comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cauid. hec ẽ. domus dñi. & hoc altare in holocaustũ pert
opreccpit ut congregarent᷑ om̃s ꝓseliti de t̾ra isrł. & consti¬
cuit exeis latomos ad cedendos lapides & poliendos. Uic eusti¬
cartur domus dñi. In illo siquidẽ loco ut hebrẽi duelii¬
mant aliquando contigerat abraha offerrȩ fiium suum
aae. quando eũ iam paratꝰ esset occidere filiui arustur¬
loedustum exhibere. impuise aries apparuit a al carb cir¬
cunsteti. quẽ abrabam ꝓfilio immolauit. locea area care¬
una ⁊ bi a oauid altare constructũ ⁊ ascius inteesb ara ab¬

Expanded text:
avid: Haec domus Domini, et hoc altare in holocaustum Israel. Et praecepit ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, et constituit ex eis latomos ad caedendos lapides et poliendos, ut aedificaretur domus Domini. » In illo siquidem loco, ut Hebraei autumant, aliquando contigerat Abraham offerre filium suum Isaac, quando, cum jam paratus esset occidere filium, et in holocaustum exhibere, improviso aries apparuit, et altare circumstetit, quem Abraham pro filio immolavit. Potest vero area Areuna ubi David altare construxit altius intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magis auri & churis et myrrx̧ dño conferre donaria.
Qm̃ si in om̃ib egemus sp̃s scĩ iuuamine. nunc quoq in ho
sacro uolumine p̾maxime. indigemꝰ diuinosuffragio. qͥa
multis obscuritatib abditus uidetur in allegoriarũ sen

Expanded text:
cum Magis auri et thuris et myrrhae Domino conferre donaria. cum Magis auri et thuris et myrrhae Domino conferre donaria. Quoniam si in omnibus egemus Spiritus sancti juvamine, nunc quoque in hoc sacro volumine permaxime indigemus divino suffragio, quia multis obscuritatibus abditus videtur in allegoriarum sen
Abbreviated transcription (Latin):
us delicta raissa: in domu sibi sempierna soscei eauet
upletis etenim duob libellis regũ uolum inibus.
diuna scilieet i meriti auxiliati clementia tan¬
quam quodã modo ex thesauris diuitum scqrum
scilioit docdium duo minuta abstrahentes quȩ ut podi
ctiam psum fragilitatis collatũ rure defossũ inuen¬
retur absconditũ:. & dãnationis pęna multaremur ader¬
rimc. Ubi admodũ uastum transiuimꝰ equor. auxilia
iudeliat cunctipotentis ope qͥ imꝑat uentis ne noccant
rati. nunc siquidẽ quana uam pauidi terciũ aggredi
conabimur librũ. in quo maxime flatu indigemꝰ din
ni spiraminis. ne nr̃a carina tandẽ fracta ueniat. in sco¬
pulos. & sirtim illisa demersa demersa remaneat i
reumate gurgitũ: sed ipso afflante ac dignanter opitulas¬
de portũ quietudinis ouans obtineat. ut dñica qͦdã mo¬
do cõmercia illesa ꝑmaneant : & ex tanta ꝓfunditate uo¬
luminis ac thesauro duumi garophilacui saltẽ ualeamꝰ

Expanded text:
in domum sibi sempiternam sanctificavit. Expletis duobus libellis Regum voluminis, divina videlicet immeriti auxiliati clementia, tanquam quodammodo ex thesauris divitum, sanctorum scilicet doctorum, duo minuta abstrahentes, quae, ut potetiam idipsum frugalitatis collatum, rure defossum inveniretur absconditum, et damnationis poena mulctaremur acerrime. Ubi admodum vastum transivimus aequor, auxiliati videlicet Cunctipotentis ope, qui imperat ventis ne noceant rati. Nunc siquidem, quanquam pavidi, tertium aggredi conabimur librum: in quo maxime flatu indigemus quidem divini Spiraminis, ne nostra carina tandem fracta veniat in scopulis, et syrtim illisa demersa remaneat in reumate gurgitum: sed ipso afflante ac dignanter opitulante, portum quietudinis ovans obtineat, ut Dominica quodammodo commercia illaesa permaneant, et ex tanta profunditate voluminis, ac thesauro divini gazophylacii, saltem valeamus
Abbreviated transcription (Latin):
homine placarinon potest nͥ in area cordis plumen re¬
et fidei & uerȩ diledionis altare illi cdeuot humilitatis
constrtuat. in quo sacrificiũ pie confessionis aplaudis
deo acceptabile. Offerat. Quod recte ꝑeundẽ ꝓpham icis
psalmis manifestatur. ubi dicit᷑ ex psona dñi. Sacrificiũ
laudis honorifiçabit me. & iterum. Dacrificiũ inquit dõ

Expanded text:
nitas ab homine placari non potest, nisi in area cordis per lumen certae fidei et verae dilectionis altare illi devotae humilitatis constituat, in quo sacrificium piae confessionis ac laudis Deo acceptabile offerat. Quod certe per eumdem prophetam in Psalmis manifestatur, ubi dicitur ex persona Domini: « Sacrificium laudis honorificabit me . » Et idem: « Sacrificium, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
prioris ẽ. coleratur debet cantũ modo humilit̾ suggeri.
si fortasse ualeat qͦd displiceat emendari. ded curandũ
sũmopere ẽ: ne in suꝑbiã transeat iusticiȩ inordinata de¬
fensio. ne dũ rectitudo incaute diligit᷑. ipsa magistra re¬
cdtudinis humilitas amictatur. ne cũ sibi prȩesse quisq
despieiat: quẽ fortasse. contingit ut in aliqua accione
rart benidat. Sonte hune tumort̃ suꝑbis sub ditorim

Expanded text:
prioris est, toleratur: debet tantummodo humiliter suggeri, prioris est, toleratur: debet tantummodo humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displiceat emendari. Sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio: dum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittitur: ne eum sibi praeesse quis despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tate suꝑbiens aculpa alienꝰ non fuit. uindictã culpȩ etiã
ipse suscepit. Nam ira seuiens quȩ corporaliter popłm ꝑcu¬
lit. rectorem quoq popłi intimo cordis dolore ꝓstrauit.
ertum uͦ est quod ita sibi inuice & rectorũ merita conne¬
ctantur & plebiũ. ut sepe exculpa pastorũ dederior fiat.
uita plebium: & sepe ex merito plebiũ muteturͫ p̃astorum
ed quia rectores habent. iudicẽ suum. magna cautela est.¬
subditorum ñ demerȩ uitã iudicare regentium. Neq enim
frustra ꝑ semet ipsũ dñs es nũmularioꝵ fudit & cathedras
uendentiũ columbas euertit. nimirũ significans quia per¬
magistros quidẽ uitam iudicat plebtũ. sed ꝑsemet ipsum
facta ex ammat. magistrorũ. quanuis etiam subditorum
uitia quȩ a magistris modo uel dissimulant᷑ iudican
uel nequeunt: eiꝰ ꝓeul dubio iudicio reseruant᷑. Igitur
dum salua fide res agitur. uirtutis ÷ meritosi quicquid

Expanded text:
tate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam tate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam ipse suscepit; nam ira saeviens, quae corporaliter poplit, rectorem quoque populi intimo cordis dolore prostravit: certum vero est quod ita sibi invicem et rectorum merita connectantur, et plebeium, ut saepe ex culpa pastorum, deterior fiat vita plebeium; et saepe ex merito plebeium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est, non temere vitam judicare regentium, neque enim frustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum effudit, et cathedras vendentium columbas emagistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorum. Quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur judicari, vel nequeunt: ejus proculdubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est meritum, si quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ut sfacllo languor potuisset agnoser: set mor ⁊ qurde ne
om̃ibus. multis uero languorũ occasionib & quȩ ñ possint
itnosei facile ꝑibant. Alius enĩ suꝑ aliũ moriebatur. alii¬
aso motuos quos sepeliebant ipsi quoq moriebant᷑. Sic di¬
ursis morbis sicut. ille refert. interibant. Incipiente itaq
uestifero languore cos abhora matutina ꝑimere usq ad ho¬
rim prandui. consũpta sunt septuaginta milia. hic enĩ ni¬
ehii aliud dicere ualemꝰ. nisi qͦd papa gregorius moralit᷑
arreius tractator in hoc facto dauid ꝓtulit. Ait enim.
roqualitatib subditoꝵ disponunt᷑ acta regentiũ. ut sepe
pmalo grege etiam uere boni delinquat uita pastori.
uo enĩ deo Aitestante laudatꝰ. ille suꝑnorũ mysteriorum
conscius cdauid ꝓpheta tumore. repentinȩ elationis infla¬
tus. popłm numerando ꝑeccauit. sed tamen uindictam
peccantis uitiũ ex ipsorum animaduersione corripuit.
ex quorũ causa peccauit. Sed quia ipse sua scilicet uolun¬

Expanded text:
et facile languor potuisset agnosci; sed mors quidem in omnibus, multis vero languorum occasionibus, et quae non possent cognosci facile, peribant. Alius enim super alium moriebatur, super mortuos quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur. Sic diversis morbis sicut ille refert interibant. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere usque ad horam prandii, consumpta sunt septuaginta millia. Hic enim nihil aliud dicere valemus, nisi quod papa Gregorius moraliter, egregius tractator, in hoc facto David protulit. Ait enim: ro qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut saepe pro malo gregis etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim Deo attestante laudatus, ille supernorum mysteriorum conscius David propheta, tumore repentinae elationis inflatus, populum numerando peccavit, et tamen vindictam peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse, sua scilicet volun
Abbreviated transcription (Latin):
corda hominũ inflamata a spu sc̃o. Inclinaiit cȩlos. quia
ipsos de quib diccũ ÷ cęli enarrant. głam dei de aduentusuo
nuncios misit : & descendit formã serui suscipiendo. Che¬
gutȩ euangeliste. fulgura miracula sc̃orum. fundam̃ta
ferrȩ. fides eccłs manifestata. Aisit de cęlo & assũpsit
me. id ÷ filium suũ pater misit. & assũpsit eccłam suã
iberauit me de inimico meo potentissimo. Idẽ. ex dia¬
bolo. Et eduxit me in latitudine. hoc ẽ. in caritate. Re¬

Expanded text:
» Corda hominum inflammata a Spiritu sancto. « Inclinavit coelos. » Quia » Corda hominum inflammata a Spiritu sancto. « Inclinavit coelos. » Quia ipsos, de quibus dictum est: « Coeli enarrant gloriam Dei , » de ad ventu suo nuntios misit, et descendit, formam servi suscipiendo. « Chegittae, evangelistae. « Fulgura, » miracula sanctorum. « Fundamenta terrae, » fides Ecclesiae manifestata. « Misit de coelo et assumpsit me. » Id est, Filium suum Pater misit, et assumpsit Ecclesiam suam. « Liberavit me de inimico meo potentissimo, » id est, ex diabolo. « Et eduxit me in latitudine, » hoc est, in charitate. « Re
Abbreviated transcription (Latin):
duid᷑ Quiutiq in corpore. suo quod ẽ. eccła adhuc patit᷑
et illa nouissima inimica destruetur mors. ut ꝑueniatur
ad regnũ dei. Nam psalmꝰ hic uni tantũ non potest conue¬
nire ꝑsonȩ. sed quattuor diuisionib subiacebit. id÷ pri¬
mo ordine ꝓpheca loquit᷑ aͥ grãs agit quodeũ de grauibus
piculis diuina pietas lib̾arȩ dignata ẽ. scđo ȩccła. eoquod
post multas calamitates. xp̃i anum popłm ꝑ baptismũ de
orbis uniuersitate collegit. dercio uox saluatoris illabitur
ubi pulcherrimis allusionib uirtus eiꝰ & potestas describit᷑.
quarto iterũ eccłȩ dicta ꝓferunt᷑. & concessa munera xp̃i lau¬
dantur. & ex audiet de tẽplo scõ suo. Templũ dei. filius dei.
⁊ contremuit t̾ra. Terra peccatores. Fundamenta montiũ.
spes suꝑborũ qm̃ iratus ẽ. eis. qm̃ recognouer̃t. iram de.
umus. cõpunccio penitentiũ. Carbones succensi st̃ ab eo:

Expanded text:
Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur et « illa novissima inimica destruetur mors , » ut perveniatur ad regnum Dei. Nam psalmus hic uni tantum non potest convenire personae, sed quatuor divisionibus subjacebit. Id est, primo ordine propheta loquitur, qui gratias agit quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. Secundo, Ecclesia, eo quod per multas calamitates Christianum populum ad baptismum de orbis universitate collegit. Tertio, vox Salvatoris illabitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus et potestas describitur. Quarto, iterum Ecclesiae dicta proferuntur, et concessa munera Christi laudantur. « Et exaudiet de templo sancto suo. » Templum Dei, Filius Dei. « Et contremuit terra. » Terram iratus est eis, » quia recognoverunt iram Dei. « Fumus, » compunctio poenitentium. « Carbones succensi sunt ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
incessanter agit. Licet enĩ fastus mundanis uel ꝓteruitas
malignorum spũum ss erigat contra eccłam xp̃ĩ. om̃is ca¬
men principatus aduerðariorũ uero dauuid hoc ẽ. rege
xp̃o imꝑante ac pręlia seruorũ suorũ disponente cedĩ:
eccłs confidenter dicit. Uana salus hominis in dõ faciemꝰ
carminis huiꝰ indie qua liberauit eũ dñs de manu om̃¬
um inimicoꝵ suorũ & de manu saul: & ait. Dñs petra
mea. & cȩtera. Quęritur cur solus septimꝰ decimus psali
tantũ modo in libro regũ conscriptus reꝑiatur. nec ĩme¬
rito psalmus iste in regnorũ libris solus inuenit᷑. quia
renum illud significat ubi aduersariũ nullũ habebimꝰ
bͣ hoc ẽ. qͦd in pretitulatione psalmi huiꝰ scribitur. in dic
qua eripuit eũ dñs de manu om̃ium inimicoꝵ suorũ et de
higuratur in dauid. nisi ille qͥ uenit scđm carnc̃ ex semine

Expanded text:
incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Christi, omnis tamen principatus adversariorum, vero David, hoc est, rege Christo imperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit,Ecclesiae confidenter dicit: Vana salus hominis. In Deo faciemus beravit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul. Et ait: Dominus petra mea, » etc. Quaeritur cur solus septimus decimus psalmus tantummodo in libro Regum reperiatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium nullum habebimus. Et hoc est, quod in praetitulatione psalmi hujus scribitur: « In die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine
Abbreviated transcription (Latin):
ad pugnandũ opposuit. Quem etiã sensũ uidelicet qͦd adõ
datus dauid intelligit᷑. sequentia declarant: ubi expletis
prelus subiungit᷑. hi quattuor natisunt de arapha iN
geth. & ceciderunt in manu dauid & seruoꝵ eiꝰ. Iudei qͦq
hanc arapham matrẽ gigantũ. orphan nurũ noemi
ẽẽ. arbitrant᷑. Nam & t̾ałiter nos etiam in cuiꝰdam uolu¬
mine scriptũ repperimꝰ. Iosephus in duob pręliis concor¬
dat cũ scriptura regũ. De tercio prelio ait. qͦd apparuit¬
uir fortis mittente ddauid exercitũ nomine ephan cognatͥ
eius. Sed utrũ ipsum adõdatum ephan appellauerit uel
Alium quelibet hoc nomine notauerit: incertũ est. Quas¬
tum bellũ fuit ingech. & reliqua usqueqͦ ait. hi quattuor
nati sunt de arapha ingech. & cecidert᷑ in manu dauid &
significant. xp̃i quod omi tempore. istius uite in membris siuis
contra ꝑfidos quosq istius scłi & contra spũales nequitias

Expanded text:
ad pugnandum opposuit. Quem etiam sensum videlicet quod ab eo ad pugnandum opposuit. Quem etiam sensum videlicet quod ab eo datus David intelligitur, sequentia declarant, ubi, expletis praeliis, subjungitur: « Hi quatuor nati sunt de Arapha in Geth, et ceciderunt in manu David et servorum ejus. » Judaei quoque hanc Arapham, matrem gigantum: Orphan, nurum Noemi esse arbitrantur. Nam et taliter nos etiam in cujusdam volumine scriptum reperimus. Josephus in duobus praeliis concordat cum Scriptura Regum. De tertio praelio ait: quod apparuit fortis, mittente David exercitum nomine Ephan, cognatus ejus. Sed utrum ipsum Adeodatum Ephan appellaverit, vel alium quemlibet hoc nomine notaverit, incertum est. « Quartum bellum fuit in Geth, » et reliqua, usquequo ait, « Hi quatuor nati sChristi, quod omni tempore istius vitae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias
Abbreviated transcription (Latin):
listinorũ aduersus isrł̃. & reliqua usqueqͦ ai. Terciũ qͦq¬
fuit hellũ ingog contra philisteos. in quo ꝑcussit adõdat
filius saltus polimitarius bethlecmites gotiath getheum.
Pulti gͥ requirt̃ qͥs fuerit iste ad eodatꝰ filius saltus polimi¬
tarius bechleemites. Sed hebreus sepe dictꝰ ita ex ponit.
deodatꝰ inquit. ipse ẽ. dauicdl. lecirco dicit᷑ ad eodatꝰ. qͥa
adõ electus ÷ in regnũ. Filius saltus: quia de. saltu ubiou
pascebat eductꝰ c̃. Polimitarius uero. qua de genere bese¬
leel mat̾ eius fuit. Bethleemites. quia de bethleem eiuta¬
te extitit. Nã noemi & ruth tẽpore ubertatis ex quib ortꝰ.
boor nota ẽ : iccirco idem locꝰ domus panis uocatusẽ. Unq
goq in quo fuit bellũ ut idem hebreus transtulit. lacus intr¬
prẽtatur. ieccirco quia sicut. in lacũ leonum qͥs mititur
preceps labitur : ita dauid semet ipsũ contra goliath fortũ

Expanded text:
listinorum adversus Israel, » et reliqua, usquequo ait, « tertium quolistinorum adversus Israel, » et reliqua, usquequo ait, « tertium quoque bellum fuit in Gob contra Philisthaeos, ifilius saltus polymitarius Bethlehemites Goliath Gethaeum. » Multi igitur requirunt quis fuerit iste Adeodatus, filius saltus, polymitarius, Bethlehemites. Sed Hebraeus saepe dictus ita exponit. Adeodatus, inquit, ipse est David. Idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo electus est in regnum. Filius saltus, quia de saltu ubi oves pascebat, eductus est. Polymitarius vero, quia de genere Beseleel mater ejus fuit. Bethlehemites, quia de Bethlehem civitate exstitit. Nam Noemi et Ruth tempore ubertatis, ex quibus DaviBooz nota est: idcirco idem locus domus panis vocatus est. Unde Gob in quo fuit bellum, ut idem Hebraeus transtulit, lacus interpretatur: idcirco quia sicut in lacum leonum quis nutritur et praeceps labitur, ita David semetipsum contra Goliath fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
stauratio penitentiȩ post lapsũ ab incautis ꝑhereticos
seu ꝑ malignos sp̃s subtrahitur. Gabaon enĩ. collis meroris
inter precatur. & bene gabaonitȩ int̾fecti dicunt᷑. cum
desidiosi quiq pͦt ꝑpetrata scelera uana spe securitatis a
diabolo deluduntur : qui dicunt. faciamꝰ uͣt ueniant nobis
bona. quoꝵ dãnatio iusta ẽ. Sed respha quȩ interp̃tatur
cursus filia achia qui int̾̃pretatur fr eius. tollens ciliciũ
substrauit sibi suꝑ petrã. donec stillaret suꝑ eos decelo. &
non dimisit aues lacerare eos ꝑdic̃ neq bestias ꝑ noctm:
cũ pia sollicitudo seõrum talib succurrens. rigore leiunii
atq instantiȩ precũ incumbit. donec miscłiam dĩ impetret
supeos de celo. compescens in delicet prauos homines neeñ
et malignos sp̃s uolentes prauis suggestionib eorũ uitam
alterius corrumpere. Factum ẽ. autem rursũ prelium phi¬

Expanded text:
stauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos stauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos seu per malignos spiritus subtrahitur. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera, vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamus mala, ut veniant nobis bona : » quorum damnatio justa est. Sed Respha quae interpretatur cursus, filia Ahiae, qui interpretatur frater ejus, tollens cilicium, substravit sibi super petram, et donec stillaret aqua super eos de coelo, et non dimisit aves lacerare eos per diem, neque bestias per noctem, cum pia sollicitudo sanctorum talibus succurrens rigore jejunii atque instantiae precum incumbit, donec misericordiam Dei impetret super eos de coelo: compescens videlicet pravos homines, necnon et malignos spiritus, pravis suggestionibus eorum vitam ulterius corrumpere. « Factum est autem rursum praelium Phi
Abbreviated transcription (Latin):
aui. qͦs genuit adrieli filio berzellai. qͥ fuit de molotha¬
chi. Quȩritur cur filii michol dicunt᷑. cum ñ michol
sed eiꝰ soror merob uxor fuerit adrieli filio berzellai &d
ita soluitur. A erob quippe eos naturalit᷑ genuit. & micho
uror dauid quȩ et eglã eos in loco filiorũ nutriuit. & sibi
ifilios adoptauit. Iccirco eiꝰ filu dicuntur. Filii enĩ isrł
ut scriptura refert iurauert̃ gabaonitis. sed saul uoluit
uiuere iosue gratis quodã modo ꝑmiserit. & abftulerit.
afiliis isrł predam eoꝵ iniuste. Huiꝰ ultionis causa ingaba¬
onitas abimelech sacerdos extitit. & idõ fames exorta ẽ. Fa¬
mes itaq hȩc significat sterilitatẽ bonoꝵ operũ inplebibꝰ.
ꝓpter negligentiã doctorum. dũ inseruiunt. cupiditatib
terrenis. & ñ ꝓcurant pastũ impendere p̾̃dicationis. Ne¬
cantur gͦ gab̾aonitȩ. cũ studiũ rectȩ conuersationis & re¬

Expanded text:
Saul, quos genuit Adrieli filio Berzellai, qui fuit de domo LaSaul, quos genuit Adrieli filio Berzellai, qui fuit de domo Lathi. Quaeritur cur filii Michol dicuntur, cum non Michol, sed ejus soror Merod uxor fuerit Adrieli filio Bercellai? Quod ita solvitur: Merob quippe eos naturaliter genuit, et Michol uxor David, quae et Egla dicitur, eos in loco filiorum nutrivit, et sibi in filios adoptavit, idcirco ejus filii dicuntur: « Filii enim Israel, ut Scriptura refert, juraverunt Gabaonitis, sed Saul voluit vivere Josue gratis quodammodo permiserit, et abstulerit a filiis Israel praedam eorum injuste. Hujus ultionis causa in Gabaonitas Abimelech sacerdos exstitit, et ideo fames exorta est. Fames itaque haec significat sterilitatem bonorum operum in plebibus, propter negligentiam doctorum, dum inserviunt cupiditatibus terrenis, et non procurant pastum impendere praedicationis. Necantur ergo Gabaonitae, cum studium rectae conversationis, et re
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem hanc antequã pacem int̾rogand offeras. sic̃
in lege iubetur: Cur etiã non eandẽ segen in nobis ssra¬
hditis seruas. quȩ in alienigenis olim semata ẽ: fuit
autem loab suꝑ omnẽ isrł. Reditus itaq srłitici popłi
ad dauid pt intfectionem absalon. redidĩ prioris popłi
ad xp̃m post interitũ prauorum magistioꝵ significat.
nabatit. & aueritatis audicu ꝑopł m suuertebat. Incer¬
pretatur lutt̃ siba secta asecando. ñ asecando. Bochri ai
interpredtur primogenitꝰ m̃s. Isrł gͦ dequoscriptum:
errorenecutus resequestrabat a doms ddauid. & abeccla
c̾trinȩ. Qditionẽ. caput siba absciderait id ẽ: diabolũ a
quia occidit gabaonitas. & reliqua. Filii saul qui cũ doech
dumeo dũ adhuc pueri eẽnt sacerdotes & gabaonitas
Nnobe occidert̃ hi sunt. armoni & iniphiboseth quos
pepio ei respha filia achia. & filii quinq michol fili&e

Expanded text:
civitatem hanc antequam pacem interrogando offeras, sicut civitatem hanc antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non legem in nobis Israelitis servas, quae in alienigenis olim servata est? « Fuit autem Joab super omnem Israel. » Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, reditum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significat. inabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat? Interpretatur autem Siba secta, a secando, non a sectando. Bochri autem interpretatur, primogenitus meus. Israel ergo de quo scriptum errorem secutus, resequestrabat a domo David, Ecclesiam ctrinae eruditionem caput Seba absciderant, id est diabolum a omum ejus et sanguinem, quia occidit Gabaonitas, et reliqua. Filii Saul qui cum Doeg Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderant, hi sunt Armoni et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Ahia, et quinque filii Michol filiae
Abbreviated transcription (Latin):
du queris subuertere ciuitatr᷑: & reliqui. Ait enĩ. der mo
inquit dicebat᷑ in antiquo ꝓuerbio. qͥint̾rogant inderro¬
gent & eta. Acsi aꝑte diceret᷑. Hec cuntas ur̃bs consilii ex¬
tiut. & qui aliquod consiliũ requirebant hic int̾rogabant
& tu quęris tantã destruere ciuitatẽ. & matrẽ consilii euer¬
tere inisrł: Dicamꝰ conuenientius. Ait enĩ. Dermo dice¬
batur in ueteri ꝓuerbio. & cetera. In hebreo ñ habet᷑ ꝓuer¬
bio. lste sermo. Termo legis ẽ. in qua iubet᷑ a dĩo ꝑ moy¬
sen ut quando ingressuri eẽnt. terrã chanaan & gentes
delecuri: primũ pacem offerrent. Et si pax ab eis recipetur
pacẽ recipientes dributarii eoꝵ efficerentur. Qsi pacem ñ
reciꝑent. tẽ afiliis isrł delerentur. lecirco exclamasse nu¬
lier sapiens de ciuitate fertur. Nonne ego sũ queꝰ responde
ueritatt̃ in isrł. & tu quęris subuertere ciitꝗtem:. Quare
precipitas hereditatẽ. dñi: Aesi diceret. Cursus destruere

Expanded text:
bvertere civitatem? et reliqua. » Ait enim: « Sermo, inquit, dicebatur in antiquo proverbio, qui interrogant, interrogent, » etc. Ac si aperte diceretur: Haec civitas urbs consilii exstitit, et qui aliquod consilium requirebant, hic interrogabant. Et tu quaeris tantam destruere civitatem, et matrem consilii evertere in Israel? Dicamus convenientius. Ait enim: « Sermo dicitur in veteri proverbio, » etc. In Hebraeo non habetur « proverbio. » Iste sermo, sermo legis est in qua jubetur a Domino per Moysen, ut quando ingressuri essent terram Chanaan et gentes deleturi, primum pacem offerrent: et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur: et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum quae respondebo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? Quare praecipitas haereditatem Domini? » Ac si diceret: Cur vis destruere
Abbreviated transcription (Latin):
comeũ abanaia in uirga idẽ. rectitudine iusticis deser¬
sune e. ee hasta quã non rectã cenebat. ui ab eo excorlesab
ric̃ sensum ñ refragamꝰ. sed diligenti leccori relongursacsi
Deseriptus enĩ Ex parie catalogus uirorũ fortium infigua
seorum. gta quaniis uirtutũ sullimitate ꝓfiei ant. qa
usq a cercellentia. diuinȩ trinitatis nequaquã artinaui.
nder auod ibi seriptũ est de ioab. uisq ad trs ñ puriut
Luis eiĩ quabitur dño. aut quis similis erit do intr ciuos
peiꝰ aic ꝑhoc uera potest illa solutio ec̃. quã supus detos
primis fortissimis udelicet trib uirtutibus dauud deser¬
psumus. ad quas nemo fortiũ ꝑuenire potuit. Et icdõ deop¬
ce sermo cliuꝰ infigurã saluatoris ita ꝓtulit dicens. i

Expanded text:
descensum est: et hasta, quam jam non rectam tenebat, vi ab eo extorta est: quem sensum non refragamus, sed diligenti lectori relinquimus. Descriptus enim ex parte catalogus virorum fortium in figuram sanctorum, qui quamvis virtutum sublimitate proficiant, tamen usque ad excellentiam divinae Trinitatis neusque ad tres non pervenit. Quis enim aequabitur Domino, aut quis similis erit inter filios Dei? Ac per hoc vera potest illa solutio esse, quam superius de tribus primis fortissimis, videlicet tribus virtutibus David, descripsimus: ad quas nemo fortium pervenire potuit. Et ideo tropice sermo divinus in figuram Salvatoris ita protulit dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet cisterna fuerit. nimiũ ꝓfunda. quȩ tempore
hiemis cũ essent omĩa niuib plena: ipsa quoq nimion¬
uium aggere. fuerit cocquata. Quã cum leo suꝑueniens
piculi nescius incidisset. ibidẽq conclusus grandi ru¬
gitu clamaret : accurrebant. homines uidere quid. ẽẽt.
d dum cũ aliis ad tale spectaculũ adueniret᷑ banaias: des

Expanded text:
videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggere, fuerit coaequata. In quam cum leo superveniens periculi nescius incidisset, ibidemque conclusus grandi rugitu clamaret, accurrebant homines videre quid esset. Et dum cum aliis ad tale spectaculum adveniret Banaias, des
Abbreviated transcription (Latin):
dum qͦd in hebreo ñ hahetur sicut in cuuslã uolu¬
mine repperi magnorũ oꝑum. sed magister ꝯperũ
Capseel eniꝰ interp̾tatur congregatio dĩ. Magister eniꝰ
erat de congregatione & legione dĩ id est cheretiõ
ferethi. qui inqͦpretandur ocdidentes & iuuificante
pse enĩ ꝑcussit duos leones moab qͦs nonnulli intell¬
gi uolunt duos potentes ac fortissimos iuros in regionl
noab. In quo etiam indellectu. uir quidã doctus inscriptu¬
uis & sollers in amore. sapientiȩ. quime insacris litceris cru¬
dir consueuit. consentire uidetur. Quos paralipomenon
cupantur. Ariel enĩ interpretatur leo dĩ. Quos dũ ꝓuo
dauid eosdem moabitas bello aggressus ẽ: & fecit dres funi¬
culos. duos ad mortificandũ & ium ad iuinficandum
ssti potentes moabitas tuebantur. Qd dicit᷑ de banaia et
ipse descendit & ꝑcussit in media cisterna diebus nu
leonem. quomodo sit factũ iosephus narrat aꝑtius: quia

Expanded text:
dum quod in Hebraeo non habetur, sicut in cujusdam voludum quod in Hebraeo non habetur, sicut in cujusdam volumine reperitur magnorum operum, sed magister operum. Capseel enim interpretatur congregatio Dei: magister enim erat de congregatione et legione Dei, id est Cerethi et Pherethi, qui interpretantur occidentes et vivificantes. Ipse enim percussit duos leones Moab, quos nonnulli intelligi volunt, duos potentes ac fortissimos viros in regno Moab. In quo etiam intellectu, vir quidam doctus in Scripturis, et solers in amore sapientiae, qui me in sacris litteris erudire consuevit, consentire videtur. Quos Paralipomenon, cupantur. Ariel enim interpretatur leo Dei. Quos Banaias,David eosdem Moabitas bello aggressus est, et fecit tres funiculos duos ad mortificandum, et unum ad vivificandum, isti potentes Moabitas tuebantur. Quod dicitur de Banaia: « et ipse descendit et percussit in media cisterna diebus nivis leonem » , quomodo sit factum, Josephus narrat apertius: quia
Abbreviated transcription (Latin):
solum hebreorũ uerum etiã latinorũ. tropice tor
primos tres uirtutes dauid intelligi uolunt. sapie¬
tiam uidelicet. humilitatem & fortitudinẽ. sieut io
prȩcedentib dicitur. sedens in cathedra sapientisimꝰ
eos sapientiam. Ipse ẽ. quasi tenerrimꝰ ligni uerm¬
culus. Ecce humilitatẽ. Qͥui octingentos interfectm
ꝑetu imo. Ecce fortitudinẽ. Ad has tres uirtutesiemi
fordium dauid ꝑuenit. idõ quia ipse ẽ. pͥnceps fortu
suorum. Uerũsiquis aliã expositionem inuenerr
mulgare studeat. & nos libenter ei obsecundabimꝰeu
spũaliter significet innuamus. Iste enĩ abisai qui le¬
ilauit hastam suã contra trecentos. figurã pręcendis¬
se saluatoris siue scõrum p̃dicatoꝵ non dubiu est
qui uexillo crucis atq hasta p̃dicationis inimicos fic̃
uelut̃ trecentos uiros conuineunt atq ꝓsternun
tbananias filiꝰ loiadȩ uiri fortissimi magnoꝵ operi¬

Expanded text:
solum Hebraeorum, verum etiam Latinorum, tropice tres solum Hebraeorum, verum etiam Latinorum, tropice tres primos, tres virtutes David, intellige volunt, sapientiam videlicet, humilitatem, et fortitudinem, sicut in praecedentibus dicitur, « sedens in cathedra sapientissimus, » ecce sapientiam. « Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus, » ecce humilitatem. « Qui octingentos interfecit impetu uno, » ecce fortitudinem. Ad has tres virtutes nemo fortium David pervenit, ideoque ipse est princeps fortium suorum. Verum si quis aliam expositionem invenerit, promulgare studeat et nos libenter ei obsequium dabimuspiritaliter significet, innuamus. Iste enim Abisai, qui levavit manum suam contra trecentos, figuram praetendisse Salvatoris sive sanctorum praedicatorum non dubium est: qui vexillo crucis atque hasta praedicationis, inimicos fidei, velut trecentos viros, convincunt atque prosternunt. « Et Banaias, filius Joiadae, viri fortissimi magnorum operu
Abbreviated transcription (Latin):
ilius saruie princeps erat de tribus. ipse leuauit hastam
ua contra trecentos quos int̾fecit. nominatꝰ intribus.
inter tres nobilior. eratq eoꝵ pͥnceps: sed usq ad tres
primos ñ puenerat. Seiendũ edt qͦd istitres pͥmi ad quos
abisai qui erat inter tres nobilior & pͥnceps non in¬
nisse dicit. naq ĩn hoc uolumine neq in paralipbi¬
nonis libro qui fuerint leguntur. Necñ etiam feru¬
t̾i studio libros antiquitatũ iosephi ꝑlustrante m
nime inuenire potiumꝰ. nisi forte illi intelligunt᷑ s.
hebrei tradunt. quos suꝑius iã nominauim᷑. aut ie
quos iosephus narrat. aAquã dauid de cisterna beb¬
lemidica aitulisse. quos nominat iesbaan filiũ aco¬
moni quẽ alibi eusẽbiũ filiũ achimȩ nuncupat.
elcararũ filium achoi quẽ dicit eẽ. filiũ dodim. E
sema fillum agge quẽ appellat. alibi siliũ heli. deq
sacra scriptuta nichil loquitur. Unde ñnulli nod

Expanded text:
filius Sarviae, princeps erat de tribus. Ipse levavit hastam filius Sarviae, princeps erat de tribus. Ipse levavit hastam suam contra trecentos quos interfecit, nominatus in tribus, et inter tres nobilior, eratque eorum princeps, sed usque ad tres primos non pervenerat. » Sciendum est quod isti tres primi ad quos Abisai, qui erat inter tres nobilior et princeps, non pervenisse dicitur neque in hoc volumine, neque in Paralipomenon libro qui fuerint leguntur: necnon etiam ferventi aestu, libros Antiquitatum Josephi perlustrantes, minime invenire potuimus, nisi forte illi intelliguntur sicut Hebraei tradunt quos superius jam nominavimus: aut illi, quos Josephus narrat aquam David de cisterna Bethlehem attulisse, quos nominat Jesbaam filium Accamoni, quem alibi Eusebius filium Achimei nuncupat, et Eleazarum filium Ochoi, quem dicit esse filium Dodim, atque Semma filium Ageacra Scriptura nil loquitur. Unde nonnulli non
Abbreviated transcription (Latin):
quã rex desiderabat illesi deculerunt. Sed uir flagellis
eruditus semet ipsũ ꝓtinus cũ ꝑiculo militũ aquam desi¬
derasse rep̃hendit. eamq dñoͭ fundens libauit. siẽ illie
scriptũ est. libauit eã dño. In sacrificio quippe dñi effu¬
sa aqua conuersa ẽ. quia culpã concupisçentiȩ macta¬
lit ꝑ penitentiã reprehensionis suȩ. Quigͦ quondã con¬
eupiscere alienã coniugem nequaquã timuit. ꝓt etiam¬
uia aquã concupisset expauit. Quia enĩ illicita se ꝓpe¬
rasse meminerat. cont̾ra semet ipsũ iam rigidus etiam
ilicitis abstinebat. Sic agamꝰ penitentiã. ut ea quȩ com¬
nisimus ꝑfecte. defleamus. Uerũ uixta historiã quod
oulatam aquã bibere noluit sed eã dño libauit. exempli
pnebuit militib suis fortitudinis & constantis. Uicit gͦ
raturam ut sidiens non biberet. ut suo exemplo omĩs ex¬
ncitus tolerare sitim disceret. Abisai quoq frater ioab

Expanded text:
quam rex desiderabat illaesi detulerant. Sed vir flagellis quam rex desiderabat illaesi detulerant. Sed vir flagellis eruditus, semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit eam Domino. » In sacrificium quippe Domini effusa aqua conversa est, quia culpam concupiscentiae mactavit, per poenitentiam reprehensionis suae. Qui ergo quondam concupiscere alienam conjugem nequaquam timuit, post etiam quia concupiverat expavit. Quia enim illicita perpetrasse meminerat, contra semetipsum jam rigidus, etiam a licitis abstinebat. Sic agamus poenitentiam, ut ea quae commisimus perfecte defleamus. Verum juxta historiam quod oblatam aquam bibere noluit, sed eam Domino libavit, exemplum praebuit militibus suis fortitudinis et constantiae. Vicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, ut suo exemplo omnis exercitus sitim disceret. « Abisai quoque frater Joab,
Abbreviated transcription (Latin):
tandum sũmoꝑe. ẽ. ut qui se illicita meminit cõmisisse.
li quibusdã etiam licitis studeat abstinere: quatinꝰ per
hoc conditori suo satisfaciat. ut qui cõmisit ꝓhibita si¬
bimet ipsi abscidere. debeat. etiam concessa: & se rep̾hendat
nminimis. qͥ se meminit in maximis deliquisse. Mini¬
ma st̃ quȩ loquor. si hȩc ex sacri eloquii destimonio ñ affir¬
mo.Lex certe ueteris testamentialienã uxorem concupisci.
phibet. a rege u fortia iubere militib uel desiderare
aquã non p̾enalit̾ uetat. Et cumcti nouimꝰ qͦd daui d
concupiscentiȩ mucrone. transfixus alienã conuge in
appetiuit & abstulit. cuiꝰ culpam digna st̃ uerbera secu¬
ta. & malũ qͦcd ꝑpetrauit ꝑ penitentiȩ. Lamenta correxit.
uicũ longe post contra hostiũ cuneos sederet. aquam ex¬
eorũ eisterna bibere ex desiderio uoluit. Cuiꝰ electi mili¬
tes int̾ cateruas aduersantiũ medias erũpentes. aquam

Expanded text:
tandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, tandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere; quatenus per hoc Conditori suo satisfaciat: ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam commissa, et se reprehendat in minimis, qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimonio non affirmo. Lex certe Veteris Testprohibet, Regem vero fortia jubere militibus, vel desiderare aquam, non poenaliter vetat. Et cuncti novimus, quod David concupiscentiae mucrone tranfixus, alienam conjugem, et appetivit, et abstulit, cujus culpam digna vulnera sunt secuta: et malum quod perpetravit, per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post, contra hostium cuneos sederet, aquam  cisterna ex desiderio voluit. Cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam
Abbreviated transcription (Latin):
tresqi erant principes intriginta. & uenert̃ tempor
messis ad dauid inspeluncã odollam. Tres istifueet
Abisai filius saruie. & subochai usatites. & ionathanfilꝰ
samaa frĩs dauicl. Hietiam tres irruperunt castra phili¬
stinorum. & hausert̃ aquam de cisterna bethleem. et de
cisternaquȩ ÷ in bechleem uxta portam. Irrupero
ergo tres fortes castra philistinoꝵ. & hauserc̃ aquã
asi te noluit bibere. sed libauit cam dño. Quii fuer
ui tres fortissimi. lam suꝑius inculcanimꝰ. Ceterũ spũ¬
biter quẽ in hoc deside rio ipse dauid p̃figurauit .i
om̃s scõs patres qui ante leg̃t uel sub lȩgs fueriinꝰ
qui aduentũ saluatoris presto lantes ad eiꝰ prȩsentiam ꝑuȩ¬
nro nequiuerunt. llũ uidelicet fontẽ sitentes in quo ẽ
yemissio peccatoꝵ. non qui ꝑiculis quȩreret᷑ alienis. sed oͥ
aliena ꝑicula deleret: Uerũ moraliter ex hoc facto cogi¬

Expanded text:
tres, qui erant principes in triginta, et venerunt tempore tres, qui erant principes in triginta, et venerunt tempore messis ad David in speluncam Odollam. » Tres isti fuerunt, Abisai filius Sarviae et sub hoc Hai Usatites, et Jonathan filius Sammaa fratris David. « Hi etiam tres irruperunt castra Philisthinorum, et hauserunt aquam de cisterna Bethlehem. Et cisterna quae est in Bethlehem juxta portam. Irruperunt ergo tres fortes castra Philisthinorum, et hauserunt aquam. At ille noluit bibere, sed libavit illam Domino. » Qui fuerint hi tres fortissimi, jam superius inculcavimus. Caeterum spiritaliter quem in hoc desiderio ipse David praefiguravit, nisi omnes sanctos Patres, qui ante legem, vel sub lege fuerunt, qui adventum Salvatoris praestolantes, ad ejus praesentiam pervenire nequiverunt? Illum videlicet fontem sitientes, in quo est remissio peccatorum: non qui periculis quaereretur alienis, sed qui aliena pericula deleret. Verum moraliter ex hoc facto cogi
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩco hontini specialit̃ congruit. ex cuiꝰꝑsona psalna¬
graphus eccinit. Ego autẽ sum uermis & n homo ui
damodum eni lignum ex se uermiculũ ꝓcreat. uaq̃
niptiali florẽ ꝓtulit dñm & saluatorẽ. qui gecingents
int̾fecisse impetu uno dicit᷑. quia ut. euangłista ꝓͥnun¬
erat de homine. uno qui uniuersarũ gentium cypun
prȩferebat. uno impetu id ÷ sermonis imperio legio¬
nem expulit demonũ. Post hunc sema filiꝰ agge de
erari. & congregati st̃ philistum in statione. & eetera
dema audiens. Agge meditans siuc loquens. arartes
montanus. & cȩtera: Sema filiꝰ aggẽ ꝑsonam gestauit
dñi & saluator is nr̃i siuc scorum prȩdicatoꝵ eius quii
agro cccłe stans infirma membra illiꝰ de aduersariis ps¬
cestatibiis uelut hordeũ tuetur. uel certe uerecundiã
castitatis incontinentib quasi lentes gladio oris sui
corsra lireuriã defendunt. Necñ ante descenderant

Expanded text:
inico homini specialiter congruit: ex cujus persona Psalmoinico homini specialiter congruit: ex cujus persona Psalmographus cecinit: « Ego autem sum vermis et non homo . » Quemadmodum enim lignum ex se vermiculum procreat, itanuptiali, florem protulit Dominum et Salvatorem: qui octingentos interfecisse impetu uno dicitur: quia ut Evangelista pronuntiat de homine uno, qui universarum gentium typum praeferebat, « uno impetu, » id est sermonis imperio, legionem expulit daemonum. « Post hunc Semma filius Age de Arari. Et congregati sunt Philisthiim in statione, » etc. Semma audiens, Age meditans sive loquens, Ararites montanus. Semma, filius Age, personam gestavit Domini et Salvatoris nostri, sive sanctorum praedicatorum ejus: qui in agro Ecclesiae stans, infirma membra illius de adversariis potestatibus, velut hordeum tuetur: vel certe verecundiam castitatis in continentibus, quasi lentes gladio oris sui, contra luxuriam defendit. « Necnon et ante descenderant
Abbreviated transcription (Latin):
dea sapientissimꝰ princeps int̾ tres. ipse ẽ. quasi dener¬
uno. Qͦd dicitur de sapientissimo pͥncipe fortiũ dauid
cuiꝰ quidẽ nomen in regũ libro tacet᷑. at uͦ in libro paral¬
pomenon iesbaan nomĩnat᷑. & filiꝰ fuisse achamoni com¬
memoratur. Ipse : quasi denerrimus ligni uermiculus.
uitus in hoc simul bellica & modesta uiri designat᷑ ciui¬
litas. quia uidelicet sicut uermiculus ligni tener quidẽ
et fragilis toto suo corpore. necñ ꝑmodicus apparet. in¬
chilom inꝰ camen fortissimũ lign̾i robur exedens consu¬
mit. & scabrosum & carlosũ reodit: unde & a terendo
ligna teredonis nomen habet: sic ille affabilis om̃is
domi & quictus atq humilis uidebat᷑ at in certamino
publico robustũse ator intolerabilẽ hostib exhibebat
ded hunc pͥncipem hebreus ipsũ suspicatur ec̃. dauid s
historiã tetigimꝰ. sed qͥd spũ aliter significet breuit i
dagemus. Au enĩ. Ipse ẽ. quasi tenerrimꝰ ligni uerm

Expanded text:
is. 9. Ipse est quasi teneruod dicitur de sapientissimo principe fortium David, cujus quidem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumiligna teredonis nomen habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur: at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat. Sed hunc principem Hebraeus ipsum suspicatur esse David. Ecce historiam tetigimus, sed quid spiritaliter significet, breviter indage
Abbreviated transcription (Latin):
usccptãq pecuniam quȩ collata ẽ. afiliis isrł trades in usus
abernaculi destimonii. ut sit monimentũ eorum corã dño
s ꝓpicietur animabus eorũ. Hoc gͦ oblitus ẽ. dauid facere.
sceireo offendit dñm. & obhoc plaga uenit inisrł. Cumꝙ
uenset gad dd clauid. hmciauit ci dicens. Aut sept
bic intalisi porest sennes scptem annoꝵ & eçcera sieulos

Expanded text:
Susceptamque pecuniam quae collata est a filiis Israel, trades in usus Susceptamque pecuniam quae collata est a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monumentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David facere, idcirco offendit Deum, et ob hoc plaga venit in Israel. « Cumque venisset Gad ad David, nuntiavit ei dicens: Aut septem hic intelligi potest fames septem annorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
iumerare: compulit. Culpa enĩ illius punita fuerat. sed
peccatũ popłi ut dictũ est inultum manebat. Dedit. gͦ ioab
numerũ descriptionis popłi regi. & inuenta st̃ de isrł octin¬
enta milia uiroꝵ fortiũ qui educerent gladiũ. & de iuda
quingenta milia pugnatoꝵ. Notandũ au̾tem qͦd in paralipo
ed sũmam eorũ noluisse ostendere dauid. nisi tantũ qͣntum
iumeratus ẽ. popłs. & dixit dauid ad dñm. Peccaui ualde
In hoc facto. sed precor dñe ut transferas iniquitate serui cu
numerũ dabunt singuli p̃cium ꝓ animab suis dño. & ñ
erit plaga in eis cũ fuerint recensiti. Hoc autẽ dabit om̃is
qui transit ad nomen: dimidiũ sicli iuxta mensurã templi.
ielus uiginti habet obolos. Media pars sicli offeretur dño
qui habetur in numero. auiginti annis & supra dabit. preciũ
ues non addet ad mediũ sicli. & pauꝑ nichil minauet.

Expanded text:
numerare compulit: culpa enim illius punita fuerat, sed numerare compulit: culpa enim illius punita fuerat, sed peccatum populi ut dictum est inultum manebat. « Dedit numerum descriptionis populi regi et inventa sunt de Israhel octingenta milia virorum fortium qui educerent gladium et de Iuda quingenta milia pugnatorum percussit autem cor David sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum quantum numeratus est populus et dixit David ad Dominum peccavi valde in hoc facto sed precor Domine ut transferas iniquitatem servi tui numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis cum fuerint recensiti . » Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen dimidium sicli, juxta mensuram templi. Siclus viginti habet obolos. Media pars sicli offeretur Domino, qui habetur in numero, a viginti annis et supra dabit pretium. Dives non addet ad medium sicli, pauper nihil minuet.
Abbreviated transcription (Latin):
regno eiꝰ omia scandala. & eos qui faciunt iniquitatem
et mitcet eos in caminũ ignis ibi erit fletꝰ & stridor
dentium. Ille scilicet quasi tangens spinas armabit᷑
ferro & ligno lanccato. qui cõmunicans peccatis alieni
ppter cordis suiduriciã iniquitatũ pondere. premet᷑.
et iaculis peccatoꝵ confodietur. euiꝰq oꝑa ȩdernis ge¬
hennȩ ignibus digna. ad nichilũ redigentur. Haec¬

Expanded text:
omnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, et mittet eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium . » Ille scilicet quasi tangens spinas armabitur ferro et ligno lanceato, qui communicans peccatis alienis propter cordis sui duritiam, iniquitatum pondere premitur, et jaculis peccatorum confoditur, ejusque opera aeternis ignibus digna, ad nihilum redigentur. VE
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã lignũ quod p̾lantatum ẽ. secus decursus aqua¬
rum qͦd fr̾uctum suũ tlabit in tẽpore suo: & folium ei
non defluet & om̃ia quȩcunq faciet ꝓsꝑabuntur. Prȩ.¬
uaricatores autẽ quasi spinȩ euellentur uniuersi. qui
ñ tolluntur manibus. & siquis uoluerit tangere eas.
armabitur ferro & ligno lanceado. igneq succensȩ
comburent᷑ usq ad nichilũ. Qͦd potest & iuxta suꝑiorẽ
Sensum de iudeis & hereticis qui uelut. spinȩ de ercła

Expanded text:
tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquatanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo, et fonon defluet, et omnia quaecunque faciet, prosperabuntur . « Praevaricatores autem quasi spinae evellentur universi, qui non tolluntur manibus: Et si quis tangere voluerit eas, armabitur ferro lanceato, igneque succensae comburentur usque ad nihilum. » Quod potest et juxta superiorem sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm suam ꝓferre donauerat. Ipse enim sp̃s dei iacob.
bo̾minatur sn timore dnĩ sicut lux aurorȩ. oriente sole
mane absq nubibus rutilat. Aurora eccła oriente sole.
xp̃o resurgente amortius absq nubib rutilat. idẽ. absq
peccato i Efidelitatis resplendet in miraculis. Pluuia
ȩuangłica ẽ. predicatio. uerba credentẽ significaNt
popłm. terra uͦ eccłam. Potest moraliter in̾celligi aꝑtiu
us enĩ in dimore dñi dominationẽ exercet in subditis
lucis opera ꝑsolem iusticiȩ illuminata ꝓfert : nec in eis
aliquid remanebit. obscurũ. sed ymbre glestis grãc
prigatus. germina uirtutũ in carnę uiuens fructifi¬
cat. Nec tanta ẽ. domꝰ mea apud dm̃. ut paccũ ȩternũ
niret mecũ firmum in omĩb atq munitũ. Cuncta
enĩ salus mea atꝙ uoluntas om̃is nec c̃. quicquã ex ea
quod ñ germinet. Hinc idem ꝓpħa in psalmis dicit.
dbeatus uir qui in lege. dñi medigatur dic ac nocte sit

Expanded text:
veraciter proferre donaverat. « Ipse enim spiritus Dei Jacob dominatur in timore Domini, sicut lux aurorae oriente sole, mane absque nubibus rutilat. » Aurora, Ecclesia, oriente sole, Christo resurgente a mortuis, absque nubibus rutilat, id est, absque peccato infidelitatis resplendet in miraculis. Pluvia, Evangelica praedicatio: herba credentem significat populum: terra vero Ecclesiam. Potest moraliter intelligi aptius: Qui enim in timore Domini dominationem in subditis exercet, lucis opera per solem justitiae illuminata profert: nec in eis aliqirrigatus, germina virtutum in carne vivens fructificat. « Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum aeternum iniret mecum, firmum in omnibus atque munitum. Cuncta enim salus mea, et omnis voluntas, nec est quidquam ex ea quod non germinet. » Hinc idem Propheta in psalmis dicit, quod « Beatus vir, qui in lege Domini meditatur die ac nocte, sit