comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. pene usq ad mortẽ affligebant᷑. S dũ ita
essent in ꝑicło mortis cõstituti et in desꝑationẽ
uite. ꝑ flagella. uerbera:⁊ lapidationes. subi
tam recipiebant. Sic legimꝰ de beato paulo
qi cũ in listris tamduu esset flagellatꝰ. ⁊ lapi¬
usq quasi mortuus relinqueret᷑: nocte eadem
transcurrente dilucło cepit in derben uerbum
riebant᷑ : dũ ab hoc scło transibant. S illa mor
tẽporalis erat: cui succedebat uita ꝑpetua. Ut
dẽ illos ds̃. ne se extollerent ꝓpt̾ maximã gra¬
tiam sibi cõcessam: s nõ ꝑmittebat eos mortifi¬
cari usq ad tẽpꝰ quo ei placebat. Castigationẽ
quippe in hoc loco ꝓ flagellatione possumꝰ intel¬
ligere: sic̃ legimꝰ pilatũ dixisse dño. castigatum¬
aut̃ gaudentes. Apłi et scĩ martires dũ lacri¬
mabant᷑ int̾ flagella et cruciatꝰ terribiles. triste̾¬
eẽ uidebant᷑ in uultu. s gaudebant in corde: se¬

Expanded text:
nta pene usque ad mortem affligebantur. Sed dum ita nta pene usque ad mortem affligebantur. Sed dum ita essent in periculo mortis constituti et in desperatione vitae, per flagella, verbera, et lapidationes subitotam recipiebant. Sic legimus de beato Paulo, quia cum Listris tandiu esset, flagellatus et lapiousque quasi mortuus relinqueretur: nocte eadem transcurrente diluculo coepit in Derben verbum riebantur dum ab hoc saeculo transibant, sed illa mors temporalis erat, cui succedebat vita perpetua. Ut idem illos Deus, ne se extollerent propter maximam gratiam sibi concessam, sed non permittebat eos mori usque ad tempus quo ei placebat. Castigationem quippe in hoc loco pro flagellatione possumus intelligere, sicut legimus Pilatum dixisse de Domino. Castigatumautem gaudentes apostoli et sancti martyres, dum lacrymabantur inter flagella et cruciatus terribiles, tristes videbantur esse in vultu, sed gaudebant in corde, se
Abbreviated transcription (Latin):
tur sectuctores. magi ⁊ malefici: a fidelibꝰ u ꝓpt̃¬
sanã doctrinã ⁊ uirtutẽ miracłoꝵ. nõ solũ ue¬
lerunt dicentes. an sunt: in effige hominũ la¬
tentes. Et quid mirũ si apłi ⁊ serui xͥ seductores
tor sit appellatꝰ: dicentibꝰ uideis post mortem
eiꝰ ad pilatũ. Oñe recordati sumꝰ quia seductor
ille dixit adhuc iuens: post tres dies resur¬
gam. Ut seductores ap̃d infideles.⁊ ueraces a¬
pud credentes: incedamꝰ pacient̃ ꝓtecti undi¬
q armis uirtutũ. Sic̃ qui ignoti increduliᷤ.
et cogniti credentibꝰ : id ẽ inter illos qui cog
noscũt cõuersationẽ nrãm. nec ualent pene¬
trare doctrinã nr̃ãm.⁊ int̾ illos a quibꝰ cog¬
noscimur eẽ ueri cultores dei: incedamꝰ pati¬
entissime muniti armis iusticie. Quasi mori¬
entes: et ecce uiuimꝰ. Quasi moriebant᷑ sancti
apłi et martires: cũ ꝑ tormenta passi cruciam̃¬

Expanded text:
tur esse seductores, magi et malefici: a fidelibutur esse seductores, magi et malefici: a fidelibusanam doctrinam et virtutem miraculorum, non solum velerunt, dicentes: Dii sunt in effigie hominum latentes. Et quid mirum si apostoli et servi seductores ost mortem ejus ad Pilatum: Domine, recordati sumus quia seductor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam . Ut seductores apud infideles, et veraces apud credentes incedamus patienter, protecti undique armis virtutum, sicut qui ignoti incredulis et cogniti credentibus, id est inter illos qui non cognoscunt conversationem nostram, nec valent penetrare doctrinam nostram, et inter illos a quibus cognoscimur esse veri cultores Dei incedamus patientissime muniti armis justitiae: Quasi morientes, et ecce vivimus. Quasi moriebantur sancti apostoli et martyres, cum per multa tormenta et cruciame
Abbreviated transcription (Latin):
ignobiles et sine aliqua laude. Inde dic̃ apłs.
Per gloriã fideliũ. et ignobilitatẽ infideliũ: uel
int̾ illos a quibꝰ gloriosi dicimur. ⁊ int̾ illos a
quibꝰ ignobiles : incedamꝰ pacient̃ sic̃ dĩ mi¬
instri: ut neq fauore & laude fideliũ eleuem᷑.
neq detractione infideliũ deiciam᷑. Alit̃. Per
głiam sapientiȩ diumȩ. ⁊ głiã uirtutũ siue
miracłoꝵ.⁊ ꝑ ignobilitatẽ flagelloꝵ. despecti¬
onũ ⁊ carcerum. pacient̃ incedamꝰ. ꝑ infamiã i
bonã famã. Infamia ẽ mala fama. Bona uͦ fama:
bona opimo ẽ ⁊ laus. Et quod suꝑus dixcit per
głiã ⁊ ignobilitatẽ: hoc repetunt ex planando
inquiens ꝑ infamiã ⁊ bonã famã. pacient̃ ince¬
damꝰ: habentes custodiã uirtutũ a dextris et
a sinistris. plꝰ credentes nob̃ ipsis de nob̾ quid su¬
mus: quam alioꝵ uerbis. Ut seductores: et uera¬
ces. Modo exponit suꝑiora. ab infidelib diceban¬

Expanded text:
ignobiles et sine aliqua laude. Unde dicit Apostolus: ignobiles et sine aliqua laude. Unde dicit Apostolus: Per gloriam fidelium, et ignobilitatem infidelium: vel, inter illos a quibus gloriosi dicimur, et inter illos a quibus ignobiles, incedamus patienter sicut ministri Dei, ut neque favore et laude fidelium elevemur, neque detractione infidelium dejiciamur. Aliter: Per gloriam sapientiae divinae, et gloriam virtutum sive miraculorum, et per ignobilitatem flagellorum, despectionum, et carcerum patienter incedamus per infamiam et bonam famam. Infamia est mala fama; bona vero fama, bona est opinio et laus. Et quod superius dixit, per gloriam et ignobilitatem, hoc repetivit explanando, inquiens: Per infamiam et bonam famam patienter incedamus, habentes custodiam virtutum a dextris et a sinistris, credentes plus nobisipsis de nobis quid simus, quam aliorum verbis. Ut seductores et veraces. Modo exponit superiora. Ab infidelibus diceban
Abbreviated transcription (Latin):
a sinstris. id ẽ ꝑ arma uirtutũ incedamꝰ in
ꝓsꝑis ⁊ in aduersis. Arma gͦ id ẽ custodiã uirtutũ
quoq arma habet: quẽ aduersa nõ deiciunt ne¬
q frangũt. Paulus gͥ a dextris ⁊ a sinistris arma
portabat : atq securus in medio incedebat. cum
talia doceret: quia ⁊ in prosꝑis erat humilis.⁊
in aduersis fortissimꝰ. Semꝑ ergo ad eẽ debet m̃¬
tibus nr̃is in aduerfitate fiducia.⁊ spes certa: ⁊
in ꝓsꝑitate timor. ne aut aduersa in desꝑationẽ
nos ꝑtrahant sic̃ cayn et udã ꝓditorẽ: aut ꝓsꝑa
animũ in tumorẽ suꝑbie extollant. ⁊ in sui fi¬
dutia decipiant. sic̃ nabuchodonosor quando di¬
xit. nõne hec ẽ babilon quã edificaui: ꝑ glori¬
am ⁊ ignobilitatẽ. Sic̃ nobilis dicit᷑ nomini¬
habilis : ita ignobilis sine dignitatis noĩe. Sc̃i
apłi ap̃d fideles gloriosi habebant᷑: et laudabãt᷑
ab illis ueraces eẽ. scĩ et iusti. Ap̃d infideles uero:

Expanded text:
a sinistris, id est, per arma virtutum incedamus in prosperis et in adversis. Arma ergo, id est custodiam virtutum quoque arma habet, quem adversa non dejiciunt, neque frangunt. Paulus igitur a dextris et a sinistris arma portabat, atque securus in medio incedebat cum talia diceret, quia et in prosperis erat humilis, et in adversis fortissimus. Semper ergo adesse debet mentibus nostris in adversitate fiducia, et spes certa, et in prosperitate timor, ne aut adversa in desperationem nos pertrahant. sicut Cain et Judam proditorem, aut prospera animum in tumorem superbiae extollant, et in sui fiducia decipiant, sicut et Nabuchodonosor, quando dixit: Nonne haec est illa Babylon quam aedificavi? Per gloriam et ignobilitatem. Sicut nobilis dicitur nominabilis, ita ignobilis sine dignitatis nomine. Sancti apostoli apud fideles gloriosi habebantur, et laudabantur ab illis veraces esse, sancti et justi: apud infideles vero
Abbreviated transcription (Latin):
sompnũ suũ.⁊ nichil inuenerũt om̃s uiri di¬
uiciarũ in manib suis. Transibit gͦ istorũ
quasi uerũ. sed non erat uerũ: et ueniet illo¬
rũ ue. hoc ẽ eternũ suppliciũ. Sic̃ egentes simꝰ:
multos autẽ locupletantes. Quasi egentes ui¬
debant᷑ diuitiis istuis secłi: s habundabant
diuitiis sp̃alibꝰ. in p̃dicatione et miracłis ex qͥ

Expanded text:
unt omnes viri divitiarum in manibus suis . Transibit ergo istorum quasi verum, sed non erat verum, et veniet illorum vae, hoc est aeternum supplicium. Sicut egentes simus, multos autem locupletantes. Quasi egentes videbantur divitiis hujus saeculi, sed abundabant divitiis spiritalibus in praedicatione et miraculis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
subiugauerant: in possessoribꝰ et em̃ oĩa poꝰ¬
sidebãt possessorũ. Sicut enĩ quidã dudx roma¬
noꝵ tarquiniꝰ noĩe. respondit legatis cuius¬
dam gentis aurũ uolentibꝰ dare ꝓ pace ac li¬
bertate: romanos potiꝰ uelle aurum possi¬
dentibꝰ imꝑare. quã aurũ habere uel possi-¬
dere: ita sci apłi magis desiderabãt posse-¬
sores diuitiarum ꝑ fidẽ ⁊ doctrinã xpisti
possidere: quã aliquid ꝓpriũ habere. Possu

Expanded text:
sessoribus etenim omnia possidebant possessorum. Sicut enim quidam dux Romanorum Tarquinius nomine respondit legatis cujusdam gentis, aurum volentibus dare pro pace ac libertate, Romanos potius velle aurum possidentibus imperare, quam aurum habere aut possidere, ita sancti apostoli magis desiderabant possessores divitiarum per fidem et doctrinam Christi possidere, quam a
Abbreviated transcription (Latin):
tes reddebant: sic̃ scõs qui erant hierosolimis.
qui ꝓ xp̃o omĩa sua reliquerãt. uel a iudeis
expoliati fuerãt. eo quod in mortuũ hoiẽm cre¬
didissent: quos alloquit᷑ in epła ad hebreos.
Rapinã inquiens bonoꝵ ur̃oꝵ cũ gaudio sus¬
cepistis: et de quibꝰ ysaias. qui recessit inqͥt
cupletabãt apłi: quia exc om̃ibꝰ locis ubicũq
p̃dicabant. ministrabãt eis que necessaria e¬
nũc inquit ꝓficiscar hierłm. ministrare sc̃is.
ĩanquã nichil habentes: ⁊ omĩa possidentẽ.
tanquã nichil habentes erant.⁊ nichil ꝓpri¬
um habebant : oĩa autẽ possidebãt. qr erãt
illis omĩa cõmunia. Sic debent et monachi
esse. tanꝗͣ nichil habentes ꝓpriũ: et oĩa pos¬
sidentes cõmunit᷑. Uel tanquã nichil habe¬
bant: quia nõ habebãt p̾dia. nõ aurũ. nõ
argentũ. nõ seruos. nõ ancillas.⁊ tamen oĩa
possidebãt ista in possessoribꝰ eoꝵ: quos sibi

Expanded text:
 sicut sanctos qui erant Hierosolymis, qui pro Christo omnia sua reliquerant, vel a Judaeis exspoliati fuerant, eo quod in mortuum hominem credidissent, quos alloquitur in Epistola ad Hebraeos: Rapinam, inquiens, bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis , et de quibus Isaias: Qui recessit, inquicupletabant apostoli, quia ex omnibus locis ubicunque praedicabant, ministrabant eis quae necessaria etrare sanctis . Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. Tanquam nihil habentes erant, quia nihil proprium habebant. Omnia autem possidebant, quia erant illis omnia communia . Sic debent et monachi esse tanquam nihil habentes proprium, et omnia possidentes communiter. Vel tanquam nihil habebant, quia non habebant praedia, non aurum, nec argentum, non servos, aut ancillas, et tamen omnia possideba
Abbreviated transcription (Latin):
raliũ rerũ. dũ ei reducit ad memoriã et ĩ exẽ¬
plũ. qualia ⁊ quanta sustinuit beatꝰ iob paci¬
ent̃: et quomͦ postmodũ meruit ꝓpter patienti¬
am suã oĩa reciꝑe in dupplũ: ista talis cõsola¬
tio ⁊ ammonitio. exhortatio ẽ dicenda. Uidet
ȩtiã aliquẽ cõtristari et dolere ꝓpt̾ amissũ lu¬
men ocłoꝵ: dũ ei reducit ad memoriã beatũ

Expanded text:
ralium rerum, dum ei reducit ad memoriam et in exemplum, quanta et qualia sustinuit beatus Job patienter, et quomodo postmodum meruit propter patientiam suam omnia recipere in duplum: ista talis consolatio et admonitio, exhortatio est dicenda. Videt etiam aliquem contristari et dolere propter amissum lumen oculorum, dum ei reduc
Abbreviated transcription (Latin):
ni a moris igne deficiet ⁊ refrigeseet : qi
multis modis inquitas habundabit. Qin au̾
ꝑ seuerauerit usq infinem. hic saluus erit.
Qui inquit in bono ꝑ seuerai̾t. ⁊ neq minis
neq blandiciis. neq signis uł ꝓdigiis a fide
eatholiea deuiauerit : hie ⁊ non alius saluus
erit. Q p̾dicabitur euuangłiũ regni in uniu̾so
orbe intestimonium omnibus gentibꝰ. Sieut
enim in primitiua eccłia in omnem terram.
eriuit sonus a ppłorũ: ⁊ infines orbis terre u̾ba
eorum : sic ⁊ inultima. euangłiũ regni dĩ
muniuerso mundo cunetis gentibꝰ p̾dicabit᷑.
ut nulla nulla possit fieri ercusatio. ⁊ tunc
ueniet consummatio. Postꝗͣ enĩ ad hanc p̾di¬
eationem plenitudo gentium introierit.⁊
isrł saluus fiet. tune ⁊ mundus fimetur.

Expanded text:
et refrigescet, quoniam multis modis iniquitas abundabit. Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Qui, inquit, in bono perseveraverit, et neque minis, neque blanditiis, neque signis vel prodigiis a fide catholica deviaverit, hic et non alius salvus erit. Et praedicabitur Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus. Sicut enim in primitiva Ecclesia in omnem terram exivit sonus apostolorum, et in fines orbis terrae verba eorum, sic et in ultima Evangelium regni Dei in universo mundo cunctis gentibus praedicabitur, ut nulla nulli possit fieri excusatio. Et tunc veniet consummatio. Postquam enim ad hanc praedicationem plenitudo gentium introierit, et Israel salvus fiet, tunc et mundus finiet
Abbreviated transcription (Latin):
pħas .⁊ lapidas eos qui ad te missi sunt : quo¬
eiẽs uolui congregare filros tuos quem ad mo¬
dum gallina congregat pullos suos sub alas
⁊ noliusti. Ego in quit filios tuos multocies
congregare. ⁊ amalignorũ sp̃inim in eursu
de suꝑ &e circum uolantium de fendere uo¬
lin sicut gallina pullos suos congregat. ⁊ sub
alas eos abscondit ne ab inportumis aubus ei
gregari ⁊ saluari nolinsti : ego quoq iam mic
nullum alium saluare uult. nisi eum qui
uult saluari ab eo. Eece relinquetur uob̾ do¬
mus ur̃a deserta. Sic ⁊ inpsalmis. Ecce elon¬
gaui fugiens: ⁊ mansi in solitudine. Relietis
enim uid̾is ingentibus dñs habitat. Dico eni
uob̾ non me uidebitis a modo donec dicatis.
benedictus qui uenit in nomine din. Postꝗͣ
inquit hac corporali p̾sentia qua uob̾eum ad
tempus conuersatus sum uos relinquam:
non me uidebitis amͦ donec me iterum ad
iudicium uenientem meliuis cognoseatis. si¬
mulq una ⁊ consona uoce om̃s dieatis. bene¬

Expanded text:
quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti. Ego, inquit, filios tuos multoties congregare, et a malignorum spirituum incursu desuper et circa volantium defendere volui, sicut gallina pullos suos congregat, et sub alas suas eos abscondit, ne ab importunis avibus ei gregari et salvari noluisti, ego quoque jam nunc nullum alium salvare vult, nisi eum qui vult salvari ab eo. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta: sic et in Psalmis: « Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . » Relictis enim Judaeis, in gentibus Dominus habitat. Dico enim vobis, non me videbitis amodo donec dicatis, benedictus qui venit in nomine Domini. Postquam, inquit, hac corporali praesentia, qua vobiscum ad tempus conversatus sum, vos relinquam, non me videbitis amodo donec me iterum ad judicium venientem melius cognoscatis, simulque una et consona voce omnes dicatis: Bene
Abbreviated transcription (Latin):
lites. contenciones ⁊ omĩa mala ubiq fieri
oportebit. Ut enim par p̾cessit xp̃m. ita dis¬
cordia p̾cedet antiap̃m. Tune tradent uos in
tribulationẽ. ⁊ occident uos: ⁊ eritis odio om̃ibꝰ
gentibus ꝓpter nom̃ meũ. Hec em̃ ⁊ si apłis acci

Expanded text:
lites, contentiones, et omnia mala ubique fieri lites, contentiones, et omnia mala ubique fieri oportebit. Ut enim pax praecessit Christum, ita discordia praecedet Antichristum. Tunc tradent vos in tribulationem, et occident vos, et eritis odio omnibus ge
Abbreviated transcription (Latin):
s nondum finis. Acp̃i namq natiuitate. er
quo angłi cecinerunt. głia in exrcelsis deo ⁊ in
terra par hominibus bone uoluntatis. quanto
tp̃r princeps pacis dñs nr in hoc mundo conũ¬
satus ẽ. magna ubiq gentium par ⁊ concordia
fuit. Quo recedente : paulatim p̾lia fieri sedi¬
ciones moueri ⁊ bellorũ rumores undiq audi¬
ri ceperunt. S non erant hec signa finis : scłi
consuminatiõis. Multo eni maiora illa erunt.
magisq terribilia que finẽ mudi p̾cebent. De
quibus subditur. Consurget em̃ gens ingentẽ.
& regnum in regnũ. ⁊ erunt pestilentie ⁊ fames:
⁊ terremotus magni ꝑ loca. hec autẽ om̃ia im
cia sunt dolorũ. Om̃ia em̃ hec iam p̾cesserunt:
s ad comparationẽ illorũ que futura sunt tam
parua fuerunt. ut illa cum uenerĩt ꝓsigno
habeantur: ⁊ iam mundum stare.⁊ diutuis
enim in sequentibus dicitur. erit tunc tribu¬
latio talis qualis nõ fuit neq fiet: Qina tune
nascetur ꝑdicionis ⁊ discordie filius : bella.

Expanded text:
mque nativitate, ex quo angeli cecinerunt, « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : » quanto tempore princeps pacis Dominus noster in hoc mundo conversatus est, magna ubique gentium pax et concordia fuit. Quo recedente paulatim praelia fieri, seditiones moveri, et bellorum rumores undique audiri coeperunt. Sed non erant haec signa finis, saeculique consummationis: multo enim majora illa erunt magisque terribilia quae mundi finem praecedent. De quibus subditur: Consurget enim gens in gentem, et regnum in regnum; et erunt pestilentiae, et fames et terraemotus magni per locitia sunt dolorum. Omnia enim haec jam praecesserunt, sed ad comparationem illorum, quae futura sunt, tam parva fuerunt, ut illa cum venerint, pro signo habeantur, et jam mundum stare, et diutiununtient. Ut enim in sequentibus dicitur, erit tunc tribulatio talis, qualis non fuit, neque fiet. Quia enim tunc nascetur perditionis et discordiae filius, bella,
Abbreviated transcription (Latin):
memoria dm̃. Sic̃ xp̃s iħs r uerbum dm̃.
sermo din. uirtus ⁊ sapientia dm̃: sic etiã¬
dr memoria dñi. Siste quidem ẽ. barachie
filius: qui benedictus din int̾pretatur. Un̾
⁊ principi sacerdotũ se in terroganti. an ẽẽt
xp̃s filius benedieti respondit ego sum. Hu̾c
autẽ uidi occiderunt inter tẽplum ⁊ altare:
quando ibi xp̃i mortem inter se consiliati
derunt nisi consiliando. accusando ⁊ dam¬
nando. Unde ⁊ ipsi quoq dicebant: uob̾
non licet interfic̃e quemꝗͣ. Quod uero
in atrio templi de eis morte consilium ha¬
bitum sit : ipse ꝑ psalmistam ostendit dicens.
ad uersus me exsecrebantur qui sedebant in
porta : ⁊ inme psallebant qui bibebant unii.¬

Expanded text:
erbum Domini, sermo Domini virtus et sapientia Domini; ita iste quidem est Barachiae filius, qui benedictus Dominus interpretatur. Unde et principi sacerdoti se interroganti, an esset Christus filius benedicti, respondit: Ego sum. Hunc autem Judaei occiderunt inter templum et altare, quoniam ibi Christi mortem inter se consiliati aei occiderunt, nisi consiliando, accusando et danmando: unde et ipsi quoque dicebant: « Nobis non licet interficere quemquam . » Quod vero in atrio templi de ejus morte consilium habitum sit, ipse per Psalmistam ostendit, dicens: « Adversus me exercebantur qui sedebant in porta, et in me psallebant qui bibebant vi
Abbreviated transcription (Latin):
derent ei edificationẽ templi. Ipse autẽ res¬
pondens dirit illis. uidetis hec omĩa : Am̾
dico uob̾: non relinquetur hic lapis super la¬
pidem qui non destruat᷑. h ec enim sub tito
⁊ uespasiano completa sunt. Sedente autem
eo suꝑ montem oliueti : accesserunt ad eum
diseipłi secreto dicentes. Dic nob̾ quando hec
erunt: ⁊ quod signum aduentus ti. & consũ¬
mationis seculi. Ipsa eorũ in terrogatio docet
quid xp̃i discipłi intellererint. Audientes em̃
templi distruetionẽ: scłi consuminationem
subito fore putauerunt. E respondens iħs di¬
arit eis. Uidete nequis uos sedueat. Multi .ti.
uement in nomine meo. dicentes ego sum .s:
et multos seducent. Hoc enim simonẽ magn̾
fecisse audiuimus : hoc ⁊ antir̃pm facturum
eẽ legius. Ipse enim ut apłł ait. se ecraltabit
supͣ om̃e quod dr ds̃ aut quod colitur : ita ut in
templo dĩ sedeat ostendens se tamꝗͣ sit ds. Au

Expanded text:
 templi: ipse autem respondens dixit illis: Videtis haec omnia? Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruatur. Haec enim sub Tito et Vespasiano completa sunt. Sedente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli secreto dicentes: Dic nobis quando haec erunt, et quod signum adventus tui et consummationis saeculi? Ipsa eorum interrogatio docet, quid Christi discipuli intellexerint. Audientes enim templi destructionem, saeculi consummationem subito fore putaverunt. Et respondens Jesus dixit eis: Videte ne quis vos seducat: multi enim venient in nomine meo dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Hoc enim Simonem Magum fecisse audivimus: hoc et Antichristum facturum esse legimus. Ipse enim, ut Apostolus ait: « Se exaltabit supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur: ita ut in templo Dei sedeat ostendens se tanquam sit Deu
Abbreviated transcription (Latin):
se tradent.⁊ hodio habebunt mincẽ. ł mul¬
t pseudo ꝓpħe surgent: ⁊ occident multos.
Isti enim erunt macrima ⁊ principalis eausa
toenis scandali om̃sq odii ⁊ tribulationis:
qui sedm oꝑationem sathane dabunt signa
⁊ ꝓdigia multa. ita ut in errorẽ inducantur
si fieri potest etiam electi. Unde ⁊ subditur.
ꝙ qm̃ habundabit inquitas : refrigesset ea

Expanded text:
. Et multi pseudoprophetae surgent et seducent multos. Isti enim erunt maxima et principalis causa totius scandali, omnisque odii et tribulationis: qui secundum operationem Satanae, dabunt signa et prodigia multa, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. Unde et subditur: Et quoniam abundabit iniquitas, re
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ suꝑ uos omĩs sanguis iustus qui effusus
est. suꝑ t̾ram. Apłi enim martires ⁊ doeto¬
res ꝓpħe sapientes ⁊ seribe fuerunt. quos ad
uideos om̃sq mundi mundi nationes p̾dican¬
das dñs misit. Hos aũ uidei occiderunt ⁊ cru
us qͣm occisus ẽ. qui eorum uel mambus uel
affectu non sit occisus. Unde ⁊ om̃ium rei ẽẽ
dicuntur : om̃ĩumq ustorum sangumẽ suꝑ
eos uerͣe dñs ipse testatur. Hoc autẽ er quo
⁊ usq quo : erponit dicens. A sanguine ab el
iusti. usq ad sanguinẽ zacharie filii barachie:
quẽ occidistis inter templum ⁊ altare. sum

Expanded text:
anguis justus, qui effusus est super terram. Apostoli enim, martyres, doctores, prophetae, sapientes et Scribae fuerunt, quos ad Judaeos omnesque mundi nationes praedicandas Dominus misit. Hos autem Judaei occiderunt, cruciusquam occisus est, qui eorum vel manibus, vel affectu non sit occisus; unde et omnium rei esse dicuntur, omniumque justorum sanguis super eos venire Dominus ipse testatur. Hoc autem a quo, et usquequo exponit, dicens: A sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis inter templum et altare
Abbreviated transcription (Latin):
cato suo morietur. quid ẽ. quod modo đr
hie. quod omis sanguis iustus ueniet suꝑ¬
generationẽ istam: his enim uerbis saluator
nr dicere uidetur. quod hec impia generatio
tantam penam ꝓsuo scelere patiatur: quan¬
tam pateretur si omniũ ustorũ sanguinem
fudiss. qui ab abel fusus ẽ. usq ad zachariã.
Y hoc merito. Mauis enim fuit xp̃m occide.¬
⁊ enis corpis quod ẽ. eccłia iniquo odio ꝑ seqͥ:
quam si om̃ium p̾cedentium iustorũ sangͥ¬
nem fudissent. Sacharias barachie filius.
nusꝗͣ legitur fuisse occisꝰ: zacharias filius
ioiade. matrio templi legitur interfectus.
Inter templum uidelicet ⁊ altare quod sub
diuo erat: ubi hostiarium sanguis fundebat᷑.
Hec gͥ quia historie non conueniunt. spualis
intelligentia querenda ẽ. Quto enim qd̾ dñs¬

Expanded text:
ato suo morietur : » quid est, quod modo hic dicitur, quod omnis sanguis justus veniet sugenerationem istam? His enim verbis Salvator noster dicere videtur; quod haec impia generatio tantam poenam pro suo scelere patiatur, quantam pateretur, si omnium justorum sanguinem fudisset, qui ab Abel fusus est usque ad Zachariam. Et hoc merito: majus enim fuit Christum occidere, ejusque corpus, quod est Ecclesia, iniquo odio persequi, quam si omnium praecedentium justorum sanguinem fudissent. Zacharias autem Barachiae filius nusquam legitur fuisse occisus: at vero Zacharias filius Joiadae in atrio templi legitur interfectus. Inter templum videlicet et altare, quod sub divo erat, ubi hostiarum sanguis fundebatur. Haec igitur, quia historiae non veniunt, spiritualis intelligentia quaerenda est. Puto enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nisilitt̾e uelamine expoliatum fuerit neq uidetur
neq cognoscitur. uenit ioħs ad monum̾tũ inelinaũ
se uidit linteamiina s non tetigit : quia uidĩ usq
hodie se ad legendum melmant litteras uident.
se non intelligunt. Tangere enim in telligere ẽ.
Flunc autẽ indeamus quid petrus quoq fecerit:
qui post iołm ad monum̃tum uenit. Uenit in q̃t
sẏmon petrus sequens eum. ł quid fecit: & in¬
troiuit inmonum̾tũ. Si non introiss: no cogno¬
uiss. In trouut gͦ ⁊ uidit diligent̾q inspexit
sola linteamina ibi ẽẽ. posita: ⁊ illum resurreris¬
se cognouit. qui in illis hnteaminibus prnus in¬
uolutus latebat. Sicut ⁊ nos eum ad librũ acce¬
dimis : id ẽ ad monum̾tum ꝙͥ in quo eiꝰ mortis ⁊
resurrectionis recordamur. ⁊ ammonemur dũ
intelligendo intramus. littere uelamenta reuo¬
luimus. mox ap̃m dnm resurrexisse cagnoscimꝰ
sum enim leginus ego dormiui ⁊ somnum cepi ⁊
resurrexi qm̾ dñs suscepit me: si tamen hoc mo¬

Expanded text:
um fuerit, neque videtur, neque cognoscitur. Venit Joannes ad monumentum, inclinavit se, vidit linteamina, sed non tetigit; quia et Judaei usque hodie se ad legendum inclinant, litteras vident, sed non intelligunt. Tangere enim, intelligere est; nunc autem videamus quid Petrus quoque fecerit, qui post Joannem ad monumemtum venit. Venit, inquit, Simon Petrus sequens eum. Et quid fecit? Et introivit in monumentum. Si non introisset, non cognovisset. Introivit ergo et vidit, diligenterque inspexit sola linteamina ibi esse posita. Et illum resurrexisse cognovit, qui in illis linteaminibus prius involutus latebat. Sic et nos, cum ad librum accedimus, id est ad monumentum Christi, in quo ejus mortis et resurrectionis recordamur et admonemur, dum intelligendo intramus, litterae velamenta revolvimus; mox Christum Dominum resurrexisse cognoscimus. Cum enim legimus: « Ego dormivi, et somnum coepi, resurrexi, quoniam Dominus suscepit me: » si tamen hoc mo
Abbreviated transcription (Latin):
mina posita.⁊ sudarium quod fuerat suꝑ caput
enis. non cum linteaminibus positum. s separatun
inuolutum in uno loco. Tunc gͦ introiuit ⁊ ille aliꝰ¬
discipłł qui uenerat primus ad monumentum:
&e indit ⁊ credidit. Duo illi discipłi. duos ppłos sig¬

Expanded text:
mina posita, et sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in uno loco. Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat primus ad monumentum, et vidit, et credidit. Duo isti discipuli duos populos sig
Abbreviated transcription (Latin):
sucurrit gͦ. ⁊ uenit ad sẏmonem petrum ⁊ ad aliũ
discipłm quẽ diligebat iħs: ⁊ diarit eis. Tulerut
dñm demonumento. ⁊ nescimus ubi posuerunt
hoc iđo quia adhuc tenebre ei erant: ⁊ nondum
mentis occłos aꝑtos habebat. Dolebat tamen
de corpore iħu: quod iam ubi quereret nescie¬
bat. Eariit ergo petrus ⁊ ille alius discipłs: ⁊ ue¬
nerunt ad monumentũ. S quomͦ uenerunt :

Expanded text:
Cucurrit ergo, et venit ad SimonCucurrit ergo, et venit ad Simondiscipulum, quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerant Dominum de monumento, et nescirsus ubi posuerunt hoc ideo, quia adhuc ei tenebrae erant, et nondum mentis oculos apertos habebat. Dolebat tamen de corpore Jesu, quod jam ubi quae reret, nesciebat. Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
quod hic hora serta ⁊ in mareo hora t̾cia iħs scribit᷑
fuisse crucificrus. horanamq tercia apidis : ser¬
ta agentibus ⁊ romanorum imlitibus erueifirrus ẽ.
dñs non quodbis sit erucificrus : s qr hora t̾eia ẽ.
ab illis dannatus: ⁊ hora serta ab illis aliis incru¬
cem eleuatus. Aliter enim uidĩ non occiderunt
iħm : nisi accusando .⁊ daminando.⁊ erueifige
crucifige clamando. Unde ⁊ ipsi dicebant. Nob̾
non licet int̾ficere quemquam .xlx.. xxͦ. cͦ¬
na sabbati maria magdalene uenit mane eu̾̃
ad huc tenebre ee̾nt. ad monumentum: &
undit lapidẽ sublatum a monumento. Quan¬
tum ad litteram magnus amor compellebat hanc
illuminata xp̃i resurrectionẽ non credebat. Un̾
etiam illi adn̾o dr. Noli me tangere. nondum .ai.
ascendi ad patrem meu̾. S quid mirum si resur¬
rectionẽ mulier ignorabat. cum hic idem dilectꝰ
d̾i discipłs de seipso dicat quod non du sciebat sẽp¬
turas. quia eum oporteret amortuis resurg̾e :

Expanded text:
quod hic hora sexta, et in Marco hora tertia Jesus scribitur fuisse cruxifixus. Hora namque tertia a Judaeis, sexta a gentilibus, et Romanorum militibus crucifixus est Dominus Non quod bis sit crucifixus, sed quia hora tertia est ab illis damnatus, et hora sexta ab illis aliis in crucem elevatus. Aliter enim Judaei non occiderunt Jesum, nisi accusando et damnando, et Crucifige, crucifige clamando. Unde et ipsi dicebant: Nobis non licet interficere quemquam. LI. CAP. i Maria Magdalena venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monumento. Quantum ad litteram, magnus amor compellebat hanc illuminata. Christi resurrectionem credebat. Unde etiam illi a Domino dicitur: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Sed quid mirum, si resurrectionem mulier ignorabat, cum hic idem dilectus Domini discipulus de seipso dicat, quod nondum sciebat Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere?
Abbreviated transcription (Latin):
somno quodam leui atq suaui ad dm̃ transierit.
Quid ẽ.gͥ sic eum uolo man̾e: Quid ẽ. sic: Sic in qͥt
ut animine occidatur s me uoeante suaint̾ ⁊ iocunde
de hac uita in aliam transferatur. Eriit gͦ sermo
iste inter fr̃s quod discipłs ille non moritur. ł nõ

Expanded text:
somno quodam levi atque suavi ad Deum transivit. somno quodam levi atque suavi ad Deum transivit. Quid est igitur: Sic eum volo manere? Quid est sic? Sic, inquit, ut a nemine occidatur, sed me vocante, suaviter et jucunde de hac vita in aliam transferatur. Exiit ergo sermo iste inter fratres, quod discipulus ille non moritur. Et non
Abbreviated transcription (Latin):
hic autem quid : De me inquid iam scio. certus sũ
de morte mea. nunciasti michi passionem meam:
uolo etiam seire qͣ morte clarifiertur iste fr̃ ⁊ conser¬
uis ⁊ socius m̃s. Diẽ ei iħs. Sic eum uolo manere do¬
nec uemam. Quid ad te: Tume sequere. Tu inquit
me sequere. tu sic̃ ego erueẽ ascende: tu eandem
quam ego mortem patere. hunc autẽ sic eũ uolo ma¬
nere : non cruce non ꝑ secutoris gladio. nõ aliqua
iolenta uolo eum uitam fure. ẜ in pace ⁊ quiete
diẽ ultimum t̾minare. Ueniam ad eum: ⁊ quanõ
michi plaeuerit uocabo eum. Nlemine cogente. s
ipso uolente.:⁊ me uocante: de pace in pacem de quie¬
te inquietẽ. tranferã eũ. Legitur enim quod beatus
ioħs longo iam semo confectus. cum in pace.⁊ quiete
eccłiam regeret apud ephesum ppłm ad se conuocans.
post longam allocutionẽ ⁊ missarum celebrationẽ.
in locum uirta altare de fossum descendit.⁊ ita qͣsi

Expanded text:
hic autem quid? De me, inquit, jam scio. Certus sum hic autem quid? De me, inquit, jam scio. Certus sum de morte mea. Nuntiasti mihi passionem meam. Volo etiam scire, qua morte te clarificet iste frvus, et socius meus. Dicit ei Jesus: Sic eum volo manere donec veniam. Quid ad te? Tu me sequere. Tu, inquit, me sequere. Tu, sicut ego, crucem ascende. Tu eamdem, quam ego, mortem patere. Hunc autem sic volo manere. Non cruce, non persecutoris gladio, non aliqua violentia volo eum vitam finire; sed in pace et quiete diem ultimum terminare. Veniam ad eum, et quando mihi placuerit, vocabo eum. Nemine cogente, sed ipso volente, et me vocante, de pace in pacem, de quiete in quietem transferam eum. Legitur enim quod beatus Joannes, longo jam senio confectus, cum in pace et quiete Ecclesiam regeret apud Ephesum, populum ad se convocans, post longam allocutionem, et missarum celebrationem, in locum juxta altare defossum descendit, et ita quasi
Abbreviated transcription (Latin):
digatur a dño: ipse manifestat dicens. Hic ẽ dis¬
cipłs quem diligebat iħs. hoc gͦ qi ad litteram nõ
ꝓcedit: significationẽ uideamus. Quid em̃ ꝑ pe¬
trum nisi uita acqua. Quid ꝑ ioħm nisi uita co¬
templatiua de signatur. Iste em̃ ⁊ uarorem ⁊ ꝓlẽ
habuit. ille semꝑ inuirgintate ꝑ seuerauit. Istum
ad laborẽ. illum ad quietẽ dñs inuitat. Isti dieit
sequere me: de illo dieit sic eum uolo manere do¬
nec ueniam. quid ad te. Fatigatur eni semꝑ ⁊ tran¬
sit uita acaiua: manet uero ⁊ quieseit contempla¬
citeris neq eingilare faciatis dilectam: Aonce ipa
uelit. Nota mͦ qd̾ ipsa qͦ uita dilecta dicatur. que ꝑ
hunc dilectum significatur. Ipse qͦ ioħs hoc in loco
uitam contemplatiuam se significare ostendit. dũ
tiuam. ioħ̃s autẽ contemplatiuam : plus utiq diligit
& petrum. hunc gͦ cum uidiss petrus: dic̃ iħu. Dñe

Expanded text:
diligatur a Domino, ipse manifestat dicens: Hic est disdiligatur a Domino, ipse manifestat dicens: Hic est discipulus, quem diligebat Jesus. Hoc ergo, quia ad litteram non procedit, significationem videamus. Quid enim per Petrum, nisi vita activa? Quid per Joannem, nisi vita contemplativa designatur? Iste enim et uxorem, et prolem habuit. Ille semper in virginitate perseveravit. Istum ad laborem, illum ad quietem Dominus invitat. Isti dicit: Sequere me. De illo dicit: Sic eum volo manere, donec veniam, quid ad te? Fatigatur enim semper, et transit vita activa: manet vero, et quiescit contemplacitetis neque evigilare faciatis dilectam, donec ipsa velit . » Nota modo, quod ipsa quoque vita dilecta dicatur, quae per hunc dilectum significatur. Ipse quoque Joannes hoc in loco vitam contemplativam se significare ostendit, dum tivam, Joannes autem contemplativam, plus utique diligit et Petrum. Hunc ergo cum vidisset Petrus, dicit Jesu: Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
x cum hec dicriss dicit ei. Sequere me. Si
m̃e inquit diligis sequere me. uem pꝰme
imita ͭ ͤ me : ut sic̃ ego ꝓ te ita ⁊ tu moriaris ꝓme.
hoc autẽ audiens beatus petrus ⁊ mente ⁊ pedibꝰ
det te. Pluribꝰ in locis ioħs apłs de se ipso loquens
ait. Hic ẽ. discipłs ille quẽ diligebat : iħs : quasi
uł solum ipsum. uł p̾cet̾is ipsum unium dileariss
A p̃s autẽ si aliquẽ plus diligebat : eum utiq plus
diligebat qui cet̾is melior erat. Quod autẽ om̃s dili¬
geret: ipse ostendens ait. Sic̃ dilexit me pat̾.
ce ego dilexi uos. ẜ fecte gͥ diligebat om̃s. Non gͦ
plus diligebat ioħm: qr ꝑfecta dilectione nulla
ailet̾io maior ẽ.S dicis. Ille melior ẽ. qui plus
diligitur a dño. Yego dico q ille melior ẽ. qui
plus diligit dm. Non facile gͥ patet qui melior
sit an petrus an ioħs. Quod enim petrus plus dili¬
gat diim: ostendit etiam ipse añs dum dic̃. Si¬
mon ioħis diligis me plus his: Quod uero ioħs plus

Expanded text:
 cum hoc dixisset, dicit ei: Sequere me. Si me, inquit, diligis, sequere me, veni post me, imitare me. ut sicut ego pro te, ita et tu moriaris pro me. Hoc autem audiens beatus Petrus, et mente, et pedibus det te? Pluribus in locis Joannes apostolus de seipso loquens ait: Hic est discipulus ille, quem diligebat Jesus; quasi vel solum ipsum, vel prae caeteris ipsum unum dilexisset. Christus autem, si aliquem plus diligebat, eum utique plus diligebat, qui caeteris melior erat. Quod autem omnes diligeret, ipse ostendens, ait: « Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos . » Perfecte igitur diligebat omnes. Non ergo plus diligei plus diligitur a Domino. Et ego dico quia ille melior est, qui plus diligit Dominum. Non facile igitur patet quis melior sit, an Petrus, an Joannes? Quod enim Petrus plus diligat Dominum, ostendit etiam ipse Dominus, dum dicit: Simon Joannis, diligis me plus his? Quod vero Joannes plus
Abbreviated transcription (Latin):
quod si om̃a seribentur que fec̃ tħis. mundus ipse eorũ
occulta misteria & ꝓfundas cogitaciones ad plenũ caꝑe
&e in tellig̾e non posset: ⁊ ido pauea de pluribus elegit
ut facilius intelligantur. diligentius querant᷑. fide
credantur. et memorie tradantuꝵ

Expanded text:
quod, si omnia scriberentur, quae fecit Jesus, mundus ipse eorum quod, si omnia scriberentur, quae fecit Jesus, mundus ipse eorum occulta mysteria et profundas significationes ad plenum capere et intelligere non posset. Et ideo pauca de pluribus elegit, ut facilius intelligantur, diligentius quaerantur, fide credantur, et memoriae tradantur.
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ dñs de ioħe dicrerat. sic eũ uolo man̾e donec
ueniã. Nlon em̾ his u̾bis iħu signifieatur: quod iołis
non moriatur. Si em̾ hoc his uerb̾ significaretur.:
nequaquã ioħs dicriss. E nõ diar iħs non morit᷑. s
sic eum uolo man̾e donec uenam. Quid em̃ aliud
diã iłis. nisi io quod eius uerb̃ significabat᷑: Non
enim tantum attendimus uerba quantum uerboꝵ
significata. Hic ẽ. discipłs ille qui testimonium ꝑhib
de his. ⁊ seripsit hec. X seiꝰ qr uerum ẽ. testumnoniũ
eius. Sunt aũ ⁊ alia multa que fec̃ iħs. que si seri
bantur ꝑ singła. nec ipsũ arbitror mundum caꝑe
eos qui seribendi sunt libros. Huiꝰ modus locutioĩs
hẏꝑbolen dr̃ agramaticis. qd̃ fidem excedenis int̾p¬
tatur. Earcedet enim audientium fidem: neq faci
tha locutus ẽ : quod eẽt aquilis uelotiores. leombus
forciores. In his tam̾ non uerba ipsa: ẜ loquentis in¬
tencionẽ attende debemus. Potest aũ ⁊ sic intelligi.

Expanded text:
s de Joanne dixerat, sic eum volo manere, donec veniam. Non enim his verbis Jesu significatur, quod Joannes non moriatur. Si enim hoc his verbis significaretur, nequaquam Joannes dixisset: Et non dixit Jesus: Non moritur, sed: Sic eum volo manere, donec veniam. Quid enim aliud dixit Jesus, nisi id, quod ejus verbis significabatur? Non enim tantum attendimus verba, quantum verborum significata. Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his. Et scripsit haec, et scimus quia verum est testimonium ebantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos, qui scribendi sunt, libros. Hic modus locutionis hyperbole dicitur a grammaticis, quod fidem excedens interpretatur. Excedit enim audientium fidem, neque facitha locutus est quod essent aquilis velociores, leonibus fortiores. In his tamen non verba ipsa, sed loquentis intentionem attendere debemus. Potest autem et sic intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
significetur : quod dr p̾dicate euuangłiũ om̃i erea¬
ture. eui indelicet enuangłio qui credid̃it ⁊ bap¬
tizatus fuerit salinis erit. Dicit enim euangłiũ
Diliges dñm dm̃ tuu̾ extoto corde tuo. ⁊ ꝓaiũ
tuum sicut te ipsũ. hoc enim consilium si credi¬
deris ⁊ feceris. saluus eris. Dicit aũ ⁊ alia młta
que ⁊ salutẽ p̾stant ⁊ intam et̾nã. Qui uero nͥ
eredid̃it condemnabitur. Quamuis enim hõ¬
baptizatus sit. ⁊ om̃ia peccata in baptismo sint
ei remissa : condemnabitur tamen quicumq
ille ẽ. nisi euangłio credidit. eiusq consiliis assẽ¬
sum p̾buerit. Signa autẽ eos qui credidĩt. hec
sequentur. In omine meo demonia eicient. li¬
gus loquentur nouis: serpentes tollent. łsi mor

Expanded text:
significatur quod dicitur: Praedicate Evangelium omni creasignificatur quod dicitur: Praedicate Evangelium omni creaturae; cui videlicet Evangelio qui crediderit et baptes Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut te ipsum; hoc enim si credideris et feceris salvus eris. Dicit autem et alia multa, quae salutem pariant et vitam aeternam. Qui vero non crediderit condemnabitur. Quamvis enim hobaptizatus sit, et omnia peccata in baptismo sint ei remissa, condemnabitur tamen quoque ille, si non Evangelio credidit ejusque consiliis assensum praebuerit. Signa autem eos qui crediderint haec sequentur: In nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpe
Abbreviated transcription (Latin):
caritas om̃ia credit. Sic gͦ de terminetur. Dĩa
credit que credenda sunt. Similiter gͥ ⁊ id quod
dr p̾dicate euuangłm om̃i creature : de terminã¬
dum ẽ. ut sic dicatur. Oñ creature p̾dicate euã¬
głium : ci euuãgłiũ p̾dicandum ẽ. Non ẽ. em̃
euuangłiũ p̾dicandũ uł lapidibus uł aliis quibꝰc̃q
rebus sensu ⁊ ratione carentibus. Sunt autem
qui hec subtilius intelligentes : ea que plana su̾t
una de terminatio sufficere potest. quale est.
illud. Cum ecraltatus fuero at̾ris oi̾a traham ad me
ipsum. Cui si ad datur que trahenda sunt: neħ
enim in conueniens. Aliter aũ quanta in conue¬
mentia sequantur. quis non intelligat : Ualde
enim pauca sunt ea que illic trahuntur ad com¬
paracionem illorũ que ad se dñs non trahet: si
quidem solos homines. ⁊ ipsos non om̃s trahet ad
se. His gͥ ⁊ similibꝰ facile intelligitur quod in eo

Expanded text:
charitas omnia credit. Sic igitur determinetur: omnia charitas omnia credit. Sic igitur determinetur: omnia credit quae credenda sunt. Similiter ergo et id quod dicitur: Praedicate Evangelium omni creaturae, determinandum est, ut sic dicatur: omni creaturae praedicate Evangelium, cui Evangelium praedicandum est. Non enim Evangelium praedicandum est lapidibus et aliis quibuscunque 146 rebus sensu et ratione carentibus. Sunt autem qui haec subtilius intelligentes, ea quae plana sunt , quibus haec una determinatio sufficere potest. Quale est illud: « Cum exaltatus fuero a terris, omnia traham ad me ipsum ; » cui si addatur quae trahenda sunt: nihil erit inconveniens. Aliter autem quanta inconvenientia sequatur, quis non intelligat? Valde enim pauca sunt ea quae illuc trahuntur, ad comparationem illorum quae ad se Dominus non trahit. Si quidem solos homines, et ipsos non omnes, trahet ad se. His igitur et similibus facile intelligitur quid in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uersum: p̃dicate euuangłm omi ereature. Priꝰ
enim dicrerat inuias gentium ne abieritis.⁊
ineuntatẽ samaritanorũ ne intraueritis: non
enim sum missus nisi ad oues que ꝑierunt do¬
mus isrł. Flunc au̾ eos p̾cipit ire in uniuersũ¬
mundum: in quo uideorũ ab iectio ⁊ gentium
electio aꝑtissime monstratur. Unde ⁊ illi apa¬
tre dicitur. Postula ame ⁊ dabo tibi gentes he¬
reditatẽ tuam: ⁊ possesionẽ tuam terminos t̾re.
Quod autẽ ait p̾dicate euuangłiũ om̃n creature :
alius euuangłista erponit dicens. ite docete o̾s
gentes. Idem eni ꝑ omnẽ creaturam: ⁊ ꝑ om̃s
gentes significatur. Sic enim apłł ait. de carita¬
te. quia omĩa credit. omia sꝑat. oĩa sustinet:
quod quidẽ uerum no̾ ẽ. nisi aliter de terminet᷑.
Si enim caritas om̃ia credit. credit utiq phari¬
seis ⁊ saduceis. aliis affirmantibꝰ aliis negantibꝰ
resurrectionem : quod fieri non potest. Non gͥ

Expanded text:
iversum praedicate Evangelium omni creaturae. Prius iversum praedicate Evangelium omni creaturae. Prius enim dixerat: « In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, non enim sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . » Nunc autem eos praecipit ire in universumundum. In quo Judaeorum abjectio et gentium electio apertissime monstrantur. Unde et illi a Patre dicitur: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . » Quod autem ait: Praedicate Evangelium omni creaturae, alius evangelista exponit dicens: « Ite, docete omnes gentes . » Idem enim per omnem creaturam et per omnes gentes significatur. Sic enim Apostolus ait de charitate, quia « omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet , » quod quidem verum non est nisi aliter determinetur. Si enim charitas omnia credit, credit utique Pharisaeis et Sadducaeis, aliis affirmantibus, aliis negantibus resurrectionem; quod fieri non potest. Non igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tatem illorum ⁊ duriciam cordis: quia his qui
uid̾ant eum resurrerisse non credid̾ant. Quãui
enim sẏmon petrus ⁊ maria magdalena ⁊ duo
illi discipłi quibus inspecie ꝑ egrim dñs apparue¬
rat certissime firmissimeq nunciarent dnm
resurrexisse seq illum uidisse : cet̾i tamen illis
non credebant. E quid mirum cum nec sibi
ipsis nec suis occłis crederent.⁊ eum uidentes
non uiderunt: Narrat enim matheus euuan¬
głista: quod undecim discipłi abierunt in ga¬
lileam. in montem ubi constituerat illis iħs.
P uidentes eum ad orauerunt: quidam autẽ
dubitauerunt. Non enim uerum corpus: s spͥm
se uidere putabant. Unde ipse ait. Palpate ⁊
uidete. quia sp̾s cariem ⁊ ossa non hab: sieut
me uidetis hab̾e. & fortasse hec tanta illorum
aubitacio: er inmenso amore ꝓcedebat/. Flon
enim facile eredimus: quod multũ desidamus.
sieut econtra qd̾ timemus leuiter posse accide
eredimus. E dicrit eis. Funtes inmundum um¬

Expanded text:
quia his qui viderant eum resurrexisse non crediderant. Quamvis et Simon Petrus, et Maria Magdalena, et duo illi discipuli quibus in specie peregrini Dominus apparuerat, certissime firmissimeque nuntiarent, Dominum resurrexisse seque illum vidisse; caeteri tamen illis non credebant, et, quod mirum, cum nec sibi ipsis nec suis oculis crederent, et eum videntes, non viderent. Narrat enim Matthaeus evangelista quod Christi discipuli « abierunt in Galilaeam in montem, ubi constituerat i videntes eum adoraverunt; quidam autem dubitaverunt . » Non enim verum corpus, sed spiritum se videre putabant. Unde ipse ait: « Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . » Et fortasse haec tanta illorum dubitatio ex intenso amore procedebat; non enim facile credimus quod multum desideramus: sic etiam quod timemus, leviter posse accidere credimus. Et dixit eis: Euntes in mundum un
Abbreviated transcription (Latin):
unt : que siquis attendere uelit. multo maiora
ẽẽ cognoscet. quamq tunc ab illis corporaliter fie¬
bant. Cotidie enim sacerdotes ppłm baptizando
tidie lingins locuntur nouis: dum scripturas ex¬
ponentes. littere uetustatem in sp̾ualis in telli¬
gencie nouitatem uertunt. Serpentes uero tol¬
lunt : quia concupiscentias malas. quia inta
⁊ peccata. suaui ammonicione apeccatorũ cordibꝰ
auertunt. Bibunt aũ mortiferum s nõs eis no¬
cet : quia paganorum ⁊ hereticorũ libros legen¬
tes ⁊ amara ⁊ uenenosa conuitia sibi illata sepiꝰ¬
audientes. surda aure transeunt. ⁊ ꝓnichilo
ducunt. Suꝑ egros uero manus imponunt. ⁊¬
bene habent: quia animas infirmas suis ora¬
tiomibus sanant.⁊ deo reconciliant. Eadem gͥ
signa etiam nunc seĩ d̃i faciunt. que tunc eos
añs facturos ẽẽ ꝓmisit. E dñs quidem iħs postꝗͣ
locutus ẽ. eis assu̾ptus ẽ. incelum : ⁊ sedet ader

Expanded text:
 fiunt; quae si quis attendere velit, multo majora  fiunt; quae si quis attendere velit, multo majora esse cognoscet quam illa quae tunc ab illis corporaliter fiebant. Quotidie enim sacerdotes populum baptizando tidie linguis loquuntur novis, dum Scripturas exponentes, litterae vetustatem in spiritualis intelligentiae novitatem convertunt. Serpentes vero tollunt, quia concupiscentias malas, quia vitia et peccata suavi admonitione a peccatorum cordibus avertunt. Bibunt autem mortiferum, sed non eis nocet; quia paganorum et haereticorum libros legentes, et amara venenosa convicia sibi illata saudientes, surda aure transeunt et pro nihilo ducunt. Super aegros vero manus imponunt, et bene habent, quia animas infirmas suis orationibus sanant et Domino reconciliant. Eadem igitur signa etiam nunc sancti Domini faciunt, quae tunc Dominus eos facturos esse promisit. Et Dominus quidem Jesus, postquam locutus est e
Abbreviated transcription (Latin):
inprimitiua eccłia non solum apłos : s ⁊ alios scõs
fecisse legimus. Nleq enim ałter ab ydolorũ eul¬
tura homines infideles conuerterentur. nisi his
tantis signis ⁊ miracłis euuangłiea p̾dicatio fir¬
maretur. Predicabant enim xp̃i discipłi ut a
płs ait. xp̃m iħ̃m erucifirum : iudis quidem scan¬
dalum. gentibus au̾ stulticiam. S eum subito
demoma eicerent. linguis loquerent᷑ nouis. ser¬
pentłs solo uerbo aut occiderent aut fugarent.
uenenum sine lesione bib̃ent. ⁊ non solum tac¬
tu uestium s etiam sui corporis umbra eos sana¬
rent : mor in admiracionẽ gentiles conuersi cla¬
mabant. Unus dñs quẽ apłi p̾dicant: unus dñs
iam nunc necessaria non sunt quibus ea que fac¬
ta sunt solummꝰ legere ⁊ audire sufficit. Predimꝰ
enim euuãgłio credimꝰ ⁊ scripturis ista narranti¬
bus. Nlemo mͦ meccłia dicit non tibi eredo nisi
mortuos suscites. isi cecos illummnes: ⁊ nisi hec¬
⁊ similia facias. Signa tamen ineccłia cotidie fi

Expanded text:
primitiva Ecclesia, non solum apostolos, sed et alios sanctos fecisse legimus. Neque enim aliter ab idolorum cultura homines infideles converterent, nisi his tantis signis et miraculis evangelica praedicatio firmaretur. Praedicabant enim Christi discipuli, ut Atum Jesum crucifixum, « Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . » Sed, cum subito daemonia ejicerent, linguis loquerentur novis, serpentes solo verbo aut occiderent aut fugarent, venenum sine laesione biberent; et non solum tactu, verum etiam sui corporis umbra aegros sanarent; mox in admirationem gentiles conversi clamabant; unus est quem apostoli praedicant, unus Dominjam nunc necessaria non sunt; quibus ea quae facta sunt solummodo legere et audire sufficit. Credimus enim Evangelio, credimus et Scripturis ista narrantibus. Nemo modo in Ecclesia dicit: Non tibi credo, nisi mortuos suscites, nisi caecos illumines, et nisi haec similia facias. Signa tamen quotidie in Ecclesia