comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ ad qđ sunt insittuta uti peccatũ ẽ. Nor
ideo illud mendaciũ putandũ est ñ eẽ peccatũ.
qr possumus aliquando alicui ꝓdesse mentiendo
possumus autẽ ut furando. si p̾auꝑ cui palã da¬
turꝰ sentit cõmodũ. & diues cui clã tollit᷑ ñ sen¬
tit incõmodũ. non ideo tale furtũ quisquã dixe¬
rit ñ eẽ peccatũ: Possumꝰ ⁊ ad ulterando. si aliqͣ
nisi adhoc ei c̃sentiat᷑ appareat amando mori¬
tura ⁊ si uicerit penitendo purganda. nec ideo
peocatũ negabit᷑ tale adulteriũ. Si autẽ merito
nobis placet castitas. quid offendit ueritas. & ꝓpter
ta debitũ reddat᷑ p̾miũ bene operandi ipsa lib̾tas. au¬
diat eundẽ gr̃ȩ p̾conẽ dicentẽ. ds enĩ qui operat᷑ ĩ uob̃
& uelle & operari ꝓ bona uoluntate. Et alio loco. Igit᷑
ñ uolentis neq currentis. s miserentis ẽ dĩ. cũ ꝓculdu¬
bio si homo eius ȩtatis ẽ ut ratione utat᷑ ñ possit cre¬

Expanded text:
 peccatum est. Nec ideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem merito nobis placet castitas, quid offendit veritas, ut propter tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem dicentem, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit cre
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo dicit᷑. aliud tamen clausũ in pectore. aliud
in luigua proptũ ẽ qđ malũ ẽ ꝓpriũ mentientis
In ipsorũ autẽ quȩ dicuntur c̃sideratione rerũ tan¬
tũ inter est qua in re quisq fallat᷑ siue mentiatur
ut cũ falli quã mentiri minus sit malũ quantũ ꝑti¬
net ad hominis uoluntatẽ. tñ longe sit tolerabiliꝰ¬
in his quȩ a religione sunt seuincta mentiri. quã
in his sine quoꝵ fide uł notitia ds̃ coli nͨ potest fal¬
li. Qd̾ ut illustretur exemplis in tueamur quale
tẽpora moriturũ. nonne illo mͦ mentiri quã isto
mͦ falli incõparabilit p̃stat. multoq minoris ẽ¬
mali. in illũ errore inducere aliquẽ. quã in isto
in quibusdã paruo.in quibusdã nullomͦ. in qui¬
busdã nonnullo etiã bono fallim᷑. Nã magno
malo fallit᷑ homo. cũ hoc non credit. qđ ad ui¬
tã ducit eĩnã. uł hoc credit qđ ad mortẽ ducit

Expanded text:
ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive meut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabiliuin his quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in iis sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale ibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam in istum in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Cur enĩ ãmonem̃ orare ꝓ inimicis nr̃is. Utiq
nolentibꝰ p̃uenire. nisi ut in eis ds̃ operet᷑ ⁊ uelle.
Ite u cur a monemur petere ut accipiamus. nisi
ut ab illo fiat qđ uolumus. a quo factũ ẽ ut ueli¬
mus : Dramus gͦ ꝓ inimicis nr̃is. ut miscđi̾a dñi pre¬
ut miscđia eiꝰ subsequat᷑ nos. Ps̃ frequent legitur¬
irasci. Cũ autẽ ds̃ irasci dicit᷑. ñ eiꝰ significat᷑ ꝑturba¬
tio qualis ẽ in animo irascentis hominis.s. ex huma¬
nis motibus translato uocabulo. uindicta eiꝰ que
nisi iusta ẽ. irȩ nomen accepit Petis int̾ea ofil¬

Expanded text:
 orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, ut misericordia Dei praeut misericordia ejus subsequatur nos. CAPUT XXXIs: Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. De ira
Abbreviated transcription (Latin):
malũ bonũ. qui dicunt tenebras lucẽ. & lucẽ
tenebras. qͥ dicunt dulce amarũ. & amarũ dul¬
ce. Et tam̃ dñs ait. Malus homo de malo the¬
sauro cordis sui ꝑfert mala. Quid ẽ autẽ ma¬
lus homo nisi mala natura. Quia homo na¬
tura est. Porro si homo aliqđ bonũ ẽ qͥa
natura ẽ. qid ẽ malus homo nisi malum bonũ:
Tamen cũ duo ista discernimus. inuenimꝰ nec ideo
malũ quia homo ẽ. nec ideo bonũ quia inigͦus est.
s bonũ quia homo: malũ quia iniquꝰ. Qiuis quis gͦ
dicit malũ ẽ hominẽ ẽẽ aut bonũ iniquũ cẽ. ipse ĩ¬
cidit in ꝓpheticã illã sententiã. Ue his qui dicunt
e homo. & uiciũ hominis laudat qđ ẽ miquita
Omnisitaq natura etiã si uiciosa ẽ. inquantũ nat᷑a
ẽ. bona est. inquantũ uiciosa ẽ. mala ẽ. Cũ autẽ¬
bona & mala nullus ambigat eẽ c̃traria. ñ solũ si¬
mul ẽe possunt. s mala omĩno sine bonis. & nisi ĩ
bonis eẽ ñ possunt. quãuis bona sine malis possunt.

Expanded text:
m est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Et tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo dicit, Malum est hominem esse; aut, Bonum est iniquum esse: ipse incidit in est homo, et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. Omnis itaque natura, etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. Ecce vebona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint.
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate fruerem᷑. Porro autẽ om̃e mendaciũ ide¬
o dicendũ ẽ ee ᷤᷤ peccatũ. qr homo ñ solũ quando scit
ipse quid uerũ sit. s etiã si quando errat ⁊ fallit᷑
sic̃ homo. hoc debet loqui qđ animo gerit. siue
illud uerũ sit. siue putet᷑ ⁊ ñ sit. Omnis autẽ qͥ m̃¬
tit᷑ contra id qđ animo sentit. loquit᷑ uoluntate

Expanded text:
eccatum. Porro autem omne mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
onerare. Ut gͦ ad illa tria redeamus ꝑ quȩ
diximus colendũ dm̃ fide. spe. & carctate.
facile ẽ ut dicit᷑ quidcrelendũ. qiđ speran¬
dũ. qid amandĩsit: Seil queadme dũ ad¬
uersus eoꝵ qui diuersas sentiunt calũnias
defendat᷑ opertisior uberiorq doctrina
est quȩ ut babeat᷑ ñ breui enluridion ma¬
nus rlebet impleri. sed grandi studio peetꝰ
accendi. Nã ecce ł symbolũ &e dñica oratio

Expanded text:
onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi. CAPUT VII. 2. Symbolum et oratio
Abbreviated transcription (Latin):
requiris. pcul dubio scias diligent̾ sciendũ.q &
credi. quid sperari debeat. qiđ amari. hec enĩ
maxime ĩmo uͦ sola in religione sequenda st̃.
Is qͥ contradicit. aut omninoꝰ a xp̃i nomine ex¬
pers ẽ. aut hereticus. hec st̃ de ꝑpendenda ra¬
tione uł a sensibus corporis inchoata. uł ab i¬
telligentia mentis inuenta. Que aut nec cor¬
poreo sensu exꝑti sumus. nec m̃te assequi ua¬
luimꝰ aut uale̾mus. eis sine ulla dubitatione
credenda st̃ testibus. a quibus ea quę diuina uo¬
cari iã meruit scriptura confecta est. qui easi¬
uidere. uł euã p̃uidere potuert̃. Cũ autẽ ini
fuerit tenta bene uiuendo etiã ad speciẽ ꝑ¬
uenire ubi ẽ scĩs & ꝑfectus cordibus nota in¬
en arrabilis pulerhitudo. cuiꝰ plena iusio est
sũma felicitas. hoc ẽ nimirũ qđ requiris qiđ
pͥmum. qiđ ultimũ teneat᷑. inchoari fide.
ꝑfici spe. hȩc etiã totius diffinitionis ẽ sũma
Tn autẽ enchiridion a nob̾ postulas. id est qđ

Expanded text:
requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sividere, vel etiam praevidere potuerunt. CAPUT V. fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summaTu autem Enchiridion a nobis postulas, id est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
potest. & ius nãq fideliũ penas ñ credit p̃¬
sinĩ ee sperat tñ ut quisquis eas ĩmineispo
perdius timere dicit quã sperare. Que du
quidã distinguens ait. liceat sperare tim̃¬
ti. Non aut̃ ab alio poeta quãuis meliore
ꝓprie dictũ ẽ. hc̃ ego si potui tantũ spera¬
re dolorẽ. deniq ñnulli in arte grãmatica
uerbi huiꝰ utunt᷑ exemplo ad ostendendã
ipropriã dictionẽ & auint. Sperare dix̃
ꝓ timere. Est itaq sides & malarũ rerũ
fides & p̃teritarũ rerũ. ⁊ p̃sentiũ & suturarũ. Cre¬

Expanded text:
potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sirectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
stumnoniũ c̃tinuo subiecit. Quomͦ in uoca¬
bunt i quẽ i graliderunt ⁊ propt̃ hce sym¬
bolũ hiis duobus tria ulia urtere. udier
crellit. spes & caruas orant s. sine side Ne
possunt. ac per hoc & sides orat. Propterca
quipre dictũ ẽ. & uomͦ muocabunt in quẽ¬

Expanded text:
stimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt, in que
Abbreviated transcription (Latin):
unde putari potest ñ esse c̃sequens ut ñ uid eat᷑
res quecũq cũ creditur. Sed melius hanc appel¬
lamus fidẽ quã diuina eloquia docuerint. earũ
scilicet rerũ quȩ ñ uident᷑. De spe quoq apłs ait.¬
rat. Si autẽ qđ ñ uidemꝰ speramus ꝑ patientiã
expectamus. Cũ qͦ bona nob̾ futura esse credunt᷑
nhil aliud quã sperant᷑. Iã de amore qiđ di¬
cã sine qͦ fides nihil ꝓdest. Spes uͦ sine a¬
more xesse non potest. Deniq ut ait apłs ia
cobus & demones credunt & contremiscunt. nec
tamen sperant uł amant. sed potius qđ speramꝰ &
re spes. nec utrumq sine fide hic pauea de fide¬

Expanded text:
unde putari potest non esse consequens ut non videatur unde putari potest non esse consequens ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam divina eloquia docuerunt, earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque aitrat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Cum ergo bona nobis futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. Denique, ut ait Apostolus Jacobus, Et daemones credunt, et contremiscunt : nec tamen sperant vel amant; sed potius quod speramusre spes, nec utrumque sine fide. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
irascat᷑ sine causa. uł racha ñ dicat sine causa. uł eũ fa¬
tuũ ñ appellet sine causa: Qđ totũ suꝑbissime admit¬
tit᷑. Uel si forte in hoꝵ aliquo lapsus suerit. qđ unũ ẽre¬
mediũ suplici animo dep̃cet᷑. nisi quisquis inanis iac¬

Expanded text:
irascatur sine causa, vel Racha non dicat sine causa, vel eum fairascatur sine causa, vel Racha non dicat sine causa, vel eum fatuum non appellet sine causa, quod totum superbissime admittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veni
Abbreviated transcription (Latin):
enerit qđ aliqid̃ habeat adũsum nos fr̃ id est si n
eu in aliquo lȩsimus. tc̃ eni᷑ ipse habet aduersũ nos
nã nos habemꝰ aduersũ illũ si ille nos lesit. ubi ñ opꝰ
est pergere ad reconcilitionẽ. Non enĩ ueniã postu¬
labis ab eo qui tͥ fecit iniuriã. s tñ dimittis sic̃ dimt
reconciliationẽ cũ in mentẽ uenerit qđ nos forte
frẽm in aliquo lesimꝰ. Pergendũ ẽ gͦ ñ pedibꝰ cor¬
poris s motibꝰ animi. ut te humili affectu ꝓ ster¬
nas frĩ. ad quẽ cara cognatione concurreris ĩ conspectu
eiꝰ cui nimꝰ oblaturꝰ es. Ita enĩ etiã si p̾sens sit poteris eũ
ñ simulato animo lenire. atq in gr̃am ꝓuocare ueniã
postulando. Si hoc prius corã dõ feceris. ꝑgens ad eũ ñ pi¬
gro motu corporis s celerrimo dilectionis affectu. atq ĩde
ueniens idest intentionẽ reuocans ad id qđ agere cȩperaᷤᷤ
offeres mimus tuũ. Quis autẽ hoc facit ut frĩ suo uł ñ

Expanded text:
venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo, qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittis, sicut tibreconciliationem, cum in mentem venerit, quod nos forte fratrem in aliquo laesimus. Pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum. 28. Quis autem hoc facit, ut fratri suo vel non
Abbreviated transcription (Latin):
sperat. auaritia cruciat. luxuria eneruat. Pensate
quis sit sp̃s xp̃i. Profecto ille qui facit amicos & inimico
diligi. terrena despici. ꝓ celestibꝰ ȩstuari. carnẽ ppt̃ ui¬
cia conteri. mentẽ a concupiscentus frenari. Si gͦ uul¬
tis cognoscere eius possessiones. dĩ ꝑsonã attendite pos¬
sessoris urͣi. Eece enĩ qđ diximus uoce ueridica paulus¬

Expanded text:
sperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? Pensate sperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? Pensate quis sit spiritus Christi. Profecto ille qui facit amicos et inimicos diligi, terrena despici, pro coelestibus aestuari, carnem propter vitia conteri, mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
Scripturȩ sc̃ȩ̃ uerbũ eẽ desiniunt qđ intra animi silen¬
tiũ m̃te concipimus. Uerbũ cẽ desinunt ipsã cogitationẽ
bũ uͦ ipsa cogitatio. Sic̃ enĩ quando ũbum c̃cipimꝰ corde¬
uot necessaria ẽ quasi quoddã uehiculũ uerbi. & quã¬
libet uerbũ ipsum ꝑ oris sonũ ad aliũ transferamus. tñ
integrũ etiã intra nos idest clausũ a loquente transfer̾t᷑
uolens sapientiã. & uerbũ ulud qđ in pͥncipio erat ds̃
ap̃ dm̃ sic̃ ipse testatur eructauit cor meũ u̾bũ bonũ.
beatũ iohannẽ quasi uocẽ ꝑ quã ad nos uerbũ suũ ꝓ¬
ferret assũpsit. Qđ quidẽ uerbũ de illa sede ita ad noᷤ
descendit. ut in sinu idest in ꝓfundo paterno pectoris
remaneret. terrena uisitans. & cȩlestia ñ relinquens
De hoc quod paulus ait. si quis sp̃m xp̃i non
habet hic non es ⁊¬
uasi quidã titulus diuinȩ possessionis est iste sp̃s amo
sipant. elatio inflat. ira usq ad diuisionẽ mentis exa¬

Expanded text:
Scripturae sanctae verbum esse definiunt, quod intra animi silentium mente concipimus; verbum esse definiunt ipsam cogitationem, bum vero ipsa cogitatio. Sicut enim quando verbum corde concipimus, necessaria est vox quasi quoddam vehiculum verbi; et quamlibet verbum ipsum per oris sonum ad alium transferamus, tamen illud integrum etiam intra nos, id est, clausum a loquente transfertur, volens, Sapientiam et Verbum illud quod in principio erat Deus apud Deum , sicut ipse testatur, Eructavit cor meum verbum bonum , beatum Joannem, quasi vocem per quam ad nos verbum suum proferret, assumpsit. Quod quidem verbum de illa sede ita ad nos descendit, ut in sinu, id est, in profundo Paterni pectoris permaneret, terrena visitans, et coelestia non relinquensu Paulus dicat: Si quis spiritum Christi non habet, hic non est eQuasi quidam titulus divinae possessionis est iste spiritus sipant, elatio inflat, ira usque ad divisionem mentis exa
Abbreviated transcription (Latin):
colendus sit ds̃. Si respondero side. spe. & caritate co¬
lendũ dm̃ ꝓfecto dicturꝰ es breuius hoc dictũ eẽ qͣm
uelis. ac deinde petiturꝰ ea tͥ breuit explicari. quȩ
ad singula ista pertinent. quid credendũ scilicet.
qiđ sperandũ. quid amandũ sit. Et hȩ quidẽ nc̃¬

Expanded text:
e. Hic si respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod c
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ relinquere aute altare iubearis. Si gͦ de absente
& qđ fieri potest etiã trans mare c̃stituto aliqiđ ta¬
le ueniat in mentẽ. absurdũ ẽ credere ante altare
munꝰ relinquendũ. qđ pꝰ terras & maria ꝑ agrata
offeras dõ. Et ideo prorsus intꝰ ad sp̃ualia resugere
cogimͣ. ut hoc qđ dictũ ẽ sine absurditate possit ĩtel¬
ligi. Altare itaq spiritalit in interiore dĩ tẽplo ipsã
fidẽ accipere possumꝰ. cuiꝰ est signũ altare uisibile:¬

Expanded text:
de absente et, quod fieri potest, trans mare constituto, aliquid tale veniat in mentem, absurdum est credere ante altare munus relinquendum, quod post terras et maria pererrata offeras Deo. Et ideo prorsus intro ad spiritalia refugere cogimur, ut hoc quod dictum est sine absurditate possit intelligi. Altare itaque spiritaliter in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile
Abbreviated transcription (Latin):
am creauit ẽ caritas. est bonus. & iustus. patiens
creatus ẽ ut caritatẽ haberet. ut bonus eẽt. ⁊ iu¬
stus. ut patiens atq muis. mundus & misericor
foret. Quas uirtutes quanto plus quisq in se ipso
habet. tanto ꝓpuis ẽ dõ. & maiorẽ sui ẽditoris
gerit simi litudinẽ. Si uͦ qđ absit aliquis ꝑ deuia
uicioꝵ & diuorcia criminũ ab hac nobilissima
sui conditoris similitudine degener oberrat. ⁊tꝰ
fiet de eo qđ scriptũ ẽ. & homo cũ in honore cẽt
ñ intellexit. cõparatus ẽ uimentis insipientib̾. &
similis factus ẽ illis. Qui maior honor potuit
homini ẽẽ. quã ut ad similitudinẽ sui facto¬
ris c̃deret᷑. & eisdẽ uirtutũ uestimͣtis ornaret᷑
quibꝰ & conditor. de quo legit᷑. bñs regnauit
decorẽ indutus est. idest omniuĩ uirtutũ splendore
& totius bonitatis decore ornatus. Ued qđ maiꝰ ho¬
muni delecus eẽ potest. aut infelicior miseria. quã ut

Expanded text:
am creavit, est charitas, est bonus, et justus, patiens am creavit, est charitas, est bonus, et justus, patiens creatus est, ut charitatem haberet, ut bonus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus et misericors foret. Quas virtutes quanto plus quisque in seipso habet, tanto propius est Deo, et majorem sui conditoris gerit similitudinem. Si vero, quod absit, aliquis per devia vitiorum, et divortia criminum ab hac nobilissima sui conditoris similitudine degener oberrat, tunc fiet de eo quod scriptum est: Et homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Qui major honor potuit homini esse, quam ut ad similitudinem sui factoris conderetur, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur; quibus et conditor, de quo legitur: Dominus regnavit, decorem indutus est ; id est, omnium virtutum splendore, et totius bonitatis decore ornatus? Vel quod majus homini potest esse dedecus, aut infelicior miseria, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
nimã. & unã animã hec tria esse. Sicut enim
hec tria uere una anima stͣ. sic ñ minꝰ uere una
anima ẽ. hoc unũ. & hoc alterũ. & hoc t̾ciuin.
Comparet igit᷑ se hec creatura tã eminens creato¬
ri suo supereminenti sibi. excepto hoc ⁊ mul¬
do creatoris. a se ipso est. creatura uͦ non solũ qđ est . s
etiã qđ talis ẽ. ab alio ẽ ñ a se. & ipse qd ẽ. semꝑ ẽ. licet
& ipsa anima quodã modo suo in cõmutabilis est
Nam semꝑ anima ẽ postquã esse ceperit. & scit. & scire
uult. Comparet gͦ ut dixi se anima eo mͦ quo potest
creatori suo. ut dicat᷑ mens pater qr gignit scire.
icat᷑ setre filius. quia ex alio ẽ. & non ẽ aliud qu
ipsũ. qđ ipse est ex quo est. dicat᷑ amor sp̃s scus
sepius amor idest caritas quȩ in dõ est erga nos. &
quȩ a nobis ẽ in dm̃ sp̃s ipse appellat᷑. Haec de ima¬
ut sicut ds̃ creator qͥ hominẽ ad similitudinẽ su¬

Expanded text:
nimam, et unam animam haec tria esse; sicut enim nimam, et unam animam haec tria esse; sicut enim haec tria vere una anima sunt, sic non minus vere una anima est hoc unum et hoc alterum et hoc tertium. Comparet igitur se haec creatura tam eminens Creatori suo supereminenti sibi, excepto hoc, et muldo creatoris a se ipso est: creatura vero non solum quod est, sed etiam quod talis est, ab alio est, non a se; et ipse quod est, semper est. Licet et ipsa anima modo quodam suo incommutabilis est; nam semper anima est, postquam esse coeperit, et scit, et scire vult. Comparet ergo, ut dixi, se anima eo modo, quo potest, creatori suo; ut dicatur mens Pater; quia gignit scire: dicatur scire Filius; quia ex alio est, et non est aliud, quam ipsum quod ipse est, ex quo est: dicatur amor Spiritus saepius amor, id est, charitas, quae in Deo est erga nos, et quae a nobis in Deum, Spiritus ipse appellatur: et haec de imaut sicut Deus Creator, qui hominem ad similitudinem su
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic sunt ex uno illa duo. ut tñ ab ipso ñ sint
separata. seil ex ipso sunt. quia ñ a se. & in ipso quia
ñ separata. et ipsũ ipsa quod ipse. & ipsũ ipse qđ
ipsa. uis ista ds̃ est. & ipse ds̃ tria est. Et unum
Cũ anima in se agit se. & ex se. ⁊ ꝑ se. sola mens
dici solet. Sensus uͦ sua minysteria implens. c̃sue¬
tius anima dr̃. Mens ergo scire gignit. & amat
seire qđ scit. Non illud scire dico. qđ repente sci¬
tur res aliqua quȩ aute nesciri putabat᷑. s illud
unde & aliquid. & omne quicqiđ scit᷑ uł ne¬
scit᷑ scire potest. Iulud gͦ scire mens gignit. &
cũ genitũ ẽ scientia diciꝰ potest. St̃ ergo iã duo.
mens. & qđ ipsa mens scit. Restat terciũ utrisq
cõmune. Omnis itaq mens quicqił scit amat
sctre. Amor ñ minꝰ quã int duos ẽ. amantẽ.
& qđ amat᷑. Unus gͦ amborũ amor. qͥ & t̾ciuis
est. Non au̾ negari potest. hoc totũ unã ẽẽ a¬

Expanded text:
quia sic sunt ex uno illa duo, ut tamen ab ipso non sint quia sic sunt ex uno illa duo, ut tamen ab ipso non sint separata: sed ex ipso sunt, quia non a se: et in ipso, quia non separata: et ipsum ipsa quod ipse, et ipsum ipse quod us est, et ipse Deus tria est, et unumqcum autem anima in se agit se, et ex se, et per se, sola mens dici solet: sensus vero ad sua ministeria implens, consuetius anima dicitur. Mens ergo scire gignit, et amat scire, quod scit. Non illud scire dico, quo repente scitur res aliqua, quae ante nesciri putabatur: sed illud, unde et aliquod et omne quidquid scitur vel nescitur, sciri potest. Illud ergo scire mens gignit, et cum genitum est, scientia potest dici. Sunt ergo jam duo, meus, et quod ipsa meus scit: restat tertium utriusque commune. Omnis mens quidquid scit, amat scire. Amor non minus quam inter duos est, amantem, et quod amatur. Unus est ergo amborum amor, qui et tertius est. Non autem potest negari hoc totum unam esse a
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nominat᷑ totus interior homo. quia uiuifica¬
tur. regit᷑. continet᷑ lutea illa massa hum ectata
sucis. ne arefacta dissoluat᷑. Ds dicit᷑ uis illa in effa¬
bilit̃ magna. & mnnumerabilit̃ sapiens ut scriptũ
est. Alaguus dñs nr̃. & magna uirtus eiꝰ & sapienti¬
ȩ eus non ẽ numerus. & incõparabilit̾ suauis ut¬
stant om̃a quę sunt. reguntur om̃a quȩ st̃. ẽtinen¬
tur om̃a quȩ sunt. Omnia dico ipsã uniũsitatẽ
quȩ ẽ totũ qđ aliud est quã ipse qui ferit. & ñ est
factus. sed ipse est ex quo & qui ex eo & quo. Qđ¬
ipse ds̃ ex quo est pater dicitur. a nobis paupe¬
ribus pauperioribus uerbis. Qđ qui ex eo. filius
ter. quia ipse est ex quo. & sapientia ẽ. qua ordi¬
nant᷑ om̃a. & dilectio qua se uolunt om̃a mane¬
re ut ordinata sunt. Ex quo gͦ. & qui ex eo & quo
se diligunt ipsa duo. tria sunt. Et illa tria ideo unũ

Expanded text:
enim nominatur totus interior homo, qua vivificaenim nominatur totus interior homo, qua vivificatur, regitur, continetur lutea illa massa humectata succis, ne arefacta dissolvatur. Deus dicitur vis illa ineffabiliter magna, et innumerabiliter sapiens, ut scriptum est: Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus ; et incomparabilitsunt omnia, quae sunt; reguntur omnia, quae sunt; continentur omnia, quae sunt: omnia dico ipsam universitatem, quae est totum, quod aliud est, quam ipse qui fecit, et non est factus: sed ipse est ex quo, et qui ex eo, et quo; quod Deus ex quo est, Pater dicitur a nobis pauperibus sensu, pauperioribus verbis; quod qui ex eo, Filius ter; quia ipse est ex quo, et sapientia est, qua ordinantur omnia: et dilectio, qua se volunt omnia ita manere, ut ordinata sunt. Ex quo ergo, et qui ex eo, 612 et quo se diligunt, ipsa duo tria sunt, et illa tria ideo unum;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe sine his tribus. nec horũ triũ unũ aliqđꝰ qͣntũ
ad suã attinet beatitudinẽ sine aliis duobꝰ inte¬
sonans. ita & anima intellectus. anma uolunta.
anima memoria. Non tam̃ animȩ tres in corpore uno
s una ania tres habens dignitates. atq n his tribꝰ
eius imaginẽ mirabiltt᷑ gerit. in sua natura noster
interior homo. Ex quibus quasi excellentioribꝰ ani¬
me dignitatibꝰ iubemͣ diligere c̃ditorẽ. ut in quantũ
intelligatur. & quantũ diligat᷑ semper in memoria
habeatur. Nec solus sufficit de eo intellectus. nisi fiat
in amore eius uoluntatis. r̃mno nec haec duo sufficiant
nisi memoria addat᷑. qua semꝑ in mente intelligen¬
tis & diligentis maneat ds̃. ut sic̃ nullũ potest ẽẽ
momentũ quo homo ñ utatur uł fruatur dĩ boni¬
tate : miscđia. ita nullũ debeat ẽẽ momentũ. qͦ¬
p̃sentẽ eũ ñ habeat memoria. & ideo iuste uid e̾t᷑

Expanded text:
esse sine his tribus, nec horum trium unum aliquod, quantum esse sine his tribus, nec horum trium unum aliquod, quantum ad suam pertinet beatitudinem, sine aliis duobus inteersonas; ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria; non tamen animae tres in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates; 340 atque in his tribus ejus imaginem mirabiliter gerit in sua natura noster interior homo: ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere Conditorem, ut quantum iligatur: et quantum diligitur, semper in memoria habeatur. Nec solus sufficit de eo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas: immo nec haec duo sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus; ut sicut non potest esse momentum, quo homo non utatur vel fruatur Dei bonitate et mispraesentem eum non habeat memoria. Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
feres munꝰ tuũ. hic itaq apparet de frẽ dictũ esse¬
superiꝰ. qm̃ sententia quȩ sequit᷑ ea c̾iunctione conec¬
titur. ut supiora testet᷑. Non enĩ ait. Si aũ obtuleris mu¬
nꝰ tuũ in altare. s ait. si gͦ obtuleris munꝰ tuũ ad alta¬
re. Nã si irasci ñ fas est fri suo sine causa. aut dicere ra¬
cha. aut dicere fatue. multo minꝰ fas ẽ in anima te¬
nere aliqid̃ tale ut in odiũ indignatio c̃uertat᷑. Ad
qđ ꝑtinet etiã qđ alio loco dicit᷑. Non occidat sol suꝑ
recordati fuerimꝰ aliqid̃ aduersũ nos habere frẽm: mu¬
nꝰ ante altare relinquere. & ꝑgere ac reconciliari frĩ.
deinde uenire & munus offerre. Qđ si accipiat᷑ ad
litera. fortassis aliqui. credat ĩta sieri oportere si pͣ

Expanded text:
fer munus tuum. Hinc utique apparet de fratre dictum superius; quoniam sententia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam si irasci fas non est fratri suo sine causa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alrecordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere, ac reconciliari fratri; deinde venire, et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credit it
Abbreviated transcription (Latin):
at ne necesse sit tc̃ ñ paruo tẽpore cũ anima totoq cor¬
pore cruciari Et ideo totis uiribꝰ imusquisq laboret. ut¬
& capitalia crimina possit euadere.⁊ inmuta peccata.
bonis operibꝰ redimere. ut ex ipsis nichil uideat᷑ rema nere
qđd ule ignis possit absumere. Iuli enĩ qui capitalia pec¬
cata cõmittunt si quãdiu uiuunt redimere pęnitentiȩ
medicamento noluerint: ad illũ ignẽ de qͦ dic̃ apl̃s.
ipse aut̃ saluus erit sic tñ qͣsi ꝑ ignẽ. sic̃ iã dictũ est

Expanded text:
at necesse est vel tunc parvo tempore cum anima et toto corat necesse est vel tunc parvo tempore cum anima et toto corpore cruciari. Et ideo totis viribus unusquisque laboret, ut capitalia crimina possit evadere, et minuta peccata ita operibus bonis redimere, ut de ipsis nihil videatur remanere, quod ille ignis possit absumere. Illi autem qui capitalia crimina committunt, si quamdiu vivunt, ea redimere poenitentiae medicamentis noluerint, ad illum ignem, de quo dicit Apostolus, Ipse aut
Abbreviated transcription (Latin):
uxor aut filius moritur. uł si substantia a nob̾ plus
quã oportet amantibꝰ aufert᷑. licet plus xp̃m quã
ipsã substantiã diligamus. & si necessitas fuerit mal¬
lemꝰ ipsã substantiã ꝑdere quã xp̃m negare tam̃ qr¬
sic̃ supra iã dixi plus eã quã debemꝰ diligimꝰ amittere
eã dũ uiuimꝰ aut dũ morim᷑ sine grandi dolore ñ
possimus. & tñ si dõ qui illã auferri uelut pius pater
ꝑmutit tãquã boni filii grãs aganius & minꝰ nos pati
quã meream cũ uera humilitate ꝑferamꝰ : ita peccata
ipsa in hoc scło purgantur. ut in futuro ignis ille purga¬
torius aut ñ inueniat aut parũ inueniat qđ exurat Si
autẽ nec in tribulauone gr̃as agamꝰ nec bonis oꝑibus pec¬
ꝑtinet quãdu moras habeã tantũ ut ad uitã ȩt̃nam
dies unus. unde scit imusquisq utrũ diebus an mensibꝰ
aut forte etiã annis ꝑ illũ igne̾ sit transiturꝰ: & quando
nec unũ digitũ suũ in ignẽ uult mittere. quare ñ time¬

Expanded text:
 plus quam oportet amamus, aufertur. Licet plus Christum quam ipsam substantiam diligamus, et si necessitas fuerit, malimus ipsam substantiam perdere, quam Christum negare: tamen quia, sicut jam dixi, si plus eam quam oportet diligimus, amittere eam aut dum vivimus, aut dum morimur, sine grandi dolore non possumus: et tamen si Deo, qui illam a nobis auferri velut pius pater permittit, tanquam boni filii gratias agamus, et minus nos pati quam meremur, cum vera humilitate proferamus; ita peccata ipsa in hoc saeculo purgantur, ut in futuro ille ignis purgatorius aut non inveniat, aut certe parum inveniat quod exurat. Si autem nec in tribulatione Deo gratias agimus, nec bonis operibus pecad me quamdiu moras habeam, si tamen ad vitam aeternam dies unus ; unde scit unusquisque utrum diebus an mensibus, an forte etiam et annis per illum ignem sit transiturus? Et qui modo nec unum digitum suum in ignem vult mittere, time
Abbreviated transcription (Latin):
stipulã super fundamentũ xp̃i s̃ bona opera hoc ẽ
aurũ. argentũ. lapides p̾ciosũ superȩdisicantes. per
lia crimina ñ admittant. ad ꝑpetranda minuta pec¬
cata st̃ faciles & ad redimenda st̃ negligentes: ad uitã
stitiã uł miscdĩam sic̃ iã dictũ ẽ amarissimis st̃ tribu¬
lationibꝰ excoquendi. aut illi ipsi ꝑ multas elemosinas
& p̃cipue dũ inimucis suis clement᷑ indulgent ꝑ dĩ mi¬
sericordiã liberandi. aut certe illo igne de qͦ dix̃ apłs
longo tempore cruciandi. ut ad uitã ęt̃nã sine ma¬
cula & ruga ꝑueniant. Iili uͦ qͥ aut homicidiũ aut
sacrilegiũ. aut adulteriũ. aut fornicationẽ. uł reliqͣ

Expanded text:
stipulam supra fundamentum Christi, sed bona opera, id est, stipulam supra fundamentum Christi, sed bona opera, id est, aurum, argentum, lapides pretiosos superaedificantes, per lia crimina non admittant, et ad perpetranda minuta peccata sunt faciles, et ad redimenda sunt negligentes; ad vitam stitiam vel misericordiam, sicut jam dictum est, amarissimis tribulationibus sunt excoquendi, aut illi ipsi per multas eleemosynas, et praecipue dum inimicis suis clementer indulgent, per Dei misericordiam liberandi; aut certe illo igne, de quo dicit Apostolus, longo tempore cruciandi, ut ad vitam aeternam sine macula et ruga perveniant. Illi vero qui aut homicidium, aut sacrilegium, aut adult
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pristinũ reuocare. S qđ nob̾ peius ẽ corpus mortu¬
um plangimꝰ qđ amanꝰ. animã uͦ mortuã quã ñ ama¬
mꝰ nec dolemꝰ nec plangimꝰ. Et ideo mutata uice in¬
cipiamꝰ plus dm̃ amare quã seruũ. plus dñam dilige
re quã ancillã. id est plus animã ad inaginẽ dĩ factã
quã carne̾ de limo terrę formatã. ut cũ die ultimo
caro nr̃a putrescere. & a uermibꝰ deuorari cęperit in
sepulerho anima nr̃a in abrahȩ gremiũ angeloꝵ ma¬
nibꝰ eleuet᷑. & in diȩ uidicii recepto ꝑ resurrectionẽ cor¬
pore audire meream Euge serue bone intra in gaudi
um dr̃u tui. Et ut hec quȩ supra diximꝰ cordibiᷤᷤ ur̃is
tenatiꝰ ualeant inherere. & ipsa apłica lectio pleniꝰ pos¬
sit intelligi. breuit᷑ ea karitati ur̃e uolo repetere. Om̃s
sci qui dõ fidelit seruiunt. lectioniq & orationi uaca¬
re. & in bonis operibꝰ ꝑseuerare contendunt. nec capi¬
talia crimina nec minuta peccata idest ligna. fenũ.

Expanded text:
tum pristinum revocare. Sed quod nobis pejus est, corpus mortuum plangimus quod amamus; animam vero mortuam quam non amamus, nec dolemus, nec plangimus. Et ideo mutata vice incipiamus plus Dominum amare quam servum, id eam quam ancillam, id est, plus animam ad imaginem Dei factam, quam carnem de limo terrae formatam: ut cum die ultimo caro nostra putrescere, et a vermibus devorari coeperit in sepulcro; anima in Abrahae gremio Angelorum manibus elevetur, et in die judicii recepto per resurrectionem corpore audire mereamur: Euge, serve bone et fium in judicio. Et ut haec, quae supra diximus, cordibus vestris tenacius valeant inhaerere, et ipsa apostolica lectio plenius possit intelligi, breviter ea Charitati vestrae volo repetere. Omnes sancti qui Deo fideliter serviunt, lectioni et orationi vacare, et in bonis operibus perseverare contendunt, nec capitalia crimina, nec minuta peccata, id est, ligna, fenum et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solũ sufficit. sed addendȩ st̃ lacrimȩ. rugitꝰ .&. gemitꝰ.¬
&. cͣtinuata longo tẽpore ac ꝓtracta ieiunia. & largiores
luctu & in tristitia multo tẽpore ꝑmanentes. & pen¬
tentiã etiã publice agentes. quia ustũ ẽ ut quicũq mul¬
toꝵ destructione se ꝑdidit: cũ multoꝵ edificatione se
redimat. Ad extremũ ñ est ĩpossibile uł graue qđ sugge¬

Expanded text:
hoc solum sufficit; sed addendae sunt lacrymae, rugitus et gemitus, continuata et longo tempore protracta jejunia, largiores luctu et in tristitia multo tempore permanentes, et poenitentiam etiam publice agentes: quia justum est ut qui cum multorum destructione se perdiderit, cum multorum aedificatione se redimat. Ad extremum non est impossibile vel grave quod sugge
Abbreviated transcription (Latin):
ad minuta peccata ꝑtinere ñ dubiũ ẽ. quȩ sic̃ iã di¬
aut poterit Quibꝰ peccatis licet occidi animã ñ creda
mꝰ. tañ eã uelut quibusdã pustulis & quasi horren¬
da scabie replentes. deformẽ faciunt. ut eã ad ample¬
xuis illiꝰ cȩlestis sponsi. aut uix. aut cũ grandi c̃fusio¬
ne uentre ꝑmittant. de qͦ scriptũ est. Aptauit sibi
eccłam ñ habentẽ maculã aut rugã. & ideo c̃tinuis o
rationibꝰ & frequentiꝰ ieumus & largioribꝰ elemosinis &
p̃cipue ꝑ indulgentiã eoꝵ qui in nob̾ peccant. rediman¬
tur. ne forte simul collecta cumulũ faciant & dimer¬
gant. Quicqid̃ enĩ de istis peccatis a nob̾ redẽptũ ñ

Expanded text:
ad minuta peccata pertinere non dubium est, quae, sicut jam diaut poterit. Quibus peccatis licet occidi animam non credamus; ita tamen eam velut quibusdam pustulis, et quasi horrenda scabie replentia deformem faciunt, ut eam ad amplexus illius sponsi coelestis aut vix, aut cum grandi confusione venire permittant: de quo scriptum est, Aptavit sibi Ecclesiam non habentem maculam aut rugam . 4. Aut bonis o frequentibus jejuniis, et largioribus eleemosynis, et praecipue per indulgentiam eorum qui in nos peccant, assidue redimantur; ne forte simul collecta cumulum faciant, et demergant animam. Quidquid enim de istis peccatis a nobis redemptum non
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit. si discordes ad concordiã reuocare neglexe¬
rit. si plus aut pximũ. aut uxorẽ. aut filiũ. aut ser¬
uũ exasperauerit quã oportet. si ampliꝰ fuerit blan¬
ditꝰ quã oportet. si cuicũq maiori ꝑsonȩ aut ex uo¬
luntate. aut ex necessitate adulari uoluerit. si pau¬
fabulis ociosis de quib in die uidicii ratio reddenda
ẽ occupauerit. si dũ incaute uiramꝰ. & cũ hoc ꝑ aliqͣm
necessitatẽ implere ñ poterimꝰ utiq ꝑuiramus. & cum¬

Expanded text:
taverit; si discordes ad concordiam revocare neglexetaverit; si discordes ad concordiam revocare neglexerit; si plus aut proximum, aut uxorem, aut filium, aut servum exasperaverit, quam oportet; si amplius fuerit blanditus, quam expedit; si cuicunque majori personae aut ex voluntate, aut ex necessitate adulari voluerit; si paufabulis otiosis de quibus in die judicii ratio reddenda est occupaverit; si dum incaute juramus, et quum hoc per aliquam necessitatem implere non poterimu
Abbreviated transcription (Latin):
Inuidia. Auaria. & si longo tempore teneat᷑ iracun¬
dia. & ebrietas. si assidua fuerit in eoꝵ mmero cõputat᷑
Quicũq enĩ aliqua de istis peccatis in se dominari cognoue¬
rit. nisi digne se emendauerit. & si habuerit spaciũ longo
tẽpore penitentiã egerit. & largas elemosinas erogauerit
& a peccatis ipsis abstinuerit: illo transitorio igne de qͦ¬
dixit apłs purgari ñ poterit . s. ȩt̃na illũ flãma sine ullo
remedio trucidabit. Quȩ aut̃ st̃ minuta peccata licet
omnibꝰ nota sint tam̃ qr longũ est ut om̃a replicent᷑: opꝰ
est ut ex eis uł aliqua nominemꝰ. Quotiens aliquis in
cibo aut in potu plus accipit quã necesse ẽ: ad mnu¬
ta peccata nouerit ꝑtinere. quotiens plus loquit᷑ quã
oportet. plus tacet quã expedit. quotiens pauperẽ ĩpor¬
time petentẽ exasperat. quotiens cũ sit corpore sanꝰ¬
lus ieumantibus prandere uoluerit. aut sõno di¬
tardius tardius ad ȩccłiã surgit. quotiens excepto de¬

Expanded text:
 iracundia, et ebrietas, si assidua sit, in eorum numerum computantur. Quicunque enim aliquod de istis peccatis in se dominari cognoverit, nisi digne se emendaverit, et si habuerit spatium, longo tempore poenitentiam egerit, et largas eleemosynas erogaverit, et a peccatis ipsis abstinuerit, illo transitorio igne, de quo ait Apostolus, purgari non poterit, sed aeterna illum flamma sine ullo remedio cruciabit. § 7. Quae autem sint minuta peccata, licet omnibus nota sint, tamen quia longum est, ut omnia replicentur, opus est, ut ex eis vel aliqua nominemus. Quoties aliquis in cibo aut potu plus accipit, quam necesse sit, ad minuta peccata noverit pertinere; quoties plus loquitur, quam oportet, aut plus tacet, quam expedit; quoties pauperes importune petentes exasperat; quoties quum sit sanus corpore, aliis jejunantibus prandere voluerit, aut somno deditus tardius ad ecclesiam surgit; quoties, excepto de
Abbreviated transcription (Latin):
i pictas est qua beati sunt mites. & reliqua. pe
mitescamꝰ nec ei resistamꝰ. siue de cęlo in terra¬
singularitate aduentꝰ dñi. qͦ nos gaudebimꝰ.
& laudabimur dicente illo. Uenite benedic¬
c̃solabunt᷑ oremus ut fiat uoluntas eiꝰ sicut ĩ cę¬
lo & in terra. quia cũ corpus taquã terra spt̃tetã¬
quã cȩlo sũma & tota pace c̃senserit: ñ lugebimus
Nã nullus alius huiꝰ tẽporis luctus ẽ nisi cũ aduer¬
sũ se ista confligunt. & cogunt nos dicere. Uideo
aliã legẽ in membris meis repugnantẽ legi men¬
tis mee. & luctũ nr̃m lacrimosa uoce testari. Mi¬
ser ego homo quis me liberabit de corpore mortiꝰ
i fortitudo ẽ qua beati sunt qui esuriunt. huiꝰ.
ritatẽ uenire possimꝰ U. Si consiliũ ẽ qͦ beati st̃
misericordes. qm̃ ipsoꝵ miserebit᷑ ds̃. dimittamꝰ de

Expanded text:
i pietas est qua beati sunt mites, quoniam ipsi pmitescamus, nec ei resistamus, sive de coelo in terras in claritate adventus Domini, quo nos gaudebimus et laetabimur, dicente illo: Venite, benedicconsolabuntur, oremus ut fiat voluntas ejus sicut in coelo et in terra, quia cum corpus, tanquam terra spiritui, tanquam coelo, summa et tota pace consenserit, non lugebimus. Nam nullus alius hujus temporis luctus est, nisi cum adversus se ista confligunt, et cogunt nos dicere: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae; et luctum nostrum lacrymosa voce testari: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt, et sitritatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ in quibꝰ nos misericordes esse uoluit. qđ
unu ẽ consiliũ miserias euadendi In nulla enĩ alia
sententia sic oramꝰ ut quasi paciscam cũ dõ. dicimꝰ eiũ.
nr̃is. In qͣ petitione si mentim᷑. totiꝰ orationis fructꝰ nul
lus erit. Sic enĩ dicit. Si aut̃ dimiseritis hominibꝰ & re¬

Expanded text:
peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, mus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus de
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt. oremꝰ ñ induci in tẽp̃tationẽ ne habeamꝰ
duplex cor. ñ appetendo sip̃lex bonũ qͦ referamꝰ oĩa
que operam᷑. s. simul tẽporalia & trena sectando:
Tẽptationes enĩ ex his rebus quȩ graues & calami¬
tose uident᷑ hominibus ñ in nos ualent idest ñ¬
uincunt nos si ñ ualeant illȩ quȩ blandiciis earũ
rerũ accedunt. quas homines bonas. & letabun
oremꝰ ut liberem᷑ a malo. Ipsa enĩ liberatio libero ᷤᷤ
nos faciet. id est filios dĩ. ut spũ adoptionis cla¬

Expanded text:
i deum uidebunt, oremus non induci in temtationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his rebus, quae graues et calamitosae uidentur hominibus, non in nos ualent, si non ualeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetas poremus, ut liberemur a malo. ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios dei, ut spiritu adoptionis cla
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ. fęnũ. stipulã. de bonis xp̃ianis. s ad minuta
peccata purganda negligentibꝰ ut sepe dictũ ẽ intelligi¬
te.Quȩ peccata nisi diuina iustitia multis tribulatio¬
nibꝰ purgauerit. uł unusquisq elemosinarũ largitate
redemerit: non sine grandi dolore in illis implebit᷑ illud
qđ dix̃ apłs. Si cuiꝰ opus arserit. detrimentũ patiet᷑. ipse
uͦ saluus erit. sic tn quasi per ignẽ. Nemo tam̃ sic̾ iã sup̃
dictũ est se ipsũ circũueniat. ut hoc etiã ꝓ capitalibus
criminibus si incurata remanserint posse fieri credat.
Et ido sepe dixi quantũ possumꝰ cũ dĩ aduitorio labore¬
mus ut & maiora peccata possimus euadere. & minuta
sine quibꝰ esse ñ possumꝰ iuigit amore inimicorũ reduna¬

Expanded text:
minuta peccata purgare, ut saepe dictum est, intelligite: quae peccata si nec divina justitia multis tribulationibus purgaverit, nec unusquisque eleemosynarum largitate redemerit, non sine grandi dolore in illis implebitur illud ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Nemo tamen, sicut jam supra dictum est, se ipsum circumveniat, ut hoc etiam pro capitalibus criminibus, si incurata remanserint, posse fieri credat. Et ideo, sicut jam saepe dixi, quantum possumus, cum Dei adjutorio laboremus; ut et majora peccata possimus evadere, et minuta sine quibus esse non possumus, jugiter amore inimicorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
in calicẽ transit uł transit᷑ in corpus. ut isto tẽpo¬
re panis sit ueritas. cũ cotidianis panis dicit̃
ac ꝑspicuȩ ueritatis. Et peccata nob̾ nc̃ dimit¬
tuntur. & nc̃ dimittimꝰ. quȩ harũ quatuor re¬
liquarũ scdã petitio est. Tũ aut̃ nulla uenia erit
peccatorũ. quia nulla peccata. & tẽptationeᷤᷤ quȩ
tus tui A malũ a quo liberari optamus. & ipsa
liberatio a malo. ad hanc utiq uitã ꝑtinet. qͣm
ex iustitia dĩ mortalẽ meriumus. & unde ipsi¬
nario numero. ex quo totus iste sermo mana¬
uit.i. Si enĩ timor dñi ẽ quo beati sunt

Expanded text:
icuti est, transit in corpus: ut isto tempoicuti est, transit in corpus: ut isto tempore panis sit veritas, cum quotidianus panis dicituret perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus; quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est: tunc autem nulla erit venia peccatorum, quia nulla peccata. Et tentationes temportus tui . Et malum, a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsinario numero, ex quo totus iste sermo manavit. Si enim timor Dei est quo beati sunt