comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit diluuiũ ut corrũpat omẽ
oiem. Dubium iudetur utrũ emĩ
nõ enit dilumũ intelligendum sit
ꝙ diluuiũ corrumpat terram. hoc
eĩ diluia face̾ consucrunt anuo
nouerit tale diluuiũ quot̾raomĩs
cortupatur quod postiora apetiit.
cũ dicit oẽm t̾ram non corrũpentũ.
Osteno t ei dilumia quid futura. s
nõ talia quib oĩs possit tracortũp.
Sensus. aut hoe alcior habet ꝙ iam¬
piidencia fututa sit donu. netantũ
lit diluum corlium passiomumt
ała om̃ĩs inter eat. Et quidam non au¬
deo dicere. quiauidetur dommnuo statu¬
ere. quod nulliꝰ amma possit penitus
int̾ire quod eĩ de paraidia dicumis qͥ.
eciam de homicioa: Quro de adulto. ꝙ
uemam reseruamus. uñmagio illo
arbitror quod ꝓuocet doꝰ deus. non
ut eciam deus siquis leuiores alias
hẽat passiones ñ penitus dinam despe¬
ret gr̾am. nec oĩmodis uicturum eẽ
diffidat. S ĩ si ẽ lixuriosus. nec potest
stirouuum uitare luxurie ab aduit̾io cũ

Expanded text:
 ut corrumpat omnem269 terram. dubium uidetur utrum enim non erit diluuium intellegendum sit \'quod diluuium corrumpat terram\' — hoc enim diluuia facere consuerunt — an uero non erit tale diluuium, quo terra omnis corrumpatur\\ quod posteriora aperiunt, cum dicit omnem terram non corrumpendam; ostendit enim diluuia quidem esse futura, sed non talia quibus omnis possit terra corrumpi. sensus autprouidentia futura sit domini, ne tantum sit diluuium corporalium passionum, ut anima omnis intereat. et quidem non audeo dicere quia uidetur dominus statuere quod nullius anima possit penitus interire. quid enim de parricida dicimus? quid etiam de homicida, quid de adultero, ueniam reseruamus? unde magis illud arbitror quod prouocet dominus deus noster, ut etiamsi quis leuiores alias habeat passiones, non penitus diuinam desperet gratiam nec omnimodis uicturum se esse diffidat, sed etiamsi est luxuriosus nec potest studium uitare luxuriae, ab adulterio tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ta scoꝵ cõmentis facit ad heret ce¬
lestib. Oĩb igitur qui archamtu¬
euaat inteiptis derelictus eit so¬
lus uoc inaitia cũhis qui cũ ipo eo¬
An uo iget int̾pretationes mosĩ¬
plicio Concintit in celics cũ irã.

Expanded text:
ta sanctorum commentis facit adhaerere caeta sanctorum commentis facit adhaerere caelestibus. omnibus igitur qui extra arcam fuerunt interemptis derelictus est solus Noe in arca cum iis qui cum ipso erant. non indiget interpretatione sermo simplicior - concurri
Abbreviated transcription (Latin):
Iõq nos amo domini afonte sapi¬
encic non rececere pocula uirtutis
haurire: ne quis solemiqitatis
aescat ⁊ ꝓcellam ꝓsequaoms sus¬
nere non possit. Sꝙͥcum ẽ em̃ ꝙ¬
si ep humito hoc faciunt in aitoo
fiet Deleint inquit deuocẽ quod
erat st̃ faciem t̾re s ep̃ti eindens
explanacio. Allegoria a erpositã
nobis diclarat supbiam que seri¬
tollit in hac crena fragiliq substã¬
⁊a: et icitnemor dimoꝵ humana
despiciens ipm̃ arogantis niri hĩ¬
tum incessuq deformat. Quales
oescribi ysaias uide filias oculor
ce resupma. qui solum quidẽ pedĩ
Ptringant uestigns tocum autem
se librent corpore ⁊ inam suspentr
eramnie. Iu pͥora gressu ꝓcedant
ad postiora uertice̾ reclinan eoc
unt spectent t̾ram a fastioianttan¬
ꝙͣ cucis dolores suffixi ut eam incr¬
nire no possint. hos igitur deleint de
lio o uite deus dicens. Omĩs qui se
ex iltat humis. alitur. Nec int̾ meti¬

Expanded text:
ideoque nos admonet dominus a fonte sapiideoque nos admonet dominus a fonte sapientiae non recedere, pocula uirtutis haurire, ne quis sole iniquitatis arescat et procellam persecutionis sustinere non possit. scriptum si in umido hoc faciunt, in arido quid fiet? Deleuit inquit deus omne quod erat super faciem terrae. scripti euidens explanatio, allegoria autem expositam nobis declarat superbiam, quae se extollit in hac terrena fragilique substantia et inmemor diuinorum humana despiciens ipsum adrogantis uiri habitum incessumque deformat. quales describit Esaias Iudaeae filias oculoruce resupina, qui solum quidem pedum perstringant uestigiis, toto autem se librent. corpore at inani suspendant examine, in priora gressu prodeant in posteriora uerticem reclinantes, caelum spectent, terram autem fastidiant tamquam ceruicis dolore suffixi. ut eam inclinare non possint. hos igitur deleuit de libro uitae deus dicens: omnis qui se exaltat humiliabitur nec inter meri
Abbreviated transcription (Latin):
rupcionẽ. monet eiñ uoluptates ca¬
ro ⁊ ipã noluptatitib cõmouetur.
Talis & ꝯmcior corruptela creat. Cã
x corruptele cõmocio mũdiẽ ꝑꝙ̃¬
aĩa innuscuiꝰq degeneratut. Cum
em̃ inciose passiones mencem mo¬
uent corruo telageneratur. Cumer¬
citant studia uirtutum: discipli¬
ne profectus ẽ. Oiã igitur qui erat
marida mortuus eiꝰt. Nec eñ pote¬
rant nõ mori quos canti dilium
senem q u̾boꝵ Cet̾m si allegoriam
aridioris quod siubot lambere
cepent igns exurit: ita anma n¬
si din̾satum humescat uore initu¬
tum poculo quodam inrigata sa¬
piencie ⁊ fonte iusticie. acq intig¬
no castitatis. tanquam arefacca
radice intali cupiditatum defla¬
grat in cendio: uel ꝓfliuo caruis
inlisa ꝓcumbit uñ semp epulati
debet ammus bonoꝵ opetum co¬
gitacones ut priroencie succo mẽs
mebata pinguescat quo nõ fat¬
le dilium cõrlis cedat iurrieatq
arido incurie situ euirata moriat.

Expanded text:
ruptionem; mouet enim uoluptates caruptionem; mouet enim uoluptates caro et ipsa uoluptatibus commouetur, talis autem commotio corruptelam creat. causa ergo corruptelae commotio istius ima uniuscujusque degenerat. Cum enim vitiosae passiones mentem movent, corruptela generatur; cum excitant studia virtutum, disciplinae profectus est. Omnis igitur qui erat in arida, mortuus est: nec enim poterant non mori quos tanti diluvii seriemque uerborum. ceterum si allegoriam aridioris, quod simul ut lambere coeperit ignis exurit, ita anima, nisi diuersarum umescat rore uirtutum poculo quodam inrigata sapientiae et fonte iustitiae atque inriguo castitatis, tamquam arefacta radice uitali cupiditatum deflagrat incendio uel profluuio carnis inlisa procumbit. unde semper epulari debet animus bonorum operum cogitationes, ut prudentiae suco mens inebriata pinguescat, quo non facile diluuii corporalis cedat iniuriae atque arido incuriae situ euirata moriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ant. ꝓ hos igitur montes iͨ aduenit
cõpͥmens euangelicis disputaci¬
ombꝰ feroces istiꝰ corporis inotus:
atq illã altroinẽ cordis ⁊ se extollẽ¬
tem supbiam oberiencia et huili¬
tate sin cesttuens: meritoq fcucꝰ
mansuetudinis ferre ceperinnt.qͦs
añgramũ passionũ diluma subru¬
ebant. De mio aut̃ cubitor sic quidã
añ nõs estimauerut quod quinq
sensus triplicem allectione in hẽ
ant eoquod iusus insibile uidet
et au ditis au dibile audit. et ado¬
ratus adorabile adoratur.et gus
gustabile gustat et tactꝰ quod̾ ã¬
genoi subitancie subiacet cangio
Iõqͥnqr sensus tͥpliciter estimatist
uł secunõ illiro scͥbe tibi t̾pliciter.
Egotũ illiro cõmodius puto ut sẽ¬
sus t̾rem hoĩs atq ammalis et spi¬
ritalis accipiam quos stia dilumi
fluenta transcenderint. Mito mor
lr carins corruptelam uroicio ꝓ¬
cellose cõmor̾nis exp̾ssit cõmocio
em̃ uiciosa non est i ꝑ affectꝰ cor¬

Expanded text:
ant. Per hos igitur montes Christus advenit, ant. Per hos igitur montes Christus advenit, comprimens Evangelicis disputationibus feroces istius corporis motus, atque illam altitudinem cordis et se extollentem superbiam oboedientia et humilitate sui destruens, meritoque fructus mansuetudinis ferre coeperunt quos ante grauium passionum diluuia subruebant. de numero autem cubitorum sic quidam ante nos aestimauerunt, quod quinque sensus triplicem collectionem hant; eo quod visus visibile videt, et auditus audibile audit, et odoratus odorabile odoratur, et gustus gustabile gustat, et tactus quod tangendi substantiae subjacet, tangit. ideo quinque sensus tripliciter aestimati sunt uel secundum illud: scribe tibi tripliciter. ego tamen illud commodius puto, ut sensus terreni hominis atque animalis et spiritalis accipiam, quos illa diluuii fluenta transcenderint. Mento morliter carnis corruptelam indicio procellosae commotionis expressit. commotio enim uitiosa non est nisi per affectus cor
Abbreviated transcription (Latin):
b quib buc atq illuc tauquã suꝑ
dolore iactatur. Illud quoq ũ pre¬
unttendũ arbitror. qr scpͥtura nõ
pretut. qũtis in imiero cubitis. aqͥ
montes. aqua fuisse dixit simplex
itaq intellctus p. Allegoria aut̾
qͥnq sensus cõplectitur qi ni sunt
in corpore uro uelut excelsi montẽ
qui hanc carnẽ passionuĩ obũbrãt.
Et płinq incursantur bestus et
eragitantur condensa et apaca eo¬
rum. uñ et doꝰ ꝑ nacionũ credenci¬
um fidem ueuiens ad eccãm suam
uenit alibano sicut ait abacue ꝓ¬
pħ̾a dicens dominꝰ uemet amõ¬
te umbroso⁊ opacco.Eccãquoq
ueint alibano sicut habent canti¬
ca rancicor. Ita enĩ legimus. Ad es
huc alibano sponsaades huc aliba¬
ne. Drausibis et ꝑtransibis apnoͦ
fider acubilib leonũ et ioncib
dor quod gentiles populi quiuesut
bestialiũ passionũ granes pacie¬
bantur in cuxsus: mĩc altitiroine
fitei ⁊ sublunitate deuocionis me¬

Expanded text:
ibus, quibus huc atque illuc tamquam super ibus, quibus huc atque illuc tamquam super dolore iactatur. Illud quoque non praetermittendum arbitror, quia scriptura non praeteriit, quantis numero cubitis aqua per excelsos montes aquam fuisse dixit. simplex itaque intellectus patet, allegoria autem quinque sensus conplectitur, qui sunt in corpore nostro uelut excelsi montes, qui hanc carnem passionum obumbrant et plerumque incursantur bestiis et exagitantur condensa et opaca eorum. unde et dominus per nationum credentium fidem ueniens ad ecclesiam suam uenit a Libano, sicut ait Ambacum propheta dicens: dominus ate umbroso et opaco . Ecclesia quoque venit a Libano, sicut habent Cantica Canticorum. Ita enim legimus: Ades huc a Libano, sponsa, ades huc a Libano. Transibis et pertransibis a principio fidei, a cubilibus leonum, et montibus pardorum , quo gentiles populi, qui velut bestialium passionum graves patiebantur incursus, nunc altitudine fidei, et sublimitate devotionis me
Abbreviated transcription (Latin):
est secimoũ lrãm. Clairdenda fint.
archa et tuto sepienda minumine
ne eam uaga dilum fluentil pene¬
trarent. Alcioris quoq sensus non
incongrua in t̾pretacio: si corpus
huãmum cui archa ħ que describit᷑
figuratur Septum corio uroicemꝰ
afrigore estuq oefendi quod artifex
deus ad oĩm menbroꝵ proctionẽ
naturalib uestunt exuiis ⁊ quo¬
dam circum fulso indint operim̃to
ut n frigore congelescat nec esti¬
uo calore soluatur Exindauit igi¬
tur aqua et leuauit accham et fere¬
batur sĩ sũmum aquacum. nõ in¬
m̾co exiudaint aqua: qũ celi ca¬
caracte apte sunt et de t̾ra erupti
sunt fonces aquarũ et flumina. ꝙ
magnaenfasi dictũ ẽ. Ubi em̃ erup¬
co ibi inreuocabilis effusio. fit ncõ
est. nec retim facilis ingencium
placio fluentor. mamfestum ẽ igit
quod scpͥcum ẽ. u̾m si alcuis spectã¬
dum putes caro nrã diusis agita¬
tur et freti modo fluctuat passiom¬

Expanded text:
est secundum litteram. claudenda fuit est secundum litteram. claudenda fuit arca et tuto saepienda munimine, ne eam uaga diluuii fluenta penetrarent. altioris quoque sensus non incongrua interpretatio, si corpus humanum, cui arca haec quae describitur figuratur, saeptum corio iudicemus a frigore aestuque defendi, quod artifex deus ad omnium membrorum protectionem naturalibus uestiuit exuuiis et quodam circumfuso induit operimento, ut neque frigore congelescat nec aestiuo calore soluatur. exundauit igitur aqua et leuauit arcbatur super summum aquarum. Non immerito exundavit aqua, quando coeli cataractae apertae sunt, et de terra rupti sunt fontes aquarum et flumina. Quod magna emphasi dictum est. Ubi enim eruptio, ibi irrevocabilis effusio sit necesse est; nec retineri facilis ingentium prolapsio fluentorum. manifestum igitur quod scriptum est. uerum si altius spectandum putes, caro nostra diuersis agitatur et freti modo fluctuat passion
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt corporis ꝯtinentiam ut ad¬
serciom sue fidem testimomo so¬
buie carins ad quirant et si sensu
to excusabiliores habentur cĩ aut̾
uenena mentis ⁊ otagia corporee
obscentatis sensum dem ingorẽ¬
q confimount: atq aminũs mẽ¬
to lubricus motu. malicie fedus
atram̃to. crudelitatis furore suc¬
census eciam corpor alib flagicus
imptitatur. auaros quoq actectus
ipatiens mediocrum facultatũ
luxurie cpiditate eftun dendiq
libidine precipitatur infacimis
ad pecende salucis aliene: tuc mag¬
nũ ẽ diluiuũ oĩb patit ingruen ci¬
b passionib cũc se insipie̾ncia ui¬
uuticia trineritas. iprobitas p¬
fidia de supiora ꝑte tãquã carreic¬
te nientis indentur esfu deie. Iñ¬
eriupunt decorporis fonte t̾rem li¬
bido cemulencia. luxuria postremo
diu̾soꝵ crumnum ꝓlapsionesque
peintus corporis robur et ingdrẽ
mentis effeminanc Et clauoit d̾s
a foris archam. S̾mo mamfestus

Expanded text:
nolunt corporis continentiam, ut adnolunt corporis continentiam, ut adsertioni suae fidem testimonio sobriae carnis adquirant. etsi sensu to excusabiliores habentur. cum autem uenena mentis et contagia corporeae obscenitatis sensum omnem uigoremque confundunt atque animus incerto lubricus motu, malitiae faetidus atramento, crudelitatis furore succensus etiam corporalibus flagitiis incitatur, auarus quoque affectus inpatiens mediocrium facultatum luxuriae cupiditate effundendique libidine praecipitatur in facinus adpetendae salutis alienae, tunc magnum est diluuium omnibus pariter ingruentibus passionibus, tunc se insipientia iniustitia temeritas inprobitas perfidia de superiore parte tamquam cataractae mentis uidentur effundere. inerumpunt de corporis fonte terreni libido temulentia luxuria, postremo diuersorum criminum prolapsiones, quae penitus et corporis robur et uigorem mentis effeminant. I Et clausit deus a foris arcam. sermo manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
causis causis beneficioꝵ suoꝵ ut
nõ penitus deleat eoꝵ substanciã
quos ip̃e donauit Et rupti sumt o
fontes abyssi et cataracte celi ap¬
te sunt. uim diluin sopͥtura ꝯue¬
ment̾ expssit dicũs celum et t̾rm
parit̾ eẽ cõmota equib elemen¬
tis constat istius iũoi oĩ pͥncipi¬
ũ. uudiq ergo influentib aqua¬
rũ molib. conclusum gemus ho¬
& ad altiorẽ ptui sensunm. celi sm¬
bolo humana meus siginfitatur.
t̾re &̾ appellacione corpus et sensꝰ.
magua igitur uaufragia: qũ mẽ¬
tis pariter et corporis sensũq om̃i
turbo et ꝓcella ini dentur Diligẽ¬
t dicta pensennis pli̾q fraus
mentis et dolus ex̾cent uenenũ.
s tñ sob̾etas corporis et cõtmen¬
tia obuinbrant mentis imꝑbita¬
tem. Fixꝙ̃t incto fidei atq opimi¬
oins sue mens lub̾caẽ s tñ caro de¬
licus et luxuria uacat ut fragili¬
tas errorem mentis excuset situt
multi sunt hrcicoꝵ qui ptender

Expanded text:
us causis beneficiorum suorum, ut us causis beneficiorum suorum, ut non penitus deleat eorum substantiam quos ipse donauit. Et erupti sunt omnes fontes abyssi et cataractae caeli apertae sunt. uim diluuii scriptura conuenienter expressit dicens caelum et terram pariter esse commota, ex quibus elementis constat istius mundi omne principium. undique ergo influentibus aquarum molibus conclusum genus ho ad altiorem pertinet sensum, caeli symbolo mens humana significatur, terrae autem appellatione corpus et sensus. magna igitur naufragia, quando mentis pariter et corporis sensuumque omnium turbo et procella miscentur. diligenter dicta pensemus. plerumque fraus mentis et dolus suum exercent uenenum, sed tamen sobrietas corporis et continentia obumbrant mentis improbitatem. frequenter incerto fidei atque opinionis suae mens lubrica est, sed tamen caro deliciis et luxuria uacat, ut frugalitas errorem mentis excuset, sicut multi sunt haereticorum, qui praetendere
Abbreviated transcription (Latin):
fcũctibꝰ feiens. Quoo solum uiu¬
uꝰ adunrabile ẽ pͥncpale m̃tis
uitetiit. Oia ula seruantur ideo
nõ post collectos fructus infini¬
ditur aqua: ne beneficiũ magio
ꝙͣ diluniũ t̾ra sentiret Demq u
uo a pudegi pcios temꝑe s mense
oiu̾lo nilus exinidat. ut iacendi¬
semĩb t̾ra molescat et blandiore
sum clem̃tiore g̾imo semina mis¬
sa suscipiantur. Quod autẽ serceu¬
tesimo anno noc fit diliuuum il¬
lio uidetur ostendere quia srto
uatur quia fons sexagesimi et sex¬
centesu sertus ẽ mus. Ioẽ autem
et pͥmus et centesimꝰ septimus
mensis dicitur. S magis pͥmu
obsuare debeinus ꝙ post diluu¬
um u̾no tẽpore colendoꝵ cura re¬
paretur agroꝵ et placidi acq ube¬
Ne solis uicpiat futura ꝓcedere.
Quo siginficatur iniquai aeu
se facturum quo fecit ei drouniuir
inmanib delictis cet offensulorn¬
rauil ueuiaui temporis et uium
racio promittit quodeciã iratus
admoneatur cam precedentib¬

Expanded text:
fructibus ferens. Quod solum munfructibus ferens. Quod solum munus admirabile est, principale mentis ur omnia illa seruantur? ideo non post collectos fructus infunditur aqua, ne beneficium magis quam diluuium terra sentiret. denique uerno apud Aegyptios tempore, sed mense diuerso Nilus exunseminibus terra mollescat, et blandiore sinu, clementiore gremio semina missa suscipiantur. Quod autem sexcentesimo Noe anno fit diluvium, illud videtur ostendere quia sexto vatur; quia fons sexagesimi et sexcentesimi sextus est numerus. Idem autem et primus et septimus mensis dicitur. Sed magis primum observare debemus; quod post diluvium verno tempore colendorum cura reparetur agrorum, et placidi atque uberis soli incipiat fetura procedere. Quo significatur numquam Deum se facturum, quo fecit exordium; nisi inmanibus delictis esset offensus. simul ueniam temporis et numeri ratio promittit, quod etiam iratus admoneatur tam praecedentib
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ cẽpis nõ ambigitur qñ augẽtꝰ
nascencia. ager ꝑturit t̾racumꝰ pa¬
titur atq aumanciũ futura sefũ¬
dit. Tuc̃ ergo fecit diluuiũ: qñ do
lor maior coꝵ foret qui insua ha¬
binidancia piuuebant᷑ Gunc ula¬
o tribilior tanquam dicentis di.
Eoce oĩa secinid̾ libalitatis dme
ꝓuidendie gracia diues naturage
tritico. et horeo camꝑi replentur
come arbor uenturi tructus flori¬
bus uestiũtur nõ oeẽ t̾ra obseqio
sius nõ bestie mnuncrib suis. q̃ sol¬
lepnes soluũtur in ꝑtus. ut hom
ii uichil desit. homo solus ptib
sins deẽ. Nescit auctorem suũ aq
ei oĩa in inistrantur. uegligit con¬
ditorem despicit homo remima¬
torẽ suũ. cũ deus opus suũ nõ
despererit. pereãt cum hoĩe oĩa pp̃
quẽ nata sunt oĩa. Insins ounai¬
is cõsumatur homo: cũ sua doce
moriatur. Nichilaũ hoĩem t̾ra de¬
liquerat Nullus errait infructi¬
bus in hoiẽ solose degenerasse
coguoscit symas et cribulos p

Expanded text:
 ambigitur, quando augentur nascentia, ager parturit, terrarum pariter atque animantium fetura se fundit. tunc ergo fecit diluuium, quando dolor maior eorum foret qui in sua abundantia puniebantur, tunc ultio terribilior tamquam dicentis dei: \'ecce omnia secundum liberalitatis diuinae prouidentiae gratiam diues natura gentritici, hordeo campi replentur, comae arborum uenturi fructus floribus uestiuntur: non deest terra obsequiis suis, non bestiae muneribus suis, quae sollemnes soluuntur in partus, ut ini nihil desit: homo solus partibus suis deest, nescit auctorem suum a quo ei omnia ministrantur, negligit conditorem. Despicit homo remuneratorem suum, cum Deus opus suum non despexerit. Pereant cum homine omnia, propter quem nata sunt omnia. In suis divitiis consumatur homo, cum sua dote moriatur. Nihil ante hominem terra deliquerat, nullis erravit in fructibus: in homine solo se degenerasse cognoscit, spinas et tribulos pro
Abbreviated transcription (Latin):
insermone sui hẽat claritatem. et ip̃ã
statim specie lumen eis effulgeat.
maximie cũ pacificaloquitur qmĩ
huc̃ queq ramulum pacẽ pecentes
p̾ferie cõsueuerunt. Gulit ramulũ
eo ꝙ simplicitas puritate et sinceri¬
cate̾ seiina quedam aurib iĩs uti¬
litacis infimoit et bone dotena uir¬
tutis ut adiusticiam ꝓuocat ⁊inu¬
tat ad pͥm̃ bone sibi ꝯmissũ disaipl¬
ne autgerende. peintencie ⁊ sequen¬
de cõuersacionis cupidicatem inot
pccõri. uñ preterea cognoint sc̃o noe
qr defecerit aqua afra sicꝰ scpͥtũ ẽ. con¬
liderano udetur. Pͥdo oĩm secintou

Expanded text:
in sermone sui habeat claritudinem, et ipsa in sermone sui habeat claritudinem, et ipsa statim specie lumen ejus effulgeat, maxime cum pacifica loquitur; quoniam hunc quoque ramulum pacem petentes praeferre consueverunt. Tulit ramulum, eo quod simplicitas puritate ac sinceritate semina quaedam auribus nostris utilitatis infundit: et bonae doctrina virtutis aut ad instantiam prouocat et inuitat ad praemium bonae sibi conscium disciplinae aut gerendae paenitentiae et sequendae conuersationis cupiditatem inicit peccatori. Unde praeterea cognouerit sanctus Noe quia defecerit aqua a terra, sicut scriptum est, considerandum uidetur. primo omnium secundu
Abbreviated transcription (Latin):
quib tenebris occultam. d diur¬
no candore fulgentẽ expectasse us
ad occasum deiꝰ ac siadeum regres¬
sã apud q̃eciam uesptenebras ha¬
bere nõ poss. foluĩ quoq quod se¬
cũ detulit ⁊ sibrene illuro folu
detulisse urocatur spẽ eoꝵ quos su
i peiteret eiroris et si no magnã
aliꝙͣ tam̃ siginficaut foliũ ei sñ
uirgultoeẽ uõ poterat ergo quasi
gunnantis correpcionis licet nõ
maginĩ aliquo cñ uexit insigne. et
folun olec inqua arbore osinage¬
ueratir ex qua oleũ conficitut
quo mat̾iale hoc lume fouetur. et
cenebrarum fugatur obscuritas.
Qiida magis ꝙͣ lumẽ familiati
uirtuti d̃ foliũ ergo ⁊ ramulus in¬
signe ẽ correccioins. correccio aut̾
quasi radicem si peitenciam hab.
qr peuitencia uõ pot̾ inturbidis. s
urhis qui iã spiritalem sermonẽ
acceperunt gerininare. Inore quo¬
q uonfrustra ramulus olee uidet
eẽ delatus. eo quod iltus ⁊ sapiencia

Expanded text:
quibusdam tenebris occultam, sed diurquibusdam tenebris occultam, sed diurno candore fulgentem expectasse usque ad occasum diei ac sic ad eum regressam. apud quem etiam uesperi tenebras habere non posset. folium quoque quod secum detulit, etsi breue illud folium detulisse uideatur, spem eorum quoi poeniteret erroris, etsi non magnam, aliquam tamen significavit. Folium enim sine virgulto esse non poterat. Ergo quasi germinantis correctionis, licet non magnum aliquod, tamen vexit insigne et folium oleae, in qua arbore oliva generatur, ex qua oleum conficitur, quo materiale hoc lumen fovetur, et tenebrarum fugatur obscuritas. Quid autem magis quam lumen familiare virtuti est? Folium ergo et ramulus insigne est correctionis; correctio autem quasi radicem sui poenitentiam habet, quae poenitentia non potest in turbidis, sed in iis qui spiritalem jam sermonem acceperint, germinare. In ore quoque non frustra ramulus oleae videtur esse delatus, eo quod virtus et sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
re consperenit. encõtandi eius
et corrigendi non despat ꝓfectinm.
non sit: tũ uisitacionis speculam
aũ pͥmittit Deinde non negligie
iuste expectacionis excubias ⁊ pau¬
lisp pasłionib cedĩts operit facul¬
catem medendi. Que ubi fuit obla¬
ta suũ uõ int̾mittit officiũ. Ita er¬
go ⁊ sapiens u̾bis ac disputaciom¬
b tanquam medicus medicam¬
cis contrarias curare uesiderat pas¬
siones. Et quia moĩb remedio di¬
uim fauoris utendum ẽ ioseptẽ
expectauit dies quib mundus
oĩs describitur absolutus et opato¬
ti requies inimstrata. ut ex ilo auc¬
tore oim̃ sumeretur disciplina op¬
acione humaue. Regressaigitur co¬
lumba aduesperam hñs fosiũ olee
trainum inore suo. Nonociose ad
uesperam posuit. ⁊ regressam ⁊ habẽ¬
tem folum olee. ⁊ ramulũ ⁊morẽ
suo. ut non fugitantem uirtute
arbitreris ꝓfectus futur. ut qͥs p¬
sic adquirere. u rursus tanquã
siue lumineam fuisse cognoscas. et

Expanded text:
re conspexerit, tamen commutandi eius re conspexerit, tamen commutandi eius et corrigendi non desperat profectunon sit, tamen uisitationis speculam ante praemittit, deinde non neglegit iustae expectationis excubias et paulisper passionibus cedens operitur facultatem medendi, quae ubi fuerit oblata, suum non intermittit officium: ita ergo et sapiens uerbis ac disputationibus tamquam medicus medicamentis contrarias curare desiderat passiones. et quia in omnibus remedio diuini fauoris utendum est, ideo septem expectauit dies, quibus mundus omnis de scribitur absolutus et operatori requies ministrata, ut ex illo auctore omnium sumeretur disciplina operationis humanae. Regressa est igitur columba ad uesperam habens folium oleae et ramum in ore suo. non otiose et uesperam posuit et regressam et habentem folium oleae et ramulum in ore suo, ut non fugitantem uirtutem arbitreris profectus futuri, si quos possit adquirere, neque rursus tamquam sine lumine eam fuisse cognoscas et
Abbreviated transcription (Latin):
et si sui hram plauũ uidetur nõ faci¬
le tñ colligas insi unisapientis ti¬
bi nota sit consuecudo. Qui uelut
speculatͥoe urtute ucitur. et ei explo
ca ergo uirtus expendit uaturas
ut si qua eatum sͥ in detur cõmit¬
tere ꝓfectum ei possit duĩgere ꝯ¬
inuius enĩ quedam ẽ bonitas sapi¬
encie.⁊ liberalis ⁊ larga utilitatis ut
quas morigeras sͥ cerint ad societ
ubi a ꝓposito suo inderit aliquoꝵ
recalcitrare naturam ueluc adhos¬
picium familiare sͥ reuolat ⁊ rec̾¬
rit.ꝙͣ sapiens et nidustrius cau¬
ꝙͣ uianu quadam m̃tis festinat
excipe oẽ cor aperiens suũ quo eãł
ab sentem ⁊̃ cenebat. Nũquam enĩ
potest sapiẽs exoris ꝓpͥe cẽ uirtutro
quio p̾t̾eat sibi uelit quod tenuit
septem dieb alus colũbani ⁊ it̾m
diuisit cam irͥut adũtas quod bo¬
num sapientis optimũq ꝓpositum
semꝑ sibi eciam alios adiungere stu¬
des errautes emendare corngere ua¬
gantes: Siquem inpͥncipid refili¬

Expanded text:
um litteram planum uidetur, non facile tamen colligas, nisi uiri sapientis tibi nota sit consuetudo, qui uelut speculatrice uirtute utitur et ei explormmittere. ea ergo uirtus expendit naturas, ut si qua earum sibi uidetur adcommoda, profectum ei possit adiungere. communis enim quaedam est bonitas sapientiae et liberalis et larga utilitatis, ita ut quas morigeras sibi cernit adsociet. ubi autem proposito suo uiderit aliquorum recalcitrare naturam, uelut ad hospitium familiare sibi reuolat et recurrit, quam sapiens et industrius tamquam manu quadam mentis festinat excipere, omne cor aperiens suum, quo eam etiam absentem tenebat; numquam enim potest sapiens exors propriae esse uirtutis. Quid praeterea sibi uelit quod tenuit septem diebus aliis columbam et iterum dimisit eam, nisi ut aduertas quod bonum sapientis optimumque propositum semper sibi etiam alios adiungere studet, errantes emendare, corrigere uagantes? si quem in principio resili
Abbreviated transcription (Latin):
arn ertensionem uu̾sa rumpant᷑
S sit quedam mensura ⁊ ꝙ dã dine
u̾tutis exam̃. Est ergo in insibilis de¬
i que et spẽ istius archus extendẽdi.
et reunttendi mod̾atur ꝓ d̾ina uo¬
luntate umsericoroia potestate que

Expanded text:
iam extensionem uniuersa rumpantur, sed sit quaedam mensura et quoddam diuinae uirtutis examen. est ergo uirtus inuisibilis dei, quae et specie istius arcus extendendi et remittendi moderatur pro diuina uoluntate misericordia potestate, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃is mei qui incelis ẽ Studia hoibꝰ
uictutis inspirans et cupiditatem
dine cogitaciomis infundens. Ergo
t̾rene cogitaciones ⁊ infirine quasi
einrate ⁊sũ usu sanginins hũtur. ut
ille cui ratus dicitur qui sanginius
plurimũ aiserit. et enĩ sangunns
effusione frigescit. Quisq igittir di¬
ligens intutum ẽ crbos abligat ⁊re¬
icit corpales aͥ qͣtu scit sacis ẽẽ nate᷑.
Quis ã negligencior canquã lubricũ
et aquosũ uite istius fiut cursum se
cutus quasi amissis uestigus ĩut̾m
decidit ⁊ uentrem. Itaq eãq sunt t̃¬
rena desiderat cybicelestis aliemis.
et qui non possit dicere urã ã cõuer¬
sacio in celis est. Iõq ut aosecretos p¬
ipõ isu secũdũ precepta et doctrũas
hominũ. que sunt racionẽ quide
habencia sapienae mobẜuacione
religioms ⁊ humilitate cordis nou

Expanded text:
patris mei, qui in caelis est, studia hominibus patris mei, qui in caelis est, studia hominibus uirtutis inspirans et cupiditatem diuinae cognitionis infundens. ergo terrenae cogitationes et infirmae quasi euiratae et sine usu sanguinis habentur, ut ille euiratus dicitur, qui sanguinis plurimum amiserit: etenim sanguinis effusione frigescit. quisque igitur diligens uirtutum est cibos ablegat et reicit corporales, nisi quantum scit satis esse naturae, quisque autem neglegentior tamquam lubricum et aquosum uitae istius cutus, quasi amissis vestigiis in uterum decidit et ventrem. Itaque ea quae sunt terrena desiderat, 267 cibi coelestis alienus: et qui non possit dicere: Nostra conversatio in coelis est . Ideoque ut ad secretos pipso usu, secundum praecepta et doctrinas hominum quae sunt rationem quidem habentia sapientiae, in observatione religionis et humilitate cordis
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ ulum explanat Cũ eiũ hoc loco
dixerit sanguine̾ amunam utiq sig¬
inficaint aluro eẽ aĩam: aliuo san¬
ip spiritum uitalem uon perisse cã¬
tum et sũ sangume usum afferre iu¬
uendi o cõmiscer sangu quia
sunt que appellantur arsterie ueluc
receptacula sp̃ẽ que nõ solui aereu
purum amplectinitur. S eciam sã¬
gunem s minorem longe sangui¬
ius portionẽ. Gemina em̃ cum uasa
sangunus multos amplius spẽ. iã
tempacio pio diu̾sicate uature est
hoĩm singuloꝵ. Alcior autem sensus
delectarete d. qui sigificat sang̾¬
uem asam ideo dictum. quia sango
naporem laudis assup̃serit. oiñs de¬
licias uencris exclioit. Ea igitur cogi¬
tacionum que sunc carualia atq ter¬
reua. muirtucis inquit ardore posi¬
ci reicietis: quasi in habilia spiritali
cybo. Non eiũ carne mauoucabat. ħ
est t̾renum aliquid cogitabat qui
dixit. a s̃ cybus ẽ ut faciã uolũtatẽ

Expanded text:
locus illum explanat. cum enim hoc loco locus illum explanat. cum enim hoc loco dixerit sanguinem animam, utique significauit aliud esse animam. aliud sanipsum spiritum vitalem non per se tantum et sine sanguine usum afferre vivendi, sed commisceri sanguini; quia sunt quae vocantur arteriae velut receptacula spiritus, quae non solum aerem purum amplectuntur: sed etiam sanguinem, sed minorem longe sanguinis portionem. Gemina enim cum vasa sanguinis, multo amplius spiritus. iam temperatio pro diuersitate naturae est hominum singulorum. altior autem sensus delectare te debet, qui significat sanguinem animam ideo dictum, quia sanguiaccensus et uaporem laudis adsumpserit, omnes delicias uentris excludit. ea igitur cogitationum quae sunt carnalia atque terrena in uirtutis. inquit, ardore positi reicietis quasi inhabilia spiritali cibo. non enim carnem manducabat, hoc est terrenum aliquid cogitabat qui dixit: meus cibus est ut faciam uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eat passiones q̃ nõ noceant. s
delecteuc Ideo inpucipio sc̃s moyses
ruforuit uos atq instripeit deinsus¬
Slacione Aic ut nõ laberemur opisu¬
omb duisis phuosophor qui oibi
ip̃i coustare non poisunt pniq eiti
nanria senserunt uticucias reuis uis¬
cipuli sangumẽ eẽ aĩam dicentes. Is¬
tam utiq aĩam qua ununnus que
ẽ sensibilis nõ ulã aminoui que rõ¬
nabilis. ⁊ intelligibilis intioris ho¬
inimo eitimatur ypocrates autem
⁊ sicritie nõ imphauit ingenisĩ nec
dusputacionem eus redargint tũ
sentence nõ adquicint arubociles
eius deliciam dixit ignem alii ẽẽ uo¬
luerunt. Nos igitin hiuinodi uiui¬
siouem tencainus ut separemus q
bule illarũ igitur et utalis et delec¬
tabilis aĩc ycu substancui sango
appellatur. in quiboam. licet eciam
scuptura dixit aĩa tocius carins sã
guis ẽ Ppric igitur amma carins
sanguine appellauit. Iucarue eĩ delee¬
tacio et passio: non mens et racioana¬
Ao.TAmen si diligent intendas hie

Expanded text:
t. sed delectent. Ideo in principio sanctus Moyses informauit nos atque instruxit de insufflatione animae, ut non laberemur opinionibus diuersis philosophorum, qui sibi ipsi constare non possunt. plerique enim uaria senserunt, uti Critias et eius discipuli sanguinem esse animam dicentes, istam utique animam, qua uiuimus, quae est sensibilis, non illam animam, quae rationabilis et intellegibilis interioris hominis aestimatur. Hippocrates autem etsi Critiae non inprobauit ingenium nec disputationem eius redarguit, tamen sententiae non adquieuit. Aristoteles endelechiam dixit, ignem alii esse uoluerunt. nos igitur huiusmodi diuisionem teneamus, ut separemus qubile. illarum igitur et uitalis et delectabilis animae partium substantia sanguis appellatur a quibusdam, licet etiam scriptura dixerit: anima totiusguis est. proprie igitur animam carnis sanguinem appellauit; in carne enim delectatio et passio est, non mens et ratiocinatio. tamen si diligenter intendas, hic
Abbreviated transcription (Latin):
guentia pinanere. Ergo cẽpora sũt
q̃ aut corrũpunt. aut ueseruant ꝓ¬
ut ipã sin hibuint qualitatem. Iõq
aunus excõtrarus oucitur uere au¬
cũno estate hieie. sic̾ armonia can¬
cuene pinixtis grauib et acutis ur̃
cousistẽ ita ergo et inimdus iste ex
coutratus continetur aere et t̾ra ig¬
in et aqua. Nrã quoq corpora frĩ¬
gore et calore. humore et siccitate
queudã uature oroinẽ ẜuant. Ram
si nacuralis ordo ac menfuracon¬
fiuiditin. tud ncõe ẽ seqͣtur int̾itus.
Ergo ccum oroinem cẽporũ oñs re¬
mota confusione dilumi ad pscue¬
raucia mundi ꝓmitcit fututum
Ilor autem sensus hoc habet. ut ꝑ
ser̃ intelligaims pncipium. p
finem. Inutroq salutis ẽ causa. al
sublato fine puͥcipiũ. et fimis ĩpli¬
sincno di insoc unmdo est gerus
memorat humauin. ut cũ inapit
auus finiatur cũ fuatur incipiat uͭ
medio iniundus tempe resolliatur
itaet mens qũ aliquid uroetur inci¬
pe adfinẽ us conteiront ⁊ opis sin t̃¬

Expanded text:
ra sunt quae aut corrumpunt aut reseruant, prout ipsa sui habuerint qualitatem. ideoque annus ex contrariis ducitur, uere autumno aestate atque hieme. sicut armonia cantilenae permixtis grauibus et acutis uidetur consistere, sic ergo et mundus iste ex contrariis continetur, aere et terra, igni et aqua. nostra quoque corpora frigore et calore, umore et siccitate quendam naturae ordinem seruant. nam si naturalis ordo ac mensura confunditur, tunc necesse est sequatur interitus. ergo certum ordinem temporum dominus remota confusione diluuii ad peraeuerantiam mundi promittit futurum. altior autem sensus hoc habet, ut per semen intellegamus principium, per finem. in utroque salutis est causa. altsublato fine principium et finis in prisurum, dum in hoc mundo est, genus memorat humanum, ut cum incipit annus, finiatur, cum finitur, incipiat, non medio mundus tempore resoluatur. ita et mens quando aliquid uidetur incipere, ad finem usque contendat et operis sui te
Abbreviated transcription (Latin):
ON mediocriter
eciam scrutantur
anat̾ialẽ inimerũ
tristiorib hẽ delende creature de¬
putatum ebdomoda aucem consti¬
tuciom tocius mnuudi. hoc ẽ leticio¬
rib s fortasse referatur quio eciamser.
uite tempe debrat ercorrectione laus
cõpari quo pot̾ pimienoa culpa cõ¬

Expanded text:
on mediocriter etiam scrutantur materialem numerum tristioribus, hoc est delendae creaturae deputatum, ebdomada autem constitutioni totius mundi, hoc est laetioribus. sed fortasse referat quid quod etiam uitae tempore debeat ex correctione laus comparari, quo potest punienda culpa com
Abbreviated transcription (Latin):
dicium est. quia scpͥtũ ẽ. Exui tum¬
cam uicaui quõ induaz eau: laui
pedes meos. quomodo inqumabo al¬
los: Quam igitur tumcam exue¬
rit et nõ inuenent quem adinodũ
niduat eam descpͥturis sipossumꝰ
reueleinus. Est emĩ quedam tumor
corpalis sunt cupiditatum quedã
intexta uelamina. s ideo int̾dum
melius ẽ iuoum eẽ corpore quam
corde uelatum. uñ eciam paulus ã
monet et cos expoliani multo me
lius quam su ꝑuestiri Dicens eci¬
am alibi. Expoliantes uos uetem ho¬
mmẽ cã actib eius induite nouũ
qui renouatut in agincione s m y
inaginẽ eius qui creauit eũ. Ergo
qui erpoliata ẽ et pedes lotos luꝰbet¬
quinan possit. Oblisciturx
ciam qd̾ hauserat ꝑ uaturam. & de¬
nus hic igituret iustus amor mis¬
liens añ daid regiam se lauantie
Sr nonsolum lauit seciam uia¬
uit ut in eodem accepimus libo
amuo magrum requiescamus
incastellis diluculo surgamus ĩ
uiunicas: in deainus ni floruit

Expanded text:
um est, quia scriptum est: exui tunicam meam, quomodo induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? quam igitur tunicam exuerit et non inuenerit quemadmodum induat eam de scripturis, si possumus, reuelemus. est enim quaedam tunica corporalis, sunt cupiditatum quaedam intexta uelamina, et ideo interdum melius est nudum esse corpore quam corde uelatum. unde etiam Paulus nos admonet expoliari multo esse melius quam superuestiri dicens etiam alibi: expoliantes uos ueterem hominem cum actibus suis induite nouum, qui renouatur in agnitionem secundum imaginem eiusquae exspoliata est, et pedes lotos habquinari non possit; obliviscitur iam quod hauserat per naturam. magnus hic igitur et iustus amor mulieris ante Dauid regiam se lauantis. Sed non solum lauit, sed etiam uocauit, ut in eodem accipimus libroamus in agro, requiescamus in castellis, diluculo surgamus in uineas, uideamus si floru
Abbreviated transcription (Latin):
Idetis quẽ admn querat que de¬
siderat inuenire ut nõ tunc¬
at uulnerari. S ħ uuluera nõ me¬
tuenda sunt s optanda: quia uul¬
uera caritatis sunt. sicut ipẽ dixit.
uuluerata caritate sum ego. Bona
caritatis uulnera. Demq utiliora
uuluera amici quam uoluptana
oscula inimici. Merito igitur uutu
que pallium ꝑdidit aut̃ fortassis
iõ mida qr nõ mĩquam uirtutis ẽ
optum nõ hẽre pectus. cor nõ hẽre
uelatum. Demq uelata illa. hoc ẽ
sỹnagoga q̃ hẽbat uelam̃ in lectione
t̾is testam̃ti qd̾ nõ reuelatur:. qm̃ ĩ¬
xpõ euacuatur uelamẽ Quã syna¬
gogam xp̃e despexit. et spreuit. uũ
hodieq uelamen sup̃ coruideoꝵ po¬
situm est. At nõ ea q̃tota ad domini
mente cõu̾titur ut gloriam domi¬

Expanded text:
idetis quemadmodum quaerat quem desiderat inuenire, ut non timeat uulnerari. sed haec uulnera non metuenda sunt, sed optanda, quia uulnera caritatis sunt, sicut ipsa dixit: uulnerata caritatis ego. bona caritatis uulnera. denique utiliora uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. Merito igitur nuda. quia pallium perdidit, aut fortassis ideo nuda, quia nonnumquam uirtutis est opertum non habere pectus, cor non habere uelatum. denique uelatam illam, hoc est synagogam, quae habebat uelamen in lectione ueteris testamenti, quod non reuelaturo euacuatur, uelatam inquam synagogam Christus despexit et spreuit, unde hodieque uelamen super cor Iudaeorum positum est. at uero ea quae tota ad dominum mente conuertitur
Abbreviated transcription (Latin):
q tenebris et troceo diei surgentis
rubore duisa ac discolora specie se¬
pe contextum. Tũc a̾ uox nouerit
amplius. et nõ indigebunt luce lu¬
c̾ne. et lumine solis qr doꝰ alumina¬
bit sup eos sicut dix̃ iohannes uel
quia uehis qr ad simmnt serincalia
ad eu̾tendas ammas populi. de¬
plorant ꝓphe unseriam nr̃e fragili¬
tatis que ⁊ in hac uita requiem
ñ habet et inmu̾sa subito incursu
mortis amitt̾et: sp̃e sanctus ĩ fudit
tam diu nõ resurrecturos hoĩes do¬
nec ueniret qui nõ adsueret uet̾a
nouis. nec uestmm̃tũ nouũ cõmitte¬
ret ĩuestim̃tũ uetus. s faceret no¬
uar sicut ipẽ dixit. Ecce faciam uo

Expanded text:
que tenebris et croceo diei surgentis que tenebris et croceo diei surgentis rubore diuersa ac discolora specie saepe contextum — tunc autem nox non erit amplius et non indigebunt luce lucernae et lumine solis. quia dominus inluminabit super eos, sicut dixit Iohannes — uel quia nae his qui adsuunt ceruicalia ad euertendas animas populi. deploranti prophetae miseriam nostrae fragilitatis, quae et in hac uita requiem non haberet et uniuersa subito incursu mortis amitteret, spiritus sanctus infudit tamdiu non resurrecturos homines, donec ueniret qui non adsueret uetera nouis nec uestimentum nouum conmitteret in uestimentum uetus, sed omnia faceret noua, sicut ipse dixit: ecce faciam no
Abbreviated transcription (Latin):
est Sempore a fluctuat mare. Exp
que oĩ ĩinrie ccebrisq tẽpestatibus
lubiacent. Quã ualidum argiñt᷑.
uirgulta. nemorosa arborum etiã
cutłunt mortua musus intales.
resurgunt. Mdare quoq tpm tẽpoꝵ
sol uncib fluctuare. At uo caro nr̃a
semp exestuat. sibiq ipã tẽpestas:
nec unquam amotibus procella¬
tum miserandis q uaufragus fe¬
riatur. Cum a dorierit ne lesur¬
get. us dum celum. non adsuatur:
qd̃ uidetur declarare donec celum no¬
uetur. Ent eĩ celum nouũ. et t̾ra no¬
ua: sicut scpͥtum ẽ. Quod eĩ assint᷑
uetus ẽ qd̾ uetus ẽ mutabitur. de¬
inq audi dicentem. Inicio t̾ram
tu fundasti domine et oꝑa manuũ
tuarum sunt celi. Ipĩ ꝑibunt tua¬
ꝑmanes. et om̃s sicut uestim̃tum
ueterascẽtes.et sicut optoriũ muta¬
bis eos et mutabũtar Possumus
etiãillud ad texere qm̃ qd̾ uetus ẽ
synagoga in paucis. eccã cogit ĩnu
libus. uelqr nũc ad sin celum inde¬
tur nebulis. et caligine nocturins¬

Expanded text:
est. tempore autem fluctuat mare. specquae omni iniuriae crebrisque tempestatibus subiacent. quam ualidum argumentum uirgulta nemorosaque arborum, etiam cum fuerint mortua, in usus uitales resurgunt. mare quoque ipsum temporum solet uicibus fluctuare. at uero caro nostra semper exaestuat sibique ipsa tempestas est nec umquam a motibus procellarum miserandisque naufragiis feriatur. 24 Cum autem dormierit, non resurget usque dum caelum non adsuatur. quod uidetur declarare, donec caelum nouetur; erit enim caelum nouum et terra noua, sicut scriptum est. quod enim adsuitur uetus est, quod uetus est mutabitur. denique audi dicentem: initio terram tu fundasti, domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. ipsi peribunt, tu et omnes sicut uestimentum ueterescent, et sicut opertorium mutabis eos et mutabuntur. possumus etiam illud adtexere, quoniam quod uetus est synagoga in paucis, ecclesia cogit in milibus, uel quia nunc adsui caelum uidetur nebulis et caligine nocturnis
Abbreviated transcription (Latin):
tructur. Et ue diuisũ qũ id qd eras
xpi cepit ec̃ iam diabol. Neq cmn
potant induusi in ane qui aprẽ
filiuni sepabant uenoitus est ergo
iosepb ductus megyptum enptus
appoĩto coquor. nonociosa psonaq̃
anda ciboꝵ coq̃ret ut epularentur
ũ froei suauitate. Nullus eĩ cibus
scĩa et doctrina dulcior.erat autẽ
ĩegypto cruda pfidia ꝙͣ nullus di¬
uine cognicionis atdor et uere scĩe cu¬
piditas uulla molluiat non eloqͥ
S uenditus xͦ condico ius suscep¬
cõne non culpe poc̃i p̾cio noutene¬
tur. qr pccm ip̃e non fecit. Precio igĩ
urm debitum. non sua era contrar¬
it. Cyrographum sustulit. feneraco¬
rem remouit Eruit debitorem mu¬
mis  coluit q. ab oĩbus debebat:
nõ licebat nobis exire sericio. Sus¬
cepit ħ ille pronobis ut seriututem
inũdi repelleret. lib̾tatem padisi t̾¬
sticueret grãm nouam consorcii su¬
ihonore donaret hoc de mystio. ix

Expanded text:
destruetur. et uere diudestruetur. et uere diuti coepit esse iam diaboli. neque enim poterant indiuisi manere qui a patre filium separabant. Uenditus est ergo Ioseph, ductus in Aegyptum, emptus a praeposito coquorum. non otiosa persona, quae cruda ciborum coqueret, ut epularentur animi fidei suauitate; nullus enim cibus scientia et doctrina dulcior. erat ante in Aegypto cruda perfidia, quam nullus diuinae cognitionis ardor et uerae scientiae cupiditas nulla molliuerat, non eloquia sed uenditus Christus condicionis susceptione, non culpae peccati pretio non tenetur, quia peccatum ipse non fecit. pretio igitur nostrum debitum, non sua aera contraxit, chirographum sustulit, faeneratorem remouit, exuit debitorem: unus exoluit quod ab omnibus debebatur. non licebat nobis exire seruitio. suscepit hoc ille pro nobis, ut seruitutem mundi repelleret, libertatem paradisi restitueret, gratiam nouam consortii sui honore donaret. hoc de mysteiio.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ihũ xͥ. et definicta surrexit. huiꝰ
resine tẽꝑam̃to lapides illi deqͥ¬
bus potens ẽ deus resuscitare filios
abrahe cõpaginantur. Huiꝰ resineme¬
dicam̃to claudis exigitur paliticꝰ
reformatur. iortua resuscitatur
llud quoq quod edi sangumne re¬
spserunt cuincam eius ludetur
diam dedux̃e poc̃i oĩm pcc̃a donan¬
tem. Nobis aguus ẽ illis edus. No¬
bis aginis dei occisus ẽ. quib abstu¬
lit ic̃ca inumdi illis edus quoꝵ
aceruauit errores. dilecta cumula¬
coq iacob post̾itatis sue deplorans
dispendia qĩ pr̃ filium flebat amis¬
sum quasi ꝓpha lugebat uit̾itum
uideoꝵ demq scidit eciam uestuũ¬
cum suũ. quod inpassione diũ ihũ
factum legimus apͥncipe sacerdo
cum inquo eẽt nõ priuata ꝑsonas
publici ininius offĩcu et uelumaẽ¬
pli scissum ẽut profanata mista
iida tum populum salutarib
dum̃tis diuisum regnũ talibus
maintestaretur insignib destiuẽ¬
dũ. quia oe̾ reguũ diuisũ facileo

Expanded text:
u Christi. et defuncta surrexit. huius resinae temperamento lapides illi, de quibus potens est deus resuscitare filios Abrahae, conpaginantur. huius resinae medi camento claudus erigitur, paralyticus reformatur, mortua resuscitatur. illud quoque quod haedi sanguine respersernnt tunicam eius uidetur diam deduxere peccati omnium peccata donantem. nobis agnus est, illis haedus. nobis agnus dei occisus est, quibus abstulit peccata mundi: illis haedus, quorum aceruauit errores, delicta cumulaoquelaeob posteritatis suae deplorans dispendia quasi pater filium flebat amissum, quasi propheta lugebat interitum Iudaeorum. denique scidit etiam uestimentum suum, quod in passione domini Iesu facttum, in quo esset non priuata persona, sed publici munus officii. et uelum templi scissum est, ut profanata mysteria, nudatum populum salutaribus indumentis, diuisum regnum talibus manifestaretur insignibus destruendum, quia omne regnum diuisum facile
Abbreviated transcription (Latin):
balitatem utinã nõ dep¬
pes rapinam utinã qd
ocupieris nõ extorqueas: utinam
alienũ nõ petas negatum pt̾ut¬
t̾as excusatum pacient᷑ feras. Non
audias illam iezabel q̃ ẽ auaricia q¬
dam profluno uaintatis dicẽtem
Ego tibi dabo possom quam deside¬
sideras. Tu tristis es quia ius men¬
surã consio̾ate iusticie. ut aliemu
nõ enpias. Ego hẽo mea uira hẽo
incas leges: calumpinabor ut spo¬
liem et ut possessio pauperis ecipi¬
atu unta pulsabitut. Qd em̃ aͦ
i illa hystoria insi duutum aua¬
ricia descbitur que ẽnamim proflu¬
unim. qd̾ oĩa fluni modo rapiat
et nulli usmi profutina transducat
Hec est ierabel non una. s multi
uiro suo achab. Surge mandusa pa¬
nem et redi adte ego dabo tibi uine¬
am nabothisrahelite. et scpͥsit lib
noiẽ achab et signauit amulo ills
et misit libr ad semores et ad libe

Expanded text:
alitatem? utinam non adproperes rapinam, utinam quod concupieris, non extorqueas, utinam alienum non petas. negatum praetermittas, excusatum patienter feras, non audias illam Iezabel, quae est auaritia, quodam profluuio uanitatis dicentem: ego tibi dabo possessionem, quam desideras. tu tristis es, quia uis mensuram considerare iustitiae, ut alienum non eripias: ego habeo mea iura, habeo meas leges. calumniabor, ut spoliem, et ut possessio pauperis eripiatur, uita pulsabitur. quid enim aliud in illa historia nisi diuitum auaritia describitur, quae est uanum profluuium, quod omnia fluuii modo rapiat et nulli usui profutura transducat? haec est lezabel non una, sed multiuiro suo Achab: surge, manduca panem et redi ad te. ego tibi dabo uineam Nabuthae Israhelitae. et scripsit librum nomine Achab et signauit anulo illius et misit librum ad seniores et ad libe
Abbreviated transcription (Latin):
declinare nõ pot̾is cuiꝰ testimo¬
mum nõ potis recusare: ĩ diequa
reuelabit deus occulta hõi. tu
pibus deuputari sũ cellas istas
egerus ꝓdesse. Tu dicis maiora fa¬
ciam. et sllo cõgregabo oĩa q̃ nata
sunt mͥ doꝰ dicitꝰ frange esurienti pi¬
nẽ tuum. tu dicis tõllam paupi¬
b domum suam doꝰ ã dicit ut e¬
genos no habentes tectum indu¬
cas in doinum tuam. Quõ ins oi¬
ues ut deus te ex urdiat cũ tu deũ
nõ ꝑͦutes auoiendum xii.

Expanded text:
declinare non poteris, cuius testimodeclinare non poteris, cuius testimonium non poteris recusare in die, qua reuelabit deus occulta hominum. peribus deputari, sine cellas istas egenis prodesse. tu dicis: maiora faciam et illo congregabo omnia quae nata sunt mihi: dominus dicit: frange esurienti panem tuum. tu dicis: tollam pauperi domum suam: dominus autem dicit ut egenos non habentes tectum inducas in domum tuam. quomodo uis, diues, ut deus te exaudiat, cum tu deum non putes audiendum? si