comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fides enĩ nr̃a qua unũ dm̃ colimꝰ ꝙ timemꝰ. nec
unione ꝑsonali contrahit᷑. nec substantiali di-¬
uersitate disiungit᷑. Ne autẽ deos gentiliter
colamꝰ diuersas colendo substantias. aut fili¬
ũ ꝙ sp̃m cũ sabellio denegemꝰ ñ seruantes in
ueritate doctrina. Nã ysaiȩ cũ dĩ uisione dig¬
nꝰ efficit᷑. huiꝰ fidei credulitas intimat᷑. duob
mel inferentib dñs ds̃ sabaoth. Quid ẽ qͦd
tertio sc̃s dicit᷑. si ñ trina. ẽ. in diuinitate ꝑ¬
sona  Uel cur semel dñs ds̃ dicit᷑. siñ una. ẽ.
in diuinitate substantia: Dñs qͦq ꝑ moy sen
uolens benedicere popłm. hoc benedicendũ
tenore mandauit: sic inquiens benedicespo¬
płm meũ. ꝙ ego benedicã eos. Benedicat
te dñs ꝙ custodiat te: illuminet dñs faciẽ
suã suꝑ te ꝙ misereat᷑ tui. attollat dñs fa
ꝑomĩa placitꝰ sub hac credulitate popło fi¬
deli diuinȩ benedictionis gram his uerb̾
exoptat infundi. Benedicat nos ds̃ ds̃ nr̃

Expanded text:
Fides enim nostra, qua unum Deum colimus, et timemus, nec unione personali contrahitur, nec substantiali diversitate disjungitur: ne aut deos gentiliter colamus diversas colendo substantias, aut Filium et Spiritum cum Sabellio denegemus, non servantes in veritate doctrina. Nam Isaiae , cum Dei visione dignus efficitur, hujus fidei credulitas intimatur, duobus mel inferentibus: Dominus Deus Sabaoth. Quid est quod tertio Sanctus dicitur, si non trina est in Divinitate persona? Cur semel Dominus Deus dicitur, si non una est in Divinitate substantia? Dominus quoque per Moysen volens benedicere populum, hoc benedicendum tenore mandavit: Sic inquiens benedices populum meum, et ego benedicam eos. Benedicat te Dominus, et custodiat te; illuminet 58 Dominus faciem suam super te, et misereatur tui. Attollat Dominus per omnia placitus, sub hac credulitate populo fideli divinae benedictionis gratiam his verbis exoptat infundi: Benedicat nos Deus, Deus noster,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum & creabunt᷑: et renouabis faciem
terrȩ. Alioquin si scd̾m diuinã natiuitatẽ
xp̃c primogenitꝰ creaturȩ totius accipit᷑
qͥb testimoniis ante om̃em creaturã pri¬
mogenitus ex mortuis ostendit᷑. cũ dici
ñ possent mortui qui necdũ fuerant uel
creati  Unigenitum gͦ xp̃m cognoscunus
expatre: proogenitum ꝓfitem᷑ ex uirgine
In illa quippe natiuitate uere ẽ uingenitꝰ
in qua sine initio de solo dõ solus natus ẽ
cis̃: in hac autẽ natiuitate primogenitꝰ ẽ
totius creaturȩ. id. ẽ. eox quos in fr̃s sibi
ꝑfidem dignatꝰ ẽ adoptare. Quot quot
enĩ receperunt eũ. dedit eis potestatem
filios dĩ fieri his qͥcredunt in nomine eiꝰ.
Hec generatio in scdo qͦq psalmo cognos
cit᷑ p̃dicata: ubi xp̃s ex ꝑsona suscepti
hominis dicit. Dñs dixit ad me: filius
meus estu egohodie genuite. Quod ut
scdin incarnationis futurȩ misteriũ dic¬
tũ ẽẽ monstraret: adiunxit. Postula ame

Expanded text:
tuum et creabuntur, et renovabis faciem tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Alioquin, si secundum divinam nativitatem Christus Primogenitus creaturae totius accipitur, quibus testimoniis ante omnem creaturam Primogenitus ex mortuis ostenditur? cum dici non possent mortui, qui necdum fuerant vel creati. Unigenitum ergo Christum cognoscimus ex Patre, Primogenitum profiteamur ex virgine: in illa quippe nativitate vere est Unigenitus, in qua sine initio de solo Deo solus natus est Deus: in hac autem nativitate Primogenitus est totius creaturae , id est eorum quos in fratres sibi per fidem dignatus est adoptare. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . Haec gendicata, ubi Christus ex persona suscepti hominis dicit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Quod ut secundum Incarnationis futurae mysterium, dictum esse monstraret, adjunxit: Postula a me,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa cooꝑant᷑ in bonũ. his qui scd̃m pro¬
positũ uocati sunt scĩ. nam quos p̃scunt
ꝙ p̃destinauit conformes fieri imaginis filii
fuit sine fratrib factꝰ ẽ scdm hominẽ pri¬
mogenitꝰ in multisfratrib. Quod euiden¬
tꝰ illo rursus apłi testimonio ꝑdocet᷑. ubi
pͥmogenitꝰ ex mortuis nominat᷑. Quid eñĩ
ẽ pͥmogenitꝰ ex mortuis. nͥ pͥmus ex pec
catorib peccator sicut ex hominibus
homo: sednatꝰ ẽ homo susceptꝰ a dõ sine
ullo peccato. ut pecratores homines recon¬
ciliaret dõ. liberatos ab om̃i peccato. Ta¬
lem quippe hominẽ oportuit a dõ sus¬
cipi: ꝑ quẽ possent homines dõ gratui¬
ta ustificatione coniungi. Primoge¬
nitꝰ gͥ. ẽ. totiꝰ creature. illiꝰ ꝓfecto de qua
beatũ apłm iacobũ audiuimꝰ paulo ante
dixisse. Uoluntarie genuit nos uerbo
ueritatis: ut simꝰ initiũ aliquod crea¬
ture eiꝰ. De hac creatura dicit etiam
de qua etiam dauid p̃dixerat. Emittes sp̃m

Expanded text:
dum propositum vocati sunt sancti. Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii  Unigenitus fuit sine fratribus, factus est secundum hominem Primogenitus in multis fratribus. Quod evidentius illo rursus Apostoli testimonio perdocetur: ubi Primogenitus ex mortuis nominatur . Quid enim est Primogenitus ex mortuis, nisi primus ex pecccatoribus peccator, sicut ex hominibus homo, sed natus est homo, susceptus a Deo sine ullo peccato, ut peccatores homines reconciliaret Deo, liberatos ab omni peccato. Talem quippe hominem oportuit a Deo suscipi, per quem possent homines Deo gratuita justificatione conjungi. Primogenitus igitur est totius creaturae , illius profecto de qua beatum apostolum Jacobum audivimus paulo ante dixisse: Voluntarie genuit nos verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . De hac creatura dicit etiam De qua etiam David praedixerat: Emitte Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ dixit hic adñõ: sed apatre. Od̾
autẽ eũ. primogenitũ totius creature.
dicit apłs. creatura utiq intelligit᷑. reꝑa¬
ta ñ condita. creatura filioꝵ d̃ĩ qua ex ser¬
Narrabo nomentuũ fratrib meis. in me¬
dio eccłie laudabote. ꝙ iterũ. Ego ero fi¬
dens in eũ. Et iterũ. Ecce ego et pueri mei

Expanded text:
quia non dixit hic, a Domino, sed a Patre. Quod quia non dixit hic, a Domino, sed a Patre. Quod autem eum Primogenitum totius creaturae dicit Apostolus, creatura utique intelligitur reparata, non condita: creatura filiorum Dei, qua ex serNarrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te. Et iterum: Ego ero fidens in eum. Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
heredes futurȩ beatitudinis qͥ fidẽ non
recipiunt saluatoris. Si autẽ qͦd ueruẽ
aluidẽ creari aliud generari: discernat᷑ in
qua xp̃c substantia creatꝰ a dõ dicat᷑. et in
qua expatre genitꝰ p̃dicet᷑. Nam ꝙ ipse
scripturȩ locus ꝑfacile quȩrentib mons¬
trat. in qua creatꝰ natura dicendusẽ xp̃c
In ea scilicet in qua dñm nominat: ut ue¬
ritatem in se formȩ ser uilis ostendat. sicut
et in psalmoloquit᷑ dicens. Oañe. ego ser¬
uus tuus. ego ser uus tuus ꝙ filius ancillȩ
tuȩ. Ex ancilla gͦ natꝰ. ẽ seruus. qui expa¬
tre generatꝰ. ẽ. dsͣ. Propter formã gͥ serui
dixit. Dñs creauit me. Nonse a patre dicit
creatũ: sed a dño. Nam ubi scđdm diuinita¬
tẽ genitꝰ dr̃. pat̃ continuo nominat᷑: sicut
uere ipse dixit. Ego apatre prodii et ueni.
Q beatꝰ euangłista de eo. Eẜ uidimꝰ głam¬
eiꝰ. głam quasi unigeniti a patre. Uides

Expanded text:
haeredes futurae beatitudinis, qui fidem non haeredes futurae beatitudinis, qui fidem non recipiunt Salvatoris. Si autem, quod verum est, aliud est creari, aliud generari, discernatur, in qua Christus substantia creatus a Deo dicatur, et in qua ex Patre genitus praedicetur: nam et ipse Scripturae locus perfacile quaerentibus monstrat, in qua creatus natura dicendus est Christus. In ea scilicet in qua Dominum nominat, ut veritatem in se formae servilis ostendat, sicut et in psalmo loquitur, dicens: O Domine, ego servus tuus; ego servus tuus et filius ancillae tuae . Ex ancilla ergo natus est servus, qui ex Patre generatus est Dominus. Propter formam igitur servi dixit: Dominus creavit me, non se a Patre dicit creatum, sed a Domino. Nam ubi secundum divinitatem genitus dicitur, Pater continuo nominatur, sicut vere ipse dixit: Ego a Patre prodii, et veni ; et B. evangelista de eo: Et vidimus giam quasi Unigeniti a Patre . Vides,
Abbreviated transcription (Latin):
qũa abissos constitueret. priꝰquã. ꝓcede¬
rent fontes aquarũ. priꝰquã montes sta¬
bileͣnt᷑. ante om̃s autẽ colles genuit me.:
Istud ante cũ dicit᷑. om̃e ꝓrsus initium
p̃uenit᷑. Quod considerandũ. ẽ. quia ubi¬
cũq diuina illa & eterna demonstrat᷑
filii natiuitas. ñ dr̃ quando natꝰ sit. sed an¬
te semꝑ ponit᷑. ut qͥcqͥd homo infinitatis
eternitatisq cogitare uoluerit. ante
om̃e qͦd cogitatione concipit᷑. filii semꝑ
natiuitas cogitet᷑. ac sic natiuitas filii
dei sine iitio cognoscat᷑. In qua ñ aliud
quã ante positũ iugit᷑ inuenit᷑. Uellemꝰ
autẽ nobis responderi. utrũ hoc sit ge¬
nitum quod creatũ. Suod si unũ putat᷑ utrũ¬
q: dicat᷑ gͦ adõ genitꝰ mundus aquo ge¬
nerari ñ potest ꝙ creatꝰ: dicant᷑ etiã incre¬
duli om̃s homines filiidĩ qui de potestate
tenebrarũ non fuerint liberati. dicant᷑

Expanded text:
squam abyssos constitueret, priusquam procedesquam abyssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur, ante omnes autem colles genuit me Istud ante, cum dicitur, omne prorsus initium praevenitur. Quod considerandum est, quia ubicunque illa divina et aeterna demonstratur Filii nativitas, non dicitur quando natus sit, sed ante semper ponitur, ut quidquid homo infinitatis aeternitatisque cogitare voluerit, ante omne quod cogitatione concipitur, Filii semper nativitas cogitetur: ac sic, nativitas Filii Dei sine initio cognoscatur, in qua non aliud quam ante positum jugiter invenitur. Vellemus autem nobis responderi, utrum hoc sit genitum, quod creatum? quod si unum putatur utrumque, dicatur ergo a Deo genitus mundus, a quo generari non potest, et creatus. Dicantur etiam increduli homines filii Dei, qui de potestate tenebrarum non fuerint liberati: dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: sed ad reparationẽ hominũ referendã:
sicut & dauid sc̃s orauit. dũ gemini fuiss
criminis recordatione ꝑterritꝰ. ñ solũ te¬
merati conubii sed mariti etiam insontis
occisi. Dum gͥ tanti facinoris neuũ lacri¬
marũ flumine meditaret᷑ abluere. hoc
inter gemitꝰ quos testes habuit doloris ef¬
fudit. cor mundum crea in me ds̃ sp̃m rectũ
cor mundũ in se creari. qd̾ erat sp̃m rec¬
tum in eius uiscerib innouari. Ad hoc
gͦ xp̃c uoluit creari ꝙ huius creationis
apłos initiumfieri suos. ut ꝑ eũ posset
homo qui uetustate ꝑierat nouari. An¬
te scłm autem sapientiam fundatã se
dixit: ut natiuitatẽ suam qua de pa¬
tre nata ẽ. immutabilem demonstraret.
Quod enim fundatũ dr̃ nulla ratione
conuellit᷑. quod autẽ ñ conuellit᷑ non
mutat᷑. Ut autẽ natiuitas diuinitatis
eius sine initio cognoscat᷑. debet atten¬
di qͦd sequit᷑. Priusquã terrã faceret. priꝰ¬

Expanded text:
rum, sed ad reparationem hominum referendam: rum, sed ad reparationem hominum referendam: sicut et David sanctus oravit, dum gemini fuisset criminis recordatione perterritus, non solum temerati connubii, sed mariti etiam insontis occisi. Dum igitur tanti facinoris naevum lacrymarum flumine meditaretur abluere, hoc inter gemitus, quos testes habuit doloris, effudit: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritcor mundum in se creari, quod erat spiritum rectum in ejus visceribus innovari. Ad hoc ergo Christus voluit creari, et hujus creationis apostolos suos initium fieri, ut per eum posset homo, qui vetustate perierat, innovari. Ante saeculum autem sapientia fundatam se dixit, ut nativitatem suam, qua de Patre nata est, immutabilem demonstraret: quod enim fundatum dicitur, nulla ratione convellitur, quod autem non convellitur, non mutatur. Ut autem nativitas divinitatis ejus sine initio cognoscatur, debet attendi quod sequitur: Priusquam terram faceret, priu
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Dñs creauit me initiũ uiarum su¬
arũ in oꝑa sua. Quod gͦ sapientia cre¬
ata ẽ. ñ ante scła seda scło ẽ. Quod autẽ
initium uiarũ dñi creatꝰ ẽ. filius. quid
aliud ẽ nisi quod ipse uia nobis ẽ factus.
ut eo duce atq rectore ꝑ adoptionis qũã
accepimꝰ grãm diuino munere ad uir¬
tutum nobis ꝓfectũ pateret ingressus:
Od ut euidentiꝰ appareat debemus at¬
tendere ad hoc filiũ creaturȩ initiũ fac¬
tũ: ñ ut nouã rursus creaturã conde¬
ret: sed ut uetustatẽ iam pridem
ꝑditã renouaret. Inuenit᷑ enĩ apłos qͦq
huius fecisse creationis initiũ. quoꝵ offi¬
cio reparauit quod fuerat ante collapsũ:
beato iacobo dicente de dõ patre. Uolun¬
tarie genuit nos uerbo ueritatis: ut
simꝰ intiũ aliquod creaturȩ eiꝰ. Euidentissi¬
mis gͥ demonstrat᷑ indiciis. hoc loco creati-¬
onem non ad conditionẽ om̃iũ creatura-¬

Expanded text:
didit: Dominus creavit me initium viarum sudidit: Dominus creavit me initium viarum suarum in opera sua. Quod ergo sapientia creata est, non ante saecula, sed a saeculo est; quod autem initium viarum Domini creatus est Filius, quid aliud est nisi quod ipse via nobis est factus, ut eo duce atque rectore per adoptionis quam accepimus gratiam divino munere ad virtutum nobis profectum pateret ingressus? Quod ut evidentius appareat, debemus attendere ad hoc Filium creaturae initium factum, non ut novam rursus creaturam conderet, sed ut vetustate jam pridem perditam renovaret. Invenitur enim apostolos quoque hujus fecisse creationis initium, quorum officio reparavit quod fuerat ante collapsum, beato Jacobo dicente de Deo Patre: Voluntarie genuit nos Verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . Evidentissimis igitur demonstratur indiciis, hoc 55 loco creationem, non ad conditionem omnium creatura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenitꝰ. bonitate sua creauerat hominẽ. ipse pꝰ¬
modũ ẽ pietate sua creatꝰ ex homine: nec
suum opus ipse dedignatꝰ ẽ fieri. quo pos¬
set ꝑ eum status sui oꝑis reꝑari. Huius gͥ
creationis uolens sapientia p̃nuntiare my¬
steriũ. ut incarnationis suȩ futurum os¬
tenderet sacramentũ ꝓpħico more quo so¬
lent sub enuntiatione p̃terititemporis
futura narrari. dixit. dñs creauit me ini¬
tium uiarum suarum in oꝑa sua. Cau¬
sam creationis ostendit: dũ se initium
uiarum dñi in oꝑa eius creatũ eẽ. ñ tacu¬
it. Nam ut ostenderet non illius eterne
natiuitatis eẽ quod creata dicit᷑. sed huiꝰ
temporis quo carnem suscepisse dĩ filiꝰ
inuenit᷑: quid p̃miserit adtendatur.
Si nuntiauero inquit uobis quȩ cotidie
fiunt. commemorabo que a scło sunt e¬
nuntiare. Ergo cum cotidie dicit ista fi¬
eri. et a scło facta p̃monet nuntiari:
ostendit quȩ dictura ẽ nobis non ȩterni-¬
tatis ẽẽ sed temporis. Obhoc statim ad¬

Expanded text:
genitus, bonitate sua creaverat hominem, ipse postmodum est pietate sua creatus ex homine. Nec suum opus ipse dedignatus est fieri, quo posset per eum status sui operis reparari. Hujus igitur creationis volens sapientia praenuntiare mysterium, ut Incarnationis suae futurum ostenderet sacramentum, prophetico more, quo solent sub enuntiatione praeteriti temporis futura narrari, dixit: Dominus creavit me initium viarum suarum in opera sua . Causam creationis ostendit dum se initium viarum Dei, in opera ejus creatum esse non tacuit: nam ut ostenderet, non illius aeternae nativitatis esse, quod creata dicitur, sed hujus temporis, quo carnem suscepisse Dei Filius invenitur, quid praemiserit attendatur: Si nuntiavero inquit vobis, quae quotidie fiunt; commemorabo, quae a saeculo sunt, enuntiare . Ergo cum quotidie ista fierent, a saeculo facta praemonet nuntiari, ostendit quae dictura est nobis, non aeternitatis esse, sed temporis. Ob hoc statim ad
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendit: unde debuit ꝑ omĩa fratribꝰ
similari ut misericors fieret et fidelispon¬
tifex ad dm̃: ut repropitiaret delicta po¬
płi. In eo enim quo passus ẽ ipse et tẽpta¬
tꝰ. potens ẽ. his qui tẽptant᷑ auxiliari.
Audimꝰ xp̃m habentẽ fr̃s. audimꝰ semen
abrahe. audimꝰ ꝑ mortẽ eũ qui habebat
mortis imꝑium destruentẽ. audimus

Expanded text:
apprehendit. Unde debuit per omnia fratribus assimilari, ut misericors fieret, et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. In eo enim, quod passus est ipse et tentatus, potens est his qui tentantur auxiliari . Audimus Christum habentem fratres, audimus semen Abrahae; audimus per mortem eum qui habebat mortis imperium destruent
Abbreviated transcription (Latin):
eius głam quasi unigeniti apatre. plenũ
gr̃a et ueritate. & apłs ait. Qui ẽ. primo¬
genitꝰ totius creaturȩ. Ecce creatũ fundatũ
ꝙ genitũ ꝓfitem᷑ sine aliqua ambiguita¬
te irrat ⁊ onabili. Responsio.
nutraq xp̃i natiuitate ñ fallit᷑ qui in xp̃o
dĩ et hominis filio & plenam ex patre di¬
uitatẽ. et plenum ex matre hominẽ
ꝓfitet᷑ atq ita in illo utramq substantiã
ueram ẽẽ cognoscit: dum quid ȩter nita¬
ti uel quid tẽporalitati congruat fideli pi¬
etate distinxerit. Neq enĩ ignorare de-¬
bemꝰ. ipsum in scło scdm carnẽ creatum
ex homine: qui sine initio scđm diuinita¬
tem creatorẽ. generatꝰ ex patre. In illa
nãq natiuitate quȩ initrum non habet
Qui enĩ non creatꝰ sed creator de creatore

Expanded text:
anquam Unigeniti a Patre plenum gratia et veritate . Et Apostolus ait: Qui est Primogenitus totius creaturae . Ecce creatum, fundatum et genitum profitemur, sine aliqua ambiguitate irrationabili. Responsio. In utraque Christi nativitate non fallitur, qui in Christo Dei, et hominis Filio, et plenam ex Patre divinitatem, et plenum ex matre hominem profitetur: atque ita in illo utramque substantiam veram esse cognoscit, dum quid aeternitati, vel quid temporalitati congruat, fideli pietate distinxerit. Neque enim ignorare debemus, ipsum in saeculo, secundum carnem creatum ex homine, qui sine initio secundum divinitatem creator, est generatus ex Patre: in illa namque nativitate, quae initium non habet,qui enim non creatus, sed creator de creatore
Abbreviated transcription (Latin):
quis agnouit. sed quis enarrauit. Quo cir¬
ca diuinam generationem quantũ homi¬
ni fas. ẽ. in eo digne cognoscimꝰ. cũ et uerã
generationẽ dicimus. et ipsam generatio¬
nem quȩ uera ẽ. inenarrabilem p̃dicamꝰ
Filius gͦ uere de patris substantia natꝰ
agnoscitur: dum natiuitas eius quȩ de
in enarrabili dõ. ẽ. inenarrabilis p̃dicat᷑.
Inenarrabilis enim ꝓculdubio ẽ filii nati¬
uitas uera: quia una ẽ illi cũ mnenarrabi¬
li genitore substantia. uiiͣ. obiectio.
Generationẽ eiꝰ ita ẽ. recte ꝓfiteri. ut dicit
ipse dñs ꝑ scripturas. Dñs creauit me ini¬
tium uiarum suarum. ante scła fundauit
me. ꝙ sequit᷑. ꝙante om̃s colles genuit
me. Et iterũ. Ego apatre ꝓdii. et ueni in
hunc mundũ. Et iterũ. Dñs dixit ad
ine filius meus estu. ego hodie genuite. ꝙ

Expanded text:
quis agnovit, sed quis enarravit ? Quocirquis agnovit, sed quis enarravit ? Quocirca divinam generationem, quantum homini fas est, in eo digne cognoscimus, cum et veram generationem dicimus, et ipsam generationem, quae vera est, inenarrabilem praedicamus. Filius ergo vere de Patris substantia natus agnoscitur, dum nativitas 54 ejus, quae de inenarrabili Deo est, inenarrabilis praedicatur: inenarrabilis enim procul dubio est Filii nativitas vera, quia una est illi cum inenarrabili genitore substantia. Objectio 3. Generationem ejus ita est recte profiteri, ut dicit ipse Dominus per Scripturas: Dominus creavit me initium viarum suarum, ante saecula fundavit me . Et sequitur: Et ante omnes colles genuit me. Et iterum: Ego a Patre prodii et veni in hunc mundum . Et iterum: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego
Abbreviated transcription (Latin):
quod quȩrebat᷑. Nec enim fieri potest. ut
sempiterno & immenso patre minus ali¬
quid filius habeat: in quo corporaliter.
om̃is plenitudo diuinitatis inhabitat.
Nẽ gͦ ignorabilis ds̃. cũ sit ienarrabilis
sed a fidelib cognoscit᷑ ut amet᷑. quã us
nec humanis linguis. nec angłicis enar¬
ret᷑. Nam ignorationem dĩ non aliud ẽẽ.
quã demonum ser uitutem paulus demo¬
nstrat apłs dicens. sed tunc quidem ig¬
norantes dm̃: his qui natura non sunt
non possimus: ita natiuitatis eius qũã¬
uis nulli suppetat enarratio. non ẽ. tam̃
fidelib adempta cognitio. Quisenim na¬
tum p̃dicet. cuius natiuitatẽ ignoret: Qͥs
filium dicat. et genitũ nesciat: Quis pa-¬
trem ualeat credere. quẽ non consideret
genuisse. Genuit uere pater. et uere na¬
tus .ẽ. filius. Ueram gͦ filii natiuitatẽ
datũ nobis ẽ. agnoscere. licet datum ñ
sit qualiter natus fuerit enarrare q̃m

Expanded text:
quod quaerebatur; nec enim fieri potest ut quod quaerebatur; nec enim fieri potest ut sempiterno et immenso Patre minus aliquid Filius habeat, in quo corporaliter omnis plenitudo divinitatis inhabitat . Non est ergo ignorabilis Deus, cum sit inenarrabilis; sed a fidelibus cognoscitur, ut ametur, quamvis nec humanis linguis, nec angelicis, enarretur. Nam ignorationem Dei non aliud esse quam daemonum servitutem Paulus demonstrat apostolus, dicens: Sed tunc quidem ignorantes Deum his qui natura non sunt non possimus, ita nativitatis ejus quamvis nulli suppetat enarratio, non est tamen fidelibus adempta cognitio. Quis enim natum praedicet, cujus nativitatem ignoraret? Quis Filium dicat, et genitum nesciat? Quis Patrem valeat credere quem non consideret genuisse? Genuit vere Pater, et vere natus est Filius. Veram ergo Filii nativitatem datum nobis est agnoscere, licet datum non sit qualiter natus fuerit enarrare. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
inenarrabilis. ẽ. generatio eiꝰ. ñ autem
ignorabili: Lesponsio.
Scriptum.ẽ. Credidi propter quod lo¬
filii generatio inenarrabilis ẽ. ignora¬
bilis non. ẽ. Ileq enim consequens ẽ.
ut quod non potest enarrari. non possit serri.
cũ ipsum dm̃ nullus ualeat en arrare: nec
impune tamen alicui liceat ignorare. In tm̃
uͦ cognoscibilis ds̃ ẽ. cum sit menarrabilis.
ut quosdam obhoc in excusabiles ꝓnunti¬
et beat us apłs. quia cum cognouissent dm̃
ñ sicut dm̃ glorificauerunt aut grãs ege¬
runt. Nainsi anobis dñs nollet agnosci. ñ
dixisset. si cognouissetis me et patrem me¬
um utiq cognouissetis: nec philippũ dicen¬
tẽ. dñe ostende nobis patrem et sufficit no¬
bis. hac increpatione corriperet dicens:
Ta Ento tempore uobiscum sum et non
cognouistis me philippe: Qui me uidet
uidet et patrem. Hoc enim uerbo dñs uo¬
luit demonstrare totum in se inueniri.

Expanded text:
inenarrabilis est generatio ejus, non autem inenarrabilis est generatio ejus, non autem ignorabilis. Responsio. ScriptumFilii generatio inenarrabilis est, ignorabilis non est; neque enim consequens est ut quod non potest enarrari non possit sciri, cum ipsum Deum nullus valeat enarrare, nec impune tamen alicui liceat ignorare. Intantum vero cognoscibilis Deus est, cum sit inenarrabilis, ut quosdam ob hoc inexcusabiles pronuntiet beatus Apostolus, quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt . Nam si a nobis Dominus nollet agnosci, non dixisset: Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis . Nec Philippum dicentem: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis, hac increpatione corriperet, dicens: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me: Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; hoc enim verbo Dominus voluit demonstrare totum in se inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽgenitꝰ. In patre gͦ dõ et filio dõ ꝑsonarũ
ꝓprietate seruata impossibile ñ dica t:
quod documento etiam cuiuslibet ho¬
in inis cõꝓbat᷑. S discernamꝰ qͥd ad relati¬
onẽ. qͥd ad substantiã ꝑtinere noscatur.
Relationis enim sunt nomina pater et fi¬
lius. substantiȩ uͦ nomen unum. ẽ. quod
dicitur ds̃. Relationis gͦ nomina singła
retinent. substantiȩ uͦ nomen unum cõ¬
muniter possident: quia hoc et siunꝰ
dicat᷑ pater et alter filius. sic tamen . ẽ.
filius ds̃. sicut pater.ẽ. ds̃. Illis namq
duob nominib generatio uera cognos¬
citur. isto autẽ uno communi nomine
substantialis unitas demonstrat᷑ .iii. obiec̾
Ista numquam nos legisse recolimꝰ. tio.
quȩ suꝑius ꝓposita sunt: quia scriptũ
ẽ. de eo. generationem autem eius quis
enarrabit: & quam nemo dixit. scrip¬
tura quȩ enarrat: Aduertendi sunt
hii homines ut dicant se posse nosse. qr

Expanded text:
est genitus. In Patre ergo Deo et Filio Deo, personarum est genitus. In Patre ergo Deo et Filio Deo, personarum proprietate servata impossibile non dicatur, quod documento etiam cujuslibet hominis comprobatur, sed discernamus quid ad relationem, quid ad substantiam pertinere noscatur. Relationis enim sunt nomina, Pater et Filius; substantiae vero nomen unum est, quod dicitur Deus. Relationis ergo nomina singula retinent; substantiae vero nomen unum communiter possident, quia licet unus dicatur Pater, et alter Filius, sic tamen est Filius Deus, sicut Pater est Deus: illis namque duobus nominibus generatio vera cognoscitur, isto autem uno communi nomine substantialis unitas demonstratur. Objectio 2. Ista nunquam nos legisse recolimus, quae superius proposita sunt, quia scriptum est de eo: Generationem ejus quis enarrabit ? Et quam nemo, dixit Scriptura, qui enarret? Advertendi sunt hi homines, ut dicant se posse nosse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ genito genitꝰ. adam patris dictus ẽ.
filius. Iste gͦ donec ad uirilem ꝑueniret
etatẽ ut filium gigneret pater diciñ
potuit: & priusquam generaret filius
tantum fuit. Quando autẽ genuit.
etiam pater. ẽẽ. iam cȩpit. Accedente
gͥ diuersitate pater in nominis. nulla
in eo facta ẽ diuersitas naturalis. Qcũ
unus homo hȩc duo cȩpisset habere uo¬
cabula. non. ẽ. in eo mutata aut diui¬
sa uel dupplicata natura. fuit enim
filius quia de patre extitit. fuit pater quiafi¬
lium genuit: nec tamen ita naturam filii
in qua natꝰ ẽ. habuit ut in ea ꝑmanens
pater ẽẽ non posset. nec aliã cũ nomine pa¬
tris essentiam ad quisiuit. ut filius substan¬
tiam in qua natꝰ fuerat ꝑdidisset. sed
quod uerum ẽ. sicut homo fuit quando
filius extitit nascendo. sic homo ꝑmansit
quando pater fact᷑us ẽ. generando.Nec
aliud fuit quã homo quod erat adam de
quo ipse ẽ natꝰ. ꝙ q̃d erat enos qui de ipso

Expanded text:
non genito genitus, Adam patris dictus est non genito genitus, Adam patris dictus est filius? Iste ergo donec ad virilem perveniret aetatem, ut filium gigneret, pater dici non potuit; et priusquam generaret, filius tantum fuit: quando autem genuit, etiam pater esse jam coepit. Accedente igitur diversitate paterni nominis, nulla in eo facta est diversitas naturalis; et cum unus homo haec duo coepisset habere vocabula, non est in eo mutata, aut divisa, vel duplicata natura: fuit enim filius, quia de patre exstitit; fuit pater, quia filium genuit; nec tamen ita naturam filii, in qua natus est, habuit, ut in ea permanens pater esse non posset; nec aliam cum nomine patris essentiam acquisivit, ut filii substantiam, in qua natus fuerat, perdidisset; sed quod verum est, sicut homo fuit, quando filius exstitit nascendo, sic permansit homo, quando pater factus est generando; 53 nec aliud fuit quam homo, quod erat Adam, de quo ipse est natus, et quod erat Enos, qui de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
licet posset non ẽẽ diuersitas relatiui no¬
minis: adtendat᷑ si posset ẽẽ natura com¬
munis. Quis non uideat in utroq filii
nomen unum eẽ. sed utriusq naturam ñ
eẽ. unam. magis autem unũqũeq filium
cũ altero filio cum quo uno relationis
habuit nomen et cum patre de quo exti¬
terat naturam habere cõmunẽ ᷤ Sedqͥd
ulterius de duob patrib duobq filiis.
disputet᷑. cum istius assertionis ueritas
ꝑsonarum diuersitate non egeat. sedad
documentum sui facilius possit u
relatiua nomina diuersitate sui ñ natu¬
rarum diuersitatẽ ostendere. sed ad ꝑso¬
narum significationẽ maxime ꝑtinere.
ut scilicet dum unus ostenditur. alte¬
rius quoq ꝑsona noscat᷑. illud autẽ no¬
men patri semꝑ eẽ filioq commune. ñ
quod relatio ꝑsonalis ostendit᷑. sed quo
substantialis ꝓprietas demonstratur:
Nempe seth de adam patre natꝰ et de

Expanded text:
licet posset non esse diversitas relativi nolicet posset non esse diversitas relativi nominis, attendatur, si posset esse natura communis. Quis non videat, in utroque filii nomen unum esse, sed utriusque naturam unam non esse? Magis autem unumquemque filium non cum altero filio, cum quo unum relationis habuit nomen, sed cum patre, de quo exstiterat, naturam habere communem. Sed quid ulterius de duobus patribus, duobusque filiis disputetur? cum istius assertionis veritas personarum diversitate non egeat, sed ad documentum sui facilius possit unrelativa nomina diversitate sui non naturarum diversitatem ostendere, sed ad personarum significationem maxime pertinere, ut scilicet dum unus ostenditur, alterius quoque persona noscatur; illud autem nomen patri semper esse filioque commune, non quo relatio personalis ostenditur, sed quo substantialis proprietas demonstratur: nempe Seth de Adam patre natus, et de
Abbreviated transcription (Latin):
stremꝰ. sicut inter homines hȩc relati¬
ua sepius nominant᷑. pater et filius.
filius ꝙ pat̾. socer ꝙ gener. gener et socer.
Nam idõ pater dr̃. ut filium genuisse
noscat᷑. et filius idõ ar̃. ut de patre ge¬
nitꝰ demonstretur. Nec in hac diuerzita¬
te nominum inuenit᷑ diuersitas natu¬
rarum: qm̃ uterq similiter homo dr̃.
qũauis unꝰ pater ꝙ alius filiꝰ nuncupet᷑
Non gͦ patris et filii posset una cog¬
nosci natura. si hȩc ñ ẽent diuersa uo¬
cabula: qm̃ si ambo uocarent᷑ patres
ẽẽnt ꝓfecto natura dissimiles. Unus¬
quisq enim ex semetipso constaret
ꝙ cõmunẽ substantiã cũ altero non
haberet: nec ditas una eẽt. quib una na¬
turd̃ eẽt. Consequens autem fuit. ut
auo patres duos filios gignerent: q̃m
nisi uera de singulis ꝓles existeret. pat̾m
nominis in nullo ueritas appareret. Iamuͦ
in duob filiis de diuersis patrib natis.

Expanded text:
stremus: sicut inter homines haec relatistremus: sicut inter homines haec relativa saepius nominantur pater et filius, filius et pater, socer et gener, gener et socer; nam ideo pater dicitur, ut filium genuisse noscatur, et filius ideo dicitur, ut de patre genitus demonstretur. Nec in hac diversitate nominum invenitur diversitas naturarum, quoniam uterque similiter homo dicitur, quamvis unus pater et alius filius nuncupetur. Non ergo patris et filii posset una cognosci natura, si haec non essent diversa vocabula, quoniam si ambo vocarentur patres, essent profecto natura dissimiles: unusquisque enim ex semetipso constaret et communem substantiam cum altero non haberet, nec deitas una esset, quibus una natura non esset; consequens autem fuit ut duo patres duos filios gignerent, quoniam nisi vera de singulis proles existeret, paterni nominis in nullo veritas appareret. Jam vero in duobus filiis de diversis patribus natis,
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑ utriusq natura. qm istoꝵ no¬
minum diuersitas ñ naturas dundit.
sed ueritatẽ generationis ostendit: ut
ex uno uero patre unum uerum agnos¬
camꝰ filium extitisse. ac sic dum uera pa-¬
tris generatio et uera filii natiuitas p̃¬
dicat᷑. in uno genitore et uno genito. ñ
solum unitas substantiȩ uerumetiam
in unoqͦq ꝓprietas possit agnosci ꝑso¬
nȩ. ne aut ipse putet᷑ natꝰ eẽ qͥ genuit
aut aliud putetur ẽẽ qui natꝰ est. quã
.ẽ. ille qui genuit. Non enĩ ipse. ẽ. pat̃
qui filius. qm̃ in utroq ꝑsonarũ ꝓpri
mensus. de om̃ipotente om̃ipotens. de
ȩterno patre natꝰ ẽ filius coȩt̃nus: eadẽ
ueritate dicente. Omĩa quȩ habet pat
mea sunt. Pat̃ gͦ ꝙ filius relatiua sunt
nomina. quȩ naturã genitoris genitiq
ñ separant: s unã sine dubitatione sig¬
nificant. Relatiuũ uͦ illud dicimꝰ. quod̃
ad alium agnoscendum referimꝰ. ut
dum unum nominamꝰ alium demon-¬

Expanded text:
a utriusque natura: quoniam istorum nominum diversitas non naturas dividit, sed veritatem generationis ostendit, ut ex uno vero Patre unum verum agnoscamus Filium exstitisse; ac sic, dum vera Patris generatio et vera Filii nativitas praedicatur, in uno genitore 52 et uno genito non solum unitas substantiae, verum etiam in uno quoque proprietas possit agnosci personae, ne aut ipse putetur natus esse qui genuit, aut aliud putetur esse qui natus est quam est ille qui genuit. Non enim ipse est Pater qui Filius, quoniam in utroque personarum propriemensus, de omnipotente omnipotens, de aeterno Patre natus est Filius coaeternus, eadem veritate dicente: Omnia quae habet Pater, mea sunt . Pater ergo et filius relativa sunt nomina, quae naturam gignentis genitique non separant, sed unam sine dubitatione significant. Relativum vero illud dicimus, quod ad alium agnoscendum referimus, ut dum unum nominamus, alium demon
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunt. xĩ. obiectio.
It iterea dũ sumine dicit᷑. ñ intelligunt
quod scriptũ.ẽ: quia aliꝰ. ẽ. pater lumi¬
nis. ꝙ aliꝰ. ẽ. qui lumen.ẽ. appellatꝰ. ꝙ lucet
in tenebris. & tenebrȩ eũ ñ cõp̃hende¬
deirco debet aduerti quid lex mandat.
uel instruit mentes hominũ. quia int̃
illũ auctorẽ luminis ꝙ istũ lumen in
tenebris lucentẽ quod illuminat om¬
nẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundỹ

Expanded text:
ostendunt. Objectio ostendunt. Objectio 6. Interea dum de lumine dicitur, non intelligunt quod scriptum est, quia alius est Pater luminis, et alius est qui lumen est appellatus, et lucet in tenebris, et tenebrae eum non comprehendedcirco debet adverti quid lex mandat vel instruit mentes hominum, quia inter illum auctorem luminis et istud lumen in tenebris lucens, quod illuminat omnem h
Abbreviated transcription (Latin):
sed euuangłiste ueridica prorsus auctoritas
declarauit. Qui sicut uere dixit iħm sol¬
uisse sabbatũ. uere etiã patrẽ suũ dixisse
dm̃: ita uere dixit ꝑꝓfessionẽ paterni no¬
minis ȩqualem se fecisse diuinitati et
om̃ipotentiȩ genitoris. Hanc ȩqualitatẽ
in se ipse uerus filiꝰ p̃dicans ꝙ demonstrais
ait. Ego ꝙ pat̾ unũ sumꝰ. ꝙ alio loco.
Omĩa quȩ pat̾ facit: eadẽ ꝙ filius facit
similit̾. Idem ipse dicit. Pater clarifica fili¬
ũ tuũ: ut filiꝰ tuus clarificet te. & alio lo¬
cõ. Ut om̃s honorificent filiũ. sicut hono¬
rificant patrẽ. Ealia multa quȩ ꝓlixita¬
tẽ uitantes omisimꝰ. Equalẽ se itaq dõ
ꝑ ꝓfessionẽ paterni nominis facere unũ
cũ patre. eẽ. omĩa quȩ pater facit eadẽ
similit̾ facere clarificatũ ꝙ ipsũ clarifi¬
care. equalitatẽ sibi paterm honoris
exigere. sicut minori ñ cõpetunt: sic eqͣ¬
lem remoto scrupulo dubitationis

Expanded text:
sed evangelistae veridica prorsus auctoritas sed evangelistae veridica prorsus auctoritas declaravit. Qui sicut vere dixit Jesum solvisse sabbatum, vere etiam Patrem suum dixisse Deum, ita vere dixit per professionem paterni nominis aequalem se fecisse divinitati et omnipotentiae genitoris. Hanc aequalitatem in se ipse verus Filius praedicans et demonstrans ait: Ego et Pater unum sumus . Et alio loco, Omnia quae Pater facit, eadem et Filius facit similiter . Idem ipse dicit: Pater, clarifica Filium tuum, ut et Filius clarificet te . Et alio loco: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem . Et alia multa, quae prolixitatem vitantes omisimus. Aequalem se itaque Deo per professionem paterni nominis facere, unum cum Patre esse, omnia quae Pater facit, eadem similiter facere, clarificatus, et ipse clarificare, aequalitatem sibi paterni honoris exigere, sicut minori non competunt, sic aequalem, remoto scrupulo dubitationis,
Abbreviated transcription (Latin):
& ido equales sine ambiguitate dicimꝰ᷑ qͥa
diuers os a se nullatenꝰ inuenimꝰ. Unꝰ unũ
genuit: unꝰ de imo natꝰ. ẽ. & qͥa de uncom¬
mutabili patre incõmutabilis filius exti¬
tit. ꝙ pater eternus ꝙ ꝑfectꝰ coȩternum
ꝑfectũq filiũ genuit: ꝓpterea filiꝰ ueram
quã habet ex uero patre substantiã. nec
minorẽ habere potuit nec diuerzã. Con¬
tumelia. ẽ. quippe diuinȩ nature. si pater
filiũ generans ñ potuit. eẽ. in filio quantus
ꝑmanet insepso: s gentori quod nefas ẽ.¬
potentia naturalis adimit᷑. si filio paternȩ s ub¬
stantiȩ equalitas ab neget᷑. cũ hanc apłica
doctrina ñ taceat. euuangłista iohanne di¬
cente. Propterea uolebant eũ iudȩi lnter¬
ficere. quia ñ solũ soluebat sabbatũ. sed et
patrem suũ dicebat dm̃: equalem se faciens
dõ. Quã equalitatẽ. ñ maliuola iudeoꝵ
aduersitas sicut quib dã uidet᷑ obiecit.

Expanded text:
Et ideo aequales sine ambiguitate dicimus, quia Et ideo aequales sine ambiguitate dicimus, quia diversos a se nullatenus invenimus: unus unum genuit, unus de uno natus 60 est. Et quia de incommutabili Patre incommutabilis Filius exstitit, et Pater aeternus et perfectus coaeternum perfectumque Filium genuit, propterea Filius veram quam habet ex vero Patre substantiam, nec minorem habere potuit, nec diversam. Contumelia est quippe divinae naturae, si Pater Filium generans non potuit esse in Filio quantus permanet in seipso, et genitori quod nefas potentia naturalis adimitur, si Filio paternae substantiae aequalitas abnegetur, cum hanc apostolica doctrina non taceat, evangelista Joanne dicente: Propterea volebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quam aequalitatem non malevola Judaeorum adversitas sicut quibusdam videtur objecit,
Abbreviated transcription (Latin):
Isine ratione dicunt᷑ cũ hortant᷑ aduerti.
ueritas ñ uidet᷑ ab eis cop̃hendi. nec ꝓfiteri.
obhoc quod absurdũ sit dicere uelcredere
patrem & filium ingenitos eẽ. Qui sibi
suadet ista excogitare: ipse se uult fraude
deciꝑe. Quã quidẽ exigit illis hoc dici:
qui patrẽ ꝙ filium ȩquales asserunt ñ. ẽẽ.
Perturbant quidem mentes Responsio
aut ignauas. aut inscias. qui uoluerint
patrem ꝙ filium ingenitos dicere: sed ñ hoc
faciunt qui cognoscunt᷑ equales patrẽ ꝙ fili¬
ũ p̃dicare. In duob enĩ ingeitis diuersadi¬
uinitas inuenit᷑: in uno autẽ unigenito
ꝙ uno ingenito naturalis unitas demons¬
trat᷑. Duo quippe ingeniti nonpossunt unã
habere naturã: ubi nec unus in uno ueram
ex se generationẽ inuenit. nec unꝰ ex uno.
uere in se substantiã natiuitatis agnoscit.
Nos autẽ patrẽ ꝙ filiũ nec duos ingenitos
dicimꝰ. nec duosgenitos appellamꝰ: nec ꝑso¬
naliter confundimꝰ: nec substantialit̃ seꝑamꝰ.

Expanded text:
sine ratione dicuntur, cum hortantur adverti, veritas non videtur ab eis comprehendi, nec profiteri; ob hoc quod absurdum sit dicere vel credere Patrem et Filium ingenitos esse. Qui sibi suadet ista excogitare, ipse se vult fraude decipere, quae quidem exigit illis hoc dici qui Patrem et Filium aequales asserunt esse. Responsio. Perturbant quidem mentes, aut ignavas, aut inscias, qui voluerint Patrem et Filium ingenitos dicere; sed non hoc faciunt qui cognoscuntur aequales Patrem et Filium praedicare. In duobus enim ingenitis diversa Divinitas invenitur. In uno autem genito , ex uno ingenito, naturalis unitas demonstratur. Duo quippe ingeniti non possunt unam habere naturam, ubi nec unus in uno veram ex se generationem invenit, nec unus ex uno vere in se substantiam nativitatis agnoscit. Nos autem Patrem et Filium, nec duos ingenitos dicimus, nec duos genitos appellamus, nec personaliter confundimus, nec substantialiter separamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cauidicũ posuisset eloquiũ qͦd diuinitus
edoctus ex xp̃i ꝑsona cecinerat dicens.:
ꝓuidebam dñm corã me semper. qm̃ a
dextris.ẽ. mͥ ne cõmouear. ꝓpterea io¬
cundatũ. ẽ. cormeũ. & ex ultauit lingua

Expanded text:
Davidicum posuisset eloquium, quod divinitus Davidicum posuisset eloquium, quod divinitus edoctus ex Christi persona cecinerat, dicens: Providebam Dominum coram me semper, quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Propterea jocundatum est cor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicit. Quod nascit᷑ de carne. caro ẽ Cuiꝰ
plena ueritas oꝑm qͦq manifestatione
resplenduit. cum infans natus ñ solũ cu¬
nis inuoluit᷑: et angusto p̃sepi concludit᷑.
sedetiã cuc ũcisionẽ suscipiens. carnẽ ue¬
rã habere monstrat᷑. Propterea etiã post
resur rectionẽ discipulos cunctantes infor¬
mat dicens. Palpate et uidete. quia sp̃s car¬
nẽ ꝙ ossa ñ habet: sicut me uidetis habere
Animam qͦq se suscepisse cũ carne nec no¬
mine cessauit intimare nec oꝑe: dum dicit.
Animã meã pono ꝓ ouib meis. &. Anima
mea turbata ẽ. ualde. Et cȩtera quȩ infe¬
rius ostendunt᷑. Hanc animã non sine
intellectu rationali susceptã a xp̃ossic di
get puer meus. et exaltabit᷑ et mag¬
qͣm ad finẽ libelli series orationis nr̃e fes¬
apłi petͥ sermonẽ qũe de ila mtrabili
musti sp̃ualis ebrietate ruct᷑auit. hic ꝙ eñ
cũ ex auctoritate diuina iudȩos informans

Expanded text:
cum dicit: Quod nascitur de carne, caro est . Cujus cum dicit: Quod nascitur de carne, caro est . Cujus plena veritas operum quoque manifestatione resplenduit, cum infans natus non solum cunis involvitur et angusto praesepi concluditur, sed etiam, circumcisionem suscipiens, carnem veram habere monstratur, Praeterea etiam post resurrectionem discipulos cunctantes informat, dicens: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Animam quoque se suscepisse cum carne, nec nomine cessavit intimare, nec opere, dum dicit: Animam meam pono pro ovibus meis ; et Anima mea turbata est ; et caetera, quae inferius ostendentur. Hanc animam non sine intellectu rationali susceptam a Christo per get Puer meus et exaltabitur, et magquoniam ad finem libelli series orationis nostrae fesapostoli Petri sermonem, quem de illa mirabili musti spiritalis ebrietate ructavit. Hic etenim, cum, ex auctoritate divina Judaeos informans,
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ idẽq xp̃c et puerab isaia dicit᷑. et fi¬
lius ac ds̃ parit̃ p̃dicat᷑: sicut inquit.
Puer natꝰ ẽ nobis. filiꝰ datꝰ ẽ nobis. cuiꝰ
principiũ suꝑ humeros eiꝰ: et uocabit᷑
nom̃ eius. admirabilis. consiliarius. ds̃.
fortis. In uno xp̃o ñ sunt duȩ ꝑsone: ut
alius puer et alius ds fuerit nuncupat:
sed inuna ꝑsona. ẽ. as̃ plenꝰ et homo ꝑfecꝰtus:
quia substantialiter aliud puer et aliud
s̃: cũ tamen ꝑsonaliter ñ sit alius puer
ꝙ alius ds̃. Unus enĩ filius et puerꝙ as̃.
quia puer qui natus ẽ nobis. et idẽ filius
qui datus ẽ nobis. uocat᷑ nom̃ eiꝰ ammira¬
bilis. consiliarius. ds. fortis. Hic tamen
puer sicut ueram carnẽ sic ueram habuit
animã: ut illa uera diuinitas cotã hominis
et renouandã susciꝑet. et suscept̾a posset
renouare naturã: sicut suꝑiꝰ ẽ luca tes¬
nec animȩ dñs ipse p̃termisit ostendere.
carnẽ quidẽ se habere uerissimã monstr̃ãs

Expanded text:
ue Christus, et Puer ab Isaia dicitur, et Filius ac Deus pariter praedicatur, sicut inquit: Puer natus est nobis, filius datus est nobis; cujus principium super humeros ejus, et vocabitur nomen ejus, Admirabilis, Consiliarius, Deus, 86 Fortis . In uno Christo non sunt duae personae, ut alius puer, et alius Deus fuerit nuncupatus; sed in una persona est Deus plenus, et homo perfectus, quia substantialiter aliud puer, et aliud Deus, cum tamen personaliter non sit alius puer, et alius Deus. Unus enim Filius et puer, et Deus, quia puer, qui natus est nobis, et idem filius qui datus est nobis, vocatur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis. Hic tamen puer, sicut veram carnem, sic et veram habuit animam, ut illa vera divinitas totam hominis et renovandam susciperet, et susceptam posset renovare naturam, sicut superius est, Luca tesnec animae, Dominus ipse praetermisit ostendere, carnem quidem se habere verissimam monstrans,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m ñ derelinques animã meã in inferno nec
dabis sc̃m tuũ uidere corruptionẽ. notas
m fecisti uias uitȩ. adimplebis me iocun¬
ditate cũ facie tua. quod testimoniũ psal¬
mi cũbeatus petrus cõme moraret: ut
hoc de xp̃o manifeste dictũ ostenderet:
secutꝰ adiecit. Uiri fr̃s. liceat audent dice¬
read uos de patriarcha dauid. q̃met de¬
functus ẽ. et sepultus. ẽ. et sepulchrum

Expanded text:
c dabis sanctum tuum videre corruptionem. Notas mihi fecisti vias vitae, adimplebis me jocunditate cum facie tua . Quod testimonium psalmi cum beatus Petrus commemoraret, ut hoc de Christo manifeste dictum ostenderet, secutus adjecit: Viri fratres, liceat audenter dicere ad vos de patriarcha David, quoniam et defunctus est, et sep
Abbreviated transcription (Latin):
tione xp̃i. quia neq derelicta. ẽ. anima
eiꝰ in inferno. neq caro eius uidit corrup¬
tionẽ. Hoc eqͥdẽ testimoniũ ꝓpterea pre¬
senti loco. duxumnꝰ inserendũ. ut eiudens
nominũ terũq distuictio. carnẽ simul
et aninã doceret in xp̃o. Cecerũ opor¬
tunior ei suis ex hibebit᷑ locus: cũ de
misterio loquem dominice passionis ubi
et iã illud quoa dixit. tristis. ẽ. anima
mea usq ad mortẽ: et nc̃ anima mea tur¬
bata ẽ et maiorẽ hac dilectionẽ nemo

Expanded text:
 est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem . Hoc equidem testimonium propterea praesenti loco duximus inserendum, ut evidens nominum rerumque dictinctio carnem simul et animam doceret in Christo. Caeterum opportunior ei suus exhibebitur locus, cum de mysterio loquemur dominicae passionis ; ubi etiam illud quod dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem; et Nunc anima mea turbata est; et Majore
Abbreviated transcription (Latin):
mariã. sp̃s sc̃s suꝑueniet inte: et uirtus
altissimi obũbrabit. tͥ. idõq quod nascet᷑
ex te sc̃m uocabit᷑ filius clĩ. Marci quoq ñ
discordat assertio: tale scilicet euũgłio suo
potest aliquid boni ẽẽ. ñ cunctat᷑ cũ filiũ
appellare: rabbi inquiens tues filiusdĩ.
tu es rexisrł. Ubi iħs ut plenũ pietatis
suȩ mysteriũ demonstraret: ñ solum id
quod de patre naturaliter semꝑẽ: libenter
audiuit: sed etiã quod ex muliere miseri¬
corditer factus ẽ. euidentissime p̃dicauit
dicens. Am̃ amen dico uobis: uidebitis
celũ aꝑtũ. et angłos dĩ ascendentes et

Expanded text:
eniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideo quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei . Marci quoque non discordat assertio, tale scilicet Evangelio suo potest aliquid boni esse ? non cunctatur Dei Filium appellare: Rabbi, inquiens, tu es Filius Dei, tu es Rex Israel . Ubi Jesus, ut plenum pietatis suae mysterium demonstraret, non solum id quod de Patre naturaliter semper est libenter audivit, sed etiam quod ex muliere misericorditer factus est evidentissime praedicavit, dicens: Amen, amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et angelos Dei asc
Abbreviated transcription (Latin):
una in xp̃o dĩ hominisq ꝑsona. habita¬
uit autẽ in nobis. quia in xp̃o uera tota¬
q ꝑmanet diuina humanaq substan¬
tia. Uerbũ enĩ habitans in homine: ñ
ẽ mutatũ in hominẽ. Ubi autẽ maxi¬
me uerbũ potuit habitare. quã in iula
substantia. quã ad suã unginẽ fecit. hoc
.ẽ: in anima illiꝰ hominis quẽ suscepit:
Quod ꝓpħice ꝑ salomonẽ sp̃ualigr̃a
cernimꝰ intimatũ. cũ dicit᷑. Anima ius¬
ti sedes sapientiȩ. Nã ut ostendat᷑ xp̃c
in animȩ substantia specialit̃ habitare.
paulus nobis porrigat suȩ actestationis
in ueritate subsidiũ qͥ dicit. Huiꝰ rei
gr̃a fiecto genua mea ad patr̃e dm̃ nr̃i

Expanded text:
itavit autem in nobis, quia in Christo vera totaque permanet divina humanaque substantia. Verbum enim habitans in homine, non est mutatum in hominem. Ubi autem maxime Verbum potuit habitare, quam in illa substantia quam ad suam imaginem fecit, hoc est, in anima illius hominis quem suscepit? Quod prophetice per Salomonem spiritali gratia cernimus intimatum, cum dicitur: Anima justi sedes est sapientiae . Nam, ut ostendatur Christus in animae substantia specialiter habitare, Paulus nobis porrigat suae attestationis in veritate subsidium, qui dicit: Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
pellat: ubi xp̃m habitare confirmat. yn¬
de liqͥdo cognoscit᷑ uerbũ dm̃ totũ homi¬
nẽ suscepisse. cũ ꝓbet᷑ habitationẽ filidĩ.
in anima magis qũa in carne monstrari.
Huiꝰ inseꝑabilis ueritas sacramenti. quoto¬
tũ hominẽ susciꝑe dignatꝰ ẽ s̃. et totus
in dõ monstrat᷑ homo manere susceptus:
et uedquosi de homine naturalit̃. ẽ. filium dĩ¬

Expanded text:
onfirmat. Unde liquido cognoscitur Verbum Deum totum hominem suscepisse, cum probetur habitationem Filii Dei in anima magis quam in carne monstrari. Hujus inseparabilis veritas sacramenti, quo totum hominem suscipere dignatus est Deus, et totus in Deo monstratur homo manere susceptus, et id quod de homine naturaliter est Filium D