comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facile sic innotesc& ut suis unde
nec earum quas cõmemoraui
cm̃a doginata medixisse ueldiq¬
cisse profiteor. Quauis enimno
uideat quantaresist& opera a
quã multas lit teras flagit& n
ideo tamen parũ prodesterro¬
res istoquos huic operi inteꝵ
lactos cognitosq uitare quise
contraista sentiat catholica ead
qđ amedicendũ puta s tsuper¬
fluo querit᷑ cũ propter hiscire
sufficiat eã contrais tas senire
necaliquid horũ infidem quẽ¬
quã debere recipere. Quomo¬
do autẽ quae contrahaec uers
hab& asserenda ac defenden
sint modulũ operis huius exas
sed multũ adiubat corfidede
nos seqđ credendũ nonsit a&tiam¬
sidisputandi facultat idrefu¬
tare non posseomnis itaq ꝓp̃ia¬
nus catholicus is ta non deb&o
dere sed nonomnis qui is taro
cred& consequenter debeada¬
cerepossunt enĩ & hereses alit
in hocopere nr̃o cõmemorate
non sunt uel eẽ uel fieri quarũ

Expanded text:
facile sic innotescit, ut suis: unde facile sic innotescit, ut suis: unde nec earum quas commemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non videat quantam res ista operam, et quam multas litteras flagitet? Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista sentiat catholica Ecclesia, quod a me dicendum putasti, superfluo quaeritur: cum propter hoc scire sufficiat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem quemquam debere recipere. Quomodo autem quae contra haec veritas habet, asserenda ac defendenda sint, modulum operis hujus excedit. Sed multum adjuvat cor fidele, nosse quid credendum non sit, etiamsi disputandi facultate id refutare non possit. Omnis itaque christianus catholicus ista non debet credere: sed non omnis qui ista non credit, consequenter debedicere. Possunt enim et haereses aliae, quae in hoc opere nostro commemoratae non sunt, vel esse vel fieri, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tuscieris & egoperte adillut¬
melius quã hocnrm quãuis nec
ipsum lit& hominem doctissimũ
om̃s hereses arbitrer indegare
potiusse & certe ab eloitas nrãe
regionis her&icos quantum
exis timo illenesciuit sic forte
& alibi alios in obscurissimis lo¬
cis reconditos eius notiaam ipsa
locorũ suorũ obscuritate fugi¬
entes iã uero illuiqđ habere
tuae littere ut omnia oninino
dicamus quabus her&eici auert¬
tate dissentiunt & iamsiom̃a
scirem fatere nonposfem quan¬
tominus possum quia om̃a sore
non posslum: Sunte nim here¬
tici qđ fatendumẽ qui singuł
uł non multo amplius dognta¬
tibus opugnent regulã ueri¬
tatis sicut machedoniani uel
fotinianiatq alii cũq. itaseha¬
beant. illi autẽ ue ita dixerim
fabulones id sunt qui fabulas
uanas easdemq longas proli¬
xasq contexrunt tã mul
tis dogmatibus falsis plenisunt
ut ipsi quoq illa numerare ñ
possint aut dificillime possint
num quã silli alieno ulla heresis

Expanded text:
 tu scieris, perveni ad illualiquid quam hoc nostrum: quamvis nec ipsum, licet hominem doctissimum, omnes haereses arbitrer indagare potuisse. Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo, ille nescivit: sic forte et alibi alios in obscurissimis locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. Jamvero illud quod habent tuae litterae, ut omnia omnino dicamus, quibus haeretici a veritate dissentiunt, etiamsi omnia scirem, facere non possem; quanto minus possum, qui omnia scire non possum? Sunt enim haeretici, quod fatendum est, qui singulis, vel non multo amplius, dogmatibus oppugnant regulam veritatis: sicut Macedoniani vel Photiniani, atque alii quicumque ita se habent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerare non possint, aut difficillime possint. Nec ulli alieno ulla haeresis
Abbreviated transcription (Latin):
taurũ inceruicẽ geminos inhu¬
meris cancrũ inpeotore & c&era
nominatim signã percurrentes
ad plantas usq perueniunt quas
piscib tribuunt qđ ultimũ signũ
ab aus trolegis nuncupat᷑. Haec
& alia fabulosa uanasa crilega
quepersequi longũ ẽ heresis ista
contex̃ carnes tãqua inmundasescas
& iã ipsed euitat coniuges quib hõc
malũ potuerit ꝑ suadere. desiunges
aduiros a nolentib feminis & fe¬
minas anolentib uiris opificiũ
quippeomnis carnis nondõ bono
& uero sed ialignis angelis tri¬
buunthocuersutiores &iã mani¬
cheis qđ nihil scripturarũ canoni¬
carũ repudiantsimul a pogrifis
legentes om̃a & in auotoritate su¬
m̃tes sed insuossensus allegoritando
uertentes quicquidinsc̃ĩs librisẽ
qđ eorũ euerta terrorẽ. Dexp̃osa
bellianã sectã tenent eundẽ ipsum
dicentes non solũ filium sed & iãs̃

Expanded text:
Taurum in cervice, Geminos in huTaurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pectore, et caetera nominatim signa percurrentes, ad plantas usque perveniunt, quas Piscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis nuncupatur. Haec et alia fabulosa, vana, sacrilega, quae persequi longum est, haeresis, ista contexit. Carnes tanquam immundas escas etiam ipsa devitat: conjuges, quibus hoc malum potuerit persuadere, disjungens, et viros a nolentibus feminis, et feminas a nolentibus viris. Opificium quippe omnis carnis non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt: hoc versutiores etiam Manichaeis, quod nihil Scripturarum canonicarum repudiant, simul cum apocryphis legentes omnia et in auctoritatem sumentes, sed in suos sensus allegorizando vertentes quidquid in sanctis Libris est quod eorum evertat errorem. De Christo Sabellianam sectam tenent eumdem ipsum esse dicentes, non solum Filium, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
consili sententiã uehementer
pageratis cõmunionẽ suam con¬
taminaretimuerunt
LXXI DEPRISCILLIANISTIS¬
riscillianiste quos in his pania
priscillianus instituit maxime
nosticorũ & manicheorum
dogma ꝑmixta sectantur quã¬
uis ex aliis heresib in eos sordes tã¬
quã insentinã quandã orribili
confusione confluxerint ꝓpt̃
occultandos autem contamina¬
tiones & turpitudines suas ha¬
bent in suis dogmatibus haec
uerbaiura periera secr&ũ ꝓdere
nolihii animas dicunt eiusdẽnaturae
atq substantiae cuius ẽdsadagonẽ
quendã spontaneã ñ tam̃ in t̃ris
exercendã ꝑ septẽcaelos & ꝑ quosdã
gradatim descendere principatus
& malignũ principẽ incurrere
a quoiustũ mundũ factũ uolumus
atq ab hoc principediuers a car¬
nis corpora seminari adstruunt & iã
fatalib stellis homines c̃ligatos
ipsũq corpus nr̃m scđm duodecĩ
matematici uulgo appellant᷑
constituentes incapite ari&em

Expanded text:
Concilii sententiam vehementer Concilii sententiam vehementer exaggeratis communionem suam contaminare timuerunt. LXX. PRISCIELIANISTAE, quos in Hispania Priscillianus instituit, maxime Gnosticorum et Manichaeorum dogmata permixta sectantur. Quamvis et ex aliis haeresibus in eos sordes, tanquam in sentinam quamdam horribili confusione confluxerint. Propter occultandas autem contaminationes et turpitudines suas habent in suis dogmatibus et haec verba: Jura, perjura, secretum prodere noli. Hi animas dicunt ejusdem naturae atque substantiae cujus est Deus, ad agonem quemdam spontaneum in terris exercengradatim dicunt descendere principatus, et in malignum principem incurrere a quo istum mundum factum volunt, atque ab hoc principe per diversa carnis corpora seminari. Asserunt etiam fatalibus stellis homines colligatos, ipsumque corpus nostrum secundum duodecim mathematici vulgo appellantur; constituentes in capite Arietem,
Abbreviated transcription (Latin):
quos potuerie sex usutriusq suar¬
dere aliquando ut occidant᷑ alili
mortẽ. Nisi fecerint cõminentd
uerũ tam̃ plerisq: donas tarum
displicent tales neceorũ cõmunio¬
ne contaminari seputant qui xp̃i¬
ano orbi terrarũ obiciuntigno¬
corũ crimen a frorũ & interipsos
facia sunt scis mata. & ab eis sediuer¬
sis co&ib aliiatq alii separauerunt
quorũ separatione c&era grandis
multitudo non sensit sed aput car¬
taginẽ maximianus contra pri¬
mianũ ab eius demerroris cent᷑
ferme ep̃is ordinatus . & areliquis
trecentos decem cũ eis duo decim
quior dinationi eius &iam presenꝰ¬
tiam corporali interfuerant a tro¬
cissima criminatione dã pnatus.
tismũ xp̃ianũ quosdã exeiscũ eis
cũ extraeorũ eccłab apti ⁊auerunt
insuis honoribus sineulla inquo¬
qũ rep&itio nebaptis matis rece¬
penunt. Nec eos utcorrigerent
perpublicas potestates a geredesti¬
torunt ueceorũ criminibus ꝑsui

Expanded text:
quos potuerint sexus utriusque seduquos potuerint sexus utriusque seducere, aliquando ut occidantur ab aliis, mortem, nisi fecerint, comminantes. Verumtamen plerisque Donatistarum displicent tales, nec eorum communione contaminari se putant, qui christiano orbi terrarum dementer objiciunt ignotorum crimen Afrorum. Multa et inter ipsos facta sunt schismata, et ab iis se diversis coetibus alii atque alii separarunt; quorum separationem caetera grandis multitudo non sensit. Sed apud Carthaginem Maximianus contra Primianum ab ejusdem erroris centum ferme episcopis ordinatus, et a reliquis trecentis decem, cum eis duodecim qui ordinationi ejus etiam praesentia corporali interfuerunt, atrocissima criminatione damnatus, ti. Nam quosdam ex eis cum eis quos extra eorum Ecclesiam baptizaverant, in suis honoribus sine ulla in quoquam repetitione Baptismatis receperunt, nec eos ut corrigerent per publicas potestates agere destiterunt, nec eorum criminibus per sui
Abbreviated transcription (Latin):
ti sibi eiusdem factionis ep̃s maio¬
rinũ aput carthaginẽ ordinauit
ep̃m cui maiorino donatus alius
in eadem diuisionẽ successit. qui¬
donatus eloquentiasua sic confir¬
mauit hancheresem ut multiȩs¬
timent ꝓpt̃ ipsã potius donatis tas
uocari. Ex tant deniq scripta
euis ubi appar& eũ &iã non catho¬
licã darinitate habuis sesententiã.
Sed quã uis eius substantiae mino¬
rẽ tamen patrẽ filium & mio¬
rẽfilio putasse sp̃m scm uerun
intenta nec facileineis quisquan
quihocillũ sensisse nouerit in ue¬
nit᷑ Istiher&acin urbero man
montes uocantur quibhinc exar¬
ca solent epm̃ mit tere auhine
illuca frica ep̃i eorũ ꝑgere sisirte
egreste & famosissime audatiae
non soluminalios in mania facinor
perparando. sed necsibieandemin¬
sanaferitate parcendo. nũomor
tes uarias maximeq p̃ciplurum
& aquarũ & igneũ seipsos negure
consuerunt. & istũ furoremalis

Expanded text:
tis sibi ejusdem factionis episcopis, Majotis sibi ejusdem factionis episcopis, Majorinum apud Carthaginem ordinavit episcopum. Cui Majorino Donatus alius in eadem divisione successit, qui eloquentia sua sic confirmavit hanc haeresim, ut multi existiment propter ipsum potius eos Donatistas vocari. Exstant scripta ejus, ubi apparet eum etiam non catholicam de Trinitate habuisse sententiam, sed quamvis ejusdem substantiae, minorem tamen Patre Filium, et minorem Filio putasse Spiritum sanctuintenta non fuit; nec facile in eis quisquam, qui hoc illum sensisse noverit, invenitur. Isti haeretici in urbe Roma Montenses vocantur, quibus hinc ex Africa solent episcopum mittere: aut hinc illuc Afri episcopi eorum pergere, si forte agreste et famosissimae audaciae, non solum in alios immania facinora perpetrando, sed nec sibi eadem insana feritate parcendo. Nam per mortes varias maximeque praecipitiorum et aquarum et ignium se ipsos necare consuerunt; et in istum furorem alios
Abbreviated transcription (Latin):
ut scriptura promitte¬
E stalia heresis nudispedibus semꝑ
ambulantium in eo qđ ds dixerit
testimonia diuina taliter intellegunt
onatiani uel dondis tesunt qui
primũ ꝓpt̃ ordinatum contra
suã uoluntatẽ cecilianũ aeccłe car¬
thaginentium ep̃m scismã fecerunt
obicientes ei crimina non probata
& maxime qđ atra ditorib. diuina¬
rũ scripturarũ fuerit ordinatus
Sedpos tcausam cũ eodictã atq finitã
falsitatis reidep̃hensi ꝑtinaci dissen¬
sione firmata in heresem scis ma
terrarũ orbeperierit ubi futura
promissaẽ atq in africana donati
parte remanserit in aliis terrarũ
partibus quasi cogitatione cõmuni¬
onis extinctum. audent rebaptiza¬
re catholicos ubi s eamplius her&i¬
cos eẽ firmarunt cũ eccłae catholice
uniuersa placuerit nec in ipsis
her&icis baptisma cõmune rescin¬
dere huius heresis principemacci¬
pimus fuissedonatũ quidenumi¬
diaueniens & contracecilianũ
xp̃ianam diuidens plebem adiunc¬

Expanded text:
 Scriptura promittt alia haeresis nudis pedibus semper ambulantium, eo quod Dominus dixerit testimonia divina taliter intelligunt  vel Donatistae sunt, qui primum propter ordinatum contra suam voluntatem Caecilianum Ecclesiae Carthaginensis episcopum schisma fecerunt: objicientes ei crimina non probata, et maxime quod a traditoribus divinarum Scripturarum fuerit ordinatus. Sed post causam cum eo dictam atque finitam falsitatis rei deprehensi, pertinaci dissensione firmata, in haeresim schisma terrarum orbe perierit, ubi futura promissa est, atque in Africana Donati parte remanserit, in aliis terrarum partibus quasi contagione communionis exstincta. Audent etiam rebaptizare Catholicos: ubi se amplius haereticos esse firmarunt, cum Ecclesiae catholicae universae placuerit, nec in ipsis haereticis Baptisma commune rescindere. Hujus haeresis principem accipimus fuisse Donatum, qui de Numidia veniens, et contra Caecilianum christianam dividens plebem, adjunc
Abbreviated transcription (Latin):
tenciae ex acto adbahlam
oppidũ hie ronimꝰ remeuit
ubi prudens animal ad p̃seped
seseobtulit ꝑ mansurũ bilblat¬
am suam quã sibis ũ mostudu
ipsecondiderat : claus ã omniũ
librorũ orationes quas penȩm¬
moriter r&inebat terũme¬
gens diem ieiunans ducbat al
ues perã : Plures adcũragiosa¬
protinus confluxerunt: bor
doctorẽ paruo ad hia subd i
boni obserua uere discipuli sia
multa post cellulã sibi obd¬
lorũ suorũ copiã & propur
quentiam aduentantͥum ad
tẽ conspicit & e gredientib ad
septẽ trionẽ uid&cur paruulũ ha¬
bitationis locellũ cons truxit
nterim hieronimus dũ eximiũ
heremitarũ mona chorũq. hu¬
milia sub terraneaq ꝑ agrans
habitacula contẽplat᷑ uitasq eorũ
suppliciuocescitans scribensq ue¬
ritatẽ ponit: multaq alia libel¬
lssuisepis tolisq suo inmonas terio
confitiens edisserit. Beatus da¬
masus romanae urbis eccłae elo¬
quentissimus pontifex ut ad suã

Expanded text:
tentiae exacto, ad Bethleem tentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum regens, diem jejuniis ducebat ad vesperam. Plures ad eum religiosoprotinus confluxerunt, bonumque doctorem, parvo adhuc sub tugurio, boni observavere discipuli. Nec multo post cellulas ibi ob discipulorum suorum copiam et propter frequentiam adventantium ad teSeptentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxit. Interim Hieronymus dum eximiorum Eremitarum, Monachorumque humilia subterraneaque peragrans habitacula contemplatur, vitasque eorum supplici voce sciscitans, scribensque veritatem exponit, multaque alia libellis suis, epistolisque suo in Monasterio conficiens edisserit; beatus Damasus Romanae urbis Ecclesiae eloquentissimus Pontifex, ut ad suam
Abbreviated transcription (Latin):
rel& ante hominẽ suũ iã carne
p̃mor tua so la libi dinũ incendia
pullu la btiltaq: omori auxilio
destitutus a liħu iacebã pedes
rigabã lacrimis crineter gebã:
& repugnantẽ carnẽ ebdome¬
darũ inedia subi gebã: noneru¬
besco infelicitatis meaequinpo¬
tius plango non eẽ qđ fuerim
Meminime clamantẽdiem cre¬
brosiunxissecũ nocte. nec prius
a pectoris cessas se uerberib: quã
ad ñõ redir& increpante tran¬
quillitas. Ipsam quoq cellulã
meã quasi cogitationũ consciam
ꝑtimescebam & mihiiratus &ri¬
gidus solus deserta pen& rabam:
sic ubi concaua ualliũ. aspera
monciũ rupiũ p̃rupta cernebã.
ibimeinoratione miserrime car¬
nis ergastulo locabam : & ut in¬
hitestis ẽ dñs postmultas lacri¬
mas postcelo oculos inherent
nonnũ quã uidebar mihi inter¬
eẽ agmanibus angelorũalaus
gaudensq cantabam posttem
odorẽ unguentorũtuiorũ cimtr
uadriennio itaq deliatȩ peni¬

Expanded text:
re, et ante hominem suum jam carne re, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus Angelorum; et laetus gaudensque cantabam: Post te in odorem unguentorum tuorum currimus. Quadriennio itaque dedicatae poeni
Abbreviated transcription (Latin):
cupierat. Ital&us accinotusq
accessitͥutuo lasse eũ magis quã
meas secrederes : Quomodo uõ
ꝑ quadrienniũ continuũ xp̃i
potius auxilio penitueritidẽ
indicauit. Quotiens inheremo
constitutus & illa uasta solitudine
quae exusta solis ardorib. orridũ
monachis prestat habitaculum
putaui meinquit romanis inter¬
eẽ delicis: sedebã solus quia ama¬
ritudinerepl&uiserã : Horre¬
bant sac comembra deformia
squalidacutis. sitũ x hiopicae
carnis adduxerat. cotidiȩ lacri¬
mȩ cotidie gemitus. & si quando
repugnantẽ somnus imminens
oppressiss& nudahumouix ossa
herentia conlidebã: Decibis uõ
& potu taceo cũ &iã languentes
aqua frigida utant᷑ & coctũ aliquid
accepisseluxoriaesit: Ille igr ego
qui ob gehenne m&ũtalime car¬
cereipse dã nauerã scorpionũ
tantũ socius & ferarũ sepaecho¬
ris intererã puellarũ. Palle¬
bantora ieiuniis. & mens deside¬
ris estuabat infrigido corpo¬

Expanded text:
cupierat, ita laetus accinctusque cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem se dicit: ‘Quotiens in heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habiputavi me, inquit, Romanis interesse deliciis. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; scarnis adduxerat. cotidie lacrimae, cotidie gemitus et, si quando repugnantem somnus inminens oppressisset, nuda humo uix ossa haerentia conlidebam. de cibis uero et potu taceo, cum etiam languentes aqua frigida utantur et coctum aliquid accepisse luxuriae sit. ille igitur ego, qui ob gehennae metum tali me carcere ipse damnaueram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. pallebant ora ieiuniis et mens desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
decernit᷑ : Quldã exclerico¬
rũ monachorũq: ordinib: pro
p&ulancia proq: ingluuiaeds¬
rauerunt. Verũ & ã uerũ
hunc ego felicẽ dixerim huus
fugȩ euentũ corrigentis ip̃¬
iu dicio dispensatũquãpraurt
hominũ ꝑ secutionib paratũ a
icã quoq habeat ueritatt̃ & pri¬
corũ quorindã leuitas quad
romanos as eom̃s scripturasli¬
nitus insprratas accepisse pl¬
debat. eos habere qđ non habi
recognoscat:
gitur hieronimus romaegres .uI.¬
sus ad orientẽ tendens profec¬
tus ẽ ad gregoriũ nazantenũ
constantino politane urbis
ep̃m ubi ita proficere studuit
discipulus adiitp̃ceptorem.
eũq cons tantinopolitan aur¬
be obseruabat: Hoc discipula¬
tu hieronimus ꝑ acto insiriã
ꝑrex̃ & dũ in possessionẽ eua¬
monachom & aliquando cap¬
tiuũ repperit. ꝑcunctatusq.
sũ omnẽ eius captiuitatis accepit
nis toriã quã postea aedidit scrip¬
ta &t romanis fidelib misit:
naec in huius historiae pro¬
desierint

Expanded text:
et: quidam ex clericorum, monachorumque ordinibus, pro petulantia, ingluvieque disraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim: hujus fugae eventum, corrigentis judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore icam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit,discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evaiquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prodesierint.
Abbreviated transcription (Latin):
mihinũquã contngat talẽ ince¬
dere questionẽ: liuentes habu¬
is se mescapulas. plagas sensisse
ꝑ somnia. & tanto dehinc studio
diuina legisse quanto mortalia
antea non legerã :
biblio tecae scrutator: diuinorũ dis¬
sertor uoluminũ dũ ꝑtrienniũ
continuũ carus acceptusq po¬
pularib uenerat᷑ omniũu

Expanded text:
mihi numquam contingat talem incimihi numquam contingat talem incidere quaestionem! —, liuentes habuisse mper somnium; et tanto dehinc studio divina legisse, quanto mortalia antea non legeram. IBibliothecae scrutator, divinorum dissertor voluminum, dum per triennium continuum carus acceptusque popularibus veneratur, om
Abbreviated transcription (Latin):
es non xp̃ianus : ubithesaurus.
tuus ibi & cortuũ ẽ Illico ob
reputans in inferno auit̃ quis
confitebit᷑ tibi : Clamaretamen
cepi & heiulans dicere: misere¬
remei dñe miserere mei : Haec
uox inter flagella resonabat:
⁊ tandem ad p̃sidentis genua
pro uolutiquiads titerant : p̃ca¬
bant᷑ utueniã tribuer& adules¬
centiae. uterrori locũ penitentiae
cõmodar&. Exducturus
de indecruciatũ: Si gentiliũ lit¬
terarũ librosaliquando legisse :
ego qui tanto constrictus arti¬
culo uellẽ&iã maiora promit¬
tere dm̃ uirarecepi& nomeneius
obtes tans dicere:: dñe sium quã
habuero codices seculares. si
legerote negaui: in haec sacra¬
m̃ti uerba dimissus reuertor
ad superos. Mirantib cunctis
oculos aperio tantõ lacrimarũ
imbreꝑfuses ut &iã increduł
fidẽ facerẽ exdolore N ecue¬
rosoporilleinanis fuit nec uana
somnia quib: sepedeludimur
tesfeẽ tribunal anteqđ iacui.
iudiciũ teste qđ timui Ita

Expanded text:
es, non Christianus. Ubi thesaurus es, non Christianus. Ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum est. Illico obmreputans: In inferno autem quis confitebitur tibi? Clamare tamen coepi, et ejulans dicere: Miserere mei, Domine, miserere mei. Haec vox inter fla. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius obtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimas quas mihi p̃teritorũ
recordatio peccatorũ eximis
ius ceribus eruebat plato sume¬
batur inmanibus: Si quando
mine m& ipso uersus proph&as
leger ecoepissem̃ sermo horre¬
bat incultus : Quilumencecis
oculis nonui debam. non oculo¬
rum culpam putabã sedsolis.
Dume uaq antiquus serpens
in ludere m me dia ferme qua¬
dragesima medullis infusa fe¬
oris corpus meũ inuasit: Ex¬
haustũ & sineulla requie
qđ dictuquoq in credibilesit.
sinfelicia membra depasta
untutossib uixhererent.
rterimparabantur exequiȩ
peuals animicalor toto fri¬
escente ia corpore in solotantũ
tepentepectus culo palpitabat
i subito r aptus inspũ ad tribu¬
naliudicis ꝑtrdoruibitantũ lu¬
minis & tantũ erat excircũ¬
stanciũ claritate fulgoris.
ut ꝓiectus in terrã sursũ aspice¬
re non auderẽ : In terro gatus
condicione . xp̃ianũ me eẽ
respondi: Et ille qui p̃sidebat :
mentiris ait Ciceronianus

Expanded text:
lacrymas, quas mihi praeteritorum lacrymas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis visceribus eruebat Plautus, Plato sumebatur in manibus. Si quando in memetipsum reversus, Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oculorum culpam putabam, sed solis. Dum me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescente jam corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat. Cum subito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut projectus in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem, Christianum me esse respondi. Et ille qui praesidebat: Mentiris, ait, Ciceronianus
Abbreviated transcription (Latin):
i eronimus nr inoppido
Istridonisi quoda gotis uer¬
sum dalmatiaẽ quondam
pannoniaeq: econfinium
fuit: Patreeusebio natus ẽ
ues temxp̃i puerromaesus¬
cepit. ibiq. litteris grecis atq.
latinis a primeuo eruditus ẽ :
In artequidem grãmatica do¬
natũ habuit p̃ceptorem : in
retorica autẽ uictorinũ ora¬
torem: Postquã uero omnẽ
mundanorum studid lit te¬
raturã adeptus ẽ. probatissimo¬
rũ quoq monachorũ habitũ.
factũq imitatus est:
tatem siquidem animsiugis¬
ceritate calcans. Vo lupte
corporis perenni frangens
instituto.
uodamigitur tẽpore
exmore idem hieron
diuina ad legendũ pande
uolumina & mortalenbl¬
otecae sua eauctorẽ tullũm
quandoq reuoluer& lib
saluti fero cas tigatus ẽ uer
lta eñ ipsedese adeus tochu
uirginẽ scribens ad serit
ante annos plurimos domq
lautioris cibi proptercelori
meregna castrassem : ali¬
solimã militaturus pergi
lecturus tu illiũ ieiunabã ⁊
Dost noctiũ crebras uigilias post.

Expanded text:
s noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo,lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam militaturus pergerlecturus Tullium jejunabam: post noctium crebras vigilias, post
Abbreviated transcription (Latin):
quiomnes nosse non potui qđ ideo
existimo quia nullus eorum quo¬
rũ dehac scripta legiomnes posui
quando quidem inueni aputaliũ
quas aput aliũ non inueni & rur¬
sus aput istum quasille non posu¬
it ego autẽ propterea plures quã
ipsi posui quia collegi exomnib:
quasomnes aput singulos nonin¬
nem Additis &iam his quasip¬
soreolens aputullũ eorũ inue¬
eure non potui. Vnde merito
bredo neme posuis seom̃s quia
nec om̃s quidehacrescripserunt
epere potuneq hocquẽ quam
pru uideo fecisse quos legi Postre¬
mo&iam si omnes forsitan po¬
sui qđ non puto utrũ omnes sunt
utiq: nescio. & id eo qđ uis melo¬
quente finiri non saltim potest
me cognoscente conp̃hendi¬
Audiui scripsisse deheresibus
scm̃ hieronimũ sed ipsũ eius opus¬
culũ necin nr̃a bibliptega in¬
uenire potiumus nec unde pos¬

Expanded text:
qui omnes nosse non potui? Quod ideo qui omnes nosse non potui? Quod ideo existimo, quia nullus eorum quorum de hac re scripta legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipsi posui, quia collegi ex omnibus, quas omnes apud singulos non inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere potui, neque hoc quemquam eorum video fecisse quos legi. Postreetiamsi omnes forsitan posui, quod non puto, utrum omnes sint utique nescio. Et ideo quod vis me loquente finiri, non saltem potest me cognoscente comprehendAudivi scripsisse de haeresibus sanctum Hieronymum, sed ipsum ejus opusculum nec in nostra bibliotheca invenire potuimus, nec unde pos
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a Paruulos &iam ner¬
&iam secundũ adam carnalũ
natos contagiũ mortis antiques
primanatiuitate contrahere
sicenĩ eos sineullo pecato or¬
ginalis uinculi adserunt nasc
ut prorsus non sit qđ eiseporte¬
at secunda natiuitate dinitt
sed eos propterea baptizanut
regeneratione adoptati admit¬
tantura dregnũdĩ. debonom
melius translati. Nonẽ istar
generatione ab aliquo malos
ligationis u&eris absoluti nĩ
&iã si non baptitentur promi¬
tunt eis extraregnũ quidemdi
sed tamer a &ernam abeatm
quandam uitã suã ipsũ quo que
adamdicunt &iamsi non peccas¬
s& fuis secorporemoriturum
Neq: itamortuũ meritoculpeso
conditione natureo biciuntur
ab eis alia non nulla sedista sun
Eccequa multas cõmemorabimus
hereses nec tamen modum tuae
poscolationis impleuimus ex
quo en ĩxp̃iana religio ut uerbis
tuis utar hereditatis promisseno¬
menaccepit quae hereses ortesint
quomodo cõme morare om̃s potui

Expanded text:
ita nostra . Parvulos etiam negita nostra . Parvulos etiam negant, secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt Ecce quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promissae nomen accepit, quae haereses ortae sint, quomodo commemorare omnes potui,
Abbreviated transcription (Latin):
trinam. ut discamꝰ quae facere
& qua espertre debecimꝰ : Non autem
Nob̵ dari scientiam confitent᷑ quia
ignor antia pellit᷑ caritatem autẽ
darine gant quapieuiuit᷑: utscilic&
cum sit dĩdonum scientia quaesine
caritate in flat non sitdĩdonũ ipsa
caritas quae ut scientia non in flat
aedificat. Destruunt &icm orati¬
ones quas facit eđa siue pro infade¬
lib: & doc trinaedĩ resistentib: ut con¬
uesttnt᷑ ad dm̃ siue profidelib: ut
augetit eis fides & ꝑseuerent in eo
haec quippe non abipso accipere
sed a seipsis homines habere conten¬
dunt graciadũ qualiberamur ab
impi& ate dicentes secundũ merita
nrũ duro qđ quidem pelagius in
epis copalinudicio palestino damp¬
narim&uentes dam pnareconpul¬
sus est sed in posteriorib: suis scriptis
hoc inuenit᷑ docere inid&iam progre¬
diunt᷑ ut dicant uita miustorũ in
hoc scło nullum omninohaberepec¬
haet que toto cerrarũ orbedi¬
mata ddm dimit tenobis del¬

Expanded text:
trinam, ut discamus quae facere trinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiuitur, I ut scilicet, cum sit dei donum scientia, quae sine caritate inflat, non sit dei donum ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeatur in eis fides et perseuerent in eo. haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam dei, qua libera- I mur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. quod quidem Pelagius, in episcopali iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. in id etiam progrediuntur, ut dicant uitam iustorum in hoc saeculo nullum omnino habere pecto terrarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis deb
Abbreviated transcription (Latin):
cupentur. Hudĩ gratiae quã p̃
eruimur depotes tate tenebrarũ
ut in eum credamus atq in regnũ
ipsius transferamur. Propt̃ qđ
facere omniadiuma mandata. Qđ¬
si hoc uerum e&̃ frustradñs dixis¬
seuider& sine menihil potestis facere
Deniq pelagius a fratrib incre¬
patus quod nihil tribuerit adiutorio
graciadĩ adeius mandat aftcienda
correptioniecrum ac cenus cessit
ue non ea mlibero arbitriop̃ponera
sedin fidelieallidit atespponer&
dicens adhoceamn darihominibus
utiq facere ꝑliberum iubent᷑ arbi¬
triũ facilius possint implere ꝑgra¬
tiam dicendoutiq ut facilius possint
uoluit credicuia insidifficilius iamen
possebomines siner diutorio gratiae
diuinaefacere iussa diuina. illtun
uõ graciadĩ sinequanihilboni pos¬
sumus facere non cẽdicunt isunlibero
arbitrio quod nullis suis p̃aedentib
meritis ab illo accepit nr̃ãnatara
adhoeccintum ex istimantes ipso
adiucuite ꝑ suamlegem. atq doc¬

Expanded text:
cupentur. Hi Dei gratiae, qua pracupentur. Hi Dei gratiae, qua praeruimur de potestate tenebrarum, ut in eum credamus atque in regnum ipsius transferamur , propter qfacere omnia divina mandata: si hoc verum esset, frustra Dominus dixisse videretur, Sine me nihil potestis facere . Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei ad ejus mandata facienda, correptioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret; sed infideli calliditate supponeret, dicens, ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum jubentur arbitrium, facilius possint implere per gratiam. Dicendo utique, Ut facilius possint; uoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doc
Abbreviated transcription (Latin):
hos non nullidicunt exfilio adie
fuis se nominatos quiestuo catus
abel undea belainos uelabloitas
miscebant᷑ uxoribus & eis tamen
si neuxorib uiueres ex teipsius
doginate non licebat marese¬
go & femine sub continentie
professionissimul habitantes pi¬
erum & puellã sibi adoptabant
in eiusdem coniunctionis pacto
successores suos futuros norie
praebentis quibus que singulis
alii subro gabant᷑ dũ tamen duo¬
bus disparis sexus in illius domis
soci& ate succederent utrolibo
quippeparente defuncto uno
remanenti usque ad eius quoque
obitum filii seruiebant postcu¬
iusmortem &um ipsipuerum
& puellam similiter ad obtabant
necumquã eis defuit undeadop¬
tarent generantibus circũ quoꝙ
uicims & filios suos in opes adispem
hereditatis aliene libenterdantib¬
Ielagianorum heresis hoc tẽpore¬
omnium recentissima apelagio
mona cho exorta quẽ magis trũ
cuaeles num sic secutus ẽ ut sectato¬
reseorum celestiani & iamnun¬

Expanded text:
Hos nonnulli dicunt ex filio Adae Hos nonnulli dicunt ex filio Adae fuisse nominatos, qui est vocatus Abel: unde Abelianos vel Abeloitas miscebantur uxoribus, et eis tamen sine uxoribus vivere sectae ipsius dogmate non licebat. Mas ergo et femina sub continentiae professione simul habitantes, puerum et puellam sibi adoptabant in ejusdem conjunctionis pacto successores suos futuros. Morte praeventis quibusque singulis alii subrogabantur: dum tamen duo duobus disparis sexus in illius domus societate succederent. Utrolibet quippe parente defuncto, uno remanenti, usque ad ejus quoque obitum filii serviebant. Post cujus mortem etiam ipsi puerum et puellam similiter adoptabant. Nec unquam eis defuit unde adoptarent, generantibus circumquaque vicinis, et filios suos inopes ad spem haereditatis alienae libenter dantibPELAGIANORUM est haeresis, hoc teomnium recentissima a Pelagio monacho exorta. Quem magistrum Coelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Coelestiani etiam nun
Abbreviated transcription (Latin):
qualia sunt om̃a que propriae
dicimus corpora quã uis de anima
talealiquid sentiat sed potuit ut
dixi propterea putari corpusdm̃
dicere quianonẽ ni hil nonẽ in¬
anitas non ẽ corporis uł animi¬
aequalitas sed ubiq totius & per
locorũ spatianulla partitus in
suatamennatura atq subs tan¬
tia cõmutabiliter ꝑ man& non
ergo ide est. Tertullianus fac¬
tus her&icus sedquia transiens
ad cata frigas quosante ipsedes tru¬
xerat coepit &iams ecundas nupti¬
as contraapos tolicã doctrinã tã¬
quã stupra dominare &postmo¬
dũ &iam ab ipsisdicusussua conuen¬
ticula propagauit. Dicit sane
&iam animas hominum pesti¬
mas postmor tẽ indemones uerci¬
Est quaedam heresis rusticana
potius fuit paulatim enĩ dimi¬
nuta in una exigua uilla remon¬
serat inquaquidem paucis sim
sed om̃s hoc fuerunt. Quiom̃s
modo correcti & catholici fac¬
tisunt necaliquis illius super¬
sed it erroris abeloite uocabunt
punica declinatione nominis

Expanded text:
qualia sunt omnia quae proprie qualia sunt omnia quae proprie dicimus corpora; quamvis de anima tale aliquid sentiat: sed potuit, ut dixi, propterea putari corpus Deum dicere, quia non est nihil, non est inanitas, non est corporis vel animae qualitas, sed ubique totus, et per locorum spatia nulla partitus, in sua tamen natura atque substantia immutabiliter permanet. Non ergo ideo est Tertullianus factus haereticus; sed quia transiens ad Cataphrygas, quos ante destruxerat, coepit etiam secundas nuptias contra apostolicam doctrinam tanquam stupra damnare, et postmodum etiam ab ipsis divisus, sua conventicula propagavit. Dicit sane etiam ipse animas hominum pessimas post mortem in daemones vertist quaedam haeresis rusticana potius fuit: paulatim enim diminuta, in una exigua villa remanserat, in qua quidem paucissimi, sed omnes hoc fuerunt, qui omnes modo correcti et catholici facti sunt, nec aliquis illius supersedit erroris. Abelonii vocabantur, punica declinatione nominis.
Abbreviated transcription (Latin):
inseriores partũ humani corpo¬
ris non adõ sed adiabolo factas
opinant᷑ & omniũ ex illis partibus
inogrtorũ licentiã tribuentes
in purissime uiuunt hos &iã uenus¬
tianos quidam uocant
LXXXUII DETERTULLIANISTIS¬
multa legunt᷑ opuscula. elo¬
quentissima scripta usq ad nr̃m
tẽpus paulatim deficientes in ex¬
tremis reliquus durarepotue¬
rut inurbe cartaginiense me
aũ ibi posito antealiqđ annos qđ
&iam tememinisse arbitror
omni ex parte consũptisunt
paucissimeenĩ quiremanserant
in catholicã transier̃ suãq base¬
licãquaenunc &iã notissima ẽ ca¬
tholice tradider̃. Ter tullianꝰ
ergosicut scripta eius indicant
animã dicit inmortalẽ quidẽ
sed eã corpus eius contend& neq
tamen hinc her&icus dicit᷑ fac¬
tus poss& enĩ quoquomodo pu¬
tari ipsã naturã subs tantiae diuinae
corpus uocare nontale corpus cu¬
ius partes alie maiores aliemino¬
res ualeant uel debeant cogitari

Expanded text:
iores partes humani corpoiores partes humani corporis non a Deo, sed a diabolo factas opinantur, et omnium ex illis partibus flagitiorum licentiam tribuentes impurissime vivunt. Hos etiam Venustianos quidam vocant. LXXXVI. TERTULLIANISTmulta leguntur opuscula eloquentissime scripta, usque ad nostrum tempus paulatim deficientes, in extremis reliquiis durare potuerunt in urbe Carthaginensi: me autem ibi posito ante aliquot annos, quod etiam te meminisse arbitror, omni ex parte consumpti sunt. Paucissimi enim qui remanserant, in Catholicam transierunt, suamque basilicam, quae nunc etiam notissima est, Catholicae tradiderunt. Tertullianus erganimam dicit immortalem quidem, sed eam corpus esse contendit: neque tamen hinc haereticus dicitur factus. Posset enim quoquo modo putari ipsam naturam substantiamque divinam corpus vocare; non tale corpus cujus partes aliae majores, aliae minores valeant vel debeant cogitari,
Abbreviated transcription (Latin):
& extinctaẽ nec usq ad deceptionꝰ
aliquorũ sacerdotũ potuit ꝑuer¬
ũ eusebii historiã scritatus e ssem
cͥuirufinus ase in latina lingia
trans late subsequentiũ &ũ t̃po¬
rũ duos libros addidit ñ inuenialo
heresem quã ñ legerimaput isd
nisi quã insexto libro pon& eusebu
narrans eã extitisse in arabiã iq
hos her&icos qm̃ nullũ eorũ pon
auctorẽ arabicos possumus nun¬
cupare quid ixerunt animas ho¬
minũ cũ corporibus moriatq dis¬
solui & infines eculorũ utrũq
resurgere. Sed hos disputatione
origenis p̃sentis & eos adloquen¬
tis celerrime dic& fuis secorrec¬
tos iã nuncille cõmemorande
sunt heres quae a nobis ñ aput
is tos reperte sunt sed in recorda¬
tionẽ nr̃am quomodocũq uener̃.
eluidiani exorti ab eluidio ita
uirginitate mariae contra dicunt
ut eã postxp̃m alios & iã filios deui¬
rosuo ios eph peperis secontendant
sed nimirũ is tos p̃termisso helui¬
dii nomine antidicos mariae ephi¬

Expanded text:
 ad deceptionem aliquorum sacerdotum potuit perum Eusebii historiam scrutatus essem, cui Rufinus a se in latinam linguam translatae subsequentium etiam temporum duos libros addidit, non inveni aliquam haeresim, quam non legerim apud istos, nisi quam in sexto libro ponit Eusebius, narrans eam exstitisse in Arabia. Itaque hos haereticos, quoniam nullum eorum ponit auctorem, Arabicos possumus nuncupare: qui dixerunt animas cum corporibus mori atque dissolvi, et in fine saeculi utrumque resurgere. Sed hos disputatione Origenis praesentis et eos alloquentis, celerrime dicit fuisse correctos . Jam nunc illae commemorandae sunt haereses, quae a nobis non apud istos repertae sunt, sed in recordationem nostram quomodocumque ELVIDIANI exorti ab Helvidio, ita virginitati Mariae contradicunt, ut eam post Christum alios etiam filios de viro suo Joseph peperisse contendant. Sed mirum ni istos, praetermisso Helvidii nomine, Antidicomaritas Epi
Abbreviated transcription (Latin):
tirent siue non sentiunt. ideo ta¬
mensunt her&aici quia dissensi¬
onẽsuã ꝑtinacianimositate fir¬
marunt: aliaquestio ẽ neq hoc
ouenianis tas quoq aput istum
repperi quosiamnoueram aio¬
uiniano quodammonacho ista
heresis hortaẽ a& atenr̃a cũ ad¬
huc iuuenes essemus hicom̃a pec¬
cata sicut s tociphilosophi paria
eẽ dicebat nec possepeccarehomi¬
nẽ lauacro aquere generationis
acceptonecaliquid prodẽẽ ieiunia
uł acibis aliquibus abs tinentiam
Uirginitatẽ mariae destruebat
dicens eã pariendã fuis secorrup¬
tam uir ginitatẽ &iam scĩ moni¬
alium & continentium sexus uirił
in scĩs eligentibus celibem uitam
coniugiorũ castrorum atq fido¬
liũ meriis adaequabat itautque¬
dam uirgines sacreprouertis
a&atis in urberoma ubi haec do¬
cebat eo audito nubis sedicant᷑ on
saneipseuł habebat uł habercuo¬
lebat uxorem qđ non ꝓpter aliqđ
a putdm̃ maus meritũ inregno
uiteperp&uae profuturũ selp̃

Expanded text:
tirent, sive non sentiunt, ideo tatirent, sive non sentiunt, ideo tamen sint haeretici, quia dissensionem suam pertinaci animositate firmarunt, alia quaestio est, neque hoc OVINIANISTAS quoque apud istum reperi, quos jam noveram. A Joviniano quodam monacho ista haeresis orta est aetate nostra, cum adhuc juvenes essemus. Hic omnia peccata, sicut stoici philosophi, paria esse dicebatnem lavacro regenerationis accepto, nec aliquid prodesse jejunia vel a cibis aliquibus abstinentiam. Virginitatem sanctae Mariae destruunt, dicentes eam pariendo fuisse violatam. Virginitati etiam sanctimonialium, continentium castitati, in sanctis eligentibus caelibem vitam, conjugiorum castorum atque fidelium meritis adaequabat: ita ut quaedam virgines sacrae provectae jam aetatis in urbe Roma, ubi haec docebat, eo audito nupsisse dicantur. Non sane ipse vel habebat, vel habere volebat uxorem: quod non propter aliquod apud Deum majus meritum in regno vitae perpetuae profuturum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iã natiuitatẽ sũpsisse atẽporale
initium & tumen uolens coa& nũ¬
patrifilium confiteri aput illũ
fuisse antequã deillo nascer&
existimat hocẽ semꝑ eum fuisse
uerũ tamen sẽꝑ eũ filiũ non fuisse
sed ex quo deillo natus es t filius ẽẽ
coepiss& has heresesputaui in hoc
opusmeũ. Defilas triopere trans¬
ferendas & alias quidem ipsecõ¬
memorat sed mihi appellande
hereses non uidentur. quascũq
autem sinenominib: posui nec
ipsee arũ nomina memorauit
LXXII DELUCIFERANIS LIUII
tano ep̃o exortos & celebriter
nominatos nec ephiphanius nec
filas terher&icos posuit credo
tantumodo scisma non heresem
eos condedissecredentes aputquen
ueni inher&acis luciferianos po¬
sitos legifer haec uerbaluci feriani
in quid cum teneant in omnib ca
fusione generari eandemq dicunt
& de carne & carnis eẽ substantiã
utrũ ergo isteppter hoc qđ deani¬
ponendos eẽ crediderit. recteque
crediderit an&iam si id non sen¬

Expanded text:
tivitatem sumpsisse a tempore initium: et tamen volens coPatri Filium confiteri, apud illum fuisse antequam de illo nasceretur existimat; hoc est, semper eum fuisse, verumtamen semper eum Filium non fuisse, sed ex quo de illo natus est Filium esse coepisse. Has haereses putavi in hoc opus meum de Philastri opere transferendas. Et alias quidem ipse commemorat, sed mihi appellandae haereses non videntur. Quascumque autem sine nominibus posui, nec ipse earum nomina memoravit. LXXXI. LUCIFERIANOS a tano episcopo exortos, et celebriter nominatos, nec Epiphanius, nec Philaster inter haereticos posuit: credo tantummodo schisma, non haeresim eos condidisse, credentes. Apud queveni, in haereticis Luciferianos positos legi per haec verba: Luciferiani, inquit, cum teneant in omnibus cafusione generari; eademque dicunt et de carne et de carnis esse substantia. Utrum ergo iste propter hoc quod de aniponendos esse crediderit, recteque crediderit; an etiam si id non sen
Abbreviated transcription (Latin):
multo euidentius nuncupari¬
quirii ex hoc appellatisunt quod
Laquã offerant in poculo sacramen¬
ti nonillud qđ om̃is ecclesia¬
olutian a quodam quo lutum
qui dicebatdm̃ non facerem ala c̃tra
illud qđ scriptũ ẽ egodscreansinala
loriani aflorino qui e contrario
diceb atdm̃ faceremala contra id qđ
scriptũ ẽ fecitds om̃a & eccebona
ualde hacꝑ hocquã uis contraria
inaersedicentes tamen ambodiuinis
eloquiis resis tebant. Crecns enĩ ds̃
mala poenas iustissimas in rogando
qđ colotus non uidebat non autẽ ma¬
las creatds̃ naturas atq substantias
in quantũ sunt naturae atq: substan¬
ca cuibiflorianus errabat¬
Heresem quandã sin eauctore & sine
nomine filaster cõmemorat quae
dic& hunc mundum &iam postresur¬
rectionẽ mortuorũ in eodems tatu
in quonuncẽẽ mansurũ neq ita ẽẽ

Expanded text:
multo evidentius nuncupariAQUARII ex hoc appellati sunt, quod aquam offerunt in poculo Sacramenti, non illud quod omnis EcclesiaOLUTHIANI a quodam Colutho, qui dicebat Deum non facere mala; contra iLORINIANI a Florino, qui e contrario dicebat Deum creasse mala: contra id quod scriptum est, Fecit Deus omnia, et ecce bona valde . Ac per hoc quamvis contraria inter se dicentes, tamen ambo divinis eloquiis resistebant. Creat enim Deus mala, poenas justissimas irrogando; quod Coluthus non videbat: non autem malas creando naturas atque substantias, in quantum sunt naturae atque substantiae; ubi Florinus errabateresim quamdam sine auctore et sine nomine Philaster commemorat, quae dicit hunc mundum etiam post resurrectionem mortuorum in eodem statu in quo nunc est esse mansurum, neque it