comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simulrecumbentes . et uidens
ibi hominem nuptialiues
cum. Amice. quomodo
huc intrasti. non habens
uestem nuptialem:Et
illo obmutescente. dirit
ministris. Ligate illima¬
nus & pedes. et ꝓicite inte¬
nebras exteriores. ibierit
fletus & stridor dentium.
Ecce qualem sententiam
merebitur audire. qui
ad conuiuium nuptiale
idest ad altare dñi. aut
ebriosus. aut adulter. aut
odium incorde retinens.
p̾sumit accedere. Auer
et concedat ut malaista
aut numquam uelimus
admittere. aut si admis¬
sa fuerint. sine ulla mora
ꝑpoenitentiam uł pacem
studeamus sanare. et lar¬
gioribus elemosinis festine¬
mus abluere. ne forte sicum
peccatorum uulneribus ante
tribunal eterni iuidicis uenc¬
rimus. ab illa ęterna aeccła.
ab illa celesti iherłm ꝑpetua
excõmũnicatione separem᷑.
tu eccłae huius ꝓaliquocri¬
mine foras ꝓiciatur. inquan¬
to dolore uł tribulatione
erit anima eius. Et si
intolerabilis dolor est deista
citur & manducare et bibere

Expanded text:
simul discumbentes; et videns simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Et illo obmutescente dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. Avertet concedat ut mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur.tu Ecclesiae hujus pro aliquo crimine projiciatur foras, in quanto dolore vel tribulatione erit anima sua? Et si intolerabilis dolor est de istacitur, et manducare et bibere
Abbreviated transcription (Latin):
reatum ipse se a diuino alta
ri subdurerit. cito ad in¬
dulgentiam diumȩ miscđiȩ¬
qui se eraltat humiliabit᷑.
ita e contrario qui se hu¬
miliat exaltabitur. Qui
enim sicut dixi agnoscit re¬
atum suum ipsese si humi¬
uter ab altan aeccłae pro
emendatione uitȩ remo¬
& caelesti coniuiuo excõmu¬
nicari poenitus nontime¬
bit. Rogouos fr̃s diligen¬
ter adtendite. si ad mensã
tis nemo presumit cumues¬
tibus conscissis & inquinatis
accedere. quanto magis
a conuiuio ȩterni regis idest
ab altari dñi debet unus qͥsq
inuidiȩ uł odu ueneno ꝑcus¬
sus. iracundiae furore reple
tus cum reuerentia et hu¬
militate sẽ subtrahere.
ꝓpt̃ illud quod scriptũ est
uade prius reconciliari
fr̃i tuo. et tunc offeres mu¬
nus tuum. & iterum. ami¬
ce quomodo huc intrasti.
non habens uestem nuptialẽ:
Sic enim habet textus euuan¬
gelica lectionis. quod qui¬
dam fecerit nuptias filio
suo. et intrauerit ut uider&

Expanded text:
reatum suum, ipse a divino altari reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericoqui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae remoet coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam is nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno rtus cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s kmi altaris uł templi
festiuitatem colimus. si fidc
ac iuste uiuimus. quicquid
intemplis manu factis agitur.
totum in nobis spiritali edifi¬
catione completur. NON
enim mentitus est ille qui
dirit. Templum e im dĩ
scm̃ est. quodestisuos. Et
iterum. Nescitis quiacor
dĩ. quantum possumus cũ
ipsius adiutorio laboremꝰ:
ne ds nr̃ intemplo suo hoc ẽ
in nobisipsis inueniat qđ
oculos suȩ maiestatis offen¬
dat. sed habita culum cor¬
dis nr̃i euacuetur uitus.¬
& uirtutib repleatur
claudatur diabolo. et
aperiatur xp̃o. et ita labo¬
remus. ut nobis bonor oꝑũ
clauibiis ianuam regnicae¬
lesti aperire possimus. Sicut
enim malis operibus & qua¬
si quibusdam seris acuectib
uitȩ nobis ianuaclauditur.
ita absq dubio bonis operib
aperitur. Et idco tr̃s
do se aliquocrimine uulnera¬
tum esse cognouerit. prius
orationibus ac reuinus uł ele¬
mosinis studeat mundare
conscienti am suam. et sic
eucharistiam presumat ac¬
cipert̃. Si enim agnosceis

Expanded text:
arissimi, altaris vel templi festivitatem colimus, si fidelac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione cenim mentitus est ille qui dixit: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum: Nescitis quia corDei, quantum possumus cum Dei adjutorio laboremus, ne Deus noster in templo suo, hoc est in nobis ipsis inveniat quod oculos suae majestatis offendat; sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitet virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo: et ita laboremus ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur, ita, absque dubio, bonis operibus aperitur. Et ideo, fratdo se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens
Abbreviated transcription (Latin):
stantes. quia tu consolaris
seruos tuos. Eademhora
unus de militibus nomine
& cępit dicere adbcatum
laurentum. Uideo ante
te hominem pulcherrimũ
stantem cum liteo. et ex¬
misit angłm suum. ne de
relinquasme. Tunc deci¬
us furore plenus et dolo.
dixit adualerianum. Pu¬
to uicti sumus. ꝑ artem ma¬
ui de catasta. et leuari.
Eadem horaromanus
adferens urceum cum aqua.¬
coepit querere horam: ut
eam offerret beato Lau¬
rentio. Tunc decius cȩ¬
pit exestuare. et iussit
ut ypolito redderenr¬
ibi tantum in palacio. Ue¬
niens aut̃ romanus afferens
aquam. misit sẽ adpedes be¬
tur. Acceptam aquam be¬
nedirit. & bapti ⁊ auit eum.
Audiens decius hoc factum
manus ante conspectum de

Expanded text:
mstantes quia tu consolaris mstantes quia tu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de militibus nomine et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et exmisit angelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem mam de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens urceum cum aquacepit querere horam ut eam offerret| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aquam . misit se ad pedes tur; Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius hoc factum est ante conspectum| de
Abbreviated transcription (Latin):
in thesauris quos habesre¬
conditos. B eatus Lauren¬
tius dixit. Uere & confi¬
do & securus sum dethes¬
auris meis. Decius dixit.
En putas tẽ dethesauris
uberari. autredimi ator¬
quia truimpho dethesau
ris xp̃i. et non sentiotor¬
teraeius lamminas ferreas
ardentes. T eatus lauren¬
cuis cȩsar uissit eum leuari
a terra. & dirit ei. Uideo
inte artem magicam. im¬
mo magis sacrifica. Scio
qui a tormenta ꝑ artem
Testor deos deasq quia aut
sacrificabis. aut diuersis
penis te interficiam. Be
facis nolicessare. Decius
cesar nimio furore arrep¬
tus. uissit ut plumbatis
dutissime cederetur.
ipso decio cesare audiente.
Adhuc multa certamina
tibi debentur. Tunc
audistis consolationes demo¬
num insacrilegum. qui
nec deos nec principes nr̃os
pauescit iratos. nec torm̃ta
te eum. & scorpionibus ce¬
beatus Laurentius ꝓstrat
in catasta. subridens et
gr̃as agens dicebat. Be
don asti miscđiam quam
ut cognoscant om̃s circũ¬

Expanded text:
in tesauris quos habes ain tesauris quos habes absconditos; Beatus laurentius dixit;| Vere et confido . et securus sum de tesauris meis; Decius dixit;| En putas te de thesauris liberari au\t/ redimi de torquia| triumpho de thesauro christi . et non sentio tortera eius . lami| nas ferreas ardentes; Beatus laurencius ius| sit eum leuare a terram . et dicit ei; Video in te artem magicam;| Immo magis sacrifica . scio . quia tormenta per artem esar; Testor deos deasque quia| aut sacrificabis . aut diuersis penis te interficiam; Bfacis . noli cessare; Decius cesar nimio| furore erreptus . iussit ut cum plumbatis diutissime cederet| ips\o/ decio audiente; Adhuc multa| certamina tibi debentur; Tunc audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec principes nostros pauescit iratos . nec tormen| ta te eum . et scurpionibus ceBeatus| laurentius prostratus in catasta . subridens et gratias ag| agens dicebat; Bendonasti misericordiam quam ut cognoscant| omnes circu
Abbreviated transcription (Latin):
et adora facturam surdã
conspectu suo expoliari.
& cedi cum scorpionibus
ipso detio clamante. De¬
osblasphemare noli. Be¬
atus laurentius in ipsotor¬
mento dicebat. Egoqui¬
dem gras ago dõmeo. qui
me dignatus est conungi
int̾ seruos suos. tu miser
torqueris ininsania tua.
& furore tuo. Decus ca¬
sardixit. Lcuate cum.
& date ante conspectum eiꝰ
om̃e genus tormentorum.
incorpore tuouersabitur.
Beatus laurentius dixit.
Infelir hasepulas egosemꝑ
desideraui. Namtormen¬
nobis ubi sunt ꝓfani similes
tui absconsi. ut simulepu¬
beatus laurentus. De
quibus interrogas. iam
illi semel dederunt nomina
sua ingelo. Tuenuim nones
dignus aspettibus eoꝵ pre¬
sentari. Tunc decius caesarUI.¬
fecit beatum Laurentium
uinctum catenis duci ipa¬
lacium tyberu. & ibi eum
gestis audiri. et iussit sibi tri¬
bunalinbasilicaiois para¬
& sederet. precepit sibi be¬
atum laurentium offerni.
Cui itadirit. Declarano
omis ciuitas. et tu ipse sacri¬
fica dus. & noli confidere

Expanded text:
et adora factura surda conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspectum eius omne genus tormentorum; in corpore tuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui; Nam tormennobis ubi sunt| profani similes tibi absconsi . ut simul epubeatus laurentius; De quibus interrogas iam illi semel dederunt no| mina sua in caelo; Tu enim non es dignus aspectibus eorum praesen| tari; Tunc decius fecit beatum laurentium uinctum catenis| duci in palacio tiberii . et ibi eum gestis audir| Et iussit sibi tribunal in basilica iouis para sederet . praecepit sibi beatum lauren| tium offerri; Cui et dixit Declara nour ciuitas . et tu ipse sacrifica diis . et noli confidere|
Abbreviated transcription (Latin):
tiberianum. relicto coi¬
pore suꝑcraticulam & i
beati laurentu.M
aut̃ primo adhuc crep¬
Io. rapuit corpuscius
litus. et condiuit cui
teis & aromatibus d
prio suo. Mandau
factum iustino prb¬

Expanded text:
Ty| berianum relicto corpore supra graticula et igne beati| laurentii. Mane autem prima adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo mandauit . hoc factum| Iustino pr
Abbreviated transcription (Latin):
tes multi ceci ueniebant
adbeatum laurentium
cum lacriis. Et beatus
laurentius. incustodi a
te. sicredis in dm̃patrem &¬

Expanded text:
tes multi ceci . ueniebant ad beatum laurentium . cum lacri| mis; Et beatus laurentius in custodia te si credideris in deum
Abbreviated transcription (Latin):
auri. quos pollicitus es
presentare. Beatu
Laurentius collectam mul¬
titudinem pauperum intro¬
durit inpalatium. et uoce
clara dixit. E cce istisunt
thes auri aeterni quinũꝗ
minuuntur. sed crescunt.
qui insingulis sparguntur.
& in omibus inueniuntur.
Ualerianus prepositus dix̃¬
uariaris ꝑmulta : sacrifi¬
cadus. & obluuscere artes
magicas in quibus confidis.
Beatus laurentius dixit.
Quare uoscoartat diabo¬
lus. ut xp̃ianis dicatis sacri¬
ficare demonibus.Si
uistum est ut demonibus
inclinemur magis quam
lium & inusibilium. uos
ipsi iudicate. Qui debet
adorari. qui factus est
torest uniuersȩ creaturȩ.

Expanded text:
auri quos polauri quos polpraesentare? Beatus Laurentius collectam multitudinem pauperum introduxit in palatium, et voce magna dixit: Ecce isti sunt thesauri aeterni, qui nunquam diminuuntur, nec decrescunt; qui in singulis aspergitur, et in omnibus invenitur. Valerianus praefectus dixvarias per multa? Sacrifica diis, et obliviscere artes magicas, in quibus confidis.Beatus laurentius dixit;| Quare uos coartat diabolus ut christianis dicatis sacrificate| demonibus Si iustum est ut demonibus inclinemur magis quam uisibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est tor est uniuersę creature .
Abbreviated transcription (Latin):
dictis facta compensas. fa¬
ciã quȩ hortaris. Dicit ei
beatus laurentius. Rudi
baptizare. Et moreso¬
lito cateci ⁊ auit eum. Et
acceptam aquam benedir̃.
& bapti⁊ auit cum. Et
extersus aqua. cepit dice¬
reypolitus. Uideo ammas
in nocentium letas gaudere
Dicit adbeatum laurenti
um cum lacrimis. Adiu
retur. Et baptizati sunt
ꝓmiscui serus indomo ypo¬
ad beatum laurentium.
Ualerianus exp̃cepto decii.
Beatus laurentius dixit.
Ambulemus. quia michi
& tibi głaparatur. Et
cum uenissent ambo suul
ante conspectum ualeriani.
ualerianus dixit ad beatũ
Laurentium. Iam depone
auros ȩccłae quos apudte
cognouimus ẽẽ reconditos.
Beatus laurentius dirit.
Damichi inducias biduo
aut triduo. & ꝓferamtibi¬
thesauros. Respondens
ualerianus dirit ad ypoli¬
tum. In tua pollicitatio¬
ne habeat triduo inducias.
peres. et abscondit eos indomo
tus Laurentius datis triduo
inducus thesauros reꝓmi¬
sit declarare. C ompletis
aut̃ tribus diebus. presen
prefecto. Ubi sunt thes¬

Expanded text:
dictis facta conpenses .| faciam quod ortaris; Dicit ei beatus laurentius; Audi babtizare . et more solito catetizauit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Adiurzetur; Et babtizati sunt promiscui sexus in domum ypoad| beatum laurentium; Valerianus ex praecepto decii mBeatus laurentius dixit; Ambulemus quia| et michi et tibi gloria paratur; Et cum uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam deponeauros, quos apud te cognovimus esse reconditos. Cui sanctus Laurentius: Da mihi inducias biduo aut triduo, thesauros; Respondit ualerianus| ad ypolitum; In tua pollicitacione abeat triduo inducias;| peres . et abscondit eos in domum tus laurentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis autem tribus diebus praesentpraefecto; Vbi sunt| thes
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cati tefuerint in domo
hac: exaudi incȩlo. et dimit¬
te peccatum populitui
isrł. et reduces cosanter¬
ram quam dedisti patrib
eorum. Si clausum fuerit
cȩlum et non pluerit ꝓpter
peccata eorum. et orantes
in loco isto poenitentia mege¬
rint nominituo. & ãpecca¬

Expanded text:
deprecati te fuerint deprecati te fuerint hac: exaudi in coelo, et dimitte peccatum populi tui Israel, et reduces eos in terram, quam dedisti patribus eorum. Si clausum fuerit coelum, et non pluerit propter peccata eorum, et orantes in loco isto, poenitentiam egerint nomini tuo h. e
Abbreviated transcription (Latin):
patrimeo dicens. Orgo ne
putandum est quoduere d̃s.
nabitet suꝑ terram. Si
enim cęlum & cęlicelorum tẽ
capere non possunt. quantõ
magis domus haec quam
edificauitibi: Sea respice
ad orationem serui tui &
audi hymnum & orationẽ
quam seruus tuus orat corã
tẽ hodie. ut sint oculi tui
aꝑti suꝑdomum hanc nocte
ac die suꝑ domum de qua
dixisti. erit nomenincum
ii. uteraudis orationẽ
quanbaritadte scruus tuus
I lico isto. ut exaudias oe¬
p̾catianem serui raret po¬
płi ti isrł. Quoacumq
orauerint in locoisto. ex¬
andies in loco habitaculitiu
fugelo. e cũiueraudieris.
ꝓpitius eris. Si petcauerit
homo in prerimum suum.
et habuerit aliquod uram̃tũ
quo tencatur asstrictus. et
uencrit ꝓpt̾ uiramentum
coram altarituo indomum
tuam. tu exaudies incę̧lo.
& facies. et iudicabis seruos
tuos. condempnans impiũ.¬
rit popłs tuis isrł inimicos
suos quia peccaturus est tibi
& agentes poenitentiam
et confitentes nominrtuo
uenerint & orauerunit. &

Expanded text:
patri meo ergone putandum est quod vere Deus habitet super terram si enim caelum et caeli caelorum te capere non possunt quanto magis domus haec quam aedificavi sed respice ad orationem servi tui et audi hymnum et orationem quam servus tuus orat coram te hodie ut sint oculi tui aperti super domum hanc nocte et die super domum de qua dixisti erit nomen meum ibi ut exaudias orationem qua orat te servus tuisto ut exaudias deprecationem servi tui et populi tui Israhel quodcumque oraverint in loco isto et exaudies in loco habitaculi tui in caelo et cum exaudieris propitius eris si peccaverit homo in proximum suum et habuerit aliquod iuramentum quo teneatur adstrictus et venerit propter iuramentum coram altari tuo in domum tuam tu exaudies in caelo et facies et iudicabis servos tuos condemnans irit populus tuus Israhel inimicos suos quia peccaturus est tibi et agentes paenitentiam et confitentes nomini tuo venerint et oraverint et
Abbreviated transcription (Latin):
ora dirit beatus Lauren
O insania ur̃a infelices.
cognoscitis quia carbones
ion ardorem sed refrige¬
i michi prestant. Et
ri. quomodo p̃ceperat
s uiium eum assare.

Expanded text:
ora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et re quomodo praeceperat decius uiuum| eum assari.
Abbreviated transcription (Latin):
latur. eruritur. et disten¬
si menbris crescit ad pęnã.
rente inter ipsas candentis
ferriacies liquore. stridens
Uulnera uulneribus infli¬
guntur. tormentis torm̃ta
desciuunt. Salis ignibus
non ad artus tantum. sed
supliciorum tela iaciuntur.

Expanded text:
latur, exuritur, et distentis membris crescit ad poenam. facto inter ipsas candentes ferri acies liquore guttarum stridens vulnera vulneribus imprimuntur, tormenta tormentis desaeviunt, sales ignibus non ad artus, sed suppliciorum tela jaciuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
beatum laurentium &
durcrunt & tradiderunt eũ
partenio tribuno. Eade
hora partenius tribunus
rentius qui habebat thesau¬
ros absconditos diaconus
sibi beatum laurentiu
p̾sentari. Quemita ag¬
greditur detius cesar dic̃s.
Ubisunt thesauri aeccłȩ.
quos apudte oognouimus
ẽẽ reconditos. Beatus

Expanded text:
beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora partenius tribunusrentius qui \h/abet thesauros reconditos diaconussibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse recondito
Abbreviated transcription (Latin):
ualeri anop̃posito dicens.
ualerianus dedit eum cuidã
uicario in custodia nomine
ypolitus beatum laurenti¬
tis. E rat autem ibi in
custodia multo iam tem¬
pore gentilis. qui ploran¬
do amissis oculis cecus factus
tus laurentius. Si credis
te. Respondit lucillus.
Si extoto corde credis:
litus patient̃ expectabat
uerbum eorum. Tunc
beatus laurentius cate¬
ci ⁊auit cum. et accepta
aqua. dixit adeum. Om̃ia
in confessione lauantur.
responde. credo. Etbe¬
nedirit aquam. Etcum

Expanded text:
ualeriano praefecto dicens; ualerianus dedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ero beatum laurentitis; Erat autem ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis oculis . cecus factus . Laurentius: Si credis te;| Respondit lucillus Si ex toto cor| de credis? litus pacienter expec| tabat uerba eorum; Tunc beatus laurentius . catetizauit eum;| Et accepta aqua . dixit ad eum; Omnia in confessione lauanturrogante . responde . credo; Et benedixit aquam;| Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
qui. passus est subpontio
pilato: At ille respondit.¬
qui mortuus est. & scpul¬
tus. post tertiam diem re¬
ille respondit. Credo.¬
Et ascendit incęlum. in de

Expanded text:
Qui passus est sub pontio pilato? At ille responditqui mortuus est et sepultus . et post tercia die reille respondit; Credo; Ascen
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ille prius qui prestola¬
tur adueniat. Hęc autẽ
crebre repetentibus. adue¬
nit uirsubito inueste alba.
cuius ꝑsonam om̃is illa
uenerans multitudo. salut auit
humilit̃ dicens. B enedic
nobis sacer acscẽleuita Ste¬
phane. At ille iterum eos¬
resalutans. data oratione
interrogatus ab eis cur aui¬
sitatione locorum scõrum
paululum retardasset . res¬
pondit. Naus eium in
mari periculum dimersi¬
onis incurrerat. ibiq ad¬
uocatus adstiti. erutaq
ecce adsum. Et ut ipsi ꝓ¬
mentum quoin dutus sum
adhuc guttis stillantibu
marinis fluctibus cernitur
humectatum. Hȩc mulier¬
audiens. cumtremoremag¬
no opprimens paiumentũ.
intente suspiciebat. Quib
discedentibus. rursum osti¬
is duunitus obseratis. hȩc¬
hȩc adlocum in quo sc̃s
steterat accedens. sud ario
guitas quȩ in pauimentũ
dilapsȩ fuerant. diligent᷑
collegit. et berechranno
Q uod ille cum gaudio et
ammiratione in agna sus¬
cipiens. secum retinuit.

Expanded text:
nisi ille prius qui praestolanisi ille prius qui praestolatur adveniat'. Haec enim crebre repetentibus, advenit vir subito in veste alba, cuius personam omnis illa venerans multitudo salutavit humiliter, dicens: 'Benedic nobis, sacer ac sanctae levita Stephane'. At ille iterum salutans, data oratione, interrogatus ab eis, cur a visitatione locorum sanctorum paululum retardasset, respondit: 'Navis enim in mari periculum dimersionis incurrerat, ibique invocatus adsteti, erutamque, ecce adsum! Et ut ipsi pmentum, quod indutus sum, adhuc guttis stillantibus marinis, fhumectatum. Haec mulier cum tremore magno opprimens pavimentum intente suspiciebat. Quibus discedentibus rursum ostiis divinitus obseratis, haec ad locum in quo sanctus steterat accedens, sudario guttas quae in pavimentum dilapsae fuerant diligenter collegit, et Bertchramno,Quod ille cum gaudio et admiratione magna suscipiens, secum retinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nex adueniens mundum
tenebrisoperusset. acce¬
dentes clerici dictis psalmoꝵ
capitulis. obserato criptȩ
ostio discesserunt. ignoran¬
tes introrsum ẽe mulierẽ.
At ille accenso lumine
ad ostium ꝓperat. ut egre¬
deretur. Quod cum clau¬
sum ẽẽ sensisset. uocesemit¬
tit. qui ei aperire debeat
ex nomine uocat. Sed
non erat uox presenioita
ualida. quaẽ posset pene¬
trare hȩc claustra. At
ubi sensit se a nullo audiri
ꝓstrata in pauimentum
quieuit dicens. Dep̃cer
ꝓpecratis meis et populi
dñm om̃ium creatorem.
quousq ueniat qui resera¬
redebeat huius edis ingres¬
sum. Inqua oratione ercu¬
bans iudit circamedium
fere noctis patefactis hostus
om̃em basilicam inmenso
lumine effulgere. Et
ecce chorus psallentium.
Qui ingressi basilicam. post
lentium modulatio conqui
euit. audunt uiros conqui¬
rentes intersẽ atq dicen¬
tes. Moram nobis sc̃s leui¬
ta facit stephanus. Iam
enim alias debemus adire
basilicas. & non possumus.

Expanded text:
nox adveniens mundum nox adveniens mundum tenebris operuisset, accedentes clerici, dictis psalmorum capitulis, obscrato cryptae ostio, discesserunt, ignorantes introrsum esse mulierem. At illa accenso lumine, ad ostium properat, ut egrederetur. Quod cum clausum esse sensisset, voces emittit, qui ei aperire debeat ex nomine vocat. Sed cum non esset vox prae senio ita valida, quae posset penetrare haec claustra. At ubi se sensit a nullo audiri, prostrata in pavimento quievit, dicens: Deprecer pro peccatis meis et populi Dominum omnium creatorem, quoadusque veniat qui reserare debeat hujus aedis ingressum. In qua oratione excubans, vidit circa medium fere noctis, patefactis ostiis, omnem basilicam immenso lumine effulgere. Et ecce chorus psallentium qui ingressus basilicam, postqlentii moduevit, audivit viros conquerentes inter se atque dicentes: 'Moram nobis sanctus levita facit Stephanus. Iam enim alias debebamus' adire basilicas et non possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
in sublimi pedibus. in aera
excutitur. ac illiso capite
inpauimento. pene exani¬
mis circum stanti turba cons¬
picitur. Post duarum
fere horarum spacium.
cum ab aliquibus putaret᷑
sp̃m exalare. aꝑtis oculis
crimenfatetur seiniuste
fatigasse homines uel p¬
clamasse norios declara¬
uit. Sicq laratis in son¬
tibus. manifestato nocente
uirtus beati ꝑpatuit.
pud burdegalensẽ
aut̃ urbem anus
quedam grauata senio.
sed fide mentis integrę sub¬
leuata. cumoserat in sc̃oꝵ
basilicis missooleo lẏchnos
accendere. Ut hoc nego¬
tium ageret. nocte dñica
beati petri apłibasilicam
ingressaest. Huius enĩ
altaris posita in altum pul¬
pita. locatum habetur.
Cuius pars inferior in
modum criptae hostio clau¬
ditur. habens nichilominꝰ
& ipsa cum sc̃orum pigno¬
ribus altare suum. In
hac uenerabilis mulier
ad accendendum ut dirimꝰ
lumen. deuota descendit.
unam tantum modo habers
puellulam incomitatu suo.
Qđ opus dum ageret. &

Expanded text:
in sublime pedibus, in aera in sublime pedibus, in aera excutitur, ac illiso capite in pavimento, pene exanimis a circumstanti turba conspicitur. Post duarum fere horarum spatium, cum ad liquidum putaretur spiritum exhalare, apertis oculis, crimen fatetur, se injuste fatigasse homines, vel proclamasse noxios, declaravit; sicque laxatis insontibus, manifestato nocente, virtus Beati perpatuit. Apud Burdegalensem autem urbem, anus quaedam gravata senio, sed fide mentis integrae sublevata, cui mos erat in sanctorum basilicis, 760 misso oleo lychnos accendere, ut hoc negotium ageret, nocte Dominica, beati Petri apostoli basilicam ingressa est. Hujus enim altare, positis in altum pulpitis, locatum habetur: cujus pars inferior in modum cryptae ostio clauditur, habens nihilominus et ipsa cum sanctorum pignoribus altare suum. In hanc venerabilis mulier ad accendendum, ut diximus, lumen devota descendit, unam tantummodo habens puellulam in comitatu suo. Quod opus dum ageret, et
Abbreviated transcription (Latin):
Si non faceret. uissionem
quam acceperat non implebat.
Quidmulta. Dum capsã
inmanu dubitans retiner&.
resilientibus cum soniturepa¬
gulis. capsam aspicit rescra¬
tam. Tunc cumgrarun
accione assumptas reliquias
non sine grandi admiratio¬
ne nobis erhibuit. Quas
nos dictis missis. dño uibente
plantauimus. Regressus
aut᷑ post multos dies adur¬
bem. capsareperi reducto
pessulo sicut reliqueram
obscratam. Pars enimbea¬
ti sanguinis sacrosci leurtae
hiuus sicut celebre fertur.
in altaribituricae eccłae
continetur. Quidam aut
tempore felicis ep̃i uicinos
suos quodam ꝓcrimine
impetebat. Quos cum
plerumq uerbis ꝓcacibus
lacessiret. ac uidiciopub¬
lico puocaret. decretum ẽ
sententia primorum urbis.
ut se abhac noxa quaimpe¬
tebantur sacramento pur¬
garent. Ingressiq in hui
memorate aedis altare cũ
eleuatis manibus sacram̃ta.
ꝓferrent. ꝓsecutor causȩ
ꝑiurasse eosclarauoce testa¬
tur. Staumq eleuatis

Expanded text:
si non faceret, jussionem si non faceret, jussionem quam acceperat non implebat. Quid multa? dum capsam in manu dubitans retineret, resilientibus cum sonitu repagulis, capsam aspicit reseratam. Tunc cum gratiarum actione assumptas reliquias non sine grandi admiratione nobis exhibuit, quas nos, dictis missis, Domino jubente, plantavimus. Regressus autem post multos dies ad urbem, capsam reperi, reducto pessulo, sicut reliqueram, obseratam. Pars enim beati sanguinis sacrosancti levitae hujus, sicut celebre fertur, in altari Biturigae ecclesiae continetur. Quidam autem tempore Felicis episcopi, vicinos suos quodam pro crimine impetebat: quos cum plerumque verbis procacibus lacesseret, ac judicio publico provocaret, decretum est sententia primorum urbis, ut se ab hac noxa qui impetebantur sacramento purgarent. Ingressique in hujus memoratae aedis altare, cum elevatis manibus sacramenta proferrent, prosecutor causae perjurasse eos clara voce testatur. Statimque elevatis
Abbreviated transcription (Latin):
TE PHA¬
XUS
AUTEM
primus uł diaconus eccłȩ
sc̃ȩ uł martyr. apud hie¬
rosolimam sicut sacra apłoꝵ
tutis spiritali contempla¬
tione cernebat. lapidib
est obrutus. ꝓ ꝑsequutorib
ipsam supplicans maiestatẽ
Deniq erat oratorium aput
urbem turonicam ab an¬
tiquis eius nomine dedica¬
tum. qđ nosparumper
uissimus ꝓlongari. Qđ
cum factum fuisset. & al¬
tare ut erat integrum inan¬
te ꝓmouimus. Requiren¬
tes uero in loculo. nichil de
pignoribus sc̃is qđ fama re¬
ferebat reperimus. Tunc
misi unum ex abbatibus ut
ab oratorio domus ecclesias¬
ticȩ. nobis eius reliquias exhi¬
beret. oblitus tamen claiũ
capsȩ porrigere quȩ cingu¬
lo dependebat. Teniens
uero abba. ablatum ab ar¬
mario sigillum. capsam
repperit obseratam. Quid
faceret. quid ageret. in am¬
biguo dependebat. Si
adme rediret. longum
erat uenire et reuerti.
Si ipsam capsam exhibe¬
ret. molestum michi ẽẽ
nouerat. quia multorũ
ibi scoꝵ pignora tenebantur.

Expanded text:
tephanus autem primus vel diaconus eclesiae sanctae vel martyr apud Hierusolymam, sicut sacra apostotutis spiritali contemplatione cernebat, lapidibus est obrutus, pro persecutoribus ipsam supplicans maiestatem. Denique erat oratorium apud urbem Turonicam, ab antiquis eius nomine dedicatum, quem nos parumper iussimus prolongari. Quod cum factum fuisset, et altare ut erat integrum in ante promovimus. Requirentes vero in loculo, nihil de pignoribus sanctis, quod fama ferebat, repperimus. Tunc misi unum ex abbatibus, ut ab oratorio domus eclesiasticae nobis eius reliquias exhiberet, oblitus tamen clavem capsae porrigere, quae cingulo dependebat. Veniens vero abba, ablatum ab armario sigillum, capsam repfaceret? quid ageret? In ambiguo dependebat. Si ad me rediret, longum erat venire et reverti; si ipsam capsam exhiberet, molestum mihi esse noverat, quia multorum ibi sanctorum pignora tenebantur;
Abbreviated transcription (Latin):
Insurge ergo. et toto ma¬
lignitatis tuae sp̃u debac¬
chare. Uidebis me dĩ uir¬
tute plus posse dumtor¬
queor. quam possis ipse qui

Expanded text:
Insurge, inquit, et toto malignitatis spiritu debacchare, videbis me Dei virtute plus posse dum torqueor, quam possis ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
RO¬
BA¬
BILE
SATIS
ESI
AD
GLAM
UINCENTII
MARTYRIS
quod descriptis passio¬
nis eius gestis. titulũ
inuidit inimicus.

Expanded text:
robabile satis est ad gloriam Vincentii martyris quod de scriptis ipsius gestis titulum invidit inimicus.
Abbreviated transcription (Latin):
nauit stephano tanta
dicere. Sic coepit ad
suos ꝑsetutores loqui.
quasi timeret eos. Uiri
fr̃s et patres audite. Qiud
lenius. quid clementius.
Conciliabat auditorẽ.
ut commendaret salua¬
torem. Blande coepit.
ut du audirerur. Et
quia hinc fuerat accusa¬
tus quod uerbadirerit
contra dmn& legem. ipsã
legem illis exposuit. ut
cius legis ẽẽt p̃dicator.
cuius accusabatur ẽẽ uas¬
tator. Et audiuimus.
et audistis. Non sunt
nra multum necessaria.
quia multa audistis.
Hoc tantum exhortor
ad caritatem uram edifican¬
dam. ut sciatis Stephanĩi
honorem. xp̃i quesisse.
ut sciatis sc̃m martyrem
testem xp̃i fuisse. ut scia¬
tis eum tanta tunc miracu¬
la in nomine. xp̃i fecisse.
nullum aut̃ miraculum
fecisse dñm xp̃m in nomi¬
ne stephani. ut discer¬
natis seruum a dño. cul¬
torem a dõ ad oratorem
ab adorando. Quando
enim discernitis. tunc
uos amat. Non enim ꝓ
se ille sanguinem fudit.
cui animam suam com¬
mendauerit. Ecce

Expanded text:
ancto Stephano tanta dicere fortiter. Sic coepit ad suos persecutores loqui, quasi timeret eos: Viri fratres et patres, audite. Quid lenius? quid clementius? Conciliabat auditorem, ut commendaret Salvatorem. Blande coepit, ut diu audiretur. Et quia hinc fuerat accusatus, quod verba dixerat contra Deum et legem, ipsam legem illis exposuit, ut ejus legis esset praedicator, cujus accusabatur esse vastator. Hoc et audivimus et audistis: non sunt nostra multa necessaria, quia multa audistis. Hoc tantum exhortor ad Charitatem vestram aedificandam, ut sciatis sanctum Stephanum honorem Christi quaesisse, ut sciatis sanctum Martyrem testem Christi fuisse, ut sciatis eum tanta tunc miracula in nomine Christi fecisse. nullum autem miraculum fecisse Dominum Christum in nomine Stephani: ut discernatis servum a Domino, cultorem a Deo, adoratorem ab adorando. Quando enim discernitis, tunc vos amat. Non enim pro se ille sanguinem fudit, cui animam suam commendaverit. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
dibus. ulnas erigunt. bra¬
chia dirigunt. petrasiaci¬
unt. lapidantq iustum in¬
entem. orantem atq dicen¬
tem. Dne ihum̃s. osten
pidator m̃s. Rx. iudime.
exaudiscẽ m̃s uirginis fili¬
us. lapis iuuus. qui ad exau¬
diendum me unus ut credat
lapidator est minus. Inten¬
de inquit inmeipsum. tui
fontis lauachro inundatũ.
tui salutaris sine macula con¬
secratum: ꝓtuonomine ex¬
poliatum. humanis manib
lapidatum. sed ab amore
sauli non separatum. & ne
ftatuas illis hoc peccatum.
misericorsusq infinem.
Stephanus igitur moriens.
in eternapace obdormiuit.¬

Expanded text:
dibus, ulnas erigunt, bradibus, ulnas erigunt, brachia dirigunt, petras jaciunt. Lapidantque justum inentem, orantem atque dicentem. Domine Jesu meus, ostenspidator meus; exaudi me, exaudi, sancte meus, Virginis Filius, lapis vivus, qui ad exaudiendum me, unus ut credat lapidator est minus; intende, inquit, me ipsum tui fontis lavacro mundatum, tui salutaris gratia sine macula consecratum, pro tuo nomine spoliatum, humanis manibus lapidatum, sed ab amore Sauli non separatum: et ne statuas illis hoc peccatum misericors usque in finem. Sic Stephanus sanctus moriens in aeterna pace dormivit
Abbreviated transcription (Latin):
Stephanus uideo caelos aꝑtos.
& iħm quem crucificistis.
quem illusistis morientẽ.
quła signato sepulchro po¬
siuistis iacentem. uideo ego
addexteram dĩ patris ftan¬
tem. Quid ergo uobis ꝓfuit
uidei quod crucifixistis fili¬
um dĩ. & filui dĩ martyrem
lapidastis. Ecce duplo
labefacti estis. quia ciuita¬
tem ur̃am amisistis. & ip¬
sum lapidatorem princi¬
pem ur̃m ꝑdidiftis. et de
ciuitate sc̃a eradicata est
planta ur̃a. Impleta est
enim inuidea maledicta¬
illa maledictio dauitica.
Propterea ds̃ destruet te
infinem. & euellettẽ. et emi¬
grabit te detabernaculotuo.
& radicem tuam deterrauiuen¬
tium. Silentium aut̃ fecer̃
turbae iudeorum. dampna¬
bili animositate suꝑmarty¬
rem stephanum. Dentib
colubrinis stridebant. qui
serpentem incorde habebant.
phanum extrasuam ciuita¬
tem. ꝑmittentes testimo¬
iua. dicentes falsitatum
furia. Expoliant ꝓiciunt¬
q uestimenta ante sauliues¬
tigia. & currunt cum lapi¬

Expanded text:
Stephanus, video coelos apertos , Stephanus, video coelos apertos , et Jesum quem crucifixistis, quem illusistis morientem, quem signato sepulcro posuistis jacentem, video ego ad dexteram Patris stantem. Quid ergo vobis profuit, Judaei, quia crucifixistis Filium Dei, et Filii Dei Martyrem lapidatis? Ecce duplo labefacti estis; quia civitatem vestram amisistis, et ipsum lapidatorum principem perdidistis, et de civitate sancta eradicata est vestra planta. Impleta est enim in Judaea maledicta maledictio illa Davidica: Propterea Deus destruet te in finem; evellet te, et emigrabit te de tabernaculo tuo, et radicem tuam de terra viventium . Silentium autem fecerunt turbae Judaeorum, damnabili animositate super martyrem Stephanum dentibus colubrinis stridebant, quem quasi serpentem in corde habebant, tyrem extra suam civitatem, praemittentes testimonia, dicentes falsitatem. Furunt, spoliant, projiciuntque vestimenta ante Sauli vestigia, et currunt cum lapi
Abbreviated transcription (Latin):
minum. Intendite simul
pontifices & ministri. sa¬
cerdotes & popłi. Om̃s si¬
mnul uidei intendite in fa¬
ciem ministri đi. inten¬
dite facien stephani si
contra faciem suam posu¬
it uel amentum. Stepha¬
nus uero ad confusionẽ
uram contra ur̃m conuen¬
tum resurrectionis adñti¬
at sacramentum. Sed
ouidei ꝓphetis inuidi.
nulli. Nullatenus mi¬
ta congruitis iniquita¬
tibus ur̃is. Qui enim
faciem despicitis legis¬
latoris. ꝑsonam suscipi¬
tis delatoris. Qui des¬
peristis faciem moysi le¬
gis latoris. ꝑsonamudę
suscepistis crudelissimi de¬
latoris. Et ad dedecus
mentum posuit contra
scãm faciem suam nolebat
uidere criminosam faciẽ
ur̃am. Stephanus uero¬
dĩ reuelata facie sua. spe
ne terram despice. caelũ
conspice. pontificem sꝑne.
patrem attende. despice
iudeum. & sacerdotem.
& popłm. conspice ince¬
lo patrem et filium. &
sp̃m sc̃m. Indicatamen ui¬
deis quid sit quod diu contẽ¬
plaris in celum. Ecce inqͥt

Expanded text:
minum . Intendite simul, minum . Intendite simul, pontifices, et ministri sacerdotes et populi; omnes simul Judaei, intendite faciem ministri Dei, intendite faciem Stephani, si contra faciem suam posuit velamentum: Stephanus vero ad confusionem vestram contra vestrum conventum resurrectionis annuntiat sacramentum. Sed, o Judaei, Prophetis invidi, i, nullatenus mita congruitis iniquitatibus vestris. Qui enim faciem despicitis legislatoris, personam suscipitis delatoris. Qui despexistis faciem Moysi legislatoris, personam, Judaei, suscepistis crudelissimi delatoris; et ad dedecus mentum posuit contra sanctam faciem suam, nolebat videre criminosam faciem vestram: Stephanus vero revelata facie sua specune, terram despice, coelum conspice, pontificem sperne, Patrem attende; despice Judaeum et sacerdotem et populum; conspice in coelo Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Indica tamen Judaeo quid sit illud quod diu contemplaris in coelo. Ecce, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
& grecasnationes barba¬
& suis sacrarus p̃posuer̃.
Ecce adhuc quod est no¬
bis peius. ac deterius. sep¬
tem sibi diacones ordinauer̃.
inter quos unus quiuocatur
cher. et eloquentissimus &
adeum om̃is popłs nr̃. et in
nr̃a confusione apudom̃s
uideos sit magnifica tus.
datus. Cur ergoinquiunt
adhucstamus.Quemex¬
pectamus: quare tardamꝰ:
Stephanum istum nr̃ae
confusionis de monstratorẽ
publicum publice rapiamus
ad concilium. in nr̃i medio
turbemus synodo. testuno¬
nio opprimamus falsissimo
Faciamus ministro. quod
fccimus & inagistro. Sienĩ
non dubitauimus magistrũ
lanceare. nondebemus dubi¬
tare stephanum lapidare.
Conscuscrunt om̃s uidei.
impietatis ministri adhomi¬
cidium parati. rapiunt ste¬
phanum. & ad suumꝑdu¬
cunt concilium. ExagitanT
& ꝑturbant et in terrogant.
audiunt & attendunt.
Audiunt sapientissimum.
& conspiciunt speciosissimũ.
intendite bene. qui uidi¬
castis non bene. Siue¬
re ergoiusticiam loquimi¬
ni. recte udicate filii ho¬

Expanded text:
ras nationes bapti suis sacrariis praeposuerunt. Ecce adhuc, quod est nobis pejus ac deterius, septem diaconos ordinaverunt, inter quos unus qui vocaturlcher et eloquentissimus etad eum noster populus, et in nostram confusionem apud omnes Judaeos sit magnificatus, ndatus. Cur ergo, inquiunt, adhuc stamus? Quem exspectamus? Quare tardamus? Stephanum istum nostrae confusionis demonstratorem publicum publice rapiamus ad concilium, in nostrum eumturbemus synodo, testimonio opprimamus falsissimo, faciamus ministro quod fecimus et magistro. Si enim non dubitavimus magistrum lanceare, non debemus dubitare Stephanum lapidare. Consenseruntque omnes Judaei impietatis viri, ad homicidium semper parati. Rapiunt Stephanum, ad suumque perducunt concilium. Exagitant et perturbant, et interrogant, audiunt et attendunt. Audiunt sapientissimum, et conspiciunt speciosissimum. 4. intendite bene qui judicatis non bene. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii ho
Abbreviated transcription (Latin):
ficiorum di ꝑipsum quem
lecturi hodie fuimus. indiẽ
dñicũ differamus.¬
NIA
uideo nr̃as disputationes
grafio ceraq ligari. et
nequaquam sumus ido¬
nei lectitare. adiuiuate
me ipsum queso interces
suuro apud martirem
istum quem gamaliel
stolatus reuelauit. sau¬
lus expoliatus lapidauit.
xp̃c pannis inuolutus di¬
tauit. & p̾cioso lapide co¬
ronauit. Triumphalis
ẽ diesiste beatssimi. tri¬
umphalis est dies sc̃i Ste¬
phani inartyris. a lapi¬
ti extra ciuuitatem lapide

Expanded text:
ficiorum Dei per ipsum, quem ficiorum Dei per ipsum, quem lecturi hodie fuimus, in diem dominicum differamus.niam video nostras disputationes graphio ceraque ligari, et nequaquam sumus idonei lectitare; adjuvate me ipsum, quaeso, intercessu vestro apud Martyrem istum, quem Gamaliel stolatus revelavit, Saulus spoliatus lapidavit, et Christus pannis involutus ditavit, et pretioso lapide coronavit. Triumphalis est dies iste, beatissimi, triumphalis est dies sancti Stephani martyris. A lapis, extra civitatem lapide
Abbreviated transcription (Latin):
Anglitales sunt apud
dm̃. ut siboni fuerimus
et ꝑfecte eum ꝓmeruerimꝰ
angłis ȩquemur. Erunt
dirit ęquales angłis dĩ.
Angłs ostendebat multa
miracula sco ioħi euanigłistę
turbatus miraculis adora¬
uit cum. Adorauit ho¬
mo angłin. Et angłs
homini. Surge. quid
facis. Illum adora. Con¬
seruus enim tuussum. et
humilitas apparuit in an¬
gło. quanta putatis ẽẽ de¬
bet in martyre sicut ẽ.
Non ergo credamus suꝑ¬
bum eẽ Stephanum. cũ
putamus qui auirtute fua
facit quod facit. Per con¬
seruum beneficia sumamꝰ.
legite quatuor uersus. qͦs
incella scripsimus. Legite.
tenete. incordehabetote.
Propterea enim ibi eosscri¬
bere uoluimus. ut qui uult
legat. & quando uult legat.
Ut om̃s teneant. ideo
pauci sunt. ut om̃s
legant. ideo publice
scripti sunt. Non est ut que¬
ratur coder. C amera illa
codex ur̃ sit. Aliquanto
quidem temperius solito pro¬
cessimus. Sed qui a longa
lectio recitata est. & graues
aestus sunt. libellum bene¬

Expanded text:
Angeli tales sunt apud Deum, ut si boni fuerimus, et perfecte eum promeruerimus, Angelis aequemur: Erunt, dixit, aequales Angelis Dei . Angelus ostendebat multa miracula sancto Joanni evangelistae; turbatus miraculis adoravit eum. Adoravit homo angelum; et angelus homini: Surge, quid facis? Illum adora: conservus enim tuus sum et humilitas apparuit in angelo, quantam putatis esse debere in martyre, sicut est? Non ergo credamus superbum esse Stephanum, cum putamus quia virtute sua facit quod facit. Per conservum beneficia sumamus,Legite quatuor versus quos in cella scripsimus, legite, tenete, in corde habete. Propterea enim eos ibi scribere voluimus, ut qui vult legat, quando vult legat. Ut omnes teneant, ideo pauci sunt: ut omnes legant, ideo publice scripti sunt. Non opus est ut quaeratur codex: camera illa codex vester sit. Aliquanto quidem temperius solito processimus: sed quia longa lectio recitata est, et graves aestus sunt, libellum bene
Abbreviated transcription (Latin):
est latine. quomodo
martyr grece testis lati¬
ne. apłs grece. missus
latine. Sed consue¬
uimus nominibus gre¬
cis uti ꝓlatinis. Nam
multi codices euugłioꝵ
sic habent. Ubi sum
ego. illic & di aconus m̃s.
Hoc putate dictum. qr
hoc est dictum. ubisũ
ego. illic et diaconus
diaconus tuus. ministraui
tibi sanguinem meum.
posuipte animam meam.
redde mnichi ꝓmissionem
datoribus suis: ꝓcruentis¬
cordibus: ꝓcrud elibus ani¬
mis. quomodo exorauit:
G enufixit. Tanta humi¬
litas Stephani. reatus ẽ
illius populi. Prose ftans
rogauit. ꝓillis genufurit.
Iuossibi p̃posuit. Absit
Non est credendum. Dili¬
gebat inimicos. S ed de
ꝓximo dictumest. Dili¬
ges proximum tuum
tamquam teipsum. Qua¬
re ergo genufirit. quia
sciebat sẽ ꝓsceleratis orare
& quanto erant illi malig¬
niores. tanto se difficilus
cependens. paterait ignos¬
ce illis. Stephanus sublapi¬
dibus genu firo. dñe ait
nestatuas illis delictum.
Sequutus est uestigia pas¬

Expanded text:
est latine: quomodo est latine: quomodo martyr graece, testis latine; apostolus graece, missus latine. Sed jam consuevimus nominibus graecis uti pro latinis. Nam multi codices Evangeliorum sic habent, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Hoc putate dictum, quia hoc est dictum, Ubi sum ego, illic et diaconus diaconus tuus, ministravi tibi sanguinem meum, posui pro te animam meam; redde mihi promissionem datoribus suis cordibus, pro crudelibus animis quomodo oravit? Genu fixit. Tanta humilitas Stephani, magnus reatus est illius populi. Pro se stans rogavit, pro illis genu fixit. Illos sibi praeposuit? Absit: non est credendum. Diligebat inimicos: sed de proximo dictum est, Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Quare ergo genu fixit? Quia sciebat se pro sceleratis orare; et quanto erant illi maligniores, tanto se difficilius ce pendens, Pater, inquit, ignosce illis: Stephanus sub lapidibus genu fixo, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Secutus est vestigia pas
Abbreviated transcription (Latin):
a filium hominis stantẽ
ad dexteram dĩ. Uidete
moriturus proap̃o. ꝑrec¬
turus ad xp̃m. Et in ex¬
tremis cum ictus crebesce¬
rent lapidum. et durauul¬
nera aduris cordibus i acta¬
rentur. uidit sciuicinum
non exitio sedexitui. Uidit
animam suam iamexitu¬
ram. et commendauit eã.
Cui Illi quemuidit.
illi quem coluit. illi cui ser¬
uiuit. illi cuius nomen
głio anmam posuit. illi
ti me uictorem. recipe
in triumphum. Accipe
sp̃m incum. Illi ꝑsequun¬
tur. tu suscipe. Illicia¬
unt. tuintromitte. Dic
spuimco. intraingaudi¬
In quamansione.In
quod cęlũ celi: Quis
comprehendit. Quis
compendium.Audi
ipsum. xp̃m. Pater uolo.
ut ubi egosum. & illisint
ad hoc explicandum suf¬
ficit sermo. Fidei
commendetur. a lingua
non expectetur. Iudistis
cum euugłm legeretur.
Ubisumego. illic & mi¬
nister m̃s. ¶ recum codi¬
cem legite. et diaconum
inuenietis. Quodenim
interpretatus est latinus
muuster. grecus habet
diaconus. quia ueredia¬
conus grece. minister

Expanded text:
 Filium hominis stantem ad dexteram Dei. Vidit moriturus pro Christo, perrecturus ad Christum; et in extremis cum ictus crebrescerent lapidum, et dura vulnera a duris cordibus jactarentur, vidit se vicinum, non exitio, sed exitui; vidit animam suam jam exituram, et commendavit eam. Cui? Illi quem vidit, illi quem coluit, illi cui servivit, illi cujus nomen elio animam posuit, illi ti me victorem, recipe in triumphum. Accipe spiritum meum. Illi persequuntur, tu suscipe: illi ejiciunt, tu intromitte. Dic spiritui meo, Intra in gaudiin quam mansionem? in quod coelum coeli? Quis comprehendit? quis compendium? Audi ipsum Christum: Pater, volo ut ubi ego sum, et illi sint ad hoc explicandum sufficit sermo? Fidei commendetur, a lingua non exspectetur. Audistis, cum Evangelium legeretur, Ubi ego sum, illic et minister meus . Graecum codicem legite, et diaconum invenietis. Quod enim interpretatus est latinus, Minister; graecus habet, Diaconus; quia vere diaconus graece, minister
Abbreviated transcription (Latin):
in cruce pater ait inma¬
nus tuas commendo sp̃m
meum. Stephanus sub
ce pater ignosce illis. qr
nesciuint quid faciunt.
Stephanus sub lapide.
dñe iħu. nestatuas illis
hoc delictum. Quomo¬
do posset iste nonibi esse.
ubi erat quem sequutus
ẽ. ubi erat quem unita¬
to temp̃r corpus eius.
ꝓcessit quando d̃s̃ uoluit.
Illum in auit terras. tan¬
ta miracula fecit. Mor¬
tuus. uiuos facit mortu¬
os. quia nec mortuus
Ergo hoc commendo
caritati ur̃ę. ut sciatis
quod orationes eius mul¬
taimpetrant. nontam̃
omia. Nam inuenimꝰ
&iam inlibellis qui da¬
bantur fuisse illi difficul¬
tates impetrandi. et ac¬
cepisse tamen posteabe¬
neficium non deficiente
supplicis fide. Non cessa¬
tum ẽ. oratum est. et de
illi. Pro quooras. non ẽ
dignus. Hoc & hocfecit.
Et tamen inftitit. rogi
nomine faciebat antequã
carnem deponeret. in
eius nomine faciunt ora¬
tiones eius ut beneficia
impetrentur. quibus
nouit eadaridebere.

Expanded text:
in cruce, Pater, in manus tuas commendo spiritum meum: Stephanus sub ce, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt : Stephanus sub lapidibus, Domine Jesu, ne statuas illis hoc delictum. Quomodo posset iste non ibi esse ubi erat quem secutus est, ubi erat quem imitato tempore corpus ejus, processit quando Deus voluit, illuminavit terras, tanta miracula fecit, mortuus vivos facit mortuos, quia nec mortuus. Ergo hoc commendo Charitati vestrae, ut sciatis quod orationes ejus multa impetrant, non tamen omnia. Nam invenimus etiam in libellis qui dantur, fuisse illi difficultates impetrandi, et accepisse tamen postea beneficium, non deficiente supplicis fide. Non cessatum est, oratum est, et dedilli: Pro qua oras non est digna, hoc et hoc fecit. Et tamen institit, rogavnomine faciebat antequam carnem deponeret, in ejus nomine faciunt orationes ejus ut beneficia impetrentur, quibus novit ea dari debere.