comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ locis: ne t᷑pi uicinia oecesta¬
bilis: postremo. ut in plano pociꝰ
eẽt sica. quã in cenaculo. Quã ob
causam. eum estimo. etiã rome
in conducto mansisse biennio:
nec paruaut reor erat mansio
ad quã iudeoꝵ tͣbe cotidie conflu
patri. deus rogatus indulget: et
fr̃. sepe frĩs orõne seruat᷑. Apłs uͦ¬
tociꝰ eccłie p̃cib concedit᷑ : ob eoꝵ qͥ
eum audituri sunt utilitatẽ. Et
p̃paratꝰ: quã in eos. ad quos apłs
mittit᷑. Qđ aut̃ crebro paulus in
carcere fuit. et oe uinculis lib̾atꝰ
sit: ipse in alio loco dicit. In car¬
cerib frequenter: de quib nonnũꝗͣ
dñi auxilio. crebro ipsis ꝑsecutorib
nichil dignũ in eo morce inuenien¬
tib: dimittebatur. Necdum enim
suꝑ nomine . xpiano senatꝰ consultu
res ꝓcesserant: necdum. xp̃ianum
sanguinẽ. neronis gladius dedicarat:
s ꝓ nouitate p̃dicationis suȩ. a iudeis
inuoentib. siue ab his qui sua uide¬

Expanded text:
culorum locis: ne turpi vicinia detestaculorum locis: ne turpi vicinia detestabilis: postremo ut in plano potius esset sita quam in coenaculo. Quam ob causam eum existimo etiam Romae in conducto mansisse biennium  Al. biennio. Nec parva, ut reor, erat mansio, ad quam Judaeorum turbae quotidie confluePatri, Deus rogatus indulget, et frater saepe fratris oratione servatur. Apostotius Ecclesiae precibus conceditur, ob eorum qui eum audituri sunt utilitatem. Et praeparatus, quam in eos ad quos Apostolus mittitur. Quod autem crebro Paulus in carcere fuerit, et de vinculis liberatus sit, ipse in alio loco dicit: In carceribus frequenter , de quibus nonnumquam Domini auxilio, crebro ipsis persecutoribus nihil dignum in eo morte invenientibus dimittebatur. Necdum enim super nomine Christiano senatusconsulta praecesserant: necdum Christianum sanguinem Neronis gladius dedicarat. Sed pro novitate praedicationis, sive a Judaeis invidentibus, sive ab his qui sua vide
Abbreviated transcription (Latin):
cat eos. qui cm̃m᷑ ĩperata fecerũt.
qđ debiumꝰ facere fecimꝰ. Hirgini¬
tas quoq ꝓpterea maiori p̃mio co¬
ronat᷑. quia p̃ceptũ oñi ñ habet: ꝙ.
ultra ĩperata se tendit. Simul
aut̃ p̃para mͥ hospicium Hon
puto cam diuitem fusse apłm. &
tancis sarcinis p̃grauatum. ut p̃pa¬
rato egeret hospicio: et non una
contentus cellula. breue corporis
ad se eẽ uenturũ: magis faciat qđ
rogatus est. Si aut̃ hoc ñ dispensa¬
torie. s uere. quis estimet imꝑatũ.
ut s hospiciũ p̃pararet: apło mag̃.
quã paulo hospiciũ p̃parandum ẽ.
Uenturus ad nouã ciuitatem. p̃di¬
caturꝰ crucifixũ. et in audita oog¬
mata delaturus. sciebat ad se plu¬
rimos concursuros: & necesse pri¬
mũ erat. ut domꝰ in celebri eẽt ur¬
bis loco. ad quã facile conueniret᷑:
deinde. ut ab om̃i ĩportunitate ua¬
cua ut ampla. que plurimos ca¬
peret audientiũ: ne ꝓxima specta¬

Expanded text:
cat eos qui tantummodo imperata fecerunt, et cat eos qui tantummodo imperata fecerunt, et quod debuimus facere, 761 fecimus . Virginitas quoque propterea majori praemio coronatur: quia praeceptum Domini non habet, et ultra imperata se tendit. Simul autem et praepara mihi hospitium. Non puto tam divitem fuisse Apostolum, et tantis sarcinis occupatum, ut praeparato egeret hospitio, et non una contentus cellula, breves corporis ad se esse venturum, magis faciat quod rogatus est. Si autem hoc non dispensatorie, sed vere quis existimat imperatum, ut sibi hospitium praeparet, apostolo magis quam Paulo hospitium praeparandum est. Venturus ad novam civitatem, praedicaturus Crucifixum, et inaudita dogmata delaturus, sciebat ad se plurimos concursuros; et necesse erat primum, ut domus in celebri esset urbis loco, ad quam facile conveniretur. Deinde, ut ab omni importunitate vacua: ut ampla, quae plurimos caperet audientium: ne proxima specta
Abbreviated transcription (Latin):
li in xp̃o. honesimꝰ sit: an uiscera
pauli honesimꝰ. per phylemonẽ. in
xp̃o reficienda sint. Si superiꝰ acciꝑe
uolueris: recte pauli in xp̃o. uiscera
dicent᷑ honesimꝰ. quẽ in uinculis
xp̃i genuit. Si posteriꝰ: in xp̃o re¬
ficiendus est honesimꝰ a phylemo¬
monibus. Confidens de obedien¬
tia tua. scripsi tibi: sciens qm̃ suꝑ¬
id qͦd dico facies. Qui p̃sumit de eo
quem rogaturus est: ipsa quodã¬
modo p̃sũptione p̃uidicat. ne ei ne¬
gare liceat. qͦd rogatur. Porro. si scit
ille qui postulat. plus quam rogauit.
rogatũ eẽ facturum: ideo minora
petit. ut habeat rogatꝰ uoluntari¬
am ex maiorũ p̃statione mercedẽ.
Si aut̃ phylemon. hoc ad hominiᷤᷤ
p̃ceptũ facit: quanto magis faciet ob
dilectionem deiͦ Inde et merito.
apłi uoce laudat᷑. qͦd mandata eius
oꝑe p̃ueniat: et possit dicere. uolũ¬
taria oris mei conplaceant tͥ onẽ:
plusq faciens quam p̃ceptũ ẽ. uin¬

Expanded text:
li in Christo Onesimus sit: an viscera li in Christo Onesimus sit: an viscera Pauli Onesimus per Philemonem in Christo reficienda sint. Si superius accipere volueris, recte Pauli in Christo viscera dicentur Onesimus, quem in vinculis Christo genuit. Si posterius: in Christo reficiendus est Onesimus a Philemouditur. Confidens de obedientia tua scripsi tibi: sciens quid quod dico facies. Qui praesumpsit de eo quem rogaturus est, ipsam quodammodo praesumptionem praejudicat, ne ei negare liceat quod rogatur. Porro si scit ille qui postulat plus quam rogatur rogatum esse facturum, ideo minora petit, ut habeat rogatus voluntariam et majorum praestatione mercedem. Si autem Philemon hoc ad hominis praeceptum facit: quanto magis faciet ob dilectionem Dei? Unde merito Apostoli voce laudatur: quod mandata ejus opere praevertat, et possit dicere: Voluntaria oris mei complaceant tibi, Domine : plusque faciens quam praeceptum est, vin
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ: unde non nunꝙͣ symacus
greca lingua uim patimͦ. quã gre¬
ci sustinent in hebrea. Qđ aut̃ ait.
ego te fruar in dño: aliud multo.
intelligit᷑ quã putat᷑. Apłs ñ fruit᷑.
nisi eo qui multas in se habet. conci¬
nentes q uirtutes. Et totum quod
xp̃c dr̃ ꝓ uarietate causarũ: sapien¬
ciam udelicet. iusticiã continẽtiam.
mansuetudinẽ. temꝑantiã. castica¬
tem. has imprecat᷑ phylemoni: ut
cũ his habundauerit: ipse eo per¬
fruens impleat᷑. Et ne puces illam
fruitionem dici. qua nos sepe nr̃i
inter nos p̾sentia delectam᷑. & frui¬
mur: addidit in dño: ut ex eo qdꝰ
dñi nom̃ adiunctũ est. intelligeret᷑
et alia ẽẽ fruitio: qua quis absq
dño ꝑfruat᷑. Refice uiscera mea.
in xp̃o. Sicut ipse frui uult phyle¬
mone in dño: ĩta uiscera sua honesi¬
mũ. quẽ & suꝑius eodem noĩe appel¬
larat. refici uult ꝑ phylemonẽ. Et
ambigue dictũ: utrum uiscera pau¬

Expanded text:
affectum: unde nonnumquam Symmachus affectum: unde nonnumquam Symmachus Graeca lingua vim patimur, quam Graeci sustinent in Hebraea. Quod autem ait: Ego te fruar in Domino, aliud multo intelligitur quam putatur. Apostolus non fruitur nisi eo qui multas in se habet concinentesque virtutes, et totum quodvarietate causarum: sapientiam videlicet, justitiam, continentiam, mansuetudinem, temperantiam, castitatem: has imprecatur Philemoni: ut cum his abundaverit, ipse eo perfruens impleatur. Et ne putes illam fruitionem dici, qua nos saepe nostri inter nos praesentia delectamur, addidit, in Domino: ut ex eo quod Domini nomen adjunctum est, intelligeretur, et alia esse fruitio, qua quis absque Domino perfruatur. Refice viscera mea in Christo. Sicut ipse frui vult Philemone in Domino: ita viscera sua Onesimum, quem et superius eodem nomine appellavit, refici vult per Philemonem, et ambigue dictum: utrum viscera Pau
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem. E Go paulus scripsi
manu meã. ego reddam: ut ñ dicã
tͥ. quia & te ipsũ mͥ debes. Qͦd dicit:
tale est. Qđ honesimꝰ furto rapuit:
ego me spondeo redditurum. Huiꝰ
sponsionis. epła hec & manꝰ testis ẽ
ꝓpria: quã ñ solito more dic̾taui. s
manu mea ipse conscripsi. Credegͥ
mͥ: ꝓ honesimo pollicenti. Hoc autẽ
dico: quasi ad extraneũ loquens. Ce¬
cerũ. si ad uis meũ redeam ꝓpt̃ ser¬
anus effectus es: te mͥ ipsũ debes.
Qđ si tu meus es: & tua omĩa mea
sunt. Si aut̃ tua omĩa. mea sunt:
honesimꝰ quoq qui cuus est. m̃s ẽ.
Poceram gͥ eo uti ut meo: s uolun¬
cati tue relinquo: ut mercedem ha¬
beas ignoscendo.Ita fr̃. ego ce fru¬
xp̃o. ꝓpriecatem grecam: latinus
sermo ñ explicat. Quod enim ait.
bium blandientis est. Nos aut̃ int̾¬
pretantes ita frater: aquatius. et oilu¬
cius. nescio quid magis aliud. quam
id qͦs est scriptũ. sonamus. Sicut enĩ
in lingua sua significat dep̃cantis

Expanded text:
debitorem. Ego Paulus scripsi manu mea. Ego reddam, ut non dicam tibi, quia et ipsum te mihi debes. Quod dicit tale est: Quod Onesimus furto rapuit, ego me spondeo redditurum: cujus sponsionis, Epistola haec et manus testis est propria: quam non solito more dictavi, sed mea manu ipse conscripsi. Crede igitur mihi pro Onesimo pollicenti. Hoc autem dico quasi ad extraneum loquens. Caeterum si ad jus meum redeam, propter serstianus effectus es, te mihi ipsum debes. Quod si tu meus es, et tua 664 omnia mea sunt; si autem tua omnia mea sunt, Onesimus quoque, qui tuus est, meus est. Poteram igitur eo uti ut meo; sed voluntati tuae relinquo, ut mercedem habeas ignoscendo. Ita, frater, ego te fruProprietatem Graecam Latinus sermo non explicat. Quod enim ait, bium blandientis est. Nos autem interpretantes, ita, frater, aquatius et dilutius nescio quid magis aliud quam id quod est scriptum, sonamus. Sicut enim in lingua sua significat deprecantis
Abbreviated transcription (Latin):
in bona. Simile qͥd. & in honesimo
possumꝰ incelligere: qͦd mala pͥnci¬
pia. occasiones fuerint rei bone. Si
rom̃a. ubi erat paulꝰ uincꝰtꝰ in car¬
cere. Di paulũ inuinculis ñ uidis¬
non habuisset fidẽ: nũꝗͣ pauli effec¬
tus filiꝰ. in opus euangłii mitteret᷑.
Ex quo paulatim et ꝑ gradꝰ suos.
reciprocante sententia. id̾o ministꝰ
eũgelii est fact᷑us honesimꝰ: qͥa fug̃
a oño. Pulchre aut̃ adoens forsitan:
sententiã temꝑauit. Occulta sũt
quippe iudicia dei: et cemerariũ
est. quasi de certo ꝓnunciari qͦo
dubiũ est. Forsitan inquit ideo
discessit. Caute. timide. trepidan¬
cer. & ñ cocum fixo gradu: ne si ñ
posuisset. & forsican. om̃ib seruiᷤᷤ
fugiendũ eẽt. ut apłici fierent. Acͦ¬
auc̃ ad horam unxit: horã pro cẽ¬

Expanded text:
in bonum . » Simile quid et in Onesimo possumus intelligere, quod mala principia occasiones fuerint bonae rei. SiRomam, ubi erat Paulus vinctus in carcere. Si Paulum in vinculis non vidisnon habuisset fidem, numquam Pauli effectus filius, in opus Evangelii mitteretur. Ex quo paulatim, et per gradus suos, reciprocante sententia, ideo minister Evangelii est factus Onesimus, quia fugit a domino. Pulchre autem addens, fo» sententiam temperavit. Occulta sunt quippe judicia Dei, et temerarium est quasi de certo pronuntiare, quod dubium est. « Forsitan, » inquit, « ideo discessit, » caute, timide, trepidando, et non totum fixo gradu, ne, si non posuisset, « forsitan, » omnibus servis fugiendum esset, ut Apostoli fierent discipuli. « Ad horam
Abbreviated transcription (Latin):
plicat: ut phylemon ille prudent᷑
et dispensatorie. tantũ in p̾facione
laudatꝰ. ñ auderet negare: ne suis
laudib uidet᷑ indignus. Qđ aut̃
est qd ance oixi. uiscera significare
internũ cordis affectũ. & plenã ex
animo uolũtatem: cũ tocũ qͥcqͥd
in nob ẽ. suscipit᷑ a rogato. Alias
aut̃: om̃s liberi. uiscera sunt parẽ¬
tũ. Sine consilio aut̃ tuo nolui fa¬
cere: ut ñ quasi ex neccessitate bonũ¬

Expanded text:
plicat, ut Philemon illo prudenter plicat, ut Philemon illo prudenter et dispensatorie tantum in praefatione laudatus, non auderet negare, ne suis laudibus videretur indignus. Remisi,  ante dixi: viscera significare internum cordis affectum, et plenam ex animo voluntatem, cum totum quidquid in nobis est, suscipitur a rogato. Alias autem omnes liberi viscera sunt parentum. Sine consilio autem tuo nihil volui facere: ut non quasi ex nec
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ fuerit: neq enĩ seruus. fur.
atq fugituꝰ. alceri nocuit nͥ dño
suo: nunc e cõtrario. utilicatis con¬
pensatione qua et ipsi dũo. & paulo
ucilis ẽ. ceterisq ꝑ paulũ: plus ca¬
ricatis meret᷑: quã odii ante meru¬
erat. Unde ait Qui tͥ aliquando in¬
utilis fuit. Tibi inquit soli. ñ cȩtĩs:
nunc aut̃ cͥ. & mͥ utilis. Utilis dño.¬
in eo: qͥa posset paulo seruire pro
dño suo. Paulo uͦ in eo utilis. quia
illo in carcere uinculisq detento:
Simul aut̃ ammirandũ de mag¬
separatione. penalib tenebris. co¬
artatur: et ñ sentit inuiriam: ñ
dolore cruciat᷑. Nichil nouit aliut:
nisi de. xp̃i euangłio cogitare:
Sciebat seruũi. sciebat fugitiuũ:
sciebat aliquando raptorem: ad
xp̃i fidẽ eẽ cõu̾sũ. Corandis laboris ẽ:
talem hominẽ in eo ꝑseuerare qͦt
cȩpit. Iccirco filiũ suũ & filiũ uncu¬
loꝵ suoꝵ &̾ ministrũ euangłii in
uinculis constituti. inculcat ac re¬

Expanded text:
 fuit. Neque enim servus fur atque fugitivus alteri nocuit nisi domino suo. Nunc econtrario utilitas compensatione, qua et ipsi domino et Paulo utilis est, caeterisque per Paulum, plus charitatis meretur quam odii ante meruerat. Unde ait: Qui tibi aliquando inutilis fuit. Tibi, inquit, soli, non caeteris, nunc autem tibi et mihi utilis. Utilis domino suo, quia posset Paulo servire pro domino suo. Paulo vero in eo utilis, quia illo in carcere vinculisque detento, Simul autem admirandum de magseparatione, poenalibus tenebris coarctatur, et non sentit injuriam, non dolore cruciatur, nihil novit aliud nisi de Christi Evangelio cogitare. Sciebat servum, sciebat fugitivum, sciebat aliquando raptorem ad isti fidem esse conversum. Grandis laboris est, talem hominem in eo perseverare quod coepit. Idcirco filium suum et filium vinculorum suorum et ministrum Evangelii in vinculis constituti inculcat ac re
Abbreviated transcription (Latin):
caq et apłs paulus. absq uolũtate¬
phylemonis. honesimũ sͥ in minis¬
ceruĩ recinere. Sed si hoc sine phy¬
lemonis uoluntate fecisset: bonũ
quid erat: s ñ uoluntariũ. Qd non
erat uoluntariũ: alio genere argu
dentia est: qui iccirco fugitiuum
seruũ remittit ad dñm. ut ꝓsit
dũo. suo: qui ꝓdesse ñ poterat. si do¬
mino tenerecur absente. Suꝑior gͦ
questio ita soluit᷑. Potuit d̃s̃ homi¬
nẽ. sine uoluntate eiꝰ facere bonum.
Porro. si hoc fecisset: ñ erat bonũ uo¬
luntariũ: s neccessitatis. Qđ aut̃
neccessitate bonĩ ẽ. ñ ẽ bonũ et
alio genere malũ arguit᷑. Igit᷑ ꝓpͥo¬
nos arbitrio relinquens: magis ad
suã imaginẽ fecit. et similitudinẽ.
Similem aũ dõ eẽ: absolute bonĩ
est. Lorsican id̾o enĩ discessit ad ho
Quanto autẽ magis tibi. in caritate.¬
et in dño: ł sonnunꝗͣ malũ occasio
fit bonoꝵ: et hominũ praua consilia.

Expanded text:
taque et aptaque et apPhilemonis Onesimum sibi in ministerium retinere; sed si hoc sine Philemonis voluntate fecisset, bonum quidem erat, sed non voluntarium: quod autem non erat voluntarium, alio genere arguidentia est: qui idcirco fugitivum servum remittit ad dominum, ut prosit domino suo: qui prodesse non poterat, si domino teneretur absente. Superior ergo quaestio ita solvitur: Potuit Deus hominem sine voluntate ejus facere bonum. Porro si hoc fecisset, non erat bonum voluntarium, sed necessitatis. Quod autem necessitate bonum est, non est bonum, et alio genere malum arguitur. Igitur proprio arbitrio nos relinquens, magis ad suam imaginem et similitudinem fecit. Similem autem Deo esse absolute bonum est. Forsitan enim iQuanto autem magis tibi et in carnet in Domino? » Nonnunquam malum occasio fit bonorum, et hominum prava consilia
Abbreviated transcription (Latin):
risq querit᷑. & sepissime recractat᷑:
quare d̃s̃ hominẽ faciens. eũ ñ bonũ
recꝰtũq condidit: de p̃senti loco sol¬
ui potest. Si enĩ ds̃ uolũtarie. et
ñ ex neccessicate bonꝰ ẽ: debuit.
hominẽ faciens at suã imaginem.
& similitudinẽ facere: hoc ẽ ut ip
se uolũtarie. & ñ ex neccessitate.
bonꝰ eẽt Qui aut̃ asserunt. ita eũ
debuisse fieri. ut malũ reciꝑe nõ
posset: hoc dicunt. Talis debuit fi¬
eri: qui neccessicate bonꝰ ẽẽt . & non
uolũtate. Qd̾ si talis fuisset effecꝰtus.
quibonũ ñ uolũtate. s neccessica¬
te ꝑficeret: ñ ẽẽt dõ simił: qui i¬
deo bonꝰ ẽ qͥa uult: ñ qͥa cogitur.
Ex quo manisfestũ ẽ: rem eos in¬
ter se postulare contrariam. Nam ex
eo. qͦd dicunt. debuit homo deo simi¬
lis fieri. illud pecunt. ut liberi fieret
malũ recipere ñ posset: dũ neccessi¬
catem ei boni important: illud nolt̃.
ut homo deo similis fieret. Pocuit i¬

Expanded text:
quaeritur, et saepissime retractatur: quare Deus hominem faciens, non eum bonum rectumque condiderit, de 757 praesenti loco solvi potest. Si enim Deus voluntarie, et non ex necessitate bonus est, debuit hominem faciens, ad suam imaginem et similitudinem facere, hoc est, ut et ipse voluntarie, et non ex necessitate bonus esset. Qui autem asserunt ita cum debuisse fieri, ut malum recipere non posset, hoc dicunt: talis debuit fieri qui necessitate bonus esset, et non voluntate. Quod si talis fuisset effectus, qui bonum non voluntate, sed necessitate perficeret, non esset Deo similis: qui ideo bonus est, quia vult, non quia cogitur. Ex quo manifestum est, rem eos inter se postulare contrariam. Nam ex eo quod dicunt, Debuit homo Deo similis fieri, illud petunt, ut liberi fieret malum recipere non posset; dum necessitatem ei boni important, illud volunt, ut homo Deo similis non fieret. Potuit i
Abbreviated transcription (Latin):
habere cõsortem. habe ꝙ honesimũ.
qũe ego consortẽ. & filiũ .&. uisce¬
ra mea habeo. Qũẽ si ñ susceꝑis.
nec hab̾e uolueris: & ipse intelli¬
gis. qd̾ me hab̾e ñ possis. Si aut̃
in se loquentẽ habens: ea iuxta ui¬
mo se opponit: & spondet quȩ ille
debebat. Ut aut̃ supͣ diximꝰ: cocũ
illuo ẽ. qͦd ablatũ furto. & ꝑ luxuriã
ꝑditũ. ñ pocerat ab solui. Qđ phy

Expanded text:
habere consortem, habeto et Onesimum, habere consortem, habeto et Onesimum, quem ego consortem, et filium meum, et viscera mea habeo: quem si non susceperis, nec habere volueris, et ipse intelligis quod me habere non possis. Si autemin se loquentem habens, ea juxta vimo se opponit, et spondet quae ille debebat. Ut autem supra diximus, totum illud est, quod ablatum furto, et per luxuriam perditum, non poterat absolvi: quod Ph
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus. ecernꝰ dñt serui sui. Potes¬
tͥas quippe eiꝰ & utriusq conditio.
morte finit᷑. Honesimꝰ uͦ qui ex fi¬
de xp̃i. facꝰtus ecernꝰ ẽ. et̾no phylemo¬
ni. quia in xp̃m & ipse crediderat.
sp̃y lib̾catis accepto: iam ñ seruꝰ. ẜ
fr̃cepit ẽẽ de seruo. Er carissimꝰ.
suo: cui honesimũ ut carnis ante
condicio. ica postea sp̃s copulabatꝰ.
Et cunc quid quando erat ei
subiectus in carne. ñ erat ei iuncꝰ¬
tͥus in dño: nunc aut̃ & in carne ei¬
pplici. dño suo lege. constringi: ut
ei & carnis neccessitate uingat᷑ ad
cempꝰ: & in ecernũ sp̃y copuletur.
Si gͦ habes me sociũ. suscipe illũ
sic̃ me. Phylemoii. paulũ socium
habere cupiebat: ꝙ̾ in xp̃m credenꝰ.
cales utiq uolebat habere ꝓfectus:
ut paulo simił fieret: & ei cõmu¬
nicaret in uincłis. Consideremꝰ
gͦ. quantũ hic lauoet᷑ honesimus:
pauli debeat desiderare consortiũ.
ħreuit̾ qd̾ dicit: cale ẽ Si me uis

Expanded text:
Nullus aeternus dominus servi sui. Potestas quippe ejus, et utriusque conditio, morte finitur. Onesimus vero, qui ex fide Christi factus aeternus est, aeterno Philemoni, quia in Christum et ipse crediderat, spiritu libertatis accepto, jam non servus sed r coepit esse de servo, frater charissimus, suo, cui Onesimum ut carnis ante conditio: ita postea spiritus copulat. Et tunc quidem quando erat ei subjectus in carne, non erat ei junctus in Domino; nunc autem ei et in carne jlici domino suo lege constringi, ut ei et carnis necessitate jungatur ad tempus, et in aeternum spiritu copuletur. Si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me. Philemon Paulum socium habere cupiebat, et in Christum credens, tales utique volebat habere profectus, ut Paulo similis fieret, et ei 759 communicaret in vinculis. Consideremus ergo quantum hic laudetur Onesimus, Pauli debeat desiderare consortium. Breviter quod dicit tale est: Si me vis
Abbreviated transcription (Latin):
mino s quasi a conseruo. et coe¬
uangłista. ignosceret᷑ eiꝰ qui ser¬
uus esset xp̃i similiter. & minis¬
terz Obsecno te de meo filio.
quẽ genui in uinculis honesimo. qͥ
tͥ aliqͣnͣ inicilis fuit: nunc autẽ tͥ
et mͥ utilis est: quẽ remisitͥ. Euaũ

Expanded text:
mino, sed quasi a conservo, et coemino, sed quasi a conservo, et coevangelista, ignosceretur ei, qui servus esset Christi similiter et minister. Obsecro te de meo filio, quem genui in 756 vinculis, Onesimo, qui tibi aliquando inutilis fuit; nunc autem et tibi, et mihi utilis est: que
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã dñi ꝑ luxuriam ꝓdegerat.
Hoc ne qͥs put̾et.cemere. & ut̃ lib&e.
a nob̾ fictum: in seqͤntib discat.
unquã enĩ pauł diceret. si quid
nocuit tͥ. aut debet: hoc mͥ ĩpuca
Ego paulus scripsi manu mea:
ego reddam Nec sponsor rei
fie ret ablatę: nisi eẽt id. quod
ablacũ fuerat dissipatiĩ. Hic gͥ.
cũ ob cõfessionẽ xp̃i paulus rome
eẽt in carcere: credidit in dnm̃
iħm: & ab eo baptizatus. digna pe¬
nitentia maculas uite prioris
abstersit: in cancũ. ut is apłs.
conũsionis eiꝰ cestis fieret: qui
quondã petrũ increpauerat. ñ
recto pede in euu̾głii ueritate
gradiencem. Quantũ gͥ ad pec¬
catũ & ad facinus ꝑtinet. qͦd ho¬
minẽ leserat. ueniam ñ meret᷑.
quantũ uero ad apħ cestimoni¬
um. qui scit eũ plene ẽẽ conũ¬
sum. grandi pondere p̃mit᷑. qui
rogatur: ut qui ex seruo fugi¬
ciuo atq rapcore. minister apłi
factus erat. qd̾ aut̃ aliud habe¬
bat apłs ministeriũ. nisi euan¬

Expanded text:
pecuniam domini per luxuriam prodegerat. Hoc ne quis putet temere, et ut libet, a nobis fictum, in sequentibus discat. Nunquam enim Paulus diceret: « Si quid nocuit tibi, aut debet, hoc mihi imputa: ego Paulus scripsi mea manu; ego reddam: » Nec sponsor rei fieret ablatae, nisi esset id, quod ablatum fuerat, dissipatum. Hic igitur, cum ob confessionem Christi Paulus Romae esset in carcere, credidit in Dominum Jesum, et ab eo baptizatus, digna poenitentia maculas vitae prioris abstersit: in tantum, ut Apostolus conversionis ejus testis fieret, qui quondam Petrum increpuerat, non recto pede in Evangelii veritate gradientem . Quantum igitur ad peccatum et ad facinus pertinet, quo dominum laeserat, veniam non meretur; quantum vero ad Apostoli testimonium, qui scit eum plene conversum, grandi pondere premitur, qui rogatur, ut qui e servo fugitivo atque raptore, minister Apostoli factus erat. Quod autem aliud habeat Apostolus ministerium nisi Evan
Abbreviated transcription (Latin):
et ostiũ munitũ labiis suis ⁊ qui iccir¬
co forsitan tacuit. quia ad modicũ
apłm dereliquerat: et ad extreinum
ab eo. qui ꝑ se ipse consurgens cotidie
auget᷑ ⁊ ꝓcessusq habeat. dũ euangło¬
eiꝰ orbis implet᷑: et totiens crescit.
quotiens auditꝰ & lectus edificat aeur¬

Expanded text:
et ostium munitum labiis suis: qui idciret ostium munitum labiis suis: qui idcirco forsitan siluit, quia ad modicum Apostolum dereliquerat. Et ad extremum ab eo qui per se ipse consurgens quotidie augeatur, procesusque habeat: dum ejus Evangelio orbis impletur, et toties crescit, quoties auditus et lectus aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
scdđ̾m hebreos. parlos. ammirabilis:
Nmot heus. beneficus: Phylemon.
mire donatꝰ. siue os panis ab ore non
ab osse: apra. continens aut libertas :
arenippus. longitudo oꝑis: nonesimꝰ.
respondens: epaphias. frugifer. & ui¬
dens siue succrescens ⁊ marers. subli¬
mis mandato ⁊ aristarcus. mons oꝑ¬
is amplioris: De oras. silens ⁊ lycas.
ipse consurgens. Quȩ nomina. si¬
scđm in t̾pretationẽ suam uolue¬
ntis intellig̾e̾⁊ non ẽ difficile. ammi-¬
rabilem atq beneficum precipue
ad eum scribere. cui uniuersa con¬
cessa sint uicia. et os eiꝰ pateat. ad
celestem panem: deinde ad conti¬
nentem & liberam et ad longitud.¬
inem operis quod nunquã a sco
labore desistat ⁊ scribere aũt de eo
qui respondeat testimonio suo nec
tur:  salutari a pub̾tate crescẽte:
et ab eo qui facꝰtus sit per manda¬
ta sublimior: iloq. qui ꝑ maiora
oꝑa in montẽ usq succreuerit ⁊ ab
eo quoq qui posuit custodiã orisuo.

Expanded text:
 Hebraeos Paulus, admirabilis. Timotheus, beneficus. Philemon, mire donatus, sive os panis, ab ore, non ab osse. Apphia, continens, aut libertas. Archippus, longitudo operis. Onesimus, respondens. Epaphras, frugifer, et videns, sive succrescens. Marcus, sublimis mandato. Aristarchus, mons operis amplioris. Demas, silens. Lucas, ipse consurgens. Quae si nomina juxta interpretationem suam volueritis intelligere, non est difficile admirabilem atque beneficum praecipue ad eum scribere, cui universa concessa sint vitia et os ejus pateat ad coelestem panem. Deinde ad continentem, et liberam, et ad longitudinem operis: quod numquam a sancto labore desistat. Scribere autem pro eo qui respondeat testimonio suo, nectur, salutari ab ubertate crescente. Et eum  Al. eo qui factus sit per mandata sublimior, illoque qui per majora opera in montem usque succreverit, ab eo quoque qui posuit custodiam ori suo,
Abbreviated transcription (Latin):
concaptiũ quoq eiꝰ potuisse dici.
Aut certe ita ⁊ quod nobił et ipse
sit in apłis: ut andronicus et uilia
de quib scribit᷑ ad romanos. Salu.¬
tate andronicũ et iuliam cogna¬
tos et concaptiuos meos. qui st̃ no¬
biles in apłis: qui et ine ante fuert̃
in xp̃o iħu. Hȩc de epaphra. Ceterũ
cooꝑatores euuangelii et uinculoꝵ
suoꝵ. cum ad phylemonẽ epistolã
scrib̾et. marcũ ponit : quẽ puto eu
uangłii conditorẽ: et aristharcũ.
cuiꝰ supra fecimꝰ mentionẽ : et demã.
de quo et in alio loco querit᷑. demas
me dereliqd̾ diligẽs p̃sens hoc scłm.
et abiit tessalonic̃a: et lucã medi¬
clesiis derelinquẽs: quomͦ apłi de
piscatorib pisciũ. piscatores homi.¬
nũ facti st̃: ita de medico corpoꝵ
in medicũ ẽ uersus animarũ. De
quo et in alio loco. Misi inqͥd cũ
illo frẽm cuiꝰ laus ẽ in euangłio:
ꝑ om̃s eccłias. Cuius lib̾ quociẽsc̃q

Expanded text:
concaptivum quoque ejus potuisse dici. concaptivum quoque ejus potuisse dici. Aut certe ita quod nobilis et ipse sit in apostolis, ut Andronicus et Junia; de quibus scribitur ad Romanos: Salutate Andronicum et Juniam cognatos et concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante me fuerunt in Christo. Haec de Epaphra. Caeterum cooperatores Evangelii et vinculorum suorum, cum ad Philemonem Epistolam scriberet, Marcum ponitvangelii conditorem, et Aristarchum cujus supra fecimus mentionem, et Demam, de quo in alio loco queritur: Demas me dereliquit, diligens praesens saeculum, et abiit Thessalonicam. Et Lucam mediEcclesiis derelinquens, quomodo Apostoli de piscatoribus piscium, piscatores hominum facti sunt : ita de medico corporum, in medicum est versus animarum, de quo et in alio loco: Misi, inquit, cum illo fratrem, cujus laus est in Evangelio per omnes Ecclesias : cujus liber quotiescumque
Abbreviated transcription (Latin):
tes apłi pauli de giscalis regiõe fuisse iu¬
⁊ disꝑg̾ent᷑ in orbe iudei. ĩ tharsũ urbem sci¬
ucie fuisse translatos: parentum
olescentulũ paulũ secutũ: et sie põse
stare illud. qd̾ de se ipse taestat᷑. hebr¬
ei sunt: et ego. Isrłite st̃: et ego
Sem̃ abrahe st̃: et ego. Et rursum.
hebreus ex hebreis ÷ & cetera. que il¬
Quod si ita est: possumꝰ et epaphram.
illo intempore captũ suspicari quo
captꝰ ẽ paulus : et cũ parentib suis
in colosensis urbe asie collocatũ: xp̃i
postea recepisse sermonẽ. Unde et¬
ad colosenses ut supͣ diximꝰ scribitur
Salutat uos epaphras qui ẽ ex uobis
õib. hoc si se ita habeat: aristharcus
qui concaptiuus eiꝰ in eadem epistola
dicit᷑. ad eandẽ intelligentiã deducit᷑:
ut quidam putant. in uerbo captiui
additũ ẽ. in xp̃o iħu possumꝰ suspica.
ri. eadẽ eũ rome ꝓ xp̃o uincła sustinu¬
isse. que paulus: et uinctũ xp̃i. ita

Expanded text:
tes apostoli Pauli de Giscalis regione fuisse Jutes apostoli Pauli de Giscalis regione fuisse Ju orbem  Al. orbe Judaei, in Tharsum urbem Ciliciae fuisse translatos: parentum olescentulum Paulum secutum. Et sic posse stare illud quod de se ipse testatur: Hebraei sunt, et ego: Israelitae sunt, et ego: semen Abrahae sunt, et ego . Et rursum alibi: Hebraeus ex Hebraeis : et caetera quae ilQuod si ita est, possumus et Epaphram illo tempore captum suspicari, quo captus est Paulus: et cum parentibus suis in Colossis urbe Asiae collocatum, Christi postea recipere sermonem. 763 Unde ad Colossenses, ut supra diximus, scribitur: Salutat vos Epaphras qui est ex vobis, onibus . Hoc si se ita habeat, et Aristarchus qui concaptivus ejus in eadem Epistola dicitur, ad eamdem intelligentiam deducetur: ut quidam putant, in verbo captivitadditum est in Christo Jesu, possumusri, eadem eum Romae pro Christo vincula sustinuisse quae Paulum; et vinctum Christi, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tuiꝰ meus in xp̃o iħi: marcus. aris¬
tarcus. Demas. lucas. aduicores mĩ.
Io qͦd in pͥncipio oicebamꝰ. qm̃ adcolo¬
senses epła eodem intẽpore. & ꝑ eũdem
eẽt scripta bauilũ literarũ. quo ad
phylemonẽ quoq scriptũ ẽ: etiã eoꝵ
qui salutantes inducunt᷑. nomina oo¬
cent. Nam & ipsa ita subscribitur.
Salutat uos aristarcus. concaptiuũ
meus: et marcus consobrinꝰ barnabe.
et eƿaphras qui est ex uobis seruus
xp̃i. Et paulo inferus. Salutat uos
lucas medicus carissimus: et demas.
Et dicite archippo. uioe ministerium.
quod accepisti in dño: ut illuo ĩpleas.
Et memores estote uinculoꝵ meor. Si
autẽ ex eo aliquis ñ putat parit̾ scri¬
ptas. qd̾ ad colosenses. pauca sĩt nomi¬
na. quȩ hic non ferant᷑ a scripta: sciat
ñ om̃s om̃ib. aut amicos ẽẽ aut notõ:
& aliud ẽẽ p̾ͥuatã ad unũ hoĩem. aliud pub¬
plicam ad uniu̾sã ȩccłiã epłam fieri. Sa¬
pauli : talẽ fabulã accepimꝰ. Aiunt paren¬

Expanded text:
Marcus, Aristarchus, Demas, Lucas cooperatores mei. Id quod in principio dicebamus, quoniam ad Colossenses Epistola eodem in tempore, et per eumdem esset scripta bajulum litterarum, quo ad Philemonem quoque scriptum est, etiam eorum qui salutantes inducuntur nomina docent. Nam et in ipsa ita scribitur: Salutat vos Aristarchus concaptivus meus, et Marcus, consobrinus Barnabae, et EpaChristi. Et paulo inferius: Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas. Et dicite Archippo: Vide ministerium quod accepisti in Domino, ut illud impleas. Et memores estote vinculorum meorum. Si aliter ex eo aliquis non putat pariter scriptas, quod ad Colossenses pauca sint nomina quae hic non ferantur asnon omnes omnibus aut amicos esse, aut notos; et aliud esse, privatam ad unum hominem, aliud, publicam ad universam Ecclesiam epistolam fieri. SaPauli, talem fabulam accepimus. Aiunt paren
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Melchisedech dño panẽ uinũq litauit
x p̃s idẽ statuens pactũ uetꝰ euacuauit.
Int̾ utr̃q diu fuit alt̾ sacͥficandi
Ritꝰ ⁊ obtinuit uim qͣlemc̃q piandi.
Agnꝰ eiũ legis carnales dilitit actꝰ
Agnũ p̾signaus qͥ nos lauat hostia factꝰ
hoc semel oblato: cursũ pͥor ille ꝑegit
ꝯ d̾q fuit signũ p̃sens affectꝰ abegit.
Quis locꝰ aurore pꝰꝗͣ sol uenit ad ortũ :
Quis ue locꝰ uentis teueat c̃ nauita portũ
Lex aurora fuit. bos ⁊ capͣ uota fuere.
Erux sol. crux portꝰ. ħ est ea p̃teriere
Crux clausit tẽplũ. crux soluit eniginata legis
Sub cruce cessat ephod. ⁊ defic̃ unctio regis.
hyitꝰ. ouis. passer. ueruex.⁊ adeps uituloꝵ
Nil p̃conant᷑ d̾s hostia finis eoꝵ
Pareat hebreꝰ oui. caro carnes abstulit are.
Est pecudũ: pecudes pꝰ xp̃m sacͥficare
Mortuꝰ ille seltel. licet ultͣ ñ moriat᷑.
Idẽ coitidie sñ uulne̾ sacrificat᷑.
Pauis mactari d̾̃s incruce nil dubitet᷑.

Expanded text:
 Melchisedech Domino panem vinumque litavit. Christus idem statuens, pactum vetus evacuavit. Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi. Agnus enim legis, carnales diluit actus. Agnum praesignans, qui nos lavat hostia factus. Hoc semel oblato, cursum prior ille peregit. Quodque fuit signum, praesens effectus abegit. Quis locus aurorae, postquam sol venit ad ortum? Quis locus est votis, teneat cum navita portum? Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Crux sol, crux portus, haec est, ea praeterire. Crux clausit templum, crux solvit aenigmata legis. Sub cruce cessat ephod, et deficit unctio regis. Hircus, ovis, passer, vervex et adeps vitulorum, Nil proeconantur, Deus hostia, finis eorum. Parcat Hebraeus ovi, caro carnes abstulit arae. Est pecudum, pecudes post Christum sacrificare, Mortuus ille semel, licet ultra non moriatur. Idem quotidie sine vulnere sacrificatur. Panis in altari, Deus in cruce nil dubitetur
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb in cõmune p̃cipit. ut in dño.
et in eiꝰ potentia confortati. p̃paren
se aduersũ diabolũ. de quo incon¬
sequentib scribit. Induite oĩa arma
dĩ. ut possitis stare contͣ uersutias
diaboli. Ex his quȩ infra legimus
et his quȩ in scripturis omĩb de
dño saluatore dicunt᷑: manifestis¬
sime coꝓbant᷑. omĩa arma di qͥb¬
nẽ indiu iubem᷑. intelligi saluato¬
rem: ut unũ atq idem sit dixi̾se.
induite uos omĩa arma di. quasi
dixerit. indiute dñm itũm xp̃m.¬
Si enĩ cingulũ ueritas ẽ. & lorica
iustitia ẽ. saluator aut̃ & ueritas.
et iusticia nominat᷑ : nulli dubiũ
qͥn ipse & cingłm sit et lorica. Itaq
iuxta hȩc ipse erit et p̃paratio eu̾głis
pacis. et scutũ fidei. & galea salu¬
taris. & gladiꝰ sp̃s. qd̾ est uerbũ dĩ.
et uiuens sermo & efficax. et acutꝰ
suꝑ omnẽ gladiũ. exutraq parte¬

Expanded text:
ibus in commune praecipit, ut in Domino et in ejus potentia confortati, praeparent se adversum diabolum, de quo in consequentibus scribit. Induite omnia arma Dei, ut possitis stare contra versutias diaboli. Ex his quae infra legimus, et his quae in Scripturis omnibus de Domino Salvatore dicuntur, manifestissime comprobatur, omnia arma Dnunc indui jubemur, intelligi salvatorem, ut unum atque idem sit dixisse: Induite vos omnia arma Dei, quasi dixerit: Induite Dominum lorica justitia est: Salvator autem et veritas, et justitia nominatur, nulli dubium quin ipse et cingulum sit et lorica. Itaque juxta haec, ipse erit et praeparatio Evangelii pacis, et scutum fidei, et galea salutaris, et gladius spiritus, quod est verbum Dei, et vivens sermo et efficax, et acutus super omnem gladium ex
Abbreviated transcription (Latin):
than a facie dñi exiit. beato iob &
ce substantie eiꝰ molestꝰ fuit. qͥa qͥdã
fr̃s ꝑuersi. & cũ ꝑmanent in clau¬
stris. & cũ exeunt bene uiuentib
intus &e ext̾iꝰ molestt fiunt.Cog¬

Expanded text:
tanas a facie Domini exiit, beato Job, et substantiae ejus molestus fuit; quia quidam fratres perversi et cum remanent in claustris, et cum exeunt, bene viventibus intus et exterius molesti fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i qui diligunt eum in incorrup¬
tione. Quanti enĩ diligunt dñm̃
parati exilia. parati martiria. para¬
ti in opiam. et omnia ꝓ eo contume¬
liarum genera sustinere: et nichi¬
lominus carnis passione suꝑantur.
Sed his non imp̃catur apłs gra¬
tiam: quia gratia dñi est: cum
omnib qui diligunt eum in in¬
corruptione. Ax¬

Expanded text:
Christi, qui diligant eum in incorrupChristi, qui diligant eum in incorruptione. Quanti enim diligunt Dominum, parati exsilia, parati martyria, parati inopiam, et omnia pro eo contumeliarum genera sustinere, et nihilominus carnis passione superantur: sed his non imprecatur Apostolus gratiam: quia gratia Domini est cum omnibus qui diligunt eum in incorruptione.
Abbreviated transcription (Latin):
terra loquit᷑ : et inde sumit
exordium. Qui enĩ de terra est
de terra loquit᷑. qui de celo ue¬
nit suꝑ om̃s est : et quod uidit
et audiuit hoc testificat᷑. Porro
sermo dei. gladius sp̃s est: de
quo nunc paulus ait. Gladiũ
quippe sermo dei et efficax. et
acutus suꝑ omnẽ gladiũ anci¬
pitẽ : et penetrans usq ad artꝰ
animȩ et ossuum. & medullaꝵ
qui sp̃c precidit et diuidit :
multũ ꝓficiens ꝑ orationẽ et
obsecrationẽ eoꝵ. qui in omni
tempore dnm dep̃cant᷑ in sp̃r.
iuxta illud. Orabo spũ. orabo
et mente. & in hoc ꝓficiens. ut
ꝑ uigilias et in stantem precem
apłs in dei uerbo. doctrinaq di¬
tet᷑ : et hȩc omĩs opulentia. ad
alioꝵ ꝓficiat salutẽ: ut eis qͦq
ipsis ꝓsit qui ꝓ eo obseerant. Si¬
mulq apłi humilitas ammiran¬
da : petentis ephesios. ut ꝓ se fa¬
ciant obsecratioẽs. Ait quippe
in omni instantia et p̃ce. ꝓ omnib¬
tione: nunc positũ eos grãm hab̾e

Expanded text:
terra loquitur, et inde sumit terra loquitur, et inde sumit exordium. Qui enim de terra est, de terra loquitur. Qui de coelo venit, super omnes est: Et quod vidit et audivit hoc testatur . Porro sermo Dei, gladius spiritus est, de quo nunc Paulus ait: Gladius quippe sermo Dei et efficax, et acutus super omnem gladium ancipitem, et penetrans usque ad artus animae, et ossium, et medullarum. Qui spiritus praecidit et dividit, multum proficiens per orationem, et obsecrationem eorum, qui in omni tempore Dominum deprecantur in spiritu, juxta illud: Orabo spiritu, orabo et mente . Et in hoc proficiens, ut per vigilias, et instantem precem Apostolus in Dei verbo doctrinaque ditetur. Et haec omnis opulentia ad aliorum proficiat salutem, ut eis quoque ipsis prosit, qui pro eo obsecrant. Simulque Apostoli humilitas admiranda, petentis Ephesios, ut pro se faciant obsecrationes. Ait quippe: In omni instantia, et prece pro omnibtione nunc positum, eos gratiam habere
Abbreviated transcription (Latin):
corde. Cum gͦ inquit confidã in
dño: qua michi ratione datis con¬
siliũ. ut ñ stem. ad uersus in imi¬
coꝵ impetꝰ & iacula que contra me
in pharetris p̃pararunt. uolentes
petram. et non trasmigro in mon¬
tes tenebrosos : et omnia tela hos¬
tium repulsa. in ipsos qͥ dirigui
conuertunt᷑. Et galeam salutis
accipite. Propter hanc galeam sa¬
lutaris om̃s in capite nr̃o sensus
integri ꝑ seuerant: et maxime
oculi. de quib in eccłiaste salo¬
mon ait. Sapientis ocłi in capite
eus. Sciebat enĩ quod eẽt uiri
caput : et quinã isti ocłi in uiri ca¬
pite collocati. Si enĩ caput uiri .xͦ.
est. et ocłi sapientes in capite eiꝰ st̃:
sequit᷑ ut omĩs nr̃ sensus. mens.
cogitatio. sermo. consilium: si tam̃
sapientes fuerimꝰ. in xp̃o sint: in
gladium sp̃s quod est uerbum
dei : ꝑ omnẽ orationẽ. et obsecra¬
tionem. orantes in omĩ tempore
in spũ. et in ipso uigilantes in
omni instantia et p̃ce. ꝓ omnib
scõ fluit: contrarius uero de

Expanded text:
dem in Domino, qua mihi datis ratione consilium, ut non stem adversum inimicorum impetus, et jacula quae contra me in pharetris praepararunt, volentes petram, et non transmigro in montes tenebricosos: et omnia tela hostium repulsa, in ipsos qui dirigunt, convertuntur. Et galeam salutis accipite. Propter hanc galeam salutaris, omnes in capite nostro sensus integri perseverant: et maxime oculi, de quibus in Ecclesiaste Salomon ait: Sapientis oculi in capite ejus . Sciebat enim quod esset viri caput, et quinam isti oculi in viri capite collocati. Si enim caput viri Christus est, et oculi sapientis in capite ejus sunt: sequitur ut omnis noster sensus, mens, cogitatio, sermo, consilium si tamen sapientes fuerimus in Christo sint. In gladium spiritus, quod est verbum Dei. Per omnem orationem et obsecrationem, orantes in omni tempore in spiritu: et in ipso vigilantes in omni instantia et prece, 681 pro sancto fluit: contrarius vero de
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd uͦ minꝰ est feruoris in nob̾:¬
humilitas suppleat pure ꝯfessioĩs.
fidelis enĩ d̾s & si confiteam᷑ iniqͥta¬
tes nras. si miserias nr̃as exponamꝰ.
si ñ excusemꝰ infirmitates nras. di¬
pidus es & euomi iam formidas: ñ
discedas ab eloquia dñi. & inflãma¬

Expanded text:
Quidquid vero minus est fervoris, humilitas suppleat purae confessionis. Fidelis enim Deus, et si confiteamur iniquitates nostras, si miserias nostras exponamus, si non excusemus infirmitates nostras, dipidus es, et evomi jam formidas, non discedas ab eloquio Domini, et inflamma
Abbreviated transcription (Latin):
in dño: ad seruos uͦ obedite dnĩs
carnalib cũ timore et tͤmore: ut
sic̃ int̾ seruũ & urorẽ habet metꝰ
diu̾sitatẽ. ita int̾ filios et seruos
obedientia discͤparet. Et pulchre
ĩꝑans seruis. ut obediañ dnĩs : adiec̃

Expanded text:
nis carnalibus cum timore et tremore. Ut sicut inter servum et uxorem habet metus diversitatem: ita et inter filios et servos obedientia discreparet. Et pulchre imperans servis ut obediant dominis, adjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
omnis credentium multitudo
generata est: quȩ unũ eccłiȩ cor¬
pus effec̾ta. rursũ in latere xp̃i
ponit᷑. & coste locũ replet. et unũ
uiri corpus efficit᷑. in ipso dño. id
in ȩu̾gło postulante. Pater da ut
quomͦ ego et tu unũ sumꝰ : sic &
ipsi in nob̾ unũ sint. In terroge¬
mꝰ martionẽ qua consequentia
locum istũ. qui de ueteri usurpa¬
tꝰ est instrum̃to. ini xp̃m et in ȩe¬
clȩsiam interpretari queat: cum
iuxta illum scriptura uetꝰ oĩno
mant. omĩs hystoria quȩ de adam
& de exa in genesy scripta est. adxͣ
et ad eccłiam facile referri potest:
sed tantũm qđ in p̃senti loco poni¬
tur. idẽ ꝓpt̾ hoc relinquet patrẽ
suũ et matrẽ suã. & ad herebit
urorisue. et erunt duo ĩ carne
una. Primꝰ enĩ homo. & primꝰ uates
adam. hoc de xp̃o & de eccłia ꝓpħa¬

Expanded text:
omnis credentium multitudo omnis credentium multitudo generata est. Quae unum Ecclesiae corpus effecta, rursum in latere Christi ponitur, et costae locum replet, et unum viri corpus efficitur, ipso Domino id in Evangelio postulante: Pater, da, ut quomodo ego et tu unum sumus: sic et ipsi in nobis unum sint . Interrogemus Marcionem qua consequentia locum istum qui de veteri usurpatus est Instrumento, in Christum et in Ecclesiam interpretari queat, cum juxta illum Scriptura vetus omninmant, omnis historia quae de Adam et de Eva in Genesi scripta est, ad Christum et ad Ecclesiam facile referri potest, sed tantummodo quod in praesenti loco ponitur, id est: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Primus enim homo, et primus vates Adam, hoc de Christo et Ecclesia p
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ totũ nc̃ iccirco obseruauimꝰ.
ut etiã in cęteris locis sicubi testi¬
monia quasi de ꝓpħis. et de uete¬
ri testam̃to ab apłis usurpata st̃
et in nr̃is codicibus ñ habent᷑. ne¬
quaꝗͣ statim ad apochriphoꝵ in¬
eptias & deliram̃ta curramus:s
sciamꝰ scripta quidem ea ẽẽ in
ueteri testam̃to. sed non ita ab
apłis edita. et sensum magis
usurpatũ: nec facile nisi ab stu¬
diosisi posse uͥ scripta sunt inue¬
niri. Igit᷑ ad ex hortationẽ mutui
affec̾tꝰ inter uxorẽ & uirũ. adam
et eue sũpsit exemplum: ut qͦmͦ
costa tollit᷑ de adam. et edificat᷑
in coniugem. et ipsa rursũ ꝯiiux
in unam uiri carnẽ redigitur. qr
qui uxorẽ suã diligit. se ipsũ dili¬
git: sic et nos nr̃as amemꝰ uxores.
et eua p̃figurauit eccłam. factꝰ
est enĩ nouissimꝰ adam: in xp̃or
uiuificantẽ. Et quomͦ de adam
& uxore eiꝰ om̃e hominũ nascitur
genus: sic de xp̃o et de ȩccłia

Expanded text:
autem totum nunc idcirco observavimus, autem totum nunc idcirco observavimus, ut etiam in caeteris locis, sicubi testimonia quasi de prophetis, et de veteri Testamento ab apostolis usurpata sunt, et in nostris codicibus non habentur, nequaquam statim ad apocryphorum ineptias, et 660 deliramenta curramus, sed sciamus scripta quidem ea esse in veteri Testamento, sed non ita ab apostolis edita, et sensum magis usurpatum: nec facile nisi a studiosis posse ubi scripta sint, inveniri. Igitur ad exhortationem mutui affectus inter uxorem et virum, Adam et Evae sumpsit exemplum. Ut quomodo costa tollitur de Adam, et aedificatur in conjugem: et ipsa rursum conjux in unam viri carnem redigitur: quia qui uxorem diligit, seipsum diligit: sic et nos nostras amemus uxores. et Eva praefiguraret Ecclesiam. Factus est enim novissimus Adam in spiritum vivificantem . Et quomodo de Adam et uxore ejus omne hominum nascitur genus: sic de Christo et Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
turã diuinitatis ȩternȩ s iuxta
id qđ hominẽ est dignatus as¬
sumere quaquã et homo ipse qͥ
assũptus ẽ. habeat naturã nostro¬
rum corpoꝵ: sed ñ habeat origi¬
nem. Nos enĩ ex humano semi¬
ne coagulamur: ille de sp̃u sco
ris id est eccłiȩ xp̃i. P nopt̃ hoc
relinquet homo patrẽ et matrem:
et erunt duo in carne una. Quot
frequent̾ annotauimꝰ apłos et ȩu¬
uangłistas non hisdem uerbis usos
ẽẽ. in testamenti ueteris exemplis.
quib in ꝓpriis uoluminib con¬
tinentur: hoc et hic ꝓbamus. bi¬
quidem testimoniũ istud. ita in
genesy scriptũ est. Propter hoc
relinquet homo patr̃e suũ & ma¬
ytoy. quod latine aliis uerbis
dici non potest. Deinde ꝓ patre suo
& matre sua ꝓ nomina abstulit:
et patrẽ tantum posuit & mat᷑m.
et qđ in medio dr. & adherebit
uxori suȩ. hic penitus p̃termisit
& tantũ qđ sequebat᷑ hoc dictũ
suꝑiorib copulauit: & posuit
et erunt duo in carne una. Hoc

Expanded text:
turam divinitatis aeternae, sed juxta id quod hominem est dignatus assumere. Quamquam et homo ipse qui assumptus est, habeat naturam nostrorum corporum, sed non habeat originem. Nos enim ex humano semine coagulamur: ille de Spiritu sris, id est, Ecclesia Christi. Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et erunt duo in carne una. Quod frequenter annotavimus, apostolos et evangelistas non eisdem verbis usos esse, Testamenti veteris exemplis, quibus in propriis voluminibus continentur, hoc et hic probamus: siquidem testimonium istud ita in Genesi scriptum est: Propter hoc relinquet homo patrem suum et maούτου, quod Latine aliis verbis dici non potest: deinde pro patre suo et matre sua, pronomina abstulit, et patrem tantum posuit et matrem: et quod in medio dicitur, et adhaerebit uxori suae, hic penitus praetermisit, et tantum quod sequebatur hoc dictum, superioribus copulavit, et posuit, et erunt duo in carne una. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rint de quib dici possit filii ho¬
minũ usqueqͦ graui siue pingui
corde. scdm crassitudinis sue pon¬
dus ad infima dethrai: & pingue¬
dine p̃grauari. Post hoc et illud
pariter disserendũ. an hac terra
& aere aliquis pinguior locus sit.
qui aplerisq appellat᷑ infernꝰ. in
quo hi qui dicunt᷑ in feri cõmo¬
rent᷑. Qui niam uͦ isti sint. et quã
uł cognitionẽ. uł diuersitatẽ
habeant ab eis qui spĩtalia ne¬
quitiȩ in cȩlȩstib appellant᷑ ñ ẽ

Expanded text:
rint, de quibus dici possit; Filii horint, de quibus dici possit; Filii hominum, usquequo gravi, sive pingui corde , secundum crassitudinis suae pondus ad infima detrahi, et pinguedine praegravari. Post hoc et illud pariter disserendum, an hac terra et aere aliquis pinguior locus sit, qui a plerisque appellatur Infernus, in quo hi qui dicuntur inferi, commorentur. Quinam vero isti sint, et quam vel cognationem, vel diversitatem habeant, ad eos qui spiritualia nequitiae in coelestibus appella
Abbreviated transcription (Latin):
iestib & spĩtalia neqͥtiȩ in cę̧lestib.
Et notandũ ad u̾sus sp̃ĩtalia neqͥ¬
tiȩ in cȩlestib mnaxime si intelligimꝰ
ut iam supͣ expositũ ẽ. quomͦ cȩlȩs¬
tia nominent᷑ ꝓpter uolueres cęli.
& qđ in usu dr̃. pluuia uenire de
cȩlo: ñ quo pluuia e cȩ̨lo ueniat.
Phẏlo soyhy qͥppe aiunt. non ampliꝰ
quã duob milib passuũ a terra
distare nubes. ex quib fundant᷑
pluuiȩ. & ymber irroret. Iuxta
quẽ sensum Rataractȩ quoq cęli
in diluuio aꝑte ẽẽ referunt᷑. Ue¬
runtam̃ quanto quis peior fuerit :
tanto uicinior erit terrȩ locis. &
pinguiori substantiȩ. siquidem &
terra et circũdatꝰ nob̾ aer habent
pin ge uedinẽ suã. Aiunt quidã
et animas corporib liberatas si
attenuatȩ fuerint inp̃senti ui¬
ta & limate ut ita dicam. ac ne¬
cniI c atq uirtutũ in subtile
corpꝰ attritȩ. ñ habitaturas in pm¬
guiorib locis. sed do qui in corpo¬
reus ẽ. uicinas fore: si uͦ tales fue¬

Expanded text:
t spiritualia nequitiae in coelestibus; et non tantum, adversum spiritualia nequitiae in coelestibus. Maxime si intelligimus ut jam supra expositum est quomodo coelestia nominentur propter volucres coeli, et quod in usu dicitur, pluviam venire de coelo: non quo pluvia e coelo veniat. Philosophi quippe aiunt, non amplius, quam duobus millibus passuum a terra distare nubes, ex quibus fundantur pluviae, et imber irroret. Juxta quem sensum cataractae quoque coeli in diluvio apertae esse feruntur. Verumtamen quanto quis pejor fuerit, tanto vicinior erit terrae locis, et pinguiori substantiae. Siquidem et terra, et circumdatus nobis 676 aer habent pinguedinem suam: Aiunt quidam et animas corporibus liberatas, si attenuatae fuerint in praesenti vita, et lima, ut ita dicam, ἀσκήσεως atque virtutum, in subtile corpus attritae, non habitaturas in pinguioribus locis: sed Deo, qui incorporeus est, vicinas fore. Si vero tales fue