comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut resurrectionis głam sedula inspi¬
cit cogitatione uersari. ibi ꝓfecto adẽ
sedulus. ad ẽ lihens. Monuñta siqͥdẽ
passionis fructus agnosce. quasi ani
preteriti. om̃iũ utiq retro temporum
sub peccati mortisq imꝑio decursoꝵ
tandem inplenitudine temporis ap¬
parentes. Porro aut̃ resurrectionis i¬
signia nouos adu̾te flores sequentis t̃¬
poris in nouam sub grã reuirescentis
estatem. quorũ fructum generalis fi¬
tura resurrectio infine parturiet sine
fine mansurum. Iam inquit hiemps
transiit. Yymber abiit & recessit. flores
apparuert in t̾ra nr̃a. estiuũ tempis
ad uenisse cum illo significans. qui de
mortis gelu inuernalem quandã none
uite temꝑiem resolutus. ecce ait nona
facio omĩa. Cuius caro seminata ẽ in
morte. refloruit in resurrectione. Ad
cuius mox odorem in campo conuallls
nr̃e reiurescunt arida. recalescunt fii¬
gida. mortua reuiuiscunt. Horumgͥ
nouitate florum ac fructuũ & pulcbn

Expanded text:
aut resurrectionis gloriam sedula inspiaut resurrectionis gloriam sedula inspicit cogitatione versari, ibi profecto adest sedulus, adest libens. Monumenta siquidem Passionis, fructus agnosce quasi anni praeteriti, omnium utique retro temporum sub peccati mortisque imperio decursorum, tandem in plenitudine temporis, apparentes. Porro autem Resurrectionis insignia, novos adverte flores sequentis temporis, in novam sub gratia revirescentis aestatem, quorum fructum generalis futura resurrectio in fine parturiet sine fine mansurum. Jam, inquit, hiems transiit, imber abiit et recessit, flores apparuerunt in terra nostra : aestivum tempus advenisse cum illo significans, qui de mortis gelu in vernalem quamdam novae vitae temperiem resolutus, Ecce, ait, nova facio omnia : cujus caro seminata est in morte, refloruit in resurrectione; ad cujus mox odorem in campo convaliis nostrae revirescunt arida, recalescunt frigida, mortua reviviscunt. 9. Horum ergo novitate florum ac fructuum, et pulch
Abbreviated transcription (Latin):
mine iħu om̃e gen flectatur. celes¬
trum. terrestrium. & infernorũ. ad¬
uertit t̾ram quę spinas & tribulos
sub antiquo maledicto ꝓduxerat.
ad noue benedictionis grãm in noua¬
tam refloruisse. & inhis om̃ib illius
recordata uersiculi. & reflorint caro
mea. & ex uoluntate mea confitebor
cia sponsum ad se crebrius reuisendã
inuitet. Deniq ait. Eoce tu pulcher
es dilecte in & decorus. lectulus nr̃
floridus. Que lectulum monstrat.
satis quid desideret aꝑit. & eũ flori¬
dum nuntiat. satis indicat unde
quod desiderat optinere p̾sumat.
Non enim de sins meritis. s de florib
agriem benedixit dñs. De lectatur
floribus xp̃c: qui innatarech & con¬
cipi uoluit & nutriri. Gandet spon¬
sus celestis talib odoramentis. ⁊ cor¬
dis thalamum frequent libenterq
ingreditur. quod istius modi refertũ
fructib floribus resꝑsum in uenerit.
Ubi suę uidelicet aut passionis gam

Expanded text:
mine Jesu omne genu flectatur, coelesmine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Advertit terram, quae spinas et tribulos sub antiquo maledicto produxerat, ad novae benedictionis gratiam innovatam refloruisse. Et in his omnibus, illius recordata versiculi, Et refloruit caro mea, et ex voluntate mea confitebor tia sponsum ad se crebrius revisendam invitet.. 8. Denique ait: Ecce tu pulcher es, dilecte mi et decorus; lectulus noster floridus . Quae lectulum monstrat, satis quid desideret aperit: et cum floridum nuntiat, satis indicat, unde quod desiderat obtinere praesumat. Non enim de suis meritis, sed de floribus agri, cui benedixit Deus. Delectatur floribus, Christus, qui in Nazareth et concipi voluit, et nutriri. Gaudet sponsus coelestis talibus odoramentis, et cordis thalamum frequenter libenterque ingreditur, quod istiusmodi refertum fructibus, floribusque respersum invenerit. Ubi suae videlicet aut passionis gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
minus diligit. Iudeus sane siue pa¬
ganus nequaquã talib aculeis inci¬
tatur amoris. quales eccła exꝑitur.
quȩ ait. Uulnerata caritate egosũ.
&rursum. fulcite me floribus. stipa¬
te me malis. quia amore langueo. Cer
umeũ patriserucem sibi baiulantem.
ceruit cesum & consputum dñm maies¬
tatis. cernit auctorem uite & głȩ con¬
fixum clauis. ꝑcussum lancea. obꝓ¬
briis saturatum. tandem illam dilec¬
tam animã suam ponere ꝓamicis
suis. Cernit hec & suam magis ipsiꝰ
animã gladius amoris transuerberat¬
& dicit. fulcite me florib stipate me
malis. quia amore langueo. Hec sunt
quippe mala punica. quȩ inortũ in¬
troducta dilecti. sponsa carpit ex lig¬
no uite. acelesti panę ꝓprium mutu¬
ata saporem. colorem a sanguine xp̃i.
Uidet deinde mortẽ mortuã & mor¬
tis auctorem triumphatũ. uidet de
inferis ad terras. de t̾ris ad suꝑos cap¬
tiuam duci captiuitatem. uit in no¬

Expanded text:
minus diligit. Judaeus sane, sive paminus diligit. Judaeus sane, sive paganus, 587 nequaquam talibus aculeis incitatur amoris, quales Ecclesia experitur, quae ait, Vulnerata charitate ego sum: et rursum, Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo CantUnicum Patris, crucem sibi bajulantem; cernit caesum et consputum Dominum majestatis; cernit auctorem vitae et gloriae confixum clavis, percussum lancea, opprobriis saturatum, tandem illam dilectam animam suam ponere pro amicis suis. Cernit haec, et suam magis ipsius animam gladius amoris transverberat, et dicit: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo. Haec sunt quippe mala punica, quae in hortum introducta dilecti sponsa carpit ex ligno vitae, a coelesti pane proprium mutuata saporem, colorem a sanguine Christi. Videt deinde mortem mortuam, et mortis auctorem triumphatum. Videt de inferis ad terras, de terris ad superos captivam duci captivitatem, ut in no
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. Pinde in excus abilis ẽ om̃is etiã
infidelis si non diligit dñm diñ suum.
toto corde. tota anima. tota uirtute sua.
Clamat nempe uitus ei innata & non
ignota rationi iusticia. quia extoto se
illum diligere debeat. eui totum sedeb̾e
ñ ignorat. Uerum id difficile unmo im¬
possibile ẽ. suis scilicet quẽ piam liberi¬
ue arbitrii uiribus semel accepta adeo.
ad dĩ ex toto conu̾tere uoluntatẽ. & non
magis ad ꝓpriam retorquere. eaq sibi
tanquã ꝓpria retinere. sicut scriptum ẽ.
Oins quȩ sua sunt querunt. & item.
Proni sunt sensus & cogitationes hõis
runt quã om̃ino necessarium habean
iħin & hunc crucifixum. dum amini¬
rantes & amplexantes suꝑeminentẽ
scientie caritatẽ inpso. id uel tantil¬
lum quod sunt. in tante dilectionis
& dignationis uicem non rependere
confunduntur. facile ꝓinde plusdi¬
ligunt. qui seamplius dilectos intelli¬
gunt. Cui aut̃ minus donatum ẽ.

Expanded text:
ipsum. Proinde inexcusabilis est omnis etiam ipsum. Proinde inexcusabilis est omnis etiam infidelis, si non diligit Dominum Deum suum ex toto corde, tota anima, tota virtute sua. Clamat nempe intus ei innata, et non ignorata rationi justitia, quia ex toto se illum diligere debeat, cui se totum debere non ignorat. Verum difficile, imo impossibile est, suis scilicet quempiam, liberive arbitrii viribus semel accepta a Deo, ad Dei ex toto convertere voluntatem; et non magis ad propriam retorquere, eaque sibi tanquam propria retinere, sicut scriptum est, Omnes quae sua sunt quaerunt : et item, Proni sunt sensus et cogitationes hominis runt, quam omnino necessarium habeant Jesum, et hunc crucifixum: dum admirantes et amplexantes supereminentem scientiae charitatem in ipso, id vel tantillum quod sunt, in tantae dilectionis et dignationis vicem non rependere confunduntur. Facile proinde plus diligunt, qui se amplius dilectos intelligunt: cui autem minus donatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
re satagimus eos quoq qui xp̃m nesc¬
unt satis ꝑ legem naturalem ex ꝑcep¬
tis bonis corporis animeq moneriqͣ¬
Namut breuiter quȩ suꝑ hoc dicta st̃
iterentur. quis uł infidelis ignoret.
suo corpori ñ abalio in hac mortali uita
supradicta illa necessaria ministrari
unde indelicet subsistat. unde uideat.
unde spiret. quã ab illo qui dat escam
omi carni. qui solem suũ oriri facit suꝑ
bonos & malos. & pluit suꝑiustos & in¬
iustos. quisitem uł impius putet alium
eius quȩ in anima splendet humane
dignitatis auctorem. p̃ter illum ipsũ
qui ingenesi loquitui. faciamus homi¬
nem adimaginẽ & similitudinẽ nr̃am:
Quis alium scientie largitorem existimat.
nͥ eque ipsum quidocet hominẽ scientiã:
Quis rursum munus sibi aliunde uirtu¬
tis aut putet datum aut speret dauduĩ
quam de manumiscđie dñi uirtutũ:
Meretur gͦ amari ꝓpt̾ se ipsum ds̃ & ab
infideli quia si nesciat xp̃m. scit tam̃ se¬

Expanded text:
re satagimus, eos quoque qui Christum nescre satagimus, eos quoque qui Christum nesciunt, satis per legem naturalem ex perceptis bonis corporis animaeque moneri, quNam ut breviter, quae super hoc dicta sunt, iterentur: quis vel infidelis ignoret, suo corpori non ab alio in hac mortali vita supradicta illa necessaria ministrari, unde videlicet subsistat, unde videat, unde spiret, quam ab illo, qui dat escam omni carni ; qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos? Quis item vel impius putet alium ejus, quae in anima splendet, humanae dignitatis auctorem, praeter illum ipsum, qui in Genesi loquitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Quis alium scientiae largitorem existimet, nisi aeque ipsum, qui docet hominem scientiam? Quis rursum munus sibi aliunde virtutis aut putet datum, aut speret dandum, quam de manu itidem Domini virtutum? Meretur ergo amari propter se ipsum Deus, et ab infideli: qui etsi nesciat Christum, scit tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ & uirtute.quȩ utriusq fructus
ẽ. ꝑ quam ille inquiritur actenetur.qͥ
om̃iũ auctor & dator. merito glorificet᷑
de om̃ibus: Alioquinsciens & non fa¬
ciens digna inuiltis uapulabit. Quare:
Utiq quia noluit intelligere ut bene
ageret. Magis aut̃ inquitatẽ medita¬
tus ẽ incubili suo. dum de bonis quę
a se non ẽẽ exscientie dono certissime
comꝑit boni dñi głam seruus impius
captare sibi immno & raptare molit᷑.
Liquet gͥ & absq scientia dignitatem
ẽẽ om̃ino inutilem. & scientiam absq
uirtute dampnabilem. Uerũ homo
uirtutis eui nec dampnosa scientia. nec
iufructuosa dignitas manet. clamat dõ
& ingenue confitetur. non nob̃ inqͥens
dñe non nobis. s nominituo dagloriam
Hoc ẽ. Nil nobis odñe de scientia. uil
nobis de dignitate tribuimus. s tuo
totum a quo totum ẽ nomini de puta¬
mus. Ceterum pene a ꝓposito longe
nuis digressi sumus. dum demonstra¬

Expanded text:
opus est et virtute, quae utriusque fructus opus est et virtute, quae utriusque fructus est, per quam ille inquiritur ac tenetur, qui omnium auctor et dator merito glorificetur de omnibus. Alioquin sciens et non faciens digna, multis vapulabit. Quare? Utique quia noluit intelligere ut bene ageret: magis autem iniquitatem meditatus est in cubili suo , dum de bonis, quae a se non esse ex scientiae dono certissime comperit, boni Domini gloriam servus impius captare sibi, imo et raptare molitur. Liquet igitur et absque scientia dignitatem esse omnino inutilem, et scientiam absque virtute damnabilem. Verum homo virtutis, cui nec damnosa scientia, nec infructuosa dignitas manet, clamat Deo et ingenue confitetur: Non nobis, inquiens, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Hoc est: Nil nobis, o Domine, de scientia, nil nobis de dignitate tribuimus; sed tuo totum, a quo totum est, nomini deputamus. 6. Caeterum pene a proposito longe nimis digressi sumus, dum demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
tribitmus. qd fit sibonũ qđcũq in
nobis ẽẽ & a nobis decepti putemus.
At uero suꝑutrãq ignorantiã decli¬
nanda & execranda illa p̾sũptio est.
qua sciens &e prudens forte audeas
de bonis ñ tius tuamquerere głam.
& quo certus es a te tibi ñ eẽ. inde tam̃
alterns raꝑe ñ uerearis honorem.
Prior equidem ignorantia głam ũ
habet posterior uero habet quidẽ.
s ũ apud dm̃. ceterũ hoc tercium
malum quod iam scient̃ cõmittit᷑:
usurpat & contra dm̃. Interim de¬
niq ignorantia illa posteriori. Hȩc
ignorantia granior ac ꝑiculosior ap¬
ĩparet. quo ꝑ illam quidem ds̃ nescit᷑.
ꝑ istam & contemiitur. In tantũ
& priori deterior ac de restabilior.
ut cũ ꝑ illam pecoribus ꝑ istam et
demonibis sociemur. Est quippe
suꝑbia & delictum maximũ. utidatis
tanquam innatis. & in acceptis benef¬
ciis głam usurpare benefici. Quã obiẽ
cum duabus istis dignitate atq scientu

Expanded text:
tribuimus: quod fit, si bonum quodcunque in tribuimus: quod fit, si bonum quodcunque in nobis esse et a nobis decepti putemus. At vero super utramque ignorantiam declinanda et exsecranda illa praesumptio est, qua sciens et prudens forte audeas de bonis non tuis tuam quaerere gloriam: et quod certus 586 es a te tibi non esse, inde tamen alterius rapere non verearis honorem. Prior equidem ignorantia gloriam non habet: posterior vero habet quidem, sed non apud Deum. Caeterum hoc tertium malum quod jam scienter committitur, usurpat et contra Deum. In tantum denique ignorantia illa posteriori haec arrogantia gravior atque periculosior apparet, quo per illam quidem Deus nescitur, per istam et contemnitur: in tantum et priori deterior ac detestabilior, ut cum per illam pecoribus, per istam et daemonibus sociemur. Est quippe superbia et delictum maximum, uti datis tanquam innatis; et in acceptis beneficiis gloriam usurpare beneficii. 5. Quamobrem cum duabus istis, dignitate atque scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis. ut asserat repre hensibilem ñ qui
in abitis. s qui tanqmͣ inũ acceptis głat᷑.
Merito uana gła mincupatur huns¬
modi ueritatis nimirũ solido carensfun¬
damentõ. Ueram enim głam. abhacita
sis. & quod ate ipio non sis. neaut oini¬
no uidelicet non głeris. aut maniter
gleris. Deniq si ñ cognoueris inquit
te ipsam: egredere post greges sodaliũ
tuorũ. Reuera itafit. homo factus in
honore. cum honorẽ ipsum ũ intelligit.
talis sue ignor uitie merito comparat᷑
pecorib uelut quibusdã p̃sentis suȩ
corruptionis & mortalitatis consorti¬
biis. fit gͥ ut sese non agnoscendo egre¬
gia rationis munere creatura. irratio¬
conformanda foris rebris sensibilib
sua ipsius curiositate abdncitur. ef¬
ficiturq una de cęteris. quod se p̃cet̾is
uichil accepisse intelligat. Itaq ual¬
de cauenda hȩc ignorantia. qua de no¬
bis minus nobis forte sentimis.s ñ
minus. immo& plus illa qua plus nob̾

Expanded text:
eris, ut asserat reprehensibilem, non qui eris, ut asserat reprehensibilem, non qui in habitis, sed qui tanquam in non acceptis gloriatur. Merito vana gloria nuncupatur hujusmodi, veritatis nimirum solido carens fundamento. Veram enim gloriam ab hac ita sis, et quod a te ipso non sis: ne aut omnino videlicet non glorieris, aut inaniter glorieris. Denique si non cognoveris, inquit, te ipsam, egredere post greges sodalium tuorum . Revera ita fit. Homo factus in honore, cum honorem ipsum non intelligit, talis suae ignorantiae merito comparatur pecoribus, velut quibusdam praesentis suae corruptionis et mortalitatis consortibus. Fit igitur ut sese non agnoscendo egregia rationis munere creatura, irratio intus est, conformanda foris rebus sensibilibus, sua ipsius curiositate abducitur: efficiturque una de caeteris, quod se prae caeteris nihil accepisse intelligat. Itaque valde cavenda haec ignorantia, qua de nobis minus nobis forte sentimus: sed non minus, imo et plus illa qua plus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ipium aquo ẽ. & inquirat ñ segniter. & tene¬
at fortiter cuminuenerit. Itaq geminũ
unum quoq trium horum apparet. Dig¬
itatem siquidem demonstrat humanã
ñ solum nature p̃rogatiua. s & potentia
dominatus qd terror hominis suꝑcuncta
animantia terre imminere decernitur.
Scientia quoq duplex erit. si hanc
ipsam dignitatem uł aliud quodq
bonum innobis. & nob̃ meẽ. & anobis
ñ eẽ nouerimꝰ. Porro uirtus & ipsa eque
bifaria cognoscetur. si auctorem conse¬
quent̃ inquirimꝰ. inuentoq inseparabi¬
liter inheremus. Dignitas gͦ sine scien-¬
tia non ꝓdest: illa uero etiam obest. si
te nescias quã głam habet: Porro nos¬
se qđ habeas.s quia ate ñ habeas ignora¬
re. habet głam . s ñ apud dm̃. Apud se
aut̃ głati: dicitur ab apło. Quid habes
quod ñ accepisti: Siaut̃ accepisti: quid
głaris quasi ñ acceꝑis: Non ait simpli¬
citer quid głaris. s addit. quasi ñ acce-¬

Expanded text:
ipsum a quo est, et inquirat non segniter, et teneipsum a quo est, et inquirat non segniter, et teneat fortiter cum invenerit. 3. Itaque geminum unumquodque trium horum apparet. Dignitatem siquidem demonstrat humanam non solum naturae praerogativa, sed et potentia dominatus: quod terror hominis super cuncta animantia terrae imminere decernitur. Scientia quoque duplex erit, si hanc ipsam dignitatem, vel aliud quodque bonum in nobis, et nobis inesse, et a nobis non esse noverimus. Porro virtus et ipsa aeque bifaria cognoscetur, si auctorem consequenter inquirimus, inventoque inseparabiliter inhaeremus. Dignitas ergo sine scientia non prodest; illa vero etiam obest, si te nescias, quam gloriam habet? Porro nosse quod habeas, sed quia a te non habeas ignorare, habet gloriam, sed non apud Deum. Apud se autem glorianti dicitur ab Apostolo: Quid habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Non ait simpliciter: Quid gloriaris? sed addit, quasi non accep
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror eẽ. & cur ds̃ diligendus sit hoc ẽ
nude diligi meruerit. Quod si infideles
hec latent. dõ tam̃ in ꝓmptu ẽ ingratos
confundere suꝑ inmimeris beneficiis
sius humano nimirũ & usui prestitis. &
sensui manifestis. Nempe quis alius am¬
ministrat cibum om̃i uescenti. cernen¬
tilucẽ. spiranti flatũ: S stultum est
uelle modo enumerare. quȩ ninumera
eẽ non longe ante p̃fatus sum. Satis est
adexemplum p̃cipua ꝓtulisse. panem.
solem. & aerem. Precipua dico ñ quia excel¬
lentiora .s: quia necessariora. Sunt quippe
corporis. Querat enim homo eminentiora
bona sua mea parte sui qua p̃minet sibi.
hoc ẽ inanima. Quȩ sunt: dignitas. sci¬
entia. iui tus. Dignitatem in homine. li¬
berum dico arbitrium. inquo einimirũ
datum ẽ ceteris ñ solum p̃minere. s & p̾si¬
dere animantibus. Scientiam uero qua
eandem in se dignitatem agnoscat. non
ase tamen. Porro urtutem qua subinde

Expanded text:
arbitror esse et cur Deus diligendus sit: hoc est, arbitror esse et cur Deus diligendus sit: hoc est, unde diligi meruerit. Quod si infideles haec latent, Deo tamen in promptu est ingratos confundere super innumeris beneficiis suis, humano nimirum et usui praestitis, et sensui manifestis. Nempe quis alius administrat cibum omni vescenti, cernenti lucem, spiranti flatum? Sed stultum est velle modo enumerare quae innumera esse non longe ante praefatus sum: satis est ad exemplum praecipua protulisse, panem, solem et aerem. Praecipua dico, non quia excellentiora, sed quia necessariora; sunt quippe corporis. Quaerat enim homo eminentiora bona sua in ea parte sui, qua praeeminet sibi, hoc est in anima quae sunt dignitas, scientia, virtus. Dignitatem in homine liberum arbitrium dico: in quo ei nimirum datum est caeteris non solum praeeminere, sed et praesidere animantibus. Scientiam vero, qua eamdem in se dignitatem agnoscat, non a se tamen. Porro virtutem, qua subinde
Abbreviated transcription (Latin):
causaqueritur. illud ẽ p̃cipuum. quia
ipse prior dilexit nos. Dignus plane
qui redametur. p̃sertim si adu̾tatur.
tanta puritas exhibetur: Cum ad huc
inquit inimici ẽemiis. reconciliati sum
dõ. Dilexit gͦ ds̃ & gratis & inimicos. S
quantum : quantum dicit iohannes.
Sic ds̃ dilexit mundũ. ut ungenitum
cdaret. E paulus. Qui ꝓprio ait filio non
peꝑcit .s ꝓ nobis tradidit illum. Ipse qͦq
filius ꝓse. Maiorem inquit caritatem
nemo habet. qm ut animã suã ponat pe
amicis suis. Sic meruit iustus ab impiis.
summus ab infimis. ab infirnus omĩps
Sdicit aliquis. Ita quidem ab hominib.
s ab angłis non ita. Uerum ẽ quia necce
ñ fuit. Ceterum qui hominibus subue¬
nit intali necessitate. seruauit angeles
atali necessitate. Et qui homines dili¬
gendo tales fecit. ne tales remanerent.
ipse equȩ diligendo dedit & angłis ne
tales fierent. Quib hec palam sunt palã¬

Expanded text:
causa quaeritur, illud est praecipuum: quia causa quaeritur, illud est praecipuum: quia ipse prior dilexit nos. Dignus plane qui redametur, praesertim si advertatur, tanta puritas exhibetur? Cum adhuc, inquit, inimici essemus, reconciliati sumus Deo . Dilexit ergo Deus, et gratis, et inimicos. Sed quantum? Quantum dicit Joannes: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium unigenitum daret : et Paulus, Qui proprio, ait, Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit illum . Ipse quoque Filius pro se, Majorem, inquit, charitatem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Sic meruit justus ab impiis, summus ab infimis, ab infirmis omnipotens. Sed dicit aliquis: Ita quidem ab hominibus; sed ab angelis non ita. Verum est, quia necesse non fuit. Caeterum qui hominibus subvenit in tali necessitate, servavit angelos a tali necessitate: et 585 qui homines diligendo, tales fecit ne tales remanerent; ipse aeque diligendo dedit et angelis, ne tales fierent. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ẽ. Modus: sine modo diligere. Est¬
ne hoc satis: fortasis utiq s sapienti.
Ceterum si & insipientibus debitor sũ.
ubi sat ẽ dictum sapienti. etiam illis
gerendus mos ẽ. Itaq ꝓpt̾ tardiores
idem ꝓfrisius qͣm ꝓfundiris repetere
ñ grauabor. Obduplicem gͦ causam
dĩ dixerim ꝓpt̾ seipsum diligendum.
siue quia nichil iustius. siuȩ quia nil¬
diligi fructuosius potest. Unplicem
siquidem parit sensum. cumquerit᷑
de deo cur diligendus sit. Dubitari
namq potest quid potissimi ĩ dubi¬
tetur. utrũiram quo suo merito deus
aut certe quo nr̃o sit cõmodo diligendꝰ.
Sane adutrũq idem responderim. ĩ
plane aliam michi dignam occurrere
causam diligendi ipsum ꝓpter ip̃sum
& prius de merito uideamus. ¶Mutti
quippe meruit de nobis. qui& in mer
cledit seipsum nobis. Quid enĩ meliue
se ipso pot̾at dare uł ipse: Ergo sidei
meritum queritur. cũ ipsum diligenti

Expanded text:
Deus est; modus, sine modo diligere. EstDeus est; modus, sine modo diligere. Estne hoc satis? Fortassis utique, sed sapienti. Caeterum si et insipientibus debitor sum ; ubi sat est dictum sapienti, etiam illis gerendus mos est. Itaque propter tardiores idem profusius, quam profundius repetere non gravabor. Ob duplicem ergo causam Deum dixerim propter seipsum diligendum: sive quia nihil justius, sive quia nil fructuosius diligi potest. Duplicem siquidem parit sensum, cum quaeritur de Deo, cur diligendus sit. Dubitari namque potest quid potissimum dubitetur; utrumnam, quo suo merito Deus, aut certe quo nostro sit commodo diligendus. Sane ad utrumque idem responderim; non plane aliam mihi dignam occurrere causam diligendi ipsum, praeter ipsum. Et prius de merito videamus. Multum quippe meruit de nobis, qui et immeritis dedit seipsum nobis. Quid enim melius seipso poterat dare vel ipse? Ergo si Dei meritum quaeritur, cum ipsum diligendi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ romane diacono. car¬
dinali & cancellario. ber¬
nardiis abbas dictus de claraualle.
a me & ñ questiones poscere solebatis.
& quidem ego ad neutrum idoueum
me ẽẽ confido. Uerum illud indieit
ꝓfessio. & si ñ ita conu̾satio. Ad hocuͦ
ut uerum fatear. ea mͥ de eẽ uideo. quę
maxime necessaria niderentur: dili¬
gentiam &x ingenium. Placet tamñ
fateor quod ꝓcarnalibus sp̃alia repe¬
titis. si sane apud locupletiorem id fa¬
cere libuisset. Quia uero doctis & in¬
doctis parit̃ inistuis modi exensan¬
di mos ẽ. nec facile scitur. quȩ uere
eximꝑitia quę ne ex uereciindia ex¬
eusatio ꝓdeat. siñ muncti oꝑis obedi¬
tio ꝓbat. accipite de mea pauꝑtate
quod habeo. ne tacendo philosophus
puter. Nec tam̃ ad omĩa spondeo me
responsurum. Ad id solum qd̾ dedi¬
ligendo dõ queritis: respondebo quod
ipsedabit. Hoc enim & sapit dulcius.
& tractatur securius. & auditur ntiliꝰ.
dus sit ds̃. & ego. Causa diligendidm̃:

Expanded text:
esiae Romanae diacono cardinali et cancellario, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle,a me, et non quaestiones poscere solebatis: et quidem ego ad neutrum idoneum me esse confido. Verum illud indicit professio, etsi non ita conversatio: ad hoc vero ut verum fatear ea mihi deesse video, quae maxime necessaria viderentur, diligentiam et ingenium. Placet tamen, fateor, quod pro carnalibus spiritualia repetitis, si sane apud locupletiorem id facere libuisset. Quia vero doctis et indoctis pariter in istiusmodi excusandi mos est, nec facile scitur, quae vere ex imperitia, quaeve ex verecundia excusatio prodeat, si non injucti operis obeditio probat: accipite de mea paupertate quod habeo, ne tacendo philosophus puter. Nec tamen ad omnia spondeo me responsurum. Ad id solum quod de diligendo Deo quaeritis, respondebo quod ipse dabit. Hoc enim et sapit dulcius, et tractatur securius, et auditur utilius. dus sit Deus? Et ego: Causa diligendi Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
lex fuerit que & tibi. & sieut tues. ita
& ipse sim in hoc mundo: Hi siquidẽ
qui hocfaciunt qd̾ ait apłs. nemini
quicqͣm debeatis nͥut inuicẽ diligatis.
ꝓculdubio sic̃ ds̃ ẽ & ipsist̃ in hoc mũ¬

Expanded text:
lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo. Hi siquidem, qui hoc faciunt quod ait Apostolus, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis ; procul dubio sicut D
Abbreviated transcription (Latin):
dixit factus sum mͥmet ipsigrauis.
ostendit quod lex ipse sibi ẽẽt. nec
alius hoc quam sibi ipse fecisset. Qd̃
aut̃ loquens deo p̾misit posuistime
contrarium tibi. dei se tam̃ ñ effugisse
legem indicauit. Hoc quippe ad eter¬
nam iustamq dĩ legem ꝑtinuit.
ut qui noluit suauiter regi. penalit̃
a seipso regeretur.quiq: sponte iu-¬
gum suaue & oniis leue caritatis
abiecit. ꝓpriȩ uoluntatis onus im¬
portabile sustineret inuitus. Miro
& retinuit subiectum dũ inidelicet
nec iusticiȩ ꝓmeritis legem euasit.
nec tam̃ cum dõ insua luce. insuare¬
quiȩ. insuagła remansit. subiectus
potestati.& submotus felicitati. Dñe
d̾ m̃s eur ñ tollis peccatũ meũ. & qͣre
ñ aufers imquitatẽ meã. ut abiecta
graui sarcina ꝓpͥe uoluntatis. sub
leu onere caritatis respirẽ. nec iam
seruili timore cohercear. nec mercen¬
naria cupiditate illiciar. s agar spũ
tuo. spñ lib̾tatis quoaguntur filii tui

Expanded text:
dixit, Factus sum mihimet ipsi gravis, dixit, Factus sum mihimet ipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam sibi ipse fecisset. Quod autem loquens Deo, praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque Dei legem pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a seipso regeretur: quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile sustineret invitus. Miro et retinuit subjectum: dum videlicet nec justitiae 600 pro meritis legem evasit; nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit, subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam? ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem; nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar: sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui,
Abbreviated transcription (Latin):
qm legem non dñi s suam. illi tam̃ quȩ
dñi ẽ subiectam. & quod suam sibi qͥsq
legem facere potuerunt. ñ tam̃ eam in¬
cõmutabiliȩt̾ne legis ordini subducere
potuerunt. Tunc aut̃ dixerim quẽq
sibi fecisse siam legem quando cõmuni
& ȩternȩ legi ꝓpriam p̃tulit uolunta¬
tem ꝑuerse utiq uolens suũ imitari
creatorem. ut sicut ipse sibi lex suiq
iuris ẽ. ita is quoq se ipsum regeret.¬
& legem sibi suam faceret uoluntatẽ.
graue utiq & importabile iugum
suꝑ om̃s filios adam. heu inclinans
& incuruans ceruices nr̃as adeo ut
uuta nr̃a inferno appropinquarit.
Infelir ego homo. quis me liberabit
de corpore mortis huiꝰ: Quo utiq p̃¬
mor & pene oppͥmor. ita ut nͥquia dñs
adiuuit me paulominiis habitasset
ininferno anima mea. Sub hocone¬
re grauatus gemebat quidicebat.
Quare posuistime contrariũ tibi &
factus sum mͥmet ipsi grauis: Ubi

Expanded text:
uam, legem non Domini, sed suam; illi tamen, quae uam, legem non Domini, sed suam; illi tamen, quae Domini est, subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt: non tamen eam incommutabili aeternae legis ordini subducere potuerunt. Tunc autem dixerim quemque sibi fecisse suam legem, quando communi et aeternae legi propriam praetulit voluntatem, perverse utique volens suum imitari Creatorem: ut sicut ipse sibi lex, suique juris est, ita is quoque se ipsum regeret, et legem sibi suam faceret voluntatem. Grave utique et importabile jugum super omnes filios Adam, heu! inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut vita nostra inferno appropinquarit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quo utique premor, et pene opprimor, ita ut nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare me posuisti contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabilem illam conseruat unitatẽ
trinitatẽ munitate quodãmͦ cohibet
& colligat inuinculo pacis. Nemo tam̃
me estimet caritatẽ hic acciꝑe qualita¬
tem uel aliquod accidens. alioquin in
dõdicerem quod absit eẽ aliquid quod
d̾s non ẽ. s substantiã illam diuinam.
quod utiq nec nonũ nec insolitum ẽ
dicente ioħe ds̃ caritas ẽ. Dicitur gͦ
recte caritas. & ds̃. & dĩdonum. Itaq
caritas dat caritatẽ. sustantiua acciden¬
talem. Ubi dantem significat. nomen
substantiȩ ẽ. Ubidonum qualitatis.
Hec ẽ lex ȩt̃na creatrix & gub̾natrix
uniu̾sitatis. Siquidem inpondere
& insura & numero ꝑ eam facta sunt
uniu̾sa & nichil sine lege relinquitur.
cũ ipsa quoq lex om̃iũ si ne lege ñsit ñ
tam̃ aliaquã se ipsa ł qua & seipsam &
siñereauit regit tam̃. Ceterũ seruus
& mercennarius habent legem ñ adño.
s quã ipsi sibi fecerunt. ille dm̃ ñ aman
do. iste plus aliud amando. Habent in-¬

Expanded text:
ineffabilem illam conservat unitatem, ineffabilem illam conservat unitatem, Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vincme existimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod accidens; alioquin in Deo dicerem quod absit esse aliquid quod Deus non est; sed substantiam illam divinam: quod utique nec novum nec insolitum est, dicente Joanne, Deus charitas est . Dicitur ergo recte charitas et Deus, et Dei donum. Itaque Charitas dat charitatem, substantiva accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubi donum, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. 5. Caeterum servus et mercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecdo, iste plus aliud amando. Habent, inq
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Porro ubi ꝓprietas. ibi singuli¬
ritas. Ubi aut̃ singularitas. ibi an
gulus. Ubi uero anguliis. ibi sine
dubio sordes siue rubigo. Sit itaq
seruo sua lex. timor ipse quo constra¬
gitur. Sit sua mercennario cupidia
qua & ipse artatur. quando tẽptatin
abstractus & illectus. S harũ nulli
aut sine macula ẽ aut animas coni̾it¬
re potest. Caritas uͦ conu̾tit animas
quas facit& uoluntarias. Porro mes
eam dixerim immacrilatã. qu od ml
sibi de suo retinere consueuit. Cui
nẽpe de ꝓprio nichil ẽ. totũ ꝓfecto ql
habet dei ẽ. Quod aut̃ deiẽ. iminun¬
dum eẽ ñ potest. Lex gͦ dñi iminad¬
lata caritas ẽ. quȩ ñ quod sibi utilei
querit.s quod multis. Lex aut̃ dii
dicitur siue quod ex ea ipsa uiuat. I
quod eam nullus nisi eius dono pol¬
deat. Nec absurdum uideatur quo
dixi etiamdin uiuere ex lege cii n l
quã caritate dixerim. Quid uero in
sũma &e beata illa trinitate. sũmã &

Expanded text:
citur. Porro ubi proprietas, ibi singulacitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singgulus: ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex, timor ipse quo constringitur; sit sua mercenario cupiditas, qua et ipse arctatur, quando tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla, aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 35. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum esse non potest. Lex ergo Domini immaculata, charitas est: quae non quod sibi utile est, quaerit, sed quod multis. Lex autem Domini, dicitur, sive quod ipse ex ea vivat, sive quod eam nullus, nisi ejus dono possideat. Nec absurdum videatur, quod dixi etiam Deum vivere ex lege: cum non alia quam charitate dixerim. Quid vero in summa et beata illa Trinitate summam et
Abbreviated transcription (Latin):
bonumȩque ut nr̃mdiligimus. Nã
qui magis aut certe solũ diligit suũ.
conuncit᷑ ñ caste dilig̾e bonum qđ
utiq ꝓpt̾ sediligit ñ ꝓpt̃ ipsũ. & hic
talis ñ potest obedire ꝓphece quiait.¬
t᷑ quidẽ quia fortasse bonus ẽ sibi. ñ
inse dirigi illud ab eodem ꝓpħa olꝑbri¬
um. Confitebitur cibi cum benefece¬
& iterũ qui confitet᷑ qm̃ simpliciter
bonus ẽ. Primus seruus ẽ & timet
sibi. scds mercennarius & cupit sibi.
t̾ciꝰ filius & defert patri. Itaq & qui
timet & qui cupit. ut̃q ꝓ seagunt.
Solaque infilio ẽ caritas. ñquerit q̃
sua sunt. Quã obrem puto de illa dic¬
tum. lex dñi immacuilata conu̾tens
animas. quod sola uidelicet sit quȩab
amore sui & mundi auertere possit an¬
mũ & indm̃ dirigere. Hectimor qͥppe
nec amor pͥuatus conu̾tunt animam.
sua ad huc duricia ꝑmanere cognosct̃
facit& mnercennarius. S quia non
gratis ꝓpria trabi cupiditate conum¬

Expanded text:
bonum, aeque ut nostrum, diligimus. Nam bonum, aeque ut nostrum, diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit suum, convincitur non caste diligere bonum, quod utique propter se diligit, non propter ipsum. Et hic talis non potest obedire ptur quidem quia fortasse bonus est sibi, noin se dirigi illud ab eodem propheta opprobrium: Confitebitur tibi cum benefeceet item qui confitetur, quoniam simpliciter bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus mercenarius, et cupit sibi; tertius filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et qui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt. Quam ob rem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas ; quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ministrat quẽ ad modũ ipse ꝓmisit
ut ex hoc iamiusti epulentur & exul¬
tent inconspectudĩ & delectentur
inletitia. Hinc illa satietas sine fasti¬
dio. hinc in satiabilis illa sine inquie¬
tudine curiositas. hinc ȩt̃num illud
atq inexplicabile desiderium nesci-¬
ensegestatem. Hinc deniq sobria illa
ebrietas. uero ñ mero ingurgitans.
ñ madens umo. s ardens deo. Ex hoc
iam quartus ille amoris gradus per¬
petuo possidetur cũ sũme & solus
diligitur ds̃. quia nec nos ipsos iam
nisi ꝓpt̃ ipsum diligimus. ut sit ipse
p̃mium amantium se. p̃mium et̃¬
num. amantium in ȩt̃num:
sienses scripsisse epłam. acde his ipsis
mnea gradib int̾ cetera disseruisse. for¬
utile duco. p̃sertum cũ facilius ad ma¬
nũ habeam tͣnse̾bere iã dictata quã¬
noua iterumdictare. Alla inqͣm
uera & sincera ẽ caritas & om̃ino de
corde puro & conscientia bona & fide
iificta fatenda ꝓcedere. qua ꝓximi

Expanded text:
ministrat, quemadmodum ipse promisit ministrat, quemadmodum ipse promisit : ut ex hoc jam justi epulentur et exsultent in conspectu Dei, et delectentur in laetitia . Hinc illa satietas sine fastidio: hinc insatiabilis illa sine inquietudine curiositas: hinc aeternum illud atque inexplicabile desiderium, nesciens egestatem: hinc denique sobria illa ebrietas, vero, non mero ingurgitans, non madens vino, sed ardens Deo. Ex hoc jam quartus ille amoris gradus perpetuo possidetur, cum summe, et solus diligitur Deus: quia nec nos ipsos jam nisi propter ipsum diligimus, ut sit ipse praemium amantium se, praemium aeternum amantium in aeternum.sienses scripsisse epistolam, ac de his ipsis in ea gradibus inter caetera disseruisse . Forutile duco: praesertim cum facilius ad manum habeam transcribere jam dictata, quanova iterum dictare. Illa, inquam, vera et sincera est charitas, et omnino de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta fatenda est procedere, qua proximi
Abbreviated transcription (Latin):
manducamꝰ cum labore quod glutien¬
dum ẽ masticantes. post mortem uero
inuita sꝑitali iambibimus. suauissi¬
ma quadam facilitate quod ꝑcipitur
colantes. tandem rediuis corporib
inuita immortali in ebriamur. mira
plenitudine ex uberantes. Hȩc ꝓ eo qđ
sponsus incantieis dicit. comedite ami¬
ciae bibite. & inebriamini kĩm. Come¬
dite ante mortẽ. bibite post mortem.
inebriamini post resurrectionem.
Merito iam km̃i qui caritate mebri¬
antur. merito in ebriati qui adnup¬
tias agni introducimerentur. eden¬
tes &e bibentes suꝑ mensam illius
inregnosuo. quando sibi iam exhibet
gloriosam eccłam non habentẽ ma¬
culam neq rugam aut aliquid huiꝰ¬
modi. Tinc ꝓrsus in ebriat carissi¬
mos suos. tunc torrente uoluptatis
sue potat. qm̃quidem in conplexii
illo artissimo & castisfimo sponsioe
sponse. fluminis impetus letificat
ciuitatẽ dĩ. Quod non aliud eẽ ar¬
bitror quã dĩ filium qui transiens

Expanded text:
manducamus, cum labore quod glutienmanducamus, cum labore quod glutiendum est masticantes: post mortem vero in vita spirituali jam bibimus, suavissima quadam facilitate quod percipitur colantes: tandem redivivis corporibus in vita immortali inebriamur, mira plenitudine exuberantes. Haec pro eo quod sponsus in Canticis dicit: Comedite, amici, et bibite; et inebriamini, charissimi. Comedite ante mortem, bibite post mortem, inebriamini post resurrectionem. Merito jam charissimi, qui charitate inebriantur: et merito inebriati, qui ad nuptias Agni introduci merentur, edentes et bibentes super mensam illius in regno suo, quando sibi jam exhibet gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, aut aliquid hujusmodi . Tunc prorsus inebriat charissimos suos, tunc torrente voluptatis suae potat : quoniam quidem in complexu illo arctissimo et castissimo sponsi et sponsae, fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Quod non aliud esse arbitror quam Dei Filium, qui transiens
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ temꝑat interim ardorem illum hẽ
laetis ꝑmixtio. Ebrietas deniq solel
euertere mentes. atq omino reddere
unmemores sui. At non ex toto su obli¬
ta ẽ quȩ adhuc de ꝓprio corpore cogitat
suscitando. Ceterumhoc adepto quod
solum utiq deerat. quid iam impedit
ase ipsa quodam modo abire & ire totã
fieriquo dõ simillimã efficidonatur:
Tiundemũ ad eraterã ad missa sapien¬
tiȩ illam de qua legitur & calrx nĩs in
ebrians quam predaruis ẽ. quid inirũ
iamsimebriatur abubertate domus
di eñ nulla mordente cura de ꝓprio. se¬
cnra bibit purũ & nouũ illud eũ xp̃o
indomo patris eius: Hoc uero conui-¬
uiũ triplex celebrat sapientia. & ex una
complet caritate. ipsacibans laborantes.
ipsa potans quiescentes. ipsa regnantes
mebrians. Quomodo aut̃ inconuuio
corporali ante cibus quam potus appo-¬
nitur. qm̃ & tali ordine natura reqͥrit.
ita & hic primo quide mn ante mortẽ
incarne mortali lahores manuũ nr̃arũ

Expanded text:
m temperat interim ardorem illum hujus lactis permistio. Ebrietas denique solet evertere mentes, atque omnino reddere immemores sui. At non ex toto sui oblita est, quae adhuc de proprio corpore cogitat suscitando. Caeterum hoc adepto, quod solum utique deerat, quid jam impedit a se ipsa quodammodo abire, et ire totam fieri, quo Deo simillimam effici donatur? Tum demum ad crateram admissa sapientiae, illam de qua legitur, Et calix meus 598 inebrians quam praeclarus est! quid mirum jam si inebriatur ab ubertate domus Dei, cum nulla mordente cura de proprio, secura bibit purum et novum illud cum Christo in regno Patris ejus? 33. Hoc vero convivium triplex celebrat Sapientia, et ex una complet charitate, ipsa cibans laborantes, ipsa potans quiescentes, ipsa regnantes inebrians. Quomodo autem in convivio corporali ante cibus quam potus apponitur, quoniam et tali ordine natura requirit; ita et hic. Primo quidem ante mortem in carne mortali labores manuum nostrarum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝙse ẽ uere saluator mundi. ita in¬
qͣm &e nos illorum exemplo carnẽ nr̃am
alloquentes. dicamus merito. Iam ñ
ꝓpt̃ tuam necessitatẽ dm̃ diligimus.
uecessitas. & beneficia quȩ exꝑiendo ꝓbat.
gestiendo renuntiat. Itaq sic affecto. iam
dediligendo ꝓximo implere mandatũ
ñ erit difficile. Amat quippe ueracit̃ dm̃.
ac ꝑhoc quȩ dei sunt. Amat caste. & casto
ñ grauatur obedire mandato. castificans
magis cor suum ut scriptum ẽ in obedien¬
tia caritatis. Amat iuste. & mandatum
iustum libent̃ amplectitur. Amor iste
merito gratus. quia gratuitus. Castus
ẽ quia ñ impenditur uerbo neq lingua.
s oꝑe & ueritate. Iustus ẽ qm̃ qualis
suscipitur. talis & redditur. Qui enĩ
sicainat haut secus ꝓfecto quã amat᷑
ẽ amat. querens & ipse uicissim ñ quę
sua sunt s que iħu xp̃i. quẽ ad modũ

Expanded text:
quia ipse est vere Salvator mundi ; ita, inquia ipse est vere Salvator mundi ; ita, inquam, et nos illorum exemplo carnem nostram alloquentes, dicamus merito: Jam non propter tuam necessitatem Deum diligimus; necessitas, et beneficia quae experiendo probat, gestiendo  al. gustando renuntiat. Itaque sic affecto, jam de diligendo proximo implere mandatum, non erit difficile. Amat quippe veraciter Deum, ac per hoc quae Dei sunt. Amat caste, et casto non gravatur obedire mandato, castificans magis cor suum, ut scriptum est, in obedientia charitatis . Amat juste, et mandatum justum libenter amplectitur. Amor iste merito gratus, quia gratuitus. Castus est, quia non impenditur verbo, neque lingua, sed opere et veritate. Justus est, quoniam qualis suscipitur, talis et redditur. Qui enim sic amat, haud secus profecto, quam amatus est, amat; quaerens et ipse vicissim, non quae sua sunt, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. etiam dm̃ uelꝓpt̃ se amare incipt.
quod inipso minirũ ut sepe exꝑtus est
om̃ia possit. quȩ posse tam̃ ꝓsit. & sine
ipso possit nichil.Amat gͦ iaidin¬
s ꝓpt̾ se interun ad huc ñ ꝓpt̃ ipsum.
Est tam̃ quedam prudentia scire quid
ex te quid ex dĩ adiutorio possis. & ip̃si
illesum. At si frequens ingruerit er¬
bulatio. obquam & frequens ad deii
conuersio fiat. & adõ eque frequens
lib̾atio conseq̃t᷑. nonne & si fuerit ferreũ
pectus uł cor lapideum totiens lib̾ati.
emolliri necesse ẽ. ad grãm lib̾antis. qͣtinꝰ
se ipsum. ¶ Ex occasione quippe fre-¬
quentiũ necessitatum. crebris necesse ẽ
int̃pellationib dm̃ ab homine frequẽ¬
tari. frequentando gustari. gustando
ꝓbari quam suauis ẽ dnĩs. Ita fit ut ad
nr̃a necessitas. ita ut exemplo samarita¬
norũ dicentiũ mulieri quȩ ad eẽ dñm
nuntiauerat. iam non ꝓpt̃ tuam loq̃lã
credimus. ipsi enim audiuimꝰ & scimus

Expanded text:
overat, etiam Deum vel propter se amare incipiat, overat, etiam Deum vel propter se amare incipiat, quod in ipso nimirum, ut saepe expertus est, omnia possit, quae posse tamen prosit; et sine ipso possit nihil. CAPUT Ipter se interim adhuc, non propter ipsum. Est tamen quaedam prudentia scire quid ex te, quid ex Dei adjutorio possis, et ipsi illaesum. At si frequens ingruerit tribulatio, ob quam et frequens ad Deum conversio fiat, et a Deo aeque frequens liberatio consequatur; nonne, etsi 595 fuerit ferreum pectus, vel cor lapideum toties liberati, emolliri necesse est ad gratiam liberantis, quatenus er ipsum? Ex occasione quippe frequentium necessitatum crebris necesse est interpellationibus Deum ab homine frequentari, frequentando gustari, gustando probari quam suavis est Dominus. Ita fit ut ad  nostra necessitas; ita ut exemplo Samaritanorum, dicentium mulieri quae adesse Dominum nuntiaverat, Jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim audivimus, et scimus
Abbreviated transcription (Latin):
cominunis. nature quoq cum eo mu
nus habere dinisum. Ut tam̃ ꝑfecta
iusticia sit diligere ꝓximũ. dm̃ in cau¬
ĩa haberi necesse ẽ. Alio quin ꝓximũ
possit ꝓximus. facitgͦ etiam sediligida
qui & cetera bona facit. facit aut̃ sic. Qn
natitrã condidit. ipse & ꝓtegit. Nama
ita condita fuit. ut habeat iigit̾ neces¬
sarium ꝓtectorem. quẽ habuit & con¬
ditorem. ut que nͥ ꝑ ipsum ñ ualuit ee
nec sine ipso ualeat om̃ino subsistere.
Quod ne sane de se creatura ignoret. ac ꝑn¬
de sibi quod absit suꝑbe arroget beneficu
creatoris. uult hominẽ isdem conditor
alto quidem salubriq consilio tribula¬
tionib exerceri. ut cum defecerit hom
& sub uenerit ds̃. dum homo lib̾at᷑ adeo
ds ab homine ut dignum ẽ honoretur
Hoc emundieit. Inuoca me nidie tribubi¬
tionis. eruam te & honorificabis me ft
itaq hoc tali modo. ut homo animalis a
carnalis qui p̃ter se ueminẽ diligere i¬

Expanded text:
communis, naturae quoque cum eo munus communis, naturae quoque cum eo munus non habere divisum. 25. Ut tamen perfecta justitia sit diligere proximum, Deum in causa haberi necesse est. Alioquin proximum possit et proximus. Facit ergo etiam se diligi Deus, qui et caetera bona facit. Facit autem sic. Qui naturam condidit, ipse et protegit. Nam et ita condita fuit, ut habeat jugiter necessarium protectorem, quem habuit et conditorem: ut quae nisi per ipsum non valuit esse, nec sine ipso valeat omnino subsistere. Quod ne sane de se creatura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, qui praeter se neminem diligere n
Abbreviated transcription (Latin):
si quod ꝓpriis subtrahitur uoluptatib
fr̃is necessitatib ñ negetur. Sic amor
carnalis efficitur & socialis eũ in com¬
mune ꝓtrahitur. Si aut̃ dũ cõmunicas
ꝓrimo. forte łͥ defuerint & necessaria.
quid facies: Qiud enĩ nͥ ut cũ om̃i fi¬
ducia postules ab eo quidat om̃ibus
asfluent̃ & ñ imꝓperat. qui aꝑit ma¬
nũ suã & implet om̃e animal benedic¬
tione : Dubium siquidem non ẽ qđ
assit libent̃ innecessariis. qui plerisq
& insuꝑflius nondeẽ. Deniq ait. Pri¬
inũi querite regnum dĩ & iusticiam eiꝰ
&e hec om̃ia adicientur uobis. S ponte
daturum se pollicetur necessaria. suꝑ¬
flua restringenti. & ꝓxiiũ diligenti.
Hoc quippe ẽ querere regniun dĩ. & ad¬
uersus peccati im plorare tyrannidẽ.
pudicitie potiꝰ ac sobrietatis subire
iugũ. quã regnare peccatum in tuo
mortali corpore patiaris. Porro autẽ
& hoc iusticie ẽ. cum quo tibi ẽ natura

Expanded text:
si quod propriis subtrahitur voluptatibus, si quod propriis subtrahitur voluptatibus, fratris necessitatibus non negetur. Sic amor carnalis efficitur et socialis, cum in commune protrahitur. 24. Si autem dum communicas proximo, forte tibi defuerint etiam necessaria, quid facies? Quid enim, nisi ut cum omni fiducia postules ab eo qui dat omnibus affluenter, et non improperat ; qui aperit manum suam, et implet omne animal benedictione? Dubium siquidem non est, quod adsit libenter in necessariis, qui plerisque et in superfluis non deest. Denique ait: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Sponte daturum se pollicetur necessaria, superflua restringenti, et proximum diligenti. Hoc quippe est primum quaerere regnum Dei, et adversus peccati implorare tyrannidem, pudicitiae potius ac sobrietatis subire jugum, quam regnare peccatum in tuo mortali corpore patiaris. Porro autem et hoc justitiae est, cum quo tibi est natura