comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manuel Quidhos maifestius põt dici. legebant ista uides qui eũ necauerũt. Si ꝗs
noshec fingẽ arbitratur ib is potissimũ sumat satii firmũ est testimoniũ ad pro¬
bandu uitatem quod ab ns prohibetur ĩ unicis Emanuel aũt nũꝙ̃ uocatꝰ est. s.
yesus qui latine de salutaris siue saluator qr cunctis gentib salutifer uenit s
ꝓphã dedaranit hoc nomen.ꝙ dens ad hores in carne uenturꝰ cẽt Emanuel ãt
significait nobiscu deus s. ille qriꝑ uirginẽ nato ꝯfiteri hoiẽs oportebat deũ¬
secum ẽẽ uolest in tetra etin carne mortali unde ⁊ dauid in psalmo lxxximi.
Ueritas inquit deterra orta est qr deus in quo ueritas est. terrenũ corpus acte¬
pit ut terrenis uiam falutis apiret Idem psaias ip̃e. Ipĩ aut non credideruno
et eracerbauerũt sp̃m sanctũ ⁊ ꝯn̾sus est eis ad ĩ imiticia et ipe cepugnauit

Expanded text:
manuel. Quid hoc manifestius dici potest? Legebant ista Judaei, qui eum negaverunt. Si quis manuel. Quid hoc manifestius dici potest? Legebant ista Judaei, qui eum negaverunt. Si quis his requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gentibus salutifer uenit: sed propheta declarauit hoc nomine quod deus ad homines in carne uenturus esset. Emmanuel enim significat \'nobiscusecum esse id est in terra et in carne mortali. unde Dauid in psalmo LXXXIIII ueritas inquit de terra orta est, quia deus, in quo ueritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis uiam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam. et ipse expugnauit
Abbreviated transcription (Latin):
tur si secuti fuissent. ꝙ pluximi eorũ fatiũt atq fecerunt. ⁊ culpa sua in penã mor¬
tis iautrissent. si regem siui repudiassent. Aput illos igr et cesemme corũ rege
nerari eñ uissit. ne si fussi alienigena iustar possent excusa tionẽ de lege p̃tende
q eũ non suscepissent simł ⁊ nulla omio gens cẽt in terra cuiꝰ spẽs ĩ mortali¬
se insinuaret elegit Atilla diuino fpũ hausta repleta ⁊repit ⁊ sin
ullo attactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. si aiãlia
quedar uento ⁊ aura concipe solere omĩb notũ est Cur quisꝙͣ mirũ putet
qui cũ spũ dei facile est et quicquid uelit granataz ẽẽ uirginẽ dicimꝰ Quod
sane mcredibile poss uderi nisi hoc futuru ante multa secula ꝓphete tocinissẽt
et facta est in multa miẜatione mater uirgo It ysaias ppħa cuiꝰ hec uerba sunt ꝓptea

Expanded text:
tur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt atque fecerunt, et culpa sua in poenam mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum semine regenerari eum iussit, ne si fuisset alienigena, iustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul, ut nulla omnino gens esset in terra cui spes inmortalise insinuaret elegit. at illa diuino spiritu hausto repleta concepit et sine ullo adtactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. quodsi animalia quaedam uento et aura concipere solere omnibus notum est, cur quisquam mirum putet, cum dei spiritu, cui facile est quidquid uelit, grauatam esse uirginem dicimus? quod sane incredibile posset uideri, nisi hoc futurum ante multa saecula prophetae cecinisset facta est in multa miseratione mater uirgo. item propheta Esa
Abbreviated transcription (Latin):
dns locutꝰ est filios genui ⁊ exaltani: ip̃i aut me exprenert agnouit bos pos¬
sessorem suũ i⁊ asmus p̾sepiũ dnĩ sui. israclaut̃ me non ꝯgnouit ⁊ pplus me¬
us me non intellexit Ueremias quoq silẽ ait Cognouit tempꝰ suii turtur
et prundo et ruris passeres custodierunt tpr̃a introitꝰ sui. pplus aut̃ mens nõ
cognouit iuditiũ dñi Quo dicitii sapientes sumꝰ ⁊ lex dñi nobisciĩ est. Incis¬
sum facta est metatura falsa scribe ꝯfusi sunt. sapientes trepiddanerunt
⁊ capti sunt ⁊ uerbũ dm̃ re probaneĩt Eego ut cepera dicẽ. cũ statuiss deus doc¬
torem nirtutis mitte ad hoiẽs renasci eũ denuo in carne p̃cepit/ ⁊ ip̃i hommem
similẽ fic̾i cui dux comes. ⁊ magr̃ eẽt futurus. Sed tamen quĩ demens i pius ẽ
erga suos dens ad cos ipõs eũ misit quos oderat . ne inppetuũ illis salutesn uia
claudẽt. si daret iis liberam facultatem feꝙ̃di den. ut et p̃miu inte adipiscerẽ¬

Expanded text:
s locutus est: filios generaui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos possessorem et asinus praesepem domini sui: Israhel autem me non agnouit et populus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumus et lex domini nobiscum est? in cassum facta est metatura falsa scribae, confusi sunt sapientes, trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum domini reprobauerunt. ergo, ut coeperam dicere, cum statuisstorem virtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit, et ipsi homini similem fieri, cui dux, et comes, et magister esset futurus. Sed tamen quoniam clemens est et erga suos deus, ad eos ipsos eum misit quos oderat, ne illis in perpetuum salutis uiam clauderet, sed daret iis liberam facultatem sequendi deum, ut et praemium uitae adipisceren
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligerent illa fuit causa ꝙ Salomon filius dauio tomplũ dni edificauit
et ciuitatem qua de suo noĩe yerosolimã nũcupauit Itaq adipnm̃ que a ꝓpha
dicta sunt retulerunt Salomon ab ip̃oprẽ suo imꝑii regirũ acceꝑit prophete
nõ de eoloquebantur qui cũ nascẽtur post ꝙ̃ danid cu prĩb suis requicuiss p̃¬
terea falomonis imꝑm̃ ꝑpetiũ non fuit Annis aut quadraginta iegnanit. de¬
inde ꝙ nũꝙͣ filius dei dictꝰ sit s filius dauid ⁊ domis quam edifica ut non est
fidem assecuta sicut eccłia que est templũ ueri dei quod non est in parietib
s in corde ac fide hoĩm qui credipit in cũ ac uocantur fideles illud ũõ salomo¬
niũ templus qr manu factum est maũ ꝑ ceadit. deniq pr̃ cius in psalmo cxxuiiͤ

Expanded text:
non intellegerent, illa fuit causa, quod Solomon filius Dauid templum deo aedificauit et ciuitatem, quam de suo nomine Hierosolymam nuncupauit. itaque ad ipsum quae a propheta dicvero de eo loquebantur, qui tum nasceretur, postquam David cum patribus suis requievisset. Praeterea Solomonis imperium perpetuum non fuit: annis enim quadraginta regnauit. deinde, quod numquam filius dei dictus est, sed filius Dauid, et domus quam aedificauit non est fidem consecuta sicut ecclesia, quae est uerum templum dei, quod non in parietibus est, sed in corde ac fide hominum qui credunt in eum ac uocantur fideles: illut uero Solomonium templum quia manu factum est, manu cecidit. denique pater eius in psalmo CXX
Abbreviated transcription (Latin):
rpło quẽ incitauerant subclamare ceꝑunt ⁊ crucẽ eins ñuolentib uotib flagitart.
Tuz pontius ⁊ illorũ lamorib etherodis tetrarche instigitione menientis ne iegnore
pellẽtur uictꝰ est. Hec tñ ipe snĩa protulit s tradidit eũ udeis ut ipĩ de islosinsuam le
gem indicatent Auxerunt igr̃ an flagellis yberatu ut pͥusꝙͣ ccua affigerent illuse¬
runt / inditũ en coloris punicei ueste ac spinis coronatũ qͣi regem salutarunt et dedert
ei cibũ fellis / et miscuerũt aceti potionẽ posthec ꝯspuerunt in faciẽeins ⁊ palinis cede¬
runt Cũq ipi carmfices de eius uestimentis ⁊tenderent sortitisimt intse de tiũta ⁊ pal¬
lio/ et car hec onuia fierent/ nullã uocem ex ore suo tanꝙ̃ si mutꝰ cẽt omisit Tunc suspẽ¬
terunt eũ int̾ duos noxios mediũ qui ob latrorima dapnati erane cruaq affixert̃

Expanded text:
populo, quem incitauerant, subclamare coeperunt et crucem eius uiolentis uocibus flagitare. populo, quem incitauerant, subclamare coeperunt et crucem eius uiolentis uocibus flagitare. tum Pontius et illorum clamoribus et Herodis tetrarchae instigatione metuentis, ne regno pelleretur; uictus est, nec tamen ipse sententiam protulit, sed tradsuam judicarent. Duxerunt ergo eum flagellis verberatum, et priusquam cruci affigerent, illuserunt; indutum enim coloris punicei veste, ac spinis coronatum, quasi regem salutaverunt, et dederunt ei cibum fellis, et miscuerunt ei aceti potionem. Post haec, conspuerunt faciem ejus, et palmis ceciderunt. Cumque ipsi carnifices de vestimentis ejus contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. Et cum haec omnia fierent, nullam vocem ex ore suo tamquam si mutus esset, emisit. Tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique affixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s impleret ob eã incatati ⁊ diuinas lras nescientes coierunt ut deñ siu
dempnarent Quod cũ saret futirũ ac sub inde dicẽt oportẽ se pati atq
int̾fici prosalute multorũ secessit tñ cu discipulis sius non ut uitaret quod nctẽ erat
ppeti ac sustinere. s ut oñdẽt ꝙ ita fici̾ oportẽt in omi ꝑsetutione sua quis culpa inaidis¬
fici postulauert. obicientes ei nichil aluid nisiq dixa̾t se filiii dei esse regẽ iudeorũ staq
qrdieerat si soluitis hoc templu quod edificatu est annis xlui. ego illud in nriduo sine
manib resuscitabo significans figurã s futurã brem passionẽ / et se a iudeis int̾fectu
tertia die resurrecturu Ipc̃ enĩ crat uerbũ dei templũ. huiꝰ euis uoces tanꝙͣ infusat
faustas ⁊ impias insectabantur Que tuz pilatꝰ audiss ⁊ ille in defensione sui nichis
dicẽt pronũtiauit nil in eo dampnatione dignii uideri At illi ĩuistissimi accusatores cũ

Expanded text:
it, Christus inpleret, ob ea incitati et diuinas litteras nescientes coierunt, ut deum suum condemnarent. quod cum sciret futurum ac subinde diceret oportere se pati atque interfici pro salute multorum, secessit tamen cum discipulis suis, non ut uitaret quod necesse erat perpeti ac sustinere, sed ut ostenderet quod ita fieri oporteat in omni persecutione, ne sua quis culpa incidisfigi postulauerunt obicientes ei nihil aliut nisi quod diceret se filium dei esse, regem Iudaeorum; item quia dixerat: si solueritis hoc templum, quod aedificatum est annis XLVI, ego illut in triduo sine manibus resuscitabo, significans futuram breui passionem suam et se a Iudaeis interfectum tertio die resurrecturum. ipse enim fuerat uerum dei templum. has uoces eius tamquam infaustas et inpias insectabantur. quae cum Pilatus audisset et ille in defensionem sui nihil diceret, pronuntiauit nihil in eo damnatione dignum uideri. at illi iniustissimi accusatores cum
Abbreviated transcription (Latin):
Cur udei quoq cultores ut uidebantur sũmidei hoc idem putauert̃ cũ ante
oculos quotidie fierent illa miracula. nec tñ tantaꝵ uirtutuz ꝯtemplatione
impelli potuerunt ut deum crederent quẽ indebant: ꝓprei dauid quẽ pretor

Expanded text:
cum Iudaei quoque, cultores ut uidebantur summi dei, hoc idem putauerint, cum ante cum Iudaei quoque, cultores ut uidebantur summi dei, hoc idem putauerint, cum ante oculos eorum cottidie fierent illa miracula? nec tamen tantarum uirtutum contemplatione inpelli potuerunt ut deum crederent, quem uidebant. propterea Dauid, quem praeter
Abbreviated transcription (Latin):
cionem. cursatis eẽt dic̾e̾ fuisse mortalem s uitatem prorsꝰ negare nõ potuit
ꝙ admodum res hiet sicut illud quidẽ ait sapientem fuisse Qui̾daũt hac Apol¬
lo rñdens. Si fapiens fuit ergo do et̾na enis sapiã fuit et est nec ulla alia ⁊
et fapicntes qui seq̃uũtur ncc ulli alii. Cur ergo uulgo prostultis ⁊ ĩ anis et ĩ¬
eptissimis haberemiir qui fectamue magistru etiar pħorum deorũ ꝯfessioẽ
sapientem Hamꝙait portentifica illu oꝑa fuisse quo maxiẽ aliuinitatis fi¬
de merint assentiri nobisiar udetur cur dicit candem quib nos gloriam :
Sea coligit se tã ad demoniacas fraudes redit cuz enĩ uerũ ncitate dix¬
iss iar deorum ac sui proditor indebatur nisiꝙ ab eoueritas exp̃sserat menda¬
no fallente celasset. Uit ergo illũ fecisse quidem oꝑa miranda. uerũ non di¬
uina u̾tute si magica Quid mirũ sihoc apollo ueritater ignorantibꝰ ꝑsuacsir

Expanded text:
e fuisse mortalem? sed ueritate pressus negare non potuit quemadmodum se res haberet, sicut illut, quod ait sapientem fuisse. quid ad hoc, o Apollo, respondes? si sapiens fuit, ergo doctrina eius sapientia est nec ulla alia, et sapientes qui secuntur nec ulli alii. cur igitur uulgo pro stultis et uanis et ineptis habemur, qui sectamur magistrum etiam ipsorum deorum confessione sapientem? nam quod ait portentifica illum opera fecisse, quo maxime diuinitatis fidem meruit, adsentiri nobis iam uidetur, cum dicit eadem quibus nos gloriamur. sed colligit se tamen et ad daemoniacas fraudes redit. cum enim uerum necessitate dixisset, iam deorum ac sui proditor uidebatur, nisi quod ab eo ueritas expresserat, mendacio fallente obscurasset. ait ergo illum fecisse quidem opera miranda, uerum non diuina uirtute, sed magica. quid mirum, si hoc Apollo ueritatem ignorantibus persuasit,
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ mortalis eiĩ ⁊ab homine scelesto qui iusticia ignoraret affectꝰ est Qnia
de huius crucis indignitate dicemꝰ in qua deuscultorb dei suspensꝰ ẽ atq suf¬
ficus Quis car facundus ⁊ tanta rerii uerborũ copia instruetꝰ existet que oratio
tante affluentie ub̾tate deturrens ut illã crucem deploret⁊merito quã mundus
ip̃e ⁊ tota mundi elementa luferunt Hec aut̃ sic futira fusse ⁊ ꝓpharu nocib
⁊ sibillinis carmib nuntiatũ est hput ysaia ita scriptũ inueitur Nonsum ꝯrumax
neqi traditor dorsum meũ pone ad flagella ⁊ maxillis meas ad palmas faciem¬
aũt meã non au̾ti afeditate sputorũ Sile danid in ꝑsalmo xxxin. Congregata sũt
suꝑme flagella et ignorauerũt. dissoluti sunt nec ꝯpucti sunt tempra uerunt me et¬

Expanded text:
indignus, mortalis tamen, et ab homine scelesto, qui justitiam ignoraret, affectus est. Quid de hujus crucis indignitate dicemus, in qua Deus a cultoribus Dei suspensus est atque suffixus? Quis tam facundus, et tanta rerum verborumque copia instructus existet? quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? Haec autem sic futura fuisse, et prophetarum vocibus, et Sibyllinis carminibus denuntiatum est. Apud Esaiam ita scriptum invenitur: Non sum contumax, neque contradico: dorsum meum posui ad flagella, et maxillas meas ad palmas: faciemutem meam non averti a foeditate sputorum. Similiter David in psalmo XXXIV: Congregata sunt super me flagella, et ignoraverunt: dissoluti sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uberant uel aistõdiendis domib ĩ uigilant Int̾duxit ergo ne porcina carne unte
qͥam iusticia ĩntiles essent ac morte afficerentur Ite ne sefedis libiđib ĩmerge¬
renti sicut sus qui fo ingurgitat ceno uel ne terrenis ẜuiant simulacris ac se lu¬
to inquinẽt Luto enĩ oblimũt᷑ qui deos autlutu terram uenerantꝰ dic uniu¬
sa pcepta iudarce legis ad eribendam iuistitiam spectant qui ꝑ ambagem data st̃

Expanded text:
uberant uel custodiendis domibus inuigilant. mterdixit ergo ne porcina carne utereuberant uel custodiendis domibus inuigilant. mterdixit ergo ne porcina carne uteredam iustitiam inutiles essent ac morte adficerentur; item ne se foedis libidinibus inmergerent sicut sus, qui se ingurgitat caeno, uel ne terrenis seruiant simulacris ac se luto inquinent. luto enim se oblinunt qui deos id est lutum terramque uenerantur. sic uniuersa praecepta Iudaicae legis a
Abbreviated transcription (Latin):
uite acsaluti nr̃e pro etͥna sua pietate ꝯsule̾. penitentia nobis milla ẜa arcũcisio¬
ne ꝓposut ut si tor nudaremꝰ id est si pctã nr̃a ꝯfessi fatis deo fecimus ueniam
sequamur que ꝯtumacib et admissa sua celantib denegatur ab eo qui non fa¬
nem sicut homo s intima ⁊ archana pectoris intuetur Edem etiã spectit carnis
suille id est porane interdistio Qua cu deos abstinere iussit deus id potissim
uoliut intelligi ut se a pitis atq ĩmundicis abstinẽt Est eñi iutulentũ aial hoir
ĩniundu / nec unꝙͣ celu aspicit. M in terram totor corpore iore proiectum
uentri semꝑ ⁊ pabulo ẜuit nec ullũ aliũ cũ niuit p̃stare usu põt. sic̃ cetẽ mantes
q̃ uel sedendi uehiculu p̃bent ⁊ in cultib agrorũ uuãt uel plaustra collo t̾hunt
uel henera tergo gestant uel indumenti exuuns suisp̃bent uel copia lactis ex¬

Expanded text:
uitae ac saluti nostrae pro aeterna sua pietate consulere, paenitentiam nobis in illa circumcisiouitae ac saluti nostrae pro aeterna sua pietate consulere, paenitentiam nobis in illa circumcisione proposuit, ut si cor nudauerimus, id est si peccataconsequamur; quae contumacibus et admissa sua celantibus denegatur ab eo qui non faciem, sicut homo, sed intima et arcana pectoris intuetur. Eodem spectat etiam carnis suillae interdictio; a qua cum eos abstinere Deus jussit, id potissimum voluit intelligi, ut se a peccatis atque immunditiis abstinerent. Est enim lutulentum hoc animal, et inmundum nec umquam caelum aspicit, sed in terram toto et corpore et ore proiectum uentri semper et pabulo seruit, nec ullum alium cum uiuit praestare usum potest sicut ceterae animantes, quae uel sedendi uehiculum praebent uel in cultibus agrorum iuuant uel plaustra collo trahunt uel onera tergo gestant uel indumentum exuuiis suis exhibent uel copia lactis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ihm̃ uocari. ut qm̃ dux militie delectus cẽt adnersus amaleth qui oppugnabat
fihiosisrael et aduersariũ debellaret pro noĩs figura et ppłm in terra ꝓmissionis
iducẽt Et idairoo etiã moysi suctessit ut oñderet nona legem ꝑ xp̃m yħm datã
uet̾ilegi successura que data ꝑ moysen fuit Ham illa carnis arciasio caret uti¬
qr ratione qr si dens nellet id sic a principio formass hominẽ. ut pputiu non
haberet Sed hiuꝰ ẜe arcũcisionis figura erat significans midandũ ẽẽ. pectꝰ id est
apto ⁊ simplia corde oportere nos uine̾ qm̃ pars illa corpis que arcũaiditur ht̃
quandam silitudinem cordis e est pndenda. ob hanccaz deus nudari eã inssiti
ut hoc argumento nos aomoneret/ ne ĩuolutũ pectꝰ heãmus id est ne quod facinꝰ
quã deus a carne mortali ad animã transtulit que sola mansura est uolens eĩz

Expanded text:
Iesum uocari, ut quoniam dux militiae delectus esset aduersus Amalech, qui obpugnabat Iesum uocari, ut quoniam dux militiae delectus esset aduersus Amalech, qui obpugnabat filios Israhel, et aduersarium debellaret per nominis figuram et populum in terram promissionis induceret. et idcirco etiam Moysi succesueteri legi successuram, quae data per Moysen fuit. nam illa carnis circumcisio caret utique ratione, quia si deus id uellet, sic a principio formasset hominem, ut praeputium non haberet: sed huius secundae circumcisionis figura erat significans nudandum esse pectus, id est aperto et simplici corde oportere nos uiuere, quoniam pars illa corporis quae circumciditur habet quandam similitudinem cordis et est pudenda. ob hanc causam deus nudari eam iussit, ut hoc argumento nos admoneret, ne inuolutum pectus habeamus, id est ne quod pudenduquam deus a carne mortali ad animam transtulit, quae sola mansura est. uolens enim
Abbreviated transcription (Latin):
lex S ed et ip̃e moyses ꝑquẽ sibi datam legem dum ꝑtinacit᷑ tuentur exciderũt
adeo et deum non agnouerunt p̾dixerat fore ut ꝓpha maximꝰ initt̾etur adõ
qui sit sup̃ legem qui noluntatem dei ad hoiẽs ꝑferat in denito nomio ita scriptũ
reliquit Et dixit dñs adme ꝓphetã excitabo eis de frĩb corũ sicut te ⁊ dabo
uerbũ meñ in os emis et loquetur ad cos ea que p̃cepo ei et quisq non aulieit
ꝑ moysem data soluturus. ⁊ denuo ꝑ eñ qui cẽt eternꝰ legem sanciret eterna
hĩtant ierlmi Renonate int̃ uos no uitatem et ne seminam̃tis inspinis arcuoitis uol
deo ur̃o Cirtũdite uo p̃putiũ cordis uri ne hereat iri mea sicut ignis et nõ sit qui extĩs¬
uat I moysesipẽ In nonissimis dieb circimcidit deus cortuis ad dnñ deũ tũ aman¬
dum sr yhũs nauasucessor cins et dieit dñs ad pħm fac tibi cultellos petanos nimis
rebat ille uħus. qui cũ p̾mu auses nocaretur. moyses futura p̾sentiens iussit

Expanded text:
 sed et ipse Moyses, per quem sibi datam legem dum pertinaciter tuentur, exciderunt a deo et deum non adgnouerunt, praedixerat fore ut propheta maximus mitteretur a deo, qui sit supra legem, qui uoluntatem dei ad homines perferat. in Deuteronomio ita scriptum reliquit: et dixit dominus ad me: prophetam excitabo eis de fratribus eorum sicut te et dabo uerbum meum in os eius, et loquetur ad eos ea quae praecepero ei. et quisque non audierper mortalem datam soluturus, ut denuo per eum qui esset aeternus, legem sanciret aetererusalem: renouate inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis. circumcidite uos deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne exeat ira mea sicut ignis et non sit qui extinguat item Moyses ipse: in nouissimis diebus circumcidet deus cor tuum ad dominum deum tuum amandum. item Iesus Naue successor eius: et dixit dominus ad Iesum: fac tibi cultellos petrinos nimis rebat ille Iesus. qui cum primum Auses uocaretur, Moyses futura praesentiens iussit eum
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ eiis uenerantur maiestatem ꝯfitentur doctrinã sequũt u̾tutẽ imi¬
tantur Habet impiũ ht̃ honorem cum om̃s trib lingue p̃ceptis cius ob¬
temꝑent Et idem postea cũ risus adueni̾t in ptãte et daritate ut omem̃ aĩa
iudicet et iustos restituat ad uita Iunt uõ totius terte regnũ btinebit Tuc̃
sublato de reb huãnis omĩ malo aureũ seculu ut poete uocant iiustum
ac pacificu tempꝰ orietur Sed hec uberius in ultio libio disẜemus cu

Expanded text:
nomen eius uenerantur, maiestatem confitentur, doctrinam secuntur, uirtutem imitantur, habet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis eius obtemperant, et idem postea, cum rursus aduenerit in claritate ac potestate, at omnem animam iudicet et iustos restituat ad uitam, tunc uere totia= terrae regimen obtinebit: tunc sublato de rebus humanis omni malo aureum saeculum at poetae uocant, id est iustum ac pacificum tempus orietur. sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lis postea uõ aiaduersa sunt ꝙͣ natiutas xpĩ ⁊ passio patefrar archana sicur
etiã uoces ꝓphaoru que cũ ꝑ annos mille ꝗngentos et eo amplius lecte fuissent applõ
indeoum nec tñ intelleste sint. nisi postꝙͣ ilhaͣ xpũs et uerbo ⁊ oꝑilꝰ infpretatꝰ¬
est Illum enĩ propħe anuntiauerũt/ nec ullo modo potuerant que illi loque :¬
bantur intelligi nisi fuissent. uniuersa completa. De passione xpĩ q̃ iuleis

Expanded text:
lis, postea uero animaduersa sunt quam natiuitas Christi et passio patefecit arcana, sicut etiam uoces prophetarum. quae cum per annos mille quingentos et eo amplius lectae fuissent a populo Iudaeorum, nec tamen intellectae sunt nisi postquam illas Christus et uerbo et opeest. Illum enim prophetae annuntiaverunt; nec ullo modo poterant, quae illi loquebantur, intelligi, nisi fuissent universa completa. CAPUT XVI. De Jes
Abbreviated transcription (Latin):
qui uteos ni uificaret aduenerat O ire atq ũndie sue quas in cordib siuis gere¬
bant mtꝰ indusas alias causas proferebant Ꝙlegem dei ꝑ moysem datã solueret
hanc itaq cam̃ cetera pars pp̃łi que nondur ad xpm̃ secesserat a sacerdotib in cta¬
bantur ut impnĩ iudicaret en ꝙ legem dei soluẽt cuz hec ile nõ suo uiditio. s
ppłos et reuintet et religet ualidas nationes Ina enĩ prior ler que ꝑmorfemẽ
data/ non in monte syon s in monte oreb data est quã sibilla fore ut a filio des¬

Expanded text:
qui ut eos uiuificaret aduenerat. Sed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerequi ut eos uiuificaret aduenerat. Sed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei per Moysen datam solueret, haec itaque cetera pars populi, quae nondum ad Christum secesserat, a sacerdotibus incitabatur ut inpium iudicaret eum, quod legem dei solueret, cum hoc ille non suo iudicio, sed populos et reuincet et detege ualidas nationes. illa enim prior lex quae per Moyseqj data est, non in monte Sion, sed in monte Choreb data est quam Sibylla fore ut a filio de
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cernerent huilem quietu sordidum informem non credebant filiũ dei
cẽ Ignorantes duos eins aduentꝰ apphetis esse p̃dictos p̾mu in hiuilitate car
Micut enĩ pluuia si descendit in uellus ammaduerti non põt qr strepitum non fac̾
Ita xpmĩ in terram sine ciuꝰ ꝙ suspitione uenturũ ẽẽdixit ut institia dorẽt et pace
Isaias quoq ita tradidit Dnẽ quis credit auditi nr̃o et brachiũ nrm̃ au reualatũ
est angiuntiamꝰ corã ip̃õ sicut pueri ⁊ sicut radix in terra sicienti non est figura eiꝰ
neq laritas et uidimꝰ illum et non huĩt figura neq decorem. s figura enis sñ
honore et deficens pret̃ reteros homies. Hom̃om polagn positus et sciens fora im¬
eius nos sanati sumꝰ Oñs nos sicut oues errauimꝰ et deus tradidt illu ꝓ patis mĩs
hiũlitate deu siui non agnoscentes miert̃ ꝯsiliũ detestandũ ut priuatent eñ iita

Expanded text:
autem cernerent humilem, quietum, sordidum, informem, non credebant filium Dei autem cernerent humilem, quietum, sordidum, informem, non credebant filium Dei esse, ignorantes duos ejus adventus a prophetis esse praedictos: primum in humilitate carnSicut enim pluvia, si descendat in vellus, animadverti non potest, quia strepitum non facit: ita Christum in terram sine cujusquam suspicione venturum esse dixit, ut justitiam doceret et pacem. Esaias quoque ita tradidit : Domine, quiest? » Annuntiavimus coram ipso sicut pueri, sicut radix in terra sitienti: non est figura ei, neque claritas; et vidimus illum, et non habuit figuram neque speciem, sed figura ejus sine honore, et deficiens praeter caeteros homines: homo in plaga positus, et sciens ferre imeius nos sanati sumus. omnes sicut oues errauimus, et deus tradidit illum pro peccatis noshumilitatem deum suum non adgnoscentes inierunt consilium detestandum, ut priuarent eum uita
Abbreviated transcription (Latin):
illiuis et probemꝰ sapiã euis morte turpissima ꝯdep̾nemꝰ cum. Hec
cogitauerunt eterrauert et excitauit enĩ illos stultitia ip̃oiu et
nesciuerunt sac̃menta dei Honne ita descripsit nepharui illiud ⁊salui ab impns
mitũ contra deum ut plane inter fuisse iideatur Atqui a salomone qui hoc ce¬
cint usq ad id tempus quo gesta res est mille ac decem anni fuerunt nichil uͥos
fingimus nichil ad dimiis. hẽ bant hec qui fecerunt legebant in quos hec
dicta sunt Sed ⁊ nũc hrͣdes nõis ⁊ scelis illorum et hec habent dampnationẽ
suam prophetarũ uocib predictam ut quotidianis lectionib ꝑsonant. hec
aliqñ incor sun q pars est r ipã dampnationis admittunt Increpiti ergo sepe
a xp̃o iudei exprobrante illis pitã ⁊ ĩiuistitias ⁊ appło pene deẜti concitati sunt
ad cum uenerandum Cuꝰ rei audatias dedit illis humilitas cius. Nam cum
legerent cu quanta nirtute et cdaritate filius hois uenturꝰ cẽte celo Ipm

Expanded text:
patientiam illius, morte turpissima condemnemus eum. Haec cogitaverunt, et erraverunt. Excaecavit enim illos stultitia ipsorum; et nescierunt sacramenta Dei. Nonne ita descripsit nefarium illud consilium ab impiis initum contra Deum, ut plane interfuisse videatur? Atqui a Salomone, qui haec cecinit, usque ad id tempus, quo gesta res est, mille ac decem anni fuerunt. Nihil nos affingimus, nihil addimus. Habebant haec, qui fecerunt: legebant, in quos haec dicta sunt. Sed et nunc haeredes nominis ac sceleris illorum haec et habent, et damnationem suam prophetarum voce praedictam quotidianis lectionibus personant; nec aliquando in cor suum, quae pars est et ipsa damnationis, admittunt. Increpiti ergo a Christo saepe Judaei exprobrante illis peccata et injustitias, et a populo pene deserti, concitati sunt ad eum necandum. Cujus rei audaciam dedit illis humilitas ejus. Nam cum legerent, cum quanta virtute et claritate Filius Dei venturus esset e coelo, Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i gentes ⁊ linguas ⁊ uenient et idebunt daritatẽ mẽi ⁊ admitam su
ꝑeos signũ. et dimittam ex eis oẜuatos ingentes que longe sunt q̃ non ni¬
dierunt gloriã meam. et nuntiabant claritatem incam ingentes: uoles
igr̃ deus imitatore templi sui mttẽ in terram. noluit eñ in ptãte ⁊ claritate
celesti mitt᷑e. ut nig̃tus in deũ populꝰ in enorẽ maximũ iductit nt pe¬
nas pro facinorib suis lueret quiđum at deu siui non recepͥissi quod ꝓ
phete cecinerant sit cẽ futurũ Isaias quidem quẽ idem ip̃i uides serra ꝯfer

Expanded text:
entes, et linguas, et venient, et videbunt claritatem meam, et dimittam super eos signum, et mittam ex his conservatos in gentes quae longe sunt, quae non audierunt gloriam meam, et nuntiabunt claritatem meam in gentes. Volens igitur Deus metatorem templi sui mittere in terram , noluit eum in potestate et claritate coelesti mittere, ut ingratus in Deum populus in errorem maximum induceretur, ac poenas pro facinoribus suis lueret, qui dominum ac Deum suum non recepisset; quod olim prophetae cecinerant, sic esse facturum. Esaias enim, quem i
Abbreviated transcription (Latin):
neq telo prĩ eius assignari solet Ꝙsieorts ałt eorum qui colimtue formasse a
prnicipio atq instituisse hoiẽm traditur. Nullus igẽ ex ns pr hoĩs nũ cupari põt
ip̃m terra q añ cessit. ns enĩ ucce̾ est hominẽ figunuit. Qui aũt hoĩẽs celum
terram q fedt solus pr̃ uocandus est qui creanit solus deus nũ cupandus qui rt¬

Expanded text:
neque Caelo patri eius adsignari solet. quodsi nullus eorum qui coluntur formasse a neque Caelo patri eius adsignari solet. quodsi nullus eorum qui coluntur formasse a principio atque instituisse hominem traditur, nullus igitur ex his pater hominis nuncupari potest, ipsum terramque antecessit. is enim necesse est hominem figurauerit, qui ante hominem caelum terramque perfecit. solus pater uocandus est qui creauit, solus dominus nuncupandus qui re
Abbreviated transcription (Latin):
regni celestis hr̃ditas ⁊ sũmur bonuz quod illi maxine queit neq cultores de¬
orĩ penã sempitne mortis effugient que est ammaduersio ueri dũi aduersꝰ
uerunt tam cultor es deori ꝙͣ ipĩ sapiẽ professores qui aut nichil omio colen¬
dñ ꝑntauert aut religionẽ falssam approbanerũt aut etiã si ium ptãtem q
sũmidei intellex ert ut plato quiait unũ eẽ fabratorem mundiden ⁊ m
litĩ cultu tanꝙ suimmo pri non reddidert quod erat ssequens atq nc̃ii
Deo s aũt nec prẽs neqi dñõs eẽ posse non tñi multitudo ut sup ondi s etian rõ
tdedarat qr neqi fictu ẽe ab iis hoic̃m traditir neq deos ip̃os attendẽ origine
homiĩs inuenitr En quidem fusse in terra hoiẽs añꝙͣ uulcanus et liber et
Apollo et inpiter ip̃e nascerentr apparet Sedneq Satur no fictio hoĩs

Expanded text:
regni caelestis hereditas, id est summum bonum, quod illi maxime quaerunt, neque cultores deregni caelestis hereditas, id est summum bonum, quod illi maxime quaerunt, neque cultores deorum poenam sempiternae mortis effugient, quae est animaduersio ueri domini aduersus trique ignorauerunt, tam cultores deorum quam ipsi sapientiae professores, quia aut nihil omnino colendum putauerunt aut religiones falsas adprobauerunt aut, etiamsi uim potestatemque summi dei intellexerunt, ut Plato, qui ait unum esse fabricatorem mundi deum, etbitum cultum tamquam summo patri non reddiderunt, quod erat consequens ac necessarium. deos autem neque patres neque dominos esse posse non tantum multitudo, ut supra ostendi, sed etiam ratio declarat, quia neque fictum esse a diis hominem traditur neque deos ipsos antecedere originem hominis inuenitur, siquidem fuisse in terra homines ante quam Vulcanus et Liber et Apollo et ipse Iuppiter nascerentur apparet; sed neque Saturno fictio hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Apientia spectat ad filios que exigit amorem. religio quidem ad
ẜuos que exigit timorẽ. nam sicũt illi piẽm diligẽ et honorure
sicii dnm̃ cołere ac nerẽ. Dens aũt qui unus est qñi utrãq ꝑsonã¬
sustinet et pr̃is et filn ⁊ dmi et amare cum debemꝰ qr filii sumꝰ et tumere
qr sm. Hon põt igr̃ nec religio a sapiã seꝑari nec sapiã areligione sccẽni
qr idem dens est qui et intelligi dẽt quod est sapĩe et honorãi quod est reli¬
gionis Sed sapia p̃cedit religio feꝗtur. quia prius est deũ intelligẽ ꝯseꝙ̃s
colẽ Ita nronob nomĩb una uis est. ꝙuis diu̾sa ẽẽ iuditatur udeatũr. Alte¬
ruz eñ positu est in fensu Altĩi m adtu se tĩ siliã sunt duob uiuis uno fonte
manantib fons aũt sapĩe et religionis deus est aquo i duo inu si aberra¬
uerint arescant uccẽ est que qui nesciuit nec sapientes ẽẽ possunt nec religi

Expanded text:
apientia spectat ad filios, quae exigit amorem, religio ad eruos, quae exigit timorem. nam sicut illi patrem diligere debent et honorare, sic hi dominum colere ac uereri. deus autem, qui unus estsustinet, et patris, et domini; et amare eum debemus, quia filii sumus, et timere quia servi. Non potest igitur nec religio a sapientia separari, nec sapientia a religioni secerni; quia idem Deus est, qui et intelligi debet, quod est sapientiae, et honorari, quod est religionis. Sed sapientia praecedit, religio sequitur: quia prius est, Deum scire, consequens, colere. Ita in duobus nominibus una vis est, quamvis diversa esse videatur. Alterum enim positum est in sensu, alterum in actu. Sed tamen similia sunt duobus rivis ex uno fonte manantibus. Fons autem sapientiae et religionis, Deus est: a quo hi duo rivi si aberraverint, arescant necesse est; quem qui nesciunt, nec sapientes esse possunt, nec religio
Abbreviated transcription (Latin):
poris quidem admoneret ueritatem illis in sumo esse querenda Ex hc̃
dospatione ofessio illa Eocͣtis nata est qua se nichil sare dixit/ nisi hoc unu
ꝙ nichil sciat Hic achademie disciplina emanauit. si tiĩ disciplina dici pot
inqua ignoratio et discitur ⁊ docetur Sed ne ille quidem/ qui saaz sibi assup¬
serunt i dipĩ quod sare fe puitabant constanter defende potueruit qui qñ
runo illis non quadrabat ꝑ ignorantiã rerũ dnunaru tam uarii tam in certi fue
dicare nõ possis Cudigitur pugnes aduersus coshorẽs quisuosibi gladio ꝑcunt
cersio fada eẽt breni tprẽ ph̾ia plane absoluta fore qued igr̃ fuit usud tẽmps
que miore qu est aut a quib ab soluta. nãꝙ ait stultissimoe fuisse qui putassẽt
ingeris sius ꝑfecta ẽẽ sapiam̃ uerũ est Eed neip̃e id quidem satis pridenter
quntutio u etibo ceptm autu nobis aucta aut mor a postiõrib ꝑfeatu it ipi¬

Expanded text:
poris admoneret ueritatem illis in summo esse quaerendam. ex hac poris admoneret ueritatem illis in summo esse quaerendam. ex hac desperatione confessio illa Socratis nata est, qua se nihil scire dixit nisi hoc unum, quod nihil sciat, hinc Academiae disciplina manauit, si tamen disciplina dici potest in qua ignoratio et discitur et docetur. sed ne illi quidem qui scientiam sibi adsumpserunt, id ipsum, quod scire se putabant, constanter defendere potuerunt. qui, quoniam ratio illis non quadrabat per ignorantiam rerum diuinarum, tam uarii, tam incerti fueriudicare non posses. quid igitur pugnes aduersus eos homines qui suo sibi gladio pereunt? evi tempore philosophiam plane absolutam fore. Quod igitur fuit illud tempus? quo more? quando est aut a quibus absoluta? Nam quod ait stultissimos fuisse, qui putassent ingeniis suis perfectam esse sapientiam, verum est: sed ne ipse quidem satis prudenter, qui aut a veteribus coeptam, aut a novis auctam, aut mox a posterioribus perfectum iri pu
Abbreviated transcription (Latin):
Diam facit qui pħos negamus eẽ sapientes an ipi nec sarese quicꝙͣ nec sapẽ
luit et exdamant cecos eẽ se et extordes Anaxagoras pionũtiat circũfusa ẽẽ
tenebris omia Empedodes angustas ẽẽ sensum femitas querit: tanꝙͣ illi ad
cogitan duz reda et quadrigis opꝰ cẽt democritꝰ ꝙͣr in puteo quo da sic alto
ut fundus nullus sit ueritatẽ fore demersa. nimirũ stulte ut cetã. non eñi
ranꝙ̃ in p uteo ueritas demersa est quo uel destendẽ nel ⁊ cadẽ illi licebat . s
tãꝙp in sũmo montis excelsi uertice nel potius in celo qnod ẽ uerissimũ Qiid
est enĩ curea potiuis in ymu dephensam dice̾t ꝙͣ in sumu leuatas nisifor.¬
tementem ꝙͦ in pedib aur in ꝑmis calaib ⁊stitũe malebat potius ꝙͣ in pectore
aut in capite/ a deo remotissum fuerunt ab ipã uĩtate iut cos nec statꝰ sui cor¬

Expanded text:
diam facit, quia philosophos negamus esse sapientes, cum ipsi nec scire se quicquam nec sapere diam facit, quia philosophos negamus esse sapientes, cum ipsi nec scire se quicquam nec sapere liunt et exclamant caecos esse se et excordes. Anaxagoras pronuntiat circumfusa esse tenebris omnia; Empedocles angustas esse sensuum semitas queritur, tamquam illi ad cogita-ndum reda et quadrigis opus esset; Democritus quasi in puteo quodam sic alto, ut fundus nullus sit, ueritatem iacere demersam: nimirum stulte, ut cetera. non enim tamquam in puteo demersa ueritas est, quo uel descendere uel etiam cadere illi licebat, sed tamquam in summo montis excelsi uertice uel potius in caelo, quod est uerissimum. quid est enim cur eam potius in imum depressam diceret quam in summum leuatam? nisi forte mentem quoque in pedibus aut in imis calcibus constituere malebat potius quam in pectore aut in capite. adeo remotissimi fuerunt ab ipsa ueritate, ut eos ne status quidem sui cor
Abbreviated transcription (Latin):
putant/ nec ullam rationem tĩ reddunt / a quo ⁊ quã pdobtã Sed tm̃ cum
fortna se digladiari momentis omib gloriantur Iam quicũq consailiat st̃
nib psciderit. nec omĩo illorũ disputatio de metute est in qua non fortuna
norctir .M. tullius in sua consolatione pugnasse se semꝑ tont᷑ fortunã loꝗt
camq a se esse suꝑatam cum fortiter ĩ imicoru impetꝰ retudisẜ. netuz ꝗdẽ
sc ab ea fractu cu domo pulsus patria caruit. Tu aũt cũ amiẜit carissima
filia nictũ fe a fortuna turpiter ⁊fitetur Cedomquit et manũ tollo quid
hoc homine miscrius qui sic iacet insipient inquit siquis se profitetur
eẽ sapiente Quid ergo sibi uult assup̃tio nomis. Quid ⁊ temptꝰ ine re¬
piẽ p̃cepta datis si nemo ad huc qui sapiat muentꝰ est Et quisꝙͣ nobis inui¬

Expanded text:
putant nec ullam tamen rationem reddunt a quo et quam ob causam, sed tantum cum putant nec ullam tamen rationem reddunt a quo et quam ob causam, sed tantum cum fortuna se digladiari momentis omnibus gloriantur. iam quicumque consolati sunnibus prosciderunt nec omnino ulla eorum disputatio de uirtute est, in qua non fortuna uexetur. Marcus Tullius in sua Consolatione pugnasse se semper contra fortunam loquitur eamque a se esse superatam, cum fortiter inimicorum impetus rettudisset; ne tum quidem se ab ea fractum, cum domo pulsus patria caruerit: tum autem, cum amiserit carissimam filiam, uictum se a fortuna turpiter confitetur. cedo inquit et manum tollo. quid hoc homine miserius, qui sic iaceat? insipienter inquit, sed qui se profitetur esse sapientem. quid ergo sibi uult adsumptio nominis? quid contemptus ille reo praecepta sapientiae datis, si nemo adhuc qui sapiat inuentus est? et quisquam nobis inui
Abbreviated transcription (Latin):
tos errores maderunt ut etiaz coem sapia non tenerent. Non enĩ tantũ re¬
ligionem asserẽ uoluerunt/ uerur etiã substulerũt dum spem false uirtii¬
uellent nichil c̃ẽ diuina mente ꝑfectu. natura eẽdixerunt reru omũi
matrem ꝙͣ dicerent omiã sua sponte ẽẽ nata quo plane uerbo inpruden¬
tiaz sua ꝯfitentur Hatura enĩ remota ꝓuidentia et ptãte diuina prorsꝰ
nichil est/ Ey si naturas deñ uocat que puersitas est naturaz potius ꝙ̃ deum
nominare. Si aũt ña est ratio uel net̾itas uel conditio nascendi non est ꝑ
soiptim sensibilis s nct̃e est mentem diuuna ẽẽ que sua prouidentia pascẽ
natum est non est dei nã s est dei ꝙpꝰ. Non dissiłi eriore creduntesse
fortunam qi deam quanda res humanas uariis casib illudentem qr nesci¬
unt unde sibi bona et mala eueniant cũ hac se compositos ad p̃lianduz

Expanded text:
tos errores inciderunt, ut etiam communem sapientiam non tenerent. Non enim tantum retos errores inciderunt, ut etiam communem sapientiam non tenerent. Non enim tantum religionem asserere noluerunt: verum etiam sustulerunt; dum specie falsae virtuvellent, nihil esse divina mente perfectum, naturam esse dixerunt rerum omnium matrem, quasi dicerent, omnia sua sponte esse nata: quo verbo plane imprudentiam suam confitentur. natura enim, remota prouidentia et potestate diuina, prorsus nihil est. quodsi deum naturam uocant, quae peruersitas est naturam potius quam deum nominare? si autem natura est ratio uel necessitas uel condicio nascendi, non est per se ipsa sensibilis, sed necesse est mentem esse diuinam, quae sua prouidentia nascendnatum est, non est deus natura, sed dei opus. non dissimili errore credunt esse fortunam quasi deam quandam res humanas uariis casibus inludentem, quia nesciunt unde sibi bona et mala eueniant. cum hac se compositos ad proeliandum
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitas sola est quã qui non appetunt mec religionem tenent cui etna sb̃¬
iacet uita. ꝓfecto neq uirtutis ium scuĩt ciuꝰ pimiu ignorant neq in celũ
spectant quod ipi se face̾ putant cũ res non ĩuestigabiles querunt qr rõ in celũ
spectindi nulla est alia nisi ant religionẽ suscipe/ aut uam̃ sua ĩ mortalem
ẽẽ credẽ Quisquis em̃ deum aut colendum cẽ intelligit aut ĩmortalitatis¬
lumine aspicit Qui aũt religionem non suscipuĩt terrem sunt qr religio
de celo est et qui aiam putant᷑ cum copore intire eque in tertaz spectant qr
ultra corpꝰ quod est terra nichil amplius indent quo fit ĩ mortale. Nichil
igr prodest ita fic̾tui ẽẽ hoiẽm ut recto corpore spectet in celu isi erecta mẽ¬
te deum cernat et cogitatio eis inspe inte ꝑpetue tota ꝓsctur
tur. nisi dei qui nos genuit agnitio et religiosus et pius cultꝰ

Expanded text:
mortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna submortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res non uestigabiles quaerunt, quia ratio in caelum spectandi nulla est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis enim aut lumine aspicit. Qui autem religionem non suscipiunt, terreni sunt; qui religio de coelo est, et qui animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus quod est terra, nihil amplius vident, quod sit immortale. Nihil igitur prodest hominem ita esse fictum, ut recto corpore spectet in coelum; nisi erecta mente Deum cernat, et cogitatio ejus in spe vitae perpetuae tota verseturtur, nisi Dei, qui nos genuit, agnitio et religiosus ac pius cultus
Abbreviated transcription (Latin):
nnares insi glorea. es het aur supuacua aut brens est ant p̃uis hõim
urdiciis non sequeretur. nullus igr̃ ex uirtute fcuitꝰ est. ubi uirtꝰ mortalis
est et caduca. itaq locuiti sunt umbrã quanda uirtutis udebant. ip̃a iurtutẽ
non udebant. Defiei enĩ fuerunt in terra nec uultus suos in altũ dirigebãt
ut eam possint intueri que se celi regionib oñtabat. Hec causa esttut p̃ceptis eoꝵ
nullus obtemꝑet qñ aut ad uitiã erudunit si uoluptatem defendet. autsi uir¬
tutem asserunt nec patõ pena ĩminuitur uisi sollis turpidims neq iurniti
ulli p̃miu pollicetur nisi solius honestatis ⁊ laudis cum dirant non ꝓpter
aliud s ꝓpter scipã expetendam c̃ẽ uirtutem. btũs est igitur sapiens in
tormentis si cum torquetur profide pro iustitia pro deo ilii patiã doloris btĩs¬
simũ facet Est enĩ solus deus qui solus pot honorare uirtute cuiꝰ merces t̃¬

Expanded text:
nisi gloria. Sed haec aut supervacua et brevis est, aut pravis hominum judiciis non sequetur. Nullus igitur ex virtute fructus est, ubi virtus mortalis est et caduca. Ita qui haec locuti sunt, umbram quamdam virtutis videbant, ipsam virtutem non videbant. Defixi enim fuerunt in terram, nec vultus suos in altum erigebant, ut eam possent intueri, Quae sese a coeli regionibus ostentabat. Haec causa est, cur praeceptis eorum nullus obtemperet: quoniam aut ad vitia erudiunt, si voluptatem defendunt; aut si virtutem asserunt, neque peccato poenam minantur, nisi solius turpitudinis, neque virtuti ullum praemium pollicentur nisi solius honestatis et laudis, cum dicant non propter aliut, sed propter se ipsam expetendam esse uirtutem. beatus est igitur sapiens in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro iustitia, pro deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. est enim deus qui solus potest honorare uirtutem, cuius merces in
Abbreviated transcription (Latin):
p Malomonem sapientissimu regem oliuino spii plenũ louitꝰ estea que
subiaemus Teus condidit me mitio uaru suaꝵ in oꝑa sua ante seculĩ
habitabiles sub celo Cum pararet celos aderam illi Eti cunseternet᷑ sedẽ
sub celo qñ fortia faciebat fundamenta terrezerã penes illum disponens
ego eram cuii ad guidebat quotidie aut iocundabar ante fatiem eius cum le¬

Expanded text:
r Salomonem sapientissimum regem divino spiritu plenum locutus est ea quae subjecimus: « Deus condidit me in initio viarum suarum, in opera sua ante secula. inhabitabiles sub coelo. Cum pararet coelum, aderam illi; et cum secerneret suamsub coelo: quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum disponens. Ego eram, cui adgaudebat; quotidie autem jucundabar ante faciem ejus, cum lae
Abbreviated transcription (Latin):
scripturã targilẽ nĩtũtur tãꝙ nouã ⁊ rerens fictam ignorantes ex qno fonte
religionis sc̃e origo manauit.ꝙ si quis colletis ꝑspectis q iprib funda m̃ tuim dar¬
trine salubriter iecat et m̃tatem penitꝰ pp̃hendet. et errorem cognita iitate¬
Ensigitur machinator istitutor q rerii sit in secundolibro dixiꝰ
añꝙ p̃clarum hoc opiis mundi adorchiretur scm̃ ⁊ incorrup¬
tibilem et irrephensibilem sp̃m̃ genuit quẽ filiũ nũ cupauit. et
ꝙuisalios postea ꝑ ip̃m ĩnumerabiles crcaniss quos angelos dicimꝰ. Himc
non tm̃ congruentes in unũ uoces ꝓpharum si etia Trimegisti predhicatio ⁊ sibil¬
larũ uaticinia demonstrant Hermes in eo libro qui oro et enoc inscabitnr

Expanded text:
cram coarguere nituntur tamquam nouam et recens fictam, ignorantes ex quo fonte cram coarguere nituntur tamquam nouam et recens fictam, ignorantes ex quo fonte religionis sanctae origo manauerit. quodsi quis collectis perspectisque temporibus fundamentum doctrinae salubriter iecerit, et ueritatem penitus conprehendet et errorem cognita s igitur machinator constitutorque rerum, sicuti in secundo libro diximus, antequam praeclarum hoc opus mundi adoriretur, sanctum et incorruptibilem spiritam genuit, quem Filium nuncuparet. Et quamvis alios postea innumpraeditus, non tantum congruentes in unum uoces prophetarum, sed etiam Trismegisti praedicatio et Sibyllarum uaticinia demonstrant. Hermes in eo libro qui λόγος τέλειος inscribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ subquo quisq rege dum̃ sonis passus fuĩt institutu Multosq scriptos
lbros de torib ediderunt ut initiũ facientes apħ̃ia moyse qui troyanũ bellum
uong entos fere annos añtessit Is aut cum ꝑ annos quadraginta ipłm rexiss siictes¬
soremhĩit Iosue quiseptem et uiginti anis tenuit prinapatui Ex inde subdu¬
bus fueruant pãnos tricentos septiagnita Tum mutatostani reges hr̃ȩ ceperunt qb
opũ tenentib pannos quad ringentos quĩquagnita usq adfeqechie regnu ap
gesimo post anno Corus muor indeos terris ac sedib sins reddẽt qui ꝑ iacm tẽs
nies. et ex indaicis et ex grecii Romanis qr historlis colligatur etiã singuloruq
ꝓfetarũ tprã colligipñt.quoꝵ sane ultimꝰ Gacharias fint quẽ ꝯstat sub datio
rege secundo anno eiis regni octauo mense recinisse adeo anngores eti ãgreris
scriptoribꝰ ꝓphete reꝑiñtur. que omĩa eo ꝓfero userrorẽ suũ sennant : quis¬

Expanded text:
it passus instinctum, multique scriptores libros de temporibus ediderunt initium facientes a propheta Moyse, qui Troianum bellum nongentis fere annis antecessit. is autem cum per annos quadraginta populum rexisset, successorem habuit Iesum, qui septem ac uiginti annis tenuit principatum. exmde sub iudicibus fuerunt per annos trecentos septuaginta. tum mutato statu reges habere coeperunt. quibus imperium tenentibus per annos quadringentos quinquaginta usque ad Sedeciae regnugesimo post anno eos Cyrus major terris ac sedibus suis redderet, qui per idem tempus temporum series, et ex Judaicis, et ex Graecis Romanisque historiis colligatur, etiam singulorum prophetarum tempora colligi possunt; quorum sane ultimus Zacharias fuit, quem constat sub Dario rege, secundo anno regni ejus, octavo mense cecinisse. Adeo antiquiores etiam Graecis scriptoribus prophetae reperiuntur. Quae omnia eo profero, ut errorem suum sentiant, qui