comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potes qd̾ dissimilem ostendis: Aliis enim
causis. et nos similem ostendimꝰ. Anqr ꝓ
pħa dictus est qui ⁊ homo ẽẽ dignatꝰ est.
ꝙ tam multa futura p̾dixit: isi forte
aliud est ꝓpħa qͣm homo. ultra humanas
comecturas futura p̃nuntians: Unde ꝙ
ip̃e de se ip̃o ait. Non est ꝓph̾a sine honore:
nisi in patria sua. S de te uidero. qui te
conuictũ paulo ante confessus es: cũ di¬
xisti qd̃ te ad credendũ eungsio ꝓfessio tua
fecit obnoxiũ. Iudeus ip̃e ꝑcedat in medi¬
um: qui ceruicem a iugo xp̃i male libe¬
ram tollit: et ideo sibi ad huc fas putat
rit d̾s cum ait moysi. suscitabo illis peo¬
pħam de fr̃ib eoꝵ sicut te. uł similẽ tibi
Multi eñi ꝓpħ̾e postea fuerunt: s utiq u¬
num quẽdam intelligi uoluit. Hic ei credo
sionis induxit. quẽ cogitans. me adhuc for¬
tasse uidebit. querentẽ de quo dictũ sit. sus¬
citabo eis ꝓpħam similẽ tͥ. cum legam qͥs

Expanded text:
potes. quod dissimilem ostendis? aliis enim potes. quod dissimilem ostendis? aliis enim causis et nos similem ostendimus. an quia propheta dictus est, qui et homo esse dignatus est, et tam multa futura praedixit ? nisi forte aliud est propheta quam homo ultra humanas coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in patria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tollit et ideo sibi adhuc fas putat  promiserit deus, cum ait Moysi: suscitabo illis prophetam de fratribus eorum sicut te uel similem tibi. multi enim prophetae postea fuerunt, sed utique unum quendam intellegi uoluit. hic ei. credo.am promissionis induxit. quem cogitans me adhuc fortasse ridebit quaerentem, de quo dictum sit: suscitabo illis prophetam similem tibi, cum legam, quis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ascenderat. ut carnales calũpnias mẽ¬
te mortua loqueretur. Nõne ip̃am petrã
petrus ꝑ prudentiã carnis ꝑcuti exhor¬
ruit: cum dño passionẽ suam p̃nuntiã¬
ti ait absit a te dñe nõ fiet istud. ꝓpitiꝰ
tͥ esto: Neq eñi peꝑcit huic pcc̃o dñs: cũ
ei retulit. Redi retuo sathanas. scandalum
mͥ es: nõ eñi sapis que di sunt. s que sũt
hominũ. At uͥ mortua est ista carnalis
diff identia. nͥ in xp̃i głificatõne. tanꝙͣ
in montis altitudine: Nam utiq uiue̾¬
bat cum eum timide negaret: ⁊ utiq
mortua erat. cũ eum lib̾e p̃dicaret. Hec
uiuebat in saulo. cum scandalũ crucis de¬
testans uastabat xp̃ianam fidem. Et ubi
nisi in illo monte mortua erat. cum iam
paulus dic̾et. uiuo aut̃ iam ñ ego: uiuit
tas. unde te putes posse conuinc̾e. nõ de
xp̃o ẽẽ p̃dictum. suscitabo illis ꝓpham de
fr̃ĩb ip̃oꝵ similem t̃: qñ ne hinc quidem

Expanded text:
non ascenderat, ut carnales calumnias mennon ascenderat, ut carnales calumnias mente mortua loqueretur. nonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passionem suam praenuntianti ait: absit, domine. non fiet istud; propitius tibi esto? neque enim peit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique mortua erat, cum eum libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam Paulus diceret: uiuo autem iam non ego, uiuit tas, unde te putes posse conuincere non de Christo esse praedictum: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. quando ne hinc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dentissimã uocem apłi. cum inde loqͣret᷑
dicentis. petra aut̃ erat xp̃s. Haancux
carnalem de xp̃i diumnitate desꝑatõnẽ.
in ip̃iuis xp̃i altitudine d̾s moꝵ uibetẽ
cum mortẽ carnis moysi in montemni¬
Petra humilis fortitudo. mons enunens
magnitudo. qr sicut apłs ait. petra erat
xp̃o. ita ip̃e dñs. nõ potest ciuitas abscõ¬
di suꝑ montẽ constituta: sescilicet mõtẽ.
fideles autẽ suos in sui nois gła funda¬
tos asserens ciuitatẽ. Prudentia carnis
uiuit. cũ tanqͣm petra ꝑcussa xp̃i hũi¬
litas in cruce contempnit᷑. Xp̃c .N. cruci¬
fixus. uideis scandalũ est: gentib aut̃
stulticia. Et prudentia carnis moritur:
cum tanqͣm montis eminentia xp̃c ex¬
celsus agnoscitur. Ip̃is eñi uideis uocatiᷤᷤ
et grecis: xp̃c d̾i iurtus et d̾i sapientia ẽ.
Ascendit itaq moyses in montẽ. ut car¬
ne mortua uiuo spũ reciꝑetur. qͦ faustꝰ

Expanded text:
delissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, delissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, dicentis: petra autem erat Christus. hanc ergo carnalem de Christi diuinitate desperationem in ipsius Christi altitudine deus mori iubet, cum mortem carnis Moysi in monte impe Christus: petra humilis fortitudo, mons eminens magnitudo, quia sicut apostolus ait: petra erat Christus, ita ipse dominus: non potest ciuitas abscondi super montem constituta, se scilicet montem, fideles autem suos in sui nominis gtos, asserens civitatem. Prudentia enim carnis vivit, cum tanquam petra percussa, Christi humilitas in cruce contemnitur. Christus crucifixus Judaeis scandalum est, gentibus autem stultitia. Et prudentia carnis moritur, cum tanquam montis eminentia Christus excelsus agnoscitur. Ipsis enim vocatis Judaeis et Graecis Christus dei uirtus et dei sapientia est. ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus
Abbreviated transcription (Latin):
morte iundicando d̾s loqueret᷑: qm̃ pol¬
licitus sum ea ip̃a demonstrare ad p̃nũ¬
tiandum xp̃m ꝑtinere. que tu rep̃hen¬
denda delegeris. Faciã sicut possum dño
adiuuante. ut hoc etiã qd̾ in moysi mor¬
te rep̃hendisti. ꝓpħiam fiusse de xp̃o recte
incelligentib doceam. Sicut.N. mos est
diuinoꝵ inscͥpturis sc̃is mystioꝵ ut idr̃
homo alias aliam atq aliam ꝓrealiqͣ
signisi canda ꝑsonam gerat: tunc moy¬
ses połi uideoꝵ sub lege positi ꝑsonã ger¬
bat. eumꝙ in ꝓphica p̾nuntiatone figa¬
bat. Sicut gͦ moyses petrã uirga ꝑcuti¬
ens de d̾i urtute dubitauit. ita ilłe ppłꝰ
qui sublege ꝑ moysen data tenebat᷑ ꝓpm
ligno crucis affigens eum di uurtutem
eẽ nõ credidit. S sicut ꝑcussa petra ma¬
nauit aqͣm sitientib sic plaga dñice
passionis effecta estuita credentib. Ha¬
bemus enĩ de hac re preclarissimã ⁊ fiꝰ¬

Expanded text:
morte uindicando deus loqueretur, quoniam polmorte uindicando deus loqueretur, quoniam pollicitus sum ea ipsa demonstrare ad praenuntiandum Christum pertinere, quae tu reprehendenda delegeris, faciam, sicut possum, domino adiuuante, ut hoc etiam, quod in Moysi morte reprehendisti. prophetiam fuisse de Christo recte intellegentibus doceam. Sicut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fi
Abbreviated transcription (Latin):
tuo dissimilis xp̃c. inqͣntu sine pcc̃o. ⁊ ppͥa
potestate mortuus est. S rursus hõi mor¬
tuo similis xp̃o. in qͣntum et ip̃e u̾a mor¬
te corporis mortuus est. Nec id̾o moysi fa¬
mulo d̾i derogaisis: qr eum peccatorẽ fu¬
isse ut offenso d̾o suo in monte ocaisum di
xisti eẽ. Nou̾at eñi et ip̃e in dño głari. ut
ab eo saluus fieret. a quo et ille qui dicit
itur eñi moyses uoce diuina. qd̾ eius fi¬
des ad aqͣm de petra eiciandam aliqͣntu¬
lũ titubau̾it: qd̾ ei cum pcc̃ato petri po¬
test ẽẽ cõmune. qui ĩ meduis fluctib simi¬
li fidei defectu dubitauit. Uerum absit
ut credamus hino eum eẽ alienatũ ab et̾¬
na societate sc̃oꝵ: qui cum sc̃o helia sicut¬
in eungłio ⁊ legitur meruit clarificato
in monte dño assistere. Nam ut in ue¬
t̾ib legimus libris. etiã post ip̃m pcc̃m
qͣntum sit apud d̾m m̾itum eiꝰ apparet
S quid oause fu̾it ut de pcc̃o eius tali

Expanded text:
tuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et propria tuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et propria potestate mortuus est, sed rursus homini mortuo similis Christus, in quantum et ipse uera morte corporis mortuus est. Nec ideo Moysi famulo dei derogaueris, quia eum 'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicititur enim Moyses uoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluctibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domino adsistere. nam, ut in ueteribus legimus libris, etiam post ipsum peccatum quantum sit apud deum meritum eius adparet. sed quid causae fuerit. ut de peccato eius tali
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ ad tutelam salutis adhiberi
et pascha appellari: Qd̾ nunc ĩ xp̃o esse
completũ. nemo dissimulare ꝑmiittur
Quaꝓpter de scͥpturis agnosco dissimilẽ.
descripturis mecum agnosce et tu similẽ.
non inde dissimilẽ unde similem. s alia
causa illud. alia illud. dum tam̃ itrũꝙ
demonstrem. Dissimilis homini xp̃crar
d̾s. Scͥptum est eñi de illo. qr est suꝑ oĩa
d̾s bñdictus in scła. Et similis homini x.
qr homo: quia de illo itidẽ scͥptum est.
Mediator d̾i et hominũ. homo xp̃c iħc̃.
Dissimilis peccatori xp̃c. qr semꝑscũs ⁊¬
similis peccatori xp̃c. qr d̾s filiũ suum
misit in similitudinẽ carnis pcc̃i. ut de
pcco dampnaret pcc̾m in carne. Hõi ex
coitu nato dissimilis xp̃c. in qͣntũ exu̾¬
gine natus est. s homini nato similis
xp̃c. in qͣntum et ip̃e ex femina natus est :
cui dictum est. qd̾ nascetur ex te scm̃ uoca¬
bitur filius d̾i. Homini ꝓpt̃ pcc̃m suũ mor¬

Expanded text:
sanguinem ad tutelam salutis adhiberi sanguinem ad tutelam salutis adhiberi et pascha appellari, quod nunc in Christo esse conpletum nemo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis agnosco dissimilem, de scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem, unde similem, sed alia causa illud, alia illud, dum tamen utrumque demonstrem. dissimilis homini Chrs: scriptum est enim de illo: quia est super omnia deus benedictus in saecula; et similis homini Christus, quia homo, quia de illo itidem scriptum est: mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. dissimilis peccatori Christusi Christus. quia deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quantum ex uirgine natus est, sed homini nato similis Christus, in quantum et ipse ex femina natus est, cui dictum est: quod nascetur ex te sanctum, uocabitur filius dei. homini propter peccatum suum mor
Abbreviated transcription (Latin):
mile intelligatur. qr nõ ea tm̃ que unus
eiusdẽꝙ nature sunt dicunt᷑ int̾ se ec̃ simi¬
lia. sicut gemini homines. uł filis pentib
uł om̃s homĩes om̃ib hom̃ib in qͣntum
homines sunt. similes utiq sunt. qsd̾ i ee¬
t̾is animalib intueri facillimũ est. uł ar¬
borib ut olea olee. laurus laurs. similis
dicitur: uerũ etiã nature disparis sunt &
dicũt᷑ multa similia. ut oliue oleaster ꝙ
far tritico. De reb adhuc ꝓximis et attui¬
gentib loquor. Nam qͥd tam longe distas
a filio di ꝑ quẽ facta sunt omĩa. qmͣ pecus
et lapis: Et tam̃ in eungłio legit᷑. Etce
agnus di. Et in apło. Petra aut̃ erat ꝓp̃c
Que nullom̾ quisqͣm recte diceret: si eor
Aliqͣm similitudinẽ nullom ille suscipet
Quid g̾ mirũ si nõ eit deddignatus xp̃c fi̾
similis ip̃i moysi. qͥ similis factus est oui:
quẽ in eius p̾nuntiatõne ꝑ ip̃m moysen
p̃cepit d̾s manducari a ppło suo. eiuisq

Expanded text:
mile intellegatur, quia non ea tantum, quae unius eiusdemque naturae sunt. dicuntur inter se esse similia, sicut gemini homines uel filii parentibus uel omnes homines omnibus hominibus, in quantum homines sunt, similes utique sunt — quod et in ceteris animalibus intueri facillimum est uel arboribus, ut olea oleae, laurus lauro similis dicitur — uerum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut oliuae oleaster et far tritico. de rebus adhuc proximis et adtingentibus loquor; nam quid tam longe distans a filio dei, per quem facta sunt omnia, quam pecus et lapis? et tamen in euangelio legitur: ecce agnus dei et in apostolo: petra autem erat Christus: quae nullo modo quisquam recte diceret, si eorum aliquam similitudinem nullo medo ille susciperet. quid ergo mirum, si non est dedignatus Christus fieri similis ipsi Moysi, qui similis factus est oui, quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo eiusque
Abbreviated transcription (Latin):
tur sibup̃i eẽ contrarius. qd̾ credere ne.¬
fas est: quia loco alio dicit homini q̃ren¬
ti uitam et̾nam. Siuis uenire ad ui¬
tam: serua mandata. In quib etiã illud
cõmeniorat: honora patrem et matrẽ.
Quib mandatis ꝑfectis. etiam ad dilec¬
tionem deicrescitur: in qua tota est ꝑfe¬
stio. Nam dilectio ꝓximi certus est gra¬
dus ad dilectionem d̾i: et ideo responden¬
ti qd̃ omĩa illa mandata seruauit. dic̃
unum ei deeẽ. si uult eẽ ꝑfectus. ut uen¬
dat omĩa que habet. et det pauꝑibus:
et sequatur eum. Ex quo manifestum
ẽ et honorem ꝑentum in gradu suo eẽ
seruandum: et eos tamen in duuni a¬
moris comꝑatione p̾sertim si impedim̃¬
to sunt. nulla dubitatõne oportere con¬
tempni. Nam in scͥpturis uet̾ib habes
positum. Qui dicit patri aut mat̾ nõ no
lu uos: et qui filios suos nõ agnoscit: ip̃e
cognouit testamentũ tuũ. Ergo si et in
nouo testamento cõmendatur ꝑentum

Expanded text:
tur sibi esse contrarius — quod credere netur sibi esse contrarius — quod credere nefas est —, quia loco alio dicit homini quaerenti uitam aeternam: si uis uenire ad uitam. serua mandata, in quibus etiam illud commemorat: honora patrem et matrem. quibus mandatis perfectis etiam ad dilectionem dei crescitur, in qua est tota perfectio. nam dilectio proximi certus gradus est ad dilectionem dei. et ideo respondenti, quod omnia illa mandata seruaui', dicit unum ei deesse, si uult esse perfectus, ut uendat omnia, quae habet, et det pauperibus et sequatur eum. ex quo manifestum est et honorem parentum in gradu suo esse seruandum et eos tamen in diuini amoris comparatione, praesertim si inpedimento sunt, nulla dubitatione oportere contemni. nam et in scripturis ueteribus habes positum: qui dvi vos, et qui filios suos non agnoscit, ipse autem cognovit testamentum tuum . Ergo si et in Novo Testamento commendatur parentum
Abbreviated transcription (Latin):
guit cum dicit. uos ex patre diabolo
estis. et cetera. Cui loco euͣngłico ꝓpħa
consonat dicens. Ego dixi dii estis. ⁊ filii
altissimi oñĩs: uos aut̃ ut homines mo¬
riem̃i ⁊ sicut unus de pͥncipib eadetis.
E eo qd̾ scͥptum est in ꝯcodo. ho¬
nora patrem tuum ⁊ matrẽ tua
Huic eñi loco ubi de honorandis pentil
d̾s precepit. illum euͣngłii locum mani¬
chei dicunt ẽẽ contrarium: ubi dñs cuideĩ
dicenti. ibo pͥmum ut sepeliam patrem
meum. respondit sine mortuos. ut mor¬
tuos suos sepeliant: tu aut̃ ueni et an¬
nuntia regnum diͥ. Quod eodem mͦ solui¬
tur. quo illud suꝑius. ubi de uxore reli¬
ꝓpter annuntiatoẽm regni di. nulla ĩ¬
pietate contempnimꝰ. Nam si uet̾i cesta¬
mento contrariũ est eungłium ꝓpter
istam sententiam. incipit etiam apło ẽẽ
contrarium: qui et filios monet ut ho¬
norent parentes. et parentes ut diligãt
filios. Non solum aut̃. s etiã dñs uidebi¬

Expanded text:
guit, cum dicit: uos ex patre diabolo guit, cum dicit: uos ex patre diabolo estis et cetera. cui loco euangelico propheta consonat dicens: ego dixi, dii estis et filii altissimi omnes: uos autem sic'ut homines moriemini et sicut unus de principibus cadee eo quod scriptum est in Exodo: Honora patrem tuum, et matrem tuam . Huic etiam loco, ubi de honorandis parentibus Deus praecepit, illum Evangelii locum Manichaei dicunt esse contrarium, ubi Dominus cuidam dicenti, Ibo primum ut sepeliam patrem meum; respondit, Sine mortuos, mortuos suos sepeliant; tu autem veni, et annuntia regnum Dei . Quod eodem modo solvitur, quo illud superius, ubi de uxore relinpropter annuntiationem regni Dei nulla impietate contemnimus. nam si uetere testamento contrarium est euangelium propter istam sententiam, incipit etiam apostolo esse contrarium. qui et filios monet, ut honorent parentes. et parentes, ut diligant filios. non solum autem, sed etiam dominus uidebi
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m sp̃italem conformationẽ factum eẽ
hominẽ ad uaginem d̾i. idem apłs mo¬
net. ut exuti consuetudine pccõꝵ. idest
uet̾i homine. induamur noua uita xp̃i:
quẽ nouum hominẽ appellat. Et ut
doceat hoc nos aliqndo amisisse: renoua¬
tionem illam uocat. Nam ita loquitur
Ehxpoliantes uos utcerem hominẽ tũ
actib suis: induite nouum. qui renoua¬
tur in agnitione d̾i: scd̾m imaginem
eiis qui creauit eum. filii gͦ di sunt ho¬
mines renouati ad eius imaginẽ. et ei
similes facti. usq ad dilestionẽ inimici
sicut dñs dicit. dilig̾e nos debemꝰ mimu¬
cos nr̃os: ut similes simus pat̾ nr̃o. q
in celis est. Qd̾ in pocestate nostra ab ip̃o
deo eẽ positum : docet scͥptura cum dicit
Bedit eis potestatem filios d̾i fieri. filu
aut̃ diaboli dicuntur homines. cũ imi¬
tantur eius impiam suꝑbiam. et a lu¬
ce atq celsitudine sapientie decidunt.
et nõ credunt ueritati. qu ales dñs ar¬

Expanded text:
secundum spiritalem conformationem factum esse secundum spiritalem conformationem factum esse hominem ad imaginem dei. item apostolus monet, ut exuti consuetudine peccatorum, id est uetere homine, induamus nouam uitam Christi. quem nouum hominem appellat. et ut doceat hoc nos aliquando amisisse, renouationem illam uocat. nam ita loquitur: expoliantes uos ueterem hominem cum actibus eius induite nouum. qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius. qui creauit eum. filii ergo dei sunt homines renouati ad eius imaginem et ei similes facti usque ad dilectionem inimici. sicut dominus dicit diligere nos debere inimicos nostros, ut similes simus patri nostro, qui in caelis est. quod in potestate nostra ab ipso deo esse positum docet scriptura, cum dicit: dedit eis potestatem filios dei fieri. filii autem diaboli dicuntur homines. cum imitantur eius inpiam superbiam et a luce atque celsitudine sapientiae decidunt et non credunt ueritati, quales dominus ar
Abbreviated transcription (Latin):
sicut filios suos appellat apłs. qui ab il¬
lo didicerunt eũngłium. t̃cio scd̃m imi¬
tationem. sicut filios abrahe nos uocat apłs
qd̃ eius fidem imitanur. Duob gͦ modis
peccatores infideles uidei filii diaboli uocã¬
tur a dño. uel qd̾̃ ab ip̃o impietatẽ didice¬
runt sicut de ip̃o drabolo apls dicit. qui
nunc oꝑatur in filios diffidentie: uel qd̃
eum imitantur qd̾ magis ꝑtinet ad id qd̾
de illo dictum est ⁊ ĩu̾itate nõ stetit. qr
et ip̃i uidei in iu̾tate legis que sibi da¬
ta est non stet̾unt. eo qd̃ dño attestan¬
te et dicente. si crederetis moysi. crederetis
⁊ michi : ille eñi de me scͥpsit. scd̃m eoꝵ¬
dem pecc̃orum uenena etiã serpentum
et iuꝑarum genera uocantur. Ad ia¬
ginem aut̃ d̾i factum hominẽ nõ tm̃
nõ debet quidem uelare caput tum sit
imago et gła dei : mulier aut̃ gła iuiri
Et ut manifeste intelligatur nõ sed̾m
uetustatem pectati que corrumpit᷑: sed

Expanded text:
sicut filios suos appellat apostolus, qui ab ilsicut filios suos appellat apostolus, qui ab illo didicerunt euangelium; tertio secundum imitationem, sicut filios Abrahae nos uocat apostolus, quod eius fidem imitamur. duobus ergo modis peccatores infideles Iudaei filii diaboli uocantur a domino, uel quod ab ipso inpietatem didicerunt, sicut de ipso diabolo apostolus dicit: qui nunc operatur in filiis diffidentiae; uel quod eum imitantur, quod magis pertinet ad id, quod de illo dictum est: et in ueritate non stetit quia et ipsi Iudaei in ueritate legis, quae sibi data est, non steterunt eodem domino adtestante et dicente: si crederetis Moysi. crederetis et mihi: ille enim de me scripsit. secundum eorundem peccatorum uenena etiam serpentum et uiperarum genera uocantur. Ad imaginem autem dei factum hominem non tantquidem non debet uelare caput. cum sit imago et gloria dei, mulier autem gloria uiri. et ut manifeste intellegatur non secundum uetustatem peccati, quae corrumpitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
usq testamenti manifesta concordia.
amus hominẽ ad inaginẽ ⁊ simili¬
tudinem nr̃am. Hunc locum manichei
quo sc̃ptum est in genesi hominẽ factũ
eẽ ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ d̾i ꝓpt̾es
dicunt nouo testamento contrarium. qͥa
dñs in euͣngłio dicit iudeis. Hos ex patre
diabolo estis. et desideria patris nr̃i face
uultis: ille homicida erat ab inicio. it ĩ
u̾itate non stetit. qr ueritas in eo nõ est
et qd̃ alio loco iudei serpentum gen̾a. et
iuꝑarum appellantur. Non intelligũt
illud dictum eẽ dehomine anteqͣm pec¬
caret. qd̃ factus est ad imaginẽ ⁊ simili¬
tudinem d̾i: hoc aut̃ qd̃ in eungłio est
uos ex patre diabolo estis. pecc̃orib et ĩ¬
fidelib dici. Trib eñi modis in scͥpturis sa¬
nctis filioꝵ nomen accipitur. Uno scdm
naturam. quomͦ ẏsaac filius abrahe. uel ⁊t
cet̾i uidei qui ex eadem origine ueniunt.
alio scd̃m dorinã ut filius eius in ea re
quisq appelletur: a quo aliquid didicit

Expanded text:
usque Testamenti manifesta concordia. amus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Hunc locum Manichaei, quo scriptum est in Genesi, hominem factum esse ad imaginem et similitudinem dei, propterea dicunt nouo testamento esse contrarium. quia dominus in euangelio dicit Iudaeis: uos ex patre diabolo estis et desideria patris uestri facere uultis; ille homicida erat ab initio et in ueritate non stetit, quia ueritas in eo non est, et quod alio loco Iudaei serpentum genera et uiperarum appellantur. non intellegunt illud dictum esse de homine antequam peccaret, quod factus est ad imaginem et similitudinem dei, hoc autem, quod in euangelio est, "UOB ex patre diabolo estis" peccatoribus et infidelibus dici. tribus enim modis in scripturis sanctis filiorum nomen accipitur: uno secundum naturam. quomodo Isaac filius Abrahae uel etiam ceteri Iudaei, qui ex eadem origine ueniunt; alio secundum doctrinam. ut filius eius in ea re quisque appelletur, a quo aliquid didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
a: et filia pharaonis moysen adoptauto.
Ip̃e aut̃ iacob nepotes suos filios ioseph ad¬
optauit sibi. Ip̃m u̾o adoptionis nom̃ plu¬
rimũ ualere in nr̃e fidei sacramento. apti¬
ca doctrina testatur. Unde apłs paulus cũ

Expanded text:
a et filia Pharaonis Moysen adoptauit. a et filia Pharaonis Moysen adoptauit. ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero adoptionis nomen plurimum ualere in nostrae fidei sacramento apostolica doctrina testat
Abbreviated transcription (Latin):
uum euͣngłistarũ in diu̾soꝵ genatõni¬
b enum̾andis falsum diyxisse credature
A duob enĩ pr̃ib iam nõ euit mirũ ne¬
q contrariũ. qd̃ ⁊ aui duo ꝙ attaui. et
ꝓaui eẽ potuerũt. et quicqͥo supra est usq
ad dauid: cuius erant ambo filii: et salo¬
mon qui ꝑtinet ad ordinẽ quẽ matheus
secutus est ꝙ nathan. qui est in serie qm̃
lucas exposuit Aitendunt eñĩ ista ñnul¬
li: et udent nõ posse a duob iuris ꝑ cõmix¬
tionẽ carnis hominẽ gigni: et ideo putãt
istam qͥstionẽ nõ posse dissolui: nec intuen¬
tur qd̾ usitatissimũ atq facillimũ est pa¬
trẽ cuiꝰqm nõ eum tantum dici a qͦ genitus¬
est: s etiã eum a quo fu̾it adoptatur. eꝙ
eñi adoptionis uindmni apd̾ antiqͥs alieñ
ab eoꝵ morib fuit cũ enã feminas mue¬
niamꝰ adoptasse sibi filios ñ ex ut̾o suo na¬
tos. sicud sara exagar. ꝙ lia ex ancilla su¬

Expanded text:
rum evangelistarum, in diversis generationirum evangelistarum, in diversis generationibus enumerandis, falsum dixisse credatur. A duobus enim patribus, jam non erit mirum neque contrarium, quod et aui duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum atque facillimum est patrem cuiusquam non eum tantum dici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus adoptasse sibi filios non ex utero suo natos, sicut Sara ex Agar et Lia ex ancilla su
Abbreviated transcription (Latin):
cam. & alium auum scd̃m istũ. aliũ scd̃
illum. ꝙ deinceps sursũ usus usq ad dd̾.
ꝑ tam młtas gen̾atõnes alios ꝑentes eiꝰ
ab isto. alios ab illo enum̾ari: Itane tã
aꝑtam manifestamq diu̾sitatẽ tot acu¬
tĩ et docti uiri. diuinaꝵ scͥpturar̃ ꝑtrada¬
tores diligentissimi ñ iuderũt : Qui qͥ¬
dem in latina lingua ꝑpauci sũt: eos a̾
in greca quis enumerat. id̾unt eam
plane. Quid eñi facilius. Aut qͥs paulu
lũ intuens ista ñ uideat: S pie cogitã¬
tes tante auctoritatis emmentiã. lacere
ibi aliqͥd credid̾unt qd̾ petentib daretur
oblatrantib negaret᷑. a q̃ rentib inue¬
niret᷑. rep̃hendentib subtrah̾etur. pul¬
santib aꝑiretur. oppugnantib claud̾et᷑.
Petierunt. q̃sierunt. pulsauerũt: acceꝑũt.
q̃stio est: quomͦ potu̾it duos patres hr̃e
ioseph. Hoc eñi si potuisse fieri demonst᷑¬
tur. nulla om̃ino causa ẽ. cur qͥsqͣm isto¬

Expanded text:
cam, et alium auum secundum istum. alium secundum cam, et alium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum uersus usque ad Dauid per tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab illo enumerari ? itane tam apertam manifestamque diuersitatem tot acuti et docti uiri, diuinarum scripturarum pertractatores diligentissimi, non uiderent ? qui quidem in latina lingua perpauci sunt, eos autem in graeca quis numeret? uiderunt eam plane. quid enim falum intuens, ista non videat? Sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam, latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur; a quaerentibus inveniretur, reprehendentibus subtraheretur; pulsantibus aperiretur , oppugnantibus clauderetur; petierunt, quaesierunt, pulsaverunt, acceperuntquaestio est, quomodo potuerit duos patres habere Joseph. Hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam isto
Abbreviated transcription (Latin):
gisses eũngłm. et ea q̃ te in euͣngłistĩ
tanqͣm repugnantia nouissent diligent̃
q̃rere. qͣm temere dampnare maluisses.
ut saltem ꝓpt̾ ip̃am que qͣi pͥma fronte
occurrit. aꝑtissimã repugnantiã cogita¬
res: nisi aliqͥd illic magnũ lat̾et. diffici¬
le fieri potuisse. ut tanta eis auctoritas
in t̾rarum orbe preb̾etur qua sibi tot hõi¬
num doctissimoꝵ ingenia subiugarent.
Quid enĩ magnũ ẽ uid̾e̾ qd̾ udistis. ali¬
os xp̃i scd̃m carnẽ ꝓgen̾atores cõme¬
morari a luca. alios a matheo. cũ ambo
ioseph constituant: maths ad quẽ t̾mi¬
net. lucas a quo incipiat: Qui ꝓpt̾ quod¬
dam cũ eus matre scm ꝙ uirginale con¬
iugiũ. etiã ip̃e parens xp̃i meruit appel¬
lari. ut ꝓpt̾ iurilem dignitatẽ. ab ip̃o uł
usq ad ip̃m gen̾ationes contexerent᷑. Qͥd
gͦ magnũ est qd uidistis. qd̾ aliũ prẽm
hẽat ioseph scd̃m matħm. aliũ scd̃m lu¬

Expanded text:
gisses euangelium et ea, quae te in euangelistis gisses euangelium et ea, quae te in euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnare maluisses, ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uidistis, alios Christi secundum carnem progeneratores commemorari a Luca, alios a Matthaeo, cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Matthaeum. alium secundum Lu
Abbreviated transcription (Latin):
Austus dixit. Accipis gͦ gen̾atio¬
nẽ : Equidem conatus sum diu.
duoꝵ maxime eungłistar̃ dissẽ¬
sione. qui genealogiã eius scri¬
bunt. luce et mathei. hesi incertus. quẽ nã
potissimũ sequerer. fieri enĩ putabam poͥ
se. ut quia p̃scius nõ sum quẽ mentiri
existimarẽ ip̃e diceret uerũ: & quẽ uera
loqui. ip̃e forsitan mentiret᷑. Infinita gͦ
eoꝵ p̾termissa lite et int̾minabili m ad
ioħem marcũq ce contuli: nec imꝑit̾
a duob ad duos. et ab eungłistis ad eius¬
dem nominis ꝓfessores. Quoꝵ mͥ pͥncipi¬
a int̾im nõ inimito placuerunt: quia nec¬
dauid. nec mariã inducunt nͨ ioseph: s io¬
hẽs quidẽ in pͥncipio fuisse u̾bum dicit. &̾
u̾bum fuisse apud deum. ꝙ d̾m fuisse uer¬
rũ hic. et alt̾m ille annũtiat xp̃m. Hec
gͦ ratio est. qr ego ñ accipio xp̃m natum
Tu u̾o si tantus es. ut hanc mͥ adimas of¬
fensionẽ effice. ut int se ip̃i cõueniant.
et uttũq succumbã. qͣmuis ne sic qͥdem

Expanded text:
FAUSTUS dixit: Accipis ergo generationem ? equidem conatus diu sum hduorum maxime euangelistarum dissensione, qui genealogian eius scribunt, Lucae et Matthaei, haesi incertus, quemnam potissimum sequerer. fieri enim posse putabam, ut, quia praescius non sum, quem mentiri existimarem, ipse diceret uerum, et quem uera loqui, ipse forsitan mentiretur. infinita ergo eorum praetermissa lite et interminabili mihi ad Iohannem Marcumque me contuli nec inpariter a duobus ad duos, et ab euangelistis ad eiusdem nominis professores. quorum mihi principia interim non inmerito placuerunt, quia necDauid nec Mariam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes quidem in principio fuisse uerbum dicit et uerbum fuisse apud deum et deum fuisse uerrum hic et alterum ille adnuntiat Iesum. haec ergo ratio est, qua ego non accipio Christum natum. tu uero, si tantus es, ut hanc mihi adimas offensionem, effice, ut inter se ipsi conueniant, et utcumque succumbam, quamuis ne sic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tis legat.si ñ h̾etico animo unde rycetur.
s fideli corde unde edificetur inquirat. Iam
gͦ qm̃ singuloꝵ patrũ gen̾atõnes. quos ut
unus hõ duos hab̾et ñ est ab humano gen̾e
alienũ singulos euͣngłistas narrandas sus¬
cepisse credimus : nõ est a u̾itate fides nr̃a
aliena. Quo circa int̾ iam euͣngłistis con¬
uenientib sicut faustus ꝓmisit utcumq
num erit ex utero natum cred̾e d̾m. et de¬
um xp̃ianoꝵ: quasi nos ipãm diuinã na¬
turã ex femine utero extitisse credamus.
Nõne mͦ cõmemoraui apłi testimoniũ.
ubi ait de uideis. quoꝵ patres et ex quib

Expanded text:
tis legat, si non haeretico animo unde rixetur, tis legat, si non haeretico animo unde rixetur, sed fideli corde unde aedificetur, inquirat. Jam ergo, quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet, non est ab humano genere alienum, singulos Evangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a veritate nostra fides aliena. Quocirca, inter se jam Evangelistis convenientibus, sicut Faustus promisit, utcumqunum erit, ex utero natum credere Deum, et Deum Christianorum. Quasi nos ipsam divinam naturam ex feminae utero exstitisse credamus. Nonne modo commemoravi Apostoli testimonium, ub
Abbreviated transcription (Latin):
septies. s usq etiã septuagies septies. nlło
pacto indagare possetis. nisi aut ab aliqͦ
catholico id audiretis. nõ quolib. s quidẽ
diuinarũ scͥpturaꝵ studioso. et qͣntũ poss
ꝑtto. aut ip̃i ab errore correcti pietate ca¬
tholica peteretis. ut acciꝑetis. q̃ reretis ur
inueniretis. pulsaretis ut intraretis. Qua
sitate ꝑmouit. quia in duob patrib intel¬
ligendis hic nodus erat. intellecta natura
et adoptione solutũ est: frustra se uoluit
ad duos eungłistas conferre. et ab aliis du¬
ob auferre. magis offensurꝰ ad quos se cõ¬
tulisset. qͣm eos a quib abstuliss. Non .N.
amant sc̃i suos electores: si suoꝵ sociorumꝰ
eos inuen̾int desertores. Unitate eñi gau¬
dent: et in xp̃o unum sunt. Et si alius ali¬
ud. et alius aliud. aut alius alit̾. et alius
aliter: uera tam̃ om̃s dicunt. nec sibi ul¬
lomodo contͣria. si pius lector accedat. si mi¬

Expanded text:
septies, sed usque septuagies septies : nullo septies, sed usque septuagies septies : nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id audiretis, non quolibet, sed divinarum Scripturarum studioso, et quantum posset, perito; aut ipsi ab errore correcti, pietate catholica peteretis ut acciperetis, quaereretis ut inveniretis, pulsaretis ut intraretis. CAPUrsitate permovit, quia in duobus patribus intelligendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est, frustra se voluit ad duos evangelistas conferre, et ab aliis duobus auferre: magis offensurus ad quos se contulisset, quam eos a quibus abstulisset. Non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos invenerint desertores. Unitate enim gaudent, et in Christo unum sunt: et si alius aliud, et alius aliud; aut alius aliter, et alius aliter; vera tamen omnes dicunt, nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat, si mi
Abbreviated transcription (Latin):
nichei errore constituti. id qd̾ in reb hu
nianis fi̾ solet. ut alius carne gen̾et fili¬
um. alius eum uoluntate adoptet. Ac sic
unus hõ duos patres hẽat. si ñ aduerso a¬
nimo leg̾etis. cogitando uidere possetis.
Cur aut̃ matħs ab abrabã ceꝑit descen¬
dens usꝙ ad ioseph. lucas aũ a ioseph ce¬
ꝑit ascendens. ñ usq ad abrahã. s usq
ad dm qui fecit hominẽ. et dato precepto
potestatẽ dedit. ut credens filius d̾i fieret
et cur ille in capite libri gen̾atõnes ip̃as
enum̾auit. ille aut̃ cum dñs saluator a
iohẽ baptizatis fuiss. et qͥd sibi uelit nu¬
merꝰ gen̾ationũ scd̾m math̾m. ut terqͣ
tuordeam digerant᷑. quib in sũmã com
putatis tanqͣm una minꝰ appareat: nu¬
merꝰ aut̃ genatõnũ scd̾m lucã. qͥ in bap¬
tismo dñi cõmemoratur ad septuaginta .uii.
ꝑueniat. quẽ numerũ ip̃e dñs in pc̃coꝵ
remissionẽ cõmendat dicens. nõ tantum

Expanded text:
nichaei errore conichaei errore comanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum Matthaeum, ut ter XIIII digerantur, quibus in summam coputatis, tanquam una minus appareat; numerus autem generationum secundum Lucam, qui in baptismo Domini commemoratur, ad septuaginta et septem perveniat: quem numerum ipse Dominus in peccatorum remissionem commendat dicens, Non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
unus hõ duos patres hab̾e potu̾it: unũ
ciũ carne homo sit genitus. Alt̾m cuius
uoluntate cum iam hõ eẽt filius adopta¬
tus. Qui si nõ reste dicitur pat̾. nec nos
reste dicimus pr̃ nr̃ qui es in celis. de ciuꝰ
substantia nati nõ sumus. s cuius gratia
et miscd̾issima uoluntate adoptati scd̾m
docb̾nam apłicam et fidelissimã u̾itatem
sumus: ꝑrẽm qd̾ eius adoptione renati
sumius. facile gͦ fuit religiosis ꝑscrutato¬
rib diuinar̃ litt̾arũ aliqntulũ considera¬
re et uidere in diu̾sis xp̃i gen̾atõnib a
duob euͣngłistis cõmemoratis quõ duos
patres potuit hr̃e ioseph: quoꝵ ꝓgenito¬
res diu̾si enument᷑. Hoc et uos si studiũ
contentionis ñ excecaret. facile uid̾e posse¬
tis. S ab illis iuiris alia enã q̃sita et ĩuẽ¬
ta sunt. cum oñs harum narratõnum ꝑ¬
tes ꝑtractarent. Hec aut̃ a ur̃o intellectu
longissime remota sunt. Itaq ettã in ma¬

Expanded text:
unus homo duos patres habere potuerit; unum unus homo duos patres habere potuerit; unum cujus carne homo sit genitus, alterum cujus voluntate, cum jam homo esset, filius sit adoptatus? Qui si non recte dicitur pater, nec nos recte dicimus, Pater noster, qui es in coelis , ei de cujus substantia nati non sumus, sed cujus gratia et misericordissima voluntate adoptati secundum doctrinam apostolicam et fidelissimam veritatem sumus; patrem, quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commepatres potuit habere Joseph, quorum progenitores diversi enumerentur. Hoc et vos, si studium contentionis non excaecaret, facile videre possetis. Sed ab illis viris alia etiam quaesita et inventa sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent: haec autem a vestro intellectu longissime remota sunt. Itaque etiam in Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex muliere. fc̃m sub lege. ut eos qui sub
lege erant redim̾et ut adoptionẽ filioꝵ
reciꝑemus. Hec igit᷑ adoptio qͣnti sacra¬
menti sit: hiis atꝙ huiꝰ modi testimoniis
satis apparet. Unicũ enĩ filiũ d̾s ht̃ quẽ
genuit de substantia fua: de quo dicttur.
cum in forma di eẽt ñ rapinã arbitratus
est eẽ se equalem deo. Nos aut̃ ñ de sb̾stã¬
tia sua genuit. creatura eñi sumus. qm ñ
dus quo nos d̾s cum iam eẽmus ab ipso¬
ñ nati sed conditi et instituti u̾bo suo et
gr̃a sua genut ut filii eius eẽmꝰ. adoptio
uocatur. Unde iohãnes dicit. Dedit eis po¬
testateni filios d̾i fieri. Cum gͥ uis adoptõis
filioꝵ apud prẽs nõs. ꝙ in scͥpturis sc̃is.
usitatũ sit. que impietatis dementia pre¬
cipitat. prius euͣngłistas falsitatis argue
qd̃ diu̾sas gen̾ationes cõmemorauerũt.
tanqͣm utroq uere eẽ ñ possint qͣm cogita¬
re et attendere ꝙ uidere qd̾ facillimũ est.
qͣm crebra consuetudine gen̾is humani

Expanded text:
ege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimoniis satis apparet. Unicum enim Filium Deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Nos autem non de substantia sua genuit; creatura enim sumus, quam non dus quo nos Deus, cum jam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, verbo suo et gratia sua genuit ut filii ejus essemus, adoptio vocatur. Unde Joannes dicit: Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Cum igitur jus adoptionis filiorum apud patres nostros et in Scripturis sanctis usitatum sit; quae impietatis dementia praecipitat, prius Evangelistas falsitatis arguere, quod diversas generationes commemoraverunt, tanquam utraeque verae esse non possint; quam cogitare et attendere et videre quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani,
Abbreviated transcription (Latin):
tis unũ allatum est de diuinis regnis
contrariũ. lux contͣ tenebras: Cet̾a eñi .iiii
ñ sunt contria. Nam nec aer fumo est ꝯ¬
trarius. mftominꝰ aqua aq̃. ⁊ uentꝰ uen¬
to. et ignis igni. Iam u̾o illa sacrilega de¬
liramenta quis audiat. qd pͥmũ hoĩem
urm̃ dicitis scd̃m hostiũ uoluntatẽ qͦ eos
caꝑet elementa que portabat mutasse
atq ĩttisse. ut regnũ qd̃ dicitis falsitatis
in sua natura manens ñ fallacit̾ dimica¬
ret: & substantia iu̾tatis mutabilis appa¬
reret ut falleret: Huiꝰ pͥmi hominis fili¬
pͥmũ hoĩem ꝙͦ laudatis qr mutabłibꝰ ⁊ m̃dacib
formis cũ adusa gente pugnauit. si u̾m
dicitis ñ imutamini. Si aut̃ imitamini:
testatur. & de deo u̾o̾ diumitatis et̾nitatẽ.
et de u̾o hoĩe carnis originem duxit. Nõ

Expanded text:
tis, unum adlatum est de diuinis regnis tis, unum adlatum est de diuinis regnis contrarium, lux contra tenebras? cetera enim quattuor non sunt contraria. nam nec aer fumo est contrarius, multo minus aquae aqua et uentus uento et ignis igni. Iamuero illa sacrilega deliramenta quis audiat, quod primum hominem uestrum dicitis secundum hostium uoluntatem, quo eos caperet, elementa, quae portabat, mutasse atque uertisse, ut regnum, quod dicitis falsitatis, in sua natura manens non fallaciter dimicaret, et substantia ueritatis mutabilis adpareret, ut falleret? huius primi hominis filiprimum hominem, quem laudatis, quia mutabilibus et mendacibus formis cum aduersa gente pugnauit, si uerum dicitis, non imitamini; si autem imitamini, testatur, et de uero deo diuinitatis aeternitatem et de uero homine carnis
Abbreviated transcription (Latin):
sius tont᷑ inimicoꝵ aquas. et igne suo gͣ
unmicoꝵ ignem. ꝙ uentis suis contͣ ini¬
micoꝵ uentos. Cur ñ ergo et fumo suo
contͣ inimicoꝵ fumũ. ꝙ tenebris suis
cont᷑ inimicoꝵ tenebras: S contͣ fumũ
aere ut dicitis armabat᷑: ꝙ contͣ tenebͣs
luce. An quia mala sunt fumus ⁊ tenebͤ
nõ ea potuit hab̾e bonitas eius: Bona
gͦ sunt illa tria. aqua. uentus. ignis. Cur
gͦ ea potuit hab̾e malicia gentis adu̾¬
se.ꝰ Hic respondetis. S aqua illa gentis te¬
nebraꝵ mala erat. qͣm u̾o pͥmus homo at¬
tulit bona erat. et uentus illius malus.
huiꝰ aut̃ bonus Ita ꝙ huiꝰ ignis bonus
tontͣ malũ ignem illiꝰ dimicauit. Cur gͦ
et contͣ malũ fumũ ñ potuit afferre
fumũ bonũ: An in fumo ur̃a mendacia
tanqͣm fumus ip̃e euanescunt atq defi¬
ciunt: Certe pͥmus hõ ur̃ contͣ nat᷑am
cont̾riam bellũ gessit. Cur qͥnq illis ele¬
mentis que in contraria gente confingi¬

Expanded text:
suis contra inimicorum aquas et igne suo contra suis contra inimicorum aquas et igne suo contra inimicorum ignem et uentis suis contra inimicorum uentos. cur non ergo et fumo suo contra inimicorum fumum et tenebris suis contra inimicorum tenebras, sed contra fumum aere, ut dicitis, armabatur et contra tenebras luce ? an quia mala sunt fumus et tenebrae, non ea potuit habere bonitas eius? bona ergo sunt illa tria: aqua, uentus, ignis. cur ergo ea potuit habere malitia genti's aduersae? hic respondetis: sed aqua illa gentis tenebrarum mala erat, quam uero primus homo adtulit, bona erat; et uentus illius malus, huius autem bonus: ita et huius ignis bonus contra malum ignem illius dimicauit. cur ergo et contra malum fumum non potuit adferre fumum bonum? an in fumo uestra mendacia tamquam fumus ipse euanescunt atque deficiunt? certe primus homo uester contra naturam contrariam bellum gessit. cur quinque illis elementis, quae in contraria gente confingi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eunͣgłiste. Nam et ip̃m nomen si q̃¬
ramus quid latine int̾precetur. bonus nũ¬
tius dicitur euͣngłm uel bona annuntia¬
tio. Qd̃ quidẽ cum aliqͥd boni annuntiat᷑
semꝑ dici potest: ꝓprie tam̃ hoc uocabulũ
optinuit illa qͣm dixi annũtiatio salua¬
toris. Si aut̃ uos aliud anmuntiatis: extͣ
euͣngłm uos eẽ manifestũ est. utiq sunt
ad u̾sus uos ꝑuuli. quos appellatis semixa¬
nos. si matris caritatis uocem sibi ex ore
apłico ꝑsonantẽ audiant. si quis uobis
annũtiau̾it p̾̃ter qͣm qd̃ annũtiauimꝰ
uobis anathema sit. Cum gͦ ip̃e paulus
ex semine dauid. uos qui hoc negatis.
et aliud annũtiatis. anathema sitis. Q
aut̃ ñ uideat. qͣnta cecitate dicatur. qͦdꝰ
nusqͣm se xp̃c natũ ex hominib dicat
cũ pene numqͣm se filiũ hominis taceat:
S uidelicet doctissimi hoĩes ꝓfertis no¬
bis exarmario ur̃o nescio qm pͥmũ ho¬
minẽ qui ad gentẽ tenebraꝵ debellandã
de lucis gente descendit: armatũ aquis

Expanded text:
sunt Evangelistae. Nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, Bonum nuntium dicitur Evangelium, vel, Bona annuntiatio. quod quidem cum aliquid bonum adnuntiatur, semper dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris. si autem uos aliud adnuntiatis, extra euangelium uos esse manifestum est. utique sunt aduersus uos paruuli, quos appellatis semichristianos, si matris caritatis uocem sibi ex ore apostolico personantem audiant: si quis uobis adnuntiauerit praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. cum ergo ipse Paulus ex semine Dauid, uos, qui hoc negatis et aliud adnuntiatis, anathema sitis. quis non autem uideat, quanta caecitate dicatur, quod nusquam se Christus natum ex hominibus dicat, cum paene numquam se filium hominis taceat? Sed uidelicet doctissimi homines profertis nobis ex armario uestro necio quem primum hominem, qui ad gentem tenebrarum debellandam de lucis gente descendit, armatum aquis
Abbreviated transcription (Latin):
causam subiciens. qr gen̾atio xp̃i ñ ꝑti-¬
net ad eũngł̃m. Qͥd gͦ sendebis apostolo
dicenti. memor esto ihĩa xp̃m resurrexisse
a mortius ex semine dauid scdm euͣngłm
meũ: Uides certe qͣm nescias uel te nesci-
re fingas quid sit euͣngłm. nec ex doctri¬
na apłica. s ex ur̃o errore nomines eum¬
głm. Aut si hoc appellas eisngłm qd̃ apo¬
stoli appellauerunt aberras ab euͣngłio
est. Quod aut̃ erat apłi pauli eungłium
dispensatoꝵ tanti sacramenti. Hoc eñĩ a¬
libi dicit. Siue gͦ ego. siue illi sic p̾dicamꝰ.
et sic credidistis. Non eñi om̃s illi eungłi

Expanded text:
causam subiciens, quia generatio Christi non perticausam subiciens, quia generatio Christi non pertinet ad euangelium. quid ergo respondebis apostolo dicenti: memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum? uides certe, quam nescias re fingas, quid sit Evangelium; nec ex doctrina apostolica, sed ex vestro errore nomines Evangelium. Aut si hoc appellas Evangelium, quod Apostoli appellaverunt; aberras ab Evangelioest. Quod autem erat apostoli Pauli Evangelium,dispensatorum tanti sacramenti. Hoc enim alibi dicit: Sive ergo ego, sive illi; sic praedicamus, et sic credidistis . Non enim omnes illi Evang
Abbreviated transcription (Latin):
go quicqͥd añ hoc narratum est. genealo¬
giam eẽ constat nõ eungłm. Alioqͥn quid
impediebat. ꝙ mathm pon̾e euͣngłium
iħu xp̃i filii d̾i. nͥ qͥa impbum putauit gene¬
alogiã uocare eiingłm: Quappt̾ si iam tͥ
distinctũ satis est. qd̾ usq nimc ignorasti
lõge aliud ẽẽ eungłum qͣm genealogiã :
scias me ut dixi acciꝑe eiingłiũ. idest pre¬
dicatoẽm xp̃i. De quo qͥcqͥd iam p̾rogare
uoliu̾s: omissis gen̾atõnib quere. Aut si
et de ip̃is conferre est anintꝰ. nõ equidẽ re¬
tuso. cum sit michi magna et de his ad
sendendũ copia. S tu disce int̾rogare qd
pͥmũ est. uideris eñi mͥ nũc scire uelle.
nõ utrũ eungłium accipiam: s utrum
generationẽs
Ugustinus respondit. Certe int̾roga¬
sti teip̃m uelut ex ꝑsona nr̃a utrũ
acciꝑes eungłm: ⁊ respondisti. et macĩe:
rursumq int̾rogasti utrũ acciꝑes ꝯp̃m
natum. ⁊ Rendisti ñ ita est. hanc scilic

Expanded text:
go quicquid ango quicquid angiam esse constat, non Evangelium. Alioquin quid impediebat et Matthaeum ponere, Evangelium Iesu Christi filii dei', nisi quia inprobum putauit genealogiam uocare euangelium? quapropter si iam tibi distinctum satis est, quod usque nunc ignorasti, longe aliud esse, euangelium quam genealogian, scias me, ut dixi, accipere euangelium, id est praedicationem Christi. de quo quicquid iam perrogare uolueris, omissis generationibus quaere. aut si et de ipsis conferre est animus, non equidem recuso, cum sit mihi magna et de his ad respondendum copia; sed tu disce interrogare, quod primum est. uideris enim mihi nunc scire uelle, non utrum euangelium accipiam, sed utrum generationes. AUGUSTINUS respondit: Certe interrogasti te ipsum uelut ex persona nostra, utrum acciperes euangelium, et respondisti: maxime. rursusque interrogasti, utrum acciperes Christum natum, et respondisti: non ita est, hanc scilicet