comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo iam resurreximus mente. fide. spe. karitate: sed
restat ut tesurgumus corpore. Audisti unum iterum
auds alterum iterum: unum iterum propter cp̃m prac¬
cedentem. tu iterum. sed adhuc spe. Quid restat in re
Multiplicasti iustitiam tuam iam in credentibus. iam in
illis qui primo resurrexerunt in spe. Multiplicasti ius¬
titiam tuam. Ad ipsam iustitiam pertinet & flagel¬
lum. quia tempus est ut incipiat iudicium a domo
dĩ ait petrus. id est a scĩs eius. Flagellat autem omnẽ
filium quem recipit. Multiplicasti iustitiam tuam.
quia iam nec filiis pepercisti. Sed quibus hereditatem
aeternam seruabas. disciplina non deseriusti Multipli¬
casti iustitiam tuam. & conuersus consolatus es me. Et
propter corpus in fine rosurrecturum & de abissis t̾rac
quid est psalterium. Organum ligneum cum cordis.
Quid significat: Interest aliquid inter ipsũ & citharã:
Interesse dicunt qui norunt. eo quod concauum illud

Expanded text:
Ergo jam resurreximus mente, fide, spe, charitate; sed Ergo jam resurreximus mente, fide, spe, charitate; sed restat ut resurgamus corpore. Audisti unum iterum; audisti alterum iterum: unum iterum, propter Christum praecedentem; et alterum, sed adhuc spe, quod restat in re. Multiplicasti justitiam tuam: jam in credentibus, jam in illis qui primo resurrexerunt in spe. Multiplicasti justitiam tuam. Ad ipsam justitiam pertinet et flagellum; quia tempus est ut judicium incipiat a domo Dei , ait Petrus; id est a sanctis ejus. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Multiplicasti justitiam tuam: quia jam nec filiis pepercisti; sed quibus haereditatem aeternam servabas, disciplina non deseruisti. Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me: et propter corpus in fine resurrecturum, et de abyssis terrquid est psalterium? Organum ligneum cum chordis. Quid significat? Interest aliquid inter ipsum et citharam: interesse dicunt qui norunt, eo quod concavum illud
Abbreviated transcription (Latin):
paulum dicentem. Et ipsi in nobisietipsis ingemiscimꝰ
adoptionem easpectantes redemptionem corporis nr̃i
Ad huc ingemiscis. ad huc ex spectas. Quid ergo est
quod tibi prestinit dĩ Ludi quod sequitur Spe
emim salui facti sumus. Spes autem quae iuidetur. ñ
est spes. Quod enim uidet quis quid sperat: Si aut̃
quod non uidemus speramus. per patientiam erspecta¬
mus. Reducti ergo sumus iterum de abissis terrae.
Quare iterum. Quia iam ap̃c praccesserat. Sed quia
resurrerimus in te. modo enim spe uiuimus. modo scđm
fidem ambulamus reducti: reducti sumus ab abissis t̾rȩ
credendo in eum qui ante nos resurręxit ab abissis t̾rę
Resuscitata est anima nostra ab inquitate infidelita¬
tis. & facta est in nobis quasi prima resurrectio ꝑ fidẽ
quod illo loco dixit. corpus mortuum est propter pec
catum. spiritus autem uiuit propter iustitiam. si aut̃¬
corpora uestra per inhabitantem spiritum cuis in nob̾:

Expanded text:
Paulum dicentem: Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus Paulum dicentem: Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus adoptionem, exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscis, adhuc exspectas. Quid ergo est quod tibi praestitit Christus? Audi quod sequitur: Spe enim salvi facti sumus; spes autem quae videtur non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Reducti ergo sumus iterum ab abyssis spe. Quare iterum? Quia jam Christus praecesserat. Sed quia resurgemus in re: modo enim spe vivimus, modo secundum fidem ambulamus: reducti sumus ab abyssis terrae, credendo in eum qui ante nos resurrexit ab abyssis terrae; resuscitata est anima nostra ab iniquitate infidelitatis, et facta est in nobis quasi prima resurrectio per fidem. quod illo loco dixit: « Corpus mortuum est propter pcatum, spiritus autem vita est propter justitiam. Si autcorpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis » ?
Abbreviated transcription (Latin):
est : &e resurrexit. lbi mortuus est cxp̃c. ubi es tu moriturꝰ
Et ibi resurrexit ap̃c. ubi es tu resurrecturus. Ciremplo
suo docuit quod non timeres. quod sperares. Timebas mor¬
tem. mortuus est. Desperabas resurrectionem. resurrexit
Sed dicis mibi. Ille surręxt. numquid ego. Sed resurre¬
rit in eo quod pro te accepit ex te. Ergo natura tua
ii illo praecessit te: ce quod sumptum est a te ascendit
ante te. Ibi ergo & tu ascendisti. Ascendit ergo ille
prior. & in illo nos. quia caro illa de genere humano.
Ergo & illo resurgente reducti sumus ex abissis terrae
Cum itaq resurrexit arp̃e. de abissis terrae redxisti me
Ecce unum iterum. Qudi impleri ab apos tolo
Si ergo resurrȩristis cum ap̃o quas sur sum sunt querite
ubi ap̃c est in dextera dĩ sedens. quae sursum sunt sãpite.
non quae super terram. Praecessit ergo ille iam. resur¬
reximus & nos sed adhuc spe. Audi hoc idem apostolũ

Expanded text:
est, et resurrexit. Ibi mortuus est Christus, ubi es tu moriturus; est, et resurrexit. Ibi mortuus est Christus, ubi es tu moriturus; et ibi resurrexit Christus, ubi es tu resurrecturus. Exemplo suo docuit quid non timeres, quid sperares. Timebas mortem; mortuus est: desperabas resurrectionem; resurrexit. Sed dicis mihi: Ille resurrexit; numquid ego? Sed resurrexit in eo quod pro te accepit ex te. Ergo natura tua in illo praecessit te; et quod sumptum est ex te, ascendit ante te: ibi ergo et tu ascendisti. Ascendit ergo ille prior, et in illo nos; quia caro illa de genere humano. Ergo et illo resurgente, reducti sumus ex abyssis terrae. Cum itaque resurrexit Christus, de abyssis terrae reduxisti me. Ecce unum iterum. Audi impleri ab Apostolo: Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Praecessit ergo ille; jam resurreximus et nos, sed adhuc in spe. Audi hoc idem apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnia. Quid propter te. Et uerbum caro factũ
est: & habitauit in nobis. Qui proprio filio non pepercit.
sed pro nobis omnibus tradidit illum. Quomodo non & cum
illo nobis omnia donauit: Ecoe quid: quis. proptet quẽ
filius dĩ caro propter peccatorem. propter iniquum ꝓpt̃
desertorem. propter superbum. propter peruerse dĩ sui unui¬
dĩ faceret caro factus. Unde caro: Ex maria uirgine
Unde maria uirgo. Ea adam. Ergo ex illo primo cap¬
tiuo & caro in cxp̃o de massa captuntatis. Ut quid: Hoc
ad exemplum suscepit a te. in quo moreretur prote. Sus¬
cepit a te quod offerret pro tc. quo exemplo doceret te
Quid doceret. Quia resurrecturus es. Unde enim cre¬
deres nisi exemplum carnis praccederet assumptae de mas¬
sa mortis tuac. Ergo in illo primo resurreximus. quia
& xp̃c cum resurrerit. nos resurreximus. Non enim uer¬
bum mortuum est & resurręxit. sed in uerbo caro mortua

Expanded text:
sunt omnia. Quid propter te? Et Verbum caro factum sunt omnia. Quid propter te? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Ecce quid, quis, propter quem. Filius Dei caro propter peccatorem, propter iniquum, propter desertorem, propter superbum, propter perversum Dei sui imiremur filii Dei! Caro factus: unde caro? Ex Maria virgine . Unde Maria virgo? Ex Adam. Ergo ex illo primo captivo; et caro in Christo de massa captivitatis. Utquid hoc? Ad exemplum. Suscepit a te in quo moreretur pro te; suscepit a te quod offerret pro te, quo exemplo doceret te. Quid doceret te? Quia resurrecturus es. Unde enim crederes, nisi exemplum carnis praecederet assumptae de massa mortis tuae? Ergo in illo primo resurreximus; quia et Christus cum resurrexit, nos resurreximus. Non enim Verbum mortuum est, et resurrexit; sed in Verbo caro mortua
Abbreviated transcription (Latin):
tioni omni superuenturae. assit ille: & tamquam clauo
crucis suac clausum sacramentum aperiat. Heq enim
frustra illo crucifixo uclum templi scissum est medium.
nisi quia per illus passionem omnium misteriorum pa¬
tuerunt secreta. Assit ergo ipse transeuntibus ad eũ.
mibi tribulationes multas & malas. & conuersus nuifica¬
sti me. & de abissis terrae iterum reduristi me. Ei hoc
primum positum est iterum. Uidcimus quid hoc sit̃.
&e inueniemus quare alterum ittrum. Quid est xp̃c :
In principio erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃. &
ds̃ erat uerbum. hoc erat in principio apud dm̃. omnia
per ipsum facta sunt: & sine ipso factum est nibl
Grande hoc: magnum boc. Tu quid captius. Ubi ia¬
ces : In carne. sub mortę. Quis ergo illȩ  Quis tu.
Et quid ille postea: Fropter quem: Quis ille nisi qͦd
dictum est uerbum. Quod uerbum: Ne forte sonat
& transit: uerbum ds̃ apud dm̃ uerbum per quod facta

Expanded text:
tioni superventurae: adsit ipse, et tanquam clave tioni superventurae: adsit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum aperiat. Neque enim frustra, illo crucifixo, velum templi medium scissum est , nisi quia per ipsius passionem omnium mysteriorum secreta patuerunt. Adsit ergo ipse transeuntibus ad eum; mihi tribulationes multas et malas; et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. En hoc primum positum est iterum: videamus quid hoc sit, et inveniemus quare alterum iterum. 10. Quid est Christus? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Grande hoc! magnum hoc! Tu quid, captive? ubi jaces? In carne, sub morte. Quis ergo ille? quis tu? et quid ille postea? Propter quem? Quis ille, nisi quod dictum est, Verbum? Quod Verbum? ne forte sonat et transit? Verbum Deus apud Deum; Verbum per quod facta
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs qui se craltat humiliabit᷑. Fiat inte: om̃is qui se hu¬
miliauerit ex altabit᷑. Redi de ꝓfundo. Redeo inqͥt. redeo
Agnosco. ds̃ quis similis tibi. ostendisti mͥ tribulationes
multas & malas. & conuersus inuificasti me.: & de abissis t̾rai
cati. Sed quare iterũ quando iã factũ erat. Sequam᷑. ne for¬
te posteriora psalmi ipsius exponant nobis quod nondũ hic¬
intelligimꝰ quid direrit iterũ. Ergo audiamꝰ. Quantas osten
disti mihi tribulationes multas & malas. & conũsus iuufica¬
sti me.: & de abissis terrae iterũ reduxisti me. Quid dẽinde:
Multiplicasti iustitiã tuã. & conũsus consolatꝰ es mo. & de
abissis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterũ iterũ
Si hoc iterum laboramus soluere semel positum. quis
poterit soluere geminatum:lam ipsum iterum gemi¬
natio est. & rursus positum est iterum. Assit ille a
quo gratia. assit & brachium quod annuntiamus genera¬

Expanded text:
Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se huOmnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo. Redeo, inquit; redeo, agnosco: Deus, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae cati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit itersti mihi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quid deinde? Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Ecce alterum iterum. Si hoc iterum solvere laboramus semel positum, quis poterit solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod annuntiamus omni genera
Abbreviated transcription (Latin):
clama sero ergo & dic. Ds̃. quis similis t᷑: Quantas ost endisti
mͥ tribulationes multas & malas. Merito superbe seruo.
Uoliusti enĩ puerse similis esse dño tuo. qui factus eras ad im¬
ginẽ dñi tui Bene tͥ uelles. ut esset recedenti ab illo bono Pror¬
sus dicit tͥ as. Si recedis a me & bene ẽ tibi. ego ñ sum bonũ tu¬
um. Proinde si ille bonꝰ & sumime bonus. & de se sibi bonus. &
nullo alieno bono bonꝰ. & ipse nr̃m summũ bonũ. recedendo
inde quid eris nisi malus. Item si ipse c̃ beatitudo nr̃a. qͥđ
erit recedenti nisi miseria Redi ergo post miseriã. & dic
Dñe. quis similis tibi. Quantas ostendisti mͥ tribulationes
multas &e malas. Sed disciplina fuit ammonitio. ñ desertio
Deniq gras agens quid dicit: Et conuersus uiuificastime:
& de abissis terrȩ iterũ reduxistime. Quando enim antea:
Quid est hoc. Iterũ cecidisti ab altitudino. O homo manci¬
pium inobȩdiens. suꝑbe aduersus dm̃ cecidisti. Factũ est in te.

Expanded text:
tendisti mihi tribulationes multas et malas! Merito, superbe serve: voluisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ille bonus, et summe bonus, et de se sibi bonus, et nullo alieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi miseria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te,
Abbreviated transcription (Latin):
disti. Quis enĩ conuertit᷑ ad am̃ nisi ab inquitate: Quis ies̃i¬
mitur nsi a captiuitate: Quis enĩ porest dicere iuisti cã¬
isse captuutatẽ suã quando deseruit imperatore. & qdiuiertit ao
desertorem: Imperator eni as. desertor aut eliabolus fret a¬
tum dedit imperator. fraudẽ suggessit desertor. Qlbi au¬
res tuş int̾ preceptionẽ & deceptionẽ: Meliorne diabolꝰ
quã dĩ. Melior qui defcit qua qui te fec̃t e  redi ditu  t̃
promisit diabolus. & inuenisti quod minatꝰ ẽ ds lan eigo et¬

Expanded text:
disti. Quis enim convertitur ad Deum, nisi ab iniquitate? quis redidisti. Quis enim convertitur ad Deum, nisi ab iniquitate? quis redimitur, nisi a captivitate? quis autem potest dicere injustam fuisse captivitatem suam, quando deseruit imperatorem, et defecit ad desertorem? Imperator enim Deus, desertor diabolus: praeceptum dedit imperator, fraudem suggessit desertor . Ubi aures tuae inter praeceptionem et deceptionem? Meliorne diabolus quam Deus? melior qui defecit, quam qui te fecit? Credidisti quod promisit diabolus, et invenisti quod minatus est Deus. Jam ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
sanã non habere. Postremo ecce quia occiderunt filiũ resur¬
rexit filius. & lapis reprobatꝰ ab aedificantib factus ẽ in ca¬
put anguli. Offendert̃ in illũ & conquassati sunt. ueniet suꝑ
cos. & conteret cos. Sed ñ ita iste qui cantat in psalmo & dicit
Introibo in potentiã dñi. Non meã. sed dñi. Dñe. memorabor
iustitiȩ tuȩ soluis. Nullã meã agnosco. solius tuȩ iustitiae
memorabor. Ate habeo quicquid boni habeo. Quicqus aut̃
a me habco. mali habeo. Non meritis suppliciũ reddidisti. sed
tuȩ solius iustitiȩ memorari debeo. Considerans enĩ uitã ica¬
prȩteritã uideo quid mibi debebatur. & quid acceperĩ ꝓ eo
quod mͥ debebat᷑. Debebatur pęna. sed data est gr̃a. Debebat᷑
gehenna. data ẽ uita act̾na. Ds̃ dociusti me cx uiuentute
mea. Ex ipso initio fidei meae qua me innouasti docuisti
me nilnl in me praccessisse unde mihi dicerẽ deberi quos de¬

Expanded text:
sanam non habere. Postremo ecce quia occiderunt filium: resursanam non habere. Postremo ecce quia occiderunt filium: resurrexit filius, et lapis reprobatus ab aedificantibus factus est in caput anguli . Offenderunt in illum, et conquassati sunt: veniet super eos, et conteret eos. Sed non ita iste qui cantat in Psalmo, et dicit: Introibo in potentiam Domini; non meam, sed Domini. Domine, memorabor justitiae tuae solius. Nullam meam agnosco; solius tuae justitiae memorabor. A te habeo, quidquid boni habeo; quidquid autem mali habeo, a me habeo. Non meritis supplicium reddidisti; sed tuae solius justitiae memorari debeo. Considerans enim vitam praeteritam meam, video quid mihi debebatur, et quid acceperim pro eo quod mihi debebatur. Debebatur poena; reddita est gratia: debebatur gehenna; data est vita aeterna. Deus, docuisti me ex juventute mea. Ex ipso initio fidei meae, qua me innovasti, docuisti me nihil in me praecessisse, unde mihi dicerem deberi quod de
Abbreviated transcription (Latin):
stea saltẽ obtẽperet prȩxptis modici ut surgat. qui noluit
credere medico ut ñ egrotaret. Nã & sanis bonꝰ a& fidelis
medicus dat preceptũ. ne sit illis necessarius. Hon ẽ enim
sanis necessarius medicꝰ. sed male habentibus. Boni aut̃ amĩ¬
ci medici qui nolunt uendere artẽ suam & plus gaudent ad
sanos quã ad egrotos dant quędã prȩcepta sanis. que obser¬
uando in egritudinẽ non cadant. Porro autẽ illi si precepta
contẽpserint. & in egritudinẽ inciderint: supplicant medico
Quẽ contẽpserunt sani. rogant ȩgroti. Utinã salutẽ ro¬
gent. ne ꝑ febrẽ mente ꝑdita medicũ cędant. Audistis
modo cũ euangłm legeret quemadmodũ in illos dicta sit pa¬
rabola. Mentis sanae erant qui dixerunt. hic ẽ heres. ueni¬
te occidamus eũ & nr̃a erit hereditas.Utiq non. Putas
quia occidert̃ filiũ & patrẽ occisuri erant. Hoc ẽ mentẽ

Expanded text:
stea saltem obtemperet praeceptis medici ut surgat, qui noluit stea saltem obtemperet praeceptis medici ut surgat, qui noluit credere medico ut non aegrotaret. Nam et sano bonus et fidelis medicus dat praeceptum, ne sit illi necessarius. Non est enim sanis necessarius medicus, sed male habentibus . Boni autem amici medici, qui nolunt vendere artem suam, et plus gaudent ad sanos quam ad aegrotos, dant quaedam praecepta sanis, quae observando in aegritudinem non cadant. Porro autem illi si praecepta contempserint, et in aegritudinem inciderint, supplicant medico: quem contempserunt sani, rogant aegroti. Utinam saltem rogent! ne per febrem mente perdita et medicum caedant. Audistis modo, cum Evangelium legeretur, quemadmodum in illos dicta sit parabola. Mentis sanae erant qui dixerunt: Hic est haeres; venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas ? Utique non: puta qui occiderunt filium, et patrem occisuri erant; hoc est mentem
Abbreviated transcription (Latin):
Et cã captiuitatẽ expressius ab apło insinuatã ex epta
eius uerba quȩdã commemorantes insuuabimꝰ & repetimꝰ.
Uideo aliã legem in menbris meis repugnantem legi
mentis meae. & captiuũ me ducentẽ in lege peccati quae ẽ
in menbris meis. Ipsa est prima captiutas nr̃a. qua concupis¬
cit aduersus sp̃m caro. Ulenit autẽ hoc de pęna peccati. ut
homo aduersus scipsum diuideret᷑. quia uni subditꝰ essȩ no¬
luit. Nihil enim tã ex̃pedit animae quã obedire: Et si
expedit animȩ obȩdire. in seruo ut obȩdiat domino. in filio
ut obȩdiat patri. in uxore ut obędiat uro. quantõmagis
in homine ut obȩdiat dõ. Earꝑtus autẽ malũ adã om̃is
autẽ homo adã sicut in bis qui crediderunt om̃is homo. xp̃c
quia m̃bra sunt xxp̃i. etꝑtus ergo malũ quod ñ debuit expe¬
tiri si crederet dicenti noli tangere. exꝑtus ergo malũ. po¬

Expanded text:
Et eam captivitatem expressius ab Apostolo insinuatam ex Epistola Et eam captivitatem expressius ab Apostolo insinuatam ex Epistola ejus, verba quaedam commemorantes, insinuavimus, et repetimus: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Ipsa est prima captivitas nostra, qua concupiscit adversus spiritum caro . Venit autem hoc de poena peccati, ut homo adversus seipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. Nihil enim tam expedit animae quam obedire. Et si expedit animae obedire in servo ut obediat domino, in filio ut obediat patri, in uxore ut obediat viro; quanto magis in homine ut obediat Deo? Expertus ergo malum Adam: omnis autem homo Adam; sicut in his qui crediderunt omnis homo Christus, quia membra sunt Christi: expertus ergo malum quod non debuit experiri, si crederet dicenti, Noli tangere ; expertus ergo malum, po
Abbreviated transcription (Latin):
si suꝑbi deseriumus. uel fatigati redeamus. Nes rediri nisi
ꝑ gr̃am potest. Grã gratis data est. Hã nisi gratis esset.
grã non esset. Porro aut̃ si propterca gr̃a est quia gratis
autẽ quod nobis debebat᷑ suppliciũ est. Quod ergo liberamͥ.
ñ nr̃is meritis sed illius gr̃a est. Illũ ergo laudemus. illi te¬
tum quod sumꝰ & quod salui efficimur debeamꝰ. Ad quod
conclusit cũ multa drisset dicens. Dñc. memorabor iustitiȩ
tuȩ solius. Ad istũ uersum conclusa est hesterna tractatio
Primi ergo captiui. id est ꝑtinentes ad primum hominẽ.
Propt̃ hoc cnim captiui. propt̃ primũ hominẽ in quo om̃s
morimur. quia ñ prius quod sp̃uale sed quod animale. postra
quod sp̃uale. Propt̃ primũ hominẽ primi captiui. propter
scđ̾m hominẽ scdi redẽpti. Ham & ipsa redẽptio clamat
captiuitatẽ nr̃am. Unde enĩ redẽpti. si ñ antea captiui.

Expanded text:
si superbi deseruimus, vel fatigati redeamus. Nec rediri nisi si superbi deseruimus, vel fatigati redeamus. Nec rediri nisi per gratiam potest. Gratia gratis data est: nam nisi gratis esset, gratia non esset. Porro autem, si propterea gratia est, quia gratis autem quod nobis debebatur, supplicium est. Quod ergo liberamur, non nostris meritis, sed illius gratia est. Illum ergo laudemus; illi totum quod sumus, et quod salvi efficimur, debeamus. Ad quod conclusit, cum multa dixisset, dicens: Domine, memorabor justitiae tuae solius. Ad istum versum conclusa est hesterna tractactio. Primi ergo captivi, id est, pertinentes ad primum hominem: propter hoc enim captivi, propter primum hominem in quo omnes morimur; quia non prius quod spirituale est, sed quod animale postea spirituale . Propter primum hominem primi captivi: propter secundum hominem secundi redempti. Nam et ipsa redemptio clamat captivitatem nostram. Unde enim redempti, si non antea captivi?
Abbreviated transcription (Latin):
RM DI OU
gratis salui facti sumꝰ
nullis nr̃is meritis pre¬
cedentib nisi quibus
suppliciũ debebat᷑ isto
commendari psalmo
hesterno die insinuaui.¬
tractando qm̃ finire
turos. Quod soluendi qm̃ tempus ẽ: adestote animo tamquã
agro fertili. ubi & sem̃ multiplicetis & pluuę ingrati ñ sitĩ
Commendauimus besterno die titulũ ciꝰ. sed propt̃ inno¬
uandam intentionẽ ur̃am & his intimandũ qui heri absen¬
tes fuerunt breuit᷑ comiemoramus. Quod recolant qui au¬
dierunt. audiant qui ñ audiert̃. filioꝵ ionadab psalmꝰ est
Quod nom̃ interp̃tat᷑ dñi spontaneus. qm̃ spontanca hoc ẽ
bona. pura. sinçera &e perfecta uoluntate ñ ficto corde qño
seruendũ est. Quod et iam illud indicat ubi dictũ ẽ. Uolun¬
tarie sacrificabo tibi. filis huiuis id est filis obȩdientiȩ can¬
tatur psalmꝰ. &e his qui primo captiui ducti sunt: ut hic¬
agnoscat᷑ gemitus nr̃ ut sufficiat dic̃i malitia sua lam enĩ

Expanded text:
m Dei, qua gratis salvi facti sumus, nullis nostris meritis praecedentibus. nisi quibus supplicium debebatur, isto commendari psalmo, hesterna die insinuavitractando quoniam finire turos. Quod solvendi quoniam tempus est, adestote animo, tanquam agro fertili, ubi et semen multiplicetis, et pluviae ingrati non sitis. Commendavimus hesterno die titulum ejus; sed propter renovandam intentionem vestram, et his intimandum qui heri absentes fuerunt, breviter commemoramus quod recolant qui audierunt, audiant qui nescierunt. Filiorum Jonadab Psalmus est; quod nomen interpretatur Domini Spontaneus: quoniam spontanea, hoc est bona, pura, sincera et perfecta voluntate, non ficto corde Domino serviendum est; quod etiam illud indicat ubi dictum est, Voluntarie sacrificabo tibi . Filiis hujus, id est, filiis obedientiae cantatur Psalmus, et his qui primi captivi ducti sunt, ut agnoscatur hic gemitus noster, et sufficiat diei malitia sua . Jam enim,
Abbreviated transcription (Latin):
co xp̃c accipiat᷑. Salomon quippe int̾pretat᷑ pacificꝰ.
Ac ꝑ hoc tale uocabulũ illi uerissime atq optime con¬
gruit. ꝑ quẽ mediatorẽ ex inimicis accepta remissie¬
ne peccatoꝵ reconciliam dõ. Etenĩ cũ nimici essemꝰ.
reconciliati sumus dõ ꝑ mortẽ filii eius. Idemipso ẽ ille¬
pacificus qui fecit utraq unũ. & mediũ parietẽ maceriȩ
soluens unmicitias in carne sua legẽ mandatoꝵ decre¬
tis cuacuans ut duos conderet in se in unũ nouũ ho¬
minẽ faciens pacẽ. ipse ueniens euangeliz auit pacem
his qui longe. & pacẽ his qui prope. Ipse in cuangłio
dicit. Pacc̃ meam do uobis. pacẽ meã dimitto uobis.
Et multis aliis testimoniis dñs xp̃e pacificꝰ ẽe monstrãt ñ

Expanded text:
 accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per morteum parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se: in unum novum hominem faciens pacem. Et veniens evangelizavit pacem his, qui longe, et pacem his, qui prope. Ipse in Evangelio dicit : pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis. His, et aliis multis testimoniis Dominus Christus pacificus esse mo
Abbreviated transcription (Latin):
dabo eiꝰ solatilinerũ pacẽsuꝑpacẽ. cũ scilicet paci reconciliatio¬
nis additur pax immortalitatis. Lã post om̃ia red¬
Idita quę ꝓmisit ds̃ nouissimã pacẽ nos exspectare debe¬
re qua cũ dõ uiuamꝰ in aeternũ idem ꝓpħia ostendit ubi
erit plane illa ꝑfecta. quando nouissima inimica destru¬
etur mors. Et in quo erit hoc nisi in pacifico illo rec̃¬
ciliatore nr̃o. Sicut enĩ in adã omnes moriunt᷑. sic &
in xp̃o om̃s uiiuficabunt᷑. Qm̃ ergo inuẽnimus uerũ¬

Expanded text:
Dabo eis solatium verum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivamus in aeternum, idem propheta ostendit, ubierit plane illa perfecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic et in Christo omnes vivificabuntur . Quoniam ergo invenimus veru
Abbreviated transcription (Latin):
tuã & iustitiã tuã. Usquequo: Usq in altissima quȩ fe¬
cisti magnalia. Re putes hominẽ solũ ꝑtinẽre ad grãm
dr̃. Quid erat angłs ante quã fieret: Quid est angłs. si
ae scrat qͥ creauit. Ergo potentiã tuã & iustitiã tuã
usq in altissima quȩ fecisti magnalia. Et homo se extolit
& ut ꝑtineat ad primã captiuitatẽ audit serpentẽ sugge¬
rentẽ. gustate & eritis sicut di. Homines sicut dii Dĩ. quis
similis tͥ: Hon m abisso. ñ in inferno. ñ in terra. ñ in gelo.

Expanded text:
tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fetuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fecisti magnalia. Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit serpentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! Homines sicut dii! Deus, quis similis tibi? Non in abysso,
Abbreviated transcription (Latin):
stitiã tuam. Hoc ẽ annuntĩ generationi om̃i superuen¬
ture brachiũ tuũ. Et quid p̃stitit brachiũ tuũ. Libera¬
tionẽ nr̃am gratiutã. Hoc ergo annuntiẽ. ipsam gr̃am ge
neratiom om̃i suꝑuenturȩ: dicã om̃i homini nascituro.
Hihil es ꝑ te. am̃ inuoca. Tua peccata st̃: merita st̃ dĩ.
suppliciũ tibi debet̾. Et cũ p̾miũ uenerit. sua dona coro¬
nabit : ñ merita tua. Dicã om̃i generationi suꝑuenture
De captiuitate uenisti. ad adã ꝑtiniusti. Dicã hoc om̃i gene¬
rationi suꝑuenturȩ. nullas uites meas. nullã iustitia meã.
sea potentiã tuã & iustitiã tuã. Ds̃. usq in altissima quę
fecisti magnalia. Potentiã tuã & iustitiã tuã. Usque quo:
Ulsq ad carnẽ & sanguinẽ. Inimo usq in altissima quȩ fecisti
magnalia: In altis cęłi ot. in altis angłi st̃. sedes. dominatio¬
nes. principatꝰ. potestates. Cibi debent quod sunt: tͥ debeił

Expanded text:
ni omni superventurae brachium tuum. Et quid praestitit brachium tuum? Liberationem nostram gratuitam. Hoc ergo annuntiem, ipsam gratiam omni generationi superventurae; dicam omni homini nascituro: Nihil es per te, Deum invoca; tua peccata sunt, merita Dei sunt; supplicium tibi debetur, et cum praemium venerit, sua dona coronabit, non merita tua, Dicam omni generationi superventurae: De captivitate venisti; ad Adam pertinebas. Dicam hoc omni generationi superventurae, nullas vires meas, nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti magnalia. Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? usque ad carnem et sanguinem? Imo, usque ad altissima quae fecisti magnalia. In altis coeli sunt; in altis Angeli sunt, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates: tibi debent quod sunt, tibi debent
Abbreviated transcription (Latin):
me ex iuuentutt mea. Quia uero ñ recedit ab eis quos sticis¬
tat ne cũ recesserit moriant᷑. dicimus er. Et usq. nono an¬
nuntiabo mitabiliꝗ tua. Quia cũ mecũ es uuo. & animas
meac uta tu es Quȩ moriet᷑. si dimittit᷑ sibi. rgo elum
nunt᷑ a grecis. Grauitas enĩ post iuuentutẽ aliua nom habet
apua graros: ce post ipiã grauitatẽ ueniens ultim aaiet nc ast
defrct. Ae senectute anto sunt posita senecta ce scnii. Si eris
aut̃ duas esse actates. Docusti me gram tuã a iuuentute
mei. & usq nunc: post uiuentutẽ ineã annuntiabo mir abilia
tua. qua mecũ es ut ñ moriat. Quia uenisti ut surgil. de usq.
in senectã &e seniũ id eit usq ad ultimũ meu nisi mccĩ fuerss
Nerit aliquid meriti mei. gr̃a tua sẽꝑ perseueret mecum.
Hoc diceret ctiã homo unꝰ. tu. ille. ego. Quia uero uarit i
unius cuiusdã magni hominis uorõ hoc est ipsius iuitatis. uar

Expanded text:
me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscime ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum nuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam gravitatem veniens ultima aetas aliud deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gramea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox
Abbreviated transcription (Latin):
tit ut uiat sibi. sicut lararus quando resiscitat᷑ est
quatriduanus mortuuis suscitatꝰ ẽ corpore ꝑ dñi corporale
prȩsentiã. Acessit enĩ corporalit̃ ad sepulehrĩ. clamaut
Lazare. ueni foras. Et surrerit lararus. ꝓcesst de sepua¬
chro ligatus. Demde solituis discessit : resiscrtat᷑ Et ar̃a
prȩsente. sed uint & dño absente. Quamqua eni dñs copo¬
ralit̃ suscitasset quantu ad usibilia ꝑͥtinet. yteru maiestats¬
sit de ipła enuntate añs uel de ipso loco. Hĩquis lacarus ia
uirit. Non sic anima suscitat᷑. Siscitat illã ds mort᷑ si
discesserit ds̃. Dicã eiĩ audacter fr̃s ses tam̃ uerum. Duac
uite sunt : una corporis. altera amimȩ. Sicnt uita coporis an¬
ma. sic uita animȩ as. Quom̾ si anima deserat morit̃ apus
sic anmia morit᷑ si açicrat as̃ lpsa est cigo gra enus ut resus¬
citer &e st nobiscu. Quod ergo nos suscitat amort e. nr̃i pris
terita. & innonat quodammꝰ uitã nr̃am.: dicimꝰ ei be docusti

Expanded text:
tit ut vivat sibi: sicut Lazarus quando resuscitatus est quatriduanus mortuus, suscitatus est corpore per Domini corporalem praesentiam. Accessit enim corporaliter ad sepulcrum; clamavit, Lazare, veni foras: et surrexit Lazarus, processit de sepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Domino praesente, sed vixit et Domino absente. Quanquam eum Dominus corporaliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: caetesit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit? Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ta, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti
Abbreviated transcription (Latin):
Dinitteris. & ꝑ infirmitatẽ iterũ aberribis. Doni erit tidi
ut deduceret te. qui prius in uia collaciut te extera nisia
ipse ducat ruesus aberrabis. Pic ergo illi. Dedus me ctrĩe inlia
tua. & ambulabo inueritate tua. Quos aut iua iigr enut
es. nuentus c̃. ipsa renonabit᷑ & intũ fider. Antes euim
ambulabas ꝑ iuas tuas uagabundus. errans ꝑ siluosa.ꝓ appera
laceratꝰ omnib menbris. Patriã quȩrebas boc est stabiliaspe
quandã sp̃s tui ubi diceres benc est &e sccurus diceres. quetꝰ
ab om̃i molestia. ab om̃i temptatione. ab om̃i posttemo aipti¬
uitate: & ñ inueniebas. Quid dica. Qentostetars art

Expanded text:
viam. Dimitteris, et per infirmitatem iterum aberrabis. Bonum erat tibi viam. Dimitteris, et per infirmitatem iterum aberrabis. Bonum erat tibi ut deduceret te, qui prius in via collocavit te. Caeterum nisi et ipse ducat, rursus errabis: dic illi ergo, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Quod autem viam ingressus es, juventus est, ipsa renovatio, et initium fidei. Antea enim ambulabas per vias tuas vagabundus; errans per silvosa, per aspera, laceratus omnibus membris: patriam quaerebas, hoc est stabilitatem quamdam spiritus tui, ubi diceres, Bene est; et securus diceres, quietus ab omni molestia, ab omni tentatione, ab omni postremo captivitate; et non inveniebas. Quid dicam? Venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidẽ. nondũ ꝑ specit̃ Ds̃ inquit docuisti mo ex uuentibra
mea. Ear quo ad te conuersus sit innouatꝰ a te qͥ faet a te.
recreatus qui creatꝰ. reformatus qͥ formatus. ex quo conuersus
sum. didici merita mea niulla praecessise. sed gr̃am ⁊ua gratis¬
mͥ uenisse. ut memorarer iustitie tuas soliuis Quid deide post
uiuentutẽ. Qm̃ docuisti me inquit ex uiuentute mca Qiuo
post uiuentutẽ. In ipsa enum prima conuersione tua didicisti
quod ante conuersionẽ iustus ñ fuisti. sca precesst iniquitus ut
erpulsa imiquitate succederet karitas. ut renouatus in nouum
hominẽ spe diuntarat nondũ re. Didicisti quod nihil boni tui p̃¬
cesserat. & gr̃a dĩ conuersus es ad dm̃. lã forte er quo conũsus es
habebis aliquid tuũ. & de iurib tiuis presumere debes. que admo¬
res. sufficit. ambulabo uiã. & ille qui t ostendit ira ne foere
uis ut te deducã. tu autẽ si suꝑbis absit. susfictt. ambnlabo

Expanded text:
s, inquit, docuisti me ex juventute mea. Ex quo conversus sum ad te, innovatus a te qui factus a te, recreatus qui creatus, reformatus qui formatus: ex quo conversus sum, didici merita mea nulla praecessisse; sed gratiam tuam mihi gratis venisse, ut memorarer justitiae tuae solius. 3. Quid deinde post juventutem? quoniam docuisti me, inquit, ex juventute mea; quid post juventutem? In ipsa enim prima conversione tua didicisti quod ante conversionem justus non fuisti, sed praecessit iniquitas, ut expulsa iniquitate succederet charitas; et renovatus in novum hominem spe duntaxat, nondum re, didicisti quod nihil tui boni praecesserat, et gratia Dei conversus es ad Deum. Jam forte ex quo conversus es, habebis aliquid tuum, et de viribus tuis praesumere debes? Quemadmoeres, sufficit, ambulabo viam. Et ille qui tibi viam ostendit: Ne forte vis ut deducam te? Tu autem si superbis: Absit, sufficit, ambulabo
Abbreviated transcription (Latin):
Usq ad certũ tẽpus erunt ap̃iani. Sunt qͥ annuntier̃
brachũ tuũ. Cui : Generationi superuenturȩ. Si ergo
generationi om̃i superuenturȩ: usq in finc̃ scłi funito en

Expanded text:
Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superventurae; usque ad finem saeculi: finito en
Abbreviated transcription (Latin):
surrarit ȩcłas. Haec iuucntꝰ Progredientib aut teporib. oom¬
siteat᷑ eccła. dicit. Usq nunc annuntiabo mirabilia eua.Llon
tantũ in uuentute quando paulus quando petrus. quando p¬
mi apłi nuntiauert̃: ꝓcedente etiã etate egorpse iã est inicta
tua. menbra tua. corpus tium annuntiabo mirabilia tua
Quid postea. Et usq ad senectã & seniĩ annuntiabo mirali¬
summationẽ scti: Quart ista oportebat ut dicerent in scriptu¬
ris. Quia futuri erant inimici ap̃ianȩ fidei qui dicerent
Ad pariu tẽpus sunt xp̃iam posta peribt̃: & recibt idola
Redit quod erat antea Q uandiui erunt arp̃iantie ÷ isd.
ad senectã & seniũ. id est usꝙ in fine scbr. Cil cũ exspectas mi¬
ser infidelis ut transeant ap̃iam: transis tu sine aepram.
dicunt mimici ma usq ad tẽpus erit. Ne derelinquas
me. Doncc annintiẽ brachiũ tuũ generationi om̃i super¬
exp̃c. Noli ergo derelinquere me: ñ gaudeant qui dicuił.

Expanded text:
dientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabisummationem saeculi ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christiadicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superini, Christus. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo m̃s est galaad. Sed galaad id est aceriuis
testimonu in magna tribulatione euidenter est¬
factus. Tunc ignominiosa erat aeccła in hominib
tunc obprobriũ illi uiduae obiectabatur. quia xp̃i e.¬
rat. quia signũ crucis in fronte portabat. Nondum
erat honor. crimen erat tunc. Quando ergo ñ honor
sed crimen erat. tunc factus est aceruus testimonu.
& ꝑ aceriũi testimonii dilatata est karitas xp̃i.¬

Expanded text:
Ergo, Meus est Galaad: sed Galaad, id est acervus Ergo, Meus est Galaad: sed Galaad, id est acervus testimonii, in magna tribulatione evidenter factus est. Tunc ignominiosa Ecclesia erat in hominibus, tunc opprobrium illi viduae objectabatur, quia Christi erat, quia signum crucis in fronte portabat: nondum erat honor; crimen erat tunc. Quando ergo non honor, sed crimen erat, tunc factus est acervus testimonii; et per acervum testimonii dilatata est charitas Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolunt : & inuenient quam sit leuis. quam suauis.
quam iocunda. quã rapiens in cęlũ. quã cripiens a t̾ra.
Diuidã siccimã. & conuallem tabernaculoꝵ dimetiar.
Forto propt̃ oues iacob conuallis tabernaculoꝵ intelli¬
gitur gens uidaeoꝵ. & ipsa diuidit᷑. Nam transiert̃
inde qui crediderunt. foris reliqui remanserunt. Me
us est galaad. Nomina sunt ista lecta in litteris
dĩ. Cialaad habet interpretationis suae uocem & sa
cramenti magni. Interpretat᷑ cnĩ aceruus testimonii.
Quantus aceruus testimonii in martirib. Meus ẽ
galaad. m̃s est aceruus testimonii. mei sunt martire̾ᷤ
ueri. Moriantur alii pro uetusta uanitate sine sale.
numquid pertinent ad aceruum testimonii: Quia
et si tradidero corpus meũ ut ardeam. karitatẽ aut̃
non habcam: nihil mihi prodest. Cũ autem quodam
loco moneret dñs de pace retinenda. pręmisit salẽ
Habete inquit uobis salẽ. & pacẽ habete inter uos.

Expanded text:
qui volunt, et invenient quam sit levis, quam suavis, qui volunt, et invenient quam sit levis, quam suavis, quam jucunda, quam rapiens in coelum et a terra eripiens. Dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Forte propter oves Jacob, convallis tabernaculorum intelligitur gens Judaeorum, et ipsa dividitur: nam transierunt inde qui crediderunt; foris reliqui remanserunt. 9. vers. 9. Meus est Galaad. Nomina sunt ista lecta in Litteris Dei. Galaad habet interpretationis suae vocem et magni sacramenti: interpretatur enim Acervus testimonii. Quantus acervus testimonii in martyribus? Meus est Galaad: meus est acervus testimonii, mei sunt Martyres veri. Moriantur alii pro vetusta vanitate sua sine sale; numquid pertinent ad acervum testimonii? Quia et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Cum autem quodam loco moneret Dominus de pace retinenda, praemisit salem: Habete, inquit, in vobis salem, et pacem habete inter vos .
Abbreviated transcription (Latin):
idola. gentes significat: diuido gentes. Quid est diuido:
Non enim omnium est fides. Quid est diuido. Alii
credent. alii non credent:. Sed tamen non tuncant qui
credunt inter illos qui non credunt. Diuisi sunt enim nc̃
fide. postea diuidentur in iudicio: oues ad dexterã. hedi
ad sinistrã. Ecce inuenimus que madoxodũ acccła diidat
siccimã. quomodo duudat humeros. Scd̾m nominis iter¬
pretationc̃ diuiduntur humeri. ut alios grauent pecca¬
ta sua: alii tollant sarcinam xp̃i. Humeros enim pios
quęrebat cum diceret. Iugũ enim meũ leue est: & mea
sarcina subleuat te. Alia sarcina pondꝰ babet. xp̃i sar¬
cina pennas habet. Nam & aui si pennas detrabas.
quasi onus tollis: & quo magis onus abstulisti. eo ma¬
gis in terra remanebit. Quam exonerare uoluisti. ia¬
cet non uolat: quia tulisti onus. Redeat onꝰ. & uolat.
Talis est xp̃i sarcina. Portent illã om̃s. non sint pigri.
Non attendantur illi qui eã ferre nolunt. ferant illã

Expanded text:
 Gentes significat. Divido Gentes. Quid est, divido? Non enim omnium est fides . Quid est divido? Alii credent, alii non credent: sed tamen non timeant qui credunt, inter illos qui non credunt. Divisi sunt enim nunc fide; postea dividentur in judicio, oves ad dexteram, haedi ad sinistram . Ecce invenimus quemadmodum Ecclesia dividat Sichimam. Quomodo dividit humeros, secundum nominis interpretationem? Dividuntur humeri, ut alios gravent peccata sua, alii tollant sarcinam Christi. Humeros enim pios quaerebat, cum diceret: Jugum enim meum lene est, et sarcina sublevat te: alia sarcina pondus habet; Christi sarcina pennas habet. Nam et avi si pennas detrahas, quasi onus tollis; et quo magis onus abstulisti, eo magis in terra remanebit. Quam exonerare voluisti, jacet: non volat, quia tulisti onus; redeat onus, et volat. Talis est Christi sarcina. Portent illam homines; non sint pigri: non attendantur illi qui eam ferre nolunt; ferant illam
Abbreviated transcription (Latin):
gladio. non in equis. non in loriçis. non in scutis. non in po¬
tentatu exerçitus. non foris. Sed ubi: Intus ubi latemꝰ
Ubi intus In dõ faciemus uirtutẽ. & quasi abiecti &e
quasi conculcati. quasi nullius momenti homines crimus.
sed ipse ad nihilum deducet iniicos nr̃os. Deniq factum
est hoc de inimicis nr̃is. Conculcati sunt martires patien¬
do. perferendo. usq infirem perseuerando: in dõ fecerud
uitutem. fecit & ipse quod sequitur. Ad nihilum dedir¬
xit inimicos corum. Ubi sunt modo mimici martirum.
nisi forte quia modo cos ebriosi calcibus persecuntur.
quos tunc furiosi lapidibus perse quebantur.

Expanded text:
gladio, non in equis, non in loricis, non in scutis, non in pogladio, non in equis, non in loricis, non in scutis, non in potentatu exercitus; non foris. Sed ubi? Intus, ubi latemus. Ubi intus? In Deo faciemus virtutem: et quasi abjecti, et quasi conculcati, quasi nullius momenti homines erimus, sed ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Denique factum est hoc de inimicis nostris. Conculcati sunt martyres: patiendo, perferendo, usque in finem perseverando, in Deo fecerunt virtutem. Fecit et ipse quod sequitur: ad nihilum deduxit inimicos eorum. Ubi sunt modo inimici martyrum, nisi forte quia modo eos ebriosi calicibus persequuntur, quos tunc furiosi lapidibus persequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
igne cremabantur. nonne conteminebantur tamquã deser¬
ti. tanquã sine adiutore: Quom̃ ds intus operabatur:
Quomͦ intus consolabat᷑: Q uomodo eis dulcem faciebat
spem uitas aeternas: Quomodo non desaobat carda coꝵ
ubi homo habitabat in silontio. bene si bonus. malo si ma¬
lus. Numquid ergo quia non egrediebatur in urtuti¬
bus eorum ideo deserebat eos. H Ionñe magis non e¬
grediendo in urtutib cõꝵ deduxit aeccłam usq in hanc
idumeam. deduxit aeccłam usq in ciuitatem circũstan¬
tias. i enim bellare uellet aeccła & gladio uti:
iuderetur pro uita praesenti pugnare. Qu̾id uero u¬
in urtutib nr̃is da nobis auxiliumꝰ de tribulatione. &
uana salus hominis. Cant nunc qui salutẽ ñ habent.¬
& optent salutem temporalem suis quas est uana uetu¬
stas. Da nobis auxilium. Inde da: undo putabaris desero¬
re. inde subueni. Da nobis auxilium de tribulatione. &

Expanded text:
igne cremabantur, nonne contemnebantur tanquam deserigne cremabantur, nonne contemnebantur tanquam deserti, tanquam sine adjutore? Quomodo Deus operabatur intus? quomodo intus consolabatur? quomodo eis dulcem faciebat spem vitae aeternae? quomodo non deserebat corda eorum, ubi homo habitabat in silentio, bene si bonus, male si malus? Numquid ergo quia non egrediebatur in virtutibus eorum, ideo deserebat? Nonne magis non egrediendo in virtutibus eorum, deduxit Ecclesiam usque ad Idumaeam, deduxit Ecclesiam usque in civitatem circumstantiae? Si enim bellare vellet Ecclesia et gladio uti, videretur pro vita praesenti pugnare: quia vero in virtutibus nostris, Da nobis auxilium de tribulatione; et vana salus hominis. Eant nunc qui salem non habent, et optent salutem temporalem suis, quae est vana vetustas. Da nobis auxilium: inde da unde putabaris deserere, inde subveni. Da nobis auxilium de tribulatione; et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo deduces qui repulisti. qui non egredic̃ris ds̃ in uirtuti¬
bus nr̃is. tu deduces. Quid est non egredicris in uirtutib
nr̃is. Deuiturus est mundus. conculcaturus est nos mundꝰ
futurus est aceruus testimonii effuso martirũ sanguino
& dicturi sunt pagani sȩuientes. ubi est ds̃ eoꝵ. Tunc non
egredieris ds̃ in uirtutib nr̃is. Non contra cos apparobis.
non ostendes potentiam tuam qualẽ ostendisti in dauid.
n moyse in ibesunaue quando coꝵ fortitudini gentes cesse¬
runt. & strage facta magnaq reddita uastitate in terrã
quam promisisti plebem tuã induxisti. Hoc tunc ñ facies.
non egredieris ds̃ in urtutib nr̃is: sed intus operaberis.
Qiud est non egrediẽris. Non apparebis. Certe cnĩ
quando catenatiꝰ martires ducebantur. quando inducebant᷑
in carcerẽ. quando ludibrio habendi producebantur. qͥndo
bestus subigebantur. quando ferro ꝑcuticbantur. quando

Expanded text:
ergo deduces qui repulisti, qui non egredieris Deus in virtutiergo deduces qui repulisti, qui non egredieris Deus in virtutibus nostris, tu deduces. Quid est, non egredieris in virtutibus nostris? Saeviturus est mundus, conculcaturus est nos mundus, futurus est acervus testimonii effuso martyrum sanguine, et dicturi sunt Pagani saevientes: Ubi est Deus eorum ? Tunc non egredieris, Deus, in virtutibus nostris: non contra eos apparebis; non ostendes potentiam tuam, qualem ostendisti in David, in Moyse, in Jesu Nave, quando eorum fortitudini Gentes cesserunt, et strage facta, magnaque reddita vastitate, in terram quam promisisti, plebem tuam induxisti. Hoc tunc non facies; non egredieris, Deus, in virtutibus nostris, sed intus operaberis. Quid est, non egredieris? Non apparebis. Certe enim quando catenati martyres ducebantur, quando includebantur in carcere, quando ludibrio habendi producebantur, quando bestiis subrigebantur quando percutiebantur ferro, quando