comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dñe dñe intrabit in regnum cȩlorum: s qui facit uo¬
luntatẽ patris mei qui incelis ẽ: ipse intrabit in regnũ
cȩlorum. Ne putemus ad illos fructus iam ꝑtinere. siqͥs
atur: s illi sunt fructus ꝯ faciunt uoluntat̾ẽ patris qui
ẽ. in cęlis: cuius faciende. se ipsum exemplum prȩbe
dignatus ẽ. S merito potest mouere. quomodo huic
sententię conueniat illud apłi ubi ait. nemo in spũ di
loquens. dic̃ ꝓnathema iħu. ⁊ nemo pot̾ dicere dñm
possumus dicere non intraturos inregnum celorum
si ꝑseuerauerint usq infinem: neq illos qui dicunt
dñe dñe. ⁊ tamen non intrant inregnum cęlorum.

Expanded text:
it in regnum coelorum: sed is qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum: ne putemus ad illos fructus jam pertinere, si qatur. Sed illi sunt fructus, facere voluntatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae seipsum exemplum praebere dignatus est. 83. Sed merito potest movere quomodo huic sententiae conveniat illud Apostoli ubi ait, Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu; et nemo potest dicere, Dominum possumus dicere non intraturos in regnum coelorum, si perseveraverint usque in finem; neque illos qui dicunt Domine, Domine, et tamen non intrant in regnum coelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
turis inuenire : cum generalit apłs dicat. Nolo uos socios fieri
demoniorum. ⁊ itum. Quȩ enum consonantia xp̃i adbelial. nisi
forte quia belial nominauit. ⁊ generalem societatẽ dȩmoniorũ
phibuit. licet xp̃ianis sacrificare neptuno. qr nichil ꝓpriȩ de

Expanded text:
turis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri turis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri daemoniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ꝓꝑam habeas inphibendo sententiam. nisi eos qui neq con¬
iugari neq coniungi cupientes: cogitare debent quomodo
placeant dõ. Illi aut̃ cogitant quȩ sunt mundi. quomodo pla¬
ceant uł uiri uxorib uł mulieres maritis. nusi qđ capillos nudare fe¬
minas quas etiam caput uelare apłs iubet. nec maritatas decet. fa¬
cere autem pigmentis quo uł rubicundior uł candidior appareat:
adult̾ina fallatia ẽ. Qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle
decipi: quibus solis ꝑmittendȩ sunt femine ornari scđm ueniam
non sedm impium. Nam uerus ornatus maxime xp̃ianorum et
rp̃ianarum. non tantum nullus fucus mendax. uerum nec au¬
ri quidem uestisq pompa. s mores boni sunt. Execranda aut̃
suꝑstitio ligaturarum. inquib etiam inaures uirorum in sum¬
mis ex una parte auriculis suspensȩ deputantur. non ad placen¬
dum hominib s adseriuendum demonib adhibetur. Quis aut
possit speciales nefariorum suꝑstitionum ꝓhibitiones inscrip¬

Expanded text:
praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam uerus ornatus maxime Christianorum et Christianarum non tantum nullus fucus mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum hominibus sed ad seruiendum daemonibus adhibentur. quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. usq adimmanem excruciationem mansit. Nonn. occisus ẽ.
pulsus ẽ. In illa gͦ longa morte. in illis tormentis. qr bene man¬
ducauerat ⁊ bene bibat. tanquam illa ęsca saginatus. ⁊ illo
calice ebrius. tormenta non sensit. Ibi enĩ erat qui dixit
S p̃c ẽ. qui uiuificat. Caro enim ardebat: s sp̃s animam uege¬
tabat. Non cessit. ⁊ in regnum sucressit. Quocienscumq¬
do erit scõrum requies. non adhue insaeramento spei quo
in hoc tp̃r consociatur ȩccła. quam diu bibit᷑ qđ de xp̃i
latere manauit. ẜiam in ipsa ꝑfectione salutis gc̃nȩ cum
tradetur regnum dõ ⁊ patri. Ut in illa ꝑspieua contẽpla¬
tione in cominutabilis ueritatis nullis mysteriis corpora¬

Expanded text:
est, usque ad immanem excruciationem mansit. Non enim occisus eest, usque ad immanem excruciationem mansit. Non enim occisus epulsus est. In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Dixdo erit sanctorum requies non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur Ecclesia, quamdiu bibitur quod de Christi latere manavit; sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo et Patri , ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis mysteriis corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui manducat me. ⁊ ipse uiuit ꝓpt̾ me. Participatio filui
ꝑ unitatem corporis eiꝰ ⁊ sanguinis ꝗđ illa manducatio
potatioq significat. nos efficit meliores. Uiumus g̃ ꝓpi
ipsum. manducantes cum. id ẽ ipsum accipientes. et̾nam
uitam quam non habebamus ex nob̾. Ut g̃ quisq uiuat
Sitiq modum attributionis huius ⁊ doni sui. quomodo daret car¬
nem suam manducare dicens. Qui mindueat carnem meami
ibibit meum sanguinem. in me manet ⁊ ego in illo. Signum
qr manducauit ⁊ bibit hoc ẽ. Si manet ⁊ manetur. si habitat.
unhabitatur. Si heret. ut non deseratur. Hoc gͦ nos docuit
iadmonuit mysticis uerbis. ut simus in eius corpore sub ip¬
so capitr inmembris eius. edentes carnem cius. non relinquen¬
mur: quomodo mansit in illo sẽs laurentius cuius hodie
festum cȩlebramus. Minsit usq ad temptationem. mansit
usq adtẏrannucam interrogationem. mansit usq adacer¬
rimam comminationẽ. mansit usq ad ꝑ emptionem. Parũ

Expanded text:
 Qui manducat me, et ipse vivet propter me. Participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficit meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est ipsum accipientes vitam aeternam, quam non habebamus ex nobis. » Quamvis autautem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquens Laurentius, cujus hodie festa celebramus? Mansit usque ad tentationem, mansit usque ad tyrannicam interrogationem, mansit usque ad acerrimam comminationem, mansit usque ad peremptionem: parum
Abbreviated transcription (Latin):
postulauit satanas uexare uos sicut triticum. et ego rogaui
ꝓte petre ne deficiat fides tua. Hanc spem dłdit et inoratio¬
ne quam docuit. ubi monuit ut dicamus. Ne nos inferas in
temptationem. Quodam modo enim ꝓmisit se daturum
siuis ꝑielitantib quod dici uoluit laborantib Dñs pro¬

Expanded text:
postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Hanc spem dedit et in oratione quam docuit, ubi monuit ut dicamus, «Ne nos inferas in tentationem» : quodammodo enim promisit se daturum suis periclitantibus, quod dici voluit
Abbreviated transcription (Latin):
ħ icẽ. gͦ ds̃. pat̃ ⁊ filius ⁊ sp̃ẽ sẽs trinitas unus ds. cui uni iubet᷑ ea q̃
ñ nisi dõ debetur seruitute cum audimus dñm dm̃ tuum ad
xp̃o cuus membra sumus: aut sp̃ui sc̃o cuius templũ sumꝰ.
h ȩc trinitas unus dĩ dic̃. Ego sum dñs. et non ẽ alius pt̃ me.
Aut sp̃s sc̃s non ẽ. dñs domus suȩ. hoc ẽ. templi sui: ipse ẽ. qͥp¬
ubtas. Hȩc ẽ. trinitas unus ds̃. de quo dic̃ apłs. Nullus dis̃ nͥ
unus. Non enim cum hoc auditis. dm̃ negare unigenitũ
audetis. hic ds̃ trinitas dicit. Ego sum qui sum. et ñ sum
et mutabuntur. tu aut̃ idẽ ipse es. aut mutabit᷑ sp̃s ueri¬
tatis. cum sit immutabilis ueritas. Qui nos suꝑ om̃e genus¬
serpentium calcare spĩtalit̃ iussit. Ipse ẽ. enim et ꝓpħarũ dĩ.
qui ppło infideli ad significanda peccata quorũ ueneno
in uisibilit̃ moriebantur. uisibiles serpentes quib ad mone¬
rentur inmisit. Et plaga emendatoria mortes animarũ

Expanded text:
s et Spiritus sanctus, Trinitas unus Deus: cui uni jubemur ea quae non nisi Deo debetur servitute servire, cum audimus, Dominum Deum tuuChristo, cujus membra sumus; aut Spiritui sancto, cujus templum sumus. Haec Trinitas unus Deus dicit: Ego sum Dominus, et non est alius praeter aut Spiritus sanctus non est Dominus domus suae, hoc est templi sui. Ipse est quiplibertas . Haec est Trinitas unus Deus, de quo dicit Apostolus: Nullus Deus, nisi unus . Non enim cum haec auditis, Deum negare unigenitum audetis. Hic Deus Trinitas dicit: Ego sum qui sum, et non sum et mutabuntur; tu autem idem ipse es : aut mutabitur Spiritus veritatis, cum sit immutabilis veritas, cui tantumserpentum calcare spiritualiter jussit. Ipse est enim et Prophetarum Deus, qui populo infideli ad significanda peccata, quorum veneno invisibiliter moriebantur, visibiles serpentes quibus admonerentur, immisit; et plaga emendatoria mortes animarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c tuus uiuit ex corpore tuo. an corpus tuum ex spũ tuo.
Respondit om̃is qui uiuit. Qui aũt hoc non potest responde.
nescio si uiuit. Quid respondet om̃is si uiuit: Corpus utiq
meum uiuit de sp̃u meo. Uis gͦ ⁊ tu uiuere de sp̃ũ xp̃i. In cor¬
pore esto xp̃i. Numquid enim corpus meum uiuit de spu
tuo: Meum uiuit de sp̃u meo: et tuum de tuo. Non potest
apłsaults hunc panem. Unus panis inquit. unum corpus
multi sumus. Osacramentum pietatis. Osignũ unitatis. O uindm
caritatis. Qui uult uiuere. habet ubi uiuat habet unde uiuat.
accedat. credat. incorporetur ut uiuificetur. Non abhorreat
i compage membrorum non sit putre membrum qđ sec gari
mereatur. Non sit distortum. de quo erubescatur. Sit pͥulchrũ
sit aptum. sit sanum. Hereat corpori. uiuat dõ dedõ. Nune la¬
boret intra. ut postra regnet incelo. Hunc itaq cibum et

Expanded text:
spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest s apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant
Abbreviated transcription (Latin):
tite calicis post p̃ssuram torcularis. ⁊ uos post illa ieuinia. pꝰ
labores. post humilitatem et contritionem iam in nomine xͥ
tanquam adcalicem dũ uenistis. Et ibi uos estis inmensa. et
ibi uos estis incalice. Nobcum uos estis. Simul enim hoc sumi¬
mus. simul bibimus. quia simul uiuimus. Siquis mandu¬
cauerit exhoc pane uiuet inet̾num. Et panis quẽ ego dabo
caro mea ẽ. ꝓmundi uita. hoc quando caꝑet caro. ꝗđ dixit
panem carnem: Uocatur caro. qđ non capit caro. Et ideo
magis non capit caro. quia uocatur caro. Hoc enim exhor
putauerunt. Caro mea ẽ. inquit ꝓmundi uita. Horũ fideles
xp̃i. Intelligite fr̃s mei quid dixerim. homo es. ⁊ sp̃m habes.
i corpus habes. Sp̃m dico quȩ anima uocatur. qua constat
qđ homo es. Constat enim ex animo ⁊ corpore. Habes itaq
spm inuisibilẽ. corpus uisibile. Dic michi quid ex quo uiuat.

Expanded text:
tate calicis, post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post tate calicis, post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post humilitatem et contritionem, jam in nomine Christi tanquam ad calicem Domini venistis: et ibi vos estis in mensa, et ibi vos estis in calice. Nobiscum vos estis. Simul enim hoc sumimus, simul bibimus: quia simul vivimus. SERMO caverit ex hoc pane, vivet in aeternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorrputaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat:
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerunt fideles. sciunt quid dicam. Nouerunt xp̃m infra¬
ctione panis. Non enim om̃is panis s accipiens benedictio¬
ꝓ nob commendauit nobis in isto sacramento corpus ⁊ sangui¬
nem suum quos etiam fecit ⁊ nos ipsos. Nam ⁊ nos corpus ip
Recordamini. iuos non fuistis. ⁊ creati estis. ad aream dñcam
cõportati estis laborib boũ. idẽ. annunciantium eũgłm.
irituriti estis. quando cathecumini differebamini. in hor¬
reo seruabamini. Nomina ur̃a dedistis. cepistis moli icunus et exor¬
cti estis. Ecce quod accepistis. Quomodo gͦ unum uidetis ẽẽ. qđ
factum ẽ. sic unum estote uos diligendo uos. tenendo unam
fidem. unam spem. indiuiduam caritatẽ. heretici quando hoc
accipiunt. testimonium contra se accipiunt. Quia illi quęrt̃
diuisionem. cum panis iste indicet unitatẽ. Sic ⁊uinum in
multis racemis fuit. et modo inunum ẽ. Unum insua natin¬

Expanded text:
Norunt fideles quid dicam: norunt Christum in fraNorunt fideles quid dicam: norunt Christum in fractione panis. Non enim omnis panis, sed accipiens benedictiopro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus et sanguinem suum; quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nos corpus ipsRecordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estis. Quando Catechumeni differebamini, in horreo servabamini. Nomina vestra dedistis; coepistis moli jejuniis et exorcti estis. Ecce quod accepistis. Quomodo ergo unum videtis esse quod factum est, sic unum estote vos, diligendo vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt: quia illi quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo in unum est. Unum est in suavi
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluit. Misterium pacis et unitatis nr̃e. insua mensa con¬
secrauit. Qui accipit misterium unitatis. ⁊ non denet uin
culũ pacis: non misterium accipit ꝓse. s testimonium contͣ
se. Nulli ẽ. aliquatenus ambigendum. tunc unum qũeq fide¬
lium corporis sanguinisq dñici participẽ fieri. quando in
baptismate membrum corporis efficitur xp̃i. nec alienari
ab illius panis calicisq consorcio. etiam si antequã panem illũ
comedat et calieẽ bibat. de hoc selo mnunitate corporis xp̃i.
constitutus abscedat. Saeramenti quippe illius partici¬
patione ac benefitio non priuatur. Quando ipse hoc qđ
Proide qđ non ita fit. quã iussit panis et calix. alimentũ ẽ.
refectionis non sacramentum religionis. nisi qđ benedicimꝰ
gr̃asq agimus dño in om̃i eius munere. ñ solũ sp̃itali uerũ
ne illum agnoscerent. infractione panis uoluit se agnosci.

Expanded text:
se pertinere voluit; mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa conse pertinere voluit; mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecravit. Qui accipit mysculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. Nulli est aliquatenus ambigendum, tunc unumquemque fidelium corporis sanguinisque dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur, / nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiamsi, antequam panem illum comedat et calicem bibat, de hoc sęculo, in unitate corporis Christi constitutus, abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficio non privatur, quando ipse hoc, quProinde quod non ita fit, quamvis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratiasque agimus domino in omni eius munere, non solum spiritali, verum ne illum agnoscerent, in fractione panis voluit se agnosci.
Abbreviated transcription (Latin):
quare gͦ in pane : Nichil hic de nr̃o afferamus. Ipsũ apłm
itẽ audiamus. Cum gͦ de isto sacramento loqueretur ait.
Unus panis. unum corpus multi sumus. Intelligite et
guidete. Unitas. pietas. ueritas. caritas. Unus panis. unum
corpus multi. Recolite enĩ. qr panis non sit de uno grano.
s de multis. Quando exortiabamini. quasi molebamini.
Quando baptitati estis. quasi consꝑsi estis. Quando sp̃e sc̃ifi
cationem accepistis. quasi cocti estis. Estote qđ uidetis. et
accipite qil estis. Hoc apłs de pane dixit. Iam de calice quid in¬
tellugexemnus. etiam non dictũ satis ostendit. Sicut enim ut sit
speties uisibilis panis. multa grana inunum consparguntur.
tanquã illud fiat qđ de fidelib ait seriptura sca. erat illis anima una
et cor unum indm̃. sic et de uino. fr̃s recolite unde sit uinum.
Grana multa pendent adbotrũ. s liquor granorũ inunitatẽ

Expanded text:
Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro asseramus, ipsum Apostolum Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro asseramus, ipsum Apostolum item audiamus. Cum ergo de isto sacramento loqueretur, ait: Unus panis, unum corpus multi sumus. Intelligite, et gaudete. Unitas, pietas, veritas, caritas, unus panis, unum corpus multi sumus . Recolite enim quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini; quando baptizati estis, quasi conspersi estis; quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit, jam de calice quid intelligeremus, etiam hoc dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis multa grana in unum consperguntur; tanquam illud fiat quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat illis anima una et cor unum in Deum ; sic et de vino, fratres, recolite unde sit unum. Grana multa pendent ad botrum, sed liquor granorum in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dictũ ẽ. qđ fidi forte sufficiat. s fides instruc taoẽ
desicd̃at. Dicit erim ꝓpħa. Nisi crediditis. ñ itelligetis .s.¬
testis gͦ modo dicere michi. Precepisti ut credamus. ex pone ut in¬
telligimus. Potest enim in animo cuius quã. cogitatio talis obo
maria. Infans lactatus ẽ. nutritus ẽ. creuit. adiuuenalem
etatem ꝑductus ẽ. Auideis ꝑsecutionẽ passus ẽ. Ligno suspen¬
die uoluit incęlũ ascendit. Illuc leuauit. corpus suum.
unde ẽ. uenturus ut iudicet uiuos ⁊ mortuos. Ibi ẽ. modo
sedens ad dexteram patris. Quomodo ẽ. panis corpus eius:
et calix uł qđ ht̃ calix. quomodo ẽ. sanguis eiꝰ : Ista fr̃s. idõ
dicuntur sacramenta: quia ineis aliud uidet᷑. aliud uitelligit᷑
Id uidet᷑. speciem ht̃ corporalem. Qd intelligitur. fructum
situm ẽ. Mysterium urm̃ accipitis. ad id qđ estis. am̃ respon¬
detis. i respondendo subscribitis. dudis gͦ coepis xp̃i. et res¬
pondes am̃. Esto membrum corporis xp̃i. ut uerum sit am̃.

Expanded text:
 sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis ergo modo dicere mihi: Praecepisti ut credamus; expone ut intelligamus. Potest enim in animo cujuspiam cogitatio talis oborMaria: infans lactatus est, nutritus est, crevit, ad juvenilem aetatem perductus est, a Judaeis persecutionem passus est, ligno suspendie voluit in coelum ascendit. Illuc levavit corpus suum, unde est venturus ut judicet vivos et mortuos. Ibi est modo sedens ad dexteram Patris. Quomodo est panis corpus ejus, et calix, vel quod habet calix quomodo est sanguis ejus? Ista, fratres, ideo dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur speciem habet corporalem, quod intelligitur fructum situm est, mysterium Domini accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis ergo, Corpus Christi, et respondes Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet unde loqueretur: om̃e inquit qđ uimacello
uenit. manducate. nichil interrogantes ꝓpt̾ conscientiam. st
tamen alibi dicit. Non manducabo carnem in et̃num. nefrẽm
homini qui ꝑ offensionem manducat. Quid ẽ. om̃a quidem¬
munda. ⁊ qd̃ ẽ. s non om̃a expediunt: ipsum ẽ. ẜ malum ẽ.
homini qui ꝑ offensionem manducat. Ita oftendit. ea quȩ li¬
cita sunt idẽ. nullo p̃cepto dñi ꝓhibentur. sic̃ expedit potius
c̃ẽ. tractanda. Non p̃scripto legis. s consilio caritatis. me¬

Expanded text:
nde loqueretur: Omne, inquit, quod in macello venit, manducate, nihil interrogantes propter conscientiam . Et tamen alibi dicit: Non manducabo carnem in aeternum, ut nonhomini qui per offensionem manducat . Quod est, Omnia limunda>; et quod est sed non omnia expediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manducat\\ ita ostendit ea quae licita sunt, id est nullo praecepto domini prohibentur, sicut expedit, potius esse tractanda non praescripto legis, sed consilio caritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
immolant gentes demoniis ⁊ non dõ unmolant. Iste aut dix̃.
s qui sacrificant de monib sacrificant. quasi om̃s qui sacrificãt
non sacrificent nisi dȩmonib Non enim ait apłs qui sacrificaul
s quȩ sacrificant dęmonib ⁊ non dõ sacrificant hͣimmolant.
⁊ idõ subiunxit. Nolo uos socios demoniorum fieri. Eos quippe
ab idolatria ꝓhibebat. sropt̃ qđ cis ostende uoluit. ita illos fi¬
eri socios demoniorum. si idolatita sacrificia manducauert̃.
Quomodo isrł carnalis socius erat altaris intemplo. qui desacri¬
ficus manducabat. hinc enim cępit ut hoc diceret. Propter¬
qđ dilectissimi mͥ. fugite abidolorum cultura. Deinde secu¬
tus ostendit ad qđ sacrificium debeant iam ꝑtinere dicens.
Quasi prudentib dico. iudicate uos qđ dico. Calix benedicti¬
onis quem benedicimnus non ne communicatio ẽ. sangiuinis

Expanded text:
immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacriEt ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid rediguntur ex multis. Namq aliud inunum ex mul¬
tis granis conficitur aliud munum exmultis acius confluit.
Ae ꝑhoc qui non manet in xp̃o. u n quo non manet xp̃e: pro¬
culdubio non manducat eius carnem. nec bibit sanguinem.
etiam si tante rei saeramentum. adiudicium sibi mandueet et

Expanded text:
aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex mulaliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, etiam si tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducet et
Abbreviated transcription (Latin):
ficatis. sc̃ĩs fidelibusq eius. Quorum primum iam factum ẽ.
idẽ. p̃destinatio. Sedin ⁊ t̾cium ⁊ factum ẽ. ⁊ fit ⁊ fict. idẽ uo¬
catio uustificatio. Quartum nunc uͦ inspe ẽ. in re autem fu¬
turum ẽ. idẽ. głificatio. huius rei sacramentum. id ẽ. unitatis
corporis ⁊ sanguinis xp̃i. alicubi quotidie. alicubi certis int̾
Quibdam aduitam. quib dam adexicium. Res uͦ ipsa cuius
saeramentum ẽ. om̃i homini aduitã. nulli ad exitium quicũ¬
ꝙ cius particeps fuerit. Caro enim mea inquit uere ẽ. cib ⁊
sanguis meus uere ẽ. potus. Cum enim cibo ⁊ potu. id appe¬
tant homines ut nim esuriant neq siciant. Hoc ueraciter
ñ p̃stat nisi iste cib ⁊ potus. qui eos aquib sumitur immor¬
tales uncorruptibiles fac̃. Idẽ. societas ipsa scõrum ubi pax
erit. ⁊ unitas plena atq ꝑfecta. Proptẽa quippe sicut etiam
ante nos hoc intellexerunt homines dĩ. dñs nr ihe xp̃e cor

Expanded text:
m jam factum est id est praedestinatio: secundum et tertium factum est, et fit et fiet, id est vocatio et justificatio: quartum vero nunc in spe, in re autem futurum est, id est glorificatio. Hujus rei sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi, alicubi quotidie certis intervallis diquibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicunnovissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, Dominus noster Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ. ut eum homines manducarent. ⁊ manebat integer
apud patrẽ. ut angłos pasceret. Qd enim sciatis fr̃s ⁊ qͥs
homo. Unde quomodo qua uia. quib meritis qua digni¬
tate panem angłorum manducaret homo. nisi ereator

Expanded text:
carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. Quod enim scitis, et qui homo. Unde, quomodo, qua via, quibus meritis, qua dignitate panem angelorum manducaret homo, nisi creator
Abbreviated transcription (Latin):
audistis inuitantis nos. Quis inuitauit. Quos inuitauit.
Et quid p̃parauit: Inuitauit dñs seruos. et p̃parauit eis
cibum se ipsum. Quis audeat manducare dnm̃ suũ : it
manducatur. uita manducatur. Nec occiditur ut mandu¬
cet᷑: s mortuos uiuificat. Quando manducatur: reficit.
s non deficit. Non gͦ timeamus fr̃s manducare istũ panie̾:
ne forte finiamus illũ. ⁊ postea qđ manducemus ñ inuem¬
amus. Manducetur xp̃c. Uiuit manducatus. qr resurrexit
occisus. Nec quando manducamus. partes de illo faciamꝰ.
Et quidem insacramento sic fit. ⁊ norunt fideles qũeadmo¬
dum manducent carnẽ xp̃i. Unusquisq accipit partẽ
suã. Unde et ipsa gr̃a partes uocantur. ẜ partes manduca¬
tur. ⁊ manet integer totus. ꝑ partes manducat᷑ in sacm̃to.¬
de tuo. Totus enim erat apud patrẽ. quando uenit in
uirginẽ. Impleuit illam. nec recessit ab illo. Ueniebat in

Expanded text:
quis nos inviquis nos inviet quid praeparavit? Invitavit Dominus servos, et praeparavit eis cibum seipsum. Quis audeat manducare Dominum suum? et manducatur, vita manducatur, nec occiditur, ut manducetur, sed mortuos vivificat. Quando manducatur, reficit, / sed non deficit. Non ergo timeamus, fratres, manducare istum panem, ne forte finiamus illum et postea, quid manducemus, non inveniamus. Manducetur Christus, vivit manducatus, quia resurrexit occisus. Nec, quando manducamus, partes de illo faciamus. Et quidem in sacramento sic fit. Et norunt fideles, quemadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam, unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur et manet integer totus. Per partes manducatur in sacramentode tuo; totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in
Abbreviated transcription (Latin):
magistrum diuinum redemptorẽ. commendantẽ nob̾ p̃tiũ E¬
nrm. sanguinem suum. Locutus ẽ. nob de corpore et singune I¬
suo. commendans talem ȩscã et talem potum. Nisi manducaue¬
ritis carnem meam et biberitis sanguinem meum: ñ habebi¬
tis uitam in uob̃. Ethoc dixit de uita. quis alius quã ipsa
uita. Erit aũt illi homini mors non uita. qui mendacem
putauerit uitam. Ergo et de corpore ac sanguine suo de¬
dit nob̾ salubrẽ refectionẽ. Manducent gͦ qui manducat̃.
et bibant qui bibunt. ẜsuriant ⁊ siciant. uitam manducẽt.
uitam bibant. Illud manducare. refici ẽ. S sic reficeris. ut
non deficiat unde reficeris. Illud bibere quid ẽ. nisi uiu̾e:
mandura uitã. bibe uitã. habeb̾uitã. ⁊ integra ẽ. uita. T̃une
aũt hoc erit idẽ. uita unicuiq erit corpus ⁊ sanguis xp̃i.
si qđ insacramento uisibilit̾ sumitur. in ipsa ueritate spiri¬
talit̾ manducetur. sp̃italit̾ bibat᷑. Qualem uoce dñ

Expanded text:
magistrum, divinum redemptorem, commendantem nobis pretium nostrum: sanguinem suum. Locutus est nobis de corpore et sanguine suo, commendans talem aescam et talem potum: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis. / Et hoc dixit de vita quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors non vita, qui mendacem putaverit vitam. Ergo et de corpore ac sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem. Manducent ergo, qui manducant, et bibant, qui bibunt, esuriant et sitiant, vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est, sed sic reficeris, ut non deficiat, unde reficeris. Illud bibere, quid est nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: Habebis vitam, et integra est vita! Tunc autem hoc erit, id est, vita unicuique erit corpus et sanguis Christi, si, quod in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate spiritaliter manducetur, spiritaliter bibatur. Ad istam mensam
Abbreviated transcription (Latin):
in crepatio. ⁊ qđ dm̃ non penitebit. significatio ẽ. qr hoc sacer¬
dotium non mutabit. Mutauit quippe sacerdotium scđm
ordinem aaron. unde et alius ꝓpħa dic̃ ad eum qui carnalit̃
non accipiam de manib ur̃is. Ecce qđ ẽ. scđ̾m ordinẽ aaron.
Curaũt hoc non accipiat. addidit ⁊ dicit. Quia ab ortu solis
loco incensum offertur nomini meo. ⁊ hostia pura. Quia mag¬
ordinem melchi sedech. Incensum enim qđ ẽ. grece trmiama.
sicut ioħs exponit in apocalipsi: orationes sunt scõrum. Qud

Expanded text:
increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerincrepatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliternon accipiam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: loco incensum offertur nomini meo, et sacrificiumordinem Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . D
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium laudis ex quo dĩ dõꝵ locutus uocauit tram asolis or¬
stinguitur ille isrł scđm carnem. qui seruiebat inumbris sacri¬
ficiorum. quib significabatur singulare sacrificium qđ nunc
accipit uitulos. neq de gregib eius hrrcos. Iste immolat dõ
sacrificium laudis. non scdm ordinem aaron. s seđ̾m ordinẽ
de se conscriptum eẽ. testatur. querens auideis respondentib
xp̃m filium eẽ. dd qđ solum de illo carnalit̾ nouerant quomͦ
eum dd inspũ dixerit dñm. Tunc enim huius psalmi cõme¬
morauit exordium. Dixit dñs dño meo sede adextris meis. do¬
nec ponam uumicos tuos scabellum pedum tuorũ. Ibi quippe
et hoc dictum ẽ. Iurauit dñs ⁊ non pęnitebit eũ tues sacerdos
ingc̃num scdm ordinem melchisedech. Nouerunt qui legunt.
quid ꝓtulerit melehisedech. quando benedixit abraham. ⁊
si iam sunt participes eius. uident tale sacrificium nunc of¬
ferri dõ toto orbe trarum. Dei autem uiratio. increduloꝵ ẽ.

Expanded text:
sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis orstinguitur ille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod nunc accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ibi quippe et hoc dictum est: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ecce introitus tuus custoditur. quando non tibi sut
ds̃ accidere temptationẽ quam non potes ferre: introitũ
tuum custodit. Uide si custodit et exitũ. S faciet in qͥt
aut solũ ꝑ cũpiditates diabolus tẽptat. s etiã ꝑ terrores
insultationum et dolorum et ipsius mortis. Quicquid hõ
autem passus fuerit pro nomine xp̃i et ꝓspe uitȩ ec̃ne et ꝑma
nens tolerauertt: maior ei merces dabitur. Quia si cesserit dia¬
bolo. cum illo damnabitur. Sed oꝑa miscdiȩ cum pia humilita¬
te impetrant adño. ut non ꝑmittat seruos suos tẽptari. plus
qui nob̾ curandis atq sanandis. quis etiam dolor sit utilis. sicut
medicus nouit. Certe scriptum ẽ. Pacientia opus ꝑfectũ habet.
Qđ aũt erit opus pacientię. si nichil aduersi patiamur. Cur gͦ
mala temporalia ꝑpeti recusamus: Anforte ꝑfici formidamꝰ:
s plane oremus et ingemiscamus ad dñm. ut seruet erga nos¬

Expanded text:
re.» Ecce introitus tuus custoditur; quando non tibi sinit re.» Ecce introitus tuus custoditur; quando non tibi sinit Deus accidere tentationem quam non potes ferre, introitum tuum custodit: videte si custodit et exitum. «Sed faciet,» inquit, autem solum per cupiditates diabolus temtat sed etiam per terrores insultationum et dolorum et ipsius mortis. quidquid homo autem passus fnens toleraverit, maior ei merces dabitur. Qui si cesserit diabolo, cum illo damnabitur. Sed opera misericordiae cum pia humilitate impetrant a domino, ut non permittat servos suos temptari plus, qui nobis curandis atque sanandis, quis etiam dolor sit utilis, sicut medicus novit. Certe scriptum est, Patientia opus perfectum habet : quod autem erit opus patientiae, si nihil adversi patiamur? Cur ergo mala temporalia perpeti recusamus? An forte perfici formidamus? Sed plane oremus et ingemiscamus et ploremus ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ. exitum : quando temptamur. intramus. Quando
uincimus temptationem. eximus audi introitum. audi exi¬
tum. Uasa figuli ꝓbat fornax ait scriptura. et homines iustos
tempratio tribulationis. Sic sunt homines iusti. quomodo
uasa figuli. Necesse ẽ. ut uasa figuli intrent. Et ñ quando
intrant iam securus ẽ. figulus. s cum exierint. Dñs autẽ
securus ẽ. quia nouit qui sunt eius. Et nouit qui infornace
non crepent. Illi non crepant. qui non habent uentum
suꝑbie. humilitas gͦ custodit in omĩ temptatione. Qi a con¬
ualle plorationis ascendimus cantantes canticum graduũ.
Et custodit dñs introitũ. ut salui intremus. sana fide simus.
quando accedit temptatio. Et custodit exitum ex hoc et¬
iam in ȩĩnum nulla nos temptatio terrebit. nulla concu¬
piscentia saltim sollicitabit. audi apłm id ipsum comine¬
morantem. id qđ paulo ante commemoraui. fidelis dĩ
qui non ꝑmitat uos temptari. supra quam potestis fer¬

Expanded text:
quid est, «exitum?» Quando tentamur, intramus: quando vincimus tentationem, eximus. Audi, «introitum;» audi, «exitum. Vasa figuli probat fornax,» ait Scriptura, «et homines justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa figuli; necesse est ut vasa figuli fornacem intrent. Et non quando intrant, jam securus est figulus, sed cum exierint. Dominus autem securus est, quia novit qui sunt ejus , et novit qui in fornace non crepent. Illi non crepant, qui non habent ventum superbiae. Humilitas ergo custodit in omni tentatione: quia a convalle plorationis ascendimus cantantes Canticum graduum; et custodit Dominus introitum, ut salvi intremus. Sana fide simus quando accidit tentatio, et custodit «exitum ex hoc am in aeternum nulla nos tentatio terrebit, nulla concupiscentia saltem sollicitabit. Audi Apostolum idipsum commemorantem, quod paulo ante commemoravi: «Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari supra quam potestis fer
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui uoluerit uere ẽe. xp̃ianus. Inminentib gͦ sibi talib
frangitur et claudicat. Offer consolationis alligamentũ. Alliga
qđ fractũ ẽ. dic. netimeas. non deserit intemptationib ille
in quem credidisti. fidelis dis̃ qui te non sinat temptari supͣ
quã potes ferre. Non hoc ame audis. apłs dic̃. qui etiam
dic̃. uultis exꝑimentum eiꝰ acciꝑe qui in me loquitur xͦ.¬

Expanded text:
nisi qui voluerit esse vere christianus: imminentibus ergo sibi aliquibus, nisi qui voluerit esse vere christianus: imminentibus ergo sibi aliquibus, franguntur et claudicant. Affer consolationis alligamentum, alliga quod fractum est: dic, Ne timeas, non deserit in tentationibus ille in quem credidisti; fidelis Deus, qui te non sinit tentari supra quam potes ferre. Non hoc a me audis, Apostolus dicit: qui etiam dicit, An vultis experimentum ejus accipere, qui in me loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ẽ. non credidit qđ dixi. Illud ñ fecit qđ dixit. Scdm hãe
fidẽ qua credimus: fideles sumus dõ. Sedm uͦ illam fidẽ
qua fit qđ ꝓmittitur. etiam ds̃ ipse fidelis ẽ. nob̃. hoc enim
dicit apłs. fi̾delis ds̃. qui non uos ꝑmittat temptari suꝑ id qd̾
potestis. De futuris temptationib deficiat infirmus nec fal¬
sa spe decipiendus ẽ. nec terrore frangendus. Dic ei. Prepara
anunam tuam ad temptationẽ. Et forte incipit labi. contre¬
miscere. nolle accede. Habes aliud. Fidelis dĩ qui ñ uos sinat
temptari. supra quã potestis ferre. Illud enim ꝓmittere ec
p̃dicere uenturas passiones. infirmum confirmare ẽ. T̃iñti
aut̃ nimium et ex hoc de territo. cum polliceris miscdam d̾i
non quia temptationes de er̃t. s quia ñ ꝑmittit temptari
supͣ quam ferre potest: fractum colligare ẽ. Sunt enim
fidelium medicinam. s querunt ⁊ martyrũ głam. Sunt aũt
nib quas ꝓpriȩ oportet uenire xp̃iano. quas nemo sentit

Expanded text:
lud est \'non credidit quod dixi\', illud \'non fecit quod dixit\'. secundum fedem, qua credimus, fideles sumus deo; secundum illam uero, qua fit quod promittitur, etiam deus ipse fidelis est nobis. hoc enim de in futuris tentationibus deficiat infirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere. Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passioautem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fractum colligare est. Sunt enimfidelium medicinam, sed quaerunt et martyrum gloriam. Sunt autnibus, quas proprie oportet venire christiano; quas nemo sentit,
Abbreviated transcription (Latin):
norunt fideles. Si speciem uisibilem intendas. aliud ẽ. Si ĩ¬
telligibilem significationem. eundem potum sp̃italẽ bibeñt¬
tes fidem quȩ postea reuelata ẽ. non ad legis litteram. s ad
grãm sp̃s ꝑtinentem. Non enim sine ipsa fide fuerant qͥ
rius in xp̃o futuram reuelationẽ p̃uidere et p̾nunciare
potuerunt. Cum et illa uetera sacramenta. significantia
fuerint futurorum. ansoli ꝓpħe habebant hanc fidem.
non et ppłs Immo uero etiam qui ꝓpħas fidelit̾ audiebat.
eadem adiuuabantur gr̃a. ut intelligerent qđ audiebait.
Sed utiq sacramentum regni cęlorum uelabatur inueteri

Expanded text:
norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si innorunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem bibetes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim sine ipsa fide fuerunt, qui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae habebant hanc fidem, non et populus? Imo vero etiam qui Prophetas fideliter audiebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacram
Abbreviated transcription (Latin):
de celo descendens. ut siquis exipso manducauerit. non
ꝑtinet aduisibile sacramentum. Qui mnducat intus
non foris. Qui manducat in corde. ñ qui p̾mit dente. Et¬
nube et in mari. Et om̃s eandem escam spitalem manduca¬
uerunt. et om̃s eundem potum sp̃italem biberunt. Ma¬
rerubrum. significat baptismum. Moyses ductor ꝑma
les. Mors egꝰ ptiorum. significat abdlitionem peccatoru.
iignis diuersis. eadem fides. Significati g sunt omar¬
& unquid non eadem credebunt: E eos hȩc signa ministrabai¬
turẜ quos ea quȩ credimus ꝓpħata p̃nunciabantur. Utiq
credebant. S illi uentura eẽ. nos. autem uenisse. Ido ⁊ sic
at. Fundem potum sp̃italem biberunt. Sis pitale cundem.
Nam eorporalem. non cundem. Quod enim illi biberunt: Bibe¬
bant enim de sp̃itali sequente petra. setra autem erat xp̃e.
U idete gͦ fide manente. signa uariata. Ibi petra xp̃e. Nob xp̃c.

Expanded text:
de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non pertinet ad visibile sacramentum. Qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per les; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christus, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
erat. s compaciendo quia eẽ. potuisset tanquã qui se
hominemI cogitaret. om̃ib om̃a factus ẽ. ut om̃s lucri¬
facerit. Hoc gͦ exhibeamus ei cuius infirmitatem por¬
tare uolumus. quod ab illo nob uellemus exhiberi. si forte nos
in ea cẽmus. et ipse non tẽt. Ad hoc ꝑtinet qđ ipse apłs ait. Oñn¬
bus om̃a factus sum. ut om̃s lucri facerẽ. Cogitando scilieet
in eo uitio etiam se ẽẽ. potuisse. unde cupiebat alterum lib̾ai
fendendis quȩ negare non possunt. alicuuis magni exem¬
apłs. Sed aliud ẽ. eẽ. in lege. aliud sub lege. Qui ẽ. in lege.
sedm legem agit. Qui ẽ. sub lege. scđd̾m legem agitur. Iule
ergo liber ẽ. iste seruus. Deinde aliud ẽ. lex quȩ scribitur.
et imponitur seruienti. aliud lex quȩ mente conspieitur
ab eo qui non indiget litteris. Nescitis qđ hii qui instadio¬

Expanded text:
erat, sed conpatiendo, quia esse potuisset, tamquam qui se erat, sed conpatiendo, quia esse potuisset, tamquam qui se hominem cogitaret, omnibus omnia factus est, ut omnes lucri. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrin eo uitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari,fendendis, quae negare non possunt, alicuius magni exemApostolus ; sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur di
Abbreviated transcription (Latin):
bant sic liberari cupiebat. tanquam ipse illo errore tene¬
retur. Diligens utiq ꝓximum tanquam se ipsum. Et hec
aliis faciens. quȩ sibi ab aliis fieri uellet. si hoc illi opus eẽt.
Q d cum dñs monuisset: ad iunxit. Hȩc ẽ. enim lex ⁊ ꝓphae.
H unc compatientis affectum in epła ad galathas p̃cipit di¬
cens. Si p̃occupatus fuerit homo in aliquo delicto. uos
qui sp̃ales estis inftruite huiusmodi in spũ lenitatis. inten¬
dens te ipsum ne et tu tempteris. Uide si non dixit fieri
tanquam ille. ut illum lucrifacias. Non utiq ut ipsum de¬
lictum fallaciter ageret. aut se id habe simularet: s ut
in alterius delicto quid etiam sibi dccide possit atcendet.
Atq alteri tanquam sibi ab alt̾o uellet miscditer subueni¬
ret. hoc ẽ. non mentientis astu s compatientis affectu.
Sic iuidȩo. sic gentili. sic cuilibet homini paulus inerro¬
re uł peccato aliquo constituto. ñ simulando qđ non

Expanded text:
bant, sic liberare cupiebat, tamquam ipse illo errore. tenebant, sic liberare cupiebat, tamquam ipse illo errore. teneretur; diligens utique proximum tamquam se ipsum et haec aliis faciens, quae sibi ab aliis fieri uellet, si hoc illi opus esset. quod cum dominus monuisset, adiunxit: haec est enim lex et prophetae. Hunc conpatientis affectum in eadem epistdelicto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique, ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sed ut in alterius delicto, quid etiam sibi accidere posset, adtenderet atque ita alteri, tamquam sibi ab altero uellet, misericorditer subueniret, hoc est non mentientis astu, sed conpatientis affectu. sic Iudaeo, sic gentili, sic cuilibet homini Paulus in errore uel peccato aliquo constituto non simulando, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
enim debebat caritatem de corde puro et conscientia bona
et fide non ficta. Ae ꝑ hoc om̃ib om̃a factus ẽ. ut om̃s lu
crifaceret. Non mentientis astu. s compacientis affectu.
id ẽ. non om̃a mala hominum fallaciter agendo. s alioꝵ
om̃ium malis om̃ib tanquã si sua ecũt. misericordis medici¬
nam diligentiȩ ꝓcurando. Cum itaq illa testamenti uetĩs
sacramenta etiam sibi agenda minime recusabat. non mise¬
ricorditer fallebat. s om̃ino non fallens. atq hoc mͦ adño
dõ illa usq ad certi temporis dispensationem uissa ẽe. com¬
mendans. a sacrilegis sacris gentium distinguebat. T̃unc aũ
non mentientis astu s compacientis affectu. uidȩis tanquam
iudeus fiebat: quando eos ab illo errore qđ uł in xp̃m crede
nolebant. uł ꝑ uet̃a sacerdotia sua cerimoniarumq obser¬
uationes se apeccatis posse mundari fieriq saluos existima¬

Expanded text:
enim debebat caritatem de corde puro et conscientia bona enim debebat caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. ac per hoc omnibus omnia factus est, ut omnes lcrifaceret non mentientis astu, sed conpatientis affectu, id est non omnia mala hominum fallaciter agendo, sed aliorum omnium malis omnibus, tamquam si sua essent, misericordis medicinae diligentiam procurando.I Cum itaque illa testamenti ueteris sacramenta etiam sibi agenda minime recusabat, non misericorditer fallebat, sed omnino non fallens atque hoc modo a domino deo illa usque ad certi temporis dispensationem iussa esse commendans a sacrilegis sacris gentium distinguebat. tunc autem non mentientis- astu, sed conpatientis affectu Iudaeis tamquam Iudaeus fiebat, quando eos ab illo errore, quo uel in Christum credere nolebant uel per uetera sacerdotia sua caerimoniarumque obseruationes se a peccatis posse mundari fierique saluos existima