comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum inundantiũ ripa decorat᷑. quemadmodũ
ad uerbum domini. quod omni aquarũ cursu
est redundantꝰiꝰ. subito creatura uirgultorum
omnis effloruit. festinauerunt campi. non comis¬
sam fibi frugem edere. ignorata hort holerum
genera floꝵ miracula germinare. ripe fluminũ
se uestire myrtetis ꝓperauerunt. arbores cito sur¬
gere. cito se in florem induere. uictũ hominib¬
pabulum pecorib ministrare. fructus commu¬
Simul utrumq arbores germinauerunt. aliud
quo uescimur. aliud quo refrigerante umbra des¬
fenderemur asole. Cibus infructuos amenitas
in foliis. Tamen quia prescia erat ꝓuidentia
creatoris. qd̾ fructum sibi maxime hominum
auiditas uendicaret. reliquis ꝓuidit animantibꝰ
ut specialem his donaret alimoniam. Itaq es ca
his non medioeris infolus est.corticibusq silues¬
tribus. Ea quoq quȩ ad usum edendi ꝓficerent.
id est sueci lacrimȩ surculi. parit̾ ministrata s̃t.

Expanded text:
rum exundantium ripa decoratur, quemadmodum rum exundantium ripa decoratur, quemadmodum ad uerbum domini, quod omni aquarum cursu est redundantius, subito creatura uirgultorum omnis effloruit! festinarunt campi non commissam sibi frugem edere, ignorata horti holerum genera, florum miracula germinare, ripae fluminum se uestire myrtetis, properauerunt arbores cito surgere, cito se in florem induere, uictum hominibus, pecoribus pabulum ministrare. fructus commusimul utrumque arbores germinarunt, aliud quo uesceremur, aliud quo refrigerante umbra defenderemur a sole. cibus in fructu, usus amoenitatis in foliis; tamen quia praescia erat prouidentia creatoris quod fructum sibi maxime hominum auiditas uindicaret, reliquis prouidit animantibus, ut specialem iis donaret alimoniam. itaque esca his non mediocris in foliis est corticibusque siluestribus; ea quoque quae ad usum medendi proficerent, id est suci lacrimae surculi pariter ministrata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
exigua quedam animantium genera in electro
sepe reꝑiantur. quȩ uidentur cum adhuc gutta
eẽt mollior. recepisse & solidata tenuisse: Sed qͥd
ego uili sermone decerno. cum alta atq preciosa
ratione naturȩ.cum iste sermo humano alatur
ingenio. naturam aut̃ omnium ꝓuidentia di¬
uina formauerit. Unde uelut habenis quibꝰdã
uerboꝵ cohibenda diffusio est. ne quod salomo¬
ni specialit̾ sapientiȩ munere diuinit᷑ uidet᷑
ẽẽ collatũ. usurpatorie uideamͣ exponere dis¬
ferentias arboꝵ ⁊ uirtudes radicũ. & quecũq
sunt abscondita & in ꝓuisa. sicut scriptũ est.
Quȩ nec ab ip̃o camen manifestata ꝓduntur. ut
michi uideatur potuisse eum disputare de uir¬
gultoꝵ generibus. non potuisse tamen plentꝰ
omnes creaturȩ explicare rationes. Quod si irrigu¬
is aquarum plerumq & segetes letiores sunt.¬
& uirides fabȩ. & hordoꝵ multiplex suscitatur
& resuscitatur gr̃a. si uiridantibus thoris fluuio¬

Expanded text:
exigua quaedam animantium genera in electro exigua quaedam animantium genera in electro saepe reperiantur, quae uidetur cum adhuc gutta esset mollior, recepisse et solidata tenuisse. i Sed quid ego uili sermone decerno cum alta atque pretiosa ratione naturae, cum iste sermo humano alatur ingenio, naturam autem omnium prouidentia diuina formauerit? unde uelut habenis quibusdam uerborum cohibenda diffusio est, ne quod Solomoni specialiter sapientiae munere diuinitus uidetur esse conlatum, usurpatorie uideamur exponere differentias arborum et uirtutes radicum et quaecumque sunt abscondita et inprouisa, sicut scriptum est. quae nec ab ipso tamen manifestata produntur, ut mihi uideatur potuisse eum disputare de uirgultorum generibus, non potuisse tamen plenius omnis creaturae explicare rationes. quodsi inriguis aquarum plerumque et segetes laetiores sunt et uirides fabae et hortorum multiplex suscitatur et resuscitatur gratia, si uiridantibus toris fluuio
Abbreviated transcription (Latin):
des. Alia suauitas inuinea. alia molea alia m
ceraseis. alia infico. discreta in imalo. Si spa i
Sactibo. i nctus pse aquȩ alibi lenis. alibiasꝑi¬
or plerumq aspior est. Pondere quoq distaꝵ
Requent̃ ut e pecie. Nam plerisq locis leuio:
plerisq grauior estimatur. Non mirum g sieũ
ipsa in sediserepat. discrepent etiam int᷑ se la¬
crimȩ arboꝵ. quȩ eiusdem aquȩ alluuione.
generant. ee eum una sit ommũ causardiuer¬
sus singuoꝵ usus diueroa natura ẽ. Altane
uum habet cerasi arboris lacrima. aliam sen¬
ci sei disparemq balsami. Guttam odoratam
orienis uigna fudare ꝓdunt᷑ diuersum q̃q la¬
co aclibia. quadam ui naturȩ secretioris illa¬
erimant. Quid aũt tibi referam cdementem
licet ẽẽ sermonẽ. quod eletr ũ lacrima uitgu¬
ti sit. & in tante mat̾ie soliditatẽ lacruna dures¬
cat. nec leuibus id astruitur destimoriis. qndo
folia aut surculoꝵ minutissimȩ porciones. aut

Expanded text:
tes. alia suauitas in uinea, alia in olea, alia in tes. alia suauitas in uinea, alia in olea, alia in cerasis, alia in fico, discreta in malo, dispar in dactulo. tactus ipse aquae alibi lenis, alibi asperior, plerumque pinguior est. pondere quoque distat frequenter ut specie; nam plerisque locis grauior, plerisque leuior extimatur. non mirum igitur si, cum ipsa in se discrepet, discrepent etiam inter se flumine arborum, quae eiusdem aquae adluuione generantur. et cum una sit omnium causa, diuersus singularum usus, diuersa natura est. aliam uim habet cerasi arboris lacrima, aliam lentisci. disparem quoque balsami guttam odorata orientis ligna sudare produntur, diuersum quoque lato ac Libya quadam ui naturae secretioris inlacrimant. quid autem tibi referam — clementem licet esse sermonem — quod electrum lacrima uirgulti sit et in tantae materiae soliditatem lacnma durescat ? nec leuibus id adstruitur testimoniis, quando folia aut surculorum minutissimae portiones aut
Abbreviated transcription (Latin):
ecestuet. iiuibus irrigata glaciali hunto ce Ca¬
nescat. Q uemadmodum aũt fapor eius ipse con¬
ueratur. ut nunc asꝑior nunc amariorfiat. ne
uiehementior nẽ austerior. nunc duleior ꝓ spe¬
cierum quibus infusa fuerit qualitate uariae.
aspatur in maturioribus succis. tunso cortice nu¬
cis folusq contritis. amara fit absinthiouino ue
hementior. austerior aliis. graueseit ueneno
melle dulcescit. Si uͦ ei lentiscum therebint
quo q fructus. uł nucis interior misceat᷑. in oles
mollem naturã facile transfundit᷑. Cum Sit
auit̃ altri eomniũ uirgultoꝵ diuersos singlis
ułsisministrat. Si radices alat uel nubibus fus a
desendat. liscretas dat omiribus uires aaalee¬
enim impinguat caudic̃e puehit ramos diffun¬
ait folia uirescere faeit. fructuium alit seiiran
pomum augere consueuit. Ergo cum eadẽ sit
pirniũ nuteix. alia arboꝵ genera cristiores
ferant fuccos. alia dulciores. alia tardos. alia
piraturos ipse quoꝙ int̃se discrepant su auita¬

Expanded text:
estuet, nivibus irrigata glaciali humore canescat. Quemadmodum autem sapor ejus ipse convertitur, ut nunc asperior, nunc amarior, nunc vehementior, nunc austerior, nunc dulcior pro specierum quibus infusa fuerit qualitate varietur? Asperatur immaturioribus succis, tunso cortice nucis, foliisque contritis, amarior fit absinthhementior, austerior aliis, grauescit ueneno, melle dulcescit. si uero ei lentiscum, terebinti quoque fructus uel et nucis interior misceatur, in olei mollem naturam facile transfunditur. cum sit autem altrix omnium uirgultorum, diuersos singulis usus ministrat. si radices alluat uel nubibus fusa descendat, discretas dat omnibus uires, radicem inpinguat, caudicem prouehit, ramos diffundit, folia uirescere facit, fructum alit semina, pomum augere consueuit. ergo cum eadem sit omnium nutrix, alia arborum genera tristiores ferunt sucos, alia dulciores, alia tardos, alia praematuros. ipsae quoque inter se discrepant suauita
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus. quia congregata ẽ aqua in collecti¬
ones suas: & appariit arida. & uocauit d̃s
aridam terram: & collectiones aquarũ uocauit
nraria. Cum enim dixerit ds̃ quia factium est
sic satis eẽ putant uocẽ oꝑatoris a ccelerates
opationis indiciũ. S quia in aliis quoq cre¬
aturis habet & diffinitionẽ p̃ceptionis. ꝙ epet cir
opacionis uł indicium ułeffectum. idonosuont
putamus absurdũ id quod ꝑhibetur a doitum.
etiam si cet̾is int̾pretib uł ueritas docett ippe¬
cere uł auctoritas. Multa enim non oc sorea
septuaginta uiris. hebraicȩ lectiomi addita &e
adinuta comperimus. Uiditemi d̃s̃ quia bo¬
ruen mars. & si pulchra sit species en us semers
ab eum surgentibus albescit cumullos eleuent¬
eibus undarum. & cautes mcmuolis ta sperne
uelcum equore crispant. cleme potionst ꝯ sptu
ordlando serene cranquilitatis. purpur esiintẽ
quent̃ ifunditur. quando s eupole ant huicta¬

Expanded text:
collectiones suas et apparuit arida. et uocauit deus aridam terram et collectiones aquarum uocauit maria. cum enim dixerit deus quia factum est sic, satis esse putant uocem operatoris ad celebratae operationis indicium. sed quia in aliis quoque creaturis habet et definitionem praeceptionis et repetitum operationis uel indicium uel effectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur additum, etiamsi ceteris interpretibus uel ueritas doceatur subpetere uel auctoritas; multa enim non otiose a septuaginta uiris Hebraicae lectioni addita et adiuncta comperimus. uidit ergo deus quia bonum mare. etsi pulchra sit species huius elementi, uel cum surgentibus albescit cumulis ac uerticibus undarum et cautes niuea rorant aspargine uel cum aequore crispanti clementioribus auris etblando serenae tranquillitatis purpurescentem quenter offunditur, quando non uiolenti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea ideo sonum hunc non ꝑuenire ad der¬
ras. ne capti homines ꝑ suaurtatẽ eius & dul¬
cedinẽ quam celerrimus ille celoꝵ efficit motꝰ
ab horientalibus partibus usq in oceasũ ꝓpͥa ne¬
gocia atq oꝑa derelinquerent. & omina hic ocio¬
sa remanerent. quodam humanȩ ad celestes so¬
nos mentis excessu. Sed ea quȩ sunt aliena
ab studio nr̃o. & addiuinȩ lectionis serie. his qui fo¬
rissunt relinquamus: nos inhereamus celestiũ¬
est quia dixit ds̃. fiat firmamentũ in med̾io
aque. & sit discernens inter a quã & aquã. & hinc
tractatur utrum hoc firmamentum appellet
quod ante iam fecit. de quo scriptum ẽ. In prin¬
cipio fecit d̃s̃ celum & t̃ram. Nec fallat quodali¬
qui ante ita acceꝑint. eo quod sup᷑creatũ aucto¬
re dõ & condicum celũ scriptura expresserit.
hinc expositionẽ oꝑis creationis q diffuderit. ut
ta sit spẽs. Sed mouet nos quia & nomen aliud

Expanded text:
praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terpraeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum propria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic otiosa remanerent quodam humanae ad caelestes sonos mentis excessu. sed ea quae sunt aliena ab studio nostro et a diuinae lectionis serie his qui foris sunt relinquamus: -nos inhaereamus est quia dixit deus: fiat firmamentum in medio aquae et sit discernens inter aquam et aquam. et hinc tractatur, utrum hoc firmamentum appellet, quod ante iam fecit, de quo scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram. nec fallit quod aliqui ante nos ita acceperint, eo quod supra creatum auctore deo et conditum caelum scriptura expresserit, hic expositionem operis creationisque diffuderit, ut ta sit species. sed mouet nos quia et nomen aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cursus qui sine int̃missione uoluunt᷑. concitatiorẽ
habeant conuersionẽ atq acutum sonũ excitent.
hic autem lunaris grauissimũ. non audiret᷑ a no¬
bis. cum leuiora audire soleamus: fi̾demgͥ erus dis¬
putationis si testimonio nr̃o auditus munere exi¬
gamus ꝓbari. referunt obsurdurisse aures nr̃as. et
hebetatiorem nobis sensum audiendi factam ꝓpt̃
illam aprincipio nr̃ȩ generationis concepti so¬
nicus consuetudinem. & exemplum affertur. eo
quod nilus fluuioꝵ maximus. eouidelicet loci
ubi se ex altissimis montib in cathaclyta illa
p̃cipitat. magnitudine fragoris suraures accola¬
rum obstruat. ut audiendi munere carere dicant᷑.
S facile his ipsa respondet ui̾tas. Nam quito¬
nicrua audimus nubium collisione generata
tantoꝵ orbium conuersiones qui maiore utiq
sieut motu ferriestmant᷑. si ita uehementiores
somtus excitarent non audiremus: Addunt

Expanded text:
cursus, qui sine intermissione uoluuntur, concitatiorem cursus, qui sine intermissione uoluuntur, concitatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris grauissimum, non audiretur a nobis, cum leuiora audire soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem et exemplum adferunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. sed facile his ipsa respondet ueritas. nam qui tonitrua audimus nubium conlisione generata tantorum orbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita uehementiores sonitus excitarent, non audiremus? addunt
Abbreviated transcription (Latin):
nos non solum scd̾m s etiam t̾ciũ celum ẽẽ nega¬
re non possumꝰ. cum apłs raptum se ad t̾eiũ cȩlũ
scriptoꝵ suoꝵ testificatione confirmet. Dauid &
Quemimitantes philosophi quinq stellarum &
solis & lune globoꝵ consonum motũ introduxer̃t
quorum orbibus uelpotius globis conexa memo¬
rant omnia. quos sibi innexos & uelut insertos
uers ari retro. & contrario cet̾is motu arbitrant᷑¬
ferri. eoq impulsu & motu ipsoꝵ orbium. dul¬
cem quendam & plenũ suauitatis atq artis.
& gratissimi modulaminis sonum reddi. quonͦa
scissus aer tam artifici motu & acuta eum graui¬
bus cemꝑante. ita uarios equabilit̾ concentus
efficiat. ut omnẽ suꝑgrediat᷑ musici carminis
suauitatẽ. Huius re fidẽ si requiras atq expe¬
tas. sensu nob̃ & auditu ꝓbari hesitant. Nam si
uera forent. quomodo tanto motu orbiũ concrepan¬
te. cum ille celestis orbis cui affixos ferunt stellarũ

Expanded text:
nos non solum secundum, sed tertium caelum esse neganos non solum secundum, sed tertium caelum esse negare non possumus, cum apostolus raptum se ad tertium caelum scriptorum suorum testificatione confirmet. Dauid etquem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et lunae globorum consonum motum introduxerunt, quorum orbibus uel potius globis conexa memorant omnia. quos sibi innexos et uelut insertos uersanuersari retro et contrario ceteris motu ferri arbitrantur eoque inpulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem. huius rei fidem si requiras atque expetas sensu nobis et auditu probari, haesitant. formica si uera. foret, quomodo tanto motu orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum
Abbreviated transcription (Latin):
dum essetuna yleut ipsiaiunt. pocusse suppe¬
cero substantiã. qm̃ cum omnis suꝑior celoeẽt
expensa. nchil reliqui fuit. quod adecdifict¬
cionem scd̃i cȩli t̾eiiue ꝓficeret. Aliiuero
quos irrident sui. Nonenim nob̃ eum illis
maior. quam cum suis pugna est qui geome¬
ꝓbare. quod aliud celum ẽẽ non possit. necpaci
nacuram ut aut scd̾m aut terciũ sit. nec oꝑatori
uirtucem idoneam ut multos celos faceret.¬
& quis non hanc eoꝵ artificem facundiam
irrideat. qui cum exuna atq eadẽ eausa. plu¬
ra eiusdem generis ab hominibus fieri posse
non abntiant. de creacore omniũ dubitent.
utrum plures celos facere potuerit. de quo
scripcum est. ds̃ aucem noster celos fecit: &¬
alibi. Omnia quecumq uoluit fecit. Quid enĩ
difficile ei cui uelle fecisse est: fluitat igit᷑ illis
impossibilitatisratio. cum de dõ disputant. cui
uere dicit᷑. quia impossibile nichil tibi ẽ. Itaq

Expanded text:
dum esset una flantdum esset una flanttere substantiam, quoniam cum omnis superiori caelo esset expensa, nihil reliqui fuit quod ad aedificationem secundi caeli tertiiue proficeret. alii uero quos inrident sui — non enim nobiscum illis maior quam cum suis pugna est — qui geomecontendunt probare quod aliud caelum esse non possit nec pati naturam, ut aut secundum aut tertium sit, nec operatoris uirtutem idoneam, ut multos caelos faceret. et quis non hanc eorum artificem facundiam inrideat, qui cum ex una atque eadem causa plura eiusdem generis ab hominibus fieri posse non abnuant, de creatore omnium dubitent, utrum plures caelos facere potuerit, de quo scriptum est: dominus autem caelos fecit et alibi: omnia quaecumque uoluitnoluit fecit. quid enim difficile ei cui uelle fecisse est? fluitat igitur illis inpossibilitatis ratio, cum de deo disputant, cui uere dicitur quia inpossibile nihil tibi est. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mantis. Imꝑat naturȩ non possibilitati ob¬
temꝑat. non mensuras colligit. ñ ponus
examinat. Uoluntas eius mensura rerũ ẽ.
sermo eius finis est oꝑis. fiat inquit firmam̃¬
tum int̾ mediam aquam. Firmum ẽ omne
quod statuit ds̃. & satis pulchre p̃misit fiat
firmamentum. antequam subiceret inteR
mediam aquam. ut cu pͥus crederes firma¬
mentũ ex p̃cepto dĩ factum. quam deaquarũ
ꝓflua qualitate dubitares. Sinaturam elem̃¬
toꝵ consideres. quomͦ int̃ aquas solidatũ est
firmamentum: Iile ꝓfluunt. illud const̾tigit᷑
ille currunt. boc manet. & sit inquit discer¬
nens int̾ aquã. Sed aqua confundere solec ñ
nature ort᷑  sit. iure usurpat dare legẽ
nature.qui originem dedit. Sed prius con¬
sideremus quid sit firmamentum. utrũ ipsum
sit. quod in suꝑioribus cȩlum appellauit. an
aliud. & si duo cęli an plures. Nam sunt qui
unum celum ẽẽ dicunt. nec alterius cȩli faciendi

Expanded text:
mantis, imperat naturae, non possibilitati obmantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras colligit, non pondus examinat. uoluntas eius mensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' inquit \'fauorum inter mediam aquam\'. firmum est omne quod statuit deus. et satis pulchre praemisit ferunt firmamentum\\ antequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto dei factum quam de aquarum proflua qualitate dubitares. si naturam elementorum consideres, quomodo inter aquas solidatum est firmamentum? illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. et sit inquit discernens inter aquam. sed aqua confundere, non discortus naturae sit, iure usurpat dare legem naturae qui originem dedit. sed prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus caelum appellauit an aliud et si duo caeli an plures. nam sunt qui unum caelum esse dicant nec alterius caeli faciendi,
Abbreviated transcription (Latin):
feit habuncdans plentudine diuincatailone
consideremus quȩ facta sunt. & naturȩ possibili¬
tatem int̾rogemus. Neq enum cũ in eugłio
lȩꝓsum curaret. cecis uisum refunderet. ppłs qͥ
aderat & expectabat illa medicine ordinem
recognouit: sed potestatẽ dñi mirat᷑. dedit
ut scriptum ẽ. dõ laudem. Neq seđm nume¬
ros egyptioꝵ & concursus syderum & mensu¬
ras elementoꝵ. extendit manũ suam moyses
ut diuideretur mare rubrũ. s diuinȩ imꝑio
maiestatis obtemꝑans. unde & ipse ait. dex
tuũ eo confert. Non sic homo uidet. quẽ admo¬
dum ds̃. Deus in corde. homo infacie. Necsie igi¬
tur homo uidet. quemadmodũ ds̃. Andis quia
ds̃ uidit et laudauit. Noligͥ tuis oculis estima¬
re quȩ facta sunt.opinionibusq colligere.
tanda non pudes. Et dixit ds̃. fiat firma¬
mentum int̃ mediam aquam. & sit discer¬
nens int̾aquam & aquam. & factum ẽ sic.
Audi uerba dĩ. Fiat dicit. Iubentis ẽ non esti¬

Expanded text:
it abundans plenitudine diuinitatis suae, consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo laudem. neque secundum numeros Aegyptiorum et concursus siderum et mensuras elementorum extendit manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio potestatis obtemperans. unde et ipse ait: dexttuum eo confer. non sic deus uidet quemadmodum homo. deus in corde, homo in facie. nec sic igitur homo uidet quemadmodum deus. audis quia deus uidit et laudauit. noli igitur tuis oculis aestimare quae facta sunt opinionibusque colligere,tanda non putes. Et dixit deus: fiat firmamentum inter medium aquae et sit discernens inter aquam. et factum est sic. audi uerba dei: fiat dicit. iubentis est, non aesti
Abbreviated transcription (Latin):
huic mundo dominus infunderet. & ideoseript᷑a
ait. quia tenebrȩ erant fuꝑ abyssum. Tenebre erãt
quia splendor deeratlucis. Tenebre erant. quia aes
ipse tenebrosus est. Aqua ipsa subnube tenebrosa
est. quia tenebrosa aqua in nubibus aeris. Erant gͥ
tenebrȩ suꝑ abyssos aquarum. Non enm malas
intelligentias arbitror potestates. quod dominus
earum maliciam creauerit. cum utiq ñ sub̾alis sed
accidens sit malitia. quȩ a nature bomtate deflexe¬
rit. Itaq in constitutione mundi opinio malitiȩ in¬
derim sequestret᷑. ne diumȩ opationi & pulcherri¬
mȩ creaturȩ. ea que decolora sunt admiscere uideam
maxime cum sequat᷑: Et sp̃s dĩ ferebebat᷑ suꝑ aqͦs.
quem & si aliqui ꝓ aere accipiant aliqui ꝓ sp̃u¬
quem spiramus & carpimus aure huꝰ uitalisspñ
nos camen cum scor & si delium sententia con¬
⁊ sp̃m sc̃m accipimus.
ut in constitutions mundͥ lopa fot einiramlesue¬

Expanded text:
huic mundo dominus infunderet. et ideo scriptura huic mundo dominus infunderet. et ideo scriptura ait quia tenebrae erant super abyssum. tenebrae erant, quia splendor deerat lucis, tenebrae erant, quia aer ipse tenebrosus est. aqua ipsa sub nube tenebrosa est, quia tenebrosa aqua m nubibus aeris. erant ergo tenebrae super abyssos aquarum. non enim malas intellegendas arbitror potestates, quod dominus earum malitiam creauerit, cum utique non substantialis, sed accidens sit malitia, quae a naturae bonitate deflexerit. itaque in constitutione mundi opinio malitiae interim sequestretur, ne diuinae operationi et pulcherrimae creaturae ea quae decolora sunt admiscere uideamur, maxime cum sequatur: et spiritus dei superferebatur super aquas quem etsi aliqui pro aere accipiant, aliqui pquem spiramus et carpimus aurae hujus vitalis spiritum; nos tamen cum sanctorum et fidelium sententia co sanctum accipimus, ut in constitutione mundi operatio Trinitatis eluce
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ergo t̾ra in composita. ut pote sollertis agri¬
colȩ marata eulturis. quia ad buedea rat eultor.
erat in composita quia nuda gignentiũ. nec choriꝰ
herbosa ripparum. nec opaca nemorib nec leta
segetibus. nec umbros a suꝑciliis montiũ. nec
odorata florib. nec grata uietis. Merito gͦ incõ¬
posita. quȩ ornatibus indigebat. cui deerant urti¬
um serta germinantium. Ostendere enĩ uolutt
ds̃. quia nec mundus ipse haberet grãm. nisi eũ
uario culti oꝑator ornasset. Celum ipsum initex¬
tum nubibus horrorem oeulis. mestietam aminie
excitare consueut. Terra mbribus mabefaeta
fastidio est. Maria pcellis curbata. quol non
incutiunt metus: Pulcherrima est rerũ sp̃es.
Sead quid esset sine lumine. quid sine temperie
quid sine aquarum congregatione. quibus ante
clemers a poli hunis uidebantur exordiã. Tolle
solem terris. tolle celo stellarum globos. omna
tenebris inhorreseunt. Sic eratantequam lumen

Expanded text:
erat ergo inconposita, utpote sollertis agrierat ergo inconposita, utpote sollertis agricolae inarata culturis, quia adhuc deerat cultor. erat inconposita, quia nuda gignentium nec toris herbosa riparum nec opaca nemoribus nec laeta segetibus nec umbrosa superciliis montium nec odorata floribus nec grata uinetis. merito inconposita, quae ornatibus indigebat, cui deerant uitium serta gemmantium. ostendere enim uoluit deus quia nec mundus ipse haberet . gratiam, nisi eum uario cultu operator conuersura. caelum ipsum intextum nubibus horrorem oculis, maestitiam animis excitare consueuit, terra imbribus madefacta fastidio est, maria procellis turbata quos non incutiunt metus ? pulcherrima est rerum species: sed quid esset sine lumine, quid sine temperie, quid sine aquarum congregatione, quibus ante demersa poli huius habebantur exordia? tolle solem terris, tolle caelo stellarum globos: omnia tenebris inhorrescunt. sic erat, antequam lumen
Abbreviated transcription (Latin):
soluere uineuloꝵ: Cui iunctispedibus gressum
dedit. huic non potuit ruptisuineulis incessũ
reddere. S utiq aduertimꝰ qd̾ uoluit primũ
demonstrare mortuum. ut oculis suis crederent
deinde resuscitaretereio nibere. ut uincula funeris¬
ipsi soluerent. ut int̃ ista fides infunderet᷑ infide¬
libus. & ꝑ gradus quoscdam eredulitas nasceretur.
fecitgͦ ds̃ primum celum & terram: ea tamen ñ
quasi ꝑpetua. s quasi corruptibilis cereature consũ¬
maciom uoluit subiacere. Unde in ysaie libro ait.
Tollite in celum oculos ur̃os & aspicite in t̾ram deor¬
sum. quia celum ut fumus solidatumẽ. t̾ra autem
ut uestimmentum ueterascet. Hec t̾ra ẽ quȩ ante
erat incomposita. ñdum enim erant maria
suo fine distincta. & ideo uago fluctu ⁊ ꝓfundo
gurgite t̾ra inundabatur: Considera qi etiã nẽ
palustri uligine t̾ra mhorrere consueuit. nee pati¬
ensest uomeris. ubi infasus t̾ris humor exundat.

Expanded text:
soluere uinculorum? cui uinctis pedibus gressum soluere uinculorum? cui uinctis pedibus gressum dedit, huic non potuit ruptis uinculis incessum reddere ? sed utique aduertimus quod uoluit primum demonstrare mortuum, ut oculis suis crederent, deinde resuscitaresuscitare, tertio iubere, ut ipsi uincula funeris soluerent, ut inter ista fides infunderetur infidelibus et per gradus quosdam credulitas nasceretur. Fecit ergo primum deus caelum et terram, ea tamen non quasi perpetua, sed quasi corruptibilis creaturae consummationi uoluit subiacere. unde in Esaiae libro ait: tollite in caelum oculos uestros et aspicite in terram deorsum, quia caelum ut fumus solidatum est, terra autem ut uestimentum ueterescet. haec terra est, quae ante erat inconposita. nondum erant enim maria suo fine distincta, et ideo uago fluctu et profundo gurgite terra inundabatur. considera quia etiam nunc palustri uligine terra inhorrere consueuit nec patiens est uomeris, ubi infusus terris umor exundat.
Abbreviated transcription (Latin):
a non nullis facta non ereditur. Qui ã si p̾mogeni
cum decorem uendicareti Accedit illud quod
imitatores nos sui dñs ẽẽ uoluit. ut primofaci¬
amus aliqua postea uenustemus. nedum simũl
utrumq adorimur. neutrum possimꝰ implere.
fides aũt nr̃a quodam graducrescit. idõpͥmũ
fecit ds. postea uenustauit. ut eundẽ credamus
ornasse qui fecit. & fecisse qui orrauerit. ne alte¬
rum putemus ornasse alterum creauisse. s eun¬
dem utrumq ẽẽ oꝑatũ. ut primumfaceret p̾ca
componeret. ut alterum altero crederet᷑. Habes
in eugłio huius rei euidens testimoniũ. Nam
suscitaturus lazarum domimis iussit ut iudei
remouerent lapidẽ de sepulehro. ut mortuũ uiden¬
tes postea resuscitatũ crederent. Demde uocauit
latarum & resurrexit. & ligatis manibus ⁊ pedi¬
busexiuit foras. Nonne poterat remouere la¬
pidem qui poterat mortuũ resuscitare. & qui po¬
tuit defuncto uitam reddere. non potuitnexus

Expanded text:
a nonnullis facta non creditur: quid si decorem a nonnullis facta non creditur: quid si decorem primogenitum uindicaret? accedit illud quod imitatores nos sui deus esse uoluit, ut primo faciamus aliqua, postea uenustemus, ne dum simul utrumque adorimur, neutrum possimus inplere. fides autem nostra quodam gradu crescit. ideo primum fecit deus, postea uenustauit, ut eundem credamus ornasse qui fecit et fecisse qui ornauerit, ne alterum putemus ornasse, alterum creauisse, sed eundem utrumque esse operatum, ut primum faceret, postea conponeret, ut alterum altero crederetur. habes in euangelio huius rei euidens testimonium. consueuerint suscitaturus Lazarum dominus iussit, ut Iudaei remouerent lapidem de sepulchro, ut mortuum uidentes postea resuscitatum crederent. deinde uocauit Lazarum, et resurrexit et ligatis manibus et pedibus exiuit foras. nonne poterat remouere lapidem qui poterat mortuum contendunt? et qui potuit defuncto uitam reddere non potuit nexus
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. dominus respexit suꝑ filios hominũ si est
intelligens aut requirens dm: & alibi ait. Be¬
euit. Ee merito inuisibilis quia incomposica:
quȩ figuram et speciem congruentẽ adhuc ñ
acceꝑat a ꝓprio conelitore. & fortasse dicant.
Cur enim cdło sicut ddixit & facta sunt. non si¬
mulornatus congruos urguentib donauit elem̃¬
tis. quasi non potuit cȩlum in signitũ stellis subito
ut ereatum ẽ refulgere. & floribus ac fructibus
terra uestiri e Potuit utiq. Sedidõ primo facta
postea composita declarantar. ne uere increata
& sine principio crederent᷑. si spẽs rerum ue¬
lut ingenerate ab mieio ⁊̃ postea addite uide¬
teatur.Incomposita terra legitur &s his clem aphi¬
losophis et̃nitatis. quibrs ds priuilegis honorat᷑.
Quid dicerent. si ab inicio enis pulchritudo uer¬
nasset. Bemers a aquis describit᷑. uelut principi¬
orum suoꝵ cuidam addicta naufragio. & adhuc

Expanded text:
tum est: dominus respexit super filios hominum, si est tum est: dominus respexit super filios hominum, si est intellegens aut requirens deum. et alibi aiteuit. et merito inuisibilis, quia inconposita, quae figuram et speciem congruentem adhuc non acceperat a proprio conditore. et fortasse dicant: cur enim deus - sicut dixit et facta sunt non simul ornatus congruos surgentibus donauit elementis, quasi non potuit caelum insignitum stellis subito ut creatum est refulgere et floribus ac fructibus terra uestiri? potuit utique, sed ideo primo facta, postea conposita declarantur, ne uere increata et sine principio crederentur, si species rerum uelut ingeneratae ab initio, non postea additae uiderentur. inconposita terra legitur et isdem a philosophis, aeternitatis quibus deus priuilegiis honoratur: quid dicerent si ab initio eius conseruatione uemasset? demersa aquis describitur uelut cuidam principiorum suorum addicta naufragio et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Quem admodum gͦ uisibitia inuisibilib. & ei qui
ordinem acdecorẽ donaute omnib in composita co¬
pulabantur: nisi forte quia dixit. t̾ra autẽ erat
inuisibilis. inuisibilẽ eam ꝑ sub̃am credant. & ñ
iõo quia aquisoꝑta. inisibilis corꝑeis oculis esse
non poterat. quemadinodũ pleraq in ꝓfundum
aquarumsita. uisum oculoꝵ aciemq p̃tereunt:
Non enim do aliquid inuisibile. s creatura m̃di
creature utiq estimatione censetur. Inuisibilis ⁊̃
terra. quia nondum lux quȩ illuminaret mundũ.
nondum sol. Postea enimlummnaria facta sunt
cȩli. Quodd si solis radius plerumq etiam aquis oꝑ¬
ta illuminat. & ꝓfundomersa splendore lumi¬
nis suꝓdit. quis dubitet dõ ea quȩ in ꝓfundo st̃
inuisibilia ẽẽ non posse. nisi forte sicaccipiamus
inuisibilem terram. quod nondum uerbo dĩ et
ꝓtectione uisitabat᷑. quȩ hominem non habebat
ꝓpterquem dominus respiceret int̾ram. sicut scͥp¬

Expanded text:
Quemadmodum ergo inuisibilia uisibilibus et ei qui Quemadmodum ergo inuisibilia uisibilibus et ei qui ordinem ac decorem donauit omnibus inconposita copulabantur ? nisi forte, quia dixit: terra autem erat inuisibilis, inuisibilem eam per substantiam credant et non ideo, quia aquis operta uisibilis corporeis oculis esse non poterat, quemadmodum pleraque in profundo aquarum sita uisum oculorum aciemque praetereunt. non enim deo aliquid inuisibile, sed creatura mundi creaturae utique extimatione censetur. inuisibilis etiam. terra, quia nondum lux quae inluminaret mundum, nondum sol; postea enim luminaria facta sunt caeli. quod si solis radius plerumque etiam conponit operta inluminat et profundo mersa splendore luminis sui prodit, quis dubitet deo ea quae in profundo sunt inuisibilia esse non posse? nisi forte sic accipiamus inuisibilem terram, quod nondum uerbo dei et protectione uisitabatur quae hominem non habebat, propter quem dominus respiceret in terram, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Unde g ei alas sumimus. nisi forte huc diriue¬
mus ꝓphici sermonis in t̃pretacionẽ apennis t̃rȩ
ꝓdigia audiuimus & illud. ue t̾re nauiũ penne:
Sed ut sic accipiamus. in quoaere uolabad t̾ra:
Sine aere enim uolare non poterat. Sed aer esse
adhue non poderat. quia non erat sine rerũ ma¬
teria elementoꝵ facta distinctio. cum adhuc
ipsa elementa facta non essent. Ubi gͦ erat ma¬
teria ista alarum suffulta remigiis: In aere ñ
erat. quia aer corpus ẽ mundi. Corpus aũt eẽ
aerem docet lectio quia emissa saguta in locũ¬
in quemiaculator intendit. incifus aer statim
in seip̃o reselutus ẽ. Ubi gͦ erat yli. insi forte
dicatur quadam elementi intentione. qr in dõ
sibilis & purissimus sp̃s. locus erat matie mundialis.
& erat in domundi portio. cum dehoc mundo ñ sit
mens seruorum eius. sicut habemus scriptum.
dehocmundo ñ suntisicut & ego ñ sum dehm̃do:

Expanded text:
unde ergo ei alas sumemus, nisi forte huc deriueunde ergo ei alas sumemus, nisi forte huc deriuemus prophetici sermonis interpretationem a pinnis terrae prodigia audiuimus et illud uae terrae nauium pinnae? sed ut sic accipiamus, in quo aere uolabat terra? sine aere enim uolare non poterat, sed aer esse adhuc non poterat, quia non erat sine rerum materia elementorum facta distinctio, cum adhuc ipsa elementa facta non essent. ubi erat ergo materia ista alarum subfulta remigiis ? in aere non erat, quia aer corpus est mundi, corpus autem esse aerem docet lectio, quia emissa sagitta in locum, quem iaculator intendit, incisus aer statim in se ipsum resolutus est. ubi ergo erat ὕλη, nisi forte dicatur quadam dementi intentione quia in deosibilis et purissimus spiritus, locus eruterat materiae mundialis, et erat in deo mundi portio, cum de hoc mundo non sit mens seruolorum eius, sicut habemus scriptum: de hoc mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
mata cęli substantia: duo enim ista sunt. quȩ
uelut cardines rerum subtexuit. Terra autẽ
erat inquit inuisibilis & incomposita. Quid est
erat: ne forte in infinitum & sine principio ex
diuinam non habuit inierũ. Uerum hoc dicen¬
cibus respondebis. qui a scͥptum est. Erat autem
cham oꝑaruus t̾rȩ. & de eo qui tubal dictus ẽ ha¬
bet seriptura. hicerat pat̃ qui demonstrauit
psalterium & eytharam. & homo erat in ausitidi
regione cui nomen iob. Besinant gͦ de uerbo ques
fecit ds̃ terram. & erat gͥ ex quo facta est. Nam
si sine principio eam dicuntẽẽ. iam non solum
dm̃ s etiam ylen sine principio dicences. defini¬
ant ubinam erat. Si inloco. gͦ etiam locus sine
principio fuisse astruit᷑. in quo erat mat̾ia rerũ
quȩ principiũ non habebat. Quod si absurdum
indetur de loco credere. uidete ne forte uolati¬
em terram clcheamus estinare.quȩ non habens
fundamentum. alarum remigiis suspendebat᷑.

Expanded text:
mata caeli substantia — duo enim ista sunt quasi mata caeli substantia — duo enim ista sunt quasi uelut cardines rerum — subtexuit: terra autem erat inuisibilis et inconposita. quid est erat? ne forte in infinitum et sine principio extdiuinam non habuit initium. uerum hoc dicentibus respondebis quia scriptum est: erat autem Cain operarius terrae et de eo qui Iubal dictus est habet scriptura: hic erat pater, qui demonstrauit psalterium et citharam et homo erat in Ausitide regione, cui nomen Iob. desinant ergo de uerbo quafecit deus terram. erat ergo ex quo facta est. nam si sine principio eam dicunt esse, iam non solum dominum, sed etiam ὕλην sine principio dicentes definiant ubinam erat. si in loco, ergo etiam locus sine principio fuisse astruitur, in quo erat materia rerum, quae principium non habebat. quod si absurdum uidetur de loco credere, uidete ne forte uolatilem terram debeamus aestimare, quae non habens fundamentum alarum remigiis suspendebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quintum corpus et̃ium introducendum putarunt
cum equȩ uideant dissimilem cet̃is adiunctam men¬
bri unius porcionẽ. labem corꝑis magis afferre consu¬
euisse. Simul illud auerte. quia ꝓpħa dauid terrã
priori loco nominauit. & postea celum credidit
opus ẽẽ domini declarandũ. Quando enim dixit
&e facta sunt. nichil int̾ est quid prius exprimas cũ
simulutrumq fit factum. simul ne eo saltem p̃roga¬
tiua celo diumnȩ uideatur adiudicata substantiȩ.
ut primogentȩ creaturȩ. pͥuilegio potior estimetur.
Itaq illos suis relinquamus contentionibꝰ. qui mu¬
tuis disputationibus se refellunt. nobis autem
satis estad salutem. non disputationũ ꝯtrou̾sia.
s p̃ceptoꝵ ueritas. nec argumentationis astutia
s fides mentis. ut seruiamus ereatori potius quã
creature qui est benedictus in scła Terra autẽ
erat inuisibilis. & in composita. Bonus artifex
prius. fundamentũ ponit. postea fundamento
posito edificationis menbra distinguit. & adun

Expanded text:
quintum corpus aethereum introducendum putarunt; cum aeque videant dissimilem caeteris adjunctam membri unius portionem, labem corpori magis afferre consuevisse. Simul illud adverte, quia propheta David cum terram priori loco nominavit , et postea coelum, credidit opus esse Domini declarandum; quando enim dixit et facta sunt, nihil interest quid prius exprimas, cum simul utrumque sit factum; simul ne haec saltem praerogativa coelo divinae videatur adjudicata substantiae, ut primogenitae creaturae privilegio potior aestimetur. Itaque illos suis relinquamus contentionibus, qui mutuis disputationibus se refellunt. Nobis autem satis est ad salutem, non disputationum controversia, sed praeceptorum veritas; nec argumentationis astutia, sed fides mentis, ut seruiamus creatori potius quam creaturae, qui est deus benedictus in saecula. Terra autem erat inuisibilis et inconposita. bonus artifex prius fundamentum ponit, postea fundamento posito aedificationis membra distinguit et adiun
Abbreviated transcription (Latin):
firmaui colũpnas eiuᷤ uere columnis eã sub¬
nixam posfamus estimare. s ea uirtute quȩ sufful¬
ciat substantiam terrȩ. atq sustineat. Deniq ͣ
in potestate i sit terrarum constitutio. etiam̃
hinc collige qͣm scriptum est. qui aspicit terram
& facit eam tremere. & alibi. Ad huc ego semẽl
concutio terram. Non gͥ libramentis suis ĩmo¬
bilis manet. s frequent̃ dĩ mitu & arbitrio cõ¬
mouetur. sicut & iob diciti quia dominus como¬
uet eam a funcdamentis. columpnȩ aũt eiusexa¬
gitantur. E alib. Nuda inferna in conspec¬
tu eius. & non est mort in uoluerĩ excendeps
boream ꝓ nichilo. suspenclens cram in mehetã
alligans aquam in nubibus suis. Colipne cel
euolauerunt. & expauerunt ab in crepationeel
Uirtice mitegauit mare. qisei plina mstruatcetũ
elaustra celitiment eis. Solintatera ieis immodiũ¬

Expanded text:
firmaui columnas eius, uere columnis eam subfirmaui columnas eius, uere columnis eam subnixam possumus aestimare, sed ea uirtute, quae subfulciat substantiam terrae atque sustineat. denique quam in potestate dei sit terrae constitutio etiam hinc collige, quoniam scriptum est: qui aspicit terram et facit eam tremere et alibi: adhuc ego semel concutio terram. non ergo libramentis suis inmobilis manet, sed frequenter dei nutu et arbitrio commouetur, sicut et Iob dicit quia dominus commouet eam a fundamentis, columnae autem eius exagitantur et alibi: nuda inferna in conspectu eius, et non est morti inuolucrum. extendens boream pro nihilo, suspendens terram in nihilo, alligans aquam in nubibus suis. columnae caeli euolauerunt et expauerunt ab increpatione eius. uirtute mitigauit mare, disciplina strauit cetum, claustra autem caeli timent eum. uoluntate i
Abbreviated transcription (Latin):
fluotus cu. Non neeuident̃ ostendit ds̃ om̃a
atq mensura : Neq enim creatura legẽ t̾ouit
sed accipit. aut seruat acceptam. Non gͥ quod
in medio sit t̾ra. quasi equa lance suspendit᷑.
s quia maiestas di uotuntatissuȩ eã lege con¬
stringit. ut supra instabile atq uane stabilis
ꝑ seueraret. sic̃ dauido quoꝙ ꝓpħa testat᷑ dicens.
fundauit t̾ram suꝑ firmitatẽ eras. ñ melina¬
bitar in scłm scłi. Nonutiq hic quasi tantã¬
modo artifex ds̃. s quasi omnipotens p̃dicatur
qui ñ centro quodã t̾ram. s p̃cept su suspende¬
rit firmamento neceam inclinar patiatr&
Non gͦ mensuram centei. s uidicii q̃ium ac¬
ciꝑe debemus. quia non artis mensura ẽ s̃ed
potestatis. mensura iusticiȩ mensura cogni¬
tionis. quia omnia ñ canquã ĩmensam eius p̃¬
tereant scientiã. s cognitioni tãquã dim̾sa
subiaceant. Neq enimeum legimus ego con¬

Expanded text:
fluctus tui. nonne euidenter ostenfluctus tui. nonne euidenter ostenatque mensura? neque enim creatura legem tribuit, sed accipit aut seruat acceptam. non ergo quod in medio sit terra, quasi aequa lance suspenditur, sed quia maiestas dei uoluntatis suae eam lege constringit, ut supra instabile atque inane stabilis perseueret, sicut Dauid quoque propheta testatur dicens: fu-ndauit terram super firmitatem eius: non inclinabitur in saeculum saeculi. non utique hic quasi tantummodo artifex deus, sed quasi omnipotens praedicatur, qui non centro quodam terram, sed praecepti sui suspenderit firmamento nec eam inclinari patiatur. non ergo mensuram centri, sed iudicii diuini accipere debemus, quia non artis mensura est, sed potestatis, mensura iustitiae, mensura cognitionis, quia omnia non tanquam inmensa praetereant eius scientiam, sed cognitioni eius tanquam dimensa subiaceant. neque enim cum legimus: ego con
Abbreviated transcription (Latin):
entiam quod seripturarũ diuinarũ series
comp̃hendit. quia suspendit terram in nichi
lo. Quidd nobis discutere utrũ in aere pẽdeat.
an suꝑ aquã. ut inde nascat᷑ controuersia.
quom aeris natura tenus & mollior. molẽ
posit sustentare terrenã. aut quom̃ si duꝑaq̃s̃
non pondere mergatur in aquã grauist̾tar:
ruina. aut quomodo ei maris unda non cedat¬
& in latera eius seseloco suo mota diffundat. Qul¬
ti etiam in medio aeris terram ẽẽ dixerunt. et
mole sua immobilem manere. quod equabili
motu hinc atq inde ex omniparte ꝓpendat.
de quosatis putamus dictum adño adiob seruũ
suum. quando locutus ꝑ nuibẽ ait. Ubi eras
cum fundarẽ terrã: indica michi si habes
scientiam. Quis posuit mensuram eius si nos¬
ti. aut quis ẽ qui induxit mensuras suꝑ eant:
aut suꝑ quid circul eiꝰ confix sunt: Ee in¬
fra. Conchisi mare portis & dixi. Ssq huc
uenies. & non transibis. s inte cõminuent᷑

Expanded text:
entiam, quod Scripturarum divinarum series entiam, quod Scripturarum divinarum series comprehendit, quia suspendit terram in nihilo Job. XXVI, 7. Quid nobis discutere, utrum in aere pendeat, an super aquam, ut inde nascatur contrquomodo aeris natura tenuis et mollior molem possit sustentare terrenam aut quomodo, si super aquas, non demergatur in aquam grauis terrarum ruina? aut quomodo ei maris unda non cedat et in latera eius sese loco suo mota diffundat? multi etiam in medio aeris terram esse dixerunt et mole sua inmobilem manere, quod aequabili motu hinc atque inde ex omni parte protendat. de quo satis putamus dictum a domino ad Iob seruum suum, quando locutus per nubem ait: ubi eras, cum fundarem terram? indica mihi, si habes scientiam. quis posuit mensuras eius, si nosti? aut quis est qui superinduxit mensuram super eam? aut super quid circuli eius confixi sunt? et infra: conclusi mare portis et dixi: usque huc uenies et non transibis, sed in te comminuentur
Abbreviated transcription (Latin):
bre dimittitur. Quȩ pluribus colligere possemꝰ.
si quid ad edificationem ȩccliȩ ista ꝓficere uideremꝰ
S quia his occupari infructuosum negociũ ẽ.¬
ẽ ea ꝓmere. quȩ in isaie scriptis repperimus.
qui mediocrib & usitatis sermonib qualitatẽ
naturȩ celestis ex p̃ssit dicens. qd firmauerit cȩ¬
lum sicut fumũ. subtilem euis naturã nec solidã
cupiens declarare. Ad speciem quoq eiꝰ abundat
quod ipse de cȩli firmamendo loeutus ẽ. quia feẽ
ds̃ cȩlum sicut camerã. qđ intra celi ambitũ uniu̾¬
sa claudantur: quȩ uł in mari gerunt᷑ in terris.
Q uod similit̃ significatur eum legit᷑. quia celum
ds̃ extendit. Extendit᷑ enim uł quasi pellis ad
& denotione meruerunt. quibus dicitur gau¬
dete qd̾ nomina ur̃a scripta sunt in celo. De
t̾re quoq uł qualitate uł positione tractare.
nichil ꝓsit ad spẽm futuri. cum satis sit ad sci¬

Expanded text:
bre demittitur. Quae pluribus colligere possemus, bre demittitur. Quae pluribus colligere possemus, si quid ad aedificationem Ecclesiae ista proficere videremus. Sed quia his occupari infructuosum negotium eest ea promere quae in Esaiae scriptis repperimus, qui mediocribus et usitatis sermonibus qualitatem naturae caelestis expressit dicens quod firmauerit caelum sicuti fumum, subtilem eius naturam nec solidam cupiens declarare. ad speciem quoque eius abundat quod ipse de caeli firmamento locutus est quia fecit deus caelum sicut cameram, quod intra caeli ambitum uniusa claudantur , quae vel in mari geruntur vel terris. Quod similiter significatur, cum legitur: Quia coelum Dominus extendit . Extenditur enim vel quasi pellis ad ratiam fide et devotione meruerunt, quibus dicitur: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . 22. De terrae quoque vel qualitate vel positione tractare nihil prodest ad spem futuri, cum satis sit ad sci
Abbreviated transcription (Latin):
temporis celum & terram ds̃ fecit. Tempus it
ab hoc mundo non ante mundũ. Dies autẽ
temꝑis poreio est non principiũ. & quam qͣm
lectionis serie possimus astruere. quod primo
diem fecerit dominus & noctem. que st̃ uices tem¬
poꝵ. & scdõ die firmamentũ fecerit. quo discre¬
uit aqua quȩ sub cȩlo ẽ. & aquam quȩ suꝑ cȩlũ.
camen satis est ad p̃sentem assercionẽ. quod in
principio cȩlum fecerit. unde p̃rogatiue gene¬
rationis & causȩ terrã fecerit. in qua eẽt genera¬
cionis substantia. In hisenim quatuor illa el em̾¬
ta creata sunt. ex quibus generant᷑ omnia ista
quȩ mundi sunt. Elementa aũt quatuor. cȩlum.
ignis. aqua & terra. qui in omnib sibi mixta
sunt. Siquidem & int̾ra ignem repperies.qui
ex lapidibus et ferro frequent̃ excutit᷑. & in cȩlo
cum sit ignitus. & micans fulgentib stellis polꝰ
aquaesse possit intelligi. quȩ supra celum est uł
deillo supior loco in t̾ram largo frequent̃ im¬

Expanded text:
temporis coelum et terram Deus fecit. Tempus enim ab hoc mundo, non ante mundum: dies autem temporis portio est, non principium. Et quamquam lectionis serie possimus adstruere quod primo diem fecerit Dominus et noctem, quae sunt vices temporum; et secundo die firmamentum fecerit, quo discrevit aquam quae sub coelo est, et aquam quae super coelum; tamen satis est ad praesentem assertionem, quod in principio coelum fecerit, unde praerogativa generationis et causa; et terram fecerit, in qua esset generationis substantia. In his enim quatuor illa elementa creata sunt, ex quibus generantur omnia ista quae mundi sunt. Elementa autem quatuor, aer, ignis, aqua, et terra, quae in omnibus sibi mixta sunt. Siquidem et in terra ignem reperies, qui ex lapidibus et ferro frequenter excutitur; et in coelo, cum sit ignitus et micans fulgentibus stellis polus, aqua esse possit intelligi, quae vel supra coelum est, vel de illo superiore loco in terram largo frequenter im