comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inauditã diuini mun̾is largita¬
tem uet̾i collatam ppło assit. siqͥd̃
oẽm illam multitucliẽm omĩa
que de mistio nr̃e redemptionis
suꝑius enum̾ata sunt liqͥdo pre¬
cognouisse constit̾it. sum enim
ex his quippiam tunc nec scͥptum
maniste. nec publice preclicatũ
fiusse manifestum sit: restat ut
ui fuerunt. fuit itaq antiquis
temꝑibus. aut prara salus. aut
tumium numerosa ꝑfectio. qͦt
quidem qdlibet sapere. discretio¬
nis t̾minos exced̾e ẽ. Qd̃ si uidet᷑
tołabilius. immo et deo dignius
scła illa multitudĩe ꝑfectorum.
ꝗͣ saluandoꝵ tanta fuisse pauci¬
tate contentum. qͣtinus et sal¬
ui ñ pauei tc fierẽt. ⁊ om̃s nicħ̾o¬
si inqͣm hoc recipitur. bndicuus
qͥdem dm̃ in donis suis. squid
demꝑi gr̃e reseruatum sit ñ ui¬
deniꝰ. nͥ qd̾ tempus gr̃e illud potĩ
uixta sententiam hãc fuerit appł¬
sandum. in quo toc et tante dei
pło diuitie sp̃c affluebant. ut uld̃

Expanded text:
inauditam divini muneris largitainauditam divini muneris largitatem veteri populo collatam asserit: siquidem omnem illam multitudinem omnia, quae de mysterio nostrae redemptionis superius enumerata sunt, liquido praecognovisse constiterit. Cum enim ex his quidpiam tunc nec scriptum manifeste, nec publice praedicatum fuisse manifestum sit: restat ut vi fuerunt. Fuit itaque antiquis temporibus aut perrara salus, aut nimium numerosa perfectio: quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminos excedere est. 12. Quod si videtur tolerabilius, imo et Deo dignius saecula illa multitudine perfectorum, quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilosi, inquam, hoc recipitur, benedicimus quidem Deum in donis suis; sed quid tempori gratiae reservatum sit, non videmus: nisi quod tempus gratiae illud potius juxta sententiam hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
uariq de om̃i re sentire sentire¬
cũ aliis. et dic̾e qd̾ aut solus non
dix̾it aut pͥmus. Unde fit. ut in
his que sentit uł loquitur. mo¬
dum omĩo tenere uł ignoret. uł
dissimulet. Ecce enim et in hacas¬
sertione sua. dum pares in scien¬
tia facit om̃s qui uentura sꝑabãt.
his qui pret̾ita legunt dm̃ ꝓfecto
aut nimis parcum precdicat. aut
nimis sargum: oculum discre¬
tionis ex nulla parte aꝑiens. Aut
enim num̾um electorum illuiꝰ
temꝑis sub paucitate recligit ra¬
rissimorum spũalium. quos ꝓ
sue scĩtatis speciali excellentia ĩ¬
signes. illustresq illis temꝑibus
extitisse. ac singłari munere sp̃e.
singła utiuentura erant preui¬
dere certissime potuisse scriptura
cominemorat: et sic nimis abbre¬
uiat manum dei dum pret̾ pau¬
cos illos ꝑfectissimos nemĩem eo
tempore putat potuisse saluari:
aut certe si et illa temꝑa multitu¬
diẽm saluandoꝵ etiam pret̾ istoᷤ
habuisse ñ diffitetur. magnã s

Expanded text:
arique de omni re sentire cum aliis, et dicere quod aut solus non dixerit, aut primus. Unde fit ut in his quae sentit vel loquitur, modum omnino tenere aut ignoret, aut dissimulet. Ecce enim et in hac assertione sua, dum pares in scientia facit omnes qui ventura sperabant, iis qui praeterita legunt; Deum profecto aut nimis parcum praedicat, aut nimis largum, oculum discretionis ex nulla parte aperiens. Aut enim numerum electorum illius temporis sub paucitate redigit rarissimorum spiritualium, quos pro suae sanctitatis speciali excellentia insignes illustresque illis temporibus exstitisse, ac singulari munere Spiritus singula, uti ventura erant, praevidere certissime potuisse Scriptura commemorat; et sic nimis abbreviat manum Dei, dum praeter paucos illos perfectissimos, neminem eo tempore putat potuisse salvari: aut certe, si et illa tempora multitudinem salvandorum 631 etiam praeter istos habuisse non diffitetur; magnam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
erit etiã ppłis reuelatum. S nec
apłs petrus profecto debuuit ꝓpħi¬
cum illud ad sua tempora retor¬
q̃re. Effundam de sp̃u meo suꝑ fi¬
lios et filias ur̃as. et ꝓpħabunt si¬

Expanded text:
erit etiam populis revelatum. Sed nec apostolus Petrus profecto debuit propheticum illud ad sua tempora retorquere, Effundam de Spiritu meo super filios et filias vestras, et prophetabunt fi
Abbreviated transcription (Latin):
tu nature misandus urgeris. Illite
oportet preꝑare iudicio. illi scło
conformare. illius curie affectare
fauorem. formidare repulsam.
Quid illoꝵ sentencia conturbaris.
quorum nec saude ꝓbatus. nec ui¬
tuꝑatiõe reꝓbus inueniris: Deniq
uani filii hominũ. mẽdaces fi . h.¬
inducũt. dantes uerba. mun̾a repor¬
tantes. Nana ħatq illa s uerba am¬
plius. et decipitis de uanitate iid¬
ip̃m s tu mag̾ deciperis. illi mirꝰ.
Das quippe qd̾ utcumq pluris est.
et das ingratis. dasin m̃itis. Siqͥ¬
dẽ tua ñ te diligunt. immo nͨ te
nec tua. s que sua sunt querunt.
Tua ad qͦad pot̾unt uenabunt᷑ adu¬
lationib uanis et falsis. Molliti st̃

Expanded text:
tu naturae miserandus urgeris. Illi te tu naturae miserandus urgeris. Illi te oportet praeparare judicio, illi saeculo conformare, illius curiae affectare favorem, formidare repulsam. Quid illorum sententia conturbaris, quorum nec laude probatus, nec vituperatione reprobus inveniris; Denique vani filii hominum, mendaces filii hote inducunt, dantes verba, munera reportantes. Vana haec, atque illa: sed verba amplius. Et decipitis de vanitate in idipsum: sed tu magis deciperis, illi minus. Das quippe quod utcumque pluris est: et das ingratis, das immeritis; siquidem tua, non te diligunt. Imo nec 180 te, nec tua: sed quae sua sunt, quaerunt. Tua, quoad poterunt, venabuntur adulationibus vanis et fa
Abbreviated transcription (Latin):
perit confessio. Usqueqͦ obliuisc̃is
te in finem. usq quo dormis ĩ mor¬
te. decus nobilium fidelium fletꝰ:
Qͣmͣdiu contra morẽ tuum ꝑtinax.
cont᷑ honorẽ tuum seq̃stris. contͣ
salutẽ tuam rebellis: Quid illos
egregios mores. actusq tuos. tã
dissimili ꝑgis exitu cõsummare:
Quom᷑ etas ista qͣm in miscdia ub̾i
quiesce̾ oportebat. oĩum p̾teritorũ
dierum tuorũ penas luit. nͨ diluit
culpas: Cur ꝓhdolor sola uen̾anda
canicies solita uen̾atione fraudat᷑.
sola sine honore marcescit. qͣlis ma¬
xime decuit honorari: Miserere aĩe
tue placens deo. etenim qui homini¬
b placent confusi sunt qm̃ deus sp̾¬
uit eos. Breues dies hominis sũt.
seni mors inianuis ẽ. Modicũ habes
ꝓrsus modicum tẽpus cum his qui
dicũt tibi euge euge. Sit etiam ꝓ
minimo tͥ iudicari ab ip̃is. aut ab
humano die. qui angłico examini
iamiamqi eis presentandus qui ad
tͥbunal t̾rificum xp̃i. ip̃o iam defec¬

Expanded text:
perit confessio . 3. Usquequo oblivisceris perit confessio . 3. Usquequo oblivisceris te in finem? usquequo dormis in morte, decus nobilium, fidelium fletus! Quandiu contra morem tuum pertinax, contra honorem tuum sequestris, contra salutem tuam rebellis! quid illos egregios mores, actusque tuos tam dissimili pergis exitu consummare? Quomodo aetas ista, quam in misericordia uberi requiescere oportebat, omnium praeteritorum dierum tuorum poenas luit, nec diluit culpas? Cur, proh dolor! sola veneranda canities solita veneratione fraudatur, sola sine honore marcescit, quam vel maxime decuit honorari? Miserere animae tuae placens Deo . Etenim qui hominibus placent, confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Breves dies hominis sunt : seni mors in januis est. Modicum habes, prorsus modicum tempus cum his qui dicunt tibi, Euge, euge. Sit etiam pro modico tibi judicari ab ipsis, aut ab humano die, qui angelico examini jamjamque es praesentandus, qui ad tribunal terrificum Christi ipso jam defec
Abbreviated transcription (Latin):
duriciam qͥdem. s scd̾m ue̾cundiã:
Quid refert scd̾m qͥd ꝑeas: Oue̾cun¬
dia expers rationis. mimica salu¬
tis. tociꝰ ignara honoris et honesta¬
tis. Hec plane illa qͣm sapiens soqͥt᷑
confusio adducẽs pecc̃m. Itãne u̾e¬
cũdumẽ. homini uinci a deo. et ꝓbro
ducit᷑ humiliari sub potenti manu
altissimi. Non ita rex ille głosus da¬
ud. Tibi soli peccaui et malũ .c. te.f.¬
torie genus diuine ced̾e maiestati.
⁊ auctoritatimatͥs eccłie. nõ relucta¬
ri: sunmꝰ honor et gła. Oꝑuersitas.
lon pudet et inquinari. et abliui pu¬
det: Est pudor iuxta sapientẽ addu¬
cens głam. si uideł. peccare pudeat.
Sinõ pudeat uł peccasse. et ita uel
sera gła ñ carebit. reducente nimir̃
sonfessio et pulcritudo in cons. eius.
Quis mͥ tribuat uid̾e te in uestitu
deaurato. ut dicamꝰ et tibi. confes
surge induere fortitudĩe. induere
uestimto salutis. Surge qui dormi¬
et exurge ã mortiuis. et illuminabit
te xp̃c. Amortuo tanꝗͣ qui non ẽ:

Expanded text:
duritiam quidem, sed secundum verecundiam? Quid refert secundum quid pereas? O verecundia expers rationis, inimica salutis, totius ignara honoris et honestatis! Haec plane illa, quam Sapiens loquitur, confusio adducens peccatum . Itane verecundum est homini vinci a Deo, et probro ducitur humiliari sub potenti manu Altissimi? Non ita rex ille gloriosus David: Tibi solitoriae genus, divinae cedere majestati: et auctoritati matris Ecclesiae non reluctari, summus honor et gloria. O perversitas! Non pudet inquinari, et ablui pudet! Est pudor, juxta Sapientem, adducens gloriam ; si videlicet peccare pudeat, si non pudeat vel peccasse: et ita vel sera gloria non carebis, reducente nimirumConfessio et pulchritudo in conspectu ejus . Quis mihi tribuat videre te in vestitu deaurato, ut dicamus et tibi: Confesssurge, induere fortitudine, induere vestimento salutis . Surge, qui dormiet exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . A mortuo tanquam qui non est,
Abbreviated transcription (Latin):
illustrissime et sinõ scͥbo. opto tũ.
Optare quis ꝓhibet: affectui nec
leges imꝑant᷑: nec pͥncipes dñant᷑.
magnitudiẽm p̃sumo scrib̾e: tanꝙͣ
aliquis magnus. fateor nec iussus.
ã te nec rogatꝰ. nͨ inuitatꝰ. S qͥd si
caritas iubet: Alius alit̾ fortassis acci¬
piat. ego uirum nobilem qd̾ in meẽ.
inuera caritate decreui his litcis sue
ip̃ius commnon̾e salutis. excitare a
sompno. reuocare ad cor. ꝓuocare ad
grãm. Quis scit si conu̾tatur et ig¬
noscat deus. et relinqͣt post se bñdic¬
tionem: Immo quis nescit quas et
qͣntas iam diuitias sue bonitatis
et longͣnimitatis thesaurizauit

Expanded text:
illustrissime, etsi non scribo, opto tamen. Optare quis prohibet? Affectui nec leges imperant, nec principes dominantur. Magnitudinem praesumo scribere, tanquam aliquis magnus fateor, nec jussus a te, nec rogatus, nec invitatus. Sed quid si charitas jubet? Alius aliter fortassis accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate decrevi his litteris suae ipsius commonere salutis, excitare a somno, revocare ad cor, provocare ad gratiam. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Imo quis 179 nescit, quas et quantas jam divitias suae bonitatis et longanimitatis thesaurizavit
Abbreviated transcription (Latin):
.p.ñ . ĩ.c. m Abhis laudatur peccor in
desidiis anime sue. et iniquus be¬
nedicit᷑. Ab his ergo cauere ñ ego
sed sapiens doceat. fili ait si te lac¬
tau̾int pecc̃ores: non acquiescas eiꝰ.
Attende pociꝰ illi qui iuidicat in eqͥ¬
tate ꝓ mansuetis t̾re. quos tua ñ
pastoralis diligentia pascit. s se¬
cularis premit potentia. qͣm non
haberes suꝑ eos ullam: nisi data
testas tenebrarum. Attende autẽ.
Iuditium graue his qui p̾sũt. et po¬
tentes potent̾ torm̃ta pacient᷑. hoc
si paues. caues. si negligis: incidis.
et horrendum ẽ. incidere in manꝰ
dei uiuentis. Au̾tat hec uiuus et
u̾us deus qui nõ uult mortem pec¬
catoris. s ut conu̾tatur et uiuat.
Plura adhuc loqui fert animꝰ. s non
fert forte auditus. nec placẽt asꝑa qͣuiᷤ
recta et salubria. quia sũt et ama¬
ta non sapiũt. Ponam itaq digi

Expanded text:
put meum . Ab his laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Ab his ergo cavere non ego, sed Sapiens doceat. Fili, ait, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Attende potius illi qui judicat in aequitate pro mansuetis terrae, quos tua non pastoralis diligentia pascit, sed saecularis premit potentia: quam non haberes super eos ullam, nisi data testas tenebrarum. Attende autem: Judicium grave his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur . Hoc si paves, caves; si negligis, incidis. Et, Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Avertat hoc unus et verus Deus, qui non vult mortem peccatoris, sed ut magis convertatur et vivat . Plura adhuc loqui fert animus, sed non fert forte auditus. Nec placent aspera, quamvis recta; et salubria, quia sunt amara, non sapiunt. Ponam itaque digi
Abbreviated transcription (Latin):
facere possum iux suffic̾em. sicut
ẽ. demonstrare: s ut c̾tum nune
habeatis qd̾ et ante uob̃ dixissẽ
me memini. quia sepe inqͥetos
aninos quib suam q̃ sunt uta
ñ sufficit. districtior exꝑta com¬
pescit. Consilium nr̃m suꝑ ip̃o
trẽ reconcisiato uelle uos sepsistie
audire: s ñ putaui necẽe fore. Ci
Difficultatẽ ingressus qͣm uare
timet ꝓ ip̃o et cum ip̃o supplica¬
mus pie temperari: et aliq̃ntoc
sat iuditium. mustum qppe
diffunt a se. is quitimore Aut
odio resigionis de mona ftio
fugit. et qui eiusdẽ amoreet
desid̾io tͣnsit ad aliud. Ad

Expanded text:
ossum, vix sufficerem, sicut est, demonstrare: sed ut certum nunc habeatis, quod et ante vobis dixisse me memini, quia saepe inquietos animos, quibus sua, in qua sunt, vita non sufficit, districtior experta compescit. Consilium nostrum super ipso fratre reconciliato velle vos scripsistis audire: sed non putavi necesse fore, cum Difficultatem ingressus, quam valde timet, pro ipso et cum ipso supplicamus pie temperari, et aliquanto sat judicium. Multum quippe differunt a se, qui timore aut odio religionis de monasterio fugit, et qui ejusdem amore et desiderio transit ad aliud AD
Abbreviated transcription (Latin):
frustra erronea ouicła ur̃a
concra morem nr̃m a nob̾ ñ nob̃
s sibi et uob̾ detenta ẽ. cum ta¬
li circũuentione. immo utili sub¬
uentiõe. et st̾i ꝓ artioris uite desi¬
d̾io. et ꝓ frĩs reditu. ur̃e tantem
tuchominus uoluntati satissac

Expanded text:
frustra erronea ovicula vestra contra morem nostrum a nobis, non nobis, sed sibi et vobis detenta est, cum tali circumventione, imo utili subventione, ut fratri pro arctioris vitae desiderio, et pro fratris reditu vestrae tandem nihilominus voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstitiam cordis mei. nͨ patiorult᷑
lat̾e te cruciatũ quẽ patior b̾narde
ppositum habui et desid̾ium mag¬
nũ. tͣnsire ꝑ uos. reuisere quos di¬
ligit aĩa mea. itin̾i meo solatium
ñ ut nollem. s ut ñ possem. Penã
siqͥdẽ hoc agnosco culpar̃ ñ culpam.
Certus sis homo dei. minime ꝓrsus
amic fuisse incuriã. si pigritiã. nõ
negligentiã. s cam̃ obstitisse plane
ñ negligendã. et cam̃ dĩ. suicħominꝰ
tñ u̾mis iste continue rodit me. et
dolor meus in conspectu mõ semꝑ.
Etqͥdem alias satis tͥbulor. sut uer̃
satear in nullo eq̃ uuicit labores iti¬
n̾is: caloris incõmodũ: curarũ anxi¬
etates. Ecce aꝑui uulnꝰ amico. tua fr̃
int̾est cõpatimͥ. hocẽ. portare mecũ
qd̾ patior. ut releuer ego. Tuas ⁊ ꝑte
scõrum cum quib es. or̃ones: supplex
flagito. Sermones suꝑ pͥncipia cã¬
ticorum quos tu petisti. et ego ꝓmi¬
seram tͣnsmitto tͥ. Quib sectis. peto

Expanded text:
stitiam cordis mei, nec patior ultra latere te cruciatum quem patior, Bernarde onis, 157 propositum habui et desiderium magnum transire per vos, revisere quos diligit anima mea itineri meo solatium,ctum est, non ut nollem, sed ut non possem. Poenam siquidem hoc agnosco culparum, non culpam. Certus sis, homo Dei, minime prorsus amici fuisse incuriam, non pigritiam, non negligentiam: sed causam obstitisse plane non negligendam, et causam Dei. Nihilominus tamen vermis iste continue rodit me, et dolor meus in conspectu meo semper. Et quidem alias satis tribulor: sed, ut verum fatear, in nullo aeque. Vincit labores itineris, caloris incommodum, curarum anxietates. Ecce aperui vulnus amico: tua, frater, interest compati mihi, hoc est, portare mecum quod patior, ut relever ego. Tuas et per te sanctorum, cum quibus es, orationes supplex flagito. Sermones super principia Canticorum, quos tu petiisti, et ego promiseram, transmitto tibi: quibus lectis peto,
Abbreviated transcription (Latin):
passi sunt: minime eos qñq sue pi¬
luce sap̃ie et uirtutis claresce. slisi
qinr̃am noui. et circa afflictos com¬
passioẽm. et contͣ ꝓteruos indig¬
natioẽm. oportune importune in
oppressores et calũpniatores eorũ.
lũc autẽ sufficiat memorasse. ue¬
strũ ẽ. oꝑe ꝓbare cito qd̾ reuera sus¬

Expanded text:
passi sunt, minime eos suae quandoque pipassi sunt, minime eos suae quandoque piluce sapientiae et virtutis clarescere. Nisi quia vestram novi et circa afflictos compassionem, et contra protervos indignationem, opportune, importune insoppressores et calumniatores eorum. Nunc autem sufficiat memorasse: vestrum est opere probare cito quod revera suf
Abbreviated transcription (Latin):
aurelianensis eccłia in cassum
u̾iscã pulsat patͥc orphanorũ ⁊ ui¬
dicis uiduarũ: Quippe iacet iã olĩ
in pulu̾e uirgo nobilis isrł. ñ solũ
uiduata iuro. s ⁊ caris orbata pig¬
norib. Prohdolor. ñ ẽ. qͥ subleuet
eã. Quousq et filios ñ dimittitis.
c matre misã clamãtes post uos:¬
Illos dico qui amissis rebus et domi¬
b. capitib suis refugium solum ĩ¬
uentre diffugium: Quid tarcłat in¬
trepida manus. nullis hactenus uł
negata oppressis. uł remissa p̾sũp¬
torib. Quid tardat inꝙͣ afflictos eri¬
pere de manu fortium. et redd̾e retͥ¬
butioẽm suꝑbis: et si tardat. ñ dere¬
linqͣt usquequaq. Oportet magis
dilatum auxilium tandẽ uenire
ualidius. et subuenire ꝑfectius. Ii¬
la sit si placet moleste tarditatis re¬
cõpensatio. ut et qui apłica pacien¬
tia suꝑbe abus sũt: nich̾ iñ in sine
lucrentur. Et qͥ in u̾bo ur̃o patient᷑

Expanded text:
Aurelianensis Ecclesia incassum Aurelianensis Ecclesia incassum viscera pulsat patris orphanorum, et judicis viduarum? Quippe jacet jam olim in pulvere virgo nobilis Israel, non solum viduata viro, sed et charis orbata pignoribus. Proh dolor! non est qui sublevet eam. Quousque et filios non dimittitis cum matre misera clamantes post vosillos dico, qui, amissis rebus et domibus, capitibus suis refugium solum invenere diffugium. Quid tardat intrepida manus, nullis hactenus vel negata oppressis, vel remissa praesumptoribus? Quid tardat, inquam, afflictos eripere de manu fortium, et reddere retributionem superbis? Et si tardat 158, non derelinquat usquequaque. Oportet magis dilatum auxilium tandem venire validius, et subvenire perfectius. Illa sit, si placet, molestae tarditatis recompensatio, ut et qui apostolica patientia superbe abusi sunt, nihil inde in fine lucrentur: et qui in verbo vestro patienter
Abbreviated transcription (Latin):
et hominib . B. de portis pater
uen̾ande uocatione ur̃a. cogi ad opꝰ
et onus ep̃ale audiuimus. Probabi¬
lis res ac digna plane ur̃o apłatu. po¬
n̾e in lumine lum̃ absconditum. nes
possit. Usqueqͣ nãq latet. et ardet tm̃¬
mͣ. qͥ et luc̾e ualet: leuetur si placet
suꝑ candelabrum: ut sit lucerna ar¬
dens et lucens. Sed sane uͥ ñ preua¬
leat us uentoꝵ: ne forte qd̾ absit ex¬
tingͣtur. Siqͥdem insolentia longo¬
bardoꝵ. et inqͥetudo eorum cui ñ est
nota: aut cui mag̾ qͣm uobis: slob̾
melius nostis. qͣm sit ille ep̃atus dis¬
sipatꝰ. ꝙͣ.q domus exasꝑans. Quid
putamus ẽẽ fc̃urum iuuenẽ uirib
corꝑis fractũ. qͥetis et h̾emi assuecũ.
inppłobarbaro. tumultuoso. pro¬
celloso. Qñ pot̾it conuenire tante
scĩtati. et tante puersitati: tante
simplicitati. et tante dolositati: Rie¬
seruet᷑ si placet congruenti loco atq
alt̾i ppło. cui sic p̾sit ut ꝓsit. et festi¬
natiõe ñ ꝑeat fructus. q̃m poterit

Expanded text:
et hominibus Bernardum de Portis, Pater venerande, vocatione vestra cogi ad opus et onus episcopale audivimus. Probabilis res, ac digna plane vestro apostolatu, ponere in lumine lumen absconditum; ne sibi possit. Usquequo namque latet et ardet tantummodo, qui et lucere valet? Levetur, si placet, super candelabrum, ut sit lucerna ardens et lucens: sed sane ubi non praevaleat vis ventorum, ne forte quod absit! exstinguatur. Siquidem insolentia Lombardorum et inquietudo eorum cui non est nota? aut cui magis quam vobis? Nobis melius nostis, quam sit ille episcopatus dissipatus, quamque domus exasperans. Quid putamus esse facturum juvenem, viribus corporis fractum, et quieti eremi assuetum, in populo barbaro, tumultuoso, procelloso? Quando poterit convenire tantae sanctitati, et tantae perversitati; tantae simplicitati, et tantae dolositati? Reservetur, si placet, congruentiori loco, atque alteri populo: cui sic praesit, ut prosit; et festinatione non pereat fructus, quem poterit
Abbreviated transcription (Latin):
cere uob̃cum. fc̃i sumus setanteᷤ.
Que ciuitas ñ inuidet᷑. Serua
depositũ urbs fidelis. agnosce
grãm. stude: p̾rogatiue ñ inue¬
niri ingrata. honora tuũ ⁊ uni¬
u̾sitatis patrem. honora mũdi
pͥncipes qui ĩ te sũt et iudices t̾re.
quoꝵ te p̃sentia reddit illustrẽ.
głosam. famosã. Alioqͥn si ignoraᷤᷤ
te o pulcra int̾ ciuitates. egredie¬
ris post greges sodalium tuorũ.
pasc̾e̾ hedos tuos. Sapientib sat
dictũ ẽ. Commendo uob̾ marchio¬
nẽ. ẽgelbertum qͥ dño pape et
amicis eius. missus ẽ. in adiutori¬
um. iuuenis fortis et strenuus. ⁊
siñ faulor fidelis. Habetote eumma

Expanded text:
cere vobiscum, facti sumus laetantes. cere vobiscum, facti sumus laetantes. Quae civitas non invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fallor, fidelis. Habetote eum
Abbreviated transcription (Latin):
compassionis. ⁊ cõsolationis. et
honoris. que sponse filiĩ eius. ĩ tp̃e ma¬
Io ⁊ in dieb afflictionis sue exhi¬
buistis et exhibetis. Et qͥdem hoc iã
impletur ex parte. ⁊ orõnis huiꝰ
ñ nullus capit᷑ fructus. Digna pla¬
ne retͥbutio. celiiam compensat᷑
effectu. Iam ꝓm̾itis tecũ actitat
deus. ppłs quẽ elegit in heditatẽ
sibi. omĩo ppłm acceptabłem sec¬
tatorẽ bonorum oꝑm. Assumit᷑
pisa in locũ rome. ⁊ de cũctis ur¬
bib t̾re ad apłice sedis culmen
eligit᷑. Nec fortuitu siue huma¬
no contigit istud consilio. s cele¬
sti ꝓuidentia. et di benigno fauo¬
re fit: qͥ diligentes se diligit. qͥ
dixit xp̃o suo innocentio. Pisã
inhabita: et ego benedicẽs bene¬
dicã ei. hic habitabo. qm̃ elegi eã.
Me auctore tirãni siculi malicie:
pisana constantia ñ cedit. Nec mi¬
nis concutit᷑. nec uonis corrum¬
pit᷑. nͨ cͥcũuenitur dolis: O pisa¬
ni pisani. magnificauit dñs fa¬

Expanded text:
 consolationis et honoris, quae sponsae Filii ejus in tempore malo et in diebus afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna plane retributio celeri jam compensatur effectu. Jam pro meritis tecum actitat Deus, populus, quem elegit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus fa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eqͥdem id p̾sumendũ. adu̾sus
uicinos et amicos. c̃ mag̾ eccłie
inimicos expugnare deceret.s⁊
regni ur̃i inuasã a siculis defẽ¬
sare coronã. Suꝑ illos sane ⁊ ho¬
nestius adqͥretis: ⁊ iustiꝰ possidebi¬
tis acquisita. Deus pacis ⁊ dilectio

Expanded text:
non equidem id praesumendum adversus non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimicos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam a Siculis defensare coronam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius possidebitis acquisita. Deus pacis
Abbreviated transcription (Latin):
ad turpe lucrũ: hc̃ ꝓtinus notate.
udicate hostem nomĩs ur̃i. ciui¬
um ꝓditorem. ac uenditorẽ cõmu¬
is honoris. et honestatis. Siqͥs itẽ
susurto in ppło. diadoli sidi alsu¬
mẽs uicem. iurgia seminare. ⁊ pa¬
cem turbare uelle repiatur. q̃ad¬
modum ille discordie semꝑ ẽ. a¬
mator et auctor: huic rigide cen¬
sure remedio ciciꝰ obiuetur. eo qͥppe
pessime qͦ intime pesti. hostisis ex¬
citus uastat agros. domosq spoli¬
at. praua autem consilia corrum¬
punt bonos mores. et modicum
ferm̃tum totam massã corrum¬
pit. Serite. plantate. negociami¬
ni. ut antiqua mala ñ solũ nõ
it̾ẽtis. sed ⁊̃ de iustis laborib ur̃is
ex piare et delere possitis. Scͥptũ
quippe ẽ. Redemptio aĩe uim. ꝓpͥe
diuitie. Et rursũ. Date elemosi¬
nam: et om̃ia mũda st̃ uobis. Qd̃
si militare placet. et ur̃e fortitu¬
dinis ac strenuitatis it̾um ex
ꝑiri uires. arma ꝓbare desectat.

Expanded text:
ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem nominis vestri, civium proditorem, ac venditorem communis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animaedivitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis ac strenuitatis iterum 140 experiri vires, arma probare delectat;
Abbreviated transcription (Latin):
monis deuotio ꝑseu̾antiam retinuiꝰ¬
sent: nec is ꝓfecto priuaret᷑ sapĩa.
ne ille uirib. Hoc summe honesta¬
tis insigne. hãc tociꝰ ꝓbitatis uni¬
cã fidamꝙ custodem: custodiri ã
uob̾ firmit̾ hortor. ⁊ p̾cor. Custodite
diligent̾. qd̾ libent̾ audistis. Me¬
m̃tote scͥptum qr metuebat hero¬
des ioh̃em. ⁊ libent̾ eum audiebat.
Sed beatus foret. si audita libent̾
eq̃ seruasset. Deniq ñ qͥ audiunt.
s beati inqͥt qͥ audiunt ⁊ custodi¬
unt u̾bum dei. Seruate ꝓinde uoᷤ
pacẽ frĩb ur̃is pisanis. fidem dño
pape. fidelitatẽ regi. uob̾ honorem.
hoc enim expedit. hoc decet. hoc iusti¬
cia exigit. Audiuimꝰ uenisse ad uos
ncios ducis rogeri.: qͥd attułint. qͥdue
ituiłint nos nescimus. Uerũ ego
uyxta illud poete ut u̾um fatear
semꝑ timui danaos et dona fe̾ntes.
Siquis forte in uobis qd̾ deus au̾¬
tat. uem tã fecdam committe de¬
prehendat᷑. extend̾e uidelicet man̾

Expanded text:
monis devotio perseverantiam retinuismonis devotio perseverantiam retinuissent, nec is profecto privaretur sapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joannem, et libenter eum audiebat . Sed beatus foret, si audita libenter aeque servasset. Denique non qui audiunt, sed beati, inquit, qui audiunt, et custodiunt verbum Dei . 3. Servate proinde vos pacem fratribus vestris Pisanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper timui Danaos, et dona ferentes . Si quis forte in vobis quod Deus avertat! rem tam foedam committere deprehendatur, extendere videlicet manum
Abbreviated transcription (Latin):
ne die. et serens et metens. ⁊ repor¬
tãs cũ exultatiõe manipłos pacis.
Hec quippe messis qͣm messui. Exu¬
lib. captiuis. compeditis. ⁊ incarre¬
ratis. euadendi. atq repatͥandi. Le¬
tã reportauimꝰ spem. metum hosti¬
b. confusioẽm scismaticis. głam
tia. q̃ sola m̾etur uipis głam. coronã
uirtutib:. Pr̃orsus absꝙ ꝑseu̾antia
nͨ qui pugnat uictoriã: nec palmã
uictor conseqͥtur. Uigor iuriũ uirtu¬
tum consummatio ẽ. nittͥx ad m̾i¬
tum. mediatͥx ad p̾mium. Sororẽ.
pacientie. constantie filia. amica
pacis. amiciciarũ nodꝰ. unanimi¬
tatis iũculum. aqñ ꝓpugnacłm
scĩtatis. Tolle pse uetuntiã uͦ
obseqͥum m̾cedem ht. nͦ bñficium
grãm. nͨ laudem fortitudo. Seniꝙ
finem hic saluus erit. Saulcum
eẽt paruulus in ocłis suis rex est
suꝑ isrł constitutus: nõ ꝑseuerãs
in humilitate. ⁊ regnũ amisit et
uitam. Si caut. ela sanson. si salo¬

Expanded text:
ne die et serens, et metens, et reporne die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarceratis, evadendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem schismaticis, gloritia, quae sola meretur viris gloriam, coronam virtutibus? Prorsus absque perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amicitiarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nec laudem fortitudo. Denique finem, hic salvus erit . Saul cum esset parvulus in oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salo
Abbreviated transcription (Latin):
istic exiguũ qd̾ apd̾ uos fuimuc: ⁊
qͥd̾ digne uob̾. s supͣ nr̃e humilita¬
tis mod̾. Profecto ut ñ immemores:
sic ñ ingrati sumus. Uicẽ rependat
qͥ pot̾. ⁊ qui ĩ causa fuit deus. Nos
enĩ unde illum recõpense mus ue
u̾ationis cłtum. s obseqͥum. s affee¬
tum plenum amoris et grẽ: Nõ qd̾
nr̃o delectemur fauore. s ur̃e de¬
uotioni collectamur. Omͥ illos di¬
es festiuos: s paucos. Inet̾num nõ
obliuiscar tui plebs deuota. honora¬
bilis gens. ciuitas illustͥc. Nesꝑe et
mane et m̾idie. more utiq ꝓphe uar¬
rabã ⁊ anñtiabam: ⁊ erat tanta
audiendi auiditas. q̃ͣnta audienti¬
un caritas. Portabamꝰ u̾bum pacis.
c̃q inuenissemꝰ filios pacis : reqͥeuit
suꝑ eos pax nr̃a. Exierã plane semina¬
re sem̃ ñ meũ s dei. ⁊ cadẽs in t̾ram bo
sem̃ bonũ fructũ face̾t centuplũ et
tẽpestiuum. Mira cełitas. qr mag¬
na necessitas. Nec tarditatem pac¬
sus sum. nec cdifficultatẽ. una pe¬

Expanded text:
istis, exiguum quod apud vos fuimus: et quidem digne vobis, sed supra nostrae humilitatis modum. Profecto ut non immemores, sic non ingrati sumus. Vicem rependat qui potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim unde illum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, civitas illustris. Vespere et mane et meridie, more utique prophetae, narrabam et annuntiabam , et erat tanta audiendi aviditas, quanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare semen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mira celeritas, quia magna necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pe
Abbreviated transcription (Latin):
Neo animo ⁊ in ea uoluntate me¬
mini me discessisse dudũ ã te pͥn¬
ceps eximie. ut totis affectib bene¬
tibi tiusq cuꝑem totis nisib salutẽ
urãm et honorem ur̃m uͥcumq pos¬
sem uiuarem. eo qd̃ ñ reclirem frar¬
datus fructu aduentus mi ad uos.
s letus p̾ter multoꝵ spem. reporta¬
rem mecũ pacem eccłie. cum exłta¬
tione uniu̾se t̾re. Miror autẽ quo
cuiꝰ ue consilio mira illa mutatio
dext̾e excelsi. tam subito in det̾ius
ẽ mutata. ut rursum ad miuri¬
am eccłie. cłicos scĩ hylarii de ciui¬
tate expelłes: ⁊ iram dĩ inte gͣuiꝰ
ꝗͣ pͥmũ excitares. Quis te fascina¬
uit tãcito rececłe a uia u̾itatis et
salutis: Profecto uidicium porta¬
bit qͥcũq ẽ. ille. Utinã ⁊ abscidan¬
tur qͥ uos conturbant. Reu̾tere
tuos. ad pacem. ⁊ cł̾icos ad eccłiam
anteqͣm irrecuꝑabilit̾ reddas tͥ ad¬
u̾sum t̾ribłem ⁊ eum qͥ aufert

Expanded text:
eo animo et in ea voluntate memini me discessisse dudum a te, princeps eximie, ut totis affectibus henetibi tuisque cuperem, totis nisibus salutem vestram et honorem vestrum, ubicunque possem, juvarem; eo quod non redirem fraudatus fructu adventus mei ad vos, sed laetus praeter spem multorum reportarem mecum pacem Ecclesiae, cum exsultatione universae terrae. Miror autem quo, cujusve consilio mira illa mutatio dexterae Excelsi tam subito in deterius est mutata; ut rursum ad injuriam Ecclesiae clericos Sancti Hilarii de civitate expelleres, et iram Dei in te gravius, quamprimum excitares. Quis te fascinavit tam cito recedere a via veritatis et salutis? Profecto judicium portabit quicunque est ille. Utinam et abscindantur qui vos conturbant. Revertere, tuos ad pacem, et clericos ad ecclesiam, antequam irrecuperabiliter reddas tibi aversum terribilem, et eum qui aufe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hendit. Scm̃ ẽ: margarite sũt. Non
faciet ip̃e qd̾ ꝓhibet: qui cepit face̾ ⁊ do¬
cere. Nleq enĩ canes aut porcos iã repu¬
tat: qͦs priorib abrenuntiãtes faci¬
norib atq flagitiis etiã consolat᷑ ꝑ¬

Expanded text:
hendit. Sanctum est, margaritae sunt, nec faciet ipse quod prohibet , qui coepit facere et docere. Neque enim canes aut porcos jam reputat, quos prioribus abrenuntiantes facinoribus atque flagitiis etiam consolat
Abbreviated transcription (Latin):
dire porcoꝵ. Gustum iusticie uł exi¬
guũ studeat exꝑiri: ut eo ip̃o desid̾e̾t
ampliꝰ. ⁊ ampliꝰ m̾eatur. sic̃ scͥptũ est.
Qui edit me adhuc esuriet: ⁊ qͥ bibit
me adhuc siciet. Hoc enĩ cognatũ mag̾
spũi. ⁊ natͣalius desidium. uehem̃tiꝰ
occupat cor humanũ: cet̾aq uirilit̾
desicłia pellit. Sic nimirũ fortẽ arma¬
tũ fortior suꝑat: sic clauus clauoso¬
let extundi. Beati ergo qͥ esuriũt ⁊ si¬
tiuĩt iusticiã: qm̃ ip̃i saturabunt᷑. ñ¬
ad seruiendũ pͥorib concupiscentiis
corpꝰ uendicare desistẽs. rõni prorsꝰ ex¬
ponat: mag̾ autẽ urgeat seruire ip̃a
iꝰsticie in scĩficatioẽm: ñ minore ⁊elo qͣ
priꝰ exhibuisset seruire iniqͥtati ad iui

Expanded text:
dire porcorum. Gustum justitiae vel exidire porcorum. Gustum justitiae vel exiguum studeat experiri, ut eo ipso desideret amplius, et amplius mereatur, sicut scriptum est: Qui edit me, adhuc esuriet; qui bibit me, adhuc sitiet . Hoc enim cognatum magis spiritui, et naturalius desiderium vehementius occupat cor humanum, caeteraque viriliter desideria pellit. Sic nimirum fortem armatum fortior superat, sic clavus clavo solet extundi. Beati ergo qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Nad serviendum prioribus concupiscentiis corpus vindicare desistens, rationi prorsus exponat, magis autem urgeat ipsa servire justitiae in sanctificationem, non minore zelo, quam prius exhibuisset servire iniquitati ad ini
Abbreviated transcription (Latin):
deniq qͥ mũdũ amat. ñqͣm saciat᷑. No¬
iu ego hoĩes saciatos hoc mundo: ⁊ ad
eiꝰ memoriã nauseantes. Noui sacia¬
tos pecunia: saciatos honorib: sacia¬
tos uoluptatib. ⁊ curiositatib huiꝰ mũ¬
lii adã: porcoꝵ uorando siliquas. nõ esy¬
rientes animas. s esuriem ipãm pas¬
citis animar̃. Sola nuirũ hoc edulio.
inedia ur̃a nutͥtur. Sola fames nu¬
trit᷑ cibo innat᷑ali. Et dico pleniꝰ exẽpli
gr̃a. unũ sumẽs ẽ multis: que huma¬
na uanitas concupiscit. Nõ priꝰ sa¬
ciabunt᷑ corda hominũ auro: qͣ uen
to corꝑa satient᷑. Nec indignet᷑ auaxꝰ:
et de ambitiosis ⁊ luxuriosis. etiã ⁊ de
facinorosis eadẽ sententia ẽ. Si quiꝰ mͥ
forte ñ crecdit: exꝑientie credat. uł ꝓ¬
saciari qͥ saciari cupiat: ⁊ desicł̾ium su¬
ũ optet impleri: Incipiat esurire iu¬
sticiã: ⁊ ñ pot̾it ñ saciari. Panes illos
desid̾et. qui in domo paͥs habuncdant:
et inueniet sese continuo siliq̃s fasti¬

Expanded text:
denique qui mundum amat, nunquam satiatur. Novi ego homines satiatos hoc mundo et ad ejus omnem memoriam nauseantes. Novi satiatos pecunia et satiatos bonoribus, satiatos voluptatibus et curiositatibus hujus munlii Adam, porcorum vorando siliquas, non esurientes animas, sed esuriem ipsam pascitis animarum. Sola nimirum hoc edulio inedia vestra nutritur, sola fames alitur cibo innaturali. Et dico planius exempli gratia, unum sumens e multis quae humana vanitas concupiscit, non prius satiabuntur corda hominum auro, quam aura corpora satientur. Nec indignetur avarus: et de ambitiosis et luxuriosis, etiam et de facinorosis eadem sententia est. Si quis mihi forte non credit, experientiae credat, ratres, qui satiari cupiat, et desiderium suum optet impleri? Incipiat esurire justitiam, et non poterit non satiari. Panes illos desideret, qui in domo patris abundant; et inveniet sese continuo siliquas fasti
Abbreviated transcription (Latin):
pia arboꝵ: s uͥtutum utiq sp̃aliũ
ioc̃da decoraq plantatio. Ortꝰ conclu¬
sus. uͥ fonc signatꝰ in .iiiͬi. capita deri¬
uat᷑. ⁊ ex una sap̃ĩe uena. uirtꝰ qͣdri¬
ꝑtita ꝓcedit. Splendidissima quoq
inibi lilia u̾nant: ⁊ dũ flores apparrẽt.
etiã uox turturis audit᷑. Illic narclꝰ
spõse flagrantissimũ prestat odorẽ:
⁊ cetã quoq aromata fluũt austͦ
spirante. aquilone fugato. Ibi media
ẽ arbor uite. malus illa de cãtico cũc¬
tis p̾ciosiorligniᷤᷤ siluar̃: cuiꝰ ⁊ ũbra spõ¬
sã refrig̾at. ⁊ fructus dulcis guttͣ
eiꝰ. Ibi continẽtie nitor: ⁊ sincere u̾ita¬
tis intuitꝰ. ocłis cordis irradiat. Au¬
ditiui qͦ dat gaudiũ ⁊ leticiã. di¬
cissima uox consolatoris int̾ni. Ibi
quib dã sepein narib influit iocun¬
Ibi auidissime p̾libantur incõꝑabi¬
les delicie caritatis:. ⁊ succisis spinis
ac uepͥb quib antea pungebat᷑. unc¬

Expanded text:
 virtutum utique spiritualium jucunda decoraque plantatio. Hortus conclusus, ubi fons signatus in quatuor capita derivatur, et ex una sapientiae vena virtus quadripartita procedit. Splendidissima quoque inibi lilia vernant: et cum flores apparent, etiam vox turturis auditur. Illic nardus sponsae fragrantissimum praestat odorem, et caetera quoque aromata fluunt; austro spirante, aquilone fugato. Ibi media est arbor vitae, malus illa de Cantico, cunctis pretiosior lignis silvarum, cujus et umbra sponsam refrigerat, et fructus dulcis gutturi ejus . Ibi continentiae nitor, et sincerae veritatis intuitus oculos cordis irradiat: auditui quoque dat gaudium et laetitiam dulcissima vox consolatoris interni. Ibi quibusdam spei naribus influit jucunIbi avidissime praelibantur incomparabiles deliciae charitatis; et succisis spinis ac vepribus, quibus antea pungebatur, unc
Abbreviated transcription (Latin):
lud nr̃o spau̾is eloquio cõmendandũ:
solus ẽ sp̃c qui reuelat. Sine causa pagi¬
nã consulis. exꝑientiam mag̾ require.
Sapĩa ẽ: cuiꝰ p̾cium nescit homo. Deoc¬
cłtis trahitur: ne in t̾ra suauit̾ uiuẽ¬
tiũ inuenit᷑ ista suauitas. Nimir sua¬
uitas dñi ẽ : nͥ gustau̾is ñ uidebis. Gustate

Expanded text:
lud nostro speraveris eloquio commendandum. Solus spiritus est qui revelat: sine causa paginam consulis; experientiam magis require. Sapientia est, cujus pretium nescit homo. De occultis trahitur, nec in terra suaviter viventium invenitur ista suavitas. Nimirum suavitas Domini est: n
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ absconditũ ẽ asapientib ⁊ prudẽ¬
tib: paruulis reuelat᷑. Cuiꝰ sane uocis
auditũ. ñ sola iã ratio capit: s gratant̾
eũ cominunicat etiã uolũtati. Beati qͥ esurũ¬
⁊ si .iꝰ.q .i. ẽ .t.c. Altissimũ plane cõsiliũ ⁊ mnesti¬
mabłe sacͣm̃tũ. fideł smo. ⁊ oĩ acceptiõe dig¬
nꝰ: qͥ de celo nobis ã regalib sedib uenit.
fc̃a ẽ autẽ ualida fames fames in t̃ra
⁊ om̃s iã ñ egere cepimꝰ: s ad extremã
deuenimꝰ egestatẽ. Deniq ⁊ cõꝑati su¬
mꝰ ium̃tis insipientib: ⁊ similes fc̃i su

Expanded text:
 absconditum est a sapientibus et prudentibus, parvulis revelatur. Cujus sane vocis auditum non sola jam ratio capit, sed gratanter eum communicat et voluntati. Beati qui esur. Altissimum plane consilium, et 489 inaestimabile sacramentum. Fidelis sermo et omni acceptione dignus, qui de coelo nobis a regalibus sedibus venit. Facta est enim valida fames in terra, et omnes jam non egere coepimus, sed ad extremam devenimus egestatem. Denique et comparati sum
Abbreviated transcription (Latin):
nec necessarium putẽ. cum sint
adeo manifesta. ut ip̃a etiã uul¬
gata fide facise refellant᷑. Collegi

Expanded text:
nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi
Abbreviated transcription (Latin):
theob̾. ut iram ur̃am rursus ineur¬
rere m̾eatur. quiet absolutioẽm co¬
mitis .R. licet inustã sicut seitis.
tanto labore et difficłtate optinuit.
et rediuiuã excd̃municatioẽm q̃m¬
rauit: Nolite q̃so nolite dñe mirex
sessiõe audere resist̾e. et manũ extẽ¬
dere tã freq̃nti ausu et temerario
adusum t̾ribilem. et eũ qui aufert

Expanded text:
Theobaldus, ut iram vestram rursum incurTheobaldus, ut iram vestram rursum incurrere mereatur, qui et absolutionem comitis Radulfi, licet injustam, sicut scitis, tanto labore et difficultate obtinuit; et redivivam excommunicationem, quamravit? Nolite, quaeso, nolite, domine mi Rexpossessione audere resistere, et manum extendere tam frequenti et temerario ausu adversum terribilem, et eum qui aufert
Abbreviated transcription (Latin):
re oꝑam oĩmodis ut ñ fiat. ob mł¬
ta mala que secutura inde puta¬
tis: ꝓrsus ñ uideo qͣm᷑ impłe possim
et mandato obuiare apłico. Qd̃ ⁊ si pos¬
sem. ñ iudeo qd̾ rõnabiliter possem.
bona. Satiꝰ tuciꝰq ħ totum ꝓfccto oĩ¬
potentis dĩiudicio et dispositioni re¬
sinqͥmus. qui pot̃ fac̾e ut et bona q̃
ip̃e uult fieri. fiant et maneãt. et ma¬
la q̃ mali moliunt᷑ nõ ueniãt. aut c̾te
in eosip̃os potiꝰ qui ea nolt̃ ⁊ q̃runt
ueniãt. Ualde autẽ contͥstat me u¬
nũ qd̾ in litt̾is nr̃e celsitudĩs contine¬
t᷑. qd̾ uidełi. debeat obiuare res ista
pac fc̃e int̃ uos et comitẽ theob̾. An
nescitis uos grauit offendisse in eo qd̃
comes theob̾. molentia querre ur̃e
contͣ deum et iusticiã uirare compł¬
susẽ. ñ solum qr q̃reret. s etiã quia
effic̾e̾t ut p̃dictus comes .R. et t̾ra
eiꝰ. tã indebite. ĩmotã illicite absol¬
sit accumulare: Qid peccauit comeᷤ

Expanded text:
re operam omnimodis ut non fiat, ob multa mala quae secutura inde putatis, prorsus non video quomodo implere possim, et mandato obviate apostolico: quod etsi possem, non video quod rationabiliter possem. bona. Satius tutiusque hoc totum profecto omnipotentis Dei judicio et dispositioni relinquimus, qui potest facere ut et bona quae ipse vult fieri, fiant et maneant; et mala quae mali moliuntur, non veniant; aut certe in eos ipsos potius, qui ea volunt et quaerunt, veniant. 2. Valde autem contristat me unum quod in litteris vestrae Celsitudinis continetur, quod videlicet debeat obviare res ista paci factae inter vos et comitem Theobaldum. An nescitis vos graviter offendisse in eo quod comes Theobaldus violentia guerrae vestrae contra Deum et justitiam jurare compulsus est, non solum quia quaereret, sed etiam quia efficeret ut praedictus comes Radulfus et terra ejus tam indebite, imo tam illicite absolsit! accumulare? Quid peccavit comes
Abbreviated transcription (Latin):
si fieri possit. salua in omnib eccłie li¬
b̾tate. simul et archiep̃o debita ue¬
n̾atioẽ seruata. quẽ manꝰ apłica cõ¬
secrauit. Hoc ip̃e rex humilit pecit.
ħ ur̃a uniũsa citmontanea. nimiũ
iã afflicta eccłia supplicit̃ dep̃catur.
Alioqͥn damus manꝰ morti tabescen¬
tes et arescentes p̃timore et expecta
pecc̃is m̃is exigentib. dep̃catioẽm
meã ñ exauditio s indignatio. indig¬
natioẽm autẽ desolatio pene uni¬
u̾se t̾re sequuta ẽ. Siquio ⁊ elour¬
gẽte erupit qd̾ ñ fuit. aut secꝰ ꝙͣ fu¬
it dicend̾. sit q̃so apd̾ uos qͣi ñ dictũ.
bbi uͦ dixi qd̾ oportuit. ⁊ nͥ oportuit
dici. sit ñ frustra dictum. Ad budo

Expanded text:
si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae lisi fieri possit salva in omnibus Ecclesiae libertate, simul et archiepiscopo debita veneratione servata, quem manus apostolica consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspepeccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio; indignationem autem desolatio pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ optime nostiᷤ alie sciͤure resarciri. slã
si actor scãdali ore singłarit̃ iudi¬
cis. trem̃do ad dicit᷑ maledc̃o. quib
putamꝰ bñdictionib dignos. huiꝰne¬
qͥcie fugatores. et ꝓpugnatores: De
duob ñ excusamus regẽ. Nam et
iurauit illicite ⁊ ꝑseu̾at iniuste.
Uerũ io ñ uoluntate s u̾ecundia.
slã ꝓbro ducit᷑ sicut optume nostis
apdꝰ francigenas. iuram̃tũ solu̾e.
qͣlibet male publice iuratũ sit: ꝗͣ
ñ eẽ tenenda. Herũtam̃ ne in hoc
quid̾ excusari posse fatem᷑ sleq
enim excusare nos. s ueniã postu¬
lare suscepimꝰ. uos uidete an excusa¬
re eum aliqͣtenus possit ira. etas. ma¬
iestas. Pot̾it sine dubio si misccłiam
uidicio suꝑexaltandã decernatis. q̃ͥtuꝰ
uideli tał aliqua consid̾atio in rege.
puero habeatur. ut hac ei uice. tali
quid̃ tenore parcatur. qͥ tale aliqͥd
dececo ñ p̃sumat. Parcat᷑ sane dix̾im

Expanded text:
sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scandali, ore singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobus non excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optime nostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quanon esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem excusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio, si misericordiam judicio superexaltandam decernatis: quatenus videlicet talis aliqua consideratio in rege et puero habeatur, ut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid de caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
lamum q̃ssatum cont̾ant. et linum
fumigãs ñ extinguãt. et mag̾ in spũ
uehem̃ti cont̾ant naues tharsis. Si
deñtiamus filiis cum apło ut obe¬
diãt patͥb ꝑ om̃ia qͣi aerem u̾bera¬
mꝰ. Sipatͥb loqͥmur ne ad indigna¬
tioẽm ꝓuocent filios. in nos pociꝰ
eoꝵ indignatioẽm ꝓuocamus. Nec
delinq̃ntes satiffac̃e. nͨ rectores seu
correctores cõdescend̾e ullatenꝰ acqͥ¬
esc̃t. Om̃s suũ stomachũ sequunt᷑.
et totis uirib funẽ in diu̾sa tͥhen¬
tes rũpũt. Heundum recentieccłie
plage cicatͥx occalluit. ⁊rursum
scind̾e ꝑant. rursũ torpꝰ xͥ affig̾e
cruci. rursus fod̾e latus innoxiũ.
rursus uestim̃ta diuid̾e: atq ip¬
sã qd̾ in ip̃is ẽ tunicã inconsutilẽ
qͣuis frustra dirumꝑe satagũt.
Si qͣ in uob̃ sũt iuisc̾a pietatis. tã¬
tis uos opponite malis. ne in usa p̾¬
cipue t̃ra scissura fiat. in qͥ solent

Expanded text:
lamum quassatum conterant, et linum lamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ipsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tantis vos opponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent,