comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genationes erauipse ÷ edom. E sauaccep̃uxores defi¬
liab canaam. adamfiliam elomethei & oolibama
filiam anefili sebeon euei. Basemathqͦ flliã isma¬
hel sororẽ nabrioth. Peꝑitq aut̃ ada ehphat. Basemat᷑
gñit raguel. Oolibama eqddit hieus ⁊ ielouricore.
hiifilii esauquinati fc̃ ei int̾ra chanaan. Tulit aũ
esau iptores suas i filios ⁊ filias ⁊ omnẽ animã domꝰ sue.

Expanded text:
erationes Esau ipse est Edom Esau accepit uxores de filiabus Chanaan Ada filiam Elom Hetthei et Oolibama filiam Anae filiae Sebeon Evei Basemath quoque filiam Ismahel sororem Nabaioth peperit autem Ada Eliphaz Basemath genuit Rauhel Oolibama edidit Hieus et Hielom et hii filii Esau qui nati sunt ei in terra Chanaan tulit autem Esau uxores suas et filios et filias et omnem animam domus suae
Abbreviated transcription (Latin):
rahuelint̾ra edom. Isti filii basemath
ixorise sau. Hii aũfiliioolibama. uxoris
esau. dux hieus. dux hielom. duxchore.
hii ducescolibama filie a ne uxoris esau.
Isti filii esau ꝙ hũduces eoꝵ Ipse ẽcsomi.

Expanded text:
Rauhel in terra Edom isti filii Basemath Rauhel in terra Edom isti filii Basemath uxoris Esau hii autem filii Oolibama uxoris Esau dux Hieus dux Hielom dux Core hii duces Oolibama filiae Ana uxoris Esau isti filii Esau et hii duces eorum ipse es
Abbreviated transcription (Latin):
sopotamiam dolore p̃repte bñ¬
dictionis a parente recesserit
quib iacob abfuit. cui reũ¬
so reconoiliatus ⁊. rursus
de seyr reu̾sus cum fre suo
donec pat̾ inueret habitauit.
Quo mortuoaftẽ recessit. qr
diuites erant ⁊ simul habi¬
tare non pot̾ant:¬
filiꝰada iproris esau. Rahuelqͦ fuli basematb
uxoris eiꝰ. fuertq filu eliphat. theman.
omar. sephu. ⁊ garam: iceneth. Erat aut̃
tãna concubina eliphat filii esai que
ƿeꝑit eia malech. hii sunt filii uxoriᷤ
esau. sade. filii aut̃ raphuel. maath: itara.
sẽma.⁊ mera. hii filii basemathuxoris
esau.Istiqͦ erant filiioolibama. filii ane
filii sebeon. iixoris esau qͥs genuit ei heienᷤ
ce hieloir ichore hii duces filioꝵ esau.
Filii eliphat pͥmogenitiesai. duxthemã.
dixomar. dux sephii. duxceneth. dix
chore. dux gathã. dux amalech. hii filii
eliphat int̾ra edonr. ihii filiiade. hũ
q filii rahuel filiiesau. dux naath. dux
zara. dux senna. dux mera.hiiduces

Expanded text:
sopotamiam, Esau, dolore praereptae benedictionis, a parente recesserit, quibus Jacob abfuit. Cui reverso conciliatus, rursus de Seir reversus, cum fratre suo, donec pater viveret habitavit: quo mortuo, a fratre recessit, quia divites erant, et simul habitare non poterantfilius Ada uxoris Esau: Rahuel quoque filius Basemath uxoris ejus. Fueruntque filii Eliphaz: Theman, Omar, Sephu, et Gatham, et Cenez. Erat autem Thamna concubina Eliphaz filii Esau quae peperit ei Amalech hii sunt filii Adae uxoris Esau filii autem Rauhel Naath et Zara Semma et Meza hii filii Basemath uxoris Esau isti quoque erant filii Oolibama filiae Ana filiae Sebeon uxoris Esau quos genuit ei Hieus et Hielom et Core hii duces filiorum Esau filii Eliphaz primogeniti Esau dux Theman dux Omar dux Sephu dux Cenez dux Core dux Gatham dux Amalech hii filii Eliphaz in terra Edom et hii filii Adae hii quoque filii Rauhel filii Esau dux Naath dux Zara dux Semma dux Meza hii duces
Abbreviated transcription (Latin):
fruistra simulant adorasse iacob
norans filiũ potestatem illius
adorau̾it cũ in hebreo multo
alit̾ legatur. ⁊ adorauit isrł ad
caput lectuli. qr pꝰ quã iurauit ei fi¬
luis securus de ex pecicione adora¬
sic habebat lectulũ positũ ut ip̃e
ia centis habitus absq ulla difficul¬

Expanded text:
frustra simulant adorasse Jacob norans filium potestatem illius adoraverit, cum in Hebraeo multo aliter legatur: « Et adoravit Israel ad caput lectuli; » quia postquam juravit ei filius, securus de petitione, adorasic habebat lectulum positum, 372 ut ipse jacentis habitus absque ulla difficul
Abbreviated transcription (Latin):
maior illo erit. Et sem̃ illiꝰ crescet ing̃s. ẜenedix̃q eim
ip̃o tp̃e dicens. Intebenedicet᷑ isrł atꝙ dicet᷑ fãciattͥ õs
sicut ephram et sicui manasse Constituitq ephram
aute manasse & aitad ioseph filiũ suũ. Enego mo

Expanded text:
major illo erit: et semen illius crescet in gentes. Benedixitque eis in ipso tempore dicens: In te benedicetur Israel, atque dicetur: Faciat tibi Deus sicut Ephraim, et sicut Manasse. Constituitque Ephraim ante Manassen. Et ait ad Joseph filium suum: En ego mo
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit. filii st̃ mei qͦs decdit mͥdĩs
in hoc loco. Ad duc inqͥt eos adme. ut
benedicã ilł. ocłi eñusrł caligauert̃
p̃minia sencctute. ⁊ clare uid̾e ñ pote¬
rat. ad plicitoꝰq adse deosculatꝰ ẽ ⁊ c̃c¬
plexꝰ dix̃ ad filiũ. ĩl sũ fraudatꝰ ac̃pec¬
tutuo. insuꝑ ostendit mͥd̃s sem̃tuũ.

Expanded text:
respondit filii mei sunt quos dedit mihi Deus in hoc loco adduc inquit eos ad me ut benedicam illis oculi enim Israhel caligabant prae nimia senectute et clare videre non poterat adplicitosque ad se deosculatus et circumplexus dixit ad filium non sum fraudatus aspectu tuo insuper ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dices.⁊ ad orauit suꝑcap̃
uirge euis. Non nulli
emendatius hñt. adora¬
cacumen. ł sũꝑ cacrum̃
fallit enĩ eos grecum u̾¬
bum quod eisdem scͥbit᷑
s tñ accentꝰ disparessunt.
⁊ abeis qui ista nouert̃.
incodicib ñ contẽpnunt᷑.
ualent eñi ad magnam
discretionẽ quis unam

Expanded text:
dices, et adoravit super caput virgae ejus, nonnulli emendantes habent adoracacumen uel super cacumen. fallit eos enim graecum uerbum, quod eisdem litteris sed accentus dispares sunt et ah eis qui ista nouerunt in codicibus non contemnuntur. ualent enim ad magnam discretionem; quam
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs xͥ scãm carnem iud̾i de quoꝵ
cognationecaruem suscepit.
S quia iidebant quod gr̾̃a iur¬
tictum in eo fieret quod testa.¬
batur pats p̃cipuam bñdicao¬
nem duectionem inuidebant.
familias inbeelerebub pͥncipe
Oo̾o. Quia iosephinter fr̃es
seu̾asse descͥbitur. solus talarem
tunicam hĩusse ꝑhibetur. Quid
tegit. Unde moyses caudam hos¬
tie offerri p̃cepit ut opꝰ bonum
ꝙ iam incipimus ꝑ seueranti
fine compleamus¬
¶ Numquid ego ⁊ .m. Queripͣ
a patre adoratus sit. qui ꝑsolem.
et amatre que ꝑ lunam desi
eum. Mater
ueroiam desũ¬
cta erat. Sz ad
allegoriam re¬
curramus q̃

Expanded text:
risti secundum carnem Judaei, de quorum cognatione carnem suscepit. Sed quia videbant quod gratia virtutum in eo fiebat, quod testabatur Patris praecipuam dilectionem, invidebant, familias in Beelzebub principe ur. Quia Joseph inter fratres severasse describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid regit. Unde Moyses caudam hostiae offerri praecepit, ut opus bonum quod incipimus perseveranti fine compleamus Num ego, » etc. Quaeri a patre adoratus sit, qui per solem; et a matre, quae per lunam desigeum: mater vero jam defuncta erat: sed ad allegoriam recurramus, q
Abbreviated transcription (Latin):
& iacob tͣnsfluuium ꝑrexe¬
runt sig̃care pot̾ duos popłõᷤ
ꝑ baptismum adeccłiamue¬
nientes.S iacob iltra pro¬
g̃diente laban reu̾sus : qr
filii lucis in ꝓuectu uͥtitũ¬

Expanded text:
et Jacob trans fluvium perrexerunt, significare potest duos populos per baptismum ad Ecclesiam venientes. Sed Jacob ultra progrediente, Laban reversus est, quia, filiis lucis in profectu virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Munera misit dño meo esau. ipsẽqͦ. pꝰ nos uenit.
Similit̾ mandata dedit scđ̾o ac t̾cio.
& eu nctis qui sequebantur g̃ges
dicens. hisd̾ u̾bis loqͥmini adeum.
cuminuen̾itis eum & addetis Ip̃e
qͦ: seruustuus iacob. it̾ nr̃m inseqͥ¬
tur. Dixit enĩ Placabo illũ muñibꝰ

Expanded text:
munera misit domino meo Esau ipse quoque post nos venit similiter mandata dedit secundo ac tertio et cunctis qui sequebantur greges dicens hisdem verbis loquimini ad Esau cum inveneritis eum et addetis ipse quoque servus tuus Iacob iter nostrum insequitur
Abbreviated transcription (Latin):
me ce te testis erit. Tumulꝰ inq̃ iste & la¬
pis sint intestimonio. si aut̃ ego tnsier
illum ꝑgens adte. aut tu p̃t̾ierismalũ
michi cogitans. Deus abraham & ds nach¬
or iudicet inter nos. deus patͥs eoꝵ. Iura¬
uit iacob ꝑtimorẽ patͥs siuysaac. Immo¬
latisq inctimis inmonte uocauit frẽs¬
suosut ed̾ent panẽ. Qͥ c̃ comedissent man

Expanded text:
me et te testis erit tumulus inquam iste pis sint in testimonio si aut ego transiero illum pergens ad te aut tu praeterieris malum mihi cogitans Deus Abraham et Deus Nahr iudicet inter nos Deus patris eorum iuravit Iacob per Timorem patris sui Isaac immvictimis in monte vocavit frrent panem qui cum comedissent man
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃minis accabare est
expectataᷤ mundi fine
dams querere . s. ulama
desid̾are. fortis asimuis
timam. cũ simplex gen¬
tilitas adrobus opissi
xit quia ad uite patti¬
am tendit.

Expanded text:
etc. Accubare, est exspectato mundi fine ndanis quaerere, sed ultima desiderare. Fortis asinus optimam: cum simplex gentilitas ad robur operis se erexit, quia ad vitae patriam tendit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidex ifrł de tribudan
⁊ cesis hostib triũphato
qͥi similitudme colub
reguliq obsidentis iua
nullũ ꝑt̃ram isxł tran

Expanded text:
udex Israel de tribu Dan tum, caesis hostibus triumphare, quod, in similitudinem colubri regulique obsidentis vias, nullum per terram Isr
Abbreviated transcription (Latin):
costam in mulierẽ nec eamis supple¬
agant ut aliquid creetur: s ñ iõ
cͣatores. sicut nec agͥcole segetumant
arborum. Solus ds᷑ .i. ds̃ tͥnitas est
c̃ator. factã gͦ femina adeo. ⁊̃ si costa
ministrata sit ꝑangłos. sicut ir

Expanded text:
costam in mulierem, nec carnis suppleagant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos. 6. Utr
Abbreviated transcription (Latin):
¶ GR. Quatuor fluminib deꝑa¬
diso egredientib c̾ra irrigatur. So¬
lidum mentis nr̃e edificiumpru¬
dentia. temꝑantia. fortitudo. et iꝰ¬
ticia continent. quia his. iiii ui

Expanded text:
iter. Quatuor fluminibus de paradiso egredientibus terra irrigatur. Solidum rationis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia, continent: quia his quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Mis i̾ iee. Et pofuit
tum ẽ. ⁊ custodiret. ĩ nui¬
tur quał oꝑatioe̾ẽt. quia
deomni ligno ꝑadisisu¬
neret. set non deligno
scientie boni et mali .i.
non sic eo frueretur. rit
integritatem nature
sue usurpando uetitũ
uiolaret¬

Expanded text:
t posuit tum est, « Et custodiret, innuitur qualis operatio esset: quia de omni ligno paradisi sumerent, sed non de ligno scientiae boni et mali: id est non sic eo fruerentur, ut integritatem naturae suae usurpando vetitum violare
Abbreviated transcription (Latin):
secorꝑa. ut siñ peccassent illis m̾bͥs sic̃
pedib imꝑarent. nec cum ardore semi¬
narent uł cum dolore parerent. s pꝰ pec¬
legimentis meruert̾ ꝗͣ nuptiȩ ardinãt.
factum ÷ suppliciũ: de supplicio fiat m̃¬
tumi. factam gͦ feminã uirs exiuiro. ĩ
eo sexu. in ea fcrma: idistinctione mẽ¬
brorum qua femine note sunt. que

Expanded text:
illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post pecere meruerunt, quem nuptiae ordinant, factum est subplicium, sic de subplicio fiat meritum. Factam itaque feminam uiro de uiro in eo sexu, in ea forma et distinctione membrorum, qua feminae notae sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
caret: aut malũ qd̾ boni
amisso sentiret: conteni
habebat: ne sentiret
amittendo quod amiit¬
tere non debebat:

Expanded text:
ret, aut malum, quod boni amissione sentiret, contemsihabebat, ne sentiret amittendo quod amittere non debebat:
Abbreviated transcription (Latin):
torium semimi t̾ra ÷ ut uirgultum ex utepo naᷤ¬
conuenert̃ ⁊ genuerunt. s potuert̃ in ꝑadiso eis
nuptie ẽe honorabiles. ⁊ thorus ĩ maculatꝰ. sine ar¬
dore libidinis. sine labore pariendi. ñ ut morien.
ifiliiadeund̃ ꝑducerentur statum donec ĩpleto
nut̾no. sinemorte animalia corꝑa inabã qualitatẽ
tͥnsirent qua ominano regenti sp̃m deseruirent.
u solo sp̃u nuificante. sine corꝑis alimentis uiu̾ent.

Expanded text:
torium semini terra est, ut uirgultum ex utroque nasconvenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi. et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent.
Abbreviated transcription (Latin):
disi plantatum:⁊ scientiȩ bonrims
dictũ qi anima q̃ deb in dm̃ extem
sideo deserto ad seconu̾sa fu̾it. ⁊ potei¬
cia sua sine deo frui uolu̾it: pena sisi¬
te exꝑiendo discit quid sit int̾bonĩ
quod deseruit..i malũ qͦ cecidit : i ha
eritei gustasse de ligno.s.b.ii.m.¬

Expanded text:
disi plantatum, et scientiae boni et mali dictum: quia anima, quae debet in Deum extendi, si Deo deserto ad se conversa fuerit, et potentia sua sine Deo frui voluerit, poena sequente experiendo discit quid sit inter bonum quod deseruit, et malum quo cecidit: et hoc erit ei gustasse de ligno sci
Abbreviated transcription (Latin):
gestas narrauit:
sint sine corꝑe. ñ deerunt qui faueãt.¬
⁊ diuitẽ sitientem in loco corꝑali fuis¬
secontendant. Ip̃amq animã omĩno¬
delarari digito cupitam. S meliꝰ ÷¬
dubitare deoccultis: qm litigare de

Expanded text:
esse narrauit. cum sint sine corpore, divitem sitientem in loco corporali fuicontendant, ipsamque animam corpoLazari digito cupisse. Sed melidubitare de occultis, quam litigare de
Abbreviated transcription (Latin):
aureis habundare.
scd̾m plimũ arbor ÷ aro¬
matiea. magnitudine oleagina. cuiꝰ lacͥmalucida.¬
gustu amara. boni odoris s odoratior infusi¬
one uini.
one npest iapis p̃ciosus si dtsti¬
ꝑmictum hĩ candorem. ad humani ungis si

Expanded text:
aureis abundare. undum Plinium arbor est aromatica magnitudine oleagina, cujus lacryma lucida,gustu amara, boni odoris, sed odoratior infusione vini. » Est lapis pretiosus, sic dirmistum habet candorem ad humani si
Abbreviated transcription (Latin):
re. quia desene patre ⁊ stili matre.
& quia hoc non ꝑ gen̾ationem si¬
cut hismahel. s ꝑ regenãtionem
futurum erat. imꝑata ÷ cͥcumei¬
sio. qͣndodesara filius ꝓmutitur
intipo eccłie. non qn hismahelqͥ
tipus iudeorum:¬
¶ Ioꝵ. Errant qui putant pri.
cat. multas suꝑ hoc nomine: sus¬
picanturineptias.cum ut cumq
uelint uocabulum cõmutatum.¬
mo autem alt̾a lingua quidlibet
uocans ethimologiam uocabuli
sumit exalt᷑are. Sarai gͦ pͥmum
uocata ÷. ꝑsinres ioth. Sublato gͦ
tur. ⁊ uocata ÷ sara. Antra enim
dicebatur pͥnceps mea. quasi uniꝰ
familiȩ mater. Postea absolute pͥn¬
ceps. omniũ . s. gentium pͥnceps
futura. Quidam pessime suspicã¬
tur eam pͥus lepram fuisse uoca¬
tam. ⁊ pꝰ ea pͥncipem. cum leprasa
nem. s in hebreo penitus ÷ diu̾sa.

Expanded text:
on naturae, quia de sene patre et sterili matre: et quia hoc non per generationem, sicut Ismael, sed per regenerationem futurum erat, imperata est circumcisio, quando Sarae filius promittitur in typo Ecclesiae, non quando Ismael, qui typus Judaeorum. Errant qui putant primucat, multas super hoc nomine suspicantur ineptias, cum et utcunque velint vocabulum como autem altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai igitur primum vocata est per sin, res, joth. Sublato ergo tur, et vocata est Sara  . Antea enim dicebatur princeps mea, quia quasi unius familiae mater: postea absolute princeps, omnium scilicet gentium princeps futura. Quidam pessime suspicantur eam prius lepram fuisse vocatam, et postea principem, cum lepra sanem, sed Hebraeo penitus est diversa.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ꝑꝑfuturam ꝑ egnationem nemis¬
ceretur semen eu̾is gentib cͥcumcisi¬
onis pactum datur in signum. quia
significat naturam renouatam. post
baptisium. pꝰ spoliationemuet̾is ho¬
seruos ĩnaculos. empticios etiam
c̾cumcidi p̃cepit. ut doceret ad om̃s
resonent nouitatem. Abram pater
excelsus. abraham pater multarum
gentium
¶ .s. Circumcisio facta inuno mẽ¬
bro: significat cͥcumetsionẽ sp̃italẽ.
quȩ incorde. ⁊ inomnib sensib exhi¬
benda ẽ. Ci roumcidendum ⁊ cor. ne
nox ia cogitemus. Oc uli neuanitatem
iudeamus. Aures cͥcuncidende sũt
.i. obdurande ne audiant sanguinẽ.
.⁊ sic in omnib senfib celebranda ÷ cir¬
cumcisio¬
quomodo ꝓueric̾cumeisi. qui pactũ
dei irritum non faciunt. s quieos
cͥcuncidẽ neglexerunt: ꝑtredebeant.
Sicut adam ne deligno manducaret
Credidit enim filium se habiturũ¬

Expanded text:
ter futuram peregrinationem, ne misceretur semen ejus gentibus, circumcisionis pactum datur in signum: quia significat naturam renovatam per baptismum, post spoliationem veteris hoero vernaculos, emptitios etiam, circumcidi praecepit, ut doceret ad omnesresonent novitatem. Abram, pater excelsus; Abraham, pater multarum gentium.  » Circumcisio facta in uno membro significat circumcisionem spiritualem, quae in corde et in omnibus sensibus exhibenda est. Circumcidendum est cor, ne noxia cogitemus; oculi, ne vanitatem videamus; aures circumcidendae sunt, id est obturandae, ne audiant sanguinem: et sic in omnibus sensibus celebranda est circumcisioquomodo pueri circumcisi qui pactum Dei irritum non fecerunt, sed qui eos circumcidere neglexerunt perire debeant? sicut et Adam, ne de ligno manducaret, Credens enim filium se habituru
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ab ipso temꝑis. uł sue conditionis
tisse. Uñ quidam. in hanc miliciam
libo arbitrio ñ eẽ flexum. s in hanc¬
qͣmuis adeo putant ẽe. c̾atum. scd̾m
illud. hoc ÷ initium figienti deiqd
fecit. ut illudatur ab angłis euis et¬

Expanded text:
conditionis tisse; unde quidam in hanc malitiam o arbitrio non esse flexum, sed in hac a Deo putant esse creatum, secundum  est initium figmenti Dei quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ei dicens. soli acciꝑe coniugẽ de gn̾e
chanaam s uade ce ꝓficiscere i mesopo¬
tamia syris addomũ uathuel patrem
matris tue. Et accipe t inde uxorẽ de filia¬
b laban auunculi tui. Ds̃ autẽ omp̃s be¬
nedicat tͥ & crescere te faciat. atq multipli¬
cet ut sis inturbas ppłorum ⁊ dec tͥ bñdicti

Expanded text:
ei dicens noli accipere coniugem de genere Chanaan sed vade et proficiscere in Mesopotamiam Syriae ad domum Bathuel patrem matris tuae et accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban avunculi tui Deus autem omnipotens benedicat tibi et crescere te faciat atque multiplicet ut sis in turbas populorum et de
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. uñ natus. Auint phisici ꝙ
catulus seonis. cũ fu̾it natus tb
dieb dormit ⁊ tͥb noctib demde
patris fremitu tremefactus cubi¬
lis locus excitat dormientẽ. xp̃c
qͦ incubili sepulcri tͥb dieb ⁊¬
trib noctib iacens sõpnũ mortᷤ
impleuit. ħ ene gͦ xp̃c utleo reqͥ¬
euit. qui ñ solum mortis ac̾bitatẽ
s & imꝑium uicit. ⁊ n̾catulus le¬
oms qͥ die t̾cia resurrex̃. Gñ addit᷑.
Quis suscitalit eii.: Nullus sub

Expanded text:
tuus unde natus. Aiunt physici quod catulus leonis, cum fuerit natus, tribus diebus dormit et tribus noctibus. Deinde patris fremitu tremefactus cubilis locus excitat dormientem: Christus quoque in cubili sepulcri tribus noctibus jacens, somnium mortis implevit. Bene ergo Christus ut leo requievit, qui non solum mortis acerbitatem, sed et imperium vicit, et ut catulus leonis, quia die tertia resurrexit. Unde additur. « Quis suscitabi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑanit in uocare nomen domini. sic̃
adam homo int̾p̾tatur. ita neno ux¬
ta hebraicam u̾itatem homo. uel
uir. ⁊ pulchre. quia hoc uocabulũ
habuit dictum ÷ quia initium
fuit tẽ inuocandi nomen domini.
licet płiq hebreorum arbitrẽ¬
tur quod tunc pͥmũ in nomine do¬
minrisimilitudinem eiꝰ fab̾cata
sint idola:¬

Expanded text:
it invocare nomen Domini: » sicut Adam homo interpretatur, ita etiam Enos juxta Hebraicam veritatem homo, vel vir; et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, dictum est quia initium fuit tunc invocandi nomLicet plerique Hebraeorum aliud arbitrentur, quod tunc primum in nomine Domini, et in similitudine ejus fabricata sint idola
Abbreviated transcription (Latin):
iech. qui int̾ptatur resurrectio.
sig̃nificatur uita xͥ ex mortius.
quod in u̾bis matͥs significatur.
eccłia. quȩ luctum ꝑtuli de mor¬
tuo: gaudeo de resuscitato:

Expanded text:
eth, qui interpretatur resurrectio, signatur vita Christi ex mortuis: quod in verbis matris significatur: Ecclesia: Quae luctum pertuli de mortuo, gaudeo de resuscitato.
Abbreviated transcription (Latin):
catum lamech qui int̾ptatur humi¬
liatus sig̾eat deiectionem humanige¬
ñis. quod p̃uaricante adam corruit.
sanguinis peccatum deleuit. Unͣ.
gͥssio figuratur quȩ tñ in euangłio
penitenti dimitti p̃cipitur
caim solutũ est. nõ enim iudicabit
deus bis inidipsũ: & qͥ semel recipit
inuita sua: non eosdem eruciatus
patiet᷑ in morte quos passus ẽ inui-
ta. ita ⁊ lamech. ⁊ tocius mundi pec¬
mas exisse delamech. que omnes
interiere dilutuo.

Expanded text:
catum Lamech qui interpretatur humiliatus  significat dejectionem humani generis quod praevaricante Adam corruit, sanguinis peccatum delevit; unde gressio signatur; quae tamen in Evangelio poenitenti dimitti praecipiturCain solutum est: « Non enim judicabit Deus bis in idipsum, » et qui semel recepit in vita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte quos passus est in vita sua: ita et Lamech, id est, totius mundi pecmas exisse de Lamech, quae omnes interiere diluvio.
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinem dei factus
÷ alii ad similitudinem adeci
÷ quasi conclusio. a suꝑiorib
cum recapitulatione̾. In die
tus ÷ quia inclaritate diuine
contemplationis constitutus.
Ad similitudinem dĩ: quia
rõnem ei dedit. quo intelli¬
gendo bona discͥneret amalis.¬
intellecta dilig̾et: ⁊ dilecta ob¬
liuiom ñcraderet:⁊ in hoc
dei similitudinem retin̾et.
S pꝰqm ꝑ inobedientiam hãc
similitudinem deleuit: fac¬
tus t̾renus t̾renos gen̾auit.¬

Expanded text:
» Ad similitudinem Dei factus est. Alii, ad similitudinem Adae. Est quasi conclusio a superioribus cum recapitulatione. « In dieest, quia in claritate divinae contemplationis constitutus. « Ad similitudinem Dei. » Quia rationem ei dedit, qua intelligendo bona et mala discerneret, intellecta diligeret, et dilecta oblivioni non traderet, et in hoc Dei similitudinem retineret. Sed postquam per inobedientiam hanc similitudinem delevit, factus terrenus terrenos gen
Abbreviated transcription (Latin):
Postquã muitoꝰ iam formaruncipit.
⁊ tre facirs appareat recedentib aqͥs
ad distinctionẽ partis que adhuc pre¬
mebatur aquis. portio quã aridam
c̃ẽ licebat. t̃re nom̃ accepit eoꝙ pe¬
dib teratur. Cong̾gationes aquaꝵ
appellauit maria. Sic eñi appellan¬
turꝰ hebreos om̃s aquaꝵ c̃gregati¬
continuationẽ om̃iũ aquaꝵ que
uit̾ris st̃. dix̃ eas c̃gregatas mnunỹ
locũ slc̃ uocat pluraliter cong̾gati¬
ones aquarũ pp̃multifidos sinus
earum.

Expanded text:
Postquam mundus jam formari incipit, et terrae facies apparet, recedentibus aquis, ad distinctionem partis quae adhuc premebatur aquis, portio quam aridam esse licebat, terrae nomen accepit, eo quod pedibus teratur. « Congregationesque aquarum appellavit maria. » Sic enim appellantur apud Hebraeos omnes congregaticontinuationem omnium aquarum, quae in terris sunt, dixit eas congregatas in unum locum, nunc vocat pluraliter congregationes aquarum, propter multifidos sinus earum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mod̾amen ordinatoris. ꝗͣuis distĩc¬
ta ẽ creatura herbarũ atq lignoꝵ.
a sp̃e t̃raꝑ ⁊ aquaꝵ. ut inelementi
num̾ari ñpossint. qr tñfixaradici¬
b t̾re nectunt᷑ ad eundẽ diẽ uoluit
ꝑtinere.
qr u̾no temꝑe mundꝰ i ꝑfectus ẽ. ordi
parere ⁊ ligna pomis honusta. si¬
mulq notandũ ꝙ ñ pͥma herbaꝵ
nemorib uestita. q̃ suigñis exsepo¬
ma ꝓduxer̃t ⁊ semina. Oportebat
eñi ut forma rerũ di imꝑio pͥmoꝵ

Expanded text:
 moderamen ordinatoris: quamvis distincta est creatura herbarum atque lignorum a specie terrarum et aquarum, ut in elementis numerari non possint: quia tamen fixa radicibus terrae nectuntur, ad eumdem diem voluit pertinere. erno tempore muet ligna pomis onustari; simulque notandum quod non prima herbarum nemoribusque vestita, quae sui generis ex se poma produxerunt et semina. Oportebat enim ut forma rerum Dei imperio primo
Abbreviated transcription (Latin):
nerib duusit. ¶ nde eascdẽ sutas
⁊ eiuisdem potestatis lit̾tas alit
conuictas indiu̾sis in uenim᷑
linguis ⁊ sepe eadem nomina.
no sid̾a non ferrea sige. sicut ing̾

Expanded text:
ntibus divisit. Unde easdem syllabas et ejusdem potestatis litteras aliter conjunctas in diversis linguis invenimus, et saepe eadem nomina vno sidera non ferrea significat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
adcresc̾e.⁊ numquã corde reced̾e
stabili motu ẽ semꝑ uenire. As¬
cendunt angłi creatorem conspi¬
ciendo. desceñdunt ereaturã seil¬
licite erigentẽ examine distric¬
tionis premendo. dic̃e gͦ descen

Expanded text:
et nunquam corde recedere, stabili motu est semper venire. Ascendunt angeli Creatorem conspiciendo, descendunt creaturam illicite se erigentem examine districtionis premendo. Dicere ergo, « Descen
Abbreviated transcription (Latin):
re concidit tuus uultus: Nonne si recte
offeras ñ recte cliuidas peccasti: Quiesce.
ad te conuersio eius.: ⁊ tu dominaberis eiꝰ.¬
In hebreo alius sensus ÷. Quare irasceriᷤ.
⁊ qr̃ concidit uultus tius: Nõne sibene
eg̃is dimittetur tibi :. ⁊ si ñ bene eg̃is ante
tu magis dommare eius. Quasi. quare
dimittetur tibi omne delictum. ł scd̾m
theo docionem acceptabile erit .i munꝰ
tuum suscipiam.¬
sicut suscepi fratͥs¬
ilco peccatum añ¬
uestibulum tuũ
sedebit. ⁊ talia ia¬
nitore cõmittab̃is.¬
S quia liberiarbi¬
trii es: moneo ut ñ¬
tibi pecẽm. s tupec

Expanded text:
re concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, et recte non dividas peccasti? Quiesce. Ad te conversio ejus, et tu dominaberis ire irasceris, et quare concidit vultus tuus? Nonne si bene egeris dimittetur tibi? et si non bene egeris, ante tu magis dominare ejus. Quod autedimittetur tibi omne delictum tuum: sive ut Theodotion ait, acceptabile erit: id tuum suscipiam,ut suscepi fratriico peccatum avestibusedebit, et tali janitore comitaberis.quia liberi arb es, moneo ut ni peccatum, sed tu pec
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾rogat dominꝰ cau
ignarus ut discat: Si
dex ut puniat. U sq i
Mendax ca in ignorati
Iudeorum ⁊ falsa neg

Expanded text:
Interrogat Dominus Cain, non ignarus ut discat, sed judex ut puniat. Usque hMendax Cain ignoratio, Judaeorum est falsa negatio:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sacͥficiũ eius ñ ĩ flam¬
legimus. ⁊ qñ helyas ĩ mon¬
te ear melo costrux̃altare:
¶ISs̃.Si recceofferas.⁊
nin recte diuidas: peccasti.

Expanded text:
 sacrificium suum non inflamlegimus, et quando Elias in monte Carmeli construxit altare. Si recte offeras, et non recte dividas, pecca
Abbreviated transcription (Latin):
diuidas: peccasti. Recte
onitur. cum recta inten¬
tiontagitur. S recte ñ di.¬
iuditur. si ñ quod pieagi
re. Quod quia agere dissi

Expanded text:
dividas, peccasti . Recte offertur, cum recta intentione quid agitur. Sed recte non dividitur, si non hoc, quod pie agire. Quod nimirum qui agere dissi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. camuel uero
pat̃ ÷ damasci. Ip
putatur angłm
eumaliunde at¬
tulisse. quam
ibi de terra pꝰ.ui.
dierum opa do.¬
minum ꝓͥcreas¬
se

Expanded text:
. Camuel vero pater est Damasci: ipsputatur angelum eum aliunde attulisse, quam ibi de terra post sex dierum opera Dominum procreasse
Abbreviated transcription (Latin):
dilectum filium uictimã deo
optulit: sicds̃ pater unigeni¬
tum filium ꝓnobis tradidit. ⁊
sicut ysaac ligna portabat inqͥ¬
bus ponendus erat: sic xͦ crucem
inqua figendus erat:
quod figuratũs ẽ mysaac: tnslatũ
ẽadarietem. quia xͥ ouis. Ip̾e enim
filius quia natus. aries: quia im¬
molatus. In ueprib heretaries.
cruxcorma ht̃. Si enim duo li¬
gna compingantur crueis sp̃es
crucifixus ÷. Uepres autem spine.
Spine: iniqui qui dñm suspende¬
runt. Inter spinas enĩ peccatorũ
suspensus ẽ. Uñ ieremias sꝑimis
peccatoꝵ suorum cͥcumdedit me
ppis hic. alii hunc arietem ĩ ue¬
ante immolationem spmis coronatuõ¬

Expanded text:
dilectum filium victimam Deo obtulit, sic Deus Pater unigenitum Filium pro nobis tradidit. Et sicut Isaac ligna portabat, quibus imponendus erat, sic Christus crucem, in qua figendus erat. quod figuratum est per Isaac, translatum est ad arietem, quia Christus ovis. Ipse enim filius, quia natus; aries, quia immolatus. In vepribus haeret aries, crux cornua habet. Si enim duo ligna compingantur, crucis species crucifixus est. Vepres autem spinae: spinae iniquae, quae Dominum suspenderunt. Inter spinas enim peccatorum suspensus est. Unde Jer.: « Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic » Alii hunc arietem in veante immolationem spinis coronatu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ieꝵ. Die autem t̾cio. Notandum q
degeraris. usq admontem moria .i.
sedem templi. iter dierum tͥum sit.
⁊ abraham illuc diet̾cio ꝑuenisse
dicitur. Male gͦ putant abraham
illo temꝑe habitasse apud quereũ
mambre cum in ad montem moria
uix unius diei plenum iter sit
¶ Ios. Abraham unicum filium¬
suum ducens adimmolandum dm̃
patrem significat. Abraham senex
filium suscepit. ds̃ autem non
senescit. S ꝓmissio dexͦ. quodãmͦ
senuerat quando natus ẽ. Inchoa¬
uit ab adam quando dictum ÷ erͣãt
duo incarne una ⁊ completa ẽ sexta
etate seculi. Senectus sarre inple¬
be dei hoc est inaltitudine ꝓpheta¬
rum: hoc idem significat. quia ĩ
significat. quod in hoc seculo spe
salui facti sumus. ⁊ iixͦ. tanquam
in ysaac: om̃s nati sumiis quẽ par¬

Expanded text:
 « Die autem tertio. » Notandum quia de Geraris usque ad montem Moria, id est sedem templi, iter trium dierum sit: et Abraham illuc die tertio pervenisse dicitur. Male ergo putant Abraham illo tempore habitasse apud quercum Mambre, cum ad montem Moria vix unius diei plenum iter sit » Abraham, unicum filium ducens ad immolandum, Deum Patrem significat. Abraham senex filium suscepit, Deus autem non senescit, sed promissio de Christo quodammodo senuerat, quando natus est. Inchoavit ab Adam, quando dictum est: « Erunt duo in carne una » ; et completa est sexta aetate saeculi. Senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, in multitudine prophetarum, hoc idem significat quia in tas ejus significat quod in hoc saeculo spe salvi facti sumus, et in Christo, tanquam in Isaac, omnes nati sumus, quem par
Abbreviated transcription (Latin):
idcͥco illumuians int̾ptatur. ⁊ lucens:
¶ͣ Alc. Indubitanti animo filium mac.¬
tare uolebat. laudandus inconstancia
offerendi⁊ infide suscitandi. sciebat
enum c̾tissime dm̃ falłe non posse.ili¬
cet puer occidetur ꝓmissionem t̾ndĩ
ham uonhesitauit cumunicũ offerret
tuis suscitare potens ÷ ds̾:¬
locum sacͥficii iudei sunt. qui seruiltt̃
uiuentes ⁊ carnaliter sapientes ñ in¬
tellexerunt humilitatẽ. ⁊ passionemxͥ.
Duo quid quia induas partes diui¬
dendi. quod factum ẽ peccante salomone.
q̃n diuisus ÷ ppłs loco regni ñ errore
impietatis quib dicitur. adu̾satrix
ab abraham usq ad moysen. Sublege:
a moyse usq ad ioħm. In usq ad dñm.
.iquicquid restat: t̾eius dies ÷ gratiȩ. ĩ qͣ

Expanded text:
idcirco illuminans interpretatur et lucens, idcirco illuminans interpretatur et lucens, » etc. Indubitanti animo mactare filium volebat. Laudandus in constantia offerendi et in fide suscitandi. Sciebat enim certissime Deum fallere non posse, et licet puer occideretur, promissionem tamen Dei ham non haesitavit, cum unicum offerret,tuis eum resuscitare potens eslocum sacrificii, Judaei sunt qui, serviliter viventes et carnaliter sapientes, non intellexerunt humilitatem et passionem Christi. Duo quidem, quia in duas partes dividendi, quod factum est peccante Salomone, quando divisus est populus loco regni, non errore impietatis, quibus dicitur Jer. ab Abraham usque ad Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem; inde jam ad Dominum. Et quidquid restat, tertius dies gratiae est. In qua
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dupser causa ẽcur apela¬
tus sit locus in hebreo b̾sabee.
Uel quia .uii. agnas accepit
abimelech. de manu abrahe.
Septem enun dicuntur sa¬
bee. Uelquia ibi iurauert.
Sabeenim significat etiam¬
iuramentum. Si autem hãc
causam. supͣ ħ nomen legi¬
mus. ꝑ ꝓlensim dict̃ ẽ. sicut
bethel igalgala. quȩ anteqͣm
hab̾ent hec uocabula: aliter
uocabantur. Notandum ex
pͥorib ⁊ p̃senti loco quodysaic
non sit natus ad quercum
hodie opidum ÷. que ꝓuin¬
cia ante ñ gͣnde tempus ex
diuisione p̾sidum palestine
salutaris dicta ẽ. Uñ habi¬
tauit habrahaminterra
palestinorum. d. m.¬
¶Que pꝰquam .l.s. t.d.a. Iacobus dicit
ꝙ neminẽ temptat d̾husualiter tempta¬
re. ꝓeo quod ẽ ꝓbare: dicimus. Iacobꝰ autẽ
dicit de ea temptacione qua quisq poc¬
ũit uos is qui temptat. Alibi enim
Uires enim dilectionis sue homo ignorat
nisi exꝑimento cognoscat:¬
non. Ceꝑunt edificare templum m̃se
scdo. scda diȩ mensis in monte moria ꝙ.

Expanded text:
Duplex causa est cur appellatus sit in Hebraeo Bersabee: vel quia septem agnas accepit Abimelech de manu Abrahae. Septem enim dicuntur sabee, vel quia ibi juraverunt, sabaa enim significat juramentum. Si autem hanc causam supra hoc nomen legimus, per prolepsim dictum est; sicut Bethel, et Galgala, quae, antequam haberent haec vocabula, aliter vocabantur. Notandum ex prioribus et praesenti loco quod Isaac non sit natus ad quercum hodie oppidum est, quae provincia ante non grande tempus ex divisione praesidum Palaestinae Salutaris dicta est. Unde habitavit Abraham in terra Palaestinorum dQuae postquam, » etc. Jacobus dicit quod neminem tentat Deus; sed usualiter, tentare, pro eo quod est pro are, dicimus. Jacobus autem dicit de ea tentatione, qua quisque pecverit vos is qui tentat. » Alibi enim  faciat. » Vires enim dilectionis suae homo ignorat, nisi experimento cognoscat« Coeperunt aedificare templum mense secundo, secunda die mensis, in monte Moria, » qui
Abbreviated transcription (Latin):
nis sagitariꝰ. habitauitq indeserto
pharan. et accepit illimat᷑ suauro¬
rẽdet̾ra egipti.s Eodẽ tp̃e dix̃abi¬
melech et phicol pͥnceps ex̾citus eui
adabrahã. D s̃ tecũẽ. in uniu̾sis q̃agĩ¬

Expanded text:
nis sagittarius. Habitabitque in deserto Pharan, et accepit illi maerra Aegypti. Eodem tempore dixit Abimelech, et Phicol princeps exercitus ejus ad Abraham: Deus tecum est in universis qua
Abbreviated transcription (Latin):
¶Int̾ptatio quoq nominũ
huiꝰ gen̾ationis idem sig̾cat.
adam namq int̾p̾tatur homo.
uł rubra terra. Sech: positio.
uł resurrectio. Enos: homo.
cainan lamentatio. Malale¬
hel laudans dm̃. Iared: robo¬
ratus. Enoch dedicatio. Ma¬
tussalam mortis emissio. La¬
mech humiliatus. Nloe reqͥ¬
es. Procedens gͦ homo ĩuo¬
cans exterra resurgens a
peccatis erit homo inuocans
dm̃. ⁊ deflens peccata pͥsti¬
na.Sioq laudans dm̃ robo¬
ratus sp̃cider. dedicatur adui¬
tam et̾nam. atq inctor ino.¬
tis deo subiectus. requiem
possidet. sempiternam. Qs.¬
¶Ingen̾atione iniuss
pͥmus enochponiturqui
re in marcessibilis ħedit¬
tis a rescunt. dequibui
dunt. quod septenaria re¬
uolitione t̾minabitur.cĩ
et̾nitas octaua successert
em sig̾cat. ad quam pꝰ hanc
uitam qui deo ꝑ seuerant
ad heret: sine dilationem᷑

Expanded text:
Interpretatio quoque nominum hujus generationis idem signat: Adam interpretatur homo vel rubra terra; Seth, positio vel resurrectio; Enos, homo; Cainan, lamentatio; Malalehel, laudans Deum; Jared, roboratus; Enoch, dedicatio; Mathusalam, mortis emissio; Lamech, humiliatus; Noe, requies. Procedens ergo homo de terra, resurgens a peccatis, erit homo invocans Deum et deflens peccata pristina: sicque laudans Deum, roboratus Spiritu Dei, dedicatur in vitam aeternam. Atque victor mortis Deo subjectus, requiem possidet sempiternam, qIn generatione injustorum primus Enoch ponitur, quore immarcescibilis haereditatis arescunt. De quibus mporis extendunt, quod septenaria revolutione terminatur, cum aeternitas octava successerit. uiem significat, ad quam post hanc vitam, qui Deo perseveranter adhaeret, sine dilatione
Abbreviated transcription (Latin):
fructus mist̾iorum. ⁊ notandum
quia ingen̾atione seth. nulla fẽ ÷¬
mina ponitur nominatim.
sicut ingen̾atione caum. Iustoꝵ
enĩ ÷ omnia uiriliter agere.
nicħ femineũ. nicħ fragile u¬
surpare ꝓcedit enim ħ gen̾a¬
tio ꝑdenarium usq ad noȩ. n
quo p̃ceptorum signatur in¬
plecio. sicut ꝑundenarium
ingeriatione caim tnsg̾ssio¬
¶.S. ferunt pꝰ mortẽ abel
orem cogniturum. nec filium
gen̾aturum. S deo iubente
deeo nasceretur.⁊ homo re¬
dimeretur. De stirpeenim
nocau non debeat. Uñante
scch nullum legitur genuiᷤᷤ¬
se. Post eum uero dicitur.qi
geniit filios ⁊ filias

Expanded text:
fructus mysteriorum. Et notandum quia in generatione Seth nulla femina ponitur nominatim, sicut in generatione Cain: justorum enim est omnia viriliter agere, nihil femineum, nihil fragile usurpare. Procedit etiam haec generatio per denarium usque ad Noe, in quo praeceptorum signatur impletio, sicut per undenarium in generatione Cain transgressio. Ferunt post mortem Abel tra cogniturum nec filium generaturum. Sed Deo jubente de eo nasceretur, et homo redimeretur; stirpe enim Cain nasci non debuit. Unde ante Seth nullum legitur genuisse, post eum vero dicitur; quia « genuit filios et filias
Abbreviated transcription (Latin):
quas. ne facienda oꝑa pociꝰ ꝑ necc̃itai
indigentie. ꝗͣ ꝑ habundantiã bñti¬
cientie ds amare putaretur. Cõma¬
de ⁊ prius insinuatur aliqͥd incho¬
atũ. cui suꝑ ferretur ñ loco. s or̃
sciꝑante potentia.
¶Fiat lux. ea conditione .s. qͣ cucta
subsistunt intp̃alit̃ indĩ sapĩa pͥus
sicuterat insap̃ia qͣntũ aderuisin¬
cõmutabilitatẽ et̃nalit̃ hꝰ creature¬

Expanded text:
quas. » Ne faciendo opera potius per necessitatem indigentiae quam per abundantiam beneficentiae Deus amare putaretur. Commode enim prius insinuatur aliquid inchoatum, cui superferretur: non loco, sed omnia superante potentiaquas. » Ne faciendo opera potius per necessitatem Fiat lux. » Ea conditione scilicet qua cuncta subsistunt intemporaliter in Dei sapientia, priusqsicut erat in sapientia, quantum ad ejus incommutabilitatem, aeternaliter. Vel notatur
Abbreviated transcription (Latin):
a .ii . u.t. ⁊c̃. hos e̾e labores
humani gen̾is interra ne¬
mo ignorat. et quod ñ c̾e̾nt
si felicitas que erat inꝑadi¬
so teneretur. indubitanter
constat:¬
non aquis quia homo defrue¬
tu t̾re contra uetitum man.¬
ducauit. nonde aquis bi¬
bit:⁊ inaquis erat peccatũ
abluendum. Defructuter¬
re contͣctum. Animilia qͦ
t̾restria plus maledictionis
hñt qͣm aquatilia. quia plus
uiuunt de maledicta t̾ra.
de pice manducauit. non
det̾restri animali¬
¶ .S. Terra maledicitur ñ
adam ut cet̾i ꝓpterquos hec
scͥpta sunt t̾rerentur. nesi¬
milia facientes: simili pena
plect̾entur. Ipse uerocaim
quia pͥme p̾uaricatiomi
fr̃icidiũ addidit. maledicttur

Expanded text:
a, » etc. Hos esse labores humani generis in terra nemo ignorat, et quod non esset, si felicitas quae erat in paradiso teneretur indubitanter constatnon aquis, quia homo de fructu terrae contra vetitum manducavit, non de aquis bibit, et in aquis erat peccatum abluendum de fructu terrae contractum. Animalia quoque terrestria plus maledictionis habent quam aquatilia, quia plus vivunt de maledicta terra.de pisce manducavit, non de terrestri animali. Terra maledicitur, non Adam, ut cuncti propter quos haec scripta sunt terrerentur, ne similia facientes, simili poena plecterentur. Ipse vero Cain, quia primae praevaricationi fratricidium addidit, maledicitur
Abbreviated transcription (Latin):
terere est. initia suggestio¬
nis manu sollicite consida¬
tionis acordis aditu exstir¬
pare. Q ui cumabinitiode¬
p̃henditur. ꝑcutere calemo¬
ucontereᷤ actionĩ medi
ab hoste possi¬

Expanded text:
terere, est initia suggestionis manu sollicitae considerationis a cordis aditu exstirpare; qui cum ab initio deprehenditur, percutere calcuentis actionis mediab hoste calli
Abbreviated transcription (Latin):
suseñiet cogitatio humanicordis
ĩmalũ ꝓnast̃ abadolescentia sua.¬
Nongͥ ultra ꝑcutiã om̃emaĩantẽ
sicut feci. Cunctis dieb tre. sem̃tis
et messis. frigus erestus estaf ihy¬
emps. nox&e dies. ñ reqͥescent. Bene¬
dixitq ds noe o filus eiꝰce cdix̃ ad

Expanded text:
ni cordis in malum prona sunt ab adulescentia suaur ultra percutiam omnem animantem sicut feci cunctis diebus terrae sementis et messis frigus et aestus aestas et hiemps nox et dies non requiescent benedixitque Deus Noe et filiis eius et dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr muoes gͣentiũ adfidẽ
nulla ẽ distantia qd in
disco petri figiatunsã¬
granem manducare pro¬
hibentur ne uita pͥstina
qitiasi susfocata inconscĩa
teneatur s estundatur

Expanded text:
tione gentium ad fidem nulla distantia est, quod in disco Petri figuratur. Sanguinem manducare prohibentur, ne vita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed effundatur
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. decimã septimadie
sexcentesimi anni aquis dilu¬
uii t̃ra madefacta ẽ S uicesimo
septimo scd̃i mensis. arefacta
ẽ qn p̃ceptumẽ. ut de archa
egrederentur. ⁊ ꝑactũ acciꝑeis
ne ultra aquis diluiuii ꝑ ireq̃.
in quo intelligi pot̾ qr ꝑ decẽ
⁊ septem sicut supra. status in¬
choantium sig̃cari pot̃. quiãdo
uitus ab renunciatur. ꝑ xͣx

Expanded text:
dictum est, decima septima die sexcentesimi anni aquis diluvii terra madefacta est, sed vigesima septima die secundi mensis arefacta est, quando praeceptum est ut de arca egrederentur, et pactum acciperent, ne ultra aquis diluvii perirent. In quo intelligi potest quia per decem et septem sicut supra status inchoantium significari potest, quando vitiis abrenuntiatur; per
Abbreviated transcription (Latin):
municos diligere ⁊ similia. ad
illam etatẽ p̃fectionis ꝑueniᷤ¬
ti. in qua nec sacramentis pre¬
dictis egeas. ⁊ de archa exiens
requiem in sacram̃tis ꝓmis¬
sam inuemies:¬
Ingressa sunt inarcham mun¬
post egressum ñ offeruntur.
dõ nͥ m̃unda. quod uͦ ait. ñ
ꝑcutiam omnem animantẽ
sicut feci. ⁊ addit que largita¬
te bonitatis donat indignis.
forte noui testam̃ti indul¬
gentia figurata ẽ. ut p̃tita
ultio ad legis ꝑtineat seu̾ita¬
tem. hoc. gr̃e ad bonitatem.

Expanded text:
micos diligere, et similia, ad illam aetatem perfectionis pervenisti, in qua nec sacramentis praedictis egeas; et de arca exiens, id requiem in sacramentis promissam inveniesIngressa sunt in arcam munpost egressum non offeruntur Deo nisi munda. Quod vero ait: « Non percutiam omnem animam viventem sicut feci, » et addidit quae largitate bonitas donat indignis, forte Novi Testamenti indulgentia figurata est, ut praeterita ultio ad legis pertineat severitatem, hoc ad gratiae bonitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
it ds̃ int̾ se ⁊ homines. ⁊ omẽm
animam uuiam. ne ꝑdat eã
diluuuo arcum .s. qui appar
innubib qui nũquam tusi
desole resplend. Illi enĩ ñ pere¬
unt diluiuio seꝑati ab eccłia
nis scripturis. tanquã in dei
tores huius solis intumesctĩt

Expanded text:
se et homines et omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum scilicet, qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet. Illi enim non pereunt diluvio separati ab Ecclesia, tis Scripturis, tanquam in Dei tores hujus solis intumescant,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuat si cogitõnes uicerit.
quia corruptionis malum.
inꝓuectu etatis. ⁊ nͥ hoc ciciꝰ
duune fortitudinis manu̾¬
reprimat. om̃e bonum na¬

Expanded text:
tribuat, si cogitationes vicerit: quia corruptionis malum, in provectu aetatis: et nisi hoc citius divinae fortitudinis reprimat manus, omne bonum na
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia consociatur: quamdui
bibitur. quod de latere xp̃i
manauit. s in ꝑfectione sa¬
lutis. cum tradẽtur regnum
dõ ⁊ patri. ut in ula ꝑspicua
contemplatione ueritatis:
nullis egeamus misteriis:¬
n aimum fecit in archa.
cnpsa die qua ingressus fo¬
erat egressus ẽ. Ingressus
est enim septima decima
die sdł mensis nunc dicit
quia egressus ẽ. septima
it uicesima die eiuso em
mensis. S sciendum est̾
quia si p̃senti diei addas.
imditim: qualis hodie lu¬
nas̃ talis erit pꝰ anmun
ipãdie. ¶m̃ gͦ noe ingres
cesima septima dies. &¬
uicesima septimaluna¬

Expanded text:
esia consociatur, quandiu bibitur quod de latere Christi manavit, sed in perfectione salutis, cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa conspicua contemplatione veritatis nullis egeamus mysteriisNoe annum fecit in arca, et ipsa die qua ingressus fuerat, egressus est. Ingressus es enim vicesima septima die mensis secundi; num dicit quia egressus est septima et vicesima die ejusdem mensis. Sed sciendum est quia si praesenti diei addantur undecim, qualis luna hodie est, talis erit post annum ipsa die. Quando ergo Noe ingresscesima septima dies et decima septima luna
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. que pꝰea betauen
dens adt̾ram ꝓmissioĩs
tetendit tabnaculũ
int̾ bethelzam. quia
sci fonte baptismi re¬
gn̾ati. ⁊ in cursu huiꝰ
uite cirẽspecti. addĩta

Expanded text:
i, quae post Bethaven dens ad terram promissionis, tetendit tabernaculum inter Bethel et Hai, quia sancti fonte baptismi regenerati, in cursu hujus vitae circumspecti, ad Dei ta
Abbreviated transcription (Latin):
iabel tubal. ⁊ tubalcain Rab̾.
¶ Et nomen frĩs eius .i.c̃. hi̾nc scͥ¬
bit iosephus musicam scͥpsisse indua¬
bus columpnis. una lapidea. alt̃a late¬
ricia. Quarum alt̾a ñ dilueretur dilu¬
uio: alt̾a non solueretur incendio. Que
duo udicia adam uentura p̃dixerat:¬

Expanded text:
Jabel, Tubal et Tubalcain. VERS. 21.-- « Et nomen fratris ejus Jubal. » Hunc scribit Josephus musicam scripsisse in duabus columnis, una lapidea, altera latericia, quarum altera non dissolveretur diluvio, altera quae non solveretur incendio: quae duo judicia Adam ventura praedixerat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dixitq: lamech:ic̃. Auint
hebrei lamech. diu iuuendo
caliginem oculorum incur¬
risse: ⁊ adolescentem ducẽ et
rectorem itinis habuisse. Ex¬
ercens gͦ uenationem sagittam
direxit. quo adolescens indica¬
uit. casuq cͣln inter frutecta
Occidi uir inuulnꝰ meũ ⁊ uul¬

Expanded text:
« Dixitque Lamech, » etc. Aiunt Hebraei Lamech diu vivendo caliginem oculorum incurrisse, et adolescentem ducem et rectorem itineris habuisse. Exercens ergo venationem, sagittam direxit quo adolescens indicavit, casuque Cain inter fruteta Occidi virum in vulnus meum,
Abbreviated transcription (Latin):
to orbe inuidia stimulante
ꝑ sequitur. ⁊ longe lateq
disꝑsus uagando ⁊ negoti¬
ando omnib ÷ honerosus¬
.q. l. a .e. Recte nomeneius
ita uocauit. quia gͣ tuito
consulit miserisihumi¬
les consolatur. Uñtu labo¬
renri dolorẽ considas ⁊ tibi

Expanded text:
to orbe invidia stimulante persequitur, et longe lateque dispersus, vagando et negotiando omnibus est onerosus Agar. » Recte nomen ejus ita vocavit, quia gratuito consulit miseris et humiles consolatur. Unde: « Tu laborem et dolorem consideras, et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
debis postĩora mea.nam facies mea¬
non apparebit cibi. Non enim uide
uam enim manifestationẽ sapĩe
dei nemo pot̾ uide i iuuere. ipsa

Expanded text:
debis posteriora mea, nam facies non apparebit tibi. » « Non enim homo Illam enim manifestationem sapientiae Dei nemo potest videre et vivere. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
eres sunt duo testamenta.
Agar: uetus. quod insyna¬
goga iudaicum ppłin ser¬
uituti nutriebat obnoxi
genãuit. Mutti plicati st̃
ancille fili̾. ut ũ numerãn¬
tur p̃multitudine. qͥ supͣ¬
a rene comꝑantur. Iy se ergo

Expanded text:
eres sunt duo Testamenta: Agar, Vetus, quod in Synagoga Judaicum populum servituti nutriebat obnoxiugeneravit. Multiplicati sunt ancillae filii, ut non numerarentur prae multitudine, qui supra arenae comparantur
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Los̃. Mortua sarra duxit abra¬
ham cethuram non ꝑꝑ in continen.¬
tiam. quia iam grandeuus. nec ꝓpt̾
filiorum ꝓc̾ationem quia illi semẽ
quasi stelle celi ex ysaae ꝓmissum
erat. s sicut agar ⁊ hismahel figu¬
rauerunt carnales uet̾is testamenti.
sic cethura. ⁊ filii eius heticos. qui
se ad testamentum nouum existi¬
mant ꝑtinere.S ittraq concubia.
sola sara uxor. Unde. Una ÷ colum

Expanded text:
. Mortua Sara duxit Abraham Ceturam. Non propter incontinentiam, quia jam grandaevus: nec propter filiorum procurationem, quia illi semen quasi stellae coeli ex Isaac promissum erat. Sed sicut Agar et Ismael figuraverunt carnales Veteris Testamenti, sic Cetura et filii ejus haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere. Sed utraque concubina, sola Sara uxor; unde Cant. VI: