comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa oꝑa maiora se ipsũ facere ostende¬
ret: adiecit atq ait. Quia ego ad pa¬
trẽ uado. & qđcũq petieritis in no¬
mine meo hoc faciã. Nũquid in eũ
soli apłi crediderunt. Ad eos itaq lo¬
quebat᷑ dicendo. qui credit in me in qͥb
eo donante etiã nos sumus. qͥ utiq ñ
qđ cũq petierimus accipimꝰ. Ipsos qͦq
beatissimos si cogitemꝰ apłos: inuenimꝰ¬
enĩ eũ qͥ plus om̃ib laborauit non
autẽ ipse sed gr̃a d̃i cũ ipso ter dñm
rogasse ut ab eo discederet angłs sata¬
ne : nec tamen quod rogauerat accepis¬
se. Quid dicimus km̃i: Putahimꝰ ne
hoc ꝓmissũ ubi ait quodcũq petie¬
ritis hoc faciã. nec apłis fuisse comple¬
tit implebit. si apłos suos in sua
positũ est in nomine meo. Ipsũ enim
qđcũq non ait petieritis ut cũq.
sed in nomine meo. Qui ꝓmisit gͦ tã
magnũ beneficiũ. quid uocat᷑: Utiq¬
significat saluatorẽ. Non itaq nos

Expanded text:
illa opera majora seipsum facere ostendeilla opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse ab illtit implebit, si Apostolos suos in sua positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid vocatur? Utiqsignificat Salvatorem: non utique nos
Abbreviated transcription (Latin):
malũ est homini qͥ ꝑ offensionẽ man¬
clucat. & si hominis offensionẽ qͣnto
magis dĩ. cuius in israhelitis non par¬
ua erat offensio repudiare quod da¬
bat sapientia & petere id qđ inhiabat
concupiscentia. quãuis illi nec pete¬
rent sed qͥa deerat murmurarent.
Sed ut sciremus non di creaturã ẽẽ
culpabilẽ sed inobedientiã contumacẽ
& inordinatã cupiditatẽ : non ꝓpter
poecũ sed ꝓpter pomũ mortẽ homo
primus inuenit. & esau pͥmatus suos
non ꝓpt̃ gallinã sed ꝓpter lenticulã
ꝑdidit. Quomͦ gͦ intelligendũ est
quodcũq petieritis hoc faciã. si dẽ
aliqua petentib fidelib etiã consu¬
lendo non facit: An foete solis apłis
dictũ debemus accipere: Absit. Un¬
de enĩ ad hoc uenit ut diceret : suꝑi¬
us dixerat qͥ credit in me oꝑa que
facio faciet & maiora horũ faciet. de
qua re pͥstino sermone tractauimꝰ. Et
ne quisquã hoc sibi tribueret. ut etiã

Expanded text:
Malum est homini qui per offensionem manMalum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo invenit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiis ur̃is insumatis. Male gͦ
usurus eoquod uult acciꝑe. dõ potiꝰ
miserante non accipit. Proinde si
hoc ab illo petit᷑ unde homo leꝰ atͣ
ex auditus: magis metuendũ est ne
qđ posset non dare ꝓpitiꝰ det iratꝰ
An non uidemꝰ ifrahelitas malo suo
impetrasse. qđ culpabili concupis¬
centia petiert̃: Concupierant enĩ
carnib uesci. quib pluebat᷑ man¬
na de celo. Fastidibant qͥppe qđ
habebant : & qđ non habebant im¬
pudent̃ petebant. quasi non meliꝰ
peterent. non ut cib deerat᷑ qͥ inde¬
centi desiderio p̾staret᷑. sed ut ille qͥ
aderat sanato fastidio sumeretur.
Quando enĩ nos delectant mala &
non delectant bona. rogare debemꝰ¬
dm̃ potius ut delectent bona. quã
ut concedant᷑ mala: non quia malũ
est carnẽ uesci. cũ de hac re loquens
apłs dicat. om̃is creatura dĩ bona ẽ
& nichil abiciendũ qđ cũ gr̃arũ actio¬
ne accipit᷑. sed quia sicut idem ipse ait.

Expanded text:
cupiscentiis vestris insumatis . Male ergo cupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait,
Abbreviated transcription (Latin):
so non loquar. pater autẽ in me ma
erant oꝑa eius. Eit utiq minus est
uerba iusticiȩ p̾dicare quod fecit p̾t᷑
nos. quã impios iustificare qđ ita fa¬
cit in nobis ut faciamꝰ & nos. Restat
inqͥrere quomͦ accipiendũ sit qđcũq
petieritis in nomine meo hoc faciã.
Propt̃ multa enĩ quȩ petunt fideles
eius nec accipiunt : non parua hinc
exorit᷑ questio. Sed qm̃ sermo iste
iã claudendus ẽ. ei considerandȩ atq
tractandȩ̨ tribunt᷑ saltĩ parua dila
tio¬
agnã spẽ dñs suis ꝓmisit
sꝑantib dicens. quia ego
ad patrẽ uado. & qđ cũq
petieritis in nomine meo hoc faciam.
Sic gͦ ꝑrexit ad patrẽ ut non
relinqueret indigentes. sed exaudiret
petentes. Sed quid ẽ quodcũq petie¬
ritis. cũ uideamus plerũq fideles eiꝰ.
petere & non acciꝑe:An forte ꝓpt̾ea
qͥa mala petunt: Nã hoc exꝓbrauit
apłs iacob dicens. petitis & non acci¬
pitis eoquod male petatis. ut in con¬

Expanded text:
so non loquor: Pso non loquor: Perant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem tioMagnam spem Dominus suis promisit sperantibus, dicens: Quia ego ad Patrem vado, et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcumque petieritis, cum videamus plerumque fideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? Nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in con
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs p̃scit salus & iustificatio ꝑmanebit.
In illis tantũ oꝑa dĩ. in his autẽ est
etiã imaga dĩ. Sed & in celis sedes.
dñationes. pͥncipatus. potestates. ar¬
etiã his oꝑib maiora facit. qͥ oꝑan¬
te in se xp̃o cooꝑatur et̾nã salutẽ
ac iustificationẽ suã: Non hic audeo
p̾cipitare sententiã. intelligat qͥ po¬
test. iudicet qͥ potest. utrũ mauis sit
iustos creare quã impios iustificare.
Certe enĩ si ȩqualis est utrũq poten¬
tiȩ. hoc maioris ẽ miscđie. Hoc est
enĩ magnũ pietatis sacram̃tũ. quod
manifestũ est in carne: iustificatũ in
sp̃u. Apparuit angłis. p̾dicatũ est in
gentib. creditũ est in mundo. assũptũ
est in gła. Ded om̃ia oꝑa xxp̃i intelli¬
gere ubi ait maiora horũ faciet:
nulla nos necessitas cogit. Horuo
enĩ forsitan dixit. quȩ illa hora facie¬
bat. tunc autẽ uerba fidei faciebat :¬
& de his oꝑib fuerat p̾locutus di¬
cens. uerba que ego loquor uobis a meip¬

Expanded text:
salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem etiam est imago Dei. Sed et in coelis, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Aretiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo, cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum eis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria . Sed omnia opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meip
Abbreviated transcription (Latin):
pinde non solũ non habenti. uerũ etiã ui¬
habenti ñ incassũ ꝓmittit᷑. Non ha¬
benti quidẽ ut habeat᷑ : habenti au¬
tẽ ut amplius habeat᷑. Nã nͥ ab alio
minus. ab alio amplius haberet᷑. sc̃s
heliseus sc̃o heliȩ non diceret. Sp̃s
qͥ est in te: duplo sit in me. Quando autẽ
ait iohannes baptista non enĩ ad m̃¬
surã dat ds̃ sp̃m. de ipso dĩ filio loque¬
batur cui non est clatus sp̃s ad m̃su¬
rã: quia in illo inhabitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporalit̃. Heq enĩ

Expanded text:
Proinde non solum non habenti, verum etiam Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
itaq minus. clandus erat eis amplius.
Habebant occulte. accepturi fuerant
qđ habelunt. De qͦ munere apłs
loquens ait. Nos autẽ non spm huiꝰ
mundi accepimꝰ. sed spm̃ qͥ ex dõ ẽ:
ut sciamꝰ quȩ a dõ donata sunt nobis.
scĩ : non semel sed bis numero dñs egit.
Max enĩ ut resurrerit a mortuis:
insufflans ait. Accipite sp̃m scm.
misit etiã postea quã ꝓmisit: Aut ñ
insufflatꝰ ab ipso. & post ab ipso mis¬
sus e cȩlo: Qnappt̃ cur ipsa quȩ facta
ẽ euident̃ donatio eiꝰ bis facta fuerit
alia questio est. Fortassis enĩ ꝓpt̾ duo
re dilectio: hȩc eius gemina ẽ in ma¬
nifestatione facta donatio. Et si alia
causa querenda est. non nẽ eius inqͥsi¬
tione in loeigiorẽ quã oportet modũ
sermo iste mittendus ẽ: dũ tam̃ con¬
nos posse ata agere tanto minꝰ quan¬
to illũ ꝑcipimꝰ minus. tanto autẽ ã¬
plius quanto illũ ꝑcipimꝰ amplius:

Expanded text:
itaque minus, dandus erat eis amplius. itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi erant maquod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis .m Spiritus sancti non semel, sed bis numero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum smisit etiam postea quem promisit? Aut non iinsufflatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter dre dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen connos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius.
Abbreviated transcription (Latin):
non xp̃i quȩ iam p̾cesserat sed dĩ
sa est ista sententia. Qui enĩ se filiũ
diligere credit. & patrẽ non diligit:
ꝓfecto nec filiũ diligit. s qđ sibi ip¬
se confinxit. Deinle apłica uox
diount. corde autẽ & factis negant.
sic̃ de talib ait. Confitent᷑ autẽ se
nosse dm̃. factis autẽ negant. Si negat᷑
dñs iħs. animo. uerbo. facto. corde. ore.
fitentes. corde & factis non negantes.
prarsus si ueracit hoc dicebant. ꝓcul
dubio diligebant. Quomͦ gͥ diligebant
ut diligant eũ & eius mandata con¬
seruent. ut accipiant spm̃ scm̃: quẽ nͥ¬
h aberent ꝓfecto diligere & mandata
seruare non possent. Restat gͦ ut ͤ in
& habendo mereri ut plus habeat.¬
& plus habendo plus diligat. lã itaq
habebant sp̃m discipłi quẽ dñs ꝓmitte¬
bat. sine qͦ eũ dnm non dicebant. nec
tam̃ eũ adhuc habebant sicut eũ
dñs ꝓmittebat. Et habebant gͦ &
non habebant : qͥ quantũ habendus
fuerat nonclũ habebant. Habebant

Expanded text:
non Christi, quae jam praecesserat, sed Dei sa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, fitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut i habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc sic habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Legi enĩ dĩ non est subiecta.
nec enĩ potest: uelut si dicamꝰ iniuis¬
titia iusta ẽẽ non potest. Mundũ
qͥppe ait hoc loco mundi significans
dilectores. quȩ dilectio ñ ẽ a patre.
Et ideo dilectioni huiꝰ mundi de qua
satis agimꝰ ut minuat᷑ & consumat᷑
in nobis contͣria est dilectio dĩ. quȩ
non potest: qͥa non uidet eũ neq scit eũ.
Non enĩ habet inuisibiles oculos
in eis ut maneat. non manebit ut
sit. Prius est enĩ ẽẽ alicubi. quã ma¬
nere. Sed ne putarent qđ dictũ
ẽ apud uos manebit ita dictũ. quẽ¬
admodũ apud hominẽ hospes uisi¬
bilit᷑ manere consueuit: exposuit
quid dixerit apud uos manebit.
cũ adiunxͣ & dixͣ. & in uobis erit.
Ergͦ inuisibilit̾ uidet᷑. nec si ñ sit
in uobis potest ẽẽ in nobis eius scien¬
tia. Dic enĩ a nobis uidet᷑ in nobis &
nr̃a conscientia. Nlã faciẽ uidemꝰ
alterius. nr̃am uidere non possumꝰ.
Conscientiã uͦ nr̃am uidemꝰ. alteriꝰ

Expanded text:
i non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae non potest, quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nob nam faciem videmus alterius, nostram videre non possumus; conscientiam vero nostram videmus, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
Sed philippus unus ex apłis qͥd audi¬
erit non intelligens. dñe inqͥt ostende
nobis patrẽ. & sufficit nobis. Cui dñs.
Tanto inqͥt tẽpore uobiscũ sũ. & non
cognouistis me philippe: Qui me ui
det: uidet & patrẽ. Ecce increpat
quod tanto tẽpore cũ ipsis erat. & nõ
cognoscebat᷑. Nonne ipse dixerat &
quo ego uado scitis & mã scitis. & se
nescire dicentes eos hec scire conuice¬
rat. addendo atq dicendo ego sũ uia
tanto tẽpore uobiscũ sũ & non cogno¬
iustis me: cũ ꝓfecto & qͦ iret a uiã
scirent. non ob aliud nisi quod ipsũ
utiq scirent: Ded facile ista soluit᷑
questio. si dicamꝰ quod eũ aliqͥ eoꝵ scie¬
bant aliqͥ nesciebant. atq in his qͥ nes¬
ciebant & pbilippus erat. ut qđ ait.
& qͦ ego uado scitis & uiã scitis illis
dixisse intelligat᷑ qͥ sciebant. non philip¬
po cui dictũ est tanto tẽpore uobiscũ
sũ & non cognouistis me philippe. His

Expanded text:
Sed Philippus unus ex Apostolis, quid audiSed Philippus unus ex Apostolis, quid audierit non intelligens: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atTanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His
Abbreviated transcription (Latin):
est in ipso. ipse est in se ip̃so. Nos
autẽ non ipsa uita. sed ipsius uitȩ
participes sumus. Atq ita ibi erimꝰ
ut nt nobis ipsis. non quod ipse ẽ ẽẽ
possimus. sed nos ipsi non uita. ipsũ
habeamꝰ uitã. qͥ se ipsũ habet uitã
eoquod ipse sit uita. Deniq ipse &
in seipso est mutabiliter : & in patre
inseparabilit᷑. Nos uͦ cũ in nobis ipsis
ẽẽ uoluissemꝰ ad nos ipsos turbati su¬
mus. unde uox illa est ad me ipsũ tͣ¬
bata est anima mea. atq intł e terus
cõmutati. neque id quod fuimꝰ mane¬
re potuimꝰ. Cũ autẽ ꝑ ipsũ uenimꝰ
ad patrẽ sicut ait nemo uenit ad
patrẽ nͥ ꝑ me : manentes in illo nec
apatre nos quisqͣm poterit separare
nec ab illo. Conectens itaq conse¬
quentia p̾cedentib. si cognouistis me
inqͥt & patrẽ meũ utiq cognoscetis:
hoc est quod ait. nemo uenit ad pa¬
trẽ nisi ꝑ me. Deide subiungit. Eit
a modo cognoscetis eũ. & iundistis eũ.¬

Expanded text:
est in ipso, ipse est in seipso: nos est in ipso, ipse est in seipso: nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus, atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse sit vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit: Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Deinde addiderat & qua ego uado
scitis & uiã scitis. nichilq aliud osten¬
dit ẽẽ quod dixit : nͥ qͥa ipsũ sciebant.
Quid gͦ est ire ad se ipsũ ꝑ se ipsũ. qđ
etiã discipłis pstat ut eant ad ipsũ ꝑ ip¬
sũ. ut potuimꝰ pͥstino sermone iã dixi¬
mus. Quod itaq ait: ut ubi ego sũ ce uos
sitis. ubi erant fuerant nͥ in ipso: Ac
ꝑ hoc ẽ etiã ipse in se ipso. & ideo ibi illi
ubi & ipse id est in ipso. Ipse ẽ gͥ uita
ȩt̃na in qua futuri sumꝰ cũ acceꝑit nos
ad se: & ipsa uita eterna qđ ips e est
III est in ipso. Sicut enĩ pater habet uitã
in semet ipso. & utiq non aliud est uita
quã habet nisi quod est ipse qͥ hanc
habet : sic dedit filio habere uitã in se¬
met ipso. cũ ipse sit eadẽ uita quam
habet in semet ipso. Nũ qͥd autẽ nos
uita quod ẽ ipse hoc erimꝰ. cũ in illa
uita hoc ẽ in ipso ẽẽ ceꝑimus: Nlon
utiq : qͥa ipse existendo uita habet
uitã. & ipse ẽ qđ habet. & qđ uita

Expanded text:
o scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est  est, in ipso. Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, et utique non aliud est vita quam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet: sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum ipse sit eadem vita quam habet in semetipso. Numquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo vita habet vitam, et ipse est quod habet, et quod vita
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ a patris similitudine in nullo
prorsus discrepet filius. Nã nisi eẽnt¬
duo pat̾ &e filius. non dictũ eẽt si
cogno uistis me & patrẽ meũ cognos¬
cetis. Utiq enĩ: quia nemo inquit ad
illi sũ om̃ino simillimꝰ. amodo cognos¬
cetis eũ cũ cognoscitis me: & uidistis
eũ si oculis cordis uidistis me. Quid
gͦ est quod dicis philippe. ostende
nobis patrẽ & sufficit nobis: Tanto
inqͥt tempore uobiscũ sũ & non cog¬
nouistis me philippe: Qui uidet me.¬
uidet patrẽ. Quod si ad me multũ ẽ

Expanded text:
sed quod a Patris similitudine in nullo sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis. illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me videt, videt et Patrem. Quod si a te
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. & quo uado scitis & uiã scitis. Ipse
est enĩ uia. Sed patrẽ nesciebant. ideo
audiunt. Di cognouistis me: & patrẽ
meũ cognoscetis. ꝑ me utiq & illũ.
Alius enĩ ego sũ : alius ille. Sed ne pu
tarent dissimilẽ: & amodo inquit cog¬
noscetis eũ. & uidistis eũ. Uiderunt
enĩ eius simillimũ filiũ. sed admonendi
fuerant talem ẽẽ etia patrẽ quẽ nondũ
uidebant: qualis est filius quẽ uidebant.
Et ad hoc ualet quod postea philippo
dicit᷑. qͥ uidet me udet & patrẽ
non quod ipse eẽt pater & filius. qͦđ
in sabellianis qͥ uocant᷑ etiã patri¬
passiani catholica fides dãpnat. sed
quo d tã similes sunt pat̾ & filius
ut qͥ unũ norit. ambos nouerit. So¬
lemus enĩ de simillimis duob ita lo¬
qui eis qͥ unũ illoꝵ uident & qualis
est alius uolunt nosse : ut dicamꝰ. Ui¬
cdistis istũ. illũ uidistis. Sic gͦ dictũ
est. qui uidet me uidet & p̾atrẽ:
non utiq ut ipse sit pat̾ qui filius.

Expanded text:
r: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Phdicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui me videt, videt et Patrem: non utique ut ipse sit Pater qui Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit: fundata enĩ fuit suꝑ petrã.
Non gͦ iste metuit ullas caliginosas suꝑstitio¬
nes. Qͥ enĩ aliud Itelligat᷑ pluuia cũ in
mali alicuiꝰ significatione ponit᷑. quã aut
rumores hominũ qͦs uentis conparatos puto.

Expanded text:
cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus significatione ponitur? aut rumores hominum, quos ventis comparatos puto
Abbreviated transcription (Latin):
iħc. Non haberes aduersũ me potesta¬
tẽ ullã. nͥ tͥ eẽt datũ desuꝑ. Propt̾ea qͥ
tradidit me tͥ. maus peccatũ habet.
Ecce respondit. & tam̃ ubicũq non res¬
pondit non sicut reus siue dolosus sed
sicut agnus. hoc est sicut agͣnus atq in

Expanded text:
es adversum me potestatem ullam, nisi tibi esset datum desuper. Propterea, qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. « Ecce respondit, et tamen non ubique respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est, sicut simplex atque in
Abbreviated transcription (Latin):
tuus neq est : totũ corpꝰ tuũ tenebro¬
sum erit. Si gͦ lum̃ qł inte est tenebrȩ
st̃. tenebrȩ quantȩ.  Qui locꝰ sic intel¬
ligendus est : ut nouerimꝰ om̃a oꝑa nr̃a
tẽ esse murIda ⁊ placere iN conspectu
d̃i si fiant simplici corde idest intenti.
one suꝑna fine illo caritatis : qr ⁊ ple¬
nitudo legis caritas. O culũ gͦ hic.
accipe debemꝰ ipsam iNtentionẽ. qua faei.¬
mꝰ quieqͥd facimꝰ. Quȩ si munda fuerit
& recta. & illud aspiciens qł aspicieri¬
mͣ necesse est bona sit. Quȩ oꝑa om̃a to

Expanded text:
um tenebrosum erit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si munda fuerit et recta et illud aspiciens quod aspiciemur, necesse est bona sint. quae opera omnia t
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ erit muNdũ qđ u: t̾ra uolutat᷑  Si
autẽ it i cȩlo. muncłu erit. qr munda st̃
quecũq cęlestia. Sordescit enim aliqͥd
cũ inferiori miscet᷑ naturȩ ꝗuis in suo gene-¬
re not sordidȩ. qr etiam de puro argento
sordidat᷑ aurũ si miscet᷑. Ita ⁊ animus nr̃
t᷑renoꝵ. cupiditate sordescit. quis ipsa
t᷑ra in suo genere atq: ordine muNda sit.
Cȩlũ autem hoc loco non corporeũ acceꝑĩ.
qr omẽ corpꝰ ꝓ t̾ra habendũ est. Totũ
enim munłũ debet contempnere . qui
sibi tesaurizat in cęlo. In illo gͦ cęlo de
quo dictũ est cȩlũ cęli dño. idest in
firmam̃to spũali. Non enĩ iN eo qđ
transiet constituere ⁊ collocare debe
se cuncta ista p̃cipe. cũ dicit. Lucer¬
na corporis tui est oculus tuus. Sigͦ
oculus tuus simplex fuerit. totum cor-

Expanded text:
 erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro terra habendum est. Totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in coelo. In illo ergo coelo de quo dictum est, Coelum coeli Domino , id est in firmamento spirituali, non enim in eo quod transiet, constituere et collocare debemse cuncta ista praecipere, cum dicit: « Lucerna corporis tui oculus tuus est. Si ergo oculus tuus simplex fuerit, totum co
Abbreviated transcription (Latin):
ignotꝰ est : tenebrȩ apellatȩ st̃. Si autẽ
malo animo fȩci. etiam ipsũ lum̃ tenebrȩ
st̃. L um̃ enim dicit᷑. qr nouit qͥsq quo
animo faciat etiam cũ malo animo facit.
Sed ipsum lum̃ tenebre st̃: qr non in suꝑ¬
inferiora declinatur. & duplici corde
quasi ũbram facit. Si gͦ lum̃ qđ in te
est tenebrȩ st̃. tenebrȩ quantȩ ͭ. Hoc est

Expanded text:
ignotus est, tenebrae appellatae sunt. Si autem ignotus est, tenebrae appellatae sunt. Si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt. Lumen enim dicitur, quia novit quisque quo animo faciat, etiam cum malo animo facit: sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in supinferiora declinatur, et duplici corde quasi umbram facit. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quȩdã oꝑa quȩ improbat. ⁊ morti¬
ficanda p̃cipit dicens. Mortificate gͦ
m̃bra urã quȩ st̃ suꝑ t̾ram. fornicationẽ.
inmunditiam. auaritiã. & cȩtera talia.
N ori gͦ quid quisq faciat. sed quo animo
faciat consicłanłũ est. Hoc est enim lu¬
m̃ iti nob̃. q hoc nob̃ manifestũ est bonio
animo nos facere qđ facimus. O mẽ eNio
qđ manifestat᷑ lum̃ est. Nam ipsa fac¬
ta quȩ ad hominũ societatẽa nob̃ ꝑcedt̃᷑
incertũ habent exitũ. & ideo tenebras
eas uocauit. Non enĩ noui cũ pecuniam
porrigo indigenti & petenti: quid in
de facturꝰ aut passurus sit. Et fieri
potest. ut uel faciat ex ea uel ꝓpt̃ eam
patiat᷑ aliqͥd mali. qđ ego cum cdarẽ. Ñ
euenire uoluerim. neq: hoc animo dede¬
rim. Itaq si bono animo feci qđ mͥ cũ
facerẽ notũ erat & ideo lum̃ uocatur:
illuminat᷑ etiam factũ meũ qualẽ cumq
exitũ habuerit. Qui exitꝰ qm̃ incertꝰꝙ

Expanded text:
at et mortificanda praecipit dicens: mortificate ergo membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, auaritiam et cetera talia. Non ergo quid quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum est. hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est, bono animo nos facere quod facimus; omne enim, quod manifestatur, lumen est. nam et ipsa facta, quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo dederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum
Abbreviated transcription (Latin):
de hac uitanecessitatẽ fr̃i consulit. nor
utiq caritate consulit. qr non illi
quem debet tamq. se ipsum diligere
sed sibi consulit. uel potius nec sibi:
quando qͥđẽ hinc sibi facit duplex cor.
qͦ impedit᷑ ad uidendũ dm̃. IN qua sola
uisione est beatitudo certa atq ꝑpe
tua. Recte gͦ sequit᷑ & p̃cipit qui
muncdando cordi nr̃o instat clicens.
Holite uob concłe tesauros IN terra.
ubi tinea & comestura ext̾miNant.
& ubi fures effodiunt ⁊ furantur.
Tesauritate uob̃ tesauros in cęlo. ubi neq tinea

Expanded text:
in hac vita necessitatem fratri consulit, non in hac vita necessitatem fratri consulit, non utique charitati consulit, quia non illi quem debet tanquam seipsum diligere, sed sibi consulit, vel potius nec sibi, quandoquidem hinc sibi facit duplex cor quo impeditur ad videndum Deum, in qua sola visione est beatitudo certa atque pe. Recte ergo sequitur, et praecipit, qui mundando cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur: hesaurizate autem vobis thesauros in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
& simplex: lauamini inquit mundi estote.
auferte nequitias ab animis ur̃is. atq a con¬
spectu oculorum meoꝵ. Ab his igitur sor¬
dib facies nr̃a lauanda est. quib dĩ aspec¬
tus offendit᷑. Nos enim reuelata facie glãm
dñi speculantes. iN eandem imaginẽ trans.¬
formamͦ. Sepe etiam cogitatio necessa.¬
riarum rerũ ad istam uitam ꝑtinentiũ
sautiat & sordidat interiorem oculum
nr̃m.  plerumq conduplicat: ut ea
quȩ uidem᷑ cum hominib recte facere
non eo corde faciamꝰ quo dñs p̃cepit. idest ũ¬
qr eos diligimꝰ. setd qr cõmodũ ab eis aliqͦd
ꝓpt᷑ necessitatẽ p̃sentis uitȩ adipisci uolu¬
mus. Pebemus autẽ benefacere illis ꝓpt᷑
salutem ipsors ȩt̾nam. non ꝓpt tempo¬
rale cõmodum nr̃m. Inclinet gͦ dĩ cor
nrm iN testimoNia sua. ⁊ non in emolu
m̃tum. F inis enim ȩt̃ni p̃cepti est cari¬
tas. de corde puro ⁊ conscientia bona &
fide non ficta. Qui autem ꝓp̃t suã

Expanded text:
am mundus est et simplex. lauamini, inquit, mundi estote, am mundus est et simplex. lauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum hominibus recte facere non eo corde faciamus, quo dominus praecipit, id est quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis uitae adipisci uolumus. debemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. inclinet ergo deus cor nostrum in testimonia sua, mentum. Finis enim praecepti est charitas, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Qui autem propter suam
Abbreviated transcription (Latin):
si turpissimum om̃es fatentur : intelligen¬
dum est hoc p̃ceptum ungendi caput
& faciem lauandi ad interiorem homi¬
nem ꝑtinere. Ungere gͦ caput ad lȩti¬
tiam ꝑtinet. lauare autem faciem ad
munidiciam. Et ideo caput ungit. qͥ
lȩtatur interius m̃te atq: ratione. Hoc
enĩ recte accipimus caput qđ in anima
p̃miniet. & qͦ cetera hominis regi & gub̃¬
nari manifestũ est. Et hoc facit qui ñ
foris querit lȩtitiam: ut de laudib ho¬
minũ carnalit᷑ gaucleat. Caro enĩ quȩ
subiecta esse debet nullomͦ est totiꝰ humanȩ
nat urȩ caput. N emo quicdẽ umq. carnẽ
suam odio habuit sicut apł̃s dicit: cũ
de diligenda uxore p̃cepit. S ed ca-¬
put mulieris uir : eui uiro caput est
xp̃s. Interiꝰ gͦ gaudeat in ieiunio suo
eoipso qđ sic se ieuinando auertit a uolup¬
tate scłi ut sit subditus xp̃o. qui sccdm̃
Ita enim & faciem lauabit. idest cor
munclabit. quo uisurus est dm̃. non int᷑po¬

Expanded text:
si turpissimum omnes fatentur, intellegensi turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interpo
Abbreviated transcription (Latin):
potest conuinei ut rum hoc comptẽp¬
tu suꝑflui cultꝰ an ãbitione aliqua fa¬
ciat. qr & sub ouina pelle cauendos
lupos dñs p̃cepit. S ed ex fructib
inquit eoꝵ cognoscetis eos. Cum enim
cȩꝑint aliquib temptationib ea ipsa
illis subtrahi uel negari quȩ isto uela¬
mine uel consecuti su̾nt uel c̃seqͥ cupiunt:
tẽ necesse est appareat utrum lupꝰ i ouina
pelle sit. an ouis in sua. Non enim ꝓpterea
ornatu suꝑfluo debet aspectus hominũ mul¬
cere xp̃ianus. qr ilłũ parcum habitum ac
necessarium etiam simulatores sepe usur¬
pant ut incautos decipiant. qr n illȩ oues
non debent deponere pelles suas. si aliqͣn¬
do eis lupi se contegunt. Queri gͦ solet
quid sit qł ait. uos autem ieiuniantes un¬
gite capita ur̃a & facies ur̃as lauate. ne
uide amini hominib ieiunaNtes. NON
enim qͥspiam recte p̃cepit quis faciem co¬
tidiana consuetudine lauemꝰ. unctis etiã
capitib cum ieiunamꝰ nos esse deb̃e. Qd

Expanded text:
potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae oues non habent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri ergo solet, quid sit quod ait: uos autem ieiunantes unguite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes. non enim quispiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos esse debere. quod
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ oratione frenauit & fixit:
Quis p̾ter samson ꝓpt̾ suã sitim
max illa mortui asini exundante
satutus ẽ: Quis p̃ter heliã curru
igneo in alta subuectus ẽ : Quis p̾t
heliseũ qđ paulo ante cõmemoraui.
sepulto suo cadauere cadauer alterius
reddidit uitȩ: Quis p̃ter danihelem
int̾ ora inclusaꝵ secũ leonũ esurien¬
tiũ uixit in nocus: Quis p̾ter
tres uiros ananiã azariã misahel
in flãmis ardentib & non urentib
de ãbulaut illesus: Pretereo
cȩtera. qo hȩc satis ẽẽ arbitror
qͥb demonstretur & alios scõs quȩ¬
dã oꝑa miranda fecisse. quȩ nemo
alius fecit. Sed qͥ tã multa uitia
& malas ualitudines uerationesq
mortaliũ tanta potestate sanaret. nul¬
lus om̃ino legit᷑ antiquoꝵ. Ut enĩ tace¬
ant᷑ quos iubendo sicut &ccurrerant
saluos singulos fecit. marcus ȩuangłis¬
ta quodã loco ait. Uesꝑe autẽ facto
cũ occidisset sol afferebant ad eũ male

Expanded text:
Deum oratione frenavit et fixit ? Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos squae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omne
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scimus etiã antiqͦs fecisse ꝓ¬
phetas. fecit enĩ helias. Fecit heliseus:
& cũ in hac carne uiueret. & cũ in
suo monum̃to sepultus iaceret. Nã
qͥdã partantes martuũ cũ irruentib¬
hostib eorefugissent. eũq ibi posuissent.
continuo resurrexit. fecit tam̃ aliqua
xp̃c. que nemo alius fecit. qđ qͥnq mi¬
lia hominũ de qͥnq & quatuor milia
de septẽ panib pauit. quod suꝑ aqͥs
abulauit & petro ut hoc faceret p̃sti¬
tit. quod aquã mutauit in uinũ &
qđ aꝑuit oculos cęti nati. & alia
multa quȩ̨ cõmemorare longũ est.
Sed respondet᷑ nobis & alios fecisse
quȩ ipse non fecit. & quę nemo alius
fecit. Quis enĩ nͥ moyses egiptios
plagis tot tantisq ꝑcussit. diuiso
mari popłm duxit. manna de cęlo
esurientib impetrauit. aquã de petͣ
sitientib fudit : Quis. nͥ iħc naue
popło transituro. iordans fluenta
diuisit. & currentẽ solẽ emissa ad

Expanded text:
quod scimus etiam antiquos fecisse Proquod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibhostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor mide septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati ; et alia multa, quae commemorare longum est. Sed respondetur a nobis et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit, aquam de petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñs. qͥ me odlit
&e patrẽ meũ odit.
Utiq enĩ qͥ odit ue¬
ritatẽ. necesse est
oderit & ã qͦ ueritas
nata ẽ. Unde iã quan¬
tũ datũ ẽ. locuti sumus. Deinde ad¬
cdidit unde nobis nunc loquendũ ẽ:
si oꝑa non fecissẽ in eis quȩ nemo
alius fecit. peccatũ non haberent.
Peccatũ illud scilicet magnũ de qͦ
& supius ait. si non uenissẽ & locutꝰ
eis finssẽ peccatũ non haberent. hoc
ẽ peccatũ qͦ in eũ loquentẽ & oꝑan¬
tẽ non credidert᷑. Neq enĩ nullũ
habeant peccatũ antequã loquere¬
tur eis & oꝑaret᷑ in eis. sed hoc
peccatũ quo in eũ non credidert᷑
ideo sic cõmemorat᷑. qͥa ipso peccato
tenentur & cetera. Hoc enĩ si non
haberent & in eũ crederent : dimit¬
terent̃ & cȩtera. Sed qͥd ẽ hoc qđ
cũ dixisset si oꝑa non fecissẽ in eis.
mox addidit quȩ nemo alius fecit :
Nulla quippe in oꝑib xp̃i uident᷑
ẽẽ maiora quã suscitat io mortuoꝵ.

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum;
Abbreviated transcription (Latin):
aut sp̃s sc̃s fecit nemo alius fecit. qͥa
totius trinitatis una substantia est.
inueniet ipsũ fecisse. si quando qͥspiã
dĩ homo tale aliqͥd fecit. Potest qͥłpe
in se ipso cuncta ꝑ ipsũ. nemo autem
potest aliqͥd sine ipso. Xp̃s nãq cũ
patre & spũ sc̃õ non sunt tres diis
unus ds̃. de qͦ scriptũ ẽ. Benedictus
dñs ds̃ isrł. qͥ facit mirabilia solus.
aliqͥd eoꝵ fecit ipso faciente fecit.
hoc autẽ ipse non illis facientib
fecit.

Expanded text:
aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia est, inveniet ipsum fecisse, si quando quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patre et Spiritu sancto, non sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus .aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus, fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
eis. & nundũ hoc fecerat quando dice¬
bat si oꝑa non fecissẽ in eis quȩ nemo
alius fecit. Nimirũ gͦ sunt illa quȩ
in eoꝵ ualitudinib tanta mirac ula
salutis ostendit. quanta in illis antea
nemo donauit. Hec enĩ uiderunt. &
hoc eis exꝓbrans adiungit & dicit.
Nunc autẽ & uiderunt & oderunt
& me & patrẽ meũ. Sed ut impleat᷑
sermo qͥ in lege eoꝵ scriptus ẽ. qͥa
odio habuerunt me gratis. Eorũ le¬
gẽ dicit non ab ipsis inuentã sed
ipsis datã. sicut dicimꝰ panẽ nr̃m
cotidianũ: quẽ tam̃ adeo petimꝰ.
addendo da nobis. Gratis autẽ odit
qͥ nullũ ex odio cõmodũ quęrit. uel
in cõmodũ fugit. Sic oderunt dñm
impii. sic diligunt iusti hoc ẽ gratiᷤᷤ.
ut alia p̾ter illũ non expectent bo¬
na. qm ipse erit in om̃ib om̃ia.
Quis qͥs uͦ altius adtenderit xp̃m
dicentẽ si oꝑa non fecissẽ in eis qͤ
nemo alius fecit. sed hȩc & si pater

Expanded text:
eis: et nondum hoc fecerat, quando diceeis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit sed haec et si Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tangerent. & quot quot tangebant
eũ salui fiebant. Hȩc. nemo alius fe¬
cit in eis. Dic enĩ intelligendũ est¬
qd̃ ait in eis non inter eos uel corã eis:
s prorsus in eis. qͥa sanauit eos. Hȩc
qͥppe intelligi uoluit quȩ non solũ
facerent admirationẽ. uerũ etiã ma¬
nifestã conferrent salutẽ. ꝓ qͥb bene¬
ficiis utiq amorẽ non odiũ retribue¬
re debuerunt. Om̃ia qͥdẽ cȩteraꝵ mi¬
racula suꝑat qđ ẽ natus ex uirgine.
matrisq integritatẽ solus potuit
nec conceptus uiolare nec natus:s
hoc nec corã eis factũ ẽ nec in eis. Ad
agnoscendã qͥppe huiꝰ miraculi ueri¬
tatẽ non cõmuni cũ eis aspec Hu.
sed discreto ab eis discipulatu apł̃i ꝑue¬
nerunt. Iam uͦ illud quod die t̾tia
in carne in qua occisus fuerat de sepul¬
chro se reddidit uiuũ. & nũquã de¬
inde moriturus cũ illa ascendit in cę¬
lũ. suꝑat etiã cuncta quȩ fecit : sed
neq hoc factũ est in iudeis neq corã

Expanded text:
quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram
Abbreviated transcription (Latin):
erat om̃is eiuitas ad ianuã congre¬
gata. & curauit multos qͥ uexabant᷑
uariis languorib & demonia mul¬
ta eiciebat. Id autẽ cũ cõmemoras¬
set matheus. etiã testimoniũ ꝓpheti¬
cũ addidit dicens: ut ad impleret᷑
qđ dictũ ẽ ꝑ isaiã ꝓpħam dicentẽ.
Ipse infirmitates nr̃as accepit. & egri¬
tudines portauit. Itẽ alio loco dicit
marchus. Et quocũq introibat in
uicos uel in uillas aut ciuitates in
plateis ponebant infirmos. & dep̃ca

Expanded text:
is civitas ad januam congregata: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus, et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepit, et aegritudines portavit . Item alio loco dicit Marcus: Et quocumque introibat in vicos, vel in villas, aut in civitates, in plateis ponebant infirmos, et d