comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa plorabitis & flebitis uos: mundus
autẽ gaudebit. uos autẽ contrista¬
bimini. sed tristitia ur̃a in gaudiũ
erit. Et hoc sic accipi potest. qͥa
contristati stͣ discipłi de morte dñi.
& confestĩ de resurrectione lȩtati:
Mundus autẽ qͦ nomine significati
quando sunt discipłi contristati. Mlun¬
di quippe nomine malicia potest hu¬
uis mundi intelligi. idest hominuor
epła sua dicit. Quicũq uoluerit
stituet᷑. Quib inimicis factũ ẽ. ut
nec eius unigenito parceret᷑ Dem¬
de subiungit & dicit. Mulier cum
parturit tristiciã habet. quia ue¬
nit hora eius. Cũ autẽ peꝑerit
puerũ. iã non meminr¬
minit p̾ssurȩ

Expanded text:
s et flebitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine significati quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum  voluerit stituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ illis tunc obscurũ fuit & mox
manifestatũ ẽ : iã nobis utiq ma¬
nifestatũ est. Post paululũ enim
passus est: & non uiderunt euor.
paululũ resurrexit.
& uiderunt eũ. Illud autẽ qđ ait
& iã non uidebitis me. qͥa isto uerbo
il est. iã. intelligi uoluit qđ eũ ulte¬
rius non uicderent. ibi exposuimꝰ
qͦmͦ accipiendũ sit ubi dixit de iusti¬

Expanded text:
 illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; paululum resurrexit, et viderunt eum., Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit quod eum ulterius non viderent, ibi exposuimus quomodo accipiendum sit, ubi dixit, De justi
Abbreviated transcription (Latin):
tercium manichei. S quia et
nichil est eorum. in utroq fal¬
luntur. nec dant ueram głam
xp̃o quamius apud eos esse ui¬
deatur cum laude frequens
fama de xp̃o: ⁊ om̃s prorsus
heretici quos commemorare
nimis longum est qͥ de xp̃o
non recte sentiunt ideo errant
quia et de bonis rebus ac ma¬
lis non uerum sentiunt. Laga¬
ni etiam qm̃ sunt xp̃i pluriꝰ.¬
mi laudatores ⁊ ipsi in utroq
falluntur. qui non scđm uerita¬
tem d̃i s potius scđm suã suspi¬
tionem dicunt eum fuisse hominẽ
magum. A p̾ianos quippe uelut
imperitos uituperant. xp̃m au¬
tem uelut magum laudant.
ac sic ꝓdunt quod amant. Xp̃m
in utroq falluntur: quia et
magum esse malum est. & ma¬
gus non fuit xp̃c quia bonus
est. Quappter qm̃ de hiis n¬
chil hoc loco dicendum est qui
xp̃m uituperant atq blasphe¬
mant : de gloria non loquimur
qua est glorificatus in mundo.
Non eum glorificauit sp̃e sc̃s
A libi enim id est uel apud he¬

Expanded text:
tertium Manichaei. Sed quia et tertium Manichaei. Sed quia et nihil est eorum, in utroque falluntur: nec dant veram gloriam Christo, quamvis apud eos esse videatur cum laude frequens fama de Christo. Et omnes prorsus haeretici, quos commemorare nimis longum est, qui de Christo non recte sentiunt, ideo errant, quia et de bonis rebus ac malis non verum sentiunt. Pagani etiam quoniam sunt Christi plurimi laudatores, et ipsi in utroque falluntur, qui non secundum veritatem Dei, sed potius secundum suam suspicionem dicunt eum fuisse hominem magum. Christianos quippe velut imperitos vituperant, Christum autem velut magum laudant, ac sic produnt quod amant: Christum in utroque falluntur, quia et magum esse malum est; et magus non fuit Christus, quia bonus est. Quapropter quoniam de his nihil hoc loco dicendum est, qui Christum vituperant atque blasphemant; quia de gloria ejus loquimur, qua est glorificatus in mundo: non eum glorificavit Spiritus sAlibi enim, id est, vel apud hae
Abbreviated transcription (Latin):
gła definita est. apud homines im¬
pios consequatur: errant in utroq
qui laudant. et in re scilicet quͥã
quod malũ est bonum putant:
et in homine. quia non est quod
putant. Quappter: falsa est in
aliquo per dđm & ꝓpter dm̃ iusto
hoc est ueraciter iusto. causa ipsiꝰ
iusticiȩ frequens est fama cum lau¬
de uera quidẽ gła est. non tamen
ea credendum beatificari iustum.
s laudantib gratulandum ẽ qͥa
fuit morte sua: S non est uera
eius apud hereticos gła: apud qͦs
tam̃ frequentẽ famam uidetur
habere cum laude. Non ẽ hec
uera gła. quia in utroq fallunt᷑
nam et bonum ƿutant ẽẽ qd̾
bonum non est: & xp̃m pu¬
tant esse qd̵ xp̃c non est. Uni¬
genitum enim filium ȩqualem
non esse gignenti non ẽ bonũ.
unigenitum dĩ filium hominẽ
tantum ẽẽ non d̃m non est
bonum: ueritatis carnem nõ
esse ueram carnem. non est bonũ.
Hoꝵs trium quȩ dixi. primum
sentiunt arriam. scđm fotiniani.

Expanded text:
gloria definita est, apud homines imgloria definita est, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui laudant: et in re scilicet, quia id quod malum est, bonum putant; et in homine, quia non est quod putant. Quapropter falsa est in aliquo per Deum et propter Deum justo, hoc est veraciter justo, causa ipsius justitiae frequens est fama cum laude; vera quidem gloria est; non tamen ea credendum est beatificari justum, sed laudantibus gratulandum est, quia fuit morte sua? 3. Sed non est vera ejus apud haereticos gloria, apud quos tamen frequentem famam videtur habere cum laude. Non est haec vera gloria, quia in utroque falluntur: nam et bonum putant esse quod bonum non est, et Christum putant esse quod Christus non est. Unigenitum enim Filium aequalem non esse gignenti, non est bonum: unigenitum Dei Filium hominem tantum esse, non Deum, non est bonum: Veritatis carnem non esse veram carnem, non est bonum. Horum trium quae dixi, primum sentiunt Ariani, secundum Photiniani,
Abbreviated transcription (Latin):
peccator in desideriis animȩ suȩ
et qui iniqua gerit benedicetur.
Hic laudatores non falluntur
de hominib: s in rebus. Malũ
enim est: quod bonum ẽẽ credunt.
Iuli autẽ qui hoc malȩ largitionis
uicio usi sunt: tales utiq sunt qua¬
les eos illiqui laudant non suspi¬
cantur esse s cernunt. P orro si se
quis quam iustum fingat & non
sit s totum quicquid coram ho¬
minib laudabiliter agere uidet᷑
non agat ꝓpter dm̃. hoc est ꝓpter
ueram iusticiam. s solam querat
et diligat ab hominib laudem. il¬
li autẽ apud quos frequens est eiꝰ
fama cum laude non eum putent
nisi ꝓpter dm laudabiliter uiuere.
non falluntur in re:. sed falluntur
in homine. Q uod enim bonum ẽẽ
credunt bonum est: s quẽ bonũ
esse credunt non est bonus. Quod
si putetur uerbi gr̾a bonũ. artiũ
peritia magicarum. & dum qͥsq
patriam liberasse eisdem quas om¬
nino nescit artibus creditur. fre¬
quentem cum laude famam qua

Expanded text:
peccator in desideriis animae suae, peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Hic laudatores non falluntur in hominibus, sed in rebus: malum est enim quod bonum esse credunt. Illi autem qui hoc malo largitionis vitiosi sunt, tales utique sunt, quales eos hi qui laudant non suspicantur esse, sed cernunt. Porro si se quisquam justum fingat, et non sit, sed totum quidquid coram hominibus laudabiliter agere videtur, non agat propter Deum, hoc est propter veram justitiam, sed solam quaerat et diligat ab hominibus gloriam; illi autem apud quos frequens est ejus fama cum laude, non eum putent nisi propter Deum laudabiliter vivere, non falluntur in re, sed falluntur in homine. Quod enim bonum esse credunt, est bonum; sed quem bonum esse credunt, non est bonus. Quod si putetur, verbi gratia, bonum artium peritia magicarum, et dum quisque patriam liberasse eisdem quas omnino nescit artibus creditur, frequentem cum laude famam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Namq fit quisq gła ⁊ claritate
gloriosus: ac per hoc quod utroq
uerbo significatur id ipsum est.
Sicut enim definierunt antiqui
latinȩ linguȩ clarissimi auctores
gloria est frequens de aliquo fama
cum laude. quantũ est in hoc mũ¬
do facta de xp̃o. non xxp̃o creden¬
da est magnum aliquid contulis¬
se s mundo. B onum enim lauda¬
re: non laudato s laudantib ꝓ¬
dest. E st autẽ etiam falsa gloria
quando laudantes errore fallunt᷑.
siue in rebus. siue in hominibus.
siue in utrisq. Nam in rebus
falluntur quando putant id ue¬
rum esse qd̾ falsum est: in homi¬
nibus autẽ. quando putant eum
bonum esse qui malus est: in u¬
trisq uͦ. quando et id qd̵ est
uitium uirtus putatur. & ipse qͥ
ꝓpter hoc laudatur non habetur
quod putatur. siue sit bonus siue
sit malus. Donare quippe res su¬
as hystrionib: uitium est imina¬
ne non uirtus. O scitis de talib
quã frequens sit fama cũ laude:
quia sicut scriptum est. laudat᷑

Expanded text:
namque fit quisque clarus, et claritate gloriosus; ac per hoc quod utroque verbo significatur, idipsum est. Sicut autem definierunt antiqui latinae linguae clarissimi auctores, gloria est frequens de aliquo fama cum laude. Quae cum est in hoc mundo facta de Christo, non Christo credenda est magnum aliquid contulisse, sed mundo. Bonum enim laudare, non laudato, sed laudantibus prodest. 2. Est autem etiam falsa gloria, quando laudantes errore falluntur, sive in rebus, sive in hominibus, sive in utrisque. Nam in rebus falluntur, quando putant id bonum esse quod malum est: in hominibus autem, quando putant eum bonum esse qui malus est: in utrisque vero, quando et id quod est vitium, virtus putatur: et ipse qui propter hoc laudatur, non habet quod putatur, sive sit bonus, sive sit malus. Donare quippe res suas histrionibus, vitium est immane, non virtus: et scitis de talibus quam sit frequens fama cum laude; quia, sicut scriptum est, Laudatur
Abbreviated transcription (Latin):
aec dñi uerba⁊ ubi ait
modicũ & iã non iuidebitiᷤ
me & iterũ modicũ & ui¬
debitis me qͥa uado ad pa¬
trẽ ita obscura erant dis¬
cipłis antequã id qđ dicit eẽt imple
tũ. ut querentes int̾ se qͥd eẽt qđ
cliceret om̃ino se faterent᷑ nescire.

Expanded text:
aec Domini verba ubi ait, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, quia vado ad Patrem, ita obscura erant discipulis, antequam id quod dicit impletum esset, ut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se f
Abbreviated transcription (Latin):
caritate ac fidutia repleti & timo¬
re depulso adnuntiauerunt homi¬
nib xp̃m: ac sic eius fama diffusa ẽ¬
in toto orbe terrarũ ut sic dixerit
ille me clarificabit tamꝗͣ diceret
ille uobis auferet timorẽ & dabit
dabitisq homorẽ. Qd enĩ facturi fue¬
rant de sp̃u scõ: hoc eundẽ sp̃m dixit

Expanded text:
charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiarent hominibus Christum. Ac sic ejus fama diffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificavit, tanquam diceret: ille vobis auferet timorem, et dabit dabitis honorem. Quod enim facturi fuerant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nũ est
Eimmorandũ : nichil enio
habet
questionis cuiꝰ a nobis ex¬
positio flagitet᷑: sed qđ adiungit ille
me clarificabit quia de meo accipiet
& adnuntiabit uobis. non negligent᷑
est transeundũ. Quod enĩ ait ille me
clarificabit. potest in telligi qͥa dif
fundendo in credentiũ cordib cari¬
tatẽ spũalesq faciendo declarabit

Expanded text:
num est, immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarifundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit
Abbreviated transcription (Latin):
de nullo ꝓcedit. pat᷑ solus ẽ. Quomͦ au¬
tẽ dixerit filius unigenitꝰ om̃ia quȩ
habet patͣ mea sunt. qͥa utiq non sic
quẽ admodũ dictũ ẽ filio non unigeͬto
sed ex duob maiori. tu mecũ essemꝑ
&ͥ om̃ia mea tua sunt : eo loco si dñs
uoluerit diligenti consideratione trac¬
om̃ia tua sunt & tua mea st̃ : ut hic
iste sermo claudat᷑. qm̃ quȩ se quunt᷑ ali¬
ud poscunt qͦ discernant᷑ exardiũ.

Expanded text:
de nullo procedat, Pater solus est. » de nullo procedat, Pater solus est. »  dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mecum es semper, et omnia mea tua sunt , eo loco, si Dominus voluerit, diligenti consideratione tracomnia tua sunt, et tua mea sunt : ut hic iste sermo claudatur; quoniam quae sequuntur, aliud poscunt, quo disserantur, exordium.
Abbreviated transcription (Latin):
lica. sic a ꝓpħa cantat᷑. Exaltare suꝑ
celos ds̃. & suꝑ omnẽ terrã gła tua.
Qa itaq pꝰ eiꝰ exaltationẽ uenturus
cerpsalmꝰ. hoc ipse unige nitꝰ ꝓmi
sit futurũ. qđ uidemꝰ ini pletu᷑. Qd̃
autẽ ait de meo accipiet & adnunti¬
abit uobis: catholicis audite aurib
catholicis ꝑcipite mentib. Non enĩ
ꝓpterea sicut quidã heretici putauert̃
minor ẽ filio sp̃s sc̃s: quia filius accipi¬
et a patre & sp̃s sc̃s a filio. quib dam
gͣdib naturarũ. Absit hoc credere. ab¬
sit hoc dicere : absit a xp̃ianis cordib
cogitare. Deniq continuo soluit ipse
questionẽ. & cur hoc dixerit explanauit.
Om̃ia inqͥt quȩcũq habet patͣ mea¬
stͣ : ꝓpterea dixi qͥa de meo accipiet.
& adnuntiabit uobis. Qiud uultis ã¬
plius: Ergo de patre accipit sp̃s scĩ.
unde accepit filius : qͥa in hac trinitate
natus ẽ de patre filius. de patre ꝓcedit
sp̃s sc̃s. Qui autẽ de nullo natus sit

Expanded text:
a cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Quia itaque post ejus exaltationem venturus cer Psalmus, hoc ipse Unigenitus sit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabitcatholicis percipite mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putaverunt, minor est Filio Spiritus sanctus; quia Filius accipiet Spiritus sanctus a Filio quibusdam gradibus naturarum. Absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecumque habet Patsunt: propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis . Quid vultis amplius? Ergo de Patre accipit Spiritus sanctus, unde accipit Filius: quia in hac Trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus. Qui autem de nullo natus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habere possunt etiã non discipłi
mei. sed in hoc cognoscent om̃s quia
discipuli mei estis. si dilectionem
habueritis in inuicẽ. O sponsa xpi.
pulchra int̾ mulieres. O dealbata as-¬
cendens. et incumbens suꝑ fratruelẽ
tuum. Qm̃ cuius lumine illustraris
ut candeas. euis adiutorio fulciris ne
cadas. O quã bene tibi cantatur in illo
cantico canticorum uelut epͥital amio
tuo. quia caritas in delici is tuis. Ipsa ñ
conꝑditeum inpis animam tuã:
ipsa disceynit causam tuã. & sicut mors
ualida ẽ in delicns ruis ẽ. Quã mirandi
generis mors est. eui parũ fuitꝰ eẽ
in penis. msi eẽt insuꝑ in delicus. Sed
hic iam sermo claudatur. ab alio exor.¬
dio tractanda sunt quȩ secuntur.

Expanded text:
quae habere possunt etiam non discipuli quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, nisi esset insuper in deliciis! Sed hic jam iste sermo claudatur: ab alio exordio tractanda sunt quae sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nit expellerẽ. Sic ergo & nos inuicẽ di¬
ligamus. ut quantũ possumys inuicẽ ad
habendũ. In nobisᷤ cura dilectionis dm̃¬
adtrahamus. Hanc dilectionẽ nobis do.
nat tpse qui ait. Sicut dilexi uos ut &
conferens diligendo nos ut mutua dile¬
ctione constringamur int̾ nos. et tam
dulei uincu lo conexis menbris corpus
tanti capitis fimus. In hoc cognoscent
inquit om̃s quia mei discipuli estis. si
dilectionẽ habueritis inuicẽ. Tamquã
diceret. Alia munera mea habent uo.¬
btscũ etiã non mei. non solũ naturam.
uitã. sensũ. rationẽ. et eam salutẽ quȩ
hominib pecoribꝰq communis est. Ue.¬
rũ etiam linguas. sacram̃ta: ꝓphetiã. sci.¬
entiam. fidem. distributionẽ rerũ sua.¬
rũ pauperib & traditionẽ corporis
sui ut ardeant. Sed qm̃ haritatem
non habent. ut cimbala concrepant.
nichil sunt. nichil illis ꝓdest. Non gͦ
in illis quamuis muneribꝰ bonis meis.

Expanded text:
nit expellere? Sic ergo et nos invicem dinit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris corpus tanti capitis simus. 3. In hoc cognoscent, inquit, omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant: sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil illis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis,
Abbreviated transcription (Latin):
missũ eẽ mandatũ. quo p̃cipit᷑ ut dili.¬
gamus dnm̃ dm̃ nr̃m ex toto corde.
ex tota anima. ex tota mente. Tam
quam hoc p̃termisso. uidet᷑ dictum
ut diligatis mincẽ. uelut hoc ad illud
alterum non ꝑtineat qđ dictũ est.
diliges ꝓximum tuũ tanquã tẽ ipsũ.
In his enim duob p̃ceptis inquit. tota
lex pendet et ꝓpħe. Sed bene intel.¬
ligentibꝰ utrũq inuenit᷑ in singulis.
Nam & qui diligit dm̃. non eũ potest
contẽpnere p̃cipient̾ẽ ut diligat ꝓxi-
mũ. Et qui scẽ ac spiritalit᷑ diligit᷑ ꝓxi¬
iũ. quid in eo diligit nsi dm̃. Ipła est
dilectio ab om̃i mundana dilectione dis¬
creta. quã distinguendo addidit dñs
sicut dileri uos. Quid enĩ nisi dñ dile¬
at in nobis Non qđ habeamus sed ut
haberentus. ut ꝑducat nos sicut paulo an.¬
te dii ubi sit ds̃ omĩa in om̃ib Sic
etiã medicus recte dicit᷑ egros diligere
& quid in eis diligit nisi salutẽ quã eu.¬
pit utiq reuocare. non morbũ quẽ ue¬

Expanded text:
missum esse mandatum, quo praecipitur ut diligamus Dominum Deum nostrum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente: tanquam enim hoc praetermisso videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit, tota Lex pendet, et Prophetae . Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non eum potest contemnere praecipmum, et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta: quam distinguendo addidit Dominus: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quod habebamus, sed ut haberemus, ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem ve
Abbreviated transcription (Latin):
martirizati : Aut iterũ dominum
ad immortalitatẽ carnis quomodo iã
fuerant secuturi quandolib& mori.¬
turi. sed in fine scłi resurrectu.¬
ri: aut iteͬrũ dñm ad sinum patris nec
relicturum eos unde nec recessit cum
ueniret. ad eos. Quomodo iã fuerant
secuturi. cũ eẽ nemo possit in illa feli¬
citate. msi ꝑfectus in caritatẽ. Id eoq
docens quomodo idonei eẽ possint
ꝑgere quo ille antecedebat. Manda.¬
tum inquit nouũ douobis ut diliga.¬
tis iniucẽ. hi sunt gressus quib seque¬
ndus est xp̃c. Sed de his sermo ube-¬
rior in aliud tempus ẽ differendus.

Expanded text:
maturi? Aut iturum Dominum maturi? Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iturum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde nec recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in illa felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus: sed de his sermo uberior in aliud tempus est differendus.
Abbreviated transcription (Latin):
cut dix uideis quo ego uado uos non
potestis uenire & uobis dico modo
hoc est modo non potestis. Iudeis aut̃
cũ hoc diceret: non addidit modo.
Isti itaq uenire non poterant tunc
quo ille ibat. sed poterant postea. lã
hoc apło petro aꝑtissime paulo post ait:
Cum eñ dixisset ille dñe quouadis.
respondit ei. Quo ego uado non poteᷤᷤ
me modo sequi. sequeris aut postea.
Sed hoc quid sit negligent̃ est p̃tere.¬
undũ. Iuo enĩ sequi tunc non poterant
discipuli dñm. sed postea poterant᷑. Si
dixerimus ad mortẽ homini nato qđ
inuenit᷑ tempus quo ad moriendum
non sit idoneus. quandoquidẽ talis
est incorruptibili corpore hominũ
sors. ut non sit in ea facilior uita quã
mors: Non igit᷑ minus idonei ad hoe¬
bet mortẽ. Illo quippe ibat dñs. ut
surgens a mortins. iã non moreret᷑¬
& mors ei ultra non dominaret᷑. Mori.¬
turũ quippe dñm ꝓ iustitia quomodo
iã fuerãt secuturi. adhuc martyrio ñ.

Expanded text:
cut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non cut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobihoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum hoc diceret non addidit modo. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille: Domine, quo vadis? respondit ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Sed hoc quid sit non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si diinvenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit in ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei bet mortem. Illo quippe ibat Dominus, ut surgens a mortuis jam non moreret mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non
Abbreviated transcription (Latin):
uero quo dicimus mortalis carnis dnm̃¬
commuinionẽ in qua cũ discipulis usq
ad passionẽ fuit. significare potuisse
dicendo adhuc modicũ uobiseũ sum.
apud aliũ quoq euangłistam. post re.¬
surrectionem uerba eius attendat ubi
ait. Hec locutus sum uobis. eum adhuc
eẽm uobiscuo. Quasi tunc non erat eũ
ipsis simul assistentibꝰ uidentib tan.¬
gentib colloquentibꝰ. Quid est gͦ cum
adhuc eem uobiscũ. nisi cũ adhuc eẽm
in carne mortali in qua estis & uos.
Tune enĩ in eadẽ carne quidẽ resuscita.¬
rus erat. sed cum illis in eadem morta.¬
litate iã non erat. Quaꝓpt̃ sicut ibi iã
immortalitate carnis indutus ueracit᷑
ait. Cũ adhue eem uobiscũ. ubi nichil
aliud intelligere possumus. nisi cum
adhuc eẽm carnis mortalitate uobiscũ:
ita & hic non absurde dixisse inrelli.¬
git᷑. adhuc modicũ uobiscũ sum: tam.¬
quam diceret. Adhuc modicum ficut
uos estis mortalis sũ ego. Ergo se.¬
quentia uideamus. Queretis me : & si.¬

Expanded text:
ero, quo dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum; apud alium quoque evangelistam post resurrectionem verba ejus attendat, ubi ait, Haec locutus sum vobis, cum adhuc essem vobiscum : quasi tunc non erat cum ipsis simul assistentibus, videntibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc essem vobiscum, nisi, cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim quidem in eadem carne resuscitatus erat; sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam immortalitate carnis indutus veraciter ait, cum adhuc essem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere possumus, nisi, cum adhuc essem in carnis mortalitate vobiscum: ita et hic non absurde dixisse intelligitur, Adhuc modicum vobiscum sum, tanquam diceret, adhuc modicum sicut vos estis, mortalis sum ego. Ergo sequentia videamus. 4. Quaeretis me, et si
Abbreviated transcription (Latin):
lida est sicut mors dilectio. Hac enim
dilectione fit ut innsto adhue corru.¬
ptibili corpore constituti moriamur
hiuc scło. et uita nr̃a abscondat᷑ cũ xpõ
in do. Immo ipsa dilectio est mors nr̃a se.¬
culo. et uita cũ do. Si enĩ mors ẽ. quan
do corpore anua exit. quomodo non
est mors. quando a mundo nr̃ amor
exit . Ualida ẽ gͦ sicut mors dile¬
ctio. Quid ea ualidns qua uincit᷑ mun¬

Expanded text:
lida est sicut mors dilectio . Hac enim lida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saeculo, et vita nostra abscondatur cum Christo in Deo: imo ipsa dilectio est mors nostra saeculo, et vita cum Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mun
Abbreviated transcription (Latin):
patitur unimi menbrũ conpatiuntur
omia menbra. Et si głificat᷑ unũ men¬
brũ. congaudent onũa menbra. Au.¬
diunt enĩ atq eustodiunt. Mandatũ
nouũ douobis. ut uos inuicẽ diligatis.
Non sieut diligunt qui corrumpunt. nec
sicut se diligunt homines qm̃ homine s
sunt. sed sicut se diligunt qm̃ dii sunt
& filii altissimi om̃s. ut sint filio eius uni.¬
co fr̃s. ea dilectione inuicẽ diligentes
qua ipse dilexit eos. ꝑducturus eos ad
illũ finẽ qui sufficiat eis. ubi. satietur
in honis desideriỹ eorum. Tumc aliqͥd
desiderio non deerit. quando om̃ia in
om̃ibꝰ ds̃ erit. Talisfm is non habet finẽ.
Nemo moritur ibi. quo nemo ꝑuenit nisi
hiue seło moriatur. Non morte om̃tũ
qua corpus ab anima deserit᷑. sed mor.¬
te electorũ. qua etiam cũ in carne mo.¬
rtali adhue manetur cor sursũ ponit᷑.
De quali morte dicebat apłs. Mortui
enĩ estis. et uita ur̃a abscondita est cũ
xp̃o in do. Hinc fortasse dictum ẽ. ua.¬

Expanded text:
patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt homines, quoniam homines sunt; sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Va
Abbreviated transcription (Latin):
negabis. Si quod dubitare nefas est.
xp̃s hoc p̾dixit. uerũ quȩ p̃dixit: ꝓcul
dubio petrus xp̃m negauit. Non accu¬
semus xp̃m. defendimꝰ petrũ. Pec¬
catũ agnoscat infirmitas. nã mendaci¬
ũ non habet ueritas. Agnouit quip¬
pe peccatũ suũ infirmitas petri. prorsus
agnouit : & quantũ mali xp̃m negan¬
do cõmiserit. plorando monstrauit.
Ipse suos redarguit defensores: & unde
eos conundat ꝓducat lacrim as testes.
Neq nos cũ ista dicimus primũ apłaꝵ
accusare delectat : sed hunc intuendo
admoneri nos oportet. ne homo qͥsqͣmr
de humanis uirib fidat. Nã quid ali¬
ud ꝑtinuit ad doctorẽ saluatorẽq
nr̃m. nisi ut nobis nequaquã de se
quẽquã debere p̾sumere. in ipso pͥmo
apłoꝵ demonstra  ret exemplo: In ani¬
ma itaq petri contigit quod offere¬
bat in corpore. Non tamen ꝓ dño ut
temere p̾sumebat p̾cessit. sed alit̾ qͣm
putabat. Nãq ante mortẽ & resur¬

Expanded text:
negabis. Si, quod dubitare nefas est, negabis. Si, quod dubitare nefas est, Christus hoc dixit, verumque praedixit, procul dubio Petrus Christum negavit. Non accusemus Christum cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas; nam mendacium non habet veritas. Agnovit quippe peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit; et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde eos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum Apostolorum accusare delectat: sed hunc intuendo admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis nequaquam de se quemquam praesumere debere, in ipso primo Apostolorum demonstraret exemplo? In anima itaque Petri contigit quod offerebat in corpore. Non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat. Namque ante mortem et resur
Abbreviated transcription (Latin):
ro factũ est. id est dĩ patris unigenitꝰ
ds̃ homo factus est: Quomodo est gͥ
in corpore xp̃i qui negat hominen
xp̃m: Qui eni caput negat. qͦmͦ est
menbrũ: Sed quid multis in morer.
non cantabit gallus donec hominẽ ter¬
neges. aut si loqui familiariore cũ homi¬
nib dignatione consueuit. non cantabit
gallus donec filiũ hominis ter ueges:
sed ait. donec me ter neges. Quid est
me nisi quod erat: Eit quid nisi xp̃s
erat : Quic quid gͦ eius negauit ipsũ
negauit. quia & ille condiscipulus eius
thomas: quando excła mauit dñs m̃s &
ds̃ m̃s. non uerbũ sed carnẽ tetigit.
non incorporalẽ di naturã sed homi¬
nis corpus curiosis manib contrectauit.
Hominẽ itaq tetigit. & tamen dm̃
cognouit. Si gͦ quod iste tetigit hoc
petrus negauit : qđ iste exclamauit
hoc petrus offendit. non cantabit gal¬
lus. donec me ter neges. Dicas licet nescio
hominẽ. dicas licet nescio qͥđ dicis. di¬
cas licet non sũ ex eius discipłis. me

Expanded text:
atris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in corpore Christi, qui negat hominem Christum? Qui enim caput negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit, Non cantabit gallus donec Filium hominis ter neges: sed ait, donec me ter neges. Quid est, me, nisi quod erat? et quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus negavit, ipsum negavit. Quia et ille condiscipulus ejus Thomas, quando exclamavit, Dominus meus et Deus meus, non Verbum, sed carnem tetigit; non incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit . Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit; quod iste exclamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec ter me neges. Dicas licet, Nescio hominem; dicas licet, Homo, nescio quid dicis; dicas licet, Non sum ex discipulis ejus : me
Abbreviated transcription (Latin):
clonec me ter neges. Ecce quomͦ tͥ
cito apparebis qui magna loqueris. &
te paruulũ nescis. Qui mͥ ꝓmittis mor¬
tẽ tuã. ter negabis uitã tuã. Qui
etiã putas mori posse ꝓ me : prius uiue
ꝓ te. Nã timendo mortẽ carnis tuę.
mortẽ dabis animę tuȩ. Quanta enĩ
uita ẽ confiteri xp̃m. tanta mars est
eũ quidã fauore ꝑuerso excusare ni¬
tunt᷑ xp̃m non negauit. quia int̾roga¬
tus ab ancilla hominẽs nescire respondit.
sicut alui euangłiste contestant᷑ exp̾ssius.:
factus est ꝓpter nos: ne ꝑiret qđ fice¬
rat nos. Ergo qui ita confitet᷑ xp̃m dm̃
ut hominẽ neget. non ꝓ illo mortuus ẽ¬

Expanded text:
donec me ter neges. Ecce quomodo tibi donec me ter neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter me negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te. Nam mortem dabis animae tuae. Quanta enim est vita confiteri Christum, tanta mors est eum quidam favore perverso excusare nituntur , Christum non negavit, quia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestantur expressius? Qfactus est propter nos, ne periret quod fecerat nos. Ergo qui ita confitetur Christum Deum, ut hominem neget, non pro illo mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
aclhuc ille quid dicit: Quare non pos¬
sũ te sequi modo: Animã meã ꝓ te
ponã. Quid in anmo eius eẽt cupi¬
ditatis uidebat. quid uiriũ non uide¬
bat. Uoluntatẽ suã iactabat infir¬
mus. sed inspiciebat ualitudinẽ medi¬
cus. Iste ꝓmittebat. ille prenoscebat.
Qui nesciebat audebat. qui p̾sciebat
docebat. Quantũ sibisũpserat pe¬
trus intuendo quid uellet. ignorando
quid posset. quantũ sibi adsũpserat. ut
cũ dñs uenisset animã suã ponere ꝓ
amicis suis ac ꝑ hoc & pro ipso. ille hoc
dño offerre confideret. & nondũ prose
posita anima xp̃i. animã suã pollice¬
retur positurũ se ẽẽ ꝓ xp̃o. Respon¬
dit gͦ tħc. Animã tuã ꝓ me pones:
Itane facias ꝓ me : quod nondũ ego
ꝓte: Animã tuã pro me pones: Frei¬
re potes. qui sequi non potes: Quid
tantũ p̃sumis: Quid de te sentis:
Quid ẽẽ te credis: Audi qͥd sis. Amen
amen dico tibi. non cantabit gallus

Expanded text:
adhuc ille quid dicit? Quare te non posadhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbatbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus. Iste promittebat, ille praenoscebat. Qui nesciebat audiebat, qui praesciebat docebat quantum sibi assumpserat Petrus, intuendo quid vellet, ignorando quid posset; quantum sibi assumpserat, ut cum Dominus venisset animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret, et nondum pro se posita anima Christi, animam suam pollicetur positurum esse pro Christo. Respondit ergo Jesus: Animam tuam pro me pones. Itane? facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? Quid de te sentis? Quid esse te credis? Audi quid sis. Amen, amen dico tibi, non cantabit gallus,
Abbreviated transcription (Latin):
uadis. Respondit iħe. Quo ego uado
non potes me modo sequi. sequeris aũt
postea. Dicit ei petrus. Quare non pos.¬
sum sequi te modo. Animam meã ꝓ te
ponam. Respondit tħe. Animã ruam ꝓ
me ponis: Amen amen dico tibi. non
cantabit gallus donec me ter neges.¬
tionẽ quase inuicem
diligerent discipulis
conm̃daret dieit ei si-¬
mon petrus. dnẽ quo uadis: Sic utiq
hoc dixit magistro discipulus & dnõ
seruus. ramquã sequi paratus. Propte¬
rea quippe dñs qui enis animũ uidit.
quare hoc interroga yerit. sic ei res.¬
pondit. Quo ego uado ñ potes me modo
sequi. Tamquam diceret. Propter quod int̾ro¬
gas. non potes modo. Non ait non potes.
sed non potes modo. Dilationẽ intulit
non spem tulit. & eandẽ spẽ quã non tu¬
lit. sed potius dedit. sequenti uoce firma¬
uit addendo atq dicendo. sequeris autẽ
postea. Quid festinas petre: Hondũ
te suo sp̃u solidauit petra. Noli ex¬
tolli p̾sumendo. non potes modo. Noli
deici desꝑando. sequeris postea. Sed

Expanded text:
respondit Iesus quo ego vado non potes me modo sequi sequeris autem postea dicit ei Petrus quare non possum sequi te modo animam meam pro te ponam respondit Iesus animam tuam pro me ponis amen amen dico tibi non cantabit gallus donec me ter negestionem qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, Dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit Magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi: tanquam diceret, Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo: dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendo, Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris postea. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
beatos apłos innouauit. Ipsa & nime
innouat gentes. et ex uniuerso genere
humano qd̾ diffunditur toto orbe ter.¬
rarũ facit & colligit ppłm nouũ. corpꝰ
nouȩ nuptȩ filii dĩ unigeniti sponsȩ. de
nouata. Unde nisi mandato nouoi łpt̃¬

Expanded text:
beatos Apostolos innovavit: ipsa et nunc beatos Apostolos innovavit: ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano quod diffunditur toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nuptae Filii Dei unigeniti sponsae, de novata; unde nisi mandato novo? P
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs iħe mandatũ nouum
se discipulis dare testatur
ut diligat inuicẽ. Manda.¬
rum inquit nouũ do uobis.
ut diligatis inuicẽ. Nonne iam erat hoc
mandatum in antiqua di lege ubi scri¬
ptum est. diliges ꝓximum tuum tam.¬
quam re ipsum : Cur gͦ nouũ appellat᷑
a dñõ qđ tam uetis eẽ conuinͤ ttur.¬
An ideo est mandatũ nouũ. quia exuto
uetere induit nos hominẽ nouum. In.¬
nouat quippe audientẽ uel potns obe.¬
dientẽ non om̃is s ista dilectio. quã
dñs a carnali dilectione distingueret.
addidit sicut dilexi uos. Nam diligunt
inuicẽ mariti & uxores. parentes &
situdo humana deuixerit. Ut taceamꝰ
de dilectione culpabili atq dãpnabili
qua diligunt inuicẽ adulteri & adul.¬
rere. scortatores. & meretrices. et quoᷤᷤ¬
cũq alios ñ humana necessitudo sed
humanȩ uitȩ noxia turpitudo conum¬
homines noui. heredes testam̃ti noui.
cantatores cantici noui. Hȩc dilectio
tune patriarchas & ꝓpħas sicut postea

Expanded text:
s mandatum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appellatur a Domino, quod tam vetus eAn ideo est mandatum novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et situdo humana devinxerit, ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjunhomines novi, haeredes Testamenti Novi, cantatores cantici novi. Haec dilectio,tunc Patriarchas et Prophetas, sicut postea
Abbreviated transcription (Latin):
domũ cuiusq baptizati fr̃is sed domũ
ipsius dĩ patris cui om̃s fr̃s dicimꝰ pat̾
nr̃ qui es in celis a regno separare celorũ.
aut eã sic diuidere audebitis. ut aliquȩ
mansiones eius sint in regno celoꝵ.
aliquȩ autẽ extra regnũ celorũ: Ibsit.
absit: ut qͥ uolunt habitare in regno
celorii. in hac stulticia uelint habitare
uobiscũ. Absit inquã. ut cũ om̃is domꝰ
regnantiũ filioꝵ non sit alibi nisi in reg¬
no ipsius regiȩ domus pars aliqua non

Expanded text:
domum cujusque baptizati fratris, sed domum domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non
Abbreviated transcription (Latin):
extra celorũ regnũ erit aliquid ubi
beati maneant in nocentes. qͥ sine bap
tismo ex hac uita migrarunt. quia
sine illo in regnũ celorũ intrare non
poterunt. Hec fides non ẽ fides : qm̃
non est uera & catholica fides. Itanẽ
tationib eaͦ cati. cum reꝓbandi esse¬
tis. si mansionẽ non dico petri& pau¬
li uel cuius libet apłoꝵ. sed cuius cũq
paruuli baptizati a regno celoꝵ separa¬
retis. non uos putatis rȩꝓbandos ẽẽ. qͥ
domũ dĩ patris inde separatis: Non enĩ
ait dñs in uniuerso mundo atq in uni¬
uersa creatura: aut in uita uel beatitu¬
dine sempit̾na mansiones multȩ sunt.
sed in domo inquit patris mei mansio¬
nes multȩ sunt. Nonne ista est domꝰ
ubi ȩdificationẽ habemus ex dõ. domũ
non manu factã ȩternã in celis: N lonne
ista est domus de qua cantamꝰ dõ. bea¬
ti qͥ habitant in domo tua. in scła
scłoꝵ laudabunt te: Ergo ñe uos non

Expanded text:
extra regnum coelorum erit aliquid ubi extra regnum coelorum erit aliquid ubi beate maneant innocentes, qui sine btismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non
Abbreviated transcription (Latin):
cdari om̃ib. non in eo discernens qͥ minꝰ
& qͥ amplius laborauert̃. Quo utiq
denario uita significat᷑ ęt̾na: ubi am¬
est diuersa in et̾nitate m ͤ nsura s mul¬
tę mansiones diuersas meritoꝵ in una¬
uita ęt̾na significant elignitates. Alia
enĩ gła solis. alia gła lunȩ. alia gła
stellarũ. Otella enĩ ab stella differt.
Camquã stellȩ scĩ diuersis mansiones
diuerse claritatis tamqͣm in celo sorti¬
untur in regno. sed ꝓpt̾ unũ denariũ
nullus separat᷑ a regno. Atq ita ds̃ erit
om̃ia in om̃ib: ut qm̃ ds̃ caritas ẽ. ꝑi
caritatẽ fiat. ut quod habent singuli
cõmune sit om̃ib. Dic enĩ quisq etiã
ipse habet : cũ amat in altero qđ ipse
non habet. Non erit itaq aliqua in¬
iuidia imparis claritatis: qm̃ regnabit
in om̃ib unitas caritatis. Promde respu¬
endi sunt a corde xp̃iano qͥ putant
ideo dictũ multas ẽẽ mansiones. qͥ a

Expanded text:
dari omnibus, non in eo discernens qui minus, dari omnibus, non in eo discernens qui minus, et qui amplius laborarunt . Quo utique denario vita significatur aeterna, ubi am nec in aeternitate mansura, sed multae mansiones diversas meritorum in unitate aeterna significat dignitates. Alia enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim a stella differt Tanquam stellae sancti, diversas mansiones diversae charitatis, tanquam in coelo sortiuntur in regno. Sed propter unum denarium nullus separatur a regno; atque ita erit Deus omnia in omnibus: ut quoniam Deus charitas est, per charitatem fiat, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui pideo dictum multas esse mansiones, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uos ad me ipsũ: ut ubi ego sũ & uos sitis.
Et qͦ ego uado scitis. & uiã scitis. O
dñe iħu: quomͦ uadis parare locũ. si
iã multȩ mansiones in domo patris tui¬
sunt. ubi tecũ habitabt̃ tui: Aut si
accipis eos ad te ipsũ. quomͦ iterũ uenis
qͥ non recedis: Ista karissimi si breuit᷑
explicare conemur quantũ uidet᷑ ho¬
dierno satis ẽẽ sermoni: coartata utiq ñ
clarebunt. & erit ipsa breuitas altera
obscuritas. Promide hoc differamus debi¬
tũ. quod oportunius uobis patre familias
nr̃o largiente reddamus.

Expanded text:
s ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamilias nostro largiente reddamu
Abbreviated transcription (Latin):
hominbs timerent. & ideo turbarent᷑.
consolatur eos. etiam se dm̃ ẽe contestans.
Creditͥs inquit in dm̃. & in me cre¬
dite. Consequens est enĩ ut si in dm̃
creditis. & in me credere debeatis. Qđ
non eẽt consequens. si x pͣc non ẽẽt dĩ.
Creditis in dm̃. & in eũ credite : cui

Expanded text:
homini timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset consequens, si Christus non esset Deus. Credite in Deum, & in eum credi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerunt. audierunt ego sũ: quare
non comp̾henderunt sed abierunt re¬
tro & ceciderunt. nͥ qͥa hoc uoluit qͥ po¬
tuit quicqͥd uoluit: Uerũ si ñquã se ab
eis ꝑmitteret app̾hendi: non qͥdẽ illi face¬
rent ꝓpter qđ uenerant. sed nec ipse fa¬
ceret ꝓpt᷑ qđ uenerat. Cũ qͥppe occi¬
dendũ illi querebant seiuendo. sed quere¬
bat nos & ipse moriendo. Proinde qͥa tenẽ¬
re uolentib nec ualentib oftendit po¬
testatẽ suã. iã teneant eũ. ut faciat
de nescientib uoluntatẽ suã. Iterũ gͦ
eos in terrogauit. Quid queritis: Illi aut̃
dixerunt. Iħm natarenũ. Respondit iħc.

Expanded text:
invenerunt. Audierunt Ego sum. Quare invenerunt. Audierunt Ego sum. Quare non comprehenderunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit & dicit eis. Quid queritis: Res¬
ponderunt ei. Iħ̃m nazarenũ. Dicit
qͥ tradebat eũ cũ ipsis. Ut gͦ dixit eis
ego sũ : abierunt retrorsũ. & cecide¬
runt in t̾rã. Ubi nunc militũ cohors
& ministri pͥncipũ ac phariseoꝵ. ubi t᷑¬
ror & munim̃ armorũ: Nempe una
uox dicentis ego sũ: tantã turbã odi¬
is ferocẽ armisq terribilẽ sine telo ul¬
lo ꝑcussit. reppulit. strauit. Ds enĩ
latebat in carne. & sempit̾nus dies ita
menbris occultabat᷑ humanis ut la¬
tͣnis & facib quereret᷑ occidendus a
tenebris. Ego sũ dicit. & impios de¬
icit. Quid iudicaturus faciet. qͥ iudi¬
candus hoc fecit: Quid regnaturus po¬
terit. qͥ moriturus hoc potuit: Et
& a iudeis expectat᷑ antixp̃c. ut retro
redeant. & in terrã caclant. qmͣ dese¬
rentes cȩlestia. terrena desiderant. Cer¬
te ad cõp̾hendendũ cħm ꝑsecutores
cũ traditore uenert᷑. quẽ querebant

Expanded text:
processit, et dixit eis: Quid quaeritis? Resprocessit, et dixit eis: Quid quaeritis? Responderunt ei: Jesum Nazarequi tradebat eum cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. Ubi nunc militum cohors et ministri principum ac Pharisaeorum? Ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis Ego sum tantam turbam odiis ferocem, armisque terribilem, sine telo ullo perculit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne, et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur. Occidendus a tenebris, Ego sum dicit, et impios dejecit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et et a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt: quem quaerebant