comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ animos extulert̃: uidua p̃ cȩteris bellicos
instruit apparatꝰ. & ut discas ñ publicis copiis
domesticas necessitates fuisse subnixas. s dome¬
sticis disciplinis munꝰ publicũ gub̾natũ. domo
ꝓyͥa filiũ ducẽ ꝓducit exercitꝰ. quẽ quasi mat᷑¬
erudũt. quasi iudex p̃posuit. quasi fortis instituit. qͣ¬
si ꝓphetissa uictoriȩ certȩ transmisit. Deniq in mu¬
lieris manu sũmã fuisse uictoriȩ. docet barac filius¬
abinoem dicens. Nisi tu ueneris mecũ ñ ibo. qͥa ñ noui
diem inqua dirigit dñs angłm suũ mecũ. Quanta gͦ
feminȩ istꝰ fortitudo. cui dux dicit exercitꝰ. nͥ tu uene¬
ris ñ iboe Quanta inquã uiduȩ fortitudo. quȩ aꝑicłis
filiũ nec mat̾no reuocat affectu. ĩmo ad uictoriã fi¬
lium studio matris hortat᷑ dicens. qđ in manu mu¬
triumphũ. Huic enĩ ꝓphetiȩ in debbora militauit.
que mystice nobis ortũ surrecturȩ ex gentib

Expanded text:
daeorum animos extulerunt, vidua prae caeteris bellicos daeorum animos extulerunt, vidua prae caeteris bellicos instruit apparatus. Et ut discas non publicis copiis domesticas necessitates fuisse subnixas, sed domesticis disciplinis munus publicum gubernatum, domo propria filium ducem producit exercitus, ut aerudiit, quasi Judex praeposuit, quasi fortis instituit, quasi prophetissa victoriae certae transmisit . 46. Denique in mulieris manu summam fuisse victoriae docet Barach filius dicens: Nisi tu veneris mecum, non ibo; quia non novi diem in qua dirigit Dominus angelum suum mecum . Quanta ergo feminae istius virtus, cui dux dicit exercitus: nisi tu veneris, non ibo? Quanta, inquam, viduae fortitudo, quae a periculis filium nec materno revocat affectu; immo ad victoriam filium studio matris hortatur, dicens quod in manu mutriumphum; huic enim prophetiae in Debbora militavit, quae mystice nobis ortum surrecturae ex gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tute defendi: bellis hinc inde andentib debbora
sibi cuiꝰ regerent᷑ iudicio coaptauert̃. Itaq mul¬
ta milia iuroꝵ. una uidua & in pace rex̃. & ab
hoste defendit. Multi iudices in isrł. s nulla an¬
te udith femina. Multi iudices post iħm. s nul¬
lus ꝓpħa. & idõ lectũ istiꝰ puto e̾ẽ iudiciũ. &
gesta eiꝰ arbitror e̾ẽ. descͥpta. ne mulieres auir¬
tutis officio muliebris sexus infirmitate reuo¬
cent᷑. Uidua popłos regit. uidua ducit exercitꝰ.
uidua duces elegit. uidua bella disponit. man¬
dat triũphos. Nongͦ natura ÷ rea culpȩ. nec in¬
firmitati obnoxia. Strenuos. ñ sexus s uirtus
facit. Ꝙ in pace qͥdem nulla querimonia. nullts
error mulieris inuenit᷑. cũ pleriq ñ mediocriũ
peccatoꝵ auctores popło suo udices extitissent.
Ubi uͦ chananei gens ferox prȩlio. & affluentiũ
copiarũ opima successu. hostiles in popłm iu¬

Expanded text:
tutubi cujus regerentur judicio, cooptarunt. Itaque multa millia 198 virorum una vidua et in pace rexit, et ab hoste defendit. Multi Judices in Israel, sed nulla ante judex femina: multi Judices post Jesum, sed nullus propheta. Et ideo lectum istius puto esse judicium, et gesta ejus arbitror esse descripta; ne mulieres a virtutis officio, muliebris sexus infirmitate revocentur. Vidua populos regit, vidua ducit exercitus, vidua duces eligit, vidua bella disponit, mandat triumphos. Non ergo natura rea est culpae, nec infirmitati obnoxia: strenuos non sexus, sed virtus facit. 45. Et in pace quidem nulla querimonia, nullus error mulieris invenitur: cum plerique non mediocrium peccatorum auctores populo suo Judices exstitissent. Ubi vero Chananaei, gens ferox praelio, et affluentium copiarum opima successu, hostiles in populum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tiores. Nec his tam̃ elata successibꝰ. cui utiq gaude
& exultare licebat iure uictoriȩ.uiduitatis reliqͥt
officiũ. s contẽptis omĩb qui eiꝰ nuptias ambiebant.
uestẽ iocunditatis de posuit. uiduitatis resũpsit.
Nec triũphoꝵ suoꝵ amauit ornatꝰ. illos estimans e̾ẽ
meliores. quib uicia corporis. quã qͥb hostium
uł parilis uł ꝓximȩ fuisse uirtutis nequaquã
dubitandũ uidet᷑. Bona enĩ seges plurimas spicas
fructu refertas ferre consueuit. Nec dubites illã
om̃s. cognoscite alias. & p̃cipue debborã. cuiꝰ nob̾
ꝓdidit script᷑a uirtutẽ. Hȩcenĩ docuit ñ solum
uiri auxilio uiduas ñ egere. uerũ etiã uiris ẽẽ
subsidio. Quȩ nec sexus infirmitate reuocata.
munia uiroꝵ obeunda suscepit. & suscepta cu¬
mulauit. Deniq cũ iudĩ iudicũ regerent᷑ arbi¬
trio. qr uirili ñ poterant uł ȩqͥtate regi uł ur¬

Expanded text:
tiores . 42. Nec his tamen elata successibus, cui utique gaudere tiores . 42. Nec his tamen elata successibus, cui utique gaudere et exsultare licebat jure victoriae, viduitatis reliquit officium: sed contemptis omnibus qui ejus nuptias ambiebant, vestem jucunditatis deposuit, viduitatis resumpsit: nec triumphorum suorum amavit ornatus, illos existimans esse meliores quibus vitia corporis, quam quibus hostium vel parilis, vel proximae fuisse virtutis nequaquam dubitandum videtur; bona enim seges plurimas spicas fructu refertas ferre consuevit. Nec dubites illam, omnes, cognoscite aliquas, et praecipue Debboram, cujus nobis prodidit Scriptura virtutem . 44. Haec enim docuit non solum viri auxilio viduas non egere, verumetiam viris esse subsidio: quae nec sexus infirmitate revocata, munia virorum obeunda suscepit, et suscepta cumulavit. Denique cum Judaei Judicum regerentur arbitrio, quia virili non poterant vel aequitate regi, vel vir
Abbreviated transcription (Latin):
nis uino uiris & sõno sepultis. abstulit uidua
laidiũ. exeruit manũ. bellatoris abscidit caput.
medias hostiũ acies intemerata ꝓcessit. Adũtitis. a
qͥͣntũ nocere mulierib possit ebrietas. quando
ins uina sic soluunt. ut uincant᷑ afeminis:¬
sngͥ uidua temꝑans. casta pͥmũ uino. ut pos
casta ẽẽ. ab adulterio. Nequaquã te ille tẽpta¬
i. si uina ñ tẽptent. Namsi iudith bibisset. dor¬
usset cũ ad ultero. S qr ñbibit. haut difficile ebri¬
sexcitatos. uniꝰ sobrietas & uincere potuit & elu
ne. Nec dexterȩ tantũ hoc opꝰ. s multo maiora¬
si. consilio aut̃ om̃em hostiũ uicit exercitũ.
tpenso enĩ holofernis capite. qđ uiroꝵ c̃sibo ñ
potuit excogitari. suoꝵ erexit animos. hostuĩ fregit.
suos pudore excitans. hostes qͦq t̾rore ꝑcellens. eoq
ñ solũ naturã uicit. s qđ ÷ ampliꝰ fecit uiros etiã for¬

Expanded text:
tis vino viris et somno sepultis abstulit vidua tis vino viris et somno sepultis abstulit vidua gladium, exeruit manum, bellatoris abscidit caput, per medias hostium acies intemerata processit Advertitis igitur quantum nocere mulieribus possit ebrietas, quando viros vina sic solvunt, ut vincantur a feminis vidua, temperans: casta primum a vino, ut possis casta esse ab adulterio. Nequaquam te ille tentabit, si vina non tentent. Nam si Judith bibisset, dormisset cum adultero. Sed quia non bibit; haud difficile ebrios exercitus, unius sobrietas et vincere potuit, et eludere. 41. Nec dexterae tantum hoc opus, sed multo majorisset, consilio omnem hostium vicit exercitum . Suspenso enim Holophernis capite, quod virorum non potuit excogitari consilio, suorum erexit animos, hostium fregit: suos pudore excitans, hostes quoque terrore percellens; eoque  suam vicit, sed quod est amplius, fecit viros etiam for
Abbreviated transcription (Latin):
Duiturnis gͥ merorib & cotidianis roborata ieui¬
nis sc̃a iudith. quȩ scłi oblectam̃ta ñ quęrit.ꝑi¬
culi neglegens. mortisq contẽptu fortior. ut cõ¬
nta strueret doli. uestẽ illã iocunditatis quã ui¬
uente uiro uestire solebat se induit. quasi placi¬
tura uiro si patriã liberaret.S uirũ aliũ uide.¬
lit cui placere querebat. illũ utiq de qͦ dictũ ẽ.
Post meuenit uir qui ante me fageꝰ ẽ. Ꝙ bene con¬
ugales pugnatura resũpsit ornatꝰ. qr monim̃ta
lipentiã p̃dicemꝰ. qđ huiꝰcemodi ÷ cõm̃tata con-¬
siliũ: Potentẽ elegit. ut intẽꝑantiã a se inferio¬
rs arceret. occasionẽ pararet uictoriȩ. Abstinen¬
tȩ meritũ. pudiciciȩ gr̃am reseruauit. Nec cibo
mnimnut legimꝰ maculata nec adulterio. ñ mino¬
mseruatȩ castitatis ex hostib reuȩxit trium
qur: Temꝑantia enĩ uirtꝰ ẽ. feminarũ. Inebri-¬

Expanded text:
Diuturnis igitur moeroribus, et quotidianis roborata jejuDiuturnis igitur moeroribus, et quotidianis roborata jejuniis sancta Judith quae saeculi oblectamenta non quaerit, periculi negligens, mortisque contemptu fortior; ut commenta strueret doli, vestem illam jucunditatis, qua, vivente viro, vestiri solebat, se induit: quasi placitura viro, si patriam liberaret. Sed virum alium videbat, cui placere quaerebat; illum utique, de quo dictum est: Post me venit vir, qui ante me factus est . Et bene conjugales pugnatura resumpsit ornatus; quia monimenta sapientiam praedicemus, quod hujuscemodi est commentata consilium? Potentem elegit, ut intemperantiam a se inferioris arceret, occasionem pararet victoriae. Abstinentiae meritum, pudicitiae gratiam reservavit. Nec cibo enim, ut legimus, maculata, nec adulterio, non minorem servatae castitatis ex hostibus revexit triumpquar? Temperantia enim virtus est feminarum. Inebria
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uera ÷ fortitudo. quȩ naturȩ usũ. sexusi¬
mitatẽ. m̃tis deuotione trans gredit᷑. quał milli
fiat cui nom̃ iudith. q̃ uiros in obsidione fraca
ꝑcussos metu. tabidos fame. sola potuit acollis¬
one reuocare. ab hoste defende. Ca enĩut lesi
ros innumera uiroꝵ milia coegisset. armatis
uenti & de extrema iã sorte tractantib extͣ murũ
pcessic. illo prestantior exercitui quẽ liberauit. & eo
fortior quẽ fugauit. S ut discas maturȩ iuiduitatis
affectũ. seriem ipsã ꝑsequere scripturarũ. Adieb
eñ uiri sui qͥb ille defunctꝰ ẽ. uestẽ iocunditatis
deposuit. meroris assũpsit. ꝑ om̃s dies intenta ie¬
iunio. sabbato tantũ & dñica sacratarũq tẽpori¬
i feriarũ. ñ refectioni indulgens. s religiomi de¬
ferens. Hoc est enĩ. siue manducatis siue bibitis.
in nomine iħu xp̃i agenda omia ẽẽ. ut etiam ipsa
nfectio corporalis sacrȩ religionis cultui deferat᷑.

Expanded text:
usum, sexus infirmitatem, mentis devotione transgreditur: qualis in illa fuit, cui nomen Judith, quae viros obsidione fractos, perculsos metu, tabidos fame, sola potuit a colluvione revocare, ab hoste defendere. Ea enim, ut legimus, rum, intra muros innumera virorum millia coegisset, armatis paventibus, et de extrema jam sorte tractantibus, extra murum processit: et illo praestantior exercitu, quem liberavit; et eo fortior, quem fugavit . 38. Sed ut discas maturae viduitatis affectum, seriem ipsam persequere Scripturarum. A diebus enim viri sui quibus ille defunctus est, vestem jucunditatis deposuit, moeroris assumpsit: per omnes dies intenta jejunio, sabbato tantum, et dominica sacratarumque temporibus feriarum, non refectioni indulgens, sed religioni deferens. Hoc est enim, sive manducatis, sive bibitis, in nomine Jesu Christi agenda esse omnia ; ut etiam ipsa refectio corporalis sacrae religionis cultui deferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Etem̃ p̃ceptũ in subditos fert᷑. consiliũ ami
at. ubi p̃ceptũ ẽ. lex est. Ubi consiliũ. gr̃am
cat. Ꝙ idõ lex iudeis lata est. gr̃a aut̃ electo
reseruata ẽ. Lex ut a naturȩ finib culpȩ
dio demeantes. ad naturȩ obseruantiã pe
frore reuocaret. gr̃a aut̃ ut electos cumstu
tui in euangłio ante p̃scribit᷑ ne homicidi
faciat. ne adult̾ium admittat. ne falsũ
moniũ dicat. Preceptũ enĩ ibi est: ubi ẽ.
a peccati. At uͦ cũ se p̃cepta legis memo¬
t implesse. consiliũ eidẽ dat᷑. ut uendat

Expanded text:
enim praeceptum in subditos fertur, consilium amicis datur. Ubi praeceptum est, ibi lex est: ubi consiliumcet. Et ideo lex Judaeis lata est, gratia autem electioribus reservata est. Lex, ut a naturae finibus culpae studio demeantes, ad naturae observantiam poenae terrore revocaret: gratia autem, ut electos cum stucui in Evangelio ante praescribitur, ne homicidium faciat, ne adulterium admittat, ne falsum testimonium dicat; praeceptum etenim ibi est, ubi est poena peccati. At vero cum se praecepta legis memorasset implesse, consilium eidem datur, ut vendat
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ copiȩ st̃ uiroꝵ. Maritalia his qͦq officia. uł age¬
neris uł a ꝓximis facile solere parari. esse etiã in
eas diuinã miscłiam prõptiorẽ. Ꝙ idõ cũ suppe¬
tere non uideat᷑ causa nubendi studiũ abesse de¬
enim ꝓhibemꝰ scd̾as nuptias. s ñ suademꝰ. Alia est
infirmitatis contẽplatio. alia gr̃a castitatis. Plus
dico. Non ꝓhibemꝰ scd̾as nuptias. s ñ ꝓbamꝰ sepe
cit apłs. s ñ om̃ia st̃ litilia. Ꝙ uinũ bibẽre licet.
s plurimũ ñ decet. Et licet gͦ nub̾e. s est pulchriꝰ
abstinere. Sunt enĩ uancula nuptiarũ. Wltis scire
quȩ uincula: Quȩ sub uiro est mulier. iuiuente ui¬
ro ligata ẽ. legi. Si aHortiis fuerituir: so¬
luta ẽ. alege uiri. Probatũ ẽ. gͥ uinculũ ẽẽ conui
giũ. quo mulier ligat᷑ & soluit᷑. Bonauis amoris
gra. s maior ÷ͥ seruitus. Neq enĩ mulier sui cor¬

Expanded text:
sae copiae sunt virorum: maritalia iis quoque officia vel a gesae copiae sunt virorum: maritalia iis quoque officia vel a generis, vel a proximis facile solere reparari: esse etiam in eas divinam misericordiam promptiorem; et ideo cum suppetere non videatur causa nubendi, studium abesse deenim prohibemus secundas nuptias, sed non suademus. Alia est enim infirmitatis contemplatio, alia gratia castitatis. Plus dico, non prohibemus secundas nuptias, sed non probamus saepe cit Apostolus, sed non omnia sunt utilia . Et vinum bibere licet, sed plurimum non decet. 69. Licet ergo nubere, sed pulchrius est abstinere; sunt enim vincula nuptiarum. Vultis scire tur, quoniam quae sub uiro est mulier uiuente uiro ligata est legi, si autem mortuus fuerit uir, soluta est a lege ugium, quo mulier ligatur et solvitur. Bona mutui amoris gratia, sed major est servitus. Neque enim mulier sui cor
Abbreviated transcription (Latin):
stolatus officiũ in ministeriũ. xp̃i ia̾m robusta sur¬
rexit. Simul qualis eẽ debeat qui xp̃o ministrat
ostendit᷑. Oportet enĩ pͥmo carere uariarũ illece¬
bris uoluptatũ. uitare int̾nũ corporis animiq
languorem. ut corpꝰ & sanguinẽ. xp̃i ministret.
Neq enĩ potest quisquã peccatis suis eger minime¬
q sanus. immortaliũ sanitatũ remedia ministra¬
re. Uide quid agis sacerdos. ne febrienti manu
xp̃i corpꝰ attingas. priꝰ curare. ut ministrare pos¬
occurrere sacerdotibꝰ: quanto magis mundũ ipsũ
illa uidua. qđ sibi ñ peꝑcerim. quando nec mͥpar
co. Surrexit itaq petri inqͥt socrus. & ministra¬
bat illis. Ꝙ bene surrexit. Sacram̃ti enĩ typum
apłica iam gr̃a ministrabat. Propͥum aut̃ ẽ. sur¬
gere xp̃i ministros. iuxca qđ scriptũ ẽ. Surge
ptib egere uiduas quȩ donare consueuerint.
nec subsidio aquib sepe in ꝑiculis maximis defen¬

Expanded text:
stolatus officium in ministerium Christi jam robusta surstolatus officium in ministerium Christi jam robusta surrexit. 203 65. Simul qualis esse debeat qui Christo ministrat, ostenditur; oportet enim primo carere variarum illecebris voluptatum, vitare internum corporis animique languorem, ut corpus et sanguinem Christi ministret. Neque enim potest quisquam peccatis suis aeger, minimeque sanus, immortalium sanitatum remedia ministrare. Vide quid agas, sacerdos, nec febrienti manu corpus Christi attingas. Prius curare, ut ministrare posoccurrere sacerdotibus , quanto magis mundum ipsum illa vidua quod sibi non pepercerim, quando nec mihi parco. 66. Surrexit itaque Petri, inquit, socrus, et ministrabat illis . Et bene surrexit; sacramenti enim typum apostolica jam gratia ministrabat. Proprium est autem surgere Christi ministros, juxta quod scrptibus egere viduas, quae donare consueverint: nec subsidio, a quibus saepe, in periculis maximis, defen
Abbreviated transcription (Latin):
qui sanat᷑ a xp̃o. Opus ÷ ut remediũ adhibeas qđ
acceꝑis. Simul enĩ ut p̃ceptũ ded̾it. cȩcus uidet.
paraliticus ambulat. mutꝰ loquit᷑. surdus audit.
febriens ministrat. lunaticus liberat᷑. Ꝙ tugͥ qͥ
in decore alicuiꝰ rei cupiditate languescis. obsecra
dm si fidẽ defers. nec ullã timeas morã Ubi adest
oratio adest uerbũ. fugat᷑ cupiditas. libido disce¬
dit. Nec confessionis uerearis offensã. ĩ momagis
p̃sume p̃rogatiuã. Incontinenti enĩ quȩ morbo corporis
antea laborabas: xp̃o incipies ministrare. Potest etiã¬
hoc loco uideri petri socrus affectio uoluntatis. ex qua
sibi uelut sem̃ futurȩ posteritatis assũpserat. qđ unicui¬
q uoluntas sua posteritatis est auctor. Ex uoluntate
enĩ sapientia nascit᷑. quã sapiens in matrimonium
asciscit sibi dicens. Proposui gͦ hanc adducere mͥin
coniugiũ. Ergo uoluntas illa quȩ pͥmo uariarũ cu¬
piditatũ estib madefacta languebat. postea ꝑ apo¬

Expanded text:
o. Opus est ut remedium adhibeas, quod acceperis; simul enim ut praeceptum dederit, caecus videt, paralyticus ambulat, mutus loquitur, surdus audit, febriens ministrat, lunaticus liberatur. Et tu igitur quaecumque indecore alicujus rei cupiditate languescis, obsecra Dominum, fidem defer, nec ullam timeas moram. Ubi adest oratio, adest Verbum, fugatur cupiditas, libido discedit. Nec confessionis verearis offensam; immo magis praesume praerogativam: incontinenti enim quae corporis morbo antea laborabas, Christo incipies ministrare. 64. Potest etiahoc loco videri Petri socrus affectio voluntatis, ex qua sibi velut semen futurae posteritatis assumpserat; quod unicuique voluntas sua posteritatis est auctor. Ex voluntate enim sapientia nascitur, quam sapiens in matrimonium adsciscit sibi, dicens: Proposui ego hanc adducere mihi in conjugium . Ergo voluntas illa quae primo variarum cupiditatum aestibus madefacta languebat, postea per apo
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia suȩ nescit attolli. Aliꝰ sacerdoti se of¬
ferre p̃cipit᷑. ut carere imꝑpetuũ lepre possit exu¬
uiis. Solus enĩ m̃tis & animi potest seruare mun-¬
diciã. qui ei sacerdoti se nouit offerre. quẽ ꝓ pec¬
catis nr̃is accepimꝰ aduocatũ. illũ utiq cui dicit᷑.
lues sacerdos inȩt̾nũ scdm ordinẽ melchisedech.¬

Expanded text:
conscientia suae nescit attolli. Alius sacerdoti se ofconscientia suae nescit attolli. Alius sacerdoti se offerre praecipitur, ut carere in perpetuum leprae possit exuviis . Solus enim mentis et animi potest servare munditiam, qui ei sacerdoti se novit offerre, quem pro peccatis nostris accepimus advocatum, illum utique cui dicitur: Tu es sacerdos in
Abbreviated transcription (Latin):
qui oculis nr̃is uenientẽ in hunc mundũ ñ uidimꝰ
xp̃m. uidem᷑ ei dũ facta eiꝰ legimꝰ int̾esse. Ut sic̃
illi quib appropinquabat fidẽ mutuabant᷑ exeo.
ita nobis dugestis eiꝰ credimꝰ appropinquet. Nides
qualia habeat genera sanitatũ. Imꝑat febri.im¬
ꝑat spiritib immundis. Alibi ipse imponit manꝰ.
Non solũ gͥ uerbo. s etiã tactu egros curare con¬
sueuit. Ꝙ tu gͥ quȩ uariis mundi estuas cupidita¬
tibꝰ. ut forma uiri alicuiꝰ capta uł pecunia: ro¬
ga xp̃m. adhibe medicũ. Porrige ei dext̾am cuã.
tangat int̾iora tua dĩ manꝰ. uerbiq cȩlestis gr̃a
interioꝵ uenas scrutet᷑ animoꝵ. Pulset dĩ dext̃a
secreta cordis. Aliis oculos luto illinit ut uideri
possint. creatorq om̃ium docet nos nr̃e memores
deb̾e e̾ẽ nature. & corporis cernere uilitatẽ. Nemo
enĩ magis potest uide diuina. nͥ qui humilitatis

Expanded text:
qui oculis nostris venientem in hunc mundum non vidimus qui oculis nostris venientem in hunc mundum non vidimus Christum, videmur ei, dum facta ejus legimus, interesse; ut sicut illi quibus appropinquabat, fidem mutuabantur ex eo; ita nobis, dum gestis ejus credimus, appropinquet. 62. Vides qualia habet genera sanitatum? Imperat febri, imperat spiritibus immundis, alibi ipse manus imponit. Non solum igitur verbo, sed etiam tactu aegros curare consuevit. Et tu igitur quae variis mundi aestuas cupiditatibus, vel forma viri alicujus capta, vel pecunia, roga Christum, adhibe medicum, porrige ei dexteram tuam, tangat interiora tua Dei manus, Verbique coelestis gratia interiorum venas scrutetur animorum, pulset Dei dextera secreta cordis. Aliis oculos luto illinit , ut videre possint, Creatorque omnium docet nos nostrae memores debere esse naturae, et corporis cernere vilitatem; nemo enim magis potest videre divina, nisi qui humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidia tͥ desint. utinã ñ desit uoluntas. Ne
onsulere liberis dicas. qͥb matrẽ eripis. Est etiã
facultate licet. & ȩtate ñ licet. Cur mat̾nȩ pa¬
t᷑ nuptiȩ int̾ nuptias filiarũ. & plerunq p̾t
ptias: Cur adulta filia discit priꝰ sponsũ ma
generos: Quã indecoꝵ ÷ iuniores hab̾e libe
dolentes uulnera peccatoꝵ medicũ relinqͣmꝰ.
&e dum alienis medem̃ ulceribꝰ: ulcera nr̃a cumulemsꝰ.
Rogat᷑ gͦ hic medicus ne timeas. qr magnꝰ est dñs. &
fortasse ad egram dedignet᷑ uenire. Uenit enĩ ad nos
sepe de cȩlo. nec solũ diuites s etiã pauꝑes solet ꝙ
seruulos pauꝑũ uisitare. Uenit & nunc rogatus ad
dignꝰ memoria. ita dignꝰ desidio. dignꝰ etiã carita¬
te dñice in singłos dignationis affectus. & facta
miranda. Uisitare uiduas ñ dedignat᷑. & tugurũ
uilis penetralia angusta succed̾e. Quasi ds̃ imꝑat.
quasi homo uisitat. Gr̃as euangłio. ꝑ quod etiãnos

Expanded text:
aesidia tibi desint; utinam non desit voluntas! Nec te consulere liberis dicas, quibus matrem eripis. 59. Est etiam quod facultate licet, et aetate non licet. Cur maternae parantur nuptiae inter nuptias filiarum, et plerumque post nuptias? Cur adulta filia discit prius sponsum mageneros? Quam indecorum est juniores habere liberos, dolentes vulnera peccatorum, medicum relinquamus: et dum alienis medemur ulceribus, ulcera nostra cumulemus. Rogatur ergo hic medicus. Ne timeas, quia magnus est Dominus, et fortasse ad aegram dedignetur venire; venit enim ad nos saepe de coelo: nec solum divites, sed etiam pauperes solet et servulos pauperum visitare. Venit et nunc rogatus ad dignus memoria, ita dignus desiderio, dignus etiam charitate Dominicae in singulos, dignationis affectus, et facta miranda. Visitare viduas non dedignatur, et tugurii vilis penetralia angusta succedere. Quasi Deus imperat, quasi homo visitat. 61. Gratias Evangelio per quod etiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
deficiet. usq in diẽ quo dabit dñs pluuiã suꝑ q̾a
munim̃ta uitȩ. fidĩ signacula. dona uirtutũ.¶
sic̃ stillicidia stillantia suꝑ t̃ram: In quo ueters
mysteriũ reserat᷑ hystoriȩ. quo sc̃s gedeon mo

Expanded text:
deficiet usque in diem, quo dabit Dominus pluviam super terram deficiet usque in diem, quo dabit Dominus pluviam super terram munimenta vitae, fidei signacula, dona virtutum. 1sicut stillicidia stillantia super terram ? In quo veteris mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
qua scriptũ ẽ. Lȩtare sterilis quȩ ñ paris. erũpe &
clama quȩ ñ parturis. qm̃ multi filii desertȩ. ma¬
gis quã eiꝰ quȩ ht̃ uirũ. & bene uidua cui benedi¬
citur. ignominiȩ & uiduitatis tuȩ ñ eris memor.
qr ego dñs qui faciote. Et fortasse idõ uidua. quia
amisit qͥdem uirũ scđm corporis passionẽ. s in die
iudicũ filiũ hominis quẽ amisisse uisa ẽ. recept᷑a.
Tempꝰ enĩbreue inquit dereliquite. ut głosiꝰ scilicet
ficdem derelicta seruaret. Hñt itaq om̃s qd̾ imitent᷑
exemplũ. uirgines. nuptȩ. uiduȩ. & fortasse ideo
rilis erat. s partũ suo tẽpore reseruabat. Unde nec
illiꝰ nob uidet᷑ ꝑsona mediocris. qr aridã t̾rã u̾bi
rigauit rore cęlestis. clausũq celũ ñ humana uti¬
q potestate reserauit. Quis enĩ est qui cęlũ potest
cumulus congerat᷑: Neq enĩ humanȩ facultatis
est dicere. hydria farinȩ ñ deficiet. & uas olei non

Expanded text:
erumpe et exclama, quae non parturis; quoniam multi filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Et bene vidua, cui bene dicitur: Ignominiae et viduitatis tuae non eris memor; quia ego Dominus qui facio te . Et fortasse ideo vidua, quae amisit quidem virum, secundum corporis passionem; sed in die judicii, Filium hominis quem amisisse visa est, receptura: Tempus enim breve, inquit, dereliqui te ; ut gloriosius scilicet fidem derelicta servaret. 16. Habent itaque omnes quod imitentur exemplum, virgines, nuptae et viduae. Et fortasse ideo rilis erat, sed partum suo tempore reservabat. 17. Unde nec illius nobis videtur persona mediocris, qui aridam terram, verbi rigavit rore coelesti, clausumque coelum non humana utique potestate reseravit. Quis enim est qui coelum potest cumulus congregatur? Neque enim humanae facultatis est dicere: Hydria farinae non deficiet, et vas olei non
Abbreviated transcription (Latin):
est. iudicate pupillũ & iustificate uiduã: & cur
scriptũ ẽ. patres orphanoꝵ & iudices iuiduarũ:
s roo castimoniȩ & integritati deditas deseremꝰ.
aut etiã condẽpnabuus: At certe ipsis gentilibꝰ
int̃ aras & focos. uenerabilis solet ẽẽ uirgmitas.
Q inquib nulla meritoꝵ est pietas. nulla m̃tis
integritas. in his tam̃ carnis uirginitas p̃dicat᷑.
lꝓphanis gͥ cerimoniis uirgines nemo ꝓhibebit.
abȩccłia dĩ uirginitas arcebit᷑: Illic cogunt᷑
quod ñ docent᷑. hic int̾dicit᷑ qđ ñlicet ñ docerie
llic premiis reuocat᷑ anuptiis. hic ad nuptias
oartabunt᷑ : Iniuriis illic iolentia fic ut ca¬
nant᷑. hic fiet uolentia neꝓfiteant᷑: Ꝙ potest
ẽ patientia sacerdotũ. ut ñ uł morte oblata
uita necesse est integritatis sacrificiũ uindicet᷑:
onsid̾ate qr uirgines pre apłis resurrectionẽ
ñi uidere meruerunt. Certe hoc ep̃ docuit
odierna quȩ decursa ẽ. lectio. Nã cũ in no¬

Expanded text:
 justificate viduam ? Et cur scriptum est: Patris orphanorum, et judicis viduarum ? Ergo castimoniae et integritati deditas deseremus, aut etiam condemnabimus? 13. At certe ipsis gentilibus inter aras et focos venerabilis solet esse virginitas: et in quibus nulla meritorum est pietas, nulla mentis integritas; in iis tamen carnis virginitas praedicatur. A profanis igitur ceremoniis virgines nemo prohibebit, ab Ecclesia Dei virginitas arcebitur? Illic coguntur, quod non docentur: hic interdicitur, quod non licet non doceri? Illic praemiis revocantur a nuptiis, hic ad nuptias coarctabuntur injuriis? Illic violentia fit, ut capiantur: hic fiet violentia, ne profiteantur? et potest esse patientia sacerdotum, ut non vel morte oblata, si ita necesse est, integritatis sacrificium vindicetur? 14. Considerate quia virgines prae apostolis resurrectionem Domini videre meruerunt. Certe hoc docuit hodierna quae decursa est lectio; nam cum in no
Abbreviated transcription (Latin):
a medicũ alios peccatores. Egrienĩ. nͥ adeos ali¬
ã precib medicus fuerit inuitatꝰ. ꝓse rogare
nposit. In firma ẽ. caro. mens egra est. & pecca¬
n uinculis impedita. Ad medici illiꝰ sedem. de
npotest explicari uestigiũ. Obsecrandi sunt
cnere patrociniũ uindicare. Posst̃ ꝓpeccatis

Expanded text:
 medicum alios precatores. Aegri enim nisi ad eos aliorum precibus medicus fuerit invitatus, pro se rogare non possunt. Infirma est caro, mens aegra est, et peccatorum vinculis impedita, ad medici illius sedem debile non potest explicare vestigium. Obsecrandi sunt pignore patrocinium vindicare. Possunt pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ eos int̾cessores nr̃ȩ infirmitatis adhib̾e.
osi infirmitatẽ corporis etiã cũ uincerent co¬
ouert᷑. Inuenit gͦ petri socrꝰ qui ꝓse rogarent.
tuuidua inuenis qui ꝓ te supplicent. si quasi
hre uidua & desolata indm̃ sp̃ualib instes ob¬
acionib. insistas orationibꝰ. afficias corpꝰ tuũ
asi cotidie moriens ut moriendo reuiinscas.
nas delicias. ut etiã egra saneris. Nã quȩ in
hubendi. habes qui ꝓte int̾cedant. Ne dixeris.
ficuta sum. Quȩrela nupturȩ est. Ne dixeris.
asum. Castitas solitudinẽ quęrit. pudica secre¬
n impudica conuentũ. S negotiũ habes. ha
& int̾cessorẽ. Aduersariũ uereris. apud
cem ꝓ te dñs int̾uenit dicens. iudi

Expanded text:
 eos intercessores nostrae infirmitatis adhibere, quia ipsi infirmitates corporis, etiam cum vincerent, cognoverunt. 56. Invenit ergo Petri socrus qui pro se rogarent. Et tu, vidua, invenis qui pro te supplicent: 201 si quasi vere vidua et desolata in Deum speres, instes obsecrationibus, insistas orationibus, afficias corpus tuum quasi quotidie moriens, ut moriendo reviviscas: fugias delicias, ut etiam aegra saneris: Nam quae in  tibi causa nubendi, habes qui pro te intercedant; ne dixeris: Destituta sum. Querela nupturae est. Ne dixeris: Sola ego sum. Castitas solitudinem quaerit: pudica secretum, impudica conventum. Sed negotium habes: habes et intercessorem. Adversarium vereris: apud judicem pro te Dominus intervenit dicens: Judicate
Abbreviated transcription (Latin):
sibi głȩ gr̃am cõparauit: Habet gͥ uidua bonãs
mendationis materiã. ut dũ uirũ luget. fleatsa
At in promptu sint lacrimȩ redẽptrices. dũ ipe¬
dunt᷑ mortuis uiuentib ꝓfuturȩ. Paratꝰ ÷ me¬
tudini animȩ fletꝰ oculoꝵ. Miscdiam conciliat.
borẽ minuit. dolorẽ alleuat. seruat pudorẽ N
iã misera sibi uidet᷑ quȩ consolationẽ in lacri
ht̃. in quib sc̃ caritatis stipendia & pietatis osfiꝙ¬

Expanded text:
sibi gloriae gratiam comparavit? 36. Habet igitur vidua bonam sibi gloriae gratiam comparavit? 36. Habet igitur vidua bonam commendationis materiam, ut dum virum luget, fleat saeculum: ac in promptu sint lacrymae redemptrices, dum impenduntur mortuis, viventibus profuturae. Paratus est moestitudini animae fletus oculorum: misericordiam conciliat, laborem minuit, dolorem ablevat, servat pudorem; nec jam misera sibi videtur, quae consolationem in lacrymis habet, in quibus sunt charitatis stipendia et pietatis offi
Abbreviated transcription (Latin):
dua egere ñ nouit. & si fessȩ fuerit ȩtatis & supor¬
mȩ pauꝑtatis: eruditionis tam̃ suȩ solet habere
mercedẽ. & si ꝓ ximi defuerint: inuenit tam̾ex¬
traneos qui matrẽ colant. reuereant᷑ parentẽ.
paruisq alim̃toꝵ sũptib mercedẽ cupiant sue
cõm̃dationis ad quirere. Plus enĩ uiduȩ rependim
merita. Nam cibos quęrit. sũptus impenditd
tristes uidet᷑ ducere dies. & lacrimis tempꝰexig¬
re. Hoc beatior qđ ꝑpetua sibi gaudia exiguis fe¬
tib emit. pariuisq mom̃tis tempora adquirit
ȩterna. Quib benedicit᷑. Beatȩ tristes. ipse enu
ridebitis. Quis gͥ falsas p̾sentiũ imagines gaud¬
orum. futurȩ securitatis p̃ferat uoluptati: An
despicabilis nob̾ auctor uidet᷑ ille dñici corporis
auctor electꝰ. qui cinerẽ sic̃ panẽ manducabat
& potũ cũ fletu miscebat. & uesꝑtinis lacrimis
matutinȩ sibi lȩticiã redẽptionis ad quirebat:
Undegͥ plurimũ gaude meruit ñͥ qi plurimũ

Expanded text:
dua egere non novit: et si fessae fuerit aetatis, et supremae paupertatis, eruditionis tamen suae solet habere mercedem. Etsi proximi defuerint, invenit tamen extraneos qui matrem colant, revereantur parentem, parvisque alimentorum sumptibus mercedem cupiant suae commendationis acquirere; plus enim viduae rependunt merita. Nam cibos quaerit, sumptus impendit. 35. Sed tristes videtur ducere dies, et lacrymis tempus exigere. Hoc beatior, quod perpetua sibi gaudia exiguis fletibus emit, parvisque momentis tempora acquirit aeterna. Quibus bene dicitur: Beatae tristes, ipsae enim ridebitis . Quis igitur falsas praesentium imagines gaudiorum, futurae securitatis praeferat voluptati? An despicabilis nobis auctor videtur, ille Dominici corporis auctor electus, qui cinerem sicut panem manducabat, et potum cum fletu miscebat, et vespertinis lacrymis matutinae sibi laetitiam redemptionis acquirebat ? Unde igitur plurimum gaudere meruit, nisi quia plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
illa uidet᷑ noemi. quȩ uiduitatẽ suã messis mani¬
pulis sustentabat alienȩ. quã euo grauẽ alebat¬
uiduarũ ꝓficit. ut ita instituant nurus suas. qͦ
possint in his maturȩ hab̾e subsidiũ senectutis. &
quasi stipendiũ magisterii. mercedẽ qͦq suȩ caꝑe
disciplinȩ. Etenĩ qui bene instituerit. bene erudie¬
rit nurũ suam. ruth ei deesse ñ pocerit. quȩ udn¬
tatẽ socrus pat̾nȩ domui p̃ferat. & siuir qͦq ens
mortius fuerit. ñ relinquat tam̃. alat in opẽ. si¬
let᷑ merentẽ. nec dimissa discedat. Nescit enĩ eg¬
re optima disciplina. Sic illa noemi duob desfa¬
ta filiis & marito. quȩ fructꝰ fecunditatis amisera
pietatis emolum̃ta non ꝑdidit. Nã & solatiũ me.¬
roris. & subsidiũ pauꝑtatis inuenit. Uidetisgͥ s¬

Expanded text:
illa videtur Noemi, quae viduitatem suam messis maniilla videtur Noemi, quae viduitatem suam messis manipulis sustentabat alienae, quam aevo gravem ratiam proficit viduarum, ut ita instituant nurus suas, quo possint in his maturae habere subsidium senectutis; et quasi stipendium magisterii, mercedem quoque suae capere disciplinae. 195 Etenim quae bene instituerit, bene erudierit nurum suam, Ruth ei deesse non poterit, quae viduitatem socrus paternae domui praeferat: et si vir quoque ejus mortuus fuerit, non relinquat tamen, alat inopem, soletur moerentem, nec dimissa discedat: nescit enim egere optima disciplina. Sic illa Noemi duobus destituta filiis et marito, quae fructus fecunditatis amiserat, pietatis emolumenta non perdidit; nam et solatium moeroris, et subsidium paupertatis invenit Ruth
Abbreviated transcription (Latin):
iugi exercens labore pensa temporibꝰ. & pudiciciȩ
questuosȩ ꝑuigili oꝑe mercedẽ congregans. ut in¬
temeratũ defuncti coniugis cubile custodiat. a¬
lere dulces liberos possit. ministrare pauꝑibus.
Hȩc est preferenda diuitibꝰ. hȩc est quȩ xp̃i iudi¬
ciũ nontimebit. Hanc emulamini filiȩ. Bonũ
est enĩ emulari. in bono sẽꝑ. Emulamini meliora
cũ ad gazophilatiũ accedit. S de bonoꝵ oꝑum
mercedibꝰ. stipẽ putatis egentib conferendam.
Quantũ ẽ. ut hȩra tua conferas. & xp̃i corpꝰ adqͥ¬
ras. Noli gͦ uacua ꝓdire inconspectũ dñi dĩ tui.
uacua miscđiȩ. uacua fidei. uacua castitatis. Non
enĩ inanes dñs. s uirtutib opimas spectare ib̾c
& laudare consueuit. Uideat te adolescentula la¬
borantẽ. uideat ministrantẽ. Hȩc est enĩ merces
quã dõ debes. ut de aliarũ qͦq ꝓfectib mercedẽ
tuã dõ conferas. Nulla merces dõ melior. quã ea

Expanded text:
jugi exercens labore pensa temporibus, et pudicitiae jugi exercens labore pensa temporibus, et pudicitiae quaestuosae pervigili opere mercedem congregans; ut intemeratum defuncti conjugis cubile custodiat, alere dulces liberos possit, ministrare pauperibus. Haec est praeferenda divitibus: haec est quae Christi judicium non timebit. 32. Hanc aemulamini, filiae: Bonum est enim aemulari in bono. Aemulamini meliora cum ad gazophylacium accedit, et de bonorum operum mercedibus stipem putatis egentibus conferendam. Quantum est igitur ut aera tua conferas, et Christi corpus acquiras! Noli ergo vacua prodire in conspectum Domini Dei tui, vacua misericordiae, vacua fidei, vacua castitatis; non enim inanes Dominus, sed virtutibus opimas spectare Jesus et laudare consuevit. Videat te adolescentula laborantem, videat ministrantem. Haec est enim merces quam Deo debes, ut de aliarum quoque profectibus mercedem tuam Deo conferas. Nulla merces Deo melior, quam ea
Abbreviated transcription (Latin):
atq iusticia. Thesaurꝰ tuus. intellectꝰ bonꝰ. Quał
ille thesaurus fuit: de quo magoꝵ uiri. aurum.
gis potentiã declarantes. dm̃ thure uenerantes.
myrra resurrectionẽ corporis confitentes. Habes
& tu thesaurũ hunc si inte reqͥras. Habemꝰ enim
thesaurũ inuasis fictilibꝰ. Habes aurũ qd c̃feras.
Non enĩ renitentis metalli p̃ciũ de te ads exigit. sed
illud aurũ quod in uidicũ die nequeat ignis exu¬
rere. Nec dona p̾ciosa deposcit. s odorẽ fidei quẽ
altaria tui cordis exalent. & religiosȩ m̃tis spiret
affectus. Ex hoc gͥ thesauro ñ solũ magoꝵ triamu¬
nera. s etiã duo uiduȩ hȩ̨ra ꝓmunt᷑. In qͥb integra
cȩlestis imago regis esfulgeat. splendor głȩ eiꝰ et
imago substantiȩ. Bona & illa plane laboriosa
stipendia castitatis quȩ de suo oꝑe cotidianoq
penso conferat uidua. nocturnis parit᷑ ac diuris

Expanded text:
atque justitia est, thesaurus tuus intellectus bonus: quasi atque justitia est, thesaurus tuus intellectus bonus: quasi ille thesaurus 194 fuit, de quo magorum viri, aurum, gis potentiam declarantes, Deum thure venerantes, myrrha resurrectionem corporis confitentes. Habes et tu thesaurum hunc, si in te requiras: Habemus enim thesaurum in vasis fictilibus . Habes aurum quod conferas; non enim renitententis metalli pretium de te Deus exigit, sed illud aurum quod in judicii die nequeat ignis exurere. Nec dona pretiosa deposcit, sed odorem fidei, quem altaria tui cordis exhalent, et religiosae mentis spiret affectus. 31. Ex hoc igitur thesauro non solum magorum tria munera, sed etiam duo viduae aera promuntur, in quibus integra coelestis imago regis effulgeat, splendor gloriae ejus, et imago substantiae. Bona et illa plane laboriosa stipendia castitatis, quae de suo opere, quotidianoque penso, conferat vidua, nocturnis pariter ac diurnis
Abbreviated transcription (Latin):
sudat. exmaniuit tam̃ dolia diuitũ siccitas. cũ
uiduȩ pauxillulũ oleariũ redundarit. Nongͦ
quid fastidio expuas. s qͣntũ deuotione confe¬
ras estimandũ ẽ. Deniq nulla plus tribuit. quã
illa quȩ de filioꝵ alim̃tis pauit ꝓpħam. Ꝙ idõ qr
nulla plus contulit: nulla plus meruit. Hȩc mo¬
ralit̃. Nec mystice tam̃ despexeris hanc mulierẽ
ingazofilatiũ duo era mittentẽ. Magna plane
femina. quȩ diuino udicio meruit om̃ib ante¬
ferri. Ne forte illa sit. quȩ de fide sua ad subsi¬
dium hominũ duo testam̃ta contulerit. & ideo
nulla plus fecit. nec qͥsquã hominũ qͣntitatem
potuit collationis eiꝰ ȩquare. quȩ fidẽ cũ mi¬
scdia copulauit. Ꝙ tu gͥ quȩcunq uitã studio
uiduitatis exerces: ne dubites ad gazofilatiũ
illa quȩ thesauro suo integrã regis imaginẽ ꝓfert.
Thesaurꝰ tuus. sapientia. Ihesaurus tuus. castitas

Expanded text:
sudat. Exinanivit tamen dolia divitum siccitas, cum sudat. Exinanivit tamen dolia divitum siccitas, cum viduae pauxillulum olearium redundarit . Non ergo quid fastidio exspuas, sed quantum devotione conferas, aestimandum est. Denique nulla plus tribuit, quam illa quae de filiorum alimentis pavit prophetam. Et ideo quia nulla plus contulit, nulla plus meruit. Haec moraliter. 29. Nec mystice tamen despexeris hanc mulierem in gazophylacium duo aera mittentem. Magna plane femina, quae divino judicio meruit omnibus anteferri. Ne forte illa sit quae de fide sua ad subsidium hominum duo testamenta contulerit; et ideo nulla plus fecit. Nec quisquam hominum quantitatem potuit collationis ejus aequare, quae fidem cum misericordia copulavit. Et tu igitur quaecumque vitam studio viduitatis exerces, ne dubites ad gazophylacium illa quae de thesauro suo integram Regis imaginem profert. Thesaurus tuus sapientia, thesaurus tuus castitas
Abbreviated transcription (Latin):
reuocari. qr lib̾alitas non cumulo patrimonii sed
largitatis definit᷑ affectui. Deniq dnica uoce illa
uidua omib antefert᷑. de qua dictũ ẽ. Uidua hȩc
plus om̃ib misit. In quo moralit̃ dñs instituit uni¬
uersos. nequis acollatione minsterii pauptatis
pudore reuocet᷑. ne sibi diuites blandiant᷑. quod
plus uideant᷑ conferre quã pauꝑes. Uberior ÷ enĩ
nũmus ẽ paruo quã thesaurus e maximo. qͥa non
qͣntũ detur. s qͣntũ resideat expendit᷑. Nemo plus
osam ꝑhumũ trahens uestẽ. quasi inferior tuis
& parua diuitus honorari desideras. qr inopem
collatione uicisti. & flumina suꝑfluunt cũ re¬
dundant. gratior tam̃ haustꝰ ẽ riuulo est. Spu¬
mant& musta dũ feruent. nec dãnũ putat agri¬
cola qđ effluxerit. Gemtib areis. dũ cedit᷑ mes¬
sis frum̃ta dissiliunt. s deficientib mefsib ñ
deficiet hydria de farina. & plena olei testa de¬

Expanded text:
revocari; quia liberalitas non cumulo patrimonii, sed revocari; quia liberalitas non cumulo patrimonii, sed largitatis definitur affectu. Denique Dominica voce illa vidua omnibus antefertur, de qua dictum est: Vidua haec plus omnibus misit . In quo moraliter Dominus instituit universos, ne quis a collatione ministerii, paupertatis pudore revocetur: nec sibi divites blandiantur, quod plus videantur conferre quam pauperes. Uberior est enim nummus e parvo, quam thesaurus e maximo; quia non quantum detur, sed quantum resideat, expenditur. Nemo plus osam per humum trahens vestem, quasi inferior tuis et parva divitiis, honorari desideras, quia inopem collatione vicisti? Et flumina superfluunt, cum redundant; gratior tamen haustus e rivulo est. Spumant et musta dum fervent, nec damnum putat agricola quod effluxerit. Gementibus areis, dum caeditur messis, frumenta desiliunt: sed deficientibus messibus, non deficit hydria de farina, et plena olei testa de
Abbreviated transcription (Latin):
intatẽ grauitatis. uelam̃ pudoris. q̃ deuotionẽ
nimpediat. religionẽ augeat. Aduertimꝰ enĩ
sequentibꝰ. quia quot annis indie solenni paschȩ
maria cũ ioseph ierłm petebat. ubiq impi¬
adeuotio. ubiq assiduus uirgini comes pudo
adiungit᷑. Nec inflat᷑ dñi mat̾. quasi secura
meritis. s quo meritũ magis agnouit. eõ uotũ
tiꝰ ex soluit. officiũ copiosius detulit. mumus
ne locum sinistrȩ relinquatis opinioni. quȩ pudiciciȩ
testimoniũ habetis in solis moribꝰ. Uirgo enĩ licet
in ea qͦq maior sit moꝵ p̃rogatiua quã corporis ca¬
lumnia: tam̃ integritatẽ carnis adiurat. Uidua q̃
ꝓbandȩ subsidiũ uirginitatis amiserit. non uoce
obstetricis. s insuis morib ht̃ castitatis examen.
Docuit gͥ scriptura quã attentꝰ uiduȩ ẽẽ. debeat
& religiosus affectus. Docuit etiã in libro eodem
s alio loco quã miscłem in pauꝑes & liberalẽ
ẽẽ conueniat. nec pauꝑtatis deb̾e contẽplatione

Expanded text:
turitatem gravitatis, velamen pudoris, quae devotionem non impediat, religionem augeat. Advertimus enim ex sequentibus quia quotannis in die solemni Paschae sancta Maria cum Joseph Hierusalem petebat . Ubique impigra devotio, ubique assiduus Virgini comes pudoris adjungitur. Nec inflatur Domini mater, quasi secura de meritis: sed quo meritum magis agnovit, eo votum uberius exsolvit, officium copiosius detulit, munus ne locum sinistrae relinquatis opinioni, quae pudicitiae testimonium in solis habetis moribus! Virgo enim, licet in ea quoque major sit morum praerogativa quam corporis, calumniam tamen integritate carnis abjurat; vidua, quae probandae subsidium virginitatis amiserit, non in voce obstetricis, sed in suis moribus habet castitatis examen. Docuit igitur Scriptura quam attentus viduae esse debeat et religiosus affectus. 193 CAPUT V. Lsed alio loco, quam misericordem in pauperes et liberalem esse conveniat, nec paupertatis debere contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
ne possit. Itagͥ uirginitatẽ p̃dicauimꝰ. ut iu¬
uas non reiceremꝰ. Ita uiduas honoramꝰ. ut suus
onos conugio reseruet᷑. Non nr̃a hoc p̃cepta s
uuna testimonia docent. Reminiscam᷑ itaq
uẽadmodũ maria. quẽ admodũ anna. quẽ ad¬
odũ susanna laudent᷑. S q̃m ñ laudes earũ tan¬
immodo p̃dicande st̃. s disciplinȩ etiã st̃ sequen¬
: reminiscam ubi susanna. ubi anna. ubi ma¬
a sint reꝑtȩ. &. aduertamꝰ quẽ ad modũ singłe
tis laudib p̃dicent᷑ & ubinã cõmemorent᷑.¬

Expanded text:
am possit! Ita igitur virginitatem praedicavimus, ut viduas non rejiceremus: ita viduas honoramus, ut suus honos conjugio reservetur. Non nostra hoc praecepta, sed divina testimonia docent. 24. Reminiscamur itaque quemadmodum Maria, quemadmodum Anna, quemadmodum Susanna laudentur. Sed quoniam non laudes earum tantummodo praedicandae sunt, sed disciplinae etiam sunt sequendae, reminiscamur ubi Susanna , ubi Anna , ubi Maria sint repertae: et advertamus quemadmodum singulae aptis laudibus praedicentur, et ubinam commorent
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. & irriguũ sacri sangiunis uiolaria bibant
fontẽ. Wlgo hoc ferunt. quod uelis ꝓlixe facere. ali¬
quando ne feceris. Debet ẽẽ. aliqͥd qđ quadragesime
dieb addat᷑. & ita nichil ostentationis causa fiet.s
religionis. Oratio qͦq nos dõ crebra cõm̃dat. Sienim
ꝓpħa dicit. septies in die laudẽ dixitͥ. qͥ regnierat
necessitatib occupatꝰ: quid nos facere oportet qui
legimꝰ. uigilate & orate ne intretis intẽptationẽ:
Certe solennes orationes cũ gr̃arũ accione st̃ deferen¬
dȩ. cũ e somno surgimꝰ. cũ ꝓdimꝰ. cũ cibũ paramꝰ su¬
mere. cũ sũpserimꝰ. & hora incensi. cũ deniq cu
oratione dñica frequenti contexas uice. uł cũ euigila¬
ueris. uił antequã corpꝰ sopor irriget. ut te inipso qͥ¬

Expanded text:
mentis, et irriguum sacri sanguinis violaria bibant mentis, et irriguum sacri sanguinis violaria bibant fontem. Vulgo hoc ferunt: Quod velis prolixe facere, aliquando ne feceris. Debet esse aliquid, quod Quadragesimae diebus addatur: sed ita, ut nihil ostentationis causa fiat, sed religionis. 18. Oratio quoque nos Deo crebra commendet. Si enim propheta dicit: Septies in die laudem dixi tibi , qui regni erat necessitatibus occupatus; quid nos facere oportet, qui legimus: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem ? Certe solemnes orationes cum gratiarum actione sunt deferendae, cum e somno surgimus, cum prodimus, cum cibum paramus sumere, cum sumpserimus, 179 et hora incensi, cum denique cuoratione Dominica frequenti contexas vice, vel cum evigilaveris, vel antequam corpus sopor irriget
Abbreviated transcription (Latin):
& ne meridiano sole urat᷑ explorat. Agrũ qͦq uicib
exercet. uł si ñ patit᷑ ociosũ diuersa alt̾nat semina.
mutatis ut fȩtib arua requiescant. Tu qͦq uirgo ue.¬
terana pectoris tui colles diuersis saltẽ seminib se¬
re. nc̃ alimoniis mediocribꝰ. nc̃ ieiuniis parcioribꝰ.
lectione. oꝑe. p̃ce. ut mutatio laboris inducie sint
quietis. Non totꝰ messẽ generat ager. Hinc de colli¬
b iuneta consurgunt. illuc purpurascentes cernas
oliuas. hic olentes rosas. Sepe etiã relictis aratris.
ipse ualidꝰ agricola digito solũ scalpit ut florem de¬
ponat radicis. & asꝑsis manib quib luctantes int̾
uineta flectit uuencos. mollit̾ ouiũ pressat ub̾a.
Co quippe melior ager est. qͦ numerosior fructus.
Ergo & tu boni agricolȩ exemplũ secuta. ñ pennib
ieiunus tanquã depressis uomerib humũ tuam
findas. floreat in hortis tuis rosa ꝑudoris. lilium

Expanded text:
et ne meridiano sole uratur, explorat. Agrum quoque vicibus et ne meridiano sole uratur, explorat. Agrum quoque vicibus exercet: vel si non patitur otiosum, diversa alternat semina, mutatis ut fetibus arva requiescant. Tu quoque, virgo veterana, pectoris tui colles diversis saltem seminibus sere, nunc alimoniis mediocribus, nunc jejuniis parcioribus, lectione, opere, prece; ut mutatio laboris induciae sint quietis. 17. Non totus messem generat ager. Hinc de collibus vineta consurgunt, illic purpurascentes cernas olivas, hic olentes rosas. Saepe etiam relictis aratris, ipse validus agricola digito solum scalpit, ut florum deponat radices: et asperis manibus quibus luctantes inter vineta flectit juvencos, molliter ovium pressat ubera. Eo quippe melior ager est, quo numerosior fructus. Ergo et tu boni agricolae exemplum secuta, non perennibus jejuniis tamquam depressis vomeribus humum tuam findas. Floreat in hortis tuis rosa pudoris, lilium
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uirtute adęquasti. s etiã emulatione uicisti.
Nanq ieuiniũ in p̃ceptis habemꝰ. s singłoꝵ dierũ.
tu aut̃ multiplicatis noctib ac dieb inmimera tẽ¬
pora sine cibo transigis. Ꝙ si quando rogaris ut cibũ
sumas. paulisꝑ deponas codicem: respondeas ilico. non
inpane solo uiuit homo. s in om̃i uerbo di. Ipsi epula¬
rumusus cibis obuus utendi fastidio. Ienimũ desidet᷑.
potus e fonte. fletus in p̃ce. sonꝰ in codice. Hec iumorib
conuenire annis. donec mens eu natura canescet. Ast
ubi domiti tropheũ corporis uirgo sustulerit: modan¬
dum labori. ut magistra sub pari seruet᷑ etate. Cito
fecundis onerata palmitib emeritȩ ȩtatis uitis cre¬
pat. nͥ aliqͣndo reprimat᷑. Cadẽ tam̃ donec ad olescat
exuberet. inueterata plantet᷑ ne siluescat sarm̃tis.
aut fetunimio exanimata moriat᷑. Bonꝰ agricola opti¬
mam uitẽ & forti trȩ cohibet & defendit a frigore.

Expanded text:
solum virtute adaequasti, sed etiam aemulatione vicisti. solum virtute adaequasti, sed etiam aemulatione vicisti. Namque jejunium in praeceptis habemus, sed singulorum dierum: tu autem multiplicatis noctibus ac diebus, innumera tempora sine cibo transigis; et siquando rogaris ut cibum sumas, paulisper deponas codicem, respondes illico: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Ipse epularum usus cibis obviis; ut edendi fastidio jejunium desideretur: potus e fonte, fletus in prece, somnus in codice. 16. Haec junioribus convenere annis, donec mens aevi matura canesceret: ast ubi domiti trophaeum corporis virgo sustulerit, moderandum labori, ut magistra suppari servetur aetati. Cito fecundis onerata palmitibus emeritae aetatis vitis crepat, nisi aliquando reprimatur. Eadem tamen donec adolescit, exuberet, et inveterata putetur; ne silvescat sarmentis, aut fetu nimio exanimata moriatur. Bonus agricola optimam vitem et fotu terrae cohibet, et defendit a frigore,