comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab alienis parce seruotuo: credo propter quod & loquor. dñe tuscis
nonne tibi prolocutus sum aduersum me delicta mea ds̃ meus. & tu
dimisisti impietatem cordis mei : non uidicio contendo tecum qui ueri¬
tas es. & ego nolo fallereme ipsum. nementiatur iniquitas mea sibi. non
ergo iudicio contendo tecum. quia si iniquitates obseruaberis dñe. dñe
quis sustinebit : sed tamen sine me loqui apud misericor diam tuã me
terram &cinerem sine tamen loqui qm̃ ecce misericordiatua est. non
homo inrisor meus cui loquor. & tufortasse in rides me. sed conuersus¬
misereberis mei. quidenim est quod uolo dicere dñe squia nescio unde
uenerĩ huc. inistam dico uitam mortalem. anmortem uitalem nescio.
& susceperunt me consolationes miserationum tuarum. sicut audiui a¬
parentibus carnis meae. ex quo & inqua me formasti intempore. non
enim ego memini exc eperunt ergo me consolationes lactis huma¬
ni nec mater mea uel nutrices meae sibi implebant ubera. sed tumihi per

Expanded text:
ab alienis parce seruo tuo? credo, propter quod et loquor. domine, tu scis. nonne tibi prolocutus sum aduersum me delicta mea, deus meus, et tu dimisisti inpietatem cordis mei? non indicio contendo tecum, qui ueritas es; et ego nolo fallere me ipsam, ne mentiatur iniquitas mea sibi. non ergo indicio contendo tecum, quia, si iniquitates obseruaueris, domine, domine, quis sustinebit? Sed tamen sine me loqui apud misericordiam tuam, me terram et cinerem, sine tamen loqui, quoniam ecce misericordia tua est, non homo, inrisor meus, cui loquor. et tu fortasse inrides me, sed conuermisereberis mei. quid enim est quod uolo dicere, domine, nisi quia nescio, unde uenerim huc, in istam dico uitam mortalem an mortem uitalem? nescio. et susceperunt me consolationes miserationum tuarum, sicut audiparentibus carnis meae, ex quo et in qua me formasti in tempore; non enim ego memini. exceperunt ergo me consolationes lactis humani, nec mater mea uel nutrices meae sibi ubera implebant, sed tu mihi per
Abbreviated transcription (Latin):
crimat ergo amantur & dolores certe omnis homo gaudere uult an
cum miserũ esse neminem libeat. libet tamen esse miseri cordem : quod
quia nonsine dolore esse. hac una causa amantur dolores. & hoc deilla
uena amicitiae est sed quo uadit. quo fluit : ut quid decurrit intorren¬
tem picis bullientis. aestus inꝰmanes te trarum libidinũ in quos ipse muta¬
tur & uertitur pernutum proprium decaelestis serenitate detorta
atq deiecta : repudi etur ergo misericordia nequa quam ergo amen¬
tur dolores ali& quando sed caue inͣmunditiam anima mea sub tuto
re dõmeo dõpatrum nostrorum. & laudabili & super ex altato in om¬
nia saecula caue in munditiam neque enim nunc non misereor. sed
tunc in theatris congaudebat amantibus . cum sese fruebatur infla¬
gitia quamuis haec imaginari egerentur in ludo spectaculi cum au

Expanded text:
crimae ergo amantur et dolores. certe omnis homo gaudere uult. an cum miserum esse neminem libeat, libet tamen esse misericordem, quod quia non sine dolore est, hac una causa. amantur dolores? et hoc de illa uena amicitiae est. sed quo uadit? quo fluit? ut quid decurrit in torrentem picis bullientis, aestus inmanes taetrarum libidinum, in quos ipsa mutatur et uertitur per nutum proprium de caelesti serenitate detorta atque deiecta? repudietur ergo misericordia? nequaquam. ergo amentur dolores aliqre Deo meo, Deo patrum nostrorum, et laudabili et superexaltato in omnia saecula ; cave immunditiam. Neque enim nunc non misereor; sed tunc in theatris congaudebam amantibus, cum sese fruebantur gitia, quamuis haec imaginarie gererent in ludo spectaculi, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
rias ipse uanae excellentiae cupiditate uictus. saepe aucupabar. quid
autem tam nolebampati. atque a trociter side prehenderem arguebã
quam id quod aliis faciebam : & side praehensus arguerer. saeuire magis
quam cedere libebat istane est innocentia puerilis non est dñe. non est
orote ds̃ m̃s nam haec ipsa sunt. quae apedagogis & magistris. anucibus
& pilulis & passeribus. ad prȩfectos & reges aurum praedia mancipia.
haec ipsa omnino succedentibus maioribus ae tatibus transeunt. sicuti
ferulis maiora suplicia succedunt humilitatis ergo signũ instatura
pueritiae rex noster probasti. cũ aisti. talium est regnũ caelorum
sed tamen dñe : excellentis simo atque optimo conditori & rectori uni uer

Expanded text:
rias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid rias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid enim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est innocentia puerilis? non est, domine, non est, oro te, deus meus. nam haec ipsa sunt, quae a paedagogis et magistris, a nucibus et pilulis et passeribus, ad praefectos et reges, auram, praedia, mancipia, haec ipsa omnino succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura pueritiae, rex noster, probasti, cum aisti: talium est regnum caelorum. Sed tamen, domine, tibi excellentissimo, optimo conditori et rectori uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
mam quaerit stans ante hominem iudicem cir cum fce hominem multi¬
tudine. inimicum suum odio immanissimo in sectans. uigilantissime ca¬
uet neper linguae errorem dicat inter hominibus. & nepermentis
morum in limine iacebam miser & huius arenae palestra erat illa ma¬
gis timebam barbarismum facere quam cauebam sifacerem non facien¬
tibus inuidere dico haecce confiteor tibids̃ m̃s inquibus laudabar ab eis
quibus placere tunc mihierat honeste uiuere non enim uidebam uora¬
ginem turpidinis inqua proiectus eram aboculistius nam in illis iam
quidme fedius fuit ubi etiam talibus displicebam. fallendo innum era¬
bilibus mendaciis & pedagogum & magistros & parentes. amore luden¬
distudio spectan dinugatoria. & imitandi iudicra inquietudine: fusta
etiam faciebam decellario parentũ & demensa uel guila inperitante
uel ut haberem quod darempueris. ludum suum mihi quo pariter utique
delectabantur. tamen uendentibus inquo etiam ludo fraudulentas uicto¬

Expanded text:
mam quaerit, astans ante hominem judicem, circumstante hominum multitudine, inimicum suum odio immanissimo insectans, vigilantissime cavet ne per linguae errorem dicat, Inter hominibus; et ne per mentis morum in limine iacebam miser, et huius harenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere quam cauebam, si facerem, non facientibus inuidere. dico haec et confiteor tibi, deus meus, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tunc mihi erat honeste uiuere. non enim uidebam uoraginem turpitudinis, in quam proiectus eram ab oculis tuis. nam in illis iam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum et magistros et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria et imitandi ludicra inquietudine? furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa uel gula imperante, uel ut haberem quod darem pueris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam ludo fraudulentas uicto
Abbreviated transcription (Latin):
onec abrumperetur totũ quoiam exiguo tenebar sed tenebar tamen & insta
stu n occultis meis dñe seuera miseri cordia flagella in geminans timoris e
idoris ne rursus cessarem & non abrumperetur adipsum exiguũ &tenue qđ
manserat ar eualesceret iterũ & mero bustius alligaret dicebã cnĩ apud
cintus etce modo fiat modofiat &cũ uerbo iamibã in placitũ iam paene facie¬
un &e non faciebã neerelabebar tamen in pristina sed deproximo stabã & res¬
spirabam. & itẽ conabar & paulominus ibierã & paulominus iam̃ q at tingebã & tenebã & non
ibi erã nec at tingebã nec tenebã. haesitans morimorti & uitae uiuere plusq inme ualebat

Expanded text:
donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebar. sed tenebar tamen. et instabus tamen in occultis meis, domine, seuera misericordia flagella ingeminans timoris et pudoris, ne rursus cessarem et non abrumperetur id ipsum exiguum et tenue, quod remanserat, et reualesceret iterum et me robustius alligaret. dicebam enim apud me intus: "ecce modo fiat, modo fiat," et cum uerbo iam ibam in placitum. iam paene faciebam et non faciebam nec relabebar tamen in pristina, sed de proximo stabam espirabam. et item conabar et paulo minus ibi eram et paulo minus, iam iamque adtingebam et tenebam: et non ibi eram nec adtingebam nec tenebam, haesitans mori morti et uitae uiuere, plusque in me ualebat
Abbreviated transcription (Latin):
nultitudinẽ diuersarũ substantiarũ solent dicere ita & inbonis uoluntatibus
iam quaero abeis ut cũ bonũ sit delectari lectione a postoli & utrũ bonũ sit delec¬
ari psalmo sobrio &utrũ bonũ sit euangeliũ disserere respondebunt ad singu¬
a bonũ quidsi ergo pariter delectent om̃a simulque un o tempore : non ne di¬
ersae uoluntates distendent corhominis dũ deliberatur quid potis simũ arri¬
iamus & om̃s bonae sunt & certant secunꝰdã donec eligatur unũ quoferatur to¬
a uoluntas unaquae implures diuidebatur ĩtaetiam cũ ac ternitas delectat supe¬
ius & temporalis &teporalis boniuo luntas retentat inferius cadem anima est
ontota uoluntate illud authoc uolens &ideo discerpitur graui molestia dũ illud
eritate praeponit hoc familiaritate nom ponit sic ae grotabã & excruciabar
cusans memetipsum solito acerbius nimis acuolens &uersans me in uinculomeo

Expanded text:
multitudinem diuersarum substantiarum solent dicere. ita et in bonis uoluntatibus. multitudinem diuersarum substantiarum solent dicere. ita et in bonis uoluntatibus. nam quaero ab eis, utrum bonum sit delectari lectione apostoli et utrum bonum sit delectari psalmo sobrio et utram bonum sit euangelium disserere. respondebunt ad singula: "bonum." quid? si ergo pariter delectent omnia simulque uno tempore, nonne diuersae uoluntates distendunt cor hominis, dum deliberatur, quid potissimum arripiamus? et omnes bonae sunt et certant secum, donec eligatur unum, quo feriatur tota uoluntas una, quae in plures diuidebatur. ita etiam, cum aeternitas delectat superius et temporalis boni uoluptas retentat inferius, eadem anima est non tota uoluntate illud aut hoc uolens et ideo discerpitur graui molestia, dum illud ueritate praeponit, hoc familiaritate non ponit. Sic aegrotabam et excruciabar accusans memet ipsum solito acerbius nimis ac uoluens et uersans me in uinculo meo,
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt duas contrarias mentes deduabus contrariis substantiis & deduob con¬
trariis principus contendere. unãbonã alterã malã naituds̃ uerax in ꝓba
eos & redarguis atq conuincis eos. sicut in utraq: mala uoluntate cũ quisq de¬
liberat utrũ hominẽ ueneno interimat anferro utrum fundũ abien& illus
anillum inuadat quando utrũq non potest. utrũ emat uoluntatẽ luxuria
an pecuni ã seruet auaritia. utrũ ad circũ pergat an adtheatrũ siuno die i¬
trũq exhibeatur. addo etiam tertiũ ad furtũ dedomo aliena si sub est occas
addo aquartã an ad ommit tendũ adulterium si & in desimul facultas aperitur
iom̃a concurrant in unũ articulũ temporis pariterq cupiantur om̃a quȩ simul
gi nequaeunt discerpunt enĩ animũ sibimet aduersantibus quattuor uolunta¬
ib uel etiam pluribus intanta copia rerũ quae appecuntur nec tamentantã

Expanded text:
tiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contiunt, duas contrarias mentes de duabus contrariis substantiis et de duobus contrariis principiis contendere, unam bonam, alteram malam. nam tu, deus uerax, inprobas eos et redarguis atque conuincis eos, sicut in utraque mala uoluntate, cum quisque deliberat, utrum hominem ueneno interimat an ferro, utrum fundum alienum illum an illum inuadat, quando utrumque non potest, utrum emat uoluptatem luxuria an pecuniam seruet auaritia, utrum ad circum pergat an ad theatrum, si uno die utrumque exhibeatur; addo etiam tertium, an ad furtum de domo aliena, si subest occasio; addo et quartum, an ad conmittendum adulterium, si et inde simul facultas aperitur, si omnia concurrant in unum articulum temporis pariterque cupiuntur omnia, quae simul agi nequeunt: discerpunt enim animum sibimet aduersantibus quattuor uoluntatibus uel etiam pluribus in tanta copia rerum, quae appetuntur, nec tamen tantam
Abbreviated transcription (Latin):
cit. altera mala illacreducit namunde ista cunctatiosibi met aduersantiũ uo¬
luntatũ ego autẽ dico ambas malas. & quae adillos ducit & quae ad theatrũ ri¬
ducit sed non credunt nisi bonã esse quaitur ad eos quidsi ergo quis quã noster
deliberet & secum alter cantibus duabus uoluntatibus fluctuet. utrũ ad the¬
atrũ pergat an ad ecclesiam nram : nonne &isti qui drespondeant fluctuab
aut enĩ fatebuntur qđ nolunt bona uoluntate pergi in ecclesiam nrãm sicut in
eam pergunt qui sacramentis eius inbuti sunt. atq detinentur. aut duas mala
naturas &duas malas mentes in uno homine confligere putabunt. & noner
uerũ quid solent dicere unã bonã alterã malã aut conuertentur aduerun
& non ne gabunt cũ quisq: deliberat animã unã diuersis uoluntatibus aestua¬
re iamergo nondicant cumduas uoluntates in homine uno aduersari sibi si¬

Expanded text:
cit, altera mala illae redducit. nam unde ista cunctatio sibimet aduersantium uocit, altera mala illae redducit. nam unde ista cunctatio sibimet aduersantium uoluntatum?" ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit et quae ad theatrum redducit. sed non credunt nisi bonam esse, qua itur ad eos. quid? si ergo quisquam noster deliberet et secum altercantibus duabus uoluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat an ad ecclesiam nostram, nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona uoluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis eius imbuti sunt atque detinentur, aut duas malas naturas et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt, et non erit uerum quod solent dicere, unam bonam, alteram malam, aut conuertentur ad uerum et non negabunt, cum quisque deliberat, animam unam diuersis uoluntatibus aestuare. Iam ergo non dicant, cum duas uoluntates in homine uno aduersari sibi sen
Abbreviated transcription (Latin):
nimae naturam hoc esse qđ ds̃ est ita factisunt densiores tenebrae qm̃ lon¬
ius ate recesserunt horrenda arrogantia ate uero lumine illumin antẽ
mnem hominẽ uenientẽ in hunc mundũ at tendite quiddicatis erubescite
accedite adeum & illuminamini & uultus ur̃i nonerubescent ego cũ de¬
berabã ut iam seruirem dño dõmeo sicut dudisposuerã ego erã qui uole¬
iecũ contendebã & dissi pabar ame ipso & ipsa dissipatio meinuito quidem
ebat. nec tamen ostendebat naturam mentis alienae sed poenae meac &ideoiam
onego operabar illam sed qđ habitabat in me peccatũ desupplicio liberioris pec¬
cati.
quia eramfilius adam namsi tot sunt contra riae naturae qđ uoluntates sibi resis¬
tunt noniam duae sed plureserunt. si deliberet quis quã utrũ ad conuenticulũ
eorũ pergat an adtheatrũ . clamant isti ecceduae naturae unabona hac du¬

Expanded text:
animae naturam hoc esse, quod deus est, ita facti sunt densiores tenebrae, quoniam longanimae naturam hoc esse, quod deus est, ita facti sunt densiores tenebrae, quoniam longius a te recesserunt horrenda arrogantia, a te, uero lumine inluminante omnem hominem uenientem in hunc mundum. adtendite, quid dicatis, et erubescite et accedite ad eum et inluminamini, et uultus uestri non erubescent. ego cum deliberabam, ut seruirem domino deo meo, sicut diu disposueram, ego eram, qui uolebmecum contendebam et dissipabar a me ipso, et ipsa dissipatio me inuito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. et ideo non iam ego operabar illam, sed quod habitat in me peccatum de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot uoluntates sibi resistunt, non iam duae, sed plures erunt. si deliberet quisquam, utrum ad conuenticulum eorum pergat an ad theatrum, clamant isti: "ecce duae naturae, una bona hac du
Abbreviated transcription (Latin):
ũ non uult qm̃ uoluntas imperat ut sit uoluntas nec alia sedipsa nonita que
lenae imperat id eo non est quodimperat namsi plena es set nec impera ret
tes sec quia iam es set nonigitur monstrũ pastim uelle partim nolle. sed ae¬
ritudo animiest quia non totus as surgit ueritate subleuatus consuetudine
ae grauatus exideo sunt duae uoluntates quia una earũ tota non est . & hoc ad¬
ł alteri quod de est alteri pereant a facietua ds̃ sicut pereunt uaniloqui &
entis seductores quicũ duas uoluntates in de liberando anim aduerterint
ias naturas duarũ mentiũ esse as seuerant unã bonã alterã malã ipsiue
omali sunt cũ ista mala sentiunt. &idem ipsibonierunt siuera senserint ue¬
is que consenserint. ut dicat eis a postolus tuus. fuistis aliquando tenebrae nunc
utẽ lux in dño illienim dũ uolunt esselux non in dño sed inseipsis putando

Expanded text:
tum non uult, quoniam uoluntas imperat, ut sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque tum non uult, quoniam uoluntas imperat, ut sit uoluntas, nec alia, sed ipsa. non itaque plena imperat; ideo non est quod imperat. nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia iam esset. non igitur monstrum partim uelle, partim nolle, sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit ueritate subleuatus, consuetudine praegrauatus. et ideo sunt duae uoluntates, quia una earum tota non est et hoc adest alteri, quod deest alteri. Pereant a facie tua, deus, sicuti pereunt, uaniloqui et mentis seductores, qui cum duas uoluntates in deliberando animaduerterint, duas naturas duarum mentium esse asseuerant, unam bonam, alteram malam. ipsi uere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et idem ipsi boni erunt, si uera senserint uerisque consenserint, ut dicat eis apostolus tuus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. illi enim dum uolunt esse lux non in domino, sed in se ipsis, putando
Abbreviated transcription (Latin):
men non fi ebat facilius que obtemperabat corpus tenuis simȩ uoluntatiani¬
mae ut ad nutũ mẽbra mouerentur. quam ipsa sibi anima aduoluntatẽ suã
magna in sola uoluntate perficienda unde hoc monstrũ. & quare istuc luce¬
at miseri cordiatua. & in terrogem si forte mihi respondere possit . latebrae
poenarũ hominũ & tenebrosissimȩ e& contritiones filiorũ adam unde hoc
monstrũ & quare istuc imperat animus corpori & paretur statim imperat
animus sibi & resistitur imperat animus ut moueatur amanus. & tanta est fa¬
cilitas. ut uix a seruitio discernatur imperiũ & animus animus est. manus
unde hoc monstrũ &quare istud imperat inquam ut uelit. qui non imperar&
nisi uellet & non fit qđ imperat sed non ex toto uult non ergo ex toto imperas
nam in tantũ imperat inquantũ uult. & in tantũ nonfit quodimperat inquan¬

Expanded text:
men non fiebat, faciliusque obtemperabat corpus tenuissimae uoluntati animen non fiebat, faciliusque obtemperabat corpus tenuissimae uoluntati animae, ut ad nutum membra mouerentur, quam ipsa sibi anima ad uoluntatem suam magnam in sola uoluntate perficiendam. Ynde hoc monstrum? et quare istuc? luceat misericordia tua, et interrogem, si forte mihi respondere possint latebrae poenarum hominum et tenebrosissimae contritiones 216 filiorum Adam. unde hoc monstrum? et quare istuc? imperat animus corpori, et paretur statim: imperat animus sibi, et resistitur. imperat animus, ut moueatur manus, et tanta est facilitas, ut uix a seruitio discernatur imperium: et animus animus est, manus et quare istuc? imperat, inquam, ut uelit, qui non imperaret, nisi uellet, et non facit quod imperat. sed non ex toto uult: non ergo ex toto imperat. nam in tantum imperat, in quan- - tum uult, et in tantum non fit quod imperat, in quan
Abbreviated transcription (Latin):
is & non illuc ibaturnauibus aut quadrigis aut pedibus quantũ saltem de
omo in eum locũ ieram ubi sedebamus nam non solũ ire . uerũ etiã ꝑueniro¬
illuc. nihilerat aliud quã uelle ire. sed uelle fostiter & integre.non semis au¬
tammulta faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus. quae aliquando uolun
homines & nonualent. si aut ipsa membra non habeant. aut ea uel colligata uin¬
culis uel resoluta languore. uel quoque modo impedita sint siuulsicapillũ siper¬
cus si frontẽ si consertis digitis amplexatus sum genu. qui a uolui feci. potui autem
uelle & non facere simolitas membrorũ non obsequeretur . tammulta ergo feci
ubi non hoc erat uelle qđ posse. & non faciebã quod & in comparabili adaffectu
amplius mihi placebat. & mox ut uellem possem quia mox ut uellem utique ue¬
lem ibienim facultas ea quae uoluntas. & ipsum uelleiam non facere erat. & ta¬

Expanded text:
bus: et non illuc ibatur navibus aut quadrigis, aut pedibus, quantum saltem de bus: et non illuc ibatur navibus aut quadrigis, aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. Nam non solum ire, verum etiam perilluc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et integre, non semisautam multa faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus, quae aliquando nolunt homines et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle iam facere erat; et ta
Abbreviated transcription (Latin):
a & abripuit me ab illo aestus ms. cũ taceret at tonitus me intuens ne que
ñ solita sonabam. plusque allo quebantur animummeũ frons genae: oculico¬
r. modus uocis. quã uerba quae promebã hostulus quidamerat hospitii nr̃i.
io nos utebamur sicut tota domo nam hos pes ibi non habitabat dominus do¬
us illuc me abstulerat tum intus pectoris ubinemo impediret ardentẽ lite
iam mecũ ad gressus eram. donec exiret quatu g rebas ego autẽ non sed tan¬
iminsa niebam salubriter signarus quid mali essem. & ignarus quid boni post
ululũ futurus essem. abscessi ergo inhortũ & alipius. pede postpedẽ neq
um secre tũ meũ nonerat ubi ille aderat ad quando me sic affectũ desere¬
t sedimus quantũ potuimus remotiabaedibus ego fremebam spũ in digꝰ
sm̃s in quo eundum esse om̃a ossamea clamabant & incaclũ tollebant laudi¬

Expanded text:
lia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus intuens me. Neque lia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus intuens me. Neque enim solita sonabam, plusque loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus vocis, quam verba quae promebam. Hortulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non habitabat dominus domus. Illuc me abstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas; ego autem non: sed tantum insaniebam salubriter, et moriebar vitaliter, gnarus quid mali essem, et ignarus quid boni post paululum futurus essem. Abscessi ergo in hortum, et Alypius pede post pedem. Neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat: aut quando me sic affectum desereret? Sedimus, quantum potuimus remoti ab aedibus. Ego fremebam spiritu indigDeus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant, et in coelum tollebant laudi
Abbreviated transcription (Latin):
iam certũ est & illate adhuc praemit. humerisque liberioribus pennas recip¬
unt quineque ita in quirendo attritisunt nec decennio & amplius ista meditati
ita rodebar intus & confundebar pudore horribili uehementer. cũ ponticianus
talio loqueretur terminato autẽ sermone & causa qua uenerat. abuit ille & ego ac
me quae non sme dixi quibus sententiarũ uerberibus non flagellaui animã me¬
ut sequere turme conantẽ post teire : & retinebatur recusabat & non excusaba
u interioris domus meae quam fortiter excitauerã cum anima mea in cubilo nr̃o
rdemeo . tam uultu quam mente turbatus. inuado alipium. exclamo quid pa¬
mur: quid est hoc quid audisti surgunt in docti & caelũ rapiunt . & nos cum
octrinis nr̃is sine corde. ecce ibi uolutamur incarne & sanguine : an quia
aecesserunt pudet sequi & non pudet nec saltim sequi: dixi nescio quae ta¬

Expanded text:
jam certum est, et illa te adhuc premit, humerisque liberioribus pennas recipjam certum est, et illa te adhuc premit, humerisque liberioribus pennas recipiunt, qui neque ita inquirendo attriti sunt, nec decennio et amplius ista meditati. Ita rodebar intus, et confundebar pudore horribili vehementer, cum Pontitianus talia loqueretur. Terminato autem sermone et causa qua venerat, abiit ille. Et ego ad me, quae non in me dixi? Quibus sententiarum verberibus non flagellavi animam meut sequeretur me conantem post te ire? Et renitebatur ; recusabat, et non se exxa interioris domus meae, quam fortiter excitaveram cum anima mea in cubiculo nostro rde meo, tam vultu quam mente turbatus, invado Alypium, et exclamo: Quid patimur? quid est hoc? quid audisti? Surgunt indocti et coelum rapiunt; et nos cum doctrinis nostris sine corde, ecce ubi volutamur in carne et sanguine? An quia praecesserunt, pudet sequi, et non pudet nec saltem sequi? Dixi nescio quae ta
Abbreviated transcription (Latin):
uentio sed uel sola in quisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thes auris re:¬
gnisque gentium & adnutũ circũ fluentibus corporis uoluptatib: At ego adulesce
miser ualde miser in exordio ipsius adulescentiae. etiam petierã a tecastitatẽ c
dixerã damihi castitatẽ & continentiã sed nolimodo timebam enĩ ne me cito ex¬
audires. & cito sanares a morbo concupiscentiae quã malebã expleri quã extii¬
gui &ieram peruias prauas supersticione sacrilega non quidem certus in ea
sed quasi praeponens eam ceteris quae non pie quaerebam sed inimice oppugn¬
bam & putauerã me propterea differre dedie indiem contenta spe sȩculi solun
sequi quia non mihi apparebat certũ aliquid quo dirigerem cursum meũ &u
nerat dies quo nudarermihi & increparet in me conscientia mea ubies lingu
nempe tudicebas propter incertũ uerũ nollete abicere sarcinã uanitatis ecc

Expanded text:
uentio, sed uel sola inquisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thesauris reuentio, sed uel sola inquisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thesauris regnisque gentium et ad nutum circumfluentibus corporis uoluptatibus. at ego adulescens miser ualde, miserior in exordio ipsius adulescentiae, etiam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscentiae, quem malebam expleri quam exstingui. et ieram per uias prauas superstitione sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi te solum sequi, quia non mihi apparebat certum aliquid quo dirigerem cursum meum. Et venerat dies quo nudarer mihi, et increparet in me conscientia mea: Ubi est lingua? Nempe tu dicebas propter incertum verum nolle te abjicere sarcinam vanitatis. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
sae uirginitatẽ tibi narrabat haec pontifscanus tuautẽ iñter uerba eius retorque¬
oas me adme ipsum auferensme ador someo ubime posueram dũ nollem me atten
dere & constituebas me ante faciemmeam ut uiderem quã turpis essem quã distor¬
cus & sordidus maculosus & ulcerosus & uidebam & horrebã & quo ame fugerem
non erat &siconabar auertere ame aspectũ narrabat ille qđ narrabat. & tume
rursus apponebas mihi & inͣ pinguebasme in oculos meos ut inuenirem imquitatẽ
neam eodis sem nouerameam sed dissimulabã & cohibebã & obliuiscebar tunc
uero quanto ardentius amabam illos de quibus audiebam salubres affectus
quod se totos tibi sanandos dederant. tanto execrabilius me comparatũ eis oderã qr
multimei anni mecũ effluxerant. forte duodecim anni. ex quo abunde uicessim
anno ae tatis meae lecto ciceronis ortensio excitatus erã studio sapientiae. &c
ferebam contenta felicitate terrena adeam in uestigandã uacare. cuius non in¬

Expanded text:
sae uirginitatem tibi. Narrabat haec Ponticianus. tu autem, domine, inter uerba eius retorquebus me ad me ipsum, auferens me a dorso meo, ubi me posueram, dum dere; et constituebas me ante faciem meam, ut viderem quam turpis essem, quam distortus et sordidus, maculosus et ulcerosus. Et videbam, et horrebam; et quo a me fugerem non erat. Et si conabar a me avertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus opponebas mihi, et impingebas me in oculos meos ut invenirem iniquitatem meam et odissem. Noveram eam, sed dissimulabam; et connivebam, et obliviscebar. 17. Tunc vero, quanto ardquod se totos tibi sanandos dederant, tanto exsecrabilius me conparatum eis oderam. quoniam multi mei anni mecum effluxerant — forte duodecim anni — ex quo ab undeuicensimo anno aetatis meae lecto Ciceronis Hortensio excitatus eram studio sapientiae et differebam contemta felicitate terrena ad eam inuestigandam uacare, cuius non in
Abbreviated transcription (Latin):
successu excelsam & uelatam mysteriis & non eram egotalis ut intrare
in eam possem. aut inclinare ceruicem ad eius gressus non enim sicut
modo loquor ita sensi cum adtendi ad illam scripturã sed uisa mihi indig¬
gna quantullianȩ dignitati comparem tumor enim meus refugiebat mo¬
dum eius. & acies mea non pene trabat interiora eius uerum autem illa
erat quae cresceret cumparuulis. sed ego dedignabar esse paruulus.
& turgidus fastu mihi grandis uidebar . itaq: incidi in homines superbe
del frantes carnales nimis & loquaces : quorum hore laquei diaboli &

Expanded text:
successu excelsam, et velatam mysteriis. successu excelsam, et velatam mysteriis. in eam possem aut inclinare ceruicem ad eius gressus. non enim sicut modo loquor, ita sensi, cum adtendi ad illam scripturam, sed uisa est mihi indigna, quam Tullianae dignitati eonpararem. tumor enim meus refugiebat modum eius et acies mea non penetrabat interiora eius. uerum tamen illa erat, quae cresceret cum paruulis, sed ego dedignabar esse paruulus et turgidus fastu mihi grandis uidebar. Itaque incidi in homines superbe delirantes, carnales nimis et loquaces, in quorum ore laquei diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
sophiam & in anem seductionem. secundũ traditionem hominũ. secundũ
plenitudo diuinitatis corporaliter & ego illo tempore scis tulumen cordis
meiꝰ qm̃ nondum mihi haec apostolica notaerant : hoc tamen solo delectabar
in illa exortatione quod non illam aut illam sec tam sed ipsam quaecũq
es set sapientiam ut diligerem & quaererem & adsequerer & tenerem
atq: amplexarem fostiter & excitabar sermone illo & accendebar &
ardebam & hoc solũ me intanta fla grantia refrangebat . quod nom̃
xp̃i non eratibi quoniam hoc nomen secundum miseri cordiã tuã dñe hoc
no men saluatoris mei filutui in ipso adhuc lacte matris tenerũ cormeum
piebiberat & alte retinebat & quic quid sine hoc nomine fuis set. quã uis
mum intendere inscripturas scãs & uidere quales essent. & ecce uideo re
non conpertam superbis neque nudatam pueris. sed incessu humilem.

Expanded text:
sophiam et inanem seductionem, secundum traditionem hominum et secundum sophiam et inanem seductionem, secundum traditionem hominum et secundum plenitudo divinitatis corporaliter. Et ego illo tempore, scis Tu, lumen cordis mei, quoniam nondum mihi haec apostolica nota erant, hoc tamen solo delectabar in illa exhortatione, quod non illam aut illam sectam, sed ipsam quaecumque esset sapientiam ut diligerem et quaererem et adsequerer et tenerem atque amplexarer fortiter, excitabar sermone illo et accendebar et ardebam, et hoc solum me in tanta flagrantia refrangebat, quod nomen Christi non erat ibi, quoniam hoc nomen secundum misericordiam tuam, Domine, hoc nomen salvatoris mei, filii tui, in ipso adhuc lacte matris tenerum cor meum pie biberat et alte retinebat, et quidquid sine hoc nomine fuisset quamvis mum intendere in Scripturas sanctas, et videre quales essent: et ecce video rem non compertam superbis, neque nudatam pueris, sed incessu humilem,
Abbreviated transcription (Latin):
in credibili. & surgere iam coeperam ut adte redirem nonenim ad acuendã
linguã quoduidebar emere maternis mercedibus. cũ agerẽ aetatis an¬
num unde uicesimum. iam de functo patre ante biennium. nonergo ada¬
cuendam linguam referebam illum librũ . neque mihi locutionem sed qđ
lo quebatur persua serat. quo modo uidebã ds̃m̃s. quomodo ardebam re¬
uolare a terrenis adte : & nesciebam quida geres mecũ. apudte est enim
sapientia amor autẽ sapientiae : nomen grecũ habet philosophiam. quo
me accendebant illȩ litterae sunt qui seducant perphilosophiam mag¬
gno &blando &honesto nomine colorantes & fucantes errores suos. & ꝓ¬
pe om̃s qui ex illis & supra temporibus tales erant notantur in eo libro &
de monstrantur. & manifestatur ibi salutifera illa amͦmonitio sp̃s tui.
perseruum tuum bonum & pium uidete nequis uos decipiat perphilo¬

Expanded text:
incredibili et surgere incredibili et surgere linguam, quod videbar emere maternis mercedibus, cum agerem annum aetatis undevigesimum, jam defuncto patre ante biennium: non ergo ad acuendam linguam referebam illum librum; neque mihi locutionem, sed quod loquebatur persuaserat. 8. Quomodo ardebam, Deus meus, quomodo ardebam revolare a terrenis ad te; et nesciebam quid ageres mecum! Apud te est enim sapientia. amor autem sapientiae nomen graecum habet philosophiam, quo me accendebant illae litterae. sunt qui seducant per philosophiam magno et blando et honesto nomine colorantes et fucantes errores suos, es, qui ex illis et supra temporibus tales erant, notantur in eo libro et demonstrantur, et manifestatur ibi salutifera illa admonitio spiritus tui per seruum tuum bonum et pium: uidete, ne quis uos decipiat per philo
Abbreviated transcription (Latin):
ignotorũ uerecundiam quam proturbarent gratis in ludendo atq
inde pascendo maliuolas laetitias suas nihil est illo ac tu similius. ac¬
tibus daemoniorum quid itaq: uerius quam euersores uocarentur
euersi plane prius ipsi atq peruersi deridentibus eos & seducentibus
fallacibus occulte spiritibus in eo ipso quod alios inridere amant &¬
fallere interhos ego in uecilla ae tate discebam libros eloquentiae.
inqua eminere cupiebam fine damnabili &uentoso pergaudia uani¬
tatis humanae &usitato iam discendi ordine. peruenerã in librum¬
quendam cuiusdam ciceronis cuius linguam fere omnes mirantur. pectus
non ita sed liber ille ipsius exortationem continet adphilosophiam. & uoca¬
tur hortensius ille uero liber mutauit affectũ meũ. & adte ipsum dñe muta¬
uit praecesmeas. & uota ac desideria mea fecit alia uiluit mihi repente
omnis uana spes & in mortalitatẽ sapientiae concupiscebam aestu cordis

Expanded text:
ignotorum uerecundiam, quam proturbarent gratis inludendo atque ignotorum uerecundiam, quam proturbarent gratis inludendo atque inde pascendo maliuolas laetitias suas. nihil est illo actu similius actibus daemoniorum. quid itaque uerius quam euersores uocarentur, euersi plane prius ipsi atque peruersi deridentibus eos et seducentibus fallacibus occulte spiritibus in eo ipso, quo alios inridere amant et fallere? Inter hos ego inbecilla tunc aetate discebam libros eloquentiae, in qua eminere cupiebam fine damnabili et uentoso per gaudia uanitatis humanae, et usitato iam discendi ordine perueneram in librum cuiusdam Ciceronis, cuius linguam fere omnes mirantur, pectus non ita. sed liber ille ipsius exhortationem continet ad philosophiam et uocatur Hortensius. ille uero liber mutauit affectum meum et ad te ipsum, domine, mutauit preces meas et uota ac desideria mea fecit alia. uiluit mihi repente omnis uana spes et inmortalitatem sapientiae concupiscebam aestu cordis
Abbreviated transcription (Latin):
mortis undeme uerberasti grauibus poenis sed nihil adculpam meam
otu prae grandis misericor diamea ds̃ m̃s. refugium meum a terribilibus
nocentibus. in quibus uagatus sum praefidenti collo adlonge recedendũ
ate amans uias meas & non tuas. amans fugitiuã libertatẽ habebant¬
& illa studia quae honesta uocabantur duc tũ suũ intuentẽ foralitigi¬
osa ut excellerem in eis. eo laudabilior quo fraudulentior tanta est cae¬
citas hominum. decaecitate etiam gloriantũ & maior iam eram inscola
rethoris & gaudebam superbe & tumebam trfo quam quam longe sec¬
atior dñe tuscis. & remotus omnino ab euersionibus quas faciebant eue¬
sores : hoc enim nomen sceuum & diabolicum uelut insigne urbanita¬
tis est inter quas uiuebam pudore inpudenti. quia talis non eram. & cũ
eis eram & amicitias eorũ delectabar aliquando a quorũ semꝑ factis
abhorrebam hoc est ab euersionibus. quibus proterue in sectabantur

Expanded text:
mortis: unde me uerberasti grauibus poenis, sed nil ad culpam meam, mortis: unde me uerberasti grauibus poenis, sed nil ad culpam meam, o tu praegrandis misericordia mea, deus meus, refugium meum a terribilibus nocentibus, in quibus uagatus sum praefidenti collo ad longe recedendum a te, amans uias meas et non tuas, amans fugitiuam libertatem. Habebant et illa studia, quae honesta uocabantur, ductum suum intuentem fora litigiosa, ut excellerem in eis, hoc laudabilior, quo fraudulentior. tanta est caecitas hominum de caecitate etiam gloriantium. et maior iam eram in schola rhetoris et gaudebam superbe et tumebam tyfo, quamquam longe sescis, et remotus omnino ab euersionibus, quas faciebant euersores — hoc enim nomen scaeuum et diabolicum uelut insigne urbanitatis est — inter quos uiuebam\' pudore inpudenti, quia talis non eram: et cum eis eram et amicitiis eorum delectabar aliquando, a quorum semper factis abhorrebam, hoc est ab euersionibus, quibus proterue insectabantur
Abbreviated transcription (Latin):
us quamihi lacrimae excuebantur : quid autẽ mirũ cũ infelix pe¬
cus aberrans agrege tuo & inͣpatiens custo diaetuae turpi scabixe
foedarer & inde erant dolorũ amores non quibus altius penetra¬
rer non enim animabam talia perpeti qualia spectare. sed quibus
auditis & fictis tam quam in super ficier aderer. quos tamen quasi
unges scalpentium feruidus tumor & tabes & sanies horrida con¬
sequebatur . talis uita mea num quid uita erat ds̃ m̃s: & circũ uolebat
super me fidelis a longe misericordiatua. inquantas iniquitates dis¬
tabui & sa crilega curiositate secutus sum . ut deserentẽ te deduce¬
ret me adima infida & circũ uentoria obsequia daemoniorũ qui¬
bus immolabam facta mea mala: & in omnib: flagellabas me au¬
sus sum etiam incelebritate sollemnitatũ tuarũ intra parietes ec¬
clesiaetuae concupiscere & agere ne gotium procurandi fructus

Expanded text:
us, qua mihi lacrimae excutiebantur. quid autem mirum, cum infelix peus, qua mihi lacrimae excutiebantur. quid autem mirum, cum infelix pecus aberrans a grege tuo et inpatiens custodiae tuae turpi scabie foedarer? et inde erant dolorum amores, non quibus altius penetrarer — non enim amabam talia perpeti, qualia spectare — sed quibus auditis et fictis tamquam in superficie raderer: quos tamen quasi ungues scalpentium feruidus tumor et tabes et sanies horrida consequebatur. talis uita mea numquid uita erat, deus meus? Et circumuolabat super me fidelis a longe misericordia tua. in quantas iniquitates distabui et sacrilega curiositate secutus sum, ut deserentem te deduceret me ad ima infida et circumuentoria obsequia daemoniorum, quibus immolabam facta mea mala, et in omnibus flagellabus me! ausus sum etiam in celebritate sollemnitatum tuarum intra parietes ecclesiae tuae concupiscere et agere negotium procurandi fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tem sese amittebant quasi misericors contristabatur. & utrũq delec¬
tabat tamen nunc uero magis misereor gaudentẽ inflagitio. quã uel ut¬
ut dura perpessum de trimento perniciosẽ uoluptatis. & a mission e
miseraese felicitatis haec certe uerior misericordia. sed non in ea delec¬
tat dolor nam &si aprobatur officio caritatis quidolet miserũ. mal¬
let tamen utique nonesse quod doleret. qui germanitus misericors
est sienim est maliuola beni uolentia quod fieri non potest. potest ille
qui ueraciter sinceriter que miseratur cupere esse miseri ut mise¬
reatur non nullus itaque dolor a& probandus nullus amandus est hoc
enim tudñe ds̃ qui animas amas longe alteque purius quam nos. & in¬
corruptibilis misereris quod nullo dolore sauciaris & adhaec quis
idoneus atego tunc miser dolore amabam . & quaerebam ut es sez
quod dolbrem quando mihi in aerumna aliena & falsa & saltatori¬
a ea magis placebat actio histrionis meque alliciebat uehementi¬

Expanded text:
tem sese amittebant, quasi misericors contristabar; et utrumque delectabat tamen. Nunc vero magis misereor gaudentem in flagitio, quam velut dura perpessum detrimento perniciosae voluptatis, et amissione miserae felicitatis. Haec certe verior misericordia; sed non in ea delectat dolor. Nam etsi approbatur officio charitatis qui dolet miserum; mallet tamen utique non esse quod doleret, qui germanitus misericors est. Si enim est malevola benevolentia, quod fieri non potest; potest et ille qui veraciter sinceriterque miseretur, cupere esse miseros ut misereatur. Nonnullus itaque dolor approbandus, nullus amandus est. Hoc enim tu, Domine Deus, qui animas amas, longe lateque purius quam nos, et incorruptibilius misereris, quod nullo dolore sauciaris. Et ad haec quis idoneus? 4. At ego tunc miser dolere amabam, et qquod dolerem, quando mihi in aerumna aliena et falsa et saltatoria ea magis placebat actio histrionis meque alliciebat uehementi
Abbreviated transcription (Latin):
nec uxorẽ quaererẽ nec aliquã spem scłihuius stans in ca regula fidei in quame ana
tot annosei reuelaueras : & conuertisti luctũ cius in gaudiũ multo uberius quam uolue¬
rat & multo carius atq castius quam denepotib: carnismeae requirebat:¬

Expanded text:
nec uxorem quaererem nec aliquam spem saeculi huius stans in ea regula fidei, in qua me ante nec uxorem quaererem nec aliquam spem saeculi huius stans in ea regula fidei, in qua me ante tot annos ei reuelaueras, et conuertisti luctum eius in gaudium multo uberius, quam noluerat, et multo carius atque castius, quam de nepotibus carnis meae requirebat
Abbreviated transcription (Latin):
iam uultu indicaui alrpio atille quid inse ageretur quode gonesciebam. sic indicauit petu
uidere quid legis sem: ostendi & attendit etiam ultra quã ego legerã. & ignorabã quidse¬
queretur: sequebatur uero: infirmũ autẽ infide recipite: quodille ad se retulit. mihi que
aperuit . & tali amͦmonitione firmatus est placitoque acproposito bono & congruentis si¬
mo suis moribus quibus ame in melius iamolim ualde longeque distabat sine ulla turbu¬
lenta cunctatione coniunctus est : inde admatrẽ ingredimur. indicamus: gaudet marra¬
mus quem ad modũ gestũ sit: exultat & triumphat . & bene dicebat tibi qui potenses ultra
quam petimus & intellegimus facere quia tanto amplius sibiate concessum deme uide¬
bat quã petere solebat miserabilibus flebilibus que gemitibus : conuertistienĩ me adte ui

Expanded text:
iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod ego nesciebam — sic indicauit. petit iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod ego nesciebam — sic indicauit. petit uidere quid legissem: ostendi, et adtendit etiam ultra quam ego legeram. et ignorabam quid sequeretur. sequebatur autem: infirmum uero in fide recipe. quod ille ad se rettulit mihique aperuit. sed tali admonitione firmatus est placitoque ac proposito bono et congruentissimo suis moribus, quibus a me in melius iam olim ualde longeque distabat, sine ulla turbulenta cunctatione coniunctus est. inde ad matrem ingredimur, indicamus: gaudet. narramus quemadmodum gestum sit: exultat et triumphat et benedicebat tibi, qui potens est ultra quam petimus aut intellegimus facere, quia tanto amplius sibi a te concessum de me uidebat, quam petere solebat miserabilibus flebilibusque gemitibus. conuertisti enim me ad te, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ &legerẽ qđ primũ caput inuenissem audierã enĩ deantonio qđ euangelica lectione¬
netui forte superuenerat ammonitus fuerit . tam quã sibi diceretur qđ le gebatur. uade
uende om̃a quae habes : da pauperibus & habebis thesaurũ incaelis. & uenise quereme. & ta
oraculo confestim ad te esse conuersum: itaq concitus redi in eũ locũ ubi sedebat alipius
ibi enĩ posuerã codicem a postolicũ inde surrexerã: arripui aperui. &legiinsilentio ca¬
pitulũ quoprimũ coniectisunt oculimei: non in cõmessationibus & ebrietatibus. non in cul¬
libus & impudicitus. non in contentione & ȩmulatione . sed induite dnm ihm̃ xp̃m. & carni
cũ fine huiusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordimeo. om̃s dubitationis tenebi
diffugerunt : tum inter iecto aut digito aut nescio qđ alio signo codicem clausi. & tranquill

Expanded text:
codicem et legerem quod primum caput inuenissem. audieram enim de Antonio, quod ex euangelica lectionecodicem et legerem quod primum caput inuenissem. audieram enim de Antonio, quod ex euangelica lectione, cui forte superuenerat, admonitus fuerit, tamquam sibi diceretur quod legebatur: uade, uende omnia, quae habes, da pauperibus et habebis thesaurum in caelis; et ueni, sequere me, et tali oraculo confestim ad te esse conuersum. itaque concitus redii in eum locum, ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem apostoli, cum inde surrexeram. arripui, aperui et legi in silentio capitulum, quo primum coniecti sunt oculi mei: non in comisationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et aemulatione, sed induite dominum Iesum Christum cum fine huiusce sententiae quasi luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut digito aut nescio quo alio signo codicem clausi et tranquillo
Abbreviated transcription (Latin):
mus nimie stupens ego sub quadã fici arbore strauime nescio quomodo & dimisi habenas
crimis & proruperunt flumina oculorũ meorũ acceptabile sacrificiũ tuũ & ñ quidẽ
memor fueris iniquitatũ nr̃arũ antiquarũ sentiebã enĩ eis me teneri iactabã uoces mi¬
biles quã diu quãdiuꝰ eras & cras quare non modo : quare non hacͥora finis turpidinis meȩ
ebã baec & flebã a marissima contritione cordis mei. &ecce audio uocẽ deuicina domo
canta dicentis & crebrore petentis quasi pueri anpuellae nescio tolle lege tolle lege sta¬
nqi mutato uultu intentis simus cogitare coepi utrũ nãsolerent pueri in aliquo gene
ludendi cantitare tale aliquid nec occurrebat omnino audirsemn euspiã repraes soq
petulacrimarũ surrexinibil aliudinter practans diunit &s mibi iuberi nis ut aperirẽ

Expanded text:
mus nimie stupens. ego sub quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas mus nimie stupens. ego sub quadam fici arbore straui me nescio quomodo et dimisi habenas lacrimis, et proruperunt flumina oculorum meorum, acceptabile sacrificium tuum, et non quidem memor fueris iniquitatum nostrarum antiquarum. sentiebam enim eis me teneri. iactabam uoces miserabiles: "quamdiu, quamdiu cras et cras\'? quare non modo? quare non hac hora finis turpitudinis meae?" Dicebam haec et flebam amarissima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpretans diuinitus mihi iuberi, nisi ut aperirem