comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ quasi duob modis solis capitib conuenientib supͣ astensi corii soni re¬
sultatio. quod musici disciplinabili mensura ꝑcutientes. gemina resona¬
ata collectio. Organũ ẽ quasi turris quedeã. diuersis fistulis fabricatum.
quib flatum follium uox copiosissima destinatur. ⁊ eã modulatio cõponit.
linguis quib dã ligneis ab int̾iori parte. Construitur quasi magistroꝵ di

Expanded text:
um, quasi duabus mitris solis capitibus convenientibus supra eas densi corii sonora resultante, quod musici disciplinabili mensura percutientes gemina resonat. Organum itaque est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu 502 follium vox copiosissima destinatur; et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam ligneis ab interiore parte construitur, quas disci
Abbreviated transcription (Latin):
Urbis ⁊ orbis honor. s iã dolor orb ⁊ urbis. Rector ĩ orbe pottis. pulius
ĩ urbe iacet. Hoc ĩ uase sacro pia pleni grã fontis. Gratis infudiẜ mun̾a
gͣta polo. Magne ds̃. dare magna poteis. ꝑ te fuit illi. Lingua doc̾e sid̾.
rem dare docta manꝰ. Angelici mores. deuorio finis honestꝰ. Hunc tib
dãt famulũ. da requiem famulo.¬

Expanded text:
Urbis et orbis honor, sed jam dolor Urbis et orbis, Rector in orbe potens, pulvis in Urbe jacet. Hoc in vase sacro, pia pleni gratia fontis, Infudit gratis munera grata polo. Magne Deus, dare magna potens, per te fuit illi Lingua docere fidem, rem dare docta manus. Mores angelici, devotio, finis honestus Hunc tibi dant famulum; da requiem famulo
Abbreviated transcription (Latin):
ticis tñ inde caritate nibente abducim̃ ⁊ auellim᷑. ꝓpt̾ eos qͥ nr̃a indigẽt oꝑa uel
loqͥla. Quotieis pie cedit negotiũ tumultibꝰ pia qͥcs. qͦticis bona oscientia ponit᷑
codex uͥ oꝑi manuũ insudet᷑. qͦtieis ꝓ administrandis terrenis. iustissime ipsis
suꝑsedemꝰ celebrandis missarũ solenniis. Ordo p̃post̾us. s necessitas ñ ht̃ legẽ
Agit gͥ suũ actualis caritas ordinẽ. iuxta prĩs familias iussionẽ. incipieis a no

Expanded text:
ties tamen inde charitate jubente abducimur et avellimur, propter eos qui nostra indigent opera vel loquela? quoties pie cedit negotiorum tumultibus pia quies? quoties bona conscientia ponitur codex, ut operi manuum insudetur? quoties pro administrandis terrenis, justissime ipsis supersedemus celebrandis missarum solemniis? Ordo praeposterus: sed necessitas non habet legem. Agit ergo suum 1440 actualis charitas ordinem juxt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ affectamꝰ honores. Agnoscamꝰ impares iures nr̃as. nec delectet molles
⁊ femineos hum̃os. uiroꝵ suppoñe sareinis. nec obseruemꝰ eos ẜ honoremus
In humane nẽpe redarguis oꝑa. quoꝵ onera refugis. Temerarie obiurga
uirũ de plio ret̾tentẽ. mulier maneis ĩ domo. Dico enĩ. Si is qͥ de claustro
s eũ qͥ uersat᷑ ĩ popło. int̾d̾ũ minꝰ districte. minꝰue cͥeũspecte sese agͥe dep¬
hendit. ñbigr̃a t̃ ũbo . ĩ cibo ĩ somno. ĩ rnsu ĩ ira. ĩ iudicio. ñ adraedicandũ
confestĩ ꝓsiliat. s meminerit sc̃ptũ. Melior ẽ. iniqͥtas uarinͣ uñsasieis mu

Expanded text:
non affectamus honores. Agnoscamus impares vires nostras, nec delectet molles non affectamus honores. Agnoscamus impares vires nostras, nec delectet molles et femineos humeros virorum supponere sarcinis; nec observemus eos, sed honoremus. Inhumane nempe eorum redarguis opera, quorum onera refugis. Temerarie objurgat virum de praelio revertentem mulier nens in domo. Dico enim, si is qui de claustro est, eum qui versatur in populo, interdum minus districte minusve circumspecte sese agere deprehenderit, verbi gratia in verbo, in cibo, in somno, in risu, in ira, in judicio; non ad judicandum co
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊i hoc clariꝰ aꝑiret. qͣ nos oꝑi illi ueles cẽ intentos. Inde uos monco dilee¬
uat dignũ est ⁊ sonitu ⁊ affectu uoces sci sp̃s de ꝓmentes. Pure ã uit m
aluid dũ psallitis. ꝙͣ qd̾ psallitis cogitetis. Nec solas dico uitandas cogi¬
 tiones uanas ⁊ ociosas: uitande sc̃ ⁊ ille illa dũ taras horanilio loce
qs officiales fus ꝓ cõmuni necessicate. qͣi necessario feegnt̃ adnit̃ cõpelũ¬
tur. Sed ne illa qd̾ ꝓfecto recipe tẽ consuluerim. q forte pauloanee de.
claustro sedentes. in codicibꝰ legeratis. qͥlia ⁊ nc̃ me uiua uocen inente.
ex hoc auditorio sp̃c scĩ recentia roportatis Salubria ss. s minime salue¬
briter illa inter ꝓsallendũ reuoluitis. Sp̃s enĩ sc̃s illa hora gradũ ñ recip̃.
quicquid aliud ꝙͣ d ebes. neglecto eo qd̾ debes optuleris. abores penar¬
Aatres reueream̃ epõs. s uertam̃ labores eoꝵ. Si labores pensam̃

Expanded text:
ut ex hoc clarius aperiret quam nos operi illi vellet esse intentos. Unde vos moneo, dilecvirili, ut dignum est, et sonitu, et affectu voces sancti Spiritus depromentes. Pure vero, ut nil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. Nec solas dico vitandas cogitationes vanas et otiosas: vitandae sunt et illae, illa duntaxat hora, et illo loco, quas officiales fratres pro communi necessitate, quasi necessario, frequenter admittere compelluntur. Sed, ne illa quidem profecto recipere tunc consuluerim, quae forte paulo ante, in claustro sedentes, in codicibus legeratis, qualia et nunc me viva voce disserente ex hoc auditorio Spiritus sancti recentia reportatis. Salubria sunt, sed minime illa salubriter inter psallendum revolvitis. Spiritus enim sanctus illa hora gratum non recipit, quidquid aliud quam debes, neglecto eo quod debes, obtuleris. Cujus seatres, revereamur episcopos, sed vereamur labores eorum. Si labores pensamus,
Abbreviated transcription (Latin):
custodia sempit̾na. ⁊ quasi in nocte ilł dormientib uigilas. ne hostis irrũ
dñs respondit. Uenit mane ppło meo. ⁊ nox genti idumeoꝵ. illis p̃bebo lucẽ.
uos intenebris derelinqͣm. Nel certe ita uenit lux. nocte transacta. si meũ
inuocatis auxiliũ. ⁊ estis de stupe serui mei abrahã. nolite me tantũ in
nccessitatib querere. s toto ad me animo conu̾timini. Pila. forma rotunda¬

Expanded text:
custodia sempiterna, et quasi in nocte dormientibus illis vigilas ne hostis irrumpdit Israel . Venit mane populo meo, et nox genti Idumaeorum; illis praebebo lucem, vos in tenebris derelinquam. Vel certe ita: venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini. Venite, et
Abbreviated transcription (Latin):
omne hominũ cont̾ dĩ iram. isrł sperauit in damascũ. diruat᷑ ciuitas q̃
aduersus illiꝰ uoluntatẽ. impiis p̃stat auxiliũ. Iudas. sꝑauit in egiptum.
⁊ egyptus destruatur. Egiptii confisi sunt in ethiopib ⁊ iopes quoq uin¬
cantur ab assiriis. Assirii suꝑbierunt. ñ di. s suar̃ uiriũ arbit̾ntes eẽ uicto¬
riã. ⁊ ipsi uincant᷑ ab abyloniis. Babylon eleuauit cont᷑ dnm caput.⁊ ipsa
amedis. ꝑsisq suꝑetur. ꝑsi. ⁊ medi exparte ꝑsecuti sunt ppłm di. ⁊ aries seuisi¬
mus ad orientẽ ⁊ occidentẽ. om̃s ppłos uentilauit. Ueniat hurus alexander.
⁊ conterat eũ pedib suis. ⁊ iste ultra modũ erectus ẽ. ueneno ꝑeat. regnũq eiꝰ
diuidat᷑. in partes. ⁊ cũ multo tpr̃e int̾ se consili fuerint. romano uinoente
ppłetur. Romanus ipse. serratis dentib. unguibq scõꝵ carnes cruento ore
lacerauit. Excidatur lapis demonte sine manib. pocentissimũ regnũ ac

Expanded text:
 diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit contra Deum caput: et ipsa a Medis Persisque superetur. Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac
Abbreviated transcription (Latin):
e p̃s. speculator. nam speculator ẽ. p̃positꝰ ecclesiȩ dictus. quod speculet atq
pmnasium. generalis exercitiorum locus. tamen apud
athenas locus erat ubi dicebat᷑ phylosophia. & sapientiȩ exẽr eeba¬
tur studium. Nam gymnasium grece uocat᷑. quod latine exer¬
citium dr̃. hoc est meditatio. s ⁊balneȩ ⁊ loca cursorum ⁊ at letarum gu¬
nasia sunt. eo quod illid homines in suȩ artis studio exercitent᷑. Pateras.
fiale funt dicte. ł quod ipsis potare solemꝰ. ł quod patentes sint. dispan¬

Expanded text:
erpretantur; nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus, eo quod speculetur, atque mnasium generalis est exercitiorum locus. Ta men apud Athenas locus erat, ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam Gymnasium Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est, meditatio. Sed et balnea et loca cursuum athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studium exercitentur. CAPUT X.phyalae sunt dictae, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt dispan
Abbreviated transcription (Latin):
ones. S ⁊ uutulamina int̾ptati sunt. Qui error tam multos codices pre¬
oupauit. ut uꝵ mueniat᷑ alter sc̃ptum. ꝯ tam̃ sententia manifestis¬
sima ii que ciarescit consequentib uerbis. Namq ad ulterine planti¬
tiones non dabut radices altas. Conuenientiꝰ dr̃ qͣm uitulamina quȩ
petibus terrã ingretitur. Non herent radicib. Carma. acurrendo dio

Expanded text:
iones, et vitulamina interpretati sunt: qui error tam multos codices praeoccupavit, ut vix inveniatur aliter scriptum; et tamen sententia manifestissima est, quia clarescit consequentibus verbis: namque, Adulterinae plantationes non dabunt radices altas , convenientius dicitur quam, vitulamina, quae pedibus in terra gradiuntur, et non haerent radicibus. Hanc translatio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quasi stabilis spes. Uanitas ẽ. a scã regͥione subita uarietate mutaii: ⁊ mentem
fallaci inlusione conu̾te. Insaniȩ false sunt saxis formasse dominum quem gen¬
adulando decipere quam posint uituperationib sauciare. Euge uibum qui¬
cdem p̃coniale ẽ. & sermo laudandi: s cum recto animo non ꝓfert᷑. ad derisi¬
onem trahit᷑. Inferendam. quȩ figura dr̃ yronia .i. inrisio. Susurrabant.
Susur ratio ẽ oris paruissimus sonis sine aliqua uotis diftinctione confus
sermo trauetus ab apibus quarum uox ꝓlata susurrꝰ ẽ: u̾bum iniquum¬

Expanded text:
. Vanitas est enim a sancta religione subita varietate mutari, et mentem fallaci illusione convertere. Insaniae vero falsae sunt saxis formasse deum, quem genadulando decipere, quam possint vituperationibus sauciare. Euge verbum quidem praeconiale est; sed cum recto animo non profertur, ad derisionem trahSusurratio est oris parvissimus sonus, sineque aliqua vocis distinctione confusus sermo, tractus ab apibus, quarum vox prolata susurrus est; qu
Abbreviated transcription (Latin):
hensionẽ. Augustinus. Sunt enĩ multa que appellautur sophisma¬
ta false conclusionis rationũ. ⁊ plerumq ita uera imitantantes. ut
non solũ tardos. s ingeniosos et̃ minus diligent̾ attentos decipiantio¬
posiut eni quidã dicens. ei c̃ q̃ lo quebatur. qs ego sũ: tu ui es. At ile
consensit. Uerum enti erat exparte. uł eo ipse quod iste insictiosus. alest¬
psexerat. Cũ iste adidit. ego aut̃ homo sum. hoc quoq cũ ab ilo accepiss.
concdusit dicens. tugͥ non es homo. Qđ genus captiosar̃ conclusionum.
septiura quantũ existimo decestatur. illo loco. ubi dictum est.Qui sophis¬

Expanded text:
endi aduersarium. sunt enim multa, quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum et plerumque ita ueras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. proposuit enim quidam dicens ei cum quo loquebatur: "quod ego sum, tu non as". at ille consensit. uerum enim erat ex parte uel eo ipso, quod iste insidiosus, ille simplex erat. tum ille addidit: „ego autem homo sum." hoc quoque cum ab illo accepisset, conclusit dicens: "tu igitur non es homo". quod genus captiosarum conclusionum scriptura, quantum existimo, detestatur illo loco, ubi dictum est: qui sophis
Abbreviated transcription (Latin):
tenens. ne uoluptas blanda subripiat: ut statim confracta dispeant.
ora significat. s illd̃ qd̾ quienit ab ossib. qd reuera mocculto factum ẽ. dũ
in interiorib corporis nr̃i constat eẽ reconditũ. In ꝑfectum meũ uiderunt¬
rare dixit finẽ huius mundi. ⁊ que ait tͥstis ẽ anima mea. usq ad mortẽ.:
⁊ his similia. ipsa inꝑfectum suũ patrẽ uidisse testatur. Die formabunt᷑.¬
.i. de uero illo sole ꝑfecta luminis claritate. cõplendi sunt. Enemo in eis.¬

Expanded text:
tenens, ne voluptas blanda subripiat, sora significat, sed illud quod venit ab ossibus; quod revera in occulto factum est, dum in interioribus corporis nostri constat esse reconditum. Quis enim ossa inrare dixit finem hujus mundi, et quae ait: Tristis est anima mea usque ad mortem , et his similia, ipsa et imperfectum suuest, de vero illo Sole perfecta luminis claritate complendi sunt, ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
Inseneta uberi. Seneta hominum arida ⁊ sterilis est. Ecclesia uero
tunc magis incipit ẽẽ. uberrima quando ad finẽ seculi fuerit dño
miuni frixorium. ꝑ ellicanus auis egyptia ẽ. eiconiis corporis granditate
uiscera. quicquid escarum accipit. sine aliqua decoctione transmittie.
fertur autem eam oc cidẽ natos suo ᷤᷤ eosq ꝑtriduum lugẽ. deinde
se ipsam uulnerare⁊ apersione sui sanguinis uiuificare filios. Nocticorax¬

Expanded text:
ientes erunt. Senecta hominum arida atque sterilis est; Ecclesia vero tunc magis incipit esse uberrima, quando ad finem saeculi fuerit, Domino m deprimere. Pellicanus avis Aegyptia est, ciconiis corporis granditate viscera quidquid escarum accipit, sine aliqua recoctione transmittit.verum est, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios.
Abbreviated transcription (Latin):
Carr ciebis es quod issidue calidam soleat siscipe pocionẽ. Incorde ⁊ corde
ens in coide suo suo non est deus. Plerumq enim plus appetunt homines
seruire hominibus quos corporalit̃ uident. quam seruire dõ quem non uident.
In tabnaculo tuo. Maioies nr̃i domus pauꝑum tab̾nas appellauerunt. p ropt̃¬
ea quia tantum trabib: non ad huc tegulis tegebant᷑. quasi tab̾nas. ⁊ quia ibi
habitabant ⁊ cenabant sic̃ antiquitꝰ mos erat semel cibum sumere. Ex duob
nominibus unũ tͣdit᷑ factum ẽẽ uocabulum .i. extrab̾cula ⁊ cenaculo quasi
.i. putrefactionẽ iuste negat fieri. quȩ generalit̾ carneni uastat. Aidpẽ suũ¬

Expanded text:
e ens in corde suo: Non est Deus. Plerumque enim plus appetunt homines servire hominibus quos corporaliter vident quam servire Deo quem non vident. perscrutemur. Majores nostri domos pauperum tabernas appellaverunt propterea quia tantum trabibus, non adhuc tegulis tegebantur, quasi trabernas. Et quia ibi habitabant et coenabant, sicut antiquis mos erat semel cibum sumere, ex duobus nominibus unum traditur factum esse vocabulum, id est ex traberna et coenaculo, quasi est putrefactionem juste negat fieri, quae generaliter carnem vastat hu
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ apostolos dic̃. qnm sicut a quarum multitudo ꝑ cataractas euomitur.
brium contra probum positum est. Nani sicut omnia proba decora sunt
titatis asserit᷑. qui int̾ quadrupedia & sensi plurimum ualet. E temperan¬
ter miscetur. feminȩ suȩ. & congͣe secunda nunutit᷑. Diues dictꝰ est adiuo: qͥ¬
ineantantis exaudiat suasq latebras derelinquat unam aurem eaude sue
intierione dr obturare. Alteram uero in terram depͥme. Uenefici iucantant
molestum quod pruis in herbam mollissimam pubescit. subi adulta
etote caluetit r amiuseulos ꝓducit acuminatos. P ostea que eius sudes &u¬

Expanded text:
tae et apostoli sunt, quia sicut aquarum multitudo per cataractas evomitur, brium contra probum positum est. Nam sicut omnia proba decora sunt, titatis asseritur, qui inter quadrupedia et sensu plurimo valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur; hoc pudicis incantantis exau diat, suasque latebras derelinquat, unam aurem caudae suae inflectione dicitur obturare, alteram vero in terram deprimere. Cui meritmolestum, quod prius in herbam mollissimam pubescit: sed ubi adulta aetate coaluerit, ramusculos producit acuminatos, posteaque ejus sudes du
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab ominarir s. ꝯ̃ lib ales disciplinas
usui uitatis aptiores. ⁊ qͣdã moꝵ pre¬
cepta utilissima continent. deq uno
dõ cobñdo ñnulla inueniut᷑ ap̃d eos. qd̾¬
⁊ iniuriose ad obseqͥa demonũ abutut᷑ :
c̃ab eoꝵ misã societate sese seꝑat. debet
ab eis auferre. xp̃ianꝰ. ad iustũ usum
p̃dicandi euangłii. Uestẽ qͦ illoꝵ .i. hoĩñ¬
instituta. s tñ accõmodata hũane socie.¬
tati. qͣ oiõ in hac uita carere ñ possumꝰ:

Expanded text:
; sed etiam liberales disciplinas usui veritatis aptiores, et quaedam morum praecepta utilissima continent, deque ipso uno Deo colendo nonnulla vera inveniuntur apud eos; q iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, iinstituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuccar exiguo meliꝰ. nat᷑a bectis
O mnib esse dediti si qͥs cognou̾it it
H ec si nota forent fruerem᷑ simplie cultu¬
I n cestꝰ flagrabat amor. nullꝰ q petñdi
Cogendi ue pudor. crebris ꝑuiria necti
Blandituis. sotiat ꝑituro fede detras.
Si semel e tantis poscenti qͥsq negasseti
Effera p̃ tumido quatiebat corda furore. ¶Iurata dõꝵ:¬
M aiestas terit᷑. nunꝙͣ. reu̾entia mense.
Ñ ꝯuĩx ñ ipẽ simul. ñ pignora osa.
Sufficuit̃ odus. ñ extuxisse ꝓpinquos.
N netos egisse sat est. extinguere ciuies
F unditꝰ. ⁊ nom̃ gñtis delere laborat
Supplitus fruit᷑. crutiatꝰ. uinda tenebras
Dilato mucrone parat ꝑħ seuior ense
P areñdi rabies. concessaq uita dolori.
Mors adeo ne par̃ este causis fallacib instat
Arguit attonitos se uidiae. cet̾a segnis.¬

Expanded text:
Vivitur exiguo melius; natura beatis Omnibus esse dedit, si quis cognoverit uti. Haec si nota forent, frueremur simplice cultuIncestus flagrabat amor, nullusque petendi Cogendive pudor: crebris periuria nectit Blanditiis; sociat perituro foedere dextras. Si semel e tantis poscenti quisque negasset, Effera praetumido quatiebat corda furore. Quae erentia mensae. non coniunx, non ipse simul, non pignora caesa sufficiunt odiis; non extinxisse propinquos, non notos egisse sat est; exscindere cives funditus et nomen gentis delere laborat. suppliciis fruitur; cruciatus, vincla, tenebras dilato mucrone parat. pro saevior ense parcendi rabies concessaque vita dolori! mors adeone parum est? causis fallacibus instat, arguit attonitos se iudice. cetera segnis
Abbreviated transcription (Latin):
Regalẽ ad summi ꝑducã pn̾cipis aulã.
S it lic ille numa. gͣuior sit deniq minos
Ced z. ce insidus nr̃i fleccet᷑ alup̃m.¬
U t longũ ꝑmensus ctͣ. ductꝰq maligno
S tamine fatoꝵ. claram subrepsit in aulã.
Ilicet ambitio nasci. discedere rectũ.
Uenũ cuncta dari. ꝑfert archana. dientes.
F allit. ⁊ ambitos apͥncipe uñdit honores
Ingeminat crim̃. ꝯmoti peccoris ignes
N utrit. ⁊ exiguũ stimulando uulnꝰ ac̾bat
Congeste cumulant᷑ opes. orbisq ruinas.
Accip̃ una domꝰ. popłi seriure coacq
P lena q pͥuato succũbut̃ opida regno.
Quo uesane ruis. teneas ntrũq licebit
Oeccañ. loxet rittilos tͥ lidia fontes

Expanded text:
Regalem ad summi producam principis aulam. Regalem ad summi producam principis aulam. Sit licet ipse Numa gravior, sit denique Minos, Cedet et insidiis nostri flectetur alumUt longum permensus iter ductusque maligno Stamine fatorum claram subrepsit in aulam, Ilicet ambitio nasci; discedere rectum; Venum cuncta dari; profert arcana, clientes Fallit et ambitos a principe vendit honores. Ingeminat crimen, commoti pectoris ignem Nutrit et exiguum stimulando vulnus acerbatCongestae cumulantur opes orbisque ruinas Accipit una domus; populi servire coacti Plenaque private succumbunt oppida regno. Quo vesane ruis? Teneas utrumque licebit Oceanum, laxet rutilos tibi Lydia fontes,
Abbreviated transcription (Latin):
Iimum̃e pestes erebi. qͣsc̾q sinistro:
Nor genuit fetu. nutrie discordia belli ia¬
Imꝑiosa fames. leto uicina sencetus.
I mpatiens ꝙ sui morbꝰ. luor q scd̃is:
Ancnis. ⁊ t̾isso merñs uelamiẽ luctꝰ¬
&e timor. ⁊ ceco preceps audatia uultu.
E t lue popłator opũ. ꝙ̃ semꝑ adherens
Infelix humili g̾ su comitat᷑ egestas
F edaq auaricie. cõplexe pectora matris:
In sopues longo uenuit᷑ e namĩe eure.
Conplent᷑ uatio ferrata sedilia cetii:
Touia q collectis stipat᷑ curia monstris
E didicit simłare fidẽi seus q minaces:
D lenꝰ seuttie. lucriq eupidine feruens.
N on tarchesiacis illũ saciaret harens
t empestas p̃ciosa tagi. ñ stagna rubr̃
Aurea partoli. totũq q echauserto hermo
Ardebit maiore siti. ꝙͣ. falle mentes.
D octꝰ. ⁊ unanimes odĩs t̾bare sodales
S olusi ht̃ scłum qͥeqͥd possedimꝰ om̃s.
H t̃ ego si ure res est accõmoda turbe

Expanded text:
Innumerae pestes Erebi, quascumque sinistro Innumerae pestes Erebi, quascumque sinistro Nox genuit fetu: nutrix Discordia belli, Imperiosa Fames, leto vicina Senectus Impatiensque sui Morbus Livorque secundis Anxius et scisso maerens velamine LuctEt Timor et ceco preceps audacia vultu Et Luxus populator opum cui semper adherens Infelix humili gressu comitatur EgestasFoedaque Avaritiae complexae pectora matris Insomnes longo veniunt examine Curae. Complentur vario ferrata sedilia coetu Torvaque collectis stipatur curia monstrisEdidicit: simulare fidem sensusque minaces Plenus saevitiae lucrique cupidine fervens. Non Tartesiacis illum satiaret harenis Tempestas pretiosa Tagi, non stagna rubentis Aurea Pactoli; totumque exhauserit Hermum: Ardebit maiore siti. Quam fallere mentes Doctus et unanimos odiis turbare sodalesSolus habet scelerum quidquid possedimus omnes. Hunc ego, si vestrae res est accommoda turbae,
Abbreviated transcription (Latin):
epe m̃ dubiã trax̃ sñtñtia mentẽ.
Curaret᷑ suꝑi t̾ras. an nullꝰ inesset
R ector. ⁊ inc̾to flueret᷑ mortalia casu
N am eũ dispositi quesissem fed̾a mũdi
Erescriptosq maris fines. anniq meatꝰ.
q luc̃. noctis q uices. tc̃ omiã rebar :¬
Consilio firmata dĩ: qui lege moueri:
Sid̾a. qͥ fruges diu̾so temꝑe nasci:
Qui uariã pheben alieno iusserit igni. a¬
Compleri. solẽq suo. porrȩxerit undis:.
Litora. tellurẽ medio librau̾it axe.
S ed ẽ res hõĩnũ tanta caligine uolui
Conspicem. lecosq du florere nocũtes:
Sexariq pios. rursũs labeftã cadebat:
R eligio. cause q uiã ñ sponte sequebar :¬
Att̾ius. uacuo q̃ currere semina motu:
Affirm at magnũ q nouaᷤ ꝑ mane figͣas
F ortuna ñ arte regi. q̃ numina sensu
Ambiguo. uł nłła putat. uł nescia nr̃ĩ.
Abstulit hc̃ tandẽ rufini pena tumultũ
Absoluit q dõs. iam ñ ad culiina rerũ:
I mustos ẽuisse qͣror. tollunt᷑ in altum:

Expanded text:
epe mihi dubiam traxit sententia mentem, Curarent superi terras an nullus inesset Rector et incerto fluerent mortalia casu. Nam cum dispositi quaesissem foedera mundi Praescriptosque mari fines annisque meatus Et lucis noctisque vices: tunc omnia rebar Consilio firmata dei, qui lege moveri Sidera, qui fruges diverso tempore nasci, Qui variam Phoeben alieno iusserit igni Compleri Solemque suo, porrexerit undis Litora, tellurem medio libraverit axe. Sed cum res hominum tanta caligine volvi Aspicerem laetosque diu florere nocentes Vexarique pios, rursus labefacta cadebat Relligio causaeque viam non sponte sequebar Alterius, vacuo quae currere semina motu Affirmat magnumque novas per inane figuras Fortuna, non arte regi, quae numina sensu Ambiguo vel nulla putat vel nescia nostri. Abstulit hunc tandem Rufini poena tumultum Absolvitque deos. lam non ad culmina rerum Iniustos crevisse queror; tolluntur in altum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sensert conuera pͥaͣre. telbꝰq nefandũ
E molit᷑ onꝰ. iam respirantib astris
Infernos gͣuat ũbra lacꝰ. pat̾ eacꝰ horret
Intͥnͣtẽ q &ẽ latratu cerberꝰ urget.
Tũ aie qsͣ ille fero sub iure ꝑemit.
Circstant. nigriq tͣhunt ad iudiciꝰ ur ᷤ
Infesto fremitu.¬

Expanded text:
Senserunt convexa necem tellusque nefandum Amolitur onus iam respirantibus astris. Infernos gravat umbra lacus. Pater Aeacus horret Intrantemque etiam latratu Cerberus urget. Tunc animae, quas ille fero sub iure peremit, Circumstant nigrique trahunt ad iudicis urnam Infesto fremitu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nullus ab hoste timor. qͥs n quẽ iũcẽ solũ o¬
H orruit. hc̃ tanto munitũ milite iuncat:
Q uis ferat armat̃. quẽ ñ suꝑaũ inermẽ:
Desĩnat elatis qͥsꝙͣ confide rebus
I nstabilesq dõs. ac lubrica numia discats¬

Expanded text:
Nullus ab hoste timor. Quis enim, quem poscere solum Horruit, hunc tanto munitum milite vincat? Quis ferat armatum, quem non superavit inermem? Desinat elatis quisquam confidere rebus Instabilesque deos ac lubrica numina discat
Abbreviated transcription (Latin):
pontificatꝰ honorẽ reciꝑe ñ recusauerunt. Qͦd nũquã
fecissent: si in hac re culpã latere nouissent. nec ut spe¬
ramꝰ dc̃ illos tantis miraculis cͥoruscare faceret. nͥ eorũ
uita corã ipso laudabilis ertitisset. Suꝑuacua gͥ. eẽ. ui¬
aet̃. Porto ponpa mundi huiꝰ aͥbq pͥncipib supbie
& elacionis tumorẽ ingerere solet. ⁊dũ illicita comittunt: rep̾hen¬
sorib suis. dicere solent. Nos anemine debeniꝰ iudicari: ⁊ sub nul¬
liꝰ sumꝰ positi potestate: indomabiles se p̾bentes medicis spiritalib
id ÷ sc̃ĩs doctorib qͥeorũ delicta pat̾na scirent possentq pietate cu¬
rare. Itaq in languore suo ꝑmanent. donec deficiant: ñ atten¬
dentes illud sapientissimũ dictũ. Omĩa inqͥd mͥ licent: s ñ
qd̃ inbeati iob libro scriptũ ÷. Nũqͥd iustificari potest homo
cõꝑatꝰ dõ. aut apparere mundꝰ natꝰ demuliere: Ecce ⁊luna

Expanded text:
pontificatus honorem recipere non recusaverunt, quod nunquam pontificatus honorem recipere non recusaverunt, quod nunquam fecissent, si in hac re culpam latere novissent. Nec, ut speramus, Deus illos tantis miraculis choruscare faceret, nisi eorum vita coram ipso laudabilis extitisset. Supervacua igitur esse videtur. Porro ponpa mundi huius quibusque principibus superbiae et elacionis tumorem ingerere solet; et dum illicita committunt, reprehensoribus suis dicere solent: 'Nos a nemine debemus iudicari, et sub nullius sumus positi potestat'; indomabiles se praebentes medicis spiritalibus, id est sanctis doctoribus, qui eorum delicta paterna scirent possentque pietate curare. Itaque in languore suo permanent donec deficiant; non attendentes illud sapientissimum dictum: Omnia, inquid, mihi licent, sed non quod in beati Iob libro scriptum est: Nunquid iustificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere
Abbreviated transcription (Latin):
uitauit consensu ⁊ licencia imꝑatoris. Proquare: dissensio
ista ꝓcessit. ⁊ funt cotidie cedes xpĩanoꝵ. ⁊ loca do sacrata
humano sanguine polluunt᷑. ⁊ contaminant᷑. Sccłȩ solote¬
nus euertuuit᷑: & xp̃icole a suis domib excludunt᷑. ⁊ castella.
&r uii. & uille flaminiis ardentib consumunt᷑: ⁊nullꝰ ꝓoo¬
lor inuenit᷑. qͥ causã istã caute discutiat. prudenc̾ ęrami¬
net ac iuste dec̾minet. Clerus & popłs inambiguo positꝰ::
& magniloqͥ. siue magnates nolt̃ brachia suã. id÷ uires suas
extende. c̾tra impetũ tribulatiois: s factisc̃ qͥq petentes
uelut arietes inuicẽ se debellantes. R ep̃hendit᷑ etiã il¬
lud decretũ ipsiꝰ : inqͦ c̃tinet᷑ ut nuliꝰ ep̃orũ inuestituram
ep̃atꝰ. ł ab acie demanu regis ł imꝑatoris suscipiat : ꝓpt̃
uiros scõs qͥdudũ regũ łimꝑatorũ munere sic̃ supͣ retulimꝰ.

Expanded text:
vitavit consensu et licencia imperatoris. Pro qua re dissensio vitavit consensu et licencia imperatoris. Pro qua re dissensio ista processit, et fiunt cotidie cedes christianorum, et loca Dei sacrata humano sanguine polluuntur et contaminantur, aecclesiae solo tenus evertuntur, et christicolae a suis domibus excluduntur, et castella et vici et ville flammis ardentibus consumuntur; lor! invenitur qui causam istam caute discutiat, prudenter examinet ac iuste determinet. Clerus et populus in ambiguo positus est, et magniloqui sive magnates nolunt brachia sua, id est vires suas, extendere contra impetum tribulationis; sed facti sunt quique potentes velut arietes invicem se debellantes. Reprehenditur etiam illud decretum ipsius, in quo continetur, ut nullus episcoporum investituram episcopatus vel abbatiae de manu regis vel imperatoris suscipiat, propter viros sanctos, qui dudum regum vel imperatorum munere, sicut supra retulimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de in religiositate culparet᷑. othone romano imꝑatorei¬
bente. asua sede expulsus est: & ioħs septimꝰ ei ÷ substitutus.
erũ cũmodo dictꝰ imꝑator aroma discessisset . ĩ romanuotho¬
uianũ recepert̃. ⁊ ioħm aburbe expulert᷑. ibenedictũ pͥapã
ordinauert. Qđ imꝑator otho comperiens romã rediit
& prefacũ papã benedictũ uidicio sẏnodali deposuit. ⁊ ioh̃m
loco suo resticuit. Itaq sic̃ euident̃ sermo nr̃ aperuit: regi
rite sub iacere uident᷑ om̃s regni ipsius epĩ : sic̾ patri filiꝰ de¬
prehendit᷑. et̃. subiectꝰ. nonnatura s ordine. ut uniuersitas
regni: adunũ redigat᷑ pͥncipium. Adeũ deniq ꝑtinet illas
que ad querelas ueniunt causas. in coto regno suo prudenter
audire. ⁊ actortatis suȩ pͥuilegio corrigere. ł pacisicare. Un¬
de rephendi aqͥb dã solec. qd̾ gregorius septimus conseciari

Expanded text:
cum de inreligiositate culparetur, Othone Romano imperatore iucum de inreligiositate culparetur, Othone Romano imperatore iubente a sua sede expulsus est, et Iohannes septimus ei est substitutus. Verum cum modo dictus imperator a Roma discessisset, Romani Othovianum receperunt, et Iohannem ab Urbe expulerunt, et Benedictum papam ordinaverunt. Quod imperator Otho comperiens Romam rediit, et praefatum papam Benedictum iudicio synodali deposuit et Iohannem loco suo restituit. 4. Itaque, sicut evidenter sermo noster aperuit, regi rite subiacere videntur omnes regni ipsius episcopi, sicut patri filius deprehenditur esse subiectus, non natura, sed ordine, ut universitas regni ad unum redigatur principium. Ad eum denique pertinet illas quae ad querelas veniunt causas in toto regno suo prudenter audire et auctoritatis suae privilegio corrigere vel pacificare. Unde reprehendi a quibusdam solet, quod Gregorius septimus consecrari
Abbreviated transcription (Latin):
atq legicime t̾minetur. Proinde regis officium est : etiam dissiden¬
tes epos reconciliare : sicut multis docum̃tis possumꝰ ad ꝓbare.
Imꝑatoris qͥppe ualentiniani iunioris temporib sixtus romanꝰ
pontifex. incrimuiatꝰ ÷ a quodã basso. Quod audiens mͦ dictus
augustꝰ: pia cura uissit conciliũ celebrari. in quo purgatꝰ ÷ papa
sixtꝰ acrimine : & bassus condẽpnatꝰ ÷. Theodorici etiã regis ita¬
lie temporib simmacus seclẽ optinuit apłicam: ⁊ eodẽ die lau¬
RITIUS ꝓuectꝰ ÷ ad eundẽ gradũ ꝑsedicionem. Qͦd seuatꝰ romanus
regi Theodorico intimauit: & uteis mitteret qͥordmaret᷑ apłicus sug¬
abhis quȩ ei obiciebant᷑: & ita demũ usq addiem suȩ dorini¬
cionis ꝑmansit apłicus: & laurentius pͥuatꝰ ÷ sede sua. Anno
quoq incarnationis dĩcȩ. d. ccce . .lx. scd̃o octhouianꝰ papa

Expanded text:
atque legitime terminetur. Proinde regis officium est etiam dissidenatque legitime terminetur. Proinde regis officium est etiam dissidentes episcopos reconciliare, sicut multis documentis possumus approbare. Imperatoris quippe Valentiniani iunioris temporibus Sixtus Romanus pontifex incriminatus est a quodam Basso. Quod audiens modo dictus augustus pia Cura iussit concilium celebrari; in quo purgatus est papa Sixtus a crimine, et Bassus condempnatus est. Theodorici etiam regis Italiae temporibus Simmacus sedem optinuit apostolicam, et eodem die Laurentius provectus est ad eundem gradum per sedicionem. Quod senatus Romanus regi Theodorico intimavit et, ut eis mitteret qui ordinaretur apostolicus, sugab his quae ei obiciebantur; et ita demum usque ad diem suae dormicionis permansit apostolicus et Laurentius privatus est sede sua. Anno quoque incarnationis dominicae DCCCCLX secundo Oethovianus papa,
Abbreviated transcription (Latin):
nodꝰ neqͥs prec uoluntatẽ. ⁊ consensũ metropolitani sui: ullatenꝰ
fiat ep̃s. Quod ⁊post modũ uenerabiles romani corroborauere
pontifices. uidelicet. gelasiꝰ. celestinꝰ. & leo scĩssimꝰ. deceruentes
ut nulla ratione fiat ep̃s. qͥ nec aclericis: electꝰ nec aplebib er¬
petitꝰ. nec apiuncialib ep̃is metropolitani uidicio consecrat᷑. Un.¬
de salutisferũ &e oportunũ. eẽ. sꝑamꝰ. utsi rer aucqͥslibet pius pͥnceps.
p̃sulatꝰ honorẽ uiro scõ ordinabilit̾ tribuere uult: nehoc suo solo
qͥse contra censurã religiosam ꝓuehunt. Inculm̃ regiminis pociꝰ si¬
bi rapunit quã assequnt᷑: solet sepͥe dissensio pullulare. ⁊ orit᷑ nũ¬
ñ quam inpopło grauis ꝑnicies. Unde nob̾ cautũ fore uidet᷑. ut
sires huimodi prauorũ studus obstantib competent̃ minime ꝑfici
potuerit: ut tã diu differat᷑. donec ingenerali synodo rationabilit̃

Expanded text:
nodus', ne quis praeter voluntatem et consensum metropolitani sui ullatenus nodus', ne quis praeter voluntatem et consensum metropolitani sui ullatenus fiat episcopus. Quod et postmodum venerabiles Romani corroboravere pontifices, videlicet Gelasius, Celestinus et Leo sanctissimus, decernentes, ut nulla ratione fiat episcopus qui nec a clericis est electus, nec a plebibus expetitus, nec a provincialibus episcopis metropolitani iudicio consecratus. Unde salutiferum et oportunum esse speramus, ut si rex aut quislibet pius princeps praesulatus honorem viro sancto ordinabiliter tribuere vult, ne hoc suo solo  pro eis, qui se contra censuram religiosam provehunt et culmen regiminis pocius sibi rapiunt quam assequuntur, solet sepe dissensio pullulare, et oritur nonnumquam in populo gravis pernicies. Unde nobis cautum fore videtur, ut, si res huiusmodi pravorum studiis obstantibus competenter minime perfici potuerit, ut tamdiu differatur, donec in generali synodo rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nra in ꝑmouendis uiris doctissimis atq scissimis. sicut insupior
iam ciximus libro. Unde etiã ille magnꝰ papa gregoriꝰ. cuiꝰ
hodie sacri flores eloqͥi redolent in scã ȩccła. mauricio imꝑato¬
re iubente consecrari nonrenuit. Qͦ d iante eũ beatꝰ fecisse le¬
gicur ambrosius mediolanensis archiep̃s. uir scissimꝰ. atq doc¬
tissimꝰ: qui ualentiniano imꝑatore iubente. p̃sulatũ p̃dicte sus¬
cepit ȩccłȩ. Hoc etiã fecere multi uiri catholici. quos ⁊i decorabat
morũ elegantia. acq scĩssima uita. Dequorũ numero fuisse nos
mensis antistes: uiri dõ gratissimi. sic̃ eoꝵꝰ indicant actꝰ qͥregis
dlagob̾ti munere pontificari meruere. Uerumtam̃ ꝓpt̃ eos qͥuio
peccunia cõꝑant. amantes suꝑbiã. ⁊ cẽporale dominationem. cũ
uana ponpa. ⁊ arrogantia mundi huiꝰ: statuit scã nichena sy¬

Expanded text:
nostra in promovendis viris doctissimis atque sanctissimis, sicut in superiori nostra in promovendis viris doctissimis atque sanctissimis, sicut in superiori iam diximus libro. Unde etiam ille magnus papa Gregorius, cuius hodie sacri flores eloquii redolent in sancta aecclesia, Mauricio imperatore iubente consecrari non renuit. Quod et ante eum beatus fecisse legitur Ambrosius Mediolanensis archiepiscopus, vir sanctissimus atque doctissimus; qui Valentiniano imperatore iubente praesulatum praedictae suscepit aecclesiae. Hoc etiam fecere multi viri catholici, quos et decorabat morum elegantia atque sanctissima vita. De quorum numero fuisse noscmensis antistes, viri Deo gratissimi, sicut eorum indicant actus, qui regis Dagoberti munere pontificari meruere. Verumptamen propter eos, peccunia comparant, amantes superbiam et temporalem dominationem cum vana ponpa et arrogantia mundi huius, statuit sancta Nichena sy
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa morũ ꝓbitate conspicui. Alii ipsoretiam diuersis edi¬
ficiis ȩccłas ornauer̃ : & alii uictricib armis gentẽ perfioa areg¬
ni sui finib expulert̃. qͥb om̃ib indiget ȩccła. Quidã etiã in
siuis fundis edificauerunt ȩccłas. in qͥb: uiros posuere religiosos.
ieis sua p̃dia contulert̃. ut ȩreorũ reditib uiuerent. ⁊ ibi dem sine
solicitudine nocte dieq dnõ ministrarent: homine scõs
&e honestoseis pponentes aquos appellamꝰ abbates: qui eos diligent
diumis mandatis imbuerent. & eis partter necessaria ꝓuiderent.
Exeo quoq tepore ceperunt etiã psulatꝰ honorẽ quibq. uuris reli¬
gosis ⁊ duinis doginatib diligent᷑ excultis. regali muniscentia
cibuere: & ȩccłȩ dĩ pastores dignissimos p̃uudere. Q ua discre¬
ta consuetudine. usi st̃ multi reges &e pͥncipes usq ad tempora

Expanded text:
universa morum probitate conspicui. Alii ipsorum etiam diversis ediuniversa morum probitate conspicui. Alii ipsorum etiam diversis edificiis aecclesias ornaverunt, et alii victricibus armis gentem perfidam a regni sui finibus expulerunt: quibus omnibus indiget aecclesia. Quidam etiam in suis fundis edificaverunt aecclesias, in quibus viros posuere religiosos, et eis sua praedia contulerunt, ut ex eorum reditibus viverent, et ibidem sine sollicitudine nocte dieque Domino ministrarent, homines sanctos et honestos eis praeponentes, quos appellamus abbates, qui eos diligenter divinis mandatis imbuerent, et eis pariter necessaria providerent. Ex eo quoque tempore ceperunt etiam praesulatus honorem quibusque viris religiosis et divinis dogmatibus diligenter excultis regali munificentia tribuere et aecclesiae Dei pastores dignissimos providere. Qua discreta consuetudine usi sunt multi reges et principes usque ad tempora
Abbreviated transcription (Latin):
audieus imꝑator. romã uenit: & eũ inꝓpͥa sede reposuit
ost decessum uͦ pape dementis: rursus romani quemdã in¬
utilẽ puerũ : papã ordinauerunt. Sed & hunc henricus
tẽius. henrici supra dicti successor. & filiꝰ: a sede deposuit. & grego¬
rium sertũ illi sustituit. Quidã deniq regũ & imꝑators̃ ꝓdĩ amo¬
re. ⁊ delictorũ suor expiacione. alios benignitatis fructꝰ indigentib
exibuere. A lu uͦ ꝓsibi subdita gente multas ꝑtulert̃ anxetates.
⁊ quidã pacem regni : suis p̃tulere ꝑicłis. S & qͥdã illor: fures.
adulteros. & om̃s equȩ sacrilegos. exqͥsitis interimentes supplicũs.
magna popło suo beneficia contulert̃. Alii quoq leges discrecione
p̃cipuas. ⁊ honestas popłis tradiderunt. Alii uͦ fuerc̃ benignitate
p̃cipui. ⁊ alii sensati. ⁊ alii fecundia prediti. ⁊ alii pacifici. & alii

Expanded text:
audiens imperator Romam venit, et eum in propria sede reposuit. audiens imperator Romam venit, et eum in propria sede reposuit. Post decessum vero papae Clementis, rursus Romani quemdam inutilem puerum papam ordinaverunt. Sed et hunc Henricus tercius, Henrici supradicti successor et filius, a sede deposuit et Gregorium sextum illi sustituit. Quidam denique regum et imperatorum pro Dei amore et dilectorum suorum expiacione alios benignitatis fructus indigentibus exibuere. Alii vero pro sibi subdita gente multas pertulerunt anxietates, et quidam pacem regni suis praetulere periculis. Sed et quidam illorum fures, adulteros et omnes eque, sacrilegos exquisitis interimentes suppliciis, magna populo suo beneficia contulerunt. Alii quoque leges discretione praecipuas et honestas populis tradiderunt. Alii vero fuerunt benignitate praecipui, et alii sensati, et alii facundia praediti, et alii pacifici, et alii
Abbreviated transcription (Latin):
enodari. ⁊ eos honorat. ⁊ excolit. uelue patres atq magistro
Uerũ qͥa dehis ꝓtẽpore satis iã diximꝰ. decet ut iterũ deregum
antiquorũ maguificencia. uel liberalitate. qua scam extule¬
rurat ȩccłam pauca uescientib retegamus. Pipinꝰ rerfran¬
cod adriani pape p̃cib inuitatꝰ roma uenit. & eundt i
romanũ antistitẽ ab infestacione haistulfi regis italie magnisice
liberauit. ⁊ pdia ei erepta restituuc. Adriano uͦ pape: leo succes¬
sit. Ꝙ uem romani multis iniuriis affecerunt: & asua seoc parit̃
expuler. Si & hunc Racolis rex frãcoꝵꝰ magnificꝰ romã ueniens
loco suo restituit. & mimicos eiꝰ morte multauit: mistaq in
auro & argento ȩccłe beati petri largitꝰ: munera. Emꝑatoris
quoq henrici scdi temporib iterũ romani dementẽ papã mul¬
tis contumeliis affectũ: a sua cathedra pepulert̃. Qa p̃fatos

Expanded text:
enodari, et eos honorat et excolit velut patres atque magistros. enodari, et eos honorat et excolit velut patres atque magistros. 3. Verum quia de his pro tempore satis iam diximus, decet, ut iterum de regum antiquorum magnificencia vel liberalitate, qua sanctam extulerunt aecclesiam, pauca nescientibus retegamus. Pipinus rex Francorum Adriani papae precibus invitatus Romam venit, et eundem Romanum antistitem ab infestatione Haistulfi regis Italiae magnifice liberavit, et praedia ei erepta restituit. Adriano vero papae Leo successit; quem Romani multis iniuriis affecerunt et a sua sede pariter expulerunt. Sed et hunc Karolus rex Francorum magnificus Romam veniens loco suo restituit, et inimicos eius morte multavit multaque in auro et argento aecclesiae beati Petri largitus est munera. Imperatoris quoque Henrici secundi temporibus iterum Romani Clementem papam multis contumeliis affectum a sua cathedra pepulerunt. Quod praefatus
Abbreviated transcription (Latin):
d ẜoħa t estat᷑: melior: obedientia quauictime. & auscultare.
magis quã offerre adipem arietum. Obedientia gͦ uictimis
iuresponit᷑: quia ꝑuictimas aliena caro: ꝑobedientiã uͦ uoluntas
ꝓpͥa mactat᷑. Tanto inquã qͥsqi dm̃ cicius placat. quanto ance eiꝰ
oculos arbitriĩ sui repressa suꝑbia gladio tuoris di uoluptates
suas ase p̃cidendo debilitat. O uedientia nempe: uircus: que
pͥncipalit᷑ fidei meritũ possidet. qͥa qͥsqͥs caruerit. infidelis esse
conuincit᷑: etiam si fidelis. eẽ. ꝓbet᷑. Quã qͥ sacerdocib ñ ȩribet.
Apłi qͥppe quorũ ipsi sunt heredes. siue disaipuli: adherentes rp̃o
sumo pontifici. inuentist̃ p̃cipue ꝑsecutionis tempore fide fir¬
mi acreligione p̾cipu. ⁊ metu mortis interriti. Unde nunc omis
xpĩanus recte eorũ expetit suffragio apeccatorũ suoꝵꝰ nerib

Expanded text:
el propheta testatur, melior est obedientia quam victimae, et auscultare el propheta testatur, melior est obedientia quam victimae, et auscultare magis quam offerre adipem arietum. Obedientia ergo victimis iure praeponitur: quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto, inquam, quisque Deum cicius placat, quanto ante eius oculos arbitrii sui repressa superbia gladio timoris Dei voluptates suas a se praecidendo debilitat Obedientia nempe est virtus, quae principaliter fidei meritum possidet: qua quisquis caruerit, infidelis esse convincitur, etiamsi fidelis esse probetur; quam qui sacerdotibus non exibet Apostoli quippe, quorum ipsi sunt haeredes sive discipuli, adherentes Christo summo pontifici, inventi sunt praecipue persecutionis tempore fide firmi ac religione praecipui et metu mortis interriti. Unde nunc omnis christianus recte eorum expetit suffragio a peccatorum suorum nexibus
Abbreviated transcription (Latin):
commuinone publice. palãq suspendit: & ad penitentiã redegit.
regiam potestatem. Ses etiã Germanus parisioꝵ ep̃s arib̾t uor
regẽ francoꝵs. qͥa uxore sua legitua derelicta. duas sibi sub in¬
trodurerat urores: excommunicauit. Et quia correptꝰ ñ est:
dĩ iudicio ꝑculsus. in eadẽ ex cominunicatione mortuus est:
Necesse ÷ enĩ ut temeritas malorũ pͥncipũ scos auctor itate
p̃sulũ restenet᷑. & dignis coercionib comp̃matoa. Q uen nonfue¬
ri digna castigatione restricta: p̃bebit poplo facile petandl fl¬
ciltateni Fornicatores autẽ & adulteros. apłs puolos acontubnis
cetorũ sẽpat axpianorꝰ. ubicũ eiꝰmocli nec cibũ dic eẽ sumenduoꝰ.
Unde merito abȩccia segreganẽ: & asacramentis alcaris arden dbe
N ede siastice u discipline uigũ nemo catholicus aceruie sua lebes
abigere : sed sacerdoti salubria sibi suggerenti parere. quia sic̃ samu¬

Expanded text:
communione publice palamque suspendit, et ad penitentiam redegit communione publice palamque suspendit, et ad penitentiam redegit regiam potestatem. Sanctus etiam Germanus Parisiorum episcopus Aribertum regem Francorum, quia uxore sua legitima derelicta duas sibi subintroduxerat uxores, excommunicavit. Et quia correctus non est, Dei iudicio percussus, in eadem excommunicacione mortuus est. Necesse est enim, ut temeritas malorum principum sanctorum auctoritate praesulum refrenetur et dignis coercionibus comprimatur: quae si non fuerit digna castigatione restricta praebebit populo facilem peccandi facultatem. Fornicatores autem et adulteros apostolus Paulus a contubernio ceterorum separat christianorum, ubi cum eiusmodi nec cibum dicit esse sumendum. Unde merito ab aecclesia segregantur, et a sacramentis altaris arcentur. Aecclesiasticae vero disciplinae iugum nemo catholicus a cervice sua debet abigere, sed sacerdoti salubria sibi suggerenti parere: quia, sicut Samu
Abbreviated transcription (Latin):
noiauit. Uerũ episcopalis dignitas: longe gloriosius adõ me¬
potestatem aperire. & claudere cȩlũ hominib. Quo eos pollere
priuilegio intelligens memoratus imꝑator constantinus: inuichea
siuodo post om̃s episcopos ultimꝰ residens. nullã iudicii sentenciã
suꝑ eos dare uoluit. s illos om̃s deos uocans. non suo eos sub esse
debere iudicio. s se adeorũ pendere iudicauit arbitriũ. Nam
eorumdẽ p̃sulum officium est : ab iniusto tramite reuocare regiam
potestatẽ. & siei ñ ad qͥeuerit. eciam excommunicare. Q uod & in
ueteri lege scĩ ppħe fecisse cõꝑiunt᷑. Nathan qͥppe ꝓpħa sic̃ iam
p̃missum est peccatũ qͦd rex dauid fraudulent̃ & occulte commi¬
serat. ei publice denudauit: & confessione correptũ consequenter
absoluit. Et innouo testamento beatꝰ AMBROSIUS mediolanensis
ep̃s maioiẽ theodosium imperatorẽ. ꝓsuo facinore abȩcclesiast ica

Expanded text:
noravit. Verum episcopalis dignitas longe gloriosius a Deo menoravit. Verum episcopalis dignitas longe gloriosius a Deo mer Iesus Christus potestatem aperire et claudere caelum hominibus. Quo eos pollere privilegio intelligens memoratus imperator Constantinus, in Nichea sinodo post omnes episcopos ultimus residens, nullam iudicii sentenciam super eos dare voluit, sed illos omnes deos vocans, non suo eos subesse debere iudicio, sed se ad eorum pendere iudicavit arbitrium. Nam eorumdem praesulum officium est ab iniusto tramite revocare regiam potestatem, et si ei non adquieverit, eciam excommunicare. Quod et in veteri lege sancti prophetae fecisse comperiuntur. Nathan quippe propheta, sicut iam praemissum est, peccatum, quod rex David fraudulenter et occulte commiserat, ei publice denudavit, et confessione correctum consequenter absolvit. Et in novo testamento beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus maiorem Theodosium imperatorem pro suo facinore ab aecclesiastica
Abbreviated transcription (Latin):
suũ lateranense. & coronã capitiᷤ sui : & clamidem purpureã:
& cetera om̃ia ornam̃ta imꝑialia. & omnẽ głam suf potestatis.
&e ꝓcessionẽ imꝑialem. ⁊ dignitatẽ imꝑialiũ eqͥtu palacio p̃si¬
dentium: Decreuit eciam clericos scẽ romane ȩccłȩ seruien¬
tes. hab̾e potentiã & p̾cellentiã. id ÷ consules atq patricios
effici: nec non &e cet̾is diguuitatib imꝑialib decorari: ut sicut
ornabat᷑ imꝑialis milicia: ita & ipse cle rus ornec᷑. ⁊scã romanade¬
coiet᷑ ȩccła. ut amplissimo honore apex pontificalis effulgeat. Qd̃
pͥuilegiũ obtulit suꝑ corpora sc̃orũ apłorũ Prł&i eł saoli. eligeris
sibi ipsũ pͥncipẽ apłoꝵ. eiꝰq uicarios firmos apud dm̃ int̾cessores¬
atq patronos. Et hoc qͥdem honore dignissimo. constantrinus
romanorum dementissimus imꝑator. scam̃ eçcłam extulit & ho-¬

Expanded text:
suum Lateranense et coronam capitis sui et clamidem purpuream suum Lateranense et coronam capitis sui et clamidem purpuream et cetera omnia ornamenta imperialia et omnem gloriam suae potestatis et processionem imperialem et dignitatem imperialium equitum palacio praesidentium. Decrevit etiam clericos sanctae Romanae aecclesiae servientes habere potentiam et praecellentiam, id est consules atque patritios effici, nec non et ceteris dignitatibus imperialibus decorari, ut sicut ornabatur imperialis milicia, ita et ipse clerus ornetur et sancta Romana decoretur aecclesia, ut amplissimo honore apex pontificalis effulgeat. Quod privilegium obtulit super corpora sanctorum apostolorum Petri et Pauli, eligens sibi ipsum principem apatque patronos. Et hoc quidem honore dignissimo Constantinus Romanorum clementissimus imperator sanctam aecclesiam extulit ac ho