comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
romanos tali in loco iure mermes agg̃diũt᷑.
clamant iure uirando ut clerus romanus
om̃s tam ep̃i quã cardinales capiant᷑ aut
trucident᷑. et qd̾ ulla nõ potest attingere
insania. in dñm papã manus imipias inicẽ
nõ uerent᷑. luctu in explicabili. et dolore p̃¬
cordiali tam nobilitas romana. quã ipse po¬
pulus iuget fauctionẽ. licet sero animadũ¬
tunt: alii ad aria currunt. alii sic̃ stupidi
fugiunt: nec inopinato hostiũ bello nisi cũ
trabes deporticu deponentes. eorũ ruianã
suã fecere defensionẽ: euade potuerunt.
Prefatus aut imꝑator pessime cõscienciȩ.
et facinori facti ꝑt̾ritus cruciatu. urbem
auditam. dñm udelicet papã. et cunctos
quos potuit cardinales. et ep̃os adducẽs.
ciuitate castellana loco ꝙ natura & arte
munitissimo se recepit: cardinales ipsos
turpit̃ exuens. inhoneste tractauit & qd̵
dictu nefas ẽ ip̃m etiã dñm papã tam

Expanded text:
Romanos tali in loco jure inermes aggrediuntur, Romanos tali in loco jure inermes aggrediuntur, clamant jurejurando ut clerus Romanus, omnes tam episcopi quam cardinales capiantur aut trucidentur, et quod ulla non potest attingere insania, in dominum papam manus impias injicere non verentur. Luctu inexplicabili, et dolore praecordiali tam nobilitas Romana quam ipse populus luget fauctionem. Licet sero animadvertunt, alii ad arma currunt, alii sicut stupidi fugiunt, nec inopinato hostium bello, nisi cum trabes de porticu deponentes eorum ruinam suam facerent defensionem. evadere potuerunt. Praefatus autem imperator pessimae conscientiae et facinorosi facti perterritus cruciatu, urbem inauditam, dominum videlicet papam, et cunctos quos potuit cardinales et episcopos adducens, civitate Castellana loco et natura et arte munitissimo se recepit. Cardinales ipsos turpiter exuens, inhoneste tractavit, et quod dictu nefas est, ipsum etiam dominum papam tam
Abbreviated transcription (Latin):
& uniu̾̃sali romanoꝵ spectacło: manu pͥa
imꝑatoris et optimatũ triplicat᷑ iuram̃tũ.
ex inde infinite nobilius quã si affricana
uictoria potito. arcus triumphalis arridet.
cum hẏ minis & laudũ multiplici triũ¬
pho. dñi papȩ manu sacritissima tliade¬
mate coronat᷑. more augustoꝵ ad sacratis¬
simũ apłoꝵ. altare p̃cinenciũ clericorum
odis. et alemannoꝵ cantancui t̃ribili cla¬
more celos penitrante. celeb̾runa et sollẽn
deuotione deducit᷑. Cum gͥ dñs papa missas
gr̃arũ agens. corpꝰ & sanguinẽ iħu rp̃i cõfe¬
cisset: partitã eucharistiã in amoris ĩ parti-¬
bilis cõfederatione. et pacti cõseruatione ob¬
sidẽ mirabilẽ eccłie deuouens suscipiendo
imꝑator cõmunicauit. Necdũ dñs papa post
missam ep̃alia deposuerat uestim̃ta cũ in¬
opinata nequitia ficta litisoccasione furor
theutonicus frendens debachat᷑. exertis
gladiis uelut pleni insania discurrentes.

Expanded text:
et universali Romanorum spectaculo manu propria et universali Romanorum spectaculo manu propria imperatoris et optimatum triplicatur juramentum, exinde infinite nobilius quam si Africana victoria potito, arcus triumphalis arrideret, cum hymnis et laudum multiplici triumpho domini papae manu sacratissima diademate coronatur more Augustorum, ad sacratissimum apostolorum altare praecinentium clericorum odis et Alemannorum cantantium terribili clamore coelos penetrante, celeberrima et solemni devotione deducitur. Cum igitur dominus papa missas gratiarum agens, corpus et sanguinem Jesu Christi confecisset, partitam eucharistiam in amoris impartibilis confoederatione et pacti conservatione obsidem mirabilem Ecclesiae devovens suscipiendo imperator communicavit. Nec dum dominus papa post missam episcopalia deposuerat indumenta, cum inopinata nequitia ficta litis occasione furor Theutonicus frendens debacchatur: exertis gladiis velut pleni mania discurrentes
Abbreviated transcription (Latin):
lecto mirabili triginta milia militũ hoste
nullas nisi sanguine fuso gaudet habe
iuas: romã tendit mire callens pacem
simulat: querelã inuestiturarũ deponit
multa et hec &e alia bona pollicet᷑. & ut
urbẽ ingrediat᷑ quia alit̃ nõ poterat blan¬
dit᷑: nec fallere sũmũ pontificẽ & totani
ȩccliam. ĩmo ipsũ regẽ regũ ueret᷑. Unde
quia audiebant tantã & tam ꝑnitiosã eccłe
dĩ sopitã questionẽ. equo aut plus equoro¬
mani quirites tripudiãt: clerus supreme
exultat. & quomͦ eñ honorificencius & ele¬
gantistime recipiant ex hilati decertant.
Cũq dñs papa ep̃oꝵ & cardinaliũ togata
cũ aꝑtis albis oꝑturis equis cõstipatus tur¬
ma. subsequente popło romano occurrere
acceleraret: p̃missis qui tactis sacro scĩs euã¬
geliis ab eodẽ imꝑatore uiram̃tũ pacis in¬
uestiturarũ depositionẽ susciꝑent: in eo
runt idip̃m iterat᷑: inportitu uͦ mirabili.

Expanded text:
lecto mirabili triginta millia militum hoste, lecto mirabili triginta millia militum hoste, nullas nisi sanguine fuso gaudet habere vias. Romam tendit, inire callens pacem simulat, querelam investiturarum deponit, multa et haec et alia bona pollicetur, et, ut urbem ingrediatur, quia aliter non poterat, blanditur, nec fallere summum pontificem et totam Ecclesiam, imo ipsum Regem regum veretur. Unde quia audiebant tantam et tam perniciosam Ecclesiae Dei sopitam quaestionem, aequo aut plus aequo Romani quirites tripudiant, clerus supreme exsultat, et quomodo eum honorificentius et elegantissime recipiant exhilarati decertant . Cumque dominus papa episcoporum et cardinalium togata cum apertis albis operturis equis constipatus turma subsequente populo Romano, occurrere acceleraret, praemissis, qui tactis sacrosantis evangeliis ab eodem imperatore juramentum pacis, investiturarum depositionem susciperent, in eo runt, idipsum iteratur. In porticu vero mirabili,
Abbreviated transcription (Latin):
modi ꝑtineant contra dm̃ ipsũ usurpare.
si sacratas dñico corꝑi. et sanguini manꝰ
laici manib gladio sanguinolentis obli¬
gando supponãt: ordini suo &e sacre un¬
ctioni derogare. Cunq hec et his similia
ceruicosi audissent legati. teutonico ĩpe¬
tu frendentes tumultuabant. et si tuto
auderent conuitia eructuarent. iniurias in¬
ferrent. Non hic inquiunt s rome gladis de¬
t̃m̃inabit᷑ querela. Uerũ papa quã plures
uiros aꝑpbatos et ꝑitos ad cancellariũ misit.
qui eum suꝑhis cõposite et placide cõueni¬
rent. & audirent᷑ et audirent et ad pacem
regni eũ oꝑam dare obnixe exorarent.
Quib recedentib dñs papa trecas uenit.
dui submonitũ uniũsale conciliũ honorifi¬
ce celebrauit. et cum amore francoꝵ quia
multũ seruierant. et timore & odio teuto¬
nicorum ad scĩ petri sedẽ ꝑsꝑe remeauit.
Imꝑator uͦ sccdo fere recessionis eiꝰ anno. col¬

Expanded text:
smodi pertineant contra Deum ipsum usurpare, smodi pertineant contra Deum ipsum usurpare, si sacratas Dominico corpori et sanguini manus laici manibus gladio sanguinolentis obligando supponant, ordini suo et sacrae unctioni derogare. Cumque haec et his similia cervicosi audissent legati, Theutonico impetu frendentes tumultuabant, et si tuto auderent, convicia eructuarent, injurias inferrent. Non hic, inquiunt, sed Romae gladiis determinabitur querela. Verum papa quamplures viros approbatos et peritos ad cancellarium misit, qui eum super his composite et placide convenirent, et audirentur et audirent, et ad pacem regni eum operam dare obnixe exorarent. Quibus recedentibus dominus papa Trecas venit diu submonitum universale consilium honorifice celebravit, et cum amore Francorum, quia multum servierant, et timore et odio Teutonicorum ad Sancti Petri sedem prospere remeavit. Imperator vero secundo fere recessionis ejus anno, col
Abbreviated transcription (Latin):
palam ꝑferat᷑ ad aures dñi imꝑatoris per¬
ferre. et si ꝑsonã deceat assensum ab eo
ante factã electionẽ assumere: deinde in
cõuentu scd̃m canones peticione popłi ele¬
ctione cleri assensu honoratoris ꝑferre.
cõsecratũ libere nec symoniace ad cdñm
imꝑatorẽ ꝓ regalib. ut anulo et uirga in¬
uestiat᷑ redire: fidelitatẽ & hominiũ fac̃ẽ.
Nec mirũ. ciuitates eñi et castella. marchiã.
thelonea. et queq imꝑatoriȩ dignitatis
nullo mͦ alit̃ debe occupare. Si hec dñs
papa sustineat ꝓsꝑe et bona pace regnũ
gͥ dñs papa consulte oratoris ep̃i placenti¬
ni uoce respondit. Eccłiam p̃cioso iħu iͥ
sanguine redemptã et liberã cõstitutam
nullo mͦ iterato ancillari oportere: si eccl̃a
eo inconsulto p̃sulatũ eligere nõ possit.
cassata xͥ morte ei seruilit̾ subiacere: si
uirga et anulo inuestiat᷑. cũ ad altaria eiꝰ¬

Expanded text:
palam proferatur ad aures domini imperatoris perpalam proferatur ad aures domini imperatoris perferre, et si personam deceat assensum ab eo ante factam electionem assumere, deinde in conventu secundum canones petitione populi, electione cleri, assensu honoratoris proferre, consecratum libere nec simoniace ad dominum imperatorem pro regalibus, ut annulo et virga investiatur redire, fidelitatem et hominium facere. Nec mirum etenim civitates et castella, marchias, thelonea, et quaeque imperatoriae dignitatis nullo modo aliter, debere occupare. Si haec dominus papa sustineat, prospere et bona pace regnum er his igitur dominus papa consulte oratoris episcopi Placentini voce respondit: Ecclesiam pretioso Jesu Christi sanguine redemptam et liberam constitutam, nullo modo iterato ancillari oportere. Si Ecclesia eo inconsulto praelatum eligere non possit, cassata Christi morte ei serviliter subjacere, si virga et annulo investiatur, cum ad altaria eju
Abbreviated transcription (Latin):
tia suscepissent. relicto inibi cancellario
alb̾to cuiꝰ oris et cordis unanimitate ipse
imꝑator agebat: ceteri adcuriã multo
agnune. multo fastu. sũme faleratideue¬
nerunt. Hi si quidẽ erant archiep̃s alũ
quãplures. & cui gladius ubiq p̃fereba¬
tur dux Welfo. uir corpulentus. & tota
suꝑficie longi et lati admirabilis & cla-¬
mosus: qui tumultuantes magis ad ter¬
rendũ. quam ad ratiocinandũ missi uide¬
rentur. Singłarit̃ et solus treuerensis
archiep̃s uir elegans. et iocundus. elo¬
quentiȩ et sapienciȩ copiosus: gallicano
coturno ex̃citatus. facete ꝑorauit. dño
papȩ et curiȩ salutẽ ce seruitiũ. exparte
dñi imꝑatoris deferens. saluo iure regni.
Et ꝓsequens de mandatis. talis ẽ inquit
dñi nr̃i imꝑatoris ꝑ qua mittim causa.
uiroꝵ: magni gregorii et aloꝵ. hoc ad
ius imꝑii ꝑtinere dinoscit᷑. ut inonũ elec¬
tione hic ordo seruet᷑. ante quã electio in

Expanded text:
tia suscepissent, relicto inibi cancellario tia suscepissent, relicto inibi cancellario Alberto, cujus oris et cordis unanimitate ipse imperator agebat, caeteri ad curiam multo agmine, multo fastu, summe phalerati devenerunt. Hi siquidem erant archiepiscopus quamplures, et cui gladius ubique praeferebatur dux Wolfo, vir corpulentus, et tota superficie longi et lati admirabilis et clamosus, qui tumultuantes magis ad terrendum quam ad ratiocinandum missi viderentur. Singulariter et solus Trevirensis archiepiscopus, vir elegans et jocundus, eloquentiae et sapientiae copiosus, Gallicano cothurno exercitatus, facete peroravit, domino papae et curiae salutem et servitium ex parte domini imperatoris deferens, salvo jure regni. Et prosequens de mandatis: Talis est, inquit, domini nostri imperatoris pro qua mittimur causa. irorum magni Gregorii et aliorum, hoc ad jus imperii pertinere dignoscitur, ut in omni electione hic ordo servetur, antequam electio in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ maiestatẽ regiã pedib eius incuruan¬
tes: quẽ admodũ cõsueuerunt ad sepulchr̃
piscatoris petri. reges submisso diadema¬
te inclinari: quos dñs papa manu erigẽs
tanquã deuotissimos apłoꝵ filios. ante
se residere fecit. Cum quib de statu eccle¬
sie ut sapiens sapient̃ agens. familiarit᷑
contulit: eosq blande demulcens. beato
petro sibiq eius uicario supplicat opẽ fer¬
re: eccłiam manutenere. et sic̃ antecesso¬
rum regum francoꝵ. Karoli magni et
aliorum mos moleuit. tẏramnis et eccłe
hostib. et potissimũ henrico imꝑatori
audacter resistere. Qui amicitie auxilii
et cõsilii dextras dederũt. regnũ exposu¬
erunt. et qui cũ eo catalaunũ imꝑatoris
et nos fuimꝰ cõiunxerũt. Ubi cũ dñs papa
aliquãtisꝑ demoraret᷑. excõdicto ipsi ĩꝑa¬
toris henrici legati non humiles s rigidi
ce cõtumaces. cũ ap̃ sc̃m memuũ hospi¬

Expanded text:
Dei majestatem regiam pedibus ejus incurvanDei majestatem regiam pedibus ejus incurvantes, quemadmodum consueverunt ad sepulcrum piscatoris Petri reges submisso diademate inclinari. Quos dominus papa manu erigens, tanquam devotissimos apostolorum filios ante se redire fecit Cum quibus de statu Ecclesiae ut sapiens sapienter agens familiariter contulit, eosque blande demulcens beato Petro sibique ejus vicario supplicat opem ferre, Ecclesiam manu tenere, et sicut antecessorum regum Francorum Caroli Magni et aliorum mos inolevit, tyrannis et Ecclesiae hostibus, et potissimum Henrico imperatori audacter resistere. Qui amicitiae, auxilii, et consilii dextras dederunt, regnum exposuerunt, et qui cum eo Catalaunum imperatoris et nos fuimus, conjunxerunt. Ubi cum dominus papa aliquantisper demoraretur, ex condicto imperatoris Henrici legati non humiles, sed rigidi et contumaces, cum apud Sanctum Memmium hospi
Abbreviated transcription (Latin):
um ferens letare iherłm celebrasset: ad uene¬
rabilẽ bĩ dionisii locũ tanꝗͣ ad ꝑͥam bĩ petͥ
sedem beniuolus et deuotus deuenit. qui
głose et satis episcopalit receptus. hoc unũ
memorabile romanis insolitũ. et posteris
reliquit exemplũ: qd̾ nec aurũ. nec argentũ.
nec p̃tiosas monasterii margaritas qd mul¬
tum timebat᷑ nõ tantũ nõ affectabat: s nec
respicere dignabat᷑. s cõꝵ pignorib humil¬
lime prostratus lacrimas cõpunctionis offe¬
rebat holo caustũ se ipsũ dño et scĩs eiꝰ toto
animo inferebat. et ut deuestim̃tis ep̃alib
beati dionisii sanguine madefactis ad patͦ¬
cinandũ aliqua ei daret᷑ porciuncula sup¬
plicit̾ exorauit. ne displiceat inquiens si de
uestim̃tis eius nobis uł parum reddidere¬
tis: qui eum uob̃ apostolatu galliȩ insigni¬
tum absq murniure destinauimꝰ. Occurrit
itaq ei ibidem rex philippus et dñs ludo¬
uicus filius eiꝰ gratant̃. et uotiue amore

Expanded text:
ad venerabilem beati Dionysii locum, tanquam ad propriam B. Petri sedem, benevolus et devotus devenit. Qui gloriose et satis episcopaliter receptus, hoc unum memorabile, et Romanis insolitum, et posteris reliquit exemplum, quod nec aurum, nec argentum, nec pretiosas monasterii margaritas, quod multum timebatur, non tantum non affectabat, sed nec respicere dignabatur. Sanctorum pignoribus humillime prostratus, lacrymas compunctionis offerebat, holocaustum seipsum Domino et sanctis ejus toto animo inferebat, et ut de vestimentis episcopalibus beati Dionysii sanguine madefactis ad patrocinandum aliqua ei daretur portiuncula suppliciter exoravit: « Ne displiceat, inquiens, si de vestimentis ejus nobis vel parum reddideritis, qui eum vobis apostolatu Galliae insignitum absque murmure destinavimus. Occurrit  ei ibidem rex Philippus et dominus Ludovicus filius ejus gratanter et votive , amore
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ep̃m parisiensẽ oalonẽ. multis queri¬
moniis eccł̃iam bĩ dionisii agitantẽ: incõ¬
spectu dñi pape uirilit̾ stando. aꝑtaratiõe
et canico iuditio satiffecimus. Cũq turonis

Expanded text:
dominum episcopum Parisiensem Galonem multis queridominum episcopum Parisiensem Galonem multis querimoniis Ecclesiam beati Dionysii agitantem in conspectu domini papae viriliter stando aperta ratione et canonico judici
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ humanitatis exꝑs: qui & genitorẽ henri¬
cum crudelissime ꝑsecutus exhereclauit.
et ut ferebat᷑ nequissima captione tenens
inimicoꝵ uerberib &e iniuriis ut insignia
regalia. uidelicet coronã. sceptrũ: ⁊ lanceã
scĩ mauricii redderet: nec aliqͥd in totore¬
gno ꝓͥum retineret: impiissime coegit.
Equidẽ delib̾atũ ẽ rome propt̃ romanoꝵ
conducticiã ꝑfidiã de p̃fatis ĩmo de om̃ib
questionib tutius regis & regis filii et
eccłie gauicanȩ infrancia quã murbe di¬
sceptare naufragio. Uenit itaq clumacũ.
ã cluniaco ad caritatẽ: ubi celeberrimo ar-
tionis imposuit. Affuerunt & nobiliores re¬
gni ꝑceres. int̾ quos & dapifer regis franciȩ
nobilis comes de rupe forti dño pape missꝰ
occurrit: ut ei tanquã patri sp̃uali ꝑ totum
regnũ euis beneplacito deseruiret. cui con¬
secrationi et nos ipsi int̃fumus: et contra

Expanded text:
tius humanitatis expers, qui et genitorem Henritius humanitatis expers, qui et genitorem Henricum crudelissime persecutus exhaeredavit et, ut ferebatur, nequissima captione tenens, inimicorum verberibus et injuriis ut insignia regalia, videlicet coronam, sceptrum, et lanceam sancti Mauritii redderet, nec aliquid in toto regno proprium retineret, impiissime coegit. Equidem deliberatum est Romae propter Romanorum conductitiam perfidiam de praefatis, imo de omnibus quaestionibus tutius regis, et regis filii, et Ecclesiae Gallicanae in Francia, quam in urbe disceptare suffragio. Venit itaque Cluniacum, a Cluniaco ad Charitatem, ubi celeberrimo archtionis imposuit. Adfuerunt et nobiliores regni proceres, inter quos et dapifer regis Franciae nobilis comes de Rupeforti domino papae missus occurrit, ut ei tanquam patri spirituali per totum regnum ejus beneplacito deserviret. Cui consecrationi et nos ipsi interfuimus, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
dum. s ioħs ante annos militiȩ in apulia
obiit. boamundus uͦ decorus uiuenis. mili¬
tiȩ aptus. pͥnceps factus antiochenus. cum
sarracenos instant̃ armis urgeret. nec eoꝵ
telantes impetus aliqͥd duceret. minus
caute eos insecutus. insidiis eoꝵ. int̾ceptus:
cũ centũ militib equo animosior infauste
decapitatus. antiochiã et cũ apulia uitã
amisit. Sequenti itaq p̃fati boamundi re¬
patriationis anno. uenerandȩ memoriȩ imi¬
uersalis et sũmus pontifex paschalis ad par¬
tes occidentales cũ multis & sapientissimis
iuris. ep̃is. & cardinalib. et romanorũ no¬
bilium comitatu. ut regẽ francoꝵ et filtũ
regẽ designatũ ludouicũ. et eccłiã gallica¬
nam cõsuleret suꝑ quidã molestiis et nõius
inuestiture eccłiastice querelis:. quib eũ et
infestabat. et magis infestare minabatur.
Henricuis imꝑator: uir affectus pat̾ni et to¬

Expanded text:
ndum; sed Joannes ante annos militiae in Apulia ndum; sed Joannes ante annos militiae in Apulia obiit. Boamundus vero decorus juvenis, militiae aptus, princeps factus Antiochenus, cum Sarracenos instanter armis urgeret, nec eorum zelantes impetus aliquid duceret, minus caute eos insecutus, insidiis eorum interceptus, cum centum militibus aequo animosior infauste decapitatus, Antiachiam et cum Apulia vitam amisit. Sequenti itaque praefati Boamundi repatriationis anno , venerandae memoriae universalis et summus pontifex Paschalis ad partes occidentales accessit cum multis et sapientissimis viris episcopis, et cardinalibus, et Romanorum nobilium comitatu, ut regem Francorum et filium regem designatum Ludovicum, et Ecclesiam Gallicanam consuleret super quibusdam molestiis, et novis investiturae ecclesiasticae querelis, quibus eum et infestabat, et magis infestare minabatur Henricus imperator, vir affectus paterni, et to
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃erent᷑. U acabat dña. comitẽ trecensem
hugonẽ ꝓcum asꝑnata. nec decentẽ spõsũ
itarata copula appetebat. Callebat pͥnceps
antiocheniss. et tam donis quã ꝓmissis co¬
piosus. dñã illã celeberrime sibi copulari
carnoti p̃sente rege et dño ludouico mul
rib deuote ꝑmeruit. Astitit etiã ibidẽ
romanȩ sedis apłice legatus. dñs bruno
signinus ep̃s. adño paschali papa ad in¬
uitandã et cõfortandã scĩ sepulchri uiã
dñm boamundũ comitatus. Unde plenũ
et celebre pictaus tenuit cõciliũ. cui & nos
int̾fumꝰ: quia recent̃ astudio redieramus.
Ubi dediuersis synodalib. et p̃cipue de ie¬
rosolimitano itinere ne tepescat agens. tam
ipse qͣm boamundus multos ire animauit.
Quorũ freti comitatu multo. multaq mili¬
cia tam ipse boamundus quã dña cõstan¬
se remearunt. Quȩ dña constancia dño boa-¬
mundo duos genuit filios. ioħem. et boam̃¬

Expanded text:
terrerentur. Vacabat domina, comitem Trecensem terrerentur. Vacabat domina, comitem Trecensem Hugonem procum aspernata, nec dedecentem sponsum iterata copula appetebat. Callebat princeps Antiochenus, et tam donis quam promissis copiosus, dominam illam celeberrime sibi copulari Carnoti, praesente rege et domino Ludovico, mulribus; devote promeruit . Astitit etiam ibidem Romanae sedis apostolicae legatus dominus Bruno Signinus episcopus a domino Paschali papa ad invitandam et confortandam sancti sepulcri viam dominum Boamundum comitatus. Unde plenum et celebre Pictavis tenuit concilium, cui et nos interfuimus, quia recenter a studio redieramus. Ubi de diversis synodalibus, et praecipue de Hierosolymitano itinere ne tepescat agens, tam ipse quam Boamundus multos ire animavit. Quorum freti comitatu multo multaque militia, tam ipse Boamundus quam domina Constanse remearunt. Quae domina Constantia domino Boamundo duos genuit filios, Joannem et Boamu
Abbreviated transcription (Latin):
pania. uiros et arma collegit: et tã ꝑnitissi¬
me quã audacissime: romã accelerauit.
Unde diuina uolũtate. et quasi portentũ mi¬
rabile cõtigit. ut cũ iste romã. et imꝑator
cõstantinopolitanus audita Rob̃ti abscen¬
cia adunato grecoꝵ. ex̃citu ad expugnãdũ
boamundũ durachiũ tam t̾ra quã mari
applicuisset: una et eadẽ die pat̃ quischar¬
diis rome cũ imꝑatore cõgrediens. ille cũ
grecoꝵ imꝑatore strenue cõfligens. ut̃q
pͥnceps de utroq imꝑatore mirabile dictu
triumphauit. Prefati gͥ boamundi ad par¬
tes istas aduentus causa fuit. ut nobilissi¬
mã dĩi ludouici designati sororẽ cõstãciã.
morib facetã. ꝑsona elegantẽ. facie pulcher¬
rimã. matͥmonio sibi copulari quib c̃q mo¬
dis queritaret. Tanta et enĩ &e regni franco¬
rum et dñi ludouici. p̃conabat᷑ strenuitas
ut ipsi etiam sarraceni huiꝰ trore copulȩ

Expanded text:
pania, viros et arma collegit et tam promptissipania, viros et arma collegit et tam promptissime quam audacissime, Romam acceleravit. Unde divina voluntate, et quasi portentum mirabile contigit, ut cum iste Romam, et imperator Constantinopolitanus audita Roberti absentia, adunato Graecorum exercitu ad expugnandum Boamundum Durachium tam terra quam mari applicuisset, una et eadem die pater Guischardus Romae cum imperatore congrediens, ille cum Graecorum imperatore strenue confligens, uterque princeps de utroque imperatore, mirabile dictu! triumphavit. Praefati igitur Boamundi ad partes istas adventus causa fuit, ut nobilissimam domini Ludovici designati sororem Constantiam, moribus facetam, persona elegantem, facie pulcherrimam, matrimonio sibi copulari quibuscunque modis quae ritaret. Tanta etenim et regni Francorum, et domini Ludovici praeconabatur strenuitas, ut ipsi etiam Sarraceni hujus terrore copulae
Abbreviated transcription (Latin):
chiũ. nec thessalonicenses gate. nec thes¬
sauri cõstantinopolitani. nec ipsa grecia
tota eos arcere ualeret: subito pꝰ eos trans¬
fretantes dñi pape alexandri legati. qui
eos & caritate dĩ & obligatione hominii
adiurando submoneãt assistunt. ut ecele¬
siȩ romane et dño pape inturre crescen¬
ciani incluso abimꝑatore eripiãt deuo¬
tissime supplicant: naufragari urbẽ et
eccłiam. imo ipsũ dñm papã. sinõ cito
subuenerint. iureuirando pronunciant.
herent pͥncipes. et qͥd eligant anexpedi¬
tionẽ tantã & tã sumptuosam irrecuꝑa¬
bilit̃ omittant: andũm papã urbẽ et eccłiã
ancillari. ĩmo naufragari sustineãt. Cunq
hac anxiarent᷑ delib̾atione. hoc excellentissi
mũ istud facere. & illud nõ omittẽ: deliberãt.
Relicto siquidẽ obsidioni boamundo. pat̃
inapuliã transfretando reg̾ssus. undecunq
potuit desicilia. apulia. & cabria. atq cam¬

Expanded text:
chium, neo Thessalonicenses gazae, nec thechium, neo Thessalonicenses gazae, nec thesauri Constantinopolitani, nec ipsa Graecia tota eos arcere valeret, subito post eos transfretantes domini papae Alexandri legati, qui eos et charitate Dei et obligatione hominii adjurando submoneant assistunt, ut Ecclesiae Romanae et domino papae in turre Crescentiani incluso ab imperatore eripiant, devotissime supplicant. Naufragari urbem et Ecclesiam, imo ipsum dominum papam, si non cito subvenerint, jurejurando pronuntiant. Haerent principes, et quid eligant, an expeditionem tantam et tam sumptuosam irrecuperabiliter omittant, an dominum papam, Urbem et Ecclesiam ancillari, imo naufragari sustineant. Cumque hac anxiarentur deliberatione, hoc excellentissimum eligunt istud facere, et illud non omittere deliberant. Relicto siquidem obsidioni Boamundo, pater in Apuliam transfretando regressus, undecunque potuit de Sicilia, Apulia, et Calabria, atque Cam
Abbreviated transcription (Latin):
mauit. et eos &e eoꝵ. talit̃ ab incepto remo¬
uit. eorũq defectu et ipse milo defecit:
et celerem fugam infecta fauctione flenꝰ
et eiulans arripuit. Quo audito dñs lu¬
douicus ad castrum celerrime accelerauit.
cõꝑtaq uĩtate quia nichil ꝑdiderat gau¬
debat. & qi factiosos nõ inuenerat ut eos
patibulo affigeret dolebat. R emanentib
uͦ qr suudo utreiurando firmauerat. pa¬
cem dñs ludouicus seruauit: s nequid
simile deinceps molirent᷑: totã castri mu¬
nitionẽ. p̃ter turrim deiecit:
dione ipsa eiusdẽ urbis obsui strenuitatẽ
reddita ẽ munitio. contigit ad partes gal¬
lorũ descendisse uirũ int̾ orientales egre¬
gium et famosũ cuiꝰ quoddã gñosum
& qd nũquã sine diua manu fieri posset
factum. etiã int̃ ipsos p̃dicabat᷑ sarrace¬
nos. Cũ eñĩ cũ patre suo rob̾to Guischardo
forte transmarinũ obsedisset castrũ dura-¬

Expanded text:
mavit, et eos, et eorum taliter ab incoepto remomavit, et eos, et eorum taliter ab incoepto removit, eorumque defectu et ipse Milo defecit, et celerem fugam infecta fauctione flens et ejulans arripuit. Quo audito, dominus Ludovicus ad castrum celerrime acceleravit, compertaque veritate, quia nihil perdiderat, gaudebat, et qui factiosos non invenerat, ut eos patibulo affigeret, dolebat. Remanentibus vero, quia Guido jurejurando firmaverat, pacem dominus Ludovicus servavit. Sed ne quid simile deinceps molirentur, totam castri munitionem praeter turrim dejecit Cdione ipsa ejusdem urbis ob sui strenuitatem reddita est munitio, contigit ad partes Gallorum descendisse , virum inter orientales egregium et famosum, cujus quoddam generosum, et quod nunquam sine diva manu fieri posset, factum, etiam inter ipsos praedicabatur Sarracenos. Cum enim cum patre suo Roberto Guischardo forte transmarinum obsedisset castrum Dura
Abbreviated transcription (Latin):
turrim: cõmittunt contra defensores tur¬
ris gladiis lanceis. igne sudib & saxis acer¬
rime. ut ce ante murale turris plurib in
locis ꝑfoderent. et multos turrim defen¬
deneiũ ad mortẽ uulnerarent. Erat siqͥdẽ
meadẽ turri uxor p̃fati s iudonis. et filia
dño ludouico desponsata. Qđ cũ aurib
dapiferi guidonis insoniisset. ut erat uir
unanimis expedite exiliit. & cũ quanta
manu militũ potuit. castello audac ter
appropinquauit. s & ut se undecũq se¬
quant᷑ uelocĩt uelocissimos nuncios nufit.
Qui aũ turrim impugnabant amonte
eum uidentes. quia nondũ turrim uin¬
cere potuerant aduentũ subitũ dñi lu¬
douici tanqͣni iugulũ formidantes. retͦ¬
cesserunt. et an starent anfugã facerẽt
herere ceꝑunt. Suido uͦ ut erat strenu¬
us & inarto prouidus garlandenses
consulte acastro asciuit. pacẽ regis et
dñi ludouici. & gr̃am iureiurando fir¬

Expanded text:
turrim, committunt contra defensores turturrim, committunt contra defensores turris gladiis, lanceis, igne, sudibus, et saxis acerrime, ut et antemurale turris pluribus in locis perfoderent, et multos turrim defendentium ad mortem vulnerarent. Erat siquidem in eadem turri uxor praefati Guidonis, et filia domino Ludovico desponsata. Quod cum auribus dapiferi Guidonis insonuisset, ut erat vir unanimis expedite exsiliit, et cum quanta manu militum potuit, castello audacter appropinquavit; sed et ut se undecunque sequantur velociter, velocissimos nuntios misit. Qui autem turrim impugnabant, a monte eum videntes, quia nondum turrim vincere potuerant, adventum subitum domini Luvovici tanquam jugulum formidantes retrocesserunt, et an starent, an fugam facerent, haerere coeperunt. Guido vero, ut erat strenuus et in arte providus, Garlandenses consulte a castro ascivit, pacem regis et domini Ludovici, et gratiam jurejurando fir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ trienniũ cõtinuata ẽ amicitia. ut &e pa¬
ter et filius se ei supp̃me credent. & ip̃e
comes quido fuliq eius hugo creciacen¬
sis. regni defensioni &e honori totis ui¬
rib inniterent᷑. Uerũ qr quo semel
ẽ imbuta recens seruabit odorẽ testa
dui: uri de monte leherii cõsuete ꝑ¬
fidiȩ emuli dolose machinati sunt
ꝑ garlandenses fr̃s qui tunc regis et
filiuncurrerant inimicitias. qͦmͦ uice¬
comes trecensis milo. minor fr̃ q̃uidonis
truselli. cũ matre uicecomitissa. &e magna
manu mlitũ uenit. castroq ab om̃ib uo¬
tuo receptus ꝑutrio. beneficia patͥs sepiꝰ
lacrimando replicat: generosam &e na¬
tutailem eoꝵ industriã rep̃sentat fidẽ
mirabilẽ p̃dicat: reuocationi suȩ grarũ
actiones reportat. & ut benecepta bene
ꝑficiant. genib eoꝵ ꝓuolutus supplici¬
ter exorat. Tali &e tam lugubri genu flexi¬
one flexi currunt ad arma festinant ad

Expanded text:
per triennium continuata est amicitia, ut paper triennium continuata est amicitia, ut pater et filius se ei supreme crederent, et ipse comes Guido filiusque ejus, Hugo Creciacensis, regni defensioni et honori totis viribus inniterentur. Verum quia Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu, viri de Monte Leherii consuetae perfidiae aemuli dolose machinati sunt per Garlandenses fratres, qui tunc regis et filii incurrerant inimicitias, quo modo vicecomes Trecensis Milo minor frater Guidonis Truselli, cum matre vicecomitissa, et magna manu militum venit, castroque ab omnibus votivo receptus perjurio, beneficia patris saepius lacrymando replicat, generosam et naturalem eorum industriam repraesentat, fidem mirabilem praedicat, revocationi suae gratiarum actiones reportat, et ut bene coepta bene perficiant, genibus eorum provolutus suppliciter exorat. Tali et tam lugubri genuflexione flexi currunt ad arma, festinant ad
Abbreviated transcription (Latin):
Uc accessit qd̵ quido de rupe forti. uir
peritus. et miles emeritus. p̃fati
Suidonis truselli patruus. cũ abitinere ie¬
rosolimitano famose copioseq redisset: regi
philippo gratant̃ adhesit. et quia antiqua
familiaritate iam et alia uice eius dapifer
extiterat. tam ipse quã filius eius dñs lu¬
douicus agendis rei publice dapiferum
p̃fecerunt ut & castrũ p̃nominatũ montis
leherii. deinceps quiete possident. & deco¬
mitatu eorum collimitante uidelicet ru¬
peforti. et castello forti et aliis ꝑximis ca¬
stellis. et pacem & seruicũ qđ insolitum
fuerant uendicarent. Quoꝵ. mutua eous¬
q processit familiaritas. ut patris ꝑsuasi¬
one filius dĩis udouicus filiã eiusdem
uuidonis necdũ nubilẽ matrimonio sol¬
lemni reciꝑet. S quã sponsã recepit. uxo¬
rem nõ habuit. cũ ante thronũ titulus
cõsanguinitatis oppositus. matͥmoniũ
post aliquot annos dissoluerit. Sic eorũ

Expanded text:
Huc accessit quod Guido de Rupeforti, vir Huc accessit quod Guido de Rupeforti, vir peritus et miles emeritus, praefati Guidonis Truselli patruus, cum ab itinere Hierosolymitano famose copioseque redisset, regi Philippo gratanter adhaesit. Et quia antiqua familiaritate jam et alia vice ejus dapifer exstiterat, tam ipse quam filius ejus dominus Ludovicus agendis reipublicae dapiferum praefecerunt, ut et castrum praenominatum Montis Leherii deinceps quiete possiderent, et de comitatu eorum collimitante, videlicet Rupeforti et Castelloforti, et aliis proximis castellis, et pacem et servitium quod insolitum fuerat vindicarent. Quorum mutua eo usque processit familiaritas, ut patris persuasione filius dominus Ludovicus filiam ejusdem Guidonis necdum nubilem matrimonio solemni reciperet . Sed quam sponsam recepit uxorem non babuit, cum ante thorum tibulus consanguinitatis oppositus matrimonium post aliquot annos dissolverit. Sic eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sent. aut circũsepti repagula dirupissent
exhylarescunt. Testabat᷑ qiuppe pat̾ filio
ludouico nob̾ audientib eiꝰ defatigatio¬
ne acerbissime grauatũ. age inquiens
fili Iudouice serua excubans turrim. cuiꝰ
deuexatione pene cõsenui. cuiꝰ dolo et
fraudulenta nequitia nũqͣm pacẽ bonan
et quietẽ habere potui. huiꝰ infidelitas
fideles infideles. infideles infidelissimos
procreabat ꝑfidos. cominus eminusq cõ¬
copulabat. nec intoto regno quicqͣm mali
absq consensii eoꝵ. aut oꝑe fiebat. Cunq a
fluuio sequanȩ curboliolo medio ue mõte¬
leherii. a dextã castello forti pagus pari¬
siacus circuincingeret᷑. int parisienses. et
aurelianenses tantũ cõfusionis chaos con¬
fusionis firmatum erat. ut neq hi adillos.
neq illi adistos. absq ꝑfidoꝵ. arbitrio nisi
inmanu forti ualerent transmeare. Uerũ
p̃fati causa matrimonii sepem rupit. acces¬
sum iocundum utrisq reꝑauit.

Expanded text:
sent, aut circumsepti repagula dirupissent, sent, aut circumsepti repagula dirupissent, exhilarescunt. Testabatur quippe pater filio Ludovico nobis audientibus, ejus defatigatione acerbissime gravatum. Age, inquiens, fili Ludovice, serva excubans turrim, cujus devexatione pene consenui, cujus dolo et fraudulenta nequitia nunquam pacem bonam et quietem habere potui. Hujus infidelitas fideles infideles, infideles infidelissimos procreabat, perfidos cominus eminusque concopulabat, nec in toto regno quidquam mali absque consensu eorum aut opere fiebat. Cumque a fluvio Sequanae Curbolio CoLeherii, dextra a Castello forti pagus Parisiacus circumcingeretur, inter Parisienses et Aurelianenses tantum confusionis chaos firmatum erat, ut neque hi ad illos, neque illi ad istos absque perfidorum arbitrio, nisi in manu forti valerent transmeare. Verum praefati causa matrimonii sepem rupit, accessum jucundum utriusque reparavit.
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitas offerebat. sagacĩt ꝓuide recal¬
cutantes ꝑdomare. castella infestancia qͥb¬
cũq modis aut occufare. aut incuruare
strenue satagebat. Uñ cũ Guido trusellus
filiꝰ milonis de monte leherii. uiri cumul¬
tuosi. et regni turbatoris auia scĩ sepulcͥ
donũ repedasset. fractus longi itineris an¬
xietate. et diuersarii penarũ molestia. &
quia extra ordinarie antiochiã timore cor-¬
boranni ꝑ murũ descendens. dĩq ex̃citũ
intus obsessum relinquens. toto corꝑe desti¬
tutus defecit. timensq exheredari unicam
lii ludouici uoluntate & ꝑsuasione: ualde
eñĩ appetebant castrũ filio regis philippo
desuꝑlucta andegauensi comitissa nup¬
tiui tradidit. et ut in amorẽ suũ fr̃ maior
dñs iudouicus firmissime cõfederaret:
castrũ metuntẽ se p̃ce patͥs matͥmonio cõ¬
firmauit. Qua occasione castro custo die
suȩ recepto. tanqͣm si oclo suo festucã erius¬

Expanded text:
opportunitas offerebat, sagaciter providere, recalopportunitas offerebat, sagaciter providere, recalcitrantes perdomare, castella infestantia quibuscunque modis aut occupare, aut incurvare strenue sategebat. Unde cum Guido Trucellus filius Milonis de Monte Leherii viri tumultuosi et regni turbatoris, a via sancti sepulcri domum repedasset, fractus longi itineris anxietate, et diversarum poenarum molestia, et quia extraordinarie Antiochiam timore Corboranni per murum descendens, Deique exercitum intus obsessum relinquens, toto corpore destitutus defecit, timensque exhaeredari unicam lii Ludovici voluntate et persuasione, valde enim appetebant castrum filio regis Philippo de superducta Andegavensi comitissa nuptui tradidit , et ut in amorem suum frater major dominus Ludovicus firmissime confoederaret, castrum Meduntense prece patris matrimonio confirmavit. Qua occasione castro custodiae suae recepto, tanquam si oculo suo festucam eruis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eo et cũ eo dimicet eos dimisisse. Inso¬
nuit rumor ꝑtentoria castroꝵ. & militũ
audatia tripudiat. loricariĩ & galearũ
splendida pulchritudine se exornant. ani¬
mositatẽ exagitant. & si forte transitus eis
occurrat. torrentẽ transilire accelerant. di¬
gnũ ducentes magis ut hostes aggrediãt᷑.
quã qd se defendant. Qđ uidentes nobilis¬
simi uiri engerannus deboua. ebalus de
rutiaco. comes andreas de ramerui. hugo
albus de firmitate. Rob̾tꝰ decapiaco. et
alii sapientes et discreti. auclaciã designa¬
ti dñi admirantes. cõsulte ei cdeferre ele¬
gerunt. et pacifice ad eũ uenientes pu¬
b̾taten eiꝰ amplexati sunt. dextiasq ami¬
citiȩ cõtendentes. se ꝙ suos eiꝰ seruitio spo¬
ponderunt. Nec multo pꝰ ut diuinȩ ascri¬
bat᷑ uoluntati. impioꝵ subũsio. & castrũ
et matͥmoniũ incestu cõsanguinitatis fe¬
administrationi. & rei publicȩ. sicut se rei

Expanded text:
pro eo et cum eo dimicet, eos dimisisse. Insopro eo et cum eo dimicet, eos dimisisse. Insonuit rumor per tentoria castrorum, et militum audacia tripudiat. Loricarum et galearum splendida pulchritudine se exornant, animositatem exagitant, et si forte transitus eis occurrat, torrentem transilire accelerant, dignum ducentes magis ut hostes aggrediantur quam quod se defendant. Quod videntes nobilissimi viri Engeirrannus de Bova, Ebalus de Ruciaco comes, Andreas de Rameru, Hugo Albus de Firmitate, Robertus de Capiaco, et alii sapientes et discreti, audaciam designati domini admirantes, consulte ei deferre elegerunt, et pacifice ad eum venientes, pubertatem ejus amplexati sunt, dextrasque amicitiae contradentes, se et suos ejus servitio spoponderunt. Nec multo post, ut divinae ascribatur voluntati impiorum subversio, et castrum et matrimonium incestu consanguinitatis foadministrationi, et reipublicae, sicut se rei
Abbreviated transcription (Latin):
nu potenti disruptis ce defossis circũqͣ
om̃ib municipiis acutũ montẽ emanci¬
pauit. & tam armis quã uictualib euꝵ
sophismata denodans copiosũ reddidit.
Ea ꝓpt̾ optinates qui amore ce timore eiꝰ
cesserant. quia ĩnullo ꝑeꝑcerat succensen¬
tes dolent. nec ulterꝰ se ei deferre iure¬
urando minant᷑. Cũq eiun regredi cõ¬
spicunt. castra mouent. acies bellatoꝵ
cõponunt. ipsũq tanꝗͣ inituri cũ eo ꝑse¬
cunt᷑. Hoc unũ mutuȩ cõg̃ssioni oberat.
qd int̾ acies utriꝰq partis torrens tar de
transitũ porrigens cõuenire ꝑhibeat.
Sic utraq classica ce pila minancia pilis.
pͥma &e altera die se cõspicant᷑. cũ subito
uenit adfrancos quidã ioculator ꝓbus mi¬
les ab opposita parte. nuncians irrefragabi¬
ut̃ pͥmo quo inueniret᷑ accessu eos cõmit¬
tere. & illatã ꝑ lib̾tate inuiriã hastis &e gla¬
diis uindicare. seq ad naturalẽ dñm ut

Expanded text:
nu potenti disruptis et defossis circumquaque nu potenti disruptis et defossis circumquaque omnibus municipiis, Acutum montem emancipavit, et tam armis quam victualibus eorum sophismata denodans copiosum reddidit. Eapropter optimates, qui amore et timore ejus cesserant, quia in nullo pepercerat, succensentes dolent, nec ulterius se ei deferre jurejurando minantur. Cumque eum egredi conspiciunt, castra movent, acies bellatorum componunt, ipsumque tanquam inituri cum eo prosequuntur. Hoc unum mutuae congressioni oberat, quod inter acies utriusque partis torrens tarde transitum porrigens convenire prohibeat Sic utraque classica, et pila minantia pilis, prima et altera die se conspicantur, cum subito venit ad Francos quidam joculator probus miles ab opposita parte, nuntians irrefragabiliter primo quo inveniretur accessu eos committere, et illatam pro libertate injuriam hastis et gladiis vindicare, seque ad naturalem dominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ uallo ab alio ad aliud clausũ esset:
nocte furtin exiliit. & festinãs ad famosũ
iuuenẽ collaterales eiꝰ munerib & ꝓmissis
corrupit. & ut ei militari suffragaret᷑ subsi¬
dio citissime optinuit. flebilis quippe et
etate & morib collecto septingentoꝵ mili¬
tum ȩr̃citu. ad partes illas festinat accede.
Qui cũ castello acuti montis appropinquaret.
iuri qui castrũ circũ clauserant. nuntios ad
cũ delegant tanqͣm designato dño. nec re¬
mouendo eos ab obsidione uituꝑiũ ĩferat.
supplicant. opponentes ne ꝑ ꝑditissimo hoĩe
seruitiu tantoꝵ. amitat. infaustũ ꝑniciosiꝰ
sibi quã eis si nequã tuto remaneat ueracit̃
ꝑfitentes. At uͦ cũ nec blandiciis nec minis.
aꝑposito eum deuocare ualerent ueriti sũt
in designatĩ dum̃ cõmittere & ꝓponentes¬
cum ipse rediret. ab ossidione recidiuo
bello redire cesserunt. &e quicͥqͥd facere
uellet inuiti sustinuerunt. Ipse uͦ ĩna¬

Expanded text:
nec dum vallo ab alio ad aliud clausum esset, nec dum vallo ab alio ad aliud clausum esset, nocte furtim exsiliit, et festinans ad famosum juvenem collaterales ejus muneribus et promissis corrupit, et ut ei militari suffragaretur subsidio, citissime obtinuit. Flexilis quippe et aetate et moribus, collecto septingentorum militum exercitu, ad partes illas festinat accedere. Qui cum castello Acuti montis appropinquaret, viri qui castrum circumcluserant, nuntios ad eum delegant tanquam designato domino, ne removendo eos ab obsidione vituperium inferat, supplicant, opponentes ne pro perditissimo homine servitium tantorum amittat, infaustum perniciosius sibi quam eis, si nequam tuto remaneat, veraciter profitentes. At vero cum nec blanditiis, nec minis a proposito eum devocare valerent, veriti sunt in designatum dominum committere, et proponentescum ipse rediret ab obsidione recidivo bello redire, cesserunt, et quidquid facere vellet inviti sustinuerunt. Ipse vero in ma
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m exalantes. misera aninias cũ dolore
adinferos transtulerunt.
matrimonii cõtigit thomã demarna oꝑti¬
nusse. hoĩem ꝑditissimũ. dõ & hõib infestũ.
cuiꝰ intolerabilẽ uelut ĩmanissimi lupi ra¬
biẽ in expugnabilis castri audacia cõcrescẽtẽ
cũ om̃s circũquaq cõpatriote.⁊ formidarent
et obhorrerent. ipse qui dicebat᷑ pat̃ eiꝰ enge¬
rannus deboua iur uenerabilis &e honorificꝰ
egregie & p̃t alios. illũ decastro eicere ob eiꝰ
fautiosã tẏ ramnidẽ demoliebat᷑. Cõmuni¬
catũ ẽ int̾ eos ip̃m udelicet engerannum
et ebalii ruciacensẽ cũ omĩb qͦs allicere sibi
potuerunt castruĩ et incastro eũ obsidere.
cirũquaq eũ a&e palo et iumine circũcinge.
eũq multa mora fame ꝑiclitantẽ ad dedi¬
tionẽ cogere. castrũq si posset fieri subũte¬
re. eumq ꝑhẽni carcere cõdemnare. Qđ
uidens uir nequã iã firmatis castellis cũ

Expanded text:
spiritum exhalantes, miseras animas cum dolore spiritum exhalantes, miseras animas cum dolore ad inferos transtulerunt. matrimonii contigit Thomam de Marna obtinuisse, hominem perditissimum, Deo et hominibus infestum, cujus intolerabilem velut immanissimi lupi rabiem inexpugnabilis castri audacia concrescentem, cum omnes circumquaque compatriotae et formidarent et abhorrerent, ipse qui dicebatur pater ejus Engeirrannus de Bova vir venerabilis et honorificus egregie, et praeter alios, illum de castro ejicere ob ejus fautiosam tyrannidem moliebatur . Communicatum est inter eos, ipsum videlicet, Engeirrannum et Ebalum Ruciacensem, cum omnibus quos allicere sibi potuerunt, castrum et in castro eum obsidere, circumquaque eum et pallo et vimine circumcingere, cumque multa mora fame periclitantem ad deditionem cogere, castrumque si posset fieri subvertere, eumque perenni carcere condemnare. Quod videns vir nequam, jam firmatis castellis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
muu p̃senciam uotiue deuocabãt: habito
cum suis cõsilio. pacẽ ap̃fato tyramno eccle¬
siis et impetrauit et imꝑauit. & acceptis
obsidib eã iure uirando firmari fecit. Talit̃
salutatum et flagellatũ dimisit. hoc etiã
t nec minus celebrẽ
aurelianensi eccłie suffragando tulit
opem militarẽ. cũ & leoniũ uirũ nobilem
mauduni castri. ep̃i aurelianensis hoĩem
maiorẽ eiusdẽ castri partẽ. & alteruis do¬
miniũ p̃fatȩ eccłiȩ auferentẽ manu forticõ¬
pescuit. in eodẽ castro eũ cũ multis inclusit.
castioq recepto cũ in ꝑxima domui suȩ
ȩcelia erectis propugnaculis defensioni
inuteret᷑ ut fortis fortiori subicit᷑. armoꝵ
et flãmaruĩ ingestione intolerabilit oppri¬
nuit᷑. nec solus dutui anathematis inul¬
tam soluit: cũ et ipse & multi alii ferme
saraginita. flãma p̃ualente de turre corru¬
entes lancearum erectarum. et occurren¬
ciũ sagictarũ cuspide ꝑfossi extremum

Expanded text:
ini praesentiam votive devocabant, habito ini praesentiam votive devocabant, habito cum suis consilio, pacem a praefato tyranno Ecclesiis et impetravit, et acceptis obsidibus eam jurejurando firmari fecit. Taliter salutatum et flagellatum dimisit. Hoc etiam  CAPUT VI. Et nec minus celebrem Aurelianensi Ecclesiae suffragando tulit opem militarem, cum et Leonium virum nobilem, Mauduni castri episcopi Aurelianensis hominem, majorem ejusdem castri partem, et alterius dominium praefatae Ecclesiae auferentem, manu forti compescuit. In eodem castro eum cum multis inclusit, castroque recepto cum in proxima domui suae ecclesia erectis propugnaculis defensioni inniteretur, ut fortis fortiori subjicitur, armorum et flammarum ingestione intolerabiliter opprimitur. Nec solus diuturni anathematis mulctam solvit, cum et ipse et multi alii ferme sexaginta flamma praevalente de turre corruentes, lancearum erectarum et occurrentium sagittarum cuspide perfossi, extremum
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃citũ mediocrẽ fere septingentoꝵ mi¬
litũ. de nobiliorib franciȩ optimatib
delectũ cogit remis festinat: pene ꝑ duõ
menses multo cõflictu p̃teritas punit
eccłiarũ molestias eiꝰdẽ p̃fati ty ramni. &
fautoꝵ. eiꝰ depopłat᷑ tr̃as. uicendio soluit.
rapinis exponit eg̃gie factũ. ut qui ra-¬
piebant rapiant᷑. &e qui torquebant. eque
aut durius torqueant᷑. Tanta siquidẽ erat
dñi & ex̃citus animositas. ut quandui ibi
fuerit. aut uix aut nunꝗͣ p̃t̾ feria sex ta
& die dñica quieuerint. quin aut cũ ma-¬
nuali cong̃ssione lancearũ ac gladiorũ
cõmitterent. aut tr̃arũ destructione illa¬
tas inuirias undicarent. Certabat᷑ ibi nõ
contra ebalum tantũ. s cõtra om̃s illarũ
lotharingoꝵ asfinitas. multo agmne cele¬
brem affectabat ex̃citum. Agit᷑ intẽa mul¬
tis questionib de pace. & qm̃ diuersȩ cure
ꝑiculosaq negotia ad alias partes noui do-¬

Expanded text:
exercitum mediocrem fere septingentorum miexercitum mediocrem fere septingentorum militum de nobilioribus Franciae optimatibus delectum cogit, Remis festinat, pene per duos menses multo conflictu praeteritas punit Ecclesiarum molestias: ejusdem praefati tyranni et fautorum ejus depopulatur terras, incendio solvit, rapinis exponit. Egregie factum, ut qui rapiebant rapiantur, et qui torquebant aeque aut durius torqueantur. Tanta siquidem erat domini et exercitus animositas, ut, quandiu ibi fuerit, aut vix aut nunquam praeter feria sexta et die Dominica, quieverint quin aut cum manuali congressione lancearum ac gladiorum committerent, aut terrarum destructione illatas injurias vindicarent. Certabatur ibi non contra Ebalum tantum, sed contra omnes illarum Lotharingorum affinitas multo agmine celebrem affectabat exercitum. Agitur interea multis quaestionibus de pace, et quoniam diversae curae periculosaque negotia ad alias partes novi dom
Abbreviated transcription (Latin):
tat. In qͦ qͥdẽ p̃ce multoꝵ cõsilio familia¬
rium. multo etiã patͥs rogatu licet sero:.
uiri animus mollescit resipiscenti parcit.
iniuiriã cõdonat recuꝑabilia ꝑdita comi¬
te reddente restaurat. captos liberat. hu¬
goni claromontensi pacẽ &e qd̾ castri p̃ocu¬
pati suũ erat firma pace reformat.
et eccłiaꝵ ad se ꝑtinenciũ dilapidatione
bonoꝵ tyramnide fortissimi et tumultuo¬
si baronis ebali ruciacensis. et filii eiꝰ guis¬
chardi. qui quanto miliciȩ agebat᷑ ex̃ci¬
tio. erat eñi tantȩ magnanimitatis. ut
aliqñ cũ ex̃citu magno. qd̾ solos reges de¬
cedet inhispaniã ꝑficisceret᷑: tanto insa¬
nior et rapatior his explendis dep̃datio¬
nib. rapinis et om̃i malitiȩ insistebat. Tan¬
ti gͦ et tã facinorosi uiri ap̃ dñm regem
philippũ cencies. et mͦ ap̃ filiũ bis. aut t̃.
lugubri querela deposita. filiꝰ inuectiue

Expanded text:
tat. In quo quidem prece multorum, consilio familiatat. In quo quidem prece multorum, consilio familiarium, multo etiam patris rogatu, licet sero, viri animus mollescit, resipiscenti parcit, injuriam condonat, recuperabilia perdita comite reddente restaurat, captos liberat, Hugoni Claromontensi pacem, et quod castri praeoccupati suum erat firma pace reformat. et Ecclesiarum ad se pertinentium dilapidatione bonorum tyrannide fortissimi et tumultuosi baronis Ebali Ruciacensis, et filii ejus Guischardi. Qui quanto militiae agebatur exercitio erat enim tantae magnanimitatis, ut aliquando cum exercitu magno, quod solos reges deceret, in Hispaniam proficisceretur  tanto insanior et rapacior his explendis depraedationibus, rapinis et omni malitiae insistebat. Tanti ergo et tam facinorosi viri apud dominum regem Philippum centies, et modo apud filium bis aut ter lugubri querela deposita, filius invective