comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
docebat illos. E accedentes pharisei. int̾ro¬
gabant eũ. Si licet uiro uxorẽ dimutere. tẽp¬
tantes eũ. Et hic notanda mentiũ distantia:
in turbis & phariseis. Heȩ conueniunt ut
doceant᷑. & sui sanent᷑ infirmi : sic̃ eugłista
matħs aꝑte cõiemorat. illi accedunt as
saluatorem ac docꝰtorem ui̾tatis ut cẽptan¬
do decipiant. Neq hoc mirandũ Nam hoꝰ
deuotio pletatis. illos stimulꝰ addux̃ liuori
Int̾rogant gͦ utrũ liceat homini dimittere
uxorem suam qualibet causa: ut qͣsi cornui¬
to eũ teneant syllogismo: & qdđ cunq respon¬
derit captioni pateat. Si dixerit dimuten¬
dã ẽẽ. uxorem qualibet ex causa. & ducenas
alias pudiciȩ predicator: sibi uidebit᷑ doce
re contraria. Sin aut̃ respondit ñ omem ob
causam deb̾e dimitti: qͣsi sacͥlegii reuscene¬
bitur. & aduersus doctrinã moysi. ꝙ ꝑ mo¬
ysen dĩ facere. Igit᷑ dñs sic responsionẽ tẽpat.
ut decipulam transeat. scͥpturã scãm addu¬

Expanded text:
at illos. Et accedentes Pharisaei interrogabant eum si licet viro uxorem dimittere, tentantes eum. Et hic notanda mentium distantia in turbis et Pharisaeis. Hae conveniunt, ut doceantur, et sui sanentur infirmi, sicut evangelista Matthaeus aperte commemorat. Illi accedunt, ut Salvatorem ac doctorem veritatis tentandae decipiant. Neque hoc mirandum. Nam hos devotio pietatis, illos stimulus adduxit livoris. Interrogant ergo, utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto eum teneant syllogismo, et quodcunque responderit captioni pateat. Si dixerit dimittendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiaere contraria. Sin autem responderit non omnem ob causam debere dimitti quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi, ac per Moysen, Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat, ut decipulam transeat, Scripturam sanctam addu
Abbreviated transcription (Latin):
ge abigit: s ipsam quoq quȩ ita salitur car¬
nẽ consumit. Qđ in hostiis quȩ in altari c̾¬
mabantur fieri solere diuinȩ legis scita de-
tum est. Sal gͦ dulcedinẽ sapientiȩ: ignis
sp̃s scĩ grãm designat. Et om̃is igne salit᷑
quia om̃is electus sapientia debet sp̃itali a
corruptione concupiscentiȩ carnalis expur¬
gari: ut uictua diuinis altarib apta pos¬
sit effici. Unde bene cũ dixisset. om̃is enĩ
salietur: addidit. & om̃is uictuma salietur.
Ille enĩ ueracit̾ dñi uictima existit. qͥ suũ
corpꝰ & animã auiciis emundando ꝑ amo
talis sale asꝑgitur:. s & igni consumitur:
qͣndo ñ peccati tantũ contagio pellitur. s
ab electoꝵ mente ipsa etiam uitȩ p̾sentiᷤᷤ
quȩ in carne est delectatio tollitur: & fu¬
turȩ magis uite ꝯuersatio intenta mente
suspiratur. An non hostiȩ sacro igne sali¬
tȩ erant quȩ dicebant: nr̃a aut̃ conuersatio

Expanded text:
ge abigit, sed ipsam quoque quae ita salitur carge abigit, sed ipsam quoque quae ita salitur carnem consumit. Quod in hostiis quae in altari cremabantur, fieri solere divinae legis scita decltum est. Sal ergo dulcedinem sapientiae, ignis Spiritus sancti gratiam designat. Et omnis igne salietur, quia omnis electus, sapientia debet spiritali a corruptione concupiscentiae carnalis expurgari, ut victima divinis altaribus apta possit effici. Unde bene, cum dixisset, Omnis enim igne salietur, addidit: Et omnis victima sale salietur. Ille etenim veraciter victima Domini existit qui suum corpus et animam a vitiis emundando per amtalis sale aspergitur, sed et igni consumitur, quando non peccati tantum contagio pellitur, sed ab electorum mente ipsa etiam vitae praesentis quae in carne est delectatio, tollitur, et futurae magis vitae conversatio intenta mente suspiratur. An non hostia sacro igne salita erat qui dicebat: Nostra autem conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodis. cũ ꝑicło animarũ nr̃aꝵ uti ac refo¬
ueri debemꝰ. Quia uͦ dñs tercio mentionẽ
uermis & ignis fecit ȩterni: restat dicere
qͦmͦ fecorem uermis & ignis ualeamꝰ euita¬
re tormentũ. Sequitur. Om̃is enĩ igne sali¬
etur. & om̃is uictima salietur. Fetor quippe
uermiũ: de corruptione solet nasci carnis &e
sanguinis. Ideoq caro recens conditur: ut ex¬
siccato humore sanguineo uermescere neq̃at.
Caro uͦ sanguisq uermes creat: quia dilectio
carnalis cui condim̃tũ continentie ñ resistit.
penã luxuriosis generat ȩt̾nan. Cuiꝰ fetorẽ
quisqͥs uitare desid̾at: & corpus sale continen¬
tie. & mentẽ studeat condim̃to sapientiȩ
ab erroris & uicioꝵ labe constringere: Mi¬
re aut̃ dictum est. om̃is enĩ salietur igne:¬
Qđ enĩ sale salitur: uermis putredineꝰ car&.
Id̃ uͦ igne salitur. id÷ ignib sale asꝑsis con-¬
ditur : ñ solũ omẽm uermiũ contagionẽ lon¬

Expanded text:
commodis cum periculo animarum nostrarum uti ac refoveri debemus. Quia vero Dominus tertio mentionem vermis et ignis fecit aeterni, restat dicere quomodo fetorem vermis, et ignis valeamus evitare tormentum. Sequitur: Omnis enim igne satietur, et omnis victima sale salietur. Fetor quippe vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis. Ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo vermescere nequeant. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, et corpus sale continentiae, et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe constringere. Mire autem dictum est: Omnis enim igne salietur. Quod enim sale salitur, vermis putredinem arcet. Quod vero igne salitur, id est, ignibus sale aspersis conditur, non solum omnem vermium contagionem lon
Abbreviated transcription (Latin):
nã faciendo carnẽ uiri & femine. hanc hõ
ñ pot̾ separare. nͥ forsitan solus ds̃. Homo
separat: quando ꝓpt̾ desid̾ium scđȩ uxoris pͥ¬
mã dimittimꝰ. D̾s separat qui & coniunae¬
rat: qͣndo ex consensu ꝓpter seruitutẽ dĩ. eo
qđ tempꝰ in arto sit. sic habemꝰ uxores. qͣsi non
habentes. Et in domo iterũ discipłi eiꝰ. de
eodem int̾rogauert̃ eũ. de dic̃ illis. Quicunq
dimiserit uxorem suã & aliã duxeritꝰ: adul¬
t̾ium cõmittit suꝑ eam. Et si uxor dimiserit

Expanded text:
unam faciendo carnem viri et feminae, haec homo unam faciendo carnem viri et feminae, haec homo non potest separare, nisi forsitan solus Deus. Homo separat, quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittit. Deus separat qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in arcto sit, sic habemus uxores quasi non habentes. Et in domo iterum discipuli ejus de eodem interrogaverunt eum. Et dixit illis: Quicunque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit super eam. Et si uxor dimiserit
Abbreviated transcription (Latin):
modi est. Nunqͥd pot̃ ds̃ sibi ẽẽ. cont᷑rius:
ut aliud ante uisserit. & sententiã suã nouo
frangat imꝑio. Non ita sentiendũ ẽ. S mo¬
yses cũ uideret ꝓpt̾ desid̾ium scd̾arũ conui¬
gũ quȩ uł ditiores uł iuueniores uł pul
ducere : maluit indulgere discordiã. ꝗͣ odu
& homicidia ꝑseuerare: Simulq considã
qđ ñ diocit ꝓpter duriciã cordis ur̃i ꝑmisit
uob̾ ds̃ s moyses: ut uixta apłm consiliũ
sit hominis. ñ imꝑiũ dĩ. Ab inicio autẽ
creaturȩ. mascłm & feminã fecit eos deus.
hoc in exordio geneseos scͥptũ est. Dicendo
aut̃ masculũ & feminã: ostendit sed̾a uitan¬
da coniugia. Non enĩ masculũ ait & feni¬
Propt̾ hoc relinquet homo patrẽ sinĩ &
matrẽ suam. & adherebit ad uxorẽ suam.
Similiter ait adherebit ad uacorẽ suã: ñ ad
uxores. Et ert̃ duo in carne una. Itaq iã
ñ sunt duo: s una caro. Premiũ est nup¬
tiarũ. e duab unã carnẽ fieri. Castitas u

Expanded text:
modi est: Numquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est: sed Moyses cum videret, propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores, vel junioducere, maluit indulgere discordiam quam odia et homicidia perseverare. Simulque considera quod dixit: Propter duritiam cordis vestut juxta Apostolum, consilium sit hominis, non imperium Dei. Ab initio autem creaturae masculum et feminam fecit eos Deus. Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait masculum et femiPropter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit ad uxorem suam. Similiter ait, Adhaerebit ad uxorem suam, non ad uxores. Et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Praemium est nuptiarum e duabus unam car
Abbreviated transcription (Latin):
sultu ac ꝓuisione opꝰ habemꝰ: illi uͦ consilio
nos prau̾o decipe. atq ut̾ errores deflecᷤ
qđ nos offendicłm uł rumam & impactionẽ
pedis dicere possumꝰ. Quidã scandalũ grece.
latine scrupulum dicunt. Ille gͦ scandali¬
⁊at frẽm: qui ei dicto facto ue minꝰ recto
occasionẽ ruinȩ dedit. Potest & simpliciter
dici. Si quis ita necessariꝰ nob̃ ẽẽ. uiđr. ut
manus. pes. & oculꝰ. utilis uidelicet atq solli¬
citiis & acutꝰ ad ꝑspiciendũ: scandalũ autẽ

Expanded text:
sultu ac provisione opus habemus, illi vero consilio sultu ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere, atque in iter erroris deflectequod nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pedis dicere possumus. Quidam scandalum Graece, Latine scrupulum, dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae dederit. Potest et simpliciter dici: Si quis ita necessarius nobis videtur esse ut manus, pes et oculus, utilis, videlicet, atque sollicitus et acutus ad perspic
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Siue uermnẽ dicit seram scelerũ peni¬
tudinẽ. quȩ ñꝗͣ in torm̃tis conscientiam af¬
flictoꝵ mordẽ cessabit. ut ignis sit pena ex¬
trinsecꝰ seuiens: u̾mis dolor int̾iꝰ accusans.
Et si pes tuus scandalizat te: ãputa illũ
Bonũ ÷ tͥ daudum introire in uitam et̾nã.
ꝗͣ duos pedes habentẽ mitti in gehennã ig
nis in extinguibilis. & cetã. In pede sic̃ et in
manu caros inem̃dabiles docet alienandos
a nobis: ne ꝑ ĩmunditiã eoꝵ qͦs castigare ne¬
necessarium nob̃. pes sunt dicꝰti tales ꝓpter
minist̾ium discursusq in nr̃is usib accõ.¬
modos. Qđ si oculus tuus scandalizat te: ei¬
ce eum. Bonũ est tͥ luscum introire in reg¬
nũ dĩ : qͣm duos oculos habentẽ mitti in ge¬
hennam ignis. In oculo quoq ꝓpt̾ scandalũ
eruendo: idem nr̃i carnaliter ãmici. sp̃ita¬
lit̾ aduersarii designant᷑. S cũ nos eoꝵ con¬

Expanded text:
nat, sive vermis dicit seram scelerum poeninat, sive vermis dicit seram scelerum poenitudinem, quae nunquam in tormentis conscientiam afflictorum mordere cessabit: ut ignis sit poena extrinsecus saeviens, vermis dolor interius accusans. Et si pes tuus scandalizat te, amputa illum. Bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes habennis inexstinguibilis, etc. In pede, sicut et in manu charos inemendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum, quos castigare nenecessarium nobis, pes sunt dicti tales propter ministerium discursuque in nostris usibus accommodos. Quod si oculus tuus scandalizat te, ejice eum. Bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. In oculo quoque propter scandalum eruendo iidem nostri carnaliter amici, spiritaliter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum con
Abbreviated transcription (Latin):
habitu t̾rena acta constringe̾nt. ꝗͣ sacͣ officia
in culꝑa cet̾i̾s unitabilẽ demonstrarent. Q a
nimirũ si solus cadet: utrunq hunc tolera¬
bilior inferni pena cruciaret. Et si scan¬
dalitaui̾t te manꝰ tua: abscide illam. Bonũ
est tͥ debilem introire in uitã: qͣm duas ha-
bentẽ manꝰ ire in gehennã. in ignẽ in extin¬
guibilem. Quia supͣ docuerat ne scandalire-¬
admonet. qͣntũ cauere debeamꝰ eos qui scan-¬
dalizare nos. id ÷ uerbo uł exẽplo suo ad rui-¬
inã peccati ꝓpellere certant. Manũ qͥppe nrãm
appellat necessariũ amicũ: cuiꝰ oꝑe atq au¬
xilio cotidiano opꝰ habemꝰ. S talis si nos le¬
de in causa animȩ uoluerit: excludendus:
a nr̃a societate. ne si cũ ꝑdito in hac uita
partem hab̾e uolumꝰ. simul in futura̾ cũ
illo ꝑeamꝰ. Qđ aut̃ subdit᷑. uͥ uermis eoꝵ ñ
morit᷑. & ignis ñ extinguit᷑: in uerme pu¬
tredinẽ gehennȩ. sicut in igne ardorẽ desig¬

Expanded text:
nt, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent. Quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. Et si scandalizaverit te manus tua, abscinde illam. Bonum est tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexstinguibilem. Quia supra docuerat, ne scandalizemadmonet quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere voluerimus, simul in futura cum illo pereamus. Quod aut subditur: Ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguetur. In verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem desig
Abbreviated transcription (Latin):
am uiuentẽ. scãm. dõ placentẽ. Possumꝰ
sacͥficia in hoc altari offerenda: bona sint
oꝑa fidelium. In om̃ib aut̃ sacͥficuis sal de¬
bet offerri: quia nullũ est bonũ opꝰ. qd̾ non
sal sapientiȩ ab om̃i corruptione uanȩ lau¬
dis. cetis q prauis siue suꝑflus cogitatio¬
nib expurgat. ñ cura continentiȩ a carna¬
lib castigat᷑ illecebris. Ignis aut̃ qui sacͥficia
in altari consumat: ille est utiq de qͦ ioħes
ait. Ipse uos baptizabit in sp̃u scõ & igni.

Expanded text:
ossumussacrificia in hoc altari offerenda, bona sint opera fidelium: In omnibus autem sacrificiis sal debeat offerri, quia nullum est opus bonum quod non sal sapientiae ab omni corruptione vanae laudis, caeterisque pravis sive superfluis cogitationibus expurget. Nam cura continentiae a carnalibus castigat illecebris. Ignis autem qui sacrificia in altari consumit, ille est utique de quo Joannes ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Dedit eis regiones gentium & labores
popłoꝵᷤ possederunt. ut custodiant iustifi¬
cationes eiꝰ. & legem eiꝰ exquirant. Sic gͦ hoc
loco rudib discipłis ueritas loquens. uiden¬
dũ regnũ dĩ ꝓmittit in t̾ra. ut hoc ab eis
fidelius in cęlo p̾sumat᷑. Qđ si regnũ dĩ in
hac sententia futuram in celis heatitudinẽ
uelimꝰ acciꝑe: & hoc quidã de astantib ñ
pꝰ multoᷤᷤ dies in monte uidert̃. Qđ pia utiq
ꝓuisione factum ẽ. ut ꝯtẽplatioẽ sẽꝑ ma¬
nentis gaudii tãce si raptim atq ad breue
mom̃tũ delibata. fortius instantia scłi tͦn¬
seuntes aduersa tolerarent: decentissimo
sane uerbo scõs mortẽ gustare testatur.
A quib nimirũ mors corporis quasi liban¬
do gustatur: uita uͦ animȩ ueracit̾ possiden¬
do teNe

Expanded text:
eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus exquirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tametsi raptim atque ad breve momentum delibata, fortius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur; a quibus nimirum mors corporis quasi libando gustatur, vita vero animae veraciter possidendo tene
Abbreviated transcription (Latin):
nomine meo quia xp̃i estis: amen dico
uobis. ñ ꝑdet m̾cedem suã. Legimꝰ in ꝓ¬
pħa dauid. Ad excusandas excusationes
in peocatis. Quia multi peccatoꝵ suoꝵ qͣ¬
si iustas p̾tendunt occasiones: ut qđ uo¬
luntate delinquunt. uideant᷑ necessita te
peccare. Dñs scrutator cordis & renũ: futu¬
ras cogitationes in singl̃is contuetur. Dixe
mine meo : me recipit. Poterat aliqͥs cau¬
sari & dicere. Pauꝑtate ꝓhibeor᷑. tenuitaᷤᷤ
me retinet: ut hospitali̾s e̾ẽ. ñ possĩ. A
hanc excusationẽ leuissimo p̾cepto diluit:
ut calicem aquȩ & hunc frigide tuxta
tatis & penuriȩ lignoꝵ occasio quȩ reret᷑.
Tale quid & apłs ad galathas p̾cipit. Com¬
municet his qui cathecizatur uerbo: ei qͥ
se cate̾cizat in om̃ib bonis. Et discipłos
ad magistroꝵ refrigeria cohortatur. Et
quia poterat quilibet obtende pauꝑtatẽ.
& p̾ceptũ elude. pͥusꝗͣ illud ꝓponat: ĩmi¬
nentẽ soluit questionẽ dicenis. Nolite er

Expanded text:
nomine meo, quia christi estis, amen dico vobis, non perdet mercedem suam . Legimus in propheta David: Ad excusandas excusationes in peccatis, quod multi peccatorum suorum quasi justas praetendebant occasiones, ut quod voluntate delinquunt, videantur necessitate peccare. Dominus scrutator cordis et renum, qui futuras cogitationes in singulis contuetur, dixermine meo, me recipit. Poterat aliquis causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae, et hunc frigidae, juxtertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ad Galatas praecipit, Communicetis qui catechizatur ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem solvit quaestionem dicens: Nolite er
Abbreviated transcription (Latin):
se diuitias scłi gaudent. quoꝵ tutior status
est: quia dicere cum apło ualent. Nobis mun¬
dus crucifiacꝰ est: & nos mundo. Unde & sa¬
lomon ñ ait. qui habet s qui amat diuiti¬
as. fructus ñ capiet ex eis. Et ipse dñs ob¬
stupescentib in uerbis huiꝰ sententię disci¬
płis: exponendo subiuxit dicens. Filioli. qͣ
difficile ÷ confidentes in pecuniis introire
ꝗͣ impossibile s ꝗͣ difficile est. Qd enĩ ipoᷤ¬
sibile est: fieri om̃ino ñ potest. Qd difficile:
cũ labore potest. Potest & enĩ fieri. s cũ ma¬
ximo labore. iuuante dĩ gr̃a. ut pecunias
habentes uł in pecuniis confidentes. exutis
phylargiriȩ retinacłis. ianuam intrent reg.¬
ni cȩlestis. Facilius est camelũ ꝑ foram̃ acuᷤᷤ¬
transire: quã diuitẽ intrare in regnũ dĩ.
Si facilius est camelũ ingentib mẽbris
enormem. angustũ foramen aciis penetrare.
qͣm diuitẽ intrare in regnũ dei: nullꝰ gͦ di¬

Expanded text:
se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, quia dicere cum Apostolo valent: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus obstupescentibus in verbis hujus sententiae discipulis exponendo subjunxit dicens: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, in regnum quam impossibile, sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino non potest. Quod difficile, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum maximo labore, juvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent regni coelestis: Facilius est camelum per foramtransire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
sibi p̃̾parare tesaurũ in regno cȩloꝵ. Nec hoc
ad ꝑfectionẽ sufficit: nͥ pꝰ contẽptas diuitiaᷤᷤ
saluatorẽ sequatur .i. relicꝰtiᷤᷤ malis faciat
bona. Facilius enĩ sacculus contẽpnt᷑ ꝗͣ uo¬
luntas. Multi diuitias relinquentes. domi¬
nũ ñ sequunt᷑. Sequit᷑ aut̃ dnm: qui mu¬
tator. eiꝰ est. & ꝑ uestigia eiꝰ graditur. Qui
enĩ dicit se in xp̃o crede: debet quomodo
ille ambulauit. & ipse ambulare. Qui
contristatꝰ in uerbo: abiit merens. Erat
enĩ habens possessiones multas. Hec est
tristiciã quȩ ducit ad mortẽ: causaq tris¬
ticiȩ redditur. qđ habuerit possessiones
quȩ sem̃tem dnicam suffocauert̃. Et cucũ¬
spiciens iħc ÷ ait discipłis suis. Quã diffici¬
le qui pecunias habent in regnũ dĩ introi¬
bis eiꝰ. Claret quidẽ quia qui hic multipli¬
candis diuitiis incumbunt: alt̾ius uitȩ gau¬
dia quȩrere contẽpnunt. S int̾ pectimas ha¬
be & pecunias amare: multa distantia est.

Expanded text:
ec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur quam voluntas. Multi divitias relinquentes, Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare. Qui contristatus in verbo abiit moerens. Erat enim habens possessiones multas. Haec est tristitia, quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit possessiones quae sementem dominicam suffocaverunt. Et circumspiciens Jesus ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias habent, in reg. Claret quidem, quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt: sed inter pecunias habere, et pecunias amare, multa distantia est.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cũ dixisset. quisquiᷤᷤ unũ ex huius¬
modi receꝑit pueris. addidit in nomi¬
ne meo: ut uidelicet formã uirtutiᷤᷤ qͣm
natura duce puer obseruat. ipsi ꝓ noĩe
xp̃i uiuante rationis industria sẽquant᷑.
S qui se in pueris recipi docebat. uide¬
licet quasi caput in membris suis : ne pu-¬
taretur hoc ẽẽ. solũ qđ uidebat᷑: ad iun¬
xit atq ait. Et quicunq me susceꝑit:
non me suscipit. s eũ qui me misit. Talẽ
se utiq ac tantum credi uolens: qualis &
qͣntꝰ ẽ. pater. Usq adeo enim inquit nichil
distat int̾ me & eũ : ut qui me recipit. re¬
cipiat eum qui me misit. Respondit illi¬
one dũm amans. ideo qd̾ sit amari dignꝰ.
excludendũ beneficio putauit eũ. qui non
utit᷑ officio. S docetur neminẽ abono qđ ex
parte habet arcendũ: s ad hoc potiꝰ qđ non¬

Expanded text:
autem cum dixisset: Quisquis unum ex hujusautem cum dixisset: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, addidit in nomine meo, ut, videlicet, formam virtutis, quam natura duce puer observat, ipsi pro nomine Christi, juvante rationis industria, sequantur. Sed quia se in pueris recipi docebat, videlicet, quasi caput in membris suis, ne putaretur hoc esse solum quod videbatur, adjunxit, atque ait: Et quicunque me susceperit, non me suscipit, sed eum qui me misit . Talem se utique ac tantum credi volens, qualis et quantus est Pater. Usque adeo enim, inquit, nihil distat inter me et eum, ut qui me receperit, recipiat et eum qui misit me. Et quione Dominum amans, ideoque redamari dignus, excludendum beneficio putavit eum qui non utatur obsequio. Sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ cũ cõplexus ẽẽt : ait illis. Qͥs quis unum
ex huiꝰ modi pueris receꝑit in nomine meo:
me recipit. Eidens cogitationes discipłoꝵ¬
tatis contentione sanare. pͥmatũ q ñ e̾e̾. quȩ¬
rendum. & pͥus simplici hu militati cõmonae
imꝑio: & mox puerilis innocentię docet exẽ¬
plo. Qđ enĩ ait. quisquiᷤ unũ ex huiꝰ modi pu¬
eris receꝑit in nomine med. me recipit. uł
simplicit̾ pauꝑes. xp̃i ab his qui uelint eẽ ma¬
iores. ꝓ eiꝰ ostendit honore recipiendos. uł certe
inalitia paruuli ipsos ẽe. suadet: ut instar
ȩtatiꝰ paruule simplitatẽ sine arrogantia. ca¬
ritatem sine inuidia. deuotionẽ sine iracundia
conseruent. Qd aut̃ complecꝰtitur puerũ sig¬
nificat humiles suo dignos eẽ. cõplexu acdi¬
lectione. Talesq cum impleui̾nt quȩ p̾cepĩ
discite a me quia mitis sum ꝙ humilis corde:
iure posse głari ac dicere. Leuia eiꝰ sub capite
meo : & dext̾a illiꝰ amplexabitur me. Bene

Expanded text:
m ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit, etc. Videns cogitationes disciputatis contentione sanare, primatumque non esse quaerendum, et prius simplici humilitatis commonet imperio, et mox puerilis innocentiae docet exemplo. Quod enim ait: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit, vel simpliciter pauperes Christi ab his qui velint esse majores pro ejus ostendit honore recipiendos; vel certe malitia parvulos ipsos esse suadet, ut instar aetatis parvulae simplicitatem sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Quod autem complectitur puerum, significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectDiscite a me quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Bene
Abbreviated transcription (Latin):
disputatio discipłoꝵ de pͥmatu: quia tud̾ant
petrũ. iacobũ. & ioħ̃em seorsũ ductoᷤ in mon¬
tẽ. secretũ q eis ibi aliqͦd ẽẽ. creditũ. S ꝙ pe¬
tro suꝑiꝰ iuxta qd̃ matħs narrat. claues reg¬
ni cęloꝵ ꝓmissas ȩccłiam q dnĩ supͣ petram̃
fidei. a qua ipse nom̃ acceꝑat ȩdificandã
ẽẽ. Quȩrebantur gͦ uł ipsos tres cet̾is: uł
om̃ib apłis petrũ ẽe̾. p̾latum. Et residenᷤᷤ
uocauit .xii: & ait illis. Si quis uult pͥmꝰ e̾e:

Expanded text:
discipulorum de primatu, quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum. Sed et Petro superius juxta quod Matthaeus narrat, claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque Domini super petram fidei a qua ipse nomen acceperat, aedificandam esse. Querebantur ergo vel ipsos tres caeteris, vel omnibus apostolis Petrum esse praelatum. Et residens vocavit duodecim, et ait illis: Si quis vult primus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ discipłos suos & dicebat illis: qm̃ fi¬
lius hominis tradetur in manꝰ hominũ
ꝙ occident eũ. & occisus: die t̾cia resur¬
get. Semꝑ ꝓsꝑis miscet tristia. ut cũ
repente uenerint ñ terreant apłos: s p̾
tristat eos qd occidendus est: debet leci-¬
ficare qđ die tercia surrecturꝰ est. At¬
illi ignorabant uerbũ istud: & timebani
int̾rogare eũ. Hȩc ignoratio discipuloꝵ
ñ tam de tarditate ingenii sui: quã de
a more nascitur saluatoris. Qui carnales
&e quia ꝑ figuras eũ sepe loquentẽ audire so¬
lebant. horrentes euentũ mortis eiꝰ etiã in es
quȩ de sua passione &e traditione aꝑte loque¬
batur. figurate aliud significari uolebant.
Et uenert̃ capharnaũ. Qui cũ domi e̾e̾nt.
int̾rogabat eos. Quid in uia tractabatid: At

Expanded text:
 dicebat illis: Quoniam Filius hominis tradetur in manus hominum et occident eum. Et occisus tertia die resurget. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, setristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio resurrecturus est. At ignorabant verbum istud, et timebant interrogare eum. Haec ignoratio discipulorum, non tam de tarditate ingenii eorum quam de amore nascitur Salvatoris, qui carnales Et quia per figuras eum saepe loquentem audire solebant, horrentes eventum mortis ejus, etiam in eis quae de sua traditione et passione aperte loquebatur, figurate aliud significari volebant. Et venerunt Capharnaum. Qui cum domi essent, interrogabat eos. Quid in via tracta
Abbreviated transcription (Latin):
eum carne indutũ fuisse: s ipse cũ tot
languentes suo tactu erex̃: mundauit: il¬
luminauit: heresim illiꝰ & anteqͣ nata e̾et.
dampnauit. Et cũ intͦisset in domum:
discipłi eiꝰ secreto int̾rogabant eũ. Qr̃

Expanded text:
eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu erexit, mundavit, illuminavit, haeresim illius, et antequam nata esset, damnavit. « Et cum introisset in domum, discipuli ejus secreto interrogabant
Abbreviated transcription (Latin):
mul ne amplius in eum ingrediatur im¬
ꝑat: quia ille ueracit̾ a demonica dñati¬
one lib̾atur: qui ad peccata a quib semel
penitendo mnundatus est. uitat male
uiuendo reuerti. Et exclamans &e mul¬
tũ discerpens eũ: exiit ab eo. Exiturꝰ ab
homine sp̃c ĩmundꝰ discerpsit eũ. ac fti-¬
renti clamore terruit intuentes: qͥ ple¬
rũq diabolus dũ de corde expeł litur:
acͥores in eo temptationes generat.qͣ
pͥus excitauerat: qͣndo hic quietꝰ possi¬
debat. Et factus est sicut mortuus : ita
ut multi dicerent qr mortuus est. Iħc aũ
tenens manũ illiꝰ: eleuauit eũ & surrex̃.
Quem hostis impiꝰ iam fugere cõpulsus
strauit: ac mortuo similẽ reddidit: hunc
pius saluator. miti suȩ dext̾ę tac̾tu leua¬
uit. Qui sic̃ uerũ se ee̾: dm̃ potentia saluan¬
di docuit: ita etiam uerã se habuisse na-¬
turam more tacꝰtus humani dedinauit.
Negat nanq manicheis insanꝰ ueracit̾

Expanded text:
mul ne amplius in eum ingrediatur immul ne amplius in eum ingrediatur imperat. Quia ille veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. Et exclamans et multum discerpens eum, exiit ab eo. Exiturus ab homine spiritus immundus discerpit eum, ac furenti clamore terruit intuentes. Quia plerumque diabolus dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat quam prius excitaverat, quando hoc quietus possidebat. Et factus est sicut mortuus; ita ut multi dicerent, quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus, elevaQuem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactu elevavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
dam gradib duceretur: iste int̾rogatꝰ an
crederet. ñ respond̾et. Credo dñe: ad iutia
incredulitatem meã. Si enĩ credebat. cur
incredulitatẽ dicebat : Si uͦ incredulitatẽ¬
hab̾e nouerat se. quomͦ credebat : S qͥa
ꝑ occultam inspirationẽ gr̃ẽ meritoꝵ su gͥdib
oꝵ fides crescit : uno eodẽq tempore. is
qui necdum ꝑfecꝰte crediderat. simul et
credebat. & incredulꝰ erat. Et ut iudet
iħc concurrentẽ gurbam : cõminatꝰ est
sp̃ui immundo. dicens illi. Surde & mu-¬
te sp̃s: ego cibi p̾cipio exi ab eo. &. ampliꝰ
ne introeas in eum. Cõminatio dñi: di¬
uini est uirtus imꝑii. Non aut̃ puero qͥ¬
iuĩ patiebatur s demoni qui inferebat
cõminatꝰ est: quia qui peccantẽ enĩdare
de sid̾at: uicium utiq increpando et
execrando debet exterminare: s ho¬
minẽ amando refouere. Beneaut̃ dñs
qui sp̃m ĩmundũ pellit ab homine. si¬

Expanded text:
sdam gradibus duceretur: iste interrogatus an sdam gradibus duceretur: iste interrogatus an crederet, non responderet, Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Si enim credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatese noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum us fides crescit: uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat, et incredulus erat. Et cum videret Jesus concurrentem turbam, commitatus est spiritui immundo, dicens illi: Surde et mute spiritus, ego tibi praecipio, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum. Comminatio Domini, divini est virtus imperii. Non autem puero qui vim patiebatur, sed daemoni qui inferebat comminatus est. Quia qui peccantem emendare desiderat, vitium utique increpando et exsecrando debet exterminare, sed hominem amando refovere. Bene autem Dominus qui spiritum immundum pellit ab homine, si
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑ delicias solent. Uel certe in ignẽ fer¬
tur demoniacꝰ. quo adulterantiũ corda suc¬
censa st̃. & in aquas quȩ solent ex tingue¬
re caritatẽ. S siquid potes: adiuua nos
misertꝰ nr̃i. Iħc aut̃ ait illi. Si potes crede̾:
omia possibilia credenti. Aptum dñs res¬
ponsũ reddit petenti. Ipse enim ait. Si qͥd
potes adiuuia nos. de dñs. Si potes inqͥt cre¬
d̾e : possũ uos misertꝰ adiuuare: quia fides
Cui cont᷑ lepsus qui fideliter clamabat.
dñe si uis potes me mundare. congruũ suę
fidĩ accepit responsũ. uolo. iundare. Et
continuo exclamans pater pueri cũ lacͥmis
aiebat. Credo dñe: adiuua incredulitatem
meam. Nemo repente fit sũmꝰ. s in bona
conu̾satione a minimis quisq inchoat: ut
ad magna ꝑueniat. Alia nanq sunt uir¬
tutis exordia: aliud ꝓfecꝰtus. aliud ꝑfectio.
Si enĩ & ipsa fides ad ꝑfectionẽ suã ñ qͥb¬

Expanded text:
tem per delicias solent. Vel certe in ignem fertem per delicias solent. Vel certe in ignem fertur daemoniacus, quo adulterantium corda succensa sunt, et in aquas quae solent extinguere charitatem. Sed si quid potest, adjuva nos, misertus nostri. Jesus autem ait illi: Si potes credere, omnia possibilia credenti. Aptum Dominus responsum reddit petenti. Ipse enim ait: Si quid potes, adjuva nos. Et Dominus: Si potes, inquit, credere, possum vos misertus adjuvare, quia fides Cui contra leprosus qui fideliter clamabat: Domine, si vis, potes me mundare , congruum suae fidei accepit responsum: Volo, mundare . Et continuo exclamans pater pueri cum lacrymis aiebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Nemo repente fit summus: sed in bona conversatione a minimis quisque inchoat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt virtutis exordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et ipsa fides ad perfectionem suam non quibu
Abbreviated transcription (Latin):
ł rubescat iulianus qui dicere audet omes
homines absq ulla peccati contagione nas¬
ci in carne: tam innocentes ꝑ om̃ia ꝗͣ fuit
adam. qͣndo creatus est. Quid enĩ habuit
iste puer. ut ab infantia demonio uexaret᷑
acerbissimo. si nullo originalis peccati uin
cło tenebatur. quẽ constat nullũ adhuc
tholicꝰ. qd̾ nemo ĩmunis a noxa pͥmȩ p̾ua-¬
ricationis nascatur: & inuocet grãm dei.
qua lib̾etur de corpore mortis ꝑ iħm xp̃m
no cęloꝵ in hoc demoniaco a dño curato
saluationẽ om̃iũ fideliũ ẽe̾. designatã:
qui originalis culpȩ reatu adstricti ueni¬
unt in mundũ. nec nͥ uniꝰ redẽptoris iħu
xp̃i fide sunt & gr̃a saluandi. Qđ autẽ
dictũ est. & frequent̾ eũ & in ignẽ & in
aqͣs misit: maxima humane uerecun-¬
diȩ facinora designat. Ignis nanq ardor.
ad feruorem iracundie referendus est. Aqͣ
ad uoluptates carnis. quȩ dissoluere men¬

Expanded text:
Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes Erubescat Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati contagione nasci in carne, tamque innocentes per omnia quam fuit Adam quando creatus est. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia daemonio vexaretur acerbissimo, si non ullo originalis peccati vinculo tenebatur, quem constat nullum adhuc tholicus, quia nemo immunis a noxa primae praevaricationis nascitur, et invocet gratiam Dei, qua liberetur de corpore mortis per Jesum Cno coelorum, in hoc daemoniaco a Domino curato salvationem omnium fidelium esse designatam, qui originalis culpae reatu astricti veniunt in mundum, nec nisi unius Redemptoris Jesu Christi fide sunt et gratia salvandi. Quod autem dictum est: Et frequenter eum et in ignem et in aquas misit, maxima humanae vecordiae facinora designat. Ignis namque ardor ad fervorem iracundiae referendus est. Aqua ad voluptates carnis, quae dissolvere men
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ medici si egrotũ uideat uideat contͤ
sua p̾cepta se gerere dicat. usq quo accedĩ¬
ad domũ tuã e᷑: Quousq artis ꝑdam indus¬
triam: me aliud iubente & te aliud ꝑpetͣn¬
te ⁊ In tantũ aut̃ non est iratus homini
s uicio: & ꝑ unũ hominẽ uideoᷤᷤ arguit
infidelitatis. ut statĩ intulerit. Afferte il
sp̃s conturbat & elidit: quia sepe dũ con¬
uerti ad dnm pꝰ peccata conan᷑. maiorib no¬
uis q antiqui hostis pulsam᷑ insidiis. Qđ
ob id utiq callidus facit adu̾sariꝰ : ut uł odiũ
uirtutis incutiat: uł expulsionis suȩ uni¬
dicet iniuriam. Hinc est enĩ ut de sp̃e tͣnͣ
uissima inferebat certamina ꝑsecutionũ.
qđ suo regno dolebat subito animarũ illa¬
ta fuisse dispendia. Et int̾rogauit pitrẽ
eiꝰ. Quantum temporis est. ex quo hoc ei ac¬
cidit o. At ille ait. Ab infantia. & frequent̾
eum & in ignem & in aqͣs misit: ut eũ ꝑd̾et.

Expanded text:
tudinem medici, si aegrotum videat contra tudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam domum tuam? quousque artis meae perdam industriam, me aliud jubente te, et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini, sed vitio, et per unum hominem Judaeos arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte illspiritus conturbat et elidit, quia saepe dum converti ad Dominum post peccata conamur, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis. Quod ob id utique callidus facit adversarius, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Hinc est enim ut de specie travissima inferebat certamina persecutionum, quot suo regno dolebat subito animarum illata fuisse dispendia. Et interrogavit patrem ejus: Quantum temporis est, ex quo hoc ei accidit? At ille ait: Ab infantia, eum et in ignem, et in aquas misit, ut eum perderet.
Abbreviated transcription (Latin):
quib scͥptum ÷. Stultis ut luna mutatur.
qui ñqͣm in eodem statu ꝑmanentes. nc̃ ad
hȩc. nẽ ad illa uicia mutati crescunt atq de¬
crescunt. Qui muti sunt. ñ contingendo
fidem. Surdi. nec ipsũ aliquatenꝰ ueritatiᷤᷤ
audiendo sermonẽ. Spumant aut̃. cum
stulticia tabescunt. Stultoꝵ nanq & lan-¬
guentiũ atq hebetũ est. spumas saliuarũ
ex ore emittere. Strident dentib. cũ ira¬
cundiȩ furore flãm: scunt. Arescunt cũ¬
ocio torpentes languescunt: & nulla uir¬
tutis industria confortati. eneruit̾ uiuuq̃.
Qđ aut̃ ait. & dixi discipłis tuis ut eice¬
apłos. cũ impossibilitas curandi int̾dũ ñ
ad imbecillitatẽ curantiũ. s ad eoꝵ qui cu¬
randi sunt fidẽ referatur. dicente dño.
Fiat tibi scđm fidem tuã. Qui respon¬
dens eis : dicit. O generatio incredula. qͣ
qđ tedio suꝑatus sit mansuetꝰ & mitis. qui
ñ aꝑuit sicut agnꝰ coram tondente os suũ.
nec in uerba furoris erupit: s ꝙđ in simili¬

Expanded text:
scriptum est: Stultus ut luna mutatur. Qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Qui muti sunt, non confitendo fidem: surdi, nec ipsum aliquatenus veritatis audiendo sermonem. Spumant autem cum stultitia tabescunt. Stultorum namque et languentium atque hebetum est spumas salivarum ex ore dimittere. Strident dentibus, cum iracundiae furore flammescunt. Arescunt, cuotio torpente languescunt, et, nulla virtutis industria confortati, enerviter vivunt. Quod autem ait: Et dixi discipulis tuis ut ejiceapostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, quo taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente os suum , nec in verba furoris erupit; sed quo in simili
Abbreviated transcription (Latin):
minũ tẽptam̃ta ieuniis & orationib ẽẽ.
suꝑanda. Iram qͦq dñi cũ in ultione no¬
stroꝵ scelerum fuerit accensa: hoc reme¬
dio singłari posse placari. Ieuiniũ aut̃
generale est. ñ solum ab escis s & acunc̾¬
tis illecebris abstinere carnalib. im¬
mo ab om̃ib uicioꝵ continere passio¬
te. Quomodo enĩ quis om̃ib horis atq
mom̃tis. sine int̾missione dm̃ potest in¬
uocare sermonib  S tunc sine int̾mis¬
sione oramꝰ : cũ ea solũ oꝑa gerimꝰ. quȩ
nos pietati nr̃i cõmendent auctoris.
Quonimirũ ienunio & qua oratione
iuIuante dño cunctas antiqui hostis
debellabimꝰ atq ꝓpulsabimꝰ insidias.¬

Expanded text:
tentamenta jejuniis et orationibus esse superanda; iram quoque Domini, cum in ultione scelerum nostrorum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est, non solum ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere carnalibus, imo ab omnibus vitiorum continere passio. » Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus, cum ea solum opera gerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio et oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus ac propulsabimus insidias
Abbreviated transcription (Latin):
emissa putaret᷑. Alit̾. Cũ fieret uox suꝑ filiũ
inuentus est ipse solus. quia cũ manifestaui̾t
pore splendebit. ꝓpt̾ qͣm unitatẽ alibi dice¬
bat. & nemo ascendit in celũ. nͥ qui decelo deᷤ
cendit. filiꝰ hominis qui est in cęlo. Et des¬
cendentib illis de monte ÷ p̾cepit illis necui
quȩ uidissent narrarent. nisi cũ filiꝰ homi¬
nis amortius resurrexerit. Et uerbũ conti
tius resurrexit. Futuri regni p̾meditatio.
& gła triumphantis demonstrata fuerat in
monte. Non uult gͦ hoc in popłis p̾dicari.¬
crux scandalũ faceret. Et int̾rogabant.¬
eũ dicentes. Quid gͦ dicunt pharisei & scͥ¬
bȩ: quia helyam õporteat uenire pͥmũ c.
T raditio phariseoꝵ est iuixta malachiã ꝓ¬
pħam qui est nouissimꝰ in duodecim. qd he¬
lyas ueniat ante aduentum saluatoris. & re¬
ducat cor patrum ad filios. & filioꝵ ad patreᷤᷤ.
& restituat omia in antiquum statũ. E sti¬

Expanded text:
emissa putaretur. Aliter, cum fieret vox super Filium, emissa putaretur. Aliter, cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus, quia cum manifestaverit pore splendebit. Propter quam unitatem alibi dicebat: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo . Et descendentibus illis de monte, praecepit illis, ne cui quae vidissent narrarent, nisi cum Filius hominis atuis resurrexerit. Futuri regni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata fuerat in monte. Non vult ergo hoc in populis pcrux scandalum faceret. Et interrogaveum dicentes: Quid ergo dicunt Pharisaei et Scribae quia Eliam oporteat venire primum. Traditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam, qui est novissimus in duodecim, quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum. Aesti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ cȩlesti uoce signauit. & quasi manifestiꝰ fi¬
dem aduentꝰ eiꝰ illis insinuans. hic uir inquit.
hic est ille. quẽ moyses iste uob̾ sepiꝰ in mun¬
do nasciturũ ꝓmisit. Huiꝰ uerba iuxta p̾ceptũ
ipsiꝰ moysi & uod auscultate. & om̃s uiros ama¬
tores auscultare iubete. de notandũ. qđ sicut
dño in iordane baptitato. sic & in monte cla¬
rificato. totiꝰ sc̃ȩ trinitatis myst̾ium declara¬
tur. Quia nimirũ głam eiꝰ quã in baptismo
credentes confitem᷑. in resurrectione uiden¬
tes collaudabimꝰ. Nec frustra sp̃c sc̃s hic in lu¬
cida nube ut aluis eũgłista cõmemorat. illic
apparuit in colũba: quia qui nc̃ simplici cor-¬
de fidem qͣm ꝑcepit seruat : tc̃ luce aꝑte uisi¬
onis qd̃ credid̾at contẽplabitur: ipsaq qͥ il¬
lustrabit᷑. in ꝑpetuũ grã ꝓtegetur. Et statĩ
circũspicientes: neminem uidert̃ amplius.
nͥ iħm tantũ secum. Ubi cepit filiꝰ designa¬
ri. mox seruidiscessert̃: ne ad illos pat̾na uox

Expanded text:
um coelesti voce signavit. Et quasi manifestius fidem adventus ejus illis insinuans: Hic vir inquit hic est ille, quem Moyses iste vobis saepius in mundo nasciturum promisit. Hujus verbis juxta praeceptum ipsius Moysi et vos auscultate, et omnes veri amatores auscultare jubete. Et notandum quod sicut no in Jordane baptizato, sic et in monte clarificato totius sanctae Trinitatis mysterium declaratur. Quia nimirum gloriam ejus quam in baptismo credentes confitemur, in resurrectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, ut alius evangelista commemorat, illic apparebat in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percepit servat, tunc luce apertae visionis quod crediderat contemplabitur, ipsaque qua illustrabitur in perpetuum gratia protegetur. Et statim circumspicientes neminem viderunt amplius, nisi Jesum tantum secum. Ubi coepit Filius designari, mox servi discesserunt, ne ad illos paterna vox
Abbreviated transcription (Latin):
loco intelligendus ẽ. fullo. quẽ penitenᷤᷤ
psalmista p̾catur. ampliꝰ laua me ab in¬
iusticia inea. & a delicto meo munda me.
ñ pot̾ suis fidelib in t̾ra dare claritatẽ.
quȩ eos conseruata manet in celis. Et
apparuit illis helyas cũ moyse: & erats
loquentes cũ iħu. Moy ses & helyas qͦꝵ
unũ mortuũ. alterum in cęlos raptum
legimꝰ. uisi in maiestate cũ dño ut lucas
scribit : futuram in illo om̃ium scoꝵ głã
significant. Qui uidelicet tempore iudi¬
cũ. uł uiui in carne reꝑiendi. uł ab olim

Expanded text:
loco intelligendus est fullo, quem poenitens loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatur: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me , non potest suis fidelibus in terra dare claritatem, quae eos conservata manet in coelis. Et apparuit illis Elias cum Moyse, et erant loquentes cum Jesu. Moyses et Elias, quorum unum mortuum , alterum in coelis raptum legimus , visi in majestate cum Domino, ut Lucas scribit, futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant, qui, videlicet, tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel ab olim
Abbreviated transcription (Latin):
ratus saluator ñ substantiã uerȩ carnĩs a¬
surrectionis ostendit. Qui qualis tunc diᷤ¬
cipłis apparuit : talis pꝰ iudiciũ cunctis
apparebit electis. Nam in ipso tempore
iudicandi & bonis simul & malis. in for¬
ma serui uidebit᷑. ut uidelicet impii quẽ
spreuere: iudei quem negauere: milites
quem crucifixere: pilatus herodesq quẽ
iudicauere. queant agnoscere iudicẽ. Ues¬
timenta aut̃ dnĩ recte scĩ eiꝰ accipiuntur:
teste apło qui ait. Quicunq gͦ in xp̃o bap¬
tizati estis: xp̃m induistis. Quȩ uidelicet
uestim̃ta dño in terris consistente despecta
alioꝵq similia ẽẽ. uidebantur: s ipso mon¬
tẽ petente nouo candore refulgent. quia
nunc quidem filii dĩ sumꝰ: s nondũ ap¬
paruit quid erimꝰ. Scimꝰ enĩ qͥa cũ apparu¬
erit: similes ei erimꝰ. Uidebimuᷤᷤ enĩ eũ:
sicut ẽ. Unde bene de eisdem uestim̃tis¬
dicitur uł subditur. qualia fullo suꝑ t̾¬
ram ñ pot̾ candida facere. Nã quia hoc

Expanded text:
Salvator, non substantiam verae carnis asurrectionis ostendit; qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestimenta autem Domini, recte sancti ejus accipiuntur, teste Apostolo, qui ait: Quicunque ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Quae, videlicet, vestimenta Domino in terris consistente despecta, aliorumque similia videbantur; sed ipso montem petente, novo candore refulgent, quia nunc quidem filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus. Videbimus enim eum sicuti est . Unde bene de eisdem vestimentis subditur: Qualia fullo super terram non potest candida facere; nam quia ille hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sex mundi ȩtates scĩs ab om̃i labore quies¬
cendũ: & hic uͦ tem pore octauo designat
ẽe. resurgendum. Unde pulchre & sextus
psalmꝰ ꝓ ocꝰtaua scribitur. cuiꝰ iniciũ ẽ. Dñe
ne in ira tua arguas me. Ca nuirũ ꝑ sex
ȩcates quib oꝑari licet. precib est insisten¬
dum. ne in octauo recributionis tempore
a iudice corripiam᷑ irato. Qd & ipse dñs
hoc loco uoluit nos ostenso suȩ orationis ex¬
emplo docere. de quo scđm lucã dicit᷑: qͥa
ascendit in montem ut oraret. In montem
dat eos qui fructum resurrectionis expec¬
tant. qui regem in decore suo uid̾e desid̾ant
mente in excelsis habitare : & continius p̾ci¬
b incũb̾e deb̾e. Tres solũm secum discipłos

Expanded text:
sex mundi aetates sanctis ab omni labore quiessex mundi aetates sanctis ab omni labore quiescendum, hic vero tempore octavo designat esse resurgendum. Unde pulchre et sextus psalmus pro octava scribitur, cui initium est: Domine, ne in furore tuo arguas me, quia nimirum per sex aetates quibus operari licet precibus est insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus voluit hoc loco nos ostenso suae orationis exemplo docere, de quo secundum Lucam dicitur: Quia ascendit in montem, ut oraret . In montemdat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant , mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo discipulos