comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita quȩ fructu corporis delectata negligit dit:¬
dm̃. inclinat᷑ ad nichilũ. et ista ẽ. nequicia. H loc pac¬
to aũt uita camał et t̾rena efficitur. et ab hoc etiam caro
et t̾ra nominat᷑. et qͣndui ita ẽ. regnũ dĩ ñ possidebit.¬
Si aũt dum in hoc stadio uitȩ humanę anima degit. uin¬
cat eas qͣs aduersum se nutruit cupiditates fruendo de¬
mortalib et ad eas uincendas gr̃a dĩ se adiuuari credat
m̃te illi seruiens et bona uoluntate sine dubitatione re¬
parabitur. et amultis mutabilib ad unũ incõmutabile
ituertet᷑. reformata ꝑ sapientiã ñ reformatã. s ꝑ quã for¬
iudicetur. diligens dñm dm̃ suũ in toto corde et into¬
ta anima. et in tota m̃te. et diligens ꝓximũ suũ ñ car¬
naliter s tãqͣm se ipsum. Se aũt sp̃ualiter diligit. qui
ex toto qđ in eo uiuit dm̃ diligit. In his enim duob pre
quens ut pꝰ mortẽ corporalem qͣm debemꝰ pͥmo pecca¬

Expanded text:
ita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit,Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam forjudicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diligit. In his enim duobus praquens ut post mortem corporalem, quam debemus primo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
relinquo uob̃. Coheredes aũt eiꝰ efficim᷑. cũ infine scłi
absorbebit᷑ mors inuictoria. Tunc enĩ similes ei erimꝰ.
qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Quã hereditatẽ ñ eiꝰ patris mor¬
te adipiscimꝰ qͥ mori ñ potest. qͣndoqͥdẽ ipse sit here¬
ditas nr̃a scđm illud qđ scriptũ ẽ. dñs pars heredita¬
tis meȩ s qm̃ cũ uocati sumꝰ adhuc paruuli et ad sp̃u¬
alia contẽplanda minꝰ idonei. usq ad humillimas
nr̃as cogitationes se miscđia diuina porrex̃. ut qͣmͦ¬
cũq cernere iterem᷑ qđ ñ euidenteratq ꝑspicue
cernebamꝰ. id ipsum morit᷑ qđ in emigmate cerneba¬
mus. cũ facie ad faciẽ cerere cȩꝑimꝰ. Conuenient̃¬

Expanded text:
retur. Cohaeredes autem ejus efficimur, cum in fine saeculi absorbebitur mors in victoria . « Tunc enim similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Quam haereditatem non ejus patris morte adipiscimur, qui mori non potest; quoniam quidem ipse sit haereditas nostra, secundum illud, quod scriptum est: « Dominus parsiam, cum vocati sumus adhuc parvuli, et ad spiritualia contemplanda minus idonei, usque ad humillimas nostras cogitationes se divina miseratio porrexit, ut quomodocumque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus, idipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus. Convenient
Abbreviated transcription (Latin):
Attendẽ qͥppe debent corpꝰ quidẽ adhuc peccati meri¬
tũ gerere qđ contritioni mortis obstrictum ẽ. s iã sp̃m
Icepisse uiuere ꝓpt̃ iusticiã fidei. qͥ et ipse in homine fue¬
rat qͣdam morte infidelitatis extinetus. Non gͥ inquit
parum uob̃ muneris putetis eẽ. collatũ pid qđ xp̃c in¬
iusticiam sp̃s ur uiuit. nec ideo de uita quoq ipsius cor¬
pons desꝑetis . Si enim sp̃s eius qui suscitauit xp̃m a¬
in se mortẽ mortificando conuertat. Ergo inquit
fr̃s debitores sumꝰ non carni. ut scđm carnem iuiuamꝰ
Sienim scđm carnẽ uixeritis moriemini. Si aũt sp̃u
facta carnis mortificaueritis. uiuetis. Quid ẽ. aliud qͣm
hoc. si scdđm mortẽ uixeritis totũ moriet᷑. si aũt scđm ui¬
tam uiuendo mortẽ uiuificaueritis totũ uiuet:¬

Expanded text:
adtendere quippe debent corpus quidem adhuc peccati meritum gerere, quod condicioni mortis obstrictum est, sed iam spiritum coepisse uiuere propter iustitiam fidei, qui et ipse in homine fuerat quadam morte infidelitatis exstinctus. \'non igitur\', inquit, \'parum uobis muneris putetis esse conlatum per id quod ster spiritus uiuit, nec ideo de uita quoque ipsius corporis desperetis. si enim spiritus eius qui suscitauit Chin se mortem mortificando conuertat. ergo, inquit, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem uiuamus. si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaueritis. uiuetis. quid est aliud quam hoc: \'si secundum mortem uixeritis. totum morietur; si autem secundum uitam uiuendo mortem mortificaueritis, totum uiuet
Abbreviated transcription (Latin):
Anima iam pia quȩ fuit impia ꝓpt̃ iusticiã fidei dr̃ ex
morte reuixisse atq uiuere. Corpꝰ aũt ñ tantũ mo¬
riturũ ꝓpt̃ animȩ excessum qui futurus ẽ. s ppt̾ tantam
te apło. Corpꝰ quidẽ inquit mortuũ ẽ. ꝓpt̃ peccatum. sp̃s
aũt uita ẽ. ꝓpt̾ iusticiam. Hęc uita ex fide facta ẽ. qm̃ ius

Expanded text:
 iam pia, quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed propter tantam te apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita
Abbreviated transcription (Latin):
nali consuetudini. cũ illa existunt desidia quib tam̃
non obedims. postta uͦ ex om̃i parte extinguitur. qr nisi
sp̃s iħu xp̃i habitat in nob̾. qui suscitauit xp̃m a mortus
nob̾. Nunc gͦ implendus ẽ gradus sub gr̃a. ut faciamꝰ qđ
uolumꝰ sp̃u ctiam si carne ñ possumꝰ. idẽ. ñ obędiamꝰ desi¬
deriis peccati. ad p̃benda illi membra nr̃a arma iniqͥtatis.¬
qͣmuis ñdũ simꝰ in pace illa act̾na. et ex om̃i hominis par¬
te ꝑfecta. iã tam̃ desinamꝰ eẽ. sub lege ubi p̃uaricationis
rea mens teneat᷑ dum eã concupiscentia ͤ inconsensionẽ
petcati captiuã ducit. Simꝰ aũt sub gr̃a ubi nulla est

Expanded text:
nali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen nali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parte exstinguitur. Quoniam si Spiritus Jesu habitatimplendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus; id est, non obediamus desideriis peccati ad praebenda illi membra nostra arma iniquitatismvis nondum simus in pace illa aeterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi praevaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit; simus autem sub gratia, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dci ꝓhibet᷑ quidem et conat᷑ a peccato abstinere s uin
citur. qr ñdum iusticiã ꝓpt̾ dm̃ et ꝓpt̃ ipsam iusticiam
diligit. s eã sibi uult ad conquirenda t̾rena seruire. Itaq
ubi uidit exalia parte ipsam. ex alia cõmodũ tẽpora¬
le.tͣhitur ponde cupiditatis. et relinquit iusticiã qͣm
ꝓpt̃ea tenere conabatur ut hab̾et illud qđ se uidet
amittere. si illam tenuerit. Tercia ẽ. uita sub gr̃a. qͣn¬
do nichil tẽporał cõmodi iusticiȩ p̃ponitur. Qđ nͥ ca¬
ritate sp̃uali quã dñs exemplo suo docuit et gr̃a do¬
nauit . fieri ñ potest. In hac enĩ uita etiã si existant
desidia carnis de mortalitate corporis. m̃tem tam̃ ad
consensionẽ peccati ñ subiungat. Ita iã ñ regnat pec
catũ inũro mortali corpore. qͣmuis ñ possit nisi habi¬
tare in eo ꝗͣ dui mortale corpꝰ ẽ. Primo enĩ ñ regnat
cũ m̃te seruimꝰ legi dĩ qͣmiuis carne legi peccati idẽ. pe¬

Expanded text:
o abstinere se, sed vincitur; quia nondum justitiam propter Deum et propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam: quam propterea tenere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita sub gratia, quando nihil temporalis commodi justitiae praeponitur: quod nisi charitate spirituali, quam Dominus exemplo suo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regn nostro mortali corpore ; quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati , id est, poe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m sc̃m qui datꝰ ẽ. nob̾. Ergo sp̃s ẽ. qui uiuificat.
incorpore qđ uegetat ipse sp̃s inuenerit. Nã sp̃s qui
ẽ. in te ohomo quoconstas ut homo sis. nũquid uiui¬
ficat m̃brũ qđ separatũ inuenerit a carne tua. sp̃m
tuũ dico animã tuã. Anima tua ñ uiuificat nͥ m̃bra quę
sũt in carne tua. Unũ si tollas iam exanima tua ñ uiui¬
ficat᷑ qr unitati corporis tui ñ copulat᷑. Nec dicuntur.
ut amemꝰ unitatẽ. et timeamꝰ scparationẽ. Nichil enĩ sic
debet formidare xp̃iams quã separari a corpore. xp̃i.
Si enim separat᷑ a corpore xp̃i. ñ ẽ. m̃brũ eiꝰ. Siñ ẽ. mem¬
brũ ciꝰ. ñ uegetatur sp̃u eiꝰ. Quisqͥs aũt inqͥt apłs sp̃m x¬

Expanded text:
s est qui vivificat, in corpore, quod vegetat ipse spiritus, invenit. Nam spiritus qui est in te, o homo, quo constas ut homo sis, nunquid vivificat membrum, quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua: unum si tollis, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus quam separari a corpore Christi. Si enim separatur a corpore Christi, non est membrum ejus; si est membrum ejus, non vegetatur spiritu ejus. « Quisquis autem, inquit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ ñ mutetur. Qđ aũt marcus ñ solũ pat̾ s ab¬
ba pat̾ dñm dixisse cõmemorat. hoc ẽ. abba ebraice
qđ ẽ latine pat̾. & fortasse dñs ꝓpt̾ aliqđ sacram̃tum
utrũq dixerit. uolens ostende illam se tristiciam inꝑso¬
na sui corporis idẽ ęcđiȩ suscepisse. cui factus ẽ angula¬
ris lapis. uenienti ad eũ partim ex ebreis ad qͦs ꝑtinet
qđ ait abba. partim exgentib ad qͦs ꝑtinet qđ ait pater.
Etiam paulus apłs ñ p̃termittens hoc sacram̃tum. in quo
uator infirmiorib cõpatiens. in se ipsõ demonstraret
ñ debe suos mr̃es desꝑare. si q̃ forte cordib eoꝵ irreꝑet
sub tempꝰ passionis ex humana fragilitate tristicia.
cũ eam uincerent uoluntati suȩ p̃ponendo uoluntatẽ
dĩ. qr ille scit qͥd expediat qͥb consulit. Hoc ẽ cnĩ pa

Expanded text:
tum est non mutetur. Quod autem Marcus ntum est non mutetur. Quod autem Marcus ne commemorat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est ecclesiae suscepisse, cui factus est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait abba, partim ex gentibus, ad quas pertinet quod ait pater. etiam Paulus apostolus non praetermittens hoc sacramentum: in quo uator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus consulit. de qua
Abbreviated transcription (Latin):
castum. cui dr̃. Euge bone serue intra in gaudiũ dñi
tui. s ille seruus ꝑtinens ad timorẽ foras a caritate
mittendũs. de qͦ alibi dic̃. Seruus ñ manet in domo
foras mittendo ad que ꝑtinet seruus ñ manens in do¬
mo inȩt̃num. Ut aũt tales serui ñ serui simꝰ. dñm fa¬
deceꝑit. qr sic głatur qͣsi ñ acceꝑit. Nemo inuitꝰ¬
bene fac̃ etiam si bonum ẽ qđ fac̃. qr nichil ꝓdest sp̃s
timoris. ubi ñ ẽ sp̃s caritatis. Plenitudo legis caritas¬
Mandatum dĩ si timore fit penȩ ñ amore iusticiȩ. ser¬
uiliter fit ñ lib aliter. et ideo nec fit. Non enĩ bonꝰ fruc¬
tus ẽ. qui ñ de caritatis radice ꝓcedit. Sed accepistis¬
sp̃m adoptionis filiorũ. in quo clamamꝰ abba pater.
Qualis res ẽ. si pignus tale ẽ : nec pignꝰ s arra dicenda
ẽ. Pignus enimꝰ qͣndo ponitur. cum fuerit res ipsa
reddita pignus aufert᷑. Arra aũt de ipsa redat᷑. quȩ
dando ꝓmittit᷑. ut res qͣndo redditur. impleat᷑ qđ da¬

Expanded text:
castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo imore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum fadeceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autbene facit, etiamsi bonum est quod facit, quia nihil prodest spiritus timoris, ubi non est spiritus charitatis. Mandatum enim DMandatum Dei si timore fit poenae, non amore justitiae, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. Non enim bonus fructus est, qui non de charitatis radice spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus; Abba, Pater. Qualis res est si pignus tale est; nec pignus sed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita, pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur quae danda promittitur, ut res quando redditur impleatur quod da
Abbreviated transcription (Latin):
enim peccati qđ etiam peccatũ appellat apłs cum dic̃.
Nongͦ regnet peccatũ in uro mortali corpore. ad obe¬
diendum desiđiis ciꝰ. ñ sic manet inm̃bris eoꝵ. qͥ ex
a qͣ et sp̃u renati sũt. tamqͣm ñ sit eiꝰ facta remissio. ubi
om̃mo plena et ꝑfecta fit remissio peccatoꝵ . mnimnci¬
ciis interfectis quib separabam᷑ adõ. s manet inuetus¬
tate carnis tãqͣm suꝑatũ et ꝑemptũ. si ñ illicitis consen
reuocet᷑. Ab hac aũt uetustate carnis in qͣ ẽ. lex ista pec
ut parũ fuerit apło dicere tales ñ ẽẽ. inpeccato. nisi
etiã diceret in ipsa carne illos ñ eẽ. anteqͣm ex hac mor
tali uita migrarent. Qui enim in carne sũt inqͥt. deo
placere ñ possũt. Uos aũt ñ estis in carne s in sp̃u si ta¬

Expanded text:
appellat apostolus, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, non sic manet in membris eorum, qui ex aqua et spiritu renati sunt, tamquam non sit eius facta remissio, ubi omnino plena et perfeeta fit remissio peccatorum omnibus inimicitiis interfectis, quibus separabamur a deo, sed manet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensreuocetur. ab hac autem uetustate carnis, in qua est lex ista peccut parum fuerit apostolo dicere tales non esse in peccato, nisi etiam diceret in itali vita migrarent. Qui enim in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: vos autem non estis in carne, sed in spiritu; si ta
Abbreviated transcription (Latin):
mica in dm̃ ẽ. Legiem̃ dĩ ñ ẽ. subiecta. nec enĩ potest.
Uelut si dicamꝰ. in iusticia iusticia ẽẽ.ñ potest. Mundũ
qͥppe ait. hoc loco. significans dilectores mundi. q̃ dile¬
ctio ñ c̃. a patre. Prudentia carnis inimica in dm̃. le¬
gi enĩ dĩ ñ ẽ. subiecta. neq enĩ potest. Cum enim
caritas legẽ impleat. prudentia uͦ carnis cõmoda tẽpora¬
lia sectando sp̃uali caritati aduerset᷑. qͦmͦ potest legi dĩ
ẽẽ. subiecta. idẽ. libenter atq obsequent̃ implere iustici¬
am eiq ñ aduersari. quando etiã dũ conat᷑ uincat᷑ ne¬
cesse ẽ. ubi inuenerit maius cõmodum tẽporale de imi¬
qͥtate se posse assequi. Qua nͥ custodiat eqͥtatẽ: sic̃ enĩ
pͥma hominis uita ẽ. ante legẽ. cũ anulla neqͥcia uł ma¬

Expanded text:
i non est subjecta, nec enim potest. Velut si dicamus: Injustitia justitia non esse potest. Mundum quippe ait hoc loco, significans dilectores mundi: quae dilectio non est a Patre. Prudentia carnis inimica est in Deum, legi enim Dei non est subjecta; neque enim potest . Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat aequitatem? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et illud ubi ait. qͥs me lib̾abit de corpore mortiᷤᷤ
huiꝰ. quis neget apłm cum hȩc diceret adhuc fuisse in
corpore mortis huius : a quo utiq impii ñ lib̾antur qͥb
eadẽ corpora ad torm̃ta ȩt̃na reddunt᷑. Lb̾ari gͦ ẽ. a cor¬
port mortis huiꝰ. om̃i sanato langore concupiscentiȩ
carnis. ñ ad pęnã corpꝰ reciꝑe. s ad głam. Huic loco et

Expanded text:
Nam et illud ubi ait: quis me liberabit de corporemortis Nam et illud ubi ait: quis me liberabit de corporemortis huius? quis neget apostolum, cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortis huius? a quo utique impii non liberantur, quibus eadem corpora ad tormenta aeterna redduntur. liberari ergo est a corpore mortis huius omni sanato languore concupiscentiae car
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiłm xp̃m dñm nr̃m. Atq inde condudit. Igit᷑ ipse
ego m̃te seruio legidĩ. carne aũt legi peccati. Carne
scilicet legi peccati concupiscendo. mente aũt legi dĩ ei¬
dem concupiscentiȩ ñ consentiendo. Nulla gͦ condẽ¬
natio ẽ. nunc his qͥ sũt in xp̃o iħu. Non enim dãnatur. nͥ
qͥ concupiscentiȩ mali carnis consentit ad malum. Lex
ne scilicet consensionẽ tuã concupiscentia sibi uindicet
carnis. & ea quȩ sequunt᷑. eundẽ sensum magis magisq
demonstrant. S adhibendus ẽ modus. Uisum aũt ali¬
qͣndo etiam mͥ fuerat hominẽ sublege. isto apłi sermone¬
Nulla gͦ condẽnatio ẽ. nũc his qͥ sunt in xp̃o iħu. Et qr
ñ uideo qͦm diceret homo sub lege. condelector legi
dĩ scđ̾m int̾iorẽ hominẽ. cum ipsa delectatio boni que
etiã ñ consentit ad malũ ñ timore pęnȩ s amore iusti¬
ciȩ.hoc ẽ. enim condelectari. ñ nͥ gr̃ȩ deputanda sit.

Expanded text:
Dominum nostrum. Atque inde concludit, Igitur ipse Dominum nostrum. Atque inde concludit, Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati: carne scilicet legi peccati, concupiscendo; mente autem legi Dei, eidem concupiscentiae non consentiendo. Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu. Non enim damnatur, nisi qui concupiscentiae carnis consentit ad malum. Lex ne scilicet consensionem tuam concupiscentia sibi uindicet carnis. et ea quae sequuntur eundem sensum magis magisque demonstrant; sed adhibendus est modus. Visum autem aliquando etiam mihi fuerat \'hominem sub lege\' isto apostoli sermonenulla ergo condemnatio est nunc his, qui sunt in Christo Iesu, et quia non uideo quomodo diceret homo sub lege: condelector legi dei secundum interiorem hominem, cum ipsa delectatio boniqua etiam non consentit ad malum non timore poenae, sed amore iustitiae — hoc est enim condelectari — non nisi gratiae deputanda sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliam legem in m̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ.
et captiuantẽ me inlege peccati quȩ ẽ. in m̃bris meis.
S qđ dix̃ captiuantẽ ic. p mouere si nulla consensio ẽ.
Unde ꝓpt̃ ista tria. duo scilicet de quib iã disputauimꝰ
qđ ait. ego aũt carnał sum et uenundatus sub peccato.
et hoc tercium captiuantem in lege peccati qđ c̃. in membris
meis. potest uidi apłs cum describ̾e qui sub lege adhuc uiuit
nondũ sub gr̃a. S sicut illa duo exposuimꝰ ꝓpt̾ carnẽ ad¬
huc corruptibilem dicta. sic et hoc potest intelligi ut cap¬
ideo captiuantẽ me. qr et in ipsa carne ñ ẽ. aliena natura
s nr̃a. Sic̃ gͦ exposuit ipse quid dixerat. scio enĩ qr ñ ha¬
bitat in me hoc ẽ. in carne mea bonũ. sic iã ex illius expo¬
sitione hunc locũ debemꝰ acciꝑe tãquã dixerit captiuan¬
tem me hoc ẽ. carnẽ meã in lege peccati quȩ ẽ inmem¬
bris meis. Deinde subiungit ꝓpt̃ qđ dixerat. Miser¬

Expanded text:
mentis meae et eaptiuantem me in lege peccati, quae est in membris meis. sed quod dixit \'captiuantem me\', potest mouere, si nulla consensio est. unde propter ista tria, duo scilicet, de quibus iam disputauimus, quod ait: ego au tem carnal is su m, et: u enundatus sub peccato, et hoc tertium: captiuantem in lege peccati, quaeest in membris meis, potest uideri apostolus tum describere, qui sub lege adhuc uiuit, nondum sub gratia. sed sicut illa duo exposuimus propter carnem adhuc corruptibilem dicta, sic et hoc potest intellegi, ut \'capideo \'captiuantem me\', quia et in ipsa carne non est aliena natura, sed nostra. sicut ergo exposuit ipse quid dixerit: scio enim quianon habitat in me, hocestin carne mea, bonum, sic etiam ex illius expositione hunc locum debemus accipere, tamquam dixerit: captiuantem me — hoc est \'carnem meam\' — lege peccati. quae est in membris meis. Deinde subiungit propter quod dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
ni eũ conaris ȩqͣre: et tͥ hoc dico qđ donatiste. ñ ẽ.
ipse. Ecce uideo aeccłam matrẽ testimonium reddentẽ
ipsis ub̃ib suis. Accurrũt matres cũ paruuł suis. in¬
gerũt saluatori saluandos. ñ pelagio dãnandos. Mat̃
quȩ libet mulier pietate currens cũ paruulo filio. di¬
cit. Raptizet᷑. ut saluct᷑. Plagius contra. Quid salue¬
tur : non ẽ. qđ in eo sanetur. Nichil habet uicii. ni¬

Expanded text:
 hoc dico quod Donatistae, non est ipse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salvatori salvandos, non Pelagio damnandos. Mater quaelibet mulier pietate currens cum parvulo filio dicit, baptizetur ut salvetur. Pelagius contra. Quid salvetur? Non est quod in eo sanetur, nihil habet vitii, ni
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qđ uolo facio bonũ inqͥt. s qđ nolo malum hoc ago.
Ciaũt qđ nolo ego hoc facio.iam ñ ego oꝑor illuds
qđ habitat in me peccatũ. Id repetiuit inculcans.
et tanquã tardissimos de somno excitans. inuenio gͦ legẽ
inquit uolenti mͥ facere bonũ. qm̃ mͥ malũ adiacet.
illud g bonũ ẽ. uolentis facere. adiacet aũt malum ex
concupiscentia. cui ñ consentit qͥdic̃.iam ñ ego oꝑor
illud. Aptius aũt qđ sequit᷑ utrumq declarat. Con

Expanded text:
enim quod uolo facio bonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. enim quod uolo facio bonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inuenio ergo legem, inquit, mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi malum adiacet. illa ergo bonum est uolenti facere, adiacet autem malum ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat: c
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facio. consentio legi qm̃ bona ẽ. Magis enim se di¬
cit legi consentire. qͣm carnis concupiscentię. Hanc
enim peccati nomine appellat. Facere ꝯͦ se dicit et
oꝑari. ñ affertu consentiendi et implendi. s ipso mo¬
tu concupiscendi. Hinc gͦ inquit consentio legi q̃m bo¬
na ẽ. Consentio qr nolo qđ ñ uult. Deinde dic̃. Nunc
aũt iã ñ ego oꝑor illud. s id qđ in me habitat peccatũ.
Quid ẽ. nunc aũt. nͥ iã nũc sub gr̃a quȩ lib̾auit delectati¬
sua arma iniqͥtatis peccato. Nam et si concupiscit et con¬
sentit et agit. qͦmͦ ñ ipse illud oꝑat᷑. etiam si se oꝑari do¬
leat. et unci grauit̃ ingemiscat :ĩam illud qđ sequitur.
ñ unde loquatur aꝑtissime ostendit. Scio enĩ qr ñ
habitat in me. hoc ẽ. in carne mea bonum. Si enim non
tasse acciꝑet᷑ qđ dix̃ in me. Ac ꝑhoc uersat hoc idem
piscit. etiam si concupiscentiȩ ñ consentit ad malũ. Non

Expanded text:
hoc facio, consentio legi quoniam bona est. Magis enim se dihoc facio, consentio legi quoniam bona est. Magis enim se dicit legi consentire, quam carnis concupiscentiae. Hanc enim peccati nomine appellat. Facere ergo se dixit et operari, non affectu consentiendi et implendi, sed ipso motu concupiscendi. Hinc ergo, inquit, consentio legi quoniam bona est: consentio, quia nolo quod non vult. Deinde dicit, Nunc autem jam non ego operor illud, Quid est, Nunc autem; nisi, Jam nunc sub gratia, quae liberavit delectatisua arma iniquitatis peccato . Nam si et concupiscit et consentit et agit; quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat, et vinci graviter ingemiscat? 19. Jam illud quod sequitur, nonne unde loquatur, apertissime ostendit? Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Si enim nontasse acciperetur quod dixit: in me. ac per hoc uersat hoc idem piscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum. non
Abbreviated transcription (Latin):
uenundatꝰ sub peccato. ne qͥsquã eũ ñdum redẽptum
xp̃i sanguine existimet. etiam hoc scđm illud potest
intelligi qđ ait. & nos pͥmicias habentes sp̃s et ipsi in
nobmenpsis ingemiscimus. ad optionẽ expectantes re
demptionẽ corporis nr̃i. Si enim scđm hoc se dic̃ uenun¬
datũ sub peccato. qđ adbuc ñ ẽ. redẽptũ acorruptione
corpus eiꝰ. uł uenundatum aliqͣndo in pͥma tͣnsgressio¬
ne precepti. ut hab̾et corpus corruptibile qđ aggra¬
qđ ita dic̃. ut etiam in ipso possit intelligi. etiam si m
sua ꝑsona ñ se solum s om̃s accipi uelit qui se nouer̃t
sp̃uali dilectione cum carnis affectione sine consensi¬
one confligere : an forte metuimꝰ ea quȩ sequuntur.
đ enim oꝑor ignoro. ñ enim qđ uolo hoc ago. s
qđ odi illud facio : ne forte ex his uerb̾ qͥsq con
suspicet᷑. s consid̾andũ ẽ. qđ adiungit. Si aũt qđ nolo

Expanded text:
Venundatus sub peccato: ne quisquam eum nondum redemptum Venundatus sub peccato: ne quisquam eum nondum redemptum Christi sanguine existimet, etiam hoc secundum illud potest intelligi, quod ait, Et nos primitias habentes spiritus, et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspeim secundum hoc se dicit uenundatum sub peccato, quod adhuc non est redemptum a corruptione corpus eius, uel uenundatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberet corpus corruptibile quod adgraquod ita dicit, ut etiam in ipso possit intellegi, etiamsi in sua persona non sc solum, sed omnes accipi uelit, qui se nouerunt spiritali dilectione cum carnis affectione sine consensione confligere? An forte metuimus ea quae sequuntur: quod enim operor, ignoro; non enim quoduolo, hocago, sed quod odi, illud facio, ne forte ex his uerbis quispiam conum? Sed considerandum est quod adjungit: Si autem quod nolo,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiscit. qđ innoticiã pͥmi facti hominis aliq̃ndo iã ui¬
xerat. S qđ sequit᷑ ñ ita expeditum ẽ. qͦmͦ de paulo
possit intelligi. Scimꝰ enim inqͥt qm̃ lex sp̃uał ẽ.
cũ hȩc scribet carnał fuit: an scđm corpꝰ hoc dic̃: ad¬
huc enim erat in corpore mortiᷤ huiꝰ. ñdum facto qđ ali¬
bi dic̃ seminat᷑ corpꝰ animale surget corpꝰ sp̃uale. T unc
enim ex toto se idest exutraq parte qua constat spũał ho¬
mo erit. qͣndo sp̃uale etiam corpus erit. Neq enim absur¬
dum ẽ. ut sit in illa uita etiam caro sp̃uał. si potuit ẽẽ. in
hac uita inhis qui adhuc carnalia sapiunt. etiam sp̃s ipse
carnalis. Sic gͦ ideo dix̃ ego aũt carnał sum. qr ñdũ sp̃ua¬
le corpꝰ habebat apłs. sicut posset dicere. ego aũt mortał¬
sum. qđ utiq ñ nͥ scđm corpus intelligeretur dixisse. qđ
ñdum fuerat immortalitate uestitum. Item qđ adix̃

Expanded text:
uiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uiuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat. Sed quod sequitur non ita expeditum est, quomodo de Paulo possit intellegi. scimus enim, inquit, quia lex spiritalis est; cum haec scriberet, carnalis fuit? an secundum corpus hoc dicit? adhuc enim erat in corpore mortis huius nondum facto, quod alibi dicit: seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. tune enim extoto se, id est ex utraque parte, qua constat, spiritalis homo erit, quando spiritale etiam corpus erit. neque enim absurdum est, ut sit in illa uita etiam caro spiritalis, si potuit esse in hac uita in his, qui adhuc carnalia sapiunt, etiam spiritus ipse carnalis. sic ergo ideo dixit: ego autem carnalis sum, quia nondum spiritale corpus habebat apostolus, sicut posset dicere: \'ego autem mortasi secundum corpus intelligeretur dixisse, quod nondum fuerat immortalitate vestitum. Item quod adjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
ges. donet absorbeant᷑ om̃s cupiditates malȩ: ut intelli¬
gas in te pęnã tuã. In te ex te ipso ẽ. fagellũ tuũ. Sit
rixa tua tecũ. Sic uindicat᷑ in rebellẽ aduersus dm̃. ut
ipse sit bellum qͥ pacẽ noluit habere cum deo
đ dixerat sine lege enĩ peccatũ mortuum ẽ. ñ intel¬
ligamꝰ nͥ tãquã ñ sit. latet. ñ apparet. pęnitꝰ ignorat᷑.
Tanqͣm in nescio qͥb ignorantiȩ tenebris sit sepultũ. &
qd ait. Ego aũt uiuebam aliqͣndo sine lege. quid ait. nisi
mͥ uiuere uidebar : et qđ ad iunx̃. aduemiente mandato
peccatũ ituix̃. quid ẽ. aliud quã eminuit et apparuit:
qͣndo contͣ datum p̃ceptum satis apparebat ad missum.
Cum aũt a nascentib t̾hitur. tãqͣm mortuũ sit latet.
donet repugnans iusticiȩ malum eiꝰ ꝓhibitione sentia¬
tur. cũ aliud iubetur atq ꝓbat᷑. aliud delectat atq dña¬

Expanded text:
ges, donec absorbeantur omnes cupiditates malae? Ut intelliges, donec absorbeantur omnes cupiditates malae? Ut intelligas in te poenam tuam: in te ex teipso est flagellum tuum; sit rixa tua tecum. Sic vindicatur in rebellem adversus Deum, ut ipse sibi sit bellum, qui pacem noluit habere cum Deo dixerat: sine lege enim peccatum mortuum est, non intellegamus nisi, tamquam non sit, \'latet, non apparet, penitus ignoratur\', tamquam in nescio quibus ignorantiae tenebris sit sepultum. et quod ait: ego autem uiuebam aliquando sine lege, quid ait nisi \'uiuere mihi uidebar\'? et quod adiunxit: ad ueniente autem mandato peccatum reuixit, quid est aliud quam \'eminuit et apparuit\'quando contra datum praeceptum satis apparebat admissum; cum autem a nascentibus trahitur, tamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque domina
Abbreviated transcription (Latin):
citur enim tͥ quedam noua uita. et tu uetus es. Nouitatis.
gaudio suspendis. uetustatis honere p̃grauaris. Incip̃ tͥ eẽ.
bellũ aduersus te. S ex qͣ parte displices tͥ uingeris deo.¬
et ex q̃ parit iã iungeris deo. idoneus cris aduincendũ te.
qr ille tecũ ẽ. qui om̃a suꝑat. Attende qͥd dic̃ apłs. Men¬
te seruio legidĩ. carne aũt legi peccati. Unde mente:
qr displicet tibi uita tua mala. Unde carne : qr ñ desunt
suggestiones et delectationes malȩ. S ex eo qđ m̃te con
iungeris dõ. uincis qđ in te ñ uult seqͥ. Precesfisti enim
ex parte. et ex parte tardas. Trahe te ipsum ad illum. qͥ
tt suꝑ te tollit. Ponde quodã uetustatis depͥmeris. clama
et dic. Infelix ego homo. qͥs me lib̾abit de corpore mor¬
tis huiꝰ. qͥs me libabit ab eo quo grauor: corpꝰ qđ cor¬
rũpitur aggrauat animã. Quis gͦ liłabit: gr̃a dĩ ꝑiħm¬
xp̃m dñm nr̃m. Quare aũt ꝑmittit ut diu contͣ te liti¬

Expanded text:
citur enim tibi hic nova vita, o vetus homo. Novitatis gaudio suspenderis sed vetustatis onere praegravaris. Incipit tibi bellum esse adversum te; si ex qua parte displices tibi jungeris Deo, ex qua parte jam Deo jungeris, idoneus eris ad vincendum te, quia ille tecum est qui omnia superat. Attende quid dicit Apostolus: Mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. Unde mente? Quia displicet tibi vita tua mala. Unde carne? Quia non desunt suggestiones et delectationes malae; sed ex eo quod mente jungeris Deo, vincis quod in te non vult sequi. Praecessisti enim ex parte, et ex parte tardaris: trahe teipsum ad illum qui te sursum tollit. Pondere quodam vetustatis deprimeris; clama et dic: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quis me liberabit ab eo quo gravor? corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam . Quis ergo liberabit? Gratia m nostrum . Quare autem permittit ut diu contra te liti
Abbreviated transcription (Latin):
nitur negare. Xp̃c enim in carne uenit. quȩ insimilitu¬
dinẽ cẽt. carnis peccati. ñ ẽet. caro peccati. apłi uerba
fũt. Misit ds̃ filiũ suũ insimilitudinẽ carnis peccati.
ñ insimilitudinẽ carnis. Quasi caro ñ ẽẽt. caro. s insi

Expanded text:
nitur negare. Christus enim in carne venit, quae similitunitur negare. Christus enim in carne venit, quae similitudo esset carnis peccati, non esset caro peccati. Apostoli verba sunt: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Non in similitudinem carnis, q
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ ꝑsone uerbũ dĩ et sapientia coaptauerat. s nec
in ipso corport peccatum erat ullum. s similitudo carnis
peccati erat in dño. qr mors non ẽ. nͥ de peccato. et utiq
membrũ carnis. s qđ fit ꝑmembrũ carius. Nam lingua
inm̃bris nr̃is unũ ẽ de cęt̃is. sicut ođi. nasus. aures. et cȩ¬
tera. lingua aũt greta uerba greca sunt. ñ qr uerba lin¬
gua. s qr uerba ꝑlinguã. dicis de aliquo. Agnoui fa¬
ciem ipsius. de membro corporis loqueris. dicis etiam.
agnoui manũ ipsius. et absentis. Non manũ incorpore.
scripturam quȩ facta ẽ. ꝑmanum quȩ erat in corpore. Sic
gͦ peccatũ dñi qd factum ẽ. de peccato. qr inde carnẽ as¬
sumpsit. de massa ipsa quȩ mortẽ meruerat ex peccato.¬
& enim ut celeriꝰ dicam. maria ex adam mortua ꝓpter
Quid dicit pelagianista: audite qͥd dicit. Ui Ita.¬
det᷑ confiteri xp̃m in carne uenisse. s discussus inue.¬

Expanded text:
unitatem personae Verbum Dei et Sapientia coaptaverat; sed nec unitatem personae Verbum Dei et Sapientia coaptaverat; sed nec in ipso corpore peccatum ullum erat, sed similitudo carnis peccati erat in Domino; quia mors non est nisi de peccato , et utique membrum carnis, sed quod fit per membrum carnis. Nam lingua in membris nostris unum est de caeteris, sicut oculi, nasus, aures, et caetera: lingua autem graeca, verba graeca sunt: non quia verba lingua, sed quia verba per linguam. Dicis de aliquo, Agnovi faciem ipsius, de membro corporis loquens: et dicis etiam, Agnovi manum ipsius absentis, non manum in corpore, scripturam quae facta est per manum quae erat in corpore. Sic ergo peccatum Domisumpsit de massa ipsa, quae mortem meruerat ex peccato. Et ut celerius dicam, Maria ex Adam mortua propteQuid dicis, Pelagianista? Audite quid dicit. Videtur confiteri Christum in carne venisse: sed discussus inve
Abbreviated transcription (Latin):
icet aliquis. Si hȩc natura pura ñ ẽ. s uitiosa pͥmor¬
dia qr tał ñ ẽ. creatꝰ adam. cur. xp̃c longe excellen¬
tius et certe sinc ullo peccato natꝰ ex uirgine. in hac tam̃
infirmitate atq ętate ꝓ creatus apparũit : huic ꝓposi¬
tioni respondemꝰ. adam ꝓpt̃ea ñ talem creatum. qr nul¬
lius parentis p̃cedente peccato. ñ ẽ. creatꝰ incarne pec¬
cati. Nos ideo tales. qr illius p̃cedente peccato nati su¬
mus in carne peccati. Xp̃c ideo tał. qr ut de peccato
dãnaret peccatũ nat᷑ ẽ insimilitudine carnis peccati.
ilicium fortasse appellauit dñs carnis suȩ mortali¬
tatem. Quare ciliciũ : ꝓpt̾ similitudinẽ carnis pec¬
cati. Apłs enim dic̃. Misit ds̃ filium suũ insimilitudinẽ
carnis peccati ut de peccato damnaret peccatũ in car¬
ne. hoc ẽ filium suum induit cilicio. ut decilicio dãna¬
ret edos. Non qr peccatũ erat ñ dico in uerbo dĩ. s nec ip
sa quidem dico anima sca et m̃te hominis quẽ sibi ad di-¬

Expanded text:
Dicet aliquis: Si haec natura pura non est, sed vitiosae primordia, quia talis non est creatus Adam; cur Christus longe excellentior, et certe sine ullo peccato natus ex virgine, in hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit? Huic propositioni respondemus: Adam propterea non talem creatum, quia nullius parentis praecedente peccato, non est creatus in carne peccati. Nos ideo tales, quia illius praecedente peccato, nati sumus in carne peccati. Christus ideo talis, quia ut de peccato condemnaret peccatum, natus est in similitudine carnis peccatilicium fortasse appellat carnis suae mortalitatem. Quare cilicium? Propter similitudinem carnis peccati. Apostolus enim dicit: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne : hoc est, Filium suum induit cilicio, ut de cilicio damnaret hoedos. Non quia peccatum erat, non dico in Verbo Dei, sed nec in ipsa quidem dico anima sancta et mente hominis, quem sibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ xp̃m maioꝵ ñ minoꝵ. ñ ẽ. ipse. Si ñ ẽ ipse. ne¬
gas et tu xp̃m incarne uenisse. Gagnũ qͥd huc
attulit mecator iste. De regione sua ueniens iste merca
tor. muenit in regione nr̃a qđ hic habundat. Quid hic
natꝰ ẽ: ad istam regionẽ uenit. s ñ ea uia qͣnos. de cȩ¬
lo enim uenit a patre. et tam̃ natꝰ ẽ mortał. Natus ẽ.
de sp̃u sc̃o ex maria uirgine. Nũquid nos sic : nos de
adam et eua. Illa ꝑ concupiscentiã carnis. ille aũt non
ꝑ ipsam. Maria enĩ uirgo sine uirili amplexu. sine
concupiscentiȩ ȩstu. Qm̃ ne pateret᷑ hunc ȩstum. ideo
s credidit et concepit. Natus ẽ. enim mortał mortali¬
Quid ht̃ caro peccati : mortẽ et peccatũ. Quid habu¬
it similitudo carnis peccati : mortẽ sine peccato. Si
hab̾et peccatũ. caro eẽt. peccati. Si mortẽ ñ hab̾et.
ñ eẽt similitudo carnis peccati. Talis uenit saluator.
Uenit mortuus ẽ. s mortẽ occidit. Funuit inse. quã

Expanded text:
orum et non minorum, non est ipse. Si non est ipse, negas et tu Christum in carne venisse. Magnum quid huc attulit metor iste invenit in regione nostra quod hic abundat. Quid hic natus est? Ad istam regionem venit, sed non ea via qua nos. De coelo enim venit a Patre, et tamen natus est mortalis, natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Nunquid nos sic? Nos de Adam et Eva: illa per concupiscentiam carnis; ille autem non per ipsam. Maria enim virgo sine virili amplexu, sine concupiscentiae aestu: quoniam ne pateretur hunc aestum ideo sed credidit et concepit. Natus est enim mortalis mortaliQuid habet caro peccati? Mortem et peccatum. Quid habuit similitudo carnis peccati? Mortem sine peccato. Si haberet peccatum, caro esset peccati; si mortem non haberet, non esset similitudo carnis peccati. Talis venit Salvator. Venit, mortuus est, sed mortem occidit. Finivit in se quam
Abbreviated transcription (Latin):
desidiis eiꝰ. ñ exhibeat m̃bra sua arma iniqͥtatis pecca¬
to. inẽ. quidẽ peccatũ in membris eiꝰ s ñ regnat. qr ñ
obeditur desidiis eiꝰ. & ideo dũ qđ ñ uult agit. idẽ
ñ uult concupiscere. et concupiscit consentit legi qr bo¬
na ẽ. Hoc enim uult et ipse qđ lex. qr uult ipse ñ con¬
cupiscere. et lex dic̃ ñ concupisces. In hoc enĩ qm̃ uult
qđ et lex uult. ꝓculdubio consentit legi. concupiscit
tam̃ qr ñ ẽ sine peccato. S iam ñ ipse oꝑat᷑ illud. s id
carne ciꝰ bonũ. ubi habitat peccatũ. s ñ ei consentien¬
do uiuit ex fide. qr inuocat dm̃ ut adiuuet᷑ pugnans
cont᷑ peccatũ. Qđ ut om̃ino ibi ñ sit adiacet ei uelle.s

Expanded text:
exhibet membra sua arma iniquitatis peccato ; inest quidem peccatum in membris ejus, sed non regnat, quia non obeditur desideriis ejus. Et ideo dum quod non vult agit, id est, non vult concupiscere et concupiscit; consentit legi, quia bona est. Hoc enim vult et ipse quod lex; quia vult ipse non concupiscere, et lex dicit, Non concupisces . In hoc quoniam vult quod et lex vult, procul dubio consentit legi: concupiscit tamen, quia non est sine peccato; sed jam non ipse operatur illud, sed id carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. cum quasi cȩꝑint tenert iusticiam fiunt suꝑbi
et elidunt᷑. Isti pugnant. s uincunt᷑. Quis ẽ aũt qui pug¬
nat et ñ uincitur: Qui dic̃ uideo aliam legem in membris
meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ. Uide pugnantẽ legẽm̃ti

Expanded text:
cuntur, et cum quasi coeperint tenere justitiam, fiunt superbi, cuntur, et cum quasi coeperint tenere justitiam, fiunt superbi, et eliduntur. Isti pugnant, sed vincuntur. Quis est autem qui pugnat, et non vincitur? Qui dicit: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Vide pugnant
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ut concupiscentiã frenaret. ut concupiscentiȩ ñ
consentiret. et concupiscentiȩ membra ad satellicium
ñ p̃beret. Perficert gͦ inquit bonum ñ mͥ adiacet. Nõ
possum implere qđ dictum ẽ. ñ concupisces. Quid gͦ:
opus ẽ. ut impleas pꝰ concupiscentias tuas ñ eas. Hocꝰ
agere interim. qͣndiu sũt illicitȩ concupiscentiȩ in car¬
ne tua. pꝰ concupiscentias tuas ñ eas. Mane inseruitu¬
it dĩ. in lib̾tate xp̃i. m̃te serui legi dĩ tui. noli te dona¬
re concupiscentiis tuis. Aluid ẽ. ñ pugnare et ẽẽ¬
in pace uera atq ꝑpetua. aliud pugnare et uincere.
aliud pugnare et uinci. aliũd nec pugnare s trahi
Sũt enim homines. ꝓrsus non pugnant. quał ẽ iste
cia trahitur. nec pugnat. Sunt aũt qui pugnare in¬
cipiunt. s qr de uirib suis p̾sumunt. ut ostendat illis
ds̃ qr ipse uincit si se homo subiuget dõ. pugnantes uin¬

Expanded text:
tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sein pace vera atque perpetua, aliud pugnare et vincere; aliud pugnare et vinci; aliud nec pugnare, sed trahi. Sunt enim homines prorsus qui non pugnant, qualis est istia trahitur, nec pugnat. Sunt autem qui pugnare incipiunt; sed quia de viribus suis praesumunt, ut ostendat illis Deus quia ipse vincit, si se homo subjungit Deo, et pugnantes vin
Abbreviated transcription (Latin):
nisterium furentis peccati. Teneat arcẽ imꝑator in¬
terior. qr sub maiore imꝑatore iuuandus assistit. Fre¬
nat iram. cohercet concupiscentiã. in ẽ tam̃ qđ frenet᷑
mẽ qđ coherceat᷑ inẽ qđ teneatur. Quid aũt uolebat il¬
le iustus m̃te seruiens legi dĩ. nͥ ut om̃ino ñ ẽẽt. qđ frena¬
retur: et hoc debet᷑ onari om̃is qui tendit adꝑfectionẽ.
ut et ipsa concupiscentia cui ñ dantur ad obȩdiendum
m̃bra. quotudie inꝓficiente minuatur. Uelle inquit adia¬
cetmͥ. ꝑficere aũt bonũ ñ. Numqͥd dix̃. ñ mͥ adiacet
facere bonũ.: si hoc dixisset. spes nulla ẽet. Non ait. ñ
mͥ adiacet facere. s ñ mͥ adiacet ꝑficere. Quȩ ẽ enim ꝑ¬
pisces : om̃ino ñ concupiscere ꝑfectio boni ẽ. qr con¬
sumptio mali ẽ. Hoc dicebat ille. ꝑficere bonum ñ mͥ
adiacet. qr ñ poterat facert ut ñ concupisceret. Faciebat

Expanded text:
nisterium furentis peccati. Teneat arcem imperator innisterium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim ppisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m. Ergo si filiꝰ uos lib̾auerit. tunc
uere libi eritis. Deniq ita conclusit. Igitur. Ipse
ego m̃te seruio legi dĩ. carne aũt legi peccati. Ipse ego
inquit. ñ enim duo sumꝰ inter nos contrarii. de diuersis
pͥncipiis uenientes s ipse ego m̃te seruio legi dĩ carne
net peccatũ in uro mortali corpore ad obediendum de¬
sidiis eius. neq exhibeatis membra ur̃a arma iniqͥtatis
peccato. Non ait ñ sit. s ñ regnet. Quandui peccatum
necesse ẽ ẽẽ. inmembris tuis. saltem regnum illi aufe¬
ratur. Non fiat qđ iubet. Surgit ira noli dare ut lin¬
bilis. nͥ peccatum ẽẽt inmembris. S tolle illi regnum
ñ habeat arma unde contra te pugnet. Discit etiam
ñ surgere. cum arma ñ ceꝑit inuenĩre. Non exhibea¬
tis membra ur̃a arma iniquitatis peccato. Alioquin.
toti captiui eritis. et ñ erit dicere. m̃te seruio legi dĩ.
Mens enim si teneat arma. m̃bra ñ mouent᷑ in mi¬

Expanded text:
 Dominum nostrum. Ergo si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne  vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linbilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in mi
Abbreviated transcription (Latin):
enim oꝑor ignoro. qͥd ẽ aliud qͣm nolo. ñ apꝓbo. ñ con¬
sentio. ñ facio : alioqͥn contͣrium ẽ his quȩ fuꝑius dix̃.
Per legẽ cognitio peccati. et peccatũ ñ cognoui nͥ ꝑ le
gẽ. et peccatũ ut appareat peccatũ ꝑ bonum mͥ oꝑatũ
ẽ mortẽ. Quomͦ cnim peccatũ ꝑlegem cognouit qđ
ignorat : quomͦ apparet peccatum qđ ignoratur.: sic
enim dictum ẽ. ignoro. ñ facio. qr nulla consensione id
ego ipse cõmitto. quomͦ dicturus ẽ. dñs impiis ñ noui¬
uos. quẽ ꝓcul dubio latere nichil potest. et sic̃ dictũ ẽ.
eum qui ñ nouerat peccatũ qđ ẽ. ñ fecerat. neq enim ñ
nouerat qđ arguebat. His atq hiuusmodi in istam scrip¬
turȩ apłicȩ circũstantiam diligenter considatis. recte
intelligit᷑ apłs ñ quidem se solum in sua ꝑsona uerum
sorbebitur mors inuictoria. de qua dic̃ apłs. Siaũt

Expanded text:
enim operor, ignoro, quid est aliud quam Nolo, non approbo, non consentio, non facio; alioquin contrarium est his quae supra dixit: Per legem cognitio peccati, et, Peccatum non cognovi nisi per gem, et: peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. quomodo enim peccatum per legem cognouit, quod ignorat? quomodo apparet peccatum, quod ignoratur? sic ergo dictum est \'ignoro\' \'non facio\', quia nulla consensione id ego ipse committo, quomodo dicturus est dominus impiis: nonouiuos, quem procul dubio latere nihil potest, et sicut dictum est: eum qui non nouerat peccatum, quod est \'uon fecerat\'; neque enim non nouerat quod arguebat. His atque huiusmodi in ista scripturae apostolicae circumstantia diligenter consideratis recte intellegitur apostolus non quidem se solum in sua persona, uerum sorbebitur mors in uictoriam. de qua post dicit: siaut
Abbreviated transcription (Latin):
mortis huius: gr̃a dĩ ꝑ łim xp̃m dñm nr̃m. Ita enĩ eum se
infelicẽ exclamat. lugendo implorat consolatoris auxilium.
net paruus ẽ. ad beatitudinẽ accerssus. cognitio infelicita¬
tis suȩ. & ideo beati etiam lugentes. qm̃ ipsi consolabuntur.
Quid ẽ. qđ te iactas. qͥd ẽ. qđ de lege et de iusticia p̾su¬
mis : ñ uides qͥd intus confligat inte de te. adu̾suste:
ñ audis pugnantẽ et confitentẽ. et ad uitoriũ in pugna de¬
sid̾antẽ : non audis adletham dñi ab agonitheta petentẽ
qͣmͦ tt editor si forte pugnes in amphitheatro. Ille tͥ p̃mi¬
um dare potest si uiceris adiuuare te ꝑiclitantẽ ñ potest.
Non sic spectat ds̃. Uide gͦ. attende eum qͥ dic̃. Conde¬
lector enim legi dĩ scd̾m int̾iorẽ hominẽ. Uideo aũt aliã
legẽ in m̃bris meis repugnantt̃ legi m̃tis meȩ et captiuũ

Expanded text:
mortis huius? gratia dei per Iesum Christum. ita enim, cum se mortis huius? gratia dei per Iesum Christum. ita enim, cum se infelicem exclamat, lugendo implorat consolatoris auxilium, nec paruulus est ad beatitudinem accessus cognitio infelicitatis suae, et ideo beati etiam lugentes, quoniam ipsi consolabuntur.Quid est quod te jactas? Quid est quod de Lege et justitia praesumis? Non vides quid intus confligat in te, de te, adversus te? Non audis pugnantem, et confitentem, et adjutorium in pugna desiderantem? Non audis athletam Domini ab agonotheta petentem em, quomodo te exspectat editor, si forte pugnes in amphitheatro: ille tibi praemium dare potest si viceris, adjuvare te periclitantem non potest. Non sic exspectat Deus. Vide ergo, attende eum qui dicit: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis