comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habundancia glãdii ipsoꝵ fuit:
& altissima siue ꝓfundissima
pauꝑtaseoꝵ habundauit: et ex¬
creuit indiuicias simplicitatis
eoꝵ :: Beatus apłs cogoscens
corinthios auaros. eẽ. & tenacis¬
simos ꝓponit eis in exemplum
caritatem & bonã uoluntatem.
macedonum quã habuerunt erga
scõs quierant hiero solimis:
Cum enim nimium eẽnt pauperes.
illima cedones antequã uenirent
ad fidem credendo in xpm̃.
ex creuit illorum pauꝑtas iN
multas diuicias quia ex etdem
pauꝑtate qua habebant statim
& hoc simpliciter. id ẽ bona toltn¬
tate & intencione fecerunt.
De helemosina ergo & dominatione
quã uolebat apłs ut corintbii mit¬
terent illis quierant hiero solimis.
multa locuturus est in sequentib :
Quia scđm uirtutẽ testimonium
illis reddo & supͥ uirtutẽ uolunta¬
rii fuerunt: Ordo ꝑturbatus:
& p̃poster us: Testimonium illis
reddo. macedonibus uidelicet: qui a
supͥuirtutẽ suam uoluntarii fuer̃.
id . plus uoluer̃ dare quã potuis¬

Expanded text:
abundantia gaudii ipsorum fuit, et altissima, sive profundissima, paupertas illorum abundavit, et excrevit, in divitiis simplicitatis eorum. Beatus Apostolus cognoscens Corinthios avaros esse et tenacissimos, proponit eis in exemplum charitatem et bonam voluntatem Macedonum, quam habuerunt erga sanctos qui erant Hierosolymis. Cum enim nimium essent pauperes illi Macedones antequam venirent ad fidem, credendo in Christum, excrevit illorum magna paupertas in multas divitias, quia ex eadem paupertate quam habebant statim et hoc simpliciter, id est bona voluntate et intentione fecerunt. De eleemosyna ergo et donatione quam volebat Apostolus ut Corinthii mitterent illis qui erant Hierosolymis, multa locuturus est in sequentibus. Quia secundum virtutem testimonium illis reddo, et supra virtutem voluntarii fuerunt. Ordo perturbatus et praeposterus: Testimonium illis reddo, Macedonibus videlicet, quia supra virtutem suam voluntarii fuerunt, id est plus voluerunt quam pos
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃cepto magistri: quando obȩ¬
dit iusioniillius: Siuero in obȩ¬
diens extiterit in aliquo & siabom¬
existit : tamen ꝰ in oboedientia
maculatur: ALITER In oc pro¬
bastis uos immunes. eẽ acul pa
aliorum: quierrorem illorum
fortiter corripuistis: Contami¬
natus eñi : auctoritatẽ non ha¬
b& in alios uindicare: Igitur
siacripsi uobis priorem epłam:
modo qui fecit in iuriam om̃ib
uobis accipiendo uxorem patris.

Expanded text:
a praecepto magistri, quando obea praecepto magistri, quando obedit jussioni illius. Si vero inobediens exstiterit in aliquo, et si ab omexsistit, tamen ex inobedientia maculatur. Aliter: In hoc probatis vos immunes esse a culpa aliorum, quia illorum errorem fortiter corripuistis. Contaminatus enim, auctoritatem non habet in alios vindicare Igitur etsi scripsi vobis priorem Epistolam, psi, qui fecit injuriam, omnibus vob
Abbreviated transcription (Latin):
operatur. Insalutẽ stabilem. id ÷
in uitam &̃ nam: Scłi autẽ
tristicia id ẽ quȩ ꝓamissione
rerum temporalium .. uł quo
aliquo dolore tẽporalis rei. mortẽ
ĩpeccata similia cadatis.Ubi
enim sollicitudo. ẽnon. ẽ somno¬
lenta securitas uel in ercia: Sed de
defendere ab infestatione demo¬
num: Sed indignãtionem : quia
indignatur homo sibi meapsi.
dum peccat quibonam curam
hab&. indignatur &iã contra
peccantes : Uelaliorumꝰ digna¬
tiones pacienter sustinet :
Sedtimorem dĩ oꝑatur . sed desi¬
derium patriae cȩlestis. sedemu¬
lationem iđ. amorem dĩ. studiũ
bonum & imitacionẽ bonorum
hominum: seduindictam in se¬
ipso. quia se ipsum causa delict
affligit Dicit beatus augustinus
quia ista coniunctio causalis.
reddat: tamen apud grecos opti¬
me resonat: In omnibus que uob
p̃cepit: exhibuistis & p̃parastis uos
in contaminatos. eẽ negocio
Idipollutos. eẽ a meo p̃cepto
quia obȩdistimihi: Tuncenim
discipulus inpollutum sereddit

Expanded text:
tabilem, id est in vitam aeternam. Saeculi autem tristitia, id est quae pro amissione rerum temporalium est, vel pro aliquo dolore temporalis rei, mortem in peccata similia cadatis. Ubi enim sollicitudo est, non est somnolentia, securitas, vel inertia; sed defdefendere ab infestatione daemonum; sed indignationem, quia indignatur homo sibimetipsi dum peccat: qui bonam curam habet, indignatur etiam contra peccantes, vel aliorum indignationes patienter sustinet; sed timorem Dei operatur sed desiderium patriae coelestis; sed aemulationem, id est amorem Dei, studium bonum, et imitationem bonorum operum, sed vindictam in seipso, quia seipsum causa delicti affligit. Dicit beatus Augustinus quod licet ista conjunctio causalis, reddat, tamen apud Graecos optime resonat. In omnibus, quae vobis praecepi, exhibuistis et praeparastis vos incontaminatos esse negotio, id est impollutos esse a meo praecepto, quia obedistis mihi. Tunc enim discipulus impollutum se reddit
Abbreviated transcription (Latin):
locu pl&es reddebant: sic̃ scõs
omnia sua reliquirant ł a uidȩis
expoliati fuerant: eo qđ in mortu¬
um hominem credidissent:
Quos alloquitur in epła adhebre¬
os: Rapinam inquiens bonoꝵ
ur̃oꝵ cũ raudio suscepistis:
Et dequibus isay as: qui recessit
I stos ergo ditabant & locupleta¬
bant apłi : quia ex omnibus locis
ubicumq p̃dicabant. ministra¬
bant eis quȩ necessaria erant:

Expanded text:
locupletes reddebant, sicut sanctlocupletes reddebant, sicut sanctomnia sua reliquerant, vel a Judaeis exspoliati fuerant, eo quod in mortuum hominem credidissent, quos alloquitur in Epistola ad Hebraeos: Rapinam, inquiens, bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis , et de quibus Isaias: Qui recessit,Istos ergo ditabant et locupletabant apostoli, quia ex omnibus locis ubicunque praedicabant, ministrabant eis quae necessaria erant.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebantur enim inter supplicia
mori: uidebantur tristari scđm
fragilitatẽ: sed quasi erat ibi.
qr mente gaudebant: Et si
moriebantur ad tẽpus subito
transibat illoꝵ mors inuitam
et̃nam: Reꝓbi autem quito tã
spẽsuam interrenis rebus
actransitoriis ponunt. nec ten¬
dunt ad&̃ nar gaudia: sed inꝓs¬
peritate. felicitateq huiuf seli¬
teneant: sednonẽ uerum. quia
transĩtiuũ & teporale . ẽ: & cum
abhac uita transierint nihil in ue¬
nient exhis. que hic quasi uera
uisa sunt illis. Iuxta qđ psalmista
dicit: Dormierunt somn ũsuũ.
& nihil inuenerunt om̃s uiri.
diuiciarum in manibus suis:
Transibit ergo istorum quasi
uerum. sed non erat uerumꝰ ue
egentessimus: multos autem
locu pletantes:: Qua si egentes
uidebantur diuiciis istius scłi:
sedhabundabant diuiciis spã¬
libus in p̃dicatione. & miraculis.
ex quibus locupletabant alios:
Uel reueraegentes uidebantur
substancia tẽporali. sed mul tos

Expanded text:
Videbantur enim inter supplicia Videbantur enim inter supplicia mori, videbantur tristari secundum fragilitatem, sed quasi erat ibi, quia mente gaudebant. Et si moriebantur ad tempus, subito transibat illorum mors in vitam aeternam. Reprobis autem, qui totam spem suam in terrenis rebus ac transitoriis ponunt, nec tendunt ad aeterna gaudia, sed in prosperitate felicitateque hujus sateneant, sed non est verum, quia transitivum et temporale est; et cum ab hac vita transierint, nihil invenient ex his quae hic quasi vera visa sunt illis, juxta quod Psalmista dicit: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Transibit ergo istorum quasi verum, sed non erat verum, et egentes simus, multos autem locupletantes. Quasi egentes videbantur divitiis hujus saeculi, sed abundabant divitiis spiritalibus in praedicatione et miraculis, ex quibus locupletabant alios. Vel revera egentes videbantur substantia temporali, sed multos
Abbreviated transcription (Latin):
& scĩmartyres dũ lacrimabant᷑
interflagella . & cruciatus
terribiles tristes uidebantur.
eẽ inuultu: sed gaudebant
incor de. securi despecȩlestiũ
p̃miorum: scientes quia non sunt
condigne passiones huius scłi.
ad futuram głam quȩre uelan¬
da erat in illis Et qm̃ tristicia
illorum uertenda erat in gau¬
dium &nũ: Flecti quic quid
tribulationes & ꝑ secutionis susti¬
nent: quasi ẽ illis: id ẽ tan quam
nonsit: Quia siduntur uirgis.
si excoriantur: & & iam si occidun¬
turꝰ omnia quasi sunt: qe transi¬
tiua sunt & tẽporalia .: Ueniet
autem uerum illorum id. gau¬
dium eternum: & uita sine fine
mansura: Sicut enĩ ille qui
sem ꝑ ꝑsomniat. exꝑge factus
solet dicere : quasi uidebam
hominesequitare: quasi uidebã
anteme multas epulas apposi¬
tas. atq e totum dicit quasi:¬
quia non est ibi ueritas. sed sic̃
umbra transiest̃t: ita in omnib:
quȩ scĩ in hoc scło paciuntur.
qua si ẽ quia transitiuum. ẽ :

Expanded text:
et sancti martyres, dum lacrymabantur et sancti martyres, dum lacrymabantur inter flagella et cruciatus terribiles, tristes videbantur esse in vultu, sed gaudebant in corde, securi de spe coelestium praemiorum, scientes quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in illis: et quoniam tristitia illorum vertenda erat in gaudium aeternum. Electi quidquid tribulationis et persecutionis sustinent, quasi est illis, id est tanquam non sit, quia si caeduntur virgis, si excoriantur, et etiam si occiduntur, omnia quasi sunt: quia transitoria sunt et temporalia. Veniet autem verum illorum, id est gaudium aeternum et vita sine fine mansura. Sicut enim ille qui seminat, expergefactus solet dicere: Quasi videbam homines aequitare, quasi videbam ante me multas epulas appositas, atque totum dicit, quasi, non est ibi veritas, sed sicut umbra transierunt, ita in omnibus quae sancti in hoc saeculo patiuntur, quasi est, quia transitivum est.
Abbreviated transcription (Latin):
iurtute dĩ roborati constaban¬
tur & qua si ex mortuis uitam
repiebant: Sic̃ legimus de
beato paulo: quia cũ in listris tãdiu
ẽẽt flagellatus & lapidibus
obruds ꝑplateas quo qrte ciuita¬
tistractus quousq: quasi mortu¬
us relinquer&ur : noc te eadem
transcurrente. diluculo cȩpit
inderben uerbum dĩ publice
p̃dicare: Illi&iam quidecolla¬
bantur quasi moriebantur.
dum ab hoc scło transiebant.
sed illamors tẽporalis erat: cui
succedebat uita ꝑp&ua: ut cas¬
tigati uerberibus & ubis sed non
mortificati: quando flagella¬
bantur scĩ apłi & martyres.
Castigabat quidẽ illos ds̃nese
extollerent ꝓptermaximam
grãm sibi concessam: setdñꝑ
mit tebat eosmortificari usq
id tẽpus quo ei placebat
Castigationem quippe in hoc loco
ꝓflagellatione possumus intel¬
legere sic legimus pilatum
dixisse dedño castigatũ inquiens
illum dimittã: Qua si triftes
semꝑ autẽ gaudentes: apłi

Expanded text:
virtute Dei roborati confortabanvirtute Dei roborati confortabantur, et quasi ex mortuis vitam recipiebant. Sic legimus de beato Paulo, quia cum Listris tandiu esset, flagellatus et lapidibus obrutus, per plateas quoque civitatis tractus quousque quasi mortuus relinqueretur: nocte eadem transcurrente diluculo coepit in Derben verbum Dei publice praedicare. Illi enim qui decollabantur, quasi moriebantur dum ab hoc saeculo transibant, sed illa mors temporalis erat, cui succedebat vita perpetua. Ut castigati, verberibus et verbis, sed non mortificati. Quando flagellabantur sancti apostoli et martyres, castigabat quidem illos Deus, ne se extollerent propter maximam gratiam sibi concessam, sed non permittebat eos mori usque ad tempus quo ei placebat. Castigationem quippe in hoc loco pro flagellatione possumus intelligere, sicut legimus Pilatum dixisse de Domino. Castigatum, inquiens, illum dimittam . Quasi tristes, semper autem gaudentes apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: Sicut legimus in hac¬
tibus apłoꝵ: quando ei & barna¬
bȩ coronas detulerunt dicentes:
dusunt. ineffigie hominum laten¬
tores appellati sunt: cumipse
sit appellatus. dicentibus iudȩis
post mortem eiꝰ adpilatum
dñe recordati sumus qr seductor
ille dixit adhuc uiuens. p tres
dies resurgã. Ut seductores
apud infideles & ueraces apud
credentes incedamus paient᷑
ꝓtectiundiq armis uirtutum
Sicut qui ignoti incredulis
& cogniti credentibus: iqͥ est
inter illos qui non cognoscunt
conuersacionẽ nram: nec ualent
poenetrare doc trinam nram
& interillos aquibus cognoscim᷑
eẽ uericultores di: incedamus
pacientissime muniti armis iusti¬
cie:: Qua si morientes.: ece
uiuimus: Quasi moriebant᷑
sc̃ĩ apłi & martyres: cũ ꝑmulta
tormenta passi cruciamenta:
poene usq ad mortem afflige¬
bant᷑: sed dtiita. eẽnt inperi¬
culo mortis constituti. & indes¬
peratione uitȩ: ꝑ fla gella.
uerbera & lapidationes subito

Expanded text:
bantur, sicut legimus in Acbantur, sicut legimus in Actibus apostolorum , quando ei et Barnabe coronas detulerunt, dicentes: Dii sunt in effigie hominum latentores appellati sunt, cum ipse sit appellatus, dicentibus Judaeis post mortem ejus ad Pilatum: Domine, recordati sumus quia seductor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam . Ut seductores apud infideles, et veraces apud credentes incedamus patienter, protecti undique armis virtutum, sicut qui ignoti incredulis et cogniti credentibus, id est inter illos qui non cognoscunt conversationem nostram, nec valent penetrare doctrinam nostram, et inter illos a quibus cognoscimur esse veri cultores Dei incedamus patientissime muniti armis justitiae: Quasi morientes, et ecce vivimus. Quasi moriebantur sancti apostoli et martyres, cum per multa tormenta et cruciamenta pene usque ad mortem affligebantur. Sed dum ita essent in periculo mortis constituti et in desperatione vitae, per flagella, verbera, et lapidationes subito
Abbreviated transcription (Latin):
uero ignobiles & sine aliqua
gloriosi dicimur & inter illos
a quibus ignobiles. incedamus
pacienter sicut dĩ ministri.
utneq fauore & laude fideli¬
ũ el euem᷑. neq detractione
in fidelium deiciamur: ALITER
ꝑgłam sapientiae diuine. & glo¬
riam uirtũtũ siue miraculorũ.
& ꝑignobilitatẽ flagellorum:
despectionũ & carcerũ paci¬
enter incedamus: ꝑ in famiam
& bonam famam: In famia .ẽ.
mala fama: Bona uero fama.
bona ẽ opinio & laus: Et quod
superius dixit ꝑ głam & igno¬
bi litatẽ hocrepetiuit expla¬
nando inquiens ꝑ in famiam
& bonã famã pacienter in ce¬
damus:  Habentes custo diã
uirtutũ addextris et sinistris.¬
plus credentes nobis ipsis deno¬
bis quidsumus quã aliorum
uerb. Ut seductores & ueraces:
Modo exponit superiora: Ab infi¬
delibus dicebantur. eẽ seducto¬
res. magi& malefici: a fidelibus ue¬
ro ꝓptersanam doctrinam & uir¬
tutẽ mira culorum. non solum
ueraces & uistis & iam dii habe¬

Expanded text:
ero ignobiles et sine aliqua gloriosi dicimur, et inter illos a quibus ignobiles, incedamus patienter sicut ministri Dei, ut neque favore et laude fidelium elevemur, neque detractione infidelium dejiciamur. Aliter: Per gloriam sapientiae divinae, et gloriam virtutum sive miraculorum, et per ignobilitatem flagellorum, despectionum, et carcerum patienter incedamus per infamiam et bonam famam. Infamia est mala fama; bona vero fama, bona est opinio et laus. Et quod superius dixit, per gloriam et ignobilitatem, hoc repetivit explanando, inquiens: Per infamiam et bonam famam patienter incedamus, habentes custodiam virtutum a dextris et a sinistris, credentes plus nobisipsis de nobis quid simus, quam aliorum verbis. Ut seductores et veraces. Modo exponit superiora. Ab infidelibus dicebantur esse seductores, magi et malefici: a fidelibus vero, propter sanam doctrinam et virtutem miraculorum, non solum veraces et justi, sed etiam dii habe
Abbreviated transcription (Latin):
terant illi qui crediderant relin¬
quere uxores & liberos suos omnẽ¬
q substantiam. qui adhuc in ꝑfec¬
tierant. nec poterant implere
derent ex toto habeis qui in cre¬
duli adhuc erant in medio eorum:
sed pocius ut mense pararent se
abillis: Exite inquid demedio
paganorum: uelsi non potestis
corpore saltemmente: & sẽpara
inquid apłs. recipiãuos in omnẽ
familiaritatem : & dsrecipi& uos
in ẽt̃ nam beatitudinem:. Hasigit᷑¬

Expanded text:
terant illi qui crediderant relinterant illi qui crediderant relinquere uxores et liberos suos omnemque substantiam, qui adhuc imperfecti erant, nec poterant implere derent ex toto ab eis qui increduli adhuc erant in medio eorum, sed potius ut mente separarent se ab illis. Exite, inquit, de medio paganorum, sed si non potestis corpore, vel saltem mente: et separaminquit Apostolus, recipiam vos in omnem familiaritatem, et Dominus recipiet vos in aeternam beatitudinem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
num Nullum: In hoc loco ꝑcutit
eos. qui recum bentes in idolis
come debant carnes idolotitas.
quidebuerant . eẽ fideles et tẽplũ
dĩ: Uosenim estis templum dĩuiui:
non deoꝵ qui non uiuunt: Dsuiuuis
dicitur ad distinctionem illorũ
deoꝵ quinonuiuunt. lic&e dicant᷑
dui: Sicut dic̃ ds̃ ꝑhieremsam:
In habitabo in illis ꝑfidem etdilec¬
tionem grãm meam : & in ambula¬
bo interillos: Dei filius qui ista
locutus. est. decredentibus electis.
inter homines ambulauit sicut
mihi ppłs peculiaris. sicut olim
fuit isrł: ꝓpter quodexite
demedio eoꝵ: hoc rsaras ꝓph&a
dixit longe ante captiuitatem
babi lonicam qđ apłs ad corinthi¬
os retulit: Dicit ergo ꝓph&a
ex ꝑsona dĩ allo quens iuda eos
& separamint ab eis & inmundum
netetigerius idẽ idolum quonihil
est inmundius. neadora ueritis.
et ego recipiam uos in terra rȩꝓmis¬
sionis: Referamus & hoc adcorin¬
thios. & uideamus quomo do po¬

Expanded text:
num. Nullum. In hoc loco percutit num. Nullum. In hoc loco percutit eos qui recumbentes in idolis, comedebant carnes idolothytas, qui debuerant esse fideles et templum Dei. Vos enim estis templum Dei vivi, non deorum qui non vivunt. Deus vivus dicitur, ad distinctionem illorum deorum, qui non vivunt, licet dicantur dii. Sicut dicit Deus, per Jeremiam: Inhabitabo in illis, per fidem et dilectionem per gratiam meam, et inambulabo inter eos. Dei Filius qui ista locutus est de credentibus electis, inter homines ambulavit, sicutmihi populus peculiaris, sicut olim fuit Israel. Propter quod exite de medio eorum. Hoc Isaias propheta praedixit longe ante captivitatem Babylonicam quod Apostolus ad Corinthios retulit. Dicit enim propheta ex persona Dei, alloquens Judaeos dut separemini ab eis, et immundum ne tetigeritis, id est idolum, quo nihil est immundius, ne adoraveritis. Et ego recipiam vos, in terram repromissionis. Referamus et hoc ad Corinthios, et videamus quomodo po
Abbreviated transcription (Latin):
Dila tamini & uos id. ẽ extendite
sensum & intellectum urm nep̃
angustasensus non positis penetra
re & recipere misteria diuina:
& coequantur: Iugum uero hic
debemꝰ intelligere iugum diabo¬
li & potestatẽ : quã hab& super
infideles: Ac si dicer&: Nolite
suscipere iugum diabolineque
equari infidelibus aut coniungi
nesimiles illis efficiamini: Quae
enim participatio iusticiae
ad iniquitatem. id ẽ quȩ societas
usto homini iusticiam habenticũ
soci&as luci id. ẽ fidelicum tene¬
bris id infideli Nulla: Ista ẽ
inter pretatur absq e iugo
significat chabolum quiiugum
omni potentis dei decollo suo
excussit:: Dicitur & in libro
samuhelis. quia dixerunt uiri
belial idẽ absq iugo dei:
Quȩ conuencio siue quȩ soci&cis
xp̃i addiabolum: Nulla
Quiautẽ consensus tẽplodi: cũ ido¬
lis .: id. ẽ quẽ consensum đbent
habere fideles quitem plum di sunt
cumidolatris quisunt tẽpla demo¬

Expanded text:
dilatamini et vos, id est extendite dilatamini et vos, id est extendite sensum et intellectum vestrum, ne prae angustia sensus non possitis penetrare et recipere mysteria divina. et coaequantur. Jugum vero hic debemus intelligere jugum diaboli, et potestatem quam habet super fideles, ac si diceret: Nolite suscipere jugum diaboli neque aequari infidelibus aut conjungi, ne similes illis efficiamini. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? id est, quae societas justo homini justitiam habenti cumsocietas luci, id est fideli, cum tenebris, id est infideli? Nulla. Ista estinpretatur absque jugo, significans diabolum qui jugum omnipotentis Dei de collo suo excussit. Dicitur et in libro Samuelis: Qui dixerunt viri Belial, id est absque jugo Dei. Quae conventio, sive quae societas Christi ad diabolum? Nulla. Qui autem consensus templo Dei cum idolis? id est, quem consensum debent habere fideles qui templum Dei sunt, cum idololatris qui sunt templa daemo
Abbreviated transcription (Latin):
illorum &̃ norum p̃miorũ :
Osnr̃m patet aduos corinthii
cornr̃m dilatatum . ẽ : id.ẽ uo¬
luntas mentis nr̃ȩ & intencio
Illius o̾patet: & aꝑtũ ẽ ad p̃dicaon¬
dum : cuius uoluntas. ẽ ꝑ fecta.
p̃dicatioscã. conuersatio bona :
Cuius uero uoluntas. est tortuosa.
conuersacio acuita praua. licex
aliquid intellegentiae uideatur
habere deficiunt ei uerba
cum sensu: ideoq non patet
osillius adp̃dicandũ. quia timet
in aliis redar guere : quod cognos¬
cit abaliis intelligi: Non angus¬
tiamini innobis: Angust amini
autem. inuisceribus ur̃is: Et est
sensus: O corinthii sen sum
angustum hab&is &strictum.
ut non positis recipere latitu¬
dinem misteriorũ diuinorum.
nolite nobis hocreputtire qm̃ non
consistit hoc in nobis quiuobis minis¬
& uoluntas constringitur: inuisce¬
ribus id.ẽ in interioribus cordis:
Fandem autem habentes remunera¬
tionem paratam. sub̵ quã & nos
quia eandem fidem hab&is:

Expanded text:
illorum aeternorum praemiorum. Os illorum aeternorum praemiorum. Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. Id est voluntas mentis nostrae et intentio Illius os patet et apertum est ad praedicandum, cujus voluntas est perfecta, praedicatio sancta, conversatio bona. Cujus vero voluntas est tortuosa, conversatio ac vita prava, licet aliquid intelligentiae videatur habere, deficiunt ei verba cum sensu, ideo quod non patet illius os ad praedicandum, quia timet in aliis redarguere quod cognoscit in se ab aliis intelligi. Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris; et est sensus: O Corinthii, si sensum angustum habetis et strictum, ut non possitis recipere latitudinem mysteriorum divinorum, nolite nobis hoc reputare, quoniam non consistit hoc in nobis, qui vobis miniset voluntas constringitur in visceribus, id est in interioribus cordis. Eamdem autem habentes remunerationem, paratam subaudis, quam et nos, quia eamdem fidem habetis,
Abbreviated transcription (Latin):
scto apłiquasinihil habenes
dedeo petere: qui& iã filiũ suũ
pomnibus nobis tradidit quo¬
modo &iam cũ illo omnia nobis
nondonabit .: Simꝰ ergo & nos
tam quam nihil habentes in hoc
scło non ponendos spem ĩreb:
est. totus mundus diuiciarum ẽ.
mundus transibit & concupis¬
cencia . eiꝰ : Et in hoc quod non
app&it nec querit habere
nisi qđ hab& : qua siomnia
possidet: Nemo enĩ plus hab&.
quã qui nullo indig&: & taomen
cum diuites: habeant multis indi¬
gent: quia plus desiderant habe¬
re quã habe nt: Illeautem nullo
indiget : qui p̃ter necessaria uictꝰ
uestimenti & calciamenti non
requirit contentus hisquȩ hab&:
In his ergo omnibus imitemͣ scõs
apłos doctores & patronos nr̃os.
sicut filuiboni imitantur bonos
patres: ut inter aduersa & ꝓspera
pacienter incedamus. exhibentes.
nos sicutdĩ ministros: qm̃ sipartici¬
pes fuerimus illorum ac tuum
in hoc scło: erimus utiq consortes

Expanded text:
saeculo apostoli quasi nihil habentes saeculo apostoli quasi nihil habentes de Deo Patre: Qui etiam Filium suum pro omnibus nobis tradidit, quomodo etiam cum illo non omnia nobis donavit? Simus ergo et nos tanquam nihil habentes in hoc saeculo, non ponendo spem in est, totus mundus divitiarum illimundus transibit et concupiscentia ejus, et in hoc quod non appetit nec quaerit habere nisi quod habet, quasi omnia possidet. Nemo enim plus habet quam qui nullo indiget; et tamen cum divites multa habeant, multis indigent quia plus desiderant habere quam habent. Ille autem nullo indiget, qui praeter necessaria victus, vestimenti et calceamenti, non requirit, contentus his quae habet. In his ergo omnibus imitemur sanctos apostolos, doctores et patronos nostros, sicut filii boni imitantur bonos patres, ut inter adversa et prospera patienter incedamus, exhibentes nos sicut Dei ministros, quoniam si participes fuerimus illorum actuum in hoc saeculo, erimus utique consortes
Abbreviated transcription (Latin):
ministrare scis: Iam quam nihil
habentes. & omnia possidentes:
Tam quam nihil habentes erant.
& nihil ꝓprium habebant: om̃ia
autẽ possidebant: quia erant
illis omnia cõmunia: Sic de¬
bent & monachi ẽẽ. tãquã nibil
habentes proprium : & omnia
possidentes cõmuniter: Ułtãqũa
nhilhabebant: quia non habe¬
bant p̃dia non aurum: non ar¬
gentum non seruos aut ancillas.
& tamen omnia possidebaNT
ista in possessoribus eorum: quos
sibi ꝑp̃diccitionis arma & uirtu¬
tem miraculorũ subuigauerant:
npossessorib & eñi õmnia passi¬
debant possessorum: Sicutꝰ eni
quidam dux romanorum tarqui¬
nius nomine respondit legationi
cuiusdam gentis. aurum uolen¬
tibus dare ꝓpace ac libtate :
responditaromanos pocius uelle
aurum possidentibus imperare.
quã alirum habere aut possidere.
ita scĩ apłimagis desiderabant
possessores dunciarum ꝑfidem
& doctrinam xp̃i possidere
quã aliquid ꝓprium habere:
possumus &iam dicere : qr in hoc

Expanded text:
strare sanctis . Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. Tanquam nihil habentes erant, quia nihil proprium habebant. Omnia autem possidebant, quia erant illis omnia communia . Sic debent et monachi esse tanquam nihil habentes proprium, et omnia possidentes communiter. Vel tanquam nihil habebant, quia non habebant praedia, non aurum, nec argentum, non servos, aut ancillas, et tamen omnia possidebant ista in possessoribus eorum, quos sibi per praedicationis arma et virtutem miraculorum subjugaverant. In possessoribus etenim omnia possidebant possessorum. Sicut enim quidam dux Romanorum Tarquinius nomine respondit legatis cujusdam gentis, aurum volentibus dare pro pace ac libertate, Romanos potius velle aurum possidentibus imperare, quam aurum habere aut possidere, ita sancti apostoli magis desiderabant possessores divitiarum per fidem et doctrinam Christi possidere, quam aliquid proprium habere. Possumus etiam dicere quia in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nepassione eorum scandalizati.
hĩqui crediderant a fide rece de¬
rent: AlTER: Foris id est
extra carterem inpublico erant
pugne credentes qr inpugnaban¬
turabin fidelib: intus in carcere
erant timores ubi erant apłi uincti.
quiatim ebant interficia ꝑsecuto¬
ribus: Referens nobis uestrum
ergame quo suc censi forsiter
defendere uoluistis p̃dicationem
meam uerã. eẽ : & falsos apłos
a uobisrepulistis. itaut magis u¬
quam tristarer deuinculis. meis:
Nonquia contristati estis. sub accipien¬
tes epłam: ideo gaudeo: Con¬
tristati enim estis scđm dm̃. ille
Ut innullo. detrimentum paciami¬
niexnobis: idẽ innullo que uob̃
imperamus dãnũ habeatis:
Quia si contristamur uos ꝑepłam.¬

Expanded text:
ne passione eorum scandalizati ne passione eorum scandalizati hi qui crediderant, a fide recederent. Aliter: Foris, id est, extra carcerem in publico erant pugnae contra credentes, qui impugnabantur ab infidelibus, intus in carcere erant timores, ubi erant apostoli vincti quia timebant interfici a persecutoribus. Referens nobis vestrum vestrum amorem erga me, quo succensi fortiter defendere voluistis praedicationem meam veram esse, et falsos apostolos a vobis repulistis: ita ut magis quam tristarer de vinculis meis. Non quia contristati estis, subaudis accipientes epistolam, ideo gaudeo, contristati enim estis secundum Deum. Ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis, id est in nullo eorum quae vobis imperamus damnum habeatis: quia si contristavimus vos p
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio repletus: ut lic& in carce¬
re & uinculis tenerer constrictꝰ:
nibil doloris sentirem: Namcũ
caro non habuit sp̃s habuit quide¬
lectitur interaduersi: Macedonia
eno ẽ achaiȩ in qua cũ uenis set
paulus & silȩis & cepissent p̃dicct¬
re ac miracula facere: puella.
quȩ dam habens sp̃m phitonicũ
quȩ non modicũ questum prestabat
dñis suis diuinando. incederido
ꝑ platea sclamabat dic̃s: Ociues
uiriisti seruidĩ excelsi sunt: Cuiꝰ
misertus paulus: fugauit malignũ
sp̃m abea: Uidentes autẽ¬
qui exiuit spes questus eorum.
concitauerunt sedicionem non
modicam in paulum & syleam.
intantum ut cũ diu flagellati ẽẽnt.
mitterentur in ima carceris: inde
sub iungit: Non habuit inquiens
requiem caronra sed omnẽ tribu¬
lationem passisumus: foris sub̃
erant pugne in tus timores:
Pugne erant foris incorpore
dum sustinebant uerbera & fla¬
gella: intꝰtimores in animo tim̃tes

Expanded text:
gaudio repletus, ut licet in carcegaudio repletus, ut licet in carcere et vinculis tenerer constrictus, nihil doloris sentirem. Nam et caro non habuit, spiritus habuit qui delectatur inter adversa. Macedonia est regio Achaiae, in quam cum venissent Paulus et Silas, et coepissent praedicare et miracula facere, puella quaedam habens spiritum pythonicum, quae non modicum quaestum praestabat dominis suis divinando, incedendo per plateas, clamabat dicens: O cives, viri isti servi Dei excelsi sunt . Cujus misertus Paulus, fugavit malignum spiritum ab ea. Videntes autequia exivit spes quaestus illorum, concitaverunt seditionem non modicam in Paulum et Silam, intantum ut cum diu flagellati essent, mitterentur in ima carceris. Et inde subjungit: Non habuit, inquiens, requiem caro nostra; sed omnem tribulationem passi sumus. Foris, subaudis erant, pugnae, intus timores. Pugnae erant foris in corpore, dum sustinebant verbera et flagella, intus timores in animo, timentes
Abbreviated transcription (Latin):
quia bomni inquina mento carnis
& sp̃s mundat semetipsum:
Capitenos id. ẽ intelligite q̃ dicimus
uel capaces estote sermonis nr̃i.
uelimitamini nos: Nemi nẽ urm
lesimus uerbo autexemplo: siue
neminem ur̃m expoliauimus nĩa
adulatione: Neminem corrupi¬
mꝰ prauo sensu aue exemplo: sue¬
neminem circum uenimus in nego¬
tio ut euacuaremus sacculos ur̃os:
Qua si dicer&: quod nos non fecimus
fecerunt pseudo apłi : ĩdeoq non
recte agitis p̃ponentes illos nobis:
Hon ad condẽ pnationem uram dico
Id .. non aduitu perationem uãm
melaudo alios q eapłos. sed adcor¬
rectionem: Uel ñ uos abicio talia
siue in uoluntate nr̃a. ad cõmori¬
endum inp̃senti uita : & ad conui¬
uendum infutura gła: Id. est
tanto amore & desiderio ergauos
mihi fiducia ẽ apud uos Sub. ideo
talia loquor: sperans uos mͥ oboe¬
dientes eẽ: Suꝑ ab undo gaudi¬
um: in omni tribulatione nr̃a.
Id est audiens correptionem uram
& bonam conuersationem: ita sum

Expanded text:
qui ab omni inquinamento carnis et spiritus mundat semetipsum. Capite nos, id est intelligite quae dicimus, vel capaces estote sermonis nostri, vel imitamini nos. Neminem vestrum laesimus verbo aut exemplo, sive neminem vestrum exspoliavimus nostra adulatione: neminem corrupimus, pravo sensu aut exemplo: neminem circumvenimus, in negotio, ut evacuaremus sacculos vestros. Quasi diceret: Quod nos non fecimus, fecerunt pseudoapostoli, ideoque non recte agitis praeponentes illos nobis. Non ad condemnationem vestram dico, id est, non ad vituperationem vestram me laudo aliosque apostolos, sed ad correctionem. Vel, non vos abjicio talia sive in voluntate nostra, ad commoriendum in praesenti vita, ad convivendum in futura gloria, id est, tanto amore et desiderio erga vos mihi fiducia est apud vos, subaudis ideo talia loquor, sperans vos mihi obedientes esse: superabundo gaudio in omni tribulatione nostra, id est, audiens correctionem vestram et bonam conversationem, ita sum
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis frater fidelis hab et uxorem¬
E infidelem. siue non credentem. sicon
si nomini xp̃iano non detrahit : non¬
fe dimit tat eam.: Quia acci dere sole¬
bat ut uiro credente mulier infide¬
lis ꝑsister& & plerumq: uxore
credente uir infi delis maneret.
Idõ talia p̾cipit apłs ut si nomini
xp̃iano non detrocher&. nondimit¬
nerat in multis post dm̃i ascensionẽ
ut ꝑmulierem fidelem. Sc̃ificatus
ẽ. uir infidelis. credendo in xp̃m
illius p̃dicatione & bono exemplo.
quȩ desuꝑb a facta erat humilis.
& subiecta uiro. & ꝑuirum fidelem

Expanded text:
Si quis frater fidelis habet uxorem infidelem, sive non credentem, et haesi nomini Christiano non detrahit, non dimittat illam: quia accidere solebat, ut viro credente mulier infidelis persisteret, et plerumque uxore credente, vir infidelis maneret. Ideo talia praecepit Apostolus, ut si nomini Christiano non detraheret, non dimitnerat in multis post Domini ascensionem, ut per mulierem fidelem, sanctificatus esset vir infidelis credendo in Christum, illius praedicatione et bono exemplo, quae de superba facta erat humilis et subjecta viro, et per virum fidelem
Abbreviated transcription (Latin):
setism: Id ẽ si fieri posset ut ego oculis
corporeis possẽ maiora dedõ cognos cere
& archana misterioꝵ lumine corporis
amplius poenetrare : õculos ur̃os eruisse¬
tis & dedissetis mͥ: tantacaritate erga
me feruentes eratis: & tantũ desiderabatis
illi recesser afide. & secuti sunt pseudo
eos reuo care ad fidẽ xp̃i parturiebat
illos id ẽ parere uolebat iterũ uerbo
& exẽplo: Unde ⁊ dicit: filioli mei quos
iterũ parere uolomea p̃dicatione
infide xp̃i sic̃ iãdudũ uosparturiui
quando ad fidẽ uos ad dux̃i Donec formet᷑
sicuti deb& credi:

Expanded text:
ut oculis corporis possem majora de Deo cognoscere, et arcana mysteriorum ejus lumine corporis amplius penetrare, oculos vestros eruissetis et dedissetis mihi, tanta charitate erga me fruentes eratis, et in tantum desiderabatis illi recesserunt a fide et secuti sunt pseudoaeos revocare ad fidem Christi, parturiebat illos, id est parere volebat iterum verbo et exemplo, unde et dicit: Filioli mei, quos iterum parere volo mea praedicatione in fide Christi, sicut jam dudum vos parturivi, quando ad fidem vos adduxi donec formetur sicut debet credi.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut .iiͦIͦ. elem̃ta inicium & fundam̃tũ st
omniũ diumorũ eloqͥoꝵ. sic&iã in ȩpła
ad hebreos elem̃ta appelit legẽ: Sub
lege ergo &ꝓphetia erant seruientes : Alit̃.
Subhelem̃tis &iũ seruiebant: qr sub obserua¬
tone soł & lunȩ degebant cȩlebrantes
neomenias aliasq festiuitates: Notandũ
gentiles aut̃ erant seruientes helem̃tis.
a tubiuenit plenitudo tẽporis id ẽ p̃fi¬
Quidã uolunt dicere natũ: Sed melius ẽ¬
fitũ exmuliere ꝓpt̃ hereticos qͥdicun:
qrutin gress. ẽ inuir ginẽ statim exiit:

Expanded text:
tum sunt omnium divinorum eloquiorum. Sic etiam in epistola ad Hebraeos elementa appellat legem: sub lege vero et prophetia erant servientes. Aliter: sub elementis etiam serviebant, quia sub observationis solis et lunae degebant, celebrantes neomenias aliasque festivitates. Notandum gentiles autem erant elementis servientes. At ubi venit plenitudo temporis, id est praefiQuidam volunt dicere natum, sed melius factum ex muliere propter haereticos, qui ducunt ut ingressus est virginem, statim exii
Abbreviated transcription (Latin):
tutores cũ c̃silio sabin oꝵ ingenerali mallo
debent eligi: Quã diuaut̃ subilloꝵ tute¬
la .ẽ. par uulus nihil distat a seruo. licet
sit dñs seruoꝵ & filius regis aut comitis. siue
defensoresrerũ. causi dici & aduocati
Qđ aut̃ dr̃ hicactorib qͥdã doctores dicunt
melius eẽt auctores quã actores isto ĩloco.
qractor ipse. ẽ. & tutor siue aduocattꝰ:
A uctor uero ẽ patronꝰ nitritor. qͥmere
pat̃non utrit illũ & ad tutorẽ ꝑtinet defen¬
dere & disponere respueri: uctũq & uefa¬
m̃tum ministrare. adauctorẽ uͦ thsciplina
& honestas moꝵ & conuersacionis: Similit̃
iudaei quã diufuer̃ paruuli sensu subeutorib
actoribusq fuer̃ usq qͦuenit dispositũ
tẽpadeo patre: quando misit eis filium
qui eoserudiebant scđmlegẽ & cogebant
&iã a dĩcultura nonrecedere si aliquis
corporalia & uisibilia eleua ta sunt: Qđ uero
dẽ hic subelem̃tis mundi eramus seruien¬
tes quantum aiudeos ꝑtinetꝰ dupliciter

Expanded text:
tutores cum consilio scabinorum in generali malo debent eligi. Quandiu autem sub illorum tutela est parvulus, nihil distat a servo, licet dominus servorum et filius regis, aut comitis, sive defensores rerum causidici et advocati. Quod autem dicitur hic actoribus, quidam doctores dicunt melius esse auctoribus isto in loco, quia auctor ipse est tutor sive advocatus: actor vero est patronus, nutritor, qui more paterno nutrit illum, et ad tutorem pertinet defendere et disponere res pueri, victumque et vestimentum ministrare: ad auctorem vero disciplina et honestas morum et conversationis. Similiter Judaei, quandiu fuerant parvuli sensu, sub tutoribus actoribusque fuerunt, usquequo venit dispositum tempus a Deo Patre, quando misit eis Filium qui eos erudiebant secundum legem, et cogebant etiam a Dei cultura non recedere, si aliquis corporalia et visibilia elevata sunt. Quod vero dicitur hic, sub elementis mundi eramus servientes, quantum ad Judaeos pertinet, dupliciter
Abbreviated transcription (Latin):
eftisfiliidĩ adoptati nonnaturales. misit
et filii : Et quando mitat᷑ a patre m̃ittitur
eta filio: Clamantẽ id ẽ clamare nos
facientẽ : abba pat̃ sub̵ misere remei:
A bba hebreũ ẽ & sprũ pat̃ grecũ& latinũ
Id ẽ nonsuo merito : sed grãdi ꝑquẽ ẽ.
do ꝑ sequebat᷑. eccłam qĩ. sed ĩã ꝑdni
grãm fidelis erat & iustificatꝰ: Estote uos
ꝑfecti infide sicut egosũ modo & nolite
desperare deuenia: qr & ego quondcm
fui infidelis & peccator sicut uos estis
modo & eo ãplius: Obsecro uosfr̃s. sub¬
ut pacienter meuudatis : Nihil melesis¬
tis sub̃ quando pͥmũ uobis eugłm
p̃diccuii: Et sic̃ tuncnihilme lesistis
sed pacient̃ audistis: ita mnunc nolite
me ledere sed cũ paciencia audite
q̃ dicturꝰsũ: Testimoniũ enĩ ꝑhibeo
uobis qr sifieri posset sub sine uro¬

Expanded text:
estis filii Dei adoptivi, non naturales, misit nis est Patris et Filii, et quando mittitur a Patre, mittitur et a Filio. Clamantem, id est clamare nos facientem: Abba Pater, subaudis, miserere mei. Abba Hebraeum est et Syrum, Pater, Graecum et Latinum. id est non suo merito, sed gratia Dei per quem est do persequebatur Ecclesiam Dei, sed jam Dei gratia fidelis erat et justificatus. Estote vos perfecti in fide, sicut et ego sum modo, et nolite desperare de venia, quia et ego quondam fui infidelis et peccator, sicut vos estis modo et eo amplius. Obsecro vos, fratres, subaudis patienter me audiatis; nihil me laesistis, subaudis quando primum vobis Evangelium praedicavi, et sicut tunc me nihil laesistis et patienter audistis, ita et nunc nolite me laedere, sed cum patientia audite quod dicturus sum. Testimonium enim perhibeo vobis, quia si fieri potu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uirile robur qđ habiturũ
sit ꝑfectam habun dantiam:
Cũ essẽ inquid paruulus loque bar
ut paruulus. balbuciendo & in¬
ꝑfecta uerba ꝓm̃do: Sapiebã
ut paruulus: leuia scilicet & inẽ¬
uenientia: Cogitabã ut paruu¬
lus deuotis scilic& &risui habi¬

Expanded text:
esse quasi virile robur quod habiturum esse quasi virile robur quod habiturum sit perfectam abundantiam. Cum essem, inquit, paut parvulus, balbutiendo et imperfecta verba promendo; sapiebam ut parvulus, levia scilicet et inconvenientia; cogitabam ut parvulus, de locis scilicet et risui habi
Abbreviated transcription (Latin):
&as est ibi dissensio: In scõrum
regno non erit dissensio: ergo
nec lingarum uari& as: Si ue
scientia destruetur: Presens
scientia quȩ ex parte nunc hab&.
Cum plenitudo scientiae uenerit.
eo qđ sit in ꝑfecta destru&ur:
id ẽ in melius cõmutabitur:
Exparte enim cognoscimus. non ex
toto & dedeo & debeatitu dine
scorum: & exparte prophetamꝰ
quia quod ex parte scimꝰ. &iam ex
parte predicamꝰ: Cum autẽ uene¬
rit qđ ꝑfectum .ẽ id ÷ qđ totũ est
& integrum : quando reuelata
facie ipsum dm̃ contẽplabuntur
electi sicuti est : quasi ex inaniet.
& ad nihilabitur qđ ex parte ẽ:
& nondum apparuit qđ erimꝰ scimꝰ
autẽ quia cũ apparuerit similes
ei erimus. q̃m̃ uidebimus eũ ficu¬
ti est: Cũ essẽ paruulus. loquebar
ut paruulus: Com parationem
dat naturalis in crem̃ti : & adibet
exemplum humanum quo osten¬
dit scientiam quã habemꝰ in p̃senti
eẽ quasi in fanciam : & futuram

Expanded text:
varietas, ibi dissensio. In sanctorum varietas, ibi dissensio. In sanctorum regno non erit dissensio, ergo nec linguarum varietas. Sive scientia destruetur; praesens scientia quae ex parte nunc habetur, cum plenitudo scientiae venerit, eo quod sit imperfecta, destruetur id est in melius commutabitur. Ex parte enim cognoscimus, non ex toto, de Deo et de beatitudine sanctorum, et ex parte prophetamus. Quia quod ex parte scimus, etiam ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, id est quod totum est et integrum, quando revelata facie, ipsum Deum contemplabuntur electi sicuti est, quasi exinanietur et annihilabitur, quod ex parte est,  nondum apparuit quod erimus. Scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus: quoniam videbimus eum sicuti est . Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus. Comparationem dat naturalis incrementi, et adhibetur exemplum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam et futuram,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmalo redat: Non cogitat malũ:
Id ÷ non solum facit: sedne cogitat
ut alii noceat: Non gaudet suꝑ
iniquitatẽ: sed pocius tristatur:
Cum uiderit quem lib& ꝑ aliquod
scelus ruere: Congaud& autem
ueritati: id est operibus iusticię.
uel &iam illi qui inueritate & non
ficte fidelis . ẽ Om̃ĩa suffert:
sub̵ ad uersa pacienter: Omnia
credit quȩ continentur inueteri
sperat : quia nisi crederet non spe¬
ti: num quã labitur nũ quã cadit
Siue prophetiae euacuabuntur:
Prophetia . ẽ: quede futuro loquitur
Quod cum uenerit: non erit iam
necesse ut pro phecetur: ponatis
unum exemplum proomnibus:
ꝓph&atur xp̃s ad iudicium uentu¬
rus. eoueniente non erit necesse
ut haec prophetia recitetur am¬
plius: Sic deceteris intelli gendũ:
Siue lingue cessabunt: Qm̃ si cut
ante turrim babel una erat lin¬
gua hebrea: sicut quidã doctores
putant. expleto iudicio ipsa re¬
manebit una: Reuera in multis
linguis uari& as est & ubi uari

Expanded text:
pro malo reddat. Non cogitat malum, pro malo reddat. Non cogitat malum, id est non solum non facit, sed nec cogitat ut alii noceatur. Non gaudet super iniquitate, sed potius tristatur, cum viderit quemlibet per aliquod scelus ruere; congaudet autem veritati, id est operibus justitiae, vel etiam illi qui in veritate et non ficte fidelis est. Omnia suffert, subaudis adversa patienter, omnia credit quae continentur in Veterisperat quia nisi crederet, non speti nunquam labitur, nunquam cadit; sive prophetiae evacuabuntur: prophetia est quae de futuro loquitur. Quod cum venerit, non erit jam necesse ut prophetetur. Ponatur unum exemplum pro omnibus. Prophetatur Christus ad judicium venturus: eo veniente non erit necesse ut haec prophetia recitetur amplius: sic de caeteris intelligendum. Sive linguae cessabunt, quoniam sicut ante turrim Babel una erat lingua Hebraea, sicut quidam putant doctores, expleto judicio, ipsa remanebit una. Revera in multis linguis varietas est, et ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m scm quidatus ẽ nobis. Se¬
cundum paulum uero ꝑcaritatẽ
intelligitur homo caritatẽ habens
qui non quȩrit solum modo quȩ su¬
a sunt & quod sibi utile ẽ. sed qd̃
aliis: Uel &iam ipsedeus quica¬
ritas est nonquerit quȩ sua sunt.
qui a ueniens inmundum ꝑ incar¬
nationis mysteriũ. non quesiuit
quȩ sua erant. idẽ non que siuit ius¬
tos sed peccatores. qui sub diaboli
imperio tenebantur: Unde ipse
dicit: nonueni uocare uistos sed
peccatores: Dicamus & tercio
modo: Caritas idẽ ipse dsueni¬
ens inmundũ ñ quȩ siuit quȩ sua
erant.: Quid erat suum. Ut a¬
bomni creatura adoraret᷑ & glo
Sed ipse non quȩ siuit ista quȩ sua
erant & sibi conpetebant : quia
non quȩ siuit honorẽ : non reg¬
num: non timorẽ ab hominibus.
sedquȩ erant latronum. ħomicida¬
rum. atq male ficorum hominũ
sputa in delicet: colaphos. alapas.
irrisiones. uerbera: crucem & nior¬
tem: &sic̃ ipse non quȩ siu it
nec cogitur ad uin dic tã utmalũ

Expanded text:
m sanctum qui datus est nobis . Secundum Paulum vero, per charitatem intelligitur homo charitatem habens, qui non quaerit solummodo quae sua sunt, et quod sibi utile est, sed quod aliis. Unde etiam ipse Deus, qui charitas est, non quaerit quae sua sunt, quia veniens in mundum per incarnationis mysterium non quaesivit quae sua erant, id est non quaesivit justos, sed peccatores, qui sub diaboli imperio tenebantur, unde ipse dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Dicamus et tertio modo: Charitas, id est, ipse Deus veniens in mundum, non quaesivit quae sua erant. Quid erat suum? Ut ab omni creatura adoraretur, glorator omnium. Sed ipse non quaesivit ista quae sua erant et sibi competebant, quia non quaesivit honorem, non regnum, non timorem ab hominibus, sed quae erant latronum, homicidarum, atque maleficorum hominum, sputa videlicet, colaphos, alapas, irrisiones, verbera, crucem et mortem. Et sicut ipse non quaesivit non cogitur ad vindictam, ut malum
Abbreviated transcription (Latin):
Non inflatur: idẽ non extollitur
& in suꝑbiam non erigitur: ñ. est
ambiciosa: Ambire ẽ: desidera¬
re: & om̃is quicaritate .ẽ. plenus:
non desiderat neq cupit potes¬
tatem suꝑ alios exercere. qui a
maior c&eris non uulapparere :
non quȩrit quȩ sua sunt: Idest
quod sibi solũmodo utilȩ est
ased qđ aliis: uel certe quia pai¬
ciens ẽ. nonquȩrit quȩ sua sunt.
id ÷ uindictam : quia inimi cis
dicat. deus caritas. ẽ iquare
apłs dicat: caritas non quęrit
quȩ sua sunt: Quȩ tripliciter
intelligi potest: Aliter enim
intelli genda . ẽ. caritas scđm¬

Expanded text:
Non inflatur, id est non extollitur, Non inflatur, id est non extollitur, et in superbiam non erigitur. Non est ambitiosa. Ambire est desiderare, et omnis qui charitate est plenus non desiderat neque cupit potestatem super alios exercere, quia major caeteris non vult apparere. Non quaerit quae sua sunt, id est, quod sibi solummodo utile est, sed aliis. Vel certe patiens est, non quaerit quae sua sunt, id est vindictam, quia inimicis tes dicat: Deus charitas est , quare Apostolus dicit: Charitas non quaerit quae sua sunt? quae tripliciter intelligi potest. Aliter enim Intelligenda est charitas s
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dicentis: siuis ꝑfectus. eẽ. uade
uende omnia quȩ habes depaupe¬
ribus. Esitradidero corpusmeũ
ita ut ardeam sic̃ laurentius est
ustulatus . & hoc non fecero causa
hominibus: Caritas paciens est :
quomodo potest caritas paciens
eẽ quȩ uirtus est: sic uidetur
lo qui quasi dere animã habenti
nam caritas uirtus ẽ. que ꝑ se non
patitur. ideoq paciens ꝑse non est :
qua propter. ꝑcaritatem debemꝰ
intelligere hominem carita tem
habentem: itaq qui hab& carita¬
tem paciens est: tolerando aduer¬
sa quia ꝓtribulcitiones nouit ꝑue¬
nire ad gaudia regni: Benigna ẽ
id .ẽ ual de bona quia non solũ
non rendit malum ꝓbono: sed
insuꝑbonum ꝓmalo erbando
inimicum & potando: Caritas
nonemulatur: Superius ait.
emulamini caris mata meliora:
hic autem in malo: nonemulatur
dicit id: nulli inuid&̃ aliena feli¬
citate ñtorꝙtur: Non agit ꝑperã
id ẽ nona git aliquid ꝑuerse.
quicquid extra rectitu dinem
sit. quia qđ prauutn ẽ: ꝑperam

Expanded text:
dicentis: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus ; et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, sicut Laurentius est ustulatus, et hoc non fecero causa omnibus. Charitas patiens est. Quomodo potest charitas patiens esse quae virtus est? Sic videtur loqui, quasi de re animam habenti. Nam charitas virtus est quae per se non patitur, ideoque patiens per se non est. Quapropter per charitatem debemus intelligere hominem charitatem habentem. Itaque qui habet charitatem patiens est, tolerando adversa, quia per tribulationes novit pervenire ad gaudia regni. Benigna est, id est valde bona, quia non solum non reddit malum pro bono, sed insuper bonum pro malo, cibando inimicum et potando. Charitas non aemulatur. Superius ait: Aemulamini charismata meliora, hic autem in malo. Non aemulatur dicit, id est, nulli invidet, aliena felicitate non torquetur. Non agit perperam, id est, non agit aliquid perverse. Quidquid extra rectitudinem fit, quia pravum est, perperam