comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pille. capita mamillarum quas sugentes com
pant dum lac sugunt. Papilio. auicila que
maxime habundant florentib maluis. que
u̾miculos stercore suo faciunt. Papilio. ten
unt. ⁊ circa uolitantes ab igne ꝓcime int̾ire.

Expanded text:
pillae capita mammarum sunt, quas sugentes conppant, dum lac sugunt. Proinde mamilla emaxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos stercore suo faciunt nasci. 9. unt, et circa volitantes ab igne proxime interire
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. dictus quod de palmite pendeat. Dã
syd̾a. rubet eius facies ad similitudinẽ ethe¬
ris. fistulam septem calamoꝵ gestat ꝓpt̃
ht. ut soliditatẽ cerre ostendat. quia uolt̃¬
cunt. Pris. hic pan huiꝰ panosg. Cana poe

Expanded text:
ium vitis quia a palmite pendeat; et hsydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volcunt
Abbreviated transcription (Latin):
te cocta eg̾itur. magis temen si maqua co
urit ꝓpter pinguedinem ⁊ dulcedinem
qr cum dessimilia sint ⁊ ñ debeant simul
coqui in unum mixta. rem ꝯtͣriam faci¬
unt. Siligo uero cocta uel farina fortissi¬
ma sunt ⁊ nut̾unt s ñ eg̾unt᷑. Panis tri¬

Expanded text:
te cocta egeritur, magis tamen si in aqua coqurit propter pinguedinem et dulcedinem. Et quia cum dissimilia sint et non debeant similiter coqui, in unum mixta rem contrariam faciunt. Siligo uel fatina cocta fortissima sunt et nutriunt sed non egeruntur. Tri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ temporum certa clinineratio. Accidũt
unicuiq pedi apsis ⁊ thesis. num̃us sala¬
baꝵ. tempus resolutio. figͣa. metrumꝰ De¬
des dissillabi sunt.iͦiͦi. Pirrichius ex du¬
oͥb breuib tempoꝵ duũ. ut fuga. Huic
ꝯtͣrius est spondeus ex duob longis tem¬

Expanded text:
et temporum certa dinumeratio. accidunt uni cuique pedi arsis et thesis, numerus syllabarum, tempus, resolutio, figura, metrum. pedes disyllabi sunt abus breuibus temporum duum, ut fuga; huic contrarius est spondeus ex duabus longis tem
Abbreviated transcription (Latin):
ysaia. Pannonia ab alpib appennins ẽ
nominata. quib ab ytalia secernitur:
bens aboriente misiam abeuro yst̾am. ab
affrico alpes appenninas. ab occasu galliã
belgicam a septentone danubiũ qui g̾ma

Expanded text:
a . . . Pannonia ab Alpibus Appenninis est nuncupata, quibus ab Italia secernitur, bens ab Oriente Moesiam, ab Euro Istriam, ab Africo vero Alpes Appenninas, ab Occasu Galliam Belgicam, a Septentrione Danubii fontem,
Abbreviated transcription (Latin):
Dannegiricumẽ lasciuoꝵ genus dicendi
ꝯpositione multis mendaciis adulant᷑. Pa
quod cum onũ cibo apponat᷑. uł quod õe
recoctus. ⁊ rubecdus. Subcinericiꝰ ci¬
uere coctus. ⁊ reu̾satus. ip̃e est ⁊ focatius
Clibanicius testa coctꝰ. Candidꝰ panis in¬

Expanded text:
licentiosum et lasciviosum genus dicendi ne homines multis mendaciis adulantur; et quia cum omni cibo apponatur vel quia omne recoctus, et rubefactus. Subcineritius, cinere coctus, 487 et reversatus. Ipse est et focatius. Clibanitius in testa coctus. 16. Spongia, panis
Abbreviated transcription (Latin):
restͥngunt. Item in furno cocti magis nu¬
truint quia minus exuntur ab igne. Qu¬
banicius autem et focatius ualde siccisĩt
farina fu̾int: omnib forius tiutriunt. s
non ualde egeruntur. Similiter ⁊ cacaba

Expanded text:
et hi qui in furno coquuntur magis nutriunt, ideo quia minus exuruntur igne. Clibanitius etiam et focatius ualde sicci suntfarina fuerit factus, omnibus fortius nutrit, sed non ualde egeritur. Similiter farina
Abbreviated transcription (Latin):
superabnegatiua. Yperbaton. est trans¬
censio quedam uerborum ordinem tur¬
bans. cuius species sunt quinq anas
bolen est dictio fidem excedeus. augen¬
fidem aliquid augetur. nec tamen a

Expanded text:
et cetera. hyperbaton est transcensio quaedam uerborum ordinem turbans, cuius species sunt quinque: bole est dictio fidem excedens augenfidem aliquid augetur, nec tamen a
Abbreviated transcription (Latin):
rant quidam gentilium. quod eam tan¬
quam coeternam deo coniuugunt. ut
hec ab illo non sit: quamuis abillo for¬
nietur. Quod alienum ẽs̃ a ueritate
ipsa ueritas docet. de hao enim. scrip¬

Expanded text:
rant quidam gentilium, quod eam tamquam coaeternam deo coniungunt, ut haec ab illo non sit, quamuis ab illo formetur: quod alienum esse a ueritate ipsa ueritas docet. ecce tamen qui
Abbreviated transcription (Latin):
ra xeume contraria. ubi diuersa uerba
singulis quibuso clausulis proprie
subiungunturꝰ. ut regem addiit. et
regi memorat. cuudelitas stimulat. ã¬
bitio deuastat. libido precipitat. Yp¬

Expanded text:
ra superiori contraria, ubi diuersa uerba singulis quibusque clausulis proprie subiunguntur, ut: regem adit et regi memorat bitio delectat, libido precipitat,
Abbreviated transcription (Latin):
in laude dei. Ymnos primum dauid
propheta in lãde dei composuisse mauz
festum est. Deinde apud gentiles. Yn¬
nus canticum est laudantium. quod
sit carmen leticie et laudis. Proprie
autem ymni sunt continentes laudẽ
laus. Si ergo in laude dei componitur
et dicitur ⁊ cantatur tunc est illus. Ym

Expanded text:
ntur. 17. Hymnos primum David propheta in laudem Dei composuisse 69 ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles  canticum laudantium, quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni sunt continentes laudem hymnus. Si ergo et in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
deriuationum. diuerse species. in oho¬
atiua. meditatua. frequentatua.
desideratiua: diminutua. Sunt
et alio uerborum deruiationes. diu̾¬
sas terminationes habentes. tam a
nominibus quam a uerbis. ab aduer¬
biis etiam et prepositionib. In choa¬
tiuum est quod initium actus uel
passionis sui uerbi significat ut cale¬
sco. horreo. idest incipi o ca¬
lere. integrasco. tamen de actiuo pas¬
siue dictum est. Et omnia fuint a
secunda persona primitiui. addita
oo. ut amasco. patesco. cupisco. sen¬
tisco. uesperasco. quasi a p̾espera ues¬
peras. miseresco. a misero. miseres.
Excipitur. hias. hisco. Et omnia in¬
ohoatiua sunt tertie coniugationis
et neutri generis. et carent preteritis
perfectis. et his que ab his nascuntur.
Inueniuntur tamen huius formẽ
uerba. que non sunt inchaatiua. ut
disco. posco. glisco. quiesto. compesro.
Meditatiua. st̃. que desinunt in urzo.
et significant meditationem. ut lectu

Expanded text:
deriuationum diuerse species: inchoderiuationum diuerse species: inchoatiua, meditatiua, frequentatiua, desideratiua, diminutiua; sunt et alie uerborum deriuationes, diuersas terminationes habentes, tam a nominibus quam a uerbis, ab aduerbiis, etiam et prepositionibus. 3 Inchoatiuum est quod initium actus uel passionis sui uerbi significat, ut "calesco", "horresco", id est "incipio calere"; "integrasco" tamen de actiuo passiue dictum est. 4 Et omnia fiunt a secunda persona primitiui, addita co, ut "amasco", "patesco", "cupisco", "sentisco", "uesperasco" quasi a "uespero, uesperas", "miseresco" a "misereo, miseres"; excipitur "hias, hisco". 5 Et omnia inchoatiua sunt tercie coniugationis et neutri generis, et carent preteritis perfectis et his que ab his nascuntur. 6 Inueniuntur tamen huius forme uerba que non sunt inchoatiua, ut "disco", "posco", "glisco", "quiesco", "compesco". 7 Meditatiua sunt que desinunt in urio, et significant meditationem, ut "lectu
Abbreviated transcription (Latin):
na participiorum preteriti temporis
due terminationes inuenuitur: in um.
et in .ai. In um quidem eandem signisz¬
cationem habet fere quam indum. cum
git etiam casum su uerbi. ut quesitũ
et sine prepositione proferri. Quod
quasi ad locum habet significationẽ.
Inur. quoq ablatuius uidetur eẽ ip̃ius
rei caroni prepolione. ut mirabile uisu
idest uisione. Uisio autem tam exactio¬
ne quam ex passione potest fieri. hñt
enim. et hec communem significationẽ
ab actuus et cominunibus nata. Su¬
pina uero dicuntur. que a passuuis
participiis nasountur que quidam
participia nominant. Geruncdia eo qd̾
gerant duas significationes. actiuam
mitiua. et deriuatiua que in
omnibus fere inuoniuntur partibus
orationis. primitiuia. est. que primam
positionem ab ipsa natura accopit. ut
domo. ferueo. lego. facio. garrio. albo.
Deriuatiua que a positius deruan¬
tur. ut domito. feruesco. lecturio. fa¬
cesso. garrulo. albigo. Sunt igitur

Expanded text:
ma participiorum preteriti temporis ma participiorum preteriti temporis due terminationes inueniuntur, in um et in u. 23 In um quidem eandem significationem habet fere quam in dum cum git etiam casum sui uerbi, ut "quesitum et sine prepositione proferri; quod quasi "ad locum" habet significationem. 24 In u quoque ablatiuus uidetur esse ipsius rei carens prepositone, ut "mirabile uisu", id est "uisione"; uisio autem tam ex actione quam ex passione potest fieri. 25 Habent enim et hec communem significationem ab actiuis et communibus nata. 26 Supina uero dicuntur quia a passiuis participiis nascuntur, que quidam supina nominant; gerundia, eo quod gerant duas signifcationes, actiuam mitiua et deriuatiua, que in omnibus fere inueniuntur partibus orationis: primitiua est que primam positionem ab ipsa natura accepit, ut "domo", "ferueo", "lego", "facio", "garrio", "albo"; deriuatiua que a positiuis deriuantur, ut "domito", "feruesco", "lecturio", "facesso", "garrulo", "albico". 2 Sunt igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dum caue. In .o. uero ablatiui: amando
Quod similiter preposioni iungitur.
ut in conuortendo. hoc tamen inter esse
udetur. inter gerundia. et ipsa nomi¬
na. quod cum sunt certa nomina sunz¬
l uinguntur casui. et discernunt ge¬
nera ut amande uirtutis gratia. nõ
amandi. Quando sunt gerunlia. neo
genera disceruunt nec numeros. sicut
infinita uerba et illum sequuntur ca¬
sum. quem uerba ex quibus nascun¬
tur. ut amandi uirtutem gratia ueni¬
o: et amando iurtutem legi. In uiden¬
dum nobis non est. ⁊ muume nocendũ
iurtuti. Sreterea gerundia ab actuus
et communibus. tam actiuam quam
passiuam. habent significationem. ut
urdendo. idestidum uidet uel dum uidet᷑.
Q uod quidam uerbum existimantes.
giam corripiunt. Aneutris uero uel
deponentibus: simplices habent sig¬
nificationes. Nomina uero in dus. da.
dum: unam habenti significationem.
et magis passiuam. ut amanda est uir¬
tus. digna que ametur. Unde ratro fi¬
unt a neutris absolutis. preterea ex for¬

Expanded text:
um caue"; in o uero ablatiui, ut "amando", quod similiter prepositioni iungitur, ut "in conuertendo". 19 Hoc tamen interesse uidetur inter gerundia et ipsa nomina, quod, cum sunt certa nomina, simili iunguntur casui et discernunt genera, ut "amande uirtutis gratia", non "amandi"; quando uero sunt gerundia, nec genera discernunt nec numeros, sicut infinita uerba, et illum sequuntur casum quem uerba ex quibus nascuntur, ut "amandi uirtutem gratia uenio" et "amando uirtutem legi", "inuidendum nobis non est et minime nocendum uirtuti". 20 Preterea gerundia ab actiuis et communibus tam actiuam quam passiuam habent significationem, ut "uidendo", id est "dum uidet" uel "dum uidetur" quod quidam, uerbum existimantes, etiam corripiunt; a neutris uero uel deponentibus, simplices habent significationes. 21 Nomina uero in dus, da, dum unam habent significationem et magis passiuam, ut "amanda est uirtus" "digna que ametur"; unde raro fiunt a neutris absolutis. 22 Preterea ex for
Abbreviated transcription (Latin):
ad datur. perfecti uios fungitur. ut
ourritur a me. pro curro. Et solet nas¬
ci ueba neutris absolutis. uel actiuã
ium habentib. non tamen passiuam.
ut statur. ambulatur. miseret. piget.
tedet. a misero. pigeo. tedeo. antiquitꝰ.
iuel ab actuus. ut̃ amatur. legitur.
a passuus uero uel deponentibus. uł
communibus numquam. ⁊ lioet infi¬
nitum passiuum. et infinitum illius
impersonalis qui nascitur ab actuo.
bo soloeget ad perfectam significatis¬

Expanded text:
addatur, perfecti uice fungitur, ut addatur, perfecti uice fungitur, ut "curritur a me", pro "curro". 14 Et solet nasci uel a neutris absolutis uel actiuam uim habentibus non tamen passiuam, ut "statur", "ambulatur", "miseret", "piget", "tedet" a "misereo", "pigeo", "tedeo", antiquitus, uel ab actiuis, ut "amatur", "legitur"; a passiuis uero, uel deponentibus, uel communibus, numquam. 15 Et licet infinitum passiuum et infinitum illius impersonalis, quod nascitur arbo eget solo ad perfectam significatio
Abbreviated transcription (Latin):
est depcius et quia egot ad uerbio opta¬
tiuo. et quia qui optat. inferior est im¬
perante. Subuinctuis est quartus.
qui non solum aduerbio uel conuino¬
tione eget. sed etiam altero uerbo. ut
perfoctus sit sensus. hic aliquando clubi¬
tationem significat ut siuideam intel¬
ligo. Aliquando confirmationem. ut hic
surrexit. qui teneret potentiam suam.
hoc etiam suademus ut prodest ut legas
Est quando imperamus ut ne dicas. et
cunc non eget alio uerbo. Hoo quoos
ostendimus aliquid fieri potuisse. nisi
impedimento quid esset ut facerem si
placiusset. Infinitus est dictus. quia
personis et numeris deficit quos nou de¬
fuut. Et eget uno ex illis . iiͦiͦi. Duo fsd¬
huc alii modi a quibusdam esse dicun¬
tur. Impersonalis: et gerunduus. Im
personale uerbum sue cuiusdam signi¬
ficationis est et differt hoc ab infinto.
qui cum ille fuuto egerat uerbo. Hoc uͦ
actum perfectum significat. et perss
modos. persona sola deficit. Que si

Expanded text:
est tercius et quia eget aduerbio optaest tercius et quia eget aduerbio optatiuo et quia qui optat inferior est imperante. 7 Subiunctiuus est quartus, qui non solum aduerbio uel coniunctione eget, sed etiam altero uerbo ut perfectus sit sensus. 8 Hic aliquando dubitationem significat, ut "si uideam, intelligo", aliquando confirmationem, ut "hic resurrexit, qui teneret potentiam suam". 9 Hoc etiam suademus, ut "prodest ut legas"; est quando imperamus, ut "ne dicas" et tunc non eget alio uerbo. 10 Hoc quoque ostendimus aliquid fieri potuisse, nisi impedimento quid esset, ut "facerem si placuisset". 11 Infinitus est dictus, quia personis et numeris deficit, quos non definit, et eget uno ex illis quattuor. 12 Duo adhuc alii modi a quibusdam esse dicuntur, impersonalis et gerundiuus. 13 Impersonale uerbum sue cuiusdam significationis est et differt hoc ab infinito, quod cum ille finito egeat uerbo, hoc uero actum perfectum significat et per omnes modos, persona sola deficit; que si
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicere. didicisse. poscere. popocisse. cõ¬
pescere. compescuisse.
Ddi sunt diuerse inclinationes
finimi: quas uaria sequitur de¬
dinatio uerbi. Qui sunt quinq. Indi¬
catiuus. uel de. fiuitus. quo indica¬
mus ueldex. finimus quid agitur
a nobis uebab aliis. Qui ideo primꝰ
ponitur: quia perfectus est in personis
et temporib. et quia ex ipso omnes mo¬
di accipiunt regulam et deriuatiua
uerba siue nomina uel participia. ex
hoc nascuntur. ut duco. ducons. duci.
ductus ot dux. et ductus. duotus. ⁊
ductio. Ferueo. feruons. feruesco. fer¬
uor. Uel quia prima. et naturalis po¬
sitio uerbi. ii hoc est modo. uel quia
luntates. de re carente substantia sig¬
nificant. Imperatuius est. quo aliqͥd
ut fiat imperamus. Qui licet per
tempora et personas deficiat naturali-¬
ter tamen quia per se absolutus ost.
quomodo indicatiuus secundus pomi¬
tur. Quomodo non solum imperando.
sed etiam orando utimur uel optando.
ut miserere mei domine. Optatiuus

Expanded text:
ut "discere, didicisse", "poscere, poposcisse", "compescere, compescuisse". 3. DE MODIS 1 Modi sunt diuerse inclinationes animi, quas uaria consequitur declinatio uerbi; qui sunt V. 2 Indicatiuus, uel definitiuus, quo indicamus, uel definimus, quid agitur a nobis, uel ab aliis. 3 Qui ideo primus ponitur, quia perfectus est in personis et temporibus; et quia ex ipso omnes modi accipiunt regulam et deriuatiua nomina siue uerba uel participia ex hoc nascuntur ut "duco, ducens, duxi, ductus" et "dux" et "ductus, ductus" et "ductio", "ferueo, feruens, feruesco, feruor"; uel quia prima et naturalis positio uerbi in hoc est modo; uel quia luntates de re carente substantia significant. 5 Imperatiuus est quo aliquid ut fiat imperamus; qui licet per tempora et personas deficiat naturaliter, tamen, quia per se absolutus est, quomodo indicatiuus, secundus ponitur; quo non solum imperando, sed etiam orando uel optando utimur, ut "miserere mei Domine". 6 Optatiuus
Abbreviated transcription (Latin):
insula. ꝑ longum inboream extenditur.
a meridie gallias ht̃. cuiꝰ ꝓximũ littus
portꝰ. Unde ñ longe a morinis in austro po¬
sitis meapos batauosq prospectat. hec in¬
sula ht̃ in longũ milia passuum octingẽ

Expanded text:
insula, per longum in boream extenditur. A meridie Gallias habet, cujus proximum littus portus: unde haud procul à Morinis in austro positos Menapios Batavosque prospectat. Haec insula habet in longo millia passuum octingent
Abbreviated transcription (Latin):
reugis. ubi carchago magna numida. uͥ
ippone regiũ et russica ciuitates sut. Ab
oriente hũt syrtes minores. et lacũ salina
liani et sardiniam insulas. ab occasu mau¬
ritaniã sitifensem. a meridie montes ura¬
re. et pꝰt ethiopũ gentes ꝑuagantes usq

Expanded text:
Zeugis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippos regius et Rusiccada ciuitates sunt, habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarat ad Siciliam et Sardiniam insulas, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie montes Vzarae et post eos Aethiopum gentes peruagantes usque
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnu̾sum aspitiunt. iuide nom̃ tͣxit. Nã
irqui st̃ oculoꝵ anguli cuius nat᷑a ad
nec ignis nec ferrum domare ualent.
solus huius cruor dissoluat. Maiores
hyra cinifi dñt᷑. afluuio cinife in libia

Expanded text:
transversum aspiciunt, unde nomen traxit; nam hirquii sunt oculorum anguli, secundnec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya,
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. Iosquia mus a g̾cis dicta. a latinis cali¬
cularis. quod calculi eus infig᷑a cantaroꝵ
nascant᷑. ut est mali punici. quoꝵ ora ser¬
rata sunt hñtes intͥnsecus semina papa¬
enim sẏmulacͣ uicendit. Iosue int̃p̃. salua¬

Expanded text:
ca. Hyoscyamos a Graecis dicta, a Latinis herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papadeni
Abbreviated transcription (Latin):
est. In t̾ualla sunt spacia int̃capita ualloꝵ
.i. stipitum quib uallum fit. uñ cet̾a quoq
spacia dñtur. a stipitib uidelicet. Interula ⁊¬
t̾ior tunica hoc est suparium quod uulgo
tata hereditas est que testam̃to scͥpta ñ est¬
hẏ aut si scͥpta sit iure tam̃ non est edita. Intes
tin̾a dñr eoquod corporis int̾iori parte cohi¬
bent᷑ que idcuro longius nexib incirtuloꝵ
ordinata st̃ modo ut susceptas escas pau¬
latim egerant ⁊ suꝑadditis cibis non im¬

Expanded text:
. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est, stipitum, quibus vallum fit: unde et caetera quoque spatia dicuntur a stipitibus scilicet. Agger nterior tunica, hoc est, supparum, quod vulgo tata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam estina dicuntur eo quod corporis interiore parte cohibentur. Quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non im
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ciam ⁊ quartam theodotion ⁊ symachus
ediderunt. ambo uidei ꝓseliti. Qͥnta uͦ
ñ apparet ⁊ obhoc sñ noĩe iuterp̃tis qͥnta¬
ta editio nuncupat᷑. Pret̾e̾a sextam ⁊ uii.
editionem origenes mro labore reꝑit. et
cum cet̾is supͣdictis editionib comꝑauit.¬
rantur. Nam latinoꝵ int̾pretũ qui de gͤ¬
co in nr̃m eloqͥum tͣustulerunt. ut me
ausus eit statim interp̃tari. atq inde ac¬
cradit tam innum̾abiles apud latinos
eloquenterq tnsfundit. cuius int̾preta¬
tio merito cet̾is ante fertur. Nam est ⁊ u̾boꝵ
q ut pote a xp̃iano interp̃tatio u̾ior. Int̃¬

Expanded text:
tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris rantur. Nam Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut memausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verque, utpote a Christiano, interpretatio verior.
Abbreviated transcription (Latin):
Differt gͥ asyllogismo qui abuniu̾salibe
in particularia decurrit. estꝙ meo sins
uitate deficit ut in hac. Q scit can̾e can¬
tor esd ⁊ qui luctari luctator est. ⁊ qui sc̃
tis inferei potest. Qͥ scitgͥ malum malꝰ

Expanded text:
itatem. Syllogismus namque ab universalibus in particularia decurrit, estque in eo, veritate deficit, ut in hac: Qui scit canere cantor est, et qui luctari luctator est, quique aedtis inferri potest, qui scit igitur malum malus
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib int̾iecta affectum commotiani¬
mi expͥmit. ut cum dicit᷑ abexultante. uah.
a dolente heu. ab irascente.he: a tim̃te hen:
Que uoces quaruncũq linguarũ ꝓpͥe st̃.
nec in aliam linguam facile tͣnfferunt᷑.¬
ssse uerbi ⁊ plenam motus animigsignr¬
ficatõem etiam sinon addatur u̾bum. de¬

Expanded text:
erposita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntsese uerbi et plenam motus animi significationem, etiam si non addatur uerbum, de
Abbreviated transcription (Latin):
u̾um etiam sũbstant. Nam reꝙ ip̃a in¬
digent accidentib ut sint. informata
enim sunt iam ꝓpͥis ⁊ specificis differen¬
tus ⁊ accidentib ut ẽẽ possint subminis¬
trant. dum scilicet subiecta sunt. Quod¬

Expanded text:
um etiam substant, nam neque ipsa indigent accidentibus ut sint; informata enim sunt iam propriis et specificis differentiis et accidentibus ut esse possint ministrant, dum sunt scilicet subiecta. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
iuuexit.g̃. ignoxi. Idolum est simula¬
chrum quod humana effigie factum ⁊
consecratum est iuxta uocabuli int̾preta¬
tionem. Idos eium grece formam sonat.
ctum quod apud nos formulam fac̾.

Expanded text:
unt. Iterum idolum est simulacrum, quod humana effigie factum, et consecratum est juxta vocabuli sui interpretationem: Idos enim Graece forma sonat, dictum hoc quod apud nos formula sonat.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. spẽs incorporeas sustantiasq constantes
ꝑ se ab aliis substantie ratione separatas.
ꝑticipantes. cet̾e res aĩalia uel hoĩes fierent.
Ad uero aristotiles nullas putat eẽ extra
substantias. s intellectam similitudinẽ
plurimoꝵ int se differentium. substan¬
cialem genus putat ẽẽ uel spẽm. uel¬

Expanded text:
est species incorporeas substantiasque constantes, et per se ab aliis naturae ratione separatas, rticipantes caeterae res homines vel animalia fierent. At vero Aristoteles nullas putat extra esse substantias, sed intellectam similitudinem plurimorum inter se differentium substantialem genus putat esse, vel specie
Abbreviated transcription (Latin):
terre in carne est: humoris in sanguine. a¬
eris in sp̃u. ignis in calore. Diffiitur aũ¬
letiartib pollet. ⁊ cognitõe rerum. aut qd̃
age̾ debet eligit aut animadu̾sione qd ĩ¬
utile sit. contempuit. Homo ab humo dt̃¬

Expanded text:
terrae in carne est; humoris in sanguine, aeris in spiritu, ignis in calore uitali. let, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ab indo flumine quo ex parte occiden¬
tali claudit᷑. hec a meridiauo usq ad ortũ¬
⁊ opida insulamq taꝓbanem elefantis re¬
fertam. crisam ⁊ argiren. auro argentoq fe.¬
cundas. tylen quoq arborum fructib nũ¬
quam carentẽ. In annob metit fruges. bis¬

Expanded text:
vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur: haec a Meridiano maroppida, insulam quoque Taprobanam elephantis refertam, Chrysen et Argyram auro, argentoque fecundas, Tylen quoque arborum foliis nunquam carentem. 6. Hab
Abbreviated transcription (Latin):
Holo caustum illiro est: ũ totũ igne ꝯsit¬
nutur quod offertur. Antiqui enim cũ
maxima sacͥficia ad ministͣrent solebant
totas bostias in sacroꝵ consumere flãma
⁊ ip̃a erant holocaustomata. Holo enĩ gc̃e
cotum dicitur. caũsti incensio. Uñ holo¬
hy. caustum totum incensum. Homelia g̾ce

Expanded text:
Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Antiqui enim cum magna sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocaustomata. Holon enim graece dicitur totum, causis incensio: et holocaustum, totum incensum. Cerimoniae
Abbreviated transcription (Latin):
ionadab sacerdos claruit. Ioas anñ .xł. hely
xxix. Carchago ꝯdita est. Amos ꝓph̾a orias anñ.
regnum in medos transfertur. ysaias. Ioathã¬
anñ .xui. Romulus nascitur. Osee. tohel. a¬
fertur. Erechias annũ .xxix. senatus fit ro
tatur. Iosias. anñ .xxxi. tales phylosophus
noscitus. Ioachim. anñ .xi. Nabugodono
lxx. fit iudith hystoria scribitur. eyrus¬

Expanded text:
Ionadab sacerdos claruit. IVMCCCVI. Ioasann. XXXIX. Carthago condita. IVMCCCLXXV. Ozias ann. regnum in Medos transfertur. Tunc Hann. XVI. Romulus nascitur. IVMCCCCXLIII. ACCCLIX. Ezechias ann. XXIX. Senatus Romae fIVMDLV. Iosias ann. XXXII. Thales philosophus agnoscitur. LXX. Iudith historia conscribitur. IVMDC
Abbreviated transcription (Latin):
inchoat. filadelsus. anñ.xxxuiii.lxx. int¬
pretes agnoscuntur. Euergetes anñ. xxuii.
ħs sapientie librum composuit. fuo pat̾
ria ꝯponitur. Epifanes. anñ .xxxiiii. Ro¬
mani grecos optinuerunt. filometer an
anñ .xxuiii. Brutus hyspaniam subiecit.
Sother ann̾ .xuii. Traces romanis subiciunt᷑.
ria romanis subiecta est. Ptolomeus. anñ¬

Expanded text:
inchoavit. Filadelphus annis XXXVIII. LXX interpretes claruerunt. Euergetes annis XXVI. Iesus Sapientiae librum composuit. Philopater inchoavit. Epiphanes annis XXIIII. Romani Grecos obtinuerunt. Philometor anannis XXVIIII. Brutus Hispaniam subegit. Sother annis XVII. Tria Romanis subjecta est, VM.CX.
Abbreviated transcription (Latin):
no .xxx. gen̾ heber. aquo hebrei. Heber
autem .xxxiiii. geñ falech. turris hedi¬
ficat᷑ falech annõ .xxx. geñ ragau. dii
primum adorantur. Ragau anno.xxxii.
egyptioꝵ nascitur. Nachor anno . xxuiii. gen̾
cia segetes habere cepit. Hebreorum seruitꝰ

Expanded text:
no XXX. genuit Heber, a quo Hebrei. Heber anno XIIII. genuit Faleh. Turris aedificabatur. Faleh anno XXX. genuit Reu. Dii primum adorantur. Reu anno XXXII. Egiptiorum nascitur. Nachor anno XXXVIIII. genuit cia segetes habere cepit. Hebreorum servitus
Abbreviated transcription (Latin):
enim addita. uel subtracta. ium casus
non mutat. nec nisi uno casu latini su¬
tur. sicut quando prepositionib subiũ¬
gitur. ut ex illo de illo. coram illo. et
quando comparatur. ut fortior illo.
uel sic sole ascendente dies fit uel sic pul¬
chra forma mulier. idest pulchram
formam habens. Est quando pro dati¬
uo sicut quando cum in uel subuingit᷑.
ut in illo. sub illo. et quando per ac¬
ousatiuum. et per interp̃. ut uinco te
mauu. idest per manum. Causales gͦ
forme sunt.uiii. Monop tota. que una
cerminatione pro omni casu fungunt᷑.
ut nequam cornu. alfa. quatuor. hec gͥ
sensu et non uoce declinantur. Nã aptotã st̃
ꝓpͥe q̃ nͭ uoce. uͦ sensu dedin. Dant᷑ ut upĩt.¬
uͦuoce et significatione mutantur. ut
pes pedis. Diptota sunt que duos tan¬
tum diuersos casus habent ut ueru.
et uerub. fors. forte. triptota que tres
diuersos casus habent ut templum. pli¬

Expanded text:
enim addita uel subtracta uim casus non mutat, nec nisi uno casu Latini sutur, sicut quando prepositionibus subiungitur, ut "ex illo", "de illo", "coram illo", et quando comparatur, ut "fortior illo", uel sic: "sole ascendente dies fit", uel sic: "pulchra forma mulier" id est "pulchram formam habens. 15 Est quando pro datiuo, sicut quando cum "in" uel "sub" iungitur, ut "in illo", "sub illo"; et quando per accusatiuum et "per" interpretatur, ut "uinco te manu" id est "per manum". 16 Casuales igitur forme sunt VI. 17 Monoptota, que una terminatione pro omni casu funguntur, ut "nequam", "cornu", "alfa", "quatuor": hec igitur sensu et non uoce declinantur. 18 Nam aptota sunt proprie que nec uoce nec sensu declinantur, ut "Jupituero uoce et significatione mutantur, ut "pes, pedis". 20 Diptota sunt que duos tantum diuersos casus habent, ut "ueru" et "ueribus", "fors, forte"; triptota que tres diuersos casus habent, ut "templum,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt que quatuor diuersos casus
habent. ut templum. templi. templo.
uocatiuo ut ious. quedam etiam defict¬
Sponte. laterem. fas. cepe. primum gͥ
de nomiatiuo. et genitõ dicendum. qͥb
inuentis. reliqui facile denoscuntur oa¬
sus. Quatuor decim sunt littere nom¬
num terminales. quib latinus utit᷑
ut hic scriba. hec roma. hoo poema.
hic et hec aduena. hec europe. hoc ma¬
re. hoc gummi. hic et hec et hoc fru¬

Expanded text:
ta que tres diuersos casus habent, ut "templum, templi, templo",uocatiuo, ut "Iouis", quedam etiam "sponte", "laterem", "fas", "cepe". 23 Primum igitur de nominatiuo et genitiuo dicendum, quibus inuentis reliqui facile dinoscuntur casus. 24 XIV sunt littere nominum terminales, quibus Latinus utiturut "hic scriba", "hec Roma", "hoc poema", "hic" et "hec aduena", "hec Europe", "hoc mare", "hoc gummi", "hic" et "hec" et "hoc fru
Abbreviated transcription (Latin):
Abscondo. dis. inde absconsũ uel absconditum.
Absconsum cuuslibet arte celatuĩ. abscon¬
ditum uero naturaliter abditum.

Expanded text:
ad omnes. Inter absconsum et absconditum. Absconsum est cuiuslibet arte celatum, absconditum uero naturaliter abditum.
Abbreviated transcription (Latin):
Idem est cum presenti optatiuo p̃teri¬
to ꝑfecto. cum aniatus sim. sis. sit. ⁊
cet̾a. Pret̾ito plusquã ꝑfecto. cum a¬
matus essem. esses. esset. ⁊ cet̾a. ẜu¬
turo cum amatus. ero. eris. erit.⁊
cet̾a. Infinitiuo amari. ab amare. do¬
ceri. a docere. aurliri. ab audire. In
tercia uero non solum .e. in.i. sed etiã
aufertur re. ut legere. legi. Pret̾ito
perfecto. et plusquam peifecto. lectum
esse uel fuisse. futuro lectum iri. Par¬
ticipiũ. p̃sentis fit a pret̾ito imꝑfecto.
bam. in .ns. ut amabam. amans. Exci¬
piunt᷑ in eo. desinentia. ut iens. qͣsi
abiebam. Participiũ p̾teriti fit ab
ultimo supino. correpta.u. ⁊ allita
us. ut amatu. tus. Participium
futuri in rus. ab eodem supino. ad¬
dita rus. ut auditu. turus. Parti¬
cipium futuri in dus. a genitiuo
presentis. tis in dus. amantis. aman

Expanded text:
95 Idem est cum presenti optatiuo. 96 Preteri95 Idem est cum presenti optatiuo. 96 Preterito perfecto: "cum amatus sim, sis, sit" et cetera. 97 Preterito plusquam perfecto: "cum amatus essem, esses, esset" et cetera. 98 Futuro: "cum amatus ero, eris, erit" et cetera. 99 Infinitiuo: "amari" ab "amare", "doceri" a "docere", "audiri" ab "audire"; in tercia uero non solum e in i, sed etiam aufertur re, ut "legere, legi". 100 Preterito perfecto et plusquam perfecto: "lectum esse" uel "fuisse"; futuro: "lectum iri". 101 Participium presentis fit a preterito imperfecto, bam in ns, ut "amabam, amans"; excipiuntur in eo desinentia, ut "iens", quasi ab "iebam". 102 Participium preteriti fit ab ultimo supino, correpta u et addita s, ut "amatu, amatus". 103 Participium futuri in rus ab eodem supino addita rus, ut "auditu, auditurus". 104 Participium futuri in dus, a genitiuo presentis, tis in dus, "amantis, aman
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia. a tertia. adlitaur uͭ amabunt.
tur. et cet̾a. Imꝑatuius ab imꝑeratiuo
actiuo. fit ui scd̃a ꝑsona. adddita re. ut
ama. amare. uł ũ format᷑. s similis est
infinito. Intercia addita. ur. ut ame
gulari.t. in.m. ut ametur ⁊ cͦ. pͥma¬
Scda płalis. similis est scd̾e. płasis pre¬
sentis indicatiui passiui. ut amamini
docemini. leguniui. audimini. tercia
a tertia actiui. addita .ur. quod fit in
fit a scd̾a actiui. addita .R. ut
rem. amareris. ab amares: amareri.
interposita. uel amarere. ris. ini re. a
amaretur. ab amaret. Et pluralit uti¬
nam amaremur. ab amarem amaremi¬
ni. ab amare. amarentur. ab amarent.
Preterito ꝑfecto. ⁊ plusquam ꝑfc̃o. uti¬
nam amatus essem. esses. eos et. ⁊ cet̾.
Futuro utinam amer. ab amem ame¬
ris. ab ames. uol amere amentur. ab
meris. uel amare. ametur. et cet̾a.
dem est cum superiori futuro opta¬
tiuo. Proterito imꝑfecto. ut amarex.
amareris. amarere. amaretur ⁊ oet̾a.

Expanded text:
tercia addita ur, ut "amabunt, amabuntur" et cetera. 81 Imperatiuus ab imperatiuo actiuo fit, in secunda persona addita re, ut "ama, amare" uel non formatur, sed similis est infinito; in tercia, addita ur, ut "amegulari, t in m, ut "ametur, ada pluralis similis est secunde plurali presentis indicatiui passiui, ut "amamini", "docemini", "legimini", "audimini". 84 Tercia a tercia actiui addita ur, quod fit in fit a secunda actiui addita r, ut "rem" "amareris" ab "amares", ri interposita - uel "amarere" ris in re -, "amaretur" ab "amaret"; et pluraliter: "utinam amaremur" ab "amarem", "amarermini" ab "amare", "amarentur" ab "amarent". 90 Preterito perfecto et plusquam perfecto: "utinam amatus essem, esses, esset" et cetera. 91 Futuro: "utinam amer" ab "amem","ameris" ab "ames" - uel "amere" -, "ametur" ab meris" - uel "amere" - "ametur" et cetera. 93 Idem est cum superiori futuro optatiuo. 94 Preterito imperfecto: "cum amarer, amareris" - uel "amarere" - "amaretur" et cetera.
Abbreviated transcription (Latin):
persona. a scd̃a interposita .ri. et in pͥ¬
ma et scd̃a coniugatione. etiam .i. in
.u. mutato. ut amabis. amaberis. do¬
cebis. doceberis. leges. legeris. audies
audieris. et ris. in re. ut amaberes. uł
amabere. et cet̾a. Tercia. a tercia. addi
ur. ut amabit. tur. et cet̾a. Orima. et
sed̾a plurał. a sed̾a singłari actii. abstͣͫ¬
cta .s. et addita mur. uel muni. ut a

Expanded text:
persona a secunda, interposita ri et in prpersona a secunda, interposita ri et in prima et secunda coniugatione etiam i in e mutata, ut "amabis, amaberis", "docebis, doceberis", "leges, legeris", "audies, audieris", et ris in re, ut "amaberis" uel "amabere" et cetera. 78 Tercia a tercia addita ur, ut "amabit, amabitur" et cetera. 79 Prima et secunda pluralis a secunda singulari actiui, abstracta s et addita mur ue
Abbreviated transcription (Latin):
Assiua fiunt ab actiuis. in pͥma¬
persona assumpta .n. ut amo. or. doceo.¬
tui interposita. Ri. ut amas. amaris.
In tertia uero mutatur etiam .i. in e. ut
iegis. legeris. Tercia. a tercia actuu.
addita ur. ut amat. tur. Prima. et̃
secunda plurał. a secunda singlaris. ac¬
tiui. abstractas. et addita mur. uł nu¬
ni. ut amas. amamur.amamint. Ter¬
cia pluralis. a tertia płalis actuu. addi¬
ta. ur. ut amant. tur. pret̾itum imꝑfec¬
tũ sio. Omnia uerba in .in. desinentia
m. in ii. conuertunt. et faciunt ex se¬
passiua. ut amabam. amabar. Scd̾a
fit a scd̃a actiu. interposita ri. ⁊ ris.
in reconuersa. ut amabas. amabaris.
uel amabare. Tercia a tercia actuii.
addita ur. ut amabat. tur. et cetera.
preteritum perfectum et que ab eo fi¬
unt ꝑ participium et sum. es. est. pro¬
turũ fit a futuro actiuo. in prima cõ¬
iugatione et secd̾a prime persone addi¬
cia. et quarta. in. in R. ut legam. le¬
gar. audiam. audiar̃. et cet̾a. Scd̾a

Expanded text:
tu". 67 Passiua fiunt ab actiuis in primapersona assumpta r, ut "amo, amor", "doceotiui interposita ri, ut "amas, amaris"; in tercia uero mutatur etiam i in e, ut "legis, legeris". 69 Tercia a tercia actiui addita ur, ut "amat, amatur". 70 Prima et secunda pluras et addita mur uel mini, ut "amas, amamur, amamini". 71 Tercia pluralis a tercia plurali actiui addita ur, ut "amant, amantur". 72 Preteritum imperfectum sic: omnia uerba in m desinentia, m in r conuertunt et taciunt passiua, ut "amabam, amabar". 73 Secunda fit a secunda actiui, interposita ri et ris in re conuersa, ut "amabas, amabaris" uel "amabare". 74 Tercia a tercia actiui addita ur, ut "amabat, amabatur" et cetera. 75 Preteritum perfectum et que ab eo fiunt per participium et "sum, es, est" proetera. 76 Futurum fit a futuro actiuo: in prima coniugatione et secunda prime persone addicia et quarta m in r, ut "legam, legar", "audiam, audiar". 77 Secunda
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. Claudiꝰ anñ .xiiii. Marcus euͣn¬
gelium edidit. Nero anñ .xiiii. Petrus
Titus. anñ .ii. hic facundus et pius fuit.
mos relegat᷑. Nertia. anñ .i. ioh̾es ephe¬
sum reclit. euuͣngłm scribit. Traianus
nus anñ .xxi. Aquila int̾pres habetur.
martion agnoscuntur. Antoniꝰ. anñ .ix.¬

Expanded text:
II. Claudius ann. XIV. Marcus Evangelium edidit. VMCCLI. Nero ann. XIV. Petrus Titus ann.mos relegatur. Nerva anno uno. Iohannes Ephesum rediit et evangelium scripsit. Traianus nus annis XXI. Aquila interpres habetur. Marcion agnoscuntur. Antoninus mi
Abbreviated transcription (Latin):
pres. Subseciua ꝓprie sunt que sutor de ma¬
terta presoidẽs quasi superuacua abicit Itẽ
subseciui agri quos inpertica diuisos re¬
cusant. quasi steriles uel palustres. Item
obseciua. que indiuisione agrorum effici

Expanded text:
s. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non effici
Abbreviated transcription (Latin):
tis apud ꝑsas quo maxime nutunt᷑ incẽ¬
dia. Alii ossa oliuaꝵ que ꝓiciunt᷑ cum
ex duob olerib compositum est. quia dũ
sit sapore napo simił. non in radicem. s ĩ
tyosum conscendit ut caulis. Napus a¬

Expanded text:
tis apud Persas quo maxime nutriuntur incendia; alii ossa olivarum que proiciuntur cum ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. S
Abbreviated transcription (Latin):
donosor ꝓphetia laguncule angꝰ te int̾s̃
siue ꝓpb̃ans istiusmodi signum. ꝓsonini¬
o scilicet futuroꝵ qd uidisse narratur
⁊ daniel interp̃tatꝰ ẽ. siue sessio ĩ agni¬
tione angustie ꝓ his qui incaptiuita¬
tẽ ab eo ducti sunt. Duo autem nabu

Expanded text:
donosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zorobabel apu
Abbreviated transcription (Latin):
Prope autem uermis in carne putri¬
da nascitur. tinea in uestimentis. eru¬
fa in holerib. teredo in ligno. tarmus
in lardo. uermis non ut serpens aper
sed in directum corpusculi. partes gra¬
datim porrigendo. contractas. contral¬
do porrectas. modum explicat. sicq l¬

Expanded text:
prie autem vermis in carne putrida nascitur, tinea in vestimentis, eruca in olere, teredo in ligno, tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertsed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas et contrahendo porrectas, motus explicat, sicque a
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ gͣmaticos illa dñr que in eloqͥo cau̾e
debemus. Sunt autẽ heobarbarismus.
soloecismus. a cirologia cacẽfaton. pleo¬
nasmos. pisologia. maorologia. tautolo¬
gia. eclipsis. tapinosis. cacosurteteton.

Expanded text:
apud Grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem hasoloecismus, acyrologia, cacemphaton, pleonasmos, perissologia, macrologia, tautologia, eclipsis, tapinosis, cacosyntheton,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. uerum ⁊ illa que ꝓpinq̃ iudent᷑
⁊ fiuitima eẽ. absunt aũi longissune. Qd̾
genus fidentie contͣriũ ẽ diffidentia. ⁊
eare uitiũ ẽ audatia ñ ꝯtͣrium s aspositũ
ac propinquũ. ⁊ tñ uitiũ est. Sic uni¬
cuiq urtuti finitimsi uitili reꝑiot᷑ aũ
corto iam noĩe appellatũ ut audatia q̃
fidentie. ꝑtinatia que perseu̾antie fi¬
nitima . ẽ. suꝑsticio que religioni ꝓpinqͣ
ã aut sine ullo certo nomiue. Que oĩa
uti contͣria rorũ bonarum. in reb uitan¬
dis reponentur. Uirtus est consentiens¬
cum ratio̾e ⁊ ꝑpetua constantia. huic nicħ
addi potest. quo magis sit iurtus. micħ

Expanded text:
justitia; verum etiam illa quae propinqua videntur et finitima esse, absunt autem longissime. Quod genus fidentiae contrarium est diffidentia, et ea re vitium est: audacia, non contrarium, sed appositum ac propinquum, et tamen vitium est. Sic unicuique virtuti finitimum vitium reperietur, aut certo iam no- mine appellatum, ut audacia, quae fidentiae, pertinacia, quae perseverantiae finitima est, superstitio, quae re- ligioni propinqua est, aut sine ullo certo nomine. quae omnia item uti contraria rerum bonarum in re- bus vitandis reponentur. Ac de eocum ratione et perpetua constantia; nihil huc addi potest, quo magis virtus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
us remun̾andi uoluntas ꝯtinet᷑. Uindicatio
ꝑ quã uis aut iniurta ⁊ oĩo om̃e qd̾ offu¬
turũ est defendendo. aut ulciscendo ꝓpul¬
sat᷑. Obseruantia ꝑ qͣm hoĩes aliqͣ digni¬
tate antecedentes cultu quodã ⁊ honore
dignant᷑. ueritas ꝑ quam ĩmutata. ea
q̃ sunt aut fuer̃t. aut fict᷑a sunt. dũr. Cõ¬
suitudine ius est. qd̃ aut leuiter a nat᷑a
tractu aliud. et maius fecit usus. ut reli
inmorẽ uetustas uulgi approbatõe ꝓdus.
Qd̃ genꝰ. pactum ẽ par iudicatu. Pactũ ẽ
qd̃ int̃ aliqͦs ꝯuenit. Par qd̃ in õs eqͣbile ẽ.¬

Expanded text:
s remunerandi voluntas continetur. Vindicatio, per quam vis aut injuria, et omnino omne quod obfuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia, per quam homines aliqua dignitate antecellentes, cultu quodam et honore dignamur. Veritas, per quam immutata ea quae sunt aut fuerunt aut futura sunt dicuntur. Consuetudine ius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut relin morem vetustas vulgi approbatione perduxit. Quod genus pactum est, par, lex, judicatum. Pactum est quod inter aliquos convenit. Par, quod in omne
Abbreviated transcription (Latin):
riditate. uł qr pacis indiciũ ẽ. qd̾ ui re¬
gat. uñ hao utunt᷑ magi ad paccandos
ut se serpentes. ⁊ iccirro in ea hos sustinẽt
illigatos. Hac etiam philosophr. reges
magistri nuntii: ⁊ egati utunt᷑. uirga sigt̃.

Expanded text:
 quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥs particip̃. Uersus dicti. ab eo quod pedib
in ordine dispositis certo fine moderantur
per articulos. qui cesa et membra nomi¬
uantur. qui ne longius prouoluerent᷑
quam iudicium posset suftiuere: modũ
statuit ratio unde reuerterentur. et ab eo
uersum dictum quod reuertitur. huio
adheret rithinus qui non est certo fine
moderatus. sed tantum rationabiliter
ordinatis pedib currit. uersus uulgo di
cti. quia sic scribebant antiqui. sicut ara¬
tur terra. a sinistra. Ad dexteram. A dex¬

Expanded text:
 66 Versus dicti abeo quod, pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam judicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverterentur, et ab eo ipsum versum vocatum, quod revertitur. Huic adhaeret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Laticati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
eris. Droprium est uerbi. actionem ł
modis et temporib. et formis sine casu
Quot accidunt uerbo: modi forme. con¬
iugationes. significationes. numeri. ẜi¬
gure. tempora. persone. Queritur an
rente. nec cogitatio. sine cogitante. nͨ
ann̾. cura sine curante. Uerbum dicttur.

Expanded text:
e. 8 Proprium est uerbi actionem, siue modis et temporibus et formis sine casuquot accidunt uerbo? modi formae significationes coniugationes numeri figurae tempora personae quoque inrente nec cogitatio sine cogitante: sic ergo nec cura sine curante. uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ppessio. Euis partes st̃ magnificentia.
fidentia. patia. ꝑ seu̾antia. Magnificen¬
tia est rerũ magnarui et excelsarum c̃
animi ampla quadã ⁊ splendida ꝓpositi¬
one cogitatio et administratio. Fidentia
ip̃e animꝰ in se fiducie certa cũ spe collo¬
cauit. Datĩa honestatis aut utilitatis
causa rerum arduarũ ac difficilium
uoluntaria ac diuturna ꝑpessio. Perse¬
u̾entia ẽ. in ratione bñ ꝯsid̾ata stabił
⁊ mod̾ata dñatio rationis. in libidinẽ. atq
in alios ñ rectos impetꝰ animi. eiꝰ partes cõ¬
tiuentia. clem̃tia. modestia. Continentia.
ẽ ꝑ ꝗͣ oupiditas consilii gub̾uatione regi¬
t᷑. elem̃tia. ꝑ quam anunt temere in odi¬
um aliciuꝰ illecti. ꝯcitatiq. comitate reti¬
nent᷑. Modestia ꝑ quã pudor honestꝰ cla¬
ram ⁊ stabilẽ ꝯꝑat auctoritatẽ. Heo aũ oĩa

Expanded text:
perpessio: cujus partes sunt: magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum animi ampla quadam et splendida propositione cognitio atque administratio. Fidentia  animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est, honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna verantia est in ratione bene considerata stabilis ntia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et motinentia, clementia, modestia. Continentia est per quam cupiditas consilii gubernatione regitur. Clementia, per quam animi temere in odium alicujus illecti concitatique comitate retinentur. Modestia, per quam pudor honestus claram et stabilem comparat auctoritatem. 2. Atque ha
Abbreviated transcription (Latin):
nerem dicunt inde qictam: quod sine
ea femina uirgo osse desinat. Hanc greci
afrodin. N grece uocant propter spumã
saturnum celii patris uirilia abscidiᷤᷤ
atos eo spuma maris concreta: uenus

Expanded text:
nde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat: hanc Graeci affrodin Aphroditen vocant propter spumam Saturnum Coelo patri genitalia abscidisse, atque eo spuma maris concreta Venus
Abbreviated transcription (Latin):
brie potatũ. sanitatẽ dat ⁊ auget prudentia.
Immodice sumptũ ad uitia causas dat. S̃s¬
gͦ creat᷑am dedit. habundantiã humano arbi¬
tͥo reseruauit. ut parsymonia nat᷑s eẽt ĩ ma¬
gist̾io sobrietatis. abundantie natiuã lapsũ¬
ꝙ temulentie sͥ ascͥberet humana condito.

Expanded text:
brie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrietatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet
Abbreviated transcription (Latin):
est quod significat tempus. cuius pars
extra nichil significat. ⁊ est semper eoꝵ
que de altero dicuntur. nota. ut cogi¬
uerberato aere sonet. uel quod hec pars
frequenter in oratione uersetur. Sicut¬

Expanded text:
est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogiverberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Su
Abbreviated transcription (Latin):
quo mayue use sunt appellantur. aut
A locis ubi uel prime conficts uel maxi¬
me uenditantur. aut uariatione coloris.
aut a nomine repertorum. Quib dam aũ¬
nationib sua ciuiq propria est uestis. Ut.
parthis: sarabare. gallis: linea. germanis:
renoues. hispanis. stringef. sardis: man¬

Expanded text:
quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis anationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis ma
Abbreviated transcription (Latin):
quod usq ad uestigium pertenditur. qͣi
uestigim̃tũ. ut est tunica talaris. s hoc
cultus ab habitu. Nam habitus ad res
pertinet. oultus ad homines. uestibu
uel additus domus priuate: uel spacũ
cto uestiat. aut a staudo. Uestigia st̃

Expanded text:
quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Pleriquvel aditus domus private, vel spatium cto vestiat, aut a stando. Porticus
Abbreviated transcription (Latin):
sit uepta. Uelites eraut apud romauos. ge: hy¬
nus militis a uolitando dicti. electi enim
agilitate iuuenes cum armis sius terga
oquitum considebant. ⁊ mox cum ad hos¬
tes uentum esset. equis desiliebant. et cõ¬
tinuo pedites ipsi. exalia parte equitib ꝑ¬
quitib por quos aduecti fuerant dimican¬
tibus hostem perturbabant. Uelites dict.¬

Expanded text:
iles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his i