comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum exarserit
inbreui ircc eius.
& aphoras. ab incendio
facta qui tunc magis in ardes¬
cit quando pabulũ consũptio¬
nis acceperit. In breui enĩ
dix̃ quia cũ decreuerit uin¬
dicat Neq enĩ illius alia dis¬
positio. alia ꝓbatur openctio
sed simul quȩ decernit & fac
e nota qđ superius in hoc sȩculo
lea sustinen dũposuit nequando:
nfiduro uero ad uidicandũ
e ibreui. ut modo omnipo¬
ontis declar& pi&as tuncpo¬
istus. Non ẽ enĩ in illo iudicio
singulorũ hominũ uicissim
pertnda discussio. sed momĩ¬
uneo discursu simulomnia
sic̃ fec̃ &iudicat. Bene autẽ
dictũ ẽ cũ ex arserit. quia iam
magne patientiȩ finis illede¬
dcr&ur supra quẽ nulli ali¬
quid sperare conceditur.
BEATI OMNES qui c̃fiduNT INEO
ecora conclusio pꝰmulta di¬
cere ad quod quis debecct
festinare : Confidere enĩ deil¬
lo iã p̃miũ ẽ. quia ipsa confi¬
dentia ꝑdĩ groc̃m uenit. sic̃
CONCLUSIO
Iunc in mediũ breuiter
copiosũ & sacram̃tis cae¬

Expanded text:
Cum exarserit in brevi ira ejus. Metaphora ab incendio facta; quod tunc magis inardescit, quando pabulum consumptionis acceperit. In brevi enim dixit, quia cum decreverit vindicat. Neque enim illius alia dispositio, alia probatur operatio, sed simul quae decernit et facit. Et nota quod superius in hoc saeculo ad sustinendum posuit, nequando: in futuro vero ad judicandum, dixit, in brevi; ut modo omnipotentis declaretur pietas, tunc potestas. Non est enim in illo judicio singulorum hominum vicissim operanda discussic; sed momenta eo discursu simul omnia, sicut fecit et judicat. Bene autem dictum est: Cum exarserit, quia jam magnae patientiae finis ille declaratur, supra quem nulli aliquid sperare conceditur. Beati omnes qui confidunt in eo. Decora conclusio, post multa dicere ad quod quis debeat festinare. Confidere enim de illo jam praemium est: quia ipsa confidentia per Dei gratiam venit, sicut . Conclusio psalmi. Nunc in medium breviter copiosum sacramentis coe
Abbreviated transcription (Latin):
siue in uituperatione. sẽper
acrescit. sed int̃ utrocq: schemati
hoc inter est qđ ausesis sineullo
itertetione nominis rerũ ꝓcu¬
rat augm̃ta. Inclinate uero
necesse ẽ ut pꝰ tremũ uerbũ qđ
ẽ in primo cõmatepositũ. in se

Expanded text:
sive in vituperatione semper accrescit. Sed inter utraque schemata hoc interest, quod auxesis sine ulla iteratione nominis, rerum procurat augmenta, in climace vero necesse est ut postremum verbum, quod est in primo commate positum, in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ nequeunt intueri. Illud
enĩ solis beatis dabitur sic̃ in
euangło dic̃. Beatimundo
corde. qm̃ ipsidm̃ uidebunt.
Nimis exitiade ẽ duas natu¬
ras ꝑfectas atq ad unatas in
Quies tot exẽplis uoluit deseip¬
sa ueritas p̃dicare. Hoc pater
athanusius alexan drinus h
hoc ilarius pictauensis hoc
ambrosius mediolanensis. hoc
augustinus et hieronimus
hoc cyrillus. hoc alii multipa¬
tres ad tollendã quoq fundit᷑
occasionẽ mani issim e quaes¬

Expanded text:
ejus nequeunt intueri; illud enim solis beatis dabitur, sicut in Evangelio dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , nimis exitiale est duas naturas perfectas atque adunatas in quas tot exemplis voluit de seipsa Veritas praedicare. Hoc Pater Athanasius Alexandrinus, hoc Hilarius Pictaviensis, hoc Ambrosius Mediolanensis, hoc Augustinus et Hieronymus, hoc Cyrillus, hoc alii multi Patres, ad tollendam quoque funditus occasionem inanissimae quaes
Abbreviated transcription (Latin):
quadõ dño a mabili timore
feruitur. Nc̃ sic̃ remissa se¬
curitas culpas amittit. ita ti¬
mor desidertabilis. delicta seꝑ
excludit. Et neseruitiũ dĩ
durissimũ aut tristissimum
foste putar&ur sub iunxit.
ET EXALTANTEICŨ TREMORE
uia timor dnĩ ñ ad miseriã¬
sed ud gaudiũ duc̃ quip
neglegens seredder&ur. ad¬
didit cũ tremore ut utraq
sociatã caelestẽ reuerentiam
cõp&ent̃ ex primer&:¬
ad p̃hendite disciplinam neqͥando
Sireiscatur dñs et pereo ⁊ is deuiaus¬
Nagnificũ uerbũ ad p̃hen¬
Adite disciplinã quasi
munimen clipei contra noxa
uitia ꝓfuturũ. ut ilitatẽ uero
ta subiunxit dicendo. Ne¬
quando irascatur d̃s & pere¬
atis deuia iusta. Nequando
dixit . ꝓpt̃ patientiã dnĩ quȩ
diu sustin& excedentes: & pe¬
reactis deuia iusta: Id ẽ ace¬
lesti rege xpõ qui uia ẽ recte

Expanded text:
qua Domino Deo amabili timore servitur. Nam sicut remissa securitas culpas admittit, ita timor desiderabilis delicta semper excludit. Et ne servitium Dei durissimum aut tristissimum forte putaretur, subjunxit: Et exsultate ei cum tremore. Quia timor Domini non ad miseriamsed ad gaudium ducit; quippnegligens redderetur, addidit, cum tremore; ut utraque sociata coelestem reverentiam competenter exprimerinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via jusMagnificum verbum, apprehendite disciplinam, quasi munimen clypei contra vitia noxia profuturum. Utilitatem vero eta subjunxit dicendo: Nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Nequando dixit, propter patientiam Domini, quae diu sustinet excedentes. Et pereatis de via justa, id est a coeles
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ p̃tatio nominũ quẽ admo¬
dũ p̃fati sum res nob secretiores
indicare monstrat᷑ sic̃ int̃p̃tes
hebreorũ nom inũ tradere ma¬
luer̃. Dauid significat manu
fortis. siue desiderabilis qđ nul¬
li potest aptius conuenire quã
omni potenti xpõ qui ẽ ueracit̃
fortissimꝰ & sũmo desiderio re¬
quirendus qua propt̃ đđ hic in¬

Expanded text:
interpretatio nominum, quemadmointerpretatio nominum, quemadmodum praefati sumus, res nobis secretiores indicare monstratur, sicut interpretes Hebraeorum nominum tradere maluerunt: David significat manu fortis, sive desiderabilis, quod nulli potest aptius convenire quam omnipotenti Christo, qui est veraciter fortissimus, et summo desiderio requirendus; quapropter David hic in
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in primo psabno positum.
Sed qui ꝑscriptionẽ tituli primꝰ
habendus ẽ. Est enĩ ipse atq
idem secundus inordine. primꝰ
intitulo quo exẽplo quã pluri¬
madicta s̃ quȩ cũ sibi ad literã
discrepent diligentius in qui¬
sita unũ eẽ monstrantur. ut
ẽ de concordia euangeliorũ.
Ccmpus ille latissimus quaꝓp¬
ter eulesiarũ cunctarũ ꝓbabili
usum receptũ ẽ ut hinc magis
incipiat exordiũ titulorum
quaendo in coat ab increpatio¬
ne iudaeorũ. &ideo consequens
fuit habere causã titulum¬
suũ qm̃ a priore textu noscitur
segregata sed qm̃dictũ ẽ quare
titulũ recipit ista diuisio. Nunc
de uerbis ipsis p̃stantednõdise¬
ramꝰ psclmꝰ ẽ hymnus alicuius
m&rilege cõpositus qui ad simi¬
litudinẽ p̃dicti orgconi suꝑnã
nob̾ cognoscit᷑ indicare uistutẽ
Dauid autẽ quã uis conditor huiꝰ
uniuersio ꝑhis inspiratione diui¬
na eẽ uideatur. Cestis tam̃ locis
congruent̃ apponitur. sed qm̃

Expanded text:
im in primo psalmo positum, sed qui per inscriptionem tituli primus habendus est; est enim ipse 16 atque idem secundus in ordine, primus in titulo. Quo exemplo quamplurima dicta sunt, quae cum sibi ad litteram discrepent, diligentius inquisita, unum esse monstrantur, ut est de concordia Evangeliorum campus ille latissimus. Quapropter Ecclesiarum cunctarum probabili usu receptum est, ut hinc magis incipiat exordium titulorum, quando inchoat ab increpatione Judaeorum. Et ideo consequens fuit habere causam titulumsuum, quoniam a priore textu noscitur segregata. Sed quoniam dictum est quare titulum receperit ista divisio, nunc de verbis ipsius, praestante Domino, disseramus. Psalmus est hymnus alicujus metri lege compositus, qui ad similitudinem praedicti organi supernam nobis cognoscitur indicare virtutem. David autem, quamvis conditor hujus universi operis inspiratione divina esse videatur, certis tamen locis congruenter apponitur. Sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
dd chĩs xp̃s possit intellegi. & neꝑ
her&icas contentiones xp̃iani
animꝰ fluctu& quẽ opost& omã
ueracit̃ fixeq credere nominis
ipsius definitionẽ auctoritatẽ
patrũ breui satis factione con¬
cludimus audiamus ergobeatũ
& doctissimũ augustinũ in euan¬
geliste iohannis expositionem
dicentẽ. Agnoscam̃ geminam
substantiã xp̃i. diumã scilic&
quȩ qualis ẽ patri : humanã
quae maior ẽ pat̃ utrũq autẽ
simul nonduo. sed unus ẽ xp̃r
Nesit quat̃nitas ñ trinitas ds̃¬
ac ꝑ hoc xp̃rẽ dr̃ animarationa¬
lis & caro quaueritate recog¬
nita cõpetent̃ mostiferos ui¬
tamus errores:
Di uisio Psalmi
uat tuor membris psalmi
huĩ species decora forma¬
ta ẽ. In primo loquitur ꝓph&a
cunde uerba s̃ dementiũ iudeoꝵ
Testio dicta s̃ dñĩ saluatoris deom¬
ni potentis egno & de mnennarra¬
bili generatione sua quantũ po¬
test paruitas humana recipere
ꝓpħa quastã loquit᷑. Com̃onens popu¬
los ut udfidem xp̃icnã agita

Expanded text:
s intelligi. Et ne per haereticas contentiones Christiani animus fluctuet, quem oportet omnia veraciter fixeque credere, nominis ipsius definitionem auctoritate Patrum brevi satisfactione concludimus. Audiamus ergo beatum ac doctissimum Augustinum in evangelistae Joannis expositione dicentem : Agnoscamus geminam substantiam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri; humanam, qua major est Pater; utrumque autem simul, non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non Trinitas Dtionalis, et caro. Qua veritate recognita, competenter mortiferos vitamus errores. Divisio psalmi. Quatuor membris psalmi hujus species decora formata est. In primo loquitur propheta cundo verba sunt dementium Judaeorum. Tertio dicta sunt Domini Salvatoris de omnipotenti regno et de inenarrabili generatione sua, quantum potest parvitas humana recipere. Quarto propheta loquitur commonens populos ut ad fidem Christianam, agnita
Abbreviated transcription (Latin):
anim as quasi lum̃ eximiũ ad suꝑna
regna trcnsmittis m&a frum̃tis
plena cael estib: dediuersis gentib
scõrũ beata collatio. serenarũ
mentiũ lãpabilis c&us insolu¬
bilis constructio. deuiuis lapidi¬
b: fabricata : Beatorũ omnium
a&na felicitas. solelucidior niue
candidior sine macula sine ruga
Dequa scriptũ ẽ incantico canti¬
corũ: Quae ẽ ista quaȩ ꝓ gredit᷑.
quasi aurora consurgens pulch¬
ra ut luna electa ut sol. terribi

Expanded text:
i lumen eximium ad superna regna transmittis: meta frumentis plena coelestibus, de diversis gentibus sanctorum beata collatio, serenarum mentium lampabilis coetus, insolubilis constructio de vivis lapidibus fabricata, beatorum omnium aeterna felicitas, sole lucidior, nive candidior, sine macula, sine ruga. De qua scriptum est in Cantico canticorum: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens, pulchra ut
Abbreviated transcription (Latin):
terii duo decĩ pastib diuisus in
ccpłorũ numero mirabili laude
concluditur quatenus &iste
illud agat quid xpĩdiscipulos
fecisse cognouimꝰ. Est icc̃ eiusdẽ
rei aliud euidentius sac ram̃tũ
criminib: suistradiluta ẽ: sic
& hipsalmitali numero ꝓducti genꝰ
humanũ peccatis suis pollutũ conueni¬
ent̃reddidit absolutũ. Nunc minutatim
ud exponendas psalterii uerbaueniamꝰ :¬

Expanded text:
terii duodecim partibus divisus in terii duodecim partibus divisus in apostolorum numero mirabili laude concluditur, quatenus et iste illud agat quod Christi discipulos fecisse cognovimus. Est etiam ejusdem rei aliud evidentius sacramentum,criminibus suis terra diluta est: sic et hi psalmi tali numero producti, genus humanum peccatis suis pollutum convenienter reddunt absolutum. Nunc minutatim ad exponenda Psalterii verba veniam
Abbreviated transcription (Latin):
gesimi psalmi descripti sunt.
Inseptima parte xp̃s humilit̃
quidẽ p&it ut eis subueniatur
a patre. sed hab& fiduciã
recte conuersationis quod
sed more hmanitatis ad sump¬
te sibi postolat subueniri. ne
diabolus animã eius iniqua p̃¬
sumptione diripiat. & gloria
ipsius inpuluerem deducta dispe¬
seat. Inoc taua parubolis & tro¬
picis allusi onib: congregicus
subsequens dranna decurrit᷑
& ꝑ allegoricas similitudines
omnia referuntur addm xp̃m
quȩ scemata nos locis aptissimis
lectori studioso ambiguitas
cuncta tollatur. Nonpost
multiplicia p̃conia quae mo¬
do aditate. modo abhumani
lis ponitur alła quos significat
laudate dnm̃. Decima secunt᷑
gradales qui animũ nrm cd
dnm̃ nrm̃ saluatorem pura &
dnĩ hrmnica exultatione con¬
celebrat. modo patris. modo filii.
infine qui exultationib: hemni¬
cis totũ głam scaẽ trinitatis ge¬
neralit̃ deuotamente concele¬
brant. Sic textus totius psul¬

Expanded text:
gesimi psalmi descripti sunt. gesimi psalmi descripti sunt. In septima parte Christus humiliter quidem petit ut ei subveniatur a Patre, sed habet fiduciam rectae conversationis, quod sed more humanitatis assumptae sibi postulat subveniri: ne diabolus animam ejus iniqua praesumptione diripiat, et gloria ipsius in pulverem deducta dispereat. In octava, parabolis et tropicis allusionibus congregatis, subsequens drama decurritur, et per allegoricas similitudines omnia referuntur ad Dominum Christum. Quae schemata nos locis aptissimis lectori studioso ambiguitas cuncta tollatur. Nona, post multiplicia praeconia, quae modo a deitate, modo ab humanilis ponitur Alleluia, quod significat Laudate Dominum. Decima, sequuntur gradales, qui animum nostrum ad Dominum Salvatorem pura etDomini hymnidica exsultatione concelebrat: modo Patris, modo Filii, in fine, qui exsultationibus hymnidicis totam gloriam sanctae Trinitatis generaliter devota mente concelebrant. Sic textus totius Psal
Abbreviated transcription (Latin):
mereamur audiri. tuis enim
ad iutoriis omnimodis indigemꝰ
Vt ualeamꝰ concesso sermone
aliquateñ uerba tuae mcciesta¬
tis exponere a merta:
mella degustem & cãpos illos
gloriosissime passionis dnõ prȩs¬
tante contingã quȩdã mihi ui¬
dentur diuisis capitib de textu
ipsius carmins intimare. ut &¬
legentes distinctius debecemꝰ
edocere: & nosordines ipsossine
aliqua offensione curramus
In prima itaq: paste dnĩ carna¬
lis uita describitur. In secunda
natura dĩtatis ipsus subtilit̃
indicatur. Testia multiplicatos
dic̃ populos qui eũ nitebantur
extingere quastie ꝓph&a in
eisdẽ montis ꝑseuerat ut desi¬
nant iudȩi mala cogitare uł fa¬
cere qm̃ se nouerint diuinis uir¬
tutib destruendos. In quinta
audiatur oratio & in resurrec¬
tione ipsius mundo ꝓfutura
concedat. Sexta ꝑ totũ psal¬
mũ uerba s̃ penitentis cui iun¬
gunt᷑ eiusdem modi alii. sex qͥ
ticm̃ in conclusione quinqua¬

Expanded text:
mereamur audiri. Tuis enim mereamur audiri. Tuis enim adjutoriis omnimodis indigemus, ut valeamus concesso sermone aliquatenus verba tuae majestatis exponere. Amen. ORmella degustem, et campos illos gloriosissimae passionis, Domino praestante, contingam, quaedam mihi videntur, divisis capitulis, de textu ipsius carminis intimare, ut et legentes distinctius debeamus edocere, et nos ordines ipsos sine aliqua offensione curramus. In prima itaque parte Domini carnalis vita describitur. In secunda, natura deitatis ipsius subtiliter indicatur. Tertia, multiplicatos dicit populos, qui eum nitebantur exstinguere. Quarta, propheta in iisdem monitis perseverat, ut desinant Judaei mala cogitare, vel facere: quoniam se noverint divinis virtutibus destruendos. In quinta audiatur oratio, et in resurrectione ipsius mundo profutura concedat. Sexta, per totum psalmum verba sunt poenitentis, cui junguntur ejusdem modi alii sex, qui tamen in conclusione quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
tes sic̃ greges tonsarũ quȩ ascende¬
runt delauacro. om̃s gemellis
fo&ib & sterelis ñ ẽ int̃ eas
Sicut uit̾a coccinea labiatua
mat̃ & uirgo f&a & integra.
gen&rix & incorrupta. cuius
os uistutũ omniũ flagrat odori¬
bus. Dequa sponsus dic̃ odorłs
tui sic̃ malorũ. & p̃paulllum.
odor ungentorũ tuorũ suꝑ omae
aromatt. fccuum distillant la¬
biatua sponsac mel& lac sublin¬
guatuco quae mereris. Deniq
osculari xp̃m. & decus illud ꝑ¬
ennit̃ cus iodire uirgineum.
tibi enĩdicit᷑. Oscul&ur me oscu¬
lo orisfui. quiamdiora subera
tua uino. flagrantia unguentis
optimis. &c&era quȩ lib illedi¬
uinis mystica p̃dicatione com¬
plectitur. quaꝓpt̃ factis audito¬
rib: ꝑ quandã his ancgogen
quȩ ẽ sequentis operis introduc¬
tio index caelestium mystqorũ
& sacre p̃nuntia dictionis. ut
opinior sufficient̃ attonitis
et desiderio suꝑno diuinalargi¬
tate flammatis. Nunc ad sol¬
legent̃ ut libent̃. ut proficue

Expanded text:
rum quae ascenderunt de lavacro, omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas. Sicut vitta coccinea labia tua , mater et virgo, feta et integra, genitrix et incorrupta, cujus os virtutum omnium fragrat odoribus: de qua sponsus dicit: Odor oris tui sicut malorum . Et post paululum: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Favus distillans labia tua, sponsa, mel et lac sub lingua tua . Quae mereris denique osculari Christum, et decus illud perenniter custodire virgineum; tibi enim dicitur: Osculetur me osculo oris sui, quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis ; et caetera quae liber ille divinus mystica praedicatione complectitur. Quapropter factis auditoribus per quamdam isagogen, quae est sequentis operis introductio, index coelestium mysteriorum, et sacrae praenuntia dictionis, ut opinor, sufficienter attonitis et desiderio superno divina largitate flammatis, nunc ad solligenter, ut libenter, ut proficue
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ uitale gremiũ tuum mostifex
constat eẽ naufragium. Nam
cũ sabellius d&estabilis err& in
patre. Demens arrius delinquat
infilio. manessacrilegus negat
tum deuotionem fideli. p̃stante
dño in offense cuneta cõplecteris.
Patrem quippe doces ingenitũ
filiũ genitum. spm̃ scm̃ depatre
& filio procedentem: unũ dm̃
te sua & carne humanitatis ad¬
sumpte . salua unius cuiusq pro¬
pri&ate naturȩ unã confiteris
eẽ ꝑsonam. u& eri testamento
denouo. fidem faciens Nouum
au&ere exortũ tẽ cognoscens
Et ut breuit̃ cuncta conplectar.
nescis loqui nisi qđ expedit credi
Nã quã uis diuersis hic afficiaris
angustus & dol.s. hostis con¬
trari& ate quatiaris. tam̃ deto¬
tius mundi cireulo congregrata
resplendens in modum pulcher¬
rimȩ pyramitis ad u&na regna
ꝑduceris quae huic schemati.
non inmerito cõpararis. qm̃
deuniuersis gentib extollens
uesticem prxciosum iustorum

Expanded text:
praeter vitale gremium tuum, mortiferum praeter vitale gremium tuum, mortiferum constat esse naufragium. Nam cum Sabellius detestabilis erret in Patre, demens Arius delinquat in Filio, Manes sacrilegus neget tum devotione fideli, praestante Domino, inoffense cuncta complecteris. Patrem quippe docens ingenitum, Filium genitum, Spiritum sanctum de Patre et Filio procedentem, unum Deum, te sua et carne humanitatis assumptae, salva uniuscujusque proprietate naturae, unam confiteris esse personam. Veteri Testamento de Novo fidem faciens, Novum a Veteri exortum esse cognoscens. Et ut breviter cuncta complectar, nescis loqui, nisi quod expedit credi. Nam quamvis diversis hic afficiaris angustiis, et 9 dolosi hostis contrarietate quatiaris, tamen de totius mundi circulo congregata resplendens in modum pulcherrimae pyramidis ad aeterna regna perduceris. Quae huic schemati non immerito compararis, quoniam de universis gentibus extollens verticem pretiosum, justorum
Abbreviated transcription (Latin):
modi uerba profer&. & qua¬
lia s̃ quaedicunt᷑ tcalia uelut
ipse agens exsem& ipso loquens
dõ uid&ur offerre sermones
cõantes scripturas scãs indele¬
gendi faciunt decent̃ initium:
uere sc̃ã o inmaculata
o ꝑ fectac mater ecdȩ sec
quaediuma gractia largiente
soli in uificas. sola scificas. & ꝑ¬
ditũ ꝓpriis culpis institutione
tua humanũ genꝰ insticuras. cuiꝰ
piȩ confessione nihil addi nihil
minui potest ꝑom̃s quippe
psalmos. ꝑ om̃a cantica p̃conia
scaẽ trinitatis interseris ut cuiꝰ
s̃ sacretta uerba quae loquimur
ei laus semꝑ & dulcissima gła
red der&ur q salũ scłi huius & he¬
n&icorũ seuissimas ꝓcellas in ar¬
che illius noe. similitudinemq
tucc euident̃ portauit imaginẽ
sola in offenso fidei cursu. sine
periculo diluuii constant̃ en na¬
uigas nec ullis errorib ad qui¬
escis quã uis adhuc int̃ prauita¬
tes hui scł̃i gretuissima necessitate
uerseris. Quic quid enĩ reperit᷑

Expanded text:
modi verba profert; et quamodi verba profert; et qualia sunt quae dicuntur, talia velut ipse agens, ex semetipso loquens, Deo videtur offerre sermones. rones inchoantes Scripturas sanctas, inde legendi faciunt decenter initium. vere sancta, o immaculata, o perfecta mater Ecclesia, quae, divina gratia largiente, sola vivificas, sola sanctificas, et perditum propriis culpis institutione tua humanum genus instauras: cujus piae confessioni nihil addi, nihil minui potest. Per omnes quippe psalmos, per omnia cantica, praeconia sanctae Trinitatis interseris; ut cujus sunt sacrata verba quae loquimur, eis laus semper et dulcissima gloria redderetur. Quae salum saeculi hujus, et haereticorum saevissimas procellas in arcae illius Noe similitudine, quae tuam evidenter portavit imaginem, sola inoffenso fidei cursu sine periculo diluvii constanter enavigas; nec ullis erroribus acquiescis, quamvis adhuc inter pravitates hujus saeculi gravissima necessitate verseris. Quidquid enim reperitur
Abbreviated transcription (Latin):
desuis dadib: ingrauata. ꝑse¬
cutionib siquidem proficit
afflictionib semꝑ aug&ur
sanguine martyrum rigat᷑
Tristitia magis erigitur angus¬
tia dilactatur. fl&ib pascitur
ie iunis reficitur. & indepo¬
tus crescit. unde mundus defi¬
cit. quid enĩ millo libro non
inuenies unde sehumanũ genꝰ
debeat succuit̃ consoliri. łhes¬
aurus in pectoremundo. semꝑ
excrescens. Consolatiomaga
lugentiũ spes beata iustorũ
periclitantiũ utile suffugiũ
Unde semꝑ qđ expedit tollitur
eiusq fons in defacta ꝑhennita¬
te seruatur. Becctus quoq
athanasius alexandrinȩ ciui¬
tatis ep̃s in libroquẽ marcellino
suo carissimo destinauit dep¬
pri&ate psalterii. ut uerbis
ipsius utter. Itc dic̃ quicũq
psalmi uerba recitat. quac si
ꝓpria uerba decantat & teem¬
quam ccsem & ipso conscripta
unus pscllit & ñ itam quã a lio
dicente aut decclio significat
sumit & legit. sed ttĩ quã ipse
de sem& ipso loquens sichuius¬

Expanded text:
de suis cladibus ingravata; persede suis cladibus ingravata; persecutionibus siquidem proficit, afflictionibus semper augetur, sanguine martyrum rigatur, tristitia magis erigitur, angustia dilatatur, fletibus pascitur, jejuniis reficitur, et inde potius crescit, unde mundus deficit. Quid enim in illo libro non invenies unde se humanum genus debeat suaviter consolari? Thesaurus in pectore mundo semper excrescens, consolatio magna lugentium, spes beata justorum, periclitantium utile suffugium, unde semper quod expedit tollitur, ejusque fons indefecta perennitate servatur. Beatus quoque Athanasius, Alexandrinae civitatis episcopus, in libro quem Marcellino suo charissimo destinavit de proprietate Psalterii, ut verbis ipsius utar, ita dicit: Quicunque Psalterii verba recitat, quasi propria verba decantat, et tanquam a semetipso conscripta unus psallit, et non tanquam alio dicente, aut de alio significante sumit et legit; sed tanquam ipse de semetipso loquens, sic hujus
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ ẽ qđ ipsi tantũ psalmi
singulari nomine uocitantur
quos nos adhibitis hui lingue peri¬
tissimis cum eorũ uolumine con¬
ferentes seruato usu psallentiũ
suis uersib: estimauimꝰ eẽredden¬
dos aese in p̃sumptũ ordinẽ auc¬
toritas ꝑmixta confunder&.
Demnde qđ nullũ aliud opus aue¬
toritatis diuinȩ centũ quinqua¬
ginta sectionib: contin&ur.
Ubi enĩ tottituli diuersale¬
guntur uccri&ate conscripti
hic illud uotiuum nom̃ ałła in
suꝑ scriptionib incoaui. hic
commemoratio historiȩ de
regũ tracta uoluminae inup¬
solimine posita uistutes nosut
indicare psclmorum. Hic &iã
dicepsalm ata taontũ int̾iesta
mons trantur: hic psalmi secun¬
dũ uistutes suas numerorum
ordines tenent. Liber incho¬
teri testamenti sacramenta
ꝑcurrens laudib sacris. & stã
iubilatione concluditur. ut
merito se tali munere conso¬
l&ur ecclesia. quȩ hic multa¬
rum calcomitatũ cognoscitur
afflictionib sauciari. Nouit
enĩ beneficiodnĩ triũphare

Expanded text:
rimum est quod ipsi tantum psalmi singulari numero vocitantur, quos nos adhibitis hujus linguae peritissimis cum eorum volumine conferentes, servato usu psallentium, suis versibus aestimavimus esse reddendos: ne se in praesumptum ordinem auctoritas permixta confunderet. Deinde quod nullum aliud opus auctoritatis divinae centum quinquaginta sectionibus continetur; ubi enim tot tituli diversa leguntur varietate conscripti? Hic illud votivum nomen alleluia in superscriptionibus inchoavit. Hic commemoratio historiae de Regum tracta volumine, in ipso limine posita virtutes noscitur indicare psalmorum. Hic etiam diapsalmata tantum interjecta monstrantur. Hic psalmi secundum virtutes suas numerorum ordines tenent. Liber inchoteris Testamenti sacramenta percurrens, laudibus sacris et sancta jubilatione concluditur; ut merito se tali munere consoletur Ecclesia, quae hic multarum calamitatum cognoscitur afflictionibus sauciari. Novit enim beneficio Domini triumphare
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẽ caclestis illed ecalocus¬
hoc decẽ chordarũ spĩtade
psalteriũ hicuerenumerus coro¬
nalis quẽ solusille cõplere potuit
qui mundiuita cũ suo auctore
prosintuit: sed p̃cemur iugit̃
omnipotentiã eiꝰ ut quitalia
ciamus. Calculi quoq ipsius
non e considenitio neglgendã
nã quasta decima gencartione
atraonsmignatione babiloniȩ
aduentꝰ dñĩ saluatoris eluxit
ut merito & hic ipse uideactur
locutus qui in eidẽ numero ge¬
nenationis ad uenire dignat . ẽ.
tuli inscriptio ipsi dauid
Iũ omnes dicant᷑ inscriptiones
titulorũ qui psalmorũ frontib:
affliguntur. Nescio quidmis¬
ticũ iste designans. hoc specialit
primꝰ continere delaratur
R&inem̃ enĩ quando passus ẽ¬

Expanded text:
ic est coelestis ille Decalogushoc decem chordarum spirituale psalterium: hic vere numerus coronalis quem solus ille complere potuit, qui mundi vitia cum suo auctore prostravit. Sed precemur jugiter omnipotentiam ejus, ut qui talia ciamus. Calculi quoque ipsius non est consideratio negligenda; nam quarta decima generatione a transmigratione Babyloniae, adventus Domini Salvatoris eluxit, ut merito et hic ipse videatur locutus, qui in ejusdem numero generationis advenire dignatus est. tuli inscriptio ipsi David. Dum omnes dicantur inscriptiones titulorum qui psalmorum frontibus affiguntur, nescio quid mysticum iste designans, hoc specialiter primus continere declaratur. Retinemus enim, quando est
Abbreviated transcription (Latin):
illos taentũ qui p̃destinati s̃
ad regna celorũ significans
in nocentes oustos. Int̃quos
mirȩ factȩ sunt uoluntates
dñi saluatoris quando illis oboedien¬
tib: &iussa ipsius facientib : Demor¬
talib: & nos reddidit & de terrenis
celes tes beneficio sue pi&atis effic̃:¬

Expanded text:
illos tantum qui praedestinati sunt illos tantum qui praedestinati sunt ad regna coelorum; significans innocentes et justos, inter quos mirae factae sunt voluntates Domini Salvatoris, quando illis obedientibus et jussa ipsius facientibus, de mortalibus aeternos reddidit, et de terrenis coelestes beneficio suae pietatis effec
Abbreviated transcription (Latin):
nifilius dic̃ ad patrẽ ut duas
liduras in una ꝑsona dñi sal¬
itoris cuident᷑ agnosceris
una ex nrã infirmitate humilis.
altera ex sua potestate minbilis.
ut intellegas qđ passus ẽ fuisse car¬
nis: qđ resurrexit potentissime
maiestatis : ad destruendã quoq
afrogantiã humanigeneris
quȩ suis uirib: aliquid seboni fa
cere posse confidit: Addidit
qm̃ bonorũ meorũ ñindiges
Audiant hoc pelagiani qui ali¬
quabon aputant suis uiribi ap¬
plicanda. Clamat humanitas
uerbi bonissuis dm̃ poenitus
non egere: Ad ipsũ referensom̃ã
Seius miri ficauit om̃s uoluntates mecs¬
S inter il los.
rius nob̵ uerborũ ordo po¬
nendus ẽ ut sermonũ obscuri¬
tate sub mota sensus nob̵ facili¬
us elucescat: Scĩs quis̃ intra
eius mirificauit. Id ẽ pat̃ om̃r
uoluntates meas. ut lognosce¬
res xp̃m dnm̃ ab electis eẽ di¬
ligendũ: Ad didit int̃ illos.
hoc ẽ scõs qui s̃ interra uiuen¬
tium . ñ int̃ quos lib& sđi se
ambicionei actantes. sed int̃

Expanded text:
it ad Patrem, ut duas naturas in una persona Domini Salvatoris evidenter agnosceres. 53 Una ex nostra infirmitate humilis, altera ex sua potestate mirabilis, ut intelligas quod passus est, fuisse carnis; quod resurrexit, potentissimae majestatis. Ad destruendam quoque arrogantiam humani generis, quae suis viribus aliquid boni se facere posse confidit, addidit, quoniam bonorum meorum non indiges. Audiant hoc Pelagiani, qui aliqua bona putant suis viribus applicanda. Clamat humanitas Verbi bonis suis Deum penitus non egere, ad ipsum referens omnia ejus, mirificavit omnes voluntates meas inter illos. Prius nobis verborum ordo ponendus est, ut sermonum obscuritate submota, sensus nobis facilius elucescat. Sanctis qui sunt in terra ejus, mirificavit, id est Pater omnes voluntates meas. Ut cognosceres Christum Dominum ab electis esse diligendum, addidit, inter illos, hoc est sanctos qui suntuoslibet saeculi se ambitione jactantes, sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
humana infirmitas applicar&
cũ nullis meritis p̃cedentib: sed grãe
lurgitatȩ ꝓfutra p̃stentur. Sequit᷑
Increpauer̃ me renes mei. Acsi di¬
cer& supramala quȩ mihi fecit om¬
nis cognatio iudȩorũ. in suꝑ & detri¬
bu iudae me increpasse noscunt᷑.
Vnde dñs xp̃s secundũ carnẽ tra¬
herȩ ꝓbatur originem usq ced noc¬
tem admostẽ significat Renes
uero parentelã declerant ꝑquos
sollemnit̃ generatio humana
seminatur : Prouidebam dnm̃ in
conspectum eo semꝑ: qm̃a dextris ẽ mihi
ne commouear:
xponendo quid fecerit tra¬

Expanded text:
humana infirmitas applicaret, humana infirmitas applicaret, cum nullis meritis praecedentibus, sed gratiae largitate profutura praestentur. Sequitur, increpuerunt me renes mei, ac si diceret: supra mala quae mihi fecit omnis cognatio Judaeorum; insuper et de tribu Judae me increpasse noscuntur, unde Dominus Christus secundum carnem trahere probatur originem. Usque ad noctem, ad mortem significat. Renes vero parentelam declarant, per quos solemniter 54 generatio humana seminatur. Vers. 9. Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Exponendo quid feceri
Abbreviated transcription (Latin):
dit Possunt & sunes accipi
huius scłi tristitiae nexuosȩ :
Nã & ipsi funes a funerib: dictis
qđ in modũ cereorũ ante cada¬
uera incedebant᷑ quȩ sinedubio
multitudo scõrũ ubi ad eo additũ
ẽ mihu quia ñ secundũ humanita¬
tem. sed in patre gloriatur. Sed
cum dixerit p̃cdara. quaeri potest
cur hereditatẽ istã sibi cecidisse
dicat qđ uerbũ aaduersis sol& ca¬
sib: applicari. Sed hoc doquen¬
tia diuina & inbonis utitur:
Ait enĩ in actib: apłorũ. sorsceti¬
dit suꝑ mattiã utiq cũ honorilli
a postolatus puenisse diuino iu¬
qͥ mihi tribuit intellectũ in suꝑ &usq ad noc¬
tem increpauer̃ merenes mei :¬
D secundã ꝑuentũ ẽ sectionem
inqua subtilius intellegenda ẽ
scã p̃dicatio. quaenta ꝓuidentia
iã tunc hereses uenturas excluse¬
rit. Ut incarnatio dominica in¬
tellectũ sibi ꝓnuntiass& ad nõ
Contributũ. illũ scilic& quo omã
uerba scã quȩ cernebat nequid sibi

Expanded text:
ravit. Possunt et funes accipi ravit. Possunt et funes accipi hujus saeculi tristitiae nexuosae; nam et ipsi funes a funeribus dicti sunt, quod in modum cereorum ante cadavera incendebantur; qui sine dubiomultitudo sanctorum. Ubi ideo additum est mihi, quia non in se secundum humanitatem, sed in Patre gloriatur. Sed cum dixerit, praeclaram, quaeri potest cur haereditatem istam sibi cecidisse dicat? Quod verbum adversis solet casibus applicari. Sed hoc eloquentia divina et in bonis utitur; ait enim in Actibus apostolorum: Sors cecidit super Matthiam , utique cum honor illi apostolatus provenisse divino jumihi intellectum: insuper et usque ad noctem increpuerunt me renes mei. Ad secundam perventum est sectionem, in qua subtilius intelligenda est sancta praedicatio. Quanta providentia jam tunc haereses venturas excluserit, ut incarnatio dominica intellectum sibi pronuntiasset a Domino contributum; illum scilicet quo omnia vera sanctaque cernebat: ne quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
siequent̃ calix pomnactun Calix
ille cor hominis ex hilarat bibit̃.
ita & hic scãs animas ꝑ p&uȩ io¬
cundata uistus. tues seruato obse¬
quio caritatis. filius dic̃ ad pa¬
gem ñidĩtate minor sed hu¬
manitate subiectus. Sic̃ & apłr
ant: quã quã e&̃ filius dũ didic̃
exhis quȩ passus ẽ oboedientiã
et ꝑfectus factus ẽ omnib ob¬
audientib sibi causa salutis ae¬
manũ: Et reuera ipsi restituta
c̃hereditascui ante conditionẽ
resũ fuentet in p̃distinatione
collocata: hereditas enĩ abero
ide ad nõ dicta ẽ¬
funes ceciderunt mihi in p̃claris. &enim
hereditas metc p̃clara ẽ mihi:
Irisco more funib terrarũ
diuidebatur hereditasi ut cad¬
uris ꝓ quantitate tributi. & ꝑsonȩ
sue qualitate ꝑ ciper& : Sic̃ mor¬
seslegitur in u& eri testam̃to iosuȩ
scepisse ut funib: distribuer&
reditatẽ terrȩ promissionis:
fuis isrł: Vnde nunc merito fu¬
dculos dixit . quia hereditatis
su lcctitudin ẽ gloriãq memo¬

Expanded text:
frequenter calix ponatur. Calix ille cor hominis exhilarat bibitus, ita et hic sanctas animas perpetue jucundat haustus. Tu es. Servato obsequio charitatis, Filius dicit ad Patrem, non deitate minor, sed humanitate subjectus, sicut et Apostolus ait: Quanquam esset Filius Dei, didicit ex his quae passus est obedientiam, et perfectus factus est omnibus obaudientibus sibi causa salutis aemanum. Et revera ipsi restituta est haereditas, cui ante conditionem rerum fuerat in praedestinatione collata. Haereditas enim ab hero, id est a domino dicta eFunes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim haereditas mea praeclara est mihi. Prisco more funibus terrarum dividebatur haereditas, ut unuluris pro quantitate tributi et personae suae qualitate perciperet; sicut Moyses legitur in Veteri Testamento Josue praecepisse ut funibus distribueret haereditatem terrae promissionis filiis Israel. Unde nunc merito funiculos dixit, quia haereditatis suae latitudinem gloriamque memo
Abbreviated transcription (Latin):
dit nob̵ singulare remediũ.
quo peccata uitemus. Nã quuillũ
semꝑ intu&ur aciem̃tis. nullate¬
nus ad delictũ conuestitur: si
quando ueritas corinhabitat.
introitũ falsitatis emendat.
Dic̃ &iam causã quamotus ñ . ẽ:
dnõ siquidẽ ad extris opitulante:
sinistra ñ p̃ual&e: sed animum
quẽ ille custodit. in eo firmissimꝰ
ꝑseuerat. Congruȩ sibi aut̃ dñm
ad extris eẽ dicebat. quia sulle
hanc partẽ ñ tenuerit. statĩ eã
insidians diabolus occupabit
Sic̃ de iuda scriptũ ẽ. Constitue
suꝑ cũ peccatorẽ & diabolus st&

Expanded text:
dit nobis singulare remedium quo peccata vitemus. Nam qui illum semper intuetur acie mentis, nullatnus ad delicta convertitur. Sic quando veritas cor inhabitat, introitum falsitatis emendat. Dicit etiam causam qua motus non est; Domino siquidem a dextris opitulante, sinistra non praevalent; sed animus quem ille custodit, in eo firmissimus perseverat. Congrue autem sibi Dominum a dextris esse dicebat, quia si ille hanc partem non tenuerit, statim eam insidians diabolus occupabit; sicut de Juda scriptum est: Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet
Abbreviated transcription (Latin):
qui restitues hereditatem meam
eatũ reuera magisterũ illuo
eligere qđ nũ quã nouit alir
ꝑmutatione transire. tale een
ac si dicer& eligant sibi alii mun¬
danas concupiscentias & uentis
dis cumentib similem uttã : me
pars hereditatis & calicis uñse
hereditas ꝑtin& ad gentiũ sids¬
calix ad uenenabilẽ passiones
qui sobriȩ potatus confest go¬
sissimã resurrectione : & intus¬
dũ qđ uoluntas ac distributio dꝰ¬

Expanded text:
restitues mihi haereditatem meam. Beatum revera magisterium illud eligere, quod nunquam novit aliqua permutatione transire. Tale est enim ac si diceret: Eligant sibi alii mundanas concupiscentias, et ventis discurrentibus similem vitam: Meae pars haereditatis et calicis Dominus est. Haereditas pertinet ad gentium fidecalix ad venerabilem passionem, qui sobrie potatus confert gloriosissimam resurrectionem. Et intuendum quod voluntas ac distributio D
Abbreviated transcription (Latin):
flictione saluberrima demun¬
di istius deceptiosa uoluntate li¬
benitis. Prius enĩ multiplicata ẽ
illis ꝑse ueritatẽ legis Infirmi¬
tas carnalis. ut ad noui testam̃ti
liberatricẽ gatiã desiderabilius
ꝑuenirent. quos dic̃. p̃sanguine
pecudũ aut uictimarũ consu&iu¬
hine congegandos sed immola¬
tione. scilic& corporis & sangui¬
nis sui quȩ humanũ genꝰ toto or¬
becelebrata saluauit. Nã &ipsũ
q̃d dix̃ desangumib pecudũ desig¬
nat quitunc copiosus in sacrifici¬
is fundebat᷑ quiritus postea xp̃o
dño ueniente mutatus ẽ. hoc
aut̃ nom̃ desanguinib: contra

Expanded text:
flictione saluberrima de mundi hujus deceptiosa voluptate liberati sunt. Prius enim multiplicata est illis per severitatem legis infirmitas carnalis, ut ad Novi Testamenti liberatricem gratiam desiderabilius pervenirent: quos dicit non sanguine pecudum aut victimarum consuetudine congregandos; sed immolatione scilicet corporis et sanguinis sui, quae humanum genus toto orbe celebrata salvavit. Nam et ipsum quod dicit, de sanguinibus, pecudum designat, qui tunc copiosus in sacrificiis fundebatur; qui ritus postea, Christo Domino veniente, mutatus est. Hoc autem nomen, de sanguinibus, contra
Abbreviated transcription (Latin):
minũ eorum ꝑ labia mecc:
omina illa antiquaquȩ infi¬
deles habuer̃ sequenti dic̃
gratia cõmutata priusem̃ dico
s̃ filii irae . filii diaboli filii carnis
p̾aduentũ uero dnĩ sacris fontib
renati apellatis. xpĩani filii dĩ
amici sponsi. Non fuit ergo no
minũ illorũ memor quando
nouis hominib: noua uocabula
comstat inposita : Labia uero
regis xpi. duo hic debemꝰ accipert
testam̃ta ꝑquȩ uoluntates eiꝰ¬
p enunciatas eẽ cognoscim̃: Pul¬
chreaut̃ dictas̃ labia quandout¬
q regnũdĩ p̃dicant & in uniusson
concordia sic̃ lubia tempenantus
dũ cordissit memoria. dic̃ hic:
Nec memor ero nominũ eorun
ꝑlabia mea: qđ int̃ꝓpria scripi¬
rȩ diuinȩ debemꝰ accipere. Sic̃ &i

Expanded text:
minum eorum per labia mea. Nomina illa antiqua quae infideles habuerunt, sequenti dicit gratia commutata. Prius enim dicti sunt filii irae, filii diaboli, filii carnis; post adventum vero Domini, sacris fontibus renati, appellati sunt Christiani, filii Dei, amici Sponsi. Non fuit ergo memor nominum illorum, quando novis hominibus nova vocabula constat imposita. Labia vero Regis Christi, duo hic debemus accipere Testamenta, per quae voluntates ejus enuntiatas esse cognoscimus. Pulchre autem dicta sunt labia, quando utraque regnum Dei praedicant, et in unius soni concordia, sicut labia temperantur, dum cordis sit memoria. Dicit hic: Nec memor ero nominum eorum per labia mea. Quod inter propria Scripturae divinae debemus accipere, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
nis sed spĩtalib urtutibus eli¬
gunt᷑, Omnia quȩ ptulit adhe¬
reditatis suȩ gloriã asserens fuis¬
seꝑducta: Secunda positione
dem patrigratias refest qui illi
adextris apparendo iniquitatẽ
huiꝰ scłi omnipotentiȩ suȩ uir¬
ute superauit. Vnde animã
suã deinferno asserit eẽ libera¬
tã & p̃resurrestionis gloriam
idelectationib dexterȩ ipsius
sememorat collocatũ:
&iudaicȩ obstinationis impios
sensus. natur humanitatis ad¬
supta. Conseruari sepat̃na pro¬
utione dep̃catur: Et quo faci¬
lius ei rei sequer& effectus : spe¬
isse se dic̃ semꝑ indnõ: haec
figura dicitur: & hopopoea
quotiens dat᷑ locutio. Ceste
psone: ꝑsona ẽ enĩ hic dnĩ sal¬
uatoris exduab distinctis dis¬

Expanded text:
is, sed spiritualibus virtutibus eligantur. Omnia quae pertulit, ad haereditatis suae gloriam asserens fuiserducta. Secunda positione idem Patri gratias refert, qui illi a dextris apparendo, iniquitatem hujus saeculi, omnipotentiae suae virtute superavit. Unde animam suam de inferno asserit esse liberatam, et post resurrectionis gloriam in delectationibus dexterae ipsius se memorat collocatum. et Judaicae obstinationis impios sensus, natura humanitatis assumpta conservari se paterna protectione deprecatur; et quo facilius ejus rei sequeretur effectus, sperasse se dicit semper in Domino. Haec figura dicitur ethopoeia, quoties datur locutio certae personae. Persona est enim hic Domini Salvatoris ex duabus distinctis per
Abbreviated transcription (Latin):
sed ipͥse uentcit̃ intellegendis
iudȩiqui pura xp̃o deuotione
famulantur. Et quȩ rex nt̃
saluator desua passione &re¬
surrectione locuturus ẽ. Me¬
rito huius inscriptionis cõme¬
moratio facta ẽ. quȩ ttntis
p tẽporib eraet dnõ dispensan¬
te secutura: Ꝙut hanctitul
ẽ ipsi dauid qđ ad dnm saluato¬
rem conpetent̃ referri creba
expositione monstrauimꝰ
endũ ẽ aut̃ qđ hic psalm̃ secm¬
dus ẽ eorũ qui passionẽ & resus¬
rectionẽ dñi breuit̃ tangunt:

Expanded text:
Sed ipsi veraciter intelligendi sunt Judaei, qui pura Christo devotione famulantur. Et quia Rex noster Salvator de sua passione et resurrectione locuturus est, merito hujus inscriptionis commemoratio facta est, quae tantis post temporibus erat, Domino dispensante, secutura. Et ut hanc titulest, ipsi David; quod ad Dominum Salvatorem competenter referri crebra expositione monstravimus. Sciendum est autem quod hic psalmus secundus est eorum qui passionem et resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dixit refloruit caro mea quȩ pri¬
osloruit. quippe quia ex uirgine¬
ua sinepeccato t ãquã pulcherrimi
rs singularedecus emicuit: sic̃
uus dic̃ et flos deradiceeiꝰ ascend&:
doruit ergo significat resurrexit.
sina &hereasauras admirabili
core prorupit: sequit᷑ : & ex uolunta
nec confiteborilli p̾ resurrectio
sclic& quando humananatura
fuerit acorruptioneliberata & ad
estimabilẽ głam ꝑmanens in uerbi

Expanded text:
floruit caro mea, quia et primo floruit: quippe quae ex Virgine sine peccato tanquam pulcherrimi floris singulare decus emicuit, sicut Isaias dicit: Et flos de radice ejus ascendet . Refloruit ergo significat resurrexit: quasi in aethereas auras admirabili decore prorupit. Sequitur, et ex voluntate mea confitebor illi, post resurrectionem scilicet, quando humana natura fuerat a corruptione liberata, et ad inaestimabilem gloriam permanens, in Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
lis qm̃ exaudiuit. qui ẽutiq & siñ exau¬
diebenedictus. sed benedictũ propriȩ
dlomꝰ cingras cgimꝰ. id est quando illibe¬
edicimꝰ Apteergo positũ ẽ benedictꝰ
or ineũ & duitussũ et refloruit carometa¬

Expanded text:
iam exaudivit; qui est utique, etsi non exaudiat, benedictus. Sed benedictum proprie dicimus, cui gratias agimus, id est quando illi benedicimus. Apte ergo positum est, benedictus, or meu
Abbreviated transcription (Latin):
cere. hoc euident̃ agnoscerent pocita
diuinitittis implere: sedilli demers
dũ tantũ modo hominẽ credunt flue
dici indignissim eꝑtuler̃: sequit᷑ : ein
ra manuũ eĩ : Ni considerauer utiqsie
siderassent ex pauissent potius qui fa¬
uissent. plorassent quã conspiusseo
adorassent quã crucifixissent : Td
enĩ sacrilegiũ aluis prouenire ñ potuis
nisi illis qui ueritatis intellegentũ o

Expanded text:
identer agnoscerent potentiam Divinitatis implere. Sed illi dementes, dum tantummodo hominem credunt, Filium Dei dici indignissime pertulerunt. Sequitur, et in opera manuum ejus non consideraverunt. Utique si considerassent, expavissent potius quam sprevissent, plorassent quam conspuissent, adorassent quam crucifixissent. Tale enim sacrilegium aliis provenire non potuit, nisi illis qui veritatis intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aborigine mundi: Tertia cũ r&eri¬
buit in clũ promalo quando dicturus
ẽ impus ite in ignẽ &nũ qui paratus ẽ
m̃sura quamensi fueritis in eadẽ me¬
ti&ur uob Quarta cũ raribuit q̃ddic̃
bonũ promalo ut qui ꝑ secutoresexti¬
ter̃ : ficnt conuersi poste laudadores
Verũ ista om̃a quae dein imicissuis p̃
utrũq piũ ẽ: Hic enĩ cõminatur ut t̃¬
rett nescelerasua p̃sum tione disperata
ꝑficuant: Ibiccut̃ cũ patiat᷑ orat ut ud
poenitudinẽ eor corda ꝑducat Necua

Expanded text:
est ab initio mundi . Tertia cum retriest ab initio mundi . Tertia cum retribuet malum pro malo, quando dicturus est impiis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est Mensura qua mensi fueritis, in eadem remetietur vobis . Quarta cum retribuit quod hic dicit, bonum pro malo, ut qui persecutores exstiterunt, fiant conversi, postea laudatores. Verum ista omnia quae de inimicis suis prutrumque pium est; hic enim comminatur ut terreat, ne scelera sua praesumptione desperata perficiant; ibi autem cum patitur, orat ut ad poenitudinem eorum corda perducat. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
trat᷑ proximosuo desedic̃ qui eis carnis
origine iungebat᷑ quȩ iusta mala dice¬
bantur qui proximũ malitiosȩ per
sed fecer̃ nolentesbonũ ut mortẽ in¬
ferrent xpo quamors ipsa finir&ur
saonguinẽ sunderent. quomundi cri¬
mina lauarentur: Ideo p&it illis
dari scđopera ipsorx id ẽ uoluntatẽ
quia unus quisq hocoperat᷑ qđ uult :
Nã frequent̃ & p̃stant qui nocere con¬
tendunt. ut diabolus faci t quidũ in¬
nocentib ingerit mortis pȩnas trans:¬
mittit mastrres ad coronas. exp̃ssit
quoq quȩ superius dixit dicendo
secđ nequitiã studioix ipsorx idest am¬
bitũ malũ ut in noxio nocerent &
butionũ quarũ una ẽ cũ tribuunt᷑ ab
hominib: mala probonis sic̃ iudȩixp̃o
retribuer̃ quicũ ad eos suluandos ue¬
niss& illi cũ cruci figere de creuer: Al¬
tera cũ retribuit᷑ bonũ probono qlan
do dic̃ dr electis suis: uenite benedict
patris mei ꝑcipiteregnũ qđ uob pedratũ

Expanded text:
tratur. Proximo suo, de se dicit, quia eis carnis tratur. Proximo suo, de se dicit, quia eis carnis origine jungebatur. Qui juste maledicebantur, quia proximum malitiose perdsed fecerunt nolentes bonum; ut mortem inferrent Christo, qua mors ipsa finiretur; sanguinem funderent, quo mundi crimina lavarentur. Ideo petit illis dari secundum opera ipsorum, id est voluntatem; quia unusquisque hoc operatur quod vult. Nam frequenter et praestant qui nocere contendunt, ut diabolus facit, qui dum innocentibus ingerit mortis poenas, transmittit martyres ad coronas. Expressit quoque quae superius dixit, dicendo, Secundum nequitiam studiorum ipsorum, id est ambitum malum, ut innoxio nocerent; ebutionum: quarum una est, cum tribuuntur ab hominibus mala pro bonis, sicut Judaei Christo retribuerunt, qui cum ad eos salvandos venisset, illi eum crucifigere decreverunt. Altera cdo dicet Deus electis suis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum
Abbreviated transcription (Latin):
acere consuer̃: Nã desideriũ postu¬
ontiũ ẽ. ut lic& ubiq dm̃ eẽ non
nbgint: Decelo sibi cuxiliũ ueni
cconfidant unde & indominica
atione dicimꝰ. pat̃ nr̃ quies incȩ
s non ẽergo absurdũ templũ acci
uatorib: animã meã et cũ ope¬
nitib iniquitatẽ neꝑ dasme:
uamoriturũ senouerat meri¬
o p&ebat neinferis tradita eiꝰ
ma cũ peccatorib miscer&ur.
cũ operantib: iniquitatem
bir& aliquã portionem sed.
in ino salutacrit̃ ista discretio
cbillo petit᷑. ut nrã spes uduota talia
concedetur : Gareuera implens homi¬
nẽ a se fieri dep̃cat᷑ alienũ: ubi suNł
illi qui xp̃mputant animã ñ habuisse ⁊
sed hȩc mihi uident᷑ uut ñ legere aut
udeos cõmemorat qui ei dicebant tẽp¬
tantes scimꝰ quuc adõ uenistimagist :
Inistorũ ergo labus erat pax sed incor¬
demalitia quȩ figura dicit᷑ ironia id ẽ
mrisio quotiens cliquid sublicudedicit᷑
intellectũ ui tuperationis haberemans¬

Expanded text:
unt. Nam desiderium postulantium est, ut licet ubique Deum esse non ambigant, de coelo sibi auxilium venire confidant. Unde et in Dominica oratione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Non est ergo absurdum templum accippeccatoribus animam meam, et cum operantibus iniquitatem ne perdas me. Quia moriturum se noverat, merito petebat ne inferis tradita ejus anima cum peccatoribus misceretur, aut cum operantibus iniquitatem haberet aliquam portionem. Sed omnino salutariter ista discretio ab illo petitur, ut nostra spes ad vota talia concitetur; quod revera implens, hominem a se fieri deprecatur alienum. Ubi sunt illi qui Christum putant animam non habuisse? Sed haec mihi videntur aut non legere, aut Judaeos commemorat, qui ei dicebant tentantes: Scimus quia a Deo venisti magister . In istorum ergo labiis erat pax, sed in corde malitia. Quae figura dicitur ironia, id est irrisio, quoties aliquid quod sub laude dicitur, intellectum vituperationis habere mons