comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus leo. & ouis. morabuntur simł. & puer paruuł
minabit eos. Quer paruulꝰ leonẽ ꝙ ursum eũ
agno minat. & in domo dei pastoe eque nobili
quondam & ignobili potenti & impotenti. forti.
& infirmo imꝑat. Puer ñ sensu s malitia. Par¬
uulus ñ musto regiminis iugore. s ab om̃i fastu
scłari. aut generis dignitate. Ut gͥ breuit̾ di¬
alii ne faciat. hoc ẽ. uerbum de qͦ dicit apłs:
paulus. Uerbũ consũmans & adbreuians in
equitate posuit dñs suꝑ terrã. De hac u̾bi
consũmatione: isaias ꝓpħa dicit. Consũma¬
tio adbreuiata mundabit iustitiam. Consũ¬
mationẽ enĩ &e adbreuiationẽ dñs ds exerci¬

Expanded text:
simul morabuntur; et puer parvulus minabit eos . » Puer parvulus leonem et ursum cum agno minat, cum in domo Dei pastor aeque nobili quondam et ignobili, potenti et impotenti, forti et infirmo imperat. Puer non sensu, sed malitia; parvulus non justo regiminis vigore, sed ab omni fastu saeculari aut generis indignitate. Ut igitur breviter dialiis non faciat. Hoc est verbum, de quo ait apostolus Paulus: « Verbum consummans et abbrevians in aequitate posuit Dominus super terram . » De hac verbi consummatione Isaias propheta dicit: « Consummatio abbreviata inundabit justitiam ; » consummationem enim et abbreviationem D
Abbreviated transcription (Latin):
teriora. caput. post̾iora. uentrem. binas
manus. & binos pedes. p̾stantissia hȩc. s
obneria dolori. Quis autẽ dubitet maiꝰ ẽẽ.
octauȩ munꝰ. quȩ totũ renouauit hõinem
ut iam nicħ possee dolere: Itaq septi¬
ma mundi ȩtas conclusa e̾. octaua illuxit
gr̃a. quȩ fecit homin̾ẽ iam non mundi huiꝰ
esse. s sup munlum. Iam enim non uitam

Expanded text:
teriora, caput, posteriora, ventrem, binas teriora, caput, posteriora, ventrem, binas manus, et binos pedes. 14. Praestantissima haec, sed obnoxia dolori. Quis autem dubitet majus esse octavae munus, quae totum renovavit hominem, ut jam nihil possit dolere? Itaque septima mundi aetas conclusa est; octava illuxit gratia, quae fecit hominem jam non hujus mundi esse, sed supra mundum. Jam enim non vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ usq al annos pubertatis ꝓcedit. & ge¬
nitalia testamenta. Adolescentia.usq ad
barbȩ lanuginem. Iuuentꝰ. usq ad ꝑfecte
uirtutis ꝓcessum. Quinta ȩtas uirilis est.
apta copulis coningalib. ꝑ totã ebdona¬
dem. Sexta qͦq ebdomas. uirili deputat᷑
etati. &. ad prudentiȩ ꝓcessum habili.
et acd agendum strenue. Septima qͦq eb¬
domas. ⁊ octaua: eui maturũ. & sensum
iugentem. et sermonẽ. Item nona in sua¬
uis alloquii gr̃a p̃ditum ꝓdunt. nona
ebdomas. reliquias adhuc habet aliqͦs
uirium. mollior lingua ac sapientia. De
qͣm is qͥ ꝑuenire potuerie. ñ inimaturo
domadib ꝑreferãt. Octaua autẽ. unam
et ꝑpetuam etatem uiuehit. qͣ ex crescimꝰ
in iurum ꝑfectum in agnitionẽ dĩ. fidei
plenitudine: in qͣ legitima etatis m̃sura
impletur. Est autẽ inuiscerib nr̃is ebdo¬
madis explorata gr̃a. ferunt enĩ septẽ qͦ
nem. lien. epar. renes duos. septem qͦq ex¬

Expanded text:
quoque usque ad annos pubertatis procedit, et gequoque usque ad annos pubertatis procedit, et genitalia tentamenta: adolescentia usque ad barbae lanuginem: juventus usque ad perfectae virtutis processum: quinta aetas virilis est, apta copulis conjugalibus per totam hebdomadam: sexta quoque hebdomas virili deputatur aetati, et ad prudentiae processum habili, et ad agendum strenuae: septima quoque hebdomas, et octava aevi maturum, et sensu vigentem, et sermonem item non insuavis alloquii gratia praeditum produnt: nona hebdomas reliquias adhuc habet aliquas virium, lingua ac sapientia mollquam is qui pervenire potuerit, non immaturo domas praeferat: octava autem unam et 980 perpetuam aetatem invehit, qua excrescimus in virum perfectum, in agnitione Dei, fidei plenitudine, in qua legitimae aetatis mensura impletur . 13. Est etiam in visceribus nostris hebdomadis explorata gratia; ferunt enim septem quoqnem, lien, hepar, renes duos. Septem quoque ex
Abbreviated transcription (Latin):
tina. cuiꝰ adexortũ seminata est. ñ fru¬
gum s martirũ seges. qn rachel plora¬
uit filios suos ut lacͥmis ablutossuis.
ꝓxp̃o offerret infantulos: cuiꝰ stelle obitꝰ
non gremi orum insensibiliũ. s spirantiũ
de functorũ tͥumphales mauipłos de
tumulis resuscitauit. Celebret᷑ itaq
ebdomas. eo qͦd ꝑ septẽ etatum eursus.
uita hominũ usq ad senectutẽ tͣnscur¬
ritur: sic̃ hypocrates medicinȩ magist̾.
scͥptis erplicuit siuis. Prima etas nifantia
est. sccła pueritia. tertia adolescentia. qͥrta
uiuentꝰ. qͥnta uinlis ȩtas. sexta eui matu¬
ritas. septima senectus est. Ergo infans.
puer: adolescens. iuenis .iiii.ueteranus.
senex. Solon autẽ lecem fecit ecatum or¬
dines. ꝑ annos septenos. ita ut pͥma ȩtas
infautiȩ. usq ad enussionẽ sit dentium.
quib conficiat cibum. sermonemq distin¬
guat. ut possit effabilis uideri. Pueritia

Expanded text:
tina: cujus ad exortum seminata est non frutina: cujus ad exortum seminata est non frugum, sed martyrum seges; quando Rachel ploravit filios suos , ut lacrymis ablutos suis, pro Christo offerret infantulos. Cujus stellae obitus non cremiorum insensibilium, sed spirantium defunctorum triumphales manipulos de tumulis resuscitavit. 10. Celebretur itaque hebdomas, eo quod per septem aetatum cursus vita hominum usque ad senectutem transcurritur, sicut Hippocrates, medicinae magister, scriptis explicuit suis. Prima aetas infantia est, secunda pueritia, tertia adolescentia, quarta juventus, quinta virilis aetas, sexta aevi maturitas, septima senectus. Est ergo infans, puer, adolescens, juvenis, vir, veteranus, senex. 11. Solon autem decem fecit aetatum ordines per annos septenos; ita ut prima aetas infantiae usque ad emissionem sit dentium, quibus conficiat cibum, sermonemque distinguat, ut possit effabilis videri: pueritia
Abbreviated transcription (Latin):
ta dei sui: ait dñs si introibunt in reqͥẽ
meam. Q ido aliam ds p̃finiuit diem:
de qua dicit. Hodie si uocẽ eiꝰ audieritis.
Duos eñĩ dies comp̾hendit scͥpt᷑a genera¬
les. heri et hodie: de qͥbus dieit. Imitami¬
ni ficlẽ. Ih̾s. xp̃e heri et hodie. ipse est et
in scła. In suꝑiori die ꝓmissici est. in con¬
sequenti. solutio. S qͥa esterna die. neq
moy ses. neq ih̾e naue popłm inluxit in
requiem. Hodierna die xp̃e indurit. eui
dixit & pat̾. ego hodie genui te. Persuã
enĩ resurrectionẽ iħe popło reqͥem cõpa¬
rauit. Reqͥ es nr̃a dñs est iħc. qͥ ait: ho¬
oie mecũ eris in paradiso. Reqͥes enim
in celo. ñ in terra est. Quid gͥ opus e̾. ut
explorẽ ortus signorũ atq obitus. qͦrum
ad exortum cluris mnarate uomeribus
funlant᷑ nouales. uł ad occasum leta
messis recumbat: Una mͥ stella abun¬
dat ꝓ om̃ib. stella ⁊ splendida et matu¬

Expanded text:
ta Dei sui, ait Dominus: Si introibunt in requiem ta Dei sui, ait Dominus: Si introibunt in requiem meam . Et ideo altam Deus praefinivit diem, de qua dicit: Hodie si vocem meam audieritis . Duos enim dies comprehendit Scriptura generales, heri et hodie; de quibus dicit: Imitamini fidem Jesu Christi. Heri et hodie ipse est, et in saecula . In superiore die promissio est, in consequenti solutio. Sed quia hesterna die neque Moyses, neque Jesus Nave populum induxit in requiem, hodierna die Christus induxit, cui 979 dixit Pater: Ego hodie genui te ; per suam enim resurrectionem Jesus populo requiem comparavit. Requies nostra Dominus est Jesus, qui ait: Hodie mecum eris in paradiso . Requies enim in coelo, non in terra est. 9. Quid igitur opus est ut explorem ortus signorum atque obitus, quorum ad exortum duris inaratae vomeribus findantur novales, vel ad occasum laeta messis recumbat ? Una mihi stella abundat pro omnibus, stella splendida et matu
Abbreviated transcription (Latin):
par est fideli popło ab om̃ib temptatiomi¬
b. et uanitatib ab soluto. eum mnundi huiꝰ
uanitatem excluserint de cordib nr̃is pax
& gr̃a: pax ueteris. gr̾a noui testam̃ti.
Septem pastores. p̾cepta legis sunt. qͥb
grex adhuc qͣsi irrationabilis in uirga mo¬
ẏsi. ꝑ desertum ductus ⁊ gub̾natꝰ est. Octo
morsus hominũ. mandata eipangelii :⁊ lñi¬
ci oris alloqͥa. Corde enĩ credit᷑ adiusticiã:
ore confessio fit a cd salutem. Bon morsus ꝑ
quos uitȩ et̾nȩ munus gustauimꝰ. pecca¬
torum remissionẽ in xͥ corpore deuorantes.
Inuet̾i testam̃to amarus morsus est mor¬
tis. ꝓpt̾ea dictum ẽ. Deuorauit mors p̾ua¬
lens. In nouo testam̃do suaius morsus est
uitȩ. quȩ mortẽ absorbuit. Propt̾ea apłs
ait. Deuorata est mors in uictoria sua.
niis ubi hominẽ fecit ds: reqͥeuit ab oĩb
oꝑib suis in die septima. S qͥa popłs ui¬
deorum ꝑ contumatĩa contempsit manda¬

Expanded text:
pax est fideli populo ab omnibus tentationipax est fideli populo ab omnibus tentationibus et vanitatibus absoluto, cum mundi hujus vanitatem excluserint de cordibus nostris pax et gratia: pax veteris, gratia novi Testamenti. 7. Septem pastores praecepta legis sunt, quibus grex adhuc quasi irrationabilis in virga Moysi per desertum ductus et gubernatus est . Octo morsus hominum mandata Evangelii et Dominici oris alloquia: Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Boni morsus, per quos vitae aeternae munus gustavimus, peccatorum remissionem in Christi corpore devorantes. In veteri Testamento amarus morsus est mortis, propterea dictum est: Devoravit mors praevalens . In novo Testamento suavis morsus est vitae, quae mortem absorbuit, propterea apostulus ait: Devorata est mors in victoria sua. niis, ubi hominem fecit Deus, requievit ab omnibus operibus suis in die septima . Sed quia populus Judaeorum per contumaciam contempsit manda
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑiorib. Itaq manifestum est qd̾ con-¬
ouxerit eã. qͥ etiã mercedis quantitatem
exp̃ssit. Quin clec̃i autem argentei. ex septẽ
et octo constant. Ebelona clam itaq et octa¬
uam significant. Duorũ gͥ testam̃tor .id. est
plene fidei p̾cio ꝓpħa consummationẽ acce¬
pit ficłi. eccłia plenitudiñe. Primo enimn
testam̃to isrł adqͥsitꝰ est popłs. scda nationũ
& gentiũ. fide gͦ plena conducitur meretͥx
uel ex gentib copulam sui querens. uel ex
adult̾io iudeorũ popło. qͥ dñm suũ et aucto¬
rem uirginał ficłi dereliquerat. conuentꝰ
suos totiꝰ orbis spatio diffundens. Qd̃ aut̃
dirit in choro. & in semichoro order: inchoro
mensurȩ plenitudo est. in semichoro. semiple¬
ua mensura. Plenitudo in esyangłio. semi¬
perfectio in lege: sic̃ leguꝰ dicente dño. Nõ
ueni legem soluere. s implere. Et alibi ha
res. et octo morsus hominũ. Tẽ enĩ plena

Expanded text:
in superioribus: itaque manifestum est quod conin superioribus: itaque manifestum est quod conduxit eam, qui etiam mercedis quantitatem expressit. Quindecim autem argentei ex septem et octo constant: hebdomadam itaque et octavam significant. Duorum igitur Testamentorum, id est, plenae fidei pretio Prophetia consummationem accepit fidei, Ecclesia plenitudinem; primo enim Testamento Israel acquisitus est populus, secundo nationum et gentium. Fide ergo plena conducitur meretrix, vel ex gentibus copulam sui quaerens, vel ex adultero Judaeorum populo, qui dominum suum et auctorem virginalis fidei dereliquerat, conventus suos totius orbis spatio diffundens. 6. Quod autem dixit: In coro et in semicoro hordei; in coro mensurae plenitudo est, in semicoro semiplena mensura. Plenitudo in Evangelio, semiperfectio in lege; sicut legimus, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed implere . Et alibi, hares, et octo morsus hominum . Tunc enim plena
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i ebdomadis gr̃a. eadẽ tam̃ ebdoma¬
Oam senat. ogdo em conseerat. In illa so¬
nus. in ista fructus ẽ. Id̾oq octauo die
tum. Si qͥdem ait excłiastes. Da partem
illi septem. ⁊ illis quidẽ octo. Ebdomas
uet̾is testam̃ti est. oc taua noui. q̃n xp̃e¬
re surrexit. ⁊ dies om̃ib noue salutis il¬
luxit: ille dies de quo ait ꝓpħa. hec di¬
es qͣm fecit cdominꝰ. exultemꝰ et letem in ea.
Quo die se fulgor plene atq perfecte cir¬
eiuncisionis. humanis pectorib infudit.
ꝓpt̾ea ⁊ uetus testam̃tum dedit partẽ octa
sol iusticiȩ. ⁊ consũmationis passionis
ꝓpͥe. reuelauit sui luminis radios. qͦ retex¬
it om̃ibus: q uite claritate aꝑuit et̾nȩ.
Isti gͦ sunt septẽ. ⁊ octo. de qͥb oseẽ dicit.
qd̾ eo num̃o conduxerit sͥ. ⁊ adquisierit
ficłi plenitudinẽ. Sic enĩ habes. Et abii &
conduxi mͥ qͥndec̃i argenteis. ⁊ coro orcdei.
&e semi choro ordei. et neuel uini. Condu¬
cendam autem ei meretͥcem. dñs p̃ceperat.

Expanded text:
cti hebdomadis gratia, eadem tamen hebdomadam sonat, ogdoaden consecrat. In illa sonus, in ista fructus est; ideoque octavo die tum; siquidem ait Ecclesiastes: Da partem illis septem, et illis quidem octo . Hebdomas veteris Testamenti est octava novi, qresurrexit, et dies omnibus novae salutis illuxit. Ille dies, de quo ait propheta: Hic dies, quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo ; quo die se fulgor plenae atque perfectae circumcisionis humanis peccatoribus infudit. Propterea et vetus Testamentum dedit partem octavsol justitiae , et consummatione passionis propriae revelavit sui luminis radios: quos retexit omnibus, et vitae claritatem aperuit aeternae. 5. Isti ergo sunt septem et octo, de quibus et Osee dicit quod eo numero conduxerit sibi, et acquisierit fidei plenitudinem; sic enim habes: Et abii, et conduxi mihi quindecim argenteis, et coro hordei, et semicoro hordei, et nevel vini . 978 Conducendam autem ei meretricem Dominus praeceperat
Abbreviated transcription (Latin):
atq int̾ioris concorcliam. placitans eos
in semit ipso. ac si causa exigat. nullus
eum malus consiliariꝰ reuoeet metu. a
passionis corona. Is plane non solũ qͣsi
amicus. s etiam qͣsi filiꝰ assumet᷑ apatre.
ut diuitias gle et ħelitatis eiꝰ adipisea¬
tur. Merito gͦ postremꝰ qͣsi fiuis nature.
formatꝰ ad iusticĩa int̾ cet̾a animantia.¬

Expanded text:
atque interioris concordiam, placidans eos atque interioris concordiam, placidans eos in semet ipso, ac si causa exigat, nullus eum malus consiliarius revocet metu a passionis corona; is plane non solum quasi amicus, sed etiam quasi filius assumetur a patre, ut divitias gloriae et haereditatis ejus adipiscatur. 13. Merito ergo postremus, quasi finis naturae formatus ad justi
Abbreviated transcription (Latin):
ma sͥ cum suo corpore sit familiaritas.
neq in nullũ ingrediat᷑ uiciorũ contu¬
bernium. nullis assentantiũ puinicet᷑
sermonib. neq in rotis scdorum tc̃poꝵ
positꝰ humiles fastidiat. mesta fugiat.
sc̃õrum laudes excutiat. atq eleuet. neqꝙ
ardore glorie aut pecume p̃sumpte spei
omẽm exiuat cupiditate. euiꝰ ammum
non iuflectat in esticia. non fraugat in¬
uiria. nulla sollititet suspitio. libido ñ
excitet. non expugnent passiones corpo¬
ris. ñ inquietet uanitatũ appetentia. uo¬
luptatum grã. lam si adiungas ei uirtu¬
tes. castimoniam. sobrietatem ac cemperan¬
tiã. facile refrenare potens sit iunocłatos
impetus leuium passiom̃̃. nĩsuramq po¬
uat delectationib suif. & cupiditatib. eqͥ¬
tate ambigua distinguat. tranqͥllitate
nientis dubia componat. ⁊ uelut copositis
oñb corporis et m̃tis uirgiis. qͣsi bonus
arbiter in offensam teneat ext̾ioris hõis

Expanded text:
ma sibi cum suo corpore sit familiaritas, ma sibi cum suo corpore sit familiaritas, neque in ullum ingrediatur vitiorum contubernium, nullis assentantium pumicetur sermonibus: neque in rotis secundorum temporum positus, humiles fastidiat, moesta fugiat, sanctorum laudes excutiat atque elevet, neque gloriae ardore aut pecuniae praesumptae, spei omnem exurat cupiditatem. Cujus animum non inflectat moestitia, non frangat injuria, nulla sollicitet suspicio, libido non excitet, non expugnent passiones corporis, non inquietet vanitatum appetentia, voluptatum gratia. Jam si adjungas virtutes, castimoniam, sobrietatem, ac temperantiam, facile refrenare potens sit immoderatos impetus levium passionum, mensuramque imponat delectationibus suis et cupiditatibus, aequitate ambigua distinguat, tranquillitate mentis dubia componat, et velut compositis omnibus corporis et mentis jurgiis, quasi bonus arbiter inoffensam teneat exterio ris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum marimũ. quasi rm̃o &e domestico
animanti. concessit ea que in hoc mundo
sunt omĩa: ut nullus indigeret qd̾ eẽt
necessarium. uel ad uitam. uł ad bonam
uitam. quorũ alia muustraret abundan¬
tia copiarum terrestrium ad uoluntatis
ꝑfunctionẽ. alia cognitio secretorũ cȩlestiũ.
quȩ mentẽ in flaminaret hominis amore
et defid̃io disciplinarum. ꝑ quas ad sub¬
lime illud diuinore penetralium possimus
peruenire. Ut runiq gͥ p̃stantissimũ.
ut et subiectas haberet om̃s muncdi opẽ.
omĩa uolatilia terrestria. etiam pices. &
usum maris. canquam rex elenĩtorum:
ac sine labore. sine indigentia. adiuuta¬
tionem et siilitud inem uen̾andi auctoris
abuncdaret om̃ib. atꝙ in summa deget
copia: et uias sibi aꝑiret. gdusq admo¬
ueret per qͦs ad celi ascendat regiam euꝰ
oifficilis itineris uatorem haut facile
reꝑies illum uirum qͥ ita sit a nimi indu¬
ctione formatus. ac uoluntate. ut mini¬

Expanded text:
tiarum maximum, quasi charissimo et domestico tiarum maximum, quasi charissimo et domestico animanti concessit ea, quae in hoc mundo sunt omnia ; ut nullius indigeret, quod esset necessarium vel ad vitam, vel ad bonam vitam. 973 Quorum alia ministraret abundantia copiarum terrestrium ad voluptatis perfunctionem: alia cognitio secretorum coelestium, quae mentem inflammaret hominis amore et desiderio disciplinarum, per quas ad sublime illud divinorum penetralium possimus pervenire. Utrumque igitur praestantissimum, ut et subjectas haberet omnes mundi opes, omnia volatilia, terrestria, etiam pisces, et usum maris, tamquam rex elementorum, ac sine labore, sine indigentia ad imitationem et similitudinem venerandi auctoris abundaret omnibus, atque in summa degeret copia, et vias sibi aperiret, gradusque admoveret, per quos ad coeli ascendat regiam. 12. Cujus difficilis itineris viatorem facile reperies illum virum, qui ita sit animi inductione formatus ac voluntate, ut mini
Abbreviated transcription (Latin):
resurgit. Utrumq tam̃ manis dei fecer̃t:
scd̾m scͥpture auctoritatem. Siẽ enĩ de cer
legimꝰ. et oꝑa manuum tuarum sunt celi:
lta & homo dicit. manus tue fecer̃t me &
splendorib. ita ⁊ homines m̾̃itorum. lumi¬
nib micant: quors oꝑa coram patre suo lu¬
cent. qui e̾. in celis. Firmam̃tum celi suꝑ¬
num illud. hoc qͦq ñ dissimile firmam̃¬
tum: de quo dictum e̾. Suꝑ hanc petram
edificabo ȩxcłiam meam. Illud firmam̃tũ
elem̃ttxũ. hoc uirtutum. Iam illud p̃stan¬
tius: sux er̃t oleum defirma petra. Petra
enĩ caro xp̃i: quȩ celum et totũ mundũ
redemit. Quid alia atteram. et qͣsi toto
stadio te urgeam: Qd hominẽ d̾s dinine
fecit consortẽ nature. sic̃ in epła petri le¬
gimꝰ. unde non inim̾ito qͥdam ait. cuius
et genꝰ sumꝰ. dedit enĩ nob̾ de cognatione
sua. racionabilis scilicet naturȩ. ut que¬
ramꝰ illuad diunũ qͦd ionge est ab unoꝙͦ

Expanded text:
resurgit; utrumque tamen manus Domini fecerunt resurgit; utrumque tamen manus Domini fecerunt secundum Scripturae auctoritatem. Sicut enim de coelis legimus: Et opera manuum tuarum sunt coeli ; ita et homo dicit: Manus tuae fecerunt me, et splendoribus, ita et homines meritorum luminibus micant, quorum opera coram Patre suo lucent, qui est in coelis . Firmamentum coeli supernum illud, hoc quoque non dissimile firmamentum, de quo dictum est: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : illud firmamentum elementorum, hoc virtutum. Jam illud praestantius: suxerunt oleum de firma petra ; petra enim caro Christi, quae coelum et totum mundum redemit . 10. Quid illa attexam, et quasi toto stadio te urgeam, quod hominem Deus divinae fecit consortem naturae, sicut in epistola Petri legimus ? Unde non immerito quidam ait: Cujus et genus sumus ; dedit enim nobis de cognatione sua, et rationabilis scilicet naturae, ut quaeramus illud divinum, quod non longe est ab unoquo
Abbreviated transcription (Latin):
Ita gͦ et celum. pͥmũ est conditum. no¬
uissimꝰ hõ qͣsi quedam cȩlestis in terris
creatura. Nan et si corpore eum bestiis
confertur. animo tam̃ celestib annu me¬
ratur. Siẽ ir portauimꝰ ymaginẽ t̾reniita
portamꝰ ⁊ imaginem celestis. Quomͦ
non celestis. qui ad unaginem & si militu di¬
nem factus est dei : Recte gͦ in constreutione
mundi. pͥmum cȩlum:  nouissimum celũ.
in qͦ qͦd ult᷑ cȩlum est. ds̃ celi e. Deniq de eo
magis accipit᷑. Cȩlum michi thronꝰ. Non enĩ
d̾s supra elem̃ta seclet. s in corde hominis.
Unde &e dñs ait. Heniemꝰ ad eum. et man-¬
sionẽ apud eum faciemꝰ. Principium gͦ oꝑis
mundani celum. fins homo. Gelum dem̃u¬
do. homo supͣmundum. Illuch enim mun¬
di portio. iste paradisi incola. xͥ possessio.
Celum in corruytibile putat᷑ &e p̃terit. ho¬
mo corruptibł habetur. &e in corruptionẽ
induit. Illiꝰ figͣa perit. iste qͣsi in morealis

Expanded text:
Ita ergo et coelum primo est conditum, noIta ergo et coelum primo est conditum, novissimus homo, quasi quaedam coelestis in terris creatura. Nam et si corpore cum bestiis confertur, animo tamen coelestibus annumeratur; sicut enim portavimus imaginem terreni, ita portamus et imaginem coelestis . Quomodo non coelestis, qui ad imaginem et similitudinem factus est Dei ? 8. Recte ergo in constitutione mundi primum coelum, et novissimum coelum, in quo quod ultra coelum est, Deus coeli est. Denique de eo magis accipitur: Coelum mihi thronus ; non enim Deus supra elementum sedet, sed in corde hominis. Unde et Dominus ait: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus . Principium ergo operis mundani coelum, finis homo. 9. Coelum de mundo, homo supra mundum: illud enim mundi portio, iste paradisi incola, Christi possessio. Coelum incorruptibile putatur, et praeterit; homo corruptibilis habetur, et incorruptionem induit: illius figura perit, iste quasi immortalis
Abbreviated transcription (Latin):
eum p̃cedẽt celum. quasi sui p̾mium. S
non solum aduersus nequitie spũalia q̃
sunt in cȩlestib. s etĩã adu̾sum carnem.
et sanguinẽ lucta nob̾. lucta adu̾sus
sacietatem. lucta cum ipsis frugib t̾re.
lucta cum uino. quo etiã iustus in ebri¬
atus est. qͦ etiã integer iudeorũ exertitꝰ
supplantatꝰ est: lucta cum feris bestiis.
lucta cum uolatilib cęli. qͥb caro sagi¬
nata non redigitur in seruitutẽ. lucta
cum piculis itinerũ. ꝑicłis fluminum.
ut ait paulꝰ. lucta cum uirgultis arbo
certamina: Terra gͦ exercitium est ho¬
minis. celum corona. Aut quasi amicũ
gͥ p̃cede. de buer̃t inuust̾ia. aut qͣsi ath¬
letam p̃mia. Specta aliud. In om̃ib reb
p̃stantiora sunt pͥncipium et finis. Si
domũ consideres. potiora om̃ib funda¬
menta. et culmina. Si agrum: satio et
messis. plantatio ⁊ iundenua. Quam io¬
cunda insitiua arbor. qͣ fructus uotuu.

Expanded text:
eum praecederet coelum, quasi sui praemium. 6. Sed eum praecederet coelum, quasi sui praemium. 6. Sed non solum adversus nequitiae spiritalia, quae sunt in coelestibus, sed etiam adversus carnem et sanguinem lucta nobis . Lucta adversus satietatem, lucta cum ipsis frugibus terrae, lucta cum vino, quo etiam vir justus inebriatus est , quo etiam integer Judaeorum exercitus supplantatus est : lucta cum feris bestiis. lucta cum volatilibus coeli, quibus caro saginata non redigitur in servitutem: lucta cum periculis itinerum, periculis fluminum, ut ait Paulus : lucta cum virgultis arbordes quanta certamina. Terra ergo exercitium est hominis, coelum corona. Aut quasi amicum igitur praecedere debuerunt ministeria, aut quasi athletam praemia. 7. Specta aliud. In omnibus rebus praestantiora sunt principia et finis. Si domum consideres, potiora omnibus fundamenta et culmina: si agrum, satio et messis, plantatio et vindemia. Quam jucunda insitiva arborum, quam fructus votivi!
Abbreviated transcription (Latin):
congemiscit. expectans redemptione. uidec
qͥa onis manec labor. erigit oculos. ui det
coronas luminum. lunȩ. & stellarum glo¬
bos. consicłat qm̃ usti qͥ uicerine. erunt sic̃
stellȩ in çelo. & castigat corpus suum. nes
aduerset᷑ incertamine. ungiit oleo miscłiȩ.
excercet diurna uirtutis palestra. puluere
se oblinit. stadio currit. ñ qͣsi mnincertum
ictus dirigit. lacertos excutit. s non inua¬
cuum. ꝑcutit aduersarium quem ñ uidet.
quia illũ solum attendit. cui cedunt õs.
etiam qui non uidentur. in cuiꝰ noĩe pote¬
states aeriȩ diu̾b̾antur. Iue gͦ ictum librat.
et xp̃e peutit. ille calcem leuat &e xp̃s in
uulnus cdlirigit. Demq et si non ui debat
paulus qͦs cederet. non quasi t̃am̃ aera ce¬
debat. qͥa in xp̃i p̃dicatiõe om̃es spũales ne¬
quitias quȩ sͥ aduersabant᷑. comuilnera¬
bat. Non uĩito gͦ postremꝰ homo ingres¬
sus est. stadium. eni parabatur corona. ut

Expanded text:
congemiscit, exspectans redemptionem. Videt congemiscit, exspectans redemptionem. Videt quia omnis manet labor. Erigit oculos, videt coronas luminum, lunae et stellarum globos considerat: Quoniam justi, qui vicerint, erunt sicut stellae in coelo ; et castigat corpus suum, ne sibi adversetur in certamine: ungit oleo misericordiae, exercet diurna virtutis palaestra, pulvere se oblinit, stadii metam currit non quasi in incertum, ictus dirigit, lacertos excutit, sed non in vacuum: percutit adversarium, quem non videt; quia illum solum attendit, cui cedunt omnes, etiam qui non videntur, in cujus nomine potestates aeriae divertebantur. Ille ergo ictum librat, et Christus percutit: ille calcem levat, et Christus in vulnus dirigit. Denique etsi non videbat Paulus quos caederet, non quasi aera tamen caedebat ; quia in Christi praedicatione omnes spiritales nequitias, quae sibi adversabantur, convulnerabat. Non immerito ergo postremus homo ingressus est stadium, cui parabatur corona; ut
Abbreviated transcription (Latin):
Demq ipse dicit. Ainice quomͦ huc intrasti
ad nuptias: Precedentia gͦ nnsfia sunt. amicꝰ
qui postremꝰ rogatur. Accipe aliud. Qd mund̃
nisi quidam agon plenꝰ certaminum: Un de
in apocalipsi dñs ait. Hincenti dabo coroñã
uitȩ. Et paulus ait. Certam̃ bonum certaii.
Et alibi. Hemo nisi qui legitime certat̾ut:
coronatur: Huiꝰ agonis instaurator. utiq
omp̃s cłs est. Qui gͥ agonẽ suscipit in hoc
scło. nonne omĩa p̃parat quȩ agoni funt ne¬
cessaria. et tunc athletas uocat paratis pre¬
nuorum infulis. certaturos ad coronam. ne mo¬
ram patiatur qui uicerit. s p̃mio ronatus
recedat: Premia gͦ hominis. t̾rarum fructꝰ
sunt: & çeli lumina. illi ad uite p̾sentisusũ:
hec ad sꝑem uitȩ eternȩ. Quasi athleta gͥ
postremꝰ ingreditur in agonem. erigit ad ce¬
lum oculos. uidet quia & cęlestis creatura
uanitati subiecta e̾. non sponte. s ꝓxter eum
qui subiecit in spe. Hidet qͥa om̃is creat᷑a

Expanded text:
e ipsi dicit: Amice, quomodo huc venisti ad nuptias ? Praecedentia ergo, ministeria sunt; amicus, qui postremus rogatur. 4. Accipe aliud. Quid est mundus, nisi quidam agon plenus certaminum? Unde et in Apocalypsi Dominus ait: Vincenti dabo coronam vitae ; et Paulus ait: Certamen bonum certavi ; et alibi: Nemo nisi qui legitime certaverit, coronatur . Hujus agonis instaurator utique omnipotens Deus est. Qui igitur agonem suscipit in hoc saeculo, nonne omnia praeparat quae agoni sunt necessaria: et tunc athletas vocat, paratis praemiorum infulis, certaturos ad coronam; ne moram patiatur qui vicerit, sed praemio donatus recedat? Praemia ergo hominis terrarum fructus sunt, et coeli lumina: illa ad vitae praesentis usum, haec ad spem vitae aeternae. 5. Quasi athleta igitur postremus ingreditur in agonem: erigit ad coelum oculos, videt quia et coelestis creatura vanitati subjecta est non sponte, sed propter eum qui subjecit eam in spe . Videt quia omnis creatura
Abbreviated transcription (Latin):
impassibile ad dm̃ oꝑatorem reculit. Qd̾ autẽ
passibile. sine anima. sine motu x pͥomocum.
et animã. & figuram. acreatore accipiens suo.
deputauit huic mundo: qũe factum. non
oportuit sine gubernatore. ⁊ quodã patre
in de fensum relĩqui. et id̾o inuisibilẽ dm̃¬
inuisibilis huiꝰ mundi rectore esse. et quasi
tutorẽ aꝑtissime describit. Qd gͦ inuisibile:
sempit̾nũ: qͦd autẽ iudetur: temꝑale. Ser
itaq dieb factum mundũ expͥmit. non qd̃
ds̃ cemꝑe indiguerit ad constitucionem eiꝰ.
cui intͦ momentũ suppetit fac̾e quȩ nelit.
dixit enĩ et facta sunt: s qͥa ea que fiunt
ordinem querunt. ordo autẽ tempus et
nun̾um plerumq exigit. Illud qͦq p̾ci
Nos eñi temꝑe indigemꝰ. ut aliqͥd maturiꝰ
agamꝰ. ne p̾cipitemꝰ consilia. atq oꝑa nr̃a.
ne ordinen p̾termittamꝰ. Cum enĩ dm̃ le¬
gimꝰ ut scͥptura ostendit. cũ sapientia.¬

Expanded text:
impassibile, ad Deum operatorem retulit: quod autem impassibile, ad Deum operatorem retulit: quod autem passibile sine anima, sine motu proprio, motum et animam et figuram a creatore accipiens suo, deputavit huic mundo. Quem factum non oportuit sine gubernatore, et quodam patre indefensum relinqui. Et ideo invisibilem Deum visibilis hujus mundi rectorem esse et quasi tutorem, apertissime describit. Quod ergo invisibile, sempiternum: quod autem videtur, temporale . 2. Sex itaque diebus factum mundum exprimit, non quod Deus tempore indiguerit ad constitutionem ejus, cui intra momentum suppetit facere, quae velit  dixit enim , et facta sunt ; sed quia ea quae fiunt, ordinem quaerunt: ordo autem et tempus et numerum plerumque exigit. Illud quoque pranos enim tempore indigemus, ut aliquid maturius agamus; ne praecipitemus consilia atque opera nostra, ne ordinem praetermittamus. Cum enim Deum legimus, ut Scriptura ostendit , cum sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ditum ẽ. qd̃ eum occidi̾s. Quis autẽ sibi
parcendũ putaret. cũ occisus sit bellator
strenuus. inles fidelis. comes utilis: Ita
tum dicessi. ut se tracta tͣum diceret. Pea
cum uideret me abstinere ab ep̾is qͥ cõmu¬
ni cabant ei. uł qui aliquos deuios licet afi¬
de ad necem petebant. commotꝰ eis: iussit me¬
senem. in exilium duci comꝑi. cũ nich iam nͥ
extremꝰ suꝑesset sp̃s. Cum de eo conuenirem
comites eiꝰ. ne sine ueste. sine plumatio pat̾en¬
cur extrudi senẽ. ex trusus ipse sum. hec est
ex posicio legationis meẽ. Hale imꝑacor et
esto cutior adũsus hominẽ. pacis in uolucro
iuisionẽ egregie¬
aduertisti. ꝓpħicam. uł potiꝰ diui¬
nam. Non enĩ sua moyses. s infu¬
sa ⁊ reuelata sͥ scͥpsit. ea p̃cipue que sunt de
constitutione mundi: quȩ diuisio operatore
atq oꝑa distinxit. Nam cum aliud impassi¬
bile esset. aliud passionis receptabile: qd erat

Expanded text:
ditum est, quod eum occideris. Quis autem sibi ditum est, quod eum occideris. Quis autem sibi parcendum putaret, cum occisus sit bellator strenuus, miles fidelis, comes utilis? Ita tum discessi, ut se tractaturum diceret. 12. Postea cum videret me abstinere ab episcopis, qui communicabant ei, vel qui aliquos, devios licet a fide, ad necem petebant; commotus eis jussit senem in exsilium duci comperi, cui nihil jam nisi extremus superesset spiritus. Cum de eo convenirem comites ejus, ne sine veste, sine plumario paterentur extrudi senem, extrusus ipse sum. 13. Haec est expositio legationis meae. Vale, Imperator; et esto tutior adversus hominem pacis involucro ivisionem egregieadvertisti propheticam, vel potius divinam; non enim sua Moyses, sed infusa et revelata sibi scripsit, ea praecipue quae sunt de constitutione mundi: quae divisio operatorem atque opera distinxit . Nam cum aliud impassibile esset, aliud passionis receptabile; quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
ius suũ tuetur. Ergo quẽ ñ debueras occi¬
dere. ciꝰ reliqͥas uegas: Habeat ualentini¬
anꝰ imperator uł fr̃is exiias. pacis tue ob¬
sides. Et qͦmͦ allegabas. qd̾ eum ñ manda¬
ĩus occidi. quem ꝓhibes sepeliri: Poterit
gͥ credi. qd̾ ei ñ inuidis uitam. eui etĩã se¬
pult᷑am inuides: S ad me reu̾tar. Audio
queri qd̃ se ad theodosiuo imꝑatorẽ po¬
tius contulerint. qͥ sunt cum ualentinia¬
no imperatore. Quid gͥ fut᷑um sꝑabas cũ
tu refugientes eos ad penam posceres. cap¬
cos necares. cheodosiꝰ autẽ munerib dita¬
ret. donare honorib: Quos inquit oceidi: Ries¬
pondi ei. Hallioñe. At quẽ urũ. qͣ lẽ bellato¬
rem. Hȩccine fuit uista causa exitu. qd̃ imꝑ¬
atori suo fidem seruauit: Non inqͥt ego
uissus sit. S ipse cibi ium non intulisset.
uiseram eum deduci cabilonnũ ⁊ ibi uiũũ
exiui. Respondi. Ergo ꝓpterea ⁊ illi cre¬

Expanded text:
jus suum tuetur. Ergo quem non debueras occijus suum tuetur. Ergo quem non debueras occidere, ejus reliquias negas? Habeat Valentinianus imperator vel fratris exuvias pacis tuae obsides. Et quomodo allegabas quod eum non mandaveris occidi, quem prohibes sepeliri? Poterit igitur credi quod ei non invideris vitam, cui etiam sepulturam invides? 11. Sed ad me revertar. Audio te queri quod se ad Theodosium imperatorem potius contulerint, qui sunt cum Valentiniano imperatore. Quid igitur futurum sperabas, cum tu refugientes eos ad poenam posceres, captos necares: Theodosius autem muneribus ditaret, donaret honoribus? Quos, inquit, occidi? Respondi ei, Vallionem. At quem virum? qualem bellatorem? Haeccine fuit justa causa exitii, quod imperatori suo fidem servavit? Non ego, inquit, inquit, si ipse sibi vim non intulisset, jusseram eum deduci Cabillonum, et ibi vivum exuri. Respondi: Ergo propterea et illud cre
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ cũ posset suũ dolorẽ ulcisci. honoratum
ad te redire fecit. Tenebat eum in suis t̾ris.
atq in ipso nuntio necis frat̾nȩ frenauit
impetꝰ. nec tͥ uicem : si ñ parilis dignitatis.
eiꝰdẽ tam̃ necessitudinis retulit. Confer gͦ
te uidicẽ utͥusq factũ. Illetͥ srẽm tuũ uiuentẽ
remisit. eu illi uł mortuũ redde. Quid illi
reliqͥas germani negas. qͥ tibi adu̾sum se
auxilia non negauit: S uereris ne exu¬
iuarũ reditu. renouet᷑ militib dolor. Hoc
enĩ allegas. Qũẽ uiuentẽ deserunt. eum
defendent ꝑeni̾tum. Qͥd eum mortuũ times
quẽ occidisti.cũ posses reseruare: Hostem
in qͥt meũ ꝑemi. Non ille tuus hostis. s tu
illiꝰ. Ille ia ñ sentit tuã defensionẽ. Cau¬
sam consicła. Si qͥs adu̾sum te hodie imꝑi¬
um in his partib usurpandũ putet: q̃ ro
utrum te hostẽ illiꝰ dicas. a. illũ tibi. Nisi
fallor usurpator bellum infert. unꝑator

Expanded text:
anus, cum posset suum dolorem ulcisci, honoratum anus, cum posset suum dolorem ulcisci, honoratum ad te redire fecit. Tenebat eum in suis terris, atque in ipso nuntio necis fraternae frenavit impetus: nec tibi vicem etsi non parilis dignitatis, ejusdem tamen necessitudinis retulit. Confer ergo, te judice, utriusque factum. Ille tibi fratrem tuum viventem remisit, tu illi vel mortuum redde. Quid illi reliquias germani abnegas, qui tibi adversum se auxilia non negavit? 10. Sed vereris ne exuviarum reditu renovetur militibus dolor; hoc enim allegas. Quem viventem deseruerunt, eum defendent peremptum? Quid eum mortuum times, quem occidisti, cum posses servare? Hostem, inquis, meum peremi. Non ille tuus hostis, sed tu illius. Ille jam non sentit defensionem, tu causam considera. Si quis adversum te hodie imperium in his partibus usurpandum putet, quaero utrum te hostem illius dicas, an illum tibi? 891 Nisi fallor, usurpator bellum infert, imperator
Abbreviated transcription (Latin):
limi tanas qͥb cõmeatꝰ ꝓuintialiũ tͥbuta
soluebant: Uide autẽ qͥd int̾sit inc̾ tuas
minitationes ⁊ ualentiniani augusti pu-¬
eri mansuetudine. Tu flagitabas qd̾ bar¬
barorũ stipatꝰ agminib italie te infundẽs.
Halentinanꝰ hunos atq alanos apppin-¬
quantes galliȩ ꝑ alamannie terras reflex̾.
Quid habet inuidiȩ. si bauto barbaros
cũ barbaris fecit decerñe: Qm dum tu mi¬
litẽ romanũ occupas. dũ adu̾sum se utͥmq
ytendit in medio romani imꝑii sinu: ureh¬
ungi populabant᷑ retias. ⁊ uło adu̾sus ui-¬
thungũ hunos ascitꝰ est. Idẽ tam̃ qͥa defi-¬
nitimo ꝓterebat alamanniã. et ĩa de uici¬
nia mali urgebat gallias: coactus eᷤ. tͥum-¬
phos suos deserere. ne tu tuneres. Confer
utriusq Tufecisti incursari retias. ualenti¬
nianus suo tͥ auro pacẽ redeunt. Aspice illũ
qͦq qͥ tibi ad dexteram assistit. qũe ualentini¬

Expanded text:
limitanas, quibus commeatus provincialium tributa limitanas, quibus commeatus provincialium tributa solvebant? Vide autem quid intersit inter tuas minitationes, et Valentiniani augusti pueri mansuetudinem. Tu flagitabas quod barbarorum stipatus agminibus Italiae te infunderes: Valentinianus Hunnos atque Alanos appropinquantes Galliae per Alemanniae terras reflexit. Quid habet invidiae, si Bauto barbaros cum barbaris fecit decernere? Quoniam dum tu militem Romanum occupas, dum is adversum se utrinque praetendit, in medio Romani imperii sinu Juthungi populabantur Rhetias; et ideo adversus Juthungum Hunnus accitus est. Idem tamen quia de finitimo proterebat Alemanniam, et jam de vicinia mali urgebat Gallias; coactus est triumphos suos deserere, ne tu timeres. Confer utriusque factum. Tu fecisti incursari Rhetias, Valentinianus suo tibi auro pacem redemit. 9. Aspice illum quoque, qui tibi ad dexteram assistit, quem Valentini
Abbreviated transcription (Latin):
biis reb cõmitt̾etur. de pace nob̾ legati¬
onẽ cõmissã. ñ de aduentu eiꝰ ꝓmissionẽ¬
respondere nos. id non potusse certũ e.
quod mandatum non erat me certe ichil
spopondisse adeo ut diceres. Expectemꝰ
quid uictor responsi referat. Illum autẽ
liquet me retento ꝑuenisse mediolanũ.
negatũq ei qͦd postulabat de pace. tm̃
conspirare studia. ñ de aduentu imꝑa¬
toris. qũe inoueri non oporteret. ꝑsens
eram ubi uctor rediit. Quomͦ gͦ reuoca¬
ui ualentinianum: Legati it̾m missi ad
gallias qͥ eius aduentũ negarent. apd̃
ualentiã gallorũ me reꝑerunt milites
utͥusq partis. qͥ eustodirent uiga montiũ
offendi reu̾tens. Quos ego tuos reuoca¬
ui exercitus: Quas de italia reflexi aqͥ¬
las: Quos immisit barbaros bauto co¬
mes: Et qͥd mtrum si hoc bauto fecissee
tͣnsrenanus gen̾e. cum tu miniteris roma¬
no imꝑio barbarors auxilia. & turmas trans¬

Expanded text:
biis rebus committeretur? De pace nobis legatibiis rebus committeretur? De pace nobis legationem commissam, non de adventu ejus promissionem: spondere nos id non potuisse certum est, quod mandatum non erat: me certe nihil spopondisse, adeo ut diceres: Exspectemus quid Victor responsi referat. Illum autem liquet, me retento, pervenisse Mediolanum; negatumque ei, 890 quod postulabat. De pace tantum conspirare studia, non de adventu imperatoris, quem moveri non oporteret. Praesens eram, ubi Victor rediit. Quomodo ergo revocavi Valentinianum? Legati iterum missi ad Gallias, qui ejus adventum negarent, apud Valentiam Gallorum me repererunt: milites utriusque partis, qui custodirent juga montium, offendi revertens. Quos ego tuos revocavi exercitus? quas de Italia reflexi aquilas? quos immisit barbaros Bauto comes? 8. Et quid mirum si hoc Bauto fecisset, Transrhenanus genere; cum tu miniteris imperio Romano barbarorum auxilia, et turmas trans
Abbreviated transcription (Latin):
pientẽ. Et alibi. Iudices uiduarum et
patres orphanorum. Tam̃ ñ exprobãbo
benefi cium meũ ualentiniatio. ut uerum
loqͥr. Tbi ego tuis legationib obstitissẽ.
qͦ mi nꝰ influeres in italiam: Quib rupi¬
bus. qua acie. qͥb num̃is: An uͦ corpo¬
ri meo clausi tibi alpes: Utiña hoc me¬
um esset. Obiectionẽ ũ timerẽ. ñ uererer
criminationes tuas. Quib ꝓmissis lu¬
si te ut paci adqͥesces: Nonne intra
gallias uirta urbẽ magontia cũ. comes
uictor occurrit mͥ. quẽ direristi ut pacẽ
rogaret: In quo gͦ te fefellit ualenti¬
Nanꝰ qͥ pͥus pacẽ ate rogatꝰ est. ꝗͣ postu¬
laret: In qͦ fefellit bacto. qͥ deuotionem
imꝑatori exhibuit suo: An qͥa. pͥnci¬
pem suũ ñ ꝑdidit: In qͦ ego te circũscͥp.¬
si: Qui ubi pͥmũ ueni. cũ cliceres qd̾ ua¬
lentinianꝰ ad te qͣsi filiꝰ ad patĩe uenire
alpes. Sine matre aut̃e tanto itineri du¬

Expanded text:
pientem ; et alibi: Judices viduarum, et pientem ; et alibi: Judices viduarum, et patres orphanorum . 6. Tamen non exprobrabo beneficium meum Valentiniano. Ut verum eloquar, ubi ego tuis legionibus obstiti, queminus influeres in Italiam? Quibus rupibus? qua acie? quibus numeris? An vero corpore meo clausi tibi Alpes? Utinam hoc meum esset! objectionem non timerem, non vererer criminationes tuas. Quibus promissis lusi te, ut paci acquiesceres? Nonne intra Gallias juxta urbem Moguntiacum comes Victor occurrit mihi, quem direxisti, ut pacem rogaret? In quo ergo te fefellit Valentinianus, qui prius pacem a te rogatus est, quam postularet? In quo te fefellit Bauto, qui devotionem imperatori exhibuit suo? An quia principem suum non prodidit? 7. In quo ego te circumscripsi? Qui ubi primum veni, cum diceres quod Valentinianus ad te quasi filius ad patrem venire Alpes: sine matre autem tanto itineri du
Abbreviated transcription (Latin):
inferiori pacem pecebam. nc̃ ut ȩqͣli. Cuiꝰ
inqͥt beneficio eqͣli: Respondi. Omĩpo¬
tentis clĩ. qͥ ualentiNiano regnum qͦd
dederat reseruauit. Ad postremũ eru¬
pit dicens. Qm̃ me lusistis. ui delicet tu.
et ille barto. qͥ sͥ regnum sub specie pue¬
ri uendicare uoluit. qui etiam iͥ barba¬
ros inimisit. qͦsi ego ñ habeam qͦs possĩ
adducere. cũ mͥ tot milia barbargrium
militent. & ame annonas accipiant.
Qd̾ si ego tunc temꝑis quando uenisti
ñ essem recentꝰ. qͥs mͥ obstitiss et uirtuti
mee: Ad hoc ego lenit̾. ñ opꝰ ẽ inqͣm ue cõ¬
mouearis. cum causa nulla sit cõmoti¬
onis. s patient̾ audias. quȩ referant᷑
istis. Propterea et ego ueni. qͥa pͥma
legatione dum mͥ eredis ꝑme. deceptũ
te esse asserebas. Gloriosũ mͥ ⁊ hoc pro
salute pupilli icuꝑatoris. Quos enim
Seͥptum est eñĩ. Iudi cate pupillo. et u¬
sti ficate u duam. et eripite iniuiram acci¬

Expanded text:
inferiori pacem petebam, nunc ut aequali. Cujus, inferiori pacem petebam, nunc ut aequali. Cujus, inquit, beneficio aequali? Respondi: Omnipotentis Dei, qui Valentiniano regnum, quod dederat, reservavit. 4. Ad postremum erupit dicens: Quoniam me lusistis tu et ille Bauto, qui sibi regnum sub specie pueri vindicare voluit, qui etiam barbaros mihi immisit: quasi ego non habeam, quos possim adducere; cum mihi tot millia barbarorum militent, et annonas a me accipiant. Quod si ego tunc temporis quando venisti, non fuissem retentus, quis mihi obstitisset et virtuti meae? 5. Ad haec ego leniter: Non opus est, inquam, ut commovearis, cum causa nulla sit commotionis: sed patienter audias, quae referantur istis. Propterea et ego veni, quia prima legatione, dum mihi credis, per me deceptum te esse asserebas. Gloriosum mihi est et hoc pro salute pupilli imperatoris. Quos enim Scriptum est enim: Judicate pupillo, et justificate viduam, et eripite injuriam acci
Abbreviated transcription (Latin):
morem sacerdotalem. certe esse aliqͣͥ deqͥb se¬
rio haberem cũ suo pͥnorpe confabulari. Qd
plura: Consuluit eum. sed eadem referenda
credidit. ut li queret etiam pͥora ex illiꝰ arbi¬
trio depromta. Dixi tam̃ alieuũ id quidẽ
a nr̃o munere. s me recepto officio non defic¬
turum. gratam mͥ esse humilitatem. in tuo
p̃sertim. ⁊ qͦo uerum est. frat̾ne pietatis
negotio. Ubi sedie in consistorio: ingressꝰ
sum. assurrexit ut osculum claret. Ergo
int̾ consistorianos steti. hortari ceꝑrunt
alii ut asceuderẽ. uocare ille cepre. respon¬
di ego. Quid oscularis eum qͤm non agno¬
ueris: Si enĩ me agnouisses: non hoc loco
uideres. Commotꝰ es inqͥt ep̃e. Non inqͣm
inuiria. s uerecuncdia: qd̾ alieno consisto
loco. Et pͥma inqͥt legatione ingressus
es consistoriũ. Nec illud inqũa mei erroris
fuit. Nocantis ñ ingredientis uiciũ est.
Cur inqͥt ingressus es: Quia tunc ut

Expanded text:
morem sacerdotalem, certe esse aliqua de quibus semorem sacerdotalem, certe esse aliqua de quibus serio deberem cum suo principe confabulari. Quid plura? Consuluit eum, sed eadem referenda credidit; ut liqueret etiam priora ex illius arbitrio deprompta. Dixi tamen alienum id quidem a nostro munere, sed me recepto officio non defuturum; gratam mihi esse humilitatem in tuo praesertim, et quod verum est, fraternae pietatis negotio. 3. Ubi sedit in consistorio, ingressus sum, assurrexit ut osculum daret. Ego inter consistorianos steti. Hortari coeperunt alii, ut ascenderem: vocare ille. Respondi ego: Quid oscularis eum, quem non agnoveris? Si enim me agnovisses, non hoc loco videres. Commotus es, inquit, episcope. Non, inquam, injuria, sed verecundia, quod alieno consisto loco. Et prima, inquit, legatione ingressus es consistorium. Nec illud, inquam, mei erroris fuit: vocantis, 889 non ingredientis vitium est. Cur, inquit, ingressus es? Quia, inquam, tunc ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosius ualentiniano imꝑatori.xxxi.
t si suꝑioris legati¬
onis meẽ fides ita approba¬
ta sit tibi. ut ratio eiꝰ ame ñ
queratur. satis enĩ claruit eo ipso qd̃ ali¬
quot dies retentus sum intra gallias.
me uolenti amaximo non recepisse. neq
his ac stipulatũ quȩ ad uoluntatem eiꝰ
magis qͣm pacem ꝓtenderent. Deniq
non commisisses sc d̾am legationẽ. ni si
primam ꝓbasses. S quia regredienti mͥ
discernendi secũ imposuit necessitatem.
ideo hac epła expositionem legationis mee
insinuandam putaui. necuiꝰqͣmi sermo ueri
prius ana intereret. qͣm redicus ieus integ̾
et sincere ueritatis exp̃ssa signaculo ma¬
nifestaret. Cum ꝑuenissem treuiros. post¬
tridie ꝓcessi ad palatium. Egressus ẽ.
ad me iuir gallicanꝰ. p̾positꝰ cubiculi. eu¬
nucꝰ regiꝰ. poposci ad eundi copiam. que¬
siuit num rescͥptum haberem clem̃tiȩ
tue. respondi haberi. retulit non posse
me nisi in eonsistorio uideri. dixt non esse himue

Expanded text:
AMBROSIUS VALENTINIANO IMPERATORI. 23. Etsi superioris legationis meae fides ita approbata sit tibi, ut ratio ejus a me non quaeratur, satis enim claruit eo ipso quod aliquot dies retentus sum intra Gallias, me volentia Maximo non recepisse, neque iis adstipulatum, quae ad voluntatem ejus magis, quam ad pacem propenderent: denique non commisisses secundam legationem, nisi primam probasses. Sed quia regredienti mihi decernendi secum imposuit necessitatem, ideo hac epistola expositionem legationis meae insinuandam putavi; ne cujusquam sermo veris prius vana intexeret, quam reditus meus integra, et sincerae veritatis expressa signaculo manifestaret. 2. Cum pervenissem Treviros, postridie processi ad palatium. Egressus est ad me vir Gallicanus, praepositus cubiculi, eunuchus regius. Poposci adeundi copiam, quaesivit num rescriptum haberem clementiae tuae. Respondi habere. Retulit non posse me, nisi in consistorio videri. Dixi non esse hunc
Abbreviated transcription (Latin):
colligimꝰ. qͥ a conclusus e̾. mundi dies. Demq
mortuus est. et om̃s in illo mortui sumꝰ ut
hodie qd ꝓmissum est. qͦ admnoniti fumus
uocẽ dñi audiendam & sequendã. Ab iit
gͦ ille dies testam̃ti uet̾is. uenit dies no¬
uus. qͦ testam̃tũ consumminatũ ẽ. nouum.
de qͦ dicit. Ecce dies ueniunt dicit dñs.
& confirinabo domui isrlꝰ. ⁊ lomu incla¬

Expanded text:
colligimus quia conclusus est mundi dies . Deniq pro nobis mortuus est, et omnes in illo mortui sumus, ut hodie quod promissum est, quo admoniti sumus vocem Dei audiendam et sequendam. Abiit ergo ille dies Testamenti veteris, venit dies novus, quo Testamentum consummatum est novum, de quo dicit: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et confir
Abbreviated transcription (Latin):
naui in puypi sedet. et totam nauem
gułinat. Unde puto illud ñ otiosum esse
ini ebat. Deniq excitatꝰ imꝑauit uento.
et mari .ce. seclauit tempestatẽ: ostendens
ido se nouissimum uenisse. qͥa gubernator
uen̾it: Unde n paulus ait. factus est pͥmꝰ
homo adam in animã iuuentem. nouissi¬
mus adam in sp̃m uiuificantẽ. s ñ prius
qͦd sp̃uale e̾. s quod animale. deinde qͦd
spũale. Et addidit. Pmꝰ homo de t̾ra ter¬
renus. scłs homo de celo cȩlestis. Recte
gͦ nouissimꝰ quasi totiꝰ summa oꝑis. quasi
causa mundi. ꝓpt̾ qũe facta om̃ĩa. quasi
omĩum habitator helementorum inter fe¬
ras uiuit. cum piscib natat. suꝑ aues uo¬
lat. Conu̾sat᷑ cum angelis. terrã in habi¬
tat. ⁊ cȩlo militat. sulcat mare. aere pas¬
citur. cultor soli. uuator ꝓfundi. piscator
in fluctib. in aere aupeps. in cȩlo heres.
xp̃o coheres. Nec scd̾m industriam. Acci¬

Expanded text:
navis in puppi sedet, et totam navem navis in puppi sedet, et totam navem gubernat. Unde puto illud non otiosum esse miebat: denique excitatus imperavit vento et mari, et sedavit tempestatem , ostendens ideo se novissimum venisse, quia gubernator venerit. Unde apostolus ait: Factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adam in spiritum vivificantem. Sed non prius quod sit: Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . 19. Recte ergo novissimus quasi totius summa operis, quasi causa mundi, propter quem facta sunt omnia; quasi omnium habitator elementorum inter feras vivit, cum piscibus natat, super aves volat, conversatur cum angelis, terram inhabitat, et coelo militat, sulcat mare, aere pascitur, cultor soli, viator profundi, piscator in fluctibus, in aere auceps, in coelo haeres, Christi cohaeres. Haec secundum industriam . 20. Acci