comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta dep̃catur dicens:: & ne au¬
seras deore mo uerbũ ueri¬
namq: qđ omni potens dr̃ue
ritatis uerbũ facientib tri¬
buit: & ñ facientib tollit qui
p&ut. quid aliud quam gra¬
tiambonȩ operationis quae¬
siuit: acsia ꝑte dicer& abo¬
noo pere errare mẽ ñsinas.
nedumamit to ordinẽ be¬
ne uiuendirectitudinẽ ꝑ¬
dam loquendi :
lerumq: doctor quido¬
cere aud& quod negligit
agere. cum desierit bona
loqui qua e operari contem¬
sit: docere subiectos incipit
praua quae agit. ut iusto
omni potentis dĩ iudicioin
bonoiam nec linguã habeat:
qui habere bonam uitam
recusat:. Quatinus cũ menr
ei: terrenarũ rerũ amori
intenditur: deerrenisre¬
b semꝑloquatur: unde in
euangelio ueritas dicit
ex habundantiacordis.os
loquitur: bonus homode
bonothes auro prosert
bona : & malus homo de
malothes auro prosest ma

Expanded text:
ecatur dicens: Ne auferas de ore meo verbum verinamque, quod omnipotens Dominus veritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui petiit, quid aliud, quam gratiam bonae operationis quaesivit? ac si aperte diceret: A bono opere me errare non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Et plerumque doctor, qui docere audet, quod negligit agere, cum desierit bona loqui, quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio in bono jam nec linguam habeat qui habere bonam vitam recusat; quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur . Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo the
Abbreviated transcription (Latin):
rientẽ quippe mortificat:
qui iustum damnat : & non
uicturũ uiuificare nititur
quireũ supplicio ab soluere
conatur:
Oĩ om̃ps ut nos a precipita
sententiae prolatione con¬
pescer& cum omnianuda
& aperta sint oculis eiur :
Malatam̃ sodomȩ noluit
audita iudicare. quiait:
Descendam & uideboutrũ
damorẽ quiuenit ad me ope¬
re conpleuerint annonest
nem quasi dubitat. nisiut
grauitatis nobis exemplũ
proponat nema la hominũ
ante p̃sum amus credere
quam probare : quid hoc
exemplo nisinos ammone¬
mur ne ad proferendam
sententiam umquam p̃ci¬
pites esse debeamus. nee¬
mere in discussa iudicem::
neq lib& mala auditanos
moueant. ne passim dista
sine probatione credamus
ause uidelic& pens andes̃:
& tuncligandi atq soluen¬
di potestas exercenda :
Vi dendumq̃ culpa aut quȩ
sit penitentia secuta posł
culpam : ut quos omp̃s dr̃¬

Expanded text:
rientem quippe mortificat, rientem quippe mortificat, qui justum damnat: et non victurum vivificare nititur qui reum a supplicio absolvere conatur. Deus omnipotens, ut nos a praecipitatae sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait: Descendam et videbo, utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint, an non est nem quasi dubitat, nisi ut gravitatis exemplum nobis proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Quid hoc exemplo nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus? Causae videlicet pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam, ut quos om
Abbreviated transcription (Latin):
redicatores sc̃i quidis¬
trictum dĩ udiciũ m&su¬
unt animarũ iudices fiunt :¬
epis copilocum tenent sol¬
uendi acligandi auctorita¬
tẽ suscipiunt qui gradum
regiminis sortiuntur
randis honor pontifica¬
lis s̃ ed graue pondus istus
esł honoris : durũ quippe
est ut quines cit tenere mo¬
deramin auitae suae. iudex
uitae fiat aliene:
Plerumq contingit ut ipse
iudicu locũ teneat: cui adlo¬
cũ uitaminime concordat:
& sepe agitur. ut uel damħi&
in meritos uel alios ipseliga¬
tus soluat : Sepe in soluen¬
dis acligandis sub ditis suȩ
uolũptatis motus : ñ autem
caus arũ merita sequitur.
Vndefit ut ipsa acligandi&
soluendi potestate sẽpriu&:
qui hanc prosuis uoluptatib
& ñ prosubiet torũ mertas
exerc&:
Sepefit ut ergaquem lib&
proximũ odio uel gratia
moueatur pastor: Iudicaro
autem digne de subditis ne¬
queunt : qui in subditorum
causifsua uelodia uel gratiã
secuntur: unde rete per¬
proph& amdicitur: morti¬
masquae ñ uiuunt : non mo¬

Expanded text:
edicatores sancti, qui districtum Dei judicium metuunt, animarum judices fiunt, etepiscopi locum tenent; solvendi ac ligandi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor pontificalis, sed grande pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Plerumque contingit ut ipse judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Et saepe agit ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat . 14. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita, sequitur; unde fit ut ipse et ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluptatibus, et non pro subjectorum meritis exercet. Saepe fit ut erga quemlibet proximum odio vel gratia moveatur pastor. Judicare autem digne de subditis nequeunt, qui in sucausis sua vel odia, vel gratiam secuntur. Unde fit, prophetam dicitur:mas quae non vivunt . Non mo
Abbreviated transcription (Latin):
adrid&: sed dies iste in noc¬
tem desinit : quia sepe tem¬
poralis pros peritas adtri¬
bulationis tenebras ꝑducit :
Pros peritatis diẽ prophe¬
Itades pexerat. cumdice¬
bat: diem hominis ñ concupiui:¬
XI
tuscis⁊ tribulationis noc¬
tem postremo in carnatio¬
nis suae tempore passurũ
sẽ dñr nuntiabat : cumper
psalmistam quasi ex p̃teri
est. uel quantum hunc mun¬
di prosperitas sequatur.
uel quantum aduersitas se¬
riat. ne electos eius aut in¬
moderata prosperitas
eleu& aut nimia aduersi¬
tas grau& :¬

Expanded text:
arridet. Sed dies iste in nocarridet. Sed dies iste in noctem desinit, quia saepe temporalis prosperitas ad tribulationis tenebras perducit. Prosperitatis diem propheta despexerat, cum dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Tribulationis noctem postremo incarnationis suae tempore passurum se Dominus nuntiabat, cum per Psalmistam quasi ex praeterest, vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat; ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gra
Abbreviated transcription (Latin):
interra sulciunt quae aut̃
decaelestibus perdider̃
pros peritatis suae mero¬
re mordentur. quia& si
uident nequaquam sẽ ab ea
funditus opprimi : pensant
tamen sollicite: cogitatio¬
nemsu aminamore dñi &
in eius dis pensatione par¬
tiri.
Sciendumẽ qui a plerumq
inprosperir inportun a
tentatione mens tangi¬
tur : sed tam̃ aliquando
& aduersa exterius pati¬
mur & inturtem tationis
inpulsu fatigamur : ut & car¬
nẽ flagella crucient & tañĩ
m̃ tem carnalis suggestio
inund&
Reatus iob considerans ge¬
bus pros peris fiducia suble¬
u&ur  quanta ex aduersis
perturbatione frangatur:
adillum quem haberẽ in pa¬
radiso potuit in commut¬
bilitatis statum mente re¬
currit : & mortalitatis lap¬
sum per pros pera & aduer¬
sauariantẽ quam despica¬
bilẽ cerner& maledicen¬
do declarauit dicens:
pereat dies inquanatus sũ
& nox in quadictumest
conceptus est homo:
Quasi dies quaed amest cũ
mundi huius pros peritas

Expanded text:
in terra fulciunt, quae autem in terra fulciunt, quae autem de coelestibus perdiderunt, prosperitatis suae moerore mordentur, quia etsi vident nequaquam se ab ea funditus opprimi, pensant tamen sollicite cogitationem suam in amore Domini, et in ejus dispensatione partiri. Siendum est quia plerumque in prosperis importuna tentatione mens tangitur, sed tamen aliquando et adversa exterius patimur, et intus tentationis impulsu fatigamur; ut et carnem flagella crucient, et tamen ad mentem carnalis suggestio inundet. Beatus Job, considerans bus prosperis fiducia sublevetur, vel quanta ex adversis perturbatione frangatur, ad illum, quem habere in paradiso potuit, incommutabilitatis statum mente recurrit, et mortalitatis lapsum per prospera et adversa variantem, quam despicabilem cerneret maledicendo declaravit, dicens: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Quasi dies quaedam est, cum mundi hujus prosperitas
Abbreviated transcription (Latin):
Cumenimuide mus multor
mira agere uentura pro¬
ph&are : mundum ꝑ focte
selinquere caclestibus
desideruis ardere : sicut
cortx malipunici scãe
ecclesiae gene rubent.
ene ergõ cummira r&ur
sponsus genas ecclesiae
subdidit absq occultistuis
acsiapertȩ diceseius ea
quidem quae inte ñ latent
magna sunt : sed illa ualde
ineffabilia quaelatent:
lerumq: ecclesia aurore
conparata describitur :
quae ꝑ cognitionẽ fidei
a peccatõrũ suorũ tenebris
inclaraluce iustitue com¬
mutatur. unde & hanc
sponsus admiratur dicens
Quae est istaquae ascendit
quando hii qui sublimia
contem plantes esse se in
hacpere grinatione mise¬
ros agnoscunt claritatẽ
transitoriae pros perita¬
tis accipiunt :
Cumualde iusti defleant
quia tarde ad patriamre¬
deunt tolerare in suꝑ hono¬
ris honera conpelluntur :
amoreos a&ernorũ conte¬
rit & gła d&emporalibus
arrid&
lesti uiri dum cogitant
quae sint quae in infimis
dent : Quae sint quae se

Expanded text:
Cum enim videmus multos Cum enim videmus multos mira agere, ventura prophetare, mundum perfecte relinquere, coelestibus desideriis ardere, sicut cortex mali punici sanctae Ecclesiae genae rubent. Bene ergo, cum miraretur sponsus genas Ecclesiae, subdidit: Absque occultis tuis; ac si aperte diceretur: Ea quidem quae in te non latent magna sunt, sed illa valde ineffabilia quae latent. Plerumque Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cognitionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Unde et hanc sponsus admiratur, dicens: Quae est ista quae ascendit quando hi qui sublimia contemplantes esse se in hac peregrinatione miseros agnoscunt, claritatem transitoriae prosperitatis accipiunt. Cum valde justi defleant quia tarde ad patriam redeunt, tolerare insuper honoris onera compelluntur. Amor eos aeternorum conterit, et gloria de temporalibus arridet. Electi viri, dum cogitant quae sint quae in infimis dent, quae sint quae se
Abbreviated transcription (Latin):
coccineam asserit. qui ascõ¬
rum p̃dicatio solocarita¬
tis ardore flamme scit:
Hincrursum scriptumest :
Duo uberatua sicut duo
hinuli capree gemelli qui
pascuntur in lilus : Quae
enim sunt duo ubera nisi
perintentionẽ sapientiae
archanoest cordis infixus
Ex populo iudaicouelgen¬
tili huqui in scaecclesi a elec¬
tisunt id circoca pree intiu¬
lis conparantur : qui a ꝑhu¬
militatẽ quidẽ paruosse
acpeccato ses intellegunt.
sedd his per caritatẽ cur¬
rentibus si qua obstacula
de inpedimento tempora¬
litatis obuiant transeunt.
Q datis contemplationis
saltibus ad superna conr¬
cendunt Quiut haet agant.
p̃cedentiũ scõrumexem¬
placonspiciunt : unde &
inlilus pascire feruntur
Quidȩ nimper lilia nis uillo¬
rumuita declaratur. qui
ueracit̃ dicunt: Xp̃ibonus
odor sumus in omni loco
Sicut cortłx malipunici
ecclesiae spãles patres qui
nunc in ea miraculiscorur¬
cint: & uelut in eius facie
uenerabiles apparent

Expanded text:
coccineam asserit, quia sanctococcineam asserit, quia sanctorum praedicatio solo charitatis ardore flammescit. Hinc rursum scriptum est: Duo ubera tua sicut duo hinnuli capreae gemelti, qui pascuntur in liliis . Quae enim sunt duo ubera, nisi per intentionem sapientiae arcano est cordis infixus? Ex populo Judaico vel gentili hi qui in sancta Ecclesia electi sunt, idcirco capreae hinnulis comparantur, quia per humilitatem quidem parvos se ac peccatores intelligunt; sed his per charitatem currentibus, si qua obstacula de impedimento temporalitatis obviant, transeunt, et datis contemplationis saltibus ad superna conscendunt. Qui ut haec agant, praecedentium sanctorum exempla conspiciunt. Unde et in liliis pasci referuntur. Quid enim per lilia, nisi illorum vita declaratur, qui veraciter dicunt: Christi bonus odor sumus in omni loco ? Sicut cortex mali puniciEcclesiae spirituales Patres, qui nunc in ea miraculis coruscant, et velut in ejus facie venerabiles apparent.
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio nascentis ecclesue
permar tyrus anguinem
ꝑuenit ad regnũ: Rex nr̃
ascensum pur pureũ fecit
inferculo : qui a dclarum
quod intus aspicitur. ꝑ tribu¬
lationẽ sanguinis ꝑuenitur :
Iliaẽ ecclesiae pulcritudo
morum inquanunc cerni¬
tur . atq: alia pulcritudo prȩ¬
miorum : inquatunc per con¬
ditoris sui speciẽ suppleatur :
Cuius membraui delic& om̃s
electi : quia ad cuncta simpli¬
cit̃ incedunt: eius oculicolũ¬
barum uocantur : quia mag¬
naluce in radiant. quia & sig¬
norũ miraculis coruscant
Sicut uitta coccinea labia
tua sponsa : uit ta quippe :¬
crines capitis ad stringit:
Labiaergo sponsae sicutuit¬
ta sunt : quia exor tatione
sanctae ecclesiaer cunctae
in auditorũ mentibus diffu¬
se cogitationes ligantur.
ne remisse diffluant : ne se¬
se per in licita spargant :
nespar sae cordis oculos de¬
primant : sed quasi ad unam
se intentionem colligant:
dumuitta eas scãe p̃dica¬
tionis ligat. quamrecte &

Expanded text:
in exordio nascentis Ecclesiae in exordio nascentis Ecclesiae per martyrii sanguinem pervenit ad regnum. Rex noster ascensum purpureum fecit in ferculo , quia ad clarum quod intus aspicitur per tribulationem sanguinis pervenitur. Alia est Ecclesiae pulchritudo morum, in qua nunc cernitur, atque alia pulchritudo praemiorum, in qua tunc per Conditoris sui speciem sublevabitur, cujus membra videlicet omnes electi, quia ad cuncta simpliciter incedunt, ejus oculi columbarum vocantur: qui magna luce inradiant, quia et signorum miraculis coruscant. - Sicut vitta coccinea labia tua, sponsa . Vitta quippe crines capitis astringit. Labia sponsae sicut vitta sunt, quia exhortatione sanctae Ecclesiae cunctae in auditorum mentibus diffusae cogitationes ligantur, ne remissae diffluant, ne sese per illicita spargant, ne sparsae cordis oculos deprimant, sed quasi ad unam se intentionem colligant, dum vitta eas sanctae praedicationis ligat. Quam recte et
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ guttae necessariae
nonerunt. ut pluui ad ebeat
p̃dicationis infundi: nam
quod minus audire potuit.
amplius uidebit:
uncapparent flores inter¬
racumde a &ernae beati¬
tudinis uita quaed am suaui¬
tatis primordia p̃gusta re
ecclesi acẽperit: & quasuã
infloribus odoratur exiens
quod post quame gressa
fuerit infructu uberius
habebit
erculũ regis nr̃i scã et cle¬
sia est : quae defortibus pa¬
tribus idest dein putribili¬
bus mentibus est construsta:
Quae soctae ferculũ dicitꝰ :
quiaipsa fert cotidie animas.
ad aeternũ conuiinũ condi¬
toris sui.
escã ecclesia scriptumẽ:
psnnae columbae de argen¬
tate : & posteriorador si
eius inspecie auri : Quae enĩ
hic spũ mansu&udinis imple¬
ta quasi columba pinnas de¬
argentatas hab& . In poste¬
rioradorsi speciem auricon¬
tin&. quia hic p̃dicatores su¬
os sermonis luce induit:
Inposteriori autem saeculo :¬
fulgorẽ in seclaritatis os¬
tendit
Maxima multi tudo fideliũ:

Expanded text:
verborum guttae necessariae verborum guttae necessariae non erunt ut pluvia debeat praedicationis infundi. Nam quod minus audire potuit, amplius videbit. Tunc apparent flores in terra, cum de aeternae beatitudinis vita quaedam suavitatis primordia praegustare Ecclesia coeperit, et quasi jam in floribus odoratur exiens quod, postquam egressa fuerit, in fructu uberius habebit. Ferculum regis nostri sancta Ecclesia est, quae de fortibus Patribus, id est de imputribilibus mentibus, est constructa; quae recte ferculum dicitur, quia ipsa fert quotidie animas ad aeternum convivium Conditoris sui. De sancta Ecclesia scriptum est: Pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in specie auri . Quae enim hic spiritu mansuetudinis impleta quasi columba pennas deargentatas habet, in posteriora dorsi speciem auri continet, quia hic praedicatores suos sermonis luce induit. In posteriori autem saeculo fulgorem in se claritatis ostendit. Maxima multitudo fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
ta humanitas abscondebat :
merens dicit : en ipsestat:
post pari&em nr̃m: acsi
apertȩdicat: ego hunc in
diuinitatis suae iam speciẽ
uidere desidero: sed ad huc
auisione illius ꝑ as sumptȩ
carnis pari&tem excludor
Iumanis oculis hoc quod
de mortalinatura redemo¬
tor nr̃ assumꝰsit ostendit
& inseipso inui sibilis per¬
mansit: In a perto sẽ uide¬
se quaerenti ecclesie qua¬
si post pari&em st&it : quia
uidendũ se manifesta ma¬
iestate ñ p̃buit : Quasi enim
post pari&em steit qui
humanitatis naturam quã
assum sit ostendit : & diuini¬
tatis naturam humanis ocu¬
lis occultauit:
Eca ecclesia siue unaquaq
electa animacaclestispon¬
soest amica ꝑ amorẽ : colũ¬
pulcritudinẽ : quae cũiam
decorruptionem cirnis
educitur. ei procul dubio
hiemps transit : quia p̃sen¬
tis uitae torpor abscedit:¬
sn Imber quoq: ab ut & rece¬
dit : qui acum ad contemplan¬
dũ insua substanti a omni¬
potentẽ dm̃ educitur. iam

Expanded text:
ta humanitate abscondebat, ta humanitate abscondebat, moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum : ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Humanis oculis hoc quod de mortali natura Redemptor noster assumpsit, ostendit, et in seipso invisibilis permansit; in aperto se videre quaerenti Ecclesiae, quasi post parietem stetit, quia videndum se manifesta majestate non praebuit Quasi enim post parietem stetit, quia humanitatis naturam quam assumpsit, ostendit, et divinitatis naturam humanis oculis occultavit. Sancta Ecclesia, sive unaquaeque electa anima coelesti Sponso est amica per amorem, columpulchritudinem. Quae cum jam de corruptione carnis educitur, ei proculdubio hiems transit, quia praesentis vitae torpor abscedit. Imber quoque abit et recedit, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipotentem Deum educitur, jam
Abbreviated transcription (Latin):
per acr&ractare ñ desi¬
nit myrram quidẽ &
thus hab& in opere sed
puluerẽ in cogitatione:
pene autem dicitur : mir
rȩ &turis: tͥus enim ex
lege dño in sacrificio incen¬
ditur: Permyrrã uero
corporamortua condiun¬
tur: neuermibus corrum¬
pantur: frrȩ ergo &
turis sacrificiũ offerunt:
qui& carnem afficiunt.
ne eiscorruptionis uitia
dominentur & redolen¬
tem in cons pectudñi amo¬
ris sui hostiam incendunt:
otandum ualde est qđ
inecclesiuir tuterbe¬
ne operantiũ nonpigmen¬
ta sed pulueres dicuntur:
Cumenim quae lib& bona
agimus pigmenta offeri¬
mus : Cum uero ips a&ia
bona quae agimur rerac¬
tamus. & nequid in hirsinir¬
trumsit. iudicior&racta¬
tionis ad tendimus : quasi
expigmentis puluerem fa¬
cimus ut orationem nram
dño per discr&ionẽ & amo¬
rẽ: subtilius incendamus:
em uidere in diuinitate de¬
siderans nec tamenualens
quia a& ernitatis illius for¬
mam quam in tueri concupi¬
erat. ab eius oculis assum p¬

Expanded text:
per ac retractare non desiper ac retractare non desinit, myrrham quidem et thus habet in opere, sed pulverem in cogitatione. Bene autem dicitur myrrhae et thuris. Thus enim ex lege Domino in sacrificio incenditur. Per myrrham vero corpora mortua condiuntur, ne a vermibus corrumpantur. Myrrhae ergo et thuris sacrificium offerrunt qui et carnem afficiunt, ne eis corruptionis vitia dominentur, et redolentem in conspectu Domini amoris sui hostiam incendunt. Notandum valde est quod in Ecclesia virtutes bene operantium non pigmenta, sed pulveres dicuntur. Cum enim quaelibet bona agimus, pigmenta offerimus; cum vero ipsa etiam bona quae agimus retractamus, et ne quid in his sinistrum sit judicio retractationis attendimus, quasi ex pigmentis pulverem facimus, ut orationem nostram Domino per discretionem et amorem subtilius incendamus. em videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam, quam intueri concupierat, ab ejus oculis assump
Abbreviated transcription (Latin):
phebrȩ quippe eius iudicur̃
ipsius : quae aliquid nob̵ clau¬
dunt aliquid aperiunt:¬
inter rogant: si intelle gen¬
donon ex tollimur:: Clauden¬
donos interrogant: sinon
despicimus. quae intelle¬
gere non ualemus :¬
MI DESCEEECLESIAE ASSI¬
DUIS INCREMENTIS :¬
caelectorum ecclesia
cum ab hoc mundo inscĩs
p̃cibus ardentiamore se
erigit. perdesertum qđ
deserit ascendit: sicut
uirgula fumiex aromati¬
Pumus itaq: de incenso
nascitur : ut ꝑ psalmistã
dicitur: Dirigatur ora¬
tio mea : sicut incensum in
cons pectutuo: Fumus. ex¬
cutere lacrimas sol& Itaq
fumus est ex aro matibur
conpunctio orationis: con¬
cepta ex uir tutibus amoris:
Sanctaeccła sicut uirgula¬
fumi ex aromatibus ascen¬
dit : quia exuitae suae uir¬
tutibus interni cotidie in¬
censi rectitudine proficit.
nec sparsa ꝑcogitationes
diffluit : sed sese intra
archanacordis inrigoris
uirga constringit:
Sc̃a ecclesia quae cotidie
agit. dumre cogitare sem¬

Expanded text:
pebrae quippe Dei, ejus judicia pebrae quippe Dei, ejus judicia sunt, quae aliquid nobis claudunt, aliquid aperiuntinterrogant, si intelligendo non extollimur: claudendo nos interrogant, si non despicimus, quae intelligere non valemus Ecclesiae assiduis incrementis. Sancta electorum Ecclesia, cum ab hoc mundo in sanctis precibus ardenti amore se erigit, per desertum quod deserit ascendit sicut virgula fumi ex aromatiFumus itaque de incenso nascitur; et per Psalmistam dicitur: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Fumus excutere lacrymas solet. Itaque fumus est ex aromatibus compunctio orationis concepta ex virtutibus amoris. Sancta Ecclesia sicut fumi virgula ex aromatibus ascendit, quia ex vitae suae virtutibus in interni quotidie incensi rectitudinem proficit, nec sparsa per cogitationes diffluit, sed sese intra arcana cordis in rigoris virga constringit. Sancta Ecclesia, quae quotidie agit dum recogitare sem
Abbreviated transcription (Latin):
prolacte sespondeat:
Sun sacrascripturaquaȩ¬
dam mistica in suorum
operũ narratione per¬
misc&: adhaco necesse ẽ
ut mens concita redeat.
atq: adhanc ipse ut datur
Ccriptumest in prouerbus.
Mel inuenistico mede qđ
sufficiit tibi neforte sa¬
turatus euomas illut
mel quippe inuenire est:
scĩ intellectus dulcedinẽ
de gustare: Quod tunc
sufficient̃ comeditur quan
donr̃a intelle gentia iux¬
ta mensurã sensus submo¬
deramine ten&us: Nam
satiatus mel euomit. qui
plus app&ens pen&rare
quam capit: & illut ꝑdit
unde potuit enutriri:
Iulcedinẽ sp̃alis intelle¬
gentiae quiultra quam
capit comedere app&it
&iam quod comederat
uomit : quiadũ summa in¬
tellegere ultra uires quae¬
rit. &iam quae bene intel¬
lexerat amittit
Finui sibilis conditoris
quae moderate in quisita
Quid quid inscriptura sacra
non intellegimus ñ super¬
bae rep̃hendere : sed uene¬
rare hiumilit̃ debemus:
Vnde & dedño scriptumẽ :
palphebre eius interro

Expanded text:
pro lacte respondeat. pro lacte respondeat. Dum sacra Scriptura quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat ad quae hanc ipse, ut datur Scriptum est in Proverbiis: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas iMel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel evomit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit enutriri. Dulcedinem spiritalis intelligentiae qui ultra quam capit comedere appetit, etiam quod comederat vomit; quia dum summa intelligere ultra vires quaerit, etiam quae bene intellexerat amittit. Gloria invisibilis Conditoris, quae moderate inquisita Quidquid in Scriptura sacra non intelligimus, non superbe reprehendere, sed venerari humiliter debemus. . Unde et de Domino scriptum est: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dae s̃ : aliquando exte¬
rius obseruande: Scrip¬
tum quippe ẽ : Quifortit̃¬
p̃m& ubera ad eliciendũ
la õ ex primit butirum:
Et qui ue hement̃ emun¬
git: elicit sanguinem:
Vbera qui ppe fortit̃ p̃mi¬
mus : cum uerba racrielo¬
quii subtili intellectu pen¬
samus: Quapressione
dum lac quaerimus ⁊ bu¬
tirum inuenimus. quia
dum nutriri uel tenui in¬
tellectu quaerimus . uber¬
tate internae pinguedi¬
nis unguemur: Quod tam̃
necnimie nec sempera¬
gendumest : nedum lac
quaeritur abuberibus
sanguis sequatur:
leriq tractatorum dũ
uerba sacrieloquiiplus
quamdebent discutiunt :
in carnalẽ intellectum
cadunt: Sanguinem quip¬
pe elicit quiue he menter
emulgitur : quia carnale
efficitur hoc quod ex nimi¬
a sp̃r discussione sentitur :¬
lerumq: neces sariumẽ :
ut non nulla sacrelegis
uerba iuxta pondus his¬
toriae prescrutemur:
Nesi haec animus plus
quamnecesse est sp̃alit̃
inuestigat : a uerborum
eius uberibus sanguis nob

Expanded text:
dae sunt, aliquando extedae sunt, aliquando exterius observandae. Scriptum quippe est: Qui fortit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui vehementer emulgitur, elicit sanguinem . Ubera quippe fortiter premimus cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus; quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie, nec semper agendum est, ne, dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis sequatur. Plerique tractatorum, dum verba sacri eloquii plus quam debent discutiunt, in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit qui vehementer emulgitur, quia et carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitur. Plerumque necessarium est ut nonnulla sacrae legis verba juxta pondus historiae perscrutemur; ne si haec animus plus quam necesse est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus sanguis nobis
Abbreviated transcription (Latin):
at. quanto ut res quaeq &¬
egerit: ꝑ causarũ species
alternat:
Per sacraeloquia abeorũ
tractatoribus infructuo¬
sȩ loquacitatis leuitas stu¬
diose conpescitur : dum
intemplo dĩ nemus planta¬
ripro hib&ur: & cuncti
proculdubioscimus. qui a
quotiens in folus malae
lete seg&is culmi profici¬
unt minori plenitudine
spicarum grana tur gescunt:
Scriptumest gła regum
celare uerbũ : & gładĩ est
inuestigare sermonem :
Quia & nonor est hominũ
eorũ secr&a abscondere:
& gła dĩ est mysteria ser¬
moniscius aperire : Ipsa
aũm per seueritas discipu¬
lis dicit : Quae dico uob inte¬
nebris dicite in lumine : iđ
aperte exponite. quae in
allegoriarũ obscuritatib
auditis
Magnae utilitatis est ipsa
obscuritas eloquiorũ dei
qui a exerc& sensum ut fa¬
tigatione dilateur : & exer¬
citatus capiat. quod capere
non poss& otiosus :
XXII NESACRANIMILIM
SCRUITENTUR ELOQUIA
iuinae sententiae ali¬
quando interius riman¬

Expanded text:
at, quanto, ut res quaeque eat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causarum species alternat. Per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuose loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantare prohibetur. Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Scriptum est: Gloria regum celare verbum: et gloria Dei est investigare sermonem ; quia et honor est hominum eorum secreta abscondere, et gloria Dei est mysteria sermonis ejus aperire. Ipsa autem per se Veritas discipulis dicit: Quae dico vobis in tenebris dicite in lumine ; id est, aperte exponite quae in allegoriarum obscuritatibus auditis. Magnae utilitatis est ipsa obscuritas eloquiorum Dei, quia exercet sensum, ut fatigatione dilatetur, et exercitatus capiat quod capere non potest otiosus. CAPUT XXIII. Ne sacra nimium scrutentur eloquia. Divinae sententiae aliquando interius riman
Abbreviated transcription (Latin):
queunt. aliut insẽ aliquid
quod quaeratur ostendunt:
acsi quibus dã uocibus di¬
cant: dumnr̃a nos cons¬
picitis suꝑficie destrui:
hoc in nobis quaerite : quod
ordinatum sibiq: congru¬
ens aput nos ualeat intus
inueniri:
Iliquando autem qui uerba
Laccipere hustoriae . iux¬
talit teram negligit: oblitũ
sibi ueritatis lum en abs¬
condit: Cumq: laboriose
inuenire in eis aliut intrin¬
secus app&it hoc quod fo¬
ris sine difficultate asse¬
qui poterat amittit :
Diuinus & enimsermosi¬
cut mysterus prudentes
exerc& sic plerumq suꝑ¬
ficie simplices resou&:
Hab& inpublico unde paruu¬
los nutriat: seruat in se¬
cr&o undementes sublimi¬
um in admiratione sus pen¬
dat. : Quasi quidã quippeẽ
fluuius ut ita dixerimpla¬
nus & altus : in quo& agnus
ambul& & elefans nat&
Vt ergo unius cuiusq: loci
oportunitas postu lat.ita
se perstudium ordo ex¬
positionis inmutat: qua¬
tenus tanto uerius sensũ
diuinȩ locutionis inueni¬

Expanded text:
queunt, aliud in se aliquid queunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. Aliquando autem qui verba accipere historiae juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudenter exercet, sic plerumque superficie simplices refovet. Habet in publico unde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveni
Abbreviated transcription (Latin):
quis quis ad alta scientia
fluenta perueniens.
cum haec aput bruta au¬
dientiũ corda ñ contegit.
poenereis addicitur . si
peruerba eius inscanda¬
lũ siue munda seumens
inmunda capiatur.:
Coram infirmis & paruu¬
lis mentibus. tegendaẽ
alta scientia : neundecor
docentiũ ad summa ad tol¬
litur. inde infirmitas au¬
ditorũ adimadelabatur.
Quidueritãs dicta nisire¬
ficiendȩ mentis alimen¬
tacredendas : quae modis
alternantibus multipli¬
citer disserendo ferculo
oris offerimus ut in uitati
lectoris quasi conuiue nr̃ĩ
fastidium repellamus qui
dũ sibi multa oblata consi¬
derat : quo delegantius de¬
cernit ad sumat :¬
liquando exponere aꝑ¬
tahistoriae uerba negle¬
gimus n&ardius ad obs¬
cura ueniamus : aliquando
aũm intellegi iux talit te¬
ram nequeunt. quia suꝑ¬
ficie tenus accepta nequa¬
quam instructionẽ le¬
gentibus sederrorẽgig¬
nunt .
erba scilic& littere dũ
conlata sibi conuenise ne¬

Expanded text:
Quisquis ad alta scientiae Quisquis ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec apud bruta audientium corda non contegit, poenae reus addicitur, si per verba ejus in scandalum sive munda seu immunda mens capiatur. Coram infirmis et parvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima delabatur. Quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt, quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum oris offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus? qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus; aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt, quia superficietenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Verba scilicet litterae, dum collata sibi convenire ne
Abbreviated transcription (Latin):
Vnusquisq tractatorũ quan¬
to in sacrascriptura prose¬
cerit : tanto eadem scrip¬
tura proficit aput ipsum.
Qui adiuinae loqui xcũ legen
te crescunt: Nam tanto illa
quisq altius intelligit: quan¬
to meis altius intendit:
ad alta profecerint diuina
dicta uelut inimis non in¬
Siquis a peruerit cisternã
& foderit & non operue¬
rit eam cecideritq bos
uelasinus inea : dñs cister¬
nae sed dat p̃tiũ iumento¬
rum: Quidnamq: est ape¬
rire cisternã nisi intellec¬
tuualido scripture sacre
archana peneraro : quid
animal. nisi fidelisquisq:
uel infidelis accipitur
Quiergo cisternam fodit¬
& cooperit ne illucbor
uel asinus ruat. iđ qui insa¬
croeloquio iam alta intel¬
legit : sublimes sensus corã
non capientibus per silen¬
tiũ tegat. neper scanda¬
lũ mentis aut fidelem
paruulũ aut infidelem
quicredere potius s& in¬
terimat. Ex morte enim
qui a illut scilic& admisis
gendam penitentiam re¬
us ten&ur:

Expanded text:
Unusquisque tractatorum, quanUnusquisque tractatorum, quanto in sacra Scriptura profecerit, tanto eadem Scriptura proficit apud ipsum; quia divina eloquia cum te crescunt. nam tanto illa quisque altius intelligit, quanto in eis altius intendit. ad alta profecerint, divina dicta velut in imis non inSi quis aperuerit cisternam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrare? Quid undum animal, nisi fidelis quisque et infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat, id cro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat; ne per scandalum mentis, aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim  quia illud scilicet amisissgendam poenitentiam reus tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
XI DELRAC IMIORISUS DI¬
UINARUM. SCRIPTURINŨ:
uisquis dedõloquitur
cur & nec esse est ut
quidquid audientiũ mores
instruit rim&ur & hunc
rectum loquendiordinẽ
deput& sicumopor tuni¬
tas edificationis exigit.
ab eose quod loqui cȩperat
utiliter diriu&:
Cacriscĩ tractator eloquii :¬
morẽ fluminis deb& ĩmi¬
tari: .s. luuius quippedũ
ꝑ alueum defluit siualles
conçauas ex latere contin¬
git : in eas protinus sui impe¬
tus cursum diuertit : Cum¬
q: illas sufficienter imple¬
uerit : repente sẽ in alueũ
refundit :
Tic nimirũ sic diuini uerbi
esse tractator deb&ut cũ
dequalib&re disserit si for¬
tasse iuxta positã occasio¬
nem congruae edificatio¬
nis inuenerit. quisi aduici¬
namuallẽ linguae undas
intor quaeat : & cũ sub iunc¬
tae instructionis campũ
sufficienter infuderit. ad
sermonis p̃positi alueum
recurrat
Sc̃iuiri inscriptura sacra
intellegunt quemad modũ
moralit̃ uiuant : & sese in
contem platione suspendant:

Expanded text:
 De tractatoribus divinarum Scripturarum. Quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit rimetur; et hunc rectum loquendo ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente se in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat. Et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. Sancti viri in Scriptura sacra intelligunt quemadmodum moraliter vivant, et sese in contemplatione suspendant.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ duo decim sedes iudican¬
tes duo decim tribus srł
Neq enimplus quam duo¬
dec imiudicex illa interni
consessus curia ñ habebit:
Sed nimirũ duodenario
numero quantitas uniuer¬
sitatis ex primitur: Quia
quis quis stimulo diuinia mo¬
ris excitatus. hic possessare¬
liquerit : illic̃ procul dubio
culmen iudiciariae poter¬
tatis obtinebitut simultunc
udex cumiudice ueniat:
per salomonẽ dicitur:
nobilis in portis uir eius q̃uan¬
do sederit cum senatorib:
terrȩ Hincesaias uit: dñs
adiudiciũ ueni& cum seniori
bus populisui : hinc eosdẽ
senatores ueritas noniã
famulos sed amicos denun¬
tiat: dicens. Noni am̃ dico¬
uos seruos sed amicos meos
Ecce relinquenter tempo¬
ralia : glãm potestatis gemae
mercatisunt: Quiditaq:
in hoc mundo stultius quã
suadeserere & quid in acer¬
nitate nobiliufquam cumdõ
iudices uenire :

Expanded text:
decim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Quid enim? Plusquam duodecim judices illa interni confessus curia non habebit? Sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis stimulo divini amoris excitatus hic possessa reliquerit, illic proculdubio culmen judiciariae potestatis obtinebit. Ut simul tunc judex cum judice veniat, per Salomonem dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cubus populi sui . Hinc eosdem senatores ipsa Veritas non jam famulos, sed amicos denuntiat dicens: Jam non vos dico servos, sed amicos meos . Ecce relinquentes temporalia, gloriam potestatis aeternae meruerunt. 3. Quid itaque in hoc mundo stultius quam sua deserere; et quid in aeternitate nobilius, quam cum Deo judices venire?
Abbreviated transcription (Latin):
care:: quos contradicitur:
Scientia inflat caritas uero
aedificat :
XXUII DE FI DE
ides illarum serum ar¬
gumentumest . quae appa¬
fere non possunt : Quae
enim sunt apparentia fidẽ
ñ habent. sed agnitionẽ :
Sicut paulus apłsait. est
enim fides sperandarum
substantiarerum argum̃¬
tum non appasentium:
Esaias ait : nisicredideritis.
non intelligetis: tuncenim
uere ad intelle gendũ sapim: :
cum cunstis quae conditor
dicit. credulitatis nr̃e fidẽ
p̃bemus: Quae si ñ prima
incorde nr̃o gignitur. seb
qua quaeq esse bonanon
possunt : &iam sibon a uide¬

Expanded text:
care; quos contra dicitur: care; quos contra dicitur: Scientia inflat, charitas vero aedificat . CAPUT XXVII. De fide. Fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt; quae enim sunt apparentia fidem non habent, sed agnitionem, sicut Paulus apostolus ait: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium . Isaias ait: Nisi credideritis, non intelligetis . Tunc enim vere ad intelligendum sapimus, cum cunctis quae Conditor dicit credulitatis nostrae fidem praebemus. Quae si non prima in corde niqua quaeque esse bona non possunt, etiamsi bona vide
Abbreviated transcription (Latin):
arce adutraq de seruiunt :¬
& exmalis bona inficiunt¬
& exbonis m ala ut recipian¬
tur abs condunt:
Sicut quiue nenipoculum
porrigit ora poculi dulce¬
dine mellis tangit : dumq
hoc quod dulce est primo
ad tastu delibatur &iam
illut quod est mortiferũ
indubitanter ab sorbitur
Ita her&ici permiscent rec¬
ta ꝑuersir. ut ostendendo
bona auditoressibi ad tra¬
hant : & ex hibendo mala
latentieos peste corrum¬
pant
Sieremias proph&a
subspecie onagriho&i¬
cum quem lib& designat:
dicens: Onager assu&ur
in solitudine: indesi derio
animae suae adtraxit
uentum amoris sui:.
Onager quippe : agrestir
est asinus: & recte hoc
in loco onagris conparan¬
tur her&ici qui a in suir
uoluptatibus dimissi. auin¬
culis sunt fidei & rationis
alieni:
er&icus quisq: quasiona¬
ger insolitudine assu&us
ẽ : qui adum terrã cor¬
dissui discipline uir tute
non ex colit ibi habitat
quia ea quae ex desiderio
scientiae inmente concepit.
inflare p̃ualent non edifi¬

Expanded text:
arte ad utraque deserviunt, earte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt. Sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedhoc quod dulce est primo attactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur: ita haeretici permiscent recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi attrahant, et exhibendo mala latenti eos peste corrumpant. Jeremias propheta sub specie onagri haereticum quemlibet designat dicens: Onager assuetus in solitudine, in desiderio animae suae attraxit ventum amoris sui . Onager quippe agreste est animal; et recte in hoc loco onagris comparantur haeretici, quia in suis voluptatibus dimissi a vinculis sunt fidei et rationis alieni. Haereticus quisque quasi onager in solitudine assuetus est, quia dum terram cordis sui disciplinae virtute non excolit, ibi habitat quia ea quae ex desiderio scientiae in mente concepit, inflare praevalet, non aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
Menter fideliũ ad contem¬
planda supernase erigunt
sed dum her&icorũ uerba
peruertere recta contem¬
plantes app&unt : quasi spe¬
culam dissipare conantur :¬
rent : nequaquam de illo
peruersa sentirent: & nisi
uelustatis cortraherent :
innouȩ uitae intelli gen¬
tiam nonerrarent: &nisi
speculationẽ bonorũ des¬
truerent : nequa quam eos
superna iudicia tamdis¬
trictoexamine. prouerbo¬
rum suorũ culpare pro¬
barent :¬
ontemnen do igitur dm̃.¬
her uici in u&ustate ini¬
quitatis suae ser&inent :
sed in u&ustate r&inendo.
prauis suis sermonibus :¬
speculationirectorũ nocent:
Iabent hocher &ici propri¬
um ut malis bona ꝑmisce¬
ant : quatenus facile sensui
audientis inludant.
Si semper her&icipraua
dicerent . citius in sua pra¬
uitate cognit quoduellent
minime suaderent citiuf¬
in sua prauitate cogniti qđ
uellent minime sitaderent
Rur sumsisemꝑrecta senti¬
rent : profecto her&icinon
fuis sent: sed dũ fallendi

Expanded text:
Mentes fidelium ad contemMentes fidelium ad contemplanda superna se erigunt; sed dum haereticorum verba pervertere recta contemplantes appeunt, quasi speculam dissipare conantur. Nrent, nequaquam de illo perversa sentirent; et nisi vetustatis cor traherent, in novae vitae intelligentia non errarent. Et nisi speculationem bonorum destruerent, nequaquam eos superna judicia tam districto examine pro verborum suorum culpa reprobarent. Contemnendo igitur Dominhaeretici in vetustate iniquitatis suae se retinent, sed in vetustate retinendo pravis suis sermonibus speculationi rectorum nocent. Habent hoc haeretici proprium, ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si semper haeretici prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime suaderent. Ruin sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. 8 Rursum si semper recta sentirent, profecto heretici non fuissent; sed dum fallendi
Abbreviated transcription (Latin):
cum summaueneratur ::¬
raudem dõ her&iciex hi¬
bent : qui aea adstruunt
quae nequaquam ipsi pro
quo locuntur placent eum¬
q: dumquasi defendere
nituntur offendunt : dũ
Omnis quippeher&icus
omnipotentidõ inimicus
& defensor est : quiaunde
hunc quaside fendere ni¬
titur. in deueritati illius
aduersatur:. Quia autem
latere dõnilpotest. hoc in
eis iudicat quod intus sen¬
tiunt : ñ quod famulari
foris uidentur:
ditatemq illius deriden¬
doconteninunt quid aliut
quam par tum matris des¬
piciunt: quam non in meri¬
to eorum quoq matrem
dicimus : qui ade ipsa exe¬
unt. qui contraipsam locun¬
tur : Iohanne addtestante
quiait: a nob̾ exierunt : sed
nonerant ex nobis : Namsi
fuissent ex nob̾: mansissent
Iñs her&ici in his quae de
dño locuntur dum nonin¬
tentione recta sed app&i¬
tione temporalis głe uide¬
ripredicatores appeunt :
u& usta sola nominantur :
Adloquendum quippe non
gelo noui hominis: seduitae
ueeris prauitate concitantur:¬

Expanded text:
cum summa veneratur. Fcum summa veneratur. Fraudem Deo haeretici exhibent, quia ea astruunt quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur placent; eumque, dum quasi defendere nituntur, offendunt; dum iOmnis quippe haereticus omnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. ditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt qui contra ipsam loquuntur, Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent nes haeretici in his quae de Domino loquuntur, dum non intentione recta, sed appetitione temporalis gloriae videri praedicatores appetunt, vetustas sola nominantur. Ad loquendum quippe, non zelo novi hominis, 732 sed vitae veteris pravitate concitantur
Abbreviated transcription (Latin):
unum dm̃ suscipiens unã
credidit esse persona.
tum p̃dicationis suae
tramitẽ indeclinabilit̃
tenens : & unum dm̃ pre¬
dicans trespersonas
contra sabelliũ asserit
& trespersonas asserens
unum dm̃ contra arriũ
confiteur
Quia ins acroeloquio
manicheus uirginitatẽ
laudari conperit coniu¬
giadamnauit : at contra
iubinianus quia concedi
coniugia cognouit. uirgi¬
nitatis munditiam despe¬
xit: Vnde fit : ut semꝑ
her&icis peruers a intel¬
legentia confusis uicissim
sibieorum nequitia. & in
culpa concord& : & insen¬
tentia discrep& :
Ec̃aecclesia permedias
her&cicorum utrarumq
partiũ litesordinata pa¬
ce graditur : & sic scit su¬
periorabona suscipere.
ut nouerit &iam inferio¬
rauenerari : quatenus
nec summa equ& infimis
sationem dĩ peruersae in¬
terp̃tari nonm &uunt:
profecto plebes subditas
sed in inuiũ trahunt. super
quos rectae quoq: effusa
contemtio dicitur : quia
suis sibiuicissim allegatio
tres &iam deoscredidit:
necrur sumimadespiciat:

Expanded text:
unum Deum suscipiens, unam credidit esse personam. tum praedicationis suae tramitem indeclinabiliter tenens, et unum Deum praedicans, tres personas contra Sabellium asserit, et tres personas asserens, unum Deum contra Arium confitetur. Quia in sacro eloquio Manichaeus virginitatem laudari comperit, conjugia damnavit. At contra Jovinianus, quia concedi conjugia cognovit, virginitatis munditiam despexit. Unde fit ut semper haereticis perversa intelligentia confusis vicissim sibi eorum nequitia et in culpa concordet, et in sententia discrepet. Sancta Ecclesia per medias haereticorum utrarumque partium lites, ordinata pace, graditur, et sic scit superiora bona suscipere, ut noverit etiam inferiora venerari; quatenus nec summa aequet infimis, sationem Domini perverse interpretari non metuunt, profecto plebes subditas sed in invium trahunt. Super quos recte quoque affusa contentio dicitur, quia suis sibi vicissim allegationtres etiam deos credidit. nec rursum ima despiciat,
Abbreviated transcription (Latin):
cemuenit exculpa : ecce
qualis acruce recedit ex
gratia
onfitebatur dñm hisdẽ¬
latro quemuidebat secũ
humana infirmitate mori¬
apłieum quem mira cula
uiderant diuinauir tute
facientẽ
uasi in ortis unaqueq:
anima habitat : quaeiã
quippe spes est huius scłi:
qui a omnia quae hic aman¬
tur cum festinatione mar¬
cescunt. Ille enim bene no
uit in exterioribus miserus
subsistere : quiscit semꝑ de
spe interna gaudere :¬
irtutes sc̃orum in omne
quod agunt : spemfidem
& caritatem proferunt
ut qđ una quaeq: uirtus ad¬
ministrat fides spes & ca¬
ritas in opus bonum gau¬
dendo perducat:
demonstrantur sp̃s qui¬
dẽ pauore se concutit : sed
tamen spes p̃sumit: Inde
namq: spes ad maiora auden¬
dasẽ crigit unde turba¬

Expanded text:
cem venit ex culpa, ecce cem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum, quem videbat secum in humana infirmitate, quapostoli, quem miracula viderant divina virtute facientem. Quasi in hortis unaquaeque anima habitat, quae jam quippe spes est hujus saeculi, quia omnia quae hic amantur cum festinatione marcescunt. Ille vit in exterioribus miseriis subsistere, qui scit semper de spe interna gaudereirtutes sanctorum in omne quod agunt spem, fidem et charitatem proferunt; ut quod unaquaeque virtus administrat fides, spes et charitas in opus bonum gaudendo perducat. demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit. Inde namque spes ad majora audenda se erigit unde turba