comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um enim misericors gentes traxit. ira¬
tus iud eam reppulit: actumq est utsi¬
cutdudum adperficiendã fidem gentilitas
fuerat obdurata. It a postmodum adfidem
gentilitate suscepta. ludeepopulus perfidiȩ
torporedu rescer&. Vnde paulus apostolus
eisdem gentibus dicit. Sicut ali quando uos
non credidistisdõ. Nuncautem miseri cordiã
consecutiestis. propter illorum incre delitatẽ.
Ita & isti non crediderunt inuram misericordiã
ut&ipsi miseri cordiam consequantur. Condu¬
sitenĩ dr̃ om̃a incredulitate ut omnium misere¬
atur. Quamsententiam suam. primum quidẽ
deuocatione iudeorum &repulsionegentiũ :
Postmo dum uero deuocationegentium in repul¬
sio neiudȩorum subtiliter pensans. seq occulta
dĩ iudicia conprehendere non posse considerans
exclamando subiigx̃. O altitudo diuitiarũ
sapientiȩ & scientiȩdĩ quam in conprehensibi lia
s̃ iudicia eius & inuestigabi les uiȩeius

Expanded text:
um enim misericors Deus gentes traxit, iratus Judaeam repulit. Actumque est ut sicut dudum, ad percipiendam fidem gentilitas fuerat obdurata, ita postmodum ad fidem gentilitate suscepta, Judaeae populus perfidiae torpore duresceret. Unde Paulus apostolus eisdem gentibus dicit: « Sicut aliquando vos non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis propter illorum incredulitatem: ita et isti non crediderunt in vestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim, Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur . » Quam sententiam suam primo quidem de vocatione Judaeorum et repulsione gentium, postmodum vero de vocatione gentium et repulsione Judaeorum, subtiliter pensans, seque occulta Dei judicia comprehendere non posse considerans, exclamando subjunxit: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
um quid dicit figmentum ei quise finx̃. qua¬
remefecistisic: quo enim seternit figmentũ
diuini operis eosem&psum radatrguit. nec on¬
tramanum result&operantis : qui a quibenig¬
ne quod nonerat fecit. quod est in iuste nonde¬
serit: ad sem& ipsa mergo inpercussione mens
redeat & quod prehendere non ual& non requi¬
rat. Nesidiuinȩ irȩ causa discutintur ampli¬
us dis cussa prouocetur & quam humilitas pla¬
care poterat. in extinguibi liter superbia ac¬
cendat¬
inis namq legis xp̃s adiustitiam omnicre¬
Identi Finis uidelic& non qui consum it
sedqui perficit. Tunc & enĩ legem perfecit
cum sicutlex predixerat in carnatus apparuit

Expanded text:
unquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic? . » Quo enim se cernit figmentum divini esse operis, eo semetipsum redarguit ne contra manum resultet operantis, quia qui benigne quod non erat fecit, quod est injuste non deserit. Ad semetipsum ergo post percussionem mens redeat, et quod apprehendere non valet non requirat, ne si divinae irae causa discutitur, amplius discussa provocetur, et quem placare humiliter poterat, inexstinguibiliter superbia accendatinis legis Christus ad justitiam omni credenti : » finis videlicet non qui consumit, sed qui perficit. Tunc etenim legem perfecit, cum sicut lex praedixerat incarnatus apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
iuina iudicia discuteremetuit . qui eẽ sepul¬
uerem agnoscit. Vnde& perpaulum dicitur.
O homotuquis es qui respondeasdõ. Respondere
dõ non posseconuincitur. qui homonominat᷑
quia perhoc quod dehumo sũptus est. iudicia
superna discutere dignus non est.

Expanded text:
ivina judicia discutere metuit, quia se pulverem esse cognoscit. Unde per Paulum dicitur: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Respondere Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia persuperna discutere dignus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
igilat quad as pectum ueri luminis m̃tis
oculos a pertos ten&. Uigilat qui seruat
operando quod credit. Uigilat quiase torporis
& neglegentiae tenebras repellit. Hinc& enĩ
paulus dic̃. Uigilate iusti & noli te pectare hin c
rur susait. hora est lamnos desomno surgere.¬

Expanded text:
i ad aspectum veri luminis, mentis oculos apertos tenet. Vigilat, qui servat operando quod credit. Vigilat, qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc etenim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait: Hora est jam nos de somno surgere
Abbreviated transcription (Latin):
sisi cogitationes abstinentium. NonNum quã
superbiȩ culpatrans figer& paulus mini me
dixiss& Qui non manducat manducante non
iudic&. Quirursus adalios loquens dumde
abstinentiȩ uirtute gloriantium precepta per¬
stringer& adiunx̃. Quȩ s̃ rationem quidem
habentia sapientiȩ insuperstititionem & humi¬
litatem & ad non parcendum corpori non inhono¬
re aliquo adsaturitatem carnis. Qua inreno¬
tandumẽ. quod in disputatio nesua predicator
egregius. superstitioni humilitatis speciem iun¬
git: Quia dumplus quam necesseest. perabsti¬
nentiam caro adteritur. humilitas foris osten
ditur. Sed dehac ipsahumilitate grauiter inte¬
rius superbitur¬

Expanded text:
isi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet . Qui rursum ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium praecepta perstringeret, adjunxit: Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate, et non ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis . Qua in re notandum est quod in disputatione sua praedicator egregius superstitioni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humditur; sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qm̃ in eccła diuerscis̃ dona. concedo et nuptias
neuidear dãpnare naturã : simulq c̃sidera qđ aliud
donũ uirginitictis sit aliud nuptiarũ. sienĩ eadem
merces ẽ& nuptiarũ et uirginũ. nũ quã dixis s&
singulorũ ẽ ibi al trinsecus diuersitas: Concedo et
diuersittis ẽ Deniq et apł̃s de eodem post incestũ
penitentiae. ł contrario inquit donate eiet consõ¬
lamini et sicui quid donatis etego. Acneputare¬
musdonũ hominis contẽpnendũ ad didit Nãet
egoqđ donaui. siquid donaui ꝓpt̃ uos corã xp̃o.
Diuersa doncis xp̃i. unde etioseph intẏpoeiꝰ
uariã habebat tunicam. Et in psalmo x uiii legimꝰ
Ad stitit regina ad dextristius inuestitu de aurato
circũ datauarietate et petrus apłs. sicut cohere¬
des ait multiplicis gratia&e. qđ significantius grecȩdr̃¬

Expanded text:
Sed quoniam in Ecclesia diversa sunt dona, concedo et nuptias, Sed quoniam in Ecclesia diversa sunt dona, concedo et nuptias, ne videar damnare naturam. Simulque considera, quod aliud donum virginitatis sit, aliud nuptiarum. Si enim eadem esset merces nuptarum et virginum, numquam dixisset singulorum est, ibi altrinsecus diversitas. Concedo et diversitas est. Denique et Apostolus de eodem post incestum poenitente, E contrario, inquit, donate ei et consolamini, et si cui quid donastis, et ego . Ac ne putaremus donum hominis esse contemnendum, addidit: Nam et ego, quod donaui, si quid donaui, propter uos coram Christo. diuersa dona sunt Christi. unde et Ioseph in typo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quadragesimo quarto adstitit regina a dextris eius in nestitn deaurato circumdata uarietate. et Petrus apostolos: «sicut coheredes, ait, \'mnltiplicis gratiae, quod significantius Graece d
Abbreviated transcription (Latin):
corinthios tradiderat satanȩ in interitũ car¬
nis ut sõs saluus fier& in secunda retrahit. et
ne habundantiori tristitia absorbeat᷑ frater
aut̃ om̃s homines eẽ sicut meipsũ B eatiqui pau¬
lusimilis fuerit felix qui audit apłm p̃cipientẽ
ñ ignoscentẽ hoc inquit uolo hocdesidero ut i¬
mitttores meisitis sicut egoxp̃i. Ille uirgo deuir¬
gine deincorrupta in corruptus Nios quia ho¬
mines sum etnatiuitttẽ saluatoris Nĩ possum
imitari ⁊ mitem̃ altim conuersationẽ Vlud
diuinittitis etbecititudinis ẽ hochumanȩ ẽditao¬
nus inetdaboris uolo om̃s homines similesmeieẽ
udũ mei similes ̃ similes fiant & xp̃i cuius ego
similessũ Quieni in xp̃ocredit deb& sicut ille
ambulauut et ipse ambulare. Sed unꝰquis q ꝓ
priũ hab& cdonũ exdõ alius quidem sic alius
aũt sic. Quid in quid uelim : ꝑ spicuum est

Expanded text:
Corinthios Epistola tradiderat Satanae , in interitum carCorinthios Epistola tradiderat Satanae , in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret, in secunda retrahit , et ne abundantiori tristitia absorbeatur frater, autem omnes homines esse ut meipsum . Beatus qui Pauli similis fuerit; felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi . Ille virgo de virgine, de incorrupta incorruptus; nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversatdivinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christi, cujus ego similis sum. Qui enim in Christum credit, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo: alius quidem sic, alius autem sic . Quid, inquit, velim, perspicuum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ua sculo muliebri  Siabstinemꝰ nos a cortu
honorẽ tribuimꝰ uxorib: siñ abstinemus
ꝑspicuũ ẽ honori contrariã eẽ contume¬
Maritis uxoubq datlegẽ et dãpnato carnis or¬
n atu castititẽ p̃dicat etornatũ interioris homi
nis in in corruptione mitis et silentis p̃s. quo¬
demmodo dicens. Qm̃ exterior ur homocor¬
ruptus ẽ etbeaititudinẽ in corruptionis quaȩp¬
priaeurginũ ẽ habere destitit : Imitamini ingor¬
ruptionẽ sp̃s saltim ꝑ serã abstinentiã. Et qđ cor¬
rẽrunã rtunã concedere: statĩ infest Netepta
uossatanas ꝓpt̃ incontinentiã. laboramꝰ quasĩ¬
obscurũ disserere cũ exposuerit seipse quiscrip
indulgentiã sed p̃ceptũ quasi ñ eodem modo
etsecunda et tertia matrimonia c̃cedantur
qua siñ etfor ncatorib ꝑ paemitentiã fores
aperiantur ecclae quođq his maius est inces¬
tis nã illũ uiolatorẽ nouerce quẽ in prima ad

Expanded text:
vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeMaritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hnis in incorruptione quieti et modesti spiritus, quodammodo dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem integritatis, quae proprie virginum est, habere destitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod correm ruinam concedere, statim infert: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestramobscurum disserere, cum exposuerit ipse quod scripsindulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo et secunda et tertia matrimonia concedantur, quasi non et fornicatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam illum violatorem novercae, quem in prima ad
Abbreviated transcription (Latin):
idem apłs in alio loco ut semꝑ oremꝰ. si semp
orandũ est nũ quã ergo coniugio seruiendũ
qm̃ quocies cũq uxori debitũ reddo ora¬
coniugciliũ uinculoꝵ. uidequomodo infor¬
cohabitantis iuxta sententiã quasun firmio¬
riuasculo muliebri tribuentes honorem
Sicut heredes multi plicigratiae ut ñ inpedi¬
antur orationes ur̃ae .: ecce eodem sensu quia
eodem et sp̃ũ inpedire dic̃ oraitiones officio
coniuigali : qđ aut̃ ait similit̃ idcirco adimi¬
tationẽ ꝓuocat uiros qͥaiã suprauxorib
p̃ceperat dicens ut uideant uirintimore
rius c̃positio criniũ et distinctio auri et
incultu uestis ornatus. sed abs conditꝰ cordi
homo in incorruptione mitis et silens sp̃s
hocẽ corãdõ placens cernis qualec̃ iugium
int̃ iuros uxoresq p̃cipiat. Cohabitantes
iux tascientiã. ut nouerint quid uelio
quid desiden& ds̃ et tribuant honorem

Expanded text:
idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, oraconjugalium vinculorum, vide quomodo inforcohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes 248 honorem, et sicut cohaeredes multiplicis gratiae, ut non impediantur orationes vestrae . Ecce eodem sensu, quia eodem et spiritu, impediri dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idcirco ad imitationem provocat viros, quia jam supra uxoribus praeceperat, dicens: Ut videant viri in timore rius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem
Abbreviated transcription (Latin):
ducat uxorem Alio quinꝰ ex acusatione libi¬
dinis frena laxaret ut quocies cũq uxor
morit᷑ toties ducenda sit alia ne fornicem
sed unꝰ quisq suã uxorẽ habetit : suã in quã
habetit: sua utat̾ quã habebat ante quam
creder&. quã bonũ erat uxorẽ ñ ttingere
et post fidcm xpĩ sororẽ tantũ nosseñ c̃iugẽ
Vxor ꝓpriicorporis ñ habet potestatẽ
sed uir similit̃ etuir corporis sui ñ habet
his ẽ qui in matrimonios dep̃hensi aneis
liceat uxores dimittere. qđ et dñs in euan
mulierem ñ tungere. sed quia qui se mel dux̃
uxorẽ nisi ex consensu señ ualet abstinerẽ
nec dare repudiũ ñ peccanti reddat c̃iugi
debitũ sponte quippe sealligcunt ut redde¬
recogeret᷑. Nolite fraudare inuicẽ nisi for¬
te &x consensu ad tempus ut uacetis orationi
orote quale illud bonũ ẽ qđ orare ꝓhib&
qđ corpꝰ xp̃i accipere ñ ꝑmittit quã diuim¬
pleomariti officiũ. Ñimpleo xp̃iani : lubet

Expanded text:
ducat uxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, non conjugem, xor proprii corporis non habet potestatem, sed uir; similiter et uir corporis sui non habethis est, qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et dominus in mulierem non tangere\', sed quia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium debitum: sponte quippe se alligavit, ut reddere cogeretur. Nolite fraudare invicem; nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationioro te. quale illud bonum est, quod orare prohibet, quod corpus Christi accipere non permittit? quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet
Abbreviated transcription (Latin):
dã sumis testimonia ubide c̃tinentia loqueris
et uirginitate bonũ est ais hominimu lierẽ Ñ
tangere. etbonũ ẽ eissisic ꝑmanserint utego . et puto
hoc bonũ eis eẽ ꝓpt̃ instantẽ necessitatẽ. Et quia
bonũ ẽ homini sic eẽ. Vbi ad nuptias uenis. ñ dicis
bonũ ÷ nubere quia ñ potest iungere. quã uri. Sed
nolullas incendio cõparare. Sed dic simpliciter
bonũ ÷ nubere sus pecitẽ mihi bonitas eiꝰ reiquã
magnitudo alterius mali. malũ eẽ cogit inferi¬
us ego aut̃ Ñ leuius malũ. sed simplex ꝑse bonum

Expanded text:
dam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris dam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum est, ais, homini mulierem non tangere. Et, Bonum est eis, si sic permanserint ut ego. Et, Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed  sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alterius mali, malum esse cogit inferius. Ego autem non levius malum, sed simplex per se bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uriꝰ postquã nuptiis concesserat husũ c̃iugu. et
ostenderat se quid uell& quid uec̃ceder&ꝰ tran¬
sit ad nupttis et aduiduas et sui ꝓponit exemplũ
et felices uocat sisic ꝑ manserint: si aut̃ ñ sec̃tinent
nubaN : Idipsũ ꝗd supra propt̃ fornicationes aut̃
Et necẽpt& uos sattinas ꝓpt̃ in continentiã uram
Reͣditq causã. Curdixerit si aut̃ ñ sec̃ tinent
nubant melius ẽ eñ i nubere quã uri. ideo melius
nubere qͥa peius uri. Tolle ardorẽ libidinis et Ñ
dic̃ melius nubere Melius semꝑ ad cõparationẽ
deterioris respicit : Ñ ad simplicitatẽ in cõpara¬
bilis ꝑ seboni: uelud sidicer& melius ẽ unũ oculũ
habere quã nullũ : melius ẽ innitipede et alterã
corporis partẽ baculo sustentare quã fractis
crurib repere : quid agis õ apłae Ñtibi credo
dicenti et sumperitussũ sermone Ñ tam̃ scientia
puto. Nosti sermonũ ꝓprietates : Quã obrem
et de epimenide et demenandro etarato. quae¬

Expanded text:
us: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cnubant\': \'melius est enim nubere quam uri.\' ideo melius est nubere, quia peius est uri. tolle ardorem libidinis, et non dicet: \'melius est nubere\'. \'melius\' semper ad conparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem inconparabilis per se boni, uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere, quam nullum: melius est uno inniti pede, et alteram partem corporis baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quae
Abbreviated transcription (Latin):
am & corpus nonest unum membrum sed
multa. Sid ixeritpes qm̃ non sum manus
Non sum de corpore. Nonideo non est de corpore.
Etsidixerit auris. qm̃ non sum oculus. Nonsum de
corpore. Nonideo nonẽ de corpore. Sitotum cor¬
pus oculus ubi audit. sitotũ auditus. ubiodorat᷑.
Etpaulo post. Quod siessent omã unum mem
brum. ubi corpus. Nuncautem multa quidem mẽ¬
bra unum uero corpus. Quidenĩ scã eccła nisi
superni sui capitis corpus est in quaalius alta ui¬
dendo oculos. alius recta operando manus. alius
ad iniuncta discurrendo pes. alius preceptorũ
uocem intellegendo auris. alius malorũ foeto¬
rembonorũ que flagantiam discernendo naris :
Qui corporaliũ more membrorũ dumuicis sim sibi
accepta officia inpendunt. unum desem& ipsis
omnib: corpus reddunt. Et cum diuersa in cari¬
tate peragunt. diuersum eẽ prohibent ubi con¬
tinentur Si autem unum quid cuncti a gerent
corpus utiq: quod ex multis contin&ur nones¬

Expanded text:
am et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris: Quoniam non sum oculus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus ? Et paulo post: Quod si essent ombrum, ubi corpus? Nunc autem quidem multa membra, unum vero corpus. Quid ergo sancta Ecclesia, nisi superni sui capitis corpus est? In qua alius alta videt, oculus; alius recta operando, manus; alius ad injuncta recurrendo, pes; alius praeceptorum vocem intelligendo, auris; alius malorum fetorem bonorumque fragrantiam discernendo, nasus est. Qui corporalium more membrorum, dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt. Et cum diversa in charitate peragunt, divisum esse prohibent ubi continentur. Si autem unum quid cuncti agerent, corpus utique, quod ex multis continetur, non es
Abbreviated transcription (Latin):
rũ in aegypto et egressionis isrł insolitudinẽ narrat᷑
historia Cũq nullidubiũ sit factaeẽ quȩ scriptas̃
quasi aliud littera son&. aliud sp̃s clausũ teneat
Aperiã inquit inparabola osmeũ. loquar ꝓpositio¬
nis ab initio. quanta audiuimꝰ et uidimꝰ et patres
nr̃i narrauer̃ nobis unde et apłs isdem uerbis quia¬

Expanded text:
 et egressionis Israel in solitudinem, narratur historia. Cumque nulli dubium sit, facta esse quae scripta sunt, quasi aliud littera sonet, aliud spiritus clausum teneat: « Aperiam, » inquit, « in parabola os meum: loquar propositiones ab initio. Quanta audivimus et vidimus, ea et patres nostri narraverunt nobis » . Unde et Apostolus i
Abbreviated transcription (Latin):
facit qua redixerit disponam domuiisrł siuedo¬
pactum quod pepigi cum patribus urĩs. intellegat
scluatorem atq dixisse nonueni nisia douesper¬
ditas domusisrł &idipsum apłos confirmasse. uob
quidem oportebat primum p̃dicari uerbum dĩ. sed
qm̃ repulistis illud & indignos uosiudi castis ȩt̃nȩ
uitȩ ecceconuertimur ad gentes ñ oportebatpanẽ
filiorum darecanibus. Sed quia filii patrem ueni¬
entem in sua suscepisse noluer̃ deditomnibus potes¬
tatem qui recepissenteum ut fiant filiidi.

Expanded text:
facit quare dixerit: « Disponam domui Israel, et dofacit quare dixerit: « Disponam domui Israel, et dotamentum, quod pepigi cum patribusuestris, intellegat saluatorem atque dixisse: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et id ipsum apostolos confirmasse: uobis quidem oportebat primum loqui uerbum dei; sed quoniam repellitis illud et indignos uos iudicatis aeterna uita, ecce conuertimur ad gentes. non enim oportebat panem filiorum dare canibus, sed quia filii patrem in sua uenientem suscipere noluerunt, dedit omnibus potestatem, ut, qui receperint eum, fiant filii dei.
Abbreviated transcription (Latin):
& dedissepactum quodilli fecer̃ irritum & propterea
dñs neglex̃ eos. Nunc autem in euangelio posttrucẽ¬
& resurrectionem &ascensionem daresepeccatum
non in tabulis lapideis sed in tabulis cordis carna¬
lib pollic&ur. Cumq scriptum fuerit dnĩ testam̃¬
tum inmente credentiũ : ipsum eẽ eis in dm̃ &illos
eẽ inpopulũ. utnequaquam iudaicos querant
haberemagistros & traditiones & mandata hominũ.
sed doceantur despũ scõ. sitamen audire mereant᷑
templum dĩ estis & sps̃ dĩ habita nuobis. Sp̃s aut̃
spirat ubi uult & diuersas hab& gratias. Notitia¬
q: uniusdĩ omniũ uirtutum posses sio est. & hoc
inquit fi& qui a propitius ero iniquitatibus eorũ
& peccatieorum non recordaboramplius. Ex quo
perspicuum est secundum huius. ne piRu nẽc
intellegentiam superiora in primo intellegenda
sacluatoris aduentu. quando uterq sibi populus
isrł &iudas copulatus est sicuiautem scrupulum

Expanded text:
 dedisse pactum. quod illi fecerunt irritum; et propterea  dedisse pactum. quod illi fecerunt irritum; et propterea dominus neglexit eos. nunc autem in euangelio post crucem, reanrrectionem et ascensionem dare se pactum non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus pollicetur, cumque scriptum fuerit domini testamentum in mente credentium, ipsum esse eis in deum et illos esse ei in populum, ut nequaquam Iudaicos quaerant magistros et traditiones et mandata hominum, sed doceantur a spiritu sancto, si tamen audire mereantur: templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis. spiritus autem spirat, ubi uult, et diuersas habet gratias notitiaque unius dei omnium uirtutum possessio est. \'et hoc\', inquit. \'fiet, quia propitius ero iniquitati eorum et peccati eorum non recordabor amplius.\' ei quo Perspicuum est secundum huius περικοπη̃ς intellegentiam superiora in primo intellegenda saluatoris aduentu, quando uterque sibi populus Israhel et Iudas copulatu
Abbreviated transcription (Latin):
ccedies ueni entdicitdñs & feriam domuuisrł
&domui iuda pactum non secundum pactum
quod pepigi cum patribus urĩs indiequando ad p̃¬
hendi manum eorum uteducerem eos deterra ȩgep¬
ti pactum quo dirritum fecerunt & ego dominatus
sum eorum usq & peccati eorum non ero memor am¬
plius: Hoctestimonio apostolus paulus siuequis
alius scripsit epłam usus est adhebreos. Om̃s quȩ
deinceps ecclesi asticiuiri inpri mosaluatoris ad¬
uentu dicunt uniuers a conpl&a. & nouũ testti men¬
tum hocesteuangeliũ successisse ueteri testamento
aclegem lit terȩ leges p̃s commutatam : ut om̃a quoq:
sacrificia & circumcisio & sabbatum spiritalit̃ conple¬
rentur. Quod autem pactum protestamento poni¬
mus. hebraiceueritatis ẽ. lic& & testamentum recte
pactum appellatur. quia uoluntas in eo atq testa¬
tio eorum. qui pactũ In eunt continetur: quando
eductus ẽ . isrł de terra egrpti tanta dĩ inpopulo fa
miliaritas fuit. utmanu eum app̃hendisse sedicat¬

Expanded text:
cce dies venient, et feriam domui uda foedus novum, non secundum pactum quod pepigi cum patribus vestris in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti, pactum quod irritum fecerunt, et ego dominatus  eorum et peccati eorum non ero memor amplius. Hoc testimonio apostolus Paulus — siue quis alius scripsit epistulam — usus est ad Hebraeos omnesque deinceps ecclesiastici uiri in primo saluatoris aduentu dicunt uniuersa completa et Nouum Testamentum, hoc est euangelium, successisse Ueteri Testamento, a quo legem litterae lege spiritus commutatam, ut omnia quoque sacrificia et circumcisio et sabbatum spiritaliter complerentur. quod autem pactum pro \'testamento\' ponimus, Hebraicae ueritatis est, licet et testamentum recte pactum appellatur, quia uoluntas in eo atque testatio eorum, qui pactum ineunt, continetur. quando eductus est Israhel de terra Aegypti, tanta dei in populo illo familiaritas fuit, ut manu eum adprehendisse dicat et
Abbreviated transcription (Latin):
&quem peruenire &iam moriendo festinant. Pen¬
semus itaq: inmortes cõrum quantum eorum obpro¬
brium ab infidelibus fuit. sed quanta laus dni in
cordefidelium excreuit. quasi suam laudem quere¬
rent profecto pat& quod obprobria in morte ti¬
muissent Sednemo nr̃m sibiuiuit & nemo sibimo¬
ritur quia suam gloriam necuiuendo . nec mori¬
endo quȩsier̃. Uideamus supseprimus pastor
eccłȩ qui sibi non utx̃ sibisit mortuus. Ioħs eius
eius demdicat Hocautem dix̃. Significans quamor¬
te clarificaturus e& dm̃. Non ergo sibiẽ mortuus
quidm̃ clarificauit in morte. Discamus ergo fr̃s mei
intentionem nram in omnequodagimus sollicita
inquisitione discutere. &nr̃a non quȩrere si omni¬
potentidõ uolumus ministrare Libro Regulȩ

Expanded text:
ad quem pervenire etiam moriendo festinant. Penad quem pervenire etiam moriendo festinant. Pensemus itaque in morte sanctorum non quantum eorum opprobrium ab infidelibus fuit, sed quanta laus Domini in corde fidelium excrevit. Qui si suam laudem quaererent, profecto pati tot opprobria in morte timuissent. Sed nemo nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur, quia suam gloriam nec vivendo, nec moriendo quaesierunt. Videamus si ipse primus pastor Ecclesiae, qui sibi non vixit, sibi sit mortuus. Joannes ejus ejusdem dicat: Hoc autem dixit significans qua morte clarificaturus esset Deum . Non ergo sibi est mortuus qui Deum clarificavit in morte. Discamus igitur, fratres mei, intentionem nostram in omne quod agimus sollicita inquisitione discutere, et nostra non quaerere, si omnipotenti Deo volumus ministrare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
estat ut siue in uerbi minis terio fatigemur.
seuindigentibus nr̃a largiamur Siueper
abstinentiam carnem doͤmus. seuzelomoue¬
amur. siue perpatientiam aliquando leniter pra¬
uatoleremus. ut nos summoperedebeamus in inten¬
tionenrã discutere. quatenus omne quod facimus
non nr̃o sed dnĩ telo fatiamus. Nein his quȩ agimus
nobis potius quam dño ministremur. Non enim dño
ropaulus cum co electis fratribus non sibi ministra¬
re sed dño. & uiuendo & moriendo festinabat di¬
cens. Nemo nrm̃ sibiuiuit & nemo sibi moritur. Si
ueenim uiuimus. dnõ uiuimus. siuem orimur dño
morimur. Siueergo uiuimus. siuemorimur. dnĩ
sumus. Sibi & enĩ scĩ necuiuunt nec moriuntur.
Sibi non uiuunt. quia peromne quodagunt ad lu¬
craspiritalia anhelant. Atq orando predicando
Sc̃is operibus insistendo. Caelestis patriae ciues mul¬
tiplicare desiderant. Sibi minimȩ moriuntur quia
in conspectu hominum. dm̃ desua morte glorificant.

Expanded text:
ergo ut sive in verbi ministerio fatigemur, sive indigentibus nostra largiamur, sive per abstinentiam carnem domemus, sive zelo moveamur, sive per patientiam aliquando leniter prava toleremus, ut nos summopere debeamus intentionem nostram discutere, quatenus omne quod facimus, non nostro, sed Domini zelo faciamus, ne in his quae agimus nobis potius quam Domino ministremus. Non enim Domino, sti . Idem vero Paulus cum electis fratribus non sibi ministrare, sed Domino, et vivendo et moriendo festinabat, dicens: Nemo nostrum sibi vivit, et nemo sibi morituue enim uiuimus, domino uiuimus: siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, siue morimur, dsumus . Sibi enim sancti nec vivunt, nec moriuntur. Sibi non vivunt, quia per omne quod agunt, ad lucra spiritalia anhelant, atque orando, praedicando, sanctis operibus insistendo, coelestis patriae cives multiplicare desiderant. Sibi minime moriuntur, quia in conspectu hominum Deum de sua morte glorificant,
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃paratione euangelii pacis: philouir dissertis¬
simiudȩoꝵ hyacinto in uestib pontificis aeri
cõparat ꝑ q suꝑna atq caelestia significari ar¬
bitrat᷑ Nec prius ihrłm calciat̃ nisi lauet᷑ aqua
dũ suorũ puluerẽ lauant a saluatore pedes. et
sponscdic̃ incantico canticorũ. laui pedes meos
quo modom quinabo illos. It moysen ethiesũ
di uinꝰ sermo testat᷑ ut solud corrigiã calciam̃ti
sui. quialocus in quostent sc̃s sit. cũ aut̃ loti fue¬
rint pedes et omni sorde purgati. calciantur
hiacintinis siueiantinis. qđ utrũq aerei et era nei
coloris ẽ. ut gradiant᷑ in occursũ dñi inaerem. et

Expanded text:
in praeparatione Evangelii pacis. Philo vir disertissimus Judaeorum, hyacinthon in vestibus pontificis aeri comparat, per quem superna atque coelestia 153 significari arbitratur. Nec prius Jerusalem calciatur hyadum suorum pulverem, lavantur a Salvatore pedes. Et sponsa dicit in Cantico canticorum: « Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? Et Moysen et Jesum divinus sermo testatur , ut solvant corrigiam calciamenti sui, quia locus in quo stent sanctus sit. Cum autem loti fuerint pedes, et omni sorde purgati, calciantur hyacinthinis, sive janthinis; quod utrumque aerii et κυανέου coloris est: ut rapiantur in occursum Domini in ae
Abbreviated transcription (Latin):
Tum bonum opus erga proximumagit᷑.
restat ut & deboni operis intentio dis¬
cernatur. si non presentis gratiae r&ribu¬
tionem querit: sed spem suam animus ad futurã
promissionem tendit ut extemporalibus
ȩterna. exterrenis cȩlestia sper&. spes enim cae¬
lestium mentem solidat Neconcutiatur fluc¬
tibus tumultuum terrenorum. Dequa & per
paulum dicitur. quamsicut anchoram habe¬
mus animae tutam hac firmam &incedentem
usq: ad interiora uelaminis MORTM LIBUII

Expanded text:
um bonum opus erga proximum agitur, restat ut ejusdem boni operis intentio discernatur, si non praesentis gratiae retributionem quaerit, sed spem suam animus ad futuram promissionem tendit, ut ex temporalibus aeterna, ex terrenis coelestia speret. Spes enim coelestium mentem solidat, ne concutiatur fluctibus tumultuum terrenorum. De qua et per Paulum dicitur: « Quam sicut anchoram habemus animae tutam fac, firmam et incedentem usque ad interiora velaminis. »
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio ignorat. Aliud quippe cogitat. atq
aliud intendit. Non enim defensionem pu¬
pilli &uidua e. sed mertedem Numerorum
quęrit. Nam tolle temporale premium
& pupillum acuiduam non defendit. Sermo
ltaq dĩ discretor ẽ. cogitationũ &intentionũ
cordis. quia nõsas picit quid apud tem &ipsũ
cogitas. sedper medullã cõpagis idẽ. perin¬
tentionẽ cogitationis quid accipere requi

Expanded text:
cogitatio ignorat. Aliud quippe cogitat, atque aliud intendit, non enim defensionem pupilli, vel viduae, sed mercedem nummorum quaerit. Nam tolle temporale praemium, et pupillum ac viduam non defendit. Sermo namque Dei discretor est cogitationum et intentionum cordis, quia non aspicit quid apud temetipsum cogitas, sed per medullam compagis, id est, per intentionem cogitationis, quid accipere requi
Abbreviated transcription (Latin):
nterpretatur autem secundum hebreos paulus
Iadmirabilis Timotheus beneficus. filemon mi¬
redonatus. siuehos panis abhore non ab osse appixi
continens cut libertas. arcippus longitudo o¬
peris. Onesimus respondens. Epaphras frugi fer
&uidens si uesuccrescens. marcus sublimis man¬
dato aris tarchus. monsoperis amplioris. demas
silens. lucas ipse consurgens. Quȩ nominasise
cundum interpretationem suã uolueris intelle¬
gere: non est difficile ad mirabilem atq beneficũ
precipue adeum scribere cui uni uersa concessas
uitia & os eius pateat ad cȩlestem panem. Deinde
ad continentem & liberam & ad longitudinem
operis quodnumquam a scõ labore desistat. Scri¬
bereautẽ proeo qui respondeat testimomos uo
ubertate crescenti &eiqui factus sit permandata
sublimior illiq: qui ꝑmaiora opera in montemus¬
q: succreuerit. Ab eo quoq qui posuit custodiã
orisuo & hostiũ munitum labis suis id circofor

Expanded text:
nterpretatur autem secundum Judaeos  Al. Hebraeos Paulus, admirabilis. Timotheus, beneficus. Philemon, mire donatus, sive os panis, ab ore, non ab osse. Apphia, continens, aut libertas. Archippus, longitudo operis. Onesimus, respondens. Epaphras, frugifer, et videns, sive succrescens. Marcus, sublimis mandato. Aristarchus, mons operis amplioris. Demas, silens. Lucas, ipse consurgens. Quae si nomina juxta interpretationem suam volueritis intelligere, non est difficile admirabilem atque beneficum praecipue ad eum scribere, cui universa concessa sint vitia et os ejus pateat ad coelestem panem. Deinde ad continentem, et liberam, et ad longitudinem operis: quod numquam a sancto labore desistat. Scribere autem pro eo qui respondeat testimonio suoubertate crescente. Et eum  Al. eo qui factus sit per mandata sublimior, illoque qui per majora opera in montem usque succreverit, ab eo quoque qui posuit custodiam ori suo, et ostium munitum labiis suis: qui idcirco for
Abbreviated transcription (Latin):
unt non nulli iustorum qui ad prehenden¬
Odum culment perfectionis accincti dumalti¬
ora interius app&unt. exterius cuncta dere¬
linquunt: qui rebus sehabitis nudant gloria
honoris expoliant . qui internorum desiderio
peras siduitatem seamici meroris afficiunt. habe¬
re de exterioribus consolationem moluit. qui in¬
ternis gaudiis dummente appropiant. uitam inse
funditus corporeae delectationis necant. Tali¬
bus namq: perpaulum dicitur. Mortui enim
estis &uitaurã abscondita ẽ. cum xpõ in dõ.

Expanded text:
unt nonnulli justorum qui ad comprehendendum culmen perfectionis accincti, dum altiora interius appetunt, exterius cuncta derelinquunt, qui rebus habitis se nudant, gloria honoris se exspoliant, qui internorum desideriorum per assiduitatem se amici moeroris afficiunt, habere de exterioribus consolationem nolunt, qui internis gaudiis dum mente appropiant, vitam in se funditus corporeae delectationis necant. Talibus namque per Paulum dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
erpaulum dominico corporidicitur
Vos autem estis corpus xp̃i & membra
demembro. Aliud quidem est membrum
corporis. aliud membrũ membri. Membrũ
qui ppe corporis. pars ad totum. Membrum
uero membri est. particula ad partem Mem¬
brũ namq membriest. digitus admanum. man
ad brachium. Membrum uero est corporis. totũ
hoc simul ad corpus uniuersum: Sicutinspiritali
dnĩ corpore membra demembro dicimus eos qui
in eius ecclesia ab aliis reguntur

Expanded text:
er Paulum de dominico corpore dicitur: Vos estis corpus Christi, et membra de membro. Aliud quippe est membrum corporis, aliud membrum membri. Membrum quippe corporis pars ad totum, membrum vero membri est particula ad partem; membrum namque membri est digitus ad manum, manus ad brachium: membrum vero corporis est totum hoc simul ad corpus universum. Sicut ergo in spiritali dominico corpore membra de membro dicimus eos qui in ejus Ecclesia ab aliis reguntur
Abbreviated transcription (Latin):
robustius exipsa infirmitatesuȩ cogitatio¬
nesolidetur. Quid est ergo quodille con¬
pungitur & tam en iustitiȩ non ad propin¬
quat Istetẽp̃tat & tamen eum culpa nõ
inquinat . nisi hocquod a perte ostenditur qr
nec malos bona imperfecta adiuuant nec
bonos malit in consum mata condep̃nant

Expanded text:
robustius, ex ipsa infirmitatis suae cogitatiorobustius, ex ipsa infirmitatis suae cogitatione solidetur. Quid ergo est quod ille compungitur, et tamen justitiae non appropinquat; iste tentatur, et tamen eum culpa non inquinat, nisi hoc quod aperte ostenditur, quia nec malos bona imperfecta adjuvant, nec bonos mala inconsummata condemnant
Abbreviated transcription (Latin):
taplerumq mali inutiliter compungunt᷑
Ladiustitiã si cutplerumq boniin noxiȩ tẽp¬
tantur adculpam. fit quippe mira exigentib:
meritis dispositionis internȩ mensura ut & illi
dumdebono aliquid agunt quod tamen non
perficiunt superbe interipsa que&uã plenissi¬
me perp&rant mala confidant. Qistidumde
malo tep̃tantur cuinequaquam consentiunt.
quo perinfirmitatem titubant. eo gressus cor¬
dis adiustitiam perhumilitatem uerius figant¬
Balaamqui ppe iustorum tabernacula respiciens
ait. Moriatur animamea morteiustorum¬
Etfiant nouissima mea horum similia. sed cum
conpunctionis tempus abscessit contraeorũ
uitam quibus sesimilem fieri &iam morien¬
do poposcerat consilium prebuit. &cum occa¬
sionem deauaritia repperit ilico oblitus est
quicquid sibi deinnocentia obtauit. Paulus¬
ueroait. Uideo aliam legem in membris meis
repugnantem legimentis meȩ & captiuũ
meducentẽ in legepeccati quȩ est in membris
meis: qui profecto idcirco tẽptatur ut inbono

Expanded text:
ta plerumque mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut plerumque boni innoxie tentantur ad culpam. Fit quippe mira exigentibus meritis dispositionis internae mensura, ut et illi dum de bono aliquid agunt, quod tamen non perficiunt, superbe inter ipsa quae etiam plenissime perpetrant mala confidant; et isti dum de malo tentantur, cui nequaquam consentiunt, quo per infirmitatem titubant, eo gressus cordis ad justitiam per humilitatem verius figantBalaam quippe, justorum tabernacula respiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorumet fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam, quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit; et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia optavit m in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Qui profecto idcirco tentatur, ut in bono
Abbreviated transcription (Latin):
ui dedit nobis pignus sp̃s. ad hocenĩ pignus ac¬
cepimus. ut depromissione quae nobis fit. cer¬
titudinem teneamus. Donum ergo scĩs ps pignus dr̃
Quia perhoc nrã anima ad interioris spei certitudinẽ
roboratur¬
aulus bene agentib fratribus prelatum seeẽ
Nesciebat cum dicer& Non quia dominamur fidei
urȩ̃ sediutores sumus gauduurĩ. Atq: ilico adiunx
Fide enĩ statis. acsiid quod protulerat aperir& di¬
cens. Ideo non dominamur fideiuraẽ. quia fide
statis. Aequales enim uobis sumus. in quo uos
stare cognoscimus. Quasi prelatum sefratribus
eẽ. Nesciebat cum dicer&. Factisumus paruuli
inmedio ur̃m. Etrursum. Nos autem seruos urõs
uit. llico magistrũ seeẽ. recoluit dicens. Quiduul¬
tis. in uirga ueniam aduos: Sumus itaq locus be¬
ne regitur cum is quip̃ est uitiis potius quam fra¬
tribus dominatur

Expanded text:
ui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit certitudinem teneamus. Donum ergo sancti Spiritus pignus dicitur, quia per hoc nostra anima ad interioris spei certitudinem roboraturaulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Atque illico adjunxit: Fide enim statis. Ac si id quod protulerat aperiret, dicens: Ideo non dominamur fidei vestrae, quia fide statis; aequales enim vobis sumus in quo vos stare cognoscimus. Quasi praelatum se fratribus esse nesciebat, cum diceret: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Et rursum: Nos autem servos vestronit, illico magistrum se esse recoluit, dicens, Quid vultis? In virga veniam ad vos . Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratribus dominatur
Abbreviated transcription (Latin):
umdis trictum iuudicem paulus discribe¬
r& atq: actionem bonam narrar& dicens
qui red d& unicuiq secundum opera eius :
His quidem qui secundũ patientiam boni operis
gloriam & incorruptionem . qui a nominata
bonio peris patientia quasi totam electȩ actio¬
nis fabricam dixerat. subtiliter ili coubibases
eiusdem fabricȩ consisterent exquisiuit dicens
Gloriam & honorem &incorruptionem quȩ¬
rentibus uitam ȩternam: Acsia pertedicer&
Etsiquidem patientiam boni operis ostendunt
gloriam & in corruptionem non recipiunt: si
intentiones cordis id est bases fabrice infunda¬
mento non figunt. qui auidelic& ds̃ uel honer¬
teuitȩ edificium non in habitat. quod extrase
positum non ipsesustentat

Expanded text:
um districtum judicem Paulus describeret, et actionum bona narraret, dicens: Qui reddet unicuique secundum opera ejus, his quidem qui secundum patientiam boni operis, gloriam, et incorruptionem; quia nominata boni operis patientia, quasi totam electae actionis fabricam dixerat, subtiliter illico ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, dicens: Gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Ac si aperte diceret: Et si quidam patientiam boni operis ostendunt, gloriam et incorruptionem non recipiunt, si intentiones cordis, id est bases fabricae, in fundamento non figunt, quia videlicet Deus vel honestae vitae aedificium non inhabitat quod extra se positum non ipse sustentat
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dõ in his quis aliu fiunt &in his qui pe¬
reunt. Aliis quidem odor mortis in mortem.
Aliis autem odoruitae inuitam. Uerbum itaq
suum auditoribus eẽ luciferum simul&ues¬
perum uidit. perquod &alios abini quitate sus¬
citari & contra alios sopiri in iniquitate conspex̃
Quod quia occultis dĩ iudicuis agitur quae in hac
uita ab hominibus conprehendi nonpossunt.
Recte illi subdit. Qad haec quistamidoneus: A
sidicer&. Idonei quidem sumus adhaec conside¬
randa quia fiunt. Sed idonei nonsumus. ad hac
inuestiganda curfiant.

Expanded text:
n his qui pereunt: aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitae in vitam . Verbum itaque, suum auditoribus esse Luciferum simul et vesperum vidit, per quod et alios ab iniquitate suscitari, et e contra alios sopiri in iniquitate conspexit. Quod quia occultis Dei judiciis agitur, quae in hac vita ab hominibus comprehendi non possunt, recte illic subdidit: Et ad haec quis tam idoneus Ac si diceret: Idonei quidem sumus ad haec consideranda quia fiunt; sed idonei non sumus ad haec investiganda cur fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
scauentri etuenter escis. ds̃ aut̃ ethunc
etillas destru&. Neque enĩ in futuro
manducabimus etbibemus. sed illo ues¬
cemur pane quidecaelo descendit. De quo
inpsalterio canitur. panem angelorum
manducauit homo et m̃s cibus est ut faciã
uolunttitẽ eius quimisit me:¬

Expanded text:
sca ventri, et venter escis, Deus autem et hunc et illas destruet . » Neque in futuro manducabimus et bibemus, sed illo vescemur pane qui de coelo descendit . De quo in Psalterio canitur: « Panem angelorum manducavit homo ; » et: « Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me
Abbreviated transcription (Latin):
aulus religiosorum mentes amundi consor¬
tio contestando acpotius conueniendo sus¬
pendit dicens Nemomilitans dõ implicatse
negotiis secularibus uteiplaceat cuise probauit.
ł incecclesi ae rectoribus &uacandi studia p̾cipit.¬
& consulendi remedia ostendit dicens. Secula¬
ma igitur iudicia sihabueritis. contẽp tibiles
quisunt in ecclesia illos constituite adiudican¬
dum. Vtipsi uidelic& dispensationib: terrenis
inseruiant quos donaspiritalia non exornan
Acsia pertius dicat. Quia penetra  intima nequẽ¬
unt saltim necessaria foris operentur. Hinc
morses quicum dõ loquitur. ietro alien genae
reprehensione iudicatur : Quod terrenis po¬
pulorum negotiis stulto labore deseruiat. Cui
& consilium mox prebetur ut prosealios adiur¬
gia dirimenda constituat. & ipseliberius aderu¬
diendos populos spiritalium arcana cognos cat
A subiectis ergo inferiora gerendas: arectoribus
summa cogitand& ut scili c& oculum qui proui¬
dendis gressib: p̃min& curapulueris ñ obscur&¬

Expanded text:
aulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo implicat se 25 negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et consulendi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum : ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant quos dona spiritualia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscur
Abbreviated transcription (Latin):
sentit naturã suã et diuersitatẽ sexus in telle¬
git: NarraN et gentiliũ sabulae. Mitram
et eric thonium ł in lapide ł int̃ra desolo
ȩstu libidinis eẽgeneratos unde et nr̃ ioseph
qui attingere eũ uolebat aegrptia fugite ma¬
nib: eius. etquasi admorsut rabi dissimȩ canis
nepaulisꝑ uirus serperet: palliũ qđ tetigerat
abiecit propt̃ fornicationes aut̃ unquisq¬
suã uxorẽ habecit et un aquaeq suũ uirũ ha¬
betit. Ñdix̃. ꝓpt̃ fornicationes unꝰquisq

Expanded text:
sentit naturam suam, et diversitatem sexus intellisentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. N
Abbreviated transcription (Latin):
suã habetit. nisi p̃misisset ꝓpt̾ fornicatio¬
nes aũt tolle formcationes et ñ dic̃ unus¬
quisq uxorẽ suã habeat. uł ut siquis defini¬
at. Bonum ẽ triticȩo. uescipane et ederepu¬
rissimã similamitm̃ nequis conpulsus fa¬
mecomedat stercus bubulũ concedoei ut ues¬
cat᷑ et hordeo. Nũ idarco frum̃tũ ñ habebit
puri tatẽ suã si fimo hordeũ p̃ferat᷑: bonũ
illudẽ naturaliter qđ cõparationẽ ñ habet ma¬
li qđ p̃ latione alterius non obumbrat᷑: simulq
anim aduertenda apłiprudentia ñdix̃bo
nũ ẽ uxorẽ ñ habere sed bonũ ẽ mulierẽ non
tangere: quasi et intaetu periculũ sit. quasi qͥ
illcẽtetigerit Ñ euadat qua uirorũ p̃tiosas
ani mas capit. quae sticit adulescentiũ uiola¬
recorda: alligabit quis insinu ignẽ et ñ com¬
buret᷑ ut ambulabit suꝑ carbones ignis et ni
ardebit : quẽ ad modum quiignẽ tetigerit
statim aduritur. lttuuritactus et feminae

Expanded text:
isset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat: Bonum est triticeo pane vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod praelatione alterius non obumbratur. Simulque animadvertenda est Apostoli prudentia. Non dixit, bonum est uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones ignis, et non ardebit ? Quomodo igitur qui ignem tetigerit, statim aduritur: ita viri tactus et feminae