comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. licet camen dinoscere quantũ int̾hoes
etiã isti om̃ia do̾ auetore creata sint: Sin
illoꝵ. cõꝑatione mala sint. ꝑ se aũ consicdera¬
ta mira atq pulcra tt̾ agnoscemꝰ qua uer
nobis credenda imperata sint: quãque o¬
tine ac saluberrime apud matrẽ ecclam
nutriti fuerimꝰ. que ue sit utilitas lactisulsꝰ
cauit. qͦd alim̃tum accipere cũ qͥs matri ian
grandis ẽ pudendũ respuere. cũ opus est in¬
seranctu: rep̃hendere aliquando. auc ocdise
sceleris & iipietatis. Tractare aũ ac clispen¬
sare qͦmodo laudis & caritatis plenissimũ
ẽ. I idebimꝰ etiã naturȩ huiꝰ corporee tan
tas cõinutationes. & uicissituctines. dum
diuinis legib seruit. ut ipsam etiã resur¬
rectionẽ carnis quȩ partim tardius partĩ
omĩno non credit᷑. ita certã teneamꝰ. ut
certiꝰ nobis ñ sit solẽ cũ occiderit oriturũ
Iamuͦ eos qͥ ad ex empłu salutis nrͣe. ac pͥmi¬
tias a filio dĩ potentissimo. et̾no in cãmuta¬

Expanded text:
n dignoscere quantum inter haec, etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illicavit : quod alimentum accipere cum quis matre ngrandis est, pudendum: respuere cum opus est, miserandum; reprehendere aliquando aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis et charitatis plenissimum est. Videbimus etiam naturae hujus coutationes et vicissitudines, dum divinis legibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem carnis, quae partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius nobis non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostrae ac primitias, a Filio Dei potentissimo, aeterno, incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
Ad qui prius uolunt facere. quã mundati
& sanati fuerint. ita illa lucere uerberaut᷑
in ea putent e̾e̾. atq ab ea nomen ueritatis
abiudicent. Et cũ quada libitine & uolup¬
tate miserabili. insuas tenebras quas eoꝵ. mor¬
de diuino afflatii. & ꝓrsus ordinatissime il¬
lud aꝓpħa dicit᷑. Cor mundũ .c.i. d .s.r.i.¬
.i.Ii.m. Spͣc enĩ rectꝰ est credo qͦ fit ut ani¬
ma inueritate querenda deuare. atq erra¬
re ñ possit. Qui ꝓfecto in ea ñ instaurat᷑ nͥ
sa cogitatio ab omĩ cupiditate ac fece rerũ
mortaliũ ee cohibuerit & eliqͥuerit. Iã uero¬

Expanded text:
Quod qui prius volunt Quod qui prius volunt et sanati fuerint, ita illa luce reverberanturli plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent: et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morde divino afflatu et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur. « Cor mundum crea iiritus enim rectus est, credo, quo fit ut anima in veritate quaerenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, sa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortalium sese cohibuerit et eliquaverit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ adiuuandã & ꝑficiendã piissime.
diluta. tũ se deniq in se ipsa letissime tenet.
nec om̃ino aliqͥd metuit sibi aut ulla sua¬
causa qͥeꝗͣ angit᷑. Est gͦ iste quintꝰ gradus.
olluid ẽ. enĩ efficere. aliud tenere puritatẽ.
Et alia ꝓrsus actio qua se inqͥnatã rediu¬
tegrat: alia qua non patit᷑ serursus in qͥ¬
nari. In hoc gradu om̃i farie concepit quanta
sit. Quod cũ conceꝑit. tũ uero ingenti qͣd̾a
& incredibili fiducia ꝑgit indm id ẽ. in ip¬
sam contẽplationẽ ueritatis. & illud ꝓpter
qͦd tantũ laboratũ est: altissimũ & secre¬
tisimũ p̃mium. S hecactio .i. appetitio in
Sextus gͦ erit iste actionis gradus. Aliud enĩ¬
est mundari oculũ ipsũ anime. ne frustra & te¬
mere aspiciat . & p̃uideat: aluid ipsã custo dire
atq firmare sanitatẽ. aliud iã serenũ atq rec-¬
tũ aspectũ in id qͦd uidentũ est dirigere.

Expanded text:
onis suae adjuvandam et perficiendam piissime onis suae adjuvandam et perficiendam piissime diluta, tunc se denique in se ipsa laetissime tenet, nec omnino causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus: aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem; et alia prorsus actio qua se inquinatam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit: quod cum conceperit, tunc vero ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est, in ipsam contemplationem veritatis, et illud, propter quod tantum laboratum est, altissimum et secretissimum praemium.Sextus erit iste actionis gradus. Aliud enim mundari oculum ipsum animae, ne frustra et temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere.
Abbreviated transcription (Latin):
nulli mors iniq accictere possit: etiã si eani
iniquus intulerit. Uehement̾ autẽ formida¬
tur mors in hoc iam gratu cũ & illud eo cre¬
dit᷑ infirmius. qͦ sollicitius querit᷑. & es ipso
minꝰ uidet᷑ quo tranquillitas ꝓpter metum
minorẽ inuestigandis obscurissimis reb ꝑne¬
cessaria. Deinde qͦ magis sentit anima eo ipso
qͦd ꝓficit. quantũ int̾sit int̾ purã & conta¬
minatã. eo magis timet ne cdeposito corpo¬
re minꝰ eam ds possit ꝙͣ se ipsa ferre pollutã.
Nichil aũ chifficiliꝰ qu̾a & metuere mortẽ.
& ab illecebris huiꝰ mundi sic̾ pericula ipsa
postulant temꝑare. CTanta ẽ tamen anima
ut etiam hoc possit adiuuante sane iustitia
sũmi & ueri cdi. qua hȩc uniuersitas susten¬
tat᷑ & regit᷑. Qua etiã factũ est. ut ñ modo
sint om̃ia. s ita sint ut omĩno meliꝰ e̾ẽ non
possint: cuise in oꝑe tam difficili mundati¬

Expanded text:
nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam gradu, cum et illud eo creditur infirmius, quo sollicitius quaeritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundati
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersi partẽ agit: s etiã ipsi uniuerso
corpori audet p̃ponere. bonaq eiꝰ bona sua
ñ putare. atq potentiȩ pulcritudiniq sua
cõparata discernere at contẽpnere. & inde
qͦ magis se delectat eomagis sese abstrahere
a sorctib. totãq e maculare ac mundissimã
sus omia que de ꝓposito ac senteatia de mo¬
uere moliunt᷑. societatẽ humanã magnipen-¬
dere. nichilq uelle alteri qͦd sĩbi nolit acci-¬
dere. Sequi auctoritatẽ ac p̃cepta sapienti-¬
um: & ꝑ hec loqui sibi ctm credere. In hoc
tam p̃elaro actu anime in est ad huc labor.
& contra huiꝰ mundi molestias atq blandi¬
tias. magnꝰ acerrimꝰq conflictꝰ. In ipso eñi
purgationis negotiosub ẽ metꝰ mortis sepe non
magnꝰ. sepe uehem̃tissimꝰ: nou magnus tũ cũ
robustisime crechit᷑. Nam uidere hoc utrũ
sit uerũ. non nͥ ꝑ purgate amiine licet tanta
dĩ ꝓuidentia uistitiaq gubernari om̃ia. ut

Expanded text:
universi partem agit, sed ipsi etiam universo universi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritudinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamque emaculare ac mundissimam sus omnia, quae de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
moliminũ multimocta miracula. inuentio¬
nes tot signors. in litteris in uerbis. in
gestu. in huiscemoti sono. in pieturis
atq in figmentis tot gentiũ liug uas.
cot instituta. tot noua. tot instaurata
tantũ libroꝵ numerũ & huiuiscemocti moni¬
mentor ad custodiendã memoriã cantãq
eurã posteritatis officioꝵ potestatĩ: hono¬
rũ. dignitatũq orcdines infamiliis siue
domi militia & que in re publica. siue in
ꝓfanis siue insacris apparatib uim ratio¬
eiandi. & excogitandi fluuios eloquentiȩ.
carminũ uarietatẽ. ludendi ac iocandi cau¬
sam. mille formes simulationes modulan¬
di peritiã. dimetiendi subtilitatẽ numeran¬
di discipliña. preteritoꝵ ac futuroꝵ ex
p̃sentib coniecturã. Magna hec & omĩno
humana. s est adhuc ista partim doctis
atq indoct̾is. partim bonis ac malis copia
diii. ex quo bonitas incipit: atq om̃is uera
laudatio: hinc anima se non solũ suo siquã

Expanded text:
moliminum multimoda miracula; inventiomoliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiaeque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac malis animis copia dui, ex quo bonitas incipit, atque omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non solum suo, si quam
Abbreviated transcription (Latin):
tipliciter uersat. & hoc totũ est somnꝰ
& sõma. Sepe etiã gestiendo ac uacando
facilitate motus delectat᷑: & sine labore
ordinat᷑ mẽbroꝵ concordia ꝓ copulatione.
Sexuis agit qͦd potest: atq in dduplici
natura societate atq amore molitur.
unũ fetib ñ iã gignendis tantũmͦ sed
etiã fouendis tuendis alendisq conspirat
rebus. Int̃ quas corpꝰ agit . & quib corpus
sustentat. consuetudinib sese innectit:¬
& ab eis quasi mẽbris agere separat᷑. Quȩ
consuetudinis uis etiã seiuinctione rerũ
ipsarũ atq int̃uallo tẽporis ñ discissa me¬
moria uocat᷑: sed hȩc rursus om̃ia posse
re in terciũ gradũ qui iam ẽ homini pro¬
prius. & cogita memoriã non consuetudi¬
ne molitarum. sed animaduersione atq sig¬
nis cõmendatarũ ac retentarũ rerũ inu¬
merabiliũ totas artes opificũ agrorũ cili
extructiones urbium. uarioꝵ edificioꝵ ac

Expanded text:
tipliciter versat, et hoc totum est somnus tipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur, et sine labore ordinat membrorum concordiam; pro copulatione sexus agit quod potest, atque in duplici natura, societate atque amore molitur unum. Fetibus non jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse re in tertium gradum, qui jam est homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum aedificiorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
qũa st̃ ipsȩ arbores. qͥb patrociniũ prebet.
quȩ dolere uitẽ quando uua decerpit᷑
& non solũ sentire ista concecdit. secd etian
uidere atq audire credit. De qͦ errore si¬
crilego alius ẽ disserendi locus. nc̃ qͥd insti¬
tuerã intende. quasi tuis animȩ in sensib
atq in ipso motu manifesticoeis animantis.
firmũ sit nobis cũ his quȩ radicib fixa ft̃
nullã esse cõmunionẽ. Intendit se anina
in tactũ: & eo calida. frigida aspera leni
dura mollia. leuia grauia. sentit atq dis¬
cernit. Deinde innu merabiles differentuas
saporũ. odorũ sonoꝵ. formarũ. gustando
olfaciendo. audiendo. uidendoq diucicat
atq in his om̃ib ea quȩ scđm naturã su
corporis st̃ asciscit atq appetit. reicit fu¬
gitq contraria. remouet se ab his sensibus¬
certo int̾uallo tẽpoꝵ. & eoꝵ motus qua¬
si ꝑ quasdã ferias reparans. Imagines renĩ
quas ꝑ eos hausit: secũ cateruatim & mul¬

Expanded text:
t ipsae arbores quibus pratrocinium praebet, quae dolere vitem quando uva decerpitur, et non solum sentire ista cum caeduntur, sed etiam videre atque audire credit: de quo errore sacrilego alius est disserendi locus. Nunc quod institueram, intende quae sit vis animae in sensibus, atque in ipso motu manifestioris animantis, quorum nobis cum iis quae radicibus fixa sunt, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumesaporum, odorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo, videndoque dijudicat. Atque in his omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt asciscit atque appetit, rejicit fugitque contraria. Remocerto intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum quas per eos hausit, secum catervatim et mul
Abbreviated transcription (Latin):
cam: Dixer̃t. Hȩc quantũ dicenda ẽe̾ iudi¬
cauert᷑ magne quȩcła & in cõꝑabiles anune
quas etiã uidisse ac uidere ista credimꝰ. Il¬
lud plane ue ego audeo tͥ dicere. nos sicur¬
sum quẽ nobis ds imuat. & quẽ tenendum
suscipimꝰ. constantissime tenuerinꝰ. ꝑuent᷑os
ꝑ uirtutẽ di̾ atq sapientiã ad sumã illam
causam uł sũmũ auct̾orẽ. uł sũmũ pͥncipiũ¬

Expanded text:
 haec quantum dicenda esse judicaverunt, magnae quaedam et incomparabiles animae, quas etiam vidisse ac videre ista credimus. Illud plane ego nunc audeo tibi dicere, nos si cursum quem nobis Deus imperat, et quem tenendum suscepimus, constantissime tenuerimus, perventuros per Virtutem Dei atque Sapientiam ad summam illam causam, vel summum auctorem, vel summum p
Abbreviated transcription (Latin):
Nam oculi mei partes nisi fallor corporis
mei st̃: qui si nichil paterent᷑. quomodo
adeas tuos oculos aliqͥd pati. nͥ etiã quid
patiant᷑ ostenderis.R. Quid tandem nͥ
ipsũ uisũ: Nã uident. Si eni me int̾roga¬
res qͥd pateret᷑ egrotans. egritudinem
responderẽ: qͥd cupiens. cupiditatẽ. qͥd
metuens. metũ. qͥd gaudens. gaudium.
Cur gͦ in t̾roganti quid uidens patiat᷑. ñ
recte uisũ ipsũ respondeã. s. Sed enĩ gau¬
dens gaudiũ sentit. an negabis: R. Immo
assentio. A Hoc de cȩteris ꝑturbationib
dixerĩ. R. Sic habeo.4. Quieqͥd aut̃
oculi sentiunt. hoc uident: R. Nullo
mͦ istud dederĩ. Quis enĩ dolorẽ uideat.
qũe tam̃ sepe oculi sentiunt:

Expanded text:
nam oculi mei partes, nisi fallor, corporis nam oculi mei partes, nisi fallor, corporis mei sunt; qui si nihil paterentur, quomodo adeas tuos oculos aliquid pati, nisi etiam quid patiantur ostenderis. E. Quid tandem, nisi ipsum visum? nam vident. Si enim me rogares quid pateretur aegrotans, aegritudinem responderem; quid cupiens, cupiditatem; quid metuens, metum; quid gaudens, gaudium. Cur ergo roganti quid videns patiatur, non recte ipsum visum respondeam? A. Sed enim gaudens gaudium sentit. An negabis? E. Imo assentior. A. Hoc et de caeteris perturbationibus dixerim. E. Sic habeo. A. Quidquid autem oculi sentiunt, hoc vident. E. Nullo modo istud dederim: quis enim dolorem videat, quem tamen saepe oculi sentiunt?
Abbreviated transcription (Latin):
si id ñ potes. nichil ñ urgeo. Illud enĩ qͦd
satis est.: certe potest mea diffinitione
uel refellere ł ꝓbare.R Hoc mͦ tibi
fortasse ñ deero. quantũ ualeo. Non enĩ
⁊ hoc semꝑ ẽ facile. A. Attende gͦ. Nã
sensũ puto eẽ: non latere animã quod
patit᷑ corpꝰ. R. Placet mͥ hȩc diffinitio
A Adesto gͦ huic tamqũa tue: ac tu¬
ere illã cdũ a me paulisꝑ refellit᷑. R.
Tuebor sane si tu adiuueris. sin mini-¬
me: iã mͥ cdisplicet. Non enĩ frustra tͥ
uisa ẽ refellenda.A. Noli nimis ex auc¬
toritate pendere p̃sertĩ mea quȩ nulla
ẽ: ⁊ qͦd ait oratius sapere aude. ne non
te metus subiuget priꝰqũa ratio. R.
go prorsus nichil metuo quoqͦ res
modo ꝓcesserit. ñ enĩ errare me sines:
sed iam incipe siqͥd habes. ne differen¬
do potius qũa aduersando defatiger.
A. Dic gͥ quid patiat᷑ corpꝰ tuũ cum
me uides. R. Patit᷑ om̃ino aliquid.

Expanded text:
si id non potest, nihil urgeo. Illud enim quod si id non potest, nihil urgeo. Illud enim quod satis est, certe potes meam definitionem vel refellere vel probare. E. Hoc modo tibi fortasse non deero, quantum valeo: non enim et hoc semper est facile. A. Attende ergo: nam sensum puto esse, non latere animam quod patitur corpus. E. Placet mihi haec definitio. A. Adesto ergo huic tanquam tuae, ac tuere illam, dum a me paulisper refellitur. E. Tuebor sane, si tu adjuveris; sin minime, jam mihi displicet: non enim frustra tibi visa est refellenda. A. Noli nimis ex auctoritate pendere, praesertim mea quae nulla est; et quod ait Horatius, Sapere aude : ne non te ratio subjuget priusquam metus. E. Ego prorsus nihil metuo, quoquo res modo processerit: non enim errare me sines. Sed jam incipe si quid habes, ne differendo potius quam adversando defatiger. 42. A. Dic igitur quid patiatur corpus tuum cum me vides? E. Patitur omnino aliquid:
Abbreviated transcription (Latin):
qũa sano ẽẽ solent. nemo nescit. Unde
michi maxime uidet᷑ in neruis esse
om̃e qͦd miram᷑: cũ pret̾ spem uires
in quopiã reꝑiunt᷑. Quare oro aggre¬
dere iã illud ubi totũ intendo. cur
anima si non tanti spatii magnitudinem
habet quanti corpꝰ ẽ: cur ubiq illa sen¬
opus ẽ: qua fortasse existimabas ẽẽ deb̾e
Quare facito ut qũamaxime assis ac res¬
pondeas mͥ. qͥd nã tͥ uideat᷑ iste sensus.
quo anima ꝑ corpus utit᷑: nã ipse iã no¬
mine ꝓprio sensus dicit᷑. R. Sensus eẽ¬
qͥdẽ quinq audire soleo. uidendi. audi¬
endi. olfaciendi. gustandi. atq tangendi.
plus qͥd respondeã nescio. AParticio
ista uetustissima ẽ: ⁊ fere in conditionib
celebrata. Uellem aut̃ diffiniri mͥ abs re
qͥd sit ipse sensus: ut eadẽ diffinitione
om̃ia illa claudent᷑. Neq aliud qͥcqũa
qͦd sensus ñ ẽẽt in ea intelligeret᷑: sed

Expanded text:
quam sano esse solent, nemo nescit. Unde quam sano esse solent, nemo nescit. Unde mihi maxime videtur in nervis esse omne quod miramur, cum praeter spem vires in quopiam reperiuntur: quare, oro, aggredere jam illud cui totus intendo: cur anima, si non tanti spatii magnitudinem habet quanti corpus est, ubique illius senopus est, quam te fortasse existimas esse debere. Quare facito ut quam maxime adsis, ac respondeas mihi, quidnam tibi videatur iste esse sensus quo anima per corpus utitur: nam ipse jam nomine proprio sensus dicitur. E. Sensus esse quinque audire soleo, videndi, audiendi, olfaciendi, gustandi atque tangendi: plus quid respondeam nescio. A. Partitio ista vetustissima est, et fere in concionibus celebrata. Vellem autem definiri mihi abs te, quid sit ipse sensus, ut eadem definitione omnia illa includerentur, neque aliud quidquam quod sensus non esset, in ea intelligeretur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
anima crescit. uide qũa sit inscitũ. in¬
crem̃ta eiꝰ de uirib corporis credere. de
doc trinarũ copia ñ credere: cũ illis
solũ accõmodet nutũ. hoc sola posside¬
at: ut si crescere animã putamͦꝰ cũ ad dit᷑
uirib minui putamꝰ cũ demit᷑. Demit᷑
aut̃ in senec ta. demit᷑ in labore studi-¬
orum: atq his temporib doctrinȩ agge¬
rari atq extrahi solent. neq ullo modo
eodẽ tẽpore simul augeri quicqũa &
minui potest. Nullũ gͥ crescentis am¬
mȩ argum̃tũ ẽ: uires in maiore ȩtate
maiores. Multa alia dici posst̃: sed si tͥ
iam satisfac tũ ẽ. modũ adhibeo. ut ad
alia transeamꝰ .R. Michi uͦ satis
ꝑsuasũ ẽ: maiores uires ñ ex eo ẽẽ quod
amma creuerit. Nã ut alia omittã quȩ
abs te subtilit̾ dic̃ta sunt. insania &
morbo corporis animã crescere. cum
ipsũ corpꝰ minuat᷑. ne ipse qͥdẽ freneticꝰ
dixerit: cuiꝰ uires multo ampliores

Expanded text:
anima si crescit, vide quam sit inscitum, inanima si crescit, vide quam sit inscitum, incrementa ejus de viribus corporis credere; de copia doctrinarum non credere; cum illis solum accommodet nutum, hoc sola possideat. At si crescere animam putamus, cum additur viribus; minui putanda est, cum demitur. Demitur autem in senecta, demitur in labore studiorum; atque his temporibus doctrinae aggerari atque exstrui solent; neque ullo modo eodem tempore simul augeri quidquam et minui potest. Nullum igitur crescentis animae argumentum est, vires in majori aetate majores. Multa alia dici possunt; sed si jam tibi satisfactum est, modum adhibeo, ut ad alia transeamus. E. Mihi vero satis persuasum est, majores vires non ex eo esse quod anima creverit: nam, ut alia omittam quae abs te subtiliter dicta sunt, insania et morbo corporis animam crescere, cum ipsum corpus minuatur, ne ipse quidem phreneticus dixerit, cui vires multo ampliores,
Abbreviated transcription (Latin):
illi ȩtati exuberat marcidi. ⁊ ꝓpt̾ nullã
exercitationẽ languidi. pondus uͦ adeo
fit exiguũ ut ne ab alio quidẽ impac¬
tũ grauit̃ urgeat. oportuniusq sit ad
accipiendã qũa ad inferendã molestiã.
Quis est qui cũ hȩc om̃ia quȩ desunt
contulisse annos uiderit. uiresq ꝑ eos
datas cognouerit. creuisse anim̃ã quȩ
his in dies ampliorib utat᷑ recte ac pru¬
denter existimete fotest enĩ iste. si ab
aliquo iuuene qũe uelamine int̃posi¬
to ñ conspiciat. paruos ac leues calamos
lapo arcu quantũ potest iaculatos. ui¬
derit ñ longe ire moxq recedere. ac
post paululũ sagittas iã ferro graues
pennulis uegetas. neruo intentissimo
emissas. cȩlũ remotissimũ petere. fides¬
quȩ acta fuerit pari conatu hominis.
utrũq ẽẽ factũ. creuisse illũ tantillo
tẽpore atq auc tũ uirib arbitrari. qͦ
quid dici potest ꝑuersus s Deinde si¬

Expanded text:
illi aetati exuberat marcidi, et propter nullam illi aetati exuberat marcidi, et propter nullam exercitationem languidi; pondus vero adeo sit exiguum, ut ne ab alio quidem impactum graviter urgeat, opportuniusque sit ad accipiendam, quam ad inferendam molestiam: quis est qui cum haec omnia quae desunt, contulisse annos viderit, viresque per eos datas cognoverit; crevisse animam, quae his in dies amplioribus utatur, recte ac prudenter existimet? Potest enim iste, si ab aliquo juvene, quem velamine interposito non conspiciat, parvos ac leves calamos, laxo arcu quantum potest jaculatos, viderit non longe ire, moxque recidere; ac post paululum sagittas jam ferro graves, pennulis vegetas, nervo intentissimo emissas, coelum remotissimum petere; fidesque facta fuerit, pari conatu hominis utrumque esse factum; crevisse illum tantillo tempore, atque auctum viribus arbitrari. Quo quid dici potest perversius? 40. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
parant. instaurant aut̃ sola nutrim̃ta
Nis om̃ib qui ȩqualit̃ p̃ualet mirancdus
est uirib & tanto ẽ alius alio mualiclio
quanto plus cũ ista deficiunt: fitq sepe
ut ꝑtinaci nutu meliore machinañito
alius qũa paruũ pondꝰ corporis egerit
aliũ maiore mole p̃ditũ uincat. rursusq
non nũqũa tanta moles ẽ ut etiã si mibe¬
cilliore nisu agat᷑ opprimat tam̃ parũ
aduersariũ multo uehem̃tius innitentẽ.
cũ uͦ non pondus corporis nec moderatio
ualentior ab om̃imͦ inualidiore s tamen
timidior ab audaciore suꝑet᷑ nescio utrũ
uirib attribuendũ sit: nisi qͥs dicat ha¬
bere quasdã suas uires animã. quib ei
maior audacia uł fiducia pariat᷑. Quȩ
cũ infanti puero solus ad trahendũ aliqͥd
uł repellendũ. nutus sit integer. nerui
aut̃ ⁊ ꝓpter recentẽ minusq ꝑfectã con¬
firmationẽ in habiles. ⁊ ꝓpt̾ humorẽ qui

Expanded text:
parant, instaurant autem sola nutrimenta. parant, instaurant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci nutu, meliore machinamento alius, quamvis parvum pondus corporis egerit, alium majore mole praeditum vincat. Rursusque nonnunquam tanta moles est, ut etiamsi imbecilliore nisu agatur, opprimat tamen parvum adversarium multo vehementius innitentem. Cum vero non pondus corporis, nec moderatio valentior ab omnimodo invalidiore, sed tamen timidior ab audaciore superetur; nescio utrum viribus attribuendum sit. Nisi quis dicat habere quasdam suas vires animam, quibus ei major audacia, vel fiducia pariatur: quae t. 39. Quamobrem cum infanti puero solus ad trahendum aliquid vel repellendum nutus sit integer; nervi autem et propter recentem minusque perfectam conformationem inhabiles, et propter humorem qui
Abbreviated transcription (Latin):
dici ⁊ ꝓbant. mẽbra languescunt. atq
ipse exꝑgefac toꝵ conatus multo est
debilior: idõq nichil ẽ fracꝰtius & ener¬
uius lethargicis. atq qͦscłã freneticos
qͥb uigiliȩ ⁊ uni uis ⁊ acuta febris id
ẽ tota calida. plus nimio neruos ten¬
dunt atq durant. maiorib uirib quã
integra ualitudine reluctari.⁊ mul¬
ta facere manifestũ est: cũ eoꝵ corpus
sit egritudine attenuatius ⁊ exilius.
Si igitur ⁊ nutu animȩ ⁊ neruoꝵ qͦdã
machinam̃to ⁊ pondere corporis cũ fiunt
ea quȩ uires uocant᷑. uoluntas nutũ
exhibet. qͥ pronior fit spe uł audacia:
retunditur autẽ timore. sed multo
magis desꝑatione. Nã et in metu
cũ aliqua spes subest. uehem̃tiores
uires apparere assolent. machinam̃tum
configuratio quȩ dã corporis coaptat.
tẽperatio modificat. ualitudo confirmat.
exercitationis industria pondus dat.
moles mẽbroꝵ qũa etas ⁊ nutrim̃ta com¬

Expanded text:
dici et probant, membra languescunt; atque dici et probant, membra languescunt; atque ipse expergefactorum conatus multo est debilior, ideoque nihil est fractius et enervius lethargicis. At quosdam phreneticos, quibus vigiliae et vini vis et acutae febres, id est tot calida plus nimio nervos tendunt atque durant, majoribus viribus quam integra valetudine reluctari et multa facere manifestum est, cum eorum corpus sit aegritudine attenuatius et exilius. Si igitur et nutu animae, et nervorum quodam machinamento, et pondere corporis confiunt hae quae vires vocantur; voluntas nutum exhibet, qui pronior fit spe vel audacia, retunditur autem timore, sed multo magis desperatione nam in metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio quaedam corporis coaptat, temperatio modificat valetudinis, confirmat exercitationis industria; pondus dat moles membrorum, quam aetas et nutrimenta com
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cũ ita sinit idẽ cũ minora ut dictũ¬
est pondera maiorib cedant. multum
tam̃ refert. quanto in sese agant᷑ un¬
petu. Nã si maiori impetu minoe uelut
uehem̃ti aliqͦ torm̃to emissus infligat᷑
maiori. E laxius iaculatus ĩa langue¬
scenti qũauis ab eodẽ resiliat. retardat.
illũ tam̃ etiã retroagit ꝓ modo ic tuũ
atq ponderũ. His p̃iectis atq intellec¬
tis quantũ presens negotiũ postulat:
uide nc̃ eas quȩ dicuntur in animalib
uires. utrũ rationi huic congruant.
Nã corpora om̃ia animaliũ. quis negat
suo pondere p̃dita. qͦd pondus nutu
animȩ fac tũ. quo inclinauerit. multũ
ualet magnitudine ꝓpria. S nutus
animȩ ad mouendũ corporis pondus
neruis quasi torm̃tis utit᷑: neruos aũt
uegetat mobilioresq efficit siccitas ca¬
lorq moderatꝰ. contra eos laxat atq
infirmat humidus rigor. Itaq somno
qͥa eũ frigidũ ⁊ humidũ dicunt me¬

Expanded text:
Quae cum ita sint, id est cum minora, ut dictuQuae cum ita sint, id est cum minora, ut dictuest, pondera majoribus cedant; multum tamen refert quanto in sese agantur impetu: nam si majore impetu minor, velut vehementi aliquo tormento emissus infligatur majori vel laxius jaculato, vel jam languescenti; quamvis ab eodem resiliat, retardat illum tamen aut etiam retro agit pro modo ictuum atque ponderum. 38. His praejactis atque intellectis, quantum praesens negotium postulat, vide nunc eas quae dicuntur in animalibus vires, utrum rationi huic congruant: nam corpora omnium animalium quis negat suo pondere praedita? Quod pondus nutu animae actum, quo inclinaverit, multum valet magnitudine propria. Sed nutus animae ad movendum corporis pondus, nervis quasi tormentis utitur: nervos autem vegetat mobilioresque efficit siccitas calorque moderatus; contra eos laxat atque infirmat humidus rigor. Itaque somno, quia eum frigidum et humidum dicunt me
Abbreviated transcription (Latin):
res quantitatis. citius qͥdem maior
terrȩ ꝑuenit. s si ei minor subiciat᷑.
eoq mneuitabilit̃ occupet᷑ illi cȩdit:
ꝓfectoq simul in solũ deducit᷑ Item
si deicit᷑ desuꝑ maior. minor aut̃ contra
sursus uersus iacit᷑. ubi obuiauerint
reꝑcussio minoris ⁊ retrocessio fiat ne¬
cesse ẽ: qͦd ne idõ accidere putes quod
minor contra naturã in sublima ire
cogebat᷑. alter uͦ maiore impetu locũ
suum petebat. facito ut maior in suꝑna
iaculetur ⁊ minori occurrat in terras
deiec to. uidebis nichilominꝰ repulsũ
minorẽ in cęlũ cogi: sed reꝑcusso ipso
cadere in aliã partẽ. ut qũa expeditũ
ẽ in una deferat᷑. Itẽ si ambo ñ natura¬
li mitu sed a duob quasi in cãpo pug¬
nantib aduersũ inuicẽ iacti sibimet
in medio spatio cõplodant᷑. qͥs dubitaue¬
rit minorẽ maiori ẽẽ cessurũ. in eã par¬
tem unde ipse ⁊ quo ille ferebat᷑.

Expanded text:
ris quantitatis, citius quidem major ris quantitatis, citius quidem major ad terram pervenit; sed si ei minor subjiciatur, eoque inevitabiliter occupetur, cedit profecto, simulque in solum deducitur. Item si dejicitur desuper major, minor autem contra sursum versus jacitur; ubi obviam venerint, repercussio minoris et retrocessio fiat necesse est. Quod ne ideo accidere putes, quod minor contra naturam in sublimia ire cogebatur, alter vero majore impetu locum suum petebat; facito ut major in superna jaculetur, et minori occurrat in terras dejecto: videbis nihilominus repulsum minorem in coelum cogi, sed repercussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum est, in ima deferatur. Item si ambo non motu naturali, sed a duobus quasi in campo pugnantibus adversus invicem jacti, sibimet in medio spatio complodantur; quis dubitaverit minorem majori esse cessurum, in eam partem unde ipse et quo ille ferebantur?
Abbreviated transcription (Latin):
cognitũ. Quare si ⁊ ipsas uires ñ ꝑ ea¬
quȩ om̃s sed alias ad aliud aptiores mag¬
nas uocamꝰ. ⁊ corpoꝵ liniam̃ta magis ⁊ fi¬
gurȩ qũa magnitudines ualent pluri¬
mũ. ⁊ si exercitationes tantũ afferunt
ut celeberrimo credito sit hominẽ tol¬
lendo cotidie uitulũ paruũ egisse ut
eũ etiã taurũ sine sensu maioris oneris
qͦd paulatĩ addebat᷑ tolerare ac sustine¬
re posset. nequaꝗͣ ampliores ȩtatis uires
cũ corpore animã creuisse significant.
Qͦd si amplius animaliũ maiora corpora
eo ipso quo maiora st̃ habent uiriũ.
illa causa ẽ. qͦd lege naturȩ cedunt
pondera minora maiorib ñ modo cũ
ad ppriũ locũ qͥ ẽ infimus rursus aerea¬
⁊ ignea sursũ uersus: sed etiã cũ aliquo
tormento aut iactu aut impulsu aut
repulsu eo quo ñ sponte ferunt᷑. ui
aliena ire coguntur. Nã si alto dimise¬
ris quaqu̾a simul duos lapides dispa¬

Expanded text:
cognitum? Quare si et ipsas vires non peracognitum? Quare si et ipsas vires non peraeque omnes, sed alias ad aliud aptiores magnas vocamus; et corporum lineamenta magis et figurae quam magnitudines valent plurimum; et si exercitationes tantum afferunt, ut celeberrime creditum sit, hominem tollendo quotidie vitulum parvum, egisse ut eum etiam taurum sine sensu majoris oneris, quod paulatim addebatur, tollere ac sustinere posset: nequaquam amplioris aetatis vires cum corpore animam crevisse significant.Quod si amplius aliquid animalium majora corpora, eo ipso quo majora sunt, habent virium; illa causa est, quod lege naturae cedunt pondera minora majoribus, non modo cum ad proprium locum et ignea sursum versus; sed etiam cum aliquo tormento aut jactu aut impulsu aut repulsu, eo quo non sponte ferrentur, vi aliena ire coguntur. Nam si ex alto dimiseris, quanquam simul, duos lapides dispa
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ itineris conficiebã sine defectu.
cũ aucupandi stn ambulando exercerer.
qũa adolescens cũ me ad alia studia qͥb
sedere magis cogebar contulisse̾. si acce¬
denti etati. ⁊ ꝑ hanc homini crescenti.
uires ampliores tribuendȩ st̃. Deinde
in ipsis luc tatoꝵ corporib palestritȩ
ñ molẽ ac magnitudinẽ. sed nodos quos¬
dã lacertoꝵ ⁊ destrictos thoros figurã-¬
q omñẽ corporis sibi congruentẽ peri-¬
tissime inspiciunt. ⁊ inde potiꝰ argum̃¬
ta uiriũ colligunt: quȩ tam̃ om̃ia pa¬
rũ ualent. nisi uis artis ⁊ exercitatiõis
accedat. Sepe etiã uisũ ẽ ingentis cor¬
poris uiros ab exiguis breuibq supe¬
rari: uł in mouendis ł in ferendis
ponderib ł in ipso etiã luctamine.
Nã olipicũ quelibet lassare citius in iti¬
nere. qũa circũforanũ aliqũe mercatorẽ.
qͥ uno illiꝰ digito collidi possit. cui ẽ in-¬

Expanded text:
amplius itineris conficiebam sine defectu, amplius itineris conficiebam sine defectu, cum aucupandi studio in ambulando exercerer, quam adolescens cum me ad alia studia, quibus sedere magis cogebar, contulissem; si accedenti aetati, et per hanc animae crescenti vires ampliores tribuendae sunt? Deinde in ipsis luctatorum corporibus palaestritae non molem ac magnitudinem, sed nodos quosdam lacertorum, et destrictos toros, figuramque omnem corporis sibi congruentem peritissime inspiciunt, et hinc potius argumenta virium colligunt. Quae tamen omnia parum valent, nisi vis artis et exercitationis accedat. Saepe etiam visum est, ingentis corporis viros ab exiguis brevibusque superari, vel in movendis, vel in ferendis ponderibus, vel in ipso etiam luctamine. Nam olympionicum quemlibet lassari in itinere citius quam circumforaneum aliquem mercatorem, qui uno illius digito collidi possit, cui est in
Abbreviated transcription (Latin):
putari soleant.Nũqũa tam̃ ab anima
eas abiudicauerĩ: cũ uideã in exanimis
corporib nullã ẽẽ. Per corpꝰ quide uirib
sicut sensib uti animã non negandũ est.
tam̃ qͣndo ista st̃ uiuentis officia. qͥs hȩc
dubitauerit ad animũ potius ꝑtinere:
Cũ gͥ maiores uires in pueris grandius¬
culis qũa in infantib eẽ uideamꝰ ac dem¬
de adolescentes iuuenes in dies uiribus
prestent. donec rursus corpore sene¬
scente moriant᷑: non leue quantũ michi
uidet᷑ crescentis cũ corpore ac senescen¬
tis animȩ indiciũ ẽ. A. Non usquequaq
absurdũ ẽ qͦd dicis: sed ego uires non
magis in amplitudine corporis ȩtatisq
increm̃tis. qũa in exercitatione quadã
⁊ confirmatione mẽbroꝵ ẽẽ soleo putare.
Ideo ut łͥ ꝓbem quero abste utrũ aliũ
alio ꝑtinacius ambulare ac minus de¬
fatigari. maioꝵ uiriũ ẽẽ arbitreris.
R.Ita sentio.A. Cur gͦ puer multo

Expanded text:
putari soleant; nunquam tamen ab anima putari soleant; nunquam tamen ab anima eas abjudicaverim, cum videam in exanimis corporibus nullas esse. Per corpus quidem viribus, sicuti sensibus, uti animam non negandum est; tamen quoniam ista sunt viventis officia, quis haec dubitaverit ad animam potius pertinere? Cum igitur majores vires in pueris grandiusculis quam in infantibus esse videamus, ac deinde adolescentes, juvenesque in dies viribus praestent, donec rursus corpore senescente minuantur; non leve, quantum mihi videtur, crescentis cum corpore, ac deinde senescentis animae indicium est. 36. A. Non usquequaque absurdum est quod dicis: sed ego vires non magis in amplitudine corporis aetatisque incrementis, quam in exercitatione quadam et conformatione membrorum esse soleo putare: id adeo ut tibi probem, quaero abs te utrum alium alio pertinacius ambulare ac minus defatigari, majorum virium esse arbitreris? E. Ita sentio. A. Cur ergo puer multo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eius si ulla ẽ oportune scrutabim̃.
cũ illud qͦd quartũ posuisti. cur corpori
ue sit. aut qͦd nc̃ perita nc̃ imꝑita ẽ. cũ
⁊ longũ tempꝰ. nec corporib afferre
magnitudinis causã suꝑius ꝓbauerimꝰ.
⁊ peritiã notissimũ sit posse. nullã ad¬
esse crescentib ac sepe senescentib opor¬
tunã: ẽẽ multa quȩ alias dicta st̃ satis
ut opinor ad demonstrandũ non cum
magnitudine corporis qua ȩtas affert.
etiã animã fieri ampliorẽ. Quare ui¬
deamꝰ si placet illud alterũ argum̃tũ
tuũ: quale sit qͦd ꝑ totũ spatiũ corporis.
tactus sentiunt᷑ ab anima. qũa spatii
nulliꝰ cẽ uolumꝰ . R. Sinerẽ iã adil¬
lud transire: nͥ de uirib dicendũ aliqͥd
arbitrarer. Quid ẽ hoc enĩ qͦd auctiora
ꝑ ȩtatẽ corpora. uires prebent animȩ
ampliores. si cũ his amplior ñ fit anima.
qũaqũa enĩ uirtꝰ animȩ. uires autẽ corꝑis

Expanded text:
autem ejus si ulla est, opportune scrutabimur autem ejus si ulla est, opportune scrutabimur cum illud quod quartum posuisti. Cur corpori ve sit, aut quod nunc imperita nunc perita est; cum et longum tempus, ne corporibus quidem afferre magnitudinis causam, superius probaverimus; et peritiam notissimum sit posse nullam adesse crescentibus, ac saepe senescentibus opportunam esse; multaque alia dicta sint satis, ut opinor, ad demonstrandum non cum magnitudine corporis, quam aetas affert, etiam animam fieri ampliorem. CAPUdeamus, si placet, illud alterum argumentum tuum quale sit, quod per totum spatium corporis tactus sentitur ab anima, quam spatii nullius esse volumus. E. Sinerem jam ad illud transiri, nisi de viribus dicendum aliquid arbitrarer. Quid est enim hoc, quod auctiora per aetatem corpora vires praebent animae ampliores, si cum his amplior non fit anima? Quanquam enim virtus animae, vires autem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
uellemꝰ. si audissemꝰ a quopiã qͦd tales
habuerit morsu hostẽ necatũ. Noxiũ
uͦ illud ẽ genus artiũ: quo animi ua-¬
litudo sautiat᷑. Nam ⁊ odore ac sapo¬
re mire diuidicare pulm̃ta. a quo lacu
piscis captꝰ sit. uł qͦd tenue uinũ sit.
nosse dicere. quedã ẽ miseranda peritia:
⁊ his artib cũ quasi creuisse anima uidet᷑.
qͥa neglecta mente defluxit in sensus.
nichil aliud qũa tumuisse uł etiã conta¬
sentio. nec tam̃ nichil angor ex eo qͦd
imꝑita om̃iũ rerũ ⁊ bruta ẽ anima.
qũa in puero recens quantũ licet inspi¬
cimus. Cur enĩ nullã artẽ secũ attulit
si ȩterna ẽ.sA. Magnã om̃ino. magnã
⁊ qua nescio utrũ quicꝗͣ mauis sit que¬
stionẽ moues: in qua tantũ nr̃e sibimet
opiniones aduersant᷑. ut tͥ anma nullã.
michi contra. om̃s artes secũ attulisse
habent requirere. Nc̃ enĩ agimꝰ ut ap¬
uã magnã ue nominari. Eternitatẽ

Expanded text:
vellemus, si audissemus, a quopiam, quod tales vellemus, si audissemus, a quopiam, quod tales habuerit, morsu hostem necatum. Noxium vero illud est genus artium, quo animi valetudo sauciatur: nam et odore ac sapore mire dijudicare pulmenta, et quo lacu piscis captus sit, vel quotenne vinum sit, nosse dicere, quaedam est miseranda peritia; et his artibus cum quasi crevisse anima videtur, quae neglecta mente defluxit in sensus, nihil aliud quam tumuisse vel etiam contasentior, nec tamen nihil angor ex eo quod imperita omnium rerum et bruta est anima, quam in puero recens nato quantum licet inspicimus. Cur enim nullam artem secum attulit, si aeterna est? A. Magnam omnino, magnam, et qua nescio utrum quidquam majus sit, quaestionem moves, in qua tantum nostrae sibimet opiniones adversantur, ut tibi anima nullam, mihi contra omnes artes secum attulisse ita sese, requirere? Nunc enim agimus ut apvam magnamve nominari; aeternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ genera increm̃toꝵ. unũ necessariũ.
quo naturalis conuementia implet᷑ in
mẽbris alterũ suꝑfluũ. qͦ a cȩteris mẽbris
in tegra ualitudine augendo aliquid dis¬
crepat: ꝑ qͦd int̾dũ euenit. ut senis digi¬
tis nascant᷑ homines. ⁊ pleraq alia. Quȩ
cũ pret̾ consuetudinẽ nimmia sunt: mons¬
truosa numerant᷑. Terciũ noxiũ: qͦd cũ
accidat tumor uocat᷑. Nã etiã sic membra
crescere dicunt᷑: ⁊ reuera locũ occupant
ampliorẽ. Sed expugnata bona ualitu¬
dine.ita in animo quȩdã quasi naturalia
increm̃ta st̃: cũ honestis ⁊ ad bene beate¬
q uiuendũ accõmodatis disciplinis auge¬
ri dicit᷑. Cũ uͦ ea discimꝰ quȩ mirabiliora
re numeranda st̃. Non enĩ si quidã tibi¬
cen ut uarro auctor ẽ. ita popłm delec-¬
tauit ut rex fieret: idõ animũ nr̃m illo
artificio augendũ putare debemꝰ. qͥa nec
maiores qũa humani st̃ dentes habere

Expanded text:
sunt genera incrementorum, unum necessarium, sunt genera incrementorum, unum necessarium, quo naturalis convenientia impletur in membris; alterum superfluum, quo a caeteris membris integra valetudine augendo aliquid discrepat, per quod interdum evenit ut senis digitis nascantur homines, et pleraque alia, quae cum praeter consuetudinem nimia sunt, monstruosa nominantur; tertium noxium, quod cum accidit, tumor vocatur; nam etiam sic membra crescere dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bona valetudine: ita in animo quaedam quasi naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum accommodatis disciplinis augeri dicitur. Cum vero ea discimus, quae mirabiliora re numeranda sunt. Non enim si quidam tibicen, ut Varro auctor est, ita populum delectavit ut rex fieret, ideo animum nostrum illo artificio augendum putare debemus: quia nec majores quam humani sunt, dentes habere
Abbreviated transcription (Latin):
ille ^ int̃ mutos natꝰ atq altus ẽ. sero ac
ĩa iuuenis in alios homines incidens loqui
cdidicisset. cũ aliã lingũa nullã nosset.
eo tẽpore putares animã eiꝰ creuisse ut
loqui didicerat.s R. Nũquid istud ausi
dic̾e etiã cedo rationi. nec puto amplioris
animȩ argum̃ti ẽẽ qͦd loqͥmur: ne ⁊ alias
om̃s artes cogas fateri crescendo ammã
consecutã. Quod si dixeris: illud sequit᷑
absurdũ. decrescere animã cũ qͥsquis
obliuiscit᷑.A. Dene intelligis. ⁊ uerũ
ut audias. recte dicit᷑ anima discendo
quasi crescere. ⁊ contra minui dediscen¬
do: sed transiato uerbo ut suꝑiꝰ ostendimꝰ
tantũ illud cauendũ ẽ. ne quasi spatiũ loci
maius occupare uideat᷑. dũ dicit᷑ crescere:
Sed maiorẽ quandã iũ peritior qũa im¬
ꝑitior hab̾e ad agendũ. Magni tam̃ refert
qualia sint alia ipsa q̃ discit: quib quodã¬
mͦ uidet᷑ augeri. Nã ut in corpore tria

Expanded text:
ille qui inter mutos natus atque altus est, sero ac ille qui inter mutos natus atque altus est, sero ac jam juvenis in alios homines incidens loqui didicisset, cum aliam linguam nullam nosset? eo tempore putares animam ejus crevisse, quo loqui didicerat? E. Nunquam isthuc ausim dicere; et jam cedo rationi, nec puto amplioris animae argumentum esse quod loquimur, ne et alias omnes artes cogar fateri crescendo animam consecutam: quod si dixero, illud sequetur absurdum, decrescere animam cum quidque obliviscut audias, recte dicitur anima discendo quasi crescere, et contra minui dediscendo, sed translato verbo, ut superius ostendimus. Tamen illud cavendum est, ne quasi spatium loci majus occupare videatur, dum dicitur crescere; sed majorem quamdam vim peritior quam imperitior habere ad agendum. Magni tamen refert qualia sint illa ipsa quae discit, quibus quodammodo videtur augeri. Nam ut in corpore tria
Abbreviated transcription (Latin):
las suꝑiores.  Nonne tͥ ex hoc genere
uidet᷑ in fune ambulare.Nã ⁊ hoc ui¬
dendo ut arbitror qͥ id faciunt assecunt᷑.
.R. ta credo: sed tam̃ ñ om̃s qui hȩc ex¬
pectant.⁊ magno studio intuentur. asse¬
qui posst̃: sed qui huiꝰ rei magistros pati¬
untur.A. Bene sane dicis. Nã hoc tͥ
etiã de locutione responde. Multi enĩ
greci ⁊ aliud linguȩ genus crebriꝰ nos
loquentes audiunt: qũa funiambulũ
spectant. Qui ut lingũa nr̃am discant.
qũeadmodũ nos cũ ipsoꝵ nosse uolumus.
sepe magistris tradunt᷑. Quȩ cũ ita sint :
miror cur animȩ increm̃tis tribuere
uelis qͦd locunt᷑ homines. qͦd aut̃ infune
ambulant. nolis. R. Nescio quomͦ ista
confundis. Nã qui ut lingũa nr̃am dis¬
cat magistro tradit᷑. nouit aliã quandã
suã. qũa eũ qͦd eiꝰ anima creuerit puto
didicisse. Cũ aut̃ didicit aliã: non ampli¬
ori animȩ. sed arti tribuo .. Quidsi

Expanded text:
las superiores. A. Nonne tibi ex hoc genere las superiores. A. Nonne tibi ex hoc genere videtur in fune ambulare? nam et hoc videndo, ut arbitror, qui id faciunt assequuntur. E. Ita credo: sed tamen non omnes qui haec spectant et magno studio intuentur, assequi possunt, sed qui hujus rei magistros patiuntur. A. Bene sane dicis; nam et hoc tibi etiam de locutione responderim: multi enim Graeci et aliud genus linguae crebrius nos loquentes audiunt, quam funambulum spectant; qui ut linguam nostram discant, quemadmodum nos cum ipsorum nosse volumus, saepe magistris traduntur. Quae cum ita sint, miror cur animae incrementis tribuere velis quod loquuntur homines; quod autem in fune ambulant, nolis. E. Nescio quomodo ista confundis: nam qui ut linguam nostram discat, magistro traditur, novit aliam quamdam suam, quam eum, quod ejus anima creverit, puto didicisse; cum autem discit alienam, non ampliori animae, sed arti tribuo. A. Quid si
Abbreviated transcription (Latin):
aluud ẽ. Qs enĩ hoc ñ uideat eẽ artis.
A Cur obsecro artis SAn quia discit᷑
R Itauͦ. A. Quare ⁊ gͦ etiã si aliud
qͥsq discat. ñ artis uidetur:R. Plane
quicqͥd discit᷑. artis ẽẽ non nego a. Non
g ille didicit a parentib gestũ facẽ:
.P. Didicit sane.A. Oportet gͥ ⁊ hoc
ñ animȩ crescendo amplioris. sed imitato¬
sũ hoc concedere.A. Ergo ñ om̃e quod
discit᷑ artis ẽ: qͦd nc̃ concesseras: sR. Artis
om̃ino.A. Non gͦ ille didicit gestũ. qͦd
itẽ ñ minus dederas .R. Didicit. sed hoc
ñ est artis.A. At quin tu paulo ante
dixisti artis eẽ qͦd discit᷑. ER. Age ĩa con-¬
cedo ⁊ loqui ⁊ gestũ facẽ. eoqͦd ea didicimꝰ
artis ẽẽ: tam̃ aliȩ st̃ artes. Quas dũ in alioᷤᷤ
intendimꝰ discimꝰ: aliȩ quȩq a magistris
nobis inserunt᷑.A. Quas tandẽ istarũ
putas ammã ex eo qͦd amplior fiat adipi-¬
sci: Anne om̃s: R. Non om̃s puto. sedil¬

Expanded text:
aliud est: quis enim hoc non videat esse artis? aliud est: quis enim hoc non videat esse artis? A. Cur, obsecro, artis? an quia didicit? E. Ita vero. A. Quare tibi ergo etiam, si aliud quisque discat, non artis videtur? E. Plane quidquid discitur, artis esse non nego. A. Non ergo ille didicit a parentibus gestum facere? E. Didicit sane. A. Oportet igitur et hoc non animae crescendo amplioris, sed imitatosum hoc concedere. A. Ergo non omne quod discitur artis est, quod nunc concesseras. E. Artis omnino. A. Non ergo ille didicit gestum, quod item non minus dederas. E. Didicit, sed hoc non est artis. A. Atqui tu paulo ante dixisti artis esse quod discitur. E. Age, jam concedo, et loqui et gestum facere, eo quod ea didicimus, artis esse. Tamen aliae sunt artes, quas, dum in alios intendimus, discimus; aliae, quae a magistris inseruntur nobis. A. Quas tandem istarum putas animam, ex eo quod amplior fiat, adipisci? anne omnes? E. Non omnes puto, sed il