comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lignus extiterit: Num obaudiam ma¬
lignum: Qualiter dicis: Si quide in
causa fidei fuge illum & euita: nͨ soluͦ
si homo fuerit. s etiam si angłs de celo
num dicis: noli scrutari. Et hec non
na. Audi enim xpͦm dicentem. Supra
cathedram moysi sederunt scͥbe & fa
phariser: & pͥmo dicens de eis multa
mal&: tunc dixit supͣ cathedram moysi
sederunt. Omnia inquit que dixerint
uobis facite: que autem fecerint facere
nolite. habent in qͥt dignitatem: licet
uite sint ꝑdite. Uerum non ad uitam
eoꝵ: s ad sermones intendite. Quantu᷑
enim admores attinet: nullus poterit
ledi. Qua ratione hoc: quia manifesti
iniqͥtatis ꝑueniant. poterunt alios
mala docere. Cum aute fidei causa uer¬
titur: neq manifestum ẽ omnib qđ
docetur: neq malignꝰ dubitabit do-¬
çere contraria. Nam & quod dictum
ẽ. nolite iudicare ne iudicemini: de
uita dictum ẽ ñ de fide. Qͦd eni infer¬
tur: hoc manifestat. Quid uides in qͥt

Expanded text:
lignus exstiterit? Non obaudimus malignum, qualiter dicis malignum; si quidem in causa fides est, fuge illum et evita, non solum si homo fuerit, sed etiam si angelus de coet moribus malignum ducis, noli scrutari. Et haec non ptura. Audi Jesum dicentem: Super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei; et primo dicens de his multa mala tunc dixit: Super cathedram Moysi sederunt; omnia, inquit, quae dixerint vobis facite, quae autem fecerint, facere nolite. Habent, inquit, dignitatem, licet vitae sint perditae, verum non ad vitam eorum, sed ad sermones intendite. Quantum enim ad mores attinet nullus poterit laedi. Qua ratione hoc? quia quae facitiniquitatis perveniat, poterit alios mala docere. Cum autem fidei causa vertitur, neque manifestum est omnibus quod dicitur, neque malignus dubitat docere contraria: nam et quod dictum est: Nolite judicare ne judicemini, de vita dictum est, non de fide. Quod enim infertur hoc manifestat: Quid vides, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc quippe ẽ causa omnium bonorũ.
si in nobis spͣualis gra ꝑseueret: hec qͥp¬
pe nos ad omnia recco itinere ducit.
sicut etiam qͣndo ab ea excidimus. peꝵ¬
imus: & deserti efficimur omm bono.
discedat anobis. Illud enĩ fit quando
celestia meditamur: hoc aut̾e qͣndo
ad scłaria declinamus. Quẽ mundus¬

Expanded text:
ec quippe est causa omnium bonorum, si in nobis spiritalis gratia perseverat. Haec quippe nos ad omnia recto itinere reducit, sicut etiam quando ab ea excedimus perimus, et deserti efficimur omni bono. obis, vel ut discedat a nobis. Illud enim fit quando coelestia meditamur, hoc autem quando ad saecularia declinamus. »
Abbreviated transcription (Latin):
ta tamen scͥbens apłs parua illa esse
dixit. incomparatione scilicet eoꝵ qͣ
dicturus erat: scdm quod alibi dixit.
Sicut scͥpsi uobis in modico: scđm quod
potestis legentes intelligere pruden¬
tiam mea̾ inministerio xp̃i. Et uide¬

Expanded text:
ta tamen scribens Apostolus, parva illa esse dixit, in comparatione scilicet eorum, quae dicturus erat: secundum quod alibi dixit: « Sicut scripsi vobis in modico, secundum quod potestis legentes intelligere prudentiam meam in ministerio Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponis: ꝓpterea hoc inquit dico. ut
cum gaudio faciant & ñ congemiscen¬
tes: non enĩ expedit uobis. Intueris
qmͣ cum contemnitur pͥnceps. nͦ opor¬
tet ultiones ingerere: s tota ultio ẽ.
plorare. in gemiscere. Nam & medicuᷤ
qͣndo ab egroto contemnitur: non se

Expanded text:
s esse dicit. Hoc, inquit, dico ut cum gaudio faciant et non gemiscentes, non enim expedit vobis. Intueris quando contemnuntur principes, non oportet ultiones ingerere, sed tota ultio est plorare et ingemiscere. Nam et medicus quando ab aegroto contemnitur, non se
Abbreviated transcription (Latin):
etiam concurrere. & p̾cipitare semet¬
ipsos tante moli: tante facultati regi¬
minis. Si eniꝰ qͥ necessitate compellunt᷑
nullum poterunt habere refugium.
neq ullam excusationem repperient
qͣndo res male tractauerint. & qͣndo
negligenter amministrationem geᷤ¬

Expanded text:
qui concurrunt et praecipitant semetipsos, quanta moles, quantae difficultates regiminis! Si enim qui necessitate compelluntur, nullum poterunt habere refugium, neque ullam excusationem reperire, quando res male tractaverint, et quando negligenter suam administrationem ges
Abbreviated transcription (Latin):
pauli apłi ad hebreos. Eustachius
sincleticȩ germanȩ diaconisse: salutẽ
eligiosus simulq studiosus
amimus tuȩ germanitatis.
duͦ plenitudinem celestiu᷑
nosse desiderat scͥpturarũ:
cunctas bibliothecas eccłiasticas. et
earum qͥ fuerint conditores crebris le¬
ctionib inuestigans. ꝑuenit tandem
ad exameron scĩ ac uenerabilis ep̃i ba¬
silii greco sermone conscͥptum. Quẽ
dũ monimentis inserere lingue lati¬
alis affectat: mͥ hanc curam censuit
ẽẽ mundandam.S: ego considerans
qͥa hoc amore potius qm iuditio p̾ce¬
pisti: festinabam qͥdem simplicib iuˢ¬
sis obsequi tua commonitus caritate:
s ꝓmittere ñ audebam. ꝓpͥam contẽ¬
platus infantiam. Itaq gemina cogi¬
tatione distractus: quid agerem nes

Expanded text:
Latina Hexaemeri Eustathius Syncleticae germanae diaconissae salutem Religiosus, simulque studiosus animus tuae germanitatis, dum plenitudinem coelestium nosse desiderat Scripturarum, cunctas bibliothecas ecclesiasticas et earum qui fuerint conditores, crebris lectionibus investigans, perveni tandem ad Hexaemeron sancti ac venerabilis episcopi Basilii, Graeco sermone conscriptum: quod dum monumentis inserere linguae Latialis affectat, mihi hanc curam censuit esse mandandam. Sed ego considerans, quia hoc amore potius quam judicio praecepisti: festinabam quidem simplicibus jussis obsequi, tua commonitus caritate: sed promittere non audebam, propriam contemplatus infantiam. Itaque gemina cogitatione distractus quid agerem nes
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc loco. etiã de adiutorio infr̃s eũ
existimo dicere. hoc enim ẽ quod dicit:
qui uobis locuti st̃ uerbu᷑ dei. Quorum
contemplantes exitum conu̾sationis
imitamini fidem. Quid ẽ contẽplante ᷤ:
Sepius animo u̾santes. & apud uosmet¬
ipsos examinantes:considerantes et¬
ꝑquirentes subtilit̾: Discutientes in qͥt
exitum conu̾sationis. hoc ẽ ꝑseueran¬
tiam usq infinem: qm̃ finem bonum
habuit eoru᷑ conu̾satio. Y pc inquit¬

Expanded text:
In hoc loco etiam de adjutorio in fratres eum existimo dicere: hoc est enim quod dicit, qui vobis locuti sunt verbum Dei, quorum contemplantes exitum conversationis imitamini fidem. Quid est contemplantes? saepius animo versantes, et apud nosmetipsos examinantes, considerantes, subtiliter discutientes, inquit, exitum conversationis, hoc est, perseverantiam usque in finem, quoniam finem habuit bonum eorum conversatio, Opti
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ: sic orare. Non simpliciter: s cuͦ
intentione tota. & omni prorsus stu¬
dio. Ut cito inquit ad uos ueniam.
hoc animi ẽ nichil sͥ conscii. festinare
ut ad eos uelociter ad ueniret: exhortari
illos orare ꝓ illo. ut hoc ei concederet᷑.
Primum ab eis postulat orationis au¬
xilium: tunc etiã ipse ꝓ eis omia bo¬
na deprecatur. ds enim inqͥt pacis.¬
Nolite igit᷑ dissentire anobis: si uultiꝰ
dm̃ pacis habere ꝓpicium. Qui edux̃
in quit de t̾ra pastorem magnum pe
corum. De resurrectione dictum ẽ.

Expanded text:
tis est sic orare; non simpliciter, sed cum tota tis est sic orare; non simpliciter, sed cum tota intentione, et omni prorsus studio. Ut cito, inquit, ad vos veniam. Hoc animi est nihil sibi conscii, festinare ut ad eos velociter adveniret. Exhortatur illos orare pro se. Ut hoc ei concederetur, primum ab eis postulat orationis auxilium, tunc etiam et ipse pro eis omnia bona deprecatur. « Deus nolite igitur dissidere a nobis si vultis Dominum habere propitium. Qui eduxit, inquit, de terra pastorem magnum. Hoc de resurrectione dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bemus in om̃ib bene uolentes conu̾¬
sari. Intueris hec: Qmͣ dep̾cationes
sumit ueluti ad contristatos scͥbens
ad eos: qͥa uerebat᷑ eos qui circa eum
ueluti circa p̾uaricatorem afficieban-
bat. qualia quis adilectorib potest
p̃sumere: iccirco om̃s ꝓpterea in hoc
loco hos constituit dicens. qͥa confi¬
dimus. qͥa bonam conscientiam ha¬
bemꝰ. Ueluti diceret. Nolo mͥ hinc
accusationes aliquas ꝓferatis: consci¬
entia inquit ur̃a nos innullo condem¬
nat: neq nobis aliquid consen sumuᷤ.
qm uobis insidias fecerimus.Confidi¬
mus inquit. qm bonam conscientiã
habemus in omnib. ñ ingentib tantũ:
s etiam in uobis. Nichil negotiationiᷤ
gra facimus: nichil cum fictione ꝓtu¬
limus. Fortassis enĩ intalib accusaba¬
mͦ. Audierunt enĩ inqͥt dete: qm diᷤ¬
cessionem doces alege. Non sicut ini¬
micus inqͥt neq sicut hostis: sed sicꝰ
amicus hec scͥbo. hoc etiam ex his que
sequunt᷑: ostenditur. Nabundantius

Expanded text:
m in omnibus bene volentes conversari. Intueris quomodo hae deprecationes sunt veluti ad contristatos scribens, et ad eos qui avertebantur, et qui circa eum veluti circa praevaricatorem afficiebantubat, qualia quis a dilectoribus potest praesumere, propterea in hoc loco hoc constituit dicens, Confidimus quia bonam conscientiam habemus, veluti si diceret: Nolo mihi accusationes aliquas proferatis. Conscientia, inquit, nostra nos in nullo condemnat, neque nobis aliquid conscii sumus quomodo vobis insidias fecerimus. Confidimus, inquit, quoniam bonam conscientiam habemus in omnibus, non in gentibus tantum, sed etiam in vobis. Nihil negotiationis gratia fecimus, nihil confectionis protulimus; fortasse enim in talibus accusabatur. Audierunt enim, inquit, de te quomodo discessionem doces a lege; non sicut inimicus, inquit, neque sicut hostis, sed sicut amicus haec scribo. Hoc etiam ex his quae sequuntur ostenditur. Amplius
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ erit ultione deterior. Quando em
ipse non intelligis ingemiscens inuocat
dm̃: & sicuti cum doctor contemnitur
apuero. pedagogꝰ uocatur qͥseuerius
accedit ad puerum: sic etiam hic. O qͣn¬
illis & miseris. qui semet ipsos ad alios
regendo ᷤᷤ p̃cipitant. & se intantorũ sim¬
plicium abyssum iactant hominumͦ

Expanded text:
omni erit ultione deterior. Quando enim ipse non intelligit, ingemiscens invocat Dominum. Et sicuti cum doctor contemnitur a puero, paedagogus cogatur qui severius accedit ad puerum, sic etiam hi qillis et miseris, qui semetipsos, ad alios regendos praecipitant, et se in tantorum suppliciorum abyssum jactant, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sis temptationib exclamemus: &
dm habentes ꝓpicium humana om¬
nia irrideamts. Sicut enim do indig¬
nante. nichil nobis ꝓderit. ac si cuncti
amici consistant: sic etiam do nos dili-¬
gente nulla nobis erit necessitas. nulla
lesio: ac si nos cuncti hostiliter inseqͣn¬
tur. Non timebo in qͥt quid faciat mͥ

Expanded text:
in universis tentationibus exclamemus, et in universis tentationibus exclamemus, et Deum habentes propitium humana omnia irrideamus. Sicut enim Deo indignante nihil nobis proderit, ac si cuncti amici consistant, sic etiam Deo nos diligente nulla nobis erit necessitas, nulla laesio, ac si nos cuncti hostiliter insequantur. Non timebo, inquit, quid faciat mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nuptias inomnib dicat: & thorum
immaculatum. Qm̃ uidelicet insc̃itate
pudicitia: facit conseruare fidem: hic
etiam iudeos pulsat. qui pollutum pu¬
tabant comugalem concubitum: & di¬
cebant. ex lecto comugis surgentem:
mundum nͨ posse constare. Non eͣ gͥ
pollutum quod exnatura conceditur
o ingratissime & insensatissime iu-¬
dee: s quod ex praua uoluntate deᷤ¬
cendit. Nam si honorabiles quidem
sunt nuptie: munde etiam sunt. Cur
itaq exeis pollutionem fieri existi¬
tia. Qm̃ plurimi post exinanitione
substantiarũ suarum postea cupi¬
unt sub obtentu elemosine. iterum
congregare diuitias: ꝓpterea in qͥt
sint mores sine auaritia: hoc ẽ ut illud
expectemus qͦd usui opus fuerit: et ꝓ
necessariis tantum curam geramus.
Qd ergo dicit aliqͥs. si nec ipsorũ neces¬
sariorum nobis contingat habere suf¬
fragia: Non hoc crede michi: ñ hoc eͣ.
Dñs mͥ ad iutor: non timebo quid faci¬
at mͥ homo. Et recte. hoc gͥ etiam nos

Expanded text:
ptias in omnibus dicat et thronum immaculatum, quoniam videlicet in sanctitate pudicitiae facit conversari fidelem. Hic etiam Judaeos pulsat, qui pollutum putabant conjugalem concubitum, et dicebant ex lecto conjugis surgentem mundum non posse constare. Non igitur pollutum est, quod ex natura coo ingratissime, et insensatissime Judaee, sed quod ex prava voluntate descendit. Nam si honorabiles quidem sunt nuptiae, mundae etiam sunt. Cur itaque ex eis pollutionem fieri existitium, quod plurimi post exinanitionem substantiarum suarum, postea cupiunt sub obtentu eleemosynae iterum congregare divitias, propterea inquit, sint mores sine avaritia, hoc est, ut illud exspectemus quod usui opus fuerit, et pro necessariis tantum curam geramus. Quod ergo dicit aliquis, sive ipsorum necessariorum nobis contingat habere suffragia, non est hoc, crede mihi, non est. djutor est, non timebo quid faciat mihi homo, et recte, hoc igitur etiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Iterum testificatur eiꝰ maiora.
sumpsere pͥncipium: & quoru᷑ ad ꝑfe¬
ctionem omnis cursus intendit. Et¬
iterum orat et ꝓ eis quod ꝑtinet ad
amantem. Et maliis quidem epłis
in exordiis orat: hic autem infinem.

Expanded text:
 et testificatur eis majora sumpsere principium, et quorum ad perfectionem omnis cursus intenditur; oratque pro eis: quod pertinet ad amantem. Et in aliis quidem epistolis in exordiis orat, hic autem in fine.
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Q comꝑationes faciunt: alteram par¬
tem depͥmunt: ut res alterius partis
mansuetiora: et miratione plenissima.
Dupliciter namq mehora sunt: qm̃ me
liora simul & clariora sunt. Unde acce ᷤ¬

Expanded text:
 comparationes faciunt, alteram partem deprimunt, ut res alterius partis t, et meliora, et mansuetiora, et miratione plenissima. Dupliciter namque meliora sunt, quoniam et majora simul et clariora sunt. Ibi e
Abbreviated transcription (Latin):
gilant emͦ ꝓuobis ratione reddituri.
Audiant hȩc pͥncipes: ñ solum illi qui
reguntur aprincipib. Qm sicut obedi¬
entes oportet ẽe qui regunt᷑: sic etiam
rectores & pͥncipes uigilantes ẽẽ decet¬

Expanded text:
gilant pro vobis rationem reddituri. Audiant et principes, non soli illi qui reguntur a principibus, quomodo sicut obedientes oportet esse qui reguntur, sic etiam rectores et principes vigilantes esse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Etiam iudas penituit s: male: laqo¬
se namq suspendit. Penituit etiam
sic̃ iam dixi & esaui. Magis autẽ mini
me penituit: Lacͥme ille quippe non
erant penitentiȩ. s animi uiolenti
& indignationis interne: qͦd ex eius
oꝑib aꝑitur. Penituit et beatus dd
lauabo inqͥens ꝑsingłas noctes lectũ
meuͭ. & inlacrimis stratum rigabo. &
peccatu qđ ante multuͦ tempus ad¬
miserat post tantos annos tantasq
generationes lugebat:ueluti decres¬
centi tempore ꝑpetratum. Penitentẽ
qͥppe ñ conuenit indignari nec exas¬
perari: qͥn potius contineri sicuti con¬
dempnatum & fidutiam nͣ gerentem.

Expanded text:
Etiam Judas poenituit, sed male; laqueo namque se suspendit. Poenituit etiam, sicut jam dixi, et Esau; magis autem iste neque poenituit. Lacrymae quippe illae non erant poenitentiae, sed animi violenti et indignationis infernae: quod ex ejus operibus aperitur. Poenituit et beatus David: Lavabo per singulas noctes lectum meum, et in lacrymis stratum meum rigabo . Et peccatum, quod ante multum tempus admiserat, post tantos annos, tantasque generationes lugebat, veluti de recenti tempore perpetratum. Poenitentem quippe non convenit indignari, nec exasperare: quin potius continere, sicuti condemnatum et fiduciam non gerentem,
Abbreviated transcription (Latin):
quit pͦpositorum ur̃oꝵ qͥ uobis locuti
st᷑ u̾bum dei: quorũ intuentes exitũ
conu̾sationis imitamini fidem. Quał¬
entes inqͥt eoꝵ uitam:imitamini fide᷑.
Ex uita munda: fides. fidẽ: firmitate
dicit. Quomͦ: qmͣ credunt futuris. Nõ
emꝰ ostenderent uitam mundam: sihe¬
sitarent de futuris. seu dubitarent mͦ.¬
ri et hodie: ipse & insecula. Doctrins
uariis & ꝑegrins: nolite abduci. Opti¬
mum ẽ enim gr̃a stabiliri cor: ñ escis.
que nͣ ꝓfuerunt in eis ambulantibus.

Expanded text:
praepositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis imitamini fidem , quaentes, inquit, eorum vitam imitamini fidem. Ex vita munda, fidem firmatam dicit; quomodo? quoniam credunt de futuris. Non enim ostenderent vitam mundam si haesitarent de futuris. Jesus Christuri et hodie ipse et in saecula doctrinis variis et peregrinis nolite abduci optimum enim est gratia stabiliri cor non escis quae non profuerunt ambulantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pecudes. uitulos: & dabant pontifici.
Nos autͬe nichil horum offeramus: s
solam grͣarum accionem hanc labia
nr̃a geminent. Talib inqͥt sacrificiis:
ut etiam ipse eam offerat patri. Alit̃
aute̾ ñ offertur: nisi ꝑfilium. Magis
aute etiam ꝑmente contritam. Omia¬

Expanded text:
pecudes, vitulos, et dabant pontifici: nos autem nihil horum offerimus, sed solam gratiarum actionem. Hanc labia nostra germinent. Talibus, inquit, sacrificiis put ipse eam offerat Patri. Aliter autem non offertur, nisi per Filium: majus autem etiam per mentem contritam.
Abbreviated transcription (Latin):
Non tͥ dico ut te ꝓdas inpublicum. ne
uerum iudicem cuͦ oratione delicta
tua ꝓnuntia᷑ ñ lingua s conscientie
tue memoria: & tum demum sꝑa mi¬
scđiam posse te consequi. Si habueriᷤ
inm̃te peccata tua continue: num

Expanded text:
Non tibi dico ut te prodas in publicum, neqverum judicem cum oratione delicta tua pronuntia, non lingua, sed conscientiae tuae memoria; et tunc demum s posse consequi, si habueris in mente peccata tua continue, malu
Abbreviated transcription (Latin):
mino. Tanquam si diceret. Audistis
pontificem: s non pontificem qͥ desi¬
nat esse semꝑ. idem ipse. Ueluti si ẽẽnt
qͥdam qui dicerent qm̃ non ẽ ipse. s¬
alter uenturus eͦ: ad hoc respondet.
Qm qui fuit heri: ipse etiam hodie
& inscłm. Nam hodie quia iudei di¬
cunt alium ẽẽ uenturum expertes
semet ipsoᷤ abeo reddentes qui uenit
pontifex: declinauerunt merrorem
ut alterum xpm putent ee uenturũ.

Expanded text:
mino. Tanquam si diceret, Audistis pontificem, sed non pontificem qui desinat esse, semper idem ipse est. Veluti si essent quidam qui dicerent, quod non est, sed alter venturus est. Ad hoc respondit, quod qui fuit heri ipse hodie et in saeculum, nam hodieque Judaei dicunt alium esse venturum expertes semetipsos, ab eo redientes qui verus est pontifex declinaverunt in errorem, ut Antichristum putent esse ventur
Abbreviated transcription (Latin):
tributa noscuntur. Quid enĩ illi uide¬
remeruerunt: Tenebras.caliginem.
Audierunt qͥdem et uocem. S et tu
audisti uocem: nͨ ꝑnebulam ueniente.
s ꝑcarnem xp̃i. Non es tu multuatus
neq ꝑ turbatus: s stetisti & locutus eᷤ

Expanded text:
tributa noscuntur. Quid enim illi videre meruerunt, nisi tenebras et caliginem? Audierunt quidem et vocem; sed et tu audisti vocem, non per nebulam venientem, sed per carnem Christi. Non es tumultuatus neque perturbatus, sed stetisti et locutus es
Abbreviated transcription (Latin):
cusetis loquentem.: Si eni illi non effu
loquebatur: multomagis nos. qui de ce¬
lis loquentem nobis adu̾timus. Cuius
uox mouit terram. tunc: modo autẽ ꝓ¬
mittit dicens. Adhuc semel ego mouebo
ñ solũ terram: s etiam celũ. Quod autẽ
adhuc semel dicit: declarat mobilium
translationẽ tanqͣm factoꝵ: ut mane¬
ant ea que sunt immobilia. Itaq reg¬
num immobile suscipientes. habemuᷤ¬

Expanded text:
cusetis loquentem. Si enim illi qui increloquebatur: multo magis nos qui de coelis loquentem nobis avertimur, cujus vox movit terram tunc, modo autem repromisit dicens. Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed et coelum . Quod autem adhuc semeltranslationem tanquam factorum, ut maneant ea, quae sunt immobilia . » « Itaque regnum immobile suscipientes He
Abbreviated transcription (Latin):
at sempit̾na. Nc̃ si enim recorderis
peccatoꝵ tuorũ & frequent᷑ ea incõ¬
spectu di᷑ ꝓnuncies. & ꝓ eis eiꝰ clem̃¬
tiam depreceris: citius illa delebis.
Si aute nunc obliuiscaris peccatoꝵ
tuoꝵ: tẽ eoꝵ recordaberis nolens qñ
in toto mundo publicabunt᷑: incõspec¬
tu ꝓferentur omniui. tam amicoꝵ tuoꝵ
quam inimicoꝵ: & scorũ angłorum cȩ¬
lestiumq uͥtutum. Non enĩ ad dauid
solũ dicebat. que tu secreto fecistr: ego
cunctis manifestabo. S hoc etiam ad

Expanded text:
 si recorderis peccatorum tuorum, et frequenter ea in conspectu Dei pronuncies, et pro eis clementiam ejus depreceris, citius illa delebis. Si autem nunc obliviscaris peccatorum tuorum, tunc eorum recordaberis, et nolens, quando in toto mundo publicabuntur, et in conspectu proferentur omnium tam amicorum tuorum quam inimicorum, et sanctorum angelorum, coelestiumque virtutum. Non enim ad David solum dicebat: Quae tu secreto fecisti ego cunctis manifestabo; sed etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
on enim accessistis .xxxii.¬
ad tractabilem et accessibi¬
lem ignem & turbinem. et
caliginem. & ꝓcellam. & tu¬
be sonum. et uocem u̾erboꝵ qũa qͥ
audierunt recusauerunt. neadiceret᷑
eis u̾bum: non enim portabant quod¬
dicebatur. Et si bestia tetigerit mon¬
tem: lapidabitur. Et ita terribile
Serat: quod dicebat᷑. Moyses dixit: et¬
territus sum et tremebundus. S acces¬
sistis ad syon montem. ciuitatem dĩ u¬
Nuentis. ierusalem celestem. multorũ

Expanded text:
on enim accessistis ad tractabilem montem, et accensibilem ignem, et turbinem, et caliginem, et procellam, et tubae sonum, et vocem verborum, quam qui audierunt, excusaverunt se, ne eis dicebatur. Etsi bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat, quod videbatur: Moyses dixit: Exterritus sum & tremebundus. Sed accessistis ad Sion montem & Civitatem Dei viventis Jerusalem caelestem, & multorum
Abbreviated transcription (Latin):
cidatur: Ne gͥ negemꝰ obsecro pecca¬
ta nr̃a: neq impudentia nos duros
pendamus nͨ sponte supplicia. Audi¬
uit cam adõ. ubi ẽ abel frat᷑ tuus: et
dixit. Nescio. Numqͥdnam ego cꝰtos
agnoscat: & memoriam eoꝵ ꝑseueran¬
ter retineat. Nullũ inuenitur delicto¬
rum tale remedium. sic̃ eoꝵ continua¬

Expanded text:
igitur negemus, obsecro, peccata nostra, neque nos impudentia duros pendamus non sponte supplicia. Audivit Cain a Deo: Ubi est Abel frater tuus? et dixit: Nescio, numquid nam custos agnoscat, et memoriam eorum perseveranter retineat. Nullum invenitur delictorum tale remedium, sicut eorum continua
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm simul uincti: & laborantium.
tanqͣm et ipsi incorpore constituti. ho¬
norabile conubium in om̃ib: & thoruᷤ
inmaculatus. formcatores emi. & ad¬
ulteros: iudicabit ds̃. Sint mores sine
re: quantꝰ illi de pudicitia sermo ꝓ¬
funditur. Pacem inqͥt cum om̃ibus
sectamini. & scificationem: ne quis for¬
nicator uel pollutus. Et iterum. forni¬
carios & adulteros: iudicabit ds . Om¬

Expanded text:
tanquam simul vincti; et laborantium, tanquam simul vincti; et laborantium, tanquam et ipsi in corpore morantes. Honorabile connubium in omnibus et thorus immaculatus. Fornicatores et adulterre quantus illi de pudicitia sermo profunditur. Pacem, inquit, cum omnibus sectamini et sanctificationem, ne quis fornicator vel pollutus. Et iterum, fornicarios autem et adulteros judicat Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
s suminittamꝰ nos ut uenerabiliter ac
reuerent᷑ ẽẽ possimus. hoc ẽ cum reue¬
rentia. et metu dñi. Caritas in qͥt fra¬
ternitatis ꝑmaneat inuobis. & hos¬
pitalitatem nolite obliuisci: ꝑ hanc
enĩ latuerunt qͥdam: angłos in hos¬
picio recipientes. Intuere quomͦ eis
precipit precepta p̾sentia custodire.
Non enim eis alia suꝑimponit. Non dix
efficiamini amatores fratrum: s ꝑma-¬
neat caritas fraternitatis. Et iterum
dicit. hospitales efficiamin. tanquͣa si
ñ eẽnt: s hospitalitatem nolite obluns¬
ci. Ex tribulationib enĩ poterat hoc¬
fortasse contingere. ꝑhanc enim in qͥt¬
latuerunt qͥdam: angłos in hospitio
recipientes. Attendis quantꝰ honor:
Hoc ẽ. nescientes in hospicio receperunt.
ꝑppterea multa merces ẽ: qͥa nesciens
eos angłos eẽ. inhospitio recepit. Nam
si sciret: nichil mirum ẽẽt. Quidam
dicunt: qm in hoc loco etiam loth sig¬
nificat. Mementote in qͥt uinctorum

Expanded text:
sed submittamus nos ut venerabiliter ac sed submittamus nos ut venerabiliter ac reverenter esse possimus, hoc est, cum reverentia et metu Domini. Charitas fraternitatis maneat, et hospitalitatem nolite obliscivi: per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Intuere quomodo eos praecipit praecepta praesentia custodire: non enim eis alia superimponit, non dixit: Efficiamini amatores fratrum, sed permaneat charitas fraternitatis. Et iterum non dixit hospitales efficiamini, tanquam si non essent, sed hospitalitatem nolite oblivisci: ex tribulationibus enim poterat fortasse contingere. Per hanc enim, inqlacuerunt, angelos hospitio recipientes. Attendis quantus honor, hoc est, nescientes, in hospitio receperunt, propterea et multa merces ejus, qui nesciens eos angelos esse in hospitio recepit. Nam si sciret, nihil mirum esset. Quidam dicunt quod in hoc loco etiam Loth significatur. Mementote vinctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
placentes: cum reuerentia
& uerecundia. Et eniͦ ds̃ nr ignis con¬
sumens e. Quod alibi dixit. quȩ uiden¬
tur tẽporalia sunt. quȩ uͦ non uiden¬
t᷑ eterna: & in de sumpsit exhortatioĩs
& consolationis argumentu᷑. ꝓmalis
que inp̾senti temꝑe toleramus: sic etiã
hic facit. ac dicit. firmi debemus ex-¬
istere. ut habeamꝰ grãm: hoc ẽ gras
agamꝰ dõ. Non solum ñ debemus in¬
ȩquanimit᷑ ferre p̾sentia mala: s etiã
gr̃as illi ꝓfuturis bonis offerre. ꝑqͣm
inqͥt seruimus beneplacentes. Hoc ẽ
sic quippe placenter dõ seruitur: cuͣ
ei ꝑomnia gr̃e deferuntur. Omma
inquit facite sine murmuratione
& hesitatione. Quod enĩ quis oꝑatus
fuerit murmurans recidetur: & perit
merces eiꝰ. Sicut enĩ isrłitȩ quale iudi¬
ciũ ꝑceperunt ꝓpter murmuration̾e¬
murmuretis. Non enĩ placetur deo
qͣndo cum murmuratione seruitur.
tẽptationib et ꝓsperitatib Nichil gͦ
supinum loquamur nichil impudenᷤ:

Expanded text:
placentes Deo cum metu et reverentia; etenim Deus noster ignis consumens est. Quomodo alibi dixit, quae videntur temporalia sunt, quae vero non videntur aeterna, et inde sumpsit exhortationis et consolationis argumentum, pro malis quae in praesenti tempore toleramus, sic etiam hic facit, ac dicit, firmi debemus existere ut habeamus gratiam, hoc est gratias agamus Deo, non solum debemus aequanimiter ferre praesentia mala, sed etiam gratias illi pro futuris bonis offerre. Per quam, inquit, serviamus bene placentes Deo. Hoc est, sic quippe placentes, Deo servimus cum ei per omnia gratiae deferuntur. Omnia, inquit, facite, sine murmuratione et sine haesitatione, quod quippe quis operatus fuerit murmurans recidetur, et perit merces ejus. Sicut etiam Israelitae quale judicium perceperunt propter murmurationmurmuretis. Non enim placet Deo quando cum murmuratione servitur, tentationibus, et pro spiritalibus. Nihil ergo supinum loquamur, nihil impudens,
Abbreviated transcription (Latin):
amoris hospitalitatis: quod ingreco
distinctius inuenitur. Non postut¬
pitalitatem: s filox. quod amore hos¬
pitalitatis insinuat. Tan qu̾a si dice¬
ret. Nolite simplicit̾ hospites suscipe:
s cum amore hoc et caritate ꝑficite. Et¬

Expanded text:
amorem hospitalitatis, quod in Graeco distinctius invenitur. Non posupitalitatem, sed philo, quod amorem hospitalitatis insinuat; tanquam si diceret: Nolite simpliciter hospites suscipere; sed cum amore et charitate hoc
Abbreviated transcription (Latin):
honorabile conubium in omnib. et
thorus immaculatꝰ: ostendit qͥa iuste
intulit que secuntur. Si enim conu¬
bium concessum ẽ iuste fornicator
suppliciis afficitur: iuste puniuntur
adulteri. Hic adu̾sus hereticos dimi¬
cat Uide et hic quã bene ñ dixit.
interim nullus sit auarus: s simul
dicens hoc intulit ueluti commonen ᷤ¬
concilium: non uelut ad ipsos solos ser-¬
mone dirigens. Sint mores in qͥt sine
dere:sed sint mores sine auaritia. Os¬
tendit philosophiam cuiusq uolunta¬
tis. Et enim supra dixerat: & rapinam
substantiarũ ur̃arum cum gaudio sus¬
cepistis. Uide: ostendit eos non eẽ aua¬
ritie deditos. Iuste gͦ eos admonet. Suf¬
ficientiam inquit habentes p̾sentium.¬
dixit. non te deseram neq derelinqua:
ita ut confidenter dicamus.dominus
mͥ ad iutor ẽ: ñ timebo qͥd faciat mͥ ho¬
mo. Iterum intemptationib consola

Expanded text:
honorabile connubium in omnibus et thorum immaculatum, ostendit quia juste intulit quae sequuntur. Si enim connubium est concessum, juste fornicator suppliciis afficitur, juste punientur adulteri. Hic adversus haereticos dimicat, et vide quam bene non dixit, iterum nullus sit avarus, sed simul dicens. Tunc intulit veluti commune consilium, non velut ad ipsos solos sermones dirigens. Sint mores sine avaritidere, sed sint mores sine avaritia, ostendit philosophiam cujusque voluntatis. Etenim supra dixerat, et rapinam substantiarum vestrarum cum gaudio suscepistis, unde ostendit eos non esse avaritiae deditos. Juste ergo eos admonet, sufficientiam, inquit, habentes praesentiumdixit: Non te deseram, neque derelinquam; ita ut confidenter dicamus: Dominus mihi adjutor est, non timebo quid faciat mihi homo. Iterum, in tentationibus consola
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit radix amara: s amaritu¬
dinis. Radix enim amara: potest
fructus dulces efficere A marttudiniᷤ
aut̃ radix. uel fons. uel ꝓpositum. nũ¬
qͣm potest aliqͥd dulce ꝓpagare: qͥa
omnia amara ibi sunt omnia mole¬
sta omĩa scelere & abhominatione
plenissimaꝰ nichil suauitatis. uel io¬
cunditatis apportant. Et ꝑ illam in qͥt

Expanded text:
nim dixit, radix amara, sed, amaritudinis. Radix enim amara potest fructus dulces efficere; amaritudinis autem radix, vel fons, vel propositum, nunquam potest aliquid dulce propagare, quia omnia ibi amara sunt, omnia molesta, omnia scelere et abominatione pessima: nihil suavitatis vel jucunditatis apportant. Et per illam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic cum eis loquitur: tanquã cum his
qͥ cum numeroso comitatu uiatoꝵ lon¬
ga itinera ꝑmearent. Ueluti si diceret.
Attendite uobis nequis ur̃m remaneat.
Non hoc tantum requiro. ut uossoli
ꝑueniatis: s etiam ut inspiciatis et
ñe. Omnia qͥppe ista: dei st̃ gr̃e. Nec mͥ¬
dicas: qͥa unus ẽ qͥ ꝑibit Et enim xp̃c¬
ꝓpter uum mortuus ẽ. Tu gͦ negligis
propt̃ quẽ xp̃c dignatus est mori:
Contemplantes inquit hoc ẽ diligen¬
ter serutantes. & uisitantes & agnos¬
radix inqͥt amaritudinis sursum gͥ-¬
minans impediat: hoc indeutero no¬

Expanded text:
sic cum eis loquitur, tanquam cum his qui cum numero et comitatu viatorum longa itinera permeant; veluti si diceret: Attendite vobis ne quis vestrum remaneat. Non hoc tantum requiro, ut vos soli perveniatis, sed etiam ut inspiciatis et ppe Dei sunt gratiae. Nec dicas quia unus est qui periit. Etenim propter unum mortuus est. Tu ergo negligis, propter quem Christus dignatus est mori. « Contemplantes, » inquit, hoc est, diligenter scrutantes, et visitantes, et agnosradix amaritudinis sursum germinans impediat, et per
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nolo in quo iiquitas poterit iꝰ¬
ueniri: s etiam ꝓpter lesionem. que
poterit ex illius ꝓpagine pullula¬
re. Hoc ẽ ut si aliquas t̾alis fuerit ra¬
dix. nullum ex eo ꝑmittatis gͥmen ex¬
urgere: s recid atur anteqͣm alios pol¬
amariuᷤ ẽ:. Hoc norunt. qͥ post amis¬
sum peccatũ. conscientie merore ma¬
cerantur: & dira satis amaritudine
consumuntur. A maritudo qͥppe de¬
licti. ipsum intellectum. rationemq¬

Expanded text:
hoc volo, in quo iniquitas poterit inveniri, sed etiam propter laesionem quae poterit ex illius propagine pullulare, hoc est, ut si aliqua talis fuerit rdix, nullum ex ea permittatis germen exsurgere, sed recidatur antequam alios pol hoc norunt qui post admissum peccatum conscientiae moerore macerantur, et dira satis amaritudine consumuntur. Amaritudo quippe delicti ipsum intellectum rationemq
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ostenduntꝰ: s plus omnib ac me¬
lius caritatis mutue affectus: & pax
que hominum corda consociat. Prop¬
terea etiam. xp̃c dixit. Pacem meam
do uobis.Et iterum: Hoc cognoscent
om̃s quia chiscipłi mei estis: si dilexe¬
ritis inuicem. ꝓpterea etiam paulus¬
apłs. pacem inquit sectamim cũ õĩb

Expanded text:
nitatis ostendunt: sed plus omnibus, ac melius, charitatis mutuae affectus, et pax, quae hominum corda consociat. Propterea etiam Christus dixit: « Pacem meam do vobis . » Et iterum: « In hoc cognoscent omnes, quia discipuli mei estis: si dilexeritis invicem . » Propterea etiam Apostolus: Pacem, inquit, sectamini cum omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. uł quali fructu suscipit: Hon
solum in qͥt lacͥmas fudit: s etiam
exqͥsiuit. Et uidetur qͥdem exclud̃e
penitentiam: s cautiores eos & muni¬
nam. Qͣnticunq gͥ ñ credunt ẽẽ ge¬
hennam. hec inmentem reuocent. & qͦt¬
quot existimant impunita remanere
peccata hec considerent: & atcendant.
cur esau ueniam ñ potuit adipisci qͥa
uidelicet ñ penituit ut debuit. Uis
uidere integram penitentiã: Adu̾te
petrũ qualit̾ penituerit: postqͣm ne¬
euangłista eiꝰ historiã: & exiens inqͥt
plorauit amare. Iecirco illi remissum ẽ.
tam gͣnde peccatũ: qͥa sicut debuit

Expanded text:
nem vel quales fructus suscipit? Non nem vel quales fructus suscipit? Non solum, inquit, lacrymas fudit, sed etiam exquisivit. Et videtur quidem excludere poenitentiam: sed cautiores eos et munenam. Quanticunque igitur non credunt esse gehennam, haec in mentem revocent: et quotquot existimant impunita remanere peccata, haec considerantes attendant cur Esau veniam non potuit adipisci, quia videlicet non poenituit ut debuit. Vis videre integram poenitentiam? Adverte Petrum, qualiter poenituerit postquam neevangelista ejus historiam: Et exiens, inquit, ploravit amare tam grande peccatum, quia sicut debuit
Abbreviated transcription (Latin):
Terribilia quidẽ ista st̃ & ita tremͣda
ut ea nec auditus ferre posset. neq il¬
luc bestia quelibet auderet accedere
ueruntam̃ non erant talia quȩ pꝰ ea
gesta sunt. Ed enim ẽ mons sẏna in com¬
paratione celi: Quid ignis tractabilis ad
intractabilem: Ds enim inqͥt ignis con¬

Expanded text:
Terribilia quidem illa sunt et tremenda, quae nec auditus ferre poterat, neque bestia illuc auderet accedere, verumtamen non erant talia qualia gesta sunt. Quid est enim mons Sina in comparatione coeli? Quid est ignis tractabilis ad intractabilem? Deus enim, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
quoq tua prudentia. qr omne opus com¬
mendat humana iusticia: qͦ legum insti¬
tutio fuerit obseruata. De manifestis e¬
nim solummͦ iudicat. dum occulta cor¬
dium ignorat. S summus arbit̾ longe
alit̾ iudicat. qui magis corda pensat qͣm
oꝑa: qͥ nullũ opꝰ approbat. qd̾ caritas non
commendat. Mandata fili ⁊ ꝓuariis tẽ¬
porib ⁊ ꝑ rerum necessitatibꝰ sepissime
uariantur: s una inom̃ibꝰ caritas ad̾o
queritur. qͣ quicquid agitur gratanter
ado suscipit᷑. sine qͣ qd̾cumq feceris imꝑ¬
um ꝑuidentiã d̾i respicio contͣ hec
que dixisti. sentire me sentio. Quid
enm: Nonne ꝑuidentia d̃i q̃ nunqͣm
fallitur om̃ia antecedit: Nonne sicut
p̾uidit. sic singula facit: Angłm quidẽ
⁊ hominẽ fecit: nec aliter qͣm p̾uidit.
Cecidit autem ruxta ꝑuidentie u̾itatẽ.
q̃ preuidit casurum angłm ⁊ hominẽ.
Puidentia quippe dĩ uera ñ eẽt: si aliqͥd

Expanded text:
quoque tua prudentia, quia omne opus comquoque tua prudentia, quia omne opus commendat humana justitia quo legum institutio fuerit observata. De manifestis enim solummodo judicat, dum occulta cordium ignorat. Sed summus arbiter longe aliter judicat, qui magis corda pensat quam opera, qui nullum opus approbat quod charitas non commendat. Mandata quidem et pro variis temporibus et pro eorum necessitatibus saepissime variantur. Sed una in omnibus charitas a Deo quaeritur, qua quidquid agitur, gratanter a Deo suscipitur, sine qua quodcunque feceris impprovidentiam Dei respicio, contra haec quae dixisti sentire me sentio. Quid enim? Nonne providentia Dei, quae nunquam fallitur, omnia antecedit? Nonne sicut praevidit, sic singula facit? Angelum quidem et hominem fecit, nec aliter quam praevidit. Cecidit autem juxta providentiae veritatem, quae providit casurum angelum et hominem. ovidentia quippe Dei vera non esset, si aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quid iudicia. quid corrigunt sac̾dotes.
quid puniunt potestates: Responsio:¬
osse debes quid a quo. qͣre. quomͦ.
ubi & quando aliquid debeat fieri. Si pret̾¬
qm constat indictum aliquid ab aliquo
fuerit p̾sumptũ. culpabile deprehenditur.
⁊ ab officio corripitur. Priuatis namq seu
publicis ĩstitutionibꝰ. singła moderantur
Res quidem de quibꝰ aliquid contra iusti¬
ciã agendo p̾sumitur. si bene consideres
sine culpa iuenies: unde nonres. s derebꝰ
agendis iniusticiã m̃ito rep̾hendis. agen¬
tem qr indebite fecit. iusticia debite punit:
quem indebite punisset. si debite auctor
egisset. M agnum sane equitatis constat
indicium. qd̾ malum nusqͣm remanet im¬
punitũ:⁊ dum imusta iuste pumunt᷑. ubi¬
q regnare d̾i iusticiã ipsa ꝑfitent᷑. sub qͣ
nec mpuniti remanent. qͥ iustũ iniuste oꝑant᷑.
O d̾ autẽ dic̾tu mirabile ẽ. hoc etiam in ma¬
lo bonum ẽ. qd̾ impunitũ non est. Sciat

Expanded text:
quid judicia? Quid corrigunt sacerdotes, quid judicia? Quid corrigunt sacerdotes, quid puniunt potestates? RESP. Nosse debes quid, a quo, quare, quomodo, ubi, et quando aliquid debeat fieri. Si praeterquam constat indictum aliquid ab aliquo fuerit praesumptum, culpabile deprehenditur, et ab officio corripitur. Privatis namque seu publicis institutionibus singula moderantur. Res quidem de quibus aliquid contra justitiam agendo praesumitur, si bene consideres, sine culpa invenies. Unde non res, sed de rebus agendis injustitiam merito reprehendis. Agentem, quia indebite fecit, justitia debite punit, quem indebite punisset, si debite auctor egisset. Magnum sane aequitatis constat indicium quod malum nusquam remanet impunitum; et dum injusta juste puniuntur, ubique regnare Dei justitiam ipsa profitentur; sub qua nec impuniti remanent qui justum injuste operantur. Quod autem dictu mirabile est, hoc etiam in malo bonum est quod impunitum non est. Sciat
Abbreviated transcription (Latin):
bene omĩa condidit:⁊ bene condita
disponit. Unde quicquid ẽ. quia ideobo¬
num ẽ: quia ab ipso ẽ. Omnis gͦ actio qr
bene disposita ẽ ab auctore summo: bona
quidẽ dicitur. O. uia uero agentis inten¬
tio. hominis dico ut angli. discordat a dõ
ꝑ agente malo mala dicitur actio. q̃ t̾n
bona ẽ pro opifice summo. qui ait. S̾ me
me: nicħ potestis facere. Ipse quidẽ ꝑ ma¬
los quos bene disponit.bonũ assidueo¬
ꝑatur. illisq promala uoluntate bona
iniuste agentib. bonus ipse bene semꝑ
utitur:. Unde nicħ ubiq nisi iuste agit᷑.
Qua ꝓpt̾ quicquid ꝑ eos agitur. qd̾ qͥdẽ
ꝑ eis malũ irre dicitur. recte d̾s id ipfũ
ag̾e. propħis actestantibꝰ declarat᷑. Sic̃
gͦ mali. bonum ag̾e dicuntur. qd̾ ꝑ eos fac̾
d̾s. sic & ipse qui bonus ẽ. mala agere d̾r.
dum ꝑ malos opatur. Uerum ẽ itaq qd̾
nicħ om̾ino nisi bonum agitur. cum d̾s
omnis actio ẽ bona: ut quid leges. ut¬

Expanded text:
bene omnia condidit, et condita bene omnia condidit, et condita bene disponit. Unde quidquid est, ideo bonum est quia ab ipso est. Omnis ergo actio, quia bene disposita est ab auctore summo, bona quidem dicitur. Quia vero agentis intentio, hominis dico vel angeli, discordat a Deo, pro agente malo mala dicitur actio; quae tamen bona est pro opifice summo, qui ait: Sine me nihil potestis facere . Ipse quidem per malos, quos bene disponit, bonum assidue operatur, illisque pro mala voluntate bona injuste agentibus bonus ipse semper utitur. Unde nihil ubique nisi juste agitur. Quapropter quidquid per eos agitur, quod quidem pro eis malum jure dicitur, recte Deus id ipsum agere, prophetis attestantibus, declaratur. Sicut ergo mali bonum agere dicuntur quod per eos facit Deus, sic et ipse, qui bonus est, mala agere dicitur dum per malos operatur. Verum est itaque quod nihil omnino nisi bonum agitur, cum Deusmnis actio est bona, utquid leges, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quicquid facit. Sic sic si benere¬
colis. ammal tuum dum uadit qͦ p̾cipis
bene ambulare fateris. Si autẽ deuiat
ab ea qua intendis uia: deuium male am¬
bulare causaris. ñ quia ñ ambulat. s qr
deuiat. In hoc qd̾ ambulat. actus ẽ. qr de¬
uiat. malus ẽ. M alus quidẽ qr ñ consen¬
tit dn̾o ꝑ eum agenti ⁊ ꝑ nutu fuo sibi sub¬
pifex ꝑ quoscumq prout uult bene sẽꝑ
um te ista prosequentẽ audio. din ⁊
ẽẽ bonum ⁊ bona ag̾e omnia sentio:
s tuis adu̾sa sentenciiᷤ qͦm multa udeo
oum scͥpturis sc̃is intendo. in quibꝰ qd̾ tibi
in aurẽ iux dicere audeo. dm̃ ipsi sibi con¬
tͣrium sentio. Dic̃ enim ꝑ propħam. Faci¬
ens pacem. & creans malum: Ego dñs. Et
alibi. Indurauit dñs corpharaonis. Et ao
pharaonẽ dñs dicit. In hoc ipsum excita¬
in te. Alibi quoq scriptum ẽ. N ẽ malũ
in ciuitate qd̾ dominus ñ fecit. Et cet̾a
huiusmodi. Responsio
Urebro dicimus quia sũme bonus ⁊

Expanded text:
dicitur quidquid facit. Sic sic, si bene recolis, animal tuum, dum vadit quo praecipis, bene ambulare fateris. Si autem deviat ab ea qua intendis via, devium male ambulare causaris, non quia non ambulat, sed quia deviat. In hoc quod ambulat, actus est; quia deviat, malus est. Malus quidem, quia non consentit domino per eum agenti et pro nutu suo sibi subpifex per quoscunque, prout vult, bene semper Cum te ista prosequentem audio, Deum et esse bonum et bona agere omnia sentio. Sed tuis adversa sententiis quam multa video, dum Scripturis sanctis intendo, in quibus, quod tibi in aurem vix dicere audeo, Deum ipsi sibi contrarium sentio. Dicit enim per Prophetam: Faciens pacem, et creans malum, ego Dominus . Et alibi: Induravit Dominus cor Pharaonis . Et ad Pharaonem Dominus dicit: In hoc ipsum excitavi te . Alibi quoque scriptum est: Non est malum in civitate quod Dominus non fecit . Et caetera hujusmodi. RESP. Crebro dicimus quia summe bonus et
Abbreviated transcription (Latin):
on legisti quia u̾itas mengłio dicit.
omĩa ꝑipsum facta sunt.⁊ sine ipso
factum ÷ nichil: Sigͦ ad summum opificẽ
respicimus. bene fit omne qd̾ agitur siue
bonus sit siue malus homo uł angłs ꝑ

Expanded text:
on legisti quia Veritas in Evangelio dicit: on legisti quia Veritas in Evangelio dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Si ergo ad summum opificem respicimus, bene fit omne quod agitur, sive bonus sit, sive malus, homo vel angelus, per
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumpta ẽ: unde ⁊ indefec̾tu ẽ. O. uicqͥd
enim est uł ido ẽ quia sũmũ bonũ ẽ. ⁊ł¬
uł ido quia a summobono conditũ est.
S summũ bonum nullomͦ deficere po¬
test. summũ enim ẽ ⁊ ex illo ẽ quicquid
ẽ. O.d̾ uero a summo bono ẽ fac̾tum est.
ñ quidẽ id ipsum ẽ qd̾ to a quo fac̾tum
ẽ. de nchilo enim ẽ: unde ⁊ indefectu ẽ
nisi inhereat ei qui summe ẽ. O d̾ itaq
ab eo declinat qui summe ẽ. intantũ ip¬
sum non ẽ. in qnͣtum deficit a summo bono
in quo eius ẽẽ est. Est gͦ ei deficere. ipsũ
qui summe ẽ ñ amare. Hoc uitium. Hoc
malum. solius ẽ rationał creature. qd̾ ñ
quidem aliquid s nicħ dicimus ẽẽ: defec¬
tus enim ẽ. seu negligentia ab eo quem
debet amare. uł colere. Hoc enis uitiũ.
hanc culpam. propͥe dicimus malũ ẽe.
s quod iustus iniusta.⁊ bonus ma¬
la faciat. ñ consentio. Responsio¬

Expanded text:
praesumpta est. Unde et in defectu est. Quidquid praesumpta est. Unde et in defectu est. Quidquid enim est, vel ideo est quia summum bonum est, vel ideo quia a summo bono conditum est. Sed summum bonum nullo modo deficere potest. Summum enim est, et ex illo est quidquid est. Quod vero a summo bono factum est, non quidem id ipsum est quod id a quo factum est. De nihilo enim est. Unde et in defectu est, nisi inhaereat ei qui summe est. Quod itaque ab eo declinat qui summe est, in tantum ipsum non est in quantum deficit a summo bono, in quo ejus esse est. Est ergo ei deficere, ipsum qui summe est non amare. Hoc enim vitium, hoc malum, solius est rationalis creaturae; quod non quidem aliquid, sed nihil dicimus esse. Defectus enim est seu negligentia ab eo quem debet amare vel colere. Hoc ejus vitium, hanc culpam proprie dicimus malum esse. ed quod justus injusta et bonus mala faciat, non consentio. RESP. N
Abbreviated transcription (Latin):
dicat quia ncħ sunt: Responsio.
ulla km̾e. nulla uarietas rerũ. seu
uis aliqua maloꝵ diuinũ eu̾tit con¬
silium. N ẽ aliquid qd̾ magna oꝑa dm̃
exquisita in omnes uoluntates eius. p̃pe¬
dire possit: unum habens consiliũ. suꝑ
oꝑa multiplicit̾ uariata. Immobił em̃
mouet mobilia. et̾nus temporalia. indi¬
uisus diuisa. iustus inusta. bonus mala.
Tnͣ quilla siquidẽ eqͥtate. disponit uo¬
luntates rationał creature. Ronas nãq
adiuuat atq remunerat. malas repͥmit &
dampnat. utrasq bene dispensat: utͣsq
ordinat. O ua propt̾ mundus iste sub
eius om̃ipotentia cursu ordinatissimo
regitur. nec ullum alicubi iniustũ inue¬
nitur: cum summa equitas tam ꝑ malos
qm ꝑ bonos bene semꝑ bonum opatur.
Dotestas enim maloꝵ semꝑ ÷ iusta. quia
adño: attingit gͦ a fine usq ad finẽ fortit̾.
⁊ disponit oi̾a suauit̾. Uoluntas eoꝵ sẽꝑ
iniusta ẽ.dum contra summã iusticiã

Expanded text:
dicat quia nihil sunt? RESP. dicat quia nihil sunt? RESP. Nulla certe, nulla varietas rerum seu vis aliqua malorum divinum evertit consilium. Non est aliquid quod magna opera Domini exquisita in omnes voluntates ejus praepedire possit, unum habens consilium super opera multipliciter variata. Immobilis enim movet mobilia, aeternus temporalia, indivisus divisa, justus injusta, bonus mala. Tranquilla siquidem aequitate disponit voluntates rationalis creaturae. Bonas namque adjuvat atque remunerat, malas reprimit et damnat; utrasque bene dispensat, utrasque ordinat. Quapropter mundus iste sub ejus omnipotentia cursu ordinatissimo regitur, nec ullum alicubi injustum invenitur, cum summa aequitas tam per malos quam per bonos semper bonum operatur. Potestas enim malorum semper est justa, quia a Domino. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Voluntas eorum semper injusta
Abbreviated transcription (Latin):
filium dĩ liberati. Uideant quiq̃ dicãt.
qui uociferando asserunt liberũ arbitͥũ
a do̾ datum: ad bonum parit̾ ⁊ ad maliĩ.
P eccando nãq amittitur: amissumq nͥ
ꝑ grãm minime reparatur Decet̾o cum
malum incħ ẽẽ conuincit᷑. ⁊ bonum solũ¬
mͦ eẽ probatur quomͦ libertas arbitrii ad
aliquid parit̾ ⁊ ad incħ data monstrat᷑:
Simplicit̾ t̾n ad utrumq datã concedi¬
mus. ñ ut utrumq seqͣtur. s altero repro¬
bato bonum eligat᷑. sicut de filio uirgi¬
nis ꝑ ysaiã dicitur. B utyrum ⁊ mel come
det ut sciat reprobare malum ⁊ elig̾e bo
qd̃ delibero dicis arbitrio. S certe de
malo qd̾ nicħ sit: nondum me sentire fa¬
teor. Uideo enim contra p̾ceptum diuine
legis. seu contra instituta iusticie om̃ipo¬
tentis. homicidia. rapinas. incendia. pas¬
simq impudicicias. ⁊ his similia as¬
sidue fieri. Nunquid non ista manifeᷤᷤ¬
te fiunt: Quis tam insam capitis ẽ. ut

Expanded text:
Filium Dei liberati. Videant quid dicant Filium Dei liberati. Videant quid dicant qui vociferando asserunt liberum arbitrium a Deo datum ad bonum pariter et ad malum. Peccando namque amittitur, amissumque nisi per gratiam minime reparatur. De caetero cum malum nihil esse convincitur, et bonum solummodo esse probatur, quomodo libertas arbitrii ad aliquid pariter et ad nihil data monstratur? Simpliciter tamen ad utrumque datam concedimus, non ut utrumque sequatur, sed altero reprobato, bonum eligatur; sicut de Filio Virginis per Isaiam dicitur: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bo quod de libero dicis arbitrio. Sed certe de malo, quod nihil sit, nondum me sentire fateor. Video enim contra praeceptum divinae legis, seu contra instituta justitiae omnipotentis homicidia, rapinas, incendia, passimque impudicitias, et his similia assidue fieri. Nunquid non ista manifeste fiunt? Quis tam insani capitis est ut