comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis non detur. nec eis qui aliminib
eccłiȩ st̃ exclusi. neq eis ante canoni¬
cam reconciliationem qui publicã
gert̃ penitentiam. sed tantũ benedi¬
ctum sal ã sacerdotib ꝓ cõmunione
tribuat᷑. & qui fideles ꝑ illos dies sa¬
cram̃ta ñ mutant nec caticuminos¬
petunt a regib & horrendo cu¬
piditatis impulsu egentium substã¬
tiam rapiunt. irritã habeant quȩ
optinent: & ã cõmunione eccłiȩ cuiꝰ
facultatem auferre cupiunt exclu

Expanded text:
i a liminibus ecclesiae sunt exclusi, neque eis ante canonicam reconciliationem, qui publicam gerunt poenitentiam; sed tantum benedictum sal a sacerdotibus pro communione tribuatur. Et quia fideles cramentum non mutant, nec catecpetunt a regibus et horrendi cupiditatis impulsu egentium substantiam rapiunt, irrita habeantur quae obtinent, et a communione Ecclesiae, cujus facultatem auferre cupiunt, exclu
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdote a popło accusato. si certi ñ
fuerint testes qui cͥmini illato apꝓ¬
bent ueritatem : usuirandũ erit in
medio. & illum testem ꝓferat de m¬
nocentiȩ suȩ puritate : cui nuda oe
aꝑta sc̃ om̃ia. Sicq maneat in ꝓpͥo
gradu. Ista uͦ omĩa qr aures nr̃as ex¬
cedunt. in iudicio ep̃oꝵ uxta cano¬
nicam sanctionẽ definienda relinqͥmꝰ.
ut hȩc quando orta fuerint ita defini¬
re satagant. ut nec sedm scłm iustã re¬
p̃hensionẽ. nec penes dm̃ qđ absit dãpna¬
tionem: sed et̾nę beatitudinis ipso auxili

Expanded text:
sacerdote a populo accusato, si certi non fuerint testes qui crimini illato non veritatem dicant, ius iurandum erit in medio, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nuda et aperta sunt omnia; sicque maneat in proprio gradu. » Ista vero omnia, quia vires nostras excedunt, in iuditio episcoporum iuxta canonicam sanctionem definienda relinquimus; ut haec quando orta fuerint, ita definire satagant, ut nec secundum seculum iustam reprehensionem, nec penes Deum, quod absit, damnationem, sed aeternae beatitudinis ips
Abbreviated transcription (Latin):
sis angarias ñ fatigari: diuina p̃cipimꝰ
auctoritate. Unde om̃e conciliũ a pieta¬
te głosissimi dñi nr̃i poposeit. ut tales
deinceps a suis inhibeat. sed serui supͣ¬
scͥptoꝵ officioꝵ in eoꝵ usib uł eocłiȩ¬

Expanded text:
sis angariis non fatigari divina praecipimus auctoritate. Unde omne concilium a pietate gloriosissimi domini nostri poposcit, ut tales deinceps ausus inhibeat, sed servi suprascriptorum officiorum in eorum usibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
si absq eccłȩ satisfactione de hac uita
recesserint. ã regno dĩ fore extorres Quã
foueam cauere dissimulans uł recu¬
sans. nr̃a se sciat ꝑ omĩa carere socie¬
tate : quia ñ solum qui faciunt. sed
facientib praua qui consentiunt:
rei st̃. Satuis enĩ nobis ÷ regnũ non
habere terrenũ: quã et̾nũ ꝑdere. Plus
om̃s scire cupimꝰ. si suꝑ his quib
fruimur bonis uniuersũ mundũ
tib consentire. Testante nãq ȩuan¬
głica tuba didicimꝰ. nicħ ꝓdesse ho¬
mini uniuersũ mundũ lucrare: si
animȩ suȩ detrim̃tum patiat᷑. Et ite¬

Expanded text:
si absque ecclesiae satisfactione de hac vita si absque ecclesiae satisfactione de hac vita recesserint, a regno Dei fore extorres. Quam foveam cavere dissimulans vel recusans nostra se sciat per omnia carere societate; quia non solum qui faciunt, sed qui facientibus prava consentiunt, rei sunt. Satius enim nobis est regnum non habere terrenum quam aeternum perdere: plus omnes scire cupimus, si super his quibus fruimur bonis universum mundum tibus assentire. Testante namque euangelica tuba didicimus, nihil prodesse homini universum mundum lucrari, si animae suae detrimentum patiatur. Et ite
Abbreviated transcription (Latin):
tiamus. ne ab illo si se cõmoueat ua¬
stentur & disꝑdantur ciuuꝰ ꝑcussionem
montium dorsa ferre non posst̃. Nos
uͦ ista nec agere uolumꝰ. nec facere uo¬
lentib consentire. ne nos ipsos qđ absit
ꝑdamus. aut se ꝑdere uolentib consen¬
tiamus. Quappt̃ p̃cipimꝰ ut si quis ex
uire eccłastico hactenꝰ nr̃a largitate ali¬
quid possedit : si illa deinceps habere
uoluerit. ut ad ꝓprios ep̃os uoniat. &
ab eis ce ap̃positis eccłarum unde ẽẽ. u¬
dentur. qͦcũq mͦ iuste potuerit ea in¬
petrare satagat. & nichil ex eis alit̃ abi¬
gat aut concupiscat. uł accipiat. ne
cupidꝰ sacrarum ferum ignis qui in
eis ÷. eos fauillos uix exurat. Unde
&e̾ in sacris canonib spũ dĩ conditis
decretum habetur ita. Si quis obla.¬
ta dederit uł acceꝑit pret̃ ep̃m: ana
thema sit. Scimꝰ enĩ anathematos ho¬
mines &̾ in presenti scło infames esse
ac ꝑditos. & a consortio fideliũ in õib
absq pane & aqua fieri alienos. atq

Expanded text:
llo, si se commoveat, vastentur et disperdantur, cuius percussionem montium dorsa ferre non possunt. Nos vero ista nec agere volumus nec facere volentibus consentire; ne nos ipsos quod absit, perdamus aut se perdere volentibus consentiamus. Quapropter praecipimus, ut si quis ex iure ecclesiastico hactenus nostra largitate aliquid possedit, si illa deinceps habere voluerit, ut ad proprios episcopos veniat et ab eis et a praepositis ecclesiarum, unde esse videntur, quocumque modo iuste potuerit, ea inpetrare satagat, et nihil ex eis aliter ambiat aut concupiscat vel accipiat, ne cupidus sanctarum rerum ignis, qui in eis est, eos favillosius exurat. Unde et in sacris canonibus spiritu Dei conditis decretum habetur ita: « Si quis oblata dederit vel acceperit praeter episcopum thema sit. » Scimus enim, anathematos homines et in praesenti seculo infames esse ac perditos, et a consortio fidelium in omnibus absque pane et aqua fieri alienos, atque
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥs ep̃c forte iracundꝰ.
qd̾ eẽ non debet cito & asꝑe comino¬
uetur. ad uersus p̃sbiterum siue diaconũ.
dum ẽ. ne uinocens dãpnetur. aut ꝑdait cõ¬
munionem. & idõ habeat potestatem is
qͥ abiectus ẽ: ut ep̃os finitimos int̃pellet. &
causa eiꝰ audiat᷑. ac diligentiꝰ tractet᷑. quia
ñ oportet ei negare audienti.¬
tiã negan¬
ti. Q̾ ille ep̃c qui iuste
aut in tꝰtes
eũ abiecit. pacienter
accipiat.
ut negociũ accipiat᷑.
eum qui fuerit ã cõmunione seꝑatꝰ. nullꝰ¬

Expanded text:
s quis forte iracundus, quod esse non debet, cito et aspere commovetur adversus presbiterum sive diaconum suum dum est, ne innocens damnetur aut perdat communionem. Et ideo habeat potestatem is qui abiectus est, ut episcopos finitimos interpellet, et causa eius audiatur ae diligentius tractetur, quia non oportet ei negari audientiam roganti. Et ille episcopus, qui iuste aut iniuste eum abiecit, patienter accipiat, ut negocium discutiatur, eum qui fuerat a communione separatu
Abbreviated transcription (Latin):
Ropositum monachi nensi ep̃o:¬
ꝓpͥo arbitrio aut uoluntate. sus¬
ceptum deseri. ũ potest absq peccato. Qd̾
enĩ qͥs uouit deo debet reddere. Unde¬
& qui relicta singłaritatis ꝓfessione ad
maliciam uł ad nuptias deuolutꝰ ẽ. pu¬
blicȩ penitentiȩ satiffactione purgandꝰ
ẽ. quia &̾ si ignoscens milicia qꝰ hone¬
stum potest eẽ conuigium. electionẽ
melioꝵ deseruisse. transgressio ẽ.

Expanded text:
ropositum monachi, proprio arbitrio aut voluntate susceptum, deseri non potest absque peccato. Quod enim quis vovit Deo, debet et reddere. Unde qui relicta singularitatis professione ad militiam, vel ad nuptias devolutus est, publicae poenitentiae satisfacest, quia, etsi innocens militia, et honestum potest esse conjugium, electionem tamen meliorum deseruisse transgressio est.
Abbreviated transcription (Latin):
epiphania aut in albis paschalib
nͥ forte sicut de baptismate dictum ẽ graui
languore correptis. ne sine hoc munere

Expanded text:
Epiphania, aut in Albis paschalibus, nisi forte, sicut de baptismate dictum est, gravi labore correptis, ne sine hoc munere
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ cleri qͥ consulunt sacͥlegos. magos. arus.
conus uł quilibet ex ordine dericoꝵ
uł sortilegos uł cos qͥ confitent᷑ artẽ magi¬
cam. aut aliqͦs eoꝵ similia exercentes consu¬
luisse fuerit dephensus. ab honore dignitatis
suȩ deiectꝰ. mon asterii curam accipiat. ibiq¬
ꝑ petuȩ penitententiȩ deditꝰ. scelus admissi sa¬

Expanded text:
. conus, vel quilibet ex ordine clericorvel sortilegos, vel qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitatis suae suspensus monasterii curam suscipiat, ibique poenitentiae perpetuae deditus scelus admissum sa
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq exclero ẽẽ uidentur. arma mi¬
litaria ñ sumant. nec armati ince¬
dant. s ꝓfessionis suȩ uocabulum religio¬
sis morib & religioso habitu p̃beant. Qd̃ si
contẽpserint. tanquã sacroꝵ canonũ contẽ¬

Expanded text:
uicunque ex clero esse videntur, arma militaria non sumant, nec armati incedant, sed professionis suae vocabulum religiosis moribus et religioso habitu praebeant. Quod si contempserint, tanquam sacrorum canonum contem
Abbreviated transcription (Latin):
i seruus sciente & ñ contradicente dño
in clero sortitus fit ex hoc ipso lib̃. o in¬
geniuis fiat. Si enĩ ignorante dño consecratio
facta fuerit: liceat dño intra annũ tantum
conditionem ꝓbare & ꝓpriũ seruũ rec ipere.
Sin aut̃ seruus scicute dño uł ignorante scđm
ea q̃ diximꝰ ordinatꝰ fuerit. ex ipso honore cle¬
ricatꝰ lib̾tatem meretur. & si pꝰ ea ministeriũ
eccłasticũ requirit. & ad laicorũ iuutã transi¬
re uoluerit. in seruitio tradat᷑.¬

Expanded text:
i servus, sciente et non contradicente domino, in clero sortitus sit, ex hoc ipso liber et ingenuus fiat: si enim ignorante domino consecratio facta fuerit, liceat domino intra annum tantum conditionem probare et proprium servum recipere. Sin autem servus, sciente domino vel ignorante, secundum ea quae diximus, ordinatus fuerit, ex ipso honore clericatus libertatem meretur, et si postea ministerium ecclesiasticum reliquerit, et ad laicorum vitam transierit, in servitium trahat
Abbreviated transcription (Latin):
uł dialecticam. ut recte loquendi
tica. & musica habent in sua scientia ue¬
nitatem. s ñ ẽ scientia illa pietatis. Scien
r ammaticorũ aut̃ doctrina po¬
test eciã ꝓsfic̾e ad uitam. dũ fu¬
erit in meliores usus assũpta¬
deo ꝓhibetur xp̃ianis
legere sigm̃ta poetarũ. q ꝑ oblectan¬
ta inanium fabularum. entem gbetã
ad incentiua libidinis. Non enim solum
thura esferendo demonib immolatur.s
etiam eoꝵ dic̾ta libentiꝰ capiendo:¬
contiouersiis utendum esta p̾sertim eui
ex inꝑatorũ non ẽ supra legem dĩ
s subtus:¬
rꝑiali iudicio non possunt ȩccłiastica tu¬
ra dissolui. ñ qͦd inꝑatoꝵ leges quib sepe
cccłia contra hereticos utitur sepe contese
tiraunos atq contra prauos quosq defen¬
ditur dicamus penitꝰ renuendas. s eas
quas euangłicis apłieis atꝙ cauonicis de¬
cretis quib pꝰ ponende st̃ nullũ posse in.¬
ferre iudicium asscramꝰ:¬

Expanded text:
loquendi t arismetica et musica habent in sua sciencia veritatem, sed non est sciencia illa pietatis. Seiencramaticorum autem doctrina potest eciam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumptadeo prohibetur Christianis legere figmenta poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum excitant mentem ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendocontroversiis utendum est, praesertim cuLex imperatorum non est supra legem Dei, sed subtusli judicio non possunt ecclesiastica jura dissolvi, non quod imperatorum leges quibus saepe Ecclesia contra haereticos utitur, saepe contra tyrannos atque contra pravos quoque defenditur dicamus penitus renuendas, sed quod eas evangelicis, apostolicis atque canonicis decretis quibus postponenda sunt, nullum posse inferre praejudicium, asseram
Abbreviated transcription (Latin):
Rit lex honesta¬
I& iuxta possibilis scđ̾m naturam.
scđm consuetudinem patriȩ. loco tem¬
ꝑuue conueniens. neçessaria utilis. ma¬
nifesta quoq ne aliqͥd ꝑ obscuritatem
in cautione contineat. nullo pͥuato com¬
modo. s ꝓ cõmuni enuum utilitate cõ.¬
scripta:¬
dicent cum eas instituunt. tam̃ cum
fuerint institute ac firmate. nõ licebit
indici de ipsis uidicare. s scđm ipsas.

Expanded text:
 lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscriptadicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sequenda ẽ. s uoluntas dĩ in
om̃ib semꝑ inqͥrenda: quatinꝰ dignis
p̃cib & penitudine digna placari pos¬
sit om̃ĩpotentis dĩ iundicta. qͣ uitio
i quis quiete gradiens cxuiiii.¬
ꝑ uiã aut si etiam in domo sua fu¬
ett. aut in platea ciuitatis. aut in uil¬
la. subito aut ab alio suꝑuentꝰ. aut litis
cõmonitione uolens se defendere ñ habẽs
contra illum ante odiũ. int̾fecerit homi¬
nem: Uii. annos scđm canonicã institu¬
tionem pęniteat. Tres uͦ a cõmunione
priuetur:.iiii. aut̃ in cõmunione ora¬
tionum & oblatione susceptꝰ. in sacerdo¬
tis pendebit arbitrio utrũ dignꝰ sit cor¬
pus xp̃i acciꝑe: aut usq ad plenitudi¬
nem penitentiȩ ab eo seꝑari. Abstinentia

Expanded text:
hominis sectanda est, sed voluntas Dei in hominis sectanda est, sed voluntas Dei in omnibus exquirenda; quatinus dignis praecibus et poenitudine digna placari possit omnipotentis Dei vindicta, quam i quis quiete gradiens per viam, aut si etiam in domo sua fuerit, aut in platea civitatis, aut in villa, subito ab alio sit superventus, aut litis commotione, volens se defendere, non habens contra illum ante odium, interfecerit hominem, septem annis secundum canonicam institutionem poeniteat: tres vero a communione privetur, quatuor autem in communione orationum et oblationum susceptus, in sacerdotis pendeat arbitrio, utrum dignus sit corpus Christi accipere, aut usque ad plenitudinem poenitentiae ab eo sepa
Abbreviated transcription (Latin):
antiqui canones concedunt: qr instigan¬
te diabolo etiam in illis scelus frequent̃
ꝑpetratum reꝑit᷑: aut etiam in pedisse¬
quis earũ. Nam siqua de his ñ habuerit
talem necessitatem. cui sit necessaria su¬
stentatio prb̃i: habeat in uilla aut lii¬
co domum longe a prb̃i conuersatio¬
ne. & ibi ei subministret quȩ necessaria
sunt. Sed & hoc scđm auctoritatẽ cano¬
num modis om̃ib ꝓhibendũ: ut nul¬
la femina ad altare p̃sumat accedere.
aut prb̃o ministrare. uł infra cancel¬
lum stare uł sedere:
accipit ciuiꝰlibet fidelis confessionẽ
peccatoꝵ. qualit̾ primo peccatũ ꝑpetra¬
tum: aut si postea iteratum. aut freqũ¬
ter actum sit. si sponte. si coacte. si ꝑ ebri¬
etatem. aut ꝑ qđ libet ingeniũ factum
sit. Et cum inuencrit unde radix illiꝰ
peccati ꝓcessit: tẽ congruam adhibeat
medicinam. Qualis uͦ peccati adhiben¬
dei. Nec in hac parte uoluntas aut gr̃a

Expanded text:
antiqui canones concedunt; quia instiganantiqui canones concedunt; quia instigante diabolo etiam in illis scelus frequenter perpetratum reperitur, aut etiam in pedissequis earum. Nam si qua de his habuerit talem necessitatem, cui sit necessaria sustentatio presbiteri, habeat in villa aut in vico domum longe a presbiteri conversatione, et ibi ei subministret quae necessaria sunt. Sed et hoc secundum auctoritatem canonum modis omnibus prohibendum, ut nulla femina ad altare praesumat accedere, aut presbitero ministrare, vel infra cancellum stare aut sedere. accipit cuiuslibet fidelis confessionem peccatorum, qualiter primo peccatum perpetratum, aut si postea iteratum aut frequenter actum sit; si sponte, si coacte, si per ebrietatem aut per quodlibet ingenium factum sit. Et cum invenerit, unde radix illius peccati processit, tunc congruam adhibeat medicinam. Qualis vero peccati adhibenluntatem. Nec in hac parte voluntas aut gratia
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃i parit̃q admonendi. quatinꝰ no¬
uerint decimas & oblationes quas ã
fidelib accipiunt pauꝑm ⁊ hospitum
&e ꝑegrinorum eẽ. stipendia. & ñ qͣsi
suis : sed quasi cõmendatis uti deb̾e.
De quib omĩb: sciant se rationẽ red¬
dituros in conspectu diuinę maiesta
tis. &ꝰ nͥ eas fidelit̾ pauꝑib & his qͥb
p̃missum ÷. administrauerint: com¬
dempnationem patiendos. Qualit̃ uͦ dis¬
pensari debeant: canones saeri institu-¬
unt. Scilicet ut .iiͦiͦͬ. partes ex om̃ib fi¬
ant. Una ad fabricam eccłiȩ releuandã.
altera pauꝑib distribuenda. t̾eia prb̃o
cum suis clericis habenda: quarta ep̃o re¬
seruanda. & quicqͥd inde pontifex uisse¬
rit: prudenti consilio. ẽ. faciendũ. cxuii.
Nhibendũ ⁊ modis om̃ib ẽ. tenen
dũ: ut nullus sacerdos eas ꝑsonas femi¬
uarum sic̃ in canonib insertũ continet᷑.
de quib suspicio potest eẽ. in domo sua
habeat. et non solũ eas. s neq illas quas

Expanded text:
eri, pariterque admonendi, quatenus noverint decimas et oblationes quas a fidelibus accipiunt, pauperum et hospitum et peregrinorum esse stipendia, et non quasi suis, sed quasi commendatis uti. De quibus omnibus sciant se rationem posituros in conspectu Dei, et tis, et nisi eas fideliter pauperibus et his, quibus praemissum est, administraverint, condempnationem patiendos. Qualiter vero dispensari debeant, canones sacri instituunt: scilicet ut quatuor partes ex omnibus fiant, una ad fabricam ecclesiae relevandam, altera pauperibus distribuenda, tertia presbitero cum suis clericis habenda, quarta episcopo reservanda. Et quicquid exinde pontifex iusserit, prudenti consilio est faciendum. 376.nhibendum et modis omnibus tenendum est, ut nullus sacerdos eas personas feminarum, sicut in canonibus insertum continetur, de quibus suspicio potest esse, in domo sua habeat, et non solum illas, sed neque illas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ de ultra plurib miptiis. solent
homines mouere questionem. Unde &
breuiter respondeam. nec ullas nuptias
audeo deinputare. nec eis uerecundiam
numerositatis auferre. Nec contra huma¬
Nec contra humanȩ uerecundiȩ sensũ
audeo dicere. ut quotiens uoluerit uiris
mortius nubat femina. nec ex meo cor¬
de. pret̾ scͥpture sacrȩ auctoritatem. qͦ¬
taslibet nuptiãs audeo condẽpnare.
Abrahani etiam usq ad decrepitam se¬
nectutem fornicationis obicit cͥmen.
ubi et si nullum intelligeretur rei audi¬
te sacram̃tum. ꝓpt̃ id solum facere de¬
buit abraham. ne putarent heretici ad
tor assistit. pꝰ uxoris mortem cͥmen ẽẽ
ali castitate comuuxit. & scd̃as nuptias

Expanded text:
 de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare.Abrahae etiam usque ad decrepitam senectutem fornicationis objicit crimenUbi etsi nullum intelligeretur rei abditae sacramentum: propter hoc solum id facere debuit Abraham, ne putarent haeretici adtor assistit post uxoris mortem, crimen esse dali castitate conjunxit, et secundas nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
nere. aut uiro suo reconciliari. Potest
enim fieri. ut discedat ea causa ꝗͣ dñs ꝑ¬
misit. aut si feminȩ licet uirum dimit¬
tere etiã ꝓpt̾ causã fornicationis. qͥd res¬
pondebimus de hoc qd dix̃ posteriꝰ. & uir
uxorem ñ dimittat. Quare ñ addidit
mittit. nͥ qr sunilem formã uult in¬

Expanded text:
 aut viro suo reconciliari . Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permisit. Aut si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, quid respondebimus de hoc quod dicit posterius, et vir uxorem non dimittat. Quare non addidit, ermittit, nisi quia similem formam vult in
Abbreviated transcription (Latin):
ut in loco unde ille ẽ qui accusatur.
aut sibi aliquã temerarariȩ multi.¬
tudinis iuim timuerit locũ sibi congruũ
eligat. qͦ absq tumore suos si necessitas
exposcerit testes habere &ꝰ absq inpedi¬
m̃ito sua canonice sententiam finire
ualeat. qr multa ꝑ subreptionẽ eueni¬
re solent :
ON ita in eccłasticis agendũ ne
gotiis ẽ. sicut in scłaribꝰ. Nam
in scłarib postquam legib uocatꝰ uene¬
rit &ꝰ in foro certare ceꝑit aliquis. non
licet ante ꝑfectã causam suã recedere.
In eccłasticis uͦdicta causa recedere liceat.
si necesse fuerit: aut se p̃gͣuari uiderit:¬

Expanded text:
ut in loco unde est ille qui accusatur, aut si alibi alicujus temerariae multitudinis vim metuerit, locum sibi congruum eligat, quo absque timore suos, si necessitas exposcerit, testes habere , et absque impedimento suam canonice sententiam finire valeat, quia multa per subreptionem evenire solent. on ita in Ecclesiasticis agendum est negotiis, sicut in saecularibus. Nam in saecularibus, postquam legibus vocatus venerit, et in foro decertare coeperit aliquis, non licet ante peractam causam recedere: in ecclesiasticis vero, dicta causa recedere licet, si necesse fuerit, aut si se praegravari viderit
Abbreviated transcription (Latin):
elix p̃p romanꝰ. athanasio ep̃o. In¬
ducie ñ sub augusto tẽꝑe s sub lon¬
go spacio concedende st̾. ut accusati se
p̃ꝑare &̾ uniu̾sos cõmunicatores in ꝓiũ¬
ciis positos conuenire. & testes p̃ꝑare atq
contra insidiatores se plenit̃ armare ua¬
leant. Quidã aitt̃ ad repellanda iꝑitoꝵ
nes & testes confirmandos. & consilia ep̃o¬
rum atq amicoꝵ querenda annũ. ꝙꝰ.ui.
menses mandauert̃ concedi. Qͥdã uͦ anñ
in qͦ plurimi concordant. Minꝰ aut̃ qͣm
.xI. menses non reꝑꝑi.

Expanded text:
ELIX papa Romanus, ANASTASIO episcopo. Induciae non sub angusto tempore, sed sub longo spatio concedendae sunt, ut accusati se praeparare, et universos communicatores in provinciis positos convenire et testes praeparare atque contra insidiatores se pleniter armare valeant. Quidam autem ad repellenda impedimnes et testes confirmandos, et consilia episcoporum atque amicorum quaerenda, annum et sex menses mandaverunt concedi. Quidam vero annum in quo plurimi concordant. Minus autem quam VI menses non reperi.
Abbreviated transcription (Latin):
uelit uidex sua sententia obuiare. nͥ qͣn¬
do ipsi iam ꝑactis om̃ib nicħ habeant
in questione qd̃ ꝓponant &ꝰ tandui actio
uentiletur. qͦusq ad rei ueritatẽ ꝑueni¬
atur. frequent̃ int̾rogari oportet. ne
aliqͥd p̃termissum forte remaneat. qͦd
admitti conueniat:

Expanded text:
a obviare, nisi quando ipsi jam peractis omnibus nihil habeant in quaestione quod proponant, et tandiu actio ventiletur quousque ad rei veritatem perveniatur. Frequenter interrogari oportet, ne aliquid praetermissum forte remaneat quod annecti conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ã carnali oportet int̾ se contu¬
bnio cessare. qͦs ꝑceleste sacram̃tum
regeneratio sp̃i scĩ uincit. longe gͥ¬
inqͥt congruentiꝰ filiꝰ patͥs mei. uł fr̃
m̃s appellat᷑ is quẽ grã diuina. quan
quẽ humana uoluntas. ut filiꝰ eiꝰ. uł
corꝑis cõmixtione secernimur:
femiua genuit de sacͦ fonte leuaue¬
rit. pꝰmodũ possit cũ eodẽ uiro co¬
pulari. Nos iã iungi posse deceruimꝰ
qd̃ scd̃m sacros canones nͥ amboꝵ consen¬
su nulliꝰ religionis obtentu debet conuinx̃
dimittere conuigem. ꝑtinet aut̃ ad ingens
uxoris exicium: q̃ habens odio uirum. uł
infirmitatẽ eiꝰ ñ consid̾ans quasi causa pi¬
etatis oꝑat᷑ ĩpietatẽ maxime cũ p̾cipiat

Expanded text:
potius a carnali oportet inter se contupotius a carnali oportet inter se contubernio cessare, quos per coeleste sacramentum regeneratio sancti Spiritus vincit? Longe igitur congruentius filius patris mei, vel frater meus appellatur is, quem gratia divina, quam quem humana corporis commixtione secernimur. femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo jungi posse decernimus, quia secundum sacros canones, nisi amborum consensu, nullius religionis obtentu debet conjunx dimittere conjugem. Pertinet autem ad ingens uxoris exitium, quae habens odio virum, vel infirmitatem ejus non considerans, quasi causa pietatis operatur impietatem, maxime quum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
uduam duxerit &e pꝰ ea cum¬
filiastra fuerit fornicatꝰ. seu cũ duabꝰ soro
patre et filio. si quis relictam fr̃is. si qͥs
neptem. aut nouercã. aut nurũ. aut
sobrinã. aut filiã auunculi. aut eiꝰ re¬
lictam. aut pͥuignam polluerit. disiũ¬
gi eos. & ulteriꝰ nũꝗͣ coniuigio copulari
ñ ẽ conuigiũ. gͦ qui pueris dant ꝓuel¬
las incunabulis. uł e ꝯu̾so nichil faciũt.
nͥ utrũq pueroꝵ consentiat. postqͣm
uenerint ad annos discretionis. nec ẽ
coniugiũ nͥ fiat utriꝰq consensu etrã
eũ qui se suscepit ã sacro fonte. sicut
patrẽ. Itẽ. Est int̾ fr̃s in filios sp̃ũales
gratuita & scã cõmunio. q̃ ñ ẽ dicen¬
da consanguinitas. s potiꝰ habenda sp̃u¬
alis ꝓximitas. unde int̃ eos arbitram᷑ s¬
eri ñ posse. qd libet conuigale conubi¬
um. quando qͥdẽ nec int̾ eos qͥnitura.
& eos qͥ in adoptionem filii st̃ uene¬
randȩ romanȩ leges matͥmonia fieri
matͥmoniũ qͦs ad optio iungit. qͣnto

Expanded text:
m duxerit et postea cumfiliastra fuerit fornicatus seu cum duabus soropatre neptem, aut novercam, aut nurum, aut consobrinam, aut filiam avunculi, aut ejus relictam, aut privignam polluerit, eos disjungi et ulterius nunquam conjugio copulari n est conjugium. Ergo qui pueris dant puellam in cunabulis, vel e converso, nihil faciunt, nisi uterque puerorum consentiat postquam venerit ad annos discretionis; non est conjugium nisi fiat utriusque consensus, etiam cum qui se suscipit a sacro fonte sicut patrem Item: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio quae non est dicenda consanguinitas, sed potius habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitramur fieri non posse quodlibet non legale connubium, quando quidem nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt, venerandae Romanae leges matrimonimatrimonium, quos adoptio jungit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
t̾̃ ep̃i atq cleriei ꝑegrin conten¬
ti sint hospitalitatis munere obla¬
to. nulliq eorum liceat ullũ officiũ sa¬
cerdotale absq ꝑmissu ep̃i in quib
parrochia eẽ.cognoscitur agere aiii.
⁊ nulli liceat nisi legitun ũ habe¬
re conubiũ. nullus incestũ faciat.
qłm docet. formcationis causa relin¬
qͣuat. Qđ si quisq ꝓpriam expulerit cõ¬
iugem legitimo sibi matrimonio con¬
iunctam. si xp̃ianus eẽ. recte uolue¬
rit. nulli alteri copuletur. S aut ita
ꝑmaneat. aut ꝓpͥȩ reconciliet᷑ cõiugi.

Expanded text:
scopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato, nullique eorum liceat ullum officium sacerdotale absque permissu episcopi in cujus parochia esse cognoscitur, agere VII. nulli liceat nisi legitimum habere connubium. Nullus incestum faciat. m docet, fornicationis causa, relinquat. Quod si quisque propriam expulerit coniugem legitimo sibi matrimonio coniunctam, si christianus esse recte voluerit, nulli alteri copuletur; sed aut ita permaneat, aut propriae reconcilietur coniugi.
Abbreviated transcription (Latin):
mus uictoresq dõ adminiculante
existamꝰ. Gentes & enim et reges. earũ
q sacerdotes secum pugnare ꝑmiser̃.
nec p̃ualebant in bello. nec uictores
extitert̃. quia ñ erat differentia int̃
laicos & sacerdotes. quib pugnare
niarũ. languobardoꝵ. ñ nullasq ali¬
as gentes & reges earũ fecisse cogno¬
uimus. quȩ ꝓpt̃ dictum nefandissi¬
mum scelus nec uictores extiterunt.
nec patrias retinuert̃. Quã foueam
cauentes: mag̃ uolumꝰ cũ paucis &
licitis dño opẽm ferente uictores ex¬
sistere. quã cũ multis & illicitis terga
qđ absit uertere. & cũ p̃dictis gentib
ꝑire. Qualis enim uictoria datur. uͥ
sacerdotes una hora dñica ꝑtractant
misteria & xp̃ians dñicũ porrigunt
corpꝰ. ꝓ suarũ animarũ redẽptione. &
post xp̃ianos quib hoc ministrare de¬

Expanded text:
mus, victoresque Deo amminiculante mus, victoresque Deo amminiculante existamus. Gentes enim et reges earum qui sacerdotes secum pugnare permiserunt, nec praevalebant in bello, nec victores exstiterunt; quia non erat differentia inter laicos et sacerdotes, quibus pugnare niarum, Langobardorum nonnullasque alias gentes et reges earum fecisse cognovimus; quae propter dictum nefandissimum scelus nec victores fuerunt, nec patrias retinuerunt: Quam foveam caventes, malumus cum paucis et licitis Domino opem ferente victores existere, quam cum multis et illicitis tergum, quod absit, vertere et cum praedictis gentibus perire. Qualis enim visacerdotes una Dominica pertractant mysteria, Christianis Dominicum porrigunt corpus pro suarum animarum redemptione, et post Christianos quibus hoc ministrar
Abbreviated transcription (Latin):
edocti. consultu uidelicet om̃iũ no¬
bilium nr̃oꝵ nosmet ipsos corrigen¬
tes. posterisq nr̃ĩs exemplũ dantes. uo¬
lumꝰ ut nullus sacerdos in hostẽ ꝑgat.
ceterorũ ꝓpt̃ benedictionẽ & p̃dicati¬
onem. popłiq reconciliationẽ. c̾ cũ
illis electi sacerdotes qui bene sciant
popłis penitentias dare. missas cęle¬
brare. de infirmis curam habere.
sacratiq olei cum saeris p̃cib unctio¬
nem impendere. & hoc maxime ꝓui-¬
dere ne sine uiatico quis de seculo
recedat. Hi uͦ nec arma ferant. nec
ad pugnam ꝑ gant. nec effusores san¬
guinum uł agitatores fiant. s tantũ
scõꝵ pignora. & sacra my steria feraͣt.
cc̾ orationib ꝓ uirib infistant. ut po¬
płs qui pugnare debet. auxiliante dño
uictor existat. & ñ sit sacerdos sic̃ ppłs.
Reliqui uͦ qui ad eccłas suas remanẽt
suos homines bene armatos nobiscũ
aut cũ qͥb uisserimꝰ dirigant. orantes
dm̃ cęli ut ꝑficiamꝰ in itinere qͦ ꝑgi¬

Expanded text:
edocti, consultu videlicet omnium nobilium nostrorum, nosmetipsos corrigentes, posterisque nostris exemplum dantes, volumus ut nullus sacerdos in hostem pergat ceterorum propter benedictionem et praedicationem populique reconciliationem, et cum illis electi sacerdotes, qui bene sciant populis poenitentias dare, missas celebrare, de infirmis curam habere, sacratique olei cum sacris precibus unctionem impendere, et hoc maxime praevidere, ne sine viatico quis de seculo recedat. Hi vero nec arma ferant, nec ad pugnam pergant, nec effusores sanguinum vel agitatores fiant; sed tantum sanctorum pignora et sacra ministeria ferant, et orationibus pro viribus insistant; ut populus, qui pugnare debet, auxiliante Domino victor existat, et non sit sacerdos sicut populus. Reliqui vero, qui ad ecclesias suas remanent, suos homines bene armatos nobiscum aut cum quibus iusserimus, dirigaDeum coeli, ut proficiamus in itinere quo pergi
Abbreviated transcription (Latin):
dere. alienare. uastare. uł subripi
maxime om̃s scripturȩ diuinȩ testã¬
tur. & beatus simmachus papa syno¬
dali sententia cunctos feriendo dic̃.
seruari conuenerit auferri aut in
aliud tranfferri & multa sc̃oꝵ cano¬
num decreta. & sc̃oꝵ patrum edicta
hȩc eadem testant᷑. quȩ scrutari &
scire cupientib ꝑ facile patent. x¬
⁊ aduocatꝰ in causa suspecta
iniqua cupiditate fuerit reꝑtꝰ:
a conuentu honestoꝵ &e a iudicioꝵ
cõmumone seꝑatur. & uideat ne
iudicis &e assertoris ꝑsonã accipiat:¬

Expanded text:
dere, alienare, vastare vel subripi, dere, alienare, vastare vel subripi, maxime omnes scripturae divinae testantur. Et beatus Symmachus papa synodali sententia cunctos feriendo, dicitservari convenerat, auferri aut in aliud transferri. » Et multa sanctorum canonum decreta et sanctorum patrum edicta haec eadem testantur: quae scrutari et scire cupientibus perfacile patent. i advocatus in causa suscepta iniqua cupiditate fuerit repertus, a conventu honestorum et a iudiciorum communione separetur, et videat ne iudicis et assertoris personam accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃iũ scõꝵ merita ꝓhibenus conte¬
stamurq ne talia faciant. uł facere
uolentib consentiant. s aduitores &
defensores atq sublimitates eccłarũ
& cunctoꝵ seruoꝵ dĩ ꝓ uirib existãt.
ne in foueam in qua p̃dicti reges &
regna ceciderunt cadant. aut in ꝓ¬
fundum qđ absit̾ inferni demergant᷑.
Et ut hec deuotius ꝑ futura temꝑd con¬
seruentur: p̃cipientes iubemus. ut
nulli tam nr̃is quam futuris temꝑib
a nob̃ uł successorib ur̃is. ullo unquã
temꝑe absq consensu & uoluntate ep̃o¬
rum in quorum parrochiis ẽẽ noseunt᷑
res eccłarum petere aut inuadere uł
uastare aut quocũq ingenio alienare
p̃sumat. Qd si quis fecerit. tam nr̃is ꝗͣ
legus legaliter puniat᷑. & ab ep̃is nr̃is
anathematiretur. ita ut mortuus etiã
sepultura & cunctis dĩ eccłȩ p̃cib &
oblationib careat. nec elemosinã suã
quisquã recipiat. Quod aut̃ maximũ
sacrilegiũ sit res eccłiȩ auferre. inua¬

Expanded text:
 omnium sanctorum merita prohibemus contestamurque, ne talia faciant vel facere volentibus consentiant; sed adiutores et defensores atque sublimatores ecclesiarum et cunctorum servorum Dei pro viribus existant; ne in foveam, in quam praedicti reges et regna ceciderunt, cadant, aut in profundum, quod absit, inferni demergantur. Et ut haec devotius per futura tempora conserventur, praecipientes iubemus, ut nullus tam nostris quam futuris temporibus a nobis vel successoribus nostris ullo unquam tempore absque consensu et voluntate episcoporum, in quorum parrochiis esse noscuntur, res ecclesiarum petere, aut invadere, vel vastare aut quocumque ingenio alienare praesumat. Quod si quis fecerit, tam nostris qlegus legaliter puniatur, et ab episcopis nostris anathematizetur, ita ut mortuus etiam sepultura et cunctis Dei ecclesiae precibus et oblationibus careat, nec elymosinam suam quisquam recipiat. Quod autem maximum sacrilegium sit res ecclesiae auferre, inva
Abbreviated transcription (Latin):
s terga mnulti uulnerati & plures in¬
terfecti uertert̃. Regna qͦq ꝙ regiones
priis hereditatib caruert̃. & hactenus
carent. Quȩ om̃ia uitantes. nec talia fa¬
cere. nec consentire. nec infantib aut
successorib nr̃is exemplũ dare uolu¬
mus: sed qͣntũ ualemꝰ & possumꝰ ad¬
iuincto leonis pape & om̃iũ ep̃orũ qͦꝵ¬

Expanded text:
i et plures interfecti verterunt, regnaque et regiones priis hereditatibus caruerunt et actenus carent. Quae omnia vitantes, nec talia facere nec consentire nec infantibus aut successoribus nostris exemplum dare volumus; sed quantum valemus et possumus, adiuncto Leonis papae et omnium ep
Abbreviated transcription (Latin):
Qd si sal euanuerit. in quo condiet᷑: Ad
nichilum ualet ultra nͥ ut mittatur
foras. & conculcetur ab hominib. &
dum ita se habeant: eligimꝰ potiꝰ dño
adminiculante nobisq illis &e̾ cunctis
eoꝵ eccłiis opem ferente. nec quicꝗͣ
eis ꝓ hoc de honorib uł ȩccłarũ reb
minuente. ut gradus xoꝵ &e sc̃oꝵ ca¬
nonum decreta custodiant. quã illi aut
nob imꝑantib aut consentientib con¬
tra hȩc faciant aut gradib careant.
aut ꝑeant. & nos siml qđ absit cũ
consentiamꝰ : ut una cũ eis ꝑ eamꝰ. Qa
ñ solum qui faciunt. sed &ꝰ qui consẽ¬
tiunt facientib : ȩquo piaculo rei ft̃
in conspectu dĩ & scõꝵ eiꝰ. Si uͦ ista
ueracit̾ ex utraq parte. fuerint custo¬

Expanded text:
n quo condielur? Ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus? Et dum haec ita se habeant, elegimus potius Domino adminiculante, nobisque illis et cunctis eorum ecclesiis opem ferente, nec quisquam eis pro hoc de honoribus vel ecclesiarum rebus minuente, ut gradus eorum et sanctorum canonum decreta custodiant, quam illi aut nobis imperantibus aut consentientibus contra haec faciant, aut gradibus careant, aut pereant, et nos simul, quod absit, cum consentiamus, ut una cum eis pereamus; quia non solum qui faciunt, sed et qui consentiunt facientibus, aequo piaculo re sunt in conspectu Dei et sanctorum eius. Si vero ista veraciter ex utraque parte fuerint custo
Abbreviated transcription (Latin):
te cedere. ut omĩa que ꝑ suggestiones
inimic orũ admiserit. legalit̃ potesta¬
ti eiꝰ ab honorabili concilio redintegrẽ
datur. ipseq demũ potestatiue ñ subi¬
to sed di dispositis ordinatisq suis.
tẽ ad tempꝰ ueniat ad causam. &̾ si iꝰte
uidetur accusantiũ ꝓpositionib res
scdm canonicam cautelam om̃s
undecũq suꝑuenientes ignotos ep̃os.
lem in eccłasticum ministeriũ non
plures uxores habuerint uł
sanguinem xp̃ianoꝵ uł paganorum
fuderint. aut canonib obuiauerĩt.
sacerdotio pͥuentur. qr deteriores
sunt secularib.
e his qui recedunt de corꝑe¬
penitentia accepta. placuit
sine reconciliatoria manꝰ impositiõe
eis cõmunicare qđ morienti sufficit
consolationi. s diffinitiones patrum
qͥ huiꝰ modi cõmunionẽ congruent̃
iaticũ nominarunt. Qd̃ si suꝑ ui¬
xerint. stent in ordine penitentium.
ut ostensis necessariis penitentiȩ fru¬
ctib legitunã cõmunionẽ cũ recon¬

Expanded text:
e cederet, et omnia quae per suggestiones inimicorum suorum amiserat, potestati ejus ab honorabili concilio redderentur,datur; ipseque demum potestative, non subito, sed diu dispositis ordinatisque suis, tunc ad tempus veniat ad causam; et si iuste videtur, accusantium proposium canonicam cautelam omnes undecunque supervenientes ignotos episcoplem in ecclesiasticum ministerium non res uxores habuerint, vel sanguinem Christianorum vel paganorum fuderint, aut canonibus obviaverint, sacerdotio priventur, quia deteriores sunt secularibus. eunt. Qui recedunt de corpopoenitentia accepta, placuit sine reconciliatoria manus impositione eis communicari, quod morientis sufficit consolationi secundum definitiones Patrum, qui hujusmodi communionem congruenter viaticum nominarunt, ut si supervixerint stent in ordine poenitentium, ut ostensis necessariis poenitentiae fructibus legitimam communionem cum recon
Abbreviated transcription (Latin):
sub p̃cario & censu habere ꝑmittant.
ita tam̃ ut ipsi ꝓpͥas & utiles res eisdẽ
eccłiis de quarũ uire eẽ. uident᷑ legali¬
ter tradant. & sic a rectorib ear ũdem
eccłarum p̃cariȩ si renouande st̃ canoni¬
ce renouent᷑. Nouimꝰ gͦ multa regna
ae reges eãrum ꝓpt̾ea cecidisse: qi ȩccłas
expoliauert̃. resq earũ uastauert̃. ab¬
stulert̃. aliena uert̃. uł diripuert̃. ep̃isq

Expanded text:
sub precario et censu habere permittant: sub precario et censu habere permittant: ita tamen, ut ipsi proprias et utiles res eisdem ecclesiis, de quarum iure esse videntur, legaliter tradant, et si a rectoribus earundem ecclesiarum precariae renovandae sunt, canonice renoventur. Novimus ergo multa regna et reges eorum propterea cecidisse, quia ecclesias exspoliaverunt resque earum vastaverunt, abstulerunt, alienaverunt vel diripuerunt, epis
Abbreviated transcription (Latin):
Uia inuestigante antiqͦ hoste¬
audiuimꝰ guosdam nos suspe¬
ctoi habere. ꝓptea qđ concessimꝰ ep̃is
&ꝰ sacerdotib ac reliquis dĩ seruis. ut
in hostes nisi duo aut tres a ceteris
tinet᷑ capitularib nec ad pugnã ꝓꝑa-¬
rent nec arma ferrent nec homines
tam xp̃ianos quã paganos necarent.
nec agitatores sanguinũ fierent. uł
quicquam contra canones facerent. ꝗc
honores sacerdotum & res ecłarũ au¬
ferre uł minorare eis uoluissemꝰ. qd̾ nul¬
latenꝰ facere uelle uł facere uolentib
consentire om̃s seire cupimꝰ sed quanto
quis eoꝵ ampliꝰ suã normã seruaue¬
rit. & dõ seriuerit: tanto eũ plus ho¬
norare & cariorem habere uolumꝰ. Qꝰ ut
hec certius credant᷑. & ꝑ futura temꝑa
conseruent᷑: p̃cipimꝰ ut nullꝰ res eccłȩ
nisi p̃cario possideat. oe postquã ipse
p̃cariȩ finitȩ fuerint: faciant potestati¬
ue specłatores eccłiȩ utrũ elegerunt. aut
ipsas res sͣecipiant. aut posteris eoꝵ

Expanded text:
uia instigante antiquo hosteaudivimus quosdam nos suspectos habere, prepterea quod concessimus episcopis et sacerdotibus ac reliquis Dei servis, ut in hostes nisi duo aut tres a ceteris tinetur capitularibus, nec ad pugnam properarent, nec arma ferrent, nec homines tam christianos quam paganos necarent, nec agitatores sanguinum fierent, vel quicquam contra canones facerent, quod honores sacerdotum et res ecclesiarum auferre vel minorare eis voluissemus: quod nullatenus facere vel facere volentibus consentire omnes scire cupimus; sed quanto quis eorum amplius suam normam servaverit et Deo servierit, tanto eum plus honorare et cariorem habere volumus. Et ut haec certius credantur et per futura tempora conserventur, praecipimus, ut nullus res ecclesiae nisi praecario possideat. Et postquam ipsae precariae finitae fuerint, faciant potestative speculatores ecclesiae, utrum elegerint, aut ut ipsas res recipiant, aut posteris eorum
Abbreviated transcription (Latin):
stem. ⁊ uidex uł minister eiꝰ nocentẽ. ⁊ cui
forte inuito atq inprudenti telũ ma¬
nu fugit. ñ mͥ uidet᷑ peccare cũ homi¬
nẽ occiderit. R. assentio. s homicide
isti appellare ñ solent. It̾ .R. Militi ui¬
det᷑ lege. ut hostẽ necet. a qͦ cede si tẽp¬
tauerit ab ĩꝑatore reus erit. Non istas
leges iniustas. uł potiꝰ nullas dicere au¬
debimꝰ. nã mͥ lex eẽ ñ uidetur q̃ iusta

Expanded text:
hostem, judex et minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugerit, non mihi videtur peccare cum hominem occidunt. Neque assentior, sed homicidae isti appellari non solent. Item militi jubetur lege ut hostem necet. A qua si se excusaverit, ab imperatore poenas luit. Nonne istas leges injustas aut potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur quae justa
Abbreviated transcription (Latin):
benuiolentia ñ gerent᷑. ut ad pieta¬
tis iusticieq pacatã societatẽ uictis
faciliꝰ consoletur. Nãq licentia iniqͥ¬
tatis eripitur. utiliter uineitur.
qm̃ nichil ẽ infeliciꝰ felicitate peccantium
qua peccati penalis nutrit᷑ inpunitas. &
mala uoluntas uelut hostis inferior robo¬
er̃t. Nam si xp̃iana disciplina om̃ia bel¬
la culparet. hoc potiꝰ militib consilium
salutis petentib in euangło diceret᷑. ut
abicerent arma. seq miliciȩ omino sub¬
traherent. Dictum ẽ aut̃ eis. Neminem
stipendium sufficere debere p̃cepit. mi

Expanded text:
olentia non gerentur, ut ad pieta pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, utiliter uincitur, quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior robo christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in euangelio diceretur, ut abicerent arma seque militiae omnino subtraherent. Dictum est autem eis: 'Neminem s proprium stipendium sufficere debere praecepit, mi
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uitiis nutriendis
puero. ne audiat plorantem. & ñ ti¬
met ne uulneratũ doleat uł extinctũ
illicitas & priuatas nr̃oꝵ uiolen¬
tias quas &e uos ibi qui talia facitis do¬
letis. & gemitis ã potestatib odinatis.
uinctionem petunt. ñ qd̃ bos ꝑseqͣnt᷑.
sed qr se defendant:
ueniant nuntia. qͥdã in romanũ portũ
sarracenos clam furtiueq uentos. eẽ.
dicebant. ꝙ quo nr̃m congregari p̃cipi¬
mus popłm. martinũq adlitꝰ descend̾e
dͥeci eumꝰ. & egressi sumꝰ roma:¬

Expanded text:
Qui vitiis nutriendis puero, ne audiat plorantem, et non timet, ne vulneratum doleat vel extinctum. illicitas et privatas vestrorum violentias quas et vos ibi qui talia facitis doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis ultionem petunt, non quod hos persequantur, sed quia se defendant. uSarracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pro quo nostrum congregari praecipimus populum, maritimumque ad littus descendere decrevimus, et egressi sumus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
bilis urget oportuni tas. nec quadragesi¬
mali ẽ tẽꝑe ꝓ defensione tã sua quã pa¬
triȩ seu legum pat̾narũ belloꝵ ꝓculdu¬
bio p̃ꝑationi parcendũ. ne uidelicet de¬
inde iuideat᷑ homo temptare. si habet
qd̃ faciat: & sue ac illoꝵ saluti consu¬
lexe si ꝓcurat. & sc̃ę religionis detͥm̃ta

Expanded text:
bilis urget opportunitas, nec quadragesimali est tempore pro defensione tam sua quam patriae, seu legum paternarum bellorum procul dubio praeparationi parcendum, ne videlicet dictum videatur: homo tentare si habet quod faciat, et suae et aliorum saluti consulere non procurat, et sanctae religionis detrimenta
Abbreviated transcription (Latin):
drianꝰ papa in die
scõ paschȩ p̃sente ħarolo imꝑatore.
auathematirauit thasinonem duce̾m. bau¬
uarioꝵ. nͥ in omĩb obedirent eidem ĩꝑatori
⁊ filiis eiꝰ. Acgenti francoꝵ sic̃ iurauerat pa¬
tri suo pipino ⁊ s. Qd̃ si nollet & sangͥnis
effusio fieret. uł aliud aliqͥd mari. ħ supͣ
tus rex & sui abea culpa ĩmunes eẽnt:¬
tatꝰ darolꝰ rex bellũ contra longorbados
plicante cũ magna difficultate susceptũ ÷.
furtafcohibere: ad ulteria punire: unpios
de terra ꝑdere. parricidas &̾ ꝑurantes ñ
sinere uiuere. filios suos ñ sinire impie
Sagere.

Expanded text:
drianus papa, in die sancto Paschae, praesente Carolo imperatore anathematizavit Tarmonem ducem Bavarorum, nisi in omnibus obediret eidem imperatori et filiis ejus et genti Francorum sicut juraverat patri suo Pipino et sibi; qui si nollet et sanguinis effusio fieret, vel aliud aliquid mali, hoc supra tus rex, et sui ab ea culpa immunes essenttatus Carolus rex, bellum contra Longobardos plicante, cum magna difficultate susceptum estfurta cohibere, adulteria punire, impios de terra perdere, parricidas et perjuros non sinere vivere, filios suos non sinere impie agere.
Abbreviated transcription (Latin):
siles cũ obediens potestati.
sub qua legitume constitutꝰ ẽ. homi¬
nem bẽcidit. nulla ciuitatis suȩ lege reꝰ
homicidii. ĩmo nͥ fecerit reus imꝑii deser¬
ti. atq contenti ẽ. Qd̾ si sua sponte atq
auctoritate fecisset. cͥm̃ effusi humani
sanguinis incidisset. Itaq unde punit᷑.
si fecit inuissus. inde puniet᷑. nͥ fecerit
Tiussus.

Expanded text:
miles cum obediens potestati, sub qua legitime constitutus est, hominem occidit, nulla civitatis suae lege reus est homicidii; imo nisi fecerit, reus est imperii deserti atque contempti. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, in crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecerit injussus, inde punietur nisi fecerit jussus.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i. Monachos uͦ ꝑ unamquãq eiuita¬
tem aut regionem subiectos eẽ. ep̃o.
& quietem diligere & intentos ẽẽ tan¬
tũmͦ ieiumo & orationi in locis quib
renuntiauert̃ scło ꝑmanentes. Nec ȩc-¬
cłasticis uͦ nec scłarib negotiis cõmu¬
nicent. uł in aliquo sintͦ molesti ꝓpͥa
monasteria deserentes: nisi forte his p̃¬
cipiatur ꝓpt̾ opꝰ necessariũ ab ep̃o ciui¬
tatis. Nullũ uͦ reciꝑe seruum in mo¬
nasteriis obtentu monachi: p̃t̃ dñi¬

Expanded text:
episcopi: monachos vero per unamquamque civitaepiscopi: monachos vero per unamquamque civitatem, aut regionem subjectos esse episcopo, et quietem diligere, et intentos esse tantummodo jejunio et orationi, in locis quibus renuntiaverint saeculo permanentes; nec ecclesiasticis vero, nec saecularibus negotiis communicent, vel in aliquo sint molesti propria monasteria deserentes, nisi forte his praecipiatur, propter opus necessarium, ab episcopo civitatis; nullum vero recipere in monasteriis se
Abbreviated transcription (Latin):
numq conciliũ nullũ deinceps ñ ep̃m.
non clericum. uł monachũ. aut posses¬
siones conducere. aut negotiis scłarib
se misceri pret̾ pupillorũ si forte leges
imponant in excusabilem eurã aut ci¬
uitatis ep̃s ȩccłasticarum rerũ sollicitu¬
dinem habere p̃cipiat. aut orphanoꝵ
& iuduarum eorũq qui sine ulla ꝓui¬
sione ft̃ ꝑsonarum. quȩ maxime ȩc-¬
cłastico indigent aduitorio ꝓpt̾ timorẽ
dni causa deposcat. Si quis aut̃ trans¬
gredi de cętero statuta temptauerit
Huiiꝰ modi : eccłasticis increpationib sub
singłarem sectantur uitã coni¬
petenter honorentur. Qm̃ uͦ quidam
utentes habitii monachi ȩccłastica ne¬
gotia ciuiliaq conturbant. cirẽ euntes
indifferentes urbes necnon & monas¬
teria sibi instͥruere temptantes. ꝑ la¬
cuit nullum quidẽ usquã edificate
aut constituere monasterium uł orato¬
rii domũ pret̾ conscientiã ciuitatis

Expanded text:
numque concilium, nullum deinceps, non episcopum, numque concilium, nullum deinceps, non episcopum, non clericum, vel monachum, aut possessiones conducere, aut negotiis saecularibus se miscere, praeter pupillorum, si forte leges imponant, inexcusabilem curam, aut civitatis episcopus ecclesiasticarum rerum sollicitudinem habere praecipiat, aut orphanorum, et viduarum, earumque quae sine ulla provisione sunt personarum, quae maxime ecclesiastico indigent adjutorio, propter timorem Domini causa deposcat. Si quis autem transgredi de caetero statuta tentaverit, hujusmodi ecclesiasticis increpationibus subsingularem sectantur vitam, competenter honorentur. Quoniam vero quidam utentes habitum monachi aeclesiastica negotia civiliaque conturbant, circumeuntes indifferenter urbes nec non et monasteria sibi instituere temptantes, placuit nullum quidem usquam aedificare aut constituere monasterium, vel oratorii domum, praeter conscientiam civitatis