comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt cõparari huinana diuinis. Insep arabilis e ds̃
pat̾ uerbo. inseparabilis uirtute. inseparabilis sapi¬
entia. ꝑ diuinȩ unicatẽ substantię. & est infilio sic̃
frequent̃ ẽ. scriptũ. Est uͦ non ut egentẽ scĩficans.
nec ut uacuũ implens: qr ñ uacua dĩ uirtꝰ. Hec enĩ
uirtꝰ uirtute auget᷑. qr ñ duȩ uirtutes s una uire̾.
nec diuinitas diuinitatẽ accipit. qr ñ duȩ diuini¬
tates s una diuinitas. Nos aut̃ ꝑcepta & inhabitan

Expanded text:
unt comparari humana divinis. 35. Inseparabilis ergo Deus Pater Verbo, inseparabilis virtute, inseparabilis sapientia per divinae unitatem substantiae; et est in Filio, sicut frequenter est scriptum: est vero non ut egentem sanctificans, nec ut vacuum implens; quia non vacua Dei virtus. Nec enim virtus virtute augetur; quia non duae virtutes, sed una virtus: nec divinitas divinitatem accipit; quia non duae divinitates,
Abbreviated transcription (Latin):
stat: s p̃cedunc eũ angłi qui dict̃. Tollite portas pͥn¬
cipes uri. Quas portas: Illas utiq. de quib & alibi
as. ut ingrediat᷑ inte. Aꝑi portas iusticiȩ. aꝑipor
porte ȩt̾nales: ut introeat inte rex głȩ. dñs saba¬
oth. Porta tua. uocis fidelis canora confessio est.
aꝑiat᷑. s etiã eleuet᷑: si tam̃ ȩt̾nalis ẽ. non caduca.
Scriptũ ẽ. enim. & eleuamini portȩ ȩt̾nales.
Eleuatũ ẽ. suꝑ limen isaiȩ: quando seraphin la¬
bia eiꝰ tetigit. & uidit regẽ dñm sabaoth. Iuȩgͦ por¬
tȩ eleuabunt᷑: si sempit̾nũ. si om̃ipotentẽ. si in esti

Expanded text:
stat; sed praecedunt eum angeli, qui dicunt: Tollite portas, principes, vestri . Quas portas? Illas utique de quibus et alibas, ut ingrediatur in te: aperi portas justitiae, aperportae aeternales, et introibit rex gloriae, Dominus sabaoth . Porta tua vocis fidelis canora confessio est: aperiatur, sed etiam elevetur; si tamen aeternalis, est, non caduca; scriptum est enim: Et elevamini portae aeternales. Elevatum est super limen Esaiae, quando Seraphim labia ejus tetigit, et vidit regem Dominum sabaoth . 22. Tuae ergo portae elevabuntur, si sempiternum,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩpotentẽ filiũ negant: incipiunt qd̃ nefas dictu
ẽ. aserere. ꝑfiliũ patrẽ om̃potentẽ eẽ cȩpisse. Nãsi
ꝑ generationẽ omp̃s pat̾: utiq aut coȩt̾nꝰ patri filiꝰ ẽ.
qͥa si semꝑ omp̃s pat̾. sempit̾nꝰ & filiꝰ: aut si fuit qnͣdo ñ
erat filiꝰ sempit̾nus. fuit gͦ qͣndo ñ erat omp̃s pat̾. Nã
cũ uolunt dicere filiũ aliqndo cepisse. s ex filũ gen̾atio¬
ne cȩpisse: ita dũ filio dĩ cupiunt de rogare plus tribu¬
unt. ut contra fas om̃e. auctorẽ paternȩ̨ potentiȩ decla¬
rare uideant᷑. cũ filiꝰ dicat. Om̃ia quȩ pat̾ ht̃. mea st̃.¬

Expanded text:
omnipotentem Filium negant, incipiunt, quod nefas dictu omnipotentem Filium negant, incipiunt, quod nefas dictu est, asserere per Filium Patrem omnipotentem esse coepisse. 79. Nam si per generationem omnipotens Pater, utique aut coaeternus Patri Filius est; quia si semper omnipotens Pater, sempiternus et Filius: aut si fuit, quando non erat Filius sempiternus; fuit ergo quando non erat omnipotens Pater. Nam cum volunt dicere Filium aliquando coepisse, in illud recine coepisse. Ita dum Filio Dei cupiunt derogare, plus tribuunt; ut contra fas omne auctorem paternae potentiae declarare videantur; cum Filius dicat: Omnia quae Pater habet, mea s
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes plerunq sensuũ qualitate discreti. tam̃ uniꝰ
ppositi intentione concordant. qͥd de patre nos & dĩ
filio congruit estimare. cũ id qđ humana imitat᷑ ca¬
ritas. substantia diuna possideat: Ponamꝰ tam̃ sic̃ ipsi
uolunt. qr quasi in exemplari qđ uiderit patrẽ facientẽ
filiꝰ faciat. & hoc utiq eiꝰdẽ substantiȩ ẽ. Nullus enĩ
potest alteriꝰ imitationẽ oꝑis implere: nisi qui eiꝰdem
inȩqualitatẽ dĩ patris & filii obiciendũ usurpare con-¬
suert̃. qđ dicant om̃ipotentẽ patrẽ ẽẽ. qr generauit fi¬
lium. negent autẽ om̃ĩpotentẽ filiũ. dicentes qͥa ge-¬
nerare ñ potuit. S uide quẽ ad modũ seua impietas.
ut dialectica phylosophoꝵ seipsa conuincat. hac enĩ
questione. aut coȩt̾nũ patri filiũ necesse ÷ sua uoce
fateant᷑. aut si pͥncipiũ tẽporis filio aliqd̃ ascribunt:
pͥncipiũ potentiȩ necesse ÷ tribuant etiã patri. Itacũ

Expanded text:
homines plerumque sensuum qualitate discreti, tamen unius propositi intentione concordant; quid de Patre nos et Dei Filio congruit aestimare: cum id quod humana imitatur charitas, substantia divina possideat? 76. Ponamus tamen, sicut ipsi volunt, quia quasi in exemplari, quod viderit Patrem facientem, Filius faciat. Et hoc utique ejusdem substantiae est; nullus enim potestinaequalitatem Dei Patris et Filii objiciendum usurpare consuerunt, quod dicant omnipotentem Patrem esse, quod generavit Filium: negent autem omnipotentem Filium, dicentes quia generare non potuit. 78. Sed vide quemadmodum saeva impietas; ut dialectica philosophorum se ipsa convincat. Hac enim quaestione aut coaeternum Patri Filium necesse est sua voce fateantur, aut si principium temporis Filio aliquod ascribunt, principium potentiae necesse est tribuant etiam Patri. Ita cum
Abbreviated transcription (Latin):
debes. Ignorare ñ licet. Propt̾ea enim descendit tͥ.
deferre: ita ẽ. odii derogare. Qui odit questiones mo-¬
uet. & qui amat reuerentiam defert.
uir. caput aũ xp̃i. ds̃. Qua in questione dicant uelim.
utrũ coniungere andiuidere hȩc quattuor uelint.
sic̃ est mulieris caput uir: uidete qͥd incidant. Nãsi
hȩc tanquã ex parib sũpta ẽ. cõparatio. & hȩc qͣttuor.
naturȩ similitudine cõparant᷑: gͦ mulier & ds̃. uniꝰ

Expanded text:
debes. Ignorare non licet; propterea enim descendit ut cdebes. Ignorare non licet; propterea enim descendit ut cdeferre, ita odii est derogare. Qui odit, quaestiones movet; qui amat, reverentiam defert. vir, caput autem Christi Deus . Qua in quaestione dicant mihi, velim, utrum conjungere, an dividere haec quatuor velint. sti, sicut vir est mulieris caput, videte quid incidant. Nam si haec tamquam ex paribus sumpta est comparatio, et haec quatuor, naturae similitudine comparantur, ergo mulier et Deus unius
Abbreviated transcription (Latin):
testatis & scientiȩ. subiectũq opinaris: ñ eleuas
portas ȩt̾nales. Eleuent᷑ gͦ portȩ tuȩ. ut ñ arriano
sensu paruulus. ñ pusillus. ñ subditꝰ ad te xp̃c intro¬
eat: s intret in dĩ forma. incret cũ patre. intret ta¬
lis qualis ẽ. & cȩlũ & omĩa suꝑgressus. emittat tͥ
impia cogitatione detineas. si ñ tͥ abeat. ñ tͥ ascen¬
dat: nec paraclitꝰ ad te ueniet sic̃ ipse dix̃. Nã si
Noli me tangere. nondũ enĩ ascendi ad patrẽ.
Portȩ enim tuȩ angustȩ sunt. caꝑe me non queunt.
fr̃es meos. hoc ẽ. ad illas portas ȩt̾nales: quȩ cũ iħm
uiderint eleuant᷑. Eternalis porca ẽ. petrꝰ. cui por¬
tȩ inferi ñ p̃ualebunt. Et̾nales portȩ ioħs & iacobꝰ.
iit pote filii conitrui. Et̾nales porte st̃ eccłe. ubi
laudes xp̃i annuntiare ꝓpħa desiderans dicit. Ut
annuntiem om̃s laudationes tuas. inportis filiȩ
& idõ uenerari debes. & dño famulus derogare ñ

Expanded text:
tis et scientiae, subjectumque opinaris, non elevas portas aeternales. 23. Eleventur ergo portae tuae, ut non Ariano sensu parvulus, non pusillus, non subditus ad te Christus introeat; sed intret in Dei forma, intret cum Patre, intret talis, qualis est et coelum et omnia supergressus, emittat tibimpia cogitatione detineas, si non tibi abeat, non tibi ascendat, nec Paraclitus ad te veniet, sicut ipse dixit: Nam si Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum . Portae enim tuae angustae sunt, capere me non queunt: ergo ad fratres meos, hoc est, ad illas portas aeternales, quae cum Jesum viderint, elevantur . Aeternalis porta est Petrus, cui portae inferi non praevalebunt . Aeternales portae Joannes et Jacobus, utpote filii tonitrui . Aeternales portae sunt Ecclesiae, ubi laudes Christi annuntiare Propheta desiderans, dicit: Ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae et ideo venerari debes, et Domino famulus derogare non
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe. ne statuas illis hoc peccatũ. Hoc dñs in passione
ꝓpͥa. quasi filiꝰ hominis patri dicit. hoc & stephanus
filium dei insuo martyrio dep̃cat᷑. Cũ eadẽ gr̃a apatre
filioq deposcit᷑: eadẽ potentia declarat᷑. Aut si uolunt
stephanũ patri dixisse: uideant quid ꝓpͥa testificati¬
one significent. Licet ista ñ moueant nos: aduertant
tamen qui cotũ inlittera consticuunt & in ordine.
tionẽ ostendimꝰ. unitatẽ paternȩ maiestatis & filii.
Nam cũ pat̾ rogat᷑ & filiꝰ: equalitas p̃cationis oꝑatiõis
indicat unitatẽ.Si aut̃ non illis placet filio dictum.
dñe : uidemꝰ quod etiã dñm eum negare conantur.
S iamqr martyris tanti corona ꝓcessit: studia cer¬
taminis relaxemꝰ. ferias hodierni sermonis habeamꝰ.
Prosequam᷑ sc̃m martyrẽ laudib̾. sic̃ post magna cer-
tamina. uulnerib quidem aduersarii cruentatũ.

Expanded text:
Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Hoc Dominus in passione Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Hoc Dominus in passione propria quasi Filius hominis Patri dicit: hoc et Stephanus Filium Dei in suo martyrio deprecatur. Cum eadem gratia a Patre Filioque deposcitur, eadem potentia declaratur. 141. Aut si volunt Stephanum Patri dixisse, videant quid propria testificatione significent. Licet nos ista non moveant, advertant tamen qui totum in littera constituunt et in ordine, tionem ostendimus unitatem Paternae majestatis et Filii; nam cum Pater rogatur et Filius, aequalitas precationis operationis indicat unitatem. Si autem illis non placet Filio dictum, Domine, videmus quod etiam Dominum eum negare conantur. 142. Sed jam quia martyris tanti corona processit studia certaminis relaxemus, ferias hodierni sermonis habeamus. Prosequamur sanctum martyrem laudibus, sicut post magna decebat certamina, vulneribus quidem adversarii crue
Abbreviated transcription (Latin):
patri hostiam boni martyris offerebat. Stabat. quasi
bono luctatori brauium canti presul certaminis red¬
diturꝰ. Accipe & tu sp̃m dĩ ut ista distinguas. sic̃ acce-¬
pit & stephanꝰ. & dicas sic̃ dix̃ & martyr. Ecce iuideo cȩ¬
los aꝑtos: & filiũ hominis stantẽ ad dexterã dĩ. Qui cȩlos
aꝑtos ht̃: iħm ad dexterã dĩ cernit. Qui clausos ocłos
habet mentis: tħm ad dexterã dĩ ñ uidet. Confiteam᷑
gͦ iħm ad dexterã: ut celũ & nob̾ aꝑiat᷑. Claudunt sibi
stabat: ostendant hoc loco qr pat̾ sedebat. Nam licet fi¬
lium hominis stare dixerit: tam̃ hoc loco nec patrẽ
sedere cõmemorauit. Quod aut̃ euidentiꝰ cõgnosceret᷑.
nulla ẽẽ. stantis iniuria s potestas: filiũ stephanꝰ
obsecrabat. ut se ampliꝰ cõmendaret patri.dicens.
Dñe iħu. recipe sp̃m meũ. Ꝙ ut eandem it: patͥs
& filii potestatẽ eẽ. ostenderet: repetiuit iat dic̃s.

Expanded text:
Patri hostiam boni martyris offerebat: stabat quasi Patri hostiam boni martyris offerebat: stabat quasi bono luctatori bravium tanti praesul certaminis redditurus. 138. Accipe et tu spiritum Dei, ut ista distinguas, sicut accepit et Stephanus; et dicas sicut dixit et martyr: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. Qui coelos apertos habet, Jesum ad dexteram Dei cernit: qui clausos oculos habet mentis, Jesum ad dexteram Dei non videt. Confiteamur ergo Jesum ad dexteram, ut coelum et nobis aperiatur. Claudunt sibi stabat, ostendant hoc loco quod Pater sedebat. Nam licet Filium hominis stare dixerit; tamen hoc loco nec Patrem sedere commemoravit. 140. Ut autem evidentius cognosceretur nulla esse stantis injuria, sed potestas, Filium Stephanus obsecrabat, ut se amplius commendaret Patri, dicens: Domine Jesu, recipe spiritum meum . Et ut eamdem Patris et Filii potestatem esse ostenderet, repetivit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
agis sermone cõmemoras. qr mortuos suscitaue¬
t. maria pede transmiserit. infirmitates hominũ
rauerit: Hȩc etiam seruulis suis p̃sticit. Nus ista
iror in hominibꝰ: quod tantã dederit potestatẽ¬
minibꝰ. Aliquid de xp̃o audire desidero. qđ speci-¬
le sit xp̃i. quod cũ his quȩ creata st̃ ñpossit eẽ. com¬
une. Quia genitꝰ. qr unicus ẽ. dĩ filiꝰ. qr ds̃ uerus
dõ uero. qr ad dexterã patris sedet. Ubicũq lego
nsessũ patris & filii : semꝑ ad dexteram filiꝰ sedet.
unquid melior filiꝰ patre: Non hoc dicimꝰ. S quem
aritas dĩ honorat: humana iniqͥtas derogat. Sci¬
uit pat̃ serendas eẽ. de filio quȩstiones. prebuit nob̾
uod sequerem᷑ pietatis exemplũ. ne filio derogemus.¬
se dixit. Ꝙ hoc disce. ne quam hinc moueas questionem.
Cur enim ubiq ad dexterã sedere ostendit᷑. uno legit᷑ in
loco stare: Sedet quasi iudex uiuoꝵ & mortuoꝵ. stat
quasi aduocatꝰ suoꝵ. Stabatgͦ quasi sacerdos: quando

Expanded text:
magis sermone commemores, quod mortuos suscitaverit, maria pedes transmiserit, infirmitates hominum curaverit? Haec enim etiam servulis suis praestitit. Plus ista miror in hominibus, quod tantam eis dederit potestatem. Aliquid de Christo audire desidero, quod speciale sit Christi, quod cum iis quae creata sunt, non possit esse commune; quia genitus, quia unicus est Dei Filius, quia Deus verus ex Deo vero, quia ad dexteram Patris sedet. 136. Ubicumque lego consessum Patris et Filii, 521 semper ad dexteram Filius sedet. Numquid melior Filius Patre? Non hoc dicimus: sed quem charitas Dei honorat, humana iniquitas derogat. Scivit Pater serendas esse de Filio quaestiones, praebuit nobis quod sequeremur, pietatis exemplum, ne Filio derogemus.se dixit . Et hoc disce, ne quam hinc moveas quaestionem. Cur enim ubique ad dexteram sedere ostenditur, uno legitur in loco stare? Sedet quasi judex vivorum et mortuorum: stat quasi advocatus suorum. Stabat ergo quasi sacerdos, quando
Abbreviated transcription (Latin):
iptũ ẽ. Sic̃ enim pat̾ uitam ht̃ in semet ipso: sic
dic & filio uitam hab̾e insem&e ipso. Dedit utiq
asi filio ꝑ generationẽ: non quasi in opi ꝑgr̃am.
Uide quid ad didit. ne tũ calumnieris ex uer-
filiũ hominis legis. & accipientẽ arguis: Ne-
s gͦ dm̃: si ñ om̃ia filio quȩ dĩ st̃ deferunt᷑. Cũ

Expanded text:
iptum est, Sicut enim Pater vitam habet in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Dedit utique quasi Filio per generationem, non quasi inopi per gratiFilius hominis est. Vide quid addidit, ne tu calumnieris ex verbo. Filium hominis legis, et accipientem arguis? Nega ergo Deum, si non omnia Filio quae Dei sunt, defe
Abbreviated transcription (Latin):
diuersũ in sexuẽ. denegabt̃. Placet ne ista diuisio:
Anmulierẽ. uirũ. & xp̃m uniꝰ uolunt ẽẽ. substan¬
tiȩ. & patrẽ separant: Hȩccine gͥ diuisio placet:
Siita ẽ: uidete quid incidant. Aut enĩ ñ solũ ar¬
rianos. s etiã fotinianos se necesse ẽ. confiteant᷑.
qui xp̃m hominẽ tantũ fatent᷑. quẽ humanȩ tan¬
tũm᷑ naturȩ estimant copulandũ: aut uł inuitos
adquiescere par ÷ nr̃ȩ sententiȩ. ꝑ quã id qd̃ ĩpie
cogitarunt. pie religioseq defendimꝰ. ut sit xp̃c qͥ¬

Expanded text:
ivisio? An mulierem, virum et Christum unius volunt esse substantiae, et Patrem separant? Raeccine igitur divisio placet? Si ita est, videte quid incidant. Aut enim non solum Arianos, sed etiam Photinianos se necesse est confiteantur; quia Christum hominem tantum fatentur, quem humanae tantummodo naturae aestimant copulandum: aut vel invitos acquiescere par est nostrae sententiae, per quam id quod impie cogitarunt, pie religioseque defendimus; ut sit C
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ ÷ filiꝰ. & quomͦ infirmũ arriani dicun
quem dñm uirtutũ sic̃ & patrẽ credimꝰ: Quo
arriani discretionẽ faciunt potestatis. cũ an
sabaoch patrẽ. dñm sabaoth filium legerimꝰ
sabaoth ipse sit rex głȩ. Sabaoth aut̃. int̃preti
demꝰ in cȩlũ: Sunt illic dispositȩ potestates.
dinati pͥncipes. qui cȩli i anuas seruant. qͥ aso¬
dentẽ int̾rogant. Quis me ad mittet. nͥ om̃ipot¬
q aꝑiunt᷑. ñ quic̃q uult nisi qui fidelit̾ eredi
ingredit᷑. Custodit᷑ aula imꝑialis. S esto. indig
obrepserit: latuerit pͥncipes portarũ clestũ
discubuerit in cęna dñi. Ingressus ÷ dñs conu¬
uii. uidens ñ indutũ nuptiale fidĩ uestim̃tũ y¬
ciet eũ intenebras exterioresubi sit fletꝰ & sii
propħȩ significant. apłi testificant᷑. sic̃ iam supi
dei uerbũ penetrat: de quib dictũ ẽ. Habemus
enim sacerdotẽ magnũ pͥncipẽ sacerdotũ. qͥ ꝑo¬

Expanded text:
t Filius. Et quomodo infirmum Ariani dicunt, quem Dominum virtutum, sicut et Patrem, credimus? Quomodo Ariani discretionem faciunt potestatis, cum Dominum sabaoth Patrem, Dominum sabaoth Filium legerimus? 524 sabaoth ipse sit rex gloriae: sabaoth autem interpretes ndemus ad coelum? Sunt illic dispositae potestates, ordinati principes, qui coeli januas servant, qui ascendentem interrogant: quis me admittet, nisi omnipotumque aperiuntur: non quicumque vult, nisi qui fideliter credit, ingredietur. Custoditur aula imperialis. 15. Sed esto, indignus obrepserit, latuerit principes portarum coelestium, discubuerit in coena Domini; ingressus Dominus convivii, videns non indutum nuptiale fidei vestimentum, projiciet eum in tenebras exteriores, ubi sit fletus et stprophetae significant, apostoli testificantur, sicut jam supra Dei Verbum penetrat, de quibus dictum est: Habemus enim sacerdotem magnum, principem sacerdotum, q
Abbreviated transcription (Latin):
aduertimꝰ altitudinẽ illã excollentẽ se aduersus scien¬
tiam dei. uerbo dñi corruisse. cũ diceret dĩ filiꝰ. ommu¬
tesce. & exi immunde sp̃s. De quo & ꝓpħa dix̃. Ecceego
adte. mons corrupte. Isti gͦ cecidert̃ montes. & reue¬
latũ ẽ. qr eẽt in xp̃o diuina substantia. dicentib qͥ¬
uiderant. Uere filiꝰ dĩ ẽ. Non enĩ humana s diuna
potestate demoniis imꝑ abat.Ieremias qͦ dicit. Suꝑ
montes accipite luctũ. & suꝑ semitas desertas plan¬
ctum: quia defecerunt. eo qđ ñ sint homines. Non
accepert̃ uocem sub̃ȩ. Auolatilib usq ad iumenta
litates exponeret conditionis humanȩ. ut susceptã
a se infirmitatẽ carnis. & affectũ nr̃e m̃tis oftend̾et.
dixisse dñm ꝑ ꝓpħam. mem̃to dñe quȩ ẽ. substantia¬

Expanded text:
Advertimus altitudinem illam extollentem se adversus scientiam Dei verbo Domini corruisse; cum diceret Dei Filius: Obmulesce, et exi, immunde spiritus . De quo et propheta dixit: Ecce ego ad te, mons corrupte . 119. Isti ergo ceciderunt montes, et revelatum est quod esset in Christo divina substantia, dicentibupotestate daemoniis imperabat. Jeremias quoque dicit: Super montes accipite luctum, et super semitas desertas planctum, quia defecerunt; eo quod non sint homines, non acceperunt vocem substantiae: a volatilibus usque ad jumenta bi, cum fragilitates exponeret conditionis humanae, ut susceptam a se 518 infirmitatem carnis, et affectum nostrae mentis ostenderet, dixisse D
Abbreviated transcription (Latin):
nit dicens. crura eiꝰ columnȩ marmoreȩ. fundatȩ suꝑ
bases aureas: Solus enim xp̃c in ambulat animis &
gradit᷑ inmente scõꝵ. in quib uelut aureis basib fun¬
dam̃tisq p̃ciosis. solidaca uestigia u̾bi cȩlestis hesert̃.

Expanded text:
nit dictum: Crura ejus columnae marmoreae, fundatae super nit dictum: Crura ejus columnae marmoreae, fundatae super bases aureas ? Solus enim Christus inambulat animis, et graditur in mente sanctorum, in quibus velut aureis basibus, fundamentisque pretiosis solidata vestigia Verbi coelestis haeserunt. 75.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens exgentib sponsa. ante in ops atq ieiuna. s
lam xp̃i messe diues nubat. quȩ manipulos fecundȩ
segetis. uerbiq reliquias gremio legat m̃tis internȩ.
uit exhaustã illã uiduã & nouos querens. Solus gͦ¬
sponsus ẽ. xp̃c. qui nec synagoge ipsi manipulos suȩ
messis inuideat. Utinã se non ipsa excluderet. Habuit
quos ꝑse colligeret. S qr popłs eiꝰ ẽ. mortuus: quasi
filio egena defuncto. ꝑ eccłam manipulos qͥb ui-¬
ueret colligebat. quos uenientes in exultatione porta¬
bunt. sic̃ scriptũ ẽ. Uenientes aut̃ uenient in exulta¬
tione. tollentes manipłos suos. Quis enĩ sibi aliꝰ sponsã¬
audeat eccłam uindicare. quã alibano unꝰ & solus uo¬
cauit dicens. ades huc alibano sponsa. ades hũc aliba-¬
nos Aut de quo alio potuit ȩccła dicere. fauceseiꝰ. dul¬
cedinis & totiꝰ desiderũ : & quia de calciam̃to pedum
tractatũ sũpsimꝰ: cui alii nisi u̾bo dĩ incarnato comie¬

Expanded text:
veniens ex gentibus sponsa, ante inops atque jejuna, sed jam Christi messe dives, innubat: quae manipulos fecundae segetis, Verbique reliquias gremio legat mentis interno; ut exhaustam illam viduam morte sponsus est Christus, qui nec synagogae ipsi manipulos suae messis invideat, utinam se non ipsa excluderet. Habuit quoque per se colligere, sed quia populus ejus est mortuus, quasi filio egena defuncto, per Ecclesiam manipulos, quibus viveret, colligebat, quos venientes in exsultatione portabunt, sicut scriptum est: Venientes autem venient in exsultatione, tollentes manipulos suos . Dixitque ei soaudeat Ecclesiam vindicare, quam a Libano unus et solus vocavit dicens: Ades huc a Libano, sponsa; 511 ades huc a Libano . Aut de quo alio potuit Ecclesia dicere: Fauces ejus dulcedines, et totus desiderium ? Et quia de calciamento pedum tractatum sumpsimus, cui alii nisi Verbo Dei incarnato conve
Abbreviated transcription (Latin):
ma liberaret. peccata donaret: oꝑatꝰ ẽ. i inferno.¬
ẽẽ. substantiã. cũ ds̃ ita ubiq sit ut ei dictũ sit. si
ascendero in cȩlũ tu ibi es. si descendero in infernũ

Expanded text:
ma liberaret, vincma liberaret, vincesse substantiam, cum Deus ita ubique sit, ut ei dictum sit: Si ascendero in coelum, tu illic es: si descendero ad infernum,
Abbreviated transcription (Latin):
unius filiũ cũ patre ẽe. substantiȩ. cũ imaginẽ
paternȩ substantiȩ filiũ legerimꝰ. ut in nullo scd̾m
diuinitatẽ apatre intelligas discrepare: Iuxta hanc
imaginẽ dixit. Omĩa quȩ pat̾ habet mea st̃. Cigo nec
substantiã in dõ possumꝰ denegare. Neq enĩ in sub-¬
stantiuus ẽ. qui aliis dedit habere distantiã sub̾am.
licet alia sit substantia dĩ. alia creaturȩ: nec posset
in substantiuus filiꝰ dĩ eẽ. ꝑ quẽ cuncta subsistunt.
& ideo ait. Non ÷ absconditũ os meũ quod fecisti
in abscondito. & substantia mea in inferiorib t̾rȩ.
Uirtuti enĩ & diuinitati. ea quȩ ante constitutio¬
nem mundi. uł imꝑspicabili maiestate st̃ gesta.
abscondita ẽẽ. non pot̾ant. Legimꝰ gͦ substantiam.
S dices. de incarnatione dictã ẽẽ. substantiã. Inte¬
rim nom̃ substantiȩ lectũ ꝓbaui. & lectũ ñ ꝓpa-
trimoniis ut dicitis. Iam si placet. accipiamus
Etenim ut defunctoꝵ animas in sui corporis ani-¬

Expanded text:
tantiae; cum imaginem Paternae substantiae Filium legerimus ; ut in nullo secundum divinitatem a Patre intelligas discrepare? 109. Juxta hanc imaginem dixit: Omnia quae Pater habet, mea sunt . Ergo nec substantiam in Deo possumus denegare; neque enim insubstantivus est, qui aliis dedit habere substantiam: licet alia sit substantia Dei, alia creaturae. Nec posset insubstantivus Filius Dei esse, per quem cuncta subsistunt. 110. Et ideo ait: Non est occultatum os meum quod fecisti in abscondito, et substantia mea in inferioribus terrae . Virtuti enim et divinitati ea, quae ante constitutionem mundi, vel imperspicabili majestate sunt gesta, abscondita esse non poterant. Legimus ergo substantiam. 111. Sed dices de incarnatione dictam esse substantiam. Interim nomen substantiae lectum probavi, et lectum non pro patrimoniis, ut dicitis. Jam, si placet, accipiamus Etenim ut defunctorum animas in sui corporis ani
Abbreviated transcription (Latin):
pit uirtꝰ una quȩq pͥncipiũ. & idõ ut hȩc uirtutũ gn̾a
disceremꝰ: filiꝰ datꝰ ẽ. nobis. cuiꝰ pͥncipiũ suꝑ humeros
eiꝰ. P rincipiũ illud crux dñi ẽ. pͥncipiũ fortitudinis.
quo uia scĩs ẽ. reserata martyribꝰ. ad sacri certami¬
natꝰ ẽ. filiꝰ datꝰ ẽ. nob. Uidert̃ & magi. & idõ cũ paruu¬
lũ in presepi cernerent: ad orauert̃ dicentes. puer natꝰ
ẽ. cũ stellam conspicerent. predicantes. filiꝰ dat̾ ẽ. nob̾.
Aluid munꝰ eterris. aliud munꝰ ẽ cęlo. & utrũq unꝰ in
utroq ꝑfectꝰ. ꝙ sine mutabilitate diuinitatis. & sine
humana imminutione naturȩ. Unũ adorauert̃. ei¬
dẽq munera obtulert̃ : ut ostenderent ipsũ eẽ. cȩli do¬
minũ. qͥ in p̃sepib uideret᷑. Distingue singłoꝵ mom̃ta
u̾boꝵ. Puer natꝰ ẽ. filiꝰ dat̾ ẽ. nob̾. ꝙ si expatre natꝰ:
filiũ. Neq enĩ nob natꝰ ẽ. qui & ante nos natꝰ ẽ: & totiꝰ¬

Expanded text:
ut haec virtutum genera disceremus: Filius datus est nobis, cujus principium super humeros ejus . Principium illud crux Domini est; principium fortitudinis, quo via sanctis est reserata martyribus ad sacri certaminatus est, Filius datus est nobis. Viderunt et Magi, et ideo cum parvalum in praesepi cernerent, adoraverunt dicentes: Puer natus est; cum stellam conspicerent, praedicantes: Filius datus est nobis . Aliud munus e terris, aliud munus e coelo, et utrumque unus in utroque perfectus, et sine mutabilitate divinitatis, et sine humanae imminutione naturae. Unum adoraverunt, eidemque munera obtulerunt; ut ostenderent ipsum esse coeli Dominum, qui in praesepibus videretur. 55. Distingue singulorum momenta verborum: Puer natus est, Filius datus est nobis. Etsi ex Patre natus, Filium. Neque enim nobis nat
Abbreviated transcription (Latin):
atris &e filũ diuinitatẽ cupiunt seꝑarare. cũ omnẽ
denitudinẽ diuuinitatis corporalit᷑ filiꝰ habeat. qͥd
ꝗ quod patri existimant ampliꝰ reseruandũ. cũ am
nichil sit plenitudine. & plenitudo ꝑfectiosit
ese filiꝰ. cũ aut̃ uenerit filiꝰ hominis in maiestate
Ia. & om̃s angłi cũ eo. tc̃ sedebit suꝑ sedẽ maiesta¬
s suȩ: ecce filii expressa maiestas est. Quid ei de est.
luꝰ increatã maiestatẽ negare ñ posst̃: Estgͦ filiuĩ
aiestas. Accipiant nc̃ ut dubitare ñ possint. qđ
atris & filii una maiestas sit. Ipse enĩ dñs dixit.
am qui me erubuerit & meos sermones: hunc filiꝰ
ominis erubescet cũ uenerit in maiestate sua. &

Expanded text:
 cupiunt separare, cum omnem plenitudinem divinitatis corporaliter Filius habeat; quid est quod existimant amplius reservandum, cum amplius nihil sit plenitudine perfectionis? de se Filius: Cum venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angeli cum eo, tunc sedebit super sedem majestatis suae . Ecce Filii expressa majestas est: quid ei deest, cujus increatam majestatem negare non possunt? Est ergo Filii majestas. 104. Accipiant nunc, ut dubitare non possint, quod Patris et Filii una majestas sit; ipse enim Dominus dixit: Nam qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet; cum venerit in m
Abbreviated transcription (Latin):
xpi. Aut qui de xp̃i tantũ imꝑio dictũ putat. & Ido
sic accipit ut patrẽ filiũq pocestate secernat. I ao
& regnũ filũ facebit᷑ & ȩt̃mĩ. Itaq ñ solũ duo indue
regna diuisa. uc obnoxia sint defectui: s etiã cũre¬
gna cõparabilia nulla sint di regno. qđ filiĩ ẽẽ. etan¬
si uelint negare ñ posst̃: aut contra suam sententias
redibunt. ut idem patris & fil ũ regnũ eẽ. fateane.
aut quod sacrilegũ ẽ. dicere. ius patri regnimina
ascribent. aut qđ contrariũ ẽ. quẽ minorẽ diuinio¬
hoc non quadrat. ñ congriut. ñ coheret. Dicantgͥ un
disce regnũ cȩloꝵ. regnũ etiã filii ẽẽ. Ipse enim dixit.¬

Expanded text:
. Aut si quis de Christi tantum imperio dictum putat, et hoc ideo sic accipit, ut Patrem Filiumque potestate secernat; is tamen et regnum Filii fatebitur, et aeternum. Itaque non solum duo inducent regna divisa, ut obnoxia sint defectui; sed etiam cum regna comparabilia nulla sint Dei regno, quod Filii esse, etiamsi velint negare non possunt: aut contra suam sententiam redibunt, ut idem Patris et Filii regnum esse fateantur: aut, quod sacrilegium est dicere, jus Patri regni minoris ascribent: aut, quod contrarium est, quem minorem divinita. 95. Sed hoc non quadrat, non congruit, non cohaeret. Dicant igitudisce regnum coelorum, regnum etiam Filii esse: ipse enim dixit
Abbreviated transcription (Latin):
gio derogatis: Ille dicit. si filiꝰ dĩ es. dic lapidi huic
ut fiat panis. Ille dicit. imꝑa. uos dicitis. obsecra. Ille
credit qđ iubente dĩ filio elem̃toꝵ rerũq natura inad¬
uersũ uertat᷑. uos creditis qd̾ nͥ roget dĩ filiꝰ. nec uolun¬
tas ipsiꝰ impleat᷑. Ꝙ diabolus de potestate estimandũ
putat dĩ filiũ. uos de infirmitate. Iolerabiliora tẽꝑ
tam̃ta st̃ diaboli. quã argum̃ta arrii. Nec moueat
qr potentẽ dixit filiũ hominis. cũ dñm maiestatis
legeris crucifixũ. Quȩ aut̃ maior potentia. quã supͣ
cȩlestes potestates hab̾e dñatũ: Habebat autẽ: qui
thronis. dñationibꝰ. angłis imꝑabat. Nam & si erat
int̃ bestias sic̃ scriptũ ẽ: tam̃ angłi ministrabantei.
ut agnoscas aliud incarnationis ẽẽ. aliud potestatis.
Scđ̾m carnẽ itaq tẽptat᷑ abestũs. scdm dignitatem

Expanded text:
gio derogatis? Ille dicit: Si Filius Dei es, dic lapidi huic gio derogatis? Ille dicit: Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut fiat panis . Ille dicit, impera: vos dicitis, obsecra. Ille credit quod, jubente Dei Filio, elementorum rerumque natura in adversum vertatur: vos creditis quod nisi roget Dei Filius, nec voluntas ipsius impleatur. Et diabolus de potestate aestimandum putat Dei Filium, vos de infirmitate. Tolerabiliora sunt tentamenta diaboli, quam argumenta Arii. 33. Nec moveat quia potentem Filium dixit hominis, cum Dominum majestatis legeris crucifixum . Quae autem major potentia, quam supra coelestes potestates habere dominatum ? Habebat autem qui Thronis, Dominationibus, Angelis imperabat. Nam etsi erat inter bestias, sicut scriptum est , tamen angeli ministrabant ei; ut agnoscas aliud incarnationis esse, aliud potestatis. Secundum carnem itaque tentatur a bestiis, secundum dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nuntiũ neq ꝑlegatũ. s ipse ꝑ se dñs saluũ fecit popłm
suũ. Quom enĩ potuit aduitoriũ sui corporis querere
suscitandi. qui alios suscitauitꝰ : Ae licet homines qͦ resusci¬
tauerint morcuũ: ñ in sua tam̃ uirtute fecert̃ s in xp̃i
nomine. Aliud ÷ rogare. aliud imꝑare. Aliud mereri.
aliud donare. Helias gͦ suscicauit. s orauit. ñ imꝑauit
carnis humanȩ. etiã sepultꝰ mortuos suscitaret. Petrꝰ
quoq cũ eneã curaret: ait. In noĩe iħu naz areni surge
& ambula. Non insuo ait. s in xp̃i noĩe. Surge autẽ:
uerbũ ÷ imꝑantis. S fiducia de merito ẽ. ñ p̃sumptio
de potestate & hominis oꝑatione. ñ de sua uirtute p̃-¬
ceptionis auctoritas. Quid gͥ arriani dict̃: In noĩe¬
gasse: S lectũ ÷ qr rogauit. Disce distantiã. Rogat qͣsi
filiꝰ hominis. imꝑat quasi dĩ filiꝰ. An non defertis hoc dĩ
filio qđ etiã diabolus detulit. & uos maiores sacrile¬

Expanded text:
gatum, sed ipse per se Dominus salvum fecit populum suum. Quomodo enim potuit adjutorium sui corporis quaerere suscitandi, qui alios suscitavit? 29. Ac licet homines quoque suscitaverint mortuos; non in sua tamen virtute fecerunt, sed in Christi nomine. Aliud est rogare, aliud imperare: aliud mereri, aliud donare. 30. Elias ergo suscitavit, sed oravit, non imperavit carnis peccati, etiam sepultus mortuos suscitaret . 31. Petrus quoque, cum Aeneam curaret, ait: In nomine Jesu Nazareni surge et ambula : non in suo ait, sed in Christi nomine. Surge autem verbum est imperantis: sed fiducia de merito est, non praesumptio de potestate; et de nominis operatione, non de sua virtute praeceptionis auctoritas. Quid igitur Ariani dicunt? In nogasse. 32. Sed lectum est quia rogavit. Disce distantiam. Rogat quasi filius hominis, imperat quasi Dei Filius. Annon defertis hoc Dei Filio, quod etiam diabolus detulit, et vos majore sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
ne describit᷑. ut oscendet sempit̾nũ filiũ dĩ in he
mundũ eẽ. uenturũ. qui & sine patre scđ̾m incar
nationẽ. & sine enarratione gen̾ationis. qr scͥptũ
est. Generationẽ aut̃ eiꝰ quis enarrabit: Ergo illũ mel¬
chisedech. in xp̃i cypo sacerdocẽ dĩ accepimꝰ. S illũ
intypo. hunc inueritate. lipus aut̃: umbra ẽ. ue¬
ritatis. Illũ in noĩe uniꝰ ciuitatis: hunc regem in re¬
conciliatione totiꝰ mundi. qr scriptũ est. Ds̃ autẽ
erat in xp̃o: mundũ reconcilians sibi. Hoc ẽ. sempi¬
terna diuinitas. Aut si pat̾ in filio. sic̃ filiꝰ in patre:
& substantiȩ utiq & oꝑationis unitas ñnegat᷑. Quo¬
modo aut̃ negare merito possunt etiã siuelint. cum
similitudinẽ magis quã unitatẽ oꝑis estimares. S
dicendo. quȩ ego facio ipse facit: manifestũ reliqͥt
quod unũ opus patris & filũ credere debemꝰ. Deniq

Expanded text:
ne describitur; ut ostenderet sempiternum Filium Dei in hunc ne describitur; ut ostenderet sempiternum Filium Dei in hunc mundum esse venturum, qui et sine Patre secundum incarationis; quia scriptum est: Generationem autem ejus quis enarrabit ? 89. Ergo illum Melchisedech in Christi typo sacerdotem Dei accepimus: sed illum in typo, hunc in veritate: typus autem umbra est veritatis: illum in nomine unius civitatis, hunc regem in reconciliatione totius mundi; quia scriptum est: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi ; hoc est, sempiterna divinitas; aut, si Pater in Filio, sicut Filius in Patre, et substantiae utique et operationis unitas non negatur. 90. Quomodo autem negare merito possunt, etiam si velint, cum similitudinem magis, quam unitatem operis aestimares: sed dicendo: Quae ego facio, ipse facit, manifestum reliquit quod unum opus Patris et Filii credere debeamus. 91. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
isi in corpore. sic̃&e supradiximꝰ. xp̃o passo scđm car¬
nem: In quo sacerdos. nͥ in eo qđ sacerdotali assũpsit
ex genere : l sacerdos enĩ aliqͥd debet offerre. & scãm
legem in scã intrare ꝑsanguinẽ. Ergo qͥa sanguinẽ
tauroꝵ hẏrcoꝵq repudiauerat ds̃: hunc utiq sa¬
cerdotẽ ꝑ suũ sanguinẽ sic̃ legisti: in sc̃a sc̃oꝵ celi sũ¬
oblatio peccatoꝵ. Idemgͥ sacerdos. idem hostia. & sa¬
cerdotiũ tam̃ & sacrificiũ: humanȩ conditionis of¬
ficiũ ẽ. Nã ce agnꝰ ad immolandũ ductꝰ ẽ: & sacerdos
⁊ scđm ordinẽ melchisedech. Nemogͥ ubi ordinem
cernic bumanȩ conditionis : ibi uis diuinitatis as¬
serat. Nã &e illud melchisedech ꝑ quẽ abrahã hostias
suas obtulit: non angłm utiq scđ̾m iudaica ludi¬
Qui typũ dñi gerens: & sine patre & sine matre. &
sine gn̾ationis en arratione. & sine initio & sine fi¬

Expanded text:
nisi in corpore; sicut et supra diximus: Christo passo secundum carnisi in corpore; sicut et supra diximus: Christo passo secundum carnem? In quo sacerdos, nisi in eo quod sacerdotali assumpsit ex genere? 87. Sacerdos enim aliquid debet offerre, et secundum Legem in sancta intrare per sanguinem : 513 ergo quia sanguinem taurorum, hircorumque repudiaverat Deus, hunc utique sacerdotem per suum sanguinem, sicut legisti, in sancta sanctorum coeli sumoblatio peccatorum. Idem ergo sacerdos, idem et hostia: et sacerdotium tamen, et sacrificium humanae conditionis officium est; nam et agnus ad immolandum ductus est, et sacerdos est secundum ordinem Melchisedech. 88. Nemo igitur ubi ordinem cernit humanae conditionis, ibi jus divinitatis asserat. Nam et illum Melchisedech per quem Abraham hostias suas obtulit , non angelum utique secundum Judaica ludiqui typum gerens Domini, et sine Patre, et sine matre, et sine generationis enarratione, et sine initio, et sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
etiã apł. asserendo seruiendũ ñ ẽẽ. creat᷑e : signifi¬
cauit ex dõ filiũ non creatũ ẽẽ. s genitũ. Iam̃ etiam
alibi ut ostenderet manifestaret quomͦ in salomone
sit lectũ. dñs creauit me: qͥd in xp̃o creatũ e̾e̾t osten¬
eret hunc qui imꝑiũ habebat mortis. Quis gͦ ÷̃ qui
nos participes suȩ uoluit ẽẽ carnis & sanguinis:
Utiq dĩ filiꝰ. Quom̾ nͥ ꝑ carnẽ particeps factꝰ ẽ. nr̃e
Aut ꝑ quã nisi ꝑ corporis mortẽ. mortis uincla dis¬
soluit⁊ Morti enĩ mors facta ẽ : susceptio mortis
in xp̃o. Ergo de incarnatione ꝓposuit. Uideamꝰ seqͤn¬
tia. Nec enĩ statim angłos in qͥt asfũpsit: s sem̃ abra¬
hȩ. Unde habuit ꝑ om̃ia fr̃ib similari. ut miseri¬
cors fieret & fidelis pͥnceps. sacerdos adõ: ut expia
tis in quo creatũ dicat. In quo assũpsit inqtͥ sem̃ abra¬
hȩ: corporalẽ utiq generationẽ asserit. In qͦ aut̃ nͥ in
corpore. expiauit populi peccata: In quo passus ẽ.

Expanded text:
rendo serviendum non esse creaturae, significavit ex Deo Filium non creatum esse, sed genitum . Tamen etiam alibi, ut manifestaret quomodo in Salomone sit lectum: Dominus creavit me; quid in Christo creatum esset, osteneret hunc qui mortis habebat imperium . Quis ergo est qui nos participes suae voluit esse carnis et sanguinis? Utique Dei Filius. Quomodo nisi per carnem particeps factus est noster? aut per quam, nisi per corporis mortem mortis vincula dissolvit? Mortis enim mors facta est susceptio mortis in Christo. Ergo de incarnatione proposuit. 85. Videamus sequentia: Nec enim statim Angelos, inquit, assumpsit, sed semen Abrahae. Unde habuit per omnia fratribus similari; ut misericors fieret et fidelis princeps, sacerdos ad Deum, ut expiartis in quo creatum dicat: in quo assumpsit, inquit, semen Abrahae, corporalem utique generationem asserit. In quo autem, nisi in corpore expiavit populi peccata? In quo passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
celsior cȩlis factꝰ. qui ñ habet cotidie necessitatẽ sic̃
sacerdotes. prꝰ ꝓ suis delictis hostiã offerre. deinde ꝓ
popłi. hoc enim fecit semel se offerendo. sic̃ scriptũ ẽ.
Nemo excelsior factꝰ dr̃: nisi qui in aliquo fuerit hu¬
milior. In eo gͥ excelsior factꝰ ẽ. sedendo ad dexterã
patris: in quo se minor ab angelis factꝰ obtulit passi¬
oni. Postremo ipse apłs ad phylippenses ait. quia in
similitudine hominũ fact̾. & specie inuentꝰ ut hõ:
humiliauit semet ipsũ. factus obediens usq ad mor¬
tem. Uide ubi factꝰ sit. In similitudine inqͥt hominis.
non in potestate dĩ. W factꝰ ẽ. obediens usq ad mor¬
tem. ut obedientiã quidẽ hominis habuerit: regnũ
dignitatis. Quantis gͥ adhuc utim᷑ exemplis. ad incar¬
nationẽ. uł ad aliquid referendũ eẽ. qđ factꝰ ẽ e
Quod aut̃ & factũ ẽ : idem ÷ & creatũ. Dixitenim &
facta st̃: mandauit & creata st̃. Creatũ qͦ supra osten¬

Expanded text:
ui non habet quotidie necessitatem, sicut sacerdotes, prius pro suis delictis hostiam offerre, deinde pro populi. Hoc enim fecit semel se offerendo, sicut scriptum est . 512 Nemo excelsior factus dicitur, nisi qui in aliquo fuerit humilior: in eo igitur excelsior factus est, sedendo ad dexteram Patris, in quo se minor angelis factus, obtulit passioni . 81. Postremo ipse Apostolus ad Philippenses ait, quia in similitudine hominis factus, et specie inventus ut homo, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Vide ubi factus sit: In similitudine, inquit, hominis, non in potestate Dei: et factus abediens usque ad mortem; ut obedientiam quidem hominis habuerit, regnum divinitatis. 82. Quantis igitur adhuc utemur exemplis ad incarnationem, vel ad aliquid referendum esse quod factus est! Quod autem et factum est, idem est et creatum: Dixit enim, et facta sunt: ipse mandavit,
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾na sua uirtꝰ ẽ. In dõ gͥ. unitatẽ diuinitatis. in xp̃i au
noĩe. incarnationis cestificatꝰ ÷ sacram̃tũ. Deniq ur de
in carnatione xp̃c se dixisse ostendet: subdidit. Qui
testimoniũ reddidit sub pontio pilato bonã confessio¬
nẽ. ut serues mandatũ sine macula. usq in ad.⁊ uen¬

Expanded text:
initatis, in Christi autem nomine incarnationis testificatus est sacramentum. 17. Denique ut de incarnatione Christi se dixisse ostenderet, subdidit: Qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem; ut serves mandatum sine macula usque in adven
Abbreviated transcription (Latin):
patris sempit̾na uirtꝰ ẽ. Dat tam̃ intellectꝰ sp̃uał ub¬
tas. ut excurrere & euagari ad concludendos libe¬
at arrianos: qui uolunt factũ hoc loco. ñ ad uirũ
s ad diuinitatẽ referre. Quid ÷ enim. tenere quas
possint. cũ dixerit baptista. post me uenit uir qui
ante me factꝰ ẽ : hoc est supra meritũ meu̾ faccui.
supra meã gr̃am. Tempore carnis posterior. diuinu¬
tis honore uenerabilis. Post me enĩ uenit: tempora
ẽ: pͥor meerat : ȩt̾nitatis. ante me fact̾ ẽ : honora
Quod etiã incarnationis mysteriũ. sup̃ humanãẽ
gr̃am. Deniq ininferiorib qͥd supra contęxuisset¬

Expanded text:
Patris sempiterna virtus est. 68. Dat tamen intellectus spiritalis uberPatris sempiterna virtus est. 68. Dat tamen intellectus spiritalis ubertas, ut excurrere et evagari ad concludendos libeat Arianos, qui volunt factum hoc loco non ad virum, sed ad divinitatem referre. Quid est enim tenere quod possint; cum dixerit Baptista: Post me venit, qui ante me factus est; hoc est, supra meritum meum factus, supra meam gratiam, tempore carnis posterior, divinitatis honore venerabilis? Post me enim venit, temporis 510 est: prior me erat, aeternitatis: ante me factus est, honoris; quia etiam Incarnationis mysterium supra humanam est gratiam. 69. Denique in inferioribus q
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ : qr carnẽ dixerat. ꝑ carnẽ aut̃ istic uirũ intelligimꝰ.
& ꝑ uirũ carnẽ. Ergo qr dixerat u̾bũ caro factũ ẽ: uirum
hoc loco nominare suꝑfluũ fuit. quẽ iam carnis exp̃ssione
signauerat. Quo exemplo in posteriorib qͦ & agnũ pi¬
misit: qui tolleret peccata mundi. E ut in carnatu n¬
telligeres. quẽ ante memorauerat: ait.Hic est de qu
ante dixi. post me uenit uir qui ante me factus esto
Hoc est uirsi diti. ñ factum. S ut ipsũ incarnatur
declararet ẽẽ qui ante scła erat. ne duos filios creden¬
mus: ait. Quia pͥor meerat. Nam si faceꝰ ⁊ ad diuina
generationẽ retulisset. qͥd opꝰerat ut adhuc acdder
terciũ. atq iteraret qd supradixerat: S qͥa antedi
incarnatione tantũ dixerat. post me uenit iuira
ante me factꝰ ẽ: idõ addidit. qͥa pͥor meerat. qͣma
uinitatis ȩt̃nitas fuerat expͥmenda. & hȩc ÷ causa
p̃lationis. ut merito ante latus uideat᷑. qui ꝓprã

Expanded text:
at: per carnem autem istic virum intelligimus, et per virum carnem. Ergo quia dixerat: Verbum caro factum est, virum hoc loco nominare superfluum fuit, quem jam carnis expressione signaverat. 67. Quo exemplo in posterioribus quoque et agnum praemisit, qui tolleret peccata mundi; et ut incarnatum intelligeres, quem ante memoraverat, ait: Hic est de quo ante dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est , hoc est, virum dixi, non Deum factum. Sed ut ipsum incarnatum declararet esse, quia ante saecula erat; ne duos filios crederemus, ait: Quia prior me erat. Nam si, Factus est, ad divinam generationem retulisset, quid opus erat ut adhuc adderet tertium, atque iteraret quod supra dixerat? Sed quia ante de incarnatione tantum dixerat: Post me venit vir, qui ante me factus est; ideo addidit: Quia prior me erat, quoniam divinitatis aeternitas fuerat exprimenda. Et haec est causa praelationis, ut merito antelatus videatur, qui proprii
Abbreviated transcription (Latin):
tate dicturus. non ut confundet. humana atq diuina:
s ut distingueret. Uerũ arriani. uelut iudaici caupo¬
nes miscent aquã cũ uino: qui diuinã generationẽ hu-¬
manãq confundunt. ad ditatẽ referentes qđ de carne
sic dictũ. Nec metuo qd̾ obieccun uident᷑. qr insupiorib

Expanded text:
tate dicturus; non ut confunderet humana atque divina, tate dicturus; non ut confunderet humana atque divina, sed ut distingueret. Verum Ariani, velut Judaici caupones, miscent aquam cum vino; quia divinam generationem humanamque confundunt, ad deitatem referentes, quod de carne sit
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sexus. Sexus aut̃: ñ utiq diuinitati s nate de putat᷑
humanȩ. Possemg̾ dicere. Erac in p̃cognitione qͥdem cor¬
poris. s ȩteruitate untutis. Nam ȩccła erat. & sc̃ierant
p̃destinati ante scła. S ñ id hoc loco s illud assero.
factũ eẽ. ñ ad diuinitatẽ s ad incarnationis ꝑtmnere
naturã. sic̃ ipse ioħs dix̃. Hic ÷ de quo dixi. p̾me uenit
uir qui ante me factꝰ ẽ. Itaq cũ geminã sic̃ sup̃dixi in xp̃o
substantiã ꝓposuissec. ut utrũq intelligas & diuinita¬
tis &e carnis: hoc loco certã carnẽ. Est enĩ scriptis promi¬
scua consuetudo diuinis. ut interdũ adiuimtate xp̃rim
cipiant. & ad incarnationis sacram̃ta descendant: inter¬
dũ ab humilitate incarnationis exordiũ sumant. ꝙ
ad głam diuinitatis assurgant: ut in ꝓpħis & in euan¬
gelistis. frequent̾ & paulo. Ergo & hic iuxta memoratã
consuetudinẽ ab incarnatione dñi cepit. de eiꝰ diuni¬

Expanded text:
em nomen est sexus: sexus autem non utique divinitati, sed naturae deputatur humanae. 64. Possem ergo dicere: Erat in praecognitione quidem corporis, sed aeternitate virtutis; nam et Ecclesia erat, et sancti erant praedestinati ante saecula: sed non id hoc loco dico, at illud assero, factum esse non ad divinitatem, sed ad incarnationis pertinere naturam, sicut ipse Joannes dixit: Hic est de quo dix cum geminam, sicut supra dixi, in Christo substantiam proposuisset, ut utramque intelligas et divinitatis et carnis, hoc loco coepit a carne. Est enim Scripturis promiscua consuetudo divinis, ut interdum a divinitate Christi incipiant, et ad incarnationis sacramenta descendant; interdum ab humilitate incarnationis exordium sumant, et ad gloriam divinitatis assurgant, ut in prophetis, et in evangelistis frequenter, et in Paulo. Ergo et hic juxta memoratam consuetudinem ab incarnatione Domini coepit de ejus divini
Abbreviated transcription (Latin):
ora fecisse gradũ quendã & ordinẽ uideret᷑. S quia
pater inferior uideri ñ poterat: premisit maiesta¬
tem suam. & addidit patris & angłoꝵ. ne se mediũ
int̃ patrẽ & angłos nominando. aut ab angłis ad
patrem. ꝑsui qͦ increm̃ta fecisse quendã uideret᷑ as¬
censum: aut apatre rursus ad angłos ꝑ ordinẽ. cũ
sui etiã diminutione crederet᷑ fecisse descensũ. Nã
nos qui unã diuinitatẽ patris & filii confitemur:
diuersũ ut arriani ordinem non putamus.

Expanded text:
ora fecisse gradum quemdam et ordinem videretur. Sed quia ora fecisse gradum quemdam et ordinem videretur. Sed quia Pater inferior videri non poterat, praemisit majestatem suam, et addidit Patris et angelorum; ne se medium inter Patrem et angelos nominando, aut ab angelis ad Patrem per sui quoque incrementa fecisse quemdam videretur ascensum, aut a Patre rursus ad angelos per ordinem cum sui etiam diminutione crederetur fecisse descensum. Nam nos qui unam divinitatem Patris et Filii confitemur, diversum, ut Ariani, ordinem non putamus.
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ retulit. Non ut angłi habeant cũ patre
filio ȩquale consortiũ : s ut preminentẽ głam
si cernant. Neq enĩ suã maiestatẽ angłi habent.
c̃ lectũ ẽ. de filio. cũ sederit in sede maiestatissuȩ:
assistunt ut patris & filii głam uideant. qͥb
aut posst̃ aut merent᷑ aspectibꝰ. Deniq ipsa sẽ ex-¬
planant uerba diuina. ut intelligas illã głam pa-¬
tris & filui cum angłis non eẽ. cõmunẽ. Sic enĩ ha¬
bes. Cũ aut̃ uenerit filiꝰ hominis in maiestate sua.
& om̃s angłi cũ eo. & ut doceret unam maiestatẽ
& unam głam ẽẽ. patris & suam: ipse in alio loco ait.
& filiꝰ hominis confitebit᷑ eũ cũ uenerit ingła patris
sui cum angłis sc̃is. Illi in obsequio. hic ingła. Illi in
comitatu. iste in suggesto. Illi stant. hic sedet. Ut
uerbo tam̃ usus utamͣ humani: hic iudicat. ii mi¬
nistrant. Diuinã aut̃ ñ premisit maiestatẽ patris.
& subdidit suã & angłoꝵ: ne de suꝑiorib ad inferi¬

Expanded text:
Patrem retulit; non ut angeli habeant cum Patre et Filio aequale consortium, sed ut praeeminentem gloriam Dei cernant. Neque enim suam majestatem angeli habent, sicut lectum est de Filio: Cum sederit in sede majestatis suae ; sed assistunt, ut Patris et Filii gloriam videant, quibus aut possunt aut merentur aspectibus. 106. Denique ipsa se explanant verba divina, ut intelligas illam gloriam Patris et Filii cum 516 angeli non esse communem; sic enim habes: Cum autem venerit Filius hominis in majestate sua, et omnes angelis cum eo. Et ut doceret unam majestatem et unam gloriam esse Patris et suam, ipse in alio libro ait: Et Filius hominis confundet eum, cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis . Illi in obsequio, hic in gloria: illi in comitatu, hic in suggestu: illi stant, hic sedet; ut verbo tamen usus utamur humani, hic judicat, hi ministrant. 107. Divinam autem non praemisit majestatem Patris, et subdidit suam et angelorum; ne de superioribus ad inferi