comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ne gotio liberir
hoc quod amant. inten¬
danc. Nonẽ itaque
in ordinatur alũ magis no¬
uerint populis uifurre
meriti ꝑuerre gimen
surcepirre pontificir
Nam promeritis plebi¬
um dis potutur ado uita
sectorum : Examolo
dauid peccati. : ad conpa¬
roctionẽ principum : qui
& merito plebis p̃ua¬
ri cantur: onotia
damnantur cham. filinoe
quis uorũ p̃poritorum
culpas in publico produnt
sicut cham quipatris. pu¬
denda non operuit: secs
deris a monstrt uit. Habitu¬
ri sẽ meritum & iaph&
quir euerenter. operiunt
que patres suos & cessise
cognoscunt sit amen
patrum facta non diligant:
s etstantũ operi ant nec imi¬
tentur: Namrunt quiꝓ
prepositos suos ꝑ uerse iudi¬
cant̃. dũ terrenis¬
ꝗ pe intentos siuel parũ iã
ipriderp̃italib: cogita uerunt
Rectores ergo iudicandi ado
sunt ⁊arur autẽ rub ditis:
nequaquã iudi candirunt:
Ex emplo dñ quiꝑre uenden¬
ter columbas & nũ mulano
&rit rector tunc erit ar¬
guendus asubditis. Pro

Expanded text:
te negotio, liberius te negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenisesse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorrit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro
Abbreviated transcription (Latin):
ruptorer uero morũ ꝓ¬
prie nor ipror decipiunt
Sm̃ diuitiae hominũ morer
eorumsunt: QDultũ es¬
go distant dã namorũ adam¬
nistẽ porelium rerũ  dum
ista& tranorrint: mores
uero in nobis: xxxuii
de prepositis carna¬
LIBUS
suidentia plerũ¬
que diuini consihi
ordinantur p̃posti
mundana& & teriorit sec¬
tanter ut dum temporit¬
lib: reb: setotos inpen¬
dunt p̃itales & uitior enuitã
contemplationis & erce¬
ant: Quiadurtrunt qui&¬
prouida sepedr̃ curu
deditos recuribus ad
sus ceptionem regiminis.
Et dũ hu ꝯteriora sine
tȩdio procurnt spr̃ta¬
les rebur interioribus
s ine in pedimento rerũ
ter raenarum dererui¬
ant : Dĩ ergo orinẽ
ac cur rat: aquo institu¬
untur qui ep̃r condem¬
nat:  dum minur sp̃itaba
sed magisferre naset¬
tantur: Ex diuini enĩ
tabet nac uli drporitio¬
ne obuniurtar mundife¬
rendar & turbiner quor¬
dam institui epis copor
seculanb: curis in ris¬
tentes: Ut hu quiinte¬
riur suꝑnadef iderent
uulloterreno obristen¬

Expanded text:
ruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nobis. CAPUT XXXIX. De praepositis carnalibus. 1. Providentia plerumque divini consilii ordinantur praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiProvidet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsisten
Abbreviated transcription (Latin):
trantib patent prauis au¬
tem at que saꝑbis claudun¬
eloqia in lectione arrogan¬
tam̃ clausa atq occultar̃
Dũ sermodĩ fidelib luxst
repbis autẽ acsuꝑbis qo da
modo tenebrescit: Qun¬
deilli inluminantur in¬
deisticȩ cantur:¬

Expanded text:
ntibus patent: pravis autem atque superbis clauduneloquia in lectione arrogantamen clausa atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibus lux est, reprobis autem ac superbis quodam modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur
Abbreviated transcription (Latin):
leriq: scientiã accep¬
tã scripturarũ ñ ad
digłãm sedad suã laudẽ
utuntur dũ& ipsa scien¬
cia & tolluntur: & ibi
peccant: ubi peccatamn¬
daredebuerant : Non
nũ quã consecuntur le¬
gen do ꝑfectã scientiã
arrogantaer: Nãquã¬
uis sapientes insuꝑficie
uideantur medullitur
tam̃ ueritatis arcana ñ
tangunt. qui a suꝑbiȩ nube
prepediuntur: Sẽꝑ enĩ
suꝑbilegunt qͥe runt&
nũ quã inueniunt : Diui¬
ne legis pena rabilia hu¬
milib & beneaddm̃ in

Expanded text:
lerique, scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum in
Abbreviated transcription (Latin):
crudeliuul nere ꝑimun:
Non est arbitriinn co¬
gitationisprauȩ
suggestionibus prȩue¬
nire: Iacere autem
inanimo cogitationũ
nrũe adtin& uolunta¬
ti Illud ergo adcul¬
pam non redigitur:
istud culpeꝓpriue in
putatur:

Expanded text:
crudeli vulnere perimunt. 5. Non est arbitrii nostri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitasdicitur: quod a¬
opere geritur: celiud
iniustitia: quod cogitati¬
usautẽ actioresecanda
est. postea cogitatior̃
Oriur prauaopera post¬
madum defideria : Vi¬
ossimautẽ. & acogitati¬
oneopera ꝓcedunt &¬
aboperecogitationas¬
pere malo quisq: uac&..
ꝓsolius tamen prauȩ cogi¬
tationis malitia non
erit in nocens: Vnde
auferte inquid malum
cogitationũ ur̃arũ abo¬
culisme is: Nonenim
solũ factis sed & cogi¬
tationibus delinquim. sicis¬
sien lnlicite occurrenti¬
tibus. delectemur c
cut ui pera a filuis in u¬
tero positis lucerata
ꝑimitur a lta nos cogi¬
tationer nrũe Intra

Expanded text:
iniquitas dicitur, quod iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatiPrius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio naspere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, ss illicite occurrentibus delectemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
onũest homini son¬
a adibere delicta:
secundum pralini senter¬
tiã: & peccatũ meũ ante
meest sẽꝑ: Sicutenim
non oport& reminisce¬
re peccatiaffectũ: sic
sẽ ꝑ nece sseest unũquẽ¬
que suum indeflendo cõ¬
memorare peccatum:
Copudiustũ recordatio
peccati facit tȩdium
animi: Qui autẽ lu¬
xoriae & cupiditatis
sunt. contumaoi superbig
&i amde ipsopeccatiope¬
re gloriantur: Seruiꝰdi
tantare cordatao essede¬
b& peccati : ut eaquȩ ger¬
sit semꝑ lacrimans consi¬
teatur Unde& pralmx
dicit: Conuersus sũine¬
rũna dum confringitir
spina pͦ eccatũ meũ cogni
tum feci Dixipnunti¬
abo aduersũme. iniustia¬
as meas dño: Suprar
cui hoc est non sũ con¬
rauerunt omniaos samea¬
a dumclamarẽto tadiȩ
Quidergo ta cuisse sepent&
nisi conferrionẽ peccato¬
rums Quid clamarse
sedol& nisidefenrione
malorum Quiergo
peccatorũ suorum de¬
sensor &titit : necerre
est utpe nitendo accus&
di idest operis& con¬
tationis. Quoꝵ unũ

Expanded text:
onum est homini sema adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum in aerumna, dum configitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra cui, hoc est, non sum conraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accusetdi, id est, operis et cogitationis, quorum unum
Abbreviated transcription (Latin):
conuersionẽ seu correcti¬
onẽ mortalium: multũ
ꝓsunt &emplabonorum:
documenta bonorum
quae imitentur ad meliur
sed ꝓponunt ribi exempla
malorũ : que ad suoꝵ mo¬
rum ꝑuersitatẽ utantr
tatẽ scribuntur sc̃orũ
ruinȩ &reparationqut
spem facicint ralutirhu¬
laprum puenitendo der¬
per&ueniã. dũ conspi¬
cit sc̃orũ reparatiõnon
fuirre &ium postruinã
Sciant flagitio dediti ad
qũa utilitatẽ eorũ &xempla:
ꝓponantur scõrũ : scilic&
ut a ut sint quos imitentur
adreparationẽ autcerte
&eorũ conparatione du¬
rius de inoboedientia pu¬
niantur: Opterea uir¬
tuter scõꝵ ad&xemplum
nrm̃ dr̃ ꝓposuit : ut quan¬
todeimitatione eorum
conferripossunt nobis
iustitiue prȩmia tanto
de ꝑseuerantiamali sint
grauiora tormenta :
ienim adboni incitamen¬
tum diuina quib: ad mo¬
neremur prȩcepta de¬
essent: Plege nobirscõ¬
rum & empla sufficerꝗł :
preceptis suisadmone¬
at & uite sc̃orũ boniope¬
ris nobir &empla ꝓponat

Expanded text:
conversionem seu correctionem mortanum multum prosunt exempla bonorum. documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur tatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis hulapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat,
Abbreviated transcription (Latin):
titiam operare: Iooc
indicat quod scribitur.
faciamus hominẽ adie¬
maginẽ & rimilitudi nẽ
nram: Quia ipsã intelle¬
gendo imitatur diuinita¬
tẽ ad cuius factus est simi¬
litudinẽ: Isteergo tant᷑ͦ
est ut nonegeat homine
de monstratore iustitiul
sed ipram contẽ plandon
imit&ur iustitiã: Ex¬

Expanded text:
titiam operari. Hoc titiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratore justitiae, sed ipsam contemplando imitetur justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus imitarȩ iustos
inbonum : Orandur
est dr̃ ut uirtuter quur
scis prȩparauit ad coro¬
nã nobisad ꝓfectũ siNt
posite non ad poenam:
Prosicient autẽ ad ꝓfec¬
tum nrm̃ sitot gem¬
pluuoluerimur imita¬
riuirtutũ: Certe si
eapotiur auersati quã
imitati fuerimur addã¬
nationẽ nostrãerunt
quia ea legendo imple¬
reneglecimur: MMul¬
tiuitã rcorum imitant᷑
& demorib alteriur effi¬
gem uistutis sumunt
tãquã sil mago quue lib&
intendatur & deeiursi¬
militudine sp&ies pic¬
ta form&ur: Sicq fit
adimaginẽ similirille:
quiadsimilitudinem ui¬
uitimaginis:. Quiscm̃
uirum imitatur. quasi
&emplur aliquod itu&
sereq In illo quas i lnspe¬
culo ꝑruerpicit ut adici¬
at quod deesse uirtutir
agnorcit: Minus enim
seipsũ homo & sem&ip
so considerat : Seddũ
alterũ intendit: id quod
minus est luminis adicit:
Perfectorum estlam uiro¬
rum nonquẽ lib& sc̃oꝵ
imitando. red ipsã uens¬
tatẽ intuendo adcu¬
iusimaginẽ factir̃ ius¬

Expanded text:
s in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est luminis adjicit. 11. Perfectorum est jam virorum non quemlibet sanctorum imitando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, jus
Abbreviated transcription (Latin):
tur homo uarias consec¬
tare uirtuter : Ioumili¬
nis &xp&ro : Caritatir
& ioahnne Oboedien¬
tiue deabraham. Pa¬
tientiȩ deisaac. Tole¬
rantie deiacob Casti¬
moniȩ de ioseph Man¬
su&udinis demoyse
Constantie deiosue. He¬
nignitatir deramu hel
misericordie dedauid
Abstinentiȩ dedaniheh
sic& c&era facta phor
quolabere. quomodera¬
minie: quaue intentio¬
ne: uel conpunctione ge¬
tando considerat .xi

Expanded text:
nsectari virtutes: humilinis ex Petro, charitatis ex Joanne, obedientiae ex Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione getando considerat.
Abbreviated transcription (Latin):
altituoinẽ & mansp
funditatẽ animitui
abyssũ intra& mirase
sipoter multa cotitan
tersinerensu carmire
& sine imaginib: uiuis a¬
nimo tantũ cernenter
intuemur: memoriaq:
mente sibi eas fingente tene¬
mus. multa quoq intel¬
legimurserri: quae lingua
&plere non possumur: In¬
noxios esse in fanter opese
nonesse innoxios cogita¬
tione: Quia motũ quẽ
gerunt moite nondum
possunt & plere in opere
Acꝑ hoc in illis &us est in¬
becilla: non animus:
cednutũ enim uoluntatir
nondũ obtẽperat illis fra¬
glitas corpons: gtecad¬
eo opere nocere possun.
sicut cogitatione mouer¬
tur: E caura uocabu¬
lũ sortita est cogitatio
Sogendo enim animũ re¬
miniscere quod memo¬
rie cõmen datũ est : dici¬
tur cogitatio: Peruꝰom¬
niũ thesaurur memos
aqt Psue estenim cur¬
tirreb inuentis ipraco¬
gitatio: dequa adliqͣs¬
d̾ũ difficgleest aliquẽ dir¬
ƿutase : Quia grandiseꝰi
ꝑ plecitas est : & animus
ipraest: Inago asen¬

Expanded text:
altitudinem, et maris altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sen
Abbreviated transcription (Latin):
t tonuirtute non¬
ꝗ sensu corporis sed
perũ: nthilputant alit̃
esse pra&erquã carnir
sentuconipi sunt: fict
praecellent fibi corporei
senfur diuerfitate loco¬
rũ ita sibim& uirtiite sen¬
tiendi pruecediunt: Nã
priestantior est odoratus
sapori: & porittone loci
& fentiendi longinquita¬
te: sicaures oðoratui.
longiur enim audimur
quũ odo ramur. si coculi
aurib longius enim uide¬
mur quã audimur Ani¬
murautẽ & loco & merito
hisum uersis sensib suꝑ¬
fertur :Inarce enimca¬
pitr constititur quo dilli
corporaliter non ad tingrͦ
Iste intelledualit contu¬
entur: Amplius & cel¬
lit oculorũ sensus c&e¬
rissenrib quando qui¬
dẽ quueudalios ꝑtineNt
senrus : uide dicamus
Ueluticũ dicimur: uide
quomodosonat: uide
quo modo fapit sic&ce
oculus: ita &animus ce¬
terauid& fese nonintu¬
&ur: aliorũ enimre¬
rũ originer sp&ier & mag¬
nitudines peuerpicit
deseautẽ tanta uen igno¬
rantia inficitur : utin
hir omnib: nihil certi¬
moqui nirarir siderc

Expanded text:
 Non virtute, non sensu corporis, sedrerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, etc. oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertimo, qui miraris siderum
Abbreviated transcription (Latin):
minis animaliũq esse
memopum: Nullꝑ ar
autẽ animalib in ratu¬
onabilib intellectũ in e¬
est : nirihomini tantũ pra¬
prẽditorationi: ecrire¬
nim impsaqualitate
considerationis suue
sensurcarnis non intello¬
gartiamentis est

Expanded text:
inis animaliumque esse memoriam, nullum autem animalibus irrationabilibus intellectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris enim in ipsa qualitate considerationis suae sensus carnis, non intelligentia mentis est
Abbreviated transcription (Latin):
penits sciuntur. Dĩ secre¬
ctuudiua non posse sensupe¬
netrare uelan gelico. uel
culto sed iusta suN itintumdem
uenerare ea oprs est. & timere
Non chstͥot aut inquirere .:¬
iila postolii quicit:uife¬
nim cognouit fensũ dñi

Expanded text:
penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angelico, vel culta, sed justa sunt, tantumdem venerari ea opus est, et timere, non discutere, aut inquirere,Apostolum, qui ait: Quis enim cognovit sensum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nec uuriurieum : quiaper
uaria tẽpora diuersupiete¬
pit sed manons idem inco¬
udest homo aliud pulcdin¬
tudo. Quia desistoite
quȩ aliquundo dicitur ꝓstus¬
cioc & non est: Apud dm
uero summa simplicitas q
uxtahancregulam acacr
estimun dasun

Expanded text:
nec 117 variari eum, quia per varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incoud est homo, aliud pulchritudo; quia, desistente quae aliquando dicitur pro stultitia, et non est. Apud Deum vero summa simplicitas est. Juxta hanc regulam, et caetera aestimanda sun
Abbreviated transcription (Latin):
sũmus.¬
sit. Sumumbonum dr̃ est
quiaincõmuta bilis est:¬
& corrum piomninonon
potest: Creaturauero
bonum sed nonsũ mu est
quia mutabilis est: &¬
dum sitquidẽ bonũ: non
tamenesse potest & sum¬
tas : nĩsi eius in cõmutabi¬
litas÷ Nam& angeli&
animȩ inmor tales sunt
sed in mutabiles non sunb
Ideoque solus dr̃ dicitir
in mortalis qui a solur
in cõmutabilir : Nã ai¬
mamoritur dumdere¬
rente dõ debono in malũ
mutatur: Sic & angelus
dumdererone dõ est laꝑ¬
sus quod materiam ha¬
b& un de exirtat muta¬
bileest: quia dein sorme
tantuliter sunc ista in
dõ. Idest incorrupdio
Inmor tulitas. In comu¬
tabilitas: Inde & me¬
rito cuncte preponit᷑

Expanded text:
summussit. 1. Summum bonum Deus est, quia incommutabilis est, et corrumpi omnino non potest. Creatura vero bonum, sed non summum est 116, quia mutabilis est; et dum sit quidem bonum non tamen esse potest et sumtas, nisi ejus incommutabilitas? Nam et angeli et animae immortales sunt, sed immutabiles non sunt; ideoque solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi tantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cun
Abbreviated transcription (Latin):
ores sune & sam. uttile aet¬
le ẽ illis infirmari &o
peccare. neꝑ uigo rẽ salu¬
tis in licitis sordidentur
cupiditatũ & luxoriȩ de¬
siderus. Durltia qͥe
m̃tẽ prȩ mit nec sentitr
ut iliter mutatur in car¬
ne utrentiatur atq intel¬
lecta em̃ d&ur: Nãciti¬
us uulnera carnis senti¬
untur quã anime : Id eoq
ꝑ carnir flagella erran¬
tescitius corriguntur:
Hoc qͦipƿȩ indicant in paub
oculir. sq̃a mȩ infidelita¬
tir: Quȩdũ mutatȩ suNł
ꝑ increpationẽ in oculis car¬
nis confestim resoluta est
osa sanitas: qȩ ad in oboe¬
dientiã hominẽ ducit:
Est & salubris in firmitas
qe ꝑdiuinã correptionẽ
mñtẽ aduritia frangit

Expanded text:
ores sunt, et sani, utile est illis infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, utlecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae: ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squammae infidelitatis . Quae dum multatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim soluta est osa sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit, est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia frangit.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ quali tatis homi¬
nis qi nesciant corri
ciunt conparatione
maloꝵ dũsibi idaccide
ye timent in qo perire
alios uident: Quordã
uidens dr̃ nolle ꝓprio
uoto corrigi
aduersitatũ tangit
sa mulis: Quos dã&iam
pres ciens multũ peccare
posse in salutẽ: flagellat
eos corporis infir mitate
nepeccent: Vteisutili¬
us sit frangi langoribur
ad ralutẽ. quã mane
reco lamer addãna¬
tionẽ: Uisitatiodĩ nec
sẽꝑ inbonũ accipitur nec
sẽꝑ inmalũ: Inbonũ e¬
enimac cipitur sicutest
illud: uisitanos in salu¬
tarituo : Inmalũ uero
iux taillud in tẽpore
uisitationis suue peri¬
infirmitates accidunt
corporis. Id est & pec¬
cato & tẽp̃tatione
& eintẽ perantiȩ passi

Expanded text:
jus qualitatis homii nesciant corrigciunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent in quo alios perire vident. Quosdam videns Deus nolle proprio voto corrigere, adversitatum tangit stimulis; quosdam etiam praesciens Deus multum pecccare posse in salutem, flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem, quam manere incolumes ad damnationem. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur sicut: « Visita nos in salutari tuo : » in malum vero juxta illud: « In tempore visitationis suae periinfirmitates accidunt corporibus, id est ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantia carni
Abbreviated transcription (Latin):
nis careat. & fixã illuc se¬
curi. tatẽ inueniat In
tereus poenas quarius¬
tus in corpore patitur.
atq eas quas m̃te ꝑ frau¬
dẽ diaboli tolerat mul¬
tũ iter ẽ Nã graui¬
usfert quas interiur
tẽpore: Nonam pliur
tẽptat electos diabolus¬

Expanded text:
nis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus quando eor tẽp¬
tationibus suis ñ decipit
sed potius erudit: Nã
tep̃tationes quas ille ad
humanũ interitũ mou&:
tutũ sa lubri utilita te con¬
uertit : Insidiȩ diaboli
atq as tudiȩ: quã uishuc
adq illuc qͥerentes quẽ
deuorent diffundantur
egrediuntur: n& antũ
noceant quantũ malitio¬
secontendunt: Nãqͣam
lerare potaiss&. si superna dispen¬
le satiopiomoder amine Nequitiã

Expanded text:
diabolus, quando eos tentationibus suis non decipit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, tutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, egrediuntur, ne tantum noceant quantum malitiose contendunt. Nam lerare quivisset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam
Abbreviated transcription (Latin):
DETI PORE
MONA¬
uinonrigidee
intentione¬
enRo monachi
ꝓfessionẽ sectantꝰ: quan¬
tosuꝑni amoris propo¬
situm dissolute appe¬
tunt. tcinto ꝓ cliuius.
admundi cimorẽ denuo
reducunt᷑ Mamprofes¬
sio ñꝑfecta p̃sentis uͥta
sepetit de sideria :
Inquib et sinondũ se
monachus alliget ope¬
re: ianitamon celligcit
cogitationis amore
Iongequippe ado estani¬
mus cuius hec ad huc
uita dulcisest. Iste enĩ
quid desuꝑnis apetat quĩo
de insi mis sugiat. nescit.
Namsicut scriptumesi
Quiadponit scienticmopo¬
nit dolorem. Qucintũ
enim quisque potuert
suꝑnascis que adpe¬
tat : tantode infirmis
ticrius quibus meret do¬
lere deb& propteroc
enĩ &iacob apostolus dỹc̃
Miseri estote lugete
& plorate risus desto
in luctuconũestitur.¬

Expanded text:
De tepore monaQui non rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum con
Abbreviated transcription (Latin):
licisum p̃cepta que
cent᷑ fidelib cõmu
gentib: atq cilici selihuirenunti¬
antibus Illis enĩdicit᷑ ut sua om̃io¬
rant : istis ut suci õmia de re¬
linquant. Illi p̃ceptis gt̾ne¬
ralib adstringuntꝰ istipre¬
cepta geralici ꝑ feccnas
uiuendo trans cendunt
Ne ꝑfectum nonsufficit:
nisi cobne gatis omnibus
suis . eticm se ipsum quis¬
q ab ne get: set quid est
seip sum ab negare nisi
uoluptactbus ꝓprus re¬
nun cicire : Vt quis uperb
erat stt humilis Qui ira¬
cundus est ẽẽ studeat
mansuetus.: Nccmsi ita
quisq renunciet qui
posidet omnib ut suis ñ
renunciet morib: non est
xp̃i dis cipulus: Quie nĩ
renunciet rebi suis sua
neget semetipsum. O¬

Expanded text:
lia sunt praecepta quae dantur fidelibus communem gentibus atque alia saeculo huic renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omrant, istis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum non sufficit, nisi ut, abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua vis, semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quã accidit: ut inter ami¬
cos aliqua redar gutionis
enutnta discordia ma¬
ior̃ portea cantatẽ pastu¬
riat ÷ ut pote cumcorn¬
guntur eaq: dir plicer
In amico uidentur: Q
hoc quidẽ primũ non si¬
nae quadã emulatione
am monitus sus cipit:
sedcor rectus postmo
seseperenter mra¬
hunt. Plerique cor¬
reptionẽ suã ofcium
caritatis & esti magi
Plerique uero hoc isue
quod & cariateco¬
ripiuntur ad inuria
contumeliam trahunt. Vn¬
de occurrit. ut exeo deteriores

Expanded text:
quam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodsese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum, quod ex charitate corripiuntur, ad injuriae contumeliam trahunt. Unde occurrit ut ex eo deteriores
Abbreviated transcription (Latin):
Non deba uitia aliena corripere.¬
qui ad hucutiorũ
contagionib: seruit
guiere quẽ quã in alo: qđ
ad huc rep̃hendit in re¬
acranare infirmitotẽ
talẽ re p̃stare frat̃nȩ
utili tanti stude at ut eũ
quẽ corripere cupit umi¬
l corde am moneat :
hoc faciens & con¬
parrione quasi cõmunis
pericub: ne foste & ipse
rubiciatur tẽptatioru¬

Expanded text:
Non debet vitia aliena corripere,qui adhuc vitiorum contagionibus servit. guere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in seac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi
Abbreviated transcription (Latin):
ratione: Istis gradi¬
b: & corde delinquitur
ecepere malitia ꝑ pe¬
aeratur: Trib mo¬
dispec catum genitor
hoc est igno rantid: in¬
firmitate industria
Periculo autẽ poena¬
rum diuerso: Igno¬
rantiȩ nãq modopec¬
cauit inpara dyso eua :
Sicut apostolur dicit:
Vir nonẽ seductur
mulier aut ẽ sedusta
inpreuaricatione fu
it: Orgo eua pecca¬
uit ignorantia: ada
uero industria quia
non seduct ur sed sci¬
ens prudensq pecca¬
uit: Qui uerosedu¬
citur: quid consentiat
euidenter ignorat:
deinsirmitate autẽ pe¬
crurdeliquid: quando
adm&um interrogan¬
tis ancille xpm̃nega¬
uit utude & postpes¬
tu ama risome fleuit:
Grauius est infirmita¬
te. quã ignoranti a
quẽ quã delinquere:
grauiurq industria
quã m sirmitate pecca¬
re: Industrianãq
peccat : quistudio ac
deliberatione men¬
tir malum agit: Infir¬
mitate autẽ: quica¬
suuel precipitatione
delinquid: Nequi¬
us autem &de indur¬
tria peccant : qui non
solum nonbe neyiuuN

Expanded text:
ratione, istis ergo gradibus et corde delinquitur et opere malitiae perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit in paradiso Eva, sicut Apostolus dicit: « Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . » Ergo Eva peccavit ignorantia. Adam vero industria, quia non est seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
esurienti panẽ tuũ:
operirbomest actio:
neo uero quod subiux¬
git: tunc erump&
matutinum lumen
tuum. operirboniẽ
r&ributio: Ergo
non ꝓficit facerebo¬
num: nisi correctũ
sueritinalum: Pec
poterit quis quã ad
contem plctionem
ur inbonirst iduent
actibur &ercere MNul¬
tismodis terr& dr̃ ho¬
miner ut uelsero con¬
uertantur at queex¬
inde magiseruber¬
cant : quod tam diu
& pectati sunt ut redi¬
rent:Nãnuncmi¬
nis nuncplugis
nuncre uelationib
quosdam concutit:
ut quiuoluntate con¬
uertides prciunt: ẽ¬
rorib: corrigantur:
Plueriquue & solam̃¬
tis deuotione conuer¬
tuntur addm̃: Non¬
nulliuero: coactipla¬
gir conuertuntur.
qui& deuotione non
conuer tebantur :
Iux tacapitulũ ꝓsal¬
midicentir: Infre¬
no& camo maxillas.
eorũ co astringes qui
non ad ximantadte :
Plerique autẽ dũ deuo¬
tꝯone non conuertun¬
tur plageistimulis se¬
riuntur. Quitamen
nec subuerbe resenti¬
unt: utaliquatenus
corrigantur Sicut

Expanded text:
esurienti panem tuum, esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem us in bonis studuerit actibus exercere. 8. Multis modis terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, roribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti plagis convertuntur, qui ex devotione non convertebantur, juxta capitulum psalmi dicentis: In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . 10. Plerique autem, dum devotione non convertuntur, plagae 201 stimulis feriuntur; qui tamen nec sub verbere sentiunt, ut aliquatenus corrigantur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& iturdiem Quia ec¬
cenuuc tẽpur accepta¬
bile : eccenunc dies salu¬
tir: Q uadib nisicon¬
uersir quiꝑ humilito¬
tem ad paruulorum
tranreunt imitationẽ.
De quib: dicitur: talium
quantisit ponder is in
iustitia: uel quanti ful¬
gorirradio iustitia cla¬
reat : nisi quis priur
ao tomentis nisĩ conuer¬
tatur addm̃: Quate¬
nus ipsolumine quõ in¬
lustratur & suamfedi¬
tatẽ agnorcat: & lumen
quod cueco corde non
intuebatur intellegat:
Nuncautem inadtingi
que sequi conuersur.
tẽptauerit. Quiar.
non intellegitur : niri
um quod inhome ispo¬
testate consistit con¬
uersionis est gratia . ꝑ
quã norm&ipsor iudica¬
mus: quundo flentes
malanrã punimur
& bono quod & dõ nobir
est solidius inheremo:
esse uniurcuius que
conuersi ꝓfectus Id
est primus corrigen¬
diamalo Secundus
faciendibonum Ter¬
cius consequendibo¬
noperis pruemium:
Nam quod ait ꝓph&a
solue fasciculor de¬
primentes: maliest
emendatio: Quod
uero adie cit. frange

Expanded text:
exitus diem? Quia ecexitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Qualibus, nisi conversis, qui per humilitatem 200 ad parvulorum transeunt imitationem? de quibus dicitur: Talium quanti sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nisi qui prius toto mentis nisu convertatur ad Deum, quatenus ipso lumine quo illustratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5. Tunc autem inattingibque sequi conversus tentaverit, quia lux non intelligitur, nisi um quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius inhaeremusesse uniuscujusque conversi profectus, id est, primus, corrigendi a malo; secundus, faciendi bonum, tertius, consequendi boni operis praemium. Nam quod ait propheta: Solve fasciculos deprimentes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange
Abbreviated transcription (Latin):
mit titur interire :
Satur eiqui uultere
bonur: Aliur nec
uult neceidatur
ut sitbonus: Istenar¬
citur inerrore amo¬
riturs Illeinbono
quocepit its que in
sinem ꝑdurat. Uam¬
diu iste stat quousqͥe
nec prueual&: Uult
nocere malus: Qua¬
l&: Iste uult dõuaca¬
re & scło in peditur
Illenegotur inplicare
cupit: nec ꝑficit: Do
minatur malurbono
bonurdamnatur ꝓ
impio. Impius ho¬
noratur ꝓiusto: Oe
in hac tant a obscuns¬
tate. non ual& homo
diuinã prȩscrutare
dispositionẽ. & oc¬
cultum pruedestino¬
tionis ꝑpendere or¬
dinem
dinem: .vii. de conueis is
onincoantib pre¬
mium ꝓmittitur
sed ꝑseuerantib:
nem hic saluuserit:
Puncenim plac& dõ nr̃i
conuerno quandobo¬
num quod inchoamur
ꝑ seueranti fine conple¬
mur: Nasicutscrip¬
tinentiã ꝑdider̃. id est
opurbonum non con¬
summauer̃. Indul¬
gentia peccatoꝵ scien¬
dumubi quando uel
qualib: datur: Ubi
quippe nisi intraeccle¬
nãcatholicã Quan¬
do nisiante uenturi

Expanded text:
mittitur interire. mittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore, et moritur; ille in bono quo coepit, usque in finem perdurat. Tandiu iste stat, quousque nec praevalet; vult nocere malus, et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur; ille negotiis implicari cupit, nec perficit. 6. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio, impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem. CAPUT VII. De conversis. 1. Non inchoantibus praemium promittitur, sed no, hic salvus erit. Tunc enim placet Deo nostra conversatio, quando bonum quod inchoamus, severanti fine complemus Nam sicut scriptinentiam perdiderunt, id est, opus bonum non consummaverunt . 3. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi
Abbreviated transcription (Latin):
emina est pruedisti¬
natio siue elector¬
o adrequiem siue re¬
ꝓborũ ad mortem:
traque diuino agitir
uidicio ut semꝑeleo¬
tossuꝑna& interiora
seqͦi faciat
emꝑque reꝓbos ut in¬
lectentur: deserendo
ꝑmittant: A Sicutig¬
norat homo termi¬
num lucis & tenebra¬
rum. uel utriusque
reiquis finissit: ita
pleniurnescit. qui san¬
tesuum finem luce ius¬
titiȩ preueniatur
elquir peccatorũ tene¬
brir urque insuunita¬
minum obscur&ur
Aut quir postlapsum
tenebrarum conuer¬
sus resurgat adlucẽ:
Quncta haecdõpaten.
hominiuero lateł:
uãuis iustorũ conuo¬
ratio in acuita ꝓbabi¬
lirpit: Incertumta¬
men hominib erre
adquẽsint sinem prae¬
cdestinati. sed omnia
reseruarifuturo &a¬
mini: Cira disposi¬
tio est suꝑne dipribu¬
tionis: ꝑ quã hic ius¬
turam pliur iustifica¬
tur Impiurampli¬
ussordidatur: sua¬
luradbonum aliquan¬
do conuertitur: Bo¬
nus ad malum aliqan¬
doreflectitur: Vult
quis essebonus. & non
termalus & non per¬

Expanded text:
emina est praedestinatio, sive electorum ad requiem, sive reproborum ad mortem. Utraque divino agitur judicio, ut semper electos superna et interiora sequi faciat, semperque reprobos ut indelectentur deserendo permittat. 2. Sicut ignorat homo terminum lucis et tenebrarum, vel utriusque rei quis finis sit, ita plenius nescit quis ante suum finem luce justitiae praeveniatur, vel quis peccatorum tenebris usque in suum terminum obscuretur, aut quis post lapsum tenebrarum conversus resurgat ad lucem. Cuncta haec Deo patent, homini vero latent. 3. Quamvis justorum conversatio in hac vita probabilis sit, incertum tamen hominibus esse ad quem sint finem praedestinati, sed omnia reservari futuro examini 4. Mira dispositio est supernae distributionis, per quam hic justus amplius justificatur, impius amplius sordidatur ; malus ad bonum aliquando convertitur, bonus ad malum aliquando reflectitur. Vult quis esse bonus, et non se malus, et non per
Abbreviated transcription (Latin):
ederenamq deum meriniga
Omnia uirgo uenena domat
Tractibus anguis in explicitis
Uirus inerme piger remouit
Gramine concolor inuiridi
Qu aeferitas modo nontrepidat

Expanded text:
Edere namque Deum merita Omnia virgo venena domat: Tractibus anguis inexplicitis Virus inerme piger revomit, Gramine concolor in viridi. Quae feritas modo non trepidat
Abbreviated transcription (Latin):
on omuabus
una ea¬
q doctrinã est
adhibenda : sed
proqualitate morum di¬
uersa & ostatio erit
doctorum:Nam
quordã in crepat

Expanded text:
on omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversa exhortatio erit doctorum. quosdam increpat
Abbreviated transcription (Latin):
q nein fine corruat sol¬
licitus ꝑtimescat: Da
bolur suis fautorib: blan¬
ditur:O ueroser¬
uismolitur tẽptam̃ta
contraria &emplõdñi
qͣi repost baptirmũ pas¬
surẽ adiabolo ꝑtẽptar
Diabolus s cõromnes ñtẽ¬
nendo possid&. sed
quia ñ ineir intrinsecur
regnat contra eor & tin¬
secus pugnat: & qui
iterius amisit domini¬
ũ: & terius cõmou& bel¬
lũ: Dunc contraeũ
quẽ porrid& diabolur
acriur rȩuit : quando
seuirtute diuina ab eo&
pellendũ cognorcit:
Vndemmundursp̃r t̃nc

Expanded text:
erque, ne in fine corruat, solerque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immu
Abbreviated transcription (Latin):
lium diabolus ter ribilis esta
moc culis el ec trũ terrer eius
uilis est
Abin credulir ud eo
tim&ꝰ: a fortib insideut
uermis contẽnitur adq
ad mom̃tũ ostensus sepelli¬
tr: Qui suggestioner
diaboli ñ recipit : in eiꝰ in
sidiar minim& ransit:
ã facile in conseqenti ope¬
rerepellitr: si prima oblec¬
tam̃ta illius respuant᷑
iabolur enĩ serpensẽ lu¬
bricus: Ouiursicapiti
destprimȩ sug gestioni
ñ resistitr totur inuer
ue si ñ caueantr sed ꝑu
sũ in consu&udinẽ tran¬
seant in nouissimis forti.¬
t̃ conualescunt itaut
autnũ quã autcũ diffi¬
cultate uincantur Dũ
in tota uita diabolur pre¬
molitr decipere: Hinc
ẽ qđ in principio contra
ꝓtopla st u serpentiẽ
dictũ: & tuinsidia¬
beris cal caneo eius:
Quianimirũ hominẽ qũȩ
diabolus incur suprx e¬
ritȩ uite ñ decipit: in
nouissimis sub planta¬
re disponit P inde
nũ quã necesseẽ ut sit
in hacuita securus sed
sẽꝑhumilis cageat: sẽꝑ¬

Expanded text:
lium diabolus terribilis est, in oculis electorum terror ejus vilis est. Ab incredulis ut leo timetur, a fortibus in fide ut vermis contemnitur, ad momentum ostensus repellitur. Qui suggestiones diaboli non recipit iniquus, in insidias minime transit. Nam facile in consequenti operum repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. iabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in internquae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. 16. Dum in tota vita diabolus hommolitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semp
Abbreviated transcription (Latin):
est inmissor sedincen¬
tor potius intioꝵ: Heq̃e
enĩ alibi concupiscentiȩ
fom̃ta succendit . nisiubi
prius prauȩ cogitationis
deletationes aspexerit :
ille confusuis abscedit Sta¬
tĩq frangntr iacula con¬
cupiscentie eiꝰ contẽpteq
iaceł a sine lucȩ facesilli¬
us. Collicite hostir insi¬
dias intellegere pariter
& cauere dĩserũuo port&
icq in in nocentiauitie &¬
sistere simplicẽ ud tam̃
oporteat cũ simplicitate
eẽ prudentẽ: Quipru¬
dentiã simplicitati ñ mis

Expanded text:
est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; qille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non mis
Abbreviated transcription (Latin):
lũbaẽ seducta ñ habemr
cor: Sedideo colũba
quiatimpl&: Idco cutẽ
corñhabens. quiaiguata
prudentiue ẽ. Sȩpestas
satanȩ sc̃oꝵ cordib a¬
peritur: Quando ꝑs
p&iembom angelũ se
simulanr̃lucis : dũniti¬
tur electos decipere:
d&egitur adq: contẽp¬
nitur : Sic& uerba fal¬
lacis dotrinȩ dr̃s cõr
su os facit in tellegere:
qatenus diabolicũ
errorẽ interius cognos¬
di iudicent: ne eos dia¬
bolus ꝑ sp&iem bonifal¬
lat: hȩc est enĩ ꝑconta¬
tio losuȩdicentis: nost̃
es anaduersarioꝵ:
dicitur: si se paraue¬
ris preciosũ auili: qua
doeor dr̃. fallaciedeo¬
nũtẽptam̃ta facitintellis
gi: Multi decipiunt᷑
adiabolo & ignorant se
osȩe testimonio declaran¬
te: Comeder̃ in qidali¬
eni robur eiꝰ: & ipseig¬
norauit: Alieninãq
malignispr̃ significan¬
tur qiuir tutes m̃tisco¬
meduNt: sed hoc cordane¬
glegentiũ ñ intellegun
Tã quã inermis diaboluran¬
te hominẽ de prauare cona¬
tur: Armatus uero tne

Expanded text:
lumba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognosdijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quaeis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vinte hominem depravare conatur; armatus vero tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tio debiti : & lic& conten¬
tio. & ꝑcussio Ita &de¬
ta in leiunio: Totae
enĩdie epulas in cogi¬
tatione ruminat: qͣr
ad explendã gilã uespo
tia : Medũ ã plius gra¬
uatur caro pondere
in ediȩ. ne malũ agat
postea nec bene faco¬
reincipiat: Et qͦȩ
ad dicit᷑ uturũ malie
ieat simul & bonios¬
siciũ dũplus p̃mitr ꝑ
dat: Gollicitaigitus
discretione. carnis est mode

Expanded text:
tio debiti, et lites, et contentio, et percussio, ita et deta in jejunio. 12. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespertia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est mode
Abbreviated transcription (Latin):
tẽperam̃ tosit saluta¬
re. E t qid quid autẽ
nimis & ultramodũ
est ꝑnitiosũ fit: Stu¬
diũ q: suũ in contrari¬
um uertit: In omni ope¬
re: modũ & tẽperam̃¬
tũ oport& habere: Nã
omne qđ &cedit peri¬
culorum est: Sicut

Expanded text:
alutare est; quidquid autem nimis, et ultra modum est, perniciosum fit, studiumque suum in contrarium vertit. In omni ergo opere modum et temperamentum oportet habere. Nam omne quod excedit periculosum est; sicut