comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lax miliũ latomorꝙ. & lxx. miliũ
uectoꝵs hoc ẽ .cl. miũ exceptiꝰ p̃po¬
sitis oꝑũ ꝓmultitudine habitanti¬
um tecũ incircũcisoꝵ ab & huict̃
exstructũ sit. nec hoc dico in sugil¬
latione t̾re uide ut herecitꝰ sico¬
phanta mentit᷑. aut qͦ auferam
historie u̾itatẽ gͦ fundamtũ ẽ in¬
telligentiȩ sp̃ĩtalis. s ut decutiã
suꝑciliũ udeor qͥ sinagoge an¬
gustias eccłȩ latitudini p̃ferua.
Si emĩ occidente tm̃ sequuntur
litt̾am & ñ sp̃m uiuificantẽ osten¬
dant t̾rã repmissionis lacte &e
melle manantẽ. Sin aute ꝑtrro¬
pologiã dictũ putant ꝓ rerẽt oĩui̾
habundantia & nos t̾rã confes

Expanded text:
X milium latomorum et LXX milium uectorum, hoc est CL milium exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extructum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae, ut hereticus sycophanta mentitur, aut quo auferam historiae ueritatem, quae fundamentum est intellegentiae spiritalis, sed ut decutiam supercilium Iudaeorum, qui synagogae angustias ecclesiae latitudini praeferunt. si enim occidentem tantum sequuntur litteram et non spiritum uiuificantem, ostendant terram repromissionis lacte et melle manantem; sin autem per tropologiam dictum putant pro rerum omnium abundantia, et nos co
Abbreviated transcription (Latin):
sub uercit montes. maria constrauit.
cũde sublimi loco infinitã hominũ
multitudinẽ & in numerabile̾ uidis
nos nullus eors qͦs tc̃ cernebat sr̃¬
futurꝰ eẽt. Osi possimꝰ in tale̾ asce̾¬
de speculũ de qͦ uniũsã t̾rã sub nr̃iᷤᷤ
pedib cerneremꝰ. Iam tͥ ostenb̾e totiꝰ
mundi ruinas. gentes gentily & rag¬
nis regna collisa. alios corqͣri alio ne¬
tias. ibi plantũ. illos nasci istos mori.
alios affluere diuitiis. alios mendi.¬
cari. & ñ xerxes tm̃ exercitũ. s totiꝰ
mundi homines qͥ nc̃ uiuunt ĩ breui
spatio de futuros. Uincit᷑ sermo rei
magnitudine. & minꝰ ẽ õẽ qd dicimꝰ.¬

Expanded text:
subvertit montes, maria constravit, subvertit montes, maria constravit, cum de sublimi loco infinitam hominum multitudinem et innumerabilem vidissnos nullus eorum, quos tunc cernebat, superfuturus esset. O si possemus in talem ascendere speculam, de qua universam terram sub nostris pedibus cermundi ruinas, gentes a gentibus et regnis regna collisa, alios torquere, alios netias, ibi plantum, illos nasci, istos mori, alios affluere diuitiis, alios mendicari, et non Xerxis tantum exercitum, sed totius mundi homines, qui nunc uiuunt, in breui spatio defuncturos. Vincitur sermo rei magnitudine et minus est omne quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ suꝑat᷑ exercitꝰ & qͦͣsi n̾ hoc
sufficeret cladiby plus pene bella ciuilia
ꝙͣ. hostilis mucro consũpsit. Miseri
israhelicȩ ad qͣ cõꝑationẽ nabugodo¬
nosor seruus di sc ribuit᷑. Infelices nos
qͥ tm̃ displicemꝰ dõ ut ꝑ rabiẽ barbaroꝵ
illꝰ ira in nos deseuiat. E⁊ echias egit
penitentiã & centũ octoginta. d̾. milia
fath laudes dño concinebat. & dñs pro
laudante suꝑabat. Aloy ses contra
amalecħ ñ gladio s oratiõe pugnaũ.
stolida usq ad incredulitatem menc¬
F uit romanꝰ exercitꝰ uictor orb e dñs.
ab his uincit᷑ hos pauet hors t̾ret᷑
aspectu qͥ ingredi ñ ualent. Qui si trã
tetigerint se mortuos arbitͣnt᷑. & nõ ĩ
uno ꝑ sequente: nec amputamꝰ causã
morbi ut morb parit̾ auferat᷑. Exces.¬
simꝰ consolandi modũ. & dũ uniꝰ mortem
flere ꝓhibemꝰ: totiꝰ orb mortuos plan¬
gimꝰ. Xerxes ille potentissimꝰ qui

Expanded text:
Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc Romanus superatur exercitus; et quasi non hoc sufficeret cladibus, plus paene bella ciuilia quam hostilis mucro consumpsit. miseri Israhelitae, ad quorum conparationem Nabuchodonosor seruus dei scribitur; infelices nos, qui tantum displicemus deo, ut per rabiem barbarorum illius in nos ira desaeuiat. Ezechias egit paenitentiam, et centum octogintaphat laudes domino concinebat, et dominus pro laudante superabat; Moyses contra Amalech non gladio sed oratione pugnauit.  pudor et stolida usque ad incredulitatem mens! Romanus exercitus, uictor orbis et dominus, ab his uincitur, hos pauet, horum terretur aspectu, qui ingredi non ualent, qui, si terram tetigerint, se mortuos arbitrantur, et non uno persequente nec amputamus causas morbi, ut morbus pariter auferatur, ssimus consolandi modum, et, dum unius mortem flere prohibemus, totius orbis mortuos planximus. Xerxes, ille rex potentissimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
barbari. & certe paucas urbes nomi¬
naui in qͥb olim fuere regna ñ modu.¬
ca. ĩmum ab his malis uidebatur ori-¬
ens & tñ noitis const̾nat᷑. Ecce ibi an-¬
no p̃t̾ito ex ultimis caucari rupib in¬
missi innos ñ arabie s septẽtrionis
lupi tantaᷤᷤ breui ꝓuincias ꝓcuc᷑ret᷑.
Quot monastĩa capita. qͣnte fluiuoꝵ
aque humane cruore mutate sunt.
obsessa anthcia & urbes reliqͤ qͦfalis
nix palestina. egiptꝰ timore captiue.
N on mͥ si litiguȩ centũ sunit oraq cẽ¬
tũ si ferrea uox oĩa penarũ ꝑt̾rere
oĩa possũ. Heq enĩ historiã ꝓposui
scrib̾e s nras breuit flere miserias.
Alioqͥn ad hȩc merito explicanda &
tu cichides & salustius mutisunt. Fe¬
lx nepotianꝰ qui hȩc ñ uidit. felix qui
ista ñ audit. N os miseri qͥ aut patim᷑
flendos potius ꝗͣ. beatos putamꝰ. Olim
offensũ sentimꝰ. nec placamꝰ dm̃ nr̃is
peccatis. Harbari fortes sc᷑ nr̃is uiciis

Expanded text:
barbari? et certe paucas urbes nomibarbari? et certe paucas urbes nominaui, in quibus olim fuere regna non modica. inmunis ab his malis uidebatur oriens et tantum nuntiis consternatus: ecce tibi anno praeterito ex ultimis Caucasi rupibus inmissi in nos non Arabiae, sed septentrionis lupi tantas breui prouincias percucurrerunt. quot monasteria capta, quantae fluuiorum aquae humano cruore mutatae sunt! obsessa Antiochia et urbes reliquae, quas nix, Palaestina, Aegyptus timore captiuae. non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnia poenarum percurrere nomina possim. scribere, sed nostras breviter flere miserias. Alioquin ad haec merito explicanda et Thucydides et Sallustius muti sunt. Felix Nepotianus, qui haec non videt; felix, qui ista non audit. Nos miseri, qui aut patimur flendos potius quam beandos putamus. olim offensum sentimus nec placamus deum. nostris peccatis barbari fortes sunt, nostris uitiis
Abbreviated transcription (Latin):
inseribit᷑ ad hebreos ñ solũ ab eccłiis
orientis s ad oĩb retro eccłiȩ greci
sermonis scͥptorib quasi pauli apłĩ
suscipi licet pleriq eam uł barnabe
uł clementis arbitrent᷑ & ncħ ĩt̾
eccłarũ lectione celebret᷑. Qd̾ si eã
latinors consuetudo ñ recipit int̾
scͥptas canonicas nec grecors quidẽ
etłe apocalipsis ioħis eadẽ ubertate
suscipiunt & tñ nos ut᷑ ꝙ suscipimꝰ
neqꝙͣ huiꝰ temporis ꝯsuetudiciem s
urcerũ scͥptoꝵ auc toritatẽ seq̃ntẽ
qui plerũq utrĩꝙ ab utunt᷑ testi¬
moniis ñ ut interdũ de apochri¬
sis fac̾e solemꝰ quippe qͥ & gentiliũ
lit t̾arũ raro utant᷑ exeraplis sed
quasi canonicis & eccłasticis respõ¬

Expanded text:
ribitur ad Hebraeos, non solum ab ecclesiis orientis sed ab omnibus retro ecclesiae Graeci sermonis scriptoribus quasi Pauli apostoli suscipi, licet plerique eam uel Barnabae uel Clementis arbitrentur, et nihil ecclesiarum lectione celebretur. quodsi eam Latinorum consuetudo non recipit inter scripturas canonicas, nec Graecorum quidem ecclesiae Apocalypsin Iohannis eadem libertate suscipiunt, et tamen nos utramque suscipimus nequaquam huius temporis consuetudinem sed ueterum scriptorum auctoritatem sequentes, qui plerumque utriusque abutuntur testimoniis, non ut interdum de apocryphis facere solent — quippe et gentilium litterarum raro utantur exemplis —, sed quasi canonicis et ecclesiasticis. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ nũqͣ. eici potest. Scdm ꝗͣ sensũ
& illud scriptũ ẽ. R edeptio anime
sentiri potest. Quanti enĩ alienic.
amicore ꝙ redimunt᷑ pecuniis. Huiꝰ
cientia ur̃a possidebitis animaᷤᷤ ur̃is.
Quorꝵs unꝰ uas electionis confidentissi¬
me loquebat᷑. Dei enĩ cooꝑatoree.
sumꝰ dĩ agritultura dĩ elificatio ests̃
& multa alia quȩ iccͥco ñ replico. ne

Expanded text:
m sensum et illud scriptum est: Redemptio animae sentiri non potest. Quanti enim alienis amicorumque redimuntur pecuniis? Hujustientia vestra, possidebitis animas vestras : quorum unus, vas electionis, confidentissime loquebatur? Dei enim cooperatores sumus, Dei agricultura, Dei aedificatio estis ; et multa alia, quae idcirco non re
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝙ dictũ ẽ reqͥeuit ab oꝑib suiᷤ. &¬
ss nͥ potest euangłio eẽ contrariũ.
Uerũ his qͥhec ideo dicunt ne creda¬
tur mͦ ds̃ sicuti illã unã nouaᷤ ãĩaᷤᷤ
quȩ ñ erant fac̃e. s ex illa una qͤ
iam erat eas creare. uł exfonte ali¬
qͥ siue thesauro quodã qũe tuno
fecit eas mitt̾e. facile respondetur
etiam ilł sex dieb multa dm̃ cͤasse
ex his nat᷑is qͣs iam creauerat:
fec̾it manifestũ ẽ. Nulla enĩ erat
auis. nullus piscis. nulla arbornul¬
lũ animal. & nec in telligit᷑ ab hi
creatiᷤᷤ reqͥeuisse quȩ ñ erant & crea¬
ta sunt. Idẽ cessasse ne ult᷑ quȩ n̾
ñ in nescio qͦ fonte iam existenteᷤᷤ
mitt̾e. nec de se ipso tamqͣ suas par¬
ticulas irrorare. nec de illa una
originalit᷑ tͣhere. nec ꝓdelictiᷤ ante
carnẽ cõmissis carneis uinculiᷤᷤ cõpe¬
dire s nouas creare singulã singu
fecerat homitiẽ adhimaginẽ suã.

Expanded text:
et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, si non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, 2 id est cessasse, ne ultra, quae non citur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulfecerat hominem ad imaginem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm̃ hec opinio defendit᷑. qͦ creduig᷑
anime ñ ex illa una pͥmi hõis fieri
o̾s. si sicut illa una uni. ita singulis
singłe. Ea uͦ quȩ dicunt᷑ alia contͣ hãc
opinionẽ facile puto me posse refelle.¬
ne sicut ẽ illud quo eã sibi qͥdã idet᷑
urgere. qͦmͦ consumauerit ds̃ omĩa
oꝑa sua sexto die & septimo reqͥeuit.
si nouas ad huc animas creat. Quib
si dxerimꝰ ꝙ ex euangłio in supͣdictam
ministrando. ñ nouas instituendo na¬
tas. ne scͥpt᷑ȩ geneseos contͣ dicatur
ubi aꝑtissime legit᷑ consũmasse dm
reqͥeuisse. utiq acreandis nouis
creat᷑is in telligendũ ẽ ñ agub̃nãdiᷤ.
Quia t̾c ea quȩ ñ erant fecit. ã qͥb
faciendis requieuit. qi consũmau̾at
dĩa que añ quã eẽnt. uidit eẽ faciẽ¬
da: ut d̾e inceps ñ qͤ ñ erant. s exhiᷤ
quȩ ia erant crearet & fac̾et qͥcqͥd
fac̾et. Ita utrũq uerũ eẽ monstrat᷑.

Expanded text:
quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta ministrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur,
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinẽ & iusticiã & ueri¬
tatẽ. & deducet te mirabilit̃ deit̾a
tua. Hic ẽ qͥ & inpsalmo alio logͥba¬
t᷑. Alemento dñe dauid & oĩs mansue¬
tudinis eiꝰ. Ꝙit̾m assumens man¬
suetos dñs. Q aꝑtiꝰ in euuangłio.
Dicite ame qr humił sũ & mansue.¬
tꝰ corde. Incuiꝰ tẏpũ & moy ses oĩu̾
homniũ qͥ erant sr t̾rã mansuctis¬
simꝰ scribit᷑. Hec ẽ ut diximꝰ t̾ra uiuẽ¬
nec y saãc. nec iacob. nec ꝓpħe. &
alii iusti uiri conseqͥ potuert᷑. Demq
& abraha licet diu̾sis locis cũ lazaro
uidet᷑ apud inferos. & iacob uir iustꝰ
dicit. Iugenꝰ & gemens descendam
ad infernũ: sanguis xͥ clauis para.¬
disi ẽ dicentis ad latrone̾ hodie me.¬
cũ eris ĩ paradiso. Ista ẽ ut diximꝰ
tra uiuentiu t̾ra diuitiarũ & bo¬
uenit: inmo ab illo ꝑditã iste res¬
tituit. dicente apło. Regnaũ mors
ab adã usq ad moꝵ. sen sub cuiꝰ ꝑso¬
na lex intelligit᷑ in similitudinem

Expanded text:
mansuetudinem et iustitiam et ueritatem et deducet te mirabiliter dextera tua. hic est, qui et in psalmo alio loquebatur: memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius et iterum: adsumens mansuetos dominus et apertius in euangelio: discite a me, quia humilis sum et mansuetus corde. in cuius typo et Moyses omnium hominum, qui erant super terram, mansuetissimus scribitur. Haec est, ut diximus, terra uiuennec Isaac nec Iacob nec prophetae et alii iusti uiri consequi potuerunt. denique et Abraham, licet diuersis locis, cum Lazaro uidetur apud inferos et Iacob, uir iustus, dicit: lugens et gemens descendam ad infernum. sanguis Christi clauis paradisi est dicentis ad latronem: hodie mecum eris in paradiso. ista est, ut diximus, terra uiuentium, terra diuitiarum et bouenit, immo ab illo perditam iste restituit dicente apostolo: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen — sub cuius persona lex intellegitur — in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ant uł ꝙͣ placeant dõ y saias ꝙͦ ĩ hec
uerba consentit dicens. Qerit uir
ab scondens sermones suos & appare¬
bit ĩ t̾ra syon sicut fluuiue
głosꝰ in t̾ra sitienti. Quȩ ẽ terra sy¬
on inqͦ apparebit fluuiꝰ głosus:
Illa uidelicet de qua idẽ dauid ĩ alio
psalmo canit. głosa dicta st̃ de te
ciuitas dĩ. Ꝙ it̾m diligit dñs por¬
ẜtas
syon suꝑ oĩa tabnacła iacobIs
tas diligit ds̃ qͦs uidemꝰ incit̾ĩes
& fauillas eẽ conuersã Ñ dico
prudentib s nec stultis quidem hoc
ꝑsuader potest. Ergo arbitror & il¬

Expanded text:
rent uel quae placeat deo. Esaias quoque in haec uerba consentit dicens: et erit uir abscondens sermones suos et apparebit in terra Sion sicut fluuius gloriosus in terra sitienti. quae est terra Sion, in qua apparebit fluuius gloriosus? illa uidelicet, de qua idem Dauid in alio psalmo canit: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et iterum: diligit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob. istas portas diligit deus, quas uidemus in cineres et fauillas esse conuersas ? non dico prudentibus, sed ne stultis quidem hoc persuaderi potest. ego arbitror et il
Abbreviated transcription (Latin):
cet si ad hec respondero statim latra¬
bis meam causã ag̾e qui tanta cuns¬
tos largitate donasti. Ut nͥ uenisses
hierosolimã & tuas uł patronoꝵ tuoꝵ
pecumas esfudisses. õs ꝑiclitarem fanit.
Ego hoc loqͦr qd̵ beat᷑ apłs pauluᷤ ĩ cũc¬
tis pene epistolis suis loqͥt᷑. & p̃cepit ĩ
ȩccłiis gontiũ ꝑunã sabbati. hoc ẽ die
dñico omnes conferre debe ꝗͣ hiero¬
solimã in scõꝵ solatia dirigantur.
pannos ait plures elemosinas factur
ce uota in quib in uenert me purifi¬
tatũ intẽplo. Numqͥo in alia pante
terrarũ & inȩccłiis qd̾ nascente fide
relinquenteᷤ ad dñi seruitatẽ tota
mente conu̾si st̃ : Longũ ẽ nunc
credentib pecuniȩ dirigant᷑. Non
in auaritiã. s inrefrigeriũ. ñ ad diui¬
tias congregandas. s ad imbecilli¬
tatẽ corpuscłi sustentatidã & frigꝰ
atq mediã declinandã. hac ĩ iusa
usq hodie ꝑ seuerante consuetudi

Expanded text:
cet si ad haec respondero, statim latracet si ad haec respondero, statim latrabis, meam me causam agere, qui tanta cunctos largitate donasti, ut nisi venisses Hierosolymam, et tuas vel patronorum tuorum pecunias effudisses, omnes periclitaremur fame. Ego hoc loquor, quod beatus apostolus Paulus in cunctis pene Epistolis suis loquitur, et praecipit Ecclesiis Gentium per unam sabbati, hoc est, die dominico omnes conferre debere, quae Hierosolymam in sanctorum solatia dirigantur, Post annos, ait, plures, eleemosynas facturus n quibus invenerunt me purificatum in templo . Numquid in alia parte terrarum, et in Ecclesiis, quas nascentes fide relinquentes, ad Domini servitutem tota mente conversi sunt. Longum est nunc credentibus pecuniae dirigantur: non in avaritiam, sed in refrigerium, non ad divitias congregandas, sed ad imbecillitatem corpusculi sustentandam, et frigus atque inediam 399 declinandam. Hac in Judaea usque hod
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnũ fantasma deluserit basili¬
cas martyrũ intͣre ñ audeo. ita totꝰ
forsitan & muliercłarũ deliramentã
subsanas. Non erubesco earũ fidem
quȩ primȩ uidert̃ dñm resurgentẽ.
quȩ mitunt᷑ ad apłos quȩ in matre
añi saluatoris scĩs apłis cõm̃dantur.
Tu ructato cũ scłi hominib. ego ieui¬
nabo cũ feminis immo cũ religiosis ui¬
ris qͥ pudicit᷑  uultu p̃fert. & palli¬
da iugi continentia ora portantes.
xͥ ostendunt uerecundiã. Uideris¬
mͥ dolere & aliud ne si in oleuer̾i apb̾
gallos continentia & sobxietas atq
ieuiniũ. tabnȩ tuȩ lucra n̾habeant.
& uigilias diaboli ao temulenta con¬
uiuuia totͥa nocte exercere non possis.
Propt̾ea hisdẽ ad me relatũ ẽ epłis
petri ioħis & iacobi qͥ dextras deder̃t
paulo & barnabe cõmunicationis &
p̃cepert̃ eis ut pauꝑũ menores eẽnt.
tu ꝓhibeas hierosolima in usuᷤ scõꝵ
aliqua sũptuũ solatia dirigi. Uideli¬

Expanded text:
nocturnum phantasma deluserit, basilinocturnum phantasma deluserit, basilicas martyrum intrare non audeo: ita totusforsitan, et muliercularum deliramenta subsaunes. Non erubesco earum fidem, quae primae viderunt Dominum resurgentem, quae mittuntur ad apostolos, quae in matre Domini Salvatoris, sanctis apostolis commendantur. Tu ructato cum saeculi hominibus, ego jejunabo cum feminis, immo cum religiosis viris, qui pudicitiam 398 vultu praeferunt, et pallida jugi continentia ora portantes, Christi ostendunt verecundiam. 13. Vimihi dolere et aliud, ne si inoleverit apud Gallos continentia et sobrietas atque jejunium, tabernae tuae lucra non habeant, et vigilias diaboli ac temulenta convivia, tota nocte exercere non possis. Praeterea iisdem ad me relatum est EpistPetri, Joannis et Jacobi, qui dextras dederunt Paulo et Barnabae communicationis, et praeceperunt eis, ut pauperum memores essent, tu prohibeas Hierosolymam in usus sanctorum aliqua sumptuum solatia dirigi. Videli
Abbreviated transcription (Latin):
te eẽ aut mercuriũ ꝑꝑ nũmoꝵ cu¬
piditatẽ. Aut nocturnũ uxta plu
ut magnȩ fortitudinuis hercules naꝰ¬
ceret᷑. aut certe lib̾um patrem ꝓebrie¬
tate & cantharo exhumeris de pendẽ¬
te & sẽꝑ rubente facie & spumantibus
labiis exfrenatisq conuiciis. Un a ĩhac¬
ꝓuintia cũ subitꝰ t̾rȩ motꝰ noctis medio
os q̃e sõpno excitasset. tu prudentissim̃ ⁊ sa
adam & euam de paradiso. Q illiqͥ¬
dẽ aꝑtis ocłis erubuert. nudos se ẽẽ
cernentes & uerenda texerunt arbo¬
rũ foliis. Tu & tunica & fide nudꝰ. subi¬
toq timore ꝑt̾ritꝰ & aliqͥd habens noc¬
turne crapulȩ scõꝵs oculis obscenã par-¬
tem corꝑis ingerebas. ut tuã ĩdicares
prudentiã. Tales ht adu̾sarios ecła.
hi duces contͣ martirũ sangurnem
dimicant. Huiꝰ cemodi oratores contra
apłos ꝑ tonant. Immo tam rabidi cine
descendit. Quando iratꝰ fuero & aliqͥd
mali in meo animo cogitau̾o. & me

Expanded text:
te esse aut Mercurium propter nummorum cute esse aut Mercurium propter nummorum cupiditatem, aut Nocturnum  Al. Nocut magnae fortitudinis Hercules nasceretur; aut certe Liberum patrem pro ebrietate et cantharo ex humeris dependente, et semper rubente facie, et spumantibus labiis, effrenatisque conviciis. 11. provincia cum subitus terrae motus, noctis medio omnes de somno excitasset; tu prudentissimus, et Adam et Evam de paradiso: et illi quidem apertis oculis erubuerunt, nudos se esse cernentes, et verenda texerunt arborum foliis: tu et tunica et fide nudus, subitoque timore perterritus, et aliquid habens nocturnae crapulae, sanctorum oculis obscenam partem corporis ingerebas, ut tuam indicares prudentiam. Tales habet adversarios Ecclesia: hi duces contra martyrum sanguinem dimicant: hujuscemodi oratores contra apostolos pertonant, immo tam rabidi canes descendat. Quando iratus fuero, et aliquid mali in meo animo cogitavero: et me
Abbreviated transcription (Latin):
fideles erant. S maiori ad miratiõi
etiam mentes durissimas eoomaret
& ad fidẽ cogerent. Itaq nolo mͥ dicas
signa in fideliũ sunt. s responde quomͦ
inuillissimo puluere & fauilla nescio
qua tanta sit signoꝵ uͥtutũq p̾sen
tia. Sentio infelicissime mortaliũ
qͥd doleas. qͥd timeas. Sp̃c iste imũ¬
dus qui hȩc te cogit scrib̾e. sepe ħ
uilissimo tortus est pulu̾e immo
hodieq tor qͦt᷑. & qͥ inte plagas dis¬
simulat. in cet̾is conficet᷑. Nisi forte
ĩmorem gentiliũ impiorsq porfirii
& eunomii has p̃stigias demonũ eẽ
confinges. & ñ uere clamare omo¬
nes. s sua simulare tormenta. Do
consiliũ. ingrede basilicas martyrũ
& aliqͦndo purgab̾is. Inuenie ᷤᷤ ibi
multos socios tuos & neqͥꝗͣ cereis
martyrũ qͥ tͥ displicent. s flãmis
in uisibilib cõbureris. & tunc fate¬
beris qbͣ nc̃ negas & tuũ nom̃ quii
uigilantio loqueris. lib̾e ꝓclamab̾

Expanded text:
fideles erant, sed majori admirationi fideles erant, sed majori admirationi etiam mentes durissimas edomarent, et ad fidem cogerent. Itaque nolo mihi dicas, signa infidelium sunt; sed responde quomodo in vilissimo pulvere, et favilla, nescio qua, tanta signorum virtutumque praesentia. Sentio, sentio, infelicissime mortalium, quid doleas, quid timeas. Spiritus iste immundus qui haec te cogit scribere, saepe hoc vilissimo tortus est pulvere, immo hodieque torquetur, et qui in te plagas dissimulat, in caeteris confitetur. Nisi forte in morem gentilium impiorumque, Porphyrii et Eunomii, has praestigias daemonum esse confingas, 397 et non vere clamare daemones; sed sua simulare tormenta. Do consilium, ingredere basilicas martyrum, et aliquando purgaberis: invenies ibi multos socios tuos, et nequaquam cereis martyrum, qui tibi displicent, sed flammis invisibilibus combureris, et tunc fateberis, quod nunc negas, et tuum nomen, qui in Vigilantio loqueris, libere proclamabis,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fieri plerũq conumcitur
& tñ paucore culpa ñ p̃ iudicat re¬
ligioni. qui & absq uigiliis possunt
errare uł in sius uł in alienis domi
alioꝵe uigiliȩ ñ destruent. Quinpo¬
tiꝰ pudicitiȩ uigilare cogant᷑ qͥ libidi¬
ni ddormiunt. Qd̾ enĩ semel fecisse
bonũ ẽ ñ potest malũ ẽẽ si freq̃n¬
tiꝰ fiat. Aut si aliqua culpa uitanda
est ñ exeo qd sepe. s exeo ꝙ fit aliqͦn¬
do cułpabile ẽ. Non iugilemꝰ itaq die¬
b paschȩ. ne expectatã diuad uli̾oꝵ
dosidia cõpleanit᷑. ne occasionẽ pec¬
candi uxor inueniat. ne maritali
ꝓfera argum̃tat᷑ cont᷑ signa atq
uirtutes quȩ in basilicis marty¬
rum fiunt. & dicit eas incredulis
ꝓdeẽ ñ credentib. Quasi nc̃ hoc qͦ¬
ratur quib fiant & ñ qͣ uͥtute fiat᷑.
signis ad ducant᷑ ad fidem. & dñs in¬
creduł signa faciebat: & tñ ñ iccirco
dñi suggillanda st᷑ signa qr illi in¬

Expanded text:
tale quid fieri plerumque convincitur, tale quid fieri plerumque convincitur, et tamen paucorum culpa non praejudicat religioni; qui et absque vigiliis possunt errare vel in suis, vel in alienis domibaliorum vigiliae non destruent: quin potius pudicitiae ni dormiunt. Quod enim semel fecisse bonum est, non potest malum esse, si frequenter fiat, aut si aliqua culpa vitandum est, non ex eo quod saepe, sed ex eo quod fit aliquando culpabile est. Non vigilemus itaque diebus Paschae, ne exspectata diu adulterorum desideria compleantur; ne occasionem peccandi uxor inveniat, ne maritali proferam. Argumentatur contra signa atque virtutes, quae in basilicis martyrum fiunt, et dicit eas incredulis prodesse, non credentibus, quasi nunc hoc quaeratur, quibus fiant, et non, qua virtute fiant. signis adducantur ad fidem, et Dominus incredulis signa faciebat, et tamen non idcirco Domini suggillanda sunt signa, quia illi in
Abbreviated transcription (Latin):
ne & in hoc qͣsi reꝑtor noui sceleris
głieris. t̃tulli anꝰ uir eruditissimitᷤ
rectissimo nomine: qͤ arcuatouul¬
nere inȩccłȩ corpꝰ uenena diffundit.
quȩ olim appellabat᷑ cayna heresis
& multo tẽꝑe dormiens uł sepulta
nc̃ ã dormitantio suscitata ẽ. Miror ꝙ
ñ reqͥrere. Qd̃dũ dixeris. un mo & si
nondixeris ita habeberis quasi dixe¬
ris. Qui enĩ reliquias mantyrum
ad riseris ẽẽ alandas: ꝓhibes sangui¬
nẽ fundi qui nullo honͦore dignus ẽ.
D euigiliis & ꝑ noctatiõib inbasili.¬
pario prbro scͥpserã respondibreui.¬
ter. Quod si ideo eas estimas resptiẽ¬
das. ne sope uideam᷑ pascha celeb¬
re & ñ sollennes post annũ exercere
dñi crebro pascha celebremꝰ. & ĩcipia¬
mus ñ unum pascha hab̾e s pluruma.
Frroi autẽ & culpa iuuent̃i uilissi¬
marĩtq mulierũ qui ꝑ noctẽ sẽpe
dep̾heridit᷑. ñ ẽ religiosis hominib
imputanidus. Quiã & iuigliis pasche

Expanded text:
ne et in hoc quasi repertor novi sceleris ne et in hoc quasi repertor novi sceleris glorieris Tertullianus vir eruditissimus rectissimo nomine: quia arcuato vulnere in Ecclesiae corpus venena diffundit, quae olim appellabatur Caina haeresis: et multo tempore dormiens vel sepulta, nunc a Dormitantio suscitata est. Miror, quod non requirere. Quod cum dixeris; immo et si non dixeris, ita haberis quasi dixeris. Qui enim reliquias martyrum asseris esse calcandas, prohibes sanguinem fundi, qui nullo honore dignus est. 9. Vigiliae et pernoctationes in basilipario presbytero scripseram, respondi breviter. Quod si ideo eas aestimas respuendas, ne saepe videamur Pascha celebrare, et non solemnes post annum exercere Domini crebro Pascha celebremus: et incipiamus non unum Pascha habere, sed plurima. Error 396 autem et culpa juvenum vilissimarumque mulierum, qui per noctem saepe deprehenditur, non est religiosis hominibus imputandus: quia et in vigiliis Paschae
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uniꝰ orb errant ep̃i qͥ cauponẽ
uigilantiũ contẽpnentes ingredi¬
untur basilicas mortuor. In quib
puluis uilissimꝰ & fauilla nescio quȩ
iacet linteamine colligata ut pollu¬
ta õĩa polluat. & quasi sepulthra fa¬
risaica foris de abbata sint cũ intꝰ
hec debaratro pectoris sui cenosã
spurticiã euomens audet dicere.
Frgo ciñes suos amant anime
martyrũ. & circũ uolant eos semꝑ
non possint. Oportentũ in terras
ultimas deportandũ. Rides deli¬
quiis martrrũ. & cũ auctore huiiꝰ
niam instruis. Nec tali societa¬
sectatores eiꝰ basilicas apłors & mar-¬
tyrũ ñ ingrediunt᷑. ut scilicet mor¬
tuũ adorent eunorniũ. cuiꝰ libros
maioris auctoritatis arbitrant᷑
ꝗͣ. euangłia. & in ipso ẽẽ credunt
colum̃ u̾itatiᷤ. sicut alii hereses pa¬
raclitũ inmontanũ uenisse conten¬
dunt & manicheũ ipsũ dicunt pa
raclitũ. Scribit ad u̾sũ heresim
tuam qͤ olim erupit cont᷑ eccłiã.

Expanded text:
otius orbis errant episcopi, qui cauponem Vigilantium contemnentes, ingrediuntur basilicas mortuorum, in quibus pulvis vilissimus et favilla, nescio quae, jacet linteamine convoluta: ut polluta omnia polluat: et quasi sepulcra pharisaica foris dealbata sint cum intus haec de barathro pectoris sui coenosam spurcitiam evomens, aut dicere: « Ergo cineres suos amant animae martyrum, et circumvolant eos, sempnon possint? » O portentum in terras ultimas deportandum! Rides de reliquiis martyrum, et cum auctore hujus ti calumniam struis: nec tali societasectatores ejus basilicas apostolorum et martyrum non ingrediuntur, ut scilicet mortuum adorent Eunomium, cujus libros majoris auctoritatis arbitrantur, quam Evangelia; et in ipso creduntparacletum in Montanum venisse contendunt, et Manichaeum ipsum dicunt esse paracletum. Scribit adversum haeresim tuam, quae olim erupit adversum Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
gͤ a torrente egypti qͥ ẽ rinicorꝰ usq
ad eufraten fuiuũ tendebant᷑. di¬
cens in alio loco. In idumeã exten¬
dã calciam̃tũ meũ.mͥ alienigenȩ
seruient. Quomͦ gͦ seredebat
accipe qd̾ iam uictoria possidebat:
Q ne forsitan legentib iudeiᷤᷤ am¬
biguũ dẽlinqͣt quȩ sit illa t̾ra qu̾ã
uiaẽ cupiebat ipso sermone demõ¬
srat dicens. Credo ude bona dñi
in t̾ra uiuentiũ. Ergo t̾ra udee
qͣ ditionis illiꝰ erat nẽ t̾ra uiuẽtiũ¬

Expanded text:
e a torrente Aegypti, qui est Rinocorurae, usque ad Eufraten fluuium tendebantur, dicens in alio loco: in Idumaeam extendam calciamentum meum, mihi alienigenae seruient. quomodo ergo se credebat accipere, quod iam uictoria possidebat? et ne forsitan legentibus Iudaeis ambiguum derelinquat, quae sit illa terra, quam uidere cupiebat, ipso sermone demonstrat dicens: credo uidere bona domini in terra uiuentium. ergo terra Iudaeae, quae dicioms illius erat, non est terra uiuentiu
Abbreviated transcription (Latin):
marũ dulce. & dulce amarũ. Ne q
enĩ ꝑꝑ doctrinã eiꝰ pͥua suscipienda st̃
dognatri. nec ꝓpt̃ dognatũ p᷑uitatẽ
si qͦs cõmentarios inscͥpturas sc̃as
utiles edidit: penitꝰ respuendi suns.
Qd̃ si contentiosũ int̾ se amatoreᷤ eiꝰ.
& obtrectatores funẽ duxerint.
ut nicħ mediuĩ appetant nec ser¬
uent modũ s totũ aut ꝑbent
aut impbent. libentꝰ piam rusti¬
citatẽ quã doctã blaphemiã eligã
reprMSionis
nobilissime nobiliũ xͥanis¬
sime quȩ sit terra
repmissionis qͣ. iudĩ redeunteᷤ ex
egr. pto possedert᷑ cũ amaioribu
eor ianfuerit añ possessa ac ꝓ¬
inde ñ sit ꝓmissa s reddita. Hrͤ
enĩ ũb̾ ut̃is in calce epłe tue qd̾ iͦ¬
terrogans uidis illud sentire quod
plurimis nr̃oꝵs placet aliã reꝑuuᷤ¬
sionis t̾rã ẽẽ querendã de qͣ & dauid
loqͥtꝰ in psalmo. Credo uide bo¬
na dm̃i in t̾ra uiuentiũ. Q Añs

Expanded text:
marum dulce et dulce amarum. nec marum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. quod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil medium adpetant nec seruent modum, sed totum aut probent aut inprobent, libentius piam rusticitatem quam doctam blasphemiam eligam. REPROMISSIONIS. nobilissime, nobilium Christiamssime, quae sit terra repromissionis, quam Iudaei redeuntes ex Aegypto possiderunt, cum a maioribus eorum iam fuerit ante possessa ac proinde non sit promissa, sed reddita. his enim uerbis uteris in calce epistulae tuae. quod interrogans uideris illud sentiie, quod plurimis nostrorum placet, aliam repromissionis esse terram quaerendam, de qua et Dauid loquitur in psalmo: credo uidere bona domini in terra uiuentium et dominus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝙͣ. corpore si olim ambi¬
xͥ amore coniungor. Uere enun
& simplicit̾ candidissimo pect ori
tuo loquor ipsa scedula & mutilit¬
mentis affectũ. Qd̃ dicis origenis
multos errore deceptos. & scm fili¬
um meũ oͤceanũ illor in saniȩ re¬
pugnare. & doleo simul & gaudeo
qũ aut supplantati st̃ simpliceᷤ aut
ab erudito uiro errantib subuem¬
tur. & quia mee paruitati᷑ qͣris
sententiam ut ru sed̾m frẽm fauᷤ¬
tinũ penitꝰ respuendus sit. an se¬
cundũ qͦsdã segendus. Ex par¬
te ego origenẽ ꝑꝑ eruditionem
sic in terdũ legendũ arbitror. qͦ¬
mͦ c̾tullianũ. & nouatũ. ar nobi¬
rĩ. & apollinarẽ. & ñ nullos eccłiasti¬
cos scͥptores grecos parit̾ & lat i¬
nos. ut bona eors eligamꝰ. uitemꝰq
terũ quia uł in amorẽ eiꝰ nimium
uł modiũ stomachi sui pͣuitatedu.¬
cunt᷑: uident᷑ mͥ illi maledicto ꝓphe¬
tico subiacere. Ue eis qͥdicunt bonĩ¬
malũ. & malũ bonũ: qui faciunt a¬

Expanded text:
esse quam corporum si olim ambibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apmentis affectum. Quod dicis Origenis multos errore deceptos et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusque terum, qui uel in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt a
Abbreviated transcription (Latin):
S ddesid̾iũ ab sentiȩ eiꝰ ferre ñpossu¬
imꝰ.ñ illius. s nrãm uicẽ dolente. tãto
ille felicior qͥnto nos ampliꝰ ĩ dolore
qd̃ tali caremꝰ bono. Elebant & soro¬
res lazarũ quẽ resurrecturũ no¬
uerant. Q ut uerꝰ homini expͥ¬
meret᷑ affectꝰ ipse saluator plora
qui dixerat. cuipio dissolui & ẽẽ cũ¬

Expanded text:
sed desiderium absentiae eius ferre non possumus, non illius, sed nostram uicem dolentes. quanto ille felicior, tanto nos amplius in dolore, quod tali caremus bono. flebant et sorores Lazarum, quem resurrecturum nouerant, et, ut ueros hominis exprimeret affectus, ipse saluator plorauoque eius, qui dixerat: cupio dissolui et esse cu
Abbreviated transcription (Latin):
emendo. de uita mea tͣhitur. Quot
puncta notarii: tor meoꝵs dãpna
st᷑ tẽpore. Scͥbimꝰ atq rescribimus
tͣłiseunt maria epłe & fundentes:
sulco ᷤ carina ꝑ singulos fluctus eta¬
tis nr̃e momenta minuunt᷑. So¬

Expanded text:
emendo, de uita mea trahitur. quot puncta notarii, tot meorum damna sunt temporum. scribimus atque rescribimus, transeunt maria epistulae et findente sulcos carina per singulos fluctus aetatis nostrae momenta minuuntur. so
Abbreviated transcription (Latin):
fame credẽt. De inde docui homi¬
nẽ ꝙ potui qd autẽ ñ potui unde discẽ
posset ammonui atq ut ad te iret
hortatꝰ sũ. Qua inre consiliũ uł pre¬
ceptũ meũ cũ libent̃ & obȩ dienter
acciꝑet. rogaui eum ut absq mora
ueniens ꝑnos ad ꝓͥa remearet. Quã
eiꝰ pollicitationẽ tenens occasionẽ
mͥ credidi adno ẽẽ concessam qua
łͥ scribem debis quȩ ꝑte sure cupio. E¬
rebã enĩ quẽ ad te mitterẽ. nec micbi
facile occurrebat idoneꝰ & fide agendi
& a lacͥtate obeliendi & exercitatione
ꝑegͥnandi. uͥ gͦ istũ iuuenẽ exꝑtus sũ
eum ipsũ eẽ qualẽ a dño peteba dubita¬
multos mouet.ĩ quib & me eẽ ꝯfite¬
or. Nam qd̃ de aiã firmissime teneã
ñ tacebo. Peinde subiungã. qͥd mͥ ad¬
huc expediri uelim. Anima hominiᷤ
inmortał ẽ scđm quendã modũ suum.
Non enĩ oĩ mͦ sicut ds̃ de quo dictũ ẽ. qr¬

Expanded text:
famae crederet; deinde docui homifamae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio. quaerebam enim, quem ad te mitterem, nec mihi facile occurrebat idoneus et fide agendi et alacritate oboediendi et exercitatione peregrinandi. ubi ergo istum iuuenem expertus sum, eum ipsum esse, qualem a domino petebam, dubitamultos mouet, in quibus et me esse confiteor. nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
maior: tam̃ etiã ipse iam senex consu.¬
lo. Ead discendu qd̾ opꝰ ẽ nulla mͥ e¬
tas sera uideri potest: qr & si senem
quas patior indifficillimis qͣstionib ꝗͣ.
intam longinqͣ tue caritatis ab sentia.
ut iux possim meas dare uix tuaᷤᷤ
cotidie p̃sentẽ te hab̾e uellẽ. cũ quo
loquerer qͥcqͥd uellem. Nec ideo tam̃
ñ debui fac̾e qd potui. si non potui totũ
qd uolui. Ecce uenit ad me religiosus
uiuenis catholica pace fr̃. & ate filius.
honore conp̃soit᷑ nr orosus ugil ĩ genio
panot eoquio fagrans studio. utile
uas indomo dñi ee desicdans ad refellen¬
das falsas ꝑnitiosas ꝙ octrinaᷤᷤ quȩ
animas hispanoꝵ multo infelicius
quã corꝑa barbaricꝰ gladꝰ trucidart᷑.
Nam inde ad nos usd ab occeam lito¬
r̾e pꝑauit. fama excitus qd ame pos¬
sit de hĩs que scire uellet qͥc qͥd uellet
audire. Ne ꝙ ullũ cȩpit aduentue⁊
sui fructũs pͥmo ne de me multum

Expanded text:
maiorem tamen etiam ipse iam senex consumaiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipcotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum
Abbreviated transcription (Latin):
uocis parentũ tuors sanguis eiꝰ suꝑ
nos & suꝑ filios nr̃os. Q uenite occi.¬
damꝰ eũ. & nr̃a erit hereditas. & nõ
habeniꝰ regẽ nͥ cesarẽ. habes ꝙ elegiᷤᷤ¬
ti usq ad fine̾ mundi seruiturus es
cerari donec gentiã introeat pleni¬
tudo. & sic oĩs isrł saluus fiet: ut qͥ
qͥndã erat incapite u̾tat ᷑ in caudlã.
Hec tͥuir eloquentissime ĩ dupliciᷤᷤ
p̃fecturx honore tͣnsacto nc̃ in xp̃o
honoratiortumultuari & breuilu¬
cubratiõe dictaui. ne uiderer om̃o
reticere. Eodẽ tẽpore ĩmo eodem
die mͥi & litd̾e tue rediite st̃ & meȩ
ixpetite ut aut tacendũ fuerit
aut in cuncto eloqͥo respondendũ.
quoꝵ altm pudoris altm caritatiᷤᷤ
ne ani me
eum nr̃m qͥ nos uocauit in
suu̾ regnũ & glam & roga¬
ui & rogo ut hoc qo̾ ad te scribo scẽ
sr̃ hieronue consulens de his quȩ
nescio fructuosũ eẽ nob̃ uelit.
Quicꝙͣ eni si multo quã ego sũ & ati

Expanded text:
uocis parentum tuorum: sanguis eius super uocis parentum tuorum: sanguis eius super nos et super filios nostros et: uenite, occidamus eum et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo honoratior, tumultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi et litterae tuae redditae sunt et meae expeditae, ut aut tacendum fuerit aut incompto eloquio respondendum, quorum alterum pudoris, alterum caritatis XE ANIMAE. Deum nostrum, qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate
Abbreviated transcription (Latin):
templũ sub dario rege ꝑ sarũ
atq medors a⁊ orobabel filio
salathiel & iħu filio iose dech
sac̾dore magno quȩ passi fitis a me¬
dis egiptiis. macedonib q ñ numero
nec tꝰ ad ducã in memoriã antiochum
epiphanẽ cruddelissimũ oĩu tyranno.¬
rum. nec ñ põpenũ gabiniũ scaurũ
uaium cassiũ sossiumq replicabo.
qui tuis urbib & p̃cipue in sultauere
hie rosolimȩ ad extremũ sub uespasi¬
ano & tito urbs capta tẽplũq subũ¬
sucꝰ ddemãe ciuitatis usq ad hadria¬
nũ pͥncipe ꝑ qnoginta annos manse¬
re reliquiȩ. Pꝰ eũsionẽ tẽpli paulo
ne ꝑmanent. Ob ꝙ tantũ facinus
certe ñ colis ydolaꝰ s etiam seruieis
ꝑsis atq romanis & captiuitatiꝰ p̃s¬
sus iugo ignoras alienos deos qͦmͦ
clementissimꝰ qͦndã ds qͥ nũꝗͣ. tui ob¬
litus ẽ. nc̃ ꝑtanta spatia tẽpoꝵ mi¬
seriis tuis non adducit᷑ ut soluat
captiuitatẽ. & ut ueriꝰ dicã expecta¬
ate oculos suos ignoras hoc: Alem̃to

Expanded text:
ge Persarum atque Medorum, a Zorababel, filio Salathiel, et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno. quae passi sitis a Medis, Aegyptiis Macedonibusque, non numero nec tibi adducam in memoriam Antiochum Epiphanen, crudelissimum omnium tyrannorum, nec Gnaeum Pompeium, Gabinium, Scaurum, Uarum, Cassium Sossiumque replicabo, qui tuis urbibus et praecipue insultauere Hierosolymae. ad extremum sub Uespasiano et Tito urbs capta templumque subuersum est. deinde ciuitatis usque ad Adrianum principem per quinquaginta annos mansere reliquiae. post euersionem templi paulo nae permanent. ob quod tantum facinus ? certe non colis idola, sed etiam seruiens Persis atque Romanis et captiuitatis pressus iugo ignoras alienos deos. quomodo clementissimus deus, qui numquam tui oblitus est, nunc per tanta spatia temporum miseriis tuis non adducitur, ut soluat captiuitatem et, ut uerius dicam, expectat oculos suos ? ignoras ? memento
Abbreviated transcription (Latin):
cont c tisq narib ac fronte rugat a
duob digituł concrepabat. Hoc sig¬
no ad audiendũ discipłos ꝓuocans.
tc̃ nugas meras fund̾e. & ad uersũ
singłos de clamare cretiũ dicere ee
longinũ censorinũq romane factiꝰ¬
diȩ. notare quẽ uellet & de senatu doc¬
torem excludde. Hic bene numatꝰ plus
placebat in prandiis. nec mirũ qui
multos increpare solitus erat. facto¬
q cuneo circũstrepentiũ garruloꝵ pce¬
debat inpublicũ. Intꝰ neroforis catõ.
totus ambiguus. ut ex quonora ꝯtͣriis
diu̾sis ꝙ naturiᷤ. unũ monstrũ nouãq
bestiam diceres ẽẽ copactam. Iurta il¬
lud poeticũ. Prima leo. postrema dra¬
co.media ipsã chimera. Nũꝗͣ gͥ taleᷤ
uideas. nec huiꝰ cemodi hominib appli¬
ceris nec declines cortuũ in ũba ma¬
tuũ dethebas. & ad uersũ filiũ matͥs

Expanded text:
contractisque naribus ac fronte rugata contractisque naribus ac fronte rugata duobus digitulis concrepabat hoc signo ad audiendum discipulos prouocans. tunc nugas meras fundere et aduersum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum censoremque Romanae facundiae notare, quem uellet, et de senatu doctorum excludere. hic bene nummatus plus placebat in prandiis. nec mirum, qui multos inescare solitus erat factoque cuneo circumstrepentium garrulorum procedebat in publicum intus Nero, foris Cato, totus ambiguus, ut ex contrariis diuersisque naturis unum monstrum nouamque bestiam diceres esse conpactam iuxta illud poeticum: prima leo. postrema draco, media ipsa chimaera. Numquam ergo tales uideas nec huiusce modi hominibus adpliceris, ne declines cor tuum in uerba matuum detrahebas et aduersus filium matris
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. & te uł ppłs uł pontifex ciu¬
tatis in clericũ elegerint. age qͣ cleri¬
ci st̃ & int̃ ipsos sectare melicres: qr
in oĩ conditiõe & gdu obtimis mixta
temꝑe disce ꝙ doceas. nec laudatorib
tus immo irriscrib aurẽ libent̃ acco¬
modes. Qcũ te ad hulationib foue¬
rint. & qͥͦdã mͦ impotẽ mentis effecerĩt.
si subito respexeris aut ciconioꝵe de¬
p̃hendis pͦea colla turuari. aut ma¬
nu auriculas agitari asini: aut es¬
tuantẽ canis ꝓtendi linguã. Hulli
dethas. nec ineo te sc̃m̃ putos si cet̾¬
os laceres. Accusamꝰ sepe ꝙ facimꝰ.
& cont᷑ nos met ipsos disserti. in nr̃a
uitia inuchim᷑. Multa de eloq̃ntib
iudicans tustudineo grunniꝰ ĩ cede¬
bat ad loquendũ gͣdii. & ꝑ int̾ ualla
quedã uix pauca u̾ba carpebat. ut
eũ putares singutare ñ ꝑloqͥ. & ta¬
men cũ mensa posita libroꝵ ex po¬
suisset instruem ad ducto suꝑcilio

Expanded text:
fuerit, et te vel populus, vel Pontifex civifuerit, et te vel populus, vel Pontifex civitatis, in Clericum elegerit, agito quae Clerici sunt, et inter 945 ipsos sectare meliores. QUIA IN OMNI conditione et gradu, optimis mixta tempore disce quod doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne libenter accommodes, qui cum te adulationibus fouerint et quodam modo inpotem mentis effecerint, si subito respexeris, aut ciconiarum deprehendas post te colla curuari aut manu auriculas agitari asini aut aestuantem canis protendi linguam. nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si ceteros laceres. accusamus saepe, quod facimus, et contra nosmet ipsos diserti in nostra uitia inuehimur muti de eloquentibus iudicantes. testudineo Grunnius incedebat ad loquendum gradu et per interualla quaedam uix pauca uerba capiebat, ut eum putares singultire, non proloqui. et tamen, cum mensa posita librorum exposuisset struem, adducto supercilio
Abbreviated transcription (Latin):
bies. N ec erat impune peccatũ. Nc̃
auce sub religiõis titulo exercent᷑
ni fraude̾ magis facit ꝙͣ. patitur.
Q d̾ ꝙ pudet duide̾ s necesse ẽ ut sal¬
temsic ad nr̃m erubescaniꝰ dedecuᷤᷤ
publice extendente᷑ manꝰ. Pariniᷤ
aurũ tegit᷑. & contͣ oĩũ opinionem
plenis saccuł morim᷑ diuites qͥ qͦsi
pauꝑes uiximꝰ. Tibi cũ ĩ monastĩo
fueris. hec fac̾e ñ licebit & uolente
paulatim consuetudine qd̾ pͥmũ
cogebaris uelle incipies. & delecta¬
bit te labor tuus oblitusq p̃t̾itoꝵ
semꝑ pͥora sectabis. Ne qͣqua consi¬
dans quid alii mali faciant. s qͥd
boni tu fat̾e debeas. Neg u̾ peccãtiũ
ducaris multirudine. & tt ꝑeuntũ
eccłiis ad eunt balnea. unguenta nõ
as qd añ respondi & nc̃ breuit̃ respõ¬
g ageꝰ ad holescintiã tuã nulla sorde
cõmacules. Uo ad altare xͥ qͣsi de tha¬
lamo ugo ꝑcedas. & habeas de foris bo
tam etatẽ ueneris. si tñ uita comeᷤ

Expanded text:
bies, nec erat impune peccatum. Nunc bies, nec erat impune peccatum. Nunc autem sub religionis titulo exercenturni fraudem magis facit, quam patitur. Quodque pudet dicere, sed necesse est, ut saltem sic ad nostrum erubescamus dedecus, publice extendentes manus, pannis aurum tegimus: et contra omnium opinionem, plenis sacculis morimur divites, qui quasi pauperes viximus. Tibi cum in monasterio fueris, haec facere non licebit: etpaulatim consuetudine, quod primum cogebaris velle incipies, et delectabit te labor tuus: oblitusque praeteritorum semper priora sectaberis: nequaquam considerans quid alii mali faciant, sed quid boni tu facere debeas. Neque vero peccantium ducaris multitudine: nec te pereuntium Ecclesiae, adeunt balnea, unguenta non Ad quod ante respondi, et nunc breviter respon adolescentiam tuam nulla sorde commacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo virgo procedas, et habeas de foris bontam aetatem veneris, si tamen vita comes
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris magis aucta ꝙͣ ĩminu¬
ta. E ad̾e minist̾ia seruuloꝵ. ide m
apparatꝰ conuiuii. In uitro & pata¬
la fictili aurũ comedit᷑. & int̃ tur¬
bas & ex amina ministror noq̃
sibi uindicant solitarii. Quero
dent᷑ q silii sciołi pamparũ fercłiᷤ
saules ꝓcedt᷑ ad publicũ ut caninã
exerceant facundiã. Alii sublatis
in altũ humeris & intͣ se nes¬
cio qͥd conicientes. stupentib q in
terra ocłis tum̃tia ũba trucinãt
ut ñ p̃conẽ addideris putes ĩ ced̾e
pfectore. St qͥ humero cellarũ im¬
mod̾atisq ieuinus. dedio solitudinis
ac nimia lectione olũ dieb ao noc¬
tib durib suis ꝑsonant u̾tuntur
in melancola & ypocͣtis magis fo¬
mentis ꝗͣ nr̃is monitis indigent.
Hlericp artib & negociatioib pͥstiniᷤ
carere ñ possunt. mutatiꝰq nomi¬
nib in stitoꝵ eadẽ exercent cõm̃cia.
uinita sectantes. & priꝰ quidem
appellant uendentiũ coacerbatur ra

Expanded text:
familiaris magis aucta quam inminufamiliaris magis aucta quam inminuta est; eadem ministeria seruulorum, idem apparatus conuiuii; in uitro et patella fictili aurum comeditur et inter turbas et examina ministrorum nomen sibi uindicant solitarii. qui uedenturque sibi scioli, pomparum ferculis similes procedunt ad publicum, ut caninam exerceant facundiam. alii sublatis in altum humeris et intra se nescio quid cornicantes stupentibus in terram oculis tumentia uerba trutinantur, ut, si praeconem addideris, putes incedere praefecturam. sunt, qui humore cellularum inmoderatisque ieiuniis, taedio solitudinis ac nimia lectione; dum diebus ac noctibus auribus suis personant, uertuntur in iielay%oUav et Hippocratis magis fomentis quam nostris monitis indigent. plerique artibus et negotiationibus pristinis carere non possunt mutatisque nominibus institorum eadem exercent conmercia nmenta sectantes. et prius quidem appellant, uendentium coher