comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nequemors nequeuita noc alia creatura separare nos poterit
quaecristi est : deni que nonocios eposuit. Caritatem di quae ẽ in
xp̃oihũ ne separatam dĩ & xp̃i intellegeres carnatem: pihi laut̃
est quod caritas diuidat nihil quod diuinitas sempiterna
non possit nihil quod lateat uernatem fallat iustitiam
enim alios nisis pebialiter arrianos prophora condemꝰ nã qui
dicunt quo dĩ fifilius neeciat tempora &annos: Nonenĩ
est aliquid quodignoret dr̃: Siautem ds̃ xp̃r & altirs
ses dauid huius cemodi homines quidi filio scienuia demo¬
genta perhorrercat Sic enimhabos In laboribuo hor
non sunt : & cum hominibus nonflagellabuntur Ideoob¬
tenuiteos superbia eorum. cooperti sunt iniquitare & to¬
pieta tesua : prodiunt qua si exa dipe iniquitas eorueatran¬
perim indis positionem cordis: Eos utique com dempnat
qui ex dirpositione cordis aestimanda quaediuma sunteor¬

Expanded text:
Neque mors, neque vita, nec alia creatura separare nos poterit Neque mors, neque vita, nec alia creatura separare nos poterit quae Christi est. Denique non otiose posuit charitatem Dei, quae est in Christo Jesu; ne separatam Dei et Christi intelligeres charitatem. Nihil autem est quod charitas dividat, nihil quod divinitas sempiterna non possit, nihil quod lateat veritatem, fallat justitiam, enim alios, nisi specialiter Arianos Propheta condemnat, qui dicunt quod Dei Filius nesciat tempora et annos? Non enim est aliquid quod ignoret Deus: est autem Deus Chrissanctus David hujuscemodi homines qui Dei Filio scientiam derogent, perhorrescat; sic enim habes: In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur; ideo obtinuit eos superbia eorum; cooperti sunt iniquitate et impietate sua: prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum, pertransierunt in dispositionqui ex dispositione cordis aestimanda quae divina sunt, ar
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. secundum illud quodait in euan gelio. quid me
queritis occidere hominem. & addidit : Verum tamen praetiũ
meum uoluerunt repellere . cucurrerunt insitim. ore
suo bene dicebai & cordesuo maledicebant: Iudei enim
repontanteiuda praecium recipere noluerunt. cur¬
renter insitim amentiae. quia spiritalis potus gratiam
recusarunt: haec est pie subiectionis inter praetatio. Et¬
enim cum dominicȩ passionis hoc munussit. uti queln hoc
quo passus est in hoc erit subiectus i nobis : qua erimus quacau¬
sacuineq: angeli neque uirtutes. nequealtitudone que profundũ
neque praesentia neque futura. neque creatura alia separare
nos posita caritated̃ quae est in xp̃oihũ: Videmus ita que ex
his que diximus. Nullam acceptam essecreaturam: sed istir
etiam illu dest consi derandum. quia cum in superioribus
dixerit: Quirnosseparabiit a caritatexpĩ. subterposuit

Expanded text:
hominem ? secundum illud quod ait in Evangelio: Quid me hominem ? secundum illud quod ait in Evangelio: Quid me quaeritis interficere hominem ? Et addidit: Verumtamen pretium meum voluerunt repellere, cucurrerunt in siti, ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant . Judaei enim, reportante Juda pretium, recipere noluerunt , currentes in siti amentiae; quia spiritalis potus gratiam recusarunt. 187. Haec est pia subjectionis interpretatio. Etenim cum Dominicae passionis hoc munus sit, utique in quo passus est, in hoc erit subjectus in nobis. Quaerimus qua causa? Ut neque angeli, neque virtutes, neque altitudo, neque profundum, neque praesentia, neque futura, neque creatura alia separare nos possit a charitate Dei, quae est in Christo Jesu . Videmus itaque ex his quae diximus, nullam exceptam esse creaturam: sed istis, etiam illud est considerandum, quod cum in superioribus dixerit: Quis nos separabit a charitate Christi? subter posuit:
Abbreviated transcription (Latin):
forme ut fiat corporigloriae suae secimdum operati¬
onem qua possitetiam subicere sibiomnia: Didicisti ergo
omnia quod porsit sibi ipse subicere. Secundum operationẽ
utique diuinitatis discenunc quoniã secundũ carnẽ omnia
subiecta accipiat sicut scriptum est: Quia operatus est inxp̃o
suscitans eum amortuis. & constituenreum addexteram
suam. Incȩlestibus supra omnem principatum & potos¬
tatem & uirtutem & dominationem & omne nomenquod
nominatur. Xonsolum in hoc scło sedetiam in futuro &om
nia subiecit subpedibus eius: Secundum carnem igiture¬
omnia subiecta tradentur: secimdum quam & amortuis
suscitatur est secundum animam humanam uacrationabi lem
subiectionem dnĩ iureplerique interpraetantur: Quia
scriptum est : Nonne dõ subiectaerit animamea: Ani¬
mandixit non diuinitatem: animam. non maiestatem: Et
ut sciremus quia dns̃ perprofecam de susceptionenaturae
est locutus humanȩ addidit: us que quo adicietis super

Expanded text:
forme ut fiat corpori gloriae suae secundum operatiforme ut fiat corpori gloriae suae secundum operationem, quo possit etiam subjicere sibi omnia . Didicisti ergo quod omnia possit sibi ipse subjicere, secundum operationem utique divinitatis. 185. Disce nunc quoniam secundum carnem omnia subjecta accipiat, sicut scriptum est: Qui operatus est in Christo, suscitans illum a mortuis, & constituens ad dexteram suam in cœlestibus, supra omnem principatum & potestatem, & virtutem, & dominationem, & omne nomen quod nominatur non solum in hoc seculo, sed & in futuro. Et, omnia subiecit sub pedibus eius, omnia subjecta tradentur, secundum quam et a mortuis suscitatus est, et secundum animam humanam ac rationabilem subjectionem. 186. Divine plerique interpretantur quod scriptum est: Nonne Deo subjecta erit anima mea ? animam dixit, non divinitatem; animam, non majestatem. Et ut sciremus quod Dominus per Prophetam de susceptione naturae est locutus humanae, addidit: Usquequo adjicietis super
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria demortae quaesita trium fatoris utique non mi¬
nui potestatẽ subiectionem operatur oboe dientia. oboe¬
dientiam xp̃s a sũp sit oboedientiaus que ad erucem
crux ad salutem: ergo ubiopus ibi & auctor estoperis:: cum
igitur omniaxpõ subiecta fuerint peroboedientiam xp̃i.
ut in nomine eius omnes geneflectant. Nunc enim quia non
omnes credunt non uidentur omnes esse subiecti. cum
omner ergo crediderint. & dĩ fecerint uoluntatem : eri
omnia & in omnib: xpr̃: cumxpr̃ fuerit omnia & in omnib:
ds̃ quia pater manec semper in filio: quomodo ergo infir¬
mitatis arguitur. qui redemit infirmos. Acne forte &
illud adin firmitatem filireferas quod scriptum est. quia
subieot ei dr̃ omnia : disce quod omnia sibietiam ipsesub¬
iecerit: Scribtum est enim: Nostra autem conuersa¬
tio incaelir est. unde & salutarẽ expectamus dmñ
ilim̃. qui configurauit corpus humilitatis nostrae con¬

Expanded text:
victoria de morte quaesita triumphatoris utique non mivictoria de morte quaesita triumphatoris utique non minuit potestatem. Subjectionem operatur obedientia, obedientiam Christus assumpsit; obedientiam usque ad crucem, crux ad salutem. Ergo ubi opus, ibi et auctor operis. Cum igitur omnia Christo subjecta fuerint per obedientiam Christi; ut in nomine ejus omne genu flectatur nunc enim quia non omnes credunt, non videntur omnes subjecti, cum omnes ergo crediderint, et Dei fecerint voluntatem, eriomnia et in omnibus, erit omnia et in omnibus Deus; quia Pater manet semper in Filio. Quomodo ergo infirmitatis arguitur, qui redemit infirmos? 184. Ac ne forte et illud ad infirmitatem Filii referas, quod scriptum est quia subjecit ei Deus omnia; disce quod omnia sibi etiam ipse subjecerit; scriptum est enim: Nostra autem conversatio in coelis est; unde et Salvatorem exspectamus Dominum Jesum, qui transfigurabit corpus humilitatis nostrae, con
Abbreviated transcription (Latin):
tis emeruit: Inxpoenim dõ caro incarne autem huma¬
ninatura generis. omnium hominum particops honora
nis maledictum pronobis factus ẽ cum maledotum utique
inbenedictum filium di non cadat. ita inquam & ille per
oboedientiam omnium subiectus erit in nobis. cumgenta¬
lir crediderit cum iuda eur agnouerit quem crucifixit. cum
manicheus ad orauerit quem incarne uenissenon credidit
cũ arrianus omnipotentem confessurfuerit. quemnegauit
cũ pomolnomnib: fuerit sapientia dĩ iustitia .pax. caritas
resureotio: persua igitur opera xp̃s & genera diuersa
uistutum erit inobir patrisubditus. cum uitus abdi¬
catis & feriante delicto unus i omnibus dõ coeperit in¬
uno sensu populorum omnium sps̃ adherere : tunc erit
ds̃ omnia & inomnibur: Conclusionem igitur totius abso
lutionis brebiter colligamus : unitas pocertatis. opinionem
iniuriose subiectionis excludec. uacuatio potestatum &

Expanded text:
tis commeruit. In Christo enim Deo caro, in carne autem humatis commeruit. In Christo enim Deo caro, in carne autem humani natura generis omnium hominum particeps honoratnis maledictum pro nobis factus est: cum maledictum utique in benedictum Dei Filium non cadat. Ita, inquam, et ille per obedientiam omnium erit subjectus in nobis. Cum gentilis crediderit, cum Judaeus cognoverit quem crucifixit, cum Manichaeus adoraverit quem in carne venisse non credidit, cum Arianus omnipotentem confessus fuerit quem negavit; cum postremo in omnibus fuerit sapientia Dei, justitia, pax, charitas, resurrectio. Per sua igitur opera Christus, et genera diversa virtutum erit in nobis Patri subditus, cum vitiis abdicatis et feriante delicto unus in omnibus Deo coeperit uno sensu populorum omnium spiritus adhaerere. Tunc erit Deus omnia, et in omnibus. Conclusionem igitur totius absolutionis breviter colligamus. Unitas potestatis opinionem injuriosae subjectionis excludit. Evacuatio potestatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
iectio : sed sicut iilla ꝑcanẽ illam quaeẽ pignus nostrȩ
salutis sederenos in caelestibus apostolur dixit. utique
non sedenter. sic & ille ꝑ nrãe adsũptionẽnatu rȩdicitur
subiectus innobis: Quis enim tam demens. qui putet ut su¬
pradiximus quod addexteram dĩ patris sedirsibi uenera¬
bilis debeatus. cum licet etiam secundum carnem xp̃o cape
regenerationis tamen supernȩ & aequalitatir potentia defe¬
ratur Angeliadorant & tutibi praesumptiono sacrilega
solium dĩsternis : scriptũ inquies quia cũ mortui essomus
peccatis. conuiui ficauit nos inxpo cuius gratia estis saluifac¬
ti & simulsuscitauit simulfecit sederei cae lestibur in
xpõ ibũ : Agnos coscrptũ. sed non ut homines soderea dd excerã
sibipatia tur d̃ sod ut in xpõ sedere quia ipse est omnium
et ipse est capudeccle siae in quo commuis
secundum carnem natura praerogatiuam sediscaeler¬

Expanded text:
jectio: sed sicut in illo per carnem illam, quae est pignus nostrae jectio: sed sicut in illo per carnem illam, quae est pignus nostrae salutis, sedere nos in coelestibus Apostolus dixit , utique non sedentes; sic et ille per nostrae assumptionem naturae dicitur subjectus in nobis. 180. Quis enim tam demens qui putet, ut supra diximus , quod ad dexteram Dei Patris sedes sibi venerabilis debeatur; cum licet etiam secundum carnem Christo ea a Patre, generationis tamen supernae et aequalis potentiae deferatur? Angeli adorant, et tu tibi praesumptione sacrilega solium Dei sternis? 181. Scriptum est, inquies, quia cum mortui essemus peccatis, convivificavit nos in Christo, cujus gratia estis salvi facti; et simul suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus, in Christo Jesu . Agnosco scriptum: sed non ut homines sedere ad dexteram sibi patiatur Deus, sed ut in Christo sedere; qufundamentum, et caput Ecclesiae, in quo communis secundum carnem natura praerogativam sedis coeles
Abbreviated transcription (Latin):
mur eram &uisi tastisme : Quo enim hunihorum minimorũ
fecistis mihi fecistis: Infirmum audirsed nonmouerir. subieo¬
tum audirsedd moueriscum in eo infirmur. in quo subiectus
in quo peccatum ad quem aledictum pronobis factur est: Si
cut igitur non propterse sed pronobis peccatũs atque ma¬
ledictum factus estita non prose sed pernos eri subiec¬
tus in nobis noninatura subiectus aeterna: Neque enim innatura
maledictus aeterna: maledictur enim omnis qui pendec
inligno: maledictus qui a nostra maledictasus coepit.
subiectus quo que. quia subiectionem nostram ipsesur¬
coepit. sed inseruilis formae adsumptione non indĩ maies¬
tate : utdum ille nostr& fragilita. sepraebet incarne
consortemnos in uirtute Suadiuinȩ faceret consortes
naturȩ: xon quo authoo nobircum supernaxp̃i generanio¬
ne naturale consortium. aut diuinitatis in xp̃o sit illa sub¬

Expanded text:
mus eram, et visitastis me. Quod enim uni horum minimorum mus eram, et visitastis me. Quod enim uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis . Infirmum audis, et non moveris: subjectum audis, et moveris; cum in eo infirmus, in quo subjectus, in quo peccatum atque maledictum pro nobis factus est. 179. Sicut igitur non propter se, sed propter nos peccatum atque maledictum factus est: ita non pro se, sed pro nobis erit subjectus in nobis, non in natura subjectus aeterna, neque 583 in natura maledictus aeterna: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Maledictus, quia nostra maledicta suscepit: subjectus quoque, quia subjectionem nostram ipse suscepit, sed in servilis formae assumptione, non in Dei majestate; ut dum ille nostrae fragilitatis se praeberet in carne consortem, nos in virtute sua divinae faceret consortes naturae . Non quo aut hoc nobis cum superna Christi generatione naturale consortium, aut divinitatis in Christo sit illa sub
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem eius qui creauit eum: Et ut scirer quiacum dicni
ut sit dr̃ omnia & in omnib: adõ patre non separet xpm̃ ipsead
colosenses dixit: ubi non masculus inquid & femina iudȩus
& grecus barbarus et scytaseruus & libersedomnia & inom¬
nibur xpr̃: Ergo etiam cuma dchorinhios dicit. insit dr̃ om¬
nia & inomnibus. &unitatem & aequalitatẽ cum dõ patre
complexus est xp̃i. quia nec a patrefilius separatur. et simili¬
goxpr̃ quo que homnibus omnia operatur non uti que bi di¬
uinitatir maiestate subiectus est. sed in nobis: Quomodo aut̃
subiectur innobis. nisi eo modo quominor agelis factus est
incorporis scilicet sacramento : In eo enimnon dum subieota
ciomnia ui debantur. quȩ creatorisuo a principio sui utique
seruiobant : quod siquȩris quemad modum sit subiectur in no¬
bis ipseostendit dicens: incarcere eram & uenistis adme. infir¬

Expanded text:
imaginem ejus, qui creavit eum . 177. Et ut scires, quia cum dicit: imaginem ejus, qui creavit eum . 177. Et ut scires, quia cum dicit: Ut sit Deus omnia et in omnibus, a Deo Patre non separet et Christum, ipse ad Colossenses dicit: Ubi non masculus, inquit, et femina, Judaeus et Graecus, Barbarus et Scytha, servus et liber: sed omnia et in omnibus Christus . Ergo etiam ad Corinthios dicens: Ut sit Deus omnia et in omnibus , et unitatem et aequalitatem cum Deo Patre complexus est Christi; quia nec a Patre Filius separatur. Et similigo Christus quoque in omnibus omnia operatur , non utique in divinitatis majestate subjectus est, sed in nobis. Quomodo autem subjectus est in nobis, nisi eo modo quo minor angelis factus est, in corporis scilicet sacramento? In eo enim nondum subjecta ei omnia videbantur, quae creatori suo a principio sui utique serviebant. 178. Quod si quaesieris quemadmodum sit subjectus in nobis, ipse ostendit dicens: In carcere eram, et venistis ad me: infir
Abbreviated transcription (Latin):
filio erse subiectus: Ergosicut in illacruce non diuinitatis
plenitudo sed nostra fragilitas erat subdita : : i& .i ita etiam
postea subiecturerit filius patri in nostrautique paticipatio¬
nenaturȩ : ut subiectir carnir in lecebris. non diuitiae cordi
non ambitio. non luoluptas. sed omnia nobis ds̃ sit soperom¬
nia. Quantum caperoporsumus adeius imaginem similitu¬
dinem que uiuamus: ad communionem igitur. beneficium
transiuit: As pexi quia insua carne naturam totiur huma¬
nȩcarnis edomunt:: & ideo uxta a postolũ. Sicut portauimur
imaginem huius terrem portemus &imaginem huius caelestis:
quodutique nisi per iiteriorem hominem non potesteuenire
deponentes igitur uni uersa hoc est illa quȩ legius iram
inimosi tatem blas phemiantur peloquium et sicut in fradic¬
tum est. Expolianter nosuet erem hominem cumactibus eius
induamus nouum quire nouatur inagnitione secundum

Expanded text:
Filio esse subjectus. Ergo sicut in illa cruce non divinitatis Filio esse subjectus. Ergo sicut in illa cruce non divinitatis plenitudo, sed nostra fragilitas erat subdita: ita etiam postea subjectus erit Filius Patri, in nostrae utique participatione naturae; ut, subjectis carnis illecebris, non divitiae sint cordi, non ambitio, non voluptas: sed omnia nobis Deus sit, si per omnia quantum capere possumus, ad ejus imaginem, similitudinemque vivamus. 176. Ad communitatem igitur beneficium transivit a specie; quia in sua carne naturam totius humanae carnis edomuit. Et ideo juxta Apostolum: Sicut portavimus imaginem hujus terreni, portemus et imaginem hujus coelestis . Quod utique nisi per interiorem hominem non potest evenire. Deponentes igitur universa, hoc est, illa quae legimus; iram, animositatem, blasphemiam, turpiloquium ; et sicut infra dictum est: Exspoliantes nos veterem hominem cum actibus suis, induamus novum, qui renovatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nonignur pra iudicet quia subiectus dicitus: eui non prȩ iudicat
quia seruus legniꝰ. quia cruci fixus ad serit᷑ mertuus praciud catꝰ
Quicũ moreretur uiuebat. cum subi ceretur regnabat. cũ
sepelitur resus ertabat. ÷ ac subi ectũ potestati praebebat huma¬
nesaliãs dominum semaies tatis declarabat aeternȩ erat
subiudice Add exteram dĩ folium sibiuidex perpetuusiiuin¬
perabatanȩaelis : Natus exmaria sublege erat. ante habra ham
su pralegẽ erat: Incruceuenerandur natura deniq: solre fugit
terra contremuit. conticuerun angeli : cuius igitur passionẽ
elementa diuidere timuerunt huiurgenerationẽ uiderepo¬
tuerunt. & in quo subiectionẽ corporis nontulerunt. in eosub¬
ieotionem naturȩ uenerabilis sustinebunt : Sed cumunius na¬
subiectus. sedideo nonerit in eo subiectur filius. In quocum
patreunũ est neperuni tatẽ diuinitatis. uideatur & pater

Expanded text:
174. Non igitur praejudicet quia subjectus dicitur, cui non praejudicat, 174. Non igitur praejudicet quia subjectus dicitur, cui non praejudicat, quia servus legitur, quia crucifixus asseritur, mortuus praedicatur. Qui cum moreretur, vivebat; cum subjiceretur, regnabat: cum sepeliretur, resuscitabat; ac subjectum se potestati praebebat humanae, alias se Dominum majestatis declarabat aeternae. Erat sub judice, et ad dexteram Dei solium sibi judex perpetuus vinperabat angelis: natus 582 ex Maria sub Lege erat, ante Abraham supra Legem erat . In cruce venerandus natura: denique sol refugit, terra contremuit, conticuerunt angeli . Cujus igitur passionem elementa videre timuerunt, hujus generationem videre potuerunt? Et in quo subjectionem corporis non tulerunt, in eo subjectionem naturae venerabilis sustinebunt? 175. Sed cum unius nasubjectus. Et ideo non erit in eo subjectus Filius, in quo cum Patre unum est; ne per unitatem divinitatis videatur et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
igitur in pedit : quin etiam subi ectionem in carnis sus¬
ceptione significeti perquam subiciet sibiomnia : dumin
ipsa patridõest ipse subiectus : consideremus iaque eius
subiectionem : pater i quid meus siuir transfer calicem
huncame : Uerum non me a uoluntate sed tua fiat: Ergo so¬
cundum humanȩ nature ad sumptionemerit illa sub iectio
quia sicuti legimur specieinuentus ut homo. humiliauit
semecipsum factur oboediens us que admorzem: Sub¬
iectio Ytque oboedientia ẽ oboedientia mortis morrad sums¬
tionis humanȩ : ad sumptionis ergo humanae erit illa sub¬
i eotio: nequaquã igitur diuinitatis Infirmitas sed dispensatio
istapietatis est : Vide quã nontim eã eorum propositiones: illi
obiciunt subi ciendẽ patridõ egolego mariae subditũ matri
quia scriptum est deios eph & maria. oterat subditus illis :
Autsi hoc putant. dicant quia hominibus era subiecta diuinitas

Expanded text:
igitur impedit quin etiam subjectionem in carnis susigitur impedit quin etiam subjectionem in carnis susceptione significet, per quam subjiciet sibi omnia, dum in ipsa Patri Deo est ipse subjectus? 172. Consideremus itaque ejus subjectionem: Pater, inquit, meus, si vis, transfer calicem hunc a me: verum non mea voluntate, sed tua fiat . Ergo secundum humanae naturae assumptionem erit illa subjectio; quia sicut legimus: Specie inventus ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem : subjectio utique obedientiae est, obedientia mortis, mors assumptionis humanae; assumptionis ergo humanae erit illa subjectio. Nequaquam igitur divinitatis infirmitas, sed dispensatio ista pietatis est. 173. Vide quam non timeam eorum propositiones. Illi objiciunt subjiciendum Patri Deo, ego lego Mariae subditum matri; quia scriptum est de Joseph et Maria: Et erat subditus illis . Aut si hoc putant, dicant quia hominibus erat subjecta divinitas.
Abbreviated transcription (Latin):
subioctus erit ut per ipsius subiectionem sit dr̃ omnia inom¬
nibus: sicut autẽ nondum subiectur est xps : itanondum per¬
fectum opus est patris. quia dixit filiur dĩ : Meur cibur est ut
faciam uoluntatem patrismei qui memisit & perficiamopus
eius: Quidigitur quertionis est. quia in meerit fili subiectio.
inquo inperfectum opus est patris quia nondum ipse perfeo¬
tus : Ergo quiin perfectum opurfacio patris ipse filium facio
esso subiectum sed non iniuria ista sed gratia : Qui ameo
quod subicimur noster utique non diuinitatis profectur¬
sedixit a postolus sapientia erat carnis inimica inemñ. Iogienim
nonerat subdita: nunc autem iam perxpĩ est subdita pars¬
spirans scriptura praecauerit: Ortendit enim nobis in
omnia cisubi ecta: nam paulo minur quam angelosmino¬
ratum uidemusihm̃ propter passionem mortis: osten¬
dit itaquemin orem factum in carnis surceptione : quid

Expanded text:
subjectus erit; ut per ipsius subjectionem sit Deus omnia et in omsubjectus erit; ut per ipsius subjectionem sit Deus omnia et in omnibus. 170. Sicut autem nondum subjectus est Christus, ita nondum perfectum est opus Patris; quia dixit Filius Dei: Meus cibus est ut faciam 581 voluntatem Patris mei qui me misit, et perficiam opus ejus. Quid igitur quaestionis est, quia in me erit Filii subjectio, in quo imperfectum est opus Patris; quia non sum ipse perfectus? Ergo qui imperfectum opus facio Patris, ipse Filium facio esse subjectum? Sed non est injuria ista, sed gratia; quia in eo quod subjicimur, noster utique, non divinitatis est profectuse dixit Apostolus, sapientia carnis inimica erat in Deum; Legi enim non erat subdita : nunc autem jam per Christi est subdita passinspirans Scriptura praecaverit; ostendit enim nobis in omnia ei subjecta . Nam paulo minus quam Angelos minoratum vidimus Jesum propter passionem mortis. Ostendit itaque minorem factum in carnis susceptione. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad quomansueti : haec est plane nec iparuilis hominibur
sed gloriosa subiectio ut in nomincihũ omnogenu cur uet
cao lertium & terrererium & infernorum omnir lingua confi¬
ttatur quoniam dnr̃ ihc̃ ingloria dĩ patrir : Ideo autem an tosibie¬
ta nonerantomnia : quia non di receperant sapientiã di. non¬
dum habileiugũ uerbi mentir quadã ceruice poriabamt : quõq
quõd sicut seriptum est. Roceperunt eũdedit eir potesta tẽ filior
di fieri : dicet aliquis: Ergo iam subiecturestxp̃s. quia plurim
crediderunt : minime quianon in paucir est xpĩ subiectio sos
in omnibus: sicut enim sib me concupirat ad huc caro aduer
patresim subdituri: ita quia omnir ecdesia unum corpurestxpĩ
quam diu genus dirsentit humanũ xpm̃ diuidimur : Nondũ ergo
subiectur est xp̃r. cuius non sunt adhuc membra subiecta cũ
iutem fuerimus non multa mẽnbra sed unur sp̃r : tunc & ipse

Expanded text:
atque mansueti. Haec est plane nec ipsis hominibus atque mansueti. Haec est plane nec ipsis hominibus vilis, sed gloriosa subjectio; ut in nomine Jesu omne genu curvetur coelestium, et terrestrium, et infernorum: et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris . Ideo autem ante subjecta non erant omnia, quia nondum receperant sapientiam Dei, nondum habile jugum Verbi mentis quadam cervice portabant. Quotquot autem, sicut scriptum est, receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . 169. Dicet aliquis: Ergo jam subjectus est Christus; quia plurimi crediderunt? Minime; quia non in paucis est Christi subjectio, sed in omnibus. Sicut enim si in me concupiscat adhuc caro adversuparte sim subditus: ita quia omnis Ecclesia unum corpus est Christi, quamdiu genus dissentit humanum, Christum dividimus. Nondum ergo subjectus est Christus, cujus non sunt adhuc membra subjecta. Cum autem fuerimus non multa membra, sed unus spiritus: tunc et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ placita sum ei facio semper: Ergo si iomnibus patris
conplacet filiur. quir subicitur quiante subiectus nonerat
uidea muritaquenenon diuinitatis illa sed nostra fiat h
xp̃itimore subiectio plenagratiae. plena mysterii : Ita¬
que rursus a postolica uerbapendamus : Cum autem sub¬
iecta in quid illi fueri tomnia tunc & ipse subiectus erit
ei qui sibi subiecit omniaut sit dr̃ omnia & iomnibus: ergo
quid dicitis: nunc subiectanon sunt ei omnia. non subiecti
scõrum chorinon angeli qui innterris positominis trabant
non arcangeli quietiam admariam aduentus dominici prae¬
nuntumittebantur. non omnis militia caelestis. non che¬
rubim & sera fim nonthroni & dominationes & potestates
qua e uenerantur & laudant  quomodo ergo subiectaeruã
sicutiqquemadmodum ipsedns̃ dixit: Tollice iugum meum
superuos : xonenim idomiti iugum portant sed humiler

Expanded text:
quae placita sunt ei, facio semper . Ergo si in omnibus Patri quae placita sunt ei, facio semper . Ergo si in omnibus Patri complacet Filius, cur subjicietur qui ante subjectus non erat? 167. Videamus itaque ne non divinitatis illa, sed nostra fiat in Christi timore subjectio, plena gratiae, et plena mysterii. Itaque rursus Apostolica verba pendamus. Cum autem subjecta, inquit, illi fuerint omnia, tunc et ipse subjectus erit ei, qui sibi subjecit omnia; ut sit Deus omnia et in omnibus. Ergo quid dicis? Nunc subjecta non sunt ei omnia? non subjecti sanctorum chori? non Angeli, qui in terris posito ministrabant ? non Archangeli, qui etiam ad Mariam adventus Dominici praenuntii mittebantur ? non omnis militia coelestis? non Cherubim et Seraphim, non Throni et Dominationes et Potestates, quae venerantur et laudant? 168. Quomodo ergo subjecta erunt? Sic utique quemadmodum ipse Dominus dixit: Tollite jugum meum super vos ; non enim indomiti jugum portant, sed humiles
Abbreviated transcription (Latin):
erat semper ubi autem imitas perpetua uoluntatis. non
utique temporalis subiectionis infirmitas: Sienim per
naturam subi ceretur semper subiectus maneret: cum
uero subiciendus dicatur itempore dis pensationis. er¬
go susceptȩ nonper petuae infirmitatis erit illa sub¬
iectiom axime cum sempiterna dĩ uirtus. non possit sta¬
tum mutare protempore. nec dõ patri ex tempore
eius potestatis accedere: Ñ filius aliquando mutabi¬
tur ut secundum diuinitatom subiciatur: Ergo & dr̃ pat̃
s. aliquando plus poterit ut subiectum secumꝰam. diuinita¬
tem habeat filium : puno interimminus porses ecundum in¬
terpraetationem uestram. necerse est aestimetur : quidau¬
tem culpae commerun filius ut postea secundum diuinita¬
tem subici possocredatur: Num quĩ secundum carnẽm
addexteram patris sedere praeripuit. echiuito patre. sibi
praero gatiuam paterni. solii uindicauit : sed ipseat. Omnia

Expanded text:
erat semper. Ubi autem unitas perpetua voluntatis, non erat semper. Ubi autem unitas perpetua voluntatis, non utique temporalis subjectionis infirmitas. Si enim per naturam subjiceretur, semper subjectus maneret: cum vero subjiciendus dicatur in tempore, dispensationis ergo susceptae, non perpetuae infirmitatis erit illa subjectio; maxime cum sempiterna Dei virtus non possit statum mutare pro tempore, nec Deo Patri ex tempore jus potestatis accidere. Nam si Filius aliquando mutabitur, ut secundum divinitatem subjiciatur: ergo et Deus Pater, si 580 aliquando plus poterit, ut subjectum secundum divinitatem habeat Filium, nunc interim minus posse secundum interpretationem vestram necesse est aestimetur. 166. Quid autem culpae commeruit Filius, ut postea secundum divinitatem subjici posse credatur? Numquid secundum carnem ad dexteram Patris sedere praeripuit, et, invito Patre, sibi praerogativam Paterni solii vindicavit? Sed ipse ait: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
surdum est dicere: nonigitus perrefusionem subiec¬
tio. alia sunt enim quae subiciuntur ea utique quaecre¬
ata sunt: & aliur cui fri illa subiectio:. Contices tantita¬
que scae uerȩ fusionis inter praetes: iique. utinam
etillitacerent. qui quoniam resolubilẽdĩ sapientiã
memorat: Esgonunc non est subiectus dõ patrifilius
inquo igitur filium subiec tum fore dicitis. sundiuinita¬
te. nec in oboediens est. quia non est a patre discors. nec
subiectus. quia non est seruus. sedunicur proprio patri
filius: Denique cum ca elum crearet. terram conderet :
ec potestatem exercebat & caritatem: nullaigitur ser¬
uilis hnxpĩ diuinitate subiectio: Siautem nulla subie¬
tio. uoluntas libera : quod sieam sub iectionem putant
fili quod cum eius uoluntate omnia faciat: discant hoc
ipsum essei diuiduae potestatis argumentum. quia
imitas uolum tatis est. quae non coepit extempore. Sed

Expanded text:
surdum est dicere: non igitur per refusionem subjecsurdum est dicere: non igitur per refusionem subjectio. Alia sunt enim quae subjiciuntur, ea utique quae creata sunt: et alius, cui fit illa subjectio. Conticescant itaque saevae refusionis interpretes. 163. Atque utinam et illi tacerent, qui quoniam resolubile Dei Verbum, Deimemorat: ergo nunc non est subjectus Deo Patri Filius. In quo igitur Filium subjectum fore dicitis? Si in divinitate; nec inobediens est, quia non est a Patre discors: nec subjectus, quia non est servus, sed unicus proprio Patri Filius. Denique cum coelum crearet, terram conderet, et potestatem exercebat et charitatem. Nulla igitur servilis in Christi divinitate subjectio. Si autem nulla subjectio, voluntas libera est. 165. Quod si eam subjectionem putant Filii, quia cum ejus voluntate omnia faciat Pater, discant hoc ipsum esse individuae potestatis argumentum; quia unitas voluntatis est, quae non coepit ex tempore, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui in aduentueius crediderunt deindefinis quum tradiderit
regnum dõ & patri cum euacuauerit om nem principatũ.
& potestatem & uirtutem: oportec enim illum regnare
donec ponat omnes inimicos subpedibus eius: nouirsime
autem inimica destruetur morͤ omnia subiecit sub
pedibus eius: Cumautem dicat . omnia subiecta sunt
ei : sine dubio praetereum. qui subiecit eiomnia: Cum autẽ
subiecta fuerint illiomnia : tumc & ipse filius subiectur
erit illi quisibi subiecit ommiaut sit dr̃ omnia & inom¬
nibur: quod etiam adhebreos idem a postolus drxit: nunc
autem nondum uidemus omnia illi esso subiecta: Acce¬
pimus a postolicae seriem lecdionis quomodo igitur sub¬
iectum dicemus: Sabelliani & martionitae dicunt
quodhaec naturasi. t xp̃i addm̃ patrem subiectio. utre¬
soluatur in patrem dr̃ uerbum : ergo et quaecum que pa¬
tri filio que subiecta sunt. In patrem et infilium sesol¬
uentur. ut sit dr̃ omnia & inomnibus creaturis: sed ab¬

Expanded text:
qui in adventum ejus crediderunt. Deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem et virtutem. 579 Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus. Novissime autem inimica destruetur mors; omnia enim subjecit sub pedibus ejus. Cum autem dicat: Omnia subjecta sunt ei, sine dubio praeter eum qui subjecit ei omnia. Cum autem subjecta illi fuerint omnia, tunc et ipse Filius subjectus erit illi, qui sibi subjecit omnia; ut sit Deus omnia in omnibus . Quod etiam ad Hebraeos idem Apostolus dixit: Nunc autem nondum videmus omnia illi esse subjecta . Accepimus Apostolicae seriem lectionis. 162. Quomodo igitur subjectum dicimus? Sabelliani et Marcionitae dicunt quod haec futura sit Christi ad Deum Patrem subsolvatur in Patrem Deus Verbum: ergo et quaecumque Patri Filioque subjecta sunt, in Patrem et Filium resolventur; ut sit Deus omnia et in omnibus creaturis. Sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
multa cumstellis quod percurrit caelum quod aetheriae
illius caedestis quãe substantiae est quodereatura est quod
inrerominia dĩ opera computatur quod cum omnib: doseruit
cumominib benedicit dm̃cum omnibus laudat: Nonergo
solus propria dicitur quianec aceteris separatur. Itaq cũ
patris & filiis p̃s quescĩ diuinitati quae sola non inter omnia
sedsupominia est. Nulla possit creatura conferri ut despũ
interim ad sertio reseruetur sicut pater dicitur solus dr̃iue¬
rus cuinibil sit commune cum ceteris ita &iam solus est
filius imagodĩ ueri solus dextera patris solus uircus dt̃
ad usapientia Solus ergofilius fecit sicut & pater quia
souptmest: quae cumq facio ipfacit Cum enimunu
opus sit patris a sili benode patre & defilio dicitur quia
dr̃ solus operatus est unde &iam cumcrea torem dicimus etpi¬

Expanded text:
multa cum stellis, quod percurrit coelum , 557 quod aethereae multa cum stellis, quod percurrit coelum , 557 quod aethereae illius coelestisque substantiae est, quod creatura est, quod inter omnia Dei opera computatur, quod cum omnibus Deo servit, cum omnibus benedicit Deum, cum omnibus laudat. Non ergo solus proprie dicitur, quia nec a caeteris separatur . 34. Itaque cum Patris et Filii Spiritusque sancti divinitati, quae sola non inter omnia, sed super omnia est, nulla possit creatura conferri, ut de Spiritu interim assertio reservetur: sicut Pater dicitur solus Deus verus, cui nihil sit commune cum caeteris; ita etiam solus est Filius imago veri Dei, solus dextera Patris, solus virtus Dei atque sapientia. 35. Solus ergo Filius facit sicut et Pater, quia scriptum est: Quaecumque facio, ipse facit . Cum enim unum opus sit Patris et Filii, bene de Patre et Filio dicitur quia Deus solus operatus est; unde etiam cum creatorem dicimus, et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa documenco estAsc̃s enim iob aduentũ dñi proph&abat
de quo uere dixit quia magnum cetumerat debella scrlice
ec puctum est. nam feralem illum cetum diabolum scilic&¬
ultimis temporibus uene rabili corporissui passione prostratum
perculit et ad flixit sest ergo solus & uerus di filius haetenĩ
& fili praerogatiua defertur. Denullo enim qui creatus est
proprie dicipotesł qui a solus est Namcui in est commu¬
nitas creaturae quem ad modum quasi solus potest aceterisse¬
parari. It aque homorationabilis uidetur inter omnia ter¬
rena animantia sed tamen non est solus rationabilis scimur
enim rationabilia esse & caelestia operadi. angelor & archan¬
gelos rationabiles confitemur. Siorgo angeli rationabiles non
utique solus tationabilis homo dicitus. Sedicunt solum posedior
solem quia sol alternonest. Sed & ipse solhabec communia

Expanded text:
ipsa documento est; sanctus enim Job adventum Domini prophetabat, ipsa documento est; sanctus enim Job adventum Domini prophetabat, , de quo vere dixit quia magnum cetum erat debellaturus, et factum est: nam feralem illum cetum, diabolum sciliceultimis temporibus venerabili corporis sui passione postratum perculit et afflixit . 32. Est ergo solus et verus Deus Filius; haec enim t Filio praerogativa defertur. De nullo namque qui creatus est, proprie dici potest, quia solus est. Nam cui inest communitas creaturae, quemadmodum quasi solus potest a caeteris separari? Itaque homo rationabilis videtur inter omnia terrena animantia, sed tamen non est solus rationabilis; scimus enim rationabilia esse et coelestia opera Dei, angelos et archangelos rationabiles confitemur. Si ergo angeli rationabiles, non utique solus rationabilis homo dicitur. 33. Sed dicunt solum dici posse solem; quia sol alter non est. At et ipse sol habet communia
Abbreviated transcription (Latin):
Quando parabat caxlum cũ ipso aderam: Et paulus defilio dictũ
erse confirmatꝰ Initio terram tusundastidñe &opera manuum
tuarũ sunt caeli Siusergo filius caelum fecit sicut & apostolus
uoluit intellegi & ipseutique nonsine patre caelum solus exten¬
dit siue ut in oro uerbiis habes. Ds̃ insapientia fundauit terrã
parauit autem caelos in intellectu. ostenditur quia nec pater
solur sinefilio caelos fecit nec sine patre filius et tamen qui
carium extendit solus dicitur quam uero id & defilio a patre
intelligendum sit quod solus apellatur &sinum quam inscio
patre aliquid fecisse credatur etiam alibiꝰ abes. ubi scriptũ
est extendens caelum solus & ambula quas in pauimento su¬
pormare Namque euangelium dñi docuit nos quod in ma¬
rinon pater sed silius ambulauit. quando petrus eum roga
uit dicens Dñe iubeme uenire adie Sed &iam prophauia

Expanded text:
Quando parabat coelum, cum ipso aderam . Et Paulus de Filio dictum Quando parabat coelum, cum ipso aderam . Et Paulus de Filio dictum esse confirmat: Initio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli . Sive ergo Filius coelum fecit, sicut et Apostolus voluit intelligi, et ipse utique non sine Patre coelum solus extendit, sive, ut Proverbiis habes, Deus in sapientia fundavit terram, paravit autem coelos in intellectu , ostenditur quia nec Pater solus sine Filio coelos fecit, nec sine Patre Filius; et tamen qui coelum extendit, solus dicitur. 31. Quam vero id et de Filio aperte intelligendum sit, quod solus appelletur, etsi numquam, inscio Patre, aliquid fecisse credatur; etiam alibi habes, ubi scriptum est: Extendens coelum solus, et ambulans quasi in pavimento super mare . Namque Evangelium Domini docuit nos, quod in mari non Pater, sed Filius ambulavit, quando Petrus rogavit eum dicens: Domine, jube me venire ad te . Sed etiam prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
non poterant quibus hocnaturaliter minime subpetebat ue¬
rũ copiose iam dm̃ uerũ xp̃m in superiorib: libris scripturarum
lectionib: ad probauimus. Ergo sixp̃s ut edociũ est ds̃ uerus ẽ
quaeramus quaratione cumsolũ uerum dm̃ patrem legunt A
patrefilium cupiunt separare. SSidicunt qui auerus solus dr̃
pater est negare nom possunt quia & filius solus ds̃ ueritas
est quia xp̃s estueritas. Num quid ueritas uerominor est
cum secundum apellationem nominũ uerus plerumq auerita tedi¬
catur sapiens a sapientia iuscus aiuiscitia. hoc nos interpatrerinon
sentimus &filium quia & patrinihil de est quia pater est ueritatis
et silius quia ueritas est ae qualis est ueros utsciant autem curi solum
legunt nequaquam esre a patrefilium separandum mentidue nonec
proph&is ado dctum: E go extendi caclum solus et utique none¬
tendit sinefilio pater ipse enim filius quis apientia diest dicit

Expanded text:
non poterant, quibus hoc naturaliter minime suppetebatnon poterant, quibus hoc naturaliter minime suppetebatrum Deum Christum in superioribus libris Scripturarum 556 lectionibus approbavimus. Ergo si Christus, ut edoctum est, Deus verus est, quaeramus qua ratione, cum solum verum Deum Patrem legant, a Patre Filium cupiunt separare. 29. Si dicunt quia verus Deus solus Pater est, negare non possunt quia et Filius solus Deus veritas est, quia Christus veritas est. Numquid veritas vero minor est, cum secundum appellationem nominum verus plerumque a veritate dicatur, sicut sapiens a sapientia, justus a justitia? Hoc nos inter Patrem non sentimus et Filium, quia et Patri nihil deest, quia Pater est verax: et Filius quia veritas est, aequalis est vero. 30. Ut sciant autem, cum solum legunt, nequaquam esse a Patre Filium separandum, meminerint in prophetis a Deo dictum: Ego extendi coelum solus . Et utique non extendit sine Filio Pater. Ipse enim Filius qui sapientia Dei est, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tem filio patrem filius meus estu ego hodie genuite
Ad notauit hodie non heri ad a &ernitatẽ diuine generationis
referens quod de carnis ad sumptione memoratum est: Sc̃o igi¬
enim est. semꝑ est. xp̃s autẽ semper est dequodicit moyses qui
est misit me : Erat utiq: gabrihel erat sa fahel erant angeli
sed semper esse qui aliquando non fuerint nequaquã pariratio¬
ne dicuntur. xp̃s autem sicut legimus non fuit. est & non sed
est in illo fuit unde uere dĩsolius est erre qui semper est Ierb
gosi &nuncupatiuũ d̃ non audent dicere & falsũ eum dice¬
remaioris est inpietatis. restat ut ds̃ uerus sit ueri patris non
foris ad sumens sed inse habens sanctisi candi potes tatem. Quo¬
modo non est ds̃uerus nã a postolus eum uerum dm̃ dixit qui
naturaliter ds̃ esset sicut habes quiatunc inquid nescientes dm̃
seruistis his quinatura nonerant di. Hoc est quia ueridi esse

Expanded text:
tem Filio Patrem: Filius meus es tu, ego hodie genui tem Filio Patrem: Filius meus es tu, ego hodie genui annotavit hodie non heri, ad aeternitatem divinae generationis referens, quod de carnis assumptione memoratum est, sienim est, semper est. Christus autem semper est, de quo dicit Moyses: Qui est, misit me . Erat utique Gabriel, erat Raphael, erant Angeli: sed semper esse, qui aliquando non fuerint, nequaquam pari ratione dicuntur. Christus autem, sicut legimus, non fuit, est, et non: sed est in illo fuit ; unde vere Dei solius est esse, qui semper est. 27. Ergo si et nuncupativum Deum non audent dicere, et falsum cum dicere majoris est impietatis, restat ut Deus verus sit, veri Patris non foris assumens; sed in se habens sanctificandi potestatem, quomodo non est verus Deus? Nam Apostolus eum utique verum Deum dixit, qui naturaliter Deus esset, sicut habes: Quia tunc, inquit, nescientes Deum, servistis his qui natura non erant dii ; hoc est, qui veri dii esse
Abbreviated transcription (Latin):
lacris ita&iã xp̃o falsum di indicum nomen insinuarlo acio
prodant : Si autem ideo dm̃putant dictum quia resuirato¬
nem diuinitatis habiut sicut & multis c̃iuiri. Eoseninserp¬
tura deos dixit ad quos sermofiebat di. ergonoduldioun¬
nes eum praeferunt sed conparandum hominabuscnbutran¬
tur ut hoc eum putent este quod hominibus ipsedonant
dicens ad moysiri. Bosuite indm̃faraoni Vnde & inpral¬
modictum est. Ego dixidi estis. Et hanc tamen sanlegto¬
rum opinionem paulus excludit quiait odidis sunt
quidicantur di siue in caelo siue in terra Nondixi surst
di sed sunt quidicantur. Exp̃sautem sicut seripumesti
heri a hodie ipse est: est in quid hoc est non solum nomi¬
ne sed &iam ueritate et bene scriptum est heri& bodie
ipse est ut arrii inpietas adstruendi sacrilegulocundice¬
uenire non posset quicumlegeret in psalmo secundo dicen¬

Expanded text:
lacris, ita etiam Christo falsum Dei inditum nomen insinuando se lacris, ita etiam Christo falsum Dei inditum nomen insinuando se prodant. Si autem ideo Deum putant dictum, quia inspirationem divinitatis habuit, sicut et multi sancti viri eos enim Scriptura Deos dixit, ad quos 777 sermo fiebat Dei. Ergo non ultra homines eum praeferunt, sed comparandum hominibus arbitrantur, ut hoc eum putent esse, quod homidicens ad Moysen: Posuit te in Deum Pharaoni . Unde et in psalmo dictum est: Ego dixi, dii estis . 555 24. Et hanc tamen sacrilegorum opinionem Paulus excludit, qui ait: Nam et si sunt qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra . Non dixit, sunt dii, sed sunt qui dicantur. Christus autem, sicut scriptum est, heri et hodie ipse est . Est, inquit, hoc est, non solum nomine, sed etiam veritate. 25. Et bene scriptum est: Heri et hodie ipse est; ut Arii impietas astruendi sacrilegii locum invenire non posset. Qui cum legeret in psalmo secundo dicen
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Quaero autẽ cur non putent sub audiendum & ex su¬
perioribus colligendum ut quia praemisit solum uerũ
exprimendum enim aliter non fuit neduos deos dicere ui¬
deretur. Nam neque duos dicimus deos et eiusdem cũ
patre diuinitatis filium consitemur. Itaque quaera¬
mus quaratione diuinitatis. hic putent facta essedir¬
tantiam utrum dm̃ negent xp̃m sed negare non possunt
anuerum dm̃ negent. Seddicant siuerum ne gant utrũ¬
A falsum annuncupatiuum dñ iudicent sNam secundumn seris¬
toras aut ucrus ds̃ est aut cancum modo nuncupa tuds nore
falsus: uerus ut pater nuncupatiuus ut sc̃faluscordae desea
Dadq simulatras. dicant igicur quafiliumdi confuenon de sis¬
nent utrum salso prareotum di nomen anueciero qbaso
nuncupatiuo in spirationem tantũ duunitatis in es etabertoo¬
tuir falso prac repcum nomen nom puto quod dicant uta pertio¬
re secrimine impietatis inuoluant neut demonus dslo ia¬

Expanded text:
rent. 20 et 21. Quaero autem cur non putent subaudiendum, et ex surent. 20 et 21. Quaero autem cur non putent subaudiendum, et ex superioribus colligendum; ut quia praemisit solum verum erum Deum? Exprimendum enim aliter non fuit, ne duos deos dicere videretur; nam neque duos dicimus deos, et ejusdem cum Patre divinitatis Filium confitemur. 22. Itaque quaeramus qua ratione divinitatis hic putent factam esse distantiam, utrum Deum negent Christum? Sed negare non possunt. An verum Deum negent? Sed dicant, si verum negant, utrum falsum, an nuncupativum Deum judicent? Nam secundum Scripturas aut verus Deus est, aut tantummodo nuncupativus, aut falsus. Verus ut Pater, nuncupativus ut sancti, falsus ut daemones atque simulacra. Dicant igitur qua Filium Dei confessione designent, utrnuncupativo inspirationem tantum divinitatis inesse arbitrentur? Falso praereptum nomen non puto quod dicant, ut apertiore se crimine impietatis involvant, ne ut daemoniis et simu
Abbreviated transcription (Latin):
rib: confutemus hoc enim loco magis intelligere
debent quia haec utilitas haec merces est perfecta uir¬
tutis hocdiuinũ et in conparabile munus ut cognos¬
camus cumpatrex pm̃ noc separemus a patrefilium
sicut scriptura non separat Nam que hoc magis
adumi tatemqua ad distantiam diuinae proficit potestatis
quodidem praenium unum honorem nobis dat patris filiiq
cognitio quoniam mercedem habere non poterint. Nisi qui&
pattem cognouerit a filium. ISicut enim patris ita filiũ cog¬
nitio uitam adquirit aeternam Itaque sicut in principioos¬
ueiam uerbum cumdõ patrepia confesnone iunxit euange¬
lis tadĩ. Et uerbum erat apuddm̃. Ita & hic scribendo uer
ut xp̃m uerum dm̃ maiestate patris nemoseternat. Num¬
quã enim coniunctio separat et ideo dicendo ut cognos cantit
inter ficit &iudaeos exclusit eos utique qui audirent lo¬
quentem ne aut ille eundem patrem putarent esse quem

Expanded text:
ribus confutemus. 17. Hoc enim loco magis intelligere ribus confutemus. 17. Hoc enim loco magis intelligere debent quia haec utilitas, haec merces est perfectae virtutis, hoc divinum et incomparabile munus, ut cognoscamus cum Patre Christum, nec separemus a Patre Filium, sicut Scriptura non separat. Namque hoc magis ad unitatem, quam ad distantiam divinae proficit potestatis, quod idem praemium unum honorem nobis dat Patris, Filiique cognitio: quam mercedem habere non poterit, nisi qui et Patrem cognoverit et Filium; sicut enim Patris, ita Filii cognitio vitam acquirit aeternamtatim Verbum cum Deo Patre pia confessione junxit Evangelista dicens: Et Verbum erat apud Deum , ita et hic scribendo verbut Christum verum Deum a majestate Patris nemo secernat: numquam enim conjunctio separat. 19. Et ideo dicendo: Ut cognoscant teinterficit, et Judaeos exclusit eos utique qui audirent loquentem; ne aut illi eumdem Patrem putarent esse quem