comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suum. scđm quẽ tñ modũi pat̾
ño clarificat filium suũ. Esta
eĩ filius a prẽsuo. no aũt pat̾
a filio. apparet itaq infilio pa¬
terne propͥetatis głia quanta sit.
qui filium talem et ꝑ oĩasibi
equalẽ et habe uoluit et potu¬
it. Quãte benigͥtatis quantedł¬
cedinis quãte beniuolẽtie fu
it.ꝙ de magͥtitoiis sue diuiti¬
is nich̾ sibi reseruauit soli.ni¬
chil hab̾e uoluit. qd̾ nõ illi cõ¬
municai̾it. Eccehabes singu.¬
larem quẽdam clarficandi
modũ.scđm quẽ filius clarifi¬
cat prẽmsuum Sed forte ad
hec obicis et dicis.qr eodẽ cla¬
rficandi modo pat̾ clarificat᷑
etiam aspũsc̃o. Sicut eĩfiliu
coesse sibi uoluit ut hab̾et cui
cõmuicaret magͥcudinis i¬
sue diuitias: sic et sp̃m sc̃m co¬
hereresibi uoluit. ut eẽt cui¬
cõmunicaret caritatis sue de¬
litias. Ut̾q pat̾nam głiam loq¬
tur. in utroq pat̾na propͥetas
declarat᷑ Sed nota ꝙ prechic¬
ca pat̾ne propͥetatis clanfica¬

Expanded text:
suum secundum quem tamen modum Pater non clarificat Filium suum. Est enim Filius a Patre suo, non autem Pater a Filio. Apparet itaque in Filio paternae proprietatis gloria quanta sit, qui Filium talem et per omnia sibi aequalem et habere voluit et potuit. Quantae benignitatis, quantae dulcedinis, quantae benevoleinis suae divitiis nihil sibi soli reservavit, nihil habere voluit quod non illi communicaverit. Ecce habes singularem quemdam clarificandi modum secundum quem Filius clarificat Patrem suum. Sed forte ad haec objicis, et dicis, quia eodem clarificandi modo Pater clarificatur etiam a Spiritu sancto. Sicut enim Filium coadesse sibi voluit, ut haberet cui communicaret magnitudinis suae divitias, sic et Spiritum sanctum cohaerere sibi voluit ut esset cui communicaret charitatis suae delicias. Utrumque paternam gloriam loquitur, in utroque paterna proprietas declaratur. Sed nota quod praedicta paternae proprietatis clarifica
Abbreviated transcription (Latin):
tibus humanis deiu̾bum in¬
spirat Ecce habes qd̾ supius
proposumꝰ. cur unus solus ĩ
trinitate dictus sit deispũs.a
Habes nich̾ominus cur uer¬
bum deidictus sit solus filius.
aliam ineccent̾ incuimꝰ. Dixi¬
mus ꝙ dei filius u̾bumdicit᷑.
eo qd̃ ip̃e pat̾nam claritatẽ lo¬
quatur. et qualis uł quãta sit¬
ꝑ ip̃m manifestat᷑. Sed sicut
filius clanficat prẽm suũ. nõ¬
ne et pat̾ reuelatione sua clan¬
ficat filium suũ.iuxta hoc qd̃
ip̃e filius ait ad petrum. beatus
es sy mon barona qr caro et
sanguis nõ reuelauit tibi. sed

Expanded text:
tibus humanis Dei Verbum inspiratur. Ecce habes quod superius proposuimus, cur unus solus in Trinitate dictus sit Dei Spiritus, habes nihilominus cur Verbum Dei dictus sit solus Filius. aliam incidenter incurrimus. Diximus quod Dei Filius Verbum dicitur, eo quod ipse paternam claritatem loquitur, et qualis vel quanta per ipsum manifestatur: Sed, sicut Filius clarificat Patrem suum , nonne et Pater revelatione sua clarificat Filium suum juxta quod ipse Filius ait ad Petrum: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
panratione cõuenit. qũo sol
ille quasi propͥum nom̃ acce¬
pit: Sed appropͥatio eiusmodi
denoĩationis. oĩo nõ uidetur
esse pret̾ rationẽ exprimende
cunscũq propͥetatis. Si u̾o si¬
mile ꝗo habet diuine propri¬
etatis spũs ille qui de humão
corpore ꝓcedit. et ẽ corporalis.i
cur nõ multomagis spũs ille
qui despũ humano pcecht. et
de corde humano in aliis leui¬
us. inaliis uehem̃tius spirat̃
his cepioius. in illis ardentiꝰ
flagrat. nisi intimus animi
affectus et estuantis amoris
impulsus: huic ẽ ꝙ illi ꝗdẽ¬
cedere: quib mẽ unum cõsi¬
lium. torm propositũ. qui tõe
amant. tõe affectant. et pari
uoto destoerant. Sed sp̃us ille
nus. neq spũs angelicus.
Spũs eĩ humanꝰ tuc proctou¬
bio sc̃s c̃ẽ incipit: qn qd̾ pieta¬
tis ẽ diligit. qd̾ impietatis. de¬
testatur et odit. Hic utiq pie¬
tatis  affectus.hicsane sp̃s q̃n
spirat de multoꝵ cordib.fac̃
in multis cor imũ. et aĩam i¬

Expanded text:
pari ratione convenit, quomodo solus ille quasi proprium nomen accepit? Sed appropriatio ejusmodi denominationis omnino videtur esse praeter rationem exprimendae cujuscunque proprietatis. Si vero simile quid habet divinae proprietatis spiritus ille qui de humano corpore procedit et est corporalis, cur non multo magis spiritus ille qui de spiritu humano procedit et de corde humano in aliis levius, in aliis vehementius spirat? In his tepidius, in illis ardentius flagrat, nisi intimus animi affectus et aestuantis amoris impulsus? Hinc est quod illi incedere, quibus inest unum consilium, idem propositum; qui idem amant, idem affectant, et pari voto desiderant. Sed spiritus isnus, neque spiritus angelicus. Spiritus enim humanus tunc procul dubio sanctus esse incipit, quando quod pietatis est diligit, quod impietatis detestatur et odit, hic utique pietatis affectus. Hic sane spiritus quando spirat, de multorum cordibus facit in multis cor unum et animam
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẽ processio denotat. Imo
et in eo ip̃o qd̃ ẽ eidedeo eter¬
na processio. in eo ip̃o inꝙͣ in¬
telligidatur qͥ deo cõsubstã¬
tialis sit. qr de deo procedẽ et
et̾nitatem hab̾e nõ p̃t ꝙ deus
ip̃ius propͥetas exprimat̾ ĩeo
qȯ dei flamen ułspuamẽ uel
dius explicabit.¬
Dprofũdiorẽ intelligẽtiã
nos uocat et magno mi¬
tio nõ uacat. qo̾ ille qui proce¬
dit de duob ut diximus. dictꝰ¬

Expanded text:
nus est processio denotatur. Imo et in eo ipso quod est ei de Deo aeterna processio, in eo ipso, inquam, intelligi datur quod Deo consubstantialis sit, quia de Deo procedere et aeternitatem habere non potest quod Deus ipsius proprietas exprimatur in eo quod Dei flamen, vel spiramen, vel dius explicabitprofundiorem intelligentiam nos vocat, et magno mysterio non vacat quod ille qui procedit de duobus, ut diximus, dict
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ gͦ prĩs habitudinẽ ĩpleni¬
tudmnis sue largitione prefẽre
uitet᷑. recte solus filius patris
in habitudine quã diximꝰ neu¬
tri assimilat᷑. Eecc intanta misti¬
orum profitditate ubi clare ui¬
dere nõ possumus.similitudiuz
attrectatione palpamus Sedn
nec illito pret̾eundũ qd̾ iccͥco
fortassis nõ ĩmerito spũs sẽgõr.¬
ut eo ip̃o false opinioni obui¬
etur. ne ꝗs propt̾ predictam eiꝰ
propͥetatẽ. de eius benigͥtate mi¬
nus digne sẽtire uideatur.xii.
solus dri filius u̾binidica¬

Expanded text:
 Patris habitudinem in plenitudinis suae largitione praeferre videtur, recte solus Filius Patris in habitudine qua diximus neutri assimilatur. Ecce in tanta mysteriorum profunditate ubi clare videre non possumus, similitudinum attrectatione palpamus. Sed nec illud praetereundum quod idcirco fortassis non immerito Spirut eo ipso falsae opinioni obvietur, ne quis propter praedictam ejus proprietatem de ejus benignitate minus digne sentire videatur. solus Dei Filius Verbum si
Abbreviated transcription (Latin):
accipit spũssẽs ab uno ꝙͣ ab
alio.Nulla aũt psona oĩo aspũ
sc̃õ plenitudinẽ diuinitatis
accipit.et iccirco imaginẽ pa¬
tris inse ip̃o nõ exprimit. Ecce
habes cur imago pr̃isdicatur
solus filius.et nõ ctiam spũs
sc̃s. Sed hoc ip̃m qd̾ diximus.
propt̾ simplitiores ao hucex¬
pressius uł ut sic dicam grossi¬
usloquam̃.Imago uixta con¬
suctitom̃e humanã magisso¬
let dici propt̾ similitudinem
extrinsccam. ꝙͣ propt̾ simłitu¬
dinem intrinseca.Ecce hoĩs u
imaginẽ dicimus statuã aliqͣ
et hoc utiq propt̾ solam simili¬
titoinẽ extr̃sccam.Nam su nten¬
ora statue cogites. nõ tam simi¬
uenies. Ut gͥ de illa ꝑsonar tͥni¬
tate aligo loquam̃ iuxta huma¬

Expanded text:
accipit Spiritus sanctus ab uno quam ab accipit Spiritus sanctus ab uno quam ab alio. Nulla autem persona omnino a Spiritu sancto plenitudinem divinitatis accipit, et idcirco imaginem Patris in seipso non exprimit. Ecce habes cur imago Patris dicatur solus Filius, et non etiam Spiritus sanctus. Sed hoc ipsum quod diximus propter simpliciores adhuc expressius, vel, ut si dicam, grossius loquamur. Imago juxta consuetudinem humanam magis solet dici, propter similitudinem extrinsecam quam propter similitudinem intrinsecam. Ecce hominis imaginem dicimus statuam aliquam, et hoc utique propter solam similitudinem extrinsecam. Nam si interiora statuae cogites, non tam simivenies. Ut igitur de illa personarum Trinitate aliquid loquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qualis pat̾ talis filius. talis
spũssc̃s. Absq dubio ut̾q pa¬
tri cõsimilis. ut̾q patͥ per oĩai
corqualis. Si sapiẽtiam si poten¬
tiam penses.si bonitatẽ. sibeati¬
tudinẽ cogites: nich maus in
umo.nich minus in alt̾o remo¬
ta ambiguitate repperies.Si igit᷑
dei filius recte d̾r imago patris.
pro ratione expresse in eosimi¬
litudinis.cur nõ etiam spũs i
sc̃s imago patris recte dicatur.
cum utͥq similis et coequalis
ĩueniat᷑: Sed huiꝰ questioĩs no¬
dum ut credo citiꝰ soluimꝰ.si ao
propͥetatũ cõsioerationẽ recur¬
rimus.Cõmune ẽ õibusnt su¬
pius iamdiximus omnẽ pleĩ¬
cuoiñe hab̾e. cõmune patri et
filio tam hab̾e ꝙͣdare propriũ
aũt spũi scõ hab̾e nec alicuii
dare. In hoc gͥ solus filius exp̃s¬
sam inse prĩs similituoinẽ h̃t
et imaginẽ tenet. qd̾sicut di¬
uinitatis plenitudo manat i¬
de uno: sic et ettẽ plenitudis
largitio manat et de alio. nec
minus aligo. nec alio modo

Expanded text:
is Pater talis Filius, talis Spiritus sanctus. Absque dubio uterque Patri consimilis, uterque Patri per omnia coaequalis. Si sapientiam, si potentiam penses, si bonitatem, si beatitudinem cogites, nihil majus in uno, nihil minus in altero omni remota ambiguitate reperies. Si igitur Dei Filius recte dictus est imago Patris, pro ratione expressae in eo similitudinis, cur non etiam Spiritus sanctus imago Patris recte dicatur cum utrique similis et coaequalis inveniatur? Sed hujus quaestionis nodum, ut credo, citius solvimus si ad proprietatum considerationem recurrimus. Commune est omnibus, ut superius jam diximus, omnem plenitudinem habere. Commune Patri et Filio tam habere quam dare, proprium autem Spiritui sancto habere nec alicui dare. In hoc igitur solus Filius expressam in se Patris similitudinem habet et imaginem tenet, quod sicut divinitatis plenitudo manat de uno, sic et eadem plenitudinis largitio manat de alio. Nec minus aliquid nec alio modo
Abbreviated transcription (Latin):
camapr̃e ꝙͣ afilio.siquitẽ utro¬
biq una cadẽq ẽ ꝑ oĩa ratio.i
Sed qm hoc satis exsupiorib
patet: catẽ replicare non opor¬
cet. Sed si nõ ẽ filii filius: nec pa¬
ter filii. erit ip̃ius auus. neci
ip̃e nepos illius. Sed int̾g̾ma¬
nitatẽ que ẽ patris .ad filium.
et cam que ẽ ciude ao nepotẽ
suum. nulla occurit mechia ĩ
humana natura.Que gͦ queso
erit g̾manitas illa quã babet i¬
pat̾ et filius ad eam que ẽ ter¬
cia in tͥnitatepsona: Certe ĩhu¬
mana natura oĩs processio per¬
sone de ꝑsona pr̃icipalis quidẽ¬
est. que fucrit ĩmechiata. aliter
aũt contingit uti iam euiden¬
cissimum ẽ in naturadiuina. i¬
rlam aliam ibi inuenis que ẽ
ĩmediata et prĩcipalis. aliam
aũt que ẽ ĩmechata nec tamẽ
diata nec principalis ĩ huma¬
na natura oĩno nõ ẽ: ex huma¬
nis ad diuina uocabulum eiꝰ¬
modi g̾manitatis transsumi
nõ p̃t. Uides certe q ad expri¬
mẽdam g̾manitatẽ prĩs et fi¬

Expanded text:
Filio. Siquidem utrobique una eademque est per omnia ratio. Sed quoniam hoc satis ex superioribus patet, eadem explicare non oportet. Sed si non est Filii filius, nec Pater Filii erit ipsius avus, nec ipse nepos illius. Sed inter germanitatem quae est patris ad filium, et illam quae est ejusdem ad nepotem suum nulla occurrit media in humana natura. Quae ergo, quaeso, erit germanitas illa quam habet Pater et Filius ad eam quae est tertia in Trinitate persona? Certe in humana natura omnis processio personae de persona, principalis quidem quae fuerit immediata; aliter autem contingit, ut jam evidentissimum est, in natura divina. Nam aliam ibi invenis quae est immediata et principalis, aliam autem quae est immediata nec tamen diata nec principalis in humana natura omnino non est, ex humanis ad divina vocabulum ejusmodi germanitatis transumi non potest. Vides certe quod ad exprimendam germanitatem Patris et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipalior aũt ẽ illius ꝓ¬
cessio ꝓ modo nature quẽ
constat ab innascibilisolo.pce¬
sionis: ibi et pr̃icipalitas g̾ma¬
nitatis. Obtinet aũt prĩcipalẽ
locum g̾manitas illa que est pa¬
cris ad filiũ. Merito gͦ ut supenꝰ
iamdiximꝰ filius ip̃ius dicitur.
qui ab innascibili principalit̾
procedere cõprobat᷑. Sed si alia
filius ueracit̾ dictus ẽ. alius
ip̃ius filius ueracit̾ dici ñ pt̃.
Quro ẽ el dici unum alt̾ius ẽẽ
filiũ nͥ prĩcipali gmanitate illi
ẽẽ cõumetum: Sed ille qui t̾¬
tia in tͥnitate ꝑsona ẽ.principa¬
li ut probauimꝰ g̾manitate in¬
nascibili cõuinctus nõ ẽ. ũde
nec eius filius recte dici pocest.
Sed scimus sicut sufficient̾ in
suꝑiorib probaiumꝰ. qd̃ ille ĩ
tͥnitate t̾tius: procedit acct̾is
duobr. Si gͥ nõ ẽ filius unus.¬

Expanded text:
rincipaliter autem est illius processio pro modo naturae quem constat ab innascibili solo procesionis, ibi et principalitas germanitatis. Obtinet autem principalem locum germanitas illa quae est patris ad filium. Merito ergo, ut superius jam diximus, filius ipsius dicitur qui ab innascibili principaliter procedere comprobatur. Sed si alia filius veraciter dictus est, alius ipsius filius veraciter dici non potest. Quid est enim dictum unum alterius esse filium nisi principali germanitate illi esse conjunctum? Sed ille qui tertia in Trinitate persona est, principali, ut probavimus, germanitate innascibili conjunctus non est, unde nec ejus filius recte dici potest. Sed scimus, sicut sufficienter in superioribus probavimus, quod ille in Trinitate tertius procedit a caeteris duobus. Si igitur non e
Abbreviated transcription (Latin):
hor sit prius. ꝗd hor u̾o postiuᷤ.
Prius aũt et prost̾ius hoc loco
intelligi uoliumꝰ nõ tẽporu
successione:sed ordine nature.
Quto ẽ aũt uelle hab̾e cõdignu.
nisi uelle hab̾e quẽ intime dili¬
gat. et cocqualitatis mento di¬
gne diligere debeat: Quio est
u̾o uelle habe cõdilectũ. nͥ uelle
habe qui secum a suo dilectore
pant̾ diligat᷑. et exibitisibi a¬
moris delitiis sccum fruat̾: O
illuo primũ p̃t cõsistere ĩsola
psonar dualitate. istuo aũt po¬
st̾ius õio subsist̾e non p̃t sinc
ꝑsonarum trinitate. Q uãtum
u̾o ad ordine nature prior est
dualitas ꝙͣ tͥnitas.nam ubi ẽ
tͥnitas nõ p̃t deesse dualitas.x
p̃t aũt dualitas ẽẽ etiam ubi
cõtingit trinitatẽ deesse. Con¬
stat itaq naturalit̾ prius essẽ.
dilectum ꝙͣ c̃odilectũ habere.
Quãtum gͦ ad nature oromẽ

Expanded text:
sit prius, quid horum vero posterius. Prius autem et posterius hoc loco intelligi volumus non temporum successione, sed ordine naturae. Quid est autem velle habere condignum nisi velle habere quem intime diligat et coaequalitatis merito digne diligere debeat? Quid est vero velle habere condilectum, nisi habere velle qui secum a suo dilectore pariter diligatur et exhibiti sibi amoris deliciis secum fruatur. Sed illud primum potest consistere in sola personarum dualitate. Istud autem posterius omnino subsistere non potest sine personarum Trinitate; quantum vero ad ordinem naturae prior est dualitas quam Trinitas. Nam ubi est Trinitas non potest deesse dualitas, potest autem dualitas esse etiam ubi contingit Trinitatem deesse. Constat itaque naturaliter prius dilectum esse quam condilectum habere. Quantum ergo ad na
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset atq cõting̾et: egdẽ gͥma¬
nitatis uocabula insimili g̾ma¬
nitate singulis cõuenirẽt. Ec¬
ce iam ut credo certa et mani¬
festa ratione tenemus. cur u¬
num pr̃em. cur alt̾um ip̃ius fi¬
lium dicamus prẽm quite il¬
lum qui ẽ anullo. filium u̾oi
ip̃ns qui ẽ ab ip̃o solo. ui.¬
nitas uniuspsone ad alt̾am.i
restat adhucquerẽdum qo sẽ¬
ciendum sit de g̾manitate am¬
borum adt̾tiam Estim abitur
fortassis ab aliquo qd̃ amboꝵ
filius merito dici possit: ꝗ ab
utroq ĩmecdiate procechit Sed
si est filii filius.nũqo innasci¬
bilis erit ei pat̾ et auus. et ille
ip̃ius innascibilisent et nepoᷤᷤ
et filius: Hec aũt tanto sũt di¬
ligẽtiori indagatione querẽ¬
da. quanto sũt ocultiora.⁊ nec¬
dum inuẽiunt᷑ ratiocinatõĩs
enodatione discussa. Illuo aũt
iam cõstat certissime. qd̾ sit ce¬
teris duab psonis cõmuneḋ
innascibili psona procedẽ. Que¬

Expanded text:
tuisset atque contingeret eadem germatuisset atque contingeret eadem germanitatis vocabula in simili germanitate singulis convenirent. Ecce jam, ut credo, certa et manifesta ratione tenemus cur unum Patrem, cur alterum ipsius Filium dicamus. Patrem quidem illum qui est a nullo, Filium vero ipsius qui est ab ipso solo. nitas unius personae ad alteram, restat adhuc quaerendum quid sentiendum sit de germanitate amborum ad tertiam. Existimabitur fortassis ab aliquo quod amborum filius merito dici possit qui ab utrobique immediate procedit. Sed si est filii filius, nunquid innascibilis erit ei pater et avus, et ille ipsius erit innascibilis et nepos et filius? Haec autem tanto sunt diligentiori indagatione inquirenda, quanto sunt occultiora, et necdum inveniuntur ratiocinationis enodatione discussa. Illud autem jam constat certissime, quod sit caeteris duabus personis commune de innascibili persona procedere. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
innascibilide se prolẽproduc̾e:
exigẽte ratione hoc ip̃m uelle.
Procłoubio si prochoplastus il¬
le adam naturale hab̾et ut pro
uoluntate etiamde se solo ꝯsb̾¬
stãtialẽsibi et ꝑ oĩa cõforme p¬
ducere potuisset: principali n¬
chilominꝰ g̾manitate uingerẽ¬
tur. et cifor gmanitatis noĩb
hic pater. ille filius recte dice¬
rentur.Nam si oĩo cõformesi
ẽẽnt. nec insexu quidẽ discrepa¬
rent.Uides certe quõ ex hacco¬
srd̾ratione racio manifesta ocẽ¬
rit. et eurtent̾ ostendit. quã cõ
uenient̾ in illa ꝑsonar tͥnitate
exduob unus ad alt̾um pat̾
nõiatur. Ecce in tanti misterii
nis diuine et nr̃e infirmitatis
cõsrderatione elucescit quidez
nec dissimilitudo sine simili¬
cudine: nec similitudo siñ dis¬
similitiome. D issimilicudĩs
absq dubio ẽ qd̃ in nr̃a natua
filius de solo pr̃e ꝓcedere ñ p̃t.
Similituoĩs añt ꝙ si hoc ẽẽ po¬

Expanded text:
innascibili de se prolem producere innascibili de se prolem producere exigente ratione hoc ipsum velle. Procul dubio si protoplastus ille Adam naturale haberet ut pro voluntate etiam de se solo consubstantialem sibi et per omnia conformem producere potuisset, principali nihilominus germanitate jungerentur et eisdem germanitatis nominibus hic pater, ille filius recte dicerentur. Nam, si omnino conformes essent, nec in sexu quidem discreparent. Vides ergo quomodo ex hac consideratione ratio manifesta occurrit et evidenter ostn illa personarum Trinitate ex duobus unus ad alterum Pater nominatur. Ecce in tanti mysterii nis divinae et nostrae infirmitatis consideratione elucescit quidem nec dissimilitudo sine similitudine, nec similitudo sine dissimilitudine. Dissimilitudinis absque dubio est quod in nostra natura filius de solo patre procedere non potest. Similitudinis autem quod si hoc esse po
Abbreviated transcription (Latin):
nem nature.Solus unus hõ ĩ
genere humano processit de so¬
la matre sine carnali patre. nec
tñsine opatione nature.Si g
indignũ ẽ gͥmanitatis uoca¬
bula transfere ad diuina exi
ea parte qua nõ nulla simili¬
tudinis ratio allitoit. qũo i
c̃ogruum erit inde transsum̾e
ubi proportionalitatis eõgru¬
entia nulla occumit: Hotan¬
dum itaq imprimis sim̾ito
in illa deitate dicit᷑ filius qui¬
ab unosolo procedit. si m̾ito
dr pat̾ a quo solo et unico ori¬
ginẽ trahit: ao monemur ex
his uocabulis ꝙ prĩcipalis pro¬
cuboubio g̾manitas ibi ẽ quẽ¬
ad modum bic in nr̃a natura õ¬
nino ẽẽ non p̃t.Ex his inꝙ uo
cabulis cõpellit̾ carnalis ani¬
mus de diuina generatione
nil carnale sape.sed go altiorẽ
intelligẽtiam corde ascẽdere.
et de tante profinditatis my¬
sterio nil tem̾e sedm hominez
iuspplexionis enodationem
suffitiat elicere pot̾imus. Que¬
siuimus et ĩuenimusꝙ to sit

Expanded text:
nem naturae, solus unus homo in nem naturae, solus unus homo in genere humano processit de sola matre sine carnali patre, nec tamen sine operatione naturae. Si igitur indignum est germanitatis vocabula transferre ad divina, ex sola parte qua nonnulla similitudinis ratio alludit, quomodo congruum erit inde transumere ubi proportionalitatis congruentia nulla occurrit? Notandum itaque in primis si merito in illa Deitate dicitur Filius ab uno solo procedit, si merito dicitur Pater a quo solo et unico originem trahit, admonemur ex his vocabulis quod principalis procul dubio germanitas ibi est, quemadmodum hic in nostra natura omnino esse non potest. Ex his, inquam, vocabulis compellitur carnalis animus de divina generatione nihil carnale sapere, sed ad altiorem intelligentiam corde ascendere, et de tantae profunditatis mysterio nihil temere secundum hominem jus perplexitatis enodationem sufficiat elicere poterimus, quaesivimus et invenimus quod id sit
Abbreviated transcription (Latin):
Otandũ ꝙ inhumana na¬
tura serus geminat᷑. et ic¬
etrco scd̾m diu̾sum sexum g̾¬
manitatis noĩa uariant᷑. P arẽ¬
tem in uno sexu patrẽ. ĩ alio
dicimus matrẽ.Prolem in u¬
no sexudicimꝰ filium.an alio
filiam noĩamus. Indiuina ãt
natura ut in cõmune nouimꝰ
õmo nullus ẽ sexus.Dignuz
gͦ fuit ut ab eosexu qui digͥ¬
or ẽẽ cognoscit. ad to qḋ õium
digͥssimum ẽ noĩa transferent̃.
it usus.ut unus ex duob in
trinitate diceret᷑ pater. et alius
diceret᷑ filius. Sed ne in his ali¬
quid anobis indiscussum reã¬
neat. qd̾ infirmum auditorẽ
iuste mouere debeat:to ipsu
qd̃ de transsumptione nõium
diximus diligẽtiori ao huc
constoratione discutiamꝰ. Mi¬
rabitur aliꝗs fortassis quare
ad diuina irde transferuntur
nõia: ubi ratio similititomis
obuiat. et nõ potius iñ ubi ha¬
bitudinũ collatio ex nõ nulla
parte cõcordat. Nlon eĩ habeth
humana natura ut filius pro¬
cedat de solo pre sed̾in opatio¬

Expanded text:
humana natura sexus geminatur, et idcirco secundum diversum sexum germanitatis nomina variantur, parentem in uno sexu patrem, in alio dicimus matrem. Prolem in uno sexu filium dicimus, in alio filiam nominamus. In divina autem natura, ut in commune novimus, omnino nullus est sexus. Dignum ergo fuit ut ab eo sexu qui dignior esse cognoscitur, ad id quod omnium dignissimum est nomina transferrentur. it usus ut unus ex duobus in Trinitate diceretur Pater, et alius diceretur Filius. Sed, ne in his aliquid a nobis indiscussum remaneat quod infirmum auditorem juste movere debeat, idipsum quod de transumptione nominum diximus diligentiori adhuc consideratione discutiamus. Mirabitur aliquis fortassis quare ad divina inde transferuntur nomina ubi ratio similitudinis obviat, et non potius inde ubi habitudinum collatio ex nonnulla parte concordat. Non enim habet humana natura ut Filius procedat de solo Patre secundum operatio
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ in hac gemina processione
causa diu̾sa. Sed si mẽte retire¬
mus qḋ supius ratiocinando
ĩuenimus. in hac fortassis alle¬
gatione non oportet nos diu
uł multũ laborare Manifesta
namq ratio ibi eurtent̾ dep̃¬
hendit. qd̾ innascibilis c̃odi¬
gnum hab̾e uoluit.et ꝑ uolũ¬
tate hab̾e̾ oportuit.ut ẽẽt cuisũ

Expanded text:
e in hac gemina processione causa diversa. Sed, si mente retinemus quod superius ratiocinando invenimus, in hac fortassis allegatione non oportet nos diu, vel multum laborare. Manifesta namque ratio ibi evidenter deprehendit, quod innascibilis condignum habere voluit, et pro voluntate habere o
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Scimus aũt q scdm or¬
dinẽ processionis: erit procul
dubio et ordo g̾manitatisIn
humana procerto natura pri¬
mum locum tenet g̾manitaᷤ
illa. que ẽ hoĩs ad filium secũ¬
dum aũt: illa que ẽ hoĩs ad
nepotẽ suum. Tertium locum
tenet ꝙ homo quilibet ad su¬
umꝓ nepotẽ habet. et cõseq̃n¬
ter quior in cõseq̃ntib uid̾re
licet.Quto aũt in hac nr̃a na¬
tura facit hos differẽtes germa¬
nitatis gradus. ndnisus ĩ di¬
u̾sis procedẽdi modus: Nami
ubi nõ ẽ implurib procedẽdi
multiformitas. nec ulla ing̃¬
manitate diu̾sitas Contingit
namq unũ eintẽq hoĩem ha¬
bere liberos plures.sed propter
eũtẽ procedẽdi modũ una estg̾¬
manitas qua habet ad omnes.
Sic utiq sic prosimili uł dissi¬
mili modo pcessionis.uanatur
procutoubio et qualitas g̾maĩ¬
tatis. Sed iam luce clanius con¬
stat qd̃ ut̾q duoꝵ depr̃e proce¬
dat.Est tñ alius pccdẽdi modus
in imo. et alius pcedẽdi modus

Expanded text:
causa. Scimus autem quod secundum ordinem processionis erit procul dubio et ordo germanitatis. In humana pro certo natura primum locum tenet germanitas illa quae est hominis ad filium, secundum autem illa quae est hominis ad nepotem suum, tertium locum tenet quam homo quilibet ad suum pronepotem habet, et consequenter quidem in consequentibus videre licet. Quid autem in hac nostra natura facit hos differentes germanitatis gradus, nisi diversus in diversis procedendi modus? Nam, ubi non est in pluribus procedendi multiformitas, nec ulla in germanitate diversitas. Contingit namque unum eumdemque hominem habere liberos plures, sed propter eumdem procedendi modum una est germanitas quam habet ad omnes. Sed utique sic pro simili vel dissimili modo processionis variatur procul dubio et qualitas germanitatis. Sed jam luce clarius constat quod uterque duorum de patre procedat. Est tamen alius procedendi modus in uno, et alius procedendi modus
Abbreviated transcription (Latin):
sibisũmum amorẽ repẽderet.a
Rec solum cõdignũ sed et con¬
dilectum hab̾e uoluit.et pro
uolũtate hab̾e oportuit.ut cõ¬
sortẽ amoris hab̾e̾t. ne uel ali¬
quid sibi soli reseruaret. qd̃ in
cõmune dehucipotuisset. Cõ¬
dignum itaq habe uoluit:uͭ
ẽẽt cui cõmunicaret magnitu¬
dinis sue diuitias.condilectũ
u̾o: ut hab̾et eui cõmunicaret
caritatis delitias. Cõmunio u¬
itaq maiestatis fuit ut sic di¬
cam causa originalis unius cõ¬
munio amoris utoet᷑ uelutq̃¬
dam causa originalis alt̾ius.u
ratio alia et alia. et causa diu̾sa.¬

Expanded text:
um amorem rependeret. Nec solum condignum sed etiam condilectum habere voluit, et pro voluntate habere oportuit, ut consortem amoris haberet, ne vel aliquid sibi soli reservaret quod in commune deduci potuisset. Condignum itaque habere voluit ut esset cui communicaret magnitudinis suae divitias, condilectum vero ut haberet cui communicaret charitatis delicias. Communio itaque majestatis fuit, ut sic dicam, causa originalis unius. Communio amoris videtur velut quaedam causa originalis alterius. ratio, alia et alia causa et d
Abbreviated transcription (Latin):
sbe. quãto magis si danielis sb̾
stantia que sola ẽ asemetip̃a⁊
a qua sola sũt cet̾a oĩa. Tam gͥi
nõ pt ip̃a diuinitas cõmuni¬
cabilis eẽ.ꝙ nõ possũt diuerse¬
sb̾e ẽẽ una. et una diu̾se. Eccei
quomͦ diuinitas ip̃a sit ĩ com¬
mucabilistam aperte monstã¬
iuimus. ut lector qui suꝑ hoc i¬
dubitau̾it. nõ tam hebes uide¬
atur ꝙͣ cecus. Imm̃sitas aũt et
et̾nitas iuxta p̃dictam ratioctza¬
tionẽ sic sũt untus. ut nõ pos¬
sint ẽẽ alt̾ius. et eo ip̃o incom¬
municabiles perpẽdimꝰ. Adda¬

Expanded text:
e, quanto magis si Danielis subsstantia quae sola est et a semetipsa et a qua sola sunt caetera omnia. Tam igitur non potest ipsa divinitas communicabilis esse, quam non possunt diverse esse una et una diversae. Ecce quomodo divinitas ipsa sit incommunicabilis tam aperte monstravimus, ut lector qui super hoc dubitaverit non tam hebes videatur quam caecus. Immensitas autem et aeternitas, juxta praedictam ratiocinationem, sic sunt unius, ut non possint esse alterius, et eo ipso incommunicabiles perpendimus. Adda
Abbreviated transcription (Latin):
dicant ĩcõmunicabiles⁊ plu¬
ribus sb̾stantiis nõ posse eẽ cõ¬
mumes: Ubi eĩ eadẽ ratio p̃mit¬
cit᷑.cursimilis cõseq̃ntia non
merito sb̾̃infcrt̾: Sed ut hue
perplexionis nodũ facilius dis¬
soluamꝰ: qd de diumnitatis sin¬
gularitate suꝑius diximus.
altiori ad huc pserutatione di¬
scutiamꝰ.¬

Expanded text:
 incommunicabiles, et pluribus substantiis non posse esse communes? Ubi enim eadem ratio permittitur, cur similis consequentia non merito subinfertur? Sed, ut hujus perplexionis nodum facilius dissolvamus, quod de divinitatis singularitate superius diximus, altiora adhuc perscrutatione discutiam
Abbreviated transcription (Latin):
Onge supius monstia¬
uimus ꝙ diuinitaᷤ sit
dino ĩcomuicabilis. nec
possit ẽẽ plurib sb̾stantiis cõ¬
munis. Qd̾ ibi dictũ ẽde di¬
uinitate.simili ratione dici
p̃t de dei imm̃sitate. nichilomi¬
nus aũt de eius et̾rutate. ꝙͣ ñ
p̃t eĩ ẽẽ cõmunicabilis plur¬
bus sb̾stantiis sb̃a quelibet u¬
na.tam nõ p̃t ẽẽ coĩcabilis ⁊¬
plurib sb̾stantiis immẽsitas
ip̃a. et̾nitas ip̃a. cũ nõ sint ali¬
nullus et̾nus nͥ solus et unꝰds.
Sed hic magna questio orit᷑q̃
simplices aiditores mouere
p̃t. nͥ apta en odatiõe soluat᷑ Pro¬
batum ẽ supius ꝙ diuina sb̾a¬

Expanded text:
Longe superius monstravimus quod divinitas sit omnino incommunicabilis, nec possit esse pluribus substantiis communis. Quod ibi jam dictum est de divinitate, simili ratione dici potest de Dei immensitate, et nihilominus de ejus aeternitate. Quam non potest enim esse communicabilis pluribus substantiis substantia quaelibet una, tam non potest esse communicabilis pluribus substantiis immensitas ipsa et aeternitas ipsa, cum non sint alNullus aeternus nisi solus et unus Deus. Sed hic magna quaestio oritur quae simplices auditores movere potest, nisi aperta enodatione solvatur: probatum est superius quod divina sub
Abbreviated transcription (Latin):
itaq intelligat᷑ illa sb̾stantia¬
litas. ul si magis placet illa sb̾¬
sistẽtia ex qua daniel eẽ ht illa
sb̾stantia. que ip̃e ẽ. et quã ꝑti.¬
cipare nõ p̃t aliqua alia. Huma¬
nitas itaq sicut corporalitas
ẽ multis cõmunis. damelitas
u̾o õino incõmunicabił. Incõ¬
municabilẽ u̾o iocirco dicim.
qr sic ẽ eius. ut nõ possit ẽe altͥ¬
ius.Nam qui hane sb̾stãtialita¬
tem habuent: ꝓfecto daniel e¬
rit. qui u̾o nõ habuerit: isde
damel eẽ nõ pot̾it. Diu̾sa nãq
sb̾stantialitas facit sb̾am diu̾sã.
singularis aũt et indiuio ua
nõ p̃t fac̾e nisi unã. In comu¬
nicabilis itaq ẽ danielitas uͭ
diximꝰ.q sic est ib̾sistentia sub¬
stantie unr̾ ut nõ possit ẽẽ alti¬
us. Si gͥ idcirco in cõmunica

Expanded text:
itaque intelligatur ipsa substantiaitaque intelligatur ipsa substantialitas, vel, si magis placet, illa substantia ex qua Daniel esse habet, illa substantia quae ipse est, et quam participare non potest aliqua alia humanitas. Itaque sicut corporalitas est communis multis, Danielitas vero omnino incommunicabilis: incommunicabilem vero idcirco dicimus, quia sic est ejus, ut non possit esse alterius. Nam qui hanc substantialitatem habuerit, profecto Daniel erit; qui vero non habuerit, idem Daniel esse non poterit. Diversa namque substantialitas facit substantiam diversam. Singularis autem et individua non potest facere nisi unam. Incommunicabilis itaque est Danielitas, ut diximus, quia sic est substantia substantiae unius, ut non possit esse alterius. Si igitur idcirco incom
Abbreviated transcription (Latin):
habeat eẽ ex sb̾stantiali¬
Atate sua. Nam cui w̾stantiali
dicimus illam propͥetatẽ subsi¬
dem quehumanitatẽ non hẽt.
homo nͥ falso dici nõ ualet. Qd
aũt de hacdictũ ẽ. incet̾is eq̃
uideri p̃t.Substãtialitas u̾o⁊
alia generalis. alia specialis.a
alia indiuidualis. Substãtia¬
litas aũt illa ẽ gen̾alis: que ẽ
aliquib speciebꝰ cõmunis. ut
corporalitas que mẽ õĩb cor¬
porib tam aĩatis ꝙ maiãtis.
Illa u̾o ẽ specialis: que compe¬
cit unius tm̃ specici oĩbus in¬
diurouis ut humanitas.que
ẽ oĩbus hominib cõmunis.
Indiuidualis aũt ẽ illa: que
unisoli quidẽ uroiutouo in¬
ẽ.et plunb sb̃stantiis oĩno cõ¬
munis ẽẽ nõ p̃t. Ad designã¬
dam ĩdiuidualẽ aliquã sb̾stã¬
tialitatẽ nom̃ inusu nõ habem᷑.
s ad maiorẽ dicendor euidẽti¬
am ponere. et a propo nomĩe
trabere possumꝰ. Dicat᷑ itaq a
daniele danielitas. siẽ ab ho¬
minehumanitas. Damelitas

Expanded text:
habeat esse ex substantialitate sua. Nam cui substantialitm namque dicimus illam proprietatem subdem quae humanitatem non habet, homo nisi falso dici non valet. Quod autem de hac dictum est, in caeteris aeque videri potest. Substantialitas vero alia generalis, alia specialis, alia individualis. Substantialitas autem illa est generalis, quae est aliquibus speciebus communis, ut corporalitas, quae inest omnibus corporibus, tam animatis quam inanimatis. Illa vero est specialis, quae competit unius tantum speciei omnibus individuis, ut humanitas, quae est omnibus hominibus communis. Individualis autem est illa, quae uni soli quidem individuo inest, et pluribus substantiis omnino communis esse non potest. Ad designandum individualem aliquam substantialitatem, nomen in usu non habemus, sed ad majorem dicendorum evidentiam ponere, et a proprio nomine trahere possumus. Dicatur itaque a Daniele Danielitas, sicut ab homine humanitas. Danielitas
Abbreviated transcription (Latin):
Uod aũt diximꝰ unam p¬
sonam hab̾e uł ẽẽ pleni¬
tuoine amoris gratuiti. alt̾am
u̾o plenitudinẽ amoris debiti.
nemoad to trabat. quasi una a¬
liqua quãlibet aliam in aliquo
precellat ul melius aliꝗd per¬
fectiusq habeat uł existata lul¬
la ibi differẽtia graduũ. nulla.
diu̾sitas digͥtatum. Ecce cõstat
qm̃ propͥetas imius ẽplenitudi¬
nẽ dare. nec accepisse. Alt̾ius uͦ
accepisse. nec dare. nũquto ie¬
circo oportet unã alt̾a meliore.
unam alt̾adigorem: absit
spitio. Huiꝰmodi suspicio mł¬
tos supplãtauit.et ꝑ uanos er¬
rores disꝑsit. Hich̾ habet maiᷤ.
nichꝰ oĩno melius. qui nichil
eor que habet ab alio accipit:
ꝙͣ qui nich̾ habet qd̾ nõ acce¬
piss. Quicqd ꝑfectionis. quic¬
go bonitatis. quiego beatitu

Expanded text:
uod autem diximus unam personam habere, vel esse plenitudinem amoris gratuiti, alteram vero plenitudinem amoris debiti, nemo ad id trahat quasi una aliqua quamlibet aliam in aliquo praecellat, vel melius aliquid perfectiusque habeat, vel existat. Nulla ibi differentia graduum, nulla diversitas dignitatum. Ecce constat quoniam proprietas unius est plenitudinem dare nec accepisse, alterius vero accepisse nec dare, nunquid idcirco oportet credere unam altera meliorem, unam altera digniorem? Absit spicio. Hujusmodi suspicio multos supplantavit, et per varios errores dispersit. Nihil habet majus, nihil omnino melius qui nihil eorum quae habet ab alio accepit quam qui nihil habet quod non accepisset. Quidquid perfectionis, quidquid bonitatis, quidquid beatit
Abbreviated transcription (Latin):
crit talis. quo nõ p̃t ẽẽ melior
ex alt̾otantus: quo nõ potest
ẽẽ maior.Ent itaq ut dictũ ẽ
qũãtum ad sub̾am dilectionis
modo mirabili insingulis ꝓ¬
prietatũ discretione distinctus.
Nam scđm eam acceptionẽquã
supius assignauimͦ.erit in isto¬
ad illum tantũ gratuitus. ̃ illo
cio debitus ad unum. ad alterũ
gratuitus.Iuxtahumanũnãq
loquẽdi modum recte dicimus
amorẽ gratuitũ. qui nichꝰ accipi¬
ens totum impẽdit.debitu u̾o
qui nich̾ impẽdit a quo totum
accepit. Dicat᷑ itaq illa diuini¬
tatis unda et summi amoris af¬
fluẽtia. in alio tantũ effluẽs nee
infusa.inalio tam effluens ꝙͣ i
fusa.in tertio no effluensse so¬
lum in fusa. cum sittñ in õibus
una et eadẽ ip̃a. Et inhis õibus
una ueritas.etiamsi sit de ea loq̃n¬
di mnultiformitas.

Expanded text:
erit talis quo non potest esse melior, erit talis quo non potest esse melior, ex altero tantus quo non potest esse major. Erit itaque, ut dictum est, quantum ad substantiam dilectionis modo mirabili in singulis proprietatum discretione distinctus. Nam, secundum eam acceptionem quam superius assignavimus, erit in isto quoad illum tantum gratuitus, et in itio debitus ad unum, et ad alterum gratuitus. Juxta humanum namque loquendi modum, recte dicimus amorem gratuitum qui nihil accipiens totum impendit. Debitum vero qui nihil impendit a quo totum accepit. Dicatur itaque illa Divinitatis unda et summi amoris affluentia in alio tantum effluens nec infusa, in alio tam effluens quam infusa, in tertio non effluens sed solum infusa, cum sit tamen in omnibus una et eadem ipsa, et in his omnibus una veritas, etiam si sit de ea loquendi multiformitas.
Abbreviated transcription (Latin):
cere. in illis etiam ꝑsonis quibꝰ
ẽ diu̾sum ẽẽ. ut sit meis tormi
uelle. et toe nolle. quatomagis
toẽtitas uolũtatis illis inerit
psonis quib ẽ toem ẽẽ qd uel¬
le. et qd̃ consẽquẽs ẽ sic̃ unur
esse. ita et unũ uelle: Est itaq
in illa tͥnitate omnib una uo¬
luntas.una cartas una et ĩdi¬
fferens bonitas.Quãtum igit᷑
ad sub̾am dilectionis. erit unꝰ
atq idẽ amor in õibus perso¬
nis. Et cumsit in õibus unus
atq sũmus.nõ p̃t eẽ in uno ꝙͣ¬
in alt̾o in aliquo maior ñ põt
eẽ inuno ꝙͣ in alt̾o inaliquo
melior. Certe si mest omnib
ꝑomnia toẽ uelle. unꝰquisq a¬
mat alt̾um. quõ seip̃m. quan¬
tum scipm̃.Si coꝵ unusquisq
diligit alt̾u ut se. totu qd
cõmunicabile ẽ ibi. uult cui¬
libet alt̾i ut sibi. Si diligit ꝙͣ¬
cumse: quicqd ibi ẽ cõmimi¬
cabile. nec ardẽtius desiderat
sibi ꝙͣ alt̾i. nec tepidins alt̾i ꝙͣ
sibi cĩmohi itaq amor ex inx

Expanded text:
sonis quibus est diversum esse ut sit in eis idem velle et idem nolle. Quanto magis identitas voluntatis illis inerit personis quibus est idem esse quod velle et quod consequens est, sicut unum esse ita et unum velle? Est itaque in illa Trinitate omnibus una voluntas, una charitas, una et indifferens bonitas. Quantum igitur ad substantiam dilectionis erit unus atque idem amor in omnibus personis. Et cum sit in omnibus unus atque summus, non potest esse in uno quam in altero major, non potest esse in uno quam in altero aliquo melior. Certe si inest omnibus per omnia idem velle, unusquisque amat alterum quomodo seipsum, quantum seipsum. Si eorum unusquisque diligit alterum ut se, totum quod communicabile est, sibi vult cuilibet alteri ut sibi. Si diligit quantum se, quidquid ibi est communicabile, nec ardentius desiderat sibi quam alteri, nec tepidius alteri quam sibi. Ejusmodi itaque amor ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
nem gratuiti amoris eẽ ĩsolo
danto. plenitud me debiti ĩ so¬
lo accipiẽdo. nemo debet sic ac¬
cipe. quasi hoc in illa in differẽti
equalitate sit opus gr̃ẽ. et nõ
potius opatio nature S tanti
misterii altitudo nimis ꝓfun¬
da ẽ. et uix uł nũꝙͣ ab ullolo¬
mine u̾bis ydoneis explican
pt lemo g̾ miret̾. nemo urdi¬
gnetur. si more uͥginis matͥs
coceptam ueritatẽ edentoo. uer¬
borum panniculis in uoluo.q
disertiẜ monissericis non ua¬
leo. que meñ habe eognoseosz
ubi cõstat de ueritate sentire.
nil restat sagacis lectoris pru¬
dentie nisi uerba toonea.qd cũ
omni gratiar auctione suscip¬
io. ueris assertionib adbibere

Expanded text:
ratuiti amoris esse in solo dando, plenitudinem debiti in solo accipiendo, nemo dicitur sic accipere quasi si hoc in illa indifferenti aequalitate sit opus gratiae et non potius operatio naturae. Sed tanti mysterii altitudo nimis profunda est, et vix vel nunquam ab ullo homine verbis idoneis explicari potest. Nemo ergo miretur, nemo indignetur si, more virginis matris conceptam veritatem edendo, verborum panniculis involvo, qui deserti sermonis sericis non valeo quae me non habere cognosco. Sed ubi constat de veritate sententiae, nihil restat sagacis lectoris prudentiae nisi verba idonea quod cum omni gratiarum actione suscipio veris assertionibus adhibere
Abbreviated transcription (Latin):
bes ꝓ ducit᷑: ⁊ item fulgina pluina sequit᷑. Nũbes cali¬
go confagsionis. fulgul terror maiestatis: ꝓluna fletꝰ
compũctionis Dispens ante itacr diuina pietate pͥus ante
m̃tis oculos turpitudĩs nr̃e memoria reducit᷑. ⁊ p̾modũ ĩ
eoꝵ recordatione diumi t̾roris foraidĩe cõcutit᷑ tandẽ
intea ꝯfusionẽ ⁊ formidinẽ. dep̃ hensa ⁊ diu fatigata ĩ fle¬
tu cõpungit᷑. Nulẽ suꝑ me asperi. quociẽ sc̃q cõfusio faciei
meẽ cooperuit me. fuigura excipio. qñ t̃rores dñĩ militant
adñsũ me: pluuia descendit. qͦtiens potui lectũ meũ rigare

Expanded text:
bes producitur, et item fulgura pluvia sequitur. Nubes calibes producitur, et item fulgura pluvia sequitur. Nubes caligo confusionis, fulgur terror majestatis, pluvia fletus compunctionis. Dispensante itaque divina pietate, prius ante mentis oculos turpitudinis nostrae memoria reducitur, et postmodum in eorum recordatione divini terroris formidine concutitur, tandinter confusionem et formidinem deprehensa et diu fatigata in fletu compungitur. Nubem super me aspexi, quotiescunque confusio faciei meae cooperuit me : fulgura excipio quando terrores Domini militant adversus me; pluvia descendit, quoties potui lectum meum rigare
Abbreviated transcription (Latin):
celo ⁊ in t̾ra: in mari ⁊ in ommib abyssis. Si ĩuen̾it cor
intelligentia luadũ ut celum: ueli ecõtiario ignorantia te¬
nebrosum ut abyssum. Item si repẽtit m̃tẽ ꝯstantia solidã
ut t̾ram. uł eꝯtia concupiscentia lubricã. ut aqͣm. ubiq qͥ¬
dem. ⁊ semꝑ omĩa quecũq uoluit fecit ĩ celo. mari ⁊ teria.
⁊ in om̃ib abyssis. Educens nubes ab extremo t̃re. Terre
nr̃e extrema: percata ĩfima. ⁊ opera abiecta. Atali extremi¬
tate nubes ꝓducitur : qr ex tͣpitudĩs nre recordatione. cali¬
go cõfusionis gñatur. S nubes ħmodi dñ m̃ten obnubilatr
ꝯtra cõcupiscentie estiis. qiͣ ꝯtra soł ardores refrigeriũ p̾stat.
Nam qui pettasse se memin̾it. ⁊ se peccasse crubesciti ꝙͣ¬
ro plus de p̾terito dolet. tanto ampliꝰ de fut᷑o se cautiorẽ
eghibet. ulgura in pluuiã fecit. Ante fugura nu¬

Expanded text:
coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. Si invenit cor coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. Si invenit cor intelligentia lucidum ut coelum, vel e contrario ignorantia tenebrosum ut abyssum. Item, si reperit mentem constantia solidam, ut terram, vel econtra concupiscentia lubricam ut aquam, ubique quidemt in omnibus abyssis: Educens nubes ab extremo terrae. Terrae nostrae extrema, peccata infima, et opera abjecta. A tali extremitate nubes producitur, quia ex turpitudinis nostrae recordatione caligo confusionis generatur. Sed nubes hujusmodi, dum mentem obnubilat, contra concupiscentiae aestus, quasi contra solis ardores refrigerium praestat. Nam qui peccasse se meminit, et se peccasse erubescit, quanto plus de praeterito dolet, tanto amplius de futuro se cautiorem exhibet. Fulgura in pluviam fecit. Ante fulgura nu
Abbreviated transcription (Latin):
abunt᷑. In ebriabũtur enĩ dñe ab isp̾tate domꝰ tue: qñ tor¬
rente uelũte uoluptatis tue potab eos. frater aliud est
gustare: aliud potare. Gustum accipimꝰ ad exꝑientiã suauia¬
tis. potus dabr̃ ad effluentiã ebtatił. Si accepisti gustũ: se¬
curus erpectabis ⁊ porũ. Cantab itaq cũ leticia: ꝑsalłe
potes cum fidutia. etatus sum ĩ his que dcã sunt m̃:¬
maxime menorie ꝯm̃dandũ. qr adam siue eua uelle in¬
tiare ñ multũ laudabile: cuam sñ adam posse itͣre oĩo
impossibile. Quid enĩ ꝓdest et̾na cognoscere: ⁊ et̾̃na nol¬
le diligere: Et̾na aut̃ si priꝰ nõ cognoscas. omĩo ñ amas. So¬
la gͥ et̃na pre oculis ħre : solis et̃nis in herere est: adã ⁊ euã
simul scd̃m quendam modũ intra domũ eẽ d̾ĩ. Rapiũt᷑ int̾¬
ut sperare audeant ⁊ ꝯfĩdent̃ psałłe ĩ dom̃ dñi ibunus.
Mnna quecumco uoluit dñs fecit in

Expanded text:
abuntur: inebriabuntur enim, Domine, ab ubertate domus tuae, quando torabuntur: inebriabuntur enim, Domine, ab ubertate domus tuae, quando torrente voluptatis tuae potabis eos. Frater, aliud est gustare, aliud est potare: gustum accipimus ad experientiam suavitatis; potus dabitur ad affluentiam ebrietatis. Si accepisti gustum, securus exspectabis et potum. Cantabis itaque cum laetitia, psallere potes cum fiducia: Laetatus sum imaxime memoriae commendandum, quia Adam sine Eva velle intrare non multum laudabile, Evam sine Adam posse intrare omnino impossibile. Quid enim prodest aeterna cognoscere, et aeterna nolle diligere? Aeterna autem si prius non cognoscas, omnino non amas. Sola igitur aeterna prae oculis habere, solis aeternis inhaerere, est Adam et Evam simul secundum quemdam modum intra domum Dei esse. Rapiuntur interut sperare audeant, et confidenter psallant: In domum Domini ibimus.mnia quaecunque voluit Dominus fecit, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mne intiare potero: ingrediar utiq cum ip̃e uoluero. Quẽ
autẽ adhuc ab alio portari necesse est : sepe etiam c̃ uolu̾it. nͥ
cum portitori placuetit intrare ñ pot̃. Quid adhuc ergo di¬
cemus. Humquit uł iste aliqͥd optinere potuit. qd̃ apłs op
tinere ñ meruiti S apłs gratulatur de p̾terito: is aũ loquit᷑
tatus sum ĩ his que dc̃a sunt mͥ: i dom̃ dñi ibimꝰ. fratꝰ. si te
circ̃fuaget lux u̾itatis: tenes pͥmũ celũ : si te succẽdit flã.¬
ia caritans. inħitas scd̃m: si delibasti gustũ quendã uit̾ne
suauitatił. admissus es ad t̾ciũ: si tñ gustastis qr dulcis est
dñs. ut cũ ꝓpħa ꝓclaniare possis. Qmͣ magna multitudo
dulcedĩs tue dñe: ꝙͣ abscondati tim̃tibꝰ te. Attende quid di¬
cat. Si gustasti inquit. Credo qr ñ nͥ gustus quidã dat᷑ his
qui adhuc rapuint᷑ : nã postea qͣm ip̃i ꝑ se ire pot̾ut inebri¬

Expanded text:
per me intrare potero, ingrediar utique cum ipse voluero. Quem per me intrare potero, ingrediar utique cum ipse voluero. Quem autem adhuc ab alio portari necesse est, saepe etiam cum voluerit, nisi cum portatori placuerit intrare non potest. Quid ad haec ergo dicemus? Nunquid vel iste aliquid obtinere potuit, quod Apostolus obtinere non meruit? Sed Apostolus gratulatur de praeterito, is autem loquittatus sum in his quae dicta sunt mihi: In domum Domini ibimus. Frater, si te circumfulget lux veritatis, tenes primum coelum; si te succendit flamma charitatis, inhabitas secundum; si delibasti gustum quemdam internae suavitatis, admissus es ad tertium; si tamen gustasti quia dulcis est Dominus, ut cum Propheta proclamare possis: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. Attende quid dicat: Si gustasti, inquit. Credo quia nonnisi gustus quidam datur his qui adhuc rapiuntur. Nam postea quam ipsi per se ire poterunt, inebri
Abbreviated transcription (Latin):
pi uslete ire aut̃ ñ potesti Tociens ad t̾ciũ admittim᷑: qͥac̃r
per excelsũ m̃tis illa init̾na ⁊ et̾na ducedine aliqͣ ex parte fru¬
muii. Tunc ad t̃ciĩ celi secreta merꝰ cuniꝰ lib⁊ ꝑfecti rapit᷑. cũ
et̃ne ciuiꝰ felicitatis pelago absorbet᷑. ⁊ suꝑ celestis torrente uo¬
luptatis consq debriatur. ut ñ solũ ert̾iora omĩa. ꝑ memo-¬
riam nesciati s ĩp̃e etiã sibi in obluuonẽ ueniat: ita ut p̾mo¬
dũ ad se reũsus.ꝑ. cum apło ꝓ clamet ⁊ diccit. Siue ĩ corpote
ni fallor intelligiuuit ꝑ dñi domũ: ubidicit. in dom̃ dñ ibi¬
mins. S appł attestatur se raptũ. iste ut suꝑiꝰ dixiꝰ. se spe¬
rat ⁊ asserit it̾m. Multo excellentiꝰ multo dignius est ire
posse per se ip̃m. qͣm rapi ⁊ portari per quẽlibet aliũ. Intro¬
it eiꝰ enĩ ciui ab ałio rapitur. ꝙͣdui ei ꝑ se ip̃m posse ĩ tiare
ire uolentis: s ex gr̃a ⁊ bñficio portare uolentis. Si enim

Expanded text:
 ire autem non potest. Toties ad tertium admittimur, quoties per excessum mentis illa interna et aeterna dulcedine aliqua ex parte fruimur. Tunc ad tertii coeli secreta mens cujuslibet perfecti rapitur, cum aeternae illius felicitatis pelago absorbetur, et supercoelestis torrente voluptatis eousque inebriatur, ut non solum exteriora omnia per memoriam nesciat, sed ipse etiam sibi in oblivionem veniat, ita ut postmodum ad se reversus cum Apostolo proclamet ni fallor, intelligi vult per Domini domum, ubi dicit: In domum Domini ibimus. Sed Apostolus attestatur se raptum, iste, ut superius diximus, se sperat et asserit iturum. Multo excellentius, multo dignius est ire posse per seipsum quam rapi et portari per quemlibet alium: introitus enim ejus qui ab alio rapitur, quandiu ei per seipsum posse intrare ire volentis, sed ex gratia et beneficio portare volentis. Si enim