comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã redierit qđ dño ad uiuante ꝓsꝑato fiat cursu: cũ eiꝰ pec
toris abste cumulati particeps fuero. nõ ẽ. impleturꝰ qđ in me
adhuc uacuũ etit atq auidũ sensuũ tuoꝵ Ita fiet ut ⁊ ego
etiã tẽ egentior sim: ille copiosior. Sane idẽ fr̃ aliqͣ scripta
nr̃a fert secũ: qͥbꝰ legendis sidignati onẽ ad hibueris.
etiã suicerã fr̃ nãq seu̾itatẽ adhibeas queso. lõ enĩ alit̾ in¬
telligo qđ scriptũẽ. Em̃dabit me iustꝰ ĩmiscdia. ⁊ arguet me. oleũ
aũ peccõtis ñ impinget capd̃ meũ: nͥ qr magis amat obuirga¬
tor sanans. ꝙͣ ad ulator ungens capud. Ego aũ dico. difficillime
bonꝰ iudex lego qͥ scripserĩ: s aut tunidior recto aut cupidior.
U ideo etiã int̾dũ uitia m̾a s hec malo audire ameliorib̾: ne
cũ me recte fortasse rep̾hendõ. rursus mͥ blandiar. ⁊ mͣticłosã

Expanded text:
quam redierit, quod Domino adjuvante prosperato fiat cursu, cum ejus pquam redierit, quod Domino adjuvante prosperato fiat cursu, cum ejus ptoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptum est: emendabit me iustus in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput. ego autem difficillime bonus iudex lego, quod scripserim, sed aut timidior recto aut cupidior. uideo etiam interdum uitia mea, sed haec malo audire a melioribus, ne, cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar et meticulosam
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datio. S ħ ĩtelligentie relinqͦ tue. Admota enĩ lectioĩ diligenti¬
ore ꝯ sidãtiõe: multo idfortasse faciliꝰ uideb̾ quã ego. Ad hacẽ aut̃
sid̾ationẽ coget ⁊ pietas qͣ cognoscis fluctuare autoritatẽ ditunoꝵ
sisemel fuerit ꝑsuasũ aliqͣ illos uiros ꝑqͦs nob̃ hec ministrata st̃
ĩscripturis suis officiose potuisse m̃tiri. nͥ forte regulas qͣsdã da¬
tͥusẽ. qͥb̾ nouerimꝰ uͥ oporteat m̃tiri. uͥ ñoporteat. Qd̃ si fieri potest:
nullo mͦ m̃datibꝰ dubizsq rationibꝰ idexplicet᷑ queso. nec me one-
la epłã scit ẽ. Ub̃ius id possũ: ꝑfr̃ẽm quẽ miscendũ ⁊ aliendum
dulcibꝰ atq utilib sermocinatiõibꝰ tus me misisse gaudio Et
tam̃ quantũ uellẽ nccip̃e qđ ẽ pace dixim fortassẽ capit. quãꝗͣ
tuchilo me illi p̾tulerim. Ego enĩ me fateor capatiorẽ s.ip¬
sũ udeo fieri pleniorẽ. qͦme siñ dubitatione añ cellit. Y pꝰea

Expanded text:
mendacio. sed hoc intellegentiae relinquo tuae. admota enim lectioni diligentiore consideratione multo id fortasse facilius uidebis quam ego. ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoritatem diuinarum si semel fuerit persuasum aliqua illos uiros, per quos nobis haec ministrata sunt, in scripturis suis officiose potuisse mentiri; nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices quaeso nec me onerola epistula sat est. uberius id possum per fratrem, quem miscendum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace din nihilo me illi praetulerim. Ego enim me fateor tui capaciorem; sed ipsum video fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
admores difficił. ładfidẽ incredibił: eadẽ ꝑnitiosissima regula
adm̃cientis auctoris ꝯsiliũ officiũq referat᷑. Sienĩ m̃tiebat᷑ apls
illi uidebat᷑ petrus fecisse. quẽ ñrecte fecisse ⁊ dix̃ ⁊ scripsit: ut qͣsi
animos tumultuantiũ delimiret. qͥd respondebimꝰ cũ exsurrererĩt
tũ. scilie ñqd hoc senserit. sut illoꝵ placcaret᷑ adu̾sitas: Nõ opꝰ:
multa ꝯmemorare: Posst̃ enĩ uidĩ etiã delaudibꝰ eẽ officiosa m̃¬
dacta. ut apd̃ homines pigriores dilectio eiꝰ ardescat: atq ita
nusquã certa erit ĩ libris scĩs caste u̾itatis auctoritas. Nõne atten¬
dimꝰ eũdẽ apł̃m. cũ ingenti cura cõm̃dande u̾itatis dice siaũ¬

Expanded text:
ad mores difficilis vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mores difficilis vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. 4. Si enim mentiebatur apostolus illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint tum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adueršitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eius ardescat, atque ita nusquam certa erit in sanctis libris castae ueritatis auctoritas. nonne adtendimus eundem apostolum cum ingenti cura commendandae ueritatis dicere: si au
Abbreviated transcription (Latin):
int̾se ñꝯser̃. setiã reliquer̃ multa. q̃tanto peruenda ⁊ ꝓdenda rema¬
ꝓ tua caritate expositis causis. certũ me facias obsecrau̾im. legi etiã
dare uelles. uenit ĩ manꝰ locꝰ ille qͦ apłs petrus ⁊ ꝑnitiosa simulatione
reuocat᷑. ibi patrociniũ m̃dati susceptũ esse uł ate tali uiro. ł aca
piã sialiꝰ illa scͥpsit. fatheor ñ medioc̾t̾ doleo donec refellant᷑: si forte
nistrata ẽ atq ꝯscripta: aliqͥd ĩ libris suis fuisse m̃tito Alia qͥppe
q̃stio ẽ. sit nealiqñ m̃tiri uiri boni. aẽt alta q̃stio ẽ. utrũ scriptorẽ
scãr̃ scͥpturar̃ m̃tiri oportuerit ĩmo uͦ ñ alia. snulla qͣstio ẽ. Ad
misse enĩ semel ĩtãtũ auctoritatis fastigiũ. officio aliqͦ m̃datio.
nulla illoꝵ libroꝵ particłã remanebit gͥñ ut cũq uideat᷑ uł

Expanded text:
nt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remant, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remapro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam dare uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte nistrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulmisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non ut cuique videbitur vel
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tandis eoꝵ libris qͥgrece scripturas nr̃as quã obtue tractauer̃.
curã atq oꝑã impendẽ ñgrau̾is. Potes enĩ effic̾e ut nos qͦ habeamꝰ
tales illos uiros. ⁊ unũ potissimũ. quẽ libentiꝰ ĩtius litt̾is sonas
De u̾tendis aut̃ inlinguã latinã scĩs litt̾is canonicis laborare te
nollẽ: nͥ eo mͦ qͦ iob int̾ p̃tatꝰ es. ut signis ad hibitis. qđ int̾ hanc
tuã ⁊ septuaginta quoꝵ ẽ. grauissima auctoritas int̾p̃tationẽ
distet appareat. Satis autẽ neq̃o mirari. si aliqͥd ad huc ĩ hebreis¬
eremplarib ĩuenit᷑. qͥtot ĩt̾ p̃tes illiꝰ lingue ꝑitissimo fugerit:
ꝗͣ. siiuiꝰ hõ eẽt. ñ audeo ĩ aliquã partẽ certe ferre sententiã: nͥ qͥ
eis p̃minentẽ auctoritatẽ in hoc mun̾e sine ꝯtrou̾sita tribuendã
existimo. Illime plus mouent. qͥcũ post̾iores int̾p̃tarent᷑. ⁊̃t̾boꝵ locutio¬
nũq hebraicar̃ uiã atq regulas mordactuis. ut fert̾ ten̾ent: ñ solũ¬

Expanded text:
tandis eorum libris, qui Graece scripturas nostras quam optime tractauerunt, curam atque operam inpendere non graueris. potes enim efficere, ut nos quoque habeamus tales illos uiros et unum potissimum, quem libentius in tuis litteris sonas. de uertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris canonicis laborare te nollem nisi eo modo, quo Iob interpretatus es, ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam et Septuaginta, quorum est grauissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. satis autem neqexemplaribus invenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datio ꝑ horrescit. cũ id dix̾is qd etiã si falsũ sit adlaudem dĩ
maxi me ꝑtinet: nõne huiꝰ detestatꝰ insaniã qͥb̾ poss u̾b ⁊-
significationibꝰ inlucẽ penetralia sui cordis aꝑiret. eclamãs
falsitatẽ quã
u̾itatẽ uituꝑari : Agendũ ẽ. gͥ ut ad-
cognitionẽ diuinar̃ scripturar̃ tał hõ accedat: qͥ delibris scĩs¬
tã scẽ ⁊ u̾acit̾. eristimet ut nolit aliꝗͣ eoꝵ delectari ꝑ officiosa
m̃datia potiꝰq id̃ qd ñintelligit tͣnseat quã cor suũ p̃ferat illi u̾t¬
tati. Profect̾o enĩ cũ ħdic̃ credi sibi expetit. ⁊d agit ut diugnar̃
seripturar̃ auctoritatibꝰ ñcredamꝰ. R ego qͥdem qͥ talibꝰ cũq uiribꝰ
qͣs dñs sugerit om̃ia illa testimonia quȩ adhibitast̃ adffruende

Expanded text:
udem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat eorum parte delectari per officiosa mendacia potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim, cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, om
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ p̃sbit̾. Nũ quã eq qͥsquã sacile cuilibet ĩndtuit.
nus habeo p̾sentiã uidelicet corꝑis. Quã tp̃ã etiã postea
ansq ame uisus est negare ñpossum. magna exparte mͥ eẽ relatu
eiꝰ inp̾ssã: ⁊ añ reditũ cũte ille ibi uidebat ego te uidebã. s ocłisei̾
Nõ enĩ animo me atq illũ. scorpore duos qͥnou̾it dix̾it: ꝯcordia
dũtarat ⁊ familiaritate fidissima ñ m̾itis: qͥbꝰ ille añ cellit. Qui a
gͦ me pͥmitꝰ ꝯmunione sp̃s qͦ iunũ nitim̃. deĩde illiꝰ exore iã
diligis: neqͣꝗͣ. ĩprudent̾ qͣsi aliqͥs ignotꝰ com̃do germanitati tue

Expanded text:
AUGUSTINUS. 1. « Nunquam aeque quisquam tam facile cuilibet innotuit, nus habeo, praesentiam videlicet corporis: quam ipsam etiam postea ansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nitimur, deinde illius ex ore iam diligis, nequaquam inpudenter quasi aliquis ignotus commendo germanitati tuae
Abbreviated transcription (Latin):
ore discutiens: q̃ innoxia nou̾at eligebat. Ita uir sc̃s eiꝰ exẽplo. qͥd
etłẽ. qd respuete deb̾et edoctꝰ: ⁊ picłm famis euasit. ⁊herbar̃ uene¬
na uitauit. S longuẽ de oĩbꝰ qui heremũ incolunt: cõꝑta nob̃ uł
audita memorare. Annũ integrũ.: iseptẽ fere m̃ses ĩtra ĩsolitudi¬
nes ꝯstitutꝰ exegis: magis uͥtutis ad mirator aliene: ꝗͣ qip̾e tã
ardiũ atq difficile potuerĩ tẽptare ꝓpositũ. Sepiꝰ tñ cũ sene illo
qͥ puteũ ⁊ bouem habebat habitaui:

Expanded text:
ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus eius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui.
Abbreviated transcription (Latin):
Rat xiã alt̾iꝰ anachorete ĩ ilł regiõibꝰ nom̃ illustre: qͥ ĩ ea
parte deserti qͣ esy enis iungit᷑ habitabat. hic cũ pͥmum
e ad heremũ ꝯtuliss: herbis herbat̃q radicib qͣs p̾dulces in¬
t̾dũ. ⁊ saporis eximi fert arena iuic̾turꝰ ignarꝰ gͣminis eligendi.
noxia pler̃q carpebat. Nec erat facile. uĩ radic̃ sapore discen̾e:
qr oĩa eque dulcia: s pleraq occultiore natura. uirus letale cohi¬
bebant. Cũ gͦ edentẽ uis ĩt̾na torq̃ret: ⁊̃ m̃si s doloribꝰ uitalia uni¬
u̾sa qͣt̾ent᷑. ac freq̃ns uomitꝰ. cruciatibꝰ ñferendis. ip̃ã aĩe sedẽ sto¬
macho iãfatiscente dis solu̾et: oĩa penitꝰ q̃ ẽent edenda formidãs.
septimũ ĩieiuniis diẽ spũ deficiente ducebat. cũ ad eũ fera cui
ibiciẽ. nom̃ accessit. huic ꝓpius astanti: fascicłm herbar̃. quẽ
collectũ pͥdie atting̾e ñ audebat obiecit. S fera q̃iur ulenta erant

Expanded text:
rat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen inlustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenis, habitabat. hic cum primum se ad eremum contulisset, herbarum radicibus, quas praedulcis interdum et saporis eximii fert harena, uicturus, ignarus germinis eligendi nociua plerumque carpebat. nec erat facile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse. S ĩ felices. degen̾es. sompnolenti. q̃ ipsi fac̾e ñpossũt. facta ab il¬
lo erubescũt. Et malut̃ illiꝰ negare uͥtutes: ꝗͣ suã inerciã ꝯfiteri.
ERyo nob̃ ad alia ꝓꝑantib̾. oĩs istorz memoria: relinqͣtur. Xuiii

Expanded text:
dixisse. sed infelices, degeneres, somnulenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab ildixisse. sed infelices, degeneres, somnulenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescunt, et malunt illius negare uirtutes quam suam inertiam confiteri. uerum nobis ad alia properantibus omnis ist
Abbreviated transcription (Latin):
ẜo uͦ qͦ ad uiuã sẽꝑ ⁊ sapiã. egipti monachos p̃dicabo. lau¬
dabo anachoretas: mirabor ħemitas: martinũ sẽꝑ excipiã.
Hõ illi ego quẽ piã audebo monachoꝵ certe ñ ep̃oꝵ quẽquã ꝯꝑare.¬
nouer̃. Nec ignorat arm̃ta. bos forꝰ exclusa cognouit.  pꝰ tremo: siqͥs
aut̃ fortunatas ĩsulas. ut glatiale freq̃ntat ocẽanũ: Q miserior ẽ. regio
nectñ huic eͥmini miscebo ppłares. Soli illũ clerici: soli neseiuĩt
sac̾dotes. Nlec ĩm̾ito nosse illũ ĩiuidi noluer̃: qr suͥtutes illiꝰ nossent.
sua uicia cognouissent. horreo dic̃e qͥ nuꝑ audiui: infelicẽ dixis¬
se nescio ꝗ̃ te ĩ illo libro tuo plura m̃titũ. Nõ ẽ. hoĩs uox ista: s
diaboli. Nec martino ĩ hac parte detrahit̾. s fides eu̾glii derogat᷑.
Nã cũ dñs ip̾e testatꝰ sit istiꝰ modi oꝑa q̃ martuiꝰ impleuit. Aboĩbꝰ fi-¬
delibꝰ eẽ facientla : qͥ martinũ ñcredit ista fecisse. ñcredit xp̃m ita

Expanded text:
o quoad vivam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego quemquam audebo monachorum, certe non episcoporum quenouerunt, nec ignorat Armenia, Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem frequentat oceanum. quo miserior est regio nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes, nec inmerito nosse illum inuidi noluerunt, quia si uirtutes illius nossent, sua uitia cognouissent. horreo dicere quae nuper audiui, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Euangeliis derogatur. nam cum Dominus ipse testatus sit istiusmodi opera, quae Martinus inpleuit, ab omnibus fidelibus esse facienda, qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista
Abbreviated transcription (Latin):
audita sepiꝰ reuoluunt̾. Proĩde additũ nob̃ refrigeriũ auditorem. eo
ĩpensuis gratulam̃: qͦ promptiꝰ postumiauꝰ iste qͥ hec orienti ĩ ferre
festuat. qͣsi subtestibꝰ ꝯsignatã: abste accepturꝰ ẽ. u̾itatẽ. hec me lo¬
q̃nte. ac gallo iã adnarrandũ parato: irruit t̾ba monachor eua¬
giꝰ prb̃r nr̃ etheriꝰ: cũ calipine diacono. ⁊ amatore subdiacono. Post¬
tremꝰ aurelĩ prb̃r dulcissimꝰ m̃s. longiore uia ueniens anhelus cu-¬
currit. Quid uos ĩquã tã subito ⁊ tam ĩsꝑati.tã ex diu̾sis regionibꝰ
tã mane ꝯcurritis: Nos inqͥut hest̾no cognouinꝰ gallũ istũ ꝑtotũ
diem martini narrasse uͥtutes: ⁊ reliqͣ iuhodier nũ diẽ. qr nox op¬
p̃serat distulisse. Ropt̾ea maturauimꝰ freq̃ns auditoriũ fac̾e: tãtã
matheriã locuturo. Int̾ eaniuitiat᷑ multos scłariũ stare ꝓforibꝰ.
nec ĩgredi audentes. s ut ad mitt̾ent᷑ orantes. Tũ aꝑ neqͣꝗͣ ĩqͥt¬

Expanded text:
audita saepius, revolvuntur. Proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo impensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est veritatem. Haec me loquente, Gallo jam ad narrandum parato, irruit turba monachorutur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, inquam, tam subito et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, neq
Abbreviated transcription (Latin):
llã ut iudes ⁊ postumianꝰ instat: ⁊hic prb̃r qͥ hest̾no auditoriũ
amisit expectat. ut q̃ demartino nr̃o ĩhodiernũ expli¬
canda distuleras. debitor sponsioĩs euoluaᷤ. Nõ ignarꝰ qͥdẽ iste oĩũ
q̃cũq memoranda st̃. s dulcis ⁊ grata cognitioẽ. etiã nota relegẽti:
siqͥdẽ natura ita comparatũ sit. ut meliore qͥs ꝯscientia senosse
ꝯgaudeat. q̃ multoꝵ testimoniis ñeẽ ĩcerta cognoscit. Fatebor eñ tͥ¬

Expanded text:
 ut vides, et Postumianus instat; et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis evolvas. Non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt: sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti; siquidem natura ita comparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ bonoꝵ studioꝵ. qͥb̾ u̾a ad qͥrit᷑ fortitudo. negler̾at. Uer̃ptam̃
qy st̃ audaces qͥ timidi ñst̃. trursus timidi aqͥb absit audacia.
nec ĩ ꝯsulte tunet: cogim̾ fat̾i uicia plura ẽẽ uirtutibꝰ. Yñ aliqdõ
uiciũ uicio tollit̾. ut amore laudis: amor peccunie. Aliqdo unũ
cedit. ut plura succendant ułut qͥ ebriꝰ fui̾t. simodicũ bib̾et. ⁊ de¬
nacitatẽ ⁊ ambicionẽ dilig̾et. Possut̃ itaq uicia cedẽ: etiã uiciis
succedentibꝰ udõ plura st̃. Uirtꝰ uͦ qͦ una ĩgressa fuĩt. qm̃ secũ ce-
ĩerant: s aliqdõ totidẽ. aliqđo plura. plura paucioribꝰ. pauciora
pluribꝰ succedut̃. Hec utrũ ita se habeant: diligentiꝰ inquirendũ:
eiq nullã ẽẽ: eui una defuerit. s hominibꝰ ħ iusũ ẽ. multũ qͥdem
ĩgeniosis studiis. s tñ hominibꝰ. Ego uͦ nescio quẽ ad modũ dicam.

Expanded text:
borem bonorum studiorum, quibus vera acquiritur fortitudo, neglexerat. Verumtamen borem bonorum studiorum, quibus vera acquiritur fortitudo, neglexerat. Verumtamen quia sunt audaces qui timidi non sunt, et rursus timidi a quibus absit audacia, nec inconsulte timet, cogimur fateri vitia plura esse virtutibus. Unde aliquando vitium vitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae; aliquando unum cedit ut plura succedant, velut qui ebriosus fuit, si modicum libere tenacitate et ambitione didicerit. Possunt itaque vitia etiam cedere vitiis succedentinerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus, vel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est; eique nulla inest, cui una defuerit: sed hominibus hoc visum est, multum quidem ingeniosis, studiosis, sed tamen hominibus. Ego vero nescio quemadmodum dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
possint ĩtelligi. Catilina ut de illo scripserũt : qͥ nosse potuer: fragꝰ.
sitĩ. famẽ. ferre ꝓot̾at. Eratq patiens medie: algoris: uigilie: supra
S ħ fortitudo: prudens nerat. Mala enĩ ꝓbonis: eligebat. Temꝑans
ñerat. corrupteł enĩ turpissimis: fedebat̾. Iusta ñerat. nacõtra pa-¬
triã ꝯiurau̾at. Et id̾õ nec fortitudo erat. s duricia sibi. ut stultos
falleret: nom̃ fortitudinis imponebat. Nã sifortitũdo ẽẽt: ñiuiciuĩ¬
ẜ uirtꝰ eẽt. Siaũ uirtꝰ eẽt: acet̾is uirtutibꝰ tãquã ĩseparabilibꝰ comi¬
om̃ia sint. uͥ unũ erit: aut nulla sint. uͥ unũ ñerit: laboriosũ ẽ. id
ostendẽ ꝓpt̾ea qr̾ uni uirtuti. duo uicia opponi solent: ⁊ q̃ aꝑte ꝯ
foritudo ñerat. q̃ eẽt cũ urtutes alias ñ habebat: faciltꝰ uidebat᷑
Qđ uͦ ignauta suerit: uͥ ex̾citaçio qͣs libet grauissimas molestias
pot̾. ẜ forte aicuciꝰ intuentibꝰ ignaura apparet ip̃a duricia. qr la-¬

Expanded text:
intellegi. Catilina. ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque \'patiens inediae, algoris, uigiliae supra, s fortitnon erat; corruptelis enim turpissimis foedabatur; justus non erat, nam contra patriam conjuraverat, et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis imponebat. Nam, si fortitudo esset, virtus esset; si autem virtus esset, a caeteris virtutibus tanquam inseparabilibus comiomnia sint. ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea. quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperfortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias potest; sed forte acutius intuentibus ignavia apparet ipsa duritia, quia la
Abbreviated transcription (Latin):
eredibile forte luddeare ꝑhibeat uob p̃sens euagri testimonia ũs¬
tatis. Nã res ipso p̾sente tũgestaẽ. Parũ illudẽ. qnuꝑ arpagio p̾s¬

Expanded text:
credibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium uercredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ forte lat᷑ illiꝰ ambiebant. ualentiniatio atq iuetricio.
imparẽ se ẽẽ tante moli. s illis qͣsi scĩoribꝰ nicħ impossi¬
bile fatebat᷑. Atilli pias p̃ces una cũ patre. supplici uoce
uingentes. orare martinũ. ut ꝑata pr̃aret. Nec cũctatꝰ ultͣ.
utrũq p̃clar̃. ⁊ hostendendo humilitatẽ. nec differendo pieta¬
tem: ulbet cͥcũ adstantis ppłi multitudinẽ sũ mou̾i. Ep̃is tantum
⁊ puelle patre assistentibꝰ. morationẽ suo illo more ꝓst̾nit᷑. Deĩ pus¬
illũ olei. cũ exorcismi p̾fatione benedicit: atq ita ĩ os puelle scĩfica¬
tũ licorẽ. cũ ⁊ linguã eiꝰ digitis tenet ĩfudit. Nec fefellit scm̃ uir¬
tutis euentꝰ. Patris nom̃ int̾rogat: mox illa respondit. Proclamat
pat̾ ẽgaudio parit̾ ⁊ lacͥmis martini genua ꝯplexus: ⁊ hae pͥmã
fefilie audisse uocẽ cuc̃tis stupentibꝰ fatebatur. Ac necuiquã id in¬

Expanded text:
tum forte latus illius ambiebant, Valentino atque Victricio, tum forte latus illius ambiebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sanctioribus nihil impossibile fatebatur. At illi pias preces una cum patre supplici voce jungentes, orare Martinum, ut sperata praestaret. Nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem, nec differendo pietatem, jubet circumstantis populi multitudinem submoveri: episcopis tantum et puellae patre assistentibus in orationem suo illo more prosternitur: dein pusillum olei cum exorcismi ptum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ religione uener̃. Cõfusus ego illoꝵ uice qͦs ñ admittendos ẽẽ
censebat: egre tñ obtinu. ut s cheriũ exuicariis. ⁊ celsũ admit¬
t̾ent ꝯsularem. Cet̾i st̃ repulsi. Tum gallũ media ĩsede ꝯponimꝰ.
Quiẽ diu nobili sua u̾ecundia silentiũ tenuisset: taudem ita¬
erorsus ẽ. Conuenistis ĩqͥt ad me audiendũ ⁊ scĩ ⁊ diserti: s re¬
ligiosas potiꝰ ꝙͣ doct̾as ut arbitror aures attulistis. audituri me
fide testis ñ oratoris copia locuturũ. Que aũ hest̾no dicta st̃
ñ reuoluã. Illa qui ñ audier̃. ex scriptis recognoseant. Nloua postumi¬
anꝰ expectat nunciaturꝰ orienti : nese ĩꝯꝑatione martini p̾ferat oc¬
cidenti. Acpͥmũ gestit aĩmꝰ. qͥrefrigeriꝰ inautẽ sugg̾it explicari:
Es ĩcarnotena gesta ẽ. ciuitate. Pat̾ familias duodecennem
abut̾o mutã puellã martino cepit offerre: poscens ut
linguã ligatã m̾itis siuis. sc̃s absolu̾et. Ille cedens ep̃is. qͥ

Expanded text:
quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uexorsus est: II. Convenistis, inquit, ad me audiendum, et sancti et diserti; sed religiosas potius quam doctas aures, uti arbitror, attulistis, audituri me fide testis, non oratoris copia locuturum. Quae autem hesterno dicta sunt, non revolvam: illa qui non audierunt, ex scriptis recognoscent. Nova Postumianus exspectat, nuntiaturus Orienti, ne se in comparatione Martini praeferat Occidenti. Ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare. Res in Carnotena gesta est civitate. Paterfamilias duodecennem ab utero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣto qͥsq magis munꝰ uepeccau̾it. tanto ĩpecẽo ꝯmittendo maior:
qͣnto ĩtliligendo dõ ⁊ pximo minor Prursus tanto minor. ĩpecci
ꝑpetratione: qͣnto maior ĩdĩ ⁊ ꝓximi diłtione. Tanto itaq plenior
iniqͥtatis: qͣnto in aĩor caritatis. Et tũc ꝑfecti sumꝰ incaritate: qñ ni-
chil restat exĩfirmitate. Nec sane qͣntũ arbitror. putandũẽ. leue
tiã sedendi hac standi. ad honores eccłãsticos referamꝰ. Quis enĩ fe-¬
rat eligi diuitẽ ad sedẽ honoris eccłiȩ: ꝯtẽpto pauꝑe ĩstructiore atq
sanctiore: Siaũ de cotidianis ꝯ sessionibꝰ loqͥr. qͥs ñ hic peccat. sitñ pec-¬
cat. nͥ cũ apd̃ seipsũ ĩtus ita iudicat. ut ei tanto melior. qͣnto altior
illi uideat᷑ : hoc enĩ uidet᷑ significasse ñ ne iudicatis apd̃uos met¬

Expanded text:
quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis quanto inanior caritatis et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est lene tiam sedendi ac standi ad honores ecclesiasticos referamus: quis enim ferat eligi divitem ad sedem honoris Ecclesiae, contempto paupere instructiore atque sanctiore? Si autem de quotidianis consessibus loquitur, quis non hinc peccat? Si tamen peccat, nisi cum apud seipsum intus ita judicat, ut ei tanto melior quanto ditior illo esse videatur: hoc enim videtur significasse, cum dicit, Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
nectam̃ ido nẽ. pͣuo pͣuiꝰ. distortoq distortiꝰ. Si aũ qͥputo eẽ ue¬
riꝰ. sacͥsq litt̾is ꝯgruentiꝰ itast̃ aĩe intentiones ut corporis m̃bra.
ñ qͦ uideant᷑ locis s qͦ sentiant̾ affect̾ibꝰ. ⁊ aliud illuminat᷑ ãpliꝰ. ali-¬
ud minꝰ. aliud om̃ino caret lumine. ⁊ tenebroso ñ illuminat᷑ ob-¬
stacło. Profecto ita ut qͥsq illustratione pie caritatis affectẽ. in-
alio actu magis. ĩalio minꝰ. ĩ alio nicħ sic diei pot̾ hab̾e aliã. aliã
ñ hab̾e. aliã magis. aliã minꝰ hab̾e uirtutẽ. Nã ⁊ maior ẽ. ĩ isto

Expanded text:
o pravius, distortoque distortius. Si autem, quod puto esse verius sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud illuminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine, et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto, ita ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic potest dici habere aliam, et aliam non habere, aliam magis aliam minus habe
Abbreviated transcription (Latin):
pios homines. dĩ ñ hab̾e pietatẽ.qͣ greci uł eusubi ã. uł exp̃ssuis. et
pleniꝰ theusebiã uocant. qͥd aũ ẽ. pieta. ñ dĩ cultus: Et unde ille colit
nisi earitate: Caritas gͥ decorde puro. ⁊ cõscientia bona. ⁊ fide ñficta.
mors. siue qr nemo eã iuticit sic̃ mortẽ. siue qr ĩ hac uita. usq ad
mortẽ. ẽ. iñsura caritatiᷤᷤ sic̃ dñs ait. Maiorẽ hac dilectionẽ nemo
auellit asensibꝰ carnis aĩam: sic caritas aꝯcupiscenciis carnalibꝰ huic
sub seruit scientia cũ ẽ. utił: nã sine illa ĩflat. Quod uͦ illa hedificãdo
impleu̾is. nicħ ibi ista mnane qd iiflet ĩueniet. Utilẽ porro scientiã

Expanded text:
e pietatem. quam Graeci uel euoepsiav uel expressius et plenius feoasastav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus? et unde ille colitur nisi caritate? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta mmors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat; quod uero illa aedificando impleuerit, nihil ibi ista inane, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã si ħ deuirtutibꝰ uer̃ est ñ tam̃ idõ cogam̃ fat̾i. eqͥlitatem
om̃iũ pec̃coꝵ. qͣntũ possũ adiuuante dño aꝑire conabor. Qđ si ef¬
fecero: ab ꝓbab̾. uͥ cause defuero. tu suppleb̃ Certe hic ꝑsuadent. qui
unã uirtutẽ habuerint hab̾e õs ⁊ om̃s de eẽ eiu una defui̾t. Qd̃pru¬
dentia. nec ignaua. nec ĩiusta. hec ĩtẽꝑans potest eẽ. Nã sialiqͣ horz
iusta ⁊ tẽꝑans sit. ꝓfecto uͥ fuerit secũ ht̃ cet̾as. Siẽ fortitudo ĩpru
dens ẽẽ ñ pot̾ uł intẽꝑans. uł in iusta. sic tẽꝑantia necesse ẽ. ut pru¬
Ita uͥ ueraẽ. aliqͣ eqͥz. ⁊ aliȩ similit̾ st̃. u̾ aũ alie desunt. uera illa
ñest eciã sialiqͦ mͦ simił ẽẽ uideat᷑. Sũt enĩ ut scis. que dã uicia uir¬
tutib aꝑta discretione ꝯtraria: quedã tñ specie fallaci similia. uit
eidem prudentie. ñ inprudentia. s astucia. Nuẽ enĩ eã dico astuciã:

Expanded text:
tibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid hiusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudodens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut pruita ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt; ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discreidem prudentiae non inprudentia sed astutia. nunc enim eam dico astutiam,
Abbreviated transcription (Latin):
se ampliꝰ dedit ad diligentiã leccionie
iegis & ꝓpħarum et alioꝵ librorꝵ qui
nob a parentib nr̃is traditi sunt. uolui
et ipse scribere aliqͥd hori ꝗ ad doctri¬
nam & sapientĩa ꝑtinent. tit desidđantes disci
et ulori ꝑiti facti magis magis adten¬
uolintia & attentione. et studio lectionẽ
facere. et ueni̾a hadere in illis m quib
Aidemur seq̃ntes imaginẽ sapientie. et
deficere inuerboꝵ cõpositione. Nam deni¬
rient uerba hebraica. qͣndo tranlata fue¬
rint ad alur̃a linguam. Non solũ aũt hȩc
s & iosa lex & ꝓphe ceteraq libroꝵ non
puruam habent differentiam. quando
int̾ se dicunt᷑. Nam in octauo & trigesimo
anno tẽporib ptolomei euergetis regis
pꝰ qu̾a ꝑuenit in egyptum. et multum te̾¬
poris ibi fecissem. inueni relictos nõ par¬
ue neq contẽpnende doctrine. Itaq bonu᷑
et necessariũ putaui & ipse aliquã addere
diligentĩa & laborẽ int̾̃pret̾adi istũ librum.

Expanded text:
ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut desiderantes discere et illorum periti facti magis magisque adtene studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba hebraica quando translata fuerint ad alteram linguam; non solum autem haec, sed et ipsa Lex et Prophetae ceteraque librorum non parvam habent differentiam quando untur. 4 nam in octavo et tricesimo anno temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum;
Abbreviated transcription (Latin):
et letatus ẽ in illo. in obitu suo non
ẽ contristatus. nec confusus ẽ coram
mimicis. Reliqͥt enĩ defensore domꝰ
cõtra inimicos. et amicis reddentem
uulnera sua. et suꝑ omnem uocem
turbabuntur uiscera eiꝰ. Equus indo¬
mitus euadit durus. et filiꝰ remissus.
euadet pcet. Lacta filiũ: et pauentẽ¬

Expanded text:
et laetatus est in illo in oet laetatus est in illo in oest contristatus, nec confusus est coram inimicis; reliquit enim defensorem domus contra inimicos, et amicis reddentem vulnera sua et super omnem vocem turbabuntur viscera eius equus indomitus evadit durus et filius remissus evadit praeceps lacta filium et pavente
Abbreviated transcription (Latin):
mine asserum. qͣm epule splendide inpe¬
regre sine domicilio. Minimum ꝓ magno
placeat tͥ. et improꝑium ꝑegrinationis
nõ audies. uita nequam hospitandi de do¬
mo in domũ. et uͥ hospitabitur no fidu¬
cialit̾ aget. nec aꝑiet os. Hospitabitur et
pascet. et portabit ingratos. et ad hȩc¬
amara audiet. Transi hospes & orna
mensam. et q̃ in manu habes: ciba
ceteros. Exi afacie honoris amicorũ
meor. necessitudine domꝰ mee. hos¬
picio michi factus es frat̾. Grauia hȩc
homini habenti sensum. correptio do¬
mus & improꝑiũ feneratoris.¬
assiduat illi flagella: ut lecet᷑ in
nouissimo suo. et non palpet ꝓximor¬
ostia. Qui docet filiũ suum. laudabit᷑
in illo. et in medio domesticoꝵ in illo
głabitur. Qui docet filiũ suum in de¬
lum mitcit inimicũ. et in medio ami¬
corum głabit᷑ in illo. M ortuus ẽ pat̾
illiꝰ. et qͣsi non ẽ mortuus. similem
eni reliqͥt sibi pꝰ se. In uita sua uidit

Expanded text:
imen asserum quam epulae splendidae in peimen asserum quam epulae splendidae in peregre sine domicilio super minimum et magnum placeat tibi et inproperium peregrinationis non audies vita nequa hospitandi de domo in domum et ubi hospitabitur non fiducialiter aget nec aperiet os hospitabit et pascet et potabit ingratos et ad haecamara audiet transi hospes et orna mensam et quae in manu habes ciba ceteros exi a facie honoris amicorum meorum necessitudine domus meae hospitio mihi factus est frater gravia haec homini habenti sensum correptio domus et inproperium feneratorisadsiduat illi flagella, ut laetetur in nouissimo suo et non palpet ostia proximorum. qui docet filium suum, laudabitur in illo et in medio domesticorum in illo gloriabitur qui docet filium suum in zelum mittit inimicum et in medio amicorum gloriabitur in illo mortuus est pater illius et quasi non est mortuus similem enim reliquit sibi post se in vita ipsius vidit
Abbreviated transcription (Latin):
in caput. illoꝵ. Suꝑ scutũ potentis & super
lanceam. aduersus inimicũ tuũ pugnabit.
N ir fortis fidem facit ꝓ ꝓximo suo. et qui
ꝑdiderit. confusionẽ derelinquet sibi. Grcam
fide uissoris ne obliuiscaris. deblit eni pro
te anim̾a suam. Rȩꝓmissorem fugit pecca¬
tor & inmundus. Bona repromissons sibi
ascribit peccator. et ingratus sensu derelin¬
quet liberant̾ẽ se. Uir reꝓmittit de proxi¬
mo suo. et cũ ꝑdiderit reuerentĩa. relin¬
quetur ab eo. Repromissio neqͥssua mul¬
tos ꝑdidit dirigentes. et cõmouit illos
qͣsi fluctus maris. Uiros potentes girans
migrare fecit. et uagati sunt in gentib
alienis. Peccator transgrediens mandata
dñi . incidet in ꝓmissionem neqͣm. et qͥ
conatur multa agere : incidet inuidituũ.
Recuꝑa ꝓrimũ scđm uirtutem tuã. et
attende tibi ne incidas.
nitium iuite hõis aqua & panis. et ues-¬
timentũ. et domus ꝓtegens turpitu¬
dinem. Melior ẽ uictus pauꝑis sub teg¬

Expanded text:
i malo: super scutum potentis et super lanceam aduersus inimicum tuum pugnabit uir bonus fidem facit proximo suo: et qui perdiderit confusionem, derelinquet sibi. gratiam fideiussoris ne obliuiscaris: dedit enim pro te animam suam. repromissorem fugit peccator et inmundus. bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo suo, et cum perdiderit reuerentiam, derelinquetur ab eo. repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commouit illos quasi fluctus maris. uiros potentes gyrans migrare fecit, et uagati sunt in gentibus alienis peccator transgrediens mandata Domini incidet in promissionem nequa et qui conatur multa agere incidet in iudicium recupera proximum secundum virtutem tuam et adtende tibi ne incidas initium vitae aqua et panis et vestimentum et domus protegens turpitudinem melior victus pauperis sub teg
Abbreviated transcription (Latin):
ili in tua infirmitate nõ despicias te¬
auerte a delicto & dirige manus. et ab
om̃i delicto munda cor tuũ. Da suauria¬
tem & memori̾a similaginis. et inpinga
oblationem. et da locum medico. etenĩ
illum dñs creauit. et nõ discedat ate:
qr oꝑa eius sunt necessaria. Est enim
ipsi uͦ dñm dep̾cabunt᷑ ut dirigat requie
eoꝵ. et sanitatem ꝓpt̾ conuersationem eoꝵ.¬

Expanded text:
fili in tua infirmitate non despicias sefili in tua infirmitate non despicias seaverte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum da suavitatem et memoriam similaginis et inpingua oblationem et da locum medico etenim illum Dominus creavit et non discedat a te quoniam opera eius sunt necesipsi uero dominum deprecabuntur, ut dirigat requiem eorum et sanitatem propter conuersationem illo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib expediunt. et non omĩ anime
ne gentis placez. sioli audus ese
in om̃i epulatione. et nõ te effundas suꝑ
om̃ẽm escam. In multis enĩ iscis erit infir¬
mitas. et auiditas appropinquabit usq
ad colera. Propt̾ crapulam multi obierunt.
qui aũt abstinens ẽ : adiciet uttam.
onora medicũ ꝓpt̾ necessitatem. etenĩ¬
illum creauit altissimus. A deo est¬
enum om̃is medela. et a rege accipiet do¬
nationẽ. Disciplina medici exaltabit ca¬
put illius. et in conspectu magnatorũ
collaudabitur. Altissimus de terra cre
auut medicinã. et iuir prudens nõ abhor¬
rebit in illis. Nonne a ligno indulcata
ẽ aqua amara. Ad agnitionẽ hominum
uirtus illoꝵ. et dedit hominib scientĩa
altissimus honorari in mirabilib siuiss.
In his curans mitigabit dolorẽ. et unguen¬
tarius faciet pigmenta suauitatis. et
unctiones coficiet sanitatis. et non con¬
sũmabuntur oꝑa illiis. Pax enim dei:
suꝑ faciem terre.

Expanded text:
omnibus expediunt et non omni animae omnibus expediunt et non omni animae omne genus placet noli avidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam in multis enim escis erit infirmitas et aplestia adpropinquabit usque ad cholera propter aplestiam multi obierunt qui autem abstinens est adiciet vitam honora medicum propter necessitatemillum creavit Altissimus. A Deo enim est medela, et a rege accipiet donationem. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnatorum collaudabitur. Altissimus creavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illi nonne a ligno indulcata est amara aqua ad agnitionem hominum virtutis illorum et dedit homini scientiam Altissimus honorari in mirabilibus suis in his curans mitigavit dolorem et unguentarius facit pigmentum suavitatis et unctiones conficiet suavitatis et non consummabuntur opera eius pax enim Dei super faciem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Et in his om̃ib deprecare altissimũ. ut di¬
rigat in ueritate uiam tuam. Ante omnia:
oꝑa uerhũ uerax p̾cedat te. et ante omne¬
actum cõsilium ftabile. Uerbum nequam
immutabit cor. Quatuor partes oriuntur.
bonũ & malũ. uita & mors. et dominatrix
illoꝵ ẽ assidua lingua. Uir ꝑitus multos
erudiuit. et anime sue suaiuis est.
ui sophistice loquit᷑ odibilis est. omni
re defraudabitur. Non eni data ẽ illi
a dño gr̃a. Om̃i enim sapientia defrauda¬
tus est. Est sapiens anime sue sapiens.
et fructus sensus illiꝰ laudabilis. Uir sa¬
piens plebem sũa erudit. et fructus sen¬
sus illiꝰ fideles sunt. Uir sapiens imple¬
bitur bñdictionib. et uidentes illũ lau¬
dabunt. Uita uirĩ in numero dierũ. dies
aũt̃ isił innumerabiles sunt. Sapiens
in ppło hereditabit honorẽ. et nomen il¬
lius erit uiuens in eternũ. fili in uita tua
tempta anim̾a tuam. et si fuerit nequã:
non des illi potestatem. Non enĩ omnia

Expanded text:
Et in his omnibus deprecare Altissimum ut dirigat in veritate viam tuam. Ante omnia opera verbum verax pactum consilium stabili. Verbum enim nequam immbonum et malum vita et mors et dominatrix illorum est adsidua lingua vir peritus multos erudivit et animae suae suavis est qui sofistice loquitur odibilis est omni re defraudabitur non est enim data illi a Domino gratia omni enim sapientia defraudatus est est sapiens animae suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens implebitur benedictione et videntes illum laudabus sunt sapiens in populo hereditabit honorem et nomen illius erit vivens in aeternum fili in vita tua tempta animam tuam et si fuerit nequam non des illi potestatem non enim omnia
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ppłs sumul ꝓꝑauerunt & ceci¬
derunt in faciem suꝑ terrã adorare dnm̃
suũ. et dare p̾ces om̾ipotenti do excel¬
so. Et amplificauerunt psallentes in
uocib suis. et in magna domo auctꝰ ẽ
sonue suauitatis plenus. Et rogauit ppłs
dñm excelsum in p̾cȩ. usq dũ ꝑfectus ẽ hono
deñi et imunue sua ꝑfecerunt. Tunc desce¬
dens extalit manue suas in om̃em cogse¬
e ioerfilior u isił dare głam do labiis siis

Expanded text:
simul properaverunt et ceciderunt in faciem super terram adorare Dominum suum et dare preces Deo omnipotenti excelso et amplificaverunt psallentes in vocibus suis et in magna domo auctus est sonus suavitate plenus et rogavit populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecerunt tunc descendens extulit manus suas in omnem congregationem filiorum Israhel dare gloriam Deo a labiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
censum & bonũ odorẽ in mȩmoria placere
ppło suo: et dedit illi in p̾ceptis sius
potestatẽ in testam̃tis iudicioꝵi docere
iacob testimonia. et in lege sua lucem
dare isrł. qr contra illũ steterunt alie¬
ni. et ꝓpt̾ inuidiam circũdederunt illũ
in deserto hoĩes qͥ erant cũ dathan et
abiram. et congregatio chore in iracun¬
diam. Uidit dñs deus & nõ placuit illi
et consũpti sunt in impetu iracundie.
Fecit illis monstra. et consũpsit eos ui
flammna ignis. Et addidit agron głam.
et dedit illi hereditatem. et pͥmicias
fructuũ t̾re diuisit illi. Panem ipsis
in pͥmis parauit in sacietatẽ. Nam sacͥficia
dñi edent. qͣ dedit ipsi & semini eiꝰ. Cete¬
rum in t̾ra gentis non hereditauit. ⁊ pars

Expanded text:
lacere populo suo dedit illi in praeceptis suis potestatem in testamentis iudiciorum docere Iacob testimonia et in lege sua lucem dare Israhel quia contra illum steterunt alieni et propter invidiam circumdederunt illum in deserto homines qui erant cum Dathan et Abiron et congregatio Chore in iracundiam vidit Dominus Deus et non placuit illi et consumpti sunt in impetu iracundiae fecit illis monstra et consumpsit eos in flamma ignis et addidit Aaron gloriam et dedit illi hereditatem et primitias fructuum terrae divisit illi panem ipsis in primis paravit in satietatem nam sacrificia Domini edent quae dedit ipsi et semini eius ceterum in ter
Abbreviated transcription (Latin):
uita sua suffulsit domũ. et in diebꝰ
sius corroborauit templũ. Templi etiam
altitudo ab ipso fundata ẽ. duplex edifi¬
catio & excelsa parietis t̾epli. In diebus
ipsiꝰ remanauerunt putei aquarũ. ⁊ qͣsi
mare adimpleti sũt supra modũ. qͥ cura¬
uit gent̾e suam & libauut illam a ꝑditio¬
ne. qui p̾ualuit amplificare cititatem. qͥ

Expanded text:
vita sua suffulsit domum et in diebus vita sua suffulsit domum et in diebus suis corroboravit templi etiam altitudo ab ipso fundata est duplex aedificatio excelsa parietis templi in diebus ipsius remanaverunt putei aquarum et quasi mare adimpleti sunt supra modum qui curavit gentem suam et liberavit illam a pernicie qui praevaluit amplific
Abbreviated transcription (Latin):
curru cherubim. nam cõmemoratus est
inimicoꝵ inymbri bñfacere illis qui
ostenderunt rectas uias. et duodecu
ꝓpħarum ossa pullulant de loco suo.
lam corroborauerunt iacob. et redeme¬
runt se in fide uirtutis. Quomodo am
plificemus Torobabel. nam & ipse qua¬
si signũ in dextera isrł manu. et ihesũ
iosedech qͥ in dieb suis edificauerunt
domũ. et exaltauerunt teplũ scm dño para¬
tum in głam semptt̾nam. et neemĩa in me¬
moriã multi t̾ẽporis qͥ erexit nob̃ muros e¬
ulersos. et stare fecit portas & seras. qui
erexit domos nr̃as. Nemo natus ẽ in t̾ra
qͣlis enoch: nam & ipse receptus ẽ a terra.
Et ioseph qui natus ẽ homo pͥnceps fratrũ.
firmamentũ gentis. rector fratrũ. stabilimen¬
tum ppłi. et ossa ipsiꝰ uisitata sunt. et post
mortem ꝓpħauerunt. Sech & sem apud
hoĩes głam adepti sũt. et suꝑ om̃em ani¬
mam in origine adam.
ĩmon onie filiꝰ sacerdos magnus qͥ in

Expanded text:
curru cherubin nam commemoratus est curru cherubin nam commemoratus est inimicorum in imbri et benefacere illis qui ostenderunt rectas vias et duodecim prophetarum ossa pullulent de loco suo nam rogaverunt Iacob et redimerunt se in fide virtutis quomodo aplificemus Zorobabel? Nam et ipsi quasi signum in dextera Israel manu. Et Ihesum filium Iosedech? Qui in diebus suis ędificaverunt domum et exaltaverunt templum sanctum domino paratum in gloriam sempiternam. Et Neemia in memoria multi temporis qui erexit nobis muros eversos et stare fecit portas et seras qui erexit domos nostras nemo natus est in terra qualis Enoch nam et ipse receptus est a terra et Ioseph natus est homo princeps fratrum firmamentum gentis rector fratrum stabilimentum populi et ossa ipsius visitata sunt et post mortem prophetaverunt Seth et Sem apud homines gloriam adepti sunt et super omnem animam in origine Adam Simon Onii filius sacerdos magnus qui in