comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e apud dm̃. ⁊ ds̾erat u̾bum. Hic
nos. Ad hanc regłam sanam catholicã
quam p̾cipue nosse debetis. quam tene¬
te qui nostis. a qua ꝓrsus fides uestra
labi nõ debet que nuillis hoĩm argu¬
mentis extorq̃nda est cordi ur̃o. diri¬
gamus ea que melligimus: et que
forte nõ intlłigimus. dirigenda ad
hanc regłam qñq differamus. cũ ydo¬
nei fuimus. Nouimus ergo equalem
patri filium dei. qr nouimus in pͥn¬
cipio dm̃ u̾bum. Quid ergo udei
uolebant eum int̾fice̾: Quia non
solum soluebat sabbatum: s et pa¬
trem suũ dicebat dm̃. eqͣlem se faciẽs
deo. uidentes carnem. nõ uidentes
u̾bum. Loqͣtur ergo ⁊ ꝯtra eos ũbũ
ꝑ carnem: et int̾ior hĩtator sonet ꝑ
hĩtałm suũ. ut qui pt̃ nou̾it quis
intus hĩtet. Quid ergo eis dicit Res¬
pondit itaq iħc ⁊ dixit eis ꝯmotis ꝙ
eqͣlem se facet deo. Am̃ am̃ dico uobis
nõ pt̃ filius a se face quidqͣm: nisi qd̾¬

Expanded text:
 apud Deum, et Deus erat Verbum: hic nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus in principio Deum Verbum. Quid eicere? Quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a
Abbreviated transcription (Latin):
pond̾int iudei scriptũ nõ est. ⁊ fortat¬
se tacuerint. Quidam tñ qui xp̃ĩanoo
se hẽri uolunt: nõ cacent. Et quodã¬
modo ex hiis concipint quedam di¬
cenda ꝯtra nos: que atempnenda

Expanded text:
int Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaedam dicenda contra nos: quae contemnenda
Abbreviated transcription (Latin):
ea dic̾et de filio dei que ꝑuuloꝵ merce
fortassis indentas excicare possint
plere aut̃ nond capaces nõ possint. Er¬
diusculis aut̃ quibrq mentib. ⁊ a
etatem quamdam int̾ius uirilen
uenientib. dat aliquid u̾bis hiis
⁊ exceantur ⁊ pascantur. Audistis
legetur.⁊ unde sermo iste uen̾it
minustis. Hest̾no enĩ die lectum

Expanded text:
io Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno enim die lectum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit pat̾. filius aut̃ attendit ꝙadms
faciat pat̾: ut possit ⁊ ip̃e ea face que
derit patrem facientem. Duos qi
ce descendo ad carnalem sensimi n
ita int̾mm cogido ut tu. Uideamus i
gitatio nr̃a hec inueniet exitum

Expanded text:
facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos qua Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum
Abbreviated transcription (Latin):
se faciens deo. Quod iudeis displic
hoc ip̃i pacri placebat. Hoc sine du
placet etiam ets qui honorificant
lium sicut honori ficant prẽm. Ane
si eio nõ placeat: displicebunt ⁊
enim d̾s erit maior qr placet tibr
tu minor si displicet tibi. Adu̾suoll
autem eoꝵ calumpniam uenieno
uł de ignorantia uł de malitia loyͥe
dñs: nõ omnino quod capiant. Ol
Dicebat aut̃ que scriberentur. ues¬

Expanded text:
se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed Dicebat autem quae scriberentur, u
Abbreviated transcription (Latin):
bis lantatis. columba integra ꝑ seuerat.
Ergo frõs met. si ubiq nõ hñt quod di¬
cant. ego dico quid faciant. uentant ad
catholicam ⁊ nob̃cum hẽbunt. nõ solum
t̾ram. s etiam illũ qui fecit celũ ⁊ t̾ram.

Expanded text:
bis laniatis, columba integra perseverat. Ergo, fratres mei, si ubique non habent quod dicant, ego dico quod faciant: veniant ad Catholicam, et nobiscum habebunt non solum terram, sed etiam illum qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
ruptõm.⁊ mortale hoc indu̾e immorta¬
litatem. Tunc fiet sermo qui scriptus
est. absorta est mor̾ in uictoriam. Ubi
est mors ꝯtentio tua: Quid est ubi est
mors ꝯtentio tua: Caro concupiscebat
qñ poc̃i caro uigebat. Ubi est mors cõ¬
tentio tua. Iam uiuemus.iam nõ mo¬
riemur. in illo qui ꝓ nob̃ mortiuis ẽ
et resurrexit: ut qui uiuunt inquit iã
nõ sibi uiuant. s ei qui ꝓ ip̃is mortuns
est ⁊ resurrexit. Precemur medicum
saucii. portemur in stabulũ curandi
Ille est enim qui ꝓmittit sanitatem.
qui misertus eib in uia seminiuo a la¬
tronib d̾elicto. infudit oleũ ⁊ uinum.
curauit uulneta. leuauit in umra

Expanded text:
utem mortale hoc induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, contentio tua? Caro concupiscebat quando peccati caro vigebat. Ubi est, mors, contentio tua? Jam vivemus, jam non moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inquit, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dico uob̃. Ueritas dicit. Qie us
et si nõ dicẽt uerũ dico: m̃tiri oĩo non
posset. eam̃ ꝯmendat inculcat: dormũ¬
tes quodãmodo excitat. intentos faat
ꝯtempni nõ uult. Quid dicens: Ameu
am̃ dico uob̾. qr omnis qui facit pãmst
uus est pocĩ. O miserabilis seruitus. ple¬
yumq hoĩes cum dños malos patuicet.
uenales se petunt nõ q̃rentos dm̃n nõ
hẽre: s saltem mutare. Seruus põ
quid faciat. quem int̾pellet. Apud qi
int̾pellet. Apud quem se uenalem pr̃
imꝑiis fatigatus. fugiendo requiescr
Seruus pcc̃i quo fugit. secũ se trahit
quocũꝙ fug̾it nõ fugit seip̃m. Maliõ¬
scientia nõ est quo eat sequitur se m¬
mo nõ recedit a se. Pccm enĩ quod faꝰ
nitus est. fecit poc̃m. ut aliquam corꝑ¬
ralem carpet uoluptatem. Uoluptas
tnͣsit poc̃m manet. ꝑrot̾it quod delata¬
bat. remansit quod pungat. Malabẽ¬

Expanded text:
verum dico vobis, Veritas dicit; quae utique etsi non diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque hominevenales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare. Servus peccati quid 552 faciat, quem interpellet, apud quem interpellet, apud quem venalem se imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus peccati quoquo fugit, secum id trahit: quocunque fugerit, non fugit seipsum. Mala conscientia non est quo eat: sequitur se, imo non recedit a se: peccatum enim quod fecit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet, praeterit quod delectabat, remanet quod pungat: mala ser
Abbreviated transcription (Latin):
in uita ꝓfitientiũ quod in urita conli¬
mitur pccõꝵ ꝑfectoꝵ. Prrma est ergo
bertas carere cotminib Ĩdeo et apl¬
drachonos ⁊ quicũq ordinandus est
ppolituram eccłe: nõ ait. si quis sine
oest. hoc enĩ si dicet omnis homo reꝓ¬
auetur. ulłs ordinaretur. s ait si quis
he criminc sicuti est homicidiũ. adul¬
iũ. aliqua inimunditia fornicatõis
umuĩ. frauo. sacrilegiũ. ⁊ cet̾a hi. Cum¬
us p̃ianus homo: incipit caput
ing̾e ad libtatem. S ista inchoata est
sꝰ pfecta libertas. Quare inquit aliqͥs
s̃ est ꝑfecta libertas: Quia nideo aliam
gem in inbris meis repugnantem
gim̃tis mee. Non enim quod uolo hoc

Expanded text:
in vita proficientium, quod in vita consuin vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apodiaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hure omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, inquit aliquis, non est perfecta libertas? Quia « video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
tus est omnia scd̃ siłitudinem sũ ppͥ
Solus dicẽ potuit. Ecce ueniet pnc
mundi: et in me nich inueniot. Qr¬
cumq alium licet iustũ discusseri
nõ omnimodo est sine pocõ. Nec equabe
erat iobcui dñs tale testimoniũ phie¬
bat. ut dyabolus inuid̾et ⁊ postularet
temptand̾: demptans suꝑaretur it se
ꝓbaretur. Ideo aut̃ ille ꝓbatus est: ñ
qr latebat dm̃ coronanduo s ut ino¬
tesc̾et hominib mutandus. Et iam ipͣ
iob quid dicit: Quis eium mumdus
suꝑ t̾ram. S planc mlti iusti sunt si
querela. quod intsłigitur sine crimi
Nulla enim querela iusta est de hiisi
reb humanis qui nõ hñt crimen. En¬
men est aut̃ pcc̾m graue accusatione e
dampnatione dignissimũ. Nõ ergodo¬
quedam pcc̃ã dampnat. quedam iustib̃¬
cat ⁊ laudat. Nulla laudat. odit omii
Qũõ odit medicus egoitudinem q¬
ti et id agit curando uit egritudo pellꝰ
eger sanetur sic ds̃ grã sua hoc in noꝰ
agit ut pocm̃ consumatur. homolibꝰ

Expanded text:
pertus est omnia secundum similitudinem sine peccato . Solus dicere potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? tur: Sed plane multi iusti dicti sunt sine querela, quod intelligendum sine crimine. Nulla enim querela iusta est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen vero est peccatum grave accusatione et damnatione dignissimum. Qui igquaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo libe
Abbreviated transcription (Latin):
dem ipãs uictimas. ead ip̃a animnalia
que admouebantur mactanda ꝓ pocĩs.
in quoꝵ sangume sanguis ille figu¬
rabatur. pccã lex appellat: usq adeo ut
quibrdam locis scriptũ sit ita. ut sacer¬
dotes immolaturi ponent manuo su¬

Expanded text:
dem ipsas victimas, eadem ipsa animalia dem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus su
Abbreviated transcription (Latin):
ellatur matia letano qe ne est pem.
uenit ille mediator ⁊ fc̃s est sacrifitiũ
sacerdos ip̃ẽ. Et qr sacrificiũ fc̃s ẽ ꝑ pcc̃o.
offerens seip̃m in holocaustũ in cruce
pastionis sue: sequitur apłs ⁊ dicit.⁊
Cum dixisset obsocramus ꝑ xpõ recon¬
ciliari deo qͣi dic̾emus qũo pot̾imus
reconciliari: eimm niquit .i. ip̃m xp̃m¬
ut nos simus iustitia dei in ip̃o. Eum
ip̃m inquit xp̃m disi qui nõ nouetat
poc̃m. Uenit enim in carne. hoc est in
siłitudinem carnis pocĩ. nõ tñ in carne
pcc̃i nõ hñs ullũ oĩo pcc̃m. Et iõ fc̃s est
uerũ sacrifitiũ ꝑ pcc̃o. qr ulł̾m hẽbat
ipẽ poc̃m. S forte de sensu meo dixi. quia
pcc̃m sacrificiũ est ꝑ pocõ. Qui legerũt
gri ad legend̾. ut u̾aces sint ad iudicã¬
dum. Cum de sacrificus enĩ p̾cipet d̾s̃
offerendis ꝓ pcco. in quib sacrificiis nõ
erat exputio pcc̃oꝵ. s umibra futuroꝵ:
ead̾ ip̃a sacrificia. easd̾ ip̃as hostias. eas¬

Expanded text:
llatur maceria separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur Apostolus et dicit, cum dixisset, Obsecramus pro Christo, reconciliari Deo: quasi diceremus, quomodo poterimus reconciliari? Eum, inquit, id est iput nos simus justitia Dei in ipso . Eum ipsum, inquit, Christum Deum, qui non noverat peccatum. Venit enim in carne, hoc est in similitudine carnis peccati , non tamen in carne peccati, non habens ullum omnino peccatum: et ideo factus est verum sacrificium pro peccato, quia nullum habebat ipse peccatum. 6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, gri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, eas
Abbreviated transcription (Latin):
ficatõm: finem u̾o utam et̾nam h
conemur.idagamus. Primalibud
est carete criminib. Intendite fr̃s n
intendite: ne forte possim ꝑdtice lob
ad sensum ⁊ qualis mͦ sit. ⁊ qualis fi¬
tura sit ista lib̾tas. Queml ualde uiĩ
discutias in hac uita. ꝙͣ uis iam loa
nus iusti uocabulo. nõ est tñ sine pto
Audi tp̃m scm̃ iobem cuius ⁊ hoc em̃mg¬

Expanded text:
ficationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum sanctum Joannem, cujus et hoc E
Abbreviated transcription (Latin):
e ⁊ nosse nõ est aliuid ⁊ aliud: s hoc ip̃m.
drat ergo ista uideis ⁊ addidit. Et qui
ne misit mecũ est. Iam hoc ⁊ añ dixetat.
hrem magnam assidue ꝯmemorat. ⁊¬
lisit me ⁊ mecũ est si ergo tecum est
odñe: nõ unus ab alio missus est. sed
anbo uenistis. Et tñ cum ambo simul
t mus missus est alt̾ mlit. qr̃i mnisio
mear natio est. Et pa incir natio fili m̃
est: nõ ⁊ patris. Misit itaq pat̾ filiũ. s non
recessit a filio. Non enĩ quo misit filium
nõ ibi erat pat̾. Ubi enĩ nõ est qui fecit
omnia: Ubi nõ est qui dixit celum ⁊ t̾rã

Expanded text:
esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. 6. esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. 6. Dixit ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit mecum est. Jam hoc et ante dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coel
Abbreviated transcription (Latin):
quod nec sonus est qui aurem ꝑcutiat
nec color qui ocł̾is discernatur. nec odor
qui narib capiatur. nec sapor qui fauci¬
b iudicetur nec durũ ⁊ molle quod tã¬
gendo sentiatur.⁊tñ aliquid est quod
senire facile est. explicare impossibile ẽ
si ergo ds ut dicere ceꝑam loquitur in
cordb ur̃is sine sono. quõ loquitur pr̃¬
filio suo Sic ergo frẽs sic cogitate qͣntũ
potestis ut dixi. licet parua magnis mo¬
do aliquo comꝑare sic cogitate Incorporali
par loquutus est filio: qr incorporalit̾ pat̾
genuit filiũ. Nec eum sic docuit qͣi indoctũ
genũit. s hoc est eum docuisse quod est sci¬
entem genuisse. Et hoc est docuit me pr̃
qued est scientem me genuit pat̾. Si enĩ
qud pauci intlłigunt simplex est natura
uitatis: hoc est filio eẽ quod nosse. Ab illo
ago ht̃ ut nou̾it: a quo ht̃ uc sit. Nõ ut
simplici ut dictum est nature u̾itatis

Expanded text:
quod nec sonus est qui aurem percutiat, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Si ergo Deus, ut dicere coeperam, loquitur in cordibus nostris sine sono, quomodo loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, docuit me Pater, quod est, scientem me genuit Pater. Si enim, quod pauci intelligunt, simplex est natura veritatis; hoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet ut noverit, a quo habet ut sit: non ut simplici, ut dictum est, naturae veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
dt: Pculdubio si uerũ est quod dixa
hoc uerũ nõ solum audistis um etiam
intellexistis: duc res ibi fc̃e sunt. discd¬
qut uit intlligetio: Sme dubio aliquis
ꝯtus iste uiboꝵ ꝑcuteret aurem urãm.
setiam in cor urm aliquid descend̾et u̾i¬
ntis. Drcit aliquis ad cor ur̃m. s nõ eum
ndetis. Si inteslexistis frẽs. dc̃m est ⁊ cordi
mnꝰ. Nunus dei intlłigentia. Quis hoc di¬
ꝯ in corde ut̃o si intellexistis: Cui dicit
osalmus. da mͥ intlłem ut discam inan¬
dita tua. U̾bi grã. Ep̃c̃ loquutus est. Qnid
lauitus est ait aliquis: Respondes quid
iquutus sit. ⁊ addis uerũ dixit. Tunc aliꝰ
ii nõ intellexit. quid dixit inquit. aut
uis est quod laudas: Ambo me audierũt
intob ego dixi. s uni ip̃oꝵ ds̃ dixit. Si
urua magnis comꝑare conceditur qñ
ros adeum quid sinus: Tam̃ nescio qͥd
mcorporalit̾ ac sp̃ualit̾ facit in nob̾ d̾s.

Expanded text:
di? Procul dubio si verum est quod dixi, di? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discedixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis pitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descenderet veritatis: dixit aliquis et ad cor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata tua . Verbi gratia, episcopus locutus est. Quid locutus est, aliquis ait? Respondes quid locutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. sicut docuit me pater hec loquor: L¬
quitus est illi qñ docuit pat̾ filium de¬
ba fecit. quõ tu qñ doces filium tuũ t̾bi
facis: Quõ facit u̾ba u̾bo: Que u̾ba mlt
fierent unico u̾bo: U̾bum enim pattis
aures hũit ad os patris: Carnalia sunt
ista.ꝑeant de cordib ur̃is. Hoc enĩ dico
Ecce si indellexistis quod ego dixi. ego
certe loqiutus sum: et mea u̾ba sonue¬
runt sonis que auros pepulerunt.oꝑ
sensum auditus urr̃i ad cor sententiat
ꝑdux̾unt. Si intellexistio facite aliq
audisse latine lingne hoĩem tm̃m. au¬
disse nec tñ intellexisse quod dixi. Qnͣti
ad strepitum ꝑtinet emissum exore
meo: sic eius ille ꝑticeps fc̃s est qui nõ
intellexit quõ ⁊ uos. Eum sonũ auduus
eedem sillabe aures eius ꝑcusserunt
s in corde ip̃ius nicħ genuerunt. Quat
Quia nõ intellexit. Uos aut̃ si inteller¬
stis unde intellexistis: Ego ad aurem
sonui. sũquid ego in corde lum̃ accen¬

Expanded text:
ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accen
Abbreviated transcription (Latin):
concupĩas tuas nõ eas. Hoc ag̾e int̾im
qͣidiu insunt illicite concupie i carne
tua: post concupĩas tuas nõ eas. Mane
in seruitute dei in libtate xp̃i. Mente
serui legi dei tui. noli te dare ꝯcupũs
eis uires quõ uincis. qñ ꝯtra te minu¬
cos nutris nirib tus: Quc igitur
lib̾tas plena atq ꝑfecta: In ilo dño¬

Expanded text:
concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiseis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutris viribus tuis? 13. Quae igitur libertas plena atque perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
bat ille iustus m̃te seruiens legi dei
nisi ut oĩo nõ eẽt quod frenaretur:
Et hec debet conari omnis qui tendit
ad obediend̾ m̃bra cotidie in ꝓficiente mi¬
nuantur. Uelle inquit adiacet mͥ. ꝑ ficere
aut̃ bonũ: nõ. Nũquid dixit nõ mͥ adiacet
facere bonũ: St hoc dixisset: spes nlła ẽẽt.
seon aic. nõ mͥ adiacet face̾. s nõ mͥ adia¬
cet ꝑfice̾. Que est enĩ ꝑfectio bomi. nisi con¬
sumptio et finis mali: Que est aut̃ con¬
sumptio inali. nisi quod lex dicit nõ cõ¬
cupisces: Omntuo nõ concupisc̾e ꝑfec¬
tio boni est qr consumptio mali est. Lxc
dicebat ille ꝑficẽ bonũ nõ mͥ adiacet.
qr nõ pot̾at face̾ ut nõ concupisceret.
faciebat tm̃ ut concupĩam refrenaret.
ut concupĩe nõ consentiret: ⁊ concupĩe
m̃bra ad sacellitiũ nõ p̾beret ꝑficere
ergoinquit bonũ nõ mͥ adiacet. Nõ pos¬
sum implere quod dcm̃ est. nõ ꝯcupisoes
Quid ergo opus estut impleas: Post

Expanded text:
bat ille justus mente serviens legi Dei, bat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, nisi consumptio et finis mali? Quae est autem consumptio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post
Abbreviated transcription (Latin):
diend̃ desidiis euis neq exhibeatis m̃
bra urã arma iniquitatis poc̃o. Nõ ait
nõ sit s nõ regnet. Qũidiu pcc̃m ncc̃e
est ẽẽ in m̃bris tius. saltem illi regnũ
auferatur. Nõ fiat quod iubet. Surgit
ira: noli dare ire linguam ad maledi¬
cend̾. Noli dare ire manũ aut pedem
ad feriend̾. Non surget ista ira irrõ¬
nabilis nisi pcc̃m eẽt in m̃bris. S tolle
illi regnũ. nõ hẽat arma unde ꝯtra te
pugnet. discet etiam nõ surg̾e̾: cũ
arma nõ ceꝑit inuenire. Nõ exhibeamꝰ
m̃bra nr̃a arma iniquitatis peccado
Alioqͥn toti captiui eritis. ⁊ nõ erit di¬
cere m̃te seruio legider. Mens enĩ si
teneat m̃bra: m̃bra nõ mouentur in
minist̾ium furentis poci. Teneat arcem
imꝑator int̾ior. qr sub maiore imꝑato¬
re iuuandus assistit. Frenet iram. co¬
herceat concupiscentiam. Inest tam̃
quod frenetur. mest quod coħ̾ceatur.
mest quod teneatur. Quid aut̃ uole¬

Expanded text:
diendum desideriis ejus, neque exhibeatidiendum desideriis ejus, neque exhibeatia arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem vole
Abbreviated transcription (Latin):
ar me quod iubet lex. delectat me ip̃a
tilita. Uideo aut̃ aliam legem ĩ mbris
mes. Ie est que remanlit intir mitas.
repugnantem legi m̃tis mee. ⁊ captiuã¬
tem me in legen pocĩ que est in menbris
meis. Ex hac parte sentit captiuitatem.
ubi nõ est impleta iusticia. Nam ubi
condelectatur legi dei. nõ captiuus s
legis amicus est ⁊ iõ liber ꝙ amicus
Quid ergo ex eo quod restat. Quid nisi
respiciamus ad illum qui dixit si uos
filius liberau̾it tunc ue liberi eritis:
deniq ⁊ ip̃e qui loquebatur ad illũ ues¬
pexit. Infelix ego homo quis me libera¬
seruio legi dei.carne aut legi poci. Ip̃e
ego inquit. Nõ enĩ duo sumus int̾uos
ꝯtrarii. de diu̾sis pͥncipiis uenientes
S ip̃e ego m̃te seruio legi der carne
aut̃ legi pocĩ: qmdui languor oblucta¬
tur saluti. S si carne seruis legi dei.
fac quod ait ip̃e apłs. Nõ ergo regnet
pcc̃m in ur̃o mortali corpore ad obe¬

Expanded text:
tat me quod jubet lex, delectat me ipsa tat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebatur, ad illum respexit: « Infelix ego homo, quis me liberaservio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obe
Abbreviated transcription (Latin):
um: ut nõ ea que uultis faciatis. Ex
nte lib̾tas. ex parte seruitus. Nondũ
nca. nond̃ pura.nond̃ plena libertas.
⁊ nond̾ et̾nitas. Hẽmus enim ex parte
nfirmitatem.ex parte accepimus libet¬
ntem. Quidquid pcc̃m est a nob̾ antea. de¬
etum est in baptismo. Nũquid qr deleta
A tota mniquitas.nssa remansit in fir¬
nitas:si nõ remansisset:sine peccato
Ine uuuemus.Quis aut̃ audeat hoc dice
iliquuid infirmitatis. audeo dic̾e. ex qͣ
urt seruimus deo liberi sumus: ex
raparte seuimus legi pcc̃i: adhuc set¬
uui sumus. Unde dicit apłs quod dicẽ
eꝑamus. condelector legi dei scd̃ int̾io¬
tem hoĩem. Etce unde liberi. unde con¬
alctamur legi dei. libertas enim de¬
atat. Nam qͣidui tunore facis quod
na iustitiam. Nond̾ potes amare iusti¬
uali. time uł penam: ut ꝑuenias ad
mandam iustitiam. Ergo iam ille ex
nte suꝑiore liberumi se ẽẽ sentie bat.
nde dicebat Condelector logi dei scd̾ in¬
morem hoĩem. Delectat me lex. delec¬

Expanded text:
Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc diceraliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, adhuc servi sumus. Unde dicit Apostolus quod dicere coeperamus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: libertas enim delectat. Nam quamdiu timore facis quod ama justitiam. Nondtiam? vel time poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. Ergo ille jam ex parte superiore liberum se sentiebat, unde dicebat: « Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delec
Abbreviated transcription (Latin):
ocis s urõ: qr meo. Hoc dñs dicit. Ipse
dm p̾cium dedit. nõ argentũ. s sangui¬
un suum. sam nos ⁊ serui ⁊ egeni re¬
inseramus. liberat ergo ab hac sertu¬
te solus dñs. Quia illam nõ hũit. ip̃e
uilla liberat. Solus enim in hac carie
gibulant ⁊ iam sunt compediti. ẽ raxe¬
sunt enm deadam quod soluatur axͦ.
tmet etiam ad ipõs cum baptizantur.
Ista grã quam dñs pollicetur: qr de poc̃o
solus liberare pt̾ qui uenit sine peccato.
⁊ fts̃ est sacrificium ꝑ poc̃o. Audistis enĩ
cim apls leg̾etur. ꝑ xp̃ inquit legatio

Expanded text:
o; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis enim cum Apostolus legeretur:
Abbreviated transcription (Latin):
obsecret. Quid: Reconciliari deo. Siexbor¬
ato⁊ obsecrat apłs ut reconciliemur
ro numici eramus deo. Nemoenĩ recon¬
ciliatur nisi ex mimicitus. Inmicos
art nos nõ natura s poc̃a fecunt. Unde
turnuci illius: inde serui pocĩ. Non ht̃
ds libos intinicos. sccẽ est serui sint.
et serui remanebunt. nisi ab ip̃olibe¬
uentur cui peccando mimici ẽẽ uolue¬
tint. Obsecramus ergo inquit ꝓ xp̃o

Expanded text:
obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus ergo, inquit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
remiui apud reges t̾re. ꝙ ꝓhiberet re¬
gib tributa ꝑsolui. Merito platonũ¬
mo uicti estis. ⁊ captioni nr̃e uos ip̃i
estis respondere compulsi. Ibi enĩ nob̃
dictum est. Reddite cesari que cesaris
sunt. ⁊deo que dei sunt: cum uos ipsi
respondissetis ꝙ nũmus hr̃et ymagi¬
nem cesaris. Quia sicuit querit cesar
in nũmo ymaginem suam. sic deus
querit in hoĩe suam. Hec ergo respõ¬
di iudeis. Mouet enĩ me fres hoĩm
uana suꝑbia. qr etiam de ip̃a quam
carnalit̾ intlłigebant sua libertate
mentiti sunt dicentes. Nemini ser¬
iuuimus umq̃m. Dñs aut̃ quid eis¬
relponoit lere porius intentuir ⁊es

Expanded text:
remini apud reges terrae, quod prohiberet reremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Merito prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit in homine suam. Haec ergo respondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝙ semen ẽẽnt abrabe. ⁊ dix̾unt. Sem̃
abrahe sumus ⁊ nemini seruiuimus
umq̃m. quõ tu dicis liberi eritis. O pel¬
lis inflata: nõ est ista magnitudo s tu¬
mor Et hoc ip̃m scd̾ huius tp̃ris liberta¬
tem. quõ uerũ dixistis nemini serui¬
uimus uniqͣm: Ioseph nõ est uenun¬
datus. Pphe scĩ in captiuitatem nõ sũt
drictis Deide nõne ip̃e ule est ppłs qui
in egỹpto laderes faciebat. ⁊ regib du¬
ris non saltem in auro ⁊ argento s in
luco serinebat: Si nemini seruistis
umqͣm o ingrati quid est quod assidue
uob̃ imputat ds̃. quod uos de domo ser¬
uitutis liberauit: An forte pres ur̃i
seruierunt. uos aut̃ qui loquimi ni
uemini umqͣm serustis: Qnõergo
soluebatis iam tributa romanisUn¬
de ⁊ ip̃i uitati laq̃um qi captionis ppo¬
srstis. ut dicẽtis. licet redd̾ẽ tributũ
cesart: Ut si dixisset licet: ten̾etis eũ
qͣi male optasset libertati seminis ab̃¬
he. si aut̃ dicẽt nõ licet. calumpnia¬

Expanded text:
quod semen essent Abrahae, et dixerunt, Semen Abrahae sumus; et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? O pellis inflata! Non est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis libertatem quomodo verum dixistis, Nemini servivimus unquam? Joseph non est venumdatus ? Prophetae sancti in captivitatem non sunt ducti ? Deinde, nonne ipse ille est populus qui in Aegypto lateres faciebat, et regibus duris non saltem in auro et argento, sed in luto serviebat ? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod assidue vobis imputat Deus quod vos de domo servitutis liberavit ? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini, nemini unquam servistis? Quomodo ergo solvebatis jam tributa Romanis, unde et ipsi Veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tributum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum quasi male optasset libertati seminis Abrahae: si autem diceret, Non licet; calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. ne de pcc̃i solutione diffid̾emus.
Omnis inquit qui facit pcc̃m seruꝰ
est pocĩ. Sernus aut̃ nõ manet in do¬
mo inet̾num. Que ergo nob̾spes est
qui nõ sumus sine pcc̃o: Audi spemi
tuam. Filius manet in et̾num. Si
ergo uos filius lib̾au̾it: tunc u̾e libe¬
ri eritis. Hec spes nrã est frẽs ut a li¬
bero lib̾emur. ⁊ lib̾ando seruos nos
faciat. serui enim eramus cupidi¬
tatis. liberati serui efficimur carita¬
tis. Hoc ⁊ apls dicit. Uos aut̃ fr̃es in
libertatem uocati estis. tm̃ ne lib̾ta¬
tem in oocasionem cordts detis. s per
caritatem seruite iuicem. Non ergo
dicat xp̃ianus liber sum. in libertatem
nocatus sum. seruus etiam s redemp¬
tus sum. ex ip̃a redemptõne liber effec¬
tus sum: faciam quod uolo. nemo me
ꝓhibeat a uoluntate mea si liber sũ
S ista uoluntate pcc̃m facis: seruuo

Expanded text:
dedit, ne de peccati solutione diffideremus: dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. Quae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam; Filius manet in aeternum. Si ergo vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra est, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat: servi enim eramus cupiditatis, liberati servi efficimur charitatis. Hoc et Apostolus dicit: Vos autem fratres in libertatem vocati estis; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. Potestatem hẽo ponendi:
aĩam in eam. ⁊ potestatem hẽo it̾i su¬
mendi eam. Etoe u̾e in mortius liber
Cum ergo omnis qui facit poc̃m sernuꝰ
est pccĩ. que sit spes nob̾ lib̾tatis audite.
Seruus aut̃ inquit. nõ manet in domo
i et̾num. Etcl̃a est domus. seruus
pocõr est. Multi intrant in eccl̃am pec¬
catores. Non ergo dixit.seruns nõ est
m domio. s nõ manet in domo in eter¬
num. Si etgo ulłs ibi seruus erit.
quis ibi erit. Cum enĩ rex iustus
sederit in throuo sicut scriptura lo¬
quitur. quis głabitur castum se hr̃e
cor: Aut quis głabitur mundũ se cẽ a
pocõ: Multũ nos t̾ruit o frẽs mei dicẽ¬
do seruus nõ manet in domo in et̾nũ.
Adiungit aut̃ ⁊ dicit. Filius manet in
et̾num. Ergo solus in domo sua erit
xp̃c. Nullus ibi ppłs coherebit. Cui e¬
rit caput. si nõ erit corpus: An forte
totum hoc filius. caput ⁊ corpus: Nõ
enim sine causa t̾ruit ⁊spem dedit.
Terruit ne pocĩn amaremus. Spem

Expanded text:
statem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem
Abbreviated transcription (Latin):
tis regnoscetis u̾itatem. et iutas libera¬
bit uos suud est lib̾abit nos: Liberos
uos faciet deniq uider carnales et sed̾
carnem uidicantes. nõ hii qui credidant.
fmilla turba qr erant qui uõ credebãt.
muriam sibi fcãm putau̾iunt: qr dixit
ci ueritas lib̾abit nos. Indignati sunt
setuos se eẽ significatos. Et ue serui e¬
rant et exponit eis que sit seruitus.
et que sit futura libertas quam ipse
ꝓmutit. s de hac lib̾tate ⁊ de illa serui¬
tute ninus longũ est ut hodie disputemꝰ¬

Expanded text:
tis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberatis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid est, liberabit vos? Liberos vos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qui non credebant, injuriam sibi factam putaverunt, quia dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignaservos se esse significatos. Et vere servi erant. Et exponet illis, quae sit servitus, et quae sit futura libpromittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hodie disputem
Abbreviated transcription (Latin):
is itricamtũ cupiditatio. Quo utaris ad
noitatem. uõ quo fruaris ad delectatom.
ni ama si aliquid in te egit quod audis
rluudas dtere mundo. nõ te capiat m̃¬
ou Quiod intrastiiter agis Exiturus ne¬
oisti nõ remansurus Iter agis. Stabu¬
n est hec uita. Dtere nũmo quõ urator
nstabulo utitur mensa. calice. urceo.
intulo dimissurus. nõ ꝑmansurus
ꝯitalos fu̾tis erigite cor qui potestis
e idite me. si tales fu̾itis: ad eius pro¬
missa uenietis. Nõ enĩ młtũ est ad uos.
y magna est manus eius qui uos uo¬
quit. Uocauit. inuocetur. dicatur illi
arasti nos. inuocamus te. Eoce audiui¬
nus uocantem. audi inuocantes. ꝑduc
mo pmisti. ꝑfice quod ichoasti. Nolii
sdrere munera tua. noli deserẽ agrũ
nũ g̾mina tua intrent in horreum.
lbundant temptatõnos in muudo. sed
malor est qui fecit mundũ. Abundant
temptatõnes. s nõ deficit qui in illo spẽ
ponit in quo defectus nlłs est. Ad hoc bor¬

Expanded text:
 irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hor
Abbreviated transcription (Latin):
in celum. Qñ ergo de forma serui egit
in ip̃o. humanam effigiem ctgita li en
te fides. Qñ aut̃ cogitas in pͥncipio etat
bum. ꝑeat de corde tuo omnis humanas
guratio. pellatur de cegitatõnib tius.¬
quid fine corporeo t̾minatut. quidquidi
loci spatio continetur. uł qͣntal moles
funditur. de corde tuo figmentum tales¬
ꝑeat. Cogita si potes pulchritudiner so¬
pientie. occurrat tibi pulchritudo inlt¬
tie: Forma est. statura est color est nicͥ
hoꝵ est: ⁊ tñ est. Nam li nõ eẽt: nec ana¬
retur. nec mito laudaretur. Nec amata ne
laudata.corde moribq teñetur. Nimnce
fiunt hoĩes sapientes. Unde fierent nii
eẽt sapĩa : Porro aut o homo si sapĩm
tuam iude carnis ocłis nõ potes. uerd
ymaginatõne cogitare quali corporaba
cogitantur. sapĩc det audes ing̾ere huri¬
ni corporis formam. Quid ergo dicim

Expanded text:
in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat erbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dicim
Abbreviated transcription (Latin):
nam hoĩs ⁊ nõ ꝑcc̃i. Qiuis nõ sub hisone
bertate appetenda. et de illa seruituten
tanda. Am̃ am̃ dico uob. ueritas diat
dãmodo si dici fas est: iiratio eins ei
Añ am̃ dico uob̃. Am̃ quippe int̾ꝑtam¬
tusset dici uerũ dico nob̾. Rec gra
hoc int̾pres ausus est face. nec latins
sam hoc u̾bum quod est am̃: necgreai
est nec latinũ. s hebreũ. Sic manłi n
est int̾p̾tatũ. ut honorem hr̃et nelas¬
to secreti. Non ut eẽt negatũ. s neu
lescet nudatũ. Nec semel tñ. s bio ab

Expanded text:
nam hominis et non peccati. Quis non sub his verbis libertate appetenda, et de illa servitute vitanda. Amen, amen dico vobis, Veritas dicit: et quodammodo, si dici fas est, juratio ejus est, Amen, amen dico vobis. Amen quippe intpotuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. hoc ꝯgregatio ppłoꝵ. hoc celct¬
tio sacram̃toꝵ. hoc baptismus sc̃s. horc
tica laudis dei. hoc ipã mã disputatr
ut hoc desidium nõ solũ seminetur et
g̾muiet:u̾m etiam in modũ tanteci¬
pacitatis augeatur. ut ydoneũ sit su¬
mere quod ocłs nõ uidit. nec aurior
diuit. nec in cor hoĩs ascendit. sz ami
mecũ. Nõ amat młtũ nũmũ: qui

Expanded text:
divina, hoc congregatio populorum, hoc celebdivina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non amat multum nummum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sumus: Audi. Nond̾ apparuit quoe
riinus. Scimus qr cum appartut smbe
ge fidei. Or aut̃ nõcredis: fider m̃cedeman
fronte querts: Si ergo manseritis nu
bo meo: ue discipłi mer eritis. ut atene¬
mini ip̃am u̾itatem sicuti est. Nõꝑubi
sonantia. s ꝑ lucem splendentem qia
tiau̾it uos quod legitur in psalmoe
natũ est suꝑ nos lĩ uultus tui die
Moneta dei sutmus. nũmus a thesau
oberraunnus Exrore detritũ est quo
i nob̃ fu̾at imp̃ssum. Uenit qui refo¬
suũ. sicut cesar nũmũ suũ. Ideo ai
dice cesari que cesaris sunt.⁊ deo que d¬
sunt. Cesari nũmũ. deo uos ip̃os. Tme
ergo expͥmetur u̾itas in uob̃. Quiadi¬
cam caritati ur̃e: O si coreẽt qͣliccums
suspirans in illam ineffabilem gim
O si ꝑegrinatõm nr̃am in gemitu sẽ¬
tuemus ⁊ seculũ nõ amaremus. et ad
eum qui nos uocauit ꝑia mente ꝓetuo
pulsaremus. Desid̾ium sinus cordis est
Capiemus. si desid̾ium qnͣtũ possumus
extendamus. Hoc nob̾cum agit sccipre

Expanded text:
quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui refosuum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Ceo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit, pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium, sinus cordis est; capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum agit Scriptura