comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et replebit eũ sp̃us dñi. Illũ sp̃m quẽ dauid cauit dicẽs.
Timete dñm iusti eiꝰ. Unde et bt̃i efficiũt᷑ eodẽ ꝓtestante et
dicẽte. Beatꝰ uir qui timet dñm. Illũ dicit timorẽ q castus
est et pudicus. Cm̃ timor dni castus ĩꝗt dauid ꝑmanet
reꝵ oĩn quas credimꝰ aut sꝑamꝰ. Timeamꝰ enĩ iudiciũ.
namq uita ẽ deũ nosce: time̾ eiꝰ potẽtiã: ama̾e̾ pietatẽ.
Timor nãq u̾tutũ est custos: securitas ad lapsũ facilis.
Si pauorẽ hũeris. solicitus eris. et si solicitus fueris. ieo
ĩ caulas oniũ tuar intrare nõ poterat: quod ad p̾̃positos
eccliaꝵ uel ad anime custodiã ꝑtinet. Qui cauitus est et
timidꝰ. potest ad tpũs uitare p̃cr̃a. Qui securus est de Iu¬
sticia. repugnat deo. illiꝰq auxruo destitutꝰ. insidiis hostiũ
ontet. Nunꝙͣ tuta est humana fragilitas. et ꝙͣto ꝟturib
orruamꝰ. Si iux̃ eͦccłiastem radix sapĩe ẽ timeͬ deũ. f̾ructꝰ¬

Expanded text:
ni: Illum spiritum, quem David canit dicens : Timete Dominum, Justi ejus. Unde et beati efficiuntur, eodem protestante, et dicente : Beatus vir qui timet Dominum. Illum timorem dicit, qui castus est et pudicus. Quoniam timor Domini castus, inquit David , permanet rerum omnium, quas credimus aut speramus: timeamus enim Judicium, namque vita est Deum nosse, timere ejus potentiam, amare pietatem. Timor namque virtutum est custos, securitas ad lapsum facilis. Si pavorem habueris, sollicitus eris: et si sollicitus fueris, leo in caulas ovium tuarum intrare non poterit. Quod vel ad praepositos Ecclesiarum, vel ad animae custodem pertinet. Qui cautus est et timidus, potest ad tempus vitare peccata: qui securus est de justitia sua, repugnat Deo: illiusque auxilio destitutus, insidiis hostium patet. Numquam tuta est humana fragilitas: et quanto magis corruamus. Si juxta Ecclesiasten, Radix sapientiae est timere Deum: fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Crede̾ et fidere ꝗs debet ꝙ deus ea que ꝓmisit
potens est et adimplere et spem suã in futuri trãsferre.
Et tũc fide plena poterit ad ea que ꝑmissa sũt. facillime
ꝑuenire. Hec nobis ĩiunsibilia ante oculos ponit. Ad hãc
ĩgressi et diaboli et põtatũ huiꝰ mũdi et haꝵ tenebraꝵ
uniuersa deserimꝰ: deo cũ fiducia ꝓximamꝰ. Credeͣ enĩ
et spare nccͣe est que deus iussit: et que diabolꝰ ĩseruerat

Expanded text:
Credere et fide quis debet, quod Deus ea quae promisit, potens est et implere, et spem suam in futurum transferre. Et tunc fide plena poterit ad ea, quae promissa sunt, facillime pervenire . Haec nobis invisibilia ante oculos ponit. Ad hanc ingressi, et Diaboli, et potestatum hujus mundi, et harum tenebrarum universa deserimus : Deo cum fiducia proximamus 186. Credere enim, et sperare necesse est quae Deus jussit, cum quae Diabolus inseruer
Abbreviated transcription (Latin):
o quoq tp̃e quo p̾mũ remote uite
desidiis anhelabã quid̃a honestus senex
deus dedit noĩe ualde huiꝰ urbis nobilis.
amicus. in ꝙ ĩ amiciciis sedule iugebat᷑
qͥ mͥ narrabat dicens. Gothoꝵ cp̃e quida
spectabił uir repatus noĩe uenit admor¬
tem. Qui dũ dn iam mutus ac rigidꝰ
iac̾et uisũ ẽ. ꝙ ab eo funditus fiatus
uitalis exiss at exanime remasiss
corpus. Cũq et mulni qui ꝯuenerant
et eũ iam mortuũ familia luig̾et sb̾ito
rediit ⁊ cũctoꝵ plangenciu ĩstupore
uerse sũt lacrime. Qui reusus ait. ⁊¬

Expanded text:
o quoque tempore quo primum remotae vitae desideriis anhelabam, quidam honestus senex, Deusdedit nomine, valde hujus urbis nobilibus amicus, mihi quoque in amicitiis sedule jungebatur, qui mihi narrabat, dicens: Gothorum tempore quidam spectabilis vir, Reparatus nomine, venit ad mortem. Qui dum diu jam mutus ac rigidus jaceret, visum est quod ab eo funditus flatus vitalis exisset, atque exanime remansisset corpus. Cumque et multi qui convenerant, et eum jam mortuum familia lugeret, subito rediit, et cunctorum plangentium in stuporem versae sunt lacrymae. Qui reversus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
uificat ⁊ mouet corpus sic uis diuina
implet que creauit oĩa et alia ĩspirã-¬
do uiuificat. aliis tribuit ut uiuant
aliis uero hoc solum᷑ p̾stat ut sint. Q ͥa
uo eẽ nõ dubitas creantẽ ⁊ regẽte̾ implẽ¬
tem et circũplectentẽ tnͣscendentẽ ⁊ sus¬
tinentẽ ĩcircũspͥectũ atq ĩnisibilẽ dm̃i ita
dubitare nõ debes hunc inuisibilia ob
sequia hr̃e. Debent quippe ea que mi¬
nistrant ad eius similitudinẽ tendere
cui m̃istrant ut que inuisibili seruiunt
ĩuisibilia ẽẽ nõ dubitent᷑. Hec aũt q̃¬
Situs ergo motũ ꝯsiderans cor̃is uitam
aĩe incorꝑe manentis ppendis amini-¬
exeuntis a corpe ꝑpendẽ debes a sũmo.¬

Expanded text:
vificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non sequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem qSicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab iexeuntis a corpore perpendere debes a summo
Abbreviated transcription (Latin):
r᷑sum ꝑ sało dicit᷑. Lõgitudo dieꝵ ĩ dex¬
tera eius. in sinistͣ nõ illius diuicie et
da docuit. q̃ posita in sinistͣ memorauͭ
Ninc psal mista ait Saluũ me fecit
cext̾a tua. Neq n ait manu. s dextã
uc uidel cũ dext̾am dicet qr et̾nã salut̃¬

Expanded text:
itudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et da docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: Salvum me fac dextera tua . Neque enim ait manu, sed dextera, ut videlicet, cum dexteram diceret, quod aeternam salut
Abbreviated transcription (Latin):
rũt ⁊ affluentib ꝓsꝑitatib dimi̾tunt.
uñ ext̾ius ꝓsiciũt in ab intinus cadũt
hunt est ꝙ ĩ ĩf̾no cruciato diuiti di᷑ Re
cepisti bona inuita cua. Idc̾co n. bona
hic recipit: malus ut illic pleniꝰ reci¬
At concͣ ãmoͥ sũt qui ea quid̃ que mũ¬
di sunt cõcupisꝯt s tam̃ adu̾sitatis la¬
bore facigant᷑ ut sollicita cõsid̾acõne
ppendãt c̾ator disposicorq cũctoꝵ ꝙͣta
suꝑ eos gr̃a uigilat: qsͣ in sua desid̾i̾a
ñ relaxat. Egro quippe quẽ medicus
desꝑat. cõcedit ut cũcta que cõcupiscit
accipiat. Nam q̃ sanaĩ posse c̾oit᷑ amłt̾iᷤ
que appetit ꝓhibet᷑. ⁊ pui̾s nũmos sb̃¬
chimꝰ quib᷑ tota sumł prĩmo᷑ re he̾dib¬

Expanded text:
t affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. Hinc est quod in inferno cruciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciAt contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pleꝵq ⁊̃ iustos cũ tp̃alis poͣ sustulit
ueld̾ in lacũ culpa cõp̃hendit. Nam sicͭ ĩ
pͥori huiꝰ uoluis ꝑte iã diximꝰ. Daiid d̾o
Amabilis rectior fuit in seruicio qm cũ
ꝑuenit ad regnũ. Suus nãq amore iꝰ¬
ticie d̾p̃hẽsũ adu̾sariũ fire timuit. ⁊ xx

Expanded text:
 etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo amabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex
Abbreviated transcription (Latin):
In huiꝰ mũdi successib lecantes inc̾pã¬
tur cũ dr̃. Dederũt t̾ram meã sͥ in hedi¬
tatem cũ gaudio ⁊ toto corde ⁊ exani
deãt. districta rep̃hensiõe fł̾ant᷑. Unc
sałon. ait. Au̾sio ꝑuuloꝵ inc̾ficiet eos ⁊¬

Expanded text:
ssibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animdeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos
Abbreviated transcription (Latin):
Ostꝙͣ de ꝑadysi gau¬
diis culpa exigente
gen̾is parcus ĩ huiꝰ
exilii atq centatis
quã patimur erũp¬
mamuenit qr peccando extra se̾m
ipm̃ fusus ẽiam illa celestis prĩe
gaudia que pͥus cõtẽplabatur ui¬
ce no petinit. Inꝑadyso quippe celesti homo
assuerat ubis dei ꝑfrui. beatoꝵ angłorũ
sꝑitib cordis mundicia celsitudĩe uisioĩs
int̾eẽ. S postꝙͣ huc cecidit ab illo qͦ ini¬
plebatur mentis luĩe retessit. Excuiꝰ uidel
carne nes in huiꝰ exilii cetitate nati audi¬
mus quidẽ ẽẽ celestẽ prĩam audimꝰ eiꝰ ciues
dubitant. utrũ ẽẽ q̃at. ꝙ corꝑalib oculis.
nõ uident. Que nimiꝵ dubietas pͥmo ꝑẽ

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis culpa exigente generis parens, in hujus exilii atque caecitatis, quam patimur erumuia peccando extra semet ipsum fusum jam illa celestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beaspiritibus cordis mundicia, et celsitudine visionis interesse, sed postquam huc cecidit, ab illo, quo implebatur, mentis lumine recessit. Ex cujus videlicet carne nos in hujus exilii caecitate nati, audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas
Abbreviated transcription (Latin):
lacet ꝙ dicis. S detanto uiro pas¬
lignũ spm̃ ab obsesso hoĩe fugar. gs¬
⁊ ꝙͣ sit multꝙp agnosci cuiꝰ iudicõ actũ ẽ
ut isdẽ uir paschasius ⁊ ip̃e intus ad ali-¬
nos oculos mia ꝑcorpus suũ post mor¬
tẽ fac̾e̾t qui añ mortẽ eis quoq cogͦstẽ¬
tib pia oꝑa feciss ut ne hii qui bona eiꝰ
ip̃e culpã credidit ⁊ idcͥto hanc fletibus
non extiuxit

Expanded text:
lacet quod dicis. Sed de tanto viro Paslignus spiritus ab obsesso homine fugarquam sit multiplex agnosci. Cujus judicio actum est ut idem vir Paschasius et ipse intus ad aliqnos oculos mira per corpus suum post mortem faceret, qui ante mortem eis quoque cognoscentibus pia opera fecisset; ut neque hi qui bona ejus esse culpam credidit, et idcirco hanc fletibus non exstinxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uadis. Ille respondit. Ette ad frẽs uado poc̃ces
unũ seniorẽ mõchũ iuuenit aquam hauriẽ¬
tẽ. in quẽ statim ingressus ẽ. eũq ĩt̾rã ꝓiecit
⁊ uchementissiẽ inuexetuit. Qũe cũ uir dei ab
oroe rediens tam crudeliter uexari ꝯspiceret
ei solũmͦ alapã dedit. ⁊ malignũ ab eo spm̃
ꝓtinꝰ excussit. ita ut ad eũ ult̾ius redire nõ¬

Expanded text:
adis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ult
Abbreviated transcription (Latin):
runt deplorent. S quia ut dixi duo sunt
ꝯpũcc̃ois genera. Dedit ei pĩ suus irrigii¬
um suꝑius ⁊ irrignũ ĩferius. Irrignun
quippe suꝑius accipit anima cũ sese ĩ lacͥ¬
mis celestis regni desiderio affugit. Irri
irrigimi suꝑiꝰ datur. S quia ꝯpũctio
amoris digũitate p̾min / ncc̃e fuit ut p̾ꝰ
irrignũ suꝑius ⁊ pꝰ irrignũ inferius con¬
memerarẽ debuiss.

Expanded text:
runt deplorent. Sed quia, ut dixi, duo sunt compunctionis genera, dedit ei pater suus irriguum superius et irriguum inferius. Irriguum quippe superius accipit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Irrigirriguum superius datur. Sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorari debuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tas fr̃ntatis maẽat in uob̾ ⁊ hospi¬
talitatẽ nolite obliuisti. ꝑ hãc .n. pla¬
cu̾nt qdã angłis hospitio receꝑtis.
Hinc petrꝰ ait. hospitales ĩuitẽ sine
Hospes fui ⁊ ẜcepistis me. Opina
toͣ domo sua magno hospitalitatis
studio ẜiuebat. Cũq tottidie ad m̃sã
da inter alios uẽit. ad m̃sa ductus

Expanded text:
s maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine Hospes fui, et suscepistis me. Opinattota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam uidam inter
Abbreviated transcription (Latin):
ei uãq qͣtͣn narro uir sc̃issimꝰ eleuthe¬
bius senex pr̃ cuiꝰ memoriã suꝑius feci
testis extitit. michiq hoc ĩtimare curauͭ
ꝙ in spolitana urbe puella q̃d̾a ĩa nubił
cuid̾a p̾marii filia celestis uite desiderio¬

Expanded text:
ei namque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex Pater, cujus memoriam superius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
abbas uir uite uenerabił ad ea gr̃a exhor¬
tacõnis ac edificac̃õnis accesserat. ⁊ cu
ea de uerbo di colloqñs sedebat cũ repente
ex eod̾ fundo quẽ in sex unciis a pr̃e receꝑat
cũ exenio rustitus uenit. oeui dumi aute
cos assist̾et maligno spũ correptus cocidit.
fatigariq nimis stridorib at balaubus¬
cepit. Tunc sc̃imoĩał femĩa surrexit atq
irato aĩo magnis clamorib ĩꝑauit dices.
Et si de isto ex eo ad ꝙ ĩtrabo. Casu autez
iuxta porcus ꝑuulus pascebatur. Tũc
scĩmoĩał femĩa p̃cepit dicens. Exi ab eo
⁊ hũc portũ ingrede̾. Qui statin de hoĩe
exiit. portũ ꝙ̃ iussus fu̾at inuafit. occidit

Expanded text:
itae venerabilis, ad eam gratia exhortationis atque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribcoepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit,
Abbreviated transcription (Latin):
magna dieb nrĩs scĩtatis sue ꝓbat̾o dedit
Nam cũ hospitalitatis studio u̾alde eẽt in¬
tentus die quada tnͣseuntes uiilites hos¬
pic̾o suscepit. Quos gothis suꝑueĩentibus
abscondit. eoꝵq uitam ab illoꝵ nequicia ab¬
scondendo seruauit. Qd̾ dũ gothoꝵ regi ꝑfi¬
do tocile nũciatũ fuisset trudelitatis ĩmãnis¬
sime uesania succensus hũc ad locũ qui octa¬
uo huiꝰ urbis miliario nierulus dititur. ubi
tũc ip̃e cũ ex̾citu sedebat iussit deduti. eũq ĩ
spectało ppłi urso ad deuorand̃ ꝓici. Cũq
isde̾ rex ꝑfidus ĩ ip̃o quoq spectacło ꝯsediss.¬
mortẽ ĩ manissimus ursus exquisitus. qui
dũ hũana menbra crudelr̃ carꝑet. seui regis
animũ saciaret. Dimissus ita ursus ex
missoq hiulr capite lamb̾e epĩ pedes cepit.
ut patenter oĩb daretur intlłi qr erga illũ
uirũ d̾i ⁊ feria corda eẽnt hoimi ⁊ qiͣ hũana
bestiax. Tũc ppłs qui ad spectatł uenerat

Expanded text:
magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit. Quos Gothis supervenientibus abscondit eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo mortem immanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex missoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intelligi quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum, et quasi humana bestiarum. Tunc populus qui ad spectaculum venerat
Abbreviated transcription (Latin):
.i. nõ sum. s ego demõiu nõ hẽo. Duo
ei oppe illata fu̾ant. unũ negauit: a
liud tatendo ꝯtessit. Custos nãq huͣ¬
ni gnis uen̾at. ⁊ si sama̾itanũ se non
ẽẽ drͣet. ẽẽ se custodẽ negar. S ta¬
tuit ꝙ recognouit. ⁊ patient̾ repu¬
lit ꝙ dc̃m fallacit̾ audiuit dicens.
Ego demoniũ nõ habeo. in qͥb u̾bis
ta uł leuit̾ fu̾it atrociores ĩiurias
reddit. ꝙͣ acceꝑit. Facit mala q̃ pr̃
minat᷑ ⁊ q̃ face̾ nõ pt̃ : Ecce ĩiuria
scipiens deus nõ irascit᷑. nõ ꝯtũelio

Expanded text:
 non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, et aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit, quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonta vel leviter fuerit, acriores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur quae non potest. Ecce injuriam suscipiens Deus non irascitur, non contumelio
Abbreviated transcription (Latin):
intrãre in głiam suã. quã fiduciã habemꝰ nos intrare
sine labore. O ꝙͣ stulti sumꝰ et tardi corde ad credendũ.
Uolumꝰ hic gaudere cũ seculo et postea regnãe̾ cũ christo
Dñs nudus ingredit᷑ et sexuus suꝑfluitate onustꝰ uestiũ
auri et gẽmaꝵ intrabit. Ille ieiunus iste crapula et
luxuria ꝑlenus. Ille in cruce pro ip̃o moriens. Iste ĩ lecto
delicate dormiens. Quod nõ facit dñs ẜuus faciet: Pu¬

Expanded text:
intraret in gloriam suam: quam fiduciam habes te intrare intraret in gloriam suam: quam fiduciam habes te intrare sine labore? O quam stulti sumus et tardi corde ad credendum. Volumus hic gaudere cum saeculo, et postea regnare cum Christo. Dominus nudus ingreditur: servus superfluitate onustus vestium, auri et gemmarum intrabit? ille jejunus, iste crapula et luxuria plenus: Ille in cruce pro ipso moriens, iste in lecto delicate dormiens? Quod Dominus non facit,
Abbreviated transcription (Latin):
et estote filii potentes: et nolite horz miẜorum
ꝯstendimus imberiblitatẽ et miẜiã esseꝰ ꝙͣtam nõ diceret
est. et bene sibi exit. et si moriat᷑. beatior. Preciosa est
nempe in consꝑectu dni mors sc̃oꝵ eius. Si cupis uitam
tenere ĩ christo. mortẽ noli time̾ pro christo. Non enu¬
illa potes sustine̾ ꝓro christo que sũt digna ad futuram
gloriã que reuellabit cũ apparuerit gloria nr̃a que sursũ
est et nõ suꝑ terram. Non speret mercedẽ. qui non laborat
Non sufficit solũ christiani nomẽ. Christianꝰ es: imitae
christũ. Srustra christiani elle ħt nomẽ. qui diabolum
sequit᷑. Quinimo christianꝰ nõ est: sed antichristꝰ. Iux̃
ilud beati Iohãnis euuãgeliste. Audistis qr antichristus
uenit: Nũc autẽ antichristi multi facti sũt. Uis ergo
regnare cũ christo. patiaris cũ christo. Si christũ dnmm
et regẽ cui nomẽ est suꝑ oẽ nomẽ: oportuit pati et ita

Expanded text:
 estote filii potentes, et nolite horum miserorum ostendimus imbecillitatem et miseriam esse, quantam non diceret est, et bene sibi erit: et si moritur, beatior. Pretiosa nempe est in conspectu Domini mors Sanctorum ejus. Si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Non enim potes illa sustinere pro Christo, quae sunt condigna ad futuram gloriam, quae revelabitur, cum apparuerit gloria nostra, quae sursum est, et non super terram. Non speret mercedem, qui non laborat. Non sufficit solum Christiani nomen. Christianus es, imitare Christum. Frustra Christiani habet ille nomen, qui diabolum sequitur. Quinimo Christianus omnino non est, sed Antichristus: Juxta illud beati Evangelistae Joannis: Audistis quia Antichristus venit: nunc Antichristi multi sunt. Vis ergo regnare cum Christo? Patiaris cum Christo. Si Christum Dominum et regem cui est nomen super omne nomen, oportuit pati, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscens eius pedibꝰ ꝓuolutꝰ. tãto mãg
cepit culpã deflere ⁊ erubesc̾e. ꝙͣto se cog̾uit
⁊̃ absent̾ẽ in bñdc̃i pũs ocuł deliquisse. Petrꝰ
go sc̃i uiri p̃cordiis helysei spm̃ iud̾o
ĩesse qui absenti discipło pñs fuit.

Expanded text:
 tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo praesens
Abbreviated transcription (Latin):
dicũ ꝯsensit. Cũq ⁊ iter longiꝰ ageret ⁊ eos
tardior hora fatigarz ambulantes ĩuen̾nt
ĩitin̾e pratũ ⁊ fontẽ ⁊ que poterant ad refici¬
end̾ torpus dełtabłia uideri. Lũc ꝯuiator ait
Ette aqͣ. ecce pratu. ecce amenꝰ locus. in qͦ
possuꝰ refiti ⁊ paꝵ quiesc̾e. ut ualeamꝰ it̾ nr̃

Expanded text:
dicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo po
Abbreviated transcription (Latin):
qr sepe dĩab exeuntib ełtoꝵ dulçedo so¬
ler laudis telestis ersĩꝑpe. ut dũ illã libẽ¬
ter audiñt dissoluco carnis ab anima
sentire minime ꝑmittantur. Uñ in
cineliis qͦ ewrangelii iam narrasse
me memini ꝙ ĩ eo portito qui eũtib
ad ecc̾am bti clemẽtis ẽ ꝑuius fuit qͥ¬
d̾a seruulus noĩe. cuiꝰ teqͦ nõ ambigo
meminisse. Qui quidẽ pauꝑ reb sed
m̾itis diues erat. que long̃a eg̾tudo
sollu̾at. Nam ex quo illũ scire potuimus
us ad finẽ uite ꝑalititus iacebat. Quid
dicam qr stare nõn pot̾at qui nũꝙͣ ĩlet¬
to surgͥe uł ad sedend̾ ualebat. Nũqmͣ

Expanded text:
 saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem carnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus te quoque non ambigo meminisse, qui quidem pauper rebus, sed meritis dives erat, quem longa aegritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
om̃pc deus ꝑ hẽnẽ iam m̾cedẽ redd̾e eiꝰ
laborib decreuiss cancri ulc̾e ĩmamilla
duo candelabra luce ꝯsuer erant. qr uidel
amita lucis nõ solũ sꝑitales s et corpora¬
les tenebras odio hebat. Que dũ nocte
quad̾a ex hac eade iac̾et ĩ fir mitate fatiga¬
ta uidit brm petrũ apłm inter utraq can¬
delibͣ ante suũi lectũ ꝯstitisse. nec ꝑterrita ti¬
nuit. s ex amore sumens audãtia exul¬
tauit. eiq dixit. Quid ẽ dñe mi. Dimissa
sunt pectata mea. Cui ille beniguissimi
ut erat uoltus indinato capite aniuis di¬
cens. Dimissa. ueui. S qr quãda sc̃imo¬
nialẽ femina in eod̾ monast̾io p̃cet̾is di¬
ligebat illico galla sb̃iũxit. Rogo ut soror
apłi assistentis ⁊ alloꝙtis ablata ẽ. At
mr̃em. ẽiq quid uid̾it ꝙ ue audierit ĩ¬
dicauit. Tertia aũt die cũ es qua ius¬
sa fuerat sorore defuncta ẽ. Illauero
quã ip̃a poposcerat die ẽ tricesimo sb̾se¬

Expanded text:
otens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem feminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. At Matrem, eique quid viderit, quidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subse
Abbreviated transcription (Latin):
fuit huius nr̃i bonifacii dyaconi at dispẽ¬
satoris ecc̃e agnicone proximus. qui qͣd̾a
die de itiu̾e domũ regressus mancipio suo
negligenter loqũs p̃cepit dicens. ueni ⁊
dyabole discalcia me. ad cuiꝰ uoce mox ceꝑut
se caligaꝵ corrigie ĩ sũma uelocitate dissoluc
ut aꝑte cõstaret ꝙ ei ip̃e qui noĩatus fuerat
ad extrahendas caligas dyabłs obediss.¬
Recede miser recede. Non .ii. tibi s mancipͦ

Expanded text:
fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi, atque dispensatoris ecclesiae, cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit dicens: Veni, diabole, discalcia me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret, quod ei ipse qad extrahendas caligas, obediret.Recede, miser, recede! Non enim tibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
audio ad mirande uirtutis uiros nosse
uelim. Nullas eos ꝯtigit antiqͥ hostis in¬
sidias ꝑtulisse. an exinsidiis profetisse. Sg̃.
ine labore certam̃is nõ ẽ palma uic¬
torie. uñ gͦ uutores sunt uisi antiqui hostis
examen etern iudicis accusator existat. uis
⁊ eĩ nosse qũõ ad decipiend̃ sꝑ assistat. .xx.

Expanded text:
audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse. GREGOR. Sine labore certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quod contra examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad deci
Abbreviated transcription (Latin):
tacumie aquã ꝓducere. ut uob̾ laborẽ tauti
itin̾is dignetur auferre. Qui eñtes rupez
ĩuenerunt. Cumq ĩ ea ꝯcauũ locũ fecissẽt
statim aqua repletus ẽ. q̃ tam sufficienter
emanauit ut nũc usq ub̃tim defluat at
abillo montis cacum̃ie usq ad ĩferiora di¬
riuetur

Expanded text:
cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupeminvenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ memoria feci eiꝰdẽ montis astendit.
rupẽ. ibiq diutius orauit. ⁊ or̃one ꝯpleta
tres petras in loco eod ꝓ signo posuit. atz
ad suũ cũctis illic nescientib mõst̾iũ redi¬
it. Cũq die alio ad eũ ꝓ uc̃citate a que p̃¬
dc̃i frẽs redissent dixit qte ⁊ rupẽ illã ĩ qua¬

Expanded text:
s memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ceruerent. ut .ii. discipł suis renerabł p̾r
dicebat cõrlib eius ecuł isdẽ antiqꝰ hostis
tec̾rimꝰ ⁊ succensus appebat qui ad eñ ore
ocułq flãmantib seuire uidebatur. Iam
uero que dixerãt audiebant oẽs. pͥus .n. hũc
uocabat ex noĩe cui cũ uir dei minue res¬
ponderet ad eius mox ꝯtumelia erũpehtͣ
Nan cũ clamar dicens. bndc̃e bñdc̃e. ⁊ sibi

Expanded text:
cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedi
Abbreviated transcription (Latin):
grm malicie ĩnẽit. Castrũ namq ꝙ cassinũ
dĩ ĩ extelsi montis latere sitũ ẽ. qui uidel
mous distenso sinu hoc idẽ castrũ recipit
S ptͥa nuilia ĩ altũ se sb̾rigens ueludad
etthera cacumen tendit ubi uetussissimꝰ
fanũ fuit. in quo exantiquoꝵ more gen¬
tiliũ a stalto rusticoꝵ ppło ãpollo colebat᷑.
Cirtũqͣq ⁊̃ ĩcultu demonũ luci succreu̾ant
ĩ quib adhuc cod̾ tp̃re in fideliũ ĩ saua mł¬
titudo sacrificiis satrilegis ĩ sudabat. Ibi
itaq uir dei ꝑueniens ꝯtriuit ydolũ sub¬
u̾tit aram succidis lucos at ĩ ip̃o tẽplo
apollinis oraculũ bc̃ mart̃im fecit. ubi
uero ara eiusdẽ apollinis fuit . oratulu
titudine p̃dicacõe ꝯrinua ad fid̾e uocaltͣ.
s hec antiqꝰ hestis tacite nõ fercus nõ
actulte uł ꝑ sompniũ s aꝑta uisione eius¬
morib ñi se ꝑpeti ꝯq̃rebatur ⁊ta ut uoces
illius ⁊̃ fr̃es ãndirẽt ꝙͣnis ymaginẽ mĩme

Expanded text:
m invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum ltitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝑ eunͣgłistã scͥpte sunt ĩueniũt᷑.
ni sicut a me diu̾sis tprib dc̃ate sunt. ⁊¬
ita quoq sũt ab exceptoͬib ꝑi coditib
affixe. Tua itaq fr̃ntas sacris semper
uit sub dubietate ꝓlatũ. uel easdems
omelias reꝑit ita ut p̃dixi nõ ẽẽ dispõi¬
tas has ĩ em̃idatas remãsisse ꝯ gͦstat iuxͣ¬

Expanded text:
ante per evangelistam scriptae sunt inveniuntur,  sicut a me diversis temporibus dictae sunt, ita quoque sunt ab exceptoribus in Codicibus affixae. Tua itaque fraternitas, sacris semper nerit sub dubietate prolatum, vel easdem homilias repererit ita ut praedixi non esse dispositas, has inemendatas remansisse
Abbreviated transcription (Latin):
ta. qͣrdã uoͣ explanatõ corã ppło ip̃e loqu¬
tꝰ sũ atz ita ut loq̃bar ita exepta est. S
quidã frẽs sacri uerbi studio fu̾entes añqmͣ
ad ꝓpoĩtum modũ. ea q̃ dixaͣm subtili e¬
m̃datõe ꝑduce̾m tnͣstuluͣnt. Quos rce
ego quasi quibdã famelicis dixiͣmͣ siłes
qui pͥus escas edẽ appetũt qũa cibi ple¬
ne excoqnͣt᷑. Hoc u̾o̾ ubi scͥptũ est. Ductꝰ¬

Expanded text:
 explanationem coram populo ipse locutus sum, atque ita ut loquebar excepta est. Sed quidam fratres, sacri verbi studio ferventes, antequam ad propositum modum ea quae dixeram subtili emendatione perducerem, transtulerunt. Quos recte ego quasi quibusdam famelicis similes dixerim, qui prius escas edere appetunt quam plenius excoquantur. Hoc vero ubi scriptum est: Duct
Abbreviated transcription (Latin):
monasteria hũc morẽ tenẽt. ut nullũ absq ope et labore
salutem. ne uagetur ꝑniciosis cogitationib. Et Instar¬
fornicãtis Ierusalẽ/ omni trãseũti diuaricet pedes suos.
Nec idcirco tibi ab oꝑe cessandũ est. qr deo ꝓpicio nulla re
indiges. s ideo cũ õmĩb laborandũ est: Ut ꝑ occtisionem
oꝑis. nichil aliud cogites nisi quod ad dnĩ ptineat ẜuitutẽ
Sĩplicit̾ loquar. ꝙͣuis omnẽ censũ tuũ ĩ paupes distribu¬
eris. nichil apud christũ exit p̃ciosiꝰ ꝙͣ qd̾ maĩbus tuis ip̃e
confeceris. Sudore enĩ et labore numio. ad ubertatẽ fruc¬
tuũ puenimus.

Expanded text:
monasteria hunc morem tenent, ut nullum absque opere ac labore monasteria hunc morem tenent, ut nullum absque opere ac labore r animae salutem, ne uagetur fornicantis Jerusalem, omni transeunti divaricet pedes suos. Nec idcirco tibi ab opere cessandum est, quia Deo propitio nulla re indiges. Sed ideo cum omnibus laborandum est: ut per occasionem operis nihil aliud cogites, nisi quod ad Domini pertinet servitutem. Simpliciter loquar, quamvis omnem censum tuum in pauperes distribueris: nihil apud Christum erit pretiosius, quam quod manibus tuis ipse confeceris. Sudore enim et labore nimio ad ubertatem fructuum perveniemus.
Abbreviated transcription (Latin):
que si pectori insederint dñabũt ᷑ tui et deducent
te ad delictũ maximũ. Eacito aliquid oꝑis dt semꝑ te diabo¬
lus ĩueniat occupatũ.Si apostoli hñtes potatem de eu¬
uangelio uiue. laborabãt manib suis/ ne quẽ grauarẽt
et aliis tribuebãt refrigeria. quoꝵ ꝓ spũalib debebant
nettere carnalia: cur tu in usus tuos successura nõ p̃pares:
Uel fixellã texe iũco. del canistrũ lentis flecte uiminib.
Sariat᷑ humꝰ. Areole equo lunite diuidãt᷑. In ꝗbus cum
olerũ Iactata fuerĩt semina/ uel piante ꝑ ordinẽ posite
gẽmis uel surculis. uł ꝑuo post tpr̃e laboris tui poma
deçerpas. Apũ fabricare alueaĩa/ ad quas te mittũt salomo
nis ꝓuerbia. Et monasterior ordinẽ ac egregiã disciplinã
ĩ ꝑius disce corporib. Texant᷑ et lina ꝓ capiẽdis piscib.
Scribant᷑ libri. Ut et manꝰ oꝑet̾ ⁊bũ et aĩa lectiõe satu¬
retur. Nam in desideriis. est om̃nis ociosus. Egiptiorum¬

Expanded text:
quae si pectori insederint, dominabuntur tui, et deducent te ad delictum maximum. Facito aliquid operis, ut semper te diabolus inveniat occupatum. Si apostoli habentes potestatem de Euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuebant refrigeria, quorum pro spiritalibus debebant metere carnalia, cur tu in usus tuos cessura non praepares ? uel fiscellam texe iunco uel canistrum lentis plecte uiminibus, sariatur humus, areolae aequo limite diuidantur; in quibus cum holerum iacta fuerint semina uel plantae per ordinem positae, gemmis uel surculis, ut paruo post tempore laboris tui dulcia poma decerpas. apum fabricare alueanis Proverbia: et monasteriorum ordinem, ac regiam disciplinam, in parvis disce corporibus. Texantur et lina pro capiendis piscibus. Scribantur et libri, ut et manus operetur cibum, et anima lectione saturetur. Nam in desideriis est omnis otiosus. Aeg
Abbreviated transcription (Latin):
u ead̾ etca fte sunt uoces ac si quis uio¬
lent̾ ex ea repelłetur atq trah̾etur foras
Ad qͣs nimiꝵ uoces tucurrerunt custo
strinx̾ant. ⁊ eũ ab ec̾ca clamantez ac ni¬
muim uociferantẽ foras traheb. Qui
uidel ext̾riti ad sua strata reu̾si sunt.
Mane aũt fc̃o apientes sepłchrũ in quo
iltẽ ualencius põsitus fuerat. eius corpͦ
nõ ĩuenerunt. Cũq extra ecc̃a qrent
ubi ꝓiectũ ẽẽt inuenerũt hoc ĩsepulchio
alio positũ. ligatisq ad huc pedibus
sic ab ecc̃a fuerat abstractũ. Ex qua re
petre collige. qr hii qͦs pc̃ca grauia de¬
pͥmunt si in sacro loco sepeliͣ se faciant
restat ut ẽt de sua p̃sũpcõe iudicẽtur
quatꝰ eos satra loca nõ liberent. s etiã
culpa temitatis accusent.

Expanded text:
 factae sunt voces, ac si quis violenter ex ea expelleretur atque traheretur foras. Ad quas nimirum voces cucurrerunt custodstrinxerant, et eum ab ecclesia clamantem ac nimium vociferantem foras trahebant, qui videlicet exterriti ad sua strata reversi sunt. Mane autem facto aperientes sepulcrum in quo idem Valentinus positus fuerat, ejus corpus non invenerunt. Cumque extra ecclesiam quaererent ubi projectum esset, invenerunt hoc in sepulcro alio positum, ligatis adhuc pedibus, sicut ab ecclesia fuerat abstractum. Ex qua re, Petre, collige quia hi quos peccata gravia deprimunt, si in sacro loco sepeliri se faciant, restat ut etiam de sua praesumptione judicentur, quatenus eos sacra loca non liberent, sed etiam culpa temeritatis accuset.
Abbreviated transcription (Latin):
breui ꝓfecerit. et quam ꝑspicatem
inliscernendo induerit sensum:
ex eo qd subiungimus adu̾ti pot̾.¬
um adhuc puerulus
graui capitis dolore uexa¬
retur. decidit in lectum.
adducta autem ad eum est mulier¬
cula: quasi dolorem mitigatura car¬
minib. Qm cum ille appropinqͣn¬
tem sentiret cum carminalib in¬
strumentis. quib hominib de uul¬
go illudere consueuerat: cum indi¬
gnatione magna exclamans a se re¬
pulit et abiecit. Nec defuit inisccłia
ouuna bono zelo scĩ pueri. s conti¬
nuo sensit urtutem: et in ip̃o im¬
petu sp̃c surgens. ab omni dolore
lib̾atum se eẽ cegnouit. Ex quo cũ
non parum in fide ꝓficeret: adiecit
ei dominus apparere. sicut olim
puerulo samueli in sylo et mani¬
festare ei głam suam: Aderat nã¬
q solleminis illa nox natiuitatis
cominice: et ad sollempnes uigi¬
lias omnes ut moris est parabant᷑.
Cumq celebrandi nocturni officis
hora. aliquantisꝑ ꝓtelaret᷑: contigit
sedentem expectantemq benarclum

Expanded text:
rofecerit, et quam perspicacem in discernendo induerit sensum, ex eo quod subjungimus, adverti potum adhuc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigatura carminibus. Quam 1064 cum ille appropinquantem sentiret cum carminalibus instrumentis, quibus hominibus de vulgo illudere consueverat, cum indignatione magna exclamans a se repulit et abjecit. Nec defuit misericordia divina bono zelo sancti pueri: sed continuo sensit virtutem, et in ipso impetu spiritus surgens, ab omni dolore liberatum se esse cognovit. Ex quo cum non parum in fide proficeret, abjecit ei Dominus apparere, sicut olim puero Samueli in Silo, et manifestare ei gloriam suam . Aderat namque solemnis illa nox Nativitatis Dominicae; et ad solemnes vigilias omnes, ut moris est, parabantur. Cumque celebrandi nocturni officii hora aliquantisper protelaretur, contigit sedentem exspectantemque Bernardum
Abbreviated transcription (Latin):
psisse est: cum siquidem uͥtutũ eiꝰ¬
gr̃a ñ sermonib exponenda sit s
oꝑib approbanda. Cum enim cli
sapĩa et deuotione letat᷑. In xͦ enim¬
et gr̃e: de hoc qͣi quodam fonte luci¬
oissimo omnium riuulorum purt¬
tas emanauit. Et enim qr casticas
pollebat iugore. q abstinentie gła¬
bat᷑angustiis q blandim̃tis erat
p̃ditꝰ lenitatis oĩum cliscipłoꝵ in

Expanded text:
psisse est. Cum siquidem virtutum enon sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicasapientia et devotione laetatur? In Chri& gratiæ, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo, omnium riuulorū puritas emanauit. Etenim, quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiæ gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat præditus lenitatis
Abbreviated transcription (Latin):
preclara que per seruum suum
deus ip̃is presentib operatur. et
nota eorum religio et scola magi¬
sterii ab omni me liberet. suspitio¬
ne falsi : adhuc etiam ad testimo¬
nium sibi asciscunt. ꝓbabilium
auctoritatem personarum. epõꝵ.
fidem non habere nulli fideliũ
licet. Qmͣꝙͣ id superfluo dixim:
cum totus ea nou̾it mundus:
et iurtutes eius narret oĩs eccłia
scorum. Quaꝓpter atcendens di¬
uine laudis mirificam mat̾iam
omnib se offerentem. neminem
uero suscipientem dissimulan¬
tib eis qui melius hoc ac digniꝰ
poterant. suscepi ĩnea
agere ip̃e que potero. ñ uanitate
p̃sumentis s fiducia diligentis.
curatius digerenda. s saltem in
unum cõgerenda et reponenda
sicut nec scribuntur ip̃o sciente.
Confido autem indomino. qm̃¬
exurgent. qui melius ac digniꝰ
perficient. qd̾. nos conati sumus:
p̾ciosam in conspectu domini
mortem erus. uite simili continu

Expanded text:
praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione falsi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatem personarum, episcopfidem non habere nulli fidelium licet. Quanquam id superfluo dixerim, cum totus ea noverit mundus, et virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia diligentis.curatius digerenda, sed saltem in unum congerenda et reponenda sicut nec scribuntur ipso sciente. Confido autem in Domino, qquoniam melius ac dignius perficient, quod nos conati sumus: iosam in conspectu Domini mortem ejus, vitae similem, continu
Abbreviated transcription (Latin):
nam. sensualitatem ñ curiose las¬
ciuam. nec sr̃be rebellem. s ꝯgaudẽ¬
tem sp̃ualib studiis. et in eis q̃ ad

Expanded text:
nam, sensualitatem non curiose lascivam, nec superbe rebellem, sed congaudentem spiritualibus studiis, et in eis qua
Abbreviated transcription (Latin):
rus. Cã quippe q̃ int̾ dñm nr̃m regem. ⁊
me iamdui de xͥane religionis correctio
me oꝑteat agͥe: aut huic regno sñ mora
deced̾e. Et ego quidem li bens uado: spansĩ
respectum misericordis dei iter meum li
etate moueor ut poteqͦs tͥbulationes et
angustias. opp̾ssiones et ꝯtumelias acer¬
biuis solito me absente passuros intuem.
licet enim ꝯstet illas. nec me p̾sente ex
maiori pace ac securitate uos existimo
usq ad introitum mei. Uñ ⁊̃ uideor mͥ
uid̾e eo magis ip̃os qͥ uos infestare sole¬
bant adu̾sum uos meabeunte senit᷑os:
qͦ a clñatu qͦ uos oppͥmebant uident se in
p̾sentia mei deiectos. S uos ũ estis rudes
ingruerint debeatis uos hr̃e: opꝰ habea¬
tis doceri. Paucis tñ suggero: ut qr deo
planum est. Est et enimpͥnceps. diu̾si or¬
dinis in sua curia milites hñs. Ht nẽpe
te uoluntati sue parere laborant. Ii gͦ qͥ
st̃ et fundati: nec euelli formidinti dũ

Expanded text:
rus. Causa quippe quae inter dominum nostrum regem et rus. Causa quippe quae inter dominum nostrum regem et me jamdiu de Christianae religionis correctionme oporteat agere, aut huic regno sine mora decedere. Et ego quidem libens vado, sperans in respectum misericordis Dei iter meum libetate moveor, utpote quos tribulationes et angustias, oppressiones et contumelias acerbius solito me absente passuros intueor. Licet enim constet illas nec me praesente ex majori pace ac securitate vos usos exisusque ad introitum mei. Unde etiam videor mihi videre eo magis ipsos qui vos infestare solebant adversum vos me abeunte saevituros, quo a dominatu quo vos opprimebant vident se in praesentia mei dejectos. Sed vos non estis rudes ingruerint, debeatis vos habere, opus habeatis doceri. Paucis tamen suggero, ut quia Deo planum est. Est etenim princeps diversi ordinis in sua curia milites habens. Habet te voluntati suae parere laborant. Hi ergo qsunt et fundati, nec evelli formidant, dum
Abbreviated transcription (Latin):
in st̃ se numꝙͣ seatimi petrum uł sedem
eꝰ ꝓ qͦsibet negotio appellaturum iure¬
ñeandi sublata suo reguo decedaat. Et
subdens ait. Si uͦ t̾ritꝰ istis cepto desistere
et i resnaners qmͣ i ce delgerit. tẽ uolo
illud sͥ ꝯccdi a me t̾cio peciit: in qͦ se ꝑseuera¬
turum certꝰ ñ fuit. Respondit. Dñs est:
qd̃ uult dicit. Ego tñ sciens ad quid assũ¬
ptꝰ sim et qͥd in anglia gerendum susce
le fore. Acta st̃ hinc bis multo plura que
qm̃ alias scͥpsimꝰ: hic pancis ꝑstͥngimꝰ. Re
gegͥ et curialib ꝯtͣ uirum in iram per¬
motis: ip̃e ad eum hilari uultu ingͣdit᷑.
et dextram eiꝰ ex more assidens: ait. Ego do¬
mine ut disposuinado. s uob̃ pͥmo meã
bñdictionem si eam ñ abicitis dabo. Qmͣ
sicq relicta curia cantuariam uenit. pꝰ
frẽs et filii mei dilectissimisic̃ audistis ⁊
scitis: ego regno huic ꝓxime sum decessu¬

Expanded text:
insuper se nunquam beatum Petrum vel sedem insuper se nunquam beatum Petrum vel sedem ejus pro quolibet negotio appellaturum juremeandi sublata, suo regno decedat. Et subdens ait: « Si vero territus istis coepto desistere et remanere quam ire delegerit, tunc volo illud sibi concedi a me tertio petiit, in quo se perseveraturum certus non fuit. » Respondit: « Dominus est, quod vult dicit. Ego tamen sciens ad quid assumptus sim, et quid in Anglia gerendum susceple fore. » Acta sunt hinc his multo plura, quae quoniam alias scripsimus, hic paucis perstringimus. Rege igitur et curialibus contra virum in iram permotis, ipse ad eum placido vultu ingreditur, et ad dextram ejus ex more assidens ait: « Ego, Domine, ut disposui vado; sed primo meam vobis benedictionem, si eam non abjicitis, dabo. » Quam edixit, sicque relicta curia Cantuariam venit. 30. Fratres et filii mei dilectissimi, sicut audistis et scitis, ego regno huic proxime sum decessurus  al., discessu
Abbreviated transcription (Latin):
ill addicti. His ꝯtigit aliqũ. ut sua fc̃a ꝯ¬
sid̾ent defleant seq a mͦ a talib cessatos
sͥ ꝓmittant. En more auis lib̾os uolare¬
hoste tenent᷑: uolantes in eadem uicia de¬
iciunt᷑. fitq ħ sepiꝰ. Nec oĩmodis lił̾ant᷑
nͥ magno conatu ꝑ respectum gr̃e dei fu
oeutiam romam euudi a rege petiuit. s
eam ñ optinuit. Post que in m̃ise occo¬
bri iuuitatꝰ a rege Wintoniam uadit:
et qd̃ iambis rogau̾at. attenciꝰ ꝑ iut̾nũ¬
tiost̾cio rogat. Turbatꝰ ille et nimium
se uexari abeo anxie q̃rit᷑. Ad qd̾ anselmꝰ.
Et quidem qd̃ romam ire dispono: cã sc̃e¬
xͥmitatis qͣm in hac t̾ra reg̾e suscepi. cã¬
q salutis aĩe mee. cã q̃ sui honoris et
utilitatis si cred̾e uelit idago. Si gͦ mͥ bo¬
no aĩo licentiam ded̾it euncli. gratiosꝰ
accipiam. si ñ: ego utiq qd̃ d̃s p̾cepit pꝰ¬
pon̾e ñ debeo qr saͥptum est. obedire oꝑtec
bato aĩo ubet ut aut ceptodesistat ⁊ et

Expanded text:
illis addicti, his contigit aliquando ut sua facta considerent, defleant, seque amodo a talibus cessaturos sibi promittant. Et more avis se liberos volarhoste tenentur, volantes in eadem vitia dejiciuntur. Fitque hoc saepius. Nec omnimodis liberantur, nisi magno conatu per respectum gratiae Dei petitam licentiam Romam eundi a rege petivit, sed eam non obtinuit. Post quae in mense Octobri invitatus a rege Wintoniam vadit; et quod jam bis rogaverat, attentius per internuntios tertio rogat. Turbatur ille, et nimium se vexari ab eo anxie queritur. Ad quod Anselmus: « Et quidem quod Romam ire dispono causitatis, quam in hac terra regere suscepi, causaque salutis animae meae, causa etiam sui honoris et utilitatis, sic credere velit, id ago. Si ergo mihi bono animo licentiam dederit eundi, gratiosus accipiam. Si non ego utique quod Deus praecipit postponere non debeo quia scriptum est: Obedire magis bato animo jubet ut aut coepto desistat, et
Abbreviated transcription (Latin):
modis ꝑsecnti sunt crudelit assunt
pati eam rape et in mortem et̾nam p̾¬
cipitare. At ip̃a nimis anxia huc illut
ꝙ cͥꝯspicit. et qua rueat᷑ defensionis
et auxilłi manumsͥ porrigi in effabili
desidio ꝯcupiseit. Demones aũt eqͣrlo
rident: et magnogaudio gaudent:
siillam nullo fultam adminiculo ĩ¬
ueuiunt. Qb clictis laxato freno iit̾
recduit. bestiam ult᷑ ꝑsequi clara uoce
omib intdlicenł. tune illa ab oĩ lesio¬

Expanded text:
modis persecuti sunt, crudeliter adsunt modis persecuti sunt, crudeliter adsunt parati eam rapere et in mortem aeternam praecipitare. At ipsa nimis anxia huc illucque circumspicit, et qua tueatur defensionis et auxilii manum sibi porrigi ineffabili desiderio concupiscit. Daemones autem econtrario rident, et magno gaudio gaudent, se illam nullo fultam adminiculo inveniunt. » Quibus dictis laxato freno, in iter rediit, bestiam ultra persequi clara voce canibus interdicens. Tunc illa ab omni laesio
Abbreviated transcription (Latin):
res gͥ itatc̃ quidem remansit. Disce¬
dente aũt anselmo a curia et ad uillã
suam nõie beisam ꝓpante pueri qͦs nui¬
triebat leporem sͥ occursantemin uia
canib insecuti st̃ ei fugitantem infra pe¬
des equiquem pr̃ ip̃e sedebat subsidentẽ
ꝯsecutist̾. Ille sciens miseram bestiam sͥ
subse refugio consuluisse: retentis habe¬
ius equum loco fixit ÷ nec cupitum be¬
stie uoluit p̾sidium denegare. Qm ca
hinc iñ ligentes: net de sub eeͦ pot̾ant ei¬
tere. nec in aliqͦ led̾e. Qd̃ uidentes admi¬
rati sumꝰ. at anselmꝰ uͥ quodimex eqͥtib
aspexit ridere. et qͣi ꝓcapta bestia leticiae
frena laxare: solutꝰ in lacͥmas ait. Ru¬
detis: Et utiq infelici huic nullus risus:
leticia nulla est. Hostes eiꝰ cͥca eam ft̃
ip̃ade uita sollicita ꝯfugit ad nos. p̾sidi¬
um flagitans. Hoc plane estiet aĩe hõis.
Namcum de corꝑe exit: mox inimici
degentem ꝑanfractꝰ uitioꝵ multis

Expanded text:
res igitur ita tunc quidem remansit. 27. Disceres igitur ita tunc quidem remansit. 27. Discedente autem Anselmo a curia, et ad villam suam nomine Heysem properante, pueri quos nutriebat, leporem sibi occursantem in via canibus insecuti sunt, et fugitantem infra pedes equi, quem Pater ipse sedebat, subsidentem consecuti sunt. Ille sciens miseram bestiam sibi sub se refugio consuluisse, retentis habenis equum loco fixit, nec cupitum bestiae voluit praesidium denegare. Quam chinc inde lingentes, nec de sub equo poterant ejicere, nec in aliquo laedere. Quod videntes, admirati sumus. At Anselmus, ubi quosdam ex equitibus aspexit ridere, et quasi pro capta bestia laetitiae frena laxare, solutus in lacrymas, ait: « Ridetis? Et utique infelici huic nullus risus, laetitia nulla est. Hostes ejus circa eam sunt, et ipsa de vita sollicita confugit ad nos praesidium flagitans. Hoc plane est et animae hominis. Nam cum de corpore exit, mox inimici degentem per anfractus vitiorum multis