comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ibet mͦ et̃ illito cõsitera¬
Ire. utrum sit possibile i¬
plures unm̃sos eẽ. Iminsum
sane merito dr. ꝙ nulla mẽsu¬
ra cõprehendit᷑. Imm̃sum d̾¬

Expanded text:
ibet modo etiam illud considerare, utrum sit possibile plures immensos esse. Immensum sane merito dicitur, quod nulla mensura comprehenditur. Immensum d
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ erit: profecto ueritas ds
sicut mitio et fine carebita
Sẽpit̾nus itaq ẽ deus. sẽpit̾¬
num ẽẽ habens. utpote inicio
et fine carens.
.iii.
Uoniam iam cõstat de
deo ꝙ habeat sẽpit̾num
ee. cosequens ẽ ut queramꝰ
an et̾habeat ẽẽ incomutabi¬
le. Sciendum itaq q omĩs
mutatio ẽ aut de statu in sta¬
tum meliorẽ. aut de statu in
statum deteriorẽ. aut de statu
instatum priori equalẽ. Ubi i¬
mutabilitas mest. De singłis
gͥ que premissimꝰ. dilligenter¬

Expanded text:
verum erit, profecto veritas Deus, sicut initio sic et fine carebit. Sempiternus itaque est Deus, sempiternum esse habens, utpote initio et fine carens.. Quoniam jam constat de Deo quod habeat sempiternum esse, consequens est ut quaeramus an etiam habeat esse incommutabile. Sciendum itaque quia omnis mutatio est aut de statu in statum meliorem, aut de statu in statum deteriorem, aut de statu in statum priori aequalem: ubi mutabilitas inest. De singulis ergo quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
debeat de illa suꝑ eminẽti in cõ¬
prehensibilitate sentire. .xxii.
e dei substãtia ꝗo dicat᷑ rec¬
tius. et ꝙ ip̃e sit sine quantita¬
te magnus. et sine qualitate
bonus.

Expanded text:
debeat de illa supereminenti incomprehensibilitate aestimare. CAPUT XXII. De Dei substantia quid dicatur rectius, et quod ipse sit sine quantitate magnus, et sine qualitate bonus.
Abbreviated transcription (Latin):
cunislibet alt̾ius cõprehenoit᷑.
et cõsequent̾ unaqueq quã¬
libet alt̾am suꝑgredit᷑. Ert gͦ
unaqueq quanis alt̾a maior.
erit et unaqueq quauis alt̾a
minor. Qd̾ si ẽ impossibile ⁊
io qr ẽ impossibile: impossi¬
bile etĩa erit plures unmesos
ẽẽ. Qd si nullus quolibet alt̾o¬
q maior. uł quolibet alt̾o mi¬
nor:sicut unusqsq coꝵ ẽ c̃õp̃¬
hensibilis et cõmesurabilio s̾.
sic erit cõprehesibilis et cõmẽ¬
surabilis cuilibet alt̾i. His alle¬
gationib indubitant̾ colligtͣ
possumus qḋ õmo nõ ẽ s nec
ẽẽ põt ummsus nͥ unus.

Expanded text:
omprehenditur, et consequenter unaquaeque quamlibet alteram supergreditur, erit ergo unaquaeque quavis altera major, erit et unaquaeque quavis altera minor. Quod si est impossibile, imo quia est impossibile, impossibile erit plures immensos esse. Quod si nullus est quolibet altero major, vel quolibet altero minor, sicut unusquisque eorum est comprehensibilis et commensurabilis sibi, sic erit comprehensibilis et commensurabilis cuilibet alteri. His allegationibus indubitanter colligere possumus quod omnino non est, sed nec esse potest immensus nisi unus.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sẽpit̾num. Sẽpit̾num
namq ẽẽ uitet᷑ qd̃ caret ini¬
cio et fine. et̾num. qo̾ caret
utroq et ꝯĩ mutabilitate. ⁊¬
Et ꝙͣuis forsitan neutrũ sine
altero inuenit recte tamen
int̾ nominũ signcationẽ di¬
stinguit. Quto itaq aluro ẽ
et̾nitas ꝙͣ diuturnitas siñ mi¬
cio. et fine. et carens oĩ muta¬
bilitate: Sed qui increatꝰ ⁊ sẽ¬
pit̾nus ẽ. caret inicio et fine
et cuiusstatus iuanabilis ẽ:
manet absq omni mutabi¬
litate. In his itaq trib proba¬
tur ẽẽ etnus. Nam bectria ⁊¬
absq ambiguitate dant eter¬
nitatem habere. et eternũ ẽẽ.¬
fine. proculonbio cõ¬
stat infinitũ ẽẽ. Queri itaq
p̃t qui infinitꝰ ẽ ꝑ et̾nitatem.
utrum eciam infinitus sit ꝑ
magͥtitomẽ. Longe supuis
tia sit ioem qõ ip̃a potẽtia. qo̾

Expanded text:
autem sempiternum. Sempiternum namque esse videtur quod caret initio et fine. Aeternum quod caret utroque et omni mutabilitate; et quamvis forsitan neutrum sine altero invenitur, recte tamen inter nominum significationem distinguitur. Quid itaque est aeternitas quam diuturnitas sine initio et fine, et carens omni mutabilitate? Sed qui increatus et sempiternus est, caret initio et fine, et cujus status invariabilis est, manet absque omni mutabilitate. In his itaque tribus probatur esse aeternus. Nam haec tria absque ambiguitate dant aeternitatem habere et aeternum esse.fine, procul dubio constat infinitum esse. Quaeri itaque potest, qui infinitus est per aeternitatem, utrum etiam infinitus sit per magnitudinem. Longe superius tia sit idem quod ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tum equalẽ mutari. Sed ut ali¬
quid de statu instatum alium
et equalẽ transeat: oportet ut
qualitruq deficiat ab aliquo
qd̾ prius habuit. et ut mẽtoẽ
defectus recõpensationẽ aligo
ei accedat: qd̾ prius ñ habuit.
et tũc muna eadẽq alt̾atione
predictis duab mutationibꝰ
subiacebit. quaꝵ utranq sup¬
ior ratio improbauit. Qui gͥ
det̾iorar non p̃t: ẽ incorrupti¬
bilis. qui melioran uł quoli¬
bet modo uariari nõ põt:om¬
nino ẽ incõmutabilis Uere
itaq et absq ulla ambigui

Expanded text:
equalem transmutari. Sed si de statu uno in alium etiam aequalem transeat, oportet ut qualitercunque deficiat ab aliquo quod prius habuit, et ut in ejusdem defectus recompensationem aliquid ei accedat quod prius non habuit, et tunc in una eademque altercatione praedictis duabus mutationibus subjacebit, quarum utramque superior ratio improbavit. Qui igitur deteriorari non potest, est incorruptibilis; qui meliorari vel alio quolibet modo variari non potest, omnino est incommutabilis. Vere itaque et absque ulla am
Abbreviated transcription (Latin):
tis unitate q̃ dicẽ¬
da uidebant᷑ sup¬
ius iam diximus:
supest ut de eiusdẽ nature pro¬
prietatib aliqua dicamus et
maxime de his que in laudibꝰ
diuimis cotidiano usu frequen¬
tamus Inquib quidẽ quedam
eiusmodi sunt: ut animus eis
facile adquiescat. et ultroneis
acceptet: ꝙuis qua ratione ꝓ¬
bentur ignoret. Quibꝰdam u̾o
minime uł minusfumit̾ in¬
hereret. nisi in hoc ip̃m catholi¬
ce tradita fides ip̃m dingeret.
Nam ꝙ deus sit increatus. et̾¬
nus. inmẽsus: facile suscipit.
et libent̾ adquiescit animus
humanus. Esse aũt impossibi¬
le plures et̾nos. plures immẽ¬
sos ẽẽ. nõ facile crederet: nͥ hoc
ip̃m fidei regula ꝑsuaderetma¬
rime cum tres ẽẽ credant᷑. qͦr
fateant᷑. Qd̃ aũt deus in creatꝰ
sit.satis ex supioribus patet. ⁊
noua expositione nõ r̃diget.
Si eĩ ereatus eẽt: creatorẽ heret.
Sed qui non nisi asemetipõ ẽ
ereatorẽ habere nõ pt. Quio añ
dicimus creatũ. nisi de nichilo

Expanded text:
s unitate quae dicenda videbantur, superius jam diximus, superest ut de ejusdem naturae proprietatibus aliqua dicamus, et maxime de his quae in laudibus divinis quotidiano usu frequentamus. In quibus quidem quaedam ejusmodi sunt, ut animus eis facile acquiescat et ultroneus acceptet, quamvis qua ratione probentur ignoret. Quibusdam vero minime vel minus firmiter inhaereret, nisi hoc ipsum catholicae tradita fide ipsa dirigeret. Nam quod Deus sit increatus, aeternus, immensus facile suscipit et libenter acquiescit animus humanus. Esse autem impossibile plures aeternos, plures immensos esse non facile crederet, nisi hoc ipsum fidei regula persuaderet, maxime cum tres esse credantur, quorum fateantur. Quod autem Deus increatus sit, satis ex superioribus patet, et nova expositione non indiget; si enim creatus esset, creatorem haberet. Sed qui nonnisi a semetipso est, creatorem habere non potest: quid enim dicimus creatum, nisi de nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
ueracẽ eẽ. et hoc ip̃m ẽ ei ex ue¬
ritate.Ueritas gͥ nõ ẽ aliuo ali
quio ꝙͣ ip̃e. cũ ueracit̾ cõuine
possit nõ habere nisi exse: qd̃
tam̃ habet ex ueritate. Ueritas
aũt sicut nũꝙͣ non fuit sic nũ¬
ꝙͣ non erit. Ab et̾no uerũ fu¬
it et met̾num uerum erit: ꝙ
hec uniu̾sitas eẽ potuit.Nam
si eẽ nõ posset: om̃o non esset
ueritas itaq ab et̾no fuit.
ex qua uerũ fuit: qd̾ ab et̾no

Expanded text:
ipsum est ei ex veritate. Veritas igitur non est aliquid aliud quam ipse, cum veraciter convinci possit non habere nisi ex se quod tamen habet ex veritate. Veritas autem sicut nunquam non fuit, sic nunquam non erit ab aeterno. Verum fuit, et in aeternum verum erit quod haec universitas esse potuit. Nam si esse non posset, omnino non esset. Veritas itaque ab aeterno fuit, ex qua verum fuit quod ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ioran nisi corrũpi: Sed q
uere oĩpotens. uimo ip̃a oĩpo¬
tentia ẽ: nulla ei corruptio do.¬
minar p̃t. Sed uideamus nẽ
si saltem possit crescere. quez
iam cõstat nõ posse decrescere.
Sed omne qd̾ crescit: qualec̃¬
q boni augm̃tum suscipit ũn
meliorari possit Uerum illuo
boni augr̃tum un haberet. q
nich̾ nͥ asemetip̃o ht s nec i¬
habere ualet: Nam si prius ha¬
buit. qũoͣ illiro crescẽdo pue¬
nit. Et si prius non habuit: ẽ¬
te nec sibi nec alterroare po¬
tuit qd̾ oĩno nõ habuit. Exbis
itaq põt colligi qr nõ põt ere¬
scere uł minui. sed nũc uidẽ

Expanded text:
deteriorari, nisi corrumpi? Sed qui vere omnipotens, imo ipsa omnipotentia est, nulla ei corruptio dominari potest. Sed videamus nunc si saltem possit crescere, quod jam constat non posse decrescere. Sed omne quod crescit, qualecunque boni augmentum suscipit unde meliorari possit; verum illud- boni augmentum unde haberet, qui nihil nisi a semetipso habet, sed nec habere valet? Nam si prius habuit, quomodo ad illud crescendo pervenit? Si prius non habuit, certe nec sibi, nec alteri dare potuit quod omnino non habuit. Ex his itaque potest colligi, quia non potest crescere vel min
Abbreviated transcription (Latin):
chil habet nisi a semetip̃a: ꝙ
et̾nitas unde et̾na. qd̾ magͥtu¬
do unde ẽ magna. nõ sint ali¬
ud aliqo ꝙͣ ip̃a. Si igit᷑ et̾ni¬
tatem dei infinitam cõuinci¬
mus. proculdubio magͥtuoi¬
nem ip̃ius infinitam eẽ ne¬
gare nõ possumus. Aliqquĩ
manifesta ratione fateri con
Namsi et̾nitas eius ẽ ĩfinita.
magͥtudo aũt finita. erit una
ip̃a. et erit scđm magͥtuoinem
minor et̾nitate hoe ẽ semetip¬
sa. Magnifice itaq colligit᷑i
qr si infinita ẽ una: infinitai
erit et alia. Habet itaq d̾s ma¬
gnituoinẽ infinitam. et eo ⁊¬
ipõ imm̃sam. Qd̃ eĩ infinitu
ẽ: nulla mẽsura cõprehẽdi p̃t.
Recte gͦ deus um̃sus d̾r en¬
ius magͥtioo nulla mensura

Expanded text:
hil habet nisi a semetipsa, quod aeternitas unde est aeterna, quod magnitudo unde est magna non sint aliud aliquid quam ipsa. Si igitur aeternitatem Dei infinitam esse convincimus, procul dubio magnitudinem ipsius infinitam esse negare non possumus. Alioquin manifesta ratione fateri convNam, si aeternitas ejus est infinita, magnitudo autem finita, erit una ipsa, et erit secundum magnitudinem minor sua aeternitate, hoc est semetipsa. Manifeste itaque colligitur, quia si infinita est una, infinita erit et alia. Habet itaque Deus magnitudinem infinitam et eo ipso immensam. Quod enim infinitum est, nulla mensura comprehendi potest. Recte ergo Deus immensus di
Abbreviated transcription (Latin):
Cce iam consta increatũ
ẽẽ qui ẽ ab et̾no. et careti
omni inicio. Nunc illud q̃rẽ¬
dum. utrũ et̃ sicut inicio sic ⁊
fine careat: et sẽpit̾mim eẽ ha¬
beat. Nam hoc ẽ sẽpit̾num eẽ ca¬
rere micio et fine. lũc gͦ ex eo
qd̃ centissimũ ẽ: cõuincamus
illuo. uĩi aliꝗs dubitare põt
Est aũt certissimũ ꝙ insapien¬
tia que deus ẽ. nich̾ falsitatis

Expanded text:
cce jam constat increatum esse qui est ab aeterno, et caret omni initio. Nunc illud quaerendum est utrum etiam sicut initio, sic et fine careat, et sempiternum esse habeat. Nam hoc est sempiternum esse, carere initio et fine. Nunc ergo ex eo quod certissimum est, convincamus illud unde aliquis dubitare potest. Est autem certissimum quod in sapientia, quae Deus est, nihil falsitatis
Abbreviated transcription (Latin):
et primordialis eẽ negat᷑. Hic
gͦ manifeste colligit᷑. ꝙ pͥmor¬
dialis mat̾ia. ꝙ mat̾ia oĩa me¬
diante mat̾ia.q unmat̾ialia q̃q
et uniu̾salit̾ oi̾a. sint ex nicbi¬
lo ereata. Constat itaq qḋ ue¬
racit̾ credimꝰ: ꝙ solus deus sit
mnereatus. Sicut gͦ solus a sem¬
etip̃õ: sic absq dubio et solus
ab eterno.

Expanded text:
et primordialis esse negatur. Hinc et primordialis esse negatur. Hinc ergo manifeste colligitur quod primordialis materia et materialia omnia, mediante materia, quod immaterialia quaeque et universaliter omnia sunt ex nihilo creata. Constat itaque quod veraciter credimus, quod solus Deus sit increatus. Sicut ergo solus a semetipso, sic absque dubio et solus ab aeterno.
Abbreviated transcription (Latin):
ceitũ ẽ ꝙ diuina natura degen̾¬
are uł oĩpotentia corrũpi nõ
ualet: tam certũ fore oportet.
ꝙ de diuina sb̃a nature ip̃iꝰ opa¬
tione eẽ nõ posset: qd̾ deuenon
unus. De ip̃o itaq deo. de uni¬
ca illa et singular sb̾̃a ip̃ius.⁊
ẽẽ nõ p̃t alius deus. s nec ali¬
io aligo qd̾ nõ sit õs. Cõstat
itaq ab illo ẽẽ scd̾m opatiorẽ
qeꝗd ab illo ẽ nõ tam exigen¬
ce natã ꝙͣ opante grã: pro arbi¬
trio bñplaciti potuit ab illo fi¬
eri. potuit eque et ab illo non
fieri. Que gͥ ab illo fiunt.diui¬
nam illam et ĩcorruptibilẽ ⁊
ĩcomutabilẽ sb̃am. mat̾iam ha¬
bere nõ possũt. Constat itaq i¬
sola diuina sḃa excepta cetera
oĩa uł ex nichilo facta. uł mu¬
tabile aligo habere pro mat̾ia.
Sed pri mordialis mat̾ia q̃so
unde fuit que uł asemetipa eẽ
uł diuinã sb̃am pro mat̾ia habẽ
oĩno nõ potuit: Et si pͥmordia¬
lis mat̾ia mat̾iam habere dicit
et pͥmordialis asserit. simul¬

Expanded text:
certum est quod divina natura degenerare, vel omnipotentia corrumpi non valet, tam certum fore oportet quod de divina substantia naturae ipsius operatione esse non posset quod Deus non unus. De ipso itaque Deo, de unica illa et singulari substantia ipsius esse non potest alius Deus, sed nec aliud aliquid quod non sit Deus. Constat itaque ab illo esse secundum operationem quidquid ab illo est, non tam exigente natura quam operante gratia pro arbitrio beneplaciti potuit ab illo fieri, potuit aeque et ab illo non fieri. Quae igitur ab illo fiunt, divinam illam et incorruptibilem et incommutabilem substantiam, materiam habere non possunt. Constat itaque sola divina substantia excepta caetera omnia vel ex nihilo facta, vel mutabile aliquid habere pro materia. Sed primordialis materia, quaeso, unde fuit, quae a semetipsa esse, vel divinam substantiam pro materia habere omnino non potuit? Et si primordialis materia materiam habere dicitur, et primordialis asseritur simul
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Int̾ hec aũt illud ẽ maxĩe
notandũ. et diligẽti cosidera¬
tionedignũq mhis que ra¬
tiocinãdo colligimꝰ. queda ex
inspecta illius rei de qua agit᷑
propͥetate elicimus.queda ex
et mutua utriusq habitudiẽ
cõuincimꝰ. Nam ꝙ nõ possit eẽ
imm̃sus nisi unus. ex imm̃si¬
tatis propͥetate collegimꝰ. Qo i
u̾o nõ possint plures eterni ẽẽ.
tum ex eadẽ cõuincit immẽsi¬
tatis cõsiderata propͥetate.tuz
ex mutua imm̃sitatis et et̾ni¬
tatis habituome.

Expanded text:
d est maxime notandum, et diligenti consideratione dignum, quod in his quae ratiocinando colligimus, quaedam ex inspecta illius rei de qua agimus proprietate elicimus, quaedam ex et mutua utriusque habitudine convincimus. Nam quod non possit esse immensus nisi unus ex immensitatis proprietate colligimus. Quod vero non possint plures aeterni esse, tum ex eadem convincitur immensitatis considerata proprietate, tum ex mutua immensitatis et aeternitatis habitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
finitũ ẽ digne diffiniri ñ
p̾t. Ioterit tñ fortassis ad aliquẽ
diuine cogͥtionis prouectũ pro¬
uenire. si studuerimꝰ. qualẽ dñs
dederit descͥptionẽ ꝑsone diui¬
ne assignare. Iuxta illam itaq
existẽtie sigͥficationẽ quã superiꝰ
exposiumꝰ. nõ in cõueĩent̾ forca¬
ssis dicere pot̾imus ꝙ psona di¬
nicabilis ĩcommimicabilis exi¬
stentia. Nomine existẽtient ex
Est aũt existẽtia generalis q̃ sit
omnib sb̃iis cõmunis. Et ẽge¬
neralis. solis et oĩbus rationa¬
libus cõmunis.Et ẽ specialis so¬
lis angelicis uł solishumanis
sub̾iis cõmunis. Sed huiꝰ modi
om̃s exclitdunt᷑ in eo qd̾ existẽ¬
cie significatio restringitiet oi¬
uine nature addicione determi¬
natur. Item. in diuina nat᷑a ĩue¬
nire pot̾imus si diligent̾ consi¬
deremus: et existẽtiam soli uni¬

Expanded text:
finitum est digne definiri non potest; poterit tamen fortassis ad aliquem divinae cognitionis provectum provenire, si studuerimus qualem Dominus dederit descriptionem, personae divinae assignare. Juxta illam itaque existentiae significationem quam superius exposuimus, non inconvenienter fortassis dicere poterimus, quod persona dirae incommunicabilis existentia. Nomine existentiae, ut Est autem existentia generalis quae sit omnibus substantiis communis, et est generalis solis et omnibus rationalibus communis. Et est specialis solis angelicis, vel solis substantiis humanis communis. Sed hujusmodi omnes excluduntur in eo quod existentiae significatio restringitur, et divinae naturae additione determinatur. Item in divina natura invenire poterimus, si diligenter consideremus, et existentiam pluri
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis diumne nõ multoma¬
gis credit᷑ eẽ una eadẽq sa¬
piẽtia: Nec tñ sapiẽtia accep¬
ta ab uno solo est sapia no
accepta ab aliquo. nec ac¬
cepta a duob ẽ sapĩa ułac
ab uno solo. absq dubio⁊
sũt: ꝑ oĩa et de sub̾a dicipos¬
uinis nõ aluto et aliito po¬
nunt. Et si scĩa eruditĩ disci¬
plinadicat᷑ qd̃ ad plenũ di¬
scat᷑. ut tõẽ intelligat᷑ disci¬
plina. qd̾ ut sic dicat᷑ discen¬
tia plena.et si to qo̾ disciplmña
dicimꝰ ad modũ discendi re¬
feramus: iuxta hanc utiac
ceptionẽ: alia erit disciplina
dicẽtis excogitando: alia di¬
scẽtis audiẽdo. alia au̾t disc̃e¬
tis legẽdo. Ecce sed̾in hãc ac¬
ceptionẽ ut uides in huma¬
na nat᷑a p̃t cẽdisciplina tͥna

Expanded text:
nitatis divinae non multo manitatis divinae non multo magis credatur esse una et eadem sapientia? Nec tamen sapientia accepta ab uno solo, est sapientia non accepta ab aliquo, nec accepta a duobus est sapientia, ab uno solo. Absque dubio sunt per omnia et de substantia dici posdivinis non aliud et aliud ponunt. Et si scientia eruditi inde disciplina dicatur, quod ad plenum discatur, ut idem intelligatur disciplina quod, ut sic dicatur, discentia plena; et si id quod disciplinam discimus ad modum discendi referamus, juxta hanc utique acceptionem alia est disciplina discentis excogitando, alia discentis audiendo, alia autem discentis legendo. Ecce hanc acceptionem, ut vides, in humana n
Abbreviated transcription (Latin):
ingenita. dictũ ẽ de fili
pe iam dictũ ẽ: nõ ẽ altõ ali¬
quid diuina suba. et aliutoi
aliꝗd diuina sapĩa.Nam eti
ad lax ip̃m qd̃ modo loquimꝰ
paulolatius explicãdũ suꝑ¬
iori exẽplo informam̃. Ecce
sunt tres aliqui quor unus
scĩ aliquã inuenit ⁊ docu¬
it. alt̾ab eodẽ inuẽtore didi¬
cit et scͥpsit. t̾tius legit et in¬
cellexit. Primus ht a semet¬
ip̃o. scd̾s a solo primo.ttius
tama primo ꝙ a sedo.Nam
exeo qd̾ pͥmus cam ĩuenit.
et alt̾ scͥpsit: adt̾tii notitia
puenit.Si itaq cadẽ intel¬
ligẽtie ueritas pͥlena ⁊ inte¬
gra ẽ in oĩbus. nũgo quan¬
tum ad ẽentie ueritatẽ alia
scĩa ẽ alicuius unius. et alia
alicuius alt̾ius: Deniq fulle
qui didicit aitoiẽdo. droi¬
cisset legẽdo. ul ille qui didi¬
cit legẽdo.didicisset audien¬
do. nũꝗo scĩa cõsecuta erit ĩ
alt̾utris alia et alia: Si gͦ in
tribus pson is p̃t ẽẽ una cade¬
q scĩa. quare intrib illistri¬

Expanded text:
ingenita. Dictum est de Filim dictum est, non est aliud aliquid divina substantia, et aliud aliquid divina sapientia. Nam et ad hoc ipsum quod modo loquimur, paulo latius explicato superiori exemplo informamur. Ecce sunt tres aliqui quorum unus scientiam aliquam invenit et docuit, alter ab eodem inventore didicit et scripsit, tertius legit et intellexit: primus hahet a semetipso, secundus a solo primo, tertius tam a primo quam a secundo. Nam ex eo quod primus eam invenit, et alter scripsit, ad tertii notitiam pervenit. Si itaque eadem intelligentiae veritas plena et integra est in omnibus, nunquid quantum ad essentiae veritatem alia scientia est alicujus unius, et alia alicujus alterius. Denique, si ille qui didicit audiendo didicisset legendo, vel ille qui didicit legendo didicisset audiendo, nunquid scientia consecuta erit in alterutris alia et alia? Si ergo in tribus personis potest esse una eademque scientia, quare in tribus illis Tri
Abbreviated transcription (Latin):
cxẽplo cõfumat qd̃ diuina
unitate uł tͥnitate ftoes cacho¬
lica cõfitet᷑. Itẽ et ilto cõsioe¬
remꝰ qm si ego et tu et aliꝗst̾¬
cius eandẽ et omnino equa¬
lem sciãm habemus. nũqued
quid maius aligo ert ꝙͣso
la mea.uł sola tua. ułsola tu¬
sua: Quis haoc dicat. nisi qõ
dixerit minime ĩtelligat:
Sic sane in illa tͥnitate que¬
libet due ꝑsone ultote tres
maius aliꝗd nõ sũt parit̾
accepte.ꝙ sola ꝑsona ĩgeni¬
ti uł sola ꝑsona unigeniti.a

Expanded text:
plo confirmatur quod de divina unitate vel Trinitate fides catholica confitetur. Item illud consideremus, quoniam si ego, et tu, et alius tertius eamdem, et omnino aequalem scientiam haberemus, nunquid quid majus aliquid erunt quam sola mea, vel sola tua, vel sola sua? Quis hoc dicat, nisi quod dixerit minime intelligat? Sic sane in illa Trinitate quaelibet duae personae vel totae tres, majus aliquid non sunt pariter acceptae, quam sola persona ingenit
Abbreviated transcription (Latin):
licare. et memorie cõmẽda¬¬
re uolumꝰ. sic̃ ex supioribus
tentie cõstderatione facile cõ¬
sit ds nisi unꝰ ex bonitatis
plenituoine ꝙ sit ꝑsonalit̾
tͥnus. explenitudine u̾o sapi¬
entie liquido colligit᷑: qũo
cõueniat unitas sube cum ꝑ¬

Expanded text:
memoriae commendare volumus, sicut ex superioribus tentiae consideratione facile consit Deus nisi unus, ex bonitatis plenitudine, quod sit personaliter trinus; ex plenitudine vero sapientiae liquido colligitur quomodo conveniat unitas sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ut plenius elucescat
qd̾ de geminatione ꝑso
ad hucdiligẽtius insistamus.
Suꝑius docuimꝰ ꝙ una eatẽq
scĩa possit ẽẽ induob siartis
alicuiꝰ noticiã ꝙͣ unꝰ apprehẽ¬
dit:altum ad plenum docu¬
erit. Si itaq nom̃ doct̾ne taz
passiue ꝙͣ actiue accipiatur
ut doctͥna dicat᷑tam eiusqui
docet ꝙ eius qui docet᷑: profec¬
to si hoc gemino modo doctri¬
nam accipiamꝰ.alia erit doc¬
trina unius et alia absqdu¬
buo doctͥna alt̾ius. Sic̃ scĩa d̾r
ab eo qd ẽ scire. sic sane doctͥ¬
na ab eo qd̃ ẽ docere. Utrobiq
ẽ ioẽ scire.utrobiq aũt nõ ẽ
icẽ docere. lam unꝰ docet. alt̾
docet᷑. unus erudit. alt̾ erudi¬
scens.Alia gͦ doctͥna unius ⁊
alia alt̾us  Iuxta hũc itaq
modum alia p̃t eẽ doctͥna tu¬
a.et alia mea.ꝙuis utiobiq
tam indiscẽdo ꝙͣ indocẽdo
una. et alt̾ius alt̾a.Siscĩa mea
originẽ trahit ex tua.nonne
suo quedãmͦ una gignit᷑ ex
alia: Si inhumana naturai

Expanded text:
ed, ut plenius elucescat quod de geminatione persadhuc diligentius insistamus. Superius docuimus quod una eademque scientia possit esse in duobus, si artis alicujus notitiam quam unus apprehendit, alterum ad plenum docuerit. Si itaque nomen doctrinae tam passive quam active accipiatur, ut doctrina dicatur tam ejus qui docet, quam ejus qui docetur, profecto si hoc gemino modo doctrinam accipiamus, alia erit doctrina unius, et alia absque dubio doctrina alterius. Sicut scientia dicitur ab eo quod est scire, sic sane doctrina ab eo quod est docere. Utrobique est idem scire, utrobique autem non est idem docere: nam unus docet, alter docetur; unus erudit, alter erudiscens. Alia ergo est doctrina unius, et alia alterius. Juxta hunc itaque modum alia potest esse doctrina tua, et alia mea, quamvis utrobique tam in discendo quam in docendo una, et alterius altera. Si scientia mea originem trahit ex tua, nonne suo quodam modo una gignitur ex alia? Si in humana natura
Abbreviated transcription (Latin):
lia ꝑsona Sic̃itaq inhuma¬
na nata ex eo qd̾ unius ẽ sei¬
entia accepta alt̾ius maccep¬
ta. nec accepta sit maccepta.
nullatenꝰ sequat̾ qd̾ sit in eis
alia et alia scĩã. s alia et alia
doctͥna: sic in nat᷑a diuina ex
eo qd uniꝰ sub̾a ẽ genita. alt̾¬
ius ingenita. nec gen ita sit
ingenita.nullomdao sequa¬
tur ꝙ ibi sit alia et alia sub̾a.
s alia et alia ꝑsona. xxu¬

Expanded text:
lia persona. Sicut itaque in humana natura ex eo quod unius scientia est accepta, alterius inaccepta, nec accepta sit inaccepta, nullatenus sequitur quod sit in eis alia et alia scientia, sed alia et alia doctrina; sic in natura divina, ex eo quod unius substantia est genita, alterius ingenita nec genita sit ingenita, nullo modo sequitur quod ibi sit alia et alia substantia, sed alia et alia persona.
Abbreviated transcription (Latin):
que requint coherẽtiam t̾cie.Mar
ingemmnispsonis sicut aliasi
iamdiximꝰ ut utraq ab alt̾a me¬
ritosit sũme dilecta: oportet ut
utraq sit summe ꝑfecta.Sic̃ itaq̃
utrobiq sapiẽtia una.potẽtia ura.
sie sane oportebit ut utrobiq sit
beniuolẽtia una et sũma. Est aũt
propͥum sũme et usq quaq ꝑfec¬
te beniuolẽtie: omnẽ plenitudis
sue abundatiam in cõmunede

Expanded text:
que requirit cohaerentiam tertiae. Nam in geminis personis, sicut alias jam diximus, ut utraque ab altera merito sit summe dilecta, oportet ut utraque sit summe perfecta. Sicut itaque utrobique sapientia una, potentia una, sic sane oportebit ut utrobique sit benevolentia una, et summa. Est autem proprium summe, et usquequaque perfectae benevolentiae, omnem plenitudinis suae abundantiam in
Abbreviated transcription (Latin):
et suꝑmundanis humano mo¬
re loquam᷑. Hũc aũtloquẽdi mo¬
dum inusũ nr̃e in opie cantofi¬
dentius assumimus: quãto eu
in scͥptins sacris freq̃ntissime in¬
ueimus. Sũmus bonitatis grad̾
ẽẽ udet᷑: quãdo sũmus amor ibi
impendit᷑. unde ad felicitatis sue
plenititomiẽ nich obtinet᷑. Sed 
bio melliftua illa dillectionis ob.¬
lectam̃ta haunt. que un haurire
posset om̃o nõ hab̾et: si solus esset.
et solitarius uiueret. Magnꝰ itaq
cumulus gauoior et iocũoitatis
accrescit cuiq ex cõsortio exihibi¬
te et accepte dillectionis. Hinc
gͦ manifeste colligit᷑. qd sũmus
ille benignitatis gradus indiui¬
nitatelocum nõ hab̾et:si in illa
ꝑsonar pluralitate t̾cia ꝑsona de¬
esset. et certe in sola geminatio¬
ne ꝑsone nõ ẽẽt: cui posset qui¬
ius duoꝵ p̃cipuas iocũditatis
sue delicias cõmunicare.Hinci
datur intelligi ꝙ cõsũmatio u̾e
et sũmebonitatis nõ possit sb̾̃¬

Expanded text:
et supermundanis humano moet supermundanis humano more loquamur. Hunc autem loquendi modum in usum nostrae inopiae tanto fidentius assumimus, quanto eum in Scripturis sacris frequentissime invenimus. Summus bonitatis gradus esse videtur, quando summus amor ibi impenditur, unde ad felicitatis suae plenitudinem nihil optetur. Sed hic bio melliflua illa dilectionis oblectamenta haurit, quae unde haurire posset omnino non haberet si solus esset, et solitarius viveret. Magnus itaque cumulus gaudiorum et jucunditatis accrescit cuique ex consortio exhibitae et acceptae dilectionis. Hinc ergo manifeste colligitur quod summus ille benignitatis gradus in divinitate locum non haberet, si in illa personarum pluralitate tertia persona deesset, et certe in sola geminatione personae non esset cui posset quivis duorum praecipuas jucunditatis suae delicias communicare. Hinc datur intelligi quod consummatio verae et summae bonitatis non possit sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ompletio aũt uere felici¬
tatis et simime. nullomͦ
uroet᷑ posse subsist̾e sine gemina¬
tione ꝑsone. Constat hocluce iã
clarius ex his que ĩsupioribus
diximus. Nam si in illa uera di¬
uinitate sola una ꝑsona ẽẽt: uti¬
q nõ hab̾et cui sũmũ amorem
impẽderet. nec qui sibi summũ
amorẽ repẽderet. Uñ gͦ illi sũme
dulces ille delicie abundarent
que ut dictũ ẽ nõ tam de pro¬
prio ꝙͣ de alieno corde baurriso¬
lent: Nich̾ eĩ uti iam prefati su¬
mus his deliciis dulcius. nichil
delectabiliꝰ. nich hac suauitate i¬
salubrius. preclarius atqr iocun¬
dius. Qũo gͦ diuina felicitas to¬
tius plenituoĩs abinoantiã ob¬
tinuisset cui sũma suauitas. sum¬
ma iocintoitas sẽper deeẽt: Perso¬
ne itaq geminationẽ ut dictũ ẽ
felicitas exigit. ut ĩ omnis pleĩ¬
titoinis integntate subsistere
possit.
Eminem cõtubet. nemo ĩ¬
dignet. si ad eutoẽtiorẽ ue¬
ritatis intelligẽtiam de diuinis

Expanded text:
felicitatis et summae nullo modo videtur posse subsistere sine geminatione personae. Constat hoc jam luce clarius ex his quae in superioribus diximus. Nam, si in illa vera dignitate sola una persona esset, utique non haberet cui summum amorem impenderet, nec qui sibi summum amorem impenderet. Unde ergo illi summe dulces illae deliciae abundarent, quae, ut dictum est, non tam de proprio qua de alieno corde hauriri solent? Nihil enim, ut jam praefati sumus, his deliciis dulcius, nihil delectabilius, nihil hac suavitate salubrius, praeclarius atque jucundius. Quomodo ergo divina felicitas totius plenitudinis abundantiam obtinuisset, cui summa suavitas, summa jucunditas semper deesset? Personae itaque geminationem, ut dictum est, felicitas exigit, ut in omni plenitudinis integritate subsistere possit.Neminem conturbet, nemo indignetur, si ad evidentiorem veritatis intelligentiam de divinis
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine: qui aliquẽ sapiẽti¬
e defectũ posset inuitꝰ sustine. Nle¬
nitudo itaq unius nõ p̃t haberi
sine plenititoine alt̾ius. Qd igitꝰ
de sapiẽtia diximus.cõsequens ẽ
ut idem de potẽtia intelligamus.
Nam si oĩpotentia dec̃e nõ p̾tribi
plenitudo sapiẽtie ẽ: utdet᷑ utiq
q plenitudo tam potẽtie ꝙ̃ sapi¬
entie posstoeri possit ĩsingularita¬
te persone.

Expanded text:
plenitudine, qui aliquem sapientiplenitudine, qui aliquem sapientiae defectum posset invitus sustinere. Plenitudo itaque unius non potest haberi sine plenitudine alterius. Quod igitur de sapientia diximus, consequens est ut idem de potentia intelligamus. Nam, si omnipotentia deesse non potest, ubi plenitudo sapientiae est, videtur utique quod plenitudo tam potentiae quam sapientiae possideri possit in singularitate personae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sapiẽtie delicie ualent et solent
haunri de corde propͥo. Intime aũt
cantatis delicie hauriunt᷑ de corde
alieno:Nam qui intime dilligit
et intime dilligi c̃ocupiscit. non
tamdelectat᷑ ꝙͣ anxiat᷑. si dedilec¬
ci sui corde nõ haunt dilectionis
dulcedinẽ ꝙͣ sicit.Sapiẽtie u̾o de¬
licie tũc magis delectant. quãdo
de corde proprio hauriunt᷑:.Nich̾
gͦ dissinit᷑ cõtrariũ nature. si pleĩ¬
tudo sapiẽtie dicat᷑ posse subsist̾e ĩ
singularitatepsone:Nam quatũ
uidet᷑ etiam si sola una ꝑsona ĩ di¬
umitate ẽẽt. nichilomiinꝰ plenitu¬
dinem sapiẽtie hab̾e potuisset. Ple¬
nituto aũt sapiẽtie nõ p̃t ẽẽ ꝓle
sine
nicudine potẽtie. siẽ nec potentie
plenitudo sine plenitudine sapi¬
entie.Sapiẽtie namq plenititor¬
nem procutoubio nõ haberet ꝙ
ignoraret quõ obtinere potuiss
qo̾ ei de oĩpotẽtia deesset. Ec̃o u̾so
aũt absq dubio careret potentie

Expanded text:
quod sapientiae deliciae valent et solent quod sapientiae deliciae valent et solent hauriri de corde proprio. Intimae autem charitatis deliciae hauriuntur de corde alieno. Nam, qui intime diligit et intime diligi concupiscit, non tam delectatur quam anxiatur, si de dilecti sui corde non haurit dilectionis dulcedinem quam sitit. Sapientiae vero deliciae tunc magis delectant, quando de corde proprio hauriuntur. Nihil ergo definitur contrarium naturae, si plenitudo sapientiae dicatur posse subsistere in singularitate personae. Nam quantum videtur, etiamsi sola una persona in divinitate esset, nihilominus plenitudinem sapientiae habere potuisset. Plenitudo autem sapientiae non potest esse sine plenitudine potentiae, sicut nec plenitudo potentiae sine plenitudine sapientiae. Sapientiae namque plenitudinem procul dubio non haberet, qui ignoraret quomodo obtinere potuisset quod ei de omnipotentia deesset. E converso autem absque dubio caret potentiae
Abbreviated transcription (Latin):
na equa beniuolẽtia extat: neces¬
se ẽ uoto pan.ratione cõsimili. p̃¬
cipui gandii sui cõsortem ntͣq i
requirat.Nam ubi seduo mu¬
tuo dilligẽtes sũmodesioerio ã¬
plectuntꝰ. et in alt̾utro amore sũ¬
me delectant᷑: sũmum gaudiu
istius ẽ inintimo amore illius.
et cconu̾so p̃cipuum gaudium
illius ẽ in amore istius.Qũadiu
iste ab alio solusdilligit᷑: preci¬
puedulcedinis sue delicias solis
possidere uidet̾. Similit et alius
quadiu cõdilectũ nõ h̃t. precipui
gaudii cõmunione caret. Ut aũt
utq possit istiusmodi delicias cõ¬
municare: oportet eos codi lectuz
habere. Ubi itaq mutuo dilligẽ¬
tes tante ut diximꝰ beniuoletie
sũt. ut quiego ꝑfectionis est ẽõ¬
mune ẽẽ uelint. oportet ut die¬
cum ẽ utrũq pari uoto. equa rati¬
one cõdilectũ requirere. et iuxta
potestatis sue plenititomẽ prono¬
copossioere.
Nter delicias caritatis et sapi¬
entie hoc solet marime int̾ee.

Expanded text:
a benevolentia exstat, necesse est voto pari, ratione consimili, praecipui gaudii consortem utraque requirat. Nam, ubi se duo mutuo diligentes summo desiderio amplectuntur, et in alterutro amore summe delectantur, summum gaudium illius est in intimo amore illius. Et e converso, praecipuum gaudium illius est in amore istius, quandiu iste ab alio solus diligitur, praecipue dulcedinis suae delicias solus possidere videtur, similiter et alius quandiu condilectum non habet, praecipui gaudii communione caret. Ut autem uterque possit istiusmodi delicias communicare, oportet eos condilectum habere. Ubi itaque mutuo diligentes tantae, ut diximus, benevolentiae sunt, ut quidquid perfectionis est, commune esse velint, oportet, ut ditum est, utrumque pari voto, aequa ratione condilectum requirere, et juxta potestatis suae plenitudinem pro voto possidere.nter delicias charitatis et sapientiae hoc solet maxime interesse,
Abbreviated transcription (Latin):
demq natura mnaliis ẽ efficatior.
maliis infirmior. in parte ẽ mi¬
nor. et in parte ẽ maior. et ip̃a
sibi dissimilis. et ip̃a sibi inue¬
nitur mequalis. Ex his itaq col¬
ligi p̃t qr ubi uera simplicitasi
nõ ẽ: uera equalitas ẽe nõ p̃t.In
illa aũt trinitate nusꝙͣ aliquis ẽ
dissimilis sibi. nec in equalis in
aliquo alicui alt̾i.Sane ubi uera
et̾nitas ẽ. nõ p̃t ẽẽprius uł posti¬
us. sic ubi incõmutabilis ĩmẽ¬
sicas ẽ. nõ p̃t esse maius ułminꝰ.
Quib itaq eadẽ et̾nitatis et im¬
m̃sitatis ratio in est: nulla aliqua¬
tenus inequalitatis uicissitudo
uł alt̾natio inẽẽp̃t.qr nulla ibu
transmutatio. uł uicissitiomis
obũbratio. Nich̾ ibi prius. nichil

Expanded text:
demque natura in aliis est efficacior, demque natura in aliis est efficacior, in aliis infirmior, in parte est minor et in parte est major; et ipsa sibi dissimilis, et ipsa sibi invenitur inaequalis. Ex his itaque colligi potest quia ubi vera simplicitas non est, vera aequalitas esse non potest. In illa autem Trinitatlis sibi, nec inaequalis in aliquo alicui alteri. Sane ubi vera aeternitas est, non potest esse prius aut posterius, sic ubi incommutabilis immensitas est, non potest esse majus vel minus. Quibus itaque eadem aeternitatis et immensitatis ratio inest, nulla aliquatenus inaequalitatis vicissitudo, vel alternatio inesse potest. Quia nulla ibi transmutatio vel vicissitudinis o
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ut hanc diuinaꝵ psonaꝵ
equalitatẽ ampliꝰ admireri.
atcende et illico in oĩbus aliis per¬
sonis.qm in una qualibet eadẽq
ꝑsona nec singularitas ẽ sine plu¬
ralitate. nec unitas sine inequa¬
litate. Taceo qd̾ p̃t erese̾e uelmi¬
nui.et sibi ip̃i in equalis fieriTa¬
ceo qd̃ aliud ẽ eius potẽtia. altõ
c̃ cius sapiẽtia. aliud ẽ eius iusti¬
alto minor. melior. sine deterior.
Certe sola eiꝰ potẽtia. certe sola eni
sapiẽtia ẽ sibi ip̃idissimilis. est
sibi ip̃i in equalis. ioeq ip̃m cõ¬
cingit incet̾is. Potẽtiam eiꝰ attẽ¬
de. et inueĩes qr altõ ẽ ei facile. ali¬
ud difficile. alrõ impossibile. et
sic deprehẽdit᷑ etĩa sibi ip̃i dissimi¬
lis. et inequalis ẽẽ.Similit̾ et
ip̃isapie alio ẽ cõprehẽsibile. ali¬
io u̾o in cõprehẽsibile. Namq
humana ułangelica intelligen¬
tia pot̾it unꝙͣ ut de cet̾is tacea.
ip̃am diuinitatis imm̃sitatem
cõprehedere: Dum itaq una ca¬

Expanded text:
ed ut hanc divinarum personarum aequalitatem amplius admireris, attende et illud in omnibus aliis personis. Quoniam in unaqualibet eademque persona, nec singularitas est sine pluralitate, nec unitas sine inaequalitate, taceo quod potest crescere, vel minui, et sibi ipsi inaequalis fieri. Taceo quod aliud est ejus potentia, aliud est ejus sapientia, aliud est ejus justialiud minor, melior sive deterior. Certe sola ejus potentia, sola ejus sapientia est sibi ipsi dissimilis, est sibi ipsi inaequalis. Idemque ipsum contingit in caeteris: potentiam ejus attende, et invenies quia aliud est ei facile, aliud difficile, aliud impossibile, et sic deprehenditur etiam sibi ipsi dissimilis et inaequalis esse: similiter et ipsi sapientiae aliud est comprehensibile, aliud vero incomprehensibile. Namque humana, vel angelica intelligenti apoterit nunquam, ut de caeteris taceam, ipsam Divinitatis immensitatem comprehendere. Dum itaque una ea
Abbreviated transcription (Latin):
cõuineat᷑ habere alĩtce ꝙ ase¬
ip̃o: qd̾ hẽt ex diuinitate. Di¬
uinitas itaq ip̃a aut erit in¬
cõmunicabilis: aut aliquibꝰ
cõmunis. Sed si ẽ in cõmuni¬
cabilis: qd̾ cõseq̃ns ẽ. non ẽ
deus nisi unus.Si aũt aliꝗb
cõmunis fuerit: cõmunisi
utiq erit et sb̾a illa que ñ ẽ
aluto ꝙͣ diuinitas ip̃a. Sed
plurib sb̾stantiis. Alioquin
una eadẽq sb̾a esset plures⁊
plures una. Quod ꝙ falsum
sit: ratio latere nõ sinit. S i
u̾o d̾r ẽẽ cõmunis pluribus
psonis: iuxta to qd̾ dictu ẽ.
erit eis utiq cõmunis et sub¬
stantia illa. que nõ c̃ aliuo ꝙͣ
diuinitas ip̃a. Iuxta boc utiqi
crunt indiumitate una plureᷤ
ꝑsone. sed nõ nisi una sb̾stan¬
tia.Sine gͦ una tm̃ siueplures
psonedicant᷑ ẽẽ inuna diui¬
nitate: nichłominꝰ non erit

Expanded text:
convincatur habere aliunde quam a seipso quod habet ex divinitate. Divinitas itaque ipsa, aut erit incommunicabilis, aut aliquibus communis. Sed si est incommunicabilis, quod consequens non est, non est Deus nisi unus. Si autem aliquibus communis fuerit, cotantia illa, quae non est aliud quam divinitas ipsa. Sed pluribus substantiis; alioqui una eademque esset plures, et plures una: quod quam falsum sit ratio latere non sinit. Si vero dicitur esse communis pluribus personis, juxta id quod dictum est, erit eis itaque communis, et substantia illa quae non est aliud quam divinitas ipsa. Juxta hoc utique erunt in divinitate una plures personae, sed nonnisi una substantia. Sive ergo una tantum, sive plures personae dicantur esse in una divinita
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs parte tot corporea ẽẽ potu¬
erunt: Sed dicis fortassis.ꝙ ã
gelicisp̃us tam boni ꝙ mali
subtilia corpora hñt. sed quã¬
tumẽq subtilia: duo eiufde
presertim qualitatis corpora u¬
num euntẽq locum occupare
nõ ualent. Cuius gͦ queso exigy¬
itatis potas angelicũ corpus ẽẽ.
si credas uł solam hominis pel¬
lem corpori detractam tot ãgeli¬
ca corpora posse cõprehẽdere: Sed
eccehoc dum ꝑ excessum diximꝰ᷑:
anr̃o proposito longius euagati
sumus. Puto aũtpio et simplici
animo debe et posse sufficere ea q̃
dicta sũt de proposita questione.
qũo uidelicet nil dissonat ratio¬
ni qd̃ iubem̃ unĩroeũ in trmita¬
te.et trinitate̾ ĩimitateuenerari.

Expanded text:
hominis parte tot corpora esse potuhominis parte tot corpora esse potuerunt? Sed dicis fortassis quod angelici spiritus tam boni quam mali subtilia corpora habent. Sed quantumcunque subtilia duo ejusdem praesertim quantitatis corpora, unum eumdemque locum occupare non valent. Cujus ergo, quaeso, exiguitatis putas angelicum corpus esse, si credas vel solam hominis pellem corpori detractam tot angelica corpora posse comprehendere? Sed ecce hoc dum per excessum diximus, a nostro proposito longius evagati sumus. Puto autem pio et simplici animo debere et posse sufficere ea quae dicta sunt de proposita quaestione, quomodo videlicet nihil dissonat rationi, quod jubemur unum Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate venerari.
Abbreviated transcription (Latin):
cõueniẽtior si in illa naturaru
trinitate. diuine uidelicet.an¬
gelice. et humane. dicant᷑ du¬
arum propͥetates.tertie õĩno ꝑ
cõtrariũ opposite. nulla ibi me¬
dia int̾ueniẽte.an u̾o sidicant᷑.
ꝙ duas extremas tertia int̾ue¬
niat.et altrinseca similitudiẽ
alt̾natim cõiuncta dictam cõ¬
trarietatẽ in unam armonia
cõponat: Sed si hoc nre demõ¬
strationis docũtum sit adhuc
alicui forte suspectũ: attendat
ꝗo sibi ꝑsugoere debeat: euãge¬
licum testimoniũ. Nonne ex
euangelio innotuit ꝙ dñsab
uno hoĩe legionẽ demonũ eie¬
cit. Continet aũt una legiosex
uno hoĩe ciecti sit: tot ineo an¬
te ciectionẽ fuerũt. Sidemoẽs
corporea hñt. ubi queso ĩeo fu¬
ere: in sp̃uan in corpore: Cõstat
aũtqr omne corpus longitu
locali capacitate subsiste non
ualet. qualẽ quidẽ spũs oĩno ñ
h̃t. Ergo nõ insp̃u.sed incorpo¬
re fuerũt.Sed quõ uł in quai

Expanded text:
convenientior, si in illa naturarum convenientior, si in illa naturarum trinitate, divinae videlicet, angelicae et humanae, dicantur duarum proprietates tertiae omnino per contrarium oppositae, nulla ibi media interveniente, an vero si dicatur quod duas extremas tertia interveniat, et altrinseca similitudine alternatim conjuncta, dictam contrarietatem in unam harmoniam componat? Sed si hoc nostrae demonstrationis documentum sit adhuc alicui forte suspectum, attendat quid sibi persuadere debeat evangelicum testimonium. Nonne ex Evangelio innotuit quod Dominus ab uno homine legionem daemonum ejecit? Continet autem una legio sexuno homine ejecti sunt, tot in eo ante ejectionem fuerunt. Si daemones corpora habent, ubi, quaeso, in eo fuere? In spiritu an in corpore? Constat autem quia omne corpus longitudlocali capacitate subsistere non valet, qualem quidem spiritus omnino non habet. Ergo non in spiritu, sed in corpore fuerunt. Sed quomodo vel in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nirent.Quissanum sapiensin¬
ficiari autoebit. ꝙ rationalis na¬
ture propͥetas tanto sublimior
canto dignior sit.quãto ad ĩ¬
cõposite et sũme simplicis na¬
ture similitudinẽ uicmiusac¬
cedit: Quis aũt neget creatu¬
ram incorporeã et ab oi corpo¬
re cocretionis adhesione alien¬
am ad diuinã simplicitatẽ propͥ¬
etatis sue similitudiñe magis
appropĩquare. familiarius ĩhx¬
rere. ꝙ eam nat᷑am que excorpo¬
rea et in corporea sb̃a cõponitur
et ad uniuspsone singulanta¬
tem exduab essentiis c̃ouingi¬
tur: Abso dubio optimũ genus
creature qd̾ cõsistit in sola ⁊ sim¬
plici puritate spintalis nature.
Qd̾ gͦ est in opatione humanai
humani corporis effigies sine
capite: hoc ẽẽ uioet̾ in opatione
diuina uniu̾sitatis fabrica sine
optimo genere creature. Ad hoc
illuc accedit q supior ratiode
angelica propͥetate disseruit. Qs
tibi queso uidet᷑ ordo decẽtior.
quis sũme sapiẽtis dispositioni

Expanded text:
nirent. Quis sane sapiens innirent. Quis sane sapiens inficiari audebit, quod rationalis naturae proprietas tanto sublimior, tanto dignior sit, quanto ad incompositae, et summe simplicis naturae similitudinem vicinius accedit? Quis autem neget creaturam incorpoream, et ab omni corporeae concretionis adhaesione alienam, ad divinam simplicitatem proprietatis suae similitudine magis appropinquare? Familiarius inhaerere, quam eam naturam quae ex corporea et incorporea substantia componitur, et ad unius personae singularitatem ex duabus essentiis conjungitur? Absque dubio optimum genus creaturae, quod consistit in sola et simplici puritate spiritualis naturae. Quod ergo est in operatione humana humani corporis effigies sine capite, hoc esse videtur in operatione divina, universitatis fabrica sine optimo genere creaturae. Ad hoc illud accedit quod superior ratio de angelica proprietate disseruit. Quis tibi, quaeso, videtur ordo decentior, quis summe sapientis dispositioni
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qd̃ humana ꝑsona in sĩpli¬
citate sb̾e. quãdoq inuenit᷑ ñ de
nature ip̃ius cõdicione. s de con¬
ditionis ip̃ius corruptione fo¬
re dep̾hendit᷑. Hinc ẽ facile perpen¬
derede propͥctate diuina. atq hu¬
mana. quõ una alt̾i uideat᷑ oppo¬
sita.his itaq duab quasi ex op¬
posito altrinsecus respiciẽtibꝰ ⁊ ue
lut ꝑ contrariũ sibi inuic̃ẽ respõ¬
dẽtib: angelica propͥetas uelut nx¬
dia int̾ponit̾. et altrinseca simili
gitur cõmune habens cũdiuina.
nnꝙͣ hab̾e substatiaꝵ pluralitate
inunitatẽ ꝑsone.cõmune ha¬
tas uelut propoͬtionali quada
rationc cõtranar dissidẽtiam
sua int̾positione cõnectit.et al¬
t̾nantium dissonãtiam inunã
anoniam cõponit. hec tam̃e
dicenoscio nõ nullos de anglis
alit̾ sentire. nam sũt usq hodic ꝗ
putant eos corpora hab̾e. Sedi
si instãtius quererẽt. subtilius
indagarẽt. indaginis huiꝰ ueri¬
tatem ut credimus cicius inue¬

Expanded text:
simplicitate substantiae quandoque invenitur, non de naturae ipsius conditione, sed de conditionis ipsius corruptione fore deprehenditur. Hinc est facile perpendere de proprietate divina atque humana quomodo una alteri videatur opposita. His itaque duabus quasi ex opposito alteri secus respicientibus, et velut per contrarium sibi invicem respondentibus, angelica proprietas velut media interpongitur, commune habens cum divina nunquam habere substantiarum pluralitatem in unitate personae, commune hatas velut proportionali quadam ratione contrariorum dissidentiam sua interpositione connectit, et alternantium dissonantiam in unam harmoniam componit. Haec tamen dicens scio nonnullos de angelis aliter sentire. Nam sunt usque hodie qui putant eos corpora habere. Sed si instantius quaererent, subtilius indagarent, indaginis hujus veritatem, ut credimus, citius inve
Abbreviated transcription (Latin):
us mostratũ ẽ ratio manifesta
cõuincit ꝙ nisi una sola ĩoiu¬
nitate ꝑsona asemctiṗa eẽ non
possit. Que gͥ aliunte nõ accipit
ut sit uel aligo possit. si nulli ĩpe¬
deret qd̾ habet: absq dubio ut
alias dictũ ẽ. in perpetuũ sola
remaneret: Nullũ itaq ĩ diui¬
nitate locũ quata proprietas
habe cognoscit̾. un et quat̾nita¬
tis suspit̾io omo sceluoit.Con¬
stat itaq ꝙ indiuina natura õi¬
no eẽ ñ possit quarta psona.xi.¬

Expanded text:
us monstraus monstrauna sola in Divinitate persona a semetipsa esse non possit. Quae igitur aliunde non accipit ut sit, vel aliquid possit, si nulli impenderet quod habet, absque dubio, ut alias dictum est, in perpetuum sola remaneret. Nullum itaque in Divinitate locum quarta proprietas habere cognoscitur, unde et quaternitatis suspicio omnino secluditur. Constat itaque quod in divina natura omnino e
Abbreviated transcription (Latin):
et miranda ratione inuice sͥ
allitdunt.Constat itaq exhis
plenituoiñẽtamDare ꝙ accipea
et hanc proprietatẽ sic̃ et cet̾as
uinispsonis constat ẽẽ cõmu¬
ne. omne plenitudinẽ habere. ⁊¬
Propͥetatum aũt distinctio uͥ¬
satur cuta duo.cõstat namq ĩ
dando et accipiẽdo Unius nãq̃
ꝑsone proprietas ut exp̾missis
patet cõsistit insolum danto.
alt̾ius insolum accipiẽdo. In¬
ter has aũt media. tam indan¬
do ꝙͣ accipiẽdoSed ad ista for¬
tassis dicturus ẽ aliquisSiura
propͥetas cõstat insola datione.
alt̾a in sola acceptione. mecha ĩ¬
ter has indatione simul et acce¬
ptione.Cur nõ sit quarta sine
datione et sine acceptione ĩso¬
lo habe: Qd̾ si recipimꝰ quat̾ni¬
tatem diuinar ꝑsonax fateri ui¬
demur.Sed huiꝰ questionis no¬
dum insupioribtam apta ra¬
tio dissoluit. ut diligẽs lector
quãlibet ydiota inde in aliqͦ ⁊
dubitare uixpossit Ut eĩ supi¬

Expanded text:
et miranda ratione invicem sibi et miranda ratione invicem sibi alludunt. Constat itaque ex his plenitudinem tam dare quam accipere, et hanc proprietatem, sicut et caeteras vinis personis constat esse commune, omnem plenitudinem habere. Proprietatum autem distinctio versatur circa duo. Constat namque in dando et accipiendo. Unius namque personae proprietas, ut ex praemissis patet, consistit in solum dando, alterius in solum accipiendo. Inter has autem media tam in dando quam accipiendo. Sed ad ista fortassis dicturus est aliquis, si una proprietas constat in sola datione, altera in sola acceptione, media inter has in datione simul et acceptione, cur non sit quarta sine datione et acceptione in solo habere? Quod si recipimus, quaternitatem divinarum personarum fateri videmur. Sed hujus quaestionis nodum in superioribus tam aperta ratio dissolvit, ut diligens lector, quantumlibet idiota, inde jam in aliquo dubitare vix possit. Ut enim superi