comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc genus argum̃tationis
refelli possit᷑
necessaria sunt lam pro¬
babilia quoq: dic
fieri solent. Ut simater. ẽ.
diligit filiũ. si auarus est.
alia insimilitudine. In opi¬
nione : ut inferna. eẽ. sub
terra. Similitudo: incon¬
trariis & in parib: spectat᷑¬
k.
.k. Quomodo in contrariis
incontrariis hoc modo
Nã sihis qui imprudenter
lȩsẽrunt ignosci conuenit.
his qui necessario pro¬
fuerunt haberi gr̃am ñ
oportet Expari sic. Nã
ut locus sine portu nauib
.ẽẽ. non potest̃ tutus: sic
animus sine fide stabilis
amicis non potest. eẽ.
R Anom̃is argum̃tatio ex his
tantũ locis confiriatur.
ornatur. & consideratur.
Sunt quoq argum̃ tationes.
quȩ ꝑ inductionẽ uł per
ratiocinationẽ tractant᷑
Sed hȩ magis ad philosophos
pertinent᷑
Die tam̃ deillis¬
inductio. ẽ. oratio
quȩ ꝑ certas res quȩ¬
dam incerta probat . &
nolentẽ ducit in assensi¬
onem.
R. hoc mirũ uidetur: si
facere potes ut nolens

Expanded text:
hoc genus argumentationis hoc genus argumentationis refelli possit.-necessaria sunt: jam probabilia quoque dicfieri solent, ut: Si mater est, diligit filium; si avarus est, alia in similitudine. In opinione, ut, inferna esse sub terra Similitudo in contrariis et in paribus spectatur. CAR. Quomodo in contrariis In contrariis hoc modo: Nam si iis qui imprudenter laeserunt, ignosci convenit, illis qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet? Ex pari sic: Nam ut locus sine portu navibus esse non potest tutus, sic animus sine fide stabilis amicis non potest esse. CAR. An omnis argumentatio ex his tantum locis confirmatur, ornatur et consideratur?--ALB. Sunt quoque argumentationes, quae per inductionem vel ratiocinationem tractantur, sed hae magis ad philosophos pertinent. Dic tamen de illisInductio est oratio quae per certas res quaedam incerta probat, et nolentem ducit in assensionem. CAR. Hoc mirum videtur, si facere potest, ut nolens
Abbreviated transcription (Latin):
& Cõmemoratis locis argu¬
mentoꝵ & confirmatio¬
nũ. sed ipsa argum̃tatio
ut reor nequaquã uni¬
formis. eẽ. potest
Non uniformis. Sed om̃is
argumentatio quae ex
his locis quȩ cõmemora¬
uimus conficit᷑ : aut pro¬
babilis aut necessaria
debet. eẽ. Necessaria.ẽ.
quȩ aliter fieri ñ potest
ut si peꝑerit. concubuit
fiunt Percomplexionem:
inqua utrũ concessurus
reprȩhendit᷑ adhunc mo¬
dũ . Si improbus. ẽ. cur
tueris.  Si probus. cur accu¬
sas. Per enumerationem :
inqua plurib reb inductis
una necessario confirmat᷑
hoc pacto Necesse. ẽ. aut
inimiciciarũ causa ab hoc
ẽẽ. hunc occisum. metus
aut spei aut alicuiꝰ amici
cauia. Et si hoꝵ nichil. ẽ.
relinquit᷑ ab eo hunc non
.ẽẽ. occisum. Nam frustra
homo occidi non potest
Per simplicẽ conclusionẽ.
hoc modo. Si uos me istud
eo tempore dicitis hoc
quidem facere¬
necessaria sunt Sed
ut uideo diligenter ui¬
dendũ . ẽ. ne quo pacto

Expanded text:
 Commemoratis locis argu Commemoratis locis argumentorum et confirmationum, ipsa argumentatio, ut reor, nequaquam uniformis esse potest.--ALB. Non uniformis; sed omnis argumentatio, quae ex his locis quos commemoravimus, conficitur, aut probabilis aut necessaria debet esse. Necessaria est, quae aliter fieri non potest, ut: Si peperit, concubuit fiunt. Per complexionem, in qua, utrum concesseris, reprehenditur in hunc modum: Si improbus est, cur tueris? Si probus, cur accusas? Per enumerationem, in qua pluribus rebus inductis una necessario confirmatur, hoc pacto: Necesse, aut inimicitiarum causa ab hoc esse hunc occisum, aut metus, aut spe lucri, aut alicujus amici causa; et si horum nihil est, relinquitur, ab eo hunc non esse occisum; nam frustra homo occidi non potest. Per simplicem conclusionem, hoc modo: Si vos me isthuc eo tempore dicitis hoc quidem facerenecessaria sunt; sed et ut video, diligenter videndum est, ne quo pacto
Abbreviated transcription (Latin):
in quo int̃ accusatorem &
defensorẽ controuersia fit
Dũ uͦ ex negociis argum̃ta
sumenda erunt : consi¬
deranda sunt primo
quid sit ante rem. quid
inre. quid post rem: ut
infacto cauponis quod¬
rem fuit quod initinere
illi dũ familiarit̃ ibant̃.
quod simul diuerterent
inhospitiũ. & simul cȩna¬
rent. in re : nox somnũ
solus ierit. quod socium
reliquerit. qđ cruentum
gladiũ habuerit. Est quoq
quartũ quod ad negociũ
ꝑtinet : id .ẽ. quȩ lex sit
eius rei uł qui sint aucto
res. uł quo id nomine qđ
factũ. ẽ. appellari clebeat
Ante enĩ rem causa facti
consideranda. ẽ. id.ẽ. an
uelle. incredibile. ẽ. om̃ino
occasio. modus. facultas
considerari solet. id est
inquo loco. uł in quo
tempore. uł ꝑquẽ mo¬
dũ. uł qua occasione.
aut facultate occiderit
hominẽ quȩrendũ est
Post gestam rem conside¬
rabunt᷑ signa quȩdam
gestȩ rei : ut cruor cedis
signũ. ẽ: & fuga reatus
sȩ̃pe signũ solẽt. ẽẽ.¬

Expanded text:
rem et defensorem controversia est. Cum vero ex negotiis argumenta sumenda sunt, tria consideranda sunt. Primo, quid sit ante rem, quid in re, quid post rem? Ut in facto cauponis  Edrem fuit, quod in itinere illi duo familiariter ibant; quod simul diverterent ad hospitium; quod simul coenarent. In re: nox, somnus solus ierit, quod socium reliquerit, quod cruentum gladium habuerit. Est quoque quartum, quod ad negotium pertinet, id est, quae lex sit ejus rei; vel qui sint auctores ejus; vel quo id nomine, quod factum est, appellari debeat. Ante enim rem causa facti consideranda est, id est, an velle incredibile est. Omnino occasio, modus, facultas considerari solet, id est, in quo loco, vel in quo tempore, vel per quem modum, vel qua occasione, aut facultate occiderit hominem, quaerendum est. Post gestam rem considerabuntur signa quaedam rei gestae, ut cruor caedis signum est, et fuga reatus saepe signum esse solet. CAR.
Abbreviated transcription (Latin):
centes quatenus ⁊cũ
multiplici animarũ fruc¬
tu gaudia clñi lĩ sui me¬
reantur ingredi. hos tu
a excellentissima digni¬
tas & scĩssima in xr̃i cari¬
tate uoluntas. semꝑ ad¬
moneat. immo suaussimis
exortationib ad p̃dicatio¬
nis impellat officia. quati
tib uł clericis audiendum
ibi arbitreris : sed etiã bonis
laicis & bene in operibdei
laborantib dicendũ. ẽẽ. cre¬
das. et inaxime his qui in
sublimiorib poniti sunt scłi
dignitatib. Quoꝵ conuersa¬
tiobona & inte sc̃itas & am¬
monitoria eernȩ salutis
uerba suis suisiectis p̃dica¬
tio poterit. eẽ. Nã unus quis¬
q de pe cumia dñi sui quiã
accepit rationẽ redditu¬

Expanded text:
centes, quatenus cum centes, quatenus cum multiplici animarum fructu gaudia Domini Dei sui mereantur ingredi. Hos tua  excellentissima dignitas et sanctissima in Christi charitate voluntas semper admoneat, imo suavissimis exhortationibus ad praedicationis impellat officia, quatentibus vel clericis audiendum ibi arbitreris, sed etiam bonis laicis et bene in opere Dei laborantibus dicendum esse credas, et maxime his qui in sublimioribus positi sunt saeculi dignitatibus, quorum conversatio bona et vitae sanctitas et admonitoria aeternae salutis verba, suis subjectis praedicatio poterit esse. Nam unusquisque de pecunia domini sui, quam accepit, rationem redditu
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑe. ex abundantia cordis
os loquit᷑. Unde & discipłi
dona scĩ sp̃s inigneis linguis
accipientes loqui dicunt᷑
descit manimo. Mox foras
in uerbo clarescit p̃dicatio¬
nis. Possunt quoq non in¬
cõuement̾ duo gladu fides
& opus intelligi. Illa in cor¬
de latens. istud in facto in
palã procedens & diligent̃
consideranti par priorisig¬
nificationi. Hȩc quoq iue¬
nitur. quia fides amm& ẽ
opus uͦ corporis. Unde & u¬
nus quisq ad cordis sui pe¬
nitralia dirigat intentio¬
nẽ : & uideat̃. quantũ diligat
dm̃. et eandẽ dĩ dilectionẽ
proferat mopus et maxi¬
me predicatores eccłȩ xx̃i
caritatẽ redẽptoris nr̃i
ꝑ uerba sedulȩ predicatio¬
onis popłis ostendant.
Sint lucernȩ ardentes in
domo dĩ. Sint ciuitates
firmȩ inmontib uirtutũ
consite et contra om̃s in¬
sidias hostilis exercitus
munitissimȩ . Sint pasto¬
res prouidi gregẽ xr̃i
ꝑ pascua uite ȩternȩ du¬

Expanded text:
opere. Ex abundantia cordis opere. Ex abundantia cordis os loquitur . Unde et discipuli dona sancti Spiritus in igneis linguis accipientes loqui dicunturdescit in animo, mox foras in verbo clarescit praedicationis. Possunt quoque non inconvenienter duo gladii, fides et opus intelligi: illa in corde latens, istud in facto in palam procedens. Et diligentius consideranti par priori significationi haec quoque invenitur, quia fides animae est, opus vero corporis. Unde et unusquisque ad cordis sui penetralia dirigat intentionem, et videat in eo, quantum diligat Deum, et eamdem Dei dilectionem proferat in opus. Et maxime praedicatores Ecclesiae Christi charitatem Redemptoris nostri per verba sedulae praedicationis populis ostendant. 183 Sint lucernae ardentes in domo Domini: sint civitates firmae in montibus virtutum consitae, et contra omnes insidias hostilis exercitus munitissimae. Sint pastores providi, gregem Christi per pascua vitae aeternae du
Abbreviated transcription (Latin):
uusł regnaturus. Quomodo
rex & seruus. niñ quia in
uetere homme serui fui¬
mus peccatiꝰ. In nouo ita¬
q. chĩi dĩ sanati gr̃a. reges
& regnaturi erimus cũ
xp̃o. Quid ẽ quod ipse ch̃is
ꝑsec utorẽ suũ sanauit. nisi
quod om̃s predicator in
eccła xx̃i. nec suos uerbo
pietatis sanare imimicos
desistat : Vnde & ipse hnĩs
tẽpore. passionis suȩ: oꝑa
etiã in suos persequentes
non deseruit sanitatis. Ac
ido forsitan ꝓmissus ẽ mal¬
chus uulnerari. ut petri
ostenderetur constantia.
et dñi claresceret pietas
et nobis a d om̃s boni operis
daretur exẽplũ. quatenus
salutis ȩternȩ medicam̃ta
etiã inmcis prestanus
nr̃is. Cur duo gladum
chñca tantũ modo pasno¬
ne inuenti sunt & muno
apłica pugnauit fiducia.
Aliũ uagina exemptũ ñ
legimus e Diximus duos
gladios corpus & aniã
significare. queͥ ambo ꝑ unã
fidẽ operari debent. ut fi¬
des que inanima latet fo¬
ras ꝑcorpus ostendatur

Expanded text:
vel regnaturus. Quomodo vel regnaturus. Quomodo rex et servus, nisi quia in vetere homine servi fuimus peccati; in novo itaque Domini Dei sanati  gratia, reges et regnaturi erimus cum Christo? Quid est quod ipse Dominus persecutorem suum sanavit, nisi quod omnis praedicator in Ecclesia Christi nec suos verbo pietatis sanare inimicos desistat? Unde et ipse Dominus tempore passionis suae, opera etiam in suos persecutores non deseruit sanitatis. Ac ideo forsitan permissus est Malchus vulnerari, ut Petri ostenderetur constantia et Domini claresceret pietas, et nobis ad omnes boni operis daretur exemplum, quatenus salutis aeternae medicamenta  etiam inimicis praestaremus nostris. Cur duo gladii in Dominica tantummodo  passione inventi sunt, et in uno apostolica pugnavit fiducia; alium vaginae exemptum non legimus? diximus duos gladios corpus et animam significare: quae ambo per unam fidem operari debent, ut fides, quae in anima latet, foras per corpus ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
q scđm sibi a dõdatã gr̃am
in dñi dĩ uoluntate p̾reli¬
are debet. Et satis erit
uoluntati dĩ si corpore. et
anima. illius implebunt᷑
p̃cepta Sed et hȩc ꝓposi¬
ta questio alterã aduo¬
cat: quia ab issus ab issũ
inuocat. Et dũ nodũ ua¬
lide cõplexionis solutũ
estimaui: ecce alterũ exla¬
tere occulte constrictio¬
nis offendi. quẽ non laico.
prioris inquisitionis aue¬
tori. sed ur̃ȩ uenerande
dignitati ex soluã. Sigla¬
dius aste ut diximus uer¬
bũ dĩ .ẽ. cur auriculã abs¬
cidit aduerfantis. Dũ uer¬
bũ dĩ exauditu ad secreta
cordis cubilia ꝑuenire so¬
let ut ibi fidei fructũ
centesimo. sexagesimo.
ł trigesimo ferat effectus
Quid ista obsecro sĩgnifi¬
cat abscisio. nisi ut inficle¬
litatis auricula abscidat᷑
sanetur & ueteris hominis
expoliatio in nouȩ refor¬
mationis tramseat głam
Unde & iste seruus: mal¬
chus dicebat᷑. Malchus in
latinã linguã. uertit᷑ rex

Expanded text:
que secundum sibi a Deo datam gratiam que secundum sibi a Deo datam gratiam in Domini Dei voluntate praeliari debet. Et satis erit voluntati Dei, si corpore et animo illius implebuntur praecepta. Sed et haec proposita quaestio alteram advocat, quia abyssus abyssum invocat . Et dum nodum  validae complexionis solutum aestimavi, ecce alterum ex latere occultae constrictionis  offendi, quem non laico prioris inquisitionis auctori, sed vestrae venerandae dignitati exsolvam. Si gladius iste, ut diximus, verbum Dei est, cur auriculam abscidit adversantis, dum verbum Dei ex auditu ad secreta cordis cubilia pervenire solet; ut ibi fidei fructum centesimo, sexagesimo, vel tricesimo ferat effectu ? Quid ista, obsecro, significat abscissio, nisi ut infidelitatis  auricula abscindatur, sanetur, et veteris hominis exspoliatio in novae reformationis transeat gloriam? Unde et iste servus Malchus dicebatur. Malchus in Latinam linguam vertitur rex
Abbreviated transcription (Latin):
intelliget gladii diuersas
ẽẽ. significationes. Sed
emptio gladii quid fae¬
culũ. quid pera. quid tuni¬
ca. cur postremo induo¬
b gladus satis eẽ dieatur
De conuersione itaq gla¬
du inuaginã suã & le
periculo accipientis loco
suo diximus Emptio sĩqͥ¬
dẽ huius gladii ẽ. scłi re¬
nuntiatio. De qua ipse chĩs
dix̃. Qui non renuntiaue¬
utrit om̃ib quę possidet. ñ
potest m̃s. ẽẽ discipłs hoc
ẽ. Auaritiȩ sectator. non
potest ueritatis. eẽ. p̃dica¬
tor. quia quod ore pre¬
dicat. oꝑe destruit. Igit᷑
in sacculo occulta diuitra¬
rũ substantia : in pera.
publica designari potest.
Intunica carnalis delec¬
tatio demonstrat᷑. Quae
omĩa funditus uendeneda
id ÷ abicienda sunt. ut dig¬
nus ingladio uerbi dĩsec¬
tator. xp̃i efficiat᷑ miles.
Quod aut̃ discipłi dixer̃
ecce duo gladii hic sunt.
& dñs respondit satis ẽ
duo gladii sunt. corpus &
amma. in quib: unusquis¬

Expanded text:
intelligat, gladii diversas intelligat, gladii diversas esse significationes. Sed emptio;  gladii, quid sacculum, quid pera, quid tunica, cur postremo in duobus gladiis satis esse dicatur? » De conversione itaque gladii in vaginam suam et de periculo accipientis, loco suo diximus. Emptio siquidem hujus gladii est saeculi renuntiatio, de qua ipse Dominus dixit: Qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Hoc est: avaritiae sectator non potest veritatis esse praedicator, quia quod ore praedicat, opere destruit. Igitur in sacculo occulta divitiarum substantia: in pera, publica designari potest. In tunica carnalis delectatio demonstratur. Quae omnia funditus vendenda, id est abjicienda sunt, ut dignus in gladio verbi Dei sectator Christi efficiatur miles. Quod autem discipuli id dixerunt: Ecce duo gladii hic sunt, et Dominus respondit: satis est; duo gladii sunt corpus et anima, in quibus unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
ille scđm lucȩ euangłirn
gladius significare possit
de quo totiꝰ mquistionis ori¬
ebatur series. Ille . ẽ nimi¬
rũ uerbũ dĩ quẽ uenditis
om̃ib secularis uitȩ im¬
pedim̃tis nobis emere
necesse . ẽ: & uirilit̃ m eo
pugnare contra om̃s an¬
tiqui serpentis insidias.
Quẽ gladiũ saluator nr̃
cũ triumpho głȩ ad pat̃¬
nã rediens sedem: disci¬
płis suis dedit dicens. Ite
docete om̃s gentes. Non
igitur ad huius gladii ic¬
tũ sicut extra ordinarie
huius inquisitor questionis
arbitrabatur dñs respon¬
dit Conuerte gladium
inuagmã suã Sed ad
illius qui in matheo legi¬
tur:. ad istius itaq dixit
Nã aliquoties in imofac
perditio. nr̃a aut̃ falus
Ita & factũ apłice audatiȩ
uixta allegorie subtili¬
tatẽ duplicit̾ exipsiuf
dñi uerbis intelligipo¬
test. queratq illẽ quis¬
quis ẽ cur in alio euange¬
lista dñs pesperet uirgã
portandã malio precipe¬
ret non portandã. E tẽ

Expanded text:
ille secundum Lucae Evangelium ille secundum Lucae Evangelium gladius significare possit, de quo totius inquisitionis oriebatur series. Ille est nimirum verbum Dei, quem venditis omnibus saecularis vitae impedimentis nobis emere necesse est, et viriliter in eo pugnare contra omnes antiqui serpentis insidias. Quem gladium Salvator noster cum triumpho gloriae ad paternam rediens sedem, discipulis suis dedit dicens: Ite, docete omnes gentes . Non igitur ad hujus gladii ictum, sicut extraordinariae hujus inquisitor quaestionis arbitrabatur, Dominus respondit: Converte gladium in vaginam suam, sed ad illius qui in Matthaeo legitur. Ad istius itaque  dixit:Nam aliquoties in uno facperditio, nostra autem salus: ita et factum apostolicae audaciae juxta allegoriae subtilitatem dupliciter ex ipsius Domini verbis intelligi potest. Quaeratque ille, quisquis est, cur in alio evangelista Dominus praeciperet virgam portandam, in alio praeciperet non portandam: et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
culũ tollat similit̃ perã
& qui non habet uendat
tunicã suã & emat gla¬
diũ. Iste uero gladius
uidetur ei placuisse.: ille
itaq displicuissẽ. Idõ il¬
lũ conuerti inuaginam:
istũ emi precepit. Idcirco
diligentius considerandũ
ẽ quid uterq significet.
& sacri scõꝵ patrũ ꝓfe¬
rendi sunt sensus Ne qͥd
nr̃a paruitas presũptiose
dicere uideatur. Ille uero
gladius scđm mattheũ
uindictã miuriarũ nr̃a¬
rũ intelligit᷑ designare :
quã qui exsequitur in sus
periturus erit sceleribus
Ipsa dicente ueritate. nñ
remiseritis hominib pee¬
cata sua. nec pat̾ ur̃ cęles¬
tis dimitaet uobis delicta
ur̃a. Qua propt̃ & hunc
conuerti inuagnia cordis
p̃cepit : ut ibi uixta euan¬
gelicã duoꝵ seruulorũ
parabolã unusqrusq re¬
mittat fr̃i suo de corde suo.
Et hȩc ẽ nr̃oꝵ indulgen¬
tia dilictoꝵ : ut innos
peccantib dimictamus.
ipsa ad testante ueritate.
dmmittite & dimatetur
uobis. Sed uideamus. qͥd

Expanded text:
culum, tollat similiter et peram. Et qui non habet, vendat tunicam suam et emat gladium . Iste vero gladius videtur ei placuisse, ille itaque displicuisse. Ideo illum converti in vaginam, istum emi praecepit. Idcirco diligentius considerandum est quid uterque significet: et sacri sanctorum Patrum proferendi sunt sensus, ne quid nostra parvitas  praesumptuose dicere videatur. Ille vero gladius secundum Matthaeum vindictam injuriarum nostrarum intelligitur designare, quam qui exsequitur, in suis periturus erit sceleribus, ipsa dicente Veritate: si non remiseritis hominibus peccata sua, nec Pater vester coelestis dimittet vobis delicta vestra . Quapropter et hunc converti in vaginam cordis praecipit, ut ibi, juxta evangelicam duorum servorum parabolam , unusquisque remittat fratri suo de corde suo. Et haec est nostrorum indulgentia delictorum, ut in nos peccantibus dimittamus, ipsa attestante Veritate: Dimittite et dimittetur vobis . Sed videamus quid
Abbreviated transcription (Latin):
notitiȩ dñi uissione excelsi¬
ora perferunt. Nonus mi¬
nistroꝵ cęlestiũ ordo angłi
sunt nominati : qͥ minora
quȩq et cõmunia exdĩ uo¬
luntate hominib nuntiant
et suadent: Porro in his sci¬
endũ .ẽ. quandocũq nomi¬
nantur. ex officioꝵ ꝓprie¬
tate quando ad homines
ueniunt sumere uocabula.
quia illa suꝑnoꝵ ciuiũ sum¬
ma societas propriis nomi¬
nib non mdiget. Unde
qui se aduersus dmn eriget
mittendus destinatur. Et
gabrihel. id ÷ fortitudo dĩ¬
ad achariã & ad mariam
uirginẽ missus scribitur.
ut qui qđ natura humana¬
denegabat futurũ. eẽ. p̃di¬
xerat fortitudo dĩ¬

Expanded text:
notitiae, Domini jussione, excelsinotitiae, Domini jussione, excelsiora perferunt. 12. Nonus ministrorum coelestium ordo angeli sunt nominati, qui minora quaeque et communia ex Dei voluntate hominibus nuntiant et suadent. 13. Porro in his sciendum est quod quandocunque nominantur, ex officiorum proprietate, quando ad homines veniunt, sumpsere vocabula; quia illa supernorum civium summa societas propriis nominibus non indiget. Inde qui se adversus Deum eriget mittendus destinatur. Et Gabriel, id est, fortitudo Dead Zachariam et Mariam virginem missus scribitur, ut qui quod natura negabat futurum esse praedixerat, fortitudo D
Abbreviated transcription (Latin):
ue illoꝵ qui infra scri¬
buntur quinq graduum.
ministeria alta ch̃atione¬
p̃cellunt. Et quanto aliis
potentiȩ magnitudine
preponuntur tanto ins
ceteroꝵ subiectio ꝑ obędi¬
entiã exibetur. De hinc pꝰ
illas quinto ordine suꝑno¬
rũ ciuiũ. principatꝰ uõcan¬
tur. Quib dũ sub his bono¬
rũ sp̃uũ iã principatus
cõmitat᷑. ad explenda dei
ministeria quȩ facere sub¬
iecti debeant principant᷑.
Sexto quoq statu in bonis
spiritib potestates sunt or¬
diati : qui principari ad¬
uersis potestatib dm̃ mu¬
nere ꝑceperunt. Qui per
potestatẽ nequitiã malig¬
noꝵ sp̃uũ refrenant. ne
Septimus gradus spirita¬
liũ minastrationũ uirtutes
nominantur : ꝑ quos sp̃s
uirtutes & signa & mira¬
bilia in hormĩnib sepefiunt.¬
Octauus ordo archangłi
id ÷ sũmi nunti uocantur.
ꝑ quos maiora quȩq homi¬
nib nuntiant᷑. Et quanto
angłis in ordinis sũmitate
excellunt : tanto bomiinũ

Expanded text:
e illorum qui infra scribentur quinque graduum ministeria alta praecellunt; 586 et quanto aliis potentiae magnitudine praeponuntur, tanto his caeterorum subjectio per obedientiam exhibetur. 8. Dehinc post illas quinto ordine supernorum civium principatus vocantur, quibus dum his bonorum spirituum jam principatus committitur, ad explenda Dei ministeria quae facere subjecti debeant principantur. 9. Sexto quoque statu in bonis spiritibus potestates sunt ordinati, qui principari diversis potestatibus Domini munere perceperunt; qui per potestatem nequitiam malignorum spirituum refrenant, ne,Septimus gradus spiritualium ministrationum virtutes nominantur, per quos spiritus virtutes, et signa, et mirabilia in hominibus saepe factOctavus ordo est archangeli, id est, summi nuntii vocantur, per quos majora quaeque hominibus nuntiantur; et quanto angelis in ordinis summitate excellunt, tanto hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ut domesticus usus cauere
incipiat : qđ publicus con¬
uentus detrahere possit
N ec enĩ inhonestis uerbis int̃
suos uti debet: qui honestis
int̃ alienos loqui desiđat.
cũ inomi parte uitȩ hone¬
stas ꝑ necessaria. ẽ. maxime
insermonib:. Quia fere
cuiusq mores sermo ꝓbat:
nisi tibi magister aliud
Michi uͦ: de hac re nichil
aliud uideri potest Ac
idõ consuetudinaria sẽr¬
mocinatione uerba uint
lecta. honesta. lucida.
simplicia. plano ore. uul¬
tu quieto. facie cõposita.
sine immodato cachinno.
clamore nullo prolata
Nã bonus modus . ẽ. in loquen¬
do. tanquã ambulando
clem̃ter ire. sinẽ saltu.¬
sine mora: quatinꝰ om̃ia
medii moderaminis tẽpe¬
rantia fulgeant. quȩ est
una de .iiͦͬ. uirtutib de
quib ceterȩ quasi radicib
ꝓcedant uirtutes. In quib
est animȩ nobilitas. uitae

Expanded text:
ut domesticus usus cavere ut domesticus usus cavere incipiat, quod publicus conventus detrahere possit. Nec enim inhonestis verbis inter suos uti debet, qui honestis inter alienos loqui desiderat. Cum enim in omni parte vitae honestas pernecessaria sit, maxime in sermonibus, quia fere cujusque mores sermo probat, nisi tibi, magister, aliter Mihi vero de hac re nil aliud videri potest, ac ideo consuetudinaria sermocinatione verba sint lecta, honesta, lucida, simplicia, plano ore, vultu quieto, facie composita, sine immoderato cachinno, clamore nullo prolata. Nam bonus modus est in loquendo, tanquam in ambulando, clementer ire, sine saltu,sine mora, quatenus omnia medii moderaminis temperantia fulgeant, quae est una de quatuor virtutibus, de quibus caeterae tanquam radicibus procedunt virtutes, in quibus est a
Abbreviated transcription (Latin):
natura consuetudo. Nam
in arte qualibet exercita¬
ta consuetudo. confiden¬
tiã & constantiã ꝓcreat:
sine qua nil ars proficit
Quid enĩ timidus arma
amet. laudẽ iuuenis.
magnũq eẽ. sciat multis
tacentib solũ audiri.o
Nã licet ipsa uicium sit
ambitio: frequent̃ tam̃
causa uirtutũ . ẽ. Discat
ab adolescentia non re¬
formidare ante multos
loqui : ut eũ nec metus
frangat. nec ultra mo¬
dũ reuerentia retardet
Ut dũ om̃ib oratoris opib¬
sit instructus : animi
quoq prȩstantia & oris
fiducia illi non desit
causis ciuilib & negociis
secularib int̾. eẽ. estiman¬
di sunt. mox apuericia
multo studio habenda. ẽ.
ut ab ineunte ȩtate assues¬
cat uocis fiducia & uer¬
boꝵ copia. & decenti cor¬
poris motu. ut sine formi¬
dine faciat inpublicis
quȩstionib quod consue¬
tudine gessit inpriuatis
Uere intelligis : & optime
ꝓsequeris Nã ut in castris
miles : sic indomu orator
debet erudiri. Ut qđ solus
exercuerit : inter multos

Expanded text:
net consuetudo. Nam in arte qualibet exercitata consuetudo confidentiam constantiamque procreat, sine qua nil ars proficit. Quid enim timidis arma? Amet laudem juvenis, magnumque sciat esse, multis tacentibus, solum audiri. Nam licet ipsa vitium sit ambitio, frequenter tamen 329 causa virtutum est. Discat ab adolescentia non reformidare ante multos loqui, ut eum nec metus frangat, nec ultra modum reverentia retardet, ut cum omnibus oratoris sit opibus instructus, animi quoque praestantia et fiducia oris illi non desit.causis civilibus et negotiis saecularibus interesse aestimandi sunt, mox a pueritia multo studio habenda est. ut ab ineunte aetate assuescat, vocis fiducia et verborum copia, et decenti corporis motu, ut sine formidine faciat in publicis quaestionibus, quod cum consuetudine gessit in privatis.--ALB. Vere intelligis et optime prosequeris. Nam ut in castris miles, sic in domo orator debet erudiri; ut quod solus exercuerat, inter multos
Abbreviated transcription (Latin):
A. Conquestio. ẽ. oratio
auditoꝵ miscđiam aptans
In hac primũ animũ au¬
ditoris mitem & misericor¬
dem conficere oportet
Quȩ multis modisfit. ut
quȩ cõmoda ꝑdiderit. &
inquib: in cõmodis sit
ut in morte filii amor. spes.
sõlatiũ. educatio Item.
quanta bona fecisset ei
qui tanta mala fecit.
profert. Item. quã mi¬
serũ uobis uideretur
onidices si affuissetis. Itẽ.
dũ bona speraui. uener̃
michi mala. Itẽ. inopia.
tractetur ab eis a quib: non

Expanded text:
.--ALB. Conquestio est oratio .--ALB. Conquestio est oratio auditorum misericordiam captans. In hac primum animum auditoris mitem ac misericordem conficere oportet, quae multis modis fit, ut quae commoda perdiderit, et in quibus incommodis sit: ut in morte filii amor, spes, solatium, educatio. Item, quanta bona fecisset ei qui tanta mala fecit profert. Item, quam miserum vobis videretur, o judices, si adfuissetis. Item, dum bona speravi, venerunt mihi mala. Item inopia, tractetur ab eis, a quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
tetrũ. crudele. nefariũ.
tirannicũ scelus ñ ulcisci.
quod remotũ sit ab om̃i
lege & ȩquitate. tale factũ
non uindicari. Item meos
deliter facta dicemus.
ut inpueros. senes. mulie¬
res infirmas. Item. inpe¬
regrinos. inhospites. in
uicinos. in amicos atrocia
gesta. Item. ut iudex ui¬
deat si ipse int̃fuerit ac
prȩsens uiderit. Item si
ostendi potesł abeo factũ
a quo minime oportuerit.¬
& a quo si alius faceret pro¬
hiberi conueniret. Hii
& aliis plurimis modis ꝓ¬
ut se causa. locus. & tẽpus
& ꝑsona affert indignati¬
onẽ aut offensionẽ in ad¬
uersariũ concitare debes¬
R. Bene intelligo. de eius modi
oratione posse animos audi¬
entiũ ad indignationem
instigari¬
ANam ut dixi ex his argum̃¬
tationib quȩ ex ꝑsonis aut
exnegociis ueniunt: ampli¬
ficationes & indignationes
nasci possunt
K. Possunt. & certũ teneo
Sed quid sit conquestio
& quid efficiat & quomͦ
sit ꝑficienda edicito¬

Expanded text:
tetrum, crudele, nefarium, tetrum, crudele, nefarium, tyrannicum scelus non ulcisci; quod remotum sit ab omni lege et aequitate, tale factum non vindicari. Item, in edeliter facta dicemus, ut in pueros, mulieres, senes, infirmos. Item, in peregrinos, in hospites, in vicinos, in amicos atrocia gesta. Item, ut judex videat, si ipse interfuerit ac praesens viderit. Item, si ostendi potest ab eo factum, a quo minime oportuerit, et a quo, si alius fecerit, prohiberi conveniret. His et aliis 326 pluribus modis, prout se causa, locus, tempus personaeque afferunt, indignationem vel offensionem in adversarium concitare debes.--CAR. Bene intelligo de ejusmodi oratione posse animos audientium ad indignationem instigari.--ALB. Nam ut dixi, ex his argumentationibus, quae ex personis et ex negotiis eveniunt, amplificationes et indignationes nasci possunt. CAR. Possunt, ut certum teneo. Sed quid sit conquestio, et quid efficiat, et quomodo sit perficienda, edicito
Abbreviated transcription (Latin):
R. Quot habet partes.¬
A. Tres. enumerationẽ. indig¬
nationẽ. conquȩstionẽ¬
R. Enumeratio conclusionis
sub aspectũ simul subi¬
ciuntur hoc modo Quid¬
nam amplius desideratis
oiudices. cũ uobis hoc &
hoc dixi & hoc & hoc¬
uobis planũ feci: ꝰ
Quid efficit indignatio.ꝰ
quomͦ id effici possit¬
Eius prȩcepta plurima
sunt Alia sunt si demon¬
stramus illã rem quam
aduersarius defendit
diis immortalib sapientis¬
simis hominib senatui.
om̃i popło indignã uideri
ltem si demonstramꝰ aduer¬
sarii alia facta crudelia.
iniusta. auara. in honesta.
contumacia. ltem s̃i tran¬
actã eiꝰ uitã & mores im¬
probamus: Item qͥo mali
sit futurũ si non puniat᷑
ltem. uoluntario maleficio
uł inconsueto ueniã non
tet uł desuis caris. ñ quid
tale eis accidisset. Item
multos alacres expectare
quid statuat᷑ de hac re: ut
ex ec quod hiuic concessũ
sit uĩbi quoq tale cdare
quid liceat intelligere
possint Item
indignamur

Expanded text:
.--CAR. Quot habet partes?.--CAR. Quot habet partes?--ALB. Tres. Enumerationem, indignationem, conquaestionem.--CAR. Enumeratio conclusionis sub aspectum simul subjiciuntur, hoc modo: Quidnam amplius desideratis, o judices, cum vobis hoc et hoc dixi; hoc et hoc planum feci? CAR. Quid efficit indignatio? -quomodo id effici possitEjus praecepta plurima sunt. Alia, si demonstramus, illam rem quam adversarius defendit, diis immortalibus, sapientissimis hominibus, senatui, omni populo indignam videri. Item, si demonstramus adversarii alia facta crudelia, injusta, avara, inhonesta, contumacia. Item, si transactam ejus vitam moresque improbamus. Item, quid mali sit futurum, si non puniatur. Item, voluntario maleficio vel inconsueto veniam non tet, vel de suis charis, si quid tale eis accidisset. Item, multos alacres exspectare, quid statuatur hac de re, ut ex eo quod huic concessum sit, sibi quoque tali de re quid liceat, intelligere possint. Item, indignamur
Abbreviated transcription (Latin):
u non ueretur : scit se in¬
nocentẽ. eẽ. & idõ non. ẽ.
accus andus. hic uereri eũ¬
enĩ siue non uereri dicas.
hoc putat concetlendum
Quod conuersione sic repre¬
hendit᷑. Immo accusan¬
dum. ẽ. Si ueret᷑ : testat᷑
se innocentẽ non. eẽ. Si uͦ
ac idõ accisanduse. Item
enumeratio reprehendit᷑.
si prȩterit᷑ quiddã in enu¬
meratione hoc modo Quia
habes equũ iftũ. aut emi¬
sti eũ. aut hęreditate
tibi uenit. aut munere
datus. ẽ. tibi. aut domi.
natus. ẽ. aut si horũ nichil
est. subripueris eũ neces¬
se.ẽ. Quod hoc modo re¬
prehenditur : si dici po¬
test ex hostib ẽẽ. captũ
his & aliis multis modis
reprȩhendi possunt argu¬
mentationes. Qui sũmo
studio cauendi sunt ora¬
tori magis quã mͥ ꝓpter
breuitatẽ explanandi
R. Restat conclusio sola: quã
sex partiũ orationis posusti
extremã. De qua ordo postu¬
lat ut dicas¬
A. Conclusio. ẽ. exitus & de ter¬
minatio totius cause¬

Expanded text:
vero non veretur, scit se invero non veretur, scit se innocentem esse, et ideo non est accusandus. Hic, vereri eum sive non vereri dicas, hoc putat concedendum,quod conversione sic reprehenditur: Imo accusandus est; si veretur, testatur se innocentem non esse: si vero et ideo accusandus est. Item enumeratio reprehenditur, si praeteritur quiddam in enumeratione, hoc modo: Quia habes equum istum, aut emisti eum, aut haereditate tibi evenit, aut munere datus tibi est aut domi natus est. Aut, si horum nihil est, subripueris eum necesse est. Quod hoc modo reprehenditur, si dici potest ex hostibus esse captum. His et aliis multis modis reprehendi possunt argumentationes, qui summo studio cavendi sunt oratori magis, quam mihi, propter brevitatem explanandi. CAR. Restat conclusio sola, quam sex partium orationis posuisti extremam, de qua ordo postulat, ut dicas.--ALB. Conclusio est exitus et determinatio totius causae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is res pene confirmari
potest. unde & infirmari
potest. Quod hoc modo¬
euenit. si aut falsum. ẽ.
unde componit᷑ confir¬
matio hoc modo Non
potest sapiens. eẽ . qui
pecuniã neglexit. multi
sãpientes pecuniã negle¬
xerunt: aut cõmune.
Quod nichilominus ab
aduersariis potest dici
hoc modo Id circo iudices.
quia ueram causam habe¬
bam breuiter peroraui
Aut leue. ẽ. si inmentẽ non
uenisset non cõmisisset.
aut remotũ & longius
incipit quã satis. ẽ.
si scipio tiberio gracho
filiam suã corneliã non
dedisset: hȩc seditio afi¬
liis eoꝵ inpopło. non ac¬
cidisset. Quare. scipioni
hoc malũ deputandũ .ẽ.
tatem. ut si forte ante
auarũ accuses pecuniȩ
amorẽ. aut aduersarium
id. ẽ. quod tuȩ causẽ officit.
ut similitẽtuos hortari de¬
beas. copias hostiũ & forti¬
tudinẽ laudes. Complexio
reprȩhendit᷑. si conuerti
potest hoc modo. Nã si
ueretur . non . ẽ. accusan¬
dus . quia probus est. Si

Expanded text:
omnis res pene unde confirmari omnis res pene unde confirmari potest, inde et infirmari potest; quod sic evenit, si aut falsum est, unde componitur confirmatio hoc modo: Non potest sapiens esse, qui pecuniam neglexerit; multi sapientes pecuniam neglexerunt. Aut commune, quod nihilominus ab adversariis potest dici, hoc modo: Idcirco, judices, quia veram causam habebam, breviter peroravi. Aut leve est: Si in mentem non venisset, non commisisset. Aut remotum et longius incipit quam satis est: Si Scipio Tiberio Graccho filiam suam Corneliam non dedisset, haec seditio a filiis eorum in populo non accidisset: quare Scipioni hoc malum imputandum  Ms.tatem, ut, si ante avarum forte accuses pecuniae amorem. Aut adversarium, id est quod tuae causae officit, ut, si milites tuos hortari debeas, copias hostium et fortitudinem laudes. Item, complexio reprehenditur, si converti potest, hoc modo: Si veretur, non est accusandus, quia probus est; si
Abbreviated transcription (Latin):
spectata concłusio pro¬
ferenda. ẽ. hoc modo Qđ
si melius gerunt᷑ ea quȩ
consilio quã quȩ sine con¬
silio administrant᷑. nichil
aut̃ om̃iũ rerũ melius
administratur quã totus
dũ casũ agi. ñ consilio regi
R. Quid stultius est quam
hoc putari.
Stultus stulta ȩstimat.
cui tam̃ iuxta salomonẽ
respondecdũ. ẽ. ne sibi sa¬
piens uideat᷑
R Recolo te magister int̃
orationis partes reprehen¬
sionẽ nominasse. Sed
tantã confirmationum
seriem audiui: ut. uix
uidẽtur reprȩhensori ali¬
quis locus relictus. quo
possit infirmare confir¬
matã his argumentis
causam.¬
A. Relinquit᷑ ei locus infir¬
mandi: sed non de ea
nos debemus laborare
Pene om̃is causa inseipsa
habet loca confirmandi
& loca reprȩhendendi
&. Suspectus sum tam̃ quid
de ea uelis dicere.¬
A Dicam. & breuiter dicam
Reprȩhensio. ẽ. ꝑ quam
argumentando aduersa¬
rior confirmatio aut
infirmat᷑ aut tollitur.
quib: & confirmatio: quia

Expanded text:
exspectata conclusio proexspectata conclusio proferenda est, hoc modo: Quod si melius geruntur ea quae consilio quam quae sine consilio administrantur; nil autem omnium rerum melius administratur quam totus dum casu agi, non consilio regi. CAR. Quid stultius est quam hoc putare?--ALB. Stultus stulta aestimat, cui tamen juxta Salomonem respondendum est, ne sibi sapiens videatur. CAR. Recolo te, magister, inter orationis partes reprehensionem nominasse; sed tantam confirmationum seriem audivi, ut vix videatur reprehensori aliquis 325 locus relictus, quo possit infirmare confirmatam iis argumentis causam.--ALB. Relinquitur ei locus infirmandi; sed non nos de ea debemus laborare. Pene omnis causa in seipsa habet loca confirmandi et loca reprehendendi. CAR. Suspensus sum tamen quid de ea velis dicere.--ALB. Dicam, et breviter dicam. Reprehensio est, per quam argumentando adversariorum confirmatio aut infirmatur, aut tollitur. quibus et confirmatio; quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sequere quȩ uelis. sequar
te sequentẽ
Qualis debet esse illa
inductio.
Similis semꝑ ei rei cuiꝰ
causa inducit᷑
cura. ut non intelligat
aduersarius quo specteñs
tacendo aut negando.
non sinit longius ire
interrogationẽ¬
A. Ostendenda. ẽ. similitu¬
lam elicienda. ẽ. responsio.
aut quia taciturnitas
imitatur confessionem.
concludenda. ẽ. argum̃¬
tatio sicut in concessis
K. Quomͦ ꝑ ratiocinationẽ
confirmanda est argu¬
mentatio .¬
A. Illa enĩ fit ꝓpositione.
ꝓbatione. uł assũptione.
& concluione
Planiora hȩc exemplo
quolibet fac¬
Propositio. ẽ: ut. melius
gerunt᷑. quã quȩ sine
consilio adminis trantꝰ
Approbatio .ẽ. domus ea
quȩ ratione & consilio
regitur : om̃ib reb est
instructior. quã ea quȩ
ꝓbatio adducit᷑. Nam
signoꝵ ortus & occasus.
& annuȩ frugũ temporũ
& dierũ mutationes. satis
mirabili ordine & certa
uicissitudine disponant᷑
Quȩ signo sunt magno con¬
silio mundũ regiꝰ Tum

Expanded text:
Sequere quae velis, sequar te sequentem. CAR. Qualis debet esse illa inductio?--ALB. Similis semper ei rei, cujus causa induciturcura, ut non intelligat adversarius, quo spectent itacendo, aut negando non sinit longius ire interrogationem--ALB. Ostendenda est similituet?--ALB. Jam elicienda est responsio, aut, quia taciturnitas imitatur confessionem, concludenda est argumentatio, sicut in concessis. CAR. Quomodo per ratiocinationem confirmanda est argumentatio?--ALB. Illa enim fit propositione, probatione, vel assumptione, et conclusione. CAR. Planiora haec exemplo quolibet facPropositio est, ut: Melius geruntur, quam quae sine consilio administrantur. Approbatio est: Domus ea, quae ratione et consilio regitur, omnibus rebus est instructior, quam ea quaprobatio inducitur: Nam signorum ortus et occasus, et annuae frugum, temporum, et dierum mutationes satis mirabili ordine et certa vicissitudine disponuntur, quae signa sunt, magno consilio mundum regi. Tum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui bene płesunt prb̃i
duplici honore habeant᷑
maxime qui laborant in
uerbo et doctrina dei.
Dicant enĩ in quib canoni¬
b int̃dictũ sit prb̃is p̃di¬
care. Quin magis legant
& intelligant. abinitionas¬
centis eccłȩ quanti et quã
mirabiles exliuerso ele¬
ricoꝵ ordine ꝑ totã mundi
latitidinẽ fuere p̃dicato¬
res etiã et apłica in diuer¬
sas partes transmissi aue¬
toritate. et desinant speci¬
ale habere qđ ad maiorẽ
animarũ lucrũ plurimo¬
rũ poterit. ẽẽ. Nã et ipse

Expanded text:
qui bene praesunt presbyteri, duplici honore habeantur: maxime qui laborant in uerbo et doDicant enim in quibus canonibus interdictum sit presbyteris praedicare? Quin magis legant et intelligant, ab initio nascentis Ecclesiae, quanti et quam mirabiles ex diverso clericorum ordine per totam mundi latitudinem fuere praedicatores, etiam et apostolica in diversas partes transmissi auctoritate: et desinant speciale habere, quod ad majus animarum lucrum plurimorum poterit esse. Nam et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
rũ xp̃i defensor et rector
tuȩ scisime fapientię ue¬
nerabile studiũ alios am¬
monendo exortet᷑. alios
castigando corrigat. alios
uite disciplinis erudiat
ut om̃ib omĩa factus ex
om̃ib mercedẽ habere
merearis ꝓpetuã. ut cũ
magna & laudabili por¬
in conspectu dñ dĩ tui.
appareas. Audio etiã ꝑ
etudinẽ non fatis lauda¬
bilẽ quã ur̃a prudentis¬
sima auctoritas facile
em̃dare potest. Si tam̃
uera .ẽ opinio et ñ magis
falsa excusatio ut qđ fa¬
cere non ualent presbi¬
teri. suis mitiunt ep̃is.
Nã dicunt ab ep̃is inter¬
dictũ . eẽ presbiteris et
dia comb: p̃dicare in ecłus
dũ in a pocalipsi legat᷑
sp̃s & sponia dicunt ue¬
ni.Et qui audit dicat. ue¬
ni. Qui fitit ueniat. qui
uult accipiat aquã uitȩ¬
gratis. Nec non et apłs

Expanded text:
risti defensor et rector, tuae sanctissimae sapientiae venerabile studium alios admonendo exhortetur, alios castigando corrigat, alios vitae disciplinis erudiat, ut omnibus omnia factus , ex omnibus mercedem habere merearis perpetuam. Ut cum magna et laudabili popin conspectu Domini Dei tui appareas. Audio etiam per etudinem non satis laudabilem, quam vestra prudentissima auctoritas facile emendare potest, si tamen vera est opinio, et non magis falsa excusatio, ut quod facere non volunt presbyteri, suis injiciant episcopis. Nam dicunt ab episcopis interdictum esse presbyteris et diaconibus praedicare in ecclesiis, dum in Apocalypsi legitur: Spiritus et sponsa  dicunt: veni. Et qui audiat, dicat, veni. Qui sitit, veniat, qui vult, accipiat aquam vitae . Nec non et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ciendis uerbis modicus. eẽ.
debeat eoꝵ motus. Ore
enĩ: magis quam labris
loquendum.ẽ.
hȩc uenerande magister
iocunda. eẽ. & hones ta
fateor : michiq multum
placabilia. Sed ut uideo
& intelligo iugem exerci¬
tationem & quotidianũ
usum postulant: & adple¬
nam condũmationẽ nisi
continua meditatione
& instanti exercitatione
non possunt᷑ ꝑuenire. sine
qua nullam disciplinam
A. lta.ẽ. domine mi rex: ut
dicis Nã exercitatio in¬
geniũ & naturam sepe
uincit : & usus om̃iũ ma¬
gistroꝵ p̃cepta suꝑabit
Quãobrẽ. inuentio & dispo¬
sitio & eloquutio & me¬
moria & ꝓnuntiatio usu

Expanded text:
ciendis verbis modicus esse ciendis verbis modicus esse debeat eorum motus; ore enim mloquendum est. Haec, venerande magister, jucunda esse et honesta fateor, mihique multum placabilia: sed, ut video et intelligo, jugem exercitationem et quotidianum usum postulant, et ad plenam consummationem, nisi continua meditatione et instanti exercitatione, non possunt pervenire, sine qua nullam disciplinam B. Ita est, domine mi rex, ut dicis. Nam exercitatio ingenium et naturam saepe vincit, et usus omnium magistrorum praecepta superabit. Quamobrem inventio, et dispositio, et elocutio, et memoria et pronuntiatio usu
Abbreviated transcription (Latin):
timo accentu decoretur
Nec immođato clamore
uociferet᷑. uł ostentationis
causa frangatur oratio.
causis & temporib dispen¬
sanda ẽ Nam alia
simplicitate narranda
sunt. alia auctoritate
suadenda. alia cũ indig¬
natione de promenda.
alia miseratione flecten¬
da : ut semꝑ uox & oratio
suȩ causẽ conueniat. hȩc
te prȩcepta ad ꝓnuntia¬
tionis laudẽ deducunt .¬
& tibi honestatẽ & tuȩ
cause fidem efficient
corporis modationẽ dixi¬
sti. eẽ. seruandam.¬
A Dixi. qr necessarie obser¬
uandum ẽ. ut recta sit
facies. ne labra detorque¬
antur. ne immodicus
hiatus rictus distendat.
ne supinus uultus. ne de¬
iecti interrã oculi. ne in¬
clinata ceruix. ne elata
aut depressã suꝑcilia.¬
Infinitũ enĩ in his quoq
reb momentũ.ẽ. quia
nichil potest placere
qđ non decet Et ut ait
marcus tullius caput ar¬
tis. ẽ. dicere quod facias
Labra lamberȩ uł mordere
deforme.ẽ. cũ etiã ineffi¬

Expanded text:
timo accentu decoretur, timo accentu decoretur, nec immoderato clamore vociferetur, vel ostentationis causa frangatur oratio; causis et temporibus dispensanda est. Nam alia simplicitate narranda sunt, alia auctoritate suadenda, alia cum indignatione depromenda, alia miseratione flectenda, ut semper vox et oratio suae causae conveniat. Haec te praecepta ad pronuntiationis laudem deducunt, et tibi honestatem et tuae causae fidem efficiunt corporis moderationem dixisti esse observandam?--ALB. Dixi quia necessarie observandum est, ut recta sit facies, ne labra detorqueantur, ne immodicus hiatus distendat rictum, ne supinus vultus, ne dejecti in terram oculi, ne inclinata cervix, neque elata aut depressa suInfinitum enim in his quoque rebus momentum est, quia nihil potest placere, quod non decet et, ut ait M. Tullius, 'caput artis est decere, quod facies'. Labra lambere vel mordere deforme est, cum etiam in effi
Abbreviated transcription (Latin):
& ebrietate cauenda que
om̃ib bonis studiis maxi
corpori aufert sanitatẽ.
integritatẽ
Sufficiunt hȩc prȩcepta.
sĩ quis idoneus . ẽ. ad hȩc
implenda. Nã ut uideo
tam ardua sunt sensu :
tionis postulat ut tua
responsio ad ꝓnuntiati¬
onem ꝓcedat᷑. quã quin¬
tam partẽ artis rehori¬
tationis nr̃e memini te
dixisse magister
Pronuntiatio . ẽ. uerboꝵ
dignitas uocis sensib ac
deratio: Hex enĩ intantũ
excellit : ut etiã scđm
sententiã maximi tullu
indocta oratio laudẽ tam̃
si indecent̃ ꝓnuntietur
contẽptũ irrisionẽq me¬
reatur : nisi forte tibi¬
domine mi alit̃ uideat᷑¬
R. onchi nequaquã aliter: sed
huiꝰ quoq partis prȩcepta
da uelim ut dicas
oris diligenti cura sunt
emendanda. Ne uerba
sint inflata uł anhelata.
nec infaucib frendentia.
nec oris inanitate resonan¬
tia. non asꝑa frendentib
dentib non hiantib labris
litterȩ sonis enuntientur.
& unũ quodq uerbũ legi¬

Expanded text:
et ebrietatem cavendam, quae et ebrietatem cavendam, quae omnibus bonis studiis nocet corporis aufert sanitatem, integritatem. CAR. Sufficiunt haec praecepta, si quis idoneus est ad haec implenda. Nam, ut video, tam ardua sunt sensu, qtionis postulat ut tua responsio ad pronuntiationem procedat, quam quintam partem artis rhetoritationis memini te dixisse, magister.--ALB. Pronuntiatio est verborum dignitas, vocis sensibus acderatio. Haec enim in tantum excellit, ut etiam secundum sententiam maximi Tullii indocta oratio laudem tamesi indecenter pronuntietur, contemptum irrisionemque meretur, nisi forte tibidomine mi rex, aliter videatur. CAR. Mihi nequaquam aliter. Sed hujus quoque partis praecepta da velim ut indiceoris diligenti cura sunt emendanda. Nec verba sint inflata vel anhelata, vel in faucibus frendentia, nec oris inanitate resonantia, non aspera frendentibus dentibus, non hiantibus labris litterae sonis enuncientur, et unumquodque verbum legi
Abbreviated transcription (Latin):
Cauendũ quoq: ẽ. ne inania
structurȩ tantũ modo
implendȩ causa ꝓferant᷑
Et ut ad summũ ueniamꝰ.
sicut reliquarũ rerum
fundamentũ. ẽ. sapientia.
ita & in eloquentia quoq
Ut enĩ inuita. ita in oratio¬
ne nichil clarius. ẽ. quã
omia sapient̃ fieri Qua¬
ꝑpt̃ oratori summo oꝑe
preuidendũ. ẽ. quid sibi
deceat & suȩ conueniat
causȩ̃. non insententi is
solũ. sed etiã inuerbis
Non enĩ om̃is fortuna. non
om̃is honos. non omnis
auctoritas. ñ om̃is etas.
nec uͦ locus. aut tempus.
aut auditor om̃is. eodẽ
aut uerboꝵ genere tra¬
ctandus . ẽ. aut senten¬
tiarũ. Semꝑq in omni
parte orationis. ut uitȩ
quid deceat. ẽ. conside
ut reor rethoricȩ parte
tullius dicit. quod thes¬
aurus. ẽ. om̃iũ rerũ me¬
moria. Quȩ nisi custos
cogitatis inuentisq reb
& uerbis adhibeatur :
si prȩclara fuerint in ora¬
tore peritura.
citationẽ. & scribendi
usum. & cogitandi studiũ.

Expanded text:
Cavendum quoque est, ne inania Cavendum quoque est, ne inania structurae tantummodo implendae causa proferantur. Et ut ad summum veniam, sicut reliquarum rerum fundamentum est sapientia, ita et in eloquentia quoque. Ut enim in vita, ita et in oratione nihil clarius est, quam omnia sapienter fieri. Quapropter oratori summopere praevidendum est, quid sibi deceat, et suae conveniat causae, non in sententiis solum, sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas; nec vero locus, aut tempus, aut auditor omnis eodem aut verborum genere tractandus est, aut sententiarum, semperque in omni parte orationis, ut vitae, quid deceat, est considerut reor, rhetoricae parte,Tullius dicit, quod thesaurus est omnium rerum memoria, quae nisi custos cogitatis inventisque rebus et verbis adhibeatur  si praeclara fuerint, in oratore peritura. citationem et scribendi usum, et cogitandi studium;