comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
benda. ẜ unumquemꝙ diuersa exhortatione am¬
moneat. uixta professionis morum ꝙ qualica¬
tẽ. N ami quosdam increpatio dura. qͥsdam uͦ
increpatio corrigit blanda. Sicut enim ꝑiti me¬
dici uixta uulnerum uarietates. diu̾sa adhibent
medicamina. ita ⁊ solitarius singłis quib ꝙ cõgru¬
um exhortationis adhibere debet remedium. et
quid cui ꝙ oporteat proetate. pro sexu ac ꝓcon¬
fessione adnunciet. Non omnib que sunt clau¬
sa aꝑienda sunt. Multi sunt enim qui caꝑe nõ
possunt. Audib p̃cipue hominib atꝙ carna¬
lib. plana seu cõmunia p̃dicanda sunt. ñ sum¬
ma neꝙ arcita. Uude et apłs ait. Non potui uo¬
b̾s loqui quasi sp̃ũalib. s quasi carnalib. tan¬
quam parniulis in xp̃o lac uob̾ potim dedi. nõ
escam. Carnalib quippe anmis ut diximus
nec alta nimis de celestib. nec t̾rena co uuenit
dicere. s mediocrit᷑ et discrete. Coruus enim

Expanded text:
benda, sed unumquemque diversa exhortatione adbenda, sed unumquemque diversa exhortatione admoneat, juxta professionis morumque qualitatem. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero increpatio corrigit blanda. Sicut enim periti medici juxta vulnerum varietates diversa adhibent medicamina, ita et solitarius singulis quibusque congruum exhortationis adhibere debet remedium; et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu, ac professione annuntiet. Non omnibus quae sunt clausa aperienda sunt: multi sunt enim qui capere non possunt. Rudibus praecipue hominibus atque carnalibus plana seu communia praedicanda sunt, non summa atque ardua. Unde et Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, ut diximus, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit dicere, sed mediocriter et discrete. Corvus enim
Abbreviated transcription (Latin):
tim possit instruere eos. In his deniq et in aliis qͥ¬
bnalibet reb. scientia scripturatum ualde soli¬
tario necessarra est. quia si ei tantum sit scã uita
sibi soli prodesse potest quod scẽ uiuit. Porro ⁊ si
doctrina fuerit eruditus potest citeros quosꝙ im¬
buere. ⁊ hereticos. siuc uideos. seu alios quoslibet
aduersarios reꝑcutere. uel refutare: qui nisire¬
futati fuerint. atq conuicti facile possunt simplici¬
um eodaꝑuertere. huius aut̃ sermo eẽ debet purꝰ
simplex. et aꝑtus. plenus grauitate et honestate
plemis suauitate. gr̃ãq et lenitate. Ipsuis namꝙ
speciale ofsicium c̃ tractare demysterio legis. de
doctrina fidei. de uirtute continentie. de discipli¬
na iusticiẽ. scripturas diuinas legere. canones¬
ꝑcurrere. exempla scõrum imitari. ut uidelicet p̃¬
noscat. que cui quanto. uel quomͦ proferat. quia
non omnib una eadem ꝙ semꝑ exboitatio est adhi¬

Expanded text:
tim possit instruere eos. In his denique, et in aliis qutim possit instruere eos. In his denique, et in aliis quibuslibet rebus, scientia Scripturarum valde solitario necessaria est; quia si ei tantum sit sancta vita, sibi soli prodesse potest quod sancte vivit. Porro et si doctrina fuerit eruditus, potest caeteros quosque imbuere, et haereticos, sive Judaeos, seu alios quoslibet adversarios repercutere vel refutare; qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile possunt simplicium corda pervertere. Hujus autem sermo debet esse purus, simplex et apertus, plenus gravitate et honestate; plenus suavitate, gratiaque, et lenitate. Ipsius namque speciale officium est tractare de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina justitiae. Scripturas divinas legere, percurrere canones, exempla sanctorum imitari, ut videlicet praenoscat quid, cui, quando, vel quomodo proferat; quia non omnibus una eademque semper exhortatio est adhi
Abbreviated transcription (Latin):
facinorib ualeat. Talis insuꝑsit idem solita.¬
rius. ut qui religioni detrahunt. uite huins
detrahere non audeant. Si enim talis fuerit¬
⁊ ista supra dicta sectatus fuerit. tunc dei
minister utilis erit. et propositum suũ opitu¬
lante diuina clementia. ꝑfecte consumina¬
bit . xx. Qͦmͦ solitarii debent eẽ docti ⁊ qͣlit̃ alioᷤ
doceant ac se ip̃os discrete prouideant.
olitaruis itaꝙ debet ẽẽ doctor. non qui
doceri incdigeat. ⁊ ita ẽẽ debet sapiens
⁊dotus in lege diuina. ut sciat unde ꝑ rofe¬
rat noua et uetera. Multis modis enĩ ne¬
cearum. est solitatus. ut instueti sint in diuimio
eloquiis. Primũ propt᷑ astucias et fraudes diaboli. ꝑ
quas se ipsum solet in cordib insipientium sepe de¬
mergere. deutor ut aduenientium quorũdam corda
arentia pryrimorum. fluentis riuꝰ dortrine uale¬
at irrigare. Nam et si quos babet discipłos affa¬

Expanded text:
facinoribus valeat. Talis insuper sit idem solitafacinoribus valeat. Talis insuper sit idem solitarius, ut qui religioni detrahunt, vitae ejus detrahere non audeant. Si enim talis fuerit et ista supradicta sectatus fuerit, tunc Dei minister utilis erit, et propositum suum, opitulante divina clementia, perfecte consummabit. CAPUT XX. Quomodo solitarii debeant esse docti, et qualiter alios doceant ac semetipsos discrete provideant. Solitarius itaque debet esse doctor, non qui doceri indigeat; etiam debet esse sapiens et doctus in lege divina, ut sciat unde proferat nova et vetera. Multis modis etiam necessarium est solitariis, ut instructi sint in divinis eloquiis. Primum propter astutias et fraudes diaboli per quas seipsum solet in cordibus insipientium saepe demergere. Deinde ut advenientium quorumdam corda arentia proximorum, fluentis rivis doctrinae valeat irrigare. Nam et si quos habet discipulos, affa
Abbreviated transcription (Latin):
reddent de eo rõnem in die udicii. Non sit pi¬
get᷑ propt᷑̃ hoc quod scriptum ẽ. serue male et
piger. et cetera. Non sit sonnolentus. nec aliis
quib libet uiciis subtra tus. quatinus siduci¬
alit̾ audeat dicere cum propħa. Ero immacła¬
tus coram deo. et obseruabo me ab iniquitate
mea. hucusꝙ qualis non debet cẽ dei serius os¬
tendimus. nunc qualis eẽ debeat dicimꝰ.
bidine continentem. ⁊ ut ita dixerim in tm̃
cum int̾ cunctos oportet cẽ eminentem. ut
non solum ab opere immundo se abstineat.
uebum etiam ⁊ a cogitationis errore mens
eius sit libera. Oportet etiã eum eẽ iustum.
torem. modestum sobrium. patientem be¬
uum. obedientem. ⁊ non solis a prauis acti¬
bus se abstineat. uerũ etiã ab oculis ⁊ uerbis.
et cogitationis instinctu se contineat. ⁊ sic fiat.
utadũ nullũ ĩ seuiciũ regnare ꝑmittat. imꝑe¬
trare aput dm̃ ueniam pro suis. popłorũꝙ

Expanded text:
reddent de eo rationem in die judicii . Non sit pireddent de eo rationem in die judicii . Non sit piger, propter hoc quod scriptum est: Serve male et piger, etc. . Non sit somnolentus, nec aliis quibuslibet vitiis substratus, quatenus fiducialiter audeat dicere cum Propheta: Ero immaculatus coram Deo, et observabo me ab iniquitate mea . Hucusque qualis non debet esse Dei servus ostendimus, nunc qualis esse debeat dicamus. bidine continentem, et, ut ita dixerim, in tantum eum inter cunctos oportet esse eminentem, ut non solum ab opere immundo se abstineat, verum etiam et a cogitationis errore mens ejus sit libera. Oportet etiam eum esse justum,torem, modestum, sobrium, patientem, bevum, obedientem; et non solum a pravis actibus se abstineat, verum etiam ab oculi, et verbi, et cogitationis instinctu se contineat, et sic fiat ut dum nullum in se vitium regnare permittit, impetrare apud Deum veniam pro suis populorumque
Abbreviated transcription (Latin):
sepe rep̃hendit. nec assidua meditatione cor¬
rexit. De cathedra enim transfertur ad cathe¬
Idram. de suꝑbia. ad suꝑbiam. Non turpis
lucri appetitorem. ne de seruicio dei lucra t̃¬
rena querat. Turpis lucri appeticio ẽ. plus
de presentib quam de futuris cogitaro. Soli¬
tarius enira habens uictum et uestitum hio
tantum contentus ẽẽ debet. Unde ait apłs. Qͥ
altario seruiunt. de altario uiuant. Niuant
inquit. et non diuites fiant. Oportet ut nõ
sit turbulentus et auxius. non sit nimiꝰ. et obs¬
tinatus. non sit ⁊ elotipus. ⁊ nimis suspiciosus.
quia huiꝰ modi solitarus nunquam requies
murmurantes a serpentib ꝑierunt. Non sit de¬
tractor ꝓpt̃ quod scriptum ẽ. qui detrahit frẽm su¬
um eradicabitur. Non odium habeat in corde.
quia scriptum ẽ. qui odit frẽm suum homicida
est. Non sit uaniloquus. quia scriptum ẽ. om̃e
ũbum occiosum quod locuti fuerit homines.

Expanded text:
saepe reprehendit, non assidua meditatione corsaepe reprehendit, non assidua meditatione correxit. De cathedra enim transfertur ad cathedram, de superbia ad superbiam. Non turpis lucri appetitorem, ne de servitio Dei lucra terrena quaerat. Turpis lucri appetitio est plus de praesentibus quam de futuris cogitare: solitarius enim habens victum et vestitum, his tantum contentus esse debet. Unde ait Apostolus: Qui altari serviunt, de altari vivant . Vivant, inquit, et non, divites fiant. Oportet ut non sit turbulentus et anxius, non sit nimus et obstinatus: non sit zelotypus et nimis suspiciosus, quia hujusmodi solitarius nunquam requiescmurmurantes a serpentibus perierunt. Non sit detractor, propter hoc quod scriptum est: Qui detrahit fratrem suum eradicabitur . Non odium habeat in corde, quia scriptum est: Qui odit fratrem suum, homicida est . Non sit vaniloquus, quia scriptum est: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines,
Abbreviated transcription (Latin):
nunia edacitas fuerit. ibi lẏbido dominatur
et furor. Solet enim ille qui his duob uiciis
fuerit occupatus. contra grauitatis decorem ĩ
risu uocem exaltare. ⁊ labiis dissolutiᷤ
turpit᷑ cachinnare. Non ꝑcussorem. id ẽ non
facile manum porrigat ad cedendum. S non
ita dictum ẽ. ut si discipłm habuerit. et facul¬
tas ꝑmiserit. non pie u̾beretur cum salomõ
dicat. lat̾a puerorum uirgis assidue tondenda
sunt. ne in durescant. S ideo dictum est. ut
his qui mansuetus ⁊ patiens cẽ debet. ne in
os alteriꝰ uel caput u̾berandum infams e¬
rumpat. Non bilinguem eum eẽ oportet. ne
conturbet habentes pacem. Non neophitum.
ne incidat in la queum diaboli. dum nesciat
p̃cauere temptamenta inunici. Ignorat enĩ
momentaneus solitariꝰ humilitatem man¬
suetudinem. Ignorat etiam diuitias scłi cõ¬
tempnere. ignorat semet ip̃m despicere.
on ieiunauit. non fleuit. non mores suos

Expanded text:
nimia edacitas fuerit, ibi libido dominatur nimia edacitas fuerit, ibi libido dominatur et furor. Solet enim ille qui his duobus vitiis fuerit occupatus, contra gravitatis decorem in risu vocem exaltare, et labiis dissolutis turpiter cachinnare. Non percussorem, id est non facile manum porrigat ad caedendum. Sed non ita dictum est, ut si discipulum habuerit, et facultas permiserit, non pie verberetur, cum Salomon dicat: Latera puerorum virgis assidue tundenda sunt, ne indurescant . Sed ideo dictum est ut is qui mansuetus et patiens esse debet, ne in os alterius vel caput verberandum insanus erumpat. Non bilinguem eum esse oportet, ne conturbet habentos pacem. Non neophytum, ne incidat in laqueum diaboli, dum nesciat praecavere tentamenta inimici. Ignorat enim momentaneus solitarius humilitatem et mansuetudinem. Ignorat etiam divitias saeculi contemnere; ignorat semetipsum despicere. Non jejunavit, non flevit, non mores suos
Abbreviated transcription (Latin):
delligendum est. ut si ante conu̾sionem aliquod
crimen habuerat. ad solitariam uitam non re¬
cipiatur. cum ipso proposito proante admisso
scelere penitentiam agere possit. s sicut ilitũ
est. ut ex eo tempore quo in solitaria uita mane¬
re cepit. nulla pecrati conscientia mordeatur. qͥ
enim uicia non habet. sine crimine ẽ. Omne e¬
nim crimen peccatum ẽ. s omne peccatum cri¬
men non ẽ. Et icdeo sue solitariꝰ. sue quislibet
alius sine crimine ẽẽ potest. sine peccato nun¬
quam ẽẽ potest. Sequit᷑. Non prot̾uum .i. nõ
suꝑbum. eum eẽ oportet. ne elatus incidat in
laqueum diaboli. Non iracundum. Iracundus
enim ẽ. qui semꝑirascitur. et ad leuem res¬
ponsionis auram. quasi auento folium com¬
mouetur. Neꝙ uͦ qui aliquando irascitur iracũ¬
dus ẽ. s ille dicitur iracundus. qui crebro hac
passione suꝑatur. Non uinolentum ⁊ multũ
edacem eum cẽ dicimus. quia ubi ebrietas ⁊

Expanded text:
telligendum est ut si ante conversionem aliquod telligendum est ut si ante conversionem aliquod crimen habuerat, ad solitariam vitam non recipiatur, cum ipso proposito pro ante admisso scelere poenitentiam agere possit; sed sic dictum est, ut ex eo tempore quo in solitaria vita manere coepit, nulla peccati conscientia mordeatur: qui enim vitia non habet, sine crimine est. Omne enim crimen peccatum est, sed omne peccatum crimen non est. Et ideo sive solitarius, sive quilibet alius, sine crimine esse potest, sine peccato nunquam esse potest. Sequitur: Non protervum, id est, non superbum eum esse oportet, ne elatus incidat in laqueum diaboli. Non iracundum: iracundus enim est, qui semper irascitur, et ad levem responsionis auram, quasi a vento folium commovetur. Neque vero qui aliquando irascitur, iracundus est, sed ille dicitur iracundus, qui crebro hac passione superatur. Non vinolentum, et non multum edacem eum esse dicimus; quia ubi ebrietas et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis uͭ ꝓficiam. ex uob. illum suscipi oporaet
domiuo ꝓpiciante qui ait. omnẽ ad me ueni¬
entem. non cicram faras. Int̾clum enim potest
fieri. ut ꝑtempus proficiat. ⁊ delectetur ei ꝑ¬
manere in scitate uite. Oportet aut̃ nos ĩ con¬
ũsatione nrã et religione. de qua fortassis
homines alit᷑ suspicantur. caute et sollicite
agere. et p̃ceptum illicis implere qui dyxit.
Sic luceat lux urã coram hominib: ut ui¬
dentes urã bona opera głificent patrem ur̃m
qui incelis c̃. Ita temiꝙ fiat. ut su ille bonus¬
⁊̃ et uerax. de uob proficiat. et si explorator ẽ¬
Doportet eẽ solitarium. qualem apłs
iubet fore ep̃m ubi ait. Oportet epm sine qͥ¬
mine ec̃. Similit᷑ aut̃ et solitarium oporiti
eẽ sine crimine. non proterũ noniracun¬
dum. non uinolentum ñ multũ eclacem.
non ꝑcussorem non bislinguem. non neophicum.
non turpis lucri appetitoiem. Primũ ita ꝙ quod
dicimus sine crimine eẽ solitarium. nonita in¬

Expanded text:
temporis ut proficiam ex vobis, illum etiam suscipi oportet, Domino pronuntiante, qui ait: Omnem ad me venientem non ejiciam foras . Interdum enim potest fieri ut per tempus proficiat, et delectetur ei permanere in sanctitate vitae. Oportet autem nos in conversatione nostra et religione, de qua fortassis homines aliter opinantur, caute et sollicite agere, et praeceptum illius implere qui dixit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui in caelis est .. Ita denique fiat ut si ille bonus et verax est, de nobis proficiat; et si explorator oportetjubet fore episcopum, ubi ait: Oportet episcopum sine crimine esse . Similiter autem et solitarium oportet esse sine crimine; non protervum, non iracundum et vinolentum, non multum edacem, non percussorem, non bilinguem, non neophytum, non turpis lucri appetitorem. Primum itaque quod dicimus sine crimine esse solitarium, non ita in
Abbreviated transcription (Latin):
i ntiqui patres nr̃i suꝑnam patriam desid̾ an¬
tes. et contemplatim uita ꝑfeste fiui cupi¬
enttł. non solum mores bominũ scłarium. s et
consortia fugiebant. atꝙ in saltib pecub ꝙ fe
latitabant. scientes quia quanto se separabans
a noluptatibꝰ mũdi tant firquentabant᷑ ab angłis.
et quanto remotiores ascło. tanto ꝓpinquiores sie¬
bant do. Corporalit᷑ aut̃ separari se clesicerabant
a sełarib. ne forte uiciorum aliqñdo uoluerentar
actib. Nosũ aorum sxempla inquartũ possibile ẽ
sequi cupientes. si incontemplatiua uita enpim
aliquid proficere. a consortio scłi nitamur eito
sepatari. Licet namꝙ in medio carnalium se pe
dnuis uitam protegit electiiam. tam̃ satisrarũ
ẽ. ut quisꝙ int scłi uoluptates positis. a uiciis
maneat ilubatus. In quib demꝙ et si non cito
implicetur. aliq̃ndo tam̃ abstrabit᷑. Neꝙ enĩ dui
secunis ec poterit. qui ꝑicło prytimꝰ fuetit. uñ

Expanded text:
Antiqui Patres nostri supernam patriam desiderantes, et contemplativa vita perfecte frui cupientes, non solum mores hominum saecularium, sed et consortia fugiebant, atque in saltibus specubusque latitabant; scientes quia quanto se separabant a voluptatibus mundi, tanto frequentabantur ab angelis; et quanto remotiores a saeculo, tanto propinquiores fiebant Deo. Corporaliter autem separari desiderabant a saecularibus, ne forte in eorum aliquando volverentur actibus. Nos vero eorum exempla, in quantum possibile est, sequi cupientes, si in contemplativa vita cupimus aliquid proficere, a consortio saeculi nitamur cito separari. Quia licet in medio carnalium saepe Deus vitam protegat electorum, tamen satis rarum est ut quisque inter saeculi voluptates positus, a vitiis maneat illibatus. In quibus denique etsi non cito implicetur, aliquando tamen abstrahitur. Neque enim diu securus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Et utiꝙ ubi ẽ sollicitudo. non ẽ absoluta beatitu
rit secura. nec secura erit nisi omnẽ sollicitudi
nem securitas et̃na consumpserit. Quaꝑpt̾ ibi
omniũ scorũm beatitudo ꝑfecta erit. ubi natura
hrimana sui głam conditoris uisura ẽ. atq ei
sine ullo defectu beatitudinis ad herebit. ꝙ ꝑfc̃i scĩ¬

Expanded text:
et utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatitudet utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatituda non fuerit; nec secura erit, nisi omnem sollicitudnem securitas aeterna consumpserit. Quapropter ibi omnium sanctorum beatitudo perfecta erit, ubi natura humana sui gloriam conditoris visura est, atque ei sine ullo defectu beatitudinis adhaerebit. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑficiendum in illa uita beata que futur est
immobilit᷑ credat. atꝙ ad eam scubi dei sub̾am
reuelata facie uidere possit extendat. Nam sic̃
hic comparatione iuste iuuentiũ dicitur quisq
ꝑfectus iustus. namꝙ precepta facit. ꝑfectus aũ
precepta transcendit. ita ititem collati illis ab so¬
luti. ꝑfecti aut̃ qui in illa uita beata futuri st̃.
Ionẽ ut ita dicam ꝑfccte ꝑfectus. cui ⁊ si dunĩsa ẽ
omnis inquitas. non est adhuc sanata. ẜsanatut
euis infirinitas. Et ideo si non peccat. ut sit uere ꝑ¬
fectus. peccare tam̃ potest quia nonẽ consumpta
omini infumitate sauatus. Ac ꝑ hoc ubi ab oĩ
percato mundatris peccare non poitrit. ibi ꝑfate
sanus et summe ꝑfectus etit. Hic aut̃ quantali¬
bet excellentia scĩtatis emineat. qualibet emi¬
nentia ꝑfectionis excelleat. potist quidẽ ꝓ modu¬
tione securus. ut non debeat ẽẽ de casu sollicitus.

Expanded text:
sed perficiendum in illa vita beata, quae futura est, sed perficiendum in illa vita beata, quae futura est, immobiliter credat, atque ad eam se, ubi Dei substantiam revelata facie videre possit, extendat. Nam sicut hic comparatione juste viventium dicitur quisque perfectus: justus namque praecepta facit, perfectus autem praecepta transcendit; ita idem collatus illis absolute perfectis qui in illa vita beata futuri sunt, non est, ut ita dicam, perfecte perfectus; cui etsi dimissa est omnis iniquitas, non est adhuc sanata, sed sanatur ejus infirmitas. Et ideo si non peccat, ut sit vere perfectus, peccare tamen potest, quia non est consumpta omni infirmitate sanatus. Ac per hoc ubi ab omni peccato mundatus peccare non poterit, ibi perfecte sanus et summe perfectus erit. Hic autem quantalibet excellentia sanctitatis emineat, quantalibet eminentia perfectionis excellat, potest quidem pro modu perfectione securus, ut non debeat esse de casu sollicitus:
Abbreviated transcription (Latin):
missionib futuris considerandis au̾sus ad
terrena defe̾ctat. Eoacie mentis in desinent ad¬
tendat. quo ꝑuenire. desiderat beatitudint᷑ uite
butute antie oculos amimi sui poronas a diligat.
Nec metuat aliquid temꝑale: nec cupiat. ne aut me¬
tus amittente rri temporalis. aut cupioitas ac¬
quirende. intentionem mentio emollat. Non eũ
blanda coerumpant. nec adu̾sa concatiant. Non
inflet opimo scła nec sinistra deiciat. non falsa ui¬
tuꝑatio sue laudatio. augeat eius gaudiauł mi¬
nuat. Non gaudeat ommino de temporalib. nec lu¬
geat. Int̃ leta. ac tristia unam faciem animi con¬
stantis obtineat. Nec pectoris stabilem firmitadẽ
quicquid promittit mundꝰ. aut minatur extuciat.
s idem semꝑ ac fibi similis ꝑseuerans. mundi hu¬
uns dampna simul et lucra non sentiat. Et cum hec
atq his similia contemplatiue uite affectus im¬
pleuerit. non se hiciam ex omm parte ꝑsectum

Expanded text:
romissionibus futuris considerandis aversus ad romissionibus futuris considerandis aversus ad terrena respiciat. Eo aciem mentis indesinenter attendet quo pervenire desiderat. Beatitudinem vitae futurae ante oculos animi sui proponat ac diligat. Nec metuat aliquid temporale, nec cupiat: ne aut metus amittendae rei temporalis, aut cupiditas acquirendae intentionem mentis emolliat. Non cum blanda corrumpant, nec adversa concutiant; non inflet opinio secunda, non sinistra dejiciat; non falsa vituperatio, sive laudatio, augeat ejus gaudia vel imminuat. Non gaudeat omnino de temporalibus nec lugeat. Inter laeta ac tristia unam faciem animi constantis obtineat. Nec pectoris stabilem firmitatem quidquid promittit mundus, aut minatur, excutiat; sed idem semper ac sibi similis perseverans, mundi hujus damna simul et lucra non sentiat. Et cum haec atque his similia contemplativae vitae affectus impleverit, non se hic jam ex omni parte perfectum,
Abbreviated transcription (Latin):
eis sufficient᷑ instructus agnoscat. Mysteriis
eandem diuinarum scripturarũ ꝑscrutandis
insistat. xp̃m sibi promissũ legat. rep̃sentatũ
uitear. ꝓpħatam ꝑditionem ppłi contumacis ĩ¬
telligat. impleri lugeat. de salute gentiũ gaude¬
at. exp̃teritis que p̃dicta et impleta tenet. futu¬
ris promissionib credat. Ab strepitu negotiorũ
scłarium remorissimus ea feruent᷑ ex cogitet qͥ¬
bus amiũ suum in desiderium future remu¬
nerationis iuflaminet. Studiis spũalib quibꝰ
incueĩ singłos melior ac eruclitior fiat inuigi¬
let. amet ocium scm̃ in quo exerceat aĩe sue
negocium. Mortiuim sibi deputet mundũ.
ac se mundi blandimentis. et illecebris exhi¬
beat crucifixum. Delectationi speculatorũ
presentium incomparabilit᷑ anteponat sui
creatoris intuitum. semꝑ proficiente succes¬
su in fastigio diuine contemplationis attol¬
lat. Nunquã ne ad momentũ quider: a ꝓ¬

Expanded text:
eis sufficienter instructus agnoscat. Mysteriis eis sufficienter instructus agnoscat. Mysteriis earumdem divinarum Scripturarum perscrutandis insistat. Christum sibi promissum legat, repraesentatum videat; prophetatam perditionem populi contumacis intelligat, impleri lugeat; de salute gentium gaudeat; et praeteritis, quae praedicta et impleta tenet, et futuris promissionibus credat. A strepitu negotiorum saecularium remotissimus, ea ferventer excogitet quibus animum suum in desiderium futurae remunerationis inflammet. Studiis spiritualibus, quibus in dies singulos melior ac eruditior fiat, invigilet. Amet otium sanctum, in quo exerceat animae suae negotium. Mortuum sibi deputet mundum, ac se mundi blandimentis et illecebris exhibeat crucifixum. Delectationi spectaculorum praesentium incomparabiliter anteponat sui creatoris intuitum; semper proficiente successu in fastigium divinae contemplationis attollat. Nunquam, ne ad momentum quidem, a p
Abbreviated transcription (Latin):
speciem studiis intenti celestib gerunt. incentiuo
quodam ipsius consequende ꝑfectionis inflãmat.
ut quod nunoin enigiate cernunt. nec ꝑfecte
sectator ad conditorem suum corde illuminã-¬
dus accedat. ipsi contemplando ac insatiabiliter
ꝑfruento uigłanter insermat. Ip̃m iugit᷑ concu¬
piscat. pre amore eus omnia quib inde potest
auerti refugiat. Om̃s cognationes suas ac spem
totam in illa delectatione suspendat. Litt̾arum
diuinarum sacris meditationib uacet. in eis se
diuinitus illuminatum oblectet. ibi se totum ue¬
lut inspeculo quodam refulgente consideret.
In se namq quod prauũ dep̃henderit corrigat:
quod rectum teneat. quod deforme componat.
quod pulchrũ excolat. quod sanum seruet. qd̃
infirmum assidua lectione corroboret dñi sun p̃cep¬
ta infatigabilit̃ legat ĩ explicabilit diligat cisicacit᷑ ĩ¬
ꝑleat. ⁊ qͥds canendũ quidue sectandum sit ex

Expanded text:
spem studiis intenti coelestibus gerunt, incentivo spem studiis intenti coelestibus gerunt, incentivo quodam ipsius consequendae perfectionis inflammat, ut quod nunc in aenigmate cernunt nec perfecte tae sectator ad Conditorem suum corde illuminandus accedat; ipsi contemplando ac insatiabiliter perfruendo vigilanter inserviat; ipsum jugiter concupiscat, prae amore ejus omnia quibus inde potest averti refugiat. Omnes cogitationes suas ac spem totam in illius delectatione suspendat. Litterarum divinarum sacris meditationibus vacet, in eis se divinitus oblectet. Ibi se totum velut in speculo quodam refulgente consideret, et in se quod pravum deprehenderit, corrigat; quod rectum, teneat; quod deforme, componat; quod pulchrum, excolat; quod sanum, servet; quod infirmum, assidua lectione corroboret; Domini sui praecepta infatigabiliter legat, inexplicabiliter diligat, efficaciter impleat; et quid sibi cavendum quidve sectandum sit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
quat. tantum uicinior factus diuinis. qͣntũ
supͣ humana omnia studio ꝑfectionis ascendit.
Certus namꝙ quod si contemplatiuam uitã
hic incertis honorib. diuiciis auxiis et caducis
delectationib. plena uoluntate p̃tulerit. ue¬
ros honoris securasꝙ dinitias. et delectationes
et̾nas inueniet. cum ad ꝑfectionem contempla¬
tiue uirtutis in illa beata uita deo remuneran
diuina clementia gła angłice dignitatis beaue¬
rit: Quid ditius ea queni regni celestis ineffabi¬
lit̃ asfluens beatitudo ditauerit: Aut quid
etiam hic delectabilius contemplatione diui¬
na. que sibi ueracit ihianti. incorruptibilẽ
suauitatẽ future remun̾ationis infundit:
Qm̃ qͥrem contemplatiura unita hic quoq amaterĩ
suos futurorum bonoꝵ contemplatiõe delectat. ac
sibi tota mentis intentione uacantes. quantũ in
hac uita fieri potest. dono sapientie spũalis illumi¬
nat. et ad illam diuine scientie plenitudinem cuiꝰ

Expanded text:
quat, tanto vicinior factus divinis, quantum quat, tanto vicinior factus divinis, quantum supra humana omnia studio perfectionis ascendit. Certus namque quod si contemplativam vitam hic incertis honoribus, divitiis anxiis, et caducis delectationibus plena voluntate praetulerit, veros honores, securasque divitias et delectationes aeternas inveniet, cum ad perfectionem contemplativae virtutis in illa beata vita, ubi futura esdivina clementia gloria angelicae dignitatis beaverit? Quid ditius eo quem regni coelestis ineffabiliter affluens beatitudo ditaverit? Aut quid etiam hic delectabilius contemplatione divina, quae sibi veraciter inhianti incorruptibilem suavitatem futurae remunerationis infundit? Quoniam quidem contemplativa vita hic quoque amatores suos futurorum bonorum consideratione delectat, ac sibi tota mentis intentione vacantes, quantum in hac vita fieri potest, dono sapientiae spiritualis illuminat, et ad illam divinae visionis plenitudinem, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
griis. Actiua enimuita habet sollicitum cursc̃:
contemplatiua uͦ gaudium sempit̃̾num. In hac
acquiriturꝰ regnum. in illa ꝑcipitur. Hec gͥ facit
pulsare bonorum operum uelud quib dean ma¬
nib ianuam. illa uocat consuminatos in patͥam.
In hac contempnit᷑ mundus. in illa uidebiturꝰ
deus. Et ut multa pret᷑ eamr que cõmemorare
non ualco. in actiua qui mumundis spiritib
extiterint fortiores. in contemplacina que sũ¬
me beata ẽ. remunerante domino fiunt sc̃is
rende ille suspirat. qui presentib omĩb
profuturoꝵ contemplatione renuiciat. atq a
domesticis occupationib que nonnunquam ꝑ¬
fecte iuuere cupientium processus impediuĩt.
ipsos enam sue carnis affectus in illam subli¬
mitatem diuine contemplationis euectus
exuꝑat. et infra se despiciens umu̾sa. que
plerumꝙ animas de pretenta sc̃u te securas
deiciunt interrena ipsis iam cclestib appropĩ¬

Expanded text:
regrinus. Activa enim vita habet sollicitum cursum; regrinus. Activa enim vita habet sollicitum cursum; contemplativa vero gaudium sempiternum. In hac acquiritur regnum, in illa percipitur. Haec igitur facit pulsare bonorum operum velut quibusdam manibus januam, illa vocat consummatos in patriam. In hac contemnitur mundus, in illa videbitur Deus. Et ut multa praeteream quae commemorare non valeo, in activa qui immundis spiritibus exstiterint fortiores, in illa contemplativa, quae summe beata est, remunerante Domino, fiunt sanctrendae ille suspirat qui praesentibus omnibus pro futurorum contemplatione renuntiat, atque domesticis occupationibus, quae nonnumquam perfecte vivere cupientium processus impediunt. Ipsos etiam suae carnis affectus in illam sublimitatem divinae contemplationis evectus exsuperat, et infra se universa despiciens, quae plerumque animas de praeterita sanctitate securas dejiciunt in terrena, ipsis jam coelestibus appropin
Abbreviated transcription (Latin):
tutibus uincit. Cupiditatum ac ꝑturbationũ
omnium lib̾. beata quiete ꝑfruitur. et illece¬
bris ac uoluptatib factus expedita mente suiꝑi¬
or. in effabili gandio diuine contemplatiõis
afficitur. Iste suscipiento ꝑegrium. uestien¬
donuidum. gub̾nando subiectum. redimen¬
do captiuum. tuendo iuolenter oppressum:
Iugit᷑ namꝙ ab omnib iniquitatib sius
emaculat. et uitam siram bonoꝵ opetum
fructibꝰ oictat. Ille facultatib suis in usus pauꝑũ
distributis. simul se expoliauit mundo. et ad mo¬
uit totis uirib celores mundi. mundo proiecit.
et se ipm xp̃o deuota mente restituit. a quo sibido¬
nari immortales diuitias orat. ut pauꝑ. prote¬
gi se cotidie postulat. ut infirmus immortalitatis
indumento uestiri cupit. ut nudus. defendi se
ab impugnationẽ uisibilium et inuisibilium ho¬
stium supplicat. ut fragilitate carnis oppressus
et celestem sibi patrram donari desiderat. ut ꝑe¬

Expanded text:
tutibus vincit, cupiditatum ac perturbationum tutibus vincit, cupiditatum ac perturbationum omnium liber beata quiete perfruitur; et illecebris ac voluptatibus factus expedita mente superior, ineffabili gaudio divinae contemplationis afficitur. Iste suscipiendo peregrinum, vestiendo nudum, gubernando subjectum, redimendo captivum, tuendo violenter oppressum, jugiter se ab omnibus iniquitatibus suis emaculat, et vitam suam bonorum operum fructibus ditat. Ille facultatibus suis in usus pauperum distributis simul se exspoliavit mundo, et admovit totis viribus coelo: res mundi mundo projecit, et seipsum Christo devota mente restituit, a quo sibi donari immortales divitias orat; ut pauper protegi se quotidie postulat; ut infirmus immortalitatis indumento vestiri cupit; ut nudus defendi se ab impugnatione invisibilium hostium supplicat, ut fragilitate carnis oppressus; et coelestem sibi patriam donari desiderat, ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
templatiuam nꝰ ꝑtuiet supri humana deside¬
rio ꝑfectionis ascentere. et intesment᷑ in augen¬
dis mitutib incubari. Habet enuim actiua
uita profectum. contemplatun fastigium. hec
facit hominem scm. illa ꝑfetum. huius uide ẽ
milli prorsus inuirias ittogo̾re. sibi itossa¬
tas equanimit᷑ sustinere. Imino ut mag̃ ꝓͥ ͤ
dicam. exequutor actiue stiroet en se poccanti
dimittere. contemplatiue sectator offensas qͥ¬
bus pulsatur. ne omnino concutiatur. ignora¬
re magis paratiis ẽ quam donare. Iste iram pa¬
tientie iuttute compescit. immoderatis cupi¬
ditatib parsymonie frenum imponit. tangi¬
tur desideriis carnalib. nec consentit. mundi
curiositate pulsatur. nec rapitur. quatitur
Diabolica impulsione nec uincitur. et dõsuo
deuota mente subiectus. non acteritur dĩsis
temptationib s probatur. Iue uͦ otanes asfes¬
tiones quib uita mortalium uariatur: scis uir¬

Expanded text:
templativam vero pertinet supra humana desidetemplativam vero pertinet supra humana desiderio perfectionis ascendere, et indesinenter in augendis virtutibus incubare. Habet enim activa vita profectum; contemplativa fastigium. Haec facit hominem sanctum, illa perfectum. Hujus vitae est nulli prorsus injurias irrogare, illius irrogatas aequanimiter sustinere. Imo, ut proprius dicam, exsecutor activae studet in se peccanti dimittere; contemplativae sectator offensas, quibus pulsatur, ne omnino concutiatur, ignorare magis paratus est quam donare. Iste iram patientiae virtute compescit, immoderatis cupiditatibus parcimoniae frenum imponit; tangitur desideriis carnalibus, nec consentit; mundi curiositate pulsatur, nec rapitur; quatitur diabolica impulsione, nec vincitur, et Deo suo devota mente subjectus, non atteritur diversis tentationibus, sed probatur. Ille vero omnes affectiones, quibus vita mortalium variatur, sanctis vir
Abbreviated transcription (Latin):
qua dum qusꝙ intenderit. sua reu̾beratus ĩ¬
firmitate reflectitur. atꝙ ittꝵ: renouata initẽ¬
tione. ad ea unde descenterat rursus erigitur.
Iccito enim hec p̃misimus. ut bi qͥ t̃ contem¬
plarina uita uolunt ꝑfecte iiuere: ꝑ infual¬
la temporum unde iuuant propriis manib nõ
neglegant laborare. Caueant tamen ut non de
ullo in bonesto negocio inctum querant: ꝓptet
hoc quod scriptum ẽ. Nemo militans dcoun pu¬
eat se scłarib nagociis. ut ei placeat. cin se pro¬
bauit .⁊. Quantũ nit contemplatiuã ⁊ actiuã uitã int̾sit.
am nuic quid int᷑ contemplaturã et actiuam
uitam int̃ sit. breuiter disseruimus. quod ut
euident elucrat. ipsas sibi inuioem uitas cõ¬
templatiuam scilicet et actiuam prolatis cuꝵ
iurtutib conferamus. Ad sctiuam namꝙ iu¬
tam ꝑtinetiunt᷑ humana proficere. et rebellis
corporis motꝰ tõms imperio temperare. Ad cõ¬

Expanded text:
qua dum quisque intenderit, sua reverberatus inqua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur, atque iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Idcirco enim haec praemisimus, ut hi qui in contemplativa vita volunt perfecte vivere, per intervalla temporum unde vivant propriis manibus non negligant laborare. Caveant tamen ut non de ullo inhonesto negotio victum quaerant, propter hoc scriptum est: Nemo militans Deo implicat se saactivam vitam intersit. Jam nunc quid inter contemplativam et activam vitam intersit breviter disseremus: quod ut evidenter eluceat, ipsas sibi invicem vitas, contemplativam scilicet et activam, prolatis earum virtutibus conferamus. Ad activam namque vitam pertinet inter humana proficere, et rebellis corporis motus rationis imperio temperare. Ad con
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. Merito in ista sustollitur. qui in illa uti¬
lis inuenitur. Quicumꝙ gͦ temporalẽ adhuc
głam. aut carnalem concupiscentiam affectãt.
a contemplatione quietis prohibeantur. ut
potius inoꝑatione auctualis inte purgentur. Sei¬
endum uͦ ẽ quia uiri sci a secreto contempla¬
tionis egrediuntur adꝑublicum actionis: et
rursus ab ac̃tionis manifesto ad secretum con¬
templationis intimẽ teu̾tuntur. In actiua ui¬
ta intentio ꝑseuerant̃ incedit. in contemplati¬
ua aut̃ sese ꝑint̾ualła quisꝙ resumit. quia
diutumitate lassatur contemplandi. Sieut
enim aquile moris ẽ. semꝑ oculum in radium
solis infigere. nec deflectere nisi esor obtentu.
ita et sc̃ĩ a contemplatione ad actualem uitã
int̃lum reflectuntur. considerantes illa sũma
sic eẽ utilta. ut tam̃ humilia sint paululũ nr̃e
indigentiẽ necestaria. stam et uisio atumalum.
ꝑtinet ad contemplatiuc uite mensuram. in

Expanded text:
cendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa uticendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque ergo temporalem adhuc gloriam aut carnalem concupiscentiam affectant, a contemplatione quietis prohibeantur, ut potius in operatione actualis vitae purgentur. Sciendum vero est quia viri sancti a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, et rursus ab actionis manifesto ad secretum contemplationis intimae revertuntur. In activa vita intentio perseveranter incedit; in contemplativa autem sese per intervalla quisque resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. Sicut enim aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu; ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. Nam et visio animalium pertinent ad contemplativae vitae mensuram; in
Abbreviated transcription (Latin):
tiua: ꝑ martbam. et altera .i. contemplatiua ꝑ
mariam. Sed necessaria ẽ omnino martha ma¬
rie .ix. Qlis eẽ debet in actiua uita qui uult¬
contemplatiue lute quisquis conatur ascen¬
dere. semet ip̃m debet prius ꝑ multa exꝑim̃ta
in actum uita probare. si inuirias poterit ferre.
si obprobria. si derisiones. si contumelias. si
detractiones. si flagella poterit sustinere. Si
hec et alia huiusmodi siue a diabolo. siue ab
aliquo illata. patient᷑ poterit sustinere. hic
mento ad contemplatiuã uitam quandoꝙ po¬
terit conuolare. In ista enim ꝑ exercitium bo¬
ni operis. cuncta ex haurienta sunt uicia. ut
in illa iam puramentis acie ad contempland̾
deum quisꝙ ꝑtranseat. Et licet conuersus sta¬
tim ad contemplacionẽ conscentere cupiat. tũ
rõne cogiturꝰ ut prius martiue uite opera¬
cione  u̾setur. quia qui priꝰ inactiua uita
proficit. postea ad contemplationẽ bene cons¬

Expanded text:
activa per Martham; et altera, id est contemplativa, per activa per Martham; et altera, id est contemplativa, per Mariam: sed necessaria est omnino Martha Mariae. CAPUT IX. Qualis debet esse in activa vita, qui contemplativae quisquis conatur conscendere, semetipsum debet prius per multa experimenta in activa vita probare: si injurias poterit ferre, si opprobria, si derisiones, si contumelias, si detractiones, si flagella poterit sustinere. Si haec et alia hujusmodi, sive a diabolo, sive ab aliquo illata patienter poterit sustinere, hic merito ad contemplativam quandoque poterit convolare. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur ut prius in activae vitae operatione versetur; quia qui prius in activa vita proficit, postea ad contemplationem bene cons
Abbreviated transcription (Latin):
Nam contemplatiua uita. a contemplando hoc
ẽ uidendo. nomen accepit. in qua creatorem su¬
um creatura intellectualis ab om̃i peccato pur¬
gata uisura ẽ. S et si diligent᷑ eam conside¬
rare uelunus. etiam in hoc fragili tab̾nacło.
ubi cotidie ingemiscimus contemplatiue
uite quodam mͦ participes fieri possimꝰ. Scd̾m
contemplatiua uita. quam rerum latenti¬
um futararum ꝙ: oticia siit uacatio ab
omnibꝰ occupationibꝰ mundi. siue diumarum stu¬
dia literatum. Quando aut̃ infitrum iuisitamꝰ.
mortuum sepelimus. errantem corrigintis. tuc̃
in actura sumus. Quando uͦ in conspectu domini
lacrimas fundimus. et qualis beatitudo. qualis
lixo qualis gloria sit sc̃is in celo cogitare uolumꝰ.
tunc in contemplatua sumus. S actiua uita
cum corpore incipit. et hic cum ipso finitur. Eo¬
templatia uͦ uita hic inchoaturꝰ. et infuturo se¬
culo ꝑficictur. Ex his enim signatur una .i. ac

Expanded text:
Nam contemplativa vita a contemplando, hoc Nam contemplativa vita a contemplando, hoc est videndo, nomen accepit; in qua creatorem suum creatura intellectualis ab omni peccato purgata visura est. Sed et si eam diligenter considerare velimus, et jam in hoc fragili tabernaculo, ubi quotidie ingemiscimus, contemplativae vitae quodammodo participes fieri possumus. Quia,contemplativa vita quam rerum latentium futurarumque notitia, sive vacatio ab omnibus occupationibus mundi, sive divinarum studium litterarum. Quando autem infirmum visitamus, mortuum sepelimus, errantem corrigimus, tunc in activa sumus. Quando vero in conspectu Dei lacrymas fundimus, et qualis beatitudo, qualis lux, qualis gloria sit sanctis in coelo, cogitare volumus, tunc in contemplativa sumus. Sed activa vita cum corpore incipit, et hic cum ipso finitur; contemplativa vero vita hic inchoatur, et in futuro saeculo perficitur. Ex his enim signatur una, id est
Abbreviated transcription (Latin):
est. Actuia scił uita ẽ conu̾satio religiosa. qͥ
docet quomoro ppositi subse regant. iuiuentes.
ac diligant. et non minus de torum. quam
de sua salute solliciti. quod eis expedire sciunt.
pat̃na cura prouideant. et qualit̾ subiecti pre¬
posito suo tanquam capiti. mẽbradẽserinãt ac
precepta eus uelut imꝑium dei summo amore
custodiant. Ipsa namꝙ auctualio uita panem
esurienti tribuit. uerbo sapientie nescientẽ docet.
errantem coirigit. suꝑbientem ad humilitatis
uram reuocat. infurmitatis curaingerit. que sĩ¬
gulis quib ꝙ expedunt. dispensat. et cõmissis
sibi qualit subsistere ualeant. sollicite p̃uidet.
Que et cum corpore et in p̃senti fuint. et cum
corpore deficiunt.: et tam̃ merres huius uite ꝑ¬
manet in et̃num. Contemplatiua quoꝙ uita
ẽ. dilectionem dei et proximi tota mente reti¬
nere. transitoria cuncta despicere. uisibilia pꝰ¬
ponere. solum mͦ que celestia sunt desiderare.

Expanded text:
est. Activa scilicet vita est conversatio religiosa, quae est. Activa scilicet vita est conversatio religiosa, quae docet quomodo Praepositi sub se regant viventes ac diligant; et non minus de eorum quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt paterna cura provideant: et qualiter subjecti praeposito suo, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant. Ipsa namque actualis vita panem esurienti tribuit, verbo sapientiae nescientem docet, errantem corrigit, superbientem ad humilitatis viam revocat, infirmantis curam gerit; quae singulis quibusque expediunt dispensat, et commissis sibi qualiter subsistere valeant, sollicite providet. Quae et cum corpore et in praesenti fiunt, et cum corpore deficiunt, et tamen merces hujus vitae permanet in aeternum. Contemplativa quoque vita est dilectionem Dei et proximi tota mente retinere, transitoria cuncta despicere, visibilia postponere, tantummodo quae coelestia sunt desiderare.
Abbreviated transcription (Latin):
brium fuit. & non solum tunc eius exemplũ
nocuit. ẜ adhuc his qui eum nouerunt obest
et futuris Pcienti uocebit: Quna lunt s mualle
qui despectis carnis desideniis cuncta relinquere
ꝑtractant. S cum cecidisse illum post operis in¬
icium conspiciunt. hoc ip̃m facere quod delib̾a¬
uerant ꝑtimeseant. Nam et isti in hoc arg ien¬
di sunt. ut si malos ꝑ timescunt imuitan in ma¬
lum: cur pigri sunt bonos imitari in bonum:
Unde scriptum ẽ. De bonis sumamus exemplũ.
Ob hanc gͦ causam aliorum scribuntur ruine
et ꝑdiciones: ut nos de nr̃a uita simus sollicitio¬
res. hactenus aut̃ de scłi abrenuntiatione. et
de non colligendis diuitiis satis abunde ꝙ ut o¬
pinoe dictum ẽ. Modoenĩ de contemplatua
uita deo auxiliante. et beato prosꝑo susfragante.
aliqua dicenda sunt capitula .uiii. Quid sit
prius dicendum reor. quid sit ꝓprie actiua uita.
et sic demum ad contemplaturam transeundũ

Expanded text:
robrium fuit; et non solum tunc ejus exemplum robrium fuit; et non solum tunc ejus exemplum nocuit, sed adhuc his qui eum noverunt obest, et futuris scientibus nocebit. Quia sunt nonnulli, qui, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere pertractant, sed cum cecidisse illum post operis initium conspiciunt, hoc ipsum facere quod deliberaverant pertimescunt. Nam et isti in hoc etiam arguendi sunt, ut si malos pertimescunt imitari in malum, cur pigri sunt bonos imitari in bonum? Unde scriptum est: De bonis sumamus exempla. Ob hanc ergo causam aliorum scribuntur ruinae et perditiones, ut nos de nostra vita simus sollicitiores. Hactenus autem de saeculi abrenuntiatione, et de non colligendis divitiis satis abundeque, ut opinor, dictum est. Modo enim de contemplativa vita, Deo auxiliante, et beato Prospero suffragante, aliqua dicenda sunt capitula. CAPUT VIII Quidprius dicendum reor quid sit proprie activa vita; et sic demum ad contemplativam transeundum
Abbreviated transcription (Latin):
terram fodientem. et głisicauit dm̃ qui ei red¬
diderat sanitatem. his satis eindent᷑ ostendi¬
tur. quantum malum sit. poit ab renunciatio¬
nem scłi. pecunias colligere. et auare tetinere.
Uñ scriptum ẽ. Nemo mittens manum suam in
aratrum et respiciens retro. aptus ẽ regno dĩ.
Noui aut̃ ego ipse quendam frtm. quem utinã
non nossem: cuiꝰ etiam nomen si aliquid prodess.
dicere possem. Qui sub obtentu religionis relin¬
quere se scłm fuixit. et ad solitariam uitam
non corde s corpore tintum ꝑuenit. Quieniã
non solum ante habitas possessiones et diuiti¬
as funditus non distribuit. s etiam si qua for¬
trei a fidelibꝰ suerant obłata. auare retinuit.
Postea uͦ immisit ei diabolus incor. ut ad ꝑ¬
ferendas diuitias quas malc seruauerat. fo¬
ras de cella retrusionis exiret. Quodita et
fecit. qui quam dui in presenti scło uixit. ñ
solum sibimet ip̃i. s etiam nob omnib inobꝑ¬

Expanded text:
terram fodientem, et glorificavit Deum, qui ei redterram fodientem, et glorificavit Deum, qui ei reddiderat sanitatem. His satis evidenter ostenditur quantum malum sit post abrenuntiationem saeculi pecunias colligere et avare retinere. Unde scriptum est: Nemo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Novi autem ego ipse quemdam fratrem, quem utinam non nossem! cujus etiam nomen, si aliquid prodesset, dicere possem: qui sub obtentu religionis relinquere se saeculum finxit, et ad solitariam vitam, non corde, sed corpore tantum pervenit. Quia autem non solum ante habitas possessiones et divitias funditus non distribuit, sed etiam si qua forte ei a fidelibus fuerant oblata, avare retinebat. Postea vero immisit ei diabolus in cor, ut ad perferendas divitias, quas male servaverat, foras de cella retrusionis exiret. Quod ita et fecit; qui quandiu in praesenti saeculo vixit, non solum sibimetipsi, sed etiam nobis omnibus in opp
Abbreviated transcription (Latin):
collectum habuerat in medicos. et nichil ei ꝓ¬
desse potuit. Postea uͦ uenit quidam de exꝑtis
medicis et dixitei. Nisi incideris pedemtus
totum corpus tuum putresiet. & constituert.
ut in crastinum inciderent ei pedem. Illa aut̃
nocte rediens in se. et penitentiam agens. de his
que gessit. ingemuit. et fleuit dicens. Memor esto
domine operum meorum priorum que faciebam.
cum laborarem in orto meo ex quo pauꝑib
minist̾bã. Et cum flerit. astitit ei angłs dñi et
dixit ei. Ubi sunt nummi quos collegisti. et
ubi spes dequa tractasti: At ille respondens ait.
Peccaui domine. ignosce michi. et ulteriꝰ hoc
non faciam. Tunc angłs tetigit pedem eiꝰ. ⁊ sta¬
tim sanatus ẽ. & surgens mane: abiit opcran
magro. Uenit gͦ medicus cum ferramentis. ut
secaret pedem cuis. et ait. Ubi ne est ille egrotꝰ
Ꝙ dixerunt ei. Exiit a mane: operari in agro.
Tunc admiratus medicus. ꝑxexit. et iuidit eũ

Expanded text:
collectum habuerat in medicos, et nihil ei pcollectum habuerat in medicos, et nihil ei prodesse potuit. Postea vero venit quidam de expertis medicis, et dixit ei: Nisi incideris pedem tuum, totum corpus tuum putrefiet. Et constituerunt ut in castrinum inciderent ei pedem. Illa autem nocte rediens in semetipsum, et poenitentiam agens de his quae gessit, ingemuit et flevit dicens: Memor esto, Domine, operum meorum priorum, quae faciebam cum laborarem in horto meo, ex quo pauperibus ministrabam. Et cum fleret, astitit ei angelus Domini, et dixit ei: Ubi sunt nummi quos collegisti, et ubi est spes de qua tractasti? At ille respondens ait: Peccavi, Domine, et ignosce mihi, ulterius hoc non faciam. Tunc angelus tetigit pedem ejus, et statim sanatus est, et surgens mane abiit operari in agro. Venit ergo medicus cum ferramentis ut secaret pedem ejus, et ait: Ubine est ille aegrotus? Et dixerunt ei: Exiit mane operari in agro; tunc admiratus medicus, perrexit, et vidit eum