comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cibos et metalla et bruta animalia ꝗs dilexerit. haec om̃a uicẽ sibi amoris rependere ñ
posse in ipsa rerũ natura ostendunt quid hac ratione longius quã diligere qđ te amare
diligimundus et diligi ꝓximꝰ adõ p̃cipit᷑ quia ꝓximꝰ uicẽ sui amoris potestre¬
pendere qđ mundus minime posse ñ dubitatur lic& enĩ inimicũ eẽ diligen¬

Expanded text:
et cibos et metalla et bruta animalia quis dilexerit, haec omnia vicem sibi amoris rependere non et cibos et metalla et bruta animalia quis dilexerit, haec omnia vicem sibi amoris rependere non posse, ipsa rerum natura ostendit. Quid ergo a ratione longius est, quam diligere quod te amare diligi mundus, sed diligi proximus a Deo praecipitur : quia proximus vicem sui amoris potest rependere, quod mundus minime posse non dubitatur. Sic enim inimicum esse diligen
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ incelo quẽ thas aurũ nullus ũ quã hominũ habere potest. nisi ꝑpauperib salatio
prestat aut ꝑ sema ipsũ ꝑaup .ẽ. Nergo dormiat inthas auris suis qđ pauperi suc¬
curre potest diuesnãq: ꝗ congregaũ his strui solus nequã quã poterit . quiaunius ho¬
minis natura multis ñ succurrit quid ergo stultius ẽ quã ꝓpt̃ hominis unius uictũ
et uestitũ tota regni caelestis ꝑ ennẽ iocunditatẽ ꝑdereaet̃ nos infericruciatꝰ absq
solationis p̃stolatione subire : qđ ergo aliquando ꝑnecissitatẽ amittendũ c paet̾na
remuneratione sponte distribuendũ ẽ. omã enĩ quȩ uident᷑ tẽporalaas quȩ aũ ñiudent᷑¬
aet̃na. quã diunãq ten porales sumꝰ tẽporalib tẽporalia deseruiunt et cũ hinc tran¬
cũ expertem rationis auarumdiuitem thesauri suiet agri &om̃ia quȩ hab& ostendunt . quit oto cordis
intutus illas resumat quinumquam sediligunt. sienim aurum& argentũ & agros & uestimenta.

Expanded text:
um nullus umquam. hominum habere potest, nisi qui pauperibus solacia praestat aut per semet ipsum pauper est. non ergo dormiat in thesauris tuis, quod pauperi prodesse potest. nam dines quae congregauerit, his frui solus nequaquam poterit quia unius hominis natura multis rebus non succurrit. quid ergo stultius est quam propter unius hominis uictum et uestitum totam regni caelestis perennem iocunditatem perdere et aeternos inferni cruciatus absque consolationis praestolatione subire ? quod ergo aliquando per necessitatem amittendum est pro aeterna remuneratione sponte distribuendum est. omnia enim quae uidentur temporalia sunt: quaet . Quamdiu namque temporales sumus, temporalibus temporalia deserviunt: et cum hinc tranimus, praesertim cum expertem rationis avarum divitem, thesauri sui, et agri, et omnia quae habet, ostendant; quia toto cordis intuitu illas res amat, quae nunquam se diligunt. Si enim aurum et argentum et agros et vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uocatio tranquilla c̃oiendat . Vt exco intellegantur scõrũ habere c̃sortiũ angłoꝵ
ex quo ab hoc corpore sine uexatione dura tollunt᷑ Frauos aut̃ homines a postate angeli
excipiunt morientes ut eis sint ipsi tortores in ponis qui fuer̃ suasores inuitis. & sipi
in mortẽ quos miseros infernus ex hac recipit . ñ quos cȩlestis aula xp̃ĩ letificandos inclu

Expanded text:
mum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, mum vocatio tranquilla commendat, ut ex eo intelligantur sanctorum habere consortium angelorum, ex quo ab hoc corpore sine vexatione dura tolluntur. 11. Pravos autem homines apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 1in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos inclu
Abbreviated transcription (Latin):
suas labit in sanguine peccatorũ: In peccatorũ enĩ morientiũ sanguine. istilauantur
manus q̃ui a dũ corũ poena cõspicitur conspicientes uita mundatur : Cuius cñitalis
crudelis exi tus cernit᷑ ñ solũ qui uiderit refugit. sed alios ctiã abimitacioneillius
quanta ualuerit exortatione c̃pescit. In exituuite anime electorũ nimio t̃rent᷑
metu incerti utrũ ad p̃miũ aad suppliciũ transeant : Quidã aut̃ electiinfine suopur¬
gantur & euib: quib: dã peccatis : Quidã uero in ipsosuo fine hilarescunt. act̃ norũ c̃tẽ¬
platione bonorũ : Quanuis cnĩ quis que in hac uita sit iustus. tam̃ dũ ecorpore isto egredit᷑
ꝑ timescit nedignus supplitiosit: Nullus ẽ enĩ homo absq peccato necquisꝗ potest
dedĩ securus cẽiuditiocũ etiã &ideociosis uerbis redenda sit racio: finẽ iustorũ obti¬

Expanded text:
suas lavabit in sanguine peccatorum . In peccatorum enim morientium sanguine justi lavant suas lavabit in sanguine peccatorum . In peccatorum enim morientium sanguine justi lavant manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspicientis vita mundatur. Cujus enim talis crudelis exitus cernitur, non solum qui viderit, refugit, sed alios etiam ab imitatione illius, quanta valuerit exhortatione, compescit. 7. In exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incerti, utrum ad praemium an ad supplicium transeant. 8. Quidam autem electi in fine suo purgantur a levibus quibusdam peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt aeternorum contemplatione bonorum. 9. Quamvis enim quis in hac vita sit justus, tamen dum ex corpore isto egreditur, pertimescit ne dignus supplicio sit. Nullus enim homo absque pde Dei esse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio. Finem justorum opti
Abbreviated transcription (Latin):
c̃siderare ũt de c̃tenplatione illius huius scłi blanditias caueat Scriptũ est enim
In omnib: operib: tuis memorare nouissimatua & in&t̃nũ ñ peccabis : Venturd exitus
ignorancia incerta ẽ &̃ dũquisq: mori ñ existimat tollitur  Vnde unus quisq festina ne
in iniquitatib: suis rapiatur simulque finiatur uitacũculpa : Naincerto diabo¬
lus eos quosuiuentes accendit aduitia subi tomorientes ꝑtrahere nititur ad cormta
Sepediuites in hac fallaciuitadũ depotentiȩ gła uł rerũ haliundantia gestiunt abhis
repente horaqu a nesciunt in ꝓui soexitu rapiunt᷑ adq: absor bente ꝓfundo cruci¬
andi act̾nis gehenne incendiis deputantur. De quib bene ꝑ ꝓph& am dicitur . Ducunt
in bonis diessuos & in puncto ad inferna descendunt. Iniquus moriens qui imitatione
sua ad culpã multos traxerat de latatione peccatimultos aculpareuocat t̾rore torm̃ti :
Qđ &uã psalmista testatur dicens: L& abitur iustus cũ uiderit uindictã impiorũ manꝰ

Expanded text:
ere, ut de contemplatione illius huius seculi blanditia restringat scriptum est enim: «In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in eternum non peccabis. Venturi exitus ignorancia incerta est. Et dum mori quisque non existimat tollitur unde unusquisque festinet ne in iniquitatiblus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum, manus
Abbreviated transcription (Latin):
requit᷑ ita in adolescentib obsequiũ & subiectio et oboedientia rite debet᷑. quaꝓpt᷑
et in mandatis legis primũ in his quȩ ad onorẽ ꝑtinent patris & matris honor in perat᷑
quia quanuis carnał pat̃ ñ suꝑ uixerit aut indignꝰ fucrit. alicui tam̃ patridigno
&uiuentis pat̾nus honor usq ad dignã actatẽ a filiis p̃bendus eẽ. ostenditur.
quat tuor et enĩ modis pscripturas diuinas patres uocant᷑ hoc c̃. naturagente ad mo¬
nitione aetate depatre nãq: natura lit̃ iobad labanlo quit᷑. Misitimor patras mei isa ac
ad fuissa tulises oma quȩ meas gente uero pat̃ dicitur. quã do dñs ad moy sende rube
loq bat᷑ egosũ inꝗens ds̃ patrũ tuorũ ds̃ abra hã dsisaac dsia cob actate aũ parit̃ dicit᷑

Expanded text:
requiritur, ita in adulescentibus obsequium et subiectio et oboedientia rite debetur. quapropter requiritur, ita in adulescentibus obsequium et subiectio et oboedientia rite debetur. quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent patris et matris honor imperatur, quia quamuis carnalis pater non superuixerit aut indignus fuerit, alicui tamen patri digno et uiuenti paternus honor usque ad dignam aetatem a filiis praebendus esse ostenditur. quattuor etenim modis per scripturas diuinas patres uocantur, hoc est natura gente admonitione aetate. de patre namque naturali Iacob ad Laban loquitur : nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt. gente uero pater dicitur, quando Dominus ad Moysen de rubo loquebatur, ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, D
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ad peccandũ ꝑtrahunt . Coruidelica et linguaquia cor sẽpnouas cogitationes
machinare ñ desinit. lingua inpigre loquit᷑ quocũq: cormachinare senserit.
aueat ergo senilis actas neiste iuuenescentes particulae totã sibi armoniã decipiant :¬
et ꝑtres ineptas reliqua corporis grauitatẽ ne inludunt. unicuiq: nãq: c̃siderandũ c̃
arecto rationis ordine de prauat᷑. qualit̃ nãq in senectute ministrare illisperabi. qui in
alescentia seseniorib: oboedientia ex hibere c̃tepnit. undi& in ꝓuerbio apudueteres
habet᷑ qđ seruire nequeat qui prius alicui seruitutẽ p̃bere denegat: ppt̃ qđ a dñsiłis xp̃s
in tẽporib: su& carnis dũ ad huc legitima aetatẽ doctoris ñ ꝑuenit obocdienter ministra¬
tionẽ perentib suis ꝓpinare studuit. sicut ergo in senib: sobrictas et morũ ꝑfectio

Expanded text:
minem ad peccandum pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes minem ad peccandum pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est a recto rationiadolescentia se senioribus obedientem exhibere contemnit? Unde et in proverbio apud veteres habetur, quod dominari nequeat, qui prius alicui servitutem praebere denegat. Propter quod et Dominus Jesus in temporibus suae carnis, dum adhuc ad legitimam aetatem doctoris non peruenit, oboedienter ministrationem parentibus suis exhibuit. sicut ergo in senibus sobrietas et morum per fectio
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectionẽ festinare ñ contendat . quando totius corporis habitꝰ senc̃tute confectus
ad interitũ ꝓpierat. dũ oculicaligant auris grauit̃ audit capilli fluunt. facies in pallorẽ
mutatur dentes lassinumero minuunt᷑ . cutis arescit flat̾ nsuauit̃ olae pectus suffocat᷑
tussigenua trepidant talos  pedestumor inflat. homo interior qui ñ sene scit his
omnib: ad grauat᷑ et haec omaruiturã iãq: domũ corporiscito p̃nuntiant . quid
ergo suꝑ ẽ. nisi utdũ huiꝰ uicȩ deffactꝰ ad ꝓpiat. Nihil aliud cogitare quã quo modo
sutufe aditꝰ prospere c̃p̃hendat᷑ quisq: senex appetat iuuenib: enim incercius huius
iuuente terminũ instat. senib: uero cunctis maturiis ex hac lucebreuit᷑ concordat.
Cauendest̃ ergo homini duȩ particulȩ quȩ in illius carne ñ ueterescunt et totuho¬

Expanded text:
ad perfectionem festinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus ad perfectionem festinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus ad interitum properat? dum oculi caliginant, auris grauiter audit, capilli fluunt, facies in palore mutatur, dentes lassi numero minuuntur, cutis arescit, flatus non suauiter olet, pectus suffocatur, tussis cachinnat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat : homo interior qui non senescit his omnibus adgrauatur. et haec omnia ruituram iam iamque domum corporis cito praenuntiant. quid ergo superest, nisi at, dum huius uitae defectus adpropiat, nihil aliud cogitare quam quomodo futurae aditus prospere conprehendatur quisque senex appetat ? iuuenibus enim incertus huius uitae terminus instat, senibus uero cunctis maturior ex hac luce recessus breuiter concordat. cauendae sunt ergo homini duae particulae, quae in illius carne non ueterescunt et totum ho
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑsione solius sui merito presticit : quib: erigo cõmittunt᷑ multama iora ꝑdunt s̃i ñ
rate dis pensa uerit rectoris suimunera que ꝑcepert̃ : Cuienim plus cõmitit᷑ plus
ab eo exigit᷑ et seruus quen domini sui uoluntatẽ intellegens ñ facit artiorib: et
cẽ inueniat᷑ Cuicũ mẽ bra exterioris hominis ueterescunt uires animi idest in¬
terioris hominis mẽ bra increm̃ta roboris ñ capiunt plus enĩ omnib: religione o perã
dare senib: conpetit. quo p̃sentis scłi florida aetastrans actadeserit lic& nãquȩ
in lignis ipsareꝓbata arbor conpar&. uuȩ p̃flores fruetꝰ optimos cultoris suo ñ exhibent
sicet in hominib: ipsereꝓb: est quen flos uiuentutis deserit et tam̃ in sui corporis senectute
bonorũ maturos fructꝰ ꝓferre parui pendit . quid eñĩ stolidius ficri potest simens

Expanded text:
dispersionem solius sui merito praestitit. Quibus ergo committuntur multa, majora perdunt; si non dispersionem solius sui merito praestitit. Quibus ergo committuntur multa, majora perdunt; si non recte dispensaverint rectoris sui munera, quae perab eo exigitur. et seruus qui domini sui uoluntatem intellegens non facit, acrioribus se inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructus optimos cultori suo non exhibet, sic et in hominibus ipse reprobus est quem flos iuuentutis deserit et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre paruipendit. quid enim stolidius fieri potest, si mens
Abbreviated transcription (Latin):
ine lege. sic suffocatur. iustitia.SFAUITUp.¬
acc sunt xii abusiua saecłi ꝑquȩ saccłi rota sihi illo suerie decipitur. et ad tartari tenebras
sapiens &i p̃dicator fucrit et qđ sermone doc& actib ex plere neglegit. Audicores enĩ
doctrine dicta contẽpnunt. conp̃dicatoris . o pera p̃dicationis uerb discrepare conpi¬
audientis. presertĩ cũ et ipse doccor inuitiorũ amoredi lapsus suerit. alterius doc¬
toris medicamentũ suis uul nerib: ad hiberi paru pendit. Vnde &ipse dñs ineuan¬
gło dedoctrina parit̃ & bono opere discipulos instruere uolens qualẽ in his cautelã
haberent ammonebat dicens. quosi sale uanuerit inquo salictur : hoc ẽ sidoctor
errauerit a quo iterũ doctore emendabit᷑ : et silum̃ quod inte ẽ tenebraest̃ ipse
tenebre quante erent : ñ nãq: oculus auidendi offitio disiuerit. quisamanu aut pede
uindictȩ sub iaceant si plurimorũ ꝑditionis occasionẽ habundantius prestent

Expanded text:
ine lege. sic suffocatur iustitia: haec sunt duodecim abusina saeculi per quae saeculi rota, si in illo fuerint, decipitur et ad tartari tenebras sapiens et praedicator si fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere neglegit. auditores enim doctrinae dicta contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis uerbis discrepare conspiaudientis, praesertim cum et ipse doctor, si in uitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis uulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instruere uolens qualem in his cautelam haberent ammonebat dicens: si sal euanuerit, in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede vindictae subjaceant, si plurimis perditionis occasionem abundantius praestent
Abbreviated transcription (Latin):
dientia p̃bendaerit. quomodo enĩ honorat᷑ in seneetute apparebit ꝗ discipline laborẽ
in adolescencia ñ sustinuerit qđ cũq: et enĩ homo laborauerit hoc met&. omĩs nãq:
disciplina in p̃senti ñ uidet᷑ eẽ iaudii sed meroris. poste a aut̃ fructũ pacatissimũ exer¬
citatis ꝑ eã redd& iustici& sicut ergo fructꝰ ñ inuenit᷑ in abore inqua pãpinus aut flos prius
ñ apparuit sic insenectute honorẽ legitimũ c̃seꝗ ñ poterit. ꝗ inadolescentia discipline
alicuiꝰ exertitacionib ñ laborauerit disciplina igit᷑ absq: oboedientia qualit̃ fieri
q: omniũ disciplinarũ mat̃ ẽ. magna exercitatione indiga& Cuiꝰ nõmã studii axp̃o dño
exhibet᷑ ꝗ ob oediens patriusq: ad mortẽ crucis ignomiã libenter sustinuit. III

Expanded text:
dientia praebenda erit. quomodo enim honoratus in senectute apparebit, qui disciplinae laborem in adulescentia non sustinuerit? quodcumque etenim homo laborauerit, hoc et metet. omnia namque disciplina in praesenti non uidetur esse gaudii sedmaeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatio per eam reddit iustitiae. sicut ergo fructus non inuenitur in arbore in qua pampinus aut flos prius non apparuerit, sic et in senectute honorem legitimum consequi non poterit qui in adulescentia disciplinae alicuius exercitationibus non laborauerit. disciplina igitur absque oboedientia qualiter fieri quae omnium disciplinarum mater est magna exercitatione indiget, ut sui normam studii Christo Domino exhibeat qui oboediens patri usque ad mortem crucis igno
Abbreviated transcription (Latin):
ui tauiuitur. queritur utrũ augm̃tũ anrectius de trim̃tũ dicatur: Sed quomodo
dequa erue endũ tedescendit. Uitaa &ernaid est x p̃s uerbũ caro c̃iunctus: haec . ẽ.
enĩ uita uitalis Nã istauita mortalis .ẽ. Mori o port& hominẽ incarnemundo nemoriat᷑
delectetur . Demorauitȩ istius. tediũ patitur iustus coqđ ad desideratã patriam
tarde ꝑueniat aiuitȩ psentis acrũnã serius amittat LXVI. DEEXITU.
uamuis sc̃ĩ huius uite acrũnis liberari sccupiant cito uolentes exire de corpore.
dĩ tam̃ dispositione plerumq: diuinhacuita uersantur. Vt ꝑ longotolerantiae
experimento solidius corũ patiencia robor&ur Multi uitã hodio habent & tamen
moritiment. Qđ plerisq in angustia c̃tingere sol&. sicq: ec̃trario affectũ & uiuendi¬

Expanded text:
vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo vita vivitur, quaeritur utrum augmentum an rectius detrimentum dicatur. Sed quomodo rbum carni conjunctum. Haec est enim vita vitalis, nostra ista vita mortalis est. 6. Mori oportet hominem in carne mundo, ne moriatdelectetur. 7. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat, et vitae praesentis aerumnam serius amittat. CAPUT LXII. De exitu. 1. Quamvis sancti ab hujus vitae aerumnis liberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisq
Abbreviated transcription (Latin):
antũ enĩ in hac uita .ẽ. licitũ operaribonũ Illuc nanq noniã operatio ex pectatur.
sed raeributio meritorũ. haec uita inpiis longa & grata ẽ. Inoculis aut̃ iustorũ amara
abreuis c̃. Et lic& uita ista breuis sit moras tãmen sibi ficricreditur.q̃uia quantõ¬
libet breuesit tẽporis spatiũ tam̃ & siuiuenti parũ est amehiti ꝓcul dubio longu e
Quiuitȩ p̃sentis longitudinẽ ñ desuospatio seddełus fine c̃siderat q̃uam sit briuis
x misera satis utilit̃ pensat. Uita enĩ p̃sens quia ipsis suis in crem̃tis deficit
breuis est. Suo enĩ augm̃to perit dũ id qđ uid&ur infuttro ꝓficere. in p̃terito
defecit: Item exipsis eẽ breuis uita p̃sens ostenditur. ex quo ñ ꝑmanet sed sinit᷑.
Telacni consumitur filis & uita hominis expletur dieb singulis Qđ diuinhae

Expanded text:
Tantum enim in hac vita est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, Tantum enim in hac vita est licitum operari bonum; illic namque non jam operatio exspectatur, sed retributio meritorum. 2. Haec vita impiis longa et grata est, in oculis autem justorum amara et brevis est. Et licet vita ista brevis sit, moras tamen sibi fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit brevis et misera, satis utiliter pensat. Vita enim praesens, quia ipsis suis incrementis deficit, brevis est; suo enim augmento perit, dum id quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse brevis 360 vita praesens ostenditur, ex eo quod non permanet, sed finitur. Tela enim consummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ationis sede molum̃tũr magni sceleris. Unde& salomon. Quioffert inquid sa¬
crifitiũ derapina pauperũ tã quã siquis uictim& filiũ inconspectu patris sui.
Qui enĩ in iuste tollit iuste nũ quã distribu& nec bene alteri p̃b& qđ abalio male
extor qu& magnũ scelus . c̃. res pauperũ prestare diuitib: & desũptib: in opum ad qui¬
rere fauores potẽtũ. harentis terre aquã tollere & flumina quȩ ñ indigent in
rigare. Nonnũ quã largitas diuitũ ꝓdiga ñ ad utilitatẽ sed ad elationẽ effundit᷑.
Conparata ypocritis quiñ ad e dificationẽ docent audientiũ. sed ad suȩ głȩ exag¬
gerandũ coturnũ. Rep̃hensibilis est suꝑ flua effusio largitatis. Nũ quid modũ
seruat auarus nulli .c̃. sed omnib: largus est idispensator. ñ deb& eẽ ꝓdigus sed dis¬
cr&us: Largiri enĩ deb&i quantũ o port& ũt tenen dom̃ surã inuno suffitiat plurimis

Expanded text:
rationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sarationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores poterigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat avarus nulli est, sed omnibus largus est. 21. Dispensator non debet esse prodigus, sed discretus; largiri enim debet quantum oportet, ut, tenendo mensuram in uno, sufficiat plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
pocest p̃tendere quando exp̃cepto saluatoris &iiam calicẽ aque frigide p̃cipiꝰmur
indigenti p̃bere. Nãsi aliud ñ habentes idipsũ benigne tribuamur. mercedẽꝓcul
dubio ñ amitimꝰ Cacrũ siamplius possumus &ae gestatẽ simulandominus largimur
Vna corporalis egenti dare quicquid poteris . Iltera sꝑãlis dimittere aquolesus
extiteris. horũ prima adhibenda ẽ miseris. Secunda malis erit ergo qđ seper
in ꝑtias &̃i si ñ pecuniã saltẽ uł gratiã. Non .ẽ. elemosynacũ murmuratione p̃¬
benda ne comi tante triscitia merces pereat dispensata. Tunc aut̃ bene tribuitur¬
quando cũmentis a lacritate p̃b&t᷑. Vnde & apłs. hilarẽ inquid datorẽ diligit
ds̃. M aiuendũ ẽ. itaq nepauꝑ aut cũ tedionr̃o &blata suscipiat. aut ne omnino p̃ter¬
missus merens tristisq recedat. Derapinis alienis elemasynã facere ñ ẽ. officiũ mise¬

Expanded text:
potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere. Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittamus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, poralis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante trisquando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: « Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium mise
Abbreviated transcription (Latin):
synarũ facta secuntur ac terniiudicis uoce sic dicitur. Esuriui& ñ dedistis manducare.
sitiui a iñ dedistis mihibibere. Quib iuste dicitur. discedite amemaledictiinignẽ
Quihic tenuissima neganda studiut : qued retribui subtilius quid districtius poterat.
guttam aque ardens paut. quimicas panis negduit: Scro liues oculos aperuit quando
latarum pauperẽ requiescentẽ uidit quamacentẽ ante ianuas uidere despexit : Non
solũ quie surienti & sitienti& nudo beneficium largitatis inpendit . uł si qaliud in
digenti largitur. sed& qui immicũ diligit & quilugenti effectum cõpassionis& consolaconis
in ꝑtit. aut in quib: liba nͥ ecessitatib: consiliũ ad hib& elemosinã ꝓculdubio facit. Nã &i doc
indigentis spauem p̃ferat histamer qui simplicit᷑ in ꝑtit fructũ miscđiȩ ñ amittit.
Quãius quiꝰque sit aegens nullus tamen undetribuat indigenti ex cusationẽ inopie

Expanded text:
synarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicitur: Discedite a me, maledicti, in qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si qdigenti largitur, sed et qui inimicum diligit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Nam et discindigentis speciem proferat, is tamen qui simpliciter impertit, fructum justitiae non amittit. Quamvis quisquam sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae
Abbreviated transcription (Latin):
habe qr peccator. ẽ. iđ siqͥs portat peccata sua. ñ uid& peccata ꝓximi sui qđo
eni dimiserit homo uoluntatẽ suã tõ ei recciliabit᷑ ds̃. & suscipit orationẽ es
Sieni c̃spexerimꝰ peccata nr̃a : ñ uidemꝰ peccatti ꝓximi Stultitia ẽ enĩ homini
habenti moituũ suũ Melicto eo abire. & flere mortuũ ꝓximi sui Qđo enĩman
dñi occidit om̃e pͥmogenitũ int̾rac uegypti : ñ erat domꝰ inqͣ ñ iacer& mol tuuꝰ

Expanded text:
non videt peccata proximi sui. Quando enim dimiserit homo voluntatem suam, tunc ei reconciliabitur Deus, et suscipit orationem ejus. Si enim conspexerimus peccata nostra, non videmus peccata proximi. Stultitia est enim homini habenti mortuum suum, et relicto eo, abire et flere mortuum proximi sui: Quando enim manus Domini occidit omne primogenitum in terra Aegypti, non erat domus, in qua non jaceret mortuus .
Abbreviated transcription (Latin):
n satrones Et cũ inuia eos bibentes inuenis set: cognitus est a principelatronũ
quisciebat eũ. quoduinũ non biber&. Seduidens quia exlabore it ineris fatigaens
impleuit calicẽ grandem uino & gladiũ tenens in manusua: dixit seni. Nisibiberis
hunc calic̃ẽ . occidãte & cognoscens senex quia ex mandato di uult facere: uolens
eũluerari. tulit &bibit. Princeps aut̃ latronũ : cepit ei dicere Indulge mihi abba qn
tribulauite. Cuisenex ait. Confido indõ meo : quia ꝓpt̃ istũ calicẽ faciet tecũ misdiã¬
& ip̃senti scło & in futuro dicit ei princeps latronũ. Et ego confido indm̃: quia ab
hodie nemini malũ facio. Et sic lucratus est : omne collegiũ latronũ
rapit duo fr̃s & unus ex ipsis senex erat quirogabat iuniorẽ dicens. Rogo ut part᷑¬

Expanded text:
 latrones; et cum in via eos invenisset bibentes, cognitus est a principe latronum, qui sciebat eum quod vinum non biberet: sed videns quia ex labore itineris fatigatus esset, implevit calicem grandem vino, et gladium tenens in manu sua, dixit seni: Nisi biberis hunc calicem, occidam te. Cognoscens senex quia ex mandato Dei vult facere, volens eum lucrari, tulit, et bibit. Princeps autem latronum coepit ei dicere: Indulge mihi, abba, quoniam tribulavi te. Cui senex ait: Confido in Deum meum, quia propter unum calicem vini faciat tecum missenti saeculo et in futuro. Dicit ei princeps latronum: Et ego confido in Deo quia ab hodie nemini malefacio. Et sic lucratus est senex omne collegium latronum. 152. Erant duo fratres: unus ex ipsis senex erat, qui rogabat juniorem, dicens: Rogo ut par
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde od rep̾henchit᷑ p&rus. qͥđ cabernaculũ inmante fieri cogieauit quia scis in hac
nere cupiure muniũ & motũ m̃tis ad suꝑnã contẽplationẽ reuocare ũt ibi scso¬
actiuꝰ blandim̃tis enuntiant : pinde se &bomnitrena possessione mortisicnt

Expanded text:
nde et reprehenditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc nere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se rac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant
Abbreviated transcription (Latin):
Virgintas adł monitatentũ ñ uissa: Sed ideo tantũ ad monita quia nimis excelsa: Geminu
bonũ ẽ uirginitas: Quia & in hoc mundo sollicitudiqẽ seculiamittit: &nifuturo
aeternũ castitatis pͥmiũ pcipit. Uirgines feliciores eẽ inuita actna esaia testapte

Expanded text:
virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ qͥdã patrũ Nisi prius odio habueris uitia ñ poteris diligere. Hisi ergo oderis
peccatũ : non facies iusticiã Scriptũ ẽ. Declina amalo & facbonũ. Verũptam̃
in om̃ib: hisꝓpositũ animi ubiq: requirit᷑. Adã enĩ in paradiso consistens : p̃uarica¬
tus ẽ . mandatũ dĩ. Iobaũt incinere sedens cust odiuit. Vnde constat. quia ꝓpo¬
sitũ bonũ querit ds̃ ab homine . ut & semꝑ timeat eum.

Expanded text:
Dixit quidam Patrum: Nisi prius odio habueris vitia, non poteris diligere. Nisi ergo oderis Dixit quidam Patrum: Nisi prius odio habueris vitia, non poteris diligere. Nisi ergo oderis peccatum, non facies justitiam. Scriptum est: Declina a malo, et fac bonum . Verumtamen in omnibus his propositum animi ubique requiritur. Adam enim in paradiso consistens, praevaricatus est mandatum Dei: Job autem in stercore sedens, custodivit. Unde constat quia propositum bonum quaerit Deus ab homine, ut semper teneat eum.
Abbreviated transcription (Latin):
uitã aeternã. Et ideo recte dr̃. quia fructus iustiti& in pace seminatur. facientib:
pacẽ Fructus enĩ iustitiae uita aet̃ na.ẽ : que oꝑib: iustitiae retribuitur. Quia qui
inquir̃ pacẽ secunt᷑ eã. Ipsa pace cuistudent . quasi optimꝰ sem̃te t̃rã sui cordis
asꝑgunt quo ꝑtidia nũ bone oꝑationis crem̃tũ ad fructũ ualeant uitȩ ꝑuenire
caelestis : De quo alibi scriptũ .ẽ. qui seminant in lacrimis : ingaudio metent. hinc &
aut̃ sp̃s ẽ caritas gaudiũ pax longanimitas bonitas benignitas mansuetudo fi¬
des modestia continentia castitas. Quo simplici fructu uult nos indie xp̃iħu
ẽẽ . repletos ĩgła &l audẽ dĩ : quia de om̃ib: bonis quȩ ab ipso accepimus ñ nob sed
seni non manducare cotidie. Quicũ uidiss& fr̃s. gaudens suscepit eos & dixit
leiuniũ suã mercedem hab&. Iterũ quimanducat ꝓpt̃ caritatẽ. duo mandata
impla : Qm̃ uoluntatẽ ꝓpriã derelinquit & mandatũ impleuit reficiens frs.

Expanded text:
s justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Fructus enim justitiae vita aeterna est, quae operibus justitiae retribuitur; quia qui inquirunt pacem sequuntur eam. Ipsa pace cui student, quasi optima semente, terram sui cordis aspergunt, quo per quotidianum bonae operationis crementum ad fructum valeant vitae pervenire coelestis. De quo alibi scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Hinc et pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas . Quo multiplici fructu vult nos in die Christi Jesu esse repletos, in gloriam et laudem Dei; quia de omnibus bonis quae ab ipso accepimus, non nobis, sed senis non manducare quotidie. Qui cum vidisset fratres, gaudens suscepit eos, et dixit: Jejunium suam mercedem habet. Iterum, qui manducat propter charitatem, duo mandata implet, quoniam voluntatem propriam derelinquit, et mandatum implet, reficiens fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
DECONTẼPTORIB: MUNDICOXIIII:
Ic quae scłi amatorib carar̃ : scĩ uelut aduersa refugiunt. plusq: aduer¬
sitatib mundi gaudent : quã ꝓsꝑitatib: delectͣnt᷑. alienos. eẽ adõ
existimantes quib: hoc saeculũ ad omne cõmodũ ꝓsꝑat᷑ : Seruis aut
dĩ cuncta huiꝰ medi c̃trariar̃ : utdũ ista aduersa sentiunt. ad caeleste deside¬
riũ ardentius excitent᷑: Magna apud dm̃ refulg& grã : qui huic mundo
contẽptibilis fuerit: Nã reuera necesse ẽ ut quẽ mundus odit : diligatur
adõ: Scĩ uiri ideo contẽpnere cupiunt mundũ : & motũ m̃tis ad suꝑna
reuocare ut ibise re colligant. unde fluxer̃ : & in dese subtrahant. unde

Expanded text:
De contemptoribus mundi. Ea quae saeculi amatoribus chara sunt, sancti velut adversa refugiunt, plusque adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectentur. Alienos constat esse a Deo, quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt, ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est, ut quem mundus odit, diligatur a Deo. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerunt, et inde se subtrahant, unde
Abbreviated transcription (Latin):
filii oboedientiae: Recte filios oboedientiae uult illos exiftere. quos in
Deb& ergo oboedientia & in aduersis ex suo aliquid hab̾e. & rursum in ꝓsperis
ex suo aliquid omĩ modo ñ hab̾e: Quatinꝰ & in aduersis tanto sit uerior quanto
a p̃senti ipsa quã diuitiis ꝑcipit gła. funditꝰ exm̃te separat᷑: Ab omĩ potente
dnõ oboedientia usq ad mortẽ seruanda p̃cipit᷑ . si c̃ ueritas ait: Ñ possũ ego
oboedit patri : cũ udex huiꝰ uenerit scłi: Ne nob usq ad p̃sentis uitae t̾minũ
oboedientia laboriosa appareat. redẽptor indicat. quia hanc &iã cũ iudex
uenerit seruat Quid ergo mirũ si pec cator homo oboedientiae inp̃sentis uitae
breuitate sẽ subicit : qđo haec mediator dĩ &hominũ &cũ oboedientes remu

Expanded text:
filii obedientiae . Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in Debet ergo obedientia et in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omni modo non habere, quatenus et in adversis tanto sit verior, quanto a praesenti ipsa quam divinitus percipit gloria, funditus ex mente separatur. Ab omnipotente Domino obedientia usque ad mortem seobediet, cum judex venerit. Ne igitur nobis usque ad praesentis vitae terminum obedientia laboriosa appareat, Redemptor noster judicat, qui hanc, etiam cum judex venerit, servat. Quid ergo mirum si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc Mediator Dei et hominum, et cum obediente
Abbreviated transcription (Latin):
entia : genrtrix ẽ. om̃iũ uirtutũ: Oboedientia : regni caelorũ inuentria est :
Oboedientia : caelũ aperiens & hominẽ de t̃ra eleuans: Oboedientia : coha¬
bitatriax . ẽ. angłorũ: O boedientia : scõrũ omĩũ cibus ẽ : Exhac enĩ ablacta

Expanded text:
entia genitrix est omnium virtutum. Obedientia regni coelorum inventrix est. entia genitrix est omnium virtutum. Obedientia regni coelorum inventrix est. Obedientia coelum aperiens, et hominem de terra elevans. Obedientia cohabitatrix est angelorum. Obedientia sanctorum omnium cibus est. Ex hac enim ablacta
Abbreviated transcription (Latin):
paruulũ quẽ abbas tenens infantulũ osculabat᷑ & dix̃ patri eiꝰ : Amas hunc &¬
& ille respđ: Etiam. Et iterũ dix̃ illi: Diligis eũ : & respđ: &iam: Postea
factus ẽ furnus uelut ros: Ex quo facto ad qui siuit sibi głam intẽpore illo:
quẽ ad modũ a braham patri archa: Diã senea quia frat̃ quia doboedientiã
patris spĩtalis animũ dederit : maiorẽ mercedẽ hab& . quã ille qui inhere mo
solus recesserit: Quia hi quise inheremoreligant arbitriosuo descło recesser̃:
hic aũt̃ ordo quise adoboediendũ dedit. om̃s uoluntates suas abiciens pend& ad
dm̃ : & adiussionẽ spĩtalis patris ꝓptẽa & maiorẽ głam ab aliis hab&: Qua¬
ꝓpt̃ ofilii bonaẽ: oboedientia : quae ꝓpt̃ dm̃ fit : Intendite ergo filii : uirtutis
huiꝰ aliqđ experiri uestigiũ: O boedientia : salus ẽ omĩũ fideliũ: Oboedi¬

Expanded text:
parvulum. Quem abbas tenens, infantulum osculabatur, et dixit patri ejus: Amas hunc? Eparvulum. Quem abbas tenens, infantulum osculabatur, et dixit patri ejus: Amas hunc? Et ille respondit, Etiam. Et iterum dixit illi: Diligis eum? Et respondit, Etiam. Postea factus est furnus velut ros. Ex quo facto acquisivit sibi gloriam in tempore illo, quemadmodum Abraham patriarcha. Dixit senex: Quia frater qui ad obedientiam patris spiritalis animam dederit, majorem mercedem habet, quam ille qui eremo solus recesserit: quia ii qui se in eremum relegant, arbitrio suo de saeculo recesserunt; hic autem ordo, qui se ad obediendum dedit, omnes voluntates suas abjiciens, pendet ad Deum et ad jussionem spiritualis patris, propterea et majorem gloriam ab aliis habet. Quapropter, o filii, bona est obedientia, quae propter Deum fit. Intendite ergo, filii, virtutis hujus aliqua ex parte vestigium. Obedientia salus est omnium fidelium. Obedi
Abbreviated transcription (Latin):
timas aliena caro ꝑ oboedientiã uͦ uoluntas ꝓpria mactat᷑. Tanto igit᷑ quisq
dm̃ citius placat : quanto ante eiꝰ oculos rep̃ssa arbitri isui suꝑbia gladio pre¬
ceptise immolat : Hinc abba basilius int̃rogatꝰ. quomodo sibi inuicẽ fr̃s obȩ
eẽ magnus. fiat om̃iũ nouissimꝰ & seruus. sic̃ filius hominis ñuenit minis¬
trecri sedminis trare : Plantauit quidã senex lignũ aridũ inheremo : & uolens
oboedientiã fris ꝓbare : diã ei: Persingulos dies rigalignũ istud : donec fructũ
faciat: Erat aũt longe abeis aqua : ita ut uesꝑe ꝑ ger&. & mane uenira :¬
Sumens aũt eafructueiꝰ senex detulit ad aecłam : & diã fratrib:: Accipite &
manducate : oboedientiae fructũ: Dicebat senex quia nihil sic quȩrit ds̃.
abhis quiinitiũ habent c̃uersationis : quo modo oboedientiae laborem:.
Quidã secularis renuntia uit scło & uenit in monasteriũ : adducens secũ filiũ suũ

Expanded text:
timas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat, quanto ante ejus oculos repressa arbitrii sui superbia, gladio praecepti se immolat. Hinc abbas Basilius interrogatus, quomodo sibi invicem fratres obia qui vult in vobis esse magnus, fiat omnium novissimus et servus: sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Plantavit quidam senex lignum aridum in eremo, et volens obedientiam fratris probare, dixit ei: Per singulos dies riga lignum istud, donec fructum faciat. Erat autem longe ab eis aqua. Quod cum fecisset frater ille per Sumens autem ex fructu ejus senex, detulit ad Ecclesiam, et dixit fratribus: Accipite et manducate obedientiae fructum. Dicebat senex, quod nihil sic quaerit Deus ab iis qui initium habent conversionis, quomodo obedientiae laborem. Quidam saecularis renuntiavit saeculo, et venit in monasterium, adducens secum filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: & honorẽ mihi tã quã seruo dĩ deferendo noncessabunt : Et illi quidẽ hȩc ꝓpt̃
nom dñi facturi sunt : Ego aut̃ timeo neforsitan malignus diabolus mihi subripiat.
& libent̃ incipiã eossuscipere : & condelectetur cormeũ laude & horiore eorũ & phec
iã incipiã uirtutẽ humilitatis ꝑdere . & laude atq: honore hominũ delectari.
haec igitur omĩa homodĩ secũ cogitans: eadẽ nocte inde fugit. & ꝑrȩcit in aegietũ
ad scos patres inheremo. Itaq: consideremus fr̃s dilectissimi cũ quanta sollicitudine
uirtutẽ humilitatis custodire famulus dĩ studuit: ut incȩlesti regno aet̃ nã glam

Expanded text:
sunt, et honorem mihi tanquam servo Dei deferendo non cessabunt. Et illi quidem haec propter nomen Domini facturi sunt, ego autem timeo ne forte diabolus malignus mihi subripiat, et libenter incipiam eos suscipere, et condelectetur cor meum laude et honore eorum, et per haec jam incipiam virtutem humilitatis perdere, et laudibus atque honoribus hominum delectari. Haec igitur omnia homo Dei secum cogitans, eadem nocte fugit inde, et perrexit in Aegyptum ad sanctos Patres in eremo. Itaque consideremus, dilectissimi fratres, quanta sollicitudine virtutem humilitatis custodire famulus Dei studuit, ut in coelesti regno aeternam gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dete innullo cõmotuses: de uerbo aut̃ heretici ualde te cõmauisti . & abominatus es
nec ferre potuisti omnino : dicit eis senior. Illas priores culpas atq peccata ꝓpt̃ humi¬
litatẽ sustinui : ut peccatorẽ me. eẽ crederetis . Nouimus enĩ sicustodiatur humilitatis
tumelias & conuitia in rogassent : pacient̃ cuncta tolerauit ut nob̵ humilitatis p̃ber&
exẽ pla Inmissi &ia falsi testes. multa aduersus eũ falsa dixerunt : & usq: ad mortẽ crucis
non potui sust inere: & ualde ab ominatus sũ : quia heresis separatio adõ est. Hereticus
enĩ separatur a dõ uiuo & uero : a coniungitur diabolo & angłis eius. Alienatus enĩ axp̃o
iã non hab& dm̃ quẽ exor& ꝓpeccatissuis . quia ex om̃i parte priuatus est adõ. Siaut̃ con¬
uersus fuerit aduerã & catholicã scãe aecłae fidẽ : suscipit ur abono &pio saluatore

Expanded text:
nobis de te, in nullo commotus es; de verbo autem haeretici valde te commovisti, et abominatus es, nobis de te, in nullo commotus es; de verbo autem haeretici valde te commovisti, et abominatus es, nec sufferre potuisti auditum? Dixit eis senior: Illas priores culpas et peccata propter humilitatem sustinui, ut peccatorem me esse crederetis. Novimus enim quod si custodiatur humilitatis tumelias et convicia irrogassent, patienter cuncta toleravit, ut nobis humilitatis praeberet exempla. Immissi enim falsi testes, multa adversus eum falsa dixerunt, et usque ad mortem crucis eresi, non potui sustinere, et valde abominatus sum, quia haeresis separatio est a Deo. Haereticus enim separatur a Deo vivo et vero, et conjungitur diabolo et angelis ejus. Alienatus enim a Christo, jam non habet Deum quem exoret pro peccatis suis, quia ex omni parte periit. Si autem conversus fuerit ad veram et catholicam sanctae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uitio suꝑbiȩ tenearis. & ideo despicias alios: & ꝓnihilo eos habeas. Sed & detractio¬
nes aduersus fr̃s: non cessas loqui. Ad firmant &iã quã plurimi. qđ hec ideo agas quia
fornicationis uitio tenearis. & nesolusuidearis errare : id circo noncessas aliis detrahere:
dhec senior respondens. ait. haec omĩa quȩ dixistis uitia. in me esse cognosco. nec pos¬
sum negare tantas iniquitates meas. Procidensq: pronus int̃rã : ad orabat eosdẽ fr̃s
dnm̃ exorare noncessetis : ut indulgentiã tribuat iniquitatib: meis multis ac malis:
plurimi ad firmare uolunt. hoc aut̃ cũ audiss& semor: dixit eis. Lic& in aliis
mult is peccatis obnoxiussim: nãhereticus penitus nonsũ. Absit hoc ab anima mea:
unc om̃s frs quiadeũ uenerant: ꝓstrauerunt se in t̾ram ad pedes eius. obsecran¬
tes eũ acdicentes. Precamurte abba. ut dicas nobis curtanta uitia & peccata dicentib:

Expanded text:
itio superbiae tenearis, et ideo alios despicias, et pro nihilo eos habeas, sed et detractiones adversus fratres non cesses loqui: affirmant etiam quamplurimi quod haec ideo agas, quia fornicationis vitio tenearis, et ne solus videaris errare, idcirco aliis non cesses detrahere. Ad haec respondens senior, ait: Haec omnia quae dixistis vitia in me esse cognosco, nec possum negare tantas iniquitates meas; procidensque pronus in terram, adorabat eosdem fratres,xio Christum Dominum exorare non cessetis, ut indulgentiam tribuat iniquitatibus meis multis ac malis. plurimi affirmare volunt. Hoc autem cum audisset senior, dixit eis: Licet in aliis multis peccatis obnoxius sim, tamen haereticus penitus non sum: absit hoc ab anima mea. Tunc omnes fratres qui ad eum venerant, prostraverunt se in terram ad pedes ejus, obsecrantes eum, ac dicentes: Precamur te, abba, ut dicas nobis cur tanta vitia et peccata dicentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ingeniũ sic̃ cetera dĩdona: Multa dĩ dona gaudemus quenos abeo ꝑcepis se cognos¬
cimus Nã qđ sapientes sumus. qđ di uites. qđ potentes existimũs ñ alterius:
sed potius diuino munere sumus Vtamͦ ergo optime diuina beneficia : quatinus
& dm̃ ñ peniteat dedisse. & nobis accepisse sit utile Auferre ds̃ dicitur homini
donũ aliquod ꝗqđ hõmo non habuit : id.ẽ qđ acciꝑe nonmeruit Sic & obdurare
ds̃ dr̃ hominẽ: non eiꝰ faciendo duritiã: sed non auferendo eã quã sibi ipse nutriuit:
Uon aliter & obeecare dr̃ quosdã ds̃. ñ ut in eis candem ipse cecitatẽ faciat: sed qđ
ꝓeorũ inutilibus meritis. cecitatẽ eorũ ab eis ipse ñ auferat. Plerũ que dĩ dona
dãtur : ꝑ seuerantia uero doni ñdatur. Et inde .ẽ. qđ quidã pricipia habent con

Expanded text:
sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognossicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero doni non datur. Et inde est, quod quidam principia habent con
Abbreviated transcription (Latin):
di munera ñtam c̃ceduntur umiom̃a ut si ꝓhiumilitatis, studio qđ al t̃ ad mirecum
maltero: Nã qđ ine dechielẽ animaliũ alealtera adalterã ꝑcutiuntur. uirtutes de¬
signantur scorũ mutuo sese affectu ꝓuo cantiũ: at que alterno exẽplo inuicen sese
erudientium: munera gaciarum alig ista. aliguero donantur illa : Nec datur ita
lentia ante cedunt. dĩ repentina p̃uentig̃ quo dã cõpendio sc̃itatis p̃ueniant.
adũ sint conuersione postremi . subito efficiuntur uirtutis culmine primi
Dũ quisque aliqđ donũ accipit: non appetat am plius quã qđ meruit. Nedum al¬
terius mẽbri officiũ arripere tẽptat : id qđ meruit ꝑdat : Conturbat enĩcorporis
ordinẽtotũ : qui non suo contentus officio subripit alienũ: Mlalidona iđo ad
dapnationẽ accipiunt : quia illa non ad dĩ laudẽ. sed ad suã uanitatẽ utuntur
Bona male utuntur : quiea quȩ illis adõdonatas inmalosusus a ssumunt.

Expanded text:
unera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram percutiuntur , virtutes designantur sanctorum mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese erudientium. 8. Munera gratiarum alii ista, alii vero donantur illa. Nec dantur ita lentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod donum accipit, non appetat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur qui ea quae a Deo illis donata sunt in malos usus assumunt,
Abbreviated transcription (Latin):
corrigit blanda : Sic̃ periti me dici aduarios corporis morbos. diuerso medi¬
camine seriuiunt ita ixta uulnerũ uarietate medicina diuorsa sit . sic & doc

Expanded text:
corrigit blanda. 2. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicorrigit blanda. 2. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates medicina diversa sit, sic et doc