comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim. c̃nec menbris distingutt᷑. nec corꝑis
mole censenir. Eradite ab eractito auctore
exorti. monachos tm̃ reciprunt. conirigia
respitunt. regna celoꝵ paruulos hr̃e ñ
credunt. Nouatiani anouato rome ur¬
bis pb̃ro exorti qͥ adũsus corneliũ cathe¬
dram sac̃do talem conattis inuadere. here¬
sem instituit. tiolens apostatas suscipere
⁊ rebaptizans baptizacos. Monani he¬
retici dict̾i. quod tprͣ ꝑsecutionis inmon¬
tib latuerunt. qua occisione se acatholi¬
ce eccłe corpore diuiserunt. Ebionite ab
ebione dicti hii seim uidei sunt. ⁊ ita te¬
nent euangłim. ut legem carnalit̾ serciet᷑.
adu̾sus quos adgalathas apts scͥbens inuie¬
mtor. fotiniani a fotinrano gallo grecie¬
heresim suscitans
maria ꝑiosepnap.¬
tiali coitu fuisse con
ceptum. Aeriani
abereo quodam nũ¬
cupatisunt. hiios¬
ferre sacfitium ꝑde
tico aetii discipilo ex
cuus nomine magis innotuerunt. dissimi¬
lem patri asserentes filitim. ⁊ filio sp̃m sc̃m di¬

Expanded text:
enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclito auctore exorti, monachos tantum recipiunt, conjugia respuunt, regna coelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a catholicae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent Evangelium ut Legem carnaliter servent: adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photinheresim suscitans, Maria per Ioseph nuptiali coitu fuisse cceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt. Hi offerre sacrificium pro uodam dialectico, Aetii discipulo, ex cuius nomine magis innotuerunt: dissimilem Patri asserentes Filium et Filio Spiritum sanctum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
me ille ẽ xp̃ianus quia se factis ostendit xͥanũ.
ambulans sicut ⁊ ille ambulauit aquio nom̃
traxit. Catholicus uniũsalis suie generalis
uocant. Oithodorus ẽ recte credens. ⁊ ut cre
g̾ce : latine nouellus. ⁊ nidis fidelis uł nuꝑ
renatus in t̃p̃taripot᷑. Catheciumminꝰ dictꝰ¬
ꝓ eo quod adhuc doctͥnam fidet audit. nec
petens uocatitr quia pꝰ instructionẽ fidei
cõpet ⁊ grãm xp̃ĩ inde ⁊ appetendo: com¬
petentes uocan. Laicus. ꝑ płars. laos enim
essus. qͥ miscebattir ppło dĩ grocum est. De¬
quod in lannum uercitur contio¬
catio. pp̃ quod om̃s ad se uocat. eatholica
totum. non enim sicut conuenticula heren
quod etiam apłs adpbat ad romanos dicẽs.

Expanded text:
me ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum, ambulans sicut et ille ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus universalis sive generalis vocant. Orthodoxus est recGraece, Latine novellus et rudis fidelis, vel nuper renatus, interpretari potest. Catechumenus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdpetens vocatur, quia post instructionem fidei competit gratiam Christi. Inde et a petendo competentes vocati. Laicus, popularis. Laos enim cisus, qui miscebatur populo Dei, Graecum est. ertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet. Catholica totum. Non enim sicut conventicula haeretQuod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
min honorẽ adepti sunt. excellentes inar¬
sumentis fabularũ ad ueritatis imaginẽ
sicdis. Comedi appłłatt suie aloco quia
deum pagos agebant. quosg̾ci comas uocat.
sitie a cõmessatione. solebant enĩ pꝰcibũ ho¬
mines adeos audiendos uenire. s comecti pͥ¬
uatoꝵ hominum p̃dicant acta. Tragici uͦ
res publicas.⁊ reguim historias. itẽ t̾ragico¬
rum argumenta ex reb luctuosis sunt. co¬
lares extitertint. ut plautus. actius. terentiꝰ.
Noui.qͥ ⁊ satrrici a quib gñalit̾ uicia carpim¬
Hii enĩ unitĩsoꝵ delicta corriprunt. nec
uetabatur eis pessimũ quẽq descbere. nec
cuuislibet peccã moresq rep̃hñdẽ. Unde⁊
nudi pingunt᷑. eo quod ꝑ eos iticia singulla
denudentur. Satirici aũ dic̃ti suie quod
ferri aut asanris nomen tractũ. qͥuilia hñt
mina fauebant. Osfictum aũ poete ineo ẽ.
ut eaque uere gestasunt. malias spẽs obliqͥs

Expanded text:
ltum honorem adepti sunt, excellentes in arltum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. 6. Comici appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comessatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta, Tragici vero res publicas, et regum historias; item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt, colares exstiterunt, ut Plautus, Actius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter vitia carpunhi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod ferri, aut a Satyris nomen tractum, qui inulta hamina faciebant. Officium autem poete in eo est, ut ea que vere gesta sunt, in alias species, obliquis
Abbreviated transcription (Latin):
oete unde sunt dicti: sicait tranqͥi¬
lus. Cum pͥmtm homines exuta fe¬
ritate rationem uite hr̃e cepissent.
seq acdeos suos nosse. cultum modicum
ac sermonem tiecĩm. cõmenti sibi utusq
magnificentiam ad religionẽ deoꝵ suorcĩ
ereogicauerunt. igit᷑ aut templa uł domibꝰ
puleriora aut simula chra corꝑib ampli¬
ora faciebant. itd eloquio etiam qĩ angtisti-¬
ore honorandos pritauerunt. laudesq: eoꝵ
⁊ ũbis ulustriorib ⁊ iocundiorib nrimeris
extulerunt. id gꝰ quia forma quadam effi¬
minib .i. flectendis. boc ẽ modu lantis.
ꝓpinde poete. latine: uates. Olim: scͥpta eoꝵ
uancinia dicebant᷑. quod uiquadã ⁊ quasi
uesania inscͥbendo ꝯmouerent᷑. Uł quod
modis u̾ba conecterent. mnere antiqͥs. ꝓmñ
cere ponentib etiam ꝑfurorẽ diuini eod̃
amarietate carminũ. Unde ⁊ lira dicta. Tra¬
gecti dicti. quod inicio canentib p̃mium
carmine qui quodã tragico uilẽ certaũ db
hireum. Iamde hinc sequentes traici mł¬

Expanded text:
Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus: « Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam effiminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem εῖν, id est a varietate carminum. Unde et lyra dicta. Tragoedi dicti, quod initio canentibus praemium Carmine, qui tragico vilem certavit ob hircum. Jam dehinc sequentes tragici mu
Abbreviated transcription (Latin):
accusator frm nr̃ouim. qui accusabat illos in
conspec̃tii dĩnr̃ĩ die acnoc̃te. Sathanas in tati¬
num consonat adũsaruis. siue transg̃isor. ip̃e
ẽ enĩ adũsarius qui ẽ ueritatis inimicꝰ s semꝑ
scõrum iuitutib p̃ire contiaire nititur. ip̃e est¬
⁊ transg̾ssor. qr p̃uaricator effectus. inueritate
qua condicusẽ nonstetit. Id̾ ⁊ temptator. qr
temptandã iustoꝵ innotentiam postulat. sic̃
miobscͥbit᷑. Antixp̃c appellatur. qr contraxͫ

Expanded text:
accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus appellatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
prignare. Quoͦd galios huic dee ut seruirẽt
fecerunt: sigc̃̾at qͦuod semine incdigeant. t̾rã
seqͥ oꝑtere. in ea qͥppe oiã reꝑire.q. se apud
eam iactant. p̃cipitur inqͥunt. ut qͥ t̾ramco¬
lunt ne sedeant. suꝑ enĩ eẽ q agant. Cimba-¬
lorum aũ ereorũ sonitus. ferramentoꝵ q̃pitꝰ
ere colebant. pͥusqꝗͣ. ferru̾ẽet inuentũ. eandẽ
non dubiumẽ. ut ex & hna uulcano que da¬
tur intelligi. ⁊ iõ uirginẽ purant qr ignis
uiuam intellige flamnam. Nataq de fiam¬
ma cotpora nulla irides. pp̃ ea titiginesei
seruire clnͣr. eo quod sic̃ ex uͥgine. itanic bilex
tas matrum natorcm pandat. ⁊ nubentum

Expanded text:
servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus et inventum. Eandem non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intellegi. Et ideo virginem putant, quia ignis vivam intellege flammam; nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicuntur, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex tas matrum natorum pandat, et nubentum
Abbreviated transcription (Latin):
ctore suo qͥmane oriebat᷑ cadere mertie¬
tunt. Iouianiste aioitiano quodam mona
cho dicti. asserentes nitiam nuptiarum
⁊ uirginũẽe distantiam. nulluq̃ mt absti¬
nentes ⁊ simplicit̾ epuilantes ẽẽ discͥmen. Clni¬
diani ab elindioniominati. quidictint post
xp̃mnatum. auos mariam filios dle uus
ioseph pepisse. Pat̃niani abapat̾no quoda
exorti inferiores corporis partes achabos
factas opinantur. Arabici nuncupati eo
quod inarabia exorti sunt. dr̃ces icor
aiam cũ corꝑe mori. atq innouussimo u¬
trumq restirgere. Tertullianiste dicti ater¬
tulliano pb̃ro affricane ꝓuincie ciuitatis
cartagiiensis aiãmin mortalemee.s coꝵap̾¬

Expanded text:
ctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruectore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt.tiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. 57. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum, alios Mariam filios de viro Joseph peperisse. 58. Paterniani a Paterno quodam exorti; inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. 59. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. 60. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam immortalem es
Abbreviated transcription (Latin):
ste adonato quodam afro mimcripati. qui
de numidia ueniens: totã pene assricam
stia ꝑsuasione decepit. asserens minorẽ pat᷑
eatholicos. Bonosiaci abonosio qtiodã epõ
non ꝓͥuim assercint. Circunciliones dicti co
quod aggrestes suit. quos cocopitas uocant
marttrii semet ipos ꝑumint. ut uiolenter
dehac uita discedentes martires nominen¬
tur. Priscilianste apͥsciluano nocani. qui
in hispania exerrore gnosticoꝵ. ⁊ manicheo¬
ram ꝑmixtai dogina conposint. Lncifert¬
ani alucifeto sirmie ep̃o orti. qͥ ep̃os catbo¬
licos constanti ꝑsecritione ꝑficdie arrianoꝵ
consentientes erant.⁊ postea correcti rectire
in catholicam delegerunt dampnantes sitie
quod credidernt. siue quod se credictisse
simulauerant. quos eccla catholica mãnore¬
cipit sinit. tamquam petram post flectim
negationis. hancilli matris caritatem suꝑbe
accͦipientes. eosq recipere tiolentes ab eccfe
cõmiinione recessercrat. ⁊ c̃ ip̃o lucifero ati¬

Expanded text:
stae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorem Patreebaptizans catholicos. Bonosiaci a Bonoso quodam episcopo umcelliones dicti eo, quod agrestes sint, quos Cotopitas vocant, martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma conposuit. Luciferiani a Lucifero Sirmiae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes eranin catholicam delegerunt, damnantes sive quod crediderant, sive quod se credidisse simulaverant, quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis, hanc illi Matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae communione recesserunt, et cum ipso Lucifero au
Abbreviated transcription (Latin):
riat. Magna: quod cibum gignat. Alinã:
qr uniũsa animalia fruct̾ib suis alit. Est enĩ
alimentorum mutͥx terra. quod simulaerã
euis cum claui fingititr. qr tellus hieme clau¬
ditur. riere aꝑitur. uit frriges nascanttir. qd̾
uehidrͣ. qr ipã ẽ t̾ra que pendet inaere. Qd̃
sustinetur rotis: qr mundus rotatur ⁊ uolu¬
bilisẽ .ꝙ. leones illi subicuunt mansuetos ut
ostendant nullum genus terre tam ferũ qd̃
subigi ñ possit. ant suꝑari abea. Quod inca¬
pite turritam gestat coronam: ostendit suꝑ¬
positas terre ciuitates. qi insignitas turribꝰ
constare. qd̾ sedes fingunt᷑ cura eam: qr eũ
omtã moueantur ip̃am ñ moueri. ꝙ cori¬
bantes eiꝰ ministͥ eũ strictis glactiis eẽ fin

Expanded text:
riat: magnam, quod cibum gignat. Almam, riat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod uia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gla
Abbreviated transcription (Latin):
quod uianil pariat. ⁊ iõ ambo sagittas hr̃e fin¬
gutir. quod ipã duosidera decelo radios
uĩq ad terras emtitant. Dianam autẽ ueca¬
tam qiͣ duanã . ꝙ. liina die ac noc̃te appareat.
ipãm ⁊ liicinam asseuerant: eo ꝗ luceat.
eand̾ ⁊ iiiam eq quod tͥb sungat᷑ figuris. de
qua uirgilius iͥa uirginis om diane. que ead̾
luna. ead diana. ead̃ ꝓ serpina uocat᷑. s cũ ba-
stbcuicta iacet calamos latania uirgo ẽ. cũ
subnxa sedet soli: platona contunx. lato¬
ma aũdiana: coꝙ. latone fu̾it filia. Cere¬
tem .i. t̾ram. a candis fruigib asseruit dictã
appellantes eam pluribus nominib. Dicant
etiam ⁊ eam ⁊ opem. quod oꝑe melior fiar t̾ra
ꝓserpinã quod ex ea ꝓserpiant fruges. Ues¬
tam quod tiaris herbis uł rariis uestita sit
reb. ł aui sira stando. Cand̾ ⁊ tellitr̃e ⁊ inairem
magnã fingunt trrcitã eũ timpano ⁊ gallo ⁊
strepitu cimbaloꝵ. Matrẽ uiocatã ꝙ płima pa-

Expanded text:
quod uia nichil pariat. Et ideo ambos sagittas habere fingunt quod ipsa duo sidera de celo radios usque ad terras emittunt. Dianam autem uocatam quasi duanam quod Luna die ac noIpsam et Lucinam asseuerant, eo quod luceat. Eandem et Triuiam, eo quod tribus fungatur figuris; de qua Virgilius Tria uirginis ora Dianae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina uocatur. Haec et subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et st
Abbreviated transcription (Latin):
ipi antixp̃i sunt. Belidolũ babiloniũ ẽ qd̾̃
int̃p̃tatur uetus. fut enim hic belus parer
umi pͥmꝰ rex assirioꝵ. quẽ quidã sam̃ũ appł¬
lant. Quod nom̃ ⁊ apud sirios. ⁊ ap̃ affros pꝰea
cultũ ẽ. Unde ⁊ lingua puinica. bal ds̃ dicit᷑.
Apud assirios autẽ baluoca itir. quadam
sacrorũ suortĩ ratione. ⁊ saturnꝰ ⁊ sol. Beel¬
phegor int̃pretat᷑ simulacrũ ignominie. ido¬
lũ enĩ fuit moab cognomento baal suꝑ mon
corum. fuit auceni de lapsaco cutitate elles¬
g̃ci transtulerunt. ⁊ innuimine sacratiert̃
hortorum. Unde ⁊ dicit᷑ p̃ẽẽ hortis. p̃pecor
fecunditatẽ. Beekebuc idolũ fuit acha¬
ron ꝙ in terp̃iattir uir muscarũ. Zebul enĩ
musca uocatuir. spurcissimũ gͥ idolũ. iõ uirũ
muscarũ uocatũ liqniet. pp̃ sordes idolatrie.
in latina lingna animal sonat. p̃pq: de excel¬
sis ad cerrena cecidit. ⁊ ꝓmerito fuo. nt aĩal
brutum effectus sit. ip̃e ẽ ⁊ lemathan .i. serpñs

Expanded text:
ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum ignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super mum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate HellesGraeci transtulerunt, et in numen sacraverunt hortorum; unde et dicitur praeesse hortis fecunditatem. Belzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae,in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ que ssꝑnos stant. s male ddicit
Hereticoꝵ autẽ dogina nonfacile possrint
agnosci. causas eoꝵ uł nomina demonstͤ¬
re oporctut. De heresibus. xuiii.
ydei confessores interpretantur: inttltos enĩ
exhis sequitur confessio: quos antea ꝑfidia
possidebat. hebrei tranfitores dicuntur. quo
nomine admonenitir. ut cie peiorib aclmelio¬
ra transeant.⁊ pͥstinos errores relinquant.

Expanded text:
divinorum quae super nos stant; sed male dicit. divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. De haeresibus Iudaeorum . Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant.
Abbreviated transcription (Latin):
habemus auctores. quia nec ip̃i qͥcꝗͣ exarbi
triosuo quod inducerent elegerunt. sed
decelis aliter euangelitauert. anathema
uocabitur. Secta asequendo ⁊ tenendo no¬
minata. nainsectus sectas dicimꝰ babitus
ammorum: ac instituta cͥca disciplinam
uł ꝓposirtim quod tenendo secuntur lon¬
te alia inreligionis eultri oprinentes quã
ceteri. Seisma acissum anmorum uocata.
eod̾enĩ cultri. eotꝰ ritii credit. ut cũ solo
conq̃gacionis delectat᷑ discicuo. fit aũ scisma
cũ dicunt hommes. nos uisti sumus. nos ui¬
stificamus inmundos. ⁊ cetera similia.
Suꝑsticio dicta eo quod sit suꝑfltia aut stiꝑ¬
instituta obseruatio. alii dicunt a senibus.
quia inultis anris suꝑstices ꝑ etatẽ deliãt.
terrant suꝑstitione quadam. nescientes q̃
uetera colunt colant. aut que ueterum ig¬
nari adsciscant. luierettus autẽ sitꝑsticio.¬
nem dicit suꝑstantiũ rerum .i. celestrũ et

Expanded text:
habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed s de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu crcongregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ. quiadũ quisꝙ peccati: amat. futam
głamnon sperat. Carctas g̃ce latine ctilectio
interp̃tat᷑. quod duos inseliget. Namctile¬
ctio adtiob incipit. quod ẽ amor dĩ ⁊ ꝓri
lectio. Maior ẽ autem hec om̃ib. quia qui
diligit ⁊ credit. ⁊ sperat. qͥ autẽ non diligiti
quamuis multa bona faciat. frustra labo¬
rat. oĩs ã clilectõ carnalis ñ dilectõ s magis
amor di solet. Dilectionis aũ nom̃ tantũ
inmnelioti ous rebus accipi solet. De he
quisꝙ id sibi eligat quod melius illicẽ
repici.rei. ⁊ stoici ⁊ł sicrit alii qͥ ꝑũsum
na cogitantes. arbitͥo suo de eccłã re¬
aunt. Inde gͦ heresis dicta g̾ca uoce ex
iterp̃tatione electionis quaqruisq arbi¬
triosto ad instituenda sine suscipienda
qͥlibet ip̃e sibi edig. nobis uͦ nichil exar¬
bitrio nro inducere licet. s nec eligere qͦo
aliquio de arbitͥo suo induxerit. Apłõs dĩ

Expanded text:
tas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram tas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximlectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. De haequisque id sibi eligat quod melius illi esset Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliqui de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inter congͥgationẽ. Unde sinagoga conuoca¬
tioẽ. unde eccła nomen accepit cdistat. : au¬
quid. quod scilicet cong̃gari ⁊ peccora solent
quorrun⁊ greges ꝓpͥe dicimus. contiocari
at̃ magisẽ utencitim racione sic̃ st̃ homines
ogia De religione et fide. xui.
aputando philosophi nominauert̃.
id est hoc putoeẽ bonum. hoc puto eẽ ma
situmẽ. arelegendo .i. eligendo. ut ita latinũ
uideatur eligio sic̃ religio. Tria sunt autẽ
credend̾. in spe qͥd sperand̾. incaritate qͥd sit
amand̾. fidesẽ quaueracit̾ credimꝰ id quod
nequaquam uidere ualemus. nam credere¬
iam non possumꝰ quod indemus. ꝓpͥe autẽ
nomen fidĩ ude ẽ dictum si omnino fiat quod
dictumẽ aut ꝓmissumi. ⁊ inde fides uocata ab
eo quod fit illud quod int̾ utrosq placitum
nem. hinc ⁊ fectus. Spes uocata qriod sit pes
ꝓg̃diendi. quasi ẽ pes. Unde ⁊ econtrio desꝑa¬
tio. de ẽ enĩ ibipes. nuliaq ꝓgrediendi sacul¬

Expanded text:
inter congregationem , unde sinagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distat aliquid, quod scilicet congregari pecora solent, quorum et greges proprie dicimus, convocari autem magis est utentium ratione sicut sunt hominesCAPUT II. De religione et fide. 1. Dogma a putando philosophi nominaverunt, id est, hoc puto esse bonum, hoc puto esse vesitum est a religendo, id est, eligendo, ut ita Latinum videatur religo, sicut eligo. 3. Tria sunt autem credendum, in spe quid sperandum, in charitate quid sit amandum. 4. Fides est, qua veraciter credimus id quod nequaquam videre jam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est, aut promissum: et inde fides vocata ab eo, quod fiat illud quod inter utrosque placitum nem. Hinc et foedus. Spes vocata, quod sit pes progrediendi, quasi, est pes. Unde econtrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facul
Abbreviated transcription (Latin):
Numc ex antiquo gallorum nomine. galate
nuncupant᷑. Greci ante tessali a tessało. pꝰea
neum aminẽ olimm habitantẽ. alaphita apol¬
linis filia nucupatas. Siccionis g̃einuncupa¬
ti. añcinio rege. hti pͥmum agialei uocaban¬
tur arege agealeo. qui pͥmꝰ sicionis imꝑaũ.
aquo ⁊ agealea ciuitas ẽ numcupata. que nũc
peloponensis uocatur apeloge rege suo. ip̃i
s̃ ⁊ arcades ab arcade rege. piris ⁊ causte filio di¬
cti. Danai adanao rege uocati. id̾ ⁊ arguii. ab
argo conditore cognominati. Postquam ã
rex g̃corum apis mortiusẽ. huic filius argꝰ
successit in regnum. ⁊ exeo arguii appellatis̃.
quietiam abeis post obitum. ut ds̃ haberice¬
pit. templo ⁊ sacͥficio honoranir. Achei qͥ ⁊ achi¬
iii. ab achoo fiuo iouis dicti. Pelasgi nomi¬
nati s̃. quia cũ uelis pansis tĩno tp̃r adue¬
nisse italiam uisisunt ut aues pͥmo eñ nar
ro eos itala adpulisse cõmemorat. g̃ci uͦ pelas¬
gos aioius ⁊ larise filio ꝑhibent dictos. Mir¬

Expanded text:
antiquo Gallorum nomine Galatae nuncupantur. Graeci ante Thessali a Thessalo, postea nion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Agealeo, qui primus Sicyonis imperavit; a quo et Agealea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponensis vocatur a Pelope rege suo. Ipsi sunt et Arcades, ab Arcade rege Iovis et Callistae filio dicti. Danai a Danao rege vocati. Idem et Argivi, ab Argo conditore cognominati. Postquam autem rex Graecorum Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt; qui etiam ab eis post obitum ut deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi, ab Achaeo Iovis filio dicti. Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse Italiam visi sunt, ut aves. Primo enim eos Varro Italiam adpulisse commemorat. Graeci vero Pelasgos a Iovis et Larissae filio perhibent dictos. Myr
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓpͥetate uocabitli ẽ. Decem atitem sibil¬
le adoctissimis anctorib fuisse tradimt᷑.
quarum pͥma de ꝑsis fuir. Sedalibica. Cer¬
cia delfica. intemplo delfi appoluns geni¬
ta que ante troiana bella uaticinata ẽ. cuuis
plurimos usus homertis oꝑi suo inseruit.
Quarta: cumera inicana. Quinta eritea no¬
imue erofilia. in babilone orta. que grecis
ilium petentib uaticmataẽ ꝑutitam eẽ tro¬
iam. ⁊ omimendacia scͥptitrarum. Dicta aũ
erictea. quia in ecd̃ insula enis inuenta sunt
carmina. Sexta samia que semonete dicta
ẽ a samo insula. unde fint cognominata.
Septima cumana nomine amaltea. que no¬
uem libros attulit tarqͥmo pͥsco. inqͥbus erãt
uirgilius. ultima cumei uenit iã carminis
eras. Dicta aũ cumana acuutate cumas que
ẽ incampama. ciius sepulchram in sicilia ad¬
hucmanet. Octaua hellespontia agro tro¬
ianonata que sebitur solonis ⁊ ciri firisse tẽ¬
porib. Nona frigia que uaticinata ẽ anchise.

Expanded text:
Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; secunda Libyssa; tertia Delphica in templo Delphii Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia; quinta Erythraea nomine Herophila in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a SaSeptima, Cumana, nomine Amalthaea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant Virgilius: Ultima Cumaei venit jam carminis aetas. Dicta autem Cumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae,
Abbreviated transcription (Latin):
agorum pͥmts ⁊ oroastres rex bri¬
baltͥanorum quẽ nitus rex assi¬
riorum p̃lo int̃fecit. Dequo ari¬
stotiles scibit. quod uicies centum milia
ãsuum ab ipõ conctita: indicii suorlumi
num declirentir. Hanc artem muilta pꝰ
scła democ̾tus ampliauit. qñ ⁊ hi pocratis
medicine disciplina effioruit. Aptit assirios
antem magice artes copiose funt. testante ui
qͥs augura celi sertiet. ⁊ asiria scrcitetur ad er
cura. Itaq hec uanitas magicarũ arciũ ex

Expanded text:
Magorum primus Zoroastres rex Bactrianorum, quem Ninus rex Assyriorum proelio interfecit: de quo Aristoteles scribit quod vicies centum milia versuum ab ipso condita indiciis voluminum eius declarentur. Hanc artem multa post saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt testante Lucquis fulgura caeli servet, et Assyria scrutetur sidera cura? Itaque haec vanita
Abbreviated transcription (Latin):
lia carisa ei nomen mnponens. alpheus at̃
hebreo scrinone in latinũ expͥmit᷑ milesi¬
mus sine doctus. Philippus os lampada¬
rrim uł os manuum. Thomas abissus ut
geminus. Unde ⁊ g̾ce didimris appellat᷑.
bartholomeis filuis suspendentis aquas
ap fluus suspendentisme. suume non hebieũ.
Datheus in hebreo lonatus. expͥmitur idem
appelatus ieri exͥtbuaqͦ orcus fuit. in la
mios̃ ex oꝑe publieani nomaccep̃. qr ex pui¬
uicanis fuit elec̾ttis. ⁊ in apłatũ translatꝰ. Sy¬
mon cananeus addistinc̃tionẽ sunonis petri.
Aeuico gaulee caaua. uͥaquã dñs mutauit
lotes. cagna qͥppe delitmi int̾p̃tat᷑. Iudas ia¬
cobi qui alibi appellatur. lebeus figunicũ no¬
men ht̃ a corele. quod nos diminutiue coreu¬
lum possrimꝰ appellare. ipe in alio euanglista
haderis scͥbitur. quẽ eccłastica tradit histo¬
dempnatione sui. isacar enĩ intp̃tat᷑ merces ut
siꝗnificaretur p̃ciumm ꝓditoris quo uendidit

Expanded text:
lia causa ei nomen inponens. Alphaeus autem lia causa ei nomen inponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur millesimus, sive doctus. Philippus os lampadarum, vel os manuum. Thomas abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Bartholomeus filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit lotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit histodemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris, quo vendidit
Abbreviated transcription (Latin):
tmͥ minimo om̃ scõꝵ. Cefas etũ ⁊ sauius
ideosunt mutato nomine uocati: ut ceñt
etiam in ipõ nomine noiti. sic̃ abium ⁊ sar¬
ii. Andreas fr̃ petri carne. ⁊ coheres gnĩ. se¬
cundum hebreã hetimologiã int̃p̃tatur de¬
cortis. suie respondens. sermone aũ gdo a
iuro uirilis appellatur: Iohannes quodã
naticinio ex merito nomen accepit. Inter¬
plius enĩ eũ ceteris apłis dilexit ds̃. Iacobꝰ
Rebedei a patre cognomiinatur. quẽ relmq̃ns
cũ iohanne. uerũ patrem secuti sut. hii sc̃
filii comirui quietiam boanarges ex firmi¬
tate ⁊ magnituidine fideri nominau sum.
hicẽ iacob filitis ⁊ ebeclei fr̃ iohannis. qͥpꝰ
ascensionẽ dñ ab herode mainfestat᷑ occi¬
sus. Iacob alphei obdistinctionẽ pͥoris ceg¬
nominatꝰ qͥdicitur fuius ⁊ebedei sic̃ iste fi¬
lius alphei. cognomentũ gͥ ambo aparre
ophe ioħs euangłista cognominat apat᷑
sine agentilitateᷤ familie. aut quacũq a¬

Expanded text:
s ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre ophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque a
Abbreviated transcription (Latin):
tiste eoꝙ cotidie ⁊ uestimenta sua ⁊ corꝑaia
tent. De heresibus xpĩanorum .x uiiii.¬
uidam eriam heretici qͥ deecla
recesserunt: ex nomme suoꝵ auc̃¬
torum nuincupant᷑. quidã uͦ ex
causis quaseligentes instituert᷑.
Simoniaci dicti. asimone magice discipline
perito. eui petrus in actib apłoꝵ maledix̃¬

Expanded text:
estimenta sua et corpora lavent. De haeresibus christianorum . Quidam etiam haeretici, qui de Ecclesia recesserunt, ex nomine suorum auctorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas elegentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone magicae disciplinae perito, cui Petrus in Actibus apostolorum maledix
Abbreviated transcription (Latin):
ateris p̃cdicant. qͥ nomen suum si cognoscere
uaserit. mundanos se potus quã mundos uo¬
asent. Pauliani apanlo semosetano exorti
sunt qͥ dixit non semꝑstiuse ipm. s amaria
sumpfisse iuicium. Ergomentani ab ermo¬
gene quodam uocati. qͥ matiam nonnattiiã in¬
fioducens deo non natam nato eam cõꝑauit.
matrẽꝙ helementoꝵ ⁊ ad eã asseruit quos
apss inferuit imꝓbar elementis serruentes
Manice aquodam ꝑsa extiterunt. qͥuocatꝰ
ĩmanes. hic duas naturas ⁊ sub̾as introdux̃
sdẽbonã ⁊ malã.⁊ animas exclõ quasi exati¬
quo fonte manare asseruit. Testamentũ uetꝰ
cespiuint. nouũ ex parte recipuuit. Anomi¬
an qui latine sine lege dicunitr. Antropo¬
morfite dicti: ꝓ eoquod simplicitate uisticia¬
minis libris sepͥta sunt arbitrant᷑. Antͦpos¬

Expanded text:
ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. § 28. Pauliani a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dsumpsisse initium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare adseruit. Testamentum Vetus respuunt: Novum ex parte recipiunt. Anani Latine sine lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate ae in divinis scripta sunt, arbitrantur; anthro
Abbreviated transcription (Latin):
it inmarcirio ad imitationẽ fidelium. Id̾ atitẽ
⁊ g̃co sermone inlatinũ ut̾at᷑ coronatꝰ. ⁊ hoc pro¬
phetice ut ꝙ. sequeret᷑ in re uaticimo qͦdam
futuri pͥus inuocabulo resonaret. Passus ẽ¬

Expanded text:
rit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem rit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus e
Abbreviated transcription (Latin):
herodes pellicuis gloriosus. Carphas inuesti¬
gattis aut sagax. aut uomens ore. imq enĩ
ore suo uistum condẽp̃nauit. quãrus hoc mi¬
sterio ꝓpħali adnuinciasset. Pontitis. decli¬
nans consilium utiq uideoꝵ. acceptaenĩ aqͣ
guine huius usti. Pilatus os malleatoris. qui
dum xp̃m ore suo iustificat ⁊ condep̃nat: more
maueatoris utroq feret. Barraba filius magi¬
stri eoꝵ absq dubio itideoꝵ magistri quiẽ di¬
abolus homieidioꝵ atictor qͥusq hodie regnat
Unde ⁊ testimonia: g̾ce marciria ddñR.
Testesaũ ideo dicuntur uocatisunt: qr
pp̃ testimonium xͥ paisiones sustinuert̃. usꝙ at
mortem. ꝓuerctate certauerunt. quod uͦ non tes¬
tes quodlatine utiꝙ: possumꝰ. s g̃ce martires ap¬
peliamus. familiatib eccłe aurib hocgcũ u̾bt̃
sonat. sic̃ ⁊ multa g̃ca noiã qͥb ꝓlatinis utunur
Martirũ pͥmꝰ in nouo testam̃tostefantis ftut.¬
qͥ hebreo seruione inĩp̃tat᷑ norma. quod pͥorfri¬

Expanded text:
Herodes pellicius, gloriosus. Caiphas investigator, aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua guine hujus Justi . 9. PILATUS, os malleatoris, quia dum Christum ore suo, et justificat, et condemnat, more malleatoris utraque ferit. 10. BARRABA, filius magistri, eorum absque dubio Judaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie regnat unde, et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. 2. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. 3. Martyrum pqui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fue
Abbreviated transcription (Latin):
decelo tienit sp̃c sc̃s ⁊ implerut uno loco se¬
dentes. ꝓ pereͥnatione aritem p̃senti eccla
sion dicitur. eoꝰꝙ ab hiiuis peregͥuationis
longitudine posita. ꝓmissionẽ rerũ celestrũ
specitletur. ⁊ id cͥco sion appellatur .i. spe
Namirłm pacis uisio interp̃tatur. Ibi

Expanded text:
de coelo Spiritus sanctus, et implevit uno loco sedentes. Peregrinatione autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod in hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculatur. Et idcircoNam Jerusalem pacis visio interpretatur. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmecũ noncolligit spaigit. eur autem
eccłã cũ una sit aio hanne septe se̾buntur.
nͥ ut una catholica sepriformis ꝑ lena spũscõ
designetur. sic̃ ⁊ de dõ notrissimus dixisse
septem una eẽ nonambigitur dicente apło.¬

Expanded text:
mecum non colligit, spargit.' Cur autem Ecclesia cum una sit, a Iohanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spiritu designetur? Sicut et de Domino novimus dixisse septem una esse non ambigitur, dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
tione sua tenuit. Riich int̃p̃tat᷑ festinans.
tria festirarut transire in terrã istł cdicens
postremo c̃ grã fecundataẽ. Eli. ds m̃s. Ofni.
discalciatus. filius enĩ fuit eli. electꝰ inmini¬
sterium sac̃docii. cuiꝰ amissionẽ stio exp̃ssit
uocabulo. apłc enĩ ait. calciati pecdes inp̃pa¬
peties qͥ annuntiant pacem. iste discaiciatꝰ
int̾p̾tatur. Ut eius nomine uet̾is testamti
sac̃dociumm auer̃i ppło significaret᷑ ablatũ.
finees fr̾ ofui. os mutũ int̃p̃tat᷑. quo signi¬
ficatur sacerdoei ueteris ⁊ doctͥne silentiũ.
d amuel. nomen eius deus. Gessai. in sole sa¬
erificium uł incensum. Satib peticio in¬
terp̃iat᷑. notũ ẽ enĩ quomodo hebreorum
ppłs eũ s̃ regem pecient. ⁊ accep̃ nom non

Expanded text:
tione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. tione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. tria festinavit transire in terram Israel, dicens postremo Dei gratia fecundata est. Heli Deus meus. Ophni discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cuius amissionem suo expressit vocabulo. Appedes qui adnuntiant pacem!' Iste ergo discalciatus interpretatur, ut eius nomine Veteris Testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. Phinees frater Ophni os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. Samuel nomen eius Deus. Iessai insulae sacrificium, vel incensum. Saul petitio interpretatur. Notum est enim quomodo Hebraeorum populus eum sibi regem petierit, et accepit non
Abbreviated transcription (Latin):
duxit. Caleph. qiͣ cor aut canis. Othomel. tp̃s
cus dc̃ ł responsio dĩ. Aoth gloriosus. Barach
fulgurans. Debbora. apex ł loquax. apex: qͥa
fuit adbellum ꝓmptissima. dimicans adu̾sus
fisarani. quo tpr cecinit canticũ. inde loquax.
Iael ascensio. Gedeon. exꝑimentũ iniqͥtatiscoꝵ.
frequentib enĩ docunentis informatus ẽ. qͣli
p̃sagio contra hostes futͣam uictoriã expediret.
ex quo futuro exꝑimento: ethimologiã noĩs
sumpsit. Abimalech. pat̾ ms rex. Tola. ũmi¬
culum. ł coctinum. Iair. illiumnans. Gep¬
te apiens ł aptꝰ. Esebon. cogitatio siue uin¬
eulum meroris. Abdo seutus euis. Sanson
soleoꝵ uł sous fortitudo. fuit enĩ uirtute
claruis. ⁊ liberauit isrł de hostib. Daula
paupercuia rit sicula. Boor. infortitudiẽ
suuiem qͦ robur. Noemi ꝙͣ. int̾p̃tari possrmꝰ
cousolatũ. eo ꝙ marito ⁊ li beris ꝑ egre mor¬
trus. socram nurcim moabitidem inconsola¬

Expanded text:
duxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus duxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consola
Abbreviated transcription (Latin):
pharao nomenẽ non hominis s honoris. sic̃
iapudnos augusti appellantur reges eum
ꝓps nominib censeantur. expͥmitir autẽ
manium pharno denegans. euim utiq dm̃stue
aisipator eius ppłi enim dĩ fuit afflictor.
anmes marinus. siuie ubiẽ signum cessit enim¬
⁊ defecit signum eius coram signo eius. moy si.
eum adripam fluminis expositũ filia phara¬
oms. quẽ colligens ad optauit sibi. uocauit¬
q nomen eus moyses. eo quod de aqua stimp
⁊ intemptoꝵ obuiam stetit. ⁊ itunã mortas qͣi
quidã mons fortis exclusit. Cleaiar. dĩaduto¬
tum. Balaas p̃cipitans. siie ddeuiorans. Bala
enim ꝓtigione zanbri cũ scorto madianitide.
idnĩ furorẽ placauitut parceret. Lambri. iste
lacessiens uł amaricans. ꝓͥe enĩ nom̃ amaritu¬
dine figuratũ. quod peccanido amaticau̾it ppłm.
Raab. laritudo ł famis siue impetus. Iosuem
adeserto saluauit. ⁊ int̾ram reꝑmissionis in¬

Expanded text:
Pharao nomen est non hominis, sed honoris; sic enim Pharao nomen est non hominis, sed honoris; sic enim et apud nos Augusti appellantur reges cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latinum PHARAO denudans eum, utique Deum, sive dissipator ejus, populi enim Dei fuit afflictor. 44. JANNES marinus, sive ubi est signum. Cessit et defecit signum ejus coram signis Moysi: eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens 322 adoptavit sibi; vocavitque nomen ejus Moyses, eo quod de aqua sumpsiet interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. 48. ELEAZAR, Dei adjutorium. BALAC, praecipitans, sive devorans. BALAAenim pugione Zambri, cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. 50. ZAMBRI, iste lacessens, vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue iti populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis in
Abbreviated transcription (Latin):
causis uarie numcripattis. dicitur eñ esau
.i. rufus obcoctione scił rfe lentis ita appł
sanguineus dicitur. Seir uͦ quod fu̾t his¬
pidtis ⁊ pilosus. Quando enĩ natisẽ. totus
ir .i. pilosus. qr noti huit lenitatẽ. Rebecca.
pacientia. siue que multum acceꝑat. Liala¬
boriosa utiq gn̾ando. płĩmos enim labores¬
dolores. quam rachel fecunditate parien¬
di exꝑtaẽ. Rachel: intp̃tatur ouis. ꝓ ea enĩ
iacob pauit oues laban. Telfa. os hians Ba¬
tius. ead̃ ⁊ cõmutans. mutauit enim se in ha¬
bitum meretͥcis. quando cũ socero suo concu¬
buit. Fares ditisio. uñ ⁊ pharisei quise quasi
iustos appło separbant. diuisi appellaban¬
cur. Taran fr̃ eius. incuiuis manu erat coe¬
tinum. int̾p̃tatur oriens. sirie qr pͥmꝰ ap¬
paruuit: suie quod uidei plurimi exeouis¬
ti natisunt. ut in libro paralipomenon con¬
tinetur. ⁊ara .i. oriens A appellattsẽ. Iobin
latinum ũtitur dolens. ⁊ recte pp̃ ꝑeussio¬

Expanded text:
causis varie nuncupatus. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appelsanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus: quando enim natus est, totus id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Batuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concuus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur dolens; et recte dolens, p
Abbreviated transcription (Latin):
na sciencia ceteris ampluis plenisunt. Che¬
rabin .i. plenitudo sciencie appellantir. Ipã
sunt illa duo animalia siꝑ ꝓpiciatorium
arte ficta ex inetallo pp significandã ange¬
lorum p̃sentiam. inquorũ medio ostendi¬
similit̃ multitudo ẽ angloꝵ. qui ex hebreo mn
latinum ardentes siue incendentes int̃pre¬
tant᷑. qͥ ideͥco arclentes uocant᷑i qr int̾ eos ⁊ dm̃¬
touicinius corameo consistunt. tantomag̃
⁊ ip̃i uelant faciem ⁊ pe des sedentis in thro¬
sint ex parce cõmunia omĩm. Namdũ troni
sedes dĩ inquorundam angłoꝵ orcline sp̃alit̃
designent᷑. tamen ꝑ psalmistam qͥ sedes suꝑ¬
omtib cõmunia: pͥe tamen hec nomina suiᷤᷤ
meruisse eos. minundi constit exordio. Nã
quia angłis ⁊ locis ⁊ homitib p̃sunt. ꝑ ꝓ
phetam testatur anglł dicens. pͥnces itg¬

Expanded text:
na scientia ceteris amplius pleni sunt, Chena scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostendisimiliter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deto vicinius coram eo consistunt, tanto maginde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throsint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter designentur, tamen per Psalmistam 79, omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis omeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicens Dani
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾se uͥtutes subiecte sunt. ⁊ inde potestatũ
uoĩe numcripant᷑. qr malignisp̃c eorũ pote¬
state cohercentur. ne tantũ noccant mim¬
do. quantũ cupitnt. Pͥncipatus sunt hii
qͥangelorũ agmini b p̃sunt qͥ ꝓeo quod
subditos angelos ad explend̾ minist̾ium di¬
uinum disponunt. pͥncipatꝰ uocabłin acce¬
perunt. namalii sunt qͥ admministrant. alii
q ad sistunt. sic̃ ꝑ danielem dicit᷑. iniliami¬
lium minristrabant ei ⁊ decies milies cente¬
na milia absistebant ei. Dominationes st̃¬
ꝓ eo quod ⁊ cet̾is angłoꝵ agminib dñan¬
tur. dñationes uocant᷑. Troni sunt agmi¬
na angłoꝵ. qͥlatino eloqͥo sedes dicunt᷑. et
uocati ironi qr illis conditor p̃sidet. ⁊ ꝑ
eos iucticia sua aisponit. Cherubm autẽ
et ipi sublimes celoꝵ potestates ⁊ angłiea
ministeria ꝑ hibentur. qui ꝑ ex bebieo in
linguam ninm int̃p̃tant᷑. sciencie multitu¬
do. sunt enum sub lumora agmina ange¬
lorum. qui ꝓeo quod nicinitis positi cdini¬

Expanded text:
sae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . 20. Dominationes spro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divi