comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui confugit ad baptisinum xp̃i. Itaq
et tibi imposuit lucum. hoc ẽ uerecũdiã.
prudentiam. considerationẽ fragilitatis
tue. et dixit tibi. uade in siloam. Quid
est siloas: quod interpretatur inquit
missus. Hoc ẽ uade ad illũ fontẽ ĩ quo
crur dñ prẽdicatur: uade ad illũ fon¬
tem in quo oĩ xp̃us redemit errores.
Isti. lauisti: uenisti ad altare. iudere ce¬
pisti que non uideras. Hoc ẽ ꝑ fontẽ dm̃.
et prẽdicationẽ dnice passionis: tunc a¬
perti sunt oculi tui. Qui ante corde ui¬
debaris ẽe cecatus: cepisti lumen sacra¬
mentoꝵ uidere. Ergo frẽs dilectissimi:
uenimus usq ãd altare. ad tractũ ube¬
riorem. Et ideo quia id temporis est:
disputationem integram nõ possumꝰ
incipere. Quia prolixior tractatus est:
sacis sit quõd dictum est hodre et crastĩa
die si domino placet de sacramentis ip̃is
tractabimus. Explicit liber ĩercius
sacerdotes frequenter in primum taber¬

Expanded text:
qui confugit ad baptismum Christi. Itaque qui confugit ad baptismum Christi. Itaque et tibi imposuit lutum, hoc est, verecundiam, prudentiam, considerationem fragilitatis tuae; et dixit tibi: Vade in Siloam. Quid est Siloas? Quod interpretatur, inquit, missus, hoc est: Vade ad illum fontem in quo crux Domini praedicatur: vade ad illum fontem in quo omnium Christus redemit errores. 366 15. Isti, lavisti, venisti ad altare, videre coepisti, quae ante non videras; hoc est, per fontem Domini et praedicationem Dominicae passionis tunc aperti sunt oculi tui: qui ante corde videbaris esse caecatus, coepisti lumen sacramentorum videre. Ergo, fratres dilectissimi, venimus usque ad altare, ad tractatum uberiorem. Et ideo quia id temporis est, disputationem integram non possumus incipere: quia prolixior tractatus est, satis sit quod dictum est hodie; et crastina die, si Domino placet, de sacramentis ipsis tractabimus. LIBER QUARTUSsacerdotes frequenter in primum taber
Abbreviated transcription (Latin):
uit. et uenit uidens. Confidera et tu
oculos cordis tui. Uidebas que corpora¬
lia sunt corporalibus oculis: sed que
sacramentorũ sunt. cordis oculis ad huc
uidere non poteras. Ergo quando dẽdisti
nomen tuum: tulit lutum et limuit spͣ
oculos tuos. Quõd significat: ut pẽcm tuũ
fatereris. ut conscientiam recognosceres.
ut penicentiam ageres delictoꝵ. hoc ẽ so¬
tem humane generationis agnosceres.
Nam etiam si non confiteatur peccatum
qui uenit ad baptisinum: tamen hoc ip̃o
zari petit ut iustificetur. Hoc ẽ ut aculpa
ad gratiam transeat. Nolite ouosum pri¬
tare. sunt quidam: scio certe aliquẽ fu¬
isse qui diceret cum illi diceremꝰ. in hac
etate magis baptizari debes: dicebat ille
Quare baptizer: peccatum nõ hẽo. Num¬
quid peccatum contraxi: hic lutum nõ
hũit: quod ei xp̃us non lauerat. hoc est
non ei aperuerat oculos. Nussus emm
homo sine peccato. Ergo agnoscit se hoĩem

Expanded text:
vit, et venit videns . 12. Considera et tu vit, et venit videns . 12. Considera et tu oculos cordis tui. Videbas quae corporalia sunt, corporalibus oculis: sed quae sacramentorum sunt, cordis oculis adhuc videre non poteras. Ergo quando dedisti nomen tuum, tulit lutum, et linivit super oculos tuos. Quid significat? Ut peccatum tuum fatereris, ut conscientiam tuam recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis agnosceres. Nam etiamsi non confiteatur peccatum, qui venit ad baptismum, tamen hoc ipso zari petit, ut justificetur, hoc est, ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum putare. Sunt quidam, scio certe aliquem fuisse qui diceret, cum illi diceremus: In hac aetate magis baptizari debes, dicebat ille: Quare baptizor? Peccatum non habeo. 365 Numquid peccatum contraxi? Hic lutum non habuit, quod ei Christus non leverat, hoc est, non ei aperuerat oculos; nullus enim homo sine peccato. 14. Ergo agnoscit se hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
altare. Qm̃ uenisti: uidere habes que ãte
non iuĩdebas. Hoc ẽ misterium quod legi¬
sti in euangelio: si tamen legisti. c̾te au¬
disti. Cecus obtulit se saluatori ut cura¬
retur. Et ille qui alios uerbo tantum ⁊
sermone curabat et refundebat imꝑio
lumen oculoꝵ: tamen in libro euãgelii
qui scribitur secundum iohannem. qui
uere pre ceteris uidit magna misteria
et designauit. et declarauit. iisteriũ
hoc in illo uoluit prefigurare. Omnes
quĩdem sancti euangeliste: ommnes apli
preter prõditorem. oñs sancti. Tamẽ sc̃s
iohannes qui ultimus scripsĩt euange¬
lium: qĩ necessarius requisitus ⁊ electꝰ
a xp̃o. maiore quãdam tuba fudit eter¬
na misteria. Quicquĩd locutus ẽ: miste¬
riũ ẽ. Alius dixit cecum curatũ. Dixit
matheus. Dixit lucas. Dixit martus.
solus iohannes quĩd ait: tulit lutum
et limuit super oculos eius: et dixit ei
uade in siloam. Et exurgens iuit et la¬

Expanded text:
altare . Quoniam venisti, videre habes quae ante altare . Quoniam venisti, videre habes quae ante non videbas, hoc est, mysterium quod legisti in Evangelio; si tamen non legisti, certe audisti. Caecus obtulit se Salvatori ut curaretur: et ille qui alios verbo tantum et sermone curabat, et refundebat imperio lumen oculorum; tamen in libro Evangelii qui scribitur secundum Joannem, qui vere prae caeteris vidit magna mysteria, et designavit, et declaravit; mysterium hoc in illo voluit praefigurare. Omnes quidem sancti evangelistae, omnes apostoli praeter proditorem, omnes sancti; tamen sanctus Joannes qui ultimus scripsit Evangelium, quasi necessarius requisitus et electus a Christo, majore quadam tuba fudit aeterna mysteria. Quidquid locutus est, mysterium est. Alius dixit caecum curatum, dixit Matthaeus, dixit Lucas, dixit Marcus: solus Joannes quid ait? Tulit lutum, et linivit super oculos ejus, et dixit ei: Vade in Siloam. Et exsurgens ivit, et la
Abbreviated transcription (Latin):
fit. quañdo ad muocationẽ facerdotis¬
spus sanctus infundrtur spũs sapĩe et
intellectus spũs consilii atq uirtutis.
spũs cognitionis atq pietatis. spũs sancti
timoris. septem quasi uirtutes sp̃us. Et
omnes quidem uirtutes ad sp̃m ꝑtinent:
sed iste qiͣ cardinales sunt. qiͣ principales.
principale ꝙͣ uirtus: Quid tam princi¬
pale ꝙͣ consilium dei: Quid tã pͥncipale
ꝙͣ timor dei: sicut timor seculi ĩfirmitas:
ita timor dei magna ẽ fortitudo. Iste sunt
septem uirtutes. quando consignaris. Nã
ut ait aplũs sanctus: quia multiformis
ẽ inquit sapientia dm̃ nr̃i et multiformis
sapientia dei. ita multiformis ẽ sp̃us scũs.
qui habeat diuersas uariasqz uirtutes.
Unde et deus uirtutum dicit. Quod aptu¬
ri potest patri et filio et spiu scõ. Sed hoc
alterius disputationis: alterius ẽ tp̃ris.
Post hec quid sequitur: uenire habes ad

Expanded text:
fiat; quando ad invocationem sacerdotisfiat; quando ad invocationem sacerdotisitus sanctus infunditur, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii atque virtutis, Spiritus cognitionis atque pietatis, Spiritus sancti timoris: septem quasi virtutes Spiritus . 9. Et omnes quidem virtutes ad Spiritum pertinent: sed istae quasi cardinales sunt, quasi principales. principale, quam virtus? quid tam principale, quam consilium Dei? quid tam principale, quam timor Dei? sicut timor saeculi infirmitas, ita timor Dei magna est fortitudo. 10. Istae sunt septem virtutes quando consignaris. Nam ut ait Apostolus sanctus: Quia multiformis est, inquit, sapientia Dei nostri . Et ut multiformis est sapientia Dei, ita multiformis est Spiritus sanctus, qui habet diversas variasque virtutes. Unde et Deus virtutum dicitur: quod aptari potest Patri et Filio et Spiritui sancto. Sed hoc alterius disputationis, alterius est temporis. 11. Post haec quid sequitur? Venire habes ad
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e auctor ẽ nobis huius assertionis
petrus aplũs: qui saçerdos fuit ec̃ce ro¬
mane. Ip̃e peerus ait. Domine nõ tm̃
pẽdes: sed etiam manus et caput. Di¬
de fidem. Quod ante excusauit humi¬
litatis fuit: quõd postea obtulit deuo¬
tio fidei. Respondit illi dñs: quia dix̾at
manus et caput. Qui lauit: non neces¬
se habet iterum lauare. nisi ut solos pe¬
des lauet. Quare hoc. quia in baptis¬
mate omnnis culpa diluitur. Recedit gͦ
cułpa. Sed quia adam supplantatus a
diabolo ẽ: et uenemun ei effusum est
supra pẽdes. ĩ deo sauas pẽdes. ut in ea
parte in qua insidiatus ẽ serpens maiꝰ
subsidium sanctificationis accẽdat. qͦ
postea te supplantare non possit. lauas
ergo pẽdes: ut laues uenena serpentis.
Ad humisitatem quoq proficit: ut ĩ mi¬
sterio non erubescamus. quod dedigna¬
mur in obsequo. Sequitur spiritale¬
signaculum. quod aũdistis hõdie legi.
quia post fontem superest ut ꝑfectio

Expanded text:
ipse auctor est nobis hujus assertionis ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae. Ipse Petrus ait: Domine, non solum pedes, sed etiam manus et caput . Vide fidem. Quod ante excusavit, humilitatis fuit: quod postea obtulit, devotionis et fidei. 7. Respondit illi Dominus, quia dixerat manus et caput: Qui lavit, non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insidiatus est serpens, majus subsidium sanctificationis accedat, quo postea te supplantare non possit. Lavas ergo pedes, ut laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio non erubescamus, quod dedignamur in obsequio. signaculum quod audistis hodie legi ; quia post fontem superest ut perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
lauero inquit tibi pẽdes.: non hẽbis me¬
cum partem. Non ignoramus qd̵ ecc̃a ro¬
mana hanc consuetudinem nõ habeat.
cuius typum in omnib sequim̃ ⁊ formã.
Hanc tamen consuetudinem non hẽt ut
pẽdes lauet. Uide ergo: forte proptͥ mul¬
titũdinem declinauit. Sunt tamen qui
dicant et excusare conentur: quia hoc
non ministerio faciendum ẽ. Non in bap¬
tisiate. non in regenenationie. sed quasi
hospiti pẽdes lauandi sint. Aliud ẽ huii¬
litatis: aliũd sanctificationis. Deniq
aũdi: quia misterium ẽ et sa̾ctificatio.
nisi lauero tibi pẽdes: non habebis ꝑcẽ
mecum. Hoc ĩdeo dico: non qd asios repre¬
heñdam. s mea officia ip̃e cõmendem.
In omnib cupio sequi ecc̃am romanam.
Sed tamen et nos homines sersum hẽmꝰ.
ĩ deo quõd alibi iectius seruat᷑. et nos rec¬
tius custõdimꝰ. Ip̃m sequimur apłm pe¬
trum: ip̃ius inheremus deuotioni. Ad
hoc ecc̃a romana quid respondet.: utiq

Expanded text:
lavero, inquit, tibi pedes, non habebis melavero, inquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non 363 in baptismate, non in regeneratione: sed quasi hospiti pedes lavandi sint. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctificatio: Nisi lavero tibi pedes, non habebis mecum partem . Hoc ideo dico, non quod alios reprehendam, sed mea officia ipse commendem. In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanam: sed tamen et nos homines sensum habemus; ideo quod alibi rectius servatur, et nos rectius custodimus. 6. Ipsum sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique
Abbreviated transcription (Latin):
ego hodre genui te. Hoc ẽ quando rede¬
insti populum. quando ad cełi regnũ
uocasti. quando implesti uoluntatẽ
meam: probasti meum te ẽẽ filiũ. As
cendisti de forite: quid secutũ ẽ: Aũdi¬
sti lectionem. succinctus sacerdos. Licet
em̃ et ꝓbr̃i fecerint. tamen exordrum
miisterii a summio ẽ sacerdote.Suc¬
cinctus ergo summꝰ sacerdos pedes tibi
lauit. Quid istũd misteriũ: audistĩ u¬
tiq: quia drĩs cum lauisset discipulis
asiis pẽdes uenit ãd petrũ et ait issi
petrus. Tu michi lauas pẽdes. hoc est
tu dñs seruo lauas pẽdes: tu mimacu¬
latus michi lauas pẽdes. tu auctor ce¬
lor michi lauas pedes. Habes hoc et
asibi. Uenit ad iohannem: et ait ilłi io¬
hannes. Ego a te debeo baptizari et tu
uenis ãd me ego sum peccator et tu
uenis ad me peccatorẽ. ut tua quasi
peccata deponas qui peccatũ ñ fecis
uide omnem iusticiam: uide hũilitatẽ
iude gratiam. uide fanctificationẽ. Nlisi

Expanded text:
Ego hodie genui te , hoc est, quando redeEgo hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, licet enim et presbyteri fecerint, tamen exordium ministerii a summo est sacerdote. Succinctus, inquam, summus sacerdos pedes tibi lavit. Quod est istud mysterium? Audisti utique quia Dominus cum lavisset discipulis aliis pedes, venit ad Petrum, et ait illi Petrus: Tu mihi lavas pedes ? Hoc est, tu dominus servo lavas pedes? tu immaculatus mihi lavas pedes? tu auctor coelorum mihi lavas pedes? Habes hoc et alibi: Venit ad Joannem, et ait illi Joannes: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? Ego sum peccator, et tu venis ad me peccatorem, ut tua quasi peccata deponas, qui peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dum mergis et resurgis et similitũdo
fit resurrectionis. Recte itaq secundũ
interpretationem apłi petri: sicut illa
nsurrectio regeneratio suit.ita ⁊ ista
resurtectio regeneratio ẽ. Sed quid di¬
cis qui in aquam mergis.: ĩ deo peregri¬
naris. ĩdeo te dubitatio tenet. Legimꝰ
quidem. prõducat terra ex sẽ fructum
gerimantem: similiter et de aquis le¬
paincipro creature: sed tibi reseruatũ ẽ
ut aqua te regeneraret ad gram. sicut
asia regenerauit ad uitam. Imitare
illum piscem qui minorem quĩdem ad¬
eptus ẽ gr̃am. tamen debet tibi ẽe mi¬
ratulum. In mari ẽ. et super undas ẽ.
Imari ẽ. et super fluctus natat. In
mari tempestas furit: stridunt procel¬
le: s piscis natat. non demergit᷑ quia
natare confueuit. Ergo tibi seculum¬
hoc mare ẽ. habet diuersos fluctus.
uñdas graues. seuas tempestates. Et
tu esto piscis: ut seculi tẽ unda ñ mer¬
gat. Pulchre autẽ pater dicit ad filiũ

Expanded text:
dum mergis et resurgis, similitudo dum mergis et resurgis, similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli Petri sicut illa resurrectio regeneratio fuit, ita et ista resurrectio regeneratio est. 3. Sed quid dicis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tenet? Legimus quidem: Producat terra ex se fructum germinantem . Similiter et de aquis leprincipio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit ad vitam. Imitare illum piscem qui minorem quidem adeptus est gratiam; tamen debet tibi esse miraculo. In mari est, et super undas est: in mari est, et super fluctus natat. In mari tempestas furit, stridunt procellae: sed piscis natat, non demergitur; quia natare consuevit. Ergo et tibi hoc saeculum mare est. Habet diversos fluctus, undas graves, saevas tempestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium:
Abbreviated transcription (Latin):
sige in quo unctus es. uitam eternam
uite preferas temporali. Explicitli
cuius species ueluti quedam
sepulcri forma ẽ. In quem credentes
in patrem et filium et spm̃ sanctum:
recipimur et demergimur et resurgi¬
mus. hoc ẽ resuscitannur. Accipis aũt¬
misterium. hoc ẽ unguentum supra
caput. Quare supra caput: quia sen¬
sus sapientis in capite eius. salomon
ait. friget enim sapientia sine gr̃a.
generatio dicitur. Quid ẽ regenenatio.
habes in actib aplõꝵ: quod ille uersi¬
culus qui dicitur in psalmo secundo.
filius meus es tu ego hõdre genui te.
ad resurrectionem expectare uideat᷑.
Namq scũs aplũs petrus in actibus
apłoꝵ sic interpretatus ẽ qd tũc qnͣdo
refurrexit filius a mortius. pr̃ĩs uox
refultauerit. filius meus estu ego ho¬
dre genui te. Uñde primogenitus a
mortius dicitur. Ergo resurrectio qͥd
ẽnisi quando de morte ãd uitam re¬
surgimꝰ. sic ergo et in baptismate qͦ¬
niam similitũdo mortis ẽ: sine dubio

Expanded text:
 in quo unctus es; ut vitam aeternam vitae praeferas temporali. Per Chricujus species veluti quaedam sepulcri forma est; in quem, credentes in Patrem et Filium et Spiritum sanctum, recipimur et demergimur et surgimus, hoc est, resuscitamur. Accipis autem μύρον, hoc est, unguentum supra caput . Quare supra caput? Quia sensus sapientis in capite ejus, Salomon ait ; friget enim sapientia sine gratia: generatio dicitur. 2. Quid est regeneratio? Habes in Actibus apostolorum , quod ille versiculus qui dicitur in psalmo secundo: Filius meus es tu, ego hodie genui te, ad resurrectionem spectare videatur. Namque sanctus apostolus Petrus in Actibus apostolorum sic interpretatus est, quod tunc quando resurrexit Filius a mortuis, Patris vox resulta verit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unde et primogenitus a mortuis dicitur. Ergo resurrectio quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo et in baptismate, quoniam similitudo mortis est, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ddeo non facio quia nescio. Hec eis extu¬
satio tollitur. quando preceptum datur
ueł scientia non peccaridi manifestat᷑.
Sed sunt homines qui etiam de ip̃o deo
si excusare conantur. Quib dicit apłs
iacobus. llemo cum temptatur dicrit

Expanded text:
ideo non facio, quia nescio? Haec eis excuideo non facio, quia nescio? Haec eis excusatio tollitur, quando praeceptum datur, vel scientia non peccandi manifestatur. 3. Sed sunt homines qui etiam de ipso Deo se excusare conantur, quibus dicit apostolus Jacobus: Nemo cum tentatur, dicat
Abbreviated transcription (Latin):
um: quo ea faciens ad promissa pre¬
mia perueniret. Ideo enĩ datu sũt ut
homo ercusationem de ignorantia ñ
hẽret. Sicur dñs dicit in euangesio de
iũdeio. si non uenissem et locutus es
fuissem peccatum non hẽrent. nũc aũt
atiusationem non hẽnt de pc̃c̃o fuo. De
quo peccrto dicit. insi de illo magno qͦd
presciebat eoꝵ futurum quando istu di¬
cebut. ĩd ẽ quo eum fuerant occisuri. ne¬
q enim missum hebarit pct̾m antequã
xp̃us ad eos uenisset in carne. Itemdicit
pietatem et iniusticiam hominum eoꝵ
qui ueritatem in iniquitate detinent.
quia quõd notum ẽ dei manifestum ẽ
m illis. deus enim illis manifestauit.
Inuisibilia enm eius a creatum mũdi
per ea que facta funt intellecta conspi¬
auntur: sempiterna quoq uirtus eius
ac diuinitas. ut sint mexcusabiles nͥ
illa excusatiore qua folẽt dicere huma¬
na superbia. si scissem fecissem. ideo nõ
feti quia nesciui. aut si scirem facerem.

Expanded text:
um, quo ea faciens ad promissa praeum, quo ea faciens ad promissa praemia perveniret. Ideo enim data sunt, ut homo excusationem de ignorantia non haberet: sicut Dominus dicit in Evangelio de Judaeis, Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato suo . De quo peccato dicit, nisi de illo magno, quod praesciebat eorum futurum quando ista dicebat, id est, quo eum fuerant occisuri? Neque enim nullum habebant peccatum, antequam Christus venisset in carne ad eos. Item dicit pietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem in iniquitate detinent, quia, quod notum est dei, manifestum est in illis: deus enim illis manifestauit. inuisibilia enim eius a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur sempiterna quoque uirtus eius ac diuinitas, ut sint inexcilla excusatione qua solet dicere humana superbia, Si scissem, fecissem; ideo non feci, quia nescivi? aut, Si scirem, facerem;
Abbreviated transcription (Latin):
quo peruenire nondum põt ur̾e mentis
intentio. pacem inter uos et caritatem
seruantes a domino ut intessigatis ora¬
te: et donec uos ip̃e perducat ad ea que
nonidum intelligitis. ibi ambulate q ͦ
peruenire potiustis. Hoc admoriet apo¬
scolus paulus: qui cum dixisset nõdũ
se ẽe perfectum: paulo post ait. Quot¬
quot ergo perfecti hoc sapiamus. id ẽ
ita nos ẽẽ perfectos. ut nondũ ad ꝑfecti¬
onem que nobrs sufficit uenerimius.
contimoq fubiumxit. Et si quid aliter
sapitis. hoc quoq uobis deus reuelauit
Derumptamen in quod perueminus
in coambulemus. ambulando quippe
in quod peruenimus. et quo nondum
peruemmus peruenire pocerimꝰ deo
nobis reuelante. si quĩd aliter sapimꝰ.
suas sanctas ẽẽ in homine liberum uo¬
suntatis arbitrium. Quomõdo autem
reuelauerit commemoro uos nõ huma¬
no eloquio sed diuirio. Primũ quia ip̃a
diuina precepta homini non prodessẽt
nisi hẽret liberum uoluntatis arbitri¬

Expanded text:
quo pervenire nondum potest vestrae mentis quo pervenire nondum potest vestrae mentis intentio, pacem inter vos et charitatem servantes, a Domino ut intelligatis orate; et donec vos ipse perducat ad ea quae nondum intelligitis, ibi ambulate quo pervenire potuistis. Hoc admonet apostolus Paulus, qui cum dixisset nondum se esse perfectum, paulo post ait, Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus; id est, ita nos esse perfectos, ut nondum ad perfectionem quae nobis sufficit venerimus: continuoque subjunxit, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus. . Ambulando quippe in quod pervenimus, et quo nondum pervenimus pervenire poterimus, Deo nobis revelante si quid aliter sapimus,suas sanctas, esse in homine liberum voluntatis arbitrium. Quomodo autem revelaverit, commemoro vos, non humano eloquio, sed divino. Primum, quia ipsa divina praecepta homini non prodessent, nisi haberet liberum voluntatis arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
minis liberum arbitrium sic predi¬
cant et defeñdunt. ut dei gratiam
qua uocamur ad eum. et a nr̃is masis me¬
ritis libermur. et per quam bona m̾ita
comparamus. quib ad uitam ꝑuẽiamꝰ
eternam. negare audeant et conent᷑ au¬
ferre. multa iam disseruimus licterisq
mandauimus: quantũ nobis dominus
donare dignatus ẽ. S qm sunt qridam
qui sic gr̃am dei defendunt ut negent
honmnus liberum arbitrium. aut qnͣdo
gratia defenditur negari existiment li¬
berum arbitrium. hinc aliquid scribere
ãduru̾m caritatem ualentine frater
et ceteri qui simul deo seruitis compel¬
lente mutua caritate curaui. Nuncia¬
tum ẽ enim michi de uobis fratres ab
aliquibus qui in ur̃a congregatiõe sũt.
et ad nos inde uenerunt. per quos ista
direximꝰ qd̾ de hac re dissensiones ĩ uo¬
bis sint.Itaq dilectissimi ne uos pertur¬
bet huius questionis obscuritas. moneo
uos primum ut de his que intelligitis
agatis deo grntias. Quicquid est autem

Expanded text:
minis liberum arbitrium sic praedicant et defendunt, ut Dei gratiam qua vocamur ad eum et a nostris malis meritis liberamur, et per quam bona merita comparamus quibus ad vitam perveniamus aeternam, negare audeant et conentur auferre, multa jam disseruimus, litterisque mandavimus, quantum nobis Dominus donare dignatus est. Sed quoniam sunt quidam, qui sic gratiam Dei defendunt, ut negent hominis liberum arbitrium; aut quando gratia defenditur, negari existiment liberum arbitrium; hinc aliquid scribere ad vestram Charitatem, Valentine frater, et caeteri qui simul Deo servitis, compellente mutua charitate curavi. Nuntiatum est enim mihi de vobis, fratres, ab aliquibus qui in vestra congregatione sunt, et ad nos inde venerunt, per quos et ista direximus, quod de hac re dissensiones in vobis sint. Itaque, dilectissimi, ne vos perturbet hujus quaestionis obscuritas, moneo vos primum, ut de iis quae intelligitis, agatis Deo gratias: quidquid est autem
Abbreviated transcription (Latin):
sti eum paulominus ab angelis gloria
et honore coronasti eũ et constitiusti
cum suꝑ opera manuũ tuaꝵ. Et alia
gm̃ꝵ  actio. Omnia subiecisti sub pe¬
dibus eius. oues et boues uiuersa:
insuper et peccora campi. Et cetera
docuimus pro captu nr̃o. forsitan qͦd
non didicimus ut potiumꝰ ex pressimꝰ
Sanctitas ur̃a institutis sacer docalib
informata laboret tenere quõd accepit
adeo. et oblatio sicut hostia pura etĩ
uobis semper suum signatulũ recogno¬
scat ut et ip̃i ãd gr̃am et ãd premia uir¬
tutum peruenire possitis. Per dñm
perpetuitas a seculis: et minc ⁊ semꝑ
et in omnia secula seculorum. Amen.

Expanded text:
ab angelis, gloria et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum . Et alia gratiarum actio: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi, etc. . 26. Docuimus pro captu nostro forsitan quod non didicimus; et ut potuimus, expressimus. Sanctitas vestra institutis sacerdotalibus informata, laboret tenere quod accepit a Deo: y et oblatio sicut hostia pura, in vobis semper suum signaculum recognoscat, ut et ipsi ad gratiam et ad praemia virtutum pervenire possitis, per Dominperpetuitas a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ quemãdmõdum possumꝰ Dñs
deus nr̃ conseruet uobis gr̃am quam
dedit: et oculos quos uobis aperuit pleniꝰ
illuminare dignetur per unigenitum
filium suum regem ac saluatorẽ dñm
deum nr̃m. per quem fibi et cũ quo sibi
et laus. honor. gloria. magnificentia.
potestas. cum spr̃i sancto a seculis ⁊ nc̃
et semꝑ. et in omnia secula seculoꝵ amẽ.

Expanded text:
dicemus, quemadmodum possumus. Dominus dicemus, quemadmodum possumus. Dominus Deus noster conservet vobis gratiam quam dedit, et oculos quos vobis aperuit, plenius illuminare dignetur per unigenitum Filium suum regem ac salvatorem Dominum Deum nostrum, per quem sibi, et cum quo sibi est laus, honor, gloria, magnificentia, potestas cum Spiritu sancto, a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ãdueniam. Et sacerdos dicit. Ergo me¬
mores gloriosissime eiꝰ passionis. et
ab inferis resurrectionis. et in celũ ascẽ¬
sionis: offerimus tibi hanc immacu¬
latam hostiam. rationabilem hostiã.
incruentam hostiam. hunc pariẽ sc̃m
et calicem uite eterne. et petimus et
precam᷑ ut hanc oblationẽ suscipias
in sublimi altari tuo per manus an¬
geloꝵ tuoꝵ. sicut suscipere dignatus
es munera pueri tui iusti abel et sa¬
crificium patriarche nr̃i abrahe. et
quod tibi obtulit suminus sacerdos
meschisedech. Ergo quotien scunq
accipis quid tibi dixit aplũs: quoti¬
enscunq accipimus: mortem amnũ
remissionem pecocatoꝵ. si quotiẽscũq
effunditur sangius. in remissioriem
peccutorũ funditur. debeo illũ semper
accipere ut semper michi pcc̃a dimit-¬
tantur. Qui semper pecco: semꝑ debeo
hẽre medicinam. Interim et hõdie ꝙͣtũ
potiumꝰ explanauimus: sed crastina die
sabbato et dominicu de orationis ordine

Expanded text:
adveniam . 27. Et sacerdos dicit: Ergo meadveniam . 27. Et sacerdos dicit: Ergo memores gloriosissimae ejus passionis, et ab inferis resurrectionis, et in coelum ascensionis, offerimus tibi hanc immaculatam hostiam, rationabilem hostiam, incruentam hostiam, hunc panem sanctum, et calicem vitae aeternae: et petimus et precamur, ut hanc oblationem suscipias in sublimi altari tuo per manus angelorum tuorum, sicut suscipere dignatus es munera pueri tui justi Abel, et sacrificium patriarchae nostri Abrahae, et quod tibi obtMelchisedech. 28. Ergo quotiescumque accipis, quid tibi dicit Apostolus? Quotiescumque accipimus, mortem Domini remissionem peccatorum. Si quotiescumque effunditur sanguis, in remissionem peccatorum funditur; debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo habere medicinam. 29. Interim et hodie quantum potuimus, explanavimus: sed crastina die sabbato et Dominica de orationis ordine
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Et ante uerba xp̃i: calix est unu
et aque plems. Ubi uerba xp̃i oꝑata fu¬
erint. ibi sanguis efficit᷑ qui plebem re¬
demnit. Ergo uĩdete quantis generibus
potens ẽ sermo xp̃i uniuersa conuert̾e.
Dem̃de ip̃e dñs ihũs testificatur nobis.
qd̾ corpus suum accipiamus et sangui¬
nem. Num quid debemus de eius fide et
testificatione dubitare: Iam redi me
cum ad propositioriem meam. Magnũ
quidem et uenerabile quod manna u¬
deis pluit eceło. Sed intessige. Quid ẽ
inde manna qui manducauit mor¬
tuus est. Qui manducau̾it hoc corpꝰ.
fiet remissio peccatoꝵ. et non moriet
meternum. Ergo non ociose dicis tu
amen: iam in sp̃u confiteris qd accipi
uerum. Quod confitetur lingua: te¬
neat affectus. Ut scias autem hoc eẽ¬
sacramentum: huius figura ante ꝑͥ¬
cessit. Deinde quantum sit sacramẽ¬
tum cognosce. Uide quid dicat. Quoti¬
enscimq hoc feceritis: totiens comme¬
morationem mei facietis. donec iterũ

Expanded text:
meum. Et ante verba Christi calix est vini meum. Et ante verba Christi calix est vini et aquae plenus. Ubi verba Christi operata fuerint, ibi sanguis efficitur, qui plebem redemit. § 3. Ergo videte, quantis generibus potens est sermo Christi universa convertere. Deinde ipse Dominus Jesus testificatur nobis, quod corpus suum accipiamus, et sanguinem suum. Nunquid debemus de ejus fide et testificum ad propositionem meam. Magnum quidem et venerabile, quod manna Judaeis pluit e coelo : sed intellige. Quid est inde manna qui manducavit, mortuus est: qui manducaverit hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum, et non morietur in aeternum 25. Ergo non otiose dicis tu: Amen, jam in spiritu confitens quod accipiaverum. Quod confitetur lingua, teneat affectus. sacramentum, hujus figura ante praecessit. Deinde quantum sit sacramentum, cognosce. Vide quid dicat: Quotiescumque hoc feceritis, toties commemorationem mei facietis, donec iterum
Abbreviated transcription (Latin):
corporis et sanguinis dñi nr̃i ihũ xp̃i.
Qui prĩdie ꝙͣ am pateretur: in sãctis
manib suis accẽpit panem. respexit
ad celum ad te sancte pater om̃ps eter¬
nẽ deus. grũs agens benedirit. fregit.
trãdĩdit dicens. Accipite et ẽdie ex hoc
omnes. hoc ẽ enim corpus meũ: quod
promultis corfringetur. Similiter
etiam calicem postꝙ̃ cenatũ ẽ pridie
ꝙͣ pateretur. accepit. respexit ad
lis sius trãdĩdit dicens. Accipite et bi¬
bite ereo omnes. hic ẽ enĩ sanguis meꝰ
uide omnia illa uerba euangeliste fũt.
usq ãd accipite. siue corpus surie san¬
guinem. Inde uerba sunt xpĩ. accipi¬
te. bibite ex eo ommes. hic ẽ eĩ sanguis
meus. Uide singula: qui prĩdie ĩquit
qͣ pateret᷑. in sanctis mambrs suis
accepit panem. Anteꝙͣ consecret᷑: pa¬
nis est. Ubi autem uerba xp̃i accesse¬
rint. corpus ẽ xp̃i. Demq audi dicẽtẽ.
ãccipite et ẽdite ex eo om̃es. hoc ẽ eĩ corpꝰ

Expanded text:
corporis et sanguinis Domini Jesu Christi. corporis et sanguinis Domini Jesu Christi. Qui pridie quam pateretur, in sanctis manibus accepit panem, respexit ad coelum, ad te, sancte Pater, omnipotens aeterne Deus, gratias agens, benedixit, et fregit, tradidit, dicens: Accipite et edite ex hoc omnes! Hoc est enim corpus meum, quod pro multis confringetur. Similiter etiam calicem, postquam cęnatum est, pridie, quam pateretur, accepit, respexit ad lis suis tradidit, dicens: Accipite et bibite ex hoc omnes! Hic est enim sanguis m. Vide: omnia illa verba Evangelistae sunt usque ad Accipite sive corpus, sive sanguinem. Inde verba sunt Christi: Accipite, bibite ex eo omnes; hic est enim sanguis meus. Vide singula. Qui pridie, inquit, quam pateretur, in sanctis manibus suis accepit panem. Ante, quam consecretur, panis est: ubi autem verba Christi accesserint, corpus est Christi. Denique audi dicentem. Accipite, et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Conciderat ferrum securis in aquas:
qͣiͣ ferrũ sua consuetudine demersum
ẽ. Misit lignũ heliseus: statim ferrũ
eseuatum ẽ et aquis super natauit A
cir contin consuetũdinem fecri. Est enĩ
materies gruuior: ꝙͣ aquarũ ẽ elemẽ¬
tum. Ex his igitur omnib ñ intelligis
quantum operetur sermo celestis. di
operatus ẽ in fonte terceno. Si operatꝰ
e setmo celestis in aliis reb. non operat᷑
in celestib sacramentis. Ergo didicisti:
ꝯd̾ex pane corpus fiat xp̃i. Et quiduiũ.
aqua in calicem mittitur. s fit sangius
consecratione uerbi celestis. d fortẽ di¬
is speciem sanguinis non udeo: sed
habet similitũdinem. Sicut eĩ mortis
simlitũdinem sumpsisti. ita etiã sum¬
litudinem preciosi sanguinis bibis. ut
operet᷑ redemptionis. Didicisti ergo qr
sunt derba. Dicit sacerdos. fuc nobis in¬
quit hanc oblationẽ ascriptam. ratio¬
nabilem. acceptabilem. quod ẽ figura

Expanded text:
Ceciderat ferrum securis in aquas, Ceciderat ferrum securis in aquas, quasi ferrum sua consuetudine demersum est: misit lignum Elisaeus, statim ferrum elevatum est, et aquis supernatavit : utique contra consuetudinem ferri; est enim materies gravior, quam aquarum est elementum. 19. Ex his igitur omnibus non intelligis quantum operetur sermo coelestis? Si operatus est in fonte terreno, si operatus est sermo coelestis in aliis rebus, non operatur in coelestibus Sacramentis? Ergo didicisti quod ex pane corpus fiat Christi, et quod vinum et aqua in calicem mittitur: sed fit sanguis consecratione verbi coelestis . 20. Sed forte dicis: Speciem sanguinis non video. Sed habet similitudinem: sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudinem 371 pretiosi sanguinis bibis; ut amen redemtionis operetur. Didicisti ergo, quia sunt verba. Dicit sacerdos: Fac nobis, inquit, hanc oblationem adscriptam, rationabilem,  acceptabilem, quod est figura
Abbreviated transcription (Latin):
creatum. Accipe ergo quemadmodũ
sermo xp̃i creaturam omem mutare
consueuerit: et mutet quando uult
instituta nature. Quomõdo requiris:
accipe. Et primo oĩm de generatiõe eiꝰ
sumamus exemplum. Consuetũdo ẽ:
ut non generetur homo nisi ex uiro ⁊
muliere. et consuetudine coniugali.
Sc̃d quia uoluit dñs quia hoc elegit sa¬
cramentum: de spĩe sancto et uirgine
natus ẽ xp̃us. Hoc ẽ mẽdrator dei et ho¬
minum homo xp̃us ihus. Uides ergo
gebatur populus iudeorũ ab egiptiis:
interclusus erat mari diuino imperio.
Uirga moyses tetigit aquas: et se unda
diuisit. Non utiq secundũ sue nature
consuetũdinem. sed secundum gratiã
celestis imperii. Accipe aliud. Sitiebat
populus:uenit ãd fontem. amarus
erat foris. Misit lignum scũs moyses
in fontem: et faccus ẽ dulcis fons qui
amarus erat. Hoc ẽ mutauit consue¬
tũdinem nature sue: accepit dulcedi¬
nem gr̃e. Accipe et quartũ exemplum.

Expanded text:
creatura . 17. Accipe ergo quemadmodum creatura . 17. Accipe ergo quemadmodum sermo Christi creaturam omnem mutare consueverit, et mutet, cum vult, instituta naturae. Quomodo requiris? Accipe, et primo omnium de generatione ejus sumamus exemplum. Consuetudo est ut non generetur homo, nisi ex viro et muliere, et consuetudine conjugali: sed quia voluit Dominus, quia hoc elegit sacramentum, de Spiritu sancto et Virgine natus est Christus, hoc est, mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Vides ergogebatur populus Judaeorum ab Aegyptiis, interclusus erat mari: divino imperio virga Moyses tetigit aquas, et se unda divisit; non utique secundum suae naturae consuetudinem, sed secundum gratiam coelestis imperii . Accipe aliud. Sitiebat populus, venit ad fontem: amarus erat fons, misit lignum sanctus Moyses in fontem, et factus est dulcis fons, qui amarus erat; hoc est, mutavit consuetudinem naturae suae, accepit dulcedinem gratiae . Accipe et quartum exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
astruamus: quomõdo potest qui pa-
dm̃ ihũ. Nam reliqua omnia que di¬
cuntur: laus deo refertur. Oratione
peticur pro populo: pro regib. ꝓ ceteris.
Ubi uenitur ut conficiatur uenerabile
sacramentum: iam non siuis sermoĩb
sacerdos sed utitur sermonibus xp̃i. Ex¬
go sermo xp̃i hoc conficit facramentũ.
Quis sermo xp̃i: nempe is quo fc̃a sunt
omĩa. Iussit dñs: et factum ẽ celum.
iussit dñs: et facta ẽ terra. Iussit dñs:
facta sunt maria. iussit dñs omĩs cre¬
atura genenita ẽ. Uides ergo ꝙͣ opena¬
torius sit sermo xp̃i: si ergo tanta uis
ẽ in sermone diñ ihu ut inciperent ẽẽ
que nõ erant. quantomagis oꝑatoriꝰ
ẽ. ut sint que erant. et in aliud cõmu¬
tentur: Celum non errit: mare ñ erat.
terra non erat. sed audi dicentem. Ip̃e
dixit et facta sunt: ip̃e mandauit et
ua creatura ẽẽ cepisti. Uis scire ꝙͣ noua
creatura: omnes inquit in xp̃o noua

Expanded text:
adstruamus. Quomodo potest qui paniadstruamus. Quomodo potest qui paniDomini Jesu. Nam per reliqua omnia, quae dicuntur, laus Deo defertur; oratione petitur pro populo, pro regibus, pro ceteris. Ubi venitur, ut conficiatur venerabile sacramentum, jam non suis sermonibus sacerdos, sed utitur sermonibus Christi. Ergo Christi sermo hoc conficit sacramentum. Quis sermo Christi? nempe is, quo facta sunt omnia. Jussit Dominus, et factum est coelum: jussit Dominus, et facta est terra: jussit Dominus, et facta sunt maria. Jussit Dominus, et omnis creatura generata est . Vides ergo 369 quam operatorius sit sermo Christi. Si ergo tanta vis est in sermone Domini Jesu, ut inciperent esse quae non erant, quanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Coelum non erat, mare non erat, terra non erat; sed audi dicentem David: Ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et va creatura, esse coepisti. Vis scire quam nova creatura? Omnis, inquit, in Christo nova
Abbreviated transcription (Latin):
finem uite hẽns. Hoc habet apud hebre¬
os epistola. Sine patre inquit ẽ. sine ma¬
tre: sumilis autem filio dei. uine matre
natus ẽ dei filius generatione celesti:
quia ex solo deo patre natus ẽ. Et iterũ
sine patre natus ẽ: quando natus ex
uirgine ẽ. Non enim ex uirili semine
generatus ẽ: sed natus de spũ sancto
et uirgine maria. utero editus uirgina¬
li. similis per ommia filio dei. dacerdos
quoq euat melchisedech: quia et xp̃us
sacerdos. cui dicitur tu es sacerdos ĩeter¬
num secuudum ordinem melchisẽdech
Ergo auctor sacramentorũ quis est insi
dñs ihũs. De celo ista sacramenta ue¬
nerunt. Consilium enim oume de celo
ẽ. Uere autem magnum ẽ et diuinũ
miratulũ: quod populo pluit manna
de celo. et non laborabat populus et
manducabat. Tu forte dicis. me ꝰ panis
ẽ usitatus. ued panis iste: panis ẽ ante
uerba sacramentoꝵ. Ubi accesserit con¬
secratio: de pane fit caro xp̃i. Hoc igit᷑

Expanded text:
finem vitae habens: hoc habet ad Hebraefinem vitae habens: hoc habet ad Hebraeos epistola. Sine patre, inquit, et sine matre est. Similis cui? Filio Dei. Sine matre 368 natus est Dei Filius generatione coelesti, quia ex solo Deo Patre natus est: et iterum sine patre natus est, quando natus ex Virgine est; non enim ex virili semine generatus est: sed natus de Spiritu sancto et virgine Maria, utero editus virginali, similis per omnia Filio Dei. Sacerdos quoque erat Melchisedech; quia et Christus sacerdos, cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem MelchisedechErgo auctor sacramentorum quis est, nisi Dominus Jesus? De coelo ista sacramenta venerunt; consilium enim omne de coelo est. Vere autem magnum et divinum miraculum quod populo pluit Deus manna de coelo, et non laborabat populus, et manducabat. 14. Tu forte dicis: Meus panis est usitatus. Sed panis iste panis est ante verba sacramentorum : ubi accesserit cons
Abbreviated transcription (Latin):
pluit ecelo: tibi autem sacramentorũ
horũ figura precessit. quando abrahã
orat. quando uernacusos trecentos docẽ
et octo collegit et ibi persecutus ẽ ãduer¬
sarios de captiuitate eruens nepotem
abraham non hũit: sẽd quis habuit:
melchisedech. Ip̃e ergo auctor saciẽ¬
toru uis e meschisedech qui significut᷑
rexiusticie rex pacis. quis ẽiste rex ut¬
sticie: numquid honio quisquam potest
ẽẽ rex iusticie:. quis ergo rex iusticie nnsi
insticia dei. qui ẽ dei pax. dei sapientia.
qui potuit dicere. pacem meam do uobis.
pacem meam resinquo uobis. Ergo pͥmo
intellige sacramenta hec que accipis an¬
teriora ee ꝙͣ fine moysi sacramenta. q̃¬
cũqz uidei hẽre se dicunt: et prius cepisse
populum xp̃ianum. ꝙͣ cepisse populum
iũdeoꝵ. Sẽd nos in prẽdestinatione: illũ
in nomine. Obtulit ergo melchisẽdech pa¬
nem et uinum. Quis ẽ melchi sẽdech. si¬
ne patre inquit. sine matre. sine gene¬
rationis ordine. neq initiũ dieꝵ. neq

Expanded text:
pluit e coelo, tibi autem sacramentorum horum figura praecessit, quando Abraham erat, quando vernaculos trecentos decem et octo collegit, et tibi persecutus est adversarios, de captivitate eruens nepotem m? Abraham non habuit. Sed quis habuit? Melchisedech. Ipse ergo auctor sacramentorum . Quis est Melchisedech? Qui significatur rex justitiae, rex pacis. Quis est iste rex justitiae? Numquid homo quisquam potest rex esse justitiae? Quis ergo rex justitiae, nisi justitia Dei, qui est Dei pax, Dei sapientia? Qui potuit dicere: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . 11. Ergo primo intellige sacramenta haec quae accipis, anteriora esse quam sint Moysi sacramenta, quaecumque Judaei habere se dicunt; et prius coepisse populum Christianum, quam coepisse populum Judaeorum: sed nos in praedestinatione, illum in nomine. 12. Obtulit ergo Melchisedech panem et vinum. Quis est Melchisedech? Sine patre, inquit, sine matre, sine generationis ordine, neque initium dierum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
tio ergo pͥma: deinde obsecentio. Qe¬
niam uidebo celos tuos oꝑa digitor
tuoꝵ. hoc ẽ celos uidebo. Limam et
stellas que tu fundasti. Utiq non
celum dicit iũdebo. s uĩdebo celos ĩ
quib incipit albescere gratia e
splendor celestis. Hos sibi celos tũs
promictebat propheta dari qui ce
et stellas quas tu fundasti. Lunam

Expanded text:
bsecratio: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum: hoc est, coelos videbo, lunam et stellas, quas tu fundasti . Utique non coelum dicit videbo, sed videbo coelos, in quibus incipit albescere gratia et splendor coelestis. Hos sibi coelos tunc promittebat Propheta dari, qui coet stellas quas tu fundasti: lunam
Abbreviated transcription (Latin):
tudo: s omnis suauitas sit. Bibi uinũ
cum lacte meo. Uides huiusmodi ẽẽ leti¬
ciam: que millius peceriti sordibus pos¬
luatur. Quotienscimq enim bibis: re¬
missionem accipis peccatoꝵ. et mebri¬
aris in sp̃u. Unde et aplũs ait. Nolite ĩ¬
Dino em̃ qui mebriatur: uacillat et
titubat. Spũt qui mebriatur: radicntꝰ
in xp̃o ẽ. Et ĩdeo preclara ebrietas: que
sobrictatem mentis operatur. Hec fũt¬

Expanded text:
tudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum tudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, quae nullius peccati sordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, remissionem accipis peccatorum, et inebriaris in spiritu . Unde et Apostolus ait: Nolite inVino enim qui inebriatur, vacillat et titubat: spiritu qui inebriatur, radicatus in Christo est, et ideo praeclara ebrietas, quae sobrietatem mentis operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ que sua ẽ. qm̃ ab ip̃o prebetur credẽ¬
tibrs in eum et sperantibris in eũ ut
ip̃e faciat. Ip̃a ẽ enim uia iusta quam
ignorantes qui zelum deihẽnt sed nõ
secuñdum scientiam. et suam uolentes¬
iusticiam constituere. iusticie dei ñ fũt
subiecti. finis ẽẽ legis xp̃us ad iusticiã
omni crẽdenti qui dixit. ego sum uia ĩ
qua iam ambulantes tñ terruit uox
diuina. ne qiͣ de propriis in ea uiribus
extollantur. Nai quib propter hoc ait
apłũs. Cum timore et tremore ur̃m ip¬
soꝵ salutem operamim. deus enim ẽ
qui openitur in uobis et uelle ⁊ oꝑari

Expanded text:
esse quae sua est, quoniam ab ipso praebetur credenesse quae sua est, quoniam ab ipso praebetur credentibus in eum et sperantibus in eum ut ipse faciat. ipsa est enim uia iusta. quam ignorantes qui zelumdei habent, sed non secun d um sc i entiam, et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subieeti. finis enim legis \'Christus ad iustitiam omni credenti, qui dixit: ego sum u i a. in qua iam ambulantes tamen terruit uox diuina, ne quasi de propriis in ea uiribus extollantur. uam quibus propter hoc ait apostolus: cum timore et tremore uestram ipsorum salute operamini; deus enim est qui operatur in uobis et u
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e faciet. Non ficut quidam putant
qd̾ ip̃i faciant. Nullos enĩ uidet᷑ atten¬
disse cum dixit et ip̃e faciet. nisi eos qui
dicunt nos facimus. id ẽ nos ip̃i nosip̃os
iustificamus. Ubi quidem oꝑamͣ ⁊̃ nos :
preuenit nos. Preuenit autẽ ut sanem᷑.
quia subsequetur ut etiam sanati uege¬
temur. Preuenit ut uocemur: subseque¬
tur ut glorificem᷑. Preuenit ut pie uiua¬
mus: subsequetur ut cum illo semꝑ ui-¬
uamus. quia sine illo nichil facere pos¬
sumus. utrumq enim scriptum ẽ. et
deus meus mĩa eius preueniet me. et
nr̃um confessione: non defensione lau-¬
demus. Si enim non ẽ ip̃ius uia s nr̃a.
proculdubio non ẽ recta Reuelamꝰ eã
confitendo. quia non eum laret etiam¬
si operire conemur. Bonum est autem
confiteri dño. Ita enĩ quod ei placet da¬
bit nobrs. si quod ei displicet in nobis di¬
spliceat et nobis. Auertet sicut scͥptum ẽ
semitas nr̃as a uia fua: et nn̾̃am faciet

Expanded text:
et ipse faciet, non, sicut quidam putant, et ipse faciet, non, sicut quidam putant, quod ipsi faciant. nullos enim uidetur adtendisse, cum dixit: et ipse faciet, nisi eos qui dicunt: nos facimus. id est nos ipsi nos ipsos iustificamus. ubi quidem operamur et nosicordia eius praeuenit nos. praeuenit autem, ut sanemur, quia et subsequetur ut etiam sanati uegetemur; praeuenit, ut nocemur, subsequetur ut glorificemur; praeuenit, ut pie uiuamus, subsequetur ut cum illo semper uiuamus, quia sine illo nihil facere possumus. utrumque enim scriptum est et: deus meus, misericordia eius praeueniet me, et:nostram confessione, non defensione laudemus. si enim non est ipsius uia, sed nostra, procul dubio non est recta. reuelemus eam confitendo, quia non eum latet, etiamsi operire conemur. bonum est autem confiteri domino. Ita enim quod ci placet dabit nobis. si quod ci displicet in nobis. displiceat et nobis. auertet. sicut scriptum est. semitas nostras a uia sua et nostram faciet
Abbreviated transcription (Latin):
homo eadem pocestate saretur qua pote¬
state uiciatus ẽ. Et hec quidem ita dixim.
ut altius der iudicium me fatear ignõ¬
rare Cur etiam ip̃am superbram que et
in recte factis ammo infidiat᷑ humano.
non cito deus sanet. proqua sananda il¬
li pie anime cum lacrimis et magnis ge¬
mitib supplicant: ut ad cam suꝑandam
et quõdammodo cascandam et ob̾tendam
dexteram conantib porrigat. Ubi emm
letatus homo fuerit in aliquo bono opere
se etiam superasse superbiam. ex ip̃a leci¬
cia caput erigit et dicit. ecce ego uiuo. qͥa
triumphas: et ĩdeo uiuo quia tͥumphas.
Ante tempus emim fortasse de illa quasi¬
uicta triumphare desectat. cũ extͤma
eius umbra illo m̾idie qnͣtũ arbitror
absorbebitur. Qui m̾idres scriptura di¬
cente promittitur. Et educet sicut lumẽ
iusticiam tuam: et iudicium tuũ ficͭ me¬
rĩdrem. Si fiat quod supra scriptum ẽ.
Reuela ad dñm uiam tuam. et spera ĩ eũ:

Expanded text:
homo eadem potestate sanetur qua potehomo eadem potestate sanetur qua potestate uitiatus est\'. Et haec quidem ita dixerim, ut altius dei indicium me fatear ignorare cur etiam ipsam superbiam, quae et in recte factis animo insidiatur humano, non cito deus sanet; pro qua sananda illi piae animae cum lacrimis et magnis gemitibus supplicant, ut ad eam superandam et quodammodo calcandam et obterendam dexteram conantibus porrigat. ubi enim laetatus homo fuerit in aliquo bono opere se etiam superasse superbiam, ex ipsa laetitia caput erigit et dicit: \'ecce ego uiuo, quid triumphas? et ideo uiuo, quia triumphas\'. ante tempus enim fortasse de illa quasuicta triumphare delectat, cum extrema eius umbra illo meridie, quantum arbitror. absorbebitur, qui meridies scriptura dicente promittitur: et educet sicut lumen iustitiam tuam e t indicium tuum sicut meridie, si fiat quod supra scriptum est: reueIa ad dominum uiam tuam et spera in cum,