comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scriptũ .ẽ. Uide ne offeras holo causta
tua in om̃i loco quẽ uideris. sed in loco quẽ ele-¬
gerit dñs ds̃ tuus. Et in exodo legitur. Vos ui-¬
distis quia de cȩlo locutus sũ uobis. non facietis
deos argenteos nec deos aurros facietis uobis
Altare de terra facietis michi. et offereas suꝑ
illud holo causta et pacifica ur̃a. Oues ur̃as et¬
boues in om̃i loco in quo memoria fuerit nominis¬
nis mei. Et sicut non aliiꝗͣ consecrati dñosacer-¬
dotes debent missas cantare nec sacrificia suꝑ
altare offerre se nec in aliis quã in p̃fatis dño
ȩcclesus quã in domib: exorcitare non possunt.
multo magis maioris gradus ministeria nisi
ab eis qui ad eos gradus sunt sacrati quibus
fargidebent officia agi debent uł sacrificia
offerri licet. Quod aut̃ ut paulo superius
p̃libatum ẽ. oblationes in domib: offerrinon
debent : in eodẽ concilio cap̃ luiiii. ꝓhibitum

Expanded text:
legem. Unde scriptum est: Vide ne offeras holocausta legem. Unde scriptum est: Vide ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegerit Dominus Deus tuus . Et in Exodo legitur: Vos vidistis, quia de coelo locutus sum vobis: Non facietis deos argenteos, nec deos aureos facietis vobis; altare de terreo holocausta et pacifica vestra. Oves vestras in omni loco, in quo memoria fuerit nominis mei. Et sicut non alii, quam sacrati Domino sacerdotes debent missas cantare, nec sacrificia super altare offerre, sic nec in aliis, quam in praefatis Domino Ecclesiis quam in domibus exorcizare non possunt, multo magis majoris gradus ministeria, nisi ab eis, qui ad eos gradus sunt sacrati, quibus fungi debent officia agi vel sacrificia offerri licet. Quod autem ut paulo superius praelibatum est oblationes in domibus offerri non debent, in eodem concilio capite 58 prohibitum
Abbreviated transcription (Latin):
xiii. dieb& in die octaua dimisit popłos Iudȩi ergo loca
inqͥb: dño sacrificabant diuinis habebant sup
iudei qͥ umbrȩ legis deseruebant hȩc faciebad
multo magis qͥb: ueritas pate facta .ẽ & gr̃ã et
cib & sc̃is unctionib stnf cũ altarib et uasis uesti-¬
b quoq et reliquis ad diuinũ cultũ explendum
utensilib: deuote & solempnit̃ sacrare et
sũma exigente necessitate missas celebrare
nec sacrificia dño offerre debemus & hoc sisã¬
ma necessitas agere cõpulerit non indomibus
quia in sacris cunonib sacrificu in dorib offeas
ꝓhibita sunt sed in tabernaculis diuinis precib:
a pontificib: dicatis & in mensis dño sacratis
et sacra untione a pontificib: delibutis : ꝓsũma
ut pͣfixũ est necessitate & non ꝓlibitu cuius quã
et pigricia agatur. Satius ergo est missam non
cantare aut non audire quã in his locis ubifieri
non oportet nisi ut sȩpe dictum. ẽ. ꝓsũma contin-¬
gat necessitate qm̃ necessitas legẽ non habet

Expanded text:
 et in die octava dimisit populos. Judaei ergo loca in quibus Domino sacrificabant divinis habebant suppJudaei, qui umbrae legis deserviebant, haec faciebant, multo magis quibus veritas patecibus et sanctis unctionibus suis cum altaribus et vasis, vestibus quoque et reliquis ad divinum cultum explendum utensilibus devote et solemniter sacrare, et summa exigente necessitate, missas celebrare, nec sacrificia Domino offerre debemus Et hoc, nisi summa necessitas agere compulerit, non in domibus, quia in sacris canonibus sacrificia in domibus offerri prohibita sunt, sed in tabernaculis divinis precibus a pontificibus dicatis, et in mensis Domino sacratis, et sacra unctione a pontificibus delibutis, pro summa, ut praefixum est, necessitate, et non pro libitu cujusquam et pigritia agatur. cantare , aut non audire , quam in illis locis ubi fieri non oportet: nisi ut saepe dictum est pro summa contingat necessitate, quoniam necessitas non habet
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruntamen tu non ȩdificabis michi do¬
mũ. sed filius tuus qͥ egrediet᷑ de renib
tuis ipsẽ edificabit mͥ domũ nomini meo.
Confirmauit dñs sermonẽ suum quem
locutus ẽ. stetiq ꝓdauid patre meo et
sedi suꝑ thronũ isrł. sicut locutus efe
dñs. & edificaui domũ nomini dĩ isrł¬

Expanded text:
n aedificabis domum, sed filius tuus qui egredietur de renibus tuis ipse aedificabit domum nomini meo. Confirmavit Dominus sermonem suum quem locutus est, stetique pro David patre meo, et sedi super thronum Israel sicut locutus est Dominus. Et aedificavi domum nomini Domi
Abbreviated transcription (Latin):
alii ipsa sacra quã sacerdotes sacra unctio
ne de libuti. dñoq cũ uestibus scis sacrati
et leuitȩ tractabant. ferebant. erigebant.
et de ponebant . in ipsis institutionibus quȩ
dñi reperitur sQualit̃ ergo dauid regum
pussimus amplificauerit: cultũ dĩ et tẽplũ
dñi ȩdificare uoluit. sed ꝓpt̃ multũ sanguinẽ
quẽ effuderat ꝓhibitus . ẽ. et ipse collegerat
expensas. Salomonq filius eius id ipsum
qđ ipse facere obtauerat. iubente et auxili¬
ante dño ꝑfecit. et tẽplum cum altare &
reliqua ad diuinum cultum ꝑ agendum
consecrauit in libro regum. inter cȩtera
dño edificauit tabernaculum tuum
firmissimũ soliũ tuum insempiternũ
Conuertitq rex faciem suã & bene¬
dixit om̃i acccłe isrł. Om̃is enim
aeccła isrł stabat. et ait. Benedictus
dñs ds̃ isrł qui locutus. ẽ. orẽ suo ad
dauid patrẽ meũ et inmanib ꝑ fecit
dicens. Adie qua eduxi popłm meũ

Expanded text:
alii ipsa sacra quam sacerdotes sacra unctioalii ipsa sacra quam sacerdotes sacra unctione delibuti, Dominoque cum vestibus sanctis sacrati, et levitae tractabant, ferebant, erigebant, et deponebant, in ipsis institutionibus, quaeDomini reperitur. Qualiter ergo David regum piissimus amplificaverit cultum Dei, et templum Domini aedificare voluit, sed propter multum sanguinem, quem effuderat, prohibitus est, et ipse collegerat expensas, Salomonque filius ejus idipsum, quod ipse facere optaverat, jubente et auxiliante Deo, perfecit, et templum cum altari, et reliqua ad divinum cultum paragendum, consecravit, in libro Regum inter caetera edificavi in habitaculum tuum, fortissimum solium tuum in sempiternum. Convertitque rex faciem suam, et benedixit omni ecclesiae Israel. Omnis enim ecclesia Israel stabat, etDeus Israel, qui locutus est ore suo ad David patrem meum, et in manibus meis perfecit dicens: A die, qua eduxi populum meum
Abbreviated transcription (Latin):
orbe terrarũ unus esset grex et unum
Louile sub se uno pastore. semꝑ memores
quid nos predicator ueritatis ad moneat
dicens Solliciti seruare unitatẽ sp̃s
inuinculo pacis Scripta sc̃itatis ur̃ae
quȩ ad sedem apłicam misistis suꝑ qui¬
busclam consultis quasi ad caput. ut in de
acciperetis responsa. unde om̃is ȩccła to-¬
tius religionis sũpsit ex ordium. gratant̃
suscepi. et breuiter uobis responderẽ
curaui. De ecclarũ enĩ conseeratione
& de missarũ celebrationib: non aliubi h inͣ sa¬
cratis dño locis absq magna necessitate fieri
debere. liquet om̃ib: quibus sunt nota noui
et ueteris testamenti precepta: Iabernaculũ
uero morsen dño precipiente fecisse & saa¬
crasse cũ mensa et altare eius. et cȩteris uasis
et utensilibus ad diuinũ cultũ explendum
Legimus et non solũ duunis precib: ea sacrasse
sed etiã scĩ olei unctione dño ubente ꝑ linisse
nouimus. Qualit̃ aut̃ hȩc facta sunt et non

Expanded text:
orbe terrarum unus esset grex, et unum orbe terrarum unus esset grex, et unum ovile sub se uno pastore, semper memores quid nos egregius praedicator admoneat dicens: Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Sanctitatis vequae ad sedem apostolicam misistis super quibusdam consultis, quasi ad caput, ut inde reciperetis responsa, unde omnis Ecclesia totius religionis sumpsit exordium, gratanter suscepi, et breviter vobis respondere curavi. De Ecclesiarum enim consecratione, et de missarum celebrationibus non aliubi, quam in sacratis Domino locis absque magna necessitate fieri debet, liquet omnibus quibus sunt nota Novi et Veteris Testamenti praecepta. Tabernaculum vero Mosen, Domino praecipiente, fecisse, et sacrasse cum mensa et altari ejus, et aereis vasis et utensilibus, ad divinum cultum explendum legimus, et non solum divinis precibus ea sacrasse, sed etiam sancti olei unctione, Domino jubente, perlinisse novimus. Qualiter autem haec facta sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
corde coniunctus. idq de ur̃a beatitu¬
dine erga me modis om̃ib confido.
quia cũ me uicissim diligias. ame lon¬
ge non estis. Unde magis grãs referimꝰ
illi grano sinapi qui ex modici despica¬
biliq seminis specie ita ramis ex cadẽ
radice surgentib atq se distendentib
usque quaq diffusis. ut in eis uola tilia
celi cuneta nidificent. gr̃ãq sit fermento
illi qđ trib farinȩ satis totius humani
generis massam inunitate conspersi. atq
paruo lapidi qͥ abscisus de monte sine
manibus occupauit unuersam faciem
orbis terrȩ. qui ad hoc seusq quaq: di¬
stendit ut om̃i humano generi inunitate
redacto totius corpus ꝑficeret᷑ ȩccłae.
Datq ita a totius compagis ꝑtineret cõ¬
modum membroꝵ particiali ista distin¬
ctio. Unde nos quoq nobis longe non
sumus quia in illo qui ubiq eft unum
sumus. Agamus ergo ei gr̃as qͥ solutis
inimiticus in carne sua fecit ut in om̃i

Expanded text:
corde conjunctus. Idque de beatitucorde conjunctus. Idque de beatitudine vestra erga me modis omnibus confido, quia cum me vicissim diligitis, a me longe non estis. Unde gratias referimus illi grano sinapi , qui ex modici despicabilisque seminis specie, ita ramis ex eadem radice surgentibus, atque se distendentibus, usquequaque diffusis, ut in eis volatilia coeli cuncta nidificent: gratiaque sit fermento illi quod tribus farinae satis totius humani generis massam in unitate conspersit: atque parvo lapidi, qui abscissus est de monte sine manibus, et occupavit universam faciem orbis terrae, qui ad hoc se usquequaque distendit, ut omni humano genere in unitatem redacto, totius corpus perficeretur Ecclesiae, atque ita ad totius compagis pertineret commodum membrorum partialis ista distinctio. Unde nos quoque a vobis non longe sumus: quia in illo qui ubique est unum sumus . Agamus ergo ei gratias, quia solutis inimicitiis in carne sua fecit ut in omni
Abbreviated transcription (Latin):
sas ꝓuintias constitutis felix ep̃s
in dño salutẽ. Magno munere
miscđiae dĩ totius ȩccłe catholicȩ mula-¬
plicata sent gaudia. cum ȩccłarũ status
eo uiget ordine quo apłi eoꝵq suc cessores
illũ statuer̃. et cũ antiqui hostis astutia
eũ turbari cognoscimus. non modico con¬
tristamur merore. Quã obcausam fr̃s
hortamuruos. monemus et flagitamus
ut atramite apłicȩ infatutionis neqͣquã
recedatis. nec a capite dissidatis. sed fidẽ
pnȩ alicuius magnȩ domus ruerint. ipsa
postea domus minime stabit. Sic et uos
et labitur. Hȩc fr̃s quae dico ualde ti¬
menda sunt. & summo moderamine
pensanda atq nesiant cauenda Ipsa
enĩ ꝑse ueritas ait. Uos estis sal terrae
Quod si sal euanuerit. in quo salietur.
bitor uobis sum. et ualde uos diligo. &
quando bona audio dẽ uobis nimis sum
gauisus. et econtra quando mala. nimis
conturbatus. Ego uero quã uis auobis
ꝑ longa terrarũ atq maris in t̃ualla
dis iunctus sim. sum tamen om̃ib uobis

Expanded text:
sas provincias constitutis Felix episcopus in Domino alutem Magno munere misericordia Dei totius Ecclesiae catholicae multiplicata sunt gaudia, cum Ecclesiarum status eo viget ordine quo apostolorum successores illum statuerunt. Et cum antiqui hostis astutia eum turbari agnoscimus, non modico contristamur moerore. Quam ob causam fratres hortamur, monemus et flagitamus, ut a tramite apostolicae institutionis nequaquam recedatis , nec a capite dissideatis, sed fidem mnae alicujus magnae domus ruerint, ipsa postea domus minime stabit. Sic et vos, et labitur. Haec fratres quae dico valde timenda sunt, et summo moderamine pensanda, atque ne fiant cavenda. Ipsa enim per se veritas ait: Vos estis sal terrae; quod si sal evanuerit, in quo salietur bitor sum vobis, et valde vos diligo. Et quando bona audio de vobis, nimis sum gavisus: et econtra quando mala, nimis conturbatus. Ego vero, quamvis a vobis per longa terrarum atque maris intervalla disjunctus sim, sum tamen omnino vobis
Abbreviated transcription (Latin):
negotus trac tantes. sacrosq canones relegentes sol¬
lerter egissemꝰ : amultis lacrimabili uultu relatũ . ẽ.

Expanded text:
negotiis tractantes, sacrosque canones relegentes solerter egissemus, a multis lacrymabili vultu relatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Audiuimꝰ etiam qđidem erro nei & consentien¬
dãpnationẽ secum trabant: Qua ꝓpt̃ in hac
denuo roboratum : Vt om̃s ep̃i qui in qͥb: dã
grauiorib: pulsant᷑ : Mel criminant᷑ causis.
quotiens necesse fuerit. libere apłicã appellent
sedem. atq: adeam quasi ad matrẽ c̃fugiant:
Ut ab ea sicut semꝑ fuit pie fulciant᷑ defedant᷑.
& libentur : Cuius dispositioni om̃s maiores
e cclesiasticas causas. & ep̃oꝵ iuditia. antiqua
apłoꝵ eorũq suc cessoꝵ atq: canonũ auetoritas
egerint : quam eiꝰdem sedis papae fieripla cuerit.
nde placuit ut accusatꝰ uł iudicat᷑ a conpiunti¬
alib in aliqua causa ep̃s: licent̃ appell&
& adeat apłicae sedis pontificem: Qui aut
ꝑse aut ꝑuicarios suos eius retractari
negotium ꝓcur& : Etdum iterato uiditio
pontifex causã suam agit ÷ Nullus alius in eius loco
liceat non tam̃ definire in consulto roma no

Expanded text:
Audivimus etiam quod quidam erronei, et consentienAudivimus etiam quod quidam erronei, et consentiendamnationem secum trahant. Quapropter in hac denuo roboratum, ut omnes episcopi, qui in quibusdam gravioribus pulsantur vel criminantur causis, quoties necesse fuerit, libere apostolicam appellent sedem, atque ad eam quasi ad matrem confugiant, ut ab ea sicut semper fuit pie fulciantur, defendantur et liberentur. Cujus dispositioni omnes majores ecclesiasticas causas et episcoporum judicia, antiqua apostolorum eorumque successorum atque canonum auctoritas egerint, quam ejusdem sedis papae fieri placuerit. Unde placuit, ut accusatus vel judicatus a comprovincialibus in aliqua causa episcopus, licenter appellet et adeat apostolicae sedis pontificem. Qui aut per se, aut per vicarios suos, ejusdem retractari negotium procuret. Et dum iterato judicio pontifex causam suam agit, nullus alius in ejus loco liceat, non tamen definiri, inconsulto romano
Abbreviated transcription (Latin):
bat fundam̃ta terre. &ego eram cũ illo componens
& ego eram cui ad gaude bat cũ letaretur orbe
fundasti &o ꝑamanuũ tuarũ scaeli : Ipsiꝑibunt
tuautem ꝑmanes : & sic̃ oꝑtoriũ mutabis eos.
& mutabunt᷑: Tuaut̃ idem ipse es: & annitui
non deficient: Nonenĩ erat aestas. aut aliquan¬
do temporis antequam depatre filius nascer&
qm̃ qui tempora uniuersa ꝓpͥa potestate c̃sti¬
tuit: ex tempore uel post tempora nasti ñ po¬
tuit: His paucis sententus: breuit̃ consultis
tuis respondi fr̃ carissimȩ : Idec&ero tuã
moneo dilectionem atcunctos quos errare
cognosceris. ad catholicã fidem. et ad unitatẽ
recte credentiũ conuertere studeas: et tu
nũq ab apłico tramite recedas: Siaut̃ te ñuudẽ e¬
rint & errantes quod absint ꝑmanserint
nob̵ eos manifestare quã citiuis poteris ñ tar¬
des ut apłica auctoritate. aut cito ad eccłam
conuertantur aut ab ecła separentur :

Expanded text:
bat fundamenta terrae, ego eram, cum illo componens, bat fundamenta terrae, ego eram, cum illo componens, et ego eram, cui adaugebat, cum laetaretur orbe nt, tu autem permanes, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Non enim erat aetas, aut aliquod tempus, antequam de Patre Filius nasceretur; quoniam qui tempora universa propria potestate constituit, ex tempore vel post tempora nasci non potuit. His paucis sententiis, breviter consultis tuis respondi, frater charissime. De caetero tuam moneo dilectionem, ut cunctos, quos errare cognoveris, ad catholicam fidem, et ad unitatem recte credentium convertere studeas, et tu numquam ab apostolico tramite recedas. Si autem te non audierint, et errantes quod absit permanserint, nobis eos manifestare, quam citius poteris: non tardes, ut apostolica auctoritate aut cito ad Ecclesiam convertantur, aut ab Ecclesia separentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Labsconsaẽ. exꝑgiscere paululũ. ec silum̃ soren¬
tiae inte ipsum aliquantũ habes inuenies.
Neq cuiꝰ natiuitas aꝓpħa ñ potui enarrari extẽ¬
pore uel adstruere Ipse conaris. ñ potuit gene¬
Crari in pͥncipio inquit lohannis euangelista
Cerat uerbum & uerbũ erat apud dm̃ & ds̃¬
Serat uerbum : hocerat in pͥncipio apud dm̃:
Om̃a ꝑ ipsum facta sunt : & sine ipso factũ est
nihil Etiterũ: Erat lux uera : quae in lumi¬
nat omnem hominem uenientemia hunc mun¬
dum : Inisto igit᷑ qđ dicit᷑ erat : si tempus
exillo & filus: ł qđ pat̃ ẽ : id etiam filius salo¬
mone dicente: Ego exore altissimi ꝓdut pͥmo¬
genita ante omem creaturã ego feci. ut in
aelo oriretur lumen in deficiens & nebulat¬
exi om̃em terram: Igo in altissimis habito
A& thronꝰ meus in columna nubis Gyrũ caeli
uentos fortes faciebat in summo nubes. & cum
certos ponebat fontes subcaelo. Cũ fortia facie¬

Expanded text:
absconsa est . » Expergiscere paululum, et si lumen scienabsconsa est . » Expergiscere paululum, et si lumen scientiae in teipsum aliquantum habes, invenies, cujus nativitas a propheta non potuit enarrari ex tempore vel ut astruere ipse conaris, non potuit generari. « In principio, inquit Joannes Evangelista, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . » Et iterum: « Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » In isto igitur quod dicitur erat, si tempus ex illo et Filius: et quod Pater, est etiam Filius, Salomone dicente: Ego ex ore Altissimi prodivi, primogenita ante omnem creaturam: ego feci ut in coelo oriretur lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus in columna nubis. gyrum caeli ventos fortes faciebat in summo nubes, et cum certos ponebat fontes sub coelo, cum fortia facie
Abbreviated transcription (Latin):
scripta fecer̃ quib: eudent̃ oscendit᷑ quantũ
catholicam diligis fidem. Et quantũ prauoꝵ
hominũ decestaris errorẽ Om̃is enĩ heresis nimis ẽ
impia etouangelicae ueritatis In imica quae ñ por¬
tionem aliquando ledere sed ipsa xp̃iana religio¬
nis conatur fundam̃ta conuellere : Memor enĩ
nullum umquam fou&. sed om̃s quidem bereses
destruit: Intellego aut̃ milialit̃ ñ licere quã
ut om̃s conatus meos ei causȩ In qua uniuersa ł
ecołȩ salus infestatur inpendam: Agnosce hm̃e
sedante om̃a tempora depat̾ neutero Inenarra¬
bilit̃ generatũ : Ipso dõ patre ꝑꝓpħam dicentẽ :
Insplendorib scoꝵ exutero ante luciferũ genuite:
Quam sententiam. Etesaias ꝓpħa dubiis atq
Cincredulis euident̃ exp̃ssit : dum non aliunde
filium. quam de patre ineffabilit̃ natũ ostendit.
Natiuitatem eius quis en arrauit : It in libro
iob: sapientia dĩ ait: Onde inuenies. latet¬
tenim aboculis hominũ & a uolucrib: caeli

Expanded text:
scripta fecerunt, quibus evidenter ostenditur, quantum catholicam diligis fidem, et quantum pravorum hominum detestaris errorem. Omnis enim haeresis nimis est impia, et evangelicae veritatis inimica, quae non portionem aliquam laedere, sed ipsa christianae religionis conatur fundamenta convellere. Memor enim nullum unquam fallit, sed omnes quidem haereses destruit. Intelligo autem mihi aliter non licere, quam ut omnes conatus meos ei causae, in qua universalis ecclesiae salus infestatur, impendam. Agnosce, filised ante omnia tempora de paterno utero inenarrabiliter generatum, ipso Deo patre per prophetam dicente: In splendoribus sanctorum ex utero ante Luciferum genui te . Quam sententiam et Isaias propheta dubiis atque incredulis evidenter expressit, dum non aliunde filium, quam de Patre natum ineffabiliter ostendit: Nativitatem ejus qJob: « Sapientiam Dei, ait, unde invenies? Latet enim ab oculis hominum, et a volucribus coeli
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueniunt ad uos inuestim̃tis ouiũ: in trin¬
setus aut̃ s̃ lupi rapaces:. A fructib eorum
cognoscetis eos. Ergo in ipsũ ex toto corde
referentes ante omĩa suꝑtalia questione
dep̃cationẽ : & dicentes cũ dauid. Reuela
oculos meos & considabo mirabilia delege

Expanded text:
qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos . Ergo in idipsum ex toto corde referentes ante omnia super tali quaestione deprecationem, et dicentes cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabil
Abbreviated transcription (Latin):
condonet. loquentẽ in nob̵ atq ꝑhibentẽ
magnalia fidei ꝑdoctrinã scoꝵ patrũ quos
aduersaru calumniant᷑ cotidie. In ꝓphis
namq hab&ur. Propt̃sion nontacebo. &pꝑ¬
hnerłm non quescã: udonec egrediat᷑ ut
splendor iustꝰ ms & saluator nis ut lampas
accendat᷑: ꝓfecto catholici eccła. quȩ uera
consistit sion. & ciuitas xp̃i cȩloꝵ regis ꝑ
tot annoꝵ spatia expugnata ab aduer¬
santib uerb& fidei. qui neq dm̃timent neq
hominẽ reuerent᷑. sed in cassũ perducentib
pias & canonicas de hoc uerbo doctrinas: dũ
adiuersis tantisq scripto & sine scripto c̃tes¬
tationib inuitati fuissent. corrigere ꝓpriã
& sepelire heresem. sicuti & ꝑ anteriorem
cognitionẽ luculentius demonstratum ẽ.
tã ꝑ libellos quãq ꝑ suggestiones reueren¬
tissimoꝵ sac̃dotũ & uenerabiliũ abbatũ
Apło ꝓtestante nob̾. ut hominẽ hereticum.¬
quit ꝓpͥo iudicio condeminatꝰ: Nullo modo

Expanded text:
condonet loquentem in nobis atque prohibentem magnalia fidei per doctrinam sanctorum Patrum quos adversarii calumniantur quotidie. In prophetis namque habetur: « Propter Sion nonem non quiescam, donec egrediatur ut splendor justus ejus et salvator ejus ut lampas accendatur . Profecto catholica Ecclesia, quae vera consistit Sion, et civitas Christi coelorum regis per tot annorum spatia expugnata ab aversantibus verba fidei, qui neque Deum timent, neque hominem reverentur, sed incassum perducentibus pias et canonicas de hoc verbo doctrinas, dum a diversis tantisque, scripto et sine scripto, contestationibus invitati fuissent corrigere propriam et a se pellere haeresim, sicuti et per anteriorem cognitionem luculentius demonstratum est, tam per libellos, quam per suggestiones reverendissimorum sacerdotum, et venerabilium abbatum, apostolo protestante nobis, ut hominem haereticumquit proprio judicio condemnatus , nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓfanũ ñ habuer̃ distantiã: & int̃ pollutũ
& inmundũ ñ intellexer̃: sed consurgere
cum dõ & consistere propte ei induentes
arma sp̃s aduersus malignantes contra fidẽ
Pbatorẽ dedite in popło meo robustũ. sit scies
& probabis uiã eoꝵ. Multanãq nob̵ neces¬
saria est uigilantia. & tanta diuinę sapi-¬
entiȩ rimatio quȩ occulta tenebrarũ
reuelat ad requi sitionem huius modi rei
& scrutationẽ : qm̃ latet quodã modo &
abscondit᷑ uixq. conp̃hendit᷑ dolosa existens
malitia : ꝓeo qđ sibi pietatẽ callide blan-¬
dianturꝰ ut ualeat scrutantiũ m̃tẽ latere¬
Quod utiq sciens beatꝰ apłs ait. Nam
huius modi pseudo apłi & oꝑarii subdoli:
angelus lucis : Et ideo non mirũ siministri
eiꝰ transfigurent᷑ ueluti ministri iustitiȩ.

Expanded text:
fanum non habuere distantiam, inter pollutum et mundum non intellexerunt : sed consurgere cum Deo, et consistere prompte, induentes arma spiritus, adversus malignantes contra fidem t scies, et probabis viam eorum . Multa namque nobis necessaria est vigilantia; et tanta divinae sapientiae rimatio, quae occulta tenebrarum revelat, ad requisitionem hujusmodi rei et scrutationem, quoniam latet quodam modo et absconditur, visque comprehenditur dolosa existens malitia, pro eo quod sibi pietatem callide blandiatur, ut valeat scrutantium mentem latereQuod utique sciens beatus Apostolus ait: Nam hujusmodi pseudoapostoli et operarii subdoli, angelus lucis; non magnum si ministri eius transfigurantur, sicut ministri iustitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
& abscondita : & nouit intenebris c̃stituta.
& lux cũ eo est. quia sapientiã inquit &
fortitudinẽ dedisti mͥ Et ostendisti mihi quȩ
rogaui te : cum ope diuina. un iꝰcuiꝰq ꝑsonȩ
conscripta eoꝵ. qui ꝓ nouitatis cõm̃to accu-¬
sati s̃. deuenerabili nr̃o scrinio obsecundan-¬
tib & nobis ordinabilit̃ offerentib solertius
intendamus. Ita ut qui hȩc p̃sũpserint p̃ua-¬
ricari: primũ quidẽ subiaceant iudicio
terribilis omnipotentis dĩ: deinde autẽ
qualẽtũq regalem indignationẽ reuereant᷑.
ꝑ quã siquidem epĩ aut clericis a sui sac̃dotii
siue sui cleri ordine modis omĩb excedant
Sin aut̃ monachi s̃. segregent᷑. & alieni sint
de suis locis. Sin aut̃ dignitatẽ aut cingulũ
aut militiã habeant: nudent᷑ de eis. Siaut̃
sunt priuati: si quidem nobiles consistunt :
suarũ substantiarũ p̃scriptionẽ patiantur
Sin aut̃ ignobiles c̃sistunt: non solũ in corpore
uerberent᷑ : sed & exilio ꝑpetuo castigent᷑

Expanded text:
ta, et lux cum eo est, qui sapientiam, inquit, et fortitudinem dedisti mihi, et ostendisti mihi, quae rogavi te , cum ope divina, uniuscujusque personae conscripta eorum, qui pro novitatis commento accusati sunt, de venerabili scrinio nostro obsecundantibus, et nobis rationabiliter offerentibus solertius intendamus; ita ut qui haec praesumpserint praevaricari, primum quidem subjaceant judicio terribili omnipotentis Dei, deinde autem qualemcumque regalem indignationem revereantur, per quam, si quidem episcopi aut clerici sunt, a sui sacerdotii, sive a cleri sui ordine modis omnibus excidant: si autem monachi sunt, segregentur, et alieni sint de suis locis. Si autem dignitatem, aut cingulum, aut militiam habeant, nudentur eis. Si autem sunt privati, si quidem nobiles exissuarum substantiarum proscriptionem patiantur. Si autem ignobiles consistunt. non solum in 157 corpore verberentur, sed exsilio perpetuo castigentur;
Abbreviated transcription (Latin):
siepĩ fuerint. aut clerici. alienari quidem epõs
ab episcopatu. clericos aclero. Siuͦ monachi
aut laici fueriN: a nathemate feriri. Pro¬
testatur et enĩ nob beatus apłs dicens. Si quis
certat : non coronat᷑: nisi legitime certauerit.
& itũm dnis ait. Qui aut̃ ꝑseuerauerit usq infine:
hic saluus erit Videlic& certaminib sacris p̃po¬
sitis nob̃ ꝓdefensione catholicȩ s eccłȩ magnaq.
salute ex hoc sperata ab omniũ bonoꝵ datore
do iñ deficiant manꝰ nraẽ dilectissimi fr̃s ꝑ occasi¬
ouẽ cuius lib& desidiȩ disolutȩ : sed fortes effi

Expanded text:
scopi fuerint, aut clerici, alienari quidem episcopos ab episcopatu, clericos a clero: si vero monachi, aut laici fuerint, anathemate feriri. Protestatur etenim beatus Apostolus, dicens: Si quis certat, non coronatur, nisi legitime certaverit. Et iterum Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salsitis nobis pro defensione catholicae Ecclesiae, magnaque salute ex hoc sperata ab omnium bonorum datore Deo, non deficiant manus nostrae dilectissimi fratres, per occasionem cujuslibet, desidiae dissolutae, sed fortes effi
Abbreviated transcription (Latin):
emmanuhel: qđ ÷ int̃p̃tatũ nobiscum deus.
Eiusdẽq ꝓpħae fidelit̃ uorba legiss&. puernatꝰ
est nob̵. filius datus ẽ nob̵. cuiꝰ potestas super
Nec frustratorie loquens ita uerbũ diceret
carnẽ factũ : ut editꝰ utero uirginis xp̃s. ha.¬
ber& formã hominis. & ñ haber& materni

Expanded text:
cum Deus : ejusdemque prophetae fideliter verba legisset: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis, cujus potestas super Nec frustratorie loquens, ita Verbum diceret carnem factum, ut editus utero Virginis Christus haberet formam hominis, et non haber
Abbreviated transcription (Latin):
tute destruer&. Non enĩ suꝑare nos possemꝰ
peccati & mortis auctorem : nisi naturã nr̃am
ille susciper& & suã faceret. quẽ nec peccatũ
c̃taminare. nec mors potuit detinere.
matris: quȩ illũ ita salua uirginitate edidit.
quẽ ad modũ salua uirginitate concepit.
Sed side hoc xp̃ĩanȩ fidei fonte purissimo sincerũ
intellectũ haurire ñ poterat qr splondorẽ
ꝑ spicuȩ ueritatid obcecatione sibi ꝓpria tene.¬
brarat doctrinȩ se euuangłicȩ subdidissõt. et¬
dicenti Matheo li generationid itTu xp̾i filii dđ
filii abrahã. apłicȩ quoq exp& isset instructũ.¬

Expanded text:
tute destrueret. Non enim superare nos possemus tute destrueret. Non enim superare nos possemus peccati et mortis auctorem, nisi naturam nostram ille susciperet, et suam faceret, quem nec peccatum contaminare, nec mors potuit detinere. matris; quae illum ita salva virginitate edidit, quemadmodum salva virginitate concepit. Sed si de hoc Christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum haurire non poterat, quia splendorem perspicuae veritatis, obcaecatione sibi propria tenebrarat, doctrinae se evangelicae subdidisset, dicente Matthaeo: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
deꝓmit᷑ istius adhuc senis corde ñ capitur :
Nesciens igit quid deber& de uerbi dĩ in carna.¬
tione sentire. nec uolens ad ꝓmerendũ lumen
intelligenti& in scãrũ scripturarũ latitudinẽ
laborare : illã salutẽ cõmunẽ & indiscr & ã
c̃fessionẽ sollicito recepisset auditũ : quae
fideliũ uniuersitas ꝓfitet᷑. credere se indm̃
uirgine. Quib trib sententiis. om̃ium fere
hereticoꝵ machinȩ destruunt᷑. Cũ enĩ dĩ
& om̃ips & pat̃ credit᷑ : cũ sempit̃nus eiusdem
filius demonstrat᷑. innullo apatre differens.
qr de dõ ds̃ de om̃i potente om̃ps. de acterno
natus ẽ co ȩt̃ nus. Non posterior tempore:
ñ inferior potestate . ñi dissimilis gloria :
illi natiuitati diuinȩ & sẽpit̾nȩ nihil minuit.
nihil c̃tulit: sed totã se reparando homini qui
erat deceptꝰ impendit. VUt & mortẽ uincer&.
& diabolũ qͥ mortis habebat imꝑium sua uir¬

Expanded text:
depromitur, istius adhuc senis corde non capitur. depromitur, istius adhuc senis corde non capitur. Nesciens igitur quid deberet de Verbi Dei incarnatione sentire, nec volens ad promerendum lumen intelligentiae in sanctarum Scripturarum latitudine laborare, illam saltem communem et indiscretam confessionem sollicito recepisset auditu, quam fidelium universitas profitetur credere se in DeuVirgine. Quibus tribus sententiis omnium fere haereticorum machinae destruuntur. Cum enim Deus et omnipotens et Pater creditur, consempiternus cidem Filius demonstratur: in nullo a Patre differens, quia de Deo Deus, de omnipotente omnipotens, de aeterno natus est coaeternus: non posterior tempore, non inferior potestate, non dissimilis gloria, illi nativitati divinae et sempiternae nihil minuit, nihil contulit, sed totam se reparando homini qui erat deceptus impendit; ut et mortem vinceret, et diabolum, qui mortis habebat imperium, sua vir
Abbreviated transcription (Latin):
Rttis ł lectionis cuȩ epłit. qudas merar᷑ suesse
tã seras. & gostoꝵ episcopaliũ ordine recenseo.
tandẽ q apud uos scandali c̃tra inte gritatẽ:
fidei exortũ fiusset agnouimꝰ. Et quȩ
pͥus uidebant᷑ occulta : nc̃ nob̵ reserata patu-
uidebat᷑: multũ imprudens & nimis imꝑitꝰ
ostendit᷑. ut &iã de ipso dictũ sit aꝓpheta¬
Noluit intelligerei ut bene ageret :
in iqͥtatẽ meditatus ẽ. in cubili suo. Quid aut̃
imquius quã impia sapere. & sapientiorib
doctoribq ñ credere : Sed in hanc insipientiã
cadunt: qͥcũ ad cognoscendã ueritatẽ aliqͦ
impediunt᷑ obscuro. ñ ad ꝓpheticas uoces. nori
ad apłicas litteras. nec ad euuangłicas auctori.¬
tates. sed ad semet ipsos recurr̃. &idõ magis¬
tri erroris ⁊ existunt : qr ueritatis discipuli
ueteris testam̃ti paginis ad qui siuit. qͥ nec ipsiud
quidem symboli initia cõp̃hendit. et qđ per
totũ mundũ om̃ium regenerandoꝵ uoce

Expanded text:
tis dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recensito, tandem quid apud vos scandali contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus; et quae prius videbantur occulta, nunc nobis reserata patuervidebatur, multum imprudens et nimis imperitus ostenditur, ut etiam de ipso dictum sit a« Noluit intelligere ut bene ageret, iniquitatem meditatus est in cubili suo . » Quid autem iniquius quam impia sapere, et sapientioribus doctioribusque non credere? Sed in hanc insipientiam cadunt, qui cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediuntur obscuro, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, nec ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt, et ideo magistri erroris existunt, quia veritatis discipuli Veteris Testamenti paginis acquisivit, qui nec ipsius quidem symboli initia comprehendit? Et quidem per totum mundum omnium regenerandorum voce
Abbreviated transcription (Latin):
sciremꝰ ut uerbũ confiterem᷑ & carnem.
Quo fidei sacram̃to eutices iste nimiũ esti¬
manđ ÷ ucuus : qͥ naturã nrãm in unige¬
nito dĩ. non ꝑhumilitatẽ mortalitatis.
nec ꝑgłam resurrectionis agnouit.
nec sententiã beati apłi & euuangłis tae
ioħis ex pauit dicentis. om̃is sps qui confi

Expanded text:
ium, et Verbum confiteremur, et carnem. Quo fidei sacramento Eutyches iste nimium aestimandus est vacuus, qui naturam nostram in unigenito Dei, nec per humilitatem mortalitatis, nec per gloriam resurrectionis agnovit: nec sententiam beati apostoli et evangelistae Joannis expavit, dicentis: Omnis spiritus qui confi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sident dno amminiculante creuer̃ & tantis
maxima pars earũ habundant reb: utnullus sit
in eis cõmunẽ uitã degens indgens. sed om̃a necessaria
ab ep̃o suisq: ministris ꝑcipit᷑ : Ideosi aliqͥs exti¬
terit modernis aut futuris temporib: qͥ hoc auellere
nitatur : iamdicta dãnatione feriat᷑: Quod aut̃¬
sedes in ep̃oꝵ eccłis excelse constitute & p̃parate
inueniunt᷑ in dirono : speculationẽ & potestatẽ
iudicandi & soluendi atq ligandi ad nõ sibidatã
materiã docent : Vnde ipse saluator in euangłio
ait: Quaecũq ligaueritis suꝑtram: er̃ ligata

Expanded text:
sident, Domine adminiculante creverunt, et tantis maxima pars earum abundat rebus, ut nullus sit in eis communem gerens vitam indigens, sed omnia necessaria ab episcopo suisque ministris percipit § 4. Ideo, si aliquis exstiterit modernis aut futuris temporibus qui haec avellere nitatur, jam dicta damnatione feriatur. si in ecclesiis excelse constitutae, et praeparatae inveniuntur in throno , speculationem et potestatem judicandi, et solvendi atque ligandi a Domino sibi datam maxime docent. Unde ipse Salvator in Evangelio ait: Quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata
Abbreviated transcription (Latin):
caticuminus habuenit atq amiserit uxorẽ si post
baptismũ fuerit aliã sortit eã que primũ uiderim ouo
homini copulatasit. Quia illud coniugiũ ꝑbaptisim
sacram̃tũ cũ c&eris crimiib: sit ablutũ : qđ cũ deuna
utiq dicit᷑ : certe sitres habuerit inu&erepostꝰ homine

Expanded text:
catechumenus habuerit atque amiserit uxorem, si post baptismum fuerit aliam sortitus, eamque primam videri quae novo homini copulata sit, quia illud conjugium per baptismi sacramentum cum caeteris criminibus sit ablatum: quod cum de una utique dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ł spurii. quia ñẽ legitinũ matrimoniũ nis illud
ut uob ud&ur qđ post baptis mũ assumit᷑: Ipse dhns
cuint̾rogar&ur anideis silicer & dimittere uxorẽ
quȩpost baptismũ sortiunt᷑: meminerint hoc &
caticuminꝰ postea sit fideł. : filiosq exea cũ e& caticumin
susceperit ac postea alios cũ fideł : utrũ sint fratres
appellandi. annon: Habeant postea defuncto patre
herciscudȩ hereditatis consortium: qͥb filioꝵ nom̃
regeneratio spiritalis credit᷑ abstulisse : qđ cũ ita
quã aliqͣ auctoritate roborari : cũn possit inter
peteata deputari qđ lexp̃cepit a cdsiunx̃ &lex iungit

Expanded text:
itimum matrimonium, nisi illud, ut vobis videtur, quod post baptismum assumitur? Ipse Dominus cum interrogaretur a Judaeis, si liceret dimittere uxorem, quae post baptismum sortiuntur, meminerint hoc, ecatechumenus, postea sit fidelis, filiosque ex ea, quum esset catechumenus, susceperit, ac postea alios cum fidelis, utrum sint fratres appellandi an non? habeant postea defuncto patre herciscundae haereditatis consortium, quibus filiorum nomen regeneratio spiritalis creditur abstulisse? quod cum ita quam aliqua auctoritate roborari? Cum non possit inter peccata deputari, quod lex praecepit, et Deus jungit
Abbreviated transcription (Latin):
IIII Qđ mordinationib: crimina łintia ñ bene credant᷑ auferri
U Qđ i qͥa bonoso her&ico ordinatis ꝓpt̾ta sint recepti
UII. cd sibreptũ fuerit apłicȩ sedi & suã inmelius sententiã
prin& unr ginis aeque nom̃ acipiat. que quareto
quait unꝰ ixoris inrũ opost& fierisacerletero

Expanded text:
 in ordinationibus crimina vel vitia, non bene credantur auferri. 5. Quod hi, qui a Bonoso haeretico ordinati sunt, propterea sint recepti,7. Quod subreptum fuerit apostolicae sedi, et suam in melius sententiam prima, virginis aeque nomen accipiet quae quarto qui ait unius uxoris virum oportere fieri sacerdotem?
Abbreviated transcription (Latin):
Ei aut̃ qͥ ñoꝑat᷑ credenti aut̃ in eũ qͥiustificat impiũ. deputat᷑
fides eiꝰ adiustitiã Et multa aliua : quȩ mdius potes ipse memimise
et intelligere prudentius &illustrius p̃dicare : Illã uero gãm
qͣcreati sumꝰ homines etiã sillã appellanduã ñinmerito ĩt elli¬
dehac grã xp̃ianis fidelib: catholicisq u nouissimas
illi obiȩceret᷑ questio ut eã obpugnare desiner&. Qđ est
qđ cũ hisib ilibrosuo ueluđ aduersante ꝑsona idẽ ipset
obiecisse : ut se respondendo purgar& niinl aliud respondit

Expanded text:
 credenti autem in eum qui justificat impium, reputatur fides ejus ad justitiam ; et multa alia, quae melius potes ipse meminisse, et intelligere prudentius, et illustrius praedicare. Illam vero gratiam qua creati sumus homines, etiamsi ita appellandam non immerito intellide hac gratia Christianis fidelibus catholicisque notissima illi obiceretur quaestio, ut eam oppugnare desineret. quid est quod, cum hoc sibi in libro suo uelut ab aduersante persona idem ipse obiecisset, ut se respondendo purgaret. nihil aliud respondit
Abbreviated transcription (Latin):
& inrigat᷑ extrinsecꝰ sed minis tratio sp̃s & occulta & miscđia
sic̃ fac̃ ille qͥdat increm̃tũ ds̃: Sieni qͣdã non imꝓbanda
qđ non intelligit. sed homines: Qui ut essemꝰ & iuueremꝰ
& sentiremꝰ et intelligeremꝰ. & de hoc tanto beneficio crea¬
tori nr̃o grãs agere ualeamꝰ : Vnde merito et ista grã¬
adici ⁊ potest : q ñ p̃cedentiũ aliquoꝵ oꝑũ meritis.
sed gratuita dĩ bonitate donata ẽ.: Alia ẽ tam̃ qͣa
p̃destinam uocam̃ iustificam̃ glori ficam᷑ : ut dicere possimꝰ¬
tradidit illum: De hac grã questio auertebat᷑ : quando abhis
quos pelagius grauit᷑ offendebat atq turbabat diçite
Eoqđ eã siuis disputationib oppugnar & qͥb adsener& ñsolũ
adfaciendu uerũ &iã adꝑficienda mandatu diuina.

Expanded text:
ministratione spiritus et occulta misericordia, sicut facit ille, qui dat incrementum, deus. etsi enim quadam non inprobanda quod non intellegit, sed homines, qui, ut essemus, et uiueremus et sentiremus et intellegeremus et de hoc tanto beneficio creatori nostro gratias agere ualeamus, unde merito et ista gratia dici potest, quia non praecedentium aliquorum operum meritis sed gratuita dei bonitate donata est, alia est tamen. qua praedestinati uocamur, iustificamur, glorificamur, ut dicere possimtradidit illum , » de hac gratia quaestio vertebatur, quando ab his quos Pelagius graviter offendebat atque turbabat, dicebatur ei quod eam suis disputationibus oppugnaret, quibus assereret, non solum ad facienda, verum
Abbreviated transcription (Latin):
Et na miũ essemꝰ honerosi signa fetimꝰ hns locis ubi petimꝰ inspicere
ñ graueris quomad modũ sib obicta questione qͣ grãm diñ negar&:
ita respondit ut eã eẽ ñ dicer& nisi naturã in q̃ nos condidit ds̃:
Si aut̃ hunc eẽ suũ librũ negait aut eadẽ in libroloca non conten¬
damꝰ a nathem& ea : &illã consitecit᷑ aꝑtissime gr̃ãm quã doc¬

Expanded text:
Et ne nimium essemus onerosi, signa fecimus his locis, ubi petimus inspicere Et ne nimium essemus onerosi, signa fecimus his locis, ubi petimus inspicere ne graveris, quemadmodum, sibi objecta quaestione quod gratiam Dei negaret, ita respondit, ut eam esse non diceret, nisi naturam in qua nos condidit Deus. 7. Si autem hunc esse suum librum negat, aut eadedimus; anathemet ea, et illam confiteatur apertissime gratiam quam doc
Abbreviated transcription (Latin):
mali: Iub& ut faciamꝰ bonũ: ubi dicit᷑ Declina amalo:
& facbonũ : & tam̃ orat᷑ ut faciamꝰ bonũ : ubn dicit᷑: Nonces¬
samꝰ ꝓuob orantes : orantes & postulantes : At qunt̃ c&era
quȩ illis orat : dicit ut ambul&is digne dõ in om̃e placitũ
in om̃i oꝑe & sermone hono: Sicut engo agnoscimꝰ uoluntatẽ
cũ haec p̃cipiunt᷑ : sic dipse agnoscat gram cũpetunt᷑ :
Nam tinmasius & iacob uocant᷑ : qͥsic̃ audiuimꝰ: &iã nosse
dignaris. ipsius pelagii exortatione sp̃ẽ qua habebant iscło
reliquer̃. & nunc continent̃ dõ seruiunt: Qui cũ eodẽ
errore tandẽ aliquando ꝑ qualẽcũq operã nr̃am dñõ
inspirante caruissent : ꝓtuler̃ eundẽ librũ pelagii eẽ
dicentes : Et ut eiresponder&ur : impendio roga uer̃:
Factũ est ad eos dũ rescriptaẽ ipsa responsio agentes grãs
rescripser̃ : Vorumq misimꝰ & cuires ponsũ ẽ & qđ responsũẽ :

Expanded text:
o et fac bonum, et tamen oratur, ut faciamus bonum, ubi dicitur: Non cessamus pro uobis orantes et postulantes; atque inter cetera, quae illis orat, dicit: Ut ambuletis digne deo in omne placitum, in omni opere et sermone bono. sicut ergo agnoscimus uoluntatem. cum haec praecipiuntur, sic et ipse agnoscat gratiam, cum petuntur. nam Timasius\' et Iacobus uocantur, qui — sicut audiuimus, etiam nosse dignaris — ipsius Pelagii exhortatione spem. quam habebant in saeculo, reliquerunt et nunc continentes deo seruiunt. qui cum eodem errore tandem aliquando per qualemcumque operam nostram domino inspirante caruissent, protulerunt eundem librum Pelagii esse dicentes et, ut ei responderetur, impendio rogauerunt. factum est; ad eosdem rescripta est ipsa responsio; agentes grrescripserunt . Utrumque misimur, et cui responsum est, et quod responsum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec lex iuber& nisi e& uoluntas : nec gr̃a iuuar& si satis¬
e&̃ uoluntas: Iub&: ut habea̾ꝰ intellectũ ub dicit̃
Nolite eẽ sic̃ &equus & mub qͥb ñ ẽ intellectꝰ: Et tam̃ oramꝰ¬

Expanded text:
nec lex iuberet, nisi esset uoluntas, nec gratia iuuaret, si sat esnec lex iuberet, nisi esset uoluntas, nec gratia iuuaret, si sat esset uoluntas. iubetur, ut habeamus intellectum, ubi dicitur: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ nr̃am : Qui aut̃ orat & dicit nenos inferas
in tẽptationẽ : non utiq: id orat ut homosit quo ÷ nat᷑a
ipsa natura. neq id orat remissionẽ peccatorũ. qͥt hoc
suꝑius dicit᷑. dimitte nob̵ debita nr̃a. neq orat ut ac¬
cipiat mandatũ. sed plane orat ut faciat mandatũ :
Sienĩ intẽptationẽ induct fuerit. hoc ẽ intẽptationẽ
defecerit : facit utiq peccatũ qđ ẽ c̃tͣ mandatum:
Orat igit᷑ ut ñ pecc&̃ : hoc est ne qͥd faciat mali qđ ꝓcho
rintus orat apłs dics̃ : Oramꝰ aut̃ ad dnm: ne qͥd faciatis
mali : Vnde satis appar& qđ ñ ad peccandũ id est a d ñmale
faciendũ quãuis eẽ ñ dubit& arbitriũ uoluntatis. tam̃
eiꝰ potestas ñ sufficiat nisi adiuu&ur infirmitas : ipsa
igit᷑ oratioclarissima est gr̃ae & testisicatio: hancille
c̃siteat᷑ & eũ gaudebimꝰ siue rectũ siue correctũ distin¬
guenda ÷ lex &gr̃ã : Lexiubere nouit : gr̃a nuares:

Expanded text:
nostram. Qui 152 autem orat, et dicit: Ne nos inferas in tentationem , non utique id orat, ut homo sit, quoniam esipsa natura; neque orat remissionem peccatorum, quia hoc superius dicitur: Dimitte nobis debita nostra; neque orat ut accipiat mandatum; sed plane orat ut faciat mandatum. Si enim in tentationem inductus fuerit, hoc est in tentatione defecerit, facit utique peccatum, quod est contra mandatum. Orat ergo ut non peccet, hoc est ne quid faciat mali: quod pro Corinthiis orat Apostolus, dicens: Oramus autem ad Dominum, ne quid faciatis mali . Unde satis apparet quod ad non peccandum, id est ad non male faciendum, quamuis esse non dubitetur arbitrium uoluntatis, tamen eius potestas non sufficiat, nisi adiuuetur infirmitas. ipsa igitur oratio clarissima est gratiae testificatio; hanc ille confiteatur et eum gaudebimus siue rectum siue correctum. Distinguenda est lex et gratia. lex iubere nouit, gratia iuuare.
Abbreviated transcription (Latin):
usque qͣq iã plenas om̃a: Aut ergo atua ueneratione
accessendus ẽ romã &diligent̃ in t̃rogandus : quã dict̃
grãm qua faceat᷑ si tam̃iã fateat᷑ ñ ad peccandũ iusteq: ui¬
uendũ homines adiuuari : aut hoc ipsũ cũ eo ꝑlitteras agendũ
Etcũ inuent fuerit hanc dicere quã doc& eccłustica & apłica
ueritas : tunc sine aliqͦ scrupulo aeccłȩ: et sine latibulo
ambiguitatis illius dixerit gram. Tunc ÷ reuera de eiꝰ
purgatione gaudendũ: Siue enĩ gram eẽ dixerit libũ
tẽptationesq uincendas: quẽ ditissime effudit suꝑ nos
qͥu ascendit incaelũ & captiuauit captiuitatẽ dedit
dona hominib Hinc enĩ oremꝰ ut peccatoꝵ tẽptationẽ

Expanded text:
usque quaque iam plena sunt omnia. aut ergo a tua ueneratione accersendus est Romam et diligenter interrogandus, quam dicat gratiam, qua fateatur. si tamen iam fateatur, ad non peccandum iusteque uiuendum homines adiuuet cum inventus fuerit hanc dicere quam docet ecclesiastica et apostolica veritas, tunc sine ullo scrupulo Ecclesiae, sine latibulo ambiguitatis ullius absolvendus est, tunc est revera de ejus purgatione gaudendum. 4. Sive enim gratiam dixerit esse liberum tentationesque vincendas, quem ditissime effudit super nos qui ascendit in coelum, et captivans captivitatem dedit dona hominibus . Hinc enim oramus ut pecc
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑhumanȩ linguȩ mrsteriũ diuino
militauit imꝑio Intellexit non eẽ suñ
quicquid impulsa constituit. Nichil qͦq
habet᷑ in illa sententia nisi unde de sõla de.¬
uotione gratulet᷑. Namdũ ꝓfanis memo
entia pariduetu exẽpli et hystoriȩ uerba
concurrunt nec diuersum . ẽ. ab intellectu
catholico & lectionib: qđ ꝓfert᷑: Nam dũ
bene nodus in scirpo quęritur ñ in uoluit
nebula p̃dicate lucis auctores. Feda qͦq

Expanded text:
er humanae linguae ministerium divino militavit imperio. Intellexit non esse suum, quidquid impulsa constituit; nihil quoque habet in illa sententia, nisi unde de sola devotione gratuletur. Nam dum profanis memorentia pari ductu exempli et historiae verba concurrunt? Nec diversum est ab intellectu catholico et lectionibus, quod profertur. Nam non bene nodus in scirpo quaeritur, dum involvit nebula praedicatae lucis auctores. Foeda q
Abbreviated transcription (Latin):
oppressionib idoloꝵ. in hereticoꝵ correc-¬
tionib fide tua diuino cultu pariter
cũ imperio semꝑ uicisset. Habet refugiũ
tuȩ mansuetudinis animũ. cũ suȩ religionis
ueneratione coniunctũ : cũ quicquid huic
ꝓficiat uos agatis. Conferatis fr̃ĩb & consa-¬
cerdotib meis ꝓbatissimis uiris. Ame & ab om̃ib
qͥ ȩccłam faciunt. ista munda legatio. Iuibus
p̃cam sacrȩ causã religionis ꝓsequentib in urbe
ur̃ȩ mansu&udinis. hoc animo quo postulatis
annuitis imꝑp&uũ statui uniuersalis aeccłae.
Consulatis. Data Rł iulias. I¬
ambo de ciuitate pellantur. Liii.

Expanded text:
oppressionibus idolorum, in haereticorum correctionibus, fide tua, divino cultu pariter cum imperio semper florente, vicisset. Habet refugium, pium tuae mansuetudinis animum cum suae religionis veneratione conjunctum: cum quidquid huic proficiat, vos agatis, conferatis fratribus et consacerdotibus meis, probatissimis viris, a me et ab omnibus qui Ecclesiam faciunt istam, ad te legatis: quibus, precamur, sacrae causam religionis prosequentibus, in urbe vestrae mansuetudinis hoc animo, quo postulatis annuitis, in perpetuum statui universalis Ecclesiae consulatis. Data kalendis ambo de civitate pellantur. Vi