comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione quadam᷑ͦ habitam potissimum
secuti sumus. tribus generibus propo¬
sitis in quibus delibedare homines et cõ¬
sultare de offitio solerent. uno quom
dubitarent honestum ne id osset dequo
agercetur an turpe. Altero utile ⁊ecẽt
an inutile tertio sud quod spetiem
haberet honesti pugnaret cum eo quod
utile uideretur. quomodo ea discerni
oporteret. De duobus genȩribus tribus
primis libris explicart de tertio autẽ
genere demnceps scripsit dicturum n
exsluit id quod promiserat. Quod
eo magis miror quia seriptum a disci¬
pulo eius possidonio est Triginta an¬
nis uixisse panetium postea ꝙp illos li¬
bros edidisset quem locum miror a
possidonio breuiter esse tractatum in
quibusdam cõmentariis Presertim qu¬
omi scribat nullum esse locum ĩ tota
philosophia:i necessarium Mini¬
me uerbassent. or hiis qui negant cu
locum a panetio preterinissum sed cõ¬
sulto telictum. nec omnino scribẽdu

Expanded text:
tione quadam adhibita potissimum tione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis vixisse Panaetium, posteaquam illos libros edidisset. Quen locum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum esse locum in tota philosophia tam necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum
Abbreviated transcription (Latin):
nem marce fili eum ꝗ
primus affricatus ap¬
bellatus sit dicere soli¬
lum scripsit Cato qui
fiut euis fere equalis
nunꝙͣ seminus otiosu
esse quam quom otiosus
nec tuinus solum ꝙͣ cũ
sclus esset᷑ Magnifica uero uox et ma¬
gno uiro ac sapiente digna que decla¬
Rat illum in otio de negotus cogitate
et in solitudine secum loꝰqui solistum
ut neq cessaret unꝙͣ. et inter duni col¬
loquio alterius non egeret. Ita due r̃s¬
sis profectus in anem redire turpissi¬
mum est. dedecorantem et urbis auc¬
toritatem et mnagistri quare quantum
conari animo po̾tes quantum labore cõ¬
tendere si discendi labor est potius qua
uoluptas tantum fac ut eff.cias ne ue
cõmittas ut ne cum om̃ĩa suppeditata
sunt a nobis. tute tibi defuisse uideare
Sed hec hactenus multa enim sepe ad
te cohortandi gratia seripsimus. Nuẽ
ad reliquam partem proposite diuisi¬
onis reuertaitiur.Panetius igitur qui
sine controuersia. de offitiis Saccuratis¬
sime disputauit. quemq nos correc¬

Expanded text:
nem, Marce fili, eum, qui primus Affricanus appellatus sit, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius equalis, numquam se minus ociosum esse, quam cum ociosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna, quae declarat illum et in ocio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Itaque sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. Panaetius igitur, qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correc
Abbreviated transcription (Latin):
inseruo necando siid fit iniuria semelpe¬
ccatur. inpatris uita uolanda multa pec¬
cantur uuolatur is qui procteauit is qui
aluit is qui erudiuit is qui insede ac do¬
mo atq in re .p. collocauit. Multitudine¬
ergo peccatorum prestat eoq pena maio¬
re dignus est. Sed nos in uita nõ que cuiq
peccato pena sit. sed quantu cuiq liccat.
spectare debemus quicquid nõ oportet
scelus est. quicquid non licet nephas puta¬
te debemus. Etiam ne in mitumis rebus
etra numerum aut si uersus est pronũ¬
tiatus syllaba una breuior aut longior
ex sibilabatur exploditur Inuita tuq̃ oi
gestu moderatior omm uersu aptior ee
Debet ut in sillaba te peccasse dices poe¬
tam non audio innugis. inuite sorleta¬
te audiam cuiem digitis peccata dime¬
tientem sua que si uisa sint breuiora leui¬
ccetur perturbatione peccetur. orationis
atꝙ ordinis: Turbata autem semel oratioẽ
et ordine nihil possit addi quo magis pec

Expanded text:
in servo necando, si id fit iniuria, semel pein servo necando, si id fit iniuria, semel peccatur, in patris vita violanda multa peccantur: violatur is qui procreavit, is qui aluit, is qui erudivit, is qui in sede ac domo atque in re publica conlocavit; multitudine peccatorum praestat eoque poena maiore dignus est. sed nos in vita non quae cuique peccato poena sit, sed quantum cuique liceat spectare debemus: quicquid non oportet scelus esse, quicquid non licet nefas putare debemus. etiamne in minimis rebus?extra numerum aut si versus pronuntiatus est syllaba una brevior aut longior, exsibilatur, exploditur: in vita tu, quae omni gestu moderatior, omni versu aptior esse debet, in syllaba te peccasse dices? poetam non audio in nugis: in vitae societate audiam civem digitis peccata dimetientem sua? si vis, sane sint breviora, leviccatur perturbatione peccetur rationis atque ordinis, perturbata autem semel ratione et ordine nihil possit addi, quo magis pecc
Abbreviated transcription (Latin):
pugnis. utrum ne bonis est queren dum
quid baiuli aut operarii. an quid hoies
doctissimi senserit. presertim cum hac
sententia non modo uerior. sed ne utilior
quidem. hominum uite reperiri nullapos¬
sit Que uis est enim quȩ magis arceat ho¬
mines ab omni improbitate. ꝙͣ si senserĩt
peccare se sipriuatis ac si magistratibus ma¬
nus afferant. quam cũ q in domum stuprũ
intulerint eandem labem esse libidinis Ni¬
hoc Interest dicet aliquis patrem quis ęne¬
cet an seruum. nuda ista si ponas iudica¬
re qualia sint facile non possum. patrem
uita priuare. siper se scelus est Saguntim
qui pẽtens suos liberos emori ꝙ seruos ui¬
uere malueuint patricide fuerant. ergoet
penti non nũꝙͣ adimi potest iuita sine
scelere et seruo sepe sine iniuria nõ potelt
Causa igitur hec non natura listinguit.
quȩ quonam ultro accessit. id fit prope¬
sius si mutroq causa coniuncta est patia
sunt necesse est Illud uero interest quod

Expanded text:
pugnis: utrum nobis est quaerendum pugnis: utrum nobis est quaerendum quid baioli atque operarii an quid homines doctissimi senserint? praesertim cum hac sententia non modo verior, sed ne utilior quidem hominum vitae reperiri ulla possit. quae vis est enim quae magis arceat homines ab inprobitate omni, quam si senserint peccare se, si privatis ac si magistratibus manus adferant? quamcumque in domum stuprum intulerint, eandem esse labem lubidinis? nihoc dicet aliquis—patrem quis necet anne servum? nuda ista si ponas, iudicare qualia sint non facile possim. patrem vita privare si per se scelus est, Saguntini, qui parentes suos liberos emori quam servos vivere maluerunt, parricidae fuerunt: ergo et parenti non numquam adimi vita sine scelere potest et servo saepe sine iniuria non potest. causa igitur haec, non natura distinguit, quae quoniam utro accessit, id fit propensius, si utroque adiuncta est, paria fiant necesse est. illud tamen interest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiorem posse fieri. facilitie potest
perspici. An uirum bonum dices qui depo¬
possit auri pondo decem reddiderit. sudẽ
idem effecerit. an temperantem qui se ĩ ali¬
qua libidine continuerit.in aliqua effude¬
rit. una uirtus consentiens est cum qĩ ra¬
tione et perpetua constantia nihil hiuic
addi potest quo magis uirtus sit nihil de¬
mi ut iurtutis nomen relinquatur. Et¬
enim sibene facta recte facta sunt et ni¬
hil recto rectius est certe nec bono quidẽ
melius quiꝙ inueniri potest.Sequitur igi¬
tur ut et uitla sint paria. Si quidem praui¬
tates animi recte uitia dicuntur At qui
quoniam pares uirtutes sunt. recte facta
qm̃ a uirtutibus proficiscuntur. paria eẽ
debent. Itemq peccata quoniani ex uitis
manant sint equalia necesse est: a philo¬
sophis inquit ista sũmis. R. sũmo metue¬
ban ne a lenonibus diceres Socrates dis¬
putabat isto modo bene hercule nartas
nam istum doctum et sapientem uiru

Expanded text:
sapientiorem posse fieri, facillume potest sapientiorem posse fieri, facillume potest perspici. an virum bonum dices, qui depoposset auri pondo decem, reddiderit, si idem fecerit? aut temperantem, qui se in aliqua libidine continuerit, in aliqua effuderit? una virtus est consentiens cum ratione et perpetua constantia; nihil huc addi potest, quo magis virtus sit, nihil demi, ut virtutis nomen relinquatur: etenim si bene facta recte facta sunt et nihil recto rectius, certe ne bono quidem melius quicquam inveniri potest. sequitur igitur ut etiam vitia sint paria, si quidem pravitates animi recte vitia dicuntur. atqui quoniam pares virtutes sunt, recte facta, quoniam a virtutibus proficiscuntur, paria esse debent, itemque peccata, quoniam ex vitiis manant, sint aequalia necesse est. a philosophis inquit ista sumis. metuebam ne a lenonibus diceres. Socrates disputabat isto modo. bene hercule narras; nam istum doctum et sapientem virum
Abbreviated transcription (Latin):
peccata rerum euentu. sed uitiis honĩ
peccare. quoquo uerteris. unum est. Auri
nauem eliertat gubernator au palee. in
re aliquantulura. sed insitia gubernato
ris ihil interest. lapsa est libido ĩ mulie¬
re ignota. dolor ad pautiores pertinet¬
ꝙ si esset petulans in aliqua genero sa ac
nobili uirgine: peccauit uero ihilorninꝰ
Si quidem est peccare tauꝙͣ transire lue¬
as quod quom feceris. culpa cõmissa est
Quam longe progrediare. quom semel
transieris. acd augendam transeundi
culpami inhil ꝑtinet peccare certe licet
nemini quod autem non licet id hoc u¬
no tenetur. si arguitur.non licere. Id si
nec maius nec tuinus fieri potest. qm ĩ
eo est peccatum si non licuit. quod semp
unum et idem est. que ex eo peccata na¬
scuntur equalia sint oportet Q. si
sse est At qui pares esse uirtutes nec bo¬
no uiro meliorez nec tempato temꝑati¬
orem. nec forti fortiorem nec sapiente

Expanded text:
peccata rerum eventis, sed vitiis hominum peccata rerum eventis, sed vitiis hominum dem illud peccare, quoquo verteris, unum est. auri navem evertat gubernator an paleae, in re aliquantum, in gubernatoris inscitia nihil interest. lapsa est lubido in muliere ignota, dolor ad pauciores pertinet, quam si petulans fuisset in aliqua generosa ac nobili virgine; peccavit vero nihilo minus, si quidem est peccare tamquam transire lineas, quod cum feceris, culpa commissa est: quam longe progrediare, cum semel transieris, ad augendam transeundi culpam nihil pertinet. peccare certe licet nemini; quod autem non licet, id hoc uno tenetur, si arguitur non licere: id si nec maius nec minus umquam fieri potest, quoniam in eo est peccatum, si non licuit, quod semper unum et idem est, quae ex eo peccata nascuntur aequalia sint oportet. quod  etiam vitia necesse est: atqui paris esse virtutes nec bono viro meliorem nec temperante temperantiorem nec. forti fortiorem nec sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
inimicoꝵ labefactaret ĩiuria. Mortem ne
mihi minitaris ut omnino ab hominibꝰ
an exilium ut ab improbis demigrandi
sit Mors terribilis est hiis quoꝵ citm iuta
omma extinguntur non hiis quoru laul
emori non potest Exiliu autem hiis ꝗbꝰ
quasi circumscriptus est habitandi loco
non his qui omuem orbem texratu unã
esse putas tue libidines torquent te gudi¬
es noctesq crutiaris. cui nec satis estꝰ et id
turum times te conscientie stimulant ma¬
lefitiorum tuorum te metus exanimat iu¬
ditiorum atq legum Quocinq aspexisti
ut furie sic tue tibi occurrunt inuirie q̃
ut improbo et stulto et inerti nemini eẽ
bene potest Sic bonus uir et fortis et sapi¬
ens miser esse non potest. Nec uero cuius
uitus moresq laudan sunt eius nõ lau
est. esset autem fugienda si esset misera
Quam obrem quiequid laudabile est
iclem et heatum et florens et expetendu
iuderi decet
Arua inquit est ut magna culpa. nec eĩ

Expanded text:
inimicorum labefactaret iniuria? mortemne inimicorum labefactaret iniuria? mortemne mihi minitaris, ut omnino ab hominibus, an exsilium, ut ab inprobis demigrandum sit? mors terribilis iis, quorum cum vita omnia exstinguuntur, non iis, quorum laus emori non potest; exsilium autem illis, quibus quasi circumscriptus est habitandi locus, non iis, qui omnem orbem terrarum unam em putas; te lubidines torquent; tu dies noctisque cruciaris, cui nec sat est quod est et id turum times; te conscientiae stimulant maleficiorum tuorum; te metus exanimant iudiciorum atque legum; quocumque adspexisti, ut furiae sic tuae tibi occurrunt iniuriae, qut inprobo et stulto et inerti nemini bene esse potest, sic bonus vir et sapiens et fortis miser esse nemo potest; nec vero, cuius virtus moresque laudandi sunt, eius noest, esset autem fugienda, si esset misera. quam ob rem quicquid est laudabile, idem et beatum et florens et expetendum videri decetarva inquit est res. at magna culpa; nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
caperetur capi ipse certe non potuit
S uero Marium iudimus qui mihi
insecundis rebus unus ex fortunatis
simis hoĩbusĩ aduersis unus ex sũmis
uiris uidebatur quo beatus mortali
mhil esse ꝓotest Nescis insane nescis
quautas uites iurtus habeat Nomen
tantu uirtutis u̾surpas quid ipsa ua¬
leat ignoras nemo porest non beatissimus
esse qui est aptus ex sese quiꝙ inse unosua
ponit omnia. Cui uero spes omnis et ratio et
cogitatio pendet ex fortuna huic potest
esse certi nihil qudexploratum habeat ꝑ¬
mansurum sibi unum diem: eum tuhoiẽ
t̾reto siquem eris nactus istis mortis aut
exilii minmis. Mihi uero quicquid accide¬
rit intam ingrata ciuitate. ne recusã¬
ti quidem euenerit non modo non repu¬
gnãti. Quid enim ego laboraui aut quid¬
ego egi aut in quo elugilauerunt cure et
ogitationes mee. Siquidem inhil tale
peperi nihil consecutus sum ut costatu
essem quemi neq fortune temeritas neq

Expanded text:
caperetur, capi certe ipse non potuit. caperetur, capi certe ipse non potuit. C. vero Marium vidimus, qui mihi secundis rebus unus ex fortunatis hominibus, adversis unus ex summis viris videbatur, quo beatius esse mortali nihil potest. nescis, insane, nescis, quantas viris virtus habeat; nomen tantum virtutis usurpas, quid ipsa valeat ignoras: nemo potest non beatissimus esse, qui est totus aptus ex sese quique in se uno sua ponit omnia. cui spes omnis et ratio et cogitatio pendet ex fortuna, huic nihil potest esse certi, nihil quod exploratum habeat permansurum sibi unum diem; eum tu hominem terreto, si quem eris nanctus, istis mortis aut exsilii minis: mihi vero quicquid acciderit in tam ingrata civitate, ne recusanti quidem evenerit, non modo non repugnanti. quid enim ego laboravi aut quid egi aut in quo evigilarunt curae et cogitationes meae, si quidem nihil peperi tale, nihil consecutus sum, ut eo statu essem, quem neque fortunae temeritas neque
Abbreviated transcription (Latin):
natura dederit animum quonihil p̃s¬
tantius neq diuinius sic te ipũ abities
um est quod non eum quud possidet
mehorem facit ut enim quisq macci̾e
boni est particeps ita et laudabilis ma¬
xime Heq enim ullum bonum est de
quo is qui id habet honeste non possit
gloriat. Quid aute horum est in uolu¬
ptate meliorem ne efficit aut lauda¬
biliorem uitum. An quisꝙ in potundi
uoluptatibus gloriando se et predica¬
tione effert Arqui siuoluptas que psu¬
timoꝵ patrociniis defenditur i reb
bonis habenda non est ea que sest ma¬
ior eo magis mente ex sua sede et sta¬
tu dimoiet profecto mhil aluid est
bene uel beate uiuere insi honeste et
tecte uiuere
gulum eriminosum nec infelicem nͨ.
Miserum esse putaui Non enm mag¬
nitudo animi eius crutiabitur a penł
non grauitas non fides non constãtia
non ulla uirtus non demq aninius ip̃e
qui tot uirtutum presidio munitus tã¬
toq comitatu septus quom corpus eius

Expanded text:
natura dederit animum, quo nihil est praesnatura dederit animum, quo nihil est praestantius neque divinius, sic te ipse abicies um est, quod non eum, qui id possidet, meliorem facit? ut enim est quisque maxime boni particeps, ita est laudabilis maxime, neque est ullum bonum, de quo non is, qui id habeat, honeste possit gloriari. quid autem est horum in voluptate? melioremne efficit aut laudabiliorem virum? an quisquam in potiendis voluptatibus gloriando se et praedicatione ecfert? atqui si voluptas, quae plurimorum patrociniis defenditur, in rebus bonis habenda non est, eaque quo est maior, eo magis mentem ex sua sede et statu demovet, profecto nihil est aliud bene et beate vivere nisi honeste et recte vivere.gulum aerumnosum nec infelicem nec miserum umquam putavi; non enim magnitudo animi cruciabatur eius a Poenis, non gravitas, non fides, non constantia, non ulla virtus, non denique animus ipse, qui tot virtutum praesidio tantoque comitatu, cum corpus eius
Abbreviated transcription (Latin):
uentum corporibus suts intercluden¬
dum putauerunt. Quid affricanus mi
nor quid maior quid inter horum e¬
tatesinteriectus Cato quid ĩnũabiles
alii Nam domesticis exemplis habun¬
damus. an putamus nos illos cogitasse
quicꝙͣ inuita sibi esse expetendum insi
quod laudabile esset et preclarum ni¬
deretur. Ueniant igitur isti irrisores hii¬
ius orationis ac seutentie etiam uel ipĩ
iudicent. Utrum sehorum alicunis ꝗ
marmoreis tectis ebore et auro fulgẽ¬
tibus qui signis qui tabulis qui celato
auro et argento qui corinthiis opibus
habundant. An .c fabritũ qui nihilhor
Habuit nihil habere noluit se similes
malint. Atq hec quidem que modo
huc modo illuc transferuntur facile
adduci solent ut inbonis rebus esse ne¬
gent. Illud arͤtetenent accurateq de¬
fendunt uoluptates esse sũmum bonũ
Que quidem mihi uox pecudu uider
else non hominũ Tu quom tibi siue de
siue mater ut ita dicam omniu retũ.

Expanded text:
ventum corporibus suis intercludenventum corporibus suis intercludendum putaveior? quid minor? quid inter horum aetates interiectus Cato? quid innumerabiles alii? nam domesticis exemplis abundamus. An putamus quemquam horum cogitasse quidquam in vita sibi expetendum, nisi quod laudabile esse, et praeclarum videretur? Veniant igitur irrisores huius orationis, ac sententiae: et iam vel ipsi iudicent, utrum se horum alicuius, qui marmoreis tectis, ebore et auro fulgentibus, qui signis, qui tabulis; qui caelato auro, et aabundant, an C. Fabricii, qui nihil habuit eorum, nihil habere voluit, similis malint? atque haec quidem, quae modo huc, modo illuc transferuntur, facile adduci solent ut in bonis rebus esse negent; illud arte tenent accurateque defendunt, voluptatem esse summum bonum: quae quidem mihi vox pecudum videtur esse, non hominum. tu, cum tibi sive deus sive mater, ut ita dicam, rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ne que bona isti appellant. an rebus be¬
ne gestis ac uirtutibus. quid numa po¬
pilsus minus ne gratas diis ĩ mortali¬
bus cape dines ac fictiles ut uulas fuis¬
se ꝙͣ delicatas alioꝵ pateras arbitram̃
Obmitto teliquos sunt et pares int¬
se om̃es preter fuperbum. Brutum sigł
roget. quid egerit inpatria liberanda
Siduit item Seliquos eiusdetr cõsili
fotios quid expetiuerũt quid consecu¬
tisunt. num quis existet. Cui noluptas
cui duuitie cui demq preter offitiu
sorns eł magin iuri quicꝙ̃ alud propo¬
situm fiusse udeatur: que res a ꝗ recẽ
porsenne quĩs Mutium imprilit sine ulla¬
spe salptis sue queuis coditem contra
omues hostium copias tenuit. in ponte
solum. quenis patrem detium que filiu
deuota is inmisit marmatas hostiu
copias Quid continentia .C. fabritii ꝗd
tenuitas uictus .M. Curii sequebatur. qd
duo propugnacula. belli punici.¶N. ẽi
.P. Scipiones qui Cartaginensium ad¬

Expanded text:
ne, quae isti bona appellant? an rebus ne, quae isti bona appellant? an rebus gestis, atque virtutibus? Quid autem Numa Pompilius? minusve gratas Diis immortalibus capedines, ac fictiles urnulas tuisse, quam delicatas aliorum pateras arbitramur? Omitto reliquos: sunt enim omnes pares inter se, praeter superbum. Brutum vero si quis roget, quidegerit, in patria liberanda: si quis item reliquos eiusdem consilii socios, quid spectaverint, quid secuti sint: num quis existat, cui voluptas, cui divitiae, cui denique, praeter officium fortis, et magni viri, quidquam aliud propositum fuisse videatur? quae res ad necem Porsennae C. Mucium inpulit sine ullaspe salutis suae? quae vis Coclitem contra omnis hostium copias tenuit in ponte solum? quae patrem Decium, quae filium devota vita inmisit in armatas hostium copias? quid continentia C. Fabricii, quid tenuitas victus M'. Curii sequebatur? quid duo propugnacula belli Punici, Cn. et P. Scipiones, qui Karthaginiensium ad
Abbreviated transcription (Latin):
quom patriam pirenem cepisset hostis
ceteri ꝙ ita fugerent: ut multa desuis¬
rebus secum Asportarent. quom esset
admonitus a quodam ut ipse idem face
ne sua quidem putauit que nos appel¬
lamus etiam bona. Quereret igitur ali
quis quid sit bonum Si quid rectefit et
honeste et cum uirtute id bene fieri ue¬
re dicitur. et quod rectum et quodhone¬
stum et cum uirtute est. id solum opinor
bonum. Sed hec uider possunt obscuri¬
era quom lentius disputantur uta atꝙ
factis illustranda surit omniu sũmor
uiroꝵ hec quȩ uerbis subtiluis ꝙͣ satisẽ
disputati uidentur. Quero enim a uobis¬
nunquid illam cogitatione habuisse
oredare fundatam nobis reliquerũt
aut argenti ad auaritiam aut ineni¬
tatum ud delectationem aut supellec¬
tilis ad delicias aut epularum ad uolu¬
otates Pomte ante oculos unum quẽ¬
q regnum uultis a Romulo incipete:
qui liberauerunt. Quibus tandem gra¬
dibus romulis ascendit in celumhiis¬

Expanded text:
cum patriam Prienem cepisset hostis, cum patriam Prienem cepisset hostis, ceterirebus asportarent, cum esset admonitus a quodam ut idem ipse facerne sua quidem putavit, quae nos appellamus etiam bona. quid est igitur, quaeret aliquis, bonum? si, quod recte fit et honeste et cum virtute, id bene fieri vere dicitur, quod rectum et honestum et cum virtute est, id solum opinor bonum. sed haec videri possunt odiosiora, cum lentius disputantur: vita atque factis inlustrata sunt summorum virorum haec quae verbis subtilius quam satis est, disputari videntur; quaero enim a vobis, num ullam cogitationem habuisse am tam praeclare fundatam nobis reliquerunt, aut argenti ad avaritiam aut amoenitatum ad delectationem aut supellectilis ad delicias aut epularum ad voluptates? ponite ante oculos unum quemque regum. voltis a Romulo? voltis qui liberaverunt eam? Quibus tandem gradibus Romulus ascendit in caelum: iis
Abbreviated transcription (Latin):
uereor tamen ne cui uestrum stoycorũ
honguium disputatioribus non ex meo
sensu depronta uideatur hec oratio.
Dicam tamen que sentio et dicambr¬
rtule ego pecunias istorum neq tecta¬
magnifica neq opes neq imperia neq eas
quibus maxime adstricti sunt uolupta¬
randas esse. dixi Quppe quom uiderẽ
homies rebus his circum fluentes eatamẽ
desiderare maxime quibus habinda
atur cupiditatis sitis neq solum ea que
habent libidine augendi cruciantur
sed etiam admittendi metu In quo eq¬
dem continentissimor hominum ma¬
iorumq nostroꝵ sepe requiro prudẽ¬
tiam qui hec imbelcilla et cõmut abilia
pecunie menbra solo uerbo bona putaue¬
runt appellanda. cum re ac factis lon
ge aliter iudicassent. p otest ne bonũ cui¬
ꝙͣ malo inesse. Aut potest quilꝙ̃ ĩ ha
bundantia bonoꝵ ipse esse non bonus at¬
qui oniã ista talia uidemus ut etiam
improbi habeant ut obsint bonis Suam¬
obrem licet irrideat siquis uult plus ap
merantur intͥseptem sapientes. Cuins

Expanded text:
ereor ne cui vestrum ex Socraticorum hominum disputationibus, non ex meo sensu deprompta haec videatur oratio; dicam quod sentio tamen et dicam brrcule ego neque pecunias istorum neqmagnifica, neque opes, neque imperia, neque eas, quibus maxime adstricti sunt, voluptarandas esse duxi. Ratio. Quippe cum viderem, homines rebus his circum fluentes, ea tamen desiderare maxime, quibus abundaratur cupidithabent libidine augendi cruciantur, sed etiam amittendi metu. in quo equidem continentissimorum hominum, maiorum nostrorum, saepe requiro prudentiam, qui haec inbecilla et conmutabilia pecuniae membra verbo bona putaverunt appellanda, cum re ac facge aliter iudicavissent Potestne bonum cuiquam malo esse, aut potest quisquam, in abundantia bonorum, ipse esse non bonus? Atqui ista omnia, talia videmus, ut etiam improbi habeant, et obsint probis Quamobrem licet irrideat, si quis velit: plus apumeratur inter septem Sapientes: cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ne animi de continentia de fnorte de
omni laude uirtutis de diis ĩ morta¬
libus de caritate patrie stoyce solet
ornamentis oratoriis adhibitis dicẽ¬
Ego uero tibi illa ipsa que uix ingim¬
nasiis et in otio stoyci probant. lucdẽi
conieci in cõmunes lobos One quia sut
admirabilia contraq oputionem ho¬
minum ab ipsis etiam paradoxa uoca¬
tur.tentare uolui possent ne proferri
in lucem idest infbrum et ita diciͣpro¬
barẽtur An alia quedam erudita alia
popularis oratio Foq hos locos scrip¬
si libentius. quod mihi ista paradoxa
que appellantur maxime uidentur
esse sotratica. longeq uerissima. Accipi¬
es igitur hoc parlum opusculum lucu¬
bratum hiis iam contractioribꝰ nocti¬
bus. Quoniam illud maiorum uigilia¬
rum munus intuo nomine app̾aru¬
it et degustabis genus mearum exercita¬
tionum quibus nti consueui quom
ea que dicuntur in scolis
possessiua ad nostrum. Nocͤ oratoriu
ut in apertum referas nihil postulo No

Expanded text:
ne animi, de continentia, de morte, de ne animi, de continentia, de morte, de omni laude virtutis, de dis inmortalibus, de caritate patriae Stoice solet oratoriis ornamentis adhibitis dicere; ego tibi illa ipsa, quae vix in gymnasiis et in otio Stoici probant, ludens conieci in communis locos. quae quia sunt admirabilia contraque opinionem omnium ab ipsis etiam para/doca appellantur, temptare volui possentne proferri in lucem id est in forum et ita dici, ut probarentur, an alia quaedam esset erudita, alia popularis oratio, eoque hos locos scripsi libentius, quod mihi ista para/doca quae appellant maxime videntur esse Socratica longeque verissima. accipies igitur hoc parvum opusculum, lucubratum his iam contractioribus noctibus, quoniam illud maiorum vigiliarum munus in tuo nomine adparuit, et degustabis genus exercitationum earum, quibus uti consuevi, cum ea, quae dicuntur in scholis qetikw=s, ad nostrum hoc oratorium us in acceptum ut referas nihil postulo; non
Abbreviated transcription (Latin):
re experti probare possitis
NT MADUERIT
brute sepe Catonem
auunculum tuum qu¬
om insenatu sententi¬
am diceret locos grau¬
es ex philosophr̃a tra¬
ctare ab horrentes ab
Hoc usu forensi et pu¬
blico Sed dicendo cõ¬
sequi tamen ut illa e¬
tiam populo probabilia uiderentur.
Quod eo mauis est illi ꝙͣ aut tibi aut no¬
bis quia nos ea philosophia plus utimꝰ
que peperit dicendi copiam et in qua
dicuntur ea que non multum discre¬
pant ab opinione populari. Cato aute
perfectus mea sententia stoycus et ea
sentit que non plane probantur ĩ uul¬
gus. Et est in ea heresi que nullu seqi¬
tur florem orationis neq dilatat ar¬
gumentum sed minutis intertogati¬
uunculis quasi punctis quod propo¬
suit efficit Sed inhil est tam incredi¬
bile quod non dicendo fiat probabile
N ihiltam horridum tam incultum
quod non splendescat oratione et tãq
ex colatur. quod quom ita putare feci
Cato enim clumtaxat de magnitudi¬

Expanded text:
re experti probare possitisre experti probare possitisnimadverti, Brute, saepe Catonem, avunculum tuum, cum in senatu sententiam diceret, locos gravis ex philosophia tractare abhorrentis ab hoc usu forensi et publico, sed dicendo consequi tamen, ut illa etiam populo probabilia viderentur; quod eo maius est illi quam aut tibi aut nobis, quia nos ea philosophia plus utimur, quae peperit dicendi copiam et in qua dicuntur ea, quae non multum discrepent ab opinione populari, Cato autem, perfectus mea sententia Stoicus, et ea sentit, quae non sane probantur in volgus, et in ea est haeresi, quae nullum sequitur florem orationis neque dilatat argumentum: minutis interrogatiunculis quasi punctis quod proposuit efficit. sed nihil est tam incredibile, quod non dicendo fiat probabile, nihil tam horridum, tam incultum, quod non splendescat oratione et tamquam excolatur. quod cum ita putarem, feci Cato enim dum taxat de magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
uieniendum quem ego meum casumfo¬
rtit ferre nisus sum iõ quo equo animo
ferreni. Sed me ipse consolabar existi¬
mans non longumiter uel inter nos fo¬
re digressum et discessum Nis mih re¬
bus Scipio id enim te cum lelio adini¬
rari solitum dixisti leuis est senectus n
solum nõ molesta sed etiam iocunda
Sed simhoc etro quod animos houi
ĩmortales credam libenter erro Nec
inihi hunc exrorem quo delector dui
uiuo extor queri uolo. Sin mortuus
ut quidam minuti philosophi censẽt
mhil sentiam non uereor ne hunc er¬
rocem meum philosophi mortui rrri¬
deant. Quod si non sumus ĩ mortales
futuri tamen extiagui homim tẽpore¬
suo oblectabile est tsam habet natura
ut aliarum omniu terum sic inuẽdi
modum. Senectus aute est etatis per¬
actio tanꝙ̃ fabule cuius defatigatio¬
nem fugere debermus presertimꝰ ad¬
iuncta satietate. Hec habui de senec¬
tute que dicerem ad quam utinam
peruematis ut ea que ex me audistis

Expanded text:
esse veniendum. quem ego meum casum foesse veniendum. quem ego meum casum fortiter ferre visus sum, non quo aequo animo ferrem, sed me ipse consolabar existimans non longinquum inter nos digressum et discessum fore. His mihi rebus, Scipio, id enim te cum Laelio admirari solere dixisti, levis est senectus, nec solum non molesta, sed etiam iucunda. quod si in hoc erro, qui animos hominum immortalis esse credam, libenter erro nec mihi hunc errorem, quo delector, dum vivo, extorqueri volo; sin mortuus, ut quidam minuti philosophi censent, nihil sentiam, non vereor ne hunc errorem meum philosophi mortui irrideant. quod si non sumus immortales futuri, tamen exstingui homini suo tempore optabile est. nam habet natura, ut aliarum omnium rerum, sic vivendi modum. senectus autem aetatis est peractio tamquam fabulae, cuius defetigationem fugere debemus, praesertim adiuncta satietate. haec habui de senectute quae dicerem, ad quam utinam veniatis, ut ea, quae ex me audistis,
Abbreviated transcription (Latin):
retorserit pilami. Et siquis deus largi¬
atur mihi ut ex hac etate repueresca
et incun is uagian ualde recusem nͤ
uero uelim quasi decurso spatio ad
uita conmodi quid non porius laboris¬
habet. Sed habeat sane habet certe a¬
ut in satietatem aut modum. Non li¬
bet enim mihi deplorare uitam quod
multi et indocti ficerunt neq me et̃
uixisse penitet. qm̃ ita uixi ut nõ fruls¬
tra me natum existimem Et ex uita¬
ista ita discedo tanꝙ̃ ex hospitio non
tanꝙͣ ex domo Cõmorandi enim natã
preclarum illum diem quom ad illud
diuinoꝵ animoꝵ concilumi cetumos ꝓ¬
ficiscar cumq ex hac turba et colluui¬
one discedam. proficiscar enim nõ ad
cos solum uiros de quibus ante dixi Ue¬
rum et Catonem meum quo nemouir
melior natus est nemo pietate p̃stanti¬
or cuuis a me corpus est crematum qd
contra decuit ab illo meumi. Animus uõ
non me deserens sed respectans in ea loca¬
profecto discessit quo mihi ipse cernebat

Expanded text:
recoxerit. et si quis deus mihi largirecoxerit. et si quis deus mihi largiatur ut ex hac aetate repuerascam et in cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spatio ad vita commodi? quid non potius laboris? sed habeat sane; habet certe tamen aut satietatem aut modum. non libet enim mihi deplorare vitam, quod multi et ei docti saepe fecerunt, neque me vixisse paenitet, quoniam ita vixi, ut non frustra me natum existimem, et ex vita ita discedo tamquam ex hospitio, non tamquam e domo; commorandi enim natura praeclarum diem cum in illud divinum animorum concilium coetumque proficiscar cumque ex hac turba et colluvione discedam! proficiscar enim non ad eos solum viros, de quibus ante dixi, verum etiam ad Catonem meum, quo nemo vir melior natus est, nemo pietate praestantior, cuius a me corpus est crematum, quod contra decuit ab illo meum, animus vero non me deserens sed respectans, in ea profecto loca discessit quo mihi ipsi cernebat
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis memoriam ptinerent insiaio
cernerent posteritatem ad se ptinere
Ancenses ut de meipo aliqui d more
senum glorier me tantos labores cdi¬
urnos iocturnosq domi militieq su¬
et qruetam sine qut labore ullo aut
contetione traducere ued uescio qͥ¬
molo animus erigens se posteritate
ita semper prospitiebat quasi quo
escessisset euita tumdeniq iuctur
esfet. Quod quidem nisiita se habet
ut antai ĩ mortales essent audoptimi
cuiusq animus maxime ad ĩ mortalẽ¬
gloriam interentur. Quid quod sapiẽ¬
tiss imus quisq equissimo anirlio morit
stultissimus iniquissimo Nor ne nobis
uidetur is animus qui plus cetint lon¬
guis uidere se ad meliora proficisci Ille
Autem cuius obtusior sit aties nõ uidẽ
colui et dilexi uidendi Neq enim uero
eos solos conuenire habeo quos ip̃e noui
sed illos etiam de quibus audiui et legi
et ipse scripsi quo quidem me protici¬
scentem haud sane quis facile retrax¬

Expanded text:
ritatis memoriam pertinerent, nisi animo ritatis memoriam pertinerent, nisi animo cernerent posteritatem ad se posse pertinere. An censes, ut de me aliquid ipse more senum glorier, me tantos labores diurnos nocturnosque domi milicieque suem quietam sine ullo labore et contencione traducere? Sed nescio quomodo animus erigens se posteritatem ita semper prospiciebat, quasi, cum excessisset e vita, tum denique victurus esset. Quod quod quidem ni ita se haberet, ut animi immortales essent, aut optimi cuiusqgloriam niteretur. quid quod sapientissimus quisque aequissimo animo moritur, stultissimus iniquissimo, nonne vobis videtur is animus, qui plus cernat et longius, videre se ad meliora proficisci, ille autem, cuius obtusior sit acies, non videre? colui et dilexi videndi, neque vero eos solum convenire aveo, quos ipse cognovi, sed illos etiam, de quibus audivi et legi et ipse conscripsi; quo quidem me proficiscentem haud sane quid facile retrax
Abbreviated transcription (Latin):
integer esse cepisset tum esse sapientem
atq etiam cum hominis natura morte
dissolutur ceterarum rerum perspicuñ
est quo queq hiscedant Abeunt enim illo
omina uncle orta sunt Animus autem
solus nec dum adest nec dum discedit
apparet. Iam uero iudetis mhil esse tum¬
morti simile ꝙ̃ sonnum Atqui dorii¬
entium animi maxime declarant di¬
uinitatem suam. Multi enim quom
remissi et liberi sunt futura prospituit
ex quo intelligitur quales futuri sint
cum seplane corporis uinculis relax¬
auerunt. Quare sihec ita sunt inquit
sic me colite ut deum. Sin una interi¬
turus est animus cum corpore. Uos
tamen deos uerentes quihanc omne
pulcritudinem tuentut et regunt me
moria nostri pię ĩuuolateq seru abitis
Cichus quidem hec moriens. Nos si
tuum paulum aut duos auos paulu¬
lum et affricanum aut affricam pa¬
trem aut patruum aut multos presta¬
tes iuros quos emimerare non est ne¬
cesse tanta esse conatos que ad poste¬

Expanded text:
integer esse coepisset, tum esse sapientem. integer esse coepisset, tum esse sapientem. atque etiam, cum hominis natura morte dissolvitur, ceterarum rerum perspicuum est quo quaeque discedat, abeunt enim illuc omnia, unde orta sunt; animus autem solus nec cum adest nec cum discessit apparet. iam vero videtis nihil esse morti tam simile quam somnum. atqui dormientium animi maxime declarant divinitatem suam; multa enim, cum remissi et liberi sunt, futura prospiciunt; ex quo intellegitur quales futuri sint, cum se plane corporis vinculis relaxaverint. qua re, si haec ita sunt, sic me colitote,” inquit, ut deum, sin una est interiturus animus cum corpore, vos tamen, deos verentes, qui hanc omnem pulchrimoriam nostri pie inviolateque servabitis”. Cirus quidem <hec> moriens; nos, si  tuum patrem Paulum aut duos avos, Paulum et Affricanum, et Affricani patrem aut patruum, aut multos pre<stan>tes viros quos enumerare non est necesse, tanta esse conatos, que ad poste
Abbreviated transcription (Latin):
gumento homnies scire pleraqꝰ ante anteꝙͣ
nati sunt quod iam pueri quom difficiles¬
artes discant ita celetiter res ĩnũabiles ar¬
ripiant ut eas non tum primu accipere
nis fere apud xenofontem quando mo¬
riens Cithus maior hec dicit. Nolite arbi¬
trari o mihi carissimi filii me quom auo¬
bis discessero nusꝙ aut nullum fore. neq
enim dum eram uobiscum animum me¬
um iudebatis. sed eum esse mhoc corpo¬
re ex his rebus quas gerebam intelligeba¬
tis. Eundem igitur esse creditore etiam
si nullum anitium uidebitis. Nec uero da¬
rorum uiroꝵ post mortem honores per¬
manerent. si inhil ipsorum animi effice¬
rent quo diutius memoriam sui teneres
Mihi quidem nũꝙͣ persuaderi potuit
animos dum in corporibus essent mor¬
talibus uiuere quom exissent ex hisemor
nec uero tum ahiimũ esse insipiente quo
ex insipienti corpore euasisset. set cu ꝯĩ
admixtione corporis liberatus Purus et

Expanded text:
gumento homines scire pleraque ante quam gumento homines scire pleraque ante quam nati sint, quod iam pueri, cum artis difficilis discant, ita celeriter res innumerabilis arripiant, ut eas non tum primum accipere nis fere. apud Xenophontem autem moriens Cyrus maior haec dicit: “nolite arbitrari, o mihi carissimi filii, me, cum a vobis discessero, nusquam aut nullum fore. nec enim, dum eram vobiscum, animum meum videbatis, sed eum esse in hoc corpore ex eis rebus quas gerebam intellegebatis. eundem igitur esse creditote, etiam si nullum videbitis. nec vero clarorum virorum post mortem honores permanerent, si nihil eorum ipsorum animi efficerent, quo diutius memoriam sui teneremus. mihi quidem numquam persuaderi potuit animos dum in corporibus essent mortalibus vivere, cum excessissent ex eis emori; nec vero tum animum esse insipientem cum ex insipienti corpore evasisset, sed cum omni admixtione corporis liberatus purus et
Abbreviated transcription (Latin):
et auctoritas audiebam pictagoram pic¬
Ingoreosq incolas penes nostros. qui ecut
tllici philosophi quondam nomiatenũ¬
ꝙ dabitasse qum ex unuiersa mente di¬
uNa lelibatos animos haberemus. Demo¬
strabantur mibi preterea que socrates su¬
queero die ite de ĩ mortalitate ammor
dissecuisset Iͥsquiesset omniu sapientissmo
oraculo apollinis iudicatus quid multa¬
ͥ sic mihi persuasi sic sentio quom tantasit
celeritas animor tanta meoria preteri¬
hoci futuror prudentia tot arres tante
suientie tot ĩuenta non posse eam naturã
que reseas contineat esse mortale¬
Cumꝙ animus semper agitetur nec pͥn¬
cipiu motus habeat quia ipsese ilone¬
at nec finem quidem habifuru eẽ mo¬
tusq quia nũꝙͣ̃ se ipse sit relicturus. et qu¬
om simplex animi natura esset neꝙ habe¬
ret inse quicꝙͣ admixrum disparsui atq
dissimile non possit diuidi quod si non
posset non posse interire magnoq esse ar¬

Expanded text:
et auctoritas. audiebam Pythagoram Pytet auctoritas. audiebam Pythagoram Pythagoriosque, incolas paene nostros, qui essent Italici philosophi quondam nominati, numquam dubitasse quin ex universa mente divina delibatos animos haberemus. demonstrabantur mihi praeterea quae Socrates supremo vitae die de immortalitate animorum disseruisset, is qui esset omnium sapientissimus oraculo Apollinis iudicatus. quid multa? Sic mihi persuasi, sic sentio, cum tanta celeritas animorum sit, tanta memoria praeteritorum futurorumque prudentia, tot artes, tantae scientiae, tot inventa, non posse eam naturam, quae res eas contineat, esse mortalem; cumque semper agitetur animus nec principium motus habeat, quia se ipse moveat, ne finem quidem habiturum esse motus, quia numquam se ipse sit relicturus; et cum simplex animi natura esset neque haberet in se quicquam admixtum dispar sui atque dissimile, non posse eum dividi, quod si non posset, non posse interire; magnoque esse ar
Abbreviated transcription (Latin):
udia num igitur ea desiderant adole¬
scentes. Sunt et in euntis adolescentie
rit que media diertur. Sunt et enis e¬
tatis ne eadem quidem queruntur a se¬
sęnectutis. Ergo ut superioru etatu stu¬
dia occiduntꝰ. Sic occidunt etiam se¬
nectutis. Quod quom euenit satietas ui¬
te tempus maturum mortis affert ł q¬
dem non uideo cur quid ipse sentiam
de morte non audeam uobis diceree
quod eo mihi meluis cernere uigleor qͦ
conclusi compagibus corporis. munere
quodam quid est necessitatis et graui
opere perfungimur. Est emm celestis a¬
nlimus ex altifsimo domicilio depressꝰ
et quasi demersus interram locum diui¬
ne nature eterintatiq contratium Sed
crede deosiinmortales spirauisse aios
nihuniana corpora ut essent qui terras
tuerentur quiq celestium ordinem cõ¬
templantes imitarentur eum inte mo¬
do adtq constantia Nec me solum tatio
et disputatio impulit ut ita crederem
sed nobilitas etiam sũmoꝵ phylosophor

Expanded text:
udia: num igitur ea desiderant adoleudia: num igitur ea desiderant adolescentes? sunt et ineuntis adolescentiae: as, quae media dicitur? sunt etiam eius aetatis: ne ea quidem a senectute quaesenectutis. Ergo, ut superiorum aetatum studia occidunt, sic occidunt etiam senectutis. quod cum venit, satietas vitae tempus maturum mortis affert. Equidem non video, cur, quid ipse sentiam de morte, non audeam dicere. quod eo melius mihi cernere videor, quod conclusi compagibus corporis munere quodam necessitatis et gravi opere perfungimur; est enim animus caelestis ex altissimo domicilio depressus et quasi demersus in terram, locum divinae naturae aeternitatique contrarium. sed credo deos immortalis sparsisse animos in corpora humana, ut essent qui terras tuerentur quique caelestium ordinem contemplantes imitarentur eum vitae modo atque constantia. nec me solum ratio ac disputatio impulit ut ita crederem, sed nobilitas etiam summorum philosophorum
Abbreviated transcription (Latin):
De qua non ita longa dispoutatione opus esse
uidetur quom recorder non tantum luti¬
um brutum qui in liberanda patria est
interfectus. Non duos detios qui ad uo¬
luntariam mortem cursum equoꝵ inci¬
tauerunt nõ Marcum Attilium qui ad
supplitium ꝑ rofectus est ut fidem hosti
datam conseruaret. Non duos scipiones
qui iter penis uel corporibus suis obstruẽ
uoluerunt. nõ auum tuum .L faulum
qui morte luit sui college terentii incanẽ¬
siignominia temeritatem Non .Ia. Mar¬
cellum cuius interitum ne crudelissimꝰ
quidem hostis honore sepulture carere
passus est. Sed legiones nr̃as quod scrip¬
si in originibus ineum locum sepe profec¬
tas alacti animo et erecto unde se tumꝙp
redituras arbitrarentur. Quod igitur ad¬
olescentes et hi quidem nõ solum indoc¬
ti sed etiam rustici conternunt iel doc¬
ti senes extimescent. Omnino ut mihi qui¬
dem uidetur rerum omniu satietas uite
facit satietatem. Sunt pueritie certast

Expanded text:
De qua non ita longa disputatione opus esse De qua non ita longa disputatione opus esse videtur, cum recordor non L. Brutum, qui in liberanda patria est interfectus, non duos Decios, qui ad voluntariam mortem cursum equorum incitaverunt, non M. Atilium, qui ad supplicium est profectus ut fidem hosti datam conservaret, non duos Scipiones, qui iter Poenis vel corporibus suis obstruere voluerunt, non avum tuum L. Paulum, qui morte luit collegae in Cannensi ignominia temeritatem, non M. Marcellum, cuius interitum ne crudelissimus quidem hostis honore sepulturae carere passus est, sed legiones nostras, quod scripsi in Originibus, in eum locum saepe profectas alacri animo et erecto, unde se redituras numquam arbitrarentur. quod igitur adulescentes, et ei quidem non solum indocti sed etiam rustici contemnunt, id docti senes extimescent? omnino, ut mihi quidem videtur studiorum omnium satietas vitae facit satietatem. sunt pueriti
Abbreviated transcription (Latin):
tinatio tecens egre inuctera᷑ facile di¬
uellitur. Ita fit ut illud breue iite reli¬
nec sine causa deserendum sit uetato
pictagoras sine iussu imperatoris idẽ
dei de presidio et statione uite dece¬
dere. Soloms quidem sapientis culo¬
gium ẽ quo senegat uelle suam mor¬
tem dolore amł corum et lamentis
uacare. Uult credose esse carum sius
Sed haud scio an meluis dicat. Enuiꝰ
Nemo me lacrimis decoret neq funa
fletu faxit. non cẽ set lugendam ec̃
mortem ꝙͣ ĩmortalita/onsequitur
Iam sensus moriendi si aliquis essepo¬
test isq ad exiguu tempus preferitm
seni est. Post mortem quidem sensus
aut otan dus aut nullus ẽ Sed hoc
meditatum ab adolescentia debet
esse mortem ut negligamus sine qua
meditatione tranquillo animo neo
esse potest. Moriendu emm certe elt
et id incertum an eo ip̃o die. Mortẽ
igitur omibꝰ horis impendente
tsmens quis poterit᷑ aĩo consistere

Expanded text:
tinatio recens aegre, inveterata facile ditinatio recens aegre, inveterata facile divellitur. ita fit ut illud breve vitae relinec sine causa deserendum sit; vetatque Pythagoras iniussu imperatoris, id est dei, de praesidio et statione vitae decedere. Solonis quidem sapientis est elogium, quo se negat velle suam mortem dolore amicorum et lamentis vacare. volt, credo, se esse carum suis. sed haud scio an melius Ennius: nemo me lacrumis decoret, neque funera fletu faxit. non censet lugendam esse mortem, quam immortalitas consequatur. iam sensus moriendi aliquis esse potest, isque ad exiguum tempus, praesertim seni: post mortem quidem sensus aut optandus aut nullus est. sed hoc meditatum ab adulescentia debet esse, mortem ut neglegamus; sine qua meditatione tranquillo animo esse nemo potest. moriendum enim certe est, et incertum an hoc ipso die. mortem igitur omnibus horis impendentem timens qui poterit animo consistere?
Abbreviated transcription (Latin):
guitur et quasi poma de arbore cru¬
Aa sisunt ii auelluntur si matura et co¬
acta decidunt. Siç uitam adolescenti¬
bus uis aufert sembus maturitas Que
quidem mihi tam iocunda sũt ut quo
proprius ad mortem accedam quasi
inportum ex longa naiugatione esse
uenturis. Senectutis autem nullus ẽ¬
certus terminus recte mea uiuitur quo¬
ad munus offitii exequi et tueri possis
et tamen mortem contemnẽ et quo
fit ut animosior etiam senectus sit ꝙͣ
adolescentia et fortior. hoc illud est
quod phisistrato tyranno a solone re¬
sponsum est. Quom illi querenti quata¬
dem spe fretus sibi tam audacter obsis¬
teret. respondisse dicitur. senectute. sed
uiuendi finis est optimus cum integra
mente ceterisq sensibus opus ipsa suũ
eadem que coaugmentauit natura di¬
ssoluit ut nauem Sut edifitium idemfa¬
cillime destruit qui construxit. Sic ho
mine eadem optime que conglutina¬
uit natura dissoluit.Iam omnis conglu¬

Expanded text:
guitur, et quasi poma ex arboribus, cruguitur, et quasi poma ex arboribus, cruda si sunt, vix evelluntur, si matura et cocta, decidunt, sic vitam adulescentibus vis aufert, senibus maturitas; quae quidem mihi tam iucunda est, ut, quo propius ad min portum, ex longa navigatione, esse venturus. 5. Senectutis autem nullus certus est terminus. recteque in ea vivitur, quoad munus officii exsequi, et tueri possis, et tamen mortem contemnere. Ex quo fit, ut animosior etiam senectus sit, quam adolescentia, et fortior. Hoc illud est, quod Pisistrato tyranno, a Solone responsum est,cum illi quaerenti, qua tandem spefretus, sibi tam audacter obsisteret, respondisse dicitur, senecture. Sed vivendi finis est mente certisque sensibus opus ipsa suum eadem quae conglutinavit natura dissolvit; ut navem et aedificium facillime idem destruit, qui consminem eadem optime quae conglutinavit natura dissolvit. iam omnis conglu