comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Post resurrectionẽ
uero focto uniuerso
completo que iudicio
altera maclorũ : utraq:
tamen & cngelorũ
& hominũ istis uolun¬
tacs illis facultcs non
poterit ulla eẽ peccan¬
di uel ulla conditiomo¬
riendi: istis incc& na
uita uere feliciterq
uiuentib: illis infeli¬
citer in ce&nce mor te
sine moriendi neces¬
sitacte durcntibus :
quoniaẽ utriq sine
fine sed in becctitu¬
dine isti alius alio pres¬
tabilus: in miseria ue¬
ro illi alius alia intole¬
rtbilus ꝑmanebuNT.
& nulli immo quãplu¬
rimi c&erna decinna¬
torũ poencc̃ & crucia.¬
tłs sine intermissio¬
ne ꝑp&uos humano
mis erantur affectu
ad que ita futurũ eẽ
non credunt: Nã qui¬
dem scripturis diui¬
nis cduerscendo sed
prosuo motu dura quȩ¬
que molliendo: & in le¬
niorẽ flectendo senten¬
terribilus eẽ dicta
quac̃ uerius. non enim
obluisc&ur inquiuNt
misereri ds̃ aut conti¬
nebit in ira suc misen¬
inpsadmo legitur sc̃o
sed dehis sine ullo scru¬
pulo intellegitur qui

Expanded text:
Post resurrectionem vero facto universo completoque judicio,altera malorum; utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permanebunt. nulli, imo quam plurimi, aeternam damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis divinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententerribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua misein psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cd succe capacitatis con¬
siderationẽ reuoccret
hominẽ : uerbo quidẽ
breui: sed re ipscc macg¬
nac ẽ. redditia rationis
si enim hacec non capit :
quis ẽ qui respondeat : dõ :¬
si autem capit. macgis
non inuenit quid respon¬
deat : uid & enim si capit
uni uersum : Genus humanũ
tamen iusto iudidio di¬
uino. incpostatica ra¬
dice dccmnactũ. ut &ic̃¬
si nullus inde libera¬
retur. Nemo recte
poss& dĩ uituperare
iustitic̃: & quiliberantur :
sioportuiss& liberari: ut
expluribus non libera¬
tis cdque in decmnatio¬
ne iustis simaderebictis:
ostenderetur quidi eruis¬
s& uniuersa consꝑaersio :

Expanded text:
is considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspers
Abbreviated transcription (Latin):
non peccass&: acceptura
ꝑ meritũ : quac uis sine¬
gratia nullũ meritũ eẽ
potuiss&: quicc & sipecca¬
tũ in solo erat libero ar¬
bitrio constitutũ. non ta¬
men iustiticce retinen¬
dcce sufficiebat liberũ
arbitriũ : nisi pacsticipa¬
tione immitabilis boni
diuinũ cdiutoriũ p̃bere¬
tur. sicut enĩ mori ẽ. in
hominis potestate cum
uellit : nemo enimẽ qui
non seipsum ut nihil aliꝰ¬
ud dicã: uel non uescen¬
do possit occidere : adte¬
nendcc̃ uero uitam uolun¬
tecs non satest : si cediu¬
toric siue alimentorũ si¬
ue quorũ cũq: tutaminũ
desint sic homo in pecra¬
diso cdse occidendum
relinquendo iustitiam:
retur uita iustiticce pec¬
sũ erat uelle : nisi ille qui
eũ fecerat cdiuuar& :
sed post illã ruincẽ maior
tur. cũ morte peccatum
Nec omnino ꝑ ipsum: seo
ꝑ solcc̃ dĩ gratic̃quȩ in fide
xp̃i posita ẽ liberctur
ut uoluntas ipsc sic̃ scriptũẽ

Expanded text:
non peccasset, acceptura non peccasset, acceptura per meritum: quagratia nec tunc ullum meritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam iretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinam major etur cum morte peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut sc
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim opostebat prius
hominem fieri ut& bene
uelle poss& & male nec
gratis sibene : nec inpu¬
ne simale: postec uero
sic erit ut male uelle non
possit : Nec ideo libero ca¬
rebit arbitrio : multo
quippe lberius erit arbi¬
triũ : quod omnino non po¬
terit seruire peccato: Neq
enim culpanda ẽ uoluntces :
aut uoluntacs non ẽ aut
libera dicen dec non est
quac beccti ẽẽ suolumus ut
ẽẽ miseri non solũ nolumꝰ¬
s ed nequaquã prorsus uel¬
le possumus sicut ergo ani¬
ma nostra. &icc̃ nunc nol¬
le infelicitatẽ. Ita nolle
iniqui tactẽ semꝑ habitura.
ẽ sed ordo p̃termit ten¬
dus non fuit: in quod s̃ uo¬
luit ostendere quã bonũ¬
sit animal rationcle
quod &icm peccare
possit qucc̃uis sit meli¬
us quod peccare non
possit.CX
Sicut minor fuit inmor
tcclitacs: sed tamen fuit
ra sit in quec non possit
mori: illec natura humec¬
na ꝑ didit ꝑliberũ arbi¬
triũ hanc ẽ. acceptura
ꝑ graticẽ ÷ qucc̃ fuerat si

Expanded text:
Sic enim oportebat prius Sic enim oportebat prius homvelle posset, et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonusit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: stalitas, sed tamen fuit ra sit, in qua non possit mori. Illam natura humana perdidit per liberum arbitrium, et hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si
Abbreviated transcription (Latin):
omne hominũ genus in¬
telligere posumus: & quo¬
cumque alio modo intel¬
legi potest dum tamen
credere non cogamur
Aliquid omnipoten tendm̃
uolu isse fieri factum¬
que non eẽ: qui sine ullis
am biguitac tibus si incelo
& in terra sicut eũ ueri¬
tas cantat. omnicc que¬
cumq uoluit fecit pro¬
fecto facere noluit quod¬
cumque non fecit: CUIIi¬
Qua propter & icm
primũ hominem dẽ in
ea scclute quac conditus
erat custo dire uoluiss&
eũ que opostuno tempore
postgenitos filios sine in¬
terpositione mortis ad
melioraꝑ ducere ubi
iam non solũ peccatũ com
mittere : sed nec uolun¬
tatẽ poss& habere peccan¬
di si adpermanen dũ sine
peccatu sicut factus erat
eẽ presciss& : quia uero
eũ male usurũ libero ar¬
bitrio : hoc ẽ peccaturũ
ẽẽ presciebat. ad hoc po¬
tius p̃parauit uoluntactẽ
succ̃ ut bene ipse facer&
etiam demale faciente :
mala non euacu& ur :
sed nihil ominus implere¬
tur omni potentis bona¬

Expanded text:
omne hominum genus inomne hominum genus intelligere possumus: et quocunque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque non fecit. Quapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, mala non evacuaretur, sed nihilominus impleretur omnipotentis bona
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ enĩ eorũ unde
dnm nostrũ ꝑ omnes gen¬
uelit e & ideo feiat quia.
omnipotens uelle in ani¬
ter non potest quod cũ¬
q: uoluerit: Prȩceperat
enĩ apostolus ut orare¬
tur proomnib: homini¬
b: & specicliter ceddide¬
rat proregib & his qui
insublimitate sunt: quipu¬
tacripoterant fecstu &
ance humili tactẽ abere¬
ure : Proinde dicens :
hoc enĩbonũ ẽ. coram sal¬
&ic̃ proteclibus oretur:
stoctim ut desperationem
toller& addidit : quiom¬
nes homines uult scluos
fieri & adagnitionẽ ueri¬
tactis uenire: Hoc quip¬
pe ds̃ bonũ iudicauit ut
oratione humiliũ digncc¬
retur sclutẽ prestare
sublimibꝰ quodutique
iccmuidemus impletum:
Isto locutionis modo & dñs
est usus in euangelio ubi
ait fccris eis: Decimatis
mentam &rutcm. &om¬
ne olus neque enĩ phari¬
sccei & que cumq: aliena
Et omnium ꝑomnes ter¬
rccs alieniginarum om¬
nice holercẽ decimebeN
sicut ergo hic omne olus:
Omne holerum genus
ita illic om nes homines

Expanded text:
e Dominum nostrum per omnes genvelit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque voluerit? Praeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et tianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram saletiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ unceque digna ẽ uel
requie uel erumna pro
eo quod sostitaẽ in car¬
Ieque negandũ est de¬
functorũ animas piȩ¬
tacte suorũ uiuentiũ re¬
leuari cũ pro illis sacrifi¬
tiũ medicctoris offestur
uel elimosinȩ in ecclesia
fiunt sed eis haec pro¬
sunt quicũ uiuerent hȩc
sibi ut posteac possent
prod eẽ meruerunt :
est enim quid c̃ uiuendi
moris Nec tambonus
ut non requirat ista pꝰ
mostem : Nec tcc̃ malus ut
non ei prosit ista post
mostem: ẽ uero talis in
bono ut his non requirat
& ẽ rursus tedis inmalo
ut nec his uelecet cũ hȩc
uita transierit cdiuua¬
ri : quod circa hic omne
meritũ compcratur quo
leucri quispicc̃ uel grecua
quod hic neglexit cũ obi¬
erit dñm promereri
nonigitur ista quȩ pro
desunctis cõmenden¬
dis frequentat ecclesia
illi ccpostolicȩsunt cduer¬
sac sententice quec dic¬
tũ ẽ omnes enĩnos ad¬
stabimus ante tribunal

Expanded text:
sicut unaquaeque digna est vel sicut unaquaeque digna est vel requie vel eo quod sortita est in carNeque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quolevari quispiam, vel gravariquod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante trib
Abbreviated transcription (Latin):
CXI
homo scilic& rectus me¬
dicctorẽ non opus erat :
cũ uero genus humanũ
peccata longe sepccraue¬
runt adõ ꝑ medicctorẽ
quisolus sine peccatona¬
tus ẽ. uix̃. occisus ẽ re¬
concilicri nos opostebat
dõ usque ad carnis resur¬
rectionẽ inuitac̃ a&̾ncc̃:
ut & humana suꝑbia ꝑ
humilitatẽ dĩ corguere¬
tur acscnacr&urs &
demonstrccr&urho¬
mini qualonge adõre¬
cesserct cũ ꝑ inccerna¬
mini p̃ber&ur : & unige¬
nito suscipiente formã
serui que nihil ante me¬
ruerat fons gratice pan¬
surrectio redemptis pro¬
missc in ipso redemptore
prȩmonstrar&ur &
ꝑ ecndẽ nccturã qucc̃ se
decepisse lcc& cbatur
dicebolus uincer& ur
Nec tamen homo gloric¬
r&ur: neiterũ suꝑbia
nascer&ur & siquidali¬
ud d&cnto medicctoris
sacramento a proficien¬
tib: uideri & dicipotest.
aut tantũ uideri &iã sidi
ci non potest.: ICXII
Lhominis mostẽ & ulti¬
mcc̃ resurrectionẽ inter¬
positũ ẽ : animas abditis
receptaculis contineti.

Expanded text:
t homo rectus, ut et manere homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnamini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panresurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potest. CAPUT Chominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet,
Abbreviated transcription (Latin):
pccenitentic̃ si feciss& :
sed ut omnes homines
omne genus humanũ
intellegamus ꝑ qua scũ¬
que differenticcs distri¬
butũ reges priuctos. no¬
biles ignobiles sublimes
humiles : doctos indoc¬
tos. integri corporis.
debiles ingeniosos tccr¬
di cordes. fcctuos. diui¬
tes. pccuperes. mediocres
macres. femincs insten¬
tes. pueros. adolescentes.
luuenes. seniores. senes
Inlinguis omnib: inmo¬
ribus omnibus. Incesti¬
b: omnibus. in professio¬
nib: omnibus. inuolun¬
arum uaric&ate innu¬
merabili constitutos &
siquid alud differentia

Expanded text:
poenitentiam si fecisset: poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in volunarum varietate innumerabili constitutos, et si qu
Abbreviated transcription (Latin):
cperhoc cũ audimus
& in sacris litteris
legimus quod uelit om¬
nes homines scduos fie¬
ri ÷ qucc̃ uiscertum sit
nobis non omnes sceluos
fieri non tamen ideode¬
bemus omnipotentissims
dĩ uoluntecti cliquid de¬
rogacre. sedita intel¬
legere quod scriptũ ẽ
qui omnes homines uult
scluos fieri. tcc̃ qucc̃ di¬
cer&ur. nullũ homi¬
nẽ fieri scluum. nasi¬
quẽ fieri ipse uoluerit:
Non quod nullus sit ho¬
lus fiat nisiquẽ uelit :¬
& ideo sit rogandus ut
uelit quicc nec esse est
fieri si uoluerit : deoran¬
do quipƿe dõ agebat
apostolus ut hoc dicer&.
si enim intellegimus &
quod in euangelio scrip¬
tũ ẽ. qui in luminatom¬
nẽ hominẽ: Nonquia
nullus ẽ hominũ qui non
inluminetur. sed quia
nisi cbipso nullus in lu¬
mincctur. Aut certe
sic dictũ ẽ : qui uultom¬
nes homines saluosfie¬
ri÷ non quod nullus
hominũ et̃ quẽ sccluũ
fierinoll& : qui uistu¬
tes miraculorũ facere
noluit : apud eos quos
dicit acturos fuisse

Expanded text:
per hoc cum audimus et in sacris Litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvumquem salvum fieri ipse voluerit; non quod nullus fit holus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus id quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
quid inter. sc s̃ indicat.
nisi eiusdem trinae om¬
nipotentiae gloria de¬
monstrata ẽ. Indeitate
triũ ꝑsonarum significa.¬
tio: non autẽ sicut tres
persone ita& tresdi
credendi sunt : sed intrib
personis una diuinitas
predicanda ẽ secundũ
moysi sententiã dicen¬

Expanded text:
quid ter Sanctus indicat, nisi ejusdem trinae Omnipotentiae gloria demonstrata est in deitate trium personarum significatio? Non autem sicut tres personae, ita et tres dii credendi sunt, sed in eis personis una divinitas praedicanda est secundum Moysi sententiam dicen
Abbreviated transcription (Latin):
dere noluerint. sed ausi fuerurt dice¬
re quod hȩc om̃ia humilitatis causa
fiunt. post consum mationẽ scłi nisi se
natura & uoluntate sciret subiectum
& obȩdientem. ut quid se humilia¬
rer ubi ꝓpter homines humilitas ne¬
cessaria non est: Quod autẽ &. post con¬
summationẽ scłi quando illi om̃ia
fuerint subiecta. quia modo natura
quidem omĩa sunt subiecta. ut creatu¬
ra creatori. uoluntate autem ꝓpter li¬
berum arbitrium non om̃ia illi sub-¬
iecta uidemus. tunc uero in die uidi¬
cii quando in nomine ir̃u om̃e ge¬
nu flectetur cȩlestium terrestrium &
infernorum: & om̃is lingua confite¬
bitur quia dñs iũc xp̃c ad głam est
di patris. omĩa sine fine.& uolunta¬
te & natura illi erunt subiecta. &. ipse
post om̃ium subiectionẽ in ea subie-¬
ctione & caritate manens. in qua
semꝑ. & ipse ut filius subiectus erie
er qui illi subdidit omĩa. nullus au-¬
diens xp̃ianus ignoras: quia fides ex

Expanded text:
dere noluerint, sed ausi Tuerint dicedere noluerint, sed ausi Tuerint dicere quod haec omnia humilitatis causa fiunt, post consummationem saeculi, nisi se natura et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines humilitas necessaria non est? Quod autem et post consummationem saeculi, quando illi omnia fuerint subjecta : quia modo natura quidem omnia sunt subjecta, ut creatura Creatori; voluntate autem, propter liberum arbitrium, non omnia illi subjecta videmus: tunc vero in die judicii, quando in nomine Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confitebitur, qui Patris , omnia sine fine, et voluntate et natura illi erunt subjecta: et ipse post omnium sibi subjectionem in ea subjectione et charitate manens, in qua semper, et ipse ut Filius subjectus erit ei qui illi subdidit omnia: nullus audiens christianus ignorat, quia fides ex
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uenit ut ueritatẽ doceret. quia
non est ignorantiȩ doctor. sed uerita-¬
tis magister. ut ipse dixit. Nolite uo
dixerint quia ꝓpter incarnationem
suam humilians se suꝑ terram ꝓpter
homines hȩc loquebatur. ostenda¬
mus illis maiora & firmiora esse illa
testimonia quȩ de subiectione filii
in scripturis sunt posita. de his quȩ
in euangłio aguntur. Si enim ꝓpter
homines supra terram se humiliabat.¬
& non ut obȩdiens & subiectus filius
cum in comꝑabili dilectione &. gr̃arũ
actione patri suo obsequȩbatur. quia
quantum sublimis est in potestate.
tantum humilis est in obsequio: an-¬
teqũa carnem susciperet quare iussꝰ
obaudiuit. & modo sedens ad dexte¬
ram di interpellar ꝓ nobis. & in cor-¬
pore constitutus suꝑ terram in cęlo
se patrem rogaturum promittebat
dicens: & ego rogabo patrem meum
& alium aduocatum dabit uobis:
Et si adhuc in his om̃ibus propter
duritiam & cecitatem cordis sui cre¬

Expanded text:
hoc venit ut veritatem doceret; qui hoc venit ut veritatem doceret; qui non est ignorantiae doctor, sed veritatis magister, ut ipse dixit: Nolite vobdixerint quia propter incarnationem suam humilians se super terram, propter homines haec loquebatur, ostendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filius cum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, tantum humilis est in obsequio: antequam carnem susciperet, quare jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore constitutus super terram in coelo se Patrem rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, et alium advocatum dabit vobis ? Et si adhuc in his omnibus propter duritiam et caecitatem cordis sui cre
Abbreviated transcription (Latin):
scientia ꝙ. de sua subiectione esse locu¬
tum: nos uero xp̃iani credimus patre
imperante & filio obtemperante. Hec
omĩa esse eum locutum dicimus &
ꝓbamus. Quod heretici ex suis dictiᷤᷤ
arguuntur.ꝙ. rep̃henduntur. Si enĩ
se humiliauit. ipsa humilitas eiꝰ
obȩdientiam ostendit. Ipsa uero
obȩdientia alium supra eminentẽ
alium subsistentẽ &. subiectum de¬
clarat: sicut ait apłs humiliauit se
obȩdiens factus patri usq ad mortẽ:
&̾ ipsa humilitas eius ueritas ẽ non
falsitas. Quis enim uł quando sapi¬
ens contentus est se humiliare nisi
habeat maiorem & meliorem. cui fe¬
stinet ꝑ humilitatẽ placereͦ. Et ego
inquit quȩ placita sunt ei facio seꝑ.
Semel enim ante om̃ia scła uolun-¬
tate di natus. ad uoluntatẽ ipsius
om̃ia oꝑatur. Si autẽ se humiliauit.
&. mentitus est: quod absit. Et si ueri-¬
tas mentitur quod impossibile est:
ubi quis quęrat ueritatẽ: Sed ueritas
nec mentitur nec uariatur. qui ob

Expanded text:
scientia, et de sua subjectione esse locutum, nos vero Christiani credimus Patre imperante et Filio obtemperante haec omnia esse eum locutum; dicimus et probamus quod haeretici ex suis dictis arguuntur et reprehenduntur. Si enim se humiliavit, ipsa humilitas ejus obedientiam ostendit: ipsa vero obedientia alium supra eminentem, alium subsistentem et subjectum declarat, sicuti ait Apostolus, Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula voluntate Dei natus, ad voluntatem ipsius omnia operatur. Si autem se humiliavit, et mentitus est, quod absit; et si veritas mentitur, quod impossibile est, ubi quis quaerat veritatem? Sed veritas nec mentitur, nec variatur, qui ob
Abbreviated transcription (Latin):
ic michi queso te. utrũ
d̾s non sit auctor mali. Ãs
Dicam si planum fece¬
ris de quo malo queras.
Duobus enim modis
appellare malum sole¬
mus uno cum male quemq fecisse di¬
cimus. alio cum mali aliquid ẽẽ ꝑ pessũ.
DDe utroq scirecupio. A At si deum
bonum esse nosti. uel credis. neq enim
aliter fas est. male non facit. Rursus si
dm̃ iustum fatemur. nam & hoc nega¬
re sacrilegum est. ut bonis p̃mia. ita
supplicia malis tribuit. quȩ utiq sup¬
plicia patientib mala sunt. Qũa obrẽ
si nemo iniuste pęnas luit. quod ne-¬
cesse est credamus. quandoquid̾e diui¬
na ꝓuidentia hoc uniuersum regi cre¬
dimus. illiꝰ primi generis maloꝵ nullo
modo. huius autẽ secundi auctor ẽ d̾s.
DEst ergo alius auctor illius mali.
cuius dm̃ non esse comꝑtum est. A
Est certe. Non enim nullo auctore
fieri posset. Si autẽ quęris quisnã iste
sir. dici non potest. Non enim unꝰ aliqͥs
est. sed quisq malus sui malefacti auctor

Expanded text:
ic mihi, quaeso te, utrum Deus non sit auctor mali? AUGUSTINUS: Dicam, si planum feceris de quo malo quaeras. Duobus enim modis appellare solemus malum: uno, cum male quemque fecisse dicimus; alio, cum mali aliquid esse perpessum. E. De utroque scire cupio. A. At si Deum bonum esse nosti vel credis, neque enim aliter fas est, male non facit: rursus, si Deum justum fatemur, nam et hoc negare sacrilegum est, ut bonis praemia, ita supplicia malis tribuit; quae utique supplicia patientibus mala sunt. Quamobrem si nemo injuste poenas luit, quod necesse est credamus, quandoquidem divina providentia hoc universum regi credimus, illius primi generis malorum nullo modo, hujus autem secundi auctor est Deus. E. Est ergo alius auctor illius mali, cujus Deum non esse compertum est? A. Est certe: non enim nullo auctore fieri posset. Si autem quaeris quisnam iste sit, dici non potest: non enim unus aliquis est, sed quisque malus sui malefacti auctor
Abbreviated transcription (Latin):
rantiȩ meȩ ne memineris. Semn peceatur¬
tem peccatur.
unt etiam necessitate facta imꝑ¬
banda: ubi uult homo recte face¬
re. ꝙ non potest. Nam unde sunt
illȩ uoces: Non enĩ quod uola fa-¬
cio bonum: sed quod nolo malum
hoc ago. Et illud. Uelle adiacet mi¬
chi: ꝑficere autẽ bonũ non inuenio.
Et illud. Caro concupiscit aduersus
spm̃n. & sp̃s aduersus carnẽ. hȩc enim
inuicem aduersant᷑: ut non ea quȩ
uultis faciatis.:
ed hȩc omĩa hominum sunt ex
illa mortis daminatione uenien¬
tium. Nam si non est ista pęna ho¬
minis. sed natura: nulla ista peccata
sunt. Si enim non recedit᷑ ab eo mo¬
do. quo naturalit̃ factus ẽ. ita ut
melius esse non possir: ea quȩ debet
facit cum hȩc facir. Si autẽ bonus
homo esset: si aliter esset. nunc autẽ

Expanded text:
rantiae meae ne memineris . Sunt etrantiae meae ne memineris . Sunt ette nt etiam necessitate facta improbanda, ubi vult homo recte facere et non potest. Nam unde sunt illae voces: « Non enim quod volo, facio bonum; sed quod odi malum, hoc ago. » Et illud: « Velle adjacet mihi; perficere autem bonum, non » . Et illud: « Caro concupiscit adversus adversus carnem: haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis ? Sed haec omnia hominum sunt, ex illa mortis damnatione venientium: nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est, ita ut melius esse non possit, ea quae debet facit, cum haec facit. Si autem bonus homo esset, si aliter esset; nunc aute
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis: aut iusta ꝓfecto est. aut
iniusta. Si iusta: quisquis ei obtẽpera-¬
uerit. non peccabit. Si iniusta: non ei
obtemꝑet. & non peccabit
N forte uiolenta est.& cogir inuitũ: A¬
Num eadem totiens replicaturi
sumus. Reminiscere suꝑioꝵ quȩ a nobis
tam multa de peccato & uoluntate
libera dicta sunt. Sed si laboriosum ẽ
om̃ia mandare memoriȩ. hoc breuis¬
simum tene. quȩcumq ista causa est
uoluntatis. si non ei potest resisti:. sine
peccato ei cedit᷑. Si autẽ potest: non ei
cedatur &̾ non peccabit᷑.
n forte fallit incautum: Ergo cauear
ne fallatur. An tanta fallacia est. ut
caueri om̃ino non possit: Si ita est. nul¬
la peccata sunt. Quis enim peccat in
eo quod nullo modo caueri potest: Pec¬
catur autẽ. Caueri igitur potest.
t tamen etiam ꝑ ignorantiam facta
quȩdam imꝓbantur. ꝙ corrigenda
iudicantur. sicut in diuinis auctorib
legimus. Ait enim apłs. Miscd̃ĩam
Ait & ꝓpħa. Delicta uiuentutis & igno¬

Expanded text:
luntatis, aut justa profecto est, aut injusta. Si justa, quisquis ei obtemperaverit non peccabit: si injusta, non ei obtemperet, et non peccabitn forte violenta est et cogit invitum? Num eadem toties replicaturi sumus? Reminiscere superiorum, quae a nobis tam multa de peccato et voluntate libera dicta sunt. Sed si laboriosum est omnia mandare memoriae, hoc brevissimum tene. Quaecumque ista causa est voluntatis, si non ei potest resisti, sine peccato ei ceditur: si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. An forte fallit incautum? Ergo caveat ne fallatur. An tanta fallacia est, ut caveri omnino non possit? Si ita est, nulla peccata sunt. Quis enim peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem: caveri igitur potest. 51. Et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam improbantur, et corrigenda judicantur, sicut in divinis auctoritatibus legimus: ait enim Apostolus, Miseriait et propheta, Delicta juventutis et igno
Abbreviated transcription (Latin):
iud igitur impedit: cur huius uitam
non concedamus esse laudabilem: d
Nichil prorsus: immo hortant᷑. uł etiã
cogunt omĩa. AQuid uitã miseram
potes ne ullo modo non iudicare fu-¬
giendam: D Et magnopere quidem
iudico: nichilq aliud agendum existi¬
mo. Aat laudabilem fugiendam
ꝓfecto non putasꝰ:
D Quin etiam appe¬
tendam sedulo existimo. A Non ergo mi¬
sera est: quȩ laudabilis uita est . D hoc
utiq sequitur. ANichil iam quantũ
opinor difficile tibi ut assentiaris re¬
linquitur: eam scilicet quȩ misera non
est. beatam ẽẽ uitam. D Manifestissi¬
mum est. A Placet igitur beatum eẽ
hominem dilectorem bonȩ uoluntatis
suȩ. & prȩ illa contemnentem quodcũq
aliud bonum dicitur. cuius amissio po¬
test accidere etiam cum uoluntas tenen¬
di manet. D Quid ni placeat. qͣuo su

Expanded text:
id igitur impedit cur hujus vitam non concedamus esse laudabilem? E. Nihil prorsus; imo hortantur vel etiam cogunt omnia. A. Quid? vitam miseram potesne ullo modo non judicare fugiendam? E. Et magnopere quidem judico, nihilque aliud agendum existimo. A. At laudabilem non fugiendam profecto putas. E. Quin etiam appetendam sedulo existimo. A. Non ergo misera est quae laudabilis vita est. E. Hoc utique sequitur. A. Nihil jam, quantum opinor, difficile tibi ut assentiaris relinquitur, eam scilicet quae misera non est, beatam esse vitam. E. Manifestissimum est. A. Placet igitur beatum esse hominem dilectorem bonae voluntatis suae, et prae illa contemnentem quodcumque aliud bonum dicitur, cujus amissio potest accidere etiam cum voluntas tenendi manet. E. Quidni placeat, quo su
Abbreviated transcription (Latin):
ilius patrẽ p̾dicat. sp̃s sc̃s filiũ annuntiat.
Orimũ ꝙ p̾cipuũ opus ẽ filii:
genitoris glam reuelare. primũ ꝙ preci
xp̃i dignitatem manifestare.
ilius testis est patris: sp̃s testis est filii.
filius mittitur apatre. spiritꝰ mittit᷑ a filio.
ilius minister ẽ patris: spiritꝰ sc̃s miꝰ¬
nister est filii.

Expanded text:
ilius Patrem praedicat: Spiritus sanctus Filium annuntiat. 12. Primum et praecipuum opus est Filii, genitoris gloriam revelare: primum et praecChristi dignitatem manifestare. 13. Filius testis est Patris: Spiritus testis est Filii. 14. Filius mittitur a Patre: Spiritus mittitur a Filio. 15. Filius minister est Patris: Spiritus sanctus minister est Filii.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc etiam de prudente & temꝑante
responderim. ACur ergo ꝙ quando
sapiens non est non sit insipiens:D
hoc quoq fateor. quando quisq sa¬
piens non est. eum esse insipientẽ. A
Nunc ergo tu quid hoꝵ es: d Quod¬
libet hoꝵ me appelles. nundũ audeo
me dicere sapientem. & ex his quȩ con-¬
cessi uideo esse consequens. ut me in¬
sipientem non dubitem dicere. ANo¬
uit ergo insipiens sapientiam. Non

Expanded text:
hoc etiam de prudente et temperante hoc etiam de prudente et temperante responderim. A. Cur ergo et quando sapiens non est, non sit insipiens? E. Hoc quoque fateor, quando quisque sapiens non est, eum esse insipientem. A. Nunc ergo tu quid horum es? E. Quodlibet horum me appelles, nondum audeo me dicere sapientem; et ex iis quae concessi, video esse consequens ut me insipientem non dubitem dicere. A. Novit ergo insipiens sapientiam. Non
Abbreviated transcription (Latin):
inherere. quod non solum bonum sed
etiam sũmum bonum & beatificum
esse concedo. A Recte sane. etiam ego
plurimum gaudeo.
ed quȩso te. nunquid iam sapien¬
tes & beati sumus. an adhuc eo¬
tendimus. ut id nobis ẽe ꝓueniat:
d fo nos potius tendere existimo. A
Unde ergo ista comp̃hendis. quibus
ueris certisq gaudere te clamas. ꝙ hȩc
ad sapientiam ꝑtinere concedis: an
quisquam insipiens potest nosse sapi-¬
entiam: U Quamdui insipiens ẽ non
potest. A Lu ergo iam sapiens es. aut
nundum nosti sapientiam: d Non
sum quidem adhuc sapiens. Sed nec
insipientẽ me dixerim in quantum no¬
ui sapientiã. q̃m ꝙ certa st̃ ista que noui.
q ad sapientiã ꝑtinere. negare ñ possum
ADic queso te ñne faceberis eũ qui ñ est
iustꝰ iniustũ eẽ. ꝙ qͥ non ẽ prudens impru¬
dentem ẽẽ. & qui non est temperans
intemperantem. an dubitari de his
aliquid potest: D fateor hominem
quando iustus non est iniustum esse.

Expanded text:
inhaerere: quod non solum bonum, sed inhaerere: quod non solum bonum, sed etiam summum bonum, et beatificum esse concedo. 40. A. Recte sane; etiam ego plurimum gaudeo. Sed, quaeso te, numquid jam sapientes et beati sumus? an adhuc tendimus eo, ut id nobis esse proveniat? E. Eo nos potius tendere existimo. A. Unde ergo ista comprehendis, quibus veris certisque gaudere te clamas, et hoc ad sapientiam pertinere concedis? an quisquam insipiens potest nosse sapientiam? E. Quamdiu insipiens est, non potest. A. Tu ergo jam sapiens es, aut nondum nosti sapientiam. E. Non sum quidem adhuc sapiens, sed nec insipientem me dixerim, in quantum novi sapientiam; quoniam et certa sunt ista quae novi, et ad sapientiam pertinere, negare non possum. A. Dic, quaeso te, nonne fateberis eum qui non est justus, injustum esse; et qui non est prudens, imprdentem esse; et qui non est temperans, intemperantem? an dubitari de his aliquid potest? E. Fateor hominem, quando justus non est, injustum esse;
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas d̾s est. Siue ergo illud sit si¬
ue non sit. dm̃ tamen esse negare
non poteris. quȩ nobis erat ad tra-¬
constituta. Nam si te hoc mouet.
quod apud sacroscãm disciplinam
xp̃i infidem recepimus ẽẽ patrem sa-¬
pientiȩ. memento etiam nos hoc in fiõe
accepisse. quod ȩterno patri ȩqualis sit
quȩ ab ipsa genita est sapientia. Unde
nunc nichil quȩrendum est. sed in con¬
cussa fide retinendum. Est enim ds̃ ꝙ
uere summȩq ẽ. quod iam non solũ
indubitatum quantum arbitror fide
retinemus. sed etiam certa. quauis ad¬
huc tenuissima forma cognitionis
attingimus. quod quȩstioni susceptȩ
sufficit. ut cȩtera quȩ ad rem ꝑtinent
explicare possimus. nisi quid habes
ad uersus ista quȩ opponas. D Ego uero
in credibili om̃ino &̃ quam tibi uerbis
explicare non possum. lȩtitia ꝑfusus¬
sum. Accipio ista & clamo esse certissi¬
ma. Clamo autẽ uoce interiore. qua
exaudiri cupio ab ipsa ueritate. ꝙ illi

Expanded text:
veritas Deus est. Sive ergo illud sit, siveritas Deus est. Sive ergo illud sit, sive non sit, Deum tamen esse, negare non poteris: quae nobis erat ad dissconstituta. Nam si te hoc movet quod apud sacrosanctam disciplinam Christi in fidem recepimus, esse Patrem Sapientiae; memento nos etiam hoc in fidem accepisse, quod aeterno Patri sit aequalis quae ab ipso genita est Sapientia. Unde nunc nihil quaerendum est, sed inconcussa fide retinendum. Est enim Deus, et vere summeque est. Quod jam non solum indubitatum, quantum arbitror, fide retinemus, sed etiam certa, quamvis adhuc tenuissima, forma cognitionis attingimus; quod quaestioni susceptae sufficit, ut caetera quae ad rem pertinent, explicare possimus: nisi quid habes adversus ista quod opponas. E. Ego vero incredibili omnino, et quam tibi verbis explicare non possum, laetitia perfusus accipio ista, et clamo esse certissima. Clamo autem voce interiore, qua exaudiri cupio ab ipsa veritate, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
do tantum assit ꝑseuerans uoluntas
fruendi. nec multitudine audientiũ
constipata sedudit uenientes. nec ꝑagi¬
tur tempore. nec migrat locis. nec no¬
cꝰte intercipit᷑. nec umbra intercluditur.
nec sensibus corporis subiacet. De to¬
to mundo ad se conuersis qui diligt̃
eam om̃ibus ꝓxima est. om̃ibus sem¬
piterna. nullo loco est. nusqũa deest.
foris admonet. intus docet. cernen¬
tes se commutat om̃s in melius. a
nullo in deterius cõmutatur. Nullꝰ
cꝑ hoc eam manifestum est Idicat.¬
mentibus nr̃ĩs. quȩ abipsa una fi-¬
unt singulȩ sapientes. & non de ip sod̃ u¬
sa. sed ꝑ ipsam de cęteris uidices. sine
dubitatione eẽ potiorem. Tu autem ISapienti
esse monstrarem: dm̃ te esse confessu-¬
rum. si adhuc nichil eẽt suꝑius. Qũa
tuam concessionẽ accipiens: dixeram.
Satis esser ut hoc demonstrarem. Si
enim est aliquid excellentius: ille po¬
tius ds̃ est. Si autẽ non est: iam ipsa

Expanded text:
do, tantum adsit perseverans voluntas do, tantum adsit perseverans voluntas fruendi, nec multitudine audientium constipata secludit venientes, nec peragitur tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus corporis subjacet. De toto mundo ad se conversis qui diligunt eam, omnibus proxima est, omnibus sempiterna; nullo loco est, nusquam deest; foris admonet, intus docet; cernentes se commutat omnes in melius, a nullo in deterius commutatur; nullust bene. Ac per hoc eam manifestum est mentibus nostris, quae ab ipsa una fiunt singulae sapientes, et non de ipsa, sed per ipsam de caeteris judices, sine dubitatione esse potiorem. CAPUT XV.-- esse monstrarem, Deum te esse confessurum, si adhuc nihil esset superius. Quam tuam concessionem accipiens dixeram satis esse, ut hoc demonstrarem. Si enim aliquid est excellentius, ille potius Deus est: si autem non est, jam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ud eius prius sonat aliud posterius. Et
species om̃is uisibilis tanqũa intume¬
scit ꝑ locos. nec ubiq tota est. ꝙͣ certe
omĩa hȩc auferuntur inuito. & quo¬
minus eis frui possimꝰ. quibusdam
impedimur angustiis. Nam & si
posser esse cuiusqu̾ã suaius cantus
sempiternus. & studiosi eius certatĩ
ad eum audiendum uenirent: coarta¬
rent. sese atq pugnarent de locis. qͣn¬
to plures essent. ut cantanti esset qͥsq
ꝓpinquior. & in audiendo nichil
tenerent manere secum. sed om̃ib
uocibus fugientib tangerent᷑. So
lem istum si uellem intueri. atq id
ꝑtinaciter possem: ꝙ in occasu me
desereret. & subuelaretur nubilo ꝙ
multis aliis obstaculis uoluptatem
uidendi eum inuitus amitterem. Po¬
stremo etiam si ad esser semꝑ suauitas.
et lucis uidenti. ꝙ̃ uocis audienti:
quid magnum ad me ꝑtineret. cum
michi esset commune cum beluis.At
illa ueritatis & sapientiȩ pulchritu¬

Expanded text:
ud ejus prius sonat, aliud posterius; et ud ejus prius sonat, aliud posterius; et species omnis visibilis tanquam intumescit per locos, nec ubique tota est. Et certe omnia haec auferuntur invito, et quominus eis frui possimus, quibusdam impedimur angustiis. Nam et si posset esse cujusquam suavis cantus sempiternus, et studiosi ejus certatim ad eum audiendum venirent, coarctarent sese, atque pugnarent de locis, quanto plures essent, ut cantanti esset quisque propinquior, et in audiendo nihil tenerent manere secum, sed omnibus vocibus fugientibus tangerentur. Solem autem istum si vellem intueri, atque id pertinaciter possem; et in occasu me desereret, et subvelaretur nubilo, et multis aliis obstaculis voluptatem videndi eum invitus amitterem. Postremo etiam si adesset semper suavitas, et lucis videnti, et vocis audienti, quid magnum ad me perveniret, cum mihi esset commune cum belluis? At illa veritatis et sapientiae pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
alicui dicit. Recede. ut etiam ego acce¬
dam. Remoue manus: ut etiam ego¬
amplectar. Om̃s inhereant. Id ipsum
om̃s tangunt. Cibus eiꝰ nulla ex parte
discerpitur. Nichil de illa bibis. quod
ego non possim. Non enim ab eius
communione in priuatum tuum mu-¬
tas aliquid. sed quod tu de illa capis.
& michi in tegrum manet. Quod te in¬
spirat: non expecto ut reddatur abste.
& sic ego inspirer exeo. Non enim aliqͥd
eius aliquando fit cuiusquã uniꝰ. aut
quorumdam proprium. sed simul
Nom̃ib tota est cominunis. Minꝰ ergo
ea quȩ tangimus uł quȩ gustamus.
uł quȩ olfacimus: huic sunt ueritati
similia. s magis ea quȩ audimꝰ & cerni¬
mus. quia q om̃e uerbũ a quib audit᷑ to¬
tũ audit᷑ ab om̃ib. & simul a singłis totũ.
Et species om̃is quȩ ocłis adiacet quanta
uidet᷑ ab uno. tanta & ab alio simul Sed
multũ longo int̾uallo st̃ ista similia Nec tota enĩ
simul sonat quȩlibet uox. quia ꝑ
tempora tenditur. & ꝓducitur. ꝙ ali¬

Expanded text:
alicui dicit: Recede, ut etiam ego accedam; remove manus, ut etiam egoamplectar. Omnes inhaerent, idipsum omnes tangunt. Cibus ejus nulla ex parte discerpitur; nihil de ipsa bibis quod ego non possim. Non enim ab ejus communione in privatum tuum mutas aliquid; sed quod tu de illa capis, et mihi manet integrum. Quod te inspirat non exspecto ut reddatur abs te, et sic ego inspirer ex eo: non enim aliquid ejus aliquando fit cujusquam unius aut quorumdam proprium, sed simul omnibus tota est communis. 38. Minus ergo ea quae tangimus, vel quae gustamus, vel quae olfacimus, huic sunt veritati similia, sed magis ea quae audimus et cernimus: quia et omne verbum a quibus auditur, totum auditur ab omnibus, et simul a singulis totum; et species omnis quae oculis adjacet, quanta videtur ab uno, tanta et ab alio simul. Sed multum longo intervallo sunt ista similia: nec tota enim simul sonat quaelibet vox, quia per tempora tenditur et producitur, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ originalis peccati uinculo tenean¬
tur obstrictȩ. si non ex illa trahunt origi¬
nem quȩ prima peccauit. si eas puras
ab om̃i contagione q ꝓpagine peccati.
peccatrici carni creator infufflat. ne di-¬
catur illi quod sic infufflando eas d̾s effi¬
cit reas: primo de prȩscientia dĩ hanc
opinionẽ munire temptauir. quod eis
p̃pauerat redemptionẽ. in cuiꝰ redẽptio¬
nis sacramento paruuli baptizantur:
ut abluatur originale peccatum. quod
de carne traxerunt. quasi facta sua ds
emendet: quod eas insontes fecerat in¬
quinari. Sed postea quam uentum ẽ ut
de illis loqueretur. quib talinon subue¬
nitur auxilio. ꝙ antequam baptizentur.
expirant. in hoc inquit loco non me qͣsi
auctorem spondeo: sed aliquid de exem¬
plo conicio. Habendam dicimꝰ de infan-¬
tib huiusmodi rationem:. qui p̃destina-¬
ti baptismo. uitȩ p̃sentis antequã rena-

Expanded text:
animae originalis peccati uinculo teneananimae originalis peccati uinculo teneantur obstrictae, si non ex illa trahunt originem, quae prima peccauit, sed eas puras ab omni contagione et propagatione peccati peccatrici carni creator insufflat, ne dicatur illi, quod sic insufflando eas deus efficit reas, primo de praescientia dei hanc opinionem munire temptauit, \'quod eis praeparauerit redemtionem\'. in cuius redemtionis sacramento paruuli baptizantur, ut abluatur originale peccatum, quod de carne traxerunt; quasi facta sua deus emendet, quod eas insontes fecerat inquinari. sed posteaquam uentum est, ut de illis loqueretur, quibus tali non subuenitur auxilio et antequam baptizentur exspirant: in hoc, inquit, loco non me quasi auctorem spondeo, sed aliquid de exemplo conicio. habendam dicimus de infantibus istius modi rationem, qui praedestinati baptismo uitae praesentis, antequa
Abbreviated transcription (Latin):
si peccatrix esse meruit quȩ peccatrix ẽẽ
non potuit: Quid est meruit ꝙ non po¬
tuit: cum mereri hoc non potuisset. nisi
peccatrix fuisset fuisset: Non autẽ fuis-¬
set nisi eẽ potuisset: ut ante omne malũ
meritum peccans. in de sibi meritum fa-¬
ceret. unde ad alia peccata deserente dño
ꝑueniret.An ideo dixit. quȩ peccatrix
esse non potuit: quia nisi in carnẽ ueni-¬
ret peccatrix es se non posset: Quid ergo
merurt ut ibi mitteret᷑ ubi peccatrix
esse posset. quo nisi uenisset. alibi pecca¬
trix esse non posset: dicat quid meruit.
Si enim meruit esse peccatrix. aliquid
iam peccauerat. unde mereret᷑ iterum
uideantur. aut obscura esse iactent᷑. cum
sint aꝑtissima. Neq enĩ dicere debuir.
quod anima meruerit esse peccatrix
ꝑ carnem: cuius nec bonum nec malũ
meritum reꝑire poterat. ante carnem.
Sed ad manifestiora ueniamus. Cũ enim
magnis coartaret᷑ angustiis. quomodo

Expanded text:
si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit? » Quid est « meruit, » et « non potuit; » cum mereri hoc non potuisset, nisi peccatrix fuisset; non autem fuisset, nisi esse potuisset; ut ante omne malum meritum peccans, inde sibi meritum faceret, unde ad alia peccata deserente domino perueuiret? an ideo dixit: quae peccatrix esse non potuit, quia, nisi in carnem ueniret, peccatrix esse non posset ? quid ergo meruit, ut eo mitteretur, ubi peccatrix esse posset, quo nisi uenisset alibi peccatrix esse non posset? dicat, quid meruit. si enim meruit esse peccatrix, aliquid iam peccauerat, unde mereretur iterum uideantur aut obscura esse iactentur, cum sint apertissima. neque enim dicere debuit, quod anima meruerit peccatrix esse per carnem, cuius nec bonum nec malum meritum repperire poterit ante carnem. Sed ad manifestiora ueniamus. cum enim magnis coartaretur angustiis, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ditit. ut ꝑ eam id ẽ ꝑ carnẽ incipiat rena-¬
sci: ꝑ qũa meruerat inquinari. Suꝑius
meritum significauerat bonum ꝑdi¬
tum fuisse ꝑ carnem: nunc autẽ signifi-¬
cat malum meritum. quo factum ẽ ut
ueniret uł mitteret᷑ in carnẽ. dicendo ꝑ
quã meruerat inquinari. Si enim mere¬
tur inquinari: non est utiq meritum
bonum. Dicat quid peccauit antequã
ꝑ carnẽ inquinaret᷑ & ꝑ carnẽ inquina¬
ri mereret᷑. Dicat si potest quod nullomͦ
potest. quia inuenire hic quid uerũ di¬
cat om̃ino non potest. Itẽ aliquanto
post ait. Anima itaq si peccatrix es se
meruit quȩ peccatrix esse non potuit:
tamen neq in peccato remansit. quia in
xp̃o p̃figurata in peccato esse non debuit.
sic̃ esse ñ potuit. Rogo te frat̾ putasne ista
saltẽ postea legisti. & considerasti. & qͥd in re-¬
citatiõe laudaueris.ł un pꝰ recitationẽ grãs egeris
cogitasti: Quid est obsecro te. anima itaq

Expanded text:
dicit: ut per eam, id est per carnem, incipiat renadicit: ut per eam, id est per carnem, incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. superius meritum significauerat bonum perditum fuisse per carnem, nunc autem significat malum meritum, quo factum est, ut ueniret uel mitteretur in carnem dicendo: per quam meruerat inquinari; si enim meretur inquinari, non est utique meritum bonum. dicat quid peccauit, antequam per carnem inquinaretur, ut per carnem inquinari mereretur; dicat, si potest, quod nullo modo potest, quia inuenire hic quid uerum dicat omnino non potest. Item aliquanto post ait: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia Christo praefigurata, in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit » . Rogo te, frater, putasne ista saltem postea legisti et considerasti, et quid in recitante laudaveris, vel unde post recitationem gratias egeris cogitasti? Quid est, obsecro te, « Anima itaque