comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angł̃m appellabant. Sic enm scͥptũ
Et sumpsit manue hedum ca¬
prarũm & sacͥficium & obtulit suꝑ pe-¬
tram dño mirabilia facienti: ce manue
ae uxor eius expectabant: Et factum ẽ
dum ascenderet flamma de suꝑ altare
ad cȩlum. ascendit angls dñi in flãma:
ce manue &uxor illius expectabant: oece¬
cider̃ suꝑ faciem suam suꝑterram᷑: &
ñ apposuit ultra angls dñi apparere ad
manuȩ de aduxorem eius. Tunc cogno
nuȩ aduxorem suam. Morte moriem᷑:
qm̃ dñi uidimus. In his gͦ uerbis quia
uidimus: s dm̃ uidimus: oritur quȩstio.
utrum in angło intelligebant dm̃: an
eundem angłm dm̃ uocabant. Illud
enim tercium quod dm̃ putauerint
qui erat angls. diciñ potest aꝑtissime.
dicente scͥptura: tunc cognouit manue
qm̃i angłs dñi ẽz S unde metuebat
mortem: Non enim scͥptura in exodo
dixerat nemouidit faciem angłi &e ui
uet: s faciem meam dixit: cum ds̃ loq̾¬
retur. En cem hoc ipso qͦđ  man¬

Expanded text:
angelum appellabant? Sic enim scriptum angelum appellabant? Sic enim scriptum est: Et sumpsit Manue haedum caprarum, et sacrificium obtulit super petra Domino mirabilia facienti, et Manue et uxor ejus exspectabant. Et factum est, dum ascenderet flamma desuper altare ad caelum, et ascendit angelus domini in flamma. et Manoe et uxor illius expectabant; et ceciderunt super faciem suam super terram. et non adposuit ultra angelus domini adparere ad Manoe et ad uxorem eius. tunc cognouxit Manoe ad uxorem suam: morte moriemur, quoniam deum uidimus. in his ergo uerbis quia uidimus, sed: deum uidimus, oritur quaestio, utrum in angelo intellegebant deum an eundem angelum deum uocabant. illud enim tertium, quod deum putauerant qui erat angelus, dici non potest apertissime dicente scriptura: tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est. sed unde metuebant mortem? non enim scriptura in Exodo dixerat: nemo uidvet; sed, faciem meam dixit, cum Deus loqueretur. An et in hoc ipso, quod in an
Abbreviated transcription (Latin):
autem omne sacͥficium holocaustũ eratz
Nam de holocausto ñ manducabat᷑: qa
totum incendebatur: ceideo uocabatur
holocaustum. S angłs etiam ñ mandu-¬
gens isrł illotempore consueuerat quibꝰ¬
libet diis U falsis sacͥficare: unde cetunc
offenderat dm̃: ut traderetur inimicis
altaris in cȩlum: angls dñi in flamma
pariter ascendit. Quod cum uidissent
manuȩ ceuxor eiꝰ: pni ceciderunt in der¬
Statimq intellexit manue angłm
domini ẽẽ: &e dixit aduxorem suam:
Morte moriemur: quia uidimꝰ dnm̃:
& reliqua. Quid sͥ uult quod postea¬
qmͣ manifestatꝰ ẽ manuȩ ce uxori eius
angłs qui cum eis loquebat᷑᷑ dixit idẽ
Ex illa scilicet legis sententia ubi scrip¬
tum ẽ: nemo potest faciem meam ui-¬
dere ce uiuere. Opinabantur gͦ ut ho-¬
mines dm̃ se uidisse: tanto utiq mira¬
culo facto quod in igne sacͥficii stetit:
qui cum illis prius quasi homo loque¬
batur. s dm̃ in angło: andm̃ ipsum

Expanded text:
autem omne sacrificium holocaustum erat; autem omne sacrificium holocaustum erat; nam de holocausto non manducabatur, quia totum incendebatur, et ideo vocabatur holocaustum. Sed angelus etiam non mandugens Israel illo tempore consueverat, quibuslibet diis falsis sacrificare; unde et tunc offenderat Deum, ut traderetur inimicisaltaris in celum, angelus Domini in flamma pariter ascendit. Quod cum vidissent Manue et uxor eius, proni ceciderunt in terStatimque intellexit Manue angelum Domini esse, et dixit ad uxorem suam: Morte moriemur, quia vidimus Dominum, et reliqua. Quid sibi vult quod posteaquam manifestatus est Manue et uxori ejus angelus qui cum eis loquebatur, dixit idem , quoniam Deum vidimus; ex illa scilicet legis sententia ubi scriptum est: Nemo potest faciem meam videre et vivere . Opinabantur ergo ut homines Deum se vidisse tanto utique miraculo facto, quod in igne sacrificii stetit, qui cum illis prius quasi homo loquebatur. Sed Deum in angelo, an Deum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: Cixitq manuȩ ad an¬
głin dñi. Obsecro te ut adquiescas
precibus meis: &e faciamus tͥ edum
de capris. Cui respondit angl̃s dñi
Si me cogis: non comedã ꝑ anestuos.
Sin autem uis holocaustum facere: of¬
fer illud̃ donino. Et nesciebat manuȩ
dicit scͥptura qm̃ ignorauit manuę
quia angls dñi ẽ: manifestum ẽ etiã
eius uxorem hominem credidisse :
Quod gͦ ei dixit uim faciamus tͥ nunc.
ce faciamus in conspectutuo edum
caprarum: tanqmͣ hominem inuita¬
uit. S ita ut hoc cum ilio epularet᷑:
quod insacͥficium fecisset. Nam fac̾e
hedum caprarum ñ solet dici: nisi
cum fit sacrificiũ. Demq &e ille itares¬
pondit. Si iim feceris mͥ: non man-¬
dticabo de panibus tuis: ubi ostendit
se fuisse ad epulas iuitatt̃ Uemdead¬
didit. Et si feceris holocaustum: Año
offcres illud. Vnde ideo dixit. si feceris
holo caustum: quia ille dixerat faciam᷑
in conspectu tuo hedum caprarum: ñ

Expanded text:
dentes. Dixitque Manue ad andentes. Dixitque Manue ad angelum Domini: Obsecro te ut acquiescas precibus meis, et faciamus tibi haedum de capris. Cui respondit angelus Domini: Si me cogis, non comedam panes tuos. Sin autem vis holocaustum facere, offer illud Domino. Et nesciebat Manue qdicit Scriptura, Quoniam ignoravit Manue quia angelus Dei est, manifestum est etiam ejus uxorem hominem credidisse. Quod ergo ei dixit, Vim faciamus tibi nunc, et faciamus in conspectu tuo haedum caprarum, tanquam hominem invitavit, sed ita ut hoc cum illo epularetur, quod sacrificium fecisset. Nam facere haedum caprarum non solet dici, nisi cum fit sacrificium. Denique et ille ita respondit, Si vim feceris mihi, non manducabo de panibus tuis; ubi ostendit se fuisse ad epulas invitatum. Deinde addidit, Et si feceris holocaustum, Domino offeres illud. Utique ideo dixit, Si feceris holocaustum, quia ille dixerat, Faciamus in conspectu tuo haedum caprarum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uescaris inmundo. Erit enim puer-
natareus di abinfantia sua: ce exut̾o
matris usq addiem mortis sue. E cet̾a.
Idem quod ait eadem mulier dictũ
er auentre usq ad diem mortis suȩ:
ñ legitur ab angło diccum. Et quod
legitur dictum ipse incipiet saluum
facere isrł de manuphilistiĩ: non ẽ
amuliere cõnremoratum. Ita ce aliqͥd
ñ diẽ quod audiuit: cetam̃ nichil cre-¬
denda ẽ dixisse quod ñ audiuit: s seri¬
pturam potius ñ omnia uerba angłi
posuisse᷑ cum ipsum mulieri loquent̃t̃
insereret narrationi. Ideo autem dictũ
ẽ auentre usq ad diem mortis suȩ: quia
nazarei dicebantur in lege ad tempus.
qui uotum habebant sc̃m ea quȩ scri-¬
ptura ꝑ moysen preceꝑat. Unde ẽ hoc
quod huic iussumẽ ut ferrum non
ascenderet in caput eius: ceuinum ce
siceram ñ biberet: hoc enim totauita
sua obseruauit samson. quod illiqui
uocati sunt nazarei certis diebus ob¬
seruabant uouentes: uotumq red¬

Expanded text:
vescaris immundo; erit enim puer vescaris immundo; erit enim puer Nazaraeus Dei ab infantia sua, et ex utero matris usque ad diem mortis suae, et caetera. Item quod ait eadem mulier dictum er, a ventre usque ad diem mortis suae, non legitur ab angelo dictum. Et quod legitur dictum: Ipse incipiet salvum facere Israel de manu Philisthiim, non est a muliere commemoratum. Ita et aliquid non dixit quod audivit; et tamen nihil credenda est dixisse quod non audivit; sed Scripturam potius non omnia verba angeli posuisse, cum ipsum mulieri loquentem insereret narrationi. Ideo autem dictum est: A ventre usque ad diem mortis suae, quia Nazaraei dicebantur in lege, ad tempus qui votum habebant, secundum ea quae Scriptura per Moysen praeceperat . Unde est hoc quod huic jussum est, ut ferrum non ascenderet in caput ejus, et vinum et siceram non biberet, hoc enim tota vita sua observavit Samson, quod illi qui vocati sunt Nazaraei certis diebus observabant voventes votumque red
Abbreviated transcription (Latin):
xeritmͥ: qm̃ ñ legitur cum ei angelus
loqueretur. s intelligendũ hoc ibi scͥpt᷑a
tacuisse. hic autem cõmemorasse quod
ibi tacuerat: Illud etiam quod ñ ait
int̾rogaui eum quid loqueretur. &
nom̃ suum ñ annuntiauit mͥ. s ait i-¬
terrogauiunde eẽt: iudecur in con-¬
sequens quod addidit ce nomensuũ
ñ annuntiauit mͥ. Non enim nom̃ eius
int̾rogauerat cum quȩreret unde
eẽt: s locum uł ciuitatem cum ho
minem putaret. Nam hominẽ di eũ
appellauit: spetiȩtam̃ uł habitu an¬
gło similem: hoc ẽ quia tam p̾clarum
uidit sicut ipse narrauit. S futa di¬
stinguatur ce interrogabam eum unde
eẽt: cenomen suum. ut sub audiatur
int̾rogabam eum. ce pꝰ ea inferatur ñ
annuntiauit mͥ: ñ habet quȩstionem.
Adutrumq enim referri potest quod
ait. ñ annuntiauit mͥ: id ẽ nec unde
eẽt nec nom̃ suum: s hoc respondit:
ecce concipies ce paries filium. Caue
ne uinum bibas acsiceram: ce ne aliqͦ

Expanded text:
xerit, quoniam non legitur, cum ei angelus xerit, quoniam non legitur, cum ei angelus loqueretur. sed intellegendum est hoc ibi scripturam tacuisse, hic autem commemorasse quod ibi tacuerat. illud etiam, quod non ait: interrogaui eum quid uocaretur et nomen suum non adnuntiauit mihi, sed ait: interrogaui unde esset, uidetur inconsequens quod addidit: et nomen suum non adnuntiauit mihi. ninterrogaverat, cum quaereret unde esset sed locum vel civitatem, cum hominem putaret. nam et hominem dei eum appellauit, specie tamen uel habitu angelo similem, hoc est, quia tam praeclarum uidit, sicut ipsa narrauit. sed si ita distinguatur: et interrogabam eum unde esset et nomen suum, ut subainterrogabam eum, et postea inferatur, non annuntiavit mihi, non habet quaestionem: ad utrumque enim referri potest quod ait, Non annuntiavit mihi, id est, unde esset, nec nomen suum. Sed hoc respondit: Ecce concipies et paries filium. Cave ne vinum bibas ac siceram, et ne aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
tia sua &e ex matris utero: ceipse icipi¬
et liberare isrł de manu philistinorum:
Queripot̾. quomͦ dixerit angłs ad ma¬
trem samson cum annuntiaret ei filiũ
futurum. quod sterilis erat: cenunc ob-¬
serua: iñ bibas uinum &e siceram: ñ man¬
duces omne ĩmundum. Quid ẽ enim ĩ¬
mundum: nͥ forte dissolutio disciplinȩ
quȩ ẽẽ cȩꝑat in isrł. &iam ad ea mandu¬
canda eos labe fecerat. quȩ ꝓbibuerat
ds̃ in generibꝰ animalium: Cur emn
ñ crecdatur etiam hoc eos multo ꝓcliuiꝰ
facere potuisse: qui etiam ad cultum
idolorum transg̃diebant᷑: Quȩ cum
uenisset ad maritũ suum dix̃ ei. Uir
I diuenit ad me habens uultum angłi¬
Icum terribilis nimis. Quẽ cum interro¬
I gassẽ quis eẽt ceunde uenisset: ce quo
nomine uocaretur: noluit mͥ dicere:¬
Quod mater samson uiro suo indicans
quẽadmodũ illi angls̃ annuntiau̾it
filium futurũ: dix̃ et int̾rogabam eũ
unde eẽt: ce nomen suum ñ annutiaũ
michi: quęri potest utrum uerum di-¬

Expanded text:
tia sua, et ex matris utero, et ipse incipiet liberare Israel de manu Philistinorum. Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem Samson, cum annuntiaret ei filium futurum, quia sterilis erat: Et nunc observa, et non bibas vinum et siceram, non manduces omne immundum. Quid est enim immundum, nisi forte dissolutio disciplinae, quae esse coeperat in Israel, et jam ad ea manducanda eos labefecerat, quae prohibuerat Deus in generibus animalium? Cur enim non credatur etiam hoc eos multo proclivius facere potuisse, qui etiam ad cultum idolorum transgrediebantur? Quae cum venisset ad maritum suum, dixit ei: Vir Dei venit ad me, habens vultum angelicum, terribilis nimis. Quem cum interrogassem quis esset, et unde venisset, et quo nomine vocaretur, noluit mQuod mater Samson uiro suo indicans quemadmodum illi angelus adnuntiauerit filium futurum dixit: et interrogabam eum unde esset et nomen suum. non adnuntiauit mihi, quaeri potest utrum uerum di
Abbreviated transcription (Latin):
uir quidam saraa de stirpȩ dan
nomine manuȩ. habens itrorẽ
sterilem Cui apparuit ãgls dñi: ce dix̃
ad eam. Sterilis es ⁊ absq liberis: s cõ¬
cipies :⁊ paries filium. Caue gͦne uinũ

Expanded text:
vir quidam de Saraa, de stirpe Dan, nomine Manue, habens uxorem sterilem. Cui apparuit Angelus Domini, et dixit ad eam: Sterilis es, et absque liberis: sed concipies et paries filium, cujus non tanget
Abbreviated transcription (Latin):
in agro urbis iherico: leuauit
oculos et uidit uirum stantem contra
se. & euaginatum tenentem gladium.
Prexitq ad eum. & ait. N oster es an
ad u̾sariorum: Qui respondit: Nequa¬
qm: s sum princeps exercitus dñi: et
nunc uenio. Cecidit iosue ꝓnus inter¬
ram: & ad orans ait. Quid dñs m̃s lo

Expanded text:
in agro urbis Jerico levavit oculos, et vidit virum stantem contra se et evaginatum tenentem gladium; perrexitque ad eum et ait: Noster es an adversariorum? Qui respondit: Nequaquam, sed sum princeps exercitus Domini, et nunc venio. Cecidit Josue pronus in terram et a
Abbreviated transcription (Latin):
ne fractȩ sunt. ut lampades appa¬
rerent: apparuerunt lampad es.
ut hostes in fugam u̾terentur: id ẽ
predicauerunt martires. donec
eorum corpora in morte soluerent᷑:
corpora eorum in morte soluta sunt.
ut miraculis choruscarent: cho¬
ruscauerunt miraculis. ut hostes
suos ex diuma luce ꝓsternerent.
quatinus nequaqͣm deo erectire-¬
sisterent: s eum subditi formida-¬
rent. & notandũ quod steterunt
hostes ante lagenas: fugerunt
ante lampades: quia nt mirum
ꝑsecutores sc̃ȩ fidei. predicatoribꝰ ad¬
huc in corpore positis restiterunt: pꝰ
solutionẽ uͦ corporum apparentibꝰ
miraculis. infugam uersi funt
quia pauore cont̾riti a ꝑsecutione
fidelium cessauerunt: predicatio¬
ne scilicet tubarum. fractis lagȩniᷤᷤ
corporum: uisis timuerunt lampa-¬
dibus miraculorum: Intuendũ
ẽ etiam quod illic scͥptum ẽ: quod
in dextra tubas: lagenas autem
insimstra tenuerunt. Pro dextra
enim habere dicim᷑: quidquid pro

Expanded text:
nae fractae sunt ut lampades appanae fractae sunt ut lampades apparerent, apput hostes in fugam verterentur; id est, praedicaverunt martyres, donec eorum corpora in morte solverentur; corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent; coruscaverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent, quatenus nequaquam Deo erecti resisterent, sed eum subditi formidarent. Et notandum quod steterunt hostes ante lagenas, fugerunt ante lampades, quia nimirum per persecutores sanctae fidei praedicatoribus adhuc in corpore positis restiterunt; post solutionem vero corporum apparentibus miraculis in fugam versi sunt, quia pavore conterriti a persecutione fidelium cessaverunt; praedicationem scilicet tubarum, fractis lagenis corporum, visis timuerunt lampadibus miraculorum. Intuendum est etiam id quod illic scriptum est, quia in dextera tubas, lagenas autem in sinistra tenuerunt. Pro dextero enim habere dicimus quidquid pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt misse lampades: confractis uͦ
lagenis lampades ostensȩ sunt:
quarum choruscante luce. hostes
triti infugam uertuntur. Desi-¬
gnatur itaq intubis clamor pre¬
dicantium: in lampadibus. claritas
miraculorum: in lagenis. fragilitas
corporum. Tales quippe secum dux
qui despecta salute corporum. ho¬
stes suos moriendo ꝓsternerent:
eorumq gladios non armis ce gla-¬
diis. s patientia suꝑ arent. Arma¬
ti enim uenerunt sub duce suo ad
prelium martires xp̃i: s tubis. s la-¬
genis. s lampadibus. Consonuer̃t
tubis. dum predicant᷑. confregerũt
lagenas. dum soluenda in passione
sua corpora hostilibꝰ gladiis opponũt:
resplenduerunt lampadib:. dum
post solutionẽ corporum miracuł
chorus cauerunt: moxq bostes in
fugam uersi sunt: quia dum mor¬
tuorum martyrum corpora mira¬
culis choruscare conspicrunt: luce
ueritatis fracti quod impugnaue¬
rant crediderunt. Cecinerunt gͦ tu¬
bis. ut lagene frangerentur: lage¬

Expanded text:
sunt missae lampades. Confractis vero sunt missae lampades. Confractis vero lagenis, lampades ostensae sunt, quarum coruscante luce, hostes territi in fugam vertuntur. Designatur itaque in tubis clamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in lagenis fragilitas corporum. Tales quippe dux nosterqui despecta salute corporum, hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis et gladiis, sed patientia superarent. Armati enim venerunt sub duce suo ad praelium martyres nostri, sed tubis, sed lagenis, sed lampadibus. Qui sonuerunt tubis, dum praedicant, confregere lagenas, dum solvenda in passione sua corpora hostilibus gladiis opponunt. Resplenduerunt lampadibus, dum post solutionem corporum miraculis coruscaverunt, moxque hostes in fugam versi sunt, quia dum mortuorum martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti quod impugnaverunt crediderunt. Cecinere ergo tubis, ut lagenae frangerentur, lage
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Aquis uamq doctrina sapien¬
tiȩ̾. stantȩ autem genu: recta opera
designantur Qui gͦ dum aquas
bibunt genii flexisse ꝑ hibentur ab
illorum certamine ꝓhibiti recesse¬
runt: quia cum illis xp̃s contra ho-¬
stes fidei ꝑgit ad prelium: quicum
doctͥnȩ fluenta hauriunt. a reccitu¬
dine oꝑum ũ in fleccunt᷑: Omnes
quippetune bibisse aquam᷑: s non
omnes recto genu stetisse narrati
sunt: reꝓbatiq sunt qui genua dũ
aquas biberent inflexerunt: quia
xIius dissolutio oꝑum impsa ge-¬
nuum incuruatione signatur: re-¬
cte rursum ꝑpaulum dicitur. Re-
procedunt: qui hoc quod ore annũ-¬
tiant᷑: oꝑe ostendunt. Qui fluenta
doctrinȩ sp̃aliter hauriunt: nec tẽ
inprauis oꝑibus carnaliter in fle-¬
ctuntur:ꝰ quia sicut scͥptum ẽ: non
ẽ speciosa laus in ore peccatoris. Itu
ẽ gͦ ad prelium cum tubis & lampa¬
dibus. cum lagenis atq iste ut di-¬
ximus fuit ordo preliandi: cecie-

Expanded text:
sunt: aquis namque doctrina sapiensunt: aquis namque doctrina sapientiae, stante autem genu recta operatio designatur. Qui ergo dum aquas bibunt, genu flexisse perhibentur, ab illorum certamine prohibiti recesserunt: quia cum illis Christus contra hostes fidei pergit ad praelium, qui cum doctrinae fluenta hauriunt, a rectitudine operum non inflectunt; omnes quippe tunc omnes recto genu stetisse narrati sunt, reprobatique sunt qui genua dum aquas biberent inflexerunt, quia ximus, dissolutio operum in ipsa genuum incurvatione signatur, recte rursum per Paulum dicitur: Remiprodeunt, qui hoc, quod ore annuntiant, opere ostendunt; qui fluenta doctrinae spiritualiter hauriunt, nec tamen in pravis operibus carnaliter inflectuntur. Quia sicut scriptum est: Non est speciosa laus in ore peccatoris . Itum est ergo ad praelium cum tubis, cum lampadibus, cum lagenis. Inusitatus iste, ut diximus, fuit ordo praeliandi. Ceciner
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis bella descendit: qui pos¬
sunt diuma cognoscere: qui sciunt
de trimtate quȩ ds̃ ẽ ꝑfecta sentire:
No tandum uero ẽ quod iste trecen¬
torum numerus in tau littera conti¬
netur: quȩ crucis speciem tenet:
cui si sr̃ transuersam lineam id qͦd¬
gͦ iste trecentorum numerus in tau
littera continetur: ce ꝑtau litterã
ficut diximus species crucis osten¬
ditur: ñ inmerito in his trecentis
gedeon ẽ sequentib. illi designati
sunt quib dictum ẽ. Qui uult pꝰ
me uenire ab neget semet ipfum.
cetollat crucem suam: &e sequatur
me. Qui sequentes dnm̃ tanto ue¬
rius crucem tollunt: quanto acͥus
ce se edomant: ce ergapamos suos
caritatis compassione cruciantur:
Unde ceꝑierechielem certe in his tre
hoc exprimitur: quia ferrum ho¬
stium. crucis ligno suꝑetur: Buctiq
sunt adfiuuium ut aquas biberen:¬
ce quiq a quas fiexis genibꝰ ause¬
runt. abellica intentione remoti

Expanded text:
praedicationis bella descendit, qui pospraedicationis bella descendit, qui possunt divina cognoscere, qui sciunt de Trinitate, quae Deus est, perfecta sentire. Notandum vero est quod iste trecentorum numerus in T littera continetur, quae crucis speciem tenet, cui si super transergo iste trecentorum numerus in tau T littera continetur, et per tau litteram, sicut diximus, species crucis ostenditur, non immerito in his trecentis Gedeonem sequentibus illi designati sunt quibus dictum est: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Qui sequentes Deum tanto verius crucem tollunt, quanto acrius et se edomant et erga proximos suos charitatis compassione cruciantur. Unde et per Ezechiel certe in his trechoc exprimit, quod ferrum hostium crucis ligno superetur . Ductique sunt ad fluvium ut aquas biberent; quique aquas flexis genibus hauserunt, a bellica intentione remoti
Abbreviated transcription (Latin):
hunc redemptorẽ nr̃m non solum
oꝑe: s etiam nomine ꝓpħ̃auit Ge¬
&e tunc ꝑdispensationis grãm intra
uterum uirginis uenit. Quid ẽ cir¬
cumiens in utero: insi ommipotens
ds̃ sua dispensatione nos redimens.
diuinitate cuncta complectens &
humanitatem intra uterum sum̃s.
In quo utero ceincarnatꝰ eẽt &e clau¬
sus ñ eẽt: Qutia & intra uterum fu-
it ꝑinfirmitatis substantiã: ce extra
mundũ ꝑpotentiã maiestatis. Ma-¬
dian uͦ int̃pretat᷑ de iuditio. Ut em̃
ceñt: de iuhitio iuste iudicantis fuit:
Et ie cireo de iuditio uocantur: quia
alieni agr̃a redemptoris: iuste dam-¬
pnationis meritum etiam inuoca-¬
bulum nominis trahunt: Contra
hostes gedeon: cum trecentis ꝑgit ad
bellum. Solet incentenario numero
plenitudo ꝑfectionis intelligi. Quid
gͦ in ter ducto centenario numero
designatur: isi ꝑfecta cognitio tri¬
nitatis: Cum his quippe dñs nr̃
adũsarios fidci destruit᷑: cum his ad

Expanded text:
Hunc Redemptorem nostrum non solum Hunc Redemptorem nostrum non solum opere, sed etiam nomine prophetavit; Geet tamen per dispensationis gratiam intra uterum virginis venit. Quid est circumiens in utero? nisi omnipotens Deus sua dispensatione nos redimens, divinitate cuncta complectens, et humanitatem intra uterum sumens, in quo utero et incarnatus esset, et clausus non esset; quia et intra uterum fuit per infirmitatis substantiam, et extra mundum per potentiam majestatis. Madian vero interpretatur de jud de judicio juste judicantis fuit; et idcirco de judicio vocantur, quia alieni gratia Redemptoris justae damnationis meritum etiam in vocabulum nominis trahunt. Contra hostes Gedeon cum trecentis pergit ad bellum. Solet in centenario numero plenitudo perfectionis intelligi. Quid ergo interducto centenario numero designatur, nisi perfecta cognitio Trinitatis; cum his quippe Dominus noster adversarios fidei destruit, cum his ad
Abbreviated transcription (Latin):
petratione uiciorum consueuerat
debita tributa pęnarum exigere᷑
de fidelium corde destruxit. Quid
ad medium ad ducitur. & aduen¬
tui redemptoris nr̃i. istius pugnȩ ui-¬
ctoria comparatur: An indicare no¬
bis ꝓpłia studuit quod aduentum
redemptoris nr̃i contra diabolum
illa sub gedeon duce pugnȩ uictoria
designauit: Talia illie nimirum
acta sunt: quȩ quantomagis usũ
pugnanditranseunt: tanto ampliꝰ
apphetandi misterio ñ recedunt:
Quis enim unqm cum lagenis et
lampadibꝰ ad prelium uenit: Qui ᷤ
contra armaueniens. arma deser-¬
uit: Ridicula nobis hȩc ꝓfecto fue¬
rant: si t̾ribilia hostibus non fuis¬
sent. S uictoria ipsa at testante
didicimus: ne parua hȩc quȩ fa-¬
cta sunt ꝑpendamus. Gedeon itaq
ad prelium ueniens: redemptoris
ẽ: Tollite portas prineipes urãs ce
eleuamim porte et̃na les: & introibit
rex głȩ Quis ẽiste rex głȩ: Dominuᷤ
fortis cepotens. dñs potens in prelio

Expanded text:
petratione vitiorum consueverat petratione vitiorum consueverat debita tributa poenarum exigere, de fidelium corde destruxit. Quid ad medium adducitur et adventui Redemptoris nostri istius pugnae victoria comparatur? An indicare nobis propheta studuit quod adventum Redemptoris nostri contra diabolum illa sub Gedeon duce pugnae victoria designavit? Talia illic nimirum acta sunt, quod quanto magis usum pugnandi transeunt, tanto amplius a prophetandi mysterio non recedunt. Quis enim unquam cum lagenis et lampadibus ad praelium venit? Quis contra arma veniens arma deseruit? Ridicula nobis haec profecto fuerant, si terribilia hostibus non fuissent. Sed victoria ipsa attestante didicimus ne parvi haec quae facta sunt pendamus. Gedeon itaque ad praelium veniens, Redemptoris est: Tollite portas, principes, vestras, et elevamini, portaerex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio .
Abbreviated transcription (Latin):
ti & enim sunt: qui t̾cio centena
multiplicant. & ꝑfecte trinitatis
numerum ferunt. Sub quo nu-¬
mero omnis xp̃i censetur exercitꝰ:
in quo obtinemus ut etiam nos
Emereamur ascribi Cum trecẽ¬
tis ad p̾lium ꝑrexit: eosq ñ armis
s tubis. lampadibꝰ. lagenis arma¬
uit. Nam ficut illic scriptum ẽ ac¬
censas lampade smiserunt intͣ
lagenas: cetubas indextra. lagenas
in sinstra tenuerunt: & ad hostes
suos comminus uementes cecine-
lampades apparuerunt: ce hinc tu¬
barum sonitu illĩc lampadarum
choruscatione territi bostes sunt. in
fugam conu̾si. De quo namꝙ bello.
ꝑꝓpham dicitur. Iugum enim one¬
ris eius ceceptrum ex actoris enus su¬
ꝑastr: sicut in die madian. Eripiens
quippe gentilitatem dñs suꝑauit iu-¬
gum oneris eius: cum eam aduentu
suo ab illa demoniacȩ tiranindis ser-¬
uitute liberauit. Superauit cesce-¬
ꝑtrum ex actoris eius: cum regnũ
eiusdem diaboli qui ꝓpestifera per-¬

Expanded text:
ti etenim sunt, qui tertio centena ti etenim sunt, qui tertio centena multiplicant, et perfectae Trinitatis numerum ferunt, sub quo numero omnis Christi censetur exercitus, in quo obtinemus, ut etiam nos mereamur ascribi. Cum trece ad praelium pergit, eosque non armis, sed tubis, lampadibus et lagenis armavit. Nam, sicut illic scriptum est, accensas lampades miserunt intra lagunculas, et tubas in dextera, lagenas autem in sinistra tenuerunt, et ad hostes suos cominus venientes cecineru lampades apparuerunt, et hinc tubarum sonitu, illinc lampadarum corufugam conversi. De hoc namque bello per prophetam dicitur: Jugum enim oneris ejus, et sceptrum pastoris ejus superasti, sicut in die Madian. Eripiens quippe gentilitatem Dominus superavit jugum oneris ejus, cum eam adventu suo ab illa daemonicae tyrannidis servitute liberavit. Superavit et sceptrum exactoris ejus, cum regnum ejusdem diaboli, qui pro pestifera per
Abbreviated transcription (Latin):
dño Ille gͦ ꝓbabilis. ille electus ẽ:
qui postea quã ad aquas baptismmi
uentum ẽ. flecti ad necessitates ter-¬
renas & corporeas nescit: qui uiciis
non indulget: neq ob peccati si¬
tim sternitur ꝓnus. S &e quod
dicit eos manu uł lingua aqm
lambere: non absq sacram̃ticuiꝰ¬
dam significantia hic mͥuidetur¬
ascriptum: scilicet quod manu.
lingua. oꝑari debent milites xp̃r:
&e facit: hic magnus uocabitur in
regno cȩlorum. Quod autem etiã
similitudinẽ canis lambentis scri¬
ptura posuit: uidecur m istud ani-¬
mal hoc in loco ꝓpterea nominatũ:
quod supra omnia cetera antma-¬
lia amorem dicitur ꝓprii dñi ser-¬
uare: nec tempore. nec imuriis ob¬
lit̾are in eo fertur affectus. Trecen¬
ti enuim soli qui sacram̃ti huius
imagniẽ preformabant᷑. isti electi.
isti ꝓbati. isti ad uictoriam conse¬
crati: qui ce ipsi numeri sacram̃to
obtinere adu̾sarioᷤ possent. Trecen¬

Expanded text:
Domino . Ille ergo probabilis, ille electus est, Domino . Ille ergo probabilis, ille electus est, qui posteaquam ad aquas baptismi ventum est, flecti ad necessitates terrenas et corporeas nescit, qui vitiis non indulget, neque ob peccati sitim sternitur pronus. Sed et quod dicit eos manu vel lingua aquam lambere, non absque sacramenti quadam significantia hoc mihi videtur: innuit scilicet, quod et manu et lingua operari debent milites Christet facit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Quod autem etiam similitudinem canis lambentis Scriptura posuit, videtur mihi istud animal hoc in loco propterea nominatum, quod supra omnia caetera animalia amorem dicitur proprii domini servare, nec tempore nec injuriis oblitterare in eo fertur affectus. Trecenti ergo soli, qui sacramenti hujus imaginem praeformabant, isti electi, isti probati, isti ad victoriam consecrati: qui et ipso numeri sacramento obtinere adversarios possent. Trecen
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum: ce mittere cambꝰ Et da¬
uid ut se tanqm contẽptibilem abi-¬
ceret: canem se appellauit loquens
ad saul. In omnibꝰ pene ueterum
gestis misteria designantur ingẽ¬
tia: sicut etiam in hoc loco fieri ui-¬
demus: quia hii qui descendunt
ad aquam. id ẽ qui ad baptisii
grãm conueniunt: ñ debent ꝓci-¬
dere in terrã. nec flectere genua
sua. & cedere temptatiombꝰ uent᷑is:
sstare fortiter ce constanter. ficut
& ꝓpħa dicebat Uemissas manus
ce dssoluta genua erigite: ce gressũ
rectum facite semitis ur̃is. Uenisti
ad aquam baptisim: istud ẽ certami¬
nis ce pugnȩ spãlis initium. Hinc
tͥ adũsum diabolum nascitur pu¬
gnȩ pͥncipium. Si remissior fue¬
ris: si flecti facile potueris: quomͦ
pugnabis. quomͦ stabis aduersum
astutias diaboli: ꝓpterea & apłs¬
clamat. State gͦ & nolite iterum
iugum seruitutis habere. Etterũ
dicit. State in dño: &e tercio dicit:
qm̃ tunc uuimus: si uos statis in

Expanded text:
filiorum et mittere canibus . Et Dafiliorum et mittere canibus . Et David, ut se tanquam contemptibilem abjiceret, canem se appellavit loquens ad Saul . In omnibus pene veterum gestis mysteria designantur ingentia, sicut etiam in hoc loco fieri videmus: quia hi qui descendunt ad aquam, id est, qui ad baptismi gratiam conveniunt, non debent procidere in terram, nec flectere genua sua, et cedere tentationibus ventris, sed stare fortiter et constanter, sicut et Apostolus dicebat: Remissas manus, et dissoluta genua erigite, et gressum rectum facite semitis vestris . Venisti ad aquam baptismi; istud est certaminis et pugnae spiritalis initium. Hinc tibi adversum diabolum nascitur pugnae principium; si remissior fueris, si flecti facile potueris, quomodo pugnabis, quomodo stabis adversum astutias diaboli? Propterea et Aposclamat: State ergo, et nolite iterum jugo servitutis haerere . Et iterum dicit: State in Domino . Et tertio dicit: Quomodo tunc vivimus, si vos statis in
Abbreviated transcription (Latin):
excellat: ut ꝑhanc omnes decenter
significentur. Iste enim numerus
ꝑ quos frẽm ab hostibꝰ liberauit. qnͣ¬
do eum melchisedech in magno
misterio benedixit : Quod enim
exuberãt illic decem &e octo: nam
trecenti decem & octo fuisse referũ-¬
tur: uidet᷑ mͥ significatum. quo
etiam tempore fieretꝰ. id ẽ tercio:
quod futurum erat sub gr̃a. Nam
primum ẽ ante legem: scđm. sub
lege: tercium sub gr̃a. Singula uͦ tem¬
pora senario numero significata sunt:
ꝓpter ꝑfectionem. Nam ter seni: de¬
cem ce occo funt. Unde ceilla mulier
decem & occo annos habebat inin-¬
firmitate: qmͣ curuam saluator cũ
inueniss erexit᷑ atq adiaboli alli¬
gam̃to ut eugłium indicat soluit:
Nam quod ita istiꝓbati sunt ꝑ qͦs
uinceret gedeon. ut similes in bi-¬
bendo camibus dicerentur: signi¬
ficat quod contemptibilia & igno¬
bilia elegit dominus Ero contem¬
ptu enim habetur canis. Unde
dicit: Non ẽ bonum tollere panẽ

Expanded text:
excellat, ut per hanc omnes decenter excellat, ut per hanc omnes decenter significentur. iste numerus per quos fratrem ab hostibus liberavit, quando eum Melchisedech in magno mysterio benedixit . Quod enim exuberant illic decem et octo nam trecenti decem et octo fuisse referuntur, videtur mihi significatum quo etiam tempore fieret, id est, tertio, quod futurum erat sub gratia. Nam primum est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia. Singula vero tempora senario numero significata sunt propter perfectionem; nam ter seni decem et octo sunt. Unde et illa mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quam curvam Salvator cum invenisset erexit, a diaboli alligamento, ut Evangelium indicat, solvit . Nam quod ita isti probati sunt, per quos vinceret Gedeon, ut similes in bibendo canibus dicerentur, significat quod contemptibilia et ignobilia eligit Dominus ; pro contemptu enim habetur canis. Unde dicit: Non est bonum tollere panem
Abbreviated transcription (Latin):
in os aqmͣꝓicerent quam lingua
exciꝑent: Nam &e int̃pretatio ex
hebreo planius id habet his uerbis:
fint itaq numerus eorum qui ma¬
nu mos ꝓicientes aqmͣ lambuerãt
trecenti uiri. Neq enim solent ho-¬
mines ita bibere: ut sine opere ma-¬
nus lingua sicut canes aquam
hauriant: aut uͦ istis preceptum
fuerat ut hoc facerent: s cum ad
bibendum descendissẽt ad aquam:
multi genu flexo biberunt᷑. quod
facilius ceminore labore fieret: lau
canes biberunt: smanu aqua
in os iactata: quorum numerus.
quia trecenti erant. sigium insinu¬
at crucis. ꝓpter litteram tau grecam᷑.¬
ꝑ qmͣ iste numerus significatur: per
quod etiam gentes magis incrucifi¬
xum creditiras prefiguratum ẽ.
quod littera greca ẽ: unde grecorũ
nomine apl̃s omnes gs̃ significat
cum dicit: iudȩo primum &e grȩco:
Et iudȩis cegrecis sepe ita cõmemo¬
rans circuncisionẽ & preputium.
quod inlinguis gentium grecaita

Expanded text:
in os aquam proicerent, quam lingua in os aquam proicerent, quam lingua exciperent. nam et interpretatio ex hebraeo planius id habet his uerbis: fuit itaque numerus eorum qui manu in os proiciente aquam lambuerant trecenti uiri. neque enim solent homines ita bibere, ut sine opere manus lingua sicut canes aquam hauriant; aut uero istis praeceptum fuerat ut hoc facerent. sed cum ad bibendum descendissent ad aquam, multi genu fixo biberunt, quod facilius et minore labore fieret; pauccanes biberunt, sed aquam manu in os iactam. quorum numerus, quia trecenti erant, signum insinuat crucis propter litteram T graecam, qua iste numerus significatur. per quam etiam gentes magis in crucifixum credituras praefiguratum est, quod littera graeca est. unde Graecorum nomine apostolus omnes gentes significat, cum dicit: Iudaeo primum et Graeco, et: Iudaeis et Graecis, saepe ita commemorans circumcisionem et praeputium, quod in linguis gentium graeca ita
Abbreviated transcription (Latin):
iritq dñs ad gedeon: Adhuc
popłus multus ẽ: due eos
adaquas ceribi ꝓbabo illos:
Et de quo dixerotͥ ut tecum uadat
ipse ꝑgat: ce quem ire ꝓhibuero. apse¬
reu̾tatur. Cumq descendisset popłs
ad aquas: dixit dominus ad gedeon
Qui lingua lambuerint aquas sicut
solent canes lambere:separabis cos
seorsum. Qui autem curuantis ge¬
nibus biberint: in altera parte erunt:
fuit itaq numerus eorum qui manu
ad os ꝓiciente aquas lambuerant:
trecenti uiri. Omnis autem reliqua
multitudo flexo poplite biberat:
sua. trecentiuiri. Pleriq latini codi¬
ces ñ habent manu fua: s tantũmͦ
lingua suaͬ qm̃ sic intellexerunt
qͦd supͣ dictũ ẽ sicut canes: Grecus autẽ
utrũq habet manu sua. lingua sua:
ut intelligat᷑ qd̃ m anusua aꝗͣ. rapta ĩ os ꝓiciebãt.
Et hoc erat simile bibentibꝰ canib.
qui non ore apposito sicut boues
aquam ducunt quam bibunt. s
lingua in os rapiunt. sicut etiam
isti fecisse intelligunt᷑: s cum manu

Expanded text:
ixitque Dominus ad Gedeon: Adhuc populus multus est; duc eos ad aquas, et ibi probabo illos, et de quo dixero tibi, ut tecum vadat, ipse pergat; quem autem prohibuero, revertatur. Cumque descendisset populus ad aquas, dixit Dominus ad Gedeon: Qui lingua lambuerint aquas sicut solent canes lambere, separabis eos seorsum; qui autem, curvatis genibus, biberint in altera parte erunt. Fuit itaque numerus eorum qui, manu ad os projiciente aquas lambuerant, trecenti viri; omnis autem reliqua multitudo flexo poplite biberat. sua trecenti uiri. plerique latini codices non habent "manu sua", sed tantummodo "lingua sua", quoniam sic intellexerunt quod supra dictum est: sicut canes; graecus autem utrumque habet: manu sua, lingua sua, ut intellegatur quod manu aquam raptam in os proiciebant. et hoc erat simile bibentibus canibus, qui non ore adposito sicut boues aquam ducunt quam bibunt, sed lingua in os rapiunt, sicut etiam isti fecisse intelleguntur, sed cum manu
Abbreviated transcription (Latin):
ce in manu eius data ẽ pasma uictoriȩ
in consũmatione omniũ id ẽ in fine
scłi. etiam canticum dño cantabitur
ꝑdebboram: in quo pͥmatus quidem
dabitur iahel ecclȩ gentium: nec ta-¬
men debarach laude silebitur: sed
unum ce primis & nouissimis uicto¬
riȩ premium dabitur:¬

Expanded text:
et in manu ejus data est palma victoriae; et in manu ejus data est palma victoriae; in consummatione omnium, id est, in fine saeculi etiam canticum Domino cantabitur per Debboram, in quo primatus quidem dabitur Jael Ecclesiae gentium, nec tamen de Barach laude silebitur, sed unum et primis et novissimis victoriae praemium dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
at: uinum sa nos et cominode degen¬
tes iruat: &e sicut scriptura dicit cor
hominis sani dum taxat letificat: fe¬
brientib uͦ si sumpser̃it: ꝑnitiem con¬
tinuo ce interitum parit Ita fit. ut
eadem res eodem mͦ sumpta. uni qui-¬
dem uitã: alii autem conferat mor¬
tem Sic gͦ intelligendum ẽ ce sysarã
istum animalem hominem &e uitiorũ
pͥncipem: ꝑdoctrinam ecclȩ quam non
ex fide suscepit extinctum: S &e una¬
quȩq anima. satis agat isto lacte euã-¬
glico atq apostolico: sopire insemet¬
ipso ce extinguere sysaram: Si enim
ꝑhoc edoctus quis mortificauerit
menbra sua quȩ sunt suꝑ terram. a-¬
ipso uidebitur ꝑ emisse: ut hȩc non
solum in ꝑsona ȩcclȩ consũmarr: ue-¬
rum etiam unusqͥsq in sua anima o-¬
stendat impleri Quia gͦ sicut dixi-¬
mus cȩptus ẽ quidem sysara in secta-¬
ri apopulo priori: interemptus au¬
tem ẽ amuliere hac eccła gentium:

Expanded text:
at, vinum sanos et commode degenat, vinum sanos et commode degentes juvat, et, sicut Scriptura dicit, cor hominis sani duntaxat laetificat, febrientibus vero, si sumpserint, perniciem continuo et interitum parit, ita fit ut eadem res non eodem modo sumpta uni quidem vitam, alii autem conferat mortem. Sic ergo intelligendum est, et Sisaram, istum animalem hominem, et vitiorum principem, per doctrinam Ecclesiae quam non ex fide suscepit exstinctum. Sed et unaquaeque anima satagat isto lacte evangelico atque apostolico sopire in semetipsa et exstinguere Sisaram. Si enim per haec edoctus quis mortificaverit membra sua quae sunt super terram, avipso videbitur peremisse, ut haec non solum in persona Ecclesiae consummari, verum etiam unusquisque in sua anima ostendat impleri. Quia ergo, sicut diximus, coeptus est quidem Sisara insectari a populo priori, interemptus autem est a muliere hac, Ecclesia gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
misticas uel allegoricas leges. tale
aliquid etiam de hoc possit ostendi
Lactis cybus eẽ dicitur inscͥpturis scĩs.
prima hȩc moralis institutio: quȩ inci-¬
pientib uelut pauulis traditur: Non
enim ininitiis statim discipulis de ꝓ-¬
fundis ce secreciorib tradendum ẽ sa¬
eramentis: s morum correctio: emen¬
datio disciplinȩ: religiosȩ conũsatio¬
nis cesimplicitatis fidei: prima eis ele¬
menta traduntur: Istud ẽ eccłȩ lac: ħ
incipientium paruulorum prima st̃
elem̃ta᷑ s iste cibus his quidem qui¬
ad bonum ꝓficiendi ꝓpositum gerũt.
uitam tribuit ce salutem: bis uͦ quib
contraria placent: quibus luxuria.
libido. auaritia. & omnis impietas cor¬
dis: huiusmodi doctrina necem & in-¬
teritum prestat: Sic gͦfit ut ex his
atq eisdem cibis quibus aluntur bo¬
ni. suffocentur mali: cem quo piis ui¬
ta ẽ. ibi sit impiis mors: Denq ut ex¬
emplores quam dicimus planiorfi-¬

Expanded text:
mysticas vel allegoricas leges tale mysticas vel allegoricas leges tale aliquid etiam de hoc possit ostendi. Lactis cibus esse dicitur in Scripturis sanctis prima haec moralis institutio quae incipientibus velut parvulis traditur; non enim initiis statim discipulis de profundis et secretioribus tradendum est sacramentis, sed morum correctio, emendatio disciplinae religiosae conversationis et simplicis fidei prima eis elementa traduntur. Istud est Ecclesiae lac, haec incipientium parvulorum prima sunt elementa. Sed iste cibus his quidem qui bonum proficiendi propositum gerunt, vitam tribuit et salutem; his vero quibus contraria placent, quibus luxuria, libido, avaritia, et omnis impietas cordi est, hujusmodi doctrina necem et interitum praestat. Sic ergo fit ut ex his atque eisdem cibis quibus aluntur boni, suffocentur mali, et in quo piis vita est, ibi sit impiis mors. Denique ut exemplo res quam dicimus planior fi
Abbreviated transcription (Latin):
innouissimo tempore dicit futurũ:
Quia cum plenitudo gentium sub¬
introierit: tunc omns isrt sauus fiet:
fit gͦ pͥmatus quidem in manumu¬
lieris alienigenȩ᷑. ñ tamen excluditur
a consortio głȩ etiam barach: qui price
quidem cȩꝑat: s nouissimus ꝑuenit
ad fidem: Immo dum ille ꝑuenit: ia¬
hel alienigena pretereuntẽ quodã-¬
mͦ uictoriam rapit: Eadem forma
precessit etiam inesau ce iacobfr̃ibꝰ
Uum enim esau sectatur ag̾stia: dũ
moratur in saltibus: preueniens ia¬
cob cemulieris nchilominus con¬
siliis matris compositos patri offe¬
rens cybos: benedictionis primatꝰ
accepit: Sic &e in eugłio ꝑgente dño
ad filiam pͥncipis synagoge suseitan¬
dã: preueniens mulier quȩ fluxu
sanguins laborabat: fideli tactu pͥor
consequitur sanitatem: Quod sietiã
inde requirendũ aliquid uidetur a-
diligentib auditorib quod lacte eũ
potasse dieitur: cum ille aquam po¬
poscisset: uideamus ne forte scdm

Expanded text:
in novissimo tempore dicit futurum, in novissimo tempore dicit futurum, quia cum plenitudo gentium subintroierit, tunc omnis Israel salvus fiet . Sit ergo primatus quidem in manu mulieris alienigenae, non tamen excluditur a consortio gloriae etiam Barach, qui prior quidem coeperat, sed novissimus pervenit ad finem. Imo dum ille pervenit, Jael alienigena praetereuntem quodammodo victoriam rapit. Eadem forma praecessit etiam in Esau et Jacob, fratribus . Dum enim Esau sectatur agrestia, dum moratur in saltibus, praeveniens Jacob, et mulieris nihilominus consilio matris compositos patri offerens cibos, benedictionis primatus accepit. Sic et in Evangelio, pergente Domino ad filiam principis synagogae suscitandam, praeveniens mulier quae fluxu sanguinis laborabat, fideli tactu prior consequitur sanitatem. Quod si etiam inde requirendum aliquid videtur a diligentibus auditoribus, quod lacte eum potasse dicitur, cum ille aquam poposcisset, videamus ne forte secundum
Abbreviated transcription (Latin):
quia sysara uisio equi int̾pretatur:
De quo scͥptura dicit: Nolite fieri
sicut equus & mulus: quib non ẽ
intellectus: Palo gͦ eum int̾ficit: id
ẽ ligni crucis eum acumine &e uirtu¬
te ꝓsternit: Et non sine causa maxil-¬
las eius palo transuerberasse descri-
luxurie adulatione deceperat: illud
inquam os ligno crucis confoditur
& terebratur: quia illa uia quam phi¬
losophia latam ce spatiosam predica¬
uerat uoluptatis: hanc. xp̃e artam
& angustam nobis uiam salutis ostẽ¬
pͥncipem sysaram obtectum pellibus
idẽ menbrorũ mortificatione sopi-¬
tum eterno tradidit somno Occur¬
rit tamen iahel: id ẽ eccła post hoc ce
priori popło. insectanti sysaram In¬
sectabatur enimisrł legem iustitię:
s in legem ñ ꝑuenit: Occurrit gͦ eccłȩ
etiam ipse: ce ostendit ei opus siitin:
Ostendit ce uictoriã consũmatam. atq
insocietatẽ eum ꝓstrati hostis inui¬
tat: Uerum ẽ enim illud quod apłs

Expanded text:
quia Sisara, visio equi, interpretatur, quia Sisara, visio equi, interpretatur, de quo Scriptura dicit: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Palo ergo eum interficit, id est, ligni crucis eum acumine et virtute prosternit. Et non sine causa maxillas ejus palo transverberasse describiluxuriae adulatione deceperat, illud, inquam, os ligno crucis configitur et terebratur, quia illa via, quam philosophia latam et spatiosam praedicaverat voluptatis, hanc Christus arctam et angustam nobis viam salutis ostenprincipem Sisaram obtectum pellibus, id est, membrorum mortificatione sopitum, et aeterno tradidit somno. Occurrit tamen Jael Ecclesia post hoc, et priori populo insectanti Sisaram. Insectabatur enim Israel legem justitiae, sed in legem non pervenit. Occurrit ergo Ecclesia, etiam ipsi, et ostendit ei opus suum, ostendit ei victoriam consummatam, atque in societatem eum prostrati hostis invitat. Verum est enim illud quod Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
rit ei fugienti mulier aliemgena ia¬
hel Quȩ mulier prius cum eo amici-¬
tiarum fedus habuerat: Ad quam
ille cum declinasset latendi gr̃a:
aquam poposcit ut biberet: s ab
illa lacte potatus ẽ: Et cum eum in
latebris collocasset ac pellibus ad¬
oꝑtussetꝰ: post hȩc palum malleo ad¬
auctum ꝑ eius malas uł maxillas
defixit: ce tunc occurrens insectãti
barach mortuum iam oe ꝓstratum o-¬
stendit sysaram Quid gͦ nobis sacra¬
menti omnis iste historiȩ textus osten-¬
dit: Iahel mulier ista alienigena
de qua ꝓpħia dixit. quod in manu
mulieris uictoria fiet: figuram tenet
ȩccłȩ que ex alieniginis gentib con-¬
gregata ẽ: Int̾pretatur autem iahel
ascensio: quia reuera non ẽ alia ascẽ¬
sio qua ascendatur ad cęlum: nisi ꝑ
ȩccłam multi formis sapientie cłi Ip̃ã
ẽ gͦ quȩ dum acorporalib adsp̃alia.
& aterenis ascendit ad cęlestia: inter-¬
ficit sysaram De quo iam suꝑiꝰ dixi

Expanded text:
rit ei fugienti mulier alienigena Jarit ei fugienti mulier alienigena Jael; quae mulier prius cum eo amicitiarum foedus habuerat, ad quam ille cum declinasset latendi gratia, aquam poposcit ut biberet, sed ab illa lacte potatus est. Et cum eum in lateribus collocasset ac pellibus operuisset, post haec palum malleo adactum per ejus mala vel maxillas defixit, et tunc occurrens insectanti Barach mortuum jam et prostratum ostendit Sisaram. Quid ergo nobis sacramenti omnis iste historiae textus ostendit? Jael, mulier ista alienigena, de qua prophetia dixit quod in manu mulieris victoria fiet, figuram tenet Ecclesiae, quae ex alienigenis gentibus congregata est. Interpretatur autem Jael ascensio, quia revera non est alia ascensio, qua ascenditur ad coelum, nisi per Ecclesiam multiformis sapientiae Dei. Ipsa est ergo quae, dum a corporalibus ad spiritalia et a terrenis ascendit ad coelestia, interficit Sisaram, de quo jam superius di
Abbreviated transcription (Latin):
cio diem inqua mittet dñs angłm
suum mecum: Uides gͦ quomodo
illis priorib ꝓphetia iletulerit eloquia
dii & illis dicit data ẽẽ precepta ut
ascendant inmontem: s excusant
ce dicunt: Non ascendam: nisi ascen¬
deris &e tu mecum: Ee de excusatio¬
ne quidem uerum ẽ: s de reꝓmissi-¬
one falsum ẽ Quod enim ñ ascende¬
rint in montem di certum ẽ: quod
autem pollicentur se ascensuros eẽ
cum ꝓpħia. falsum ẽ Non enim se¬
cuti sunt ꝓpħ̃iam: ut crederent ei.
tecum: ueruntamẽ scio quia non
erit primatus tuus inuia hac quã
incedis: s in manu mulieris tradet
dñs sysaram Euident̾ ostendit qͥa
non erit apud illum popłm prima-¬
tus. nec ꝑmanebit apud eum uicto¬
rtȩ palma: s in manus mulieris eui
nomen iahel tradetur sysara Descri-¬
bitur autem quod cum scđm com¬
sequeretur barach pͥncipem allophi-¬
lorum sysaram: ipse quidem eum
comprehendẽ non potuit: s occur-¬

Expanded text:
cio diem, in qua mittet Dominus angelum cio diem, in qua mittet Dominus angelum suum mecum. Vides ergo quomodo illis prioribus prophetia detulerit eloquia Dei; et illis dicit data esse praecepta ut ascendant in montem. Sed excusant et dicunt, non ascendam, nisi ascenderis mecum. Et de excusatione quidem verum est, sed de repromissione falsum est. Quod enim non ascenderint in montem Dei certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetiam ut crederent ei, tecum; verumtamen scito, quia non erit primatus tuus in via hac quam incedis, sed in manu mulieris tradet Dominus Sisaram. Evidenter ostendit quia non erit apud illum populum primatus, nec permanebit apud eum victoriae palma; sed in manus mulieris, cui nomen Jael, traditur Sisara. Describitur autem quod cum secundum comsequeretur Barach principem Allophylorum Sisaram, ipse quidem eum comprehendere non potuit, sed occur