comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod dete nescio cuiꝰ poaȩ faccũ in eptius fortasse quã litteratius ame cõmemoratũ estꝰ
amplius quã dixi ad tetrahas cũ continuo subieterĩ ñ hoc ideo medixisse: ut oculos
cordis reciperes: quos absitumquã ut amiseris. s: ut aduerteres quossanos at uigiles ha¬
beres. Propt̃ solã gͦ palinodiã si aliquid scripserimꝰ. quod scripto posteriore destruere
debeamꝰ unitandã ñ ꝓpt̾ stesico̾ri cecitatẽ. quã cordituo nec tribui nectimui adtin¬
gendũ illud existimai : atq identidem rogo ut me fident᷑ corrigas ubi mͥ hoc opus eẽ:
ꝑspexeris. ⁊uamq secundũ honorũ uocabula quȩ iã eccłȩ usus obtinuit: episcopatus
presbiterio maiorsit : tam̃ in multis reb augustinꝰ hieronimo minor e lic& &iã ami¬
nore quolib& ñ sit refugienda uł dedignanda correptio. deint̾ p̃tatione tua iã michi

Expanded text:
quod de nescio cuius poetae fato ineptius fortasse quam litteratius a me commemoratum est, quod de nescio cuius poetae fato ineptius fortasse quam litteratius a me commemoratum est, amplius:, quam dixi, ad te trahas, cum continuo subiecerim non hoc ideo me dixisse, ut oculos cordis reciperes — quos absit, inquam, ut amiseris —, sed ut aduerteres, quos sanos ac uigiles haberes. propter solam ergo παλινῳδιαν, si aliquid scripserimus, quod scripto posteriore destruere debeamus, imitandam, non propter Stesichori caecitatem, quam cordi tuo nec tribui nec timui, adtingendum illud existimaui. atque identidem rogo, ut me fidenter corrigas, ubi mihi hoc opus esse perspexeris. quamquam enim secundum honorum uocabula, quae iam ecclesiae usus obtinuit, episcopatus presbyterio maior sit, tamen in multis rebus Augustinus Hieronymo minor est, licet etiam a minore quolibet non sit refugienda uel dedignanda correctio. De interpretatione tua iam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
facta & disposita indomo magna adõ inopus bonũ.  uod si post hanc ad testatio nẽ
meã si in noticiã eorũ uenerit facere uoluerit quã ñ recte faciant & tuui des
uod sane scripserã nullũ melibrũ aduersus te romã misisse. ideo scripserã. quia
& libri nom̃ ab illa epła cdiscerne bã: unde omuno nescio quid aliud te audisse exis¬
timauerã : & romã nec ipsam epł̃am s tibi miserã : & ad uersus te  ct̃. arbitrabar.
quod sinceritate amicitiȩ. siue adam monendũ siue adte uł me abste corrigendũ : fecisse
me ñ nouerã. Exceptis aut̃ familiarib tiuis. te ipsũ obsetro ꝑ gram qua redempti sumꝰ:
ut quȩtũq tuabona quȩ tibi dñi bonitate concessa sunt inlitteris meis posui ñ meexis¬
times insidioso blanchiloquio posuisse. Siquid aut̃ inte peccaui: dimittas mͥ Nec illud

Expanded text:
facta et disposita in domo magna a deo in opus bonum. quod si post hanc adtestationem facta et disposita in domo magna a deo in opus bonum. quod si post hanc adtestationem meam, si in notitiam eorum uenerit, facere uoluerint, quam non recte faciant, et tu uides. Quod sane scripseram nullum me librum aduersus te Romam misisse, ideo scripseram, quia et libri nomen ab illa epistula discernebam, unde omnino nescio quid aliud te audisse existimaueram, et Romam nec ipsam epistulam, sed tibi miseram et aduersus te non esse arbitrabar, quod sinceritate amicitiae siue ad admonendum siue ad te uel me abs te corrigendum fecisse me noueram. exceptis autem familiaribus tuis te ipsum obsecro per gratiam, qua redempti sumus, ut, quaecumque tua bona, quae tibi domini bonitate concessa sunt, in litteris meis posui, non me existimes insidioso blandiloquio posuisse, si quid autem in te peccaui, dimittas mihi. nec illud,
Abbreviated transcription (Latin):
quib testimoniũ ꝑhibes quod sint uasa xp̃i: me inuito factum n
crem de hacre dolorem in eẽ. cordi meo: quod litterȩ meȩ. prius inmultorũ manꝰ
uener̃. quã adte adquẽ scriptȩ sunt ꝑuenire potuer̃.  uo aut̃ mͦ id acciderit: & lon
ẽ narrare: & nisi fallor suꝑfluum: cũ sufficiat si quid michi in hoc cre
eo factũ animo quoputatur: nec om̃ino meȩ fuisse uoluntatis. aut dispositionis. aut
consensionis. ut saltim cognitioni sufficer&: Hȩc si ñ credunt quod teste dõ loquor.
quid amplius faciam ñ habeo Ego tam̃ absit ut eos credam hȩc tuȩ scitati maliuola
m̃te suggerere: ad excitandas in ternos inimicitias. quas misccłia dñi dĩ nri auer¬
tat a nobis s sine ullo nocendi animo. facile de homine humana uicia suspicari
Noc enĩ me de illis ȩquũ ẽ credere. si uasa sunt xp̃i . ñ in contu meliã s in hono rem

Expanded text:
tui, quibus testimonium perhibes, quod sint uasa Christi, me inrito factum nec tui, quibus testimonium perhibes, quod sint uasa Christi, me inrito factum nec mediocrem de hac re dolorem inesse cordi meo, quod litterae meae prius in multorum manus uenerunt, quam ad te, ad . quem scriptae sunt, peruenire potuerunt. quo autem modo id acciderit, et longum est narrare et, nisi fallor, superfluum, cum. sufficiat, si quid mihi in hoc creditur, non eo factum animo, quo putatur, nec omnino meae fuisse uoluntatis aut dispositionis aut consensionis aut saltem cogitationis, ut fieret. haec si non credunt, quod teste deo loquor, quid amplius faciam, non habeo. ego tamen absit ut eos credam haec tuae sanctitati maliuola mente suggerere ad excitandas inter nos inimicitias — quas misericordia domini dei nostri auertat a nobis! — sed sine ullo nocendi animo facile de homine humana uitia suspicari. hoc enim me de illis aequum est credere, si uasa sunt Christi non in contumeliam, sed in honorem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ m̃tientis astu. s cõpatientis affec̾tu. cũ cogitares tã me ñ relinquendũ in ea culpa in
quã me plapsũ existimasti. quã nec te uelles si eo mͦ ꝓlapsus esses. Unde agens gras be¬
aliqua me mouerent: motũ meũ intimaui tibi : hoc ergame abomib seruari uolens
quod ergate ipse seruaui : ut quicquid imꝓbandũ putant inscriptis meis: nec claudant
ectore. nec ita rep̃hendant apud alios: ut taceant apudme hinc potiu
putande sint: in quib magis ual& uulgare ꝓuerbiũ. obsequium amicos. ueritas
um parit : quã eccłasticũ fideliora sunt uulnera amici: quã uoluntario
mia. Proinde carissimos nr̃os qui nr̃is laborib sincerissime fauent. hoc potius quanta
possumꝰ instantia doceamꝰ. quosciant fieri posse. ut int̾ carissimos aliquid alterutro
none contra dicatur. nec tam̃ caritas ipsa minuatur. nec ueritas odiũ
cumq sit dr̃: ñ rinendo in m̃te. quod dist& alabis. Credant itaq frs nri familiares

Expanded text:
n mentientis astu, sed conpatientis affectu, cum cogitares tam me non relinquendum in ea culpa, in quam me prolapsum existimasti, quam nec te uelles, si eo modo prolapsus esses. unde agens gratias bepusculis tuis aliqua me mouerent, motum meum intimaui tibi hoc erga me ab omnibus seruari uolens, quod erga te ipse seruaui, ut, quicquid inprobandum putant in scriptis meis, nec claudant ectore nec ita reprehendant apud alios, ut taceant apud me, hinc potiuputandae sint, in quibus magis ualet uulgare prouerbium: obsequium amicos, ueritas odium parit, quam ecclesiasticum: fideliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. Proinde carissimos nostros, qui nostris laboribus sincerissime fauent, hoc potius, quanta possumus instantia, doceamus, quo sciant fieri posse, ut inter carissimos aliquid alterutro sermone contra dicatur nec tamen caritas ipsa minuatur nec ueritas odium cumque sit, dicitur non retinendo in mente, quod distet a labiis. credant itaque fratres nostri, familiares
Abbreviated transcription (Latin):
diffusus utñ sit qualitasmiundi dĩ substantia creatrix mundi: sine labore regens. & si no
onere continens mundũ. Non tam̃ ꝑspacia locorũ quasi mole diffusa. ita ut indimidio mundi
corpore sit diraidius & in alio dimidio dimidius: Atq ita ꝑtotũ totus: s incelo solo totus: & in
sola t̾ra totus. & incelo & itt̃ratotus. & nullo contentus loco: s in se ipso ubiq. totus: Ita pater.
ita filius. ita sp̾s sc̃s. ita trinitas unꝰ dẽ. Neq enĩ mundũ int̃se intres partes diuiser̃. quas
singulas singuli implerent: quasi ñ haber&¬

Expanded text:
diffusus, ut non sit qualitas mundi, sed substantia creatrix mundi, sine labore regens et sine onere continens mundum. Non tamen per spatia locorum quasi mole diffusa, ita ut in dimidio mundi corpore sit dimidius, et in alio dimidio dimidius atque ita per totum totus et in coelo solo totus, et in sola terra totus et in caelo et in terra totus et nullo contentus loco sed in se ipso ubique totus._ Ita pater, ita filius, ita spiritus sanctus, ita trinitas unus deus. neque enim mundum inter se in tres partes diuiserunt, quas singulas singuli implerent, quasi non haber
Abbreviated transcription (Latin):
in ampliorib partib: breuior in breuiorib & innulla parte tanta quanta ꝑ totũ Qualitas
uͦ corporis quȩ sanitas dr̃. cũ sanũ corpus ẽ. totũ: tanta ẽ. in maiorib quanta in minorib pai
tib. Nonenĩ quȩ minꝰ magnȩ s. idõ minꝰ sanes: aut quȩ ãpliores idõ saniores. Absit gͦ ut quod
potest incorpore qualitus creati corporis: ñ possit inseipsa substantia creatoris. estꝰ gͦ d̾s
ꝑcuncta diffusus. Ipse quippeait ꝑ ꝓph&am. Celũ & t̃rã ego impleo: & qd̾ paulo antte posu
desapientia eiꝰ : atingit afine usq ad sinẽ fortit̃ : & disponitomia suauit̃. Itẽq scriptũ est

Expanded text:
in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- Pons, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in maioribtibus; non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt, aut quae ampliores ideo saniores. Absit ergo ut quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in seipsa substantia Creatoris. 14. Est ergo Deus per cuncta diffusus. Ipse quippe ait per prophetam, Coelum et terram ego impleo ; et quod paulo ante posui de sapientia ejus, Attingit a fin
Abbreviated transcription (Latin):
parte sanisumꝰ scđm modũ p̃sentis incorpore sanitatis ñq maior e̾̃. manꝰ tota quã digitus. Ideo
manꝰ totiꝰ sanitatẽ maiorẽ dicimꝰ e̾ẽ. qua digiti. S in illis inequalib equalis ẽ ipsa : quando ta
breuiora grandiorib cõparatit᷑. ut quodtã magnũ eẽ. ñ pote. quã e̾. aliud. possit ee tã sanĩ
mi nora tã sanasuit :⁊ uspar e ꝓfecto in m̃brorũ molib quantitas s par ẽ in disparib lantal
Cũgͦ sit corpus aliqua substantia: quantitas eiꝰ ẽ. in magnitudine molis eiꝰ: sanitas uero eiꝰ ñ quan¬
titas s qualitas eiꝰ ẽ. Nongͦ potuit obtinere quantitas corporis: qd potuit qualitas: Nã ita dis¬
tantib partib quȩ simul ee. non possunt. qm̃ sua quȩq spacia locorũ tenent : minores minor
& maiores maiora: Non potuit eẽ insingulis qͥbq partib tota uł tanta S ãplior ẽ: quantitas

Expanded text:
parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. non, quia maior est manus tota quam digitus. ideo manus totius sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti. sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut. quod tam magnum esse non potest quam est aliud, possit tamen minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibus partibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas
Abbreviated transcription (Latin):
meis habitator illorũ quic ꝗd hic intelligentiȩ minꝰ habuer : qm̃ ab unitate corporis xp̃i qͥ nobis
uia factuse. & atempli di soci&ate ñ recesser̃. Unde ut ñ recedant: regulã fidei pusilis magnisq
alit̃ sapiunt. Cogitationes suas caruales ñ dogmatirant: qr ñ obdurant contentiosis defensioniba
inmanendo s quodã mͦꝰ ãbulando idest ꝓficienda desudant: intelligentiȩ ꝑ spicuitatẽ umtipe¬
trantes ꝑfidei pi&atem. Quȩ cũ ita sint: duo ista quȩ in unofiunt homine nasci & renastio
ad duos homines ꝑtinerit : unũ adulũ pͥmũ adã: alterũ ad scdđm qͥdr̃ xp̃s. S ñ pruis ait apls que

Expanded text:
in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis in eis habitator illorum, quicquid hic intellegentiae minus habuerunt. quoniam ab unitate corporis Christi, qui nobis uia factus est, et a templi dei societate non recesserunt. unde ut non recedant, regulam fidei pusillis magnisque euelet, si quid aliter sapiunt, cogitationes suas carnales non dogmatizant, quia non obdurant contentiosis defensionibus: inmanendo. sed quodam modo ambulando, id est proficiendo desudant intellegentiae perspicuitatem impetrantes per fidei pietatem. Quae cum ita sint, duo ista, quae in uno fiunt homine,. nasci et renasci, ad duos homines pertinent, unum ad illum primum Adam alterum ad secundum. qui dicitur Christus se
Abbreviated transcription (Latin):
glorificauer̃: Aut gras eger̃ Colendo enĩ & seruiendo potius creaturȩ quã creatori: Non uniu
ueridĩ templũ sece uoluer̃ tq itadũ uolunt eũ habere cũ multisfacilius effecer̃ ut eũ ñ babe¬
rent:. quã ut dus mutis falsis ue miscerent. Et merito dr̃ habitare ineis quos sc̃om ꝓpositũ uoatos
iustificandos glorifi candosq suscepit: & iam auteq incorporeã quȩ ubiq totae. ualeant eiꝰ nosse
test Sunt enĩ inquib habitat᷑ multi tales: qͥb dicit apłs. Non potui uob̾ loqͥ quasi spu¬
cartialib : tãq paruulis in xp̃o. lac uob potũ dediñescã. Nondũ enĩ poteratis : s tiec adhuc quidem potesti
His quippe &iã iluodic̃. Nescitis qr templũ dĩ estis. & sp̃s dĩ babitat inuobis: Hos tales &iamsi anteq per¬
ietuant adspiritalẽ m̃tis &atẽ ubi ñ lacte alant᷑ s solido cibo dies uitȩ huiꝰ ex̧tremꝰ inuenerit ꝑficis

Expanded text:
glorificauerunt uel gratias egerunt. colendo enim et seruiendo creaturae potius quam creatori non unius ueri dei templum se esse uoluerunt atque ita, dum uolunt eum habere cum multis, facilius effecerunt, ut eum non haberent, quam ut diis multis falsisue miscerent. et merito dicitur habitare in eis, quos secundum propositum uocatos iustificandos glorificandosque suscepit etiam ante, quam incorpoream, quae ubique tota est ualeant eius nosse potest. sunt enim, in quibus habitat, multi tales, qualibus dicit apostolus: Non potui uobis loqui quasi spc adhuc quidem potestis. his quippe etiam illud dicit: Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hos tales etiam si, antequam perueniant ad spiritalem mentis aetatem, ubi non lacte alantur sed solido cibo, dies uitae huius extremus inuenerit, perficiet
Abbreviated transcription (Latin):
tanda &atis accessu Neq hoc in parunlis mirũ deb& uideri : cũ apłs &iam quib dã maiorib dicat.
ques̃ sp̃s dĩ Quos &iã pariuilos uocatꝰ ñ carnis ȩtate s m̃tis Nonitaq ꝑcipiebant cognitione s pm scm
qui habitat in eis & habitante in sesp̾u sco adhuc animales ñdũ spintales erant: qr ñdũ poterant habi
plũ eiꝰ. Idq in ꝓficientib & ꝓficiendo ꝑseuerantib ꝑficit. Spe enĩ salui facti sumꝰ sicut apłs dicit : cũ alio
loco dicat. saluos nosfetit ꝑlauacrũ regenerationis. Cũ gͦ hoc dicat saluos nos fecit tamq. salus ipsa iam
data sit: quẽ ã modũ sit illic exponit ubi ait: spe enĩ salui facti sumꝰ. Spes aut̃ quȩ uidet᷑: ñ ẽ. spes. Quo
enĩ uid& qͥs quid sꝑat. Siaut̃ qd ñ uidemꝰ sꝑamꝰ : ꝑ patientiã expectamꝰ Multa nãq dicunt᷑ inscrip

Expanded text:
itanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibusdam etiam maioribus dicat: itanda aetatis accessu. neque hoc in paruulis mirum debet uideri, cum apostolus quibusdam etiam maioribus dicat: sunt Spiritus Dei; quos etiam parvulos vocat, non carnis aetate sed mentis . Non itaque percipiebant cognitione Spiritum sanctum qui habitabat in eis; et habitante in se Spiritu sancto, adhuc animales, nondum spirituales erant, quia nondum poterant habittemplum ejus; idque in proficientibus et proficiendo perseverantibus perficit. Spe enim salvi facti sumus, sicut Apostolus dicit; cum alio loco dicat, Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis . Cum ergo hic dicat, Salvos nos fecit, tanquam salus ipsa jam data sit, quemadmodum intelligendum sit, illic exponit, ubi ait: Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes; quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod n
Abbreviated transcription (Latin):
eis xp̃iana gra subuenit᷑ quod uocib qͥb possunt & motib reluctat᷑. ñ eis imputat᷑. atq. omil renisus
eorũ nichili pendit᷑. donet in eis sacram̃ta ꝑagant᷑ : Quib: id quod de originali dãpnatione tractũ ẽ.
expi&ur. nisi qr in tantũ nesciunt qd faciunt ut nec facere udicent᷑ : Porrosuã uterent᷑ rationis &
uoluntatis arbitrio quo illi sc̃ĩficationi ad hiberi deber& assensus. quantũ maliess& resistere tantȩ
giei quã q ñsolũ nichil ꝓdess& quod fier&. uerũ &iã indereatus ac crescera. quis xp̃ianꝰ ignor& : dicimꝰ
gͦ inbaptitatis paruulis. quãuis ionesciant habitare spm scm̃ Sicenĩ eũ nesciunt quãuis sit in eis
quẽ ãitiodũ nesciunt & m̃tẽ suã. cuiꝰ ineis ratio qua uti ñ cdũ possunt: uelut quedã scintilla sopita e. exa¬

Expanded text:
eis christiana gratia subvenitur, quod vocibus quibus possunt et motibus reluctantur, non eis imputatur, atque omnis renisus eis christiana gratia subvenitur, quod vocibus quibus possunt et motibus reluctantur, non eis imputatur, atque omnis renisus ipsorum nihili penditur, donec in eis Sacramenta peragantur, quibus id quod de originali damnatione tractum est expietur, nisi quia in tantum nesciunt quid faciunt, ut nec facere judicentur? Porro si jam uterentur rationis et voluntatis arbitrio, quo illi sanctificationi adhiberi deberet assensus, quantum mali esset resistere tantae gratiae quamque non solum nihil prodesset, quod fieret, uerum etiam inde reatus adcresceret, quis Christianus ignoret?. Dicimus ergo in baptizatis paruulis, quamuis id nesciant, habitare spiritum sanctum. sic enim eum nesciunt, quamuis sit in eis, quem ad modum nesciunt et mentem suam, cuius in eis ratio, qua uti nondum possunt, uelut quaedam scintilla sopita est exc
Abbreviated transcription (Latin):
uideam᷑ in uiriã quando id loquendo suademꝰ ubiom̾is iures officiũq sermonis. facillime suꝑat eiu
tium fandi transire ab infantia ad huc eos talia sentire ac dicere o n quib si remansissent. annisq
accedentib tales eẽ. ꝑsisterent: nullus eos uł fatuus nimiũ fatuos eẽ. dubi tar&. Nisi forte id restat
gitu infantiȩ : uł in ipso adhuc uterisilentio credamꝰ paruulos fuisse sapientes:. Post
nobiscũ ceper̃ loqͥ ad hanc ignorantiã quã ridemꝰ crescendo uenisse Muod opinari uides quã sit absurdũ:
cũ puerorũ sensus in qualiacũq uerba ꝓrumpens qͥcerte adea quȩ maiores sapiunt pene nulluse:
tam̃ cõparatus illi inqͦ nascunt᷑ intelligentia dici potest. Unde aut̃ in ipso tanto salutis p̃sidio quando

Expanded text:
uideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euiuideamur iniuriam. quando id loquendo suademus, ubi omnes uires officiumque sermonis facillime superat euitque ad initium fandi transire ab infantia, adhuc eos talia sentire ac dicere, in quibus si remansissent annisque accedentibus tales esse persisterent, nullus eos uel fatuus nimium fatuos esse dubitaret? nisi forte id restatgitu infantiae, vel in ipso adhuc uteri silentio credamus parvulos fuisse sapientes, postea vero quam nobiscum coeperunt loqui, ad hanc ignorantiam quam videmus, crescendo venisse. Quod opinari vides quam sit absurdum, cum puerorum sensus in qualiacumque verba prorumpens, qui certe ad ea quae majores sapiunt pene nullus est, tamen comparatus illi in quo nascuntur, intelligentia dici potest. Unde autem in ipso tanto salutis praesidio, quando
Abbreviated transcription (Latin):
fante . ñ hnimanitꝰ abinfante. Iuãq &iã suisq Edeo ẽ. in illo puero acceleratus usus rationis
& uoluntatis ut intra iscera mat̃na iã poss& agnoscere: credere conisentire. qd̾ in aliis paruu
lis &as ut possint. expectat᷑ & iam hoc in miraculis habendũ diuine potentiȩ. Non ad huma¬
nȩ trahendũ ẽ exẽplar naturȩ : Nã quando ds̃ uoluit: & iã uim̃tũ inutũ racionabilit̃ e. locutũ
Nec idõ sunt ad moniti homines indeliberationib: suis: &iã asinina ex pectare consilia. Quo circa
inillo ꝓpterea mirabilit̃ p̃dico : qr in aliis ñ inuenio. Hab& quidẽ aliqͥd simile &iã illa in rebeccȩ
utero lucta geminorũ. Uerũ & hoc usq adeo ꝓdigiũ fuit. ut diuinũ ꝓptea mulier oraculũ
diuina qͥ nec humana adhuc nouerint. Si u̾bis uelimꝰ ostendere : uereor neipsis sensib nr̃is facere

Expanded text:
fante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis fante, non humanitus ab infante. Quamquam etiam si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et uoluntatis, ut intra uiscera materna iam posset agnoscere, credere, consentire, quod in aliis paruulis aetas expectatur ut possint, etiam hoc in miraculis habendum est diuinae potentiae, non ad humanae trahendum exempla naturae. nam quando deus uoluit, etiam iumentum mutum rationabiliter est locutum nec ideo sunt admoniti homines in deliberationibus guis etiam asinina expectare consilia. quocirca o; immo id in illo propterea mirabiliter praedico, quia in aliis non inuenio. habet quidem aliquid simile etiam illa in Rebeccae utero lacta geminorum; uerum et hoc usque adeo prodigium fuit, ut diuinum propterea mulier oraculum diuina paruulos, qui nec humana adhuc nouerint, si uerbis uelimus ostendere, uereor. ne ipsis sensibus nostris facere
Abbreviated transcription (Latin):
matris utero potiit exultare : Cũ enĩ cõme morasses legisse te librũ meũ de baptis mo paruulorũ:
ad didisti& aisti de p̃gnantib quid sentias obto cognoscere: Cũ credulitatis fidẽ ꝓ puero mat̃ iohannis
iste responderit: hȩc sunt certe uba helis abetbimatris ioħis. Beata tu utt̃ mulieres: & bi¬
cognoscende ñ a paruulo cognitȩ. Nã neq cũ hoc ante in euuangłio narraret᷑ dictũ e. credidit in fans
utero eiꝰ. s exultauit. Neq ipsa dix exultauit infide in fans in utero meo: s exulta uit
Uidemꝰ aut̃ exultationẽ ñ solũ parinlorũ. s &iam pecorũ : Nonutiq de aliqua fide uł religione. uł
quacũq rationali cognitione uenientẽ. S hȩc plane inulitata & nouaextitit qr in utero: & ad euis
aduentũ quȩ hominũ saluatorẽ fuerat paritura. Idõ mira. idõ in magnis signis deputanda: idõ hȩc
exultacio & tãq matri dñi reddita resalutatio. sic̃ solent fieri miracula facta e diuinitus in in¬

Expanded text:
matris utero potuit exultare?\' cum enim commemorasses legisse te librum meum de baptismo paruulorum, addidisti et aisti: De praegnantibus quid sentias opto cognoscere, cum credulitatis fidem pro puero mater Iohannis Baptistae responderit\'. Haec sunt certe uerba Elisabeth, matris Iohannis: Beata tu inter mulieres et becognoscendae, non a paruulo cognitae. nam neque, cum hoc ante in euangelio narraretur, dictum est: \'Credidit infans in utero eius\', sed \'exultauit\', neque ipsa dixit: \'Exultauit in fide infans in utero meo\', sed \'exultauituidemus autem exultationem non solum paruulorum sed etiam pecorum non utique de aliqua fide uel religione uel quacumque rationali cognitione uenientem; sed haec plane inusitata et noua extitit, quia in utero et ad eius aduentum, quae hominum saluatorem fuerat paritura. ideo mira, ideo in magnis signis deputanda, ideo haec exultatio et tamquam matri domini reddita resalutatio, sicut solent miracula fieri, facta est diuinitus in in
Abbreviated transcription (Latin):
e. ex ea scm̃ uocat᷑ filius dĩ Nuptiarũ enĩ bonũ ñ extinguit s modificat in obedientiũ men¬
brorũ malũ: ut limitata qͦdam mͦ concupiscentia carnalis. fiat saltẽ pudicitia coniugalis. Uirgo
ardore concupiscetitiȩ huiꝰ estuauit. Hocgͦ excepto lapide angulari. ñ uideo qͦmͦ edificett᷑ homines
utrũ existimemꝰ eos necne donari posse aliqͦs scĩficationis mͦ uł ꝓpt̃ iohannẽ qͥñdũ in hano editꝰ
lucẽ tam̃ exultauit ingaudio : qd̵ utiq nisi oꝑatione sp̃s scĩ fieri posse quis credat uł ꝓpt̃ ieremiã

Expanded text:
est ex ea Sanctum, vocatur Filius Dei. Nuptiarum enim bonum non exstinguit, sed modificat inobedientium memest ex ea Sanctum, vocatur Filius Dei. Nuptiarum enim bonum non exstinguit, sed modificat inobedientium membrorum malum, ut limitata quodammodo concupiscentia carnalis, fiat saltem pudicitia conjugalis. Virgo ardore concupiscentiae hujus aestuavit. Hoc ergo excepto lapide angulari, non video quomodo aedificentur homines utrum existimemus eos necne donari posse aliquo sanctificationis modo; vel propter Joannem, qui nondum lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi operatione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb sit necessariũ generari Non tam̃ ꝑ huiꝰ modi conuenientiã maris & femine uenire uoluit
carnẽ suã xp̃s. s de uirgine nichiltale meiꝰ conceptu concupiscente . similitudinẽ carnis peccati
supsit ille ꝓ nob̾: qua caro peccati mundaret᷑ in nob̃. Sic̃ enĩ ꝑ uniꝰ delictũ ait apłs in om̃s homines
ad condẽpnationẽ: ita & ꝑuniꝰ iustificationẽ in om̃s homines adiustificationẽ uitȩ. Nemoenĩ¬
nascit᷑ nisi operan te concupiscentia cai¬
te concupiscentia carnali quȩ tracta ẽ. ex pͥmo homine qͥe adã:
Et nemo
si ad illũ nascendo ꝑtinemꝰ : ad huncrenascendo Nec renasciquisꝙ
potest ante ꝙ
natussit: ꝓfecto ille singularit natusẽ. cui renasa ñ opus fuit
qr ñ expeccato in qͦ nũꝙ fuit transitũ fecit. Neqͣ iniqͥtate conceptuse. aut in delictis mat̃

Expanded text:
quibus sit necessarium regenerari. non tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit quibus sit necessarium regenerari. non tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnem suam Christus, sed de uirgine nihil tale in eius conceptu concupiscente similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis. sicut enim per unius delictum. ait apostolus, in omnes homines ad condemnationem, ita  nisi operante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine, qui est Adam, et nemo si ad illum nascendo pertinemus, ad hunc renascendo nec renasci quisquam potest, antequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex peccato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius
Abbreviated transcription (Latin):
al adutoriũ ualer& aduitã: deniq pͥmꝰ homo ñ nisi homo. scđs uͦ ds̃ & homo. ꝑ eccatũ etĩ factũ est
relutodo : iusticia ñ fit sine dõ Ac ꝑ hoc net morerem᷑. nisi ꝑ carualẽ ꝓpaginẽ de m̃bris illius
ueniremꝰ : Net uiueremꝰ nisi ꝑspiritalẽ conexionẽ m̃bra huiꝰ essemꝰ. Idõ nob̵ opus fuit nasci& re
nasci illi aut̃ ꝓpt̾nos tantũ mͦ nasci Nosenĩ apeccato ad iusticiã renascendo transimꝰ ille aut̃ anulo
peccato adiusticiam transitũ feat. S ineo qd baptiratus ẽ nr̃ȩ regenerationis sacram̃tũ sua humilitate
altius cõ m̃ dauit : u&erẽ tutã hominẽ nr̃m passione. nouũ aut̃ resurrectione significans. In obedientia
nãq concupiscentiȩ quȩ habitat in carne mortali. quafit ut eadem m̃bra &iam p̃t̃ uoluntatis mo¬
ueant᷑ arbitriũ : Adeũ modũ redigit᷑ iusticia coniugali. ut licite copulatis parentib generent᷑.

Expanded text:
est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci nasci, illi autem propter nos tantummodo nasci. Nos enim a peccato ad justitiam renascendo transimus; ille autem a nullo peccato ad justitiam transitum fecit: sed in eo quod baptizatus est, nostrae regeneratioaltius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis parentibus generentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ess& filius aut sps sc̃s in mundo. si totũ
occupass& pat̃ Nr itase hab& uera in corporea ĩ mutabilisq diuinitas ñ enĩ corpora sunt
quorũ ãplior sit intrib quã insingulis magnitudo. nec loca suis molib tenent: ut distantib
spatus simulẽẽ. ñ possint. Sienũ anima in corpore constituia ñ solũ nullas angustias uerũ
quatidã latitudinẽ inuenit. ñ corporaliũ locorũ s spiritaliũ gandiorũ cũ ł¬
apłi Nescitis qm̃ corporaura templũ in uobis sp̃s sc̃i ẽ. quẽ hab&is adeo Nec dici nisi stul¬

Expanded text:
ubi esset, filius aut spiritus sanctus in mundo, si totum occupasset pater. non ita se habet uera incorporea inmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus spatiis simul esse non possint. si enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inuenit non corporalium locorum sed spiritalium gaudiorum, cum  Nescitis quoniam corpora vestra templum in vobis Spiritus sancti est, quem habetis a Deo ; nec dici nisi stul
Abbreviated transcription (Latin):
osos necesse ẽ. fateri inmultissius m̃bris ueracit̃ dicit. dimite nob̾ debita nr̃a. Cũ itaq ꝓficientes inqͥb
mortalib habitat dũ die indiẽ renonant᷑ magis magisq iustific&. exaudiat orantes. munda confi

Expanded text:
osos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus osos necesse est fateri, in multis suis membris ueraciter dicit: Dimitte nobis debita nostra? Cum itaque proficientes, in quibus mortalibus habitat, dum de die in diem ren
Abbreviated transcription (Latin):
habita culi sui: quã ñ in istas inalia posthanc uitã ꝑficit: quando ab sorbebit᷑ mors inuictoriã : dicet᷑q¬
N Ubi e mors uictoriatua ubiẽ. mors aculeus tuus: Quid e. aut̃ mortis aculeus nisi pec
dictorũ cogitationũq nr̃arũ in illius lauacri mundatione del&is.: tam̃ qr mansimꝰ inhac uita humana
quȩ tẽptatio ẽ suꝑ t̾rã : merito dicimꝰ daniite nob̵ debita nra Et hanc orationẽ uniusa dicit ȩccła
quã mundat saluator la uacro aquȩ inu̾bo ut eã sibi exiber& głosam. ñ habentẽ maculã autrugã
aut aliqͥd eiꝰ modi tunc utiq cũ ꝑficiet᷑ inre: ubi nunc ꝓficiendo ãbulat᷑ inspe. Nã quomͦ ẽ. nunc
ñ habetis maculã autrugã aut aliquid eiꝰ modi. quȩ uł momibus adeam ꝑtinentib hominib qͥiam
ratione m̃tis utunt᷑ & uoluntatis arbitrio. mortalisq carnuis sartinã portant : uł certe qd ouiã ipsos contenti¬

Expanded text:
habitaculi sui, quam non in ista, sed in alia post hanc vitam perficit, quando absorbebitur mors in victoriam dicet Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccdictorum cogitationumque nostra. rum in illius lauacri mundatione deletis tamen, quia mansimus in hac uita humana, quae temptatio est super terram, merito dicimus: Dimitte nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecclesia. quam mundat saluator lauacro aquae in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo ambulatur in spe. nam quo modo est nunc non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uoluntatis arbitrio mortalisque carnis sarcinam portant, uel certe, quod etiam ipsos contenti
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. qr ñ ẽ. ds̃ in om̃ib quã in singulis maior. Etfit plerũq ut plures eũ miꝰ capiant. unꝰ aplius

Expanded text:
sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed
Abbreviated transcription (Latin):
daster ñ totũ capit:. Atq in his qͥ audiunt cũ parit̃ e ꝓpinquent: tanto magis alius alio capit
quanto e. acutioris : tanto aut̃ minꝰ. quanto ẽ. obtunsioris auditus cũ illȩ ñ uariȩ mugis minꝰ ue
in son& s in eo loco inqͦ sunt om̃ib equalit̃ p̃stosit : Quanto excellentius ds̃ natura incorporea
& ĩmutabilit̾ uiua qͥ ñ sic̃ sonꝰ ꝑmoras tẽporũ tendi& diuisi potest: Nec spacio aerio tamꝙ locosuo¬
indig& ubi p̃sentib p̃stosit: s. et̃na stabilitate in se ipsemanens totus ad ee. reb omibus potest:
& singulis totus quã uis in quib habitat habeant eũ ꝓsuȩ capacitatis diu̾sitate alii amplius
diusiones tãꝙ ꝑpartes & m̃bra uniꝰ corporis. ubi & simul oms unũ templũ &singuli singula tẽpla

Expanded text:
daster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei propinquent, tanto magis alius alio capit, daster non totum capit atque in his, qui audiunt, cum pariter ei propinquent, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtunsioris auditus, cum ille non uarie magis minusue insonet, sed in eo loco, in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit, quanto excellentius deus natura incorporea et inmutabiliter uiua, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et diuiindiget ubi praesentibus praesto sit, sed aeterna stabilitate ipse in se manens totus adesse rebus omnibus potest, et singulis totus, quamvis in quibus habitat habeant eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, uisiones tamquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unam templum et singuli singula templa
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ. Si aut̃ in equalit̃ sit sanũ aut inequalit̃ candidũ. fieri potẽ. ut in minori partesit sanitas
maior aut candor cũ minora quã maiora saniora uł candidiora sunt m̃brã Usq adeo ñ mole constat
nqualitatib magnũ dr̃ eẽ. uł paruũ Uerũ ptam̃ si moles ipsa corporis. quanta ci
ds̃ ñ siminꝰ capit᷑ ab illo cui p̃sense: idõ ipse minor e. Totus eiĩ inse ipsoe. Necinquib ẽ. itae. ut in¬
ille ñ habeat: ita & illi in qͦ habitat totus ẽ. p̃sens. quã uis ñ extoto eũ capiat. Neq enĩ ad habitandũ
diuidit se ꝑ hominũ corda seu corpora aliã sui partẽ huic tribuens illi aliã sicut lux ista ꝑ aditul
& fenestras domorũ : s potiꝰ si quẽ lib& sonũ cũ corporea ressit ac transitoria surdus ñ capit. sur-¬

Expanded text:
partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas maior aut candor, cum minora quam maiora saniora uel candidiora sunt membra: usque adeo non mole constat, quod in qualitatibus magnum dicitur esse uel paruum. uerum tamen si moles ipsa corporis, quantacumqdeus non, si minus capitur ab illo, cui praesens est, ideo ipse minor est. totus enim in se ipso est nec, in quibus est, ita est, ut in adest, quamuis eum ille non habeat, ita et illi, in quo habitat, totus est praesens, quamuis non ex toto eum capiat. Neque enim ad habitandum diuidit se per hominum corda seu corpora aliam sui partem huic tribuens illi aliam sicut lux ista per aditus et fenestras domorum, sed potius, si quemlibet sonum, cum corporea res sit ac transitoria, surdus non capit, sur
Abbreviated transcription (Latin):
cetitas. &iã si lux p̃stosit atq oculos ꝑfundat extinctos: ꝑropinquare aut̃ luci merito ꝑhibent᷑
oculi : qͥsanitatis accessu aciẽ recipiendo ꝓficiunt. Porro aut̃ qd̾ parũ distincte putauimꝰ posss
intelligi cũ diceremꝰ dm̃ ubiq eẽ totũ nisi adderemꝰ in seipso. uideo diligentiꝰ ex ponendum
Quomͦ etũ ubiq si in seipso Ubiq scilic& qr nusq. e. absens Inseipso ant̃: qr ñ continet᷑ eis qͥb
erunt. Tolle ipsa corpora qualitatib corporũ. ñ erit ubisint. & idõ necessee. ut ñ siut. Qenĩ cũ
ꝑtotã suã molẽ corpus equalit̃ sanũ est at equalit̃ candidũ : ñ e. in ulla quã in alia parte eiꝰ samtas
maior aut candor. Nec maior in toto quã in parte: qr ñ saniꝰ aut candidius totũ constat ẽẽ. quã

Expanded text:
caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos? propinquare autem luci merito perhibentur caecitas, etiamsi lux praesto sit atque oculos perfundat extinctos? propinquare autem luci merito perhibentur oculi, qui sanitatis accessu aciem recipiendo proficiunt. Porro autem, quod parum distincte putauimus posse intellegi, cum diceremus deum esse ubique totum, nisi adderemus in se ipso\', nideo diligentius exponendum. quo modo enim ubique, si in se ipso? ubique scilicet, quia nusquam est absens; ia se ipso autem, quia non continetur ab erunt. Tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit ubi sint, et ideo necesse est ut non sint. Etenim cum per totam suam molem corpus aequaliter sanum est aut aequaliter candidum, non est in ulla quam in alia parte eius sanitas maior aut candor nec maior in toto quam in parte, quia non sanius aut candidius totum constat esse quam
Abbreviated transcription (Latin):
regrinatione qd ꝓmissũ e. sũpserimꝰ Gũ igit᷑ qͥubiq ẽ. ñ in om̃ib habit&: &iã inqͥbus
habitat. ñ equalit᷑ habitat. Nã unde ẽ. illud quod heliseus poposcit ut dupplicit̾ in eofier
babitatorẽ dit̃i Quomͦ gͦ uerũ supͣdiximꝰ qd̾ ds ubiq sit totus quando inaliis e. amplius in
alus minꝰ S ñ ẽ. neglegent̃ intuendũ quod diximꝰ. inseipso eẽ ubiq totũ Non ego in
Idõ totus: q ñ parti rerũ partẽ suã p̃senitẽ p̃b&. & alteri parti alterã partẽ equales
ȩ qualib: minoriuͦ minorẽ. maioriq maiorẽ . s ñ solũ uniusitati creature. uerũ &iã
culib& parti eiꝰ totus parit̃ ad est. hiq ab eo longe eẽ dicuitt᷑. qͥ peccando dissimillimi fac¬
tisunt : & hi ei ꝓpinquare: qͥeiꝰ similitudinẽ pie uiuendo recipiunt : sic̃ recte dicunt᷑
oculi tanto ẽe. ab hac luce longiis. quanto fuerint ceciores. Quidenĩ tã longe ẽ. aluce quã

Expanded text:
ui ubique est, non in omnibus habitet, etiam ia quibus habitat, non aequaliter habitat. nam unde est illud, quod Helisaeus poposcit, ut dupliciter in eo fiehabitatorem deum? quo modo ergo uerum supra diximus, quod deus ubique sit totus, quando in aliis est amplius in aliis minus? sed non est neglegenter intuendum, quod diximus in se ipso esse ubique totum, non ergo in ideo totus, quia non parti rerum partem suam praesentem praebet et alteri parti alteram partem, aequales aequalibus, minori uero minorem maiorique maiorem, sed non solum uniuersitati creaturae uerum etiam cuilibet parti eius totus pariter adest. hique ab eo longe esse dicuntur, qui peccando dissimillimi facti sunt, et hi ei propinquare, qui eius similitudinem pie uiuendo recipiunt, sicut recte dicuntur oculi tanto esse ab hac luce longius, quanto fuerint caeciores; quid enim tam longe est a luce quam
Abbreviated transcription (Latin):
icram̃tũ repaa: s intelligit eiꝰq ueritati consona &iam uoluntate coap
Hoc quandiu ñ potest. ualebit sacram̃tũ ad eiꝰ tutȩlãs aduersus contrarias potestates. &
tantũ ualebit: ut si antẽ maioris usum ex hac uita enigrauerit. ꝑ ipsũ sacram̃tũ cõ¬
dũ: xp̃iano adiutorio liberardur Hoc qͥ ñ credit. & fieri ñ posse arbitraatur. ꝓfecᷤ¬
to infidelis est. & si habeat fidei sacram̃tũ: longeq melior ẽ. ille parilus. qui &iam
fidem ñdũ hab& in cogitatione: ñ eitam̃ obicem tontrarię cogitationis
unde sacram̃tũ eiꝰ salubrit̾ ꝑcipit. Respondi sicut existimo questionib tuis. quantũ
adtinci adminus capaces & contentiosos ñ satis: quantũ aut̃ ad pacatos & intelligentes.

Expanded text:
sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quamdiu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commenauit in mundum, christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat fidei sacramentum, longeque melior est ille paruulus, qui etiam si fidem nondum habet in cogitatione, non ei tamen obicopponit, unde sacramentum ejus salubriter percipit. Respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum attinet ad minus capace, et ad contentiosos, non satis; quantum autem ad pacatos et intelligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ nomina accipiunt Sicut gͦ scđ̾mi quẽ ad modũ scram̃tũ corporis xp̃i: cor
pus xp̃i est: sacram̃tũ sanguinis xp̃i sanguis sanguis xp̃i est: ita sacram̃tũ fidei
les est: nichil est aut̃ aliud credere quã fidem habere. ac ꝑ hoc cũ responderet᷑
pariuilus credere qͥfidei ñdũ haba affectũ. respond&ur fidem habere ꝓpt̃̾ fidei
sacram̃tũ: & conuertere se addm̃ ꝓpt̃ conuersionis sacram̃tũ : quia & ipsa responsio
dcelebrationẽ ꝑtin& sacram̃ti. sicut de ipso baptismo apłs consepulti in
Sacram̃tũ gͦ tante rei: ñ nisi eiꝰdem rei uocabulo nuncupauit Itaq pariulũ &si
dũ fides illa quȩ in credentiũ uoluntate consistit. iã tam̃ ipsius fidei sa
fidelem facit. Nam sicut credere respond&ur. itadiam fideles uocant᷑: ñ rem ipsa
m̃te annuendo: ħ ipsius rei sacram̃tũ ꝑcipiendo. Cũ aut̃ sapere homoceperit ñ illud

Expanded text:
rerum nomina accipiunt. Sicut ergo secundum quemdam modum sacrrerum nomina accipiunt. Sicut ergo secundum quemdam modum sacrpus Christi est, sacramentum sanguinis Christi sanguis Christi est, ita sacramentum fidei fides est. nihil est autem aliud credere quam fidem habere. ac per hoc cum respondetur paruulus credere, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum et conuertere se ad deum propter conuersionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti, sicut de ipso baptismo apostolus: Consepulsacramentum ergo tantae rei non nisi eiusdem rei uocabunondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud
Abbreviated transcription (Latin):
semel illa passio factasit Nempe ipso die dominico dicimꝰ hodiȩ dñs resurrexit.
cũ ex quo resurrex̃ tat anni transierut Cur nemotã ineptus ẽ.: ut nos italoquentes
arguat ẽe ñititos nisi quia istos dies scđm illorũ quib hȩc gestasunt similitudi ne
nuncupamꝰ. ut dicatur ipse dies qui ñ e ipse s reuolutione temporis similis eiꝰ.
r illo die fieri ꝓpt̾ sacram̃ti celebrationẽ : quod ñ illo die s iã olĩ factũ
onne se mel immolatus e. xp̃s inseipso : & tam̃ insacram̃to ñ solũ ꝑom̃s pasche sollẽp¬
nitates s om̃i die poplis ĩmolat᷑. nec utiq m̃tit᷑ qͥ int̾rogatus eũ responderit im
nolari: Si enĩ sacram̃ta quandã similitudinẽ rerũ earũ quarũ sacram̃ta sunt
ñ haberent. omino sacram̃ta ñ essent Ex hac aut̃ similitudine. plerũq iã ipsarũ

Expanded text:
semel illa passio facta sit. nempe ipso die dominico dicimus: Hodie dominus resurrexit\', semel illa passio facta sit. nempe ipso die dominico dicimus: Hodie dominus resurrexit\', cum, ex quo resurrexit, tot anni transierint. cur nemo tam ineptus est, ut nos ita loquentes arguat esse mentitos, nisi quia istos dies secundum illorum, quibus haec gesta sunt, similitudinem nuncupamus, ut dicatur ipse dies, qui non est ipse sed reuolutione temporis similis eius, et dicatur illo die fieri propter sacramenti celebrationem, quod non illo die sed iam olim factum est? nonne semel immolatus est Christus in se ipso et tamen in sacramento non solum per omnes paschae sollemnitates sed omni die populis immolari? Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque etiam ipsarum
Abbreviated transcription (Latin):
magna responsionẽ breuẽ n & quisquis id poposciss&. egerrime ferebat. eũq. si eiͦ
ꝑsona pater&ur uultu indignabundus & uoce cohibebat: indignũ deputans qui
talia quereru. cũ dere tanta quã multa dicipossent deberentq nescir&. S ego
tibi ñ similit̃ ut solebat ille sus censeo. Es enĩ eps. multis curis occupatus utego
Unde nec tͥ facile uacat ꝓlixũ aliquid legere. nec mͥ scribere. Nã ille tunc adoles¬
cens qͥ talia breuit̾ nolebat audire. & de multa in nra sermocinatione querebat.¬
& abotioso querebat ociosus Tu uͦ cogitans nunc quis & aquo ista flagites. breuit᷑
dere tanta respondere me iubes Ecce facio quantũ possũ. dñs adiuu&. ut quod pos¬
tulas possim Nempe sepe ita loquim᷑. ut pascha ꝓpinquante. dicamꝰ crastinã uł
peren dinã dñi passionẽ. cũ ille ante tã multos annos passussit: nec om̃ino nisi

Expanded text:
magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat eumque, si eius magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus et uoce cohibebat indignum deputans, qui talia quaereret, cum, de re tanta quam multa dici possent deberentque, nesciret. sed ego tibi non similiter, ut solebat ille, suscenseo; es enim episcopus multis curis occupatus ut ego; unde nec tibi facile uacat prolixum aliquid legere nec mihi scribere. nam ille tunc adulescens, qui talia breuiter nolebat audire et de me multa in nostra sermocinatione quaerebat, ab otioso quaerebat otiosus; tu uero cogitans nunc, quis et a quo ista flagites, breuiter de re tanta respondere me iubes. ecce facio, quantum possum; dominus adiuuet, ut, quod postulas, possim. Nempe saepe ita loquimur, ut pascha propinquante dicamus crastinam uel perendinam domini passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit nec omnino nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ad e&era sic respond&ur. singula quȩ gerunt᷑. Unde miror parentes mistis rebus tã
fident̃ ꝓparuulo respondere. ut dicant eũ facere tantabona : quȩ ad horã qua bap¬
tiratur. baptitator in t̾rogat Tam̃ eadem hora si subiciã erit castus qͥ baptiratur.
aut ñ erit fur: nescio utrũ aud& aliquis dicere. aliquid horũ erit aut n̾erit. sicut mͥ
sine dubitatione respond& quod credat indm. & quod se conuertat addmn: de inde
tuascripta concludens. adiungis & dicis. Ad istas gͦ questiones põo breuit᷑ respondere
digneris ita ut ñ mͥ de consu&udine p̃scribas s rationẽ reddas His litteris tiuis lecᷤ¬
tis & relectis. & quantũ sinebant temporis angustiȩ consideratis recordatus sum
nebridiũ amicũ meũ : qͥ cũ ess& rerũ obscurarũ addoctrinã pidatis maxime per¬
tinentiũ : diligentissimus & acerrimꝰ inquisitor. ualde oderat. de questione

Expanded text:
ad cetera sic respondetur singula, quae quaeruntur. Unde miror, parentes in istis rebus tam ad cetera sic respondetur singula, quae quaeruntur. Unde miror, parentes in istis rebus tam fidenter pro parvulo respondere, ut dicant, eum tanta bona facere, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat, tamen eadem hora, si subjiciam, erit castus qui baptizatur, aut non erit fur? nescio, utrum audeat dicere aliquis, aliquid horum erit, aut non erit, sicut mihi sine dubitatione respondet, quod credat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas.\' His litteris tuis lectis et relectis et, quantum sinebant temporis angustiae, consideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione