comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat ualitudinẽ medicus. Iste ꝓmitebat: ille p̃noscebat.
Qui nesciebat audebat: qͥ p̃sciebat docebat. Quantũ sibi as¬
sumpserat petrus intuendo qͥd uellet ignorando qđ pos¬
set. Quantum sibi assũpserat. ut cũ dñs uenisset ani
le hoc dño offerre confideret: & nondũ ꝓ se posita ani¬
ma xp̃i. animã suam pollicetur positurum esse ꝓ xp̃o.
me qđ nondum ego ꝓte : Animã tuam ꝓ me pones:
Preire potes: qͥ sequi ñ potes: Quid tantũ p̃sumis: Quid
de te sentis: Quid esse te credis: dudi qͥd sis. Am̃ am̃ di¬
co tͥ: ñ cantabit gallus donec me ter neges. Ecce qͦ modo
tͥ cito apparebis: qͥ magna loqueris. & te paruuilũ nes¬
cis. Qui mͥ ꝓmittis mortẽ tuã: ter negabis uitã tuam.
Qui te iamputas mori posse ꝓ me: prius uiue ꝓte. Nlã
timendo mortem carnis tue: mortem dabis animȩ
tue. Quanta enĩ uita ẽ confiteri xp̃m: tanta morsẽ

Expanded text:
ciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: ciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat. Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? quale hoc Domino offerre confideret, et non pro se posita anima Christi, animam suam polliceretur se positurum esse pro Chrime, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? quid de te sentis? quid esse te credis? Audi quid sis: Amen, amen dico tibi; non cantabit gallus, donec ter me neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te: nam timendo mortem carnis tuae, mortem dabis animae tuae. Quanta enim vita est confiteri Christum, tanta mors est
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs ihs. scãm dilectionem quase inuicem
diligerent. discipłis cõmendaret: dicit ei simon
petrus. Dñe quo uadis:Sic utiq hoc dixma
gistro discipłs. & dño seruus: tamquã segui paratꝰ. Prop¬
terea quippe dñs qͥeiꝰ animũ uidit. quare hoc int̾roga¬
uerit: sic ei respondit. Quo ego uado: non potes me modo
seqͥ. Tamquã diceret Ppt̃ qđ in t̾rogas: ñ potes modo. Non
ait non potes: s ñ potes modo. Dilationẽ intulit: ñ spem
tulit. Et eandem spem quã non tulit. s potius dedit. seqͦn¬
ti uoce firmauit: addendo. atq dicendo. Sequeris autem
postea. Quid festinas petre: Nlondũ te suo sp̃i solida¬
uit pecra. Noli extolli p̃sum̃do: non potes mͦ. Noli deici
desꝑando: sequeris postea. S adhuc ille qͥd dicit: Qua
re non possum te sequi modo: Animã meã ꝓ te ponam.
Quid in animo eius esset cupiditatis uidebat: ꝗd uiriũ
non uidebat. Noluntatem suã iactabat infirmꝰ: sed inspi¬

Expanded text:
us sanctam dilectionem qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit Magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi: tanquam diceret, Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendo, Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspi
Abbreviated transcription (Latin):
cantabit gallus: donec me ter neges. Dicas licet nescio¬
hominẽ. dicas licet homo nescio qͥd dicis. dicas licet
ñ sum ex eius discipłis: me negabis. Si qđ dubitare
petrus xp̃m negauit. Non accusemꝰ xp̃m: cũ defendi¬
mꝰ petrũ. feccatũ agnoscat infirmitas: nã m̃datium
non habet ueritas. Agnouit plane peccatũ suũ uifir¬
mitas petri ꝓrsus agnouit: & quantũ mali xp̃m ne¬
gando cõmiserit. plorando monstrauit. Ipse tales re¬
darguit defensores: & unde illos conuincat ꝓducit
lacrimas testes. Neq nos eum ista dicimꝰ primũ apłoꝵ
accusare delectat: sed hunc intuendo ammoneri nos
oportet. nehomo qͥsquã dehumanis uirib fidat. slam
qͥd aliud ꝑtinuit ad doctorẽ saluatorẽq nr̃m: nͥ ut no
itaq contigit petri: qđ offerebat in corpore. Non tam̃
ꝓ dño ut cẽmere p̃sumebat p̃cessit: s aliter quã puta¬
bat. Namq ante mortẽ & resurrec̾tionẽ dñi: & mortu¬

Expanded text:
cantabit gallus, donec me ter neges. Dicas licet, Homicantabit gallus, donec me ter neges. Dicas licet, Hominem nescio; dicas licet: Homo, nescio quid dicis; dicas licet: Non sum ex ejus discipulis: me negabis. Si, quod dubitaPetrus Christum negavit. Non accusemus Christum, cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: nam mendacium non habet veritas. Agnovit plane peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit, et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde illos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum apostolorum accusare delectat; sed hunc intuendo, admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobitaque contigit Petri, quod offerebat in corpore: non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat? Nam quae ante mortem et resurrectionem Domini, et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ est. idest di patris unigenitꝰ. ds homo fac¬
tus est. Quomodo est gͥ in corpore axp̃i: qui negat ho¬
minem xp̃m : Qui enim caput negat: quomͦ ẽ men-¬
brum: S qͥd multis immorer. c̃ ipse dñs abstulerit
om̃s humane argum̃tationis ambages: Non enim
ait. ñ cantabit gallus donec hominẽ neges aut sicut
loqui familiariori cũ hominib dignatione consueuit.
ñ cantabit gallus donec filiũ hominis ter neges s
ait. donec ter me neges. Quid est me. nͥ qđ erat.
Et quid nisi arp̃s erat: Quicquid gͦ eius negauit. ip¬
sum negauit: rp̃m negauit. dñm dm̃ suũ nega¬
uit. Quia & ille condiscipłs eius thomas. quando ex¬
clamauit dñs m̃s & deus mĩs. non uerbũ sed carnem
tetigit: non in corporeã dei naturã. s hominis corpus.
curiosis manib contrectauit. Hominem itaq tetigit.
& tam̃dm̃ cognouit. Si ergo qđ iste tetigit. hoc petrus
negauit: qđ iste exclamauit. hoc petrus offendit. slon

Expanded text:
st, Dei Patris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in corpore Christi, qui negat hominem Christum? Qui enim caput negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Nait: Non cantabit gallus, donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit: Non cantabit gallus, donec Filium hominis ter neges; sed ait, donec ter me neges. Quid est, me, nisi quod erat? et quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus negavit, ipsum negavit: Christum negavit, Dominum Deum suum negavit, quia et ille condiscipulus ejus Thomas quando exclamavit, Dominus meus, et Deus meus , non Verbum, sed carnem tetigit: non incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit. Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit: quod iste clamavit, hoc Petrus offendit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utiq illo uteret᷑ ut uellet Proinde iam traditor traditꝰ
erat ei: quem tradẽ cupiebat. Atq ita malum traden¬
do faciebat: ut de illo tradito bonũ fieret qđ nescie¬
bat. Sciebat enim dñs qͥd faceret ꝓ amicis: qͥ patient᷑
utebat᷑ inimicis. Acsic om̃ia dedat pat̾ in manuserꝰ
& in usum mala: & in effectũ bona. Sciens etiam qͥa
adeo exiit: & ad dm̃ uadit. Nec dm̃ cum inde exuet:
nec nos deserens cũ rediret. Hoc gͦ sciens. surgit a ce¬
na & ponit uestim̃ta sua: & c̃ accepisset linteũ pre¬

Expanded text:
non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quomodo ista fiant. ut diabolice suggestiones im¬
mittant᷑. & humanis cogitationibꝰ misceant᷑. ut eaᷤ
tamquam suas deputet homo: unde scit homo: Nec
dubitandũ ẽ etiam bonas sugestiones a bono spũ
ita latent̾ ac sp̃ĩtalit̾ fieri: sed int̾ est quibꝰ nam ear̃
mens humana consentiat. diino auxilio uł deser¬
ta ꝑ meritũ: uł ad uta ꝑ gr̾am. fac̾tũ ergo ia fue¬
rat in corde ude. ꝑ immissionẽ diabolicam. ut
tradet discipłs magistrum: sed quem ñ didicerat
dm̃. Iam talis uenerat ad conuuuũ: exploratorpa¬
storis. insidiator saluatoris: uenditor redemptoris.
Iam talis uenerat. & uidebatur. & tolerabatur. & se
ignorari arbitrabatur. quia ineo quem uolebat fallere
fallebat᷑. At ille isto inipso corde intus inspecto: nescien¬
te scient᷑ utebatur. Sciens quia om̃ia dedit ei pat̾ in manꝰ᷑
ergo & ipsum traditorẽ. Namisieũ in manib ñ haberet:

Expanded text:
Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones imSed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ accepisset linteũ: p̃cinx̃ se. Deinde mittit a qͣm
in peluim: & cepit lauare pedes discipłoꝵ & ex
t̃gere linteo quo erat p̃cinc̃tus. Nonitaq debemꝰ
intelligere cenã fac̾tam: ueluti iã consumptã. at¬
q transactam. Ad huc enim cenabat᷑ cũ dñs sur¬
rex̃: & pedes lauit discipłis suis. Nam postea recu¬
tori postea dedit. utiq cena ñdum finita. hoc ẽ dũ
adhuc panis esset inm̾sa. Cena gͦ fac̾ta dic̾tum
ẽ iam parata: & ad cõuiuantiũ m̃sam usumq ꝑ¬
ducta. Qd̃ autẽ ait cũ diabolus iam misisset in
cor ut tradet eum uidas symonis schariothis:
si queris qͥd missum sit in cor uide. hoc utiq ut
trad̾et eum. Missio ista spiritalis suggestio ẽ: non
de accipiendum est. Nouit apłs quedam sp̃italia ne-¬
qͥtie in celestib: aduersus que. colluctationẽ nobis¬
esse testat᷑. Non autẽ essent maligna spĩtalia: si ñ ess&̃.
etiam maligni sp̃s. A spũ enim: sp̃italia nominant᷑.

Expanded text:
nxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recutori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. 4. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset incor ut traderet eum Judas Simonis Scariothis. » Si quaeris quid missum sit in cor Judae, hoc utique ut traderet eum. Missio ista, spiritalis suggestio est: non spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
pedes quos lauerat tͣsit: qui carne qua erat indutus
euangłistarũ uestigia confirmauit: Et linteo qͥdem
ut se p̾cingeret: posuit uestim̃ta que habebat. Ut
autem formam serui acciꝑet. quando semet ipsum
ex in aniuit. ñ qđ habebat deposuit: sed quod ñ habe¬
bat accepit. Crucifigendꝰ sane suis ex poliatꝰ ẽ uestimꝰ¬
tis. & mortuus inuolutꝰ ẽ linteis: & tota illa eius passio¬
sit obseqͥa: ñ solũ eis ꝓ quibꝰ erat subiturꝰ mortem. sed
etiam illi qui eũ fuerat traditurꝰ ad mortem. Tanta ẽ
qͥppe humane humilitatis utilitas. ut eam suo com¬
mendaret ȩxemplo. etiam diuina sublimitas: qͥa homo
suꝑbus ineternũ ꝑiret nisi eũ ds̃ humilis inueniret. Ne¬
nit enim filius hominis querere. & saluũ facere quod

Expanded text:
pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passiosit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Ven
Abbreviated transcription (Latin):
Debemus deinde sensum euangłiste.diligent̃ attend̾e.
Locuturꝰ qͥppe de tanta dñi humilitate pͥus eius celsitu¬
dinem uoluit cõm̃dare. Adhoc ꝑtinet qđ ait. Sciens
ille discipłoꝵ ñ manꝰ sed pedes lauit. Et cũ se sciret a
ui impleuit officiũ. Ad hoc autem ꝑtinet qđ ẽtiam
de traditore ipsius. qui iam talis uenerat. nec ab illo
ignorabat᷑. p̃loqui uoluit: ut hoc quoq ad maximũ
cumulũ humilitatis accedẽt. qđ & iam illi ñ dedig¬
natꝰ ẽ pedes lauare. cuius manꝰ iam p̾uidebat in sce¬
lere. Quid autẽ mirũ si surrex̃ acena. & posuit uesti¬
m̃ta sua: qui c̃ in forma dĩesset semet ipsum ex inan-¬
uit: Ꝙ qͥd mirum si p̃cin x̃ se linteo: qui formã serui
accipiens. habitu inuentꝰ ẽ ut homo : Quid mirũ si
misit aquam in pelium. unde lauaret pedes discipło¬
rũ: qui in t̾ra sanguinẽ fudit qͦ immunditiam dilue¬
ret peccatoꝵ: Quid mirũ si linteo quo erat p̃cinctus

Expanded text:
ectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: et cum se sciret a vi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus,
Abbreviated transcription (Latin):
siret ex hoc mundo ad patrẽ: cũ dilexisset suos qui
erant in mundo: in finem dilex̃ eos. Utiq ut &¬
ipsi dehoc mundo ubi erant: ad suũ caput qͦd hĩc
transisset. eius dilectione transirent. Quid ẽ enĩ

Expanded text:
siret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui siret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit: qͥ eruit nos de potestate tenebrarũ. &
transtulit in regnũ filii caritatis sue. Hoc itaq no
m̃. idest pascha: qđ latine ut dixi transitꝰ nuncupa¬
tur: uelut interp̃tans nobis. beatus euangłista:
ante diẽ inqͥt festũ pasche. sciens iħs quia uenit ho¬
ra eius ut transeat ex hoc mundo ad patrẽ. Ecce paᷤ¬
cha: ecce transitus. Inde &. quo: de hoc scilicet mun-¬
do: ad patrẽ. Spes m̃bris in capite ẽ data: qđ essent
illo transeunte sine dubio secutura. Quid gͦ infideleᷤ:
& ab hoc capite. atq ab eius corpore alieni : Nonne
ꝙ ipsi transeunt. quia ñ ꝑmanent: Transeunt pla¬
ne & ipsi. S aliud ẽ transire de mundo: aliud tran-¬
sire cũ mundo. Aliud ad patrẽ: aliud ad hostẽ. Nã
& egiptii transiert᷑. ñ enĩ ꝑ sequendo mansert̃: non
tam̃ transiert ꝑ mare ad regnum. sed in mari ad
interitũ. Sciens gͦ iħs. quia uenit eiꝰ hora ut tran-¬

Expanded text:
Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filimen, id est, pascha, quod Latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut tran
Abbreviated transcription (Latin):
eius ut transeat ex hoc mundo ad patrẽ.
cum dilexisset suos qui erant in mun¬
do infinem dilexit eos. ascha
fr̃s non sicut quidam existimant. grecum nom̃
ẽ : sed hebreum. Oportunissime tam̃ occurrit in hoc
nomine. quedã congruentia utrarumq linguarũ. Qͥa
enim pati grece paschi dicit᷑. ido pascha passio puta¬
ta ẽ: uel hoc nom̃ apassione sic appellatum. In sua uͦ
lingua. hoc ẽ in hebrea: pascha transitꝰ dicitur. ꝓp¬
terea qͥa tunc pͥmũ pascha celebrauit popłs des qͣn¬
do exegipto fugientes. rubrũ mare transierunt.
postib nr̃is. id est cuiꝰ signo erucis signatis frontib
nr̃is: aꝑditione huiꝰ scłi tamquam a captiuitate uł
interemptione egiptia liberam᷑: & agimꝰ salubrimũ
transitũ. cũ adiabolo transimꝰ ad xp̃m. & ab isto in¬
stabili scło. ad eius fundatissimũ regnũ. Ideo qͥppe
ad dm ꝑmanentẽ transimꝰ: ne cũ mundo transeun¬
te transeamꝰ. De hac nobis collata gr̃a dm̃ laudans

Expanded text:
nseat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt .postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans
Abbreviated transcription (Latin):
posse ista uerba euangłica. quodam humano mͦ
etiam sic accipi. tamquã usq ad mortem xp̃s
dilexerit suos: ut hoc uideat᷑ esse. in finẽ dilexit
eos. Humana ẽ hec sententia ñ duuna: neq enĩ
nos huc usq ille dilex̃. qͥ semꝑ & sine fine nos di¬
ligit. Absit ut dilectionẽ morte finierit: qͥ ñ est
morte finitus. Et iam post mortẽ qͥnq fr̃s suos dilex̃ di¬
ues ille suꝑbus. atq impius: & usq ad mortẽ nos dile
diligendo usq ad mortẽ ueniret. si dilectionẽ nr̃am mor¬
te finiret: nͥ forte ita sit intelligendũ. infinẽ dilex̃ eoᷤᷤ.¬
moreret᷑ ꝓptͣ eos. Hoc enim testatꝰ ẽ. dicens. Maiorem
hac caritatẽ nemo habet: quã ut animam suam ponat
qͥs ꝓ amicis sus. Ita sane ñ ꝓhibemꝰ intelligi in finẽ

Expanded text:
posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexdiligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexmoreretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Ita s
Abbreviated transcription (Latin):
deretur equalis. Qui credit in me inquit. ñ credit in
me. in hoc qđ iudet me: sed credit in eũ qͥ misit me.
ut cũ credit in patrem qͥ sibi equalẽ genuit me: ñ qͦ¬
modo me uidet. sed sic credat in me: quomͦ in eũ qͥ
misit me. Usq ad eo enim nildistat int̾ eum & me:
ut qͥ me uidet uideat eum qͥ misit me. Apłos suos cer¬
te ipse dñs iħs xp̃s misit: qđ eoꝵ etiam nom̃ indicat.
Nam sic̃ grece angłi. latine nuncii uocantur: ita grece
apłi. latine missi appellantur. Nuinquam tam̃ aliqͥs
apłoꝵ dicere auderet. qui credit inme ñ credit in me:
sed in eũ qͥ misit me. Omĩno enim ñ diceret. qͥ credit
in me. Credimꝰ enĩ apło: sed ñ credimꝰ in apłm. Non
enĩ apłs. iustificat impiũ. Credenti autẽ in eum qͥ
iustificat impiũ: deputat᷑ fides eius ad iusticiam
Posset dicere apłs. Qui recipit me. recipit eũ qͥ misit

Expanded text:
deretur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in deretur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. Apostolos suos certe ipse Dominus Christus misit, quod eorum etiam nomen indicat: nam sicut graece angeli, latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Credimus enim apostolo, sed non credimus in apostolum: non enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit;
Abbreviated transcription (Latin):
me misit: ut cũ credit inpatre̾. credat eũ hab̾e filiũ
sibi equalem: & tc̾ uere credit in me. Nam si putauerit
eum ñ habere nͥ filios scđ̾m grãm. qͥ sunt eius utiq
creatura. non uerbũ sed fac̾ta ꝑ uerbũ. nec hab̾e filiũ
equalem sibi atq coet̾num. semꝑ natũ. parit᷑ in com¬
mutabilem. & ex nullo dissimilem. atq imparẽ. ñ cre¬
dit in patrem qui eu̾ misit: quia ñ est hoc pater. qͥ eum
misit. Et ideo cũ dixisset qͥ credit in me: ñ eredit in me
sed in eum qͥ misit me: ne putaret᷑ sic uoluisse intelli¬
gi patrem tamquã patrẽ multoꝵ filioꝵ ꝑ gr̃am re¬
generatoꝵ. ñ unici uerbi equalis sibi: continuo sub¬
iecit. & qui uidet me : uidet eum qͥ misit me. Nũqͥd
ait. qui uidet me ñ uidet me. sed eum qͥ misit me: sic̃
dixerat qui credit in me. ñ credit in me. sed in eũ qui
misit me : Illud namq dixit: ne sic̃ uidebat᷑ credẽt᷑
tantummͦ filius hominis. Hoc autẽ dix̃: ut patricre¬

Expanded text:
me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideo cum dixisset, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; ne putaretur sic voluisse Patrem intelligi tanquam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri cre
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ credit in patrẽ: necesse est eum credat esse patrẽ.
Qui autẽ eredit eũ patrẽ: necesse est ut cred at eum
habere filium. Acꝑ hoc qui credit in patrem: necesse est
ut credat in filium. Sed ne quisquam hoc credat de u¬
nigenito filio. qđ dehis qui dicti sunt filii dei secdin gr̃ã
ñ naturam. sic̃ ait euangłista. dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. unde & illudẽ. qđ ipse dñs cõmemorauit inile¬
ge dictũ. ego dixi dii estis. & filii excelsi om̃s. ꝓpt̾ea di

Expanded text:
qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; unde et illud est quod ipse Dominus commemoravit in Lege dictum, Ego dix
Abbreviated transcription (Latin):
uit & dix̃: unde lec̾tio cepit hodierna. Qui credit in
me. ñ credit in me: sed in eum qui misit me. Et qͥ
uidet me: uidet eum qui misit me. Iam dixerat qͦdã
loco. mea doct̾na non ẽ m̾a: sed eius qui me misit.
Nb intelleximꝰ eum doctrinã suam dixisse uerbum
pats qđ est ipse: & hoc significasse dicendo doctna
mea ñ ẽ mea. sed euis qͥ memisit. qđ a se ipso ipse
ñ esset. sed haberet a quo esset. Ds̃ enim dedo̾. filius
patris. Pater autẽ non d̾s de do: sed d̾s pater filii.
Nunc autem qđ ait. qui eredit in me ñ credit in me.
sed in eũ qͥ misit me. quomͦ intellecturi sumꝰ nͥ qͥa
homo apparebat hominib. cũ lateret ds: Et nepu¬
tarent eum hoc esse tantũ modo qđ uidebant. talẽ
ac tantũ se uolens credi. qualis & quantꝰ ẽ pat᷑
qͥcredit inme inqͥt ñ credit in me. idest in hocqd̾
udet: sed ineum qͥ misit me. id est in patrẽ. S

Expanded text:
vit, et dixit; unde lectio vit, et dixit; unde lectio n credit in me, sed in eum qui misit me; et qui videt me, videt eum qui me misit. « Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem, quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, in hoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
raculoꝵ signa faciente. quidã credidert̃ p̃destinati in
uitam. quos etiam uocauit ouessuas: quidã uero ñ
credidert̃. nec poterant credẽ. eo qđ occulto nec tam̃
iniusto iudicio dei fuerant excecati & indurati. dese¬
rente illo qui suꝑbis resistit. humilibꝰ autem dat grãm.
Eoꝵ autẽ qui crediderunt. alii usq ad eo cõfitebant᷑.
ut palmarũ ramis acceptis uenienti occurrerent. in
eadem laudis confessione letantes: alii uͦ ex pͥncipibꝰ
ñ auderent confiteri. ut de sinagoga ñ eicerent᷑ quos
notauit euangłista dicens. qđ dilexert̃ głiam hominũ.
magis quam głiam dei. Eorum etiã qui ñ credider̃t
alii erant postea credituri. quos p̾uidebat uͥ ait. cũ
exaltaueritis filiũ hominis. tunc cognoscetis quia ego
sum: alii uero in eadem infidelitate mansuri. quo
dum debellata ad testimonium ꝓpħie que de xp̃o
scͥpta est. in toto pene orbe disꝑsa est. His ita seha-¬
bentib. & sua iam ꝓpinquante passione. iħs clama¬

Expanded text:
raculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, quordum debellata, ad testimonium prophetiae quae de Christo scripta est, in toto pene orbe dispersa est. 2. His ita se habentibus, et sua jam propinquante passione, Jesus clama
Abbreviated transcription (Latin):
ipse illam sic audit loquentẽ. sic̃ ei dix̃ pater quod
lo queretur. Excitauit nos ad magnum desidium
interioris dulcedinis sue: sed crescendo capimꝰ. ambu¬
lando crescimꝰ. ꝓfitiendo ambulamꝰ. ut ꝑuenire possinꝰ.¬

Expanded text:
ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo ambulamus, ut pervenire possi
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Quid ẽ autẽ sicut dix̃ mͥ sic loquor: nͥ uerbũ lo¬
quor: Ita ille dix̃ ut uerax: ita iste loquit᷑ ut ueri¬
tas. Herax autẽ : genuit ueritatẽ. Quid gͦ iã diceret
ueritati : Non enim imꝑfecta erat ueritas: cui ue¬
rũ aliquid adderetur. Dix̃ gͦ ueritati qͥa genuit
ueritatem. Porro ipsa ueritas sic loquit᷑. ut ei dictũ
est.: sed intelligentib quos docet ut nata ẽ. Ut au¬
tẽ crederent homines qđ intelligere ñdum ualent:
ex ore carnis uerba sonuert᷑. & abiert̃ transuolan-¬
tes soni. strepuert̃ ꝑ actis morulis tempoꝵ suorum:
sed res ipse quarũ signa sunt soni. traiecte quodamͦ
in eorũ memoriam qui audierunt: etiã ad nos ꝑ
litteras que uisibilia signa sunt ꝑuenerunt. Nlon
sic loquit᷑ ueritas intelligentibꝰ m̃tib: intus loqͥt᷑.
sine sono instruit. intelligibili luce ꝑfundit. Quigͥ
potest in ea uidere natiuitatis eius eternitatẽ:

Expanded text:
erat. Quid est autem, sicut dixit mihi, sic loquor, nisi, Verum loerat. Quid est autem, sicut dixit mihi, sic loquor, nisi, Verum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita ista loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati! Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docet ut nata est. Ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt; transvolantes soni strepuerunt, peractis morulis temporum suorum: sed res ipsae quarum signa sunt soni, trajectae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas nũquam ñ fuit. filius qͥ est uita nũquã filiꝰ
sine uita: & siẽ ẽ natiuiras eterna sic ẽ quinatus est
uita eterna. Ita & mandatũ ñ qđ filius ñ habebat.
pat̾ dedit: sed sicut dixi in sapientia patris qđ est
uerbũ patris. omĩa mandata sunt patris. Dicitur
autem mandatũ datum: quia ñ est a seipso cui
dicitur datum. Q hoc ẽ dare filio. sinequo filius
numquã fuit: qđ est gignere filium. qͥnũ quã ñ fuit.
Seqͥt᷑ autẽ. Et scio quia mandatũ eius. uita eterna est.
Si ergo uita et̾na ẽ ipse filius. & uita et̾na ẽ mandatũ
patͥs: qͥd aliud dictum ẽ. quam ego sũ mandatũ patͥs:
Pinde & id qđ adiungit & dicit. que ego loquor sic̃ di¬
Irit mͥ pat̃ sic loquor. ñ accipiamꝰ dix̃ mͥ. quasi ꝑuer
ba loqutus sit unico uerbo: aut egebat di uerbis dĩ
uerbum. Dix̃ gͦ pat̾ filio: sicut dedit filio uitam.
Non qđ nesciebat. uel non habebat: sed qđ ipse filiꝰ

Expanded text:
nativitas, nunquam non fuit Filius, qui est vita: et sicut est vita aeterna, sic est qui natus est, vita aeterna. Ita et mandatum, non quod Filius non habeat, Pater dedit; sed sicVerbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autem: Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna est ipse Filius, et vita aeterna est mandatum Patris; quid aliud dictum est, quam, Ego sum mgit, et dicit, Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor; non accipiamus, dixit mihi, quasi Pater verba locutus sit unico Verbo, aut egeat Dei verbis Dei Verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat vel non habebat, sed quod ipse Filius
Abbreviated transcription (Latin):
dicere potuit.: credite in dmñ & in me eredite. & qd nẽ
ait qui credit in me. non credit in me sedineũ qͥmisit me.
ñ a se abstulit credentis fidem: sed noluit in forma seruire¬
manere credentẽ. Qm̃ cum quisq credit in patrẽ qͥ eum
misit: ꝓfecto credit in filiũ. sine quo patrẽ ñ esse cognos¬
cit. Et ita credit ut credat equalem: qm̃ sequit᷑. Et qͥ uidet
me: iudet eum qͥ misit me. Attende & cetera. Ego lux
in hunc mundũ ueni: ut om̃is qui credit in me. in tene¬
bris ñ maneat. Dix̃ quodã loco. discipłis sius. Uos estis
lum mundi. Non potest ciuitas abscondi suꝑ montẽ
constituta: neq accendunt lucernã. & ponunt eã sub

Expanded text:
edite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem const
Abbreviated transcription (Latin):
Unde hoc dixit dñs nescier̃t: & tam̃ aliqͥd
qd̃ futurũ erat nescientes p̃nuntiauer̃t.
cessit unigenitus filiꝰ. ñ illi nouerant. nec
cogitare. idonei erant. ubi erat xp̃c. Un
tari. nedũ lingue explicare: Hoc gͦ illinul¬
lo mͦ intellexert᷑̃. et tam̃ ex hac occasione
salutẽ nr̃am p̃dixert̃: qd dñs iturus eẽt
addisꝑsionẽ gentiũ. et impleturus qd̾ lege¬
bant. et ñ in telligebant. Popłs quẽ ñ cogno¬
ui seruinit m inauditu auris obaudiuit
mͥ. Illi ñ audiert̃ in quoꝵ. ocłis fuit: illi au¬
diert̃ in quoꝵ. aurib sonuit. Illiꝰ enĩ eccłiȩ
uenture degentib typũ gerebat mulier.
quȩ fluxũ sanguinis patiebat᷑. Tangebat
&& non uidebatur: nesciebat᷑ & sanabatur.
figura quippe erat qd̃ dñs int̾rogauit. qͥs

Expanded text:
ixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum erat, nescientes praenuntiaverunt. cedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, tare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quip
Abbreviated transcription (Latin):
de loco migrat. Et cũ ad aliũ locũ uenerit.
in eo locounde uenit ñ erit. Ds̃ enĩ implet
om̃ia: et ubiq totus ẽ. Non scd̃m spatia te¬
ñ potestis uenire. Non dixit ñ poteritis:
s ñ potestis. Tales enĩ tunc erant: qͥ ñ pos¬
sent. Nlã ut sciatis ñ hoc ad disꝑatione dic¬
tũ. et discipulis suis dixit tale aliqͥd. quo
ego uado. non potestis uenire: cũ ꝓillis
orans dixerit. Pat̃. uolo ut ubi ego sũ: et
ipsi sint mecũ. Deniꝙ hoc petro exposuit:
&ait illi. Quo ego uado ñ potes me sequi
mͦ: sequeris autem postea. Dixerunt gͦ ui¬
dei: ñ ad ipsũ s adse ipsos. Quo hic iturus ẽ
qͥa ñ inueniemꝰ eũ : Nũqͥd indisꝑsionẽ gen¬
tiũ iturus ẽ. ce docturus gentes: Non enim
sciebant qd̃ di xerunt: s quia ille uoluit ꝓ¬
presentia corporis sui: s tam̃ pedib suis. Qͥ
erant pedes euis: Quos pedes conculcare.
uolebat ꝑ sequendo saulus: quando ei capd̃

Expanded text:
de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum spatia tenon potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Non enim sciebant quod dixerunt; sed quia ille voluit, ppraesentia corporis sui, sed tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput
Abbreviated transcription (Latin):
petebat ueniã: aqͥb adhuc accipiebat in ui¬
riã. slon enĩ adtendebat qd ab ipsis morieba¬
t᷑. s qͥa ꝓipsis moriebat᷑. Multũ ẽ. qd̾ illis con¬
concessum ẽ et ab ipsis et ꝓ ipsis: ut nemo de
sui peccati dimissione desꝑet. quando et il
illi uidert̃ xp̃m. suo scelere morientẽ: et cre¬
diderunt inxp̃m. suis scelerib ignoscentẽ.
Quo usq biberent sanguinẽ quẽ fuderant.
desua salute desꝑauerunt. Ergo hoc dixit.
queretis me & ñ inuenietis. et ubi ego sũ
uos ñ potestis uenire: quia quesituri illũ
erant post resurrectionẽ compuncti. Nec
dixit ubi ero: s ubisũ. Semꝑ enĩ ibi erat
xp̃c: quo fuerat rediturus. Sic enĩ tienit.
ut ñ recederet: unde alio loco ait. Nlemo as
terra loquebat᷑: & incęlo se ẽẽ dicebat. Sic
uenit. ut inde ñ abscederet: sic rediit. ut
nos ñ derelinqueret. Qͥd miramini: Ds̃
hoc facit. Homo enĩ sccłm corpꝰ inloco ẽ: &

Expanded text:
petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injupetebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati dimissione desperet, quando illiilli viderunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo asceterra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit. Homo enim secundum corpus in loco est, et
Abbreviated transcription (Latin):
signa facta st̃: etiã cũ dñs resurrexit & as¬
cendit incelũ. Tunc ꝑ discipłos facta st̃ sig¬
na: s ille ꝑ illos qͥ et ꝑse ipsum. Ipse qͥppe
illis dixerat: sine me nichil potestis face¬
re. Quando claudꝰ ille qͥ sedebat ad portã.
ad uocẽ petri surrexit. & suis pedib am¬
bulauit. ut hoĩes mirarent᷑: Sic eos adlo¬
cutus ẽ petrus: quia ñ insua potestate is¬
ta fecit. s inuirtute illiꝰ quẽ ipsi occide¬
rant: multi cõpuncti dixer̃t. Qͥd faciemꝰ :
Uider̃t enĩ se ingenti crimine impietatis
adstrictos. quando illũ occider̃t̃. quẽ uene¬
rari & ad orare debuert̃: et hoc putabant
ẽẽ. inexpiabile. Magnũ enĩ facinꝰ erat. cuiꝰ
consideratio illos faceret desꝑaret. S ñ debe¬
bant desꝑare: ꝓ qͥb incrucẽ pendens dñs
dignatꝰ est orare. Dixerat enĩ. Pãt ignos¬
ce illis: quia nesciint qͥd faciunt. Hidebat
quosdã suos: int̾ multos alienos. Illis iam

Expanded text:
cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam suos inter multos alienos; illis jam
Abbreviated transcription (Latin):
unde alia messis consurgeret. Nc̃ uͦ eũ fama
eugłii & bono eiꝰ odore excitati credunt
fideles eiꝰ ꝑ om̃s gentes: erit expectatio gen¬
tiũ quando ueniat qͥ iã uenit. Qnͣdo ab
om̃ib uidebatur qͥ tunc aqͥbdã iussus ẽ:
discreturus: qui uenit ut ñ discerneret᷑.
Non enĩ abimpiis xp̃c ẽ. discretus: s cũ im¬
piis iudicatus. De illo enĩ dictũ est: et int̃
iniquos deputatus ẽ. Latro euasit: xp̃c
damnatꝰ ẽ. accepit indulgentiã crimino¬
sus: damnatus est. qͥ õium crimina confi¬
tentiũ relaxauit. Tam̃ et ipsa crux si adten¬
das: tribunal fuit. In medio autẽ iuidice
constituto. unus latro qͥ credidit liberatꝰ:
alter qui ñ in sultauit damnatꝰ ẽ. Iam sig¬
nificabat qd̃ facturus ẽ. deuiuis & mor¬
tus: alios positurus ad dexterã. et alios
ad sinistr̃a. Si milis ille latro futuris ad
sinistra: similis alter futuris addexre¬
rã. Iudicabatur : & iudiciũ minabatur:¬

Expanded text:
unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatudiscreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabatur
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Sic fec̃ c gentib. ñ eũ uidimꝰ incarne.
& meruimꝰ carnẽ eiꝰ manducare: & incarne
eiꝰ m̃bra ẽẽ. Quare : Qa misit ad nos. Quos:
Precones suos. discipłos suos. Suos suos. redẽptoᷤᷤ suos
quos creauit: s qͦs & redemit fr̃es suos. Totũ
parũ dixi. Menbra sua: se ipsũ. Misit enĩ
ad nos m̃bra sua: et fecit nos m̃bra sua. Ta¬
m̃ scd̃m speciẽ corporis quã uidei uidert̃.
& contẽpsert: ñ apud nos fuit xp̃c. Quia et
hoc de illo dictũ erat: sic̃ apłs dicit. dico enĩ¬
uerttatẽ dei: ad confirmandas ꝓmissiones
patrum. Ad illos debuit uenire: aquoꝵ
patrib et quoꝵ patrib ẽ ꝓmissus. Ideo et
ipse ait. Nonsũ missus nͥ ad oues quȩ peri¬
de hoc ouili. Qͥ dixerat ñ sum missus nͥ ad
oues quȩ periert᷑ domꝰ isrł. quomͦ habet alias
oues ad quas ñ ẽ missus. nͥ qͥa significauit ꝑ¬
p̃sentiam corporalẽ exhibere non se missũ
Messis pͥma decruce uentilata ẽ: ut eẽc sem̃

Expanded text:
Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico eniveritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae periex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen
Abbreviated transcription (Latin):
me scitis. et unde sim scitis: et ame ipso ñ ue¬
ni s ẽ uerus qͥ me misit: quẽ uos nescitis.
hoc ẽ dicere. et me scitis: & me nescitis. Un¬
Hoc ẽ dicere. Et unde sim scitis: ꝙunde
sim nescitis. Unde sim scitis. iħc ana ⁊arech.
cuiꝰ etiã parentes nostis. Solus enĩ in hac
causa latebat uirginis partus: cui tam̃ tes¬
tis erat ipse maritus. ħ oc enĩ poterat fide¬
liter indicare: qui posset maritalit et ze¬
lare. Hoc gͦ excepto uirginis partu. totũ
nouerant in iħu: qd̃ adhoiẽn ꝑtinet. facieᷤᷤ
ipsiꝰ nota erat: patria ipsiꝰ nota erat. genus
ipsius notum erat: ubi natus ẽ sciebatur.
Rectȩ gͦ dixit. et me nostis et unde sim sci¬
tis: scd̃m carnẽ. et effigiem hoĩs quã gere¬

Expanded text:
citis, et unde sim scitis; et a meipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos nescitis. » Hoc est dicere, Et me scitis, et me nescitis: hoc est dicere, Et unde sim scitis, et unde sim nescitis. Unde sim scitis, Jesus a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem et effigiem hominis quam gere
Abbreviated transcription (Latin):
unde sit. nͥ qͥa utrũq p̃dicauerant & p̃nunti¬
auerant scripture : Sccłm hoĩem p̃dixert̃ scͥp¬
ture unde eẽt. Scdm dm̃latebat impios. &
querebat pios. Adhoc enĩ & isti dixert̃. xp̃c
cũ uenerit nemoscit unde sit: quia hanc in il¬
lis opinionẽ generauerat. qd ꝑ ysaiam dictũ
ẽ. Generationem autẽ eiꝰ qͥs enarrabit: deni¬
q et ipse dñs adutrũq respondit: & qͥa noue¬
et scdm humanitatẽ infirmitatis et scd̾ m
diuinitatẽ maiestatis. Audite gͦ uerbũ

Expanded text:
trumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noveet secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis. 3. Audite ergo Verbum