comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olegis doctores talia dicit. qualia matheus hoc loco quemininc consideran¬
dim suscipimus quã quam gͦita istamatheus commemorir&. utquã uis
domum illius phariscri non nomin&. Nõtam̃ locim ex primat ubidicta sit̃
quorepugn& aliquid illidomui. tam̃ quia iam uenerat dñ s inhierus alemagia¬
lilea. & posteius aduentũ ttti superiora usq ad hunc ser monẽ contexuntur
ut pbabilit̃ accipiantur inhierus alẽ gesta. Lucas cũt illud narrat. Cũ ad huc
dis it ager& in hierusalẽ. uident᷑ mihi similes duo eẽ sermones. quoꝵ ille
alterum alterumiste narrauit. Sane consider condũ est quomodo hicdic¬
tũsit. Non me uidebitis amodo donecdicatis benedictus quiuenit in nomine
dñi cum sd m eioidem matheum iã hoc dixerit. &lucas enĩdicit hocẽẽ
responsum ad ño illis qui eũmonuerant ut ir & inde qm̃ uella eũ hero des

Expanded text:
et Legis doctores talia dicit, qualia Matthaeus hoc loco, quem nunc consideranet Legis doctores talia dicit, qualia Matthaeus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus . Quanquam ergo ita ista Matthaeus commemoret, ut quamvis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum quo repugnet aliquid illi domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea et post eius aduentum ita superiora usque ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit. Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini, cum secundum eundem Mattheum iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
principis qui eion uocauerat ad conuuium quad narrar& digressuserat
amatheo circaillum locũ ubi cmbo comme morciuerant quod dictũ est
adño deseigno ionae trium dierum & noctium. & deregrꝰaustri. & de
uneutis. & de spũ in mundo qui redit & inuenit mundatã domum.
Postquem sermonẽ dicit matheus. Adhuc eo loquente ad turbas. ecemãt
eiꝰ. & sr̃s stabant foris quaerentes loquiei. Lucas cũt in eo sermone dm̃
com memoratis & iã quibusdã quae matheus dixisse. p̃tmisit aibordine
quẽ cũmatheo tenuertit. it adigreditur. Cũ loquer&ur inquit. rogaui
illũ quidã phari sceiuis ut prander & apud se & ingressus recubuit Tha¬
risceus aũt coepit intrase reputans dicere. Quare nonbaptiçatus e&̃
ante prandum. & ait dñs ad illum. Numnc uos phariscei quad deforis est
calicis & catinimindatis. Athineq uamc& tra mneos dẽ pharisecos &sribis

Expanded text:
Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenuerat, ita digreditur: cum loqueretur, inquit, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranderet aput se, et ingressus recubuit. Pharisaeus autem coepit intrquod de foris est calicis et catini, mundatis. Atque hinc jam caetera in eosdem Pharisaeos et Scribas
Abbreviated transcription (Latin):
deilis errantib: dñs adistossermonẽ fticiens. quos uolebat ab illoꝵ erro¬
reliberer scđ mhas duos euangłistas commemoratur ut quod illis dictũ
est quomododicitis sicut matheus narrat sic accipiatur non tam qum
ab illos sed tam quam deillis ad eos dictum sit quos uolebat in ftru ere. Pxei.¬
Sequitur matheus ita narrtionis ordinẽ tenens. Tunc iħs locitis
est ad turbis c&edis cipulos suos dicens. Suꝑ cãhe drũ moysi sederunt srbe
& pharis cei. Om̃agꝰ quaecumq ditcerint uobis seruate & facite. Sicdm
operauero eoꝵ nolite facere. dicunt enĩ & non fticunt. & c&era usq ad
illud ubiait. Non me iudebitis amodo donec dicatis. Benedictus quiuett
in nomine dnũ. Similem sermonẽ habuisse dñ aduersus phariscens &h
bas legisq doctores : Lucas quoq commemorat. Sed indomo cuiuscdãn

Expanded text:
de illis errantibus dominus ad istos sermonem faciens quos uolebat ab illorum errode illis errantibus dominus ad istos sermonem faciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur, ut quod illis dictum est: quomodo dicitis, sicut Mattheus narrat, sic accipiatur, non tamquam ad illos, sed tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere. Sequitur Mattheus ita narrationis ordinem tenens: tunc Iesus locutus est ad turbas et discipulos suos dicens: super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei; omnia. ergo quaecumque dixerint uobis seruate et facite; secundum opera uero eorum nolite facere. dicunt enim et non faciunt, et cetera usque ad illud ubi ait: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam
Abbreviated transcription (Latin):
dauid uocat eum dñm quomodo filus eiꝰ ẽ. & nemopoterat respondere
eiuerbum. neq ausus fuit quis quã ex illadie eiom complius int̃rogare
hoc sequenter & eodem ordine marcus quoq commemorat. Lucos &iã
tantũ modo deillo tac& quiint̃rogcuut dñm quode& mandatim primũ
inlege. Hoc aũt p̃t̃misso eundem &iam ipse ordinẽ seruat. & hocde
ap̃o quomodosit filius dauid quaesisse auidais dnmpariter narrat
nec int̃ est ad sententiã quod secundum matheum. Cum int̾rogass&& iħs
marcum & lutam nec int̾rogati eẽ nec res pondisse inuenuntir Intel¬
legere enĩ debemus post eoꝵ responsionẽ sententiam ipsius dñ aduobus euan¬
glistis in sinucaitam quomodo ab illo dicta sit. his audientib quos uolebat suo
magisterio utilit̃ in formare. & abscribarum alienare doctrina quide
rep̃oillud solum sabiebant quod secundum carnẽ ftictum ertit ex semineli
Nõ eum aũt intellegebantdm̃ ꝓpt̃ quod erat dñs ipsius dauid. id eoramqu

Expanded text:
re ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem seruat, et hoc de Christo, quomodo sit filius Dauid, quaesisse a Iudaeis dominum pariter narrat. nec interest ad sententiam, quod secundum Mattheum, cum interrogasset Iesus, Marcum et Lucam, nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intelegere enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter informare et ab scribarum alienare doctrina, qui de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex semine Dauid, non eum autem intellegebant deum, propter quod erat dominus ipsius Dauid. ideo tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. netumultus fier& inppło. & illud quod dictiom est. Tũc habut unus
deduodecim quidicitur uidas starioth. int̃positum est illud deb& hania quad
recapitulando dixxerunt quonos p̃t̃ misso contexximus narrationẽ ut insinu¬
qđ reccpitulando & ipseint̃ posuit similit̃ p̃t̃misso. Itc se ordon arrationiste¬
n&. Erat cũt pascha açima postbidium. & quaerebant sumis acerdotes
& scribae quomodo euondo lotenerent & occiderent. Dicebant eñĩ nõ indie
festo neforte tumultus fier& ppłi. & iudasscarioth unus dedudeci abut

Expanded text:
unus de duodecim, qui dicitur Judas, interpositum est illud de Bethania, quod recapitulando dixerunt: quo nos praetermisso contexuimus narrationem, ut insinuquod recapitulando et ipse interposuit, similiter praetermisso, ita se ordo narrationis tenet: Erat autem Pascha et azyma post biduum; et quaerebant summi sacerdotes et Scribae quomodo eum dolo tenerent, et occiderent. Dicebant enim, Non in die festo; ne forte tumultus fieret populi. Et Juda
Abbreviated transcription (Latin):
Cequitur matheus. Eta scesserunt adeum caeti & claudi intemplo a&si¬
nauit eos. ludentes aũt principessacerdotũ & seribȩ mirabilia quae fecit &

Expanded text:
Sequitur Mattheus: wet accesserunt ad eum caeci et claudi in templo et saSequitur Mattheus: wet accesserunt ad eum caeci et claudi in templo et sanauit eos. uidentes autem principes sacerdotum et scribae mirabilia quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
u Sequtur matheus edicit. & cũ inriss& hicrusolimã commotiẽ iniuersi
cuitas dicens. Quis esthic: Ipł̃i aũt dicebant. hicestiłis ꝓphaa anataraehgi
lileae. & intrauit iħ sintẽ plumdei & eiciebat om̃s uendentes & ementes int̃¬
plo. & &erausq ad eum locum ubiait. Uos aũt fecistis illam speluncã lathronir
hoc deturbis uendentiũ eiectis etẽ plo om̃s commemorant sed iohannes longe
diuer soordine. Nam post testimonium baptistȩ iohannis deiłiucum eum cõne¬
mortissc& is se ingalileam quando aquã conuertit in unũ. Inde post commemoi¬
tonẽ paucoꝵ incapharnaum dierum. dicit eum ascendisse hierusolimãcũe&
pascha udceoꝵ. & ftcto flagello deresticulis ex puisse. de templouenten¬
tes. Unde mani festũ est non semel sediterum hoc ẽẽ. ad ño factũ sed illud
primũ comme moratũ aiohanne. hoc ultimũ aceteris tribus. LXCVIII

Expanded text:
. Sequitur Mattheus et dicit: et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa . Sequitur Mattheus et dicit: et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitaae. et intrauit Iesus in templum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de resticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factum, sed illud primum commemoratum a Iohanne, hoc ultimum a ceteris tribus. LXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
non nulla melo quio uariando & ab eadẽ uoluntate dei cuius dictaerant & cui
uerbaser ure debeit non recedendo. Nihil aluid demonstrare uoluerunt
qua hoc ipsum quod nũc ineuangłistaꝵ quattuor concordiam quad ã diuer¬
state muitimur quamo bis ostenditux non ẽẽ mendatium siquis quam itadiuerse
modo aliquid narr& ut ab eius uoluntate consonandũ. & consentiendũ ẽ non
recedat quod nose morib utileẽ ꝓpt̃ cauenda & uidicanda mendatia . & ipsifi¬
dei neputemus quasi consecratis sonis itamuniri ueritatẽ tamquã ds̃nb quem¬
ad modũ ipsãrẽ. sic uerba quae ꝓpt̃ illam sũt dicenda comm̃d& cum potius itares
quitdicend aest sermonibus ꝑ quos discenda ẽ praeferatir utistas omnino que rere
non deberenus sietn sine his nosse possemis sicutillam nouitds̃ &x pͣ so cngłieuis¬

Expanded text:
nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui consonandum et consentiendum est, non recedat. quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum potius ita res, quae discenda est, sermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso angeli eius
Abbreviated transcription (Latin):
sicadhib& ut cisinam dicit cõme mortisse ꝓph&cã. Noncũt utise hab& uł qua
ohannesint̃ ponit. uł codices ȩccłasticiint̃p̃tationis usitatte: Cuius rei causa
illamihi uid etur quod matheus hebre a lingua ꝑhib&ur euangliũ cõscripsis¬
se. manifestũ ẽ ciũt int̃ p̃tationẽ illã qua dicitur septuaginti in nõnullis sẽcalit̃
habere quã inuenunt in hebrteo quieã linguã nouer̃. & quiint̃ pre&ati sunt
singuli eosdem libros he braeos. Huius itẽ distantiae causa siqucerati curtan¬
tc auctoritis int̃p̃tationis septuciginta multis in locis dist& ab eaueritate
que in he braeis codicibus inuenitur nihil occurrere ꝓbabilib: eocistimo quaom̃
illos septuaginta eo sp̃u int̃p̃tatos quo & illa qua int̃p̃tabantur dictai fuerant.
quod exipsa eorum mirabili quae p̃dicatur confessione firmatũ est ergo & infi

Expanded text:
sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
huus pullicommemoritione in quosedir iłis. Net noueat quod metheus osinao
diet & pullim. Ecericũt decsina tucent In mouero &iam raordandaest
toregulia quen denun quagenis &centenis discimbentibus cumquns pano
tirba poscerentur supraisinuaumus quaisuata non deberex hocim pe¬
mouere lec torem. slet simatheus itadepillo tacuiset quem admodim licde
asinatacuerunt utmaxime contrarim putar&ur quod unus as in amdixit alui
pillum a sine. quantominus mouerio port& quiaitaunus commemortuit a sinam
d iquac& eritacuerunt ut tamenpullum nontacer& dequo illi dicerunt. Vbigͦ
utrumq faictũ potest intellegi innullo repugnantia est. necsi aliuis. aliũ : & aliud
alus commemore : & quantominus ut alius unũ aliuis utrumq Iohannes quoq
cũtac& quẽ ad modũ dñs discipulos suos ad haec animalia sibi ad ducenda misent
locutio ab ea quidẽsententit non recedit. Sed potest mouere qđ hoc matheũꝰ.

Expanded text:
sedit Iesus. nec moueat quod Mattheus et asinam dicit et pullum, ceteri autem de asina tacent. immo etiam recordanda est illa regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuauimus. qua insinuata non deberet hoc iam permouere lectorem, nec si Mattheus ita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullum asinae; quanto minus moueri oportet, quia unus ita commemorauit asinam, de qua ceteri tacuerunt, ut tamen pullum non taceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo utrumque factum potest intellegi, nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius commemoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! Iohannes quoque, cum taceat, quemadmodum dominus discipulos suos ad haec animalia sibi adducenda miserit, locutio ab ea quidem sententia non recedit; sed potest mouere, quod hoc Mattheus
Abbreviated transcription (Latin):
tis faciat mentionẽ quẽ ad modum & isti non pr&er mitti. de illo ergo
diute quiquaerit quid boni faiciat ut uitã &̾ nã consequatur. Potest
underi aliquid qui secundum matheumdicitur: Quidme in t̾rogas:
illud magis referripotest quod ait ille querens quid boni ftciam. Ubi
enĩ & bonum nominauit. & int̃rogutio est. magister aut bone non¬
dimest int̃rogatio. Commodissime ergo intellegitur utrũq ditũ
quid me dicitis & int̃rogas me debono.
lxiiii
Sequitur matheus &e deit &̾ as cendens ins hierusolimã assupsit
dio decim discipulos secro&o & ait ilis. Ecce as cendimis hierus olimame fili

Expanded text:
tis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non praetermittit. De illo ergo tis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non praetermittit. De illo ergo divite qui quaerit, quid boni faciat ut vitam aeternam consequatur, potest videri distare aliquid quod secundum Matthaeum dicitur, Quid me interrogas illud magis referri potest, quod ait ille quaerens, Quid boni faciam? Ibi enim et bonum nominavit, et interrogatio est: Magister autem bone, nondum est interrogatio. Commodissime ergo intelquid me dicis bonum et interrogas me de bono?5 LXIIII. Sequitur Mattheus et dicit: et ascendens Iesus Hierosolyma adsumsit duodecim discipulos secreto et ait il
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quaebis dixxerant redderetur quoniã ipsis uerbis eã redderitdñs
Sequitur ergo matheus & dicit. tunc oblati sunt ei pariuili ut manus
eis inponer & & curar&e. Discipuliaũt increpantes eis & ceteri usq adilid
ubiait. multi sunt enĩ uocati pauciuero electi. Hunc cũmatheo marcꝰ.
or dinẽ tenuit. sed conductis operariis ad unetm solus matheus int̃po¬
nit. Lucas aũt cum cõmemorass& illud quodeis diit quaerentibus
int̃se qui nam maior ec. ad umait de illo que uiderunt eicientem
demoniacũeum non sequaer & : Indeiam digreditur ab istis duobus¬
ubicit eumfirmasset faciem suam. ut ire t hierusalẽ. Ac post
multa int̃posita occurrit eirursus ad commemorandũ. istum diuitẽ
cuidicitur. uende om̃a qua habes. que nunc isti commemorunt et xordn
qui pariter eunt : Nam ibi& iam lucas deistis paruulis ante quã dui¬

Expanded text:
uerbis quae bis dixerant redderetur, quoniam ipsis uerbis eam reddiderat dominus. uerbis quae bis dixerant redderetur, quoniam ipsis uerbis eam reddiderat dominus. Sequitur Mattheus: tunc oblati sunt ei paruuli, ut manus eis inponeret et oraret. discipuli autem increpabant eis, et cetera usque ad illud ubi ait: multi sunt enim uocati, pauci autem electi. hunc cum Mattheo Marcus ordinem tenuit, sed de conductis operariis ad uineam solus Mattheus interponit. Lucas autem cum commemorasset illud quod eis dixit quaerentibus inter se, quisnam maior esset, adiunxit de illo quem uiderunt eicientem demonia, cum eum non sequeretur; indeubi ait eum firmasse faciem suam ut iret in Jerusalem ; ac post multa interposita occurrit eis rursus ad commemorandum istum divitem cui dicitur, Vende omnia quae habes ; quem nunc isti commemorant ex ordine quo pariter eunt. Nam ibi etiam Lucas de istis parvulis, antequam divi
Abbreviated transcription (Latin):
umbos fuerit narrandi modus dum abeadem ueritate neuter cibscer e
lotest &iam hoc intellegi quod sicut dicit marcus eos deuxore dimitten¬
da int̃rogantes. dñs uicissim int̃rogiuerit quid eis praeceperit mor ses
Quicũ pes pondissent moy sen. ꝑmisisse libellum repudu scribere . &
dimit tere: Respondit eis deipsa lege ꝑmorsendatu. quomodo ds iusti¬
tueriteon iugium masculi & femine dicens ea quae ponit matheus. id est
non legistis quia quifecit ab intiomasculũ. & feminã fecit eos. & caera.
quibus cuditsilli id quod ei primo int̾roganti responderant rep&ier̃
dicentes. Quidergomoyses mandauit dari libellũ repudii & dimittere
Tunc ihm cau scm oftendere duritiae cordis eoꝵ quã marcus breuitatis
causa. prius ponit tã quã illi priori quã matheus int̾misit eoꝵ responsio¬
nẽ redditt̃. Nihil deperire iudicans ueritate. quocũq loco eisdẽ ipsis

Expanded text:
ambos fuerit narrandi modus, dum ab eadem ueritate neuter abscederet. ambos fuerit narrandi modus, dum ab eadem ueritate neuter abscederet. Potest etiam hoc intellegi, quod, sicut dicit Marcus, prius eos de uxore dimittenda interrogantes dominus uicissim interrogarit, quid eis praeceperit Moyses, qui cum respondissent Moysen permisisse libellum repudii scribere et dimittere. respondit eis de ipsa lege per Moysen data, quomodo deus instituerit coniugium masculi et feminae, dicens ea quae ponit Mattheus, id est: non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos? et cetera, quibus auditis illi id quod ei primo interroganti responderant repetiuerunt dicentes: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? tunc Iesum causam ostendisse duritiae cordis ipsorum, quam Marcus breuitatis causa prius ponit. tamquam illi priori, quam Mattheus intermisit, eorum responsioni redditam, nihil deperire iudicans ueritati, quocumque loco eisdem ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
dĩo separationẽ prohibenti & sententiam suam delege firmanti ipsuntule¬
culuo & feminam. an hoc idem illide pratepto moysi eos int̃roganti responde¬
rint ł Iamꝰ uoliontus eius iti se habebat ut noneis redderet rationẽ quiq illud
moyses ꝑmiserit nis i prius ipsi hoc comine morissent. quae uoluntaseiꝰ
eaqũ marcus posiut int̾rogatione significataẽ & illoꝵ uoluntas ipsa
erat utde actoritate mousi qm̃ mandauit darilibellum repudi. tam¬
quam concluderent eum. separationẽ sine dubio uetaturũ. Hocenim
dicturi . &iam tẽptantes eum accesserunt. quaeuo lunta s eoꝵ sic ee prȩs
saẽ ꝑmatheum. ut noneos eẽ cõmemorar& int̃ rogatos. sed ultro intu¬
lisse demandatomoy si quo uelut conuincerent dñm separationẽ coniu¬
gum phibentẽ. Cumergo uoluntas loquentium cuidebent uerbaseriu¬
re ab euanglista utroq monstratasit. Nihil inter est quamdiuer susint

Expanded text:
domino separationem prohibenti et sententiam suam de lege firmanti ipsi intuldomino separationem prohibenti et sententiam suam de lege firmanti ipsi intulculum et feminam, an hoc idem illi de praecepto Moysi eos interroganti responderint. nam et uoluntas eius ita se habebat, ut non eis redderet rationem, cur illud Moyses permiserit, nisi prius ipsi hoc commemorassent, quae uoluntas eius ea quam Marcus posuit interrogatione significata est, et illorum uoluntas ipsa erat, ut de auctoritate Moysi, quoniam mandauit dari libellum repudii, tamquam concluderent eum separationem sine dubio uetaturum: hoc enim dicturi etiam temtantes accesserant. quae uoluntas eorum sic expressa est per Mattheum, ut non eos esse commemoraret interrogatos. sed ultro intulisse de mandato Moysi, quo uelut conuincerent dominum separationem coniugum prohibentem. cum ergo uoluntas loquentium, cui debent uerba seruire. ab euangelista utroque monstrata sit, nihil interest, quam diuersus inter
Abbreviated transcription (Latin):
pharisȩ itemptuntes eum & dicentes silic& homini dimittere uxorem
suam quacumq ex causu. & c&era usq ad illud ubicut. qui potestea¬
pere capiat. hoc & marcus commemorit eundem ordinẽ tenẽs. Sane
uidendim est nerepugnar e uideatur quodidem marcus ad ño dicit
introgatos phariscaeos quid eis moyses prtece perit atq illos itc ant̃rogonti
respondisse deꝑmissosibilibellorepudi. cum matheus diocerit uerbisdbũ
qubis oftenderat exlege dm̃ coniungissemas culum & feminã. & ꝓpt̃ea
noneos debere cibhomine separari retulisse responsionẽ: Qudergo mo¬
ses mandauit dari libellũ repudi. && dimittere. quibus iterũ ait qm̃
moyses ad duritiamtiam cordisuri ꝑmisit uobis dimutere uxores uestras
ab initio cutem non sic fuit. Haom & marcus hane dñiresponsionẽ nontac&
Sed postta quameires ponderint interro ganti de libello repudi in quo ordi¬
ne uł modo uerboꝵ hoc intellegere debemus ad reiuertatẽ nihil int̃ẽe . uetr̃ũ

Expanded text:
si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa? et cetera usque ad illud ubi ait: qui potest capere capiat. hoc et Marcus commemorat eundem ordinem tenens. sane uidendum est, ne repugnare uideatur quod idem Marcus a domino dicit interrogatos Pharisaeos, quid eis Moyses praeceperit, adque ita illos interroganti respondisse de permisso sibi libello repudii, cum Mattheus dixerit uerbis domini, quibus ostenderat ex lege deum coniunxisse masculum et feminam et propterea non eos debere ab homine separari, rettulisse responsionem: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? quibus iterum ait: quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis dimittere uxores uestras: ab initio autem non sic fuit. nam et Marcus hanc domini responsionem non tacet, sed posteaquam ei responderunt interroganti de libello repudii. In quo ordine uel modo uerborum hoc intellegere debemus ad rei ueritatem nihil interesse, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ solum uolut com memortiremercus. Ciuuis illiminatio tam dari fcona
huc muraculo comparuit quam erat illius nota calamitis. Lucas uero qũ¬
uis omnino eo dem modo fatum. tamen in alio cato intellegendus est. parõ¬
me morere miraculũ &euisdem miraculi pare modũ.ille quippe hocftactũ dit
Cum ad ꝓpinquar&& hierico. atisticum egre derorur ab herico. sed nom̃ ciuta¬
us & factisimilitudo putari suad& semel factim eẽ. sed euanglistas inhorsbi
aduer sari quo calius dicst . Cũ ad ꝓpinquar & hierico Ali cuimegre deroir
ab hierio. Honsane psuad & nisieis quiprodiuius crediuolinit mentirieuo¬
gelium quam duo similia similiterq miracula fecise iħm. Quid cũt sit credb¬
lius cutquid potus uerion & omnis filuis fidelis euangelii facillime iud& e
om̃is contentiosus saltencum a d monitus fuerit uł tucendo uł &iã siaice rendi¬
erit cagitado sibi. perseipse respondit

Expanded text:
ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. Lucas uero quamuis omnino eodem modo factum tamen in alio caeco intellegendus est par commemorare miraculum et eiusdem miraculi parem modum. ille quippe hoc factum dicit. cum adpropinquaret Hiericho, at isti, cum egrederetur ab Hiericho. sed nomen ciuitatis et facti similitudo putari suadet semel esse factum, sed euangelistas in hoc sibi aduersari, quod alius dicat, cum adpropinquaret Hiericho, alii, cum egrederetur ab Hiericho, non sane hoc persuadet nisi eis qui procliuius credi uolunt mentiri euangelium quam duo similia similiterque miracula fecisse Iesum. quid autem sit credibilius aut quid potius uerum, et omnis fidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosus, saltem cum admonitus fuerit, uel tacendo uel, etiamsi tacere noluerit, cogitando sibi ipse respondet.
Abbreviated transcription (Latin):
&clam auer̃ dicentes. Dñe miserere nr̃i filidaud. & c& era usq ad illud ubi
uit & confestomuiderunt & secutisunt eum. hoc & marcus commemorat
sed deimo caeco factum. quaeiti soluitur quaestio ut illa soluta est deduob
quilegionem damonim pacie bantur inregione gerussenoꝵ. Namduorum
& ĩa catoꝵ quomodo int̃posuit unum fuisse notissimum. & illa cuitate fa¬
mosissimum Exx hoc&iam satis appar& quod nomen eius & patris eius
marcus comme morauit quod intot superius sanatis ad ñõ non fticile oc¬
currit nisi cum iahirum archi sinagogim &iã nomine exe pressit cuiuis
flio resusentuut il̃is. inquoceian magis ste sensus appar&. quia ce ile e¬
chisy nagegus utiq in locoillo nobilis fiuit ꝓculdibio itaq bartimeus istetoti
filius ec aliquamagna felicitate deiectus notissime & famosissime miseria
fuit. quod non solum cetus. uerimn &iam mendicus sedebat: Hinc estergo quo

Expanded text:
 dicentes: domine, miserere nostri, fili Dauid, et cetera usque ad illud ubi ait: et confestim uiderunt et secuti sunt eum. hoc et Marcus commemorat, sed de uno caeco factum. quae ita soluitur quaestio, ut illa soluta est de duobus, qui legionem demonum patiebantur in regione Gerasenorum. nam duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum et in illa ciuitate famosissimum ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen eius et patris eius Marcus commemorauit, quod in tot superius sanatis a domino non facile occurrit, nisi cum Iahirum archisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
bis dictũ intellegatur. hunc sane ordinẽ &icm marcus tenens post
illud deseptem panibus miriculum hoc idem subicit quod matheus
nisi quodd al manuta quod in quibusclam codicibus legitur non dix it
matheus. sed magedm. Non aũt dubitandim est eundem locimẽ
sub utroq nomine. Nampleriq codices non habent &iam secundũ
marcum nisi magedan. Nec illud moueat quodmarcus nondicit. res¬
ponsum cẽ quaerentib signion decelo: Idem quoq matheiis de iona
sedait dĩmres pondisse . signum nondabitur ei. Intellegendũ est eñi
quale petebant. hoc est deccelo. P retermisit aũt dicere deiona quod
matheus comme morauit. Lii¬
equitur matheus. & relictis illis abiit. & cumuenis sent discipisꝰ¬

Expanded text:
bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post illud de septem panibus miraculum hoc idem subicit quod Mattheus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Mattheus, sed Magedan. non autem dubitandum est eundem locum esse sub utroque nomine. nam plerique codices non habent etiam secundum Marcum nisi Magedan. nec illud moueat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de caelo, idem quod Mattheus de Iona, sed ait dominum respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere de Iona, quod Mattheus commemorauit. Sequitur Mattheus: et relictis illis abiit. et cum uenissent discip
Abbreviated transcription (Latin):
miraculum deseptẽ panib: narrauerunt. Nec illud dequmq¬
panib: tacuerunt neminem mou&. & utrumq factum om̃s in¬
tellegunt. hoc ideo didimus ut sicubi simile inuenitur factũ adño
quo in cliquo alteri euagłistȩ itarepugnare uidetur ut om¬
nino solui non possit : nihil aliud intellegatur quamutrionq
factum eẽ. & aliud ab alio commemoratum sicut decentenis
& quin quagenis discumbentib: commendauimus quasi non
&iam illud utr̃ĩq cipud unum inueniremus contraria dixisse¬
equitur matheus & dicit. & dimissaturba ascendit inna¬
Diuculã & uenit in fines magedan. & c&erai usq. ad illud
ubi ait. Generatio mala & adultera signum quaerit. & signũ
non dabitur ei nisi signum ionae ꝓph&ce. Hoc &iã & alibi
dixit idem matheus. Unde ceniã atq. &iã retinendum est. sepius
dominum eudem dioxisse ut quod existente contririo sol ui non poterit

Expanded text:
miraculum de septem panibus narrauerunt nec illud de qmiraculum de septem panibus narrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singuMattheus et dicit: et dimissa turba ascendit in nauiculam et uenit in fines Magedan, et cetera usque ad illud ubi ait: generatio mala et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae. hoc iam et alibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
aliud mixiculum dequmq panibus & paucos pisciculos & iam
marcus comiemorat eo dempe ne ordine. nisi quia int̃ponit
quod nullus alius dicit. desurdo cuidominus aures aperuit
expuens indigito dicens. effeta quod est ad aperire. Hoc sane
non abre fuerit admonere in hoc miraculo de septẽ panibus.
quod duo eua głistae. matheus marcusq posuerunt. qr sialiqͥs
eoꝵ id dixiss& qui deillis quinq panib: non dixxiss&. contrarius
c&eris putar &ur. Quis enĩ non existimar & uniũidẽq ftictũ eẽ
Non aũt integre. & ueraciter. siue ab illo siue ab aliis. siue ab
omnib fuisse narratũ. sed aut illio proquinq panib: septem
dum faller &ur com memorasse. dut illos proseptẽ quinq cut
utrosq mentitos uł obliuione deceptos. Hoc & deduodetĩ cophi¬
nis. & deseptẽ sportis opinar&ur. quasi contrarium hoc dequmq
milib & dequat tuor milib eoꝵ quipascerentur. sed quia illi qui

Expanded text:
aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam Marcus commemorat eodem paene etiam ordine, nisi quia interponit quod nullus alius dicit de surdo, cui dominus aures aperuit spuens in digitos et dicens: effeta, quod est adaperire. Hoc sane non ab re fuerit admonere in hoc miraculo de septem panibus quod duo euangelistae Mattheus Marcusque posuerunt, quia si aliquis eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset. contrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum esse, non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione deceptos? hoc et de duodecim cophinis et de septem sportis opinaretur quasi contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
est. quod matheus dicta non tacuit id estquia discipuli roga¬
uerioit eion proilla & quia respondit non se eẽmissũ nisi
adoues qua perierunt domusis rahel. & quia illauenit id est¬
quia consecuta est & adoraiuit eum dicens aduiuame tũde¬
inde dictum est quod euanglistr ambo comme morant.¬
I. Cequitur matheus ita narrans. & cum transiss& inde
Diłis uenit secus maregalilece & ascendens in montẽ sedebia
ibi. && accesserunt ad eum turbs multte habentes secũ mitos
cocos clodos debiles & cilio smultos & prorecerunt eosad pedes
eius && curauit eos. ita uttur bae mirtrentur. Uidentes mutoslo¬
quentes claudos ambulantes. cae cos uidentes. & magnificabant
dm̃ isrł. Ibs aũt conuocatis discipulis suisdixit. Alisereortir¬
bae quittriduo iam ꝑseuerant mecum & non habent quodmon
ducent. & c&era usq ad illud ubi dit. Erant ciũt qui manduciuer̃
quattuor milia hominum etetra pariuilos & mulieres. hoc

Expanded text:
est quae Mattheus dicta non tacuit, id est quia discipuli rogaest quae Mattheus dicta non tacuit, id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et quia respondit non se esse missum nisi ad oues quae perierunt domus lsrahel et quia illa uenit, id est consecuta est, et adorauit eum dicens: adiuua me, tunc deinde dictum est quod euangelistae ambo commemorant. Sequitur Mattheus ita narrans: et cum transisset inde Iesus, uenit secus ibi. et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, clodos, debiles et alios multos et proiecerunt eos ad pedes eius. et curauit eos, ita ut turbae mirarentur uidentes mutos loquentes, claudos ambulantes, caecos uidentes, et magnificabant deum Israhel. Iesus autem conuocatis discipulis suis dixit: misereor turbae, quia tridera usque ad illud ubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tuest filia eius ex illa hora. hac demuliere cananea &iã mar cus
com memorat eundem rerũ gestaꝵ ordinõ serucons. Nec afferens
aliquã repugnãtiae quaestionẽ . Nisi quod in domodicit fui sdnm cum¬
adillũ uent eadem mulier ꝓfilia sua rogtns. Alatheus aũt poste
quidẽ facile intellegi dedomo tticuisse. candem tam̃ re cõmemo¬
rasse. Sed qm̃dicit discipulos dño ita suggessisse. Dimit teillã
quia clamat postnos. Nihil uidetur aliud significare quã past
ambulantẽ dñm mulierem illam deprecantorias uoces emisisse
quomodo ergo in domo nisi quia intellegendum est. dixisse quidẽ
mar cum quod intrauerit ubierat iħis̃ cum eum p̃dixisse fuise
indomo sed quia matheus ait nonres pondit ei uerbiom. dedit ag¬
noscere quod ambota cuerunt : In eo silentio egressum fuisse iłm
dedomo illa itq ia c& eri contexuntur : quȩ iam in nullo dis¬
cordant. quod eñ marcus commemorat eum respondisse de
pane filioꝵ non mittendum canibus. Illis interpositis dictim

Expanded text:
um crebrius inclamaret. Hoc de muliere Cananaea etiam Marcus commemorat, eumdem rerum gestarum ordinem servans, nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem, nisi quod in domo dicit fuisad illum uenit eadem mulier pro filia sua rogans. Mattheus autem posset quidem facile intellegi de domo tacuisse, eandem tamen rem commemorasse, sed quoniam dicit discipulos domino ita suggessisse: dimitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam post ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. quomodo ergo in domo, nisi quia intellegendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt in eo, silentio egressum fuisse legum de domo illa. adque ita cetera contexuntur, quae iam in nullo discordant. quod enim Marcus commemorat ei dominum respondisse de pane filiorum non mittendo canibus, illis interpositis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
& nonest tibicura decliquo. Dicergo nobis quitibiuidetur lic&& cension
daricesari annon. & c&era usq ad illud ubidit. & audientes turbae
mirtibantur indoctrinaeius. Haec duo dñ i res ponsa unum denimmo
ꝓpt̃ tributum reddendum cae sari alterum deresurrectione ꝓpt̃ illan
mulierem quae septem sibim& succedentibus fr̃ib nupserat. Alarꝰ
& luccs similiter narrant. Nec inordine aliquid dis erebant. Postpa¬
rabolam quippe illam de conductorib: uinece & deuid eis inquos de¬
taest in sidias p̃parantib quae om̃s tres commemor aueruont : p̃ter¬
mittunt hiduo marcus & lucas parabolam deinuitatis adniptias
quam solus matheus int̃posuit. & cuon illo iam secuntur narrantes
haecduo de tributo caesaris. & deseptem singillatim urorum eodem
prorsus ordine sine aliqua repugnantiae qucestione: Lx III.
equitur ergo matheus & dicit. Ptiris cei aũt audientes quodsi¬
lentium in posuisset. sad ducceis conuenerint inunũ & int̃rago¬

Expanded text:
 dic ergo nobis, quid tibi uidetur, licet censum dari Caesari an non? et cetera usque ad illud ubi ait: et audientes turbae mirabantur in doctrina eius. haec duo domini responsa, unum de nummo propter tributum reddendum Caesari, alterum de resurrectione propter illam mulierem, quae septem sibimet succedentibus fratribus nupserat, Marcus et Lucas similiter narrant nec in ordine aliquid discrepant. post parabolam quippe illam de conductoribus uineae et de Iudaeis, in quos dicta est, insidias praeparantibus, quae omnes tres commemorauerunt, praetermittunt hi duo Marcus et Lucas parabolam de inuitatis ad nuptias, quam solus Mattheus interposuit, et cum illo iam sequuntur narrantes haec duo, de tributo Caesaris et de muliere septem singillatim uirorum, eodem prorsus ordine sine aliqua repugnantiae quaestione. LXXIII. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Pharisaei autem audientes, quod silentium inposuisset Sadducaeis, conuenerunt in unum, et interroga
Abbreviated transcription (Latin):
is adnuptias & nolebent uenire. & exera usq ad illud ubiait. Alultienĩ
sint uocati pauciaũt electi. Parabolam istam demuitatis adnuptias solus
matheus narrat Similequidam &iam lucas commemorit sed non est
hor sicut & ordo ipse indicat . quamuis & illud non nullã similitadinem ge¬
rat: Quod uero post illam parabolam deuinea & occiso filio patris fami¬
lis sub nectimatheus cognouisse iudceos quod in eos tatumdictũ fuerit
&insidias coepisse moliri. Hoc &iam mapꝰ cͤus. lucasq testantur eun¬
dem or dinemr etinen᷑ s̃ sed inde ipsi ꝑgunt in aliud ex hoc subiungentes
quod & matheus post istam quam solus inter posuit denuptiis paribolã
exordine inseruit:¬

Expanded text:
s ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit
Abbreviated transcription (Latin):
quagenos. & centenos quod hic ideo non mou&& quiu unus partem
diocit alter totũ. Quienĩ &iam decentenis retulit. hoc retulit¬
quod ille prae termisit. Nihilitaq contrariũ est. Uerumtamen
si alius dequinquagenis tantum cõmmorur&. alius tamen ducen¬
tenis. ualde udereur eẽ. contrariũ ne facile dinoscercur itrĩq
dictũ eẽ. Unũ aũt ab altero alterõ ab altero eẽ cõmemoratũ. &
tam̃ adtentius consideratum inueniri debuisse. quis non fatea tir
hoc ideo dioxi quia existunt sȩpe. uiii aliqua cuis modiquae parũ
intentis &temere iudicantib contra ria uideantur & nõ sint.

Expanded text:
quagenos et centenos, quod hic ideo non movet, quia anus partem quagenos et centenos, quod hic ideo non movet, quia anus partem dixit, alter totum. Qui enim quod ille praetermisit; nihil itaque contrarium est. uerum tamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, ualde uideretur esse contrarium; nec facile dinosceretur utrumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantibus contraria uideantur et non sint.
Abbreviated transcription (Latin):
&emaniꝰ in omẽm hãcturbã escas: Videtur ad responsionẽ philippi ꝑ¬
tinere. nisi qđ ducentis denariis tacuit. quã quã & in ipsius and: ecesen¬
tentia potest hoc intellegi. Cum eñi diciss & ẽ puerhic unus quihab& qũq
panes ordeatios. & duos pisces. aduxit &ĩã ipse. Sedhaec quid sunt
int̃tantos. hoc efł dicere nisi forte : eamus & emamus in omnem hãc
turbã escas. ex qua uniuersa uari&ate uerboꝵ. rerũ aũt sententiaꝵq
concordia satis appar& salubrit̃ nos doceri nihilquaerendũ inuer¬
ueri dicinarrato res. Cũ de homine. uł deangło. uł dedõ aliqud
narrant. hoꝵ enĩ uoluntas uerbis ꝓmipotest. nede ipsa int̃se ciliqͥd
dis crepent. Sane prae termit tere non oport& hoc loco intentum
& ad c&eera quae talia forte occurrint facere lectorẽ quia luccis
diccit quinquage nos uissos eẽ discumbere. Mlartus uero & quin¬

Expanded text:
et emamus in omnem hanc turbam escas: Videtur ad responsionem Philippi pet emamus in omnem hanc turbam escas: Videtur ad responsionem Philippi pertinere, nisi quod de ducentis denariis tacuit, quanquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intelligi. Cum enim dixisset: Est puer unus hic qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces; adjunxit etiam ipse: Sed haec quid sunt inter tantos? Hoc est dicere, nisi forte nos camus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua universa varietate verborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet, salubriter nos doceri, nihil quaerendum in veres veredici veridici narratores cum de homine, vel de angelo, vel de Deo aliquid narrant. Horum enim voluntas verbis promi potest, ne de ipsa aliquid inter se discrepent. Sane praetermittere non oportet hoc loco, intentum et ad caetera quae talia forte occurrerint facere lectorem, quia Lucas dixit quinquagenos jussos esse discumbere; Marcus vero et quin
Abbreviated transcription (Latin):
po quod ioħns commemorat. Isti aũt p̃termiserunt. Deinde qđ philippꝰ
apud iohannẽ respondit. hoc marcus adiscipulis responsũ eẽ commemorit.
pluralẽ numerũ ꝓsingulari usitatissime ponere potuer̃ . Quodergo
ait philippus. dcicentoꝵ denarioꝵ panes non sufficiunt eis. ut unus qͥsq
modicũ quid accipiat. hoc estdicere qđ ait marcus. Eunte sememus duen¬
tis denariis panes & dabimus eis manducare. Quodaũt commemorit
idẽ marcꝰ. dixissedñm. Q uot panes habetis p̃t̃ miser̃ coeri. Quod aũt
c&eripluralẽ mimerũ ꝓsingulari ponentes exdiscipuloꝵ ꝑsona retuler̃.
& lucas quidẽ responsionẽ philippi. & responsionẽ andreae in unã senten¬
tiã constrirecit. Quod eñĩ ait nõs̃ nobis plusquã quinq panes & duopisces
andreae retulit responsionẽ. quod uero adiunaeit nisi forte nos eamus

Expanded text:
po, quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus po, quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud Joannem respondit, hoc Marcus a discipulis responsum esse commemorat,pluralem numerum pro singulari usitatissime ponere potuerunt. Quid ergo ait Philippus, Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum qudi accipiat; hoc est dicere quod ait Marcus: Euntes ememus ducentis denariis panes et dabimus manducare. Quod autem commemorat idem Marcus, dixisse Dominum: Quot panes habetis? Praetermiserunt caeteri. Quod autem caeteri pluralem numerum, pro singulari ponentes, ex discipulorum persona retulerunt: et Lucas quidem responsionem Philippi, et responsionem Andreae, in unam sententiam constrinxit. Quod enim ait: Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces; Andreae retulit responsionem: quod vero adjunxit: Nisi forte nos eamus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo & impleuer̃ duo detim cophinos fragm̃toꝵ exquinq panibus
ordeatiis quae suꝑ fuer̃ hiꝰqui manducauerãt. Non hic quaerit᷑ quod
iste dixerit cuius modiessent panes. Ordeatios eñĩ fuisse nõ tacun
quad cxeri tacuer̃. Neq hoc quaeritur quo diste nondixit fuisse ibidĩ
p̃t̃ quinq milia uiroꝵ mulieres & paruulos quod dicit matheus omni¬
ritur quomodo eaquae dixer̃ sint om̃a nenarrationẽ altericis nar¬
pros pectis turbis qua siuit. aphilippo temptãs eũ unde illis esȩ
daripossent potest mouere quo modo sit uerũ quod aliinar rauer̃
prius diceisse dño discipulos ut dimitter& turbas. quo possem sibi alim̃tu
emerere de ꝓocimis locis. Quib illeres pondit. Scđm matheũ nõ habẽt
necesse iredate illis uos manducare. Cui &ĩa marcus lucasq comsentiũt
tantũ hoc preer mittentes quodait. Non habent necesse ire. Intelle¬
gitur gͦ posthaec uerba dñm respecisse multitudinẽ & dixissephilip¬

Expanded text:
impleverunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus hordeaceis quae superfuerunt his qui manducaverunt. Non hic quaeritur quod iste dixit, cujusmodi essent panes, hordeaceos enim fuisse non tacuit, quod caeteri tacuerunt. Neque hoc quaeritur quod iste non dixit, fuisse ibi etiam praeter quinque millia virorum mulieres et parvulos, quod dicit Matthaeus, et omniritur quomodo ea quae dixerunt vera sint omnia, ne narrationem alterius naroannis, perspectis turbis, quaesivit a Philippo, tentans eum, unde illis escae dari possent, potest movere quomodo sit verum quod alii narraverunt, prius dixisse Domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis; quibus ille respondit secundum Matthaeum: Non habent necesse ire, date eis vos manducare. Cui etiam Marcus Lucasque consentiunt, tantum hoc praetermittentes quod ait: Non habent necesse ire. Intelligitur ergo post haec verba Dominum inspexisse multitudinem, et dixisse Philip