comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lex. qr ipsius iusticiȩ ñdũ erat caritas. quȩ dilectione
teneret interiora m̃tis. ne ad peccatũ delectatione
rerũ temporaliũ traheret᷑. Ergo infirmabat᷑ lex per
carnẽ. idẽ. ñ efficiebat iustos deditos carm. Sed
ds̃ filiũ suũ misit in similitudinẽ carnis peccati. Non
enĩ caro peccati erat. quȩ ñ carnali delectatione nata
erat. S tam̃ mnerat similitudo carnis peccati. qr mor¬
idẽ. suscipiendo carnẽ hominis peccatoris. et docen¬
do quẽ ad modũ uiueremꝰ. peccatũ inipsa carne dãp¬
nauit ut et̃noꝵ caritate sp̃s flagrans ñ duceret᷑ capti¬
uus in consensionẽ libidinis. Et iusticia inquit
cundũ sp̃m. Itaq p̃cepta legis ꝑ caritatẽ impleta
sũt. quȩ ꝑ timorẽ ñ poterant᷑. Qui cũ scđm car¬
nẽ sunt. quȩ carnis sunt sapiunt. idẽ. carnalia bona
ꝓ sũmis bonis concupiscunt. Qui aũt scđm sp̃m
Prudentia aũt sp̃s uita et pax. qr prudentia carnis
inimica indm̃. Ipse ostendit cur dixent inmica

Expanded text:
e delectatione teneret mentem, ne ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem, id est, non efficiebat justos deditos carni. Sed Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Non enim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similitudo carnis peccati, quia morid est, suscipiendo carnem hominis peccatoris, et docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, gis per charitatem impleta sunt, quae per timorem non poterant. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro summis bonis concupiscunt. Qui autem secundum prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit quid dixerit, inimica:
Abbreviated transcription (Latin):
alios saluos facere adhuc curatur. ut noueris qr et ipse
adhuc curat᷑. si magnipendis ipsius honorẽ. audi qͥd¬
ci medicus opposuerit ad tumorẽ. audi ñ me. ipsum
dicere apło paulo. Ne extollaris sc̃ę apłe. tu ne ex¬
tollaris adhuc cauendum ẽ: quid mͥ inquit dicis tu
et tu. audi qͥd sum. et noli altum saꝑe s time. au¬
di qͦmͦ breuis agnꝰ ingrediatur. ubi aries sic ꝑiclitat᷑.
In magnitudine inquit reuelationũ mearũ ne extol¬
lar. datus ẽ. mͥ stimulus carnis angłs satane. qͥ me co-¬
lafiret. Qualẽ tumorẽ timnuit. qͥ mordacissimũ epithe
extollat᷑ accipit stimulũ angłm sathanȩ. a qͦ colafire¬
tur. absit hoc de angłis suspicari. Homines sumꝰ. a¬
płos scõs homines agnoscamus. Uasa electa. s ad huc
uit ter. ut ab illo iste stimulus auferret᷑. nec auditus
ẽ. ad uoluntatẽ. qr exauditꝰ ẽ. ad sanitatẽ. forte non

Expanded text:
curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. dicere apostolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu nEt tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithemextollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc minum ter rogavit, ut ab illo iste stimulus auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non
Abbreviated transcription (Latin):
et tu tẽpteris. Ecce quẽ sp̃ualẽ iam appellauit ętate.
cđm sp̃m uiuit. adhuc aũt ex parte mortali carnalis
idem spũał. idẽq carnalis. Ecce sp̃uał. m̃te seruio legi
dĩ. Ecce carnał. carne aũt legi peccati. Idem gͦ ipse
et sp̃uał et carnał. idẽ plane quandiu hic uiuit sic ẽ.
dis atq consentis. qͥ eas uł bonas putas. ad explendam
libidinis satietatẽ. uł certe sic uides malas ut eis tamen
cedendo consentias. et quo ducunt seqͣris. et om̃a quȩ
suggerũt ꝑpetres. totus carnalis estu. Tu quisqͥs tał
es. totus carnał es. Si aũt et concupiscis qđ lex uetat.

Expanded text:
. itum vivit; adhuc autem ex parte mortali carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic est. dis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ legẽ qͣmius a peccando ꝓhibeat. ñ tam̃ sic dic̃ datã
ut liburet a peccato. s ut demonstraret peccatũ. cui ser¬
uiens anima debet se ad gr̃am liłatoris conuertere. ut a
peccato lib̾ctur. Per legẽ enim cognitio peccati. Et alio
loco dic̃. S peccatũ ut appareat peccatũ ꝑ bonũ mͥ oꝑ¬
atũ c̃. mortẽ. Ubi aũt ñ ẽ. gr̃a lib̾atoris. auget peccandi
desidiũ phibitio peccatoꝵ. Qđ quidẽ ad hoc utile ẽ. ut
sentiat anima se ipsam ñ sufficcre ad extͣhendũ se de ser¬
uitute peccati atq hoc mͦ de tumescente atq extincta
om̃i suꝑbia. subdatur liłatori suo. sincerit̃q homo dicat.
in lege iusticiȩ. Lex aũt peccati dr̃. ñ qr lex ipsa pecca¬
tũ ẽ. s qr peccatorib imponit᷑. Ideo etiam lex mortis.
qr stipendium peccati mors. aculcus mortis : peccatum.
Uirtus aũt peccatelex. Peccando cnĩ ad mortẽ labimͣ.¬

Expanded text:
pter legem, quamvis a peccando prohibeat, non tamen sic dicit datam, ut liberaret a peccato; sed ut demonstraret peccatum, cui serviens anima debet se ad gratiam Liberatoris convertere, ut a peccato liberetur. Per legem enim cognitio peccati . Et alio loco dicit: Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum ot mihi mortem. Ubi ergo non est gratia Liberatoris, auget peccandi desiderium prohibitio peccatorum. Quod quidem ad hoc utile est, ut sentiat anima se ipsam non sibi sufficere ad extrahendum se de servitute peccati; atque hoc modo detumescente atque exstincta omni superbia, subdatur Liberatori suo, sinceriterque homo dicat, in lege justitiae. Lex autem peccati dicitur, non quia lex ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labim
Abbreviated transcription (Latin):
rgo inquit inuentũ ẽ. mͥ mandatum qđ erat inuitã
hoc eẽ. in mortẽ. Erat enim antea sibi ignotꝰ peccator
factus ẽ. manifestus p̃uaricator. Ecce inuentũ illi in mor¬
datũ fefellit. et ꝑ illud occidit. Gladio quẽ portabas. te
mimicus occidit. Armis tius te uic̃. armis tius te intere¬
mit. Recipe mandatũ. scito ẽẽ. arma ñ quib it occidat.
s quib a te occidat᷑ inimicus. S noli p̾sumere uirib tui ᷤᷤ.
tẽ. Tu uenis inqͥt ad me cum clipeo et lancea. ego inno¬
mine dñi ompotentis. Sic. sic. alter ñ. Om̃ino alit̃ ñ ꝓs¬
uerbo illo qđ dix̃ absit. defendat a crimine. ñdũ laudaue¬
rat. Aliud ẽ. a crimine obiecto defende. aliud ẽ. debito
p̃conio p̃dicare. Crim̃ obiectũ fuit. Quid gͦ dicemꝰclex
percatũ ẽ : defensio. absit. Uno uerbo defendit᷑ ueritas.
qr magna ẽ.apłi defendentis auctoritas. Quid du de¬
fendat: sufficiat absit. An uultis inqͥt exꝑim̃tũ accipe

Expanded text:
 inquit, inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mordatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. Sed noli praesumere de viribus tntem. Tu venis ad me, inquit, cum clypeo et lancea; ego in nomine Domini omnipotentis . Sic, sic; aliter non: omnino aliter non proserbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Defensio, Absit. Uno verbo defenditur veritas; quia magna est Apostoli defendentis auctoritas. Quid diu defendat? Sufficit. Absit. An vultis, inquit, experimentum accipere
Abbreviated transcription (Latin):
um pro oꝑe miliciȩ debitum redditur. ñ donatur. Idõ
dyxit stipendium peccati mors. ut mortẽ peccati
non inmerito illatã s debitã demonstraret. Gr̃a uͦ nisi
gratis ẽ. gr̃a ñ ẽ. Intelligendum ẽ. gͥ ctiam ipsa homi¬
nis bona merita ẽẽ. dĩ munera. Quib cũ uita et̃na

Expanded text:
um pro opere militiae debitum redditur, non donatur. Ideo dixit: stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret; gratia autem nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera, quibuscum vita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ur̃m inscificationẽ. finẽ uero uitã ęt̃nam. Nunc in
scĩficationẽ fructũ qͥ fructꝰ ꝑcul dubio caritas ẽ. atq
bat᷑ magister dĩ. qͣndo palmitib in se manentib dice¬
bat. Sine me nichil potestis facere. Unde et ipsam u¬
tam et̃nam quȩ certa merces ẽ. oꝑum bonoꝵ. grãm

Expanded text:
ernam. » Hunc in sanctificationem fructum, qui fructus procul dubio charitas est, atque batur magister Deus; quando palmitibus in se manentibus dicebat. « Sine me nihil potestis facere . Unde et ipsam vitam aeternam, quae certe merces est bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne accepta ꝑmandatũ fefellit me. et ꝑ illud occidit.
Concupiscentiã t̾ruit. ñ extinx̃. Pecit timorẽ penęt
ñ amorẽ iusticiȩ. Quid gͦ : quid dubitamꝰ adhoc datã
eẽ legẽ ut inueniret se homo : qͣndo enim ds̃ ñ ꝓhibe¬
bat a malo. latebat se homo. Uires suas languidas ñ
inuenit. nͥ qͣndo legẽ ꝓhibitionis accepit. S cimus

Expanded text:
ne accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in nob. płs in hac similitudine in q̃ de uiro et
muliere loqͥtur. qr mulier tenctꝰ lege uiri.tria quedã
considanda cõmendat. mulierẽ uirũ etlegẽ. Mulie¬
rem scilicet subiugatã uiro ꝑ uinculũ legis. quo uin¬
culo morte uiri libat᷑. ut cui uult nubat. Sic enĩ dic̃.
ulier enim sub uiro uiuo marito iuncta ẽ. legi.
Si aũt mortuus fuerit uir eiꝰ. euacuata ẽ. alege

Expanded text:
 Apostolus in hac similitudine, in qua de viro et muliere loquitur, quoniam mulier tenetur lege viri, tria quaedam consideranda commendat; mulierem, virum, et legem: mulierem scilicet subjugatam viro per vinculum legis, quo vinculo morte viri liberatur, ut cui vult nubat. Sic enim dicit: Mulier enim sub viro, vivo marito, juncta est legi: si autem mortuus fuerit vir ejus, evacuata
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendet nos mortuos et̃. peccato. subiecerat. An
ignoratis qm̃ qͥcũq baptirati sumꝰ in xp̃o iħu. in mor¬
t̾ẽ ipsius baptitati sumꝰ : sic itaq locum istum clau¬
sit. ut cęꝑit. Mortẽ quippe xp̃i sic insinuauit. ut
etiã ipsum mortuũ diceret ẽẽ. peccato. Cui peccato
in mortẽ xp̃i in qͣ ñ solum maiores uerũ etiam et par¬
uuli baptirantur. ait. sic et uos. idẽ. quẽ ad modũ xp̃c.

Expanded text:
n ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato,in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
ipso loqueris : dic ubi dixisti. ñ qđ uolo ago. s qđ odi
illud facio. Existunt qͥ dicant qđ aliũ in te nescio quẽ
transfiguraueris. laborantẽ. deficientẽ. uictũ. captiũu.
Tu mͥ dic de te ubi nemo dubitat qr loqueris de te.
facis : unũ aũt quȩ retro oblitꝰ. in ea quȩ ante sunt exte¬
nẽ seqͦr ad palmã suꝑnę uocationiᷤᷤ dĩ. in xp̃o iħu. Su¬
pra iã dixerat. ñ qr iã acceꝑim aut iã ꝑfectus sim. ad¬
huc contradr̃. et dr̃. Dicebat ista apłs qr ñdũ ꝑuenerat¬
tionẽ. Iam gͦ tam ustus erat quã sunt angłi. s ñdum
immortał sicut sunt angłi. Sic inquiunt. sic ẽ ꝓrsus.
Modo dixisti. tam erat iustus qͣm sunt angłi. s nondũ
ñ ubi queris immortalitatẽ. s ubi confiteris infirmita¬
tt̃. & hic iã sufurrat᷑. iam contͣdicit᷑. Uideor mͥ audi¬
re quorũdam cogitationes. et hic dr̃mͥ. Uerum ẽ. No¬
ui quid dicturus es. Confitet᷑ infirmitatẽ. s carnis ñ

Expanded text:
ipso loqueris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris de te. facis? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extesequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra jam dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contradicitur et dicitur: Dicebat ista Apostolus, quiationem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli. Sic, inquiunt, sic est prorsus. Modo dixisti: Tam erat justus quam sunt Angeli, sed nondum non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmitatem, sed carnis, non
Abbreviated transcription (Latin):
libati a peccato. serui aũt facti dõ. habetis fructũ ur̃m
in scĩficationẽ. finẽ uͦ uitam ęt̾nam.I iberos dix̃
iusticie. ñ libatos. apeccato aũt ñ lib̾os. ne sibi hoc
tribuerent s uigilantissime maluit dicere libatos. re¬
ferens hoc ad illam dñi sententiã. Si uos filiꝰ liberaue¬
rt. tunc uere liberi eritis. S hec uoluntas quȩ liba est¬
in malis qr delectatur malis idco liba in bonis ñ ẽ.
qr libata ñ ẽ. Nec potest homo boni aliquid uelle. nͥ
adiuuet᷑ ab co qui malum ñ potest uelle. Liberos di
cimꝰ ad facienda oꝑa pictatis. eos quib dic̃ apłs. Nũc¬

Expanded text:
i a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificatione, finem vero vitam aeternam. Liberos dixit justitiae, non liberatos, a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent; sed vigilantissime maluit dicere, liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Cum itaque in malis, quia delectatur malis, ideo libera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest homo boni aliquid velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Liberos autem dicimus ad facienda opera pietatis, eos quibus dicit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾um arbitriũ usq adeo in peccatore non put. ut
Unde et apłs. Cum ẽȩtis inquit serui peccati. lidi fuistis
iusticiȩ. Ecce ostendunt᷑ ctiam peccato minime potu¬
isse nisi alia libtate seruire. Libi gͣ a iusticia ñ sũt. nisi
arbitrio libtatis. Libi aũt a peccato ñ fiunt. nͥ gr̃a salua¬
toris. Propt̃ qđ ammirabilis doctor etiam uerba ipsa
discrtuit. Cũ enim scrui essetis peccati. lib̃i fuistis iusti¬

Expanded text:
iberum arbitrium usque adeo in peccatore non periit, Unde et Apostolus: Cum essetis, inquit, servi peccati, liberi fuistis justitiae . Ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse, nisi alia libertate servire. Liberi ergo a justitia non sunt, nisi arbitrio voluntatis: liberi autem a peccato non fiunt, nisi gratia Salvatoris. Propter quod admirabilis doctor etiam verba ipsa discrevit: Cum enim servi essetis, inquit, peccati, liberi fuistis justi
Abbreviated transcription (Latin):
uera iustificatio. Ait gͦ. Quid qͦ dicemꝰ : ꝑmanebimus
inpeccatis. ut gr̃a abundet : dixerat enim suꝑius. ubi
enim abundauit peccatũ suꝑabundauit gr̃a. et ideo
questionẽ sibi ipse ꝓposuit. utrum ꝓpt̃ habundantiam
gre consequendam inpcccato sit ꝑmanendum s respon¬
dit. Absit. atq subiecit Si enim mortui sumꝰ pecca¬
to. quomͦ uiuemꝰ in eo: Nichil dici potuit breuiꝰ
et melius. Quid enim nob̃ dĩ gr̃a utilius conferre᷑ in hoc
p̃senti scđo maligno nͥ ħt moriam᷑ peccato : ac ꝑ hoc ipsi
gĩe inuenitur ingratus. qui ꝓpt̃ illam uult uiuere in
peccato ꝑ quã morimur peccato. Deinde ut os

Expanded text:
vera justificatio. Ait ergo: Quid ergo dicemus? permanebimus vera justificatio. Ait ergo: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia; et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam, in peccato sit permanendum. Sed respont debuit, dicens: absit. si enim mortui sumus peccato, quomodo uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato ? ac per hoc ipsi gratiae inuenietur ingratus qui propter illam uult uiuere in peccato, per quam morimur peccato. CCLXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ habundantia non ꝑtinet ad pͥmi hominis ꝓpa¬
ginẽ. s ad conu̾sationis humanȩ preuaricationẽ. quȩ
illi uni delicto qͦ solo obstricti tenent᷑ infantes. iã in mai¬
orib ctatib ex abundantia iniqͥtatis adiecta ẽ. Si q̃m
hoc tantũ etiam qđ non ꝑtinet ad illiꝰ uniꝰ delicti ori¬
ginẽ tam̃ idonea ẽ. soluere gr̃a saluatoris. idõ cũ dixis¬
set. sic et gr̃a regnet ꝑ iusticiam in uitã ęt̃nam. ad di¬
mus. quanto ipsi ꝓse loqͥ non possunt.
e qua ꝑunum hominẽ pęna. et ꝑ unũ hominem
gr̃a cum loquutꝰ fuisset. deinde sacri baptismatiᷤ
in cruce xp̃i grande mysteriũ cõm̃dauit. eo mͦ ut in¬
telligamus nichil aliud c̃e. xp̃i baptisium. nisi mortis xp̃i
similitudinem. nichil aũt aliud mortẽ xp̃i crucifixi. nͥ¬
remissionis peccati similitudinẽ. ut quẽ ad modum in illo
mors uera facta ẽ. sic in nob̾ uera remissio peccatorum.
Et quẽ ad modum in illo uera resurrectio. ita et in nobis

Expanded text:
elicti non pertinet ad primi hominis propaginem sed ad conuersationis humanae praeuaricationem, quae illi uni delicto. quo solo obstricti tenentur infantes, iam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. sed quoniam hoc totum. etiam quod non pertinet ad illius unius delicti originem, tamen idonea est soluere gratia saluatoris, ideo, cum dixisset: Sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. addimus, quanto ipsi pro se loqui non possunt.e qua per unum hominem poenae, et per unum hominem gratiae cum locutus fuisset, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit, eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse Christi baptismum nisi mortis Christi similitudinem. Nihil autremissionis peccati similitudinem, ut quemadmodum in illo mors vera facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera rerurrectio est, ita et in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
inscpultura. in itsurrectionẽ tercia die. in ascensione
in celũ. et scde ad dext̾am patris. ita gestum ẽ. ut
uthis itb ñ mistice tantũ dictis s etiam gestis confi¬
guraret᷑ uita xp̃iana quȩ hic geritur. Nam ꝓpt̃ cus
crucẽ dictum ẽ. Qui aũt iħu xp̃i sũt. carnẽ suam cru¬
cifixerunt cũ passionib et concupiscentus. Propter

Expanded text:
in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sessione ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: « Qui autem Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et c
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo fuit. ñ originale tantũ. s om̃e peccatũ intel¬
ligi uoluit. & ideo uĩq ad legem fuit. quia nec lex po¬
tuit auferit peccatũ. Usq ad legem quippe dictum ẽ
ut etiã ipsam legem sententia ista concludet. Quomͦ
dictum ẽ. in euangło. om̃s ab abraham usq ad dauid.
ipso cõputato numerus iste cõpletur. Sic lex non ẽ.
extra ꝑmansionẽ petcati. qđ fuisse ẽ. dictum usq¬
qͣmiuis sc̃ã et iusta et bona potuit auferre. nͥ ille de
quo dictum ẽ. ecce agnus dĩ ecce qui tollit peccatũ
mundi. Tollit aũt et dimittendo quȩ facta sũt. ubi et
originale cõp̾hendit᷑. et ad iuuando ne fiant et ꝑdu¬
cendo aduitam ubi fieri omino non possint

Expanded text:
in mundo fuit: non originale tantum, sed omne peccatum intelligi voluit: et ideo usque ad legem fuit, quia nec lex potuit auferre peccatum. Usque ad legem quippe dictum est, ut etiam ipsam legem sententia ista concluderet: quomodo dictum est in Evangelio, Omnes ergo ab Abraham usque ad David etiam computato numerus iste completur. Sic lex non est extra permansionem peccati, quod dictum esmvis sancta et justa et bona, potuit auferre, nisi ille de quo dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, ubi et originale comprehenditur; et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam ubi fieri omnino non possint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qđ loquutus sum. et nos credimꝰ. ꝓpt̃ qđ et loquimur.
ciarunt. sacram̃ta ẽẽ. potuerunt ꝓ tẽpoꝵ diuersitate
diuersa. adunitatẽ tam̃ eiꝰdẽ fidei concordissime recur¬
rentia. Scriptũ ẽ. in actib apłoꝵ. loquente apło petro
Nunc gͦ qͥd tẽptatis dm̃ imponere ugũ supͣ collũ dis¬
cipłoꝵ.. qđ neq patres nr̃i neq nos potuimꝰ portare :¬
s. ꝑgr̃am dm̃ chu credimꝰ nos saluos fieri quẽ ad modum
et illi. Si gͦ et illi idẽ. patres portare ugum legis uete¬
ris non ualentes. pꝰ gr̃am dñi ibu saluos se fieri credide¬
runt. manifestum ẽ. qđ hȩc gr̃a etiam antiquos iustos ui¬
ucre fec̃ ex fide. Iustus enim ex fide uiuit. Proinde cũ¬
om̃s iusti hoc ẽ. ueraces dĩ cultores siut ante incarnati¬
onẽ. siue pꝰincarnationẽ xp̃i. nec uixerint nec uiuant
nͥ ex fide incarnationis xp̃i in qͦ ẽ. gr̃e plenitudo. ꝓfec¬
to qđ scriptum ẽ. non eẽ. aliud nom̃ sub cęlo in quo¬

Expanded text:
pter quod locutus sum. et nos credimus, propter quod et loquimur. nisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime recurrentia. scriptum eat et in actibus apostolorum loquente apostolo Petro: Nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuim gratiam domini Iesu credimus nos saluos fieri, quem ad modum et illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiquos iustos uiuere fecit ex fide; iustus enim ei fide uiuit. Lex auomnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nom
Abbreviated transcription (Latin):
cũ enĩ ñ fiunt m̃bra tua arma iniquitatis: ẽ quidem
iniqͥtas inm̃bris tius in desidus tuis illicitis s ñ reg¬
nat. Quomͦ regnat. quȩ arma ñ habet: pars tua.
caro tua. concupiscentia carnis tuȩ langore rebel¬
lat aduersus it. Langor iste tyrannus ẽ. Siuis te
tyranni ẽt̃. uictorẽ. xp̃m inuoca imꝑatorẽ. Noli
tibi hoc arrogart. ne ꝑdas qđ accepisti. et incipi¬
as frustra rogart. Non times. dĩ suꝑb resistit. hu¬

Expanded text:
n fiunt membra tua arma iniquitatis, est quidem iniquitas in membris tuis, in desideriis illicitis, sed non regnat. Quomodo regnat, qui arma non habet? Pars tua, caro tua, concupiscentia carnis tuae languore rebellat adversus te. Languor iste tyrannus est: si vis te tyranni esse victorem, Christum invoca imperatorem. tibi hoc arrogare, ne perdas quod accepisti, et incipias frustra rogare. Non times, Deus superbis resistit, hu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius baptitati sumꝰ. Si gͦ hinc ostendimur mortui
eẽ peccato qr in morte ipsius baptirati sumꝰ. ꝓstcto et
ẽ. Quicũq gͦ baptirati sumꝰ in xp̃o iħu. in morte ipsi¬
us baptirati sumꝰ. & ideo dictũ ẽ. ut ꝓbaret᷑ mortuos
nos cẽ.peccato. Cui aũt peccato paruuli renascendo
moriunt᷑. nͥ qđ nascendo tͣxerunt : ac ꝑ hoc etiã adip¬
sos ꝑtinet. qđ sequit᷑ dicens. Consepulti enĩ sumꝰ
illi ꝑbaptismũ in mortẽ. ut quẽ ad modũ surrex̃ xp̃c

Expanded text:
ustificatio. Et si hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus, profecto est, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, et ideo dictum est, ut probaretur mortuos esse nos peccato: cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa anima moritur peccato ut nubat. xpͥo. Cũ autẽ
morit᷑ peccato. moritur etiã lege peccati. Itaq ut
fr̃s mei et uos mortui estis legi ꝑ corpꝰ xp̃i. ut sitis ilte¬
rius qͥ ex mortuis resurrex̃. ut fructificemꝰ dõ. Cũ enĩ
c̃emus in carne inqͥt. idẽ. carnalib desidiis obstrictite
nerem᷑. passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ legt̃ sunt oꝑabant᷑
in membris nr̃is ut fructũ ferrent morti.Nueta a¬
concupiscentia cũ lex ꝓhibet ubi  erat fides. et ad cumu¬
lũ peccatoꝵ p̃uaricationis crim̃ adiectũ. qr ubi ñ ẽ. lex
nec p̃uaricatio. Has dic̃ passiones quȩ ꝑ legẽ sũt opitaᷤᷤ
in membris nr̃is ut fructũ ferrent morti. Sub istis pas¬
sionib tãquã sub uiro dñanti agebat anima. antequã
ueniret gr̃a ꝑfidẽ. Nis gͦ passionib morit᷑. qui iã ser¬
uit m̃te legi dĩ. qͣmuis ipse passiones ñdum mortue sit̃.

Expanded text:
ipsa anima moritur peccato, ut nubat Christo; cum autem ipsa anima moritur peccato, ut nubat Christo; cum autem moritur peccato, moritur etiam legi peccati. Itaque, ait, fratres mei, et vos mortui estis legi per corpus Christi, ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Cum enim essemus isunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Aucta concupiscentia, quam lex prohibet, ubi non erat fides, et ad cumulum peccatorum praevaricationis crimen est adjectum: quia ubi non est lex, nec praevaricatio. Has dicit passiones, quae per legem sunt, operatas in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Sub istis passionibus, tanquam sub viro dominante, agebat anima antequam veniret gratia per fidem. His ergo passionibus moritur, qui jam servit mente legi Dei; quamvis ipsae passiones nondum mortuae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
peccati et mortis. idẽ. quȩ imposita ẽ. peccantib atq
morientib. iubet et tantũ ne concupiscamꝰ. et tamen
concupiscimꝰ. Lex aũt sp̃s uitȩ quȩ ꝑtinet ad gr̃am et
libat a lege peccati et mortis. fac̃ ut ñ concupiscamus.
et impleamus iussa legis. ñ iã serui legis ꝑtimorẽ. s ami¬
ci ꝑ caritatẽ. et serui iusticiȩ unde illã lex ꝑmulgata ẽ.
Iusticie aũt ñ seruiliter s libaliter seruiendũ idest cari¬
tate potiꝰ ꝗͣ timore. Ideoq uerissime dictũ ẽ. Legem
gͦ euacuamꝰ ꝑfidem : absit. s legẽ statumꝰ. Noc enĩ
efficit fides. qđ lex iubet. Statuitur gͣ lex ꝑfidem.
Quȩ fides si non sit. iubet tantũ lex. et ñ implentes ius¬
sa reos tenet. ut cos gem̃tes et ñ ualentes implere q̃
iussa sũt ad gr̃am liberatoris aliqͣndo conuertat. Cũ
gͦ tria quedam in illa similitudine uideamꝰ. mulie
bat mulier cui uolet. et a lege uri soluat᷑. hinc autẽ

Expanded text:
ti et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus, jubet tantum ne concupiscamus, et tamen concupiscimus. Lex autem spiritus vitae, quae pertinet ad gratiam, et liberat a lege peccati et mortis, facit ut non concupiscamus, et impleamus jussa legis, non jam servi legis per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde illa lex promulgata est. Justitiae autem non serviliter, sed liberaliter serviendum est, id est, charitate potius quam timore. Ideoque verissime dictum est, Legem ergo evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus . Hoc enim efficit fides, quod lex jubet. Statuitur ergo lex per fidem: quae fides si non sit, jubet tantum lex, et non implentes jussa, reos tenet, ut eos gementes et non valentes implere quae jussa sunt, ad gratiam Liberatoris aliquando convertat. 2. Cum ergo tria quaedam in illa similitudine videamus, muliebat mulier cui volet, et a lege viri solvatur; hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
respondebitis. suauitas. ad peccatũ suauitas ad du¬
cit. et ad iusticiã timor impingit. &bate uos. inspici¬
te uos. ⁊ ollat aurũ qͥminat᷑. suainor ẽ. iusticia. luci¬
dior ẽ. iusticia. Non det aurũ qͥ promittit. Prepo

Expanded text:
Respondebitis, Suavitas. Ad peccatum suavitas adduRespondebitis, Suavitas. Ad peccatum suavitas adducit, et ad justitiam timor impingit? Probate vos, inspicite vos. Tollat aurum qui minatur: suavior est justitia, lucidior est justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatio spem. spes uͦ ñ confundit. Non qr ꝑ nos ipsos
hoc possumꝰ. s qm̃ caritas dĩ diffusa ẽ. in cordib nr̃is
carnis. delectationẽ m̃tis. Carnẽ quippe ur̃am. delec¬
tant illicite uoluptates. Mentẽ ur̃am delectet in ui¬
sibilis. pulchra. casta. scã. canora. dulcis. iusticia. ut
ñ ad eam timore cogamini. Si enim ad eã timore co¬
gimini. ñdũ delectat. Peccare ñ debes. ñ timore pe¬
nȩ s amore iusticiȩ.Hinc apłs dic̃. Humanũ dico
ꝓpt̃ infirmitatẽ carnis ur̃ȩ. Sic̃ enĩ exhibusti m̃bra
ur̃a seruire in iusticiȩ et iniqͥtati. sic nunc exhibete
m̃bra ura seruire iusticiȩ inscificationẽ. Quid dixit
humanũ dico : qđ potestis portare dico. Quando
exhibiustis m̃bra ur̃a iniqͥtati ad flagitia ꝑpetͣnda.
timore ad ducti estis. an delectationẽ inuitati : timor¬
uos adducebat ad peccandum. an suauitas peccati.

Expanded text:
probatio spem, spes uero non confundit, non quia per nos ipsos probatio spem, spes uero non confundit, non quia per nos ipsos hoc possumus, sed quoniam caritas! dei diffusa est in cordibus noscarnis, delectationem mentis. Carnem quippe vestram delectant illicitae voluptates: mentem vestram delectet invisibilis, pulchra, casta, sancta, canora, dulcis justitia, ut non ad eam timore cogamini. Si enim ad eam timore cogimini, nondum delectat. Peccare non debes, non timore poenae, sed amore justitiae. Hinc Apostolus dicit: Humanum dico propter infirmitatem carc nunc exhibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem . Quid dixi? Humanum dico: quod potestis portare, dico. Quando exhibuistis membra vestra iniquitati ad flagitia perpetranda, timore adducti estis, an delectatione invitati? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽad modũ scriptũ ẽ. qui głatur in dño głetur. Si¬
cut gͦ ille ẽ. iniquissimꝰ quẽ nec pene corporales de¬
terrent ab inmundis oꝑib sordide uoluptatis. ita il¬
le iustissimꝰ qui nec pęnarũ corporaliũ t̾rore reuocat᷑
a scĩs oꝑib luminosissime caritatis. Quȩ caritas dĩ qđ
ꝑpetua cogitatione tenendum ẽ. diffundit᷑ in cordib
nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m qui datus ẽ. nob ut qui głatur in dño
głetur. Cum gͦ nos huiꝰ caritatis qͣ lex uerissime imple¬
tur pauꝑes egentesq sentimꝰ. ñ de inopia nr̃a diuitias
eiꝰ exigere. s orando petere. querere. pulsare debemꝰ.
ut ille apud quẽ ẽ. fons uite. det nobis in ebriari ab
ub̃tate domꝰ suȩ. et uoluptatis suȩ potare torrentẽ.
quo inundati atq uegetati ñ solum tristicia ñ ab sorbe¬
amur. uerũ etiã głemur intribulationeb. scient̾es
qr tribulatio patientiã oꝑatur. pacientia ꝓbationẽ.

Expanded text:
uemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffunditur in cordibus nctum, qui datus est nobis, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
istis in his in qͥb nc̃ erubescitis : ergo erubescere illos
dic̃. tam̃ fideles. ñ depresentib bonis s de preteritis pec¬
catis. Hanc confusionẽ ñ formidet xp̃ianus. immo¬
enĩ peccati mors. Gerito stipendiũ. qr milicię

Expanded text:
istis tunc in his, in quibus nunc erubescitis ? Ergo erubescere illos istis tunc in his, in quibus nunc erubescitis ? Ergo erubescere illos dicit jam fideles, non de praesentibus donis, sed de praeteritis peccatis. Hanc confusionem non formidet enim peccati mors. Merito stipendium: quia militiae,
Abbreviated transcription (Latin):
Patientia aũt opꝰ ꝑfectum habet. Quid addi potest.
ut opus ꝑfectũ habeat: amat. ardet. feruet. calcat
om̃a quȩ delectant et transit. uenit ad asꝑa. horren¬
da. truculenta. minacia. calcat. frangit et transit.
Oamare. o̾ odire. õ sibi ꝑire. o ad dm̃ ꝑuenire. Qui a-¬
mat animã suã ꝑdet illã. et qͥ ꝑdidit animã suam
ꝓpt̃ me. inuitã et̾nam inueniet eam. sic amandus ẽ.
amator iusticiȩ. Sic armandus ẽ. amator inuisibilis
libi fuistis iusticiȩ. Qualis queso potest serui ad¬
dicti ẽẽ. lib̾tas. nͥ qͣndo ẽum peccare delectat : lib̾alit̃
enim seruit. qͥ sui dñi uoluntatẽ libent̃ facit. AC ꝑ hoc
uendito. nͥ redimat cuiꝰ illa uox ẽ. si uos filiꝰ lib̾auerit
porał utił ꝑturbatio animi respicientis peccata sua. res¬
pectione horrentis horrore erubescentis. erubescendo
corrigentis. Unde dic̃ apłs. Quam enim głam habu¬

Expanded text:
patientia autem opus perfectum habet. Quid addi potest, patientia autem opus perfectum habet. Quid addi potest, ut opus perfectum habeat? Amat, ardet, fervet; calcat omnia quae delectant, et transit: venit ad asda, truculenta, minantia; calca, frange et transi. O amare, o ire, o sibi perire, o ad Deum pervenire. « Qui amat animam suam perdet eam; et qui perdiderit animam suam propter me, in vitam aeternam inveniet eam . » Sic amandus est amator justitiae: sic amandus est amator invisibilis liberi fuistis justitiae. » Qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem libenter facit, ac per hoc vendito, nisi redimat eum, cujus illa vox est: « Si vos Filius liberaverit, poralis utilis, perturbatio animi respicientis peccata sua, resctione horrentis, horrore erubescentis, erubescentia corrigentis; unde dicit et Apostolus: Quam enim gloriam habu
Abbreviated transcription (Latin):
mines p ꝰ condẽnationẽ. ita et ꝑ uniꝰ iusticiã in om̃s homi¬
nes adiustificationẽ uitȩ. Adhuc ꝑmaneant inua¬
nitate m̃tis suȩ. et dicant unum hominẽ ñ ꝓpaginem
traiecisse. s exẽplum p̾buisse peccati. Quom gͣ ꝑ uniꝰ
delictũ in om̃s homines ad condẽnationẽ. et ñ potius
ꝑmulta delicta : nisi qr etiam si illud unum sit. tam̃
nascunt᷑. si in xp̃o non renascantur: in co uͦ qđ tibi
uidetur duo ista interse eẽ. contraria. ut om̃s eant in
condẽnationẽ ꝑ adam. et om̃s iniustificationẽ ꝑ xp̃m.
om̃ino erras. Nullus enĩ hominũ nͥ ꝑadam trahitur
addãnationẽ. de qͣ ꝑ lauachrũ regenerationis homines
libat᷑. Ideoq ex utraq parte dictũ ẽ. om̃s. qr nemo ad
dãnationẽ generationis nͥ ꝑistũ. nemo ad uitã regene¬
rationis nͥ ꝑ illum. Ac ꝑ hoc ñ generalitas unius partis
locũ excludit alterius. qr ex his ipsis qui generaliter mo¬

Expanded text:
mines ad condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. adhuc permaneant in uanitate mentis suae et dicant unum hominem non propaginem traiecisse, sed exemplum praebuisse peccati. quomodo ergo per unius delictum in omnes homines ad condemnationem et non potiuper multa sua delicta, nisi quia etiamsi illud unum sit, tamennascuntur si in Christo non renascantur. In eo vero quod tibi videtur duo ista inter se esse contraria, ut omnes eant in condemnationem per Adam, et omnes in justificationem per Christum, omnino erras: nullus enim hominum nisi per Adam trahitur ad damnationem, de qua per lavacrum regenerationis homines nemo ad damnationem generationis nisi per istum, nemo ad vitam regenerationis, nisi per illum, ac per hoc non generalitas unius partis locum excludit alterius, quia ex his ipsis, qui generaliter mo
Abbreviated transcription (Latin):
am qm̃ p̾eccaui tibi. Cum gͦ se homo ad illum exten¬
derit. et sic ingemuerit : fiet qđ sequit᷑. Ubi habun¬
dauit peccatum. suꝑ habundauit gr̃a. et dimittun¬
tur ei peccata multa. qm dilex̃ multum. et diffun¬
ditur incorde caritatis dĩ unde fiat legis plenitudo.

Expanded text:
a quo jubentur: cum ergo se homo ad illum extenderit, et sic ingemuerit, fiet quod sequitur, Ubi abundavit delictum, superabundavit et gratia ; et, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum : et diffunditur in corde charitas Dei, unde fiat legis plenitudo;
Abbreviated transcription (Latin):
lege estis. s sub gr̃a. Sub lege enim positis
ñ sub gr̃a dñabatur peccatũ. aqͦ non fit homo liber
mala ẽ. s qr sub illa sũt q̃uositos fac̾ iubendo ñ
adiuuando. Gr̃a quippe adiuuat. ut legis qͥsq sit
factor. sine qͣ gr̃a sublegt positꝰ tantum mͦ eris
legis auditor. Talib itaq dic̃. Qui in lege iustifi¬
camini. a gr̃a excidistis. Emanum dico ꝓpt̃

Expanded text:
e et juvante. Sub lege enim positis, non sub gratia dominatur peccatum, a quo non fit homo liber mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis . CAPUT XIII. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam qͥ iã corporis morte punitusẽ. Mortis ei quippe sup¬
pliciũ ds̃ cõminatꝰ fuerat. si peccaret. sic eũ munerans lib̾o
arbitno. ut tam̃ regeret imꝑio. terreret exicio. atq in pa¬
radẏsi felicitate tãqͣm inumbra uitȩ. unde iusticia custo¬
dita in meliora conscendet collocauit. hinc pꝰ peccatum
exul effectꝰ. stẏrpẽ qͦq suã qͣm peccando in se tãquã in ra¬
dice uiciauerat. pena mortis et damnationis obstruxit.
ut qͥcqd ꝓlis exillo. et simul dãnata ꝑ qͣm peccauerat con¬
iuge ꝑ carnalem concupiscentiã. in qua in obędientiȩ pę¬
na similis retributa ẽ. nasceretur. traheret originale petca¬
tũ. qͦ traheret᷑ ꝑ errores doloresq diu̾sos ad illud extremũ
cum desertorib angłis uiciatorib et possessorib et con¬
sortib sius sine finc suppliciũ. Sic ꝑ unũ hominẽ pecca

Expanded text:
propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
regnet peccatũ in ur̃o mortali corpore. Quid ẽ. ñ
itinet  Ad obediendum desidiis. Non dix̃ noli habe
dendia mala. Quomͦ enim in hac carne mortali ubi
nẽ. ñ habeo desidia mala : illud eͦ fac. Non regne
peccatum in ur̃o mortali corpore. adobediendum
desidiis eiꝰ. & si sũt desidia. non eis obediat᷑. ne ini¬
quitas dñctur. Net exhibeatis m̃bra ur̃a arma
iniquitatis. peccato.Non fiant m̃bra tua arma
iniqͥtatis. et ñ dñctur tͥ om̃is iniqͥtas. S etiam hoc
ut ñ fiant m̃bra tua arma iniqͥtatis. nũquid tu tibi
pr̃as uirib tius: hoc ipsum inquã hoc ipsum qđ non

Expanded text:
regnet peccatum in vestro mortali corpore. Quid est, Non regnet? Ad obediendum desideriis ejus. Non dixit, Noli habere desideria mala. Quomodo enim in hac carne mortali, ubi rsus carnem, non habeo desideria mala? Illud ergo fac, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus. Etsi sunt desideria, non eis obediatur, ne iniquitas dominetur. Nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non fiant membra tua arma iniquitatis, et non dominetur tibi omnis iniquitas. Sed etiam hoc, ut non fiant membra tua arma iniquitatis, numquid tu tibi viribus tuis praestas? Hoc ipsum, inquam, hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt habundauit delictũ. suꝑhabundauit gr̃a. ut quẽ¬
inde opponens sibi ipse questionẽ. Quid gͦ di
rat. lex sub int̾uit ut habundaret delictũ. ubi autem abũdaũ
delictũ suꝑhabunda uit gr̃a. tãqͣm dixerit ꝓpt̾ ha

Expanded text:
autem abundavit delictum, superabundavit gratia: ut queautem abundavit delictum, superabundavit gratia: ut queinde opponens sibi ipsequaestionem: quid ergo drat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundaui
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut habundaret delictũ. ubi aũt habundauit
delictũ. suꝑhabundauit gr̃a. Qđ ideo uerũ ẽ. qr
legẽ accipientes homines qui de suis uirib suꝑbis¬
sime p̃sumebant. nec diuinũ adiutoriũ uincen
p̃uaricata honerati sũt. Ac sic magno reatu cõpel¬
lente confugert̃ ad fidem. qͣmiscđiam indulgentię
mererent᷑. et auxiliũ ad ño qͥ fec̃ cęlũ et t̾ram. ut dif
rent. quȩ contͣ scłi huius concupiscentias iubentur.
scd̾m id qđ p̃dictum erat. inpsalmo. Multiplicate
sunt infirmitates coꝵ. postea accelerauer̃t. Legis¬
quȩ docet litt̃a ñ ẽẽ.peccandũ. si sp̃s uuificans desit:
occidit. Sciri enĩ fac̃ peccatũ potius qͣm caueri. et ideo
magis augeri ꝗͣ minui. qr male concupiscentiȩ etiam
postea quã dix̃ peccatũ et mortem ꝑ unũ hominem
intrasse ingenꝰ humanũ. et ꝑ unũ hominẽ usticiã et
uitã ęt̃nam. illũ adã hunc xp̃m aꝑtissime insinuans:
ait. Lex aũt subintͣuit. ut habundaret delictũ. Ubi

Expanded text:
ictum; ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia . Quod ideo verum est, quia legem accipientes homines qui de suis viribus superbissime praesumebant, nec divinum adjutorium vincendpraevaricata onerati sunt: ac sic magno reatu compellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur et auxilium a domino, qui fecit caelum et terram, ut diffrent, quae contra saeculi huius concupiscentias iuberentur secundum id, quod praedictum fuerat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea adcelerauerunt. quae docet non esse peccandum, si spiritus vivificans desit, occidit: sciri enim facit peccatum potius quam caveri, et ideo magis augeri quam minui, quia malae concupiscentiae etiam posteaquam dixit peccatum et mortem per unum hominem intrasse in genus humanum, et per unum hominem justitiam et vitam aeternam, illum Adam, hunc Christum apertissime insinuans, ait: Lex autem subintravit ut abundaret delictum; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
g regnet peccatũ in u̾ro mortali corpore. Non di¬
x̾it. non sit. s ñ regnet. In ẽ. peccatũ cu ddectaris.
regnat si conseriseris. Ex quadam parte hȩt¬
sus mentem quȩ coheret dõ. Cohertat. cohercat. non
deficiat. ñ se dimittat. magnum habet adiutorium.
Uincit qđ in illa sibi rebellat. ꝑseueret inpugnando.
Est peccatũ incorpore tuo. s non regnet. Non ͦ
regnet inqͥt peccatũ in uro mortali corpore. adobe¬
diendum desidiis eius. Si ñ obaudieris. et siẽ. qđ suade¬
at. qđ delecitt᷑ malum. non obtempando facis ut ñ
regnet qđ ẽ. & ita fiet postea. ut non sit qđ erat. Qn¬
do cum ab sorbebitur mors inuictoria. cum corrup¬
tibile hoc induerit incorruptionẽ. Ibi non erit qđ
tibi repiunet. ñ erit qđ aliud delectet nisi ds̃.¬

Expanded text:
 regnet peccatum in vestro mortali corpore ; non dixit, non sit, sed, non regnet. Inest peccatum, cum delectaris: regnat, si consenseris. Admonemur esus mentem quae cohaeret Deo. Cohaereat, cohaereat, non deficiat, non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat, si perseverat in pugnando. Est peccatum in corpore tuo, sed non regnet. Non ergo regnet, inquit, peccatum in vestro mortali corpore, ad obaudiendum desideriis ejus . Si vero non obaudieris; etsi est quod suadeat, quod delectet ad malum; non obtemperando facis ut non regnet quod est, et ita fiet postea ut non sit quod erat. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem : ibi non erit quod tibi repugnet, non erit quod te aliud delectet nisi D
Abbreviated transcription (Latin):
S inon potes ñ habe maliciam. uł oderis cęttra.
Sillam. Cum cnim odisti illã. ius tibi suppetit ut
aliquid facias. Est enim peccatũ in mortali corpore.
s qͥd dic̃ apłs.: non regnet peccatũ in ur̃o mortali
corpore ad obediendum desidiis eius. Quando in¬
cipit ñ eẽ: qͣndo complebitur in nob qđ ait. Cum
corruptibile hoc induerit incorruptionẽ. et mor¬
tale hoc induerit immortalitatẽ. Anteꝗͣ hoc fiat.

Expanded text:
 non potest non habere malitiam, vel oderit illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore: sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus . Quando incipit non esse? Quando complebitur in nobis quod ait: Cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Antequam hoc fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. absit. atq subiet̃. Qui mortui sumꝰ peccato. quomͦ
unuemꝰ in eo : hoc ẽ. cum id p̃stit̃it gr̃a ut morerem᷑
peccato. qͥd aliud facimꝰ si uiuimus mn eo. nͥ ut gr̃ȩ si¬
mus ingrati : neq enĩ qui laudat beneficiũ medicinȩ
qͣnto maiorib medicina laudib p̃dicat᷑. tantomagis
uituꝑant᷑ et horrent᷑ uulnera et morbi a qͥb lib̾at q̃
ita laudatur. Sic laus et p̾dicatio gr̃ȩ. uituꝑatio et
dãnatio ẽ. delictoꝵ. Demonstranda enim fuerat ho¬
mini seditas langoris eiꝰ. cui contͣ iniquitatẽ suam
nec p̃ceptũ bonum et scm ꝓfuit. qͦ magis aucta ẽ. mi¬
quitas qͣm minuta. qͣndoquidẽ subint̾uit ut habun¬
daret delictũ. ut eo mͦ conuictus atq confusus uidet
ñ tantũ doctorẽ sibi ẽe. nccessariũ. uerũ etiã ad uito¬
rem dm̃. a quo eiꝰ itinera dirigant᷑. ne dñetur ei om

Expanded text:
dit: absit atque subiecit: qui mortui sumus peccato, quomodo uiuemus in eo? hoc est: \'cum id praestiterit gratia, ut moreremur peccato, quid aliud faciemus, si uiuemus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati?\' neque enim qui laudat beneficium medicinae quanto maioribus medicina laudibus praedicatur, tanto magis uituperantur et horrentur uulnera et morbi, a quibus liberat quae ita laudatur. sic laus et praedicatio gratiae uituperatio et damnatio est delictorum. demonstranda enim fuerat homini foeditas languoris eius, cui contra iniquitatem suam nec praeceptum sanctum et bonum profuit, quo magis aucta est iniquitas quam minuta, quando quidem lex subintrauit, ut abundaret delictum, ut eo modo conuictus atque confusus uideret non tantum doctorem sibi esse necessarium, uerum etiam adiutorem deum, a quo eius itinera dirigant