comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed de uocionẽ tuã uolui ꝑ temptare Nunc cognoui
quia amas dnm magis quam filiũ. immo magis amas
filium. qui a diligis dnm : quia dum non pepercisti filio
Quare tebene dictionibus cumulem : et infinitã filiorũ
multitudinẽ: ex eo tibi ꝓ uenire confirmẽ: Statum
ꝓcuratur aries: quipro isaac scĩssi mo merere tur
occidi Nec enim fas erat: ut ysaac qui txpũ xp̃i por¬
tabat apatre hoc intempore mactaretur: quia
ꝑfecta sacrificii hostia: xp̃o dño seruabatur. Procu¬
ratur inquam aries . quipro isaac mereretur occidi.
ut et ꝓmissum patris de ostia cõpleretur : et ꝑfecto
sacrificio: patri isaac Incolumis redderetur: Tunc
uterq letus demonte descendit: pater quod sacrifien
uotũ filio saluo ꝑficerit: filius quod iussa patris libent̃
optasset Gaudet depatre filius: de filio pater. Gau¬
dent propinqui : familia cuncta letatur. Gaudent

Expanded text:
sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi sed devotionem tuam volui pertentare. Nunc cognovi quia amas Dominum magis quam filium, imo magis amas filium, quia diligis Dominum: quia dum non pepercisti filio Quare te benedictionibus cumulabo, et infinitam filiorum multitudinem ex eo tibi provenire confirmabo. Statim procuratur aries, qui pro Isaac sanctissimo mereretur occidi. Nec enim fas erat ut Isaac, qui typum Christi portabat, a patre hoc in tempore mactaretur, quia perfecta sacrificii hostia Christo Domino servabatur. Procurabatur, inquam, aries, qui pro Isaac mereretur occidi, ut et promissum patris de hostia compleretur, et perfecto sacrificio, patri Isaac incolumis redderetur. Tunc uterque laetus de monte descendit: pater, quod sacrificii votum salvo filio perfecerit; filius, quod jussa patris libenter optasset. Gaudet de patre filius, de filio pater. Gaudent propinqui, familia cuncta laetatur: gaudent,
Abbreviated transcription (Latin):
creauit : te sibi desiderat immolari Non . ẽ. enĩ hoc par¬
ricidium. Nonẽ erudelitatis ad missũ. quia uotum est:
Nec tibi fili agenitore mors miseranda infer tur : sedu¬
trisq nobis salubriter ꝓuidetur Tanto eris acceptabilis
ostia : quanto libenter gloriose mortis exceperis bene¬
ficia: Quodius sus es pater ꝑfice inquid: quod disponis
instanter adimple. ego enim nec rennuo nec recuso: qđ
uolueris uolo: quod optas ex opto : quod desideras et ipse
desidero Deniq eo uoto istam mortẽ excipio. quo te eã
mihi inferre uelle cognosco Haec et siu terq nondixit:
tam̃ cuncta ista in hactu ostendit. Mox pat̃ extensa
manu gladium sumit. dex terã erigit iugulare filium
acrificium ꝑficere: iussa dñi uoluit deuotus implere:
et pendenti iam atq imminenti muerone : parce
inquid dñs parce: fidem tuã quesiui. Nonfiliũ ut iu¬
gulares optaui. Nec amabile pignus tibi subtraere.

Expanded text:
creavit, te sibi desiderat immolari. Non est enim hoc parcreavit, te sibi desiderat immolari. Non est enim hoc parricidium, non est crudelitatis admissum, quia votum est. Nec tibi, fili, a genitore mors miseranda infertur, sed utrisque nobis salubriter providetur. Tanto eris acceptabilis hostia, quanto libenter gloriosae mortis acceperis beneficia. Quod jussus pater es, perfice, inquit; quod disponis, constanter instanter adimple. Ego enim nec renuo, nec recuso, quod volueris volo, quod optas exopto, quod desideras et ipse desidero. Denique eo voto istam mortem excipio, quo te eam mihi inferre velle cognosco. Haec etsi uterque non dixit, tamen cuncta ista in actu ostendit. Mox pater extensa manu gladium sumit, dexteram erigit, jugulare filium, sacrificium perficere, jussum Domini voluit devotus implere: et pendenti jam atque imminenti mucrone, Parce, inquit Dominus, parce; fidem tuam quaesivi, non filium ut jugulares optavi: nec amabile pignus tibi subtrahere,
Abbreviated transcription (Latin):
secum adducit Cumq ad ciuita tẽ uenissent. esto te istic
in quid: ego et puer iste ibimus soli. et cũ adora uerimꝰ
dnm reuer te mur aduos Statim pater cũ filio ꝓficiscit᷑
solus Adquẽ idem filius. Pater inquid: ligna uideo. cul¬
trum et ignem conspicio: hostia quã immolaturus es
quero: Desine inquit desine istud querere fili quod sibi
adoram dñs ꝓcurabit : desine querere. quod sibi dñs iampro¬
uidit Magnum p̾sagium ꝓmit tentis: magna in nocentia
inquirentis: isa ac hostia. de ostia patrem interrogat.
sacrificii effectus desiderat : ouis abeo que de erat queritur
ne ipse quiloquitur immoletur At ubi ad locũ uentũ ẽ.
uterq montem ascendit: aram pater ex truxit: ligna
conposuit: filiũ conligauit Pa tere me inquid fili: patere
uotũ ꝑficere. patere inquam ꝑ te iussionẽ dñi ad implere
Dĩ enim quite condidit expetit: qui dedit querit: quite

Expanded text:
secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, secum adducit. Cumque ad civitatem venissent, Estote istic, inquit, ego et puer iste ibimus soli: et cum adoraverimus Dominum, revertemur ad vos. Statim pater cum filio proficiscitur solus. Ad quem idem filius: Pater, inquit, ligna video, cultrum et ignem conspicio, hostiam quam immolaturus es quaero. Desine, inquit, desine istud quaerere, fili, quod sibi Dominus ad horam procurabit: desine quaerere quod sibi Dominus jam praevidit. Magnum praesagium promittentis, magna innocentia inquirentis. Isaac hostia, de hostia patrem interrogat, sacrificii effectus desiderat. Ovis ab eo quae deerat quaeritur, ne ipse qui loquitur immolet. Ast ubi ad locum ventum est, uterque montem ascendit. Aram pater exstruxit, ligna composuit, filium colligavit. Patere me, inquit, fili, patere votum perficere, patere, inquam, per te jussionem Domini adimplere. Deus enim qui te condidit, expetit; qui dedit, quaerit; qui te
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ affectus conuertitͫ dm̃: cuise iam nouerat manci¬
patũ Denique illam fidem ser uabat inse: cumfilium
iuberetur offerri: qua dnm ꝓmeruerat cũ eum me¬
reretur accipere Adest isa ac patris quidem actari
dissimilis: sed fide ac de uotione aequalis Adest inquam
isaac ꝗ si quid pater disponeret. ipse fieri libenter optare
Ita enĩ fili us paruit patri: ut pater diuinae ob temperar
iussioni: ut deconsensu filii pater securus existeret: et uo¬
luntati patris: sese filius manciparet Erat enĩ inutrisq
unus animus. par sensus. et similis circa dm̃ affectus: ut
gene rositatem patris infilium transfusam conspiceres.
et innocentiam filii: patri nonde. ẽẽ. uideres Ut et pater¬
ne fidei par ticeps filius extitisset. et simplicitate filu patris
sublimitas redundaret Qua se curitate abraham fretus:
sternit᷑ asinã sibi: ad sacrificium ligna concidit. pueros

Expanded text:
enim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancienim affectus convertit in Deum, cui jam se noverat mancipatum. Denique illam fidem servabat in sese, cum filium juberetur offerre, qua Deum promeruerat, cum eum mereretur accipere. Adest Isaac patri quidem aetate dissimilis, sed fide ac devotione aequalis. Adest, inquam, Isaac, qui si quid pater disponeret, ipse fieri libenter optaret. Ita enim filius paruit patri, ut pater divinae obtemperaret jussioni: ut de consensu filii pater securus existeret, et voluntati patris sese filius manciparet. Erat enim in utrisque unus animus, par sensus, et similis circa Deum affectus, ut generositatem patris in filium transfusam conspiceres, et innocentiam filii patri non deesse videres, ut et paternae fidei particeps filius existeret, et simplicitate filii patris sublimitas redundaret. Qua securitate Abraham fretus, sternit sibi asinam, ad sacrificium ligna concidit, pueros
Abbreviated transcription (Latin):
tis ac tate: iu uenilia geruntur a matre Deniq blan¬
ditur. nutrit. et lactat: et consequentia cõplet officia.
quae iam forsitan obliuisceretur: sisuo tempore sar rae
parere concederetur: Tunc locutus. ẽ. dñs ad abraham
dicens: Ac cipe filium tuum quẽ diligis isa ac: et uade
inunũ montiũ et offermihi illũ sacrificiũ. Mox abrahã
tã celeriter decernit iussis caelestib esse parendum.
quã fuerat diuinitus imperatum Uerebatur enĩ neuotũ
mora offenderet: aut iussionẽ tarditas inpediret. Deniq
ꝓperat quod iussum. ẽ. ꝑficere: festinat quod p̃ceptum est
adimplere Fuit e nim letus cũ eũ acciperet: lecior cum
eum immolandũ dñs postularet Ostendit abraham
Rarissimũ quidem sibi . eẽ. filiũ: sed multo cariorem fili
existere dũm. Nec dul cedinẽ aut affectus pignoris
respiciebat : qui iussionẽ ut ꝑficeret cogitabat Totos

Expanded text:
utis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanutis aetate, juvenilia geruntur a matre. Denique blanditur, nutrit et lactat, et consequentia complet officia, quae jam forsitan oblivisceretur, si suo tempore Sarae parere concederetur. Tunc locutus est Dominus ad Abraham, dicens: Accipe filium tuum quem diligis, Isaac, et vade in unum montium, et offer mihi illum in sacrificium . Mox Abraham tam celeriter decernit jussis coelestibus esse parendum quam fuerat divinitus imperatum. Verebatur enim ne votum mora offenderet, aut jussionem tarditas impediret. Denique properat quod jussum est perficere, festinat quod praeceptum est adimplere. Fuit enim laetus cum eum acciperet, laetior cum eum immolandum Dominus postularet. Ostendit Abraham charissimum quidem sibi esse filium, sed multo chariorem filio existere Dominum. Nec dulcedinem aut affectus pignoris respiciebat, qui jussionem ut perficeret, cogitabat. Totos
Abbreviated transcription (Latin):
non tu & dñe maiestati. Naturae non dõ. seruis non dño
nde credo pater. credo dñe. istud te facturũ esse quoc
dicis. quia his uir tutib cunctis gentib in notescis
Tunc sarra concepit in uterũ et peperit filium: patrẽ
multarũ gentiũ destinatũ Nascitur isaac ornam̃¬
tũ generis : parentũ gła: ꝓpinquorũ letitia: familie
decus: hereditatis spes. fidei p̃ciũ: ꝓmissae sobolis tes¬
timonium Incuius natiuitate et dñs ꝓmissum reddi¬
dit : et abraham uotũ quod optauit accepit Gauden
om̃s. cuncti lȩ̨tantur: Fit enim isa ac dulcis cũ nascitu
dulcior cũ nutritur Nec enĩ poterat. eẽ. Non dulcis
quẽ et patris fides condietat. et ꝓpria innocentia cõ¬
mendabat. Fit et sarra exterili mater. fecunda filio.
fecundior futura ex ipso. Re. dit iuuentus insenẽ.
marcens aetas reparatur in iuuenẽ: et manente senect¬

Expanded text:
non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. non tuae, Domine, majestati; naturae, non Deo, servis, non Domino. Unde credo, Pater, credo, Domine, istud te facturum esse quod dicis, quia his virtutibus cunctis gentibus innotescis. Tunc Sara concepit in utero, et peperit filium, patrem multarum gentium destinatum. Nascitur Isaac ornamentum generis, parentum gloria, propinquorum laetitia, familiae decus, haereditatis spes, fidei pretium, promissae sobolis testimonium. In cujus nativitate et Dominus promissum reddidit, et Abraham votum quod optavit, accepit. Gaudent omnes, cuncti laetantur. Fit enim Isaac dulcis cum nascitur, dulcior cum nutritur. Nec enim poterat esse non dulcis, quem et patris fides condierat, et propria innocentia commendabat. Fit et Sara ex sterili mater fecunda in filio, fecundior futura ex ipso. Redit juventus in senem, marcens aetas reparatur in juvenem, et manente senect
Abbreviated transcription (Latin):
ham quid destinatũ sit tibi: sed id circo nescis: quia
quid merearis non respicis Tantũ Enim deme tua
meruit fides: tantũ tua obsequia ualuerunt.
ut et quid dẽsideres norim: et facere quod mereris decre¬
uerim Namq tibi nascetur filius: cuius semen diffun¬
detur inmilia : ut similitu dini siderum coaequetur:
et arene in mensitatibus conparetur: Credo inquid
abraham dnẽ: credo quia potes. facturum te confido
quod spondes. Nec enim confectam se nec tutẽ marcen¬
tis me ae ac tatis considero: aut sarrae conuigis steri¬
lem effectamq conditionem adtendo. sed tuae
maiestatis potentiam tracto Nec uitalia ꝓmit tan¬
tur: sed aquo ꝓmit tantur agnosco: generare enĩfilio
senilis aetas nonpatitur : sed tua dñẽ iussione cõpletur:
Steriles filios habere non possunt: sed hoc posse tu& uir¬
tutes efficiunt : Natura quidem negat: sed potentia
imperat Aetas ꝓ hibet: sed tua pot̾estas ostendit
Inpossibile quidem istud uidetur: nobis non tibi: homni

Expanded text:
nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo, inquit Abraham, Domine, credo quia potes, facturum te confido quod spondes. Nec enim confectam senectutem marcescentis meae aetatis considero, aut Sarae conjugis sterilem effetamque conditionem attendo, sed tuae majestatis potentiam tracto, nec cui talia promittantur, sed a quo promittantur agnosco. Generare enim filios senilis aetas non patitur, sed tua, Domine, jussione completur. Steriles filios habere non possunt, sed hoc posse tuae virtutes efficiunt. Natura quidem negat, sed potentia imperat. Aetas prohibet, sed tua potestas ostendit. Impossibile quidem illud videtur nobis; non tibi; homini,
Abbreviated transcription (Latin):
in iudiciis iusti: inamicitia fideles: in in iurus pacientes.
in contentionibus moderati: refugientes turpi loquia: ad¬
uersus iniqua constantes: in conuiuiis sobrii: in uolup ta¬
tibus continentes. in caritate simplices: in ter subdolos
cauti : condolentes tristibus: contumacibus resistentes.
insuspicionibus parci : inter mali loquostaciti: inter hu¬
miles quo equales Si huius modi uir tu tibus nr̃a uolue¬
rimus scĩficare ie iunia: tribuente dño ad festiui tatem
paschalis grãe: ad gaudia cae lestium ꝓmissionum. indu¬
bitata fidutia et conscientia letiore ueniemus:¬

Expanded text:
in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in judiciis justi, in amicitia fideles, in injuriis patientes, in contentionibus moderati, refugientes turpiloquia, adversus iniqua constantes, in conviviis sobrii, in voluptatibus continentes, in charitate simplices, inter subdolos cauti, condolentes tristibus, contumacibus resistentes, in suspicionibus parci, inter maliloquos taciti, inter humiles coaequales. Si hujusmodi virtutibus nostra voluerimus sanctificare jejunia, tribuente Domino ad festivitatem Paschalis gratiae, et ad gaudia coelestium promissionum indubitata fiducia, et conscientia laetiore veniemus
Abbreviated transcription (French):
nonuilescit Scĩ ficat ille ie iunium: qui flammas sȩ uien¬
tis iracundiȩ. mansuete mentis placabilitate restinguit
Scĩ ficat ie iuniũ: qui lasciuientes oculos turpi ab aspecti
habenis castitatis auertit. Scĩ ficat ie iunium. qui con¬
uitiorũ iacula scuto pacientiae reper cussa disꝑgit.
Sc̃ificat iciuniũ: quilitigantũ tumultus pacifici sanitade
sermonis et lingue prudentioris ar te conpescit Sc̃ifici
ie iunium: qui consur gentes insemet ipso uanarum cogi¬
tationum spinas: euange lico sulcante uomere: uelut
quidam pecuoris sui arator excidit: Sc̃ificat ie iunium: qui
iopias egenorum ꝓquantitate substantiae suae miseran¬
tis manus humanitate solatur: Ad prime scĩficat ille ie¬
iunium: qui ꝑ omnia p̾ceptis diuinȩ legis intentus. diabo¬
uca acorde suo respuit temptam̃ta Et ideo fr̃s Rem̃i siuo
lumus dõ placita exhibere ie iunia: simus infide fortes.

Expanded text:
non vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saeviennon vilescit. Sanctificat ille jejunium, qui flammas saevientis iracundiae mansuetae mentis placabilitate restinguit. Sanctificat jejunium, qui lascivientes oculos turpi ab aspectu habenis castitatis avertit. Sanctificat jejunium, qui conviciorum jacula, scuto patientiae repercussa dispergit. Sanctificat jejunium, qui litigantium tumultus pacifici sanitate sermonis, et linguae prudentioris arte compescit. Sanctificat jejunium, qui consurgentes in semetipso vanarum cogitaquidam pectoris sui arator, excidit. Sanctificat jejunium, qui inopias egenorum pro quantitate substantiae suae miserantis manus humanitate solatur. Apprime sanctificat ille jejunium, qui per omnia praeceptis divinae legis intentus, diabolica a corde suo respuit tentamenta. Et ideo, fratres charissimi, si volumus Deo placita exhibere jejunia, simus in fide fortes,
Abbreviated transcription (Latin):
responde tur. Scriptum . ẽ. Dnm̃ dm̃ tuum ad orabis et
ipsi soli seruies Id .ẽ. qui te demon adorauerit: non ei
regna sed inferna debentur: Adorare namq dm̃ uerũ
eiqͦ seruire : p̃rogatiua regnandi ẽ: Tuaũt qui honores
mundi expetita p̃uaricatione ꝓmittis: nec regnum dare
posse te noueris. Ecce temptator trina iam in terro¬
gatione nichil profecit: incer tus uenit. rediit ince¬
cior: ad gressus . ẽ. ut ꝓbaret. reprobatus abscessit:
tes : trium phũ nrãe salutis agnouimus: ie iunia nr̃a reli¬
giosis scĩ ficemus obsequiis Quid aũt est aliud scĩficare
ie iunium: nisi ie iunii causa: scã uelle. iusta facere. ini¬
qua uitare: Scĩficat ille ieiunium: cuius cor adolacio
potentum amicorum. parentumq gratia clientum:
&iam parua magnaue munuscula. arecti tramite non
auer tunt Sc̃ificat ie iunium suum: cuius iustitia p̃cio

Expanded text:
respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et respondetur: Scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Id est, qui te, daemon, adoraverit, non ei regna, sed inferna debentur. Adorare namque Deum verum eique servire, praerogativa regnandi est: tu autem, qui honores mundi expetita praevaricatione promittis, nec regnum dare posse te noveris. Ecce, tentator, trina jam interrogatione nihil proficit; incertus venit, redit incertior; aggressus 109 est ut probaret, reprobatus abscessit. tes, triumphum nostrae salutis agnovimus, jejunia nostra religiosis sanctificemus obsequiis. Quid autem est aliud sanctificare jejunium, nisi jejunii causa sancta velle, justa facere, iniqua vitare? Sanctificat ille jejunium, cujus cor adulatio potentum amicorum parentumque gratia, clientum etiam parva magnaque munuscula a recti tramite non avertunt. Sanctificat jejunium suum, cujus justitia cor
Abbreviated transcription (Latin):
uenio manducandi: Omnia ut homo patitur : et omĩa uin¬
cit ut ds̃ Adam ille : dĩ certe manibus factus meis quon¬
dam cessit insidiis: hic natus efemina neq suis necessitatib
flectitur: neq meis consciliis ad quiescit Illum serpentis
ore superaui: hic me &iam ipsum loquentẽ contempnit.
terum stanti dño supra pinnã templi ait Sifilius dĩ es
batus hoc loquitur qui putat ei se posse pre cipium ꝑsuade¬
re. i quo nibil potuit de panibus imperare : Cui responde t᷑
axp̃o. Scriptum .ẽ. Non temptabis dnm dm̃ tuum Idest
hoc quod suades diabole temptationis prae sumpcio est. non
consilium sanitatis. iac tantiae uanitas: non uirtutis
exemplum: In ane.ẽ. enim omne miraculum: quod utilitatẽ
saluti non operatur humane Et hac dñi responsione cassag
ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens
haec omnia tibi dabo: siꝓcidens ad ora uerisme Cui iterũ

Expanded text:
venio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vinvenio manducandi; omnia ut homo patitur, et omnia vincit ut Deus. Adam ille, Dei certe manibus factus, meis quondam cessit insidiis, hic natus e femina, neque suis necessitatibus flectitur, neque meis consiliis acquiescit; illum serpentis ore superavi, hic me etiam ipsum loquentem contemnit. Iterum stanti Domino super pinnam templi ait: Si Filius Dei es, batus haec loquitur, cui se putat praecipitium persuadere, a quo nihil potuit de panibus impetrare. Cui respondetur a Christo: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Id est, hoc quod suades, diabole, tentationis praesumptio est, non consilium sanitatis, jactantiae vanitas, non virtutis exemplum; inane est enim omne miraculum, quod utilitatem saluti non operatur humanae. Et hac Domini responsione cassatus, ostendit ei omnia regna mundi et honores eorum dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . Cui iterum
Abbreviated transcription (Latin):
et obhoc cõmu nionẽ mor talium subiit passionum:
ut inimicum generis humani hominis cer tamine triũ¬
pharet Unde et p̃sumtor ille furore suo cȩcatus: ait ad
anm. Sifilius dĩ es dic ut lapides isti panesfiant Stultis¬
sima haec eius inanisq sub reptio. Perpanem enĩ uult¬
cum temp tare qui panis. ẽ. estimans es cae illũ penuria
laborare. qui uoluntariã prefertbat esuriem Cui responđd
dñs. Scriptum .ẽ. Non in pane tantũ uiuit homo sed in
omni uerbodĩ. Hoc. ẽ. dicere. frustra di abole i terum
ꝑescam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo
cibos inlicitos inparadiso adam ꝑte fuisse deceptum:
Nec esuries me uincit: nec tuis suasionibus cedo Uoluntas enĩ
dĩ cibus. ẽ. meus. uerbum dĩ mihi. ẽ. ꝑfecta refectio: Qua
sententia re ꝑcussus: iterum ut aestimo dixit diabolus:
Quidhoc rei. ẽ. uideo illũ esurire et necessi tatẽ in eo non in¬

Expanded text:
et ob hoc communem mortalium subiit passionem, et ob hoc communem mortalium subiit passionem, ut inimicum generis humani hominis certamine triumpharet; unde et praesumptor ille furore suo caecatus ait ad Dominum: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Stultissima haec ejus inanisque subreptio: per panem eum vult tentare, qui panis est, aestimans illum escae penuria laborare, qui voluntariam perferebat esuriem. Cui respondit Dominus: Scriptum est: Non in pane tantum vivit homo, sed in omni verbo Dei . Hoc est dicere: Frustra, diabole, iterum per escam supplantare conaris: sufficiat tibi suadendo cibos illicitos in paradiso Adam per te fuisse deceptum. Nec esuries me vincit, nec tuis suasionibus cedo, voluntas enim Dei cibus est meus: verbum Dei mihi est perfecta refectio. Qua sententia repercussus, iterum, ut aestimo, dixit diabolus: Quid hoc rei est, video illum esurire, et necessitatem non in
Abbreviated transcription (Latin):
mali est Et quid plura: Nihil in eo repperio quod me
delectet: om̃s meos conatus e uacuat. Quid agam: quo
me conuer tam: For tiorem sentio. puto illum in regno
meo uelle regnare. Neforte ds̃ sit iste quẽ nullũ potest
maculare delictum: Sed si ds̃. eẽt. quomodo in dignitate
par tus feminei sustineret: Quomodo eẽt cunas pan¬
nosq contentus.: Quis credere possit infanciae uagit᷑
indõ : cui non audienti ridiculum. ẽ. dm̃ femineo lac¬
te nutriri: Post omĩa ecce esurit: Cum utique esurire
dm̃ ratio nulla ꝑsuadeat Ignorabat nimirum diabolus
quia quod xp̃m nutrimenta ꝑferebat infanciae. Quod¬
que esurie bat ut homo: non erat fragilitatis corporeȩ.
sed caelestis grãc sacramentum: dĩ enĩ filius cui cũsem¬
piterno patre intemporalis constat ae ternitas Qui
cum suo genitore naturaliter in passibilis in corrupto
rognat imperio. Egit incarne nr̃a salutare mysterium.

Expanded text:
malitia. Et quid plura? Nihil in eo reperio quod me malitia. Et quid plura? Nihil in eo reperio quod me delectet; omnes meos conatus evacuat. Quid agam? quo me convertam? Fortiorem sentio; puto illum in regno meo velle regnare, ne forte Deus sit iste, quem nullum potest maculare delictum. Sed si Deus esset, quomodo indignitates partus feminei sustineret? Quomodo esset cunis pannisque contentus? Quis credere possit infantiae vagitus in Deo? Cui non audienti ridiculum est Deum femineo lacte nutriri? Post omnia ecce esurit, cum utique esurire Deum ratio nulla persuadeat. Ignorabat nimirum diabolus, quia quod Christus nutrimenta perferebat infantiae, quodque esuriebat ut homo, non erat fragilitatis corporeae, sed coelestis gratiae sacramentum. Dei enim Filius, cui cum sempiterno Patre intemporalis constat aeternitas, qui cum suo genitore naturaliter impassibilis 108 incorrupto regnat imperio, egit in carne nostra salutare mysterium;
Abbreviated transcription (Latin):
stelle letioris adridet : atq inhonorem ipsius ministran¬
tes ei angłi. inter sidera terrasq concurrunt et exultan¬
tes adnuntiant quã non intellego nouitatem Quid
hoc micurali. ẽ: uideo quod auertere ne queo: audio
quod sustinere non possum : ut homo natus: honoratur
ut ds̃. Aseculis nũquam mihi hoc contigit: ut quisquã
nasceretur homo et humani uitu nihil haberet.
Quae haec tam noua potensq generatio .ẽ. Inter pecca¬
tores et impios natus: mortali &iam dematre progres¬
sus purgacior cunctis nascentibus Et ipso mihi licaelo
purior apparet Auariciȩ in eo radix nulla consurgit.
Nulla cor eius pulsat inuidia: nescit eius lingua menda¬
cium: Oculi eius concupiscentiam non admit tunt.
Nulla aurium uoluptate mollitur Luxuries certe
per quã mihi humanum sub iecigenus. pectus eius non
potest pene trare Nulla illi iactantia in est: nulla

Expanded text:
stellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministranstellae laetioris arridet, atque in honorem ipsius ministrantes ei angeli inter sidera terrasque concurrunt, et exsultantes annuntiant, quam non intelligo novitatem. Quid hoc miraculi est? Video quod advertere nequeo, audio quod sustinere non possum; ut homo natus honoratur ut Deus. A saeculis nunquam mihi hoc contigit, ut quisquam nasceretur homo, et humani vitii nihil haberet. Quae haec tam nova potensque generatio est? Inter peccatores et impios natus, mortali etiam de matre progressus, purgatior cunctis nascentibus et ipso mihi coelo purior apparet. Avaritiae in eo radix nulla consurgit, nulla cor ejus pulsat invidia, nescit lingua ejus mendacium, oculi ejus concupiscentiam non admittunt, nulla aurium voluptate mollitur; luxuries certe, per quam mihi humanum subjeci genus, pectus ejus non potest penetrare: nulla illi jactantia inest, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
esse quã hominẽ Animabat itaq illũ presumere
congressum par tus femineus: sed terrebat uirginitas
pirientis Quã uis enim xp̃m maria aeuȩ utique
filia peperisset : non tamen eum conceperat deadam
Cum ergo uideret inimicus dĩfilium tanta ꝑ miracula
ꝓcreatum : uol uebat secum ut arbitror atq admi¬
rans dicebat: Quis iste . ẽ. quinesciente me hunc ingres¬
sus ẽ. mundum: No ui quidem quia de femina natus. ẽ.
sednescio unde conceptus. Adstat ecce mater: sed patr̃ẽ
in uestigare non possum Par tum uideo: sed non agnosco
nascentem Et stupori meo ad crescit: inconsueta lege
pariendi: etiam aeditofilio: mater exultat ut uirgo:
Eniacet incunabulis paruulus : suffundit lacrimis uultũ:
similemq se. ẽẽ. mor talium uagitib prodit. Ꝙ cũ nihil
ei de infantia desit. nulla tamen illi. ẽ. uelut in infante
corruptio: Pannis obsitus sordet sed caelum illi radio

Expanded text:
esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere esse quam hominem. Animabat itaque illum praesumere congressum partus femineus, sed terrebat virginitas parientis; quamvis enim Christum Maria, Evae utique filia, peperisset, non tamen eum conceperat de Adam. Cum ergo videret inimicus Dei Filium tanta per miracula procreatum, volvebat secum, ut 107 arbitror, atque admirans dicebat: Quis est iste qui, nesciente me, hunc ingressus est mundum? Novi quidem quia de femina natus est, sed neseio unde conceptus. Astat ecce mater, sed patrem investigare non possum. Partum video, sed non agnosco nascentem: et quod stupori meo accrescit, inconsueta lege pariendi, etiam edito filio, mater exsultat ut virgo. En jacet in cunabulis parvulus, suffundit lacrymis vultum, similemque esse mortalium vagitibus prodit; et cum nihil ei de infantia desit, nulla tamen illi est velut in infante corruptio. Pannis obsitus sordet; sed coelum illi radio
Abbreviated transcription (Latin):
tuba cecinit: dñm acredemptorem nr̃m aduersus
temptamenta diaboli reluctantem quidem uerbis.
sed spiritu dimicantem. Sermone enĩ certamen agit:
sed per agit maiestate uictoriam Nec sine ingenti
mysterio huius modi putemus. eẽ. conflictum: in quo
aut accensus diabolus in uerba ꝓrumpit: aut rerum
dñs tẽptatori suo uerbis nichil ominus respondere
dignatur: In his aũt om̃ib: nrãe salutis . ẽ. ratio Nobis
saluator esurit . ꝓnobis loquitur : nos in illo uincimꝰ.
quia nos ei causa sumus pugnandi Nam quis ambigat
unigeni tum patris. cui nulla ob uiare poterat cre¬
atura ꝓ illis in isse certamen: quorũ se carne uesti¬
uit: Humani igitur cõrporis forma hostem callidis¬
simũ ꝓdire suasit ad prelium: quem uerus dĩ filius
errabundus et anceps temptator mollia suspensa¬
q e temptam̃ta rimatur : quia licet carnalis uiri
specier contemplare tur in xp̃o: presentia tamen
diuini tatis eius concitatus suspicabatur eum plus

Expanded text:
uba cecinit, Dominum ac Redemptorem nostrum adversus tentamenta diaboli reluctantem quidem verbis, sed spiritu dimicantem; sermone enim certamen agit, sed peragit majestate victoriam. Nec sine ingenti mysterio hujusmodi putemus esse conflictum, in quo aut accensus diabolus in verba prorumpit, aut rerum Dominus tentatori suo verbis nihilominus respondere dignatur. In his autem omnibus nostrae salutis est ratio. Nobis Salvator esurit: pro nobis loquitur; nos in illo vincimus, quia nos ei sumus causa pugnandi. Nam quis ambigat Unigenitum Patris, cui nulla obviare poterat creatura, pro illis iniisse certamen, quorum se carne vestivit? Humani igitur corporis forma hostem callidissimum prodire suasit ad praelium, quem verus Dei Filius errabundus et anceps tentator mollia suspensaque tentamenta rimatur: quia licet carnalis viri speciem contemplaretur in Christo, praesentia tamen divinitatis ejus concitatus, suspicabatur eum plus
Abbreviated transcription (Latin):
pse.ẽ. enĩ et lapis ille abscisus demonte sine manib conci¬
dentiũ: id .ẽ. xp̃s natus de uirgine sine manib conplec ten¬
tium: qui tantũ creuit ut mons magnus fieret: et impleret
uni uer sã faciem terrae De quo monte dicit ꝓpħa: Uenite
ascendamus in montẽ dñi. Et de quo dauid dicit: monsdĩ
mon uber : ut quid suspicamini montes incasse atos: montẽ
in quoplacuit dõ habitare in ipso Cũ enĩ ipse dñs xp̃s disci
pulos suos interro garet quẽ dicerent. eẽ. homines filium
hominis. Responderunt Alii heliã: alii hieremiã: aut unũ
expphetis. Et ille: Vt quid suspi camini montes in casseatos.
montẽ inquo placuit dõ habitare in eo Hunc cognouit pe¬
tate. Suꝑ petrã fundatus ẽ. petrus: ut mortẽ susciperet
illũ amando: quẽ ter negauerat timendo Dic et tu moyse
legis lator. duxppłi isrł: testimoniũ dexp̃o. Propħam uob

Expanded text:
pse est enim et lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Dpulos suos interrogaret quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. Prophetam vob
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: quia filius hominis uenturus . ẽ. ingła patris sui. Filius
quippe hminis ingła dĩ patris uenturus. ẽ: quia qui homi¬
nis natura minor. ẽ. patre. ipse in diuinitate unius eiusdẽq
est gła cũ patre uerus homo ꝑ omĩa uerus existens et ds.
Merito aũt lerificat pios: merito terret contumaces quod
sequitur. et tunc reddet unicuiq scđm opus eius: Qura
quinunc bona operantes pressuris malorũ affliguntur in¬
quis. lecinte ninurũ animo tẽpus expectant illud. qua ido
ꝑin ditẽ iustũ nonsolũ ab in iustorũ liberentur iniur us.
sedet iusticie ac pacientiae suae mercedem ꝑcipianen
purant: iusta repenite ites aeternȩ dãpnationis senten¬
tia feriuntur. Concinit huic euangelicę sententiae qđ
quippe miãm ac de inde uidiciũ se cantare ꝑhibet.
quianimirũ dñs quod primo suo aduentu depositũ nobis
benignẽ contulit: hoc in scđo districtus exiget Sed

Expanded text:
dicitur quia Filius hominis venturus est in gloria Patris sui. Filius dicitur quia Filius hominis venturus est in gloria Patris sui. Filius quippe hominis in gloria Dei Patris venturus est, quia qui in hominis natura minor est Patre, ipse in divinitate unius ejusdemque est gloriae cum Patre verus homo, per omnia verus existens et Deus. Merito autem laetificat pios, merito terret contumaces, quod sequitur. Et tunc reddet unicuique secundum opera ejus: quia qui nunc bona operantes pressuris malorum affliguntur iniquis, laetanti nimirum animo tempus exspectant illud, quando per judicem justum non solum ab injustorum liberentur injuriis, sed et justitiae ac patientiae Al. justa sero poenitentes aeternae damnationis sententia feriuntur. Concinit huic evangelicae sententiae quoquippe misericordiam, ac deinde judicium se cantara perhibet: quia nimirum Dominus, quod primo suo adventu dispositum nobis benigne contulit, hoc in secundo districtus exiget. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
modo ꝑ euangeliũ suũ sudores certaminũ temporaliũ.
modo acter n̾oꝵ deseribit palmã p̃miorũ Ut auditis
uidelicet agonũ necessi tatib memineriat sibi reꝗem
in hac uita nequa quã. eẽ. petendã Audita rursũ dul¬
ce dine future retributionis leuius ferant mala transe¬
uncia: que bonis sperauerint remuneranda ꝑpetuis Cũ
e nĩ suas suorũq passiones paulo superius cõmemorasset.
confestim ea que modo cũlegeretur audi uim̾. adiungir
dicens. Filius enĩ hominis uenturus . ẽ. ingła patrissui cũ
angłis suis: et tunc reddet unicuiq scđm opus eius Ubi
aptissime diem ex tremi designat examinis. quando in
potestate et maiestate ueniet iudicaturus demundo.
qui quondã in humilitate et ab iectione uenerat iudican¬
dus amundo: Quando cũ iudiciaria distrietione que
scam opera eorũ Electos in regnũ patrissui ꝑducet. rẽp¬
bos aut cũ diabolo inignẽ reiciet sempiternũ: Et pulchre

Expanded text:
 suum sudores certaminum temporalium, modo aeternorum describit palmam praemiorum: ut auditis videlicet agonum necessitatibus meminerint sibi requiem in hac vita nequaquam esse petendam; audita rursum dulcedine futurae retributionis levius ferant mala transeuntia, quae bonis speraverint remuneranda perpetuis. Cum enim suas suorumque passiones paulo superius commemorasset, confestim ea quae modo cum legeretur, audivimus, adjunxit dicens: Filius enim hominis venturus est, in gloria Patris sui cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opera ejus. Ubi aptissime  Al., apertissime diem extremi designat examinis, quando in potestate magna et majestate veniet judicaturus de mundo, qui quondam in humilitate et abjectione venerat judicandus a mundo, quando cum judiciaria districtione quaesecundum opera eorum, electos in regnum Patris sui perducet, reprobos autem cum diabolo in ignem rejiciet sempiternum. Et pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
uobis et pater ur̃ qui in caelis. ẽ Nonlonge. ẽ. ab uno¬
quoque quod posscit: cũ benignitate supplicis senten¬
cia pendeat iudicantis: quihumanarum praecũ mise¬
ricors et iustus auditor aequitati suae de nr̃a lenitate
p̃scribit : ut non haberet in eos iusse ueritatis: quos non
inuenisset cupidos ulcionis Clementes aũt et mites
animos etiam largitas decet Nihil enim .ẽ. dignius
quã ut homo sui sit auctoris imitator: et scđm modũ
propriae facultatis: diuini sit operis exsecutor Nã
cum aluntur esurientes: uestiuntur nudi: fouentur
infir mi: nonne auxilium dñi manus explet ministri.
et benignitas ser ui munus . ẽ. dñi. Quia cum ad effectus
miãe suae ad iutore non egeat: ita suam omnipotentiã
temperauit : ut laborib hominum ꝑ homines sub uenireq
Et merito dõ grãe referentur depietatis officiis cuius
opera uiderentur infamulis Propt̾ quod ipse dñs disci¬

Expanded text:
vobis Pater vester qui in coelis est : non longe est ab unovobis Pater vester qui in coelis est : non longe est ab unoquoque quod poscit; cum de benignitate supplicis sententia pendeat judicantis. Qui humanarum precum misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra lenitate praescribit, ut non haberet in eos jus severitatis, quos non invenisset cupidos ultionis. Clementes autem et mites animos etiam largitas decet. Nihil enim dignius est, quam ut homo sui auctoris sit imitator, et secundum modum propriae facultatis divini sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxilium Domini manus explet ministri, et benignitas servi munus est Domini? Qui cum ad effectus misericordiae suae adjutore non egeat, ita suam omnipotentiam temperavit, ut laboribus hominum per homines subveniret, et merito Deo gratiae referrentur de pietatis officiis, cujus opera videntur in famulis. Propter quod ipse Dominus disci
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur Nemo pacientiam bonitatis dĩ depeccatoꝵ
suorum inpunitate contẽpnat: nec ideo illũ estimet
non offensum. quia nec dum . ẽ. exꝑtus iratum Nonsun
longe uitae mor talis induciȩ: nec diuturna. ẽ. licencia
insipiencium uoluntatũ. in ae ternarum dolore tran¬
celebretur Cunc torum se fidelium carda scĩficent:
Mitescat seuitia: mansuescat iracundia: remit tant sibi
om̃s culpas inuicẽ suas: nec exactor sit uindictȩ̨ quipe¬
titor.ẽ. ueniae Di centes enim dimit te nobis debita nr̃a
sicut et nos dimittimus debitorib nr̃is. durissimis nos
uinculis li. gamus: nisi quod ꝓfitemur implemus:
Vnde si orationis huius sacratissimum pactũ non tota sui
conditione seruatũ. ẽ. nunc saltim conscientiam suam
unus quisque cognoscat: et alienis ignoscendo delictis.
ab olitionem suorum optineat peccatorũ: Dicente nãq
dño. Si dimiseritis hominib peccata eorum dimittec

Expanded text:
loquitur. Nemo patientiam bonitatis Dei de peccatorum loquitur. Nemo patientiam bonitatis Dei de peccatorum suorum impunitate contemnat: nec ideo illum aestimet non offensum, quia necdum est expertus iratum. Non sunt longae mortalis vitae induciae, nec diuturna est licentia insipientium voluptatum in aeternarum dolorem trancelebretur, cunctorum fidelium corda sanctificentur. Mitescat saevitia, mansuescat iracundia: remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae qui petitor est veniae. Dicentes enim, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; durissimis nos vinculis alligamus, nisi quod profitemur impleamus. Unde, si orationis hujus sacratissimum pactum non tota sui conditione servatum est; nunc saltem conscientiam suam unusquisque cognoscat, et alienis ignoscendo delictis, abolitionem suorum obtineat peccatorum. Dicente namque Domino, Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et
Abbreviated transcription (Latin):
libet enim caste et sobriae mortalis haec uita ducatur.
quodam tamen puluere terrenȩ conuersationis asꝑgit
et nitor mentium ad dĩ imaginẽ conditarũ. non ita fumo
totius uanitatis alienus. ẽ. ut nulla possit sorde fuscari
& nonsemꝑ indigeat expoliri: Quod si &iam: cautissimis
animis necessarium. ẽ. quanto illis amplius. ẽ. expetendũ
qui toto for te anni spacia: aut securius. aut neglentius
transierunt: Quos caritate debita cõmonemus: ut non
ideo sibimet blandiantur : quia nobis conscientiae sin¬
gulorum parere non possunt : cũ oculos dĩ simul uniuer¬
sa cernentis: non abdita locorum: non parietum septa
secludant: nec solũ ei acta et cogitata. uerum et agen¬
da: et cogitandasint cognita. Ista ergo scientia sũ mi
iudicis: iste .ẽ. tremendus aspectus: cui ꝑ uiũ. ẽ. omne
solidum : et a ꝑtum omne secretum: cui obscura clarent
muta respondent: silentium confite tur: et sine  mens

Expanded text:
libet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, libet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, quodam tamen pulvere terrenae conversationis aspergitur: et nitor mentium ad Dei imaginem conditarum non ita a fumo totius vanitatis alienus est, ut nulla possit sorde fuscari, et non semper indigeat expoliri. Quod si etiam cautissimis animis necessarium est, quanto illis amplius est expetendum, qui tota forte anni spatia aut securius aut negligentius transegerunt? Quos charitate debita commonemus, ut non ideo sibimet blandiantur, quia nobis conscientiae singulorum patere non possunt: cum oculos Dei simul universa cernentis non abdita locorum, non parietum septa secludant; nec solum ei acta et cogitata, verum et agenda et cogitanda sint cognita. Ista ergo scientia summi judicis, iste est tremendus aspectus, cui pervium est omne solidum, et apertum omne secretum; cui obscura clarent, muta respondent; silentium confitetur, et sine voce mens
Abbreviated transcription (Latin):
tura. quis gloriabitur castumse habere cor: aut mun¬
dum se. ẽẽ. a peccato: Omnessibi in tellegant delictoꝵ
indulgentiã: et reparationis necessariam. eẽ. medici
quam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nrãe tẽpoꝵ
lege referuntur : quae ut dignius cȩlebremus saluber¬
rime nos quadraginta dierũ ieiunio p̃paramus Nonenĩ
hi tantum qui ꝑ mor tem xp̃i resur rectionisq mysteriũ.
innouã uitã baptismosunt regenerante uenturi: sedeciã
om̃s ppłi renatorũ et utiliter et necessar iae p̃sidium¬
sibi huius scĩficationis assumunt Illi ut que nondũ habent
accipiant : isti ut accepta cus todiant. Dicente nãq aplo
qui stat uideat ne cadat. Nemo tanta. ẽ. fir mitate sufful¬
tus: ut destabilitate sua debeat. eẽ. securus Utamur igi
dił mi saluberrimi temporis: uenerabilib institut is.
et sollicitiore cura cordis nr̃i specula tergamus Quantũ¬

Expanded text:
tura, Quis gloriabitur castum se habere cor, aut muntura, Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? omnes sibi intelligant delictorum indulgentiam et reparationis necessariam esse mediciquam cum ipsa nobis sacramenta redemptionis nostrae temporum lege referuntur? Quae ut dignius celebremus, saluberrime nos quadraginta dierum jejunio praeparemus. Non enim hi tantum qui per mortis Christi resurrectionisque mysterium in novam vitam Baptismo sunt regenerandi, sed etiam omnes populi renatorum utiliter sibi et necessarie praesidium hujus sanctificationis assumunt: illi, ut quae nondum habent accipiant; isti, ut accepta custodiant: dicente Apostolo, Qui stat, videat ne cadat . Nemo tanta est firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat esse securus. Utamur igitur, dilectissimi, saluberrimi temporis venerabilibus institutis, et sollicitiore cura cordis nostri specula tergamus. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
simo et clementissimo summi regis arbitrio cunc ta
et ueritas: tamen cumquae dam non secundum desideria
nr̃a procedunt. et sub humani errore iudici superior
est plerumq iniqui causa quã iusti: uicinum nimis
atq contiguum. ẽ. ut eciam magnos animos ista con¬
cuciant : & in aliquo inlicitae causacionis murmur
impella t Siquidem istis uarietatibus etiam excel¬
lentissimus propħa dđ usq ad periculum setur batũ¬
profiteatur etdicat. Mei aũt pęne motisunt pedes pęne
effusi sunt gressus mei: quia zelaui inpeccatoribus: pacẽ
peccatorũ uidens Vnde quia paucorum . ẽ. tamsolida
fortitudo. ut nulla in aequalitatum ꝑ turbatione qua¬
tiantur: et multos fidelium non aduersa tantũ sed
etiam secunda corrumpant: sanandis uulneribus
quibus humana insirmitas sauciatur: diligens. ẽ. adhi¬
benda curatio Ideo enĩ depericulis quibus mundus
hic plenus. ẽ. quae dã breuiter ꝑcurri. Ut dicente scrip¬

Expanded text:
simo et clementissimo summi regis arbitrio cuncta simo et clementissimo summi regis arbitrio cuncta sericordia et veritas : tamen cum quaedam non secundum desideria nostra procedunt, et sub humani errore judicii superior est plerumque iniqui causa quam justi, vicinum nimis atque contiguum est ut etiam magnos animos ista concutiant, et in aliquod illicitae causationis murmur impellant: siquidem istis varietatibus etiam excellentissimus propheta David usque ad periculum se turbatuprofitetur et dicit, Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Unde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla iniquitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum, sed etiam secunda corrumpant; sanandis vulneribus, quibus humana infirmitas sauciatur, diligens est adhibenda curatio. Ideo enim de periculis quibus mundus hic plenus est, quaedam breviter percurri; ut dicente Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ueracia sunt ora laudantium Inde seuit odium: hinc
decipit mendax officium: ut facilius sit uitare discordẽ.
quã declinare fallacem In ipsis aũt uir tutib olitinendis.
tam dubius modus et tam incerta discrecio. ẽ. ut siquis¬
quã interbonorum malorumq confinia: subtilissi mi
discriminis potuerit seruare mensuras: difficile sit ut
bene sibi consciam ꝓbitatem obtrectantium lingua
non mordeat : & iniquorum e uadat opprobria: cui ẽ.
amica iustitia Iam cum ad ipsas rerum temporalium
uarietates cogitatio humana conuertitur : quante
se obponunt caligines : quanti prauarũ opinionum
ob or iuntur errores : ut de obiectu contrariorum
sumatur materia que re larum Namlicet omnium
fidelium corda nondubitent: Nullis mundi huius par¬
tibus : Nullis que temporibus ꝓuidentiam ad. eẽ di¬
uinam. Nec destellarum potestate quae nulla est
secularium ne gotiorum pendere ꝓuentus : sed ae quis¬

Expanded text:
veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc decipit mendax officium; ut facilius sit vitare discordem, quam declinare fallacem. In ipsis autem virtutibus obtinendis tam dubius modus et tam incerta discretio est, ut si quisquam inter bonorum malorumque confinia subtilissimi discriminis potuerit servare mensuras, difficile sit ut bene sibi consciam probitatem obtrectantium lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cui est amica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores; ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum! Nam licet omnium fidelium corda non dubitent, nullis mundi hujus partibus nullisque temporibus providentiam abesse divinam, nec de stellarum potestate, quae nulla est, saecularium negotiorum pendere proventus, sed aequis
Abbreviated transcription (Latin):
toris : tamen quea rationabiles lapides sumus et uiua
materies: sic nos auctoris nr̃i extruit manus ut cum
opifice suo : etiam his quireparatur operetur Eratiȩ
igitur dĩ obedientia se humana non sub traat: nec abillo
bona sine quo non potest bona ẽẽ. de ficiat Ae si quid
sibi impossibile aut arduum inmandatorũ effectibus ex¬
peritur: non inse remaneat sed adiubentẽ recurrat.
Qui ideo dat preceptũ ut excitet desiderium: et prestet
et ipse te enutriet. An forte quisquã tam insolenter
suꝑbit. et ita se in lesum: ita in maculatũ. eẽ. p̃sumit.
ut nullius iam renouationis indigeat: fallitur pror sus
ista ꝑsuasio. et nimia uanitate ueterescit : qui in ter
tẽptationes istius uitae. ab om̃ise uulnere credit immu
lena omnia periculis. plenasunt laqueis: incitant cupi¬
ditates: insidiantur inlecebrȩ. blandiuntur lucra: dãna
deterrent a mare obloquentium linguae: Nec semper

Expanded text:
toris: tamen quia rationabiles lapides sumus, et viva toris: tamen quia rationabiles lapides sumus, et viva materies, sic nos auctoris nostri exstruit manus, ut cum opifice suo etiam is qui reparatur, operetur. Gratiae igitur Dei obedientia se humana non subtrahat, nec ab illo bono, sine quo non potest bona esse, deficiat; ac si quid sibi impossibile aut arduum in mandatorum effectibus experitur, non in se remaneat, sed ad adjuvantem recurrat: qui ideo praeceptum dat, ut excitet desiderium, et praestet Domino, et ipse te enutriet . An forte quisquam tam insolenter superbit, et ita se illaesum, ita immaculatum esse praesumit, ut nullius jam renovationis indigeat? Fallitur prorsus ista persuasio, et nimia vanitate veterascit, qui inter tentationes istius vitae ab omni se vulnere credit immulena omnia periculis, plena sunt laqueis. Incitant cupiditates, insidiantur illecebrae; blandiuntur lucra, damna deterrent: amarae sunt obloquentium linguae, nec semper