comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa passurũ. quod postea rei probauit
euẽtus. Ae primũ in ter alpes deuia se¬
cutus: incidit in latrones. Cũqz unus
securi eleuata in caput eius uibrasset: uctũ
ferientis dextere sustinuit alter. Dinctis
tamẽ post tergũ manibus. uni seruãdus
et custodiendus traditur. Qui cñ eũ ad
affuturã. Se magis illi dolere: qui xp̃i
mĩa ut pote latrocinia exercens esse ĩ dignꝰ
Ingressusq euãgelicã disputationẽ: uer¬
bum dei latroni predicabat. Quid longi¬
us morer: Tatro credidit. prosecutusq
martinũ uie reddidit: oraus ut pro se do¬
minũ deprecaretur. Idemq postea religi¬
osam agens uitã a deo uisus est: ut hec
que supra retulimas. ab ip̃o audita dicãt᷑
Igitur martinus inde progressus. cũ me¬
diolanũ preterisset: dyabolus in itinere
humana specie assumpta. se ei obuiã tulit.
quo tenderet querens. Cũqz id a marti¬
intendere: ait ad eũ. Quocũq ieris

Expanded text:
aduersa passurum: quod postea probauit aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum ad adfuturam: se magis illi dolere, qui Christi misericordia utpote latrocinia exercens esset indignus. ingressusque euangelicam disputationem uerbum Dei latroni praedicabat. quid longius morer? latro credidit prosecutusque Martinum uiae reddidit, orans ut pro ae Dominum precaretur. idemque postea religiosam agens uitam uisus est, adeo ut haec, quae supra rettulimus, ex ipso audita dicantur. Igitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martiintendere, ait ad eum: quocumque ieris
Abbreviated transcription (Latin):
actis sinc sanguine hostibus. nemo more¬
retur. Exinde relicta militia. ĩcm̃ hyla
in dei rebus spectata et cognita fides habe¬
batur. expetiit: et aliquãdin apud eũ cõ¬
moratus est. Temptauit autẽ idem hy¬
larius. ĩposito dẏaconii officio sibi eum
arcius ĩplicare: et ministerio uincire
diuino. Sed cũ sepissime restitisset. in¬
dignũ se esse uociferans: ĩtellexit uir¬
dei alcioris ingenii hoc eũ modo posse cõ¬
stringi: si id ei officii ĩponeret. in quo qͣi¬
quidã locus ĩiuirie uideretur. Itaq: ex¬
or cistã eũ esse precepit. Quã ille ordi¬
nationẽ ne despexisse tanquã humiliorẽ
uideretur: nõ repudiauit. Nec multo
post ãmonitus ꝑ soporẽ. ut patriã parẽ¬
tesq quos adhuc gẽtilitas detinebat reli¬
giosa sollicitudine uisitaret: ex uolũta¬
te sc̃i hylarii profectus est. Multisq ab
co astrictus precibus ut rediret et lacri¬
mis. metus ut ferũt peregrinationẽ illã
aggressus est: contestatus fres multa se

Expanded text:
actis sine sanguine hostibus nemo moreretur. Exinde relicta militia sanctum Hilain Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se
Abbreviated transcription (Latin):
cialiꝰ usi ad finẽ uitei qui sibi com¬
missã accepit insuã: quasi mniatrẽ fi¬
lius. C ue benignus magiger de
cruce muliex inquitꝯ ecte filius tuus
Ad discipulũ autẽ. ecce mat̾er tua.
zOt urgo uirgu cohereret: et deser¬
iuret offitiosissime cura adoptionis:
Non enĩ pudicissima uirginitas d¬
alicui discipuloꝵ rectius quã urrgam
cõm̃ndatuer ait esset adĩueẽ grafa
ĩsonetus es flordus aspecfus: et uenu¬
stus cõuersedi uernans alternatĩ
ꝓpudiciciarũ splendor decoratus
Aua si quidẽ uirtus uirginitatis
nrambobus: sed altera proporcio
inmaria. Alliera quidẽ quia fecũ¬
dioꝵ sed ip̃a. Tpa uero: sed alteca

Expanded text:
usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera
Abbreviated transcription (Latin):
certi sumus. tantis ꝑloqua¬
mur ad exortationẽ uestrã quali¬
cũqz sermone: ad hedificationẽ et
laudẽ noĩs dei ut et religio cõser¬
uetur pro taraulatu et deuotio au¬
geatur pro asfectu. Qm̃ hec est
uirgo que sola interiant uniuersã
hereticã prauitatẽ.: sola sit post deũ
que noc cõfiemet in onĩ ueritate.
i fiusq cõmendet meiitis et pretib
auxilietur: ut et ip̃i dig̃m ĩrema¬
mur in eius laudibus: Quod se
queritur post ascentionẽ dm̃. quaid
egerit. unũ pro certo est: quia uargo
scã corpore ac mẽte ꝑmansit. Auã
sane angelus gabriel ac si celesis pa
is. Non qd̃ eximius ille sc̃õꝵ chorus
apłoꝵ eam deseruerit inter quos
post resurrectionẽ intrans et exiẽs.
familiarius cõtulit de xp̃i ĩcarnati¬
one: tanto si quidẽ uerius. quãto
ab micio plemus per spm̃ sc̃m cũcta
didicerat. et perspexerat oculis uni¬
uersa: licet et apłi per eundẽ spm̃¬

Expanded text:
certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis is: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
cesaria cũ choro sodaliũ monacharũ fi-¬
bi cõmisso pctis a nobis ut uitã et cõ¬
uer sationẽ leate memorie. Scĩ cesa¬
tes cõprehendere licteris debeamus:
per que illius uita premio fruitur:

Expanded text:
nacharum tibi commisso, petis a nobis ut vitam et conversationem beatae memoriae sancti Caesates comprehendere litteris debeamus, per quam illius vita praemio fruitur
Abbreviated transcription (Latin):
dereris sinȩ filio pater. quo sacerdos scẽ
sine diacono properas nũquã eĩ
sacrificiũ sine munstro offerre cõsuẽne¬
de genere me probasti: experire certe.

Expanded text:
deris sine filio pater? Quo, sacerdos sancte, sine diacono properas? Tu nunquam sacrificium sine ministro offerre consuevedegenerem probasti? Experire certe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ip̃e dñs abstulcrit om̃s humane
argumẽtationis ãbages: Non eĩ
ait. nõ cantabit gallus. donec hoĩem
neges: aut situt loqui familiariore
cum hoĩbus dignatione cõsueuit.
nõ cantabit gallus dones filiũ hoĩs
ter neges: sed ait donec ter me neges.

Expanded text:
cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit ganeges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit: Non cantabit gallus, donec Filium hominis ter neges; sed ait, donec ter me neges.
Abbreviated transcription (Latin):
quia ĩterrogatus ab ancilla hoĩem se
nelcire relpondit: Situt alii cuãgeliste
contestãtur expressius. Quasi uero
gat. Et hoc in eo negat. qui factus
est ꝓpter nos: ne periret qd̃ fecerat
deũ et homĩem neget: nõ pro illo
mortuus est xp̃s. quia scdm̃ hoĩem
mortaus est xp̃s. Qui negat xp̃m¬
hominẽ xpm. nõ reconciliatur per
mediatorẽ deo. Unus eĩ deus. unus
mediator dei et hominũ. homo xp̃s
enciã unius hoĩs petratores cõstituti
sũt multi: ita per obediẽtiam unius
hoĩs iusti cõstituũtur multi. Qui
negant hoĩem xp̃ur: nõ resurgent
in rectionẽ uite. Quia per hoĩem
mors: et per hoiẽm restirrectio mor¬
tuoꝵ. Et sicut in adam om̃s moriũ¬
tur. ita et in xp̃o om̃s unuficabũtur.
Der quid autẽ caput est eccłie: nisi
per hoĩem quo uerbũ caro factũ est
id est dei patris unigenitus. deus hõ
factus est: Quomodo est igitur in
Qui ciũ caput negat. quomodo est
membrũ: Sed quid multis ĩ morer

Expanded text:
quia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evangelistae contestantur expressius? Quasi vero gat; et hoc in eo negat quod factus est propter nos, ne periret quod fecerat Deum, ut hominem neget, non pro illo mortuus est Christus; quia secundum hominem mortuus est Christus. Qui negat hominem Christum, non reconciliatur per mediatorem Deo. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum homo Christus entiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita per obedientiam unius hominis, justi constituentur multi . Qui negat hominem Christum, non resurget in resurrectionem vitae; quia per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Per quid autem caput est Ecclesiae, nisi per hominem, quod Verbum caro factum est? id est, Dei Patris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in Qui enim caput negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudĩe laboramus. Attendimꝰ
autẽ adhuc peregrinãtes: nondũ¬
ibi manẽtes. Adhuc in uia: nondũ
in patria. Ad huc desiderãdo: nondũ
fruendo. T amẽ tendamus. et sine
pigricia et sine ĩtermissione tendamꝰ:
ambe nõ solũ carne: sed etiã religi¬
one germane. Ambe dño adhese¬
rũt. ambe dño in carne presẽtr: cõcor¬
diter seruierũt. Suscepit martha
sicut solent suscipi peregrinr: sed tamẽ
suscepit famula dum. egra saluatorẽ :
creatura creatorẽ. Suscepit autẽ
spũ pascenda: in carne pascendũ
ius dignatione. nõ conditione. Nã
et ista dignatio fuit: se prebere pascẽ¬
dum. habebat carnẽ in qua esuriret
quidẽ et sitiret: sed nescitis in qua he¬
remo esuriẽti angłi ministrabant:
Ergo qd̃ pasci uoluit. pascenti presti¬
tit. Quid autẽ mirũ si et de scõhe
lya prestitit uidue. quẽ prius corno
ministrãte pascebat: Nũquid pascẽ¬
do defecerat. quãdo ad uiduã mittebat:¬
Non pascẽdo defeterat quãdo ad ui¬

Expanded text:
titudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus,ambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum.vis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendo defecerat, quando ad viduam mittebatNon pascendo defecerat, quando ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
dyabolum nocere non posse cognos¬
cas: ne potenciã dẏaboli magis ti¬
meas. quã diuinitatis offensam.
I am illud non dubium est aĩe

Expanded text:
diabolum nocere non posse cognoscas; ne potentiam diaboli magis timeas, quam divinitatis offensam. 116. Jam illud non dubium est, a
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. diuina beneficia. Non exiguo
constrcta numero: sed uberi bonoꝵ co¬
aceruata congestu: ut hic primo preca¬
tionis fructus: deide sterilis partus
Uxoris. tunc leticia plurimoꝵ: et mag¬
nitudo uirtutis. altissimi quoq prophe¬
ta promictitur: quin etiã ne qua esset
dubitatio: futuri quoq uocabulũ desig¬
natur. Tantis igitur supra uoto fluen¬
tibus: non ĩmerito diffidentie pena si¬
lentium est: quod in posterioribus expla¬
nabimus. Solennis leticia est i ortu:
et generatione scõꝵ. Scũs enĩ nõ solũ
parentũ gracia: sed etiã salus est pluri¬
moꝵ. Dnde admonemur. hoc loco:
sanctoꝵ. generatione letari. Admonẽ¬
tur etiam parentes grãs agere: nou
minus pro ortir: quã pro meritis filioꝵ.

Expanded text:
sunt divina beneficia: non exiguo sunt divina beneficia: non exiguo constricta numero, sed uberi bonorum coacervata congestu; ut hic primo precationis fructus, deinde sterilis partus uxoris, tum laetitia plurimorum, et magnitudo virtutis. Altissimi quoque propheta promittitur: quin etiam, ne qua esset dubitatio, futuri quoque vocabulum designatur. Tantis igitur supra votum fluentibus, non immerito diffidentiae poena silentium est: quod in posterioribus explanabimus. Solemnis autem laetitia est in ortu et generatione sanctorum; sanctus enim non solum parentum gratia, sed etiam salus est plurimorum. Unde admonemur hoc loco sanctorum generatione laetari. . 30. Admonentur etiam parentes gratias agere non minus pro ortu, quam pro meritis filio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ante falẽ nostrã xpũs dñs: qui
nos in omiẽ plenitudinẽ de mĩa sua
implere dgnetur: Ut uideri possit
anobis. ¶deo ergo apparuit zacharie
angelusa dextris altaris incensi: qz
apparur cũ uoluit: non apparuit quan¬
dui nolut. Apparuit autẽ a dextris
altariaincensi: quia diuine insigne
protetio tua: suꝑ manũ dextere tue
ꝑtqz utinã nobis quoq adolentibusi
altaria: sacrificiũ deferentibus assistat an¬
gelus: ĩmo prebeat se uidendũ. Non eñ
dubites assistere angelũ: quando xpũs
tus est xpũs. Net uereare: nec turbetur
cor tuũ angeli bisione. Pertur banuir
enĩ et nostro alienaniur affectu: quãdo
prestringimur alicuius superioris po¬
testatis occursu. Idem enĩ angelus qui
occurrerit nobis confirmare nos pote¬
rit: sicut turbatũ ante zacharie firma¬
uit animũ dicens. Ne timeas zacha¬
ria: qmĩ ecte or̃o tua exaudita est. Et
diũ tibi: et multi in natiuitate eius gru¬
debunt. Plena semꝑ: et redundantia

Expanded text:
enim ante faciem nostram Christus Dominus, qui nos in omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur; ut videri possit a nobis. Ideo ergo apparuit Zachariae angelus a dextris altaris incensi, quia apparuit cum voluit, non apparuit quamdiu noluit. . 28. Apparuit autem a dextris altaris incensi; quia divinae insigne protectio tua super manum dexterae tuae . Atque utinam nobis quoque adolentibus altaria, sacrificium deferentibus assistat angelus, immo praebeat se videndum. Non enim dubites assistere angelum, quando Christtus est Christus . Nec verearis ne turbetur cor tuum angeli visione perturbamur enim, et a nostro alienamur affectu, quando praestringimur alicujus superioris potestatis occursu, idem enim angelus qui occurrerit nobis, confirmare nos poterit, sicut turbatum ante Zachariae firmavit animum, dicens: Ne timeas Zacharia, quoniam ecce oratio tua exaudita 1276 estum tibi: et multi in nativitate ejus gaudebunt. . 29. Plena semper, et redundantia
Abbreviated transcription (Latin):
dñs non uidetur: In ipsa quoqz resur¬
rectione. non fecile est deũ uidere: nisi
mundo corde Ipsi enĩ deũ bidebint.
Quantos beitus iam enunierau rat:
et tamẽ uidndi his dñi nõ prouiserat
facultatẽ Si ergo hii qui mũdi luit cor
de deũ biebunt: utiqz alii nõoidebũt
Neq eñ iudigni deũ bidebũ. Neq
his quideũ bidere uoluerit potest deũ
biders. Nec in loco deus bietur: sed mũ¬
do code. Nec in corporalius oculis
deu queritur: nec circunscribitur ui¬
su iet tactu tenetur: nec suditur affa¬
ti: nec sentitur incessu: e cum absens
nitatur. uidetur: et cũ resens est: nõ
uobiscũ sũ. et adhuc ini non cognoui¬
stis: Qui enĩ cognouit: que sit latitudo.
et longitudo: ⁊ altitulo: atqz profũ¬
dum: siue sui eminentẽ sciencie cari

Expanded text:
nus non videtur? In ipsa quoque resurrectione non facile est Deum videre, nisi  Beati mundo corde; ipsi enim Deum videbunt . Quantos beatos jam numeraverat, et tamen videndi his Deum non promiserat facultatem! Si ergo ii qui mundo Deum videbunt; utique alii non videbunt. Neque enim indigni Deum videbunt, neque is qui Deum videre noluerit, potest Deum videre. Nec in loco Deus videtur, sed mundo corde: nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum absens putatur, videtur: et cum praesens est, non vobiscum sum, et adhuc me non cognovistis ! Qui enim cognovit quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum, et supereminentem sci
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑflue aut nõ ueraciter dictũ esse
uideatur. cũ me nouerit id proculdu¬
bio hinc indidisse opusculũ qd̃ rela¬
tione fideli. tu michi uenerabilis in

Expanded text:
flue aut non veraciter dictum esse videatur, cum me noverit id procul dubio huic indidisse opusculo, quod relatione fideli tu mihi, venerabilis in
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ quã uiolentus dolor nube crassi humo¬
ris obscurãs. ab orbiũ scde rapuerat. et
noctẽ funerate frontis extutiens. dũ totũ
recipit uisũ. resurrectionẽ cetus meruit
ccepit hic quidẽ oculos. aliter

Expanded text:
lumen, quod violentus dolor nube crassi humolumen, quod violentus dolor nube crassi humoris obscurans ab orbium sede rapuerat; et noctem funeratae frontis excutiens, dum totum recipit visum, resurrectionem caecus meruit cepit hic quidem oculos, alter
Abbreviated transcription (Latin):
ost concilia stridentiũ uni scõa¬
brarũ post profundas noctis
eterne caligines. uitam ducere in cõmino
discũbere. frui discũbentiũ colloquio. prã¬
dere et gaudere ꝑfecit. Atqz ut miratulũ
diuine uirtutis accresceret. dũ cõuimiis in¬
terrogãtibus tristia penarũ. sedesq alta
nocte semꝑ obscuras. lazarus indicat dili¬
genti narratione per orduẽ din quesiti
longisq tẽporibus ignorati. ĩuenerunt
tandẽ dolores inferi proditorẽ. N et leues
iam processerãt in multis curationibus
diuerse uirtutis. Ncqz cm̃ leuia sũt uel
ludicra preter laz arũ que xp̃s ĩpleuit. qd̾
cdandi reintegratis gressibus cucurrerũt
et accepto bñficio sanitatis dño grãs retu¬
lerũt. qd̃ manci utrasq manus ad celũ
cũ landibus leuauerũt. qd̾ resoluta sunt
mutis claustra linguax. et post orrificũ
uotis marticulate mugitũ. uinculo no¬
date lingue difrupto. ex ore dunduo uer¬
ba sensibilia processerũt. qd̃ cetus recepit

Expanded text:
ost concilia stridentium umbrarum, post profundas noctis aeternae caligines, vitam ducere, in convivio discumbere, frui discumbentium colloquio, prandere et gaudere fecit: atque ut miraculum divinae virtutis accresceret, dum convivis interrogantibus tristia loca poenarum, sedesque alta nocte semper obscuras, Lazarus indicat diligenti narratione per ordinem; diu quaesiti longisque temporibus ignorati invenerunt tandem inferi proditorem. 2. Nec leves jam praecesserant in multis curationibus diversae virtutes. Neque enim levia sunt vel ludicra praeter Lazarum quae Christus implevit: quod claudi redintegratis gressibus cucurrerunt, et accepto beneficio sanitatis Domino gratias retulerunt; quod manci utrasque manus ad coelum cum laudibus levaverunt; quod resoluta sunt mutis claustra linguarum, et post horrificum vocis inarticulatae mugitum, vinculo nodatae linguae disrupto, ex ore dividuo sensibilia verba processerunt; quod caecus recepit
Abbreviated transcription (Latin):
pali deberẽt ministrare dñio: ille
om̃s quos potuit sue ĩtentiom ad¬
uincxit: Cũq hec agẽtur: Unus
ex aulicis clam prefato bardulpho
quid rei fomẽta gestirẽt mãdeuit¬
Ille missos experiendi causa ad regẽ
direxit. Quibus arioualdus. non

Expanded text:
copali debeant ministrari dominio, ille copali debeant ministrari dominio, ille omnes quos potuit suo intentui iungit. Cumque haec agerentur, unus ex aulicis clam praefato Bertulfo, quid rei fomenta gestirent, mandaIlle missus experiendi causam ad regem direxit, quibus Ariowaldus: 'Non
Abbreviated transcription (Latin):
atalam aid telestia regna post exum¬
nas scl̃i bexit: om̃is tõcio monachoꝵ
uoce animoq uiito. in paterno ho-¬
Qui per tresdecĩ annos om̃i diligẽ¬
cie studio plebem docere ac ĩbuere.
salubribus monitis nõ omisit. Sed
quid in his tẽporibus gesserit: memo¬
rie tradendũ est. Cũ iam egregiis
moribus bonitate et disciplina scien¬
tie ac moderatione plebẽ regeret: cepit
antiquus angius quietã mentẽ ad¬
uersitatis ictu quatere. Excitauit eĩ¬
quendã probũ noĩe tertonẽsis urbis
pontificẽ. qui ut subiectũ sibi prefatũ
abbatẽ cũ cenobii supplemẽto fac̾et oĩ co
natu ĩtendebat. Aggressusq est¬
primũ aulicos uel põtifices uicinos:
muneribus tẽptare. C ũq sibi uĩcto ᷤᷤ
gauderet: regẽ per eos. suadere adiit:
Regnabat autẽ eodẽ tpr̃e: arioual¬
dus longobardus. Sed cũ nichil aliud
are ge in responsis recepissent
nisi ut eccl̃iastico iure probarẽt: Utrũ
tenobia procul ab urbibus sita. epõ¬

Expanded text:
talam ad coelestia regna post aerumnas saeculi evexit, omnis concio monachorum voce animoque unito: In paterno hoQui per tredecim annos omni diligentiae studio plebem docere ac imbuere salubribquid in his temporibus gesserit, memoriae tradendum est. Cum iam egregiis moribus bonitate et disciplina, scientiam moderantem, plebem regeret, coepit antiquus anguis quietam mentem adversitatis ictu quatere. Excitavit quendam Probum nomen Dertonensis urbis pontificem, qui ut subiectum sibi praefatum abbatem cum caenubii supplementum faceret, omni nisu intendebat. Adgressus primum auligas vel pontifices vicinos muneribus temptare, cumque sibi iunctos gauderet, regem per eos suadere adiit. Regnabat enim eodem tempore Ariowaldus Langobardis. Sed cum nihil aliud a rege in responsis recepissent, nisi ut ecclesiastico iure probarent, utrum caenubia procul ab urbibus sita epis
Abbreviated transcription (Latin):
Heu heu ĩcendor miser ego a scĩs uiris
ac torqueor. Qui ut uideo iã a regno¬
quod intulisse probaniur. Qui usqz
ad quartã diẽ tortus. Die quĩto a
semetipso laqueatus. insuꝑ etiã omni
putredine et squalore decoctus. uermi¬

Expanded text:
: « Heu incidor miser a sanctis viris ac torqueor: qui ut video jam quod intulisse probamur; » qui usque ad quartum diem tortus, die quinto a semetipso laqueatus et jam omni putredinis squalore decoctus, vermi
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta uilitas delictoꝵ. Mors
enim iulis: sed preciosa uirtus. Et¬
enun aduersarius. tanquam cap¬
tiua mancipia: uilioris pretio esti¬
mationis addicit. At uero dñs
tanquã speciosa seruicia: que ad
ymaginem et similitudinẽ sui fe¬
ct: ydoncus sui operis estuatoꝵ.
magno precio nos redemut. Sic̃
sanctus apostolus dixit. Empti

Expanded text:
quanta uilitas delictorum! mors enim uilis, sed pretiosa uirtus. etenim aduersarius tamquam captiua mancipia uilioris pretio aestimatiotamquam speciosa servitia, quae ad imaginem et similitudinem sui fecit, idoneus sui operis aestimator magno pretio nos redemit, sicut sanctus Apostolus dixit: Empti
Abbreviated transcription (Latin):
cium fouebit unica quã habebã ãmissa :
Quero sobolẽ meã et nõ ĩuenio
Ubi currã. ubi diuertã: ignoro. Pre¬
cor beatituduns tue grãm. et per deũ
te obtestor. ut miserearis michi. tam
ĩtolerabili dolore ꝑcusse. et uiduitati
mec. unicã filiã iubeas reddi. Ad hec
uir deo plenus: talia remãdat. Nobi¬
litati tue quolibet boto obtẽperare cu¬
pio. sed diuini noĩs preceptũ. transgre¬
di non audeo. Opes quas tu ei dare
pronuins. moniẽtaneo fine transeãt.
Duncie uero que ip̃i a xp̃o parate sũt¬
il perpetis gaudiis per fruũtur. Cõ¬
solare ergo queso iam dulcissima
nfilia. et noli flere amissã. quã credi

Expanded text:
m fovebit, unica quam habebam amissa? m fovebit, unica quam habebam amissa? Quaero sobolem meam, et non invenio; ubi curram, ubi divertam, ignoro. Precor beatitudinis tuae gratiam et per Deum te obtestor, ut miserearis mihi tam intolerabili dolore percussae et viduitati meae unicam filiam iubeas reddi'. Ad haec vir Deo plenus talia remandat: 'Nobilitati tuae quolibet voto obtemperare cupio, sed divini nominis praeceptum transgredi non audeo. Opes, quas tu ei dare promittis, momentaneo fine transeunt; divitiae vero, quae ipsi a Christo paratae sunt perpetuis gaudiis perfruuntur. Consolare ergo, quaeso, iam, dulcissima filia, et noli flere amissam, quam credi
Abbreviated transcription (Latin):
dei capiet. et xp̃o dño consecrabit. De
mentibus autẽ illis ad ciuitatẽ arela¬
tensẽ. ubi pontifex erat illis tẽporib
apłicus uir sapandus epũs. ĩ troduxe¬
runt eã ad scãm liliolã abbatissã. Que
ganisa de aduc̃tu eius. excepit illã cũ
gandio magno: intra septa sc̃i mona¬
sterii. Et edocens illã omnẽ fidei sc̃ĩta¬
tem. ad gregauit uirginibus xp̃i. Qd̃
factũ ubi mater eius cõperit. cũ mino
dolore. At lacrimis mttit ad põtifi¬
cem huius ciuitatis. et cũ magnis pre¬
cibus. atq muneribus ab eo poscit.
ut quali cũq occasione ĩuẽta. pro¬
priũ ei pignus. quodlibet modo redde¬
retur. Huiusmodi preces: ad eũ dirigẽs.
Miserere queso humilitati mee scĩssĩe
pater. et releua adflictã. unico prgno¬
re orbatam. Aspicio domus faculta¬
tes. familie in numerã multitudinẽ.
et cui hec derelinquã ignoro ĩpie michi
spei mee fructũ. Quis nũc etatẽ mea¬

Expanded text:
Dei capiet et Christo domino consecrabit'. 5. Dei capiet et Christo domino consecrabit'. 5. Venientibus autem illis ad civitatem Arelatensem, ubi pontifex erat illis temporibus apostolicus vir Sapaudus episcopus, introduxerunt eam ad sanctam Liliolam abbatissam; quae gavisa de adventu eius, excepit illam cum gaudio magno intra septa sancti monasterii, et edocens illam omnem fidei sanctitatem, adgregavit virginibus Christi. Quod factum ubi mater eius comperit, cum nimio dolore ac lacrimis mittit ad pontificem civitatis et cum magnis precibus atque muneribus ab eo poscit, ut, qualicumque occasione inventa, proprium ei pignus quolibet modo redderetur, huiusmodi preces ad eum dirigens: 'Miserere, quaeso, humilitati meae, sanctissime pater, et releva adflictam unico pignore orbatam. Aspicio domus facultates, familiae innumeram multitudinem, et cui haec derelinquam, ignoro. Imple mihi spei meae fructum. Quis nunc aetatem mea
Abbreviated transcription (Latin):
cũ applicuissent ad riꝑam nobilissum
flumini rodani ceperũt secũ querere
qui cũ ip̃a erant: qd̃ alimẽta cỹboꝵ
mune haberent. Sed dñs qui nõ pri¬
uat bonis quos ãbulãtibus in m̃ocẽ¬
ciam. ut cripiat aĩas eoꝵ a morte.
et alat eos in fame: ip̃c per famulã
suã tribuit egentibus domũ mĩe sue.
Dũ uero sibi de ambularet uenera¬
bilis puella cũ una ex famulabus suis:
cõperit uixta marginẽ fluminis piscẽ
mire magnitudins et apprehendẽs
palliũ quo induebatur: extendit per
ora fluminis. C aptũqz eũ: tenuit
fortiter. et ille reluscare cepit. et ad
se eam trahere. Dñi uero grã pre¬
stitit uirtutẽ famule sue. et predã
quã ceperat. om̃i cũ belocitate extra¬
xit. Tanta eiuitẽ fuit magnitudo pis¬
tis illius. ut om̃s qui cũ ip̃a erant:
ex eo sauarentur. et ãmirãtes super
los faitu: durbant. ADere in hoc ap¬
paret. quia multas aĩas. ista per uerbñ

Expanded text:
cum applicuissent ad ripam nobilissimi cum applicuissent ad ripam nobilissimi fluminis Rodani, coeperunt secum quaerere qui cum ipsa erant, quod alimenta cyborum minime haberent. Sed Dominus, qui non privat bonis eos qui ambulant in innocentia, ut eripiat animas eorum a morte et alat eos in fame, ipse per famulam suam tribuit egentibus donum misericordiae suae. Dum vero sibi deambularet venerabilis puella cum una ex famulabus suis, comperit iuxta marginem fluminis piscem mirae magnitudinis, et apprehendens pallium quo induebatur, extendit per ora fluminis, captumque eum tenuit fortiter. At ille reluctari coepit et ad se eam trahere; Domini vero gratia praestitit virtutem famulae suae, et praedam quam ceperat omni cum velocitate extraxit. Tanta autem fuit magnitudo piscis illius, ut omnes qui cum ipsa erant ex eo satiarentur. Et ammirantes super hoc factum, dicebant: 'Vere in hoc apparet, quia multas animas ista per verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tat in eus ⁊ qui custodit isrł. reue¬
lauit spũ suo scõ. beatissume liliole ab¬
batisse monasterii qd̃ scẽ recordatio¬
nis brbis arelatensis paꝑa cesartus
fũdauit. ut peteret a benerabili si¬
agrio epõ. qualiter agere deberet apd̃
gloriosissimũ gunderãnũ regẽut
intra septa monasterii eam faceret
t ĩtroire. e ũt supra sc iptus qr aionis
cũ hoc factũ cõperisset: tepit multis
precibus et muncribus Pretari. ut
ip̃a ei cõcederetur in malrimoniũ.
Sed diuina grã cõcedente. ita ip̃i
regi in suo cor de largitus est dñs: ut
cam per quendã abbatẽ. uirũ magne
cõuersationis. eam ad scam̃ iliolã
dirigere deberet. Parabat demqs iã
illã sibi dñs xpũs. Uas electionis: in
sc̃ĩficationẽ honoris. Qualẽ uero uir¬
tutem per eam dñs dũ adhuc in ru-¬
dimẽtis infancie esset ip̃o in tpr̃e fece¬
rit: ĩtunabo. Iiitur ad ĩpletur iussio
regis. Uemiẽtibus ergo illis in itine

Expanded text:
tat in aevo, qui custodit Israel, revetat in aevo, qui custodit Israel, revelavit Spiritu suo sancto beatissimae Liliolae abbatissae monasterii, quod sanctae recordationis urbis Arelatensis papa Caesarius fundavit, ut peteret a venerabili Siagrio episcopo, qualiter agere deberet apud gloriosissimum Gunderamnum regem, ut intra septa monasterii faceret eam introire. Tunc suprascriptus Cheraonius, cum hoc factum comperisset, coepit multis precibus et muneribus precari, ut illa concederetur ei in matrimonium; sed, divina gratia concedente, ita ipsi regi in suo corde largitus est Dominus, ut eam per quendam abbatem virum magnae conversationis ad sanctam Liliolam dirigere deberet. Parabat denique iam illam sibi dominus Christus vas electionis in sanctificationem honoris. 4. Qualem vero virtutem per eam Dominus, dum adhuc in rudimentis infantiae esset, ipso in tempore fecerit, intimabo. Igitur adimpletur iussio regis. Venientibus ergo illis in itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Corã deo dico nõ hinc egrediar.
priusꝙͣ peticiomi mee satis facias
Hox illa negare nõ potuit. sed exi¬
buit: et statĩ uiro scõ obtulit. Ille
uero cũ magno gaudio apprehendẽs
eũ qui nimio candore prefulgebat
Ouans pectori suo cõlocauit et uale¬
faciens. abscessit. At illa experge facta
cogitabat intrasemetipãm quid hoc
esset. et reuoluebat in aĩo suo quare
ille qui defũctus fuerat sibi aparins¬
set. Ĩgnorãs qd̃ famulã suã xpũs
sponsã sibi eligere adoptoret: Qui
ait. Non potest ciuitas abscondi supͣ
montẽ posita: sed neqz accendũt lu¬
cernãut ponãt eã sub modio. sed
suꝑ candelabro ut luceat omĩbus
qui in domo sũt. Igitur cũ esset hec
uirgo ãnoꝵ quinqz rapta est a quo¬
dam biro nobili. noĩe cheraonio. Cũq
cam ad domũ suã ꝑduxisset. geni¬
tria sue eã obtulit ẽnutriendã. ut
cum ad legitimã ꝑuenisset etatẽ:
sibi eã matrimonio copularet.
Sed ille qui nõ doriit neqz dornu¬

Expanded text:
eam: 'Coram Deo dico, non hinc egrediar, priusquam petitioni meae satisfacias'. Mox illa negare non potuit, sed exhibuit et statim viro sancto obtulit. Ille vero cum magno gaudio apprehendens eum qui nimio candore praefulgebat, ovans pectori suo conlocavit et valefaciens abscessit. At illa expergefacta cogitabat intra semet ipsam, quid hoc esset, et revolvebat in animo suo, quare ille qui defunctus fuerat sibi apparuisset, ignorans, quod famulam suam Christus sponsam sibi eligere adoptaret, qui ait: Non potest civitas abscondi supra montem posita, sed neque accendunt lucernam, ut ponant eam sub modio, sed super candelabro, ut luceat omnibus qui in domo sunt. 3. Igitur cum esset haec virgo annorum quinque, rapta est a quodam viro nobili nomine Cheraonio. Cumque eam ad domum suam perduxisset, genitrici suae eam obtulit enutriendam, ut cum ad legitimam pervenisset aetatem, sibi eam matrimonio copularet. Sed ille, qui non dormit neque dormi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ip̃am diem et tẽpus reperiũt. quo
beatus cõfessor dixerat se eius obsequiis de¬
seruisse. O beatũ uirũ in cuius trãaita
scõꝵ canit numerus. ãgeloꝵ exultat
chorus. omniũq celestiũ uirtutũ occar¬
rit exercitus: dỹabolus presũptione con¬
fũditur. E ccl̃ia uirtute roboratur. sacer¬
dotes reuelatione glificaantur. quẽ micha¬
cd assũpsit cũ anglis. maria suscepĩt
cũ birginũ dhoris. paradisus letũ relinet
tamus. qd̃ nõ sufficimus ad ĩplere: I pẽ
cñ est laus illuis. cuius laus ab eius ore
nũquã recessit. Nam nos utinã. uel sim¬
plicẽ cius hystoriã possinius explicare

Expanded text:
Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum occurrit exercitus; diabolus praesumptione confunditur, eclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michahel adsumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retenet laetum tamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare
Abbreviated transcription (Latin):
o namqz tẽpore beatus ãbrosius.
cuius hodie flores eloquii in eccl̃ia
per totũ rẽdolent: mediolanc̃si ciuitati ep̃s
erat consuetudo. ut ueiẽs lector cũ libro nõ
ante legere presumeret: quã sc̃s nutu ius¬
sisset. Factũ est autẽ ut illa dic dnĩca ꝓphe
ret. Stãte qui lectionẽ beati pauli apł̃i pro¬
ferret beatissimus antistes sicut supradictũ¬
uidc̃tes cũ nullus excitare presumeret.
transactis fere duarũ aut triũ horaꝵ spa¬
ciis: ex citauerũt eũ dicẽtes. Iam hora
preterit. iubeat dñs lectionẽ legi: expectat¬
cũĩ ppłus ualde iã lapsus. Respondens ãt
beatus ãbrosius. Nolite ĩ quid turbari.
Multũ enĩ michi ualet sic obdor misse.
cui tale miraculũ dñs dignatus est ostẽ¬
nũ episcopũ sacerdotẽ egressũ de corpore¬
buisse. Peractoqz ex more officio capitel¬
lum tantũ nobis excitãtib nõ expleui.
Tunc illi stupefacti pariter et ãmirãtes:
diem et tẽpus notant sollicite requirẽtes,

Expanded text:
o namque tempore beatus Ambrosius, cujus hodie flores eloquii per totam Ecclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeeerat consuetudo, ut veniens lector cum libro suo non antea legere praesumeret quam Sanctus nutu jussisset. Factum est autem ut illa die Dominica, prophete stante, qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistes Ambrosius super sanctuus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectenim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostenum sacerdotem egressum fuisse de corporebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Omniũ lacrime ĩuicẽ: se suꝑare cer¬
tabunt. Igitur dũ pro multitudĩe
plangenciũ uirginũ. ux fumus ela¬
tum a monasterio psallentiũ choris
honoraretur: unus de semioribus ser¬
uientibus monasterii. dũ oculoꝵ
sibimet proditũ fuisse grauiter de¬
fleret lumẽ submtti se eius feretro pe

Expanded text:
omnium lacrimae invicem se superare ceromnium lacrimae invicem se superare certabant. Igitur dum prae multitudine plangentium virginum vix funus elatum a monasterio psallentium choris honoraretur, unus de senioribus servientibus monasterii, dum oculorum sibimet perditum fuisse graviter defleret lumen, submitti se eius feretro pe
Abbreviated transcription (Latin):
tali dulcissima matre educari. uel eius
pio affectu ẽnutri ͦ Et hec quidẽ pro
suis uistis laboribus feliciter se congau¬
det migrasse in celis: Sed nobis ue quaꝰ
tancito orphanas. reliquit in terris.
Quis enĩ in filios illã dulcedinẽ ostẽ¬
dit. quantũ nobis piissima mater:
Quis uinqm poterit ore proprio pro¬
mere. quo ingenio bauilabas exigui¬
tatem nostrã. diebus ac noctibus pro
pctĩs nr̃is incessabiliter deũ depretãs:
Sed quid multis morer dũ de tali
dei famula quicquid laudantiore pro
eius recordatione dicetur. omĩa nob̾
illud corpus magna fidei ãbitione.
ex more compositũ. lugentiũ orpha¬
nis frequẽtabatur officiis. Alia uero
die ueniens epũs ciuitatis teodosius
pontifex. clero om̃i aggregato: acce¬
pit scmñ corpus suꝑ aurũ et lapidẽ
preciosũ. crucibus et colũpnis. ardẽ¬
tibus cereoꝵ. Ad obsequias autẽ
uenerãdas. nõ solũ fideliũ. sed etiã
indeoꝵ cõcurrũt agmina populoꝵ.

Expanded text:
tali dulcissima matre educari vel eius pio affectu enutriri? Et haec quidem pro suis iustis laboribus feliciter se congaudet migrasse in caelis; sed nobis vae! quas tam cito orphanas reliquit in terris. Quis enim in filios illam dulcedinem ostendet, quantum nobis piissima mater? Quis umquam poterit ore proprio promere, quo ingenio baiulabas exiguitatem nostram diebus ac noctibus, pro peccatis nostris incessabiliter Deum deprecans?' Sed quid multis morer? Dum de tali Dei famula, quicquid laudanti ore pro eius recordatione dicetur, omnia vobis illud corpus magna fidei ambitione ex more compositum lugentium orphanis frequentabatur officiis. Alia vero die veniens episcopus civitatis Theodosius pontifex, clero omni aggregato, accepit sanctum corpus super aurum et lapidem pretiosum crucibus et columpnis ardentibus cereorum. Ad obsequias autem venerandas non solum fidelium, sed etiam Iudeorum concurrant agmina populorum;
Abbreviated transcription (Latin):
dit ei turba. Nos audnumus ex lege:
quia xp̃s manet meternũ. Et quo¬
modo tu dicis. oportet exaltari filiũ ho¬
minis: Et quis est iste filius hoĩs:
Nemoriter tenuerũt. qd̾ dicebat assi¬
due filiũ se esse hoĩs. Nam hoc loco
nõ ait. si exaltatus fuerit a terra filiu
lpĩs sed suꝑius dixerat. Qd̃ esterno
die lectũ atq tractatũ est: quãdo nũcia¬
ti sũt gentiles qui eũ uidere cupiebant
Ueirt hora: ut cdarificetur filius hoĩs.
Hoc itaq isti auimo retinẽtes. et quod
nũc ait cũ exaltatus fuero a terra mor¬
tem crucis ĩtelligẽtes: quesierũt ab illo
et dixerũt. Nos audiuimus ex lege:
quia xp̃s manet meternũ. Et quomͦ
tu dicis. oportet exaltari filiũ hoĩs¬
in quiũt manet meternũ. Si manet inetͤ¬
nũ. quomodo exaltabitur a terra. id est
quomodo crucis passione morietur::
Hoc eĩ illũ dixisse ĩtelligebant: qd̵ fa

Expanded text:
 Nos audicimus ex Lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Genti« Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra, » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra, id est quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
pctã homines distant: ab excelsissimis
usqz ad humilimos. a rege usq ad mẽ¬
dicum. omĩa inquit traham post me:
ut sit caput eoꝵ. et illi mẽbra cuis. Sed
si exaltatus inquit fuero a terra. hoc est
cũ exaltatus fuero: nõ enĩ dubitat fu¬
turũ esse. qd̾ uenit ĩplere: hoc refertur
ad illud qd suꝑus ait. Si autẽ mortu¬
um fuerit granũ: multũ fructũ affert
Nam exaltationẽ suã quid aliud dix̃.
quã in cruce passionẽ: Quod et ip̃e
euãgelista nõ tacuit. Subiũxit enĩ¬

Expanded text:
ta, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subju
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. qui hanc in nuniere plemus acce¬
pit. Seraplum nãqz ĩcendiũ dicimus. et
tamẽ amore conditoris simul om̃s ardẽt.
Cherubini pleuitudo scientie. Et tamẽ
quis ibi aliquid nesciat. ubi ip̃m om̃s suul
uocantur. Sed beatus esse qui potest nisi
conditor suus eius menti presideat: Que
ergo ex parte ab om̃ĩbus habentur. eis
in priuato noĩe data sunt: qui het in mu¬
nere plenius acceperũt. Nam et si qua illis
sic alii habent. ut haberi ab aliis nequaquã
possint: sicut speciali uoĩe dñationes. et po¬
testates. et principatus uocãtur. cuncta ibi
singuloꝵ sunt: quia per caritatẽ ab alio¬

Expanded text:
debeat, qui hanc in munere plenius accedebeat, qui hanc in munere plenius accepit. Seraphim namque incendium diximus; et tamen amore Conditoris simul omnes ardent. Cherubim vero plenitudo scientiae, et tamen quis ibi aliquid nesciat ubi ipsum omnes simul Conditor praesidet vocantur; sed beatus esse quis potest, nisi Creator suus ejus menti praesideat? Quae ergo ex parte ab omnibus, eis in privato nomine data sunt qui haec in munere plenius acceperunt. Nam etsi qua illic sic alii habent, ut haberi ab aliis nequaquam possint, sicut speciali nomine dominationes et principatus vocantur, cuncta ibi sunt singulorum, quia per charitatem spi
Abbreviated transcription (Latin):
et assistunt: quia et si circũscriptus est
angelitus sp̃s sũmus. tainẽ sp̃s ip̃e qui ds̃
est: circũscriptus nõ est. Angeli itaq
et missi ante ip̃m sũt: quia quolibet mis¬
si uemant intra ip̃m currũt. Sciendum
quoq est: qd̃ plerũq ip̃i beatoꝵ spũum
ordines. uicinoꝵ sibi ordinũ uocabulã
sorcĩtur. Thronos et cñi sedes scilicet dei.
specialẽ beatoꝵ spĩum ordinẽ diximus:
etiã per psalmistã dicitur. Qui sẽdes suꝑ
cherubiin appare. Quia uidelicet dum
in ipsis distinctionibus agiinũ. cheru¬
bim theonis uingitur: sedere ctiã super
cherubini dñs. ex uicu agunus equali¬
tate perhibetur. Sic quippe in illa sũma
ciuitate specialia quedã singuloꝵ sunt:
ut tamẽ sint cõmunia omniũ. Et qd̾
in se quisqz ex parte habet: hoc in alio ordi¬
ne totũ possidet. Sed idcirco uno codẽq
uocabulo cõmuniter nõ censentur: ut ille
ordo uocari priuato unus cuiusq rei noĩe

Expanded text:
et assistunt, quia etsi circumscriptus est et assistunt, quia etsi circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est. Angeli itaque et missi, et ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniant, intra ipsum currunt. 14. Sciendum quoque est quia plerumque ipsi beatorum spiritum ordines vicinorum sibi ordinum vocabula sortiuntur. Thronos etenim, scilicet sedes Dei, specialem beatorum spirituum ordinem diximus, et tamen per Psalmistam dicitur: Qui sedes super cherubim, appare , quia videlicet, dum in ipsis distinctionibus agminum cherubim thronis junguntur, sedere etiam super herubim Dominus ex vicini agminis aequalitate perhibetur. Sic quippe in illa summa civitate specialia quaedam singulorum sunt, ut tamen sint communia omnium; et quod in se ex parte quisque habet, hoc in alio ordine totum povocabulo communiter non censentur, ut ille ordo vocari privato uniuscujusque rei nomine
Abbreviated transcription (Latin):
phun agi didicinus: utrũ per se hec
faciant. an per subiecta agmna agan¬
tur: que sicut dicitur in eo quo amaio¬
ribus uenũt. maiorũ nocabula sorciũ¬
tur: nos affirmare nolumus. qd̾ aꝑtis
testimoniis nõ approbamius. Hoc tam̃
certissime scimus: quia ad explendũ de
suꝑnis ministeriũ. alii sp̃s alios mistũt:
zacharia scilicet ꝓph̾a attestante qui ait.
Ecte angelus qui loquebatur in me.
egrediebatur. et alius angelus egredieba¬
tur ni ocarsũ eius: et dixit ad eũ. Curre.
et loquere ad puerũ istũ dicens Tbsq
muro habitabitur ihrłm Dum enim¬
angelus ad angelũ dixit curre et loq̃re.
dubiũ non est: quia alius aliũ mittit
Niora uero sũt que mictũtur. maiora
que nuctunt. Sed hoc quoq de ipĩs agi¬
nibus que mictuntur certũ tenemus: qr
et cũ ad nos ueniũt sic exterius ĩplent
munsterur̃: ut tamẽ nũꝙͣ desint interius
per contẽplationẽ. Et mittũtur igitur

Expanded text:
phim agi didicimus, utrum per se haec phim agi didicimus, utrum per se haec faciant, an per subjecta agmina agantur, quae, sicut dicitur, in eo quod a majoribus veniunt majorum vocabula sortiuntur, nos affirmare nolumus quod apertis testimoniis non approbamus. Hoc tamen certissime scimus, quia ad explendum de supernis ministerium alii spiritus alios mittunt, Zacharia scilicet propheta testante, qui ait: Ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur; et ecce alius angelus egrediebatur in occursum eius et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Ihangelus ad angelum dicit Curre et loquere, dubium non est quia alius alium mittit. Minora vero sunt quae mittuntur, majora quae mittunt. Sed hoc quoque de ipsis agminibus quae mittuntur certum tenemus, quia et cum ad nos veniunt, sic exterius implent ministerium, ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
terioris nuumisterii nequaquã habent.
Cui rei bidetur illud esse contrariũ. qd̃
esayas ait. Uolauit ad me unus de sera¬
phun: et in manu eis calculus quẽ for¬
cipe tulerat de altari. et tetigit os meũ
Sed in hac prophetie sentẽtia uult ĩtelli¬
gr: quia hii sp̃s qui mictũtur eoꝵ uocabu¬
lum percipĩt. quoꝵ officiũ gerunt
Quia enĩ ut pctã locutionis incendat:
de altari angelus carbonẽ portat. Sera¬
plimi uocatur. qd̃ incendiũ dicitur. Huic
autẽ sensui et illud creditur nõ incõne¬
menter opitulari. qd̾ per damielẽ dr̃
Milia niliũ ministrabant er: et decies
nilies centena milia assistebant ei. Ali¬
udest nãq ministrare: aliud assistere.
qui ãministrant deo: qui et ad nos nũ¬
ciando exeunt: Assistũt uero: qui sic cõ¬
templatione ĩtuna per frurĩtur. ut ad
explenda foras oꝑa minime mittãtur:
Sed quia in quibusdã scripture locis.
quedã per cherubĩ. quedã uero per sera¬

Expanded text:
terioris ministerii nequaquam habent. terioris ministerii nequaquam habent. Cui rei illud videtur esse contrarium quod Isaias dicit: Et volavit ad me unus de seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum . Sed 1608 in hac prophetae sententia vult intelligi quia ii spiritus qui mittuntur eorum vocabulum percipiunt quorum officium gerunt. Qui enim, ut peccata locutionis incendat, de altari angelus carbonem portat, seraphim vocatur, quod incendium dicitur. Huic autem sensui et illud creditur non inconvenienter opitulari, quod per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Aliud namque est ministrare, aliud assistere, quia hi administrant Deo, qui et ad nos nuntiando exeunt; assistunt vero qui sic contemplatione intima perfruuntur, ut ad explenda foras opera minime mittantur. 13. Sed quia in quibusdam Scripturae locis quaedam per cherubim, quaedam vero per sera