comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filium dei se fecit. Iudei ĩtel¬
lex̾unt ex xp̃iani se dicunt
non intellig̾e qui non crede¬
bant intelligebant et qui se
dicunt cred̾eᷤ fatiunt ne ĩtel¬
ligant uł ħ saltem admitte¬
non a semet ip̃o quidem s de
deo deum ẽẽ significaret int̾
cetera ait post te seꝙ̃tur aliga¬
ti uinculis et adorabunt te qͥ
inte deprecabuntur qm in te
est deus et non est deus pret̾
te. Tu enim es deus et nescie¬
bamꝰ deus isrł saluator. ꝙͣtũ
ad bonam mentem ꝑtinet b
manifesta sunt. Hus enim:
p̃r in filio ẽẽ probatur ⁊ filiꝰ

Expanded text:
filium dei se fecit. Iudaei intellexerunt, et Christiani se dicunt non intellegere? qui non credebant, intelldicunt credere, faciunt ne intelligant? Vel hoc saltem admittenon a semetipso quidem, sed de Deo Deum esse significaret, inter caetera ait: Post te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntur; quoniam in te est Deus, et non est Deus praeter te. Tu enim es Deus, et nesciebamus; Deus Israel salvator . Quantum ad bonam mentem pertinet, haec manifesta sunt. His enim et Pater in Filio esse probatur; et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt ut praue doctrine mã¬
data comendent ac per hoc cap¬
corrupta enim mente aliud ⁊¬
sclentes aliud profitentes sũt
sicut et uidei qui non ignora¬
tes gesta saluatoris opera esse
sp̃s sc̃i muidentes dicebant qr
in belzebub eicit demonia ut
ppłm a fide eius auert̾ent. Tał
est et supra memoratorum u̾¬
sutia quia ut castitatis et sc̃i¬
monie amatores ẽe se similẽt
etiam nuptias dicunt ẽẽ dãp¬
nandas ut ꝑhoc ꝯmendentur
et ppłm au̾itate auertent et ut
abstinentie studere fingant se

Expanded text:
tendunt, ut pravae doctrinae mandata commendent: ac per hoc cauCorrupta enim mente aliud scientes, aliud profitentur. sicut et Iudaei, qui non ignorantes gesta saluatoris opera esse spiritus sancti inuidentes dicebant, quia in Belzebul eiciebat demonia, ut populum a fide eius auerterent. talis est et supra memoratorum uersutia, quia, ut castitatis et sanctimonii amatores esse se simulent, etiam nuptias dicunt esse damnandas, ut per id commendentur et populum a ueritate auertant, et, ut abstinentiae studere se fingant, te
Abbreviated transcription (Latin):
Ignũ piorum minuẽ
rere uerum ⁊ nec uniꝰ.xxxii.
mom̃ti tpris uita frui qui ꝯ¬
ditoris s. ĩ memores uite to¬
cius auc̃tem imputant crea¬
ture. S scriptura hos impio¬
loquitur qui subdei lego age
rent propensiores in ydolise¬
rant peiores sunt ceteris ii¬
pus.Scientes enim deum et
contempnentes eum obtem¬
perant seruis et quia de hus
dictum est probat apłs dicẽ

Expanded text:
IMPIORUM MINUENTre, uerum etiam nec unius momenti temporis uita frui, qui conditoris sui inmemores uitae totius auctoritatem inputant creaturae. sed scriptura hos impioloquitur, qui, cum sub dei lege rent, propensiores in idolis erant. Pejores enim sunt caeteris impiis: scientes enim Deum et contemperant seruis. et quia de his dictum est probat apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
militudo aũt dei. ħ est in hoĩe
ut sicut ex pr̃e filius. similit̾
ex homine mulier. In hoc pla¬
ne dispar quia hec fc̃a.Ille u̾o
natus est. Quibusdam tam̃
uidetur omnia simul deum
fecisse. Si enim uerbo inqui¬
unt fecit quare non omnia si¬
mul fecisse dicatur. nam ħ ho¬
minum mors ẽ si partib fecis¬
se credatur. Ad pontentiam ergo
mag̾ dei profic̾e dicunt si uno
die omnia ab eo fc̃a credantur.
Porro aũt magnam prouiden¬
tiam in hoc oꝑe et ordine con¬
cuemur. Ham potuit utiq si

Expanded text:
militudo autem dei haec est in homine, ut, sicut ex patre filius, similiter ex homine mulier, in hoc plane dispar, quia haec facta, ille uero natus est. Quibusdam tamen uidetur omnia simul dominum fecisse. si enim uerbo\', inquiunt, \'fecit, quare non omnia simul fecisse dicatur? nam hic hominum mos est, si partibus fecisse credatur.\' ad potentiam ergo magis dei proficere dicunt, si uno die omnia ab eo facta credantur. porro autem magnam prouidentiam in hoc opere et ordine contuemur. nam potuit utique si
Abbreviated transcription (Latin):
est uideatur operari. Hinc gͦ
sñia que ante precesserat cre¬
scite et multiplicamini non ĩ¬
cipit ad creandum s ad creat᷑e
que fuerat concessa pernitiẽ.
Mulieri ad pariendum filios
dolor additur difficultas im¬
ponitur non procreationis no¬
ua forma componitur. Ham si
tis gn̾onem extistisse quam do¬
mini et est uere ut ait ille pro¬
gemies iparum. Siquis at
se existimat ita natum quid mͥ
modicum dolorem bitura ert
filiorum cresceret ei causa de¬
licti quia ⁊ cum gemitu ⁊ me¬
rore parutur. Uati aũt sine
eris tue. et eclisti deligno de qͦ
preceperam tibi. ne ederes ex eo
Maledc̃a terra moperib tius
spmas et tribulos germinabit
loc reuocatur ad quod fuerat
fẽs s cum detrimento ante
enim positus erat. ut operaret᷑
terram simplicit̾ ut non seq̃re¬
tur eum laboris effc̃s at uͥ ã
spreuit preceptum dei melius
sibi procurari credens consilio
serpentis qm fecerat deus adin¬

Expanded text:
est, videtur operari. Hac ergo est, videtur operari. Hac ergo sententia quae ante processerat, Crescite et multiplicamini , non incipit ad creandum, sed ad creaturae, quae fuerat concessa, perniciem. Mulieri ad pariendum filios dolor additur, difficultas imponitur, non procreationis nova forma componitur: nam si tis generationem extitisse, quam Domini; et est vere, ut ait ille, Progenies viperarum . Si quis autem se existimat ita natum, quid memodicum doloris habitura erat, filiorum cresceret ei causa delicti: quia et cum gemitu et moerore pariuntur, nati autem sine eris tuae, et edisti de ligno, de quo praeceperam tibi ne ederes ex eo, maledicta terra in operibus spinas et tribulos generabit t Adam, ad hoc reuocatur, ad quod fuerat factus, sed cum detrimento. ante enim positus erat ut operaretur terram simpliciter, ut sequeretur eum laboris effectus; adubi autem spreuit praecep. tum dei melius sibi procurari credens consilio serpentis quam fecerat deus, ad in
Abbreviated transcription (Latin):
mine ad uirum et ex eo ꝙ co¬
lit et non ꝙ uerum ẽ conuier¬
sio simpliciter añ concessa
cum ultima seruitute p̃p pe¬
nam eidem credatur ĩposita
qm per mulierem concessam¬
subiectus fẽs fuerat uir ⁊ si¬
ne dubio supior indebatur
cuius conscilio usus puta¬
uit prodesse ꝙ suasit ut fac¬
tum dei subilitate serpentis
destriu uideretur instaurat᷑
per snũiam dei institutum ut
reuertatur mulier ad condc̃o¬
nis subiectionem bumiliata
uiro sicut fuerat constitutũ
et additur ei qd̃ adclitur ad
penam tñ audit. Replens ⁊¬
replebo merores tuos et ge¬
mitum tuum in tristitia pa¬
ries filios et ad uirum tuuz
conuersio tua et ip̃e tui dña¬
bitur. Pumꝗd aliter fu̾at.
decretum ꝙͣ mulier dñio u¬
ri ẽẽt subiecta. hinc ergo ap¬
paret mulierem reuocatam
ẽẽ adid ꝙ fuerat fc̃a cum ad¬
ditam̃to. Unde ait. Replẽs
replebo merores tuos et ge¬
mitum qd replet in eo qd̾ mi
nus est addit non in eo ꝙ ñ

Expanded text:
minae ad uirum et ex eo, quod cominae ad uirum et ex eo, quod coiit, et non quod t uerum est, conuersio simpliciter ante concessa cum ultima seruitute propter poenam eidem credatur inposita. quoniam per mulierem subiectus factus fuerat uir et sine dubio superior uidebatur, cuius consilio usus putauit prodesse quod suasit, ut factum dei subtilitate serpentis destrui uideretur, instauratur per sententiam dei institutum, ut reuertatur mulier ad condicionis subiectionem humiliata uiro, sicut fuerat constitutum, et additur ei quod additur ad poenam, cum audit: replens replebo maerores tuos et gemitum tuum: in tristitia paries filios et ad uirum tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur. Numquid aliter fuerat decretum, quam mulier dominio uiri esset subiecta? hinc ergo apparet mulierem reuocatam esse ad id, quod fuerat facta, cum additamento. unde ait: replens replebo maerores tuos et gemitum. qnus est, addit non in eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
paries filios et ad uirum tu¬
um conuersio tua. et ip̃e tui
dnabitur. Nemo ꝙ reprehẽ¬
dit ip̃e confirmat. Si idro
cessi sunt filui quia usurpan̾at
coitum. ergo plus usurpatio
prestitit. Si quia dixit intri¬
stitia paries filios inde pu¬
tas gn̾ationem sumpsisse pͥn¬
tipium ubi erit ꝙ dcm̃ est.
crescite et multiplicamini.
Intellige ergo ad penam tm̃
additum ut cum per letiti¬
am fuerit ante concessum
tristitia subdetur ob penam
et ut durior et multiplicata¬
pena mulierẽ semper urg̾et
additur conuersio ad irũ
ut eẽt unde ei dolor iterum
ĩouaretur. Si coitum dñs
dampnabat in seruis cur ad¬
debat ad uirum conu̾sio tua
nemo ꝙ dampnat laec ꝑ pena
constiruit cum utiq pena sit
dampnato contraria nec ũꝙͣ
exuno s econtͣproueniat ꝙ
si in uno eẽnt dampnationez
nemo metueret. Deniq ali¬
quis in boc addisceret ex quo
in lege cõmissum uid̾et ẽe b̾
est confirmasse non punisse
pecc̃m. Si ideo conuersio fe¬

Expanded text:
paries filios et ad uirum tuparies filios et ad uirum tuum conuersio tua et ipse tui dominabitur: nemo quod reprehendit ipse confirmet. si ideo concessi sunt filii, quia usurpauerat coitum, ergo plus usurpatio praestitit. si, quia dixit: in tristitia paries filios, inde putas generationem sumpsisse principium, ubi erit quod dictum est: crescite et multiplicamini? intellege ergo hoc ad poenam tantum additum, ut, cum per laetitiam fuerit ante concessum, tristitia subdaretur ob poenam. et ut durior et multiplicata mulierem semper urgueret, additur conuersio ad uirum, ut esset unde eidem iterum innouaretur. Si coitum dominus damnabat in seruis, cur addebat: ad uirum conuersio tua? nemo, quod damnat, hoc pro poena constituat, cum utique poena sit damnato contraria nec umquam ex uno, sed e contra proueniat. quod si in uno essent, damnationem nemo metueret. deinde aliquis in hoc addiceret, ex quo in legem commissum uideret? hoc est confirmasse, non punisse peccatum. si ideo conuersio fe
Abbreviated transcription (Latin):
puniantur. Quam obrem᷑ ade
et eue no ex data sñia peccati
genus potest intelligi quãuis
enim unum eorumꝰ peccatum
sit s scd̾m personam suam ⁊¬
uir et mulier sniam accepũt
nec non et serpens ut non so¬
lum in eo ꝙ facti sunt non re¬
manerent. uerum etiam add¬
retur eis labor ad penam cum
enim omnia pecora et aĩantia
homimi fuissent sicut legini
subiecta. Serpens uero contra
hanc constitionem erexit se
et dolo et fallatia circũuentuz
hominẽ sibi subiecerat. Sine
dubio enim qui aliquam ca¬
pit infra se eum facit ꝓpt̾ q
primitur ultra quam fuerat
fẽs ne supra hominẽ ẽet ut
calliditate sua non solumad
nichil profecisse se doleat s
et detiorasse. Cum enĩ pru¬
dentior legatur ceteris besti¬
is postquam decepit hoĩem
maledẽs fẽs est ab omnib
bestiis t̾re. post siũam data
quam sibi sociauerat ad con¬
tempnendam dei legem ex¬
cipiat sñiam. Ait en̾im rep¬
lens replebo merores tuos⁊
gemitum tuum in tristitia

Expanded text:
puniantur. quam ob rem Adae et Euae non ex data sententia peccati genus potest intellegi. Quamuis enim unum eorum peccatum sit, sed secundum personam suam uir et mulier sententiam acceperunt, nec non et serpens, ut non solum in eo quod facti sunt non manerent, uerum etiam adderetur eis labor ad poenam. cum enim omnia pecora et animantia homini fuissent, sicut legimus, subiecta, serpens uero contra hanc constitutionem erexit se et dolo per fallaciam circumuentum hominem sibi subiecerat. sine dubio enim qui aliquem capit, infra se eum facit. Propter quod primitur ultra quam fuerat factus, ne supra hominem esset, ut calliditate sua non solum ad nihil se profecisse doleat, sed et deteriorasse. Cum enim prudentior legatur fuisse caeteris bestiis, postquam decepit hominem, maledictus factus est ab omnibus bestiis terrae. Post sententiam datam quam sibi sociauerat ad contemnendam dei legem, excipiat sententiam. ait enim: replens replebo maerores tuos et gemitum tuum: in tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
tur quem deum ur̃arum asseri¬
tis animarum. Nam gaudeti
cum manic̾ei uocamini. ꝑ hoc
enim nomen lib̾ationẽ nr̃arũ¬
aĩarum flagitatis ꝙ utiq na¬
sciretis nisi nati ẽẽtis. Longeiͣ¬
q apparet per ypocrisin nuptiaᷤ

Expanded text:
tur, quem deum uestrarum adseritis animarum. nam gaudetis, cum Manichei uocamini. per hoc enim nomen liberationem uestram flagitatis quod utique nesciretis, nisi nati essetis. longe itaque apparet per hypocrisin nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
animamꝰ meam. Ham et sal¬
uator cui opus non erat ũ
nobis exemplum daret ieu¬
nauit. Itaq nulli est dubiũ
prodesse ieuinia. Sic et enim
oñdet uelle se homo imꝑetͣ¬
re ꝙ postulat cum se afflig̃.
ieuinio. Unde dcm est bõã
sina. Ut accepta ergo possit ẽẽ
or̃o solatium uult eam hr̃e ie¬
uinii et quia nicł hoꝵ sineꝓi¬
uata iustitia cõmendet orõẽ
cum ieiumo. Deniqz orõnez
cõmendauit. Ip̃e enim hũn¬
dans copiis ieuinabat. S et
non hñtes pascebat ut illoꝵ
saturitas ieiunium eius face¬
ret acceptabile. Non nullis
ergo indiget et non nullis ca¬
rere deb ieuinium ut possit
mereri quod postulat. Laus

Expanded text:
animam meam. nam et salanimam meam. nam et saluator, cui opus non erat, ut nobis exemplum daret, ieiunauit. Itaque nulli dubium est prodesse ieiunia. sic enim ostendet uelle se impetrare quod postulat, cum se adfligit ieiunio. unde dictum est: bona nio. ut accepta ergo possit esse oratio, solacium uult eam habere ieiunii et, quia nihil horum sine pieruata iustitia commendet orationem cum ieiunio. denique orationem commendauit. ipse enim abundans copiis ieiunabat, sed et non habentes pascebat, ut illorum saturitas ieiunium eius faceret accergo indiget, et nonnullis carere debet jejunium, ut possit mereri quod postulat. LAUS
Abbreviated transcription (Latin):
uulneribꝰ medicina. Mede¬
Lam enim conferunt uite ꝑ¬
petue ita tñ ut duaꝵ rirum
testimonio comendentur.i.
tigant motus aduersos re¬
primunt presuram anune
auferunt. sicut ait dñs. No¬
lite dediti ẽẽ in esca et crapu¬
la ne grauentur corda ur̃a.E
Cum enum anima ab esca
et potu ninus fi̾it liberata
cunc se melius recognoscit.
Sicut enim in speculo sordi¬
do non se talem homo aspiẽ
qualis est ita et si esca ⁊ cra¬
pula fuerit grauatus alterũ
se sentit qm est tunc excitat᷑
libido accenditur ira in flãma¬
tur suꝑbia. gn̾atur luxuria.
interposito ieuimo cognitioẽ
sui recepta anima intelligit
qua deuotione obsequii debe¬
at redemptori. Magna ergo
et per best̾ reginiam cum uda¬
icus ppłs in periculo eet posit
ieuinus suffragantib libera¬
tus est et ninu̾nte cum eu̾si¬
onis sue prescriptum diem
a propħa. audissent ieuinio
indicto euadere meruerunt
uinio se humiliabant dicẽte
dauid. In ieuio humiliabã

Expanded text:
uulneribus medicina. medeluulneribus medicina. medellam enim conferunt uitae perpetuae, ita tamen ut duarum rerum testimonio commendentur, idtigant, motus aduersos reprimunt, pressuram animae auferunt, sicut ait dominus: nolite dediti ela, ne graventur corda vestra . Cum enim anima ab esu et potu nimio fuerit liberata, tunc se melius recognoscit. Sicut enim in speculo sordido non se talem homo aspicit qualis est; ita et si esca et crapula fuerit gravatus, alterum se sentit quam est. Tunc exsuscitatur libido, accenditur ira, inflammatur superbia, generatur luxuria. interposito jejunio, cognitione sui recepta anima intelligit qua devotione obsequi debeat Redemptori. Magna ergo Hester etenim regina, cum Iudaicus populus in periculo esset positus, ieiuniis suffragantibus liberatus est. et Nineuitae, cum euersionis suae praescriptum diem a profeta audissent, ieiunio indicto euadere meruerunt.iunio se humiliabant dicente Dauid: in ieiunio humiliabam
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimum dei sacer
tum in doctrina sana sicut mã¬
dat apłs ut opus fidei ꝓtpus
obseruatione ommi cura diligẽ¬
tiaq alacri et deuoto animo
fatiamus ieiunia et eniq̃r
celebranda sunt. quid profit¬
ant quãuis non lateat tacei
tñ non debet. Incitatur enim
deuocio qn ea quelib non igͦ¬
rantur recensentur tñ tale ẽ
enim ingenium nature nr̃e ũ
corpestat᷑ si usus destit̾it lectio¬
nis quia sicut ferrum nisi usũ
fecerit eruginem gn̾at ita et
anima nͥ se freq̃ntius dinis
exerceat lectiomib nascent᷑
illi pecca hinc est unde in pͦs
hunc dicit beatum qui die ui¬
noctuq legem dñi meditatur.
Deniq quãuis nota sunt di¬
uina eloquia tñ cum fu̾int
sacris uoluminib memorati
sic illa denoctũ pectus suscip̃
q. noua excitatur enim desi¬
derium anime erga oꝑa salu¬
taria. unde apłs ad timotheũ
intercet᷑a ut resuscites inquid
gr̃am dei que est inte. Igitur
ncc̃ia nobis ieiuma sunt siẽ

Expanded text:
deuotissime dei sacerdtum in doctrina sana, sicut mandat apostolus, ut opus fidei pro temporis obseruatione omni cura diligentiaque alacri et deuoto animo faciamus. ieiunia etenim, quaschae celebranda sunt, quid proficiant, quamuis non lateat, taceri tamen non debet. incitatur enim deuotio, quando ea quae, licet non ignorantur, recensentur tamen. tale est enim ingenium naturae nostrae, ut torpescat, si usus destiterit lectionis, quia sicut ferrum, nisi usum fecerit, eruginem generat, ita et anima, nisi se frequentius diuinis exercuerit lectionibus, nascentur illi peccata. hinc est unde in psalmo hunc dicit beatum, qui die noctuque legem domini meditatur. Denique quamuis nota sint diuina eloquia, tamen cum fuerint sacris uoluminibus memorata, sic illa deuotum pectus suscipit quasi noua. exsuscitatur enim desiderium animae erga opera salutaria. unde apostolus ad Timotheum inter cetera: ut resuscites, inquit, gratiam dei quae est in te. igitur necessaria nobis ieiunia sunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
turorum hoĩum suum con¬
solans deo dicatus thobias
in temptatione robustus
et fortis inuentus est ostẽ¬
dens in nec̃itate plus in dei
timore iugilandum quia si
necĩtas ad dei auxilium nos
impellit qͣnto mag̃ securitas
certi ergo scĩ uiri quod deus
iuditium sibi eorum oĩum q̃
in hoc mundo fuint exceꝑit
tribulationes et dampna et
reliqua exitia uel contumeli¬
as non egre tulerunt s ⁊ gra
digni bĩti sunt pro noĩe dei cõ¬
tumeliam pati Iuditia enim
mentorum futuroꝵ excitia st̃
que in uaste fuint fidelib sũ
intribulaticẽ siue in contũe¬
lia. Itaqr in tm̃ deo placuit
iustus tobias ut duplicign̾e
mentoꝵ suorum conseq̃ret᷑
mercedem et in presenti enĩ
ꝙ amiserat minstro angło
recupauit lumen acditatus ẽ¬
etiam copus que ad p̃ntem
pertinet uitam et in futuro
beres regni celorum est fẽs ũ
in hoc doceremur quia qui to¬
to corde dei legi obtempat nͤͦ
de promissis dubitat ⁊ in hoc¬
et in futuro illum uita eterna¬

Expanded text:
turorum animum suum consolans deo dicatus Tobias in temptatione robustus et fortis inuentus est ostendens in necessitate plus in dei timore uigilandum, quia si necessitas ad dei auxilium non inpellit, quanto magis securitas! certi ergo sancti uiri, quod deus iudicium sibi eorum omnium quae in hoc mundo fiunt exceperit, tribulationes et damna et reliqua exitia uel contumelias non aegre tulerunt, sed et gdigni habiti sunt pro nomine dei contumeliam pati. indicia enim meritorum futurorum exitia sunt, quae iniuste fiunt fidelibus siue in tribulationibus siue in contumeliis. Itaque in tantum deo placuit iustus Tobias, ut duplici genere meritorum suorum consequeretur mercedem. et in praesente enim quae amiserat ministro angelo recuperauit lumina, ditatus etiam copiis, quae ad praesentem pertinent uitam, et in futuro heres regni caelorum est factus, ut in hoc doceremur quia, qui toto corde dei legi obtemperat nec de promissis dubitat, et in saeet in futuro donat illum uita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Qui in xp̃o ait baptiza¬
ti estis xp̃m induistis/ ⁊ it̾m
si expoliati inquid non nudi
inueniamur. Quid est quod

Expanded text:
 qui in Christo, ait, baptizati estis, Christum induistis et iterum: si expoliati, inquit, non nudi inueniamur —, quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionem lex ⁊prophe pro¬
nuntiare nũqͣm desisterunt
pro ut ip̃e p̾cipiebat u̾bis ⁊ fc̃is.
Nam ⁊ in sacrificus carnaliũ
uictimarum q̃ sͥ ip̃a sc̃ã trini¬
tas que unus ẽ deus noui et
cipiebat offerri. illius sacrifitĩ

Expanded text:
ascensionem lex et prophetae pronuntiare nunquam cessaverunt, prout ipse praesciebat et verbis et factis. Nam et in sacrificiis carnalium victimarum, quae sibi ipsa sancta Trinitas, quae unus est Deus, Novi et esciebat offe
Abbreviated transcription (Latin):
telligere sibillum serpentium
cumꝰ multos sciamus auium
eius lingua uti cuius corpus
intrau̾at nec ałr falłet mulie¬
rem ac per hoc serpentis ore lo¬
cutus ẽ ꝑ serpentem. legimus

Expanded text:
telligere sibilum serpentum, cum multos sciamus avium t diabolum ejus lingua uti, cujus corpus intraverit: nec aliter falleret mulierem. Ac per hoc serpentis ore locutus est per serpentem. XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
et enim qui male uult agere
disciplina dñica inimica ur
cui nisi consenserit mittet᷑
ingehenam dyabolo qui u̾e
mumieus humani gnis est

Expanded text:
etenim, qui male uult agere, disciplina dominica inimica uidetur, cui nisi consenserit, mittetur in gehennam diabolo, qui uere inimicus humani generis est
Abbreviated transcription (Latin):
misticum est in eã saluatoris.
ut non solum a solis genti
dibile putetur ⁊ sotiniani.ii.
et arriam bͣnt fidem sꝑnunt¬
si eo tp̃re quo seminatur corp᷑
et anima gn̾atur ex aĩa de adã
costam sublatam legimus ũ
tñ aĩam natam ex aia s si co¬
sta secum hũit aĩam. iam nõ
est nata. s detracta in partem.
S nec hoc scriptum est. ꝓpha

Expanded text:
mysticum est in causa saluatoris, mysticum est in causa saluatoris, ut non solum a solis gentildibile putetur; et Fotiniani enim et Arriani hanc fidem ssi eo tempore, quo seminatur corpus, et anima generatur ex anima, de Adam costam sublatam legimus, non tamen animam natam ex anima; sed si costa secum habuit animam, iam non nata est, sed detracta in partem. sed nec hoc scriptum est. p
Abbreviated transcription (Latin):
Iec iustificat iuues¬
mortem qui spe fu¬
ture uite consequitur fidez
ne moriatur impius.Sed
sałon de eo dicit qui sub le¬
ge uiuit et non conu̾titur
ut iustitie uias am̃bulet ui¬
stificat aĩam suam ante mor¬
tem. Salon enim propt̾ u¬
ditium futurum consiliu
declit nequis indiligens ⁊̃
se inpeccatis moriatur. dd̾
uero in profectione iustitie
locutus est. quia nemo u¬
stificabitur apud d̾m ut di¬
gnus promissione sit nisi
fuerit mortuus cum iustiti
futuroꝵ meritum ad huc ꝑ
lenum unde dicit saluator
Qui perseu̾auerit usq in
finem hic saluus erit. An
ex tradute sint anime si¬
eut corpora. xxii.¬
Ahonestum puto si dicã¬
tur aĩe cum corporib ge¬
nerari ut aĩa nascatur ex
alã ꝙ nec aĩe ip̃i competit aũ
si certe singłe celestes potãtes
fr̃e sunt et exip̃is cetere nate
sunt põt et ex una ade aĩa c̃¬
dibile uderi cet̾as nasci s ñ
conuenit quia soli deo hoc pos¬
sibile fuit n simplex gn̾aret ⁊
ne ceteris concederetur ꝙ taz

Expanded text:
ic iustificat amortem, qui spe futurae uitae consequitur fidem, ne moriatur impius. sed Solomon de eo dicit, qui sub lege uiuit et non conuertiturut iustitiae uias ambulet, iustificat animam suam ante mortem. Solomon enim propter iudicium futurum consilium dedit, ne quis indiligens circa se in peccatis moriatur; Dauid uero de perfectione iustitiae locutus est, quia nemo iustificabitur apud dominum, dignus promissione sit, nisi fuerit mortuus cum iustitia. futurorum meritum non habet plenum. unde dicit saluator: qui perseuerauerit usque ad finem, hic saluus erit. XXIII. AN EX TRADUCE SINT ANIMAE SICUT CORPORA. Inhonestum puto, si dicantur animae cum corporibus generari, ut anima nascatur ex anima, quod nec animae ipsi conpetit. aut si certe singulae caelestes potestates factae sunt et ex ipsis ceterae natae sunt, potest et ex una Adae anima credibile uideri ceteras nasci? sed non conuenit, quia soli deo hoc possibile fuit, ut simplex generaret, nec ceteris concederetur. quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
ñr est et hunc multis uirtu
qd̃ asperum et forte absurdu
anobis estimatur accepto ferri
debeat et ałr sentiri quam ano¬
bis putatur si dei iuditio com¬
mendetur / quia magis deo cre¬
dere debemus quam nobis. In¬
firmitas enim nr̃a et imperi¬
tia utilia solet indicare que uo¬
tiua sunt et estimare fła pro
ueris ꝙ de deo uł suspicari ne¬
fas est. Non est enim natura
que possit falli quanto magis
de coniugis dubitari non d
deo dicente. ꝙ deus ꝯunxit ho
non separet. Est enim res aꝑ¬
ta et simpłx. certe omnis hõ
gaudet cum fuerit der digͣtio¬
nem adeptus. et meliorari se
credit dum sacr̃m creatoris ad¬
discit qd utiq non asseq̃retur¬
num est. Cur ergo plangit
quod gaudet et qd gloriatur
se didicisse condemp̾nat.Si eĩ
gandet quia didicit non aũt
didicisset nisi natus fuisset.

Expanded text:
r est, et hunc multis virtutquod asperum, et forte absurdum a nobis aestimatur, accepto ferri debeat, et aliter sentiri quam a nobis putatur, si Dei judicio commendetur; quia magis Deo credere debemus quam nobis. Infirmitas enim nostra et imperitia, utilia solet judicare quae nociva sunt, et aestimare falsa pro veris: quod de Deo vel suspicari nefas est. Non est enim natura, quae possit falli: quanto magis de conjugiis dubitari non debet, Deo dicente, Quod Deus conjunxit, homo non separet? Est enim res aperta et simplex. Certe omnis homo gaudet cum fuerit Dei dignationem adeptus, et meliorari se credit dum sacramentum Creatoris addiscit, quod utique non assequereturtus. Cur ergo plangit quod gaudet, et quod gloriatur se didicisse, condemnat? Si enim gaudet quia didicit, non autem didicisset, nisi natus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
ores moyse non sunt s nẽo
frustra fatiem dei querere di¬
cendus est. quia ideo dicunt᷑
fatiem dei querere ut sciatur

Expanded text:
ores Moyse non sunt. Sed nemo frustra faciem Dei quaerere dicendus est; quia ideo faciem Dei dicuntur quaerere, ut sciatur
Abbreviated transcription (Latin):
sum pertinet nullius est mo
m̃ti quantum aũt ad uerba
caliginem facit ne cito appa¬
reat᷑. Sic est enim ac egyptus

Expanded text:
sum pertinet, nullius momenti est; quantum autem ad uerba, caliginem facit ne cito appareat. sic est enim ac si Aegyptius
Abbreviated transcription (Latin):
uingit per duos frẽs unius
et ip̃e yh̾s erat incipiens fe¬
re annorum triginta filius
sicut putabatur ioseph qui
fuit hely idem yħs filius ex¬
istimabatur ioseph et nõ so¬
lum ioseph erat filius s et
hely. non quia ioseph filiu
filii erant ioseph et hely .i. sa
lomonis et nathã filiorum
dauid ut per dauid ascendẽs
ad abraham et noe ⁊ seth et
ad ip̃m adam et super adam
doceat ẽẽ.xp̃m filium dei. Cũ
enim dicit qui fuit filius seth
qui fuit filius a de qui fuit fi¬
lius dei xp̃m utiq ita dicit a¬
de filium sicut dicebatur filiꝰ
ioseph. ait enim maria ad e
bulantes querebamus te sup
adam aũt iungit xp̃m pr̃i do
ut qui hoꝵ .i. a̾b adam usq ad
ioseph. et hely filius dicebatur
añ istos dei uerus filius ĩtel¬
ligeretur ad confusionem foti
qui xp̃m non nisi ex maria uͤ
añ fuisse contendit quorum
enim non erat filius diceba¬
tur et dei cuius u̾e erat filius

Expanded text:
ungit per duos fratres filiEt ipse Jesus erat incipiens fere annorum triginta, filius sicut putabatur Joseph, qui fuit Heli, id est Jesus filius aestimabatur Joseph: et non solum Joseph erat filius, sed et Heli. Non quia Joseph filium filii erant Iosef et Heli, id est Solomonis et Nathan filiorum Dauid, ut per Dauid ascendens ad Abraham et Noe et Seth et ad ipsum Adam et super Adam doceat esse Christum filium dei. cum enim dicit: qui fuit filius Seth. q.ni fuit filius Adae, qui fuit filius dei, Christum utique ita dicit Adae filium, sicut dicebatur filius Iosef. ait enim Maria ad Iebulantes quaerebamus te. super Adam autem iungit Christum patri deo, ut qui horum, id est ab Adam usque ad Iosef et Heli, filius dicebatur, ante istos omnes dei uerus filius intellegeretur, ad confusionem Fotini, qui Christum non nisi ex Maria nec ante fuisse contendit. quorum enim non erat, filius dicebatur et dei, cuius uere filius
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicat. quicumq me cõ¬
fessus fu̾it et ego eum. Num¬
quid ait si nouatianus me fu¬
erit confessus. S tu ħsi astru¬
saluetur qui non xp̃ianus tm̃
s qui fu̾it et nouatianus. S
si in xp̃m fc̃a confessio dat ɨ¬
tio corupta ẽ apud uos antem
sensus ĩmutatus recte accusas.
Sienim hoc manet in nobis

Expanded text:
dominus dicat: quicumque me condominus dicat: quicumque me confessus fuerit, et ego eum. numquid ait: \'si Nouatianus me fuerit confessus\'? sed tu hoc sic adstrusaluetur qui non Christianus tantum, sed qui fuerit et Nouatianus. sed si in Christum facta confessio dat tio corrupta est apud nos aut sensus inmutatus, recte accusas. si enim haec manet in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am ꝑtinet exposuimus.
rõnem non alios criminã¬
tes s nos defendentes. No¬
uatiani aũt obtestor ꝯscĩam
qui nos semꝑ accusat si sc̃os
sit eẽ omnes quos secum h̃t.
In t̃m aũt irascitur nob̾ ut
et xpĩanos nos neget cum
sciat nos ea fide emnctos de qͣ
ip̃e presumit xp̃ianum certe
professio facit et uita. Si gͦ
uides hoĩem ea profiteri que
tuet non similem ẽẽ inuita
quare negas ẽẽ eum qd̾ tues.
omnis enu ueritas est de do
cur non assentis uera dicẽti
s negas fatenti deum ꝯͣdicis
non rõne s furore nũquid
non inimicus dei uideris q
uera de eo profitenti resistis. ⁊¬
Numquid paganus audiẽs
aliquem ydosa dicentem ẽẽ
deos negat paganum ẽẽ cur
tu negas xp̃ianum quem au¬
dis uerba integre fidei profitẽ¬
tem cum legas corde credit᷑
ad iustitiam ore aũt ꝯfessio
fit ad salutem. at tu ut inimi¬
cus ꝙ per iracondiam nõ ui¬
des deo repugnas negans ħ̇
confitentem hr̃e salutem cu

Expanded text:
ram pertinet, exposuimus rationem, non alios criminantes, sed nos defendentes. Novatiani autem obtestor conscientiam, qui nos semper accusat, si sanctos scit esse omnes quos secum habet. In tantum autem irascitur nobis, ut et christianos nos neget; cum sciat nos ea fide initiatos, de qua ipse praesumit. Christianum certe professio facit et vita. Si ergo vides hominem ea profiteri quae tu, et non dissimilem esse in vita; quare negas esse eum quod tu es? Omnis enim veritas de Deo est. Cur non assentis vera dicenti, sed negas? fatenti Deum contradicis non ratione, sed furore? Numquid non inimicus Dei videris, qui vera de eo profitenti resistis? numquid paganus audiens aliquem idola dicentem esse deos negat paganum esse? cur tu negas Christianum quem audis uerba integrae fidei profitentem, cum legas: corde creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit in salutem? at tu, ut inimicus, quod per iracundiam non uides, deo repugnas negans haec confitentem habere salutem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
linquat passim et neglegenter.
nunqͣm ista dampnatio in uin¬
gere dignaretur.¶Aluid ac¬
cipite mirabilius quam dc̃m ẽ
moysi. hoc enim placuit deo cꝰ

Expanded text:
linquat passim et negligenter. Nunquam ista damnato injungere dignaretur. Aliud accipite mirabilius. Quoniam dictum est Moysi hoc enim placuit Deo c
Abbreviated transcription (Latin):
choationem noctis ⁊ stellas. ħ
ad conceptum et natiuitate
et nutrimenta pertinent eoꝵ
que gignũtur in mundo et
ad signa temporum certis ti¬
culis necͣia nec non et ad or¬
nam̃tum tocius mundi sic̃
enim ad ornatum domus ꝑ¬
tinet si cam̾a eius hẽat aurõ
distincta laquearia ita et m̃¬
do ornam̃tum presteant stel¬
le diuersa luce fulgentes. Luci
itaq que fẽs est prius addi¬
cus est splendor solis ita ut

Expanded text:
choationem noctis et stellas. haec ad conceptum et natiuitatem et ad nutrimenta pertinent eorum, quae gignuntur in mundo, et ad signa temporum certis titulis necessaria nec non et ad ornatum totius mundi. sicut enim ad ornatum domus pertinet, si camera eius habeat auro distincta laquearia, ita et mundo ornatum praestant stellae diuersa luce fulgentes. luci itaque, quae facta est prior, est additus splendor solis, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ẽẽ negare fata ex deodi¬
ci ẽẽ non pot̾unt quia ista
deus punit per legem q̃n eĩ
anime dampnantur aunt¬
male ad boc nascuntur ut
male fatiant esto s non de¬
berent male fato nasci inno

Expanded text:
hanc esse negare, fata ex deo dici esse non poterunt, quia ista deus punit per legem. quando enim damnatur qumalae ad hoc nascuntur, ut male faciant\'. esto. sed non deberent tali fato nasci inno
Abbreviated transcription (Latin):
poss meri quam meruit abra¬
ham. nec enim erat plus ꝙ fa¬
ceret ad ꝯmendationem meri¬
torum quã fecit abraham. pri¬
mum enim cum nescire deu

Expanded text:
posset mereri, quam meruit Abraham? Nec enim erat plus quod faceret ad commendationem meritorum, quam fecit Abraham. Primum enim cum nesciret Deu
Abbreviated transcription (Latin):
huius mortalitatis transierꝰ
et ad portum perpetue securi¬
tatis peruenerunt. In felices
nos qui ad huc in scło huius
uite circumflantib agitamũ
procellis et inter picula młta
uarios q casus incerti nauez

Expanded text:
hujus mortalitatis transierunt, et ad portum perpetuae securitatis pervenire meruerunt. Infelices nos, qui adhuc in salo hujus vitae circumflantibus agitamur procellis, et inter pericula multa variosque casus incerti nave
Abbreviated transcription (Latin):
uideant uerum ẽẽ ꝙ c̾redere
nolu̾nt ut pereant quia deum
mendacem uidicauerunt. et
ad iecit neq pecc̃ores in con¬
silio iustorum. In hoc pͦs. tͥa
gn̾a hoĩum sigͣt impiorum pͤ
catoꝵ et iustorum. quo ordine
ceptus est error. S impii ab
hus alieni sunt qui sub dei de¬
cerero sicut dixi uiu̾e nolu̾nt.
peccõres aũt sub dei lege agẽ¬
tes ante tribunal xp̃i sistendi
sunt se gͣ iustis ut accepte le¬
gis prestent rõnem mandato¬
rum in quib oꝑam non deder̾
ut plus hr̃ent laudis quam
uitupationis. Iusti uero ualde
propensiores in ex̾citio ĩplẽ¬
bonis operib insistunt ut iu¬
sti bĩti coronentur hus autẽ
qui in memores eius cc̃ curam
anime negligentes sunt sic di¬
cit recedite̾ a me nescio uos oꝑ¬
arii iniquitatis et ⁊ sequitur
et iter impiorum peribit. Uñ
p̃s.ceptus est. et t̾minatus ut
causa impiorum tractata nulli
alii quam perditioni docentur

Expanded text:
uideant uerum esse quod credere noluerunt, ut pereant, quia deum mendacem iudicarunt. Et adiecit: neque peccatores in consilio iustorum. in hoc psalmo tria genera hominum significat: impiorum et peccatorum et iustorum, quo ordine coeptus est error. sed impii ab his alieni sunt, quia sub dei decreto, sicut dixi, uiuere noluerunt; peccatores autem sub dei lege agentes ante tribunal Christi sistendi sunt segregati a iustis, ut acceptae legis praestent rationem, emendandi in quibus operam non dederunt, ut plus haberent laudis quam uituperationis; iusti uero ualde propensiores in exercitio implenbonis operibus insistunt, ut iusti habiti coronentur. his autem, qui inmemores eius circa curam animae neclegentes sunt, sic dicit: recedite a me; nescio uos, operarii iniquitatis. Et sequitur: et iter impiorum peribit. unde psalmus coeptus est et terminatus, ut causa impiorum tractata nulli alii quam perditioni docerentur
Abbreviated transcription (Latin):
in omni prope orbe dispersi
mandata legis sue custodiũt
hec precepta contra fc̃a sunt ñ
eium fu̾nt forte trib milib
annis et supra a constitutioe
mundi postea aũt data ꝑma¬
nent usqz ad finem. Ꝙ ergo i¬
tot milib annis non fuit qũo
rum enim cursus a constititu¬
tione mundi est et quid illud
est ut tñ tanta multitudo iude¬
orum sit per totum mundum
nemo in mutetur ex bus ut

Expanded text:
in omnem prope orbem dispersi mandata legis suae custodiunt. haec praecepta contra fata sunt non enim fuerunt forte tribus milibus annis et -supra a constitutione mundi; postea autem data permanent usque ad finem. quod ergo tot milibus annis non fuit, quo rum enim cursus a constitutione mundi est.. Et quid illud est, ut, cum tanta multitudo Iudaeorum sit per totum mundum, nemo inmutetur ex his ut
Abbreviated transcription (Latin):
sensum inspitiamus uidebi
mus ea ẽẽ ad exhortationez
testimonio ꝯmendati sapi¬
entes uolunt dici. Iteno ĩ¬
dignum uisum ẽ deo hus o¬
stende ueritatem. Humilib̾
aũt qui nicħ̾ de se presumẽ¬
tes dei se uoluntati inclinãt
equitate cogente salutaria ⁊¬
reuelanda sunt hic enim pru¬
dens deo ẽ et salutis sue me¬
mor qui scĩe sue añ ponit dei
legem qͣm utiq uidet non u̾¬
boꝵ strepitu fulciri s rerum
uirtutibꝰ et sine dubio hic
stultus et uanus ẽ qui huic
rei se comendat que nulla ⁊¬
munitur prerogatiua signo¬
x unde non literatis selĩ regͦ
deus promisit s fidelib n
strutatorib syderum et̾nta¬
tem policetur s recte agenti
s bone uoluntatis homĩbo

Expanded text:
sensum inspiciamus, uidebimus ea, quae ad exhortationem testimonio commendati sapientes uolunt dici. idcirco indignum uisum est deo his ostendere ueritatem, humilibus autem, qui nihil de se praesumentes dei se uoluntati inclinant, aequitate cogente salutaria reuelanda sunt hic enim prudens deo est et salutis suae memor, qui scientiae suae anteponit dei legem, quam utique uidet non uerborum strepitu fulciri, sed rerum uirtutibus. et sine dubio hic stultus et uanus est, qui huic rei se commendat, quae nulla munitur praerogatiua signorum. Unde non litteratis saeculi regnum deus promisit, sed fidelibus; neque scrutatoribus siderum aeternitatem pollicetur, sed resed bonae voluntatis homi
Abbreviated transcription (Latin):
talitate uigeret ut ip̃e sibi
auctor eẽtꝰ ant aduitam aut
ad mortẽ ut custodiens sea
pecc̃o labore .s. gandet. se eẽ ĩ¬
mortalem. Negligens uero
fẽs ip̃e sibi imputaret quia
ceperat ẽẽ mortalis. Quam
diu enim in creatoris lege
durauit dignus fuit edere
dearbore uite ut mori ñ poss
Mec enim corpus tale erat
ꝙ oissolin impossile uidere¬
tur. S gustus arboris in
permissum ẽẽt illi edere de
arbore inte. Nam quõ ĩmor¬
tale corpus hebat ꝙ cibo su¬
stentabatur. In mortalis eĩ
non eget esca neq potu. Ci¬
b enim uires prestabat. Ui¬
te aũt arbor medieme modo
corptionem omnem prohi¬
bebat. Sic enim hoĩ erat.q.
mexpugnabił murus. co

Expanded text:
alitate uigeret, ut ipse sibi auctor esset aut ad uitam aut ad mortem, ut custodiens se a peccato labore suo gauderet esse se inmortalem, neglegens uero factus ipse sibi inputaret, quia coeperat esse mortalis. quam diu enim in creatoris lege durauit, dignus fuit edere de arbore uitae, ut mori non posset. nec enim corpus tale erat, quod dissolui inpossibile uideretur, sed gustus arboris uitpermissum esset illi edere de arbore uitae. nam quo modo inmortale corpus habebat, quod cibo sustentabatur? inmortalis enim non eget esca nec potu. cibus enim uires praestabat, uitae autem arbor medicinae modo corruptionem omnem prohibebat. sic enim homini erat quasi inexpugnabilis murus.
Abbreviated transcription (Latin):
usta indigna. Unde dicit ma
lachiel propħa si adducatis ad
uictimam cecum aut claudũ
aut egrum non est bonum. ⁊

Expanded text:
usta indigna. unde dicit in Malachihel profeta: si adducatis ad uictimam caecum aut claudum aut aegrum, non est bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecem sen¬
tentias
decem u̾¬
ba appellauit qr
et saluator sensũ
uerbum sigͣuit dicens interret᷑a
ad udeos In t̾rogo uos et egd nͣ¬
num uerbum respontete michi
bap̾m ioħ̾is unum erat ecelõ
an ex hominibꝰ. Hunc sensuz
uerbum appellauit. similimo
et in duabus tabulis decem ul¬
ba scripta dnr. que decem sen¬
sunsunt. Deniq dicit non sĩt
tibi dii alii preter me primuz
hoc est et subiecit non faties
tibi ullam similitudinem q̃st̃
incelo sursum et in terra deor¬
sum neq inaqua que est sub
terra. Dem̃ adiecit tercio. Nõ
sumes nomendñ deitin in
uano. Non enim mundabit
eum dñs qui sumit nomen
eius inuanum. ħ est non in
mendatio nom̃ dñi dei tui as¬
sumes ut ꝑiures illud. D̾ hĩc
quarto loco dicit. Sabbatu
dñi dei tin seruabis et non fa¬
ties in illo ullum opus ẜuile.
deum proprie ꝑtinent. ħ sũt
inprima tabula scripta. Dem̃
in ẜa tabula hec continentur.
primum u̾bum ẽ. honora pa¬
non occides.tercium non for

Expanded text:
ecem sententias decem uerba appellauit, quia et saluator sensum uerbum significauit dicens inter cetera ad Iudaeos: interrogo uos et ego unum uerbum; respondete mihi: baptismum Iohannis unde erat, « caelo an ex hominibus? hunc sensum uerbum> appellauit. simili modo et in duabus tabulis decem uerba scripta dicuntur, qui decem sensus sunt. denique dicit: nou sint tibi dii alii praeter me — primum uerbum hoc est — et subiecit: non facies tibi ullam similitudinem, quae sunt in caelo sursum et in terra deorsum, neque in aqua quae est sub terra. deinde adiecit tertio: non sumes nomen domini dei tui in uacuo; non enim mundabit dominus, qui sumit nomen eius in uanum, hoc est non in mendacio nomen domini dei tui adsumes, ut perieres per illud\\ dehinc quarto loco dicit: sabbata domini dei tui seruabis et non facies in illo ullum opus seruiledominum proprie pertinent; haec sunt in prima tabula scripta. Deinde in secunda tabula haec continentur: primum uerbum est: honora pano
Abbreviated transcription (Latin):
Quod non est pars indeo et
ꝑles omnia nec nulla¬
tenus imputandũ ẽ ut unaq̃¬
q res pro magnitudine porti¬
onis sue capiat te .i. maxima
maius uel minima minus i
dum pocius in omnib totus
ip̃e sit sine omnia inte. Cuius
oĩpotentia omnia concludit ne
euadendi potentiam quis adi¬
tum inuenire poterit. Qui eĩ

Expanded text:
Quod non est pars in Deo nec les omnia, nec ullatenus ita putandum est, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis suae capiat te, id est, maxima majus, vel minima minus; dum potius in omnibus totus ipse sis, sive omnia in te. Cujus omnipotentia omnia concludit, nec evadendi potentiam quis aditum invenire poterit. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
le .i. exͣ naturam. audiamus ⁊
rõnem puigilantiam aũt na¬
ture bonum custodiamus et
cauti ẽẽ semper non possumꝰ.
quia sic̃ dixi ad utrumq fc̃i
sumus. possibiles si peccamuᷤ
non iam condempnamur ni¬
si it̾m delinquamus iam qͣi ꝑ
ditores qui enim semel pecca¬
uerit reꝑare se debet ne denu¬
o peccet ne par sit ei qui se ui¬
cerat ut iterum si non pecet
iam suꝑior hẽatur. quia qui¬
semel esisus ẽ bis triũphabit.
Buistitia ẽ ut quia collutatio
in mundo est qui propensior
ẽ in non peccando coronetur.
Nichil ergo in dei oꝑe malũ
ac si aquibusdam mala que¬
dam dnr̃. ut uenenũ ut tene¬
bre. Quia enim corpora nr̃a
uim ueneni ferre non possũt
malum dicatur que si ferat.
ignem aũ aqͣm aut ferrum
uel plumbum quia multũ
ab auro distat malum dica¬
tur. Ad comparationẽ eni
lucis tenebras ꝯtẽpnat cũ
sciant pro loco suo nec̃ia sicut
plumbum aut testã nã utiq
requiem dant post laborem.

Expanded text:
id est extra naturam audiamus et id est extra naturam audiamus et rationem, per uigilantiam autem naturae bonum custodiamus, et cauti esse semper non possumus, quia, sicut dixi, ad utrumque facti sumus possibiles, si peccamus, non iam condemnamur, nisi iterum delinquamus, iam quasi perditores. qui enim semel peccauerit, reparare se debet ne denuo peccet, ne par sit ei qui se uicerat, ut iterum si non peccet, iam superior habeatur, quia semel elisus bis triumphauit. haec iustitia est ut, quia conluctatio in mundo est, qui propensior est in non peccando coronetur. Nihil ergo in dei opere malum ac, si a quibusdam mala quaedam dicantur, ut uenenum, ut tenebrae — quia enim corpora nostra uim ueneni ferre non possunt, malum dicatur, quasi ferant ignem aut aquam —, et ferrum uel plumbum. quia multum ab auro distat, malum dicetur. ad comparationem enim lucis tenebras condemnant, cum sciant pro loco suo necessarias, sicut plumbum aut testam. nam utique requiem dant post laborem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fit. in meretrice ⁊ ꝙ deo offe¬
rendum erat offertur dyabło.
et cum quis non obtulit sunz
s alienum et cum preuaricatõ
oxcidi liceat. occiditur innocẽs
Nulla gͥ na probatur malum.
uolunt᷑as aut ẽ auc̃tas nature
concepta ex caĩs que male mo¬
uetur dum excedit mod̾. Ut il¬
la gerat que nature non sũt
sue. Cause aũt preuaricatioĩs
oriuntur ex sensib qñ aliqd
male uidemus. aut audimus
quem errorem her res facit i
quia homo non ẽ deus qui so¬
lus errare non põt. Natura
gͥ hoĩum proprio arbitrio re¬
missa est ut possit facere qd
uult. ut si bonũ nature sue ex¬
citat eo melior et honoris sit.
Si a̾ infirmet uigorem suu
facit enim ꝙ contra rem sit. No
est minimũ ꝙ concessum ẽ boĩ
ut cum recte sequitur gaudeat
inse. si perid ꝙ oꝑe suoꝰ uidet
se meliorem aut certe sibi sͥ ĩ¬
putet qui cum potuit ñ dedit
oꝑam ut melioraret se bonis.
sumus possibiles ut per negli¬
gentiam delinquamus qd̾ bñ

Expanded text:
 fit in meretrice; et quod deo offerendum erat offertur diabolo; et cum quia non tollit suum, sed alienum; et cum praeuaricatorem occidi liceat, occiditur innocens. nulla igitur natura probatur malum. uoluntas autem est accidens naturae concepta ex causis, quae male mouetur, dum excedit modum, ut illa gerat quae naturae suae non sunt. causae autem praeuaricationis oriuntur ex sensibus, quando aliquid male uidemus aut audimus. quem errorem haec res facit, quia homo non est deus, qui solus errare non potest. Natura ergo hominum proprio arbitrio remissa est, ut possit facere quod uult, ut si bonum naturae suae exercitatio melioret, honoris sit, si autem infirmet uigorem suum, facit enim quod contra se sit. non est minimum quod concessum est homini, ut cum recta sequitur, gaudeat in sese per id, quod opere suo uidet se meliorem, aut certe sibi inputet, qui cum potuit, non dedit operam ut melioraret se bonis. sumus possibiles, ut per neglegentiam delinquamus, si quod bene
Abbreviated transcription (Latin):
bi ego et pater unum sumus.
Et qui uidet me uidet ⁊ pr̃em.
Et ego in patre et pater ime
est. et pater in me manens fa¬
cit opera. Quid est hus uerbis
alium nͥ trinum et unum doces
nos credere tu mag̾r ueritatis.
In euius pectore reconditi sunt¬
omnes thesauri sapienti et scĩe.
Dicis quoq mea doctrina non
est mea. et sermonem quem au¬
distis non est meus. s eius qui
misit me patris. Res mira. Res
admiranda. Dic ergo. dic u̾bu
prĩs. Rende queso t̾ibi. uirtus ⁊
sap̃ia sũmi printipii. S tuip̃e ⁊¬
printipium de printipio nõ tñ
duo principia s unum certe pͥn¬
cipium. Dic uerbum semꝑ ma¬
nens doce seruum humiliter ĩ¬
terrogantem. Quid ẽ tam tuũ
quam tu. S tu tuus et non tu¬
us quia non es ate ipo sicut ĩ
multis sepe locis testars. S a
patre cuius ẽ u̾bum non sana
et ideo u̾bum non qd̃ desmit

Expanded text:
bi, Ego et Pater unum sumus : et, Qui videt me, videt et Patrem. Ego enim in Patre, et Pater in me est; et, Pater in me manens ipse facit opera . Quid enim his verbis aliud, nisi trinum et unum Deum doces nos credere tu magister veritatis, in cujus pectore reconditi sunt thesauri sapientiae et scientiae? Dicis quoque, Mea doctrina non est mea ; et, Sermonem quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me Patris . Res mira, res admiranda. Dic ergo, dic, Verbum Patris, responde, quaeso, Virtus et Sapientia summi Principii; sed tu ipse principium de principio, non tamen duo principia, sed unum certe principium. Dic, Verbum semper manens, doce servum humiliter interrogantem. Quid enim tam tuum quam tu? Sed tu tuus et non tuus, quia non es a te ipso, sicut in multis saepe locis testaris; sed a Patre cujus os verbum, non sonabEt ideo verbum non quod desi
Abbreviated transcription (Latin):
possit deus nicħ tñ facit ꝙ sit
rõni absurdum iustitiam enĩ
dentia erga gen̾us humanum
ut iustitiam seruans sic ea q̃
iuste decreta erant solueret
et hominẽ amorte erueret qͣ¬
qͣ non iinerito teneretur.
s quia inuidia deceptus fu̾t
dyaboli iustum fuit huic sub¬
uenire dei enun sin̾ia tenebat
s hoc operatus fuit sathanas.
Unde sicut uistum iusum ẽ
hunc eruere ita in iustũ erat
per pom s facere negleta u¬
stitia. Uictus enim homo sua
est ut ist qui in pecco homĩs¬
gloriabatur peccans dep̃ben

Expanded text:
possit deus, nihil tamen facit quod sit rationi absurdum. iustitiam enim dentia erga genus humanum, ut iustitiam seruans sic ea quae iuste decreta erant solueret et hominem a morte erueret, quamquam non inmerito teneretur. sed quia inuidia deceptus fuerat diaboli, iustum fuit huic subueniri. dei enim sententia tenebatur, sed hoc operatus fuerat satanas. unde sicut iustum uisum est hunc eruere, ita iniustum erat per potentiam hoc facere neclecta iustitia. uictus enim homo suadest, ut iste, qui in peccato homigloriabatur, peccans depre