comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumina essentia. Qui cũ ita tres
sint. nt nunꝗͣ. pat̾ sit filius. aut
ꝓcedens sp̃c. nec filius aliqͣnͣ sit
pater. aut sp̃c ꝓcedens. nec unqͣ
ut nullo indigeat. id tñ qd funt.
sic est unũ. ut sic̃ de singłis plu¬
ralit̃ dici ñ potest. ita nec de ł¬
b simul. Et cũ parit̾ unusquis¬
q seipsũ: ⁊ om̃s inuicẽ se dicant.
non tam̃ sunt ibi plura u̾ba. s
ũ simul. s unius tantũ.
idet᷑ mͥ huiꝰ tã sublimis rei
secretũ transcendere om̃em
intelleciꝰ aciem humani. & iccir¬
co conatũ explicandi qͣlit̾ hoc
sit continendũ puto. dufficere
nãq debere existimo rẽ inconp̃¬
hensibilem indaganti. si ad hoc
ratiocmnando ꝑueni̾t. ut eã cer¬
tissime esse cognoscat. etiã si pe¬
nenȩtrare nequeat ĩtellectu qͦmͦ
ita sit. nec iccirco intnꝰ his adhiben¬
dam fidei certitudinẽ. que ꝓba¬
tionib necefsariis. nulla alia re¬
pugnante rõne asserunt᷑. si sue

Expanded text:
summa essentia. Qui cum ita tres summa essentia. Qui cum ita tres sint, ut nunquam Pater sit Filius, aut procedens Spiritus; nec Filius aliquando sit Pater, aut Spiritus procedens; nec unquaut nullo indigeat: id tamen quod sunt, sic est unum; ut sicut de singulis pluraliter dici non potest, ita nec tribus simul. Et cum pariter unusquisque seipsum, et omnes invicem se dicant; non tamen sunt ibi plura verba, sed ium simul, sed unius tantum.Videtur mihi hujus tam sublimis rei secretum transcendere omnem intellectus aciem humani: et idcirco conatum explicandi qualiter hoc sit, continendum puto. Sufficere namque debere existimo rem incomprehensibilem indaganti, si ad hoc ratiocinando pervenerit ut eam certissime esse cognoscat; etiamsi penetrare nequeat intellectu, quomodo ita sit: nec idcirco minus his adhibendam fidei certitudinem, quae probationibus necessariis, nulla alia repugnante ratione asseruntur; si suae
Abbreviated transcription (Latin):
os dicere. ⁊ unũ solũ ibi esse u̾
bũ. nullatenꝰ tam̃ ipsum u̾bum
uidet᷑ posse dici u̾bũ om̃ñ tri¬
um. s tantũ timꝰ eoꝵ. Constat.
em̃ ipsum esse imaginẽ ꝯi fili¬
um enis cuiꝰ est u̾bum:⁊ patet.
qr nec imago. nec filius suimet.
aut a se ꝓcedentis sp̃e congrue
dici potest. Nam nec ex se ipso.
nec ex procedente:a se nascitur.
nec seipsũ. aut ꝓcedentẽ a se
existendo unitatur. Se ipsum
quippe ĩimitatur. nec a se tra¬
hit existendi similitudinẽ. quia
imitatio. ⁊ similitudo ñ estĩu
no solo. s in plurib. Illum uͦ
non imitat᷑. nec ad eiꝰ similitu¬
dinẽ existit. quia iste non ha¬
bet ab illo esse. s ille ab isto.
Restat igit᷑. solum u̾bũ illiꝰ soliꝰ
esse. de quo nascendo habet ẽe.
& ad eiꝰ. om̃imodã similitudi¬
nem existit. Unꝰ gͦ pater. ñ plu¬
res patres. ainꝰ fisius. non plu¬
res filii. unꝰ ꝓcedens sp̃e. non
plures ꝓcedentes sp̃c sunt in

Expanded text:
os dicere, et unos dicere, et unnullatenus tamen ipsum Verbum videtur posse dici Verbum omnium trium, sed tantum unius eorum. Constat enim ipsum esse imaginem et Filium ejus cujus est Verbum: et patet quia nec imago, nec Filius suimet, aut a se procedentis Spiritus congrue dici potest. Nam nec ex seipso, nec ex procedente a se, nascitur: nec seipsum, aut procedentem a se, existendo imitatur. Seipsum quippe non imitatur, nec a se trahit existendi similitudinem; quia imitatio et similitudo non est in uno solo, sed in pluribus; 24 illum vero non imitatur nec ad ejus similitudinem existit, quia iste non habet ab illo esse, sed ille ab isto. Restat igitur hoc solum Verbum illius solius esse, de quo nascendo habet esse, et ad cujus omnimodam similitudinem existit. Unus ergo Pater, non plures patres; unus Filius, non plures filii, unus procedens Spiritus, non plures procedentes spiritus, sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
cens. nec tamen om̃s suml tres
dicentes. s unꝰ dicens. Hinc illud
quoq liquide cognosci potest.
quia cũ hui tres dicunt᷑. uel a se¬
ipsis. uel ab inuicẽ. non sunt plu¬
ra que dicunt᷑. Quid namq ibi
dr̃. nisi eoꝵ essentiaͤ. Si gͦ illa so¬
la una est. qunũ solũ est qđ dr̃.
Ergo si unum est in illis qđ di¬
cit. ⁊ unũ quod dicit᷑. una quip¬
pe sapientia est. que in illis di¬
cit.⁊ una substantia que dicit᷑.
consequitur. non ibi esse plu¬
ra uerba. s unũ. Licet igitur
umisquisq se ipsum. ⁊ om̃s in¬
uicem se dicant. impossibile tñ¬
est esfe in summa essentia u̾bũ
aliud. p̾ter illud de quo iam
constat quod sic nascitur. ex eo
cuiꝰ est uerbũ. ut ⁊ uera ełꝰ dici
possit imago. ⁊ uere filius eiꝰ sit. In
quo mirũ quiddam. & iuexplica¬
bile uideo. Ecce enim cũ manifes¬
tum sit unumquemq scilicet.
patrẽ.:⁊ filium.: ⁊ patris filiiq spi¬
ritum pariter se .⁊ ambos ali¬

Expanded text:
cens; nec tamen sint tres cens; nec tamen sint tres dicentes simul, sed unus dicens. Hinc illud quoque liquide cognosci potest quia, cum hi tres dicuntur, vel a seipsis, vel ab invicem, non sunt plura quae dicuntur. Quid namque ibi dicitur, nisi eorum essentia? Si ergo illa una sola est, unum solum est, quod dicitur: ergo si unum solum est in illis, quod dicit, et unum, quod dicitur; una quippe sapientia est, quae in illis dicit, et una substantia quae dicitur: consequitur non ibi esse plura verba, sed unum. Licet igitur unusquisque seipsum, et omnes invicem se dicant, impossibile tamen est in summa essentia esse verbum aliud praeter illud, de quo jam constat quod sic nascitur ex eo cujus est Verbum, ut et vera ejus dici possit imago, et vere Filius ejus sit. In quo mirum quiddam et inexplicabile video. Ecce enim cum manifestum sit unumquemque, scilicet Patrem, et Filium, et Patris Filiique Spiritum, pariter se et ambos ali
Abbreviated transcription (Latin):
q scientie. ⁊ intelligentie natura¬
le est semꝑ id p̃sens intueri. qd̃
scit. ⁊ intelligit. Nichil aut̃e ali¬
ud est summo sp̃ui huiꝰmodi di¬
cere. qũa qͣi cogitando intueri
sicut nr̃e mentis locutio. non a
luid est. quã cogitantis inspec¬
tio. Certissimũ autẽ iam consi¬
derate rationes reddiderunt.
quicqͥd sũme nature inest ẽẽn¬
uialiter. id ꝑfecte conuenire
patri: ⁊ filio. ⁊ eoꝵ sp̃ui singu¬
latimi & tam̃ id ipsum si simul
dicat᷑ de trib ñ ad mittere
pluralitatẽ. Cum gͦ constet:
quia sicut ꝑtinet ad eius essenti¬
am scientia. ⁊ intelligentia. sic
enis scire. ⁊ intelligere. non est
aliud quã dice̾. idest semꝑ p̾¬
sens intueri. qd̾ scit. ⁊ intelligit.
necesse est. ut quẽ admodũ sin¬
gulus pater. singulus filius. &
singulus eoꝵ sp̃c est sciens. ⁊ in¬
telligens. ⁊ tamen hn tres simul
non sunt plures scientes aut in¬
telligentes. s unꝰ sciens unꝰ intel¬
ligens. ita singulus quisq sit di¬

Expanded text:
ientiae et intelligentiae naturale est, id semper praesens intueri, quod scit et intelligit. Nihil autem aliud est summo spiritui hujusmodi dicere, quam quasi cogitando intueri: sicut nostrae mentis locutio nihil aliud est quam cogitantis inspectio. Certissimum autem jam consideratae rationes reddiderunt, quidquid summae naturae inest essentialiter, id perfecte convenire Patri, et Filio, et eorum Spiritui, singulatim; et tamen idipsum, si simul dicatur de tribus, non admittere pluralitatem. Cum ergo constet quia sicut pertinet ad ejus essentiam scientia et intelligentia, sic ejus scire et intelligere non est aliud quam dicere, id est semper praesens intueri quod scit et intelligit: necesse est ut quemadmodum singulus Pater, singulus Filius, et singulus eorum Spiritus est sciens et intelligens, et tamen hi tres simul non sunt plures scientes aut intelligentes, sed unus sciens, et unus intelligens; ita singulus quisque sit di
Abbreviated transcription (Latin):
tanda desinatis. quã illã in ce¬
lo apprehendatis. Atq ut hanc
efficaciter attingere ualeatis. illũ
semꝑ in animo dulcissimum ha¬
bete. illi continuo gr̃as agite. illiꝰ
p̃ceptis humiliter obectite: qui
singłare ꝓ om̃ib sacrificium im¬
molari uoluit. in qͦ conplacuit
om̃em plenitudinem inhabita¬
re. & ꝑ eum reconciliari om̃ia:
in ipso pacificans ꝑ sangumr̃
crucis eius: siue que in terris st̃.
sine que in celis. Predico etiam
uobis angloꝵ gentem. dira ac
diuturna mala ab exteris gen¬
tib esse passuram: s in fine
dierum miserationem dei suꝑ
eam stillaturam Uobis autem
cõmodũ erit hoꝵ u̾boꝵ remi¬
nisci: ut siue hec ad peccatorũ
em̃dationẽ. sei ad ꝑficiendam
uirtutem contigerint. animas
ur̃as diume semꝑ dispositioni
subiciatis: ne sicut mali filii
diligatis blandientẽ. erudientẽ
qͦd a uobis remotũ sit. contem¬
natis. Profecto nulliꝰ hominum.
uel tam graue suppliciũ. uel tã

Expanded text:
tanda deficiatis, quam illam in coetanda deficiatis, quam illam in coelo apprehendatis. Atque, ut hanc efficaciter attingere valeatis, illum semper in animo dulcissimum habete, illi continuo gratias agite, illius praeceptis humiliter obedite qui singulare pro omnibus sacrificium immolari voluit, in quo complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia, in ipso pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis . Praedico etiam vobis Anglorum gentem dira ac diuturna mala ab exteris gentibus esse passuram, sed in fine dierum miserationem Dei super eam stillaturam. Vobis autem commodum erit horum verborum reminisci, ut sive haec ad peccatorum emendationem, seu ad perficiendam virtutem contigerint, animas vestras divinae semper dispositioni subjiciatis, ne sicut mali filii diligatis blandientem; erudientem quod a vobis remotum sit contemnatis. Profecto nullius hominum vel tam grave supplicium, vel tam
Abbreviated transcription (Latin):
urͣm de premio capiendi celi
cliffidat. qui uite meȩ diligeis
sectator extiterit. Non herebi
sedes animam meã tenebit.
non feda facies profunclitatis
animam meam tenebit: non
ignis in extinginbilis. & u̾mis
ñ moriens animam mẽa tene¬
bit. Sursum est qd̃ amplector:
sursum quo gradior. Estote gͦ
inte imitatores: si itineris m̃i
cupitis esse sectatores. Discite
uoluntatem dei semꝑ nosse:
et cum eam noueritis. nichil.
ei uelitis p̃ferre. Quod si ab eiꝰ
uoluntate facienda quantu¬
lũcũq uos exorbitasse cogno¬
ueritis. statim ad dep̾candam
eiꝰ clementiã conu̾timini. ne
dũ minorẽ qͣ oporteat reue¬
rentiam exibueritis: non so¬
lum p̃uaricatores. uerum etiã
infideles iudicemini. Nolite
boni uideri s esse: nec tam
mali ñ uideri ꝗͣ ñ esse. Hoc
enĩ maximũ inter homines
malũ est. qd̃ om̃s cupiunt bo¬
mn uideri & esse nolunt: nul¬
li uolunt mali uideri. & no¬
lunt ñ esse mali. Pacem semꝑ
sectamini. nec prius ab illa sec¬

Expanded text:
um de praemio capiendi coeli diffidat, qui vitae meae diligens sectator exstiterit. Non erebi sedes animam meam tenebit, non foeda facies profunditatis animam meam tenebit, non ignis inexstinguibilis, et vermis non moriens animam meam tenebit. Sursum est quod amplector, sursum quo gradior. Estote ergo vitae imitatores, si itineris mei cupitis esse sectatores. Discite voluntatem Dei semper nosse, et, cum eam noveritis, nihil ei velitis praeferre. Quod si ab ejus voluntate facienda quantulumcunque vos exorbitasse cognoveritis, statim ad deprecandam ejus clementiam convertimini, ne dum minorem quam oporteat reverentiam exhibueritis, non solum praevaricatores, verum etiam infideles judicemini. Nolite boni videri, sed esse, nec tam mali non videri, quam non esse. Hoc enim maximum inter homines malum est, quod omnes cupiunt boni videri et esse nolunt; nulli volunt mali videri, et nolunt non esse mali. Pacem semper sectamini, nec prius ab illa sec
Abbreviated transcription (Latin):
dici posse uident᷑. non tam mͥ eã
ostendunt. per ꝓpͥetatẽ. quã ꝑ ali¬
quã innuunt similitudinẽ. Et¬
enim cũ earũdem uocũ signifi¬
cationes cogito. familiariꝰ conci¬
pio mente. qd̃ in rebus factis con¬
spicio. quã id om̃em humanũ qd̃¬
intellectũ transcendere intelligo
siam ualde minꝰ aliquid.ĩmo lon¬
ge aliud. in mente mea. sua signi¬
ficatione constituunt. quã sit illud
ad qͦd intelligendum ꝑ hanc te¬
nuem significationẽ mens ipsa me-¬
a conatur ꝓficere. Nam nec nom̃
sapientie mͥ fufficit ostendere il¬
chilo. ⁊ seruant᷑ a nichilo. nec no¬
men essentie mͥ ualet expͥmere.
illud. quod ꝑ singularẽ altitutli¬
nem longe est supͣ om̃ia. ⁊ ꝑ na¬
turalem ꝓpͥetatem ualde est extͣ
om̃ia. Sic igitur illa natura: ⁊ m¬
effabilis est̃. quia ꝑ u̾ba sicuti ẽ.
mullatelus ualet intimari. et falsũ
non est siquid de illa ratione do¬
cente ꝑ aliud uelut in eniginate

Expanded text:
dici posse videntur, non tam mihi eam dici posse videntur, non tam mihi eam ostendunt per proprietatem quam per aliquam innuunt similitudinem. Etenim cum earumdem vocum significationes cogito, familiarius concipio mente quod in rebus factis conspicio, quam id quod omnem humanum intellectum transcendere intelligo: nam valde minus aliquid, imo longe aliud in mente mea sua significatione constituunt, quam sit illud ad quod intelligendum per hanc tenuem significationem mens ipsa mea conatur proficere. Nam, nec nomen sapientiae mihi sufficit ostendere ilhilo, et servantur a nihilo; nec nomen essentiae mihi valet exprimere illud, quod per singularem altitudinem longe est supra omnia, et per naturalem proprietatem valde est extra omnia. Sic ergo illa natura et ineffabilis est; quia per verba, sicuti est nullatenus valet intimari: et falsum non est, si quid de illa, ratione docente, per aliud velut in aenigmate
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est aliquid de incomp̃hensibi¬
li re.⁊ quodam mͦ nichil ꝑspec¬
tũ est de ea : Sepe namq mul¬
ta dicimꝰ. que ꝓpͥe sicut sunt. ñ
expͥmimꝰ. s ꝑ aliud significamus
id quod ꝓpͥe. aut nolumꝰ. aut non
possumus depmere. aut cũ ꝑ enig¬
mata loqͥmur. Et sepe uidemꝰ a¬
liqͥd ñ ꝓpͥe quẽad modũ res ipsa
est. s ꝑ aliquã similitudinẽ. aut
imaginẽ. ut cũ uultũ alicuiꝰ con¬
sideramꝰ in speculo. Sic quippe u¬
nã eamdẽq rẽ dicimꝰ. ⁊ non di¬
cimꝰ. uidemus. ⁊ ñ uidemꝰ. Dicimꝰ
& uidemꝰ ꝑ aliud. ñ dicimꝰ. ⁊ non
uidemus ꝑ suam ꝓprictatem. Hac
itaq ratione nichil ꝓhibet. et ue¬
rũ esse qd̃ disputatum est hacte¬
nus de summa natura. ⁊ ipsam
tam̃ nichilomimis meffabilem
persistere. si nequaꝗͣ. illa putet᷑
ꝑ ẽẽntie sue ꝓpͥetatẽ expressa. s
uttunq ꝑ aliud designata. Nam
quecunq nomina de illa natura

Expanded text:
tum est aliquid de incomprehensibitum est aliquid de incomprehensibili re; et quodammodo nihil perspectum est de ea? Saepe namque multa dicimus, quae proprie sicut sunt non exprimimus; sed per aliud significamus id quod proprie aut nolumus, aut non possumus depromere, ut cum per aenigmata loquimur. Et saepe videmus aliquid, non proprie quemadmodum res ipsa est; sed per aliquam similitudinem aut imaginem, ut cum vultum alicujus consideramus in speculo. Sic quippe unam eamdemque rem dicimus et non dicimus; videmus et non videmus: dicimus et videmus per aliud; non dicimus et non videmus per suam proprietatem. Hac itaque ratione nihil prohibet et verum esse quod disputatum est hactenus de summa natura; et ipsam tamen nihilominus ineffabilem persistere: si nequaquam illa putetur per essentiae suae proprietatem expressa; sed utcunque per aliud designata. Nam, quaecunque nomina de illa natura
Abbreviated transcription (Latin):
ed rursum si ita se ratio in¬
effabilitatis illiꝰ habet. ĩmo
dentis habitudinẽ disputatum ẽ:
Nam siuera illud ratione explici¬
tum est. qualit̾ est illa in effabiliᷤ :
Aut si ineffabilis est. quomͦ est i¬
ta sicut est disputatũ : An quo¬
damtenꝰ de illa potuit explicari.
& ideo nichil ꝓhibet. uerum esse
qd̃ disputatum est. s quia penitꝰ
non potuit cõprehencdi. iccirco ẽ
inesfabilis: E ad illud quid res¬
ponderi poterit. qd̃ iam supͣ in
hac ipsa disputatione constirit.
quia sic est sumina essentia supͣ
& extra omẽm aliam naturã. ut
sensus nullatenꝰ sit cõmunis:
Quẽ enĩ sensum in om̃ib his u̾¬
bis. que cogitaui intellexi. nisi
cõmunẽ. ⁊ usitatũ Si ergo usi¬
tatꝰ sensus u̾boꝵ. alienus est ab
illa. quicquid ratiocinatꝰ sum.
ñ ꝑtinet ad illam. Quomͦ igit᷑
uerũ est inuentũ esse aliquid
de sũma essentia. si qd̃ est inuen¬
tũ longe diuersum est ab illa :
Quid ergo: An quodã mͦ inuen¬

Expanded text:
ed rursum, si ita se ratio ineffabilitatis illius habet, imo dentis habitudinem disputatum est? Nam si vera illud ratione explicitum est, qualiter est illa ineffabilis? Aut si ineffabilis est, quomodo est ita, sicut disputatum est? An quodantenus de illa potuit explicari: et ideo nihil prohibet esse verum quod disputatum est. Sed quia penitus non potuit comprehendi, idcirco est ineffabilis. Sed ad illud quid responderi poterit, quod jam supra in hac ipsa disputatione constitit; quia sic est summa essentia supra et extra omnem aliam naturam, ut sensus nullatenus sit communis? Quem enim sensum in omnibus his verbis, quae cogitavi, intellexi nisi communem et usitatum? Si ergo usitatus sensus verborum alienus est ab illa ; quidquid ratiocinatus sum, non pertinet ad illam. Quomodo igitur verum est inventum esse aliquid de summa essentia; si quod est inventum, longe diversum est ab illa? Quid ergo? An quodammodo inven
Abbreviated transcription (Latin):
columba in iordane a ioħe ołi
uisa iterũ apparuit ⁊ que qͦusq
sacrificiũ fuisset consumptũ
suꝑ illum mansit. Cumq con¬
sumptũ fuisset sacrificium.
reqͥeuit supra memoriã beati
odonis. que ad australem par¬
tem altaris in modũ pirami¬
dis extructa fuit. Ex qua die
ita pontifex meritum eiusdẽ
hominis dei reueritus est: ut
nunꝗͣ. ꝑtransiret. nisi genua
flecteret. bonũq illũ uocaret.
ita dicens. Hic reqͥescit odo bonꝰ.
ex idem tempꝰ.
qͥdam magnꝰ uidelicet
et potens. saluatori edicuła
inst ituit. ad qũa sacrandã
& iure ꝓpͥo possidendam. ue¬
nerabilis pontifex dunstanꝰ
miritatꝰ accessit. Ubi cũ ad mi¬
nist̾ium dedicationis aqua de¬
fuisset: ac ꝑ hoc inititatori ue¬
recundia accessisset: ad uocem
uiri quam ꝑ naturam ñ habuit
ꝑ grãm dei arida rupes aquam
ꝓfudit. Que de eadem rupe usq
hodie manans. ac salutiferũ fi

Expanded text:
columba in Jordane a Joanne olim columba in Jordane a Joanne olim visa iterum apparuit , quae quousque sacrificium esset consumptum super illum mansit. Cumque consumptum esset sacrificium, requievit supra memoriam beati Odonis, quae ad australem partem altaris in modum pyramidis exstructa fuit: ex qua die ita pontifex meritum ejusdem hominis Dei reveritus est, ut nunquam pertransiret nisi genua flecteret, bonumque illum vocaret, ita dicens: Hic requiescit Odo bonus. 34. Per idem tempus quidam magnus videlicet et potens Salvatori aediculam instituit; ad quam sacrandam, et jure proprio possidendam venerabilis pontifex Dunstanus invitatus accessit. Ubi cum ad ministerium dedicationis aqua defuisset, ac per hoc invitatori verecundia accessisset, ad vocem viri, quam per naturam non habuit, per gratiam Dei arida rupes aquam profudit quae de eadem rupe usque hodie manans, ac salutiferum fi
Abbreviated transcription (Latin):
dam diuine legis scientiam. aut
qͣi colummã lucis. ad illuminan¬
dam faciem t̾re genti angloꝵ
transinisit. Ecce quemadmodũ
impleta sunt. que ꝑ gladium
u̾bo dei inscriptũ: ac beata pͥn¬
cipis apłoꝵ petri legatione exi¬
bitũ: tanto ante p̾munciata fu¬
erunt. S quid sibi uult. qd̃ de
manu tercii apłi terciũ gladi¬
um acceperit: cũ in eccłia que
sub eiꝰ nomine apud rouecistr̃a
uenerabilis habet᷑. pontifex ne¬
quaꝗͣ sederit : Sedit plane po¬
testate. & si non corporali sessio¬
ne. Sedit inqũã potestate: ĩm¬
ꝑio sedit. defensione sedit. be¬
neficiis sedit
urbs cantuaria essẽt pͥua¬
ta. aut augmentũ suscepti ho¬
noris. diminutio preterite
saluatoris clarificare. ut inira¬
bilis ipse. extra hominis natu¬
ram uideret᷑ esse. Nam die ad¬
uentꝰ sui. primo sacris altari¬
b afisteret. & pͦpło dei uiuificũ
panẽ distribuendo porrigeret:
repente contecta nube dõmo

Expanded text:
dam divinae legis scientiam, aut dam divinae legis scientiam, aut quasi columnam lucis ad illuminandam faciem terrae, genti Anglorum transmisit. Ecce quemadmodum impleta sunt, quae per gladium verbo Dei inscriptum, ac beata principis apostolorum Petri legatione exhibitum, tanto ante praenuntiata fuerunt. Sed quid sibi vult quod de manu tertii apostoli tertium gladium acceperit, cum in ecclesia quae sub ejus nomine apud Rovecistram venerabilis habetur, pontifex nequaquam sederit? Sedit plane potestate, etsi non corporali sessione; sedit, inquam potestate, imperio sedit, defensione sedit, beneficiis sedit.urbs Cantuaria esset privata, aut augmentum suscepti honoris diminutio praeteritaSalvatoris clarificare, ut mirabilis ipse extra hominis naturam videretur esse. Nam, cum die adventus sui primo sacris altaribus assisteret, et populo Dei vivificum panem distribuendo porrigeret, repente contecta nube domo,
Abbreviated transcription (Latin):
homo mansuetior. ꝗͣ indtistͥor.
et qͥ sue magis ꝗͣ. aliene uite
nosset consulere. Is post pau¬
cos suscepti pontificatꝰ dies.
cognitꝰ qd̾ ad tant᷑a rem minꝰ
esset idoneus: uissus a rege &
om̃i pͦpło cantuaria discedit.
atq ad relictam nuper eccl̃am
suã.ñ sine uerecundia redit.
Dñs namq agebat ꝓ dunsta¬
no: ut impleret u̾bum suͬam
qd̃ ꝓmiserat in manu pͥncipũ
regni sun. Adu̾tens aũt rex ed¬
garus horũ reꝓbationẽ. meli¬
oris esse uocationẽ. solumos
in om̃ib hominib esse dunsta¬
nũ. cui nemo conferri.immo
om̃ib posset p̾ferri: tercio illũ
p̃cib fatigatum. tandemq cũ
sui ipsius. tum om̃iũ ep̃orum
importunitate suꝑatũ: pͥme
metropolis angloꝵ pͥmate ac
patriarcham instituit. Quem
statĩ ob robur apłicȩ fidȩi. uel
auetoritatis. ad romuleã urbẽ
ꝓfectum. romanꝰ pontifex ui¬
dere ꝓmeruit. eũq sacris pon¬
tificalib decoratum. qͣi ange¬
lum dñ exercituũ ad exiben¬

Expanded text:
homo mansuetior quam industrior, et qui suae magis quam alienae vitae nosset consulere. Is post paucos suscepti pontificatus dies, cognitus quod ad tantam rem minus esset idoneus, jussus a rege et omni populo, Cantuaria discedit, atque ad relictam nuper Ecclesiam suam non sine verecundia redit. Dominus namque agebat pro Dunstano, ut impleret verbum suum, quod promiserat in manu principum regni sui. Advertens autem rex Edgarus horum reprobationem, melioris esse vocationem, solumque in omuibus hominibus esse Dunstanum, cui nemo conferri, imo omnibus posset praeferri, tertio illum precibus fatigatum, tandemque cum sui ipsius, tum omnium episcoporum importunitate superatum, primae metropolis Anglorum primatem ac patriarcham instituit. Quem statim ob robur apostolicae fidei vel auctoritatis ad Romuleam urbem profectum, Romanus pontifex videre promeruit, eumque sacris pontificalibus decoratum, quasi angelum Domini exercituum, ad exhiben
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ esse tres ꝑsonas. idẽ pa¬
trẽ et filiũ et sp̃m sc̃m. et fi¬
lũ solã ꝑsonã in carnatã. aliis
tamen duab cooꝑantib. Qui au¬
tem ita credit. affirmat ȩum
non esse xp̃ianũ. qui aliqͥd uult

Expanded text:
ipsum esse tres personas, id est Paipsum esse tres personas, id est Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum; et Filii personam solam incarnatam, aliis tamen duabus cooperantibus. Qui autem ita credit, affirmat eum non esse Christianum, qui aliquid vult
Abbreviated transcription (Latin):
Talẽ enĩ significat pluralitatẽ. uł
separationẽ. quase habent plu¬
res angłi. aut anume. id ẽ qualẽ
habent plures substantie. Qđ
adhuc aꝑte monstrare uidet᷑
cũ subd̾it. Ita tñ ut uoluntate
et potestate omĩno sint idem.
Sic enĩ incelligit. uoluntatẽ et
potestatẽ. in illis plurib reb.
quẽ admodũ. in plurib angelis
uel animab Quod intelligi n᷑
potest. si ille plures res putan¬
tur. scđm ꝓpͥetates ꝑsonarũ esse.
non scdm hoc qd̾ commnuniter
dicunt᷑. Nullatenꝰ nanq. patͥs
et filii. scdm ipsas ꝓpͥetates. id:
scđm paternitat᷑e aut filiatio¬
nẽ. ulla uoluntas aut potentia
cit. tres ꝑsonas esse tres res scdm
ipsa ꝓpͥa. palam est guã suꝑflu¬
e hoc dicat. quã etiã inconue¬
nient̃ cũ addit. sicut stͣ tres au¬
geli aut tres anime. At si dicit
pͥmũ quero an sit. xp̃ianꝰ. Res¬
pondebit ut estimo se hoc esse.
Ergo credit. unũ esse dm̃. &

Expanded text:
Talem itaque significat pluralitatem et Talem itaque significat pluralitatem et separationem, qualem habent plures angeli aut animae, id est qualem habent plures substantiae. Quod adhuc aperte monstrare videtur, cum subdit: Ita tamen ut voluntate et potestate omnino sint idem. Sic enim intelligit voluntatem et potestatem in illis pluribus rebus, quemadmodum in pluribus angelis aut animabus: quod intelligi non potest, si illae plures res putantur secundum proprietates personarum esse, non secundum hoc quod communiter dicuntur 44. Nullatenus namque Patris et Filii, secundum ipsas proprietates, id est secundum paternitatem et filiationem ulla voluntas aut potentia cit tres personas esse tres res, secundum ipsa propria; palam est quam superflue hoc dicat, quam etiam inconvenienter, cum addit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae. At si dicit Primum quaero an sit Christianus. Respondebit, ut aestimo, se hoc esse. Ergo credit unum esse Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de pluralitate uel separatiõe
illa soqͥ. que in illis est ꝑsonis. sed̾m
ꝓpͥa. Nẽpe de nulla uña et eacłe
numero re. duo angłi dicunt᷑.
aut qdue anime. nec unũ aliquid
num̾o de duob angłis dicit᷑. aut
de duab animab. sic̃ patr̃t aut
filiũ. dicimꝰ de deo uno num̃o
et unũ numero dm̃ de pacre et
filio. Credimꝰ enĩ et dicimꝰ. qr de¬
us est pat̾. et ds̃ est filiꝰ. & conu̾¬
sim pat̾ est d̾s. et filiꝰ est deus.
et tñ nec credimꝰ nec dicimꝰ plu¬
res esse deos. s ita unũ dm̃ esse
numero sicut natura. qũaius
pater et filiꝰ. non sint unꝰ s duo
Angłm enrun ec animã scđm
substantiã dicimꝰ. non scđm re¬
lationem. Nam licet angłi no¬
ni. ab officio sũptũ sit. quia an¬
gelus nunciꝰ dicit᷑. tñ sicut ani¬
ma ꝓ specie substantie accipit᷑
ita et angłs. Quod ipse intelligẽ
se monstrat. cũ parit̾ dicit. Sic̃
sunt tres angłi. aut tres anime

Expanded text:
non de pluralitate vel separatione non de pluralitate vel separatione illa loqui, quae in illis est personis secundum propria. Nempe de nulla nna eademque numero re duo angeli dicuntur, aut duae animae; nec unum aliquid numero de duobus angelis dicitur, aut de duabus animabus; sicut Patrem et Filium dicimus de Deo uno numero, et unum numero Deum de Patre et Filio. Credimus enim et dicimus quia Deus est Pater, et Deus est Filius; et conversim, Pater est Deus, et Filius est Deus: et tamen nec credimus nec dicimus plures esse deos; sed ita unum esse Deum numero, sicut natura, quamvis Pater et Filius non sint unus, sed duo. Angelum enim et animam secundum substantiam dicimus, non secundum relationem. Nam, licet angeli nomen ab officio sumptum sit quia angelus nuntius dicitur; tamen, sicut anima pro specie substantiae accipitur, ita et angelus. Quod ipse intelligere se monstrat, cum pariter dicit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae.
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit ꝑ se separatĩ. Qippe
talem udet᷑ ꝓnuntiare separa¬
tiouẽ. que ꝓhibeat esse simul
in eodẽ homine patrẽ & filiũ.
Per hanc nãq solã. putat se li¬
berare patr̃e. a cõmuniõe incar¬
nationis cũ filio. Namq ꝑ ilłã
seperationẽ. qua aliud est esse
patr̃ẽ. & aliud est esse filũ.
qm̃ alie st̃ ab inuicẽ. paterni¬
tas & filiatio. si credit unũ et
solũ esse dm̃. qui est pat̃ & filiꝰ.
non uidet patrẽ & filiũ. posse
seꝑari. quin sint in eode homi¬
ne simul. Aut gͦ aliã separati¬
onẽ ꝑsonarũ. patris et filii lo
ꝑhanc non intelligit incarnatio¬
nem alienam esse a patre. unmo
simul sint pat̃ et filiꝰ. opinatur
consequi patrẽ esse participẽ in¬
carnationis cum filio. aut si illã
dicit. frustra laborat. sicut iã dixi
quia xͥana fides hoc modo incel¬
ligit patrẽ et filiũ esse duas res
S cũ ait. siẽ sc̃ tres angłi. aut
tres anime. aꝑte demonstrat. se

Expanded text:
subjungit, per se separatim. Quippe subjungit, per se separatim. Quippe talem videtur pronuntiare separationem, quae prohibeat esse simul in eodem homine patrem et filium. Per hanc namque solam putat se posse liberare Patrem a communione incarnationis cum Filio. Nam per illam separationem, qua aliud est esse Patrem, et aliud esse Filium quoniam aliae sunt ab invicem paternitas et filiatio si credit unum et solum esse Deum, qui est Pater et Filius, non videt Patrem et Filium posse separari, quin sint in eodem homine simul. Aut ergo aliam separationem personarum Patris et Filii loqFilius; quia per hanc non intelligit incarnationem alienam esse a Patre; imo si simul sunt Pater et Filius, opinatur consequi Patrem esse participem incarnationis cum Filio. Aut si illam dicit, frustra laborat, sicut jam dixi, quia Christiana fides hoc modo intelligit Patrem et Filium esse duas res. Sed cum ait: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae, aperte monstrat se
Abbreviated transcription (Latin):
duo ꝓpͥa unã rem̃ esse s duas. So¬
lemiis enĩ dicere usu rem. quicqͥd
aliqͦ modo dicimꝰ esse aliqͥd. Qui
autẽ dicit. de deo patrẽ aut fili¬
um. aliquid dicit cde eo. Et om̃s
sciunt in cleo. patr̃e non esse fili¬
um. et filium non esse patrẽ.
quanuis in uno homine pater
sit filiꝰ. et filiꝰ sit pat̾. si idem ho¬
mo est et filiꝰ pater. Qͦs ideo fit.
quia in deo dicunt᷑ opposite. in
uno uero homine non ad inui¬
cem. s ad aliũ filiũ pat̾. et ad ali¬
um patrẽ filiꝰ dicitur. Hoc gͥ
modo. nichil prohibet dicere
duas ꝑsonas. patrẽ et filiũ esse
duas res. si tam̃ intelligat᷑. cuiꝰ¬
modi sinit res. Non enĩ st̃ sic
pater et filius due res uit in hiꝰ
duab reb intelligat᷑ eorũ sub¬
stantia. s eoꝵ relationes. Quam¬
uis ille. ꝑ ea que subiungit. aꝑ¬
te ostendat. se ñ intelligere hoc
modo duas ꝑsonas esse duas
res. Nam cũ dicit. si tres ꝑsone
st̃ una tantũ res. & ñ tres res.

Expanded text:
rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opposite; in uno vero homine non ad invicem; sed ad alium filium pater, et ad alium patrem filius dicitur. Hoc ergo modo nihil prohibet dicere duas personas, Patrem et Filium esse duas res; si tamen intelligatur cujusmodi sint res. Non enim sic sunt Pater et Filius duae res, ut in his duabus rebus intelligatur eorum substantia, sed eorum relationes; quamvis ille per ea, quae subjungit, aperte ostendat se non intelligere hoc modo duas personas esse duas res. Nam cum dicit: Si tres personae sint una tantum res, et non tres res,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solo cõmuni intelligunt᷑.
Et que singulis st̃ propria ut pa¬
tri genitor. uel gignens. et filio
uerbum uel genitꝰ. his duob no¬
minib patͥs scilicet & filii signi¬
fica nt᷑. Cũ igit᷑ dicit. has duas
ꝑsonas esse cluas res. quero quid
dicat. ibi esse duas res. an id qͦd
cõmune est illis. an ea que ꝓpͥa st̃
singła singłis. S si duas res esse
dicit. duo ꝓpͥa. id est patre et fĩ¬
lium. ut tñ id. qͦd cõmune ẽ.ñ sit
plures res. s una et sola res. suꝑ¬
flue hoc dicit. quia nemo xͥanꝰ¬

Expanded text:
hoc solo communi intelliguntur. Et quae sunt singulis propria, ut est Patri genitor, vel gignens; et Filio Verbum, vel genitus; his duobus nominibus, Patris scilicet et Filii significantur. Cum igitur dicit has duas personas esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filium; ut tamen id, quod commune est, non sit plures res, sed una et sola res: superflue hoc dicit; quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
absq dubio cognoscemꝰ. Dicat
st̃ due res. Queramꝰ primũ. quid
uelit hoc dicere duas res. Nam
unamqũaq ꝑsonã credimꝰ esse.
hoc q̃d cõmune ẽ ãbob. et esse
hoc q̃d ꝓpriũ ẽ sibi. Persona e¬
nĩ patris. et ds ẽ q̃d cõmune ẽ
illi cũ filio. ⁊ pat̾ est q̃d eiꝰ ꝓpriũ
est.Similit̾ ꝑsona filii. et deus

Expanded text:
 dubio cognoscemus. Dicat sunt duae res. Quaeramus primum quid velit hic dicere duas res. Nam unamquamque personam credimus esse hoc, quod commune est ambobus; et esse hoc, quod proprium est sibi. Persona enim Patris, et Deus est, quod commune est illi cum Filio; et Pater est, quod ei proprium est. Similiter persona
Abbreviated transcription (Latin):
quam quia deus unꝰ et solus est :
Ratione igit᷑. qua defendere niti¬
tur. eius error demonstrandꝰ ẽ.
Ut autẽ faciliꝰ & breuiꝰ hoc fa¬
ciam. loquar tm̃ de patre et fi¬
lio. gm̃ hee due ꝑsone. suis pro¬
priis uocib. alie ab inuicẽ aꝑ¬
te designant᷑. Nam nom̃ sp̃c¬

Expanded text:
quam quod Deus unus et solus est? Ratione igitur, qua se defendere nititur, ejus error demonstrandus est. Ut autem facilius et brevius hoc faciam, loquar tantum de Patre et Filio; quoniam hae duae personae suis propriis vocibus aliae ab invicem aperte designant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra mor̃e. morã in scͥbendo pas¬
sus est. qm̃ ex quo apud scm ed¬
mundũ fuerat infirmatꝰ. donec
presenti uite suꝑfuit. solito im¬
becillior corpore fuit. Quappter
de loco ad locũ migrans. lectica
de inceps. ñ equo sedens ueheba¬
turͣ. Uexabat᷑ p̾̃terea frequenti¬
bus. ⁊ acerbis infirmitatib. ita
ut uix illaruitam ꝓmittere aude¬
remꝰ. Ipse tam̃ nunꝗͣ pͥstine con¬
uersationis obliuiscebat᷑. s sẽꝑ
aut meditationib bonis. aut ex

Expanded text:
contra morem, moram in scribendo pascontra morem, moram in scribendo passus est, quoniam ex quo apud sanctum Edmundum fuerat infirmatus, donec praesenti vitae superfuit, solito imbecillior corpore fuit. Quapropter de loco ad locum migrans, lectica deinceps non equo sedens vehebatur. Vexabatur praeterea frequentibus et acerbis infirmitatibus, ita ut vix illi vitam promittere auderemus. Ipse tamen nunquam pristinae conversationis obliviscebatur, sed semper aut meditationibus bonis, aut e
Abbreviated transcription (Latin):
roboraturus. et alia quedã offi¬
cia pontificalia. ꝓ suo iure cele¬
braturꝰ. Que ubi sollẽpnit᷑ cunc¬
ta ꝑegit. grauissima febre correp¬
tus. ꝑ plures dies pene usq ad
emissionẽ. ultimi fiatus uexat᷑
est. Pro quo illic octauas penthe¬
costes usq detentus est. et consili¬
um. quod se uiduatis eccłis rex
ꝓposuerat collaturũ ꝓpt̾ eiꝰ ab sen¬
tiam. in kalendas augusti dila¬
tum est.
e tempore adtinatis in pala¬
tio regis lundonie. cunctis
primorib anglie. uictoriã de li¬
bertate eccłie. ꝓ qua clni labora¬
uerat anselmus adeptꝰ est. Rex
enĩ antecessoꝵ suoꝵ usu relicto.
nec ꝑsonas. que in regrm̃ eccłia¬
rũ sumebantur. ꝑ se elegit. nec
eas ꝑdationem uirge pastora¬
lis. eccłiis quib p̾ficiebant᷑ in¬
uestiuit. Scripsit int̾ hec an¬
selmꝰ libellũ unũ de concordia
p̃scientie. ⁊ p̾destinationis. ⁊ gr̃e
dei cũ libero arbitrio.In quo oꝑe

Expanded text:
roboraturus, et alia quaedam offiroboraturus, et alia quaedam officia pontificalia pro suo jure celebraturus. Quae ubi solemniter cuncta peregit, gravissima febre correptus, per plures dies pene usque ad emissionem ultimi flatus vexatus est. Pro quo illic octavas Pentecostes usque detentus est, et consilium, quod se viduatis Ecclesiis rex proposuerat collaturum, propter ejus absentiam in Kalendas Augusti dilatum est. Eo igitur tempore adunatis in palatio regis Londoniae cunctis primoribus Angliae, victoriam de libertate Ecclesiae, pro qua diu laboraverat Anselmus adeptus est. Rex enim, antecessorum suorum usu relicto, nec personas quae in regimen Ecclesiarum sumebantur per se elegit, nec eas per dationem virgae pastoralis Ecclesiis quibus praeficiebantur investivit. 71. Scripsit inter haec Anselmus libellum unum De concordia praescientiae et praedestinationis, et gratiae Dei, cum libero arbitrio. In quo opere
Abbreviated transcription (Latin):
transmti ꝑ nunciũ petiit. ⁊ acce¬
pit. Uncde paululũ gustans. nix¬
ta fidem suam statim conuales¬
cere cepit. integreq sanitati dona¬
positꝰ ualde letabat᷑. sicut fere¬
bant. hi qui ad nos inde ueniebant.
quod fuerat anselmi pace potitus.
Unde etiã firma sibi spe applau¬
cdebant. suo se dñio. totã norman¬
mam fubiugaturũ. Quod ⁊ factũ ẽ.
Nam conserto graui p̾lio. fratrẽ
suum robtũ. normanme comitẽ.
et alios principes. qui contra illũ
in bellum uenerunt cepit. innu¬
merisq ꝑemptis. totã terram uic¬
tor obtinuit. idq ꝑ luteras ansel¬
mo gaudent᷑ ⁊ gratiosus mox in¬
timauit. Om̃s uͦ qui hec gesta tẽ
temporis audiere. ea meritis con¬
corche. quã rex cũ anselmo fecerat
ascripsere. Ipso anno anselmꝰ cele¬
bratata paschali sollempnitate. in
curia regis apud lundoniã. abiit
ad abbatiã sancti edmundi. elec¬
tũ inibi abbatẽ. sua auctoritate

Expanded text:
transmitti per nuntium petiit, et accetransmitti per nuntium petiit, et accepit. Unde paululum gustans juxta fidem suam statim convalescere coepit, integraeque sanitati donapositus valde laetabatur, sicut ferebant hi qui ad nos inde veniebant, quod fuerat Anselmi pace potitus. Unde etiam firma sibi spe applaudebat, suo se dominio totam Northmanniam subjugaturum. Quod et factum est. Nam conserto gravi praelio fratrem suum Robertum, Northmanniae comitem, et alios principes, qui contra illum in bellum venerunt, coepit; innumerisque peremptis, totam terram victor obtinuit, idque per litteras Anselmo gaudentur et gratiosus mox intimavit. Omnes vero qui haec gesta tunc temporis audiere, ea meritis concordiae, quam rex cum Anselmo fecerat, ascripsere. 70. Ipso anno Anselmus celebrata paschali solemnitate, in curia regis apud Londoniam abiit ad abbatiam Sancti Edmundi, electum inibi abbatem sua auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
guam compescere docuit. Dehinc in
assũptione beate dei genitricis et
ꝓerue uirginis marie. rex henri¬
cus beccũ adueniens. omĩa que
inter se:⁊ anselmũ de sepefacro
negotio resederant. moderante
sedis apłice sanctione deleuit.
atq de singulis. ad que tendebat.
sue illum uoluntatis cõpotẽ fecit.
Cñ gͥ angliã repetendi iter ansel¬
mi certis ex causis aliqͣntis ꝑdemo¬
raret᷑ rogatus ab alb̾e beccensi. de¬
dicauit capellam umam. infra curi¬
am ipsiꝰ cenobii sitam. In qua decdi¬
catione quidam clericus frenesis
ualitudine tunc nouit̾ captus.
a suis est ante pontificẽ ductus.
ilicoq ad benechictionẽ eius. asue
mentis alienatione sanatꝰ. Cum
post hec ꝓspero cursu angliã ue¬
nisset. magno sc̃e ecdesie gaudio
et honore susceptꝰ est. Inde euolu
tis ñ nullis dieb: anglus qͥdam
uir nobilis quidem ⁊ diues. uali¬
da corporis infirmitate gͣuatꝰ ab
anselmo sibi panẽ. a se benedictũ

Expanded text:
guam compescere docuit. 67. Dehinc in guam compescere docuit. 67. Dehinc in Assumptione beatae Dei genitricis et perpetuae virginis Mariae rex Henricus Beccum adveniens, omnia quae inter se et Anselmum de saepe fato negotio resederant, moderante sedis apostolicae sanctione delevit, atque de singulis ad quae tendebat, suae illum voluntatis compotem fecit. Cum igitur Angliam repetendi iter Anselmi certis ex causis aliquantisper demoraretur, rogatus ab abbate Beccensi, dedicavit capellam unam infra curiam ipsius coenobii sitam. In qua dedicatione quidam clericus phrenesis valetudine tunc noviter captus, a suis est ante pontificem ductus, illicoque ad benedictionem ejus a suae mentis alienatione sanatus. 68. Cum post haec prospero cursu Angliam venisset, magno sanctae Ecclesiae gaudio et honore susceptus est. Inde evolutis diebus nonnullis, Anglus quidam vir nobilis quidem et dives valida corporis infirmitate gravatus, ab Anselmo sibi panem a se benedictum
Abbreviated transcription (Latin):
sua remeantib: remeauit etiã radul¬
phus abbas cenobii sagiensis. qui
unus erat ex eis. Unus gͥ ex homini¬
b eius. ꝑ uiam cepit anselmo de¬
trahere. ⁊ qd̾ merito nullus infir¬
mitati eiꝰ cõpati deberet. presertĩ
inquiens. cũ ipse cibo ⁊ potu saluti
sue. si remota iactantia uellet. faci¬
le succurrere posset. maledica uoce
astruere. Quod albas audiens. homi¬
nem monuit ut sileret. nec de tan¬
to iuiro. quid simstri ultra ꝓferret.
Que ille subsannando despiciens.
et in his que ccperat. furore quodã
exagitatꝰ ꝑsistens. equo calcarib in¬
stitit. ut ab albate elonguatꝰ. liberiꝰ
ederet. qd̵ sue mentis amaritudo
sibi ꝓponeret. Uerum cũ ipse p̃peti
cursu ferri gestiret. ac remissis ha¬
benis. otiorire inciperet. quẽ sede¬
bat. quadrupes corruit. eumq mag¬
no cum declecore tergo suo excussit
ac ꝑ deuexũ montẽ longo rotatu
p̃cipitatũ. a uiri blasphemia lin¬

Expanded text:
sua remeantibus, remeavit etiam Radulsua remeantibus, remeavit etiam Radulphus, abbas coenobii Sagiensis; qui unus erat ex eis. Unus igitur ex hominibus ejus per viam coepit Anselmo detrahere, et quod merito nullus infirmitati ejus compati deberet, praesertim, inquiens, cum ipse cibo et potu saluti suae, si remota jactantia vellet, facile succurrere posset, maledica voce astruere. Quod abbas audiens, hominem monuit ut sileret, nec de tanto viro quid sinistri ultra proferret. Quae ille subsannando despiciens, et in his quae coeperat furore quodam exagitatus, persistens equo calcaribus institit, ut ab abbate elongatus liberius ederet quod suae mentis amaritudo sibi proponeret. Verum cum ipse praepeti cursu ferri gestiret, ac remissis habenis ocior ire inciperet, quem sedebat quadrupes corruit, eumque magno cum dedecore tergo suo excussit, ac per devexum montem longo rotatu praecipitatum a viri blasphemia lin
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ poterat. anhelo sp̃u fatebat᷑.
sob tam̃ preces multiplicantib:
tandem ne penitꝰ negando. nos
magis magisq grauaret. forteait.
de perdice comederẽ. si haberem.
Qeud plura: ꝑ campos ⁊ siluas disꝑ¬
si sunt quiq suoꝵ. et dies unꝰ inre¬
quirenda ꝑdice. casso labore con¬
sũptus. Contigit aut̃ẽ. ut unꝰ ex mo¬
nasterii seruientib. ipsa die ꝑ uici¬
nam siluam iter forte carperet.ne¬
gotio quo alii occupabantur. nich
intendens: et ecce inuia qua gradie¬
bat᷑. bestiolam quã martiram uo¬
cant. ꝑdicem in ore ferebat. Que
bestiola uiso homine. suã ei p̃dam
reliquit sibiq fuga consuluit.
At ille ꝑdicem assumens. ad nos detu¬
lit. Ex qua eger noster refectus. statĩ
meliorari ab egritudine cepit. ac
demum in dies meliꝰ metiꝰq haben¬
do. pristinam est sanitatem adeptꝰ.
Post hec ep̃is. ⁊ abbatib. qui exequi¬
arum illius causa conuenerant. in

Expanded text:
quomodo poterat, anhelo spiritu fatebatur. quomodo poterat, anhelo spiritu fatebatur. Nobis tamen preces multiplicantibus, tandem ne penitus negando nos magis magisque gravaret: Forte, ait, de perdice comederem si haberem. Quid plura? Per campos et silvas dispersi sunt quique suorum, et dies unus in requirenda perdice casso labore consumptus. Contigit autem, ut unus ex monasterii servientibus ipsa die per vicinam silvam iter forte caperet, negotio quo alii occupabantur nihil intendens, et ecce in via qua gradiebatur, bestiola, quam martyram vocant, perdicem in ore ferebat. Quae bestiola, viso homine, suam ei praedam reliquit, sibique fuga consuluit. At ille perdicem assumens ad nos detulit. Ex qua aeger noster refectus, statim meliorari ab aegritudine coepit, ac demum in dies melius meliusque habendo, pristinam est sanitatem adeptus. 66. Post haec episcopis et abbatibus, qui exsequiarum illius causa convenerant, in
Abbreviated transcription (Latin):
suis. et in amiciciã eius receptus ẽ.
Conuersante de hinc anselmo in
normannia. reuersisq balduino
⁊ Will̾mo. qui ex iussu regis. atq
pontificis romam ꝑ expletione
negotii. quod de inuestituris ec¬
clesiarũ. inter eos eousq uersabat᷑.
directi fuerant. Will̾mꝰ angliam
ad regem uadit. ac in breui beccũ
ad anselmum regressus. rogat eũ
ex parte ipsius regis. ut iam sopi¬
tis. retro actis querelis. otior an¬
gliam uisitet. Cui cĩrille promptꝰ
ad quiesceret. ⁊ iter aggressus
gemineticum uenires: infirmitate ne
iter expleret inibi detentus est.Qua
sopita. beccum reuertitur. regem
anglie transfretaturũ. illic presto¬
laturus. Ubi cũ ꝓ reditu eiꝰ om̃s ex¬
ultatio mira teneret. ecce infirmi¬
tas anselmi renouata. ⁊ ipsum lec¬
to:⁊ subu̾sa exultatione. graui cunc¬
tos merore prostrauit. Igit᷑ ipse nec
manducare. nec aliquid unde salu
petebat᷑. s ille nichil sibi animo ẽẽ.

Expanded text:
suis, et in amicitiam ejus receptus est. suis, et in amicitiam ejus receptus est. Conversante dehinc Anselmo in Northmannia, reversisque Balduino et Willelmo, qui ex jussu regis atque pontificis Romam pro expletione negotii quod de investituris ecclesiarum inter eos eo usque versabatur, directi fuerant, Willelmus Angliam ad regem vadit, ac in brevi Beccum ad Anselmum regressus rogat eum ex parte ipsius regis ut jam sopitis retroactis querelis ocior Angliam visitet. Cui cum ille promptus acquiesceret, et iter aggressus Gemmeticum veniret, infirmitate ne iter expleret inibi detentus est. Qua sopita Beccum revertitur, regem Angliae transfretaturum illic praestolaturus. Ubi cum pro reditu ejus omnes exsultatio mira teneret, ecce infirmitas Anselmi renovata, et ipsum lecto et subversa exsultatione gravi cunctos moerore prostravit. Igitur ipse nec manducare, nec aliquid unde salutpetebatur, sed ille nihil sibi animo esse,
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis cunctoꝵ. Quã obre si de¬
bitam illi reuerentiã exibueris.
eque suscipiet. acsitoti corpon eiꝰ
exiberes. Quod ego audiens accqui¬
eui. et quã decentiꝰ potui. ipsum
ex hoc hucusq seruaui. De quo os¬
se post plures dies. petrus quid̃a
monachus clumacensis. uir suo
tẽpore magne auctoritatis. qui
camerarius erat dñi pape urbanl.
atq pascalis ad nos ueniens. ame
ꝑcunctatꝰ est. quid sentiret. At ille
ubi me referente accepit. qualiter
id adeptus fuerim. uera omĩno
esse confessus est.que ep̃c inde
dixerat. seq presentẽ fuisse asse.¬
ruit. qnͣo idem os acorpore mar¬
tyris sublatũ. a cardinali susce¬
eccłastice discipline rigore. tũ ꝓ
eccłiarũ in anglia constitutarũ
releuatione. relicta burgundia.
anselmꝰ franciam uit. Quod ubi
regi angloꝵ henrico innotut.
rogatꝰ ad eũ in normanniã uenit.
ibiq rex timore simul ⁊ amore
dei correptꝰ reuestiuit illum de

Expanded text:
rectionis cunctorum. Quamobrem si derectionis cunctorum. Quamobrem si debitam illi reverentiam exhibueris, aeque suscipiet ac si toti corpori ejus exhiberes. Quod ego audiens acquievi, et quam decentius potui ipsum ex hoc huc usque servavi; de quo osse post plures dies Petrus quidam monachus Cluniacensis, vir suo tempore magnae auctoritatis, qui camerarius erat domini papae Urbani atque Paschalis ad nos veniens a me percunctatus est quid sentiret. At ille ubi me referente accepit qualiter id adeptus fuerim, vera omnino esse confessus est, quae episcopus inde dixerat, seque praesentem fuisse asseruit, quando idem os a corpore martyris sublatum a cardinali susceecclesiasticae disciplinae rigore, tum pro Ecclesiarum in Anglia constitutarum relevatione, relicta Burgundia, Anselmus Franciam ivit. Quod ubi regi Anglorum Henrico innotuit, rogatus ad eum in Northmanniam venit, ibique rex timore simul et amore Dei correptus revestivit illum de
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ martyris. in noua reconden¬
dum eccłia. me astante leuatũ. Igit᷑
cũ loci ipliꝰ cardinalis reliquias sc̃e
in suo iure haberet. et ipse idem mͥ
familiaris existeret. os istud qd̃ uide¬
tis. de sacro corpore sumptũ. mͥ pro
signo mutui amoris dedit. fimerat
presul in istis. dst ego earumdem
reliquiarũ habendi amore illectꝰ.
ut ex ipso osse mͥ partem daret de¬
precari ep̃m cepi. Wille. Accipe
inqͥt.⁊ qͣntũ inde primo conatu
frangere pot̾ĩs. tinĩ sit. Accepi ⁊ en
extra quã sperabam in pͥncipio m̃ĩ
conatꝰ una mͥ particula in dext̾a
manu remansit. Cumq de parui¬
tate ipsnis merorẽ animi dissimu¬
lare nequirẽ. ⁊ ut semel adhuc mñ
anselmus. ⁊ ait. Noli. noli. qd̾ habe̾
sufficiat tibi. In u̾itate quippe di¬
cotibi. quia ꝓ toto auro. qd̃ constan¬
tinopolim. et ultra. citraue habet᷑.
ñ omitteret dña ipsa cuniꝰ est. quin
istud sibi uendicaret. in die resur¬

Expanded text:
corpus martyris in nova recondencorpus martyris in nova recondendum ecclesia, me astante, levatum est. Igitur cum loci ipsius cardinalis reliquias sanctae in suo jure haberet, et ipse idem mihi familiaris existeret, os istud quod videtis de sacro corpore sumptum mihi pro signo mutui amoris dedit. Finierat praesul in istis. Ast ego earumdem reliquiarum habendarum amore illectus, ut ex ipso osse mihi partem daret, deprecari episcopum coepi. Et ille: Accipe, inquit, et quantum inde primo conatu frangere poteris, tuum sit. Accepi, et en extra quam sperabam in principio mei conatus, una mihi particula in dextera manu remansit. Cumque de parvitate ipsius moerorem animi dissimulare nequirem, et ut semel adhuc franAnselmus, et ait: Noli, noli; quod habes sufficiat tibi. In veritate quippe dico tibi, quia pro toto auro quod Constantinopolim et ultra citrave habetur, non omitteret domina ipsa cujus est, quin illud sibi vindicaret in die resur