comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ s potestatẽ. Hos gͦ quadraguita dies signifi¬
cauit.dicendo adhuc modicũ uobiscũ sum: analiquid
aliud: Potest enim & sic intelligi. ad huc modicũ uob̃¬
cũ sum. adhuc sic̃ uos in hac infirmitate carnis etiã
ipse sum: donec scilicet moreret᷑ atq resurgeret. qͥa
postea quã resurrex̃. cũ illis quidem fuit dieb ut di¬
ctum ẽ quadraginta. exhibitione corporalis p̾sentiȩ:
s ñ cũ illis fuit cõsortio infirmitatis humane. Est ꝙ
alia diuina p̃sentia sensib ignota mortalib: de qua
item dicit. Ecce ego uobiscũ sũ: usq ad consũ matio¬
nem scłi. Hoc certe non est. adhuc modicũ uobiscũ sum. Non
enim modicũ est: usq ad consummationẽ scłi. Aut si &
hoc modicũ est: uolat enim etas. & in oculis dei millean¬
ni sicut dies unus: aut sicut uigilia in nocte. ñ tam̃ hoc
secutꝰ adiunxit. Queretis me: & sicut dixi iudeis qͦ ego

Expanded text:
necessitatem, sed potestatem. Hos ergo quadraginta dies signifinecessitatem, sed potestatem. Hos ergo quadraginta dies significavit dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum, an aliquid aliud? Potest enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut dies unus, aut sicut vigilia in nocte Psal. LXXXIXsecutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego
Abbreviated transcription (Latin):
separabunt᷑ ab onis. siue qđ eius resurrectio tunc futu¬
ra esset. id est differenda ñ esset. sic̃ in fine scłi nr̃a differ¬
tur. ac deinde addidiss. si ds̃ clarificatꝰ ẽ in eo & ds̃
clarificabit eũ in semet ipso. & continuo clarificabit eũ
qđ sine ulla ambiguitate desua resurrectione continuo
futura testatꝰ est: adiecit atq ait. filioli: ad huc modicũ
uobiscũ sum. Ne putarent ergo qđ sic eum clarificaturꝰ
esset deus. ut non eis coniungeret᷑ ulteriꝰ ea conuersa¬
tione qua int̾ra est: adhuc inquit modicũ uobiscũ sũ.
Tamquã diceret. Continuo qͥdẽ resurrectione clarificabor
ñ tam̃ entinuo ascensurus in celum. s adhuc modicũ
uobiscũ sum. Sic enĩ scriptũ ẽ. in actib apłoꝵ. fẽcit cũ
eis post resurrectionẽ suam quadraginta dies. intrans
& exiens. manducans & bibens: ñ quidem habens esu¬
riendi ac sitiendi egestatẽ. s usq ad ista carnis insinu¬
ans ueritatẽ. que cibandi ac potandi iam ñ habebat

Expanded text:
separabuntur a bonis, sive quod ejus resurrectio tunc futura esset, id est, differenda non esset, sicut in finem saeculi nostra differtur: ac deinde addidisset, Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso, et continuo clarificabit eum, quod sine ulla ambiguitate de sua resurrectione continuo futura testatus est: adjecit, atque ait, Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Ne putarent ergo quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione qua in terra est; Adhuc modicum, inquit, vobiscum sum: tanquam diceret, Continuo quidem resurrectione clarificabor; non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum vobiscum sum. Sicut enim scriptum est in Actibus Apostolorum, fecit cum eis post resurrectionem quadraginta dies intrans et exiens, manducans et bibens : non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non habebat
Abbreviated transcription (Latin):
absurde intelligitur dixisse adhuc modicũ uobiscũ
suia: tamquã diceret. Adhuc modicũ sic̃ uos estismor¬
talis sum. Ergo sequentia uid eamꝰ. Queretis me: &
sicut dixi udeis. quo ego uado. uos ñ potestis ueni¬
re. Et̃ uobis dico modo: hoc ẽ modo ñ potestis. Iudeiꝰ
autem cũ hoc diceret: ñ addidit modo. Isti itaq ñ po
terant uenire tunc: quo ille ibat: s poterant postea
Nam hoc apło petro. aꝑtissime paulo post ait. Cum enĩ
dixisset ille dñe quo uadis: respondit ei. Quo ego ua¬
do. non potes me modo seqͥ: sequeris autem postea
S hoc qͥd sit: non negligent᷑ est p̃tereundũ. Quo enĩse¬
qui tunc non poterant discipłi dñm: s postea pote¬
rant: Si dixerimꝰ ad mortẽ: homini nato qđ inue¬
nitur tempꝰ. quo ad moriendũ non sit idoneus. qn¬
do quidẽ talis est in corpore corruptibili hominũ sors. ut ñ
sit in ea facilior uita quã mors: Nongͥ adhuc minꝰ idonei
erant sequi dñm ad mortẽ sed minꝰ idonei erant sequi

Expanded text:
se intelligitur: Adhuc modicum vobiscum sum, tanquam diceret: Adhuc modicum, sicut vos estis, mortalis sum. Ergo sequentia videamus: Quaeretis me; et, sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire, et vobis dico modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum hoc diceret, non addidit modo. Isti itaque venire non poterant tunc quo ille ibat, sed poterant postea: nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille, Domine, quo vadis? respondit ei, Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem: homini nato quod invenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit in ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, sed minus idonei erant
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: ut resurgens amortius iam ñ moreretur. & morsei
ultra ñ dñaret᷑ Moriturũ quippe dñm ꝓ iusticia quomͦ
iam fuerant secuturi: ad huc martirio ñ maturi᷑ aut
iturum dñm ad immortalitatẽ carnis. quomͦ iã fue¬
rant secuturi. quando libet morituri: sed in fine scłi resur¬
recturi : Aut iturũ dñm ad sinũ patris. nec relicturũ
eos. unde nec recessit ẽueniss ad eos. quomͦ iam fuerãt
secuturi: cũ esse nemo possit in illa felicitate. nisi ꝑ fec
tus in Raritate: Ideoq docens. qͦmodo idonei esse
possint ꝑgere quo ille antecedebat: mandatũ inquit
nouũ do uobis. ut diligatis inuicem. Hii sunt gresfꝰ
quib sequendꝰ est. rp̃s. Sed de hissermo ub erior in
aliud tempus est differendus.

Expanded text:
rtuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia, quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? aut iterum Dominum ad immortalitatem carnis quomodo jam fuerant secuti quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iterum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde non recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi, cum esse nemo postus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus: sed de his sermo uberior in aliud tempus est differendus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ gͦ cum adhucessem uobiscũ: nisi cum adhuc es¬
sem in carne mortali. in qua estis & uos: Tunc enĩ
in eadem carne quidem resuscitata erat: s cũ illis in
eãdẽ mortalitate iam ñ erat Quaꝓ pt̃ sicut ibi iamim
mortalitate carnis indutꝰ ueracit᷑ ait. cũ ad huc essẽ

Expanded text:
Quid est ergo cum adhuc essem vobiscum, nisi: Cum adhuc esQuid est ergo cum adhuc essem vobiscum, nisi: Cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim in eadem carne quidem resuscitata, erat, sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam in mortalitate carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Num qͥd post cõsũmationẽ scłi. quo ipse uadit.
uenire ñ poterunt : & ubi ẽ qđ aliquanto post in hocip¬
so sermone dicturus ẽ. pater. uolo ut ubi ego sum. &
ipsi sint mecum: Non gͦ de illa sua cũ suis p̃sentia qͦ
cũ illis ẽ usq ad consũmationẽ scłi nẽ locutꝰ ẽ uͥ ait.
adhuc modicũ uobiscũ sum: s uł de infirmitate mor¬
tali. qua cũ illis erat usq ad passionem suam. aut
de p̾sentia corporali. qua cũ illis erat futurꝰ usq ad
ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat: cũ
fide ñ litigat. Necui autem uideat᷑ abhorrere iste sen-¬
sus auero. qͦ dicimꝰ dñm mortalis carnis cõmunionẽ.
in qua cũ discipłis usq ad passionẽ fuit significare
potuisse. dicendo adhuc modicũ uobiscum sum: apud
alium quoq euangłistam post resurrectionẽ eius.
uerba attendat. ubi ait. Hec locutus sum uobis: cum
simul assistentib: uidentib. tangentib. colloquentib.

Expanded text:
Nunquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt, et ubi est, quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est ubi ait: Adhuc modicum vobiscum sum; sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quod dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo: Adhuc modicum vobiscum sum, apud alium quoque evangelistam post resurrectionem ejus verba attendat, ubi ait: Haec locutus sum vobis, cum simul assistentibus, videntibus, tangentibus, colloquentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & fructus uester maneat. ut qđ cumq petieritis
patrem in nomine meo det uobis. Dequib uerbis iam
nos qđ dedit dñs disseruisse meministis. Hic autẽ dicit
sequenti scilicet lectione. quam modo cum recitaretur au¬
distis. Hec mando uobis. ut diligatis inuicẽ. Ac ꝑ hoc
intelligere debemꝰ hẽ esse fructum nr̃m. de quo ait Egouoᷤ
elegi ut eatis & fructũ afferatis. & fructus uester mane¬
at. & quod adiunxit. ut quodcũq petieritis patrẽ in no¬
mine meo det uobis. tunc utiq dabit nobis sidiligam in¬
uicem cũ & hoc ipsum ipse dederit nobis qͥ noselegit non
habentes fructum. quia non eum nos elegeramꝰ. & posu¬
it nos ut fructũ afferamꝰ. hoc ẽ inuicẽ diligamꝰ. quẽ fruc¬
tum sine illo afferre ñ possumꝰ. sicut palmites facere sine
uite nicħ possunt. Caritas gͦ est fructus nost̃. quã defi¬
niuit apłs de corde puro. & conscientia bona. & fide ñ

Expanded text:
t: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. De quibus verbis jam nos quod Dominus dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, sequenti scilicet lectione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et consc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionis qui odit mundũ redemptionis. diligit se utiq
falsa dilectione non uera. Proinde falso sediligit. & ue¬
re odit. qͥ enim diligit iniquitatẽ. odit animã suam s
diligere se dicitur. qm̃ iniquitatẽ qua iniqus est diligit.
Et rursus odisse sedicitur. qm̃ qđ ei nocet hoc diligit. Odit
gͦ in se naturam. diligit uiciũ Odit qđ factꝰ est ꝑ deibo¬
nitatem. diligit qđ in eo factum ẽ ꝑ liberã uoluntatẽ.
Unde nos quoq illum diligere & ꝓhibemur. si rec̾te in¬
tellegamꝰ. & iubeni᷑. Prohibem᷑ scilicet ubi nobis dicit᷑
nolite diligere mundũ. iubem᷑ autem ubi nobis dicit᷑
diligite inimicos ur̃os. Ipsi sunt enĩ mundꝰ quinos odit.
Ergo ꝓhibem᷑ diligere in illo: qđ ipse diligit in se ipso. ꝙ
iubemur diligere in ipso illo. qđ ipse odit in seipso. Ui¬
ram. cum ipse inse diligat uiciũ oderit q naturã

Expanded text:
perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique perditionis, qui odit mundum redemptionis, diligit se utique falsa dilectione, non vera; proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit. Et rursum odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium. Odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligamus, et jubemur. Prohibemur scilicet ubi nobis dicitur: Nolite diligere mundum . Jubemur autem ubi nobis dicitur: Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt enim mundus, qui nos odit. Ergo prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso, et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipso. Viram, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
tocius mundi. Totus gͦ mund eccłia ẽ: & totus mundus
odit eccłiam. Mundꝰ gͥ odit mundũ. ininicꝰ reconeiliatũ
dampnatꝰ saluatũ inquinatꝰ mundatũ. Siste inundus¬
inimico. dampnato. contaminato. Ea eadem qͥppe mas¬
eadem massa. ꝑtinens ad uasa ire. que ꝑfec̾ta sunt in
ꝑditionem. Deniq cũ dixisset sidemundo fuissetis mun¬
dus qđ suũ erat diligeret. continuo subiecit. Quia uerode
mundo ñ estis s ego elegi uosde mundo. ꝓpterea odit
uos mundꝰ Ergo & ipsi inde erant. Unde ut ñ essent ele¬
cti sunt inde ñ meritis suis. quorũ nulla bona p̾cesserãt
oꝑa. Non natura quetota fuerat ꝑ liberũ arbitriũ inip¬
saradice uiciata. s gratuita. hoc ẽ uera gr̃a. Qui enim
de mundo mundum elegit. fecit qđ eligeret. ñ inue¬
nit. quia reliquie ꝑ electionẽ gr̃e salue facte sunt. Si
autem gr̃a inquit: iam ñ ex oꝑib. Alioquin gr̃a iam
ñ est gr̃a. Si autem querat᷑ quomodo sediligat mundꝰ

Expanded text:
totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe maseadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla praecesserant bona opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; quia, « reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia . Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb homo efficit᷑ bonus. Prohac autem dilectione patient᷑¬
debemꝰ etiam mundi odia sustinere. Necesse ẽ enĩ ut noᷤᷤ
oderit. qͦs cernit nolle qđ diligit. S pluruũ nos deipso
dñs consolatur. qͥ cũ dixisset hec mando uobis ut diliga¬
tis inuicem. adiecit atq ait. Si mund̾uos odit. scitote
qͥa mepͥorem uobis odio habuit. Curgͦ se m̃brũ supra
uerticẽ extollit: Recusas esse in corpore: si ñ usodiũ mun¬
di sustinere cũ capite. Si de mundo inquit essetis. mundꝰ
qđ suum erat diligeret. Uniuerse utiq hoc dicit eccłiesuȩ
quam plerumq etiam ipsam mundi nomine appellat.
sicut illud ẽ. Dñs erat in xp̃o. mundũ reconcilians sibi
Itemq illud. Non enĩ uenit filius homins ut iudicet mun¬
dũ. s ut saluetur mund ꝑ ipsũ. Et in epła sua idem ioħs a¬

Expanded text:
quibus homo efficitquibus homo efficitdebemus etiam odia mundi sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; Haec mando vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Itemque illud: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et Ep
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligatis inuicẽ. Unde & apł̃s paulus cũ contra oꝑa
carnis cõmendare fruc̃tũ sp̃s uellet. a capite hoc posuit.
capite exorta: & religata contex uit. Que sunt. Gaudiũ.
pax. longanimitas. benignitas bonitas. fides mansuetu¬
do. continentia. Quis autẽ bene gaudet. qͥbonũ ñ diligit
unde gaudet:: Quispacẽ uerã nͥ c̃ illo potest habere. quẽ
ueracit᷑ diligit : Quis est longaniis. in bono oꝑe ꝑseuerã¬
ter manendo. nisi ferueat diligendo: Quis est benignus.
nisi diligat cui opitulatur: Quis bonꝰ nisi diligendo effici¬
atur: Quis salubrit̾ fidelis. nisi ea fide que ꝑdilec̾tionẽ
oꝑatur: Quis utilit̾ mansuetꝰ. cui ñ dilectio modatur:
Quis abeo continet unde turpatur. insi diligat unde ho¬
nestat᷑ Merito itaq magisterbonꝰ dilectionẽ sic sepecõ¬
mendat. tam quã sola p̃cipiendasit. sine qua ñ possunt ꝓ¬
desse cetera bona. & que ñ potest hab̃i sine ceteris bonis.

Expanded text:
ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? Quis utiliter mansuetus, cui non dilectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
singłis xp̃s: uerũ hec om̃ia ñ duo uel tres. s unꝰe. rp̃s.¬
do gͦ dix̃ si diligeretis me gauderetis utiq qͥa uado ad
patrẽ. qm̃ nature humane gratulandũ est. eo qđ sic
assumpta ẽ. a uerbo unigenito. ut ĩmortalis cõstitue¬
retur incelo: atq ita fieret t̾ra sublimis. ut incorrup¬
tibilis pulus sederet ad dexterã patͥs. Hoc enĩ mͦ se mi¬
rũ dix̃ ad patrẽ. Nam ꝓfec̾to ad illũ ibat: qͥcũ illo erat.
S hoc erat ire ad eũ & recede a nobis. mutare atq un¬
mortale facere qđ mortale suscepit ex nobis: & leua¬
re in celum ꝑ qͦd fuit in t̾ra ꝓ nobis. Quis non hinc
gaudeat. qui sic diligit xp̃m. ut & suam naturam
iam im mortalem gratuletur in xpisto: atq id sespe

Expanded text:
singulis Christus; verum haec omnia non duo vel tres, sed unus eseretis utique, quia vado ad Patrem; quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id spe
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo. & calumpniaris do: Ille in se naturã cõm-¬
mendat humanã: tu in illo audes deformare diuma:
Infidelis ingrate. ideo ne tuminiuis eum qͥfecit te:
quia dicit ille quid fac̾tus sit ꝓpt̾ te : Ẽqualis enĩ pat̾
filius. ꝑ quẽ factus ẽ homo: ut minor esset patre.fac̾tꝰ¬
ẽ homo. Qd̃ nͥ fieret. quid esset homo: Dicat plane dñs.
& magister noster. Si diligeretis me gauderetis utiq
qͥa uado ad patrẽ. qͥapat̾ maior me ẽ. Cũ discipłis au¬
diamꝰ uerba doc̾toris: non c̃ alienis sequam᷑ astutiã de¬
ceptoris. Agnoscamꝰ geminã substantiã xp̃i: diuinã
scilicet qua equalis ẽ patri. humanã qua minor ẽ pa¬
tre. Utrũ q autẽ simul ñ duo s unꝰ est arp̃s: ne sit qua¬
ternitas ñ trinitas deus. Sicut enim unus est homo ani¬
marationalis & caro. sic unꝰ ẽ xxp̃s ds̃ & homo: ac ꝑ hoc¬

Expanded text:
ut homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus eest homo. Quod nisi fieret, quid est homo? Dicat plane Dominus et magister noster: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem simul non duo, sed unus est Christus; ne sit quaternitas, non Trinitas Deus. Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro, sic unus est Christus Deus et ho
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sufficit: nisi & illũ cui est iste similis nouerun. Ostende
itaq nobis patrẽ: & sufficit nobis. S ideo magist̃ disci-¬
płm arguebat. qm̃ corpostulantis uidebat. Tamquã enĩ
melior pat̾ esset quam filius. itaphilippꝰ patrẽ nosse cu¬
piebat: & ideo nec filiũ sciebat. qͦ meliꝰ aliquid esse crede¬
bat. Ad hunc sensũ corrigendũ dictũ ẽ. quidit me uidit &
patrem. Quomͦ tu dicis. ostende nobis patrẽ: Uideo qͦmͦ
tu dicas. non alterũ queris uidere simlem. s illũ putas
esse meliorẽ. Non credis qͥa ego inpatre. & pat̾ in me est :
Cur insimilib. distantiã cupiscernere: Cur in separabiles
separatim desidas nosse: Peinde ñ solum philippũ. sed
ad eos pluraliter loquit᷑ que non sunt in angustias coar¬
tanda: ut adiuuante ipso diligentiꝰ exponant᷑.
e aurib¶ meo hoc faciam.

Expanded text:
mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adjuvante ipso diligentius exponantur nomine meo, hoc faciam.
Abbreviated transcription (Latin):
& patrẽ meũ cognouissetis: qm̃ ego ꝑ quẽ uenit᷑ ad pa-¬
trẽ ꝑducam uos ad eum. ut ipsum etiam cognoscatiᷤ
S qm̃ illi sum omĩno simillimꝰ: amͦ cognoscetis eũ. cũ
cognoscetis me. Et uidistis eũ: si oculis cordis iudistis
o susicit nobis: Tanto inquit tẽpore uobȩui sumes
non cognoustisme Philippe. Qui me uidit uidit &. patrem.
Quod si ad te multum ẽ hoc uidere: saltem qđ non uidescrede.
Quomodo enĩdicis inquit: ostende nobis patrẽ : Si me uidis¬
tis qͥ om̃uimodis similissũ: uidisti illũ cuiꝰsunilis sum. Quod
si uidere ñ potes. ñsaltem credis quia ego in patre & pat̾
inme est. Poterat hic dicere philippꝰ. Uideo qͥdẽte. & cre¬
do te esse simillimũ patri s numqͥd arguendꝰ & obiurgan¬
dꝰ est. qͥ eũ similẽ uidet. eniã illũ cuiꝰ est similis uult uide.
Similẽ quidẽ noui: s adhuc alterũ sine altero noui. Nlon

Expanded text:
et Patrem meum cognovistis: quoniam ego per quem venitur ad Paet Patrem meum cognovistis: quoniam ego per quem venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscetis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me videt, videt et Patrem. Quod si a te multum est hoc videre, saltem quod non vides, crede. Quomodo enim dicis, inquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti, qui illi omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi. Non
Abbreviated transcription (Latin):
alus ille. S ne putarent dissimilem: & amodo inqͥt
limũ filiũ. S ammonendi fuerant. talem esse etiã
patrẽ. quẽ nondũ uidebant: qualis est filius quẽ ui¬
debant Et ad hoc ualet. qđ postea philippodicit᷑. Qui
uidit me: uidit & patrẽ. Non qđ ipse sit & pat̾ & filiꝰ
qd in sabellianis qͥ uocant᷑ etiam patͥpassiani catholica
fides dampnat: s qđ tam similes sint pat̾ & filius. ut
qͥunum nouerit. ambos nouerit. Solemꝰ enĩ desimil¬
limis duob ita loqui. eisqͥunũ illoꝵ uident. & qualis
sit alius uolunt nosse. ut dicamꝰ uidistis istũ: illũ ui¬
distis. Sic gͦ dictum ẽ qui uidit me uidit & patrẽ. ñ qͥa
ipse sit pat̾ qͥfiliꝰ s qͥa apatrissi militudine innullo ꝓr¬
sus discrepet filius. Nam nisi duo essent pat̾ & filius:
ñ dictum esset si cognouissetis me. & patrẽ meũ cogno¬
mo inqͥt uenit ad patrẽ: nͥ ꝑ me. Si cognouissetis me

Expanded text:
alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, limum Filium. Sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognot, venit ad Patrem, nisi per me: si cognovissetis me
Abbreviated transcription (Latin):
iustis me: cũ ꝓfecto & quo iret scirent. & uiã scirent
ñ ob aliud nͥ qđ ipsũ utiq scirent. S facile ista soluit᷑ que¬
stio. sidicamꝰ qđ eum aliqui eoꝵ sciebant. aliqui nescie¬
bant. atq in his qͥnesciebant & philippꝰ erat: ꝙ qđ ait.
& qͦ ego uado scitis & uiam scitis. illis dixisse intelliga¬
t᷑ qui sciebant. ñ philippo cui dictũ ẽ tanto tẽpore uob¬
cum sum. & ñ cognouistis me: philippe. His ergo qͥ filiũ
iam nouerant. etiã illud de patre dictũ ẽ: & amͦ cognoꝰ¬
cetis eum. & uidistis eũ. Dictũ ẽ enim ꝓ ptͣ om̃imodam
similitudinem. que illi cũ pacre ẽ: ut ideo amͦ diceren¬
tur nosse patrẽ. qͥa nouerant similẽ filiũ. Ergo iamsci¬
ebant filiũ: & si ñ om̃s cerce quidam eoꝵ qͥb dicitur.
& quo uado scitis. & uiã scitis. Ipse ẽ enĩ uia. S patrem
nesciebant: id eo audiunt. Si cognouissetis me & patrẽ
meũ cognouissetis. ꝑ me utiq & illũ. Alius enĩ ego sũ:

Expanded text:
istis me? cum profecto et quo iret, et viam scirent, non ob aliud, nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus, quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant Philippus erat; et quod ait: Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Illis dixisse intelligatur, qui sciebant: non Philippo, cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Dictum est enim, propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est: ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, qui noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim issetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum oderunt suas penas. quastalib irrogat ueritas. Neᷤ¬
ciunt autem illam ẽe ueritatẽ. que tales quales ipsi st̃
dampnat. Oderunt gͦ quã nesciunt. & cũ illamoder̃t.
ꝓfecto & eum de qͦnata ẽ. nisi odisse ñ possunt. de ꝑ hoc
quia ueritatẽ qua iudicante dampnantur. de patre
deo natam nesciunt. utiq etiam ipsum & nesciunt¬
& oderunt. O miseros homines. qͥ cũ esse uolunt ma¬
li. nolunt esse ueritatẽ qua dampnantur mali. Nolunt
enĩ eam esse qđ est cũ seipsos deb eant nolle esse qđ sunt:
ut ipsa manente mutentur. neipsa uidicante dãpnent᷑.¬

Expanded text:
tum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nestum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judicante damnent
Abbreviated transcription (Latin):
qđ diligo. Ergo etiam ipsũ diligo. & nescio. Et sumpu-¬
facio ignarꝰ iniuriã. non errans indiscretione uir¬
tutũ. atq uitioꝵ. s in cordiũ tenebris humanoꝵ. Pinde
sic̃ fieri potest. ut homo bonꝰ hominẽ bonũ oderit. nes¬
ciens. uł diligat potius nesciens. ipsũ enĩ diligit cum
bonum diligit. qͥa id qđ est ille hoc iste diligit. oderit
autem nesciens. ñ ipsũ s qđputat ẽẽ ipsum. ita fieripo¬
test ut etiam homo inuist hominẽ oderit iustũ. Et ta¬
tat esse ipsum. Quẽ ad modũ autẽ hominẽ: sic & dm̃. De¬
niq siint̾rogarent᷑ iudei. utrũ diligerent dm̃. qͥd se a¬
liud quã diligere responderent: Ilec ex amino m̃tien¬
tes. s errando pocius opinantes. Quomodo enĩ dilige¬
rent patrẽ ueritatis. qͥ habent odio ueritatẽ : Nlolunt
enim sua fac̾ta dampnari. & hoc habet ueritas ut
talia facta dampnent᷑. Tantũ gͥoderunt ueritatẽ. quã¬

Expanded text:
quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impuquod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impufacio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et sum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quan
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare. donec ueniat dñs. & illuminet abscondita te¬
nebrarũ. &. manifestet cogitationes cordis. & tunc lauꝰ
erit unicuiq adeo. Quando gͦ ñ errat᷑ in reb ut recta
sit imꝓbatio uitioꝵ uirtutũq apꝓbatio. ꝓfec̾to si errat᷑
in hominib uenialis ẽ humana tẽptatio. Ehas autem
humanoꝵ cordiũ tenebras resmultũ miranda & multũ
dolenda contingit. ut eũ ñnũquã quẽ diligimꝰ deuitemꝰ.¬
aduersem᷑. a nr̃o ꝓ hibeamꝰ accessu. cõmunẽ cũ illo ui¬
tam uictũq habere nolimꝰ. eũq etiam si discipline im¬
ponende necessitas cogit. siue ne aliis noceat. siue ut
fiat ipse correc̾tior asꝑitate salubri ꝑsequam᷑. & homi¬
nembonum taniquã malũ affligamꝰ. quẽ nescientes
amamꝰ. Hoc fit siqͥs uerbi gr̃a cũ sit pudicꝰ: a nobis creda¬
tur impudicꝰ. Sine dubio enĩ sipudicũ diligo: hoc ẽ ipse

Expanded text:
judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tejudicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam quem injustumaversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uel illum inustum esse iustũ ue nescimus. amemꝰ tamen
iusticiã. iniusticiam detestem᷑. ñ quas nobis ipsi erran-¬
do cõ fingimꝰ: s quas fidelit̾ hanc appetendã illãq uitan-¬
dam indei ueritate cõspicimꝰ. ut cũ deipsisreb qđ appe¬
tendũ ẽ appetimꝰ. qđ deuitandũ ẽ deuitamꝰ. ignoscatur
nobis qđ de occultis hominũ aliquando ĩmo assidue ñ ue¬
ra sentimꝰ. Hoc enĩ adhumanam temptationẽ ꝑtinere ar-¬
bitror. sine qua ista duci ñ potest uita. itaut apłs diceret
tẽptatio uos ñ app̃hendat nͥ humana. Quid enĩ tã inhu-¬
manũ quã ñ posse inspicere corhumanũ. & ideo ñ eius
latebrasꝑscrutari. s plerũq aliud quã id qđ ibi agit᷑
suspicari: Quãquã & in hisrerũ tenebris humanarũ.
qͥa homines sumꝰ. iudicia tam̃ id est definitas firmasq
sententias continere debemꝰ. nec ante tempꝰ quicquam

Expanded text:
vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
potest. S utiq tanto cercius quam notꝰ ẽ aliis ipse se
nouit. quanto certiꝰ interiore cõspec̾tu potest uid̾e qd̾
sapit. uide qđ cupit. uidere qd̾ uiuit. Que cũ aꝑiunt᷑
ꝙ nobis. tunc uere fit cognitꝰ nobis. Hec itaq qm̃ plerũ¬
q ad nos de absentib uł etiã mortuis. siue fama siuelit¬
teris ꝑferunt᷑. hinc fit ut sepe quos numquã facie cor¬
poris iudimꝰ. ñ tam̃ quos om̃ino nescimꝰ uł oderimꝰ ho¬
mines uel amemꝰ. S plerũq ui eis nr̃a credulitas falli¬
t᷑. qͥa ñnumquã & historie & multomagis fama m̃tit᷑.
ꝑtinet autem ad nos ne ꝑnitiosa opinatione fallam᷑.
ut qͥ ñ possumꝰ homuiũ indagare conscientiam: de ipsis
reb habeamꝰ uerã certamq sententiã. hoc ẽ ut sulle uł
ille homo utrũ sit impudic̃ pudicꝰ ue nescimꝰ oderimꝰ
tam̃ impudiciciã. & pudiciciã diligamꝰ. & sullum

Expanded text:
potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum
Abbreviated transcription (Latin):
udistis dnm dicentem qͥ me odit & patrẽ meũ
odit. qͥ suꝑiꝰ dixerat hec facient uobis. qͥa nesci¬
unt eum qui misit me. Nonitaq dissimulanda
nascitur questio. quomodo possint odisse quẽ nesciunt.
Si enun dĩn ñ qđ est ipse. s nescio qͥd aliud eum suspicant᷑
aut credunt. & hoc oderunt. utiq ñ ipsum oderunt.
s qđ sua m̃daci suspitione uł uana credulitate cõcipi¬
unt. Si autẽ qđ est hoc de illo sent̾iunt: quomͦ eũ nesci¬
re dicunt᷑ & dehominib quidẽ fieri potest. ut eos sepe
quos uiquã ñ uidimꝰ diligamꝰ. ac ꝑ hoc nec illud a con-¬
trario impossibile ẽ: ut eos qͦs numquã uidimꝰ oderimꝰ:
fama quippe de aliqͦ sermocinante seubene seu male. fit
tior esse quã sibi : Non gͥ in eiꝰ facie corporali nobis inti¬
matur cuiusq noticia. s tunc nobis ad cognitionẽ pa-¬
tet. qu auoo eius mores & uita ñ latet. Alioqͥn nec seip¬
sum nosse quisquam potest. qͥuidẽ faciem suam non

Expanded text:
dicentem, Qui me odit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit tior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non
Abbreviated transcription (Latin):
suam ponat quis ꝓ amicis suis uos inquit amici mei estiꝰ
si feceritis que ego p̾cipio uobis. Magna dignatio. Cum
seruus bonus esse ñ possit. nisi p̾cepta dñi sui fecerit. hinc
amicos suos uoluit intelligi. unde boni serui possunt ꝓba¬
ri. S ut dixi ista dignatio est. ut dñs quos nouit seruos
suos dignet᷑ dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad seruoꝵ
officium ꝑtinere p̃cepta dñi sui facere alio loco seruosuti¬
q obuirgat dicens. Quid autem uocatis me dñe dñe. & ñ
dicatis ostendite. Nonne seruo obedienti ipse dicturꝰ ẽ eu¬
multa te cõstituam intra ingaudiũ dñi tui : Potest gͥeẽ¬

Expanded text:
ur, contulit nobis. Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine,ssa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Eumulta te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitu
Abbreviated transcription (Latin):
poneretur: Magisq sic debemꝰ acciꝑ e qđ dictum est
ex illa hora accepit eam discipłs in fua: ut ad eius
curam quicquid ei ess necessariũ ꝑtineret. Suscepit
gͦ eam in sua non p̃dia que nulla ꝓprie possidebat: s
officia que ꝓpria dispensatione exequenda curabat.
Dein de subiungit. Postea sciens iħs quia om̃ia consũ¬
mata sunt: ut cõsummaretur scriptura dixit. Si¬
cio. Uas gͦ positum erat. aceto plenum. Illi autem

Expanded text:
poneretur. Magisque sic debemus accipere quod dictum est: poneretur. Magisque sic debemus accipere quod dictum est: Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium, pertineret. Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla proprie possidebat, sed officia, quae propria dispensatione exsequenda curabat. Deinde subjungit: Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positum e
Abbreviated transcription (Latin):
enim non exeis erat. qui dixerant ei ecce nos dimisimꝰ
om̃ia. & secuti sumus te: S ibi quoq audierant quic̃q
istadimiserit ꝓpter me: accipiet in hoc scło centies tan¬
tum. habebat gͦille discipłs centuplicit᷑ plura quam di¬
miserat: in que susciꝑet eius matrem. qui illa donaue¬
rat. S in ea societate beatꝰ io ħs receꝑat centuplũ ubi
nemo dicebat aliquid suum: s erant illis om̃ia cõmu¬
quasi nichil habentes: & omĩa possidentes. Quomodo
gͦ matrẽ magistri & dñi sui. discipłs & famłs accep̃
in sua: ubi aliquid suum nemo dicebat: An quia pau¬
lopost in eodem libro legitur. quotquot enĩ possesso¬
resp̃diorum uel domorũ erant. uendentes afferebãt
p̃cia illorum. & ponebant adpedes apłoꝵ. distribue¬
bantur autem ꝓ ut cuiq opus erat. intelligendũ ẽ
sic distributũ fuisse huic discipło quod opus erat. ut
illic etiam beate marie tamquã matris eius portio

Expanded text:
enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te; sed ibi quoque audierat: Quicunque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes perceperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia commuquasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fillic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio
Abbreviated transcription (Latin):
qđ docebat: quando dicebat. Siquis autem suis & ma¬
xime domesticis non ꝓuidet: fidem negat. & est infide¬
li deterior. Quid autem tam cuiq domesticum. quam
parentes filiis. aut parentib filii. huiꝰitaq saluberri¬
mi p̃cepti ipse magister scõꝵ deseipso cõstituebat exem¬
plum. quando non ut famlẽ deus quam creauerat &
regebat. s ut matrihomo dequa creatꝰ fuerat. & quam
relinquebat. alterum ꝓ se quod ammodo filiũ ꝓuide-
bat. Nam cur hoc fecerit: qđ sequitur indicat. ait enĩ
euangłista. Et ex illa hora: accepit eam discipłs in sua.
de seipso dicens. Sic qͥppe cõmemorare solet qđ eumdi¬
ligebat iħs. qͥ utiq om̃s. s ipsũ preceteris & familiariꝰ
diligebat. ita ut in conuiuio suꝑ pectus suum discũbe
faceret. Credo ut istius euangłu qđ ꝑ eum fuerat p̃¬
dicaturꝰ. diuinã excellentiam hoc modo altius cõmen-¬
daret. S inque sua ioh̃s matrem dm̃ accepit: Neq

Expanded text:
quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maquod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relbat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat. Ait enim evangelista: Ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens; sic quippe de se commemorare solet, quod eum diligebat Jesus, qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret. Credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
płm stantem quem diligebat: dicit matri sue. Ecce filiꝰ
tuus. Deinde dicit discipło. Ecce mat̾tua. & ex illa ho¬
ra: accepit eam discipłs insua. Hec nimirum ẽ illa ho¬
ra. dequa iħs aquam conuersurꝰ inuinum. dixerat ma¬
tri: quid michi & tͥ est mulier. nondum uenit hora mea.
Hanc utiq horam p̾̃dixerat. que tunc nondũ uenerat.
inqua deberet agnoscere moriturꝰ: dequa fuerat mor¬
taliter natus. Tunc ergo diuina fac̾turꝰ non diuinita¬
tiss infirmitatis macrem uelut in cognitam repelle-¬
bat: nc̃ autem humana iam patiens. ex qua fuerat fa¬
ctus homo. affectu comm̃dabat humano. Tunc enun
qͥ mariam creauerat innotescebat uirtute. nunc uero
sinuatur locus Faeit qd̾f acitadum admonet. &. exẽ¬
plo suo suos instruit p̃ceptorbonus. ut a filiispiis impen-¬
datur cura parentib: tamquam lignum illud ubierãt
fixa menbra morientis. etiã cathedra fuerit magistri
docentis. Ea hac doctrina sana. didicerat paulus apłs

Expanded text:
ecce filius tuus: deinde dicit discipulo, Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. » Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem velut incognitam repellebat: nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero sinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
lefacientib beneipse faciebat. Cumgͦ accepisset ihs
acetum: dix̃. Consummatũ est. Quid: nisi qđ ꝓpħia
tanto ante p̃dixerat: Deinde quia nichil remanse¬
rat qđ antequã moreretur. fieri adhuc oporteret. tã¬
quam ille qui potestatem habebat ponendi animam
suam. & iterum sumendi eam. ꝑ actis om̃ib que ut
ꝑ agerentur ex pec̾tabat: inclinato capite tradidit
sp̃m. Quisita dorinit quando uoluerit. sicut ihs mortu¬
us est quando uoluit: Quisita uestem ponit quando
uoluerit: sicut se carne exuit. quando uoluit: Quis
ita cum uoluerit obit: quomodo cum uoluit obiit:
Quanta sꝑanda uel timenda potestas ẽ iuidicantis. si
apparuit tanta morientis.¬

Expanded text:
le facientibus bene ipse faciebat. Cum ergo accepisset Jesus le facientibus bene ipse faciebat. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit, Consummatum est . Quid, nisi quod prophetia tanto ante praedixerat? Deinde, quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem haberet ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit? Quanta speranda vel timenda potestas est judicantis, si apparuit tanta morientis