comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itt̾as caritatis tue suscepimꝰ qͥb xxi.
significas latinũ diaconũ tuũ ad epã¬
tũ eccłȩ marcellianensis a clero &.
ab omnib illic c̾uenientib postulari.
De qͦ iã ante hoc tempꝰ retinemꝰ nob̾
habitatorib fuisse relatũ. S nos cre¬
dentes q iã dimissoriã ipsiꝰ atua cari¬
tare ꝑceꝑint: scripsimꝰ eum debere
uenire. Uerũ q nc̃ c̾suł utrũ nobis
de ysona eiꝰ ꝓlaceat. & a te debeat
relaxpx ad nos nichil attinet. nͥ ut qͥ
acdotẽ necessariũ hnt᷑. c̾cordit̾ ꝑsoni
eligant cui canones obuiare nͦ possin
S & nc̃ hoc dicimꝰ. ut si eu̾ om̃s eligum¬

Expanded text:
itteras charitatis tuae suscepimus, quibus significas Latinum diaconum tuum ad episcopatum Ecclesiae Marcellianensis a clero, et ab omnibus illic convenientibus postulari, de quo, jam ante hoc tempus, retinemus nobis habitatoribus fuisse relatum. Sed nos credentes quia jam dimissoriam ipsius a tua charitate perceperint, scripsimus cum venire debere. Verum quia nunc consulis utrum nobis de persona ejus placeat, et a te debeat relaxari, ad nos nihil attinet, nisi ut qui sacerdotem necessarium habent, concorditer personam eligant, cui canones obviare non possint. Sed et nunc hoc dicimus, ut si eum omnes eligu
Abbreviated transcription (Latin):
sacrũ ordinẽ romanoꝵ sacraq c̃stituta
nr̃oꝵ antecessoꝵ sollert̾ relegentes inue¬
nimꝰ has nouẽ p̾fationes in sacro catha¬
logo tantũmͦ recipiendas. qͥs longa re¬
tro uetustas in romana eccła hactenꝰ
seruauit. id ẽ unã ialbis paschalib.
aliã de ascensione dnĩ. t̾ciam de pen¬
tecoste. qͣrtã de natali dnĩ. qͥntam de
fationes tenet & custodit scã romana
eccła. has tenendas uob̾ mandamus.

Expanded text:
sacrum ordinem Romanum, sacraque constituta nostrorum antecessorum solerter relegentes, invenimus has novem praefationes in sacro catalogo tantummodo recipiendas, quas longe retro vetustas, in Romana Ecclesia hactenus servavit. Id est, unam in albis Paschalibus. Aliam de Ascensione Domini. Tertiam de Pentecoste. Quartam de Natali Domini. Quintam de dam. Has praefationes tenet et custodit sancta Romana Ecclesia. Has tenendas esse vobis mandamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ dic̃ iste placidꝰ anno p̃t̾ito
dictũ ẽ de uxorcipsiꝰ qr subito int̃
caballos inuenta ẽ & dũ traberent᷑
caballi collisa ẽ illa & aborsũ fecit.
& si ita cͦ: forte si caballos alienos
tulit. inde c̃ culpabilis. Nam de
muliere quę casu int᷑ caballos c̾fracca
C ubi uoluntas ultꝰ nom agnoscitu
ꝑnitiosa fuisse ñ potest nec adici ꝑ leges.

Expanded text:
uantum dicit iste Placidus, anno praeterito dictum est de uxore illius, quia subito inter caballos inventa est, et dum traherentur caballi, collisa est illa, et abortum fecit. Quod si ita est, forte si caballos alienos tulerit, inde est culpabilis. Nam de muliere, quae casu inter caballos confracta est, ubi voluntas illius non agnoscitur perniciosa fuisse, non potest nec debet addici per leges.
Abbreviated transcription (Latin):
ugusto sedis nrẽ notario suggerente
didicimꝰ. qd ei dilectio tua directis
apicib indicasset qͦsdam de clero tuo.
& maxime parrochiarũ ad te ꝑtinentiũ
ñ pauca sacrata uasa uł ministeria di¬
straxisse. aliqͦ huiꝰmodi ꝑpetrasse. quȩ
a religioso aliena st̃ ꝓposito. s caritatẽ
tuã ut hec cõpetenti sollicitudine
debeat exequi uł ulcisci nre p̾cepti

Expanded text:
 sedis notario suggerente didicimus, quod ei dilectio tua directis apicibus indicasset, quosdam de clero tuo, et maxime parochiarum ad te pertinentium, non pauca sacrata vasa vel ministeria distraxisse, et aliqua hujusmodi perpetrasse, quae a religioso aliena sunt proposito. Caritatem vero tuam, ut hoc competenti sollicitudine debeat insequi vel ulcisci, nostrae praecepti
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾nitatis tuȩ relatione suscepta eiꝰ
latort̃ scdas quidẽ nuptias exꝑtũ ñ
fuisse didicimꝰ. castitate tam̃ eum pͥor
nꝰ seruasse c̾iugio designasti. Et qͥnuis
multa sint quȩ in huitsmodi casib
obseruari canonice iubeat subtilita¬
tis auctoritas. tam̃ qr defectt tẽporis

Expanded text:
raternitatis tuae relatione suscepta, ejus latorem secundas quidem nuptias expertum non fuisse didicimus, castitatem tamen eum priori non servasse conjugio designasti. Et quamvis multa sint, quae in hujusmodi casibus observari canonicae jubeat sublimitatis auctoritas: tam
Abbreviated transcription (Latin):
stulat illic prb̃m consecrari. quod ad¬
subitũ fic̾ri nos p̾rogante obseruantia
ñ ad quicuimꝰ. Idõq dilectio tua his ac
ccptis sabb̾o ueniente faciet eũ subdi¬
Aionũ & si dĩ uoluerit & uxerimꝰ. me¬

Expanded text:
stulat ibi presbyterum consecrari quod subito fieri nos prorogata observantia non acquievimus, ideo dilectio tua his litteris acceptis sabbato veniente faciat eum diaconum, et, si Deus voluerit et vixerimus, me
Abbreviated transcription (Latin):
e siracusatie urb̾ antistite opta
nẽ differre sac̾dotii coegisset. ꝓhoc
qͦd uł ꝑsone qualitas sicut & is meliꝰ
nostis. uł suꝑstes uxor. aut fihi ꝑ qͦs
eccłastica solet ꝑiclitari substintia
nros animos dutius ab eiꝰ xdinati¬
one suspendent: & qͣntũ al humanã
cautelam ꝑtinet integropene anno
distolimꝰ. opinantes qͦd ia meliꝰ sira¬
cusanoꝵ ꝓuenire posset electio.S
qr in ipluntatis suȩ ꝓposito irreuo¬
cabilitꝰ ꝑstiter̃. & nullus ẽ alius in
eiden reꝑtus eccła n longioribus
adhũc teoꝵ daferent᷑ spacuis. paulo
ampliꝰ imanirent. sic̾ & filui ur̃i uiri
magnifici p̾toris testificatione didi¬
cinꝰ. Int̾ huiꝰ moli gͦ ambiguitates
ilud c̾sultiꝰ udiauimꝰ faciendum
ut c̃grua ꝓuidentia causã ꝓpt᷑ quã
pͥncipalis csttutio babentẽ filios
ꝓmoueri: salua dispositione c̃slu
tporirimꝰ. Quade re sũmo studio
ab codẽ siracesanȩ crb epoꝰ prius qͦm
a nob̾ c̃tingeret ordinari huiusmodi

Expanded text:
e Syracusanae urbis antistite optavnem differre sacerdotii coegisset, ob hoc, quod vel personae qualitas sicut et vos melius nostis, vel superstes uxor aut filii per quos ecclesiastica solet periclitari substantia nostros animos diutius ab ejus ordinatione suspenderent. Et quantum ad cautelam humanam pertinet, integro paene anno distulimus, opinantes, quod in melius Syracusanorum provenire posset electio. Sed quia in voluntatis suae proposito irrevocabiliter perstiterunt, et nullus est alius in eadem repertus ecclesia, nisi longioribus adhuc temporum differretur spatiis; ne paulo amplius insanirent sicut filii nostri magnifici viri praetoris testificatione didicimus, inter hujusmodi ambiguitates illud consultius judicavimus faciendum, ut congrua providentia causam, propter quam principalis constitutio habentem filios et, salva dispositione consilii muniremus. Qua de re summo studio ab eodem Syracusanae urbis episcopo, priusquam a nobis contingeret ordinari, hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
on autt᷑ uob̾ nc̃ illa questione .xo.
utrũ tolerare malos. s utrũ debeamꝰ
cismaticis sociari. Si enĩ isti licet in
uo sensu abundantes intra mat̾na
am̾ positi uiscera queritent ueritatẽ
nob repellendi nͦ erant. donecapud
os ratione duce ueritas claruisset.

Expanded text:
on autem nobis nunc illa quaestio est, utrum tolerare malos, sed utrum debeamus schismaticis sociari. Si etiam ipsi, licet in suo sensu abundantes, intra materna tamen positi viscera quaererent veritatem, a nobis repellendi non erant, donec apud eos ratione duce rei veritas claruisset.
Abbreviated transcription (Latin):
litatis studio suadente. Mature suȩ
simplicitate laudabili c̃sidataẽ rrtata
obhoc qͦd se ingerenda patrimnugu¬
bnanti cura uł indisciplina ȩcclsica
ad hibi ꝑsonam. ut ea quȩ st̃ necessar
cõpetenti disponente sollicitudine
nichil indecens fieri uł inutile ꝑmitta¬
t᷑ idõq p̃senti uob̾ iussione p̃cipimus.
rcuerentia quã nos c̃uenit inculpabilit̾
tentis uigilantiȩ urȩ̃ studio quȩ pro
eccłastica utilicate gerenda monuerit
adimplentes. ut his ita dispositis & con¬
ueta uob̾ stipendia ministrentur. &
uecunq in p̾fato eccłȩ patrimonio
ł de reb ad eam ꝑtinentib repeten
e p̾sentiũ portitore qͦd defensor
posito ad illud officium homines
duci. in qͦ nullo mͦ quȩ amonachis
ꝓmissa st̃ ualeant adimpleri
abor manuũ. at hic causarũ c̃tio
uentiones. actꝰ. publica litigia &
quȩcunq uł eccłastica institiua. uel
epplicantium necessitas ꝑposcit.

Expanded text:
litatis studio suadente, et naturae suae simplicitate laudabili consideratione tractata, ob hoc, quod se in gerenda patrimonii gubernandi cura vel in disciplina ecclesiastica adhiberi personam, ut ea, quae sunt necessaria, competenti disponente solicitudine fiant, nihil indecens fieri vel inutile permittatur. Ideoque praesenti vobis jussione praecipimus, reverentia, quam vos convenit inculpabilitertenti vigilantiae vestrae studio, quae pro ecclesiastica utilitate gerenda Constitutus monuerit, adimplentes, ut his ita dispositis et consueta vobis stipendia ministrentur, et quaecunque in praefatae ecclesiae patrimonio vel de rebus aesentium portitore, quod defensor posito ad illud  Al., aliud officium homines deduci, in quo nullo modo quae a monachis Deo promissa sunt valeant adimpleri. labor manuum; at hic causarum cognitio, conventiones, actus, publica litigia, et quaecunque vel ecclesiastica instituta, vel supplicantium necessitas possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ullã potestatẽ de ꝗtero nullã hcen¬
tiã monachis relinqͥmꝰ ꝓ arbitio
suo aut expellere abbates. aut sibinet
alios ordinare. qr nulla auctoritas re¬
steru ꝑtinent ab̃bis sollicitudo ad quc̃
potestas tota ꝑtinere c̾uenit debeat

Expanded text:
testatem de cetero, nullam licentiam monachis relinquimus pro arbitrio suo aut abbates expellere, aut sibimet alios ordinare, quia nulla auctoritas resterii pertinent, abbatis sollicitudo ad quem potestas tota pertinere convenit, debeat
Abbreviated transcription (Latin):
i reuera hi de herecicis qͥ in locis dile
solũmꝰ se in nomine dnĩ baptitatos fuisste
forsitan c̃fitent᷑: sine cuiꝰdã dubitatiois
ambiguo eos ad catholicã fidem ueni¬
entes scę trinitatis nomine baptitab.
qd in nomine trinitatis fuerint ba¬
ptitati: sola rec̾ciliationis impensac
grã catholicę sociare fidĩ maturab̾. ut
rali dispositione seruata nichil aliter
ꝗͣ qͦd eugłica iubȩt auctoritas. temeri¬
tatis cuiusꝗͥã spũ uideat᷑ effectum.

Expanded text:
i de praefatis haereticis, qui in locis dilecsolummodo se in nomine Domini baptizatos fuisse forsitan confitentur, sine cujusdam dubitationis ambiguo eos ad catholicam fidem venientes, sanctae Trinitatis nomine baptizabis. quod in nomine Trinitatis fuerint baptizati, sola reconciliationis impensa gratia catholicae sociare fidei maturabis, ut tali dispensatione servata nihil aliter, quam quod evangelica jubet auctoritas, temeritatis cujusquam spiritu videatur effectum.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾osq ex hac pꝰsumptione ad synodum
candi auctoritas apłice beati petri sedi
singłari pͥuilegio sic tradita & nulla
unquã sẏnod̾ rata legat᷑ que apłica au¬
etoritate nͦ fuerit fulta. Quappt᷑ qͥcqͥd
in pͣdicto urõ c̃uenticulo qr synodus
talit̾ pꝰsupta eẽ ñ potuit. statuistis ex
testaie᷑ ligandi & soluendi ipse salua¬
tor dedit. quȩ ctiã potestas in successo¬
rib eiꝰ indubitant̾ transiuit: p̾cipio
omã quȩ ibi statuistis uana & cassa¬
ta eẽ ita ut deinceps nunqͦ appareant
nemine̾ unqͥ suis in epĩs uniu̾salem
nominet. ne sibi debitũ subtrahat
cum alteri honorẽ offert indebicũ.

Expanded text:
osque ex hac sua praesumptione ad synodum candi auctoritas apostolicae sedi beati Petri singulari privilegio sit tradita, et nulla unquam synodus rata legatur quae apostolica auctoritate non fuerit fulta. Quapropter, quidquid in praedicto vestro conventiculo quia synodus taliter praesumpta esse non potuit statuistis, extestatem ligandi atque solvendi ipse salvator dedit, quae etiam potestas in successoribus ejus indubitanter transivit, praecipio omnia quae ibi statuistis, et vana, et cassata esse, ita ut deinceps nunquam appareant, neminem unquam suis in epistolis universalem nominet, ne sibi debitum subtrahat, cum alteri honorem offert indubitum.
Abbreviated transcription (Latin):
Iosti enĩ frequent᷑ mansuctudine
corrigi etiam delinquentes. & ut
deinceps peccare ñ libeat beneficus ob¬
tineri. Sic & enĩ gub̾natores animarũ
necesse ẽ agere. ut duplici benigniatẽ
& sanari ꝑ ueniã & ꝑ effectũ solidari
hi qͦs in nr̃a manu regendos suscepunꝰ
possint remittere etiam nob̾ petentibꝰ.
Qđ si nos cessaremꝰ. sac̾dotale te facere cõ¬

Expanded text:
osti enim, frequenter mansuetudine corrigi etiam delinquentes et, ut deinceps peccare non libeat, beneficiis optineri. Sic etenim gubernatores animarum necesse est agere, ut duplici benignitate et sanari perveniant et per affectum solidari. Hi, quos in nostra manu regendos suscepimus, possint remittere etiam nobis penitentibus, quod, si nos cessaremus, sacerdotale te facere com
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ hic filius nrͣ uir magnificus leo
p̾tor uenisset: retulit nob̾ de sing
quȩ illic mota st̃: & quomͦ uota ꝓpe
totius ciuiratis in elpidio diacono ẽ¬
certarent. Vnde qr nos de memorati
uiri testimonio dubitare ñ possumͦ
ccetis ulteriꝰ ut ad monitio ad eũ nii
debeat destinari. Quẽ tamꝰ hoc ꝑ ura
dilectionẽ p̾senti uissione spiritalit
ad monemꝰ. ne cui se aliqͥd uł dare uł
p̃teritis causis aliqͥm securitatẽ cuiqͥ¬

Expanded text:
ur huc filius noster magnificus vir Leo praetor venisset, retulit nobis de singulis quae ibi mota sunt, et quomodo vota prope totius civitatis in Elpidio diacono concordarent. Unde quia de memorati viri testimonio dubitare omnino non ctetis ulterius, ut adebeat destinari. Quem tamen hoc per vestram dilectionem in praesenti jussione specialiter admonemus, ne cui se aliquid dare vel praeteritis causis aliquam securitatem cuiq
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͥd defraudaui. reddo qͣdruplũ. xui
in legib scłi cautum habet᷑. Qui rẽ
urripuit alienã: illi cuiꝰ res direpta.x
in undecuplũ quȩ sublata st̃ resti-¬
tuat. Et in lege diuina legit᷑. Male xxi¬
Iictꝰ omnis qui transfert terminos xx¬
arimi sui. & dicͦ omnis populus am̃.¬

Expanded text:
 aliquem defraudavi, reddo quadruplum . Et in legibus saeculi cautum habetur: qui rem subripit alienam, illi cujus res direpta est, in decuplum, quae sublata sunt, restituat. Et in lege divina legitur. Maledictus omnis, quis transfert terminos proximi sui. Et dicet omnis populus
Abbreviated transcription (Latin):
in sua cõmunione reciꝑent. In hoc
i dũ & illi culpandi sunt qͥ cõmu¬
icare talib uoluert̃ multomagis tam̃
li execrandi st̃ qui ñ solt̃ in sacdotib
munionẽ apłicarũ sediũ. uerũ in ipsis
iã laicis spͣuert᷑ .S nec illud eis ꝓdest

Expanded text:
in sua communione susciperent. In hoc enim dum et illi culpandi sint, qui communicare talibus voluerunt, multo magis tamen illi execrandi sunt, qui non solum in sacerdotibus communionem apostolicarum sedium, verum in ipsis etiam laicis spreverunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ui se scit aliis eẽ p̾positũ nͨ molest
ferat aliquẽ sibi eẽ p̾latum. Ipsa
nanq eccła quȩ pͥma ẽ ita reliquis
eccłus uices suas credidit largiendaᷤ
ut in parte sint uocate sollicitudinis.
ñ in plenitudine potestatis. Vnde
omniũ appellantiũ apłicam sedem
epõꝵ iudicia. & cunctarũ maiorũ
negocia causarũ eidẽ sedi reseruatas
eẽ liquet. p̾sertim cũ in his omnib
eiꝰ semꝑ sit expectandum consultũ.
Cuiꝰ tramiti siqͥs obuiare temptauerit
sac̾dotũ : causas se nͦ sine honoris sui
ꝑicło.apud eandẽ scãm sedẽ nouerit

Expanded text:
ui se scit aliis esse praepositum, non moleste ferat aliquem esse sibi praelatum. Ipsa namque Ecclesia quae prima est, ita reliquis Ecclesiis vices suas credidit largiendas, ut inon in plenitudine potestatis, unde omnium appellantium apostolicam sedem episcoporum judicia et cunctarum majorum negotia causarum eidesse liquet; praesertim quum in his omnibus ejus semper sit exspectandum consultum, cujus tramiti si quis obviare tentaverit sacerdotum, causas se non sine honoris sui periculo apud eandem sanctam sedem noverit
Abbreviated transcription (Latin):
atius . ẽ. missam nͦ cantare. aut non
audire. qͣm inhis locis nͥ fieri nꝰ opor¬
tet nͥ ut sepe dictum. ẽ. ꝓ sũma c̾tin
offeras holo causta tua in omi loco
quẽ uidis. s in loco quẽ elegerit dñs

Expanded text:
atius ergo est, missam non cantare , aut non audire , quam in illis locis ubi fieri non oportet: nisi ut saepe dictum est pro summa contingofferas holocausta tua in omni loco quem videris, sed in loco quem elegerit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
credendꝰ. ẽ. Hec sacratissimos canon
aliquẽ casũ in amissione ocłi ei qu
od sac̾dotiũ adipiscendũ ñ ĩpedir
sus excepisse regulis inuenimꝰ. sed
ho taritũmͦ ad ꝓhibitionem fecisst
ulla enꝰ quasi in compensationem
iniunȩ sacratꝰ ordo ccedi poterit.
qͥ ad tantã sacerdotẽ ꝓ prium potus
iracundiã ꝓuocare. ut ille offinũ inqͦ
erat amitt̾et & iste ꝓuectꝰ sui ꝑderes

Expanded text:
credendus est, nec sacratissimos canones aliquem casum in amissione oculi, qui ad sacerdotium adipiscendum non impediret, suis excepisse regulis invenimus; sed hoc tantum modo ad prohibitionem fecisse ullatenus quasi in compensationem injuriae, sacratus ordo concedi poterit, qui ad tantam sacerdotem proprium potuit iracundiam provocare, ut et ille officium in quo erat amitteret, et ist
Abbreviated transcription (Latin):
c̃siliatoꝵ nr̃oꝵ c̃sultu definitũ ẽ uos om̃s
utriꝰq ordinis ministros scire uolumus.
Statutũ ẽ nanq ratione ⁊ necessicate atq
auctoritate p̾dicta consultu om̃ium ut
quotienscunq cuiq sacerdoti crim̃ impo¬
nit᷑. si ipse accusator talis fuerit ut recipi
debeat. qi quales ad accusationẽ sac̾dotũ
admitti debeant in canonib pleniter
exp̃ssũ ẽ. si aut̃ ut dictũ ẽ ille accusacor
qͥ canonice ẽ recipiendꝰ eũ cũ legitimo uiroꝵ¬
numero ⁊ bonoꝵ testiũ apꝓbare in c̃spe
ctu epoꝵ pot̾it: tc̃ canonice diuidicetur.
& si culpabilis inuentꝰ fuerit: canonice
dãnet᷑. Si uͦ eum suprascripto precextu
apꝓbare ipse accusator minime poterit.¬
& hoc canonice diudicet᷑. Ipse gͦ sac̾dos
si suspiciosus aut incredibił suo epõ aut
reliquis suis consacdotib siue bonis &
iustis de suo popło. uł de sua plebe hõib
fuerit: ne in crimine aut p̾dicta suspiciõe
uł eo amplius si suo epõ uisũ fue̾rit aut

Expanded text:
strorum consultu definitum est, vos omnes utriusque ordinis ministros scire volumus. Statutum est namque ratione et necessitate ac auctoritate praedicta consultu omnium, ut quotiescunque cuiquam sacerdoti crimen imponitur, si ipse accusator talis fuerit, ut recipi debeat quia quales ad accusationem sacerdotum admitti debeant, in canonibus pleniter expressum est; si autem, ut dictum est, ille accusator, qui canonice est recipiendus, eum cum legitimo numeum poterit, tunc canonice dijudicetur, et si culpabilis inventus fuerit, canonice damnetur. Si vero eum suprascripto praetextu approbare ipse accusator minime poterit, et hoc canonice definiatur. Ipse ergo sacerdos, si suspiciosus aut incredibilis suo episcopo aut reliquis suis consacerdotibus, sive bonis et justis de suo populo vel de sua plebe hominibus fuerit, ne in crimine aut in praedicta suspicione vel eo amplius, si suo episcopo visum fuerit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Presentiũ lator cosaldꝰ prbt ad limina
apłoꝵ ueniens querelã apłicȩ sedi dep¬
suit. beneficiũ altaria que ꝑ canoni
uirdunensis eccłȩ obtinere solebat. aqͥ¬
cderico ricerio nomine sibi ablata eẽ.¬

Expanded text:
Praesentium lator Cosaldus presbyter ad limina apostolorum veniens querelam apostolicae sedi deposuit, beneficium et altaria quae per canonicam Virdunensis Ecclesiae obtinere solebat, a quodam diacono, Richerio nomine, sibi ablata e
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs cũ lerico litigtũ habuerit. siqͥdems
dilatione. competentẽ finẽ liti ĩpositarꝰ
Sinautẽ nolucrit epc̃ litẽ dirimere. tunđ
cuiles uidices disceptatio cause ꝓuemia
ptura omã ꝓcedant & diffinitiua sentẽ¬
minali causa litigiũ emerserit: tc̃ cõp
t̾minũ cause imponant. ita tam̃ ut dise¬
ptatio litis duoꝵ m̃siũ spatiũ ñ exced
alitis c̃testatione numerandũ. Non ali

Expanded text:
is cum clerico litigium habuerit, si quidem de dilatione competentem finem liti impositurus est. Sin autem noluerit episcopus litem dirimere, tunc ad civiles iudices disceptatio causae perveniptura omnia procedant, et definitiva senteriminali causa litigium emerserit, tunc compterminum causae imponant, ita tamen, ut disceptatio litis duorum mensium spatium non excedat, a litis contestatione numerandum. I
Abbreviated transcription (Latin):
Iinifestam causam. ñ egere testib. liii.
Ic manifesta & nota plurimis causa ñ
st̃ querendi cestes. ut sc̃s ambrosiꝰ in
pła ad corinthios dic̃ de fornicatione
ententiã exponens apłi. Iudicis in quã
ũ fuisset fur qr ñ ẽ accusatꝰ minime abiec᷑.
ignito autẽ oꝑe istiꝰ pellendũ illũ decȩtu
uisse fr̾nitatis censuit. Om̃s eniꝰ crim̾ eiꝰ
tiebant.  ñ arguebant. publice nouercã
bã loco uxoris habebat. In qua reneq
istib opus erat. neq tergi uersatione
lqͥ potat tͥgi crim̃. & paulo ptͦ. Absens
cie p̾sens autẽ sꝑc̃ auctoritate. qͥ nunqͣm¬

Expanded text:
nifestam causam non egere testibus. Idem. De manifesta et nota plurimis causa non sunt quaerendi testes, ut beatus Ambrosius  Epistolam ad Corinthios dicit, de fornicatione sententiam exponens Apostoli. « Judicis, inquam, udam, cum fuisset fur, quia non accusatus, minime abjecit. Cognito autem opere isto, pellendum illum de coetu fraternitatis censuit. Omnes enim crimen ejus sciebant et non arguebant. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. » Et paulo post: Absens facie, praesens autem auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
nec grãm cõmunionis accipiunt. Ergo
ita ÷ utraq diruñda sententia. ut no¬
se sit illos restaurari in loco honorisꝗͥ
penitentiã meruer̃ rec̃ciliationẽ d¬
nȩ pietatis. Nec imerito hi c̾secuntu
adepte dignitatis statũ. qͥ ꝑ penitend
recepisse noscuntur uitę remedium

Expanded text:
nec nec ita est utraque dirimenda sententia, ut necesse sit illos restaurari in loco honoris, qui per poenitentiam meruerunt reconciliationem divinae pietatis. Nec immerito hi consequuntur adeptae dignitatis statum, qui per poenitentiam recepisse noscuntur vitae remedium
Abbreviated transcription (Latin):
factũ seruet᷑ a nob̾. simul & cętis fr̃ib
det᷑ exemplũ. ne qͥs sacdotes ⁊ ministra
dĩ altari eiꝰ & eccłȩ uacantes ad scłares
molestias deuocet. Obseruari enĩ de ccd̃
poterit. ne quis ultra hoc faciat circas
ꝑsonã clericoꝵ. siqͦd nc̃ factum ẽ fucrio
Qui clerici sint reꝑindi ptꝰ lapsum.¬
uod in epĩs uenerabilis fr̃nitas tua in¬
not̾uit. nulla ẽ in huiꝰmodi sententus
decretoꝵ diu̾sitas intelligenda. qͦd alib
legit᷑ in lapsu corporali restaurandun
honoris gradũ pt penitentiã. alibi pͦt
huiꝰmodi delictum nequaquã reparis¬
dũ antiqui ordinis meritum. Hec enĩ
diuisitas hoc modo distingurt᷑. Illoso
ad pͥstinos officii gradꝰ redire canon
p̃cipit. quos penitentiȩ p̾cessit satisft¬
ctio. & digna peccatoꝵ confessio. At ci¬
trahi qui nec auicio corruptionis
dant᷑. atq hoc ipsum carnale delictũ qͦdđ
admittunt uindicare qͥdã suꝑsticiosa te¬
ritate nitunt᷑. nec gradũ utiq honori

Expanded text:
 a nobis. Simul et caeteris fratribus detur exemplum, ne quis sacerdotes et ministros Dei altari ejus et ecclesiae vacantes, ad saeculares molestias devocet. Observari enim de caetero poterit, ne quis ultra hoc faciat circa personam clericorum, si quod nunc factum est, fuerit Qui clerici  in epistolis venerabilis fraternitas tua innotuit, nulla est in hujusmodi sententiis decretorum diversitas intelligenda, quod alibi legitur in lapsu corporali restaurandum honoris gradum post poenitentiam, alibi post hujusmodi delictum, nequaquam reparandum antiqui ordinis meritum. Haec enim diversitas hoc modo distinguitur: illos enim ad pristinos officii gradus redire Canon praecepit, quos poenitentiae praecessit satisfactio, vel digna peccatorum confessio. At contrahi qui neque a vitio corruptionis emendantur, atque hoc ipsum carnale delictum quod admittunt, etiam vindicare quadam superstitiosa temeritate nituntur, nec gradum utique honoris,
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ pauidꝰ p̾stolet᷑ aduentum. Qͥsciens
imbecillitatem suã ⁊uas fragile qͦd portat.¬
timet offende ne impinguat ⁊ corruat
atq frangatur. Unde ⁊ mulierũ maxi¬
meq adolescentularũ uitet aspectũ in
tantũ castigator sui ẽ ut etiã quȩ tuta
st̃ ꝑtimescat᷑. Cur inqͥs ꝑgis adheremũ :
Videlicet ut te ñ audiam. ñ uideã. ut tuo
furore nͦ mouear. ut tua bella ñ patiar.
Ne me capiat ocłs meretricis. ne forma
pulcherrima ad illicitos ducat amplexꝰ.
adu̾sariis armatꝰ obsiste. ut ptͦꝙͣ uiceris:
coroneris. fateor imbecillitatẽ meã. Nolo
spe pugnare uictoriȩ. ne ꝑdam aliqͣndo
chum. Item de eodem.

Expanded text:
et Domini pavidus praestolatur adventum; qui sciens et Domini pavidus praestolatur adventum; qui sciens imbecillitatem suam, et vas fragile qtimet offendere ne impingat et corruat atque frangatur. Unde et mulierum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator sui est, ut etiam quae tuta sunt pertimescat. Cur, inquis, pergis ad eremum? Videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus.adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam, nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando - Item de eodem.
Abbreviated transcription (Latin):
matibꝰ aliori monasterioꝵ recipiat᷑. leronimul
in epła. ad paulinũ prbm de ustitutioẽ
Icupis eẽ qͦd diceris monachꝰ.
id .ẽ. solus. quid facis in urbibꝰ.
quȩ utiq ñ st᷑ soloꝵ habitacła.
s multoꝵ : habet unũ quodq
ꝓpositũ pͥncipes suos. Et ut ad urã ueni
dentes hab̾e nitant᷑ i meritũ. nos autem
habeamꝰ ꝓpositi nr̃ĩ pͥncipes. paulos. &¬
antonios. iulianos. philarios. macharios.
Habeto simplicitatem colũbe. ne cuiquã
machineris dolos. ⁊ serpentis astutiã ne
alioꝵ supplanteris insidiis. Non multũ
distat inuicio. uł deciꝑe posse uł decipi.
ł pianum quẽ senseris tͥ aut sẽꝑ aut crebro
de nummis loquentẽ excepta elemosina.
quȩ indifferent᷑ omnib patet. institore᷑
potuis habeto quã monachũ. Pret̾ uictũ
& ueltim̃tum ⁊ manifestas necessitates
nichil cuiquã tribuas. necessitates nec fili¬
onachꝰ ñ doctoris. s plangentis habet
officiũ. qui uł se uł mundum lugeat.

Expanded text:
ronymus in epistola ad Paulinum presbyterum de institutione cupis esse quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus quae utique non sunt solorum habitacula, sed multorum? Habet unumquodque propositum principes suos. Et ut ad vestra veniadentes habere nitantur et meritum, nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos, Antonios, Julianos, Hilariones, Macharios. Habeto simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetis dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. Non multum distat in vitio vel decipere posse, vel decipi Christianum. Quem senseris tibi aut semper aut crebro de nummis loquentem, excepta eleemosyna quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto quam monachum. Praeter victum et vestimentum, et manifestas necessitates, nihil cuiquam tribuas, nec filion doctoris, sed plangentis habet officium, qui vel se vel mundum lugeat,
Abbreviated transcription (Latin):
& latro qui fraude ⁊ui eripit semi
sic genꝰ humanũ. Recipit terra. id.ẽ.
llua qͦd suum ẽ ⁊ receptum confouet.
btũ corporat. corporatũ in m̾bra dis¬
nguit: & int̃ illas sacri uentris an¬
rporis creator & anime. Noli despice
bonitatem figuli qͥ te plasmauit. &
fit ut uoluit. Ipse ⁊ dei uirtus & dei
sapientia. q̃ in uto uirginis edificauit sibi
domũ. lepte int̾ uiros scõs apłi uoce nume¬
ratꝰ ÷ meretricis filiꝰ. Esau de rebecca ⁊ isa ac
hispidꝰ tã m̃te quã corpore qͦsi bonũ triti¬
cũ in loliũ auenasq generat. Qa ñ seminibꝰ
s in uoluntate nascentis causa uiciorum ẽ

Expanded text:
 latro qui fraude et vi eripit semina. Sic genus humanum recipit terra, id est vulva, quod suum est, et receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit; et inter illas sacri ventris ancorporis Creator et animae. Noli despicere bonitatem figuli qui te plasmavit et fecit ut voluit; ipse est Dei virtus, et Dei sapientia quae in utero Virginis aedificavit sibi domum. Jephte inter viros sanctos apostoli voce numeratus meretricis est filius . Esau ex Rebecca et Isaac hispidus tam mente quam corpore , quasi bonum triticum in lolium avenasque degenerat, quia non in seminibus, sed in volu
Abbreviated transcription (Latin):
ex qualicunq hoẽ dĩ creatura ẽ. & o
utentib male erit. ñ ipsum aliqui
pului erit. Sic̃ autẽ filuiboni adulteroꝵ
nuilla defensio ẽ adulterioꝵ: sic malifilii
siuigatoꝵ nullũ crim̃ ẽ nuptiarum.

Expanded text:
ex qualicunque homine, Dei creatura est, et eo male utentibus male erit, non ipsum aliquando malum erit. Sicut autem filii boni adulterorum, nulla defensio est adulteriorum, sic mali filii conjugatorum, nullum crimen est nuptiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ ht̃ prb̃i. s qr caduco morbo laborat.
& ipsi hoc inp̾sentiarũ agnouimꝰ: ñ ausi
fuimꝰ c̃cede sibi ut offerret uel missam¬
celebraret. Qauͦ languor ñ in culpa est
suꝑ hac re auctoritatis urõ decreto consu
si frequent᷑ hoc morbo tangit᷑ ab oblati¬
one omnimodis umissarum celebrati¬
one ꝓhibeat᷑. Indecens enim ẽ  ꝑicłosis¬
simum ut hoc ei accidat. quatinus in
consecratione eucharistiȩ morbo uictꝰ
opilentico cadat. Si uͦ dei mĩa c̾ualuerit:¬

Expanded text:
esbyterii; sed quia caduco morbo laborat, et ipsi in praesentiarum hoc agnovimus, non ausi fuimus concedere sibi ut offerret celebraret. Quia vero languor non in culpa est, super hac re auctoritatis nostrae decreto consulsi frequenter hoc morbo tangitur, ab oblatione omnimodis et missarum celebratione prohibeatur. Indecens enim est et periculosissimum ut hoc ei accidat, quatenus in consecratione eucharistiae morbo victus epileptico cadat. Si vero Dei miseri
Abbreviated transcription (Latin):
opõꝵ statutũ ÷ nequis de clericis & dĩ
ministris tutorẽ & curatorẽ testam̃to
suo nominauerit. qͣndo singuli diuino
sacdotio honorati ⁊ in clericoꝵ minist̾io
õstituti ñ nͥ altari .⁊ sacrificiis deseruire.
& p̃cib atq orationib uacare debeant.
Scriptũ c̃ enĩ. Nemo militans dõ obligat
se molestus scłarib ut possit placere eiꝰ
cui se ꝓbauit. Qͦd epĩ antecessores nr̃i re¬
ligiose c̾sid̾antes:⁊ salubrit̾ ꝓuidentes
curã clerum nominaret. Ac siquis hoc
fecisset: ñ offerret᷑ ꝓ eo. nec sacrificium
ꝓ dormitione eiꝰ celebraret᷑. Neq enĩ ante
altare dĩ merent᷑ nominari in sac̾dotum
p̾ce qͥ ab altari sacerdotes & ministros uo¬

Expanded text:
 statutum, ne quis de clericis et Dei ministris tutorem vel curatorem testamento suo constituat, quando singuli divino sacerdotio honorati et in clerico ministerio constituti non nisi altari et sacrificiis deservire, et precibus atque orationibus vacare debeant. Scriptum est enim: Nemo militans Deo obligat se negotiis saecularibus, ut possit placere ei, us seruiant. Quod episcopi antecessores nostri religiose considerantes et salubriter prouidentes curam clericum nominaret, ac si quis hoc fecisset,, non offerretur pro eo nec sacrificium pro dormitione eius celebraretur. neque enim apud altare Dei meretur nominari in sacerdotum prece qui ab altari sacerdotes et ministros uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut sunul manducent. ⁊dormiant. ubi
his facultas id faciendi suppetit uł qui
de reb eccłasticis stipendia accipiunt in
suo claustro maneant. ⁊ singulis diebus
mane pͥma ad lectionẽ ueniant & audiant
qͥd eis imꝑet᷑. Ad mensam uͦ similit̾ lecti¬
onc̃ audiant. & obedientiã scđm canones

Expanded text:
ut simul manducent et dormiant, ubi ut simul manducent et dormiant, ubi his facultas id faciendi suppetit; vel qui de rebus ecclesiasticis stipendia accisuo claustro maneant et singulis diebus mane prima ad lectionem veniant et audiant, quid eis imperetur. Ad mensam vero similiter lectionem audiant et obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
quib ut mͥ uidetur hec distantia eẽ
bet. ut hi qͥ dep̾hensi uł capti fuerint
blice inꝑiurio. furto. atq fornicatioẽ.
opositas hab̾e quas ultra modum uici
seẽ constat. Nempe inde detrahunt
atq c̃traru existentes eoꝵ prauis exẽplis
cotidic peiores fiunt. Qui autẽ de p̾dictis
peccatis abscondite a se admissis ꝑ occultã
confessionẽ coram ocłis dĩ presente etiã
sac̾dote qͥ eis dicturꝰ ẽ penitentiã c̃fitent᷑.
& semet ipsos grauit᷑ deliquisse querunt᷑.
si se ꝑ ieiunia uelemosinas uigiliasq &
sacras orationes cum lacrimis purgare
cusserit aut plagauerit: componat hoc
triplicit᷑ sic̃ solent cõponere parentes eiꝰ.
cõponat᷑. Reliqͦꝵ autẽ clericoꝵ iniuria
cõponat᷑ sic̃ parentũ eoꝵ. Monachoꝵ qͦq¬
qͥ scđm regulam in monasterio uiuunt
litas decreuimꝰ. ut canonici clerici cano¬
nice uiuant obseruantes diuinȩ script᷑e
doctrinã. ⁊ docum̃ta scõ ꝵ patrũ ⁊ nichil

Expanded text:
quibus, ut mihi videtur haec distantia esse debet, ut hi qui deprehensi vel capti fuerint publice in perjurio, furto atque fornicatione, superpositas habere, quas ultra modum vitiosas esse constat. Nempe inde detrahunt atque contrarii existentes eorum pravis exemplis quotidie pejores fiunt. Qui autem de praedictis peccatis abscondite a se admissis per occultam confessionem coram oculis Dei, praesente etiam sacerdote, qui eis indicturus est poenitentiam confitentur, et semetipsos graviter deliquisse queruntur, si se per jejunia et eleemosynas, vigiliasque et sacras orationes cum lacrymis purgare cusserit vel plagaverit, conponat hoc tripliciter, sicut solent conponere parentes eius.conponatur. Reliquorum autem clericorum iniuria conponatur sicut parentum eorum. Monachorum qm regulam in monasterio vivunt, litas, decrevimus ut canonici clerici canonice vivant, observantes divinae Scripturae doctrinam, et documenta sanctorum Patrum, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ui famosã cartã ad cuiꝰcunq iniuriam &
maculã c̃scripserit in secreto. ⁊ ĩpudice
affrixerit inueniendãq ꝓiecerit. illum
c̃tra quẽ ꝓposita ẽ cartula ñ nocebit. nec
fame eiꝰ aliquid derogabit. s si inueniri
potuerit qͥ huiꝰmodi cartulã fec̃: c̃stringat᷑
ut ꝓbet quȩ c̾scripsit. Qͥ si etiã q̃ scripsit¬

Expanded text:
ui famosam chartam ad cuiuscumque iniuriam et maculam conscripserit in secreto aut in publico adfixerit inveniendamque proiecerit, illum, contra quem proposita est chartula, non nocebit nec famae eius aliquid derogabit. Sed si inveniri potuerit qui huiusmodi chartulam fecit, constringatur, ut probet quae conscripsit: qui si etia
Abbreviated transcription (Latin):
Uminiũ frm̃ ẽ uentilanda. niuste ac
uibtilit̾ ꝑscrutanda. ne fortasse dolositate
malitia senioris innocens unior oppͥ¬
uiͦ. Rectori uixta ꝑsonȩ acceptionem
liccat udicare. neq aliquẽ fraudulent᷑
bi dĩ udicium ponentes p̾ocłis. non
mittant pessime oppͥmere animam

Expanded text:
fratrum est ventilanda, et juste ac subtiliter perscrutandum, ne fortasse dolositate et malitia senioris innocens junior oppig.  juxta personae acceptionem, non liceat judicare, neque aliquem fraudulenter, sibi Dei judicium ponentes prae oculis, non permittant pessime opprimere animam
Abbreviated transcription (Latin):
patres. s potiꝰ ex sententia diuini ud¬
ci sanxert̃. Nam legit᷑ quod marus
soror aaron ꝓphetissa dum detraco
adu̾sus moysen incurrisset delictui
ret moyses ut emundaret᷑. p̾cepit cã
es extra castra septẽ dieb egredi & post
mmundationẽ rursus eam in castra admit¬
⁊ ouria gͦ soror aaron caro intelligitur
suerdotis. quȩ dũ suꝑbiȩ dedita sordidis¬
inis cogitationũ maculat᷑ contagiis.
atra castra .uii. dieb hoc ẽ extͣ collegiũ

Expanded text:
Patres, sed potius ex sententia divini judicii sanxerunt. Nam legitur, quod Maria soror Aaron prophetissa, dum detractionis adversus Moysen incurrisset delictum, umque peteret Moyses, ut emundaretur, praecepit eam Deus extra castra septem diebus egredi, et post emundationem rursus eam in castra admitti. Maria ergo soror Aaron caro intelligitur sacerdotis, quae, dum superbiae dedita sordidissimis cogitationum maculatur contagiis, extra castra septem diebus, hoc est extra collegium
Abbreviated transcription (Latin):
ubdiaconꝰ qͦndã spaniensis eccłe uoca¬
bulo pͥmꝰ cũ abaccessu indisciplinato scĩ¬
monialiũ ꝓ hib̾et᷑. atq ordinata ⁊ sana
p̃cepta c̃temneret: aclericatu remotꝰ ẽ.
go si domino placet istum modũ scruo.
ut qͥsqͥs apud eos ꝓpt̾ disciplinã degradat᷑
ad catholicã transire uoluerit: in humi¬
litione penitentie recipiat᷑. qͦ⁊ ipsi eum
forsitan cogerent. si apud cos manere
uoluisset. Aug̃ in epła ad pascentiũ comitẽ
niquũ ẽ ut quisq udicare de alio uelit
Ne clerici scłaria negotia tractent.xi¬

Expanded text:
ubdiaconus quondam Spaniensis ecclesiae, vocabulo Primus, quum ab accessu indisciplinato sanctimonialium prohiberetur, atque ordinata et sana praecepta contemneret, a clericatu remotus est. go, si Domino placet, istum modum servo, ut quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad catholicam transire voluerit, in humiliatione poenitentiae recipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si apud eos manere velit. August. in epistola ad Pascentium comitem t ut quisque judicare de alio velit, ci saecularia negotia tractent.
Abbreviated transcription (Latin):
aptid dm̃ miserius & tristius. ⁊ dãnabiliꝰ.
Item nichil eẽ in hac uita ⁊ maxime hoc
tpt᷑ difficiliꝰ. laboriosiꝰ. ꝑiculosius. epi
imꝑator iubet. Quis autẽ sit modus. nec
apueritia nec abadolescentia mea didici.
Et eo tpr̃ qͦ discere ceꝑam uis mͥ facta est
merito peccatoꝵ meoꝵ. Nam qͥd alicid
existimem nescio. ut scds locꝰ gubnacłoꝵ
mͥ tradetur. qͥ remũ tenere ñ noueram.

Expanded text:
s et tristius et damnabilius. Item nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore difficilius, laboriosius, periculosius episcimperator jubet. Quid autem iste sit modus nec a pueritia, nec ab adolescentia mea didici. Et eo tempore quo discere coeperam, vis mihi facta est, merito peccatorum meorum. Nam quid aliud existimem nescio, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noveram.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ prbi ꝓpt̾ta ñ ausus sũ de numero
dollegarũ eiꝰ uł suppͥmere uł delere. ne
diuinȩ potestati sub cuiꝰ examine causa
adhuc pendet facere uiderer inuiriam.
si illiꝰ uidiciũ meo uellem p̃iudicio p̃ue¬
nire. Qd nec in negociis scłarib iudices
faciunt. quando causȩ dubitatio ad ma¬
iorem potestatem refert᷑. ut pendente
relatione aliquid audeant cõmutare.
Ꝙ in epõꝵ concilio c̃stitutum ẽ nulltm
dericũ qui nondũ conuictꝰ sit suspendi
a cõmunione deb̾e. nͥ ad causã suã exa¬
minandã se non pꝰseneauerit. Itẽ aug̃¬
omino beatissimo ⁊ uenerabili & in
peto ut cogitet religiosa prudentia tua
nichil eẽ in hac uita .⁊ maxime hoc tpr
faciliꝰ & leuius ⁊ hominib acceptabiliꝰ

Expanded text:
 propterea non ausus sum de numero collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine causa adhuc pendet, facere uiderer iniuriam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. quod nec in negotiis saecularibus iudices faciunt, quando causae dubitatio ad maiorem potestatem refertur, ut pendente relatione aliquid audeant commutare. et in episcoporum concilio constitutum est nullum clericum, qui nondum conuictus sit, suspendi a communione debere, nisi ad causam suam examinandam se non praesentauerit. BonifaDomino beatissimo et venerabili et in peto ut cogitet religiosa prudentia tua nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore, facilius et levius, et hominibus acceptabil
Abbreviated transcription (Latin):
dissenfionum scissuras ñ huius aut illiꝰ
cent: detrabendum ÷ aliquid seueritati.
ut maiorib malis sanandis. caritas sin¬
Noc erga istos abinitio seruauit affricana
catholica ex ep̃oꝵ sententia. qui in eccła
romana int̾ cicilianũ ⁊ partem donati
iudicauer᷑. damnatoq uno qͦdã donato.
auctor scismatis fuisse manifestatꝰ est.
itos correccos etiam si extra eccłam ordi¬
nati eeñt in suis honorib suscipiendos
at̃ censuer᷑. Nam qͦtiã foris ab unitate
deciꝑe. ⁊a susceptione illiꝰ maneris im¬
pesire. Deinde ut etiã ipsor infirmitas
lniꝰ excepta intꝰ sanabilis fieret. iam
nulla ꝑtinacia claudente ocłos cordis ad¬

Expanded text:
dissensionum scissuras non huius aut illiusdissensionum scissuras non huius aut illiuscent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sinem paulo post. Hoc erga istos ab initio servavit Africana catholica ex episcoporum sententia, qui in Ecclesia Romana inter Caecilianum et partem Donati judicaverunt, damnatoque uno quodam Donato qui auctor schismatis fuisse manifestatus est, caeteros correctos, etiamsi extra Ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuerunt, non quo etiam foris ab unitate decipere, et a susceptione illius muneris impedire; deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret, jam nulla pertinacia claudente oculos cordis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum accipiat. uł ad clericatũ redes
uł in dericatti maneat: ñ desꝑatione indul¬
gntiȩ s rigore factum ẽ disciplinȩ. Alio¬
sim c̃tra claues datas eccłȩ disputabitur.
c quib dictũ ẽ. Quȩ solueritis in t̾ra. ert̃
bluta ⁊ in cęlo. S ne forsitan etiã de ceteris
iriminib sꝑc honoris eccłastici animus
intumescens. suꝑbe ageret penitentiam:
scucrissime placuit. ut ptͦ actã decrimi¬
ne damnabili penitentiã nemo sit cde¬
ncꝰ ut desꝑatione temporal altitudinis
medicina maior ⁊ uerior eẽt humilitatis.
um:⁊ sc̃s dauid de criminib mortiferis
gti penitentiã.⁊ ⁊ tam̃ in honore suo ꝑstitit.
beatum petrũ qͣndo amarissimas lacrimas
etrahebat᷑ humilitati aliqͥd addidert̃.
q̃ salus tutiꝰ muniret᷑. exꝑti credo aliquoꝵ
fictas penitentias ꝑ affectofas honorum
potentias. Cogunt enĩ multas inuenire
medicinas. multoꝵ exꝑim̾ta morborũ.
crũ in huiusinodi causis ubi ꝑ graues

Expanded text:
tum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae sed rigore factum est disciplinae; alioquin contra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et uerior esset humilitatis. nam et sanctus Dauid de criminibus mortiferis egit paenitentiam et tamen in honore suo perstitit et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti, credo, aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias. cogunt enim multas inuenire medicinas multorum experimenta morborum. uerum in huius modi causis, ubi per graues
Abbreviated transcription (Latin):
i inquiunt oportet ut nos extra ȩccłam
& adu̾sus eccłam fuisse peniteat ut salui
eẽ possimꝰ. quomͦ ptͦ istam penitentiam
apud uos clerici. uł etiã epi ꝑmanemꝰ.
fieri ñ deb̾et. nͥ pacis ipsius cõpassione
sanaret᷑. S sibi hoc dicant. ⁊ multo ma¬
xime humilit̾ doleant. qͥ in tanta moru
p̾cisionis iacent. ut isto quodã uulnere
matris catholice reuiuiscant. Cũ enim
p̾cisus ramꝰ inserit᷑. fit aliud uulnus in
arbore. qͦ possit recipi ut uiuat qui sine
uita radicis ꝑibat. S cũ receptꝰ recipien¬
ti coaluerit : ⁊uigor conseqͥtur ⁊ fruciꝰ.
Si autẽ ñ coaluerit: illequidem a rescit.
s uita arboris ꝑmanebit. Est enim &
tale inserendi genꝰ ut nullo p̃ciso ramo
qͥ intꝰ ÷ ille qͥforis ẽ inserat᷑. ñ tñ nullo
s uł leuissimo arboris uulnere. Ita gͦ
& isti cum ad radicem catholicã ueni¬
unt: nec eis quanuis pt erroris sui pen¬
tentiam honor clericatꝰ aut epãtus
aufert᷑: sit quidẽ aliquid tanquã in

Expanded text:
 inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permfieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c̃ quando ordinationes fac̾e disponit:
om̃s qui ad sacrũ ministeriũ accede
uolunt. feria .iiii. ante ipsã ordinationẽ
euocandi st̃ ad ciuitatem una cũ prbis
qui eos rep̃sentare debent. Et tc̃ epc̃ a
latere suo eligere debet sac̾dotes. ⁊ alios
prudentes uiros gnaros legis diuinȩ. &
exercitatos in excłasticis sanctionibꝰ. qui
ordinandoꝵ uitã. genꝰ. patriã. ętatem.
institutionẽ. locumꝰ ubi educati st̃. si sint
bene litt̾ati. si in lege dnĩ instructi: dili¬
gent̾ inuestigent. ante omnia si fidem
catholicã firmit̾ teneant. ⁊ u̾b̾ sĩplicib
asserere queant. Ipsi autem qͥb cõmittit᷑.
cauere debent. ne aut fauoris grã. aut
cuiꝰcunq muneris cupiditate illecti a
uero deuient. ut indignũ ⁊minꝰ idoneu᷑
ad sacros gradꝰ suscipiendos epĩ manib
applicent᷑. Qͦd si fecerint: ⁊ ille qui in¬
digne accesserit ab altari remouebit᷑.
& illt qui donũ scĩ spc̃ uendẽ conati st̃

Expanded text:
pus quando ordinationes facere disponit, omnes qui ad sacrum ministerium accedere volunt, feria quarta ante ipsam ordinationem evocandi sunt, ad civitatem una cum presbyteris qui eos repraesentare debent. Et tunc episcopus a latere suo eligere debet sacerdotes, et alios prudentes viros gnaros legis divinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum vitam, genus, patriam, aetatem, institutionem, locum ubi educati sunt, si sint bene litterati, si in lege Domini instructi, diligenter investigent. Ante omnia si fidem catholicam firmiter teneant, et verbis simplicibus asserere queant. Ipsi autem, quibus hoc committitur, cavere debent, ne aut favoris gratia, aut cujuscunque muneris cupiditate illecti a vero devient, ut in dignum et minus idoneum, ad sacros gradus suscipiendos episcopi manus applicent. Quod si fecerint, et ille qui indigne accesserit ab altari removebitur, et illi qui donum sancti Spiritus vendere conati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lud qͦd in libro adu̾sus rufinũ posuisti
esdã huic sententiȩ calu̾niari. qͦd dm̃
Dire animas adulterinis c̃ceptib uidetur
ndignũ unde conant᷑ asstruere meritis
tste ante carnẽ uitȩ animas quasi ad
ergastula huiꝰ mundi iuste posse ꝑduci.
sime mouet multa cogitantem. quib
hec possit calũnia refutari. Et qͦd ipse
espondisti nͦ eẽ uicium setñtis in triti¬
o qđ furto dr et̃ sullatũ. s in eo qͥfrum᷑¬
nũ furatꝰ ẽ nec iccirco t̾ram ñ debuisse
remio suo semina c̃fouere. qͥa sator un¬
nunda ea ꝓiecerit manu: elegantissima
uc qͣstione faciebat angustias. gn̾aliter
tuenti multa bona diͦ facere etiã de
ris mal. nr̃isq peccatis. Amalis autem

Expanded text:
uod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confovere, qui sator immunda ea projecerit manu, elegantissima hac quaestione faciebat angustias, generaliter intuenti multa bona Deum facere, etiam de nostris malis nostrisque peccatis. Animalis autem
Abbreviated transcription (Latin):
amen. s tam pie toleranda sunt ab eis.
qui didicerint. ut sono in foro. sic uoco
in eccła benedici. Itaq forensis illa non¬
nunquã forte bona dictio. nunquã tam̃
benedictio dici potest. Item augustinꝰ¬

Expanded text:
Amen; sed tamen pie toleranda sunt ab eis Amen; sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint ut sono in foro, sic voto in Ecclesia benedici. Itaque forensis illa, nonnunquam forte bona dictio, nunquam tamen benedictio dici potest. CAPUT