comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonimis. uł etiam mendicare
compellerentur. Nam ut degrega¬
riis taceamus. comes hermanuꝰ
uir nobilis de regno teutonco
ad eam dediuctus est paupertate.
Ut ei de mensa ducis. panis pro
cotidiano stipendio quasi ma¬
gnum deputaretur. henricus qͦ¬
q de ascha uir probitate singni¬
laus media penitus consumpł
ẽet:. insi ab codem domino duce
assumptus ẽẽt in coniuuam.
Sed et ip̃e ctiam dux dum cuula
ob si deretur. auteꝙͣ egrederentur
ad prelium. tanti laborabat ĩopi¬
i. ut equos non habens eum
cui in sedib inprelio. acomite
tolosano multis precibus uix
ectorserit. ł am emm tam ip̃eqꝙͣ
alii principes. quicquid pecum¬
rum secum octulerant: in larga
elemiosinarum liberalitate. &
pictatis operib et his maxĩẽ
que ad cominuem respicie¬
bant utilitatem: prona deuoti¬
one consumpserant. Unde fac¬
tum est quos multi nobiles el
apud suos tam genere ꝙͣ strenm¬
tate preclari. ei die qua bellum
indictum est consumptis opi¬

Expanded text:
nominis, ut etiam mendicare nominis, ut etiam mendicare compellerentur. Nam ut de gregariis taceamus, comes Harmannus vir nobilis de regno Teutonico, ad eam deductus est paupertatem, ut ei de mensa ducis, panis pro quotidiano stipendio, quasi magnum, deputaretur. Henricus quoque, de Ascha, vir probitate singularis, inedia penitus consumptus esset, nisi ab eodem domino duce assumptus esset in convivam. Sed et ipse etiam dux, dum civitas obsideretur, antequam egrederentur ad praelium, tanta laborabat inopia ut equos non habens, eum cui insedit in praelio a comite Tolosano multis precibus vix extorserit. Jam enim tam ipse quam alii principes quidquid pecuniarum secum detulerant, in larga eleemosynarum liberalitate et pietatis operibus, et his maxime quae ad communem respiciebant utilitatem, prona devotione consumpserant. Unde factum est quod multi nobiles, et apud suos tam genere quam strenuitate praeclari, ea die qua bellum indictum est, consumptis opi
Abbreviated transcription (Latin):
Uicos distinguebantur. quibus
duo hommum milia spaciose cõ¬
sidere posse dicebintur. Onerati
igitur spoliis et mimibuis dita¬
to cuncta murbem deferunt. diẽ
agentes sollempnem in leticia
et exultacione. gratias illi exibe¬
teo. de cuius munere uenerat uł
tot casibus superatis: tot decur¬
sis laborib: optatim consequu¬
ti crant uictoriam. Qui autem
erant in presidio uidentes quod
su defecerant: nec iam subsidii
spem haberent ullam: interpo¬
sitis conditionibus ꝙ cum sas¬
Aube licerer egredi. Uxores q ac
liberos. siniulet omnem eorum
substincuam libere possent educe̾.
arcem nostris resignant principi¬
bus corum uexillis in suminis
turibus collocatis. Sic igitur
factum est perdĩ suꝑ hãbundĩ¬
tem gratiam. Uł recepto uibis p̃¬
sidio. et obtenta uictoria qui en
Q midius tercius tenues erant
& penc famelici: bonis inciperẽt
omnibus habundare. Ad h emĩ
iam deuenerant. ctiam qui inber
eos erant potentissim. o exrum

Expanded text:
vicos distinguebantur, quibus vicos distinguebantur, quibus duo hominum millia spatiose considere posse dicebantur. Onerati igitur spoliis et manubiis ditati, cuncta in urbem deferunt, diem agentes solemnem in laetitia et exsultatione, gratias illi exhibentes de cujus munere venerat, ut tot casibus superatis, tot decursis laboribus, optatam consecuti essent victoriam. Qui autem erant in praesidio videntes quod sui defecerant, et necessariam subsidii spem haberent nullam, interpositis conditionibus, quod cum salute liceret egredi, uxoresque ac liberos simul et omnem eorum substantiam libere possent educere, arcem nostris resignant principibus, eorum vexillis in summis turribus collocatis. Sic igitur factum est per Domini superabundantem gratiam, ut recepto urbis praesidio, et obtenta victoria, qui heri et nudius tertius tenues erant et pene famelici, bonis inciperent omnibus abundare. Ad hoc enim jam devenerant etiam qui inter eos erant potentissimi et eximii
Abbreviated transcription (Latin):
rerum necc̃arum reperiunt opulẽ¬
ciam. tantas orientalium diuicia¬
rum copias: ut ianlauri argentit
gemiinirum olosericoꝵ. et precio¬
sarum uestium. nec̾non et uasorũ
tam artificio ꝙ materia cominẽ¬
dabilium: neq numerus esset.
neq mensura. quorum etiam sed
& gregum et armentorum. Anone
quoq nchillominus et uictuali¬
ui. tanta ibi reperta est habundã¬
cia. ut iami nescirent quid eligerẽt
ctiam qui suprema prius laboraue¬
rant mopia. Colligentes itiq ho¬
stium papiliones et tenloria. qui¬
bus plurinum indigebant. suas
quippe uetustas. et imbrius quo
sepuis pertulerant intempenies
corruperant. ut iam eeñt inutilia
garas incis reperiebant multipli¬
ces sed et ancillas et pariuilos
quos fugientes diiserant. secũ
m uibem detulerunt. Inter cetera
autem. et maioris eorum princi¬
pis ad imrabile reperiunt taber
coloribus contextum. Acuius
medio quasi a tricliio principali
in partes plures adnexa deflue¬
bant diuersoria: que quasi per

Expanded text:
rerum necessariarum reperiunt opulentiam, tantas Orientalium divitiarum copias, ut jam auri, argenti, gemmarum, holosericorum et pretiosarum vestium, nec non et vasorum, tam artificio quam materia commendabilium, neque numerus esset, neque mensura: equorum etiam, sed et gregum et armentorum, annonae quoque nihilominus et victualium tanta ibi reperta est abundantia, ut jam nescirent quid eligerent, etiam qui suprema prius laboraverant inopia. Colligentes itaque hostium papiliones et tentoria, quibus plurimum indigebant sua quippe vetustas et imbrium quos saepe pertulerant intemperies corruperant, ut jam essent inutilia gazas in eis reperiebant multiplices; sed et ancillas et parvulos quos fugientes dimiserant, secum in urbem detulerunt. Inter caetera autem, et majoris eorum principis admirabile reperiunt taberncoloribus contextum: a cujus medio quasi a triclinio principali, in partes plures adnexa defluebant diversoria, quae quasi per
Abbreviated transcription (Latin):
griues oriri simultates. dicebitur
a non nullis ꝙ dñs rex suspectum
mins haberet comitem. nec cum
domina regina familiaria minis
misceret colloquia cuius rei multa
uidebantur extare argumenta uñ
& maritili zelo succenssus. mexo¬
rabile odium aduersus cum dice¬
bitur concepisse. Erat autem idẽ
comes adolescens corpore procer:
decorus forma actibus insignis
militaribus graciosus ĩ oculis oĩ¬
um inꝙͣ uidebantur nature dona
plena liberalitate conuenisse. ita
Ut in regno uel corporis clegancia
uel generositatis litulo. uel uei mi¬
litaris experiencia. nullum procuł
dubio haberet par̃e. dnẽ quoq re¬
gine exparte patris seciuidum¬
carnem ualde proximus. E orũ
emm prẽs consobrim fuerant ide
duarum sororum filii. Quidam
uero uerbum huiusmodi palliare
uolentes dicebant id solum odior
fuisse fomitem: ꝙ comes q̃i arro¬
gans. & de se plus equo pͥsumc̃s
domino regi nolebat more alioꝵ
regni principum subici. et eius

Expanded text:
es oriri simultates. Dicebatur es oriri simultates. Dicebatur a nonnullis quod dominus rex suspectum nimis haberet comitem, ne cum domina regina familiaria nimis misceret colloquia; cujus rei multa videbantur exstare argumenta. Unde et maritali zelo succensus, inexorabile odium adversus eum dicebatur concepisse. Erat autem idem comes adolescens, corpore procerus, decorus forma, actibus insignis militaribus, gratiosus in oculis omnium, in quem videbantur naturae dona plena liberalitate convenisse; ita ut in regno vel corporis elegantia, vel generositatis titulo, vel rei militaris experientia, nullum procul dubio haberet parem; dominae quoque reginae ex parte patris valde proximus; eorum enim patres consobrini fuerant, id est duarum sororum filii. Quidam vero verbum hujusmodi palliare volentes, dicebant id solum odiorum fuisse fomitem, quod comes quasi arrogans et de se plus aequo praesumens, domino regi nolebat, more aliorum regni principum, subjici; et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cum pertinenciis sius sibi &t herc¬
dibus sius uire hereditario dedit
habendem. Ubi uon multo post p̾¬
dictus nobilis homo: uiti mor¬
te fuiint. Cuis uxorem cum pre¬
dic ta urbe dñs rex cuidam iterum
nobili uiro. comiti uidelz alberto
fratri comitis denam᷑. uiri potentis¬
sum deimperio de ep̃atu leodienssi
concessit. Cui autem uterq infra
modicum tempus. Uita decessisseł
tam comes predictus ꝙ̃ eus uxor.
Hugo predictus qui puer ĩ ipulu
remanserit iam pubes fcts̃ pris he¬
redititem morte parent᷑ ad se uire
hereditano deuolutimi: a dnõ rege
peciit et impetriuit. Qua obbenta:
domnum emelotam armilfi patri¬
arche neptem et domii magnifici
uiri eustachii g̾ner uiduam. duxit
uxorem ex qua predictus dñs eu¬
stachius filios susceperat geminos
eustachium uimorem. urbis sydo¬
mensis dominum & galterum qͥ
celarce prefuit. Defunc to autem
domino baldumo. duõqz fulcone
in regni solio sublimato: contigit

Expanded text:
cum pertinentiis suis, sibi et haerecum pertinentiis suis, sibi et haeredibus suis, jure haereditario dedit habendam; ubi non multo post, praedictus nobilis homo vitam morte finivit. Cujus uxorem eum praedicta urbe dominus rex cuidam iterum nobili viro, comiti videlicet Alberto, fratri comitis de Namura, viri potentissimi de imperio, de episcopatu Leodiensi, concessit. Cum autem uterque intra modicum tempus decessisset vita, tam comes praedictus quam uxor ejus; Hugo praedictus qui puer in Apulia remanserat, jam pubes factus, patris haereditatem, more parentum, ad se jure haereditario devolutam, a domino rege petiit et impetravit; qua obtenta, dominam Emelotam, Arnulfi patriarchae neptem, et magnifici viri domini Eustachii Grener viduam, duxit uxorem; ex qua praedictus dominus Eustachius filios susceperat geminos, Eustachium juniorem, urbis Sidoniensis dominum, et Galterum, qui Caesareae praefuit. Defuncto autem domino Balduino dominoque Fulcone in regni solio sublimato, contigit
Abbreviated transcription (Latin):
Euerso itiq dño re¬
ge a partibus uł pre¬
misimus antiochems. ecce iterũ
turbi periculosa mius sb̃orit
Mim ex causis quiba somi. q̃¬
dam in dominum regem de maio¬
ribus regin principib ouirasse
dicuntur. Hugo uidelz comes
ioppensis. & ronianus de podio.
dominus regionis illius que est
transiordinem. Quod ut cudẽciꝰ
pateat alcius aliquantulum repe¬
tenda ẽ hẏstoria. Tempore dm̃ bal¬
dium deburgo qui hunc fulconẽ
ni regno precesserit. nobilis qui¬
dam uir et apud suos potens.
Hugo depusato de epãtu aurelia¬
nensi. cum uxore mamilla. filia
domim hugonis cholet comitis
de ruçi. orõmis gratia ierosolima
petens filium habuit mapulu.
Uxor emni cius grauida. it er arri¬
puerit Qm qm̃ tenemus erat in¬
nium. et cum salute nõ poberit de¬
paortati. illi dimisit apud dii bo¬
imundum consanguineum suum
& transfretans ad dimĩ regem
bildumum. item sedm̃ carnem pro¬
pinquum uenit. Cum rex stitim pꝰ
introitum suum cuuritem iopp̃e

Expanded text:
everso itaque domino rege a partibus, ut praemisimus, Antiochenis, ecce iterum turba periculosa nimis suboritur. Nam ex causis quibusdam, quidam in dominum regem, de majoribus regni principibus conjurasse dicuntur, Hugo videlicet comes Joppensis, et Romanus de Podio, dominus regionis illius quae est trans Jordanem. Quod ut evidentius pateat, altius aliquantulum repetenda est historia. Tempore domini Balduini de Burgo, qui hunc Fulconem in regno praecesserat, nobilis quidam vir, et apud suos potens, Hugo de Pusato, de episcopatu Aurelianensi, cum uxore Mamilia, filia domini Hugonis Cholet, comitis de Ruci, orationis gratia Hierosolymam petens, filium habuit in Apulia. Uxor enim ejus gravida iter arripuerat; quem, quoniam tenellus erat nimium et cum salute non poterat deportari, ibi dimisit apud dominum Boamundum consanguineum suum; et transfretans, ad dominum regem Balduinum, item secundum carnem propinquum, venit. Cui rex statim post introitum suum, civitatem Joppen,
Abbreviated transcription (Latin):
Ee defuncto patre uix
erat annorum trede¬
cim. habens sororem sibillam no¬
mine natu se priorem. ex eadem
matre que in claustro sancti lazari
in bechana. apud dominam iuen¬
łam ciuscem loci abbatissam. pa¬
tris eius materteram mitriebatur.
De functo igitur patre conuemẽti¬
bus in unum uinuersis regni p̾n¬
cipibus.tam eccliãsticis qͣm secu¬
laribus consonante ommũ desi¬
derio. in eccliã dominici sepulcri
solempinter & ex more a d nõ
amaltico bone memorie iersimo¬
rum patriarcha. cum ministran
ta die post patris obitum munctꝰ
& coronatus est. presidente sanc te
romane eccliẽ domino alexandro
papa tercio. sancte uero antiochene
eceliẽ domino aimerico. ierosolim¬
tane domino amalrico lyrensi uero:
domino frederico. imperante apud
constantmopolim. nelite recorditio¬
nis. et pie memorie domino manue¬
le apud romanos domino frederico.
apud francos domino ludouico. in
anglia dommo henuco gaufredi co¬
mitis andegauensium filio in sici¬

Expanded text:
 defuncto patre, vix erat annorum tredecim, habens sororem Sibyllam nomine, natu se priorem, ex eadem matre, quae in claustro Sancti Lazari in Bethania, apud dominam Ivetam, ejusdem loci abbatissam, patris ejus materteram, nutriebatur. Defuncto igitur patre, convenientibus in unum universis regni principibus, tam ecclesiasticis quam saecularibus, consonante omnium desiderio, in ecclesia Dominici Sepulcri solemniter et ex more, a domino Amalrico, bonae memoriae, Hierosolymorum patriarcha, cum ministrantta die post patris obitum, inunctus est et coronatus: praesidente sanctae Romanae Ecclesiae domino Alexandro, papa tertio, sanctae vero Antiochenae Ecclesiae, domino Almerico, Hierosolymitanae domino Amalrico, Tyrensi vero domino Frederico; imperante apud Constantinopolim, inclytae recordationis et piae memoriae domino Manuele; apud Romanos domino Frederico, apud Francos domino Ludovico, in Anglia domino Henrico Gaufredi comitis Andegaviensium filio; in Sici
Abbreviated transcription (Latin):
equitibus dominum fiandrensiũ
comitem premiseriuit. qui ciuũi
pretemptarent ammos. e t quid¬
nam haberent propositi. experi¬
rentur. Qui accedentes ad urbem
piꝰ uidentes quoo nemo ad cos
egrederetur. portas quas patenteᷤᷤ
repererunt ingressi suit. Urbem
penitus reperientes uacuam. Noc¬
te emim que precellerat cognito
nostrorum aduentu: ab euntes cũ
uxoribus et liberis et uinuersa eo¬
rum familia: Urbem uacuam reli¬
querant. Quod statim remisso nũ¬
cio comes legionibus significans:
ad urbem accedere. mature cõsuenͭ
Tui uero completis de more orom¬
bus ad urbem accedentos momnn
comoditate frumenti.uimi. et olei.
ibi continuum exegerunt iridu¬
um. episcopum eidem eeliẽ pꝰ¬
ficientes quendam robertum no:¬
mannorum genere de episcopa¬
tu rotomigenssi. Cui utranq ur¬
bem liddani uidelicet eł ramulã
cum adiaccutibus suburbanis
urce perpetuo possidendas contu

Expanded text:
equitibus dominum Flandrensium equitibus dominum Flandrensium comitem praemiserunt, qui civium praetentarent animos, et quidnam haberent propositi experirentur: qui accedentes ad urbem propius, videntes quod nemo ad eos egrederetur, portas, quas patentes repererunt, ingressi sunt, urbem penitus reperientes vacuam. Nocte enim quae praecesserat, cognito nostrorum adventu, abeuntes cum uxoribus et liberis, et universa eorum familia, urbem vacuam reliquerant: quod statim remisso nuntio, comes legionibus significans, ad urbem eos accedere maturare consuluit. Illi vero, completis de more orationibus, ad urbem accedentes, in omni commoditate frumenti, vini et olei, ibi continuum exegerunt triduum, episcopum eidem ecclesiae praeficientes quemdam Robertum Normannum genere, de episcopatu Rothomagensi, cui utramque urbem, Liddam videlicet et Ramulam cum adjacentibus suburbanis, jure perpetuo possidendas contu
Abbreviated transcription (Latin):
to kl̃ iumas celebrauerunt: a p̾¬
dicti urbe iux duobus distantes
miliaribus. Eñ post diem tertiũ
itineris resumentes laborem re¬
lictis a dextra locis maritimas.
antipatridi et ioppe.per late pa¬
tentem planiciam eleuteriam ꝑ¬
transeuntes liddam que est dios¬
polis. U̾ et egregii mrĩs gcorgii
gloriosum usq hodie sepulchrũ
ostenditur in quo scdm̃ exteriorẽ
hominem in domino creditur re¬
quiescere peruenerunt. Cuius code¬
siam ꝙͣ ad honorem eiusdem mar¬
hyris. prius et ortodoxus princeps
romanorum augustus illustris
memorie dominus iustimanus
multo studio. et deuotione pr̃o¬
pta edificari preceperat: audito
nostrorum aduentu solotenus
hostes deiecerant piulo ante ti¬
mentes ne trabes eccliẽ que mul¬
te procertatis erant in machinas
et tormenta. ad expugnandam
urbem uellent conuertere. Com¬
pertum autem habentes ꝙ in ui¬
cino nobilis quedam eẽt cuutas
ramula nomine cum quingentis

Expanded text:
to Kal. Junias celebraverunt, a prto Kal. Junias celebraverunt, a praedicta urbe, vix duobus distantes milliaribus. Inde post diem tertium, itineris resumentes laborem, relictis a dextra locis maritimis, Antipatrida et Joppe, per late patentem planitiem, Eleutheriam pertranseuntes, Liddam quae est Diospolis, ubi et egregii martyris Georgii gloriosum usque hodie sepulcrum ostenditur, in quo secundum exteriorem hominem in Domino creditur requiescere, pervenerunt. Cujus ecclesiam, quam ad honorem ejusdem martyris, pius et orthodoxus princeps Romanorum augustus, illustris memoriae dominus Justinianus multo studio et devotione prompta aedificari praeceperat, audito nostrorum adventu, solotenus hostes dejecerant paulo ante, timentes ne trabes ecclesiae, quae multae proceritatis erant, in machinas et tormenta ad expugnandam urbem vellent convertere. Compertum autem habentes quod in vicino nobilis quaedam esset civitas, Ramula nomine, cum quingentis
Abbreviated transcription (Latin):
tes: ex superatis angustiis que int
montes prommnentes et mare ꝑi¬
culose minis iacent medie. iterũ
in plana descenderunt que urbi
acconenssium subiecta sunt.
ux̃ cuutitem secus fluium qui
eidem urbem preter labitur ca¬
strametati: a procuratore et cuu¬
bus munera suscipientes: rerum
uenalium bomis conditiombus
habuerunt commercium. Factus
est in luper noltus principibus
fanuliaris et anncus. spondens
quod si post captam ierłimam ui¬
gniti dierum spacio absq contͣ¬
dictione in regno possent consiste
aut egypciorum uires superare.
ipẽ urbem acconenssem absq
difficultate ulla: eis religͣret. ⁊ ñ
uero progressi galileam a leua
deserentes inter carmelum et ma¬
le cesaream secunde palestine me¬
tropolim que prisco nommne tur¬
us stratoms appellati est perue¬
mentes: secus fluuium qui depa¬
ludibus eidem urbi adiacentib
defiuit castranetati sunt. U̾e ⁊
sinc tum penthecostes diem quar¬

Expanded text:
tes, exsuperatis angustiis, quae inter tes, exsuperatis angustiis, quae inter montes proeminentes et mare periculose nimis jacent mediae, iterum in plana descenderunt, quae urbi Acconensium subjecta sunt. Ubi juxta civitatem, secus fluvium, qui eamdem urbem praeterlabitur, castrametati, a procuratore et civibus munera suscipientes, rerum venalium bonis conditionibus habuerunt commercium; factus est insuper nostris principibus familiaris et amicus, spondens quod si, post captam Hierosolymam, viginti dierum spatio, absque contradictione in regno possent consistere, aut Aegyptiorum vires superare, ipse urbem Acconensem absque difficultate ulla eis resignaret. Inde vero progressi Galilaeam a laeva deserentes, inter Carmelum et mare, Caesaream secundae Palaestinae metropolim, quae prisco nomine Turris Stratonis appellata est, pervenientes, secus fluvium, qui de paludibus eidem urbi adjacentibus defluit, castrametati sunt; ubi et sanctum Pentecostes diem, quar
Abbreviated transcription (Latin):
qui de urbuns adiacentibus uie¬
tui necessaria contraherent. Qͥ
comportatis gregibus eł armen¬
tis et uictualium in gente co¬
pia: cum sospitate ingressi sunt
omnes: excepto quodam nobili
uiro: galtero uidelicet de uerra.
Qui redeuntib aliis adulteriora
progredicns. Uł maiorem preda
contraheret: dubia sorte sublitꝰ
comparere desiit. Uniuersis eius
dubium oxitum minis moleste
ferentibus. Sequenti postiodũ
die transcurssis scopulosis ex
parte plurima locis per loci
plamora a dextris relicta antiqua
urbe sarepta syeomorum uiri dei
helye nutricia transimisso flumĩe
qui medius discurrit egregiam
illius regionis metropolim tyrũ
uetustissimum agenoris et cathim
domicilium peruenerunt. U̾ circa
illum egregium et sceleris adimira¬
bilem fontem ortorum. e t pute¬
um aquarum uiuencium castri¬
metati: in poneriis late patentib
et multa comoditate refertis noc¬
te qui euerunt una. De hinc die re¬
stituta iterum ad iter se accingen¬

Expanded text:
qui de urbanis adjacentibus vicqui de urbanis adjacentibus victui necessaria contraherent: qui comportatis, gregibus et armentis et victualium ingente copia, cum sospitate regressi sunt omnes, excepto quodam nobili viro, Galtero videlicet de Verra, qui, redeuntibus aliis, ad ulteriora progrediens, ut majorem praedam contraheret, dubia sorte sublatus, comparare desiit, universis ejus dubium exitum nimis moleste ferentibus. Sequenti postmodum die transcursis scopulosis ex parte plurima locis, per loca planiora, a dextris relicta antiqua urbe Sarepta Sidoniorum, viri Dei Heliae nutricia, transmisso flumine, qui medius discurrit, egregiam illius regionis metropolim Tyrum, vetustissimum Agenoris et Cadmi domicilium, pervenerunt; ubi circa illum egregium et saeculis admirabilem fontem hortorum et puteum aquarum viventium castrametati, in pomoeriis late patentibus et multa commoditate refertis, nocte quieverunt una: dehinc die restituta, iterum ad iter se accingen
Abbreviated transcription (Latin):
te demum tercia añ
Urbem beritenssiũ
secus fluuium qui uixͣ urbem
labitur: castra metati sunt. U
a preside loci uersatis parceret
et arboribus. data pecuma e
uic tualibus ad sufficienciam
ministratis nocte quieuerũt
una. dequenti uero die hydonẽ
peruementes: secus fluenta aqͣꝵ
commoditatem sequuti locaue¬
runt tibernacula. Uł nescimꝰ
qua fiducia qui urbi preerat:
nostris principibus nullam
exibit huminitatis gratiam
sed de uiribus presumens sius
ex crcctum nostrum aggressus
est molestare. En quo facto.
non multum successis ei pro¬
spere. Nam quibusdam ex no¬
stris m eos iruentib qui coꝵ
discurssiombus prouocati diu¬
tius dissimulare non poterãt
interfectis ex eis aliquot: reli¬
quos infra urbem se recipere co¬
pulerunt. Unde factum est
Ut noc tem illam in castus
cessantib corum molestriis
cum omm tranquillitate per¬
agerent. Mane uͦ facto uł aliqͣ bis¬
per recrearetur populus: moram
ibi facere decreuerunt mistentes
de exercitu expeditiores quosdã.

Expanded text:
e demum tertia ante urbem Beritensium, secus fluvium, qui juxta urbem labitur, castrametati sunt: ubi, a praeside loci, ut satis parcerent et arboribus, data pecunia et victualibus ad sufficientiam ministratis, nocte quieverunt una. Sequenti vero die Sidonem pervenientes, secus fluenta, aquarum commoditatem secuti, locaverunt tabernacula. Ubi, nescimus qua fiducia, qui urbi praeerat nostris principibus nullam exhibuit humanitatis gratiam; sed de viribus praesumens suis, exercitum nostrum aggressus est molestare: in quo facto non multum successit ei prospere. Nam quibusdam ex nostris in eos irruentibus, qui eorum discursionibus provocati, diutius dissimulare non poterant, interfectis ex eis aliquot, reliquos infra urbem se recipere compulerunt: unde factum est ut noctem illam in castris, cessantibus eorum molestiis, cum omni tranquillitate peragerent. Mane autem facto, ut aliquantisper recrearetur populus, moram ibi facere decreverunt, mittentes de exercitu expeditiores quosdam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuos autem econuerso in portume
instantibus omino resistere argum̃¬
tis argumenta et uires uiribus nõ
infẽtiore spũ obiectire unammniter
pirati. artubus et bailistis. et omni
irmoꝵ genere lipidum quoq cõtor¬
sione pugillirium. hostes ase repellẽ
et illatis propulsire intebantur in

Expanded text:
Cives autem e converso, importune Cives autem e converso, importune insistentibus omnino resistere, argumenta argumentis, et vires viribus non inferiore spiritu objectare unanimiter parati, arcubus et balistis, et omni armorum genere, lapidum quoque contorsione pugillarium, hostes a se repellere, et illatas propulsare nitebantur in
Abbreviated transcription (Latin):
ditate lapidem ctiam unũ ex ei dis¬
soluere nõ poterat. Uñ ne abnicep¬
to quasi uictus desisteret instançia
ingeminans tormenta etiammul¬
tiplicat et contortis muioribus sa¬
xorum molibus et mire solidititis
cautibus mimussis rimas oepit .agẽ.
et in puluerẽ ictibus fatigata reri¬
solui. Quod uidens exercitus.id¬
uata mamii se inuicem cõhortĩtes.
uallum exfuperit. et ad mur acce
dentes. predic tam turrim deicere: aut
saltem perforare intuntur. Ciues aut
compertum hibentes ꝙ predicti tur¬
us rumam inmarctur. cini interius
lapibus & cemento repleuerant.
Ut si forte murus aut suffosus aut
tormentis debilitatus corrucrt: opꝰ
nouum pro uetusto succederet. &
penetrur uolentibus presturt impe¬
dimentum. Nostri tamen sub testu¬
dine latentes solidissima. ꝙ uiolen¬
ter secus mũr apulerant. mũt subtõ¬
deir intebantur. Tandemq effẽctũ ẽ
Ut foramẽ quo duo armati uiri pos¬
mentis et multo labore conficerent.

Expanded text:
ditate lapidem etiam unum ex ea disditate lapidem etiam unum ex ea dissolvere non poterat. Unde, ne ab incepto quasi victus desisteret, instantiam ingeminans, tormenta etiam multiplicat et contortis majoribus saxorum molibus, et mirae soliditatis cautibus immissis, rimas coepit agere, et in pulverem ictibus fatigata resolvi. Quod videns exercitus, adunata manu se invicem cohortantes vallum exsuperant: et ad mut saltem perforare nituntur. Cives autem compertum habentes quod praedicta turris ruinam minaretur, eam interius lapidibus et caemento repleverunt, ut si forte murus aut suffossus, aut tormentis debilitatus corrueret, opus novum pro vetusto succederet, et penetrare volentibus praestaret impedimentum. Nostri tamen sub testudine latentes solidissima, quam violenter secus murum appulerant, murum suffodere nitebantur. Tandemque effectum est ut foramen, quo duo armati viri facmentis et multo labore conficerent.
Abbreviated transcription (Latin):
discursu decrctum est publice. et uo¬
ce indictum precoma: quatenus le¬
giones singule sicut sub certis prĩ¬
cipibus erant constitute adimpu¬
gnandam urbem demio uiriliter
armarentur. et maiore solito instã¬
cia. quantas possent ciuibus infer¬
rent molestus. sicq singuli prin¬
cipes suos ammantes exercitus et ar¬
matos adcongressum dirigentes. fac¬
tus est assustus longe solito asꝑior
Machinis quoq instantes aiõsius.
alii mur subfodere: alii magnos cõ¬
torquere molares ad debilitanda
menia satigebint. Erat autẽ in ꝑte
australi que domino comiti tolosa¬
no adimpugnandum erat eepitati.
turris quedam sublimitite simul &
grossicie: ceteris not abilior. iuxła
qͣm predicti solimanni uxor diceba¬
tur habere domiciluũ: Ad hanc deici¬
endam comes om̃e studium iam
per dies aliquot impenderat sed m¬
utiliter. Nam cum duabus machĩs
uculatoriis cam contimus iactibus
flagellasset instancius pre oꝑis soli¬

Expanded text:
discursu, decretum est publice et vodiscursu, decretum est publice et voce indictum praeconia, quatenus legiones singulae, sicut sub certis principibus erant constitutae, ad impugnandam urbem denuo viriliter armarentur, et majore solito instantia, quantas possent civibus inferrent molestias. Sicque singuli principes suos animantes exercitus, et armatos ad congressum dirigentes, factus est assultus longe solito asperior. Machinis quoque instantes animosius, alii murum suffodere, alii magnos contorquere molares ad debilitanda moenia satagebant. Erat autem in parte australi, quae domino comiti Tolosano ad impugnandum erat deputata, turris quaedam, sublimitate simul et grossitie caeteris notabilior, juxta quam praedicti Solimanni uxor dicebatur habere domicilium: ad hanc dejiciendam comes omne studium jam per dies aliquot impenderat; sed inutiliter. Nam, cum duabus machinis jaculatoriis eam continuis jactibus flagellasset instantius, prae operis soli
Abbreviated transcription (Latin):
ad predictum pertraxerũt lac̃. Erant
autem et inter cas quedam non it.a.
modice. scoq centum auł quinq̃gĩ¬
ta pugnator mini possent recipere.
Receptis igitur nauibus et inlacũ
depositis. letatus est sup̃ modum xͥa¬
mis exercitus eł concurrentibus ad
lacum uiris primoribus remiges ĩ¬
ducunt nauigandi habentes ꝑiciã.
et simul cum eis uiros marinis stre¬
nuos et ammositite commendabilee
spem hibentes omunio certam. ꝙ iu
ctore domino urbeni cent in proxio
habituri. At uo ciues solito pluri ĩ
lacu uidentes niuigia. admirati st̃.
hentes an suoꝵ eẽt apꝑ itus. qui eis
subsidia ministrare curarent: an ho¬
stium. Tande̾ q cognito ꝙ nostri
multis laboribus amari deductas.
et terrestr deueotas itinere eas m
lacum mimisissent. nr̃oꝵ adiminti
sunt. et uires et argumentũ q rõ
desperatam. et pene impossibilem:
effectui mancip issenł
Reccupato itiq classe ĩ¬
missa ciuium pet lacum

Expanded text:
ad praedictum pertraxerunt lacum. Erant ad praedictum pertraxerunt lacum. Erant autem et inter eas quaedam non ita modicae, sed quae centum aut quinquaginta pugnatorum numerum possent recipere. Receptis igitur navibus, et in lacum depositis, laetatus est supra modum Christianus exercitus; et concurrentibus viris ad lacum primoribus, remiges inducunt, navigandi habentes peritiam; et simul cum eis viros in armis strenuos, et animositate commendabiles, spem habentes omnino certam, quod, auctore Domino, urbem essent in proximo habituri. At vero cives solito plura in lacu videntes navigia, admirati sunt, haerentes an suorum esset apparatus, qui eis subsidia ministrare curaret, an hostium. Tandemque cognito quod nostri multis laboribus a mari deductas et terrestri devectas itinere eas in lacum immisissent, nostrorum admirati sunt et vires et argumentum, quod rem desperatam, et pene impossibilem effectui mancipassent. aeoccupato itaque, classe immissa, civium per lacum
Abbreviated transcription (Latin):
Onuementes igitur dõ
amabiles principes suꝑ.
eo speciiliter deliberant articulo. qͣ
ratione huic malo comodius possit
occurrere. et tandem placuit in coi.
Ut missa populi parte maximi et
equitum ctiam cum eis aliquot le¬
gioibus ad mare. naues inde si¬
ue integras siue per partes dissolu¬
tas: suꝑcurrus et uehicula uel alio
quocumq artificii genere usq̃ ad
lac̃ pertrahant. Alioqum futurum
Uł euicuatis eorumł conatibus cõ¬
res in irritum deducatur. Porro ꝑue¬
mentes. ad mare quibus id miniis
erat inuinctum: uias eorum et pro¬
politum domino milericorditer di¬
rigente: naues reꝑiunt medie cuius¬
dim ꝙͣtatis. Quas adomino imꝑa¬
tore facilius impetratas educentos
de miri: sicco locauerunt mlittore. Co¬
pulctisq ad inuicem tribus auł qua¬
tuor pliustris prouł nauium longitu¬
do deposcebit eisq de suꝑ impolitis.
Unus noctis spacio ꝑ miliaria septẽ
uel amplius fumbus huus et ceruici¬
bus hominum et eoꝵ impositis usq

Expanded text:
onvenientes igitur Deo amabiles principes, super eo specialiter deliberant articulo qua ratione huic malo commodius possint occurrere; et tandem placuit in communi ut, missa populi parte maxima, et equitum etiam cum eis aliquot legionibus ad mare, naves inde sive integras, sive per partes dissolutas, super currus et vehicula, vel alio quocunque artificii genere usque ad lacum pertrahant, alioqui futurum ut, evacuatis eorum conatibus, conres in irritum deducatur. Porro pervenientes ad mare, quibus id muneris erat injunctum, vias eorum et propositum Domino misericorditer dirigente, naves reperiunt mediae cujusdam quantitatis: quas a domino imperatore facilius impetratas educentes de mari, sicco locaverunt in littore. Copulatisque ad invicem tribus aut quatuor plaustris, prout navium longitudo deposcebat, eisque desuper impositis, unius noctis spatio per milliaria septem vel amplius, funibus, humeris et cervicibus hominum et equorum impositis, usque
Abbreviated transcription (Latin):
De cõtrouerlia inter imperatore
henricũ et gregoriũ papim lepti¬
mũ. et quomodo urbanus eius lũc¬
cessor. petrũ abierłimis reuersum
beingne suscepit.

Expanded text:
De controversia inter imperatorem Henricum, et Gregorium papam septimum: et quomodo Urbanus ejus successor, Petrum ab Jerosolymis reversum, benigne suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
bentes uita counte que deinces no¬
stris temporibus rerũ futuritũ de¬
promet uarctis: his que pronisi¬
mus addere. & numer augee li¬
bror pro quantitate occurrẽts ma¬
icrie. Certum porro tenenns nec
Et qui latere potermius silcites:
nr̃m scribẽdo prodimus defetum:
dum officium carititis amilec ti¬
mur. Aagis tñ uolumus abꝙ ea
q̃ nniflat mueniti ꝙͣ ea que eificat
carere. Nam sine illa plure ĩgres¬
si ad nupcias. mensa regis uẽti
lunt digni. Qui aut̃ sine sic iuẽ¬
tus est inter conuiias: aipire me¬
ruit quõ huc intrasti nõ labens

Expanded text:
bentes, vita comite, quae deinceps nobentes, vita comite, quae deinceps nostris temporibus rerum futurarum depromet varietas, his quae praemisimus addere; et numerum augere librorum, pro quantitate occurrentis materiae. Certum porro tenemus, necEt qui latere possumus silentes, nostrum scribendo prodimus defectum, dum officium, charitatis amplectimur; magis tamen volumus absque ea quae inflat inveniri, quam ea quae aedificat carere. Nam sine illa plures ingressi ad nuptias, mensa regis inventi sunt digni; qui autem sine hac inventus est inter convivas, audire meruit: Quomodo hoc intras
Abbreviated transcription (Latin):
fatiganiur plurimũ. cũ circa egre¬
giam et a deo custoditã tiropie
tropolim cui nõ dem̾iti electione.
sed sola dñi paciẽcia presidemus.
tñ circa diñ regis negocia. in cuiꝰ
sacro palatio cancellarii fungimꝰͦ
dignitate. et circa neccitates alias
que solito maiores emergũt ad
indulgcudũ erit produuor. si
forte in opere pũti occurrerit unĩ
iultius offendatur. Occũpatus
cnuim circa plurima aĩ motus in¬
terior. ad discucienda diligẽcius
singula. solet debilior cõsurgtre.
et partitus tuitã lingulis nõ pt̃
impeñdẽ diligenciã. quatã i totus
apud le Residens uinformis: con¬
lucuit unicis et singularib ap̃tare
studiis. Unde e t facilius uenã
merctur. Distuxinius autẽ uolu¬
mẽ uniuerlũ in libros.xxiii. corũ¬
ꝙ singulos: certis designauimus
capitulis quo lec tori facilius quic¬
quid de articulis hystorie sibi uidit
necessariũ: occurrat. propositi ha¬

Expanded text:
fatigamur plurimum; tum circa egrefatigamur plurimum; tum circa egregiam et a Deo custoditam Tyrorum metropolim, cui non de meriti electione, sed sola Domini patientia praesidemus; tum circa domini regis negotia, in cujus sacro palatio cancellarii fungimur dignitate; et circa necessitates alias, quae solito majores emergunt: ad indulgendum erit proclivior, si forte in opere praesenti occurrerit, unde justius offendatur. Occupatus enim circa plurima animi motus interior, ad discutienda diligentius singula solet debilior consurgere; et partitus, tantam singulis non potest impendere diligentiam, quantam totus apud se residens, uniformis, consuevit unicis et singularibus aptare studiis. Unde et facilius meretur veniam. Distinximus autem volumen universum in libros XXIII eorumque singulos certis designavimus capitulis, quo lectori facilius quidquid de articulis historiae sibi viderit necessarium, occurrat: propositum ha
Abbreviated transcription (Latin):
narritionis serĩẽ ordinauimꝰ ex¬
ordium sumentes ab exitu uiror
forciũ. et deo amibiliũ prĩcipũ
qui a regnis occidentalib uocante
dño egressi. terram promissionis
et pene unu̾sam lyrĩa in manu
forti sibi uendicauett. et m̃ usꝙo¬
in ordine regum cõputato dnõ
duce godefrido qui primus regnũ
obtinuit. locum habuit septimum
per annos.lxxx.iiii.cũ multa diligẽ¬
cia protriximus hystorĩa. et ut ad
plemorẽ status oriẽtaliũ regionis
lectori nch̾ deẽe possit intelligẽci¬
am.studiolo piucis. et luccine te
premisimus. quo tp̃e. et quanto
scruitutis uigũ pissa fu̾it. q̃ fuit
ħ medio tp̃ẽ fidelib in ca degẽti¬
bo anter infideles condic̃o et que
fucrit occalio ut post tam longa
continue seruitutis tempora occi¬
dentaliũ principes regnoꝵ ad coꝵ
liberationem exciti tm̃ sibi pere¬
grinationis onus assumpserint.
Qd si quis ad mr̃as occupationes
relpiciat quarum multiplicitate

Expanded text:
narrationis seriem ordinavimus, exnarrationis seriem ordinavimus, exordium sumentes ab exitu virorum fortium, et Deo amabilium principum, qui a regnis Occidentalibus, vocante Domino, egressi, terram promissionis, et pene universam Syriam in manu forti sibi vindicaverunt: et inde usquin ordine regum, computato domino duce Godefrido, qui primus regnum obtinuit, locum habuit septimum; per annos LXXXIV cum multa diligentia protraximus historiam. Et, ut ad pleniorem status Orientalium regionis, lectori nihil deesse possit intelligentiam studioso, paucis et succincte praemisimus, quo tempore et quanto, servitutis jugum passa fuerit; quae fuit hoc medio tempore fidelibus in ea degentibus inter infideles conditio, et quae fuerit occasio, ut post tam longa continuae servitutis tempora, Occidentalium principes regnorum ad eorum liberationem exciti, tantum sibi peregrinationis onus assumpserint. Quod si quis ad nostras occupationes respiciat, quorum multiplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
riumus sane. utinam tam efficaci¬
ter. ꝙͣ libenter. utinã tam cõmen¬
dabiliter. ꝙ̃ deuote natalis soli
magis tracti dulcedine. ꝙͣ uires
cũ assumpto labore cõpẽsintes. nõ
ingenii ope freti. led pii feruore
affectus. et caritatis scincentite.
Accessit preterea dm̃ amalrici regis
cuius aia sctã requie perfruatur.
illustris memorie. et inclitẽ in doᷤ
rccordacionis ussio. non facile ne¬
gligenda et instancia multiplex.
que adidipm̃ maxĩe nos ĩpulit.
cuius ctiã rogatu. ip̃o arabica exẽ¬
plicia ministrante aliã hystoriã.
i tempore seductoris mahumctꝰ
usꝙ in hũc inniũ qͥ es nobis ab
per annos quĩgẽtos. septuagĩta
deciurentẽ: conscripsimus. aucto¬
rẽ maxĩe sequti. uirũ uenerabilẽ
scich filium patricii alexindriũ
patrurchĩ. In hac uo millã. aut
grecam ant arabicam habentes
p̾ducẽ scripturã. solis tradicio¬
nibus instructi. exceptis paucis
que ip̃i occulata fide cõspeximus

Expanded text:
ruimus sane, utinam tam efficaciruimus sane, utinam tam efficaciter quam libenter; utinam tam commendabiliter quam devote: natalis soli magis tracti dulcedine, quam vires cum assumpto labore compensantes; non ingenii ope freti, sed pii fervore affectus, et charitatis sinceritate. Accessit praeterea domini Almarici regis cujus anima sancta requie perfruatur illustris memoriae, et inclytae in Domino recordationis jussio, non facile negligenda, et instantia multiplex, quae ad id ipsum nos maxime impulit, cujus etiam rogatu, ipso Arabica exemplaria ministrante, aliam Historiam a tempore seductoris Mahumeth, usque in hunc annum, qui est nobis ab per annos quingentos septuaginta decurrentem conscripsimus: auctorem maxime secuti virum venerabilem Seith, filium Patricii, Alexandrinum patriarcham. In hac vero, nullam aut Graecam, aut Arabicam habentes praeducem scripturam, solis traditionibus instructi, exceptis paucis quae ipsi oculata fide conspeximus,
Abbreviated transcription (Latin):
mo lborẽ iecimus fundamẽta qui¬
bus lpiencior architectus. ob¬
leruas ueritatis regula. ꝙͣ i nul¬
lo delcmus egregio trictitu ar¬
tificioi magis poterit sr̃edificare
triclimi. Inter tot igitur periculor
insidia et anceps discrimẽ tucius
fuerat iuicuille. silendũq erat ⁊
ociũ caamis indicendũ: sed urgẽ¬
tissinu instat amor patrie. pro qͣ
uir bene uispositus. ctiã si id neccita¬
tis articlus exigat uitam tenetur
impendee. Instat inꝙͣ et auctori¬
tate quę nreminet imperiose p̃cipit.
Ut q̃ apio le centum pene annoꝵ
gesta suit curriculis: silencio sepul¬
ta: non pcimur sentirẽ post le ob¬
luuonis cõmode sed stili exarita di¬
ligenter ffõ. posteritatis memorie
conseruetur. Paruimus igitur.⁊
manus dedimus ci: cui nrãm nõ sa¬
tis honeste negare poteramus opã
non multũ attendentes. quid de
nobis sensura sit posteritas. et
quid intam excellẽre materia. ex¬
sangius nr̃a mereatur oratio. Pi¬

Expanded text:
mo labore jecimus fundamenta, quimo labore jecimus fundamenta, quibus sapientior architectus, observata veritatis regula, quam in nullo deseruimus, egregio tractatu, artificiosa magis poterit superaedificare triclinia. Inter tot igitur periculorum insidias et anceps discrimen, tutius fuerat quievisse, silendumque erat, et otium calamis indicendum; sed urgentissimus instat amor patriae, pro qua vir bene dispositus etiam si id necessitatis articulus exigat vitam tenetur impendere. Instat, inquam, et auctoritate qua praeeminet, imperiose praecipit, ut quae apud se centum pene annorum gesta sunt curriculis, silentio sepulta, non patiamur sentire posse oblivionis incommodum; sed styli exarata diligenter officio, posteritatis memoriae conserventur. Paruimus igitur, et manus dedimus ei, cui nostram non satis honeste negare poteramus operam; non multum attendentes quid de nobis censura sit posteritas; et quid in tam excellente materia exsanguis nostra mereatur oratio. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ter abutentis et litteris et ocio. Hic
igitur dilcma. et multiplicitatẽ ꝑi¬
culi: in pñti nobis udcinur incidis¬
se. Ram mopere ꝙ gestamus pre
manib multa de regum morib.
et uiti et corpoꝵ habitudine. siue
commẽdibilia. siue nõte subucẽcia
prout rerum gestaꝵ seuies uidebat᷑
deposcere: inter seruimus que coꝵ
postri relegentes: in pacienter for¬
tasse portabunt. et aduerlus cono¬
graihũ. preter meritũ incãdescẽt
aut mudũ. aut mendacẽ temptã¬
rem fuginus agere pestilentẽ. Nã
de rel quo iam nõ licet ambigerc
ꝙ admpar opus imprudẽter em¬
timit. et ꝙ ad rerũ dignititẽ nr̃a
nonatis accedit oritio. Nõ nch̃
est bmẽ ꝙ egimiꝰ Nam et ĩpictu¬
ris pides et artis archina nõdum
adiissi: luteos pͥmũ solent coloreᷤ
subsernere. et priã limamenta de¬
signge.quib manus prudencior
fulcu nobiliorib decorẽ consucuł
addes consũmitũ. Prima em̃ sũ¬

Expanded text:
ter abutentis et litteris et otio. Hoc ter abutentis et litteris et otio. Hoc igitur dilemma et multiplicitatem periculi, in praesenti nobis videmur incidisse. Nam in opere quod gestamus prae manibus, multa de regum moribus, et vita, et corporum habitudine, sive commendabilia, sive notae subjacentia, prout rerum gestarum series videbatur deposcere, interseruimus; quae eorum posteri relegentes, impatienter fortasse portabunt, et adversus chronographum praeter meritum incandescent; aut invidum aut mendacem reputabrem fugimus agere pestilentem. Nam de reliquo jam non licet ambigere; quod ad impar opus impudenter enitimur, et quod ad rerum dignitatem nostra non satis accedit oratio. Nonnihil est tamen quod egimus. Nam et in picturis rudes, et ad artis arcana nondum admissi, luteos primum solent colores substernere, et prima lineamenta designare quibus manus prudentior, fucis nobilioribus decorem consuevit addere consummatum. Primo enim, sum
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ gestaꝵ occultire secus est.
et deficiẽs a scriptoris offõ: musto
forcius petm reputabitur: mẽdacii
neuũ ueris inmiscere et quo a uͦ
deficit: credule pro u pretcritati cõ¬
tradere. Ad ħ nnchilomimus cque
Uel amplius forundabile hystoriaꝵ
scriptorib solet discrim̃e occurrere.
totis uiribus fugiendum. uidel ne
rer gestarũ dignitas sermonis ari¬
ditate. et oratione icuma sui dispẽ¬
diũ paciatur. Uerba cnm rebus
de quib agitur decet cẽ cognata.nͨ
a materie nobilioris elegancia scrip¬
de generare. Unde magnopere ca¬
uendũ. ne amplitudo materie trac¬
tatus debilitate succũbat. et uicio
nairationis exeat macilẽtũ uel de¬
bile. qd̾ in sui natura pingue soli¬
dũq subsistit. Nami ut ait orator
eximnius intusculonarũ primo.
Mandare quẽꝙͣ litteris cogitaciones
suas. qui eas nec disponere nec il¬
lustrare possit noc delectatione aliqͣ
lecstorẽ allice̾: homĩs est intemperẽ¬

Expanded text:
veritatem gestarum occultare secus est, veritatem gestarum occultare secus est, et deficiens a scriptoris officio, multo fortius peccatum reputabitur, mendacii naevum veris immiscere; et quod a vero deficit, credulae pro vero posteritati contradere. Ad haec, nihilominus aeque vel amplius formidabile historiarum scriptoribus solet discrimen occurrere, totis viribus fugiendum; videlicet, ne rerum gestarum dignitas, sermonis ariditate et oratione jejuna sui dispendium patiatur. Verba enim rebus, de quibus agitur, decet esse cognata; nec a materiae nobilioris elegantia, scripdegenerare. Unde magnopere cavendum ne amplitudo materiae tractatus debilitate succumbat, et vitio narrationis exeat macilentum vel debile, quod in sui natura pingue solidumque subsistit. Nam, ut ait orator eximius in Tusculanarum primo: Mandare quemquam litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare possit, nec delectatione aliqua lectorem allicere, hominis est intemperan
Abbreviated transcription (Latin):
et ueritatis regulam nõ descre̾: res
est que indignationẽ solz sepius
excitare. iuxta illud qd̾ uetere ꝓ¬
uerbio dici solet. Obsequiũ ami¬
cos. ueritas odium parit. Aut igr̃
a sue professionis cadent oftõ: ob¬
sequiũ prestãtes indebitum: aut
rci ueritatẽ prosequẽtes: odiũ cuiꝰ
ipã mr̃ est eos opportebit sustine̾.
Hec nimirũ frequẽcius ita sibi so¬
lent aduersari. et le mutua ĩpor¬
tumtate reddere molesta. Nam uix¬
ti ciccionis nr̃i sentenciã: molesta
est ueritas. si quidẽ exea nascitur
odiũ: quod est amicicie uenenum:
Molestius taniẽ obscquiũ: quod
uiciis indulgẽs. amicũ sunt ire
precipibem. ꝙ in le uidetur implẽ.
qui obsequii grã: contra officii debi¬
tum subprimit ueritatem. Nam
coꝵ qui adulationis studio rerum
gestarum articulis inuoluũt in pu¬
denter mẽdacia: tam de testabile fac¬
tum creditur. Uł nec scriptorum mi¬
mero debeant sociari. Si cim reꝵ

Expanded text:
et veritatis regulam non deserere, res et veritatis regulam non deserere, res est quae indignationem solet saepius excitare, juxta illud quod vetere proverbio dici solet: Obsequium amicos, veritas odium parit. Aut igitur a suae professionis cadent officio, obsequium praestantes indebitum; aut rei veritatem prosequentes, odium, cujus ipsa mater est, eos oportebit sustinere. Haec nimirum frequentius ita sibi solent adversari, et se mutua importunitate reddere molesta. Nam juxta Ciceronis nostri sententiam: Molesta est veritas, siquidem ex ea nascitur odium, quod est amicitiae venenum; molestius tamen obsequium, quod vitiis indulgens, amicum sinit ire praecipitem: quod in se videtur implere, qui obsequii gratia, contra officii debitum supprimit veritatem. Nam eorum qui adulationis studio rerum gestarum articulis involvunt impudenter mendacia, tam detestabile factum creditur, ut nec scriptorum numero debeant sociari. Si enim rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Ericulosum esse
et grandi plemĩ¬
alea. regum gesta
describere uiroꝵ
prudenciu nẽo
est qui dubetet. Nam ut laborẽ¬
uige studiũ. et perennes uigilias qͥ¬
b huiusmodi solent indigere nego¬
cia penitus omittamus: duplex
hystoriogphis certum est iminc̾
p̾cipiciũ. quoꝵ uix est ut alterutrũ
declinare ualeant. Effugiẽtes enim
caribdim: scillam incurrunt. que
succincta camb: nõ minus no¬
uit procurare naufragia. Aut em̃
rerum gestaꝵ ueritatẽ prosequẽ¬
tes multoꝵ in se conflabunt inui¬
diam: aut indignatiomis gratia
lemende. rerii occultabunt seriẽ.
in quo certũ est nõ de esse delictũ.
Nam reꝵ ueritatẽ studiose p̾t̾ire.
et occultare de industria: contra
coꝵ officiũ esse dignoscitur. Ab
officio autẽ cadere: procul omni
dubio culpa est. si tamẽ uere dici¬
tur offm̃: cõgnius actus uimus¬
cuiulq persone secundũ mores ⁊
instituta patrie. Rcrum autẽ in¬
contammatã prosequi gestarescrĩe.

Expanded text:
ericulosum esse et grandi plenualea regum gesta describere, virorum prudentium nemo est qui dubitet. Nam, ut laboremjuge studium, perennes vigilias, quibus hujusmodi solent indigere negotia, penitus omittamus, duplex historiographis certum est imminere praecipitium: quorum vix est, ut alterutrum declinare valeant. Effugientes enim Charybdim, Scyllam incurrunt, quae succincta canibus, non minus novit procurare naufragia. Aut enim rerum gestarum veritatem prosequentes, multorum in se conflabunt invidiam; aut indignationis gratia leniendae, rerum occultabunt seriem in quo certum est non deesse delictum. Nam rerum veritatem studiose praeterire, et occultare de industria, contra eorum officium esse dignoscitur. Ab officio autem cadere, procul omni dubio, culpa est; si tamen vere dicitur officium, congruus actus uniuscujusque personae, secundum mores et instituta patriae. Rerum autem incontaminatam prosequi gestarum seriem,