comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cubitis m̃surat᷑: qr qͥsqͥs hic dilectionẽ dĩ ac ꝓximi seruare studuerit. ipse
ad aet̾ratatis atriũ ꝑtingit. Uita gͥ nr̃a ut duob sit cubitis m̃surata : tendi¬
cotidie ꝑ caritatẽ debet in amorẽ dĩ simul & ꝓximi. Non ẽ. enĩ caritas uera:
si minꝰ aduob cubitis habet. Unde moyses cũ ꝑ colores uestiũ elec̾toꝵ ur¬
tutes exprimeret. in ornam̃tũ pontificis bistinctũ coccũ iubet adhiberi.
Qͥd nãq ꝑ coccũ. nͥ caritas designat᷑. quȩ semꝑ ꝑflãmã amoris accendit᷑. sed
coceus bistinguit᷑. qͣndo nõ solũ examore dĩ. sed etiã ꝓximi nr̃a caritas in
flãmat᷑. Nã qͥsqͥs sic amat dm̃. ut cõmissi sibi ꝓximi curã relinquat. ad¬
huc ineo eticcus semel tinctus ẽ. & qͥsqͥs sic amat ꝑximũ. ut minuat desidiũ
quo flagiare debet addm̃: nõ est adhuc meo color tincturȩ genunatꝰ. Debemꝰ

Expanded text:
cubitis mensuratur: quia quisquis hic dilectionem Dei ac proximi servare studuerit, ipse cubitis mensuratur: quia quisquis hic dilectionem Dei ac proximi servare studuerit, ipse ad aeternitatis atrium pertingit. Vita igitur nostra ut duobus sit cubitis mquotidie per charitatem debet in amorem Dei simul et proximi. Non est enim charitas vera, si minus a duobus cubitis habet. Unde Moyses cum per colores vestium, electorum virtutes exprimeret, in ornamento pontificis bis tinctum coccum jubet adhiberi . Quid namque per coccum nisi charitas designatur, quae semper per flammam amoris accenditur? Sed coccus bis tiflammatur. Nam, cum quis sic amat Deum ut commissi sibi proximi curam relinquat, adhuc in eo coccus semel tinctus est. Et cum quis sic amat proximum, ut minuat desiderium quo flagrare debet ad Deum, non est in eo color tincturae geminatus. Debemus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dr̃. Da partes septẽ nec nõ ce octo: qr ignoras qͥd mali futurũ sit suꝑ t̾ram.
Partes & enĩ simul septẽ & octo damꝰ: qͣndo sic ea quȩ septẽ dieb euuoluunt᷑
disponirmꝰ. ut ꝑhȩc adbona ȩt̃na ueniamꝰ: ut dũ modo cautȩ agit᷑. pꝰmodũ
uenientis trem̃di tudicis ira de uitet᷑. Octo itaq cubitis uestibulũ m̃surat᷑
intrinsecꝰ: qr ꝑlucẽ quȩ post septẽ dies seqͥt᷑. latitudo nob̃ ȩt̾nitatis aperitur.
Sed nemo ad illã uenit: nͥ qͥ hic dilectionẽ dĩ ⁊ ꝓximi deciota m̃te tenuerit.
Unde subdit᷑. & frontẽ eiꝰ duob cubitis. Erons & enĩ porte ẽ: bonũ meritũ
uitȩ p̃sentis. Siẽ enĩ ꝑuestibulũ intruisecꝰ ȩtña reqͥes debet intelligi. ita ꝑ
frontẽ portȩ necesse ẽ. qͣlitatẽ uisibilis uitȩ signari. Erons gͦ portę duob

Expanded text:
nem dicitur: Da partem septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram . nem dicitur: Da partem septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum sit super terram . Partem etenim septem simul et octo damus, quando sic ea quae septem diebus evolvuntur disponimus, ut per haec ad bona aeterna veniamus; ut dum modo caute agitur, postmodum venientis tremendi judicii ira devitetur. Octo itaque cubitis vestibulum mensuratur intrinsecus, quia per lucem quae post sSed nemo ad illam venit nisi qui hic dilectionem Dei ac proximi devota mente tenuerit. Unde et subditur: « Et frontem ejus duobus cubitis. » Frons etenim portae est bonum meritum vitae praesentis. Sicut ertae necesse est qualitatem visibilis vitae signari. Frons ergo portae duobus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qͥsqͥs ꝑfagella corripit᷑. & correptionib em̃dat᷑ : inmansuetudine corri¬
pitur nõ mira. In districto aũ illo examine om̃is argutio atq correptio
furor & tra ẽ: qr uenia pꝰ correptionẽ nõ est. Huiꝰ octonarii numeri causa ẽ:
qđ pꝰ sabbatũ dñs uoluit amorte resurgere. Dies qͥppe dñicꝰ qͥ tercius ẽ. amor
te dĩca. a cõditione dierũ numerat᷑ oc̾tauus: qr septimũ seqͥt᷑. Unde & ipsa¬
uera redẽptoris nr̃i passio. ⁊ uera resurrectio figurauit aliqͥd desuo corpore.:¬
indieb passionis suȩ. Sexta enĩ feria passus ẽ: sab̾bato qͥeuit insepulchro. do¬
minico aũ die resurrexit amorte.Presens & enĩ uita nob̃ adhuc sexta ẽ.feria:
qr reqͥem animȩ pꝰ corpꝰ inuenimꝰ. Dñico uͦ die. uidelicet apassione tercio. acõ¬
& dolor insexta. et requies inseptima: & gła excipiat in octaua. Hinc ꝑsalomo¬

Expanded text:
enim quisquis per flagella corripitur et correptionibus emendatur, in mansuetudine corrienim quisquis per flagella corripitur et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur non in ira. In districto autem illo examine, omnis argutio atque correptio furor et ira est: quia venia post correptionem non est. Hujus octonarii numeri causa est, quod post sabbatum Dominus voluit a morte rete Dominica, a conditione dierum numeratur octavus, quia sabbatum sequitur. Unde et ipsa Redemptoris nostri passio, et vera resurrectio, figuravit aliqin diebus passionis suae. Sexta enim feria passus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominico autem die resurrexit a morte. Praesens etenim vita nobis adhuc sexta est feria,quia requiem animae post corpus invenimus. Dominico vero die, videlicet a passione tertio, a cont in nobis, ut nos et dolor in sexta, et requies in septima, et gloria excipiat in octava. Hinc per Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
nis nr̃ȩ angustiã: ueritas dic̃. Intrate ꝑ angustã portã & cũ se psaln
recipi in latitudinẽ gaudii ȩt̃ni p̃sumeret: dicebat. Statusti ui loco spactoso pe¬
des meos. Ad atriũ gͦ ꝑportã tendit᷑: qr in latitudinẽ sollẽpnitatis ꝑtingit᷑ ab an¬
gustia cõfessionis. Illa itaq gaudia quȩ apud dauid atria: apud et echielem
uestibulũ intrisecꝰ tocant᷑. Unde. & hoc ipsũ uestibulũ octo cubitis dr̃ m̃sci
dia ꝑ cõtẽplationis gr̃am suspirant. Nec inmerito m̃sura uestibuli in octo eubi¬
tis ponit᷑: qr septẽ dieb inuiuersũ tẽpus euoluit᷑. Let̾na et eñ dies quȩ expłe¬
tã septẽ dierũ uicissitudinẽ seqͥt᷑: scilicet octaua ẽ. Unde etiã psalmista resur
rectionis diem cõsiderans. qr de extremi iudicu erat districtione locuturus:
cdemonstraret: diem illũ trem̃di terroris inpsalmi inchoatione secutus est
dicens. Duiene intra tua arguas me: neq infurore tuo corripias me. Modo

Expanded text:
nostrae angustiam Veritas dicit: Intrate per angustam portam . Et cum se Psalmista recipi in latitudinem gaudii aeterni praesumeret, dicebat: Statuisti in loco spatioso pedes meos . Ad atrium ergo per portam tenditur, quia ad latitudinem solemnitatis pertingitur ab angustia confessionis. Illa itaque gaudia quae apud David atria, apud Ezechielem vestibulum intrinsecus vocantur. Unde et hoc ipsum vestibulum octo cubitis dicitur media per contemplationis gratiam suspirant. 2. Nec immerito mensura vestibuli in octo cubitis ponitur, quia septem diebus universum tempus evolvitur. Aeterna etenim dies, quae expleta serectionis diem considerans, quia de extremi judicii erat districtione locuturus, avam diceret demonstraret diem illam tremendi terroris in psalmi inchoatione secutus est, dicens: « Domine, ne in ira tua arguas me; neque in furore tuo corripias me. » Modo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa teneat᷑: nullomodo ad spiritalẽ amorẽ ꝑtingit᷑. Nõ enuĩ caritas fidem. sed
fides caritatẽ p̃cedit. Nemo enĩ potest amare qđ nõ crediderit. Margo itaq
est ante thalamos. fides ante ardorem caritatis. Ir sic̃ dictũ ẽ. Nifi ea quȩ audis
credideris: ad amorẽ eoꝵ quȩ audieris nullatenꝰ inflamaris. Sed margo ante¬
thalamos cubiti uniꝰ est. qr tunc fides corda audientiũ dõ in amore copu¬
lat. qͣndo ꝑerroris scismata diuisa nõ ẽ sed inunitate ꝑdurat. Ut uidelicet
margo unius cubiti audientis animũ ante thalamũ ꝑducat. qr eelestis spon
signari. Ad extremũ uero addit᷑ qđ cubitus unꝰ sit finis trũque: qr uide¬
licet ⁊i testam̃tũ uetꝰ unũ nob̃ mediatorẽ dĩ & hominũ nunciauit. & testa

Expanded text:
ipsa teneatur, nullo modo ad spiritalem amorem pertingitur. Non enim charitas fidem, sed ipsa teneatur, nullo modo ad spiritalem amorem pertingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit: nemo enim potest amare quod non crediderit. Margo itaque est ante thalamos, fides ante ardorem charitatis, quia sicut dictum est, nisi ea quae audis credideris, ad amorem eorum quae audieris nullatenus inflammaris. Sed margo antethalamos cubiti unius: quia tunc fides corda audientium Deo in amore copulat, quando per errores et schismata divisa non est, sed in unitate perdurat, ut videlicet margo unius cubiti audientis animum ad thalamum perducat: quia coelestis sponssignari. Ad extremum vero additur quod cubitus unus sit finis utrumque: quia videlicet Testamentum Vetus, unum nobis medi
Abbreviated transcription (Latin):
dilexi legẽ tuã dñe : totadie meditatio mea ẽ. Atq subiungit. Suꝑ om̃s docen¬
tes me intellexi: qr testimonia tua meditatio mea ẽ. &iterũ. Sitꝑ semores in
tellexi. Qͥ gͦ legẽ meditari se memorat. & suꝑ om̃s docentes se ac seniores intelle¬
xisse testat᷑: qr diuinã scientiã plusqͣm moẏses acceꝑit. manifestat. Qͦ modo
& nõ audiert̃. Plus gͦ quã ꝓpħȩ de diiuna scientia nouert̃: qr qͥ illi solo spii ui¬
dert̃. ipsi etiã corporalit uidebant. Impleta itaq ẽ. ea qͣm suꝑius dixinuis
cdanihelis sententia: qr ꝑtrtinsibunt plurumi & multiplex erit scientia. Men
sura gͦ calami quȩ ẽ. sex cubitoꝵ & palmo ducat᷑ ad cubitos decẽ: & insura decẽ
cubitoꝵ ad extremũ surgat intredecim. qr qͣnto mundus ad extremitatem
amore feruentia. Qͥd ꝑ marginẽ ante thalamos. nͥ fides expͥmit᷑: Qͥa nͥ prius

Expanded text:
dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est ; » atque subjungi.; « Super omnes docendilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est ; » atque subjungi.; « Super omnes docentetellexi . Qui ergo legem meditari se memorat, et super omnes docentes se ac super seniores intellexisse testatur, quia divinam scientiam plus quam Moyses acceperat, manifestat. Quomodo sed non viderunt . Plus ergo quam prophetae de divina scientia noverunt, quia quod illi solo spiritu viderunt, isti etiam corporaliter viderunt. Impleta itaque est ea, quam superius diximus, Danielis sententia: Quia pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientisura ergo calami qui est sex cubitorum, et palmo ducatur ad cubitos decem, et mensura decem cubitorum ad extremum surgat in tredecim: quia quanto mundus ad extremitatem Dei amore ferventia. Quid per marginem ante thalamos nisi fides exprimitur? quia nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
latitudine seruiuit: & nc̃ sub gra custoditis uerius decalogi p̃ceptis. om̃is qͥ ad
fidem uenerit. scȩ trinitatis sacram̃ta cognoscit. Qa in re hoc qͦq nob̃ sciendũ¬
ẽ: qr ꝑ increm̃ta tẽpoꝵ creuit scientia spiritaliũ patrũ. Plus nãq moyses quã
abrahã. plus ꝓpħȩ quã moyses: plus apłi quã ꝓpħȩ. in omĩpotentis dĩ scientia
scripturȩ uerbis si possimꝰ ostendamꝰ. Qͥs eni nescicit qr abrahã cũ dõ locutꝰ est :¬
& tam̃ ad moysen dñs dic̃. Ego sũ ds̃ abrahã. & ds̃ is. aac. & ds̃ iacob & nom̃
meũ ad onai nõ indicaui eis. Ecce plus moysi quã abrahe innotuerat: qui illud
moyse indicat qđ se abrahȩ nõ indicasse narrabat. Sed uideamꝰ. si ꝓpħȩ plus
quã moyses diuinã scientiã adphendere potuert. Certe psalmista dic̃. Qͦ mͦ

Expanded text:
latitudinem servivit. Et nunc sub gratia, custoditis verius Decalogi praeceptis, omnis qui ad latitudinem servivit. Et nunc sub gratia, custoditis verius Decalogi praeceptis, omnis qui ad fidem venerit sanctae Trinitatis mysterium cognoscit. 12. Qua in re hoc quoque nobncrementa temporum crevit scientia spiritalium Patrum. Plus namque Moyses quam Abraham, plus prophetae quam Moyses, plus apostoli quam prophetae in omnipotentis Dei scientia ex ejusdem Scripturae verbis, si possimus, ostendamus. Quis enim nesciat quia Abraham cum Deo locutus est? et tamen ad Moysen Dominus dicit: Ego sum meum Adonai, non indicavi eis . » Ecce plus Moysi quam Abrahae innotuerat, qui illud de se Moysi indicat, quod se Abrahae non indicasse narrabat. Si videamus si prophetae plus quam Moyses divinam scientiam apprehendere potuerunt. Certe Psalmista dicit: « Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet trinitatẽ eẽ nouert̃. Sed eandẽ trinitatẽ qͣm cognouerant aꝑte mi¬
nime p̃dicauert̃: Qͥ eiꝰ iussionib obedientes. & uitȩ munditiã cõseruantes.
qͣsi in sex cubitis calamihabuert ꝑfectionẽ oꝑis & sepȩ angłos uidentes. habu¬
erunt palmũ cõtẽplationis. Data aũ lege rudis ille hebreoꝵ pꝰpłs mandata
decalogi seruare conatꝰ est. sed tam̃ de cognitione scȩ trinitatis eruditus nõ ẽ.
Et qͣmuis hanc spiritales patres ꝑfecte cognouissent: multitudo magna
sinagoge nec in uenire misteriũ trinitatis potuit nec querere sciuit. Suꝑ ue¬
niente aũ grã ꝑtestam̃tũ nouũ. om̃s fidelis popł̃s unũ dm̃ trinitate eẽ cog¬
nouit: & uirtutẽ decalogi meiꝰ agnitione cõpleuit. Priꝰ gͦ lunen portȩ m̃suret᷑
calamo uno. pꝰ modũ latitudo eiꝰ cubitis decẽ. atq ad extremũ longitudo portȩ
gis decalogo popłs diuinȩ substantiȩ misteriũ nesciens. in mandati

Expanded text:
gnoverunt aperte minime praedicaverunt? Qui ejus jussionibus obedientes, et vitae munditiam conservantes, quasi in sex cubitis calami habuerunt perfectionem operis, et saepe angelos videntes habuerunt palmum contemplationis. Data autem lege, rudis ille Hebraeorum populus mandata Decalogi servare conatus est, sed tamen de cognitione sanctae Trinitatis eruditus non est. Et quamvis hanc spiritales patres perfecte cognovissent, multitudo tamen magna Synagogae nec invenire mysterium Trinitatis potuitrinitatem esse cognovit, et virtutem Decalogi in ejus agnitione complevit. Prius ergo limen portae mensuratur calamo uno, postmodum latitudo ejus cubitis decem, atque ad extremum longitudo portae efuit, et sub legis Decalogo populus divinae substantiae mysterium nesciens, in mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
caritate bis tinguit᷑ fronis in nob portȩ duob cubitis iñfurat᷑. Sue gͥ doc¬
tor seu sacrũ eloqͥũ. uł certe fides. portȩ nomine signet᷑. miñsura utriusq
cubiti caritas nõ in cõuenient̃ accipit᷑. Qͥa et ille uera p̃dlicat qͥ dĩ ac pruri
amorẽ docet: & ipsa ẽ.certa scientia qͣm caritas ȩdificat. & fides robusta est
talis designet. iã suꝑus diximꝰ: nec replicare ea lacius iã necessariũ putamꝰ.
uiã orientalẽ. sunt corda feruentiũ in amore dĩ. & siue hi qͥ electi intesta¬
m̃to ueteri fuert̃. siue qͥ intestam̃to nouo secutist̃: nimiri cõstat qr om̃s ex

Expanded text:
charitate bis tingitur, frons in nobis portae duobus cubitis mensuratur. Sive igitur doccharitate bis tingitur, frons in nobis portae duobus cubitis mensuratur. Sive igitur doctor, seu sacrum eloquium, vel certe fides portae nomine signetur, in mensura utriusque cubiti charitas non inconvenienter accipitur, quam ille vere praedicat qui Dei ac proximi amorem docet; et ipsa est certa scientia, quam charitas aedificat; et fides robusta est, talis designet, jam superius diximus , nec replicare ea latius necessarium putamus. Sedviam Orientalem sunt corda ferventium in amore Dei. Et sive hi qui electi in testamento veteri fuerunt, sive qui in testamento novo secuti sunt, nimirum constat quia omnes ex
Abbreviated transcription (Latin):
lat̃. Unde ⁊illic subdit᷑. Et puer paruulus minabit eos. Qs iste ẽ. puer par¬
uultis. nͥ is deqͣ scriptũ ẽ Puer natꝰ est nob̃. filius datꝰ est nob: Qui simul habi¬
tantes minat. qr ne int̾renis reb corda nr̃a in hereant. hȩc ꝑmt̃nũ deficdiũ
cotidie inflãmat. & hoc ipsũ eiꝰ minare ẽ. ad suũ nos amorẽ incessant acceri¬
dere: necũ nos uicissim diligimꝰ. mñte in hoc exilio remaneamꝰ. ne quies huiꝰ
uiȩ sic placeat ut ad obliuonẽ patriȩ ꝑducat. ne delec̾tata meus ꝓsperis
torpeat Ande ⁊ donis suis flagella ꝑmiseet. ut nob̾ om̃e qđ nos in scło delec¬
tabat amarescat: & illud incendiũ surgat in animo. q nos sẽꝑ ad cȩlestȩ desi¬
deriũ inquietet. excitet. atq ut ita dicã delectabilit̃ mordeat. suauit̃ cruciet.
hil ur it aostristet. Puer gͦ nos paruulus minat: qus is qͥ paulominis qͣm angli
minoratꝰ ẽ ꝑcaritatẽ qͣm nob̾ tribut. in hoc uos mundo intẽ figore nonꝙꝑ

Expanded text:
t eos . Quis iste est puer parvulus, nisi de quo scriptum est: Puer natus est nobis, filius datus est nobis ? Qui simul habitantes minat, quia ne in terrenis rebus corda nostra inhaereant, haec per internum desiderium quotidie inflammat. Et hoc ipsum ejus minare est ad suum nos amorem incessanter accendere, ne cum nos vicissim diligimus, mente in hoc exsilio remaneamus, ne quies hujus vitae sic placeat, ut ad oblivionem patriae perducat, ne delectata mens prosperis torpeat. Unde et donis suis flagella permiscet, ut nobis omne quod nos in saeculo delectabat amarescat, et illud incendium surgat in animo quod nos semper ad coeleste desiderium inquietet, excitet, atque, ut ita dicam, delectabiliter mordeat, suaviter cruciet, hilariter contristet. Puer ergo nos parvulus minat, quia is qui paulo minus quam angeli minoratus est per charitatem quam nobis tribuit, in hoc nos mundo mentem figer
Abbreviated transcription (Latin):
parit ⁊manꝰ officio ceterarũ qͦq parciũ detrim̃ta formidabat
ubi meritis beati hugonis utroq leuaret᷑ in cõmodo Paruit mulier
eoq delata dũ p̃script̾ pat̾ in oratorio scĩ simplicii ipsa p̃sente diuina
celebraret misteria meritis eiꝰ utriꝰq mobi plenũ ꝓmeruit obtinere
remediũ Credat᷑ in se dandis humanoꝵ corpoꝵ passionbꝰ filio ad op¬
tionis collatã de suꝑ fuisse grãm qͦ illi etiã in ꝑturbato aere ꝑhibet᷑ exti¬
tisse Lucdoinc̃ comes et sophia ixor eiꝰ p̃dicande scilicet uir et mulier de¬
uotionis eũ ap̃ aldechiarcũ ospitio susceꝑant de inde posita in uiridario
m̃sa cõmotꝰ aer tẽpestatis signa p̾misit turbati discursant ministri qͥd
fieret de appositis iã dapibꝰ ignorantes cetũ dĩ famulus eleuans manũ
crucis signũ ãpposuit ⁊ ĩminentẽ sic ab egit tẽpestatẽ: Que necasu poti
quã meritis abbis abscessisse uidet᷑ cucũq̃q pluuiis deseuentib̾ ⁊ tom¬

Expanded text:
pariter & manus officio, cæterarū quoq. partium detrimēta formidabat.  proficisci, vbi meritis B. Hugonis, vtroq. leuaretur incommodo. Paruit mulier, eoq. delata, dum pręscriptus Pater in Oratorio S. Suplicij ipsa præsente diuina celebraret mysteria, meritis eius vtriusq. morbi plenū meruit obtinere remedium. Credatur in sedādis humanorum corporū passionibus, filio adoptionis collatā desuper fuisse gratiam, quę illi etiam in perturbato aere perhibetur extitisse. Ludouicus enim Comes, & Sophia vxor sua, prædicandæ scilicet vir & mulier deuotionis, eū apud Aldechiarcū hospitio susceperant. Deinde posita in viridario mensa, cōmotus aer tēpestatis signa præmisit, turbati discursant ministri, quid fieret ex appositis iam dapibus ignorātes. Cæterū Dei famulus eleuās manum, crucis signum opposuit, & imminētem sic abegit tempestatem. Quæ ne casu potius quam meritis Abbatis abscessisse videretur, circumquaque pluuiis desæuientibus & ton
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã relaxat. S cũ eiꝰ grȩ patientiã. nos ad augm̃tũ u̾timꝰ culpe. hoc ipsũ
tẽpꝰ qͥ ad parcendũ pre disposuit. districtiꝰ adferiendũ ũtit. Ut cũ reũti qͥs etiã
spacio tẽporis accepto noluerit: ꝑ hoc mala sua adreatũ augeat. ꝑ qͥea dilu-¬
ere potuit. si cũti uolusset. Unde scriptũ ẽ. Ignoras qm̃ benignitas dĩ adpęni:¬
tentiã te adduc̃: scđm duritiã aũ tuã ⁊ cor ĩpenitens. thesauritas tͥ irã ĩdie

Expanded text:
 ejus gratiae patientiam nos ad augmentum vertimus culpae, hoc ipsum tempus, quod ad parcendum pie disposuit, districtius ad feriendum vertit; ut cum reverti quis etiam spatio temporis accepto noluerit, per hoc mala sua ad reatum augeat, per quod ea diluere potuit, si converti voluisset. Unde scriptum est: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Secundum duritiam autem tuam et cor imp
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sua cogitatione ꝑmanere. Hi enĩ sic̃ ⁊ suꝑiꝰ diximꝰ. qr aloco regiminis longe st̃.
posst̃ peccatoꝵp suoꝵ maculas et fletib lauare. ⁊ pꝰfletꝰ in eodẽ m̃tis merore ꝑ sistere.
Sic̃ de bona qͦq muliere. scriptũ ẽ. quȩ ad tab̾naculũ orauerat. ⁊ ab ĩtentione sua ani¬
nob c̃sidandũ ẽ. qr si sic planx̃ mulier quȩ querebat filiũ. qͦmͦ debet. plangere anima
quȩ debet querere dm̃: Sac̾dos uͦ etiã pꝰc̃punctionẽ ac lacrimas. cogit᷑ necessaria quȩq¬

Expanded text:
in sua cogitatione permanere. Hi enim, sicut superius diximus, qui a loco regiminis longe sunt in sua cogitatione permanere. Hi enim, sicut superius diximus, qui a loco regiminis longe sunt possunt peccatorum suorum maculas et fletibus lavare, et post fletus in eodem mentis moerore persistere, sicut de bona quoque muliere scriptum est, quae ad tabernaculum oraverat, et ab intentione sua aninobis considerandum est quia si sic planxit mulier quae quaerebat filium, quomodo debet plangere anima quae quaerit Deum? Sacerdos vero etiam post compunctionem ac lacrymas cogitur necessaria qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuã lib̾asti. Tunc etũ morit᷑ subiectꝰ sine te: qͣndo ĩcausa mortis c̃tͣ dictorem
ꝑtulerit te. Na morti cui ñ c̃tͣdicis: ad iungeris. Et notandũ quȩ st̃. quȩ de¬
beant abspeculatore p̃dicari. Nimirũ fides: ⁊ oꝑatio. Nã ait. Si aũ tu arnun¬
tiaũis impio ⁊ ille ñ fuerit ẽuersꝰ ab impietate sua: ⁊ auia sua impia. Impie¬
tas qͥppe. ad infidelitatẽ ꝑtinet Uia uͦ ipia: ad pͣuã actionẽ. & oĩs specula¬
cere breuit᷑ debemꝰ. ĩ ore pastoris qͣntꝰ eẽ debeat ordo atq c̃sidatio locutioniꝰ.
Pensare ⁊ eiĩ doctor debet: qͥd loqͥt᷑.cii loqͥt᷑. qͣnlo loqͥt᷑ qͣlit᷑ loqͥt᷑ et qͥntũ
loqͥt᷑. Si enĩ unũ hoꝵ de fuerit: locutio apta ñ erit. Scriptũ qͥppe ẽ.Si
recte offeras. recte aũ ñ diuidas. peccasti. Recte aũ offerimꝰ. cũ bono studio

Expanded text:
Tunc enim subjectus moritur sine te, quando in causa mortis contradictorem pertulerit te. Nam morti, cui non contradicis, adjungeris. Et notandum quae sunt quae debeant a speculatore praedicari, nimirum fides et operatio. Nam ait: Si autem tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab impietate sua, et a via sua impia. Impietas quippe ad infidelitatem pertinet, via vero impia ad pravam actionem. Et omnis speculacere breviter debemus in ore pastoris quantus esse debeat ordo atque consideratio locutionis. Pensare etenim doctor debet quid loquatur, cui loquatur, quando loquatur, qualiter loquatur, et quantum loquatur. Si enim unum horum defuerit, locutio apta non erit. Scriptum quippe est: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti . Recte autem offerimus cum bono studio
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine mundꝰ fuit. Inqͥ uoce nos conuenim᷑. nos cõstringim᷑. nos reyeẽ ostendim᷑.
qͥ sac̃ dotes uocam᷑. qͥ suꝑ ea mala quȩ ꝓpͥa habemꝰ. altenas quoq mortes ad dimꝰ. ꝙe¬
designat᷑. ualde nob de nr̃o silentio auget᷑ metꝰ: qr si ĩsub iectis suis is qͥp̃latꝰ
adspeculandũ ẽ etiã de morte corporis qͣudoq morituri tã grauit̾ reus te¬
net᷑. qͦ reatu de morte animȩ subiectoꝵ c̃stringit᷑. quȩ potuisset sẽꝑ iiuere.
si ũba correptionis audisset: S meliꝰ posst̃ sanguinis noĩe peccata signari. Uñde
qͥdã cũ peccata carins defleret: dix̃. Lib̾a me de sanguinib ds̃ ds salutis meȩ.
Sanguis gͦ morientis. de manũ speculatoris reqͥrit᷑: qr peccatũ subditi. culpe
p̃positi si tacuerit reputat᷑. E st gͦ qđ faciat. ut etiã moriente subdito se libum
reddat: surgat. ĩuigilet: mał actib c̃tra dicat. Sic̃ scriptũ ẽ. Discurrẽ. festi¬

Expanded text:
ringimur, nos rei esse ostendimur, qui sacerdotes vocamur, qui super ea mala quae propria habemus alienas quoque mortes addimus, qudesignatur, valde nobis de nostro silentio augetur metus, quia si in subjectis suis is qui praelatus ad speculandum est etiam de morte corporis quandoque morituri tam graviter reus tenetur, quo reatu de morte animae subjectorum constringitur, quae potuisset semper vivere, si verba correptionis audisset? Sed melius possunt sanguinis nomine peccata signari. Unde quidam, cum peccata carnis defleret, dixit; Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae . Sanguis ergo morientis de manu speculatoris requiritur, quia peccatum subditi culpae praepositi, si tacuerit, reputatur. Est ergo quod faciat, ut etiam moriente subdito se liberum reddat. Surgat, invigilet, malis actibus contradicat, sicut scriptum est: Discurre, festi
Abbreviated transcription (Latin):
furtũ qͦrẽ c̃cupitã diripuit. et peccatũ ei factũ ẽ.⁊ pęna peccati: qr
exretributione iã ñ rep̃sse c̃cupiscentiȩ. factũ ẽ. ut ueniret ad furtũ:
uirio tegere curaũ: expeccato rursũ peccatũ genuit. Furtũ gͦ qd exc̃cupiscentia
ꝓcessit. ⁊ ꝑuiriũ ꝑtulit. peccatũ. ⁊ pena peccati factũ ẽ. culpȩ p̃cedenti: pecca¬
tũ et causa peccati culpe subsequenti qr de illo natũ hanc genuitQd bene

Expanded text:
furtum, quo rem concupitam diripuit, et peccatum ei factum est et poena peccati, quia furtum, quo rem concupitam diripuit, et peccatum ei factum est et poena peccati, quia ex retributione jam non repulsae concupiscentiae factum est utm perjurio tegere curavit, ex peccato rursum peccatum genuit. Furtum ergo quod ex concupiscentia processit, et perjurium protulit, peccatum e poena peccati factum est, culpae praecedenti peccatum, et causa peccati culpae subsequenti, quia de illa natum hanc genuit. Quod bene
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ cõmittit᷑. peccatũ ẽ. S si citiꝰ pęnitendo ñ tegit᷑. iusto iudicio ompͣis
dĩ obligata peccantis mens etiã ĩculpã alterã ꝑmittit᷑ cade: uitq flendo
& corrigendo noluit mundare qd fec̃. peccatũ ĩcipiat peccato cumula¬
re. Peccatũ gͦ qd ꝑpenitentiȩ lam̃ta ñ diluit᷑. peccatũ simul ẽ. ⁊ causa
peccati: qr exillo orit᷑. unde adhuc peccatoris animꝰ altiꝰ obliget᷑. Pecca¬
tũ uͦ qd expeccato seqͥt᷑. peccatũ sunul ẽ. & pena peccati: qr excrescente
cȩcitate. exretributione pͥoris culpe generat᷑: ut qͣsi iã quedã suit ĩpeoca¬
tore supplicia. ipsa ĩrrem̃ta uicioꝵ. Fit uͦ ñ nũqͣm. ut unũ idẽq peccatũ.
⁊ peccatũ sit ⁊ pęna peccati sunul ⁊ causa peccati. Ponamꝰ enĩ añ oculos m̃tis.¬
quẽ piã rẽ ꝓximi c̃cupisse. quã qr aꝑte ñ ualuit. furto diripuit. S ĩfurti
ccusatione positꝰ se hanc diripusse iure iurando denegaũ. Hui

Expanded text:
prius committitur peccatum est, sed si citius poenitendo non tergitur, justo judicio omnipotens Deus obligatam peccantis mentem etiam in culpam alteram permittit cadere, ut quia flendo et corrigendo noluit mundare quod fecit, peccatum incipiat peccato cumulare. Peccatum ergo quod poenitentiae lamento non diluitur, peccatum simul est et causa peccati, quia ex illo oritur unde adhuc peccatoris animus altius obligetur. Peccatum vero, quod ex peccato sequitur, peccatum simul est, et poena peccati, quia excrescente caecitate ex retributione prioris culpae generatur, ut quasi jam quaedam sint in peccatore supplicia ipsa incrementa vitiorum. Fit vero nonnunquam ut unum idemque peccatum, et peccatum sit et poena peccati simul et causa peccati. Ponamus enim ante oculos quempiam rem proximi concupiscere quam quia aperte non valuit, furto diripuit, sed in furti accusatione positus, se hanc diripuisse jurejurando denegavit. Hui
Abbreviated transcription (Latin):
tiã: ut c̃cumeliis afficiant corpora sua ĩsemet ipsis. Qͥ gͥ cognoscentes dm̃.
ñ sic̃ dm̃ glorificauer̃. ex eo peccato ⁊ causa peccati. adhoc qͦq ꝑducti st̃.
ut adcultũ serpentiũ ⁊ uolucrũ laberent᷑. S qr ꝑhanc etiã cęcitatẽ usq ad
ĩmunditiã ⁊ carns c̃tumelias cecider̃: ĩpsa ĩfidelitatis eoꝵ cecitas p̃cedenti
ĩ tellecꝰtui ⁊ peccatũ ẽ. & pęna peccati. Subsequenti uͦ ĩmunditię peccatũ
facta ẽ. ⁊ causa peccati. S qͥa de his ĩlibris mortilib du tcͣtatũ ẽ: nob̾ nẽ
ds. cũ p̃cedentib peccatis irascit᷑. ꝑmittit ut cȩcata mens etiã ĩ aliis labat᷑.
Unde moyses ait. Nondũ c̃pletas peccata amorreoꝵ. Daiuid qͦq dic̃. Appone

Expanded text:
contumeliis afficerent corpora sua in semetipsis . Quia igitur cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt , ex eo peccato et causa peccati, ad hoc quoque perducti sunt ut ad cultum serpentium et volucrum laberentur. Sed quia per hanc etiam caecitatem usque ad immunditiam et carnis contumelias ceciderunt, ipsa infidelitatis eorum caecitas praecedenti intellectui et peccatum est et poena peccati; subsequenti vero immunditiae peccatum facta est et causa peccati. Sed quia de his in libris moralibus diu tractatDeus, cum praecedentibus peccatis irascitur, permittit ut caecata mens etiam in aliis labatur. Unde Moyses ait: Nondum completa sunt peccata Amorrhaeorum Gene
Abbreviated transcription (Latin):
rint. lenit̃ arguende st̃: qr si asꝑiꝰ ĩcrepent᷑.
frangunt᷑ poctus qͣm eruduuit᷑. At c̃tra m̃tes asꝑe atq
ĩpudentes. si ĩ crepate lenit̾ fuerint: ad maiores culpas ipsa lenitate ꝓuo
pamore ꝑsonarũ ĩ casmate diuisos: eoꝵ uerecundie c̃sulens. locutionẽ suã eis
a gr̃arũ actione & laudib cepit dic̃s. Grãs ago dõ meo sẽꝑ ꝓuob̾ ingr̃a dĩ quȩ¬

Expanded text:
 arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate provpro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae consulens, locutionem suam eis a gratiarum actione et laudibus coepit, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis in
Abbreviated transcription (Latin):
uestiat᷑. S cũ ad popłm foraᷤ egredit᷑. oportet ut uestunta ĩqͥb ĩtrinsecuꝰ ministraue¬
rat reponat: atq popłis aliis uestib ĩdutꝰ appareat. Uasi ĩc̃punctionis suȩ rigore se
tẽpꝰ exigit. pastor recusat: Grossiora gͦ uestim̃ta sac̃dos exiens ante pop
et ĩsublimitate cognitionis ĩtunȩ extenuare animũ. & ꝓpt̾ ext̾iores causas ꝓximoꝵ. ut
ita dicã subito ĩ cogitatione crasescere. Nõ enĩ mͥ modo magis necesse ẽ ꝓpħȩ u̾ba ex¬
ponere.s meã crͦrã uob̾ miseriã deflere. Unde peto ut ur̃a me oratio talẽ faciat.

Expanded text:
vestiatur. Sed cum ad populum foras egreditur, oportet ut vestimenta in quibus intrinsecus ministraverat reponat, atque populo aliis vestibus indutus appareat, quia si in compunctionis suae rigore se tempus exigit, Pastor recusat? Grossiora ergo vestimenta sacerdos exiens ante popuet in sublimitate cognitionis intimae extenuare animum, et propter exteriores causas proximorum, ut ita dicam, subito in cogitatione crassescere. 29. Non ergo mihi modo necesse est prophetae verba exponere, sed meam coram vobis miseriam defler
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dic̃. Ponã offendiculũ corã eo. Ait enũ. Si cũsꝰ iustꝰ aiusticia sua fecerit
iniqͥtatẽ.: ponã offendiculũ corã eo. Nos eñ dicimꝰ qr si miqͥtatẽ fecerit: offen¬
dit. Et uerũ ẽ. omĩno qđ dicimꝰ. Cur adhuc ei ds̃ om̃ps aliud offendicu¬
lũ ponit. quẽ iã impie egisse ⁊ cecidisse ꝑuiqͥtatẽ qͣm ꝑpetrauerit cspic̃: S
districta st̃ omp̃is dĩ iuditia. ⁊ qͥ peccatorẽ diu expectat ut redeat: ñ rede¬
unti atq c̃tẽpnenti ponit adhuc ubi grauiꝰ ĩpinguat. Peccatũ qͥppe qd ꝑ
pęnitentiã citiꝰ ñ delet᷑. aut peccatũ ẽ: aut causa peccati. aut peccatũ.

Expanded text:
Dominus dicit: PonaDominus dicit: Ponainiquitatem, ponam offendiculum coram eo . Nos enim dicimus quia, si iniquitatem fecerit, offendit; et verum est omnino quod dicimus: cur adhuc ei Deus omnipotens offendiculum ponet, quem jam impie egisse, et cecidisse per iniquitatem quam perpetravit, conspicit? Sed districta sunt omnipotentis Dei judicia, et qui peccatorem diu exspectat ut redeat, non redeunti atque contemnenti ponit adhuc ubi gravius impingat. Peccatum quippe quod per poenitentiam citius non deletur, aut peccatum est et causa peccat
Abbreviated transcription (Latin):
Nã seqͥt᷑. Si aut̃ tu adnuntiaueris iusto ut ñ peccet iustꝰ. uille ñ peccaue¬
rit: iuuens uiuet. qͥa ad nuntiasti ei : tu aũ animã tuã lib̾asti. Si gͦ p̃di¬
cator ideo animã suã lib̾aũ: qr iusto ne peccaret denuntiaũ: cũ iusto si
adpeccatũ p̃dicatore tac̃te cecidit: p̃dicator qͥ tacuit reus tenet᷑. S qͥs
ur̃m rogo adhȩc sufficiat. ut ñ solũ peccatores studiose corripiat. s &iam
iustis ĩiuigilet ne cadant: Nos enĩ ĩfirmitatis nr̃ȩ c̃scii: cũ iustos uiros c̃spi¬
cimꝰ. ãmonere eos ñ p̃sumimꝰ. ut uisticiȩ uiã teneant: quã qr tenent uidem
et tam̃ p̃dicatoris ẽ. debitũ. etiã iustos ãmonere. Unde p̃dicator egregius di¬
cebat. Sapientib ⁊ ĩsipientib debitor sũ. In his uͦ om̃ib quȩ de iusto adiniqͥ¬
tatẽ c̃ũso dicta st̃: hoc ẽ. laboriosũ ad loquendũ. hoc ualde ꝑtimesc̃dũ qđ

Expanded text:
a requiram. si autem adnuntiaueris iusto, ut non peccet iustus, et ille non peccauerit, uiuens uiuet, quia adnuntiasti, et animam tuam liberasti. Et pcator ideo animam suam liberavit quia justo ne peccaret denuntiavit, cum justus ad peccatum, praedicatore tacente, cecidit, praedicator quia tacuit, reus tenetur. Sed quis nostrum, rogo, ad haec sufficiat, ut non solum peccatores studiose corripiat, sed etiam justis invigilet ne cadant? Nos enim, infirmitatis nostrae conscii, cum justos viros conspicimus, admonere eos non praesumimus ut justitiae viam teneant, quam quia tenent videmus; et tamen praedicatoris est debitum etiacebat: Sapientibus et insipientibus debitor sum . In his vero omnibus, quae de justo ad iniquitatem converso dicta sunt, hoc est laboriosum ad loquendum, hoc valde pertimescendum quod
Abbreviated transcription (Latin):
secutũ ẽ in diciũ. ildebramnꝰ et enĩ romane diaconꝰ eccłe ꝙͥ postea sedis
eldẽ sortitꝰ ẽ maiestatẽ directꝰ ingallias clumacense capitulũ in trauit. Ubi
cũ aliquandiu sedisset collateratũ beato hugoni ip̃m uidit. monastici regulas
ac decreta suggerentẽ: Egressus inde nõ nullis qͣ uid̾at in dicauit Extunc
ille ifamiliaritatẽ serui ip̃i deuot̾ ãplexatꝰ ẽ et scĩtatẽ p̃dicauit. de Rege¬
Ndefonsus hispaniarũ rex asantulo fr̃e suo captꝰ. in uincuł¬

Expanded text:
secutum est indicium. Hildebrandus etenim Romanae diaconus Ecclesiae, qui postea sedis ejusdem sortitus est majestatem, directus in Gallias, Cluniacense capitulum intravit. Ubi cum aliquandiu sedisset, collateratum B. Hugoni Christum vidit, monastici regulas ordinis ac decreta suggerentem. Egressus inde, nonnullis quae viderat indicavit. Ex tunc ille et familiaritatem servi Christi devotius amplexatus est, et sanctitatem praedicavit Hildefonsus Hispaniarum rex, qui a Santulo fratre suo captus in vincu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quã głȩ crucifixissent: Sed iste ignis alibi arsit: alibi splenduit:
Nã subditur. & splendor incircuitu eiꝰ. Dũ enĩ ꝑsecutio in iudea agit᷑.¬
scã apłoꝵ p̾dicatio in uniuerso mundo disꝑsa ẽ.Sicut ipsi dicunt:
Vob̵ missũ fuerat uerbũ dĩ: s qr in dignos uos iudicastis. ecce i mus
ad gentes: De crudelitate gͦ maliciȩ quȩ mentẽ iudeȩ cõcremauit.
omps ds̃ lucẽ gentib sparsit: qr ꝑ hoc qđ illa redẽptorem suũ ac

Expanded text:
num gloriae crucifixissent . Sed iste ignis alibi arsit, atque alibi splenduit. Nam subditur: IBID.-- Et splendor in circuitu ejus. 13. Dum enim persecutio in Judaea agit praedicatio in universo mundo dispersa est, sicut ipsi dicunt: Vobis missum fuerat verbum Dei, sed quia indignos vos judicastis, ecce imus ad gentes . De crudelitate ergo malitiae, quae mentem Judaeae concremavit, omnipotens Deus lucem gentibus sparsit, quia per hoc quod ill
Abbreviated transcription (Latin):
iuxtti euangelira p̃ceptti secuti sunt. hinc ÷ enĩ qđ ipsis scĩs apłis:¬
dicit᷑. Uos qͥ secuti estis me: in regeneratione. cũ sedit filius hominis
in sede maiestatis suȩ. sedebitis & uos suꝑ sedes duodecĩ iudicantes
duodecĩ trib isrł Hinc isaias ait. Dñs ad iudiciũ ueniet: cũ seniorib
popłi sui. Hinc salomon de ȩccła loquit᷑ dicens: Nobił in portis uir eiꝰ.

Expanded text:
juxta Evangelica praecepta secuti sunt. Hinc est enim qjuxta Evangelica praecepta secuti sunt. Hinc est enim qhominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos judicantes duodecim tribus Israel . » Hinc Isaias ait: « Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . » Hinc Salomon de Ecclesia loquitur dicens: « Nobilis in portis vir ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. Dies dñi declarabit: qui in igne reuelabit᷑: hinc psalmis¬
tti ait. D̾s manifeste uenioe: ds̃ nr̃ & nõ silebit: Ignis in conspectu¬
eiꝰ ardebit: & in circuitu eiꝰ tẽpestais ualida. hinc petrus apls ait.
Adueniet dies dñi ut fur. in quo cęli magno impetu transeunt: elem̃ta
reliquerunt. iudices uenient: apte mox subdit᷑. Et in medio eiꝰ similitu¬
do quatuor animaliũ. Quid enĩ ꝑ quatuor animalia. nisi quatuor
euangliste signant᷑: Hec in merito ꝑ euangelistas quatuor. ꝑfectoꝵ
om̃iũ numerus ex primit᷑ qr om̃s qui in ȩccła modo ꝑfecti sunt. ꝑfec¬
tionis suȩ rectitudinẽ ꝑ eorũ euangeliũ didicerunt: De medio enĩ eiꝰ
similitudo quatuor animaliũ: qr illi tunc eiꝰ corpori uniti. eiꝰ maiestati
cõiuncti. ⁊ simul facti cũ eo iudices uidebunt᷑. qͥ modo ꝑfecta oꝑa

Expanded text:
scriptum est: Dies Domini declarabit quia in igne revelabitur . Hinc Psalmisscriptum est: Dies Domini declarabit quia in igne revelabitur . Hinc Psalmista ait: Dejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Hinc Petrus apostolus ait: Adveniet dies Domini ut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa reliquerunt judices veniunt, apte mox subditur: « Et in medio ejus similitudo quatuor animalium. » Quid enim per quatuor animalia, nisi quatuor Evangelistae signantur. Nec immerito per evangelistas quatuor perfectorum omnium numerus exprimitur. Quia omnes qui in Ecclesia modo perfecti sunt, perfectionis suae rectitudinem per eorum Evangelium didicesimilitudo quatuor animalium, quia illi tunc ejus corpori uniti ejus majestati conjuncti, et simul facti cum eo judices videbuntur, qui modo perfecta opera
Abbreviated transcription (Latin):
cessant̃ agitur: recte nunc de animalib dicit᷑. similitudo hominis
in eis: Post hanc uero similitudinẽ quia nunc in morib tenetur:
quandoq ad similitudinẽ głȩ ꝑuenit᷑. hinc ⁊ enĩ ioħs dicit. Ilunc
filii dĩ sumꝰ: & nõdũ apparuit qͥd erimus. Scimus autẽ: qm̃ cum

Expanded text:
cessanter agitur, recte nunc de animalibus dicitur: « Similitudo hominis cessanter agitur, recte nunc de animalibus dicitur: « Similitudo hominis in eis. » Post hanc vero similitudinem, quae nunc in moribus tenetur, quando ad similitudinem gloriae pervenitur. Hinc etenim Joannes dicit: « Nunc filii Dei sumus, et nondum apparui
Abbreviated transcription (Latin):
bus: qđ similitudo hominis in eis est. Quia qđ scã qđ mira sunt. hoc
in eis de specie simili tudinis ẽ: id ÷ de uirtute imitationis: Caput
quippe om̃iũ nr̃m: redemptor nr̃ est Et ꝑ salomonẽ dicit᷑.: Oculi
sapientis in capite eiꝰ. stultus autẽ in tenebris ambulat.: Tunc enĩ in¬
capite oculos habemꝰ.: cũ uitũ redẽptoris nr̃i taetta cogitatione cõ¬
spicimꝰ. cũ om̃is nr̃a intentio in eiꝰ imitatione se erigit. He si uias
lucis aspicere oculus mtis neglexerit: statim clausus in tenebris
erroris cadat Ad huiꝰ similitudinẽ hominis surgere festinabat
ꝓpheta : cũ diceret: In mandatis tuis me exercebo: ⁊ considerabo
uias tuas. Qui enĩ & uias dñi tacitꝰ in m̃te considerat. & sese ex¬
ercere in mandatis illius festinat. quid aliud in sem&e ipso. nisi
imaginẽ noui hominis reformat: Qđ quia in scõrum cordib in¬

Expanded text:
bus quod similitudo hominis in eis est, quia quod sancta, quod mira sunt, hoc bus quod similitudo hominis in eis est, quia quod sancta, quod mira sunt, hoc in eis de specie similitudinis est, id est de virtute imitationis. Caput quippe omnium nostrum Redemptor noster est. Et per Salomonem dicitur: Oculi sapientis in capite ejus, stultus autecapite oculos habemus, cum vitam redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus, cum omnis nostra intentio in ejus imitatione se erigit, ne si vias lucis aspicere oculus mentis neglexerit, statim clausus in tenebris erroris cadat. Ad hujus similitudinem hominis surgere festinabat Propheta, cum diceret: « In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas . » Qui etenim vias Domini tacitus in mente considerat, et sese exercere in mandatis illius festinat, quid aliud in semetipso nisi imaginem novi hominis reformat? Quod quia in sanctorum cordibus in
Abbreviated transcription (Latin):
lias p̃dicatores scĩ: & nullã aduicẽ contumeliã reddunt S cũ re.¬
demptori nr̃o diceretur demoniũ habes. non iniuriã reddidit: sed
mansuete respondit dicens Ego demoniũ non habeo: Feruent enĩ¬
relo rectitudinis p̃dicatores scĩ: s redemptor nr̃. om̃s flagello de res¬
ticuł facto uendentes ⁊ em̃tes eiecit de templo. cathedras uendentiũ¬
columbas euertit: & nũmularioꝵ effudit es. In om̃e qđ fortit̃ agunt:
humilitatẽ tota intentione custodiunt. Sed ꝑ redẽptorem nr̃m di¬
cit᷑: discite a me qr mitis sũ & humił corde Persecutores quoq suos:
diligunt p̃dicatores scĩ Sed ipse auctor om̃iũ ac redemptor in passi¬
one positꝰ. ꝓ ꝑsecutorib int̾cedit dicens. Pat̃ ignosce illis: qr nesciunt
quid faciunt: Membra sua ponunt in passione ꝓfr̃ibus: s ꝓ electorum

Expanded text:
lias praedicatores sancti, et nullam ad invicem contumeliam reddunt; sed cum Relias praedicatores sancti, et nullam ad invicem contumeliam reddunt; sed cum Redemptori nostro diceretur: Daemonium habes , non injuriam reddidit, sed mansuete respondit, dicens: Ego daemonium non habeo . Fervent zelo rectitudinis praedicatores sancti; sed Redemptor omnium, flagello de resticulis factocolumbas evertit, et nummulariorum effudit aes . In omne quod fortiter agunt, humilitatem tota intentione custodiunt, sicut per Redemptorem nostrum dicitur: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde . Persecutores quoque suos diligunt praedicatores sancti; sed ipse, auctor omnium ac redemptor in passione positus, pro persecutoribus intercedit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Membra sua ponunt in passione pro fratribus; sed pro el
Abbreviated transcription (Latin):
a mediatore dĩ & hominũ dõ dño traxerunt: Huiꝰ se hominis similitudi¬
nẽ habe. egregius p̃dicator ostendit: dicens. Imitatores mei estote. sicut
& ego xp̃i. Ad eiꝰ nos similitudinẽ surgere ammon&e cũ dicit Primus
homo de t̾ra t̾rȩnus: scđs homo de cęlo cęlestis Sicut portauimꝰ imaginẽ
t̾reni : portemꝰ ⁊ imaginẽ eiꝰ qui de cęlo descendit Sc̃s & enĩ quisq in
ttntũ ad similitudinẽ huiꝰ hominis ducit᷑: in quantũ uittĩ sui redemp¬
toris imitut᷑. Nã ab eius mandatis atq oꝑib discordare quid .ẽ. aliud
quã a similitudine longe recedere : Plangunt autẽ uitũ delinquentiũ:
Gaudent de bonis actib subditoꝵ: & recte oꝑantes diligunt. S de
redemptore nr̃o scriptũ est: qr cũ ad olescens quidã dicer&e hȩç om̃ia
custodiui a iuuentute mea. magis dilexit eũ: Portant illatas cõtume.¬

Expanded text:
a Mediatore Dei et hominum Deo Domino traxerunt. Hujus se hominis similitudia Mediatore Dei et hominum Deo Domino traxerunt. Hujus se hominis similitudinem habere egregius praedicator ostendit, dicens: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Ad ejus nos similitudinem surgere admonet, cum dicit: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo descendit . Sanctus etenim quisque in tantum ad similitudinem hujus hominis ducitur, in quantum vitam sui Redemptoris imitatur. Nam ab ejus mandatis atque operibus discordare, quid est aliud quam a similitudine longe recedere? Plangunt autem vitam delinquentium . Gaudent de bonis actibus subditorum, et recte operantes diligunt; sed de Redemptore nostro scriptum est quia cum adolescens quidam 1191 diceret: Haec omnia custodivi a juventute mea , magis dilexit eum. Portant illatas contume
Abbreviated transcription (Latin):
in expositione redeamꝰ. Ꝙ hic aspectus eoꝵ: similitudo hominis in eis:
Cũ paulo post scã hȩc animalia singuł distincta imaginib de scribant᷑.
ut aliud homini. aliud leoni. aliud uitulo. aliud aquilȩ simile dican¬
tur. quid ẽ. qđ hoc loco de om̃ib simul dicit᷑. similitudo hominis in
eis: S quis hic homo de scribit᷑. nisi ille de quo scriptũ ẽ: qui cũ infor¬
ma dĩ eẽt. nõ rapinã arbitratus ÷ eẽ . se ȩqualẽ dõ: s sem& ipsũ ex in¬
aniuit formã serui accipiens. Insimilitudinẽ hominũ factus: et
habitu inuentꝰ ut homo: Hȩc ittq animalia ut resurgere ad scĩ¬
tatis uirtutẽ ualeant: ad huiꝰ hominis similitudinẽ tendunt: Scã
enĩ nõ essent: si huiꝰ hominis similitudinẽ nõ haberent. Quicquid
in eis de uiscerib pietatis. quicquid de mansuetudine sp̃s. quicquid
fonte miscđiȩ. ab ipsa radice mansuetudinis. ab ipsa uirtute iusticiȩ. id est

Expanded text:
 Et hic aspectus eorum, similitudo hominis in eis. 19. Cum paulo post sancta haec animalia singulis distincta imaginibus describantur, ut aliud homini, aliud leoni, aliud vitulo, aliud aquilae simile dicatur, quid est quod hoc loco de omnibus simul dicitur, Similitudo hominis in eis? Sed quis hoc loco homo describitur, nisi ille de quo scriptum est: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse ervi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non haberent, quia quidquid in eis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid te misericordiae, ab ipsa radice mansuetudinis, ab ipsa virtute justitiae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
guratu. Quȩ & si equalitatẽ głȩ eius nõ habent ꝑ naturã. similitudinẽ
tum̃ configurationis eiꝰ habebunt ꝑ gr̃am. Quia utiq similitudo uitę
eius nunc in morib trahitur electoꝵ: ⁊ in resurrectione sequit᷑ simi¬
litudo ȩternitatis in mente. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Et qr similitu
dinẽ quoq illius &iam corpora nr̃a ꝑcipiunt in configuratione: dicat᷑
recte de scĩs animalib. dicatur. similitudo hominis in eis. Hȩc nos in
expositionis exordio p̃libasse sufficiat: ut loquendi uirtus silentio re¬
fota ad indaganda misteria quȩ secunt᷑ robustior exsurgat, Certi &¬
enĩ sumꝰ : qr ⁊ ipsũ de quo loquim᷑ habemꝰ ad uitorẽ. qui uiuit ⁊ regnat

Expanded text:
gurata. Quae etsi aequalitatem gloriae illius non habeant per naturam, similitudinem gurata. Quae etsi aequalitatem gloriae illius non habeant per naturam, similitudinem tamen configurationis ejus habent per gratiam; quia utique similitudo vitae ejus nunc in moribus trahitur electorum, et in resurrectione sequetur similitudo aeternitatis in mente, quoniam videbimus eum sicuti est. Ad hoc qudinem quoque illius etiam corpora nostra percipient in configuratione, dicatur recte de sanctis animalibus: Similitudo hominis in eis. Haec nos in expositionis exordio praelibasse sufficiat, ut loquendi virtus silentio refota, ad indaganda mysteria quae sequuntur robustior exsurgat. Certi etenim sumus quia ipsum, de quo loquimur habemus adjutorem, qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. qđ fuit: & incipit eẽ. qđ non fuit Dei uero cẽ. est: dissimilit̾ nũquã
esse. Vnde ad moisen dicit᷑: Ego sũ qui sũ: sic dices filiis isrł qui ẽ mi¬
sit me ad uos. lacobus quoq ait. Apud quẽ non ÷ transmutatio: nec
uicissitudinis ob umbratio: Ittiq ꝑ iohannẽ dicit᷑: Similes ei erimus:
qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Quia ꝑ hoc qđ aspicimus eiꝰ p̃sentiã naturȩ:¬
a mutabilitaite nr̃a liberati. figimur in ȩternitate. Inmutaibim᷑ quippe
in ipso quẽ uidebimus: quia morte caremus uidendo uitũ: Mutabili¬
tatem nr̃am transcendimus: uidendo in mutabilẽ. Corruptione nulla
tenebim᷑: uidendo incorruptionẽ. Erit autẽ tunc similitudo hominis:
etiã in corporib nr̃is. Hinc enĩ ꝑpaulũ dicitur. Hrã cõuersatio. in
reformabit corpus humilitatis nr̃ȩ. configuratũ corpori claritatis
sue. Erunt ergo tunc electoꝵ corpora: daritate dominici corporis confi¬

Expanded text:
quam esse. Unde ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum. Et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Jacobus quoque ait: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Itaque per Joannem dicitur: Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est, quia per hoc quod aspicimus ea mutabilitate nostra liberati figimur in aeternitatem. Immutabimur quippe in ipso quem videbimus, quia morte carebimus videndo vitam: mutabilitatem nostram transcendemus, videndo immutabilitatem; corruptione nulla tenebimur, videndo incorruptionem. Erit autem tunc similitudo hominis etiam in corporibus nostris. Hinc enim per Paulum dicitur: Nostra conversatio in reformavit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . » Erunt ergo tunc electorum corpora claritati Dominici corporis confi