comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retͥcis. calice aureo bibentis:s
felicitas. Reuera autẽ infeli¬
cior est illa miseria qr aĩa inter¬
ficitur quȩ est ꝓsꝑitas stultoꝵ.
quã miseria qua corpꝰ exacerba¬
tur. quȩ ẽ pena maloꝵ. Utusq
aut̃ miserie stimulũ: bona con-¬
scientia ñ sentit. Itinerariã mi¬
seriã ñ sentit. qr non eg̃ditur
ad uam illã malã quȩ ducit in
ininfernũ. Mansionariã nicħ¬
ominus euadit. qr clausit ia¬
nuã qua ingreditur mors ad
animas nr̃as. Sicut enĩ eg̾di
recusat. qr leo initinere ẽ: sic
ianuã pandere uitat: qr coruꝰ
in fenestra ẽ. Abhorret autem
equȩ & nigredinẽ corui:⁊ fe¬
rocitatẽ leonis. Negredinẽ: ne
decoret᷑. ferocitatẽ: ne deuorẽ
forsitan inquiens absorbuisset
nr̃am pulchritudinẽ macula cor¬
ui uł deneritudinẽ. gula leonis.

Expanded text:
retricis calice aureo bibentis, sed retricis calice aureo bibentis, sed felicitas. Revera autem infelicior est illa miseria, qua anima interficitur, quae est prosperitas stultorum, quam miseria qua corpus exacerbatur, quae est poena malorum. Utriusque autem miseriae stimulum bona conscientia non sentit. Itinerariam miseriam non sentit, quia non egreditur ad viam illam malam quae ducit in infernum. Mansionariam nihilominus evadit, quia clausit januam qua ingreditur mors ad animas nostras. Sicut enim egredi recusat, quia leo in itinere est; sic januam pandere vitat, quia corvus in fenestra est. Abhorret autem aeque et nigredinem corvi et ferocitatem leonis, nigredinem ne dedecoretur, ferocitatem ne devoretur. Forsitan, inquiens, absorbuisset nostram pulchritudinem macula corvi, vel teneritudinem gula leonis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ip̃am confouere ut leta
quiescat. ut fecunde incalescat.
ut sole lustrata & illustrata se
ipsam in seipsa recognoscat. Pu¬
tas si se agnosceret pulchra int̾
mulieres qđ deinceps pꝰ uesti¬
gia gregum a se abiens pa¬
IUludosa ttinera incide¬
u. ret. ⁊ hedos lasciue
carnes pasceret: Putas quã¬
egre relicta dulcedine ⁊ pin¬
guedine sua inter ligna silua¬
rum ueniret. si qͣnti boni sit ꝯ¬
scientia. deuota & deo grata
cognosceret: Putas deniq
uł adpunctũ abstinere am¬
plexu sponsi pacienter fer-¬
ret. si ubera tenuisset: Sed
misera. s ceca. s stulta qr ample¬
xatur stercora. qr amat denebͣs
& qđ miseriꝰ est querit etiam
miseriã. cũ miseria. Nam qd̾
inmundo sublimiꝰ. hoc mȩse¬
rius est & miserabiliꝰ. S abis¬
ta miseria ambitionis illa ñ il¬
lam quȩ initin̾e obsistit. mi¬
seria retͣhit difficultas. qr ñ
miseria estimat᷑. Fallax gr̃a &
uana pulchritudo magne me¬

Expanded text:
ad se ipsam confovere ut laeta ad se ipsam confovere ut laeta quiescat, ut fecunde incalescat, ut sole lustrata et illustrata se ipsam in seipsa recognoscat. Putas si se agnosceret pulchra inter mulieres, quod deinceps post vestigia gregum a se abiens paludosa itinera incideret, et hoedos lascivae carnes pasceret? Putas quam aegre relicta dulcedine et pinguedine sua, inter ligna silvarum veniret, si quanti boni sit conscientia, devota et Deo grata cognosceret? Putas vel ad punctum abstinere amplexu sponsi patienter ferret, si verba tenuisset? Sed misera, sed caeca, sed stulta quia amplexatur stercora, quia amat tenebras, et quod miserius est, quaerit etiam miseriam cum miseria. Nam quod in mundo sublimius, hoc miserius est et miserabilius. Sed ab ista miseria ambitionis, illa non illam quae in itinere obsistit, miseria retrahit difficultas, quia non miseria aestimatur. Fallax gratia et vana pulchritudo magnae me
Abbreviated transcription (Latin):
m̃daret seu cõmodaret cor qd̃
sufficeret sc̾benti: & sͥ retineret
unde uiueret. Tunc enĩ utilit̃
scribitur: cũ de tͣctatu suo &
liena conscientia ni¬
chilominus instruit᷑. Nec
credendũ qd semꝑ uena cord̃
euacuet᷑. ꝑniciose cũ pie inci¬
ditur. quin potiꝰ deeffusiõe
caritatis commodiꝰ fluit & li¬
beriꝰ. Partito itaq labore oꝑi
qd̾ a te iniunctũ suscepi. hic
meam magis erubescere cepi
putrefactam conscientiã in
oꝑib mortuis: unde tuã alioꝵq
scõꝵ qualis sit uł ẽẽ debeat ex li¬
bris scĩs studiosius inuestigaui.
Rem uͦ difficilẽ & gͣnde ꝓ tardi¬
tate ingenii.breui unoq sermo¬
ne ñ potui expedire: & idcͥco in
ꝓlixitatẽ excessi. Aliud qͦ me ꝓ
traxit in longum sermonẽ. ut
saltem tamdiu ad se includeret᷑
conscientia: quousq legeret᷑ uł
tͣctaretur de ꝯscĩa. Putile nãq
ẽ conscĩam lentis & diuturnis
confricationũ meditationib

Expanded text:
endaret seu commodaret cor quod endaret seu commodaret cor quod sufficeret scribenti et sibi retineret unde viveret. Tunc enim utiliter scribitur, cum de tractatu suo et aliena conscientia nihilominus instruitur. Nec credendum quod semper vena cordis evacuetur perniciose, cum pie inciditur; quin potius de effusione charitatis commodius fluit et liberius. Partito itaque labore operis, quod a te injunctum suscepi, hic meam magis erubescere coepi putrefactam conscientiam in operibus mortuis, unde tuam aliorumque sanctorum qualis sit vel esse debeat ex libris sanctis studiosius investigavi. Rem vero difficilem et grandem pro tarditate ingenii, brevi unoque sermone non potui expedire, et idcirco in prolixitatem excessi. Aliud quoque me protraxit in longum sermonem, ut saltem tandiu ad se includeretur conscientia, quousque legeretur vel tractaretur de conscientia. Perutile namque est conscientiam lentis et diuturnis confricationum meditationibus
Abbreviated transcription (Latin):
monacho clare
samens. religio¬
sacuriositate querit de religi¬
one ꝯscĩe utsciat. immo ut hãt
conscĩam bonã. Amplector q̃s¬
tionẽ. magis quidẽ ut discam
quã ut doceã. Reuocatus siqͥ¬
dem tua questiõe ab euagatio¬
ne mundani cͥcuitꝰ q̃stiõem
mͥ de questione facio. Aggre¬
dior ꝓinde fod̾e cecꝰ ⁊ m̃dicuᷤᷤ
in altũ sicut talpa querens
uenire ad lucẽ ꝯscientiȩ: ꝗͣuis
caream lumine scĩe. Miro enĩ
mͦ bestiola illa manib & pedibꝰ.
immo manibꝰ & pedib reicit op¬
p̃ssionẽ pondis & caliginis appe¬
tens. aeris lib̃tatẽ ⁊ forte lucẽ
etiam sine luce oculoꝵ. Catenus
equidẽ & ipse latibulo umbro¬
se negligentiȩ captus. parum
pensabã quã iocundũ sit erum¬
pere in lucẽ & lib̾tatẽ ꝯscĩe. Scal¬
pello autẽ instantie querentis
quid sit conscĩa. uena cordis in¬
cisa: undecũq uocaui uiuum
sanguinẽ uenarum tociꝰ medi¬
tationis. ut de sanguine defe¬
cate contẽplationis. ⁊ stilo com-¬

Expanded text:
monacho Claraesa mens, religiosa curiositate quaerit de religione conscientiae ut sciat, imo ut habeat conscientiam bonam. Amplector quaestionem, magis quidem ut discam quam ut doceam. Revocatus siquidem tua quaestione ab evagatione mundani circuitus, quaestionem mihi de quaestione facio. Aggredior proinde fodere caecus et mendicus in altum sicut talpa quaerens venire ad lucem conscientiae, quamvis caream lumine scientiae. Miro enim modo bestiola illa manibus et pedibus, imo manibus et pedibus rejicit oppressionem ponderis, et caliginis appetens aeris libertatem, et forte lucem etiam sine luce oculorum. Eatenus equidem et ipse latibulo umbrosae negligentiae captus, parum pensabam quam jucundum sit erumpere in lucem et libertatem conscientiae. Scalpello autem instantiae quaerentis quid sit conscientia, vena cordis incisa, undecunque vocavi vivum sanguinem venarum totius meditationis. ut de sanguine defaecatae contemplationis, et stylo comm
Abbreviated transcription (Latin):
tatã ꝯscĩa: Hellet. nollet. ñ
se teneret achoruscatione mi¬
rabilium quȩ facit ds̃ sͥ. sic̃ ñ
poterat se ꝯtinere ioseph plenꝰ
musto pietatis & cõpassionis.
Inuidet ne aliis huius in om̃ĩ
conscientia gr̃am suã: S cũ
inuidia dabescente. it ñ ht̃.
Est ne difficłis & quã pia sol¬
licitudo adire nequeat : S
facile uidet᷑ ab his qui q̃rũt
illam. Tardat ne aꝑire ut de¬
dio affectu resilias: S p̃occu¬
pat qui se concupiscunt: illiᷤᷤ
se pͥor ostendat. Est nepigrũ¬
ire ad illam: S adteueniet. Q
de luce ugilau̾it ad illam ñ la¬
borabit. Adsistentẽ enĩ illã fo¬
ribꝰ suis inueniet. Quid plura
de conscientia dicã: Unũ dico.
q cogitare de illa sensus ꝯsum¬
matus ẽ. etiã qui uigilau̾it ad
illam sẽꝑ erit securus. Salua
reu̾entia sap̃ie. utiliꝰ est curre
scientia. nunquã ꝯscĩa sine sa-¬
pientia. Ad quẽ finẽ nichilomi-¬

Expanded text:
tata conscientia? Vellet, nollet, non tata conscientia? Vellet, nollet, non se teneret a coruscatione mirabilium quae facit Deus sibi, sicut non poterat se continere Joseph plenus musto pietatis et compassionis. Invidetne aliis hujus in omni conscientia gratiam suam? Sed cum invidia tabescente, iterum non habet. Estne difficilis, et quam pia sollicitudo adire nequeat? Sed facile videtur ab his qui quaerunt illam. Tardatne aperire ut taedio affectus resilias? Sed praeoccupat qui se concupiscunt, ut illis se prior ostendat  sed ad te veniet. Qui de luce vigilaverit ad illam non laborabit. Assistentem enim illam foribus suis inveniet. Quid plura de conscientia dicam? Unum dico, quia cogitare de illa sensus consummatus est, etiam qui vigilaverit ad illam semper erit securus. Salva reverentia sapientiae, utilius est currerscientia, nunquam conscientia sine sapientia. Ad quem finem nihilomi
Abbreviated transcription (Latin):
affligat᷑. qͥd ad conscientiã: Im
pelle morticina potiꝰ scͥbuntur
ista ad m̾itum coronȩ. ꝗͣ infli-¬
guntur ꝓdelicto culpe. Et quȩ
ꝓinde ad conscĩam molestia:
Quo inqͥt ꝯscĩa tortor maligne
acriꝰ pungis. eo decentiꝰ ꝑ ingis
pellẽ carnis meȩ quȩ ẽ una de
pellib salomonis. Punctura
tua: est michi pictura. Credo
gͦ pellem: ut pingas cũpungi.
Pugendo enĩ & pungis ⁊ pingi
Pellem ꝓpelle.⁊ cuncta q̃ habet
homo dabit ꝓ ꝯscientia sua.
Extendis in supplicio pellem:
s tunc magis apparet figura
picta. Glorior deamictu ua¬
rio. Quando deniq uermicu¬
latas aspicio plagas. qñ can¬
dentia lilia. qñ rosã despina.
qñ studia singularũ uirtutum
singulas depungunt mansio¬
nes. celestiũ cellarũ. qͥd głiȩ.
quid gr̃ȩ t̾c̃ pregaudio super¬
ebullit conscientia: Utinam
tanquã pauim̃tũ susternerer
ieiuna anima. qͣs eructationes
reciꝓcaret inpinguata & dila¬

Expanded text:
affligatur, quid ad conscientiam? In affligatur, quid ad conscientiam? In pelle morticina potius scribuntur ista ad meritum coronae, quam infliguntur pro delicto culpae. Et quae proinde ad conscientiam molestia? Quo, inquit conscientia, tortor maligne, acrius pungis, eo decentius pingis pellem carnis meae quae est una de pellibus Salomonis. Punctura tua est mihi pictura. Cedo ergo pellem, ut pingas cum pungis; pungendo enim et pungis et pingis. Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo dabit pro conscientia sua. Extendis in supplicio pellem, sed tunc magis apparet figura picta. Glorior de amictu vario. Quando denique vermiculatas aspicio plagas, quando candentia lilia, quando rosam de spina, quando studia singularum virtutum, singulas depingunt mansiones coelestium cellarum; quid gloriae, quid gratiae tunc prae gaudio superebullit conscientia? Utinam tanquam pavimentum substerneret jejuna anima, quas eructationes reciprocaret impinguata et dila
Abbreviated transcription (Latin):
est aula dei. Conscientia bona:
est liber signatus & clausus. Con¬
scĩa bonaẽ. quicqͥd delectabiliꝰ.
quicqͥd pulchrius. quicqͥd ho¬
nestius. quicqͥd utiliꝰ. quicqͥd io¬
cundius. qͥcqͥd meliꝰ. qͥcqͥd salu¬
brius. potest dici uł cogitari.
Unicum ⁊ singulare apud piaᷤᷤ
m̃tes fit᷑ȩ beatitudims. pigno¬
ris uinculũ: ꝯscĩa bona. Nescit
uaga de mut̾onis instabilita¬
te circũferri. Infra se reputat
qͥcqͥd sensualitati obscurũ uł
blandum se offert. Clara est
etiam quȩ nunꝗͣ marcescet ꝯsci¬
entia. Atris nubib ñ obumbrat᷑.
sole torrido non exurit᷑. pestilẽ¬
tia non inficit᷑. uago recursu stel¬
larũ non relabit᷑. Ploret mundꝰ
rideat. omni uolubilitate cͥcum¬
roret᷑. ardeat. ꝑeat. tͣnseat. nũqͣ
marcescet ꝯscĩa. Subigat᷑ gͦ cor¬
pus inpena. ieiuniis maceretur.
uerb̃ib laniet᷑. eculeo distendat᷑
gladio trucidet᷑. crucis supplicio

Expanded text:
est aula Dei, conscientia bona est aula Dei, conscientia bona est liber signatus et clausus, conscientia bona est quidquid delectabilius, quidquid pulchrius, quidquid honestius, quidquid utilius, quidquid jucundius, quidquid melius, quidquid salubrius potest dici vel cogitari. Unicum et singulare apud pias mentes futurae beatitudinis pignoris vinculum conscientia bona. Nescit vaga de muteronis  sic  instabilitate circumferri. Infra se reputat quidquid sensualitati obscurum vel blandum se offert. Clara est etiam quae nunquam marcescet conscientia, atris nubibus non obumbratur: sole torrido non exuritur, pestilentia non inficitur, vago recursu stellarum non relabitur. Ploret mundus, rideat, omni volubilitate circumrotetur, ardeat, pereat, transeat, nunquam marcescet conscientia. Subigatur ergo corpus in poena, jejuniis maceretur, verberibus lanietur, equuleo distendatur, gladio trucidetur, crucis supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
latorias effundit lacrimas. no¬
lens peccatũ deserere. s sic flen¬
do redimere.⁊ tt̾um peccare. Ita
etiã dictum est de oratione iu-¬
de.fiat oratio eiꝰ in pecc̃m. Con¬
scientia itaq pura.⁊ psaltare.
id÷ congaudere sͥ facit ange¬
lum cũ cantau̾it: & plorare .i.
compati cum iam̃tau̾it. Gau¬
dium ẽ enĩ angelis in celis su¬
ꝑ uno pecc̃ore penitentiam
agente. It̃. Alias scͥptũ ẽ. qr
angeli pacis amare flebunt.
uidelicet suꝑ penitentes cõpa¬
dientur. Ecce qͣnti ẽ ꝯscĩa bona.
Soror angłoꝵ est. s c̾te adhuc
dum pendet ad ub̃a eccł̃iȩ: par-¬
ꝑfectionis. quȩ cũ habuerit.
ueniet etiam usq ad contuber¬
nium dei. Conscientia bona:
titulus est religionis. ꝯscĩabo
scientia bona: ortus ẽ deliciaꝵ.
Conscientia bona: ẽ archafe¬
deris. Conscĩa bona: ẽ ciphus
ioseph. in quo auguriari ĩmo
inebriari solet.Conscĩa bona:
thesaurus ẽ regiꝰ. Conscĩabona:

Expanded text:
latorias effundit lacrymas, nolatorias effundit lacrymas, nolens peccatum deserere, sed sic flendo redimere et iterum peccare. Ita etiam dictum est de oratione Judae: Fiat oratio ejus in peccatum . Conscientia itaque pura et saltare, id est congaudere sibi facit angelum cum cantaverit, et plorare, id est compati cum lamentaverit. Gaudium est enim angelis in coelis super uno peccatore poenitentiam agente . Item alias scriptum est, quia angeli pacis amare flebunt , videlicet super poenitentes compatientur. Ecce quanti est conscientia bona. Soror angelorum est, sed certe adhuc dum pendet ad ubera Ecclesiae parperfectionis, quae cum habuerit, veniet etiam usque ad contubernium Dei. Conscientia bona titulus est religionis, coscientia bona hortus est deliciarum, conscientia bona est arca foederis, conscientia bona est scyphus Joseph, in quo augurari, imo inebriari solet; conscientia bona thesaurus est regius, conscientia bona
Abbreviated transcription (Latin):
cor claudẽt ad dñm. clausoostio
ext̾ioꝵ sensuũ. Uox enĩ illa
quȩ non ꝑ art̾ias gutturis aerẽ
istũ molestat. s secreto itin̾e sp̃s
efficatior ẽ inpeticionib suis. ⁊
statim non audit᷑. exauditur.
duditur aitt̃ sine pulsu soni. ꝗͣ
cito mouet᷑ affectio cordis. Afͣ¬
fectio enĩ si deo & sibu psi con¬
cordat. ⁊ innocentũ celi armo¬
nia sua delectat. Cantat: ⁊d̾s
psallat. immo exaltat. Econtͣ¬
rio qͥdã qui cotidie orant ⁊ can¬
tant in aliis linguis. ⁊ labiis.⁊
ido ñ exaudiuntur: cũ indigna¬
tione angłis dicunt. Cantauimꝰ
uob & non psaltastis. lam̃taui¬
mus: & non plorastis. Qi. Nec
ꝓsꝑitatib nr̃is congratulando
affuistis. licet cotidie in orato¬
rio decantaremꝰ. nec molestiis
nr̃is compassi estis. licet usq ad
lacrimas compung̾emur. De hꝰ¬
modi enĩ lacrimis qui simulatio¬
ne fundunt᷑. uł cum impuritate
in ꝓpħa legit᷑. Lacͥmis ur̃is pol¬
liuistis altare meũ. Pociꝰ enĩ lacͥ¬

Expanded text:
cor clauderetur ad Dominum, clauso ostio exteriorum sensuum. Uxor enim illa quae non per arterias gutturis aerem totum molestat, sed secreto itinere spirefficacior est in petitionibus suis, et statim cum auditur, exauditur. Auditur autem sine pulsu soni, quam cito movetur affectio cordis. Affectio enim si Deo et sibi concordat, concentum coeli in harmonia sua delectat. Cantat et Deus, psallit, imo exsultat. Econtrario quidam qui quotidie orant et cantant in aliis linguis et labiis, et ideo non exaudiuntur, cum indignatione angelis dicunt: Cantavimus vobis, non saltastis; lamentavimus, et non plorastis . Quasi: Nec prosperitatibus nostris congratulando adfuistis, licet quotidie in oratorio decantaremus, nec molestiis nostris compassi estis, licet usque ad lacrymas compungeremur. De hujusmodi enim lacrymis, quae simulatione funduntur vel cum impuritate in propheta legitur: Lacrymis vestris polluistis altare meum. Potius enim lacry
Abbreviated transcription (Latin):
oculos maraglinos ꝓpt̃ castita:¬
tis ꝑpetuum uirorẽ. nasũ sicut
turris libani quȩ respicit ꝯtra
damascũ: ꝓpter incursantium
tẽptationũ prudentẽ discretio¬
nem: genas subrubentes ꝓpt̾
frat̾ne opp̃ssionis compassionẽ:
labia fauo ⁊ melle redundantia.
ꝑꝑ mysticielo quii suauitatem:
manus tornatiles. ꝓpt̾ obedien¬
tiȩ ꝑfectam oꝑationẽ: pectꝰ
robustum ꝓpt̾ uigilantẽ instan-¬
tiam adũsus demonũ infestatio¬
nẽ: calciam̃ta pedũ. es & ferrũ
ad qͣssanda capita draconũ: co¬
nam aureã circa lumbos: ad re-¬
stringenda incentiua libidinũ.
Induitur uestim̃tis quoꝵ odor

Expanded text:
ragdinos propter castitatis perpetuum virorem; nasum sicut turris Libani quae respicit contra Damascum, propter incursantium tentationum prudentem discretionem; genas subrubentes propter fraternae oppressionis compassionem; labia favo et melle redundantia, propter mystici eloquii suavitatem; manus tornatiles, propter obedientiae perfectam operationem; pectus robustum, propter vigilantem instantiam adversus daemonum infestationem; calceamenta pedum aes et ferrum, ad quassanda capita draconum; coronam auream circa lumbos, ad restringenda incentiva libidinum. Induitur vestimentis quorum odor
Abbreviated transcription (Latin):
est delinitio. Qui seruat itaq
mandata minuit immo linit
timores. & confortat uires a¬
mandi & continendi. Et hoc de
linitione u̾bi ꝑ temꝑam̃tũ subiec¬
tionis. Sequit᷑ de pictura dilec
quadrupedũ. ñ fantasticas im¬
mo fanaticas imagines imagi

Expanded text:
est delinitio. Qui servat itaque est delinitio. Qui servat itaque mandata minuit, imo linit timores, et confortat vires amandi et continendi. Et hoc de linitione verbi per temperamentum subjectionis. Sequitur de pictura dilectquadrupedum, non sanctificas imo fanaticas imagines imagi
Abbreviated transcription (Latin):
inter se & ciuitatẽ int̾ponit. qͥ
penitentiã certã. stabilẽ.⁊ du¬
ram contra carbones desolato¬
rios ȩt̃noꝵ cruciatuũ opponit.
S quis adhȩc idoneus: Qͥsẽ
cuius fortitudo. fortitudo lapi¬
dum cuiꝰ caro enea sit: In labo¬
re & erũpna inuigiliis multis.
in fame & siti. infrigore.⁊n.
incarcere claustrali. incollucta¬
tione carnis & sp̃s. quis ñ succũ¬
bat. quis non deficiat. nͥ sp̃s
adiuuet infirmitatẽ nr̃am.
nͥ uirtus supponat manũ suã:
Idcͥco ait dñs. Dum es inuia
cum adũsario tuo concorda.
ne forte tͣdat te iudici. ⁊ uidex
tͣdat te cortori. In uia laboris
& ꝑ egrinationis u̾bum siue ti¬
mor dñi adu̾satur concupiscen¬
tiis nr̃is. Cum quo facimꝰ concor¬
diam: silegẽ mandatoꝵ imple¬
mus. Nonest enĩ unde timeaᷤᷤ
iudicẽ: si teneas legẽ. Scdm
namq legẽ udex preuaricato¬
res legis punit: non obseruato¬
res. Nam legis obseruatio iudiciᷤᷤ

Expanded text:
inter se et civitatem interponit qui inter se et civitatem interponit qui poenitentiam certam, stabilem et duram contra carbones desolatorios aeternorum cruciatuum opponit. Sed quis ad haec idoneus? Quis est cujus fortitudo, fortitudo lapidum, cujus caro aenea sit. In labore et aerumna, in vigiliis multis, in fame et siti, in frigore carcere claustrali, in colluctatione carnis et spiritus quis non succumbat, quis non deficiat, nisi Spiritus adjuvet infirmitatem nostram, nisi virtus supponat manum suam? Idcirco ait Dominus: Dum es in via cum adversario tuo concorda, ne forte tradat te judici, et judex tradat te tortori . In via laboris et peregrinationis verbum sive timor Domini adversatur concupiscentiis nostris. Cum quo facimus concordiam, si legem mandatorum implemus. Non est enim unde timeas judicem, si timeas legem. Secundum namque legem judex praevaricatores legum punit non observatores. Nam legis observatio, judicis
Abbreviated transcription (Latin):
& uincula meliora sine mallei
concussione ad sese lapides colli¬
gens int̾ponit. Unde ⁊ in tẽplo
salomonis ut scͥptũ ẽ. malleus ⁊
securis audita ñ sunt. Confir¬
mat deniq quȩ erant ruitura.
ĩmo quȩ iuxta apochalipsim e¬
rat morit᷑a. Instabile nãq est
qdđcumq sine dilectiõe & man¬
datoꝵ obseruatiõe timor ꝓpo¬
suerit. Id̾o scͥpt᷑a dicit. Dm̃ time¬
⁊ mandata.e.o. Ecce aliqͥs forte
timore maloꝵ suoꝵ cocussus ad
cor redit. culpam & penã reatuũ
suoꝵ inm̃sura apponte. nume¬
rat lapides dorm̃toꝵ. ac de his
incipit penitentiȩ & conu̾sioniᷤᷤ
muros edificare. ut saltẽ int̾ se
& ciuitatẽ infernalẽ ponat sar¬
taginẽ ferreã. uł murũ ereũ aut
laticium. Decoctis enĩ lat̾ib .i.
de correctis morib. uł de lapi¬
dib .i. de malis pͥorib murum
construit: qͥ ad seipsũ ꝯu̾sus uete¬
res reatus in noue uitȩ melioratio¬
nẽ corrigit. Sartaginẽ ferreã

Expanded text:
et vincula meliora sine mallei et vincula meliora sine mallei concussione ad sese lapides colligens interponit. Unde et in templo Salomonis, ut scriptum est, malleus et securis audita non sunt. Confirmat denique quae erant ruitura, imo quae juxta Apocalypsin erant moritura. Instabile namque est quodcunque sine dilectione et mandatorum observatione timor proposuerit. Ideo Scriptura dicit: D observa . Ecce aliquis forte timore malorum suorum concussus ad cor redit, culpam et poenam reatuum suorum in mensa apponit, numerat lapides tormentorum, ac de his incipit poenitentiae et conversionis muros aedificare, ut saltem inter se et civitatem infernalem ponat sartaginem ferream, vel murum aereum aut latericium. De coctis enim lateribus, id est de correctis moribus vel de lapidibus, id est de malis prioribus murum construit, qui ad se ipsum conversus veteres reatus in novae vitae meliorationem corrigit. Sartaginem ferream
Abbreviated transcription (Latin):
tia sunt eligenda. quoꝵ nat᷑a
suscipiat dolam discipline asc¬
entia increpationũ. Timor ad
ista omĩa tanꝗͣ bonꝰ accedit do¬
lator ut susceptã acorde. qͣsi
isilua cogitationũ mat̾iam dis¬
ponat eã: mͦ suꝑflua resecans.
n distorta dirigens. mͦ in ȩqͣlia
idequitatis statũ in m̃suratiõe
olligens. & int̾ se tͣbes colũpnaᷤᷤ
laquearea. ⁊ reliꝗͣ structurã coe¬
q̃ns ⁊ compaginans. Cauillis
demq siue clauis diuini timoriᷤᷤ
ꝓpha compassionem structurȩ
suȩ configi optabat cũ diceret.
ne quã timor facit.⁊ ẽ qͣsi crea
siue tẽꝑamento manda¬
torum dei. dequo inpsalmo dr̃.
amandatis tuis intellexi. Cũ
enĩ atimore ad mandata cur-¬
rimus. qͣsi suppositȩ cõpositio¬
ni lintturã suꝑ inducimus. Man¬
datoꝵ qͦq adimpletio. & duri¬
tiam timoris ex asꝑantis aĩam
emollit. & ualliculos imꝑfectiõis
complem̃to spei adequalitatẽ
unitatis. & unanimitatis ꝯducit.

Expanded text:
teria sunt eligenda, quorum natura teria sunt eligenda, quorum natura suscipiat dolam disciplinae a scientia increpationum. Timor ad ista omnia tanquam bonus accedit dolator, ut susceptam a corde, quasi a silva, cogitationum materiam, disponat eam, modo superflua resecans, modo distorta dirigeatum in mensuratione colligens, et inter se trabes, columnas, laquearia et reliquam structuram coaequans et compaginans. Clavillis denique sive clavis divini timoris Propheta compositionem structurae suae configi optat cum diceret: ne quam timor facit et est quasi creatsive temperamento mandatorum Dei, de quo in Psalmo dicitur: A mandatis tuis intellexi ; cum enim a timore ad mandata currimus, quasi suppositae compositioni linituram superinducimus. Mandatorum quoque adimpletio, et duritiam timoris exasperantis animam emollit, et valliculos imperfectionis complemento spei ad aequalitatem unitatis et unanimitatis conducit,
Abbreviated transcription (Latin):
ens: bona eloquia oris eiꝰ. si ami¬
cus diligens: pulchra bona & uti¬
lia dona eiꝰ. Seruus dño omne
lucrũ suum adquirat. ñdũ doc
num uicissitudinẽ referat ami
ꝓducit᷑. ⁊ deducit᷑. a subiectione
ꝑficit᷑. & consumat᷑ mamore.
Nisi timeat conscientia. facinꝰ
qdlibet attẽptat. uł ꝑpetrat.
nisi subiciat᷑ u̾bis u̾itatis. inela¬
tionis ⁊ mendacii uentũ euanes¬
cit. nͥ diligat qd diligendũ est.
calcarib semꝑ urgetur. ⁊ crrra
ꝓpositum sistitur. Fundam̃¬
tum iacit timor. parietes con¬
struit humilis subiectio. tectũ
suꝑedificat sublimis dilectio.
Uł c̾te machinã huniꝰ edificiiti¬
mor componit. subiectio luut.
dilectio pingit. & compositio
quidẽ ꝑtinet ad mat̾iam cogi-¬
tationũ dolendã. leuigandã.
inmodum ad formã iusticiȩ
redigendã. De silua enĩmo¬
tuũ ⁊ fantasmatũ nr̃oꝵ. idonea
& habilia. structure templisa¬
lomonis ligna uelut bona ma¬

Expanded text:
ens, bona eloquia oris ejus; si amiens, bona eloquia oris ejus; si amicus diligens, pulchra bona et utilia dona ejus. Servus domino omne lucrum suum acquirat, nondum  snum vicissitudinem referat amicproducitur et deducitur a subjectione, perficitur et consummatur in amore. Nisi timeat conscientia, facinus quodlibet attentat, vel perpetrat; nisi subjiciatur verbis veritatis, in elationis et mendacii ventum evanescit; nisi diligat quod diligendum est, calcaribus semper urgetur, et circa propositum sistitur. Fundamentum jacit timor, parietes construit humilis subjectio, tectum superaedificat sublimis dilectio. Vel certe machinam hujus aedificii timor componit, subjectio linit, dilectio pingit: et compositio quidem pertinet ad materiam cogitationum dolandam, levigandam, in modum ac formam justitiae redigendam. De silva enim motuum et phantasmatum nostrorum, idonea et habilia structurae templi Salomonis ligna velut bona ma
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: creant. formant. & ornãt
uerbum format. sp̃s onat. Simul
tam̃ tͥnitas hȩc oꝑat᷑. quȩ anobis
innob̃ scdm diu̾sa m̾ita nr̃a singu¬
latim distingunt᷑. Quecũq enĩpa-¬
der facit. S ecce signato tͥnitatis
myst̾io ad conscientie tͥnitatẽ ił
tͥnam dispositionẽ intentionẽ
nr̃am tͣctamꝰ. Dñs: timore suo ꝯ¬
scĩam creat. u̾bum dñi. instructio¬
ne sapĩe confirmat. sp̃s oris eiꝰ:
donorum uarietate exornant.
Et nota hic qͣsi tres distinctione
magistrum qui docet. amicũ qͥ
diligit. & omĩa amico cõicat.
Utit᷑ dñs seruo. magister u̾bo.
amicus honore & dono. Seruus
precedit dñm. sap̃ia emittit u̾-¬
bum. amicꝰ p̃mittit donũ. Sine
seruo non ẽ dñs. sine u̾bo ñ ẽ ma¬
gister. sine dono ñ ẽ amicꝰ. Scd̾m
maiestatẽ dñi. auctoritas serui.
scdm sap̃iam magistri: doctͥna
u̾bi. scđm dilectionẽ amici: do¬
ni p̃cium. Simagnus dñs: fi¬
delis sit seruus. si magister sapi¬

Expanded text:
, creant, formant et ornant t, Verbum format, Spiritus ornat. Simul tamen trinitas baec operatur, quae a nobis in nobis secundum diversa merita nostra singillatim distinguuntur Quaecunque enim Pater facit. Sed ecce signato Trinitatis mysterio ad conscientiae trinitatem vel trinam dispositionem intentionem nostram tractamus, Dominus timore suo conscientiam creat, Verbum. Domini instructione sapientiae confirmat, Spiritus oris ejus donorum varietate exornat. Et nota hic quasi tres distinctione magistrum qui docet, amicum qui diligit, et omnia amico communicat. Utitur dominus servo, magister verbo, amicus honore et dono; servus praecedit dominum, sapientia emittit verbum, amicus praemittit donum. Sine servo non est dominus, sine verbo non est magister, sine dono non est amicus. Secundum majestatem domini auctoritas servi, secundum sapientiam magistri doctrina verbi, secundum dilectionem amici doni pretium. Si magnus dominus, fidelis sit servus; si magister sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dinis denorẽ in habitu
ipsius typice legens:
rursus tali descͥptione mores eiꝰ
subcingo: & ꝑcoloꝵ uarietate̾
uirtutum uniu̾sa m̃bra distin¬
go. Estitaq ꝓcere stat᷑ȩ ꝑꝑ ꝑ¬

Expanded text:
dinis tenorem in habitu ipsius typice legens, rursus tali descriptione mores ejus subcingo, et per colorum varietates virtutum universa membra distinguo. Est itaque procerae staturae
Abbreviated transcription (Latin):
circulũ humilitatis suꝑbia.
Aurei gͦ sint circuli isti ut ꝓu̾a
castiges.⁊ humilies aĩam tuã.
hoc decͥculis. De angulis u̾o
memorie satis arbitror fuis¬
se dictũ. ubi deanguł arche
tractauimus.

Expanded text:
circulum humilitatis superbia. Aurei ergo sint circuli isti, ut pro castiges et humilies animam tuam. Hoc de circulis. De angulis vero memoriae satis arbitror fuisse dictum, ubi de angulis arcae tractavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
endo. ne diluuium expositũ im¬
merget. & malã bestiam deiti¬
nere dollendo.ne ioseph ad fr̃s
uenientẽ deuoraret. Docet in e¬
uangłio dñs quomodo claudere
se debeat intͣ se ꝯscĩa dicens. intͣ
inqͥd incubiculũ tuũ. & clauso

Expanded text:
nos, ne diluvium expositum immergeret, et malam bestiam de itinere tollendo, ne Joseph ad fratres venientem devoraret. Docet in Evangelio Dominus quomodo claudere se debeat intra se conscientia dicens: Intra, inquit, in cubiculum tuum . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓposito religionis ñ senescit.
nec tepescit. Cum gͦ głam uiri¬
um suarũ excedens. ñ insuis ui¬
rib. s indei uͥtutib. iã ñ pedẽ
s pennas urget: ad coronã au¬
reolam festinat. ut qͥ p̃occupauit
non iussa facere audeat. ñ sꝑata
caꝑe. plus enĩ quã petimꝰ. aut in¬
delligimꝰ. dat nob̾ ds̃. De corona
aureola dictum est. qͥ potest ca¬
silio sine mandato sub innuat
restare coronã aureolã supra
generale ꝓmissũ. & iuncat pre¬
mio qui uincit m̃ito. Qui fide
scłm uicerunt. qͦt passib alios
p̃cesserunt etate. sexu. ꝓfessio¬
ne.passione.castitate. carita

Expanded text:
in proposito religionis non senescit in proposito religionis non senescit nec tepescit. Cum ergo gloriam virium suarum excedens, non in suis viribus, sed in Dei virtutibus, jam non pedem sed pennas urget, ad coronam aureolam festinat, ut qui praeoccupavit non jussa facere audeat, non sperata capere; plus enim quam petimus aut intelligimus dat nobis Deus. De corona aureola dictum est: Qui potest casilio sine mandato subinnuat restare coronam aureolam supra generale promissum et vincat praemio qui vincit merito. Qui fide saeculum vicerunt quot passibus alios praecesserunt aetate, sexu, professione, castitate, charita
Abbreviated transcription (Latin):
cundario ẽ a lib̃o arbito. Int̾ra¬
sił ẽcorona. quȩ si attendis libe¬
tum arbit̾um. rasa ẽ ⁊ rara. sigra
s tota. Gr̃a quidẽ sola coronam
posset dare. s maluit cũ lib̃o ar¬
bitͥo m̃itum p̾ꝑare.⁊ m̾itis coro¬
nam redde. Qd̃ corona ẽ dei ẽ.
Qđ in terrasilis nr̃m. Si homo ñ
ƿeccasset: corona interrasił ñ
ẽet. Non enĩ corona angłica
interrasilis ẽ: que de capite illo¬
tum nulla offensione corruit.s
humana in t̾rasił est. quȩ per
pecc̃m cecidit. ⁊ ꝑ gr̃am rediit.
Seqͣr. Et suꝑillam alt̾am coro¬
nam aureolã. Euangłico stabu¬
lario cui semiuiuus tͣditꝰ fu̾at
adcurandũ dictum ẽ. Siquid
suꝑ erogau̾is: ego cũ rediero
reddam tibi. Cõmunẽ m̾itoꝵ
legẽ tͣnsiliens impetꝰ sp̃s. sem
ꝑde inscrutabili ꝓmissionum
ꝓfunditate rimulas in corde
nouas effodiens. nunqͣm dicit
sufficit. Nouũ enĩ saporem
indo querit. qͥ nouato desid̾io

Expanded text:
cundario est a libero arbitrio. Interracundario est a libero arbitrio. Interrasilis est corona, quae si attendis liberum arbitrium, rasa est et rara, sed tota. Gratia quidem sola coronam posset dare, sed maluit cum libero arbitrio meritum praeparare et meritis coronam reddere. Quod corona est, Dei est; quod interrasilis, nostrum. Si homo non peccasset, corona interrasilis non esset. Non enim corona angelica interrasilis est, quae de capite illorum nulla offensione corruit, sed humana interrasilis est, quae per peccatum cecidit et per gratiam rediit. Sequitur: Et super illam alteram coronam aureolam . Evangelico stabulario cui semivivus traditus fuerat ad curandum dictum est: Si quid supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi . Communem meritorum legem transiliens impetus spiritus, semper de inscrutabili promissionum profunditate rimulas in corde novas effodiens nunquam dicit: Sufficit Novum enim saporem in Deo qui novato desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
ens ⁊ oꝑans. in scd̃o gr̃a adiu¬
uans ⁊ cooꝑans. in t̃cio manda¬
tum iubens. in qͣrto lib̃m arbi¬
triũ gr̃am sequens. In pͥmo ds̃
sine adiutorio. in scdo lib̃um
arbitͥum cũ dõ. in t̾cio di admo¬
nitio. in qͣrto mandati implecio
Inpͥmo liberat compeditos.in
scdo adiuuat solutos. in t̾cio
illuminat cecos. in qͣrto ꝯsoli¬
dat paraliticos. Hii sunt . iiiͬ.
digiti ad quorũ m̃surã corom
in t̾rasilis extendit᷑. quȩ lali
aureo suꝑponit᷑. qr qͥcquid sc¬
tura ꝓmittit. & memoria de
scͥpturis retin̾e pot̃: nec minus
ht̃ nec amplius. uł inspe. uł
in re ȩt̾ni brauii. Parũ nãq ẽ
hab̾e grãm oꝑantem ⁊ cooꝑan¬
tem. siue mandatũ iubens ubi
lib̾um arbitͥum seu uoluntas
nr̃a non consentit. ⁊ satis ẽ iͥ
obediendo consentit. ⁊ nolen¬
do efficacit᷑ legem facit. qua¬
Interasilẽ uͦ coronã facit: quia
nullũ sine gr̃a mitum ⁊ qr nunꝗͣ¬
am m̃atum pͥncipalit̾ agr̃a: se¬

Expanded text:
ans, in secundo gratia adjuvans et cooperans, in tertio mandatum jubens, in quarto liberum arbitrium gratiam sequens. In primo Deus sine adjutorio, in secundo liberum arbitrium cum Deo, in tertio Dei admonitio, in quarto mandati impletio. In primo liberat compeditos, in secundo adjuvat solutos, in tertio illuminat caecos, in quarto consolidat paralyticos. Hi sunt quatuor digiti ad quorum mensuram corona interrasilis extenditur, quae labio aureo superponitur, quia quidquid Scriptura promittit et memoria de Scripturis retinere potest, nec minus habet nec amplius vel in spe, vel in re aeterni bravii. Parum namque est habere gratiam operantem et cooperantem, sive mandatum jubens ubi liberum arbitrium seu voluntas nostra non sentit, et satis est ubi obediendo consentit, et nolendo efficaciter legem facit. Interrasilem vero coronam facit, quia nullum sine gratia meritum, et quNam meritum principaliter a gratia, se
Abbreviated transcription (Latin):
Memoria. iiiͦi. ht̃ circulos au¬
Uno pede utit᷑ memoria ad
illa quȩ quidẽ tͣnsierunt. s ad¬
huc in ianus stant. ⁊ ñ longe
excesserunt. alio ad remota q̃
longiꝰ ap̃senti cognitione se¬
cesserunt. t̾cio ad remotiora. q̃
non nisi cũ magnostudio recogi¬
taripossunt. quarto ad remotis¬
sima. que ñ nisi libroꝵ lectione.
& antiquoꝵ relatione reꝑꝑiri pꝰ¬
sunt. Uł unopede derit t̾ram.
alio ambulat suꝑaqͣs. alio uolat
inaere. qͣrto ascendit suꝑ pẽnas
uentoꝵ in cȩlo. Humiliat᷑ in pͥ¬
mo. compungit᷑ in scdõ. accen¬
ditur in t̾cio. exaltatur in qͣr
tis. in.iͦi. tͣnsfigurationis. in
qͣrto ascensionis. In pͥmo reatũ
originalis culpe. inscd̃o absolu-¬
tionẽ. in .uͦi. iustificationẽ. in
quarto glorificationẽ recolit.
Uł uno pede circuit corpꝰ in a¬
nimatũ. t̾cio sp̃m creatũ. qͣrto
sp̃m incͥcums cͥptũ. Uno pede
incedit prudent̃. alio fortit̃.
t̃cio iuste. qͣrto temꝑant̾. ⁊ so¬

Expanded text:
Memoria quatuor habet circulos auUno pede utitur memoria ad illa quae quidem transierunt, sed adhuc in januis stant, et non longe excesserunt; alio, ad remota quae longius a praesenti cognitione secesserunt; tertio ad remotiora, quae non nisi cum magno studio recogitari possunt; quarto ad remotissima quae non nisi librorum lectione et antiquorum relatione reperiri possunt. Vel uno pede terit terram, alio ambulat super aquas, alio volat in aere, quarto ascendit super pennas ventorum in coelo. Humiliatur in primo, compungitur in secundo, accenditur in tertio, exaltatur in quartis, in tertio transfigurationis, in quarto ascensionis. In primo reatum originalis culpae, in secundo absolutionem, in tertio justificationem, in quarto glorificationem recolit. Vel uno pede circuit corpus inanimatum, tertio spiritum creatum, quarto spiritum incircumscriptum. Uno pede incedit prudenter, alio fortiter, tertio juste, quarto temperanter et so
Abbreviated transcription (Latin):
Qui me ꝯfessus fu̾it corã hõib
⁊c̃. Labium aureũ ẽ: ꝯfessio mar¬
tẏrum. qr sicut aurũ ur̃ ciet̾a pre-¬
fulget metalla. sic fides ⁊ ꝯfessio
igne ꝑcutionis examinata.⁊ pre¬
cisior depacientia. ⁊ forcior de ꝯ¬
stantia. & darior depena. ⁊ sub¬
limior de contumelia. Auget
enimpena aucta claritatẽ: con¬
stantia ꝓbat fortitudinẽ. pa¬
cientia ponderat qͣntitatem
p̃cii. ꝯtumelia multiplicat ho¬
norẽ. In pena: ꝑsecutoris atro¬
citas. in ꝯstantia: martyris lon¬
ganimitas. in patientia benig¬
nitas. in ꝯtumelia humilitas.
forte ido corona alta digitis
rũ. ut qͣi tot digitis crescat co¬
rona: quot cruciatib ꝯtorta ẽ
caro inpena. Sicut etiã labio
aureo inconfessione pecc̃oꝵ
coronã in t̾rasilem. altã.uͦnͬ. di¬
gitis imponit: cũ pͥmo digito
malam uoluntatẽ em̃dat. scd̃o
peccata sua accusat. t̃tio lauat.
quarto uirtutib cõmutat. Pri¬
mo digito iħc eiecit demonia.

Expanded text:
Qui me confessus fuerit coram Domino, etc. Labium aureum est confessio martyrum; quia sicut inter caetera praefulget metalla, sic fides et confessio igne percussionis examinata et pretiosior de patientia, et fortior de constantia, et clarior de poena et sublimior de contumelia. Auget enim poena aucta claritatem, constantia probat fortitudinem, patientia ponderat quantitatem pretii, contumelia multiplicat honorem. In poena persecutoris atrocitas, in constantia martyris longanimitas, in patientia benignitas, in contumelia humilitas. Forte ideo corona alta digitis rum, ut quasi tot digitis crescat corona, quot cruciatibus contorta est caro in poena. Sicut etiam labio aureo in confessione peccatorum coronam interrasilem altam quatuor digitis imponit, cum primo digito malam voluntatem emendat, secundo peccata sua accusat, tertio lavat, quarto virtutibus commutat. Primo digito Jesus ejecit daemonia,
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sas sp̃es miscditer repont
Satis enim comꝑabiltt̃ tam
moꝵ quã studioꝵ dissimilit¬
dine hominũ alii frum̃to al
ordeo ali fabȩ. alii lenticulȩ.
lii milio. alii uicie conferuntꝰ
dum alii grano frum̃ti .i. u̾be
incarnato qđ misit dñs iniacot
& cecidit in isrł. ꝑ caritatis ir¬
tationẽ conformant᷑. alii ord

Expanded text:
diversas species misericorditer reponit. diversas species misericorditer reponit. Satis enim corporaliter tam morum quam studiorum dissimilitudine, hominum alii frumento, alii hordeo, alii fabae, alii lenticulae, alii millio, alii viciae conferuntur; dum alii grano frumenti, id est Verbo incarnato quod misit Dominus in Jacob et cecidit in Israel, per charitatis imitationem conformant
Abbreviated transcription (Latin):
mit autẽ in dextro lat̾e: cu¬
ius cor dilatatur in caritate.
Insinistro uͦ dormit: qͥ frena
suȩ cupiditatis. in auariciam
usq qͣq porrigit. Siue autẽ
in dextro siue in sinistro dormi¬
as. panes tibi numero dierũ
quib dormies facies. ut siue
eternitatis głam. siue p̾sentẽ
& mom̃taneã delectationem
appetas : panes uirtutũ aut
uicioꝵ ꝓmerendo. in diẽ bo¬
noꝵ ut indiem maloꝵ tͥ in p̾¬
senti uia constituas. Ut ⁊
ȩt̾na est gła iustoꝵ: sic infi-¬
nita suppliciamaloꝵ. & ut hñt
singula pioꝵ oꝑa dignã pro
meritis remunerationẽ: sic
reprobi ꝓ numero & mͦ malo¬
rum suoꝵ: et̾nam sustinent
dãpnationẽ. Intelligit᷑ quoq
sacram̃tum baptismatis. uas
unum. in quo filiꝰ hominis in¬
different̾ congregat bonos
& malos. tanꝗͣ fruges diu̾s
ordinũ. In uno enĩ uase rege¬
rantis bapti̾mi diuina ꝯsecratiu
insertum qd̵ cumq hominun
genꝰ. qͣsi frugum. & leguminĩ

Expanded text:
mit autem in dextro latere, cumit autem in dextro latere, cujus cor dilatatur in charitate. In sinistro vero dormit, qui frena suae cupiditatis in avaritiam usquequaque porrigit. Sive autem in dextro, sive in sinistro dormias, panes tibi numero dierum quibus dormies, facies ut sive aeternitatis gloriam, sive praesentem et momentaneam delectationem appetas; panes virtutum aut vitiorum promerendo in diem bonorum vel in diem malorum tibi in praesenti via constituas. Ut vero aeterna est gloria justorum, sic infinita supplicia malorum, et ut habent singulapiorum opera dignam pro meritis remunerationem: sic reprobi pro numero et modo malorum suorum, aeternam sustinent damnationem. Intelligitur quoque sacramentum baptismatis, vas unum in quo Filius hominis indifferenter congregat bonos et malos, tanquam fruges diversorum ordinum. In uno enim vase regenerantis baptismi, divina consecratio insertum quodcunque hominum genus, quasi frugum et leguminum
Abbreviated transcription (Latin):
refectionẽ. nescio panis an le¬
guminis. aut simul panis & le¬
guminis. Mittes inqͥt dñs ea
in uas unũ.Uas unum in quo
reponitur in comprehensibilis
uarietas tam cogitationũ quã
affectionũ. siue bonaꝵ siuie ma¬
larum: cor humanũ est. Et bñ
mitti iuibent᷑ in uas unũ: qͥa
omnia hominis bona ⁊ mala
recipit siue concipit cor unum.
Est enĩ receptibile iusticiȩ.⁊ in iꝰ¬
ticiȩ. u̾itatis. & falsitatis. reli¬
gionis. & suꝑsticionis. odii. &
amoris. & facies tibi panes nu¬
mero dierum. quib dormies
suꝑ latus tuũ. Preceptũ fue¬
rat ꝓpħe ut dormiret suꝑ la¬
tus sinistrum. & postea ut
dormiret suꝑ latus dextrũ.
animadũtendũ gͥ utrumq
latus quid significet. & quiᷤᷤ
dormiat suꝑ sinistrum. quis¬
ue suꝑ dextrum. Duo gͥ sunt
inquib uł ad bonũ uł ad ma-¬
lum dilatatur cor. caritas
scilicet & cupiditas. Cari¬
tas ẽ latus dextrũ. cupidi¬
tas est latus sinistrũ. Dor¬

Expanded text:
refectionem nescio, panis an lerefectionem nescio, panis an leguminis, aut simul panis et leguminis. Mittes ea, inquit Dominus, in vas unum. Vas unum in quo reponitur incomprehensibilis varietas tam cogitationum quam affectionum sive bonarum sive malarum, cor humanum est. Et bene mitti jubentur in vas unum, quia omnia hominis bona et mala recipit sive concipit cor unum. Est enim receptibile justitiae et injustitiae, veritatis et falsitatis, religionis et superstitionis, odii et amoris. Et facies tibi panes, numero dierum quibus dormies super latus tuum. Praeceptum fuerat prophetae, ut dormiret super latus sinistrum, et postea ut dormiret super latus dextrum: animadvertendum igitur utrumque latus quid significet, et quis dormiat super sinistrum, quisve super dextrum. Duo igitur sunt in quibus vel ad bonum, vel ad malum dilatatur cor, charitas scilicet et cupiditas. Charitas est latus dextrum, cupiditas est latus sinistrum. Dor
Abbreviated transcription (Latin):
incaptiuitate carnis & animȩ
erulabat. in qua solus est error
& horror. Plane horrenda ⁊ab¬
olenda cõmixtio fidei. & infi-¬
delitatis. denebrarũ & lucis. ui¬
te & mortis. boni & mali. Cũ
creatorem adorat quis in sp̃u
& u̾itate. habet frum̃tum. cũ
ꝓ demporalib seruit deo: or-¬
deum. cum de diuiciis suis. si
uegła. siue scientia scłari infla-¬
tur. fabã. cum głam incorrup¬
tibilis dei insimilitudinẽ hõis
corruptibilis commutando: e¬
betatur: lenticulã. cũ supra
ĩ decet subtilia de deo inues¬
tigando euanescit: miliũ.
cũ non intelligendo sead ima-¬
ginẽ dei factum. ium̃tis insipi¬
entib comꝑatur: uiciam. siue
auenam: Anima uͦ siue popłs
tam in constantis ꝓpositi. tã
uarii consilii. tam lubrici ordi¬
nis. ꝓconfusione quȩ in eiꝰ uer¬
satur m̃te. inordinata pascit᷑
refectiõe. Ut enĩ incompositũ
parat in oculis eiꝰ p̃dicator in¬
usitatã confectionẽ. ne dicam

Expanded text:
in captivitate carnis et animae in captivitate carnis et animae exsulabat, in qua solus est error et horror. Plane horrenda et abolenda commissio fidei et infidelitatis, tenebrarum et lucis, vitae et mortis, boni et mali. Cum Creatorem adorat quis in spiritu et veritate , habet frumentum; cum pro temporalibus servit Deo, hordeum; cum de divitiis suis sive gloria, sive scientia saeculari inflatur, fabam; cum gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem hominis corruptibilis commutando hebetatur, lenticulam; cum supra quam decet subtilia de Deo investigando evanescit, millium; cum non intelligendo, se ad imaginem Dei factum jumentis insipientibus comparatur, viciam sive avenam. Anima vero sive populus tam inconstantis propositi, tam varii consilii, tam lubrici ordinis, pro confusione quae in ejus versatur mente ordinata pascitur refectione. Ut enim incompositum parat in oculis ejus praedicator inusitatam confectionem ne dicam
Abbreviated transcription (Latin):
tus tuum. & nonaginta de¬
b comedes illud. Quanto
panis iste inusitatior. tanto dis
illo expositio difficilior. De
frum̃to qͥdem & ordeo panci
fieri ñ est mirũ. qr ꝯsuetum
Ex faba uero & lente. & mila
& uicia. ñ panes. s pulm̃ta
sibi homines faciunt nec ea
tunc qͦq cõmiscere. s seꝑare
consueuert̃. ut fabam seꝑati
& lentem seꝑatim. & sic de
cet̾is. singulis seꝑatim refec¬
tionẽ habeant. Quid gͦ e
tam dissimili specierũ gen
iubente dño cõmixtio facta in¬
nuit. nͥ forte qd popłs ille cuiꝰ
p̃dicator hoc agebat. natura¬
lẽ sensũ humanȩ m̃tis cũ irra¬
tionalium pecudum animali¬
tate prauȩ uiuendo ꝯfuderat :
hic enim preuaricator erat. tã
naturał. quã scͥptȩ legis. Hic in¬
quã ungulam scd̾m legem ñ fin¬
debat. qr ñ recte diuidebat. qr
ỹciosum a uili ñ seꝑabat. quia
scoriam abargento ñ secernebat.
qr aquã uino in miscebat. De¬
niq non incaritate manebat.
inqua pendet omnis ordo. s

Expanded text:
tis et nonaginta diebus comedes illud . Quanto panis iste inusitatior, tanto de illo expositio difficilior. De frumento quidem et hordeo panes fieri, non est mirum quia consuetum: ex faba vero et lente, et millio et vicia non panem sed pulmenta sibi homines faciunt; nec ea tunc quoque commiscere, sed separare consueverunt, ut fabam separatim et lentem separatim, et sic de caeteris singulis separatim refectionem habeant. Quid ergo ex tam dissimili specierum genere, jubente Domino, commistio facta innuit, nisi forte quod populus ille cujus praedicator hoc agebat, naturalem sensum humanae mentis cum irrationalium pecudum animalitate prave vivendo confuderat? hic enim praevaricator erat, tam naturalis quam scriptae legis; hic, inquam, ungulam secundum legem non findebat, quia non recte dividebat , quia pretiosum a vili non separabat, quia scoriam ab argento non secernebat, quia aquam vino immiscebat, denique non in charitate manebat, in qua pendet omnis ordo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
alii lenticula sophisticarũ as¬
gumentationũ presumend
deingenii sui uirib excecast
alii milio ex quisitarũ ratioci¬
nationũ usq ad exinanttie¬
nem u̾itatis euanescendo
tenuantur. alii beluinȩ fe¬
tatis tam uita ꝗͣ sensu. ulis¬
ma qͣsi uiciaꝵ. uł auenȩ uilita¬
te. oculos ad t̾ram depͥm̃do ꝯ-¬
fundunt᷑. Curatͥx itaq omniũ
contricionũ. & omnium mor¬
boꝵ medicina.reparatͥx dei pi-¬
etas eccłiȩ uas construit amplũ.
solidũ. latũ. & rotundũ. Am¬
plum: ut caꝑe non utilia solũ.
s & mutilia usq ad emunda¬
tionem areȩ. ñ munda dm̃ s
ꝓinmunda sufficiat. solidũ:
ut omnẽ impetũ tam ab intͥn-¬
sa s ꝗͣ ab extͥnsecis casib pa-¬
diens eludat. Latum in inferio¬
ribꝰ: ut etiam a quarũ fluctua¬
tionib non ditubet. rotundũ
insuꝑiorib. ut unitatis sectio¬
nẽ nullatenus formidet. In
hoc uase bene credendo intͣnt
homines bestiȩ & pecora car-¬
nalit̾ conu̾sando. congregan-¬

Expanded text:
Alii lenticula sophisticarum argumentationum, praesumendo de ingenii sui viribus, excaecantur; alii millio exquisitarum ratiocinationum usque ad exinanitionem veritatis evanescendo, extenuantur; alii belluinae foeditatis tam vita quam sensu, ultima quasi viciarum vel avenae vilitate oculos ad terram deprimendo, confunduntur. Curatrix itaque omnium contritionum, et omnium morborum medicina, reparatrix Dei pietas, Ecclesiae vas construit amplum, solidum latum et rotundum. Amplum ut capere non utilia solum sed inutilia usque ad emundationem areae, non munda tantum sed et immunda sufficiat; solidum ut omnem impetum tam ab intrinsecis, quam ab extrinsecis casibus patiens eludat; latum in inferioribus ut etiam aquarum fluctuationibus non titubet; rotundum in superioribus, ut unitatis sectionem nullatenus formidet. In hoc vase, bene credendo intrant homines, bestiae et pecora carnaliter conversando congregan
Abbreviated transcription (Latin):
& agnus. leo. & uitulus. colum¬
nit tͣnseat diluui iniquitas ꝯ
tinent᷑. In huiꝰ quoq signifi¬
catione. petroapło oranti os¬
tensum ẽ uas linteũ. quatuor
iniciis submissum de cęlo. in
quo erant omĩa quadrupe-¬
dia. & reptilia. animalia &
bestiȩ terrȩ. dictumq ẽ illi.
Macta & manduca. Co aut̃

Expanded text:
olumnec transeat diluvii iniquitas , continentur. In hujus quoque significatione, Petro apostolo oranti ostensum est vas linteum, quatuor initiis submissum de coelo , in quo erant omnia quadrupedia et reptilia, animalia et bestiae terrae, dictumque est illi: Macta et manduca