comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magis sacrificiis deditũ. quã carthaginensiũ ducẽ
almilcarẽ repperim. Ꝙ cũ toto p̃ln tp̃r inter acies
positus dimicantes sacrificiũ faceret. ubi partem suoꝵ
uictã ẽẽ cognouit. Impsos quos adolebat se preci¬
pitauit ignes. ut eos uł corpore suo reftingueret. qͦ
sibi nichil ꝓfuisse cognouerat. Nam deiuliano ꝗd
loquar : ꝗcũ responsis aruspicũ male credulus est
non est cõmunis offensa. Deminẽ et enĩ ꝓmissa nra
luser̃. Respondi lacessentib tãquã non lacessit᷑. Re¬
fellendȩ et enĩ relationis. ñ exponendȩ suꝑstitionĩ
mihi studiũ fuit. et ame impẽr. ipsa eoꝵ relatio fa¬
ciat cautiorẽ. Nancũ desuꝑiorib p̾ncipib tęxuisset.
ꝗa prior eoꝵ numer cęrimonias patrũ coluit. recen¬
tior non remouit. addidisset etiã. si exemplũ religio
ueterũ nonfacit. faciat dissimulatio. ꝓximoꝵ. Eident̃

Expanded text:
magis sacrificiis deditum, quam Carthaginensium ducem magis sacrificiis deditum, quam Carthaginensium ducem Hamilcarem reperimus? Qui cum toto praelii tempore inter acies positus dimicantes, sacrificium faceret; ubi partem suorum victam esse cognovit, in ipsos quos adolebat, se praecipitavit ignes: ut eos vel corpore suo restingueret, quos sibi nihil profuisse cognoverat. 842 38. Nam de Juliano quid loquar? qui cum responsis haruspicum male credulus esset, non est communis offensa; neminem etenim promissa nostra luserunt. 39. Respondi lacessentibus tamquam non lacessitus; refellendae etenim Relationis, non exponendae superstitionis mihi studium fuit. Te tamen, imperator, ipsa eorum relatio faciat cautiorem. Nam cum de superioribus principibus texuisset, quia prior eorum numerus ceremonias patrum coluit, recentior non removit; addidisset etiam: si exemplum religio veterum non facit, faciat dissimulatio proximorum; evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
si fides tua sit quȩ seruat imꝑium. sedfortasse aliquẽ
mouert ita fidelissimũ pͥncipẽ destitutũ. ꝓinde qͣsi
meritoꝵ p̃tiũ caducis estimetur p̃sentium. Quis eñi
sapiens non morbe quodã atq circuitu locata huma¬
nar rerum nouit negotia:. Quia non eosdem semꝑsue¬
cessus habent seduariant stat̾. et mutant uices. Quem
bentiorẽ gneo pompeio romana templa miser̃. At
his cumtrib triumphis t̃ra cmcxisset orbẽ. puls
atiae. bello ꝓfugus. et suis t̃minis exul. imperii cano¬
pei manus padonis occubuit. Quem nobiliorẽ cy ro
ꝑsaꝵ. totius orientis terrȩ regem deder̃. his quoꝙ
cumpͥncipes potentissimos aduersantes uicisset. uctõ
reseruasset: mulierib armis fusus interit. Et ille rex
qui suꝑatos etiã consessus honore donauerat. exsecto
capite et intra utrẽ plenũ cruoris incluso. femineis
imperiis ludibrio fuit. Adeo inistius uitȩ curriculo.¬
ñpari aparib sedlonge diuersa referunt̃. Quẽ etiã

Expanded text:
Sed fortasse aliquem moveat ita fidelissimum principem destitutum: proinde quasi meritorum pretium caducis aestimetur praesentium. Quis enim sapiens non in orbe quodam atque circuitu locata humanarum rerum novit negotia; quia non eosdem semper successus habent: sed variant status, et mutant vices? 35. Quem beatiorem Cneio Pompeio Romana templa miserunt? At is cum tribus triumphis terrarum cinxisset orbem, pulsus acie, bello profugus, et sui terminis exsul imperii, Canopei manu spadonis occubuit. 36. Quem nobiliorem Cyro Persarum totius Orientis terrae regem dederunt? Is quoque cum principes potentissimos adversantes vicisset, victos reservasset, muliebribus armis fusus interiit. Et ille rex qui superatos etiam consessus honore donaverat, exsecto capite et intra utrem plenum cruoris, satiari jussus, incluso, femineis imperiis ludibrio fuit. Adeo in istius vitae curriculo non paria paribus, sed longe diversa referuntur! 37. Quem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
di siame peteret. qđmeũ ẽẽt. idest fundũ meũ. argentũ
meũ. uis huiusmodi meũ me ñrefragaturũ. quã quã oĩa
potestati ñ ẽẽ subiecta. si patrimoniũ pec̨ęxts ĩuadite. si
uitã obsetrins. sed paltarib gritius ĩmolabor. horrebã
ꝗꝓpe aĩo cũ armatos adbasilicã accłȩ occu. pandã missos
cognoscerẽ. nedũ basilicã uindicant aliqͦs striges fieret. q̃
inꝑnitiẽ totius uergeret ciuitatis. Oribã ne tantȩ urbis
uł tonus italiȩ busto suꝑuiuerẽ. Detestabar ĩ uidiã
fundendi cruoris. offerebã iugulũ meũ. Adant gothi
tribuni. ado nebar eos dic̃s. ꝓpterea uos possessio ro¬
mana suscep̃. ut ꝑt̾bationĩ publicȩ uos p̃beatis ministros:
Quõ trinsibitis sihaec deleta fierint: exigebat̃ ame ut cõpe¬
scerẽ ppͣ. Referebã inmeo iure ẽẽ ut ñ excitarẽ. ĩ dĩ manu

Expanded text:
di, si a me peteret, quod meum esset, id est, fundum meum, argentum di, si a me peteret, quod meum esset, id est, fundum meum, argentum meum, quidvis hujusmodi meum, me non refragaturum; quamquam omnia potestati non esse subjecta. Si patrimonium petitur, invadite; si vitam obsecrans; sed pro altaribus gratius immolabor. Horrebam quippe animo, quum armatos ad basilicam ecclesiae occupandam missos cognoscerem, ne, dum basilicam vendicant, aliqua strages fieret, quae perniciem totius vergeret civitatis. Orabam ne tantae urbis vel totius Italiae busto superviverem. Detestabar invidiam fundendi cruoris, offerebam jugulum meum. 855 Aderant Gothi tribuni, adoriebar eos, dicens: Propterea vos possessio Romana suscepit, ut perturbationis publicae vos praebeatis ministros? Quo transibitis, si haec deleta fuerint? 10. Exigebatur a me, ut compescerem populum. Referebam in meo jure esse, ut non excitarem: in Dei manu
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙdmulta missis prĩs etchiaconib : eripui ĩiuriȩ uirũ.
Condẽpnationes ilico grauissime decernunt̃ pͥmo ĩ corp
om̃e mercatoꝵ. Itaq scĩs dieb ebdomadis ultimȩ. ꝗb
solebant debitoꝵ. laxari uincula stridunt catenȩ in po¬
totũ triduũ respondent aliudse tantũ aut duplũ si pe¬
terent̃ daturos. Dũmodo seruarent fidem. erant plem
carceres negotiatorib palatina omĩa officia. hoc est me¬
moriales agntes in reb apparitores diũsoꝵ comitũ.
tẽꝑare aꝓcessu iubent̃ speciȩ qͣseditioni int̃ ẽẽ ꝓhibebant̃.
honoratis multa mmabant̃ granissima nisi basilicã tra¬
.derent. Feruebat ꝑsecutio acsi aꝑuissent portã. ꝓruptu¬
ri inom̃e facinus uidebant̃. Conuenior ipse acomitib
et tribuis. ut basilicȩ fieret matura traditio dicentib
imp̃rem iure suo uti eo qđ inpotestate  eẽnt oĩa. Respon¬

Expanded text:
Quid multa? Missis presbyteris et diaconibus, eripui injuriae virum. 6. Quid multa? Missis presbyteris et diaconibus, eripui injuriae virum. 6. Condemnationes illico gravissimae decernuntur: primo in corpus omne mercatorum. Itaque sanctis diebus hebdomadis ultimae, quibus solebant debitorum laxari vincula, stridunt catenae, impototum triduum. Respondent aliud se tantum aut duplum, si peterentur, daturos, dummodo servarent fidem. Erant pleni carceres negotiatoribus. 7. Palatina omnia officia, hoc est, memoriales, agentes in rebus, apparitores diversorum comitum temperare a processu jubentur, specie qua seditioni interesse prohibebantur: honoratis multa minabantur gravissima, nisi basilicam traderent. Fervebat persecutio: ac si aperuissent portam, prorupturi in omne facinus videbantur. 8. Convenior ipse a comitibus et tribunis, ut basilicae fieret matura traditio, dicentibus imperatorem jure suo uti, eo quod in potestate ejus essent omnia. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
ãi om̃ib epłis fe resollicite quęris de eccła. accipe
ꝗd agat̃. Post pͥdie quã accepi litteras tuas. ꝗb
significaueras. qđ exigitarent᷑ sommatua moles inꝗe¬
tudinũ gramũ Coepit moũi. neciã portiana. hẽ extra¬
murana basilica petebat᷑: sedbasilica noua. hoc est ĩtramu
ba moueret. Respondit qđ erat ordinis. Teplũ dĩ tradi
a saẽdote ñposse. Adclamatũ ẽ seq̃nti die in aeccła. etiã
tatũ demissis cathecuminis. symbolũ aliꝗb. cõpeten¬
tib in bapuisteriis tridebã basilica. Illic nuntiatũ em
sent. et uelasuspendent. ppłi partẽ eo ꝑgere. Ego tam̃
mansi inmunere. missam facere cȩpi. Dũ offero. raptũ
Hc̃ aut̃ inplatea offendant transeuntes. Amarissime fle¬
re et orare impsa oblatione dm̃coȩpi. ut subuemiret
nechiũ sangiũ ĩcansa aeccl̃ȩ fieret. Certe utm̃s sanguis
ꝓsalute ñsolũ ppłi. sed etiã ꝓipsis impiis effunderetur.

Expanded text:
e quaeris de Ecclesia, accipe quid agatur. Postridie quam accepi litteras tuas, quibus significaveras quod te exagitarent somnia tua, moles inquietudinum gravium coepit moveri. Nec jam Portiana, hoc est, extramurana 853 basilica petebatur, sed basilica nova, hoc est, intramur moveret. Respondi, quod erat ordinis, templum Dei tradi a sacerdote non posse. Adclamatum est sequenti die in aecclesia, etiam tatum, dimissis catechumenis, symbolum aliquibus competentibus in baptisteriis tradebam basilicae. Illic nuntiatum estsent, et vela suspenderent, populi partem eo pergere. Ego tamen mansi in munere, missam facere coepi. 5. Dum offero, raptum Hunc autem in platea offenderant transeuntes. Amarissime flere, et orare in ipsa oblatione Deum coepi, ut subveniret, ne cujus sanguis in causa Ecclesiae fieret: certe ut meus sanguis pro salute non solum populi, sed etiam pro ipsis impiis effunderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cisio. quia plenitudo gentiũ uenit. non enĩ gentib
circũ cisio mandata ẽ. sed semini abrihã. sicen habes
in pͥmo oriculo. et dixit ds̃ adabraham. Tuaut̃ testa¬
mtũ meũ obseruabis. tu et sem̃ tuũ postte inpgenies
eoꝵ. Et hocest testamentũ meũ qđ obseruab̃ int̃me
et uos. et sem̃tuum postte inꝓgenies eoꝵ. Circum cidet̃

Expanded text:
cisio; quia plenitudo gentium venit. Non enim gentibus cisio; quia plenitudo gentium venit. Non enim gentibus circumcisio mandata est, sed semini Abraham; sic enim habes in primo oraculo: Et dixit Deus ad Abraham: Tu autem Testamentum meum observabis, tu et semen tuum post te in progenies eorum. Et hoc est Testamentum meum, quod observabis inter me et vos, et semen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗinocculto ideus est: ipse p̃stat ꝗest aiuda. cuius
manus supra ceruicẽ inimicoꝵ eiꝰ. ꝗrecũbans reꝗeuit
ut leo. et ut catulus leonis quẽ laudant fr̃s eiꝰ. Adhoe
iuda nondeficit princeps. ꝗa sermo eĩ principes facit.
ꝗñ subiciant̃ inlecebris scłarib. et captiuent̃ uolup¬
tatib istius mundi. et ꝗa ipse iudas in hanc generitio¬
nẽ uenit. Idõ plurim quipostea generatisunt. ꝓfer̃
cisionẽ in occulto. et occulto iuda eũ qui est sp̃alis.
sp̃alis aut ut pote princeps diuidicat omĩa. ipse aut̃
anemine duudicat᷑. Debuit gͦ legis mandata p̃scripto
circũ cisio quȩ exparte erat cessare : postea quã uenit
ꝗcircũ cisionẽ faceret totius hoĩs. et impleret circum¬
cisionẽ legis. Q saut ẽ iste nisi ꝗdixit. nonueni legẽ
soluere sedimplere: Quã quã sidiligent̃ intendas.
et illa sit ratio quã iã cessare debuerit p̃puni circum¬

Expanded text:
qui in occulto Judaeus est, ipse praestat; qui est a Juda, cujus qui in occulto Judaeus est, ipse praestat; qui est a Juda, cujus manus supra cervicem inimicorum ejus, qui recubans requievit ut leo, et ut catulus leonis, quem laudant fratres ejus . Ab hoc Juda non deficit princeps; quia sermo ejus principes facit, qui non subjiciantur illecebris saecularibus, et captiventur voluptatibus istius mundi. Et quia ipse Judas in hanc generationem venit, ideo plurimi qui postea generati sunt, praefcisionem in occulto, et in occulto Judaeum, qui est spiritalis: spiritalis autem, utpote princeps, dijudicat omnia, ipse autem a nemine dijudicatur . 23. Debuit ergo Legis mandata praescripto circumcisio, quae ex parte erat, cessare, posteaquam venit qui circumcisionem faceret totius hominis, et impleret circumcisionem Legis. Quis autem est iste, nisi qui dixit: Non veni legem solvere sed implere ? 24. Quamquam si diligenter intendas, et illa sit ratio, quam jam cessare debuerit praeputii circum
Abbreviated transcription (Latin):
totius carnis in lecebras tamquã preputiũ exuit. ut
sit inspũ ñ incarne. et spũ: Mortificet corporissui act.
et haecest quȩ mocculto ẽ circũ cisio. Sicut habrahã
ante inp̃putio erat. postea factus est incircũ cisione.
sic interior homonr̃ quando est incarne. tamquã
inp̃putio est. Quando aut̃ iam non ẽ incarne sed in
spũ. incipit ẽẽ incircu cisione ñ inp̃putio. Sic aut᷑ ꝗͥ
circũ cidit᷑ ñtotã carnẽ ęxuit. sed solũ p̃putiũ ubi cor¬
ruptela frequentior: ita ꝗmocculto circũ cidit carnem
illa exuit dequã seriptum est. Omĩs caro foenũ. et oĩs
gła eĩ ut flos foeni. Aruit foenũ et flos eĩ decidit. ũbũ
aut̃ dñi manet inaeternũ. Et remanet caro que uidebit s.
Talis ergo debet ẽẽ: in occulto circũ cisio. ut nullã habeãt
cõparationẽ cum ea quȩ foris est circũcisione. Et idõ

Expanded text:
totius carnis illecebras tamquam praeputium exuit; ut totius carnis illecebras tamquam praeputium exuit; ut sit in spiritu, non in carne, et spiritu mortificet corporis sui actus. 21. Et haec est, quae in occulto est circumcisio, sicut Abraham ante in praeputio erat, postea factus est in circumcisione . Sic interior homo noster, quando est in carne, tamquam in praeputio est; quando autem jam non est in carne, sed in spiritu, incipit esse in circumcisione, non in praeputio. Sicut autem qui circumciditur, non totam carnem exuit, sed solum praeputium, ubi corruptela frequentior; ita qui in occulto circumciditur, carnem illam exuit, de qua scriptum est: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus, ut flos feni. Aruit fenum, et flos ejus decidit: verbum autem Domini manet in aeternum . Et remanet caro, quae videbit sTalis ergo debet esse in occulto circumcisio, ut nullam habeat comparationem cum ea, quae foris est, circumcisione. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
duo homines deꝗb dictũ est. Et siꝗforis est homonr̃
corrũpit᷑ scđm desidĩa erroris. seꝗnitus est renouatur
dedie indiẽ. et alibi. Condelector enĩ legidĩ scđm in¬
teriorẽ hominẽ. Interior est homonr̃ qui est adima¬
ginẽ et similitudinẽ dĩfact̾. exterior ꝗfiguratus elimo.
sicdeniq et ingenesi duaftibi creaturas hoĩs ostendit.
scđo creatũ hominem significans. sicut gͦ duo hoiẽs.
ita et gemina conũsatio est. Una interioris hoĩs alt̾a
exterioris. Etquidem pleriq actus interioris hominĩ
ꝑueniunt adexteriorẽ hominẽ. quẽ admodũ castimo¬
nia interioris hoĩs transit : etiã ad castitatẽ corporis.
Q eñi adultiũ cordis ignorat. idem utiq nescit corporis
adulteriũ. Nontam̃ etiam illud est consequens. ut ꝗ
ñ adulterauit corpore. non adulterauit etiã corde:
interioris hominis circũ cisio. Nam quͥgͥs circũ cidit

Expanded text:
duo homines, de quibus dictum est: Et si is qui foris est, homo noster duo homines, de quibus dictum est: Et si is qui foris est, homo noster corrumpitur secundum desideria erroris, sed qui intus est, renovatur de die in diem ; et alibi: Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem ; interior est homo noster, qui est ad imaginem et similitudinem Dei factus, exterior qui figuratus e limo. Sic denique et in Genesi duas tibi creaturas hominis ostendit , secundo creatum hominem significans . 20. Sicut ergo duo homines, ita et gemina conversatio est: una interioris hominis, altera exterioris. Et quidem plerique actus interioris hominis perveniunt ad exteriorem hominem, quemadmodum castimonia interioris hominis transit etiam ad castitatem corporis. Qui enim adulterium cordis ignorat, idem utique nescit corporis adulterium: non tamen etiam illud est consequens, ut qui non adulteravit corpore, non adulteraverit etiam cordeinterioris hominis circumcisio: nam qui circumciditur, 1076
Abbreviated transcription (Latin):
et aĩa. satis est enĩ interĩ hocdicere: et silere despũ.
Non est utroq idem scđm naturã. sed qđ ẽ scđm corpo
ẽ corporis. Ut sidicã qđ scđm natura est uisibili. idc̃tra
gruũ inhominib dĩsifiant aliqua contranatura
sibi responsũ ħ habeant. qm̃ plures crederent simar
quam remissio plurimoꝵ. sicut aut̃ plurima bapus¬
matũ genera p̃missa sunt. ꝗasecuturũ erat uerum
illud unum inspũ et aqua sacram̃tũ baptismatis qͦ
totus redimit homo: itaplurimoꝵ circum cisio p̃¬
mittenda fuit. ꝗasecutura erit circucisio dm̃cę pã¬
sionis. quã ꝑtulit iħs quasi agn̾dĩ. uttolleret pec¬
catũ mundi. H.ecidõ scripsimus ut ostenderem ꝗa
debuit p̃mitti circũ cisio quȩ foris est. et ea iampost
aduentũ dñi iure indeatur exclusa. Nẽ aut̃ cireum cisio
est necessaria quae in occulto ẽ. sicut iudȩus p̃stantior

Expanded text:
et anima satis est enim interim hoc dicere, et silere de spiritu et anima satis est enim interim hoc dicere, et silere de spiritu non est in utroque idem secundum naturam: sed quod est secundum corpot corporis; ut si dicam quod secundum naturam est visibili, id contrgruum in hominibus Dei, si fiant aliqua contra naturasibi responsum hoc habeant, quoniam plures crederent, si marquam remissio plurimorum. Sicut autem plurima baptismatum genera praemissa sunt, quia secuturum erat verum illud unum in spiritu et aqua sacramentum baptismatis, quo totus redimitur homo: ita plurimorum circumcisio praemittenda fuit; quia secutura erat circumcisio Dominicae passionis, quam pertulit Jesus quasi Agnus Dei, ut tolleret peccata mundi . 19. Haec ideo scripsimus, ut ostenderemus quia et debuit praemitti circumcisio, quae foris est, ut et ea jam post adventum Domini jure videatur exclusa. Nunc autem circumcisio est necessaria, quae in occulto, est, sicut Judaeus praestantior,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc tẽp̃ est ut et illis respondeam. ꝗdicunt. si ea
pars corporis nr̃is scđdm naturã ẽ. nequaqua eam
amputari oportuisse: sinon est scđm naturã ñdebuisse
simul nasci. Qqm̃ tam argutisunt. et ipsi mihi res¬
pondeant. utrũ scđm naturã successio humanasit:
que generitionib adulescit. ancontra naturã. Si eñĩ
scđm naturĩ numquã igitur inter mittenda est.
et quomodo integritas uiroꝵ uirgmitã puella absti¬
nentia uidua ẽtmentia comugũ p̃dicat᷑: Nullũ gͦ
studiũ querendȩ successionis feriari debuit. Sed ipse
auctor nature nutiq generationi obsecut̾ est. ꝗdese
cũ eẽt incorpore constitutus p̃buit magisteriũ. et
hortatus ẽ discipłos ad integritatẽ diẽs. sunt spado¬
nes quise castrauer̃ ꝓpt̃ regnũ cęloꝵ. Ꝙ potest ca¬
ꝑe capiat. cumsit aut homo cõpositus excorpore

Expanded text:
Nunc tempus est ut et illis respondeamus qui dicunt, si ea Nunc tempus est ut et illis respondeamus qui dicunt, si ea pars corporis nostri secundum naturam est, nequaquam amputari oportuisse: si non est secundum naturam, non debuisse simul nasci. Qui quoniam tam arguti sunt, et ipsi mihi respondeant, utrum secundum naturam successio humana sit, quae generationibus adolescit, an contra naturam. Si enim secundum naturam, numquam igitur intermittenda est: et quomodo integritas virorum, virginitas puellarum, abstinentia viduarum, continentia conjugum praedicatur? Nullum ergo studium quaerendae successionis feriari debuit. Sed ipse auctor naturae non utique generationi obsecutus est, qui de se, cum esset in corpore constitutus, praebuit magisterium, 1075 et hortatus est discipulos ad integritatem, dicens: Sunt spadones, qui se castraverunt propter regnum coelorum; qui potest capere, capiat . 17. Cum sit autem homo compositus ex corpore
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Quod sihoc mexiguo dolore arbitrant̃ confessio¬
cumulata non mimita religio est. Intantũ aut̃ ab est
nocuisse fidei eircũ cisionis dolorẽ. ut ꝓbabiliore fidẽ
ille ꝗideo dolorẽ uoluit circũ cisione subire: ut głaret
mlege. et laudẽ exhoib magis. quã exdõ quererd.
Oportuit igitur circũ cisionẽ exparte fieri ante eĩ ad¬
uentũ. ꝗ totu circũ cideret hominẽ. Exparte em̃ de¬
buit adsuescere humana condicio. que admo dũ inid
qđ ꝑfectũ ẽ crederet̃. siaut̃ oportuit circũ cidi. inqua
magis parte menbroꝵ oportuit circum cisionẽ fieri.
quã in ea quae ꝗb dã uiderẽt inhonestior. Ut his
quae putarent̃. ignobiliora ee mbra corporis nr̃i ho¬
nestatẽ abundantiorẽ cir cum darent. et quȩ inho¬
nesta sunt nr̃a. honestatẽ abundantiorẽ haberent.
U̾bi enĩ magis uir sanguinĩ sui admoneri debuit.
quã inea parte quȩ ministeriũ errori exhibet.

Expanded text:
tibus. 14. Quod si hoc in exiguo dolore arbitrantur confessiotibus. 14. Quod si hoc in exiguo dolore arbitrantur confessiocumulata, non minuta religio est. In tantum autem abest nocuisse fidei circumcisionis dolorem, ut probabiliorem fidem ille, qui ideo dolorem voluit circumcisionis subire, ut gloriaretur in Lege et laudem ex hominibus magis quam ex Deo quaereret. 15. Oportuit igitur circumcisionem ex parte fieri ante ejus adventum, qui totum circumcideret hominem; ex parte enim debuit assuescere humana conditio, quemadmodum in id, quod perfectum est, crederetur. Si autem oportuit circumcidi, in qua magis parte membrorum oportuit circumcisionem fieri quam in ea, quae quibusdam videtur inhonestior? Ut iis quae putarentur ignobiliora esse membra corporis nostri, honestatem abundantiorem circumdarent: et quae inhonesta sunt nostra, honestatem abundantiorem haberent . Ubi enim magis vir sanguinis sui admoneri debuit, quam in ea parte, quae ministerium errori exhibet. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
lori cedere quoꝵ utrũq tenera infanua uicisset.
sediã leui circũ cisionis do lore ñ opus est xp̃iano
ppło. ꝗmortẽ dñi circũ ferens ꝑmom̃ta singula fron¬
te ꝓpriȩ mortis contemptũ inseribit. ut pote qui
serat sine cruce dñi salutẽ se hab̃e non posse. Qsn
acutat̃ ad p̃liandũ cũtelis instructussit ua lidiorib:
am illus quis ficile refellendũ aduertit. quia ꝓpositũ
est plerosq potuisse ad sacre: religionis ꝓuocari ob¬
sequium. nisi eẽnt doloris timore uellaboris c̃tuitu
reuocati. et potuit hoc terrere maiorẽ. quod infantuli
pleriq sustinebant. sine ꝑiculo. Esto tam̃ aliquos ĩ¬
fantulos udeoꝵ cũdolore: circũcisi corporis plagaeq
feruentis sustinere: non potuerint. sȩdfunctõ fuisse: sed
hoc necceteros deterrebat ꝓuectiori. etate robustos.
et laudabiliorẽ faciebat eũ quipcetis oboedisset celes¬

Expanded text:
lori cedere, quorum utrumque tenera infantia vicisset. 12. lori cedere, quorum utrumque tenera infantia vicisset. 12. Sed jam levi circumcisionis dolore non opus est Christiano populo, qui mortem Domini circumferens, per momenta singula fronti propriae mortis contemptum inscribit, utpote 1074 qui sciat sine cruce Domini salutem se habere non posse. Quis enim acu utatur ad praeliandum, cum telis instructus sit validioribus? 13. Jam illud quivis facile refellendum advertit, quia propositum est plerosque potuisse ad sacrae religionis provocari obsequium, nisi essent doloris timore, vel laboris contuitu revocati. Et potuit hoc terrere majorem, quod infantuli plerique sustinebant sine periculo? Esto tamen aliquos infantulos Judaeorum, cum dolorem circumcisi corporis plagaeque ferventis sustinere non potuerint, defunctos fuisse: sed hoc nec caeteros deterrebat provectiori aetate robustos, et laudabiliorem faciebat eum, qui praeceptis obedisset coeles
Abbreviated transcription (Latin):
iubet sangunẽ: nr̃m ꝓtanto religionis certamine. dic̃s.
Quult me seq tollat crucẽ suã et sequat̾me. si aut̃ neqͣ¬
quã iusta est accusatio cũ aliꝗs totũ se ꝓpi etate offerit
et multi sanguinis se mundet. effusione:. quomodo le¬
gem possumus reprehendẽ exigui. stillã exigentem
sanguinis cump̃dicem̃ dñm iħm multi effusionẽ sangui¬
nis et totius corporis mortem impetrantẽ: H aec cir¬
cũ cisionis signaculũ et species feriebat. qđ ppłs dei
uel ut quodã sigillo signatus corporis. discernebatur
corporis nequã quã reꝗret. ꝗ p̃rogatiuã diuine meruit
nuncupationis. Ꝙ d aut̃ obsurdũ sippt̃ pietatẽ aliꝗd
doloris uł laboris inferri udebat̃. quoplus deuotio
ꝑhaec certamina ꝓbaretur : pulchrũ etiã ut ab ipsis
uitȩ incimabulis insigne. religio nis adolesceret. et
puderet unũ quẽq aetatis ꝓuectioniꝰ uł labori uel do¬

Expanded text:
jubet sanguinem nostrum pro tanto religionis certamine, dicens: jubet sanguinem nostrum pro tanto religionis certamine, dicens: Qui vult me sequi, tollat crucem suam, et sequatur me . Si autem nequaquam justa est accusatio, cum aliquis totum se pro pietate offerat, et multi sanguinis se mundet effusione; quomodo legem possumus reprehendere, exigui stillam exigentem sanguinis, cum praedicemus Dominum Jesum multi effusionem sanguinis, et totius corporis mortem imperantem? 11. Nec ipsum circumcisionis signaculum et species feriabatur, quo populus Dei velut quodam sigillo signatus corporis, discernebatur e signum corporis nequaquam requirit, qui praerogativam divinae meruit nuncupationis. Quid autem absurdum si propter pietatem aliquid doloris vel laboris inferri videbatur, quo plus devotio per haec certamina probaretur? Pulchrum etiam ut ab ipsis vitae incunabulis insigne religionis adolesceret, et puderet unumquemque aetatis provectioris vel labori, vel do
Abbreviated transcription (Latin):
dñici sanguini̾ effusione ꝓom̃iũ fuit soluendũ abso¬
lutionẽ. opus fuit singuloꝵ sangume. ꝗlege et consue¬
tudinis ritu. sacre precepta sequerent̃ religionis. Sed
quia p̃tium. ꝓõĩb solutũ est. postea quã passus est
xp̃s dñs. iam non opus ẽ. ut uirtum sanguis singuloꝵ
circũ cisione fundat. cum insanguine. xp̃i cireũ cisio
uniuersđͣ cȩlebrata sit. et in illius cruce om̃s simul. gru¬
cifixi sumus cumeo. et consepulti ineĩ sepulchro. com¬
plintati similitudini mortis eĩ. ut ultra. ñseruiam
peccato. Qui eñĩ mortuus ẽ. iustificat᷑ est apeccato.
putaͣse  iudiciũ. ꝗiił oraculũ decircũ cisione celebrin¬
la edendũ putauit ẽẽ. uł legẽ. quasanguinis effusio
mandatur. necesse: est ut his etiã dñm iħm reprchenden¬
dũ arbitretur. ꝗñ exͣiguũ sedmultũ sanguinẽ ꝓhuius
mundi effudit redẽptione. Et hodie que nos fundere

Expanded text:
Dominici sanguinis effusione pro omnium fuit solvendum absoDominici sanguinis effusione pro omnium fuit solvendum absolutione, opus fuit singulorum sanguine, qui Lege et consuetudinis ritu, sacrae praecepta sequerentur religionis. Sed quia pretium pro omnibus solutum est, posteaquam passus est Christus Dominus, jam non opus est, ut viritim sanguis singulorum circumcisione fundatur; cum in sanguine Christi circumcisio universorum celebrata sit, et in illius cruce omnes simul crucifixi simus cum eo, et consepulti in ejus sepulcro, complantati similitudini mortis ejus, ut ultra non serviamus peccato: Qui enim mortuus est, justificatus est a peccato putat esse judicium, quia vel oraculum de circumcisione celebranda edendum putavit esse, vel legem qua sanguinis effusio mandatur; necesse est ut is etiam Dominum Jesum reprehendendum arbitretur, qui non exiguum, sed multum sanguinem pro hujus mundi effudit redemptione, et hodieque nos fundere
Abbreviated transcription (Latin):
cidat̃ puer. uerũ etiã octauo circũ cidat̃ die. quando in¬
cipit mat̃ pignoris nati insanguine ẽe puro. quȩ ante
octauũ diẽ fertur insinguine inmundo sedere. H. ec
aduersum eos dictasint. gꝗnulla nob unitate fidei so¬
ciant̃. Et idõ tãquã adũsum dissidentes difficilior
disputandi locus. Responsum aut sibi huiꝰmodi ha¬
beant ꝗcredunt indñm iħm. quod nudare noluim
cũ aduersũ opiniones gentiliũ disputarem. N amsi
redẽpti sum non corruptilib. argento et auro. sed pre
nisi eo ꝗnr̃o iampeccatricis successionis aere quesitum
seruitiũ possidebat : sine dubio ipse flagitabat p̃tiũ
ut seruitio exueret quos tenebat obstrictõ. Prȩtiũ aut̃
nr̃ȩ libationis erat sanguinis dm̃ iħu. quod necessaro
soluendũ erat ei. cui peccatis nr̃is uenditi erimus. Donee
igitur hocpretium ꝓom̃ib solueretur hominib. qđ

Expanded text:
cidatur puer, verum etiam octavo circumcidatur die; quando incidatur puer, verum etiam octavo circumcidatur die; quando incipit mater pignoris nati in sanguine esse puro, quae ante octavum diem fertur in sanguine immundo sedere . Haec adversum eos dicta sint, qui nulla nobis unitate fidei sociantur; et ideo tamquam adversum dissidentes difficilior disputandi locus. 8. Responsum autem sibi hujusmodi habeant, qui credunt in Dominum Jesum, quod nudare noluimus, cum adversum opiniones gentilium disputaremus. Nam si redempti sumus non corruptibilibus argento et auro, sed pretnisi eo qui nostrum jam peccatricis successionis aere quaesitum servitium possidebat: sine dubio ipse flagitabat pretium, ut servitio exueret, quos tenebat obstrictos. Pretium autem nostrae liberationis erat sanguis Domini Jesu, quod necessario solvendum erat ei, cui peccatis nostris venditi eramus. 9. Donec igitur hoc pretium pro omnibus solveretur hominibus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
caelebrandã existimant. Repperimus aut̃ mhystoria
ueterũ. nonsolũ egẏptio. sedetiã ethyopũ. et arabũ
et foemcũ. aliquos circũ cisione erga suos usos. et
hanc putant se adhuc ꝓbandȩ uiã seruare rationi
eo qđ sui corporis primitus et sanguinis. mitati in¬
sidias demonũ quas illi generi nr̃o moliunt exi¬
guȩ partis arbitrent̃ consecrationib. destruendas.
Ut ꝗtotius hominis saluti nitunt̃ nocere. infirma
n oꝑationẽ suã putent circũcisiomi̾ sacrę uel lege
ul speciȩ. Arbitror em̃ quod inp̃teritũ ipse dę¬
monũ princeps cessare suas artes erga noxie oꝑa¬
tionis aͣffectũ estimauerit: si ei nocere conaretur.
quẽ signaculo circũ cisionis sacrę mitiatũ adũteret.
aut ei quidetur in hoc sal tẽ munere legi diuinae
ex pendit. non otiosim causam inhac menbrihin por¬
ti uncula aestimare poterit. quaritione non solũ circũ¬

Expanded text:
celebrandam existimant. 6. Reperimus autem in historia celebrandam existimant. 6. Reperimus autem in historia veterum non solum Aegyptios, sed etiam Aethiopum, et Arabum, et Phoenicum aliquos circumcisione erga suos usos. Et hanc putant se adhuc probandae viam servare rationis; eo quod sui corporis primitiis et sanguinis initiati, insidias daemonum, quas illi generi nostro moliuntur, exiguae partis arbitrentur consecrationibus destruendas; ut qui totius hominis saluti nituntur nocere, infirmari operationem suam putent circumcisionis sacrae vel lege, vel specie. Arbitror enim quod in praeteritum ipse daemonum princeps cessare suas artes erga noxiae operationis effectum aestimaverit, si ei nocere conaretur, quem signaculo circumcisionis sacrae initiatum adverteret, aut ei qui videretur in hoc saltem munere legi divinae ia diligenter expendit, non otiosam causam in hac membri hujus portiuncula aestimare poterit, qua ratione non solum circum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpostico n poscquim ordinẽ aeipsa circum cisionis
qualitate dicendum indet̃ cuĩgemina debet eẽ defen¬
sio. ꝗa duplex ẽ accusatio. Unaquę in̾rogat̃ ag̃ntilib
altera quȩ abhis qui deppło dĩ sunt estimat. Ue he¬
mentior aut̃ gentilium. quiros circum cisione signatõ
etiã obpbrio et inlusione dignos arbitrahunt̃. sed
etiã ipsoꝵ sapientissimi ꝗñq circũ cisionẽ apꝓbant.
ut electos suo erga cognoscenda et caelebranda myste¬
ria. circum cidendos putent. Demquȩ egyptii qui
et geometriȩ et colligendis sẏderũ cursib operã in¬
tendunt suã. impium iudicant sacerdotẽ ꝗneqͣqͣ m
habeat circum cisionis insigne. Nam neq magici car¬
minis sapientiã ne geometriã. necastro nomiã iudican
uiã suã. optinere sine circum cisionis oraculo. Et idõ
ut impetrindi uim oꝑationi adhibeant suȩ purga¬
tionẽ quandã uatum suoꝵ circum cisionis archano

Expanded text:
propositum persequamur ordinem, de ipsa circumcisionis propositum persequamur ordinem, de ipsa circumcisionis qualitate dicendum videtur. Cujus gemina debet esse defensio, quia duplex est accusatio: una quae irrogatur a gentilibus, altera quae ab iis, qui de populo Dei sunt, aestimatur. Vehementior autem gentilium, qui viros circumcisione signatos etiam opprobrio et illusione dignos arbitrantur. Sed etiam ipsorum sapientissimi quique ita circumcisionem approbant, ut electos suos erga cognoscenda et celebranda mysteria circumcidendos putent. 5. Denique Aegyptii, qui et geometriae, et colligendis siderum cursibus operam intendunt suam, impium judicant sacerdotem, qui nequaquam habeat circumcisionis insigne. Nam neque magici carminis sapientiam, nec geometriam, nec astronomiam judicant vim suam obtinere sine circumcisionis signaculo. Et ideo ut impetrandi vim operationi adhibeant suae, purgationem quamdam vatum suorum circumcisionis arcano
Abbreviated transcription (Latin):
Quitiꝙ̃ dicemiis secutũ patrẽ habrahã. ut idprimus
insltueret: quod eĩ non sequeret᷑ hereditas aut qua
ratione circucidunt infantuloꝵ corpora. et impso
orto subitiumt ꝑiculis. Et hoc imꝑari oraculo ut
enserim salutis fiat demysterio religionis. Dd hoc
significat: Latet enĩ cansaueri. et oporturt aur
apto aliꝗo misterio significari. aut ñpericuloso myste¬
tioꝵ indicio mandari. Cur uero signirtestamn
di  uum incadatur parte menbroꝵ quȩ uisa inbo¬
suqnã uelit necessariã. qui oĩa disposuit
ordinate cuceteris menbris faciendã putauitt
tem preter natiã est haec poruo corꝑor is erẽr
et non oportuit habere om̃s hoĩes quod ẽẽt precer
natura aut scdm naturã est et ndecint. amputam:
quod scđm nature ꝑfeccionẽ ereatũ forere Cumde¬
soltuisint Dcinde cum ꝓpositu sit do ut frequent
sse testi ficatus est. plures ad sacre obseruartam

Expanded text:
Quid ergo dicemus secutum patrem Abraham, ut id primus Quid ergo dicemus secutum patrem Abraham, ut id primus institueret, quod ejus non sequeretur haereditas? aut qua ratione circumciduntur infantulorum corpora; et in ipso ortu subjiciuntur periculis, et hoc imperari oraculo; ut discrimen salutis fiat de mysterio religionis. Quid hoc significat? Latet enim causa veri, et oportuit aut aperto aliquid mysterio significari, aut non periculoso mysteriorum indicio mandati. 3. Cur vero signum Testamenti divini in ea datur parte membrorum, quae visu inhotem, quam velut necessariam, qui omnia disposuit ordinate, cum caeteris membris faciendam putavit? Aut enim praeter naturam est haec portio corporis nostri, et non oportuit habere omnes homines, quod esset praeter naturam: aut secundum naturam est, et non decuit amputari, quod secundum naturae pesoliti sint. Deinde cum propositum sit Deo, ut frequenter ipse testificatus est, plures ad sacrae observantiam
Abbreviated transcription (Latin):
aberetutione supplicii destiter̃. Addidit ant̃. deuae
uade et ammodo uide nepecces. Em̃daut rem.en
erim absoluit. Et eñi seueriore sententia culꝑa dã¬
natur. si unus ꝗsq crimensuũ odit. et ĩ sei¬
cipiat condẽpnare delictũ. Et eñi cũ reus occiditur
psona magis quã culpa punit̃. Ubiuo culpa depo¬
nit̃: ab solutio ꝑsone est penapeccati. Quid est g
uide et ammodo uide nepecces : Hoc est exquo te
xp̃s redemit. corrigat grã. quã poena non emidard.
sed plecteret.Uale fili et nos dilige ut filius ꝗa nõ
Aplerosq mouet quęstio. quacansa circũ cisio
exuttens testam̃ti auctoritate. quasi utilis impet̃
cełibrande acceperit. quidie dñi ihu. uidit et giis e.
Quod utiq ineunidenti est. quia non corporalib. sed
spĩlib legis dnuinȩ intenderit. et ido uerã dnĩci cor¬
poris passione magni conspexerit in molatione

Expanded text:
ab exsecutione supplicii destiterunt? 20. Addidit autem deviae: ab exsecutione supplicii destiterunt? 20. Addidit autem deviae: Vade, et amodo vide ne pecces. Emendavit ream, non crimen absolvit. Etenim severiore sententia culpa damnatur, si unusquisque crimen suum oderit, et in se incipiat condemnare delictum. Etenim cum reus occiditur, persona magis, quam culpa punitur: ubi vero culpa deponitur, absolutio personae est poena peccati. Quid est ergo: Vade, et amodo vide ne pecces? hoc est: Ex quo te Christus redemit, corrigat gratia, quam poena non emendaret, sed plecteret. Vale, fili, et nos dilige, ut filius; quia nos plerosque movet quaestio, qua causa circumcisio et veteris Testamenti auctoritate quasi utilis imperetcelebrandae acceperit , qui diem Domini Jesu vidit, et gavisus est . Quod utique in evidenti est, quia non corporalibus, sed spiritalibus legis divinae intenderit; et ideo veram Dominici corporis passionem in agni conspexerit immolatione. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
uiter aut̃ om̃s hereticoꝵ interimit questiones di¬
cendo. nemote lapidauit. Ꝙdicunt xp̃m diem
nescire iudien. uel qui ait. sedere aut̃ addexterĩ meã
uł sinistrã non est meũ dare uob̃. Ecce ethic ait.
nemo te lapidauit. Quomodo utiq interrogit
quod uidebat : sedinterrogit nobis ut nosceremũs
nee lapidatĩ. Est etiã humani affectus hec consu¬
etuido in introgemus: sȩpissimȩ quoduidemus. E
ul eo mulier respondit. nemo đ. Hoc est dicere: ꝗs
potest lapidare quã ipsc dãnas: Ꝙs potest alium
damnabo. Aduerte. quomodo ꝓpriã sententiã tẽ¬
ꝑiuit. Et udei deabsolutione mulieris calĩmiarini¬
chil possent. sed inse magis calumniã retorquerent.
siquer uellent. Dimiitit̃ em̃ mulier ñ absoluitur.
ꝗa deerat accusator. nonꝗa innocentia ꝓbabatur
Quid s quererent̃. qui priores iꝑsecunone c̃minis d

Expanded text:
viter autem omnes haereticorum interimit quaestiones, diviter autem omnes haereticorum interimit quaestiones, dicendo: Nemo te lapidavit? qui dicunt Christum diem nescire judicii, vel qui ait: Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis ; ecce et hic ait: Nemo te lapidavit? Quomodo utique interrogat, quod videbat? Sed interrogat nobis, ut cognosceremus non esse lapidatam. Est etiam humani affectus haec consuetudo, ut interrogemus saepissime, quod videmus. Et ideo mulier respondit: Nemo, Domine; hoc est dicere: Quis potest lapidare, quam ipse non damnas? Quis potest alium damnabo. Adverte quomodo propriam sententiam temperavit; ut Judaei de absolutione mulieris calumniari nihil possent, sed in se magis calumniam retorquerent, si queri vellent: dimittitur enim mulier, non absolvitur: quia deerat accusator, non quia innocentia probabatur. Quid ergo quererentur, qui priores a persecutione criminis et
Abbreviated transcription (Latin):
discedentib illis. remansit solus sħs. et mulier in me¬
dio stans. Donaturus peccatũ solus remanet iħs. siẽ
ipse ait. Erce uenit. hora et iamuenit. ut disꝑgami¬
ni unus quisq insua. et me solum relinquatis. Non
enĩ legans neq nuntius. sed ipse dñs saluũ fecit
ppłm suum solus remanet. ꝗa non potest hoc cui¬
quã hominũ cumxp̃o eẽ cõmune. ut peccata con¬
donet. solius hoc munus est xp̃i. ꝗtulit peccatũ
mundi. Meruit et mulier absoli. quȩ receden¬
tib iudeis remansit sola cũ xp̃o. Eleuans autem
caput iħs. dixit mulieri. Ubi sunt ꝗte. accusabant.
Nemo te lapidauit. Et illa respondit. Nemo dñe.
Et ait adillam iħe. Nec egote condempnabo. uade
et ammodo uide nepecces. Uide lector diuina
mysteria. et clem̃tiã xp̃i. Cum accus atur mulier.
caput iħs inclinat. Eleuat autẽ. ubi defecit. accu¬
sator. Ita nullũ dampnari uult. absolui om̃s. Bre¬

Expanded text:
discedentibus illis, remansit solus Jesus, et mulier in mediscedentibus illis, remansit solus Jesus, et mulier in medio stans. Donaturus peccatum, solus remanet Jesus, sicut ipse ait: Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in sua, et me solum relinquatis ; 897 non enim legatus, neque nuntius, sed ipse Dominus salvum fecit populum suum . Solus remanet; quia non potest hoc cuiquam hominum cum Christo esse commune, ut peccata condonet. Solius hoc munus est Christi, qui tulit peccatum mundi . Meruit et mulier absolvi, quae recedentibus Judaeis, remansit sola cum Jesu. 17. Elevans autem caput Jesus dixit mulieri: Ubi sunt, qui te accusabant? Nemo te lapidavit? Et illa respondit: Nemo, Domine. Et ait ad illam Jesus: Nec ego te damnabo; vade, et amodo vide ne pecces . Vide, lector, divina mysteria, et clementiam Christi. Cum accusatur mulier, caput Christus inclinat: elevat autem, ubi deficit accusator; ita nullum damnari vult, absolvi omnes. 18. Bre
Abbreviated transcription (Latin):
malio damnat: quod ipse cõmittit : hoc. autẽ.
dixit et scribebat interri. Ꝙd: utiq dicens.
Festuca quȩ moculo ẽ: fris gui uides: tribẽ aut̃
quȩ in oculo tuo ẽ ñuides. Libido enĩ uł ut fes¬
tuca est. Cito accendit̃. ꝓpere consumit᷑. saeri
dinẽ ꝑsonabat. scribebat aut̃ interra digito.
quod legẽ scripserit. Peccatores in terra scribunt̃.
iusti incelo. sicut habes dictum addiscipłos. Gau
sit. ut gemino testam̃to. iudȩos scias eẽ dam¬
natos. Audientes aut̃ hocũbũ. exierunt
foras unus post unũ. incipientes a seniorib. et se¬
debat cogitantes dese. Etremansit solus th̃s. et
mulier in medio stans. Bene ait quod exierunt
foras. ꝗnolebant eẽ cumxp̃o. Foris littera ẽ. intus
misteria. sequebant̃ enĩ diuina lectionũ quędam.
uelut arboꝵ. folia ñ fructuũ qui uidebant inumbra
legi. et solẽ iustitie uidere nonpoterant. Deniq

Expanded text:
in alio damnat, quod ipse committit? 13. Hoc autem in alio damnat, quod ipse committit? 13. Hoc autem dixit, et scribebat in terra. Quid? Utique dicens: Festucam, quae in oculo est fratris tui, vides: trabem autem, quae in oculo tuo est, non vides . Libido enim velut festuca est, cito accenditur, propere consumitur: sacridinem personabat. 14. Scribebat autem in terra digito, quo Legem scripserat . Peccatores in terra scribuntur, justi in coelo, sicut habes dictum ad discipulos: Gasit, ut gemino Testamento Judaeos scias esse damnatos . 15. Audientes autem hoc verbum, exierunt foras unus post unum, incipientes a senioribus, et sedebant cogitantes de se . Et remansit solus Jesus, et mulier in medio stans. Bene ait quod exierunt foras, qui nolebant esse cum Christo. Foris littera est, intus mysteria. Sequebantur enim divinarum lectionum quaedam velut arborum folia, non fructum; qui vivebant in umbra Legis, et solem justitiae videre non poterant. 16. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ferentib pleni luminis. refulserit claritudo.
ignorintie umbra decesserit. sediam uemiamus. ad
mulieris huiꝰ adulterȩ absolutionẽ. Oblata erit
ascribis et phariseis dño iħu adulterii rea. et haȩc
oblata fraude. ut si eã absolueret: legem soluere
uideret᷑. sin uero damnaret: ꝓpositũ suimutard
iduentus. ꝗ peccata om̃ium remissurus aduenit.
Demq supraait. Egoñ iudico quẽquã. Offerentẽ
ergo eã et dixer̃. hanc mulierẽ inuenim publice
mechantẽ. scriptũ est enĩ in lege moysi. om̃em mo¬
echã lapidart. Tuuꝰ quiddicis de ea: Quȩ cum
dicerent. iħs inclinato capite digito scribebat in
terri. Et cum expectarent ut audirent eum.
erigens caput dixit. Ꝙ sine peccato ẽ prior
lipidet eã. Odtã diuinũ quã ista sententia: ut
his peccata pumiat: ꝗexors ipse peccati sit. Quo¬
modo em̃feris aliem ultorẽ: et ꝓprii criminis de¬
fensore: Nonne se magis ipse condemnat: qui

Expanded text:
ferentibus pleni luminis refulserit claritudo, ferentibus pleni luminis refulserit claritudo, ignorantiae umbra decesserit. Sed jam veniamus ad mulieris hujus adulterae absolutionem. 11. Oblata erat a Scribis et Pharisaeis Domino Jesu adulterii rea . et hac oblata fraude, ut si eam absolveret, Legem solvere videretur: sin vero damnaret, propositum sui mutaret adventus; quia peccata omnium remissurus advenit. Denique supra ait: Ego non judico quemquam . Offerentes ergo eam, dixerunt: Hanc mulierem invenimus publice maechantem. Scriptum est enim in lege Moysis omnem maecham lapidari. Tu vero quid dicis de ea ? 12. Quae cum dicerent, Jesus inclinato capite, digito scribebat in terra. Et cum exspectarent, ut audirent eum, erigens caput dixit: Qui sine peccato est, prior lapidet eam. Quid tam divinum, quam ista sententia; ut is peccata puniat, qui exsors ipse peccati sit? Quomodo enim feras alieni ultorem, et proprii criminis defensorem? Nonne se magis ipse condemnat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gemino aere ueteris et noui testam̃ti. hoc est inte¬
gro fidei pretio mulier illa uago quodã et me¬
retricio gentiũ conuenarũ comitatu fulta ẽducũ.
Et conduxit inquid eã gomor hordei et semi gomor.
ut ꝑfectos redderet. Pergomor intellegit̾ plena
mensura. Persemi gomor semi plena mensuri. ple¬
na m̃suri in euangłio est. semi plena inlege. ciũ
plenitudo nouum est testam̃tũ. Siquidem ipse
dñs ait. Nonueni legem soluere. sedimplere.
Nec otiose ꝗndecim anabathmoꝵ psalmos daundi¬
cos legimus. Et qndecim gradib ascendisse solẽ.
cum ez echias iustus rexuite huiꝰ acciperet cõmeatũ.
significabat᷑ enĩ ẽẽ uentur sol iustitę qui gradũ
ꝗndecĩ ueteris et noui testam̃ti mluminatur eẽt
presentiȩ suȩ lumme. ꝗb nr̃a fides aduitã ascen¬
dit aetnã. Uñ et hoc quod hodie mapło lectũ ẽ.
mysticũ reor. eo quod ꝗndecĩ dieb apud petrum

Expanded text:
gemino aere veteris et novi Testamenti, hoc est, integemino aere veteris et novi Testamenti, hoc est, integro fidei pretio, mulier illa vago quodam et meretricio gentium convenarum comitatu fulta conducitur. 9. Et conduxi, inquit, eam gomor hordei, et semigomor, eut perfectos redderet: per gomor intelligitur plena mensura, per semigomor semiplena mensura. Plena mensura in Evangelio est, semiplena in Lege, cujus plenitudo novum est Testamentum. Siquidem ipse Dominus ait: Non veni Legem solvere, sed implere . 10. Nec otiose quindecim anabathmorum 896 psalmos Davidicos legimus, et quindecim gradibus ascendisse solem, cum Ezechias justus rex vitae hujus acciperet commeatum . Significabatur enim esse venturus sol justitindecim veteris et novi Testamenti illuminaturus esset praesentiae suae lumine, quibus nostra fides ad vitam ascendit aeternam. Unde et hoc quod hodie in Apostolo lectum est , mysticum reor; eo quod quindecim diebus apud Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq pretiũ testam̃ti est quȩ ꝑanũ intẏpo an¬
nitiataẽ. inueritate compleca ꝑxp̃m. Ido habes¬
purgatione. septẽ dierũ purgatio scđm legẽ. quȩ
inspeciȩ p̃sentis sabbatis sp̃ale sabbatũ annuntiaũ.
Inũ dierũ purgatio scđm grĩm. quȩ euinglii testifici¬
tione signat ꝗa tertio die dñs resurrex̃. Ubi poena
prescribit᷑. debet ẽẽ penitentia peccatoꝵ. Vbi re¬
missio donat̃ grã ẽ. prȩcedit penitentia seꝗt̃ grã.
N eq penitentia gͦ. sine grã. neq grã sine penitentia.
Debet enĩ paenitentia prius dampnare peccatũ. ut grã
possit. abolere. Ideo tẏpũ legis accipiens iohannes
Qͦ dies legis misteriũ signat. octauus resurrectionĩ.
sicut habes inecclesi aste. Dapartem illis septẽ. et
illis octo. Nam et inꝓpħa osee legisti dictũ adeũ.
Conduc tibi fornicaruã ꝗndecim denariis. Eo quod

Expanded text:
utriusque pretium Testamenti est, quae per agnum in typo anutriusque pretium Testamenti est, quae per agnum in typo annuntiata est, in veritate completa per 3. Septem dierum purgatio secundum Legem , quae in specie praesentis sabbati spiritale sabbatum annuntiavit: trium dierum purgatio secundum gratiam, quae Evangelii testificatione signatur ; quia tertio die Dominus resurrexit. Ubi poena praescribitur, debet esse poenitentia peccatorum: ubi remissio donatur, gratia est. Praecedit poenitentia, sequitur gratia. Neque poenitentia ergo sine gratia, neque gratia sine poenitentia; debet enim poenitentia prius damnare peccatum, ut gratia possit abolere. Ideo typum Legis accipiens Joannes 8. Septimus ergo dies Legis mysterium signat, octavus resurrectionis, sicut habes in Ecclesiaste: Da partem illis septem, et illis octo . Nam et in propheta Osee legisti dictum ad eum: Conduc tibi fornicariam quindecim denariis ; eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ceslimonio preferens. opimae prȩmiis largitaitis.
cium. uideam̃ quid ipse iuxta gazofilaciũ positus con¬
ferebat. Non eñi otiosȩ iuduã p̃tulit duo aerimit¬
tentẽ. Pretiosa ista pauꝑtas ẽ. fidei opulenta mysterio.
Istai sunt duo aeri quȩ samaritanus ille eu ingelicus
adeĩ curanda uulnera qui incidit in latrones. stabula¬
rio dereliquid. Ergo et istaspecie idua intypo. eccła.
hoc gazofilacio saero conferendũ putauit. Quopiu¬
pendere. Diundebat eñi ppłis argentũ igne erimina¬
tũ eloꝗoꝵ cȩlestiũ et imaginis regie pecunia ppłor
annumeribat affectib. Nemo plus misit quã ꝗto
tũ donauit. satiabat. esurientes. replebat inopes.
inluinabat caȩcos. redimebat captiuos. paralitico
nes reoꝵ peccata donabat. Haec sunt duo aeri que
duo aera nisi prȩtiũ noui et ueteri testam̃ti: Pretiũ
scripturȩ fides nr̃i ẽ. Nam quod legit̾ ꝓintellegn¬
tis. estimatur arburio. Remissio igitur peccator

Expanded text:
tis cium, videamus quid ipse juxta gazophylacium positus conferebat; non enim otiose viduam praetulit duo aera mittentem. Pretiosa ista paupertas est fidei opulenta mysterio. Ista sunt duo aera quae Samaritanus ille Evangelicus ad ejus curanda vulnera, qui incidit in latrones, stabulario dereliquit . Ergo et ista specie vidua, in typo Ecclesiae, hoc gazophylacio sacro conferendum putavit, quo paupendere; dividebat enim populis argentum igne examinatum eloquiorum coelestium, et imaginis regiae pecuniam populorum annumerabat affectibus . Nemo plus misit, quam qui totum donavit. Satiabat esurientes, replebat inopes, illuminabat caecos, redimebat captivos, paralyticosnes reorum, peccata donabat. Haec sunt duo aera, quaid enim sunt duo aera, nisi pretium novi et veteris Testamenti? Pretium Scripturae fides nostra est; nam quod legitur, pro intelligentis aestimatur arbitrio. Remissio igitur peccatorum