comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ueteris testam̃ti scripturis. ad c̃firmandã piã gub̵ nec¬
tionis uigilantiũ bonorũ pastorum: Becitꝰ confessor
hilarius de quosõs hieronimꝰ ita loquit᷑ in epła ad leã.
de instructione dicens Cypriani opuscula semꝑ in ma¬
nu tenat athanasii epłas. & hilarii libros in offenso
currat pede : Illorum tnoctatib: illorum deleotetur
ingeniis in quorum libris pioras fidȩi nonuacillat
C&tros sie legat : ut magis iudic& quc̃ sequatur : qu a
caute la iudȩoꝵ sẽꝑ & her&ricoꝵ deuitauerit ꝓfa ne
consortia uita eius scripta fatetur. quodita scilic& huiꝰ¬
modi hostes ecłae fuerit execnctus ut non solũ con¬
uiuiũ sed ne sclutatio quidẽ ei extnerit cũ lius p̃tereur¬
ti cõmunis : de scõ qq̃ a mbrosio uitae ei scano narrat hystorica
qđ & hic inserere dignũ est & xpi anis mentib: scire religiosũ:
In partib inquit orientis inquodã castello axp̃ianis uiris

Expanded text:
et Veteris Testamenti Scripturis, ad confirmandam piam gubernaet Veteris Testamenti Scripturis, ad confirmandam piam gubernationis vigilantiam bonorum pastorum. II. Beatus confessor Hilarius de quo sanctus Hieronymus ita loquitur in epistola ad Laetam de instructione dicens: « Cypriani opuscula semper in manu teneat. Athanasii epistolas et Hilarii libros inoffenso currat pede. Illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non vacillat. Caeteros sic legat, ut magis judicet quam sequatur » , qua cautela Judaeorum semper et haereticorum devitaverit profana consortia, Vita ejus scripta fatetur; quod ita scilicet hujusmodi hostes Ecclesiae fuerit exsecratus, ut non solum convivium, sed ne salutatio quidem ei exstiterit cum his praetereunti communis. De sancto quoque Ambrosio Vitae ejus sacra narrat historia, quod et hic inserere dignum est, et Christianis mentibus scire religiosum: « In partibus, inquit, Orientis in quodam castello a Christianis viris
Abbreviated transcription (Latin):
sci scedulci imbreui significatũ est : in solentia
& importunitate iudȩ orũ in quorundẽ simplicium
xp̃ianorum pectorib: tranquillitas fidei ꝓpulscita com¬
pulit nos mansuetissimȩ acprudentissimȩ sollicitudini ur̃aȩ
scribere decautela xp̃i a noꝵ qualis cẽ debeat erga iuda¬
icam ꝑfidiam & suꝑstitiones atq: in nume rabiles errores
inquantũ ete tremitas nr̃a inuenire potuit ex usu & in¬
stitutione priorũ gallic anarum eccłarũ rectorum:
Et quidem si sicut nunc multa necessitas poscit ausi eẽ mꝰ
aut ualuissemꝰ aurib: ur̃is ingerere dampna animat¬
rũ quȩ ꝑuc sa chabolimentes ui delic& iudȩorum fide¬
lib: inferuntur. adhiberi omnino iuberet pi&as
a falio discipulo & companetus aueris psecutorib: ad inluden¬
dũ & crucifigendũ ita nunc compar&ur ab impiis iu¬
dȩis quodã modo aduitupenaendũ licentius & blasphe¬
mandum: Scribimꝰ tantũ peuica de exemplis & statu¬
tis parrũ. acde inde deactis apłicis. siue de eugłiis

Expanded text:
sa schedula in brevi significatum est, insolentia et importunitate Judaeorum in quorumdam simplicium Christianorum pectoribus tranquillitas fidei propulsata compulit nos mansuetissimae ac prudentissimae sollicitudini vestrae scribere de cautela Christianorum, qualis esse debeat erga Judaicam perfidiam, et superstitiones, atque innumerabiles errores, in quantum extremitas nostra invenire potuit ex usu et institutione priorum Gallicanarum Ecclesiarum rectorum. Et quidem si, sicut nunc multa necessitas poscit, ausi essemus aut valuissemus auribus vestris ingerere damna animarum, quae per vasa diaboli, mentes videlicet Judaeorum, fidelibus inferuntur, adhiberi omnino juberet pietasa falso discipulo, et comparatus a veris persecutoribus ad illudendum et crucifigendum, ita nunc comparetur ab impiis Judaeis quodam modo ad vituperandum licentius et blasphemandum scribimus tantum pauca de exemplis et statutis Patrum, ac deinde de Actis apostolicis, sive de Evangeliis
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ precedens scedula dictata fuiss& : supuenat qͥ¬
dã homo fugiens ab hyspamiis de cordoba quise di¬
Ecebat fumc tũ fuisse a quodam iudȩo lugduno ante
to ab edio iudȩo ante annosseox: Cũq huius qui lugdua¬
nensis fueret notos quȩreremꝰ & inue niremꝰ. dictũ c̃
aquib: dã & alios ab eodẽ ud go fune tos. aliosuꝰ ẽptos qaoen¬
ditos
abelio q̃q̃ iudȩo anno p̃senti aliũ puerum func tũ & uendtũ¬

Expanded text:
Et cum praecedens schedula dictata fuisset, supervenit quEt cum praecedens schedula dictata fuisset, supervenit quidam homo fugiens ab Hispaniis de Cordoba, qui se dicebat furatum fuisse a quodam Judaeo Lugduno ante te ab alio Judaeo ante annos sex. Cumque hujus, qui Lugdunensis fuerat, notos quaereremus, et inveniremus, dictum est a quibusdam et alios ab eodem Judaeo furatos, alios vero emptos ac venditos; ab alio quoque Judaeo anno praesenti alium puerum furatu
Abbreviated transcription (Latin):
Quia & hi quippes̃ sabbato ementes uictus necessaria.
liberius die dominico miserum sollempnitatib & p̃dicatio¬
nib: uitcant : Et si qui delonge ueniunt. exocccisione
mercati tam uesꝑtinis. quã in tutinis occurrentes
officiis misscirum sollem pnirate ꝑacta cumȩdifica¬
tione reuerruntur a dppria : NIuncigitur si placet
benignissimȩ mansue tudini urãe audire : diccimus
quid eccłae gallicirum & rectores earum tam reiges
quã ep̃i de discretione urriusq: religione sede siasticȩ
uidelic& & iudaicȩ tenuerint tenendũq: tno dide¬
rint & scriptũ posteris reliq: rint. & quomodo con
de testabiles habendisiN in imici ueritatis: & quo modo
peiores sint omnib: incredulis. scripturis diuinis hoc do¬
centibus. & quã in digniora omnib: infidelib: dedõsen¬
tiant & reb celestib: quȩ omnicicũ confrib: contulimꝰ
et amplissimae excellentiae urãe p̃sentanda direximꝰ:

Expanded text:
quia et hi qui prope sunt, sabbato ementes victus necessaria, quia et hi qui prope sunt, sabbato ementes victus necessaria, liberius die Dominico missarum solemnitatibus et praedicationibus vacant; et si qui de longe veniunt, ex occasione mercati tam vespertinis quam matutinis occurrentes officiis, missarum solemnitate peracta, cum aedificatione revertuntur ad propria. Nunc igitur, si placet benignissimae mansuetudini vestrae audire, dicamus quid Ecclesiae Galliarum, et rectores earum, tam reges quam episcopi de discretione utriusque religionis, ecclesiasticae videlicet et Judaicae, tenuerint, tenendumque tradiderint, et scriptum posteris reliquerint, et quomodo consdetestabiles habendi sint inimici veritatis, et quomodo pejores sint omnibus incredulis, Scripturis divinis hoc docentibus, et quam indigniora omnibus infidelibus de Deo sentiant, et rebus coelestibus. Quae omnia cum confratribus contulimus, et amplissimae Eccellentiae vestrae praesentanda direximus.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ uini se abeis acce pisse iactant. & recursis¬
canonib: non inueniri quare xp̃ian debeant abstine¬
re acybis eor & potib: dũ ostendunt p̃cepta ex nomi
ne ur̃o aureis sigillis signata & continentia uerba ut pu¬
tamꝰ nonuena. dũ ostendunt uestes muliebres quecsi a c̃¬
sanguineis ur̃is uł matronis palcitinorum uxorib: eorũ
directas. dũ ex ponunt głam parentũ suorũ. dũ eis con¬
tralegẽ ꝑmittit᷑ nouas synagogas extruere. Ad hocꝑue¬
intur ut diccint imperiti xp̃ĩani: melius eis p̃dicaire iudȩ¬
os quã presbiteros nr̃os: Maxime cum & supͣdictimis¬
si ne sabbatis mꝰ eorum impediretur : mercata quȩ in sedb¬
batis solebant fieri trans mutari p̃ceperint: Et quibus
dieb deinceps frequentari debecnt : in illoꝵ optione posu¬
erint : dicentes hoc xp̃i anorum utilitan ꝓpt̃ diei domini¬
ciuafationẽ congruere. cumiudeis ineigis ꝓb&ur in utile:

Expanded text:
tionem vini se ab eis accepisse jactant; etionem vini se ab eis accepisse jactant; ecanonibus non inveniri quare Christiani debeant abstinere a cibis eorum et potibus; dum ostendunt praecepta ex nomine vestro, aureis sigillis signata, et continentia verba, ut putamus, non vera; dum ostendunt vestes muliebres, quasi a consanguineis vestris vel matronis palatinorum uxoribus eorum directas; dum exponunt gloriam parentum suorum; dum eis contra legem permittitur novas synagogas exstruere; ad hoc pervenitur, ut dicant imperiti Christiani melius eis praedicare Judaeos quam presbyteros nostros; maxime cum et supradicti missi, ne sabbatismus eorum impediretur, mercata, quae in sabbatis solebant fieri, transmutari praeceperint, et quibus diebus deinceps frequentari debeant, in illorum opinione posuerint, dicentes hoc Christianorum utilitati propter diei Dominici vacationem congruere; cum Judaeis magis probetur inutile:
Abbreviated transcription (Latin):
nos uiuunt & madignieis eẽ non debemꝰ: nec untȩ aut
scinitati uel diuitiis eorũ contiorii obseruem modũ ab eđa
ordinctũ nonutiq: obscurum sed inanifeste expositũ quali¬
t̃erga eos cauti ł humanieẽ debea m: haec piissimȩ dñe : de
multis pauca dixi. deꝑfidia iudȩoꝵ. deammnonitione nñ
delesione xp̃ĩanitatis quȩ fit ꝑfautores iudȩor nesciens
utrũ ꝑuenire possit ad uñem notitiam : Iam̃ sũ mopere
necesse ẽ. ut sciat piissima sollicitudo ur̃a quo modo noce¬
t̃ fidesxp̃ianai a iudȩ is in aliquib: Dum enimgłantur
m̃tientes simplicib: xp̃ianis quod cari sint uobis ꝓpt̃ patri¬
orationes & bene dictiones & fateantur ta¬
lẽ se legis auctorem habere uelle quelẽ ipsi habent
dũ dicunt c̃siliatores urõs cõmotos aduersũ nos eoꝵ cau¬
sc : eo qđ phibetimus eof xp̃ia nos uinũ eorũ bibere dũ
hoc ad firmare ntentes plurimas argenti libns obẽp¬

Expanded text:
nos vivunt, et maligni eis esse non debemus, nec vitae aut nos vivunt, et maligni eis esse non debemus, nec vitae aut sanitati vel divitiis eorum contrarii; observemus modum ab Ecclesia ordinatum, non utique obscurum, sed manifeste expositum, qualiter erga eos cauti vel humani esse debeamus. V. Haec, piissime domine, de multis pauca dixi de perfidia Judaeorum, de admonitione nostra, de laesione Christianitatis, quae fit per fautores Judaeorum, nesciens utrum pervenire possit ad vestram notitiam. Tamen summopere necesse est ut sciat piissima sollicitudo vestra, quomodo nocetur fides Christiana a Judaeis in aliquibus. Dum enim gloriantur, mentientes simplicibus Christianis, quod chari sint vobis propter patriorationes et benedictiones, et fateantur talem se legis auctorem habere velle, qualem ipsi habent; dum dicunt consiliatores vestros commotos adversum nos eorum causa, eo quod prohibeamus Christianos vinum eorum bibere; dum hoc affirmare nitentes, plurimas argenti libras ob emp
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃ram defluat qͦ lib& locolic& sordido festinantes auriunt
iterũ det̃rx & ad conseruandum inuasa remittunt: Qua¬
lit̃ uͦ & alia impbanda circa illud agant . non solũ dexp̃ia¬
nomine cotidie maledicant ñ solũ beatꝰ hie ronimꝰ qͥse
scribit nosse illos intrinsecus & incute testis ẽ. sed & de
ipsis iudȩis pleriq: testant᷑ : In hac resumens exempli
gr̃am : dixiaxp̃ianis hoc modo: Si aliquis homo seniori
suo uł dño fidelis amator existat. & quẽ piam homi¬
nũsenseritilli eẽ inmicũ detnrctorẽ c̃uitiato¬
rem. & comminatorẽ non uult ei eẽ amic nec soti¬
us m̃sae nec particeps eyborũ quod sifuerit & hoc senior
ipsius uł dñs̃ dep̃henderit nec fidelẽ sibi eũ eẽ ex istimat:
Et ideo cũ ꝓculdubio nouerimus blasphematores. & ut
cyb& & potuũ : Iuxta modum du taxat ascĩs pitribus
& exemplisdatũ & uerbis p̃ceptũ : Cȩterũ quia int̃

Expanded text:
in terram defluat quolibet loco licet sordido, festinantes hauriunt in terram defluat quolibet loco licet sordido, festinantes hauriunt iterum de terra, et ad conservandum in vasa remittunt. Qualiter vero et alia improbanda circa illud agant, non solum de Christianomine quotidie maledicant, non solum beatus Hieronymus, qui se scribit novisse illos intrinsecus et in cute, testis est, sed et de ipsis Judaeis plerique testantur. In hac re sumens exempli gratiam, dixi Christianis hoc modo: Si aliquis homo seniori suo vel domino fidelis et amator existat, et quempiam hominum senserit illi esse inimicum, detractorem, conviciatorem, et comminatorem, non vult ei esse amicus, nec socius mensae, nec particeps ciborum. Quod si fuerit, et hoc senior ipsius vel dominus deprehenderit, nec fidelem sibi eum esse existimat. Et ideo cum procul dubio noverimus blasphematores et, ut ciborum et potuum, juxta modum duntaxat a sanctis Patribus et exemplis datum et verbis praeceptum. Caeterum, quia inter
Abbreviated transcription (Latin):
xi missos nros & litterulas adillos ut p̃ciperent
qͥc qͥđ uellent aut eis iniunctũ esset : & nos oboe diren:
Sed i hil uemae adeptisum: ita ut etiã aliqͥex sec¬
sentiã suam eis ethibere: Haeo passisumꝰ a fautorib iu
cipia eis ixp̃iana ñ uenderent. ut ipsosiudeos xpia nos
uendere adyspanics ñ ꝑmitterent neo mercen nari¬
os domesticos habere. Ne feminȩ xp̃ianȩ cũ eis sabbati¬
latas & deglubatas emeret. & aliis op̃ianis uende¬
ret ne uinũ illorũ biberent. & alia huius modi Est
enĩ iudȩoꝵ usus ut quando qđ lib& pec adesum meic¬
tant ut sub actũ idem pecꝰ trib: incisionib: ñ fuera
iugulatũ sia ꝑtis intera neis iecurlesũ apfaruerit
sipulmo lateri a dȩserit. uł eum in sufflactio pene tra¬
uerit si fel inuentũ nonfuerit. & adicc huius modi
hȩc tam quam in munda a iuidȩis repudiata xpra¬
& non eo utunt᷑ nisi aduendendũ xp̃icanis. sic̃ tigerit ut

Expanded text:
xi missos nostros et litterulas ad illos, ut praeciperent xi missos nostros et litterulas ad illos, ut praeciperent quidquid vellent, aut eis injunctum esset, et nos obediremus. Sed nihil veniae adepti sumus; ita ut etiam aliqui ex sacsentiam suam eis exhibere. Haec passi sumus a fautoribus cipia eis Christiana non venderent, ut ipsos Judaeos Christianos vendere ad Hispanias non permitterent, nec mercenarios domesticos habere, ne feminae Christianae cum eis sabbatilatas et deglubatas emeret, et aliis Christianis venderet, ne vinum illorum biberent, et alia hujusmodi. Est enim Judaeorum usus, ut quando quolibet pecus ad esum mactant, ut subactum idem pecus tribus incisionibus non fuerit jugulatum; si apertis interaneis jecur laesum apparuerit, si pulmo lateri adhaeserit, vel eum insufflatio penetraverit, si fel inventum non fuerit, et alia hujusmodi; haec tanquam immunda a Judaeis repudiata, Christia non eo utuntur nisi ad vendendum Christianis, si contigerit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ualde aduersũ me ꝓpt̃ iudȩos: de inde uener̃ & p̃dictimis¬
si : hobentes in manib: tactoriã stipendialem & ca¬
pitularia sc̃ionum. quȩ ñ putamꝰ ur̃a iussione exis¬
tere talici: hiscciusis laetificatis iudaei ultro modũ
& c̃tristati xp̃iani : Ñ solum illi qͥfuger̃ aut qͥabsc̃diti
s̃ ł qͥ districti sed & caereri qͥuider̃ uł audier̃ : Maxi¬
me ideo : qo sententi iudȩoꝵ. ita c̃firmataẽ ut aude¬
rent in reuerent̃ p̃dicare xp̃ĩanis. quid potius cre deci¬
dũ ẽ et ac tenendũ blas phemantes corã eis dñm dm̃
aurib: dicentes qđ iudȩi Nĩ ab hominabiles ut pleriq
putant. sed cciriessent in oculis ur̃ĩs & hominib eoꝵ
dicentib exxparte meliores eos habitos quã xp̃ra¬
nos : Et ego qͥdẽ indignꝰ seruꝰ ur̃ ñ ene mlugduni
sedebene᷑ longe causa nantua densiũ monachoꝵx
qͥ quadã dissi multate int̃se laborabant: Iam̃ dire¬

Expanded text:
valde adversum me propter Judaeos. Deinde venerunt et praedicti misvalde adversum me propter Judaeos. Deinde venerunt et praedicti missi, habentes in manibus tractoriam stipendialem, et capitularia sanctionum, quae non putamus vestra jussione existere talia. His causis laetificati sunt Judaei ultra modum, et contristati Christiani, non solum illi qui fugerunt, aut qui absconditi sunt, vel qui districti, sed et caeteri qui viderunt, vel audierunt; maxime ideo, quia sententia Judaeorum ita confirmata est, ut auderent irreverenter praedicare Christianis quid potius credendum esset ac tenendum; blasphemantes coram eis Dominum Dauribus, dicentes quod Judaei non abominabiles, ut plerique putant, sed chari essent in oculis vestris, et hominibus eorum dicentibus ex parte meliores eos habitos quam Christianos. Et ego quidem indignus servus vester non eram Lugduni; sed aberam longe, causa Nantuadensium monachorum, qui quadam dissimultate inter se laborabant. Tamen dire
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ uri ñ tam̃ ꝑomã ur̃o agentes. sed ex parte alterius:
lugduni ubi partẽ ꝑsecutionis aduers ecđam depinxer̃:
Quc̃ multis gemitib: suspiriis & lacrimis stimulciuerunt
Quȩ ꝑsecutio q p̃cipuȩ aduersũ meactaẽ tota a me
ꝓdenda ñ est nisi forte dem̃ tissime sollicitudo urã scie
titur mansue tudo breuit̃ intimare exordiar: Venien¬
tesitaq: pͥmũ iudȩi deder̃ mͥ indiculũ ex nomine urõ
& alterũ ei qͥptgũ iugdunensẽ uice comitis regit
p̃cipientẽ illi ut auxiliũ ferretiudȩis aduersũ me:
Quos indiculas lic& exseccro nm̃e ur̃o recitarentur &
uro anulo eent signati : nullettenꝰ tam̃ credidimus
exiudicio uro tales ꝓdisse : Coeper̃ aut̃ efferriqua¬
dẽt odibili insolentia iudȩi cõminantes omĩ iniurus
nos afficiendos ꝑmissos quos adepti fuenent ad exsoluẽ¬
dam uindictũ dexpĩanis : Posteos uenit eurardus¬
eademite tans & dicens maies tatem ura in cõmotam eẽ

Expanded text:
er omnia vestra agentes, sed ex parte alterius; Lugduni, ubi partem persecutionis adversus Ecclesiam depinxerunt, quam multis gemitibus, suspiriis et lacrymis stimulaverunt. Quae persecutio, quia praecipue adversum me acta est, tota a me prodenda titur mansuetudo, breviter intimare exordiar. Venientes itaque primum Judaei, dederunt mihi indiculum ex nomine vestro, et alterum ei qui pagum Lugdunensem vice comitis regit, praecipientem illi ut auxilium ferret Judaeis adversum me. Quos indiculos, licet ex sacro nomine vestro recitarentur, et vestro annulo essent signati, nullatenus tamen credimus ex judicio vestro tales prodisse. Coeperunt autem efferri quadam odibili insolentia Judaei, comminantes omnibus injuriis nos afficiendos per missos quos adepti fuerant ad exsolvendam vindictam de Christianis. Post eos venit Evrarduseadem iterans, et dicens majestatem vestram commotam esse
Abbreviated transcription (Latin):
obsecro tiren quillessimã longanimitatẽ unẽm ut p̃beatis patien¬
tissimã aurẽ unẽm uerbis quib ego infirmus seruorũ urorũ:
Nimis necessariũ puto ad monendã scissimã sollicitudinõ unem̃
dare tã necessaria quȩ aut sol aut p̃cipua est cui p̃cete¬
ris succurrere debeat gubna nount̃ : Cuius narrationem
siꝓseqͥ potuis sox tacitis nominib: auctoꝵ uellẽ omnino:
Sed qe fieri ñ potest cõmitto me bonitati & patientiae urãẽ
dando mepiculis & in notescensuob̵ quȩ tacere ꝑntiosũ :÷¬

Expanded text:
obsecro tranquillissimam longanimitatem vestram, ut praebeatis patienobsecro tranquillissimam longanimitatem vestram, ut praebeatis patientissimam aurem vestram verbis quibus ego infimus servorum vestrorum nimis necessarium puto admonendam sanctissimam sollicitudinem vestram de re tam necessaria, quae aut sola, aut praecipua est, cui prae caeteris succurrere debeat gubernatio vestra; cujus narrationem si prosequi potuissem tacitis nominibus auctorum, vellem omnino. Sed quia fieri non potest, committo me bonitati et patientiae vestrae, dando me periculis, et innotescens vobis quae tacere perniciosum
Abbreviated transcription (Latin):
datione p̃teritorum . sine expectatione futurorum:
PEROMNIA SCLA SCLORŨ AnET¬
hristianis simo &uere piissimo & in xpo uictori ac triũphatori
Ehludo uuico impr̃i felicissimo semꝑ augusto. a gobardus
pone p̃sciũ & pordincũ rectorẽ piũ futurũ tẽporib ulde neces¬
scriis sublimauerit prudentiã unẽ m a studiũ religionis sufͣ
ceteros uri temporis mortales dubiũ non est prepare tũ uos
adremedium temporib periculosis de quib: apłs loquitur :
in nouissimis dieb: instabt̃ tẽpora periculosc &er̃ homine seip¬
sos aimantes cupidi elati. & c&̃a : Et habentes quidem speciẽ
pi&atis. uirtutẽ autẽ eius ab negantes : De qͥb: nihilẽ expeo¬
tandũ qđ ic m ñ uideat᷑ nsi solutiosatanae & publica calca¬
tioscãe trimtatis m̃sib quadneginta duob quȩ futura ẽ ꝑca
put omniũ iniquorũ antichristum : Cũ hȩcigiturita se habeant

Expanded text:
datione praeteritorum, sine exspectatione futurorum, datione praeteritorum, sine exspectatione futurorum, per omnia saecula saeculorum. AmeChristianissimo, et vere piissimo, et in Christo victori ac triumphatori Ludovico imperatori felicissimo, semper Augusto Agobardus pora praescivit et praeordinavit rectorem pium futurum temporibus valde necessariis, sublimaverit prudentiam vestram et studium religionis supra caeteros vestri temporis mortales; dubium non est praeparatum vos ad remedium temporibus periculosis, de quibus apostolus loquitur : In novissimis diebus instabunt tempora periculosa, et erunt homines se ipsos amantes, cupidi, elati, et caetera , et habentes quidem speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes; de quibus nihil est exspectandum quod jam non videatur, nisi solutio Satanae, et publica calcatae civitatis mensibus quadraginta duobus, quae futura est per caput omnium iniquorum Antichristum. Cum haec igitur ita se habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterse : homonatus a certo initio ꝓpternos umus &
unicus ꝓ̃prius & uerus: Nec ꝓpterea quia particeps
fieri dignatus est substantiae & mortalitatis nrãe. par¬
ticeps & iamstatus credendus est & conditionis. cum nos ut su¬
praiam dictu mest conditione nascamur: Ille miseri cordia
nos debito moriamur: Ille potestate : nos illius potesta te
defiliis irȩ efficiamur filiidĩ: Ille numquam talibus obno¬
xius nihil aliudeẽ possit nisi filius ꝓprius & uerius &ȩ ter¬
na. natiuitate: Propter quod&iam cumipsa assumpta
humanitate unusẽ uerus ds cumpatre . non posterior
nonminor patre aut spũ scõ non differens maiestate. nori
imparpotestate non dicre pansopenttione : Scã enimhȩe
trinitas discreta ꝑsonis non sepanebilis. unumsunt unus
est non inun essentia. seduna essentia. una s ubstanti.
uno nomine una natura. uiuens & regnans sine recor¬

Expanded text:
propter se, homo natus a certo initio propter nos, unus et propter se, homo natus a certo initio propter nos, unus et unicus, proprius et verus. Nec propterea, quia particeps fieri dignatus est substantiae et mortalitatis nostrae particeps etiam factus credendus est et conditionis; cum nos, ut supra jam dictum est, conditione nascamur, ille misericordia, nos debito moriamur, ille potestate; nos illius potestate de filiis irae efficiamur filii Dei, ille nunquam talibus obnoxius, nihil aliud esse possit, nisi Filius proprius et verus aeterna nativitate. Propter quod etiam cum ipsa assumpta humanitate unus est verus Deus cum Patre, non posterior, non minor Patre, aut Spiritu sancto, non differens majestate, non impar potestate, non discrepans operatione. Sancta enim haec Trinitas, discreta personis, non separabilis, unum sunt. Unus est, non in una essentia, sed una essentia, una substantia, uno nomine, una natura, vivens et regnans, sine recor
Abbreviated transcription (Latin):
ille unus : nosinillo unum: Illenatus : nos adoptati : Ille ab ae t̃¬
nofilius genitus ꝑnatunem : nos a tempore sacti ꝑgñe m.
Illȩ sine ullo peccato : nos ꝑillum libeneti a peccato: Quiser¬
go in nubibus ȩ quabitur dt̃io. aut quis similiseritdt ĩo in¬
terfilios di: Ecce illustris doctor p̃dicat dnm nr̃m nectiui¬
tate eẽ filium non ad optione dicens: Ille natus nos a dop¬
tati: Ille abȩterno filius genitus ꝑncituntm : nosa tempae
ei de quo natus ẽ & quia doptatur non de illo nascitur
a quo adoptatus est: Sednisinatus : ad optari non potest:
Nactus enim de cltero adoptatur ab dtero: dñs autẽ nr̃
quia non est nactusde alteropatre . non adoptatur adõ
patre: Quia uero nascit᷑ exdõ patre : neccum homosit
adoptatur a patre. quia in assumptione carnis nonfitalt̃:
Sedis quienetds̃. efficitur homo ds nactussine initio

Expanded text:
ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam, ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. Quis ergo in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Domino inter filios Dei? » Ecce illustris doctor praedicat Dominum nostrum nativitate esse Filium, non adoptione, dicens: « Ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno filius genitus per naturam, nos a tempore ei de quo natus est; et qui adoptatur, non de illo nascitur a quo adoptatus est: sed nisi natus, adoptari non potest. Natus enim de altero, adoptatur de altero. Dominus autem noster, quia non est natus de altero patre, non adoptatur a Deo Patre. Quia vero nascitur ex Deo Patre, nec cum homo sit, adoptatur a Patre; quia in assumptione carnis non fit alter; sed is qui erat Deus, efficitur homo, Deus natus sine initio
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dr  tubi uenit plenitudo temporis misit ds̃ filiũ
suum stictum exmuliere factum sublege ut eos quis ub
lege erant redimerae ut adoptione filioꝵ reciperemus
post aliquaquȩ ad expositionẽ horu muerbor ꝑtineban
subiunx̃ dicens: Nec dix̃ idem apłs ut adoptionẽ filiorũ
acciperemus se dreciperemus: Vt significare hoc nos
amisisse in adam. ex quo mortales sumus: hic enim ad¬
optionẽ recipimus quodille unicus nondedignatus ẽ
participatione naturae nr̃ae factus ex muliere: Sed
si p̃ dictus doctor in his ũ erb̵ itanos scpere uoluiss& ut
unicũ filium dĩ dñmnrmn duobus modis do patri
filium confiteremͣ. idest natunc & ad optione: Nũ quã
iterum taliter docer& ut in expositione psalmi octo¬
gesimi octaui docuitdicens : Quis in nubibus ae quabitus
dĩo & quissimilis erit dño infiliis di. Ergo nemo infilus
dĩ similis erit filio dĩ. Et ipse p̃dictus e filius di & nosdictisum
filii di: Sed quis similis erit dño infiliis di. Ille unicus nos multi

Expanded text:
ium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus, post aliqua quae ad expositionem horum verborum pertinebant, subjunxit dicens: « Nec dixit idem Apostolus, ut adoptionem filiorum acciperemus, sed reciperemus; ut significaret hoc nos amisisse in Adam, ex quo mortales sumus. Hic enim adoptionem recipimus: quod ille unicus non dedignatus est participatione naturae nostrae, factus ex muliere. » Sed si praedictus doctor in his verbis ita nos sapere voluisset, ut unicum Filium Dei Dominum nostrum duobus modis Deo Patri filium confiteremur, id est, natura, et adoptione, nunquam iterum taliter doceret, ut in expositione psalmi octogesimi octavi docuit, dicens: « Quis in nubibus aequabitur Domino? Et quis similis erit Domino in filiis Dei? Ergo nemo in filiis Dei similis erit Filio Dei. Et ipse praedictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei. Sed quis similis erit Domino in filiis Dei? Ille unicus, nos multi,
Abbreviated transcription (Latin):
diatori in legis latorib: similis nullus est. quia istignetu¬
ito uocati expeccatis ad innocentiam redeunt. & ab
his quȩ in sem&& ipsis exꝑtisunt pͣdicando alios reducunt :
Rȩdemptor autem nr̃ homosine peccato est: Filius si¬
ne adoptione : Eoce eximius doctor dicit dnm̃ nr̃m fili¬
umsine adoptione : Qui ꝓfecto siscir& duob: modiseum
eẽ filium patris. idest scđ i humanitatem adoptione se¬
cundum diuinitatem naturo numqua millum dicero
filium sine adoptione: Fidentius uero quid m aatholi¬
cus doctor cumsimiliter docer& ꝓprium & ueru messe
filium di dñm nr̃m. exponens locumillum eugłi ubi¬
trons figuneto dño inmonte facta est uox patris
si solum iħm. ne& ipse filius hominis sicut moyses & he¬
lias uel cxeri scĩ putaroeur homodi & equaretur cum
adoptiuis dñs maiestatis: Eoce & hic pi&atis doctor
eum quem dicit nonȩ quandũ ad optiuis filiũ hominis nomi¬

Expanded text:
diatori in legislatoribus similis nullus est. Quia isti gratudiatori in legislatoribus similis nullus est. Quia isti gratuite vocati, ex peccatis ad innocentiam redeunt; et ab his quae in semetipsis experti sunt praedicando alios reducunt. Redemptor autem noster, homo sine peccato est, Filius sine adoptione. » Ecce eximius doctor dicit Dominum nostrum Filium sine adoptione: qui profecto si sciret duobus modis eum esse filium Patris, id est, secundum humanitatem adoptione, secundum divinitatem natura, nunquam illum diceret Filium sine adoptione. XLIII. Fidentius vero quidam catholicus doctor cum similiter doceret proprium et verum esse Filium Dei Dominum nostrum, exponens locum illum Evangelitransfigurato Domino in monte, facta est vox Patris si solum Jesum, ne et ipse filius hominis, sicut Moyses et Elias, vel caeteri sancti, putaretur homo Dei, et aequaretur cum adoptivis Dominus majestatis. » Ecce et hic pietatis doctor eum quem dicit non aequandum adoptivis, filium hominis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
ad optiuũ eẽ filium uxta humanitatẽ apparetex
um : Enim uero quimittitur. erat ante quam mitte¬
retur : Quasi ante maritm non fuissee : Iiuno similẽ
cȩteris adoptio facer& di filium nonnatura: Nec in
euangeliis ipse dixiss& : tantum diletẽ ds̃mundum ut
filium suumunicum dar&: None lectum ergo abipset
ineffabili paternitate. sed genitum: Cuitam doquẽ
homini uero in utraeq: natune fidelit̃ ꝓprio in diuini¬
tate mansisse depatre. incorpore coepisse dematre:
Eccecatholicus doctor ueridice contra felicem tefiat᷑
quod dñs nr̃ nec adoptione. nec electione sit filiuspa¬
tris. sedigenere & ꝓprietate : Beatus &icampapa gre¬
gorius cumex poer& uerba heliu ubidicit eoce ds
excelsus infortitudine sua & nullus eisimilis in legis lato¬
ribus dixit: legis latores cunctos dicere possumus quos
exlege admonuisse recta populũ scimus: Sedhuio me¬

Expanded text:
adoptivum esse filium juxta humanitatem, apparet ex adoptivum esse filium juxta humanitatem, apparet ex um. Enimvero qui mittitur, erat antequam mitteretur. Quia si ante Mariam non fuisset, hunc similem caeteris adoptio faceret Dei Filium, non natura. Nec in Evangeliis ipse dixisset: Tantum dilexit Deus mundum, ut Filium suum unicum daret. Non electum ergo ab ipsa ineffabili paternitate, sed genitum; cui tam Deo quam homini vero, in utraque natura fideliter proprio, in divinitate emanasse de Patre, in corpore coepisse de matre. « Ecce catholicus doctor veridice contra Felicem testatur quod Dominus noster nec adoptione nec electione sit filius Patris, sed genere et proprietate. XLII. Beatus etiam papa Gregorius cum exponeret verba Heliu, ubi dicit: « Ecce, Deus excelsus in fortitudine sua, et nullus ei similis in legislatoribus, dixit : Legislatores cunctos dicere possumus, quos ex lege admonuisse recta populum scimus. Sed huic me
Abbreviated transcription (Latin):
petirem confitea tur dm̃: Nempe sipprius pater non adoptats
sed genenens ꝓprius filius non aidoptatus sednatus : Beatus
qꝗ auitus photinianorum her&a corum ualidissimus expug¬
nator. scripsit dicens: Certe sircu i frementib iudȩis & in
dnm̃ nrm̃ exerta blasphemiorum tela uibrantibus quem
respondisse credimus : A mendico uobis ante abrã imego
sum: Nisi quia ꝑconcordiam genitoris & generis ipse ꝑtnc¬
duceri maiter norum parentum ex abrahȩ seminȩ quisi¬
ne an norum numero abra ham p̃iuit &e ternitate. quima¬
ximus patriarhorum cũ uidora illum diem in quosi ne
fine ꝑman& ds : Concupiuit tamen illũ uidere quo ho mo
unitus est dõ: Vidit inquit & gi uisus est quia sicut cerne¬
bat illũ in quoenet genuina maiestas. ita & istũ deside¬
rio concepenaot. in quo a doptata illustrabatur humqͥnb¬
tas: Secl quia haeo dicens nec credidit nec docuit dnm̃ nr̃m

Expanded text:
Patrem confiteatur Deum. Nempe si proprius Pater, non adoptans, Patrem confiteatur Deum. Nempe si proprius Pater, non adoptans, sed generans, proprius filius, non adoptatus, sed natus. XLI. Beatus quoque Avitus, Photinianorum haereticorum validissimus expugnator, scripsit dicens: « Certe circumfrementibus Judaeis et in Dominum nostrum exserta blasphemiarum tela vibrantibus, quem respondisse credimus, Amen dico vobis, ante Abraham ego sum, nisi quia per concordiam genitoris et generis ipse per traducem maternorum parentum descendit ex Abrahae semine, qui sine annorum numero Abraham praeivit aeternitate? Qui maximus patriarcharum, cum videret illum diem, in quo sine fine permanet Deus, concupivit talem illum videre quo homo unitus est Deo. Vidit, inquit, et gavisus est: quia sicut cernebat illum in quo erat genuina majestas, ita et istum desiderio conceperat, in quo adoptata illustrabatur humilitas. » Sed quia haec dicens, nec credidit nec docuit Dominum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus quodsentimus ado ptata est natunt humana id est
suscepta uel assumpta. imꝑsona filii afilio. ut cum ipse e soe
res dixisse & sensisse ubicumq nomen & uerbum adoptio¬
nis infide doginatib inseruerunt credimus : Dicit itaꝙ bea¬
tus hlarius: Parit uirgo partus ado est infans uagi laudem¬
tes ingłi audiuntur pannis ardent ds̃ adorenur: Ita potesta¬
tis dignitas nona mittitur.: dum carnis humilitas adoptatur
Sed statim post paululum subiungit dicens eum in carnis assump¬
tione hominem : dmuero ingestis rebus existere : Paulonãq
superius dixit: Postremo una cumiudȩis irascantur idẽ here
dõ & una cumhis audiant: uel operib credite meis qui a egͦ
inpatre & pater in me ẽ : Vnũ igitur est hoo immobile funda¬
mentum una haecfelix fidei p&nt p&riuoce confesse : Tues fili¬
usdiuiui: Ecce ad minendus doctor dicit quod xp̃s ꝓpriumsib

Expanded text:
dicamus quod sentimus, adoptata est natura humana, id est, dicamus quod sentimus, adoptata est natura humana, id est, suscepta vel assumpta in persona Filii a Filio; ut cum ipse esset res dixisse et sensisse, ubicunque nomen et verbum adoptionis in fidei dogmatibus inseruerunt, credimus. Dicit itaque beatus Hilarius : « Parit Virgo, partus a Deo est. Infans vagit, laudantes Angeli audiuntur. Panni sordent, Deus adoratur. Ita potestatis dignitas non amittitur, dum carnis humilitas adoptatur. » Sed statim post paululum subjungit dicens eum in carnis assumptione hominem, Deum vero in gestis rebus existere. Paulo namque superius dixit: « Postremo una cum Judaeis irascantur iidem haerDeo; et una cum his audiant, Vel operibus credite meis, quia ego in Patre, et Pater in me est. Unum igitur est hoc immobile fundamentum, una haec felix fidei petra, Petri voce confessa, Tu es Filius Dei vivi. » Ecce admirandus doctor dicit quod Christus proprium sibi
Abbreviated transcription (Latin):
feriorib: estis. ego de suꝑnissum : De superiorib ait.
non utiq siderea carne. sedurrtute diuinit: Eocebeatꝰ
hie ronimus postquam dixit. nec adoptio se iungitur
anciturx. sed natura cum a doptione coniungitur. ut
ostender& quȩ eẽt liaec adoptio. Adiunxit :
Q in cum uerbũ factum est non ꝑassum ꝑtam de ereuit assũptor
sed in assumente creuit assumptio. quo diupͣ dix̃ ad optio. hoc infe¬
rius subietit. assumptio: Et quam supͣ dixerit natuntꝰ. explanitũ
subdendo assumptorẽ & assumentem : Nihilergo aliudhic sig¬
nifisct adoptio quam quod assumptio. & nihil omnino aliquid
tale iuc de monstret tota beati ineronimi sententlaper
quod suspicari possimus ita eum sensisse ut dnm nrmiħ mxp̃m
r& quia cum dicit adoptio & natunt assumens & assuptio.
Assumpta & assumptoꝵ: Nihilliorum ad patrem referriui¬
detur sed deduab tantum substantiis ex quib constat una ꝑso¬
na unici & ueri filiidĩ trectari cognoscitur : It ut plenius

Expanded text:
ferioribus estis, ego de superioribus sum. De superioribus ait, non utique siderea carne, sed virtute divina. » Ecce beatus Hieronymus, postquam dixit, « Nec adoptio sejungitur a natura, sed natura cum adoptione conjungitur, » ut ostenderet quae esset haec adoptio, adjunxit: « niam cum Verbum caro factum est, non per assumptam decrevit assumptor, sed in assumente crevit assumptio. » Quod supra dixit adoptio, hoc inferius subjecit assumptio; et quam supra dixerat naturam, explanavit subdendo assumptorem et assumentem. Nihil ergo aliud hic significat adoptio quam quod assumptio; et nihil omnino aliquid tale hic demonstrat tota beati Hieronymi sententia, per quod suspicari possimus ita eum sensisse, ut Dominum nostrumret. Quia cum dicit adoptio, et natura assumens, et assumptio, assumpta, et assumptor; nihil horum ad Patrem referri videtur, sed de duobus tantum substantiis, ex quibus constat una persona unici et veri Filii Dei, tractari cognoscitur. Et ut plenius
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quidergo adhiominũ ꝓuectũ quilib& in ecđa minister
ꝓofficiosuo uid&ur openeri hoc totum contineri implen¬
lus affirmat: Ego plantiui. apollorigauit sed ds increm̃¬
tũ dedit: ltaq neq quiplantat est aliquid neq: quirigat.
sed qui in crementum datds : Ideo aut̃ nonquȩritur quis

Expanded text:
Quidquid ergo ad hominum provectum quilibet in Ecclesia minister Quidquid ergo ad hominum provectum quilibet in Ecclesia minister pro officio suo videtur operari, hoc totum contineri implenlus affirmat: Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, se
Abbreviated transcription (Latin):
glegenticim nrãm de orsumtendimus: Ingrediuntur eleoti
Cuiergorei cuisimiles dicerim sc c̃dotes malos nisiaquȩ
baptismatis : Quȩ pecca tobaptiiatorũ aluens illos adreg¬
nũ caeleste mittit & ipsa indoacas descendit : limea mꝰ
haec fr̃s conueniat actionemn nõm ipsum ministerid
nrm̃: De peccatoꝵ nr̃oꝵ condie relaratione cogite mꝰ
ne nrã uita peccato obligata remaneat. ꝑ quã omps̃ ads
sius dehis doc&& dicens: Nam & baptis mũ qđ pcubsit ab
ecda siue ab adultero uł afure fuerit datum ad ꝑapi¬
entem munus ꝑuenit in libatum: Qua̧ uexilla qu̧ so¬
nuit ꝑcolumbam ominem maculã humanȩ pollumons
exdudt qua de danetur ao dicitur: hio e st qubagn¬
tat inspũ scõ: Ne m pe& iudas cun suerit saorlegusatp
fur. quic quid egit inter apłos ꝓdignitate cõmis subene¬
ficia ꝑ indignũ data. nulla ex hoc detrimenta senserunt:¬

Expanded text:
negligentiam nostram deorsum tendimus. Ingrediuntur electi negligentiam nostram deorsum tendimus. Ingrediuntur electi Cui ergo rei, cui similes dixerim sacerdotes malos, nisi aquae baptismatis, quae peccata baptizatorum diluens, illos ad regnum coeleste mittit, et ipsa in cloacas descendit? Timeamus haec, fratres. Conveniat actionem nostram ipsum ministerium nostrum. De peccatorum nostrorum cotidie relaxatione cogitemus; ne nostra vita peccato obligata remaneat, per quam omnipotesius de his docet , dicens: Nam et baptismum quod procul fit ab Ecclesia, sive ab adultero vel a fure fuerit datum, ad percipientem munus pervenit illibatum, quia vox illa quae sonuit per columbam, omnem maculam humanae pollutionis excludit, qua declaratur ac dicitur: Hic est qui bapttingitur. Nam et Iudas, cum fuerit sacrilegus atque fur, quicquid egit inter apostolos pro dignitate commissa, beneficia per indignum data nulla ex hoc detrimenta senserunt
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus & in bo nobon sedi nutroq: bonus: Sic̃ lumen
solis uł &iam lucernae nontiq: de terius est inoculis
deteriorib quã in meliorib sedidem utrisq: quamuis
eos diuersae ꝓilloꝵ diuersitate uel laetific& uł excru
nendis diuinis sa cnementis inqualib: cumq: ministris
di subquodem congruo exemplo ammon& dicens:
Sȩpe frĩ mei sol& euenin qđ dico ut ꝑsona potens fa¬
mulũ habeat despectum : Cumq: ꝑeum suis forte uel
exturneis responsum aliquod mandat. non de spicit᷑
ꝑsonaloquentisserui ꝙ seruatur in corde ieuerentia
mittentis domini: Nec pensant quiaudiunt ꝑquem.
sed quid uł a quo audiant: Ita ergo frs. ita uos agite
&si forsitan nos digne despicitis inmente tamen unt᷑
uocantis dñi reuerentiã seruate : Idem &iampater
de esdẽ reb inquada mepiscopoꝵ exortatione sic loquitur : Et ꝑ

Expanded text:
baptismus, et in bono bonus, sed in utroque bonus: sicut lumen baptismus, et in bono bonus, sed in utroque bonus: sicut lumen solis, vel etiam lucernae, non utique deterius est in oculis deterioribus, quam in melioribus; sed idem in utrisque, quamvis eos diverse pro illorum diversitate vel laetificet vel excrnendis divinis sacramentis in qualibuscunque ministris Dei sub quodam congruo exemplo admonet, dicens: « Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis responsum aliquod mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini; nec pensant qui audiunt, per quem; sed quid, vel a quo audiant. Ita ergo, ratres, ita vos agite. Etsi forsitan nos digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. » Idem etiam Pater de eisdem rebus in quadam episcoporum exhortatione sic loquitur : « Et
Abbreviated transcription (Latin):
gentes siue sint ꝓuidi siue torpentes: Sacnementa
& enim diuina. baptis ma scilic& & confectio corpo¬
ris acsanguinis drũ cȩte neq: in quibus salus & uita
fideliũ consitit . taminagna & scã sunt . ut nerbo¬
noꝵ meritis meliorri nec malorũ ꝑuersitate possieq
de teriorari. cumadinuocationem summisa cerdous
non humane uirtute sed sc̃i sp̃s ꝑficiantur ine ffabi¬
liter maiestate: Nullomodo igitur si cut beatus
augustinꝰ doc&. sacne mentum xp̃ĩ imbonis ministos
apꝓbandumest in melis respuendum quasi aut
huiussit cum in utroq: ideisit. & non nisi dĩ set¬
& quamuis impessimis bonũ sit: Et si hominũ qui hoc agunt
alius est alio de terior. nonideo illud quod agunt de teri¬
us est in illo quamenisto: Quia nec induob catholicis ma¬
lis siunus sit alio de terior . de teriorẽ baptis mũ gerit.
Necsi unus eoꝵ sitbonus. alius madus. inmalo malus est

Expanded text:
gentes, sive sint providi sive torpentes. Sacramenta gentes, sive sint providi sive torpentes. Sacramenta etenim divina, baptisma scilicet, et confectio corporis ac sanguinis Domini, caeteraque in quibus salus et vita fidelium consistit, tam magna et sancta sunt, ut nec bonorum meritis meliorari, nec malorum perversitate possint deteriorari; cum ad invocationem summi sacerdotis, non humana virtute, sed sancti Spiritus perficiantur ineffabiliter majestate. Nullo modo igitur, sicut beatus Augustinus docet, « sacramentum Christi in bonis ministris approbandum est, in malis respuendum, quasi aut hujus aut hujus sit, cum in utroque idem sit, et non nisi Dei sitt quamvis in pessimis bonum sit, etsi hominum qui hoc agunt alius est alio deterior, non ideo illud quod agunt deterius est in illo quam in isto: quia nec in duobus catholicis malis, si unus sit alio deterior, deteriorem baptismum gerit: nec si unus eorum sit bonus, alius malus, in malo malus est
Abbreviated transcription (Latin):
pore tritici mensunem: Beatus enim ille seruus quẽ
cũ uenerit dñs inuenerit ita facientem: A csi hoc semꝑ
necessariũ fuit. quanto magis nunc. quando ꝓprius ẽ
tempus illud de quo dñs ait: Ecce dies uenient & mit¬
ta ifamẽ interram. non fitmem panis. neq: sitimaquȩ
sedaudiendi uerbũ di: Et deficient uirgines bonae:
interim tamen sicut alsus ꝓph& aloquitur. quidbonũ
eius aut quidpulcdrũ eius nisi frum̃ tum electorum
& uinum germinans uirgines: in quib ułrbis inagnopore ne¬
cesse est unicuiq: nr̃m subire contric se m& ipsum iudicii dis¬
trictionẽ & exigere a sem& ipso ueritatis confessionem : u¬
trum sollicrtiom setad congregandũ uinum inquo estli&¬
ri. an uinum germinans uirgines: Haec bre uissi me
de nobis dicta sint : quȩ ꝑtinent adofficiũ ministeriũ
urm̃. De in. dicamus fidelib laicis qua fide & spe ue¬
neneristudectnt sacnementa diuint in omnibus com¬
muniter sacerdotib: siue sint diligentes. siue negle¬

Expanded text:
ille servus, quem, cum venerit Dominus, invenerit ita facientem. At si hoc semper necessarium fuit, quanto magis nunc, quando jam propius est tempus illud, de quo Dominus ait: Ecce dies venient, et mittam famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei, et deficient virgines bonae. Interim tamen, sicut alius propheta loquitur: Quid bonum ejus, aut quid pulchrum ejus, nisi frumentum electorum et vinum germinans virgines? In quibus verbis magnopere necesse est unicuique nostrum subire contra semetipsum judicii districtionem, et exigere a semetipso veritatis confessionem, utrum sollicitior sit ad congregandum vinum in quo est luxuria, an vinum germinans virgines. XV. Haec brevissime de nobis dicta sint, quae pertinent ad officium et ministerium nostrum. Dein dicamus fidelibus laicis, qua fide et spe venerari studeant sacramenta divina in omnibus communiter sacerdotibus; sive sint diligentes sive negli
Abbreviated transcription (Latin):
eos non commen dauerint cũ antiqͥ religiose eos uene netisint
Qm̃ uenerandi& sc̃iuiri eosedider quorũ uitã & scĩtatẽ crebnt
data & relaru posteris relicta roꝑtas : Et reuene sisađ ndictũ¬

Expanded text:
eos non commendaverint, cum antiqui religiose eos venerati sint; eos non commendaverint, cum antiqui religiose eos venerati sint; quoniam venerandi et sancti viri eos ediderunt, quorum vitam et sanctitatem crebra data et relatu posteris relicta reperta sunt. Et revera, si secu
Abbreviated transcription (Latin):
ut scelera punirent. facinora uindicarent. & non solo man¬
datolegis confisisunt : sed &iamorantes dñm in trogaue¬
r̃ et eo p̃cipiente adcertam̃ ꝓcesserunt: Et tam̃ mul¬
toplures exeis occisi s antea. & postea punierunt flagi¬
tiosos. sita menipsi int̃ secentos non remanser̃ : Cũ hac
omnia ita sint quis est tamtemerarius ut credat sidu-
o ꝓuno asino molino aut quio quid sit & iam uilius con¬
tendant nom possit altercadere cuius illudeẽ de¬
bereputatur. cũ forte aut multa. aut maiora existanr
peccatta eiꝰ quã alterius ꝓquib: punendussit : Uere hoc
non est lex: sed nex : Quȩ maximae ꝓpterea contem¬
nenda÷ qr ab illis excogitata est quinon solũ non
onebant sed &ic̃blasphemabant sepientiã di: Huc
accedit aliud quodpia considenetione dignũ uidet᷑
Decanonib scilio& gallicanis. qui quasi suꝑflui aut
inutiles a qͥb dc̃ respuunt᷑ eo qđ ne uteri a romani

Expanded text:
ut scelera punirent, facinora vindicarent; et non solo manut scelera punirent, facinora vindicarent; et non solo mandato legis confisi sunt, sed etiam orantes Dominum interrogaverunt; et eo praecipiente, ad certamen processerunt: et tamen multo plures ex eis occisi sunt antea, et postea punierunt flagitiosos; si tamen ipsi inter sexcentos non remanserunt. Cum haec omnia ita sint, quis est tam temerarius ut credat, si duo pro uno asino molino, aut quidquid sit etiam vilius, contendant, non possit alter cadere, cujus illud esse debere putatur, cum forte aut multa aut majora existant peccata ejus quam alterius, pro quibus puniendus sit? Vere hoc non est lex, sed nex: quae maxime praeterea contemnenda est, quia ab illis excogitata est qui non solum non orabant, sed etiam blasphemabant sapientiam Dei. XII. Huc accedit aliud quod pia consideratione dignum videtur, de canonibus scilicet Gallicanis, qui quasi superflui aut inutiles a quibusdam respuuntur; eo quod neoterici Romani
Abbreviated transcription (Latin):
consuluerunt imprimis dñm insilo. & in terrogauer̃
quis eẽ deberet prineps certaminis : Quib respondit dñs
iudas sit dixur̃: Statĩq: ut coeper̃ urbẽ expugnare oc¬
cisa s̃ exeis ex duo milia uiroꝵ, Deinde fleuerunt corã
dño usq ad noctẽ & in terrogauer̃ eum utrũ deberent
ꝓcedere cddimi candũ contrae filios beniamin an non:
Quib: respondit dñs, Ascendite adeos & inite cer¬
tamen: Quo inito ꝓstncta ex eis decẽ & oc tomilia :
Qua in obrem uenerunt iterũ indomũ dĩ & sedentes
flebant coram dño: le iun aueruntq: usq: adue sperã
& obtuler̃ sccrificia : Et iterum ꝓcedentes ad certam̃
in t̃ fecer omnẽ tribũ beniamin p̃ter illos sexcen¬
tos uiros: Quis intali facto non obstupescat quis non ue¬
hem̃ter expauescat iudiciũ dĩ frequenter occuliũ nũ¬
quã iniustũ: Certe filii isrł mandatũ legis habebant

Expanded text:
consuluerunt in primis Dominum in Silo, et interrogaverunt consuluerunt in primis Dominum in Silo, et interrogaverunt quis esse deberet princeps certaminis. Quibus respondit Dominus: Judas sit dux vester. Statimque ut coeperunt urbem expugnare, occisa sunt ex eis viginti duo millia virorum. Deinde fleverunt coram Domino usque ad noctem; et interrogaverunt eum utrum deberent procedere ad dimicandum contra filios Benjamin, an non? Quibus respondit Dominus: Ascendite ad eos, et inite certamen. Quo inito, prostrata ex eis decem et octo millia. Quamobrem venerunt iterum in domum Dei, et sedentes flebant coram Domino, jejunaveruntque usque ad vesperam, et obtulerunt sacrificia; et iterum procedentes ad certamen, interfecerunt omnem tribum Benjamin, praeter illos sexcentos viros. Quis in tali facto non obstupescat? Quis non vehementer expavescat judicium Dei frequenter occultum, nunquam injustum? Certe filii Israel mandatum legis habebant,