comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus humilitatis nedissoluat᷑ iuta subditorũ inuitiis atq: ita autoritas
aderit potestatis neptumorem cordis seueritas existat in moderationis:
Haccest indĩ sacerdotibus uera discrecio quia nec ꝑ lib̵tatẽ superbiꝰ nec
perhumilitatem remissi sunt : Pincest quod scĩ cũ multa constantia redar¬
guerunt & iam principũ uitia in quibus cũ summa esset humilitas. loco
tamen neces sario libere trans gressorsiusticiae increpabant : Aliquam do & iã subditis
non oportet animo esse humiliores qm̃ facta subditore iudica cantur a nobis mostra
uero ds̃ iudicat Agnoscat ep̃s seruũ se eẽ plebi ñ dominũ. uerũ haeccaritas ñ con¬
ditio exigit. XLiii. de poctrine Dis exetionis
son omnib: una cadẽq: doctrina .ẽ adhibenda sed ꝓqualitate morũ diuers a
ex hercatio erit doctores : Na quosdã increpatiodura quosdã uero exortatio

Expanded text:
virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. 3. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum; verum hoc charitas, non conditio exigit. CAPUT XLIII. De doctrinae discretione. 1. Non omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam 330 increpatio dura, quosdam vero exhortatio
Abbreviated transcription (Latin):
imitant᷑ scõs. rigorẽ discipline ex sequi negle gunt cariaitis affeccione:
uideri uolunt rigi dise ueritate & formã humi litatis prestare nequeunt.
ut magis cerribiles quã mites aspicintur : Suꝑbi doctores uulnerart potius quam
emendare nouerunt salomone testante in ore stulti uirga suꝑbiȩ quia mcre¬
pando rigide feriunt & cõpati humiliter nesciunt Bene alieni poccati curanda
uitia suscipit : qus hoc ex cordis dilactionei &humili c̃scientia facit : Ceterũ quide¬
linquentẽ suꝑbo uł hodio animo corripit ñ emendat sed ꝑcutit. Quicquid
enĩ ꝓt̃uus uel in dignatus animus ꝓtulerit . õbirgantis furor ẽ. non dilectio
corrigentes .XT.II. DE HUMILITATE PpE poSITO ΡUM
uI p̃ ficit᷑ ad regimen talit̃ erga disciplinã subditorũ prestare sedebai: ut
Uñ solũ auctorqͥtate uerũ &iamꝰ humilitate claroscat Sed tam̃ itaerit in co

Expanded text:
imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio corrigentis. CAPUT XLII. De humilitate praepositorum. 1. Qui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo
Abbreviated transcription (Latin):
discernit. Qđ si a fide exorbi tauerit rector tunc erit arguendus a subdicis
Primorib: uero reꝓbisto : lerandus magis quamdis tringendus a plebe est.
Nracũ di doctores. ꝑ rabiem furoris discipline modũ ad immanita tẽ cru¬
delicatis conucrtunt. Et unde emendare sub ditos poterant. inde potius
uulnerant: Ideo sine mensura ulciscit̾ cul pas p̃positus iracundus quia
coreius dis ꝑsũ inrerum curis. ñ colligitur in amorẽ unius ditatis. Mens
eni soluta indiuersis catena caritatis ñ adstringit᷑. Red male laxa tamale ad
omnẽ occasio nẽ mouetur . XLI. DESUpERBΙs doC T oΡIuS
sed suã głam subdicis exigunt : Multis quira uerbo doctrine ñ humiles
sedarro gantes existunt: quiq ipsa recta quȩ p̃dicant ñ studio correcconis¬
sed uitio elationis adnuntiant Multis̃ qui ñ ex c̃sultu aedificationis
sed extumore suꝑbie. docent. noc ut ꝓste sapaen tes sunt sed ut sapiente
uideant᷑ docere student. E stimatio praua arro gantiũ sacer dotũ ꝑ quam

Expanded text:
discernit . 6. Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro moribus vero reprobis tolerandus magis distringendus a plebe est. Iracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnem occasionem movetur. CAPUT XLI. De superbis doctoribussed suam gloriam a subditis exigunt. Multi sunt qui verbo doctrinae non humiles sed arrogantes existunt, quiqsed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
chorũ stultitiã arguit quicũ ꝓculpis arguunt᷑ a fratrib: uł &iã ex cõmunicant᷑
pacient̃ tolerant. Siuero sine culpa uel uerboꝵ contumelias uł aduersa quȩq pa¬
tiunt᷑ ap̃positis. mox a diratundiã ꝓrũpunt : & qui antea uidebant᷑ in noxii. ꝑinpa¬
tientiã & murmurationis audatiã.¬
sidaret᷑ optio mallem

Expanded text:
chorum stultitiam arguit, qui cum pro culpis arguuntur a fratribus, vel etiam excommunicantur, patienter non tolerant. Si vero sine culpa, vel verborum contumelias, vel adversa quaeque patiuntur a praepositis, mox ad iracundiam prorumpunt: et qui antea videbantur innoxii, per impatientiam et murmurationis audasi daretur optio, mallem
Abbreviated transcription (Latin):
quia homo siuerbum quidem habeat: opera aut̃ non habeat: assimilabi¬
tur arbori habenti folia. fructum aũt non.: Sicut enim arbor fructib
plena &iã foliis uiridis: ita & sermo consequitur hominem qui hab&

Expanded text:
Quia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabiQuia homo si verbum quidem habeat, opera autem non habeat, assimilabitur arbori habenti folia, fructum autem non. Sicut enim arbor fructibus plena etiam foliis viridis, ita et sermo consequitur hominem qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
paruulum monachum dicens: Bonum est loqui antacere : Dicit ei puer
ille: Si sunt uerba otiosa : dimitte ea: Siaut bona sunt uerba: nondiu ꝑ¬
trahas sed cito incide qđ loqueris & qui esce : dixit senex quidam. Tacitur¬
nitati operãda & nihil cogites. & intende cogitationituȩ. Siue quiescens
inlecto siue surgens cũtimore di. Et hȩc faciens : malignoꝵ impetus
nontimebis. dixit abba pastor . quia inter rogauit abb̵ morses fratrem
tachariã tempore quomoriebatur dicens. Quiduides : & illedixit ei
Nihil melius quã tacere pat̃. dixit ei . Uerũ ẽ: fili: tace. dixit quidam
abbati amon: Siergo sit necessitas cum uicino loquendi. uidetur tibi ut
descripturis cumeo loquar. aut deuerbis & sententiis seniorũ Dixitq
euenex: Si non potes tacere. bonum est magis ut de uerbis seniorũ loqua¬
ris quam descriptura: Periculũ enim est non paruum : Dixit senea . ÷¬

Expanded text:
parvulum monachum dicens: Bonum est loqui, an tacere? Dicit ei puer parvulum monachum dicens: Bonum est loqui, an tacere? Dicit ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt verba, non diu pertrahas, sed cito incide quod loqueris, et quiesce tu. Dixit senex quidam: Taciturnitati operam da, et nihil cogites, et intende cogitationi tuae, sive quiescens in lecto, sive surgens cum timore Dei, et haec faciens, malignorum impetus non timebis. Dixit abbas pastor: Quia interrogavit abbas Moyses fratrem Zachariam tempore quo moriebatur, dicens: Quid vides? Et ille dixi ei: Nihil melius quam tacere, Pater. Dixit ei: Verum est, fili, tace. Dixit quidam abbati Ammoni: Si sit necessitas cum vicino loquendi, videtur tibi ut de Scripturis cum eo loquar, an de verbis et sententiis seniorum? Dixitque ei senex: Si non potes tacere, bonum est magis ut de verbis seniorum loquaris, quam de Scriptura. Periculum enim est non parvum. Dixit senex:
Abbreviated transcription (Latin):
pigre restringat: Quanta sit utilitas taciturnitatis silentiũ. psalmis ta
considerans ait: Pone dnẽ custodiam orimeo : & ostium circums tantiae.
labus meis: Nonenim poni orisuo parietem. sed hostium petit: Quod uide¬
lico aperitur : & clauditur : Vnde & nobis dicendum caute est : quatenus
os discrete & congruo tempore uax aperiat. & rursum congruo tacitur¬
nitas claudat: Ammonendisunt enim tut qui sic proximos sicut se diliguis :
minime illis taceant unde eos iuste reprehendunt : Vocis medicamine utro¬
rumq saluti concurritur : dum ab illo qui infert actio praua conpescitur
& ab hoc quiscis tin& doloris feruor uulnere aperto temperatur: Qui pro¬
ximiorum mala respiciunt & tam̃ insilentio linguã premunt : quasi cons¬
pectis uulnerib usum medicamini subtrahunt: Et eo mortis auctores fuin
quo uirus qđ poterant curare noluerunt: Frater quidã inter rogauit

Expanded text:
pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis Psalmista pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis Psalmista considerans ait: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute dicendum est, quatenus os discrete et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Admonminime illis taceant, unde et eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi, conspectis vulneribus, usum medicaminis subtrahunt; et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod portant curare no
Abbreviated transcription (Latin):
escio Et dixit abbaantonius. Vere abba ioseph solus inuenit uiam
qui nescire serespondit . Fr̃ quidam in terrogauit senẽ dicens. Siquis
fratrum adtulerit adme de foris sermones uis abba dicam ei ut ñ eos
afferat adme &ce respondit eisenex : Noli : Et dicit frater. Qua reo
Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custo dire : Et dixit frater:
quidergo deba fieri  etrespondit ei senex: Siuolumus taciturnitatẽ ser
ingua discrete refrenanda est : non insolubiliter obliganda : Scriptum
namque est : Sapiens. tacebit usq ad tempus: Vt nimirũ cum oportu¬
num considerat : post posita censura silentii loquendo quae congriunt.
inusm se ucilitatis impendat: De tacendi atque loquendi censura : per
salomonẽ dicitur : Tempus tacendi & tempus loquendi: Discrete quippe
uicis situdinem pensada sunt tempora : ne aut cum restringi lingua deb&
peruerba inutiliter defluat. aut cum loqui utiliter potest. sem& ipsam

Expanded text:
Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si volumus taciturnitatem servte. Lingua discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt in usum se utilitatis impendat. De tacendi atque loquendi censura per Salomonem dicitur: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo adhibenda est. pacientiae: Vt temptacio uerbi quae foris
inpugnat. tolerantiae uirtute deuicta discedat: Dicebat qui dam
patrũ: Quiadum sederent aliquando seniores. & loquerent᷑ sermonẽ
de aedificationib: : erat inter eos unus prouidus. & uidit angelos manus
agitantes & lauantes eos. Vt aũt locutio ueniss& secularis: discedebant
angłi & uolutabantur porci inmedio eorum pleni foetorib: & polluebant
eos. Cum autem rursus loquerentur deȩdificatione. uenientes iterũ
angeli
lauabant eos. Uenerunt ergo aliquando senes
ad abbatem antonium : & erat cum eis &iam abba ioseph. Volens abba anto¬
nius ꝓbare eos: mouit sermonẽ descripturis scĩs. &cȩpit interrogare
aiuniorib: quid ess& hoc aut illud uerbum. Et singuli eorum dicebant.
prout poterant : Ille aũt dicebat nec dum inuenistis. Post om̃s uero
dixit abbatito seph. Tu quomodo dicis uerbum hoc : Et ille respondit

Expanded text:
fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent aliquando seniores, et loquerentur sermonem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et lavantes eos. Ut autem locutio venisset saecularis, discedebant angeli, et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum angeli lavabant eos. Venerunt ergo aliquando senes ad abbatem Antonium, et erat cum eis etiam abbas Joseph. Volens autem abbas Antonius probare eos, movit sermonem de Scripturis sanctis, et coepit interrogare a junioribus quid esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
um quaedam parua uiciorũ uerba ñ euitamꝰ. in magno linguae pro¬
labimur crimine : Etdũ facta quaedam ñ grauia libere acsine
metu cõmittimus ad pociora scelera & horrenda peccandi consuetudine
labimur: Vani sermones. inore xpĩani. eẽ . ñ debent: Nam sicut malos mo¬
res bona colloquia corrigunt. ita praua conloquia bonos mores corrũ¬
punt : Custodia ori ponitur. dũ quisq ñ se iustũ. sed qđ magis uerũ. ẽ. pecca¬
nis uelamine tegit: Quadrimoda est dicendi ratio. qua preuidendũ est
quid quando cui. uel quomodo aliquid proferatur: Bonũ quippe bene
loquitur. quiea quae recta sunt humiliter annuntiare iudetur: Corde
bene loquitur : qui caritatẽ ñ simulat: Ore bene loquitur: qui ueri tatẽ
adnuntiat: Factis beneloquit᷑ quialios bonis exemplis aedificat: Mali
mala respondent probonis : & aduersa prooptimis: Boni. bona respon¬
dent promalis: & prospera proaduersis: Aduersus conuitiũ linguae.

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, magno linguae prolabimur crimine, et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad pejora scelera horrenda peccandi consuetudine labimur. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccanis velamine tegit. Quadrimoda est dicendi ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt humiliter annuntiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro prosperis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. Adversus convicium linguae
Abbreviated transcription (Latin):
se culpã denegabat. Inuentus ẽ aũt ibi abba pafnutius. cui cognomen erat
cefalas: qui talem retulit in auditu fratrũ in congregatione parabolã. Uidi
inquit in ripã fluminis hominẽ usq: adienua. inlimo dimersũ. Uenientes aut
quidã ut eũ porrecta manu extraherent : usq: ad collũ dimiserunt. Tuncbeatꝰ
antonius debeato pafnutio dixit. Ecce homo: qui potest animas ex ueͬritote¬
saluare. Quo fr̃s illius sermone conpuncti: a gentes penitentiam eũ quidis¬
cesserat. ad coenobium reuocauerunt
in illũ qui inpugnat eũ dicens. e mihiꝰ quia iste nolens uictus est: sic & ego
& plange & in quire dĩ solatiũ : quia & om̃s decipimur¬
Iuidã trmotheus anachorita neglegentẽ aliquẽ audiens: in trogante ipsius
abbate quid illi facer& : dedit consiliũ ut eũ expelleret de coenobio. Cũ
ergo ille expulsus fuisset : statim tẽptatio uenit suꝑtrmotheũ. Et cũ plorara

Expanded text:
se culpam denegabat. Inventus est ibi abbas Paphnutius, cui cognomen erat se culpam denegabat. Inventus est ibi abbas Paphnutius, cui cognomen erat Cephalas, qui talem retulit in congregatione fratrum inauditam parabolam: Vidi, inquit, in ripa fluminis hominem usque ad genua in limo demersum: venientes autem quidam ut eum porrecta manu extraherent, usque ad collum demerserunt. Tunc beatus Antonius de beato Paphnutio ait: Ecce homo qui ex veritate potest animas salvare. Quo fratres illius sermone compuncti agentes poenitentiam, eum qui discesserat ad coenobium revocaverunt.in eum qui impugnat eum, dicens: Vae mihi, quia iste nolens victus est, sicut et ego; et plange, et inquire Dei solatium, quia omnes decipimurQuidam Timotheus anachoreta, negligentem fratrem aliquem audiens, interrogante ipsius abbate quid illi fratri faceret, dedit consilium ut eum expelleret de coenobio. Cum ergo ille fuisset expulsus, tentatio venit ad Timotheum; et cum ploraret
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit aliquando abhasisaac inceobio: & uidit illic fratrẽ neglegentẽ: &iratus.
ius sit cũ expelli de coebio. Cũ regrederetur adhabitaculũ suũ: uenit angłs dñi.
&stecit ante ostiũ cellulȩ eius dicens. Nonte ꝑmitto ingredi. Atille rogabat
ut eius culpa manifestaretur. Et respondit angłs & dixit. Ds trans misit me dicens
Uade dic isaac. Vbi iubes ut mittã fratrẽ qui peccauit: At ille moxegit pęniten¬
tiã dicens. Peccaui dñe : indulge mihi. & dicit ei angłs. Ex surge indulgeat¬
tibi ds: sed ne iterũ hoc facias: ut que cũq condẽ pnes. ante quã ds̃ illũ iudic&.
Tulerunt homines iudiciũ & non mihi illud ꝑmittunt: dicit dñs. Hoc aut die¬
tuest : quia si contigerit deillis ꝑfectis aliquẽ uł in paruo peccare mox ꝓdatur
& dũ aceteris increparetur : ad abbatẽ est ꝓfectus antoniũ : & ad secuti sunt
eũ fr̃s. uolentesq reducere. coeperunt culpas exꝓbrare ei. Ille uero fecisse¬

Expanded text:
enit aliquando abbas Isaac in coenobio, et vidit illic fratrem negligentem: et iratus jussit eum expelli de coenobio. Cum ergo regrederetur ad habitaculum suum, venit angelus Domini et stetit ante ostium cellulae ejus, dicens: Non te permitto ingredi. At ille rogabat ut ejus culpa manifestaretur. Et respondens angelus, dixit: Deus transmisit me, dicens: Vade, dic Isaac: Ubi jubes ut mittamus illum fratrem qui peccavit? At ille mox egit poenitentiam, dicens: Peccavi, Domine, indulge mihi. Et dicit ei angtibi Deus. Sed ne iterum hoc facias, ut quemcunque condemnes, antequam Deus illum judicet. Tulerunt homines judicium, et non mihi illud permittunt, dicit Dominus: noc autem dictum est, quia si contigerit de illis perfectis aliquem vel in parvo peccare, mox prodatt dum a caeteris increparetur, ad abbatem profectus est Antonium. Et assecuti sunt eum fratres volentes eum reducere, coeperuntque ei culpas exprobrare. Ille vero fecis
Abbreviated transcription (Latin):
Hicgignuntur ex peccato peccata . ut dum non c̃uitantur parua incadacur in ma¬
ximis. Etdũ defenduntur ad missa neclam̃ tantur ex flagitio ad supbiã ĩtur
Indesit ut duplicatisit criminis reus: qui & admitit scelera ꝑuoluntatẽ & defendt caꝑ audaciatomone¬

Expanded text:
tes oriuntur. 1. Sic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per cont
Abbreviated transcription (Latin):
icut nu ri ñ potest qui ñ loquit᷑: sic ꝑ iurare non poterit. qui iurare ñappetit: Cauenda
Digit᷑ ẽ. iuratione : nec ea ut endg̃ nisi in sola necessitate Non est contradĩ pceptũ iurare.
seddum usũ iurandi facimus: ꝑiurii crimen incurrimꝰ. Nuquã ergo iuret : qui piurare
timet. Multi dũ locuntur iurare semꝑ delectantur : dũoporte at hoctantũ eẽ. more
est est. non . non: amplius eni quãest & nonest: amaloest Mlulti ut fallent ꝑiurant:
ut ꝑfidẽ sacramenti fidẽ faciant uerbi. sicque fallendo dũ ꝑiurant & menitiuntur.

Expanded text:
icut mentiri non potest, qui non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Cavendum igitur est juramentum, nec eo utendum nisi in sola necessitate. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore Est est, Non non: amplius enim quam est et non est, a malo est . Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum perjurant et mentiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uns nueqiã iniusta iudic iasunt: Quif lagella sustinet & contradm̃ murmurat: ĩuslitia
udicantis aceusat : Quiuero secognoscit aiusto iudicepati qđ sis inet ntias. pasio
urb prosperis utilia iustus exempla prestat hominib: necesse e iterũ cũ
oadliner si eatibs tangi. Quatimus eius patiencia cõꝓbetut denuo fortitudinis
do cum̃ta exco sumnt qui prosperitatis eius tẽperantia agnoues. Ent. Qun
passionib: animȩ insidiante ad uersario cruciatur n idciroo secredat alie¬
nuria xpo quia calia patit sed magis ꝑhocdõ comendibilẽ seitt ox sistim& seddũ

Expanded text:
cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo judice pati quod sustinet, etiamsi pro quo ex rebus prosperis utilia justus exempla praestat hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferre debemus. hic itaq beatus theodorus discipłs fuit scĩ pachomii uiri descis patrib
quifuit pat̃ infinitȩ multitudinis monachorũ: multorũq monasteriorũ pat̾ in partib
thebaidȩ. Cũ enĩ in om̃ib sc̃itatis fulgeret uirtutib: &iã ꝓphetiȩ gratiã ad ñomerut
multa enĩ futura: reuelabat eidñs. Quodã aut̃ tẽpore supra dicti beati theodori ĩoro
porio iuderet gormanũ suũ. Cũq nundiassent eideaduentu sororis eius: misit continus
duos monachos qui obseruabant adianuã monastern.: Mandauitq ꝑ hos sorori suȩ dicen
Ecce soror audisti & cognouisti quia uiuo ne contristeris aut quia minime ne uidistu
sed mnagis. considera uanitatẽ & instabilitatẽ p̃sentis mundi: a conuerte cortuum
bona quȩ p̃parauit diligentib: se dñis: & facieneib: mandata eius : Tracta ergo apus
te quia haec sola ẽ uera & firma spes. ut faciat nomo p̃cepta dĩ: &ut mereait ur put¬

Expanded text:
ferre. Hic itaque beatus Theodorus discipulus fuit sancti Pachomii viri de sanctis Patribus, qui fuit Pater infinitae multitudinis monachorum, multorumque monasteriorum pater in partibus Thebaidae. Cum enim in omnibus sanctitatis fulgeret virtutibus, etiam prophetiae gratiam a Domino promeruit, multa enim futura revelabat ei Dominus. 505 Quodam autem temppora videret germanum suum. Cumque nuntiassent ei de adventu sororis ejus, misit continuo duos monachos, qui observabant ad januam monasterii, mandavitque per eos sorori suae, dicens: Ecce, soror, audisti et cognovisti quia vivo, ne contristeris, quia minime me vidisti, sed magis considera vanitatem et instabilitatem praesentis mundi, et converte cor tuum, bona, quae praeparavit diligentibus se Dominus, et facientibus mandata ejus. Tracta ergo apud te, quia haec est sola vera et firma spes, ut faciat homo praecepta Dei, ut mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
tinus parit relictis maritis in congregatione religiosarũ uirginũ ꝓficisceremur
& multis p̃cibus hoc a coniugib non ualuimus impetrare. Quonon adepto int̃nosc
dm̃ posuimus testamentũ ut usq ad mortẽ nram seculare uerbũ nonba quamur

Expanded text:
tenus, pariter relictis maritis, in congregatione religiosarum virginum proficisceremur, tenus, pariter relictis maritis, in congregatione religiosarum virginum proficisceremur, et multis precibus hoc a conjugibus non valuimus obtinere. Quo non adepto, inter nos et Deum posuimus testamentum, ut usque ad mortem nostram saeculare verbum non loqueremur
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensurã duarũ mulierũ ꝑuenisti. quȩ in ꝓxima parit̃ habitant ciutate. Quo auidito
inuente coepit pulsare: egressa una exillis cũ magna eũ exultatione suscepit. Quasi
utrasq senex cõnuocans ita est adloquutus ꝓpt̃ uos tantũ laborẽ ueniens ex solitudine
longinqua sustinui: ut opera urã cognoscere quȩ mihi uos concite dicite acnarrate
Cuille dixerunt. Crede nobis scis sime pat : quia nȩc p̃senti nocte a maritorũ lectulis fiuimus
separate. Qualem ergo operã a nobis ex quiris sed senex p̃cibus ꝑsistebat. ut ei uite sue
ordine dedararent. Tuncillȩ conpulsȩ : dixerunt. Nos nulla int̾ nos sumus parentelita¬
tis adfinitate coniuncte. Contigit aut ut duob frĩb iungeremur a cũeis quindeum
annis inuna doms parit ꝑmanentes neque turpe uerbũ altera dixit ad altera neq
litẽ aliquando comisimus sedinpace actenus uiximus & consensu tractauimus qua¬

Expanded text:
ad mensuram duarum mulierum pervenisti, quae in proxima pariter habitant civitate. Quo audito,  atque inventae pulsaret, egressa una ex illis, cum magna exsultatione eum suscepit. Quas utrasque senex convocatas ita est allocutus: Propter vos tantum laborem veniens ex solitudine longinqua sustineo, ut opera vestra cognoscerem; quae mihi vos condicite ac narrate. Cui illae sic dixerunt: Crede nobis, sanctissime Pater, quia nec praesenti nocte a maritorum lectulis fuimus separatae. Qualia ergo opera a nobis exquiris? Sed senex in precibus persistebat ut ei vitae suae ordinem declararent. Cui tunc illae compulsae dixerunt: Nos nulla inter nos sumus parentelitatis affinitate conjunctae: contigit autem ut duobus fratribus jungeremur, et cum his quindecim annis in domo una pariter permanentes, neque turpe verbum altera dixit ad alteram, neque litem aliquando commisimus, sed in pace hactenus viximus, et pari consensu tractavimus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut intꝰ intẽplodĩ post modũ sine disciplina & ꝑcussione disponamꝰ : quatenꝰ quic¬
qͥd in nob̵ ÷ suꝑfluũ modo ꝑcussio resec& & tc̃sola nos inȩ dificio c̃cordia caritatis
lig&: Ammonendis̃ aegri qͣtinꝰ pacientiae uirtutẽ seruent. ut incessant̃ quanta
redẽptor nr̃ ab his quos creauerat ꝑtulit mala c̃siderent: Cur itaq: asꝑũ credit᷑
ut adõ homo toler& flagella ꝓmalis. sitanta dr̃ ab hominib: ꝑtulic mala ꝓbonis.
aut quis sanȩ intelligentiae deꝑcussione sua ingratꝰ eacistat suipse hinc sine flagello

Expanded text:
ut intus templo Dei postmodum sine disciplina et percussione disponamur, quatenus quidut intus templo Dei postmodum sine disciplina et percussione disponamur, quatenus quidquid in nobis est superfluum, modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri quatenus patientiae virtutem servent, ut incessanter quanta Redemptor noster ab iis quos creaverat pertulit mala considerent. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis, Aut quis sanae intelligentiae de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello
Abbreviated transcription (Latin):
omem filiũ quẽ recipit: Valde ꝑnecessariũ ẽ iustũ in hac uita & uicus tẽptari
& uerberari flagello. ut dũ uiciis pulsat᷑. deuir tutib ñ suꝑbiat: Dũ uero aut animi
aut carnis dolore atterit᷑ amundi amore recrahit᷑ : Durius circa suos electos in
hacuita dr̃ agit ut dũ forciorib flagelli stimulis feriunt᷑ nullis oblectam̃tis pre¬
sentis uitae delectent᷑ : sed caelestẽ patriã ubi certa requies expectat᷑. indesi¬
nent̃ desiderent: Ammonendis aegri ut eose dĩfilios senciant: quo illos disci¬
plinae flagella castigant : Nisi enĩ correctis filuis hereditatẽ dare disponer&:
erudire eos ꝑmolestias ñcurar& : Lapides scũ ariidni extra tonsis ut in construc¬
tione tẽpliabsq mallei sonitu ponerent᷑ : qr uidelic& nc̃ foris ꝑflagella tundim̃.

Expanded text:
omnem filium quem recipit . Valde necessarium est justum in hac vita et vitiis tentari, omnem filium quem recipit . Valde necessarium est justum in hac vita et vitiis tentari, et verberari flagello, ut dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a mundi amore retrahitur. Durius circa suos electos in hac vita Deus agit, ut dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nullo oblectamento praesentis vitae delectentur, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Admovendi sunt aegri, ut eo se Dei filios sentiant, quo illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim correptis filiis haereditatem dare disponeret, erudire eos per molestias non curaret. Lapides sanctuarii Domini extra tunsi sunt, ut in constructione templi absque mallei sonitu ponerentur : quia videlicet nunc foris per flagella tundimur,
Abbreviated transcription (Latin):
emendat : & postea abae t̃nosupplicio libat : Electenĩ dĩ doloribus
uite huiꝰ atterit᷑. ut ꝑfectior uitȩ futurũ p̃mia lucret᷑: Ne qua quã dr̃
de linquenti parcit : qm̃ peccatorẽ aut flagello tẽporali ad purgationem
ferit. aut iudicio ae t̾no puniendũ relinquid. aut ipse inse homo penitendo
punit qđ male amisit acꝓinde .ẽ. qđ dr̃ de linquenti ñ parcit: Isti ꝑtẽporalia
N ã & bonos hic ꝑ afflictionẽ iudicat: & illic remunerat ꝑmiserationẽ : Et ma¬
los hic remunerat ꝑ tẽporalẽ clem̃tiã . & illic punit ꝑaec̃nã iusticiã : In hac
enĩ uita dr̃ parcit impiis & tam̃ ñ parcit electis : In illa parc& electis: ñ tam̃
parc& iniquis : Plus corripit᷑ flagello qui adõ diligit᷑ si pec cauerit. dicente
amos ꝓpheta : Tantũ modo uos cognoui ex omĩb: nationib: terrae. id circo uisi¬
tabo suꝑ uos om̃s iniquitates urãs: Quẽ enĩ diligit dr̃ corripit: flagellat aũt

Expanded text:
enim Dei doloribus vitae hujus atteritur, ut perfectior futurae vitae lucretur. Nequaquam Deus delinquenti parcit, quem peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo puniet quod male admisit: ac proinde est quod Deus delinquenti non parcet. Justo temporalia Nam et bonos hic per afflictionem judicat, et illic remunerat per miserationem; et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis; in illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Plus corripitur flagello, quia a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco visitabo super vos omnes iniquitates vestras . Nam quem diligit Dominus corripit, flagellat autem
Abbreviated transcription (Latin):
culpã intellegit : Iustoꝵ mens ñ solũ ꝑpendit quid tolerat: sed & iã pau& quod
restat: Vid& qualia in hac uita patit᷑. m&uit nepost haec grauiora paciatur:
Lug& qr inhuiꝰ cecitatis exilio a para dysi gaudiis cecidit: tim& ne &cũ exilium
relinquit᷑ : mors ae t̾na subsequat᷑: Iã ergo sententiã tolerat inpȩna. sed minas
adhuc ae t̃niuidicis formidat eacculpa. Recte ergo ꝑpsalmistã dr̃: Inme tran¬
sier̃ irȩtuae & trores tui c̃t᷑ba uer̃ me : In t̾ni quippe iudicis. postquã irae
ꝑtranseunt & iã t̾rores c̃t̾bant . qr iã aliud dedãpnatione patim & ad huc
aliud de aet̾na ultione formidamꝰ. Gloriatio aũt monachi pacientia in tri¬
bulationib: eiꝰ & longanimitas cũ caritate : Sci uiri quanto magis se ex teriuꝰ
despiciendo deiciunt. tanto ãplius interius reuelationũ c̃tẽplatione pas¬
cunt᷑: Quos enĩ exterius infletu c̃tin& c̃uallis humilitatis : eos interius
subleuat ascensus contẽplationis : D¬

Expanded text:
a me. Justorum mens non solum perpendit quid tolerat, sed etiam pavet quod restat. Videt qualia in hac vita patitur, metuit ne post hanc graviora patiatur. Luget quia in hujus caecitatis exsilio a paradisi gaudiis cecidit, timet ne cum exrelinquitur, mors aeterna subsequatur. Jam ergo sententiam tolerat in poena, sed minas adhuc aeterni judicis formidat ex culpa. Recte ergo per Psalmistam dicitur: In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me . Interni quippe judicis postquam irae pertranseunt, etiam terrores conturbant, quia jam aliud de damnatione patimur, et adhuc aliud de aeterna ultione formidamus. Gloriatio autem monachi patientia in tribulationibus ejus, et longanimitas cum charitate. Sancti viri quanto magis se edespiciendo dejecerint, tanto amplius interius contemplationis revelatione pascuntur. Quos enim exterius in fletu continet convallis humilitatis, eos interius sublevat ascensus contemplationis.
Abbreviated transcription (Latin):
senior. Septimana hac unus quisq requiescat apudse : & cũ altero nonloquatur
ũ aũ sic facerent: erat intẽplo illo statua cuiusdã idoli. Abbaergo nuph surgens ma¬
ne lapidabat eã : & uespere ueniens dicebat adeã. Peccaui indulge mihi. Et ꝑ totã
septimanã similit̃ fecit. Die ergo sabbati. cũ parit̃ conuenissent: dicit ei abba
poemen. Quid uoluisti tota facere septimana ut homo fidelis idolo diceres indulge
mili: Dicit ei senex. Haec ergo ꝓpt̃ uos feci. dicite mihi nũquid quando hoc idolũ
lapidabã locutũ est. aut iratũ:: Et iterũ quando indulgentiã petebã numquid
exaltauit se. aut gloriatũ est : Cui abba poemen respondit. Nonutiq Tunc senex
in exemplũ nȩ quando in uiriatur aliquis irascatumrꝰ. Nec quando ei uenia petitur. glo¬
manserunt ꝑmultos annos cũ multa humilitate & abstinentia. Quattuor uero horis
dormiebant in nocte : & quat tuor psallebant & quat tuor operabantur : deinde uero

Expanded text:
Septimana hac unusquisque requiescat apud se, et cum altero non loquatur. Cum autem sic facerent, erat in templo illo statua cujusdam idoli. Abbas ergo Nub exsurgens mane lapidabat eam, et vespere veniens dicebat ad eam: Peccavi, indulge mihi. Et per totam septimanam similiter fecit. Die autem Sabbati cum pariter convenissent, dicit ei abbas Poemen: Quid voluisti hac tota facere septimana, ut homo fidelis idolo diceres: Indulge mihi. Dicit ei senex: Haec ego propter vos feci: dicite mihi, nunquid hoc idolum quando lapidabam, locutum est, aut iratum? Et iterum quando indulgentiam petebam, nunquid exaltavit se, aut gloriatum in exemplum, ne quando injuriatur aliquis, irascatur; ne quando ab eo venia petitur, gloermanserunt per multos annos cum multa humilitate et patientia. Quatuor horis dormiebant in nocte, et quatuor psallebant, et quatuor operabantur; in die vero
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã senex dixit. Sicut ad succensam ollã muscȩ non ad ꝓpinquant : sitepida
uero fuerit insidiantur in ea & faciunt uermes . Ita & monachũ successũ igne
menter. Ad stans aut̃ discipłs eius dixit ei. Quid habes pat̃ : Atille tacens plan¬
gebat. Cũ aut̃ conpeller& eum discipłs̃ ut diceret ei quid plenger&: uiolent̃¬
conpulsus dixit . Ego adiuditiũ raptus sum fili : & uidi multos dehabitu monachili
euntes in supplicia: Et multos laicorũ euntes in regnũdĩ. Et hec dicens senex. Lu¬
gebat grauiter.

Expanded text:
Quidam senex dixit: Sicut ad succensam ollam muscae non appropinquant; si vero tepida fuerit, insident in ea, et faciunt vermes; ita et monachum succensum igne menter. Astans autem discipulus ejus, dixit ei: Quid habes, Pater? At ille tacens plangebat. Cum autem compelleret eum discipulus, ut diceret ei quid plangeret, dixit ei: Ego ad judicium raptus fui, fili, et vidi multos de habitu nostro monachili euntes ad supplicium, et multos laicorum euntes in regnum Dei. Et haec dicens senex, lugebat graviter.
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ in aures in circũ scripti sp̃s ex primit: quanto se in eius deside¬
riũ plenius fundit: Sepe enĩ nrã desideria qr celerit̃ ñfiunt: exau¬
diutur: Et qđ impleri concite petimꝰ: exipsa melius tarditate
ꝓsperat᷑: Desideria nrã dilatione extendunt᷑: ut ꝓficiant ꝓfi¬
ciunt. ut ad hoc qđ ꝑceptura s̃. ouales cant : Excitant᷑ incertamine
ut maiorib cumulent᷑ p̃mus in retributione: Labor ꝓtrahitur
pugnȩ : ut crescat corona uictoriae : Iustiuiri quanto incelestib
ꝑ contẽplationis radium inherere desiderant: tanto in t̾ra aedificari
refugiunt. ubise pere grinos & hospites nouer̃: Paulo atestante quiait.
Nrã aũt conuersatio. incȩlis . ẽ. Scĩ uiri ab in portunitate desideriorũ

Expanded text:
vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desidevocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Saepe enim nostra desidederia quia celeriter non fiunt exaudiuntur, et quod impleri concite petimus, ex ipsa melius tarditate prosperatur. Desideria nostra dilatione extenduntur, ut proficiant: proficiunt, ut ad hoc quod perceptura sunt, convalescant. Excitantur in certamine, ut majoribus cumulentur praemiis in retributione. Labor protrahitur pugnae, ut crescat corona victoriae. Justi viri quantum in coelestibus per contemplationis radium inhaerere desiderant, tantum in terra aedificari refugiunt, ubi se peregrinos et hospites noverunt, Paulo attestante qui ait: Nostra autem conversatio in coelis est . . Sancti vir
Abbreviated transcription (Latin):
Sepeliuit abrahã coniugẽ suã : insepulchro duplici: Actiua quasi sepul¬
chrũ .ẽ. quia a prauis oꝑib mortuos tegit: Sed contẽplatiua ꝑfectiu
sepelit : qr acunctis mundi actionib funditꝰ diuidit: Frat̃ qui dã
abiit ad cellã abbatis arsenii : & attendit ꝑfenestrã. & uidit senem
in contẽplatione totũ quasi igneũ: Erat aut̃ frat̃ ille dignꝰ qui talia
intueretur: Dicebant aut̃ de abbate sysoi : quia nisi cito deponer& manꝰ
suas quando stabat ad orationẽ rapiebat᷑ mens eiꝰ insuperiorib: : Siergo
c̃tingebat cũ eo aliquẽ fratrẽ orare. festinabat cito deponere manus.
nera peret᷑ mens eł & moraretur: Diac̃ quidã senea: Quia assidua
fuerit a cogitationib alienis. contẽplatiue ñ potest orare dm̃:
agnus clamor scõrũ magnũ.ẽ. desideriũ: tanto enĩ quisque
minus clamat: quantominus desiderat. Ettanto maiorẽ

Expanded text:
Sepelivit Abraham conjugem suam in sepulcro duplici . Activa quasi sepulSepelivit Abraham conjugem suam in sepulcro duplici . Activa quasi sepulcrum est, quia a pravis operibus mortuos tegit; sed contemplativa perfectius sepelit, quia a cunctis mundi actionibus funditus dividit. Frater quidam abiit ad cellam abbatis Arsenii, et attendit per fenestram, et vidit senem in contemplatione totum quasi igneum. Erat autem frater ille dignus, qui talia intueretur. Dicebant de abbate Sysoi, quia nisi cito deponeret manus suas quando stabat ad orationem, rapiebatur mens ejus in superiora. Si ergo contingebat cum eo aliquem fratrem orare, festinabat cito deponere manus, ne raperetur mens ejus, et moraretur. Dixit quidam senex, quod assidua faerit a cogitationibus alienis contemplative non potest orare Deum.io. Magnus clamor sanctorum, magnum est desiderium: tanto enim minus quisque clamat, quanto minus desiderat. Et tanto majorem
Abbreviated transcription (Latin):
intimȩ c̃tẽplationis reuertunt᷑ ut intus dm̃ laudentesacapiant
unde foris ad eiꝰ gloriã oꝑent᷑. Sicut aquilȩ moris ẽ. semꝑ oculũ in ra¬
dium solis infigere: nec de flectere nisescȩ solius obtentu: it a scĩ a cõ¬
tẽplatione ad actualẽ uitã int̃dũ reflectuntur : Considerantes illa
sũma sic eẽ utilia ut tam̃ ista humilia sint paululũ nraẽ indigentiae
ne cessaria : Magna ẽ. in contẽ platiua uitam̃tis contentio: cũ sese
ad caelestia erigit. cũ in reb spĩtalib animũ tendit: cũ trans gredini¬
tit᷑ omẽ qđ corporalit̃ uidet᷑. cũ se angustat ut dilat& : Et aliquando
qui dẽ uincit & reluctantes tenebras suȩ cecitatis exuperat: & de incr¬
cũ scripto lumine quiddã furtim subtilit̃ ad tingit. sed statim ad se¬
m& ipsam ꝓtinus reuerberat᷑ : atq abea luce ad quã respirando transit
ad suȩ cecitatis tenebras suspirando redit : In libro genesi scriptum est:

Expanded text:
intimae contemplationis revertuntur: ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde foris ad ejus gloriam operentur. . Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu: ita sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. Magna est in contemplativa vita mentis contentio, cum sese ad coelestia erigit, cum in rebus spiritalibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum se angustat ut dilatet; et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, et de incircumscripto lumine quiddam furtim subtiliter attingit: sed statim ad semetipsam protinus reverberatur, atque ab ea luce ad quam respirando transit, ad suae caecitatis tenebras suspirando redit. In libro Genesis scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
uero ꝑfecte : Iue ergo ꝑfectus. est : qui huic sȩculo & corpore & cordo discretus q̃ : Onager
ut aitiob contẽpnit ciuitatõ & monachi conmunẽ seculariũ ciuium conuersationt̃ :

Expanded text:
veroverout ait Jeremias, contemnit civitatem , et monachi communem saecularium civium conversation
Abbreviated transcription (Latin):
piauasunt opera maenifesta ut hiqui suꝑnã patriã desiderant ñ solũ mores eerũ sed  cõsortu
siguant : Quidã aut̃ corpdralit̃ sepaniri desiderant ab iniquis : ut corũ non in uoluantur
delctis. Non nulli & siñ corporalidiscessu spiritalitam̃ abeis intentione recedunt
Q uiasi cõmunes sunt cõuersatione : discreti tamen sunt corde uel opere Eica& sepe
i medio carnaliũ uitã d s̃ ꝓtegat electorũ tamen satis rarũ est ut quisquis int̃ scłi
uoluptates positus auitiis maneat inlibatus. inquib: & si noncito in plicaur.
aliquanto tam̃ ad trahitur. Neq: enĩ diututus ce potest : quipericulo ꝓpaimo ẽ
Viasine offendiculo uita monachi sine cupiditatis & timoris inpedimento: Dũ eni
quisq: ac̃ sortio mundi abstrahit᷑ nec cupiditas cũ obligat consentientẽ . nec cruciat
sentiente : Bonũ .ẽ. corpꝰara lit̃ remotũ eẽ amunde sed multo ẽ. molius uoluntate: Vtrũq

Expanded text:
patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant. Quidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine offendiculo, vita monachi sine cupiditatis et timoris impedimento. Dum enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. 305 4. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo est melius voluntate; utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia eiꝰ: Audito bono dnõ nese humana ne glegentia abstudiosa
& sedula supplicatione suspender& : remedii causã dic̃: ut ad confes¬
sionẽ celerẽ dnĩ debeat munere festinare: Confite am̃ ergo fr̃s dnõ nr̃o
qr bonꝰ ẽ : & peccata dimitat: Humilitatis testimonias : & iniquitatẽ
suã quẽq: cognoscere & cognitã uoce c̃fessionis aperire : Vsita tum
humani generis uitiũ . ẽ : & labendo peccatũ cõmittere: & cõmissum
ñ c̃fitendo ꝓdere : sed negando defendere. atq c̃uictũ defendendo
multiplicare : Indiciauere c̃fessionis s̃: siunus quisq: sepeccatorem
dicit: id dese dicenti &iam alteri ñ c̃tra dicit: Scriptũ ÷: Iustus in
principio : accusator ẽ sui: Curandũ sum mopere . ẽ : ut mala qua
fecimꝰ & sponte fateam᷑ & haec aliis arguentib: ñ ne gemꝰ: Suꝑbiae
quippe uitiũ ÷ : ut qđ se quisq fateri quasi sua sponte dignat᷑: hoc sibi

Expanded text:
culum misericordia ejus. Audito bono Domino, ne se humana negligentia a studiosa culum misericordia ejus. Audito bono Domino, ne se humana negligentia a studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessionem celerem Domini debeat munere festinare. Confiteamur ergo, fratres, Domilitatis testimonia sunt, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. Usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum non confitendo prodere, sed negando defendere, atque convictum defendendo multiplicare. Indicia verae confessionis sunt, si unusquisque cum se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Scriptum est: Justus in principio accusator est sui . Curandum summopere est, ut mala quae fecimus et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus, non negemus. Superbiae quippe vitium est, ut quod se quisque fateri quasi sua sponte, dignatur, hoc sibi
Abbreviated transcription (Latin):
inc iacobus ait: Confitemini alterutrũ peccata uestra: &orate
ꝓinuicem ut saluemini In hac autẽ sentincia illa deb&. eẽ discre¬
tio : ut cotidiana leuiaq peccata alterutũm coequa lib confite amur:
eorũq cotidiana credamꝰ. oratione saluari: Porro grauioris leprae in¬
munditi  iuata legẽ sacer doti pandamꝰ : atq ad eiꝰ arbitriũ qualit̃ & quan¬
to tẽpore uisserit purificari curemus: Hinc & dauid ait: Reuela dño
uiã tuã : & sꝑa ineũ: Uelũ qđ dã est densitas peccatorũ: unde uia id ÷
uita nr̃a tenebrosa. amictus circũ datione uestita ẽ : Hanc reuelamꝰ:
quando delicta nr̃a tenebrosa promptissime c̃fitem᷑: Itẽ ipse dauid:
uiuenti sine offensione bona p̃stare : Etne aliquis deculparũ suarũ
numerositatib: t̃reret᷑ : ad didit qm̃bonꝰ : Quis enĩ dubit& ad eũ recur¬
rere . quẽ sibi audit posse celerrime subuenire: Addiditꝰ . qm̃ in scłm

Expanded text:
ne. Hinc Jacobus ait: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate ne. Hinc Jacobus ait: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate invicem, ut salvemini . In hac autem sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, eorumque quotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae immunditiam, juxta legem Sacerdoti pendamus, atque ad ejus arbitrium, qualiter et quanto tempore jusserit, purificari curemus . Hinc et David ait: Revela Domino viam tuam, et spera in eo . Velum quoddam est densitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosa, amictus circumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra tenebrosa promptissime confitemur. Item ipse David: viventi sine offensione praestare. Et ne aliquis de culparum suarum numerositatibus terreretur, addit quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit posse celerrime subvenire. Addidit, quoniam in sae