comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m & litteram. circumcisionem ꝙ con¬
cisionem. iudaismum occultum & ma¬
nifestum: quid agerent ignorandes.
Breuius autẽ & sic accipi potest. Qui¬
cũq est ille qui uos ad phariseoꝵ do¬
ctrinam retrahit in carne & desiderat
circumcidi: qũauis sit eloquens ꝙ in
legis eruditione se iactet. nichil am¬
plius dico nisi hoc quod etiam uos
abnuere non potestis. quod portabit
ꝓ hoc opere iudicium. & consequetur
ꝓ suo labore mercedem.
go autẽ fr̃s si circumcisionem p̃dico:¬

Expanded text:
spiritum et litteram, circumcisionem et conspiritum et litteram, circumcisionem et concisionem, Judaismum occultum et manifestum, quid agerent ignorantes. Brevius autem et sic accipi potest: Quicumque est ille qui vos ad Pharisaeorum doctrinam retrahit, et in carne desiderat circumcidi quamvis sit eloquens, et in Legis eruditione se jactitet, nihil amplius dico, nisi hoc quod etiam vos abnuere non potestis quod portabit pro hoc opere judicium, et consequetur pro suo labore mercedem. Ego, autem, fratres, si circumcisionem praedico
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq ꝓprium onus portabit. Et
puto in scripturis onus & in bonam
&̾ in malam partẽ posse accipi: hoc est
&̃ in his qui peccatis grauibꝰ oppri¬
muntur. ꝙ in illis qui uirtutum leuia
onera sustentant. De peccatis in psalmo
penitens loquit᷑. Iniquitates meȩ
eleuatȩ sunt suꝑ caput meũ: quasi onꝰ
graue grauatȩ sunt suꝑ me. De uirtu¬
tibus doctrinaq uirtutum saluator
ait. Iugum enim meum suaue est: ꝙ
onus meum leueest. Quod autẽ et
doctrina ꝓ onere accipiatur. ꝑspicuum
fit in ȩuangłio. Alligant quippe pha¬
contingere. Quam graue sit aliquem
de tranquillitate turbare. ꝙ serena cor¬
da hominum quibꝰdam quasi fluctibꝰ
concitare: saluatoris ad apłos uerba
ei qui conturbat & scandalizat quepiã
in ȩccłia. ut lapis molaris circũdetur
collo eius. & mittat᷑ cum eo in mare:
quã ut scandaliret unum de his mi¬
nimis qui a saluatore monstrantur.
Turbati ergo fuerant galathȩ inter

Expanded text:
Unusquisque proprium onus portabit. Et Unusquisque proprium onus portabit. Et puto in Scripturis, onus et in bonam et in malam partem posse accipi, hoc est, et in his qui peccatis gravibus opprimuntur, et in illis qui virtutum levia onera sustentant. De peccatis in psalmo poenitens loquitur: Iniquitates meae elevatae sunt super caput meum, quasi onus grave gravatae sunt super me . De virtutibus, doctrinaque virtutum Salvator ait: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve est . Quod autem et doctrina pro onere accipiatur, perspicuum fit in Evangelio. Alligant quippe Phacontingere . Quam 491 grave sit aliquem de tranquillitate turbare, et serena corda hominum quibusdam quasi fluctibus concitare, Salvatoris ad apostolos veei qui conturbat et scandalizat quempiam in Ecclesia, ut lapis molaris circumdetur collo ejus, et mittatur cum eo in mare, quam ut scandalizet unum de his minimis, qui a Salvatore monstrantur . Turbati ergo fuerant Galatae inter
Abbreviated transcription (Latin):
confido in uobis in dño. quod nichil
aliud sapietis. Nam & ad ditio dñi¬
ci nominis. id ipsum significat. Si enĩ
ꝑ coniecturam hoc ęstimabat: potue
rat dicere. ego confido in uobis. Nunc
autẽ apponens in dño. diuino quodã
confidens spi quod futurum cogno¬
uerat ꝓphetauit.
ui autẽ conturbat uos: portabit
iudicium quicumq est ille.
cculte inquiunt petrum lacerat. cui
supra in facie restitisse se scribit: quod
non recto pede incederet ad ȩuangłii
ueritatẽ. Sed nec paulus tam ꝓcãci¬
maledicto de eccłiȩ principe loquere¬
tur: nec petrus dignus qui conturba¬
tȩ eccłiȩ reus fieret. Ex quo arbitrandũ
est de alio quodam dici qui aut cum
apłis fuerat. aut de iudea uenerat. aut
ex phariseis crediderat: aut certe magnꝰ
sit apud galathas estimatus. ut portet
iudicium eccłiȩ conturbatȩ quicũq
est ille. Portare autẽ iudicium: id est
quod aliis uerbis insequentibꝰ dixit:

Expanded text:
confido in vobis in Domino, quod nihil confido in vobis in Domino, quod nihil aliud sapietis. Nam et additio Dominici nominis idipsum significat. Si enim per conjecturam hoc aestimabat, potuerat tantum dicere, Ego confido in vobis. Nunc autem apponens in Domino, divino quodam confidens spiritu quod futurum cognoverat prophetavit. Qui autem conturbat vos, portabit judicium, quicunque est ille. Occulte, inquiunt, Petrum lacerat, cui supra in facie restitisse se scribit, quod non recto pede incederet ad Evangelii veritatem, sed nec Paulus tam maledicto de Ecclesiae principe loqueretur , nec Petrus dignus qui conturbatae Ecclesiae reus fieret. Ex quo arbitrandum est de alio quodam dici, qui aut cum Apostolis fuerat, aut de Judaea venerat, aut ex Pharisaeis crediderat, aut certe magnus sit apud Galatas aestimatus, ut portet judicium Ecclesiae conturbatae, quicumque est ille. Portare autem judicium, id est, quod aliis verbis in sequentibus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersa ab uno incipiens uix duos aut
tres in exordio repperit auditores: sed pau¬
latim ut cancer serpit in corpore. & uixta
uulgare ꝓuerbiũ unius pecudis scabies
totum cõmaculat gregem. Igitur ꝙ scin¬
tilla statim ut apparuerit extinguen¬
da est. & fermentum a massȩ uicinia
semouendum. secandȩ putridȩ carnes.
& scabiosum animal a caulis ouium
repellendum. ne tota domꝰ. massa. corpus
& pecora ardeat. corrumpatur. putre¬
scat. intereant. Arrius in alexandria
una scintilla fuit. sed quia non statim
populata est.
go confido in uobis in dño. quia nichil
aliuid sapietis.
on ꝑconiecturam ut quidam uolunt.
sed ꝓphetico sp̃u paulUs ꝓnuntiat
galathas ad uiam ueritatis qũa amise¬
rant regressuros. Et enim qui alios hor¬
tabatur ut ȩmularent̾ charismata. ma¬
gis autẽ ut ꝓpħarent: ipse quoq ead̾e
plenus grã loquebatur. ex parte cogno
ri nisi quod ꝑ epłam docebant᷑. ait. Ego

Expanded text:
perversa ab uno insipiens vix duos aut perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut apparuerit, exstinguenda est, et fermentum a massae vicinia semovendum, secandae putridae carnes, et scabiosum animal a caulis ovium repellendum, ne tota domus, massa, corpus et pecora, ardeat, corrumpatur, putrescat, intereat. Arius in Alexandria una scintilla fuit; sed quia non statim populata est. Ego confido in vobis in Domino, quia nihil aliud sapietis. Non per conjecturam, ut quidam volunt, sed prophetico spiritu Paulus pronuntiat, Galatas ad veritatis viam, quam amiserant, regressuros . Etenim qui alios hortabatur, ut aemularentur charismata, magis autem ut prophetarent: ipse quoque eadem plenus gratia loquebatur: Ex parte cognosri, nisi quod per Epistolam docebantur, ait: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
neq in fermento malitiȩ & nequitiȩ.
sed in arimis sinceritatis & uerita¬
tis. Nunc autẽ ꝑ hanc eandem sen¬
tentiam docet panem ȩccłiȩ sꝑualem
qui de cęlo descendit. non debere iudai¬
ca interpretatione uiolari. Et dñs idip¬
sum discipulis prȩcipit. ut caueant a
fermento phariseoꝵ: quod ȩuangłista
manifestius faciens addidit. Dixerat
nisi legis scdm carnem obseruatio. Sen¬
sus itaq iste est. Nolite putare paucoꝵ
hominum qui de iudea uenientes aliud
docent. insidias contemnendas. Scin¬
tilla res parua est: & pene dum cerni¬
tur non uidetur. Sed si fomitẽ compre¬
henderit. & nutrimenta sui quauis par¬
uus ignis inuenerit: męnia. urbes. las¬
tissimos saltus regionesq consumit.
fermentũ quoq cuiꝰ ad aliam partem
in ȩuangłio parabola temperata est
res modica uidet᷑ ꝙ nichili: sed cum
farina consꝑsum totam massam suo ui-¬
gore corrumpit. & in illius uim transit
omne quod mixtum est. Ita & doctrina

Expanded text:
ermento malitiae et nequitatiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Nunc autem per hanc eamdem sententiam docet panem Ecclesiae spiritualem, qui de coelo descendit, non debere Judaica interpretatione violari: et Dominus idipsum discipulis praecepit, ut caveant a fermento Pharisaeorum . Quod evangelista manifestius faciens addidit: Dixerat orum, nisi Legis secundum carnem observatio? Sensus itaque iste est: Nolite putare pancorum hominum, qui de Judaea venientes aliud docent, insidias contemnendas. Scintilla res parva est, et pene dum cernitur, non videtur; sed si fomitem comprehenderit, et nutrimenta sui quamvis parvus ignis invenerit, moenia, urbes, latissimos saltus, regionesque consumit. Fermentum quoque cujus ad aliam partem in Evangelio parabola temperata est , res modica videtur et nihili; sed cum farinae conspersum, totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mixtum est: ita et doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt: Siue ergo in bonam siue in
malam partẽ. nec d̾s nec diabolus
in causa est: quia ꝑsuasio nr̃a non est
ex eo qui uocauit nos. sed ex nobis qui
uel consentimus uel non confentimꝰ
uocati. Aliter. ꝑsuasio hȩc quam nunc
sequimini non est ex dõ qui in princi¬
pio uos uocauit: sed ex hiis qui uos. gͣ ea¬
postea turbauerunt.
odicum fermentum totam consper¬
sionem fermentat.
ale in nostris codicibus habetur.¬
tur. modicum fermentum totam massã
corrumpit: q̃ sensum potius interpres
suum quã uerbum apłi transtulit. Hac
autẽ ipsa sententia paulus ad coruthi¬
os utitur: ubi pręcepit eum qui uxorẽ
patris sui habebat tolli de medio et
interitum & uexationẽ carnis ꝑ ieiu¬
Non bona głatio ur̃a. Nescitis quia
modicum fermentum totã massam cor-¬

Expanded text:
didere. Sive ergo in bonam, sive in didere. Sive ergo in bonam, sive in malam partem, nec Deus, nec diabolus in causa est, quia persuasio nostra non est ex eo qui vocavit nos, sed ex nobis, qui vel consentimus, vel non consentimus vocanti. Aliter: Persuasio haec quam nunc sequimini, non est ex Deo, qui in principio vos vocavit, sed ex his qui vos postea turbaverunt. Modicum fermentum totam conspersionem fermentat. Male in nostris codicibus habetur: Modicum fermentum totam massam corrumpit, et sensum potius interpres suum, quam verba Apostoli transtulit. 489 Hac autem ipsa sententia Paulus et ad Corinthios utitur: ubi praecepit eum qui uxorem patris sui habebat, tolli de medio, et interitum et vexationem carnis per jejuNon bona gloriatio vestra. Nescitis quia modicum fermentum totam massam cor
Abbreviated transcription (Latin):
& non intellectum paulatim obsimilitu¬
dinem ex cło increbruisse: ꝓ eo quod est
ex eo. Sed nec sic potest stare sensus. ut
quos modo accusauerat. quare ñ obe¬
dierint ueritati. ostendens in eoꝵ arbi¬
trio positum uel obȩdire uel non obȩ¬
dire: nunc e contrario asserat ꝑsuasio¬
nem & obȩdientiã corum non tam ex
ipsis eẽ qui uocent᷑. qũa ex eo qui uocet.
Melius igitur & uerius sic legitur. ꝑ¬
fuasio ur̃a non est ex eo qui uocauit
uos. Aiud quippe dĩ opus ẽ. aliud ho¬
minum. Di opus est uocare: hominum
uł eredere uel non credere. Et sicubi ali¬
bi de scripturis liberum hominis affir¬
matur arbitrium. ut ibi. si uolueri¬
tis & audieritis me & iterum. nunc
isrł quid petit a te dñs ds tuus. ꝙ ex
hoc loco uel maxime comꝓbat᷑. Uerũ
simpliciores quiq putantes se deferre
d̃o. ut ꝑsuasio quoq nr̃a in eius sit po¬
testate abstulerunt parcẽ orationis.
Non: ꝙ sensum contrarium apło red¬

Expanded text:
et non intellectum, paulatim ob similituet non intellectum, paulatim ob similitudinem, ex Deo, increbuisse, pro eo quod est, ex eo. Sed nec sic potest stare sensus, ut quos modo accusaverat quare non obedierint veritati, ostendens in eorum arbitrio positum, vel obedire, vel non obedire, nunc econtrario asserat persuasionem et obedientiam eorum, non tam ex ipsis esse qui vocentur, quam ex eo qui vocet. Melius igitur et verius sic legitur: Persuasio vestra non est ex eo qui vocavit vos. Aliud quippe Dei opus est, aliud hominum. Dei opus est, vocare: hominum, vel credere, vel non credere. Et sicubi de scripturis liberum hominis affirmatur arbitrium ut ibi: Si volueritis et audieritis me . Et iterum: Et nunc, Israel, quid petit a te Dominus Deus tuus , et ex hoc loco vel maxime comprobatur. Verum simpliciores quique putantes se deferre Deo, ut persuasio quoque nostra in ejus sit potestate, abstulerunt partem orationis non et sensum contrarium Apostolo red
Abbreviated transcription (Latin):
obȩdire. & in greco scriptum est. teale¬
interprȩtatus est. non credere ueritati.
Quod quidem nos in uetustis codicibus
non haberi in suo loco annuntiauimus:
licet ꝙ greca exemplaria hoc errore con¬
fusa sint. Sensus autem iste ẽ. Adora¬
batis patrem in sp̃u &. ueritate: & de ple¬
nitudine xp̃i accipientes sciebatis quia
lex data est tantum popło ꝑ moysen. &
non etiam facta. grã autẽ ꝙ ueritas non
igitur tam bene curreretis. ueritati ma¬
gis quam imaginibꝰ seruientes: a quo
p̃pediti doctore ꝑuerss umbram legis se¬
quimini. & ęuangłii relinquitis ueritatẽ:
Sequitur. Nemini consenseritis. Sed
quia nec in grecis libris. nec in his qui
in apłm cõmentati sunt. hoc scriptum
inuenimus. p̃tereundum uidetur.
ersuasio ur̃a non est ex eo qui uocauit
n latinis codicibus ita scriptũ rep Iuos.
peri: ꝑsuasio ur̃a ex dõ ẽ. qui uocauit
uos. Quod quidem puto ex eo fuisse.

Expanded text:
obedire, et in Graeco scriptum est, τῇ ἀλobedire, et in Graeco scriptum est, τῇ ἀλinterpretatus est, non credere veritati. Quod quidem nos, in vetustis codicibus non haberi, in suo loco annotavimus: licet et Graeca exemplaria hoc errore confusa sint. Sensus autem iste: Adorabatis Patrem in spiritu et veritate, et de plenitudine Christi accipientes, sciebatis, quia Lex data est tantum populo per Moysen, et non etiam facta. Gratia autem et veritas non m. Cum igitur tam bene curreretis, veritati magis quam imaginibus servientes, a quo praepediti doctore perverso, umbram Legis sequimini, et Evangelii relinquitis veritatem? Sequitur. Nemini consenseritis. Sed quia nec in Graecis libris, nec in his qui in Apostolum commentati sunt, hoc scriptum invenimus, praetereundum videtur. Persuasio vestra non est ex eo qui vocavit vos. In Latinis codicibus ita scriptum reperi: Persuasio vestra ex Deo est, qui vocavit vos. Quod quidem puto, ex eo, fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc crucifixum. Et ne forsitan puta¬
retur hȩc dicens insipientiȩ p̃dicator:
mente presaga quod opponi poterat
euertit. Sed loquimur inquit d̃i sapi¬
entiam in mẏsterio quȩ abscondita est:
quam nemo principum huius scłi co¬
gnouit. Quotus quisq nunc aristote¬
lem legit: Quanti platonis uel libros
nouere uel nomen:Uix in angulis
ociosi eos senes recolunt. Rusticanos
uero & piscatores nr̃os totus orbis lo¬
quitur. uniuersus mundus sonat. Itaq
pandenda sunt: uerba in qũa ñ sensus.
qũẽ illi indictando habuerunt. tunc
nem in his uerȩ fuisse sapientiȩ. quanta
in scł̃i litteratis arrogantia & uanitas
fuit. Breuiter uobis meȩ mentis fateor
archanum. Qui per me intellecturus ẽ
apłm. nolo ut mea scripta difficulter
intelligat: & ad interp̃tem cognoscen¬
dum. alium quęrat interpretẽ. Sed ĩa
tempus est ut reliqua ꝑsequamur.
urrebatis bene: quis uos impediuit
ueritati non obȩdire: Id quod nuncla¬
tinus posuit interpres. ueritati non

Expanded text:
hunc crucifixum . Et ne forsitan putaretur, haec dicens, esse insipientiae praedicator, mente praesaga, quod opponi poterat, evertit. Sed loquimur, inquit, Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est; quam nemo principum hujus saeculi cognovit . Quotusquisque nunc Aristotelem legit? quanti Platonis vel libros novere vel nomen? Vix in angulis otiosi eos senes recolunt. Rusticanos vero et pisca tores nostros totus orbis loquitur, universus mundus sonat. Itaque pandenda sunt. Verba, inquam, non sensus. quem illi in dictando habuerunt: tunc nem in his verae fuisse sapientiae, quanta in saeculi litteratis arrogantia et vanitas fuit. Breviter vobis meae mentis fateor arcanum: Qui per me intellecturus est Apostolum, nolo ut mea scripta difficulter intelligat, et ad interpretem cognoscendum, alium quaerat interpretem. Sed jam tempus est, ut reliqua persequamur. Currebatis bene, quis vos impedivit veritati non obedire? Id quod nunc Latinus posuit interpres, veritati non
Abbreviated transcription (Latin):
pectat. Qui autẽ spũalis auditor ẽ. se¬
minat in sp̃ũ. et de sp̃u metit uitam
ȩternam. Simul notandus ordo sermo¬
nis & cum suꝑioribꝰ copulandꝰ: quod
homo uocatur in spũ seminans. qui qͣn¬
do cȩperit uitam metere sempiternam.
homo fortasse esse desistet. Tatianꝰ qui
putatiuam xp̃i carnem introducerIs
omnem coniunctionem masculi ad fe¬
minam immundam arbitratur. encra¬
titarum uelut acerrimꝰ heresiarches.
tali aduersum nos sub occasione presen¬
tis testimonii usus est argumento. Si¬
is qui seminat in carne. de carne metet
corruptionem. in carne autẽ seminat.
qui mulieri ungitur: ergo ꝙ is qui
uxore utitur & seminat in carne eius.
de carne ꝙ metet corruptionẽ. Respon¬
debitur ei primum. non dixisse paulũ
qui seminat in carne. sed in carne sua.
Nemo autẽ secum ipse concumbit. et
in sua carne seminat. Deinde ut obserua¬
tionem hanc quam annotauimꝰ in carne

Expanded text:
spectat. Qui autem spiritalis auditor est, sespectat. Qui autem spiritalis auditor est, seminat in spiritu, et de spiritu metet vitam aeternam. Simul notandus ordo sermonis, et cum superioribus copulandus, quod homo vocatur in spiritu seminans, qui quando coeperit vitam metere sempiternam, homo fortasse esse desistit. Cassianus, qui putativam Christi carnem introducens, omnem conjunctionem masculi ad feminam immundam arbitratur, Encratitarum vel acerrimus haeresiarches, tali adversum nos sub occasione praesentis testimonii usus est argumento: Si quis seminat in carne, de carne metet corruptionem: in carne autem seminat, qui mulieri jungitur: ergo et is qui uxore utitur, et seminat in carne ejus, de carne metet corruptionem. Respondebitur ei, primum non dixisse Paulum, qui seminat in carne; sed, in carne sua. Nemo autem secum ipse concumbit, et in sua carne seminat. Deinde ut observationem hanc quam annotavimus, in carne
Abbreviated transcription (Latin):
ad id quod p̃ceptum ẽ exhibendum. sem̃
nominans. ne putet ꝑditum quod mul¬
tiplicato fenore recepturus est. Ad corm¬
thios quoq rationem dati & accepti si¬
mili docuit exemplo. Qui parce semi¬
nat parce & metet: ꝙ qui seminat in be¬
nedictione. in benedictione et metet. Unꝰ¬
quisq sicut ꝓpositum habet in corde. ñ
ex tristitia aut ex necessitate. Hilarẽ enĩ
datorem diligit ds̃. Qm̃ qui seminat in
carne sua. de carne & metet corruptionẽ:
qui autẽ seminat in sp̃u. de spũ metet
uitam ȩternam. Omne quod loquimꝰ.
agimꝰ. cogitamꝰ: in duobꝰ seminatur agͥs.
carne & sp̃u. Si bona sunt quȩ de ma-¬
nu. ore. corde ꝓmunt᷑. seminata in spũ
uitȩ ȩternȩ fructibus redundabunt.
Si mala: ab agro carnis excepta. cor¬
ruptionis nobis segetem pullulabuis.
Aliter. Qui legem carnaliter intelli
git: repromissiones quoq carnales &
quȩ in presenti scło corrumpuntur ex¬

Expanded text:
ad id quod praeceptum est exhibendum, semen ad id quod praeceptum est exhibendum, semen nominans, ne putet perditum, quod multiplicato fenore recepturus est. Ad Corinthios quoque rationem dati et accepti, simili docuit exemplo: Qui parce seminat, parce et metet: et qui seminat in benedictione, de benedictione et metet. Unusquique sicut propositum habet in corde, non ex tristitia, aut necessitate: hilarem enim datoremcarne sua, de carne et metet corruptionem. Qui autem seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam. Omne quod loquimur, agimus, cogitamus, in duobus seminatur agris, carne et spiritu. Si bona sunt, quae de manu, ore, corde promuntur, seminata in spiritu, vitae aeternae fructibus redundabunt. Si mala, ab agro carnis excepta, corruptionis nobis segetem pullulabunt. Agit, repromissiones quoque carnales, et quae in praesenti saeculo corrumpuntur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
na arbitrabat᷑ dicens. Anima habes bo¬
na posita in annos multos: quiesce. come¬
de. bibe. lȩtare. Et aliꝰ qui iacebat in pur¬
pura & delitiis affluebat. audit apud
inferos ab abraham: recepisti bona in
uita tua. Illud quoq attendendũ ne forte &
hoc possit intelligi. dari discipłis mandatũ ut
eis qͥ se instruunt uerbo cõmunicent. obseqͣn¬
tur: dociles facilesq se p̾beant. in hiis tam̃ quȩ
bona s̾t. qͦ sp̃ualia. & ñ heretica łiudaica pͣuita¬
& debent magistris sumptus ꝙ uitȩ
necessaria ministrare. posse obtendere
pauꝑtatẽ & dicere. ager meus hoc anno
aruit siccitate. uineam grando contriuit.
reditus qui esse poterant tributa rapue¬
runt. non habeo unde tribuam quod
iubetur: adiecit. Nolite errare: ds non
irridetur. Scit inquit corda ur̃ã. non
ignorat facultates. excusatio ueri simi-¬
lis hominem potest utcũq placare. dm̃
non potest fallere. Et simul cohortatur

Expanded text:
na arbitrabatur, dicens: Anima, habes bona arbitrabatur, dicens: Anima, habes bona posita in annos multos: quiesce, comede, bibe, et laetare . Et alius qui jacebat in purpura, et deliciis affluebat, audit apud inferos ab Abraham: Recepisti bona in vita tua . Illud quoque attendendum 525 ne forte et hoc possit intelligi, dari discipulis mandatum, ut eis qui se instruunt, verbum communicent, obsequantur, dociles, facilesque se praebeant. In his tamen quae bona sunt, quae spiritualia, et non haeretica, vel Judaica pravita debent manecessaria ministrare, posse obtendere paupertatem, et dicere: Ager meus hoc anno aruit siccitate: vineam grando contrivit: redditus qui esse potuerunt  Al. poterunt, tributa rapuerunt: non habeo unde tribuam quod jubetur, adjecit: Nolite errare, Deus non irridetur. Scit, inquit, corda vestra, non ignorat facultates. Excusatio verisimilis hominem potest utcumque placare, Deum non potest fallere. Et simul cohortatur
Abbreviated transcription (Latin):
rant sed adhuc humilius incedebant. &¬
sibi addi poscebant fidem dixerit. si ergo
uos cum mali sitis. scitis bona data da-¬
re filiis urĩs: quantomagis pater cȩ¬
lestis dabit qetentibꝰ se. Ego puto & iob
cum aduxorem quasi unam de insipi¬
entib mulieribus loqueretur respectu
eius quȩ ita putabat de corporalibꝰ diui¬
tiis locutum. si bona accepimus de ma-¬
nu dñi. & rursum de angustiis & p̃ssuriᷤᷤ
ꝙ temptatione quȩ uictoriam ferant.
quare mala non sustineamꝰ. cum utiq ma-¬
la ꝙ bona non in diuitiis & p̃ssuris sed
in uirtutibꝰ ponantur & uitiis. ut iu¬
stus loquitur in psalmo. Quis est ho¬
mo qui uult uitam: ꝙ cupit uidere di¬
es bonos: Prohibe linguam tuam a ma¬
lo: & labia tua ne loquant᷑ dolum. De-¬
clina a malo. & fac bonum. Proprie
malum dicit᷑ quod uitandum ẽ: bonũ
quod facere debemꝰ. Diues quoq ille
in ȩuangło qui mali & boni scientiam
non habebat. recte agroꝵ ubertatẽ bo¬

Expanded text:
rant, sed adhuc humilius incedebant, et rant, sed adhuc humilius incedebant, et sibi addi poscebant fidem, dixerit. Si ergo vos, cum mali sitis, scitis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater coelestis dabit bona petentibus se ! Ego puto et Job, cum ad uxorem, quasi unam de insipientibus mulieribus loqueretur, respectu ejus, quae ita putabat, de corporalibus divitiis locutum: Si bona accepimus de manu Domini : et rursum de angustiis et pressuris, et tentatione, quae victoriam afferant: Quare malum non sustineamus? Cum utique mala et bona non in divitiis et pressuris, sed in virtutibus ponantur et vitiis, ut justus loquitur in psalmo: Quis est homo qui vult vitam, cupit videre dies bonos? Prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Declina a malo, et fac bonum . Proprie malum dicitur, quod vitandum est: bonum, quod facere debemus. Dives quoque ille in Evangelio, qui mali et boni scientiam non habebat, recte agrorum ubertatem bo
Abbreviated transcription (Latin):
iste est. Quia suꝑius spualibꝰ p̾cepe¬
rat ut eos qui preoccupati fuerant in
aliquo delicto instruerent in spũ leni¬
tatis. & alter alterius onera portarent
ad implentes legem xp̃i: nunc econtra¬
rio his qui adhuc imbecilliores & di¬
scipłi & carnales erant imperat. ut
quomodo ipsi a magutris sp̃ualia me¬
tunt. sic magistris carnalia p̃beant qͥ
totos se diuinȩ eruditioni & studio tra¬
dentes uitȩ huiꝰ necessariis indigent.
ꝙ fiat illud quod de manna scriptũ
est. qui multum non abundauit. & qͥ
modicum non minorauit. Bona autẽ
in p̃senti loco iuxta uulgi consuetudi¬
nem moremq cõmunẽ uictum qͦ uesti¬
tum & cȩtera quȩ homines inter bo¬
na numerant appellauit. Habentes enĩ
uictum & uestitum: his condenti simus.
Nec mirum si paulus ea quȩ erant cor¬
pori necessaria. boni appellatione signa¬
uit: cum etiam saluator nr̃ ad eos qui
necdum ad uircutum culmen ascende¬

Expanded text:
iste est, quia superius spiritalibus praecepeiste est, quia superius spiritalibus praeceperat, ut eos qui praeoccupati fuerant in aliquo delicto, instruerent in spiritu lenitatis, et alter alterius onera portarent, adimplentes legem Christi: nunc e contrario his qui adhuc imbecilliores, et discipuli, et carnales erant imperat ut quomodo ipsi a magistris spiritalia metunt, sic magistris carnalia praebeant, qui totos se divinae eruditioni, et studio tradentes, vitae hujus necessariis indigent, et fiat illud quod de manna scriptum est, qui multum, non abundavit; et qui modicum, non minoravit . Bona autem in praesenti loco, juxta vulgi consuetudinem moremque communem, victum et vestitum, caeteraque quae homines inter bona numerant, appellavit. Habentes enim victum et vestitum, his contenti simus . Nec mirum si Paulus ea quae erant corpori necessaria boni appellatione signavit: cum etiam Salvator noster ad eos qui necdum ad virtutum culmen ascende
Abbreviated transcription (Latin):
Obscure licet docemur ꝑ hanc senten¬
tiolam nouum dogna quod latitat.
dum in prȩsenti scło sumus siue oratio¬
nibꝰ siue consiliis inuicem posse nos ad¬
iuuari: cum autẽ ante tribunal xp̃i ue¬
nerimus. nec iob nec danihel nec Nos
rogare posse ꝓ quoquam. sed unũqũeq
portare onus suum.
ommunicet autẽ is qui cathecizatur
uerbo. ei qui se cathetirat. in om̃ibꝰ bomiꝰ.
artion hunc locum ita interpretatꝰ est.
ut putaret fideles & cathecuminos sub¬
ministrare debere. & magistrum cõmu¬
nicare in oratione discipulis. illo uel
maxime elatꝰ quod sequit᷑ in om̃ibꝰ bo¬
nis: cum utiq si de oratione sermo fue¬
rat non debuerit ei prȩcipi qui cathe¬
ciratur. sed ei qui cathecirat. idẽ non
discipło sed magistro. Deinde etiam cȩ¬
tera quȩ sequuntur cum eiꝰ exposi tio¬
ne non congruunt: quȩ seminauerit ho¬
mo hȩc ꝙͥ metet: ꝙ bonum autẽ facien¬
tes non deficiamus. tempore enĩ suo

Expanded text:
Obscure licet docemur per hanc sentenObscure licet docemur per hanc sententiolam novum dogma quod latitat. Dum in praesenti saeculo sumus, sive orationibus, sive consiliis invicem posse nos adjuvari; cum vero ante tribunal Christi venerimus, nec Job, nec Danielem, nec Noe rogare posse pro quoquam , sed unumquemque portare onus suum.Communicet autem is qui catechizatur verbum, ei qui se catechizat in omnibus bonis. Marcion hunc locum ita interpretatus est, ut putaret fideles, et catechumenos simul orare debere, et magistrum communicare in oratione discipulis; illo vel maxime elatus, quod sequatur, in omnibus bonis. Cum utique si de oratione sermo fuisset, non debuerit ei praecipi qui catechizatur, sed ei qui se catechizat, id est, non discipulo, sed magistro. Deinde etiam caetera quae sequuntur, cum ejus expositione non congruunt: Quae seminaverit homo, haec et metet. Et: Bonum autem facientes, non deficiamus: tempore eni
Abbreviated transcription (Latin):
Qui conscientiã habet oꝑis boni. ꝙ
seipsum considerans opus suum non
reprehendit. non debet de hoc apud
alium głari & laudem suam foras fun¬
dere & communicare cum cunctis. et
ex hominum quȩxere fauore iactantiã.
sed in semetipso habeat głam & dicat.
riam quęrit ab altero: huic nec mun¬
dus crucifixus ẽ. nec confixus ẽ ipse
cum xp̃o. Recipit quippe quod quȩrebut
ab hominibus mercedem suam.
Nys quisq enim omis suum portabit.
idetur suꝑioribꝰ contraire ubiait: alter
alterius onera portate. Si enim unꝰqͥsq
onus suum portabit: alter alteriꝰ onera
portare non poterit. Sed uidendum qͦd
ibi prȩceꝑit. ut peccantes in hac uita
nos inuicem sustentemus. & in p̃senti
scło alterutrum auxilit simus: hic au
tẽ de dñi dicat in resurrectione uidicio.
quod non ex alterius peccato & compa¬
ratione deteriores sed iuxta nr̃m opus
aut peccatores ab eo iudicemur. aut sc̃ĩ.
recipiente uno quoq scđm opus suũ.

Expanded text:
Qui conscientiam habet operis boni, et Qui conscientiam habet operis boni, et seipsum considerans, opus suum non reprehendit, non debet de hoc apud alium gloriari, et laudem suam foras fundere, et communicare cum cunctis, et ex hominum quaerere favore jactantiam: sed in semetipso habeat gloriam, et diriam quaerit ab altero, huic nec mundus crucifixus est, nec crucifixus est ipse cum Christo. Recepit quippe, quod quaerebat ab hominibus, mercedem suam. Unusquisque enim onus suum portabit. Videtur superioribus contraire, ubi ait: Alter alterius onera portate: si enim onus suum unusquisque portabit, alter alterius onera portare non poterit. Sed videndum, quod ibi praeceperit ut peccantes in hac vita nos invicem sustentemus, et in praesenti saeculo alterutrum auxilio tem de Domini dicat in resurrectione judicio, quod non ex alterius peccato et comparatione deterioris, sed juxta nostrum opus aut peccatores ab eo judicemur aut sancti, recipiente unoquoque secundum opus suum.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq iuratur uiuit anima tua: ita q
uera esse quȩ loquatur ostendit. Quod
autẽ amen consensum significet audien¬
tis. ꝙ sit signaculum ueritatis: ad corin¬
thios quoq prima nos doceat. in qua
paulus ait. Cȩterum si benedixeris sp̃u:
qui supplet locum idiotȩ quomͦ dicit am̃
suꝑ tua benedictione. qm̃ quide nescit
quid dicas: Ex quo ostendit non posse
idioten respondere uerum ẽẽ quod dr̃.
nisi intellexerit quod docetuR

Expanded text:
ita et ita et vera esse quae loquitur, ostendit. Quod autem Amen consensum significet audientis, et sit signaculum veritatis, ad Corinthios quoque prima nos docet, in qua Paulus ait: Caeterum si benedixeris spiritu, quis supplet locum idiotae? Quomodo dicet amen super tua benedictione: quoniam quidem nescit quid dicas ? Ex quo ostendit non posse idioten respondere verum esse quod dicitur, nisi intellexerit quod docetur
Abbreviated transcription (Latin):
carcerteribꝰ frequent̃. ter uirgis cesus est.
semel lapidatꝰ. & cȩtera quȩ in catalogo
scripta sunt głandi: hic stigmata dmit̃u
in corpore suo portat. forte & is qui mace¬
rat corpus suum. ꝙ subicit seruituti. ne
aliis p̃dicans ipse reꝓbus inueniat᷑: por¬
tat stigmata dm ĩu in corpore suo. Leta¬
bantur & apłi. quod digni fuerant pro
nomine it̃u contumeliam pati. Grã dñ
cũ anima: siue quia sp̃uales facti caro et
anima esse desiistis. siue quod in principa¬
li etiam ea quȩ minora sunt comphendan¬
tur. Anima enĩ & caro. subiecta funt sp̃ii.¬
de quo ȩccliastes loquit᷑. Sp̃s reuertit᷑ ad
eum qui dedit illum. Et paulus in alio
ri. fr̃s fideles. fr̃sq germani. Quod am̃
uerbum significat hebreum. Amen enĩ
theodotio. fideliter siue uere interp̃tati st̃
Et quomͦ in ueteri testamento quadam
iurandi consuetudine ds sua uerba con-¬
firmat dicens. uiuo ego dicit dñs. ꝑ scõs

Expanded text:
carceribus frequenter, ter virgis caesus est, carceribus frequenter, ter virgis caesus est, semel lapidatus est, et caetera quae in catalogo scripta sunt gloriandi, hic stigmata Domini Jesu in corpore suo portat. Forte et is qui macerat corpus suum, et subjicit servituti, ne aliis praedicans ipse reprobus inveniatur, portat stigmata Domini Jesu in corpore suo . Laetabantur et apostoli quod digni fuerant pro nomine Jesu contumeliam pati . Gratia Dcum anima; sive quia spirituales facti, caro et anima esse desistis, sive quod in principali etiam ea, quae minora sunt, comprehendantur. Anima enim et caro subjecta sunt spiriDe quo et Ecclesiastes loquitur: Spiritus revertetur ad eum qui dedit illum . Et Paulus in alio ri, fratres fideles, fratresque germani, quod AMEN verbum significat Hebraeum. Amen enim Theodotio, fideliter, sive, vere, interpretati sunt. Et quomodo in veteri Testamento quadam jurandi consuetudine Deus sua verba confirmat, dicens: Vivo ego, dicit Dominus : per s
Abbreviated transcription (Latin):
& agricola hunc habeat labore. si quȩ
plantauerat uirgulta siccent᷑ & pastor soi¬
licitudinem. si pecora quȩ congregauero
dissipata lanient᷑. Melius in greco legitir
decetero labores mͥ nemo exibeat. ne rursũ
scilicet in uobis necessitatẽ habeam labs¬
randi. Laborem p̃stat magistro. qui alit̃
& uiuit ꝙ sentit ꝗͣ magister ꝙ docuit
ꝙ̾ fecit. Potest ꝙ contentionẽ eoꝵ si qui
contradicere deinceps uoluerint p̃ueni¬
re. Quod etiam adcorinthios in uelan¬
do mulieris capite. & masculi ñ uelando.
sta uidebant᷑ & iusta: siquis autẽ nolens
ad quiescere ueritati quęrit quid respon¬
deat. ꝙ quibꝰ nitat᷑ e contra.: sciat se respon¬
sione non dignum. qui magis contenbȩ¬
re paratus est quam doceri.
pore meo porto. Qui post aduentum xp̃i
in carne circũciditur. non portat stignia¬
ta dñi it̃ui: sed habet głam in confusione
sua. Qui uͦ in plagis supramodum. in

Expanded text:
et agricola hunc habeat laborem, si quae 534 et agricola hunc habeat laborem, si quae 534 plantaverit virgulta siccentur; et pastor sollicitudinem, si pecora quae congregaverat dissipata lanientur. Melius ergo in Graeco legitur, De caetero labores mihi nemo exhibeat; ne rursum scilicet in vobis necessitatem habeam laborandi. Laborem praestat magistro, qui aliter et vivit et sentit, quam magister et docuit et fecit. Potest et contentionem eorum, si qui contradicere deinceps voluerint, praevenire, quod etiam ad Corinthios in velando mulieris capite, et masculi non velando, sta videbantur et justa; si quis autem nolens acquiescere veritati, quaerit quid respondeat, et quibus nitantur contra, sciat se responsione non dignum, qui magis contendere paratus est, quam doceri. pore meo porto. Qui post adventum Christi in carne circumciditur, non portat stigmata Domini Jesu; sed habet gloriam in confusione sua. Qui vero in plagis supra modum, in
Abbreviated transcription (Latin):
d normam omĩa dirigunt᷑: & utrũ pra¬
ua rectaue sint. cũ regula apposita fue¬
rit arguuntur. Ita & doctrina cdi quȩdam
quasi norma sermonis ẽ: quȩ int̾ iusta
iudicat ꝙ iniusta. Qũa qui secutꝰ fuerit
habebit pacẽ in semetipso quȩ superat
omnem sensũ: ꝙ post pacẽ miscdĩam q̃¬
ad distinctionẽ eiꝰ qui dĩ isrł esse cessauit.
Dicunt enĩ se esse iudeos ꝙ ñ sunt sed men¬
tiuntur: cũ sint de synagoga sathanȩ. Nlec
mireris si ad imitationẽ spũalis isrł car¬
nalis sit isrł qui nec pacẽ habeat nec mi¬
scdiam: de qͦ ad corinthios scribit᷑. uidete
isrł scdm carnem. cum ad initationem
quoq dĩ ꝙ dñi multi sint dii ꝙ multi
dñi siue in celo siue in terra. Pulchre au¬
tẽ uno sermone ut epłam uxta ꝓposi¬
tionẽ argumenti finiret isrł dĩ uocauit:
ut scilicet om̃ia quȩ supra dicta sunt
ñ extra causam. sed ex causa disputata
on quasi defecerit in docendo: sed quod

Expanded text:
d normam omnia diriguntur; et utrum prad normam omnia diriguntur; et utrum prava rectave sint, cum regula apposita fuerit, arguuntur. Ita et doctrina Dei quaedam quasi norma sermonis est, quae inter justa judicat et injusta: quam qui secutus fuerit, habebit pacem in semetipso quae superat omnem sensum; et post pacem, misericordiam qad distinctionem ejus qui Dei Israel esse cessavit. Dicunt enim se esse Judaeos, et non sunt; sed mentiuntur, cum sint de synagoga Satanae. Nec mireris, si ad imitationem spiritualis Israel, carnalis sit Israel, qui nec pacem habeat nec misericordiam; de quo et ad Corinthios scribitur: Videte Israel secundum carnem ; cum ad imitationem quoque Dei et Domini, multi sint dii, et multi domini, sive in coelo, sive in terra. Pulchre autem uno sermone, ut epistolam juxta propositum argumentum finiret, Israel Dei vocavit; quo scilicet omnia quae supra dicta sunt, non extra causam; sed ex causa disputata it. Non quasi defecerit in docendo; sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
partibꝰ corpoꝵ quȩ possunt secari. Ita gͥ &
nos qͥ diligimꝰ dm̃ & p̃parata st̃ nobis q̃
nec oculus uidit nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascenderunt. cum de cor¬
pore humilitatis transformati fuerimus
bimꝰ corpꝰ quod nec uidȩus possit inci¬
dere. nec cum prȩputio custodire genti¬
lis. non quo aliud iuxta substantiã
sit. sed quo iuxta głam sit diuersum.
Oportet enĩ mortale hoc induere im¬
mortalitatẽ: ꝙ corruptiuum hoc in¬
corruptione uestiri. Huic quid simile
& beatus ȩuangłista ioħs sentiens ẽ lo¬
cutꝰ. Carissimi nc̃ tłi filii sumus: ꝙ nec¬
dum manifestum ẽ quid futuri simus.
Scimus qr si manifestatũ fuerit simileᷤ
ei erimꝰ: quia uidebimus eum sicuti ipse
iam in baptismate xp̃o conresurrexi¬
mꝰ in nouum renati hominem nec cir¬
cumcisioni nec prȩputio seruiamꝰ. sed
quod futuri sumus iam nunc nos ẽẽ cre-
t quicũq hanc regulam sequun. Idamꝰ.¬

Expanded text:
partibus corporum, quae possunt secari. Ita igitur et partibus corporum, quae possunt secari. Ita igitur et nos qui diligimus Deum, et praeparata sunt nobis quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt , cum de 533 corpore humilitatis transformati fuerimus bimus corpus quod nec Judaeus possit incidere, nec cum praeputio custodire Gentilis. Non quod aliud juxta substantiam sit: sed quod juxta gloriam sit diversum. Oportet enim mortale hoc induere immortalitatem, et corruptivum hoc incorruptione vestiri . Huic quid simile et beatus evangelista Joannes sentiens est locutus: Charissimi, nunc Dei filii sumus: et necdum manifestum est quid futuri simus. Scimus quia si manifestatum fuerit, similes ei erimus: quia videbimus eum sicut ipse jam nunc in baptismate Christo conresurreximus, in novum renati hominem, nec circumcisioni, nec praeputio serviamus: sed quod futuri sumus, jam nunc nos esse credamus. Et quicumque hanc regulam sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
nitionem iuxta imagnẽ ereatoris: sic &
mundꝰ cum scdm substantiã unꝰ sit. scd̾m
sensum aliꝰ atq aliꝰ efficitur. Deccatori
mundus uetus ẽ: scõ nouus. Cum enim
scõ mundꝰ fuerit crucifixus: nequaqꝗͣ ẽ ei
circũcisio & p̃putium. ñ uideus neq gen¬
tilis. sed noua creatura in qũa tnsfigurat᷑
corpꝰ humilitatis nr̃e conforme corꝑis
gle xp̃i. Uetera quippe transiert̃.: ecce facta
st̃ omĩa noua. Et quomͦ alia ẽ gła solis.
alia lunȩ. alia stellarum. stella qͥppe a stella difert
in gła: sic et resurrectio mortuoꝵ. de qͣ
ꝙ damhel pari uoce concordat dicens.
Plurimi dormientium de terrȩ pulue¬
re resurgent. hi in uitã ȩternã. &. hi in
obꝑbrium & in confusionẽ ȩt̃nã. ꝙ in¬
telligentes fulgebt̃ sicut splendor firma¬
menti. & de iustis multis sicut stellȩ in
sempit̾num. Neq enĩ in sole & luna. fir¬
mamento & stellis circũcisio aliqͥd ualet
aut p̃putiũ. sed ẽ noua conditio sine his

Expanded text:
maginem Creatoris : sic et mundus cum secundum substantiam unus sit, secundum sensum alius atque alius efficitur. Peccatori, mundus vetus est: sancto, novus. Cum enim sancto mundus fuerit crucifixus, nequaquam est ei circumcisio et praeputium: non Judaeus, neque Gentilis: sed nova creatura, in quam transfiguratur cti: Vetera quippe transierunt, ecce facta sunt omnia nova . Et quomodo alia est gloria solis, alia lunae, alia stellarum: Stella quippe a stella differt in gloria: sic et resurrectio mortuorum . De qua et Daniel pari voce concordat, dicens: Plurimi dormientium de terrae pulvere surgent: hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et in confusionem aeternam ; et: Intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti. Et de justis: Multi sicut stellae in sempiternum. Neque enim in sole et luna, firmamento et stellis, circumcisio aliquid valet, aut praeputium: sed est nova conditio sine his
Abbreviated transcription (Latin):
bere ꝓpter causam głẽ ꝓprii nomi¬
nis titulos p̃notare. Interp̃tamur scri¬
pturas. sepe uertimꝰ stilum. quȩ di-¬
gna lectione sunt scribimus. & nisi
xp̃i causa fiant sed memoriȩ in poste¬
ros. & famȩ in popłos. totꝰ labor irri¬
tus fiet. & erimus quasi tympanum
sonans. & cymbalum concrepans. Ui¬
deas plerosq de scripturis inter se
condendere: & athleticum scamina
di facere sermonẽ. Inuicem ꝓuocant:
& si uicti fuerint in uident. In anis qͥp¬
pe głiȩ cupidi sunt. Scio in latinis
codicibus in eo testimonio quod sup̃
posui. si tradidero corpus meum ut
glorier. ardeam haberi ꝓ glorier. sed
ob similitudinẽ uerbi quia apud gre¬
distinguitur. apud nr̃os error inoleuit.
Sed & apud ipsos grecos exemplaria sunt

Expanded text:
bere, et causa gloriae, proprii nomibere, et causa gloriae, proprii nominis titulos praenotare. Interpretamur Scripturas: saepe vertimus stylum: quae digna lectione sunt, scribimus; et nisi Christi causa fiant, sed memoriae in posteros, et famae in populos, totus labor irritus fiet: et erimus quasi tympanum sonans, et cymbalum concrepans . Videas plerosque de Scripturis inter se contendere: e athleticum scamma Dei facere sermonem: invicem provocant, et si victi fuerint, in invident: inanis quippe gloriae cupidi sunt. Scio in Latinis codicibus in eo testimonio quod supra 518 posuimus: Si tradidero corpus meum ut glorier, ardeam habere pro glorier; sed ob similitudinem verbi, qua apud Graedistinguitur, apud nostros error inolevit. Sed et apud ipsos Graecos exemplaria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meum ut glorier. caritatẽ autẽ
non habeam: nichil michi ꝓdest.
Ille qui dixerat. scio hominẽ in xp̃o
ante annos quatuor decim. siue in
corpore nescio. siue extra corpus nescio
d̾s scit. raptum usq ad tertium cęlum.
& post modicum. raptus in paradyso
audiui archana uerba quȩ non licet
homini loqui: ille inqũa qui plus
om̃ibꝰ laborauit. ne magnitudo reue¬
lationum extolleret eum. datꝰ est ei sti-¬
mulus carnis eiꝰ angłs sathanȩ qui
cum colafiraret. ut non extolleretur.
Et certe ter dñm rogauit ut discede¬
ret abeo. sed dictum est ei: sufficit tͥ
grã mea. uirtus enim in infirmitate
ꝑficit᷑. Quid tam dĩ opus qũa scrip¬
turas legere. in eccłia prȩdicare: sacer¬
dotium cupere. ante altare dñi mini¬
strare: Sed & hȩc nisi aliquis omni di¬
ligentia: custodierit cor suum. de cu¬
piditate laudis oriuntur. Uideas
plerosq quod etiam dyllius ait. li¬
bros suos de contemnenda gła inscͥ-¬

Expanded text:
corpus meum, ut glorier, charitatem autem corpus meum, ut glorier, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Illi qui dixerat: Scio hominem in Christo, ante annos quatuordecim, sive in corpore, nescio, sive extra corpus, nescio, Deus scit, raptum usque ad tertium coelum . Et post modicum: Raptus in paradisum, audivit arcana verba, quae non licet homini loqui: illi, inquam qui plus omnibus laboravit, ne magnitudo revelationum extolleret eum, datus est stimulus carnis ejus, angelus Satanae, qui eum colaphizaret, ut non tolleretur. Et certe ter Dominum rogavit ut discederet ab eo; sed dictum est ei: Sufficit tibi gratia mea: virtus enim in infirmitate perficitur. Quid tam Dei opus est, quam Scripturas legere, in Ecclesia praedicare, sacerdotium cupere, ante altare Domini ministrare? Sed et haec, nisi aliquis omni diligentia custodierit cor suum, de cupiditate laudis oriuntur. Videas plerosque quod etiam Tullius ait libros suos de contemnenda gloria inscri
Abbreviated transcription (Latin):
plenȩ głe esse cupidos qui głam dĩ deside¬
rant ꝙ laudẽ uirtute condignam. &
aspectum diuinius aliquid ostendentem
Unde & in plerisq locis. nr̃i maiestatem
ꝓ gla transtulerunt. Iam dudum cupio.
in uerba prumpere. sed teneor timore
dicendi. Dicam tamen nec tacebo passio¬
nem meam. passionem pene cõmunẽ.
non de diuitiis. ñ de potentia. non de
pulchritudine & corpoꝵ uenustate.
hȩc enim manifeste inter carnis opa
numerant᷑. Flemosina si ob laudem fiat:
inanis est gła. Longa oratio. pallor ex
ieiunio sequens. non mea sunt uerba s
saluatoris in ȩuangłio ꝑtonantis. ipsa
quoq castitas in matrimonio. uiduita¬
te. uirginibus: sepe plausum quexit
humanum. Et quod dudum tuneo
dicere. sed dicendum est: martẏrium
ipsum si idõ fiat ut ammirationi &
laudi habeamur a fr̃ibꝰ. frustra san¬
guis effusus est. Loquatur apłs. lo¬
quatur electionis uas. Si tradidero

Expanded text:
plenae gloriae esse cupidos, qui gloriam Dei desideplenae gloriae esse cupidos, qui gloriam Dei desiderant, et laudem virtute condignam, et aspectum divinius aliquid ostendentem. Unde et in plerisque locis. Nostri majestatem pro gloria transtulerunt. Jam dudum cupio in verba prorumpere, sed teneor timore dicendi. Dicam tamen, nec tacebo passionem meam, passionem pene communem, non de divitiis, non de potentia, non de pulchritudine, et corporum venustate; haec enim manifeste inter carnis opera nominantur. Eleemosyna si ob laudem fiat, inanis est gloria: longa oratio, pallor ex jejunio sequens. Non mea sunt verba, sed Salvatoris in Evangelio pertonantis . Ipsa quoque castitas 517 in matrimonio, viduitate, virginibus, saepe plausum quaerit humanum: et quod dudum timeo dicere, sed dicendum est, martyrium ipsum, si ideo fiat ut admirationi et laudi habeamur a fratribus, frustra sanguis effusus est. Loquatur Apostolus, loquatur electionis vas: Si tradidero
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimus idẽ uerbum nunc uirtu¬
tẽ significare nunc uitium. Si ab homi¬
nibꝰ quero głam uitium ẽ. si a dõ. urtꝰ
est: qui & ad ueram nos głam cohortat᷑
dicens: eos autẽ qui me głificant głifi¬
cabo. Significat & alud in scripturis
diuinis gła. cum augustius aliquid ꝙ
diuiniꝰ hominum se prȩbet optutibus.
Uisa ẽ in tabernaculo gła dñi: ꝙ in
templo quod a salomone constructũ
est gła erat. & in facie moysi: quando
Nos autẽ om̃s reuelata facie glam dm̃i
contemplantes in eandem unaginẽ trans¬
formamur a gła in głam. sicut a dĩ sp̃u. Et
ipse saluator splendor głȩ & figura sub¬
stantiȩ di dictus ẽ. Uidit & stephanus
głam di: & uĩm stantẽ a dextris eiꝰ. Uut
autẽ ꝙ nos nobis fingendoꝵ nominũ
licentiam p̃sumamꝰ. rebꝰ quippe nouis
ut ait quidam noua fingenda sunt no¬
mina: quia hic dictum ẽ. non efficiam᷑
inanis uel uacuȩ głȩ cupidi. eos asseramꝰ

Expanded text:
intelligimus idem verbum, nunc virtuintelligimus idem verbum, nunc virtutem significare, nunc vitium. Si ab hominibus quaero gloriam, vitium est: si a Deo, virtus est, qui et ad veram nos gloriam cohortatur, dicens: Eos autem qui me glorificant, glorificabo. Significat et aliud in Scripturis divinis gloria, cum augustius aliquid, et divinius hominum se praebet obtutibus. Visa est in tabernaculo gloria Domini, et in templo quod a Salomone constructum est, gloria erat , et in facie Moysi, quando Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria ura substantiae Dei dictus est . Vidit et Stephanus gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris ejus . Ut autem et nos nobis fingendorum nominum licentiam praesumamus, rebus quippe novis ut ait quidam nova fingenda sunt nomina: quia hic dictum est: Non efficiamur inanis, vel vacuae gloriae cupidi: nos eos asseramus
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabiles libri. & ciceronis duo
uolumina quȩ de gła scripsit inditio st̃.
Uerum nos quia non uerboꝵ ȩchimolo¬
gias sed scripturȩ sensũ disserere cona¬
mur: ita hunc locum cum suꝑioribus
nobis inuicem seruientes. Non debemꝰ
de scripturarum interpretatione con¬
tendere. & dicere. circũcisio melior est:
Non. sed preputium: contemnenda hy¬
storia. & allegoria sequenda. unmo alle¬
goria uana est & umbratica. & nullis
ueritatis fulta radicib. unde euenit
ut inuicẽ nascant᷑ in uidiȩ. Exclu¬
dere enim ait uos uolunt ut illos
ȩmulemini: non tam ueritatẽ legis
uolentes docere qua uincere. Ne aũt
penitꝰ uerbum glȩ p̃termittamꝰ inta¬
ctum : suas philosophis ineptias relin¬
quentes. de scripturis aliqua retractemꝰ.
Opimionẽ uulgi & laudem hominũ
fauore quesitam głȩ nomen sonat. ubi
dere glam ab inuicem querentes: porro
in bonam partẽ in eodem loco. & głam
ab eo qui solus ẽ non querentes: ex quo

Expanded text:
innumerabiles libri, et Ciceronis duo innumerabiles libri, et Ciceronis duo volumina, quae de gloria scripsit, inditio sunt. Verum nos quia non verborum etymologias, sed Scripturae sensum disserere conamur, ita hunc locum cum superioribus nobis invicem servientes. Non debemus de Scripturarum interpretatione contendere et dicere: Circumcisio melior est: non, sed praeputium. Contemnenda historia, et allegoria sequenda immo allegoria vana est et umbratica, et nullis veritatis fixa radicibus. Unde evenit, ut invicem nascantur invidiae. Excludere enim, ait, vos volunt, ut illos aemulemini: non tam veritatem Legis volentes docere, quam vincere. Ne autem penitus verbum gloriae praetermittamus intactum, suas philosophis ineptias relinquentes, de 516 Scripturis aliqua retractemus. Opinionem vulgi, et laudem hominum favore quaesitam, gloriae nomen sonat, ubi dere, gloriam ab invicem quaerentes ? Porro in bonam partem in eodem loco: Et gloriam ab eo qui solus est, non quaerentes. Ex quo