comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut mssa hinc doctorum paucitus. nl¬
la indoctor turba dissentiat. Quare aut
negandum ẽ pecratum cominicti. aut
facendum ẽ uosuntate comunicti. Nũc
autem non recte negat peccasse aĩam
qui et penitendo eam corrigi fatetur:
et ueniam petenti dari. et ꝑseuerantẽ
in pc̃cis iusta dei lege dampnari. Po¬
stremo si non uoluntate mala facim
nemo obiurgandus omnino. aut mo¬
ana lex et disciplina omnis religionis
auferatur necesse ẽ. uoluritate ergo pͥ¬
critur. Et qm̃ peccari nõ dubiũ ẽ. ne hoc
quidem dubitandum iudeo hr̃e aĩas
liberum uoluntatis arbitrium. Tales
enim seruos suos meliores ẽẽ iudicauit¬
deus si ei seruirent liberaliter. Quod
nullo mõdo fieri posset si ñ uolũtate
s necessitate. seruirent. Liberaliter
igitur angeli deo seruiunt. neqz hoc
deo s ip̃is prodest. Deus ẽĩ bono alt̾ius
non indiget. quia a se ip̃s ẽ. Quod aũt
ab eo genitum ẽ. id rp̃m quia non est

Expanded text:
ut nulla hinc doctorum paucitas, nulut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est, voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa Dei lege damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus omnino, aut moana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur. Et quoniam peccari non dubium est, ne hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium. Tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter: quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed necessitate servirent. 28. Liberaliter igitur Deo Angeli serviunt, neque hoc Deo, sed ipsis prodest. Deus enim bono alterius non indiget, quoniam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
iestate ip̃ius ei uni libentissae subditi.
Ille autem angelus magis se ip̃m diligẽ
do ꝙͣ deum subditus ei esse noluit: et in¬
tumuit per superbiam. et a sumia eẽnti¬
a defecit et lapsus ẽ. Et obhoc minus ẽ
ꝙͣ fuit: quia eo qd̾ minus erat frui uo¬
luit. cum magis uoluit sua potentia
frui ꝙͣ dei. Quãꝙͣ enim non sumine
tamen amplius erat. quando eo qd̾
summe ẽ sruebatur. ꝯm̃ deus solus fũ¬
me ẽ. Quicquid autem minus ẽ ꝙͣ erat.
non ĩ quantum ẽ s in quantũ minꝰ ẽ.
malum ẽ. Eo enim quo minus ẽ ꝙͣ erat.
tendit ad mortem. Quid autẽ mirum
si fit ex defectu mopia. et ex inopia in¬
udentia. qua diabolus utiq drabolus
te inuista pena uideretur: que peccã¬
tem consequitur. et que dampnatio
mincupatur. Nunc uero usq adeo pec¬
caitum uosuntariu masum ẽ. ut mil¬
lo mõdo sit peccatum si non sit uolũta¬
rium. Et hoc quidem ita manifestũ ẽ

Expanded text:
jestate ipsius, ei uni libentissime subditi. jestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, fruebatur, quoniam Deus solus summe est. Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est. Eo enim, quo minus est quam erat, tendit ad mortem. Quid autem mirum si ex defectu inopia, et ex inopia invidentia, qua diabolus utique diaboluste injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo peccatum voluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium, et hoc quidem ita manifestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
per ip̃am. et ip̃a per incommutabilem ueri¬
ratem: qui filius dei urricus ẽ. atq ita et
corpus per ip̃m filium dei ugebit: quia
omiia per ip̃m. Dono etiam eius quõd a¬
nime datur id ẽ sancto spiritu. ñ solũ
anima cui datur salua et paccatã sca
fit. s ip̃m etiam corpus uiuificabit erit¬
q in natura sua mundissimum. Ip̃e
enim dicit. Muñdate que intus surit:
et ca que foris sunt munda erunt Dicit et
toergo peccato: aufertur pc̃ci pena. Et
ubi ẽ malum. ubi ẽ mors coritencio tua.
ubi ẽ mors aculeus tuus. Uincit enim
essentia nichilum. et sic absorbetur
tatis masus angelus oberit: qui diabo¬
sus dicitur. quia et ip̃e ĩ quantũ ange¬
lus ẽ. non ẽmalum. s ĩquantũ peruer¬
sus propria uoluntate. Fatendũ ẽ emͣ
et angelos natura ẽẽ mutabiles. si deꝰ
ẽ solus incommutabilis. s ea uolũtate
qua magis deum ꝙͣ se diligunt firmi ⁊
stabiles manent in illo. et fruunt᷑ ma¬

Expanded text:
vigebit, et ipsa per incommutabilem verivigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vigebit, quia omnia per ipsum. Dono etiam ejus, quod animae datur, id est sancto Spiritu, non solum anima, cui datur, salva et pacata et sancta fit, sed ipsum etiam corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Dicit eto ergo peccato, auferetur et poena peccati: et ubi est malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Vincit enim essentia nihilum, et sic absorbetur catis malus angelus oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur ma
Abbreviated transcription (Latin):
dat mente illi seruiens ee bona uosũtate.
fine dubitutione repambitur. et a uis¬
tis mutribisibus ad unum incomimitabi¬
se reuertetur: reformata per sapientiam
non formatam. s per quam formant᷑
uinuersa. frueturq deo per sp̃m sãctũ
quod ẽ donum dei. Itasit homo spũalis.
omnia uidicans ut ip̃e a nemine uidi¬
cetur. disigens dñm deum suum ĩ toto
corde. et in tota amma. et in tota mente
et disigens prorimum suũ nõ carnasis
si tanquam se ip̃m. de ciutem spũalit
dilig it. qui ex toto quod m eo uiut de¬
uin . disigit. In his enim duobus ꝑre¬
ceptis tota sex pendet et prophete. Inde
iam erit consequens ut post mortẽ tem¬
porasem quam debemue primo pc̃co.
rompore atq or dine suo. hoc corpuis ne¬
seitilatur pristine santati. gaomi tõ
per se hebit. si per amimam stabilitam
idio. que rur sus non per se stabilit.
s pordeum quo fruitut. ideoo oiessi
ꝙͣ corpus uigebit. Corpus em uigebit¬

Expanded text:
dat, mente illi serviens et bona voluntate; dat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur universa, frueturque Deo per Spiritum sanctum, quod est Donum Dei. Ita fit homo spiritualis omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diligit. In his enim duobus praeceptis tota Lex pendet, et Prophetae . 25. Inde jam erit consequens ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ip
Abbreviated transcription (Latin):
possidebis. et eripitur ei quodamat. Io
omin amat quõd et mimis ẽ ꝙͣ uita. quia
corpus ẽ. et propter ip̃m ꝑcc̃m quo amat᷑
fit corruptibile. ut fluendo deserat ama¬
torem suum. quia et ille hoc amandõ de¬
seruit deum. Precepta enĩ eius neglexit
dicentis. hoc manduca. et hoc noli mã¬
ducare. T rabitur ergo ad penas. quia ĩ¬
feriora diligendo in egestate uoluptatũ
suarum et in dolorib apud inferos on¬
dmatur. Quid ẽ enim dolor qui dicitur
corporis nisi corruptio repentina salu¬
tis cius rei quam mase utendo amia
corruptiombus obnoria uiuit. Quid
aũt dolor quidicitur anim insi carere mu¬
tabisib reb quib fraedatur. aut frui se
possa spenib̾it. Et hoc ẽ totum quõd dicit᷑
masum id ẽ peccatum et pena pectati Soi
aũt dum in ħoc stadio uite humanie aĩa
degit uincat cas quas aduersum se mitri¬
uit cupiditates fruendo mortalibus. et
ad eas uincendas gr̃a deise adiuuaricre¬

Expanded text:
possidebit, et eripitur ei quod amat. Id possidebit, et eripitur ei quod amat. Id enim amat quod et minus est quam vita, quia corpus est; et propter ipsum peccatum, quod amatur fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus neglexit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli . Trahitur ergo ad poenas: quia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei quam male utendo anima corruptioni obnoxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse speraverat? Et hoc est totum quod dicitur malum, id est, peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari cre
Abbreviated transcription (Latin):
der ormis ẽ. et qui forma ẽ i fabricata at
ouo formo sissitna. Hab̾et afiquam spẽm.
sme qua corpus non ẽ corpuo.Si ergo
qne citiae quis nistiruerit corpus. ille q̃¬
ratur qui est ommnum speciosissimꝰ om̃is
deps aa atq summa cẽntia ex qua ẽ
uñde et eẽntia dicitur. Mors autẽ non
õcogit quiquid moritur ĩ quantum
moritur. Nam si ca que moriunt pemit
morerentur. ad mehilum sinȩ dubioper¬
uem̾rent: s tantum moriunt᷑ quantum
minuis centie participant. quod breuiꝰ
itndici potest. tanto magie moriuntur
quanto mimus sunt. Corpus aũt minꝰ ẽ
manet in spe per uitam manet. siue qͣ
unumquodq anmał. fiue quã uniisci
natura mundi administrantur. Corpus
engomagis subiacet morti: et ideo uici¬
mus ẽ nĩchiło. Quapropter uita q̃ frus¬
ni corporis desectata negsigit deũ. incłi¬
esfititur et obhoc etiam caro et tra no¬
nimatur. et quaidiu ita ẽ regnũdei nõ

Expanded text:
pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis et prima atque summa essentia, ex qua est unde et essentia dicitur. Mors autem non esse cogit quidquid moritur, in quantum moritur. Nam si ea quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent; sed tantum moriuntur, quantum minus essentiae participant: quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura mundi administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicius est nihilo: quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, incliefficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur; et quamdiu ita est, regnum Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
eaui que uera ẽẽ perspexeris tene.
et ecẽe catholice tribue. que falsa re¬
spue. et michi qui homo sum ignosce.
Que dubia crede: donec aut respuenda
eẽ aut uera ẽẽ aut semper credenda ẽẽ.
ues intio doceat uel precipiat auctori¬
tas. Incerĩde igitur in hec que sequũt᷑
diligenter et pie ꝙͣtũ potes. Tales eĩ ad
summa uita ẽ. et ip̃e foris uite.
neq aliqua uita ĩ quancum uita est¬
masum ẽ. So ĩ quantũ uergit ad mor¬
cem. Moro autem uite non ẽ in iequetia
uo ab eo quod nec quicquam sit dicta ẽ
Ulo qui cam fẽcic et caius ẽencia frueba¬
lle qt dosens contra dei segem frui cor¬
poribus quib eam deus prefecit.ligit
adinchisum. Et hec ẽ nequitia ñ quba
camcorpus nichisum ẽAlam et ip̃mhẽt
alquam concordiam partium suarũ.
sme qua omnino ẽẽ non posset. Eego
eo factum ẽ et corpus qui omĩs con¬
odie cuput ẽ. habet corpus quandam
padur fue forme. sine qua prorsus mcħ

Expanded text:
tavi. Quae vera esse perspexeris, tene, tavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue; quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas. Intende igitur in haec quae sequuntur, diligenter et pie, quantum potes: tales enim adsumma vita est et ipse fons vitae, nec aliqua vita in quantum vita est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta eseo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia hoc anima peccatis surs obru¬
ta et implicata per seip̃am uidere ac te¬
nere non posset. nullo in reb hrmanis
ad diuina capessenda interposito gradu
per quem ad dei similitũdinem a terre¬
na uita homo interetur. ineffabili mĩa
dei temporali dispensatione ꝑ creaturã
mutabilem. s tamen ecernis legib ser¬
uientem ad commemorationem prime
sue perfecteq nature partim singulis
religio: quam cognoscere ac seque secu¬
rissima ac certissima salus ẽ. Defendi
autem aduersus loquaces et aperiri
tenti deo per se ip̃m demonstrance q̃
uera sunt. et ãd hec intuenda et perci¬
pienda bonas uoluntates per benos
angelos et quoslibet homines adiu¬
uante. Eo modo auter quisq utitur
quem iudet congruers his cum quib
agit feo itaq diu mustũq ꝯsiderans
quales oblatrantes. et quales querẽ¬
tes exꝑtus sun uel qualis ip̃e siue
cum latrarem. siue cũ quererem fue¬
rim. hoc modo michi utendrem pu¬

Expanded text:
Sed quia hoc anima peccatis suis obruSed quia hoc anima peccatis suis obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia Dei temporali dispensatione per creaturam mutabilem, sed tamen aeternis legibus servientem, ad commemorationem primae suae perfectaeque naturae, partim singulis us christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri tente ipso Deo per seipsum demonstrante quae vera sunt, et ad haec intuenda et percipienda bonas voluntates per bonos Angelos et quoslibet homines adjuvante. Eo modo autem quisque utitur, quem videt congruere iis cum quibus agit. Ego itaque diu multumque considerans quales oblatrantes, et quales quaerentes expertus sim, vel qualis ipse, sive cum latrarem, sive cum quaererem, fuerim; hoc modo mihi utendum pu
Abbreviated transcription (Latin):
asiqua duo comuncta. aut certe simiel
omnia. s in hac uita societati generis
humam sine dolo temporaliter ꝯgru¬
ens. eterna medicaretur unum deum
colens. qui nisi permaneret ĩꝯmut᷑a¬
bisis nulla mutabilis natura perma¬
neret. Mutari aũt ammam posse nõ
quidem localiter s potentialicer suis
affectibus quisq cognosct. Corpus
uero et temporibus et socis ẽẽ muta¬
bise cuiuis aduertere facise ẽ. fantas¬
mata porro nichil aliud sunt ꝙͣ de
specie corporis corporeo sensu aderac¬
ta figmenta: que memorie mãda¬
re ut accepta sunt ues par tiri ues ms¬
tiplicare uel contrahere uel distendere.
uel ordinare ues turbare ues quolt modo
sigurare facillimm ẽ: s cum uerũ que¬
ritur cauere et uititre difficise. Non ergo¬
creature potius ꝙͣ creatori seruiamꝰ. nec
euanescamus in cogitationib nr̃is. ex per¬
fecta religio ẽ. Eterno em̃ creatori inheren¬
tes et nos eternitate afficiam᷑ necesse ẽ

Expanded text:
aliqua duo conjuncta, aut certe simul aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu ata, figmentaque memoriae ut accepta sunt uel partire uel multiplicare seu contrahere uel distendere uel ordinare uel turbare uel quodlibet figurare facillimum est, sed cum uerum quaeritur cauere et uitare difficile. creaturae potius quam Creatori serviamus, nec evanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. Aeterno enim Creatori adhaerentes, et nos aeternitate afficiamur necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
dam particulam substantie sue. cuius
commirtione atq miseria hostem tem¬
peratum ẽẽ sompniant. et mundum fa¬
bricatum. Neq nunc opiniories eorum
refellimus. quod partimiam fecimus:
partum quãtũ deus: siaerit facie¬
mus. s in hoc opere quomodo aduersus
eos fides catholica tuta sit. et quomodo
non perturbent animum ea quib com¬
moti homines in eoꝵ cẽdunt seritentiã.
intionibus quas dñs dignatur doria¬
re quantum possumus demonstramꝰ
Illud sane in primis te tenere uolo qui
bene nosti animum meum. non hoc fu
giende arrogantie gr̃a quasi solẽpnit̾
dicere. quicquid in his siteris erroris ĩ¬
ueniri poterit hoc solum michi tribuẽ¬
dum ẽe. quicquid autem uerum et con¬
uenienter expositum uni oĩm bonorũ
munerum largitori deo. Qm̃ sit tibi ob¬
manfestum atq perceptũ nussum
errorem in religione ẽẽ potuisse si aĩa
pro deo suo non coseret animam. aut
corpus aut phantasiata. aut horũ

Expanded text:
dam particulam suae substantiae, cujus dam particulam suae substantiae, cujus commixtione atque miscela hostem temperatum esse somniant, et mundum fabricatum. 17. Neque nunc opiniones eorum refellimus, quod partim jam fecimus, partim quantum Deus siverit faciemus: sed in hoc opere quomodo adversus eos fides catholica tuta sit, et quomodo non perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententiam, rationibus quas Dominus dare dignatur, quantum possumus demonstramus. Illud sane in primis tenere te volo, qui bene nosti animum meum, non hoc me fugiendae arrogantiae gratia quasi solemniter dicere, quidquid in his litteris erroris inveniri poterit, hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et convenienter expositum, uni omnium bonorum munerum largitori Deo. CAPUT X.-- manifestum atque perceptum, nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum
Abbreviated transcription (Latin):
etate segentib ronis non aduersus unã
aliquam s aduersus omnes fulsas et
prauas opimories possit ualere. Cõtra
costamen potissimum instituta qui
duas naturas uel substantias singlis
principiis aduersus inuicem rebelles
eẽ arbitrantur. Offensi enĩ quibusdã
rebus. et rursus quibusdam delectati.
nõ cor quib offenduntur. s eoꝵ quib
desectantur nosunt ẽẽ auctorem deum
Et cum confuetũdinem suam uinc̾e ne¬
queunt iam carnalib saqueis irreti¬
uno corpore. Unam de deo que natura¬
liter hocsit quod ip̃e: alteram de gẽte
tenebrarum quam deus nec genuerit.
nec fecerit. nec prot̾ulerit. nec abiecerit.
sẽd que suam uitam. suam terrã. suos
fetus et ammalia. suũ postremo regnũ
hũerit ingenitumq principium. sed
quõdam tempore aduersus deũ resessas¬
se. Deum autem qui aliud quod faceret
non hẽret. et quomõdo aliter posset ho¬
sti resistere non inueniret. necessitate oꝑ¬
pressum misisse huc animam bonã quã¬

Expanded text:
onis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias singulis principiis adversus invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, sed earum quibus delectantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiexistimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deum rebellasse, Deum autem cum aliud quod faceret non haberet, et quomodo aliter posset hosti resistere non inveniret, necessitate oppressum misisse huc animam bonam, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
am subuersionem ualere patitur. In om̃ib
autem officiosis laboribus future quietis
certa expectatione non frangitur. Quidẽi
ei nocebit qui bene uti etiam immico potest.
Eius enim presidio atq munimento ini¬
micitias non timescit. auius procepto et do¬
no disigit inmicos. huic uero in tribulatio¬
mbus parum ẽ non contristari uͥ etiam
gaudeat: sciens qd̾ tribulatio patientiam
operatur. patientia probatioriem. proba¬
tio spem. spes autem non confundit. qm̃

Expanded text:
am subversionem valere patitur. 92. In omnibus am subversionem valere patitur. 92. In omnibus autem officiosis laboribus, futurae quietis certa exspectatione, non frangitur. Quid enim ei nocebit, qui bene uti etiam inimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos. Huic viro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confund
Abbreviated transcription (Latin):
suorum promptius ꝙͣ quemlibet alloquit᷑.
iorem fiduciam. et apertiorem temporis ia¬
nuam. Tractat c̾empori deditos tanto mełiꝰ
quanto ip̃e minus obligatus ẽ tempore. Cũ
itaq omnbus quos pariter diligit prodesse
non possit. nisi comunctioribus ꝓdesse ma-¬
lit. imustus ẽ. Amini autem comunctioma¬
ior ẽ. ꝙͣ locorum aut temporum quib ĩ hoc
corpore gignim. Sed ea marima ẽ. que oĩb
preualet. Non ergo iste affligitur cuiusꝙͣ¬
morte. Quoniam qui toto animo deum di¬
ligit nouit nec sibi perire quod deo nõ perit.
Deus auten dominus ẽ et uiuorũ ⁊ mor¬
tuorum. Non cuiꝰsquam miseria miser ẽ: qͥa
nec cuiusquam inusticia fit iniustus. Et
ut nemo issi iusticiam et deum. sic nemo
auferet beatitudinem. Et si quando forte
alicuius periculo uel errore uel dolore com¬
mouetur. usq ad issius auxisium aut correc¬
tionem aut consolationem. non usq ad su¬

Expanded text:
suorum promptius quam quemlibet alloqueretusuorum promptius quam quemlibet alloqueretujorem habebat fiduciam, et apertiorem temporis januam. Tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto minus ipse obligatus est tempori. Cum itaque omnibus, quos pariter diligit, prodesse non possit, nisi conjunctioribus prodesse malit, injustus est. Animi autem conjunctio major est, quam locorum aut temporum quibus in hoc corpore gignimur; sed ea maxima est quae omnibus praevalet. Non ergo iste affligitur morte cujusquam, quoniam qui toto animo Deum diligit, novit nec sibi perire quod Deo non perit. Deus autem dominus est et vivorum et mortuorum. Non cujusquam miseria miser est, quia nec cujusquam justitia justus est. Et ut nemo illi justitiam et Deum, sic nemo aufert beatitudinem. Et si aliquando forte alicujus periculo, vel errore, vel dolore commovetur; usque ad illius auxilium, aut correctionem, aut consolationem, non usque ad su
Abbreviated transcription (Latin):
disigit et facit. non solum non inuidet
nutuntib. sedeis se prebet libentissime
atq humanissime quantum potest.
Nec eis tumen indiget. Nam quod in issis
diligit in se ip̃o habet totum atq ꝑfectũ.
Ita cum disigat prorimum tãꝙ̃ scip̃m.
non iiuidet ei. quia nec sibi ip̃i prestat ei
quod potest: quia et sibi ip̃i. Non eo indi¬
A quia uec se ip̃o. Cantũ deo ĩdiget.¬
get: cui adherendo beatus ẽ. Nemo autem
eripit illi deum. Ille uerissime atq certis¬
sime inuictus homo ẽ qui coheret deo. non
ut abeo aliquid boni extra mereatur: sed
cui nichil aliud ꝙͣ ip̃m he̾re deoborium est.
hic uir quamdiu ẽ in hac uita. utit᷑ ami-¬
co ad repẽdendam gr̾am. utitur mimico ad
patientiam. utitur quib põt ab benefici¬
entiam. utitur omnibus ad beniuolentiã.
Et ꝙͣꝙ̃ temporalia non dilignt. ip̃e recte u¬
titur temporalibus: et pro eorũ sorte ho
onmmibus. Quare si aliquem familiariũ

Expanded text:
et diligit et facit, non solum non invidet et diligit et facit, non solum non invidet imitantibus, sed et his se praebet libentissime atque humanissime quantum potest; nec tamen eis indiget. Nam quod in illis diligit, in seipso habet totum atque perfectum. Ita cum diligit proximum tanquam seipsum, non invidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec seipso: tantum Deo indiget, cui adhaerendo beatus est. Nemo autem illi eripit Deum. Ille ergo verissime atque certissime invictus homo est qui cohaeret Deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum haerere Deo bonum est. 91. Hic vir quamdiu est in hac vita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficentiam, utitur et quanquam temporalia non diligeret, tamen recte utebatur temporalibus, et pro eorum sorte conrat omnibus; quare si aliquem familiarium
Abbreviated transcription (Latin):
quam diligat bene cantantem. nõ hunc
aut illum s etiam benc cantancem quem¬
libet cum sit cantator ip̃e perfectus. ita
uult omnes tales ẽẽ ut tamen ei nõdesit
quod disigit qrua ip̃e bene cantat. llam si
cuiquam inudet bene cantãti. iam non
islud dilĩgit s laudem aut aliquid aliũd
quo bene cautando uult peruenire. ⁊ p̾̃t
er mimui uel auferri. et si alius bene can¬
tauerit. Qui ergo muidet bene cantanti:
non amat bene cantantem Sz rur sus
qui eomdiget non cantat bene. Quod
multo accommodatius de bene uiuente
dici potest: quia et inudere nuilli potest.
Quo enm perueniunt bene uiuentes. tã¬
tumdem ẽ omnibus. nec minus fit cum
plures hũerint. Et potest ẽẽ tempus qͦ
bonus cantator cartare non decent᷑ que¬
at. et indigeat uoce alterius qua sibi ex¬
hibeatur quod diligit. Tanquã si alicubi
conuiuetur ubi eum cantare turpe sit
sed deceat audire cantantem. Bene autẽ
uiuere semper decet. Quare quisquis hoc

Expanded text:
quam diligat bene cantantem, non hunc quam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhconvivetur, ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem: bene autem vivere semper decet. Quare quisquis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in eo debet diligere quod sibi ip̃e est.
Corpora uero non sunt: quod sunnis nos.
Non ergo in homine corpus e̾ expetendũ.
aut desiderandum. Ualet enim ad hoc etiã
quod preceptum ẽ. Non concupiscas rẽ pro¬
xim tui. Quapropter quisquis in proxĩo
alud diligit ꝙͣ sibi ip̃e ẽ. non eum diligit
tanquam se ip̃m. Ip̃a igitur natura hu¬
mana sme carnali conditione diligenda
e fiue sit perficienda siue perfecta. omes
sub uno deo patre cognati sunt qui eũ di¬
ligunt et faciunt ip̃ius uoluntatẽ. Et
inuicem sibi sunt et patres cum sibi con¬
sulunt. et filii cum sibi obtemperant. ⁊
fratres marime quia eos unus pater
testamento suo ad unam hereditatem
uocat. Quapropter cur iste non sit u̾uc¬
tus hominem diligendo. cum in eo nichis
preter hominem diligat. id ẽ creaturã dei
ad eius ymagiiem factam. nec ei possit de¬
ẽẽ perfecta natura quam diligit cũ ip̃e
per fectus ẽ. uicut enim uerbĩ gr̃a si quis¬

Expanded text:
hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praeceptum est: Ne concupiscas rem proximi tui . Quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum. Ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda sive perfecta. Omsub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam dei ad eius imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura, quam diligit, cum ipse perfectus est? sicut enim uerbi gratia, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
nales necessitudĩe ᷤ oderit: neq cuiquam
inhumanum uideri hoc decet. Magis ei
ẽ mhumanum non amare in homine qd̾
bomoẽ. ẜ amare quodad se pertinet. Qͥd
egomirum si ad regnum non peruenit
qui non communem sed priuatam remdi¬
sigit. Inmo utrumq ait quispiam. Im¬
mo issud unum dicit dñs. Dicit enim ue¬
rissime ueritas. Nemo potest duobus do¬
minis seruire. Nemo enim potest ꝑfecte
disigere quo bocannur nsi oderit unde
reuocamur. Uocamur aũt ad ꝑfectam
naturam humanam qualem ante pec¬
catum nr̃m deus fecit. Reuocam autem
ab eius disectiore quam peccando me¬
nuimus. Quare oderimus oporcet unde¬
ut liberemur optamus. Oderimꝰ ergo
temporases necessitudĩes. si eternitatis ca¬
nitate fłagramus. Disigat homo prori¬
mum tanquam se rp̃m. Certe enim sibi
ip̃i nemo ẽ pater. aut filius. aut affimᷤ.
aut aliqrud huiusmodi. s tantum homo.
Qui ergo diligit aliquem tanquã se ip̃m.

Expanded text:
nales necessitudines oderit . Neque hoc cuiquam nales necessitudines oderit . Neque hoc cuiquam inhumanum videri debet. Magis enim est inhumanum, non amare in homine quod amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus oporut liberemur optamus. 89. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
uiros. Nam si uel ip̃m hominem homo
dilexerit. nontanꝙͣ se ip̃m s tanquã
ium̃tum aut balneas. aut auiculam
pictam ues garrusam. id ẽ ut ex eo ali¬
quid temporalis uoluptatis. aut ꝯmo¬
di capiat. seruiat necesse ẽ nõ homini
s quod ẽ turpius tam fedo et detestabili
uias quo non amat hominem sic̃ homo
unandus ẽ. Quo uicio dominante usq
adextremam uitam. inmo potiꝰ ad mor¬
tem perdrcitur. Nec sic quidem ab hoĩe
homo disigendus ẽ. ut disiguntur car¬
nles fratres. uel filii uel comuges. uel
quiq cognati aut affines aut ciues. Nã
austu disectio temporasis ẽ. non em̃ ussaᷤ
tales necessitudie hẽmus. que nascendo
et moriendo contingunt.si natura nr̃a
in preceptis et in ymagine dei manens
mistam corruptionem non resegaretur.
Itq ad pristinam perfectamq nat᷑am
nos ip̃a ueritas uocans precipit ut carna¬
li consuetudini resistamus. docens nemi¬
nem aptum ẽẽ regno dei. qui nõ istas car-¬

Expanded text:
uiros. nam si uel ipsum hominem homo uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est turpius, tam fvitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. Quo vitio dominante, usque ad extremam vitam, vel potius mortem perducitur. 88. Sed nec sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres, vel filii, vel conjuges, vel quique cognati, vel affines aut cives. Nam et dilectio ista temporalis est. Non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas car
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto corde. et ex tota anima. et ex to¬
ta mente. et diligit proximum ficut se¬
ip̃m. Non ergo isłi inuidet: ut sit quod
ip̃e ẽ: immo adiuuat etiam quãtũ põt.
Nec põt amictere proximum quem di¬
ligit tanquam se ip̃m: quia neqz in se
ip̃o ea diligit que oculis subracent aut
ullis aliis corporis sensibus. Eego apud
seip̃m hẽt quem diligit canquã se ip̃m.
Ea ẽ autem regula dilectionis. ut que
sibi uult bona prouenire et illi uelit. q̃
accidere sibi mala non uult. et illi nolit.
hanc uoluntatem erga omnes hor̃es
seruat. Nam erga neminem operandũ
est malum: et dilectio proximi malũ
non operatur. Diligamus ergo ut pre¬
ceptum ẽ etiam immicos nr̃os si uere
inuicti ẽẽ uolumus. Non enĩ ꝑ se ip̃m
quisquam hominum inuictus ẽ: s ꝑ
ilłam incommutabilem legem. cuĩ qͥ¬
cunq seruiunt soli sunt liberi. Sic
enim eis quod diligunt auferri nõ p̾t.
Que res una inuictos facit et perfectos

Expanded text:
ex toto corde, et ex tota anima, et ex toex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; et diligit proximum tanquam seipsum. Non ergo illi invidet, ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit tamquam se ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum non operatur. diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros, si uere inuicti esse uolumus. non enim per se ipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
laboramus. et cum magno dedecore su¬
perimur ab omnibus que nos comino¬
uere ac perturbare potuerint. Itaq no¬
lumus ab hominibus uinci et iram nõ
possumus uincere. Qua turpitudine qͥd
execrabilius dici põs. Fatemur hommẽ
hoc ẽẽ quod nos sumus: qui tamen si
habet uicia. non est tamen ip̃e uicium.¬
Quanto igitur honestius homo noꝰ iũ¬
cit ꝙͣ uicium. Quis autem dubitet ĩ ma¬
ne uicium ẽe inuidentiam. qua nc̃ce ẽ
torqueatur et subiciatur qui nõ uult
in rebus temporalibus unici. Melius est
ergo ut homo nos uincat ꝙͣ inuidentia.
uel aliud quodlibet uicium. S nec ab
homine unci potest qui uicia sua uice¬
rit. Non enim uincitur insi cui eripit᷑
ab aduer sario quod amat. Qui ergo id
pi non potest. ille indubitanter uictꝰ
ẽ.nec ussa cruciatur iniudia. Id enim
diligit ad quod diligendum et percipiẽ¬
dum̾ quanto plures uenerint tanto eis
uberius gratulantur. Diligit enĩ deũ

Expanded text:
laboramus et cum magno dedecore sulaboramus et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium.quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id pi non pest, nec ulla cruciatur invidia. Id enim diligit, ad quod diligendum et percipiendum quanto plures venerint, tanto eis uberius gratulatur. Diligit enim Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽe non potest. inuenitur admoni¬
tiobeate uite per spẽm de summo usq
ad ima uenientem. quantomagis in
appetitione nobilitatis et excessentie.
et in omni superbra uanaq pompa huiꝰ
mundi. Quid enim asiud in ea homo
appetit nisi solus ẽẽ si fieri possit: cui
cuncta subiecta suit. peruersa salicet
iitatione onmpotentis dei. quem si
subditus initarctur secundum eius p̾
cepta uiuendo per eum haberet subdita
cetera: nec ad tantam deformitatẽ ue¬
niret ut bestiolam tineat qui uult ho¬
minibus imperare. Habet eego et su¬
perbia quendam appetitum unitatis :
onmpotentie: s in rerum temporaliũ
principatu que omnia transeunt tãꝙͣ
umbra. Inuicti ẽẽ uolumus et recte. Hẽt
enim hoc animi nr̃i natura post deũ
a quo ad eius ymaginem factus ẽ. Sed¬
erant eius precepta seruanda quibz ser¬
uatis nemo nos uinceret. Nunc uero dũ
ip̃a citius uerbis turpiter ꝯsensimus.
domatur dolore pariendi et nos in terra

Expanded text:
vita esse non potest, invenitur admonivita esse non potest, invenitur admonitio beatae vitae propter speciem de summo usque ad ima venientem; quanto magis in appetitione nobilitatis et excellentiae, et in omni superbia vanaque pompa hujus mundi? Quid enim aliud in ea homo appetit, nisi solus esse, si fieri possit, cui cuncta subjecta sint, perversa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus imitaretur, secundum praecepta ejus vivendo, per eum haberet subdita caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis et omnipotentiae; sed in rerum temporalium principatu, quae omnia transeunt tanquam umbra. 85. Invicti esse volumus, et recte; habet enim hoc animi nostri natura post Deum a quo ad ejus imaginem factus est: sed ejus praecepta erant servanda, quibus servatis nemo nos vinceret. Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter consensimus, domatur dolore pariendi, et n
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in ista corporis uoluptate ĩue¬
ninus unde cominonemur eam con¬
tempriere. Non quia masum ẽ nat᷑a
corporalis. sed quia in extremi bomi
disectione turpiter cui primis inh̾ere
friuq concessum est. Cum trahitur
auriga et sue temeritatis dat penas.
quicquid issud ẽ. quo utebatur accu¬
sat. Sẽdimploret auxilium Iubeat
dominus rerum obfistatur eqͥs alia
iam spectacula de illius p̾cipitatione¬
facientibus et nisi subueniat᷑ de mor¬
te facturis. Restituatur in locum super
rotas collocetur. habenarum iura red¬
dantur. regat cautius obtemperantes
et ẽdomitas bestias. Tunc sentiet ꝙͣ be¬
ne currus et tota illa iunctio fabricata
sit. que ruina eius et ip̃m afflĩgebat et
cursum decentissime moderationis a¬
miserat. quia et huic corpori imbecil¬
litatem peperit amme male utentis
auĩditas. in paradiso usurpans uetitũ
cibum contra medici disciplinã qua
sempiterna continetur salus. Sic ergo
in ista ip̃a uisibilis imbecillitate uͥ bc̃a

Expanded text:
etiam in ista corporis voluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpiter volutatur, cui primis inhaerere fruique concessum est. Cum trahitur auriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitationefacientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi beata
Abbreviated transcription (Latin):
ende mentis acies conualescat. dicitur
auaris. nolite nobis condere chesauro ᷤᷤ
in terra: ubi rubigo et tinea extermi¬
nat. et ubi fures effõdiunt et furant᷑.¬
s thesauriz ate uobis thesauros ĩcelo:
ubi neq tinea neq rubigo extermĩat.
neq fures effõdiunt nec furant᷑. ubi
enim ẽ the saurus tuus. ibi erit et cor
in carne. de carne metet corruptionẽ:
qui seminat in spũ. de spũ metet uitã
eternam. Dicitur superbis. qui se eral¬
tat humiliabitur: et qui se hurniliat
exaltabitur. Dicitur macundis. acce¬
pisti alapam. para alteram maxil¬
lam. Dicitur discordiosis. diligite mi¬
micos ur̃os. Dicitur supersticiosis. re¬
gnum celorum intra uos est. Dicitur
curiosis. nosite querere que uidentur.
s que non uidentur: que eĩ uidentur
temporasia sunt. que aũt nõ uĩdent᷑¬

Expanded text:
endae mentis acies conualescat, dicitur endae mentis acies conualescat, dicitur auaris nolite uobis condere thesauros in terris, ubi aerugo et tinea exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; recondite uero uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque robigo exterminat, ubi fures non perfodiunt et furantur. ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor in carne, de carne metet corruptionem: qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam : dicitur superbis, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur : dicitur iracundis, Accepisti alapam, para alteram maxillam : dicitur discordiosis, Diligite inimicos vestros : dicitur superstitiosis, Regnum Dei intra vos est : dicitur curiosis, Nolite quaerere quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non vi
Abbreviated transcription (Latin):
et omnia faciendo que mirantur. genus
humanum ad tam salubrem fidem sum¬
mo amore atq augoritate conuerteret.
sapientie ei qua gestante ille et guber¬
nante pro ueni salute generis humam
magnum aliquid proptium et quod su¬
pra homines esẜmereretur. Que si facta
sunt si lrĩs momimentioq celebrantur.
si ab una regiorie terrarum in qua sola
unus deus colebatur. et ubi tale̾ nasci
oportebat. per totum orbem terrarũ
missi electi uiri uirtutib atq sermoni¬
bus. durini amoris incendia ꝯcitarunt.
si confirmata saluberrima disciplina il¬
luminatas terras posteris reliquerũt.
et ne de preteritis soquar. que sicet cui¬
quam non crẽdere. si hodie per gentes
populosq prẽdicatur. in principio erat
uerbrm. et uerbum erat apud deum.
et deus erat uerbum. hoc erat in prin¬
cipro apũd deum: omnia per ip̃m sc̃a
sunt. et sine ip̃o st̃m ẽ nichil. Si ad hoc
percipiendrm. diligendum. ꝑfruẽdũ
ut anima sanetur. et tante luci hauri

Expanded text:
ei omnia faciendo quae mirantur genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate conuerteret sapientiae dei, qua gestante ille et gubernante pro uera salute generis human magnum aliquid proprium et quod supra homines esset mere retur. quae si facta sunt, si litteris monumentisque cele brantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus cole batur deus et ubi talem nasci opmissi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris incendia concitarunt; si confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris reliquerunt; et, ne de praeteritis loquar, quae potest quisque non credere, si hodie per gentes populosque praedicatur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Si ad hoc percipiendum, diligendum, perfruendum ut anima sanetur, et tant
Abbreviated transcription (Latin):
tura mundi per ea que facta sunt intel¬
lecta conspiciunt᷑. et sempiterna eius
uirtus et diuinitas. hec ẽ a temporalib
ad eterna regressio: et er uita ueteris
hominis in nouum hommẽ reformatio.
Quid ẽ autem homo unde commemora¬
ri non possit ad uirtutes capessendas.
quando de ip̃is uiciis põt. Quid eĩ appe¬
tit curiositas nisi cognicionem. que cer¬
ta eẽ non põt. nͥ rerum eternarum cteo
se nos tenebre ꝯpͥhendãt. Festinemꝰ a
eda morte sibari ubi nemo est

Expanded text:
tura mundi, per ea quae facta sunt, inteltura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, et sempiterna ejus virtus et divinitas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eoe nos tenebrae comprehendant; festinemus a secunda morte liberari, ubi nemo est
Abbreviated transcription (Latin):
missis igitur et repudiatis mi¬
gis theatricis et poeticis. d̃inaro
scripturariem consideratione ⁊
tractatione pascamus animum atq
potemꝰ uane curiositatis fame ac siti
fessum et estuantem. et in anib fãtus¬
matis tanquam pictis epulis frustra
refici satiariq cupientem. Hoc uero li¬
berali et ingenuo ludo salubriter eni¬
diamur.Si nos miracula spectaculo
et pulchritudo delectat. illam desid̾em
uidere sapientiam que pertendit a
fine usq ad finem fortiter: et disponit
omnia suauiter. quid enĩ mirabilius
ui incorporea. mundum corporeum
fabricante et administrarite. aut qͥd
pulchrius ordinante et ornãte. Si aũt
eẽ nisi multo excellentius longeq pre-¬
stantius. Inmmo uero commemorati ab
his que iudicamus intueri. quid sit se-¬
cundum quod iudicamus. et ab oꝑibus
artium conuersi ad legem artiũ eã spe¬
ciem mente contuebimur. cuius comꝑi¬
tione feda funt que ip̃ius benignitate
sunt pulchra. Inuisibilia enĩ dei a crea¬

Expanded text:
missis igitur et repudiatis nugis theatricis et poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quid enim mirabilius, vi incorporea mundum corporeum fabricante et administrante? aut quid pulchrius ordinante et ornante? CAPUT LIesse, nisi multo excellentius longeque praestantius? Imo vero commemorati ab iis quae judicamus, intueri quid sit secundum quod judicamus, et ab operibus artium conversi ad legem artium, eam speciem mente contuebimur, cujus comparatione foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Invisibilia enim Dei, a crea