comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magis tam magna tam granctia tam ad
ipsum dominicȩ passionis & nr̃e red¬
demptionis sacram̃tum ꝑtinencia.
fas nõ ẽ. infringere. aut in alud qͣm
qđ diuinitꝰ institutũ sid humana
traditione mutare. Nam si iħe xpc̃
patͥs. et sacrificium dõ patri ipse pͥmꝰ
obtulit. & hoc fieri in fui cõmemorati¬
onem p̃ceꝑit: utiq ille sacerdos uice
apĩ uere fungitur. qui id qđ xp̃o fecit
immitat᷑: & sacrificium uerum & plenũ
tunc offert in eccła dõpatri si sic incipi
tis disciplina subuerat᷑: nisi id qđ spu¬
alit̾ precipit᷑ fidelit̃ reseruatur. Nisisi¬
insacrificiis matutinis hoc qͥs ueretur:
ne ꝑsaporẽ uini redoleat sanguinem
ꝑsecutionib frat̃nitas retardari: dum in
oblationib discit de sanguine eiꝰ & cruor
confundi. Porro autem dñs in euangło dic̃
Qui confusus me fuerit: confundet eum
filiꝰ hominis. Et apłs quoq loquit᷑ dicẽs.
Si hominib pla. erem: xp̃i seruus non

Expanded text:
magis tam magna, tam grandia, tam ad magis tam magna, tam grandia, tam ad ipsum Dominicae passionis et nostrae redemptionis sacramentum pertinentia fas non est infringere, aut in aliud quam quod divinitus institutum sit humana traditione mutare? Nam, si Jesus ChPatris, et sacrificium Patri se ipsum primus optulit et hoc fieri in sui commemorationem praecepit, utique ille sacerdos uice Christi uere fungitur qui id quod Christus fecit imitatur et sacrificium uerum et plenum tunc offert in ecclesia Deo patri, si sic incipiatis disciplina subuertitur, nisi id quod spiritaliter praecipitur fideliter reseruin sacrificiis matutinis hoc quis veretur ne per saporem vini redoleat sanguinem persecutionibus fraternitas retardari, dum in oblationibus discit de sanguine ejus et cruore confundi. Porro autem Dominus in Evangelio dicit: Qui confusus me fuerit, confundetur eum Filius hominis. . Et Apostolus quoque loquitur dicens: si hominibus placerem, Christi seruus non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c fecit. & qđ fatiendum eẽ. mandauit.
quando ipse in euangło dicat. si fecerits
qđ mando uob̾iam ñ dicã uos seruos sed
amicos: et ođ axpõ debeat solus audiri. pa¬
t̃ etiã decelo contestãt᷑ dicens. hic est flsꝰ¬
m̃s dilectissimꝰ: in qͦ bene sensi. Ipsum
audite. Quare si solꝰ. xp̃c audiendus est.
non debemꝰ attencłe quid aliquis ante
nos fatiendum putauerit. s quiã. qui
ante om̃s est.xp̃c pͥor fecerit. Neq enim
hominis consuetudinem sequi oport&.
sed dĩ ueritatem: cum ꝑysaiam propħã
dĩ loquat᷑ & dicat. fine causa autem
colunt me mandata & doctrinas homiñ.
docentes: et iterum dñs in euangło hoc idẽ
repetat dicens. Reicitis mandatam dei :
ut traditionem ur̃am statuatis. S et
alio in loco ponit et dicit. Qui soluerit
unũ de mandatis istisminimis & sic
docuerit homines: minimꝰ uocabitur
in regno cȩlorum. Qđ sic nec minima de
mandatis dnĩcis licet soluere. quanto

Expanded text:
 fecit et quod faciendum esse mandauit,  fecit et quod faciendum esse mandauit, quando ipse in euangelio dicat: si feceritis quod mando uobis, iam non dico nos seruos, sed amicos. et quod Christus debeat solus audiri, pater etiam demeus dilectissimus in quo bene sensi, ipsum audite . Quare, si solus Christus audiendus est, non debemus attendere quid alius ante nos faciendum esse putaverit, sed quid qui ante omnes est Christus prior fecerit. Neque enim hominis consuetudinem sequi oportet, sed Dei veritatem, cum per Esaiam prophetam Deus loquatur et dicat: Sine causa autem colunt me, mandata et doctrinas hominum docentes . Et iterum Dominus in Evangelio hoc idem repetat dicens: 109 Rejicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis . Sed et alio in loco ponit et dicit: Qui solverit unum ex mandatis istis minimis, et sic docuerit homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Quod si nec minima de mandatis Dominicis licet solvere, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
offerat: sanguis. xp̃i incipit eẽ. sine nob̾.
Siuͦ aqua sit sola plebs incipit eẽ. sine xp̃o.
Quando autem utrũq miscet᷑ & adunatio¬
ne confusa sibi inuicem copłat᷑: tc̃ sacram̃¬
tum spũale et cȩleste ꝑficit᷑. Siuͦ calix do¬
mini non ẽ. aqͣ sola aut uinũ solũ utrũq
sibi misceat᷑: qͦmͦ nec corpꝰ dnĩ potest eẽ.
farina sola aut aqͣ sola nisi utrũq ad una¬
tum fuerit et copłatum. & panis uniꝰ com¬
pagȩ solidatum. Quo & ipso sacram̃to po¬
pulꝰ nr̃ ostendit᷑ adimatus: ut quẽadmo¬
dum grana multa inunũ collecta & cõ¬
molita & cõmixta panẽ unũ fatiunt sic
in ap̃o qͥ ẽ. panis cęlestis unum sciamus
met sequendam eẽ. quorundã consuetu¬
dinem: si qͥ inp̃tĩtum. in calice dominico
aqͣm solã offerendã putauerunt. Queren¬
dum ẽ. enĩ ipsi quẽ sint secuti. Nã in sa¬
ẽ: utiq id nos oluudire & facere oportet qd̃

Expanded text:
offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. si uero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero calix Domini non est aqua sola aut uinum solum nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius conpage solidatum. quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus. at quemadmodum grana multa in unum collecta et conmolita et conmixta panem unum faciunt, sic in Christo qui est panis caelestis unum sciamus met sequendam esse quorundam consuetudinem. si qui in praeteritum in calice dominico aquam solam offerendam putauerunt: quaerendum est enim ipsi quem sint secuti nam si in saest, utique id nos obaudire et facere opor
Abbreviated transcription (Latin):
apochalipsim scͥpt᷑a diuina declarat di¬
cens. Aquȩ qͣs uidisti suꝑ qͣs sedet mere¬
trix illa : popłi et turbȩ et gentes echnico¬
rum sunt & linguȩ. Qđ silicet ꝑspicimꝰ
et in sacram̃to calicis contineri. Nã qͥa nos
om̃s portabat. xp̃c qͥ et peccata nr̃a portabut:
uidemꝰ in a qͣpopłm intelligi ⁊ ĩ uino san
guinẽ xp̃i ostendi. Quando autẽ incalice
uino aqͣmiscetur. xp̃o popłs adunat᷑. et
credentiũ plebs ei in quẽ credidit copłat᷑
et iungit᷑. Quȩ copulatio et coniunctio
aquȩ et uini sic miscet᷑ incalice dni: ut cõ¬
mixtio illa non possit ab inuicẽ separari.
Unde ȩccłam idẽ. ꝑlebem in ecoła constitu¬
tam fidelit̾ et firmit̾ in eo qđ credidit ꝑse¬
minus hereat semꝑ et maneat Induuidua
dilectione. Sic autẽ inscĩficãdo calice
dnĩ offerri aqͣsola. nõ potest: quomͦ. nec
uinum solũ potest. Nã suunũ tantũ qͥs

Expanded text:
apocalypsi scriptura diuina declarat diapocalypsi scriptura diuina declarat dicens: aquae quas uidisti, super quas sedet meretrix illa, populi et turba et gentes ethnicorum sunt et linguae. quod scilicet perspicimus et sacramento calicis contineri. Nam quia nos omnes portabat Christus qui et peccata nostra portabat, uidemus m aqua populum intellegi, in uinosti. quando autem in calice uino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem credidit copulatur et iungitur. quae copulatio et coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio illa non possit ab inuicem separari. unde ecclesiam id est plebem in ecclesia constitutam fideliter et firmiter in eo quod credidit perseminus haereat semper et maneat indiuidua dilectione. sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola non potest quomodo nec uinum solum potest. nam si uinum tantum quis
Abbreviated transcription (Latin):
iuno isto cõmunimens soluit᷑ et anima
relaxat᷑. et tͥsticia omĩs exponit᷑. ita et¬
potato sanguine domini et pocło salu
tari. exponat᷑ memoria uet̾is hominis
et fiat obliuio conuersationis pͥstine se¬
cularis. et mestum pectꝰ ac triste qđ pͥꝰ
peccatis angentib p̃mebat᷑. diuinȩ in¬
dulgentiȩ leticia resoluat᷑. Qd̃ tc̃ demũ
potest letificare in ȩccła dnĩ.bibentem:
si qd bibit᷑ dñicã teneat ueritatẽ. Quam
uero ꝑuersum ẽ. quãq contrariũ: ut cũ
dñs innuptiis de aqͣ uinũ. fecerit nos de
uino aqͣm fatiamꝰ : cũ sacram̃tũ qͦ. rei illiꝰ
adinonere & instruere nos debeat. ut in
sacrificiis dnicis uinũ potiꝰ offeramꝰ. Nam
qͥa apd iuideos defecerat grã spũalis. de¬
fecit et uinum. Uinea enĩ dnĩ sabaoth:
ꝑuenire: de aqͣuinum fecit. idest qđ ad
magis gentiũ. conflueret & conueniret os¬
tendit. Aquas nãq popłos significare in

Expanded text:
vino isto communi mens solvitur et anima vino isto communi mens solvitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita, epotato sanguine Dtari exponatur memoria ueteris hominis et fiat obliuio conuersationis pristinae saecularis et maestum pectus ac triste quod prius peccatis angentibus premebatur diuinae indulgentiae laetitia resoluatur: quod tunc demum potest laetificare in ecclesia Domini bibentem, si quod bibitur dominicam teneat ueritatem. Quam nero pernersum est quamque contrarium, at cum Dominus in nuptiis de aqua uinum fecerit, nos de uino aquam faciamus, cum sacramentum quoque rei illius admonere et instruere nos debeat, ut in sacrificiis dominicis uinum potius offeramus. nam quia apud Iudaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et uinum: uinea enim Domini sabaothperuenire, de aqua uinum fecit, id est quod magis gentium conflueret et conueniret ostendit. aquas namque populos significari in
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Cũ gͦ neq ipse apłs neq angłs de
celo annunciare possit alit̾ aut doccie
annunciauerunt: miror satis unde
hoc usurꝑatum sit ut contra euangã
et aplicam disciplinã quib dã in lor
aqͣ offerat᷑ in dominico calice: quȩ sa
ap̃i sanguinem non possit expͥmere.
Quiꝰ iei sacram̃tum nec in psalmis tacd
licis. & dicens. Calix tuus in hebrians:.¬
ꝑquã obtimꝰ. Calix autem qͥ in hebriati
utiq uino mixtꝰ ẽ. Neq enim aqua in¬
inhebriare quemqͣm potest. Sic autem
calix dominicꝰ inhebriat: ut et noe ingene¬
sim uinum bibens inhebriatꝰ ẽ. S quia he¬
brietas dominici calicis et sanguinis non
ẽ. tał qualis est ȩbrietas uini scłaris: cũ
diceret spc̃ sc̃s in ꝑsalmo calixtuus in he¬
obtimus: qđ scilicet calix dominicus sic
bibentes inhebriat ut sobrios fatiat. ut
mentes ad spũalem. sapienciam redigat:
ut a sopore isto scłari ad intellectum dĩ
unꝰ quisq resipiscat. et quemadmoctũ

Expanded text:
Angelus de coelo annuntiare possit aliter aut docere annuntiaverunt, miror satis unde hoc usurpatum sit ut, contra evangelicam et apostolicam disciplinam, quibusdam in locis aqua offeratur in Dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. Cujus rei sacramentum nec in Psalmis tacetnici calicis et dicens: Calix tuus inebrians perquam optimus . Calix autem qui inebriat, utique vino mixtus est: neque enim aqua inebriare quemquam potest. Sic autem calix Dominicus inebriat ut et Noe in Genesi vinum bibens inebriatus est. Sed, quia ebrietas Dominici calicis et sanguinis non est talis qualis est ebrietas vini saecularis, cum diceret Spiritus sanctus in Psalmo, Calix tuus ineoptimus, quod scilicet calix Dominicus sic bibentes inebriat ut sobrios faciat, ut mentes ad spiritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto saeculari ad intellectum Dei unusquisque resipiscat, et quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
bonfirmat᷑. et traditur: ut quociens cũq
biberimꝰ. in cõmemorationem dnĩ. hoc
fatiamꝰ qđ fecit et dñs: inuenimꝰ non ob¬
seruari a nob̃ qđ mandatũ ẽ. nisi eadẽ
quȩ dñs fecit nos quoq fatiamꝰ. & caliẽ
pari ratione miscentes aduuno magili¬
rio non recedamꝰ. ab euangłicis autem
p̃ceptis omĩno recedendum non. ẽẽ. &¬
eadẽ quȩ magist̃ docuit & fecit discipla
qͦ obseruare & facere deb̾e: constancius
& fortiꝰ alio in loco beatꝰ apłs docet dicens
Miror qđ sic tam tacito demutamini
abeo qui uos uocauit in gr̃ãm ad aliud
euangłium qđ nõ ẽ. aliud nͥ sunt aliqͥ

Expanded text:
ut quotienscumque biberimus, in commemorationem Domini hoc faciamus quod fecit et Dominus, inuenimus non obseruari a nobis quod man\'datum est, nisi eadem quae Dominus fecit nos quoque faciamus et calicem pari ratione miscentes a diuino magisterio non recedamus. ab euangelicis autem praeceptis omnino non recedendum esse et eadem quae magister docuit et fecit discipulos quoque obseruare et facere debere constantius et fortius alio in loco beatus apostolus docet dicens: miror quod sic tam cito demutamini ab eo qui uos uocauit ad gratiam, ad aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
cione celebrari. nisi oblatio & sacͥficiũ
nr̃m repondit passioni. Quo mͦ autem
de creat᷑a uitis nouum uinum cũ ap̃o in
regno patͥs bibemꝰ. si in sacͥfitio dĩ pat̾s &
xp̃i uinũ nõ offerimꝰ. nec calicem dni do¬
p̃dicator ueritatis ȩuangłicȩ constitutꝰ:
hec eadem in epła sua ponit.dicens. Dñs
iħc inqͣ nocte tradebat᷑ accepit panem.
et grãs egit et fregit: & dyxit. Hoc est corpꝰ
meum qđ ꝓuob̾ tradet᷑. hoc facite et uos.

Expanded text:
tione celebrari, nisi oblatio et sacrificium tione celebrari, nisi oblatio et sacrificium nostrum responderit passioni. quomodo autem de creatura uitis nonum uinum cum Christo in regno patris bibemus, si in sacrificio Dei patris et Christi uinum non offerimus nec calicem Domini dopraedicator ueritatis euangelicae constitutus haec eadem in epistula sua ponit dicens: Dominus Iesus in qua nocte tradebatur accepit panem et gratias egit et fregit et dixit: hoc est corpus m
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qui bib̃it exa qͣ ista: fitiet iterum. Q
autem bib̾it exaqͣ quã ego deło: nõ sitiet
inet̾nũ. Quo et ipso laptisma salutaris aq̃
signi ficat᷑. qđ semel scilicet sumit᷑ neo
appellatione aquȩ baptisma significa¬
tum semꝑ eẽ. et sic nos intelligere deb̾e.
quando dñs adueniens baptisii & cali¬
cis manifestauerit ueritatem qͥ aquam
illã fidelem aqͣm uitȩ et̾nȩ p̃ceꝑit credẽ¬
tib inbaptismo daricalicem uͦ docuerit
exemplo magisterii sui uini & aquȩ cõ¬
iunctionem misceri. Calioem et enim
subdie passionis accipiens benedixit:
et dedit discipłis suis dicens. Bibite ex
hoc om̃s. Hoc est enim sanguis noui testa¬
m̃ti: qui promultis effundet᷑ in remissi¬
onem peccatorum. Dico uob̾ non bibam
amͦ ex ista creat᷑a uitis: usq in diẽ illum
quo uobiscum bibã nouum um̾um:
in regno patͥs mei. Qua in parte inue
xpĩ non offerri. si desit uinum calici.
nec sacrificiũ dñicum legitima scĩfica¬

Expanded text:
ex aqua ista, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dedero, non sitiet in aeternum . Quo et ipsum Baptisma salutaris aquae significatur, quod semel scilicet sumitur, nec appellatione aquae Baptisma significatum semper esse et sic nos intelligere debere, quando Dominus adveniens Baptismi et Calicis manifestaverit veritatem, qui aquam illam fidelem, aquam vitae aeternae, praeceperit credentibus in Baptismo dari, calicem vero docuerit exemplo magisterii sui vini et aquae conjunctione misceri. Calicem etenim sub die passionis accipiens, benedixit et dedit discipulis suis dicens: Bibite ex hoc omnes. Hic est enim sanguis novi testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Dico vobis, non bibam amodo ex ista creatura vitis usque in diem illum quo vobiscum bibam novum vinum in regno patris mei qua in parte inuenChristi non offerri, si desit uinum calici nec sacrificium dominicum legitima sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ne loti sint an ꝑfusi. utrũne di¬
nici sint anpyꝑatetici: apd nos autem
de in tegra fidĩ ueritate detrahat᷑. & buap¬
tismo eccłastico maiestas fua & scĩtas de¬
rogetur. Rescripsi fui limẽ ao litteras
tuas quantũ parua nr̃a mediocritas ualuꝑt:
et ostendi quid nos quantum in nobis sen¬
ciamus: nemini prescribentes quominus
statuat qđ putat unusquisq p̃positus actꝰ¬
sui rationem dño redditurus scđm quod
beatus apłs paulus in epła. fua ad romanos
dabit. Non ergo nos inuicem uidicemus.

Expanded text:
utrumne loti sint an perfusi, utrumne cliutrumne loti sint an perfusi, utrumne clinici an peripatetici: apud nos autem de integra fidei ueritate detrahitur et baptismo ecclesiastico maiestas sua et sanctitas derogatur. Rescripsi, fili carissime, ad litteras tuas quantum parua nostra mediocritas ualuit et ostendi quid nos quantum in nobis est sentiamus, nemini praescribentes quo minus statuat qsui rationem Domino redditurus, secundum quod beatus apostolus Paulus in epistola sua ad Romanos dabit. Non ergo nos invicem judicemus .
Abbreviated transcription (Latin):
appellant᷑ et tam̃ ꝑnos clata acdnõ potestate
calcant᷑ ꝑmanere ult᷑ non possunt in homi¬
nis corpore in qͦ baptirato & scĩficato incipit
mur: ut necessitate urgente inegͥdudine
baptirati et grãm cõsecuti careant inmũdo
spũ. qͦ antea mouebant᷑ & laudabiles ac pro¬
in augm̃tum cȩlestis gr̃e ꝑfidĩ incrementa
ꝑficiant. Et cõtra sepe non nulli. de illis qͥ
sani baptirant᷑. si postiodũ peccare ceꝑint
spũ immundo redeunte quattunt᷑. ut ma¬
nifestũ sit diabolum inbaptismo fide cre¬
dentis excludi. si fides post modum defe¬
terit regredi. Nisisi iustum qͥb dã uidet᷑.
ut illi qui extͣ eccłam apł aduersarios
et antix̃pos prophana aqua polluuntur.
baptirati uidicent᷑: hui uͦ qui in ȩccła bap¬
tizant᷑ minꝰ indulgentiȩ & grẽ diunȩ cm¬
secuti esse uicdeant᷑: & tantꝰ honor habeat᷑
hereticis ut inde uenientes ñ introgent᷑

Expanded text:
appellantur, et tamen per nos data a Domino potestate appellantur, et tamen per nos data a Domino potestate calcantur, permanere ultra non possunt in hominis corpore, in quo baptizato in sanctificato incipit mur, ut necessitate urgente in aegritudine baptizati et gratiam consecuti careant immundo spiritu quo antea movebantur, et laudabiles ac proin augmentum caelestis gratiae per fidei incrementa proficiant, ut contra saepe nonnulli de illis qui sani baptizantur, si postmodum peccare coeperint, spiritu inmundo redeunte quatiuntur: ut manifestum sit diabolum in baptismo fide credentis excludi, si fides postmodum defecerit regredi. nisi si iustum quibusdam uidetur ut illi qui extra ecclesiam apud aduersarios et antichristos profana aqua polluuntur baptizati iudicentur, hi uero qui in ecclesia baptizantur minus indulgentiae et gratiae diuinae consecuti esse uideantur, et tantus honor habeatur haereticis ut inde uenientes non interrogentur
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Mare autẽ illud sacram̃tũ baptismi
fuisse declarat beatꝰ apłs eaulꝰ: dicens.
Nolo enim uos ignorare fratres: qm̃ patres
re transierunt. & om̃s in moyse baptirati
sunt in nube & inmari. & addidit dicẽs.
hȩc autem omĩa sigiue nĩꝑ fuerunt. Qd
hodie etiam gerit᷑: ut ꝑexorcistas uoce hu¬
mana et potestate diuina. flagellet᷑. et urat̃.
et torq̃at᷑ diabolꝰ. Et cũ exire se et homines
dĩ ctimittere sepe dicat et in eo tam̃ qđ di¬
xerit fallat. et id qđ ꝑþharaonem pͥꝰ gestium
ẽ. eodem m̃datio obstinationis & fraudis.
exerceat: cũ tam̃ ad aqͣm salutarẽ atq ad bap¬
tismi scĩficationem uenit᷑. scire debemus
et fide qͥa illic diabolꝰ oppͥmit᷑ & homo di¬
catꝰ dõ diuina indulgencia lib̾at᷑. Nã sic̃
scorpii et serpentes qͥ in sicco p̃ualent inaqͣn
p̃cipitati p̃ualere nõ possunt. aut fua ueni¬
na retinere: sic et spc̃ neqͣm qͥ scorpiĩ & serpẽtes

Expanded text:
tus. mare autem illud sacramentum baptismi tus. mare autem illud sacramentum baptismi fuisse declarat beatus apostolus Paulus dicens: nolo enim uos ignorare, fratres, quia patres in Moyse baptizati sunt et in nube et in mari. et addidit dicens: haec autem omnia figurae nostrae fuerunt. quod hodie etiam geritur, ut per exorcistas uoce humana et potestate diuina flagelletur et uratur et torqueatur diabolus, et cum exire se et homines Dei dimittere saepe dicat, in eo tamen quod dixerit fallat et id quod per Pharaonem prius gestum est eodem mendacio obstinationis et fraudis exerceat. cum tamen ad aquam salutarem adque ad baptismi sanctificationem uenitur, scire debemus et fidere quia illic diabolus opprimitur et homo dicatus Deo diuina indulgentia liberatur. nam si scorpii et serpentes qui in sicco praeualent, in aquam praecipitati praeualere possunt aut sua uenena ret
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb diuidi: sine sexꝰ uarietate. fine an¬
Plane eadem grã sp̃uał quȩ equalit̾ in
baptismo acredentib sumit᷑. in cõuersa¬
cione atq actu nr̃o post modũ uł minuit᷑
uł auget᷑ ut in euangłio dnĩcũ sem̃ ȩqͣlit̃
seminat᷑. s prouarietate t̾rȩ aliud alsu¬
mit᷑. aliud inmultiformẽ copiã uł tͥgesi¬
mi uł sȩxagesimi uł centesimi numeri
fructu exuberante cumulat᷑. Adhuc uͦ
cum singłi ad denariũ uoeẽt᷑. qͥd ẽ. ut qͥa dõ
ȩqͣlit᷑̾ distribuit᷑: humana int̾p̃tatione mi¬
ptirant᷑ spĩtib adhuc immundis temptã¬
tur: sciant diaboli nequiciam ꝑtinacem
usq ad aquam salutarem ualere.: in baptismo
uero omẽ nequiciȩ uirꝰ amittere. Quod
exemplũ cernimꝰ in rege pharaone: qͥdiui
reluctatꝰ et in fua ꝑfidia demoratꝰ tã diu re¬
sistere potuit et p̃ualere donec ad aquam
ueniret. Quo cum ueniss & uictꝰ ẽ. & extĩc¬

Expanded text:
omnibus diuidi sine sexus uarietate, sine anomnibus diuidi sine sexus uarietate, sine anplane eadem gratia spiritalis quae aequaliter in baptismo a credentibus sumitur in conuersatione adque actu nostro postmodum uel minuitur uel augetur, ut in euangelio dominicum semen aequaliter seminatur, sed pro uarietate terrae aliud absumitur, aliud in multiformem copiam uel tricesimi uel sexagesimi uel centesimi numeri fructu exuberante cumulatur. adhuc uero . cum singuli ad denarium uocentur, quid est ut quod a Deo aequaliter distribuitur humana interpretatione mptizantur spiritibus adhuc inmundis temptabantur, sciat diaboli nequitiam pertinacem usque ad aquam salutarem ualere, in baptismo uero omne nequitiae suae uirus amittere. quod exemplum cernimus in rege Pharaone, qui diu reluctatus et in sua perfidia demoratus tam diu resistere potuit et praeualere donec ad aquam ueniret: quo cum uenisset, et uictus est et extinc
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ ut suncõmodũ langoris euase¬
rint et conualuerint non baptitent᷑.
Si autem baptiteri non possunt qͥ iã
baptismo ȩccłastico scĩficati sunt: cur
infide sua & dnĩ indulgencia scanda¬
lirantur: an consecuti funt quidam
grãm dnĩcam. s breuiore et minore m̃¬
sura muneris dini ac spc̃ scĩ ut habe¬
antur quidẽ. xp̃iani non sint tam̃ ce¬
teris adȩquandi: Qui immo spc̃ ses̃
non dem̃sura dat᷑: s. suꝑ credentẽ tos
infundit᷑. Nlam si dies omĩb equalit̃ nascit᷑
et si sol suꝑ om̃s pari et ȩquali luce diffun¬
ditur: quanto magis xp̃c sol et dies uerus
in ȩccła sua lum̃ uitȩ ȩt̾nȩ pari equalitate
largitur. Cuiꝰ equalitatis sacram̃tũ uide¬
mus in exodo eẽ. celebratum: cũ de cȩlo
manna deflueret et futurorum p̃figura¬
cione alim̃tum panis celestis & cibũ xp̃i
uenientis ostendet. Illic enim sine discͥmi¬
et cȩlestẽ gram postmodũ secuturã. & qͣlit̃

Expanded text:
antur, ut si incommodum languoris euaseantur, ut si incommodum languoris euaserint et conualuerint, baptizentur. si autem baptizari non possunt qui iam baptismo ecclesiastico sanctificati sunt, cur in fide sua et Domini indulgentia scandalizentur? an consecuti sunt quidem gratiam dominicam, sed breuiore et minore mensura muneris diuini ac spiritus sancti, ut habeantur quidem christiani, non sint tamen ceteris adaequandi ? Quin immo spiritus sanctus non de mensura datur sed super credentem totus infunditur. nam si dies omnibus aequaliter nascitur et si sol super omnes pari et aequali luce diffunditur, quanto magis Christus sol et dies uerus in ecclesia sua lumen uitae aeternae pari aequalitate largitur? cuius aequalitatis sacramentum uidemus in Exodo esse celebratum, cum de caelo manna deflueret et futurorum praefiguratione alimentum panis caelestis et cibum Christi uenientis ostenderet. illic enim sine discrimiet caelestem gratiam postmodum secuturam aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tegra. stare omĩa & confũmari ac ꝑfi¬
ci posse maiestate dnuĩ & fidĩ ueritate.
Pormo autem qđ quidã eos salutari
aqͣ et fide legitima xp̃i gr̃am cõsecu¬
tos non xpianos sed dumicos uocant.
non inuenio unde hoc nom̃ assum anti
nisi forte qui plura. et secretiora leger̃.
apud ipocratem uł soranũ clunicos
istos dep̃henderunt. Ego enĩ qui du¬
nicum de euangłio noui: scio parali¬
tico illi et debili ꝑ longa ętatis curri¬
cula in lecto iacenti nichil infumita¬
tem fuã obfuisse quominꝰ ad firmi¬
tatem cȩlestem plenissime ꝑuenir&.
nec tantũ indulgentia dnĩca excita¬
tum. de grabbato eẽ. sed ipsũ grabbatũ
suũ reparatis et uegetatis uirib fub¬
stulisse. Et iccuto quantũ fide conci¬
pere et sentire nob̾ datur. mea senten
dei diuinã grãm cõsecutus. Aut si
aliqͥs existimat eos nichil consecutos.
eo qd ab aqua salutari tantũ ꝑfusi sit̃.
si inanes et uacui sunt: non decipi¬

Expanded text:
tegra, stare omnia et consummari ac perfitegra, stare omnia et consummari ac perfici posse maiestate Domini et fidei ueritate. Porro autem quod quidam eos salutari aqua et fide legitima Christi gratiam consecutos non christianos sed clinicos uocant, non inuenio unde hoc nomen adsumant: nisi forte qui plura et secretiora legerunt, apud Hippocratem uel Soranum clinicos istos deprehenderunt. ego enim qui clinicum de euangelio noui scio paralytico illi et debili per longa aetatis curricula in lecto iacenti nihil infirmitatem suam obfuisse quo minus ad firmitatem caelestem plenissime perueniret, nec tantum indulgentia dominica excitatum de grabato esse, sed ipsum grabatum suum reparatis et uegetatis uiribus sustulisse. et idcirco quantum fide concipere et sentire nobis datur, mea sententdei diuinam gratiam consecutus. aut si aliquis existimat eos nihil consecutos eo quod ab aqua salutari tantum perfusi sint, si inanes et uacui sunt, non decipi
Abbreviated transcription (Latin):
tib conferunt dtuina compendia.
Nec quẽquam mouere deb& qd asꝑgi
uł ꝑfundi uident᷑ egrit cũ gr̃am dñĩcã
consecunt᷑: quando scͥptura scã ꝑierechi¬
elem propħam loqͣt᷑ & dicat. Et asꝑgã
suꝑ uos aquam mundã: & mundabi¬
mini ab om̃ib inmunditiis ur̃is & ab
uos & dabo uobis cornouum & spm no¬
uum dabo inuob̾. Item innumeris. Et
homo qui fuerit inmundus usq ad
uesꝑam: hic purificabit᷑ die t̃cio & die
septimo: et mundus erit. Si autẽ non
fuerit purificatꝰ die t̃tio & diȩ septimo
loquutꝰ est dñs ad moysen: dicens. Ac¬
cipe leuitas de medio filiorũ istł. &pu¬
rificabis eos. Et ita faties eis purificati¬
onem corũ. Circum sparges eos aqua
purisicationis. &iterũ. Aqͣ asꝑfonis
purificatio est. Unde apparet aꝑsionem
quoq aquȩ instar salutaris lauachri
obtinere. et quando hȩc in eccła stunt
ubi sit & accipientis et dantis fides in¬

Expanded text:
tibus conferunt diuina conpendia. tibus conferunt diuina conpendia. nec quemquam mouere debet quod aspargi uel perfundi uidentur aegri cum gratiam dominicam consequuntur, quando scriptura sancta per Ezechielem prophetam loquatur et dicat: super uos aquam mundam et mundabimini ab omnibus inmunditiis uestris; etuos, et dabo uobis cor nouum, et spiritum nouum dabo in uobis. item in Numeris: et homo qui fuerit inmundus usque ad uesperam, hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. si autem non fuerit purificatus die tertio et die septimo,locutus est Dominus ad Moysen dicens: accipe Leuitas de medio filiorum Israel, et purificabis eos. et ita facies eis purificationem eorum. circumsparges eos aquam purificationis. et iterum: aqua asparsionis purificatio est. unde apparet asparsionem quoque aquae instar salutaris lauacri optinere et quando haec in ecclesia fiunt, ubi sit et accipientis et dantis fides in
Abbreviated transcription (Latin):
illis uideat᷑ qui in firmi¬
tate & langore grãm
dĩ consequuntur an
habentti sint legitimi. xp̃iani: eo qđ
aqua salutari non loti si̾nit s ꝓfusi. ua
in parte nemini uerecundia & modestia nr̃a
preuidicat: quominus unus qͥsq qđ puta¬
uerit sentiat: & qđ senserit fatiat. Nos qͣn¬
ttim concipit mediocritas nr̃a estimamꝰ
innullo mutilari. & debilitari. posse bene¬
ficia diuina: nec minꝰ aliqͥd illic posse
contingere. ubi plena. & tota fide et dã¬
tis et sum̃tis accipit᷑. qđ diuinis mune¬
rib haurit᷑. Neq enim sic in sacram̃to
salutari delictorum contagia ut in la
uachio carnali. & scłari sordes cutis et cor¬
poris abluunt᷑.: ut afronitis & cet̾is quoq
adiumentis et dolio &piscina opꝰ sit. qͥb
ablui & mundari corpusculum possit.
alit̃ pectꝰ credentis abluit᷑: alit̾ mens ho¬
minis ꝑfidĩ merita mundat᷑. In sacram̃¬
tis salutarib necessitate cogente. & dõ
indulgenciã. fuã largiente totũ creden¬

Expanded text:
illis videatur qui in infirmitate et languore gratiam Dei consequuntur, an habendi sint legitimi christiani, eo quod aqua salutari non loti sint, sed perfusi. Qua in parte nemini verecundia et modestia nostra praejudicat quo minus unusquisque quod putat sentiat et quod senserit faciat. Nos, quantum concipit mediocritas nostra, aestimamus in nullo mutilari et debilitari posse beneficia divina, nec minus aliquid illic posse contingere ubi plena et tota fide et dantis et sumentis accipitur quod de divinis muneribus hauritur. Neque enim sic in sacramento salutari delictoruuacro carnali et saeculari sordes cutis et corporis abluuntur, ut et aphronitris et ceteris quoque adiumentis et solio et piscina opus sit, quibus ablui et mundari corpusculum possit. aliter pectus credentis abluitur, aliter mens hominis per fidei merita mundatur. in sacramentis salutaribus necessitate cogente et Deo indulgentiam suam largiente totum creden
Abbreviated transcription (Latin):
illorum. nũquid infidelitas illorũ fidẽ
dĩ euacuauit: Absit. Est enim dĩ uerax
om̃ĩs autẽ homo m̃dax: et dñs qͦ in euãgło.
cũ eũ loquentẽ discipli dipelĩquerent:
conuersus ad duodecim. dixerit. Nũqͥd
et uos uultis irȩ : Respondit ei EEros: di¬
cens. Dnẽ ad quem ibimꝰ : Uerbũ uitȩ et̃¬
ne habes. Et nos credidimꝰ & cognouimꝰ:

Expanded text:
illorum? Numquid infidelitas illorum fidem illorum? Numquid infidelitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit. Est enim Deus verax, omnis autem homo mendax, et Dominus quoque in euangelio cum eum loquentem discipuli derelinquerent, conuersus ad duodecim dixerit: numquid et uos uultis ire? respondit ei Petrus dicens: Domine, ad quem ibimus? uerbum uitae aeternae habes, et nos credimus et cogn
Abbreviated transcription (Latin):
signium uulnerum et cicatͥcum memo¬
ria głosi. tot uirgines in tegrȩ. tot laudabi¬
les iuduȩ: ȩccłȩ deniq uniuersȩ ꝑtotũ mũ¬
dum nobiscum unitatis iuncło copu¬
latȩ: Nisi om̃s isti cõmunicantes mecũ
sccłm qđ scͥpsisti polluto nr̃o ore polluti
sunt. et si spem uitȩ et̃nȩ cõmunicationis
nix̃ contagione ꝑdidunt: pupianꝰ. solus
integer. inuiolatꝰ. sc̃s. pudicꝰ. qui nobis
miscere se noluit. in paradiso atq in reg¬
no cȩlorum solꝰ habitabit. Scripsisti qͦq
qđ eccła nunc propt̾ me portionem sui in
dispso habeat: quando omĩs ȩccłȩ popłs
et collectus sit et adunatꝰ. et indiuidua
concordia sibi uinctꝰ. & soli illi foris reman
serint. qui et sintꝰ eent. eiciendi fuerant.
nec patiat᷑ dñs popłi sui protector et tutor
triticum dearea sua diripi. s solȩ possint
paleȩ de ȩccła sua separari: quando et apłs
cdicat. qͥd enim si extiderunt a fide qͥdam

Expanded text:
signium uulnerum et cicatricum memosignium uulnerum et cicatricum memoria gloriosi, tot uirgines integrae, tot laudabiles uiduae, ecclesiae denique uniuersae per totum mundum nobiscum unitatis uinculo copulatae? nisi omnes isti communicantes mecum secundum quod scripsisti polluto nostro ore polluti sunt et spem uitae aeternae communicationis nostrae contagione perdiderunt. Puppianus solus integer inuiolatus sanctus pudicus, qui nobis miscere se noluit, in paradiso adque in regno caelorum solus habitabit. Scripsisti quoque quod ecclesia nunc propter me portionem sui in disperso habeat, quando omnis ecclesiae populus et collectus sit et adunatus et indiuidua concordia sibi iunctus, soli illi foris remanserint qui, etsi intus essent, ejiciendi fuerant, nec patiatur Dominus, populi sui protector et tutor, triticum de area sua diripi, sed solae possint paleae de Ecclesia separari, quando et Apostolus dicat: Quid enim si exciderunt a fide quidam
Abbreviated transcription (Latin):
credis: aliena m̃datia. qͣsi propͥa & pͥua¬
ta defendis. nec recordaris scͥptum esse.¬
Sepi aures tuas spinis: & noli audire
lingam nequam. Et iterũ. alalus ob¬
audit linguȩ iniquorum: iustus autẽ
non intendit labus m̃dacib. Quare
in hunc scrupulum. non inciderunt
martires scõ sp̃u pleni. & ad conspectum
pͥanum ep̃m litt̾as de carcere duxcerũt.
sacerdotem dĩ agnoscentes et contestãtes
ei: Quare in hunc scrupulũ nõ icider᷑¬
tot epĩ college mei qͥuł cũ demedio recesse¬
runt proscripti sunt uł app̃hensi in carce¬
re et incathenati fuert̃. aut qui in exiliũ
relegati illustri itinere ad dnm̃ profecti st̃.
q̃ quib dam locis animaduersi. cȩlestes
coronas. de dnĩ clarificatione sumpser̃
Quare inhuno scrupusculũ nõ incide¬
runt de plebe ista nr̃a quȩ apud nos
ẽ. et nobis de dĩ dignatione cõmissa est
tot confessores questionati et torti. et in¬

Expanded text:
credis, aliena mendacia quasi propria et priuacredis, aliena mendacia quasi propria et priuata defendis nec recordaris scSepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Et iterum: Malus obaudit linguae iniquorum, justus autem non intendit labiis mendacibus . Quare in hunc scrupulum non inciderunt martyres sancto Spiritu pleni et ad conspectum yprianum episcopum litteras de carcere direxerunt, sacerdotem Dei agnoscentes et contestantes ei? quare in hunc scrupulum non incidertot coepiscopi collegae mei, qui uel cum de medio recederent proscripti sunt uel adprehensi in carcere et in catenis fuerunt aut qui in exilium relegati inlustri itinere ad Dominum profecti sunt aut qui quibusdam locis animaduersi caelestes coronas de Domini clarificatione sumpserunt? quare in hunc scrupulum non inciderunt de plebe ista nostra quae apud nos est et nobis de Dei dignatione commissa est tot confessores quaestionati et torti et in
Abbreviated transcription (Latin):
anus et sentenciam dicat. iudicium dĩ
et xp̃i in acceptum ieferat: ne tantus si¬
delium numerꝰ qͥ sub nob̾ accersitus est
sine spe salutis & pacis erisse uideatur.
ne nouus credentium popłs nullã per
pardata & cõmunicatio nrã examina¬
cione cõcessa uidici tui auctoritate sol¬
uatur. annue aliquando et dignare ꝓ
restitutus sit. apes nabent regem & iudi
oem: et eis fidem seruant. latrones man¬
cipi obseqͥo pleno humilitatis obtemꝑant.
Quanto simpliciores et meliores uobis brutȩ
pecudes et muta animalia: & cruenti lic&
ac furentes int̃ glacuos atq int̃ arma p̃do¬
nes. Prepositꝰ illic agnoscit᷑ & timet᷑ quem
non sentencia diuina constituit. s in qͣm
factio ꝑdita. & nocens cat̾ua consentit. Di¬
risti sane scrupulum tͥ eẽ. tollendum
de animo: inquem incidisti. S tua m̃te
impia. dum nefanda. contra faatrem.
contra. sacerdotem facile aucdis. & libent᷑

Expanded text:
anus et sententiam dicat, iudicium Dei anus et sententiam dicat, iudicium Dei et Christi in acceptum referat, ne tantus fidelium numerus qui sub nobis arcessitus est sine spe salutis et pacis exisse uideatur, ne nouus credentium populus nullam per pax data et communicatio nostra examinatione concessa iudicii tui auctoritate soluatur. adnue aliquando et dignare prrestitutus. Apes habent regem et ducem pecudes et fidem seruant: latrones mancipi obsequio pleno humilitatis obtemperant. quanto simpliciores et meliores uobis sunt brutae pecudes et muta animalia et cruenti licet ac furentes inter gladios adque inter arma praedones? praepositus illic agnoscitur et timetur, quem non sententia diuina constituit, sed in quem factio perdita et nocens caterua consensit. Dixisti sane scrupulum tibi esse tollendum de animo, in quem incidisti. incidisti, simpia, dum nefanda contra fratrem, contra sacerdotem facile audis, libenter et
Abbreviated transcription (Latin):
tenet uł possidet de bonis cecilu ꝙ pͥani
ep̃m constituenti uł diabolo crederent. ep̃m
proscribenti. Nec hȩc iacto. s dolens ꝑfero:
cum te uidicem dĩ constituas & xp̃i qͥ dicit
ad apłos ac ꝑhoc ad om̃s p̃ positos qͥ apłis
uicaria ordinatione succedunt. Qui aud¬
dit uos: me audit. Et qͥ audit me: aucdit
eum qͥme misit. Et qui reicit uos: me re¬
icit. et eum qͥ me misit. Unde enim scis¬
mata & hereses obortȩ sunt & oriuntur:
ddm p̃sumptione contemꝑnit᷑ & homo
dignatione dĩ honoratꝰ indignꝰ homi¬
nib udicat᷑: Qui enim hic ẽ. suꝑbiȩ
tumor quȩ arrogantia animi quȩ m̃tis
inflatio ad cognitionem suã p̃positos
et sacerdotes uacare. ao nͥ apł te puiga¬
ti fuerimꝰ & sentencia tua. ab soluti. etiã
sex annis nec fiat̾nitas habuerit ep̃m.
neo plebs p̃positum. net grex pastorẽ. neo
ecła gubernatorem. nec ipc antistitẽ.
neo ads sacerdotem : Subueniat pupi¬

Expanded text:
tenet vel possidet de bonis Caecilii Cypriatenet vel possidet de bonis Caecilii Cypriaepiscopum constituenti, vel diabolo crederent episcopum proscribenti. Nec haec jacto, sed dolens profero, cum te judicem Dei constituas et Christi, qui dicit ad Apostolos, ac per hoc ad omnes praepositos qui Apostolis vicaria ordinatione succedunt: Qui audit vos, me audit; et qui me audit, audit cum qui me misit. Et qui rejicit vos, me rejicit et eum qui me misit . V. Inde enim schismata et haereses obortae sunt et oriuntur, dam praesumptione contemnitur et homo dignatione Dei honoratus indignus hominibus iudicatur. quis enim hic est superbiae tumor, quae adrogantia animi, quae mentis inflatio, ad cognitionem suam praepositos et sacerdotes uocare ac nisi apud te purgati fuerimus et sententia tua absoluti, ecce iam sex annis nec fraternitas habuerit episcopum nec plebs praepositum nec grex pastorem nec ecclesia gubernatorem nec Christus antistitem nec Deus sacerdotem. subueniat Puppi
Abbreviated transcription (Latin):
gło cũ ei dictum eẽt. sic respondes pon¬
tifici: custodiens & docens. sacerdotalẽ
honorẽ seruari oportere cont᷑ pontificĩ
nichil dixerit. s innocentiã. fuã tãtũ¬
mͦ purgans respondit dicens. Simale
locutꝰ sũ: exprobra de malo. Siait̃
bene quid me cedis: Item beatꝰ apłs cũ ci
dictũ eẽt. sic insiłis in sacerdotem maledi¬
cendo: nichil contumeliose locutꝰ sit ad¬
uersus sacerdotem. quando & potuerit
se constant exercere aduerfus eos qui do¬
quãuis infalsis & spoliatis sacerdotib um¬
bram tam̃ ipsã inanem sacerdotał nominis
cogitans: dixerit. Nesciebã fr̃s: quia pon.¬
tisex ẽ. Scriptũ ẽ. enĩ. Principẽ plebis tue
non maledices. Nisisi sacerdos tͥ fui ante
ꝑsecutionem quando mecũ cõmunicabas:¬
s post ꝑsecutionẽ sacerdos ẽẽ. desiui Perse¬
cutio enim te uenientẽ ad fũmã martirũ
sublimitatem prouexit: me aut̃ ꝓscͥptio¬
nis oͥnere dep̃ssit: cũ publice legeret᷑ si qͥs

Expanded text:
spondes Pontifici, custodiens et docens sacerdotalem honorem servari oportere, contra Pontificem nihil dixerit, sed innocentiam suam tantummodo purgans responderit dicens: Si male locutus sum, exprobra de malo. Si autem bene, quid me caedis ? Item beatus Apostolus, cum ei dictum esset, Sic insilis iu sacerdotem Dei maledicendo , nihil contumeliose locutus sit adversus sacerdotem, quando et potuerit se constanter exerere adversus eos qui Doquamvis in falsis et spoliatis sacerdotibus umbram tamen ipsam inanem sacerdotalis nominis cogitans dixerit: Nesciebam, fratres, quia pontifex est. Scriptum est enim: Principem populi tui non maledices . IV. Nisi si sacerdos tibi fui ante persecutionem, quando mecum communicabas, post persecutionem sacerdos esse desivi. Persecutio enim veniens te ad summam martyrii sublimitatem provexit, me autem proscriptionis onere depressit, cum publice legeretur: « Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am dĩ uiribꝰ nixã inimicorũ & malig¬
norũ cõmentũ: quasi apd lapsos & pro¬
nisi mens praua. & fallax linga. & ocdia
uenenata. & sacͥlega m̃datia. Quibꝰ oui
credit: cũ illis necesse ẽ. inueniat᷑ cum
iuditũ dies uenerit. Qđ uͦ dixisti sace¬
humiles fuerunt humilitatem meã &
fratres om̃s et gentiles qͦ optime norunt.
et diligunt. & tu qͦ noueras et diligebas
cum adhuc in ęccła eẽs: & mecum cõmuni¬
cares. Quis autem nr̃m longe est abhumili¬
tate. utrumne ego qui cotidie fratribus
seruio. et uenientes ad eccłam singłos
benigne et cũ uoto & gaudio fuscipio:
cis ad tempꝰ adõ dati constitius. cũ dñs
ds̃. indeuteronomio dicat. & homo qui¬
cũq fecerit in suꝑbia ut non exaudiat¬
sacerdotem aut uidioem qui cũq fue¬
rit. in dieb ilł moriet᷑ hõ ille.⁊ et omĩs
popłs cum audierit timebit. et non
agent impiȩ etiã nunc. Et iterum o

Expanded text:
ae uiribus nixam inimicorum et malignorum commentum, quasi aqud lapsos et proiud possit nisi mens praua et fallax lingua et odia uenenata et sacrilega mendacia: quibus qui credit, cum illis necesse est inueniatur cum iudicii dies uenerit. Quod uero dixisti sacerhumiles fuerunt, humilitatem meam et fratres omnes et gentiles quoque optime norunt et diligunt: et tu quoque noueras et diligebas, cum adhuc in ecclesia esses et mecum communicares. quis autem nostrum longe est ab humilitate, utrumne ego qui cotidie fratribus seruio et uenientes ad ecclesiam singulos benigne et cum nolo et gaudio suscipio, cis ad tempus a Deo dati constituis, cum Dominus Deus in Deuteronomio dicat: et homo quicumque fecerit in susacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille; et omnis populus cum audierit, timebit; et non agent impie etiam nunc . Item ad
Abbreviated transcription (Latin):
sint qͥ ordinant᷑ qͥd aliud est qͣm crecłe
qd non adõ nec ꝑdm̃ sacerdotes eiꝰ in ȩc¬
cłia constituant᷑.: An putas maiꝰ eẽ. de me
meũ qͣm dĩ testimoniũ. cũ dñs ipse do¬
ceat. et dicat testimoniũ non eẽ. uerum
si quis ipse cde se testis existat. eo qđ unus¬
quisq utiq sibi faueat. neo contra se ali¬
quis infesta & aduersa depromat. fides
uero sincera sit ueritatis. simp̃dicationibꝰ
nr̃is alius sit p̃dicator ac testis: Si testi¬
moniũ inquit cdixero de me: cestimo¬
nium meũ non ẽ. uerũ. Aliꝰ ẽ. enĩ: qui
testis ẽ. deme. Qđ si pse dñs qͥ omĩa
post modum uidicaturꝰ sto noluit de tefu¬
monio suo sibi credi. smaluit de iudicio
actestimonio dĩ patͥs probari: quanto ma¬
gis hoc seruos eiꝰ obseruare oportet. qui ui¬
ditio ac testimonio dĩ non ꝓbant᷑ tantum
s etiã głantur. Preualuit autẽ apd te cont᷑

Expanded text:
sint qui ordinantur quid aliud est quam contendere sint qui ordinantur quid aliud est quam contendere quod non a Deo nec per Deum sacerdotes eius in ecclesia constituantur. An putas maius esse de me meum quam Dei testimonium, cum Dominus ipse doceat et dicat testimonium non esse uerum si quis ipse de se testis existat, eo quod unusquisque utique sibi faueat nec contra se aliquis infesta et aduersa depromat, fides uero sincera sit ueritatis, si in praedicationibus nostris alius sit praedicator ac testis. si testimonium, inquit, dixero de me, testimonium meum non est uerum. alius est enim qui testis est de me. quod si ipse Dominus omnia postmodum iudicaturus sic noluit de testimonio suo sibi credi, sed maluit de iudicio ac testimonio Dei patris probari, quanto magis hoc seruos eius obseruare oportet, qui iudicio ac testimonio Dei non probantur tantum, sed etiam gloriantur. praeualuit
Abbreviated transcription (Latin):
IPRTA NUS
qui et tascius florentio
cui et pupiano fri salu¬
tem. Ego te fr̃ credide¬
ram tandem iã adpęni¬
tenciam conuerti qđ in p̃tĩtum tam in fã.¬
da tã turpia tã etiã gentilib execranda
aut audisses denob̾ temere aut credidis¬
ses. Porro autẽ etiam nc̃ inlit̾is tius anim¬
actuerto eumdem te adhuc ẽẽ. qͥ pꝰ fue¬
ras. eadem te de nob̾ credere. & in eo qđ
credideris ꝑseuerare: et ne forte clarita¬
tis et martirii. tiu. dignitas nr̃a cõmuni¬
catione macłet᷑. mores nr̃os diligent̃ in¬
quirere. et post dm̃ uidicem qui sacer¬
dotes facit. te uelle. non dicam de me.
uersus euangłium eiꝰ existere: ut cum
ille dicat. nonne duo passeres asse ue¬
neunt et neut̃ eorũ cadit in t̾ram sine
patris uoluntate et probet maiestas eiꝰ
et ueritas sine consciencia et ꝑmissu
dĩ etiam minuna non fieri: tu existumes
sacerdotes dĩ.sine consciencia eiꝰ in ȩccła
ordinari. Nã crecłe qł indigni et incerti

Expanded text:
prianus, qui et Thascius, Florentio, cui et Pupiano, fratri salutem. Ego te, frater, credideram tandem jam ad poenitentiam converti, quod in praeteritum tam infanda, tam turpia, tam etiam gentilibus execranda aut audisses de nobis temere aut credidisses. Porro autem etiam nunc in litteris tuis animadverto eumdem te adhuc esse qui prius fueras, eadem te de nobis credere et in eo quod credideris perseverare, et, ne forte claritatis et martyrii tui dignitas nostra communicatione maculetur, in mores nostros diligenter inquirere, et post Deum judicem, qui sacerdotes facit te uelle non dicam de me — uersus euangelium eius existere, ut cum ille dicat: nonne duo passeres asse ueneunt et neuter eorum cadit in terram sine patris uoluntate, et probet maiestas eius et ueritas sine conscientia et permissu Dei etiam minora non fieri, tu existimes sacerdotes Dei sine conscientia eius in ecclesia ordinari. nam credere quod indigni et incesti
Abbreviated transcription (Latin):
sundata.: ut & exrescͥptis collegarum nr̃oꝵ
qui ad nos litteras inde fecerunt. & exrelati¬
one ac testimoniis coeporum pompeii at
stepħi. et caldonũ ac fortunati: ordinationis
tue. et origo necessaria. & ratio iusta. et
głosa quoq innocentia ab om̃ib nosoeret᷑
Qđ ut fimul cũ cet̾is quoq collegis nr̃is
stabilit̾ ac firmit̾ administremꝰ. atq ut ca¬
tholicȩ eccłȩ concordi unanimitatem dene¬
amus. ꝑficiat diuina protectio: ut dñs qui
sacerdotes sibi in ȩccła sua eligere et consti¬
tuere dignat᷑ electos qͦ & constitautos sua uo¬
luntate ato opitulatione tueat᷑. gub̾nat᷑
inspirans ac subministrans et ad imꝓboꝵ
contumatiã frenandã uigorem: & ad lap¬
sorum fouendã penitenciã lenitatẽ. Opto

Expanded text:
fundata est, ut ex rescriptis collegarum nostrorum, fundata est, ut ex rescriptis collegarum nostrorum, qui ad nos litteras inde fecerunt, et ex relatione ac testimoniis coepiscoporum Pompeii et Stephani et Caldonii ac Fortunati, ordinationis tuae et origo necessaria, et ratio justa, et gloriosa quoque innocentia ab omnibus nosceretur. Quod ut simul cum caeteris quoque collegis nostris stabiliter ac firmiter administremus, atque in catholicae Ecclesiae concordi unanimitate teneamus, perficiet divina dignatio; ut Dominus, qui sacerdotes sibi in Ecctuere dignatur. electos quoque et constitutos sua uoluntate adque opitulatione tueatur, gubernanter inspirans ac subministrans et ad inproborum contumaciam frenandam uigorem et ad lapsorum fouendam paenitentiam lenitatem. opto
Abbreviated transcription (Latin):
nauigantib ne cũ scanclalo illo nauiga¬
ient rationem reddidisse nos scimus.¬
et hortatos eẽ. ut ȩccłȩ catholice matͥcem
et radicem agnosoerent. aotenerent. S qm̃
latius fusa ẽ. nr̃a prouincia. habet etiam
numidiam et mauritaniã. sibi coherẽtes:
ne inurbe scisma factum absentium ami¬
mos incerta opinuone cõsunderet: pla¬
cuit ut ꝑep̃os retenta a nob̾ rei ueritate.
et ad comprobãdam ordinationem tuam
facta auctoritate maiore tunc demũ scru¬
pulo omĩ de singłorũ pector  excusso. per
om̃s omĩno inꝑrouincia ista positos litt̾e
fierent sic̃ siunt ut te uniuersi college nñ
et cõmunicationem tuã. idest catholicȩ
ȩccłȩ unitatẽ parit̾ et caritatẽ probarent
firmit ac tenerent. Qđ diuinitꝰ euenisse¬
et cõsiliũ ñrm prouident̃ processisse gau
rit̾ et dignitas. aꝑtissima luce et manife¬
stissima et firmissima ẽ. comꝓbatione

Expanded text:
navigantibus, ne cum scandalo ullo naviganavigantibus, ne cum scandalo ullo navigarent, rationem reddentes, nos scimus hortatos esse ut ecclesiae catholicae matricem et radicem agnoscerent ac tenerent. sed quoniam latins fusa est nostra prouincia, habet etiam Numidiam et Mauritaniam sibi cohaerentes, ne in urbe schisma factum absentium animos incerta opinione confunderet, placuit ut per episcopos retenta a nobis rei ueritate et ad conprobandam ordinationem tuam facta auctoritate maiore, tunc demum scrupulo omni de singulorum pectoribus excusso, per omnes omnino istic positos litterae fierent, sicuti fiunt, ut te uniuersi collegae nostri et communicationem tuam id est catholicae ecclesiae unitatem pariter et caritatem probarent firmitet consilium nostrum providenter processisse gaudriter et dignitas apertissima luce et manifestissima et firmissima comprobatione