptus esset, et in peccatis eum mater peperisset, ipse propheta inenarrabilem diceret: « Generationneque in iniquitate mater eum concepit, neque in peIllud denique quod negatis esse scriptum in Isaia: « Ecce virgo concipiet et pariet filium . » septuaginta vestri interpretes, fide et scientia approbati testes, ita interpretati sunt, et ita interpretari propheta ipse voluit, dicendo et scribendo: « Ecce abscondita, sicut dicitis, concipiet et pariet filium. » Nam si communi sensu absconditam, id est, domi reclusam intellexit, et nihil aliud, quid mirum, quid novum in eo conceptu? et cujus mysterii signum conceptum illum esse voluit? « Propter hoc, inquit, dabit Dominus ipse vobis signum: Ecce, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. huc atq illuc sepe inelinatur. Si ma¬
la uergant. heume. si bona: p̃sto est uenia.
Nemo enĩ apeccato immunis. S ubi pro¬
pend̃t̃ bona. eleuantur peccata obumbrant᷑.
tegunt᷑. Gͣ die iudicii. aut nr̃a nob̾ opitu
tanꝙͣ molari dep̾ssus lapide dem̃gent.
Grauis est enĩ ut pote talento plũbeo fus¬
fulta iniqͥtas. intolerabilis auaritia. atq
om̃is suꝑbia÷ tetra fraudulentia: et ideo
hortare plebem dñi sꝑare magis in dũo.
abundare indiuitiis simplicitatis. in qͥb
ambulet sine laqueo. sine impedim̃to.
Bona etiã puri sermonis sinceritas. et lo¬
cuples ap d̃m. etiam si int̾ laqueos am¬
bulet. tam̃ qͥa alii nescit insidias aut uin¬
cula innectere. non alligatur. Iluid qͦq¬

Expanded text:
mentis huc atque illuc saepe inclinatur: si mamentis huc atque illuc saepe inclinatur: si mala vergant, heu me! si bona, praesto est venia. Nemo enim a peccato immunis: sed ubi propendunt bona, elevantur peccata, obumbrantur, teguntur. Ergo in die judicii aut nostra opitultamquam molari depressos lapide, mergent. Gravis est enim, ut pote talento plumbeo suffulta, iniquitas; intolerabilis avaritia, atque omnis superbia, tetra fraudulentia . Et ideo hortare plebem Domini sperare magis in Domino, abundare in divitiis simplicitatis, in quibus ambulet sine laqueo, sine impedimento . 17. Bona etiam puri sermonis sinceritas, et locuples apud Deum, etiam si inter laqueos ambulet; tamen quia alii nescit insidias aut vincula innectere, non alligatur. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
statera. quia singłorũ facta trutinantur.
in qͣ plerũq ad uidicium peccata ꝓpen¬
dunt. aut bene gesta peccatis p̃poncłaie.
dicium lȩtali uergant pondere. Tolera¬
biliꝰ si sub seqͣnt᷑. Omĩa tam̃ manifesta dũo.
et ante iu dicium nec bona possunt lat̾e.
nec ea quȩ plena sunt offensionis abs-
potuerit auaritiã. Is ꝓfecto staterã hanc
non reformidabit. Auaritia enim plerũq
sensus hebetat humanos. et ꝑuercit opi¬
niones. ut questũ pietatẽ putent. et
yecuniam qͣsi mercedem prudentiȩ.
Merces autem magna ꝑietatis est. &
questus sobrie̾atis:. habere qͦd usui est
sacis. Quid enim possunt in hoc mun
do diuitiarum suꝑflua. cum in his &
nulla adium̃ta nascendi sint. nec impe¬
dim̃ta moriendi: Nam et sine tegum̃¬
co in hoc mundo nascim. & sine iuatico
discedimꝰ. sine hereditate sepelimͣ. Pen¬
det singulis nr̃orum statera meritorum. atq
exigius uł boni oꝑis. uł degem̾s flagitĩ mo¬

Expanded text:
statera, qua singulorum facta trutinantur, statera, qua singulorum facta trutinantur, in qua plerumque ad judicium peccata propendunt, aut bene gesta peccatis praeponderandicium lethali vergant pondere! Tolerabilius si subsequantur omnia tamen manifesta Domino: et ante judicium: nec bona possunt latere, nec ea quae plena sunt offensionis, abscpotuerit avaritiam! Is profecto stateram hanc non reformidabit. Avaritia enim plerumque sensus hebetat humanos, et pervertit opiniones ; ut quaestum pietatem putent, et pecuniam quasi mercedem prudentiae. Merces autem magna pietatis est, et quaestus sobrietatis, habere quod usui est satis. Quid enim in hoc mundo prosunt divitiarum superflua; cum in iis et nulla adjumenta nascendi sint, nec impedimenta moriendi? Nam et sine integumento in hoc mundo nascimur, et sine viatico discedimus, sine haereditate sepelimur. 16. Pendet singulis nostrorum stalera meritorum, atque exiguis vel boni operis, vel degeneris flagitii mo
Abbreviated transcription (Latin):
alta est. os maliuoli: Grande iunocen¬
tiȩ p̃cipitium. s mauis maliuolentie.
Innocens dum credit facile: cito labitur
s tam̃ iste laysus resurgit. Maledicus au¬
tem suis artib p̃cipitat᷑. unde numꝙͣ exili¬
at neq euadat. Pondẽt ergo unꝰqͥsq ser¬
mones suos. non cum fraude et dolo. Sta¬
tera fallax impbabił apad̃ d̃m. ñ illam sta¬
teram dico quȩ merceddem appendit alieña:
et iniulib qͥse reb caro constat fallatia:
s statera uerborũ ipsa apcł dmi ẽ. execrabił.
quȩ p̃cendit pondus grauitatis sobnȩ.
et subnectit uersutias fraudulentie. Noc
inaxime condẽpnat ds. si decipiat aliqͥs
ꝓximũ suũ. ꝓmissorũ bengnitate. et sub¬
dola iniqͥtate de feneratum oppͥmat. nicħ
sibi ꝓfut᷑us astutiȩ suȩ artib. Quid ix
ꝓdest homini. si totiꝰ mundi capiat opes.
animã autẽ suã uitȩ et̾nȩ defraudet sti¬
pendio: Alia piis mentib consudanda

Expanded text:
alta est os malevoli: grande innocenalta est os malevoli: grande innocentiae praecipitium, sed majus malevolentiae . Innocens dum credit facile, cito labitur ; sed tamen iste lapsus resurgit: maledicus autem suis artibus praecipitatur, unde numquam exsiliat atque evadat. Ponderet ergo unusquisque sermones suos, non cum fraude et dolo: Statera fallax improbabilis apud Deum : non illam stateram dico, quae mercem appendit alienam et in vilibus quidem rebus caro constat fallacia 758 sed statera verborum ipsa apud Deum est exsecrabilis, quae praetendit pondus gravitatis sobriae, et subnectit versutias fraudulentiae. Hoc maxime condemnat Deus, si decipiat aliquis proximum suum promissorum benignitate, et subdola iniquitate defeneratum opprimat, nihil sibi profuturus astutiae suae artibus. Quid enim prodest homini, si totius mundi capiat opes, animam autem suam vitae aeternae defraudet stipendio ? 14. Alia piis mentibus consideranda
Abbreviated transcription (Latin):
Quid frauclat᷑ mercennariꝰ: Non magna
inqͥt lucra de m̃cede m̾tricis. id e̾. lubͥce
istiꝰ fragilitatis. Meretrix ista ñ spetialis.
s plublica ẽ. Non una mulier. s uaga.
Omĩs cupiditas meretrix e̾. om̃is ꝑfidia.
omĩs fallatia meretͥx. ñ illa sola q̾ corpꝰ
ꝓstituit suũ. s omis aĩa quȩ spem suam
uendit. quȩ deformes questus. & degẽne
b mercennarii patͥs mei habundant.
ego autẽ hic fame ꝑeo. Et infra. facme
inqͥt sic̃ unum mercennariorũ tuorum.
Om̃s mercennarii. om̃s oꝑarii. qui tam̃
fructum expectant laboris. Consideret is¬
qd̾ qui alium mercede fraudau̾it debita
c ipse fraudabit᷑ sua. feneratũ istud offen¬
det. et postea cumulatiore m̃sura exoluet.
G qui non uult amittere qͦd est ꝑpetuum.
in dolo loquat᷑ ad ꝑximũ suũ. Laqueus
est in labiis nr̃is. et sepe iuiꝰ quisq sermo¬
nib sius ũ explicat᷑. sed inuoluitur. fõuea

Expanded text:
Quid fraudatur mercenarius? Non magna, Quid fraudatur mercenarius? Non magna, inquit , lucra de mercede meretricis, id est, lubricae istius fragilitatis. Meretrix ista non specialis, sed publica est: non una mulier, sed vaga omnis cupiditas meretrix est. Omnis perfidia, omnis fallacia meretrix, non illa sola, quae corpus prostituit suum; sed omnis anima quae spem suam vendit, quae deformes quaestus et degenerbus mercenarii patris mei abundant? ego autem hic fame pereo ; et infra: Fac me, inquit, sicut unum mercenariorum tuorum . Omnes mercenarii, omnes operarii: qui tamen fructum exspectat laboris, consideret quod is qui alium mercede fraudaverit debita, et ipse fraudabitur sua. Feneratum istud offendit, et postea cumulatiore mensura exsolvet. Ergo qui non vult amittere quod est perpetuum,  etiam in dolo loquatur ad proximum suum. Laqueus est in labiis nostris, et saepe unusquisque sermonibus suis non explicatur, sed involvitur . Fovea
Abbreviated transcription (Latin):
destruit. ñ eclificat libido. s exurit. atq
incendit. Uis bene edificare cuutatem:
Meliꝰ est exiguũ cum dei tunore: ꝙͣ the sau¬
ri magni sine timore. Diuitiȩ hominis a d
re demptionẽ animȩ debent ꝓfic̾e. non ad
destructionẽ. Et thesaurus redemptio ẽ.
si qͥs eo bene utat᷑. Et it̾mi laqueus ẽ. si qͥs
uti nesciat. Qd enĩ homini pecunia sua.
nisi qͦddam uaticum e̾: Multa oueri.
mod̾ata usui. uiatores sumꝰ uite huiꝰ. mul¬
ti ambulant. s opꝰ est ut qͥs bene transe¬
flumina de ñ concludent. nec ignis exu¬
ret uestim̃ta tua. si tͣnseas. Qui autẽ ignẽ
alligat in corpore suo. ignẽ libidinis.
ignẽ inmodicȩ cupiditatis. ñ tͣnsit. sed ex¬
urit inuolucrũ istud anmȩ sue. Eclarior
est bona eristimatio. ꝙͣ pecunia.&. suꝑ om̃s
argenti aceruos. bona est gr̃a. fides ipsa s¬
a bundat. satis suꝑq censu suo diues. Sa¬
piẽti qͦq nicħ alienũ. nisi qͦd uirtuti incon¬
gruum. Quocũq accesserit. inueniet sua

Expanded text:
o, sed exurit atque incendit. Vis bene aedificare civitatem? Melius est exiguum cum Dei timore, quam thesauri magni sine timore . Divitiae hominis ad redemptionem animae debent proficere, non ad destructionem. Et thesaurus redemptio est, si quis eo bene utatur: et iterum laqueus est, si quis uti nesciat . Quid enim homini pecunia sua, nisi quoddam viaticum est? Multa oneri, moderata usui, Viatores sumus vitae hujus: multi ambulant, sed opus est, ut quis bene transeflumina te non concludent, nec ignis exuret vestimenta tua, si transeas . Qui autem ignem alligat in corpore suo, ignem libidinis, ignem immodicae cupiditatis, non transit, sed exurit involucrum istud animae suae . Praeclarior est bona existimatio quam pecunia, et super omnes argenti acervos bona est gratia. . Fides ipsa abundat sibi, satis superque censu suo dives. Sapienti quoque nihil alienum, nisi quod virtuti incongruum: quocumque accesserit, inveniet sua
Abbreviated transcription (Latin):
et confertos scͥpser̃t poplos ⁊ p̃sentes se esse
cum absentes scͥberent significar̃t. dicente
sc̃o paulo. qͥa absens erat corpore. s p̃sens
sp̃u. non solũ cũ scͥberet. s ecĩa cum iudicaret:
Deniq absens. ꝑ epłam condempnabat. et
ut talis esset forma precepti. quał esset oꝑa¬
tionis substantia: qͥa quales sumꝰ in quit
uerbo ꝑ epłas absentes. cales & p̃sentes su

Expanded text:
et confertos scripserunt populos: et praesentes se esse, et confertos scripserunt populos: et praesentes se esse, cum absentes scriberent, significarunt, dicente sancto Apostolo , quia absens erat corpore, sed praesens spiritu; non solum cum scriberet, sed etiam cum judicaret? Denique absens per epistolam condemnabat, et ut talis esset forma praecepti, qualis esset operationis substantia: quia quales sumus, inquit, verbo per epistolam absentes, tales
Abbreviated transcription (Latin):
excipere sermones. Apłs ꝙͦ paulus sua sen¬
bebat manu. sic̃ ipse ait. Mea manu seripsi
uobis. Ille ꝓpter honorificentiam. nos ꝓpt
uerecundiam. tam̃ dum adhue habes de li¬
di usus e̾. ut ilisiuncti locorũ interuallis.
affectu adhereamꝰ. inqͥb inter abssentes ima¬
go refulget p̃sentiȩ. & collocutio scripta
separatos copulat. in qͥb etiã eum ami co
miscemꝰ animũ. & m̃tem ei nr̃am infundi¬
mus. Iam si ut hortaris aliqͥd & de uet̾ib
scͥpturis redoleat in epsis solum animi
conglutinari uidentur ꝑ uere doctrinȩ ꝓ¬
fectum. s etiã plenioris colloqͥi speties et
forma expͥmi. ut inter querendi et respon¬
dendi mutuas uices. assumꝑta concerta¬
tio in unũ conducere. & coram uideatur
amicos locare. qͥ tali se lascescunt ꝙ com¬
plectunt᷑ munere. Quid autem maiorũ
nr̃orum exempla ꝓferam. qui ȩpłis suis fi¬
dem infudeĩt ꝑopłors m̃tib atꝙ ad integros

Expanded text:
excipere sermones. Apostolus quoque Paulus sua scriexcipere sermones. Apostolus quoque Paulus sua scribebat manu, sicut ipse ait: Mea manu scripsi vobis ; ille propter honorificentiam, nos propter verecundiam. 4. Tamen dum adhuc habes de lidi usus est, ut disjuncti locorum intervallis, affectu adhaereamus: in quibus inter absentes imago refulget praesentiae, et collocutio scripta separatos copulat: in quibus etiam cum amico miscemus animum, et mentem ei nostram infundimus. 5. Jam si, ut hortaris, aliquid et de veteribus scripturis redoleat in epistolis, non solum animi conglutinari videntur per verae doctrinae profectum, sed etiam plenioris colloquii species et forma exprimi, ut inter quaerendi et respondendi mutuas vices assumpta concertatio in unum conducere, et coram videatur amicos locare, qui tali se lacessunt et complectuntur munere. 6. Quid autem majorum nostrorum exempla proferam, qui epistolis suis fidem infuderunt populorum mentibus, atque ad integros
Abbreviated transcription (Latin):
ge ut facis. qͥa nõte diligimꝰ. Contuli.
Ransmisi petitum codicem.
scriptum aꝑtiꝰ atq enodatiꝰ.
ꝙ ea scͥptura est. qͦm dudum
direxi. ut legendi facilitate nullum ui¬
dicio tuo afferatur impedim̃tum: nam
exemplaris liber. ñ ad spetiem. s ad ne¬
cessi tatem scͥptus est. Non enĩ dictamus
esse ac molesti: tum qͥa ea que dictantur
impetu quodam ꝓriuunt. & ꝓfluo eursu
feruntur. Nob̾ autẽ quib eure est. similẽ
sermonẽ familiari usu ad unguem dis¬
tinguere. ⁊ lento quodã figere gradu.
aptiꝰ uidetur ꝓpͥam manũ nr̃o affigere
stilo. ut non tam deflare aliqͥd uicdeam᷑.
ꝙͣ abscondẽ. Neq altm̃ scͥbentem erubes¬
camꝰ. s ipsi nob̾ conscii. si ne ullo arbitro
non solum aurib. s etiam oculis. ea pon
quia uelocitatem ai scribentem retulit. Hon
te fallit tam̃. id significare qͦd seribe uelocit̾
scribentis celeritas sola possic linguȩ ꝓphice

Expanded text:
ge, ut facis; quia nos te diligimus. ge, ut facis; quia nos te diligimus. Transmisi petitum codicem scriptum apertius atque enodatius, quam ea scriptura est, quam dudum direxi; ut legendi facilitate nullum judicio tuo afferatur impedimentum. Nam exemplaris liber non ad speciem, sed ad necessitatem scriptus est; non enim dictamus iis graves esse ac molesti; tum quia ea quae dictantur, impetu quodam proruunt, et profluo cursu feruntur. 2. Nobis autem quibus curae est senilem sermonem familiari usu ad unguem distinguere, et lento quodam figere gradu, aptius videtur propriam manum nostro affigere stylo; ut non tam deflare aliquid videamur, quam abscondere: neque alterum scribentem erubescamus, sed ipsi nobis conscii sine ulle arbitro, non solum auribus, sed etiam oculis ea pondquia velocitatem ad scribentem retulit. Non te fallit tamen id significari, quod scribae velociter scribentis celeritas sola possit linguae propheticae
Abbreviated transcription (Latin):
s leuiorib uerbis aut quib possunt pal¬
pant delinim̃tis. ne aut int̾misa egͥcudo
desꝑatione animi grauescat. aut crudior
medicinã respuat. eo qd̃ ad maturitatem ꝑue¬
uire nequeat. si indigestȩ insolens rerũ hꝰmo¬
di medicus adhibeat manꝰ. Si quidẽ oe pomũ
cũ immaturũ eragitae. cito deꝑĩt. Et qͥa de
agro exemplum sumpsimꝰ. p̃cipe illis inuio¬
lata confinii seruare uira. pat̾nos custodire
termiuos. qͦs lex tuet̾. Supra frat̾nã earitatẽ.
frequenter est enim uicini gr̃a. Ile enim
sepe longe. hic in primo est uitȩ omĩs testis.
conuersationis arbit̃. Delectet eum ꝑ fini¬
tima spatia laxare liberum pecus. et in
herba uiridi ꝓiectum. secura captare otia.
habeat ꝓ modera mine coherticionis qͣsi
auimȩ consortes. Pat̾fanilias enĩ dr̃. ut
quasi filios regat. qm̃ et ipse d̃i seruus ẽ.
et patrem appellat dñm cęli. moderato¬
rem potestatũ omium. Hale. et nos dili¬

Expanded text:
sed lenioribus verbis, aut quibus possunt, palsed lenioribus verbis, aut quibus possunt, palpant delinimentis; ne aut intermissa aegritudo desperatione animi gravescat, aut crudior medicinam 762 respuat: eo quod ad maturitatem pervenire nequeat, si indigestae insolens rerum hujusmodi medicus adhibeat manus. Siquidem et pomum cum immaturum exagitatur, cito deperit. 30. Et quia de agro exemplum sumpsimus, praecipe illis inviolata confinii servare jura, paternos custodire terminos, quos Lex tuetur. Supra fraternam charitatem frequenter est vicini gratia ; ille enim saepe longe, hic in proximo est, vitae omnis testis, conversationis arbiter. Delectet eum per finitima spatia laxari liberum pecus, et in herba viridi projectum secura captare otia. habeat pro moderamine coercitionis, quasi animae consortes. Paterfamilias enim dicitur, ut quasi filios regat; quoniam et ipse Dei servus est, et patrem appellat Dominum coeli, moderatorem potestatum omnium. Vale et nos dili