comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudo negotii gratiam equitatis largitio qͦs for¬
te sapietts prctor qualis hic fuit offensione i¬
tata equabilitate decernendi bemuolentia
idiungit lemtate audiendi egregia & ad cõ¬
sulatum apta prouintia in qua laus equitatis
integritatis facilitatis ad extremu iudoꝵ nolu¬
ptare concluditur. Quid tua sors tristis atrox
questio peculatus ex altera parte lacrimaru
et squaloris ex altera plena catenaꝵ atq ĩdicũ
cogendi uudices inuiti retinendi contra no¬
luntatem scriba damnatus ordo totus alietius
Sillana gratificatio reprchensa multi uirifor¬
tes et prõpe pars ciuitatis offensa est lites seuere
estimate cu placet obliuiscit᷑ cui dolet memi¬
nit. Postremo tu mproruntiam rre noliusti
nõ possum id inte reprehendere quod ĩ me
ipõ et pres et consule probam sed tamẽ¬
Lutii murene proiuntia multas bonas grãs
cum optima existimatioẽ attulit Habui̾t pro¬

Expanded text:
tudo negoti, gratiam aequitatis largitio; qua in sortudo negoti, gratiam aequitatis largitio; qua in sorte sapiens praetor qualis hic fuit offensionem vitat aequabilitate decernendi, benivolentiam adiungit lenitate audiendi. egregia et ad consulatum apta provincia in qua laus aequitatis, integritatis, facilitatis ad extremum ludorum voluptate concluditur. quid tua sors? tristis, atrox, quaestio peculatus ex altera parte lacrimarum et squaloris, ex altera plena accusatorum atque indicum; cogendi iudices inviti, retinendi contra voluntatem; scriba damnatus, ordo totus alienus; Sullana gratificatio reprehensa, multi viri fortes et prope pars civitatis offensa est; lites severe aestimatae; cui placet obliviscitur, cui dolet meminit. postremo tu in provinciam ire noluisti. non possum id in te reprehendere quod in me ipso et praetore et consule probavi. sed tamLucio Murenae provincia multas bonas gratias cum optima existimatione attulit. habuit pro
Abbreviated transcription (Latin):
ssarius equestri ordini restituit nõ solum di¬
gnitatem sed etiam uoluptatem Itaq lex hec
que ad ludos ꝑtinet & est oiũ grauissima
Quod honestissio ordini cum splendore
sructus quoq iocuditatis est xstitutus q̃re
delectant homines mihi crede ludictiam illos q̃
dissimulant non solum eos qui faterit᷑. quod
ego in mea petitione sensi. Nam nosquoq ha¬
buimꝰ scenam competitricem. Q si ego qui tͥnos
ludos edilis. feceram tñ Antonĩ ludis cõmoriebat
tibi qui casi nullos feceras ihilhuius istam ipã
quam irrides argenitam scenam aduersatam
putas. Sed hec sadie sinit paria omĩa sit par forẽ¬
sis opera militaris suffragatio urbana si ideo ma¬
gnificentissimus et nullos unꝙͣ fecisse ludos
quid mipsa pretura. Nihil ne existimas mitc
tuam et hui sortem inter fusse huiꝰ sors ea fuit
quamomẽs tui nęcessarii tibi optabamꝰ iuris
dicendi in qua gloriam conciliatam magni¬

Expanded text:
ssarius, equestri ordini restituit non solum dissarius, equestri ordini restituit non solum dignitatem sed etiam voluptatem. itaque lex haec quae ad ludos pertinet est omnium gratissima, quod honestissimo ordini cum splendore fructus quoque iucunditatis est restitutus. qua re delectant homines, mihi crede, ludi, etiam illos qui dissimulant, non solum eos qui fatentur; quod ego in mea petitione sensi. nam nos quoque habuimus scaenam competitricem. quod si ego qui trinos ludos aedilis feceram tamen Antoni ludis commovebar, tibi qui casu nullos feceras nihil huius istam ipsam quam inrides argenteam scaenam adversatam putas? sed haec sane sint paria omnia, sit par forensis opera militari, militaris suffragatio urbanae, sit idem magnificentissimos et nullos umquam fecisse ludos; quid? in ipsa praetura nihilne existimas inter tuam et huius sortem interfuisse? huius sors ea fuit quam omnes tui necessarii tibi optabamus, iuris dicundi; in qua gloriam conciliat magni
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quanti putas esse ad famam horum ac
uoluntatem. Et enm si tanta illis comitiis re¬
ligio est ut adhuc semper omen ualuerit pre¬
rogatium quid miru est in hoc facilitatis fama
sermonem ualuisse Sed si hec leuiora ducis qͥ
sunt grauissima et hanc urbanam suffragatio¬
uem militati anteponis noli ludoꝵ huiꝰ ele¬
gantiam et sc̃tne maginficentiam ualde con¬
Femnere que hiuc admodum profuerunt
Nam quid ego dicam populum ac uulg
ĩperitor ludis magnopere delectari minus
est mirandu ꝙͣꝙͣ huic cause id satis ẽ sũt cĩ
populi ac multitudinis comitia quare sippło
ludoꝵ magnificentia uoluptati est non ẽ mirã¬
dum ean Lutii murene apud populum pro¬
fuisse Sed si nos met ipĩ qui a delectatione oĩ
negotiis impediur et in ipã occupatione de¬
lectationes alias multas habere possumꝰ lud
et ducimur: quid tu ad imrare de multitudi¬
ne indocta Lutius otho uir fortis meus necę¬

Expanded text:
hoc quanti putas esse ad famam hominum ac hoc quanti putas esse ad famam hominum ac voluntatem? etenim, si tanta illis comitiis religio est ut adhuc semper omen valuerit praerogativum, quid mirum est in hoc felicitatis famam sermonemque valuisse? sed si haec leviora ducis quae sunt gravissima et hanc urbanam suffragationem militari anteponis, noli ludorum huius elegantiam et scaenae magnificentiam tam valde contemnere; quae huic admodum profuerunt. nam quid ego dicam populum ac volgus imperitorum ludis magno opere delectari? minus est mirandum. quamquam huic causae id satis est; sunt enim populi ac multitudinis comitia. qua re, si populo ludorum magnificentia voluptati est, non est mirandum eam L.Lucio Murenae apud populum profuisse. sed si nosmet ipsi qui et ab delectatione communi negotiis impedimur et in ipsa occupatione delectationes alias multas habere possumus, ludis tamen oblectamur et ducimur, quid tu admirere de multitudine indocta? L.Lucio Otho, vir fortis, meus nece
Abbreviated transcription (Latin):
na expectatio muneris que et rumore non
nullo et studiis sermonibusq competitoꝵ cre
onĩis et liberalitatis et lurtutis sue testis habu¬
erat non dum decesserat exercitum lucullisi¬
atus petitionem reseruauit. Nam et Lucii Lucul¬
li exercitus qui triumphum cõuenerat idem e¬
comes lutiĩ murene presto fuit et mnumiis am¬
plissimu quod petitio preture desiderabat p̃¬
tura restituit. Num hectibi parua uidentur
a diumenta et subsidia consulatus uolũtas mi¬
litum que cum per se ualet multitudine cu
apud suos gratia tum uero in consule declarã¬
do multumꝰ etiam apiid uniuersum populu
romanum autoritatis habet subfragatio mili¬
taris. Imperatores cim coritiis consularibus
uon uerboꝵ interpretes deligunt: quare grauis
est illa oratio me santiu recreauit me p̾da
donauit. Hoc duce castra cepimus signa con.¬
tulim nunꝙͣ iste plus militi laboris ĩposuit
ꝙ sibi sumpsit ipsetum fortis tum etiam felix

Expanded text:
na exspectatio muneris quae et rumore non na exspectatio muneris quae et rumore non nullo et studiis sermonibusque competitorum comni et liberalitatis et virtutis suae testis habuerat nondum decesserant. Horum ulatus petitionem reservavit. nam et L. Luculli exercitus qui ad triumphum convenerat idem comitiis L.Lucio Murenae praesto fuit, et munus amplissimum quod petitio praeturae desiderarat praetura restituit. num tibi haec parva videntur adiumenta et subsidia consulatus, voluntas militum, quaeque cum per se valet multitudine, cum apud suos gratia, tum vero in consule declarando multum etiam apud universum populum Romanum auctoritatis habet, suffragatio militaris? imperatores enim comitiis consularibus, non verborum interpretes deliguntur. qua re gravis est illa oratio: 'me saucium recreavit, me praeda donavit; hoc duce castra cepimus, signa contulimus; numquam iste plus militi laboris imposuit quam sibi sumpsit, ipse cum fortis tum etiam felix.'
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil est incertius uulgo. nihil obscurius uo¬
luntate hoiũm. inhil fallatius ratione tota
comitioꝵ. Quis Lucium philippum sũmo in¬
genio opera gratia nobilitate a Marco here¬
iuo superari posse arbitratus est Quisq Quĩ¬
tum Catulum. Humanitate sapientia integri¬
tate antecellentem a gneo Mallio quis Marcũ
Scaurum homine grauissimu ciuem egregi¬
um fortissimu Senatorem a Quinto maximo
non modo hor mhil ita fore putatum ẽ sed
ne cum esset factum quidem quare ita factũ
esset intelligi potuit Nam ut tempestates sepe
certo aliquo celi signo cõmouent sepe ĩpuiso
nulla ex certa ratione obscura aliqua excan¬
sa excitant᷑ sic mhac comitior tempestate po¬
pulari sepe intelligas quo signo cõmota sir sepe
ita obscura est ut casii excitata esse iudeantur
ð& tamen si est redenda ratio due res uehe¬
menter in pretura desiderate sunt que ambe
in consulatum tum Murene profuerunt u¬

Expanded text:
nihil est incertius volgo, nihil obscurius vonihil est incertius volgo, nihil obscurius voluntate hominum, nihil fallacius ratione tota comitiorum. quis L.Lucium Philippum summo ingenio, opera, gratia, nobilitate a M.Marco Herennio superari posse arbitratus est? quis Q.Quintum Catulum humanitate, sapientia, integritate antecellentem a Cn.Gnaeo Mallio? quis M.Marcum Scaurum, hominem gravissimum, civem egregium, fortissimum senatorem, a Q.Quinto Maximo? non modo horum nihil ita fore putatum est sed, ne cum esset factum quidem, qua re ita factum esset intellegi potuit. nam, ut tempestates saepe certo aliquo caeli signo commoventur, saepe improviso nulla ex certa ratione obscura aliqua ex causa concitantur, sic in hac comitiorum tempestate populari saepe intellegas quo signo commota sit, saepe ita obscura causa est ut casu excitata esse videatur. sed tamen si est reddenda ratio, duae res vehementer in praetura desideratae sunt quae ambae in consulatu multum Murenae profuerunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
to: preliis tor imperatores bella gesserũt Cuius
expulsi et eiecti uita tanti exiᷤtimata est ut
morte eius nuntiata demq bellum cõfectu
acbitrarctur.Hoc igitr in bello Lutium mu¬
renamlegatum fot̾tissim. animĩ sũmi con¬
sili maximi laborũ cogetum esse defendimꝰ
et hanc enus operama ron minus ad cõsulanĩ
adipiscendin ꝙͣ hanc nostram forerim ti
industriam digitatis habiusse Rit erm ra
priture petitidne prior rerrntiatus est &¬
uius pergitis ne uos tanꝙͣ ex smgrapha agẽ
cum pop̾ulo ut quem locum sere honorti
ciuplam decerit cundem reliquis horioribo
debeat quod enim frctum quoa̾ curpum
tot metus tanitas tum uarias habere pute
dies intermissus aut nox iuterposita sepe
perturbat orniã er totam opinionem parua
non nimꝙͣ cꝯmutata aura rumores sepe
etiam sine ulla aperta causa sit aluud atq exis¬
timaris ut non nunꝙͣ ita factum esse etiampo¬
pulus admiretur quasi uero non ipse fecerit.

Expanded text:
tot proeliis tot imperatores bella gesserunt, cuius tot proeliis tot imperatores bella gesserunt, cuius expulsi et eiecti vita tanti aestimata est ut morte eius nuntiata denique bellum confectum arbitrarentur? hoc igitur in bello L.Lucium Murenam legatum fortissimi animi, summi consili, maximi laboris cognitum esse defendimus, et hanc eius operam non minus ad consulatum adipiscendum quam hanc nostram forensem industriam dignitatis habuisse. at enim in praeturae petitione prior renuntiatus est Servius. pergitisne vos tamquam ex syngrapha agere cum populo ut, quem locum semel honoris cuipiam dederit, eundem in reliquis honoribus debeat? quod enim fretum, quem Euripum tot motus, tantas, tam varias habere putatdies intermissus aut nox interposita saepe perturbat omnia, et totam opinionem parva non numquam commutat aura rumoris. saepe etiam sine ulla aperta causa fit aliud atque existimaris, ut non numquam ita factum esse etiam populus admiretur, quasi vero non ipse fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus imperatorisq dicerdum plurima et ma¬
xima prelia cõmemorare possem. S& nõ id agimꝰ
Hoc dico si bellum hoc si hic hostissi ille rex con¬
temmnendus fuisset neq tanta gura denatus
et populus romanus suscipiendam putasset
neq tot annos cessisset neq tenita gioria .L.
endum exitum tanto studio populi romaui
ad gneum pompeium detiuisset guius ex oĩ¬
mihi fudetur illa que cum regr cõmissa est̃
& sũma contentione pugnata cum se ille cri¬
puiss& et Bosphorum contgisset quo ex̾citꝰ
adire non posset etiam mextrema fortuna
et fuga nomen tamen retimut regium Itaq
ipse pompeius regno possesso ex on̾mbus
oris ac notis sedihus hoste pulso tamentãtu
in unius anima posuit ut cum ille omĩa q̃
tenuerat adierar sperarat inctoria possidę¬
ret tamen non ante ꝙͣ illum uira e&pulit be¬
lum confectum iudicarit. Hlunc tu hoste
Cato conreminis quo causa propter tot ãnos

Expanded text:
tus imperatorisque dicendum, plurima et matus imperatorisque dicendum, plurima et maxima proelia commemorare possem; sed non id agimus. hoc dico: si bellum hoc, si hic hostis, si ille rex contemnendus fuisset, neque tanta cura senatus et populus Romanus suscipiendum putasset neque tot annos gessisset neque tanta gloria L. Lendum exitum tanto studio populus Romanus ad Cn.Gnaeum Pompeium detulisset. cuius ex omihi videtur illa quae cum rege commissa est et summa contentione pugnata. qua ex pugna cum se ille eripuisset et Bosphorum confugisset quo exercitus adire non posset, etiam in extrema fortuna et fuga nomen tamen retinuit regium. itaque ipse Pompeius regno possesso ex omnibus oris ac notis sedibus hoste pulso tamen tantum in unius anima posuit ut, cum ipse omnia quae tenuerat, adierat, sperarat, victoria possideret, tamen non ante quam illum vita expulit bellum confectum iudicarit. hunc tu hostem, Cato, contemnis quocum per tot annos
Abbreviated transcription (Latin):
se uehementer et opes regis et nomen aux¬
erunt. Lutii Luculli uero ues tante extiter̃t
ut neq maus bellum cõmemorari possit
neq maiore consilio et uirtute gestum. Na
cum totuis impotus belli ad Crridenoꝵ me¬
ma extitisset. eamq urbem sib Mitridates
asie ianuan forc putauisset qua effracta
et reuuilsa tota pateret prouitia perfecta
ALucullohec sunt omna ut urbs fi delissimor
sotioꝵ defenderetur ut omẽs copie regis di¬
uturmtate obsessionis consumerent. Quid
illam pugnam naualem futenẽd̾ cum con¬
tento cutsu accrrimis dicibus hostium clas¬
sis italiam spe atq auimis niflara peteret
mediocri certamine et parna dirncatioẽ
cõmissam arbitraris. Mitto prelia preterco
oppugnationes opidoꝵ expulsus rgno taa¬
dem aliquando tantum tamen cofisilio atq
autorirate ualuit ut se rege armemoꝵ ad¬
iuncto nonis ꝯpibius copiitq renonarit At
simihi nunc de rebus gestu esser nostri exci¬

Expanded text:
sae vehementer et opes regis et nomen auxsae vehementer et opes regis et nomen auxerunt; L.Lucii Luculli vero res tantae exstiterunt ut neque maius bellum commemorari possit neque maiore consilio et virtute gestum. nam cum totius impetus belli ad Cyzicenorum moenia constitisset eamque urbem sibi Mithridates Asiae ianuam fore putasset qua effracta et revolsa tota pateret provincia, perfecta a Lucullo haec sunt omnia ut urbs fidelissimorum sociorum defenderetur et omnes copiae regis diuturnitate obsessionis consumerentur. quid? illam pugnam navalem ad Tenedum, cum contento cursu acerrimis ducibus hostium classis Italiam spe atque animis inflata peteret, mediocri certamine et parva dimicatione commissam arbitraris? Mitto proelia, praetereo oppugnationes oppidorum; expulsus regno tandem aliquando tantum tamen consilio atque auctoritate valuit ut se rege Armeniorum adiuncto novis opibus copiisque renovarit. ac si mihi nunc de rebus gestis esset nostri exerci
Abbreviated transcription (Latin):
so ex africa eiecto Cartagine oppressa max¬
imis periculis rem publicam liberasset nsi
illud graue bellum & ichemens putaret᷑
At qi & si diligenter quid ssitridates potu¬
erit et quid  fece t & qua uirfu erit cõ¬
sideratis omĩbus quihus cum toginis popu¬
lus romaniis bellum gessit. hurs rege hã¬
mirum antepones. quem lutius diͦa max¬
imo & fortisimo exercitu pugua exaccrar&
non rudis imperator ut alusd nihil dicã
cum bellum ĩ uectum totam i asiam cũ
pace dimisit quem Lutuis Murena pater
huiꝰce uehementissime uigilantissimeq
uexatum repressum magra ex parte no
oppressum reliquit Qltex sibi aliquot¬
annis sumptis . d confirmandas rationes &
copias belli tanium ipse conatu ualuit ut se
occeatium cũ ponto Sertorii copias cum sius
coniucturim putaret. Ad quod bellum du¬
obris consulibus ita missis ut alter Mitrida¬
tem non persequeretur altor bithinam tue¬
retur alterius res & rerra et mari calamito¬

Expanded text:
so, ex Africa eiecto, Carthagine oppressa maxso, ex Africa eiecto, Carthagine oppressa maximis periculis rem publicam liberasset, nisi illud grave bellum et vehemens putaretur. atqui si diligenter quid Mithridates potuerit et quid effecerit et qui vir fuerit consideraris, omnibus quibuscum populus Romanus bellum gessit hunc regem nimirum antepones. quem L.Lucius Sulla maximo et fortissimo exercitu, pugnax et acer et non rudis imperator, ut aliud nihil dicam, cum bello invectum totam in Asiam cum pace dimisit; quem L.Lucius Murena, pater huiusce, vehementissime vigilantissimeque vexatum repressum magna ex parte, non oppressum reliquit; qui rex sibi aliquotannis sumptis ad confirmandas rationes et copias belli tantum spe conatuque valuit ut se Oceanum cum Ponto, Sertori copias cum suis coniuncturum putaret. ad quod bellum duobus consulibus ita missis ut alter Mithridatem persequeretur, alter Bithyniam tueretur, alterius res et terra et mari calamito
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nam si ormiã bella que cum grecis gessiꝰ
contemnenda sunt derideatur de rege pir¬
rho triumphiis MMarci Curii de philippoliti
Flammi de Eholis acci fuimi de rege perse
Lutii pauli. de ꝑsonao philippo Quitin Me¬
fuerunt cur asiatice nationes atq ille a te
hostis contemnit᷑. atq ex ueterum rerum
monumentis uel maximu bellum populu
romanum cum antioco gessisse indeo cuiꝰ
belli uictor Lutuus Scipis siqua parta cu
publio fratre gloria quam laudem ille Affri¬
ca oppressa ognomine ioso perse ferebat
Eandem hic siħi ex asie nomine assumsit
Quo quidem inbello uirtus enituit egregia
Marci Catonis pro aui tui quo ille cum c̃et
ut ego mihi statuam talis qualem te esse ui¬
deo ni nꝙͣ cum scipione ẽẽt profectus si
cum mulierculis bellandum arbitraretar
Neq uero cum publio Affricauo Seriamꝰ
egisset ut legatus fratri proficisceret cu
ip̾se paulo ante hanibale ex italia epiil¬

Expanded text:
tur. nam si omnia bella quae cum Graecis gessimus tur. nam si omnia bella quae cum Graecis gessimus contemnenda sunt, derideatur de rege Pyrrho triumphus M'.Manlii Curi, de Philippo T.Titi Flaminini, de Aetolis M.Marci Fulvi, de rege Perse L.Lucii Pauli, de Pseudophilippo Q.Quinti Meatissimae fuerunt, cur Asiaticae nationes atque ille a te hostis contemnitur? atqui ex veterum rerum monumentis vel maximum bellum populum Romanum cum Antiocho gessisse video; cuius belli victor L.Lucio Scipio aequa parta cum P. fratre gloria, quam laudem ille Africa oppressa cognomine ipso prae se ferebat, eandem hic sibi ex Asiae nomine adsumpsit. quo quidem in bello virtus enituit egregia M.Marci Catonis, proavi tui; quo ille, cum esset, ut ego mihi statuo, talis qualem te esse video, numquam cum Scipione esset profectus, si cum mulierculis bellandum arbitraretur. neque vero cum P.Publio Africano senatus egisset ut legatus fratri proficisceretur, cum ipse paulo ante Hannibale ex Italia expul
Abbreviated transcription (Latin):
is ad honorem depositis non de nisita ciuꝰq
uirtute disputo. omiã ista uobis studia de
manibus excutiunt᷑ simulatq aliqui mo¬
tus nouos bellicum canere cepit Et enim
ut ait ingeniosiis poeta & aufor ualde bonꝰ
oreliis promuigatis tollit᷑ e medio nõ solũ
ista uestra uerb̾osa simulatio prudentie
dicendo ac loquax uerum etiam bonus e
Horridus miles amatur uestrum uerostu¬
dium iacent totum nõ ex iure manu con¬
sertum. s& ferro inquit rem repetunt. Ꝙ si
ita est cedat opinor. Suipici forum castr̾is
otium militie stilus gladio umbra soli s&
deniq in ciuitate ea Pprima res ꝑꝑ quam ipã
est ciultas oium princcos. Uerum hec satoti¬
mium uos nostris uerbis magna facere demõ¬
strat & oblitos esse bellum illud omne Mitri¬
daticum cum mulierculis ẽe gestum quod
ego Ionge secus existimo iudides deq eo pau¬
ca disseram. Neq enim causa in hoc cõtine¬

Expanded text:
is ad honorem appositis, non de insita cuiusque is ad honorem appositis, non de insita cuiusque virtute disputo. omnia ista nobis studia de manibus excutiuntur, simul atque aliqui motus novus bellicum canere coepit. etenim, ut ait ingeniosus poeta et auctor valde bonus, 'proeliis promulgatis pellitur e medio' non solum ista vestra verbosa simulatio prudentiae dicendo ac loquax verum etiam 'bonus; horridus miles amatur,' vestrum vero studium totum iacet. 'non ex iure manum consertum, sed mage ferro' inquit 'rem repetunt.' quod si ita est, cedat, opinor, Sulpici, forum castris, otium militiae, stilus gladio, umbra soli; sit denique in civitate ea prima res propter quam ipsa est civitas omnium princeps. verum haec Cato nimium nos nostris verbis magna facere demonstrat et oblitos esse bellum illud omne Mithridaticum cum mulierculis esse gestum. quod ego longe secus existimo, iudices; deque eo pauca disseram; neque enim causa in hoc contine
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq mihi uident᷑ pleriq initio hoc inito
maluisse Post cum id assequi nõ potuiss&̃
istuc potissimu sunt delapsi ut alunt in
grecis artificibus cos auledos esse qui citha¬
Redi fieri non potuerunt sic nõ nullos uide¬
mus qui oratores euadere nõ potuerunt
cos ad uuris studium deuent Magnus
qui dicunt salus ipsa petitdir. Demde ura
responsa atq decreta & euertunt᷑ sepe di¬
cendo & sine defensione oratoris firma
ẽẽ non possunt In qua si satis ꝓfecissem
partius de eius laude dicerera. Nunc nihil
de me dico s& de iis qui indicendo magni
funt aut fuerunt. Due sunt artes que possũt
locare homiẽs in amplissimo gradu digni¬
tanis una imperatoris altera oratoris boni
Ab hoc enim pacis ornamenta retinentur
ab illo belli pericula repellũtur. Cetere tamẽ
uirtutes ipse perse multum ualent iustia fi¬
des pudor temperantia quibꝰ te Serui ex¬
cellere omnes intelligunt. S& nũc de studi¬

Expanded text:
itaque mihi videntur plerique initio multo hoc itaque mihi videntur plerique initio multo hoc maluisse, post, cum id adsequi non potuissent, istuc potissimum sunt delapsi. Vt aiunt in Graecis artificibus eos auloedos esse qui citharoedi fieri non potuerint, sic nos videmus, qui oratores evadere non potuerint, eos ad iuris studium devenire. Magnus qui dicunt salus ipsa petitur. deinde vestra responsa atque decreta et evertuntur saepe dicendo et sine defensione orationis firma esse non possunt. in qua si satis profecissem, parcius de eius laude dicerem; nunc nihil de me dico, sed de eis qui in dicendo magni sunt aut fuerunt. duae sint artes igitur quae possint locare homines in amplissimo gradu dignitatis, una imperatoris, altera oratoris boni. ab hoc enim pacis ornamenta retinentur, ab illo belli pericula repelluntur. ceterae tamen virtutes ipsae per se multum valent, iustitia, fides, pudor, temperantia; quibus te, Servi, excellere omnes intellegunt. sed nunc de studi
Abbreviated transcription (Latin):
mea prudentia que neq extra romam imꝙͣ
neq rome rebus prolatis quicꝙͣ ualet Peri¬
tus ideo haberi nemo potest ꝙ in co quod
sciunt homĩes nullo modo possunt interse
discrepare. difficilis autem res ideo nõ pu¬
tatur quod & per paucis et minime obscu¬
ris literis continetur. Itaq si imhi homini
uehementer occupato stomacum mongri¬
tis triduo me iurisconsultu esse profitiber
Et enim que descripto agunt᷑ sctipta sunt
omĩa neq tamen quicꝙͣ tam auguste scͥp¬
tum est quo ego non possim qua de re agi
addere que consaluatur autem minimoᷤ
periculo respondent᷑ sud quod oportet res¬
ponderis idem uideare respondisse quod
Seriuus Smnaliter etiam controuersum ins
nosset & tractare iuudeare. Quapꝑ nõ solu
illa gloria militaris uestris formulis atq
act soribus anteponenda est. uerum ctia
dicendi consuetudo lorige & multu isti
uestre exercitationi ad Nonorem antecellet

Expanded text:
in ea prudentia quae neque extra Romam usquam in ea prudentia quae neque extra Romam usquam neque Romae rebus prolatis quicquam valet. peritus ideo haberi nemo potest quod in eo quod sciunt omnes nullo modo possunt inter se discrepare. difficilis autem res ideo non putatur quod et perpaucis et minime obscuris litteris continetur. itaque si mihi, homini vehementer occupato, stomachum moveritis, triduo me iuris consultum esse profitebor. etenim quae de scripto aguntur, scripta sunt omnia, neque tamen quicquam tam anguste scriptum est quo ego non possim 'Qua de re agitur' addere; quae consuluntur autem, minimo periculo respondentur. si id quod oportet responderis, idem videare respondisse quod Servius; sin aliter, etiam controversum ius nosse et tractare videare. quapropter non solum illa gloria militaris vestris formulis atque actionibus anteponenda est verum etiam dicendi consuetudo longe et multum isti vestrae exercitationi ad honorem antecellit.
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt. Horum ingenio seties ad coẽp̃¬
tiones fatiendas interr̾mendoꝵ sacroꝵ
causa reperti sunt. In omni demq iure
ciuili equitatem reliquerunt. uerba. i pa
tenuerlint ut ciuo in alicinꝰ libri exem¬
pli causa id nomen ĩuenerant putarẽt
omnes mulieres que coemptioriem face¬
rent gaias uocari. Iam mihi illud quid
mirum uideri solet tot honiẽs tam in¬
geniosos per tot annos etiam nũc statue¬
re non potuisse utrum idem tertium an
perendinum iudicem an arbitrum rem
an litem dici oporteret. Itaq ut dixi dig¬
ntas in ista sciã consulatis nunꝙͣ fuitꝰ
que toma ex rebus fictis cõmentitiisq con¬
staret. Gratie uero multe etiam inino¬
res. quod emm ommbus patet et eque
prortiptum est mihi et aduersatio meo
id esse gratum nullo prcto potest. Itaq no
modobenefici collocghdis spem. s& etiam
illud quod aliquandiu fuit licet cõsulere
iam perdidistis sapiens eristimari nemo põt.

Expanded text:
noluerunt; horum ingenio senes ad coempnoluerunt; horum ingenio senes ad coemptiones faciendas interimendorum sacrorum causa reperti sunt. in omni denique iure civili aequitatem reliquerunt, verba ipsa tenuerunt, ut, quia in alicuius libris exempli causa id nomen invenerant, putarunt omnis mulieres quae coemptionem facerent 'Gaias' vocari. iam illud mihi quidem mirum videri solet, tot homines, tam ingeniosos, post tot annos etiam nunc statuere non potuisse utrum 'diem tertium' an 'perendinum,' 'iudicem' an 'arbitrum,' 'rem' an 'litem' dici oporteret. itaque, ut dixi, dignitas in ista scientia consularis numquam fuit, quae tota ex rebus fictis commenticiisque constaret, gratiae vero multo etiam minus. quod enim omnibus patet et aeque promptum est mihi et adversario meo, id esse gratum nullo pacto potest. itaque non modo benefici conlocandi spem sed etiam illud quod aliquamdiu fuit 'licet consulere?' iam perdidistis. sapiens existimari nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
supstitibus presentibus istam uiam dico ĩ
ire uam. Presto oderat sapiens ille qui
inire uam doceret. redire uiam codem
duçe redibant. Hec iam tum apud illos
barbaros ridicula credo indebantur hoĩẽs
um recte atq in loco constitissent iuberi
abire ut unde abissent eodem statim re-¬
dirent. Iisdem ineptiis fugata sunt illa
omnia quando te in iure conspino. set hec¬
sec mne tu dicis qui causa iudicaueris que
dum erant occulta necessario ab eis qui ea
tenebant peteb intur. postea uero puulga¬
ta atq in manibus iactata et excilssa in¬
missima prudentie reperta sunt. Fraudis
autem et stultitie plenissima. Nam cum
permulta preclare legibus essent consti¬
tura ea iure consultoꝵ ingeniis pleraq coy¬
rupta et deꝑrauata suntꝰ mulieres omĩs
propter infirimtatem consilii maiores
intutoꝵ potestate esse uoluerunt Hi ĩne¬
nerunt genera trtoꝵ que potestate mu¬
lierum continerentur sacra interire illi

Expanded text:
superstitibus praesentibus istam viam dico; superstitibus praesentibus istam viam dico; ite viam.' praesto aderat sapiens ille qui inire viam doceret. 'redite viam.' eodem duce redibant. haec iam tum apud illos barbatos ridicula, credo, videbantur, homines, cum recte atque in loco constitissent, iuberi abire ut, unde abissent, eodem statim redirent. isdem ineptiis fucata sunt illa omnia: 'Quando te in iure conspicio' et haec: 'anne tu dicas qua ex causa vindicaveris?' quae dum erant occulta, necessario ab eis qui ea tenebant petebantur; postea vero pervolgata atque in manibus iactata et excussa, inanissima prudentiae reperta sunt, fraudis autem et stultitiae plenissima. nam, cum permulta praeclare legibus essent constituta, ea iure consultorum ingeniis pleraque corrupta ac depravata sunt. mulieres omnis propter infirmitatem consili maiores in tutorum potestate esse voluerunt; hi invenerunt genera tutorum quae potestate mulierum continerentur. sacra interire illi
Abbreviated transcription (Latin):
neum oculos confixĩt & singulis diebiis
eli scendis fastos populo proposuerit et ab
ipsis cansis uiris cons ultus eoꝵ sapientia
compilarit.Itaq irati illi quod silnt ueriti
ne dieꝵ ratione peruulgata et cognita si¬
ne sua opera lege possit uero acaedam
composueruntꝰ ut omnibus in rebus ip̃i
interessent. Cum hoc fieri bellissime poss&
Fundus sabimus meus est ĩmo meus. Drm¬
de uuditium noluerunt. Fuadus inquit
qui est magro qui sabinus uocatur satis
uerbose cedo quid postea cum ego exin
manu consertum uoço qrud hinc tam
loqua citer litigiose responderet. Ille und
perebatur non habebat . transit idem in¬
ris consultus tibicinis latini modo unde
tu me inquit ex iure manu consertum
uocasti in de ibi ego te reuoco preter inte¬
rea ne pulcrum se ac beatum putaret atq
aliquid ipse sua sponte loqueretur ei quoq
carmen compositum est cum ceteris reb
absurdum tlim uero in illo sius utrisq

Expanded text:
nicum oculos confixerit et singulis diebus nicum oculos confixerit et singulis diebus ediscendis fastos populo proposuerit et ab ipsis his cautis iuris consultis eorum sapientiam compilarit. itaque irati illi, quod sunt veriti ne dierum ratione pervolgata et cognita sine sua opera lege agi posset, verba quaedam composuerunt ut omnibus in rebus ipsi interessent. cum hoc fieri bellissime posset: 'fundus Sabinus meus est.' 'immo meus,' deinde iudicium, noluerunt. 'Fvndvs' inquit 'qui est in agro qui sabinus vocatur.' satis verbose; cedo quid postea? 'eum ego ex manu consertum voco. Quid huic tam loquaciter litigioso responpetebatur non habebat. transit idem iuris consultus tibicinis Latini modo. 'Vnde tu me' inquit 'ex iure manum consertum vocasti, inde ibi ego te revoco.' praetor interea ne pulchrum se ac beatum putaret atque aliquid ipse sua sponte loqueretur, ei quoque carmen compositum est cum ceteris rebus absurdum tum vero in illo: 'Suis utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
Cendi facuiltas que sepe ualuit In consule
deligendo posse consilio atq oratione &
Senatus et populi et eoru qui res iudicant
mentes permouere.Queritur consil qui
dicendo non nunꝙͣ comprimat tribunti¬
os furores qui concitatum populum flec¬
tat qui largitione resistat. non mirum
si obhanc facultatem homines sepe etiã
non nobiles consulatum consecuti sunt
presertim cum hec eadem res plurimas
gratias firmissimas amicitias maxima
Studia pariat quoꝵ in isto uestro artifitio
Sulpici nihil est. Primu dignitas intam
tenui scĩa non potest esse. resgis unt parue¬
que prope in singulis literis atq inter¬
dunctonibis uerboꝵ occupate. Demde
ctiam si quid apud maiores nostros fuit
tum & abiectum. Posset agi lege nec ne
pauci quor dam sciebane. fastos enim o¬
uulgo non habebant erant in magna po¬
tentia qui consulebantur a quibits etia
dies tanꝙͣ a Caldeis petebatur Inuentus
est scriba quidam glicus flauius qui cor¬

Expanded text:
cendi facultas quae saepe valuit in consule cendi facultas quae saepe valuit in consule deligendo, posse consilio atque oratione et senatus et populi et eorum qui res iudicant mentis permovere. quaeritur consul qui dicendo non numquam comprimat tribunicios furores, qui concitatum populum flectat, qui largitioni resistat. non mirum, si ob hanc facultatem homines saepe etiam non nobiles consulatum consecuti sunt, praesertim cum haec eadem res plurimas gratias, firmissimas amicitias, maxima studia pariat. quorum in isto vestro artificio, Sulpici, nihil est. primum dignitas in tam tenui scientia non potest esse; res enim sunt parvae, prope in singulis litteris atque interpunctionibus verborum occupatae. deinde, etiam si quid apud maiores nostros fuit tum et abiectum. posset agi lege necne pauci quondam sciebant; fastos enim volgo non habebant. erant in magna potentia qui consulebantur; a quibus etiam dies tamquam a Chaldaeis petebatur. inventus est scriba quidam, Cn.Gnaeus Flavius, qui cor
Abbreviated transcription (Latin):
ciscunt. Et quoniam mihi uideris istam
scientiam uiris tanꝙͣ filiolam obsculari tua
non patiarte intanto errore uersari ut
istud nescio quid quod tantopere didicis
ti preclarum aliquid esse arbitrere. Aliis
ego te uirtutibus contmertie grauitatis
institie fidei eettris omĩbus consulatu &
omni honore semper dignissimu iudica¬
ui quod quidem ius ct̾unle didicisti. nõ
dicam operam perdidisti soc illud dicam.
nullam esse in illa disciplina munitam ad
consulatum uiam om̃is enim artes que no¬
bis populi romani studia conciliant & ad¬
mirabilem dignitatem & per gratam uti¬
litatem debent habere. Sumina dignitas
est in his qui militari laude antecellunt
Omnia enim quesunt im imperio & in
statu ciuitatis ab his defendi &e infirmaiͣ
putantur.Sũma etiam utilitas si quidem
eoꝵ consilio & periculo cum re publica
tum etiam nostris rebus perfrus possumꝰ
grauis etiam illa est & pleria dignitatis di¬

Expanded text:
ciscunt. et quoniam mihi videris istam ciscunt. et quoniam mihi videris istam scientiam iuris tamquam filiolam osculari tuam, non patiar te in tanto errore versari ut istud nescio ti, praeclarum esse aliquid arbitrere. Aliis ego te virtutibus continentiae, gravitatis, iustitiae, fidei, ceteris omnibus, consulari, et omni honore semper dignissimum iudicavi. Quod quidem ius civile didicisti: non dictam operam perdidisti, sed illud dicam, nullam esse in illa discconsulatum viam. omnes enim artes, quae nobis populi Romani studia concilient, et admirabilem dignitatem et pergratam utilitatem debent habere. summa dignitas est in eis qui militari laude antecellunt; omnia enim quae sunt in imperio et in statu civitatis ab his defendi et firmari putantur; summa etiam utilitas, si quidem eorum consilio et periculo cum re publica tum etiam nostris rebus perfrui possumus. gravis etiam illa est et plena dignitatis di
Abbreviated transcription (Latin):
potest dubitare quin ad consulatum adipis¬
cendum multo plus afferat dignitatis xes
militaris ꝙͣ nris ciuilis gloria Uigilas tu
de nocte ut tius consultoribus respondeas
ille ut co quo intendit mature cum exer¬
citu peruemat. Te galloꝵ illum bucinarum
cantus exucitat tti actionem instrus. ille
acrem instrint tu caues ne tui consultores
ille ne urbes uuit castra capiantur ille tenet
et scit ut hostium copie tuut aque pluuie
arceantur. Ille exercitatus est in propagan¬
dis finibus tuq in regendis. Ac nimnitu
diceridum est enim quod sentio rei mili¬
taris uirtus prestat ceteris omĩbus. Hec no¬
men populi romani hec hiuc urbi eternã
gloriam peperit. Hec orbem terraru pare¬
te huic inperio coegit om̃es urbane res
omiã hec nostra preclara studia et hec fo¬
rensis laus & industria lateat in tutela ac
presidio bellice uirtutis simul atq increpu¬
it suspitio tumultus artes illico ur̃e conti¬

Expanded text:
potest dubitari quin ad consulatum adipispotest dubitari quin ad consulatum adipiscendum multo plus adferat dignitatis rei militaris quam iuris civilis gloria? vigilas tu de nocte ut tuis consultoribus respondeas, ille ut eo quo intendit mature cum exercitu perveniat; te gallorum, illum bucinarum cantus exsuscitat; tu actionem instituis, ille aciem instruit; tu caves ne tui consultores, ille ne urbes aut castra capiantur; ille tenet et scit ut hostium copiae, tu ut aquae pluviae arceantur; ille exercitatus est in propagandis finibus, tuque in regendis. ac nimirum — dicendum est enim quod sentio — rei militaris virtus praestat ceteris omnibus. haec nomen populo Romano, haec huic urbi aeternam gloriam peperit, haec orbem terrarum parere huic imperio coegit; omnes urbanae res, omnia haec nostra praeclara studia et haec forensis laus et industria latet in tutela ac praesidio bellicae virtutis. simul atque increpuit suspicio tumultus, artes ilico nostrae conti
Abbreviated transcription (Latin):
laudis impartit quantum neq ambitio¬
sus imperator neq inuidus tribuere alti
in comunicanda gloria debuit Sĩma in
utroq est honestas sũma digntas quam
ego si mihi per Seruium liceat pari atq¬
ineadem laude ponam set non licet agitat
rem militarem in sectatur totam hancꝰ le¬
gationem assiduitatis & operaru harum
quotidianarum putat esse consulatu Apud
exercitum mihi fueris inquit tot annosfo¬
rum non attigeris ab fueris tam diu ut cũ
longo interuallo uengris cum his qui in
Foro habitarunt. De dignitate contendas
Orimum ista nostra assiduitas Serui nęs¬
cis quantum interdum afferat hominibꝰ
fastidii quantum societatis mihi quidem
uehementer expedit positam in ocuilis esse
gram sed tamen ego mei sacietatem ma¬
Eno meo labore superam & tu idem fortas¬
łe ucruntamen utriq nostrum desideriu
rihil offuisset S& ut hoc omisso ad studior
atq artium contentionem reucrtamur qui

Expanded text:
laudis impertiit quantum neque ambitiolaudis impertiit quantum neque ambitiosus imperator neque invidus tribuere alteri in communicanda gloria debuit. summa in utroque est honestas, summa dignitas; quam ego, si mihi per Servium liceat, pari atque eadem in laude ponam. sed non licet; agitat rem militarem, insectatur totam hanc legationem, adsiduitatis et operarum harum cotidianarum putat esse consulatum. 'apud exercitum mihi fueris' inquit; 'tot annos forum non attigeris; afueris tam diu et, cum longo intervallo veneris, cum his qui in foro habitarint de dignitate contendas?' primum ista nostra adsiduitas, Servi, nescis quantum interdum adferat hominibus fastidi, quantum satietatis. mihi quidem vehementer expediit positam in oculis esse gratiam; sed tamen ego mei satietatem magno meo labore superavi et tu item fortasse; verum tamen utrique nostrum desiderium nihil obfuisset. sed ut hoc omisso ad studiorum atque artium contentionem revertamur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tanto interuallo claustra ista nobilitatis
refregissem ut additus ad consulatum post¬
Hac st̾e ut apud maiores nostros fuit non
magis nobilitati ꝙͣ uirtuti pateret nõ ar¬
bitrabar cum ex familia uetere & illustri¬
consul designatus ab equitis romani filio cõ¬
sule defenderetur de generis nouitate esse¬
dicturos. Quid Mufcnia interea fortissio
& sapientissimo uiro Imperatori legatus
Lutio Lucullo fuit qua in legatione duxit
exercitum signa contulit manum con¬
serint. magnas hostium copias fudit. Urbes
partim ui partim obsidiore cepit. Asiam
istam depertam et eandem delicatam sic
obiit ut mnea neq auaritie neq lixurie ue¬
stigium xeliquerit. Maximo in bello sicẽ
uersatus ut hic multas res & magnas sine
imperatore gesserit. Nullam sine hoc im¬
perator ato hac quanꝙͣ presente Lutio lu¬
cullo loquartamen ne ab ipso propter pe¬
riculum nostrum concessam ilideamur
habere licentiam fingendi publicis literis

Expanded text:
tanto intervallo claustra ista nobilitatis tanto intervallo claustra ista nobilitatis refregissem, ut aditus ad consulatum posthac, sicut apud maiores nostros fuit, non magis nobilitati quam virtuti pateret, non arbitrabar, cum ex familia vetere et inlustrconsul designatus ab equitis Romani filio consule defenderetur, de generis novitate tura. quid Murena interea? fortissimo et sapientissimo viro, summo imperatori legatus, L.Lucio Lucullo, fuit; qua in legatione duxit exercitum, signa contulit, manum conseruit, magnas copias hostium fudit, urbis partim vi, partim obsidione cepit, Asiam istam refertam et eandem delicatam sic obiit ut in ea neque avaritiae neque luxuriae vestigium reliquerit, maximo in bello sic est versatus ut hic multas res et magnas sine imperatore gesserit, nullam sine hoc imperator. atque haec quamquam praesente L.Lucio Lucullo loquor, tamen ne ab ipso propter periculum nostrum concessam videamur habere licentiam fingendi, publicis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
celebratus itaq non ex sermone hor̃i recẽ¬
ti set ex analium uetustate eruenda me¬
moria est nobilitatis tue. Quare ego te sep
in nostrum numerum aggregare soleo ꝗd
uirtute industriaq perfecati ht cum eq¬
tis romani esses filus sũma tamen amplitu¬
dine dignus putarere. Hec mihi unꝙͣ mi
niis in Quinto Pompeio nouo homine &
fortissimo iuro uirtutis esse iuisum estꝰ. ꝙͣ
inhomie nobilissimo Marco Emilio. Et ei
ciusdem animi atq ingenii est posteris sius
quod peius fecit amplitudinem nominis
ꝙ non acceperit tradere et ut Scaurus memo¬
uiam prope inter mortuam generis sui uir¬
tutȩ renouare quanꝙͣ ego iam putabim
iudices multis uixis fortibus ne ignobilitai
obiiceretur generis meo labore esse ꝑfectum
Qui non modo Curiis Eatonibus Pompeii
Intiquis illis fortissimis uiris nouis homĩ¬
bus s& his recentibus Mlatiis & didiis et
Celiis cõmemorandis iacebant Cum ego ũo

Expanded text:
celebratus. itaque non ex sermone hominum recencelebratus. itaque non ex sermone hominum recenti sed ex annalium vetustate eruenda memoria est nobilitatis tuae. qua re ego te semper in nostrum numerum adgregare soleo, quod virtute industriaque perfecisti ut, cum equitis Romani esses filius, summa tamen amplitudine dignus putarere. nec mihi umquam minus in Q.Quinto Pompeio, novo homine et fortissimo viro, virtutis esse visum est quam in homine nobilissimo, M.Marco Aemilio. etenim eiusdem animi atque ingeni est posteris suis, quod Pompeius fecit, amplitudinem nominis quam non acceperit tradere et, ut Scaurus, memoriam prope intermortuam generis sua virtute renovare. quamquam ego iam putabam, iudices, multis viris fortibus ne ignobilitas generis obiceretur meo labore esse perfectum, qui non modo Curiis, Catonibus, Pompeiis, antiquis illis fortissimis viris, novis hominibus, sed his recentibus, Mariis et Didiis et Caeliis, commemorandis id agebam. cum vero ego
Abbreviated transcription (Latin):
currere uirtus cognosciq possit. Reliqui tẽ¬
poris spatium in contentionem uocatur ab
utroq dissimilima ratione tractatum est
Scruius hic nobiscunt hanc urbanam mi¬
litiam respondendi scribendi cauendi ꝑle¬
nam solicitudinis ac stomaçi secutus eit
us quule dicit multum iugilauit laborauit
presto fuit multis multoꝵ stultitiam per¬
pessus est ad rogantiam pertulit difficul¬
tatem ex orbit uixit ad alioꝵ arbitrium
non ad suum magna laus et grata hõĩb
unum hominem elaborare in ea scientia
que sit multis profutura Cum amplissie
atq honestissime expretura triumphas¬
set hoc façiliorem hiic gradum consulat
adipiscendi reliquit quod isiam debituss
a filio petebatur. Tua uero nobilitas Serui
Sulpiti tam etsi sũma est tamen homĩbus
littratis & historicis est notior populo nqͣ
& suffragatoribus obscurior. Pater enim
fuit equestri loco auus nulla illustri lande

Expanded text:
currere virtus cognoscique posset. reliqui temcurrere virtus cognoscique posset. reliqui temporis spatium in contentionem vocatur. ab utroque dissimillima ratione tractatum est. Servius hic nobiscum hanc urbanam militiam respondendi, scribendi, cavendi plenam sollicitudinis ac stomachi secutus est; ius civile didicit, multum vigilavit, laboravit, praesto multis fuit, multorum stultitiam perpessus est, adrogantiam pertulit, difficultatem exsorbuit; vixit ad aliorum arbitrium, non ad suum. Magna laus et grata hominibus unum hominem elaborare in ea scientia quae sit multis profutura. quid Mureatque honestissime ex praetura triumphasset, hoc faciliorem huic gradum consulatus adipiscendi reliquit quod is iam patri debitus a filio petebatur. tua vero nobilitas, Ser. Sulpici, tametsi summa est, tamen hominibus litteratis et historicis est notior, populo vero et suffragatoribus obscurior. pater enim fuit equestri loco, avus nulla inlustri laude
Abbreviated transcription (Latin):
ato optimo uiro peterem Superani tameri
dignitate Catilinam gratia ¶albam Ꝙsi id
Crt̾men homini noudꝰ esse deberet profecto
mihi neq inimici neq inuidi defuissent
Omittamus igitur de genere dicere cuius ẽ
magna in uttoq dignitas Uideamiis cettra
Questuram una petiit. Et sum ego factus pͥ¬
or non est responddendum ad omia neq ei
uestrum quenꝙͣ fugit cum multi pare dig¬
intate fiant unus autem primu solus pos&
obtinere non eundem esse ordinem digni¬
tatis & renimtiationis propterea ꝙ renim¬
tiatio gradus habeat dignitas autcm sit per¬
sẽpe eadem oium sed questura utriusq pro¬
pe modum parĩ momento fortis fuit Habu¬
it hic lege titia prouintia tatitam & quicta
tu illamꝰ cui cum questores fortiunt᷑ etiam
acclamari solet ostieuscm non tam gratiosa
& illustrem ꝙͣ negotiosam & molestam Cõ¬
sedit utriusq notnen in questura nullu
enim uobis sors campum dedit in quo ex¬

Expanded text:
atque optimo viro, peterem; superavi tamen atque optimo viro, peterem; superavi tamen dignitate Catilinam, gratia Galbam. quod si id crimen homini novo esse deberet, profecto mihi neque inimici neque invidi defuissent. omittamus igitur de genere dicere cuius est magna in utroque dignitas; videamus cetera. 'quaesturam una petiit et sum ego factus prior.' non est respondendum ad omnia. neque enim vestrum quemquam fugit, cum multi pares dignitate fiant, unus autem primum solus possit obtinere, non eundem esse ordinem dignitatis et renuntiationis, propterea quod renuntiatio gradus habeat, dignitas autem sit persaepe eadem omnium. sed quaestura utriusque prope modum pari momento sortis fuit. habuit hic lege Titia provinciam tacitam et quietam, tu illam cui, cum quaestores sortiuntur, etiam adclamari solet, Ostiensem, non tam gratiosam et inlustrem quam negotiosam et molestam. consedit utriusque nomen in quaestura. nullum enim vobis sors campum dedit in quo ex
Abbreviated transcription (Latin):
damenta defensionis non dum enim nostris
laudibus quibus utar postea sed prope ĩimico
confessione uitum bonum atq integerrimu
hominem defendimus quo constituto faci¬
lior est mihi aditus ad contentionem dig¬
nitatis que pars altera fuit accusationis Sũ¬
mam uideo inte esse Serui sulpici dignita¬
tem generis integritatis industrie ceteroꝵq
ornamentoꝵ oium quibus frctum ad con¬
sulatus petitionem aggredi par est paria
cognosco esse ista in Lutio Murena atq ita
paria ut neq ipse dignitate uinci potticrit
neq te dignitate siparit Contempsisti lu¬
cII Murene genus extulisti tuu quo loco
sitibi hoc sũtniis nisi qui patritius sit nemai¬
nem bono esse genere natum. facis ut rur¬
sus plebes inauentinum se uocanda esse ui¬
deatur. Sinit autem sunt ample et honesto
familie plebee et proauus Lutii Murene¬
ipsi accidit ut cum duobus patritiis altero impro¬
bissimo atq audacissimo altero modestissimo

Expanded text:
ndamenta defensionis. nondum enim nostris ndamenta defensionis. nondum enim nostris laudibus, quibus utar postea, sed prope inimicorum confessione virum bonum atque integrum hominem defendimus. quo constituto facilior est mihi aditus ad contentionem dignitatis, quae pars altera fuit accusationis. summam video esse in te, Ser. Sulpici, dignitatem generis, integritatis, industriae ceterorumque ornamentorum omnium quibus fretum ad consulatus petitionem adgredi par est. Paria cognosco esse ista in L.Lucio Murena, atque ita paria ut neque ipse dignitate vinci a te potuerit neque te dignitate superarit. contempsisti L.Lucii Murenae genus, extulisti tuum. quo loco si tibi hoc sumis, nisi qui patricius sit, neminem bono esse genere natum, facis ut rursus plebes in Aventinum sevocanda esse videatur. sin autem sunt amplae et honestae familiae plebeiae, et proavus Lipsi accidit ut cum duobus patriciis, altero improbissimo atque audacissimo, altero modestissimo