comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ab heber enimiseptimage¬
nerationenatus ẽ habra¬
hami siergosuꝑ abrahã
uel ipse abraham hebreor
dictur ẽ s ined ubio hebrei
ab hebernuncupantur :
si autẽ non legitur super
abraham dictor hebreor
sed post abraham noniã
utiq: exheber sed abra.¬
hamdicuntur he brerqͥ
pecumfilii abr aham pri¬
mohoc nomine appella¬
tinor cantur ⁊̃ ingenesi
enimios ef& fratrereiur
hebreisunt appellatĩ
Scienter enim abrahaifue¬
re quidesiria discendirs&.
inchana an & multiplica¬
tur fuisr& fidei caura Iom¬
nib: copus refesturrex &
ꝓph&a appellatus & pat̃
multarumgentiu qui
cum tricentis decemaocto
uir is uernaculis suis quin¬
q: reger confoderit T Qina
nomin angulo hec gesta:
& dictasunt : ut laterent
eos qui ex seminiẽius erut
hebreo r nuncuparunt ⁊
Ordinis ergo & meriti fuit
abrahae ut caput fier & hir
qui ex eo traducem habene
Dĩ enimiudicio princẽpr &
origoporitur ẽ in t̃racha¬
naan. utexeo. geniti alte¬

Expanded text:
ab Heber enim septima geab Heber enim septima generatione natus est Abraham . Si ergo super Abraham, vel ipse Abraham Hebraeus dictus est; sine dubio Hebraei ab Heber nuncupantur: si autem non legitur super Abraham dictos Hebraeos, sed post Abraham, non jam utique ex Heber, sed ab Abraham dicuntur Hebraei: quippe cum filii Abraham primo hoc nomine appellati noscantur. In Genesi enim Joseph et fratres ejus Hebraei sunt appellati . Scientes enim Abraham fuisse, qui de Syria descendisset in Chanaan , et multiplicatus fuisset, fidei causa omnibus copiis refertus rex et profeta appellatus et pater multarum gentium, qui cum trecentis decem et octo uiris uernaculis suis quinque reges confoderit, quia non in angulo haec gesta et dicta sunt, ut laterent, eos, qui ex semine eius erant, Hebreos nuncuparunt. ordinis ergo et meriti fuit Habrahae, ut caput fieret his qui ex eo traducem habent. dei enim iudicio princeps et origo positus est in terra Chanaan, ut ex eo geniti alte
Abbreviated transcription (Latin):
nale ẽ ÷ & unicuiq
reiexor dium cauradat
quae sit origo ipsius : Vtñ
ab surde nominari aut sub¬
sistere uideatur. sed ut nun¬
cupatiorẽ ostendera quae
caput intellegatur. ẽẽ ip¬
sius nomine :Igitur ratio
hominis ẽ caura quacons¬
tat: Constat aut̃ ex quat¬
tuor elementis. terra
aera. aqua igne. Dõ aue¬
tore dumtaxat. quintus ẽ
aminur quasi auriga: ue
concr&ũ & figuratum cor¬
puragit & quasi imperator
ipsiur ex hocom̃s initium
sumpsimus & eiur nomine
nuncupamur : Hominer¬
enim uocantur ꝓpt̃ humũ¬
÷ unde pat̃ noster forin¬
secur originem hab&: Igit᷑
caura & ratio facit u texno
mine alicuiur c&eris sub¬
sistenter subeo demno¬
mine appellentur ipsũ
significanter in sese : quã¬
obremuideamus sicon¬
gruit sicut quidamputaũ
ex heberdictor ebreor
Vid& enim quantum ad no¬
minis origo discendere :
Anterior . ẽ. enim heber quã
abraham: Quo drierr&
uerum deberent hii quide
tribu hebersunt postipsũ
eodem nomine nuncupari

Expanded text:
nale est et uni cuique rei exordium causa dat, quae sit origo ipsius, ut non absurde nominari aut subsistere uideatur, sed ut nuncupatio rem ostenderet, quae caput intellegatur esse ipsius nominis. igitur ratio hominis est causa qua constat. constat autem ex quattuor elementis, terra aere aqua igne, deo auctore dumtaxat; quintus est animus quasi auriga, ut concretum et figuratum corpus agitet quasi imperator ipsius. ex hoc omnes initium sumpsimus et eius nomine nuncupamur. homineenim uocamur propter humum, unde pater noster forinsecus originem habet. igitur causa et ratmine alicujus caeteri subsistentes sub eodem nomine appellentur, ipsum significantes in sese. Quamobrem videamus si congruit, sicut quidam putant, ex Heber dictos Hebraeos. Videtur enim quantum ad nominis origo descendere; anterior est etenim Heber quam Abraham. Quod si esset verum, deberent hi, qui de tribu Heber sunt, post ipsum eodem nomine nuncupari:
Abbreviated transcription (Latin):
reformatam. docer& prima
causam & beneficium diui¬
numinabrab ꝓñi Cuiiii.¬
emelchis edech legi¬
mus ilibro genes eos:
demelchi sedech simi¬
limodo & inepistuladata
adhebreor Quia obinauit
inquit melchis edech sacer¬
dos dĩsummi abrahȩ reuer¬
tentia caederegum. &ꝓtu¬
lit paner & uinum & obtu¬
litei & benedix eum dicens:
benedictus .ẽ. abraham a
dõ excelro quifecit caelum
& terram quitradidit ini¬
mi costuos inmanustuar :
Etut significar& quid intel¬
legendur ers& idem mel

Expanded text:
reformatam doceret primam causam et beneficium diuinum in Habraham. CVIIII.MELCHISEDECH. Legimus in libro Geneseos de Melchisedech, simili modo et in epistula data ad Hebreos, quia obuiauit, inquit, Melchisedech sacerdos dei summi Abrahae reuertenti a caede regum et protulit panes et uinum et obtulit ei et benedixit eum dicens: benedictus es, Abraham, deo excelso, qui fecit caelum et terram, qui tradidit inimicos tuos sub manus tuas, et, ut significaret, quid intellegendus esset idem Mel
Abbreviated transcription (Latin):
habebit ex hac parte uicto¬
riamnisi qs quiꝑor dinem
redditaratione ostendit
uerum ẽs̃. quod asserit :
ꝗ uienim inunarem pars. ẽ
perdirre dicendus ẽ sun
altera in ae qualis fuerit
inuentus : Namꝓpt̃ sonũ
rimutata .ẽ. littera ut
aebrei ꝓ habrͣ ei dicerent᷑
quia melius sonat Iqmex
iuda non iudai dicunt᷑ sed

Expanded text:
it ex hac parte uictoriam, nisi is qui per ordinem reddita ratione ostendit uerum esse quod asserit. qui enim in una re par est, perdidisse dicendus est, si in altera inaequalis fuerit inuentus; nam propter sonum inmutata est littera, ut Hebrei pro Habraei dicerentur, quia melius sonat, quoniam et ex Iuda non
Abbreviated transcription (Latin):
maturior. aestimat᷑: Itaque uox quaedam est animecorporis
motus : Meminis tis filii quendam amicum cum sedulis seui¬
deretur commendare officiis: hoc solã tamen inderum nonri¬
ceptum. quod gestus eius plurimum. dedeceret: Alterum quon

Expanded text:
maturior aestimatur. Itaque vox quaedam est animi, corporis maturior aestimatur. Itaque vox quaedam est animi, corporis motus. 72. Meministis, filii, quemdam amicum, cum sedulis se videretur commendare officiis; hoc solo tamen in clerum a me non receptum, quod gestus ejus plurimum dedeceret: alterum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ille pharisȩus. quem deformauit prae sumptio. Ideo que oremus
in in corruptione quieti et modesti sp̃s qui est antedm̃ locu¬
ples ut ait petrus Magnaigitur modestia quaecum sit
etiam sui iuris remissior nibil sibi usurpans nibil sibi¬
uindicans et quod aminodo intrauires suas contractior di¬
ues es apuddm̃. apud quem nemodiues. diues est modestia quia¬
di portio est Paulus quoque orationem deferri praecepit
cum uere cundia et sobrietate Primam hanc et quasi prae¬
uam uult esse orationis futurae : ut non glorietur percatoris¬
oratio sed quasi colore pudors obducta: quoplus desert uere¬
cundiae derecordationechlicti. hoc uberi orem mereaturgr¬
tiam: Est etam in ipsomotu gestu: Incessu.tenenda ueretun¬
dia Habitus enimmentis : Incorporis statu cernitur : bin
homo cordis nostri absconditus : Autleuior. aut iactantior. au
turpidior aut contragrauior & constantior. etpurior . et

Expanded text:
ille Pharisaeus, quem deformavit praesumptio . Ideoque oremus ille Pharisaeus, quem deformavit praesumptio . Ideoque oremus in incorruptione quieti et modesti spiritus, qui est ante Deum locuples, ut ait Petrus . Magna igitur modestia, quae cum sit etiam sui juris remissior, nihil sibi usurpans, nihil vindicans, et quodammodo intra vires suas contractior, dives est apud Deum, apud quem nemo dives. Dives est modestia, quia portio Dei est. Paulus quoque orationem deferri praecepit cum verecundia et sobrietate. Primam hanc et quasi praeviam vult esse orationis futurae, ut non glorietur peccatorisoratio: sed quasi colore pudoris obducta, quo plus defert verecundiae de recordatione delicti, hoc uberiorem mereatur gratiam . 71. Est etiam in ipso motu, gestu, incessu tenenda verecundia. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homo cordis nostri absconditus, aut levior, aut jactantior, aut turbidior: aut contra gravior, et constantior, et purior, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundia pudititiȩ comes. cuius societate castitas ipsa tii¬
ores Bomusenim regenddȩ castitatisbudores comes. quisi pratin
dit etquae prima pericula sunt pudiitiam temerari non sinetbic
prinus in ipso cognitionis ingressu dnimatrim commendat le¬
gentibus Et tam quam testis locu ples dignam quat ad talemunus
oligeretur astruit. quod incubitulo quod sola quod silutata
ab ingelo tacet: et mota est in introitu eius quod ad uirilis sexus
sethumilis praeuere cundia tamen salutantem non resalutauit.
uec ullum res ponsum retulit nisi ubi desuscipienda dñi gene¬
ratione cognouit ut qualitatem effectus disceret non ut sermo¬
nem refelleret : In ipsa oratione nostra multum uerecundia pla¬
cet multum conciliet gratiae apud dm̃ nostrum: Nonne baec prȩ¬
tulit publicanum et commendauit eum. quinec oculos suos au¬
debat ad caelos leuare: Ideo iustificatur magis dni iudicio quam

Expanded text:
verecundia pudicitiae comes, cujus societate castitas ipsa tutiverecundia pudicitiae comes, cujus societate castitas ipsa tutior est. Bonus enim regendae castitatis pudor est comes: qui si se praetendat ad ea quae prima pericula sunt, pudicitiam temerari non sinat. Hic primus in ipso cognitionis ingressu, Domini matrem commendat legentibus, et tamquam testis locuples, dignam quae ad tale munus eligeretur, astruit: quod in cubiculo, quod sola, quod salutata ab angelo tacet, et mota est in introitu ejus, quod ad virilis sexus set humilis, prae verecundia tamen salutantem non resalutavit, nec ullum responsum retulit, nisi ubi de suscipienda Domini generatione cognovit; ut qualitatem effectus disceret, non ut sermonem referret. 70. In ipsa oratione nostra multum verecundia placet, multum conciliat gratiae apud Deum nostrum. Nonne haec praetulit Publicanum, et commendavit enim qui nec oculos suos audebat ad coelum levare? Ideo justificatur magis Domini judicio, quam
Abbreviated transcription (Latin):
indecorum sermo resonet tuus: Speculum enim mentis plerun¬
que in uerbis refulget: Iꝓsum uocissonum librat iodestia no
cuiusque offendat aurem uox fortior: Denique in ipso canendi
genere prima disciplina uerecunda est Immoetiam in omni
usulo quendi ut sensim quis aut psallere aut canere. aut postreno
loqui incipiat. Vt uerecunda principia commendent processum:
Silentium quoque ipsum inquo est reliquarum uir tutum otiũ
maximus actus uerecundiae est: Denique si aut infantiae pu¬
tatur aut superbiae probro datur. siuerecundiae ducitur la¬
di: Tacebat inpericulis susanna. Et grauius uerecundiae quĩ
uitae damꝰnum putabat: Nec arbi trabatur periculo pudoris tu¬
endam salutem: Dõ soli loquebatur. cui poterat casta uerecun¬
dia loqui Refugiebat ora intueriuirumn: Est enim et in oculis
uere cundia. ut nec uidere uiros femina nec uideri uelit : Neq
enim quis solu̾is quauahanc laudem castitatis putet: Est enim

Expanded text:
indecorum sermo resonet tuus. Speculum enim mentis plerumindecorum sermo resonet tuus. Speculum enim mentis plerumque in verbis refulget. Ipsum vocis sonum librat modestia, ne cujusquam offendat aurem vox fortior. Denique in ipso canendi genere prima disciplina verecundia est: immo etiam in omni usu loquendi; ut sensim quis aut psallere, aut canere, aut postremo loqui incipiat; ut verecunda principia commendent processum. 68. Silentium quoque ipsum, in quo est reliquarum virtutum otium, maximus actus verecundiae est. Denique si aut infantiae putatur aut superbiae, probro datur: si verecundiae, laudi ducitur. Tacebat in periculis Suzanna, et gravius verecundiae, quam vitae damnum putabat, nec arbitrabatur periculo pudoris tuendam salutem. Deo soli loquebatur , cui poterat casta verecundia eloqui: refugiebat ora intueri virorum; est enim et in oculis verecundia, ut nec videre viros femina, nec videri velit. 69. Neque vero quisquam solius hanc laudem 20 castitatis putet. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
iniuuenibus alacritas. lta in ad olescentibus uerecundia. uelut
quadam dote commendatur naturae Erat isaac dñmtimens.
ut pote a brahae indoles deferens patri. usque adeo. ut aduer¬
sus paternam uoluntatem nec mortem recusaret Iosepliquoq
cum somniasset quod sol et luna. et stellae ad orarent eum. sedulo
tamen obsequio deferebat patri. Castus ita ut nesermonem qui¬
dem audire uellet nisi pudicum. Humilis usque ad seruitutem
uerecundus usque ad fugam. patiens usque ad carcerem. Remis¬
sir in iuriae usque ad remunerationem : Cuius tanta ueretundia
suit ut cmprehensus amuliere uestem in manibus eius sugiens
mallet relinquere quam uerecundiam deponere: Moxsesquo¬
que ethieremias electi adno ut oraculadi populo praedi ca¬
rent : quod poterant pergratiam excusabant peruere cun¬
tiae. Quae non solum in factis. sed etiam in ipsis spectatur
sermonibus Nemodum pro grediaris. loquendi: Nequid

Expanded text:
in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut quadam dote commendatur naturae. 66. Erat Isaac Dominum timens, utpote Abrahae indoles, deferens patri usque adeo, ut adversus paternam voluntatem nec mortem recusaret . Joseph quoque cum somniasset quod sol et luna et stellae adorarent eum, sedulo tamen obsequio deferebat patri : castus ita ut ne sermonem quidem audire vellet nisi pudicum: humilis usque ad servitutem, verecundus usque ad fugam, patiens usque ad carcerem, remissor injuriae usque ad remunerationem. Cujus tanta verecundia fuit, ut comprehensus a muliere, vestem in manibus ejus fugiens mallet relinquere, quam verecundiam deponere . Moyses quoque et Hieremias electi a Domino, ut oracula Dei praedicarent populo, quod poterant per gratiam, excusabant per verecuntia, quae non solum in factis, sed etiam in ipsis spectatur sermonibus; ne modum progrediaris loquendi, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
aestimabas quod ad scientiam meam quae gereres nom per¬
uenirent Curtenebas domamea dispiciebas mandata me
Denique denuda proditore haet colligere licet qui et a postolus
inter ceteros electus est. Et loculos pecuniarum quas pau pe¬
ribus erogaret commissos habebat. neuideretur quasi aut in ho¬
norus. aut quasi egenus dnm̃ prodidisse: Et ideo ut iustificare¬
tus in eodñs haec ei contulit ut non quasi in iuria ex as peratur
sed quasi praouaricatus gratia maiori esset offensȩ obnoxiur¬
Quoniamigitur et poenam in probitati. et uirtut fore praemiũ
satis claruit . deofficus aggre diamus dicere. quae nobis ab
ad oles centia spec tanda sunt ut cum aetate ad crescant simul
estigitur bonorum ad oles centum timorem di habore. defirre
parentibus honorem habere senioribus. Cas uitatem tueri non
as pernari humilitatem. diligeredementiam acuerecundiam.
quae ornamenta sunt minori aetati : Vt enim in senibus grauitas

Expanded text:
aestimabas quod ad scientiam meam quae gereres non peraestimabas quod ad scientiam meam quae gereres non pervenirent: cur tenebas dona mea, despiciebas mandata mea . 64. Denique de Juda proditore haec colligere licet, qui et apostolus inter duodecim electus est, et loculos pecuniarum quas pauperibus erogaret, commissos habebat, ne videretur aut quasi inhonorus, aut quasi egenus Dominum prodidisse. Et ideo ut justificaretur in eo Dominus, haec ei contulit; ut non quasi injuria exasperatus, sed quasi praevaricatus gratiam, majori esset offensae obnoxiuQuoniam igitur et poenam improbitati, et virtuti fore praemium satis claruit, de Officiis aggrediamur dicere; quae nobis ab adolescentia spectanda sunt, ut cum aetate accrescant simul. Est igitur bonorum adolescentium timorem Dei habere, deferre parentibus, honorem habere senioribus, castitatem tueri, 19 non aspernari humilitatem, diligere clementiam ac verecundiam, quae ornamento sunt minori aetati. Ut enim in senibus gravitas,
Abbreviated transcription (Latin):
causa ille abundauerit liberis ille fultus honoribus. re¬
uelabitur fortasse : ut dicatur raptori : Diues eras qua
causa aliena rapiebas : egestas non conpulit . in opia non
coegit. Nonne ideo tediuitem feci. ut excusationem habere
non possis : Dicatur etiam potenti: Curnon ad fuisti uidu¬
ae. pupillis quoque in iuriam patientibus Num quid
tuin firmus eras : Num quid non poteras sub uenire : Iden
tefeci potentem. ut non inferres uiolentiam. sed repelleres
Non tibi scriptum est. eripe in iuriam accipientem : Non
scriptum est. pauperem et egenum demanu petcatoris li¬
berate: Dicatur etiam abundanti bberis honoribus
cumulaui salubritatem corporis concessitibi Curnon
secutus es praecepta mea : famulemeus. quid fecitibi
aut quid contris tauite : Nonne egotibi liberos dedi ho¬
nores contuli. salutem donaui: Curme negabas : cur

Expanded text:
ausa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, reausa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, revelabitur. 63. Fortasse ut dicatur raptori: Dives eras, qua causa aliena rapiebas? Egestas non compulit, inopia non coegit. Nonne ideo te divitem feci, ut excusationem habere non possis? Dicatur etiam potenti: Cur non adfuisti viduae, orphanis quoque injuriam patientibus? Numquid tu infirmus eras? Numquid non poteras subvenire? Ideo te feci potentem, ut non inferres violentiam, sed repelleres. Non tibi scriptum est: Eripe injuriam accipientem ? Non tibi scriptum est: Pauperem, et egenum de manu peccatoris liberate ? Dicatur etiam abundanti: Liberis, et honoribus cumulavi te, salubritatem corporis concessi tibi; cur non secutus es praecepta mea? Famule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? Nonne ego tibi liberos dedi, honores contuli, salutem donavi; cur me negabas? Cur
Abbreviated transcription (Latin):
sti igitur qui indelicus. qui in luxuria rapinis quaestibur.
ponoribus studia posuerunt sua spectatores sunt magis
quam proeliatores : Habent lucrum laboris. fructumur¬
tutis non habent. fouent otium astutia et in probitate: ag¬
gerant diuitiarum aceruos. sed exsoluent seram litet nequi¬
hae suae poenam : Horum requies in infernis. Tuauero in
aelo horum domus insepulchro tua in para diso : Vnde
ul dre uigilare eos intumulo iobdixit. quia soporem
quietis habere nom possunt. quem ille dormiuit quiro surrexit
Noliigitur ut paruulus sapere. ut paruulus loqui ut paruulun
cogitare ut paruulus uindicare Ea quae sunt posterioris aeta¬
tis perfectorum est corona: Ex pecta ut ueniat quod perfectũ
esi quando nom persperiem inenigmate. sed facie ad faciem
formam ipsam redo pertȩ ueritatis possis cognos cere.tunc qua
causa ille diues fuerit quierat in probus et raptor alieni. quai

Expanded text:
Isti igitur qui in deliciis, qui in luxuria, rapinis, quaestibus, Isti igitur qui in deliciis, qui in luxuria, rapinis, quaestibus, honoribus, studia posuerunt sua, spectatores magis sunt quam praeliatores. Habent lucrum laboris, fructum virtutis 18 non habent. Fovent otium, astutia et improbitate aggerant divitiarum acervos: sed exsolvent, seram licet, nequitiae suae poenam. Horum requies in infernis, tua vero in coelo: horum domus in sepulcro, tua in paradiso. Unde pulchre vigilare eos in tumulo Job dixit ; quia soporem quietis habere non possunt, quem ille dormivit, qui resurrexit. 62. Noli igitur ut parvulus sapere, ut parvulus loqui, ut parvulus cogitare, ut parvulus vindicare ea quae sunt posterioris aetatis. Perfectorum est corona. Exspecta, ut veniat quod perfectum est, quando non per speciem in aenigmate, sed facie ad faciem formam ipsam redopertae veritatis possis agnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat improbus et raptor alieni, qua c
Abbreviated transcription (Latin):
exultate quoniam mertes ur̃a copiosa est in caelo: Futur¬
non prae sentem. in caclo non in terra mercedẽ promisit es¬
iddendam. Quid alibi poscis quod alibi debetur: quid prȩ¬
ropere coronam exigis anrequam uincas: Quid deter¬
ere puluerem quidrequiescere cupis quid epulari
estis antequam statdium soluatur : Adhuc populus spec¬
at adhuc athletae inscamma sunt ettuiam otium pe
s: Sed fortedicas : cur impii laetantur. Curluxuriant
ur etiam ipsi non mecum laborant : Quoniam qui non
ubscripserint ad coronam non tenentur ad laborem certa¬
ninis qui instadium non descenderint. non sepersundunt
leo non oblinunt puluere. Quos manec gloria spectat
niuria Vnguentati spectare solent. nonde certare Non
blent aestus puluerem imbresque perpeti: Dicant ergo et
psis athlaetae : Venite nobiscum. laborate: Sed responde¬
unt spectatares. No hic interim deuobis iudicamus uos
iutem sine nobis coronae siuiceritis gloriam uindicabitis

Expanded text:
exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelo, exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelo, non preddendam. Quid alibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantur? cur etiam ipsi non mecum laborant? Quoniam qui non subscripserint ad coronam, non tenentur ad laborem certaminis: qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non oblinunt pulvere. Quos manet gloria, exspectat injuria. Unguentati spectare solent, non decertare: non solem, aestus, pulverem, imbresque perpeti. Dicant ergo et ipsis athletae: Venite, nobiscum laborate. Sed respondebunt spectatores: Nos hic interim de vobis judicamus: vos autem sine nobis coronae, si viceritis, gloriam vindicabitis. 61.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem seruaui quod reliquum est reposita est mihi iustitiae¬
solum autem mibi. sed etiam his quidiligunt aduentum eius
in illa in quit die reddet. non hic: hic autem in laboribus
inpericulis in naufragiis. quasi athleta bonus decertabat
quia sciebat quoniam permultas tribulationes oportet nos
introire in regnum dĩ: Ergo non potest quis premium accipo
nisi legitime certauerit : Nec est gloriosa uictoria nisi ubi
in euangolio. Beati pauperes spũ. qm̃ ipsorum est regni
caelorum Non dixit beati diuites sed pauperes.: Ind
incipit beatitudo iudicio diuino. ubi erumꝰna aestimati
humana. Beati quiesuriunt. quia ipsi saturabuntur. Bea
quilugent quoniam ipsi consolabuntur: Beati miserico¬
am ipsidm uidebunt. Beati quiper secutionem patiuntus
propter iustitiam. quoniam ipsorum esi regnum cacloris
Beatiestis: cumuos maledicent et persequentur et dicent
omne malum aduersum uos propter iustitiam: Gaudete e

Expanded text:
fidem servavi: quod reliquum est, reposita est mihi fidem servavi: quod reliquum est, reposita est mihi solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi in Evangelio ait: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Non dixit: Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt, quia ipsi saturabuntur. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolationem habebuet: beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum; beati estis, cum uos maledicent et persequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et
Abbreviated transcription (Latin):
net potes tatem in seruit mentibus nostris. utea conprebendere
muelit ipse non possit: Duo absoluimus. Et ut arbi tramur.
in incongrue nobis huius modicecidit disputatio: Tertium
inus quaestionis residet huius modi. Curpeccatores abundant
pibus et diuitus. epulentur iugiter sine merore sineluctũ.
istiautem egeant. et afficiantur aut con iugum amissione: aut
berorum: Quibus satis facere debuit illa euangelica parabo
quod diues brsso et purpura induebatur. Et aepulas copi¬
sas exhibebat cotidie. Pauper autem plenus ulcerum demen
eius colligebat reliquias: Post obitum uero utrius que. pau¬
er erat insinu abrahae requiem fouens. diues insuppliciis: Non
euidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mor¬
mmanere : Et reste quia incertamine labor est: post certamen
lis uictoria aliis ig nominia Numquid prius quam cursus
paulus inquit certamen bonum certaui. Cursum consumm aui

Expanded text:
et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere cum velit, ipse non possit? CAPUnon incongrue nobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine moerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum amissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives bysso et purpura induebatur, et epulas copiosas exhibebat quotidie: pauper autem plenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursusPaulus, qui ait: Certamen bonum certavi, cursum consummavi,
Abbreviated transcription (Latin):
ab dita pene tret. Et in fundamenta domus uel secreta conda¬
uia uis caloris eius in rumpat: Quis neget uerna temperie tepe¬
fieri interiora terrarum. quas glacies hiberna cons trinxeru
Norunt ergo arborum occulta uimcaloris uel frigoris ades
ut radices arborum aut urantur frigore. aut fotu solis uires¬
cont: Denique ubi clementia caeli arriserit uarios terre es
indt infructus. Si igur radius solis fundit lumensuum super
mnem terram. Et in ea quat clausasunt inserit Necuertibus
trois aut grauium ualuarum obicibus quo minus pene tree
apeditur. Quomodo non potest intelle gibilis di splendor in
ogitationes hominum et corda semet quae ipse creauit inserere:¬
dea quae ipsefecit non uidet. et fecit ut meliora sint quae que¬
icia sunt et potentiora quam ipse est quiea fecit. ut possint quan¬
ouolunt cognitionem sui operatoris latere : Tantam ergo uirtu

Expanded text:
abdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclaabdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclavia vis caloris ejus irrumpat? Quis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris vel frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terra se fundit in fructus. 56. Si igitur radius solis fundit lumen suum super omnem terram, et in ea quae clausa sunt, se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibus, quominus penetret, impeditur; quomodo non potest intelligibilis Dei splendor in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt, cognitionem sui operatoris latere? Tantam ergo virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
si facta eorum consideremus Ndunt su pra se esse iudicem qui
nihil fallat Nolunt eidare occultorum scientiam. qui metium
occultasua prodisse: Sed etiam dñssciens opera eorum tradis
eos intenebras: Et nocte inquit eritfur. et oculus ad ulteri en¬
uabit tenebras dicens Non considerabut meoculus. ed atibulios
personae posuit suae. Omnis enim quilutem fugit amat tene¬
bras studens latere cumdm̃ latere nom possit. qui intra profia¬
dum abriss. Et inra hominum mentes non solum tractata sedeta
uol uenda cognoscit. Denique et ille quidicit mecelesi astico.
Quis me uidet. et tenebrȩ operiunt me et parietes. quem uereor
quamus in lectosuo positus haet cogitet ubi nom putauerit cor¬
prehenditur. Eterit inquit dedecus quod non intellexerui
timorem dñi. quid autem tamstolidum. quam putare quod dm
quic quam prietereat. Cum sol qui minister luminis est etan

Expanded text:
si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri servabit tenebras, dicens: Non considerabit me oculus: et latibulum personae posuit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundum abyssi, et intra hominum mentes non solum tractata, sed etiam volvenda cognoscit. Denique et ille qui dicit in Ecclesiastico: Quis videt me? Et tenebrae cooperiunt me, et parietes, quem vereor ? quamvis in lecto suo positus haec cogitet, ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, quod non intellexerit timorem Dei . 55. Quid autem tam stolidum, quam putare quod Deum quidquam praetereat; cum sol qui minister luminis est, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ti aliquando sapite: Quiplantauit aurem non audiat. Et qui fin¬
xit oculum non considerat : Qui corripit gentes non arguit.
quid ocet hominem scientiam : Dns scit cogitationes hominum.
quoniam uanae sunt : Qui ea quae uana sunt deprebendit. Ea
quae scã sunt nescit. Et ignorat quod ipse fecit. Potest opus
suum ignorare artifex : homo est et in operesuo latentia de¬
prebendit. Et ds̃ opussuum nescit: Altius ergo prosundum
in opere quam in auctore : Et fecit aliquid quod su pra seesset:
cuius meritum ignoraret auttor. cuius affectum nesciret arbi¬
ter: haet illis. Ceterum nobis satis est ipsius testimonium qui
ait. Egosum scrutans corda etrenes : Et in euangelio ait dñsils̃
quid cogitatis mala in cordibus uestris: scubui enim quod cogra¬
bunt mala denique ei uongelista testatur dicens. Sciebat enim
ilis cogitationes corum: quorum nom poterit sats mouere opinie

Expanded text:
ti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finxit oculum, non considerat? Qui corripit gentes, non arguit, qui docet hominem scientiam? Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Qui ea quaecumque vana sunt deprehendit, ea quae sancta sunt, nescit, et ignorat quod ipse fecit? Potest opus suum ignorare artifex? Homo est, et in opere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo profundum in opere, quam in auctore. Et fecit aliquid quod supra se esset, cujus meritum ignoraret auctor, cujus affectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: Sciebat enim Jesus cogitationes eorum . 54. Quorum non poterit satis movere opinio,
Abbreviated transcription (Latin):
coercenda imperio sorte obuenerint. eosque cauere neu su¬
pita alienarum partium sollicitudine interse bellum exo¬
tent Similiter ergo adserit. quod terrarum curam non habeat sicut
maris uel inferni non habeat: Et quo modo ipsi ex cludunt quos se¬
quuntur poetas. Sequitur illa responsio. utrum dm̃ sioperis sui¬
cura non preterierit. praetereat scientia: Ergo qui plantauit
aurem non audiat. qui finxit oculum non uidet non considerat:
Non prae teriit haecuana opinio scõs prophetas: Denique clauid
inducit eos loquentes quos superbia in superbia inflatos ad se¬
rit : Quid enim tam superbum quam cum ipsi subpeccato sint. alios
indigne ferant peccatores uiuere dicentes. Vsque quo peccatores
dñe usque quo peccatores gloriabuntur. Et in sra. Et dixerunt
non uidebit dñs. neque intelleget ds̃ ia cob: Quibus respondit
propheta dicens: Intellegite nunc insipientes inpopulo. Et stul¬

Expanded text:
coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usucoercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet. Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetas? cura non praeterierit, praetereat scientia. Ergo qui plantavit aurem, non audit: qui finxit oculum, non videt, non considerat? 52. Non praeteriit haec vana opinio sanctos prophetas. Denique David inducit eos loquentes, quos superbia inflatos asserit. Quid enim tam superbum, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccatores vivere, dicentes: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur ? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Quibus respondet propheta dicens: Intelligite nunc insipientes in populo, et stul
Abbreviated transcription (Latin):
cendere pro uidentiam : Et quis operator neglegat opens
sui curim: Quis deserat et destituat. quod ipse condenda
purauit : Sin iuria est regere non ne est maior iniuria fe¬
cisse quam aliquid non fecisse Nulla iniustitia sit. non cur¬
re quod feceris summa inclementia. Quod si autdm̃ creati¬
rem suum ab negant. aut ferarum etbestiarum sehaberi nu¬
inero censent. quid de illis dicamus quihac secondem hap
in iuria ut peromnia iredm̃ ipsi ad serunt. Et omisia in ur¬
tuit eius consistere. uim et maies tatem eius peromnia ele¬
menta pene trare. terras. caclum maria. Et putant in iur¬
am eius simentem hominis quanihil nobis ipse prestantius
dedit penetret. Et diuinae maiestatis ingrediatur scientie
Sedhorom magis trum uelut ebrium et uoluptatis patron
contentum esse finibus. Et prae scripto regnimodo deger
ut poetarum loquuntur fabulae. Quimundum ferunti
ter tresesse diuisum. ut alii caelum aliimare alii inferna

Expanded text:
scendere providentiam. Et quis operator negligat operis scendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero censent: quid de illis dicamus, qui hac se condemnant injuria? Per omnia Deum ire ipsi asserunt, et omnia in virtute ejus consistere, vim et majestatem ejus per omnia elementa penetrare, terras, coelum, maria: et putant injuriam ejus, si mentem hominis qua nihil nobis ipse praestantius dedit, penetret, et divinae majestatis ingrediatur scientia? 50. Sed horum magistrum velut ebrium, et 15 voluptatis patronum, contentum esse finibus, et praescripto regni modo degere, ut poetarum loquuntur fabulae, qui mundum inter tres ferunt esse divisum; ut alii coelum, alii mare, alii inferna
Abbreviated transcription (Latin):
suc cessores suos esse nolit Nulla enimhereditas peccato
ergoimpius ipse sibi poena est : Iustus autem ipsi sibi gra
Ec urique autbonorum aut malorum operum merces
n factam praeterisse uideamur: Quia occurrimus opini¬
ieorum qui uidentes sceleratos quos que diuites. laetos
noratos potentes. Cum plerique iustorum egeant atque
tunt uel nescire actus hominum ut flagitio siputant uel
cit omnia iniquum esse iudicem utbonos egere patiatur
undare in probos Nec supe fluus uelut quidam excursus
it ut opinioni huius modi ipsorum affectus res ponderet
osbeatos iuditant Cum ipsi semiseros putent Arbitra¬
ius enimsum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent.
Q uod decurso procliuȩ aestimo ut refellam cȩtera Et primo
eorum ad sertionem quidm̃ putant curam mundi nequaquan
habere uelut aris totelis asserit usque adlunam eius de¬

Expanded text:
sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum merces nem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant, atque picurei dicunt: vel nescire actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere patiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opinioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent. 48. Quo decurso, proclive aestimo, ut refellam caetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
merens. Cui absolui potest. quinec sibi in nocens est: Diciteh
quit mihi ubi est protectio tabernaculorum eius. signume
eius non inuenietur: Uita et enim facinorosi ut somnium
Aperuit oculos transiuit requies eius euanuit delertati
Nicet ipsa quae uidetur etiam dum uiuunt impiorum req
nsernosit Viuentes enim in inferna descendunt. uides conu¬
moeccatoris. interroga eius conscientiam. Nonne grauius¬
tet omnibus sepulcdris  Intueris laetinam eius et salubri¬
tmmiraris corporis filiorum atque opum abundantiam.
ro spice ulcera et uiuices animat eius et cordis męstitudi¬
in Nam deopibus quid loquar cum legeris quia non in
indantia est uitaeius Cumscias quia et sitibi uideatur di
sibi paupersit. Et ut iudicio suo refellat De multitudi
quoque filiorum et de indolentia quid loquar. cumse ip
lugeat et sine herede futurum iudicet. Cum imitatores

Expanded text:
hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit, mihi, ubi est protectio tabernaculorum ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos, transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes enim in inferna descendunt. 46. Vides convivium peccatoris, interroga conscientiam ejus. Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores
Abbreviated transcription (Latin):
nem in eodem reddidit. subiciens quod extinguatur lucernas
piorum. et futura sit eorum euersio: Non falli dm̃ docto rens¬
pientiae et disciplinae. sed esse ueritatis iudicem Et ideo non
cundum forensem abundantiam aestimandam beatitudinem
gulorum sed secundum imteriorem conscientiam quae in nos¬
tium et flagitiosorum merita discernit Uera atque in cor¬
ta poenarum proemiorumque arbitra: moritur in nocens
potestate simplicitatis suae in abundantia propriae uoluntas
sicut adipe repletam animam gerens, aruero peccator quamo
abundet et delicus diffluat. odoribus flagͥet in amaritus¬
ne animae uitam exigit et ultimum diem claudit nihil eor
quae epulatus fuerit referens boni. Nihil secum auferens
niesse iudicii remunerationem: Ille suo affectubeatus. hiq
ser: Ille suo iudicio absolutus hic reus. ille in exitu laetus

Expanded text:
ionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur lucerna ionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur lucerna impiorum, et futura sit eorum eversio : non falli Deum doctorem sapientiae et disciplinae, sed esse veritatis judicem Ibidem, 22: et ideo non secundum forensem abundantiam aestimandam beatitudinem singulorum; sed secundum interiorem conscientiam, quae innocentium et flagitiosorum merita discernit, vera atque incorrupta poenarum praemiorumque arbitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nihil secum eorum quae epulatus fuerit, boni referens: nihil secum auferens,vini esse judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus,
Abbreviated transcription (Latin):
sirguere quia peccaui Et si argui dignus sum: quia non ex
denti culpa me arguitis sed ex in iurus a estimatis merita de¬
torum uidens ergo infirmus ab undare in iustos successib
osperis. seautem atteri. dicit dño: Discedeame. uiastuas scre
quid prodest quia seruiui mus ipsi: aut quae utilitas quia
prrimus ipsi : inmanibus ipsorum omniabona. opera autẽ
piorum non uidet. Laudatur in platone quod inpolitia sua
uut eum. qui contra iufutiam disputtndi partes recepisset.
s culare ueniam delictorum quae non in pro baret et ueri
eniendi atque ex aminandae disputationis gratiam illã
inpositam personim dicere quod eo usque tullius proba
in ipse in libris quos scripsit derepublica in eam senten¬
ram dicendum putauerit: Quanto antiquior illis iob quibaet pr¬
mis repperito Nec eloquentiae fale randae grania sed ueritat
prohandae praemittenda aestima uit. statimque ipse quaesa¬

Expanded text:
redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede a me, vias tuas scire nolo . Quid prodest, quia servivimus ipsi: aut quae utilitas, quia occurrimus ipsi? In manibus ipsorum omnia bona, opera autem impiorum non videt. 43. Laudatur in Platone, quod in Politia sua 13 posuit eum qui contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae disputationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam dicendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloquentiae phalerandae gratia, sed veritatis probandae, praemittenda aestimavit? Statimque ipse quaest
Abbreviated transcription (Latin):
ait loquere auum q̃decent sanam doctrinam et alibi d¬
tebat autem eum perquem omnia et propter quem omin
multis filus ingloriam adductis. ducem salutis eorus
perpcssionem consummari. Num quid prior panet
num quid aris totelis quiet ipse dispinauit deoffici
it ad sertionem Siergo propter peccata mea haec patior
impii uiuunt: Inuetera uerunt autem et indiuitus semen
um secundum uoluntatem. filii eorum in ocidis domus ipsorũ
indinti Timor autem nus quam: Flagellum autem di non est in ip
haec uidens infirinus. corde exagitatur. et studium auertit
im. cuius dicturus sermones ante scs praemisit iobdicens. Por¬
tme: ego autem loquar deinde rideteme: Nam et si arguor
isi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum:
turus enim sum quod nom probo: Sed ad uos redar guendos
seram sermones iniquos. aut certe quia lta est uersus: quid aute
ꝓ quid ab homine arguorꝰ Hoc est homo mentiens non potest

Expanded text:
ait: Loquere quae decent sanam doctrinam . Et alibi: Decebat autem eum per quem omnia, et propter quem omnia, multis filiis in gloriam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . 31. Numquid prior Panaetius, numquid Aristoteles, qui et ipse disputavit de Officiit assertionem: Si ego propter peccata mea haec patior, Cur impii vivunt? Inveteraverunt autem, et in divitiis semen eorum secundum voluntatem, filii eorum in oculis, domus ipsorum abundant, timor autem nusquam: Flagellum autem a Domino non est in ipsis . 42. Haec videns infirmus corde exagitatur, et studium avertit suum. Cujus dicturus sermones, ante sanctus praemisit Job, dicens: Portate me, ego autem loquar, deinde videte me. Nam et si arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum . Dicturus enim sum quod non probo: sed ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est versus. Quid autem? Numquid ab homine arguor? hoc est, homo me non potest
Abbreviated transcription (Latin):
superius aduertimus: Restat igitur ut spreto patrocinu¬
o uoluptatis aut doloris metu. quorum alterum quasi in¬
sractum est & molliculum: ab terum quasi eiuratum & infirmã
as put : In ipsis doloribus uitã beatam eminere demonstrat.
uod facile doceri potest cum legerimus: Beatiestis cũ uobis ma¬
ledicent & per sequentur : et dicent omnemalum aduersũ uos.
rept iustituam Gaudete & exultato quõ merces uestra copiosa

Expanded text:
superius advertimus . Restat igitur ut spreto patrocinisuperius advertimus . Restat igitur ut spreto patrocinio voluptatis, aut doloris metu quorum alterum quasi infractum et molliculum, alterum quasi eviratum et infirmum despuit, in ipsis doloribus vitam beatam eminere demonstret. Quod facile doceri potest, cum legerimus: Beati estis, cum vobis mapersequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam mercis uestra copiosa
Abbreviated transcription (Latin):
brietatis. Et quõ desolarerum scientia explosa est: uel qu¬
si in anis secundum philosophiae disputationes suꝑfluar
uel quasi semi perfecta sententia : consideremur quae no¬
multiplices & inplicatas atq: confusas uidemus quaestiones ũ¬
philosophiae : Nihil enimbonum scriptura nisi quod ho¬
nestum ad serit : uir tutemque in omni rerum statubeatam
iudicat quaeneq augetur bonis corporis uel externis nes
minuitur aduersis: Nibilq tambeatum. nisi quod apecca¬
to alienum sit. plenum in nocentiae repletum gratiaedĩ:
Scriptũ estenim: Beatus uir qui non abiit in consilio im¬
piorum : & inuia peccatorum non ftrtit. & incathedra pesti¬
lentiae non sedit Sed inlege dnĩ fuit uoluntas eius. It alibi
Beati in matulati inuia. qui ambulant in legednĩ : In no¬
centia igitur & scientia: beatum fatiunt: bonae quoque
operationis mertedem esse beatitudinom uitae actornae

Expanded text:
obrietatis. CAPUT obrietatis. CAPUT si inanis secundum Philosophiae disputationes superfluas, vel quasi semiperfecta sententia; consideremus quam enomultiplices et implicatas atque confusas videmus esse quaestiones Philosophiae. Nihil enim bonum Scriptura nisi quod honestum asserit, virtutemque in omni rerum statu beatam judicat, quae neque augeatur bonis corporis, vel externis, neque minuatur adversis: nihilque tam beatum, nisi quod a peccato alienum sit, 73 plenum innocentiae, repletum gratiae Dei. Scriptum est enim: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit: sed in lege Domini fuit voluntas ejus . Et alibi: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . 9. Innocentia igitur et scientia beatum faciunt. Bonae quoque operationis mercedem esse beatitudinem vitae aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
tir & commodat : disponȩt sermones suos inuidicio. Quia
in sacculum non comino uebitur: In memoria aeterna erit ius¬
is. Et infra. Dis persit dedit pauperibus iustitiaeius ma¬
net in acternum. Habet ergo uitam aeternam fides quia
funda mentum estbonum: Habent & bona facta: quiauir
iustus et dictis & rebus probatur : Namsi ex ercitatur sit
in sormonibus & desidiosus in operibus. prudentiam suã
factis refellit: Etgrauius est scire quid facias net secuse
quod faciendum cognoueris: Contra quoq: strenuum esse
inoperibus affectum infidum itaest acsi uitioso sun ddu¬
merto paledra culminum uelis eleuare fastigia. Qio dolus
extruxeris plus corruit : quia sine monimento fidei. bonaopes
non possunt manere : In fidastatio inportu nauem perforat
& harenosum solum cito caedit: nec potest inpositar aedific¬
tionis sustinere onera : Ibiergo plenitudo premii. ubiuira¬
tum perfectio : & quaedam in factis atq dictis ae qualitas p¬

Expanded text:
tur et commodat, disponet sermones suos in judicio; quia tur et commodat, disponet sermones suos in judicio; quia in saeculum non commovebitur. In memoria aeterna erit justus . Et infra: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . 7. Habet ergo vitam aeternam fides, quia fundamentum est bonum: habent et bona facta, quia vir justus et dictis et rebus probatur. Nam si exercitatus sit in sermonibus, et desidiosus in operibus, prudentiam suam factis refellit: et gravius est scire quid facias, nec fecisse quod faciendum cognoveris. Contra quoque strenuum esse in operibus, affectu infidum, ita est ac si vitioso fundamento pulchra culminum velis elevare fastigia: quo plus exstruxeris, plus corruit; quia sine munimento fidei bona opera non possunt manere. Infida statio in portu navem perforat, et arenosum solum cito cedit, nec potest impositae aedificationis sustinere onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam in factis atque dictis aequalitas s