comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meã etsut ã nũtiet᷑ nomen meũ ĩ uiu̾sa t̾ra
Utente eĩ deo bene et̃ mał indunitõe phamonis
flagellis egipti et tor ac tantis in illa gente
miraculis ꝑit̾ ac̾uatĩq ꝑfectis quid ali gestũ
est ꝙͣ ut dr᷑ uirtꝰ apud se magna ĩ se plena ad
hũam gen̾is notitiã ꝑueniret ño deo sed ip̃is
relegentibus ⁊ credentib profutura. Phame¬
ne nõ ẽẽ mutand̾ ⁊ illã om̃ẽm gentẽ que post
mis et̾ insectari cognabat᷑ et bello. oilta illa ds̃
mentũ/ et alioꝵ ꝑditione ad salutẽ usus ẽ alioꝵ¬

Expanded text:
 nomen meum in universa terra . Utente enim Deo bene etiam malis, induratione Pharaonis, flagellis Aegypti, et tot ac tantis in illa gente miraculis pariter acervatimque peractis, quid aliud gestum est, quam ut Dei virtus apud se magna, in se plena, ad humani generis notitiam perveniret, non Deo, sed ipsis relegentibus et credentibus profutura? Pharaonem non esse mutandum, et illam omnem gentem, quae post insectari conabatur et bello, alta illa Deus mentum, et aliorum perditione ad salutem usus est alio
Abbreviated transcription (Latin):
mentis intentio u̾bi noui confũdr̃. sed nõ ita
iatelligendũ est qi ds̃ in hoĩe ip̃am qua ñõ eẽt
duriciam cordis operetur. Quidest eĩ aliud
duricia ꝙͣ dei obdurare mandatis: unde illd̾
bt̃s stephs̃ dicebat ad ppłm. dura c̾iuce et incir¬
indurat ip̃m p̃uaricationis ĩ tueat᷑ exordiũ et do̾
dante m̃adatũ qui tͣnsgressioĩs culpã in corde fuit¬

Expanded text:
tentio verbi novitate confunditur. Sed non ita intelligendum est, quasi Deus in homine ipsam quae non esset duritiam cordis operetur. Quid enim aliud est duritia, quam Dei obviare mandatis? Unde illud beatus Stephanus dicebat ad populum: Dura cervice, et non cirindurat, ipsum praevaricationis intueatur exordium, et Deo donante mandatum, per quod transgressionis culpam in corde fu
Abbreviated transcription (Latin):
ũqͥtas apud dm̃: negans q nludit. absic utiã
cet̾a que secunt᷑ ad hanc sm̃am susrensa refu̾nt᷑
et relata soluant᷑ qͥa negauit ap̃ dm̃ c̃ẽ ũquitatẽ
ad modũ cdaret. Nõ solũ em̃ fr̃es. s et geĩos / nec
solũ geĩos sedimo etiã cõcubiti fusos ĩ ut̾o com

Expanded text:
uitas apud Deum ? Negansque respondit: Absit: ut jam caetera quae sequuntur, ad hanc sententiam suspensa referantur, et relata solvantur, qua negavit apud Deum esse iniquitatem. admodum claret. Non solum enim fratres, sed et geminos; nec solum geminos, sed uno etiam concubitu fusos in ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos p̃scia cũ nõdũ fecisset elegit. s a quo ħ fiᷤᷤ
potuit nisi ab eo qui uocat ea que nõfũt tanꝙͣ¬
ea que sunt: Aplõ eĩ dicit. Qui elegit nodãte
mũdi constitutõem. Inti mũdũ ftĩ sumꝯ et añ
mũdũ electi sumus atq ita uno eodẽꝙ nec tͣn¬
seunte/ nec futuro sed cõtimio tpre uł si qͦ alio mͦ
ciẽndos quos fcũrꝯfu̾at eligendos/  et quidẽ
sit oppon̾e. Seqͥtur.n. ut si eos quos p̃destinauit
illos et uocauit et si eos quos uocauit illos et
iustificauit qui nec p̃destĩat nec uocati ac ꝑhͨ

Expanded text:
nos praescientia, cum nondum fecisset, elegit. Sed a quo hoc fieri potuit, nisi ab eo qui vocat omnia quae non sunt tanea quae sunt : Apostolus enim dicit, Qui elegit nos ante mundi constitutionem . Intra mundum facti sumus, et ante mundum electi sumus: atque ita uno eodemque, nec transeunte, nec futuro, sed continuo tempore, vel si quo alio modo ciendos: quos facturus fuerat eligendos: haec quidem, sit opponere. Sequitur enim, ut si eos quos praedestinavit, illos et vocavit, et si eos quos vocavit, illos et justificavit , qui nec praedestinati, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa mnħꝰ ip̃m excitaui te urt ostendã ĩ te u̾tutẽ meã
et ut amiũciet᷑ nom̃e meũ ĩ uimi̾sa t̾ra. Indu¬
rasse añ cor eiꝯ d̃s̃ ĩ eadẽ scriptura aptissiẽ dr̃
cũ moysi de signis que ĩ egiptios ꝑ eũ facienda
su̾ant loqretu. Sic eĩ d ͭ. Ego aũt ĩ durabo cor
pharconis ne dnmetat ppłm. hĩc ĩa ꝑaꝑta se¬

Expanded text:
in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra . Indurasse autem cor ejus Deus in eadem Scriptura apertissime dicitur, cum Moysi de signis quae in Aegyptios per eum facienda fuerant loqueretur. Sic enim dicit, Ego autem indurabo cor Pharaonis, ne d
Abbreviated transcription (Latin):
cognostat tali deũ res hũanas agitare iudicio ut
eutandas penas aut iuste reddat aut miscd̾r donec
biciate eñ radiĩs matula ita ꝓraguns traduce per
gen̾ationĩ sarm̃ta diffusa est ut nec infans quidẽ
uinꝯ diei aculpa sit pͥme p̃uaricationis alienꝰ nisi
ꝑ indebitam saluatoris gram fu̾it liberatus. Quod
si ne quidẽ sine pc̃to est qui ꝓpriũ adhut hr̃e non
potuit conficit᷑ ut illud traxerit alienũ de quo apłs
dicit. Per unũ homĩen pcc̃m ĩtrauit ĩ mu̾dũ et ꝑ
pͤcatũ mors ita et mom̃s ꝑtransiI. in auo om̃es
pectauerunt. Quod qui negat negat ꝓfecto pͥmum
nos eẽ mortales. Si eñ ut dicit apłs ꝑ unũ hoĩe
pccͣm intrauit ĩ m̃udũ et per pct̃m mors mors ĩ¬
trare nõ potuit nͥ intrante pcco. Et qͦmã mors nõ
nat᷑e condt̃o sedpena pectati est seqͥtur ncõe ẽ pena

Expanded text:
agnoscat tali Deum agitare res humanas judicio, ut debitas poenas aut juste reddat, aut misericorditer donet. Vitiatae enim radicis macula ita propaginis traduce per generationum sarmenta diffusa est, ut nec infans quidem unius diei a culpa sit primae praevaricationis alienus , nisi per indebitam Salvatoris gratiam fuerit liberatus. Quod si nec hic quidem sine peccato est qui proprium habere non potuit, conficitur ut illud traxerit alienum de quo Apostolus dicit: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quod qui negat, negat profecto primum nos esse mortales. Si enim, ut dicit Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: mors intrare non potuit, nisi intrante peccato. Et quoniam mors non naturae conditio, sed poena peccati est, sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
pccñi ꝙ pcc̃m in se nascẽtes passim sibi homines
uendicabat. et cõcupistentie cõsensione possessos
muit sormã serui acipiens. et cũ pcm
ĩe nõ eẽt ftũs assũpta carne ir̃e pcc̃m ut a
ict̃o carnis hoĩe sanato pcc̃m dãpnaret ĩ carue
ueĩt quer̾e̾ ꝙ ꝑierat sanare ꝙ egrotabar erigͥe
bat donare. ꝙ ei debebat᷑ ĩguost̾e deletis q oĩbus

Expanded text:
ccatum in se nascentes passim sibi homines vindicabat, et concupiscentiae consensione possessos,nivit, formam servi accipiens , et cum peccatum ipse non esset, factus assumpta carne peccatum, ut a peccato carnis homine sanato, peccatum damnaret in carne, venit quaerere quod perierat , sanare quod aegrotabat, erigere bat donare, quod ei debebatur dimittere, deletisque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
seretur et qũe uuuilt obdurat. cũ malia epłã de dĩa
bemuolentia ip̃e sic ditat. Qui uult̾ oẽs hoĩes sal
saluos fieri uelit ⁊ in agnitõem u̾tatis uenre
Deinde cur pursus induret alios misertus alioꝵ
auc qũo om̃es uelit saluos fieri hoĩes cũ ip̃e non¬
nullos ne saluentur induret. Hoc quantũ ad hũa¬
na iusticiã uidetur ĩuistũ. Sed qułoͦ ita desipiat
uel post ita blasphemet ut dicat de iusticia dei lege
hũane iusticie disputand̾ que profecto si iusticie dei
aduersat᷑ ĩuista est ab illo em̃ qui sũme iustus
est om̃e quod quałrcũq iustũ est manare mani¬
festum est. Quis ergo erit qui ĩ cõmutablr̃ ma¬
nentẽ: et om̃ia que simt̃ condeutẽ regentẽ atq ser¬
uantẽ dei sapĩam hũane say rende ⁊ arbitrio de¬
bi sapĩa huiꝯ mũdi stulticia est apud deũ. nõ est
ergo de illa maiestate dĩe sapĩe hũane uantatis

Expanded text:
seretur, et quem vult indurat ; cum in alia Epistola de divina seretur, et quem vult indurat ; cum in alia Epistola de divina benevolentia, ipse sic dicat: salvos fieri velit, et in agnitionem veritatis venire: deinde cur rursus induret alios, misertus aliorum; aut quomodo omnes salvos fieri velit homines, cum ipse nonnullos ne salventur induret. Hoc quantum ad humanam justitiam videtur injustum. Sed quis ita desipiat, vel potius quis ita blasphemet, ut dicat de justitia Dei, lege humanae justitiae disputandum? quae profecto si justitiae Dei adversatur, injusta est. Ab illo enim qui summe justus est, omne quod qualitercumque justum est, manare manifestum est. Quis ergo erit qui incommutabiliter manentem, et omnia quae sunt condentem, regentem atque servantem Dei sapientiam, humanbi, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Non est ergo de illa majestate divinae sapientiae, humanae vanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
monita aplita au̾cte tradentibus aliqua ueluti
diuersum sonante sm̃a uł mouetur lector uel
sollicitatur auditor certa atꝙ ̃cõtussa fide tenere
sonare misti̾a. Ac promde siquid occulta siginifica¬
tione suspensum aut a conscribente breuit᷑ indi¬
catũ minusq ꝙͣ hũam cordis obtusio postebat
expoĩtũ est hic lucidius apꝑare ibi altiꝯ latere nꝰ¬
ꝙͣ deeẽ nouerit ueritatẽ. Quod sietiã pro mag¬
intudine rei de qua querit᷑ nõ facile intellectus
dirigenda ut nec ĩuistũ esse deũ nec mita singłoꝵ
confusa quadã personaꝵ acceptione taxantẽ nec
oms iugo ne in sacrilegam temeritatẽ male liba
colla luxurient questioms huiꝯ quantũ donante¬
dño possumus occulta memoremus. Qm beatꝰ
apłs paulus diuersis locis nõ parũ etiã discrepan¬
tibus uerbis studiosis propoit scrutatoribus eius
dei gratia precedente latissima et robustissima dispu¬
tatione confecta ita concludens ait eͦ cui uult mi¬

Expanded text:
olica auctoritate tradentibus, aliqua veluti diversum sonante sententia vel movetur lector, vel sollicitatur auditor, certa et inconcussa fide cognitum teneri sonare mysteria. Ac proinde si quid occulta significatione suspensum, aut a conscribente breviter indicatum, minusque quam humani cordis obtusio poscebat expositum est, hic lucidius apparere, ibi altius latere, nusquam deesse noverit veritatem. Quod si etiam pro magnitudine rei de qua quaeritur, non facile intellectus dirigenda sunt, ut nec injustum Deum esse, nec merita singulorum confusa quadam personarum acceptione taxantem, nec definitionis jugo, ne in sacrilegam temeritatem male libera colla luxurient, quaestionis hujus, quantum Deo donante possumus, occulta memoremus, quam beatus apostolus Paulus diversis in locis, non parum discrepantibus verbis, studiosis proponit scrutatoribus, eisqDei gratia praecedente, latissima et robustissima disputatione confectam ita concludens, ait, Ergo cujus vult mi
Abbreviated transcription (Latin):
tem desidie resolutꝰ arduũ u̾tutis iter et ꝙͣius ad¬
uiuante dei gr̃a nõ insi labore grndieuã meriti sbi
crederet posse desferri et nulliꝯ laboris industͥã
studio siuꝓfectus adheberet ita et int̾ se atq hoĩes
d̃s ip̃a officiaq distribuens ordinauit ut uocati¬
one ip̃ius bonoꝵ pͥncipia sum̾emꝯ uocati aũt atq
illũati uias mandatoꝵ eius rõmis ingeĩte intel¬
ligentia nosteremꝰ et eas libo uł eligemꝰ uł relĩ¬
quereniꝯ arbitrio quas tam̃e si ip̃ius fulti adiu¬
torio cõtinuia deuotione seq̃remur ĩ fine rursus
nõ repugñate manͭͥᷝ ᷤᷤ siuis subiectã in nob̃ obedĩam
coronaret. Liberũ uͥo ꝙ ab eo hẽmꝯ arbitrium
ꝓno ad neqͥtiam lapsu fluit et cũ ad u̾tutis indo¬
lem dei auxilio deserente nichil possit. ad gemis
om̃e pct̃i ydonea fultũ u̾tute subsistit p̃rahic .ii.¬
nos lex ĩ m̃ebris nata pcc̃i et ds̃ aleui iugo m̃ã¬

Expanded text:
cem desidiae resolutus, arduum virtutis iter, et quamvis adjuvante gratia Dei, non nisi labore gradiendum inerti sibi crederet posse deferri, et nullius laboris industriam studio sui profectus adhiberet, ita inter se atque hominem Deus tempora officiaque distribuens ordinavit, ut vocatione ipsius bonorum principia sumeremus, vocati autem atque illuminati vias mandatorum ejus boni ingenii intelligentia nosceremus, et eas libero vel eligeremus vel relinqueremus arbitrio. Quas tamen, si ipsius fulti adjutorio continua devotione sequeremur, in fine rursus non repugnantem mandatis suis subjectam in nobis obedientiam coronaret. Liberum vero quod ab eo habemus arbitrium, prono ad nequitiam lapsu fluit, et cum ad virtutis indolem Dei auxilio deserente nihil possit, ad genus omne peccati idonea fultum virtute subsistit. Trahit enim lex in membris nata peccati, et Deus a levi jugo man
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ fieri posset ut ꝙͣuis tr̃aseunte pcco pena mim¬
me seq̃retur ꝙͣ ut nulla cõicatione pet̃i partẽ su¬
mat pene qui nõ ht̃ culpe i engo ur apparuit
de p̃ueritatoris semĩe om̃es nascimur debitores
lus de duricia sua nlłs de pena conqueri audeat
que etiã nõ existẽtibus t̃is ꝓxͥis sola nascendi cõ¬
dcõne debetur. Qd̾ u̾o os̃ alus gratuita uocati¬
one cõuersis misericordiã largit᷑ ĩdebitã nõ ad
dispensatoris ĩ usticiã sed ad doñatis miẜicordissi¬
mam libertatẽ u̾itatis rõne refe̾ndũ est/ anau¬
debit debitor creditorem ũquicatis argũe si alt̾i
donans ab eoꝙ debebat exigerit: Sigͦ int᷑ con¬
tractus hom̃i nullus ex hoc p̃scriptõis locus est
ut se dicat debitor ĩ uiste exigi qͥa sic alu debi¬
tori ab eodẽ qd̾ debebat creditore donatũ/ quis
in tantã ĩsamã ꝓfane uocis exũpat ut ñusticie
dm̃ arguat si uni ĩdebitam douau̾it grãm alt̾i

Expanded text:
ena minime sequeretur, quam ut nulla communicatione peccati, partem sumat poenae, qui non habet culpae. Si ergo, ut apparuit, de praevaricatoris semine omnes nascimur debitores, lus de duritia sua, nullus de poena conqueri audeat, quae etiam non existentibus peccatis propriis, sola nascendi conditione debetur. Quod vero Deus aliis gratuita vocatione conversis, misericordiam largitur indebitam, non ad dispensatoris injustitiam, sed ad donantis misericordissimam ldebit debitor creditorem iniquitatis arguere, si alteri donans, ab eo quod debebat exegerit? Si ergo inter contractus hominum nullus ex hoc praescriptionis locus est, ut a se dicat debitor injuste exigi, quia scit alteri debitori ab eodem quod debebat creditore donatum; quis in tantam insaniam profanae vocis erumpat, ut injustitiae Deum arguat, si uni indebitam donaverit gratiam, alteri
Abbreviated transcription (Latin):
condidit iusticia dãpnauit gr̃a liberauit. Mũdus
em̃ ꝙͣuis pro tp̃re ex quofcũs est ceperit ĩ illa
dĩe p̃stientie luce faciendꝰ nullũ potuit hr̃e pͥnci¬
piũ. Et qũatic̃q uł ex adam usq ĩ hodiernũ hoĩ¬
nes nati sũt uł post etatẽ nĩam gñãcõis sunt
so totis uite tp̃re tnͣsierũt ĩ illo inch̾oꝯ diuimi
obtutus lũie ꝑmanẽtes. ds̃ eĩ qͥ nec loco claudit᷑¬
ĩ p̾titũ nec sperans tendit ĩ futurũ. Et quecũq
oĩo sũt que tẽpoꝵ motib agitant᷑ ab eo pͥuͦ sũt
in quo enit u̾bũ et u̾bũ erat apd̾ deũ et ds̃ eiit
uerbũ usq ĩ finẽ oĩm seculoꝵ. De quo fine cũ
sedłim. Et adhuc nec srem̃t᷑ funira nec p̃terica
tiñsierũt s ĩ p̃ntia dĩtatis t̾senti semꝑ luce c̾an¬
tur ab illo. Ergo qͥa et̾mus et p̃stius qͥ er iustꝰ

Expanded text:
damnavit, gratia liberavit. Mundus enim quamvis pro tempore ex quo factus est coeperit, in illa divinae praescientiae luce faciendus nullum potuit habere principium: et quanticunque vel ex Adam usque in hodiernum diem homines nati sunt, vel post nostram aetatem generationis sunt so totius vitae tempore transierunt, in illo nihilominus divini obtutus lumine permanentes. Deus enim qui nec loco clauditin praeteritum, nec sperans tenditur in futurum. Et quaecunque omnino sunt, quae temporum motibus agitantur, ab eo principio in quo erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , usque in finem omnium saeculorum. De quo fine cum eculum , et adhuc nec sperantur futura, nec praeterita transierunt, sed in praesentia divinitatis praesenti semper luce cernuntur. Ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo inqͥunt eĩt aliquid ĩ oꝑib dei
Quod alt̃nis malo indigeat quo ꝓfi¬
ciat ad bomũ: Ita ne obsurduerunt et
execati sut hoĩes uestio ano studio
contencõmis ut non audiant uel
uideant aiubzdam punitis auam
cormientur ad dispu taiõm niaie¬

Expanded text:
Ergo, inquiunt, est aliquid in operibus dei, Ergo, inquiunt, est aliquid in operibus dei, quod alterius malo indigeat, quo proficiat ad bonum? itane obsurduerunt et excaecati sunt homines nescio quo studio contentionis, ut non audiant uel uideant, quibusdam punitis quam cum uenitur ad disputationem inqui
Abbreviated transcription (Latin):
sẽt et hii ni quib uindicte iusticiam
demonstraiet. Cur em̃i utq pociuis
essent auando iu nc̃sq et lomtas dei
et eauitas iure p̾dicatur at eĩ si deꝯ
uellet eciam isti boniee̾nt. Quanto
melius boc uoluit ut quod uellent
essent S bom infructuose mali aũt in
pune non eent et meo ip̃o aliis uti
gͦ eos c̾auit: quos tales futuros p̾stie¬
bat. Quia sicut p̾mdit quid maliessẽt
fcũri. sic eciam p̾uidit de malis fãs eor
quid fac̾ent quo quicquid eciam culpa¬
biłr elige̾nt. illum de se landabiliter
opantemi ĩuenrent. Al se aͥppe hñt uo¬
luntatem malam. ab illo aũt et na
debitum locum. alus ex̾citacioms
adminiculum et timoris exemplũ
Posset plane. Cur gͦ non fecit: a lia
sapere. Puto tũ paulo ante satis nos
nus bone cieature utiq non ẽẽt. si
onĩm iualas uolũtates int bomã deus
conu̾tisset et milli iniquitati penã
cii maloꝵ comꝑacõne ꝓfic̾e̾t ita uelud
acta iimierositate excellencions gi̾s

Expanded text:
 uindictae iustitiam demonstraret. Cur enim non utrique potius essent, quando in utrisque et bonitas dei et aequitas iure praedicatur? - At enim: si deus uellet, etiam isti boni essent. quanto melius hoc deus uoluit, ut quod uellent essent, sed boni infrucpune non essent, et in eo ipso aliis utilergo eos creavit, quos tales futuros esse praesciebat? Quia, sicut praevidit quid mali essent facturi, sic etiam praevidit de malis factis eoquid facerent, quo quidquid etiam culpabiliter eligerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se quippe habent voluntatem malam, ab illo autem et nadebitum locum aliis adminiculum et timoris exemplum.posset plane. cur ergo non fecit? quia sapere. puto tamen paulo ante satis nos nus bonae creaturae utique non esset, si omnium malas uoluntates in bonum deusconvertisset, et nulli iniquitati poenam cii malorum comparatione proficeret. Ita velut aucta numerositate excellentioris generis,
Abbreviated transcription (Latin):
tan motestatis auod ronooerenait
papoet. suoto feto coufuendetu
istoco siipsicio ac supbie ates ino¬
bedien denlalo posteros detoine¬
bos benie ⁊ constribenda et anunci¬
anda parabantur

Expanded text:
tis quod conceperat pareret, suoque fetu confunderetur, justoque supplicio a superbiae atque inobedientiae malo posteros deterreret, quibus ea conscribenda et annuntianda parabantur
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe aue p̾parauit iugłiam. Sic em̃i
am głiatur non nisi in domino glo¬
riatur. cumi congnostit nõ sim̃ eͣe sed
illius esse non solum ut sit uerum
eciam ut non nisi ab illo bene sibisit
a quo ht ut lit Nuuns itaque mopor¬
tue dicitur non eent quibus deus
tantam benesicienciam sue mĩe tri

Expanded text:
iae, quae praeparauit in gloriam? sic enim qui gloriatur, nonnisi in domino glorietur, cum cognoscit non suum, sed illius esse non solum, ut sit, uerum etiam, ut nonnisi ab illo bene sibi sit, a quo habet, ut sit. Nimis itaque inportune dicitur: non essent, quibus deus tantam beneficientiam miseri
Abbreviated transcription (Latin):
int̾lligens dicat talis eeͣt ista qualis¬
est illa. nec uideat se nichal aliuid dic̾e
auam non ẽẽt ista. d sola eẽt illa. Qd̾
si merudite atꝙ incipient̾ dicitar cur
gͦ non crearet deus. et anos malos:
futuros ẽe p̾stiebat uolens ostende̾
iram et demõstrare potenciam suaui
et ob boc sustinens iu m̃lta pacĩa ua¬
sa ire que ꝑfecta sunt iu ꝑdiciõm

Expanded text:
intelligens dicat, Talis esset ista qualiintelligens dicat, Talis esset ista qualis illa; nec videat se nihil aliud dicere quam: "non esset ista, sed sola esset illa" ? quod si inerudite atque insipienter dicitur, cur ergo non crearet deus etiam quos malos futuros esse praesciebat, uolens ostendere iram et demonstrare potentiam suam et ob hoc sustinens in multa patientia uasa irae, quae perfect
Abbreviated transcription (Latin):
uers: Qiuio aũt sob̾a considat̃ e ditte
messio ⁊iõ csnet quẽ ꝑͥstiebat exalte¬
eçiam quem p̾stiebat pro sua miatate
deb̾e dampnari hoc enim dic̾e meliꝰ¬
quam iron eeͣt qui alterius malo be
ne nusericordit̾ coronaretur quani
eet eciam malus aui prosuo m̾ito i¬
te puniretur Cum eniui racio certe
demonstrat duo quedani non equa¬
lia bona sed unum suꝑins. alt̾m nse¬
rius. non int̾lligunt tardi corde cum
dicunt utrumq tale eͣet nichil se ali¬
ud dice. quam solum illud eeͣt ac sic
ciuu equare uolunt genͣa bonoꝵ nu¬
merum minunt et ĩmoderate augeu¬
do umum genus alterum tollunt. Qͥs
quatuor ocłi eeñt et aures non eẽnt
Ita si excellencior est c̾atura illa rõalis
que sine ullius pone compacione sme
ulla suꝑbia deo subditur aliqua uero
in hominibus ita c̾ata est nt inse dei
beneficium non possit agnost̾e. uisi al¬
terius reidendo supplicium ut nõ al¬
tum sapiat. S timaat. idest non dese
p̾fidat. S confidat indeum. Quis iͨ te

Expanded text:
 Quis autem sobria consideratione dicat: Melius non crearet quem praesciebat ex alteetiam quem praesciebat pro sua iniquitate debere damnari? Hoc est enim dicere, melius non esse qui alterius malo bene utendo misericorditer coronaretur, quam esse etiam malum qui pro suo merito juste puniretur. Cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequalia bona, sed unum superius, alterum inferius; non intelligunt tardi corde, cum dicunt, Utrumque tale esset; nihil se aliud dicere quam, Solum illud esset. Ac sic cum aequare volunt genera bonorum, numerum minuunt; et immoderate augendo unum genus, alterum tollunt. Quis quatuor oculi essent, et aures non essent? Ita, si excellentior est creatura illa rationalis, quae sine ullius poenae comparatione, sine ulla superbia Deo subditur; aliqua vero in hominibus ita creata est, ut in se Dei beneficium non possit agnoscere, nisi alterius videndo supplicium, ut non altum sapiat, sed timeat , id est non de se praefidat, sed confidat in Deum; quis recte
Abbreviated transcription (Latin):
udiciõm futõꝵ stõꝵ. quã recte ip̃e
ut̾etur aĩaꝵ uolũtatib eciã mał
cũ ille pu̾se ut̾entur na̾turis boĩs.
noc arbitrandũ esto ꝙ eẽt hoĩem
deiecturo iste eemptator ñ p̾ ce¬
ssicet ĩ aĩa hoĩs quedã elacio cõ¬
primẽda ut ꝑ hñihacõm pectati
quã de se falso p̾simipserit dister.
uerissime qͥppe dciu ẽ ante Rui¬
nam exaltat᷑ cor. et ante głam
hunuiliat᷑. Et ciuo forte hom̃is

Expanded text:
uditionem futurorum sanctorum, quam recte ipse uteretur animarum uoluntatibus etiam malis, cum illae peruerse uterentur naturis bonis? Nec arbitrandum est, quod esset hominem deiecturus iste temtator, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio conprimenda, ut per humiliationem peccati, quam de se falso praesumserit, disceret. uerissime quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. et huius forte hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Iergo queritur cur deus tẽp¬
tari ꝑmiẜit hoĩem quẽ temp¬
tari cõsensurũ eẽ p̾sliebat altitu¬
dinẽ quidẽ concilii eius penetrare
nõ possũ et longe supͣ unes meas
hoc eẽ cõfiteor Est gͦ aliqna causa
fortasse occulcior quo melioribus
sanccioribꝰq reseruat᷑ illiꝯ grãpo

Expanded text:
ergo quaeritur, cur deus temtari permiserit hominem. quem temtatori consensurum esse praesciebat, altitudinem quidem consilii eius penetrare non possum et longe supra uires meas hoc esse confiteor. est ergo aliqua causa fortassis occultior. quae melioribus sanctioribusque reseruatur illius gratia
Abbreviated transcription (Latin):
astuti aũt male cordati melligũtur
uñ nõuulli. sic̃ ĩ plerisq codicibus
ĩuenimus ad usũ latine lingue locu¬
rentes. astuciorẽ oĩbus bestiis istũ
serpentem quã sapiẽooiẽ dic̾e ma¬
luͣnt. Quid aũt h̾eat hebrea ꝓpͥetas
ut᷑ illic ĩ malo nõ abusiue. sed ꝓp̾e
posset dici et mt̃lligi sapiens uide¬
rint aui eã piobe nouerunt. nos
tam̃ aꝑtelegimꝰ alio st̾pturaꝵ stãꝵ
et doꝰ dicit sapienciores ee filis der
filios lucio hinq ad consulendums¬
miet ĩpost̾m aiuãnis fraude nõ iue.
nec sane debemꝰ opmari ꝙ serpẽtem
sibi per quẽ temptaret ꝑsuade̾to pe¬
ꝑu̾sani et ĩuidani uolũtate. decipi

Expanded text:
astuti autem male cordati intellegantur. astuti autem male cordati intellegantur. unde nonnulli, sicut in plerisque codicibus inuenimus, ad usum latinae locurentes astutiorem omnibus beatus istum serpentem quam sapientiorem dicere maluerunt. quid autem habeat hebraea proprietas, utrum illic in malo non abusiue, sed proprie possint dici et intellegi sapientes, uiderint, qui eam probe nouerunt. nos tamen aperte legimus alio scripturarum et dominus dicit sapientiores esse filios saeculi filiis lucis ad consulendum sibimet in posterum quamuis fraude, non iure. Nec sane debemus opinari, quod serpentem sibi. per quem temtaret persuaderetque peperuersam et inuidam uoluntat
Abbreviated transcription (Latin):
mors cõcepta u̾saret. Nũdũ erant
tales adam et eua cũ ambo nudi eẽt
et non confund̾entur Serpens er¬
at ibi prudentissimꝰ qͥdem. S om̃i
bestiaꝵ que eiant suꝑ t̾ram quas fe¬
c̾at doꝰ deus. translato eĩ ubo. dcm̃ ẽ
prudentissimꝰ. uł sic̃ płres latim co¬
dices hñt sapientissinꝰ. ñ ꝓpͥo quo¬
xientes apes etiã formicas ꝙ dicaꝰ
iste serpens nõ irõnali aĩa sua sed
ricatores angłi de suꝑuis sedib sue
pu̾sitatis et suꝑbie m̾to deiecti sint
natura tũ excellẽcioies sunt oĩbus
bestus. p̃p̃ rõnis eminenciã. Qud
gͦ mirũ li suo iustinctu dyaꝰ iam
implens serpentẽ eiq suũ spm mi¬
stens. eo more quo uates demomoꝵ
ĩpleri solent. sapiẽtissimu ioi eum
reddid̾at oñm bestiaꝵ scd̃m aniniam
uiuani irõalemq iuuentiũ. Abusiõe
quippe noĩs ista sapĩa dr̃ in malo.
quẽadmodũ ĩ bono astucia. cũ ꝓpͥe
magisq usitate ĩ latiua dũ taxat lĩ¬
ga sapientes laudabłrappllentur

Expanded text:
mors concepta uersaret. nondum erant tales Adam et Eua, cum ambo nudi essent et non confunderentur. Serpens autem erat ibi prudentissimus quidem, sed omnium bestiarum, quae erant super terram, quas fecerat dominus deus. translato enim uerbo dictum est ,,prudentissimus" uel, sicut plures latini codices habent, sapientissimus", pientes apes etiam formicasque dicamiste serpens non irrationali anima sua, sedricatores angeli de supernis sedibus suae perversitatis et sexcellentiores sunt omnibus bestiis propter rationis eminentiam. quid ergo mirum, si suo instinctu diabolus iam inplens serpentem eique suum spiritum miscens eo more, quo uates daemoniorum inpleri solent, sapientissimum eum reddiderat omnium bestiarum secundum animam uiuam inrationalemque uiuentium? abusione quippe nominis ita sapientia dicitur in malo, quemadmodum in bono astutia, cum proprie magisque usitate in latina dumtaxat lingua sapientes laudabiliter appellentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nõ recedimiꝰ ĩ quo sunt om̃es the¬
sauri. sapĩe et stĩe abstõditi. Sed
mĩc do stĩa loqͥmĩ post de sapĩa quãtũ
ip̃e donau̾it locuturi. Nec ista duo
sic accipiamiꝰ qͣi nõ liceat dic̾e uł istã
sapĩam que ĩ rebus hũanis est. uł
illam stĩani que ĩ diuinis. Ioquendi¬

Expanded text:
 non recedimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Sed nunc de scientia loquimur, post de sapientia, quantum ipse donaverit, locuturi. Nec ista duo sic accipiamus, quasi non liceat dicere, vel istam sapientiam quae in rebus humanis est, vel illam scientiam quae in di
Abbreviated transcription (Latin):
eatos ee se uelle om̃es ĩcordeluo
uiderit tantaq est in hac re
nature hũane conspiracio. ut non
fallatur hõ qui hoc ex aĩo suo de aĩo
cõuicit alieno Demq om̃es id uelle
nos nouimꝰ. Multi ueio ininortał
ee se posse despant cũ id quodom̃es
uolunt idem bũs nillus eͣe ałi̾po

Expanded text:
eatos esse se velle, omnes in corde suo vident, tantaque est in hac re naturae humanae conspiratio, ut non fallatur homo qui hoc ex animo suo de animo conjicit alieno; denique omnes id velle nos novimus. Multi vero immortales se esse posse desperant, cum id quod omnes volunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
dispntam. cũ iã et ĩ quarto libio
hiiꝰ oꝑis młta de hac dix̾mi. sed
ibi ꝓpt̾ illud. hic ꝓp aliud. Ibi. stil
ut ostende̾m. cur et qũo xp̃c in
pleĩtudĩe tp̃ris a pr̃e sit missus
ꝓpt̾ eos qui dicũt eũ ami misit et
eũ qui missuscest eqͣles naͣ oe nõ
posse. hic aũt ad distingnendan
actiuãstĩam a ꝯtẽplatua sapĩa

Expanded text:
 quarto libro hujus operis multa de hac re dixerim ; sed ibi propter aliud, hic propter aliud: ibi scilicet ut ostenderem cur et quomodo Christus in plenitudine temporis a Patre sit missus , propter eos qui dicunt, eum qui misit, et eum qui missus est, aequales natura esse non posse; hic autem, ad distinguendam activam scientiam a contemplativa sa
Abbreviated transcription (Latin):
głam quasi unigenti a pr̃e plenũ grẽ
et u̾itatis. Si grãm referamtꝰ ad stĩam
u̾itatẽ ad sapr̃am. puto nos ab illa dua¬
rũ istaꝵ ieꝵ distinctõne quã ꝯm̃da¬
uimꝰ non abhorr̾e. In iebus eĩ ꝑtp̃s
Quod ueroidemip̃e ẽ uingenitꝰ a pr̃e
plenꝰ grẽ et u̾tatis. id actum ẽ ut idem
ip̃e sit ĩ rebus pro nobis tp̃tałr gestis
qui ꝑ eandẽ fidem mũdam̃. ut eñ stabi¬
liter contẽplem᷑ ĩ rebus et̾nis ; Illi

Expanded text:
am quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Si gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aeternis. Ill
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũcaro fcmñ tp̃rali. et locałr fecit et
ꝑtult scd̾m distinctõm. auã demõstra¬
re sustepiniꝰ ad stĩam ꝑtinent. non
ad sapĩam. Quod aũt u̾oũ ẽ sine tp̃ie
ot sie loco est pat̾ coet̾nũ. et uͥo
totũ. deauo si quisquã p̃t quãtũ pit
ueracẽ pioferre sermonẽ. sermo erit¬

Expanded text:
mporaliter et localiter fecit et pertulit, secundum distinctionem quam demonstrare suscepimus, ad scientiam pertinent, non ad sapientiam. Quod autem Verbum est sine tempore et sine loco, est Patri coaeternum et ubique totum; de quo si quisquam potest, quantum potest, veracem proferre sermonem, sermo i
Abbreviated transcription (Latin):
suniet s hũc mediatorẽ d̾o oñdit eos
quos eiꝰ fanguĩe redemit. faceͣ se ex mał
deincops ĩ eternũ bonos quẽ sic suscepit
cet bonus Istã gr̃a nõ hiũt ho primus
etiã cũ suo arbitrio bonꝰ eẽ ño posset
 c̃a tam̃ ꝑ liberũ arbitriũ dese̾ posset.
Nec ip̃m gͦ deus ẽẽ uoluit sine suagrã
aditoriũ si ħo ille ꝑ liberũ axbitriu nẽ¬

Expanded text:
er hunc mediatorem Deus ostendit eos quos ejus 144 sanguine redemit facere se ex malis deinceps in aeternum bonos, quem sic suscepit, esset bonus. Istam gratiam non habuit homo primus, etiam cum libero arbitrio bonus esse non posset, sed eam tamen per liberum arbitrium deserere posset. Nec ipsum ergo Deus esse voluit sine sua gratadjutorium si homo ille per liberum n
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ex ip̃a ĩfirmitate crucifixꝰ. Que cũ
ita sint nec grã ꝓhibet correctionẽ nec
correptio negat grã. Et iõ sic ẽ p̃cipieda
iustitia ut dei grã qua id qd̾ p̃cipitur
fiat fideli oratioẽ poscat᷑. Et hoc utrũs
ita faciend̾ ẽ ut neq iusta correptio ne¬
gligat᷑. Oĩa gͦ hec cũ caritate fiant. qr
caritas nec fac̃ peccatũ. ꝯeꝑit młtitu¬
dinez peccatorum. Explicit¬

Expanded text:
omnibus ex ipsa infirmitate crucifixus? Quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem, nec correptio negat gratiam: et ideo sic est praecipienda justitia, ut a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio negligatur. Omnia vero haec cum charitate fiant: quoniam charitas nec facit peccatum, et cooperit multitudinem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
timorez dicentes ꝯ corrũpãt̃ mores bo¬
nos collaquia mala. ⁊ pereat infirmꝰ
quid ad nos ꝑtinet. firmũ fũ damẽtu
ut ista garrientes securos nos ĩ hac ne¬
gligentia ẽẽ debe̾ credamꝰ. ueꝵ ẽ eim̃ qr
nẽõ ꝑit nͥ filiꝰ ꝑditioĩs. S ait deus per

Expanded text:
terrorem dicentes, Et corrumpant mores bonos colloquia mala; Et, pereat infirmus, quid ad nos? Firmum fundamentum Dei ut ista garrientes, securos nos in hac negligentia esse debere credamus. Verum est enim quia nemo perit, nisi filius perditionis: sed ait Deus pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ rigante ꝯ quolib ĩ agne uł arbusculis
oꝑante dat ĩ cremẽtũ ds. cui uolenti face̾
saluũ nlłm hoĩs resistit arbitriũ. Sic eĩ
ut diuinã uolũtatẽ nõ ĩpediat . nͨ suꝑest
potãtem. Etiã de hiis eĩ ꝗ faciũt qd̾ nõ

Expanded text:
nte, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium? Sic enimut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ gt̃e. s ꝯ̃ ut ut filios d̾i disꝑsos ꝯgregaet
ĩ unũ. Qd̾ utiq credendo futuri erant ꝑ
tu iam filii dei erant ĩ memoriali prĩs
sui ĩ cõcussa stabilitate ꝯstͥpti. Et sũt rure
quida ꝗ filii d̾i ꝑꝑ susceptã uł temporałe¬

Expanded text:
 sed etiam, ut filios Dei dispersos congregaret in unum, quod utique credendo futuri erant pem esset factum, jam filii Dei erant in memoriali patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel tempora
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsp̃e adu̾sus carne. atq ĩ tali certamiẽ
Ille nõ tali nulla rixa a se ipo adu̾su
se ip̃m̃ tẽptatꝰ atq turbatus ĩ illo bt̃̾itu¬
dins loco sua secũ pace fruebat᷑. ꝓinde
et si nõ interi letiore nẽ uerũtam̃ po¬
tentiori grã idigẽt isti. Et q̃ potentior

Expanded text:
s adversus carnem, atque in tali certamine Ille vero, nulla tali rixa a seipso adversus seipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. Proinde etsi non interim laetiore, nunc vero tamen potentiore gratia indigent isti. Et quae potentior
Abbreviated transcription (Latin):
UOdcimq ligaũis super fran
erit ligatum et in celis. et qd̾¬
cinq solueris suꝑ t̾ram erit
erit solutum et in celis Queritis a
datur eadem sit q̃ alibi om̃ib apłis¬
rus in cõmune ꝯceditur cũ dict᷑

Expanded text:
uper terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . Quaeritis a  verbis datur, eadem sit quae alibi omnibus apostriis in commune concedit, cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nem. qr ꝯ pecc̃ĩs iusta pena debet᷑. ad ip̃a
ꝑtinet iusta correctio. q̃ medicinałr adhi¬
betur q̃ si salus egrotantis incerta est.
ptin sit ei correctio penale tormentũ. Sub
sanet᷑. Cũ aũt hoiẽs ꝑ correctionẽ ĩ uiã iusti¬
tie siue ueniũt. siue reu̾tũt᷑ ꝗs oꝑat᷑ ĩ cor¬

Expanded text:
peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub sanetur. Cum autem homines per correptionem in viam justitiae seu veniunt seu re
Abbreviated transcription (Latin):
gletur. ac ꝑ hoc ne de ip̃a pseuerantia bõĩ
uolut dens scõs suos ĩ uirib suis. s in
ip̃o głari qui eis nõ solũ dat adiutoriũ
quale pͥmo hoĩ dedit sine quo nõ possũt
psenerare si uelint. s ĩ eis etiã oꝑat᷑ et
⁊ uelĩt ꝑseuerandi eis et possibilitas ⁊
uolũtas dinne g̾re largitate donetue

Expanded text:
Deus enim. Nec de ipsa perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit: sine quo non possunt perseverare si velint, sed in eis etiam operatur et et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratiae largitate donetur.
Abbreviated transcription (Latin):
quis. de qͦ pecc̃õ qm̃ nõ exp̃ssu ẽ possũt
młta et diuersa sentiri. Ego aũt dico id
opat᷑ deẜere usq ad morte. huic pectato
ultra nõ desuiut̃ nͥ pͥma ꝯditicẽ sic̃ ille
liberatiõe hñtes libersi arbitruĩ qͦ ẜuiãt

Expanded text:
it: De quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diversa sentiri. Ego autem id operatur, deserere usque ad mortem; huic peccato ultra non serviunt non prima conditione, sicut ille, liberati,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura a qͦ efficit᷑ ut clamemꝰ recte etiã¬
dicit uolentẽ deũ a qͦ efficit᷑ ut uelimus
ac ꝑ hoc quia ꝯ corripiendo nicħ aluid de¬
bemus. nisi ut ab ista pace q̃ est ad deum
nõ recedat᷑ aut ad eã ꝗͥ recesẜat reu̾tat᷑.
Nos agamꝰ sine despatioẽ qd̾ agimꝰ. Sĩ
filiꝰ pacie ẽ quẽ corripiꝰ requiescet suꝑ

Expanded text:
a quo efficitur ut clamemus; recte etiam volentem Deum a quo efficitur ut velimus. Ac per hoc, quia et corripiendo nihil aliud debemus agere, nisi ut ab ista pace quae est ad Deum non recedatur, aut ad eam qui recesserat revertatur, nos agamus sine desperatione quod agimus. Si filius pacis
Abbreviated transcription (Latin):
accipet hoc domĩ dei .i. ĩ bono ꝑseuerantiã
Teiꝰ relĩqueret᷑ arbitriõ tales iures habeat
eiꝰ uoluntas q̃ sine ullo fuat᷑ ĩstituta pec̃eo
⁊ nich̾ illi ex se ip̃o ꝯcupiscentiałr resiscebat
ut digne tante bõĩtati ⁊ tante bñ inuedi
facustati ꝑsenerandi ꝯmutet᷑ arbitrium
deo quid̾ p̃sciente quid eẽt facturꝰ ĩiuiste.
p̃sciente tam̃ nõ ad hoc cogente. s sinił scict
quid de illo faceret iuste. Nũc nõ postea qͣ
e illa magna pectati amissa libertas/ etiã
maiorib donis adiuuãda rem̃asit infir¬
mitas. Placuit ẽĩ d̾o̾ q̃ max̃ huãe suꝑbiã
p̃sũp̃tioĩs exfĩgue̾t᷑ ut nõ głet᷑ omĩs caro
corã ip̃s .i. oĩs ħo uñ aũt nõ głet᷑ caro cor̃ã¬

Expanded text:
hoc donum Dei, id est in bono perseverantiam, in ejus relinqueretur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat, ut digne tantae bonitati et tantae bene vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium: Deo quidem praesciente quid esset facturus injuste; praesciente tamen, non ad hoc cogente: sed simul sciente quid de illo ipse faceret juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ips
Abbreviated transcription (Latin):
Cm̃ quos añ prescit ⁊ p̃destinauit cõfor¬
mes imagine filii sui. ut sit ip̃e pͦgenit
ĩ ml̃tis frĩb. atq hiis p̾missis sb̾didit.
Quos aũt p̾destinauit illos et uecauit.
eos itaq uult intelligi quos scd̾m ꝓpõitũ
uocauit. ne putent᷑ ĩ eis ẽẽ aliꝗ uocati e
nõ electi. ꝑꝑ illa dnĩcam sentẽtiã. mũtti
uocati panci uo electi. Quicũq eĩ electi
sine dubio et uocati. nõ aũt quicunq
nocati ꝯsequenter electi. Illi gͦ electĩ ut

Expanded text:
destinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiavocati, pauci electi. Quicunque enim electi, sine dubio etiam vocati, non autem quicunque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, u
Abbreviated transcription (Latin):
ab diã. lifera nos a malo. Ille in illis
bonis xͥ morte nõ eguit. Istos a reatu et
hereditaioͣ et ꝓpͥo illius sangnis absoluit.
Ille nõ opus habebat eo aduitoiõ qd̾ ĩpło¬
rant isti cũ dicũt. uideo aliã lege̾ ĩ mebris
meis repugnãtẽ legi mẽtis mee.⁊ capti¬
uantẽ me ĩ lege pecci. q̃ ẽ in mẽbris meis

Expanded text:
ad Deum, Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio, illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege p
Abbreviated transcription (Latin):
te ligaudi ato soluendi remictẽdi
ati ietiuendi pcc̃a. simiłr et decla¬
nib regni celoꝵ diu̾si diu̾sa sencit
et alii alio modo et ałr expomint. Mͤ¬
ritis itaq utrum nam apli̾ eoꝵq ui
cari pote statem in illis dominicis uͥ
similit᷑ et alii qui hoc ip̃m negi¬
nt  Uñ et adhuc oppoñdoͦ
queritis et quendo opponitis. si
sac̾dotib datũ est honñes ab et̾¬
no dampnacõnis debito posse sol¬
ne. mĩgnid et eodẽ debito aliquos
posse ligare. Ecte umo &e mudinns

Expanded text:
i atque solvendi, remittendi et retinendi peccata, similiter et de clavibus regni coelorum diversi diversa sentiunt, et alii alio modo, et aliter exponunt. Quaeritis itaque utrumnam apostoli eorumque vicarii potestatem in illis Dominicis versimiliter et alii qui hoc ipsum negant. Unde et adhuc opponendo quaeritis, et quaerendo opponitis, si sacerdotibus datum est homines ab aeternae damnationis debito posse solvere, nunquid et eodem debito aliquos posse ligare? Ecce duo veniunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
nũm ꝑ mĩtis iustissiẽ uidicant᷑. Aut eim
iacent sub pecc̃o qd̾ originałr generatioe
traxerũt ⁊ cũ illo hereditaiõ debito hinc
exeut̃ ꝙ nõ ẽ regñatiõe remissũ ac per
liberũ arbitriũ alia insuꝑ addiderũt axbi¬
cupiditates alii mag̾. alii minꝰ. s õs mali.
⁊ ꝓ ip̃a diu̾sitate diuersis suppliciis iudi¬
candi aut grãm d̾i suscipiũt. ⁊ tpr̃ales sũt

Expanded text:
meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum, aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt: arbicupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽo gͦ dicat nõ ẽ cerripiend̾ eũ ꝗ exorbitat
de ua iuista. s ei reditu et ꝑseuerãtia
a dño tm̃ ẽẽ poscendã. Rẽo prudens et
corripit nescit faciat ip̃e cũ caritate. qd̾
scit eẽ faciend̾. scit eĩ talẽ corripiendu

Expanded text:
Nemo ergo dicat non esse corripiendum qui exorbitat de via justa, sed ei reditum et perseverantiam a Domino tantum esse poscendam: nemo prudens et corripit nescit, faciat ipse cum charitate quod scit esse faciendum: scit enim talem corripiendum;
Abbreviated transcription (Latin):
carnis noluptatẽ cõtraiã ꝯcupistentẽ
nolũtate sp̃s ũicat. Nec illa quidẽ ꝑua
erat. qͣ dem̃ostrata ẽ ĩ potẽtia liberi ar¬
bitrii qm̃ sic adiuuabat᷑. ut sine hoc adiu¬
torio ⁊̃ bono nõ maneret. s hoc adiutoriũ
si uellet deseret. hec aũt tãto maior est
ut parũ sit hoĩ ꝑ illã reꝑare ꝑditã liber¬
tatem. parũ sit deniq nõ posse sine illa

Expanded text:
carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate spiritus vincat. Nec illa quidem parva erat, quae demonstrata est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam sic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non maneret, sed hoc adjutorium si vellet, desereret. Haec autem tanto major est, ut parum sit homini per illam reparare perditam libertatem, parum sit denique non posse sine illa
Abbreviated transcription (Latin):
hic exorit᷑ aliqͣ qõ nõ sane cõtepnẽda.
si ĩ adiutoiõ dñi ⁊ cuiꝰ maũ sũt et nos
ꝯẜimones nr̃i aggredienda atq solueda.
Quetit᷑ aũt a nõb̾ quãtũ altinet ad hoc
donũ d̾i qd̾ ẽ ĩ hono ꝑseñare usq ĩ fine
quid de ip̃o pꝰ hoĩc sentiamꝰ. ꝗ c̾te sinc ullo
uitio factꝰ ẽ rectus. et dr᷑ si ꝑ seuãntia
nõ huĩt quo sine intio fuit. cui tã noces¬
sariũ d̾i donũ defuit Huic nãq ĩterega¬
tioni facile respõdot᷑. eũ ꝑseu̾antiã nõ
hũisse qr ĩ eo bono qd̾ sine uitio fuit nõ
Et si cep̃ añ ꝙͣ cepiss utiq sine uitio fuit
aliuid ẽ eĩ nõ habere uitui. et aliud ẽ
⁊̃ ea honitate ñ qua ñlłm uitũi ẽ nõ mine
Eo quippe ip̃o ꝙ nõ dicit᷑ nũꝙͣ sine uitio
suisle sfidicit᷑ sine uitio nõ ꝑmauseste x¬

Expanded text:
Hic exoritur alia quaestio, non sane contemnenda, sed in adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum defuit? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono, quo sine vitio fuit, non et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe ipso quod non dicitur nunquam sine vitio fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse
Abbreviated transcription (Latin):
desuit iustũ indicĩ di captus ẽ. uit cũ
totasna stuꝑe q̃ ⁊̃ illo adiic porĩta tota
cũ ullo ꝑeccanerat daipnaret. Quotistiõ
retur istũ iudiciũ dei niste rẽphender
Quod gͥ panci ⁊̃ cõꝑatiõẽ ꝑeuntiũ ĩ ssio nẽo

Expanded text:
 ut cum tota sua stirpe, quae in illo adhuc posita tota cum illo peccaverat, damnaretur. Quotquot retur, justum Dei judicium nemo juste reprehenderet. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, in suo vero
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ne malicia mutaret ĩtellectũ eiꝰ. ⁊ ne fictio
aliis dat/ aliis nõ dat ds. ap̃ qũe nõ ẽ miq̃¬
tas nec acceptio ꝑsonaꝵ. ⁊ ĩ cuiꝰ pt̃ate est
ẽẽ ut fiiat ho uita ista q̃ añ ꝙͣ ex hono
mutet᷑ ĩ malũ cur aũt aliis donat᷑ aliis
nõ donat᷑ igͦrant. ita donũ di ẽẽ ĩ bono ꝑse
uerantiã ẜm sc̾pturas de quib testiõniã
młta ĩa posui farrant̃ nobͥcũ. et cur aliis
detur aliis nõ det᷑ sine murmure adu̾sus
dĩ dignẽt᷑ ig̾rare nob̾cu. Nec uos mouea

Expanded text:
 ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio personarum, et in cujus potestate est esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis noverantiam secundum scripturas de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum, et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobiscum. § 1. Nec nos movea
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uolũtate tua p̃stitisti decori meo u̾tute
au̾tisti aũt facĩe tuã a me ⁊ fcũs sũ ꝯtur¬
batus. Ecce doctior. et ob hoc q̃ et humilior
tenuit niã. ⁊ ĩa uidens et ꝯfitens ĩ uolun
sua deũ decori erꝰ prestitisse u̾tutẽ. Quod
sibi ip̃e tribueno ⁊ de se p̃sumẽs in tali
abũdantia quã p̃stiterat ds nõ de illo q
eã p̃stiterat dicebat nõ mouebor ĩ eternum
factꝰ ẽ q̃ ꝯturbatus. ut se ĩueĩret et hũilit᷑
sapiens nõ solu eterne uite ueꝵ etiã ĩ hac
nita pie ꝯuersatioĩs et ꝑseuantie in quo
spes h̾nda eẽt. addisce̾t. Hec uox et apłi perͥ
ẽẽ potuit. dixerat quippe et ip̃e ĩ abñ dan ͥ

Expanded text:
in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ecce doctior, et ob hoc etiam humilior, tenuit viam, jam videns et confitens, in voluntate sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens in tali abundantia quam praestiterat Deus, non de illo qui eam praestiterat, dicebat, Non movebor in aeternum. Factus est ergo conturbatus, ut se inveniret, et humiliter sapiens, non solum aeternae vitae, verum etiam in hac vita piae conversationis et perseverantiae, in quo spes habenda esset, addisceret. Haec vox et apostoli Petri esse potuit: dixerat quippe et ipse in abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueĩre. ꝙ filios quosdã amicoꝵ suoꝵ. hoc ẽ
regnãtoꝵ bonoꝵ q fideliũ sine baptismo
hĩc ꝑuulos exeũtes quib utiq si uellet hui
lauacri grãm ꝓcuraret. ĩ cuiꝰ potãte sũt oĩa.
alienat a regno suo qͦ parẽtes mictit illoꝵ
ꝯ quosdã filios inimicoꝵ ĩ manꝰ xͥanoru¬

Expanded text:
uod filios quorundam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine baptismo hic paruulos existentes, quibus utique si uellet huiusmodi lauacri gratiam procuraret in cuius potestate sunt omnia, alienat a regno suo in quod parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnũ d̾i ñõ ꝑtine̾ cur illi ꝑuulo detur
illi nõ det᷑. cũ sit utrũq ĩ pt̃ate dei et sine
illo s accamẽto/ neo ĩtret ĩ regnũ d̾i. Ut hoc
g᷑ tacea uł relĩquã illos ip̃os ĩtueanur
de quib agit᷑. De hiis eĩ disserimꝰ a ꝑsene

Expanded text:
ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus a
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ⁊ si ab hõib nõ corripiũt᷑ ĩ uia quam
reliquerãt redeũt. ⁊ nõnlł accepta gr̃a
ĩ quacũq libet pot̾ate ꝑicuł huiꝰ uite mor
eos. ĩ filio suo añ ꝯstitutionẽ mũdi. per
electionẽ gr̃e. Si aũ gr̃a nõ iã ex operĩbi

Expanded text:
ur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae morteos in Filio suo, ante constitutionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam non ex operibus;