comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñopus dĩ et dicit᷑ sediudiciũ : Ideo inpeccato opus dĩ n eͥ
quia ut peccatũ fieroe praedestinatũ ab eo non eꝰ : Ideo autẽ
iudiciũ ẽ. quia inultũ ñ relinquit᷑ quod sine operante
dõ malus operat᷑: Non autẽ ignoras etiã p̃terito tempore
illi luculentissimo seĩ Aoustiniꝰ operi quod scripsit deprae¬
destinatione scõrũ. a quibusdã gallis obiectũ. Quodbeatus
n Aðustinus in aissersione praedestinationis diuinȩ. pecca¬
tores ñ ad solũ p̃destinatos dicer& iudicium sed etiã apec¬
catũ. Cuius dicta quia ipse celeri p̃uentus eͥ obitu prospe
uir eruditus & sc̃s reota defendit fide & copioso sermone:
Ex quib gallorũ capitulis. ut ñ multa nunc ponamꝰ nelibellũ
istũ quȩ ꝓlixũ facere disputandi nec essitas cogit. plixiorẽ
uoluntas facere uideat᷑ : duarũ responsionũ loca daximꝰ in¬

Expanded text:
non opus Dei esse dicitur, sed judicium. Ideo in peccato opus Dei non est, non opus Dei esse dicitur, sed judicium. Ideo in peccato opus Dei non est, quia ut peccatum fieret, praedestinatum ab eo non est. Ideo autem judicium est, quia inultum non relinquitur, quod sine operante Deo malus operatur. CAPUT illi luculentissimo sancti Augustini operi, quod scripsit de praedestinatione sanctorum, a quibusdam Gallis objectum, quod beatus Augustinus in assertione praedestinationis divinae, peccatores, non ad solum praedestinatos diceret judicium, sed etiam ad peccatum; cujus dicta, quia ipse celeri praeventus est obitu, Prosper vir, eruditus et sanctus, recta defendit fide et copioso sermone. Ex quibus Gallorum capitulis, ut non multa nunc ponamus, ne libellum istum, quem prolixum facere disputandi necessitas cogit, prolixiorem voluntas facere videatur, duarum responsionum loca duximus in
Abbreviated transcription (Latin):
ponendũ e delibro quẽ seripsit de p̃destinatione scõ: quo
manifestius ostendit sine praedestinatione praescientiam
dĩ ee posse : praedestinationẽ uero sine praescientia ee ñ posse
& quia ds̃ praesciuit. etiã quae ipse ñ facit. hoc est peccata In sus
tio ẽ quaesine praescientia ñ potest ce: potest autẽ ee sine praeda¬
tinatione praescientia : Praedestinatio quippe ds̃ ea praesciuit
peccata: Quia & si sunt quaedã qua ita peccata sunt
ut pȩnae sint etiam peccatorũ. unde dictũ e̾. tradidi
illos ds̃ in reꝓbam mentem ut fatiant quae ñ conueni¬
unt : ñibi peccatũ dĩ ẽ. sed iuditiũ: Puto in his dictis
beati ASUST INI euident̃ ostensũ bona oꝑa sua din
praescisse & praedestinasse: hoc e siue quae ad
miscdĩam. seu quae ad iustitiã ꝑtinent. mala uero oꝑa hoc ẽ
peccata. praescis se tantũ ñ etiã praedestinas se : quia ibi

Expanded text:
ponendum est de libro quem scripsit de praedestinatione sanctorum, quo ponendum est de libro quem scripsit de praedestinatione sanctorum, quo manifestius ostendit, sine praedestinatione praescientiam Dei esse posse, praedestinationem vero sine praescientia esse non posse; et quia Deus praescivit etiam quae ipse non facit, hoc est, peccata. In supr « Praedestinatio est, quae sine praescientia non potest esse, potest autem esse sine praedestinatione praescientia. Praedestinatione quippe Deus ea praescivit, peccata. Quia etsi sunt quaedam quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum, unde dictum est: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt , non ibi peccatum Dei est, sed judicium. » Puto in his dictis beati Augustini evidenter ostensum, bona opera sua Deum praescisse et praedestinasse, hoc est, sive quae ad misericordiam, seu quae ad justitiam pertinent; mala vero opera, hoc est peccata, praescisse tantum, non etiam praedestinasse; quia ibi
Abbreviated transcription (Latin):
dictis attende quaeso mi carissimȩ : Primũ quia ut homint¬
ñ adiuuent᷑ adõ in ipsis causa ce dicit᷑ ñ indõ : De inde qus
ꝓpt̃ innquitatẽ suꝑbiae praedestinati dicunt᷑ dãpnanas
quod ꝑtine ad iudiciũ . ñ de prauandi quod ꝑtin& adpe¬
catũ: Tertio etiã considera quia nullius culpȩ humanig
indm̃ referendã ad monae causam : Quia si aliqua peccas¬
toris iniquitas adõ praedestinata creditur : ipsius iniquitans
causa in p̃destinatione diuina ponet᷑: Quod quã sit impiũ quã
fidei xp̃i anȩ contrariũ. nullũ puto fugere xp̃ianũ : Alio qͥq
eiusdem libri loco memoratꝰ sc̃s &OΥSTΙΝUS sio dicit Ex¬
tolli quippe insuꝑbiã ꝓpriae uoluntatis e hominũ noper
dĩ.neq enĩ ad hoc eos compellit aut adiuuat ds̃ & ut mani¬
festiore dictorũ eiꝰ inditio nrã fulciat᷑ assertio : Aliquid no

Expanded text:
dictis attende, quaeso, mi carissime. Primum quia ut non homindictis attende, quaeso, mi carissime. Primum quia ut non homines adjuventur a Deo, in ipsis causa esse dicitur, non in Deo. Deinde, quia propter iniquitatem superbiae praedestinati dicuntur damnandi, quod pertinet ad judicium, non depravandi, quod pertinet ad peccatum. Tertio etiam considera, quia nullius culpae humanae in Deum referendam admonet causam, qua si aliqua peccatoris iniquitas a Deo praedestinata creditur, ipsius iniquitatis causa in praedestinatione divina ponetur . Quod 25 quam sit impium, quamque fidei Christianae contrarium, nullum puto fugere Christianum. Alio quoque ejusdem libri loco memoratus S. Augustinus sic dicit: « Extolli quippe in superbiam propriae voluntatis est hominum. non operis Dei. Neque enim ad hoc eos compellit aut adjuvat Deus. » CAfestiore dictorum ejus indicio nostra fulciatur assertio, aliquid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uuent᷑ in ipsis itidẽ causae̾ ñ indõ : Siue dãpnandi praedesti¬
nati st̃ ꝓpt̃ iniquitatẽ suꝑbiae : siue contra ipsã suꝑbiã iudi¬
candi & erudiendi si filu st̃ miscđiae : Hic statim ses AΟVgTIN
testimoniũ ꝓph&ae subuinxit. dicens. Vnde hieremias cũ
drrissae: scio dnẽ quĩ ñ e in homine uia eiꝰ nec uiri ẽ. ut ambula
& dirigat gessus suos: continuo subiuxit : Corripe mednẽ
ueruntam̃ iniudicio & ñ infurore tuo : Tamquã dicero scio
udeorreptionẽ meã ꝑtinere. quod minꝰ abste adiuuor. ut
ꝑfecte dirigant᷑ gressus mei ueruntam̃ hoc ipsũ noli sic
necũ agerẽ. tam̃quã infurore quo iniquos dãpnare statiusti:
sed tam quã in uidicio quo doces tuos ñ suꝑbire : Vnde alibide
luis ꝓinde culpae humanȩ indm̃ referas causam. Uitorũ
namq om̃iũ humanorũ causa supbia ẽ : in istis scĩ Aoreis

Expanded text:
juventur, in ipsis itidem causa est, non in Deo, sive damnandi praedestijuventur, in ipsis itidem causa est, non in Deo, sive damnandi praedestinati sint propter iniquitatem superbiae, sive contra ipsam superbiam judicandi et erudiendi, si filii sint misericordiae. » Hic statim sanctus Augustinus testimonium prophetae subjunxit, dicens: « Unde Jeremias, cum dixisset, Scio, Domine, quoniam non est in homine via ejus, nec viri est ut ambulet, et dirigat gressus suos , continuo subjunxit, Corripe me, Domine, verumtamen in judicio, et non in furore tuo. Tanquam diceret: Scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adjuvor, ut perfecte dirigantur gressus mei. Verumtamen ob hoc ipsum noli sic mecum agere, tanquam in furore quo iniquos damnare statuisti, sed tanquam in judicio quo doces tuos non superbire. Unde alibi dicitur: : « Nullius proinde culpae humanae in Deum referas causam, vitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. » In istis sancti Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ tuipse cȩteriq tui similes studio legendi & uelocitate in¬
tellegendi ex hoc loco dictorũ scĩ AGUSTIΝI quae intua epła
posuisti. facillime cognoscatis. quid catholicus hebeat intellectꝰ.
Dehis quos ad interitũ praedestinatos audimꝰ : sed netardiores quiq
hunc tantũ locũ minꝰ sibi putent in hac questione sufficere: De
aliis quoq seĩ AOUST INI libris quaed ã inserui. quib docuit hu¬
manȩ iniquitatis causã solã eͥeͥ suꝑbiã. nec ad peccandũ homi¬
nes. sed ad dãpnationẽ praedestinatos adõ: qui ut ñ adiuuent᷑
adõ in ipsis causa ẽ ñ indõ : In libro itaq scđõ debaptismopar¬
uulorũ ad marcellinũ seribens. int̾ alia sic dicit: Ignorantia
igit᷑ & infirmitas uitia st̃ quae in pediunt uoluntati. ne moue¬
atur ad fatiendũ opus bonũ. uel ab opere malo abstinendum :¬
t autẽ innotescat quod latebat. & suaue fiat quod ñ delecta¬
bat. grãe dĩ e. qua hominũ ad iuuat uoluntates: qua ut ñ ad¬

Expanded text:
igitur tu ipse, caeterique tui similes studio legendi, vel velocitate intelligendi, ex hoc loco dictorum sancti Augustini, quae in tua epistola posuisti, facillime cognoscatis, quid catholicus habeat intellectus de his quos ad interitum praedestinatos audimus, tamen ne tardiores quique hunc tantum locum minus sibi putent in hac quaestione sufficere, de aliis quoque sancti Augustini libris quaedam inserui, quibus docuit humanae iniquitatis causam solam esse superbiam, nec ad peccandum homines, sed ad damnationem praedestinatos a Deo, qui ut non adjuventur a Deo, in ipsis causa est, non in Deo. In libro itaque secundo de Baptismo parvulorum ad Marcellinum scribens, inter alia sic dicit : « Ignorantia igitur et infirmitas vitia sunt, quae impediunt voluntatem, ne moveatur ad faciendum opus bonum, vel ab opere malo abstinendum. Ut autem innotescat quod latebat, et suave fiat quod non delectabat, gratiae Dei est, quae hominum adjuvat voluntates, qua ut non ad
Abbreviated transcription (Latin):
nos conuenit in huius uocabulo missionis. nec inferiorẽ ac¬
&si inferior utiq minor. Hoc autẽ p̃monuimꝰ scientes ab
hereticis quã maximae fidei nrãe frequent̃ obiectũ. ideo
spm̃ sem̃ minorẽ credendũ patre ac filio. quia & apatre
missus e & a filio. Porro autẽ si missio mittens potior e cre¬
dendus cognoscant in hoc suã conuinci ꝑ fidiã: quia sicut
apatre & filio missus legit᷑ sp̃s sc̃s. sic a patre & spũmis¬
sus inuenit᷑ & filius. Quod ipse filius & ꝑ ꝓph&ã multo
antequã mitteret᷑ dix̃. & post quã missus e ꝓpria testifica¬
none firmauit. Nã ueniens innarareth & sin agogã ingres¬
sus. cũ tradito sibi ad legendũ libro isaue ꝓphaeie illũ locũ
tatẽ ꝓphetiȩ illius presenti testatus e̾ effectu conpletam
dicens. Hodie impletae̾ haec scriptura in aurib uris. Sed
&alio eius dẽ ꝓphȩti loco ad nõ atq ab eius se missũ his¬

Expanded text:
nos convenit, in hujus vocabulo missionis, nec inferiorem acnos convenit, in hujus vocabulo missionis, nec inferiorem acet si inferior, utique minor. Hoc autem praemonuimus, scientes ab haereticis quam maxime fidei nostrae frequenter objectum, ideo sanctum minorem credendum Patre ac Filio, quia et a Patre missus est et a Filio. Porro autem si misso mittens potior est credendus, cognoscent in hoc suam convinci perfidiam, quia sicut a Patre et Filio missus legitur Spiritus sanctus, sic a Patre et Spiritu missus invenitur et Filius. Quod ipse Filius et per prophetam multo antequam mitteretur dixit, et postquam missus est propria testificatione firmavit. Nam veniens in Nazareth, et synagogam ingressus, cum tradito sibi ad legendum libro Isaiae prophetae, illum lotatem prophetiae illius praesenti testatus est effectu, completam dicens, Hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris . Sed et alio ejusdem prophetae loco, a Domino, atque ab ejus se s
Abbreviated transcription (Latin):
eis ꝓdest. quia ñ habent caritatẽ. Multi etiã facultates
suas pauperib: erogantes. quia ñ curauert̃ ad quirendȩ
caritatis studiũ unpendere . Res suas quidẽ donauert̃.
qđ ideo nihil eis ꝓfuit. quia se ipsos ꝑdiderunt. ñ ad qu¬
rendo caritatẽ quã adquirere debuerunt: His igit᷑ de
illorũ donorũ largitatẽ. ubi sic aliquod donũ sp̃s habetͥ
ut ipse sps ñ habeatur. Proinde tales & siuident᷑ quorũ¬
lib& pat̾norũ donorũ participes. ñ tam̃ sunt hereditatis
pat̾nȩ consortes qm̃ sps scs e̾ pignꝰ hereditatis nraẽ : Et

Expanded text:
Multi etiam facultates suas pauperibus erogantes, quia non curaverunt acquirendae caritatis studium impendere, res quidem suas donaverunt, quod ideo nihil eis profuit, quia seipsos perdiderunt, non acquirendo caritatem, quam acquirere debuerunt. His igitur deillorum donorum largitatem, ubi sic aliquod donum Spiritus habetur, ut ipse Spiritus non habeatur. Proinde tales, etsi videntur quorumlibet paternorum donorum participes, non tamen sunt haereditatis paternae consortes, q
Abbreviated transcription (Latin):
nes st̃ ñ aliud ẽe cũ dr̃ aliqͥd apud illos eẽ quã m illis ẽȩ : Unde
qimnoma manifestissima ꝓferemꝰ. In libro ȩsaie continet᷑ exechiȩ
nisoratio. quã post ab iectos sibi aduitã annos quindedĩ add uau
fudit ubi int̃ cetera sio dicit. Sp̃sms̃ apud me factus e sicut laru
tupximans demere talã. Qiud aut̃ hic aliud intelligit᷑ sp̃ iis¬

Expanded text:
Unde testimonia manifestissima proferemus. In libro Isaiae continetur Ezechiae regis oratio, quam post adjectos sibi ad vitam annos quindecim, ad Deum effudit, ubi inter caetera sic dicit: Spiritus meus apud me factus est, sicut lanifica proximans demere telam . Quid autem hic aliud intelligitur: S
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. Ibie enĩ homini data cogitatio. ubi e̾ inserta boni ma¬
liq discretio Interior igit᷑ homo cogitationis offitiũ gerit qͥ
etiã intellegendi uirtutẽ adimaginẽ dĩ creatꝰ accepit. Cũ gͦ
apud se homo cogitat. ñ extrase sed intrase cogitat : qui non
extrase cogiar&. etiã si ad exteriorẽ hominẽ cogitatio ꝑti¬
nera:. Quanto magis intrase cogitat. quando quidẽ ñ exterior
homini offitio repperit᷑. Ait enĩ scriptura sic̃ sup̃iam positũ
e. Dixert̃ apudse cogitintes ñ recte. Quidẽ autẽ apud sedi

Expanded text:
corpus. Ibi est enim homini data cogitatio, ubi est inserta boni macorpus. Ibi est enim homini data cogitatio, ubi est inserta boni malique discretio. Interior igitur homo cogitationis officium gerit, qui etiam intelligendi virtutem ad imaginem Dei creatus accepit. Cum ergo apud se homo cogitat, non extra se, sed intra se cogitat, qui non extra se cogitaret, etiamsi ad exteriorem hominem cogitatio pertineret. Quanto magis ergo intra se cogitat, quandoquidem non exterior hominis officio reperitur. Ait enim Scriptura, sicut supra jam positum est: Dixerunt apud se
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ dedñõ dõ nrõ. qm̃ ciuitatẽ supra montẽ constiturã. sub¬
ũtere ñ ualebt̃. Immo etiã sẽ ipsos ꝓrsus subũtunt & exter¬
minant. quid m̃ uerũ dĩ unicũ filiũ contumeliosis assernionib
exacerbant. nec ab iniuria tẽperant etiĩ patris. dũ ingratisi¬
centiã reddunt graẽ saluatoris. Quã ꝓpt̃ congruũ uidet
ut exalus scripturarũ locis uerbi huius intelligentia requi¬
rat᷑: ut appareat utrũ quic quid apud aliquẽ eẽ dr̃. debeamꝰ
legimꝰ dictũ deqͥbus dã. dixert̃ apud se cogitantes ñ recte. huus
loci ab arrianis exigimꝰ rationẽ utrũ qͥ apud se cagitat. intrase
anex trase cogitae : cũ hominis cogitatio. ñ solũ extra corpus ho¬
minis ñ sit. sedne corporis acuosit. Enĩ uero quia idipsũ qđ
minis inuenit᷑ : quis ñ uideat cogitationẽ solius ee animȩ. ciup
rationalẽ uirtutẽ diuinitꝰ datũ e cogitareꝰ In homine quippe
cogitando dominat᷑ animꝰ. operando autẽ seruitiũ ex hibae

Expanded text:
itatem supra montem constitutam subvertere non valebunt. Imo seipsos prorsus subvertunt et exterminant, qui Deum verum Dei unicum Filium contumeliosis assertionibus exacerbant. Nec ab injuria temperant etiam Patris, dum ingratificentiam reddunt gratiae Salvatoris. Quapropter congruum videtur ut ex aliis Scripturarum locis verbi hujus intelligentia requiratur, ut appareat, utrum quidquid apud aliquem esse dicitur, deblegimus dictum de quibusdam: Dixerunt apud se cogitantes non recte ; hujus loci ab Arianis exigimus rationem, utrum qui apud se cogitat, intra se an extra se cogitet? cum hominis cogitatio non solum extra corpus hominis non sit, sed nec corporis actio sit. Enim vero quia id ipsum quminis invenitur, quis non videat cogitationem solius esse animae, cui per rationalem virtutem divinitus datum est cogitare? In homine quippe cogitando dominatur animus, operando autem servitium exhibet
Abbreviated transcription (Latin):
tcti congrenas. Bi cimeratã diotũ ꝓpt̃ duo generatio¬
minũ cirouoisionẽ scilicae e ꝑraeputiũ. Q uos iptrculio
modo dient iudeos &e grecos. Tricameratã uero eo quod om̃s
dentessi duuriba filuis noe post diliuiũ reparare sunt : sed dliua
dieas ⁊ lquid quadafide regula ñsit alicnu niqm̃ ussol is¬
tiorib a liaeo dexit bicimerati Et pisu periorib: superioruõ
conaes apellanit tricimerita ut abimo sursor ule sipetoru
uementius to lie ubrates euangelicat tricena serigena
udunas ut qa iasi nuo habitoe pudicna coniugalis supigen
sudu alis atq hiac superior uirginalis cosiqiuia aliud seam¬
suad oueras huius intellegi& dicipotest. Hoc eti ã deceatis
nug buic erponendi se darerim quia aesi ñ unodsseruntur
modo aduna tam̃ catboliaene fidei concordia reuoc iudus uit
ursus udẽ beatꝰ AOUETIXꝰ I libro primo det netaae uasestme

Expanded text:
ecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hoecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumcisionem scilicet et praeputium, quos apostolus et alio modo dicit Iudaeos et Graecos; tricameratam uero eo, quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae sunt; sed aliud dicat aliquid, quod a fidei regula non sit alienum. Nam quoniaerioribus et haec dixit bicamerata et in superioribus superiorum et haec appellauit tricamerata, ut ab imo sursum uersus tertia uenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis adque hac superior uirginalis, et si quid melius secivitatis hujus intelligi et dici potest. Hoc etiam de caeteris quae hic exponenda sunt dixerim, quia etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam revocanda sunt. » Rursus idem beatus Augustinus in libro primo de Trinitate asserit
Abbreviated transcription (Latin):
git̃ exhibere. Scribis praeterea deillo apłi loco ubi ait. De
uirginib autẽ p̃ceptũ dnĩ ñ habeo consiliũ autẽ do: qđ consi¬
liũ inepła quã ad tenuꝑ scripsi ad illud ꝑtinere memoraui
qđ duob denaril s ad nõ acceptis fidelis staliularius suꝑ erogaũ.
uius locisensũ lic& ñita a scõ AUSTIΧO positũ asseras. alios
tam̃ illustres uiros talit̃ hoc posuisse confirmas. Est quidem
uerũ quia sc̃s AGUSTINꝰ hoc dixit ab apło suꝑ erogatũ. qđ cũ
scđm p̃ceptũ poss& si uell& de euangło uiuere. maluit tamen
ñ solũ sibi. sed & his quicũ illo erant ꝓprus manib: laborare : sic̃
ephesiis ueracit̃ dixit. Ipsi scitis qm̃ ad ea quae mͥopus erant.
& his quimecũ st̃ ministrauerunt manꝰ istae. & omĩa ostendi uob

Expanded text:
giter exhibere. CAPUTgiter exhibere. CAPUTvirginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. Quod consilium in epistola quam ad te nuper scripsi ad illud pertinere memoravi quod, duobus denariis a Domino acceptis, fidelis stabularius supererogavit . Cujus loci sensum, licet non ita a sancto Augustino positum asseras, alios tamen illustres viros taliter hoc posuisse confirmas. Est quidem verum: quia sanctus Augustinus hoc dixit ab Apostolo supererogatum, quod cum secundum praeceptum posset, si vellet, de Evangelio vivere, maluit tamen non solum sibi, sed et his qui cum illo erant, propriis manibus laborare, sicut Ephesiis veraciter dixit: Ipsi scitis, quoniam ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae. Et omnia ostendi vob
Abbreviated transcription (Latin):
mpositionẽ redeuntib heretiois dari. quã spiritali sacrifi¬
tio diuinitꝰ tribui hoc autẽ qui sentit aut dioit ꝓfecioñ¬
dũ intellegit. qualit̃ sem&e ipsos ex hibeant hostiã uiũ mo
scam̃ dõ placentẽ. Si qui schis maticoꝵ & heretiquorũ mor¬
tferũ relinquentes errorẽ. ad catholicae ueritatis redeunt
unitatẽ ubi offerentes sacrifitiũ dõ spm̃ contribulaonant
ipsi st̃ hostia uiua scĩ placens dõ. quia phumilitati conde
tionẽ cordis in unitatẽ menbrorũ redeunt illius sac̃dotis
qui dilexit nos sicut dicit apłs & obtulit sem& ipsũꝙ
nob: oblationẽ & hostiã dõ in odorẽ suauitatis. Ut autẽ re¬
deant. & spiritale sacrifitiũ fiant. caritas dĩ facit. quae diffusiẽ
ueritatis & cõmunionis sacrifitiũ. ds̃ libent̃ accipit: quia dũ ci
gratũ sacrifitiũ facit. quae ipsã semꝑ gram̃ spiritalis carita¬
tis accipere. ꝑ quã se possit hostiã uiuã scam̃ dõ placentẽ iu¬

Expanded text:
mpositionem redeuntibus haereticis dari, quam spiritali sacrificio divinitus tribui? Hoc autem qui sentit, aut dicit, profecto nondum intelligit, qualiter semetipsos exhibeant hostiam vivam sanctam, Deo placentem, si qui schismaticorum et haereticorum, mortiferum relinquentes errorem, ad catholicae veritatis redeunt unitatem, ubi offerentes sacrificium Deo spiritum contribulatum ipsi sunt hostia viva, sancta, placens 39 Deo. Quia per coti cordis in unitatem membrorum redeunt illius sacerdotis qui dilexit nos, sicut dicit Apostolus: Et obtulit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ut autem redeant et spiritale sacrificium fiant, caritas Dei facit quae diffusa estveritatis et communionis sacrificium Deus libenter accipit: quia dum cargratum sacrificium facit, quae ipsum semper poscit gratiam spiritalis caritatis accipere per quam se poscit hostiam vivam, sanctam, Deo placentem ju
Abbreviated transcription (Latin):
tat om̃is plenitudo diuinitatis corporalit᷑ : isti ẽ contrario non
solũ praeterito tempore philosophiȩ mundialis sectantes se
cundũ elem̃ta mundi dedõ existimauerunt disputandũ. sed
ita st̃ totius nuno religionis obliti. ut cũ dedõ disputant. nec
ipsa elem̃ta mundi istius corporalis attendant. Ac sic dum
oculos intellegentiȩ etiã contra ea quae uident᷑ ꝑtinacit᷑ clau¬
dunt. nũquã inuisibilia dĩ ꝑ ea quae facta st̃ intellecta con¬
spitiunt. Quid enĩ potest absurdius diciquã ut cũ de dõquis dis¬
putat. ñnisi decras siorib tantũ corporib docum̃ta dispuran¬
onib essioat Mlagnũ enũ quid dã sibi ille uisus ẽ in uenire

Expanded text:
tat omnis plenitudo divinitatis corporaliter , isti e contrario, non tat omnis plenitudo divinitatis corporaliter , isti e contrario, non solum praeterito tempore philosophiae mundialis sectantes errorem secundum elementa mundi, de Deo existimaverunt disputandum, sed ita sunt totius tunc religionis obliti, ut cum de Deo disputant, nec ipsa elementa mundi istius corporalis attendant: ac sic, dum oculos intelligentiae etiam contra ea quae videntur pertinaciter claudunt, nunquam invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciunt. Quid enim potest absurdius dici quam ut cum de Deo quis disputat, non nisi de crassioribus tantum corporibus documenta disputationis assumat? Magnum enim quiddam sibi ille visus est inven
Abbreviated transcription (Latin):
lo e̾e̾t. extra illũ ñ intra illũ c̾et. Fodẽ modo uerbũ quoq dĩ
qđ ds̃ ẽ : credendũ quidẽ apud patrẽ eẽ ñ in patre ee. Et ob hoc
nec unius e̾e cũ patre substantiȩ : qm̃ quic quid sic apud aliquẽ
e ut in illo ñ sit. ꝓfecto sic apud illũ e ut unius cũeosubstantiȩ
ee̾ ñ possit. Haec ẽ eorũ ratiocinatio rationi contraria. haec le¬
galis disputatio legi dĩ intolerabilit᷑ inimica. hinc donante xpõ
aliquid scribere m̃s excitatꝰ e̾ amimꝰ. neuirulentis sermonibus
paruulorũ ꝑ turbetur auditꝰ. Pertin& enĩ ad nrãe seruitutis
offitiũ. ad ũsus nascentẽ pestilentiã cuius lib& opinionis mor¬
tiferae salubria diuinoꝵ eloquioꝵ remedia praeparare. Itaq
cũ ses apłs sollicite fideles prae moneat dicens. Uidete nequis
uos decipiat ꝑphi lo̾phiã & in anẽ falatiã scđm traditionẽ ho¬

Expanded text:
lo esset, extra illum, 43 non intra illum esset: eodem modo Verbum quoque Dei lo esset, extra illum, 43 non intra illum esset: eodem modo Verbum quoque Dei quod Deus est credendum quidem apud Patrem esse, non in Patre esse, et ob hoc nec unius esse cum Patre substantiae: quoniam quidquid sic apud aliquem est, ut in illo non sit, profecto sic apud illum est, ut unius cum eo substantiae esse non possit. Haec est eorum ratiocinatio, rationi contraria. Haec legalis disputatio legi Dei intolerabiliter inimica. aliquid scribere, meus excitatus est animus, ne virulentis sermonibus parvulorum perturbetur auditus, pertinet enim ad nostrae servitutis officium, adversus nascentem pestilentiam cujuslibet opinionis mortiferae salubria divinorum eloquiorum remedia praeparare. Itaque cum sanctus Apostolus sollicite fideles praemoneat, dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem ho
Abbreviated transcription (Latin):
omsi is puouan ratisseetna. Com̃peri quippe quandi cos deos
no euangelii scđm io hannẽ insolitã nuno inserere quaestionẽ
ut illud qđ dictũ e in principio erat ũbũ. & uerbũ erat apud
dm̃: & ds̃ erat uerbũ. ita intelligendũ atq ex ponendũ putent
ut id ipsũ uerbi apud patrẽ et ñ in patre ee. sed extra pairẽ ee
iocipiendũ existiment: ita ut quidã eorũ quantũ auditu com¬
peri dũ his duab: praepositionib: hoo e in .& apud int̃ eosori¬
retꝰ quodĩ die conflictus. accepto ciuus dã byrro & manib re¬
tento int̃rogassoe anmnillo ẽet. cũ apud illũ eet byrrus ille
quẽ ipse retinerae : atq hinc suã quasi sententiã firmaturꝰ.
hac sermonẽ suũ definitione olausisse. Cũ aliquid in nob̾ e̾e
dr̃ intranos intellegendũ. dũ uero apud nos ee dr̃ ex tranos
accipiendũ. Et qui a bẏrrus ille quẽ ipse retinebat. sic apud
illũ e̾e̾t ut in illo ñ es set. ao ꝑ hoc exeo qđ apud illũ e̾e̾t ñ tam̃ in il¬

Expanded text:
sius humanitatis externa. Comperi quippe quamdam eos de nitio Evangelii secundum Joannem, insolitam nunc serere quaestionem; ut illud quod dictum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , ita intelligendum atque exponendum putent, ut id ipsum Verbum apud Patrem esse, non in Patre esse, sed extra Patrem esse accipiendum existiment: ita ut quidam eorum quantum auditu comperi dum de his duabus praepositionibus, hoc est in et apud, inter eos oriretur quodam die conflictus, accepto cujusdam birro, et in manibus retento, interrogasset an in illo esset cum apud illum esset birrus ille, quem ipse retineret. Atque hunc hinc suam quasi sententiam firmaturum hac sermonem suum definitione clausisse, cum aliquid in nobis esse dicitur, intra nos intelligendum, dum vero apud nos esse dicitur, extra nos accipiendum. Et quia birrus ille, quem ipse retinebat, sic apud illum esset, ut in illo non esset, ac per hoc, ex eo quod apud illum esset, non tamen in il
Abbreviated transcription (Latin):
in principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dnĩ. & ds̃ erat uerbũ.
siex terius e omne qđ apud dm̃ e. & interius e omne qđ indo e qͥd
illi disputatori peritissimo restat. nisi ut nos potiores filiodĩ ee
contendat: Dicit quippe apłs dedõ. quia in ipso uiuimꝰ & mouemi
& sumꝰ. Et alio loco. Unus ds̃ pat̾. ex quo omĩa & nos inipso. Nime
am quis quis ille e qui sub xp̃i ano nomine ñ metuit ad ũsus xpm̃.
tã temere disputare cũ audit uerbũ ee apud dm̃ & nos ee indõ:
Siaud& dicat uerbũ e̾e exterius. & nos interius. Quod si dicendũ
existima t. ipse desuis diotis iudiciũ ferat. Neq enĩ intali ser¬
mone iudex quȩrend ẽ alius. quando ipse qui hoc drẽ aseipso sit
ꝓfecto culpanđ. Quid iterũ respondebit aduersus illã eiꝰdẽ beati
pauli sententiã qua dioit dedõ. Qm̃ ex ipso & ꝑ ipsũ & inpso¬

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Si exterius est omne quod apud Deum est, et interius est omne quod in Deo est; quid illi disputatori peritissimo restat, nisi ut nos potiores Filio Dei esse contendat? Dicit quippe Apostolus de Deo: Quia in ipso vivimus, et movemur, et sumus . Et alio loco: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso . Nunc jam quisquis ille est qui sub Christiano nomine non metuit adversus Christum tam temere disputare, cum audit Verbum esse apud Deum, et nos esse in Deo, si audet, dicat Verbum esse exterius, et nos interius. Quod si dicendum existimat, ipse de suis dictis judicium ferat; neque enim in tali sermone judex quaerendus est alius, quando ipse qui hoc dicit a seipso sit profecto culpandus. Quid iterum respondebit adversus illam ejusdem beati Pauli sententiam, qua dicit de Deo: Quoniam ex ipso, et per ips
Abbreviated transcription (Latin):
& eũ in nob̾ ñ habemꝰ : Sed hoc puto quia nec debyrro illo dicere
iam destitit. Sicut enĩ acceptione factũ e̾. ut quod ñ habuit
apud se haber&. ita redditione factũ ẽ : ut qđ apud se habuit
ñ habera&e. Proinde sibyrrũ dix̃ ñ inseee sed apud se ee hunc
tam̃ flatũ quẽ decircũ fuso aere uioissim sumimꝰ & reddimꝰ.
&Cihi uidet᷑ quia ñ dicit ñ esse apud hominẽ cũ e in homine. quia
tunc eũ homo apudse & inse hab&. cũ eũ accipit spirando. Cũ
uͦ res pirando reddit sic eũ apud se ñ hab&. sicut nec inse hab&e
apud aliquẽ e̾ e̾e semꝑ exterius. Cũ flatꝰ receptꝰ incorpus
sic in homine sit ut apud hominẽ sit & rursus ecorpore
redditꝰ ita ñ sit apud hominẽ quẽ ad modũ ñẽ in homine
Vinus at tendit in hoo qł ab surdo nitehat᷑ as serere docum̃to qua
gauior eũ sub sequent̃ absurditas tener& in nexũ. Et enĩ cũ dicit᷑

Expanded text:
et eum in nobis non habemus? Sed hoc puto, quia nec de birro illo dicere et eum in nobis non habemus? Sed hoc puto, quia nec de birro illo dicere jam destitit. Sicut enim acceptione factum est, ut quod non habuit, apud se haberet, ita redditione factum est, ut quod apud se habuit, non haberet. Proinde si birrum dixit, non in se esse, sed apud se esse, hunc tamen flatum, quem de circumfuso aere vicissim sumimus et 44 reddimus, mihi videtur quia non dicet, non esse apud hominem, cum est in homine, quia tunc eum homo apud se et in se habet, cum eum accipit spirando. Cum vero respirando reddit, sic eum apud se non habet, sicut nec in se habet. apud aliquem est esse semper exterius, cum flatus receptus in corpus, sic in homine sit, ut apud hominem sit. Et rursus e corpore redditus, ita non sit apud hominem, quemadmodum non est in homine. Minus enim attendit in hoc, quod absurdo nitebatur asserere documento, quam gravior eum subsequenter absurditas teneret innexum. Etenim cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ apud hominẽ sic ee filiũ apud patrẽ. Et quia byrrus lle¬
apud hominẽ ee possae in homine autẽ ee ñ possae i tafilius
sit quidẽ apud patrẽ sed ñ sit in patre. Rogo sidecorporib
istis contrectabilib aliquid in exemplũ disputans delectabat᷑
assumere. Lic& illi adũsus ueritatẽ disputanti elem̃ta quae aue¬
ritate facta sunt. ñ possent ullatenꝰ suffragari tam̃ ut tollera¬
bile aliquid dicere uideret᷑ ut deceteris taceam cur bẏrrum
dit : Quia sĩ birrus ille possa dici apud illũ ee & ñ in illo eͥe
flatꝰ iste tam̃ quẽ exaere carpimꝰ. cũ eũ spirando ꝑcipimꝰ & a
pud nos ẽ & in nob̵ e .&. quic quid eiꝰ respirando reddimꝰ. cũ reddi¬
derimꝰ nec apud nos nec in nob̵ habemꝰ. Anforte dicturꝰ e aeris
istius elem̃tũ cũ spirando accipimꝰ. in nob̾ tantũ e̾ẽ ñ etiã apud
nos eẽ: Dicat ergo quando apud nos possit eͥe. Ancũ eũ reddimꝰ

Expanded text:
sic esse Filium apud Patrem, ut quia birrus apud hominem esse possit, in homine autem esse non possit, ita Filius sit quidem apud Patrem, sed non sit in Patre. Rogo si de corporibus istis contrectabilibus aliquid in exemplum disputans delectabatur assumere, licet illi adversus veritatem disputanti, elementa quae a veritate facta sunt, non possent ullatenus suffragari, tamen ut tolerabile aliquid dicere videretur, ut de caeteris taceam, cur birrum,dit? Quia si birrus ille posset dici apud illum esse, et non in illo esse, flatus iste tamen, quem ex aere carpimus, cum eum spirando percipimus, et apud nos est, et in nobis est: et quidquid ejus respirando reddimus, cum reddiderimus, nec apud nos, nec in nobis habemus. An forte dicturus est, aeris istius elementum, cum spirando accipimus, in nobis tantum esse, non etiam apud nos esse? Dicat ergo, quando apud nos possit esse, an cum eum reddimus,
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ hominis bonũ & initiat adiustitiã. & consũmat ad głam:
ꝓrimo incho ans in homine uoluntatẽ bonẽ : deinde eandẽ uolun¬
tatẽ adiuuans inchoatam: ut eadẽ uoluntas & diuino dono bona
sit: & diuino adiutorio malã superare cõcupiscentiã possit: Et
dõ ꝑfitiente talis post modũ ipsa uoluntas sit. ut malã cocupiscen¬
tã habere ñ possit: Ac sic in p̃senti uita gratiȩ adiutorio infir¬
mitati ñ cedat. infutura autẽ gratiȩ benefitio infirmitatẽ ñ ha¬
beat. Et nunc recreatur continuo iuuamine medicaminis: tunc
uero fruatur ȩterna plenitudine sanitatis Haec autẽ ds̃ sicut in
predestinatione semꝑ habuit: sio ꝑ gr̃am sicut p̃ destinauerat
facit: Predestinationis itaq ipsius insinuatur agnitio: cũ dicit
scriptura. & praeparat᷑ uoluntas ad nõ Non autẽ ob aliud prae¬
parata dicit᷑ : nisi quia danda praedicitur: A quo enĩ prȩparat᷑¬

Expanded text:
meritum hominis bonum, et initiat ad justitiam, et consummat ad gloriam. meritum hominis bonum, et initiat ad justitiam, et consummat ad gloriam. Primo inchoans in homine voluntatem bonam, deinde eamdem voluntatem adjuvans inchoatam, ut eadem voluntas et divino dono bona sit, et divino adjutorio malam superare concupiscentiam possit, et Deo perficiente talis postmodum ipsa voluntas sit, ut malam concupiscentiam habere non possit. Ac sic in praesenti vita gratiae adjutorio infirmitati non cedat, in futura autem, gratiae beneficio, infirmitatem non habeat. Et nunc recreetur continuo juvamine medicaminis, tunc vero fruatur aeterna plenitudine sanitatis. Haec autem Deus, sicut in praedestinatione semper habuit, sic per gratiam, sicut praedestinaverat, facit. Praedestinationis itaque ipsius insinuatur agnitio, cum dicit Scriptura: Et praeparatur voluntas a Domino . Non autem ob aliud praeparata dicitur, nisi quia danda praedicitur. A quo enim praeparat
Abbreviated transcription (Latin):
inquitatib reddat: Acsic ut istũ ꝓrsus indignũ miscđia p̃ueniat:¬
ut illũ ira dignum inueniat: Ipse enĩ donat gratis gratiã indigno
qua iustificatꝰ impius illuminet᷑ munere bonȩ uoluntatis. & facul¬
tte bonȩ operationis : ut praeueniente miscdia bonũ uelle incipiat:
& subsequente miscđia bonũ quod uult facere ualeat: Vtrumq
autẽ praedestinando ds̃. p̃parauit in illa in cõmutabili uoluntate.
inquasic futurũ effectũ hominis renouandi disposuit: ut eiꝰ uolun-¬
tas in opere nouo. noua eͥeͥ ñ possit: Donat etiam gr̃am digno in
retributione mercedis ȩternȩ : ut scilic& siue cũ impiũ pie iusti¬
ficat iustus. quia de ipso apłs dicit. ut sit ipse iustus & iustificans
eũ qui ex fide e̾ iħu: seucũ iustũ iuste glorificat pius. quia quos
iustificauit illos & glorificauit. eadem sit operatio gratiȩ: quȩ

Expanded text:
iniquitatibiniquitatibaut illum ita dignum inveniat. Ipse etenim donat gratis indigno gratiam, qua justificatus impius illuminetur munere bonae voluntatis, et facultate bonae cooperationis; ut praeveniente misericordia bonum velle incipiat et subsequente misericordia bonum quod vult facere valeat. Utrumque autem praedestinando Deus, et praeparavit in illa incommutabili voluntate, in qua sic futurum effectum hominis renovandi disposuit, ut ejus voluntas in opere novo nova esse non possit retributione mercedis aeternae, ut scilicet sive cum impium pie justificat justus, quia de ipso Apostolus dicit, Ut sit ipse justus, et justificans eum qui ex fide est Jesu ; seu cum justum juste glorificat pius, quia quos justificavit, illos et glorificavit , eadem sit operatio gratiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ut peccata tollere : & peocatũ ineo nonc̾ Sicut ergo pac¬
catũ ineo ñ estꝰ.ita peccatũ exeo ñ est: Quod autẽ ex eõnest
opus eiꝰ utiq ñ est : Quod autẽ nũquã e in opere eiꝰ nũquã fiuit
in praedestinatione eiꝰ: Nonergo praedestinati sunt mali ad hoc
quod male operantꝰ ã concupis eentia sua abstracti & illecti scd
iahioc quodiuste patiunt᷑ inuiti : Predestinationis enĩ nomine. ñ aliqua
uoluntatis humanȩ coactiua necessitas ex primit᷑. sed misericors &¬
usta futuri operis diuini sempit̾na dispositio praedicat᷑: Dõ autẽ
niscdĩam & iudiciũ cantat ȩccła. cuius hoc opus eͥ in homine. ut oc¬
ulto uoluntatis suae. ñ tam̃ in iusto consilio. Aut gratuitã misediã
praerog& misero : aut debitã iustitiã rependat iniusto: immo aut
nisericorditer debitori dona. Quod si uell& iuste poss& exigere :
ut iuste cũ usuris quod suũ eͥ exigat. & inquo debitori quod debet᷑

Expanded text:
 peccatum in eo non est . » Sicut ergo peccatum in eo non est, ita peccatum ex eo non est: quod autem ex eo non est, opus ejus utique non est. Quod autem nunquam est in opere ejus, nunquam fuit in praedestinatione ejus. Non ergo praedestinati sunt mali ad hoc quod male operantur, a concupiscentia substracti et illecti, sed ad hoc quod juste patiuntur inviti. Praedestinationis enim nomine non aliqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors justa futuri operis divini sempiterna dispositio praedicatur. Deo autem misericordiam et judicium cantat Ecclesia, cujus hoc opus est in homine, ut occulto voluntatis suae, non tamen injusto consilio, aut gratuitam misericordiam praeroget misero, aut debitam justitiam rependat injusto: imo, aut misericorditer debitori donet, quod si vellet juste posset exigere: aut juste cum usuris, quod suum est exigat, et iniquo debitori, quod debetur
Abbreviated transcription (Latin):
ait qm̃ caritas dĩ diffusa e in cordib nrĩs ꝑ spm̃ scm̃ quidatus
ẽ nob Ipsae̾ enĩ caritas quã ñ habent qui ab eccłae catholicȩ
cõmunione p̃cisi sunt. At tende quȩso beatis simũ augustinũ
in scĩs scripturis diuinitꝰ eruditũ. quomodo uno in locõ ñ so¬
mine mirabilit̃ aperuit. Ait enĩ superius. Sps autẽ scs¬

Expanded text:
sanctum, qui datus est nobis . Ipsa est enim caritas, quam non habent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt. » Attende, quaeso, beatissimum Augustinum in sanctis Scripturis divinitus eruditum, quomodo uno in loco non somine, mirabiliter aperuit. Ait enim superius: « Spiritus autem s
Abbreviated transcription (Latin):
ibuis quib gram̃ tribuit ad optionis diuinae qđ operatꝰ ẽ en ã
millis. qui in libro actuũ aploꝵ inueniunt᷑ eundẽ spm̃ acce¬
pisse : de quib dicit᷑. Multitudinis autẽ credentiũ erat cor
ranima una. Unũ enĩ cor& anima fecerat multitudinis cre¬
eds̃. Vnde e apłs hanc spiritalẽ unitatẽ in uinculo pacis solli¬
cite dicit ẽẽ seruandã. Sic ephesios monens. Obsecro iaq uos
ego iunctꝰ indñõ ut digne ambuletis uocatione quĩ uocan ests:
cũ om̃i humilitate &mansuetudinecũ patientia sub portintes

Expanded text:
in his quibus gratiam tribuit adoptionis divinae, quod operatus est etiam in illis qui in libro Actuum apostolorum inveniuntur eumdem Spiritum accepisse. De quibus dicitur: Multitudinis autem credentium erat cor et anima una : unum enim cor et animam fecerat multitudinis cre est Deus. Unde et Apostolus hanc spiritalem unitatem in vinculo pacis sollicite dicit esse servandam, sic Ephesios monens: Obsecro itaque vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis, cum omni humilitate et man
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ sic in eis posse minui ñ negamꝰ. Nã cũ dona sint sps̃ soi
caritas gaudiũ pax. longanimitas bonitas benignitas fido
modestiã. continentia : & eũ alii det̾ ꝑ spm̃ sermõ sapientiag¬
spũ. Haec tam̃ omĩa possunt in hominib & augeri & minus.
nde e̾ illud quod ipsi apłi augm̃tũ fidei sibii ad nõ postula
condonari dicentes. Dnẽ auge nob̾ fidẽ: In cariate quoq
nas crescere ipse beatꝰ demonstrat apłs qui ait. Ueritateꝰ au
fatientes. incaritate crescamꝰ in illo ꝑ om̃ia. Quo modo aute

Expanded text:
dimus, sic in eis posse minui non negamus. Nam cum dona sunt Spiritus sancti, dimus, sic in eis posse minui non negamus. Nam cum dona sunt Spiritus sancti, caritas, gaudium, pax, longanimitas, bonitas, benignitas, fides, modestia, continentia ; et cum alii detur per SSpiritu ; haec tamen omnia possunt in hominibus et augeri et minui. Unde est illud quod ipsi apostoli augmentum fidei sibi a Domino postulant condonari, dicentes: Domine, adauge nobis fidem . In caritate quoque nos crescere, ipse beatus demonstrat Apostolus, qui ait: Veritatem autem facientes, in caritate crescamus, in illo per omnia . Quomodo a
Abbreviated transcription (Latin):
circa sicut dicit apłs. spiritalib spiritalia comparantes.
& inspũ qui utiq naturalit᷑ ds̃ ẽ nihil corporale. nihil lo¬
cale. nihil tẽporale. nihil mutabile cogitantes: considera¬
re debemꝰ nomine sp̃s scĩ. ñnũ quã dõna spiritalis gratiȩ
nũ cupari. Nam legimꝰ in libro regũ cũ e̾e̾t helias duuno
munere trans ferenđ & discipuloꝰ priusquã tolleret᷑ de¬
diss& fidutiã postulandi qđ uell&: ille spm̃ quẽ helias
acceperat duplicẽ sibi postulauit ad tribui. Ubi utiq
intelligimꝰ sp̃s nomine donũ spiritalis grãe designari no
enĩ substantia spũsscĩ potest uel augeri uel minui. Quiscut
sine initio & sine t̃mino sempit̾nus sic eͥsine augm̃to decrine
ꝑfectus. Cuius tam̃ dona sođm̃ ipsius in ꝑserut abile aterm
rep̃ hensibilẽ uoluntatẽ. Sicut in hominib: posse augeri ero¬

Expanded text:
circa, sicut dicit Apostolus, Spiritalibus spiritalia comparantes , circa, sicut dicit Apostolus, Spiritalibus spiritalia comparantes , et in Spiritu, qui utique naturaliter 34 Deus est, nihil corporale, nihil temporale, nihil locale, nihil mutabile cogitantes, considerare debemus nomine Spiritus sancti nonnunquam dona spiritalis gratiae nuncupari. Nam legimus in libro Regum: Cum esset Elias divino munere transferendus, et discipulo, priusquam tolleretur, dedisset fiduciam postulandi quod vellet, ille spiritum, quem Elias acceperat duplicem, sibi postulavit attribui. Ubi utique intelligimus spiritus nomine donum spiritalis gratiae designari. Neque enim substantia Spiritus sancti potest vel augeri vel minui, qui sicut est sine initio et sine termino sempiternus, sic est sine augmento detrime. Cujus tamen dona, secundum ipsius imperscrutabilem atque irreprehensibilem voluntatem, sicut in hominibus posse augeri cre
Abbreviated transcription (Latin):
Irantes om̃i tempore inspũ. & in ipso uigilantes. Et ipse sal¬
uator discipulis suis dicit. Sidiligitis me. mandata me ser¬
uate. & ego rogabo patrẽ & aliũ paraclytũ dabit uobis ut ma¬
neat uobiscũ in aet̾num spm̃ ueritatis quẽ munđ ñ potest ac¬
cipere. quia ñ uidit eũ nec scit eũ. Vos autẽ cognoscetis eum
quia apud uos manebit & in uobis erit. Unde & paulus eundẽ
nos spm̃ adoptionis accepisse. sic p̃dicat. Nonenĩ accepistis
sp̃m seruitutis iterũ intimore. sed accepistis spm̃ adoptionis
filiorũ in quo clamamꝰ abba pater. Fidelib itaq templũ dei
sunt. & in quib sp̃s dĩ inhabitat: immo qui templũ sunt sp̃s scĩ
ipso orent atq in ipso uigilent. Quomodo sps sc̃s tam quã
ante absens mitti creditur. cũ nec orare cõd ignae ac uigi¬
lanter aliquis possit. nisi se ille sp̃s ses̃ infuderit Quõ¬

Expanded text:
Orantes omni tempore in spiritu, et in ipso vigilantes . Et ipse SalOrantes omni tempore in spiritu, et in ipso vigilantes . Et ipse Salvator discipulis suis dicit: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat cipere, quia non videt eum, nec scit eum: vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit et in vobis erit . Unde et Paulus eumdem nos Spiritum adoptionis accepisse sic praedicat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba Pater . Fidelibus itaque, qui templum Dei sunt, et in quibus Spiritus Dei inhabitat, imo qui templum sunt Spiritus sipso orent atque in ipso vigilent, quomodo Spiritus sanctus, tanquam ante absens mitti creditur? cum nec orare condigne ac vigilare aliquis possit, nisi se illi Spiritus sanctus infuderit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
corde credens adiustitiã. quin etiã ore confitens ad salutem
sic cȩcinnt. Quo ibo aspũ tuo & a fatie tua quo fugiam Si
ascendero incȩlũ tuillic es : & si descendero in infernũ ades
Et si as sũpsero pennas meas ante lucẽ & habitauero in
qoussimo maris & enĩ illuc manus tua deduc& me. & tenebit me
lextera tua. Cũ ergo sicut diximꝰ tota trinitas unitate dĩtatis
suae naturalit̃ in m̃sa infinitaq ꝑmaneat. Et sic localit̃ nusquã
sit ut tam̃ nus quã desit. Atq itasit ubiq tota. ut nec ꝑ partes
creaturae totius particularit̃ diuidi. nec uniũ satate totius pos¬
sit creaturae concludi : quotiens sps sc̃s ad consecrandũ sacrifi¬
nũ a patre poscit᷑. Prima ẽ fideiratio prima e cunctis xp̃ianis
salubrit̃ retentanda cautela: ut seĩ sp̃s nullatenꝰ localis cogiet᷑.
uit existimet᷑ aduentus. Fidelib quoq. dicit apłs. Nescitis
quia templũ dĩ estis. & sp̃s dei habitat inuobis: Et alio loco

Expanded text:
corde credens ad justitiam, hic autem ore confitens ad salutemu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu illic es, et si descendero in infernum, ades. Et si assumpsero pennas meas ante lucem, et habitavero in novissimo maris, etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . CAPUT VII. Tota Trinitsuae naturaliter immensa infinitaque permaneat, et sic localiter nusquam sit ut tamen nusquam desit, atque ita sit ubique tota, ut nec per partes creaturae totius particulariter dividi, nec universitate totius possit creaturae concludi, quoties Spiritus sanctus ad consecrandum sacrificium a poscitur, prima est fidei ratio, prima est cunctis Christianis salubriter retentanda cautela, ut sancti Spiritus nullatenus localis cogitetur aut existimetur adventus. Fidelibus quippe dicit Apostolus: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis . Et alio loco:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in corde consilium. Cũ enĩ mens apud se uerbũ
habae. utiq cogitando habae. quia nihil aliud ẽ apud
sedicere. quã apud se cogitare. Cũ ergo mens cogi¬
aẽ cogitando uerbũ intra se generat. desua sub stantia

Expanded text:
sicut in corde consilium: cum enim mens apud se verbum sicut in corde consilium: cum enim mens apud se verbum habet, utique cogitando habet, quia nihil aliud est apud se dicere quam apud se cogitare. Cum ergo mens cogitat, et cogitando verbum intra se generat, de sua substantia
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃ ñ aliud intellegi debere. quã ũbũ erat indi
sã & ipse filius quiẽ uerbũ dr̃ ñ solũ patrẽ inse. sed etian
se in patre ee testat᷑ dicens. ñ credis quia ego in patre cer
hospitalitatis. siue caritatis affectu. Nã & apłs paulus d¬
apud a płm petrũ quindecĩ dieb mansisse. iurae scilica
pitalitatis & puritate dilectionis. Quorũ lic& ꝑ unitatẽ
dei & caritatis fuerit anima una & corunũ. Non tam̃ sio m¬
sit paulus apud paetrũ. sicut uerbũ man& apud dm̃. Quian
sic potest ee homo apud hominẽ sicut uerbũ ds̃ ẽ. a pud dn
patrẽ. homo enĩ apud hominẽ sic e̾. ut ñ solũ apud eum
ñ ẽe possit. sed etiã cũ apud eũ e in ipso sub stantialit̃
eẽ ñ possit. Uere enĩ quisic apud alium est : extra illũ
e quia cũ ẽ apud illũ sinceritate dilectionis loco dis¬
cernit᷑. quanto lib&ȩ affectu inuicẽ sibi ut̃q: iungatun
Sed sic est uerbũ apud dm̃ sicut est inmente uerbum

Expanded text:
n aliud intelligi debere quam Verbum erat in Deo. Nam et ipse Filius, qui est Verbum Deus, non solum Patrem in se, sed etiam se in Patre esse testatur, dicens: Non credis quia ego in Patre, et pater hospitali , sive caritatis affectu. Nam et apostolus ansisse , jure scilicet hospitalitatis, et puritate dilectionis, quorum licet per unitatem fidei et caritatis fuerit anima una, et cor unum, non tamen sic mansit Paulus apud Petrum, sicut Verbum manet apud Deum, quia nec sic potest esse homo apud hominem, sicut Verbum Deus est apud Deum Patrem: homo enim apud hominem sic est, ut non solum apud eum non esse possit, sed etiam, cum apud eum est, in ipso substantialiter esse non possit. Vere enim qui sic apud alium est, extra illum est, quia cum est apud illum, sinceritate dilectionis, loco discernitur, quantolibet affectu invicem sibi uterque jungatur. Sed sic est Verbum 50 apud Deum, sicut est in mente verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ ẽ cõmunione sp̃s scĩ caritas una de monstrat᷑ patris & filii
Quã cõmunionẽ beatꝰ apłs tali sermone commendait. Crã dnĩ nr̃i

Expanded text:
dicendum est communione. Spiritus sancti, caritas una demonstratur Patris et Filii, dicendum est communione. Spiritus sancti, caritas una demonstratur Patris et Filii, quam communionem beatus Apostolus tali sermone commendat: Gratia Domi