comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eius miam liba̾ri. felix dixit. Dixisti bo¬
muinem fecisse sibi filium. ⁊ nich̾ interest
unt patrem ⁊ filium. Quia hoc ergo ꝓtu¬
lit scĩtas tua. ⁊ ego rendeo. quia deus et
que fecit equalia sunt sibi.
dici tibi nõ fecit. fecit aut̃ illud qd ⁊ eq̃le
eino est. Qd aut̾ genut equale illi est.
Itaq elige tibi utrum uelis dr̃e mutabi¬
lem dei facturam. an mutabilem dei na¬
turam. felix dixit. Quomodo deus muta¬
bilis est. sinulr qm genuit ininutabilis
est. ⁊ qd fecit si de ip̃ius natura est. non
nuitatur. Augs dixit. S iam tibi dictum
est. quia qd fecit nõ de ip̃ius natura est
s ex nicho fecit qr omp̃s est. Non erat ⁊ fe
hoc dixi. s dixi quia d̾s̃ imutabilis est.
⁊ qd̾ genuit iniutabile est. ⁊ qd̾ fecit ĩmu¬
tabile est. Non dixi unde illud fecit. non
hoc quesui unde fec̾it. Augs̃ dix̃. S ame
audisti qd̾ nõ quesisti. ut iam desiueres
stulta loqui. Omp̃s ds̃ ⁊ de se potuit gen̾¬

Expanded text:
icordiam liberari. FEL. dixit: Dixisti hominem fecisse sibi filium; nihil. interest inter patrem et filium. quia hoc ergo protulit sanctitas tua, et ego respondeo, quia deus et quae facit aequalia sunt sibi. dixi tibi, non fecit. fecit autem illud, quod aequale ei non est; quod autem genuit, aequale illi est. itaque elige tibi, utrum uelis dicere mutabilem dei facturam, an mutabilem dei naturam. FEL. dixit: Quomodo deus inmutabilis est, similiter, quem genuit, inmutabilis est, et quod fecit, si de ipsius natura est, non mutatur. AUG. dixit: Sed iam tibi dictum est, quia quod fecit, non de ipsius nased ex nihilo fecit, quia omnipotens est. Non erat, et fhoc dixi: sed dixi, quia Deus immutabilis est, et quod genuit immutabile est, et quod fecit immutabile est. Non dixi, unde illud fecit: non hoc quaesivi, unde fecerit. AUG. dixit: Sed a me audisti quod non quaesisti, ut jam desineres stulta loqui. Omnipotens Deus et de se potuit gene
Abbreviated transcription (Latin):
us lumniosum atq serenum efficit. ut
ad ipam ⁊̃ deitatis claritatem contem¬
plandam ꝑspicax fiat. Contͣ uicium gͥ
sule remedium apponitur sp̾s indulgen¬
tie. ex spũ aut̃ intelligentie mundicia
cordis nascitur. mundicia uero cordis
uisionem dei ꝓm̾etur sicut scriptum est.
Btĩ mundo corde qui ipi deum iidebiunt.
Septima petitio ẽ contra luxuriam. q̃ dr̃
liba nos a malo. Conuenient̾ sane ẜuus
lib̾datem petit. ⁊ idcuco huic petitiom da¬
tur sp̃s sapĩe. qui amissan captiuo lib̾¬
tatem restituat. ⁊ iugum iuiq dominͣ¬
ciam adiuitus euadat. Sapientia nã¬
q a sapore dr̃. cum uens gustu int̾ne
dulcedius tacta. totam se ꝑ desid̾ium in¬
tus colligit. nec foris iam eu̾uit̾ in car¬
nis uoluptate dissoluitur. qr totum int̾
possidet in quo delectatur. Congrue gͥ ⁊̃

Expanded text:
usque luminosum, atque serenum efficit, ut usque luminosum, atque serenum efficit, ut ad ipsam etiam deitatis claritatem contemplandam perspicax fiat. Contra vitium gulae igitur remedium apponitur spiritus intelligentiae: ex spiritu autem intelligentiae munditia cordis nascitur: munditia vero cordis visionem Dei promeretur, sicut scriptum est: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Septima petitio est contra luxuriam, qua dicitur: Libera nos a malo. Convenienter sane servus libertatem petit: et idcirco huic petitioni datur spiritus sapientiae, qui amissam captivo libetatem restituat, et jugum iniquae dominaatiam adjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur, cum mens gustu internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit, nec foris jam enervata in carnis voluptate dissolvitur, quia totum intus possidet in quo delectatur. Congrue igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nos illecebras carius sꝑe ꝑ naturam appe¬
titum ad excessum trahe nititur. ⁊ latent
uoluptatem sb̃icit. dum manifeste nb̃ de
nocitate blanditur. In qm ꝓfecto temp¬
tatom nuc neq̃qm inducunur. si sic stude
nius ẜm mensuram ncc̃itatis nature sb̾¬
retitum ab illecebra noluptatis coh̾cere
Qd uero implere ualeanius. datur nb̃ pe¬
tentib sp̃s intllĩgentie ut int̾na refectio
ali cibo roboratam ñ ualeat corporalis e¬
gestas frangẽ nec carms noluptas suꝑa¬
ix. Proptea namq ⁊ ipẽ dominus temp
tatori suo dum esirienti s̃ fraudulentã
detioris pams refectione suogestionem fa¬
cet. Rndit dicens. Non in solo pane uuit
ꝑte demostraret. quia cum mes illo int̾
pane reficitur. nõ magnope curat siforis
ad temp famem carius paciatur. Ditur
cigo cont gulam fp̃s urtssigentie s a ille
ad corueniens emiendat illud. atq puri¬
ficat ⁊ illum int̾iorem occłm cognitione
ubi dei qiͣ quodam collirio sanãs eo

Expanded text:
nos illecebra carnis saepe per naturalem appetitum ad excessum trahere nititur, et latenter voluptatem subjicit, dum manifeste nobis de necessitate blanditur. In quam profecto tentationem tunc nequaquam inducimur, si sic studemus secundum mensuram neccessitatis naturae subrimus appetitum ab illecebra voluptatis coercere: Quod ut impleri valeamus, datur nobis petentibus Spiritus intelligentiae, ut interna refectio mentem spiritali cibo roboratam, nec valeat corporalis egestas frangere, nec carnis voluptas superare Propterea namque Dominus ipse tentatori suo, dum esurienti sibi fraudulentam de exterioris panis refectione suggestionem faceret, respondit dicens: « Non in solo pane vivit perte demonstraret quia, cum mens illo pane intus reficitur, non magnopere curat si foris ad tempus famem carnis patiatur. Datur ergo contra gulam Spiritus intelligentiae, sed ille ad cor veniens, emficat: et illum interiorem oculum cognitione verbi Dei, quasi quodam collirio sanans, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ caro ꝑ crapulam intlammnata ẽ ardorẽ
libidnus supuementem emolitus atq
enuitꝰ resolutus animus iince̾ nõ põt.
Seruit gͥ seuissime donimationi mens
turpit sb̃acta. ⁊ nisi exorata sb̃uemat
salnatoris pietas. ñ erit iam und cap¬
tiuo ẜiuenti amissa restituatur lib̾tus
Secuntur itaq .uii. petitiones cont̃.xii.
uicia quib ille oratur ut sb̃ueniat qui
nos ⁊ opare docuit.⁊ qd orantib sp̃m bo¬
num ad sananda nuln̾a nr̃a ⁊ ad soluẽ¬
c̃et rxpmisit. S nos añ ꝙͣ ad explana¬
tionem harum uemamus. prius uolu¬
nius alia adhuc similitudine demostͣ¬
re. q̃ntã in ub̃ corruptõm oͣdc̃a uicia ge¬
u̾e̾nt. ut qnͣto piculosior langor ostendr.
tanto magis nccia medicina compbetur.
ꝑ supbiami g̃ cor inflaminatur. ꝑ inuidi¬
am arescit. ꝑͥ iram crepatur. ꝑ tusticiar
cont̾itur. ⁊ qͣi in hulũem redigitur. Pa
uariciam disꝑgitur. ꝑ gulam inficit᷑.

Expanded text:
quam caro per crapulam inflammata est, ardorem quam caro per crapulam inflammata est, ardorem libidinis supervenientem emollitus, atque enerviter resolutus animus vincere non potest. Servit igitur saevissime dominationi mens turpiter subacta; et, nisi exorata subvemat Salvatoris pietas, non erit jam unde captivae servienti amissa resSequuntur itaque septem petitiones contra septem vitia: quibus ille oratur ut subveniat, qui nos et orare docuit, et quod orantibus bonum ad sananda vulnera nostra et ad solvene promisit. Sed nos antequam ad explanationem harum veniamus, prius volumus alia adhuc similitudine demonstrare quantam in nobis corruptionem supradicta vitia generent, ut quanto periculosior languor ostenditur, tanto magis necessaria medicina comprobetur. Per superbiam igitur cor inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per tristitiam conteritur, et quasi in pulverem redigitur; per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur
Abbreviated transcription (Latin):
in deo totum ħre potuit. id ⁊̃ qd̾ ꝑ elatio¬
nem ex̃ deum ħre conabatur. ꝑ muidia
⁊ irum amittit. qr postq̃m ꝑ suꝑbiam d̾¬
um anuitit. ꝑ inuidiam ꝑdit ꝓcimum.
⁊ ꝑ iram semetip̃m. Quia gͥ omnib a¬
nirssis nich̾ suꝑest und̾ gaudeat infelix
conscientia. ꝑ tristiciaui ni semetip̃a col¬
liditur.⁊ q̃ de alieno hono pie letari nolu¬
it.d̾ suo malo iuste cruciatur. Post su¬
ꝓbiam ergo ⁊ inuidiam ⁊ iram que ho¬
miurm spoliant. continuo tristicisi seqͥtur
q̃ nudatum flagellat. Cin deñ succedit a¬
uaricia q̃ flagellatum eicit. qr int̾no ga¬
dio amisso. foris consołom q̃rẽ compellit.
Postea accedit gula q̃ ciectum seducit. qr
animũ ext̾iorib ihiantem hoc uicium.
In primis qi e uicino temptars: ꝑ ip̃in
naturalem appetitum ad excelsum il¬
licit. Postremo suꝑnenit licuria. que
seductum molent᷑ ẜuituti sb̾icit. qr post¬

Expanded text:
in Deo totum habere potuit, id etiin Deo totum habere potuit, id etionabatur, per invidiam et iram amitiit: quia, postquam per superbiam Deum amittit, per invidiam perdit proximum, et per iram semetipsum. Quia igitur omnibus amissis nihil superest unde gaudeat infelix conscientia, per tristitiam in semetipsa colliditur, et quae de alieno bono pie laetari noluit, de suo malo juste cruciatur. Post superbiam ergo, et invidiam, et iram, quae hominem spoliant, continuo tristitia sequitur, quae nudatum flagellat. Cui deinde succedit avaritia, quae flagellatum ejicit; quia, interno gaudio amisso, foris consolationem quaerere compellitur. Postea accedit gula, quae ejectum seducit, quia animam exterioribus inhiantem hoc vitium imprimis quasi e vicino tentans per ipsum naturalem appetitum ad excessum illicit. Postremo supervenit luxuria, quae seductum violenter servituti subjicit; quia, post
Abbreviated transcription (Latin):
ami inuidia sequitur. qr qui ulic amorẽ
no figit ubi onine bonum ẽ. qnͣtum d̾ su¬
o pnse extollitur. tanto grauius d̾bono
alieno torquetur. Sua g elationi iustissĩe
pena deputata est. ipã qmͣ dese gignit inui¬
dia. q̃ quia cominune omnium boniun di¬
lig̾e̾ uoluit. recte nunc honi alieni luore
tabescit. Qm̃ ꝑfecto aliene felicitatis suc¬
cessus ñ ur̃et̾. si illum in quo omne bonũ
ẽ ꝑ amorem possidet. Nec enini alienum
ase iudicaret bonimĩ alt̾ius. si suum ibi
dilige̾t. ubi ⁊ suum ⁊ altius bonum simł
possidet. Nunc ergo qnͣtum se ꝑ elatione
ex̃ cieatorem extollit. tantum ꝑ liuorem
sub ꝓrimo ead. ⁊ qͣntum ibi fullacit̾ erigͥ
tautum ħ ueracit᷑ pcipitatur. S n hiesis¬
t̾e pot̾ semel cepta corruptio. Mox eni
ut d̾ suꝑbia inuidia nata fu̾it. ixam ip̃ad̾
se parit. qr miser aniuis ppea iam sͥ ip̃i
d̾ sua imꝑfectione irascitur. qr d̾ bono alti
bere nõ pot̾ agnoscit. Qui ergo ꝑ caritatẽ

Expanded text:
 invidia sequitur; quia qui illic amorem non figit, ubi omne bonum est quanto de suo perversius extollitur, tanto gravius de bono alieno torquetur. Sua igitur elationi justissime poena deputata est; ipsa, quam de se gignit, invidia quae quia commune omnium bonum diligere noluit, recte nunc boni alieni livore tabescit. Quam profecto alienae felicitatis successus non ureret, si illum, in quo omne bonum est, per amorem possideret. Nec enim alienum a se judicaret bonum alterius, si suum ibi diligeret, ubi et suum, et alterius bonum simul possideret. Nunc ergo quantum se per elationem contra Creatorem extollit, tantum per livorem sub proximo cadit; et quantum ibi fallaciter erigitur, tantum hic veraciter praecipitatur. Sed neque hic sistere potest semel coepta corruptio: mox enim ut de superbia, invidia nata fuerit, iram ipsa de se parit; quia miser animus propterea jam sibi ipsi de sua imperfectione irascitur, quia de bono altbere non potest, agnoscit. Qui ergo per charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dum ħ ꝑ desid̾ium pietatis fortit̾ accendr
illic ꝓ pͥmo plenam b̃titudinis sacietatẽ
d.ii. Iustum enim ẽ ut in reddendo dbito
no debeat ẽẽ anxius. qui in exigendo no¬
lũit ẽẽ auarus. Atq iam cum a nb̃ ꝑ dei
gram uicium auaricie tollitur. quałr ei a
nro debito absolui dbeanius exposita salu¬
tis conditione donatur. Huic ergo petitio¬
in datur sp̃s consilii qui doceat nos in hoc
scło libent̾ peccantib in nos mĩam impe

Expanded text:
dum hic per desiderium pietatis fortiter accenditur; dum hic per desiderium pietatis fortiter accenditur; illic pro praemio plenam beatitudinis satietatetris. Justum enim est ut in reddendo debito non debeat esse anxius, qui in exigendo noluerit esse avarus. Atque ideo cum a nobis per Dei gratiam vitium avaritiae tollitur, qualiter a nostro debito absolvi debeamus, exposita salutis conditione, donatur. Huic ergo petitioni datur spiritus consilii, qui doceat nos in hoc saeculo libenter peccanti in nos mise
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse ñ agnoscit. Hanc aut̃ uirtu¬
tem .i. compunctõm siue dolorem p̾mi¬
um consołonis sequit᷑. ut qui se hic spõ¬
te coram deo ꝑ lamenta affligit illic ue¬
rum gaudium ⁊ leticiam inuenire m̾ea¬
tur. Quarta petitio ẽ cont̃ tristiciam. q̃¬
q tedium ẽ amini cum merore. qñ mẽ
quodamino tabefacta. ⁊ uicio suo ama¬
ricata int̾ua bona nõ appetit. atq omn
iugore e mortuo. nullo spũalis refectioĩs
desidio hilarescit. Pptea ad sanand̾ hoc
uicium d̾p̾cari nos oportet nũam domini
ut ip̃e solita pietate anime tedio suo lan¬
guenti uitue refectionis pabulum admo¬
neat. ut qd̾ ipã ab sens uescit appete gustu
p̾sentis admonita incipiat amare. Nitur
Sͦ buic petitiomi sp̃s̃ fortitudinis ut fatiscẽtẽ
auimam erigat. quatinus illa pristim ri¬
goris urtute recepta a defectu siu tedii ad
desidium int̾m saporis conualescat. Creat
g̃ sp̃s fortitudinis in corde fame iusticie. ut

Expanded text:
accepisse non cognoscit. Hanc autem virtutem, id est, compunctionem sive dolorem, praemium consolationis sequitur, ut qui se hic sponte coram Deo per lamenta affligit, illic verum gaudium et laetitiam invenire mereatur. Quarta petitio est contra tristitiam, mque taedium est animi cum moerore quando mens quodammodo tabefacta, et vitio suo amaricata, interna bona non appetit, atque omni vigore emortuo, nullo spiritualis refectionis desiderio hilarescit: propterea ad sanandum hoc vitium deprecari nos oportet misericordiam Domini, ut ipse, solita pietate, animae taedio suo languenti, internae refectionis pabulum admoveat, ut quod ipsa absens nescit appetere, gustu praesentis admonita, incipiat amare. Datur ergo huic petitioni spiritus fortitudinis, ut fatiscentem animam erigat: quatenus illa pristini vigoris virtute recepta, a defectu sui taedii ad desiderium interni saporis convalescat. Creat ergo spiritus fortitudinis in corde famem justitiae: ut
Abbreviated transcription (Latin):
modo ei adhendo ꝑfidem ⁊ post mherendo
ꝑ spem. Qui ergo petit ut regnum dei ue¬
mat. ille ꝓfecto salutem q̃ ut hominum
ac ꝑ boc dum ꝓ comuni ouiniũ salute po¬
tulat liuoris incium se repbare dinostrat
Hinc petitiom datur sp̃s pietatis. ut ip̃e
ad corueniens ad benigintatẽ illud ac¬
pit ipe ꝑuemat. Tercia petitio ẽ contra
iram. qua dr̃. fiat uoluntas tua sicur i
celo ⁊ in t̾ra. Non eium uult contendẽ
ꝗ dicit. fiat noluntas tua. s sibi placere
tur sp̃s scĩe. ut ip̃ẽ ad corueniens crudi¬
at illud. ⁊ salubrit̾ compungat. ut sciat
homo malum qd patitur. ⁊ sua culpa ꝓ¬
uenire. siquid ã bom humilit̾ ex mĩa de

Expanded text:
modo ei adhaerendo per fidem et post inhaerendo modo ei adhaerendo per fidem et post inhaerendo per speciem. Qui ergo petit, ut regnum Dei adveniat ille profecto salutem quaerit hominum; ac per hoc dum pro communi omnium salute postulat, livoris vitium se reprobare demonstrat. Huic petitioni datur Spiritus pietatis, ut ipse ad cor veniens ad benignitatem illud acpit, ipse perveniat. Tertia petitio est contra iram, qua dicitur. « Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. » Non enim vult contendere qui dicit: « Fiat voluntas tua, » sed sibi placere tur Spiritus scientiae, ut ipse ad cor veniens erudiat illud, et salubriter compungat, ut sciat homo malum quod patitur ex sua culpa provenire, si quid autem boni habuerit, ex mise
Abbreviated transcription (Latin):
Expectans expectami dominu ⁊ uitẽdit
mn̾. ⁊ exaudunt p̾ces meas. ⁊ eduxit me
d̾ lacu miserie. ⁊ de luto fecis. ꝓpt̾ea er¬
go ip̃ẽ nos orare docuit ut totum bonũ
urm ab ipo sit. ut ⁊ qd̾ petimus ⁊ qd̃ pe¬
tentes accepinius. eius donum ñ nr̃m
m̃itum ẽẽ intlłĩgamus. Prima ergo
petitio cont̃ suꝑbiam ẽ. qua deo dicimiꝰ.
scĩficetur nom̃ tuum. H eium petimus
ut det nb̾ tinie ⁊uenari nom̃ suum. qua¬
tiuus ei ꝑ humilitatem sb̃iecti simus. q
ꝑ supbiam rebelles ⁊ contumates extiti¬
mus. Huic petitioni datum donum sp̃s ti¬
moris domini. ut ille ad corueniens mrtu¬
tem in eo creet humilitatis. q̃ suꝑ bie mor¬
bum sanet. ꝯtinus ad regnum celoruum
qd̾ angłs suꝑbus ꝑ elationem ꝑdidit.
homo huiisis ꝑuenire possit. Scd̾a peti¬
tio ẽ contra ndiam. qua d̃r. Aduem¬
at regnum tuum. Regnum si quid̃ dei est
salus hominum. qr tunc d̾s in hominib reg
uare dr qũ ip̃i homimes deo sb̃icitur. ⁊

Expanded text:
intendit mihi. Et exaudivit preces meas, et eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis . Propterea ergo ipse nos orare docuit, ut totum bonum nostrum ab ipso sit, ut et quod petimus, et quod petentes accipimus, ejus donum, non nostrum meritum esse intelligamus. Prima ergo petitio contra superbiam est, qua Deo dicimus: Sanctificetur nomen tuum. Hoc enim petimus ut det nobis timere et venerari nomen suum, quatenus ei per humilitatem subjecti simus, qui per superbiam rebelles et contumaces exstitimus. Huic petitioni datur donum spiritus timoris Domini, ut ille ad cor veniens virtutem in eo creet humilitatis quae superbiae morbum sanet: quatenus ad regnum coelorum, quod angelus superbus per electionem perdidit, homo humilis pervenire possit. Secunda petitio est contra invidiam, qua dicitur: Adveniat regnum tuum. Regnum siquidem Dei est salus hominum; quia tunc Deus in hominibus reguando ipsi homines Deo subjiciuntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm omnnis herba in campo sine aridi¬
tate. Et uemies in sepulcrum tanq̃m fru¬
mentum maturum passionem. Eece hec itͣ
exquisuumus. Hic aucts huius ꝓph̃ie con¬
firmatur. Tu uero scito temet ip̃sum qͥd

Expanded text:
tamquam omnis herba in campo: sine ariditate. et uenies in sepulcrum tamquam frumentum maturum: <in> passionem. ecce haec ita exquisiuimus: hic auctoritas huius prophetiae confirmatur. tu uero scito temet ipsum q
Abbreviated transcription (Latin):
suas comite̾ in masculos ad irritandum
concupiscentias demonum. feminaruum.
⁊ cosdem rursus conu̾te in feminas ad ir¬
ritandum concupiscentias demonium m̃¬
culorum. ut cum demonus miscuit libi¬
dinem accensi in formas confictas ado
relaxentur menbra eorum. ⁊sic ens dat
pars dei q̃ ibi fu̾it colligata. hoc tm̃ opp¬
brium. hoc tantum sacrilegium credere
ausi estis. ⁊ p̾dicare nõ dubitatis. hec suĩt
media doctrine ur̃e. Fnus nero quis est.
Quis. nisi qr nõ potuit deus totum pu¬
gare. Et quia nõ potuit. fcũrum eum di¬
citis ult tectorium genti tenebrarum.
ut ibi in et̾num dam̃pnetur. qd̾ purguri
non potuit. ⁊ nicħ sua sponte comuisit.
Ita fit ut deus u̾r nõ uerus s fictus non
alicubi constitutus. s in corde nr̃o ymagi¬
natus. partem suam nusceat infeliciter.
purget turpiter. dampnet crudelit᷑..Ad ħ
ergo rende. ⁊ incipe ab illo qd dixi. q̃re de
miscuit istam partem suam cui nichil no¬

Expanded text:
suas convertere in masculos, ad irritandum suas convertere in masculos, ad irritandum concupiscentias daemonum feminarum; et eosdem rursus convertere in feminas, ad irritandum concupiscentias daemonum masculorum; ut cum daemoniis injiciunt libidinem, accensis in formas confictas a Deo, relaxentur membra eorum, et sic evadat pars Dei quae ibi fuerit colligata. Hoc tantum opprobrium, hoc tantum sacrilegium credere ausi estis, et praedicare non dubitatis. Haec sunt media doctrinae vestrae. Finis vero quis est? Quis, nisi quia non potuit Deus totum purgare? Et quia non potuit, facturum inde dicitis velut tectorium genti tenebrarum, ut ibi in aeternum damnetur quod purgari non potuit, et nihil sua sponte commisit. Ita fit ut deus vester, non verus, sed fictus, non alicubi constitutus, sed in corde vestro imaginatus, partem suam misceat infeliciter, purget turpiter, damnet crudeliter. Ad haec ergo responde, et incipe ab illo quod dixi, quare Deus miscuit istam partem suam, cui nihil no
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nemio enun pot̾ ad eam accede̾ q̃m d̾e
nolũit ut accedat. Cui aut dõuut ip̃e acce¬
det. Quonio ergo potat illa gens tenebra¬
rum acced̾e̾ ad ħitatom dei. ubi ẽ inacces¬
sibilis lux. quo nõ accedit nisi cui deus
donauit. aut si donun acceꝑat adeo ut
accedet ad expugnandum regnum dei.
non daret ⁊ nõ timeret. Si aut̃ donum
tale nõ ded̾at ut posset adde securus in
suo regno erat ħ̃itans maccessibilem lu¬
cem. quid poterat de tenebrarum gente
metuere. ut ei misceret partem suam. sus¬
tanciam suam. hoc qd̾ ip̃e ẽ ligandu.
p̾mendam. contammnandam. ubi nõ so
audire nefas ẽ. s ad nos confindendos
⁊ forte saluandos tacere non possimius u
purgetur inde pars dei. dicitis ignaue
lucis. qm solem appellatis. facientes in¬
uiriam creatori solis. ⁊ ip̃i soli qm sic dici¬
tis fcm̃ tibi tanta turpitudo celebretur.
Dicitis enu illic positum deum uirtuteᷤ

Expanded text:
est. Nemo enim potest ad eam accedere, quem Deus est. Nemo enim potest ad eam accedere, quem Deus noluerit ut accedat: cui autem donaverit, ipse accedet. Quomodo ergo poterat illa gens tenebrarum accedere ad habitationem Dei, ubi est inaccessibilis lux, quo non accedit nisi cui Deus donaverit? Aut si donum acceperat a Deo ut accederet, ad expugnandum regnum Dei non daret, et non timeret. Si autem donum tale non dederat ut posset accedere; securus in suo regno erat, habitans inaccessibilem lucem: quid poterat de tenebrarum gente metuere, ut ei misceret partem suam, substantiam suam, hoc quod ipse est, ligandam, premendam, contaminandam, ubi non solaudire nefas est, sed ad vos confundendos et forte salvandos, tacere non possumus: ut purgetur inde pars Dei, dicitis in nave lucis, quam solem appellatis, facientes injuriam Creatori solis, et ipsi soli quem sic dicitis factum, ubi tanta turpitudo celebretur: dicitis enim illic positum Deum, virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
tui probaui ea que scripta sunt in libris
scĩs de pec̃orib ⁊ de iustis. nõ ad diu̾sitate
naturarum. s ad distuictõm nũtorum ꝑ¬
tine. in quibr nũtis nõ necitatem natura
facit. s uoluntas culpam. Rude tu illud
qd̾ iam int̾rogam. Si deo nocere nicħ pot¬
at. q̃re partem suam. sb̾am suam. hoc qd̾
ipe est polluendam. ⁊ ligandam demonibr
miscũit. qr in nulla diuina scriptura ca¬
nonica potin̾s inuenire. si aut̾ nocere po
terat ei. nõ deum incorruptibilem colitis
de quo apł̃s dicit. Regi aut̃ seculorum in¬
mortali. muisibili. incorruptibili. soli deo
honor ⁊ gła in scła seculorum. Demq itẽ
dicitur. Deus h̃itat lucem maccessibilem.
Nunquid ad illam lucem nõ accedunt
sc̃i de quib scriptum est. Accedite ad eu
⁊ ill unimanum. Nunquid ad illam lucẽ
nõ accedunt scĩ de quib drͣ. St̃i mundo
ad eam pot̾ accedere nisi cui deus donau¬
it ut accedat. ideo ꝑ se ipãm maccessiblĩs

Expanded text:
tui, probaui ea, quae scripta sunt in libris tui, probaui ea, quae scripta sunt in libris sanctis de peccatoribus et de iustis non ad diuersitatem naturarum, sed ad distinctionem meritorum pertinere, in quibus meritis non necessitatem naturu ad illud, quod iam interrogaui: si deo nocere nihil poterat, quare partem suam, substantiam suam, hoc quod ipse est, polluendam et. ligandam daemonibus miscuerit, quod in nulla diuina scriptura canonica potueris inuenire; si autem nocere ei poterat, non deum incorruptibilem colitis, de quo apostolus dicit: regi autem saeculorum inmortali, inuisibili, incorruptibili, soli deo honor et gloria in saecula saeculorum. denique item dicit: deus habitat lucem inaccessibilem. numquid ad illam lucem non accedunt sancti, de quibus scriptum est: accedite ad eum et inluminamini? numquid ad illam lucem non accedunt sancti, de quibus dicitur: ad eam potest accedere, nisi cui Deus ipse donaverit ut accedat, ideo per se ipsam inaccessibilis
Abbreviated transcription (Latin):
crifis quos canon quid̃ catholicus non
admttit. nob̾ aut tanto grauiores sunt
qͣnto a catholico canone secluduntur. Ali¬
quid ⁊̃ inde comiuemorarem cuius ego
aucte nõ teneor. s tu cum iuceris. In ac¬
tib scriptis a leuitico quos tanqͣm act̾
apłorum scribit. hñs ita positum. Et eĩ
speciosa figmenta ⁊ obstentatio simula¬
ta. ⁊ coactio insibilium. nec quid̾ ex ꝓpria
natura ꝓcedunt. s ex eo homine qui ꝑ se ip¬
sum detior fos est. ꝑ seditionem. Uide qm¬
admod̾ hic ⁊ ꝑ se ip̃m dixit. ⁊ ꝑ seditione.
fuit enim seductor honuuus diabolus no
natura pec̃or. s prior uoluntate pcc̃or. S q
erat in hominis potestate seductori nõ cõ¬
onem. ut in eo qd positum est ꝑ se ip̃m li¬
bum arbitrium. In eo nero qd̾ positum
ẽ ꝑ seditionem. m̾tlli̾gas diabolum non
oppressorem inuiti. s temptatorem uolẽ¬
tis. Proinde quia ego ixndi. ⁊ qͣntum po¬

Expanded text:
cryphis, quas canon quidem catholicus non cryphis, quas canon quidem catholicus non admittit, uobis autem tanto gratiores sunt, quanto a catholico canone secluduntur. aliquid etiam inde commemorem, cuius ego auctoritate non teneor, sed tu conuinceris. in Actibus conscriptis a Leutio, quos tamquam actus apostolorum scribit, habes ita positum: etenim speciosa figmenta et ostentatio simulata et coactio uisibilium nec quidem ex propria natura procedunt, sed ex eo homine, qui per se ipsum deterior factus est per seductionem. uide quemadmodum hic et per se ipsum\' dixit et per seductionem\'. fuit enim seductor hominis diabolus, non natura peccator, sed prior uoluntate peccator. sed quia erat in hominis potestate seductori non cononem\', ut in eo, quod positum est per se ipsum\', liberum arbitrium, in eo uero, quod positum est per seductionem\' intellegas diabolum, non obpressorem inuiti, sed tentatorem uolentis. Proinde, quia ego respondi et, quantum po
Abbreviated transcription (Latin):
homines indidistis. cte sic loquitur. qd̾ ⁊
tu ip̃e cognoscis. Hii uero qui negligẽtia
sua a labe p̃dc̃orum sp̃num purgari se
mime periniserunt. mandatis q diui¬
ins ex integro parum obtempaĩunt. legẽ¬
q sibi a suo libatore datam sernare ple¬
nius uolu̾int. n ut decebat sese gub̾na
arbitrium. Qui emm seruare legem nõ
uult. in potestate ẽ eius si uelit. Non em̃
dixit. non potuint. s uoluint. hoc certe qd̾
nolunt seruare legem. nõ agente teneb¬
rum coguntur. Si eium coguntur. nõ no¬
lunt. si nõ possunt. Si aut̃ nolunt nõ uti¬
q coguntur ut nõ faciant. s uoluntate su¬
a uolunt. Hoc ergo qd in eorum uolunta¬
te est. ut noluit. p̾cc̃m ẽ c̾te sine aliqua i¬
ncc̃itate gentis tenebrarum. hoc agnos¬
ce ẽẽ pcc̃m. sine ncc̃itate gentis tenebraꝵ
⁊ inde uides unde ueniant omnes culpe.
unde m̃ĩta culparum. uude distributioẽ
penarum. Hẽtis ⁊̃ hoc in scripturis apo¬

Expanded text:
homines indidistis, certe sic loquitur, quod et homines indidistis, certe sic loquitur, quod et tu ipse cognoscis: hi uero, qui neglegentia sua a labe praedictorum spirituum purgari se minime permiserint mandatisque diuinis ex integro parum obtemperauerint legemque sibi a suo liberatore datam seruare plenius noluerint neque ut decebat sese gubernaarbitrium. qui enim seruare legem non uult, in potestate est eius, si uelit. non enim dixit: non potuerint sed: noluerint. hoc certe quod nolunt seruare legem, non a gente tenebrarum coguntur; si enim coguntur, non nolunt, sed non possunt; si autem nolunt, non utique coguntur, ut non faciant, sed uoluntate sua nolunt. hoc ergo, quod in eorum uoluntate est, ut nolint, peccatum est certe sine aliqua necessitate gentis tenebrarum; hoc agnosce esse peccatum sine necessitate gentis tenebrarum. et inde uides, unde ueniant omnes culpae, unde merita culparum, unde distributiones poenarum. Habetis etiam hoc in scripturis apo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣm hãnt in se ipis st̃am. s quia dõ oĩ¬
a que condidit gradib sis condidit. ge¬
nb q distuixit. celestia atq terrena in¬
mortalia atq mortalia. ⁊ omina bona in
bitrium sub se ip̃o. ⁊ supra ceta collocauit.
ut si seruiret supidri. dominaretur inferio¬
ri. Si aut̃ offenderet supiorem. penam ex
inferiore sentiret. Hoc ergo donimus dicẽ.
Aut facite illud. aut facite illud. ostendit
ẽe in potestate quid facent. ip̃e securus ⁊
certus nise tanqͣm deus. Et qr si bonum
eligẽnt. p̾mumi eius accipient. Si malũ
eligent. penam eius sentirent. Semper
aut̃ ille iustus est aut reminiator. aut i¬
dampnator. Audi ergo iam qmad̾ ma¬
nicheus ipẽ tam ꝑusus. tam superbus. ut
aliam introducens naturam se equalem
deo facet. deumi ad se ip̃m depon̾et confes¬
sus sit tantum eẽ lib̾um arbitrium. In
thesauro ur̃o cui tale nom̃ ad decipiendoᷤ

Expanded text:
aliquam habent in se ipsis substantiam, sed quia deus omnaliquam habent in se ipsis substantiam, sed quia deus omnia, quae condidit. gradibus suis eondidit generibusque distinxit, caelestia atque terrena, inmortalia atque mortalia et omnia bona in tem liberum arbitrium sub se ipso et supra cetera collocauit: ut si seruiret superiori, dominaretur inferiori; si autem offenderet superiorem, poenam ex inferiore sentiret. hoc ergo dominus dicens. aut facite illud aut facite illud\' ostendit esse in potestate quid facerent, ipse securus et certus in se tamquam deus, et quia si bonum erent, praemium eius acciperent, si malum eligerent, poenam eius sentirent; semper autem ille iustus est aut remunerator aut damnator. Audi ergo iam, quemadmodum Manichaeus ipse tam peruersus, tam superbus, ut aliam introducens naturam ae aequalem deo faceret. deum ad se ipsum deponeret, confessus sit tamen esse liberum arbitrium. in Thesauro uestro, cui tale nomen ad decipiendos
Abbreviated transcription (Latin):
ris quas nõ intelligitis. s ⁊̃ in u̾bis ip̃ius
manichei uri probo. Circonclusus enim
uidet potentiam uĩtatis. contra qm coñͣ¬
tus fuerat aliam naturam qm nõ fecit de
inducere contra denni. nõ solida uĩtate s
mam fantasiate tantum ad confitend̾
uerum de libero arbitrio plus in eo ualuit
natura bumana in qua enm deus effecit
ꝙͣ fabula sacrilega. qͣm sibi ip̃e confunxit
audi ergo de libo arbitrio ip̃m primo dũn
ubi dias arbores cominemorat. quarum
mentionem ip̃e fecisti. audi dicentem. aut
facite arborem bonam ⁊ fructum eius bo¬
num. aut facite arborem malam. ⁊ fruc¬
tum eius malum. Cum ergo dicit. Aut ħ
facite aut id facite. potestatem indicat ñ
naturam. Nemo enim misit deus arbo¬
rem facere potest. s ht umusquisq in uo¬
luntate aut elige̾ que bona sunt. ⁊ ẽẽ arbor
bona. aut elige que mala sunt. ⁊ esse ar¬
bor mala. non qr ip̃a mala que eligunt᷑

Expanded text:
ris, quas non intellegitis, sed etiam in uerbis ipsius ris, quas non intellegitis, sed etiam in uerbis ipsius Manichaei uestri probo. circumclusus enim uidet potentiam ueritatis, contra quam conatus fuerat aliam naturam, quam non fecit deus, inducere contra deum non solida ueritate, sed inani phantasmate; tamen ad confitendum uerum de libero arbitrio plus in eo ualuit natura humana, in qua eum deus effecit, quam fabula sacrilega, quam sibi ipse confinxit. Audi ergo de libero arbitrio primo ipsum dominum, ubi duas arbores commemorat, quarum mentionem ipse fecisti, audi dicentem: aut facite arborem bonam et fructum eius bonum aut facite arborem malam et fructum eius malum. cum ergo dicit "aut hoc facite aut illud facite," potestatem indicat. non naturam. nemo enim nisi deus facere arborem potest; sed habet unusquisque in uoluntate aut eligere, quae bona sunt, et esse arbor bona. aut eligere, quae mala sunt, et esse arbor mala, non quia mala ipsa. quae eliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
repelle uolens ut bat quietem partem su¬
am que hoc ẽ qd̃ ip̃e nature contrarie demo¬
num miscens colligari ab eis ⁊ contanu¬
nari fecit. Hec aut̃ est qd ub̾ obicitur. uñ
quid rendeas no mueniendo commemo¬
dictum est. quia non ꝑtinent ad btam
uitam qͣmr bonis ⁊ fidelib donat deus. ⁊
bas ulut duas naturas accipi uoliusti. ẜm
deliram̃ta manichei. Uitas aut̃ dicit. oĩa
ista que iidemus ⁊ que no uidemus que
naturalr sb̃sistunt a deo fc̃a ẽe. In quib
rõnabilem creaturam ⁊ ip̃am fcam sine i
angelis siue in hominib accepisse lib̾um
arbitrium. quo libo arbitrio si deo seriure
pud eum et̾nam felicitatem. Si aut̃ legi
eius subdi uo luisset. s potestate sua usa
contra eius fecisset impium. scd̃m eius ui¬
ticiam pene debite sb̃iaceret. ħ ommpoten¬
tia n creandis omnib. ħ iusticia in renu¬
uerandis pcc̃oribr. Esse aut̃ libum arbitri¬
care si nolit. non solum in diuinis scriptu¬

Expanded text:
repellere uolens, ut habeat quietem, partem surepellere uolens, ut habeat quietem, partem suam, quae hoc est quod ipse, naturae contrariae daemonum miscens, colligari ab eis et contaminari fecerit. hoc autem est, quod uobis obicitur. unde quid respondeas non inueniendo commemodictum est, quia non pertinent ad beatam uitam, quam bonis et fidelibus donat deus, et has uelut ddeliramenta Manichaei. ueritas autem dicit omnia ista, quae uidemus et quae non uidemus, quae naturaliter subsistunt, a deo facta esse; in quibus rationalem creaturam etiam ipsam factam siue m angelis siue in hominibus accepisse liberum arbitrium: quo libero arbitrio si deo seruire pud eum aeternam felicitatem; si autem legi eius subdi noluisset, sed potestate sua usa contra eius fecisset imperium, secundum eius iustitiam poenae debitae subiaceret. haec omnipotentia dei in creandis omnibus, haec iustitia in remunerandis peccatoribus. ecce autem liberum arbitricare, si nolit, non solum in diuinis scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
manichens dicit. quia que nuimica est
dco ad deum no pertinet. Si aut ad de¬
um ꝑtinet. ip̃e sͥ mimicum fecit. Hoc m̃¬
nicheus nõ dicit. Itm panlus dixit. De
seculi huius excecauit mentes fidelium
ad no contemplandam claritate m ena¬
gelu xp̃i qui est ymago dei. Ipe paulu
itm dicit. Datus ẽ micbi stimulus car¬
nis angłs sathane qui me colapbiret di¬
e ac nocte. pp qd̾ dominum rogam ut dis¬
cedet a me. ⁊ dixit michi. Sufficit tibi g̃¬
cia mea. Nam uirtus in infirmitate pro¬
batur. Ecce quid apls dicit. Ecce quid
englista. cum manicheus boc asserat qr
e extranens a deo qui contra deuni bella
crucifirit cui mandatum dei nõ placet. hoc
uarx uoliusti ulu̾it excis patrocium ad¬
bibens mamiloquns ur̃is. Int onua tũ
que partim sunt. sicut uere scripta sunt.
partim ałx q̃m scripta sunt comunemo¬
rasti niusqͣm n ostendere potiusti. quia ds
regius sius bosti lem naturam inminentẽ

Expanded text:
Manichaeus dicit, quia quae inimica est Manichaeus dicit, quia quae inimica est deo, ad deum non pertinet; si autem ad deum pertinet, ipse sibi inimicum fecit; hoc Manichaeus non dicit. iterum Paulus dicit: deus saeculi huius excaecauit mentes infidelium ad non contemplandam claritatem euangelii Christi, qui est imago dei. ipse Paulus iterum dicit: datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae. qui me colaphizat die ac nocte; propter quod dominum rogaui, ut discederet a me . et dixit mihi: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate probatur. ecce quid apostolus dixit, ecce quid euangelista. cum Manichaeus hoc adserat, quia est extraneus a deo, qui contra deum bellaucrucifixit, cui mandatum dei non placet, hoc rare uoluisti, uelut ex eis patrocinium adhibens uaniloquiis uestris. inter omnia tamen, quae partim sicut uere scripta sunt, partim aliter quam scripta sunt commemorasti, nusquam ostendere potuisti, quia deus regnis suis hostilem naturam inminentem
Abbreviated transcription (Latin):
e ex̃neus a deo probetur m̃. Si ad demi
ꝑtinet numicus este. quale semen semi¬
nauit. Item in engło scriptum est xp̃o
dicente. quia in nouissinus temporibus
thronum in medio scło ponet. ⁊ nuttet
ange los suos in orientem ⁊ occidentem.
septemtrionem.⁊ muidianum. ⁊ conggab
omnes gentes ante se ⁊ separabit illos. si¬
cut pastor separat agnos ab edis. Et ut
compendiue dicami. agnis dicet. Ite in
regnum qđ nobis paratum ẽ ab origiẽ
muradi. hedis dicet. qui in sinstra parte
sunt. recedite a me qui opati estis. Nom̃¬
enim mieum hĩnstis. s oꝑa non fecistis.
te in ignem et̾num qui paratus est dra¬
lolo ⁊ anglis eius. Qui sunt qui nonie
cum drabolo ⁊ angłis eius. ⁊ ad qm par¬
et nomen eius portant: hoc enim maĩ¬
cheus dicit. quia quos xp̃s dampnat. ip¬
sius non sunt. Nam ⁊ paulus apls dicit.
Prudentia carius minuca est deo. Legi
enm dei non ẽ sbiecta.nec enim pot̾. hoc

Expanded text:
est extraneus a deo, probetur mihi; si ad deum est extraneus a deo, probetur mihi; si ad deum pertinet inimicus iste, quale semen seminauit? item in euangelio scriptum est Christo dicente, quia in nouissimis temporibus thronum in medio saeculo ponet et mittet angelos suos in orientem et occidentem, septentrionem et meridianum et congregabit omnes gentes ante se et separabit illos, sicut pastor separat agnos ab haedis. et ut compendiue dicam, agnis dicet: ite in regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. haedis dicet, qui in sinistra parte sunt: recedite a me, qui operati estis enim meum habuistis, sed opera non fecistis; ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. qui sunt, qui nomencum diabolo et angelis eius, et ad quam paret nomen eius portant? hoc enim Manichaeus dicit, quia quos Christus damnat, ipsius non sunt. nam Paulus apostolus dicit: prudentia carnis inimica est deo; legi enim dei non est subiecta nec enim potest. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sacri legum est. ut ferri ab auditoribus
uix possit. hoc obbicitur primo secte ur̃e. si¬
ue mitium hoc uoces. siue medium. siue fi¬
nem. non ualde ro curo. Hoc tantum de
hac epla qm̃ fateris ee manichei. lectum
ẽẽ nõ negas. Hoc uob̾ obbicitur. hoc defen¬
de si potes. ut ad alia ueniamus. unde
tin int̾rogo si deum incorruptibilem coli¬
tis. quid ei nocere potat nescio que gens
adusa qͣm fingis: Si nchil ei nocere po.¬
partem suam nature demonum connuscet.
Si aut nocere ei potat. non deum corrupti¬
bilem colitis. felix dixit Manicheus diciti
duas ee naturas. ⁊ mo inde culpatur qui¬
a dixit duas ee. bonam ⁊ malam. Xp̃s in
englio duas dicit eẽ arbores. Arbor bona
nunqͣm facit fructum malum. ⁊ arbor
mala nunqͣm facit fructum malum. bo¬
num. Ecce duas naturas. Denide in eua¬
gelio scriptum est. llonne bonum semen
scmminasti in agro. Unde apparunt crra¬
ma. Hoc minucus fecit. Iste murucus si ñ

Expanded text:
sacrilegum est, ut ferri ab audientibus sacrilegum est, ut ferri ab audientibus uix possit. hoc obicitur primo sectae uestrae — siue initium hoc uoces, siue medium, siue finem, non ualde id curo; hoc tamen de hac epistula, quam fateris esse Manichaei, lectum esse non negas — hoc uobis obicitur, hoc defende, si potes, ut ad alia ueniamus. unde iterum interrogo: si deum incorruptibilem colitis, quid ei nocere poterat nescio quae gens quam fingitis ? si nihil ei nocere ppartem suam naturae daemonum commisceret; si autem nocere ei poterat,. non deum incorruptibilem colitis. FEL. dixit: Manichaeus dicit duas esse naturas et modo inde culpatur, quia dixit duas esse, bonam et malam. Christus in euangelio duas dicit esse arbores: arbor bona numquam facit fructum malum, et arbor mala numquam facit fructum bonum. ecce duas naturas. deinde in euangelio scriptum est: nonne bonum semen seminasti in agro? unde adparuerunt zizania? hoc inimicus fecit. iste\' inimicus si non
Abbreviated transcription (Latin):
non fatearis iam omnis homo uidet. S
qr codices tuos repetis qui sub sigillo pu¬
blico custodiuntur. quib inspectis dicis te
instructum uenire posse post biduum illd̃
iam constat obiectis qõnib te rendere ñ
potuisse recolere. Tolle aut̃ codices tuos ⁊
dic quid inde uelis tibi proferri. qd̾ mo
inspicias ⁊ rendeas. felix dixit. Omnes sqp
turas que sibi sblate sunt. Ista enm epłã
fudamenti est qd ⁊ scitas tua bene scit. ꝙ
et ego dici. qr ⁊ ip̃a continet mitium. iñdi¬
um. ⁊ finem. Ip̃a legatur ⁊ quicquid ma¬
lum obicitur legi mec probetur. ⁊ nego il¬
lam. si probata fu̾int illa crimina que ob¬
biciuntur legi nr̃e. Aug̃. dixit. Qm̃ fateris
hanc ẽẽ epłam ubi doctrine nr̃e mitium.
medium. ⁊ finis continetur. Hoc miti
qm sit sacrilegum. ubi deum dicitis pug¬
nasse contra gentem tenebrarum ⁊ mis¬
cuisse nature demonum polluendam ⁊liti¬
gandam partem suam. que hoc ẽ qd̾ ip̃e tã

Expanded text:
non fatearis, omnis homo iam uidet. sed non fatearis, omnis homo iam uidet. sed quia codices tuos. repetis, qui sub sigillo publico custodiuntur, quibus inspectis dicis te instructum uenire posse post biduum, illud, quod iam constat, obiectis quaestionibus te respondere non potuisse recole. Tolle autem codices tuos, et dic, quid inde uelis tibi proferri, quod modo inspicias et respondeas. FEL. dturas quae mihi sublatae sunt. Ista enim epistola Fundamenti est, quod et Sanctitas tua bene scit, quod et ego dixi, quia ipsa continet initium, medium et finem. Ipsa legatur, et quidquid malum objicitur legi meae, probetur: et nego illam, si probata fuerint illa crimina quae objiciuntur legi meae. AUG. dixit: Quoniam fateris hanc esse epistolam, ubi doctrinae vestrae initium, medium et finis continetur, hoc initium quam sit sacrilegum, ubi Deum dicitis pugnasse contra gentem tenebrarum, cuisse naturae daemonum polluendam et ligandam partem suam, quae hoc est quod ipse, tam
Abbreviated transcription (Latin):
cartis pot̾ litigare. smmulit ⁊ ego siue meai
scriptura rendere non possum. Augs̃ dixit
Istam tergiu̾sationem tanto dierum spa¬
tio cogitasti. que te in causa perdita ⁊ erro¬
re sacrilego quid rendeas nõ b̃ñtem adiu¬
uare nicħ̃ potit. Notum est eniui omnb
qui aderant quos ⁊ nunc adee uideo. te di¬
erum tantum dilationem petisse. debuisse
ante petere ⁊̃ codices qñ dilationem peti¬
ti. Si hus te putabas instrii posse ad yen¬
dendum. Qd̃ nõ fecisti. Nam te petisse cocdi¬
ces nõ quid̃ adinstructionem inspiciendo
um hoc longe aliqͣ̃m petes diłonem. Cum
uero dilationem petisti. codicum tͥ redden¬
dorum ⁊ inspiciendorum ut ẽe posses instͣc¬
tior. nullam fecisti mentionem.
Modo peto. Codices reddantur mͥ ⁊ uenio
ad cͥtamen post biduum. ⁊ si uictus fuere
qd delibiuus subeo. Angs dixit. Rudem te
in ista sceleratissima secta nõ ẽe puto qd

Expanded text:
chartis litigare — similiter et ego sine mea chartis litigare — similiter et ego sine mea scriptura respondere non possum. AUG. dixit: Istam tergiuersationem tanto dierum spatio cogitasti, quae te in causa perdita et errore sacrilego quid respondeas non habentem adiuuare nihil poterit. notum est enim omnibus, qui aderant, quos etiam nunc adesse uideo, te dierum tantum dilationem petisse, debuisse autem petere etiam codices, quando dilationem petisti, si his te putabas instrui posse ad respondendum; quod non fecisti. noui te petisse codices non quidem ad instructionem inspiciendos, uerum hoc longe, antequam peteres dilationem; cum uero dilationem petisti, codicum tibi reddendorum et inspiciendorum, ut esse posses instructior, nullam fecisti mentionem. FEL. dixit: Modo peto, codices reddantur mihi, et uenio ad certamen post biduum; et si uictus fuero, quod deliberaueris, subeo. AUG. dixit: Rudem te in ista scelerata secta non esse puto, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
Um uentum ẽẽt ad diem
decembrium. res sic agi ce
dilonem te petisse menimisti. cum ad ea
que int̾rogauam in p̾senti rendere non
posses. Si ergo tam lato temporis spatio
post diem scilicet quintum aliquid exco¬
gitasti rende. Hoc enim tunc interrogaue¬
ram. si deo nocere nich̃ potat. Quare bellũ
gessit cum gente qͣm dicitis tenebraꝵ
in quo bello nature demonum misceret
sbam suam. que hoc ẽ qd ipe sicut iam in¬
teriogatus dixisti. Si aut nocere ei pote¬
rat nõ incorcuptibilem deum colitis. q̃¬
lem uitas ⁊ aplica doctrina testatur. fe¬
lix dixit. Ex quo a sc̃ĩtate tua recessi. ut ad
diem constitutum reu̾sus eẽm. ut rende
tue int̾rogatiom. q̃cunque uelles int̾roga¬
re uentum ẽ ad diem. Et quia nullam
scripturam uit̾ manus b̃ñi. quia no mͥ
sunt reddite unde me instruere possem.
lullus enim ad c̾tamen exit. iisi prius
militatus fuit. ⁊ nullus litigntor sine sius

Expanded text:
um uentum esset ad diem Decembrium, res sic agi coe, di-. lationem te petiisse meministi, cum ad ea, quae interrogaueram in praesenti respondere non posses. si ergo tam lato temporis spatio, post diem scilicet quintum, aliquid excogitasti, responde. hoc enim tunc interrogaueram: si deo nocere nihil poterat, quare bellum gessit cum gente quam dicitis tenebrarum, in quo bello naturae daemonum misceret substantiam suam, quae hoc est, quod ipse, sicut iam interrogatus dixisti? si autem nocere ei poterat, non incorruptibilem deum colitis, qualem ueritas et apostolica doctrina testatur. FELIX dixit: Ei quo a sanctitate tua recessi, ut ad diem constitutum reuersus essem, ut responderem tuae interrogationi, quaecumque uelles interrogare, uentum est ad diem . et quia nullam scripturam inter manus habui, quia non mihi sunt redditae, unde me instruere possem — nullus enim ad certamen exit, nisi prius meditatus fuerit et nullus litigator potest sine suis
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. A. d̾ ecc̃a primitiua qd̾ erat illis cor
unum ⁊ amma uria in dommo. ⁊̃ erat it¬
nales ⁊ amatores huius mundi cont̃ se
muicem separantur ⁊ disuinguntur ro¬
uentes alt̾utrum scandala contentione.
iras rixas dissensiones homicidia ꝑui¬
ria. furta. rapinas ⁊ ominia que ista anĩt
⁊ dlectatur dicens. iuisquis in corde suo.
faciam qd uolo ⁊ possum. npleam cogi¬
tationes incas ⁊ d̾lectationes corporis.
Suftragantur mͥ consilia mea siie ami¬
corum meorum uel parentum potentum
Id est mͥ aurum. sr̃abundat argentum.
Ad sunt ni ẜui ⁊ ancille agri. ⁊ multe pos¬
sessiones lnus nunidi. pallia. uestes p̾ci¬
ose unde nie redime possum. adimpleam
uo luntatem meam. deus dabit ĩ spaci
nocte erposcent ate annmam tuam. q̃
ppasti cuius erunt. Homines ẽe nos cog¬
noscamius ⁊ ne sic suꝑbiamꝰ contra deu¬
ut uoluntates nras malas ꝑficianus.
⁊ deum postponamus. Ac deinceps bõam
donimi uoluntatem ad nrãs malas refiec¬

Expanded text:
tum est enim de Ecclesia primitiva, quod erat illis cor unum et anima una in Domino ; et erat inales et amatores hujus mundi contra se invicem separantur et disjunguntur: moventes in alterutrum scandala, contentiones, iras, rixas, dissensiones, homicidia, perjuria, furta, rapinas, et omnia quae iste amat; et delectatur dicens unusquisque in corde suo, Faciam quod volo et possum, impleam cogitationes meas, et delectationes corporis: suffragantur mihi consilia mea, sive amicorum meorum, vel parentum potentum; adest mihi aurum, superabundat argentum; adsunt mihi servi et ancillae, aegri et multae possessiones hujus mundi, pallia, vestes pretiosae, unde me redimere possum: adimpleam voluntatem meam, Deus dabit mihi spatnocte exposcent a te animam tuam: quae praeparasti, cujus erunt ? Homines nos esse cognoscamus, et ne sic super biamus contra Deuut voluntates nostras malas perficiamus, et Deum postponamus; ac deinceps Domini bonam voluntatem ad nostras malas reflec
Abbreviated transcription (Latin):
qui nullum pcc̃m huit tanto affcũ ⁊
tanta dilectione nos pocores amare digñ¬
taurit qd patimur se ipin pati testetur. q̃r¬
nos sine pcco nõ sumus ⁊ qui poc̃a nr̃a ꝑ cari¬
tatem redinie possumus nõ tam ꝑfco amore¬
eum diligimus. dum tanto nos dilexit ut qͥ
hibuit. igilemus neꝑdamus bonum qd̾ nb̃
dedit. ⁊ sacr̃m baptismi nr̃i in quo iuraui¬
mus. abrenuntiare dyabolo ⁊ pompis eui
⁊ pcc̃is omnib Et si transgredutur in
aliquo post baptismum pius d̾s dedit ẜm
baptismumi .i. fontem lacrimarum ⁊ ordi¬

Expanded text:
qui nullum peccatum habuit, tanto affectu et tanta dilectione nos peccatores amare dignatur, ut quod nos patimur, se ipsum pati testetur: qqui sine peccato non sumus, et qui peccata nostra per charitatem redimere possumus, non tam eum diligimus, dum tanto nos dilexit, ut ethibuit, vigilemus ne perdamus bonum, quod nobis dedit, et sacramentum baptismi nostri, in quo juravimus abrenuntiare diabolo et pompis ejus et peccatis omnibus. Et si transgredimur in aliquo peccato post baptismum, pius Deus dedit secundum baptismum, id est fontem lacrymarum, et ordi