comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũ eoꝵ gaudiũ non solum de contemplacione creatoris:
s etiam ĩ contemplãdis eiꝰ creat᷑is. Dum enĩ dm̃ ĩ omĩb oꝑib
sius mirabilem ĩueniũt: quid mir̃ si ubiq intando uene¬
rantur. uenerando mirant᷑ magnalia eꝰ quẽ diligũt: Inue¬
nuĩt itaq ñ solum ĩ creaturis incorporeis. s etiam ĩ creatu¬
ris corporeis unde mirent᷑: uũ eoꝵ creatorẽ digne uen̾ent᷑.
Alia gͥ sunt q̃ supra se. alia q̃ uidẽt in se: alia q̃ uident sb̾
se. Hec omĩa uigit̾ ꝯtemplãtur. ꝯtẽplantes mirant᷑: miran¬
tes letant᷑. Letant᷑ de diuina cõtẽplatione. cõgratulant᷑ de
mutua uisione: delectant᷑ in rerum corporaliũ speculatõe
Plars ĩfima corone que sub ꝓpitiatoriũ descendit. et ligno af¬
figͥitur. iocũdũ illud spectacłm designat qd̃ ht̃ in ĩferioribus
creat᷑is : media pars corone q̃ ꝓpitiatorio iũgit᷑ ardentissim̃

Expanded text:
Est autem eorum gaudium non solum de contemplatione Creatoris, Est autem eorum gaudium non solum de contemplatione Creatoris, sed etiam in contemplandis ejus creaturis. Dum enim Deum in omnibus operibus suis mirabilem inveniunt, quid mirum si ubique mirando venerantur, venerando mirantur magnalia ejus, quem diligunt? Inveniunt itaque non solum in creaturis incorporeis, sed etiam in creaturis corporeis unde mirentur, unde eorum Creatorem digne venerentur. Alia ergo sunt quae supra se, alia quae vident in se atque alia quae vident sub se. Haec omnia jugiter contemplantur, contemplantes mirantur, mirantes laetantur. Laetantur de divina contemplatione, congratulantur de mutua visione, delectantur in rerum corporalium speculatione. Pars infima coronae, quae sub propitiatorium descendit et ligno affligitur jucundum illud spectaculum designat quod habent in inferioribus creaturis, media pars coronae, quae propitiatorio jungitur, ardentissimum
Abbreviated transcription (Latin):
bula aurea. ex auro purissimo ex integro fc̃a: que ab ĩferi¬
ori quidꝰ parte ab arce sũmitate excipiebat᷑. ⁊ ab om̃i uti
iam dcm̃ est ꝑte corona aurea cingebatur. Per ħ itaq duo.
de ĩiusibilibus bomis. alt̾m de ĩinsibilib sub̃iis. ut ĩ spiritibꝰ
arigłicis uel humanis. Quid ÷ gͦ. qd̵ corona totum ꝑpitiato¬
rum intra se ꝯcludit. nisi quod beatitudo uistoꝵ ome
coꝵ desideriũ intra se cõprehendit: Nos qͣm du sub egenis
huius mundi elementis uuumꝰ. desidefia nra istita gaudia
nostra extendimus: qr infinite plina sũt que qͣpiscimꝰ. qm
q̃ in hac uita app̃hendere possimꝰ. eata aũ illa suꝑnorũ
spũum multitudo desideria sua ultra gaudioꝵ suoꝵ plenitu¬
dinẽ non excendit. que felicitatis sue infmnitatẽ uł ĩuensi¬
tatem cõprehendere. omĩno nõ sufficit. qͣm beatitudinis sue
corona undiq cingit. ⁊ usꝙ qͣ magnitudĩs sue sinu includit

Expanded text:
bula aurea, ex auro purissimo ex integro facta, quae ab inferibula aurea, ex auro purissimo ex integro facta, quae ab inferiori quidem parte ab arcae summitate excipiebatur, et ab omni, uti jam dictum est, parte, corona aurea cingebatur. Per haec itaque duo de invisibilibus bonis, alterum de invisibilibus substantiis, ut in spiritibus angelicis vel humanis. Quid est ergo quod corona totum propitiatorium intra se concludit, nisi quod beatitudo justorum omne eorum desiderium intra se comprehendit? Nos quandiu sub egenis hujus mundi elementis vivimus, desideria nostra ultra gaudia nostra extendimus, quia infinite plura sunt quae concupiscimus, quam quae in hac vita apprehendere possimus. Beata autem illa supernorum spirituum multititudo, desideria sua ultra gaudiorum suorum plenitudinem non extendit, quae felicitatis suae infinitatem vel immensitatem comprehendere omnino non sufficit, quam beatitudinis suae corona undique cingit, et usquequaque magnitudinis suae sinu includit.
Abbreviated transcription (Latin):
tudiũ rõne in corone nr̃e fabricatione. ꝙ̃ admod̾ suꝑiꝰ in
arte de auratione qiͣ quedã doctrine semina studuinius
spargere: ut hãs unde possis c̃ uolueris copiosam scĩe segẽte
colligere. Nam ut hic locus plene et sufficient᷑ explicari
possit: ꝓpͥum tͣctatum requirit. Tanto hic locꝰ maiori et
digniori inq̾sitione eget: qͣnto huic rõcinationi tota huiꝰ
speculationis rõ incumbit. Constat autẽ in hac. et ĩ sub
dñ sũt. qui ad nouissima illa duo ꝯtẽplationũ gn̾a pͥsit̾
assing̾e. Qui autẽ ħ plemiꝰ ꝑscritari uolu̾it: meminerit
st autẽ adhuc aliũd
qd̃ in hac corona ret̾te notare possu¬
mus. Ei ꝑ ilam ĩ uisibiliũ bonoꝵ plenitudinẽ intellig̃e¬
intelligere debemus. Corona siquidem ꝓpitiatoriũ ab om̃i ꝑte
ambieb̾at: ⁊ intra se ip̃am totum includebat. Nam qͣntũ
ad cõpositionẽ arre pertinet. nichil aliud ꝓpitiatoriũ. quam
eiusdem arce operculũ ẽẽ intelligi debet: quedã udelicet ta¬

Expanded text:
litudinum ratione, in coronae nostrae fabricatione quemadmodum superius, in arcae deauratione quasi quaedam doctrinae semina studuimus spargere, ut habeas unde possis, cum volueris, copiosam scientiae segetem colligere. Nam ut hic locus plene et sufficienter explicari possit, proprium tractatum requirit. Tanto hic locus majori et diligentiori inquisitione eget, quanto huic ratiocinationi, tota hujus speculationis ratio incumbit. Constat autem in hac et in subsedum sunt qui ad novissima illa duo contemplationum genera possint assurgere. Qui autem haec plenius perscrutari voluerit, meminerit st autem adhuc aliud quod in hac corona recte notare possumus, si per illam invisibilium bonorum plenitudinem intelligere debemus. Corona siquidem propitiatorium ab omni parte ambiebat, et intra seipsam totum includebat. Nam quantum ad compositionem arcae pertinet, nihil aliud propitiatorium, quam ejusdem arcae operculum esse intelligi debet, quaedam videlicet ta
Abbreviated transcription (Latin):
ħ nec ad ĩuisibilium qͥdẽ. cum ad illa cognoscenda sñ eoꝵ nõti¬
cia assurgẽ non possit. Quociens gͦ cognoscendar rer̃ ꝑcorpore¬
um sensũ experlentiã capere cogitur : tociens nimĩr ĩterior ho
nost̾ ducẽ suñ sequi uidet᷑. Absq dubio sensus carnis sensimi
cordis in cognoscendis ieb p̃cedit: qͥa nisi pͥus sensibilia ꝑ sen¬
sũ corporeũ auĩs caperet: omĩno ñ ĩueniret quid de eis cogitare
potusset. S forte mir̃ non ẽ. si sensum cordis sensus corpre illuc
ducit quõ ip̃e ire potest: s illud ualde mirabile qͦmodo eum¬
illuc conducit. quo ip̃e ascendere ñ potꝰ. ensus siqͥdem cor¬
poreus incorporea ñ capit. atq tñ sñ eius manuductione ratio ñ
ascendit: sicut iam supͣ monstrata ratio docuit. Cerce et si hõ
minime peccasset in cortutione rer̃ sensns ext̾ior ĩt̾iorẽ adiu¬

Expanded text:
Sed nec ad invisibilium quidem, cum ad illa cognoscenda sine horum notiSed nec ad invisibilium quidem, cum ad illa cognoscenda sine horum notitia assurgere non possit. Quoties ergo cognoscendarum rerum, per corporeum sensum, experientiam capere cogitur, toties nimirum interior homo noster ducem suum sequi videtur. Absque dubio sensus carnis, sensum cordis in cognoscendis rebus praecedit; quia, nisi prius sensibilia per sensum corporeum animus caperet, omnino non inveniret quid de eis saltem cogitare potuisset Sed forte mirum non est, si sensum cordis sensus corporis illuc ducit, quo ipse ire potest. Sed illud valde mirabile, quomodo illuc eam conducit quo ipso ascendere non potest. Sensus quidem corporeus incorporea non capit; ad quae tamen sine ejus manuductione ratio non ascendit, sicut jam supra monstrata ratio docuit. Certe et si homo minime peccasset, in cognitione rerum sensus exterior interiorem adju
Abbreviated transcription (Latin):
cõuincit᷑. Dum enĩ ymaginatio rõni rerũ uisibiliũ firmas
rep̾sentat. et ip̃am ex earũdẽ rerũ si militudĩe. ad ĩusibii¬
um ĩ uestigationẽ informat: quodãm᷑ illuc eam ꝯducit. qͦ ꝑ se ire
nesciuit. Numqͣm enĩ ratio ad̾ iusibiliũ ꝯtẽplationẽ assurgͥet.
nisi ei imagmatio rerũ iusibiliũ formas representando exhibe.¬
ret: uñ ad illa similitudinẽ traheret. ⁊ ĩuestigationis sue m¬
odum formaret. Inde est qd̾ ille uit̾ior homo noster ect̃iorem
hominẽ ducẽ suũ uocat cum dicit. Tn uero homo unaninũ
dux meꝰ et notꝰ meus. Certũ namq est. qr nͥ ꝑ corpoxeũ sẽst̃e
auis ad ext̾ioꝵ notitiam ꝑtinere nõ potest. Merito ergo exte¬
riorem hominẽ homo int᷑ior ducem siũ diicit. sñ cuiꝰ minis¬
t̾io uel potius magisterio ad ĩiusibiliũ cognitionẽ nõ ꝑting̾.

Expanded text:
convincitur. Dum enim imaginatio rationi rerum visibilium formas convincitur. Dum enim imaginatio rationi rerum visibilium formas repraesentat, et ipsam ex earumdem rerum similitudine ad invisibilium investigationem informat, quodammodo illuc eam conducit quo per se ire nescivit. Nunquam enim ratio ad invisibilium contemplationem assurgeret, nisi ei imaginatio rerum visibilium formas repraesentando exhiberet, unde ad illa similitudinem traheret, et investigationis suae modum formaret. Inde est quod ille interior homo noster exteriorem hominem, ducem suum vocat, cum dicit: Tu vero homo unanimis dux meus, et notus meus . Certum namque est quia, nisi per corporeum sensum, animus ad exteriorem notitiam pervenire non potest. Merito ergo exteriorem hominem homo interior ducem suum dicit, sine cujus ministerio, vel potius magisterio ad visibilium cognitionem non pertingit.
Abbreviated transcription (Latin):
sũma illorũ ima tot siłitudiñ suarũ signis ñ nͥ ex ꝑte lo¬
Oc autem int̾
sd̾mu ꝯtempłonis genꝰ. et ħ t̾cium. de quo mͦ loquimur
int̾esse uidetur. quia illud uti superiꝰ diximꝰ uersat ĩ ima¬
ginatione. S moderatur scd̃m rõnem: istud autẽ ꝯstat ĩ rõne
s segͥt᷑ imaginationẽ. In hac enĩ speculatione que aĩus per
omĩa multiplicit᷑ specͥutatur. ĩ iusibilib intendit: ⁊ ad illa re¬
phendenda nititur. In eo itaq hec speculatio ĩ rõne ꝯsistit.:
qd̃ illis solis inuestigandis ĩsistit q̃ corporeꝰ sensus omĩno ca¬
pere nequit. S qr huius spetulationis inuestigatio ad ĩu¬
sibiliũ cognitionem sũ corꝑaliũ similitudiuũ adurtirio nõ ꝑ¬
ducit᷑: imaginationis manuductionẽ in hac ꝑte ratio sequi
indet᷑. et ĩ inqͥsitionis sue cursu eam qiͣ ducem iti̾s habere

Expanded text:
summa illorum ima, tot similitudinum suarum signis, nonnisi ex summa illorum ima, tot similitudinum suarum signis, nonnisi ex oc autem inter contemplationis genus et hoc tertium de quo modo loquimur interesse videtur, quia illud, uti superius jam diximus, versatur in imaginatione et moderatur secundum rationem; istud autem constat in ratione, sed sequitur imaginationem. In hac ei speculatione per omnia quae animus multipliciter scrutatur invisibilibus intendit, et ad illa apprehendenda nititur. In eo itaque haec speculatio in ratione consistit quod illis solis investigandi insistit quae corporeus sensus omnino capere nequit. Sed quia hujus speculationis investigatio ad invisibilium cognitionem sine corporalium similitudinum adjutorio non perducitur, imaginationis manuductionem in hac parte ratio sequi videtur, et inquisitionis suae cursu eam quasi ducem itineris habere
Abbreviated transcription (Latin):
Uides certe ꝙ spũalia pascua ĩueniunt᷑ ñ solũ in ĩt̾ioriorib:
uerũ etiã in rebus ext̾ioribꝰ. in reb corporalib. Absq dubio corꝑ¬
alia bona in qͣntum bonis ĩuisibilib. ⁊ incorporeis similia sunt:
spiritibꝰ nimir̃ spũalia pascua ministrare possũt. Nam si nłła̾
omnino bona uisibilia ad iniuisibilia similitudinem hab̾ent:
ad ĩuisibiliũ ĩuestigationẽ nullatenꝰ nos adiuuare ualerẽt᷑: u¬
ram ꝯstaret. qd̾ de ip̃is legitur. qr inuisibilia dĩ. ꝑ ea que fc̃a
sũt intelłcta cõspicũt᷑. It̾m uͦ si ista ab ilł multa simłitudine
nõ discteparẽt: ꝓcul dubio caduca et tͣnsitoria. ⁊ ĩsufficientia ñ
eẽnt. Incõparabilit̃ tñ copiosior est hoꝵ ad illa disfili̾tudo. qͣm
similitudo: infinita siqͥdem ẽ in hoꝵ cõparatione future płe¬
nitudĩs suꝑeminẽs magnitudo. Unde est quod uir arce suppͨ¬
ma coronam tangũt. eiusq ĩferiorib uingunt᷑: quia hoꝵ

Expanded text:
n solum in interioribus, verum etiam in rebus exterioribus, in rebus corporalibus. Absque dubio corporalia bona in quantum bonis invisibilibus et incorporeis similia sunt, spiritibus nec mirum spiritualia pascua ministrare possunt. Nam si nulla omnino bona visibilia ad invisibilia similitudinem haberent ad invisibilium investigationem, nullatenus nos adstaret, quod de ipsis legitur, quia invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . Iterum vero si ista ab illis multa dissimilitudine non discreparent, procul dubio caduca, transitoria et insufficientia non essent, incomparabiliter tamen copiosior est horum ad illa dissimilitudo quam similitudo. Infinita siquidem est in horum comparatione futurae plenitudinis superveniens magnitudo. Unde est, quod vix arcae suprema coronam tangunt, ejusque inferioribus junguntur, quia horum
Abbreviated transcription (Latin):
ata uidentur quedam cẽ humane rõni peruia. ⁊ scd̾m ħ quidem
urter intelligibilia deputanda. ⁊ õbħ ip̃m mediis illis duobus ꝯ¬
templationum generib maxime accomodanda. Duob itaq pri¬
tñ in hoc marime uident᷑ differre. qd̃ pͥmũ quidem solet sũ
ullo rationis officio impellente ãmiratione huc illucq discur¬
rere. In scdo autẽ. ad ea que per ymaginationẽ ĩ mente u̾san¬
tur rõ querit᷑. ⁊ asignat᷑. uł prius familiarit̾ nota ĩ ãmiratio¬
nem adducitur. Scd̾m ⁊ t̾cium hoc habent cõmime. s pre cet̾is
singłare. qd̃ in utroq parit᷑ sibi cõmsceri uident᷑. ymaginatio cũ
rõne. rõ cum ymaginatione. differunt autem in eo. qd̃ in scdõ
quidem ad uisibilia ratio ut dictum est querit᷑. ⁊ accomodatur
In tercio uero ad ĩisibiliũ inuestigationẽ ratio a uisibilib tia¬

Expanded text:
ata videntur quaedam esse humanae rationi pervia, et secundum hoc quidem ata videntur quaedam esse humanae rationi pervia, et secundum hoc quidem inter intelligibilia deputando et ob hoc ipsum mediis illis duobus contemplationum generibus maxime accommodanda. Duobus itaque prin in hoc maxime videntur differre, quod primum quidem solet sine ullo rationis officio impellente admiratione huc illucque discurrere. In secundo autem ad ea quae per imaginationem in mente versantur, ratio quaeritur et assignatur, vel prius familiariter nota in admirationem adducitur: secundum et tertium hoc habent commune, sed prae caeteris singulare, quod in utroque pariter sibi commisceri videntur imaginatio cum ratione, ratio cum imaginatione. Differunt autem in eo quod in secundo quidem ad visibilia ratio, ut dictum est, quaeritur et accommodatur; in tertio vero ad invisibilium investigationem ratio a visibilibus t
Abbreviated transcription (Latin):
telligentia subsistunt. qr solis intellectibꝰ uitendũt. Sensibilia
dico: quelibet uisibilia. ex sensu corporeo perceptibilia. Intelligi¬
bilia autẽ dico: inuisibilia. rõi tm̃ comp̾hensibiłia. Intellectibi¬
lia hoc loco dico inuisibilia. ⁊ humane rõni ĩ cõprehensibilia.
x hiis gͦ sex contẽplationũ generib quatuor inferiora uersã¬
osuperiora u̾sant᷑. cuta ĩuisibilia. duo uero ĩfima circa uisibi¬
lia. atq corporea. Infima naniq duo ꝓcul dubio. u̾sant᷑ in rebꝰ
uisibilibꝰ atq creatis. duo autẽ supprema maxime u̾sant᷑ in
reb uisibꝰ. atq increatis. duo uero media maxime ĩ rebus
inuisibilib atq creatis. Maxime. iccuto dixerimn: qr curta ĩuisi¬
bilia atq creata. quedam sunt que ab humana rõne nullate¬
nus conpichendi possunt. ⁊ scd̾m ħ in intellectibiliũ nunierum
currunt. ⁊ se scd̃m ħ ip̃m ad duo supprema ꝯtẽplationũ gen̾a
potius ꝑtinere ostendunt. imilit̾ cura sũma illa ⁊ incre¬

Expanded text:
entia subsistunt, quia solis intellectibilibus intendunt. Sensibilia dico quaelibet visibilia, et sensu corporeo perceptibilia. Intelligibilia autem dico invisibilia, ratione tamen comprehensibilia. Intellectibilia hoc loco dico invisibilia, et humanae rationi incomprehensibilia. Ex his ergo sex contemplationum generibus quatuor inferiora versano superiora versantur circa invisibilia. Duo vero infima circa visibilia atque corporea. Infima namque duo procul dubio versantur in rebus visibilibus atque creatis. Duo autem suprema maxime versantur in rebus invisibilibus et increatis. Duo vero media maxime in rebus invisibilibus atque creatis. Maxime idcirco dixerim quia circa invisibilia atque creata quaedam sunt quae ab humana ratione nullatenus comprehendi possunt, et secundum hoc intellectibilium numerum currunt, et se secundum circa summa illa, et incre
Abbreviated transcription (Latin):
sunt disposita. ur ⁊ p̃sentis uite usib ministrarent. ⁊ futu¬
roꝵ bonoꝵ umbram gererent. Unde fit etiam ut operatio in¬
dustrie in qͣntum mutatur nat᷑am in tñ in se gestet ĩuusibi¬
lium uł fut᷑oꝵ umbram. De cet̃o autẽ humana ĩstitutã tã¬
to ab inuissbiliũ similitudine. peregrina sunt: qnͣto eornm
inuention̾es. in eoꝵ institutione nichil tale cogitauerñt. Quo¬
ciens tnĩ in istis ad illa alicud siłitudinis ĩuenim᷑.: uideamꝰ ne

Expanded text:
sunt disposita, ut et praesentis vitae usibus ministrarent, et futusunt disposita, ut et praesentis vitae usibus ministrarent, et futurorum bonorum umbram gererent, unde fit etiam ut operatio industriae, in quantum imitatur naturam, in tantum in se gestet invisibilium vel futurorum umbram. De caetero autem humana instituta tanto ab invisibilium similitudine peregrina sunt, quanto eorum inventores in illorum institutione nihil tale cogitaverunt. Quoties tamen in istis ad illa aliquid similitudinis invenimus, videamus ne
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ie forme ⁊ nature. Ad eiusdem uero latitudinẽ. operatio tã
nature qmͣ udustrie. Ex hiis iaq omĩb ad innisibiliũ ĩuesti¬
gationẽ congruas siłuudinũ rõnes eruere possumꝰ.⁊ debemꝰ. ⁊ cũ
enismodi industrie usinti in ꝓmtu h abuerimus. qͣli oportuit ł
decint arcam nr̃am corona cirtũduximꝰ. Dictum ẽ autem ꝑtin̾e
ad arce altitudinẽ in moꝵ consideratione. tam humanã qmͣ di¬
uinan institutionẽ. ita ut intelligentie nr̃e arca plenũ cubitũ
uideatur hr̃e ex institutione huniana. semissen uero: ex institu¬
tione diuina. S quid est qd dicta corona uidetur sõla suꝑiora arce
tangere. nͥ qr ꝯstat humana ĩstituta. ad ĩinsibilia. ⁊ spũalia ual¬
de longinqͣm ⁊ om̃ino peregrinan similitudinem habere: Qaus
illa nesciat inuenta in usum temporaliũ ñ in typum et̾noꝵ:
Creatoris Atitem opera quelibet insibilia ad ħ funt creata sic

Expanded text:
materiae, formae et naturae. Ad ejus vero latitudinem operatio tam materiae, formae et naturae. Ad ejus vero latitudinem operatio tam naturae quam industriae. Et his itaque omnibus ad invisibilium investigationem congruas similitudinum rationes eruere possumus et debemus, et cum ejusmodi industriae usum in promptu habuerimus, quali oportuit vel decuit, arcam nostram corona circumduximus. Dictum est autem pertinere ad arcae altitudinem, in morum consideratione, tam humanum quam divinam institutionem, ita ut intelligentiae nostrae arca plenum cubitum videatur habere ex institutione humana, semissem vero ex institutione divina. Sed quid est quod dicta corona videtur sola superiora arcae tangere, nisi quia constat humana instituta ad invisibilia et spiritalia valde longinquam, et omnino peregrinam similitudinem habere? Quis illa nesciat inventa in usum temporalium, non in typum aeternorum? Creatoris autem opera quaelibet visibilia ad hoc sunt creata, sic
Abbreviated transcription (Latin):
fit. Constat itaq eam s dmñĩsionẽ arce dubs cubitos. ⁊ semissẽ
in longitudine. cubitũ autẽ unũ. ⁊ simissem hr̃e in latitudĩe.
Non autẽ equa rõne eius altitudinẽ estimare possumꝰ: nec alti¬
superiꝰ iam diximus ꝓpͥum hꝰ speculationis est a uisibilib ad in¬
uisibilia siłitudinẽ trahere. ⁊ ex illorũ consid̾atione ad istorum
cognitionẽ ꝓposite siłitudĩs assignatione ascendere. Si una ergo
utrobiq m̃sura fuit. si eaudem ꝓrsus hunc archa illinc corona
tam longitudinẽ qͣm latitudinem hũit. quid ĩ hiis aliud oꝑtet
intelligere. qͣm ut discamꝰ ex illis omĩb ad innisibiliũ ĩuesti¬
gationẽ siłitudinũ rõnem trahere. ex illis omĩb inqͣm q̃ diximus
ad arce nr̃e longitudinẽ. uel latitudinẽ pertin̾e: Pertinet autẽ
ut dcm est ad longitudinẽ arce in speculatione rerum ꝯsid̾atio

Expanded text:
ssit. Constat itaque eam secundum dimensionem arcae duos cubitos, et semissem ssit. Constat itaque eam secundum dimensionem arcae duos cubitos, et semissem in longitudine, cNon autem aequa ratione ejus altitudinem aestimare possumus, nec altiut superius jam diximus, proprium hujus spe culationis est a visibilibus ad invisibilia similitudinem trahere, et ex illorum consideratione ad istorum cognitionem propositae similitudinis assignatione ascendere. Si una ergo utrobique mensura fuit, si eamdem prorsus hinc arca illinc corona, tam longitudinem quam latitudinem habuit, quid in his aliud oportet intelligere quam ut discamus ex illis omnibus ad invisibilium investigationem, similitudinum rationem trahere, ex illis omnibus, inquam, quae diximus ad arcae nostrae longitudinem vel latitudinem pertinere? Pertinet autem, ut dictum est, ad longitudinem arcae in speculatione rerum, consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
in mendicitate ⁊ ferro. discussis tandem tenebris ignorantie: di¬
ruptis cathenis ꝯcupiscentie. in euis sane urtute. qui educ̃
uinc̾tos in fortitudine. conterens uectes portas ereas. ⁊ uectes
ferreos cõfringens. ĩ ueterate ꝯsuetisdinis. ⁊ obdurationis angͦꝰ
tias superans ꝑ mediam ĩfinite multitudinis atiẽ ĩfimoꝵ desi¬
derioꝵ ⁊ carnaliũ cogitationũ undiq occursantium. ⁊ usꝙqͣ
obsistentium uiolent̾ erumpit. ⁊ uix tandem se in sui iuris
palatiũ recipit. dũ se in celestis habitaculi soliuĩ totũ colligit. uł
de cẽt̾o cum sins ꝯmilitonib. similibq triũphatoribꝰ fiducialit̃
psallete possit. Hosita consisatio in celis est.¬
Otandum aũ qd̵ corone nr̃e nulla insuia prescribit᷑. s in eo
ip̃o rid̃ corona nõiatur eus m̃sura ex maiori parte det̾mi¬
natur. lam coronam non noĩaret. ꝗd̃ suꝑiora arce ab om̃i ꝑte

Expanded text:
in mendicitate et ferro, discussis tandem tenebris ignorantiae, diin mendicitate et ferro, discussis tandem tenebris ignorantiae, diruptis catenis concupiscentiae, in ejus sane virtute, qui educit vinctos in fortitudine, conterens portas aereas, et vectes ferreos confringens, inveterasuperans, per mediam infinitae multitudinis aciem infimorum desideriorum et carnalium cogitationum undique occursantium, et usquequaque obsistentium, violenter erumpit, et vix tandem se in sui juris palatium recipit, dum se in coelestis habitaculi solium totum colligit, ut de caetero cum suis commilitonibus, similibusque triumphatoribus, fiducialiter psallequod coronae nostrae nulla mensura praescribitur, sed in eo ipso, quod corona nominatur ejus mensura, ex majori parte determinatur. Nam coronam non nominaret, quod superiora arcae ab omni parte
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Hic pͥmum aĩs antiqͣm dignitatẽ recuperat: ⁊ ingeni¬
tum ꝓptie libertatis honorem sibi uendicat. Quiꝰ it. spũi ratio¬
nali tam alienũ. quid indigne scrirtita tam obniorium. quam ut
illa treatura que uere spũalis est. spiritualia ignoret: ⁊ que
ad inuisibilia bona ⁊ sũma. facta est in inuisibiliũ contẽpla¬
tionem. nec saltem assurgere qnͣtominus stare ualet: Hinc ut
arbitror satis apparet huiuus speculationis famuiliaris assidui¬
tas ⁊ assidua familiaritas que t̾cium locum tenet. qm tecte ꝑ
coronam designatur qͣm cõuenient᷑ corona nominat᷑ ꝑ qͣm uir¬
tor aũis coronatur. Hanc ituq spũalis scientie coronam accip̃
cuusqͥs ab huiꝰ exilii erũpnis in ininsibiliũ gaudioꝵ libertatẽ
mentis ꝯtemplatione transire potuit. ubi tandem spiritus il¬
le rõnab qui diu sederat in tenebris. ⁊ umbra mortis. uictus

Expanded text:
mare. Hic primum, animus antiquam dignitatem recuperat, et ingenimare. Hic primum, animus antiquam dignitatem recuperat, et ingenitum propriae libertatis honorem sibi vindicat. Quid enim spiritui rationali tam alienum, quid indigne servituti tam obnoxium, quam ut illa creatura, quae vere spiritalis est, spiritalia ignoret, et quae ad invisibilia et summa bona facta est, in invisibilium contemplationum nec saltem assurgere, quanto minus stare valet? Hinc, ut arbitror, satis apparet hujus speculationis familiaris assiduitas, et assidua familiaritas, quae tertium locum tenet, quam recte per coronam designatur, quam convenienter corona nominatur, per quam victor animus coronatur. Hanc utique spiritualis scientiae cquisquis ab hujus exsilii aerumnis in invisibilium gaudiorum libertatem, mentis contemplatione transire potuit, ubi tandem spiritus ille rationalis, qui diu sederat in tenebris et umbra mortis, vinctus
Abbreviated transcription (Latin):
rimi togitationum ĩfima ĩ imo uelinquere. ⁊ alta ꝑscratati¬
one de t̾cenis ad celestia euolare. Hic primo ilła quie docet
homimi scĩam dei sapientia. lix illa que illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hist mudum incipit se ingerere. et
lucis sue radios nũs mentis oculis infundere. nc̃ subtrahendo it̾¬
um abscondere. Crebro itaq au̾im rusitat: ⁊ nc̃ ad alta elenat.
⁊ st̃m ad ima deponit. ⁊ sibi relinquit. S it̾m inopinate redit¬
⁊ ubi non sperabatur occurrit. ⁊ se hilarem oftendit. Incipit
hic demum qd̃dam mire uisionis preludium. ante intuentis
aspectum forindee. ⁊ sicut aquila ꝓ uocans ad uolandum pul¬
los suos. assiduo reuelationũ suarum euolatu. ⁊t reuolatu se¬
ip̃am in diu̾sa rapere : ⁊ contemplantis aĩum ad uolandi desi¬
derium primo inflãmare. ⁊ qñ ad plenum uolatũ ꝑfecte ĩ for-¬

Expanded text:
rum cogitationum infima in imo relinquere, et alta perscrutatirum cogitationum infima in imo relinquere, et alta perscrutatione de terrenis ad coelestia evolare. Hic primo illa quae docet hominem scientiam, Dei sapientia, lux illa quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, incipit se ingerere, et lucis suae radios nunc mentis oculis infundere, nunc subtrahendo iterum abscondere. Crebro itaque animum visitat, et nunc ad alta elevat, et iterum ad ima deprimit, et sibi relinquit. Sed iterum inopinate redit, et ubi non sperabatur occurrit, et se hilarem ostendit. Incipit hic demum quoddam mirae visionis praeludium ante intuentis aspectum formare, et sicut aquila provocans ad volandum pullos suos assiduo revelationum suarum evolatu et revolatu, seipsam in diversa rapere, et contemplantis animum ad volandi desiderium primo inflammare, et quandoque ad plenum volatum perfecte infor
Abbreviated transcription (Latin):
tiorem. ⁊ suꝑra hec alia uasde ꝓpinqͣm ⁊ cognatam. ut sic dicã
⁊ penitus expressam. in tm̃ ut indeart᷑ imusbilib iam nonap
propinquare. s inherere: ⁊ iuseri potus quam accedere.
uͣis gͥ. que ad illa uitins accedunt. ⁊ que inuisibiliuã ymaginẽ
eudentioiem gerunt. debemꝰ utiq similitudinẽ trashere. ut ad
ea quie per experientiã non nouimꝰ. per eam ciue cognouimꝰ
intelligenia nr̃a possit ascendere. Hinc est quod corona arce
non usq ad eiis ĩ feriora descendit: q̃ tñ se ei in eius suꝑiorib cõ¬
uingit.
LoI hoc primo statu
dedoctun homo ec̃ aĩalis. ⁊ discit effici spiritualis: eo cꝑtunc in¬
cuꝑiat spũalia comporare. ⁊ reformare in nouitate sensus siu
satagens cotidie magis magisq sapere que sursũ sũt nõ que
super teriam. Magnus utic labor ꝯsueta deserere. ⁊ iolita¬

Expanded text:
tiorem, et supra haec alia valde propinquam et cognatam, ut sic dicam, tiorem, et supra haec alia valde propinquam et cognatam, ut sic dicam, et penitus expressam, in tantum ut videantur visibilibus non non jam appropinquare, sed inhaerere, et inseri potius quam accedere. Ab ipsis ergo quae ad illa vicinius accedunt, et quae invisibilium imaginem evidentiorem gerunt, debemus utique similitudinem trahere, ut ad ea quae per experientiam non novimus, per ea quae cognovimus intelligentia nostra possit ascendere, hinc est quod corona arcae non usque ad ejus inferiora descendit, quae tamen se ei in ejus superioribus conjungit.In hoc primo statu deducetur homo esse animalis et discit effici spiritualis, eo quod tunc incipiat spiritualia comparare, et formari in novitate sensus sui, satagens quotidie magis magisque sapere quae sursum sunt non quae super terram. Magnus utique labor consueta deserere, et inolita
Abbreviated transcription (Latin):
do cosligens consequentiar̃ exetutione. omnẽ corpoream siłitudĩe
longe post se relłquit. ⁊ arce nr̃e supp̃ma alta cõsideratione tͣus¬
cendit. In hunc itaq modũ arce corona ĩnitit᷑ dũ ĩ altũ erigit᷑.
quia contemplantis an̾is ad inuisibilia cõprehendenda exeerũ
uis cbilium simuilitudine ãduiuamͣ non parsi. Tunc autẽ coro¬
na qͣm archa se. ⁊ expandit latuis. ⁊ erigit alcuris: qñ subalis ꝯ¬
templatoi manifeste deprehendit bona inuisibilia. unsibilibus.
⁊ muttitudĩe amplicra. ⁊ dignitate excellentiora. Longe enĩ
copiosior est bonoꝵ inuisibiliũ magnitudo: quam ut cam rep¬
tenitare possit corporaliũ siłitudinum tanta multitudo. Habẽt
tam̃ corporã omĩa. ad ĩuisibilia bona siłitudinẽ aliqͣm. s alia ĩ¬
fimam quandam ⁊ ualde longinquam. ⁊ pene extraneã. alia
autẽ uiciiorẽ ⁊ manifestiorem. ⁊ qͣnto ꝓpinquiorẽ tanto euidẽ¬

Expanded text:
do colligens, consequentiarum exsecutione omnem corpoream similitudinem do colligens, consequentiarum exsecutione omnem corpoream similitudinem longe post se relinquit, et arcae nostrae suprema alta consideratione transcendit. In hunc itaque modum arcae corona innititur, dum in altum erigitur, quia contemplantis animus ad invisibilia comprehendenda ex rerum visibilium similitudine non parum adjuvatur. Tunc autem corona quam arca se et expandit latius et erigit altius quando subtilis contemplator manifeste deprehendit bona invisibilia visibilibus, et multitudine ampliora, et dignitate excellentiora. Longe enim copiosior est bonorum invisibilium magnitudo, quam ut eam repraesentare possit corporalium similitudinum tanta multitudo. Habent tamen corporea omnia ad invisibilia bona similitudinem aliquam, sed alia infimam quamdam, et valde longinquam, et pene extraneam. Alia autem viciniorem et manifestiorem, et quanto propinquiorem, tanto eviden
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus. Ad ħ itaq genus pertinet. quotiens ꝑ rerum
uisibslium similitudinẽ. rerũ inuisibiliũ qͣlitatẽ deprehendi¬
mus. quotiens ꝑ innsibilia mundi ĩ inssbilia dei cognoscimus.
ut constet qd̾ scriptum reꝑitur. qr iniusibilia dei a creatura
mundi. per ea que fc̃a sunt intellecta cõspitunt᷑. Recte aut̃
ħ c̃t̃platio. ciue ut ad ĩiusibilia ascendat. baculo se corporee si¬
mslitudĩs sustentat. ⁊ quadam ut ita dicim corporaliũ ꝓpricta¬
tum. scala se ad alta subleuat. recte inqͣm huiꝰm᷑i speculati
o ꝑ coronami arche designatur: que ab ĩferiori quidẽ ꝑte lig¬
no affigitur. s a ꝑte superiori ligni mensurã suꝑgreditur.
rearũ ꝓprictates sponte se inclinant ut hanͣt ũ ex istis ad
ilła similitudinẽ trahat ueruntñ se latius erpandens. ĩ ferro¬
rũ angtias intta se includit. nec huis contentã que ex similitu¬
dine collegit. s alia ex aliis argumentando coniciens: ⁊ rõcinan¬

Expanded text:
er rerum visibilium similitudinem rerum invisibilium qualitatem deprehendimus, quoties per visibilia mundi invisibilia Dei cognoscimus, ut constet quod scriptum reperitur, quia invisibilia Dei a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Recte autem haec contemplatio qui ut ad invisibilia ascendat baculo se corporeae similitudinis sustentat, et quadam, ut ita dicam, corporalium proprietatum scala se ad alta sublevat, recte, inquam, hujusmodi speculatio per coronam arcae designatur, quae ab inferiori quidem parte ligno affigitur, sed a parte superiori ligni mensuram supergreditur. rearum proprietates, sponte se inclinat, ut habeat unde ex istis ad illa similitudinem trahat. Verumtamen se latius expandens inferiorum angustias intra se includit, nec his contenta quae ex similitudine collegit, sed alia ex aliis argumentando convincens, et ratiocinan
Abbreviated transcription (Latin):
tio nusqͣm in una re qͣm in alia. ab uniꝰ ⁊ simplicis u̾itatis diffi¬
uitione longuis euagatur. Hii cirtuli in se ip̃is omĩa ꝯprehendt̃:¬
⁊ suo in sinũ uniũsa ꝯcludunt. Hii sunt illi qͣtuor ut arbitror
circuli: qui per moysen per q̃ͣtuor arce angulos iubentur ordina
Orum autẽ circuloꝵ duo sedem hũt in latere uno: duo re¬
liqui in latere alio. Singuli itaq certis locis deputantur:
qͣmins ad tociꝰ arte euectionẽ parit̾ om̃s cooperent᷑. Ibi enĩ qͥlibe
husmodi circuloꝵ sedem habere debet: quo quisq ĩ loco p̃ ceteris
mirabilior seu iocundior nr̃e ꝯsid̾ationi apparet. Nam ab eo qͥsq
loco qiͣ ampliis elongat: ubi ꝯtẽplantis ãmirationẽ minꝰ exci¬
tat: ubi ĩ ãmirantiꝰ aĩo iinorẽs iocunditatẽ gen̾at. Accipiũt
qͦ sẽdem. duo in lat̾e uno: ⁊ duo itidem in lat̾e alia. Superius a
dictũ est qͦmͦ ad latus unũ ꝑtineat q̃ fiũt dĩ ꝑmissione. uł quo¬

Expanded text:
ab unius et simplicis veritatis diffinitione longius evagatur. Hi circuli in seipsis omnia comprehendunt, et suo in sinu universa concludunt. Hi sunt illi quatuor, ut arbitror, circuli, qui per Moysen per quatuor arcae angulos jubentur ordinaorum autem circulorum duo sedem habent in latere uno, duo reliqui in latere alio. Singuli itaque certis locis deputantur quamvis ad totius arcae evectionem pariter omnes cooperentur. Ibi enim quilibet hujusmodi circulorum sedem habere debet, quo quisque in loco prae caeteris mirabilior, seu jucundior nostrae considerationi apparet. Nam ab eo quisque loco quasi amplius elongat ubi contemplantis admirationem minus excitat ubi in admirantis animo minorem jucunditatem generat. Accipiunt ergo sedem duo in latere uno, et duo itidem in latere alio. Superius autem dictum est, quomodo ad latus unum pertineant quae fiunt Dei permissione, vel quo
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾atur. Dum enim quis rerũ iusibiliũ rõnem tacita ĩuesti¬
gatione querit. nõ solum eas sibi sub alio ordine ꝓponit: qmͣ
eas per sensum inuenit. uerũ etiã sub alia sepe forma depin¬
git. Eo enim cicius inuenit rõnem. cur ita fieri uł cedinari
debuissent. quo udet mala que sequerent᷑ si alit̾ eẽnt. Si¬
cut itaq in priori ymaginatio post se cogitationem tralp̃t.
sic in ista rõ ymaginationẽ circumducit. atq disponit. Itcirco

Expanded text:
r per rationem. Dum enim quis rerum visibilium rationem tacita investir per rationem. Dum enim quis rerum visibilium rationem tacita investigatione quaerit, non solum eas sibi sub alio ordine proponit quam eas per sensum invenit, verum etiam sub alia saepe forma depingit. Eo enim citius invenit rationem cur ita fieri vel ordinari debuissent quo videt mala quae sequerentur, si aliter essent. Sicut itaque in priori imaginatio post se cogitationem trahit, sic in ista ratio imaginationem circumducit atque disponit. Idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
itaq est in ymaginatione ẜ ymaginationẽ: istud uero in
ymaginatione scdm iõnem. Notandum autẽ. qd̾ nec in ea qͥ¬
dem parte qua fidei innititur potius quam intelligentia tex¬
itur. net in ea intͣm parte ꝓpͥctatis sue t̾minos usq ꝙ̃ tͣnsgredi.¬
tur. Cum enĩ ĩnuiña dĩ discreta oꝑa ⁊ ordinata. cum ĩnumera
eius uidicia iusta ⁊ uera. intelligentie sue uiuatitate ꝓspiciat
ex hiis que recta eẽ intelligit. recta ⁊ illa eẽ perpendit. quoꝵ iati¬
onem penetrare non sufficit. Uides gͦ. qr ħ speculatio. ner ibi qͥ¬
dem ubi fidei uestigia sequit᷑ a rõnationis sue tramite penitus
abducitur. Adeo autem hec de qua modo locuim᷑ speculatio se-¬
cũdum rõnem agitur ut ip̃a etiam ymaginatio mea sdd̾m rati¬
onem disponi ⁊ ordinari uideatur. Nam in pͥma quidem cogi¬
tatio. quo eam ducit ãmiratio solam sequitur ymaginatõẽ.
in hac autem ip̃a ymaginatio formatur. disponit᷑. ⁊ ꝑ rõnem

Expanded text:
ginatione secundum imaginationem, istud vero in imaginatione secundum rationem. Notandum autem quod nec in ea quidem parte qua fidei innititur potius quam intelligentia texitur, nec in ea, inquam, parte proprietatis suae terminos usquequaque transgreditur. Cum enim innumera Dei opera discreta et ordinata, cum innumera ejus judicia justa, et vera intelligentiae suae vivacitate perspiciat ex his quae recta esse intelligit, recta et illa esse perpendit quorum rationem penetrare non sufficit. Vides ergo quia haec speculatio nec ibi quidem ubi fidei vestigia sequitur a ratiocinationis suae tramite penitus abducitur. Adeo autem haec de qua modo loquimur speculatio secundum rationem agitur, ut ipsa etiam imaginatio in ea secundum rationem disponi et ordinari videatur. Nam in prima quidem cogitatio quo eam ducit admiratio solam sequitur imaginationem, in hac autem ipsa imaginatio formatur, disponitur et moderatu
Abbreviated transcription (Latin):
to colligit. que per experientiã non nouit. In hac pͥmũ con¬
tẽplatione humanꝰ au̾us pura intelligentia utitur. ⁊ semoto
omĩ ymaginatõis officio. ip̃a intelligentia in ħ pͥmum nego¬
tio se ip̃am per semet ip̃am ingerere uidet᷑. Nam licet illis pͥ¬
orib cõtemplatioñ geñib uideatur non deesse: nusqͣm tamen
inest. pene. nisi mediante rõne. seu etiam ymaginatione. Illic
cuͣ instrum̃to utit᷑. ⁊ uelut per speculum ĩtuet᷑. Hic ꝑ semet¬
ip̃am operãtur. ⁊ qͣ ꝑ spetiẽ contemplatur. Hic ergo se qͣsi
ad inum inclinat. cum omĩno non habeat quo per semet ip
uintũ contẽplationis gñs esse dixi¬
mus qd̃ est supra rõnẽ. non tam̃ preter rõnẽ. In hanc autẽ ꝯ¬
templationis speculam m̃tis subleuatione ascendimꝰ. qñ ea
ex diuina reuelatione cognoscimꝰ. que nulla humana rõne
plane comprehend̾e. que nulla nr̃a rõtinatione in tegre ĩues¬

Expanded text:
ovit. In hac primum contemplatione humanus animus pura intelligentia utitur, et semoto omni imaginationis officio, ipsa intelligentia nostra in hoc primum negotio seipsam per semetipsum intelligere videtur. Nam licet illis prioribus contemplationum generibus videatur non deesse, nusquam tamen inest pene nisi meditante ratione, seu etiam imaginatione. Illic quasi instrumento utitur, et velut per speculum intuetur. Hic per semetipsam operatur, et quasi per speciem contemplatur. Hic igitur se quasi ad imum inclinat, cum omnino non habeat quo per semetipuintum contemplationis genus esse diximus quod est supra rationem non tamen praeter rationem. In hanc autem contemplationis speculam mentis sublevatione ascendimus, quando ea ex divina revelatione cognoscimus, quae nulla humana ratione plene comprehendere, quae nulla n
Abbreviated transcription (Latin):
nib diuinis. Hii septem asscensionis gradus pͥmo occurrũt
hiĩs qui montem dcun ascend̾e̾. uel ad aliud ez ec hieł tem¬
plum intrare contendunt. In septem gradib ad exteriores
portas in atriũ ext̾iis intiatur. Et in septẽ gradib inquit as¬
census eius. Habes ergo quib uichoationis gradsbꝰ debeas
insistere qruisqͥs cupis contẽplationis arcẽ apprehendẽ. Quo¬
mͦ autẽ ħ contẽplationis genus. in ymagine subsistat. uł¬

Expanded text:
nibus divinis. Hi septem ascensionis gradus primo occurrunt nibus divinis. Hi septem ascensionis gradus primo occurrunt his qui montem Domini ascendere, vel ad illud Ezechielis templum intrare contendunt. In septem gradibus ad exteriores portas in atrium exterius intratur. Et in septem, inquit, gradibus ascensus ejus. Habes ergo quibus inchoationis gradibus debeas insistere, quisquis cupis contemplationis artem apprehendere. Quomodo autem hoc contemplationis genus in imaginatione insistat,
Abbreviated transcription (Latin):
magnificata funt opera tuia dñe omĩa in sapientia feristi.
Et mnulta de eiusdem operibꝰ in eodem psalmo explicando:
cõmemorat. otum itat hoc primum contemplatioĩs
genus recte quidem in septem gradus distinguere possumꝰ.
rimus namq ꝯsistit in illa aminuatione rerum. que sur¬
git ex consideratione mat̾ie. Sed̃s autem gradis consistit in
illa ãmuatione rerum. que singit ex ꝯside ratione forme. Ter¬
cuis uero cõsistit in illa rerum ãmiratione: quã gignit cõ¬
sideratio nature. Quartus autẽ huiꝰ contẽplationis gradus
uersatur incõsid̾atione. ⁊ ãmuatione operũ. cura operationẽ
nature. Quintus nichilominꝰ u̾satur in cõfsd̾atione ⁊ ãmi¬
ratione operum. s scd̾m operationẽ industrie. Sextus uero gͣ¬
dus ꝯstat in ꝯsid̾andis ⁊ ammurandis ĩ stitutionib humanis
Septimꝰ demũ subsistit in ꝯsid̾andis. ⁊ ãmirandis ĩstitutio¬

Expanded text:
magnificata sunt opera tua, Domine, omnia in sapientia fecisti , magnificata sunt opera tua, Domine, omnia in sapientia fecisti , et multa de eisdem operibus in eodem psalmo explicando commemorat. Totum itaque hoc primum contemplationis genus recte quidem in septem gradus distinguere possumus. Primus namque consistit in illa admiratione rerum, quae surgit ex consideratione materiae. Secundus autem gradus consistit in illa admiratione rerum, quae surgit ex consideratione formae. Tertius vero consistit in illa rerum admiratione, quam gignit consideratio naturae. Quartus autem hujus contemplationis gradus versatur in consideratione et admiratione operum circa operationem naturae. Quintus nihilominus versatur in consideratione et admiratione operum, sed secundum operationem industriae. Sextus vero gradus constat in considerandis et admirandis institutionibus humanis. Septimus demum subsistit in considerandis et admirandis institutio
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad plenũ cubitũ extend̾e non potes. Hec autẽ ultimã spe
am asus qui illis que ad primam. ⁊ scd̾am considerationẽ
ꝑtinẽt. inheret : absq dubio adhuc in umo iacet. S qͣnto
hiis que ad tertiam spectant ꝑfectius inheserit: tanto pro-¬
fecto semper ad altiora ascendit. otandum sane ꝙ na-¬
turalis operatio. ⁊ diuina institutio. plenum cubitum hñt
in re: s non uisi semissem hr̃e possunt in nr̃a cognitione. E¬
ꝯtra antẽ astificialis operatio ⁊ humana institutio uix semis¬
sem hñt in re: plenum autem cubitum hr̃e possunt ĩ no¬
stia cognitione. Cur igitur aũis in hac triplici speculatione
plene exercitatus fu̾it: arce nr̃e m̃sura cõgruam sibi mag.¬
nitudinem quaqͣ uersum accipit. In hoc contẽplationis gñe
se ip̃m ꝓpħa ex̾ciusse ostendit. cum dicit. Meditatus sum in
onsib operib tuis. ⁊ alibi. Quia delectastime inquit dñe
in factura tua. ⁊ alibi in eoꝵ ammirationẽ exclamat. Quã

Expanded text:
usque ad plenum cubitum extendere non potes. Haec autem ultima specuNam animus qui illis quae ad primam vel secundam considerationem pertinent, inhaeret, absque dubio adhuc in imo jacet. Sed quanto his quae ad tertiam spectant, perfectius inhaeserit, tanto profecto semper ad altiora ascendit. Notandum sane quod naturalis operatio et divina institutio plenum cubitum habent in re, sed nonnisi semissem habere possunt in nostra cognitione. Econtra autem artificialis operatio et humana institutio vix semissem habent in re, plenum autem cubitum habere possunt in nostra cognitione. Cum igitur animus in hac triplici speculatione plene exercitatus fuerit, arcae nostrae mensura congruam sibi magnitudinem quaquaversum accipit. In hoc contemplationis genere seipsum Propheta ostendit, cum dixit: Meditatus sum in omnibus operibus tuis . Et alibi: Quia delectasti me, inquit, Domine, in factura tua ; et alibi in eorum admiratione exclamat: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
uisto ⁊ iniusto. ĩmolanti uictimas ⁊ contẽpnena eas. et
ip̃e cuius palpebre uit̾rogant filios hominũ: oriri faciat
solem siuim suꝑ bonos ⁊ malos ⁊ eque pluat super iꝰtos
⁊ iniustoᷤ. os autẽ quibꝰ habundat iam aurũ tam de e¬
molumento labroꝵ nr̃oꝵ. qͣm de spoliis egyptiorum arcã
nr̃am auro nestire curemus: non solum ext̾ius. uer̃ etã¬

Expanded text:
injusto, immolanti victimas et contemnenti eas, et ipse cujus palpebrae interrogant filios hominum oriri faciat solem suum super bonos et malos, et aeque pluat super justos et injustos. Nos autem quibus abundat jam aurum, tam de emolumento laborum nostrorum quam de spoliis Aegyptiorum, ercam nostram auro vestire curemus, non solum exterius, verum et
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ nesciat qͣm sit inꝯꝑabilit̾ maior illa. q̃ ÷ iusti ⁊ in¬
iusti. qͣm illa d̾cretio que ⁊ ꝯmodi. ⁊ incõmodi: Prima autẽ
ꝑtinet ad parietes qui metiũt᷑ arce longitudinẽ: nam illa q̃ ÷
ꝯmodi ⁊ inꝯmodi ꝑtinet ad illos parietes qui metiũtur arce la¬
titudinẽ. Ad duo itaq lat̃a arce pertuiet quoꝵ lib⁊ ꝯsid̾atio: ẜ.¬

Expanded text:
esciat quam sit incomparabiliter major illa quae est justi et injusti, quam illa discretio quae est commodi et incommodi? Prima autem pertinet ad parietes qui metiuntur arcae longitudinem. Nam illa quae est commodi et incommodi pertinet ad illos parietes qui metiuntur arcae latitudinem. Ad duo itaque latera arcae pertinet quorumlibet consideratio
Abbreviated transcription (Latin):
ce qͣm multi qui prus fabricabant ĩ officina aristotilis tandem
saniori consilio discunt cudere ĩ officina saluatoris.⁊ qui prius
fabricabant in officina uasa contumelie: nũt docentur fabri¬
care uasa głie. cotꝯdie confitentes dño in uasis psalmi. eo quod
peniceat eõs fecisse oꝑais confusione digniĩ. ⁊ dui fuisse fabrica¬
tores mendatii. Ubi sunt nc̃ queso secte archademioꝵ. stoicoꝵ.
ꝑipateticoꝵ. ubi sunt arce eorum. Ecce iam om̃t isti dormieit
trinis. ⁊ traditionib suis. S archa moysi manet usq in hodier¬
num diem. munqͣm firmior. nuniqͣm fortior qmͣ hodie. utpote ꝯ¬
firmata ꝑ catholice ueritatis auctoritatem. eo quod sit facta de
lignis sechim. ĩputribilib uidelicet ⁊ in corruptib libꝰ lignis. ⁊
omĩs eius narratio atq doctrina. ꝯtenta sit sententiis ueris.⁊
asseirionib ratis. Ecce iudimus de qua mat̾ia debeat fieri con¬

Expanded text:
um. Et ecce quam multi qui prius fabricabant in officina Aristotelis, tandem um. Et ecce quam multi qui prius fabricabant in officina Aristotelis, tandem saniori consilio discunt cudere in officina Salvatoris, et qui prius fabricabant vasa contumeliae, nunc docentur fabricare vasa gloriae, quotidie confitentes Domino in vasis psalmi, eo quod poeniteat eos fecisse opus confusione dignum, et diu fuisse fabricatores mendacii. Ubi sunt nunc, quaeso, sectae academicorum, stoicorum, peripateticorum? ubi sunt arcae eorum? Ecce jam omnes isti dormieruntrinis et traditionibus suis. Sed arca Moysis manet usque in hodiernum diem nunquam firmior, nunquam fortior quam hodie, utpote confirmata per catholicae veritatis auctoritatem, eo quod sit facta de lignis Setim, imputribilibus videlicet et incorruptibilibus lignis, et omnis ejus narratio atque doctrina contexta sit sententiis veris et assertionibus raris. Ecce vidimus de qua materia debeat fieri, con
Abbreviated transcription (Latin):
ri oportuit.
ortuit. uid gͦ mir̾. si potuerunt efficere opus ãmirati¬
one dignum. qui edocti sunt per spm̃ dei. nolentes sequi spm̃
suum. nec incedere uolentes post cogitationes adĩuentionũ
nire. Nec erat eis cura tam ut asseretẽt uera. qͣm nt putarẽt¬
ut ꝑutarent᷑ inuenisse noua. Presumẽtes itaq de sensu suo.
putauerunt se posse facere sibi sapientie archam. ⁊ euntes ad ĩ¬
uentionib suis. tradiderunt sententias nouas arbitͣntes secum
ortam moritinamq sapientiam. Et ecce cõputruerũt horũ om¬
nisĩ alta sapientiũ arce. eo qd̃ non eẽnt de lignis sechim. lignis
uidelicet imputribilib facte. Et ecce stulti facti sunt om̃s prin¬
tipes taphneos. eo qd̃ stultam fecerat deus sapiam huins miuidi.
Intantum .il. infatuata ẽ illa qͦndam głosa mundana philosopħa
ut innum̃i cotidie ex eius ꝓfessorib. fiant eius irrisores. ⁊ ex eiuis
defensoribꝰ fiant eius impugnatores. ⁊ illam detestantes nichil

Expanded text:
re oportuit. re oportuit. Quid ergo mirum si potuerunt efficere opus admiratione dignum qui edocti sunt per Spiritum Dei, nolentes sequi spiritum suum, nec incedere volentes post cogitationes adinventionum nire. Nec erat eis cura tam ut assererent vera, quam ut putare invenisse nova. Praesumentes itaque de sensu suo, putaverunt se posse facere sibi sapientiae arcam, et euntes in adinventionibus suis, tradiderunt sententias novas arbitrantes secum ortam morituramque sapientiam. Et ecce computruerunt horum omnium alta sapientum arcae, eo quod non essent de lignis Setim, lignis videlicet imputribilibus factae. Et ecce stulti facti sunt omnes principes Thaneos, eo quod stultam fecerit Deus sapientiam hujus mundi. In tantum enim infatuata est illa quondam gloriosa mundana philosophia, ut innumeri quotidie ex ejus professoribus fiant ejus irrisores, et ex ejus defensoribus fiant ejus impugnatores, et illam detestantes nihil