comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
afficeret᷑ tȩdio ⁊ animi. quippe qui creder &
sibi diẽ extremũ imminere conditione
communi. de hstoria scĩ petri cȩpit
ut ȩgrotus ab infirmitate modułari.
in plateis dicens pouebantur infirmi.
Cui cũ proximus for& dies quo didicerat
hinc migraturũ se cȩpit langientibus
menbris uiribus corporis deficere. Per¬
ueniens quoq ut ita dixerim usq ad
portas mortis. accepit uaticum dñici
corporis & sacrȩ unctionis : atq non agin¬
ta circiter annorũ anno dñi nongente
autẽ deruentes uisione prȩfata nulla¬
temis cassari. sed ueluti auribus hause¬
rant consequenter ratã fieri quicũq
ttubauerant ante. hac de pre¬
sentia scĩ. ducti pęnitentia ipsi & om̃s alii ex¬
tulerunt se: in laudes dĩ. Uerũ quia deerat.
ppsis unde decorałent mausoleum tanti mar¬
tiris tabȩscebant utiq animis proces in uero
tẽporis successoribus eorũ sic amminiculata

Expanded text:
afficeretur taedio animi, quippe qui crederet afficeretur taedio animi, quippe qui crederet sibi diem extremum imminere, conditione communi, de historia sancti Petri coepit ut aegrotus ab infirmitate modulari, in plateis dicens ponebantur infirmi. Cui cum proximus foret dies quo didicerat hinc migraturum se, coepit languentibus membris, viribus corporis deficere. Perveniens quoque, ut ita dixerim, usque ad portas mortis: accepit viaticum Dominici corporis et sacrae unctionis, atque nonaginta circiter annorum, anno Domini nongentesiautem cernentes visionem praefatam, nullatenus cassari, sed veluti auribus hauserant, consequenter ratam fieri, quicunque mente titubaverant antehac de prsentia sancti; ducti poenitentia ipsi et omnes alii extulerunt se in laudes Dei. Verum quia deerat ipsis, unde decorarent mausoleum tanti martyris: tabescebant utique animis, processu vero temporis, successoribus eorum sic adminiculata
Abbreviated transcription (Latin):
apud uidicẽ districtũ causidicus. Statĩ huc¬
baldus somuo edcitus minime adhibuit
fidẽ uisioni. nisi rẽ adõ disquirer & pro¬
stratus sc̃o martiri Nã uepiens ad ec¬
desiã ante altare eius solito stratꝰ ini̾mi
deuoto siꝓplicauit affectu quatinus
utrũ esset uera uisio anfantas matis illu¬
sio certus redderetur ipsius interuentu.
cũq orar & attentius. sur repsit ei
somnus: & ecce scm̃ sibi astare intiret᷑
oculis intellectualibus. atq iterare quꝑ
dixerat uerbis amicabilibus. Ne ãbigas inꝗt
suꝑ his quȩ dixi sed quia te hactentis in ii¬
toꝵ memoria scorũ exerciusti: ia ante quã
ista uita decȩdas satage in ecclesia ꝑ to
plus solito fieri cõmemorationẽ celestis da¬
iigeri Ad hec ille exꝑgefactꝰ. sust inuit
douet fr̃m fier& conĩtentus: & tunc
cũ satiffactione quȩ uiderat quȩq audie¬
rat notificauit om̃ibus. Lic&ꝵ uero quodam

Expanded text:
apud judicem districtum causidicus. Statim Hucapud judicem districtum causidicus. Statim Hucbaldus somno excitus, minime adhibuit fidem visioni, nisi rem a Deo disquireret prostratus sancto martyri. Nam veniens ad ecclesiam ante altare ejus, solito stratus humi, devoto supplicavit affectu, quatenus utrum esset vera visio, an phantasmatis illusio certus redderetur, ipsius interventu. Cumque oraret attentius, subrepsit ei somnus, et ecce sanctum sibi astare intuetur oculis intellectualibus, atque iterare quae dixerat verbis amicabilibus. « Ne ambigas, inquit, super iis quae dixi; sed quia te hactenus in multorum memoria sanctorum exercuisti, jam antequam ista vita decedas, satage in ecclesia per te plus solito fieri commemorationem coelestis clavigeri. » Ad haec illae expergefactus sustinuit donec fratrum fieret conventus; et tunc cum satisfactione, quae viderat, quaeque audierat notificavit omnibus. Licet vero quodam
Abbreviated transcription (Latin):
synoni frs ut p̃porent se ađ obui audum
bcbal do cũ crucibus & cerens aradoui
corpus sc̃i cirici martiris. Qui parem in¬
bentis mnandato. interfuit᷑. ꝓrocesfioni
haud sine stupore ceruentiũ prȩmaximo
Tũ uero hucbaldus sui memor uoti. accelerams
artisices lignorũ fecit. in media tẽpli testudi¬
ne congruum pro posse habiataculũ construi.
cũ om̃i factũ est urelocitate. ac eo sc̃e posi¬
tȩ sunt reliquiȩ. Qua re edificatũ est ibi
altare. Corã quo incubans crebro hucbal¬
dus de uotis interpellabat martirẽ p̃cibus
Unde contigit ei quoddã prȩsagiũ quod
nyquaquã silentio duximus cõprimen¬
dũ: Cunsdã deniq noctis conticinio qui¬
escente ipso cũ fribus ad est in uisu ei
sc̃s ciriciis. a quo est tali allo quio ꝑterre¬
factus. Noueris itȩ tuȩꝰ in breui termi¬
nandũ. scilic& hoc anno die quinto post pas¬
sionis meȩ triunphũ. Quere ergo aliquẽ de
celestis curiȩ primatib. qui tibi existat

Expanded text:
one fratres, ut praeparent se ad obviandum Hucbaldo cum crucibus et cereis, afferenti corpus sancti Cyrici martyris. » Qui parens jubentis mandato, interfuit processioni, haud sine stupore cernentium praemaximo. Tum vero Hucbaldus sui memor voti, accelerans artifices lignorum, fecit in media templi testudine congruum pro posse habitaculum construi, cum omni factum est velocitate, ac eo sanctae positae sunt reliquiae. Quare aedificatum est ibi altare, coram quo incubans crebro Hucbaldus, devotis interpellabat martyrem precibus. Unde contigit ei quoddam praesagium, quod nequaquam silentio duximus comprimendum. Cujusdam denique noctis conticinio, quiescente ipso cum fratribus, adest in visu ei sanctus Cyricus, a quo tali alloquio perterrefactus. Noveris vitae tuae cursum in brevi terminandum; scilicet hoc anno, die quinto post passionis meae triumphum. Quaere ergo aliquem de coelestis curiae primatibus, qui tibi existat
Abbreviated transcription (Latin):
auorones uiros gloriosos & patre
nr̃os ingeneratione sua quib mult᷑a głam
fecit dñs magnificentia sua. Olĩ m loco eluo¬
mensis monasterii ubi sc̃s aoratedas cor¬
pore quiescit diui tie saluti hoc este

Expanded text:
audemus viros gloriosos et patres nostros in generatione sua, quibus multam gloriam fecit Dominus magnificentia sua. Olim in loco Elnonensis monasterii, ubi sanctus Amandus corpore quiescit, divitiae salutis, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
animositate quȩ tunc recens feruebat ad
locũ repedar& ꝓpͥũ cũ pace. Cuius ad qͥescens
comsilio Surbẽ expetut niuernensȩ̃ qua qͥdã
fundauerat niuo. Uhi cũ moraret᷑ cũ episco¬
po ita eiushęsit contubernio: ut comes
ipsius fier& .in.om̃i nregotio. Nã idẽ ponti¬
fex eũ sibr sic assciuit familiarẽ. ut suã ei crede¬
r& suppellectilẽ. Ꝙ quia antistes educando
pubertatis in crementũ acceperat remis iuis¬
tus pontifex secũ inter sacrata ministeria
corpus sc̃i cirici parui infantis & magni mar¬
tiris. Accidit uero ut fatigaret᷑ p̾sul acricor¬
ooris dolore. ac mortis periculũ sibi sentir& adesse
Tunc aduocans hucbaldũ. hoc famine allo qͥt᷑ ami¬
cũ. Grauissimȩ  inualitudinis intantum

Expanded text:
animositate, quae tunc recens fervebat, ad animositate, quae tunc recens fervebat, ad locum repedaret proprium cum pace. Cujus acquiescens consilio urbem expetiit Nivernensem, quam quidam fundaverat Nivo. Ubi cum moraretur cum episcopo, ita ejus haesit contubernio, ut comes ipsius fieret in omni negotio. Nam idem pontifex eum sic accivit familiarem, ut suam ei crederet supellectilem. Et quia antistes educendo pubertatis incrementum acceperat Rhemis, justus pontifex secum inter sacrata ministeria, corpus sancti Cyrici, parvi infantis et magni martyris. Accidit vero ut fatigaretur praesul acri dolore corporis, ac mortis periculum sibi sentiret adesse. Tunc advocans Hucbaldum: hoc famine alloquitur amicum. Gravissimae invaletudinis in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
unde sun potũ porrigerent ¶Uerũ quia
scientia inflat. caritas uero edificaar
ꝑ inflationẽ scientiȩ uisa est sapien. cari¬
tas & cara sapientia eoloci rarescere
sicut in consequentib erit uidere. Beniq
iibi uigebat. studio quidã sapiens. nomu¬
ne mildꝰ. qui sub alis scolarũ repotẽ suũ
fouebat huebaldũ liberaliũ artlũ emolu¬
mento Asseelanẽpeut ingenu sui caper&
experimentũ. cõposuitꝰ de. scõ atorea
pagdulam̃ antiphonarũ. sed & quarudã. Iqudũ
habera ui que uerepia laus iitui. Qđ ubi
Adascalus uia tandẽ agnouit. grauitertu¬
lit. atq ei scolarũ adtũ denegauit conque¬
reus eũ uelle suꝑ se nomen usur parȩ philo¬
sophi. Ꝙ quia locus tunc tẽporis carebat ab¬
bate. accȩtdeus ad priorẽ nimiȩ discipulũ infa¬
mabat arrogantiȩ : protestatꝰq est se & illĩ
ueutiquã posse in eodẽ in eodẽ. habita culo
degere. Ille uero arcessens hucbaldũ roga¬
uit inaior cȩdere: denec. mitigata eius

Expanded text:
suis potum porrigerent. Verum quia « scientia inflat, charitas vero aedificat ; » per inflationem scientiae, visa est sapiens charitas; et chara sapientia eo loci rarescere, sicut in consequentibus erit videre. Denique inibi vigebat studio quisquam sapiens nomine Milo; qui sub alis scholarum nepotem suum fovebat Hucbaldum, liberalium artium emolumento. Assecla nempe, ut ingenii sui caperet experimentum, composuit de sancto Andrea modulamen antiphonarum; sed et quarumdam laudum habentium, quae vere pia laus, initium. Quod ubi didascalus vix tandem agnovit, graviter tulit, atque ei scholarum aditum denegavit: conquerens eum velle super se, nomen usurpare philosophi. Et quia locus tunc temporis carebat abbate, accedens ad priorem, nimiae discipulum infamat arrogantiae, protestatusque est se et illum, nequaquam posse in eodem habitaculo degere. Ille accersens Hucbaldum, rogavit majori cedere, donec mitigata ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in gestis. Non ergo pigeat fr̃s frequenta¬
re memioriã ipsius. ad quos sponte sua tan¬
tus perlatus est thesdurus . qm̃ ut ante
nos dictũ est laus quȩ de menbris dicitur.
ad caput referri non dubitatur. Ita
demũ prȩsenti illius suffragio liberabier¬
tur urneratores eus ab om̃i malo. largi¬
ente rege superno. qui uires ad toleran¬
da tormentorũ acerba suppleuerat
ip̃si tenello. atq facundiã suggesserat
infantulo. Quo intercedente: liber&
nos quesurns ab omñi hoste. qui cum

Expanded text:
iae. Non ergo pigeat fratres frequentare memoriam ipsius, ad quos sponte sua tantus perlatus est thesaurus, quoniam ut ante nos dictum est, laus quae de membris dicitur, ad caput referri non dubitatur. Ita demum praesenti illius suffragio liberabuntur veneratores ejus ab omni malo, largiente rege superno, qui vires ad toleranda tormentorum acerba suppleverat ipsi tenello, atque facundiam suggesserat infantulo, quo intercedente liberet nos, quaesumus, ab omni hoste, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
APUDNOS SEPTE FRSET UNUS ACCEPIA
UXOREOBIIT ET SECUNDETCETORI
ntelligunt᷑ homines impii. qui fructũ iuftitiȩ Non
potuerunt afferreinterra perom̃s septem mundi
a&ates quibus ista terraconsiftit: posteaeni & ipsa
terra transiit. ꝑquam illiom nes quasi septem mariti

Expanded text:
apud nos septem fratres, et unus accepta uxore obiit, et secundus, et caeteri; intelliguntur homines impii, qui fructum justitiae non potuerunt afferre in terra per omnes septem mundi aetates, quibus ista terra consistit: postea enim et ipsa terra transiet, per quam omnes illi quasi septem mariti
Abbreviated transcription (Latin):
hic quattuor milia : exceptis mulierib & puerisi
fuissedicuntur. Quãuis uero
& illic & hic ꝓp̃t
psumx pmquiad siducin scripturis monsappellã
congruent̃ in monte ut̃q populus pascer&ure
Hiccamen nonins oeno discumbitur sedinnsꝰ
ibienim celsitudoxp̃ĩ propter carnales homines

Expanded text:
hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris fuisse dicuntur . 6. Quamvis vero et illic um, qui assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines
Abbreviated transcription (Latin):
enimest sexus mulierũ ad actiones & facilis adlusum
pueritia. Quidautem lusuipuerilitam simileest
quamidola colere fsuo & apostolus ad hocr&ulit hoc
genus suꝑstitionis. cumait: neq idolis seruiamus
quea dmodũ quidã corĩ sic scriptũ est. Sedit populus
manducare&bibere & surrexer̃ iudere . Mulierib
ergo simileserant qui in laborib expectationis
quousq: ad promissadĩpuenirents lurilit̃ ꝑseuerantes
temptauerunt dnm̃: Pueris autem : qui sederunt¬
autem ibi sed etiã in populo nouitestamti qui non
durant occurrere inuirã ꝑfectum uelinfirmitate
uirium uelmentis leuitate mulieribus &pueris
conparandi sunt: Namillis dicitur. sitamen inta¬
um substanti aecius que in finem firmũ r&eneamus.
illisautem nolite puerieffici sensibus sed malitia in¬
fantes estoteut sensibus ꝑfectisitis: et id eoneque
in ueteri Neque in nouo testamento talbadmit¬
tunt᷑ ad numerum sed siueibi quinquemilia siue

Expanded text:
enim mulierum sexus ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere ? Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quo usque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes tentaverunt Deum: pueris autem, qui sederuntautem ibi, sed etiam in populo Novi Testamenti qui non perdurant occurrere in virum perfectum , vel infirmitate virium, vel mentis levitate, mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur, Si tamen insubstantiae ejus usque in finem firmum retineamus ; illis autem, Nolite pueri effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum; sed sive ibi quinque millia, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uitae ud conitemptũ mortis
sexagesimum uirginum propter otium
interius. quia non pugnat contra con¬
suetudinem carnis. Sol&enim otium¬
concedi sexagenaris postmilitiam uel acti¬
one spublicas. Tricesimum coniugatorũ
quia hec est aetas proediantium: ipstenim
habent acriorem conflictum. Nelibidinis¬
bus superentur. XI OMUIS
OMNIS
IN MUN DITIA INSEGETE ET¬
NIA DICUNTUR: Quod primo
Iz ania dicit᷑ quia tribulatione prȩ¬
cedente separabuntur impii apus
quod ꝑbonos angelos intelligitur fieriquia
officia uindictae possunt implere boni
bono animo. quomodolex. quomod oiude
officiauero miseri cordiȩ maluimplere
Non possunt
quod dicatur uenena expelleremaius fit
omnib: holeribus. id est dogmati s: dogmata

Expanded text:
tatem vitae vel contemptum mortis: tatem vitae vel contemptum mortis: sexagesimum virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis; solet enim otiumconcedi sexagenariis post militiam, vel post actiones publicas: trigesimum conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium; ipsi enim habent acriorem conflictum, ne libidinibus superentur. X. Ib. Omnis immunditia in segete, zizania dicuntur. Quod primo izania dicuntur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos Angelos intelligitur fieri; quia officia vindictae possunt implere boni bono animo, quomodo rex, quomodo judex; officia vero misericordiae mali implere non possunt.quod dicatur venena expellere, majus fit omnibus oleribus, id est dogmatibus. Dogmata
Abbreviated transcription (Latin):
IGNIFICAT QUOS DAMITA CREDI¬
turos. ut non possint ferre labores continen¬
tiȩ . Et ad seculum rediturisunt: quoddictũ est
assumit secum alios septem : ntellegitur
quiacumquis ceciderit deiustitia. Etiamsimsla¬
tionem habebit : cupiditas enĩ carnis expulsa
ꝑpatientiam a consuetis operibus cum noninue¬
nerit inquibus delectationib requiescat. a uidi¬
us redit et rursus occupat mentẽ hominis.
sicumpulsa ess& neglͥgentia subsecutaest.
i non in trocluder&ur tam quã habitator
mundatȩ domui sermodĩ ꝑ fanã doctrinam :
et̃ quo nonsolum habebit illa septem uitia
quȩ septem uistutibus spirit᷑alib. s̃ contraria
sed etiã ꝑ rpochrisin inseipsasuistutes habere
simulabit: Propterea adsumptis secum
aliis septem Nequiorib hocestipsa sepiba¬
ria simulatione redit illa concupiscentia.
ut sint nouessima hominis peiora quameras l¬
IA X QUODDIC ALIU D
CENTESSIMŨ. ALIUDSE XA¬
GESIMŨ ALIUDTRIC ESSIMU
entefimum masti.rum propter satie¬

Expanded text:
ignificat quosdam ita credituros, ut non possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non solum habebit illa septem uitia, quae septem uirtutibus spiritalibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisin se ipsas uirtutes habere simulabit, propterea assumtis secum aliis septem nequioribus — hoc est ipsa septenaria simulatione — redit illa concupiscentia, ut sint nouissima. hominis peiora, quam era Quod dicit, Aliud centesimum, aliud sexagesimum, aliud trigesimum: centesimum martyrum, propter satie
Abbreviated transcription (Latin):
dum omnium fidem & catholicam ꝓfessionẽ
Pal ladius dixit. Uerus filius dĩ est.
Eu sebius ep̃s dixit. Nam & nos ꝑ adoptionẽ
filiisumus. Ille sccundum propri&atem
generationis diuinȩ & ađđ Consiterisergo
uerum filiumdĩ dñm uerum esse secundũ
natiuitatem & propri&atem
Palla diusdixit Uerum di filium unigenitũ dico
Gusebius ep̃sdixit. Hocergo putas contra scripturas
si xp̃s ds̃ uerus essedicatur. Cũque palla diusrdicen
Ambrosius ep̃sdixit. Solum uerum filiumdĩ
quidicit. & non uult dicere dñmuerum uid&ur
negare. hoc igitur ordine confiteatur. Sitameñ
confit&ur. palla dius edicat utrum uerum d̃m
dĩ filium dicat
Palladius dixit. cumdicat filius ut cognoscatte
solum uerum dnm
& quem missisti iħm xpm

Expanded text:
dum omnium fidem, et catholicam professionem? Palladius dixit: Verus Filius Dei est. Eusebius episcopus dixit: Nam et nos per adoptionem filii sumus, ille secundum proprietatem generationis divinae. Et addidit: Confiteris ergo verum Filium Dei Dominum verum esse, secundum divinitatem et proprietatem? Palladius dixit: Verum Dei Filium unigenitum dico. Eusebius episcopus dixit: Hoc ergo putas contra Scripturas, si Christus Deus verus esse dicatur? Cumque Palladius reticeret, Ambrosius episcopus dixit: Solum verum Filium Dei qui dicit, et non vult dicere Dominum verum, videtur negare. Hoc igitur ordine confiteatur si tamen confitetur 491 Palladius, et dicat utrum Dominum Dei Filium dicat Palladius dixit: Cum dicat Filius: « Ut cognoscant te solum verum Dominum, et quem misisti Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
SUꝑquẽ UEROCECIDERIT CONTEUCT
ehisdicit quod cadunt suꝑ eũqui illum
modocontempnunt ueliniuriis afficiunt.
Ideo nondum penitus intereunt. sedtam̃ confrin¬
guntur: Uͣnan recte ambulent: superquos.
autem cadit. ueni& illis desuꝑ iniudicio cũ poena.
ꝑditionis. Ideodixit conter&eos. ut sint impu
tam quã puluis quȩ pic̃ uentus a faci&enȩ.¬
CAELORUNOMINI REGI QUIFECT NUPTI¬
AS FILIOSUOE
Nuptias dix̃ uerbum in carnatĩqr inipso
homine suscepto eclesiadõ copꝰ lataest: quod dixit. tauri
mei & altilia occisa suntTaurosdixit principes plebiũ.¬
intelliguntur dogmata gentium. quia ex omnibus
illis adnuptias uenerunt idest xpõcrediderunt XXXIIII

Expanded text:
quem vero ceciderit, conteret eum: de his dicit quod cadent super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt; ideo nondum penitus interereunt, sed tamen confringuntur, ut non recte ambulent: super quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis; ideo dixit, Conteret eos, ut sint impii tanquam pulvis, quem projicit ventus a faciecoelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo; nuptias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunt: tauros dixit principes plebiintelliguntur dogmata Gentium; quia ex omnibus illis ad nuptias venerunt, id est, Christo crediderunt. XXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
id est proxpõ legatione
fungerentur Sicut paulus apostolus dicit:
Neque in ipsa turba quinquemilia hominum
fuerunt. sic̃ illic ubi carnales legemaccipientes
idestquinquecarnis sensibus dediti
significantur.: spiritales ꝓpt quattuor animi

Expanded text:
id est, pro Christo legatione id est, pro Christo legatione fungerentur, sicut apostolus dicit Paulus. Neque in ipsa turba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, id est, quinque carnis sensibus dediti significantur, propter quatuor animi
Abbreviated transcription (Latin):
ten&: nondumenimerat scriptura nouitestam̃ti
quõ dñs quasi frangendo & aperiendo quod durum
et clausumerat in legediscipulos impleuit. cumeis
postresurrectionem aperuit scripturas ueteres
incipiens amorse: & omnib ꝓph&is. interp̃tans
illis in omnibus scripturis quȩd eipsoerant
Nam& tunc eum duo illorum in panis fractione
cognouerunt: &ideo secundapastio populi quae
deseptem panibus facta est: ad nouitestamenti
predicationem intellegitur ꝑtinere. Nonenim
abaliquo euangelistadictumest. quod istipanes
hordeace fuerint: Sicut deillis quinquedixit
iohannes: haecergo pastio de panibus septem
ad gratiã ꝑtin& ecclesiȩ: quae notissima illa
non hicduopisces fuissescribuntur sicut inue¬
terilege. ubi duosoli ungebantur rex &sacer¬
& missi ad predicationem euangelii & ad susti¬
nendum turbulentum mare huius sȩculi.
ut pro ipso magnopisce idest proxpõ legatione

Expanded text:
tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt . 4. Et ideo secunda pastio populi, quae de septem panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligitur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dixit Joannes. Haec ergo pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa non hic duo pisces fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacer missi ad praedicandum Evangelium, et ad sustinendum turbulentum mare hujus saeculi, ut pro ipso magno pisce, id est, pro Christo legatione
Abbreviated transcription (Latin):
oblationcholo caustisud quod inueterisacer Nõr¬
dotio figurabatur impleuit Etholochausti
eius imaginem ad memoriam passionis suae
inecclesia celebrandam dedit. ut ess& sacerdos
in a&ernum ponsecundum ordinem aaron.
sed secundum ordinem melchi sedech
Cuius rei sacramentum diligentius ad huc
considerari potest. Sed propterduos pisces
inquibus duas ꝑsonas regiam. sacerdotalem
figuratas esse diximus. actenus hinctractatum
discubuit. significat eos qui testamentũ uetus accepe¬
rant quia regnũ cius temporale. & hierusalem
temporalis promittebatur inspecar nali conlocatos
fuis seomnis enim carofoenum. &daritas hominis
sicut flos foeni: quod autem reliquis fragmentorũ
duodecim cofinibucellarum repletisunt. significat
deipsius legis ad eptione & disputatione quam iude
reliquerant & deserueruint repl&cos fuisse discipulos
dñi. inquibus duodenarius numerus principatum

Expanded text:
oblatione holocausti sui, quod in veteri saceroblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatumdiscubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum
Abbreviated transcription (Latin):
abolitionem penitendo in petrauit. Itaque
postea quam transit lucaspersonam dauid.
non dissonat amatheo in omnibus generatio¬
nibus Nameas nominat ascenden sa dauia
usqueadabraham:.quas illedescendens ab abrahã
usquead dauid: ad auidenim induas familias
regia & sacerdotalis origo illa distributa essquarũ
duarum familiarum sicut dictum est. regiam
descendens matheus. sacerdotalem ascendens
& non ess& tamend& ribu sacerdotali hoc est
d&ribuleui. sed essȩ̃d& ribu iuda hoc est dexribu
dauid: ex quatribu nemo intendit altariz ideo
& filius dauidmaxi medicitur secundũ carnẽ.
qui a&lucas ascendens
& matheus descendens in dđ¬
siobuiam factisunt
O postebat enim ut euacua¬
turus sacrificia quȩ secundum ordinem aaron
in leuitico sacerdotio fiebant Nones sede tribu
leui. Nead ipsam tribum & ad ipsum sacerdotiũ
quodtem poraliter umbraerat futuri pestinese
uider&ur mundatio peccatorum. quamd ñs

Expanded text:
abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in Dasibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quid autem significat oleumirũ
derefas nonsit eas quȩ ita ꝑfectȩs ut absponso recipiantur.
p̃scribente illa sententia erusdem dnĩ dicenti somni
poscenti tribue Quid est autem quod possitdando
non sufficere utrisq: haec maxime augent questi¬
onis difficultatem quanquã & c&era diligenter
considerata ut om̃a in unã rationem concurrant
Nihilq in unã ꝑdicatar qđ impediat aliãemagna

Expanded text:
Quid autem significat oleum mirudere fas non sit eas quae ita perfectae sunt ut ab sponso recipiantur, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis: Omni poscenti tribue. Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem, quanquam et caetera diligenter considerata ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna
Abbreviated transcription (Latin):
efestur adid quod dix decimare illos minuta
quȩ quacamlũ glutientes refestur adid qđ dixit
p̃teritis grauiora legis misericordiam & iudiciũ & fidem :
ut istesit sensus minima obseruatis onaxima contẽpnitis
Ex hacenĩ ꝑuersitate &ia illud accidit qd possunt hec
ꝑallegoriam referriut dimit terent barabban: Quia
uidelic& ipsenonsoluer& sabbatũ quod magnadili¬
gentia canalit obseruabantaocciderent autemdnm
spiritalit sabbatum in sinuantem ꝑiudiciũ & miseri cordiã¬
et fidem. quaeillimaxima contempnebant. Nam&culicis
nonis  non absurdefiguratur seditiosus homicida. quia
hocanimal & strependo inqui&at: et sanguine delectatur::
et camelimꝰẽ ꝓpt̃ humiliatem se ad subeunda onera
magnitudinẽ congruent̃ intelligitur dñs. XXXUIII¬

Expanded text:
efertur ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graviora Legis; misericordiam, et judicium, et fidem: ut iste sit sensus, Minima observatis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnaliter observabant; occiderent autem Dominum spiritualitet fidem, quae illi maxime contemnebant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida, quia hoc animal, et strependo inquietat, et sanguine delectatur; et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda onera magnitudinem, congruenter intelligitur Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosius ep̃sdixit . & hocdamna cum¬
qui negat filium diuerum cũ enĩ ipsesit
ueritas. quem am modum non est ds̃uerus
& addit quid ad hoc.
Palla dius dixit filium uerũ qui nondicat
Ambrosius eps̃ dixit. arrius negauit
Palla dius dixit. Cum apostolus dicat
xpm super omnia dm̃ potest aliquis ne¬
gare uerum filiumdĩ
pliciter ueritas anobis requiratur
eccedico ego ut dicis sed semiplenum
habeo. Cum enim ita dicis uideris negare

Expanded text:
opus dixit: Et in hoc damna eumqui negat Filium Deum verum. Cum enim ipse sit veritas, quemadmodum non est Deus verus? Et addidit: Quid ad hoc? Palladius dixit: Filium verum qui non dicat? Ambrosius episcopus dixit: Arius negavit. Palladius dixit: Cum Apostolus dicat, Christum super omnia Deum, potest aliquis negare verum Filium Dei? pliciter veritas a nobis requiratur, ecce dico ego, ut dicis: sed semiplenum habeo. Cum enim ita dicis, videris negare
Abbreviated transcription (Latin):
affectum infilios hab&ĩta ut eorũ in firmitate
affecta &ipsa infirm&ur. & qđ difficilius in c&eris
animantib inuenies alissuis filios ꝓtegens contra
carnis susceptionem in firmata quodã modaundea pł̃s
in firmitatem nr̃am. & resistit diabolo Nenos rapiat:
in quadefensione quod illa aduersus miluũ conatur
affectirhaecaduersum diabolum ꝑ fecit potestate.
FUCAURA PICME UELSABBAIO:
dest ncimpedimento aliquqd & in eam iniquia & hie¬
me ymbribus uel frigore & sabbato inquo ꝓficisci
Non licebat impediebatur qui sabitinere: uelaliud.
Nein tristitia aut la&itia rerumtem poralium quis
inueniatur adieilla. XL. QUOODÑS DIX¬

Expanded text:
affectum in filios habet, ita ut eorum infirmitate affecta et ipsa infirmetur; et quod dfificilius in caeteris animantibus invenies, alis suis filios protegens, contracarnis susceptionem infirmata quodammodo unde et Apinfirmitatem nostram, et resistit diabolo, ne nos rapiat. In qua defensione, quod illa adversus milvum conatur affectu, haec adversus diabolum perficit potestate. ra hieme vel sabbato, id est, ne impedimento aliquo detineamini: quia et hieme, imbribus vel frigore; et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere. Vel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis inveniatur a die illa. XXXVIII. I
Abbreviated transcription (Latin):
significareꝑqđ futuraerat ecdesia incipiente euagło
abhierusalẽ secundum illũ sensũ qđ dix̃. Amodo
uidebitis filiũ hominis ueruentẽ in nubib c̃uenienter
orbem terrarũ claraatq manifesta. consequenter discipulos
ãmon& atq: om̃s fideles. &t qui in cũ credere uoluerint
descis maticis & her&iciscredant: unum quod queenĩ
scisma & unaquȩ queheresis aut locum suum habet
in orbgerrarum pastemaliquam tenens. aut occultis
absq obscuris conuenticulis curiositatẽ hominum
decipit qđ non ꝑtin&: quodait. Siquis uobis dixerit
eccchicest xp̃s aut illio quod significat terrarum par¬
tes & ꝓpuintiarum aut in pen&rabilib. aut indesesta.
qđ significat occulta & obscura conuenticula her&i¬
corũ. Quodergodix̃ ab oriente moccidentẽ ꝑuentu¬
rũ aduentũ suum contra illos ual& qui ꝑ terrarum
pasticulas nominantur. & dicunt apud seẽe xp̃m:
quod aut̃ ait sicut fulgiucontracos ual& qui occulte congre¬
gant tamquã inpen&rabilib . & paucos tamqua

Expanded text:
o ab Jerusalem , secundum illum sensum quo dixit, Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Convenienter orbem terrarum clara atque manifesta, consequenter discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere voluerint, ne schismaticis atque haereticis credant. Unumquodque enim schisma, et unaquaeque haeresis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem aliquam tenens; aut obscuris atque occultis conventiculis curiositatem hominum decipit. Quo pertinet quod ait, Si quis vobis dixerit, Ecce hic est Christus, aut illic, quod significat terrarum partes et provinciarum: aut in penetralibus, aut in deserto, quod significat obscura et occulta conventicula haereticorum. Quod ergo dixit, ab oriente in occidentem perventurum adventum suum, contra illos valet qui per terrarum particulas nominantur, et dicunt apud se esse Christum. Quod autem ait, Sicut fulgur, contra illos valet, qui occulte congregant tanquam in penetralibus, et paucos tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
Palladius dixit. carnem suscepit. Eusebius
diuinitatem a postolus dixit subiectum.
Sed secundum carnem. scriptum estenim.
humi liauit sem& ipsum factus oboediens
usque admortem. In quo ergomor temgus¬
tauit
Palla diusdixit. Quise humiliauit
Ambrosius ep̃sdixit. Non diuinitas sed caro humili¬
ataest atque subiecta & addidit. creaturam per¬
fectam benedixit arrius anmaledixit
Palladius dixit. ego tibi non respondeo aucco¬
ritatem non habenti

Expanded text:
Palladius dixit: « Carnem suscepit. » EusebiuPalladius dixit: « Carnem suscepit. » Eusebiudivinitatem Apostolus dixit subjectum, sed secundum carnem; scriptum est enim: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . In quo ergo mortem gustavit? » Palladius dixit: « Quia se humiliavit. » Ambrosius episcopus dixit: « Non divinitas, sed caro humiliata est atque subjecta. » Et addidit: « Creaturam perfectam bene dixit Arius, an male dixit? » Palladius dixit: « Ego tibi non respondeo auctoritatem non habenti
Abbreviated transcription (Latin):
Palla dius dixit. pater genuit filium
pater mis sit filium
Ambrosius ep̃sdixit. Anathema ei qui ne¬
gat filiũ secundum diuinitatem filium¬
praecepta patris custodit
Ambrosius ep̃s dixit. Subiectus secundũ
carnemrationem.
ti quia legistinemo uenit ad me nisiquẽ
Dicat si sccundum diuinitatem subiectus ẽ patri
an secundum in carnationem
Palladius dixit. ergo pater maior est
Ambrosius ep̃sdixit. Et alibis criptum est
Fidelis ds ꝑquem uocatiestis in communionẽ
filii eius. egodicõmaiorem patrẽ esse secundũ
carnis assumptionem quam suscepit filius
dĩ non secundum diuinitatem
Palladusdixit. quȩ enim comparatio est
filidĩ & caro potest dicere. ds̃ memaior est
caro loquebatur. aut diuinitas quia ibi erat
persequimim hominem quis hocdixit
Palla dius dixit. filiusdĩ.
Ambrosius ep̃sdixit. ds̃ ergo filiusdi est
sccundum diuinitatem. & homo est scđm carpẽ

Expanded text:
39. Palladius dixit: « Pater genuit Filium, 39. Palladius dixit: « Pater genuit Filium, Pater misit Filium. » Ambrosius episcopus dixit: « Anathema illi, qui negat Filium secundum divinitatem apraecepta Patris custodit. » Ambrosius episcopus dixit: « Subjectus secundum carnis rationem. ti quia legisti: Nemo veniDicat si secundum divinitatem subjectus est Patri, an secundum incarnationem. Palladius dixit: Ergo Pater major est. Ambrosius episcopus dixit: Et alibi scriptum est: « Fidelis Deus: per quem vocati estis in communionem Filii ejus . » Ego dico Patrem majorem esse secundum carnis assumptionem, quam suscepit Filius Dei, non secundum divinitatem. Palladius dixit: Quae enim comparatio est Filii Dei? Et caro potest dicere, Deus me major est. Caro loquebatur, aut divinitas, quia ibi erat persequimini hominem ? » Quis hoc dixit? Palladius dixit: Filius Dei. opus dixit: « Deus ergo Filius Dei est secundum divinitatem, et homo est secundum carnem. »
Abbreviated transcription (Latin):
Palla dius dixit. Impieuos asserentes uideo
non uobis respondemus sine adiutoribus
Sabinus ep̃s dixit. Nemo ab corequirat senten¬
tiam quitam innum eris sententus blasphemauit
palladius arriiblasphemiȩ. multominores st̃
quam palladi. & cumpalladius sur rexissoc
turarum conuincendum esse secernit sicutiam
conuictus est. Sic enim lectum esse secuindum
diuinitatem quod equalis patri filius sit.
Accipiat autem quia filiusdĩ secundũ diuim
tatem maiorem non hab&. Scriptum est abra¬
he cum repromissis s&c ds̃ quo pernullum aliũ
habeat maiorem perquem iurar& iurauit p
sem& ipsum. Uides igitur scripturam quia
nullum alium maiorem hab& perqũe iurar&
Filius autemest dequodicitur quo ipse uisusest
abraha unde & ait. abrahamdiemincu udset
gauisus est
Pater maior est
Eusebius ep̃sdixit. Quando ut ds locutus
maiorem non habuit. quando ut homo
locutus maiorem habuit

Expanded text:
» . Palladius dixit: « Impie vos asserentes video: » . Palladius dixit: « Impie vos asserentes video: non respondemus vobis sine auditoribus. » Sabinus episcopus dixit: « Nemo requirat ab eo sententiam, qui tam innumeris sententiis blasphemavit.Palladius: Arii blasphemiae multo minores sunt quam Palladii. Et cum Palladius surrexisset, testimoniis convincendum esse se cernit, sicut jam convictus est; sic enim lectum est, secundum divinitatem quod aequalis Patri Filius sit. Accitatem majorem non habet. Scriptum est: « Abrahae cum repromisisset Deus quoniam nullum alium habebat majorem, per quem juraret, juravit per semetipsum . » Vides igitur Scriptnullum alium majorem habet, per quem juraret. Filius autem est, de quo dicitur quoniam ipse visus est Abrahae; unde et ait: Abraham diem meum vidit, et gavisus est Pater major est. » Eusebius episcopus dixit: « Quando ut Deus locutus est, majorem non habuit: quando ut homo locutus, majorem habuit. »
Abbreviated transcription (Latin):
Palla dius dixit . patermaior est
Ambrosius ep̃s dixit. secundum carnem
Palladius dixit. qui memisit maior est me
caromissa est adõ aut filiusdi
Ambrosius ep̃s dixit¬
hodie conprobamus Sicenim scriptum est
pacem meã do uob pacemm eã relinquo uob
Nontur b&ur cor urm non quomodo hic
mundusdat & ego do uob. Sidiliger&is me
gauder &is utique quia dixi uado ad patrem
quia pater maior me est. Nondixit quime
misit maior meest. Pałlđ dix̃ pater maior̃
turas. Addit aliquid. aut minuit. Omnes ep̃t
Ambrosius ep̃sdixit. secundum carnem
filius minor estpatri. secundũ diuinitatem
xqualis est patri. Legi igitur equalem difiliũ
patris. sicut iam & prolata exemplaria testan¬
tur secundum carnem autem quid mira¬
ris minorem. Cum dixerit seseruum
cum dixerit selapidem. cum dixerit se uer¬
mem. Cum dixerit seminorem angelis. qr
scriptum est min ora sticum paulominȩ ab angłs

Expanded text:
Palladius dixit: Pater major est. Palladius dixit: Pater major est. Ambrosius episcopus dixit: Secundum carnem. Palladius dixit: « Qui me misit, major est me. » Caro missa 496 est a Deo, aut Filius Dei? Ambrosius epihodie comprobamus. Sic enim scriptum est: « Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis. Non turbetur cor vestrum. Non quomodo hic mundus dat, et ego do vobis. Si diligeretis me gauderetis, quia dixi, Vado ad Patrem, quia Pater major me est . » Non dixit, Qui me misit, major me est. Palladius dixit: Pater major est. turis addit aliquid, aut minuit. » 796 Omnes» Ambrosius episcopus dixit: « Secundum carnem Filius minor est Patre, secundum divinitatem aequalis est Patri: legi igitur Dei Filium aequalem Patri, sicut jam et prolata exemplaria testantur . Secundum carnem autem quid miraris minorem; cum dixerit se servum , cum dixerit se lapidem, cum dixerit se vermem , cum dixerit se minorem angelis; quia scriptum est: Minorasti eum paulo minus ab angelis
Abbreviated transcription (Latin):
Palladius dixit. Patermaior est aut non
Eu sebius ep̃sdixit. Secundum diuinitatem
ȩqualis est filius patri. habes in cuangelio qđ
iudes persequebantur cum quia nonsolum
soluebat sabbatum. sed &patrem suum di cebat
dm̃ aequalem se faciensdõ. quod ergo impu
per sequentes confessisunt. Noscradentes
negare non possumus
Ambrosius ep̃sdixit. & alibi habes quicum
ess& in formadĩ non rapinam arbitratus est
esse se equalemdõ. sed sem&ipsũ ex imapiuit
formã serui accipiens insimilitudinem
hominum factus oboediens usque ad mostẽ
& addidit uidesquia informadi ȩ qualis ÷
& forma inquid serui accepit inquo ergo mi¬
nor est secundum formã utique serui non dĩ
Eusebius ep̃sdixit. Sicut informa serui con¬
stitutus inferior seruonon fuit. Ita in forma
dĩ constitutus. inferior dõ esse non potuit
Ambrosius ep̃s̃dixit. Aut dicquia secundũ¬
dum diuinitatem minor est filius di

Expanded text:
Palladius dixit: Pater major est, aut non? Palladius dixit: Pater major est, aut non? Eusebius episcopus dixit: Secundum divinitatem aequalis est Filius Patri. Habes in Evangelio quod Judaei persequebantur eum, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod ergo impii persequentes confessi sunt, nos credentes negare non possumus. Ambrosius episcopus dixit: Et alibi habes: « Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, obediens usque ad mortem , » Et addidit: Vides quia in forma Dei aequalis est? « Et formam, inquit, servi accepit. » In quo ergo minor est? Secundum formam utique servi, non Dei. Eusebius episcopus dixit: Sicut in forma servi constitutus, inferior servo non fuit, ita in forma Dei constitutus, inferior Deo esse non potuit. Ambrosius episcopus dixit: Aut dic quia secundum divinitatem minor est Filius Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Item recitatum est
solum potentem omnium iudicem
Palladius dixit. omnium iudicem filiũdĩ ÷
est. quid ad est qui accepit
Ambrosius ep̃sdixit . per gratiam deditam
ut pernaturam & hominibus datur iudicium
Palla dius dixit. patrem maiorẽ dicis aut uon
Ambrosius ep̃s̃ dixit. postea respondebotibi
Palladius dixit . Egotibi non respondeo. siÑ
gandi tibi Non dabimus facultatem
Palladius dixit. Nontibi respondeo
Ambrosius ep̃s dixit. filius dĩ sicudectum est
iudex est aut non
Palla dius dixit. Sinon respondes mihi ego
tibi ut impio non respondeo
Ambrosius ep̃s̃ dixit. habe professionẽ meã
qua respondebotibi inter im ꝑlegatur epis¬
tola arrii & addidit in epistola arrii inue¬
nies & hoc sacrilegium quod tumoliris
Palladius dixit ego quȩ interrogo. non
respond&is
Eusebius ep̃s̃ dixit. filium dĩ dm̃ ȩqualẽ dicimȩ
Palla dius dixit. Tuiudex es. Tui exoeptoreshics̃

Expanded text:
Item recitatum est: « Solum potentem, omnium judicem. » Palladius dixit: « Omnium judicem Filium Dei. Est qui dat, est qui accipit. » Ambrosius episcopus dixit: « Per gratiam dedit, 795 an per naturam? Et hominibus datur judicium. » Palladius dixit: « Patrem majorem dicis, an non? » Ambrosius episcopus dixit: « Postea respondebo tibi. » Palladius dixit: « Ego tibi non respondeo, si nogandi tibi non dabimus facultatem. Palladius dixit: Non tibi respondeo. Ambrosius episcopus dixit: Filius Dei sicut lectum est judex est, aut non? Palladius dixit: Si non respondes mihi, ego tibi ut impio non respondeo. Ambrosius episcopus dixit: Habes professionem meam, qua respondebo tibi. Interim perlegatur epistola Arii. Et addidit: In epistola Arii invenies et hoc sacrilegium quod tu moliris. Palladius dixit: Ego quae interrogo, non respondetis. Eusebius episcopus dixit: Filium Dei Deum aequalem dicimus. Palladius dixit: Tu judex es, tui exceptores hic s
Abbreviated transcription (Latin):
mor tunc potenssum. illuda terequiro
ut confitearis dñm potentem essedifilium
xpm̃. aut sinegas asstrue Nam quiunã
potentiam dico patris & filii. sic filiũ dĩdico¬
potentem sicut & patrem. Dubitas ergo
confiteripotentem essed ñm difilium
Palla diusdixit. iam dixi secundũ disputatio¬
nem prout possumus respondemus uobis
uos enim soli uultis esse iudices. uos litigato¬
res esse uultis. Non uob respondemus. non
sed in concilio generali &pleno respondemꝰ¬

Expanded text:
mor, tunc potens sum . » Illud a te requiro, ut confitearis Dominum potentem esse Dei Filium Christum: aut si negas, astrue. Nam qui unam potentiam dico Patris et Filii, sic Filium Dei dicopotentem sicut et Patrem. Dubitas ergo confiteri potentem esse Dominum Dei Filium? Palladius dixit: Jam dixi secundum disputationem prout possumus respondemus vobis. Vos enim soli vultis esse judices, vos litigatores esse vultis. Non vobis respondemus nunc, sed in concilio generali et pleno responde
Abbreviated transcription (Latin):
seph et maria. scriptoseos fuissȩ dedomo id est de
generedauid ÷ et elisabeth quȩ nihilominus cog¬
nata mariaescribitur. erat de tribusacerdotali
Si autem matheus quitam quam descendentem
ad suscipienda peccata nr̃a regem xpm̃ insinuat
ꝑsalomonema dauid descendit. quia salomon
deilla inquad auid peccauerat natus est
Ita lucas quitamquam ascendentem ꝑ aboliti
onẽpeccatorum sacerdotem xpm insinuat
missus erat. cuius correctione dauid ipsius peccati

Expanded text:
seph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita onem peccatorum sacerdotem Christum insimissus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati
Abbreviated transcription (Latin):
to lasua. hic estdsuerus nega hoc
Palla diusdixit . cum dicam tibi uerũ filium
profiteor ueram &iam diuinitatem
Ambrosius ep̃s dixit. & in hoc fraus est sic enĩ
sol&is dicere unam &ueram diuinitatem ut
expatris tantum modo non &iam filiueram
&unam diuinitatem. dic autem ergo si apeste
uisdicere quia asscripturas me prouocas
dic quod dixit euangelista iohannes hic est ds̃
uerus aut negadictum
Palladiusdixit. Absquefilio alius genit᷑ꝰ ũẽ.¬

Expanded text:
tola sua: Hic est verus Deus . Nega hoc. » Palladius dixit: « Cum dicam tibi verum Filium, profiteor veram etiam divinitatem. » Ambrosius episcopus dixit: « Et in hoc est fraus; sic enim soletis dicere unam etris tantummodo, non etiam Filii veram et unam divinitatem dicatis. Ergo si aperte vis dicere, quia ad Scripturas me provocas, dic quod dixit evangelista Joannes: Hic est verus Deus: aut nega dictum. » Palladius dixit: « Absque Filio alius genitu
Abbreviated transcription (Latin):
PUS HOC N OUITA
scriptum est. ac sieuangelium expo¬
nendũ xordine susceptume& anobis. sed
proarbitrio et tempore consulentis cum quo
legebatur : siquidei uidebatur obscurius.
Ideoq: multa & fortassis obscurioia pr&er¬
missa sunt: quia iam ca nouerat. qui caquae
nondum Nouerat inquirebat: pectenere
uolebat. festinationem suam in hisqur ea
iamsic apceperat ut etiam assiduitatem audi¬
endi atq tractandi iemoriae stabiliter
firmeq mandat adxonnulba ẽtiam non hic codẽ
ordine inueniuntuir exposita qͦ iti eu angelio

Expanded text:
pus non ita scriptum est, ac si Evangelium exponendum ex ordine susceptum esset a nobis: sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscuriora praetermissa sunt; quia jam ea noverat, qui ea quae nondum noverat, inquirebat, nec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae stabiliter firmeque mandaret. Nonnulla etiam hic non eodem ordine inveniuntur exposita, quo in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
Narrata sunt: quo quaedam festinationedilata
cum tempus dar&ur r&ractabantur. &
loco scribebantur quiuacuus inordine iam
expositarum rerum subsequebatur: quod pos¬
tea quam conperi. Nequis forte quaer:ens
aliquid legere in hocopere quodeũ in euan¬
gelio mouiss& & adquerendum excitasset
acuone perturbatiordinis offenderetur. quan¬
do quidem ea quȩ carpsim ut poteram dicta¬
bantur mnunun corpus collectum & contextũ
cognoui feci ut ordine numerorum
perscriptis titulis quod cumque opus e&
facile inuestigar&. EXPI PREF¬

Expanded text:
narrata sunt; quoniam quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collecta et contexta cognovi; feci ut ad ordinem numerorum praescriptis titulis, quod cuique opus esset, facile investigaret. TITUL