comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͥt aulã regiã. ⁊ tantꝰ amor diuine scientiȩ fuit: ut ętiã in uehiculo
sacras litteras leger&e. Et tam̃ cũ librũ tener& iu̾ba dñi cogitacione ẽ ciꝑa&
lingua uolueret. labiis ꝑsonara ignorabat eũ quẽ inlibro nesciens uenera¬
bat᷑. Uenit philippꝰ. ostendit euħm: qͥclausꝰ latebat inlittera. Eto mira doc-
giꝰ paciebant᷑: ut in telligeres te in scripturis scĩssine p̾uio. & monstiante
semitã. ñ posse in gredi. łaceo degrãmaticis. rethorib philosophis. geo¬
metricis. dialeticis. musicis. astronomicis. astrologis. medicis. quoꝵ scien¬
cia mortalib uelutilissima: intres partes scindit᷑. goaos rebont.¬
ñtã. ao sG. quã manii ad ministrant᷑ agricole: cem̾tarii fabri
metalloꝵ. lignoꝵq cesores: lanarii qͦ ⁊ fullones. neeteri qͥuariã
suppellectilẽ ⁊ uilia opcula fabricant. absq doctore ñ possunt eẽ. quł

Expanded text:
reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctogius patiebatur —, ut intellegeres te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam non posse ingredi. taceo de grammaticis, rhetoribus, philosophis, geometricis, dialecticis, musicis, astrologis, medicis, quorum scientia mortalibus siel utilissima est et in tres partes scinditur: zotam lingua, quam manu administrantur. Agricole cementarii, fabri metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore assequi non
Abbreviated transcription (Latin):
sesa. ̃ deftinatꝰ: aut̃. ⁊ p̃figuratꝰ ĩlege i ꝓpħ̃is. Unde ⁊ ꝓphe appellant᷑ uiden¬
tes. qr uidebant eũ. quẽ ceteri ñ uidebant. Abrabã uidit diem eiꝰ. ⁊ lȩtatꝰ.
opꝰ: ut intelligat᷑. ac reuelata faciȩ dñi głam tontẽpliem᷑. Liber apoca lipsis
sexͣas tẽ sigillis signatꝰ ostendit᷑. Quẽ si decdis homini scienti litteras ut legat:
respondebit tͥ. nͥ possũ signatꝰ: enĩ. Quanti hodie putantes se nosse litte.¬
ras tenent signatũ librũ. nec aꝑire possunt. nisi ille reserauerit qͥ habet
elauẽ dauid. qͥ aꝑit ⁊inemo claudit. gͥ claudit ⁊ nemo aꝑit. Inactib apłoꝵ¬
sc̃s eunuchus unmo uir: sic eũ script̾a cognominat. cũ lugera isaiã: int̾ro¬
gatꝰ apbilippo. putas ne indelligis qd legis: respondit. Quomͦ possũ. nisi me
aliqͥs docuerit: Ego ut deme interĩ loquar. nec sanctior sũ hoc eunucho:
nec studiosior. qͥ de ȩtiopia id÷ qͥ de eaxtremis mundi finib uenit ad tẽplũ:

Expanded text:
 praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatusindiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apos eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum,
Abbreviated transcription (Latin):
ihonorat uocabulũ dignitatis. Uerũ qr homines sumꝰ: unt̾dũ cont̃ annoꝵ
mat̾itatẽ pueroꝵ uiciis labim᷑. simauis corripe delinquentẽ. aꝑte increpa.

Expanded text:
fendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra annorum fendit et honorat uocabulum dignitatis, uerum, quia homines sumus et interdum contra annorum maturitatem puerorum uitiis labimur, si me uis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ĩfacie. S alomon logͥt᷑ inꝓu̾biis. Uentꝰ aqͥlo dissipat nubes: ⁊uultꝰ tristis
linguas de trahenciũ. Sic̃ enĩ sagitta simitat᷑ contͣ durã matberiẽ: ñ nũq. in
uttentẽ reu̾tit᷑. iuuluerat uulnerantẽ. illudq cõplet᷑: factist̃ mͥ ĩarcũ par-¬
iii. łt alibi qͥmittit in altũ lapidẽ. recidet incapd̃ eiꝰ. ita de tractor cũ cristẽ
faciẽ uidit audientis: immone audientis qͥdẽ. s obturantis aures suas ne au-¬
diat iudiciũ sanguinis: ilico c̃titescit. Pall& uultꝰ: herent labia. salua siccat᷑.
Unde idẽ uir sapiens. Cũ de tractorib inqͥd ne cõnuscearis: qm̃ repente ueniaeᷤ
quentẽ : Ueritas angulos ñ amat. nec querit susurros. Ti motheo dr̃. Adu̾sũ¬
prb̃m: accusationẽ cito ñ receꝑis. Peccantẽ aut̃ arã om̃ib arguȩ: ut ceteri

Expanded text:
us in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis us in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis linguas detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, nonnumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudque conpletur: facti sunt mihi in arcum prauum et alibi: qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius, ita detractator. cum tristem faciem uiderit audientis, immo ne audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat iudicium sanguinis, ilico conticescit, pallet uultus, haerent labia, saliua siccatur. unde idem uir sapiens: cum detractatoribus, inquit, non conmiscearis, quoniam repente ueniet quentem. VERITAS ANGULOS non amat, nec quaerit susurrones. Timotheo dicituionem cito ne receperis. peccantem autem coram omnibus argue, ut et ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
factoq cuneo circũ strepenciũ garruloꝵ ꝓcedebat ĩpublicũ. Intꝰ nero: foris
cato. iotꝰ ãbiguus: ut ex cont̾riis diu̾sisq nat̾is unũ monstrũ nouãq bestiã
diceres. ex̃. cõpactã. Iusta illud poeticũ. eͥmaleo. postrema draco. media
ipsa bumera. Nũq. gͦ tales uideas. nec huiꝰcemodi hoĩb apliceris: nede¬
elines cortuũ in u̾ba maliciȩ ⁊ audias. Sedens adu̾sꝰ frem̃ tuũ loqueba
ris: n adu̾s filiũ matris tue ponebas scandalũ. Xiterũ. Tili hominũ dẽ
tes eoꝵarma. ⁊ sagitte. ⁊ alibi. Mollitist̃ sermones eiꝰ suꝑ oleũ: ⁊ ipsi st̃ ia¬
cula. Et aꝑeiꝰ ĩeccłaste. Sic̃ mordet serpens ĩ silencio: sic qͥfr̃mn siui de
Adexcusandas excusationes ĩpeccatis. ista p̃tendimꝰ. Xp̃s arte ñluidit᷑. Neq̃ qua¬
nea: s apłi sentencia ÷. Nolite errare ds̃ ñ irridet᷑. Ille incorde: nos uide-¬

Expanded text:
facto cuneo circumstrepentium garrulorum, procedebat in publicum: intus Nero, foris facto cuneo circumstrepentium garrulorum, procedebat in publicum: intus Nero, foris Cato. Totus ambiguus, ut ex contrariis diversisque naturis, unum monstrum novamque bestiam diceres esse conpactum iuxta illud poeticum: Prima leo, postrema draco, media ipsa chimaera. Numquam ergo tales videas nec huiusce modi hominibus adpliceris, ne declines cor tuum in verba malitiae et audias: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas et adversus filium matris tuae ponebas scandalum, et iterum: Filii hominum dtes eorum arma et sagittae et alibi: molliti sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt iacula et apertius in Ecclesiaste: si Ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus. Christus arte non delumea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidem
Abbreviated transcription (Latin):
te adulacionib fouerint. ⁊ qͦdãmͦ inpotẽ m̃tis effecerint: si subito respere¬
ris. aut ciconiarũ dep̃hendes poste colla curuari: aut manu aures agi¬
tari a sini. aut estuantẽ canis ꝓtendi lingã: nulli detrabas. nec ineo
te scm̃ putes. siceteros laceres. Accusamꝰ sȩpe qd̃ facimꝰ. ⁊ c̃t᷑ nosmet ipsos
cedebat ad loquendũ gradu: ⁊ ꝑint̃ ualla quȩdã uix pauca u̾ba capiebat:
em: ad ducto suꝑ cilio c̃tͣctisbq narib ac fronte rugata. duob digituł
c̃crepabat. hoc signo ad audiendũ. discipłos ꝓuocans. Ic̃ nugas. meras
funde: ⁊ adu̾sũ singłos de clamare. Creticũ diceres eẽ. longinũ. censorẽq
romane facundie notare quẽ uell&. ⁊ de senatu doctoꝵ ex eludẽ. hic be-¬
ne numatꝰ placebat. in prandiis. Nec mirũ. qͥ multos in escare solitꝰ fuerat.

Expanded text:
te adulationibus foverint, et quodammodo impotem mentis effecerint, si subito respexete adulationibus foverint, et quodammodo impotem mentis effecerint, si subito respexeris, aut ciconiarum deprehendes post te colla curvari, aut manu auriculas agitari asini, aut aestuantem canis protendi linguam. Nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si caeteros laceres. Accusamus saepe quod facimus, et contra nosmetipsos cedebat ad loquendum gradu, et per intervalla quaedam, vix pauca verba carpebat, em, adducto supercilio, contractisque naribus, ac fronte rugata, duobus digitulis concrepabat, hoc signo ad audiendum discipulos provocans. Tum nugas meras fundere, et adversum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum, Censoremque Romanae facundiae, notare quem vellet, et de Senatu doctorum excludere. Hic bene nummatus, plus placebat in prandiis. Nec mirum, si qui multos inescare solitus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiis. ad eunt balneas. unguenta nͣ sꝑnunt: ⁊tam̃ in om̃iũ flore u̾saut᷑.
ad qd̾ iante respondi: nc̃ breuit̃ respondebo. me inp̃senti opꝰculo ñde
clericis disputare. s monachũ istituere. Scist̃ clerici: ⁊ omiũ uita lau¬
dabił. Ita gͦ age. uuue in monasterio. uł clericꝰ eẽ. merearis. ut ad ulescentiã
tuã nulla sorde cõmacules: ut ad altare apĩ qͣsi de thalamo uirgo ꝓcedas.
⁊ habeas deforis. bonũ testimoniũ. femineq nom̃ tuũ nouerint: uiultũ
ne sciant. Cũ adꝑfectã ȩtatẽ ꝑueneris: si tam̃ uita comes fuerit. ite uł po¬
sectare meliores. qr in omĩ c̃dicione ugradu. obtimis mixtast̃ pessima
Ne adscribendũ cito ꝓsilias. ⁊ leui cducaris ĩsania. Multo tẽꝑe disce qd doceas:
ne credas laudatorib tuis. immo irrisorib aurẽ nelibent᷑ acomo des. Acũq

Expanded text:
ecclesiis, adeunt balneas, unguenta non spernunt et tamen in omnium flore uersantur. ecclesiis, adeunt balneas, unguenta non spernunt et tamen in omnium flore uersantur. ad quod et ante respondi et nunc breuiter respondebo: me in praesenti opusculo non de clericis disputare, sed monachum instituere. sancti sunt clerici et omnium uita laudabilis. ita ergo age et uiue in monasteriotuam nulla sorde commacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo virgo procedas, et habeas de foris bonum testimonium: feminaeque nomen tuum noverint, et vultum tuum nesciant. Cum ad perfectam aetatem veneris, si tamen vita comes fuerit, et te vel posectare meliores. QUIA IN OMNI conditione et gradu, optimis mixta sunt pessima. 18. Quid cavendum. --Ne ad scribendum cito prosilias, et levi ducaris insania. Multo tempore disce quod doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne libenter accommodes; qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnr̃is monitis ĩdigent. Pleriq artib ⁊ negociationib pͥstinis carere
ñ possc̃. mutatisq nominib ĩstitoꝵ eadẽ exercent cõmercia. Nuictũ
qͥdẽ edilib qͦs ago ranomos greci appellant: uendenciũ coercebat᷑ rabi¬
es. nec erat ĩpune peccatũ. Hc̃ aut̃ subreligionis titulo exercent᷑ u̾usta
dentes manꝰ pannis aurũ teximꝰ. ⁊ ct᷑ om̃iũ opinionẽ plenis saccuł mo¬
rim᷑ diuites. qͥ qͣsi pauꝑes uiximꝰ. łibi cũ ĩmonasterio fueris: hec facere
ñ licebit. Et ĩ olescente paulatĩ c̃suetudine. qd pͥmũ cogebaris uelle inci¬
qͣq c̃sid̾ans. ꝗͥd alii mali faciant. s qͥd cuboni facere debeas. Neq uͦpec-¬
canciũ ducaris multitudine. ut ceꝑeunciũ tͦba sollicite. ⁊ tacitꝰ cogiteᷤ.¬
Qdgͦ: Om̃s ꝑibt̃. qͥ murbib habitant: Eoce illifruunt᷑ siuis reb muustrant

Expanded text:
, quam nostris monitis indigent. Plerique artibus, et negotiationibus pristinis carere , quam nostris monitis indigent. Plerique artibus, et negotiationibus pristinis carere non possunt, mutatisque nominibus institorum, eadem exercent commercia: non victquidem ab aedilibus, quos dyoQavofiovg Graeci appellant, uendentium cohercebatur rabies nec erat inpune peccatum, nunc autem sub religionis titulo exercentur iniustdentes manus pannis aurum tegimus et contra omnium opinionem plenis sacculis morimur diuites, qui quasi pauperes uiximus. tibi, cum in monasterio fueris, haec facere non licebit et inolescente paulatim consuetudine, quod primum cogebaris, uelle inciquaquam considerans, quid alii mali faciant, sed quid boni tu facere debeas. Neque uero peccantium ducaris multitudine et te pereurtium turba sollicitet, ut tacitus cogite qui in urbibus habitant? ecce illi fruuntur suis rebus, ministrant
Abbreviated transcription (Latin):
ciauere scło. uestimͣtis dũ taxat ⁊uocis ꝓfessione ñ reb nicbil de pͥstina
c̃ u̾satioie mutasse. Res familiaris magis acta ꝙ. ĩminuta. Eadẽ muustena
seruuloꝵ idẽ aparatꝰ c̃uiuii. Inuitõ ⁊ patella fictili aurũ comedit᷑.  int̾ tͤͦ¬
bas atq examina ministroꝵ: nom̃ sibi uindicant solitarii. Q uͦ paupes sc̃ &
tenui: substanciola uident᷑q sibi scioli. p̃oparũ fercuł similes ꝓcedunt
ad publicũ. ut cani nã exerceant facundiã. Alii sublatis ĩ altũ humeris.
⁊ ĩdrasse nescio qͥd cornicantes stupentibꝰͦq int̾rã odis tum̃cia u̾ba deutinãt᷑.
Ut sip̃conẽ ad didis: putes in cedẽ p̃fecturã. Si qͥhumore cellarũ immode¬
ratisq ieuiniis tedio solitudinis acnimia lectione dũ dieb m noctib
aurib suis ꝑsonant. uͥtunt᷑ in melan chonian. iypoeratis magis fom̃tis

Expanded text:
eculo, vestimentis duntaxat, et vocis professione, non rebus, nihil de pristina eculo, vestimentis duntaxat, et vocis professione, non rebus, nihil de pristina conversatione mutarunt. Res familiaris magis aucta quam imminuta. Eadem ministeria servulorum, idem apparatus convivii. In vitro, et patella fictili aurum comeditur, et inter turbas et examina ministrorum, nomen sibi vindicant solitarii. Qui vero pauperes sunt, et tenui substantiola, videnturque sibi scioli; pomparum ferculis similes procedunt in publicum, ut caninam exerceant facundiam. Alii sublatis in altum humeris, et intra se nescio quid cornicantes, stupentibusque in terram oculis, tumentia verba trutinantur, ut si Praeconem addideris, putes incedere Praefecturam. Sunt qui humore cellarum, immoderatisque jejuniis, taedio solitudinis, ac nimia lectione, dum diebus ac noctibus auribus suis personant, vertuntur in melancholiam, et Hippocratis magis fomentis
Abbreviated transcription (Latin):
mittendũ: s uiuere deb̾e ĩmonasterio. sub uniꝰ disciplina patris c̃sorcioq
multoꝵ. ut ab alio discas. humilitatẽ. ab alio pacientiã. hicte silenciũ: ille
doceat mansuetudinẽ. ñ facias qd̃ ius: comedas qd̃ uiberis. habeas qͣntũ
ãbulansq dormites: ⁊necdũ expleto sõpno surgere copellaris. dicas psal¬
mũ in ordine tuo: in qͦ ñ dulcedo uocis. s m̃tis affectꝰ querit᷑. s cribente
tũ. Psallite sapient̃. Seruias frĩb hospitũ laues pedes. passꝰ inuiriã taceas.
p̃positũ monasterii timeas ut dnm̃: diligas ut parentẽ. credas ł salutare
qͥcqͥdille ꝑcepit. Nec demaiori sentencia uidices. cui officii ÷ ob audire &
unplere. que ussa st̃. dicente mor se. Audi ifrł ⁊ tace. Tantis ocupatꝰ ne-
dit oꝑi: illud solũ m̃te retineb̾ qd̃ agere c̃pelleris. Uidi qͦsdã. qͥpꝰꝗ. renũ-¬

Expanded text:
mittendum, sed uiuere debere in monasterio sub unius disciplina patris consortioque mittendum, sed uiuere debere in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab alio discas humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod uis, comedas, quod iuberis, habeas, quantuambulansque dormites, necdum expleto somno surgere conpellaris, dicas psalmum in ordine tuo — in quo non dulcedo uocis sed mentis affectus quaeritur scribente tum: psallite sapienter —, seruias fratribus, hospitum laues pedes, passus iniuriam taceas, praepositum monasterii timeas ut dominum, diligas ut parentem, credas tibi salutare, quidquid ille praeceperit, nec de maioris sententia iudices, cuius officii est oboedire et inplere, quae iussa sunt, dicente Moyse: audi, Israhel, et tace. tantis negotiis occdit operi, illud solum mente retinebis, quod agere conpelleris. Uidi ego qu
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰ÷ inpace locꝰ eiꝰ. Pulcreq ꝑsecucio pacis indr. usta illud apłi pospitalitatẽ
ꝑsequentes. ut nͣleui citatoq sermone. uit ita loquar. sũmis labus hospites
inuitemꝰ. s: toto m̃tis arclore teneamꝰ. qͣsi auferentes secũ de lucro nro atq
c̃pendio. Hulla ars: absq magistro discit᷑. Eciã muta animalia. ferarũ reges
idoctores suos secunt᷑. In apib pͥncipes st̃. Grues una secunt᷑. ordine litera
to. Imꝑator unꝰ uidex unꝰ ꝓuincie. Roma ut c̃dita: duos fr̃s hab̾e simul
reges ñ potuit: ⁊ parricidio dedicat᷑. In rebecce uters. esau uacob bellages
sert. Singli ȩccłarũ ȩp̃o. singłi archi p̾sbi. singłi archi diaconi. ⁊omis ordo ee¬
cłasticꝰ sius rectorib nitit᷑. Innaui unꝰ gub̾nator. in domo unꝰ dñs. Inquauis
grandi exercitu: uniꝰ signũ expectat᷑. Et ne plura replicando fastidiũ legen¬
ti faciã. ꝑ hec omĩa ad illud tendit oratio. ut doceãte ñ tuo arbitrio di¬

Expanded text:
est in pace locus eius. pulchreque persecutio pacis dicitur iuxta illud apostoli: hospitalitatem persequentes, ut non leui citatoque sermone et - ut ita loquar — summis labiis hospites inuitemus, sed toto mentis ardore teneamus quasi auferentes secum de lucro nostro atque conpendio. Nulla ars absque magistro discitur. etiam muta animalia et ferarum greges ductores sequuntur suos. in apibus principes to, imperator unus, iudex unus provincie. Roma autem condita duos fratres simul reges habere non potuit et parricidio dedicatur. In Rebecce utero Esau et lacob bella gesi archipresbyteri, singuli archidiaconi et omnis ordo ecclesiasticus suis rectoribus nititur. in naui unus gubernator, in domo unus dominus; in quamuis grandi exercitu unius signum expectatur. et ne plura replicando fastidium legenti faciam, per haec omnia ad illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbitrio di
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ⁊ finis. Ab exordio c̾dicionis humane: nec carnalib uescebam᷑. nec daba¬
mꝰrepudiũ. nec p̃pucia nob̾ exipiebant᷑ ĩ signũ. hoc cursu: ad diliuuũ usq
ꝑuenimꝰ. Post diluuii aut̃ cũ dacione legis quã implere nulłꝰ potuit. carnes in¬
geste st̃ ad uescendũ: ⁊ repudiĩ c̃cessa duricia. ⁊ cultelłꝰ circũcisionis appositꝰ. qͣsi
tit᷑. nec circũcidim᷑. nec comedimꝰ carnes: dicente apło. Bonũ: uuui ñ bibe: &¬
ut ipsse asserit trigamo. qͥ signũ fidĩ ĩcircũ cisione suscepit: Si imitam̃ udeoꝵ illiꝰ
numerũ: inuteni᷑ ⁊ circũcisionẽ. Neq enĩ inparte sectand̾: ⁊ ĩparte repudian¬
dusi. Poreo ysaae uniꝰ rebeccȩ uir: xp̃i p̃figurat ȩccłam. ⁊ diganiȩ susgillat

Expanded text:
ionis humanae nec carnibus vescebamur, nec dabamus repudium, nec praeputia nobis eripiebantur in signum. Hoc cursu ad diluvium usque pervenimus. Post diluvium autem cum datione legis, quam implere nullus potuit, carnes ingestae sunt ad vescendum, et repudia concessa duritiae, et cultellus circumcisionis appositus, quasi titur, nec circumcidimur, nec comedimus carnes, dicente Apostolo: Bonum est vinum ut ipse asserit, trigamo, qui signum fidei in circumcisione suscepit? Si imitamur uxorum illius numerum, imitemur et circumcisionem. Neque enim in parte sectandus, et in parte repudiandus est. Porro Isaac unius Rebeccae vir, Christi praefigurat Ecclesiam, et digamiae s
Abbreviated transcription (Latin):
mulq si archa plures habuit mansiones ⁊ nidulos. ⁊ bicamerata ⁊ tricamerata.
⁊i diu̾̃sas bestias ⁊ ꝓqͣlitate animaliũ habitaciones qͦ uł maiores uł minores. es-
timo qd̾ diu̾sitas illa mansionũ p̃fig̾auerat ȩccłȩ uarietatẽ. Qd aut̃ nob̾ obrcꝰ in
scd̾a dĩ benedictione comedenclarũ carniũ licenciã datã que ĩpͥma c̃cessa ñ fue¬
rat: sciat qͣm repudiũ iusta ȩloqͥũ saluatoris abinicio ñ dabat᷑. s ꝓpt̾ duriciã eor¬
dis nr̃i ꝑmoysen humano generi c̃cessũ ÷. sic iesũ carniũ usq ad diluiuũ ignora¬
tũ fuisse. Post diliuuũ aut̃ qͥsi ĩheremo m̾muranti ppło. cot̾nices ita dentib
nris neruos ⁊ uirulencias carnis ĩgestas: docce apłs scribens ad ephesios dm̃ ꝓposu¬
ise. ĩ admpleciore tẽpoꝵ recapitulare omĩa: ⁊ ad pͥncipiũ retrahere ĩ xp̃o iħu que¬

Expanded text:
mulque si arca plures habuit mansiones et nidulos, et bicamerata, et tricamerata, et diversas bestias; et pro qualitate animalium habitationes qautem nobis objicit, in secunda Dei benedictione comedendarum carnium licentiam datam, quae in prima concessa non fuerat, sciat quomodo repudium juxta eloquium Salvatoris ab initio non dabatur; sed propter duritiam cordis nostri, per Moysen humano generi concessum est; sic et esum carnium usque ad diluvium ignotum fuisse. Post diluvium vero, quasi in eremo murmuranti populo coturnices: ita dentibus nostris nervos et virulentias carnis ingestas. Docet Apostolus scribens ad Ephesios , Deum proposuisse in adimpletione temporum recapitulare omnia: et ad principium trahere in Christu
Abbreviated transcription (Latin):
iħũ : ⁊̃ cetera. Statĩq sub uingit᷑. It mortuus: iħs naue sexuuꝰ dñi: centũ decẽ an¬
noꝵ. Porro morses uidit tantũ t̾rã reꝓmissionis. utrare ñpotuit: ⁊ mortuus:
uir sepulcrũ eiꝰ usq in hanc diẽ. Conparemꝰ utriꝰq sepulturã. Moises int̾ra moab
morit᷑: iħs int̾ra uideȩ. Ille sepelit᷑ ĩ ualle contͣdomũ phogor: qd̾ int̾ p̃tat᷑ ignomi¬
mia. csp̾e qͥppe phogor. ĩ lingua hebrea. pͥapꝰ appellat᷑. hic in monte ephraum. ab aqͥlo-¬

Expanded text:
centum decem annorum. Porro Moyses vidit tantum terram repromissionis, et intrare non potuit, et mortuus est  cognovit vir sepulcrum ejus usque in diem hunc . Comparemus utriusque sepulturam: Moyses in terra Moab moritur, Jesus in terra Judaeae. Ille sepelitur in valle contra domum Phogor, quod interpretatur ignominia proprie quippe Phogor lingua hebraea P
Abbreviated transcription (Latin):
tura in pͥmo nt̃cio & q̃rto ⁊ qͥnto ⁊ sexto die expletis oꝑib singłoꝵ dixxerit. &
uidit ds qi bonũ ÷ ĩ sccl̃o die hoc omino subtrax. nob̾ ĩtelligeneiã de linquens ñ¬
ee. bonũ duplicẽ numerũ qͥabunione diudat. ⁊ p̃figur& fedexa nupciarũ. Uude
uartha noe oia animalia quecũq bina ĩgrediunt᷑ ĩ mundast̃. impar numer:
dis auib digamia ẽꝓbata sit. Bina enĩ ⁊ bina ĩgreduint᷑ ĩ munda. ⁊ seprenaque
munda st̃ ut hab̾& post diluuiũ. qd̾ de impari numero statĩ dõ possae offerre.
Si aut̃ trans fert᷑ enoeb ⁊ seruat᷑ ĩdiluuo noe. ñ reor idcireo transsatũ enocb qui
urorẽ habuerit: s qd̾ pͥmꝰ ĩ uocauerit dm̃. ⁊ credicłit ĩcreatorẽ. deqͣ pauł apłs in¬

Expanded text:
tertio, et quarto, et quinto, et sexto die, expletis operibus singulorum dixerit: Et vidit Deus quia bonum est, in secundo die hoc omnino subtraxit: nobis intelligentiam derelinquens, nesse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina ingrediuntur, immunda sunt . Impar numerusdis avibus digamia comprobata sit. Bina enim ingrediuntur immunda: et septena quae munda sunt, ut haberet Noe post diluvium, quod de impari numero statim Deo posset offerre. 17. Si autem transfertur Enoch, et servatur in diluvio Noe, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem habuerit; sed quod primus invocaverit Deum, et crediderit in Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. fatear᷑. Et cerde pulcherrimũ tͣre uidex̧ ĩparticione accepit locũ. Morit᷑q ñ
ĩuieenario numero. qͥ sẽꝑ ĩscript̾is ĩfaustꝰ: inqͦ seriuuit iacob. ⁊ uenditꝰ⁊ ioseph.
iquẽ diligit esau accipiens ineo quedã munera. s ĩ decimo decuꝰ laude crebro
diximꝰ. Sepelit᷑q ĩthemnatbsare: id: ĩꝑfectissimo pͥncipatu. siue ĩnumero oꝑi-¬
nta noui. ut uirginũ significaret greges saluatoris auulio cooꝑtos ĩ monte
epbraim hoc ÷ ĩ monte frugifero ab aqͥtꝰ ne montis gaes: qͥ int̾p̃tat᷑ cõmocio. Mons¬

Expanded text:
n vicenario numero qui semper in Scripturis infaustus est: in quo servivit Jacob, et venditus est Joseph, et quem diligit Esau, accipiens in eo quaedam munera; sed in decimo, de cujus laude crebro diximus: sepeliturque in Thamnath sare, id est, in perfectissimo principatu, sive in 272 numero operimenti novi: ut virginum significaret greges, Salvatoris auxilio coopertos in monte Ephraim, hoc est in monte frugifero, ab aquilone montis Gaas Mss. Gaes, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
legifero dĩ: cũ omis popłs accessurꝰ ad montẽ sina .⁊dĩ auditurꝰ ȩloqͥũ. drib
dieb scĩfari ussussit: i se abuxorib abstinere. Qđ qͥdẽ scimꝰ lic&e p̃postere
faciã historiȩ ordinẽ c̃funde. ȩciã ad dd fugientẽ albiamelech sac̃dote dictũ.
Simundisĩ pueri ab uxorib: ulle respondit. abheri inudiꝰ t̾ciꝰ. Panes enĩ ꝓpo¬
cdicias corꝑis xp̃i. omĩs coitꝰ ĩmund sit. In lege qͦ p̃cipit᷑. ut pontifex nͥ uirginẽ¬
ñ ducat ueorẽ: ne uiduã accipint. Si eadẽ iurginis indueq c̃dicio ÷. qͥre
altera recipit᷑. altera reꝓbat. ⁊ sac̃dotał uidua ĩdomo iubet᷑ sede patris sui
nec seđm nosse matrimoniũ : Si soror uirgo morit᷑ sac̃dotis qͦmͦ ad patris: ima-¬

Expanded text:
 cum omnis populus accessurus ad montem Sina, et Dei auditurus eloquium, tribus diebus sanctificari jussus sit, et se ab uxoribus abstinere. Quod quidem scimus licet praepostere faciam historiae ordinem confundere etiam ad David fugientem, ab Achimelech sacerdote dictum: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? Et ille respondit: Ab heri et nudiustertius . Panes enim proponditias corporis Christi, omnis coitus immundus sit. In lege qnec  Mss. ne viduam accipiat. Si eadem virginis viduaeque conditio est, quare altera recipitur, altera reprobatur? Et sacerdotalis vidua in domo jubetur sedere patris sui, nec secundum nosse matrimonium. Si soror virgo moritur sacerdotis, quomodo ipse ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
ibi utiq dona diu̾sa. lantũ gͥ÷ int̾nuptias ⁊uirginitatẽ qͣntũ int̾ ñ peccare
c̃iugioꝵ ⁊ uirginitatis unt̃ utrũq cauto modamine p̃ceptoꝵ. ut nec ad sinis-¬
trã nec addexterã du̾ter&: s uia regia gradet᷑. ullud ĩplera. nesis multũ¬
iustꝰ. Rursũ monogamiã cdigamiet c̃parat. Et qͦmͦ nupcias subdiłat uirginitati
ita digamia nupciis subicit. Eait. mulier alligata : q̃nto tẽpe iur eiꝰ uiuit.¬

Expanded text:
 tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare coniugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sinistram nec ad dextram diuerteret, sed uia regia graderetur et illud inplerjustus , rursus monogamiam digamiae comparat; et quomodo nuptias subdiderat virginitati ita digamiam primis nuptiis subjicit, et ait: « Mulier alligata est legi quant
Abbreviated transcription (Latin):
solutꝰ. Curramꝰ ꝑreliq̃. Neq enĩ nos patit᷑ magnitudo uoluminis: diuciꝰ insin¬
guł ĩmorari. Si aut̃ acceꝑis uxorẽ: ñ peccasti. Aliud÷ ñpeccare: aliud bene¬
facere. Et sinupserit uirgo: ñpeccabit. ñ illa uirgo que se semel dĩ cultui di
cauit. Harũ enĩ siqͣ nupserit habebit dãpnacionẽ: qr pͥmã fidẽ irritã fecit.
Si aut̃ be̾c deuidius dictũ obiecerit: qͣntomagis deuirginib p̃ualebit. cũ ȩciã

Expanded text:
s per reliqua, neque enim nos patitur magnitudo voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, cavit. Harum enim, si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum obiecerit, quanto magis de vir
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ÷ eẽ. desistit. Una costa apͥncipio: inunã uxorẽ u̾sa:. Et ert̃ inqͥd duo: ĩcarne
una. ñtres neq qͣtuor. alioqͥn iã ñ duo: s plures. łmꝰ lameeb sanguinariꝰ ⁊ ho¬
micida. unã carnẽ ĩduas diuisit uxores. frĩcidiũ. idigamiã. eadẽ cata clismꝰ
pena deleuit. de altero sepcies. de altero septuagies sepcies. uidicatũ:. Quantũ
distant ĩnumero: tantũ ⁊ ĩcrimine. Quã scã sit digamia hinc ostendit᷑. qđ di-
cunt᷑ elemosinis. Et id circo ȩtas p̃scribit᷑: ut ille tantũ accipiant pauꝑmcibos.
que iã laborare ñ possi. Simulq c̃sida qd̃que duos habuit uirosȩtiã sianꝰ sit¬

Expanded text:
it, duo in carne una : non tres, neque quatuor, alioquin jam non duo, si plures. Primus Lamech sanguinarius et homicida, unam carnem in duas divisit uxores: fratricidium et digamiam, eadem cataclysmi poena delevit. De altero septies, de altero septuagies septies vindicatum est. Quantum distant in numero, tantum et in crimine. Quam sancta sit digamia, hinc ostenditur, quod cuntur eleemosynis. Et idcirco aetas 264 praescribitur, ut illae tantum accipiant pauperum cibos, quae jam laborare non possunt. Simulque c
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ honestũ ÷ ⁊decoꝵ. ⁊ ĩtente fac̃ serure dño. ⁊ sẽꝑ eẽ. sollicitũ. ⁊ expectare para-¬
tã dñi uoluntatẽ. ut cũ qͥd imꝑauerit. qͣsi strenuis ⁊ armatꝰ miles. statĩ impleat
⁊ebullire ilibidinẽ. nec refrenare se pocest. duplexq ⁊ĩcũbit necessitas
aut accipiend& c̃iugis aut ruendi. qd̾ uult faciat. nͣ peccat siducat uxorẽ.
Faciat in qͥd qđ uult: ñ qd̾̃ deb&e. N̾̃ peccat si ducat udxorẽ: ñ tñ bene fac̃ sidu.¬

Expanded text:
 est et decorum, et intente facit servire Domino et semper esse sollicitum, et exspectare paratam Domini voluntatem, ut eum quid imperaverit, quasi strenuus, et armatus miles statim impleat et ebullire in libidinem, nec reaut accipiendae conjugis aut ruendi, quod vult faciat; non peccat si ducat uxorem. Faciat quod vult, non quod debet. Non peccat, si duxerit uxorem; non tamen bene facit si du
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ omĩa expediunt. Nec ꝓcurator calamistratꝰ. nec formosꝰ collactaneus.
ducia sit: ut intrante alio nepaueas. nec erubescas. Speculũ mͣtis:
facies: ⁊ taciti ocłi cordis fatent᷑ archanũ. Uidimꝰ nuꝑ ignonuniosũ ꝑto
epule. regiꝰ aparatꝰ ueronis. ⁊ sardanapalli nuptias loquebant᷑. Alioꝵ
uulnꝰ: nrã sit canti. Pestilent e flagellato: stultꝰ sapiencior erit. Sc̃s a¬
mor: ĩpacientiã ñ hab&. Fal sꝰ rumor: cito oppͥmit᷑. ⁊ uita posterior. ui¬

Expanded text:
em licent, sed non omnia expediunt. nec procurator calamistratus nec formosus conlactaneus ducia sit, ut intrante alio nec paueas nec erubescas. speculum mentis est facies et taciti oculi cordis fatentur arcana. uidimus nuper ignominiosum per epulae, regius apparatus Neronis et Sardanapalli nuptias loquebantur. aliorum uulnus nostra sit cautio; pestilente flagellato stultus sapientior erit. sanctus amor i
Abbreviated transcription (Latin):
postea crediderẽ: ñ bis quȩ cũ ap̃iane. ẽẽnt. nupsert̃ gentilib. ad quas alibi loqͥt᷑.¬

Expanded text:
postea crediderunt; non his, quae cum Chripostea crediderunt; non his, quae cum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ om̃ib eccłis doceo. hic locꝰ adp̃sentẽ c̃trou̾siã ñ ꝑtin&̾. docet enĩ iusta sentenciã
dnĩ. uxorẽ excepta causa fornicationis ñ repudiandã. Et repudiatã. uiuo marito
alti ñ nub̃e: aut certe uiro suo deb̾e rec̃ciliari. his aut̃ qͦs inmatrimonio dep̃ben¬
disset fides. hoc÷ sumꝰ credidiss& eduob p̃cipit nec redens repudi&e ñ credentẽ:
causisq exposits qd̾ eandidatꝰ fidĩ sit infideł: si nolit acredente discede. ⁊ ẽca¬
rio ub&. si ĩfideł repudiae fidelẽ ꝓpt᷑ fidẽ xp̃i. discede deb̾e credentẽ: nec eͥiuge¬
p̃ferre. xp̃o. cui ȩtiã anima post ponenda÷. At nc̃ plereq c̃tẽpnenteᷤ. apłi uissio¬
nẽ. iungunt᷑ gentilib: ⁊ tẽpla xp̃i idol. ꝓstituunt: nec ĩtelligunt se eiꝰ corꝑis par¬
tẽ. eẽ. cuiꝰ. ⁊ coste st̃. Ignoscit apłs ĩfideliũ c̃iunctioni que habenteᷤᷤ maritos ĩ ep̃m

Expanded text:
et enim juxta sententiam Domini, uxorem, excepta causa fornicationis, non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere, aut certe viro suo reconciliari debere. His autem quos in matrimonio deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidelem propter fidem Christi, discedere debere credentem, ne tponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se corporis ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum
Abbreviated transcription (Latin):
nuduas. ⁊ sui ꝓponit exẽplũ: ⁊ felices uocat si sic ꝑmanserint. Si auĩ ñse c̾tinent.
sermone: ñ tũ sciencia. qmͦ illud de humilitate descendit. qͥnͣsũ dignꝰ uocari apłs
monũ ꝓpͥetatẽ. Quã obrẽ . ⁊ de efemeride ide menandro. ide arato. quedã sumis
testimonia. Uhi dec̾tinencia loqueris uurginitate bonũ ÷ au hoĩ mulierẽ ñ tauge¬
re: ⁊bonũ: eis si sic ꝑmauserint ut ego. ⁊puto hoc bonũ eis. eẽ. ꝓpt̃ instantẽ ne¬
cessitate. ⁊ qi bonũ: ho̾i sic ẽẽ. uui ad nuptias uenis ñdicis bonũ: nub̃e. qr ñpo¬

Expanded text:
viduas, et sui proponit exemplum, et felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus vocari Aposmonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum est, ais, homini mulierem non tangere. Et, Bonum est eis, si sic permanserint ut ego. Et, Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ debaechaturas. tam̃ dicã qd̃ sencio. loq̃r qd me apłs doeuit ñ illas uisticie
ee s iiqͥtatis. ñ lucis s tenebrarũ. ñ xp̃i s beliȩ. ñ dẽpla dĩ uiuentis. s fana &
idola mortuoꝵ. Uis apeiꝰ discere qd xpĩane omino nͣliceat nube ce buieo: Audi
eundẽ apłm. Mulier inqͥd alligata÷ qͣnto tẽpore ureiꝰ uiuit. Qđ si dormierit uir eiꝰ:
lb̾ata:. cui uult nubat tantũ ĩdno. id÷ xpĩano. qͥ scdas nupcias t̾ciasq c̃cedit ĩ dño:

Expanded text:
tiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuorum. Vis apertius discere, quod Christianae omnino non liceat Ethnico nubere? Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata est quanto empore vir ejus vivit; quod si dormierit vir ejus, liberata est: cui vult nubat, tantum i
Abbreviated transcription (Latin):
loe̾ abstinere. nec dare repudiũ ñ peccanti: reddat c̃iugi debitũ. qͥaspon¬
te se alligaũ ut reddẽ cogeret᷑. Nolite fraudare ĩuicẽ nͥforte ex c̾sensu
c̃uigaliũ uinculoꝵ. uide qͦmͦ ĩforma ȩccłam qͥd doceat axp̃ianos. Similit̾ iuri
cohabitanteᷤᷤ uixta scientiã qͣsi ĩfirmiori uasculo muliebri tribuentes ho
norẽ. ⁊ sic̃ coheredes multiplicis grẽ. ut ñ impedi ant᷑ orationes ur̃e. Ecce

Expanded text:
inere nec dare repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogeconjugalium vinculorum, vide quomodo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo muliebri tribuentes 248 honorem, et sicut cohaeredes multiplicis gratiae, ut non impediantur orationes vestrae . Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
criniũ ⁊ distinctio auri. ⁊ ĩcultu uestis ornatꝰ: s ab sc̃ditꝰ cordis homo in
corrupcione mitis ⁊ silentis sp̃s. hoc ÷ corã dõ placens. Cernis qͣle c̃iugiũ int̃
uros uxoresq p̃cipiat. cobabitanteᷤᷤ iusta scientiã. ut nouerine qͥd uelit.
qͥd desid̾et dĩ. ⁊ tribuant houorẽ uasculo muliebri : Si abstinemꝰ nosacottu.
honorẽ tribuinꝰ uxorib. Si ñ abstinemꝰ: ꝑspicuũ ÷ honori ẽtrariã ẽẽ. ẽtu¬
meliã. aduxores qͦ Ut uideant in qͥd uri castã c̃ũsationẽ uram̃. ⁊ ornatũ
titatẽ p̃dicat iornatũ ĩterioris hominis uncorruptione nntis ⁊ silentis
sp̃s. Q̾dãmͦ hoc dicens. qm̃ ext̾ior ur̃ homo corruptꝰ ÷ ibeatitudiuẽ ĩcor
ruptionis quȩ ꝓpͥe uirginũ ÷ hab̾e desiuistis: imitamini ĩcorruptionẽ sp̃s¬
saltẽ ꝑserã abstinẽciã. Et qd corꝑe ñ gotestis: m̃te p̃state hasenĩ. xp̃s diuu¬

Expanded text:
crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, qhonorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum titatem praedicat, et ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis et silentis spiritus, quodammodo hoc dicens: ritatis, quae proprie virginum est, habere destitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has enim Chri
Abbreviated transcription (Latin):
rapidisime canis nepaułꝑ uirꝰ serꝑet. palliũ qd tetigerat abiec. dpt fornica.¬
tiones aut̃: unꝰ qͥsq uaorẽ suã habeat. uina q̃q uirũ suũ habeat. nͣdix̃ ꝓpẽ¬
fornicationeᷤᷤ unꝰqͥsq ducat uxorẽ: alioqͥn hac excusatione libiduu frena la¬
xassa: ut qͦcienscũq uocor morit᷑. tociens ducenda sit alia. Ne fornicem᷑: s unꝰ¬
qͥsq uxorẽ suã habeat. Suã ĩqͥd habeat: sua utat᷑. q. babebat anteq cred̾et.
Quã bonũ erat ñ tangere : ⁊pꝰ fidẽ xpi sororẽ tantũ nosse ñ c̃uigẽ: nͥ fornicatio

Expanded text:
rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Non fornicationem ducat unusquisque uxorem, alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotienscumque uxor moriatur, totiens ducenda sit alia, ne fornicemur, sed 'unusquisque uxorem suam habeat'. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat, antequam crederet, quam bonum erat non tangere et post fidem Christi sororem tantum nosse, non coniugem, nisi fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulaũ eũdõ. ⁊ raptꝰ ĩcȩlũ ÷. Ite noe qͥcũ eẽnt utiq multi uirgineᷤ ꝓpt̃
ȩtatẽ. soł cũ filiis . uixorib nausrago orbe seruatꝰ:. Rursꝰ post diluuiũ
qͣsi altero pͥncipio generis humani uiroꝵ uixoꝵ paria ungunt᷑. ⁊ ex
integro generationis instaurat᷑ benedictio. Crescite. imultiplieamini.
ireplete t̾rã. Insuꝑetiã comedendarũ carniũ licencia celaxat᷑: ⁊ omẽ
ꝗd mouet᷑ uob̾ erit ĩescã. Sic̃ holera herbarũ: dedi uob̾ uiuu̾sa. Currit
adabraã. ysaac u acob eqͥb pͥor trigamꝰ sccdis monogamꝰ. t̾eiꝰ qtuor uxoꝵ. :
lie. rachel. bale& celpbe. ⁊ asserit abraã obfidĩ meritũ benedictionẽ ĩgene-¬
rationẽ filii suscepisse. sarrã ĩtypo eccłȩ cui defecerant muliebria. male¬
dictionẽ sterilitatis partꝰ. benedictione mutasse. Qđ rebecca ierit q̃si ꝓpħes
morar respondit: nũqͥd. ꝓdõ ego sũ qͥde c̃clusit: Intantũ ĩqͥd sciebat fruaꝰ¬

Expanded text:
 coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophmoriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebat fru
Abbreviated transcription (Latin):
libeᷤᷤ. eẽ. deberent. ⁊cͣtinenciȩ causa qͣs habebant uxorẽ dimitterent. Ansiiurgi-¬
nes credidissent inirent matrimonia ⁊cũ eduob ethnicis unꝰ credidissa̾ ĩ xp̃m.
utrũ nã credens relinquer& nͣ credentẽ. Et si eẽnt. ducente uxoreᷤᷤ. xp̃ianas t̾ntũ
accipi iub̾et an ⁊ ethnicas. Uideamꝰ gͥ. qͥd adhec paulꝰ rescripserit. debis aut̃ que

Expanded text:
libes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgilibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non credentem? Et si essent ducendae uxores, Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videa
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ unupte sc̃. Nimiꝰ fortasse fuerĩ ĩexposicione ꝓposicionũ eiꝰ. ilegenti fastidus
feceri s uttile ratꝰ sũ cuncta molimina eiꝰ qͣsi ĩstructã aciẽ c̃trame ponere itotĩ
hostisẽ erercitũ cũ sius t̾mis acducib c̃gregare. nec pꝰ pͥmã uictoriã alia mͥ deu¬
ceps p̃lia nascerent᷑. Igit᷑ ñ dimicabo cont᷑singłos. ne paucoꝵ ero passĩ ẽgressions
c̃tẽptꝰ toto certandũ÷ agnine ⁊ĩcõpositi hostiũ cunei ae latro cinũ more pugĩaa
ĩstructa acie repellendi. Opponã ĩpͥma fronte apłm paulũ. ⁊ qͣsi fortissimũ ducẽ suis
telis. id÷ suis armabor sentenciis. Sciscitantib enĩ suꝑ hac questione ehorinthiis. ple-¬
tis legẽ putemꝰ: simulq ne lectoris tacita cogitacio cũ ceꝑimꝰ singła q ꝓposita st̃ di-¬
luere: sẽꝑ ad apłm se reseruae. ⁊studio ualidissimarũ questionũ pͥora negligens. ad

Expanded text:
Nimius fortasse fuerim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, pletis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
bidinossissimos pꝰ penitenciã. ubi duplicata ⁊ triplicata matrimonia. nͥ
qd̃ in eo digami ⁊ trigami. dolere nͣdebent qi isdẽ scortator ⁊ penitens. ĩ reg¬
no cȩloꝵ eciã uirginib aliquat᷑. ẜponã gͥ manifestiorib u̾b̾ ⁊ habentib aliq

Expanded text:
bidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi bidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manif
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinis p̃ferendo reꝓmisit eos ĩmortales fut̾os: qͣsi nũꝙ. possint corrue¬
re. Et dũ duunitatẽ ȩqͣlẽ cũ dõ pollicet᷑. expulit eos deparadiso. Utqͥ
nudi ⁊ ex pediti ⁊ absq ulla macula uirgineᷤᷤ dnĩ c̃sorcio fruebant᷑. de¬
iecti ĩuaslẽ lacͥmarũ. tunicis c̃sutis ⁊ pellicus uestixent᷑. Et nelectorẽ diuciꝰ
morer: seqͣr uestigia particionis ex posite. ⁊ ad u̾s singłas ꝓpositiones eiꝰ
script᷑arũ uł maxime nitar testimoniis. ne querułꝰ garriat se eloquencia
magis ꝗ ueritate suꝑatũ. Qđ si expleuero ullũ utriꝰq ĩstrum̃ti nube obpsse
phos ⁊ egregios in republica uiros. uirtuteᷤᷤ uoluptatib idr pytagorã ⁊pla¬
tonẽ. ⁊ aristidẽ. aristipo. ⁊epicuro. ⁊ alcibiadi. ab om̃ĩb solere pferri. Sos
trimonia. S ⁊diganus itrigamis adu̾sariꝰ :. Ibi ponẽs scortatore ᷤᷤ qndã ⁊ li¬

Expanded text:
jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruejejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppresser philosophos et egregios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, trimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et li
Abbreviated transcription (Latin):
coibebo cursũ. ⁊ paułꝑ sinꝰ c̃traã nec ĩdulgebo mucroni. iã nẽ ꝓuirginitate
ferire cupienti. Salista qͣnto plus retrait᷑. tanto forciꝰ mittit᷑. ñi dãpnũ dilacio:
ubi cercior sit ex dilacione uictoria. ł ponã breuit̾ adu̾sarii sentencias: ⁊ de
tebrosis libris eiꝰ qͣsi de fouea serpenteᷤ ꝓtrahã. Neq sinã uenenosũ capud.
spiris maculosis corꝑis ꝓtegi. Pateat qd̃ noxiũ ÷: ut possis c̾teri cũ patuerit.
Dic̃ uirgineᷤ ⁊uiduas . ⁊maritatas. que semel ĩ xp̃o lotest̃. siñ discrepent cetĩs
oꝑib eiꝰdẽ eẽ. meriti. Nitit᷑ ap ꝓbare eos qͥplena fide ĩbaptismate renatist̃.
adiabolo ñ posse subuł̾ti. ĩ ciuĩ ꝓponit. int̾ abstinẽciã ciboꝵ ⁊cũ grarũ actio.¬
pentis antiqͥ: his c̃silus draco deparadiso hominẽ expulit. Nã isat̾itatẽ

Expanded text:
cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupienti. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corporis. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gratiarum actiopentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ argento p̃ciosi:: Aut arboris ⁊ segetis etumelia: siradici isolus culmo ⁊ hua¬
ristis poma p̃ferant᷑. ⁊ fructꝰ. Ut poma exarbore. frum̃tũ estipula: ita iurgini¬
tas enupcis. Centesimꝰ ⁊ sexagesimꝰ. ⁊ tricesimꝰ fructꝰ. quãq. Ai  t̾ra. ide
pingit: ⁊ciugẽ. Sexaginta uͦ ad uiduas: eo qd̃ ĩ angꝰtia ⁊ tribulatione sint po¬
site. Unde nsuꝑiori digito de pͥmunt᷑. Quanto maior: difficultas exꝑte qͦndã
uoluptatĩ illecebris abstinere: tanto maiꝰ ⁊p̃miũ. Porro centesimꝰ numerᷤ.
ailigent᷑ queso lector attende. desinistra transfert᷑ ad dextera: iusdẽ qͥdẽ
digitis. s ñ eadẽ manu: qͥb inleua nupciȩ significant᷑ uuduȩ: circulũ ta¬
ciens expͥmit uirginitatis coronã. hec de ĩpaciencia. magis q. iuxta ordinẽ
disputationis dixerĩ. Cũ enĩ adhuc de portu egrediar: ⁊ rudentib uela
sustollã. ĩmediuĩ me questionũ pelagꝰ subitꝰ loquendi estꝰ arripuit. Unde

Expanded text:
um argento pretiosius est? Aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis, poma praeferantur et fructus? Ut poma ex arbore, frumentum e stipula, ita virginitas e nuptiis. Centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus quamquam de pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maiudiligenter, quaeso, lector, attende de sinistra transfertur ad dexteram, et iisdem quidem digitis, sed non eum manu, quibus in laeva nuptae significantciens, exprimit virginitatis coronam. Haec de impatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde