comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistris adstantib tunc libri aꝑtier̃ idest
conscientiae singulorum : Iohannis eñi apłs
dicit : uidimortuos magnos & pusillos & aper¬
tis libri & alius liber aꝑtus ẽ quiẽ uita unius¬
cuius quae & iudicati sunt mortui. exipsis scrip¬
turis libroꝵ scđm facta sua. Libros uidelic&
uolens intellegi scõs om̃s Noui & u&eris testa¬
m̃ti in quorum uita uel ut in libris cognoscimꝰ
quid facere debeamus Inisto aũtt libro de quo
dicit Alios liber aꝑtus ẽ quidẽ uite unius¬
cuius q: quidboni quis feciss& si ue non feciss&
quas indiuina uirtutȩ cognoscatur quiliber
teur quis eiꝰ magnitudinm aut longe tudinẽ
ualeat a estimare: Aut quanto tempore legipo¬
terit liber in quo scripte sunt uniuersae uitae
uniuersoꝵ antantus angealorum numerus aderit
quantus hominum erit & uitã suã quisq ab angelo
sibi adhibito audi& recitari. Non em̃ ergo u¬

Expanded text:
a sinistris astantibus, tunc libri aperti erunt, id est, a sinistris astantibus, tunc libri aperti erunt, id est, conscientiae singulorum. Joannes enim apostolus dicit: Vidi mortuos magnos et pusillos, et aperti sunt libri: et alius liber apertus est, qui est vitae uniuscujusque: et judicati sunt mortui ex ipsis Scripturis secundum facta sua . Libros videlicet volens intelligi sanctos omnes Novi et Veteris Testamenti, in quorum vita velut in libris libris cognoscimus quid facere debeamus. In isto autem libro de quo dicitur: Alius liber apertus est, qui est vitae uniuscujusque, quid boni quis fecisset, sive non fecisset, quasi in divina virtute cognoscitur. « Qui liber, tetur, quis ejus magnitudinem, aut longitudinem, valeat aestimare? aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt universae vitae universorum? An tantus Angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et vitam suam quisque ab Angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo u
Abbreviated transcription (Latin):
malorum que dipentionemi
Ecce ait psalmista: Ad uocauit caelode sursũ
& terrã dis cernere ppłu suũ. quidẽ qđ dicit
discernere ppłu sũu nisi ꝑiuditiũ separa rebonos
sepapatio bonoꝵ Aoał ꝑ angelica ons teri fiat
Nonorum malorũq direptione si ue &iã separa¬
tio ꝑangelos impleriposse credenda ẽ
Namcum psalmista dicer& Aduocauit caelos
sursum & terradis cernere ppłusuum quod
dix̃ discernere ppłu suũ ad bonoꝵ malorum¬
gate illiscõs ei. Quib: eñĩ dictus ẽ. Congregate
illis cõs eiꝰ nisi utiq: angelis: Sic eñĩ sc̃s agus¬
tinus in hoclocodicit : Conuersio sermonis ad
angelos facta ẽ cũ ꝓph& adicer&. congrega¬
te illi iustos eius ꝓfecto eñi ꝑ angelicũ miste¬
INDeXTeRaM PARTeMBOΝIS INSINISTRã
⁊ier opepporis Iagrr aperti eruNt idẽ
constientiae singũl optim¬
aiiNeparatis igitur ꝑ angelica ministeria bonis a
Omalis & electis̃ quidẽ add extris rȩꝓbis uero

Expanded text:
etione. Ecce Psalmista ait: Advocavit coelos desursum, et terram discernere populum suum . Quid est quod dicit. Discernere populum suum? nisi per judicium separare bonos separatio bonorum a malis per angelica ministeria fiet. Bonorum malorumque diremptio, sive etiam separatio, per angelos impleri posse credenda est. Nam cum Psalmista diceret: Advocavit coelos sursum, et terram discernere populum suum , quod dixit, discernere populum suum, ad bonorum malorumgregate illi sanctos ejus. Quibus enim dictum est: Congregate illi sanctos ejus, nisi utique angelis? Sic enim sanctus Augustinus dicit in hoc loco : « Conversio sermonis ad angelos facta est, cum Propheta diceret: Congregate illi sanctos ejus. Profecto enim per angelicum ministein dexteram partem bonis, in sinistram vero malis, libri aperti erunt, id est, conscientiae singulorum. Separatis igitur per angelica ministeria bonis a malis, et electis quidem a dextris, reprobis vero
Abbreviated transcription (Latin):
secundum carnem uixerimus moriemur
Si autem sp̃u facta carnis mortifica ueritis
uiu&is: Omnem suggestionem caro con¬
leatur concupiscentiam, Caro oratur ma¬
leficia: Caro pro uocat homicidium. caroꝑ
Caro inserit ebri&atem : Caro portat con
uas animam qui nihil desiderat nisidõ ser¬

Expanded text:
secundum carnem vixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis . Omnem suggestionem malam caro con concupiscit omne malum, caro hortatur maleficia, caro provocat iram, caro provocat homicidium, caro caro inserit ebrietatem, caro portat omnevas animam, quae nihil desiderasset nisi Deo ser
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m & sc̃s regnum & rȩꝓbis credimus datu¬
rum ꝑhenne supplicium : Ita sehab& ut pre¬
currat impioꝵ dampnatio & post sequatur
remuneratio electoꝵ xp̃odño p̃dicante :
Ibunt impi insuppliciũ a &ernum iustiaũt inui¬
hunc ordinem legimus ubi signant̃ expres¬
sus ẽ. Prius enĩ dediaboli hac suoꝵ omnium
poenarẽfertur & dicitur mors & inferusis XIUII
in librouitae missus ẽ instagnum ignis:
Post indedescorum beatitudine futura sub¬
iungitur. & uidicaelũ norũ & t̃rã nouam.
quib uerbis datur intellegi qđ iustodĩ iudi¬
tio prius peccatorib: in rog&ur supplicium
& postea sc̃is acernorum tribuantur me¬

Expanded text:
et sanctis regnum, et reprobis credimus daturum perenne supplicium, ita se habet, ut praecurrat impiorum damnatio, et post sequatur remuneratio, Chisto Domino praedicente: Ibunt impii in supplicium aeternum; justi auhunc ordinem legimus, ubi signanter expressus est. Prius enim de diaboli ac suorum omnium poena refertur, et dicitur: Mors et infernus missi infernus missi sunt in stagnum ignis : post inde de sanctorum beatitudine futura subjungitur: Et vidi coelum novum, et terram novam . Quibus verbis datur intelligi quod justo Dei judicio prius peccatoribus irrogetur supplicium, et postea sanctis aeternorum tribuantur
Abbreviated transcription (Latin):
duo decim: hii non iudicantur & regnat: Alios
quoq grdo ẽ electorũ quib: dic&ur & suriui
& dedistis mihi manducare hiiudicantur
& regnant : Item rȩꝓborũ ordinesduo s̃ unus
eorũ qui extra ecła inueniendĩs. Hu non iudi¬
cabuntur & pereunt: de quibus &iã psalmista
Ait. Non resurgent impii iniudicio : Alt̃ quoq
ordo ẽ repborũ eoꝵ qui iudi cabunt & perient.
quibus dicitur: esuriui & non de distis manducase:

Expanded text:
 Hi non judicantur, sed regnant. Alius quoque est ordo electorum, quibus dicetur: Esurivi et dedistis mihi manducare . Hi judicantur et regnant. Item reproborum ordines duo sunt. Unus eorum qui extra Ecclesiam inveniendi sunt. Hi non judicantur et pereunt: de quibus et Psalmista ait: Non resurgent impii in judicio . Alter quoque ordo reproborum est, qui judicabuntur et peribunt, quibus dicetur:
Abbreviated transcription (Latin):
cepit diabolum: di abulus enim semi¬
nat in carne. semina sua. id est homici¬
dium. fornicationem. concupis centiã.
Libidinem iram rixam ebri&atem
superbiam. fortum. & omnẽ suggesti¬
one quae mala ẽ: Dicente a postolo
Non est uobis conluctatio aduersur car¬
nem & sanguinem sed aduersus sp̃m car
nis huius aduersus spiritalia incelesti¬
bus. dediabolũ dicit qui sp̃s malus est
& non uidetur idest. sp̃s nequissimus
pro iectus decaelo cum angelissuis : de¬
quibus dicit pn a pocalipsin. Eccepro¬
iectus est. accusator fratrum nr̃orum
qui accusabateos die acnocte & ipsiui¬
cerunt eum propter sanguinem agni
quod ter dñmrogaui ut disceder& a me
& dixit mihi sufficit tibi gratiamea Nam

Expanded text:
cipit diabolum: diabolus enim seminat in carne nostra semina sua, id est, homicidium, fornicationem, concupiscentiam, libidinem, iram, rixam, ebrietatem, superbiam, furtum, et omnem suggestionem malam, dicente Apostolo, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritus aeris hujus, adversus spiritalia in coelestibus . De diabolo dicit, qui spiritus malus est, et non videtur. Et ipse spiritus nequissimus projectus est de coelo cum angelisn Apocalypsi: Ecce projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos die ac nocte, et ipsi vicerunt eum propter sanguinem Agni quod ter Dominum rogavi, ut discederet a me: et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam
Abbreviated transcription (Latin):
finiri ullo modo p̃sumatur : Cũ beatus agus¬
tinus de eo ipso futuro igne itado cens dice¬
reuideatur : Cũ enĩ destitura dampnatio¬
ne impiorum p̃mitter& dicens. Iudicatis
quippe. hiqui scripti non sunt in librouitȩ
& in a &tnũ ignem missis adiecit. Qui ignis
futurus sit hominem scire arbitror nemi¬
nem nisi forte cui sp̃s diuinus ostendit.

Expanded text:
finiri ullo modo praesumatur; cum beatus Augusfiniri ullo modo praesumatur; cum beatus Augustinus de eo ipso igne sic docens, ita dicere videatur . Cum enim de futura damnatione impiorum praemitteret dicens: « Judicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, » adjecit: « Qui ignis futurus sit, neminem scire arbitror, nisi forte cui divinus Spiritus ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
pocũ spiritib : Demones aũt̃ sp̃s sine corpo¬
rib: harentes sumendo paenam : Non in ꝑciendo
uitã corporalibus ignib: Vnus quippe utrisq:¬
tate poeniarum ꝓdiuer sitate oeritopt̃
itissima omnium poena erit eorũ quip̃ter
peccatũ qđ originale traxerunt : Mullũ
insuper addideñ & inc&erisq addiderunt
tantum quisq: ibi tolerabiliorem habebit
dampnationem. quanto hicminorem habuit
&iã ipsum a & numignem ꝓdiuersi tatẽ meri¬
toꝵ quamuis malorũ aliis leuiorem aliis fu¬
turum ẽ grauiorem siue ipsius uis atq: ardor
ꝓpoena digna. cuiusq uari&ur siue ipse
equalit̃ ardeat sed ñ aequalimolestia sentiat᷑
uł. in eua muridi parte ha Bere possit
inorum scientia maiorum scientiae
conparata sitemere non dicam signities
quae lamẽ. appellanda : unde qđ maiorer
& studiosi se ignoras sidixer̃ periculo sum
ualde ẽ & suꝑ fluum si quic quã ide a nob̵ di¬

Expanded text:
pora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corpopora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus haerentes, sumendo poenam, non impertiendo vitam corporalibus ignibus. Unus quippe tate poenarum pro diversitate meritorum. Mitissima omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum superaddiderunt. Et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed vel in qua mundi parte haberi possit. Minorum scientia majorum scientiae comparata, si temere non dicam, scientiae segnities quaedam est appellanda. Unde quod majores et studiosi se ignorasse dixerunt, periculosum valde et superfluum est, si quidquam inde a nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
igneũ durare torm̃tis : Item postali qua¬
dicit animus cuius p̃sentia corpus uiuit
& regitur &l dolorem pati potest & moriñ
potest: Ecce inuentares ẽ quaecum sensum
doloris habeat in morlis ẽ : hoc igit᷑ erit
tunc &iã in corporib: dãnatorũ qđ nunc ẽẽ
scimus in animis omnium. qđ cũ ita sit quid
adhuc nob̵ ait rerum poscunt exempla quib:
doceamus non esse incredibile. Vt hominũ
&igne amm̃a non amittant & sined& rim̃to
ardeant & sine interitu doleant : Quo odo
dȩmones futupus ille icnis exurat
Cmaris tam̃ ueris modis &iã sp̃s incorporeus
possepaena corporalis ignia fligisi sp̃rho
minum &iã ipsi profecto in corporei & nunc
alligari Item idem post aliquadicit aut
uero gehenna illa quae &iã in stangnum
ignis & sulphoris dictum ẽ corporeus
ignis erit & cruciauit corporadamnatorũ:
Aut & hominum & dȩmonũ & solida hominũ
aeria demonum : Aut tantum hominum cor¬

Expanded text:
ignium durare tormignium durare tormdicit : « Anima cujus praesentia corpus vivit et regitur, et dolorem pati potest et mori omnino non potest. Ecce inventa res est, quae cum sensum doloris habeat, immortalis est. Hoc igitur erit tunc in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Quod cum ita sit, quid adhuc nobis, ait , rerum poscuntur exempla, quibus doceamur non esse incredibile ut hominum igne animam non amittant, et sine detrimento ardeant, et sine interitu doleant? » CAPUT XLI. Quomodo daemones futurus ille ignis exuret. miris, tamen ueris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis adfligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc alligari? » Item idem post aliqua dicit: « At vero gehenna illa, quae etiam stagnum ignis et sulphuris dicta est, corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut hominum, aut daemonum; sed solida hominum, aeria daemonum: aut tantum hominum cor
Abbreviated transcription (Latin):
c&era quaederesurrectione narrauit:
qđ qui non fuerint inuenti in librouitae cons¬
onipti mutant᷑ instangnum ignis. & haec
quidem dicens non aitłm pati obliuione :
ut quasi libri hu iurecitatione possit nescita
cognoscere,: Sedliber iste iuxta qđ sẽs agis¬
eosds̃ & in hoclibrolegit: ut sciat sed po¬
tius ipsa ei praestientia de illis quȩ falli
nom potesi. liber ẽ uitae in quosunt scrip¬
ti idẽ ante p̃cogniti QuodINIqnem¬
iorpioruar corpopa dupent quȩ sui c̃sũptiorẽ
c̃s agustinus multis & uariis exemplarũ
generibus agens id procerto ad seueruis¬
se dignoscitur qđ impiorum corpora abs¬
que sui consumptione & sempit̃nis ignibus
ardene & ea ips a corpora conbustio ignium
non ad sumat qui a & semptt̃ no igne arde¬
bunt &moriomnino non poterunt: quid
igitur aut idem doctor ostendam unde
conuincant᷑ increduli. Possehumanacor¬
pora animata atq uiuentia non solũ nũ¬
quã mortedis soliu sed in aeinorum quoq.

Expanded text:
era quae de resurrectione narravit, quod qui non fuerint inventi in libro vitae conscripti, mittantur in stagnum ignis. Et haec quidem dicens, non ait Deum pati oblivionem, t quasi libri hujus revolutione nescita cognoscere; « Sed liber iste, » juxta quod sanctus Auguseos Deus et in hoc libro legit ut sciat, sed potius, ipsa ejus praescientia, de illis quae falli non potest, liber est vitae in quo sunt scripti, id est ante praecogniti. Finiimpiorum corpora durent absque sui consumptione. Sanctus Augustinus multis et variis exemplorum generibus agens , id pro certo asseverasse dignoscitur, quod impiorum corpora absque sui consumptione et sempiterno igne ardeant, et ea ipsa corpora combustio ignium non absumat; quia et sempiterno igne ardebunt, et mori omnino non poterunt. « Quid igitur? » ait idem doctor conuincantur increduli, posse humana corpora animata atque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
minoꝵe coem prorum pumero uł gui
cum duosus caprtibus & uno corpore
aut duosus corporitus et capitae
uno uł c&lero qenere mons triuosonas¬
cuntur guãl it̃ pesur recturi credantur
Iehac questione itabeatus agustinur
eloquitur : Neq enĩ ait monstrua quaenas¬
cantur . & uiuunt quã lib& cito moriantur
aut resurrecturi negabuntur aut ita resur
rectura credenda s̃. ac non potius correcta
em̃dataq natura. Absit enim ut illud himẽ¬
brae qui ꝑnatus ẽ inomiente dequo fr̃s fide¬
lissimi quodem uider̃ r&ulerunt & scãe me¬
moriae hieromimus prbt scriptum reli quid:
Absit ut iã in unum hominem duplicẽ ac non
potius duos qđ futurũ fuerat si gemininas¬
cerent᷑ resurrecturos existimemus ita q&era
q singuli quiq partus uł amplius ułminus
aliquid habendo uł qua edã nimia deformitate
monstradicuntur adhumanȩ naturae figura
resurrectione reuocabuntur. Ita ut singulae
gulis sua membra gestantibus quib: humanicor¬

Expanded text:
minore membrorum numero, vel qui cum duobus capitibus, et uno corpore, aut duobus corporibus et uno capite, vel caetero genere monstruoso nascuntur, qualiter resurrecturi credantur. De hac quaestione ita beatus Augustinus eloquitur : « Neque enim, ait, monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resrectura credenda sunt, ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae gulis sua membra gestantibus, quibus humani cor
Abbreviated transcription (Latin):
inis nr̃ xp̃s ꝑficiens nos ipse erit¬
& refectio & laudatio nr̃a quẽ in scđa
sđorum licudabimus & sine finelaudan¬
tes amauimus : Ibi erit ut ait doctor scĩs
tum non habens uesperam quod conmenda¬
uit dñs in primis operibus mundo ubi legit᷑
Dies enimseptimus &iã nos ipsi erimus quan¬
do eius fuerimus benedictione & sc̃i ficatio¬
sabbatum nr̃m cuius finis nonerit uespera.
sed dominicus dies uł octauus a&ernus qui¬
xp̃i resurrectione paratus est: Ibi uo cabi¬
mus & uidebimus : Videbimus & ama¬
uimus : Amabimus & laudabimus ecce
quod erit infine sine fine : Nam quis ali
us nõr ẽ. finis nisi peruenire ad regnũ
cuius nullus ẽ finis

Expanded text:
istus perficiens nos, ipse erit refectio et laudatio nostra, quem in saecula saeculorum laudabimus, et sine fine laudantes amabimus. Ibi erit, ut ait doctor sanctitum non habens vesperam. Quod commendavit Dominus in primis operibus mundi, ubi legituDies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando ejus fuerimus benedictione pleni atqsabbatum nostrum, cujus finis non erit vespera, sed Dominicus dies, vel octavus, qui Christi resurrectione paratus est. Ibi vacabimus et videbimus, videbimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sus noster est finis nisi peruenire ad regnum, cuius nullus est finis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuos aliquos exmostus sicut econtrario
paulus exuiuis in paradysum raptus est:
diuma scriptura testatur : Nam sam uhel
proph&a de functus uiuo regi sauli&iam
futura predixit : Quamiuis non nulli non ipsũ
fuis se quipotus s& magicis artibus euocari
sed aliquem spu tammalis operibus congruen¬
tem illius exiftiment similitudine fuggrasse
scripsis setraditur & propter eloqui
non nullã similitudinem salamonis pronun¬
ciatur: Contineat in laude patrum qđ
samuhel & mortuus proph&auerit sed
si & huic libro exhebreorũ quia in eonon est
canone contradicitur. quid de moyse dic¬
turisumus Quicerte & inde utero nomio
mostuus: & in euangelio cũ alio quimono¬
tuus non ẽ legitur apꝰparuisse uiuentibus

Expanded text:
uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: s Sirach scripsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuen
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s scĩ ante aduentum xp̃i habiti sunt. si cenim
prȩdictus doctor dicit. Fortassis apud ipsos infe¬
ros est aliqua pars inferior tradunt impii qui
plurimum peccauerunt: & enim apud inferos
utrum in locis quibusdum iam fuiss& abraham
non satis possumus definire : Nondum eñi dñs
uenerat ad infernum ut eru& inde omniũ scõrũ
p̃cedentium animas & tamen abraham in re¬
quie ibi erat. & quidẽ diues cumtorquer&ur
apud inferos cum uider&. abraham leuauit oculos
Non eumposs& leuatis oculis uidere. Nisulle ẽ&
superius & inferius. & quidei respondit abrahã
cum dicen& : Pater abraham mitte laz arũ ut in¬
tinguat digitum suum & still& in linguã mẽa qm̃
crucior in hac flamia : Fili ait memento quia per
hic requiescit. Tuuero torqueris & suꝑ haec ait
interuos &nos causmagnum firmatũ est. Vt hȩc nos
in uno qui euerunt animȩ iustorum in altero tor¬
quentur animae impiorum

Expanded text:
 omnes sancti ante adventum Christi habiti sunt. Sic enim  omnes sancti ante adventum Christi habiti sunt. Sic enim pinionem dicam. fortassis enim apud ipsos inferos est aliqua pars inferior, quo truduntur impii, qui plurimum peccauerunt. etenim apud inferos utrum in locis quibusdam iam fuisset Abraham non satis possumus definire. nondum enim dominus uenerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas; et tamen Abraham in requie ibi erat. et quidam diues cum torqueretur apud inferos, cum uideret Abraham, leuauit oculos. non eum posset leuatis oculis uidere, nisi ille esset superius, ille inferius. et quid ei respondit Abraham, cum diceret: pater Abraham, mitte Lazarum ut intinguat digitum suum et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? fili, ait, memento quia perchic requiescit, tu uero torqueris. et super haec, ait, inter uos et nos chaos magnum firmatum est, ut nec nos in uno quieuerunt animae iustorum, in altero torquentur animae impiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tractibus legis sememini. ubi duo ẽẽ inferna mani¬
festius dicit. Vt unus infernus superior terra
Secundum uocem psalmistȩ dõ confidentis eruisti ani¬
mamea ex inferno inferiori: Nam propter ista
dun inferna missus est filiusdĩ undique liberans
ad hoc infernum missus est nascendo ad illud meriendo
& haec quidem dicens infernum ait fr̃s nec ego ex¬
ꝑtussum adhuc nec uos. & fortarsis aliauia erit¬
& non ꝑ infernumerit : Incerta sunt haec ueruns
qui co dicit scriptura cui contra dici non potest:
Eruistianimã mẽa ex inferno inferiori. Intelli¬
gimus tam quã duo inferna eẽ superius & infe¬
rius : Nam unde infernum inferius nisiquia est
infernus superius: Item alia opinione idem
doctor sc̃is simus ponit eo quod aput ipsos inferos
sit aliquapars inferior ubi diues ille in maniter
torquebatur : & aliqua pars superioris inferni
in quo abrahum cum lazaro lȩtebatur: Vbi &iam¬

Expanded text:
tractatibus legisse me memini: ubi duo inferna esse manitractatibus legisse me memini: ubi duo inferna esse maniferiori , ut infernus superior terra, secundum vocem Psalmistae Deo confitentis: Eruisti animam meam ex inferno inferiori . Nam propter duo ista inferna missus est Filius Dei, undique liberans. Ad hunc infernum missus est nascendo, ad illum moriendo. Et haec quidem dicens: « Infernum, ait, fratres, nec ego expertus sum adhuc, nec vos, et fortasse alia via erit, et per infernum non erit: incerta sunt haec. Verum quia dicit Scriptura, cui contradici non potest: Eruisti animam meam ex inferno inferiori, intelligimus tanquam duo inferna esse, superius et inferius. Nam unde infernus inferior, nisi quia est et superior . » Item aliam opinionem idem doctor sanctissimus ponit, dicens quod apud ipsos inferos sit aliqua pars inferior, ubi dives ille immaniter torquebatur, et aliqua pars superioris inferni, in quo Abraham cum Lazaro laetabatur, ubi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
si caelum primum recte accipimus hoc omne
corporeum generali nomine quicquidẽ super
aquas &terram. Secundum autem in simili¬
tudine corporali quod ipsumcernitur. sicut
ille unde animalibus plenus in extasi p&ro discus
illȩ submis sus est. Tertium uero quod mente
conspicitur. ita & recta & mota & omnino
abrepta a sensibus carnis atque mundata:
Vt eaq: in illo caelo sunt & ipsamdĩ substantiam
Non in congruenter arbitramur & illuc ẽe apłm
raptum & ubi fortassis eẽ paradỹsum omnib:
meliora & sidicioport& paradỹsum para¬
inouobeatorum andiȩ suscipiunt
Ninum abrahȩ requiem patris uł secr&ũ qui&s
siue &iã paradysum significari multi plicium
doctorum sententiis de finitum eẽ non ambigo
Cum inter c&eros ambrosius agustinus atq:
gregorius tanti patra archȩ sinum nuhil
aliud quam ad ipsud significasse elegantius
docueruNT
dediperentia inte R nonum
Dediscr&ione infernorum inbeati agustini

Expanded text:
« Si primum coelum recte accipimus hoc omne « Si primum coelum recte accipimus hoc omne corporeum generali nomine quidquid est super aquas et terram, secundum autem in similitudine corporali quod spiritu cernitur, sicut illud, unde animalibus plenus in extasi Petro discus ille submissus est, tertium uero quod mente conspicitur ita secreta et remota et omnino abrepta a sensibus carnis atque mundata, ut ea, quae in illo caelo sunt, et ipsam dei substantiam : non incongruenter arbitramur et illuc esse apostolum raptum et ibi fortassis esse paradisum omnibus meliorem et, si dici oportet, paradisum parain quo beatorum animae recipiuntur. Sinum Abrahae requiem patris, vel secretum patris, sive etiam paradisum significare, multiplicium doctorum sententiis definitum esse non ambigo, cum inter caeteros Ambrosius, Augustinus, atque Gregorius tanti patriarchae sinum nihil aliud significasse elegantius docuerint. De differentia infernorum. De discretione infernorum in beati Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
de punctorum euomodo sebabecsti
dedispe rentiaꝙaradysoruo
Vnus est terrenus parady sus ubi primorũ
hominum corporaliter uita extitit . Alter caelestis
udianimȩbeatorum : statim ut a corpore execunt
ubuo foruntur : atquȩ digna felicitate. lg antes
expectant receptionẽ corporũ suorum Dehocpiar¬
padyso iulianus pomerius ait. hinc quoq uidentur
animne iustorum duciuđ ire in parady sum receden¬
de paradyso caelesti e quod in eum sc̃ȩ animȩ
satim desus corporibus exeuntes dodonantes
hodie mecumeris in paradyso sine ulla ambi¬
quutate probauit quod beatas animas suis exutas
corporibus paradysus caelestis sine ullo tempo¬
inouoreatoꝵ anionȩ exute decoe porib: Re¬
quies cutit¬
IQuogimus in beato agustino cum uerba illa apłi¬
memorat. quod intestio caelo sit paradysus
locantur exute de corporibus Definiens iđ
doctor primumcȩlum ẽẽ corporeum scđm
spiritale. Tertium mentuale in quom̃tis
ascenditur contem platione. Ita asserens

Expanded text:
abeant De differentia paradisorum. Unus est terrenus paradisus, ubi primorum hominum vita corporaliter exstitit: alter vero coelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque digna felicitate laetantes, exspectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Julianus Pomerius ait: « Hinc quoque videntur animae justorum duci, vel ire in paradisum recedendictum de paradiso coelesti, et quod in eo sanctae animae statim de suis corporibus exeuntes, Deo donante, Hodie mecum eris in paradiso , sine ulla ambiguitate probavit, quod beatas animas suis exutas corporibus paradisus coelestis sine ulloin quo beatorum animae exutae corporibus requiescunt. Legimus in beato Augustino, cum verba illa Apomemorat , quod in tertio coelo sit paradisus, locantur exutae corporibus: definiens idem doctor, primum coelum esse corporeum, secundum spiritale, tertium mentale, in quod mentis ascenditur contemplatione, ita asserens:
Abbreviated transcription (Latin):
qui manducauerit ieiun& eb̵đo IIII. Sipercus uł gallina
manducauerit decorpore hominũ nunmanduc&ur peq
seru&cur ad semen sed occidatur & canibus tradatur
Siquis lupus plagauerit animal & mortuũ fuerit nemomandu¬

Expanded text:
Et qui manducaverit, jejunet hebdomadas IV. Si porcus vel gallina Et qui manducaverit, jejunet hebdomadas IV. Si porcus vel gallina manducaverit de corpore hominis, non manducetur, neque servetur ad semen, sed occidatur et canibus tradatur. Si lupus laceraverit animal, et mortuum fuerit, nemo mandu
Abbreviated transcription (Latin):
suã lamauerit cũ gladio aut ungulis postmortem parontũ ieiu¬
n& ebdomadas uii & post quam ieiunauerit si communic& Si
barius uir aut mulier interfectores in fantũ in & tremũ uite cũ
uenerit si quesierit paenitentiã cũ iustu ac fl&u lacrimarum
sicessauerit suscipecũ ieiun& ebdomadas L Siquis canir¬
aut uulpis siue acceptor mortificauerint siue de suste siuede
lapide siue desagitta quae non hab& ferrũ mortuũ fuerit haec
terciũ diem inuentũ suerit & stsitan ex eo lupurursus canis
aut uulpis gustauerit. Nemo manduc& & qui manduca uerit
eiun& eb̵đo ini. Sigallina inputeũ mortua fuerit puteus
euacuatur siscieñs & eabiberit ieiun& ebdomada .÷
Siquis mus uł galina aut aliquid quid cetiderit in uino aut in¬
aliqua dehoc nullurbibat. Su noles autmol cecidorit oleum
&xpendatur in lucernã meluero in medicina autinalia neces¬
sitate Si piscis mortuus fuerit Inpiscina nonmanduc&ur

Expanded text:
suam laniaverit cum gladio, aut ungulis, post mortem parentum, jejunet hebdomadas III; et postquam jejunaverit, sic communicet. barius vir, aut mulier, interfectores infantium, in extremum vitae cum venerit, si quaesierit poenitentiam cum luctu ac fletu lacrymarum, si cessaverit, suscipite eum; jejunet hebdomadis L. De suffocatiaccipiter, aliquid mortificaverint: sive de fuste, sive de lapide, sive de sagitta, quae ferrum non habet, mortuum fuerit, haec diem tertium inventum fuerit, et forsitan ex eo lupus, ursus, canis, aut vulpes gustaverit, nemo manducet. Et qui manducaverit, jejunet hebdomadis IV. Si gallina in puteo mortua fuerit, puteus evacuetur. Si sciens ex eo biberit, jejunet hebdomadam I. Si mus et gallina, aut aliquid ceciderit in vinum, de hoc nullus bibat. Si in oleum, aut mel ceciderit, oleum expendatur in lucernam, in medicinam, vel in aliam necessitatem. Si piscis mortuus fuerit in piscina, non manducetur.
Abbreviated transcription (Latin):
um sublatus fuerit diabolus utdam n&ur
multie lecti quin corpore sunt inueniendi
dño adiuditiũ ueniente m&u concuciendi suN
Videntes talem sententiã impiũ eẽ punitum
quoterrore purgandi sunt quasi quideis ex
corpore adhuc peccati remanserit m&u i pso
qđ diabolumdam pnari conspiciunt purga¬
buntur :. Hinc est quod ait iob cum sublatus
fuerit timebunt angeli & exterriti purga¬

Expanded text:
um sublatus fuerit diabolus ut damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum; quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quod diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purga
Abbreviated transcription (Latin):
uistus scĩ hoc est crucis solobscurabitur luna
non dabit lumen suum: Crux uero fulgebit¬
& obscuratis luminibus cȩli. De lapsisquo
in lustrata fulgure superauit: E quẽ ad mo¬
dũ ingrediente rege inciuitatẽ exercitur
antecȩdit p̃ferens signa atq uixilla regalia
& ambitu p̃parationis armisione adnun¬
tiat regis introitũ : Ita dño discendente de
cȩlis p̃cedit exercitus angelorũ & archan¬
gelorum: Qui signũ illud trium phale uixillũ
sub limibus humeris p̃ferentes diuinũ regis
cȩlestis ingressũ terris trementibus nuntia¬
bunt : Item idem doctor postaliqua sic rep&it
sed quare crux apparebit tunc & quã obcausã
in eius p̃latum dñs adueni& ratio ꝑspicua est
ut agnoscant consilium iniquitatis suȩ qui
dñmmaiestatis crucifixerunt : Perhoc eñi
crucem ueni&. Audi ipsum in euangelio
prote stantẽ quia tunc plangent om̃s tribus
terrȩ Videntes accusatorem suum ipsam

Expanded text:
us sit signi, hoc est, crucis: Sol obscurabitur, et luna us sit signi, hoc est, crucis: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum; crux et obscuratis luminaribus coeli, dilapsisque illustrata splendore superabit. Et quemadmodum ingrediente rege in civitatem, exercitus praecedit ferens signa et vexilla regalia, et ambitus praeparationis armisonae annuntiat regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet exercitus angelorum atque archangelorum, qui signum illud triumphale crucis vexillum sublimibus humeris praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. » Idem doctor post aliqua sic repetit: « Sed quare crux apparebit tunc, et quam ob causam in ejus praelatu Dominus adveniet, perspicuum est: ut agnoscant consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt. Per hoc enim crucem veniet, audi ipsum in Evangelio protestantem: Quia tunc plangent omnes tribus terrae , videntes accu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eñi fuit uoluntas eius ut primus aduentur
latent̃ fier& & querer& quod perierat
Secundus uero aduentus nonita sed simplicit̃
ait: Quem ad modũ inquid fulgor exiens ab
oriente & appar& in occidente ita erit ad¬
uentus filihominis subito omnib: apparebit
necerit indigens quis quã interrogare siue hic
siue illic estxp̃s : Quem ad modũ eñi fulgor cũ
emicuerit. Non egemus inquirere si facta sit
coruscatio. Itacum reuelatio p̃sentiȩ eius efful¬
serit non indigemus interrogare anuenerit
xp̃s sed quod queritur. sicũ cruce ueni&:
Hec eni promisse expositionis oblitus sũ audi
igitur sub sequentia: Tunc inquid quando uen
turus ẽ sol obscurabitur & luna nondabit
lumen suum Tanta eñi erit eminentia splen¬
doris in xp̃o ut &uã clarissima cȩlilumi naria
p̃fulgore diuiniluminis abscondantur : Tunc¬
& stellȩ cadent quando apparuerit signum
filihominis incaelo: Considerasti quanta sit¬

Expanded text:
haec enim fuit voluntas ejus, ut primus adventus haec enim fuit voluntas ejus, ut primus adventus latenter fieret, et quaereret quod perierat; secundus vero adventus non ita, sed simpliciter ait: Quemadmodum, inquit, fulgur exiens ab oriente apparet in occidente, ita erit adventus Filii hominis . Subito omnibus apparebit, nec erit indigens quisquam interrogare, sive hic, sive illic est Christus. Quemadmodum enim fulgur cum emicuerit, non egemus interrogare si facta sit coruscatio; ita cum revelatio praesentiae eius effulserit, non indigebimus interrogare an venerit Christus. Sed quod quaeritur, si cum cruce veniet nec enim praemissae expositionis oblitus sum, audi igitur subseturus est, sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum. Tanta enim erit eminentia splendoris in Christo, ut etiam clarissima coeli luminaria prae fulgore luminis divini abscondantur. Tunc stellae cadent, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo. Considerasti quanta virt
Abbreviated transcription (Latin):
ipse autem dñs iniussu & inuoce archangeli& in
tub adi descendit decȩlo : Ignis em̃ ante cũ psal¬
mista p̃dicante ardebit & in circuitueius tem¬
pestas ualida: Quiaidem qui aliquando uenit
ut iudicar&ur occultus tunc ueni& ut om̃s iudi¬
c& manifestus. Congregatis ergo omnibus
sc̃is suis decȩlo est discensurus. iuxta illud quod
esaias dicit: Ecce ueni& dñs cum sc̃ĩs suis ad fa¬
ciendam iudicium. Tremendus igitur ualde
& pauendus adueni& unde examinationis suȩ
quando cũ angelis & archangelis thronis &do¬
minationib: c&erisq: uistutibus: Caelis quoꝗ
hacterris ardentibus cunctis In sui obsequii
terrore commotis uisus fuerit ingloriam
ad iudi ciumueniat . & qd eademcrux ange
riis ẽ xp̃s. ecce in solitudine nolite credere:
Desecunda praesentia gloriȩ suȩ dicens propt̃
p̃cauendũ est Nequis pastorem quaerens lu¬
pum inueniat̃ : Ob hoc p̃dicotibi undedinos¬
cas ueri pastoris aduentum hocdedit signũ

Expanded text:
nus in jussu, et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo . Ignis enim ante eum, Psalmista praedicente, ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida : quia idem qui aliquando venit ut judicaretur occultus, tunc veniet ut omnes judicet manifestus. Congregatis ergo sanctis suis omnibus, de coelo est descensurus, juxta illud quod Isaias dicit: Ecce veniet Dominus cum sanctis suis ad faciendum judicium . Tremendu sigitur valde et pavendus adveniet in die examinationis suae, quando cum angelis et archangelis, thronis et dominationibus, caeterisque virtutibus, coelis quoque ac terris ardentibus, cunctis in sui obsequii terrore commotis, visus fuerit in gloria ad judicium veniet, et quod eadem crux angelriis est Christus, ecce in solitudine, nolite credere , de secunda praesentia gloriae suae dicens propterpraecavendum est, ne quis pastorem quaerens, lupum inveniat. Ob hoc praedico tibi unde dignoscas veri Pastoris adventum. Hoc dedit signum:
Abbreviated transcription (Latin):
singulȩ stolȩ albȩ id ipsa illabeatitudo cae
lestis : in quanunc gaudentes exultant: Dic¬
tumq ẽ illis : Requiescite tempus adhuc
modicũ donecimpleatur munerur conser¬
uorũ & fratrum uestrorũ : Desider antibus¬
igitur animabus requiescite tẽpus adhuc
modicũ dicere ẽ inter ardorem sci deside¬
ri: ex ipsa sua p̃sentia eisdñs solatium
iste mille annidecurrunt: Vnde in hoc eodẽ
libro & alibi legitur beatimotui qui indño
moriuntur : Amodo &iã dicit sp̃s ut re¬
quiescant a laboribus suis. Nam opera eoꝵ
sequuntureos : Regnent itaq: cũ xp̃onunc
primũ ȩccłam inuiuis & mostuis. Proptera
em̃ sicut dicit apłs: Mortuus est xp̃s ut &
uiuorũ & mortuorũ domin&ur sed ideo
tantomodo mastyrum animas conmemo¬
rauit : quia ipsi praecipuȩ regnant mostui
quius que ad mortem proueritate cesta¬
runt: Sed apte totum &iã c&eros mor¬
tuos intellegimus ꝑtinentes ad ȩcclesiã
quod est regnum xp̃i

Expanded text:
singulae stolae albae, id est, ipsa illa beatitudo patriae singulae stolae albae, id est, ipsa illa beatitudo patriae coelestis, in qua nunc gaudentes exsultant, dictumque est eis: Requmodicum, donec compleatur numerus conservorum, et fratrum vestrorum . Desiderantibus animabus, requiescite adhuc modicum dicere, est inter ardorem sancti desiderii ex ipsa sua praesentia eis Deum solatium , dum isti mille anni decurrunt. Unde et in eodem libro alibi legitur: Beati mortui qui in Domino moriuntur: amodo enim jam dicit Spiritus ut requiescant a laboribus suis, nam opera eorum sequuntur eos. Regnat itaque cum Christo nunc primum Ecclesia in vivis et mortuis. Propterea enim, sicut dicit apostolus, mortuus est Christus, ut et uiuorum et mortuorum dominetur. Sed ideo tantummodo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecclesiam, quod est regnum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tione corporis xp̃i. Hec aliud prodes s&
ad eius baptisium in periculis currere
nisi illo finiantur haec uita nec & recon¬
ut a conscientiam quisq: ab eodem coarpore
separatus est: Curenim fiunt ista nisi
quia fideler &iam de functi membra sunt¬
eus : Quamuis ergo cum suis corporibus
nondum sunt iam tam̃ eorũ animȩ regnanł cũilo
Nunc & cotidie desiderant duplicationem
beatitudins quã accepturi sunt post &ipsa
earum desideria clamoris eorum sunt qđ¬
ammodo uerba quib: dm̃ in p̃cant : ut extinctoꝵ
corporum resurrectionẽ recipiant: Mag¬
nus quippe eorũ clamor magnũ ẽ desiderium :
tanto eñĩ quisq minus clamat quantominus desi¬
derat. &t tanto maiorẽ uocem in aure sdĩ ex pri¬
nit quanto se ad oius desideriũ plenius fundit
Sienide sideriũ quodã modo sermo non e& ꝓph&a
non licer& desiderium cordis eorũ ex audiuit
auristua: quibus sc̃s animabus iamdate suNT

Expanded text:
tione corporis Christi. Nec aliquid prodesset tione corporis Christi. Nec aliquid prodesset ad ejus baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec vita: nec ad reconve conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Cur enim fiunt ista, nisi quia fideles, etiam defuncti, sunt membra ejus? Quamvis ergo cum suis corporibus nondum sint, jam tamen eorum animae regnant cum illo Nunc et quotidie desiderant duplicationem beatitudinis, quam accepturi sunt post, et ipsa eorum desideria clamoris eorum quodammodo sunt verba, quibus Deum imprecantur, ut exstinctorum corporum resurrectionem recipiant. Magnus quippe eorum clamor, magnum est desiderium. Tanto enim minus quisque clamat, quanto minus desiderat: et tanto majorem vocem in aurem Dei exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Si enim desiderium quodammodo sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum exaudivit auris tua . Quibus sanctis animabus jam datae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiergo doctoris exostatione instructi ue¬
raciter tenere debemus quod nec aquam
postmortem uisioneđi fraudabitur sed
eum cum la&itia ꝑfruemur si hic inbene¬
platis sibi operibus uixerimus
Quod &lam modo sc̃orum animȩ ian
cumxp̃o in caelis recnerT.
Qc̃s agustinus definitione c&erissima cu¬
Opiens docere quod non solum mast yrum
sed electorum fidelium animȩ modo iam
cum xp̃o regnent incaelum : Dea pocalyp¬
sin iohannis testimonium illud panit ubi
legitur quod animȩ occisorum propter
testimonium ihu & propter uerbum dĩ
regnant cum x p̃omille annis : Animȩ scili¬
c& mastỹrum nondum sibi corporeis sunt
redditis quod nec aliquis putar& quod tan¬
tum mastyrum nonceterorum fidelium
animȩ cum xp̃o regnarent subiunexit idem
doctor : Ne que piorum animȩ mostuorũ
separarentur ab ȩccła quae nunc est &iã
regnum xp̃i. Alio quin neque ad altare
fiere deorum memoria in communica¬

Expanded text:
ti ergo doctoris exhortatione instructi, veti ergo doctoris exhortatione instructi, veraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudabimur, sed eo cum laetitia perfruemur, si hic in beneplacitis sibi actibus vixerimusd etiam modo sanctorum animae jam cum Christo in coelis regnent. Sanctus Augustinus definitione certissima cupiens docere quod non solum martyrum sed electorum animae fidelium jam modo cum Christo regnent in coelis, de Apocalypsi Joannis testimonium illud ponit, ubi legitur quod animae occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, regnent cum Christo mille annis : animae scilicet martyrum, nondum sibi corporibus redditis. Quod ne aliquis putaret quod tantum martyrum, non etiam caeterorum fidelium, animae cum Christo regnarent, subjunxit idem doctor: « Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab Ecclesia, quae nunc est etiam regnum Dei: alioqui nec ad altare fieret memoria eorum in communica
Abbreviated transcription (Latin):
nimaebeatorum mox dehuius corporis do¬
micilio exeunt donecueniantur ad resur¬
Arectionis ultimum tempus iocunditate
sp̃s perfruuntur: Ad testante iohanne
de animabus occisorum propt̃ uerbum dĩ &
dicente. date sunt illis singula estolȩ albe
haecergo prima stola est quietis at que¬
iocunditatis qu a post mortem carnis anima
tantum ꝑ fruitur secunda illa erit cũ recepto
corpore de animae & carnis in mortalitate
la&tabitur Quod post de positionem
corporis huius tatim uideatuꝵ ãscĩs
spiritisus dõ
eatissimus ciprianus doctor clarus &
martyr mirificus ad fortunatum
scribens de exortatione mastyrii sic
interc&era dicit. Quanta est dignitas
& quanta securitas exire hinc la&ũ exire
interprȩssuras & angustias glorio sum
Claudere in mom̃to oculos quibus homines
uidebantur & mundus & a perire eosdẽ
subtraheris ut in regnis caelestib: repo¬
naris: Haec apant& mente & cogitatione
conplecti & die hac nocte meditare Tan¬

Expanded text:
de hujus corporis domicilio exeunt, donec veniant ad resurrectionis illius ultimum tempus, jucunditate spiritus perfruuntur, attestante Joanne de animabus occisorum propter verbum Dei, et dicente: Datae sunt illis singulae stolae albae . Haec ergo prima stola est quietis et jucunditatis, qua post mortem carnis anima tantum perfruitur; secunda illa erit, cum recepto corpore de animae et carnis immortalitate laetabitur. CAPUT XXXVI. Quod post depositionem corporis hujus statim videatur a sanctis spiritibus Deus. Beatissimus Cyprianus, doctor clarus, et magister mirificus, ad Fortunatum scribens de exhortatione martyrii, inter caetera sic dicit : « Quanta est dignitas, et quanta securitas, exire hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, claudere in momento oculos, quibus homines videbantur et mundus, et aperire eosdem subtraheris, ut in regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, et die ac nocte meditari. » Tan
Abbreviated transcription (Latin):
quoddies futurũ iudicium tendatur incertũ ẽ
forma Qua iudicatus ẽ iuipso ad iudiciũ
ueni& et iudicium acitauit:
p̃s dĩ filius finito mundi termino in ea qua
Xascendit caelos corporis forma adiudiciũ
cũ sc̃ĩs omnibus ueni& : Illo eñide caelis ad
iuditium ueniento iuxta qđ ipse in euange

Expanded text:
quot dies futurum judicium extendatur, incertum esquot dies futurum judicium extendatur, incertum esforma qua judicatus est, in ipsa ad judicium veniet, et judicium agitabit. Christus Dei Filius, finito mundi termino, in ea qua ascendit coelos corporis forma, cum sanctis omnibus veniet. Illo enim de coelis ad judicium veniente, juxta quod ips
Abbreviated transcription (Latin):
& iehrł congregabo om̃s gentes ededucã eos
inuallẽ iosaphath. & disceptabo cũ eis ibi: Sed
exproph&iae uerba quomodo hieronimus sen¬
tiat audiamus ut ex illius uerbis locus iste iosa¬
phat. quod iudicium dicitur agitari. Vtrum
ꝓpriȩ anfiguralit̃ Intellegidebeat melius
Hoc ẽ ergo qđ dicit : Quando misertus fuero eorũ
hoc est quimei nominis confessione censentur
Tuncomnis aduersarios meos deducã inualle
io saphat. hoc est inuallẽ iudicii: Om̃is autem
gentes aut om̃s de signant. in credulas nationes
aut om̃is dȩ mones dicit quia sic idem doctor
in eodem tractationis subsequitur opere :
Istitales idẽ quos aut incredulas nationes aut
dȩ mones dicit : Non udi cabuntur in montibus
in campestribus sed in profundo & deorsum
futuinũ iliud iudicium extendatur
uod in confessione hac professione ten&
aduiuos & mostuos iudicandos : Vt ait beatis¬
simus agustinus hunc diuini iudicii ultimum¬
diem dicimus iđ nouissimus tempus : Nam ꝑ

Expanded text:
congregabo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo cum eis ibi . Sed haec prophetae verba quomodo beatus Hieronymus sentiat, audiamus, ut ex illius verbis locus iste Josaphat, quo judicium dicitur agitari, utrum proprie an figuraliter intelligi debeat, melius Hoc ergo est quod dicit: Quando misertus fuero eorum, hoc est, qui mei nominis confessione censentur, tunc omnes adversarios meos deducam in vallem Josaphat, hoc est, in vallem judicii. Omnes autem gentes, aut omnes designat incredulas nationes, aut omnes daemones dicit, quia sic idem doctor in eodem tractationis subsequitur opere: Isti tales, id est, quos aut incredulas nationes, aut daemones dicit, non judicabuntur in montibus, non in campestribus, sed in profundo et deorsum, futurum illud judicium extendatur. « Quod in confessione ac professione tenet ad vivos et mortuos judicandos ut ait beatissimus Augustinus, hunc ultimi judicii diem dicimus, id est, novissimum tempus. Nam per
Abbreviated transcription (Latin):
essent dormire timuerunt ne in eadem
mala reuocarentur : Et utiq: dubitandũ
non est. quod ex pressiora sintilla quae in¬
ferna dicuntur atq: ab hoc uehementius
sentiantur. Nam & qui subtracti sunt sensib:
corporibus minus quidem quã si omnimodo
mererentur : Sed tamen amplius quam
sidormirent ex pressiora seuidisse nar¬
rarunt quam si somnia narrauis sent:¬

Expanded text:
essent, dormire timuerunt, ne in eadem essent, dormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. et utique dubitandum non est, quod expressiora sint illa, quae inferna dicuntur, atque ob hoc uehementius sentiantur. nam et qui subtracti sunt sensibus corporis, minus quidem quam si omni modo morerentur, sed tamen amplius quam si dormirent, expressiora se uidisse narrarunt, quam si somnia narrauissent
Abbreviated transcription (Latin):
in quid illi oculi carnistuae utique in dormiente
atq: in lectulo iacente nunc uacant. Nec aliquid
operantur. & tamen sunt istiquibus me inturis
&sta uteris uisione: Ita cumde functus suȩ¬
ris nihil ãgentibus oculis carnistuae. uitatibi
inerit quauiuas sentias quoque sensu: Caue
iam de inceps nedubites uita manere post
mortem : Ita sibi homo fidelis ab latam dicit
anima post mortẽ capnis in ouadam si
titia quã hic uide ripos sunt per soniũ
ab aruimo
uodus non sint corporaliauisa sed similia
corporalib: quibus animȩ corporibus exute
afficuntur seubene seumale cum &ipse
animȩcorporalibus suis similes sibi appa¬
reant sunt tamen &uera la detia. est &¬
uera molestia facta de substantia spiritali
Ncm & in somnis magni interest utrum in la&is
an intristibus sumus : Vnde in rebus quas
concuperant constituti seuigilas se dolueruNt
&rursus grauibus torroribus atq: cruciatib:
exagitati atq uexati. Cum experge facti¬

Expanded text:
inquit, \'illi oculi carnis tuae utique in dormiente inquit, \'illi oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intueris et ista uteris uisione, ita, cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae uita tibi inerit, qua uiuas, sensusque, quo. sentias. caue iam deinceps, ne dubites uitam manere post mortem. Ita sibi homo fidelis ablatam dicit anima post mortem carnis in quadam cortia, quam hic videri possunt per somnium ab animo. Quamvis non sint corporalia visa, sed similia corporalibus, quibus animae corporibus exutae afficiuntur, seu bene, seu male, cum et ipsae animae corporibus suis similes sibimet appareant, sunt tamen et vera laeta, et vera molesta, facta de substantia spirituali. Nam et in somnis magnum interest utrum in laetis an in tristibus simus. Unde in rebus quas concupierant constituti, se evigilasse doluerunt plurimi, et rursus gravibus terroribus atque cruciatibus exagitati atq