comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ & accepturi maiorẽ passionũ cunctarũ acerbita tibus beatitudinẽ : testante hoc apło ubi ait:
Non sunt condigne passiones huiꝰ tẽporis: ad suꝑuenturã głam quȩ reuelabit in nob̵. Quã leto sinude
p̃lio reuertentes celestis excepit leticia: dehoste ꝓstrato trophea ferentib: occurriz cũ triũ phantibus
uris & feminȩ ueniunt que cũ scło sexum quoꝙ uicer̃ & geminatagłamlitia̧ iurgine scũ pueris tene¬
ros annos uirtutib transeuntes. Sed & cetera sideliũ turba aulȩ ꝓpetuȩ regã intrauit: ꝗ sinceritatẽ
fideinc̃cussis p̃ceptoꝵ clestiũ disciplinis unita pace obseruauer̃. Ergo agite fr̃s ad grediam̃ iter
uitȩ. reuertamur ad ciuitatẽ cȩlestem in qua scriptisum. &ciues decreti. Nonsum hospites: sed ciues
na latũ p̃ber  ingressum. Considerem ergo inclitã urbis illius felicrtatem: inquantũ considerare possibile
est Ut enimuerast. comp̃hendere nullus sermo suffici&. Bicitur deca in quodã locosic: quod ausugi&

Expanded text:
lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc idem Apostolo, ubi ait: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis; quam lpraelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminatara fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres, adgrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus, et cives decreti. Non sumus hospites, sed civcia latum praebebit ingressum. Consideremus ergo inclytam urbis illius felicitatem, in quantum considerare possibile est; ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod « aufugiet
Abbreviated transcription (Latin):
sed sp̃s in ad quisitionem̃ uitȩ. Adhanc igitur operum salutarium delectetur palmam. quicumnꝗ

Expanded text:
sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium delectetur currere palmam, quicumque sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium delectetur currere palmam, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
ula sis̃ liñ sustor głe. quã grandis scoꝵ letitia cũuna queb facies sulgebit ut sol cum ordimb distineas
populũ suum dñs inregnũ futris sui coeperit recensere & meritus atq operibus singiloꝵ p̃mia ꝓmissa rest¬
tatẽ largiri ad quã eos sanguinissui uiuficatione reparauit denuo ad para disureducere regna celori
fide & ueritate sue pollicitationis apperire: hec ihereant firmit̃ sensib nrĩs. hiec intellegant̃ pleusl
cpes to diligant᷑. hec indesinentiũ operũ magna nimitate ad grantur. Reposita ẽ in potestate facientis
qa regnũ i celoꝵ uim patitur. Res ista ohomo iat regiũ cȩleste aliud ñ querit p̃cum nisite psũ: Tam
ualit : quintũ estũ. Date: & habebis illam. Quid turbaris dep̃tio: xp̃ssemetipsũ tradidit ut ad qrr&
te rognũ dõ patri. Ita & tu te ipsũda : ut sis regnum eius ac non regn& peccatum inmortalituo corpore.

Expanded text:
arissimi, justorum gloria, quam grandis sanctorum laetitia, cum unaquaeque facies fulgebit ut sol, cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regnum Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restlitatem largiri, ad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit, denuo ad paradisum reducere, regna coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire? Haec inhaereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena corde diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Reposita est in potestate facientis; quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est regnum coeleste aliud non quaerit pretium quam te ipsum. Tantum valet quantum et tu: te da, et habebis illud. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te in regnum Deo Patri: ita et tu te ipsum da, ut sis regnum ejus ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃passionis iNtuitus
Delect& te dolere suꝑ eũ
qui afflictus est: c̃dole
in alienis calamitatib
saciare fletib In alienis
merorib ñsis durus.
ñ ferreus. ñ sint tibi dura
pectora. Sic alie nam
miseria : tã quã tuã luge
Intribulatione alterius:
esto tristis Cũ plangen¬¬
tib: plange. Cũflentib
fle. culugentib affectũ¬
iunge In omib actib
tuis. in om̃i oꝑetuo. ĩ omi
c̃uersatione tua: imitare
bonos. emulare scõs
Habeto ante oculos
exempla scoꝵ Exẽpla
scoꝵ: imitando considera.
Exempla iustoꝵ: p̃pone tibi
Sint tibi patrũ exempla.
disciplinȩ imitamenta
Intende ad bene uiuendũ.¬

Expanded text:
compassionis intuitus, compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flentibus fle, cum lugentibus ment In omnibus actibus tuis, in omni opere tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandu
Abbreviated transcription (Latin):
Pacẽ cũ omib retine
Om̃s in mansuetudiNe:
& caritate amplectere
probate amplius amare :¬
quã ipse amaris. Honsis
sẽꝑ uinculũ constantiȩ
O dientes ad pacẽ inuita.
discordes ad c̃cordia
re uoca: Dissidentiũ
corda ad pacẽ reccilia.
Habeto placabilẽ intem
Ha beto inimi benignitatẽ
Promptus esto in affectu
affabilis insermone
Grato animo affare om̃s:
nullus existat sermo uirgioꝵ.
sperne : uiue sẽꝑ in pace
In nulla ca̾usa concidas.
Innulla actione de¬
certare studeas Ctentio.
contra dictionẽ exigit:
Contentio: faces odiorũ
accendit. Pacẽ cordis
contentio extinguit.
c̃cordiã ctentio rũpit
Sicetiderit inimicustuus.
ñ gratuleris: In ruina
aduersarii: noli extollert
Non lȩteris suꝑ inimici¬
tui interitũ. nesuper¬
ueniant inte similia.
ne forte conuestat ds̃ abco
inte iram suam. Qui enĩ
c̃gaud& in imici casu. cito
incid& in illũ. Sit magis
erga humiliatũ humanꝰ
affectus: sit erga deiectũ

Expanded text:
pacem cum omnibus retine, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam ipse amaris; non sissemper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorumsperne, vive semper in pace, in nulla causa contendas, in nulla actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum
Abbreviated transcription (Latin):
habebis indulgentiã :
nisi dederis. &si ille
nsupplicat et sibi
dimitti ñ postulat.
siad p̃candi humilitatẽ
ñsubeat. sipeccatũ suũ
mala conscientia Non
agnos cat: tu relaxa ex
corde. tudimitte exani¬
mo. tugratis iNdulge
tu uenia ꝑ pria uoluntate
concede. Dolore incor¬
de ñser ues: dolorẽ animi
ñ retineas. Auser acor de:
fr̃nã offensionẽ. Alienȩ
nẽ separat : acelo subtra-
hit. Aparadiso eicit.
Odiũ nec passione adimi¬
tur. nec mastyrio expiat:¬
QUIDTELI REFERA
ignẽ : Inuidia. cuncta
uirtutũ germina c̃cre-¬
mat. Inuidia. cuncta
bona ardore pesti fero
pectus urit. m̃tẽ afficit.
cor hominis quasi quȩdã
pestis depascit Occurrat
igitur contra zelũ boni¬
tas: ad uersũs iNuidiã
caritas prȩparetur
Debono alterius non doleas.
dealterius ꝑfectibus ñ
tabescas. Nullius ꝓsꝑi-¬
tate lacereris: Nullius
felicitate cruti eris. nullia
in uidiȩ facib agiteris.
Pacẽ ama: pacẽ dilige.

Expanded text:
habebis indulgentiam, habebis indulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet, si deprecandi humilitatem non subeat, si peccatum suum mala conscientia non agnoscit, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animo, tu gratis indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in animo non retentes, aufer a corde fraternam offensionem, alienae Dei separat, ahit, a paradiso ejicit. Odium nec passione adimitur, nec martyrio expiatQuid zeli referam ignem? invidia cuncta virtutum germina concremat, invidia cuncta bona ardore pestifero dpectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige,
Abbreviated transcription (Latin):
Mala alior: tuo bono exsupa
Tranquilla mente
nllatas contu melias
abice Tranquillo cor-¬
U alde enĩ comedit ani¬
mũ : uulnus incdusũ.
Quando enĩ magis eũ tegis.
tanto maxime auges.
A peri ergo hoc grauato
animo. &ñte excrutiat.
Si contrista ueris in aliquo
fratre tuũ: satis fac illi
Sipeccaueris iNeum
age poenitentiã cora illo
Si offenderis cuiquam:
reꝓpitiare ci prȩce
Perge uelociter. & recon¬
ciliatione offensionis tuȩ
cito ueniam postula
Nondor mias nisi reuerta¬
ris. ad pacẽ ñ reqͥ escas
nisi re conciliatus fueris
humilitate Ad gratiam:
Hum ilitatis illi affectu
ꝓsterne : suppliciani¬
mo ueniam dep̾care.
P&enti quoq tibi ueniã.
libenter iN dulge.
Poscenti indul gentiam:
placanter dimitte
Reuertente : statim am¬
plectere. Red euntẽ:
confestim benigna suscipe
cantate. Dimitte.
ut dimittatur tibi¬
gnosce : ut ignoscitibi
inte non retribuas
scđm culpa: sciens
quia inte uenturũ est
iudiciũ. Non enim

Expanded text:
mala aliorum tuo bono supera, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corvalde autem comedit animum vulnus inclusum, quanto enim magis id tegis, tanto maxime auges; aperi ergo hoc gravato animo, et non te excrucia. 35. Si contristaveris in aliquo fratrem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis quemquam, repropitiare eum prece. Perge velociter ad reconciliationem offensionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconciliatus fueris humilitate ad gratiam; humili te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. Petenti quoque tibi veniam libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, ut ignoscatur in te non retribuas secundum culpam, sciens quia et in te venturum est judicium. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
tu contem Nae. tu ñ loquaris.
tuexerce silentium: Iniuri¬
atus ñ respoNdeas: con.¬
uitiũ ñ retorqueas. contu¬
meliã ñ repedas
Lene silentii patientiam:
tacendo citius uincis. Disce
Axp̃o modestiam: disce tole¬
& ñ dolebis in iurias
cȩsus: sputis derisus. clauis
confixus. spinis coronatus.
cruci dam piatus. sẽꝑcticuit
Magnaest uirtus: sinon lȩdas
a quo lȩsuses Magnaest
fortitudo: sixiã lȩsus remit¬
tas. Magna ẽ. gła: sicui
potuisti nocere parcas
Quando in iuriaris: mala tua
id faciunt. Quicquid tibi
contingit aduersũ: ꝓtuo
deratione ergo iusticiae.
dolorẽ tẽpera Leuius por¬
tabis: siꝓquib INfertur
intendis Cũ ergo derogatur
tibi: tu ora Cũ maledicitur
tibi: tubenedic Maledicen¬¬
ti: benedictionẽ opponie
Irascentẽ : patientia del inire
Blandim̃to. iracundiam
furoris dissolue UINCe
nequitiã lȩnitate : uince
bonitate malitiã Inimi¬
cos pacis : om̃i modestia placa

Expanded text:
tu contemne, tu non loquaris, tu contemne, tu non loquaris, tu exerce silentium. Injuriatus non respondeas, convicium non retorqueas, contumeliam non repetas. Tene silentii patientiam, tacendo citius vinces. 33. Disce a Christo modestiam, disce toleet non doleas injurias.caesus, sputis derisus, clavis confixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti nocere parcas.quando injuriaris, mala tua id faciunt. Quidquid tibi contigit adversum, pro tuo deratione ergo justitiae dolorem tempera. 34. Levius portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa,
Abbreviated transcription (Latin):
IPRȨUENERIT Iracundia:
restringe illã: Sip̃ocupa¬
Lempera furorẽ: tempera
indignationem Coibe
animi motum: refrena
iracundiȩ impetum
S inon potes iram uitare:
uł tempera. SINON
potes furorẽ cauere: uł
phibe. Promitior esto
ad suscipiendã : quam
ad inferendã maliciam
Disce mala tolerare: quã
facere. Disce mala ferre
modestus. Serua patien¬
tiã. serua modestiam.
serua mansuetudinẽ :
Stude patientiȩ mansu.¬
etudinem: Despice ꝓbra.
illatȩ contu meliȩ:
Irrisionẽ: despiciendo:
exupera: Dissimailando.
terrores detrahentiũ calcã
Contu melias detrahera¬
tiũ: cũ patientia supera:
Prȩpara contra asperum
uerbũ: tolerantiȩ dypeu
Contra linguȩ gladium:
quãuis incit&. qua uis
ex asper&: quã uis insult&.
quã uis la cess&. quamuis
conuitietur: quam uis
criminetur. quãuis adlitẽ.
ꝓuoc&. quã uis ad iurgium
ꝓ uocet. quã uis coniitium
dicat. quauis in iuria fatiat::
quãuis affitiat c̃tumeliis
tusile . tutace: tud issimula:

Expanded text:
praevenerit iracundia, restringe illam; si praeoccupaTempera furorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis tolerare quam facere, disce mala ferre modestus. Serva patientiam, serva modestiam, serva mansuetudinem. Stude patientiae et mansuetudini, despice probra illatae contumeliae. Irrisionem despiciendo exsupera, dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera.  Praepara contra asperum verbum tolerantiae clypeum, contra linguae gladium pquamvis incitet, quamvis exasperet, quamvis insultet, quamvis lacessat, quamvis convicietur, quamvis criminetur, quamvis ad litem provocet, quamvis ad jurgium provocet, quamvis convicium dicat, quamvis injuriam faciat, quamvis afficiat contumeliis, tu sile, tu tace, tu dissimula,
Abbreviated transcription (Latin):
nisest Quando aliũ detra his:
te discute. Quando aliũ mor-¬
des: tua peccata re dargue
Siuis detrahere: ad tua peccata
retorque. Non alterius
detrahes : site bene respexeris.
Detua igitur correctione: esto
sollicitus. Detua salute dem̃¬
datione: esto adtentus.
Detrahentes ñ audias. susurran¬

Expanded text:
nt; quando aliis detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius rius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur correctione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurran
Abbreviated transcription (Latin):
one linguȩ incurras
ꝑiculũ. Multi loquia.
neffugient culpã Multi¬
loquiũ: ñ declinit peccatũ
Fluuius exundans cito
colligit lutũ Ultra
modũ flatus maris.
periculum parit.
Umbriũ nimietas: ꝑiculũ
suscitat Linguo sus
homo : inperitꝰ ÷ Sapiens.
paucis utitur uerbis
Breuẽ sermonẽ: scientia
facit. Loqͥ multũ stulti-¬
cia ÷ Uoxenĩ insipientis.
inmultiplicatioNe
ANEAT Igitur TIONE
inuerbo mensura: iN
sermone sit statera
Sẽꝑ uerba tua moderare:
nlaceres. demalo alieno.
os tuũ ñ quo inquiNes
Non detrahes peccatis : sedc̾¬
dole. Quod inalium
detrahis. inte potiuꝰ ꝑti-¬
mesce Detractio : graue
uitiũ est Detractio:

Expanded text:
one linguae incurras one linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipientis in multiplicatione Sit igitur in verbo mensura, 510 sit in sermone statera, semper verba tua moderare, non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio
Abbreviated transcription (Latin):
Minor nãq culpa: maiorẽ
generat. Paulatim increscuis
uitia. & dũ parua ñ cauemus.
in magnis ꝓlabimur
doctrina digna existant
p̾hensibilis. sit expectationi
audientiũ utilis. Stude ñ qđ
Discerne qͥđ loquaris: ꝗd taceas
Etinloquendo & intacendo:
peritꝰ esto. Multũ ante
delibera quid dicas. nereuoca-¬¬
occasionẽ Nonpateat ini-¬
mici iaculis os tu ũ ħ loquaris.
sẽꝑ habcto silentiũ. Ponc
custodiã orituo Labiis tuis:
signaculũ p̾be. pone linguȩ
tuȩ cdaustra silentii circũ¬
clude linguã munitione.
custodię Intende
oportunitatẽ loquendi
Tempus ꝓferendi sermones
inquire Scito quotẽpore
loquaris: c̃sidera quando
dicas. lempore congruo
loquere: tẽpore c̃gruo tace
Iace usq quo in ter rogeris
Nonloquanis nisi in t̾rogat᷑
Nondicas: pͥusquã audias
In t̾rogatio os tuũ aperiat.
sint uerba tua pauca
Tolle uerbositate sermonts
suꝑ flui: loquendi modũ
nexcedas: ne in moderati-¬

Expanded text:
minor namque culpa majorem minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur;doctrina digna existant; rehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicereDiscerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas, ne revocaoccasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderati
Abbreviated transcription (Latin):
comunis uita sc̃orum:
sic plurima mala societas
tetigerit inmundum.
quo inquinabit᷑. Claude
ciã aures tuas. neaudias
malũ Res pue sermones
inpudicos: fuge in honesta
u̾ba: nulla auri tuae
sermonũ inpudicitia
suprepat. Uanꝰ sermo.
cito polluit mentem
&facile agitur : qđ libenter
auditur Nichil exore
tuo qđ impedire possit ꝓcedat.
nihil qđ ñ expedit sonꝰ uocis
erũpat Hoc ꝓcedat ex labis
qđ aures n polluat audiensis.
Sermo uanꝰ: uanȩ conscientie
index: Mores hominis.
lingua pandit: & qualis
sermo ostenditur. talis animꝰ
c̃ꝓbatur Exnabundantia
eni cordis. os loquitur
Abocioso sermone: c̃pesce linguã¬
ñgarrias. Retine uerbum.
qđ ñ edificat audientes
Sermo otiosus: nerit absq
iudicio. Unꝰquisq rationẽ
redditurus est sermonũ suoꝵ
Ante unius cuiusq faciem.
sua uerba stabunt Quiotiosũ
uerbũ nreprimit : adnoria
cito transit Quimi nima
sꝑnit: maxima facile pͣ ponit

Expanded text:
communis sanctorum: communis sanctorum: sic plurima mala affert sotetigerit immundum, coinquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comprobatur; ex abundantia enim cordis os loquitur . 46. Ab otioso sermone compesce linguanon garrias, retice verbum quod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit;
Abbreviated transcription (Latin):
talis esto: Professionẽ tuas
& habitu. & incessa demons¬
tra. Sit ingressu tuo
simplicitas. In motu puritas.
ingestu grauitas. in incessu
honestas: nichil dedecoris.
nihil lasciuiȩ. nihil petu¬¬
lantię nichil insolentię.
nihil leuitatis in incessu
tuo appareat: Animus
enĩ incorporis habitu.
apparent. Gestũ corporis:
signũ est m̃tis Corporis
gestu : animus ꝓditur.
Corporis gestu: animi
habitus pandit Incessus
gͦ tuus : imaginẽ leuitatis
n habeat. Incessus tuus.
alterius oculos n offendat
Nonp̾beas dete spectaculũ:
ndes aluis dete obtrectan-
hominũ. maximẽ eius
societatẽ quęre. scis
indiui duȩ ad here
Sifueris socius c̃u̾sationis.
eris & uirtutis : Quicum
sapientib graditur: sapieis
erit: Quicũ stultis. stultꝰ
erit. Similes eniꝰ simi¬
lib c̾iungi solent
Periculũ est cũ his uitam
ducere. ꝑnitiosũ: cũ his
qui prauȩ uoluntatiss
sociari Melius : habere
maloꝵ odiũ: quã c̃sortiũ

Expanded text:
talis esto, professionem tuam talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandihominum, maxime ejus societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. Periculosum est cum malis vitam ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium.
Abbreviated transcription (Latin):
daliret infamia: nullũ opinio
c̃trist& ad uersa Disce bono
placare p̾conio: habeto
testimoniũ bonũ. Custodi
bonã famã tuã: nullis fetorib
obscuretur: Nullis laceretur
oppinionib. laceratio enĩ
oppinionis bonȩ iecturam
facit: Caue aut gloriam
in adulantiũ oculis: non sis¬
cirtũ flatus uento fauoris. Con¬
temne fauores. contemne
laudem p̃opularis fauoris.
Esse magis bonus: quã uideri
stude. non ex quiras siquis
te extollat. Autsiqͥs c̃tẽpnat.
nec fauor te seducat: necui¬
tuperatio frangat. Q laudẽ
n appetit . nec c̃tumelia sentit
Sictẽpnis laudẽ : facile
& uituperationẽ. relinquis
Nonidã bonũ existimeste: sibonꝰ
prȩ diceris In lingua aliena:
c̃scientia tua Noncredas.
Discerne te tuo nalieno iudicio.
neq exalio sermonib
sed extua te m̾te imiteris
Nemo magis scire potest. qͥsis
sicut tu. qͥcsciuses tui
Quidenĩ ꝓͥdest. dũ malus es.
bonꝰ prȩ diceris. aut quid
Obscuriori ueste: nsimules
scĩtatẽ. Qualis haberi uis:

Expanded text:
dalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jacturam facit. 42. Cave autem gloriam in adulantium oculis, non siscircumflatus vento favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid obscuriori veste non simules sanctitatem; qualis haberi vis,
Abbreviated transcription (Latin):
meis: Quare non in uulua mortuus sum: egressus exũtero nonstatim perii :  quare
exceptus genibus : curlactatus uberibus . nuncenim dormiens silerem: & somno meo
requiescerẽ cum regibus et consulibus terrae qui aedificant sibi solitudines : Autcum prin¬
cipibus quipossident᷑ aurũ . & replent domossuas argento : Aut sicut abortiuum absconditũ
non subsisterẽ : uel qui concepti non uiderunt lucem Ibi impii cessauerunt atumultu. &
ibi re quieuerunt fessi robore : & quondam uincti pariter sine molestia. non exaudierunt
uocẽ ex actoris Paruus & magnus ibi sunt : & seruus liber ad ñõ suo
mortem & nonuenit. quasi effodientes thesaurũ : gaudentque uehementer cuminue¬
nerint sepulchrum Uiro cuius abscondita est uia. & circũ dedit eum ds̃ tenebris Ante¬
quam comedam suspiro. & tamquam inundantes aquae sicrugitus m̃s : quia ti¬
mor quemtimebam euenit mihi. & quoduerebar accidit Nonne dissimulaui.
non ne silui. non ne quieui. & uenit superme indignatio: RESPONDENS AUTEM

Expanded text:
: Quare non in uulua mortuus sum? egressus ex utero non stexceptus genibus? cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem; et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsisterem, veet ibi requieverunt fessi robore. Et quondam vincti pariter sine molestia,  non exaudierunt vocem exactoris. Parvus et magnus ibi sunt,  et servus et liber a domino suomortem et non venit quasi effodientes thesaurum gaudentque vehementer cum invenerint sepulchrum viro cuius abscondita est via et circumdedit eum Deus tenebris antequam comedam suspiro et quasi inundantes aquae sic rugitus meus quia timor quem timebam evenit mihi et quod verebar accidit nonne dissimulavi nonne silui nonne quievi et venit super me indignatio respondens autem
Abbreviated transcription (Latin):
anhelant̃ ascendit. Cuius uidelica ꝑfectionis arcẽ in euangelio
dñs uueni glorianti. qđ om̃ia legis mosay cȩ p̃cepta cõplessa
ostendit ita dicens. Adhuc unum tibi deest. Uade uende om̃ia quȩ habes
&da pauꝑibus: & habebis thesaurum incaelo. & ueni sequereme

Expanded text:
anhelanter ascendit. Cuius videlicet perfectionis arcem in euangelio anhelanter ascendit. Cuius videlicet perfectionis arcem in euangelio Dominus iuveni glorianti, quod omnia legis Moysaicae praecepta complesset, ostendit, ita dicens: Adhuc unum tibi deest. Vade, vende omnia quae habes et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo, et veni, sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
si infans incarcere natus. confestim ut sapere coeperit. detenebris
horrificis adlum̃ mundi egredi concupiscit: sic iste quasi piger& eũ
int̾ra. genitũ. dehac miseria ad caelestia ꝓperant̾ regredi festinauit.
roqua .re. sollicitus cũ dauid continua uoce cotidie decantauit.
e duc decarcere animã meã. ad confitendũ nominituo domine.
grediens. iniuuentutis flore id qđ summũ . ẽ. adimpleuit. abrahȩ
principis fidei nrae ꝑfectionẽ imitatus. qͥuoce dñi audita exidet᷑¬
ra tua & de cognatione tua: mox paruit. Qui sicut abigne chaldeoꝵ
merito fidei saluatus ẽ: sic iste abincentiuis uitiorũ diu̾io munerȩ
ereptus. atq acamino babilonici tyranni ꝑquẽ diabolus exprimit
rore diuiȩ grãe liberatus. mundum qui inmaligno positus:. qua¬
si sodomã ardentẽ fugiens. non ut lotħ segor paruula minor
scilic& p̃ceptorũ functione coꝵtentꝰ ad ontẽ sumarũ uircitum

Expanded text:
si infans in carcere natus, confestim ut sapere coeperit, de tenebris si infans in carcere natus, confestim ut sapere coeperit, de tenebris horrificis ad lumen mundi egredi concupiscit, sic iste, quasi pigeret eum in terra genitum, de hac miseria ad caelestia properanter regredi festinavit. Pro qua re sollicitus cum David continua voce cotidie decantavit: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, Domine. grediens, in primo iuventutis flore id quod summum est adimplevit, Abrahae principis fidei nostrae perfectionem imitatus, qui voce Domini audita: Exi de terra tua et de cognatione tua, mox paruit. Qui sicut ab igne Chaldeorum merito fidei salvatus est, sic iste ab incentivis vitiorum divino munere ereptus atque a camino Babylonici tiranni, per quem diabolus exprimitur, rore divinae gratiae liberatus, mundum, qui in maligno positus si Sodomam ardentem fugiens, non ut Loth Segor parvula, minorum scilicet praeceptorum functione contentus, ad montem summarum virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
iigit᷑ fr̃s cupimus adgaudia ꝑuenire caelestia. adquȩ beatus taurinꝰ
antecessit. attendamus quib actionũ gressibus uiã illo ducentẽ in¬
cesserit. quibusq passib illã semitã nimis artã nobis meabilem monstra¬
uerit. Cuius operũ insignia suntentis animis recolim. plurimũ aedifi¬
cationis mentibus nr̃is adquirere poterimus: siea quantũ possumus cũ
dĩ adiutorio imitari curamus. In ipsis quippe annis pueritię diuina se
siderus inxp̃i dnĩ coepit amore flagrare. Uere inmodicis desideriis arsit:
quitam facile cuncta mundi oblectamenta contẽpsit. Ipsam &iam regio¬
nẽ cũparentib acꝓpinquis post posuit : qͥa aet̾nam patriã uerũqr
parentẽ iħm cũ cognatis cȩlestib concupiuit. Hereditatẽ corruptibilẽ
cũcunctis reditib spreuit : qͥa incorruptibilẽ conseruatã in caelis cũ
mansuris diuitiis adamauit. Nec integrum sibi fore credidit: sun
tã corporis quã &animae gressib ipsum quaerere inchoauit : & qua¬

Expanded text:
tres, cupimus ad gaudia pervenire caelestia, ad quae beatus Amandus antecessit, attendamus, quibus actionum gressibus viam illo ducentem incesserit, quibusque passibus illam semitam nimis artam nobis meabilem monstraverit. Cuius operum insignia si intentis animis recolimus, plurimum aedificationis mentibus nostris adquirere poterimus, si ea, quantum cum Dei adiutorio possumus, imitari curamus. In ipsis quippe annis pueritiae, divina se esideriis in Christi domini coepit amore flagrare. Vere inmodicis desideriis arsit, qui tam facile cuncta mundi oblectamenta contemsit. Ipsam etiam regionem cum parentibus ac propinquis postposuit, quia aeternam patriam verumque parentem Christum cum cognatis caelestibus concupivit. Hereditatem corruptibilem cum cunctis redditibus sprevit, quia in corruptibilem conservatam in caelis cum mansuris divitiis adamavit. Nec integrum sibi fore credidit, si in tam corporis quam et animae gressibus ipsum quaerere inchoavit. Et qua
Abbreviated transcription (Latin):
centulo suo. Siergo sunt martrria in pacis tempore. sunt & nega¬
tiones : nemo ergo dicat non est martrrium. sed martrrium
& negationes. Ego hodie quiuideor essemonachus. si reliquero
propositum meum xp̃m negaui. Sienim inpace xp̃m nego. in

Expanded text:
centulo suo. Si ergo sunt martyria in pacis tempore, sunt et negacentulo suo. Si ergo sunt martyria in pacis tempore, sunt et negationes. Nemo ergo dicat non esse martyrium. Et martyrium est, et negatio. Ego hodie qui videor esse monachus, si rupero propositum meum, Christum negavi. Et si in pace Christum nego, in
Abbreviated transcription (Latin):
Reeueñ dixiaus SemeR XRisnANos PER SECUtIONE
Lpati: mundus iste in maligno positus est. & aduersarius nr̃
diabolus regnat inmundo & nos putamus quod non patimur
persecutionem : Quue enim res non persequitur ap̃ianũ :
quȩcum que inmundo sunt persequuntur eum: Mira mur
sinos persequuntur alii sixp̃o seruire uoluerimus. & paren¬
tes nostri nos persequuntur: quicunque dissimilis nr̃i
persequuntur : Ipsum corpus nr̃m i nos persequitur.
Si comedero paululum & corpusculum meum robustum fue¬
rit: sanitas corporis mei persequitur Animam meã: quo¬
cumque me conuerto : persecutio est: Siuidero mulierẽ.
oculus m̃s me persequitur. cupit erum interficere animã
meã : Si uidero diuitias. si aurum. si argentum. si possessi o¬
nes: quod cumque uidero & desiderauero hoc persequitur
animam in eã : Nos putamus tantum in effusione sangui¬
libido persequitur : Vult libido effundere sanguinem animȩ :
quando periclitatur anima tua & quasi inpericulo consti

Expanded text:
uod semper Christiani persecutionem patiuntur. Mundus iste in maligno positus est. Adversarius noster diabolus regnat in mundo; et nos putamus quod non patiamur persecutionem? Quae enim res non persequitur christianum? Omnia quae in mundo sunt, persequuntur Christianum. Miramur, si nos persequuntur alii, si Christo servire voluerimus? Et parentes nostri nos persequuntur. Quicumque dissimilis est npersequuntur? Ipsum corpus nostrum nos persequitur. Si comedero paululum, et corpusculum robustum fuerit, sanitas corporis mei persequitur animam meam. Quocumque me vertero, persecutio mihi est. Si videro mulierem, oculus meus persequitur me; cupit enim interficere animam meam. Si videro divitias, si aurum, si argentum, si possessiones, quodcumque videro et desideravero, hoc persequitur animam meam. Non putemus tontum in effusione sangui religiosis. Adolescentulum libido persequitur: vult libido effundere sanguinem animae. Quando periclitatur anima tua, et quasi in periculo consti
Abbreviated transcription (Latin):
uel amplius data fuerit:
tanto magis abundat
Sapientia dando largiorfit:
retinendo minoratur
Largiendo: redundantior :
scientia: & dũplus c̃fertur.
plus abundat: uerbum
Quȩ ore ꝓmis: oꝑe adimple
Quȩ uerbis doces: exemplis
ostende Esto nonsolum
magister: sed imitator
uirtutis. Sidoces & facis.
tuncgloriosius habeberis
N onenisatis est laudare
qđ dicis: nisi dictis facta
coniungeris In doctrina ipsa¬
÷: ab
inhumana laude tempera.
Sic instrue alios: ut te custodias.
S ic doce : ut humilitatis grãm
namittas: Caue nedũ alios
docendo regis : ipse in laudis
appetitũ demergaris
obscuritate uti. Ita dic.
ut intelligaris. Nec simpli¬
nec prudentes offendas
luxta sensũ audientis: erit
sermo doctoris Scđm mo-¬
res: est iꝑtienda doctrina
Iuxta uulnus: adhibenda
sunt remedia: Uariȩ uolun-¬
tates: diuersã disciplinã
desiderant. Unusquisq
Inspicienda ẽ. uarietas
Secreta ꝑfectiorib loquere
aꝑta cunctis. operta paucis

Expanded text:
mplius data fuerit, mplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat. 68. Verbum quae ore promis, opere 515 adimple; quae verbis doces, exemplis ostende; esto non solum magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus haberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta conjunxeris. In doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. obscuritate uti, ut intelligaris, ne loquene prudentes offendas; juxta spiritum audientium erit sermo doctorum. Secundum mores incipienda est doctrina; juxta vulnus adhibenda sunt remedia, variae enim voluntates diversam disciplinam desiderant. UnusquisqueInspicienda est utilitas secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia melius. nihil pru¬¬
dencia dultius: nihil scientia
suauius. nihil stulticia
Ignorantia: mater errorũ est
Ignorantia: uitioꝵ nutrix est
Peccatu: magis ꝑignorantiam
multi peccant Indoctus enĩ:
facile decipitur. Stultus.
in uiacito dilabitur. Prudens
autem: cito dep̾hendit insidias.
Prudens: ce lerius errores agno:¬
bonũ & malũ.: sapiens intellȩ¬
gendo diudicat. Summũ
bonũ est. scire qđ caueas
Sũ ma miseria: nescire qđ tencas.
Dilige igitur sapientiã: & mani-¬
festabiturtͥ. Accede adillam:
& apꝓpinquabit adte Assiduus
esto illi: & instrue te: DE o¬
isce qđ nescis. IRINA¬
nedoctor inutilis inueniaris.
Ante esto auditor. postea doctorr
Perdisciplinã: nomen
magistri accipe. Bonum
qđ audieris: dic. Donũ
quod didiceris : doce
Discendi & docendi: ñc̃tẽnas
studiũ. Scientiã quã aure
concipis : ore effuN de
Sapientiã cũ cęteris imꝑtis:
tibi magis hancauges
Doctrina quanto magis¬

Expanded text:
sapientia melius, nihil prusapientia melius, nihil prudentia dulcius, nihil scientia suavius, nihil stultitia ignorantia mater errorum est, ignorantia vitiorum nutrix. Peccatum magis per ignorantiam mfacile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens celerius errores agnobonum et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto a
Abbreviated transcription (Latin):
SUS enĩ difficile
uincitur: consuetudinis
uincula uix soluuntur
Inolita diu : tardius corrigun.¬
tur. Ancipitẽ oiu deliba
sententiã: ante factũ cogita
diu. Matura conisilium:
ut ꝑficere possis qđ uis
Qđuis agere diu exquire.
mora: melior : In rebus
aut certis: bene agendi
tarditas remoueatur ate
Lolle moras: incrastinum
nihil differas. In bonis
dilatio nocet: in his quod
expedit differri impedit.
Absit in bonis remissa seg.¬
nities: absit neglegentia
mertes. Percorporẽ enĩ.
uires & ingeniũ defluęNT
Neglegentia &e torpor
dissoluunt animum
Sensũ: desidia obtundit
Segnitiem: industria acuit:
subiuncto studio lardiora
enĩ ingenia : studiis acuuntur
Torporẽ naturę in dustria excitat.
sensus tarditatem assid uitas
acuit. Exercitatione ꝓficit
sensus: experientia plus
As siduitas enĩ mores facit:
iugis usus innaturã uestitur
Omã usuicedunt : us ui oma
parent. Resita seagit.
ut it teris. Q uodcũ difficul¬
tate coeperis: ꝑusũ cũ uolun¬¬

Expanded text:
sus enim difficile vincitur. Consuetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities, absit negligentia inertes. Per torporem enim vires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus assiduitas enim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum volup
Abbreviated transcription (Latin):
elegit : Sed sic̃ mat̃ inqͥd cogitatꝰ m̃s ait bonũ ẽ uiuere.
tradere uoluptatib: ecluxuriȩ aclibidini corpꝰ. Et eñi illa
nullũ opꝰ turpe p̃ter misit. Inebrietatȩ aut̃ om̃e tẽpꝰ in colo¬
mis atq ꝓpsꝑe degens. ita uitã suc̃ expleuit. Quid gͦ sic oposta
me uiuere sic̃ mat̃. Melius ẽ enĩ ꝓprus oculis credere his

Expanded text:
elegit? Sed sicut mater, inquit cogitatus meus, bonum est vivere, tradere voluptati, luxuriae ac libidini corpus; etenim illa nullum opus turpe praetermisit; in ebrietate autem omne tempus incolumis atque prospere degens, ita vitam suam explevit. Quid ergo? Sic oportet me
Abbreviated transcription (Latin):
pericula memoras. mitius tua por¬
tas Alioꝵ enim exempla dolorẽ
releuant. alienis malis facilius
consolatur homo. Quid incu¬
sas acerbissima tua decreta.
Quid causas tui periculi tantũ
luges.: Non sunt noua tua sup¬
plicia : habes exempla calami¬
tatis: Quanti tales causas. quan¬
ti talia pericula ꝑtulerunt:
Pacienter ab uno ferendũ est.
qđ multis accidit tolerabile:
Poena huiꝰ uitȩ breuis est. & qui
af ligit &e qͥ atfligit̃ mor talis est
T ribulatio huiꝰ temporis finẽ hab&.
transeunt omnia scłi huiꝰ nec ꝑͥma¬
nent Omne qđ uenit. stare non
potest. Nihilest dui. nihil tam
longum. quod ñ inbreui finiatur¬
Impossibile est ut homosis. & non
gustes angustias Dolor & tris¬
titia. omnibus cõmunias. Omia
in hoc scł̃o. euentu simili sustinemꝰ
Nemo inꝑp&uum expers mali.
nemo est qui inhoc scło non do¬
leat. nullus est qui inhac uita.
positus non sus pir&. malis om̃ia¬
plena sunt Interpone ergo

Expanded text:
pericula memoras, mitius tua porpericula memoras, mitius tua portas; aliorum enim exempla dolorem relevant, alienis malis facilius consolatur homo. 25. Quid incusas acerbissima tua decreta? quid causas tui periculi tantum luges? non sunt nova tua supplicia, habes exempla calamitatis. Quanti tales casus, quanti talia pericula pertulerunt? Patienter ab uno ferendum est quod multis accidit tolerabile. Poena hujus vitae brevis est, et qui affligit et qui affligitur, mortalis est. Tribulatio hujus temporis finem habet. 26. Transeunt omnia saeculi hujus, nec permanent; omne quod venit stare non potest. Nihil est tandiu, nihil tam longum, quod non brevi finiaturimpossibile est ut homo sis, ut non gustes angustias: dolor, et tristitia omnibus communia sunt, omnia in hoc saeculo eventu simili sustinemus. Nemo in perpetuum expers mali est, nemo est qui in 481 hoc saeculo non doleat, nullus est qui in hac vita positus non suspiret: vi 27. Interpone ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nullus dolorum finis est. iam
nulla fiducia est animo. iam
ferre non potest animus. iam
uictus miseriis concidit anim.¬
Ohomo. quid tantum diffidis
animo: Cur adeo mente debi¬
Q uare in aduersis adeo frangeris.
Amitte tristitiam. desine tristis
esse Tristiciã repelle ate.
mestitiae noli subcumbere.
noli te multum dare tristitiȩ:
Repelle acorde dolorem. ab
animo exclude dolorem:
ꝑseueres ĩdolore: Uince
animi dolorem. supera m̃tis
Qualiter quo pacto quo¬
modo. Quem ad modum.
Qua ratione. qua arte. quo
consilio. Quo ingenio.
omniratione. omni consilio. omni¬
tia Sume luctamen contra tem¬
porales molestias. esto incunctis
casibus firmꝰ. pacienter fer omnia.
omnia aduersa a equo animo to¬
lera Noli singularem condicio¬
nem tuam intendere. non est ate
sola tua pensanda acerbitas. non
sola tua ate consideranda calami¬
tas Respice similes alioꝵ casus.
intende miserias eoꝵ qͥb acerbitatis
aliquid accidit. Cum tibi aliena

Expanded text:
est, nullus dolorum finis est, jam est, nullus dolorum finis est, jam nulla fiducia est animi, jam ferre non potest animus, jam victus miseriis concidit animO homo, quid tantum diffidis animo? cur adeo mente debiquare in adversis adeo frangeris? Omitte tristitiam, desine tristis esse, tristitiam repelle a te, moestitiae noli succumbere, noli te multum dare moestitiae, repelle a corde tuo dolorem, ab animo exclude dolorem, perseveres in dolore, vince animi dolorem, supera mentis Qualiter? quo pacto? quomodo? quemadmodum? qua ratione? qua arte? quo consilio? quo ingenio? omni ratione, omni consilio, omtia sume luctamen contra corporales molestias; esto in cunctis casibus firmus, patienter tolera omnia, omnia adversa aequo animo tolera. Noli singularem tuam conditionem attendere, non est tua a te sola pensanda acerbitas, non est sola tua a te consideranda calamitas; respice similes aliorum casus, intende miserias eorum quibus acerbe aliquid accidit; dum tibi aliena
Abbreviated transcription (Latin):
bere Uiuendi enim mihi. ẽ.¬
tedium. moriendi uotũ. sola
mihi mors placet O mors
quam dulcis es miseris: O
mors quam suauis es amare
uiuentibus : Quam iocunda
es omors tristib atque meren¬
tibus. Accedat ergo ad uitȩ
magnum malum mortis grande
uita. saltem uł mors misereri
incipiat Mors maloꝵ om̃iũ
finem ponit. mors calamitati
terminum preb&. omnem
calamitatem mors adimit
male uiuere. melius est non
esse. quam infeliciter esse
Ad comparationẽ miseriarũ
mearum. feleciores esse mor¬
tuos quam uiuentes dico
Parcite dolori meo quaeso¬
parcite merori meo. quȩso
ignoscite angustiae meae
Ueniã date. indulgete meis
doloribus. intanto dolore con¬
tra me com moueri nolite
Percussionem enimeã plango.
calamitatẽ meam deploro.
familiarem cladem miseriae
meae lugeo. Plura enim
ministrat dolor . non ualeo
consolarimiser: In paciens.
enim dolor m̃s. infinitꝰ ÷ meror
m̃s. nullatenꝰ linitur uulnus
meũ Nullus lacrimis mopꝰ:

Expanded text:
bere. Vivendi enim mihi tbere. Vivendi enim mihi taedium est, moriendi votum, sola mihi mors placet. O mors, quam dulcis es miseris! o mors, quam suavis es amare viventibus! quam jucunda es, o mors, tristibus atque moerentibus! 20. Accedat ergo ad vitae magnum malum mortis grande vita, saltem vel mors misereri incipiat. Mors malorum omnium finem imponit, mors calamitati terminum praebet, omnem calamitatem mors adimit.male vivere; melius est non esse quam infeliciter esse; ad comparationem miseriarum mearum feliciores sunt mortui quam viventes; parcite dolori meo, quaeso: moerori meo, quaeso, ignoscite; angustiae meae veniam date, indulgete meis doloribus, in tanto dolore contra me commoveri nolite; percussionem enim meam plango, calamitatem meam deploro, familiarem cladem miseriae meae lugeo, plura enim ministrat dolor; non valeo consolari miser, impatiens enim est dolor meus, infinitus est moeror meus. Nullatenus linitur vulnus meum, nullus lacrymis modus
Abbreviated transcription (Latin):
nis extortus. mille subactus
tormentis. mille laceratus sup¬
pliciis Caro mea plagis
secta. computruit. se miusta
latera saniem effundunt. lace¬
rata membra putredinẽ deflu¬
unt Cum fl&ib sanguis ma¬
nat. cim lacrimis cruor stillat
Non est solus fluor lacrimarũ
sed uulnerum Consumptus
sum indolore miser. indolore
& animus & corp̃ defecit
Mens iam uicta ÷. anima
dolore p̃clusa est Multa.
intolerabilia sensi. multa
a cerba. sustinui. multa grauia¬
pertuli: Tam graue & crudele
uulnus numquam excepi. Inopi¬
nato uulnere oppressus sum:
momentaneb interitu ꝑculsus
sum In ꝓuisum me intantis.
malis calamitas uitȩ coniecit.
ignorantem oppressit. subito
calamitas repentini interitus
casusque me subruerunt. Cur
infelix natussum: Cur in hanc
miseram uitã ꝓiectus sum.
Ut quid miser hanc lucẽ uidi:
Ut quid misero huiꝰ uitȩ ortus oc¬
currit : utinã cicius egrederer
qua ratione iam reqͥescerem
Cupientẽ mori. iã licer& occũ¬

Expanded text:
nis extortus, mille subactus nis extortus, mille subactus tormentis, mille laceratus suppliciis. Caro mea plagis secta computruit, semiusta latera saniem effundunt, lacerata membra putredine diffluunt, cum fletibus sanguis manat, cum lacrymis cruor stillat; nec est solus fletus lacrymarum, sed vulnerum. 18. Consumptus sum dolore miser, in dolore et animus, et corpus deficit: mens jam victa est, anima dolore praeclusa est, 479 multa intolerabilia sensi, multa acerba sustinui, multa graviapertuli; tam grave et crudele vulnus nunquam excepi, inopinato vulnere oppressus sum momentaneo interitu percussus sum, improvisa me in tantum malum calamitas vitae conjecit. Ignorantem me oppressit subita calamitas, repentini interitus, casusque me subruerunt. 19. Cur infelix natus sum? cur in hanc miseram vitam projectus sum? ut quid miser hanc lucem vidi? ut quid misero hujus vitae ortus occurrit? Utinam velocius egrederer cunque jam ratione recederemCupienti mori jam liceat occum