comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui & ꝑhumilitatẽ seruat disciplinã. & ꝑ disciplinã
non incurrit suꝑbram. Clati aut̃ pastores alebos
tirannicȩ p̃munt ñ regunt quiq: ñ dĩ sed iuiã glam subdi¬
tis exigunt. Multis̃ quĩ in uerbo doetrinȩ ñ humules sed ar¬
rogantes existunt. Quiq ipsa recta quȩ p̃dicant. ñstudio
correctionis. sed uitio elationis annuntiant. Multisunt qͥ
non ex consultu ȩdificandi. sed ex tumore suꝑbiendi do¬
cent. nec ut ꝓsint sapientes s̃. sed ut sapientes uideant
docere student. est imitatio praua arrogantiũ sacere¬
dotũ. ꝑ quã imi tant᷑ scõs rigore discipline. & sequine¬
glegunt caritatis affectione Uideri uolunt rigidi seue¬
ritate & formã humilitatis prestare nequeunt. ut
magis t̾ribiles quã mites aspiciant᷑. Suꝑbi doctores uul¬
nerare potius quã em̃dare nouer. salomone testanter
Inore stulti: uirga subiȩ. qr increpando rigide feriunt.
& con pati humilit̾ nesciunt. Bene alieni peccati curan¬

Expanded text:
at disciplinam, et per disciplinam non incurrit in superbiam. 2. Elati autem pastores plebes tyrannice premunt, non regunt, quique non Dei, sed suam gloriam a subditis exigunt. 3. Multi sunt qui in verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curan
Abbreviated transcription (Latin):
iustorũ conpassione dã pnatorũ condolendi affectio.
ubi tantũ erit scõꝵ dedĩ contẽplatione gaudiũ. ut tristi¬
tiȩ nullũ tribuat᷑ intreitũ. Sicut conparatus color can¬
didus nigro colore fit: pulchrior. ita & scõrũ requies cõpa¬
rata dãpnatione malorũ gloriosior erit: Sic iustitia in¬
uistitiȩ. sic uirtus uitio crescit. Ergo crescit scõrũ
gła dũdebita dãpnant᷑ impii poena: Postt resur¬
rectionẽ scĩs in carne ꝓmissa est cęlorũ ascensiq. dicen¬
te adpatrem xp̃o: uolo ut ubi egosũ & ipsi sint mecum.

Expanded text:
ustorum ex compassione damnatorum condolendi affectio; ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium ut tristitiae nullum tribuat introitum. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit; sic justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum .
Abbreviated transcription (Latin):
fides quȩ corde tenet᷑ si ore non ꝓferat᷑. Detali enĩ fide ꝓpheta¬
ita quosdam obiurgat dicens. periit fides & ablata est deore eorũ.
Fides eñĩ quȩ corde credit᷑. confessione oris ad salutẽ ꝓfertus. uacuã
eẽ sine operib fidem & fraistra sibi desola fide blanditur quibo¬
nis operib ñ ornatur . Quleruce portat deb& mundo mori

Expanded text:
fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide pita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et mundo mori
Abbreviated transcription (Latin):
clamor: magnũ est desideriũ. Tanto enĩ quisq: minꝰ clamat :
quanto minus desiderat. Et tanto maiorẽ uocẽ in aures dĩ ex pri¬
mit. quanto se in eius desideriũ plenius fundit. Si eñĩ desideriũ
quodã modo sermo ñ ecẽ ꝓpheta non diceret. desideriũ cordis
eorũ ex audiuit auris tua. Quib scĩs animab iã dates singulȩ
ultant. dictũq est illis. Requiescite tẽpus adhuc modicũ
donec impleat᷑ numerus conseruorũ & fratrũ ur̃orũ. Deside¬
rantib igit᷑ animab requiescite tẽpus adhuc modicũ dicere
est . int̾ ardorẽ scĩ desiderii ex ipsa sua p̃sentia eis dñs solatiũ
consolationis aspirare. Regnũ tam̃ animarũ eorũ ut diximꝰ¬
iã nunc cũ illo est. dũisti mille anni decurr̃: unde in hoc eodẽ
libro & alibi legit᷑ : beati mortui qui in dño moriunt᷑: amodo
iã dicit sp̃s sc̃sut requiescant alaborib siuis . Nã opera eorũ

Expanded text:
clamor, magnum est desiderium. Tanto enim minus quisque clamat, clamor, magnum est desiderium. Tanto enim minus quisque clamat, quanto minus desiderat: et tanto majorem vocem in aurem Dei exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Si enim desiderium quodammodo sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum exaudivit auris tua . Quibus sanctis animabus jam datae sunt singulae ultant, dictumque est eis: Requiescite tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum nostrorum . Desiderantibus igitur animabus Requiescite tempus adhuc modicum dicere, est inter ardorem sancti desiderii ex ipsa sua praesentia eis Deum solatium consolationis aspirare. Regnum tamen animarum eorum jam, ut diximus, cum illo est nunc, dum isti mille anni decurrunt. Unde et in eodem libro alibi legitur: Beati mortui qui in Domino moriuntur: amodo enim jam dicit Spiritus ut requiescant a laboribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
definitione certissima cupiens docere. quod nonsolũ mar¬
lũ. dea pocalipsin ioħis testimoniũ illud ponit ubi legit᷑ qđ
animȩ occisorũ ꝓpt̃ testimoniũ iħu & ꝓpt̃ uerbũ dĩ regnent
separant᷑ ab eccła quȩ nunc est etiã regnũ xp̃i. Alionuin. nec ad al¬
tare fieret eorũ memoria in cõmunicatione corporis xp̃i. nec
aliquid ꝓdess& ad eius baptis mũ inpericulis currere. nisi illo
finiat᷑ hȩc uita nec ad reconciliationẽ si forte ꝑpęnitentiã
malã uita conscientia quisq ab eodẽ corpore separatus est.
Cur eñĩ firunt ista. nisi quia fideles etiã de functi m̃bra s̃ eius:
quã uis ergo cũ suis corporib non dũ sint. iã tam̃ eorũ animȩ
regnabunt cũ illo. Nunc & cotidie desiderant duplicationẽ
beatitudinis quẽ accepturisunt. post& ipsa eorũ desideria cla¬
moris eorũ sunt quodã modo uerba quib dm̃ in p̃cant᷑ ut ex tinc¬
torũ corporũ resur rectionẽ recipiant. Magnus quippe eorũ

Expanded text:
definitione certissima cupiens docere quod non solum marlis, de Apocalypsi Joannis testimonium illud ponit, ubi legitur quod animae occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, regnent separantur ab Ecclesia, quae nunc est etiam regnum Dei: alioqui nec ad altare fieret memoria eorum in communicatione corporis Christi. Nec aliquid prodesset ad ejus baptismum in periculis currere, ne finiatur haec vita; nec ad reconciliationem, si forte per poenitentiam malamve conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Cur enim fiunt ista, nisi quia fideles, etiam defuncti, membra ejus sunt? Quamvis ergo cum suis corporibus nondum, jam tamen eoregnant cum illo » . Nunc et quotidie desiderant duplicationem beatitudinis, quam accepturi sunt post, et ipsa eorum desideria clamoris eorum quodammodo sunt verba, quibus Deum imprecantur, ut exstinctorum corporum resurrectionem recipiant. Magnus quippe eorum
Abbreviated transcription (Latin):
EXTISSIAS CIPRIANUS doctor clarus & martr̃r Sp̃ib
mirificus. ad fortunatũ scribens de exortatione martr̃rii.¬
sic intercetera dicit. Quanta. ẽ. dignitas quanta securitas exire
hinc letũ exire in pressuras & angustias gloriosũ. claudere
in mom̃to oculo quib homines uidebantur & mundus. & appe
tauelocitãte terris repente sub traheris ut in regnis cȩlestib
reponaris. Hȩc oportet m̃te & cogitatione cõplecti. & die
ac nocte meditari. Tanti gͦ doctoris exortatione instructi
ueracit̃ tenere debemꝰ: ꝙ nequaquã post mortẽ usione dĩ frau¬
dabim᷑. sed eũ cũ lȩtitia ꝑfruemur si hic inbene placits sibi
operib: Vxerimus

Expanded text:
eatissimus Cyprianus, doctor clarus, et magister mirificus, ad Fortunatum scribens de exhortatione martyrii, inter caetera sic dicit : « Quanta est dignitas, et quanta securitas, exire hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, claudere in momento oculos, quibus homines videbantur et mundus, et aperta velocitas. Repente terris subtraheris, ut in regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, et die ac nocte meditari. » Tanti ergo doctoris exhortatione instructi, veraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudabimur, sed eo cum laetitia perfruemur, si hic in beneplacitis sibi actibus vixerimus
Abbreviated transcription (Latin):
iura sua ub om̃ib custodienda existim&. quando & ipsẽ illis
reuerentiã p̃b&. Principes legib teneri suis: nec inse posse
dapnare iura quȩ in subiectis constituunt. Iusta ẽ. eñi uo¬
cis eorũ auctoritas. si qđ popłis ꝓhibent sibi licere ñ pacian¬
tur. Sub religionis disciplina scłi potestates subiectȩ sunt.
& quã uis culmine regni sint p̃diti. uinculo tam̃ fidei te¬
nent̾ ad stricti. ut fidem xp̃i suis legib pͣdicent. & ipsã
fidei p̃dicationẽ morib bonis conseruent. De dis cirl ina
Dedis cirl iua

Expanded text:
ura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. CAP 43.-- D
Abbreviated transcription (Latin):
riosũ illud sacri sanguinis tui cõmertiũ. & crucis tu&e
inuictũ & uenerabile signũ : quia ꝓhis ñ ut temerarius
arguar. ñ ut erraneus contabescam. ñ cũ illis puniar
uidicandus qui magna decorde suo. nan desnũ tuo locunt᷑.¬

Expanded text:
riosum illud sacri sanguinis tui commercium, et crucis tuae riosum illud sacri sanguinis tui commercium, et crucis tuae invictum, et venerabile signum, ut non pro his velut temerarius arguar, non ut erroneus contabescam, non cum illis puniar judicandus, qui magna de corde suo, non de spiritu tuo, loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicia mortalib dicta sunt : non tam̃ om̃ia di i potuer̃ quȩ
futura. eẽ. netessesuͣnt. quia in scrutabiles semitȩ iuidici¬
orũ tuorũ. Ego tam̃ in illius patriȩ sinũ dequo tanta
dicunt᷑ cupiens euolare : peto ut ꝑte qui uia es gradiar.
intȩ quies ueritas ñ offendam. adte quies uita ꝑͥueniã.
te ergo qui summȩ felicitatis es uia nullis casib diuidar.
nullis rerũ inpedim̃tis abrumpar. sed inte gradiens latro¬
nẽ moriturus non patiar. mortuus accusatorem non ꝑferã.
angelicis morientem in ex cubi is ꝓtege & uocatum ad te
ꝓtenso pietatis gremio consolare. ut ad te sine confusione
ꝑueniens uid eam quȩ bona sunt in hierus alem. Iamiam
dñe satisest ꝗ huc usq. peccatorũ tenebris obfuscatus interii.
Unde & ne hõc ipsum quod mihi uel fratrib ad remedium p̃¬
paro offen sibile fiat in aliquo: te obsecro.te peto ꝑglo¬

Expanded text:
dici a mortalibus, dicta sunt; non tamen omnia dici potuerunt, quae dici a mortalibus, dicta sunt; non tamen omnia dici potuerunt, quae futura esse necesse est, quia inscrutabiles sunt semitae judiciorum tuorum. Ego tamen in illius patriae sinum, de qua tanta dicuntur, cupiens evolare, peto ut per te, qui via es, gradiar, in te, qui es veritas, non offendam, ad te, qui es vita, perveniam. A te ergo, qui summae felicitatis es via, nullis casibus dividar, nullis rerum impedimentis abrumpar; sed in te gradiens, latronem moriturus non patiar, mortuus accusatorem non perferam. Angelicis morientem me excubiis protege; evocatum ad te, extenso pietatis gremio consolare, ut ad te sine confusione veniens, videam quae bona sunt in Jerusalem. Jam jam, Domine, satis est, quod hucusque peccatorum tenebris fuscatus, non interii. Unde ut et hoc ipsum, quod mihi vel fratribus meis ad remedium praeparo, ne offensibile fiat in aliquo, te obsecro, te peto, per glo
Abbreviated transcription (Latin):
ESERIUM idumeȩ cȩtus & morbidus posses sor
in habitans. clamabo ad te fili dauid miserere
mei patria uoce qui ȩternã hierusalem quȩ¬
ro. Ciues eius contemplari desidero: & quibus
doctoribus illuc transeam: non inuenio. Tuergo qui te¬
m& ipsũ mihi dignatus es ostendere uiam : p̃orrig̾e
manũ tuam quo illuciã noncȩcus sed uidens sine aliquo latro¬
cinantiũ inpedim̃to ꝑueniam. Iuenĩ solus & talis esuia quȩ
latronẽ non habeat. Ecce anxiũ cor meũ ꝓreditu patriȩ
illius du tibi suspirans. inm̃sa futurorũ cura distenditur
cupiens ut ante quã illuc eatur. hic iam futurȩ illius bea¬
titudinis gaudia contempletur. Quȩrens enĩ quis de¬
functis animab. fructus post mortẽ huius corporis ani
mȩ. quȩ etiã glorificatio post receptionẽ corporũ eas
adtingat ꝓ modulo uiriũ mearũ ad quantũ ex dispu¬
tatione aliorũ dinoscere potui quȩdam in hoc opere cau
sarũ instrum̃ta collegi. Sed & hȩc quoq quantũ potest

Expanded text:
esertum Idumaeae caecus et morbidus possessor inhabitans, clamo ad te, Fili David, miserere mei. Patriam enim meam aeternam Jerusalem quaero, cives ejus contemplari desidero; sed quibus ductoribus illuc transeam, non invenio. Tu ergo qui temetipsum dignatus es ostendere viam, porrige mihi manum tuam, qua illuc non jam caecus, sed videns, sine aliquo latrocinantium impedimento perveniam. Tu enim solus, et talis es via, quae latronem non habet. Ecce anxium cor meum, pro reditu patriae illius diu tibi suspirans, immensa futurorum cura distenditur: cupiens, ut antequam illuceatur, hic jam futurae illius beatitudinis gaudia contempletur. Quaerens enim, quis defunctorum animas fructus post mortem corporis hujus maneat, quae etiam glorificatio post receptionem corporum eos attingat, pro modulo virium mearum, ac quantum ex disputatione majorum dignoscere strumenta curavi colligere. Sed haec quoque, quantum potest
Abbreviated transcription (Latin):
gratiȩ tuȩ quȩ hic & siad tingi sensu non possunt. ꝑficitam̃
uera fidei firmitate credunt᷑. ut gaudium illud qđ nullo
ꝑfrui. & illic pleniori rerũ euidentia cantueri.aa¬

Expanded text:
gratiae tuae, quae hic etsi attingi non possunt, perfici tamen vera fidei firmitate creduntur; ut gaudium illud quod nullo r praestolari, et illic pleniori rerum evidentia contueri. I
Abbreviated transcription (Latin):
malorũ nob̵ in illa uittt ñ eẽ quã hic uniuersitas doctorũ patenᷤ¬
t̃ insinuaat. Nam si in hac uitti ut quidã ait pleriq uoluntate ros

Expanded text:
majorem nobis in illa vita inesse quam hic, universitas doctorum patenter insinuat. Nam si in hac vita, ut quidam ait, plerique libera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ prophetã dr̃. Vae qui coniungitis domũ addomũ. &
agrũ agro capulatis usq ad terminũ loci. Nũquid soli uos
habitabitis in medio t̾rȩ : Iales quippe homines infernũ
idest diabolũ rapere ad ꝑditionẽ idem ꝓpheta subsẽquent᷑
ad nunciat dicens. Propterea dilatauit infernꝰ animã suã.

Expanded text:
per Prophetam dicitur: Vae qui conjungitis domum ad domum, et per Prophetam dicitur: Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea dilatavi
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui malã quȩ concupiscunt. assequunt᷑ quatinus
de. affectu mali desiderii fortius puniant᷑. Electos aut̃
suos ds̃ non dimittit ire in desiderioꝵ Imalorũ ꝑfecti¬
onẽ. sed in dolorẽ mentẽ conuerat eors. ꝓpt̃ id qđ in scło
nequit̾ appetunt. ut hac experientia resipiscant reuerti
qui qđ tẽporalit concupiscit. non ꝑmittit᷑ adimplere.
cupiditatẽ effectus statim sequit̃ accionis. Nũquã saci¬
ari nouit cupiditas. semꝑ enĩ auarus eger. Quantoq
magis ad quisierit. tanto amplius quęrit. Nec solum
desiderio augendi excruciat᷑. sed etiã amittendi metu
efficit᷑. In opes nascim᷑ in hanc uitã. in opes recessuri a
uita. Sibona mundi buius peritura credimꝰ. cur
peritura tanto amore cupimus. Plerũq potenti
tanta cupiditatis rabie in flãmant᷑. ut de confiniis suis
pauꝑes excludant nec habitare ꝑmittant. Quib recte

Expanded text:
iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti qui quod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quibus recte
Abbreviated transcription (Latin):
or possẽ quẽpiã spiritali bella suscipere. nisi
prius carnis ed omuerit cupiditates. Non potest ad contẽplan¬
dũ dm̃ mens eẽ libera. quȩ desideriis huius mundi & cupidi¬
tatib iniat. Neq: enĩ alta conspicere poterit oculus. quem
pul us claudit. Oni peccato. peior est auaricia & amor
pecuniarũ. Unde & ꝑsalomonẽ dr̃. Nichil est scelestiu
quã amare pecuniã. hic animã suã uenalem facit : qm̃
in uita sũa ꝓicit intima sua. Cupiditas om̃iũ criminum
materia ẽ. VUnde & apls ait. Radix om̃iũ malorũ est cu¬
piditas. Quã quidã ippetentes errauer̃ afide Si ergo suo¬
cidit᷑ radix criminũ non pullulant ceteri sobol is petca¬
torũ. Multi causa cupiditatis t̾rene. etiã ipsã fidem re¬
nunciauer. Cupiditas enĩ : xp̃m uendit. Nam & plerisq
tantũ in rebus ualienis . ẽ. desĩderiũ.: ut etiã homici
diũ ꝑpetrane non uereant᷑. sicut achab qͥ appetitu cu¬
piditatis suȩ  sanguinis expleuio effusionẽ Sepe

Expanded text:
on posse quempiam spiritualia bella suscipere, nisi prius carnis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim alta conspicere poterit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantudium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sed illud reputet᷑ inuitio. qđ cũ desiderio degustat᷑. Quat¬
tuor sunt genera adistinctionũ ingule ap̾petiai. idest
quid quando. quantũ. & quomodo appetat᷑. Quid. ad
rem ipsam ꝑtinet. quȩ appetit̾. Quando. si ante legiti¬
mũ tẽpus quid appetatur. Quantũ uͦ ad inmorationẽ¬
uor refertur. Quomodo. ad inpacientiã festinatio¬
nis accipit᷑. Nullus homini tã inportunꝰ exactor. quã
uent̃ qui cotidianã refectionẽ cotidiana famis exac¬
tione ad implat. Cũ ceteris enĩ uitus & si int̾dũ nasci¬
mur. in terdũ tam̃ cũ eis ñ morim᷑. cũ isto aut̃ & nas

Expanded text:
sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quased illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nas
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s carnales cupiditates abstinentia resetant᷑. ita om̃s animȩ
uirtutes edacitatis uitio destruunt᷑. Indeest qđ & princeps
coquorũ muros hierłm subuertit. qr & uent̾ cui seruitur.
a quoquis uirtutes animȩ destruit. Neq enĩ posse quẽ piã
uirtutũ ꝑfectionẽ attingere. nisi prius uentris edomuerit
ingluuiem Nemo potest dominare ceteris uiciis. nisi pri
ingluuiem uentris restrinxerit. nec quisquã facile poterit
a sem& ipso sp̃s inmundos expellere. nisi ꝑ abs tinentiam
gulȩ : Tunc enĩ hostes qui extranos sunt a nobis fortius
superant᷑ quando prius quȩ intra noss uitia extingunt᷑.
Nam frustra foris agit bellũ: qui intus hab& periculum.
Non qualitate ciborũ : sed eorũ cupiditatẽ cauendam.
Nam sȩpe accuratius p̃parata sine gulȩ concupiscentia
de gustant᷑. & sȩpe abiecta & uilia edendi cupiditate
sumunt᷑. Sicq fit ut ñ sit inculpa erborũ qualitas.

Expanded text:
omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas,
Abbreviated transcription (Latin):
umq ebescere facit. Lidinis ignes orborũ fomentis incres¬
cunt: corpus aũt qđ abstinentia frangit. tẽptatio ñ
exurit. Vnde & des pueros abstinentes flama babrlonii
incendii. & si tetigit ñ conbussit. quia nimirũ & si desi¬
deriorũ cannaliũ ignis abstinentiũ mentes in flãmat:
suppliciũ: cuiꝰ tanta inferno int̾ ignes erat in opia
quanta hic epularũ fuerat copia. In hoc eñĩ sđo esuri¬
re & sitire noluit:: ꝓptea illuc inflãmas sitiens stillã
aquȩ quȩsiuit nec meruit. Considerandũ quã uehe¬
mt arguat᷑ comessatio & sup̃ diosa conuiuia derꝓ¬
phecã. ita ut cõminet̃ dñs se ñ dimisurũ hanc iniqͥ¬
tate his qui eã libent̾ ambiunt. Dicit enĩ ꝑisaiam.
Ecce gaudiũ et letitiã occidere uitulos & ingulare
amẽtes comedere carnes & bibere uinũ. sidimit¬
ted̃ iniquitas. hȩc uobis doneo moriamini. dicut.

Expanded text:
umque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis incresumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usupplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuosa conviviaprophetam, ita ut comminetur Dominus se non dimissurum hanc iniquitatem his qui eam libenter ambiunt; dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia, occidere vitulos et jugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum, si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . 10. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
descensum xp̃i ad inferos animȩ electorũ non locis illis teneant᷑ ubi patri¬
ariharum antea animȩ tentȩ sunt. sed statim eant ad caelum.

Expanded text:
descensum Christi ad inferos, animae electorum non locis illis tenentur, ubi patriarcharum animae tentae sunt, sed statim eant ad coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
dã retributionẽ clariores p̃parant᷑ qua firmius duri itine¬
ris labores ⁊ inchoant & consumant. Quida primo conuer¬
sionis calore aduirtutes sese accingunt. accedente uero
ꝓgressu. dũ in moderate t̾renis reb. incũbunt. puluere
infinii appetitus obscurant᷑. Vnde & dñs debonis seminib:¬
tudinib scłi uł fallatia diuiarũ suffocant uerbũ & sine
fructu efficiunt᷑. Nuꝑ conuersi. nequaquã debent incu¬
ris exteriorib ꝓuehi: pamsi inplicent᷑ confestim quasi plan¬
tata arbuscula & necdũ p̃fixa radice concutiunt᷑ parit̃ &
arescunt. Ualet interdũ conuersis ꝓanimȩ salute mutatio
loci. Plerũq eñĩ dũ mutat᷑ locus. mutat᷑ & m̃tis affectus
Congruũ est enĩ inde etiã corporalit̾ auelli. ubi quisq ille¬
cebris deseruiuit. Nã locus ubi praue quisq uixit. hoc in
aspectu m̃tis opponit qđ semꝑ ibi ł cogitauit uł gessit.
De exemPus

Expanded text:
dam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itinedam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibtudine saeculi, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis opponit quod semper ibi vel cogitavit, vel gessit. De exemp
Abbreviated transcription (Latin):
MTos remissa conuersio in pristinos errores reducit.
hac uiuendi tepore resoluit. horũ gͦ exempla quisq
conuersus euita. nedũ timorẽ dĩa tepore incipis. rursus mun¬
danis errorib inmergaris. Tepidus in conuersione ociosa
uerba & uanas cogitationes noxiaseẽ ñ conspicit. Quodsi a
torpore m̃tis eiugilauerit ea quȩ leuia existimabat confes¬
tim quasi orrenda atq atrocia ꝑtimescit. Fraus & desidia
in om̃i bono opere formidanda est. fraudẽ facimꝰ dõ. quoties
prõptissimos. Et hoc ꝓindefit. qͥa p̃sentẽ hab& oꝑissui remu¬
nerationẽ. Ars uero diuini timoris plerosq hab& secta¬
tores languidos tepidos pigritiȩ inertia colligatos. Sed
differtur . Id eo quȩdã eorũ laborẽ mercedis retributio
ñstatim consequit᷑. quia spe pene dis soluta languescunt¬
Unde & magna ilbrũ gła p̃parat᷑. qui bone conuersionis uitȩ
principia augñto solidiore consumant atq eo at ꝓmeren¬

Expanded text:
tos remissa conversio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, endum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritidiffertur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescuntUnde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad promeren
Abbreviated transcription (Latin):
in mortalis. quia solus in cõmutabilis : nã anima morit᷑ : dũ dese¬
rente dõ debono in malũ mutat᷑. Sic & angłs dũ deserto dõ
est lapsũs ꝙ materiã hab& unde existat mutabile: ẽ. quia de
informe ad formã transit: quod uero ñ hab& materiã in¬
mutabileest sicut ds̃ itaq est: bene ac substantialit̾ sunt ista
indõ. idest incorruptio. in mortalitas. in cõmutabilitas. Inde
& merito cunctȩ p̃ponit᷑ creaturȩ: opus ñ consiliũ apud dm̃ mu¬
tari nec uariari eũ q ꝑuaria tẽpora diuersa p̃cepit: sed manens
idemincõmutabilis & aeternus quid cuiq congruũ e&̃ tẽpori ab
ipsa aeternitate in eiꝰ mansit dispensatione consilii Nonusu nr̃o

Expanded text:
dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia de informi ad formam transit. Quod vero non habet materiam, immutabile est, sicut Deus utique est. Bene, ac substantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creaturari eum, quia per varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incommutabilis, et aeternus, quid cuique congruum esset tempori, ab ipsa tamen aeternitate in ejus mansit dispositione consilii. 5. Non usu no
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾. At tende uniuersalit̃ creaturã in principio ualde bena
uocari: singularit̃ uero tantũ bona : qͥa & mebra corporis cũ
sint singulabona. mauis tam̃ bonũ faciunt dũ singula om̃ia
ualdebonũ corpus efficiunt : decor elem̃torũ om̃iũ inpulhro
& capto consistit. sed pulcbrũ eẽ qđ ꝑse ipsũ est puldrũ ut homo
exanima & mẽbris om̃ib constins: aptũ uero eẽ ut uestimentũ
ut uictũ Ideoq hominẽ dicipulcħrũ adse. quia non uestimento
& uictui est homo necꝰ sarius sed ista homini Ideo autẽ illa
apta quia ñsibi sicut homo pulchra: aut adse sed aluid id est
homini ad comodata non sibim& necessaria: hoc & deceter

Expanded text:
. Attende universaliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeter
Abbreviated transcription (Latin):
ratione quia ꝑfaciem conspectã quisq cognoscit᷑: hoc eñi in
oratione dr̃ dõ ostende nob̵ faciem tuã. Acsi dicat᷑ da nobis
cognitionẽ tuã: Os dĩ. unigenitus eiꝰ est: Nã sicut ꝓuerbis
quȩ ꝑ linguã fiunt sẽpe dicimus illa & illa lingua: ita & ꝓdĩ
uerbo osponit᷑. quia mos est ut uerba oreform̃t᷑: & si uolue¬
ris genere locutionis illo demonstrare quo his qui efficit ꝑ id qđ
efficit᷑ nominat᷑. bene os ꝓuerbo ponis. sicut linguã ꝓuerbis.¬

Expanded text:
em conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis
Abbreviated transcription (Latin):
deinferiorib rebus species ad se trahit : quẽ reuera uixta ꝓpriã substan¬
tiã inuisibilẽ eẽ & in corporeũ constat: plerũq: decorporib addm̃
sumunt᷑ qualitatũ species. quȩ tam̃ indõ ñ sunt quia in ꝓpria na¬
tura incorporeus est & incircũ scriptus: sed ꝓefficienti is causa¬
rerũ in ipso species scribunt᷑. ut quia om̃a uid& dicat᷑ oculus.
& ꝓpt̃ qđ audit om̃a dicat᷑ auris: ꝓeo aut̃ qđ auertit᷑ ambulat.
ꝓeo ꝙ expectat st̃at: sic & inceteris horũ similib ab humanis
m̃tib trahit᷑ similitudo addm̃. sicut est obliuiscens & memorans.
Hinc est ꝙ & ꝓpheta dicit: uirauit dñs exercituũ ꝑ animã suam.
non quod ds̃ animã habeat. sed hoc nr̃o narrat affectu : & alibi simi¬
li figura & uermis & scarabeus intelligit᷑: nec mirũ siuilib signi¬
ficationib figuret᷑. quiusq ad nr̃arũ passionũ seu carnis contu¬

Expanded text:
de inferioribus rebus species ad se trahit; quem re vera juxta propriam substande inferioribus rebus species ad se trahit; quem re vera juxta propriam substantiam invisibilem esse et incorporeum constat. Plerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis causarum in ipso species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat stat. 5. Sic et in caeteris horum similibus ab humanis motibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens, et memorans. 124 Hinc est quod propheta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contu
Abbreviated transcription (Latin):
horũ eñĩ motuũ apud dm̃ ꝑturbatio nulla est. apud
quẽ tranquillitas sũmaest: non ita est p̃cipitanda m̃tis senten¬
tia ut credamꝰ possedõ furoris uł mutationis accedere ꝑturba¬
tionẽ. sed ipsã ęquitatẽ iustitie quareos punit. iracundiam
sacralectio nominauit: qm̃ qđ iudicanti: est ȩquũ furor. ẽ.
& indignatio pacienti. Ita gͦ intelligere opus est alias pas¬
siones quas deaffectione humana ducit scriptura addm̃.
ut & uixta se in cõmutabilis sit credendus. & tam̃ ꝓcausax
affectib ut facilius intelligat᷑. nr̃e locutionis & mutabili¬
tatis genere appellet᷑: tam̃ dem̃t̃ dĩ humane consulit in¬
firmitati ut quia eũ sicut. ẽ. ñ possumꝰ agnoscere . nrẽ locu¬
tionis more seipsũ nobis insinu&: unde & membrorũ nr̃orũ
qualitatẽ habere scribit᷑. & passionũ indigna dici dese uoluit.
surgeremus ei : multis modis ds̃ ad significandũ se hominib¬

Expanded text:
Horum enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit,surgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominib
Abbreviated transcription (Latin):
seplenius nosse potuisset. addm̃ eẽ referebat creatura sed dies
dicimꝰ fiat aliqͥd. sic ds̃ dix fiat cęlũ in principio. Illud eñĩ sẽp̃i¬
terne in uerbo unico dictũ est sitransitorie dictũ est adõfiat
erat utiq creatura aliqua unde iã talis fieret uox: sed quia
antequã dicer& fiat nulla extitit creatura. ipsũ fiat qđ dic¬
tũ est in ȩt̃nitate uerbi non inuocis sono enunciatũ est: nan
septies adõuisa septiesq laudata est creatura. quȩ antequiã fier&
ꝑfecte ab illo est uisa: sed dũ nos singula uidentes laudamus.
tã quã ipse uideat laud&q ꝑnos sicut illud. ñ estis uos quiloqui¬
mini sed sp̃s patris ur̃i: proinde sicut ipse ꝑnos loquit᷑ ita uid&¬

Expanded text:
se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse videat, laudetque per nos, sicut est illud: Non estis vos, qui loquimini, sed Spiritus Patris
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ꝓbat᷑. Dies prior factus. angłi sunt quorũ ꝓpt̾ unitatẽ
in sinuandã ñdies primus sed dies dictus est nus. & idcirco
repetit᷑ semꝑ in exsecutione creaturȩ qui dies hoc est natu¬
ra angłorũ quando creaturã ipsã contẽ plabat᷑ qđ admo¬
dũ uesperascebat ñ aut̃ ꝑmanen do ineius creaturȩ con¬
stituti. sed laudẽ eiꝰ ad dm̃ referens eã quȩ melius¬
indiuina ratione conspiciens continuo mane fiebat : siuero ꝑma¬
neret neglecto creatore increaturȩ aspectu.iã non uespera sed
nox utiq fieret: dũ secreatura melius in dõ quã inseipsa nouerit.
ipsa sui cognitio quȩ maior indõ est dies & lux dr̃. Cognitio uͦ
sua inseipst ad conpensationẽ cognitionis illius quȩ est indõ qr
longe inferior est uesꝑa nominat᷑: ideoq post uesperã mane
fiebat. qͥa dũ suã in cognitionẽ sibi satis facere ñ agnosceret ut

Expanded text:
 13. Dies prior factus angeli sunt, quorum propter unitatem  13. Dies prior factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinuandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque meliusdivina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cursũ inditũ naturarũ creator ut faceret quandoq: uoluit
reseruauit: non ex hoc substantiã habere credendes tenebrȩ quia
dicit dñs ꝑ ꝓphetam. ego dñs formans lucẽ & creans tenebras.
sed quia angłica natura quȩ ñ est p̃uaricata lux dr̃. illa aut̃ quȩ
p̃uaricata est tenebrarũ nomine nuncupat᷑: unde & in prin
cipio lux a tenebris diuidit᷑: sed quia & hos & illos ds̃ creauit.
in de formans lucẽ & creans tenebras: uerũ tam̃ bonos angłos
accipiendũ est: post ad numeratã cęli t̾rȩq creaturã ideo nomi¬
nat᷑ ingenesi sp̃s sc̃s. utquia suꝑ ferri eũ dici oportebat ante
& apłs indicat dũ suꝑ eminentẽ uiã caritatis de monstrat: ideo
escimꝰatq: ꝓtegendo nos semꝑ fert᷑ bonis: unaqueq: natura
suo pondere nittit᷑ Ignis autẽ & oleũ merito superiora semꝑ
appetunt. qa ꝑ ipsorũ figurã suꝑ ferri uniuersȩ creaturȩ sp̃s¬

Expanded text:
cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae sunt tenebrae, quia dicit Dominus per prophetam: Ego Dominus formans lucem, et creans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praevaricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in pcipio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos creavit, inde formans lucem et creans tenebras, verumtamen bonos angelos accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo escimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae creaturae Sp
Abbreviated transcription (Latin):
pore: quidã auint: quid faciebat ds̃ antequã cȩlũ faceret : cur
mundus nerat. in eterna tam̃ ratione & consilio semꝑ erat.
Dicunt quidam qͥa subito uoluit facere ds̃ mundũ qđ ante
non fecit. uoluntatẽ dĩ inmutari arbi trantes. quia aliquando
uoluit qđ aliquando ñ uoluit: quib respondendũ est: uoluntas
dĩ ds̃ est: qa ñ ipse aliud est aliud uoluntas eiꝰ. sed hoc est illi uelle
eiꝰ materies ex qua formatus est mundus origine ñ tẽpore: resa se
factas p̃cessit ut sonus cantũ. Prior enĩ est sonus cantui quia sua-¬
uitas cantilene adsonũ uocis nonsonus ꝑtin& ad suauitatẽ Ac
ꝑhoc utrũq simul sunt. sed ille adquẽ ꝑtin& cantus prior est
idest sonus: materia exqua cȩlũ t̾raq formata est ideo infor¬
mis uocata est. quia ñdũ exea formata erantiformari resta¬
bant: uerũ ips materia ex nihilo facta erat: aludẽ aliquid

Expanded text:
pore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur npore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur nmundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus tes, qui aliquando voluit quod aliquando non voluit. Quibus respondendum est: Voluntas Dei Deus est, quia non ipse aliud est, aliud voluntas 129 ejus, sed hoc est illi velle ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ea formata erant quae formari restabant, verum ipsa materia ex nihilo facta erat. 8. Aliud est al
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia & futura. in animo tantũ inueniri p̃terita reminiscendo.
p̃sentia contuendo. futura expectando: speramus igit᷑ aduenien¬
ua. intuemꝰ p̃sentia. recolimus transeuntia. Hȩc ñita in dm̃s̃.
cuisimul omia ad sunt. De MUNDO. UIII.
UNDUS exrebus uisibilib sed tam̃ inuestigabilib: constat:
homo autẽ exrerũ uniuersitate conpositus. alt̾ in breui
quodã modo creatus est mundus : ratio mundi deuno consideran¬
da est homine. Nam sicut ꝑ dim̃siones ȩtatũ ad finẽ homo uer¬
git᷑. ita & mundus ꝑhoc qđ distendit᷑ tẽpore deficit. qͥa unde
dr̃ ꝑtanta retrotẽpora dõuacante noua ꝓmundo faciendo or¬
ta fuiss& cogitatio. quando in suomaneret ȩt̃no consilio huus
mundi constructio. nec tẽpus ante principiũ sed eternitas fu¬
erit: tempus uͦ substitutione creaturȩ ñ creatura caepit atem¬

Expanded text:
praesentia et futura in animo tantum inveniri constat, praeterita reminiscendo, praesentia et futura in animo tantum inveniri constat, praeterita reminiscendo, praesentia contuendo, futura exspectando. Speramus igitur advenientia, intuemur praesentia, recolimus transeuntia. Haec non ita in Deo sunt, cui simul omnia adsunt. 128 CAPUT VIII. undus ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde rustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitationem, quando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepit a tem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tẽporalit̾ iã uoluunt᷑ formarent᷑. nec ipsũ utiq ualebat
tẽpus. Tempus igit᷑ ñ ad etis creaturas quȩ supͣ cȩlos sunt. sed ad
mundo
credendũ est Id eo gͦ principium dicit᷑ qđ exipso coepit rerũ uni¬
uersarũ exordiũ : nullũ spaciũ corporalit̃ habent tẽpora qͥa¬
ante abscedunt pene quã ueniant Id eoq in reb nullus tatus ẽ. tẽ¬
porũ. quia cȩleri creaturȩ motu mutant᷑: nec centũ anni unũ
tẽpus est. nec unꝰ annus unũ tẽpus ẽ. nec unus m̃sis unũ tẽpus. ẽ:
nec dies nec hora: quia dũ hȩc om̃ia particulis accidunt suis &
decidunt. quomodo unũ dicendũ est
qđ ñ simulest:
utrũ sit p̃teritũ futurũ ue tẽpus. sicut
p̃sens. & si est.
scire oportet ubi est: sed aduerte qđ cunc¬
ta & futura &
p̃terita & p̃sentia in animos potius requirenda : Iria ista p̃terita

Expanded text:
quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non ad eas creaturas, quae supra coelos sunt, sed ad mundo.credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quante abscedunt pene quam veniant. Ideoque in rebus nullus status est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unust. Dum ergo haec omnia particulis accedunt suis, et decidunt, quomodo unum dicendum est, quod non simul est? Utrum sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens? et si est, scire oportet ubi est. Sed adverte quia cuncta futura, praeterita et praesentia, in animo sunt potius requirenda. 4. Tria ista, praeterita,
Abbreviated transcription (Latin):
turũ facie
tiad faciem quibq electis p̃sentabit᷑. ut
ipsam speciẽ
contẽplent᷑ cuiꝰnunc uestigia conp̃hen¬
dere conant᷑. hoc est quẽ uidere ꝑspeculũ dicit᷑: sic & cetera¬
aooo dõ pulla TeTORŨ SUCCESSIO ASCRIBATUR
quia tẽpora p̃cȩdit diuina ȩternitas. nec indõ p̃teritũ
p̃sens futurũ uł aliquid credit᷑. sed om̃ia p̃sentia in eo
dicunt᷑ quia ȩternitate sua cuncta conplectit᷑: alioquin muta¬
bilis est ds̃ credendus. siei successiones tẽporũ ad scribant᷑: sisemꝑ
aliqua essent cũdõ tẽpora. non e&̃ tẽpus sed ess& ȩternitas. nec
mutarent᷑ tẽpora sed starent. Presens p̃teritũ & futurũ nr̃m
est habere. ñdm̃. Uerbi causa. Dicimꝰ ꝓp̃senti teneo codicẽ. ꝓp̃
cessioue est tẽporũ: nã duas eẽ increaturis res quarũ uicis situdo
tẽporũ non ual&: angłis scilic& ꝓpt̃ qđ in cõmutabili inherent
creatura. siue materiȩ illius informi : priusquã exea om̃ia ista

Expanded text:
turum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicitur. Nam etod Deo nulla temporum successio ascribatur. 1. Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro cessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista
Abbreviated transcription (Latin):
onest conseruens ut adhano celo descenderit¬
quȩ hic gerit᷑ quia nec in rebus gestis eius est sed infine scłi geren¬
to & mortui appellant᷑ ab illo utiq udicandis̃. siue ut uicos
in telligamꝰ quos hic nondũ mortuos sed adhuc in ista carne
uiuentes inuenturus est eiꝰ aduentus.
Mortuos aut̃.
qui decorpore prius quã ueniat¬
exierunt uł¬

Expanded text:
on est consequens ut ad hanc vitam pertquae hic geritur, quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerensti, qui merito mortui appellantur, ab illo utique judicandi sunt: sive ut vivos intelligamus quos hic nondum mviventes inventurus est ejus adventus, mortuos autem qui de corpore priusquam veniaexierunt