comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Altitudo ÷ in ea ligni parte que ab illo qđ transuersum
figit᷑ sursum uersus relinquit᷑. Hoc ÷ ad capt̃ crucifixi
quia bene sꝑantiũ suꝑna expectatio ẽ. Iam uͦ illud ex lig¬
nia conteruntur id uestigare conantia. ut ad extremum
eis dicat᷑. O homo tuquis es qui respondeas deo. Intelligẽtes¬
igit᷑ ꝑ egrinationẽ nr̃am in hac uita. mͦ crucifigamur
extendentes manus in latitudine bonoꝵ oꝑm. & longua¬
nimitate usq in finem ꝑseuerantes. atq habentes cor sur
tatorem fatigant. Hȩc ÷ eium non inaniter fabulosa s uti¬
liter uerax latitudo. longitudo. altitudo ꝓfundum.
unde etiam ꝑueniamus etiam ad suꝑ eminentem sciẽtiã
caritatis xp̃i. et impleamur in om̃em plenitudinem dĩ.
Non enim frustra talẽ mortẽ elegit. in cuiꝰ potestate
sic mori: non frustra ergo crucem elegit. ubi te hiuc
so ad t̾ram tendit. Ibi enim corpus crucifigit᷑. & qͦd amm

Expanded text:
altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo, quod transuersum altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo, quod transuersum figitur. sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi. quia bene sperantium superna expectatio est. iam uero illud ex lignia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur:s o homo tu quis es, qui respondeas deo? Viuentigitur peregrinationem nostram in hac uita mundo crucifigamur extendentes manus in latitudine bonorum operum et longanimitate usque in finem perseuerantes atque habentes cor surstatorem fatigant. haec est enim non inaniter fabulosa sed utiliter uerax latitudo, longitudo, altitudo, profundum, unde perueniamus etiam ad supereminentem scientiam caritatis Christi et impleamur in omnem plenitudinem dNon enim frustra talem mortem elegit, in cujus potestatesic mori? Non frustra ergo crucem elegit, ubi te huic so ad terram tendit. Ibi enim corpus crucifigitur, et quodam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ scło ꝑfecta & plena caritas sine ulla maloꝵ tolerantia
non fide credit qđ non uidet. nec spe desidat qd non tenoe
s in et̾̃num ueritatis ĩ cõmutabilem speciem ꝯtemplabitur
cuiꝰ sine fine quietum opus erit laudare qd̃ amat. & ama¬
re qd laudat. De hac consequent̾ dicit. Scire ⁊̃ suꝑ emu¬
nentem scientiam caritatis ip̃i. ut ĩpleamini in om̃em ple¬
nitudinem dei. In hoc mxsterio figura crucis ostenditur.
Iui enim quando uoluit mortuus ÷ quomͦ uoluit mortuus
ẽ. Hon frustra igit᷑ tale genus mortis elegit. nͥ in eo quoq
latitudinis huius et longitudinis et altitudinis & ꝓfun¬
ditatis magister existeret. Nam latitudo ⁊ in eo ligno qđ
transuersum desuꝑ figitur. Hoc ad bona oꝑa ꝑtinet. qr
ibi eitendunt᷑ manus. Longitudo in eo qd̃ ab ipso ligno
usq ad terram conspicuum ÷ Ibi enum quodãmodo stat᷑
idẽ ꝑsistitur et ꝑseueratur qđ longuanimitati tribuit᷑.

Expanded text:
autem saeculo perfecta et plena caritas sine ulla malorum tolerantia autem saeculo perfecta et plena caritas sine ulla malorum tolerantia non fide credit, quod non uidet, nec spe desiderat, quod non tenet, sed in aeternum ueritatis incommutabilem speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare. quod amat, et amare, quod laudat. de hac consequenter dicit: Scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mystequi enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur tale genus mortlatitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, quod transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tribuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmoda priuata sectantes. s in ꝯmue ubi salus om̃ium
÷ ꝯsulentes. Nam de ipso pane quo tales saturant᷑. qͦdã loco
apłs dicit. Unus panis unũ corpus multi sumus. Quid gͦ
ꝯprehend̾e: quȩ sit inquit latitudo. Sicut iam dixi ĩ bonis
oꝑib quib beniuolentia porrigit᷑ usq ad diligendos
inimicos. & longitudo. ut longuanimitate ꝓ hac latitu¬
dine molestię tolerent᷑. & altitudo ut ꝓ his ęt̃num qđ
ĩ suꝑnis ÷ premiũ nõ uanũ aliquid tꝑale sꝑetur. & ꝓfũ¬
dum. unde gratuita gr̃a dĩ. scđm secretũ & abditum
uoluntatis eius existit. Ibi enim radicati. ibi fundati su¬
mus. Radicati ꝓpt̾ agriculturam fundati ppt̃ ȩdificati¬
onem Quȩ qm̃ non ÷ ab homine. dicit alio loco idem apłs.
Dei agricultura. dĩ edificatio estis. Hoc totum agitur. cum
in hac nr̃a ꝑegrinatione fides ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Ĩ futõ

Expanded text:
id est non commoda priuata sectantes, sed in commune, ubi salus omnium id est non commoda priuata sectantes, sed in commune, ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus, quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos, et longitudo, ut longanimitate pro hac latitudine molestiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in supernis est praemium, non uanum aliquid temporale speretur. et profundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius existit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus, radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem; quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: Dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hac nostra peregrinatione fides per dilectionem operatur. in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i cħu xp̃i ex quo om̃is piternitas in cęlo & in terra nõat᷑.
Iueris cuiꝰ rei gr̃a: Hoc supradixerat. Ept̃ qd̾ peto nõ ĩfir¬
mari ĩ tribulationib m̃is ꝓ uob̾. Hoc gͦ eis optat ut non
infirment᷑ intͥbulationib apłi quas ꝓ ilł sustinebat. et
pro hoc genua flectebat ad patrem. Proinde ñ infirma¬
ri unde illis sit. sequit᷑ et dicit. Ut det uob̃ scđm di¬
uicias głe suȩ urtutẽ corrobari ꝑ sp̃m eiꝰ. Hȩc sunt
diuitiȩ. de quib dic̃. Oaltitudo diuiciarũ. Abditas
enim habent causas. ubi nullis meritis precedentib quid
hm̃s qd̾ ñ accepimus: deinde sequit᷑. & quid oportet. ad¬
uingit. Ininteriore inquit homine habitare xp̃m ꝑfidẽ
ĩ cordib ur̃is. Hȩc ÷ uita cordium qua uiuimiꝰ in scłm seli
ab initio fidei usq ad finem speciei. Ut ĩ caritate inquit
raidicati & fundati. preualeatis ꝯprehendẽ cũ om̃ib scĩs. Ista
⁊ ꝯmunio cuidam diuinȩ celestisq rei publice. Hinc satu¬

Expanded text:
n Christi, ex quo omnis paternitas in caelo et in terra nominatur. quaeris, cuius rei gratia? hoc supra dixerat: propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro uobis. hoc ergo eis optat, ut non infirmentur in tribulationibus apostoli, quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flectebat ad patrem. proinde non infirmari unde illis sit sequitur et dicit: ut det uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. hae sunt diuitiae, de quibus dicit: o altitudo diuitiarum abditas enim habent causas; ubi nullis meritis praecedentibus quid habemus quod non accepimus? deinde sequitur et quid oportet adiungit: in interiore, inquit, homine habitare Christum per fidem in cordibus uestris; haec est uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei, ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque reipublicae; hinc satu
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ suum et matrem. &e adherebit uxori suȩ & erut̃ duo ĩ
carne una. Iuȩ dierba cũ primi hominis fuisse sẽptura ipsa
testecur dñs tam̃ cñs in eungłio dm̃ dixisse declarauit. ait
enim.t legistis. quia qͥ fecit ab initio mascłm & feminam
fecit eos Et dixꝰ. sropt̃ hoc dimittet homo patrẽ & matrẽ
et adherebit uxori suȩ. et erunt duo in carne una. ut hic̃
ĩtelligenus ꝓpt̾ extasim que precesserat in adam. hoc eum

Expanded text:
t matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Quae verba cum primi hominis fuisse Scriptura ipsa testatur, Dominus tamen in Evangelio Deum dixisse declaravit. Ait enim: Non legistis quia qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos? et dixit: Propter hoc dimittet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una , ut hinc intelligeremus propter exstasin quae praecesserat in Adam, hoc eum
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ quidem latinȩ uob̃ dicam. quia punice ñ om̃s nostis. Puni¬
cum enim ꝓuerbium ÷ antiquũ. Nummũ querit pestilentia
duo illi da. et ducat se. Numqͥd ñ hoc ꝓuerbium de eugłio
uidetur natum: nam quid aliud dixit dñs. ꝗͣ redimentes
tp̃s quando ait si quis uult uiditio tecum ꝯtende & tunicã
tiuam tollere uult. dimitte illi et pallium. Iuditio uult tecũ¬

Expanded text:
quod quidem Latine vobis dicam, quia Punice non omnes nostis. Punicum enim proverbium est antiquum: Nummum quaerit pestilentia; duos illi da, et ducat se. Numquid non hoc proverbium de Evangelio videtur natum? Nam quid atempus, quando ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte illi et pallium. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ lux in dño. dies erant. Im ille qͥ uissit de tenebris lumen
clarescere illuminauit eos. Infantes isti quos cernitis exteruis
dealbatos. interiusq mundatos. qͥ candore uestum splendo¬
rẽ mentium prefigurant. cũ peccatoꝵ suorum nocte preme¬
rentur tenebrȩ fuer̃. Nunc aut̃ quia mundati sunt lauachro
ĩdulgentiȩ. quia irrigati fonte sapientiȩ. quia ꝑfusi luce uis¬
ticiȩ. Hȩc ÷ dies. qͣm fecit dñs exultemus & letemur in ea. Audi¬
at nos dies dñi. audiat nos dies factus a dño. Audiat & ob¬
audiat. ut exultemus & letemur in eo. Im sicut dic̃ apłs. hoc¬

Expanded text:
autem lux in Domino , dies erant: quoniam ille qui jussit de tenebris lumen autem lux in Domino , dies erant: quoniam ille qui jussit de tenebris lumen clarescere, illuminavit eos . Infantes isti, quos cernitis exterius dealbatos, interiusque mundatos, qui candore vestium splendorem mentium praefigurant, cum peccatorum suorum nocte premerentur, tenebrae fuerunt. Nunc autem quia mundati sunt lavacro indulgentiae, quia irrigati fonte sapientiae, quia perfusi luce justitiae: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo . Audiat nos dies Domini, audiat nos dies factus a Domino: audiat, et obaudiat; ut exsultemus et laetemur in eo. Quoniam, sicut ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli estote. ut m̃tib ꝑfecti sitis. &o stulti galathȩ. quis
uos fascinauit : s im non in uoce sua. In tua enim qͥ misisti
sp̃m tuũ de excelsis ꝑ eum qͥ ascendit in altum et aꝑuit ca¬
tharactas donorum suorum ut fluminis impetus letificaroe
ciuitatem tuam. Illi enim suspirat sponsi amicus. habens
iã sp̃s prunitias penes eũ s adhuc insemet ipso ingemiscens
Illi zelat ñ sibi. quia in uoce catharactarũ tuarũ non ĩ uoce
sua inuocat alt̾m abęssum. cui zelans: timet ne sicut. serpens
euam decepit astutia sua. sic & eoꝵ sensus corrũpant᷑ a castitate
quȩ ÷ insponso nr̃o unico tuo. Et uidit ds̃ lucem qr bona¬
÷ et diuisit ds̃ inter lucem & tenebras. S uocauit ds̃ lucẽ diẽ
et tenebras uocauit noctem. Si gͦ ds̃ uocauit diem lucem. sine
dubio illi quib dic̃ apłs paulus. fuistis enim aliqn cenebre nc̃

Expanded text:
paruuli estote, ut mentibus perfecti sitis, et: o stulti Galatae, quis paruuli estote, ut mentibus perfecti sitis, et: o stulti Galatae, quis uos fascinauit? sed iam non in uoce sua; in tua enim, qui misisti spiritum tuum de excelsis per eum, qui ascendit in altum et aperuit cataractas donorum suorum, ut fluminis impetus laetificarent ciuitatem tuam. illi enim suspirat sponsi amicus, habens iam spiritus primitias penes eum, sed adhuc in semet ipso ingemescens, — illi zelat non sibi, quia in uoce cataractarum tuarum, non in uoce sua inuocat alteram abyssum, cui zelans timet, ne sicut serpens Euam decepit astutia sua, sic et eorum sensus corrumpantur a castitate, quae est in sponso nostro, unico tuo. quae est illa est. Et divisit Deus inter lucem et tenebras: et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem . Si ergo Deus vocavit diem lucem, sine dubio illi quibus dicit apostolus Paulus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
imemorati sumus tui dñe de t̾ra iordanis. et de monte eqͣli
tͥ s paruo ꝓpt̾ nos. & displicuerunt nob̾ tenebre nr̃e & cõ¬
uersi sumus et facta ÷ lux. Et ecce fuimus aliquando cenebix
Spe enim salui facti sumus. Spes autem quȩ udecur. ñ ⁊ spes.
Ad huc abyssus abossum inuocat: s iam in uoce catharactarũ
tuarũ. Adhuc et ille qui dicit non potui loqui uob̾ qͣsi sp̃ua¬
libus s quasi carnalib etiam ipse non dum se arbitrat᷑ ꝯpre¬
hendisse. et quȩ retro oblitus in ea quȩ ante sut̃ extendit᷑ & in¬
gemiscit grauatus & sitit anima eius ad dm̃ uiuum quẽ¬
ad modum ceruus ad fontes aquarum. et dic̃ quando ueniã
habitacłm suũ qd̃ de cęlo ÷ suꝑ indin cupiens. et ĩuocat ĩferi¬
orem abxssum dicens. nolite ꝯformari hiuic seło s reformami¬
ni in nouitate mentis ur̃ȩ. & nolite pueri effici sensib s malita

Expanded text:
conmemorati sumus tui, domine, de terra Iordanis et de monte aequali conmemorati sumus tui, domine, de terra Iordanis et de monte aequali tibi, sed paruo propter nos, et displicuerunt nobis tenebrae nostrae, et conuersi sumus ad te, et facta est lux. et ecce fuimus aliquando tenebraespe enim salui facti sumus. spes autem, quae uidetur, non est spes. adhuc abyssus abyssum inuocat, sed iam in uoce cataractarum tuarum. adhuc et ille qui dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, etiam ipse nondum se arbitratur conprehendisse, et quae retro oblitus, in ea, quae ante sunt, extenditur et ingemescit grauatus, et sitit anima eius ad deum uiuum, quemadmodum cerui ad fontes aquarum, et dicit: quando ueniam? habitaculum suum, quod de caelo est, superindui cupiens, et uocat inferiorem abyssum dicens: nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae, et: nolite pueri effici mentibus, sed malitia
Abbreviated transcription (Latin):
lux illa ÷ quȩ illuminat. Nam et ocłi nr̃i dicunt̃ lumina
et tamen nisi aut nocte lucerna accendat᷑. aut ꝑ diẽ sol exeat
lumina illa sine causa patent. Sic gͦ ⁊ ioħs erat lux. s ñuera
lux. quia non illuminatus tenebre. s illuminatione factus ẽ.
lux. Nisi autem illuminaret. tenebre erat. sicut om̃s impii
quib iam credentib dixit apłs. Fuistis aliquando tenebre.
deret in dño ñ intelligeremus. Lux inquit in dño. Tene¬
bre ñ in dño eratis. Fuistis enim aliquando tenebre. Ibi nõ
antequam acciꝑet formam doc tririȩ inusibilis erat & in¬
composita. et ignorantię tenebris tegebamur: qͣm ꝓ innqͥ¬
tate erudisti hominem. et uidicia tua sicut multa abyssus.
S quia sp̃s tuus suꝑ ferebatur suꝑ aqͣm. ñ reliquit miseri¬
am nr̃am miscđia tua. et dixit fiat lux pęnitentiam agite.
appropinquabit enim regnũ cȩlorum. Penitentiam agite.
fiat lux. Et qm̃ conturbata erat ad nos ipsos anina nr̃a

Expanded text:
lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. deret, in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non antequam acciperet formam doctrinae, inuisibilis erat et inconposita, et ignorantiae tenebris tegebamur, quoniam pro iniquitate erudisti hominem, et iudicia tua multa abyssus. sed quia spiritus tuus superferebatur super aquam, non reliquit miseriam nostram misericordia tua, et dixisti: fiat lux; paenitentiam agite, appropinquauit enim regnum caelorum. paenitentiam agite; fiat lux. et quoniam conturbata. erat ad nos ipsos anima nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
portamus subripit ira xp̃iano. ñ debet dui teneri & fieri pͥ¬
diana. Eice illam de corde anteqͣm occidat lux ista iusibilis
no te deserat lux illa inuisibilis. S & aliter melius ĩtelligitur
na anima illustrat᷑ ad quem gaudent angłi. Hominũ aut̃
infirmitate acies cordis. & si crepidint sub radis eius. ad eũ
tamen contemplandum ꝑ mandata purgantur. Cum ipse
sol ceꝑit in homine habitare ꝑ fidem. ñ tantã uideat in te
dignacione cito redeundum ÷ ad mansuetudinis lenitatem.
Nam ꝑtinax motus facile in eiꝰ odium transit cui ñ celerit̃ ig¬
fitue multo minus ÷ animo tenere aliquid ut in odium ĩdig¬
natio conuertatur. Ad qđ ꝑtinet etiam qd̾ alio loco dr̃. ñ occi¬

Expanded text:
portamus, subrepit ira Christiano non debet diu teneri et fieri prportamus, subrepit ira Christiano non debet diu teneri et fieri pridiana; ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed aliter melius intelligitur, natura illustratur, ad quem gaudent Angeli, hominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per fidem, non tantum in te valeat dignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium transit, cui non celeriter igfatue, multo minus fas est animo tenere aliquid, ut in odium indignatio convertatur. Ad hoc pertinet etiam quod alio loco dicitur: Non occ
Abbreviated transcription (Latin):
irascere tibi. Prascimini inquit & nolite peccare. Qđ duob mo¬
dis intelligi potest. Aut etiã si irascimini nolite peccare. id: etiã
si surgit iam motus animi qui iam ꝓpt̾ penam peccati. non est.
in potestate. saltim non ei consentut ratio et mens quȩ intus re¬
generata ÷ scd̾m dm̃. ut mente seruiamus legi dĩ si ad huc car¬
ne seruimus legi peccati. aut agite penitentiam id÷ irascimiini
b̃ ipsis de preteritis peccatis. et ulterius peccare desinite.
egebam irascimini et nolite peccare. & quomͦ mouebar ꝯsesia¬
ds̃ m̃s qͥ iam didiceram trisci mͥ de preteritis ut de cetero ñ
Uolo uos irasci. s ut non peccetis. Ut aut̃ nõ peccetis. quib
habetis irasci nisi uobis: quid ÷ enĩ homo penitens nͥ homo
irascens sibi: ut accipiat ueniam. de se ipso exigit penam.
Xrecte dicit deo. Auerte ocłos tuos a peccatis m̃is. qm peccatũ
meum ego agnosco. Si tu agnoseis. et ille ignoscit. Sol ñ¬
quia si ex ipsa conditione et infirmitate mortalitatis qͣm

Expanded text:
inum? Ergo Irascimini, inquit, et nolite peccare; quod duobus modis intelligi potest: aut, Etiam si irascimini, nolite peccare; id est, Etiam si surgit motus animi, qui jam propter poenam peccati non est in potestate, saltem ei non consentiat ratio et mens, quae intus regenerata est secundum Deum, ut mente serviamus legi Dei, si adhuc carne servimus legi peccati : aut, Agite poenitentiam; id est, irascimini vobis ipsis de praeteritis peccatis, et ulterius peccare desinite. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus meus, qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et recte dicit Deo, Averte oculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnoscis, et ille ignoscit. Qui asi ex ipsa conditione et infirmitate mortalitatis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dit ait quid ÷ nisi quia ⁊ descendit inĩferiores partes derre:
qui descendit ipse ÷ & qui ascendit suꝑ om̃s cęlos ut ĩplerae
ꝓpħas. quosdam uͦ euanglistas. quosdam aut̃ pistores ⁊ docto¬
res. Ecce quare dicta sunt ddona. quia sicut alibi dicit. Num¬
quid om̃s apłi: num qͥd om̃s ꝓpħe : et cetera. Et ipse dedit

Expanded text:
dit, ait, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? dit, ait, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes cas, quosdam vero evangelistas, quosdam autem pastores et doctores. Ecce quare dicta sunt dona: quia, sicut alibi dicit, Numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae ? et caetera. Hic aut
Abbreviated transcription (Latin):
int uet maxime greci. et ex hebreo sic int̾pretatum habemꝰ.
in utroq ẽ. diumi sermonis auctoritas. sensus plenissimꝰ red¬
deret᷑. ꝓtrumq enim uerum ÷ et quia dedit hominibꝰ et
quia accepit in hominibꝰ. dedit hominib tamꝗͣ capt̾ m̃bris
suis. accepit in hominib idem ipse utiq ĩ membris suis. łpt̃
que mcmbri sua. climaut de gelo Sule suule quiad me ꝑse¬
queris: et de quib membris suis. ait. Iuando uni ex minunis
meis fecistis m fecistis. Ipse gͦ xp̃s et dedit de celo. & accepit
in cerra. Porro aut̃ dona ob hoc ambo dixerut̃ et ꝓpħa iapłs
multa dona quȩ sint quibq propria diuidunt᷑. Ñ enĩ singl
quiq habent om̃ia. s hu illa. alii alia. qͣmuis ipsum donũ¬
Nam et alibi cũ multa ddona cõmemorasset. om̃ia inquit hȩc
oꝑitur unus atq idem sp̃s diuidens ꝓpria unicuiq ꝓ ut
tiuauit captiuitatẽ dedit dona hominibus. Qđ aut̃ ascẽ¬

Expanded text:
et maxime Graeci; et ex Hebraeo sic interpretatum habemus. in utroque est divini sermonis auctoritas, sensus plenissimus redderetur. Utrumque enim verum est, et quia dedit hominibus, et quia accepit in hominibus. Dedit hominibus, tanquam caput membris suis: accepit in hominibus idem ipse utique membris suis, propter quae membra sua clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris ? et de quibus membris suis ait, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ipse ergo Christus, et dedit de coelo, et accepit in terra. Porro autem dona ob hoc multa dona quae quibusque sint propria, dividuntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa, alii alia, qnam et alibi cum multa dona commemorasset: omnia, inquit, haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout tiuauit captiuitatem, dedit dona hominibus: quod autem ascen
Abbreviated transcription (Latin):
edificatione et hic dictum: Ad ꝯsũmationem sc̃oꝵ ĩ opus
mynisterii. in edificationẽ corporis xp̃i. Ac deinde subiec
tem fidei et agnitionem filii dĩ. in uirũ ꝑfectum ĩ mensu¬
ram etatis plenitudinis ip̃i. et cet̾a donec eadẽ mensura¬
m quo corpore intelligenda ess ostend& dicens. Augeam᷑
in illo ꝑ om̃ia qui ÷ ciput ip̃s. ex quo totum corpus cone¬
rum et conpactum. ꝑ om̃em tactum subministracionis
scđm oꝑationem in mensuram uniuscuiusq partis. Sicut
gͦ ÷ mensura uniusciuusq partis. ita cocius corporis quod
om̃ib suis partib ꝯstat ÷ utiq mensura plenitudinis de qͣ
dictum: in mensuram etatis plenitudinis ip̃. Iuã plentaa¬
dinem etiam illo ꝯemorauit loco ubiait. de. xp̃o. Et ipsũ

Expanded text:
aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi ac deinde subietem fidei, et agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et caetera; donec eadem mensura in corpore intelligenda esset, ostenderet, dicens: Augeamur in illo per omnia, qui est caput Christus; ex quo totum corpus connexum, et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis. Sicut est ergo mensura uniuscujusque partis; ita totius corporis, quod omnibus suis partibus constat, est utique mensura plenitudinis, de qua dictum est: In mensuram aetatis plenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam illo commemoravit l
Abbreviated transcription (Latin):
xxͣx. quippe annos definierut᷑ etiam esse. scłi huius doctis¬
simi homines iuuentutem. Que cũ fuerit spatio ꝓprio der¬
minata. inde iam hominem indetrmienta uergere gͣiuio¬
ris ac senilis etatis.  ideo non esse dictum ĩ mensurã cor¬
poris uł in mensuram stature s in mensurã etatis plenitu¬
in illo ꝑ om̃ia qui ÷ caput xp̃s. ex quo totum corpus con¬
pactum et conglutinatum ꝑ om̃em uincturam sũminis¬
trationis. scđ̾m oꝑationem in mensurã unuiscuiꝰq membri
augmentum corporis facit in edificationem siu incaritate
Ecce qui ÷ uir ꝑfectus caput & corpiis. qd ꝯstat om̃ib
membris quȩ suo tpõr ꝯplebuntur. quotidie cam̃ eidẽ corpori
accedunt. dum edificatur eccłia cui dĩ: Uos aut̃ estis corpus
ip̃i et membra. & alibi ł corpore inquit eiꝰ qd̾ ÷ ȩccłia. Itẽq
alibi. Unus ÷ panis. unũ corpus multi sumus. De cuiꝰ corꝑis

Expanded text:
triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctistriginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem: quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde jam hominem in detrimenta vergere gravioris ac senilis aetatis. Et ideo non esse dictum, In mensuram corporis; vel, In mensuram staturae: sed, in mensuram aetatis plenituin illo per omnia qui est caput Christus ex quo totum corpus conpactum et conexum per omnem iuncturam subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritEcce qui est uir perfectus, caput et corpus, quod constat omnibus membris, quae suo tempore conplebuntur, cottidie tamen eidem corpori accedunt, dum aedificatur ecclesia, cui dicitur: Vos autem estis corpus Christi et membra, et alibi: Pro corpore, inquit, eius quod est ecclesia, itemque alibi: Unus panis, unum corpus multi sumus. De cuius corporis
Abbreviated transcription (Latin):
rendum esse. utiq xp̃s in ea mensura corporis in qua mortuiꝰ
est resurrexit. Nec fas est. dicere cũ resurrectionis om̃ium
tp̃s uenerit accessuram corpori eiꝰ eam magnitudinẽ quam
non habuit. Si aut̃ dixerimus ad dñici corporis modum
etum quorumq maiora corpora redigenda. phibit. de.¬
multorum corporibus płimum cum ipse nec capillũ ꝑitu¬
rum ẽẽ. ꝓmiserit. Restat gͦ ut suam recipiat quisq mnen¬
suram qͣm uł habuit in uiuentute etiam si senex ÷ mortuiis
uł fuerat habiturus siante : defunctus. atq illud qđ ꝯme¬
morauit apłs do mensura etatis plenitudinis ip̃i. aut ꝓpt̃
aliud intelligamus dictum ce̾. id ut illi capiti ĩ ppłis
xp̃ianis accedente om̃ium ꝑfectione membroꝵ etatis eiꝰ
mensura compleatur. Aut si hoc de resurrectione corꝑi
dictum ⁊ si accipiamus dictum ut nec infra nec ultͣ u¬
uenilem formã resurgant corpora mortuorũ. s in ei ȩtate
et robore usq ad qͣm ip̃m hic ꝑuenisse cognouimus. Circa

Expanded text:
ristus in ea mensura corporis, in qua mortuus est, resurrexit nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam noetiam quoramcunque majora corpora redigenda, pmultorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. Restat ergo ut suam recipiat unusquisque mensuram, quam vel habuit in juventute, etiamsi senex sit mortuus, vel fuerat habiturus, si ante est defunctus. Atque illud quod commemoravit Apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi , aut propter aliud intelligamus dictum esse, id est, ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis ejus mensura compleatur; aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec ultra, nec infra juvenilem formam resurgant corpora mortuorum; sed in ejus aetate et robore, usque ad quam Christum hic pervenisse cognovimus. Circa
Abbreviated transcription (Latin):
lucem. Quid ÷ facis ueritatem: non te palpas. non tͥ blandiris
ñ te adularis. non dicis iustus sum. cum sis iniquus. & ĩcipis
ficere ueritatem. Uenis. aut̾ ad lucem. ut manifestent᷑ oꝑatua
quia in dõ sunt facta. quia & hoc ipsum qd̃ tibi difplicuit
peccatũ tuũ. ñ tͥ displicera nͥ ds tibi lucer&e. et eiꝰ ueritas tͥ
lucem & fugit eam. ut ñ arguantur oꝑa eiꝰ mala quȩ dilig̃.
Iui aut̃ facit ueritatem. accusat inse mala sua. ñ sibi parcit
ñ sibi ignoscit. ut ds ignoseat. quia qđ uult ut ds ignoscit
ipse agnoscit. X̾ uenit ad lucem. cui gr̃as agit qd̾ illi qđ in se
animȩ ÷ dm̃ suum. Quęcumq anima oblita fuerit dm̃ suum
dormiuit. Idõ dic̃ apłe quibusdam oblitis dm̃ suum. ⁊ tamꝗͣ
in sompno agentib deliramenta culture idoloꝵ. Sic sut̃ enim
qui colunt idola. quomͦ qͥ uident ĩ somnis uana. Si aũ eui¬

Expanded text:
lucem, Quid est facis veritatem, non te palpas, non tibi blandiris, lucem, Quid est facis veritatem, non te palpas, non tibi blandiris, non tibi adularis, non dicis justus sum, cum sis iniquus et incipis facere veritatem, venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua quia in Deo facta sunt, quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret nisi Deus tibi luceret et ejus veritas tiblucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat, qui quod vult ut Deus agnoscat ipse ignoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit, eo quod ille qui dum se Deum suum. Quaecumque anima oblita fuerit Deum suum, dormit. Ideo dicit Apostolus quibusdam oblitis Deum suum, et tanquam in somno agentibus deliramenta culturae idolorum. Sic sunt enim qui colunt idola, quomodo qui vident in somnis vana: si aute
Abbreviated transcription (Latin):
dam ueritatem. et resipiscant adia bli laqueis aqͦ capti
tenent᷑ ad ipsius uoluntatem. Nes gͦ consentientes sitis
inalis ut approbetis. neq negligȩtes ut ñ arguatis. neq
suꝑbientes ut insultanter ayuatis. Om̃ia aut̃. q̃ arguũt᷑¬
A oc ⁊ uiditium q̃mi luyuenit ĩ mundũ & dilexerunt ho a i¬
uistifices impios s dilexerunt inquit homines maais
tenebras quon luc̃em. Ibi posuit ium. Multi enum Aile¬
ꝯsitetur peceita sua et accusat peccita sua: cum um dõ faeut
Accusit as̃ pecctta ciu. si & tuaccuses comiungeris deo.Quasi dus
res sut hono et peccator. Id uidis liomo. ds fecit. Iđ audis
peceator. ipse homio fecit. dele qd̾ fecisti. ut ds saluet quod
fecit. Oportet ut oderis inte opus cuum. et ames in te opus
dei. Cum autem ceꝑit tͥ displicere qd fecisti. inde incipiunt
bona oꝑa tua. quia accusas mala oꝑa tua. Initium oꝑm bono¬
rum confessio. Ñ oꝑm malorum. Fãcis ueritatem. & uenis ad

Expanded text:
t resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti tenentur ad ipsius voluntatem . Neque ergo consentientes sitis malis, ut approbetis; neque negligentes, ut non arguatis; neque superbientes, ut insultanter arguatis. 21. Unit judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt hone venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit vim. Multi enim dilenfitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incibona opera tua, quia accusas mala opera tua, initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad
Abbreviated transcription (Latin):
cio: nec frigida ÷ ocio. nec turbulenta nec marcida ÷ nec
audax. nec fugax. nec preceps. nec iacens. Liȩc agite & ds̃¬
cdo pacis. Accłia accepit hoc donũ. ut ĩ ea sp̃u scõ fiat
remissio peccatorũ. Iuam remissionẽ cum tͥnitas fac̃ ꝓpriȩ
tamen ad sp̃m scm̃ intelligit᷑ ꝑtine. Ipse ÷ enĩ sp̃s ad optio¬

Expanded text:
actio nec frangitur negotio, nec turbulenta est, nec mancida, nec actio nec frangitur negotio, nec turbulenta est, nec mancida, nec audax, nec fugax, nec praeceps, nec jacens VERS. 3.-- cclesia, quae accepit hoc donum, ut in ea in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum? Quam remissionem cum Trinitas faciat, proprie tamen ad Spiritum sanctum intelligitur pertinere. Ipse enim est Spi
Abbreviated transcription (Latin):
refrenetis. et memineritis nullum locum ee. ubi ñ possit
laqueos tende qui timet ne reuolemus ad dm̃. & inimi¬
cum om̃ium bonorũ. cuiꝰ captiui fuimus iudicemus.
nullamq ẽẽ. nob̃ ꝑfectam requiẽ cogitetis. donec tͣnse¬
at iniquitas. et ĩ uidicium iusticia conuertat᷑. Itẽ cum
aliquid strenue atq alacrit̾ agitis et impigre oꝑamuni
siue in orationibus sue inieuiniis siue ĩ helemosinis. uł
et ds in xp̃o donauit uob̃. suie. donantes ꝑniciosas cõsue¬
tudines. castigantes corpus. seruituti subicientes siue suf¬
ferentes. tribulationem. et ante om̃ia uos ipsos inuicem
ĩ dilectione. Quid enim sufferat qͥ fr̃em ñ suffert: siue
ꝓspicientes astutiam. atq insidias temptatoris. et scuto fidĩ
iacła eius ignita repellentes et extinguentes. siue cantãtes
et psallentes in cordib ur̃is dño. uł uocib acorde. nõ disso
enim actio recti itineris. quȩ ocłos semꝑ haboe ad dñm. qm

Expanded text:
refrenetis et memineritis nullum locum esse, ubi non possit laqueos tendere, qui timet, ne reuolemus ad deum et inimicum omnium bonorum, cuius captiui fuimus, iudicemus, nullamque esse nobis perfectam requiem cogitetis, donec transeat iniquitas et in iudicium iustitia conuertatur. Item cum aliquid strenue atque alacriter agitis et inpigre operamini siue in orationibus siue in ieiuniis siue in elemosynis uel et deus in Christo donauit nobis. siue edomantes perniciosas consuetudines castigantesque corpus et seruituti subicientes siue sufferentes tribulationem et ante omnia uos ipsos inuicem in dilectionem — quid enim sufferat, qui fratrem non suffert? - siue prospicientes astutiam atque insidias temptatoris et scuto fidei iacula eius ignita repellentes et extinguentes siue cantantes et psallentes in cordibus uestris domino uel uocibus a corde non dissoenim actio recti itineris, quae oculos semper habet ad Deum. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
societatem illi in quos primitus uenit. linguis om̃ium
gentium sũt locuti. quia ꝑ linguas consociatio ꝯstat ge¬
neris humani. Et sic oportebut ꝑ linguas gentium signi¬
ficari istã societatẽ filioꝵ dĩ. et membrorũ xp̃i futuram ĩ
om̃ib gentib ut quẽ adinodũ tc̃ ille apparebat accepis¬
se sp̃m sc̃m qui loquebat᷑ linguis om̃ium gentiũ. ita nuc̃
ille se agnoscat accepisse sp̃m sc̃m qui tenet᷑ uincło pacis.
eccłiȩ. quȩ diffunditur in om̃ib gentib Unde dicit
apłs. Studentes seruare unitatem sp̃s in uincło pacis. Si¬

Expanded text:
etatem illi in quos primitus uenit linguis omnium gentium sunt locuti, quia per linguas consociatio constat generis humani; et sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societa.tem filiorum dei et membrorum Christi futuram in omnibus gentibus, ut, quemadmodum tunc ille apparebat accepisse spiritum sanctum, qui lille agnoscat accepisse Spiritum sanctum, qui tenetur vinculo pacis Ecclesiae, quae diffunditur in omnibus gentibus. Unde dicit Apostolus: Studentes servare unitatem Spiritus in vinculo pacis
Abbreviated transcription (Latin):
turam fieri putet᷑. Ideo aiut̃ scđm imaginem dĩ ut ĩ eare ĩtelliga¬
tur fieri hȩc renouatio ubi ÷ imago dĩ. id⁊ ĩmente. quẽadmodũ
dm̃s scđm corpus suum mortuũ. eẽ. ñ scđm sp̃m eũ qͥ de cor¬
pore fidelis & iustus abscedit. Iuid enim dm̃s scđ̾m corpꝰ mor¬
tuum nͥ corpore uł in corpore. non anima uł in anima mor¬
tuum: aut si dicimus scđm corpus ÷ pulcher aut scđm cor¬
pus foras ñ scd̾m animũ. qͥd ÷ aliud qͣm corpore ñ animo
pulcher aut fortis: et innumerabilit̾ ita loquimur. Nonitaq
sic intelliganus scđm imaginem eius qͥ creauit eum. quasi
alia sit imago scđm qͣm renouat᷑. non ipsa quę renouatur.

Expanded text:
turam fieri putetur; ideo autem, secundum imaginem Dei, ut in ea re intelligatur fieri haec renovatio, ubi est imago Dei, id est in mente. Quemadmodum dicimus, secundum corpus mortuum, non spore fidelis et justus abscedit. Quid enim dicimus secundum corpus mortuum, nisi corpore vel in corpore, non anima vel in anima mortuum? Aut si dicamus, secundum corpus est pulcher aut secundum corpus fortis, non secundum animum, quid est aliud quam corpore, non animo, pulcher aut fortis. Et innumerabiliter ita loquimur. Non itaque sic intelligamus secundum imaginem ejus qui creavit eum, quasi alia sit imago secundum quam renovatur, non ipsa quae renovatur.
Abbreviated transcription (Latin):
congreganda ÷ ut simus equales angłis dĩ. Illis gͦ a sclis ĩnotuit
quia om̃is creatura ñ ante scła s a scłis. Ab ipsa enim exorta st̃

Expanded text:
congreganda est, ut simus aequales Angelis Dei . Illis ergo a saeculis innotuit; congreganda est, ut simus aequales Angelis Dei . Illis ergo a saeculis innotuit; quia omnis creatura non ante saecula, sed a saeculis. Ab ipsa enim exorta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lant. eiusq suꝑnis preceptis et ussis obtemꝑent. bonum:
eis in ordine ꝓpriȩ naturȩ atq substantiȩ. Nuncii aut̃: grece¬
ciuitas nuncupatur. Nam nec illud eos latuit mysterium
regni celoꝵ qđ oportuno tp̃r reuelatum ÷ ꝓsalute nr̃a. quo
ex hac ꝑ egrinatione lib̾ati. eoꝵ cetui ꝯungamur. Neq enim
hoc ignorarent. qñ quidem ipsum sem̃ qđ oportuno tp̃r
aduenit ꝑ ipsos dispositum ÷ in manu mediatoris. idẽ ĩ eiꝰ
tib annuciare inuestigabiles diuitias xp̃i & illuminare
quȩ sit dispositio sacram̃ti qd̃ fuit absconditum a scłis ĩ deo
qui uniuersa creauit. ut innotescer& principib & potesta¬
tib in celestib ꝑ eccłiam multiformis sapientia dĩ. scđ̾m pro
absconditum a scłis in deo: ut tñ imotesceret pͥncipib et
potestatib in celestib ꝑeccłiam multiformis sapientia dei.
Quia ibi primitus ȩccłia qͦ post resurrectionem et ista ȩccłła

Expanded text:
lant eiusque supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est lant eiusque supernis praeceptis et iussis obtemperent, bonum est eis in ordine propriae naturae atque substantiae. nunistimamus. Nam nec illud eos latuit mysterium regni caelorum. quod oportuno tempore reuelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui coniungamur. neque enim hoc ignorarent, quandoquidem ipsum semen, quod oportuno tempore aduenit, per ipsos dispositum est in manu mediatoris, id est in eitibus adnuntiare inuestigabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit dispositio sacramenti. quod fuit absconditum a saeculis in deo, qui uniuersa creauit. ut innotesceret principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapientia dei secundum pabsconditum a saeculis in Deo, ut tamen innotesceret Principibus et Potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei; quia ibi primitus Ecclesia, quo post resurrectionem et ista Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ osse firmata. ille autem ꝓpter ipsam infirmus. quia ĩ
locum costȩ ñ costa s caro suppleta ÷ ñ habuit hoc prima
rerum conditio qͣn sȩxto die dictum⁊ mascł̃m & feminã
fecit eos. ut femina om̃ino sic fieret. s tantum hoc habuit
quia & sic fieri posset. nec contͣ causas qͥs uoluntate institu¬
unt. mutabili uoluntate aliquid faceret. Iuid aut̃ fieret
ut om̃ino aliud fut̾m non ess absconditum erat in dõ qui
unuersa creauit. S qm sic dixit absconditum ut innotesce¬
mis sapientia dei. ꝓbabilit̾ creditur sicut illud semen eiu
ꝓmissum ÷ dispositum ꝑ angłos in manu mediatoris. sic om̃ia
munistiantib angłis ẽe. facta: ut tñ ubiq creator uł reparator¬
creaturarum ñ sit. nͥ qui plantatore & rigatore qͣlib& solus in¬
.ꝓpt̃ inferiorum scientiam nuncus indig& quasi ꝑ eos fiat
quia illo mͦ dõ parere & assistere ut eum de ĩferiorib cõsu¬

Expanded text:
ejus osse firmata, ille autem propter ipsam infirmus, quia in ejus osse firmata, ille autem propter ipsam infirmus, quia in locum costae non costa sed caro suppleta est; non habuit hoc prima rerum conditio, quando sexto die dictum est, Masculum et feminam fecit eos, ut femina omnino sic fieret; sed tantum hoc habuit, quia et sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili uoluntate aliquid faceret. quid autem fieret, ut omnino aliud futurum non esset, absconditum erat in deo, qui uniuersa creauit. Sed quoniam sic dixit absconditum, ut innotescesapientia dei, probabiliter creditur, sicut illud semen, cui promissum est, dispositum est per angelos in manu mediatoris, sic omnia, ministrantibus angelis esse facta, ut tamen ubique creator ucreaturarum non sit, nisi qui plantatore et rigatore quolibet solus inpropter inferiorum scientiam nuntiis indiget, quasi per eos fiat quia illo modo deo parere et adsistere. ut eum de inferioribus consu
Abbreviated transcription (Latin):
słis in dõ qui om̃ia creauit.  Iabet ds̃ inse ipso abscondi¬
cas quorundã factoꝵ causas. quas reb conditis ñ inseruit
casq implet ñ in illo oꝑe ꝓudentię quo naturas substi¬
tuit ut sint s illo quo eas animinstrat ut uoluerit. qͣs
ut uoluit condidit. Ibi ⁊ gr̃a ꝑ qͣm salui fiunt peccatores.
Nam qd ittinet ad naturam iniqua sua uoluntate depri¬
adiuuatur et instauratur. Neq enim desꝑandi sunt ho¬
mines ꝓpt̾ illam sententiã in qua scriptum ÷ Om̃s qͥ ãbu¬
lant in ea ñ reuertent᷑. Dictum ⁊ eium seđm pondus
iniqͥtatis suę. ut qđ reuertet᷑ qͥ reuerat̾. ñ sibi tͥbuat
rium gr̃ę huius apłs abscondicum dix̃. ñ in mundo in qͦ
st̃ absꝯdite ciusales rationes om̃ium rerũ. naturalit̾ orais¬
decimatus : s in dõ qͥ uniuersa creauit. Iuamobrem om̃ia
ĩ quȩ ad hanc gr̃am significandam ñ naturali motu rerũ
uiri & hoc dormientis. quę ꝑ ipsum firma facta ÷ tamqͣm

Expanded text:
iori amplius subiaceret. Habet ergo deus in se ipso absconditas quorundam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque inplet non illo opere prouidentiae, quo naturas substituit, ut sint, sed illo, quo eas administrat, ut uoluerit, quas, ut uoluit, condidit. ibi est et gratia, per quam salui fiunt peccatores. nam quod adtinet ad naturam iniqua sua uoluntate depraadiuuatur et instauratur. neque enim desperandi sunt homines in illa sententia, in qua scriptum est: omnes, qui ambulant in ea, non reuertentur. dictum est enim secundum pondus iniquitatis suae, ut, quod reuertitur qui reuertetur, non sibi tribuatrium gratiae hujus Apostolus absconditum dixit, non in mundo, in quo sunt absconditae causales rationes omnium rerum naturaliter oridecimatus est ; sed in Deo, qui universa creavit. Quamobrem omnia etiam quae ad hanc gratiam significandam, non naturali motu rerum,viri, et hoc dormientis, quae per ipsum firma facta est, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
riunã ȩdificantes. & angularem lapidẽ repbantes. & ue
his qui prope. Quos dixit qui erant ꝓpe uideos. quia unũ
dm̃ colebant. Iuos dirit quia erant longe: gentiles ꝗͥ dini¬
serunt dm̃ a quo facti erant et colebant illa quȩ ipsi fecerãt

Expanded text:
ruinam aedificantes, et angularem lapidem reprobantes. CAPUT ruinam aedificantes, et angularem lapidem reprobantes. CAPUT his qui prope» . Quos dixit qui erant prope? Judaeos, quia unum Deum colebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, et colebant illa quae ipsi fecerant.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ut in ilł ambulemus. Et alibi cum dixiss cũ timore
et cremore ur̃am ipsorũ salutem oꝑamini. ne sibi puta¬
rent tribuendũ. tamꝗͣ ipsi se facerent iustos & bonos:
firmam̃tum. Quid : oꝑa manũ eiꝰ. Iuȩ sunt oꝑa manuũ
eius: gr̃a dĩ illa qͣ salui facti sumꝰ. qua creati in bonis oꝑibꝰ
sumus. Ipsius enim sumus figmentũ. creatci in xp̃o iħu in
oꝑib bonis. N solum quippe homines. s etiam iustos si tñ
sumus. ipse fec̾ nos & ñ ipsi nos. I pse : enim pax nr̃a qͥ¬
fecit utraq unum. Lapis quẽ reꝓbauerut̃ ȩdificantes
factus ÷ in caput anguli. qr ex circumcisione & p̃putio.¬
ppłi tanqͣm parietes de diuerso uenientes in angulo sibi¬
met tamꝗͣ in pacis oscło copulant̾. Unde dicit apłs. Ipse :
pax nr̃a qui fec̃ utraq unũ. Iui gͦ ex domo iacob siue isrt
uocantem secuti sunt. ipsi sunt lapidi angulari coherẽtes
et in dñi luce ambulantes. Quosũ: ibi dmisit. iꝑsi sunt

Expanded text:
Deus, ut in illis ambulemus. Et alibi cum dixisset, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; ne sibi putarent tribuendum, tanquam ipsi se facerent justos et bonos, firmamentum: quid? Opera manuum ejus. Quae sunt opera manuum ejus? Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, qua creati in bonis operibus sumus: ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis ; non solum quippe homines, sed etiam justos, si tamen sumus, ipse fecit nos, et non ipsi nos . 4. vers. 3. Dies robaverunt oedificantes, hic factus est in caput anguli ; nisi quod ex circumcisione et praeputipuli tanquam parietes de diverso venientes, in angulo sibimet tanquam in pacis osculo copulantur? Unde dicit Apostolus:pax nostra, qui fecit utraque unum . Qui ergo ex domo Jacob sive Israel vocantem secuti sunt, ipsi sunt lapidi angulari cohaerentes, et in Domini luce ambulantes: quos vero ibi dimisit, ipsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed̾e fecit in celestib in xp̃o iħu. hoc gͦ potest intelligi
dixisse dñs. ut ubi ego sum et illi sint mecum. & ipse qͥdẽ
de se duit qd ibi iam esset. De nob̾ aut̃ uelle se dix̃ ut ee¬
N enim ut excitaturus : nos & in cȩlestib sedẽ facturus. sed
excitauit ⁊ secł̃e in cęlestib fecit. qr ñ manit̃ s fidelit̃ iam
deputat factum. qd̾ fittm esse ñ dubitat. E r̃a enĩ estis¬

Expanded text:
 potest intelligi dixisse Dominus: Ut ubi sum ego, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset, de nobis autem velle se dixit ut esseNon enim ait: Excitaturus est nos, et in coelestibus sedere facturus, sed: Excitavit, et sedere in coelestibus fecit, quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum, quod futurum esse non dubitat. Quod vero atti
Abbreviated transcription (Latin):
ut maior hominibꝰ ab hominib honor & gła deferri non
debeat. Hanc in eccła głam ꝑuersa uoluntate symon per¬
ditus ⁊cupiuit. qn ab eis peccunia uoluit cȩcus emere qđ
illi diuma gr̃a eademq gratuita meruer̃. Huius auidus
głe fuisse intelligit᷑ quẽ se uolentẽ sequi dñs in euangłio
reuocat dicens. Uulpes foueas hñt. et uolucres cęli diuer¬
soria. filius aut̃ hominis ñ ht̃ ubi caput suũ reclinet. Ui
doctorẽ humilitatis exciꝑet. quia in discipi latu xp̃i non
illius gr̃am . s suã głam reqͥrebat. Hoc amore głiȩ corrup¬
apłs. sciens fieri posse ut dum illi sec tantur humanȩ
głiȩ cupiditatem. tam̃ his auditis fideles nascerẽt᷑. non ex
eorum inuida cupiditate q̃ se uolebat uł equari uł ante
abant. ut de malo illoꝵ ds̃ oꝑaret᷑ bonum. sic̃ fieri potest
ut homo ad concubitũ non ingrediat᷑ uoluntate gn̾andi

Expanded text:
ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc in ecclesia gloriam peruersa uoluntate Simon perditus concupiuit, quando ab eis pecunia uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet. uiddoctorem humilitatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illius gratiam, sed suam gloriam requirebat. hoc amore gloriae corrupaedicantibus gaudet apostolus sciens fieri posse, ut, dum illi sectantur humanae gloriae cupiditatem, tamen his auditis fideles nascerentur, non ex eorum inuida cupiditate, qua se uolebant uel aequari uel antepabant, ut de malo illorum deus operaretur bonum; sicut fieri potest, ut homo ad concubitum non ingrediatur uoluntate generandi,