comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mare. nec uentũ. facinꝰ rupisse nocñtũ.
Miror qd̾ pͣius. seruauit in hec mala nauis
Qd̃ tot. qd̾ tantis. ñ obstitit ira tonantis.
Qd tulit incestꝰ. & litꝰ. ꝙ aust̃. & estus
Iñt mille fere mortes mala tanta fuere.
Lesus parcebat. parcendo redire monebat.
Iãq mͥ gͣtis monstrabat fons pietatis.
Qui licet iratꝰ differt punire reatus.
Deferor ad portũ. subeo sacra menia scortũ.
Iuncta leui tͣbe moror hõpeᷤ. et hosts in urbe
Cirtueo uicos. amplexus uenor iniqͦs
C ogit᷑ in facinꝰ tã cuiiꝰ qm̃ pegrinꝰ¬
ħ os ego dũ capto. dũ me male sanacoapto.
Neqͥciȩ tante. crucis exaltatio sc̃e.
Que tt instabat. ciues ad tẽpla uocabat.
Turba preit patrã. seqͥt᷑ deuotio matrũ.
U rbs exhausti fere. me opulit ire iudere.
Querere qͥd t̾heret popłm. qͥd in ede placent.
Iuiletalẽ mͥ questtã sodalem.
Et pud et dicã qͥd subiectaret iniquam.

Expanded text:
Nec mare nec ventum facinus rupisse nocentum. Nec mare nec ventum facinus rupisse nocentum. Miror quod pravis servivit in haec probra navis; Quod tot, quod tantis non obstitit ira Tonantis; Quod tulit incestus et littus, et auster, et aestus, Inter mille fere mortes mala tuta fuere. 1Laesus parcebat, parcendo redire monebat. Jamque mihi gratis monstrabat fons pietatis Quod licet iratus differt punire reatus, Deferor ad portum, subeo nova moenia scortum. Juncta levi turbae moror hospes et hostis in urbe. Circumeo vicos, amplexus venor iniquos: Cogitur in facinus tam civis, quam peregrinHos ego dum capto, dum me malesana coapto Nequitiae tantae, crucis Exaltatio sanctae, Quae tunc instabat, cives ad templa vocabat. Turba praeit patrum, sequitur devotio matrum. Urbs exhausta fere me compulit ire videre, Quaerere quid traheret populum, quid in aede placeret. Ivi lethalem mihi quaesitura sodalem: Et pudet et dicam, qui subjectaret iniquam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipã comas stͥngo. uultꝰ in cͥmina pingo.
Proicio fusũ. sucingor euntis inusũ.
ẜ roseqͦr intͦ ratẽ. spondet mare ꝓsꝑitatẽ
blandit᷑ uentꝰ uentũ uiuat arte iuuentus.
Et paucis horis. captatis utim᷑ horis.
heu mͥ qͦ labor. qua lingua cetera fabor
Da ueniã misere pudor exigit illa latere.
Ꝙ trahit horrorem. tantũ meminisse furorẽ.
hec ait. et fieuit. pudor ora uerenda repleuit.
F lentẽ solat᷑ ⁊osimas. referatq p̃cat᷑.
Et ꝓcul a curis. fuit oĩs m̃tio uoris.
Quo male ꝓiecto. nautas in t᷑pia ficto.
Excito torpentes. segnes uoco. ꝓbra ueuntes.
Cui scelus est gͣtũ. fortẽ puto. iuro beatũ.
Tocta uiri uoto famulari corpore tota.
Cura fuit sonti ꝑ mille ꝑicula ponti.
Blandiri sceleri nil p̃ter honesta uereri.
In uenerẽ uolui uino ꝑ sepe reuosui.
Escis distendi modulos uariare canendi.
Omib his uti que st̾ infesta saluti.
Crede mͥ multũ miror scelꝰ illud inultũ.

Expanded text:
Ipsa comas stringo, vultus in crimina pingo, Ipsa comas stringo, vultus in crimina pingo, Projicio fusum, succingor euntis in usum: Prosequor intra ratem, spondet mare prosperitatem. Blanditur ventus, ventum movet arte juventus, Et paucis horis captatis utimur oris. Hei mihi! quo labor? qua lingua caetera fabor? Da veniam miserae, pudor exigit ista latere, Et trahit horrorem tantum meminisse furorem. Haec ait, et flevit, rubor ora verenda replevit. Flentem solatur Zosimas, referatque precatuEt procul a curis fuit omnis mentio juris, Quo male projecto nautas in turpia flecto; Excito torpentes, segnes voco probra verentes. Cui scelus est gratum fortem puto, juro beatum. Docta viri voto famulari corpore toto Cura fuit sonti per mille pericula ponti Blandiri sceleri, nil praeter honesta vereri, In venerem volvi, vino persaepe resolvi, Escis distendi, modulos variare canendi. Omnibus his uti, quae sunt infesta saluti. Crede mihi, multum miror scelus illud inultum,
Abbreviated transcription (Latin):
Me mniꝰ errauit. qͥsqͥs malãmultiplicauit.
Et mͥ defendi palmã male sc̃ꝑ agendi.
Cũ iã ñ nossem. quẽ cͥmme uinc̾e̾ possem.
Crimine młtiplici. pꝰ om̃s me quoq uici.
Nã uelut errorẽ priꝰ ausa deuide furorẽ.
Quicqͥd peccaui. mala pessima multiplicaui.
Nec sceleri metas posui. uel serior etas.
Talib ⁊ tantis oculis inuisa tonantis.
Annos terdenos exegi bisq quat̃nos.¬
¶ Ecce die qͦd̾a. s qualit̃ hoc tͥ ꝓdam.
Quẽ misere cecidi. uiuenes in littore inidi.
Uidi. captaui. qͦ uellent ire rogaui.
Subridens pͥmꝰ. dixit ierosolimis imꝰ.
Scicitor an comitẽ pat̾ent᷑. subdidit idem.
Si naulũ ded̾is. patet ire carina. ueheris.
Tc̃ ego ꝓ naui p̃ciũ tͥ nauta paraui.
Si p̃ciũ queris. me ꝓ precio potieris.
his dictis. uiuenis gressꝰ ĩpssit harenis.
Et qͣi u̾boꝵ sp̃ta leuitate meoꝵ.¬
si autas hortat᷑. socios uocat. urget. eat᷑.

Expanded text:
Me minus erravit quisquis mala multiplicavit, Me minus erravit quisquis mala multiplicavit, Et mihi defendi palmam male semper agendi. Cum jam non nossem quem crimine vincere possem, Crimine multiplici post omnes me quoque vici. Nam velut errorem prius ausa, deinde furorem, Quidquid peccavi mala pessima justificavi, Nec sceleri metas posuit vel serior aetas. Talibus et tantis oculis invisa Tonantis, Annos ter ternos exegi bisque quaternos Ecce die quodam, sed qualiter hoc tibi prodam? Quam misere cecidi! juvenes in littore vidi, Vidi, captavi; quo vellent ire rogavi. Subridens primus dixit: Jerosolymis imus. Sciscitor an comitem paterentur. Subdidit idem: Si nautum dederis, patet aere carina, veheris. Tunc ego: Pro navi pretium tibi nauta paravi; Si pretium quaeris, me pro pretio potieris. His dictis, juvenis gressus impressit arenis, Et quasi verborum spreta levitate meorum, Nautas hortatur, socios vocat, urget, eatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Fractior incessuꝰ: ⁊ lenã sermo ꝓfessus.
C lamauere foris. pudi hãc meminisse pudõ
C lamauit gestꝰ. nimiꝰ est furo ille molestꝰ.
Sic oblita mei. dux et uia ꝑniciei.
historiis scelerũ. ꝯsũpsi queq dierum.
Fusa diẽ mestũ qͦ forte monerer honestũ.
Quod quotiens fregi festũ celebranciꝰ egi.
Cantica q̃ tͣherent scelus. incestũq docerent.
Dilexi. didici. mimos. modu lamina uici.
Cũq salitores exhaustos. aut semores.
In nullã uenerẽ ia fastidita mouerem.
Sũ blandita nouis. hos emi munere qͦ uis.
Et sociis scelerũ diuisa singła rerum.
Quas acus ⁊ fusus uite donarat in ufus.
his instrum̃tis manꝰ accedebat egentis.
Qm̃ captabat᷑ cib ũn libido uiuat᷑.¬
s ũq duo magni sint hostes sexus ⁊ anni
E btietas istis fuit addita t̃cꝰ hostis
his met̾ morb̾. ⁊ ꝑ me ꝑditꝰ orbis.
Nunꝗͣ labe pari potuit. potłrue gͣuari.

Expanded text:
Fractior incessus, et lenam sermo professus, Fractior incessus, et lenam sermo professus, Clamavere foris, pudet hanc meminisse pudoris, Clamavit gestus, minus est furor iste molestus. Sic oblita mei, dux et via perniciei, Historiis scelerum consumpsi quosque dierum, Fassa diem moestum, quo forte monerer honestum, Quod quoties fregi, festum celebratius egi, Cantica quae traherent scelus, incestumque docerent, Dilexi, didici, mimas modulamine vici. Cumque salitores exhaustos, aut seniores In nullam venerem jam fastidita moverem, Sum blandita novis, hos emi munere quovis Et sociis scelerum divisi singula rerum, 1268 Quas acus et fusus vitae donarat in usus. His instrumentis manus accedebat egentis, Quam captabatur cibus, unde libido juvatur? Cumque duo magni sint hostes sexus et anni, Ebrietas istis est addita tertius hostis. His mecum morbis, et per me perditus orbis, Nunquam labe pari potuit poteritve gravari.
Abbreviated transcription (Latin):
Sermine ñ humili. genuit me patͥa nili.
S postꝗͣ creui. gem̾s titulos aboleui.
Attulit iñ pat̃. hinc ⁊ censoria mater.
Mat̃ ut est moris relegens decreta pudoris.
Dedocuit questũ. quẽ ñ cõm̃dat honestũ.
Appositisq minis. dixit par esto sabmis.¬
Ne no minis ꝓpere didicit nocita cauere.
Q ũalbi etatẽ niti decet ad ꝓbitatẽ
Hec adistentes meniini docuisse parentes.
S iͥbui untiᷤ. monitꝰ utͥusq parentis.
Et male ꝯteyni cepit pudor a duodenm.
Ex tc̃ in decorẽ traxerunt ossa calorem.
Extc̃ au̾̃ti. talami conuibia certi
Et rata torporẽ ñdũ ꝑiisse pudorem.
Sustinui gͣtis dis pendia uirgintatis.
Neue resistentes dif ferrent uora parentes.
Egredior patͥam. ꝓficiscor alexandriam.
Nacta locũ sceleri statuor ꝯmunis haberi.
N ec satis hoc fuerat. qͥa qnͣo uir mͥ deerat.
Terta ꝑerraui. nulliq rogata rogaui
Infamis cultu. uaga lumine. lubͥca uultu.
Nisib inpostiᷤᷤ nature cͥmen ⁊ hostis.

Expanded text:
ermine non humili genuit me patria Nili, Sed postquam crevi, generis titulos abolevi. Attulit inde pater, hinc et censoria mater: Mater, ut est moris, relegens decreta pudoris, Dedocuit quaestum quem non commendat honestum Appositisque minis, dixit: Par esto SabiniNemo nimis propere didicit nocitura cavere; Quamlibet aetatem niti decet ad probitatem. Haec assistentes memini monuisse parentes, Sed tribui ventis monitus utriusque parentis, Et male contemni coepit pudor a duodenni. Extunc indecorem traxerunt ossa calorem, Extunc averti thalami connubia certi, Et rata torporem, nondum periisse pudorem, Sustinui gratis dispendia virginitatis. Neve resistentes differrent vota parentes, Egredior patriam, proficiscor Alexandriam. Nacta locum sceleri status communis haberi; Nec satis id fuerat, quia quando vir mihi deerat, Tecta pererravi, nullique rogata rogavi, Infamis cultu, vaga lumine, lubrica vultu, Visibus impostis, naturae crimen et hostis,
Abbreviated transcription (Latin):
Si nullũ u̾itã facinꝰ disgessero uita.
Quas aures pot̾is. p̃stare ꝓbͥs mulieris
Quiꝰ ue memor moriᷤ. feri ħ monim̃ta pͥudõ
Quid seqͣr aut qͥd agã. pud hãc ostñd̾e pla
S si celet᷑ plage medicina lucret᷑. s gam.
Obruta laus xp̃i. lut᷑ discͥmine tͥsti.
Cũ mala sanant᷑. nͥ gͣtes huic referant᷑.
Ad caput ingͣtũ. constat remeare reatũ.
Ne sic offend̾a uittã recitabo pudend̾a.
Ꝙ qͥb unguentiᷤ. lauit d̃s ulcera m̃tis.a
E xpedit ut corã monacho ꝯfundar adho
ħait ⁊ fiet᷑. rub. atq referre ueret᷑.
Suspicit ⁊ nutat. faciẽ ꝯfusio mutat.
Alligat ora pudor. largꝰ fiuit. ũdiq sudor.
Sic priꝰ incipit᷑. uix ad postrema uenit᷑.
Tand̾e quesitȩ ꝑstͥngens cͥmina uite.

Expanded text:
Si nullum veritam facinus digessero vitam? Quas aures poteris praestare probris mulieris? Quisve memor moris feret haec monimenta pudoris? Quid sequar, aut quid agam? pudet hanc ostendere plagam. Sed si celetur, plagae medicina luetur. Obruta laus Christi luitur discrimine tristi! Cum mala sanantur, nisi grates hinc referantur, Ad caput ingratum constat remeare reatum: Ne sic offendam, vitam recitabo pudendam, Et quibus unguentis lavit Deus ulcera mentis. Expedit ut coram monacho confundar ad hoait, et fletur; rubet, atque referre veretur. Suspicit et nutat, faciem confusio mutat, Alligat ora pudor, largus fuit undique sudor. Si pars incipitur, vix ad postrema venitur. Tandem quaesitae perstringens crimin
Abbreviated transcription (Latin):
affuerit. Aliĩ nãq ferro ugulati. alii
flammis ꝯsũpti. plures uͦ supͣ muros
precipites dati: ñ nulli uͦ qd̃ dicere pu¬
det. ꝑuerenda suspensi deficiunt. Ma¬
cerat. duͣ thesauros qͦs ñ habebant co¬
gunt᷑ ꝓdere. capillis ꝑ om̃s ciuitatis pla¬
teas distractȩ: ad ultimũ flamis iniecte

Expanded text:
ur. Alii namque ferro jugulati, alii flammis consumpti, plures a muro praecipites dati, nonnulli per verenda suspensi deficiunt. Mae dum thesauros quos non habebant coguntur prodere, capillis per omnes civitatis plateas distractae, ad ultimum flammis injectae
Abbreviated transcription (Latin):
eneam deflere: Tum uͦ miseranda int̃
roꝵ ꝓpugnacłis ad ꝓpͥas domos conuo¬
larent. aneis neglectis munitiomi in
cũberent. Uicit cõmunẽ utilitatẽ pͥ¬
uata affectio. filioꝵ dulcis recorcsatio:
tuende familie innata cõpassio. sur¬

Expanded text:
ndo dispergitur. Tunc miseranda interrorum propugnaculis, ad proprias domos convolarent, an, iis neglectis, munitioni urbis incumberent. Vicit communem utilitatem privata affectio, filiorum dulcis recordatio, erga tuendam familiam innata commiseratio. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃is sub̃a admixtionis dif¬
ferentiarũ. uł mutationis acci¬
dentiũ sit susceptibilis huiꝰ im¬
mutabilis sinceritas. om̃imode
admixtioni. siue mutationi est
lo facit om̃e aliud ẽẽ. di̾sũ
est ab eo. ẽe qd̃ ꝑ aliud fit de
nichilo qͥcqͥd est: tantũ omĩno
distat sũma sub̾a ab his. que
non sunt idem qđ ipsa. Cũq
ipsa sola om̃iũ naturarũ habe¬
at a se. sine alt̾ius nature au¬
xilio ẽẽ quicqͥd ẽ. quomͦ ñ est
singłariter. absq sue creature

Expanded text:
cum omnis substantia admistionis differentiarum, vel mutationis accidentium sit susceptibilis, hujus immutabilis sinceritas omnimodae admistioni, sive mutationi est lo facit omne aliud esse, diversum est ab eo esse, quod per aliud fit de nihilo quidquid est; tantum omnino distat summa substantia ab his quae non sunt idem quod ipsa. Cumque ipsa sola omnium naturarum habeat a se, sine alterius naturae auxilio, esse quidquid est; quomodo non est singulariter, absque suae creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
sonstat gͥ qͥa illa substan¬
tia nullo communi sub¬
stantiarũ tractatu includitur.
a cuiꝰ essentiali cõmunione
om̃is natura excludit᷑. Nempe
cum omnis substantia tractet᷑
aut ẽẽ uniu̾salis que plurib
substantiis ẽẽntialit̾ c̃omunis
est. ut hominẽ ẽẽ cõmune est
singłis hominib. aut ẽe in¬
diuidua que uniu̾salem ẽẽn¬
tiam cõmunẽ habet cũ aliis.
quẽadmodum singłi hoĩes
cõmune habent cũ singłis
ut homines sint. quomͦ aliqͥs
sũmam naturã in aliarũ sub¬
stantiarũ tractatu contineri
intelligit. que nec in plures
subas se diuidit. nec cũ alia
aliqua ꝑ ẽentialem cõmuni¬
oñe se colligit : Qm̃ tñ ipsa
non solum certissime existit.
s etiam sũme om̃iũ existit.
& cuiꝰlibet rei ẽẽntia dici so
& ex his sp̃c dignior est. quã
corpꝰ. uriq eadem asserenda
est esse sp̃c. non corpus. Qm̃ aũ
nec ulle partes sunt eiꝰdem
sp̃e. nec plures esse possunt

Expanded text:
Constat igitur quia illa substantia nullo communi tractatu substantiarum includitur, a cujus essentiali communione omnis natura excluditur. Nempe, cum omnis substantia tractetur aut esse universalis, quae pluribus substantiis essentialiter communis est, ut, hominem esse, commune est singulis hominibus; aut esse individua, quae universalem essentiam communem habet cum aliis, quemadmodum singuli homines commune habent cum singulis, ut homines sint; quomodo aliquis summam naturam in aliarum substantiarum tractatu contineri intelligit, quae nec in plures substantias se dividit, nec cum aliqua alia per essentialem communionem se colligit? Quoniam tamen ipsa non solum certissime existit, sed etiam summe omnium existit, et cujuslibet rei essentia dici solet ex his dignior est spiritus quam corpus: utique eadem asserenda est esse spiritus, non corpus. Quoniam autem nec ullae partes sunt ejusdem spiritus, nec plures esse possunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dum gͥ iter. qd̾ lundoniã ducit
ingressus cũ furto fuisset. re
S cum rediens adunate plebis
multitudinem resperisset. ani¬
maduertit se cupitum iter ꝑ¬
mutasse. et qua uenerat. inam
et iterũ uisum sibi est. eo ten¬
dert quo fugiebat. factũ ẽ hoc
frequentiꝰ. et nunc hac nunc il¬
lac. nesciens quo iret. erroneus
ferebatur. Populus autẽ. qui
eum sic se habentẽ intuebatur.
quidña haberet mirabat᷑. Atubi
ministri pontificis uas crisma¬
tis ꝑditum esse cognouerunt. con¬
fiisi & tumultuantes discurrunt.
qd ꝑditũ erat. hinc inde querunt.
ignorantes a quo. uel ubi id cer¬
ni fertur in populum. et opinio
multoꝵ cadit inerroneũ cleri¬
cum. Capitur. & sub cappa illuis
uas abreptũ inuenitur. Refert᷑
antistiti. quod accũ erat. At ipse
modesto uultu. mente tranqͥlla.
statim uissit culpam ignosci. et
clericũ ad sua liberum dimitti.
Tunc ille iter. qd̾ furto grauatus.
nullatenꝰ tenere sciebat. liber ili¬

Expanded text:
Dum igitur iter, quod Londoniam ducit, Dum igitur iter, quod Londoniam ducit, ingressus cum furto fuisset, refSed cum rediens adunatae plebis multitudinem reperisset, animadvertit se cupitum iter permutasse, et qua venerat viam et iterum visum est sibi eo tendere quo fugiebat. Factum est hoc frequentius, et nunc hac nunc illac nesciens quo iret erroneus ferebatur. Populus autem qui eum sic se habentem intuebatur, quidnam haberet mirabatur. At ubi ministri pontificis vas chrismatis perditum esse cognoverunt, confusi et tumultuantes discurrunt, quod perditum erat hinc inde quaerunt, ignorantes a quo vel ubi id quaerni fertur in populum, et opinio multorum cadit in erroneum clericum. Capitur, et sub cappa illius vas abreptum invenitur. Refertur antistiti quod actum erat. At ipse modesto vultu, menteque tranquilla statim jussit culpam ignosci, et clericum ad sua liberum dimitti. Tunc ille iter quod furto gravatus nullatenus tenere sciebat, liber illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑta est. Nocauit multos. Et mi¬
sit seruũ suum hora cene. dice̾¬
reinilitatis. ut uenirent. quia
iam parata sunt omĩa. Et cepͥe¬
runt simul om̃s excusare. De¬
hinc cũ se regali curie innati.¬
uitate dñi ih̃u presentasset. &
honorifice a rege susceptus. pͥ¬
mos tres dies festiuitatis. circa
instinctu diaboli. hominũq
maloꝵ mutatus est animus
regis contra eum. eo qd̵ ipse
spoliatis hominib sins mille.
munificencies sue gratiis dare
noluit. et ita principe turbato
a curia discessit Ueniens autẽ
in uillam suam. que herga uo¬
catur. dedicauit ibi eccłiam ad
parrochiam ꝑtinentem. quã
quidem antecessor eiꝰ lanfran¬
cus construxerat. s obitu pre¬
uentus dedicare nequiuerat.
ad quãm dedicationem qui¬
dam cdericus inter alios delon¬
doma ueniens. seq inter eleri¬
cos iuiri. quasi ad comministran¬
dum mutens crismatorrũ pon¬
tificis clam subripuit. et in tur¬
bam mersus fugam arripuit.

Expanded text:
perta est: Vocavit multos: Et miperta est: Vocavit multos: Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia jam parata sunt omnia. Et coeperunt simul omnes excusare . Dehinc cum se regali curiae in Nativitate Domini Jesu praesentasset, et honorifice a rege susceptus, primos tres dies festivitatis circa rinstinctu diaboli hominumque malorum mutatus est animus regis contra eum, eo quod ipse spoliatis hominibus suis mille lmunificentiae suae gratiis dare noluit, et ita principe turbato a curia discessit. 5. Veniens autem in villam suam, quae Berga vocatur, dedicavit ibi ecclesiam ad parochiam pertinentem, quam quidem antecessor ejus Lanfrancus construxerat, sed obitu praeventus dedicare nequiverat. Ad quam dedicationem quidam clericus inter alios de Londonia veniens, seque inter clericos viri quasi ad comministrandum mittens, chrismatorium pontificis clam subripuit, et in turbam mersus fugam arripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uisis flãmantib globis. auene¬
rabili gundulfo ep̃o. et ab eodẽ
balduino. contra ignẽ signum
crucis. erecta in altum dextera.
edere coactus est. Alirabile dic¬
tu. Non prius manũ extende¬
rat. quã in se incendiũ retor¬
queri. flaminas deficeret cer¬
neres. & ita ut domũ. etiã quã
uorare ceperant. semiustam
relĩquerent.
gitur anselmꝰ ꝓpter multas
rationes. que interuenerant
nondum consenserat electi¬
oni. que de se facta fuerat.
ut pontifex fieret. s tamen
detinente illum rege. moraba¬
tur in anglia. conuersante cũ
eo ex iussu regis pato sundul¬
fo rofensi ep̃o. et ei queq opꝰ
erant ministrante. ablatis au¬
tem de mecdio rationib illis.
tandem post longũ tẽporis
spacium obedientia simul ac
necessitare constrictꝰ eosensit.
et pridie nonas decenbris debi¬
to cũ honore ab om̃ib ep̃is an¬
glie. cantuarie consecratus est
Inqua conseeratione euuange¬
lica illa sententia. suꝑ eum re¬

Expanded text:
visis flammantibus globis, a venevisis flammantibus globis, a venerabili Gundulpho episcopo et ab eodem Balduino contra ignem signum crucis, erecta in altum dextra, edere coactus est. Mirabile dictu. Non prius manum extenderat, quam in se incendium retorqueri, flammas deficere cerneres, ita ut domum etiam quam vorare coeperant, semiustam relinquerent. gitur Anselmus, propter multas rationes quae intervenerant, nondum consenserat electioni quae de se facta fuerat ut pontifex fieret; sed tamen detinente illum rege morabatur in Anglia, conversante cum eo ex jussu regis praefato Gundulpho Roffensi episcopo, et ei quae opus erant ministrante. Ablatis autem de medio rationibus illis, tandem post longum temporis spatium, obedientia simul ac necessitate constrictus consensit, et prid. Non. Decem. debito cum honore ab omnibus episcopis Angliae, Cantuariae consecratus est. In qua consecratione evangelica illa sententia super eum re
Abbreviated transcription (Latin):
tertio. pridie nonas martii.
prima dm̃ica quadragesime.
In subsequenti autẽ festo pas¬
che uintoniã anselmꝰ adue¬
nit. & in suburbio ciuitatis hos¬
pitatꝰ estͤ Una gͥ nocte in tecta
suburbii.ꝑ incuriã ignis dila¬
bitur. Quo crescente. edificia
queq passim consumebantur.
Et iam ignis idem hospitiũ
anselmi consũpturus. duab
tantũ domib interpositis ad¬
erat. Quibdam gͥ ea que in do¬
mo erant asportantib. inter¬
dixit domina domꝰ. affĩmans
se nullo modo sibi. uel suis ali¬
quid dampni timere. que tan¬
tũ hospitẽ. hoc est anselmum
archiep̃m. meruisset secũ ha¬
bere. Pro quib u̾bis balduinꝰ
uir strenuus & monachus mu¬
lieri cõpassus. suasit anselmo.
ut hospiti sue subueniret. at ille.
Ego in qua re: Egredere inqͥt.
et signum crucis ignis oppone.
arcebit illum forte deus. Res¬
pondit. Pro me: Nichil est qd̃
dicis. Egressus tamen domum
est. timore incendii ductus. et

Expanded text:
tertio, prid. Non. Martii, tertio, prid. Non. Martii, prima Dominica Quadrag. 3. In subsequenti autem festo Paschae Wintoniam Anselmus advenit, et in suburbio civitatis hospitatus est. Una igitur nocte in tecta suburbii per incuriam ignis dilabitur. Quo crescente, aedificia quaeque passim consumebantur. Et jam ignis idem hospitium Anselmi consumpturus, duabus tantum domibus interpositis, aderat. Quibusdam igitur ea quae in domo erant asportantibus, interdixit domina domus, affirmans se nullo modo sibi vel suis aliquid damni timere, quae tantum hospitem, hoc est, Anselmum archiepiscopum meruisset secum habere. Pro quibus verbis Balduinus vir strenuus et monachus mulieri compassus, suasit Anselmo ut hospiti suae subveniret. At ille: « Ego in qua re?--Egredere, inquit, et signum crucis igni oppone, arcebit illum forte Deus. » Respondit: « Pro me? Nihil est quod dicis. » Egressus tamen domum est, timore incendii ductus, et
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝗͣ decebant. finito collo¬
quio. diuisi ab inuicẽ sunt. & de
eccłie sue negociis ea uice ab an¬
selmo nichil actum. Deinde
cestram ad comitẽ abuit. ac in
partib illis degere ꝑ plures di¬
es. ex necessitate cõpulsus est.
nterea rex willermꝰ.
graui langore corripit᷑. et pe¬
ne ad extrema ꝑducit᷑. Sua¬
detur ei inter alia a princi¬
pib. ut de matre totius reg¬
m eccłia. uidelicet cantuariensi
tate. et calamitate. ꝑ institutio¬
nẽ pontificis releuet. Adquies¬
cit ille corisilio. at anselnrũ in
hoc opus dignissimũ fore pro¬
et p̾płs om̃is. nec resonat ibi
ulla contracdietio cuiꝰlibet ho¬
minis. Audit hec ille. et fere
usq ad exanimationẽ sui con¬
tradicit. reluctat᷑. & obstat. Pre¬
ualet tam̃ eccłie dei conuentꝰ.
Rapit᷑ gͦ. & uiolenter in uicinã
eccłiam. cũ ẏmnis & laudibus.
portat᷑ magis quã ducit᷑. Acta
sunt hec anno dm̃ce incarna¬
tionis millesimo nonagesimo

Expanded text:
nequaquam decebant. Finito collonequaquam decebant. Finito colloquio divisi ab invicem sunt, et de Ecclesiae suae negotiis ea vice ab Anselmo nihil actum est. 2. Deinde Cestram ad comitem abiit, ac in partibus illis degere per plures dies ex necessitate compulsus est. Interea rex Wilhelmus gravi languore corripitur et pene ad extrema perducitur. Suadetur ei inter alia a principibus ut de matre totius regni, Ecclesia videlicet Cantuariensi,tate et calamitate, per institutionem pontificis relevet. Acquiescit ille consilio, et Anselmum in hoc opus fore dignissimum proet populus omnis, nec resonat ibi ulla contradictio cujuslibet hominis. Audit haec ille, et fere usque ad exanimationem sui contradicit, reluctatur et obsistvalet tamen Ecclesiae Dei conventus. Rapitur ergo et violenter in vicinam ecclesiam cum hymnis et laudibus portatur magis quam ducitur. Acta sunt haec anno Dominicae Incarnationis milles. nonagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
& perpetue uirginis marie can¬
tuariam uenit. Ubi cũ qͣi ex pre¬
sagio futurorũ multi. & mona¬
chi. & laici conclamarent illum
archiep̃m fore. sũmo mane alo¬
co discessit. nec ullo pacto adqui¬
estere petentib. ut ibi festum ce¬
lebraret. uoluit. Uenienti autẽ
ei ad curiã regis. optimates quiq
alacres occurrunt. magnoq ip¬
sum cũ honore suscipiunt. Rex
ipse solio exilit. et ad hostium
domꝰ. uiro gaudens occurrit.
acin oscula ruens. ꝑ dexteram
eum ad sedem suam perducit.
Consident. & leta interĩ quedam
inter se t̾iba ꝑmiscent. Dehinde
anselmꝰ secretiꝰ cũ rege acturus.
secedere cẽteros monet. Omissis gͥ
monasterii sui causis. pro qͥbus
maxime illuc uenisse putaba¬
tur. regem dehis. que fama de
eo ferebat. anselius arguere
cepit. nec quicꝗͣ eoꝵ. que illi di¬
cenda esse sciebat. silentio pres¬
sit.Pene & enĩ totiꝰ regni homi¬
nes om̃s talia cotidie. nunc
clam. nunc palam de eo dice¬
bant. qualia regiã dignitatẽ.

Expanded text:
perpetuae virginis Mariae Cantuariam venit. Ubi cum quasi ex praesagio futurorum multi et monachi et laici conclamarent illum archiepiscopum fore, summo mane a loco discessit, nec ullo pacto acquiescere petentibus, ut ibi festum celebraret, voluit. Venienti autem ei ad curiam regis, optimates quique alacres occurrunt, magnoque ipsum cum honore suscipiunt. Rex ipse solio exsilit, et ad ostium domus viro gaudens occurrit, ac in oscula ruens per dexteram eum ad sedem suam perducit. Consident, et laeta interim quaedam inter se verba permiscent. Deinde Anselmus secretius cum rege acturus aeteros secedere monet. Omissis igitur monasterii sui causis, pro quibus maxime illuc venisse putabatur, regem de his quae fama de eo ferebat Anselmus arguere coepit, nec quidquam eorum quae illi dicenda esse sciebat, silentio pressit. Pene etenim totius regni homines omnes talia quotidie nunc clam nunc palam de eo dicebant, qualia regiam dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ obtinuit.
hic sublato de hac irita uenera¬
bili patre lanfranco. ecclesias ac
monasteria totiꝰ anglie graui ni¬
miũ oppressione afflixit. Cuius
oppressionis anno quarto. ansel¬
mus inuitatꝰ immo districta in¬
terpellatione adiuratꝰ ab hugo¬
ne cestrensi comite. multisq ali¬
is angloꝵ regni principib. qui
euni animarũ suarũ medicũ.
& aduocatũ elegerant. & insuꝑ
ecclesie sue prece atq precepto

Expanded text:
regnum obtinuit. Hic, sublato de hac vita venerabili Patre Lanfranco, ecclesias ac monasteria totius Angliae gravi nimium oppressione afflixit. Cujus oppressionis anno quarto Ansel invitatus, imo districta interpellatione adjuratus, ab Hugone Cestrensi comite multisque aliis Anglorum regni principibus, qui eum animarum suarum medicum et advocatum elegerant, et insuper Ecclesiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
erũ cũ om̃e qd̃ muit. aut nun¬
quã. aut aliqͣnͣ sit uere se¬
curum ab om̃i molestia. nithilo¬
minꝰ est necesse omem humanã
aniniã. aut semꝑ miseram esse.
aut aliqn uere beatã.
ue uero anime incunctanter
iuidicande sint. sic amantes
id. ad qd̃ amandũ facte sunt. ut
illo quandoq frui. qͤ⁊ aut̃e sic
contẽpnentes. ut illo sẽꝑ indige¬
re mereant᷑. aut qͣliter. quoue
merito ille nec. que amantes. nec
contẽpnentes dici posse uident᷑.
adbeatitudinẽ et̾nam. miseriaue
distribuant᷑. aliquẽ mortalium
disputando posse cõprehendere.
ꝓculdubio aut difficillimũ. aut
impossibile existimo. Quod tam̃
a sumine iusto. sũmeq bono cre¬
atore rerum. nulla eo bono. ad
qd̃ facta est. in iuste pͥuet᷑. certissi¬
mũ est tenendũ. & ad idem ipsũ
bonum est om̃i homini toto corde.
tota anima. tota mente amando.
& desiderando nitendũ.

Expanded text:
erum, cum omne quod vivit aut nunquam, aut aliquando sit vere securum ab omni molestia; nihilominus est necesse omnem humanam animam aut semper miseram esse, aut aliquando vere beatam.Quae vero animae incunctanter judicandae sint, sic amantes id, ad quod amandum factae sunt, ut illo quandoque frui; quae autem sic contemnentes, ut illo semper indigere mereantur, aut qualiter, quove merito illae, quae nec amantes nec contemnentes dici posse videntur, ad beatitudinem aeternam miseriamve distribuantur, aliquem mortalium disputando posse comprehendere, procul dubio vel difficillimum vel impossibile existimo. Quod tamen a summe justo summeque bono Creatore rerum nulla eo bono, ad quod facta est, injuste privetur, certissime est tenendum; et ad idem ipsum bonum est omni homini toto corde, tota anima, tota mente amando et desiderando nitendum.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ filio incarnatꝰ est. Uidete quid
dicat iste homo. qͦmͦ defendat iste
xͥanꝰ fidem suam. Certe aut uult
confiteri tres deos. aut non intel¬
ligit qͦd dicit. S si tres deos con
dendũ est. Huic homini ñ est
respondendũ. auctoritate sacre
scripture. q aut ei ñ credit. aut
eã ꝑu̾so sensu int̾pretat᷑. Quio eñ
apertius dicit scriptura sacra.

Expanded text:
cum Filio incarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo defendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. Sed si tres deos confdendum est. Huic homini non est respondendum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit, aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra
Abbreviated transcription (Latin):
nec sapientiam hominis aliud
quam animam. prorsus a sp̃ua¬
lium questionum disp: utati¬
one st᷑ exsufflandi. In eor quip
tioĩb corporalib obuoluta. ut
ex eis se non possit euoluere.
nec ab ipsis ea que ipsa sola. & pu¬
ra contẽplari debet ualeat dis¬
cernere. Qui enĩ ñdũ intelligit.
quomͦ plures homines in spẽ¬
cie sint unꝰ homo. qualiter
illa secretissima et altissima na¬
tura cõprehendet. quomͦ plures
mens obscura ẽ ad diudicandũ.
int̾ equũ suũ et colorẽ eius. qͣlit̃
discernet. int̾ unũ dm̃. & plures
relationes eiꝰ: Deniq qui non
potest intelligere aliqͥd esse homi¬
nem nͥ indiuiduũ. nullacenꝰ in¬
telliget hominẽ nͥ humanã ꝑ¬
sonã. Om̃is enĩ indiuiduꝰ homo¬

Expanded text:
nec sapientiam hominis aliud quam animam prorsus a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. In 43 eorum quipptionibus corporalibus obvoluta, ut ex eis se non possit evolvere, nec ab ipsis ea, quae ipsa sola et pura comtemplari debet, valeat discernere. Qui enim nondum intelligit quomodo plures homines in specie sint unus homo; qualiter in illa secretissima et altissima natura comprehendet quomodo plures mens obscura est ad discernendum inter equum suum et colorem ejus; qualiter discernet inter unum Deum et plures relationes ejus? Denique qui non potest intelligere aliquid esse hominem, nisi individuum; nullatenus intelliget hominem, nisi humanam personam. Omnis enim individuus homo
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. nequis anteqͣ sit idoneus altis¬
simas de fide questiones presumat
discutere. aut si presũpserit. nul¬
sa difficultas. aut impossibilitas
intelligendi ualeat illum a ueri¬
tatecui ꝑ fidẽ adhesit excutere.
Iam ueniendum est ad id ꝓpt
quod incepimꝰ. Dicit sicut air¬
dio ille. qui tres ꝑsonas dicitur
asserere. esse uelut tres angłos
aut tres animas. Pagani defen¬
dt̃ legem suã. uidei defendt̃ le¬

Expanded text:
dixi, ne quis antequam sit idoneus, altissimas de fide quaestiones praesumat discutere; aut, si praesumpserit, nulla difficultas aut impossibilitas intelligendi valeat illum a veritate, cui per fidem adhaesit, excutere. Jam veniendum est ad id propter quod incoepimus. CAPUT Idio ille, qui tres personas dicitur asserere esse velut tres angelos, aut tres animas. Pagani defendunt legem suam: Judaei defendunt le
Abbreviated transcription (Latin):
set: ut palltũ a sede apłica susci¬
peres. graui int̾ alpes frigore
correptꝰ misere interiit. digna
sibi ultione diuinitꝰ recõpensa¬
ta. ut qͥ ab amore celestium fri¬
guisset in corde: ꝑ frigoris asꝑi¬
tatem ꝑiret in corpore. Et qui
alienos honores ambire p̾sũp¬
sisset: ipse in aliena regione mor¬
tuus. honorẽ pariter & uitam
amitteret. Iterum p̾ces de archi¬
ep̃atu dunstano fundunt᷑. nec
Quappter deligitur ad patri¬
archatũ cantuariensis eccle
berthelmꝰ dorsacensium ep̃c:

Expanded text:
set, ut pallium a sede apostolica susciset, ut pallium a sede apostolica susciperet, gravi inter Alpes frigore correptus misere interiit, digna sibi ultione divinitus recompensata; ui qui ab amore coelestium friguisset in corde, per frigoris asperitatem periret in corpore, et qui alienos honores ambire praesumpsisset, ipse in aliena regione mortuus, honorem pariter et vitam amitteret. Iterum preces de archiepiscopatu Dunstano funduntur, nec Quapropter deligitur ad patriarchatum Cantuariensis Ecclesiae Berthelinus Dorsacensium ep
Abbreviated transcription (Latin):
augeat᷑: nec ualeat in ouile in¬
trare ouiũ. qͥ te ductore nͣ ascen¬
derit ꝑ ostium. Qũa merito osti¬
um horrei dorrob̾nia sonat. tit
horreũ sit amplitudo imperii
cantuarioꝵ.¬
xcessit gͦ humanis reb: de¬
ductꝰ angłoꝵ manib ad pa-¬
radisum pͥnceps sacerdotũ oro.
uir clarus sapientia. & uirture
laudabilis. & nͥ ounstanꝰ succedẽt.
ab omni angloꝵ orbe semper
deflendus. P̃ ost cinꝰ obitũ. cũ
rex dunstanũ aduiraret ut p̾ͥn¬
ceps fieret sacerdotũ: nec ille
adiuranti ulla ratione assen¬
sum accõmodaret: asistunt
qͥdam quoꝵ manꝰ.Wentoniȩ
ep̃c elfsinꝰ impleuerat: postu¬
lantes ꝯfirmari illi sũmum
sacerdotiũ. Hic enĩ & ante o¬
donem summũ sacerdotium
rex eos qͥ munerib pontificis
corrupti fuerant. nichil suspi¬
ciens: & ob hoc simplici eos ani¬
mo exaudiens. orbatã pastore
eccłam. eidem tradidit gub̾nan¬
dam:S cum romã ꝓfectus fuis¬

Expanded text:
augeatur, nec valeat in ovile inaugeatur, nec valeat in ovile intrare ovium, qui te ductore non ascenderit per ostium. Quam merito ostium horrei Dorobernia sonat, ut horreum sit amplitudo imperii Cantuarioxcessit ergo humanis rebus, deductus angelorum manibus ad paradisum princeps sacerdotum Odo, vir clarus sapientia, et virtute laudabilis, et nisi Dunstanus succederet, ab omni Anglorum orbe semper deflendus. Post cujus obitum, cum rex Dunstanum adjuraret, ut princeps fieret sacerdotum, nec ille adjuranti ulla ratione assensum accommodaret, assistunt quidam, quorum manus Wentoniae episcopus Elfsinus impleverat, postulantes confirmari illi summum sacerdotium. Hic enim et ante Odonem summum sacerdotium rex eos qui muneribus pontificis corrupti fuerant, nihil suspiciens, et ob hoc simplici eos animo exaudiens, orbatam pastore Ecclesiam eidem tradidit gubernandam. Sed cum Romam profectus fuis
Abbreviated transcription (Latin):
euͣ. qui supra femur qͦ est po¬
tentissimꝰ. ad chimicandum ad¬
u̾sus mundi rectores tenebra¬
rum harum: ꝯtra spiritualia
neqͥcie in celestib. Diuide illos
qͥ ꝑ nefarium scelus. illicito ab¬
utunt᷑ matͥmonio: nec te reuo¬
cet ab inferenda ultione. aut re¬
galis potestas. aut romani pon¬
tificis singłaris sublimitas. Da
sententiam in pͦpłi seductores ar-¬
gentarios: & non priꝰ ad sacrũ
altare die penthecostes oblatu¬
rus ꝓcedas: ꝗͣ. & illos uindicta
feriat. & pͦpło dei iusticia ꝓue¬
niatꝰ ybiq tuarũ signa uirtu¬
tum relinque. ubiq dñice cru¬
cis trophea erige. ꝓmereberis &¬
enĩ post modicum gladiũ pe¬
tri. in quo innumera sicut pe¬
trus om̃iũ generũ animalia
occides. & in corpꝰ eccle mandu¬
cando traicies. Pmereberis inꝗͣ
gladiuͣ petri: insignitu nomi¬
ne om̃ipotentis filii dei. ut ĩ
om̃i angloꝵ latitudine ligan¬
di soluendiq potestas ꝑ illũ tibi

Expanded text:
eum qui supra femur quoque est poeum qui supra femur quoque est potentissimus ad dimicandum adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus . Divide illos qui per nefarium scelus illicito abutuntur matrimonio, nec te revocet ab inferenda ultione aut regalis potestas, aut Romani pontificis singularis sublimitas. Da sententiam in populi seductores argentarios, et non prius ad sacrum altare die Pentecostes oblaturus procedas, quam et illos vindicta feriat, et populo Dei justitia proveniat. Ubique tuarum signa virtutum relinque, ubique Dominicae crucis tropaea erige; promereberis etenim post modicum gladium Petri, in quo innumera, sicut Petrus, omnium generum animalia occides , et in corpus Ecclesiae manducando trajicies. Promereberis, inquam, gladium Petri, insignitum nomine omnipotentis Filii Dei, ut in omni Anglorum latitudine ligandi solvendique potestas per illum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
lus omniũ eccłiarũ sollicitu¬
dinem simul & magisterium
habuerit. Talib beatus pon¬
tifex rationum testimoniis uictꝰ.
lundane urbis antistes introm¬
tatur: non relinquens eam. qͣ
ante habuerat eccłiam. s utriq
presidens. utramq regens. utriꝰq
uerus ac ꝓpriꝰ pontifex existens.
Habes ergo scissime pater gla¬
dium pauli. quem tibi celitus
destinatũ olim ipse detulerat:
& ad duuidendos eccłȩ inuicos
habendũ tradiderat. & quam¬
ts prior tua pontificalis po¬
testas. nͣ absq uigore emͣgłice
discipline administrata sit. non
tam̃ eam aut gladio aut ꝑsona
p̃sidentis premonstrari oportu¬
it. ꝓpterea qd̃ neq uirginem
gladius decet. utros autem de¬
cet. neq mutando locum mu¬
tasti obsequium. cum a uirgi¬
ne matre domini transires ad
apłra dñi: awigracistra ad lun¬
doniam. Accingere ergo bellator
fortissime. accingere gladio po¬
tentie dei: factus potens per

Expanded text:
lus omnium Ecclesiarum sollicitulus omnium Ecclesiarum sollicitudinem simul et magisterium habuerit. Talibus beatus Pontifex rationum testimoniis victus, Lundanae urbis antistes intronizatur, non relinquens eam quam ante habuerat Ecclesiam, sed utrique praesidens, utramque regens, utriusque verus ac proprius pontifex existens. Habes ergo, sanctissime Pater, gladium Pauli, quem tibi coelitus destinatum olim ipse detulerat, et ad dividendos Ecclesiae inimicos habendum tradiderat. Et quamvis prior tua pontificalis potestas non absque vigore evangelicae disciplinae administrata sit, non tamen eam aut gladio, aut persona praesidentis praemonstrari oportuit, propterea quod neque virginem gladius decet, viros autem decet: neque mutando locum mutasti obsequium; cum a virgine Matre Domini transires ad Apostolum Domini, a Wigracistra ad Lundoniam. Accingere ergo, bellator fortissime, accingere gladio potentiae Dei, factus potens per
Abbreviated transcription (Latin):
t eaganꝰ totꝰ imꝑpii mo¬
narcha effectus. cogitabat be¬
atum uirũ suꝑ om̃e regnum
constituere: nolens in regno
sine illo crescere. qu̾e ante
regnum pre ceteris studue¬
rat familiariꝰ diligere uude
apposito patrib suis lundoni¬
ensi episcopo. rogatu regis ac
principũ ounstanꝰ successio¬
ne donat᷑. annitentib quo¬
q om̃ib eiusdem urbis ha¬
bitatorib. & importuns uo¬
cib ulsꝰ nomͣ acclamantib
Audierant ñãq ꝗͣ fuerat a
pͥmeua etate deo acceptissimꝰ
quã in illa cin p̾erat eccłia
sollicitꝰ. ꝙͣ demq in omͣi
re bona & obtima ꝓbatissi¬
mꝰ: & ea re noluerunt habe¬
re alium. cum possent habe¬
re lectissimũ. Neq illũ niuit
excusatio canonũ auctoritate
pretensa: qui sicut ȩccłiam
unam duob esse ep̃is contra¬
dicunt: ita duas eccłias uni
ep̃o fieri posse ñ ꝑmittunt.
cum ioħes inquiunt dilectꝰ
dñi septem eccłiis atq ep̃is
earũ p̾fuerit. et beatus pau¬

Expanded text:
t Edgarus totius imperii monarcha effectus, cogitabat beatum virum super omne regnum constituere, nolens in regno sine illo crescere, quem ante regnum prae caeteris studuerat familiarius diligere. Unde apposito patribus suis Lundoniensi episcopo, rogatu regis ac principum Dunstanus successione donatur, annuentibus quoque omnibus ejusdem urbis habitatoribus, et importunis vocibus illius nomen acclamantibus. Audierant namque quam fuerat a primaeva aetate Deo acceptissimus, quam in illa cui praeerat Ecclesia sollicitus, quam denique in omni re bona et optima probatissimus: et ea re noluerunt habere alium cum possint habere lectissimum. Neque illum juvit excusatio canonum auctoritate praetensa, qui sicut ecclesiam unam duobus esse episcopis contradicunt, ita duas Ecclesias uni episcopo fieri posse non permittunt: Cum Joannes, inquiunt, dilectus Domini septem Ecclesiis atque episcopis earum praefuerit, et beatus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd aliqñ aut fuerunt. aut ẽ¬
runt quod nͣ sunt. aut sunt
qd̃ aliqñ ñ fuerunt. uel non
erunt. & qm̃ hoc. qr fuerunt

Expanded text:
quando aut fuerunt, aut erunt quod non sunt; aut sunt quod aliquando non fuerunt, vel non erunt: et quoniam hoc quia fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in bribianniam qͣdringentesimo¬
nonagesimo septimo: cũ idem
rex hostib circ̃quaq subactis.
pace ⁊ concordia regnũ tueretur:
natꝰ est puer d̾r ounstanꝰ Wes¬
saxonicis anglie partib: magnis
qͥd̾e ꝓ scł̃i dignitate parentib. s
ad religionẽ. quȩ xͥanos decet lon

Expanded text:
in Britanniam quadringentesimononagesimo septimo, cum idem rex, hostibus circumquaque subactis, pace et concordia regnum tueretur, natus est puer Dei Dunstanus Wessaxonicis Angliae partibus, magnis quidem pro saeculi dignitate parentibus, sed ad religionem quae Christianos decet lon
Abbreviated transcription (Latin):
dente. tum in me ipsũ me sentien¬
te. eius m̾ita ualuere. S: ñ fuit con¬
silium. quid uel in alios me uiden¬
te uł inmeipsũ me sentiente. hoc
ĩ ubello cdic̾e: in alio uͦ qͥ de signis
ad sepulcrũ eius ꝑpetratis scͥbet᷑.
dicere consilrũ fuit. Nunc autẽ
pͥmordia natiuitatis eiꝰ ꝓcessum
etatis cũ augm̃to gr̃e celestis: co¬
mutationẽ mortalis scłi ꝓ ĩmorta¬
litate et̃m scłi. qͣm u̾ssime cona
bor absolu̾e.omissis oĩb his
que ita fuere mirabilia. ut infi¬
delib uideant᷑ incredibia. Nc
me quide his enarrandis impa¬
rem scio: s in eiꝰ nomine. ĩ qũe
ipse fidelit̾ credidit. & cui ipse fi¬
dele oꝑis minist̾ium exibuit.
ista aggredi tẽptabo: Incipit ui¬
ta sc̃i dunstam cantuariensis

Expanded text:
dente, tum in meipsum me sentiendente, tum in meipsum me sentiente ejus merita valuere. Sed non fuit consilium quid vel in alios me vidente, vel in meipsum me sentiente hoc in libello dicere; in alio vero qui de signis ad sepulcrum ejus perpetratis scribetur, dicere consilium fuit. Nunc autem primordia nativitatis ejus, processum aetatis cum augmento gratiae coelestis, commutationem mortalis saeculi pro immortalitate bor absolvere, omissis omnibus his quae ita fuere mirabilia, ut infidelibus videantur incredibilia. Ac me quidem his enarrandis imparem scio, sed in ejus nomine in quem ipse fideliter credidit, et cui ipse fidele operis ministerium exhibuit, ista aggredi tentabo. INCIPIT VITA SANCTI DUNSTANI CANTUARIENSIS
Abbreviated transcription (Latin):
suffragante transfferre. Itaq his
siue rationib. siue rationuͣ aucto¬
rib. ad scͥbendłu traductꝰ. malebã
aliene uoluntati bene dicendo
tati: a bene dicendo tẽꝑarẽ. Uer̾uͣ
ad hoc audendi. nͣ sine quadam
pudoris suffusiõe accedo: ꝓpt̾ea qͦd
õĩum ora ĩ me eeͣ existimo. ueluti
in hominẽ. more lelii nouas dicen¬
di uictorias pollicentẽ: & qͣi ea que
ab aliis cõmode dicta st̃. cõmodiꝰ se
dicturũ p̾sumentẽ. S ego neq illõ
minꝰ ꝯmode dixisse rep̃hendo: neq
me ꝯmodiꝰ dicturũ ꝓmuto. s srue
id dignũ fuerit. siue ꝓ tanta rerũ
materia. digno ꝯtͣrium qđ inten¬
do: illoꝵ meritis aut culpe ascͥbo.
quoꝵ imꝑio atq importunite uic¬
tus hec scͥbo. Qmͣuis & mea uolun¬
tas tantũ deuotionis erga eũde
patrẽ. ⁊ dñm nrm obtinere debe¬
at. ut si nulli uellent. ista a me expe¬
tere. ego ꝓ ꝑsona mea nͣ dubitarem
ingere̾. Ita naq: cũ in alios me ui¬

Expanded text:
. Itaque his sive rationibus, sive rationum auctoribus ad scribendum traductus, malebam alienae voluntati bene dicendo tati a bene dicendo temperare. Verum ad hoc audiendum non sine quadam pudoris suffusione accedo, propterea quod omnium ora in me esse existimo, veluti in hominem more Laelii novas dicendi victorias pollicentem, et quasi ea quae ab aliis commode dicta sunt commodius se dicturum praesumentem. Sed ego neque illos minus commode dixisse reprehendo, neque me commodius dicturum promitto; sed sive id dignum fuerit, sive pro tanta rerum materia digno contrarium, quod intendo illorum meritis aut culpae ascribo, quorum imperio atque importunitate victus haec scribo. Quamvis et mea voluntas tantum devotionis erga eumdem patrem et dominum nostrum obtinere debeat, ut si nulli vellent ista a me expetere, ego pro persona mea non dubitarem ingerere. Ita namque cum in alios me vi
Abbreviated transcription (Latin):
Niuersis catholi¬
ce matͥs eccłe filiis
cem bona ac ꝑpetuã salutem.
ultorum sepe. ac uen̾abi¬
liuͣ patrũ uen̾anda mͥ
Tauctoritas mmminuit. ut uita
magnifici patͥs. dunstan. lite¬
rarũ monimentis tradere atis
ad cłi laudem hominũq utili¬
tatẽ eccłie deberẽ aurib insinu¬
are. Quib dum ego ꝓ facienda
excusatione illud et uerũ obten¬
derẽ. ẽe plura ã plerisq nͣ igno¬
bilis usquequaq scientie inris.
de hac re conscripta. uereriq me
hominũ reprehensiones. qui for¬
te minios nos. aut certe temera¬
rios uocare possent: du nͣ tã ni¬
chil satis nos habere. qm incħ
nob̾. satis eͣe posse ꝯtenderent:
contͣ illi magis nicħ satis se ha¬
bere: qmͣ nichil satis ee posse
retulert̃. ⁊ hoc ꝓbabilib ratio¬
nũ firmam̃tis. uelle se astrue¬
re dixerunt. Nam eoꝵ inqͥunt.
quoꝵ p̾cipuã interfuit huiꝰ rei
diligentiã habere: alii et si satis
elegant᷑. non tñ satis diligenter:

Expanded text:
niversis catholicae matris Ecclesiae filiis cem bonam ac perpetuam salutem. Multorum saepe ac venerabilium Patrum veneranda mihi auctoritas imminuit, ut vitam magnifici Patris Dunstani litterarum monimentis tradere, atque ad Dei laudem hominumque utilitatem Ecclesiae deberem auribus insinuare. Quibus dum ego pro facienda excusatione illud et verum obtenderem esse, plura a plerisque non ignobilis usquequaque scientiae viris de hac re conscripta, vererique me hominum reprehensiones, qui forte mimos nos aut certe temerarios vocare possent, dum non tam nihil satis nos habere, quam nihil nobis satis esse posse contenderent: contra illi magis nihil satis se habere, quam nihil satis esse posse retulerunt, et hoc probabilibus rationum firmamentis velle se astruere dixerunt. Nam eorum, inquiunt, quorum praecipuam interfuit hujus rei diligentiam habere, alii, etsi satis eleganter, non tamen satis diligenter,
Abbreviated transcription (Latin):
dine huiꝰmͦi infirmitatis. solitariã
deserere uita. & cõmunẽ tiecc̃e esset
ꝯlisationẽ repetere. fideli usus est pre-¬
sũptione spauitq illoꝵ se ope curan¬
dũ. quoꝵ se mansionẽ tenere . x ui¬
tam gaudebat imitari. Mitens enĩ
qͥ hanc obsederat. & scabies feda re¬
cessit: tuxta qd̃ mͥ & pͥmo religio¬
sus qͥdam prb̃r huiꝰ monast̾ii sir¬
uensis indicauit. qͥ se uultũ illiꝰ
&. priꝰ tumentẽ. ac deformẽ nosse
et postea mundatũ ꝑ fenestram ma¬
nu palpasse referebat. & ip̃e pꝰ mo¬
dũ felgildus retulit. astruens qͥa res
ita ut prbr narrauerat. ẽcexpleta. &.
qd̾ ex eo tp̃r. cũ inclusus ꝑ multa an¬
noꝵ curricła maneret: ut pͥus im¬
munẽ ab huiꝰmͦi molestia uultum
sẽꝑ haberet: agente gr̃a d̃i oĩpotñtis
que ⁊ in p̃senti multos. ⁊ in fut᷑o om̃s
cordis ⁊ corporis nr̃i languores sauarc
ꝯsueuit. saciansq in boniꝰ desid̾iũ

Expanded text:
dine hujusmodi infirmitatis solitariam dine hujusmodi infirmitatis solitariam deserere vitam, et communem necesse esset conversationem repetere, fideli usus est praesumptione, speravitque se illorum ope curandum, quorum se mansionem tenere, et vitam gaudebat imitari. Mittens enimqui hanc obsederat, et scabies foeda recessit, juxta quod mihi et primo religiosus quidam presbyter hujus monasterii Girwensis indicavit, qui se vultum illius, et prius tumentem ac deformem nosse, et postea mundatum per fenestram manu palpasse referebat; et ipse postmodum Felgeldus retulit, astruens quia res ita ut presbyter narraverat esset expleta, et quod ex eo tempore, cum inclusus per multa annorum curricula maneret, ut prius, immunem ab hujusmodi molestia vultum semper haberet, agente gratia Dei omnipotentis, quae et in praesenti multos, et in futuro omnes cordis et corporis nostri languores sanare consuevit, satiansque in bonis desiderium