comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luenient addidit ꝯtͣ oraculum. Oracłm namq u̾erat atcha. ut
semiea cont &raculum st̃ pofita. qr diumna eloqͥa ad habitacionẽ¬
semꝑ supne ciuitatis aspectant ut hiiꝰ agnicionẽ ac desicderiũ
nt̃ i sordib infundãt. ꝙ eos qui orginẽ carnis et̾ra habent.
accendãt. St̃ aũt qui hoc quod decandelabris dicit᷑. quinq acdex¬
teram. ꝙ qͥnq adsmistram. ita putant intelligendũ. qd q̃nq
fuerĩt adexte illꝰ candelabri quod fecit moyses ĩ deserto. ꝙ
qͥnq asimnistͥs: utraq tam̃ admeridianam plagam ĩ qua
candelabrũ. qd̃ unũ fecit moyses stare p̃ceptũ ẽ. Qd es¬
rint posite. s qͥnq addext̾am moysaice illꝰ mense. ꝙ qnq
adleuam. Uerum si ꝯfides u̾ba sacre scͥpture quib drͦ. ⁊
candelabra aurea qͥnq addextãm. ꝙ qnq adsinistram. cõtͣ
gum st̃ posite. Nam fiomĩa candelabra ad austle latꝰ templ
mlongũ posita essent : non dicerent᷑ contͣ oraculum posi¬

Expanded text:
nvenienter addidit contra oraculum. Oraculum namque ubi erat arca, ut aurea contra oraculum sunt posita, cum divina eloquia ad habitationem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant; et eos qui originem carnis a terra habent, accendant. Sunt autem qui hoc quod de candelabris dicitur, quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram, ita putant intelligendum, quod quinque fuerint a dextris illius candelabri, quod fecit Moyses in deserto, et quinque a sinistris, utraque tamen ad meridianam plagam, in qua candelabrum, quod unum fecit Moyses, stare praeceptum est. Quod eorint positae, sed quinque ad dexteram Mosaicae illius mensae, et quinque ad laevam. Verum si consideres verba sacrae Scripturae, quibus dicitur: Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra gum sint posita. Nam si omnia candelabra ad australe latus templi in longum posita essent, non diceretur contra oraculum posi
Abbreviated transcription (Latin):
tocdie nich̃ simul. ꝙ ꝓximi uisiõe ꝑcipiũt. Quiq inhac uita
s ꝓximũ quẽ uident. m dm̃ que nõ uident diligũt. hii infut᷑a
uita m dm̃ regẽ indecore suo. ꝙ ꝓximũ gͣtificatum ac decoratũ
qm ponerent᷑ panes ꝓpoficiõĩs auream. Mensa aũt autea scͥp¬
tura ẽ sacra spalis intelligencie claritate fecunda. De qua psai¬
mista dno. parasti inquid inꝯspectu meo m̃sam: adu̾sus eos qͥ
tbulant me. Ne eñ nos adu̾sarii tͥbulantes aderrorem ĩ flec
temur parauit. Panes namq ꝓposicioĩs sc̃ist̃ cloctores. quoꝵ¬
diuims paginis qͥsq bñe querit ĩ uenit Unde ⁊ apte idem pa¬
nec ĩ ex ordio .xii. fieri p̃cepti st̃. uidelicet ꝓpt̾ apł̃os xii. ꝑ qͦꝵ¬

Expanded text:
odiae in Dei simul et proximi visione percipiunt. Quique in hac vita et proximum quem vident, et Deum quem non vident, diligunt, hi in futura vita et Deum regem in decore suo, et proximum glorificatum ac decoratum quam ponerentur panes propositionis, auream. Mensa autem aurea Scriptura est sacra spiritualis intelligentiae claritate fecunda; de qua Psalmista Domino: Parasti inquit in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Ne enim nos adversarii tribulantes ad errorem inflecttemur, paradivinis paginis, quisquis bene quaerit, invenit. Unde apte iidem panes in Exodo duodecim fieri praecepti sunt: videlicet propter apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
os de ere factũ: ꝙ aute fores erat positũ tempłi. Inqͦ ill nimi¬
rũ st̃ siguralit̾ exp̃ssi qͥ tali deuocione d ño deseriũt. ur ca

Expanded text:
et de aere factum, et ante fores erat positum templi, in quo illi nimiet de aere factum, et ante fores erat positum templi, in quo illi nimirum figuraliter sunt expressi, qui tali devotione Domino deserviunt, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
in sanguis hostiaꝵ. s thimiamata tm̃ ĩ cendebant᷑. qr tales.
rusi non hñt oꝑa caris ꝙ sanguims que ĩ ara sui corcłis im¬
molantes dño mactant. s solũ modo lacͥmaꝵ. ⁊ oraciois ei uota
ꝓesidĩo regni celestis offerũt Euerũ qi nemo repente fit sq̃¬
mus. s ꝑ ablacionẽ cartialiũ uoluptatũ sollicita meutẽ ad
desideriũ celeste ꝯcendit᷑: non p̃t̾ misit scͥptura ĩ mistica
cdomꝰ dm̃ factura ꝙ illoꝵ pon̾e̾ figutam. qui carnales adhuc
inse ꝯcupiscencias. que inilitãt adu̾sus animã flama suꝑni
tinorie. incendẽ laborãt. quatiuꝰ his corde siue corꝑe suo extor¬
paris ꝯseq̃nt̃ admaiora possĩ t̃ ascencde̾. ac cdõ sꝑualiũ thymia¬
mata oracionũ. ⁊ ꝯpunctiois offerre. Factũ nãq ẽ aliud altare
acd offerendas uctimas multo qͥclem maius. s quantũ mag¬
intudine p̃stans tantũ fitu loci. ꝯspecie metall inferius. Nlã¬

Expanded text:
m incendebantur, quia tales viri non habent opera carnis et sanguinis, quae in ara sui cordis immolantes Domino mactant, sed solummodo lacrymarum et orationis ei vota, pro desiderio regni coelestis offerunt. Verum quia nemo repente fit summus, sed per oblationem carnalium voluptatum sollicita mente ad desiderium coeleste conscenditur, non praetermisit Scriptura in mystica domus Domini factura et illorum ponere figurain se concupiscentias, quae militant adversus animam, flamma superni laboris incendere laborant, quatenus his corde sive corpore suo exstirpatis, consequenter ad majora possint ascendere, ac Deo spiritualium thymiamata orationum et compunctionis offerre. Factum namque est aliud altare ad offerendas victimas, multo quidem majus, sed quantum magnitudine praestans, tantum situ loci
Abbreviated transcription (Latin):
ontis uascentis seb̃ cam obmaliciã ĩ iuche dlãpnatus. abissit os
iustisie mũtũ coeonatꝰ. lamehth ob adulteriũ ⁊ homiciatũ maledia
enoeti ob grani pietatis ad patachsũ ꝑductꝰ. quom post a iliuleã
chuam. ob unpetatẽ apateẽ qdetestatꝰ. sem ⁊ iaphet ppl̃i ob obsequm
reuertncie toetua sint bñdictiõe conati. ab rahã obini amn siqune¬

Expanded text:
ordio nascentis saeculi Cain ob malitiam invidiae damnatus, Abel sit ob justitiae meritum coronatus, Lamech ob adulterium et homicidium maledictus, Enoch ob gratiam pietatis ad paradisum reductus; quomodo post diluvium Cham ob impietatem a patre detestatus, Sem et Japhet populi ob obsequium reverentiae perpetua sint benedictione donati, Abraham ob meritu
Abbreviated transcription (Latin):
q dñs baptismũ salutis deqͦ uasa miscdĩe face̾t. ꝑtotã mũdi
latitudinẽ impleuit. argillosa t̾ra aũt dequa fc̃e st̃ forme ad
fundenda uasa domꝰ dlm̃. que meliꝰ ꝗͣ scͥptura sacra. dequa re¬
gulam bñe uiuend accipimꝰ ualet intelligi: Quasi enĩ argilla
ignib durata formã uasis d̃ñi. qͣnta. ⁊ qͥlia fieri debeant exhi¬
bet: cũ nobis scͥpta regl̃am iusticie qm sequam᷑ ostendit: scõꝵ¬
q nobis exempla qu inigni tͥbulacionũ. inuincibiles ꝑdurãt.
inom̃ib sequenda p̃monstrat. Si uasa domꝰ dñi olecta acp̃cio¬
sa ẽẽ concupiscimꝰ. sic̃ es igni liquefactũ argille formas ing̾dit᷑
quo uas possit aptũ ministiis celestib effici. ita ⁊ ip̃i salubrit̾
humiliari. & flãma siue diuine caritatis. siue ꝙ̃ humane cõu̾¬

Expanded text:
 ut baptismo salutis vasa misericordiae faceret, totam mundi latitudinem implevit. Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quid melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata, formam vasis Domini quanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis regulam justitiae, quam sequamur, ostendit; sanctorumque nobis exempla, qui in igne tribulatioin omnibus sequenda praemonstrat. Si vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse concupiscimus, sicut aes igni liquefactum argillae formas ingreditur, quo vas possit aptum ministeriis coelestibus effici, ita et ipsi salubriter humiliati, et flamma sive divinae charitatis, s
Abbreviated transcription (Latin):
liũ baptismia. quo dño ꝯsecrant᷑ in exemplũ clebrat᷑ baprisinatis
sos adio ip̃e aquas sc̃ĩficauit. Recte in regione iordame. ⁊usa st̃
ñ ad baptisia eꝰ. qd̃ illo influmine subiit respicientes. ⁊ ipi uita¬
li flumine satagamꝰ ablui. Notaudũ aũt quod ũ tantũ inregione
iordaneis. s ⁊ ĩ campest̾ regione illꝰ fcã dicit uasa eacdem signifi¬
cans multiplicacionẽ fideliũ. que ñ solum ĩ uidea. s q ĩ omĩum
nacionũ erat latitudine futura expleta ꝓpħia que dicit. Gaude¬
audiuimꝰ ea ĩ efrata: inuenimꝰ ea ĩcampis silue. audiuimꝰ ea
qͥppe ineffrata. idẽ inbethelem sacmẽta dnĩca. qr ꝓmissũ legimꝰ¬

Expanded text:
lium baptisma, quo Domino consecrantur, in exemplum celebratur baptismatis illius quo ipse aquas sanctificavit. Recte in regione Jordanis vasa domunisi ad baptisma illius quod illo in flumine subiit respicientes, et ipsi vitali flumine satagamus ablui. Notandum autem quod non tantum in regione Jordanis, sed et in campestri regione illius facta dicit eadem vasa; significans multiplicationem fidelium, quae non solum in Judaea, sed et in omnium nationum erat latitudine futura, expleta prophetia quae dicit: Gaudeaudivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Audimus quippe in Ephrata, id est, in Bethleem sac
Abbreviated transcription (Latin):
ulitdinẽ signisicaet̃ ad iecit uudet᷑ qud funchũ ipĩuo luteris uani
eeamplitulinis uoluerit itelligi. Quͦd ermenfura ni falor balis
iã posius erat quisq lut̾ facillime conicit᷑ que ita siesctibitu.
nsumitate aũt basis erat quedam rotunditas unꝰ & dimidũ cubi
ntu s ca sabricata ut liter desuꝑ posset poni. Latitudo gͦ funci m
lnt̃ uꝰ uonꝰ erat etrluti ac dimidir ipã uͦ caꝑacitas lutum iui habebat
subitos. E utrũ in adiduchne anmlongitudinȩ an miib didit

Expanded text:
undum ipsius luteris hujus esse amplitudinis voluerit intelligi, quod ex mensura basis in qua positus erat quisque luter, facillime conjicitur, quod ita describitur: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabricata, ut luter desuper possit imponi. Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti ac dimidii; ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos; sed utrum in altitudine, an in amplitudine, an in ut
Abbreviated transcription (Latin):
hec u parto prmodica incõparacione ei que infutiurs reuelan¬
sia ẽ t l̃a. Ido post cubitũ bone oꝑatiois que inbat unta utẽ ai
potest ĩ scĩs cubitꝰ incipit suꝑne ꝯtemplacioĩs. que infut᷑ra

Expanded text:
haec ex parte permodica, in comparatione ejus quae in futuro revelanhaec ex parte permodica, in comparatione ejus quae in futuro revelanda est gloria. Ideo post cubitum bonae operationis, quae in hac vita perfici potest in sanctis, cubitus incipit supernae contemplationis, quae in fu
Abbreviated transcription (Latin):
Eximes clatont ut inpeccanteᷤ qͦsꝙ q̃ cõmissi st̃ fertiorẽ
asperai ĩ uedioris eeetee̾ iͥ taedẽt. Habent c̃ leonibꝰ dores qn¬
odo ipsã anuetionẽ corripiendi. c̃ spu mansuetucdieno eet¬
bait: q ndo ̃ frruore arguendi nũqm fissam hab̾e ungãm
dissren acdioĩs ad loquelã. nũꝗͣ u̾ba diuine letiois. uelitꝰ
gues ostende udebat᷑. c̃ sins ꝑserutoribꝰ aiebat. Duti cer¬

Expanded text:
fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi, cum spiritum mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ad loquelam, nusquam verba divinae lectionis velut gues ostendere videbatur, cum suis persecutoribus aiebat: Dura cer
Abbreviated transcription (Latin):
me. Acsi deinde subiũxit. Non facies tͥ sculptile. ueq omẽm si¬
militudinẽ. que ẽ ĩ celo desuꝑ. ⁊ que ĩ terra deorsum. nec eoꝵ que
st̃ maquis subt̾ra atꝙ. ꝯclusit. Non adorabis nͣeꝙ coles. Quibꝰ u̾bis
apit declarat᷑. ꝙ ille similitudines fieri ꝓhibent᷑ abom̃ibꝰ qs ĩ uenã¬
tõne deoꝵ alienoꝵ face̾ solent impii. ꝗsꝙ ad colencłu atq adorãdum
gemtilitas errabũda reppit. Cet̾um simpłi᷑ ħ ficri nulla ut reor le¬
gis diuine lictã uetuit. Alioqͥn ⁊ d̃ns tẽptantibꝰ se ꝑhariseis detͥbuto

Expanded text:
similitudinem, quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub terra; atque conclusit: Non adorabis ea, neque coles. Quibus verbis aperte declaratur, quod illae similitudines fieri prohibentur ab omnibus, quas in veneratione deorum alienorum facere solent impii, quasque ad colendum atque adorandum gentilitas errabunda reperit. Caeterum simpliciter haec fieri, nulla, ut reor, legis divinae littera vetuit; alioquin et Dominus tentantibus se Pharisaeis de tributo
Abbreviated transcription (Latin):
sane hoc ĩ loco. qr st̃ qͥ putãt lege cli ꝓhibitũ. ne uel hominũ.
ał quꝰ rũlibet ammaliũ siue terũ similitutines sculpamꝰ. aut
dle pingamꝰ ineccl̃a uł patlete. uł alio quolibet loco eo quod
ĩ decalogo legis dpxit. ñ facias tͥ sculptile. neq om̃em simili¬
tudinẽ que ẽ ĩ celo desuꝑ. ⁊ que int̾ra deoesũ nec eoꝵ que st̃ in aqͥs¬

Expanded text:
 sunt qui putant lege Dei prohibitum, ne vel hominum, vel quorumlibet animalium, sive rerum similitudines sculpamus, aut depingamus in ecclesia aut pariete, aut alio quolibet loco, eo quod in decalogo legis dixerit: Non facias tibi sculptile, neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsu
Abbreviated transcription (Latin):
labiũ calicis. ⁊ foliũ lilii repandiꝰ patefacta clariras risurectioĩs
ipsiꝰ expͥmit᷑.: slam qd̾ ĩ calice poculũ passioĩs designet᷑. ait ip̃e
cbñs qui ueniens adpassionẽ patrẽ orat dicens. Pat̾ siuis tnͣs¬
fer calicẽ istũ ame. Liliũ uͦ qd comitante o cloris iocũdissim gt̃a
eandiũ foris colorẽ ĩtꝰ ostendit autosũ: apte gl̃im tefurections
eiꝰ ĩsinuat. qͥ⁊ coꝑis immortalitatẽ foris ostẽtit dliscpłs. ⁊ a

Expanded text:
ae Passionis; per folium lilii repandi, patefacta claritas Resurrectionis ipsius exprimitur. Nam quod in calice poculum passionis designetur, ait ipse Dominus, qui veniens ad passionem Patrem orat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Lilium vero quod comitante odoris jucundissimi gratia candidum foris colorem, intus ostendit aurosum, apte gloriam Resurrectionis ejus insinuat, qui et corporis immortalitatem foris oste
Abbreviated transcription (Latin):
s addititã ĩ trate ualet. Unde recte subiungit᷑ G Roslitucdo aũt
euit ut is inbaptismo. Et tͥum unciqꝵ ẽ hec geossitudo. tũ to¬
bore ficũ. spei ꝙ dilectioĩs ꝑcepcio baptismi cõmu ant ⁊leq
alit᷑ ꝓficitũ eẽ accipientibꝰ ostendit᷑. nͥ haꝵx firma cͥtituio u̾tutũ
meutẽ accipienciũ. simul ⁊ oꝑa cõfirmet. Accipit᷑ aũt & celebrat᷑ bai

Expanded text:
 ad vitam valet: unde recte subjungitur: « Grossitudo autem irmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec grossitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum, mentem accip
Abbreviated transcription (Latin):
tum incendebant᷑. quoꝵ fumꝰ adsuꝑiora ascendens oꝑiebat
archam: atq oraculũ odore suauitatis implebat. Inquo figu¬
tam expͥmebat sc̃oꝵ. quidũ neglectis temporaliũ cupidita¬
tib tora intẽciõe celestia querũt: uelut intꝰ ĩ incina ora¬
uili st̃ positi nec longe st̃ remoti auelo. quo templum ꝙ
Apteriore hominẽ. totã hñt ꝯu̾sacionẽ incelis. Ascendit q¬

Expanded text:
tum incendebantur, quorum fumus ad superiora ascendens operiebat arcam, atque oraculum odore suavitatis implebat. In quo figuram exprimebat sanctorum, qui, dum, neglectis temporalium cupiditatibus, tota intentione coelestia quaerunt, velut intus in vicinia oraculi sunt positi, nec longe remoti sunt a velo, quo templum et interiorem hominem totam
Abbreviated transcription (Latin):
dem primae tuae propositio¬
ni festinatorespondens secun¬
dã quae mihi uidebatur obs¬
scurior oportunius rebar
ex tempore considerandam
Necest de illa iuxta mei ingeni¬
oli sensum quid catholicae
& absq scrupulo fidei dici
&intellegi possit exponam¬
Quae uis enim quod quod pror¬
sus quaesitu dignũ. nescio autẽ
an ameis similib: est quȩrendũ
legendum sit qđ dedie iudicui
scribensisaias dicit inter c&er
Eteritaindie illa uisi tabit dñs
supermilitiã caeliin excelso &
superreges terrae qui sunt suꝑ

Expanded text:
dem, primae tuae propositioni festinato respondens, secundam, quae mihi videbatur obscurior, opportunius rebar ex tempore considerandam; nunc ergo de illa juxta mei ingenioli sensum, quod catholicae et absque scrupulo fidei dici et intelligi possit exponamQuaeris enim quod prorsus quaesitu dignum, nescio autem an a meis similibus est quaerendum ligendum sit quod de die judicii scribens Isaias dicit inter caetera: Et erit in die illa, visitabit Dominus super militiam coeli in excelso et super reges terrae
Abbreviated transcription (Latin):
feris. ut anepto corporesta¬
tim expleto iudicio cum c&eris
peccatorib: easdem relabant᷑
inpoenas Neq: huic nr̃ae asser¬
tioni qua anti christũ ante
multos dies aduenientis iudicui
uniuersalis dicimus occidendũ
putet aliquis obsistere qđ
deipso loquens apłꝰ ait¬

Expanded text:
feris ut, recepto corpore, staferis ut, recepto corpore, statim expleto judicio, cum caeteris peccatoribus easdem relabantur in poenas. Neque huic nostrae assertioni, qua Antichristum ante multos dies advenientis judicii universalis dicimus occidendum, putet aliquis obsistere quod de ipso loquens Ap
Abbreviated transcription (Latin):
& includentur ib incarcerem
Deanimab: dicitur eorũ quoꝵ
dño uisitante corporadabuNt
in mortem : quae & si non simul
egresse decorpore cunctȩ ta¬
men suoquaeq: in ordine eun¬
dem congregabuntur in fascẽ
eiusdem poenarum per enniũ
concludentur ergastulum
Iusta utiq dispositione distri¬
cti iudicis ut qui parimente
impugnauer̃ ecclesiã pariter
suae theomachiȩ supplicium
luant qđ & dec&eris rȩꝓbis
fieridoctores ecclesiae tradunT
pares uidelicet inculpis parit̃
damnandos inpoenis & haec
esse quod de zizaniis ait dñs
Alligate ea fasciculos ad com¬
burendum. Auaros cũ auaris
lux uriosos cumli xuriosis per
complicib: simul aeternis ignib:
esse mergendos. Congrega¬
buntur ergo pereunte angexp̃o
ministri deceptionum eius in
carcerem hre hennaliũ poena¬
rum & post multos dies uisi¬
tabuntur: tempore uidelic&
resurrectionis omniũ quando
ad hoctem pus animae eorum
modicum euocabuntur ab in¬

Expanded text:
et includentur ibi in carcerem, et includentur ibi in carcerem, de animabus dicitur eorum quorum, Domino visitante, corpora dabuntur in mortem, quae etsi non simul egressae de corpore, cunctae tamen suo quaeque in ordine eumdem congregabuntur in fascem, ejusdem poenarum perennium concludentur in ergastulum. Juxta utique dispositionem districti judicis, ut qui pari mente impugnaverunt Ecclesiam, pariter suae theomachiae supplicium luant. Quod et de caeteris reprobis fieri doctores Ecclesiae tradunt, pares, videlicet, in culpis, pariter damnandos in poenis et haec esse quod de zizaniis ait Dominus: Alligate ea fasciculo ad comdum, avaros cum avaris, luxuriosos cum luxuriosis, percomplicibus, simul aeternis ignibus esse mergendos. Congregabuntur ergo, pereunte Antichristo, ministri deceptionum ejus in carcerem gehennalium poenarum, et post multos dies visitabuntur: tempore, videlicet, resurrectionis omnium, quando ad hoc tempus animae eorum modicum evocabuntur ab in
Abbreviated transcription (Latin):
ne potest in termilitiã cȩli
deputari. proeo quia se non
solum suꝑ angelos omnes uerũ
&łiã suꝑ omnem diuinȩ ma¬
iestatis celsitudinẽ ex altare
prȩsumit. Visitabitur & suꝑ
reges terrae qui suntiminis¬
stros uidelic& antichristi
& factorum fraudumq:
eius fautores & cooperato¬
res quuinfimis acterrenis
mentib: impio dominantir
imperio. quos dubiũ non est
finiendo eodem furore suae
tribulationis eẽ perituros
Iuxta qđ in omnib: qui contra
ecclesiam ex arserunt belloꝵ
auctorib: factũ historiae
tradunt. Notandũ enĩ qđ
non ait aperte super om̃s
reges terrae sicut nec super
omnẽ militiã caeli. sed absolutȩ
uisitauit dñs inquit super
militiã caeli in excelso. & super
reges terrae: qui sunt serꝑiter¬
rãe. Vn delicet haec non de
generaliomniũ sed despeciali
quorundam hominũ angelorũq
malorũ deiectione dicta intel¬
legi & congregabuntur in con¬
gregationẽ unius fascis in lacũ

Expanded text:
ne potest inter militiam coeli ne potest inter militiam coeli deputari pro eo, quia se non solum super angelos omnes, verum etiam super omnem divinae majestatis celsitudinem exaltare praesumit. Visitabitur et super reges terrae, qui sunt, ministros, videlicet, Antichristi et factorum fraudumque ejus fautores et cooperatores, qui infimis ac terrenis mentibus impio dominantur imperio, quos dubium non est finiendo eodem furore suae tribulationis esse perituros. Juxta quod in omnibus, qui contra Ecclesiam exarserunt, bellorum auctoribus factum historiae tradunt. Notandum enim quod non ait aperte Super omnes reges terrae, sicut nec Super omnem militiam coeli; sed absolute, visitavit Deus, inquit, super militiam coeli in excelso, et super reges terrae, qui sunt super terram; unde licet haec non de generali omnium, sed de speciali quorumdam hominum angelorumque malorum dejectione dicta intelligi; et congregabuntur in congregationem unius fascis in lacum,
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa suis seinuicem in colis
inpugnantib: confringetur
conteretur comino uebitur
agitabitur sicut ebrius : Ad¬
propinquante &iã iamatq
inminente ablatione & ruina
ipsius. uisitauit dñs suꝑmilitiã
caeli in excelso mittendo angelũ
decaelis qui hominẽ illũ peccati
filiũ ꝑditionis qui eleuatur
& extollitur supra omne
quod dicitur ds̃ aut qđ colitur
ita ut intemplodĩ sedeat. diuina
iustute perimatur. quodbea¬
tus papa gregorius permicha¬
helem archangelũ patrandũ
fore ex apochalipsi sc̃ĩ iohan¬
nis intellegit. ubi scriptũ ẽ
et factum est proelium incȩlo
michahel & angelieius prȩ¬
liabuntur cum dracone &
draco pugnabat & angelieius
& non ualuer̃ neq locus inuen¬
tus est eorũ amplius incaelo
uisi tabitur ergo suꝑmilitiã
caeli cumperimitur antixp̃s
quia & illo interempto uistus
spiritaliũ malignorũ quieũ
in ostendendis signis menda¬
cuł iuuerant infirmatacas
sabitur & ipse non sineratio¬

Expanded text:
et ipsa suis se invicem incolis et ipsa suis se invicem incolis impugnantibus confringetur, conteretur, commovebitur, agitabitur sicut ebrius, appropinquante et jamjamque imminente ablatione et ruina ipsius, visitavit Dominus super militiam coeli in excelso mittendo angelum de coelis, qui hominem illum peccati, filium perditionis, qui elevatur et extollitur supra omne quod dicitur Deus aut quod colitur, ita ut in templo Dei sedeat, divina virtute perimatur: quod beatus papa Gregorius per Michaelem archangelum patrandum fore, ex Apocalypsi sancti Joannis intelligit, ubi scriptum est: Et factum est praelium inMichahel et angeli eius preliabantur cum dracone, et draco pugnabat et angeli eius, et non prevaluerunt neque locus inventus est eorum amplius in celoisitabitur ergo super militiam coeli, cum perimetur Antichristus: quia et illo interempto virtus spirituum malignorum, qui eum in ostensis signis mendacii juverant, infirmata cassabitur. Potest et ipse non sine ratio
Abbreviated transcription (Latin):
in lacum & includentur ibi in
carcerẽ: Msi tabit dñs namq:
suꝑmilitiã caeli in excelso. cum
interfecto antixp̃o potentiã
spirituũ in mundorũ magna
expaste contriuerit quaemi¬
litia caeli recte uocat᷑. uel quia
ab initio de caelestib: ad ima
corruens. uel quia nec cõmora¬
ta in aere qui sa epe inscriptu¬
ris caclum nuncupatur: Per¬
tinax cũ humano genere bellan¬
distudiũ gerit: undedicita płs
non ẽẽ nobis conluctationẽ ad¬
uersus carnẽ sed aduersus
principatus & potestates aduer¬
susmundi rectores tenebrarũ
harũ contraspiritalia nequi¬
tiae in caelestib et prophetã
dñs futurã eorũ perditionẽ de¬
scribens in ebriatus est inquit
in caelo gladius meus. Indie
ergo illa idest intempore
quo formido & fouea & laqueus
maxime illius & ultimȩ tri¬
bulationis habitatorẽ terrȩ
capturus est quando gentem
contragentẽ & regno consur¬
gente aduersus regnũ concuti¬
entur fundamenta terrae

Expanded text:
in lacum et includentur ibi in in lacum et includentur ibi in carcerem. Visitabit Deus namque super militiam coeli in excelso, cum, interfecto Antichristo, potentiam spirituum immundorum magna ex parte contriverit, quae militia coeli recte vocatur, vel quia ab initio de coelestibus ad ima corruens, vel quia commorata in aere, qui saepe in Scripturis coelum nuncupatur, pertinax cum humano genere bellandi studium gerit. Unde dicit Apostolus non esse nobis colluctationem adversus carnem, sed adversus principatus et potestates, adum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus. Et per prophetam Dominus futuram eorum perditionem describens: Inebriatus est, inquit, in coelo, gladius meus. In die ergo illa, id est, in tempore quo formido et fovea et laqueus maxime illius et ultimae tribulationis habitatorem terrae capturus est, quando gente contra gentem et regno consurgente adversus regnum, concutientur fundamenta terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmotio agitatio sicut ebriu illa
intellegi : Dequa dñs in euangelio
cumdixisset erunt signainsole
& luna & stellis. subiunxit dicens
& interris pressura gentium
uel ceste illa dequamox addi¬
dit prȩconfusione inquiens
sonitus maris & fluctuũ ares¬
scentib: hominib: praetimore
& ex pectatione quae super¬
ueniunt uniuerso orbi. Qđ
autẽ addit propheta & aufe¬
retur quasi tabernaculum
unius noctis & grauabit eam
iniquitas sua & corruet & ñ
adici& ut resurgat. specialit̃
addiem iudicii respicit. quando
prȩterit figura huius mundi
& eaqua enunc in illo ẽ hominũ
conuersatio transit. Quaede
die nouissima intermixta
sententia . Rursus ad ea quae
diem nouissimũ terribilia ꝓ¬
cedunt id est ad interitum
anti xp̃i praedicendũ sermonẽ
conuertit: Eterit inquiens
indie illa uisitauit dñs suꝑmilitiã
caeli in excelso. & superreges
terrae qui sunt super terrã
Et congregabuntur unius fascis

Expanded text:
commotio, agitatio sicut ebrii illa commotio, agitatio sicut ebrii illa intelligi, de qua Dominus in Evangelio, cum dixisset: Erunt signa in sole et luna et stellis, subjunxit dicens: Et in terris pressura gentium; vel certe illa de qua mox addidit, prae confusione, inquiens, sonitus maris et fluctuum arescentibus hominibus prae timore et exspectatione, quae superveniunt universo orbi. Quod autem addit propheta: Et auferetur quasi tabernaculum unius noctis et gravabit eam iniquitas sua et corruet et non adjiciet ut resurgat, specialiter ad diem judicii respicit, quando praeterit figura hujus mundi et ea quae nunc in illo est hominum conversatio transit. Qua de die novissimo intermista sententia, rursus ad ea quae diem novissimum terribilia praecedunt, id est, ad interitum Antichristi praedicendum, sermonem convertit, Et erit, inquiens, in die illa visitabit Dominus super militiam coeli in excelso et super reges terrae qui sunt super terram, et congregabuntur unius fascis
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit: Et quise explicuerit
defouea tenebitur laqueo cum
enĩ huius modi animarũ necem
a priscis ecclesiae persecutorib:
membris uidelicet diaboli xp̃ianis
in latam non uerimus quis dubi¬
tet eadem multo amplius infe¬
rendam. Vbi ipse malorum
omniũ dux & origo satanas suũ
de abrsso adper sequendam
ecclesiã caput extulerit. His autẽ
propheta de proximo antediem
iudicii tempore prȩdictis adiecit
consequenter eaquaebi fariam
nifallor possunt rectissime in¬
tellegi ꝙ cataractȩ de excelsis
apertȩ sunt & concutient᷑ funda¬
menta terrae. Confractione
confringetur terra. contritione
conteretur terra. commotione
cõmouebitur terra agitatione
agitabitur terra sicut ebrius
potest enĩ & deipso terrae ele¬
mento dictũ accepi. qđ tempore
nouissimo poenitus a pristino
statu cõmouendumsit. possunt
&iã terrae nomine homines
quiin t̾ra habitant designari:
& eiusdem rationalis terrae
concussio confractio contritio

Expanded text:
adjungit: Et qui se explicuerit adjungit: Et qui se explicuerit de fovea, tenebitur laqueo. Cum enim hujusmodi animarum necem a priscis Ecclesiae persecutoribus, membris videlicet diaboli, Christianis illatam noverimus, quis dubitet eamdem multo amplius inferendam, ubi ipse malorum omnium dux et origo Satanas suum de abysso ad persequendam Ecclesiam caput extulerit? His autem propheta de proximo ante diem judicii tempore praedictis, adjicit consequenter ea quae bifariam, ni fallor, possunt rectissime intelligi, quod cataractae de excelsis apertae sunt, et concutientur fundamenta terrae, confractione confringetur terra, contritione conteretur terra, commotione commovebitur terra, agitatione agitabitur terra, sicut ebrius. Potest enim et de ipso terrae elemento dictum accipi, quod tempore novissimo penitus a pristino statu commovendum sit. Possunt etiam terrae nomine homines qui in terra habitant designari, et ejusdem rationalis terrae concussio, confractio, contritio,
Abbreviated transcription (Latin):
medio constat euenisse qui aduer¬
sa non ferendo poenarũ uitã ne¬
gabant aeternã. Dequalibus
hic dicitur : Et erit qui fugerit
a uoce formidinis cad& in foueã
Fugiens quippe a uoce formidi¬
nis cadit infoueam. qui obmi¬
nas uel tormenta persecutoris
fidei constantiã deserens. xp̃m
perdere non timet. Euer̃ autẽ
non nulli qui uiolentia torm̃toꝵ
coacti xp̃m uoce magisquam
mente negarent. id eoq: elapsi
manib: tortorũ rursus iuuante
fraterna conpassione redirent
adxp̃m. Etquem prius timide
negauerantuneius denuofor¬
titer confessione perstarent
culpamq: a postasiae perfectis¬
sime uellongo paenitentia e
medicamento uel etiã restaurato
mastrrui certamine delerent
At quidam in mastrrio lapsi ne
resipiscendo ad paenitentiam
quã proposuerant ueniamq:
redeundi tempus haberent
statim interficiebant᷑ : Ardente
aduersario animas iugulare
non corpora quib: apte congruit
qđ hic propheta consequenter

Expanded text:
medio constat evenisse, qui, advermedio constat evenisse, qui, adversa non ferendo poenarum, vitam negabant aeternam. De qualibus hic dicitur: Et erit, qui fugerit a voce formidinis, cadet in foveam. Fugiens quippe a voce formidinis, cadit in foveam, qui, ob minas vel tormenta persecutoris, fidei constantiam deserens, Christum perdere non timet. Fuerunt autem nonnulli qui, violentia tormentorum coacti, Christum voce magis quam mente negarent, ideoque elapsi manibus tortorum, rursus, juvante fraterna compassione, redirent ad Christum, et quem prius timide negaverant, in ejus denuo fortiter confessione perstarent, culpamque apostasiae perfectissime, vel longo poenitentiae medicamento, vel etiam restaurato martyrum certamine, delerent. At quidem in martyrio lapsi, ne resipiscendo ad poenitentiam quam proposuerant veniamque redeundi tempus haberent, statim interficiebantur ardente adversario animas jugulare, non corpora, quibus apte congruit quod hic propheta consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
oculi omnib: uacuum deloco ad
locum fugere uel per diuersa
euadendi consilia mentẽ uersare
quod huius uitae statiu solum
congruit temporib: igitur ut
dixi nouissimȩ ꝑsecutionis. ap¬
tius ħ̃ uerba conueniunt for
rem terrae prȩcupandum
dicit. ipse est turbo praefatȩ
persecutionis: Dequa ad beatũ
iob dñs antichristi gesta expli¬
cans. ait. pergrrũdentiũ eius
formido & ad discipulos in euan¬
gelio: Erit enin tunc tribula¬
tio magna qualis non fuit ab
initio mundi usq modoneq fi&
uel quali formidine cupiebat
liberari propheta. quidicit
atimore in imici eripe animam
meã. Notandũ enĩ qđ non ait
agladio inimici. sed atimore
inquit inimicieripe animam
meã quia non hoc erat fostis
liter occidat in imicus. sed hoc
nimirũ ut nontimeat eum qui oc¬
cidit corpus animã autem rmpo¬
test occidere : Neforte hunc
timendo offendat eum quipo¬
test & animã & corpus perdere
in gehennã ꝙ incertamine positis

Expanded text:
oculi omnibus, vacuum de loco ad oculi omnibus, vacuum de loco ad locum fugere, vel per diversa evadendi consilia mentem versare, quod hujus vitae statui solum congruit? Temporibus igitur, ut dixi, novissimae persecutionis aptius haec verba conveniunt: for habitatorem terrae praeoccupandum dicit, ipse est turbo praefatae persecutionis, de qua ad beatum Job Dominus, Antichristi gesta explicans, ait: Per gyrum dentium ejus formido; et ad discipulos in Evangelio: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet, vel quali formidine cupiebat liberari propheta, qui dicit: A timore inimici eripe animam meam. Notandum enim quod non ait a gladio inimici, sed a timore, inquit, inimici eripe animam meam, quia non hoc erat  F. orliter occidat inimicus; sed hoc nimirum, ut non timeat eum qui occidit corpus, animam autem non potest occidere, ne forte hunc timendo offendat eum qui potest et animam et corpus perdere in gehennam, quod in certamine positis
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ipsa consummatione futu¬
racernebat: unde lib& paulo
superio locihuius prophetici
dequo quaestio est diligentius in¬
spicere. & quomodo pastimad
diem iudicu. partim aduicina
iudicio tempora pertinebant
explicare. praeuaricantes
inquit p̃uaricati sunt & preuari¬
catione trans gressorũ prȩuarica¬
tisunt. Haec antediem iudicii
fieriquis non uideat. quando si¬
cut dñs p̃dixit scandalitabunt᷑
multi & inuicem tradent & odio
habebunt inuicem. & multi pseudo¬
prophetae surgent & seducent
multos & qm̃ abundabit iniquitas
refrigesc& caritas multorum
Deinde sub iungit formido & fo¬
uea & laquaeus superte qui ha¬
bitator es terrae. &erit qui fu¬
gerit a uoce formidinis cadet
infoueam & qui se explica uerit
defouea tenebitur laqueo & hȩc
apropiante nosi autẽ ad huc
apparente iudicio. temporibus
ui delic& antichristi. uentura esse¬
erit perspicuumest quis enĩ ueniente
decaelis dño & resuscitatis in ictu

Expanded text:
adhuc ipsa consummatione futuadhuc ipsa consummatione futura cernebat. Unde libet paulo superiora loci hujus prophetici, de quo quaestio est, diligentius inspicere, et quomodo partim ad diem judicii, partim ad vicina judicio tempora pertinebant, explicare. Praevaricantes, inquit, praevaricati sunt et praevaricatione transgressorum praevaricati sunt. Haec ante diem judicii fieri quis non videat, quando, sicut Dominus praedixit, scandalizabuntur multi et invicem tradent et odio habebunt invicem; et multi pseudoprophetae surgent, et seducent multos, et cum abundabit iniquitas refrigescet charitas multorum? Deinde subjungit: Formido et fovea et laqueus super te qui habitator es terrae; et erit, qui fugerit a voce formidinis, cadet in foveam, et qui se explicaverit de fovea tenebitur laqueo; et haec, appropiante, non autem adhuc apparente, judicio, temporibus, videlicet, Antichristi, ventura esse perspicuum est. Quis enim, veniente de coelis Domino, et resuscitatis in ictu
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Si ergo a postolus in ipsis
adhuc primordiis noui testa¬
menti nouassimã horã iã uenisse
testatur. Et si dñs dedie iudicu
acreuelatione aduentus sui
faciens sermonẽ Repente
intulit quid in illa ora cauendũ
quid sit fidelib: agendũ quae
tam̃ admonitio manifesta ratio¬
ne probatur. Non ad ipsum iu¬
dici aduenientis articulũ per¬
tinere. sed potius aduicina im¬
minentis iudici tempora. deqͥb:
prȩmissum fuerat. uenient
dies quando desiderabitis uide¬
reunum diem filii hominis &
non uidebitis & dicent uobis. eoce
hic & paulo post. Et sicut factũ
est indieb noe itaerit & indie
filii hominis edebant & bibebant
luxores ducebant & dabantur
adnuptias. Ecce quanto magis
propheta quitot sacculorum
uoluminib: noui testam̃ti tempor a
praecurrens prophetia eoculũ
longe adspeculandos extremi
temporis euentus extendit: Po¬
tuit de con sum matione scłi loquens
ea pariter inter serere : Quae
noniam instante sedinꝰminente

Expanded text:
rit. Sic ergo Apostolus in ipsis rit. Sic ergo Apostolus in ipsis adhuc primordiis Novi Testamenti novissimam horam jam venisse testatur. Et si Dominus de die judicii ac revelatione adventus sui faciens sermonem repente intulit, quid in illa hora cavendum, quid sit fidelibus agendum, quae tamen admonitis manifesta ratione probatur non ad ipsum judicii advenientis articulum pertinere, sed potius ad vicina imminentis judicii tempora, de quibus promissum fuerat: Venient dies quando desiderabitis videre unum diem Filii hominis et non videbitis, et dicent vobis: Ecce hic, et paulo post: Et sicut factum est in diebus Noe, ita erit et in die Filii hominis; edebant et bibebant, uxores ducebant et dabantur ad nuptias; ecce quanto magis propheta, qui, tot saeculorum voluminibus novi testamenti tempora praecurrens, prophetiae oculum longe ad speculandos extremi temporis eventus extendit, potuit de consummatione saeculi loquens ea pariter interserere, quae non jam instante, sed imminente
Abbreviated transcription (Latin):
ut die reuelationis praemissa
protinus horã illam subiunge¬
ret Non aliam debuisse horã
intellegi quã eam qua ip sa
reuelatio contingeret. At tam̃
hora nominata dñs nonea
quae indie reuelati iudicui
futura sed quae ante diem
reuelandi iudicu essent faci¬
enda signauit. Neq: enim
pluendi dño ignem & sulphur
decaelo quisquã insodomis
ad penitentiã commissorum
recurrere. sicut nec ad augm̃¬
tationẽ eorundem procurre¬
rȩ spatium temporis habuit
Neq filio hominis reuelato
aliquis facultatẽ sicut nec uolun¬
tatem habere poterit. uel re¬
p&endi desi deria quae cũ mundo
superius ascendendo reliquȩrat.
uel relinquendi fructus uirtu¬
tum spiritalium quib: eatenus
exercendis in seruierat
Hoc est enim relicta indomouasa
descendendo tollere & operantẽ
inagror&ro praeposterũ ire.
cum omnes in opinatos iudicis ad¬
uentus prae occupans Fimere
solũ modo acde operũ suorum
retributione cogitare cõnpule¬

Expanded text:
t, die revelationis praemissa, t, die revelationis praemissa, protinus horam illam subjungeret, non aliam debuisse horam intelligi quam eam qua ipsa revelatio contingeret. Attamen, hora nominata, Dominus non ea quae in die revelati judicii futura, sed quae ante diem revelandi judicii essent facienda signavit. Neque enim pluendi Domino ignem et sulphur de coelo quisquam in Sodomis ad poenitentiam commissorum recurrere, sicut nec ad augmentationem eorumdem procurrere spatium temporis habuit, neque Filio hominis revelato aliquis facultatem sicut nec voluntatem habere poterit, vel repetendi desideria quae cum mundo superius ascendendo reliquerat, vel relinquendi fructus virtutum spiritualium quibus eatenus exercendis inservierat. Hoc est enim relicta in domo vasa descendendo tollere et operantum in agro retro praeposterum ire cum omnes inopinatus judicis adventus praeoccupans timere solummodo ac de operum suorum retributione cogitare compule
Abbreviated transcription (Latin):
liũ hominis uenientẽ in nubib:
cum uirtute multa & gloria
Neq hoc qđ dicitur. Et eritindie
illa uisitabit dñs. putet quisquã
huic assertioni contrariũ: quasi
non possit diciindie illa futurũ
qđ multis ante iudicium diebus
constet implendũ Solet namq
scriptura dedie iudicii loquens ñ
solumdem illã sed & horamillã
nuncupando prȩcurrentia pro¬
xime ante iudicium tempora
signare. Deniq & iohannes
a postolus tam longo ante diem
iudici tempore scribens. ait
filiolino uissima horaẽ & sicut
audistis quia antichristus uenit
Nunc autẽ antixp̃i multi factis
unde scimus quia nouissima
hora est. Et ipse dñs in euange¬
lio cum diceret quadie autem
exut lothaso domis. pluit ignẽ
& sulphur decaelo & omnes ꝑ¬
didit secundum haec erit quadie
filius hominis reuelabitur. con¬
tinuo subiunxit. & ait : in illa
hora qui fuerit in tecto & uasa
eius indomo nedescendat tollere
ea Et qui in agro similiter non
redeat retro uidebatur enĩ cũ¬

Expanded text:
venientem in nubibus cum virtute multa et gloria. Neque hoc quod dicitur: Et erit in die illa, visitabit Dominus, putet quisquam huic assertioni contrarium, quasi non possit dici in die illa futurum quod multis ante judicium diebus constet implendum. Solet namque Scriptura de die judicii loquens non solum diem illam, sed et horam illam nuncupando praecurrentia proxime ante judicium tempora signare. Denique et Joannes apostolus, tam longo ante diem judicii tempore scribens, ait: Filioli, novissima hora est, et, sicut audistis, quia Antichristus venit. Nunc autem Antichristi multi facti sunt, unde scimus quia novissima hora est. Et ipse Dominus in Evangelio cum diceret: Qua die autem exiit Lot a Sodomis, pluit ignem et sulphur de coelo et omnes perdidit, secundum haec erit qua die Filius hominis revelabitur, continuo subjunxit, et ait: In illa hora qui fuerit in tecto et vasa ejus in domo, ne descendat tollere ea, et qui in agro similiter non redeat retro. Videbatur enim u
Abbreviated transcription (Latin):
a otius quianatolium grȩ¬
cum dicunt uideant uerum
shisebius unam sententiã
semilius quilib& totum ipsũ
libellum a suo statu transfest:
constat tamen absq ulla dubie
uiubeł a prilium die nequaquã
enim tenet xclesi asticȩ conse¬
crationis. quae & edictisprũ
priorum & clarist niceno
confirmata concilio. ut pasciȩ
dies dominicus abapri
Item catholicȩ ÷ stttutionis
regula praecepit. ut ante uer¬
nalis aequi noctium transce¬
sum pascha non celebretur
putat esse aaqui noctium
Neces se est idem ut ante aequi¬
pascha quod dñs pridiequã¬
pateretur cum discipulis fecit
aut nono Rł darim a priliũ
dier anfuis i: aut ante aequi¬
noctium fuisse confirmat
lectissime frater :¬

Expanded text:
illi potius qui Anatholium Graeilli potius qui Anatholium Graecum legunt, videant. Verum sive Eusebius unam sententiam seu quilibet totum ipsum libellum a suo statu mutaverit, constat absque ulla dubietum Aprilium die nequaquam enim tenet ecclesiasticae observationis, quae et edictis Patrum priorum et clarius est Nicaeno probata concilio, ut Paschae dies dominicus ab undeItem catholicae institutionis regula praecipit ut ante vernalis aequinoctii transcensum Pascha non celebretur.putat esse aequinoctium, necesse est idem aut ante aequiPascha, quod Dpateretur cum discipulis fecit, aut nona Kalendarum Aprilium die non fuisse, aut ante aequinoctium fuisse confirmet.lectissime Pater
Abbreviated transcription (Latin):
eorum nimirum fraude qui¬
uerum paschae tempus i gno¬
rantes erroneam suam ob¬
seruationem tanti patris au¬
ctoritate defendere gestireNT
magis unam emendasse senten¬
tiam quam alios quos lib&
sare libellum. quo modo in
dies ante aequi noctium inqui¬
bus pascha immq ariposse
definiunt: quod certum est
surdum. quib: respondendũ
quia anatolius potuerit nosse
de pascha senserunt Nec tam̃
ad nostram notitiam peruene¬
runt : Et e contra quaerendũ
ab eis quomodo in ipso libello
sit scriptm Est ergo in pri¬
mo anno initium primimen¬
sis quod est xͦ. & uiiii annorũ
circuli. principium secundum
aegrptios quidem mensis
famenoth xx ui die iuxta
macedones uero distrimensis
xx uiͦ secuidum romanos uero
masti mensis xx ui. id est
ma sex tadies mensis a egyptio¬
rum famenoth & xxii dies
mensis macedonum distrinon
aegrptiorum uel grȩcorum
mensum statum mutare
Sed his quaeminus notaerant
manere peninissis ut fuerant
nerosane horumsit uerius.

Expanded text:
eorum nimirum fraude quieorum nimirum fraude qui, paschae verum tempus ignorantes, errorem suum tanti Patris auctoritate defendere gestirent.magis unam emendasse sententiam, quam alios quoslibet sare libellum, quomodo in iunt ante aequinoctium, in quibus pascha immolari posse definiunt, quod certum  Al. add. estsurdum. Quibus respondendum, quia Anatolius potuerit nosse de pascha senserint, nec tamen ad nostram notitiam pervenerint. Et e contra quaerendum ab eis quomodo in ipso libello sit scriptum: Est ergo in primo anno initium primi mensis, quod est XIX annorum circuli initium, secundum Aegyptios quidem mensis Phamenoth XXVII die, juxta Macedones vero Distri mensis XXII, secundum Romanos vero Martis mensis XXV die, id est, m XXVI dies mensis Aegyptiorum Phamenoth, et XXII dies mensis Macedonum Distri nonAegyptiorum vel Graecorum mensium statum mutare. Sed his quae minus nota erant manere permissis ut fuerunt,vit. Quid sane horum sit verius,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc eandem sententiã anatolu
de historia ecclesiastica quãsi
rebatur inseruit. & ipse unde¬
cimum in ea non octauum Ndrũ
aprilium diem scribens sed &
dionisius cognomine exiguus
scientia praecipuus mirum
quare uel ipse in epistolis suis
paschalibus anatolu suffragiũ
dehistoria ec clesiastica flagita¬
rit sieius ibi dicta sciret esse¬
falsata quem ut grecȩ etiam
linguȩ peritissimum qualit̃
haec sint edita latere non po¬
tuit. Ait ergo sed quia mensis
hic unde sumat exordium
uel ubi terminetur euident̃¬
ibi idest in mosi scriptis non
biles ccc .x& uiiͦi. pontifices
antiquimoris obseruantiam
& exinde a sc̃omose traditã
sicut inseptimo libro ecclesias
indiem non arum a prilium
natam lunam facere dixerurT
Itaq ueri simile uidetur eusebiũ
quidem qđ ingrȩca auctorita¬
te in uenerit fidelit̃ suis indi¬
disse historiis. ipsum uero li¬
bellum anatolii post modum
in aliquibus latinorum exempla¬
plarib: esse corruptum:

Expanded text:
hanc eamdem sententiam Anatolii hanc eamdem sententiam Anatolii de historia ecclesiastica, quasi rebatur inseruit, et ipse undecimum in ea non octavum Kalendarum Aprilium scribens diem. Sed et Dionysius cognomento Exiguus, scientia praecipuus, mirum quare vel ipse in epistolis suis paschalibus Anatholii suffragium de historia ecclesiastica flagitaret, si ejus ibi dicta sciret falsata, quem ut Graecae etiam linguae peritissimum, qualiter haec sint primo edita, latere non potuit. Ait enim sic: « Sed quia mensis hic unde sumat exordium, vel ubi terminetur, evidenter in Moysi scriptis non biles CCCXVIII pontifices antiqui moris observantiam, et exinde a sancto Moyse traditam, sicut in septimo libro ecclesiastin diem Nonarum Aprilium natam lunam facere dixerunt Itaque verisimile videtur, Eusebium quidem quod in Graeca auctoritate invenerat, fideliter suis indidisse historiis. Ipsum vero libellum Anatolii postmodum in aliquibus Latinorum exemplaribus esse corruptum,
Abbreviated transcription (Latin):
paschali & in historia ecclesi¬
astica plerisq: obscura est. ꝑ
eiustibi dicta clarior redde¬
retur. sed neq: hoc prȩter¬
eundem quia sunt qui conten¬
dant anatolium in hac senten¬
tia nequaquam undecimum
sed octauum kł darũ apriliũ
diem posuisse dicentes eu sebnũ
cum hanc sententiam in historia
ecclesiastica poneret diem ꝓ
die mutasse Et qui a ceera
bene hacphilosophice posita
uoluisse quod in eaminus per¬
fecte dictum conspexerit. ne
illum uidelic& quem laudare
historiis. Sed mirum si eusebius
tam circumspectus & sensu&
sermone scriptor intantum
laudis aliorum potuit esse
eaqua e non dixerant illos dixisse
finxerit nec formidarit argui
postquam lectores sui ad integra
eorum opuscula peruenis senti
atq: ea quae ipse dehis assumpse¬
rat aliter in suis auctoribus
posita offendissent Mirum
si uictorem cuius dicta posuimꝰ
uirum aequȩ eruditionis exi¬
miae talis inpostura latuit qui
in alio opere scribens de pascha

Expanded text:
paschali, et in historia ecclesipaschali, et in historia ecclesiastica plerisque obscura est, per ejus tibi dicta clarior redderetur. Sed neque hoc praetereundum, quod sunt qui contendunt Anatolium in hac sententia nequaquam undecimum, sed octavum Kalendarum Aprilium diem posuisse, dicentes Eusebium, cum hanc sententiam in historia ecclesiastica poneret, diem pro die mutasse, et quod caetera bene ac philosophice posita voluisse, quod in ea minus perfecte dictum conspexerit, ne illum, videlicet, quem laudare historiis. Sed mirum si Eusebius, tam circumspectus sermone et sensu scriptor, in tantum laudis aliorum potuit esse ea quae non dixerant illos dixisse finxerit, nec formidaret argui, postquam lectores sui integra eorum opuscula perscrutarentur, atque quae ipse de his assumpserat, aliter in suis auctoribus posita offendissent. Mirum si Victorem, cujus dicta posuimus, virum aeque eruditionis eximiae talis impostura latuit, qui in alio opere scribens de pascha,