comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maledictio. pronobis factus est maledictio. Ab lato autem
omni anathemate habitabit hierus alem secura atque
confidens. & illud inse exprimens. Qui confiditindño.
beatus est Et melius est confiderein dño quam confide¬
re in homines. Dequa securitate & confidentia. hieremi¬
as proph&a commemont. Benedictus erithomo qui
confidit in dño Et haec erit plaga qua ꝑ cuti& dñs omnes
gentes: quae pugnauerunt aduersum hierus alem Tabes¬
c& caro unius cuius que stantis suꝑ pedes suos. & oculieius
contabescent inforaminibus sus. et lingua eorum conta
lem. Tab escent carnes eorum stantium suꝑpedes suos. & ocu¬
li illorum defluent deforaminibus corũ & lingua corumta¬
bes c& inore eorum Quaepas sunc es intgentes quae contraurbẽ
dñi dimi cabunt p̃sens scriptura testatur Stabunt inquit
computrescent & desuis foraminibus excident. Liñ guamag¬
nilo qua quaedĩ populumblas phemabat solu&ur in saniem¬

Expanded text:
maledictio, pro nobis factus est maledictio . Ablato autem maledictio, pro nobis factus est maledictio . Ablato autem omni anathemate, habitabit Jerusalem secura atque confidens, et illud in se exprimens: Qui confidit in Domino, beatus est. Et: Melius est confidere in Domino, quam confidere in homine : de qua securitate et confidentia Jeremias propheta commemorat: Benedictus erit homo, qui confidit in Domino . Et haec erit plaga qua percutiet Dominus omnes gentes, quae pugnaverunt adversum Jerusalem. Tabescet caro uniuscujusque stantis super pedes suos, et oculi ejus contabescent in foraminibus suis, et lingua eorum contablem. Tabescent carnes eorum stantium super pedes suos, et oculi illorum defluent de foraminibus eorum, et lingua eorum tabescet in ore eorum. Quae passurae sint gentes quae contra urbem Domini dimicabunt, praesens Scriptura testatur: Stabunt, inquitcomputrescent, et de suis 926 foraminibus excident; lingua magniloqua, quae Dei populum blasphemabat, solvetur in saniem
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem. ꝑ iat pax inuistutetua. & abundantia in tur¬
qm̃ factus es spesmea turris fostitudinis a facie ini¬
mici. De turre ananehel ꝑ uenimus adregis torcularia
proquibus & trespsalmititulum habent᷑. & dñs dicit¬
in isaia torcular calcaui solus. ut exuber& in illis nostro
uindemia. & ex primamus botros: & rubentia in xp̃is an¬
guine musta calcemus. ut bibamus uinum quod laetificat
corhominis: &sponsadesi derat sponsi sodalibus loquens
Inducitemeincellamuini. ponite suꝑ mecaritatẽ Sinos isti¬
us modi in ebriaitorcularia. habitabimus in hierusa¬
lem. in qua anathema ultra non erit. maledictio uidelic&
& abominatio Vndedicit & apłs: Siquis non amat dnm̃
sit anethema. Etinalio loco. Nemo inspũdiloquens dicit
anathemaihu. Etprofrx trums alute anathema es se cu¬
pit imitari uolens dnm̃ suum qui& ipse cumnones set

Expanded text:
rusalem: 925 Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turrusalem: 925 Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turquoniam factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici . De turre Ananeel pervenimus ad regis torcularia, pro quibus et tres psalmi titulum habent. Et Dominus dicitin Isaia: Torcular calcavi solus , ut exuberet in illis nostra vindemia, et exprimamus botros, et rubentia in Christi sanguine musta calcemus; ut bibamus vinum quod laetificat cor hominis ; et sponsa desiderat sponsi sodalibus loquens: Inducite me in cellam vini, ponite super me charitatem . Si nos istiusmodi inebriarint torcularia, habitabimus in Jerusalem, in qua anathema ultra non erit, maledictio videlicet et abominatio. Unde dicit et Apostolus: Si quis non amat Dominum, sit anathema . Et in alio loco: Nemo in spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu . Et pro fratrum salute anathema esse cupit, imitari volens Dominum suum, qui et ipse cum non esset
Abbreviated transcription (Latin):
git. Etidur comeretrix in prouerbus ut cumque eam acci¬
pere uoluerimus. cuius non quies cunt pedes domi. sed &fo
ris uagatur. aut inomnibus insidiatur angulis platea¬
rum. cum uideritiuuenem in si pientem. non inuitat enĩ
quẽ senserit esse prudentem & maturum senec tute.
de quoscriptum est. canihominis sapientia eius. sta¬
tim ad p̃hendit & osculatur atqueblanditur. & ducit
ad lupanar & inuitat ad coitum. Relinquamus igitur
simulatos angulos. & adfirmos atquerobustos xp̃i an¬
gulos trions camus Ad quos cum ꝑ uenerimus. statim
nobis occurrit turris ananehel. quod inter p̃tatur
gratissimus dĩ Quid enim turres alomonis gratius
est: Dequa adsponsam dicitur. Sicut turris dauid
ceruix tua. quae aedificata est intal phioth. Mille scu¬
ta pendent suꝑ illam. omniaiacula potentium. Hanc
turrem dñs in euangelio aedificari uult. ex pensis pri¬
us & sumptibus supputatis. Et dequadicitur adhie¬

Expanded text:
git: et idcirco meretrix in Proverbiis , utcumque eam accigit: et idcirco meretrix in Proverbiis , utcumque eam accipere voluerimus, cujus non quiescunt pedes domi, sed aut foris vagatur, aut in omnibus insidiatur angulis platearum, cum viderit juvenem insipientem non invitat enim quem senserit esse prudentem et maturum senectute, de quo scriptum est : Cani hominis sapientia ejus , statim apprehendit, et osculatur atque blanditur, et ducit ad lupanar, et invitat ad coitum. Relinquamus igitur simulatos angulos, et ad firmos atque robustos Christi angulos transeamus, ad quos cum pervenerimus, statim nobis occurrit turris Ananeel, quod interpretatur, gratissimus Dei. Quid enim turre Salomonis gratius est? de qua ad sponsam dicitur: Sicut turris David cervix tua, quae aedificata est in Thalphioth: mille scuta pendent super illam: omnia jacula potentium . Hanc turrem Dominus in Evangelio aedificari vult, expensis prius et sumptibus supputatis: et de qua dicitur ad Je
Abbreviated transcription (Latin):
aliudsi in mem finiatur & ꝑuenietus que ad locum postae
orientalis & prioris. usque ad postam angulorum. Auir¬
cetenrs: Statim quo nobis occurrit posta angulorum
ubi angularis lapis est. quem re probauerunt aedifi¬
cantes & factus est in caput anguli. Qui angularis
lapis utrumque parietem conectit. & duos populos
in unum redigit. De quo & dr̃ loquitur ꝑ esaiam. Ecce
ponam insion lapidem angularem lectum & p̃tio sũ
in fundamentis eius. Et qui crediderit in eum non confun¬
detur. Hiclapis angularis & ceceros lapides angula¬
res suꝑ acdificari sibi uoluit ut apłs paulus possitlibe¬
redicere. Aedificati suꝑ fundamentum a postolorum &
proph& arum ipso angularelapide xp̃o iħu. Hos lapi¬
des imitantur heretici. qui omniagloriae & lucri causa
faciunt. &o nentinangulis platearum rectam semitã
relinquentes. Omnis enim angulus rectam lincã frxen¬

Expanded text:
aliud si in MEM finiatur. Et perveniet usque ad locum portae aliud si in MEM finiatur. Et perveniet usque ad locum portae orientalis et prioris, usque ad portam angulorum. A vircaeteras: statimque nobis occurrit porta angulorum, ubi angularis lapis est, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . Qui angularis lapis parietem utrumque connectit, et duos populos in unum redigit , de quo et Deus loquitur per Isaiam: Ecce ponam in Sion lapidem angularem, electum et pretiosum in fundamentis ejus: et qui crediderit in eum, non confundetur . Hic lapis angularis et caeteros lapides angulares superaedificari sibi voluit, ut apostolus Paulus posset libere dicere: Aedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Jesu . Hos lapides non imitantur haeretici, qui omnia gloriae et lucri causa faciunt, et orant in angulis platearum, rectam semitam relinquentes. Omnis enim angulus rectam lineam fran
Abbreviated transcription (Latin):
sus incantico canticorum transilit colles quiminores sunt.
& salit suꝑ montes exclsos. De quibus scriptum est mon¬
tes excelsi ceruis. Sin autem rem̃mori .m alo grxnatum ac¬
cipercuolumus. utrũ queenim apud hebraeos interp̃ta¬
tur. hocdicamus quod fines ecłae de collibus incipiant.
utomnis ordo alesi asticus construatur. De quo supra
diximus quando interp̃tati sumus planctum uni geniti.
& planctum sicut adremmon. Nec hoc ecđa fine contenta¬
est. sed ꝑ ueni& us que ad austrum luceplenissima. Suꝑ
quodudum exposuimus. & nunc id circo reticemus. ne
eadem saepius inculcantes. lectori simus fastidio. Etex¬
altabitur eccła quaecoepit acollibus . & ꝑuenit ad meri¬
diem & habitabit in loco suo. de quo scriptum est. In lo
co pascuȩ ibi me collo cauit A posta beniamin qui inter¬
p̃tatur filius dextenxe. & non filius dierum. ut male
quidam suspicantur. aliud estenim si innũn littenrx̃

Expanded text:
sus in Cantico canticorum transilit colles qui minores sunt, sus in Cantico canticorum transilit colles qui minores sunt, et salit super montes excelsos , de quibus scriptum est: Montes excelsi cervis . Sin autem Remmon, malogranatum accipere volumus utrumque enim apud Hebraeos interpretatur, hoc dicamus, quod fines Ecclesiae de collibus incipiant, ut omnis ordo Ecclesiasticus construatur, de quo supra diximus, quando interpretati sumus planctum unigeniti, et planctum sicut Adadremmon. Nec hoc est Ecclesia fine contenta; sed perveniet usque ad Austrum in luce plenissima, super quo dudum exposuimus. et nunc idcirco reticemus, ne eadem saepius inculcantes, lectori simus fastidio. Et exaltabitur Ecclesia quae coepit a collibus, et pervenit ad meridiem; et habitabit in loco suo, de quo scriptum est: In loco 924 pascuae ibi me collocavit . A porta Benjamin, qui interpretatur filius dexterae, et non filius dierum, ut male quidam suspicantur: aliud est enim si in NUN litteram,
Abbreviated transcription (Latin):
ihs rex fuerit suꝑ omnemternam. dequo ad patrẽ sp̃s
sc̃s loquitur ꝑ proph&am ds̃ iudicium tuũ regida. &
iustitiãtuã filioregis. tunc unus dñs erit. dequoscrip¬
tum est. Scitoteqm̃ dñs ipse est ds̃: & unum nomeneius.
omnipucua religione calcata. Iuxta illud quod prophe¬
nomen sc̃mtuum. Et alibi. Sicut nomentuum ds̃ it a
& laustua suꝑ omnemterurm. Dequo & abacuc loquitur
Laudis eius plenaest terno. Decuius gloria nominis. ip¬
seds̃ loquitur. Abs que me non sci& dm̃ & p̃ter nomen
meum quod magnificatũ est suꝑ omnes. Tunc reuestetar
omnis terur inquah abit aueruntiudaeiusq: ad desestũ¬
idest ad populum gentium : qui prius desestus erat & legis
Nouam non habebat: A gabaausque adremmon hoc est
acolleus que adexcelsum qui adeterrax & dedeserto ad col¬
les & de collibus ad montana consurgimus. Vnde & spon¬

Expanded text:
Jesus rex fuerit super omnem terram, de quo ad Patrem Spiritus Jesus rex fuerit super omnem terram, de quo ad Patrem Spiritus sanctus loquitur per Prophetam: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis : tunc unus Dominus erit, de quo scriptum est: Scitote quoniam Dominus ipse est Deus : Et unum nomen ejus, omni prava religione calcata, juxta illud quod Prophenomen sanctum tuum . Et alibi: Sicut nomen tuum, Deus, ita et laus tua in universa terra : de quo et Abacuc loquitur: Laudis ejus plena est terra . De cujus gloria nominis ipse Deus loquitur: Absque me non scies Deum, et praeter nomen meum, quod magnificatum est super omnes . Tunc revertetur omnis terra, in qua habitavere Judaei usque ad desertuid est, usque ad populum gentium, qui prius desertus erat, et Legis notitiam non habebat: a Gabaa usque ad Remmon, hoc est, a colle usque ad excelsum, quia de terra et de deserto ad colles, et de collibus ad montana consurgimus. Unde et spon
Abbreviated transcription (Latin):
ta beniamin us que ad postam quae dicitur angulorũ
& aturre ananchel non ut gnret & latini malelegunt¬
anamehel usque ad tor culariaregis. quod hebra icescrip¬
rusalem & anathema amplius nonerit. Nullus uidelicet
metus hostilis impetus. Nulla fostni do sed sedebit uella¬
bitabitur hierusalem. a&erna pacerequiescens. Haec iu
sum audire desiderant. Crescite & multiplicamini &re¬
pleteterram. Et prohuius uitae continentia breuique
ieiunio bulbos sibi & uuluas & aues phasidis. et atta genẽ
Nequaquã ionicum sed iudaicum repromittunt. De qui¬
bus uere potest dñs dicere. Nonꝑmanebits p̃s meus in ho¬
minibus istis. quia carnes sunt. Caro enim pugnat con
hannis a pocalrpsin. quae & ipsa spĩtaliter disserenda
est. Nos autem caelestem hierus alem inter p̃temur ec¬
clesiam quae in carne ambulans non uiuit secundum
carnem. cuius municipatus incaedo est. Postquã enĩ dñs

Expanded text:
rta Benjamin, usque ad portam quae dicitur angulorum, rta Benjamin, usque ad portam quae dicitur angulorum, et a turre Ananeel non ut Graeci et Latini male leguntnamael usque ad torcularia regis: quod Hebraice scriprusalem: et anathema amplius non erit: nullus videlicet metus hostilis impetus, nulla formido; sed sedebit vel habitabitur Jerusalem aeterna pace requiescens. Haec Judsum audire desiderant: Crescite et multiplicamini, et replete terram , et pro hujus vitae continentia brevique jejunio, bulbos sibi, et vulvas, et aves Phasidis, et attagenem, nequaquam lonicum, sed Judaicum repromittunt, de quibus vere potest Dominus dicere: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia carnes sunt . Caro enim pugnat contannis Apocalypsim , quia et ipsa spiritualiter disserenda est. Nos autem coelestem Jerusalem interpretemur Ecclesiam, quae, in carne ambulans, non vivit secundum carnem, cujus municipatus in coelo est . Postquam enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
quandorursum exercenda circum cisiosit. & immolan¬
da euictimae & omnia legis p̃cepta seruanda. ut non iu¬
daeixp̃iani sed xp̃iani iudacifiant. In die in quiuntilla
quando xp̃s in hierusalem aurea atque gemmata sederit
regnaturus. Non eruntidola. Nec diuinitatis culturo
diuersa sed erit dñs unus. &reuestetur omnisterra
us que ad solitudinem id est in antiquũ statũ. Ponitq
locorum uocabula. a quolo co usque adquem aedifican¬
da sit hierus alem. De collerem mon hoc enim gabaasonat
ubi arbor maligra nati est : us que ad austra lemplagã
hierus alem: Quod quesequitur : Rama autem in loco
suo ꝑmanebit melius interptatus est aquila & ceteri
qui posuerunt ex altabitur. Rama quippe ex altatio
dicitur: Iuxta illud proph&ale & euangelicum. Vox in ra¬
ma audita est: hoc est in excelsis sonuit. Exaltabitur
taque hierus alem & aedificabitur in loco pristino a po¬

Expanded text:
quando rursum exercenda circumcisio sit, et immolanquando rursum exercenda circumcisio sit, et immolandae victimae, et omnia Legis praecepta servanda, ut non Judaei Christiani, sed Christiani Judaei fiant. In die, inquiunt, illa, quando Christus in Jerusalem aurea atque gemmata sederit regnaturus, non erunt idola nec divinitatis cultura diversa, sed erit Dominus unus, et revertetur omnis terra usque ad solitudinem, id est, in antiquum statum. Ponitque locorum vocabula a quo loco usque ad quem locum aedificanda sit Jerusalem: de colle Remmon hoc enim Gabaa sonat, ubi arbor maligranati est usque ad australem plagam Jerusalem. Quodque sequitur: Rhama autem in loco suo permanebit, melius interpretatus est Aquila et caeteri, qui posuerunt, exaltabitur: Rhama quippe exaltatio dicitur, juxta illud prophetale et Evangelicum: Vox in Rhama audita est, hoc est, in excelsis sonuit . Exaltabitur itaque Jerusalem, et aedificabitur in loco pristino, a po
Abbreviated transcription (Latin):
Indieilla erit dñs unus. & eritnomeneius unum. Etre¬
uestetur omnis tern us que addesestum. decollerem¬
non ad austrum hierusalem. Etex altabitur & hal¬
tabit inlocosuo. A postabeniamin us que ad locũ por¬
tae prioris us que ad postã angulorũ Etaturre ana¬
nehel us que ad tor cularia regis & habitabuntinca & a¬
nathema non erit amplius. sed sed ebit hierus alem secure¬
Septuaginta. In dieilla erit dñs unus & nomen eius unũ
circumiens omnemternem. Et desestum agabaa usque rem¬
mon ad austrum hierusalem. Rama uero in loco ꝑmanebit.
aposta beni aminus que ad portã primã &us que ad por¬
tam angulorum. &us que adturrem anamehel us que
ad torculariaregis. habitabuntinea. & anathema ultiro
nonerit. & habitabit hierus alem confidens. Ex struc¬
tionem urbis hierus alem : Et aquarum egressum deme¬
dio eius quae ad utrumque defluant mare. iuda ei & xp̃i¬
ani iudaizantes ultimo sibi tempore repromittunt.

Expanded text:
In die illa erit Dominus unus, et erit nomen ejus unum: et reIn die illa erit Dominus unus, et erit nomen ejus unum: et revertetur omnis terra usque ad desertum de colle Remmon ad Austrum Jerusalem: et exaltabitur, et habitabitur in loco suo, a porta Benjamin usque ad locum portae prioris, usque ad portam angulorum: et a turre Ananeel usque ad torcularia regis, et habitabunt in ea, et anathema non erit amplius, sed sedebit Jerusalem secura. LXX: In die illa erit Dominus unus, et nomen ejus unum: circuiens omnem terram, et desertum a Gabaa usque Remmon ad Austrum Jerusalem: Rhama vero in loco permanebit, a porta Benjamin, usque ad portam 922 primam, usque ad portam angulorum, et usque ad turrem Anamael, usque ad torcularia regis habitabunt in ea, et anathema ultra non erit, et habitabit Jerusalem confidens. Exstructionem urbis Jerusalem, et aquarum egressum de medio ejus, quae ad utrumque defluant mare, Judaei et Christiani judaizantes, ultimo sibi tempore repromittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nem ternom. quando dicemus. Dñs regnauit ex ult&ter¬
ra. Etiterum. Dicite ingentibus quia dnĩ regnauit. Et¬
enim correxitorbem qui non commouebitur. Aquã
autem uiuam. recte a nobis doctrinã saluatoris ex po¬
sitam scietille quibiberit. & qui s aluatorem audierit
p̃dicantem Siquis biberit ex aqua quã ego daboei. fiet
ineo fons aquaeuiuentis & salientis inuitam a & nam
Etrursum Qui creditinme sicut dixit scriptura de uen¬
treeius egredientur flumina a quacuiuentis. Si cutenĩ
quibiberit dedoctrinaeius. habebitinse fontem uiuentẽ
sic quicredideritineo iuxtaid quod s̃criptuntrũ uocib:
continetur : Flumina aquaeuiuentis egredientur de
uentre illius. Aquas uiuentes multi ad baptis mũ
referunt. Quacinuere &in aestate hoc est inpascha
& inpente costesitientibus largiende sunt quando in¬
plebitur quod scriptum est. Lauamini mundi estote

Expanded text:
nem terram, quando dicemus: Dominus regnavit, exsultet ternem terram, quando dicemus: Dominus regnavit, exsultet terra . Et iterum: Dicite in gentibus, quia Dominus regnavit. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Aquam autem vivam recte a nobis doctrinam Salvatoris expositam, sciet ille qui biberit, et qui Salvatorem audierit praedicantem: Si quis biberit ex aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae viventis, et salientis in vitam aeternam . Et rursum: Qui credit in me sicut dixit Scriptura de ventre ejus egredientur flumina aquae viventis . Sicut enim qui biberit de doctrina ejus, habebit in se fontem viventem: sic qui crediderit in eo, juxta id quod Scripturarum vocibus continetur, flumina aquae viventis egredientur de ventre illius. Aquas viventes multi ad baptismum referunt, quae in vere et in aestate, hoc est, in Pascha et Pentecoste, sitientibus largiendae sunt, quando implebitur quod scriptum est: Lavamini, mundi estote . .
Abbreviated transcription (Latin):
aestate & in hieme erunt. sub auditur: A quae uiuae quȩ
egrediuntur dehierus alem. ut & in pace & in ꝑsecutio¬
nibus istaeuiuentes aquae manare noncessent. Si uequia
septuaginta transtulerunt : In acstate & inuereeita
erit hoc dicamus quod illotem porenon sit hiemps sed
uer aestas que ꝑ p&uo quando uoxturturis audictur
internnnt. & ficus adferent grossossuos. & uineae
florebunt. & hiemps ꝑtiunsibit & pluuia recedet
quia flores apparebunt interna nr̃a ut celebremus pas¬
cha & pente costen. inquib: deterrenis trenseamus ad
caelestia. &omnes fructus nr̃os offen musdõ. Inpha¬
seenim. hiemis finis ueris exordium est Inpente coste:
aestatis principium. quando labores manuum nr̃arũ
& fructuum offerimus dõ. Dehac aestate & uereꝑ p&uo
iustus loquitur addm̃. Tu fabricatus es auronem & solem
aestatem & uertuplas masti. Tunc erit dñsrex suꝑ om¬

Expanded text:
aestate et in hieme erunt, subauditur aquae vivae quae aestate et in hieme erunt, subauditur aquae vivae quae egrediuntur de Jerusalem, ut et in pace et in persecutionibus istae viventes aquae manare non cessent. Sive quia LXX transtulerunt, In aestate et in vere ita erit, hoc dicamus, quod illo tempore non sit hiems, sed ver, aestasque perpetua, quando vox turturis audietur in terra nostra, et ficus afferent grossos suos, et vineae 921 florebunt, et hiems pertransibit, et pluvia recedet,quia flores apparebunt in terra nostra ut celebremus Pascha et Pentecosten, in quibus de terrenis transeamus ad coelestia, et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase enim hiemis finis, veris exordium est; in Pentecoste aestatis principium, quando labores manum nostrarum et fructuum offerimus Deo. De hac aestate et vere perpetuo justus loquitur ad Dominum: Tu fabricatus es auroram et solem, aestatem et ver tu plasmasti . Tunc erit Dominus rex super om
Abbreviated transcription (Latin):
aestatis non conuenit. Cumqueuitales aquae utrumque
mare fuerint in gressae . &amanes aquas dulciflumine
mitigarint tuncerit dñs rex suꝑ omnem teriam. A qua
quac egreditur dehierus alem. hoc est deccđa. doctrinam
indicats aluatoris. Desion enim egreditur lex. & uer¬
bum dnĩ dehierus alem. Iuxta illud quoda libi scriptum
est. Repleta sunt omnia scientiadnĩ. sicut aqua multa
operiens mare. Harum aquarum media pars ib it ad
mare orientale populum circumcisionis qui in aposto¬
lis & ꝑ apłos est electus. & mediũ carum ad marenouis¬
simum ut deoriente & occidente ueniant qui accumbent
cum ab ut ham isa ac &ia cob. Vel ceste orientalemare.
& marenouissimumantellegamus uetus instrumentũ
& nouum quod nisi flumines aluatoris. & sp̃itali eius in¬
tellegentia fuerit dulcontum. amaris simum est: occi¬
dentelitter &spũ uiui ficante Ouodquesequitur. In

Expanded text:
aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque mare fuerint ingressae, et amaras aquas dulci flumine mitigarint: tunc erit Dominus rex super omnem terram. Aqua quae egreditur de Jerusalem, hoc est, de Ecclesia, doctrinam indicat Salvatoris: De Sion enim egreditur lex, et verbum Domini de Jerusalem ; juxta illud quod alibi scriptum est: Repleta sunt omnia scientia Domini, sicut aqua multa operiens mare . Harum aquarum media pars ibit ad mare Orientale, populum Circumcisionis, qui in apostolis et per apostolos est electus; et medium earum ad mare Novissimum, ut de Oriente et Occidente veniant qui accumbent cum Abraham; Isaac et Jacob. Vel certe Orientale mare et mare Novissimum, intelligamus vetus Instrumentum et novum, quod nisi flumine Salvatoris et spirituali ejus intelligentia fuerit dulcoratum, amarissimum est; occidente littera, et spiritu vivificante . Quodque sequitur: In
Abbreviated transcription (Latin):
aestate & inuere eritsic. Eterit dñs in regem suꝑ omnẽ ter¬
irm In illo tempore hoc enim significat dies quae soli nota
est dno in qua non sibi succedent lux & tenebrace. sederit lum̃
ꝑ p&uum. iuxta illud quod in a pocalr psilegimus &ciuitar
non habebit neces sariã lucem solis qm̃ dñs ds̃ omnipotens
lumen eius erit. egredientur a quae uiuentes dehierus alem
dequibus suprc ponentes et echihelis testimonium disputa¬
uimus. Quarum media pars ibit admare orientale quod
mare appellaturmortuum exeo quod nihilinaquis cius
possituiuere : & media pars admarenouis simum. quod ducit
ad acgrptum & faciditora palestinae. Inaestate inquit¬
& in hieme itaerit ut aquae iste quae exibunt dehierus a¬
lem Nec gelu constringantur hiemis. Necaestatis nimio
feruore sicentur: quãquam prohiemeuernum tem¬
pus septuaginta traenstulerint. quod ad distinctionem

Expanded text:
aestate et in vere erit sic: et erit Dominus in regem super omnem teraestate et in vere erit sic: et erit Dominus in regem super omnem terram. In illo tempore hoc enim significat dies quae soli nota est Domino, in qua sibi non succedent lux et tenebrae; sed erit 920 lumen perpetuum, juxta illud quod in Apocalypsi legimus: Et civitas non habebit necessariam lucem solis, quoniam Dominus Deus omnipotens lumen ejus erit Apoc. XXI, 13, egredientur aquae viventes de Jerusalem, de quibus supra ponentes Ezechielis testimonium, disputavimus, quarum media pars ibit ad mare Orientale; quod mare appellatur Mortuum, ex eo quod nihil in aquis ejus possit vivere. Et media pars ad mare novissimum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. In aestate, inquit, et in hieme ita erit, ut aquae istae quae exibunt de Jeruslaem, nec gelu constringantur hiemis, nec aestatis nimio fervore siccentur: quamquam pro hieme vernum tempus Septuaginta transtulerint, quod ad distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgentes. quomodo rursum gentes ambulabunt insplendo¬
rednĩ : Sed illaegentes erunt intenebris quas frigus geluq:
conturxerit. Etillae ambulabunt in luminedñi quae secutae
fuerint reges a postolos. & proph&as. de quibus scriptũ
est Cor regis inmanudñĩ. Digneque intempore uesperi.
hoc est tenebnarum & tristitia e omnium peccatorũ. scĩ r
luxerit. & una & aeternadies Qua esi notaerit dño. ne¬
que enim ignona repoterit quãcreauit. considenen dũ est
quomodo dicat in euangelio. quoddiem illã Nec angeli
Nec filius nouerit. Nisi solus pater. Eterit indieilla exi¬
bunt aquae uiuae dehierusalem Medium earum ad mare
orientale . & medium carum admareno uissimũ In aesta¬
te & in hiemeerunt. Et erit dñs rex suꝑ omnem ternam. Lee
ndie illa egredictur a quauiuadehierus alem media eius pars
admareprimum & media pars admarenouissimũ In

Expanded text:
gentes, quomodo rursum gentes ambulabunt in splendogentes, quomodo rursum gentes ambulabunt in splendore Domini? Sed illae gentes erunt in tenebris quas frigus geluque contraxerit: et illae ambulabunt lumine Domini, quae secutae fuerint reges, apostolos et prophetas, de quibus scriptum est: Cor regis in manu Domini . Denique in tempore vesperi, hoc est, tenebrarum et tristitiae omnium peccatorum, sanctis lux erit, et una et aeterna dies, quae si nota erit Domino neque enim ignorare poterit quam creavit, considerandum est quomodo dicat in Evangelio, quod diem illam nec angeli, nec Filius noverit, nisi solus Pater . Et erit in die illa, exibunt aquae vivae de Jerusalem, medium earum ad mare Orientale, et medium earum ad mare Novissimum: in aestate et in hieme erunt. Et erit Dominus rex super omnem terram. LXX: In die illa egredietur aqua viva de Jerusalem, media ejus pars ad mare primum, et media pars ad mare novissimum: in
Abbreviated transcription (Latin):
pletus. Noneritdux sed frigus &gelu refrigenta
omnium caritate. & p̃multitudinemalorũ quae super¬
uentura sunt friges centibus cunctis. & calorem pristinae
fidei ꝑdentibus: Post quã autem omnes peccatores fri¬
gus suum geluque contixerit. unadieserit atque ꝑpe¬
tua Nequa quã sibi luce & tenebris. dieet noc tesuccedentib
sed ipsedn s̃ erit iuxomnium. De quo isaias plenius. Non
erit in quĩtibi sol inlucem diei : Neque ostus lunae in lumi¬
nabitte ꝑ noctem. sederit tibi dñs lux a ẽna & ds̃tuus
gloriatua Qui & in alio loco clamat adhierus alem In lu¬
minare in luminar ehierus alem uenitenim luxtua suꝑte. &
gloria dĩtui suꝑte osta est. Ecceenim tenebnre & caligo operi¬
ent ternrm suꝑ gentes: suꝑteautem apparebit dñs. & glo¬
riadĩtui suꝑte orta est Etibunt reges inluminetuo & gen¬
tes insplendor&uo. Si caligo & tenebrare operient ternem su

Expanded text:
pletus, non erit lux, sed frigus et gelu, refrigerata pletus, non erit lux, sed frigus et gelu, refrigerata omnium charitate, et prae multitudine malorum quae superventura sunt, frigescentibus cunctis, et calorem pristinae fidei perdentibus. Postquam autem omnes peccatores frigus suum geluque contraxerit, una dies erit atque perpetua: nequaquam sibi luce et tenebris, die et nocte succedentibus; sed ipse Dominus erit lux omnium: de quo Isaias plenius: Non erit, inquit, tibi sol in lucem diei, neque ortus lunae illuminabit te per noctem; sed erit tibi Dominus lux aeterna, et Deus tuus gloria tua . Qui et in alio loco clamat ad Jerusalem: minare, illuminare, Jerusalem: venit enim lux tua super te, et gloria Dei tui super te orta est. Ecce enim tenebrae et caligo operient terram super gentes: super te autem apparebit Dominus, et gloria ejus in te videbitur. Et ibunt reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo . Si caligo et tenebrae operient terram super
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ meus omnes que scĩ cumeo. Sinautem uolucrimus
proeo quod nos diximus fugictis sequi illud quod alii inter¬
p̃testraens tulerunt obturabitur siuer eplebitur uallis
montium meorum: hoc dicemus. quod aduentus dñi sal¬
uatoris duobus inter sepopulis separatis. obturet &re
pleateam uonginem quaeduos populos diuidebat. ut
planauia adsemutuo gnrdiantur. Eter it indie illa non
eridux sed frigus &gelu Eterit dies una quaenota est dño
lux mani feste desecundo saluatoris p̃dicatur aduentu.
et cum nubibus. & uidebit eum omnis oculus. & qui eum
conpunxer̃. Et dñs in cuangelio pronuntiat uenturum
filium hominis in nubibus cadi cum fostitudine & gloria
multa. Veni& autem cum nubibus angelis qui sunt minis¬
tris p̃s. & addiuersa mittuntur officia. & cũ prophe¬
tis atquea postolis. de quibus s̃criptumest. Veritas
us que ad nuber : Cum quedies aduentus eius fueritim¬

Expanded text:
Deus meus, omnesque sancti cum eo. Sin autem voluerimus Deus meus, omnesque sancti cum eo. Sin autem voluerimus pro eo quod nos diximus, fugietis, sequi illud quod alii Interpretes transtulerunt, obturabitur, sive replebitur vallis montium eorum: hoc dicemus, quod adventus Domini Salvatoris, duobus inter se populis separatis, obturet et re pleat eam voraginem quae duos populos dividebat, ut plana via ad se mutuo gradiantur. Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una, quae nota est Domino, lux. Manifeste de secundo Salvatoris praedicatur adventu, et cum nubibus, et videbit eum omnis oculus et qui eum compunxerunt . Et Dominus in Evangelio pronuntiat venturum Filium hominis in nubibus coeli cum fortitudine et gloria multa . Veniet cum nubibus, id est, angelis, qui sunt ministri spiritus, et ad diversa mittuntur officia, et cum prophetis atque apostolis, 919 de quibus scriptum est: Veritas tua usque ad nubes . Cumque dies adventus ejus fuerit im
Abbreviated transcription (Latin):
lonem & occidentem ad sinistram uidelic& separentur . tunc
quicumques c̃s est fugiet aduallem montium dĩ. de quibus su¬
pradiximus templi &sion. duo uidelicet testamenta. qm̃ uo¬
rago illa quae prius fuenaet utrius que montis. tendetur usq
ad asahd hoc estus que ad domum dĩ quacui cina est pane dr¬
so. & caelesti hierusalem & montis cõ in quo tem plum situm
est Et sicut cotempore quo sub otia regeleproso. uehe men¬
tis simus ternremotus mostalium. Corda ꝑterruit. & ter¬
ritos hucilluc quedis ꝑsit : itaduorũ populorum sepanrtio
mentum sibi utrũ que iung&ur. Quod autem dicitus que
asael. idestus que ad proximum hoc significat : luncta
quidem sibi es seduo instrum enta legis & cuangelii. sedita
iuncta ut magis uicina sint quã unita. Multa enim uete¬
ris legis amisimus. & nouaegratiae sus cepimus. Cum
autem hoc fuerit rationeꝑ fectum. tunc ueni& inquit

Expanded text:
lonem, et Occidentem, ad sinistram videlicet separentur, tunc lonem, et Occidentem, ad sinistram videlicet separentur, tunc quicumque sanctus est, fugiet ad vallem montium Dei, de quibus supra diximus, templi et Sion, duo videlicet Testamenta: quoniam vorago illa quae prius fuerat utriusque montis, tendetur usque ad Asael, hoc est, usque ad domum Dei, quae vicina est paradiso, et coelesti Jerusalem, et monti sancto, in quo templum situm est. Et sicut eo tempore quo sub Osia rege leproso vehementissimus terraemotus mortalium corda perterruit, et territos huc illucque dispersit: ita duorum populorum separatio,mentum sibi utrumque jungetur. Quod autem dicitur, usque ad Asael, id est, usque ad proximum, hoc significat, juncta quidem sibi esse duo Instrumenta Legis et Evangelii; sed ita juncta ut magis vicina sint quam unita: multa enim veteris Legis amisimus, et novae gratiae suscepimus. Cum autem hoc fuerit ratione perfectum: tunc veniet, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentiã spiritalẽ . Postquam monsoliuarũ adorientẽ &occidentẽ
Vocatione gentium & abiectione iudaeorum fuerit sepanetus.
rursum alia scissune fiet aquilonis & austri. Aquilo iunge¬
tur occidenti : auster orientali plagae. Adsinistram stabit᷑
circumcisio. add extram populus xp̃ianus. De his duobus
uentis. edesi a loquitur Surge aquilo & ueni austor: Vt
aquiloneuento frigidissimorecedente qui interp̃tatur diabo¬
lus. auster calidus uentus adueniat Quems ponsa ꝑ quirens
ait Vbi pascis ubi cubas in meridie Dequo & ab acuc mrsti¬
celoquitur. Ds̃ dedemanueni&: proquo in hebrico scriptũ
est ab austro idest aluceplenissima. Dequa & alibi psalmista
conclamat. In luminans tuminxbiliter a montibus a uernis
Cum autem tanta fuerit duorum populorũ in toto orbediui sio.
ut alii adorientem & austrum id est add extrrem. alii ad aqui¬

Expanded text:
intelligentiam spiritualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem intelligentiam spiritualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem vocatione Gentium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad sinistram stabit Circumcisio, ad dextram populus Christianus. De his duobus ventis Ecclesia loquitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster , ut Aquilone vento frigidissimo recedente, qui interpretatur diabolus, Auster calidus ventus adveniat, quem sponsa perquirens, ait: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? De quo et Abacuc mystice loquitur: Deus de Themam veniet , pro quo in Hebraico scriptum est: Deus ab Austro, id est, a luce plenissima. De qua alibi Psalmista conclamat: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum populorum in toto orbe divisio, ut alii 918 ad Orientem et Austrum, id est, ad dextram: alii ad Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
austriuorgotendatur. Et fugietis inquitꝰ uallem quae .ẽ. in ter
templum etsion. Hienĩ tẽpli etsion duomontes. dĩ montes appellant᷑
Quia uallis illa montis oliueti quae p̃ruptis hinc atque inde montib:
cingitunusq: ad tẽplimontẽ quis c̃s ẽ suã uoreginẽ trirhet. Tenire¬
motus autem indiebus oziae regis iuda illius temporis tirditur.
quando orias quial tero nomine azariasdicitur. inlicitũ sibisacer¬
dotium uindicareconatus. leprrꝓcussus infronte .ẽ. Dequotemire¬
motu. et in amos principio legimꝰ. Verba amosqui fuit inpastorr¬
libus dethecue. qua euidit suꝑisrł indiebus oriae regis iuda. et indie¬
bus hiegoboam filuio as regis isrł. anteduos annos temiremotus. Deni
que poshic mostuus ẽ rex scelestꝰ ad cuiꝰ impitatẽ eiꝰ om̃ist̃ nocommota ẽ
uiditis aias uisionẽ magnã quã suo uolumini intexuit: Tnenseamꝰ ad

Expanded text:
Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum et Sion. Hi enim templi et Sion duo montes, Dei montes appellantur; quia vallis illa montis Oliveti, quae praeruptis hinc atque inde montibus cingitur, usque ad templi montem qui sanctus est, suam voraginem trahet. Terraemotus autem in diebus Osia regis Juda, illius temporis traditur, quando Osias, qui altero nomine Azarias dicitur, illicitum sibi sacerdotium vendicare conatus, lepra percussus in fronte est , de quo terraemotu et in Amos principio legimlibus de Thecuae quae vidit super Israhel in diebus Oziae regis Iuda et in diebus Hieroboam filii Ioas regis Israhel ante duos annos terque postquam hic mortuus est rex scelestus, ad cujus impietatem omnis terra commota est, vidit Isaias visionem magnam, quam suo volumini intexuit. Transeamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
media pars montis ad aquilonem et media pars eius ad austrum. et re¬
plebitur uallis montium meorum et adiungeturuallis montium usque
ad asael. et replebitur sicut repleta . ẽ a facie tenire motꝰ indieb: oziae
regisiuda. Et ad erit dñs ds̃ meus. et om̃s scĩcum eo. Pro eo quod nosdiximꝰ
obtunibitur siuereplebit᷑ tanstulerunt. Et proeo quod nosposummꝰ.
qm̃ coniungetur uallis montũ usque ad proximum. proproximo.
interp̃tatus . ẽ quem & nos secuti sumus. Dicamus irapappacti¬
Icu .c. ut possint patere quaescripta sunt. Cum mons oliueti grrndi
uonrgine p̃ruptus fuerit. it aut una parsuoneginis ad orientem.
alterr ad occidentem respiciat. repente et in ipsauorrgine excel¬
so exutrirque paste prrerupto. alia uorgorum petur adaquilonẽ
alia ad austrum. et prreruptum quadix gunlum fiet. ut quadm¬
fariam inquattuor plagas. orientis et occidentis. aquilonis et

Expanded text:
media pars montis ad Aquilonem, et media pars ejus ad Austrum. Et obmedia pars montis ad Aquilonem, et media pars ejus ad Austrum. Et obturabitur vallis montium meorum, et adjungetur vallis montium usque ad Asael: et replebitur sicut repleta est a facie terraemotus in diebus Osiae regis Juda, et aderit Dominus Deus meus, et omnes sancti cum eo. Pro eo quod nos diximus, obturabitur, sive replebitur, transtulerunt. Et pro eo quod nos posuimus, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum; pro proximo, interpretatus est, quem et nos secuti sumus. Dicamus παραφραστικῶς ut possint patere quae scripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et
Abbreviated transcription (Latin):
maris uonrgine & magnanimis. Dequa & micheas loquitur. De¬
tit ham inuallem lapidem eius. haud dubium quin hierus alem & fun¬
damenta eius reuelabo. Haec ut in locis difficillimis et ualdeobscuris.
protenuitate uiriũ mũtrũ diximus. Caeterum iuda ei occidentem sequen¬
tes littenrm conantur ostendere stantem dm̃ suꝑ montemoliueti. ec ipsũ
montem induas pastes. eẽ. diuisum . ut contricorientẽ unius pastis
habeat scissunt principium. et alterxpars finem tendat ad occidem¬
tem et in mediõ ualle p̃cipiti alia pars ad aquilonem ad austrũ alia
diuidat᷑. Et sepa nibitur mediũ mentis ad aquilonem et mediũ eiꝰ ad meridiẽ
Etfugietis aduallem montiũmeorũ qm̃ coniungetur uallis montium
usq ad proximũ et fugietis sicut fugistis a facietnre motꝰ indiebioriae
regis iuda. Et ueniet dñs ds̃meus om̃s que scĩcumco . Lxx Et inclinabit

Expanded text:
maris voragine et magna nimis, de qua et Michaeas loquitur: Demaris voragine et magna nimis, de qua et Michaeas loquitur: Detraham in vallem lapides ejus haud dubium quin Jerusalem, et fundamenta ejus revelabo . Haec ut in locis difficillimis et valde obscuris, pro tenuitate virium nostrarum diximus. Caeterum Judaei occidentem sequentes litteram, conantur ostendere, stantem Dominum super montem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem tendat ad Occidentem: et in medio valde  Al. valle praecipiti, alia pars ad Aquilonem, ad Austrum alia dividatur. Et separabitur medium montis ad Aquiloet fugietis ad vallem montium eorum, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum, et fugietis sicut fugistis a facie terraemotus, in diebus Oziae regis Juda, et veniet Dominus Deus meus: omnesque sancti cum eo. LXX: Et inclinabit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Filii tui sicut nouella oliuarum incircuitumensaetuae. Cuius
media pars scindecur adorientem. inqua sunt arbores planta tade
gentibus. De quibus unaloquitur. Ego autem sicutoliua fructi fe¬
nrindomodĩ. Et alter pars scindetur ad occidentem . et marep̃¬
rupto gnendiualde. qui circum cisionis est populus Adquem loquit᷑
perprophetam. Quid dilecta mea indomomea fecit ab ominatio¬
nem  Num quid uota et carnes sanctae. auferentatemalitias.
aut in his effugies: Haec dilecta indomodĩ fecit ab ominationẽ.
ut dĩfilium crucifigeret. et audiret. Oliuamumbrosam etnemo¬
rosam pulchritudinem uocauit dñs nomentuum. & in utiles factis
nemitui qui fircti sunt debonandice. ut nos in locum eorum in se¬
media pars qua e uergit ad occidentem . et salsis atque amaris fluc¬
tibus tunditur. non simpliciter in maries sedicatur. sed in p̃rupta

Expanded text:
tur: Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae . Cujus tur: Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae . Cujus media pars scindetur ad orientem, in qua sunt arbores plantatae de gentibus, de quibus una loquitur: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Et altera media pars scindetur ad Occidentem et mare, praerupto grandi valde, qui circumcisionis est populus, ad quem Deus loquitur per prophetam: Quid dilecta mea in domo mea fecit abominationem? Numquid vota et carnes sanctae auferent a te malitias ; aut in his effugies? Haec dilecta in domo Dei fecit abominationem, 916 ut Dei Filium crucifigeret, et audiret: Olivam umbrosam, et nemorosam pulchritudinem vocavit Dominus nomen tuum; et inutiles facti sunt rami tui, qui fracti sunt de bona radice, ut nos in locum eorum insemedia pars quae vergit ad Occidentem, et salsis atque amaris fluctibus tunditur, non simpliciter in mari esse dicatur, sed in praerupta
Abbreviated transcription (Latin):
tuaut̃ idem es et ꝑmanes: et in epistola ia cobi apud quẽ non .ẽ. tuns¬
mutatio : nunc egreditur & proeliatur sicut indie cestaminis quan¬
dophanronem in mari s ubmersit rubro : Et pro ispheliti copopulo
dimicauit. Et stabunt pedes eius hisquorum misestus fuerit et ne¬
quaquam mouebuntur : Etrursum de eodicipossitiȩ cdñstuba canet
et ambulabit in comminatione inresuae: nec ambulabit declinan¬
te iam sole et uicinis tenebris post meridiem. quod supadam eum
fecisse legimus. Cumques teterit nonstabit in ualle et in locis¬
humilibus. sed in monte qui non infructuosos arbores habeat. ec siluam
sterilem sed ubi oliueta nascuntur quibus aliturlumen aecernum
et soluuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Et ipse monsoli¬
uarum in quostant pedes dñi contrahierus alem est & adorientem
Vndeoritur soliustitiae. illis queo liuis consitus . ẽ. dequibus dici¬

Expanded text:
Tu autem idem es, et permanes . Et in epistola Jacobi: Apud quem non est comTu autem idem es, et permanes . Et in epistola Jacobi: Apud quem non est commutatio : nunc egreditur et praeliatur sicut in die certaminis, quando Pharaonem in mari submersit Rubro, et pro Israelitico populo dimicavit . Et stabunt pedes ejus his quorum misertus fuerit, et nequaquam movebuntur, ut rursum de eo dici possit: Et Dominus tuba canet; et ambulabit in comminatione irae suae . Nec ambulabit, declinante jam sole, et vicinis tenebris post meridiem, quod super Adam eum fecisse legimus . Cumque steterit, non stabit in valle et in locishumilibus, sed in monte, qui non infructuosas arbores habeat, et silvam sterilem; sed ubi oliveta nascuntur, quibus alitur lumen aeternum, et solvuntur infirmitates, et requies lassis tribuitur. Et ipse Olivarum in quo stant pedes Domini, contra Jerusalem est et ad Orientem, unde oritur sol justitiae, illisque olivis consitus est, de quibus dici
Abbreviated transcription (Latin):
nemouiditum quam unigenitus filius qui .ẽ. in sinupatris ipse
namiuit : etiterum: Non qui adm̃ uiditquisquam p̃tereum qui
Sic et hoc quod scriptum .e. Egredie turdñs et proeliabitur. iux¬
tailludaccipiendum quod in aba cuclegimus Egres suser in
salutem populitui. in salutem cum xp̃otuo. Et mmichea
Qui a eccedñs egredietur delocosuo. et descendet & calcabit super
excelsatenire . & consumentur montes sub eum. ualles que scinden¬
tur Inisaiaquoque. Oñs uistutum egredietur. et conteretbellum.
et suscitabit zelum. et clamabit suꝑ hostessuos cum fostitudine
Egredietur ergo ds̃ delocosuo. quando quietẽ et mansuetudinẽ et dem̃tiã
suam pro emendatione peccantiũ rũ perecogitur: Quicum ꝑnatu¬
non sibi sed patientibus quibus amanr tormenta sunt: Istequi a libilo¬
quitur ꝑprophetã ego sumds̃ et non commutor : et tdipsumdicitur.:

Expanded text:
nemo vidit umquam: unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse nemo vidit umquam: unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse narravit . Et iterum: Non quia Deum vidit quisquam, praeter eum qui sic et hoc quod scriptum est, Egredietur Dominus, et praeliabitur, juxta illud accipiendum quod in Abacuc legimus: Egressus es in salutem populi tui, in salutem cum Christo tuo . Et in Michaea: Quia ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendit et calcabit super excelsa terrae, et consumentu 915 montes subtus eum, vallesque scindentur . In Isaia quoque: Dominus virtutum egredietur, et conteret bellum, et suscitabit zelum, et clamabit super hostes suos cum fortitudine . Egredietur ergo Deus de loco suo, quando quietem et mansuetudinem et clementiam suam pro emendatione peccantium rumpere cogitur: qui cum per natunon sibi, sed patientibus, quibus amara tormenta sunt. Iste qui alibi loquitur per prophetam: Ego sum Deus, et non commutor . Et ad ipsum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
indiecestaminis. et stabunt pedes eius indieilla suprt montem oli¬
uarum: qui est contrirhierusalem adorientem: Et scindetur
monsoliuarum ex media paste sui adorientem: Et ad occidentẽ:
prrerupto grandi ualde .lxx. Et egredietur dñs et p̃parr¬
bitur contraegentes illas. sicut indie commissionis et indie
proelii. Et stabunt pedes eius indieilla supermontem oliua¬
rum qui est contrrhierusalem ad orientalem plagam. et scin¬
decur mons oliuarum. Mediapars eius ad orientem. et me¬
dia pars illius ad mare. uorigine magnanimis Egredidm̃
et pugnare contregentes. et stare pedes cius supra montem oliueti.
et cȩtera quae in scripturis anest tonao cc. dicta: et carnalit̃
continentur dignedõ debemus accipere. Alio quicum loquatur
apostolus qui ẽ. imagodĩ in uisibilis : et rursum : Regi autem sđo¬
rum incorruptibili in uisibilidõ : et in euangelio scripcum sit dm̃

Expanded text:
in die certaminis. Et stabunt pedes ejus in die illa super montem Oliin die certaminis. Et stabunt pedes ejus in die illa super montem Olivarum, qui est contra Jerusalem ad Orientem, et scindetur mons Olivarum ex media parte sui ad Orientem et ad Occidentem, praerupto grandi valde. LXX: Et egredietur Dominus, et praeliabitur contra gentes illas, sicut in die commissionis, et in die praelii: et stabunt pedes ejus in die illa super montem Olivarum, qui est contra Jerusalem ad Orientalem plagam. Et scindetur mons Olivarum, media pars ejus ad Orientem, et media pars illius ad mare, voragine magna nimis. Egredi Deum, et pugnare contra gentes, et stare pedes ejus super montem Oliveti, et caetera quae in Scripturis sanctis ἀνθρωποπάθως dicta, et carnaliter continentur, digne Deo debemus accipere. Alioquin, cum loquatur Apostolus: Qui est imago Dei invisibilis . Et rursum: Regi autem saeculorum incorruptibili, invisibili Deo . Et in Evangelio scriptum sit: Deum
Abbreviated transcription (Latin):
datifuenaent iam eẽ completos. et nihi lominus illos in nega¬
tione persistere qui occiderunt dnm. et prophetas. et aposto¬
omnia plenissime iosephus qui iudaicam scripsit historiam.
et multo maiora quã legimus in prophetis. cossus tinuisse com¬
memoriet: Cornelius quoque tacitus. qui postaugustum usque
ad mostem: Domitiani uitas caesarum triginta uoluminibus
exanruit: Quomodo autem media pars captasit ciuitatis. et
reliquus populus in urbe ꝑmanserit: et illo tempore. et aluis
ad probatur. septen trionalem urbis et inferiorem pastem. eẽ.
captam. montem autem templi & sion in quo arxenet integnr̃
remansisse. Iuda eihaec sub gogdicunt. eẽ conplenda. alutem¬
poribus maced onium et a egyptiorum diuersarum que genti¬
um ex paste trins acta. Nos temporis uerita tem dñi senten¬
tia erelinquentes qua escripta sunt explicemus. Egredietur
dñs et proeliabitur contregentes illas. sicut proeliatus. ẽ

Expanded text:
dati fuerant, jam esse completos, et nihilominus illos in negadati fuerant, jam esse completos, et nihilominus illos in negatione persistere qui occiderunt Dominum, et prophetas et apostoomnia plenissime Josephus, qui Judaicam scripsit historiam, et multo majora quam legimus in prophetis, eos sustinuisse commemorat. Cornelius quoque Tacitus, qui post Augustum usque ad mortem Domitiani Vitas Caesarum 914 triginta voluminibus exaravit. Quomodo autem media pars capta sit civitatis, et reliquus populus in urbe permanserit, et illo tempore et aliis approbatur, septentrionalem urbis et inferiorem partem esse captam, montem autem templi, et Sion, in quo arx erat, integra remansisse. Judaei haec sub Gog dicunt esse complenda: alii temporibus Macedonum et Aegyptiorum, diversarumque gentium ex parte transacta. Nos temporis veritatem Domini sententiae relinquentes, quae scripta sunt, explicemus. Et egredietur Dominus, et praeliabitur contra gentes illas, sicut praeliatus est