comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃pe ꝑfidus omniũ sicerdote uoce damnatus
curiosus semꝑ ut prodit : ad hoc adulatur
in fallat : Nũquãfidel ss ut diligit ꝑ ixetio¬
nis ad conflanda seditionis incendia turbo
Deniq Nouato illinc auobis receden  idest
procella et turbine recedente. expaste illie
qui es facta est: et gloriosi acboni confessones
quideecđa illo incitante discosserint postca
quã aburbe ille dis cessit ad ecclesiã reuestere
Idemest pouatus qui apud nosprimũ disco¬
diae et schismatis incendiũ seminauit : qui
quosdim isticex fratribus ab ep̃o segregauit :
quunips ꝑsecutione aduestendis fratrũ
mentes alia quaedã ꝑsecutio nris fuit
Ipseest quifalicissimũ sitellitem suũ dia coñ
necꝑ mittente me necsciente sua factione et
ambitione constituit: Et cum sua tepestate
rcomae quoq: aduestendã eccłam nauigans: si¬
milia illic et paria molitus est. aclero postionẽ
plebis auellens. fraternitatis benesibi cohȩren¬

Expanded text:
semper et perfidus omnium sacerdotum voce damnatus; semper et perfidus omnium sacerdotum voce damnatus; curiosus semper ut prodat, ad hoc adulatur ut fallat, numquam fidelis ut diligat, fax et ignis ad conflanda seditionis incendia, turbo Denique, Novato illinc a vobis recedente, id est, procella et turbine recedente, ex parte illic quies facta est, et gloriosi ac boni confessores, qui de Ecclesia, illo incitante, discesserant, postea quam ab Urbe ille discessit, ad Ecclesiam reverterunt. Idem est Novatus, qui apud nos primum discordiae et schismatis incendium seminavit, qui quosdam istic ex fratribus ab equi in ipsa persecutione ad euertendas fratrum mentes alia. quaedam persecutio nostri fuit. ipse est qui Felicissimum satellitem suum diaconum nec permittente me nec sciente sua factione et ambitione constituit et cum sua tempestate Romae quoque ad euertendam ecclesiam nauigans similia illic et paria molitus est, a clero portionem plebis auellens, fraternitatis bene sibi cohaeren
Abbreviated transcription (Latin):
rapinarũ et criminũ nefandorũ illinc aburbe
fugisse. Et nunc ecdae desestor ac profugus
quasi mut asse sit hominẽ. mutareregionẽ:
confessorẽ seultro iact it et praedicat: cũxp̃i
confessor necdici necẽẽ iam possit quiecclesi
ã xp̃i negauit: Nacũ paulus apłs dicat
propterhoc relinquet homo patrẽ et matrẽ
eterunt duo inunã carnẽSacram̃tum
istud magnũ est. ego autẽdico imxpm̃ et in ec¬
nexibus cohȩrentẽ sancta sua uoce test&ur.u
quomodo potest eẽcũ xp̃o. quicũ sponsa xp̃i
atq: in eius ecclesia non est:. aut quomodo
Asumit sibi regendae autgubernandae
ecclaecurã quispoliauit et fraudauit eccłam
xp̃i: Nã denouato nihilinde adnos fuerat
nuntiandũ cũ magis ꝑnos uobis debcat noua¬
tusostendi Rerũ nouarũ semꝓcupidus aua¬
ritue in ex plebilis : rapacitate furibundus:
arrogantia et stupore suꝑbitumoris influus¬
Sempistic epĩs male cognitus quasi hereticus

Expanded text:
rapinarum et criminum nefandorum illinc ab urbe rapinarum et criminum nefandorum illinc ab urbe fugisse. et nunc ecclesiae desertor ac profugus, quasi mutasse sit hominem mutare regionem, confessorem se ultra iactat et praedicat, cum Christi confessor nec dici nec esse iam possit qui ecclesiam Christi negauit. nam cum Paulus apostolus dicat: propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et erunt duo in carne una. sacramentum istud magnum est, ego autem dico in Christum et ecnexibus cohaerentem sancta sua uoce testetur, quomodo potest esse cum Christo qui cum sponsa Christi adque in eius ecclesia non est? aut quomodo adsumit sibi regendae aut gubernandae ecclesiae curam qui spoliauit et fraudauit ecclesiam Christi? Nam de Nouato nihil inde ad nos fuerat nuntiandum, cum magis per nos uobis debeat Nouatus ostendi rerum nouarum semper cupidus, auaritiae inexplebilis rapacitate furibundus, adrogantia et stupore susemper istic episcopis male cognitus, quasi haereticus
Abbreviated transcription (Latin):
UPRIA NUS CORUCLIO IẼ¬
salutem : Et cũ diligentia & dilectione
fecisti fraterlim e festinato adnos mittendo
nicestu a colitũ qui nobis et de confessorib:
regressisgloriosam laetitiã nuntiar& : et ad¬
uersus pouatiani & nouati nouas xpnita¬
sis ad impugnandã xp̃ĩ ecclesiim machinas
plenissime instruer& : Nãcũ pridie isticu¬
nisso bereticae prauit itis nocens factio ipsa
iã pdita et alios qui sibi consenserint ꝑditura
postero die nice forus cũ uri slitteris supue¬
nt quibus et didicimus et docere atq instru¬
cne ceteros coepimus Euaristũ deepoiã nec
laicci remansis seccathedrae & plebis extonrẽ
oberrare : Et ipsũ ueritatis acfidei naufragum
factum. circaquosdam suisimiles paria naufra¬
gia concitare: Nicostratũ uero diaconio sancte
ad ministrationis a misso. ecclesi asticis pecu¬
niis sacrilega fraude subtractis. etuiduarũ
acpupillorũ depositis denegatis: non tam
inafricam uenire uoluisse: quã conscientia

Expanded text:
PRIANVS CORNELIO FRATRI S. Et cum diligentia et cum dilectione fecisti, frater carissime, festinato ad nos mittendo Niceforum acoluthum, qui nobis et de confessoribus regressis gloriosam laetitiam nuntiaret et aduersus Nouatiani et Nouati nonas et perniciosas ad inpugnandam Christi ecclesiam machinas plenissime instrueret. nam cum pridie istic uenisset haereticae prauitatis nocens factio ipsa iam perdita et alios qui sibi consenserint perditura, postero die Niceforus cum uestris litteris superuenit, quibus et didicimus et docere adque instruere ceteros coepimus Euaristum de episcopo iam nec laicum remansisse, cathedrae et plebis extorrem oberrare et ipsum ueritatis ac fidei naufragum factum circa quosdam sui similes paria naufragia concitare, Nicostratum quoque diaconio sanctae administrationis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilega fraude subtractis et uiduarum ac pupillorum depositis denegatis non tam in Africam uenire uoluisse quam conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
et redeundiuiam ceeris exemplo sui fide et pro¬
batione facientibus hicenim quosdim fr̃s
nros error induxerat : quod sibi cõmunicationẽ
confessorũ sequi uiderent᷑: Quo erroresublato
lux omniũ pectoribus in fusa est : et ecclesia
atholica uniuersae necscindi nec diuidi posse
monstrata est. Nec quiquã iam facile poterit
schis maticifurentis uerbis loquacibus decipi
quando probatũ sit bonos et gloriosos xp̃imili¬
tes non potius se diualiena fallacia et ꝑfidia
extra eclesi am detineri

Expanded text:
et redeundi viam caeteris exempli sui fide et proet redeundi viam caeteris exempli sui fide et probatione facientibus? Hic enim quosdam fratres nostros error induxerat, quod sibi communicationem Confessorum sequi viderentur. Quo errore sublato, lux omnium pectoribus infusa est, et Ecclesia catholica una esse, nec scindi nec dividi posse monstrata est. Ne quisquam jam facile poterit schismatici furentis verbis loquacibus decipi; quando probatum sit bonos et gloriosos Christi milites non potuisse diu aliena fallacia et perfidia extra Ecclesiam detineri
Abbreviated transcription (Latin):
lida confitentiũ dignitas: adesestoribus et pro¬
fugis recessissc. proditores fidei et ecclaecatho¬
licac impugnatores reliquisse. Merito illos
reuestentes sũmo ut scribitis gaudio et clerus
et plebs. Fraternitas omnis excepit: quõ in
confessoribus gloriã suã conseruantibus. et
adunitatem reuestentibus. Nemonon sociũ
se & pasticipem eorũ gloriae computat. Huius
diei laetitiam denr̃ispossumus sensibus aesti¬
mare. Nãcũ istic adlitterasuras quas deeorũ
confessione misistis laetatussit omnis fratrũ
numerus : et sũma alacritatehuncnuntium
cõmunis gratulationis exceperit : quid illic
ubi res ipsa et praesens laeutia subcculis omniũ
gerebatur: cũ enĩ dñs in euangelio suo dicat
esse sũmũgaudiũ in caelo suꝑpeccatore paen¬
tentiã agente : quanto magis est gaudium et
interris pariter et incaelo suꝓconfessoribus ad
ecclesiãdi cumgloria sua et cũ lauderedeuntib:

Expanded text:
lida confitentium dignitas, a desertoribus et prolida confitentium dignitas, a desertoribus et profugis recessisse, proditores fidei et Ecclesiae Catholicae impugnatores reliquisse. Merito illos revertentes summo, ut scribitis, gaudio et clerus et plebs et fraternitas omnis excepit: quoniam in confessoribus gloriam suam conservantibus, et ad unitatem revertentibus, nemo non socium se et participem eorum gloriae computat. II. Hujus diei laetitiam de nostris possumus sensibus aestimare. Nam cum istic ad litteras vestras, quas de eorum confessione misistis, laetatus sit omnis fratrum numerus, et summa alacritate hunc nuntium communis gratulationis exceperit; quid illic, ubi res ipsa et praesens laetitia sub oculis omnium gerebatur? Cum enim Dominus in Evangelio suo dicat, esse summum gaudium in coelo super uno peccatore poenitentiam agente ; quanto majus est gaudium et in terris pariter et in coelo super Confessoribus ad Ecclesiam Dei cum gloria sua et cum laude redeuntibus,
Abbreviated transcription (Latin):
UPRIANUS CORNELIO FRATRI
salutem. Egissenos et agerefraterl mẽ
maximasgratias si necessatione profitem᷑ dõ
patriomni potenti et xpoeius dñõ et dõ nr̃o sa¬
lutari : quod sieccła diuinitus protegat᷑. ut u¬
nita seius et sanctitas non iugiter nec into¬
tũ ꝑfidiae ethereticae prauitatis obstinatione
uitetur. Legimus enim litteras urãs. et uoti
cõmunis am̃plissimũ gaudium exultanter¬
excepimus : maximũ prbrũ et urbanũ confes¬
sores. cũ sidonio et machario ad ecđam catho¬
licã regressos eẽ : idest errore deposito et schis¬
matieo immohereti co furore desesto. unita¬
tis acueritatis domicilium fideli sanitate
repetisse : Vt unde adgloriã processerant. illuc glo¬
riosi redirent: Nequi xp̃m confessi essent. xp̃i
post modũ castra desererent : Neciẽptareniur
caritatis atq unitatis fidem : quiuieti robore et
uistute nonfuerant. Ecce in columis et inma¬
culatalaudis integritas. ecce in corrupta et so¬

Expanded text:
VPRIANVS CORNELIO FRATRI S. Et egisse nos et agere, frater carissime, maximas gratias sine cessatione profitemur Deo patri omnipotenti et Christo eius Domino et Deo nostro salutari, quod sic ecclesia diuinitus protegatur ut unitas eius et sanctitas non iugiter nec in totum perfidiae et haereticae prauitatis obstinatione uitietur. legimus enim litteras uestras et uoti coexcepimus, Maximum presbyterum et Urbanum confessores cum Sidonio et Macario ad Ecclesiam Catholicam regressos esse, id est errore deposito, et schismatico, immo haeretico furore deserto, unitatis ac veritatis domicilium fideli sanitate repetisse; ut unde ad gloriam processerant, illuc gloriosi redirent; ne qui Christum confessi essent, Christi postmodum castra desererent, nec tentarent charitatis atque unitatis fidem, qui victi robore et virtute non fuerant. Ecce incolumis et immaculata laudis integritas, ecce incorrupta et so
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli altaria. sed adhuc manus ipsȩ lapsorũ
atq: ora fumarent: cõmunicare cum lapsis
et poenitentiae agendae int̃cedere non desti¬
terunt Clamatds̃ Sacrificansdiis eradicabi¬
tur: nisid nõsoli. Et dñsin euangeliodicit
alioloco Indignatio et iradiuina non tac&
derpieiuliu suldistis libimina et liso nposiiftis
sien ficia suphaec non indignitor dicitestise
psc intercedunt nerog& urdiquundienuris

Expanded text:
diaboli altaria, sed adhuc manus ipsae lapsorum diaboli altaria, sed adhuc manus ipsae lapsorum atque ora fumarent, communicare cum lapsis et poenitentiae agendae intercedere non destiterunt. Clamat Deus: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Et Dominus in Evangelio dicit: alio loco indignatio et ira divina non tacet, dicens: Illis fudistis libamina, et illis imposuistis sacrificia: super haec non indignabor? dicit Dominus : Et intercedunt ne rogetur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
est :u adillos nec desacrificatis nec deher&¬
ais uiginitiqiunq colligi possint: et tamen
ad decipiendas aures simplicũ & absentiũ.
mendacionumerus inflat᷑: quasi et siuerus e&
hic numerus ut abhereticis et ecclesia: ut ab in¬
iustis iustitia uincat᷑. Nec meo post& frater
lem eparia nunc cũ illis facere : et ea quac cõ¬
misserunt atq: hucusq: cõmittunt. meo ser¬
mone decurrere : cũ considerandũ sit nobis
quid proferre et scribere sacerdotesdĩ oporte¬
at : Nectã dolor apud nos debeat. quã pudor
loqui. Et neuidear ꝓuocatus maledicta poti¬
us quã crimina & peccata congerere: taceo ita¬
q defraudibus ecctae fictis: coniurationes &
adulteria et uaria deliciorũ genera praete¬
reo: Vnũ illud in quo non mea nechominũ
seddĩ causa est.deeorũ facinore non puto esse
reticendũ: Quoda primo statim ꝑsecutionis
die cum recentia delinquentiũ facinora fer¬
uerent. et sacrificiis nefandis Non tantum

Expanded text:
est ut ad illos nec de sacrificatis nec de haereest ut ad illos nec de sacrificatis nec de haereticis uiginti quinque colligi possint. et tamen ad decipiendas aures simplicum et absentium mendacio numerus inflatur, quasi etsi uerus esset hic numerus, aut ab haereticis ecclesia aut ab iniustis iustitia uincatur. Nec me oportet, frater carissime, paria nunc cum illis facere et ea quae commiserunt adque adhuc usque committunt meo sermone decurrere, cum considerandum sit nobis quid proferre et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos debeat quam pudor loqui, et ne uidear prouocatus maledicta potius quam crimina et peccata congerere. taceo itaque de fraudibus ecclesiae factis, coniurationes et adulteria et uaria delictorum genera praetereo: unum illud, in quo non mea nec hominum sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum, quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquentium facinora feruerent et sacr
Abbreviated transcription (Latin):
quacillic homines desperati et ꝓditi uentilauer̃
dteũdesacrificatis uel her&icis amplius quã
quinq pseudo epĩ non fuerint qui castaginẽ
uensrint ti sostunatũ sibi dementuesuae sociũ
qucioꝑleni a uisunt ut scribis iactitarei sigieti
qninq epõs adfuisse. Quod mendaciũ egistio
s biepin sacerent quo in mendacto suicposte¬
quoquinq solis conuenientib naustiodote
a nobis abstent es dececti sunt atq confusi roma
quasi menas post eos nauigare Nonꝰ posstu
ni mendaces linguas reicestȩ probatione
ronuincer& Atq haecest frater uere dem̃ti i
noncogitare Necscire qđ mendacia non diu
sallant᷑ noctẽtã diueẽ quã diuinlucescatdies
ed anisicato a utẽdie & sole obosto luci tencbris
cacaligimẽ cedere : Ot qua e gras siba nt pncetes
dacrotinia cessare. Deniq si nomina abeis
quȩreres non haberent ul quos filsos nomi¬
murento iantua pudeos etiã malorũ penura

Expanded text:
quae illic homines desperati et perditi uentilauerunt, quae illic homines desperati et perditi uentilauerunt, ut cum de sacrificatis uel haereticis amplius quam quinque pseudoepiscopi non fuerint qui Carthaginem uenerint et Fortunatum sibi dementiae suae socium dacio pleni ausi sint ut scribis iactitare uiginti quinque episcopos adfuisse. quod mendacium et isticsibi episcopum facerent. quo in mendacio suo posteaquam quinque solis conuenientibus naufragis et a nobis abstentis detecti sunt adque confusi, Romam quasi ueritas post eos nauigare non posset, quae mendaces linguas rei certae probatione conuinceret. adque haec est, frater, uera dementia non cogitare nec scire quod mendacia non diu fallant, noctem tamdiu esse quamdiu inlucescat dies, clarificato autem die et sole oborto luci tenebras et caliginem cedere et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. denique si nomina ab eis quaereres, non haberent uel quos falso nominarent. tanta apud eos etiam malorum paenuria
Abbreviated transcription (Latin):
mais quae proximȩ fuerunt. agere uelle sedice¬
& : nec ad missusess& fostunatũ istũ sibi pserido¬
epm̃ dignũ collegio suo fecit. Venerat etiã cum
illo et felix quidã quẽ ipse extraecclesiã inhere¬
si pseudo epm olim constituerat. Sed et iouinus
et maximus comites cũ ꝓbatioher&ico adfuer̃
obnefanda sacrificia et crimina in seprobata.
sententia nouẽ collegarũ nrorũ condẽnati: Et
iterato quoq: apluribus nob anno priore in con¬
cilio abstenti: cũ his autẽquattuor iunctus est
et repositus suturnicensis. Qui nontantũ in ꝑse¬
cutione i psececidit : sed & maximã pastem plebis
suae sacrilega ꝑsecuti one deiecit. Hiquinque
cũ piucis uel sacrificatis uel male sibi conscis
fostunatũ sibi pseudo coepm̃ comptarunt: ut
criminibus in unũ consentientibus talis ess&
scilic& rector quales illiqui regunt᷑. Hinciam
cic&cera mendacia fraterlim̃ epotes noscere ÷¬

Expanded text:
Mais quae proximae fuerunt agere uelle se diceMais quae proximae fuerunt agere uelle se diceret nec admissus esset, Fortunatum istum sibi pseudoepiscopum dignum collegio suo fecit. uenerat etiam cum illo et Felix quidam quem ipse extra ecclesiam in haeresi pseudoepiscopum olim constituerat. sed et Iouinus et Maximus comites cam Priuato haeretico adfuerunt. ob nefanda sacrificia ei crimina in se probata sententia nouem collegarum nostrorum condemnati et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti. cum his autem quattuor iunctus est et Repostus Sutunurcensis, qui non tantum in persecutione ipse cecidit. sed et maximam partem plebis suae sacrilega persuasione deiecit. hi quinque cum paucis uel sacrificatis uel male sibi consciis Fortunatum sibi pseudoepiscopum cooptarunt, at criminibus in unum consentientibus talis esset scilicet rector quales illi qui reguntur. Hinc iam et cetera mendacia, frater carissime, potes noscere
Abbreviated transcription (Latin):
nia conplexi sumus scribere uobis auderses
scireti seũ uel sacrificio uellibello eẽ macula¬
tũ. uelimu deher&icis ꝑuersũ scilicat et ꝓfanũ
dcruisiim̃ occisionẽ familiaris simꝰ hõminiis
leg in romiseris. interc&eriquiein nontiam
tum ꝓferendihinefuerant etiã de fostunato
istotibiscripsi Sed dũ istic felicianus frat᷑ nr̃
ul uentor& ardat᷑ uel accipiendis aliis eplis
a nobis detin& : felicissimoaduos ꝓperante
praeuentus est taenĩ semꝓscelera festinant:
quasi contraun nocentiã festinatione priciale¬
aoni sper selicianũ iutem significauitibi frat
uenissecastaginẽ priuatũ u& crem herducum
inlabesitana colonia antemultos fere annos
obmnulta & grauia delicta. nonaginta episco¬
porũ sententia condenatũ antecessoniuetiã
nrorũ. qđ et uram̃ conscientiã non lit& fibum
et donati litteris seuerissi menotatũ. Quicũ cau¬
sã suam apud nos in concilio qđ habuimus idib

Expanded text:
nostra conplexi sumus scribere nobis auderet, nostra conplexi sumus scribere nobis auderet, sciretis eum uel sacrificio uel libello esse maculatum uel unum de haereticis, peruersum scilicet et profanum. nanctus tamen occasionem familiarissimi hlega nostro miseras, inter cetera quae in notitiam tuam perferenda hinc fuerant etiam de Fortunato isto tibi scripsi. sed dum istic Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus est. ita enim semper scelera festinant quasi contra innocentiam festinatione praeualeant. Per Felieianum autem significaui tibi, frater, uenisse Charthaginem Priuatum ueterem haereticum in Lambesitana colonia ante multos fere annos ob multa et grauia delicta nonaginta episcoporum sententia condemnatum, antecessorum etiam nostrorum, quod et uestram conscientiam non latet, Fabiani et Donati litteris seuerissime notatum: qui cum causam suam apud nos in concilio quod habuimus Idibus
Abbreviated transcription (Latin):
tohȩrere memoriae et disciplinaetuaescirem :
necessariũ non put aui. celeriter et urgenter
hereticorũ tibi ineptias nuntiandas. Neq
enim adcatholicae ecclesiae maiestatem pa¬
rier acdignitatem ptinere deb& : quidapud
se hereticorũ et scismaticorũ moliat᷑ audaci
Nãet pars nouatiani maximũ prbrũ nupad
nos anouatianolegatũ missũ atq: a nr̃a cõmu¬
nicatione reiectũ : Nuncistic sibi fecisse pseudo¬
episcopũ dicit᷑: Nectamende hoc scripseram.
quando hae comnia contẽ nant᷑ anohis : et
miscrimtibi proxim enomina eporũ istic
constitutorũ qui integri et sani i n ecclesia
catholica fratribus praesunt. Qđ urtiq ideo
d econuiũ nroiũ consiliotibi placuit scribere ut
priodililuendi acꝑspiciendae ueritatis con¬
priidiũ fier&e : et screstu et collegienr̃i. quib:
serbene editeras minuo aquibusuos dccip¬
noo posterex Siquisautẽ pri&erhos quosepi

Expanded text:
to haerere memoriae et disciplinae tuae scirem, to haerere memoriae et disciplinae tuae scirem, necessarium non putaui celeriter et urgenter haereticorum tibi ineptias nuntiandas. neque enim ad catholicae ecclesiae maiestatem pariter ac dignitatem pertinere debet quid apud se haereticorum et schismaticorum moliatur audacia. nam et pars Nouatiani Maximum presbyterum nuper ad nos a Nouatiano legatum missum adque a nostra communicatione reiectum nunc istic sibi fecisse pseudoepiscopum dicitur. nec tamen de hoc tibi scripseram, quando haec omnia contemnantur a nobis et miserim tibi proxime nomina episcoporum istic constitutorum qui integri et sani in ecclesia catholica fratribus praesunt. quod utique ideo de omnium nostrorum consilio placuit tibi scribere ut erroris diluendi ac perspiciendae ueritatis conpendium fieret et scires tu et collegae nostri quibus scribere et litteras mutuo a quibus uos accipere oporteret: si quis autem praeter hos quos epistula
Abbreviated transcription (Latin):
minibus plac&᷑ dñs offendit Si uerdid eni¬
timur et elaboramus ut possimus dõ placere
et conuitia & maledicta debemiis humana
psenenere. Quod autẽtibi defostunato isto
pseudo epis copo paucis et inu&eratis here ticis
constituto non statim scripsi frater lemtc
isnea reserat quac in notitiã tuam deber&
festinatostatim quasi migna aut m&uenda
ꝑfert maxime quando & fostunati nom̃
iam satis nosses qui est unus ex quinq prbis
iampridem deecclesia profugis. et sententia co¬
eporũ nr̃orũ multorũ et grauissimorũ uirorũ
puꝑ abstentis. qui suꝑhac repriore anno ad te
litteris fecerint: Item felicissimũ signiferum
seditionis recognosceres: qui et ipse iniisdem
coepiscoporũ nrorũ factis adrepridem litteris
contin&ur. Qui nontantũ ab his istic absten¬
tus: sed et abste illicnuꝑ deecdesia pulsus est.
Cũ haec innotitiatua eẽ confiderem: et procer¬

Expanded text:
minibus placetur, Dominus offenditur. si uero id eniminibus placetur, Dominus offenditur. si uero id enitimur et elaboramus ut possimus Deo placere, et conuicia et maledicta debemus humana contemnere. Quod autem tibi de Fortunato isto psendoepiscopo a paucis et inueteratis haereticis constituto non statim scripsi, frater carissime, non ea res erat quae in notitiam tuam deberet festinato statim quasi magna aut metuenda perferri, maxime quando et Fortunati nomen iam satis nosses, qui est unus ex quinque presbyteris iam pridem de ecclesia profugis et sententia coepiscoporum nostrorum multorum et grauissimorum uirorum nuper abstentis qui super hac re priore anno ad te litteras fecerunt. item Felicissimum signiferum seditionis recognosceres, qui et ipse in isdem coepiscoporum nostrorum factis ad te pridem litteris continetur: qui non tantum ab his istic abstentus, sed et abs te illic nuper de ecclesia pulsus est. cum haec in notitia tua esse confiderem et pro cer
Abbreviated transcription (Latin):
rit teneat: Nũ quã ab eo omnimodis cedere
et eos ec ecdesia: quiindomodĩ ꝑmanent : Plan¬
tatione uero plantatã adõ patre nonẽe quos
uidemus non frum̃tis tabilitate solidari: sed
tan quã paleis dissipantis inimici spũuenti
mobis exierunt : sed non fuerunt ex nohis Sienĩ
fuissent ex nob̵: mansissent utiq nobiscum
tẽpaulus mon& noscũ malideecł apereuN
non moueri: nec recedentib ꝑfidis fidẽminis
Quidenĩ inquid si exciderunt a fide quida
coru iũ quid infidelita s illorũ fidedieia¬
cembit absit Estenĩ ds̃uerax omnis au¬
tem homo mendax. Quod ad nos atuin&
ras eeuicon sulimus sanitatuillos solos inpoe¬
nis remansuros qui noluerint consibsni poe
lubruatesinari Nec mouere nos debent
conuitcupditorũ quominiis iui a recta et
acestunegula non recedamus quando et a¬
postolus instruaitdicens Si hominibus pla¬
ereno ninseruus non essem Interest utrũ
nus bomines promereri andm̃ cupiat Siho¬

Expanded text:
rit teneat, numquam ab eo omnino discedere; et eos esse Ecclesiam, qui in domo Dei permanent: plantationem vero plantatam a Deo Patre non esse , quos videmus non frumenti stabilitate solidari, sed tamquam paleas dissipantis inimici spiritu venobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim fuissent ex nobis, mansissent nobiscum . Item Paulus monet nos, cum mali de Ecclesia pereunt, non moveri, nec recedentibus perfidis fidem minui: Quid enim, inquit, si exciderunt a fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit: est enim Deus verax, omnis autem homo mendax . VIII. Quod ad nos attinet, patos futuros, qui consulimus sanitati, illos in poenis remansuros, qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec movere nos debent convicia perditorum, quominus a via recta et a certa regula non recedamus, quando et Apostolus instruat, dicens: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Interest utrum quis homines promereri, an
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates discurrentes. obstinationis suae
et erroris scissi sibiquaerant comites quibus
semel responsũ dedimus : nec mandaredesis
timus : ut ꝑniciosa dissensione. et concesta¬
tione deposita. impi&atẽ eẽsciant. matrẽ
deserere: et agnoscant atq: intelligant epõsemel
facto. et collegarũ acplebis testimomio et iudicio
cõꝓbato. aliũ constitui nullo modo posse pro¬
inde pacifice sibi ac fideliter consuluisse. si se
ad sestores euangelii & xp̃i eẽ confitent᷑ prius
ad ecclesiã reuestintur. Optotefrater semp¬

Expanded text:
ciuitates discurrentes obstinationis suae ciuitates discurrentes obstinationis suae et erroris scissi sibi quaerant comites. quibus semel responsum timus, ut perniciosa dissensione et concertatione deposita impietatem esse sciant, matrem deserere: et agnoscant atque intelligant, episcopo semel facto, et collegarum ac plebis testimonio et judicio comprobato alium constitui nullo modo posse: proinde si pacifice sibi ac fideliter consuluisse, si se assertores Evangelii et Christi esse confitentur, prius ad Ecclesiam revertantur. Opto te, frater
Abbreviated transcription (Latin):
ult nec necesse fuerit audiri ultra eos quia no¬
uatiano uenerant missi. Quicum statione in ui di¬
osis quoq conuitiis et clamorib turbulentis
proruernt ec flagitarent. ut crimina quaese
adferre ac probare dicebant: publicea nobis
et aplebecognoscerent᷑ : grauitati nraẽ negauimꝰ
conuenire: ut collegȩnrĩ iam delecti et ordina¬
ti &laudabilimultorum sententia comꝓbati
uentilariultra famã ore maledico. et aemu¬
lantiũ uoce paterem᷑ : Et qui aquibus refutati
& conpressisunt. et in licitisconatibus heresĩ
fecisse nudati sunt inepistolã congerere lon¬
gũ fuit : exprimitiuo conpresbitero nr̃ople¬
nissime singula quando adnos conuenerit
audietis : Acneeorum furens audaciaum quã
desister&: hic quoq inschis matis pastes. xp̃ĩ
membra distrahere. et catholicae eccłae corpus
unũ scindere aclaniarenitunt᷑: Vt ostiatim
ꝑmultorũ domos. uel oppidatim ꝑquasdã

Expanded text:
ut nec necesse fuerit audiri ultra eos qui a Nout nec necesse fuerit audiri ultra eos qui a Nouatiano uenerant missi. Qui cum in statione inuidiosis quoque conuiciis et clamoribus turbulentis proruerent et flagitarent ut crimina quae se adferre ac probare dicebant publice a nobis et plebe cognoscerentur, grauitati nostrae negauimus conuenire, ut collegae nostri iam delecti et ordinati et laudabili multorum sententia conprobati uentilari ultra honorem maledica aemulantium uoce pateremur. et quia quibus refutati et conpressi sunt et inlicitis conatibus haeresim fecisse nudati sunt, in epistula congerere longum fuit, ex Primitiuo compresbytero nostro plenissime singula quando ad uos uenerit audietis. Ac ne eorum furens audacia umquam desisteret, hic quoque in schismatis partes Christi membra distrahere et catholicae ecclesiae corpus suum scindere ac laniare nituntur, ut ostiatim per multorum domos uel oppidatim per quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
UPRIANUS CONUELIOFRATRI
salutem : uenerunt ad nos fraterlimte
missi a nouatiano : Miximus prb & augendus
diaconus et macheus quida ⁊ longinus: Sed
enĩ cũ exlitteris quas secum ferebant. & exeorũ
sermone atq: asseucritione nouatianũ epm̃fac¬
tũ comperissemus : inlicite et contra ecclesiam
catholicã factae ordinationis prauit ate cõmoti.
a cõmunicatione eos nr̃a cohibendos eẽ censuimꝰ:
Et refuititis interim acreculis quae obstinat
acꝑtinaciter adserere tẽptabant : Nã ego & col¬
legȩ mei plurimiqui adme conuenerant. expec¬
tauimus aduentũ collegarũ nr̃orũ calidonii &
nationitua e að fuerant legatos miseramus: ut
cis aduentantib et rei gestae ueritatem repor¬
tantibus. maiore auctoitate. et elucida ꝑ eos
probatione pastis aduersae im probitas frange¬
r&ur : Suꝑuenerunt uero pompeius stepha¬
nus collegȩnr̃i: qui &ipsiquoq ad instruen¬
dos istia osmanifesta scđm grauitatem ac
sidem sitã indicia ac testimonia protuleruNs:

Expanded text:
PRIANVS CORNELIO FRATRI S. Venerunt ad nos, frater carissime, missi a Nouatiano Maximus presbyter et Augendus diaconus et Machaeus quidam et Longinus. sed enim cum ex litteris quas secum ferebant et ei eorum sermone adque adseueratione Nouatianum episcopum factum conperissemus, inlicitae et contra ecclesiam catholicam factae ordinationis prauitate commoti a communicatione eos nostra statim cohibendos esse censuimus. et refutatis interim ac retusis quae obstinate ac pertinaciter adserere temptabant, tamen ego et collegae plurimi qui ad me conuenerant expectauimus aduentum collegarum nostrorum Caldoni et nationi tuae adfuerant legatos miseramus, ut eis aduentantibus et rei gestae ueritatem reportantibus maiore auctoritate et elucida per eos probatione partis aduersae inprobitas frangeretur. superuenerunt uero Pompeius ac Stephanus collegae nostri, qui et ipsi quoque ad instruendos istinc nos manifesta secundum grauitatem ac fidem suam indicia ac testimonia protulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sua subscript a miserunt: qui auditiscis quid sen¬
serint et quid pro nunti auerint : excorũ litie¬
ris disces Mlius autẽ frater facies sietiã exem¬
plulicerirũ quae ad telegendi prodilection
comuni prulidoniũ et fostunatũ collegis nros
proximẽ miserã. quie de eodem felicis simo et
depresbiterio uidem ad clerũ istic non adplebẽ
serpseram. leguillic fratribus iubeas : Quac et
ordinationẽ etritionẽ reigest aelo quantur
intã istic quã illic circa omnia pnos fraternitas
instriatur. Exempliria autem eadem Nunc
quoq ꝓmessiũ hyppodia comũ a memissũ et m¬
semouia colsiũ transmisi Optote fraterlm̃o¬

Expanded text:
sua subscriptas miserunt, qui auditis eis quid sensua subscriptas miserunt, qui auditis eis quid senserint et quid pronuntiauerint ex eorum litteris disces. melius autem, frater, facies, si etiam exempla litterarum quae ad te legenda pro dilectione communi per Caldonium et Fortunatum collegas nostros proxime miseram, quae de eodem Felicissimo et de presbyteris isdem ad clerum istic, non et ad plebem scripseram, legi illic fratribus iubeas, quae et ordinationem et rationem rei gestae loquantur, ut tam istic quam illic circa omnia per nos fraternitas instruatur. exemplaria autem eadem nunc quoque per Mettium hypodiaconum a me missum et Nicephorum acoluthum transmisi. opto te, frater
Abbreviated transcription (Latin):
acuita e disciplinae tuae condignalitterarũ su¬
arũ testimonia praedicantes. demulis quoq
et rerũ uel nouitate uel prauitate gaudentib
omnẽ ambigendi et discrepandi scrupulũ sus¬
tulerunt : et secundũ consiliũ nͣnsa lubriratio¬
ne liberatas in hoc fluctu a estuantium fratrũ
mentes. sincer e acfirmiter tuum sacerdotiũ
probauerunt: hocenĩ uelmaxi me frater ecla¬
boramus et laboraredebemus . utunitatẽ ad nõ
et ꝑ apłos nobis successorib traditã. quantũ
possumus obtinere curemus : Et qđ in nobisẽ
balabundas et errantes oues. quasquorundã
puicax factio & her&ica tẽptatio a matrese¬
cernit in ecla colligamus : Ilis solis foris remanen¬
tibusi qu iobstinationesua uel furoresupsederup
et ad nosredire noluerunt : discretionis et separiti
onis a sefactae et ecclesi aederelictae ipsirationẽ
dno redditur Quantũ uero hic ad presbitenĩ
sit. ut scire posses litteris adtecollegenriminu

Expanded text:
ac vitae et disciplinae tuae condigna litterarum suac vitae et disciplinae tuae condigna litterarum suarum testimonia praedicantes, aemulis quoque, et rerum vel novitate vel pravitate gaudentibus, omnem ambigendi et discrepandi scrupulum sustulerunt; et, secundum consilium nostrum salubri ratione libratum, in hoc fluctu aestuantium fratrum mentes sincere ac firmiter tuum sacerdotium probaverunt. Hoc enim vel maxime, frater, et laboramus et laborare debemus, ut unitatem a Domino et per Apostolos nobis successoribus traditam, quantum possumus, obtinere curemus; et, quod in nobis est palabundas et errantes oves, quas quorumdam pervicax factio et haeretica tentatio a matre secernit, in Ecclesiam colligamus: illis solis foris remanentibus, qui obstinatione sua vel furore supersedere et ad nos redire noluerunt; discronis a se factae et ecclesiae derelictae ipsi rationem Domino reddituri. Quantum uero hic ad presbyterium c actum sit ut scire posses, litteras ad te collegae nostri manu
Abbreviated transcription (Latin):
dei ut d&gratiã audientibus : Porro hacefieri
debere ostendimus : si quandotalia quorun¬
dã calũniosa temeritate conscripta sunt. legi
apud nospatim᷑. Et id circo fraterlime cũ ad me
talia ad uersũte et conprbros tecũ considentes
scriptauenissent : dero et plebilegi praecepi
Quae religiosam simplicitatem sonabant. nec
ullis maledicorũ et conuitiorũ latratibus ꝑ¬
strepebant. Quod autẽscripta collegarum
nr̃orũ quiillic ordinationituae ađ fuerant. desi¬
derauimus : Non u&eres mords obliti nouum
aliquid quaerebamus Nã satiserat ut cut ee pm̃
factis litteris nuntiares : nisi ess& exdiuerso
discrepans factio: quae criminosis et calũniosis
commentis suis. collegarũ pariter ac fratrum
plurimorũ turbar& mentes. et corda confun¬
der&. Cui rei sopiendae necessariũ duximus:
ut scribentium nobis in decollegarũ nr̃orũ fir¬
ma & solida auctoritas pardr&ur: Quimorib

Expanded text:
dei, ut det gratiam audientibus . Porro haec fieri dei, ut det gratiam audientibus . Porro haec fieri debere ostendimus, si quando talia quorumdam calumniosa temeritate conscripta sunt, legi apud nos non patimur. Et idcirco, frater charissime, cum ad me talia adversum te et compresbyteri tecum considentis scripta venissent; clero et plebi legi praecepi quae religiosam simplicitatem sonabant, nec ullis maledictorum et conviciorum latratibus perstrepebant. III. Quod autem scripta collegarum nostrorum, qui illic ordinationi tuae adfuerant, desideravimus, non veteres mores obliti, novum aliquid quaerebamus. Nam satis erat, ut tu te episcopum factis litteris nuntiares; nisi esset ex diverso discrepans factio, quae criminosis et calumniosis commentis suis collegarum pariter ac fratrum plurimorum turbaret mentes, et corda confunderet. Cui rei sopiendae necessarium duximus, ut scribentium nobis inde collegarum nostrorum firma et solida auctoritas pararetur: qui moribus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt et incaute actemere publicandaͬ quae
discordiosostilo audientibus scandalũ moue¬
ant : et fr̃s longe positos ac transmare constitu¬
tos incest a opinione confundant: Viderint
uel qui furorisuo uellibidinȩ seruientes. et
diuinaelegis & sanctitatis immemores uel
iactitare interimgestiunt: quae probare non pos¬
sunt. Et cũ in nocentiã destruere atq expug¬
gnare non ualeant : satishabent fame mendacii
et filsorũ ore maculas inspergere : Ceste qđ p̃posi¬
tis ac sacerdotib congruit. danda opera est : ut
talia cũ a quibusdã scribunt᷑. ꝓnos respu antur.
Vbi enĩ erit ꝗd discimus acdocemus scriptũ esse :
Contine linguãtuã amalo. et labiatua neloquã¬
turinsidios e Ite alibi: ostuũ abundauit
malitia. et linguatua conplectebat᷑ insidias :
Sedens ad uersus fratremtuũ detrahebas. et ad¬
uersus filiũ matristuae ponebasscandalum
non procedat. sed bonus ad aedificationem fi¬

Expanded text:
sunt, et incaute ac temere publicanda, quae sunt, et incaute ac temere publicanda, quae discordioso stylo audientibus scandalum moveant, et fratres longe positos ac trans mare constitutos incerta opinione confundant. Viderint qui vel furori suo, vel libidini servientes, et divinae legis ac sanctitatis immemores, vel jactitare interim gestiunt quae probare non possunt, et cum innocentiam destruere atque expugnare non valeant, satis habent fama mendaci et falso rumore maculas inspergere Certe quod praepositis et sacerdotibus congruit, danda opera est, ut talia, cum a quibusdam scribuntur, per nos respuantur. Ubi enim erit quod discimus ac docemus scriptum esse, Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur insidiose ; item alibi: Os tuum abundavit malitia, et lingua tua complectebatur insidias, sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas sandalum non procedat, sed bonus ad aedificationem fi
Abbreviated transcription (Latin):
uerita sunt firmiter & probata scđm qđ diuin
traditionis et ecclesi asticac institutionis scitis
acpariter ueritas exigebat. litteras nr̃as adtedire¬
ximus: Sed et ꝓprouintiã nram̃ haceadẽ collegis¬
nr̃is singulis in notitiam ꝑferentes : ab his quoq
fr̃s nrõs cũ litteris redigendos esse mandauimus
Quanquã mens nr̃a et propositum iam tunc fr̃ib
et plebi istinc uniuersae manifestatum fuiss&:
quando litteris nuꝑ ab utraq paste susceptis.
tuas litteras legimus: et epis copatus tui ordina¬
tionẽ singulorum auribus intimauimus: ho¬
noris etiam cõmunis memores. et grauitatissa¬
cerdotalis acsanctitatis respectum tenentes:
eaqua eex diuerso in librũ missũ congesta fue¬
rant a cerbationibus criminosis respuimus.
Considerantes pariter et ponderantes quod
intanto fratrũ religiosoq: conuentu: Consi¬
dentibus dĩ sacerdotibus. et altariposito. et legi
debeat et audiri: Neq: enimfacile promenda

Expanded text:
uerata sunt firmiter et probata, secundum quod diuinae uerata sunt firmiter et probata, secundum quod diuinae traditionis et ecclesiasticae institutionis sanctitas pariter ac ueritas exigebat, litteras nostras ad te direximus. sed et per prouinciam nostram haec eadem collegis singulis in notitiam perferentes ab his quoque fratres cum litteris redigendos esse mandauimus. Quamquam mens nostra et propositum iam tunc fratribus et plebi istic uniuersae manifestatum fuisset, quando litteris nuper ab utraque parte susceptis tuas litteras legimus et episcopatus tui ordinationem singulorum auribus intimauimus. honoris etiam communis memores et grauitatis sacerdotalis ac sanctitatis respectum tenentes ea quae ex diuerso in librum missum congesta fuerant acerbationibus criminosis respuimus, considerantes pain tanto fratrum religiosoque conventu considentibus Dei sacerdotibus et altari posito nec legi debeant, nec audiri. Neque enim facile promenda
Abbreviated transcription (Latin):
UPRIANUS CORVELIO IRAIRI
salutẽ quod seruisdĩ et maximesacerdoti¬
hus iustis et pacificis congruebat frater lm̃e mi¬
seramus nuꝑ collegasnros calidoniũ et fostuna¬
tũ ut non tantũ psuasione litteraru nr̃arum
sed praesentiasua et consilio omniũ urmenite¬
rent᷑ quantum possent et claborarent : ut ad
catholic secłac unitatẽ scissi corroris membra
componerent: et xp̃i anae caritatis uinculum
copularent. Sed quõ diuersic pistis obstinatã
et inflexibilis ꝑtinacia. Nontantũ radicis
et matrissinũ atq: complexũ recus auit : sed
etiĩgliscentẽ. et in peius recrudescentẽ discordia
episcopũ sibi constituit : et contra sacrimentũ
semel traditũ diui nae dispositionis et catholi¬
cae unitatis adulterũ et contraricm caput ex¬
ira ecđam fecit : acceptis litteris tãtuis quã col¬
legarũ nrorũ Itẽ aduentantib bonisuiris et nob
carissimis collegis nr̃ĩs pompeio etstephano
a quib hacc omnia nobiscula&itia cõmunia dse¬

Expanded text:
PRIANVS CORNELIO FRATRI S. Quod seruis Dei et maxime sacerdotibus iustis et pacificis congruebat, frater carissime, miseramus nuper collegas nostros Caldonium et Fortunatum, ut non tantum persuasione litterarum nostrarum, sed praesentia sua et consilio omnium uestrum eniterentur quantum possent et elaborarent, ut ad catholicae ecclesiae unitatem scissi corporis membra conponerent et Christianae caritatis uinculum copularent. sed quoniam diuersae partis obstinata et inflexibilis pertinacia non tantum radicis et matris sinum adque conplexum recusauit, sed etiam gliscente et in peius recrudescente discordia episcopum sibi constituit et contra sacramentum semel traditum diuinae dispositionis et catholicae unitatis adulterum et contrarium caput extra ecclesiam fecit, acceptis litteris tam tuis quam collegarum nostrorum, item aduentantibus bonis uiris et nobis carissimis collegis nostris Pompeio et Stephano, a quibus haec omnia nobis cum laetitia communi adse
Abbreviated transcription (Latin):
dehocipso it teris miimus pecausi osipus
concilio srequenter acto non consendione tan¬
tunrsedlet cõminatione decreunimusant poc¬
gentiirĩ ns agerent : ut poenitentiũ fiorpoe¬
Sontibcii icuotemere picem dar&. Etili
fontra dm saeri legi contrasacerdotesdĩ impio
furore demeranit dcecclesia recedentes. et con¬
tea ecdesiam prricidalia armatollentes con¬
bor ant i trpussqũ diabolimalita consismee¬
cur et musecorũ pocnitentiã mendaciorusuo¬

Expanded text:
de hoc ipso litteras misimus, nec auditi sumus, concilio frequenter acto, non consensione tantum nostra, sed et comminatione decrevimus, ut poenitentiam fratres agerent, ut poenitentiam non agentibus nemo temere pacem daret: et illi contra Deum sacrilegi, contra sacerdotes Dei impio furore temerarii, de Ecclesia recedentes, et contra Ecclesiam parricidalia arma tollentes, elaborant ut opus suum diaboli malitia consummetcuret
Abbreviated transcription (Latin):
YPRIANUS CORNELIO FRATRI
salutem. Et religiosũ nobis et necessariũ
existimaui frater kmẽ. ad confessores qui illic sunt
et nouatiatiani. ac nouati obstinatione et praui¬
tate seducti deecła recesserunt. litteras breues
facere: quibus eos proadsfectione mutua conue
legi priusmandauinequis aliu mescripsis¬
sefinger& : quã quod meis lieris contin&ur:
Mandauitamen ͤ idem ȩtfelo ame aduosmisso:
itdetuo arbitriorem gerat: Et sicasdẽlitteras
confessoribus put aueris eẽ credendas. et tunc
eastradat : Optote frater kmẽ semꝑbene ua¬

Expanded text:
YPRIANUS CORNELIO FRATRI SALUTEM. Et religiosum vobis et necessarium existimavi, frater charissime, ad confessores qui illic sunt, et Novatiani ac Novati obstinatione et pravitate seducti de Ecclesia recesserunt, litteras breves facere, quibus eos pro affectione mutua convenlegi prius mandavi, ne quis aliud me scripsisse fingeret, quam quod meis litteris continetur. Mandavi tamen eidem Mettio a me ad vos misso, ut de tuo arbitrio rem gerat, et si easdem litteras confessoribus putaveris esse reddendas, tunc eas tradat. Opto te, frater charissime,
Abbreviated transcription (Latin):
lapsũ infirmitate að prehensi essent et pie¬
nitentes cõmunicationẽ desiderarent sub¬
uenir&ur. Standũ putaui. et cũ ura sen¬
tentia. Neactus nr̃ qui ad unatus eẽ et consen¬
tire circa omnia deb&. in aliquo discreparet:
Planecȩterorũ causas quãuis libello a mar¬
trribus accepto differrimandaui. et in
nr̃a praesentia reseruari: ut cũ pace ad nõ
nobis data plures p̃positi conuenire inunũ
coeperimus. cõmunicato etiã uobis cũ consi¬
lio disponere singula et reformare possimꝰ:

Expanded text:
lapsum infirmitate adprehensi essent et paelapsum infirmitate adprehensi essent et paenitentes communicationem desiderarent subueniretur, standum putaui et cum uestra sententia, ne actus noster qui adunatus esse et consentire circa omnia debet in aliquo discreparet. plane ceterorum causas quamuis libello a martyribus accepto differri mandaui et in nostram praesentiam reseruari, ut cum pace a Domino nobis data plures praepositi conuenire in unum coeperimus, colio, disponere singula et reformare possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
comprimerent᷑: int̾cedentibus nobis plebi
quoq: ipsiquantũ potuimus composuimus :¬
et ut ecclesi astica disciplina seruar&ur
instruximus : postmodũ uero cũ quidam
delapsis siue sua sponte siue aliquo incitato¬
re audaci flagitatione proruerent ut pacẽ
sibi a mastrribus et confessoribus promissã
extorquere uiolento imp&uniterentur
ðe hoc etiãbis ad clerũ litteras feci edegieis
mandaui. ut ad illorũ uiolentiã interim
quoquꝰg enere mitigandã si qui libello
amastrrib accepto desacculo excedereNt
exhomologesi facta et manũcis in paeni¬
tentia imposita : cũ pacesibi amastrribus
dñm̃ remitterent᷑: Nec in hoclegem dedi
aut me auctorẽ temere constitui: sed cum
uideret᷑ et honor mastrribus habendus. et
eorũ quiomnia turba recupiebant impetꝰ
comprimendus: et praeterea uestra scripta
legis sem quae adclerũ nr̃m ꝑcrementum
hrppodia conũ nuꝑ feceratis ut his qui post

Expanded text:
conprimerentur intercedentibus nobis. plebi conprimerentur intercedentibus nobis. plebi quoque ipsi quantum potuimus animum conposuimus et ut ecclesiastica disciplina seruaretur instruximus. Postmodum nero cum quidam de lapsis sine sua sponte sine alio incitatore audaci flagitatione promerent ut pacem sibi a martyribus et confessoribus promissam extorquere uiolento impetu niterentur, de hoc etiam bis ad clerum litteras feci et legi eis mandaui, ut ad illorum uiolentiam interim quoque genere mitigandam, si qui libello a martyribus accepto de saeculo excederent, exomologesi facta et manu eis in paenitentia inposita cum pace sibi a martyribus m remitterentur. nec in hoc legem dedi aut me auctorem temere constitui. sed cum uideretur et honor martyribus habendus et eorum qui omnia turbare cupiebant impetus conprimendus, et praeterea uestra scripta legissem quae ad clerum nostrum per Crementium hypodiaconum nuper feceratis, ut his qui post
Abbreviated transcription (Latin):
psuasio nra defuit: Quantũ scđm legem fidei
ettimorẽ dĩ dño suggerente nr̃a mediocritas
potuit niti: Postea quã uero et torm̃ta uene¬
runt siue iam tostis frĩb nrĩs. siue adhuc ut
torquerent᷑ inclusis ad corroborandos et
confostandoseosñr sermo penstrauit: Itẽ
cũ comperissẽ cos qui sacrilegis contactibus
manussuas atq: ora maculassent. uel nefan¬
dis libellis nihilominus conscientiã polluis¬
sent: ex ambire ad mastrras passim confessores
quoq inpostuna & gratiosa dep̃catione
corrumpere : utsincullo discrimine atq ex¬
amine singulorũ darent᷑ qo tidice libellorũ
milia contra euangelii legem̃litteras feci qui¬
bus mastrras et confessores consiliomeo quã¬
tũ possem ad dominica praecepta reuocarẽ :
Item presbiteris et dia conibus nonde fuit
sacerdotii uigor: ut quidã minus disciplinȩ
memores & temeraria festinatione pracci¬
pites. quicũ lapsis cõmunicare iã coeperan

Expanded text:
persuasio nostra defuit, quantum secundum legem fidei persuasio nostra defuit, quantum secundum legem fidei et timorem Dei Domino suggerente nostra mediocritas potuit eniti.. postea quam uero et tormenta uenerunt, siue iam tortis fratribus nostris siue adhuc ut torquerentur inclusis, ad corroborandos et confortandos eos noster sermo penetrauit. item cum conperissem eos qui sacrilegis contactibus manus suas adque ora maculassent uel nefandis libellis nihilominus conscientiam polluissent exambire ad martyras passim, confessores quoque inportuna et gratiosa deprecatione conrumpere ut sine ullo discrimine adque examine singulorum darentur cotidie libellorum milia contra euangelii legem, litteras feci quibus martyras et confessores consilio meo quantum possem ad dominica praecepta reuocarem. item presbyteris et diaconibus non defuit sacerdotii uigor ut quidam minus disciplinae memores et temeraria festinatione praecipites, qui cum lapsis communicare iam coeperant.