comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quin aut filiorum utilitatib. in¬
seruiret aut aliquid dignum
ecclesiae scriberet : aut ꝑcon¬
templationis gratiam celi secre¬
tis inter esset : Deniq cuinde
tota peneitalia. lango bardo¬
rum gladiosmecuentes. plurimi
undiq: ad romanam urbem con¬
fluerent sollert̃m proomni¬
b. curam gerebat. uniuersis cũ
uerbi pabulo corporis subclia
minis trabat. Intantum nam¬
q: eius animum misericordie
amorde uinxerat: Utnon so¬
lum horum quos presentes ha¬
bebat necessi tatib occurrer&
sed in super longepositis. opem
suel argitatis in pender& ad¬
eo utetiam in montem sỹnai
dĩ famulis constitutisqueq erant
oportuna trans mitteret. Nã
alii quidem pontifices constru¬
endis. ordinandisq auro uel
argento ecclesiis operam da
animarum lucrauacabat.
Etquia quicquid pecunie habe¬
repoterat. sedulus disꝑgere
gloria Ita ut illudbeaub
meo: Oculus fuicaeto & pesdo
Pater erã pauperum. et ausam
quam nesciebam Diligentisi in
inues tigabam: et paulo post sicor¬

Expanded text:
quin aut filiorum utilitatibus inserviret, aut aliquid dignum Ecclesiae scriberet, aut per contemplationis gratiam coeli secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabanimarum lucra vacabat, et quidquid pecuniae habere poterat, sedulus dispergere, gloria; ita ut illud beatimeo. Oculus fui caeco, et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam . Et paulo post: Si co
Abbreviated transcription (Latin):
insuo statu consistentem regione¬
ad eandẽ ypponiensium¬
regiorum ciuita tẽ. abhis¬
de hostib. uenir etur obs.¬
dendam : Qm̃ in eius tunc fu¬
erat defensione contituiti
cqnss quanda bonisa¬
tius cum gothorũ federa¬
torum exercitu: Quã urbẽ
ferme quat tuor decimm̃¬
sib: conclusam obsiderunt:
Nameclitus illimarinũ inter¬
clusione abstulerunt. quod
&iam ipsinos deuicino. cum
aliis nris coepis confugeramus.
in eaderiq: om. eiꝰ obsidio¬
nis tempore fuimus: Vnde
nobiscum : epissime comͥloque¬
bamur et ditrem̃ da iudicia
Toculis nr̃is posita consideraba¬
mus dicentes. Iustus es dñe
& rectum iudicium tuum
Parit̃q: dolent̃ gem̃ tes et
flentes or ab amus miserati¬
onum patrem. & dm̃ omis
consolationis ut in eadem
nos tribulatione s ub leuare
ut una cũ eodem adm̃sam
constitutis & inde famtilan¬
tes nob̵ dicer&. Noueritis
mehoctem porer raeraluri¬
tatis addm̃rogare. utaut
hanccuitatem ab hostil cir¬
cũdatã liberarodigr&. aut

Expanded text:
in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam: quoniam in ejus tunc fuerat defensione constitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis nostris coepiscopis confugeramus, in eademque omni ejus obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicentes: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Pariterque dolentes, gementes et flentes orabamus miserationum Patrem et Deum omnis consolationis , ut in eadem nos tribulatione sublevare diut una cum eodem ad mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ea omnia in sinuare. quala
dem non suã sed sui dñi deꝓpriali¬
perecupiebat. Sacramentum
isiturregis ut angelica autoritate
platumẽ bonum ẽ abscondere :
opera cutem dñi reuelare & confi¬
assrica naciuitate digastensi :
denumerocuri alium parontib
ponestis &apĩanis progenitas efut:
iltusq acnutritus eoꝵ cura
illigenti inpensisq sec ularibus
ltteris eruditu sadpri ne omnib
idelic& disciplinis irhutu s quas

Expanded text:
ea omnia insinuare, quae idem non suam, sed sui Domini, de propria licipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum est, bonum est abscondere: opera autem Domini revelare et confiAfricana, civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis et christianis progenitus erat; usque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbut
Abbreviated transcription (Latin):
maticam prius insua ciuitate &
retoricam in affriea apud carta¬
girẽ postea docure. Consequenti
etiam tempore transinare inagut¬
boroma & apud medio lanumsubi
tunc inperatoris ualentiniani
minoris comitatos fuerat cons¬
titutus. In qua urbe tunc epis¬
copatum animinis trabat accep¬
tissimusdõ & inob timis uiris pre¬
darissimus sacerdos ambrosius:
uius interea uerbi dĩ praedicatoris
frequentissimis inecclesia disputa¬
cionibus aelstans npopulo inten¬
debat suspensus adq ad sixus
orum aliquando maniheoꝵ apud
cartaginam adolescens fuerat
crroro sedietus. & ideo coteris
suisacerdatis corꝑtractantisut
contra illum errorem incido¬
tes legis soluerentur questiones.
eius ex animopulsaẽ
Protinusq: infidecatholica con¬
Ifirmatus proficiendi in religio¬
nȩ ei demamoris adorinatusẽ
quo propinquantibus sc̃ispas
factumẽ diuina prestanta te
opitulatione ut ꝑ illum tantũ
hactalem anstitem ambrosiũ.
& doctrinam salutaremeccłȩ
catholice & diuina ꝑciper& sa¬

Expanded text:
maticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones:ejus ex animo pulsa est; protinusque ipse in fide catholica confirmatus, proficiendi in religione eidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus safactum est divina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam scatholicae, et divina perciperet Sa
Abbreviated transcription (Latin):
tar&: Hic in annis adolescentia
suꝑ neuite patriam totis desiderus
anhelare : Seddum diu longeq
conuersionis gratiam dferret. ⁊¬
ecpost quam caelestiẽ affatus deside¬
rio. setulari habitu contegimelius
putaret uelletq p̃senti mundo qua¬
sispecia ete deseruirt : Coeperunt
multa contracum eius dem niundi

Expanded text:
taret. Hic in annis adolescentiaesupernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ que qua ducit᷑ iam nõ
si nõ repugnͣat et nõ ubi iussa
est quiestit̃ s libidine feroci
cũ elegit itaq si modũ adhi¬
ueri sibi pacit᷑ alio noĩe appel¬
landa ẽ desiuit ẽẽ ira ꝙͣ effre

Expanded text:
sequiturque qua ducitur, iam non ; si vero repugnat et non ubi iussa est quiescit, sed libidine ferociatui neglegit. Itaque si modum adhiberi sibi patitur, alio nomine appellanda est, desit ira
Abbreviated transcription (Latin):
s pͣuus sibi płacebat ꝙ cõstan¬
ria rigoris cũ nactus duci
nississet eũ qui ex meatu sine
aperuit ille ꝯmilico qui occis
iudebat᷑ cũt cencurio supplicio
pp̃ositus condẽ gladiũ spicu-¬
lacorẽ iubet dãp̃nacũ ad ꝑ¬
ysonẽ reducũt reddicurꝰ p̃i¬
som ĩnocẽciã ingẽti cõcus su¬
de sucũt᷑ compussi alt̾ alceꝵ
aĩ magno gaudio castroꝵ ꝯ
tem qui nõ occiderat ⁊ eũ qui
gius ĩnocens apparuerat duo
pibant piso adiecit et c̃cũ
nam ip̃m et centurioꝵ qui dãp¬
natũ reduxerat duci iussit

Expanded text:
sed pravus et cui placebat pro constantia rigor. Is cum iratus duci iussisset eum, qui ex commeatu sine apparuit ille commilito qui occisus videbatur. Tunc centurio supplicio praepositus condere gladium speculatorem iubet, damnatum ad Pisonem reducit redditurus Pisodeducuntur complexi alter alterum eum magno gaudio castrorum tem qui non occiderat et eum qui unus innocens apparuerat, duo peribant. Piso adiecit et tertium. Nam ipsum centurionem, qui damnatum reduxerat, duci iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qũo p̃t euenire ut asiquis ⁊̃¬
iuriã faciat michi et ego nõ
accipiam canqͣ si quis rem cũ
enilia mea subripuit in domo
in dono mea ponat ille furcũ
feãt ego nichil ꝑdiderii. lir¬

Expanded text:
 posse evenire ut faciat quis iniuriam michi et ego non accipiam; tanquam si quis rem, quam e villa mea subripuerit, in domo mea ponat: ille furtum fecerit, ego nichil perdiderim".
Abbreviated transcription (Latin):
Aspice nobilissimaꝵ ciuitacũ fũ¬
damẽta iux noͣbilia has ira de¬
iecit aspice solicudines ꝑ mul¬
ca milia siue hĩtatore Seẜcas
has ira exhausit aspice tot me¬
morie ꝑdicos duces mali exẽ¬
pla faci aliũ ira in cubiłi suo
confdͭ aliũ intͣ sacͣ mẽse ira ꝑ¬
cussit aliũ mcͣ leges celebi¬
et spectacũł fori lac̃mat aliũ
filii picidio dari sangnuñẽ iussit
aliũ feriuli manu regalem aꝑi¬
re nigulũ aliũ in cruces mecĩ¬

Expanded text:
Aspice nobilissimarum civitatum fundamenta vix notabili a ; has ira deiecit. Aspice solitudines per multa milia sine habitatore desertas ; has ira exhausit. Aspice tot memoriae proditos duces mali exempla fati ; alium ira in cubili suo confodit, alium intra sacra mensae iura percussit, alium intra leges celebrisque spectaculum fori lancinavit, alium filii parricidio dare sanguinem iussit, alium servili manu regalem aperire iugulum, alium in cruce mem
Abbreviated transcription (Latin):
Pr si ius gratus ẽẽ adũsus deos
⁊ adñsus uicã nã cogita quã
multos añcesseris quis tibi
cũ ceceris ip̃e añ cessisti finẽ
cõstitute quẽ tnͣsire nõ possis

Expanded text:
 Si vis gratus esse adversus deos et adversus vitam tuam, cogita, quam multos antecesseris. Quid tibi cum ceteris ? Te ipse antecessisti. Finem constitue, quem transire ne velis
Abbreviated transcription (Latin):
ntłimpnacoe nouissima quis
lhomo sentire non desmas cam
quia fensus ip̃e nec uoluptate su¬
ais net quiete salubris sed dolo¬
re ppualis est nõ ĩnũto nors ẽ

Expanded text:
tione nouissima quamuis homo sentire non desinat, tamen, quia sensus ipse nec uoluptate suauis nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non inmerito mors est
Abbreviated transcription (Latin):
dosor qu
ꝑtiuet. mie est om̃ dolere non
corꝑis et̾ q̾n di dolendi causa exi¬
stit a corꝑe cum in eo loco wolet
Soctor

Expanded text:
dolor qui pertinet, animae est enim dolere non corporis, etiam quando ei dolendi causa existit a corpore, cum in eo loco dolet s cor
Abbreviated transcription (Latin):
cores milicasse nuillꝰ ignorat q̃
excicio distenda est qr fundã por¬
tare nullꝰ est labor et mẽdum
eueniet uc in lapidosis locis cõ
cascelloꝵ siue ciuitacũ lapidib
barbari fundisq pellendi st̃ ibi

Expanded text:
ores militasse nullus ignorat. Quae exercitio discenda est quia fundam portare nullus est labor. Et interdum evenit ut in lapidosis locis confcastellorum sive civitatum lapidibus barbari fundisque pellendi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciendos ex̃ceri diligent quenit
fundacũ usũ p̃mi ualieariu in¬
uilares hĩtacores et inuenisse
et ita ꝑite ex̾cuisse dũr ue
uirẽs ꝑ nos filios nullũ cibũ
d̃cinge sinea̾c iusi quẽ ex fũda
descinata lapide ꝑcussisset ibi
cachafractꝭ loricisq mũcos
tereces lapides de funda uł sus¬
tibalo destinati sagictis sunt
om̃ib̃ gͣuiores cũ mẽbris lecale

Expanded text:
ciendos exerceri diligenter convenit Fundarum usum primi Balearium insularum habitatores et invenisse et ita perite exercuisse dicuntur ut matres parvos filios nullum cibum contingere sinerent nisi quem ex funda destinato lapide percussissent. cataphractis, loricisque munitos, teretes lapides de funda vel fundibulo destinati, sagittis sunt omnibus graviores; cum membris inte
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtas libã est una in om̃iłꝰ et
tis aẜ oĩ malo libãta et impleca
oñu bono ftuens indefficienter etio
2 ioꝯditate gandiorum oblita cuf¬
non sit ingrata ibidem .s.¬

Expanded text:
uitatis et una in omnibus et ra, ab omni malo liberata et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culnon sit ingrata;
Abbreviated transcription (Latin):
canes inturribꝰ mit̾ant̃ qui aduentum
ant lacrantqz testant auseres quoz nõ
iniore solercia nocturnor suꝑuentꝰ cet¬
moribus indicant nam ingressi capi cel¬
mã artem galli roͣnĩ nomẽ erueret ins
clamore auserũ excitatus malleus ix¬
sticisset nira diligenͣ sine fortuna ui¬
ros qui unu̾sũ orlemerant mifsuii

Expanded text:
dventum ant latratuque testentur. Anseres quoque non minore sollertia nocturnos superventus clamoribus indicant. Nam ingressi Capitolinam arcem Galli Romanum nomen eruerant nisi clamore anserum excitatus Mallius restitisset. Mira diligentia sive fortuna viros qui universum orbem erant missuri
Abbreviated transcription (Latin):
ordo afirmissimis ⁊ scutatis ⁊ omi gn̾e ar¬
moꝵ iumitis bellatõibus tenebãtur qs an¬
ti qui trianos appellabat lnii ut requien ⁊
integri acrius ĩuade̾nt hostes pꝯ ultimas
acies sedere consueuerũt si quid ein p̾mis
ordinbus accidisset deħoꝵ uiribꝰ reꝑacõ¬
nis spes tota pẽdebat ibi.
et int̾ ipas recipiũt se adloca sua pͥma a̾¬
pilam ut dicit᷑ uentũ fuĩt totũ sustinet
bellum ibi¬

Expanded text:
 firmissimis et scutatis et omni genere armorum munitis bellatoribus tenebatur, quos antiqui triarios appellabant. Hi, ut requieti et integri acrius invaderent hostes, post ultimas acies sedere consueverant. Si quid enim primis ordinibus accidisset, de horum viribus reparationis spes tota pendebat.et inter ipsos recipiunt se ad loca sua. Prima apilam, ut dicitur, ventum fuerit, totum sustinet bellum.I
Abbreviated transcription (Latin):
¶A fortioribꝰ namq equitidꝰ pedicũ ꝓtegen¬
da sum lat̾a ⁊ auelatoridꝰ acq expedit̃ ho¬
tium corma suꝑfundenda atq turbanda
hiisdenz miscendi sunt quos explicatas be¬
lites nõiabant hoc fcõ ꝙͣuis fortissi equi¬
tes hostiũ muenerit cũ adii̾sum mixtum
agnen pares esse non pnĩ unũ hoe reme¬
dium omẽs duces ueter inuenerut̃ ut
assuescere iuenes currentes egregie nee
inter himor equites singulos erãns pedites
colsecatent cum leuionbꝰ̃ scutie gladris atis
missilibus ibi
ut letissimos depedicibꝰ et equitibꝰ cũ uicu¬
riis comicibus t̾bumsq bacũtibus hẽat dux
post aciem pp̾atos asios ct asior cͣt cornua
suppleant loca arddituq u̾tute nmmicoꝵ: au¬

Expanded text:
fortioribus. Namque equitibus peditum protegenda sunt latera et a velocioribus atque expeditis, hostium cornua superfundenda atque turbanda iisdem miscendi sunt, quos explicatos velites nominabant; quo facto, quamvis fortissimi equites hostium venerint, tamen adversum mixtum agmen pares esse non possunt. Unum hoc remedium omnes duces veteres invenerunt, ut adsuefacerent iuvenes currentes egregie et inter binos equites singulos ex his pedites collocarent cum levioribus scutis gladiis atque missilibus. XVIut lectissimos de peditibus et equitibus cum vicariis comitibus tribunisque vacantibus habeat dux post aciem praeparatos, alios circa cornua suppleant loca additaque virtute inimicorum au
Abbreviated transcription (Latin):
cursu tela mittũe in duobꝰ ordinidi ⁊ etate
uoribus armis collecancur ln admuicẽ mu¬
n nec cedere nec sequi aln cogendi sũt ne or¬
dines ne ordmes turbent ses uemẽtes adu̾sa¬
nos exciꝑe ⁊ stande pĩgnando qr repelleᷤ uel fu¬
gare ¶ orlo disponit᷑ de armatuiꝰ urelocissi

Expanded text:
cursuque tela mittuntur. In his duobus ordinibus et aetate m gravioribus armis collocantur; hi enim ad vicem muri nec cedere nec sequi aliquando cogendi sunt, ne ordines turbent, sed venientes adversarios excipere et stando pugnandoque repellere vel fugare. Tertius ordo disponitur de armatu
Abbreviated transcription (Latin):
A
publica si sapient̾ dis¬
si imꝑite quãius op¬
tum dellateres sint
mala orsinacie frũ¬
rocituti et bet̾e̾s milites collocent᷑ quos an¬
tea pn̾cipes uocabant inx ordine cellocari ẽ
cumdati cacafractis sagutarn ⁊ optum im¬
lices cũ spiculls uel lancers ordmẽtur sn ᷝ ͥ¬
aut armati indirtm t t̾nos pedes int se oc¬
cupare consueuerut̃ hoc est imuille parsiba
mille sercenti seragnta sex pedes ordmãt

Expanded text:
a publica si sapienter dissi imperite, quamvis optimi bellatores sint mala ordinatione franrcitati et veteres milites collocentur, quos antea principes vocabant, in secundo ordine circumdati catafractis sagittarii et optimi milites cum spiculis vel lanceis ordinentur, autem armati in directum ternos pedes inter se occupare consuerunt, hoc est, in mille passibus mille sexcenti sexaginta sex pedites ordinantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut in eod ocio utili tatemn cogitet
proxnm nec sit actuosus ut̃ co¬
templacõem non tequirat dei.
in ocio non inhers nacacõ delcã
te d sed aut inquisicõ aut mien¬
cõ neritatis sit ut in eo quisq

Expanded text:
ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque
Abbreviated transcription (Latin):
et post qui in sua natuta uõ
corpaliter sed pñaliteo non
sensibłiter sed intłigiblĩter nõ
tempalites ced ut reci dicami
etnãliter nec mcpit loqui

Expanded text:
etur, qui in sua natura non corporaliter, sed spiritaliter, non sensibiliter, sed intellegibiliter, non temporaliter, sed, ut ita dicam, aeternaliter nec incipit loqui
Abbreviated transcription (Latin):
deus sicut natutaꝵ sonar optiõ
cirator est ita malaꝵ nolũtatũ
iustissimꝰ ordinator ut cũ ille
male ntire naturis boius ip̃e lũ
utatire bñ eciam uolutat bus

Expanded text:
Deus sicut naturarum bonarum optimus creator est, ita malarum uoluntatum iustissimus ordinator, ut, cum illae male utuntur naturis bonis, ipse bene utatur etiam uoluntatibus
Abbreviated transcription (Latin):
absmilit s spem ieliquis tolle
spem dĩbus nemo uicts retent¬
cabit arma nemo infeliat expta
negdcacõnẽ alios appetẽt ques¬
cus nemo naufiaguis unetꝰ spes

Expanded text:
abstulit, sed spem reliquid. Tolle spem hominibus, nemo uictus retemptabit arma, nemo infeliciter experta negotiatione alios appetet quaestus, nemo naufragus uiuet. Spes
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad hũc angulũ respicuꝰ
aut ad illũ sed t̾m̃ĩos cĩca¬
tis nr̃e cum sole metuuͣ alte¬
ram cui nos asst̃psit condicõ
nastendi

Expanded text:
non ad hunc angulum respicimus aut ad illum, sed terminos civitatis nostrae cum sole metimur; alteram, cui nos adscripsit condicio nascendi
Abbreviated transcription (Latin):
ocunde sunt que meõriã re¬
nouant et desideriũ abrẽciũ¬
falro acq iaui solacio leuans
qnͣco iocundiores sunt frẽ q̃
uera amici absentis uestigia

Expanded text:
ucundae sunt, quae memoriam renovant et desiderium falso atque inani solacio levant, quanto iucundiores sunt litterae, quae vera amici absentis vestigia,
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui semꝑ quiescũt nã illa
tiunultu gaudens nõ esten¬
dustria ses exagitate mẽtis
quersacio ⁊ si nõ est quies que
motũ om̃em molestiam iudicat
pes disosucio et sangor ly pͥ¬

Expanded text:
eos qui semper quiescunt. Nam illa tumultu gaudens non est industria, sed exagitate mentis conculcatio; et hec non est quies que motum omnem molestiam iudicat, sed dissolutio et languor.
Abbreviated transcription (Latin):
¶leci et hylares dicamꝰ bixi
pegi crastinũ si adiacit deꝰ
leti recipiamꝰ ille beacissimꝰ
est et securꝯ sui possessor qui
crastmũ siue solicudiue ex¬
pectat quisquis dixit uixi¬

Expanded text:
laeti hilaresque dicamus: Vixi peregi. Crastinum si adiecerit deus, laeti recipiamus. Ille beatissimus est et securus sui possessor, qui crastinum sine sollicitudine expectat. Quisquis dixit " vixi
Abbreviated transcription (Latin):
ues est sapĩa nacuo illi loco
opuis cum dederis hũanis q di¬
cendũ est de p̃cĩtis de fucuris
de caducis de et̃ius de cẽꝑe
de quo uno inde ꝙͣ mulca quer̃t¬

Expanded text:
s est sapientia. Vacuo illi loco opus est. De divinis humanisque discendum est, de praeteritis de futuris, de caducis de aeternis, de tempore. De quo uno vide quam multa quaer
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quẽadmo ͫ musto dolia uum
sũmã ꝑtem uis caloris eiec¬
cat sic̃ uino ex estuante quit¬
quid in ymo iacet excerius
effert᷑ et ꝓdit in me ͫ ouera
uino redundante ita nec secre¬

Expanded text:
 Quemadmodum musto dolia ipsasummam partem vis caloris eiectat; sic vino exaestuante, quicquid in imo iacet abditum, effertur et prodit in medium. Oneratt cibum vino redundante, ita ne secre
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est opus p̃ceptis ad uidẽdi
cierte sibi moram effugiat
natura eñ uidemꝰ eũ usu sui
reddit qui remonet obstanti¬
a quid aũt cuiq debeaeur of¬
ficio natura nos docet . si a.¬

Expanded text:
non esse opus praeceptis ad videndum, cientem sibi moram effugiat. Natura enim videmus, cui usum sui reddit qui removet obstantia. Quid autem cuique debeatur officio, natura non docet.
Abbreviated transcription (Latin):
episcola . io. ꝓpe fuiem¬
Dunc scio de om̃ib cupidita¬
tibus esse solutur cũ es pue¬
neris ut nicħi deũ rog̃es nͥ
qd rogare possis palami ñc
si quis adiouĩt aurem cõci¬
cisses et ꝙ stire hoies nosunt
deo narrant ibidem in sine

Expanded text:
dacter deum roga; nihil illum de aunc scito esse te omnibus cupiditatibus solutum, cum eo perveneris, ut nihil deum roges, nisi quod rogare possis palam." Nunsi quis admoverit aurem, conticescent. Et quod scire hominem nolunt, deo narrant. Vide e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Q si prudenciã ampleperis u¬
biq deuieris et ꝓut rero ac u¬
piũ uarietatis exigit te acco¬
modes ip̃i nec te in aliquibus
nuctes pes pocius aptes sicut
cedulitate ad fła plasi ibidi¬

Expanded text:
 Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut redulitate ad falsa
Abbreviated transcription (Latin):
dus suppiciosus accensus semꝑ
aliquid̃ q̃rens semꝑ aliquo ti¬
mens semp alquid dubitans ⁊
mostraberis digico hastu plenꝰ
derssipessis et simplicitatꝰ ĩ nu¬
cus dħ tẽplator q cuspar ⁊ post̾¬
mo ono noĩe uocaberis a dictis¬

Expanded text:
 suspiciosus, attentus, semper aliquid quaerens, semper aliquid timens, semper aliquid dubitans, eingas. Monstraberis digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque culparum, et postremo uno nomine
Abbreviated transcription (Latin):
deat roga n ͨ sordeat quid nõ
heãmꝰ argencũ in quo solidi
auri celatura destendie s nõ
pucemꝰ srugalitat᷑ indiciũ aio¬
ec argento caruisse islud agciꝰ
ut mẽłiorem uita sequam᷑ ꝙͣ

Expanded text:
deat toga, ne sordeat quidem. Non habeamus argentum, in quod solidi auri caelatura descenderit, sed non putemus frugalitatis indicium auro argentoque caruisse. Id agamus, ut melio
Abbreviated transcription (Latin):
sit exiguũ cũ occupanit y¬
doneũ locũ sires suas expli-¬
cat et ex mĩmo in maxĩmos
actus diffitudi᷑ idem facit or̃o
nõ lace pacet si aspicias in
oꝑe crescit pauca sunc que
cõualescũt et exurgunt. fi¬

Expanded text:
sit exiguum, cum occupavit idoneum locum, vires suas explicat et ex minimo in maximos auctus diffunditur. Idem facit ratio; non late patet, si aspicias: in opere crescit. Pauca sunt, quae convalescunt et exurgunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Q p̃cipilũ i rebus hũanis est
nõ classibus maria complerre
nec in rubri maris lictore sigͣ
posiusse nec deficiẽte cerra¬
ad ciurias alior errasse in oc¬
ceano ignoca querencẽ sed aĩo
maior est uictoria uicia do¬
iuisse mun̾abiles sũs qui
cestate paucissimi qui se. ly

Expanded text:
 praecipuum in rebus humanis est? Non classibus maria complesse nec in Rubri maris litore signa fixisse nec, deficiente ad iniurias terra, errasse in oceano ignota quaerentem, sed animo maior nulla uictoria est, uitia domuisse: innumerabiles sunt qui tes
Abbreviated transcription (Latin):
¶Magnas opes muꝰ forcũne
fructũ q dirtuti nõ repudiabit
n ͨ excludet sapiẽs quid eĩi est
quare illis bono loco nuideat᷑
uemant opes hospiteur nec
iactabit ilłas n ͨ abscondet al-¬
teꝵ infunti anm est alteꝵ ti¬
et regie opes ubi ad manũ dñi
puenerũt mom̃te dissipant᷑
ac ꝙͣrius modice si bono custodi
tradite sũt usu crescũt ita etas
nr̃a bñ dipponẽti multũ p . li¬

Expanded text:
magnas opes, munus fortunae fructumque virtutis, non repudiabit nec excludet. Quid enim est quare illis bono loco invideat ? Veniant, hospitentur. Nec iactabit illas nec abscondet —alterum infruniti animi est, alterum tiet regie opes, ubi ad malum dominum pervenerunt, momento dissipantur; at quamvis modice, si bono custodi tradite sint, usu crescunt; ita etas nostra bene disponenti multum p
Abbreviated transcription (Latin):
glia neta ibi enit ubi laudãtis
nec ercore quitꝙ nec aditlatõs
laudabitim uerus honor qui mi¬
lli negabitu digno mli deft
indig̃no sed nec̃ ad eum aulbi¬

Expanded text:
bi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambi
Abbreviated transcription (Latin):
di modo queni plus obtruint
consuetudo. et fructilꝰ utim
ut lisibꝰ sciuuir nam et fructꝰ
ꝓp̾e dicuntur agroꝵͦ quibus
litiq oĩis epaliter dtimur

Expanded text:
di modo, quem plus obtinuit consuetudo, et fructibus utimur, et usibus fruimur. Nam et fructus jam proprie dicuntur agrorum, quibus utique omnes temporaliter utimur
Abbreviated transcription (Latin):
inuͣbit t̾ra sit aut qr maiores
ĩ remoco ymbres suit quor aqͣ
ꝑ secrecos riuulos redica taci¬
uentis hosciũ cedit᷑ ⁊ reu̾berat᷑
pluctu niis resistit qui creste̾

Expanded text:
ilis terra sit, aut quia maiores in remoto imbres sint, quorum aqua per secretos cuniculos reddita taciuentis ostium caeditur et reuerberatus fluctu amnis resistit, qui crescere
Abbreviated transcription (Latin):
Qũo nõb liberalia cõferunt
scudia ad alia mustũ ad uir¬
tutẽ incħ nã et huĩles ex pro¬
fesso arces que maũ constans
ad instrumenca uite płiuũ ꝯ¬
ferũt tñ ad uirtutẽ nõ ꝑtiuẽt

Expanded text:
nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex professo artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
E nullius rei simis est ẜ in orbe
uexa sunt om̃ia sugm̃t ac se¬
cuntur diem rex p̃mnt dies noc¬
tem estas in aucũpnũ desiuit
aucũpno hyemps instat que
cõpestit᷑ nere omia sic tuseũt
ut reuertant incħ nom facio
mchil noui iudeo fit aliqñ et
huiꝰ rei nausea mulci sũt qui
nõ acerbũ iudicant unĩe s suꝑ¬

Expanded text:
 Nullius rei finis est, sed in orbem nexa sunt omnia, fugiunt ac secuntur. Diem nox premit, dies noctem, aestas in autumnum desinit, autumno hiemps instat, quae vere conpescitur; omnia sic transeunt ut revertantur. Nihil novi facio, nihil novi video; fit aliquando et huius rei nausia." Multi sunt, qui non acerbum iudicent vivere, s
Abbreviated transcription (Latin):
S si prudenciã amplecteris u¬
biq idem eris et ꝓut rep aue
tpui uariecas exig̾it te accõmo¬
des tẽpori uͤ te in aliquib mu¬
tes s pocius aptes sic̾ manꝰ q̃
eadꝰ est et cũ in palmã excẽdit᷑

Expanded text:
: si prudentiam amplecteris, ubique idem eris, et prout rerum et temporum varietas exigit, ita te accomodes tempori, nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes, sicut manus quae eadem est et cum in palmam extenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ fic male̾ oiendi ꝙ cieo mo¬
riendi sculcus est qui nõ eui¬
gua epis merçeze magne rei
aliã rediunt paucos longissiã
senectus ad mortẽ sine ĩmria
ꝑtulit multis inhers uica sũ

Expanded text:
lum sit male vivendi quam cito moriendi, stultus est, qui non exigua temporis mercede magnae rei aleam redimit. Paucos longissima senectus ad mortem sine iniuria pertulit, multis iners vita sine
Abbreviated transcription (Latin):
nobis anucor absenoũ iocun¬
de sunt que memoriã reno¬
uant et desideriũ absenciũ¬
fło acq mam solacio leuant
qnͣto iocundiores sunt lre que
notas afferũt nam qd in cõspc̃u
dulcissimũ est id amici manus
oꝑe ip̃ssa prestat agnost̾e li¬

Expanded text:
 iucundae sunt, quae memoriam renovant et desiderium falso atque inani solacio levant, quanto iucundiores sunt litteraenotas adferunt ? Nam quod in conspectu dulcissimum est, id amici manus epistulae inpressa praestat, agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
S uulli nos uicio nacura dõ¬
sicias ista integros ac liseros
irritaret posis in aꝑco pe¬
disus aurũ et argẽncũ sus¬
iecit᷑ calcandũq ãc dep̃men¬
dũ dedic et quicꝙ est ꝓpcer
quod caltam̃ ⁊ p̃min illã uul¬
cus nr̃os erexit in celũ es¬

Expanded text:
 Nulli nos vitio natura conciliat; illa integros ac liberos inritaret, posuit in aperto. Pedibus aurum argentumque subiecit calcandumque ac premendum dedit quidquid est propter quod calcamur ac premimur. Illa vultus nostros erexit ad c
Abbreviated transcription (Latin):
scat ut sictũ ex floribus ducãt
qui ꝓtina mes fit au q̃ cossege¬
rans in hunc saporẽ mircura
quad et ꝓpriecate spũs sui mis¬
cent quibusd̾ã em̃ placent nõ
faciendi mellis scilm ẽẽ illis

Expanded text:
utrum sucum ex floribus ducant, qui protinus mel sit, an quae collegerunt, in hunc saporem mixtura quadam et proprietate spiritus sui mutent. Quibusdam enim placet non faciendi mellis scientiam esse illis,
Abbreviated transcription (Latin):
neromi nõ licẽt q̃ nõb bñsic̃o
tuo licent possũ inquit seuͤ
dere siue cãnore ꝙͣuuis nlłs
sequat᷑ comes missus sic
domi nullus ad lacus sic¬
gladius t̃ in cua ꝑte armato
buiendi est aberrare a forcũa

Expanded text:
i non licent, quae nobis beneficio tuo licent ! Possum in qualibet dere sine timore, quamvis nullus sequatur comes, nullus sit domi, nullus ad latus gladius ; tibi in tua pace armato vivendum est. Aberrare a fortuna
Abbreviated transcription (French):
¶ oi mobilis et inquieca hom̃i
gitur et cogitacões suas in
omia noca et ignota Dimictit
naga et quiet impaciens es
mirabis si p̾ui eius originem

Expanded text:
 "Mobilis et inquieta mens gitur et cogitaciones suas in omnia nota atque ignota dimittit, vaga et quietis impatiens et miraberis, si primam eius originem
Abbreviated transcription (Latin):
brop icaq cũ leg̾e nõ possis
legas sed mõ iuquit hũc libr
euolu̾e nolo mõ i ͫ fastidien¬
tes scomachi est mulca de
nõ te iubeo semꝑ ĩmie libro
aug pugillarib dand̾ ẽ ad̾
int̾uassũ aĩo ita tñ ut non
resosuat᷑ sed reuttat᷑. fr ⁊¬

Expanded text:
. Itaque, cum legere non possis legas. Sed modo, inquis, hunc librum evolvere volo, modo illum. Fastidientis stomachi est multa dego te iubeo semper inminere libro aut pugillaribus; dandum est aliquod intervallum animo, ita tamen ut non resolvatur, sed remittatur
Abbreviated transcription (Latin):
de apud pictagoram disclꝰ
loqui et laudari licuisse qnͣti
ã demẽcõ eis est ꝙͣ clamores
imꝑicor siysarẽ et ciiditorio
dinuctũt quid lecar ꝙ as a¬

Expanded text:
 Apud Pythagoram discipuloqui et laudare licuisse ? Quanta autem dementia eius est, quem clamores inperitorum hilarem ex auditorio dimittunt ? Quid l
Abbreviated transcription (Latin):
quid illa decreuerit quisq̃s
igit᷑ hanc sectari de siderat
ut amer a deo amabilis eris
deo si in hoc issũ mucaberis
ut uelis om̃ibus ꝓdesse nulli
tenenda ut reueñcia discipłie
eius n ͨ nimia negligencia cot¬
rior acrocitate suiturna gra¬
in hũane amabilitatis amc¬

Expanded text:
quid illa dictaverit. Quisquis ergo hanc sectari desideras, ut ameris a Deo. Amabilis eris Deo, si in hoc illum imitaberis, ut velis omnibus prodesse, et nullhanc sectari desideras, est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae comriori atrocitate diuturna gratiam humanae amabilitatis am
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmistit que ꝑ̃mã nascẽciam
hom̃i flecũ ẽe noluit hec pe¬
nis edimiꝰ huic omĩs sequẽ¬
cũ̃ annor ordo consencit s
uitam ogimꝰ ideo moderat̾e
sepe faciendũ est et respiciẽ¬
ces qnͣcũ a cergo reꝵ tristũ
certe cõseruare debemꝰ ibid̃¬

Expanded text:
miserit, quae primum nascentium hominum fletum esse voluit ? Hoc principio edimur, huic omnis sequentium annorum ordo consentit. Sic vitam agimus, ideoque moderate saepe faciendum est, et respicientes, quantum a tergo rerum tristium certe reservare debem
Abbreviated transcription (Latin):
Si errat si quis existimat ser¬
uicucẽ in cotũ hoĩem destendẽ¬
ꝑs eius melior excepca est
corꝑa obnoxia sunt et asfpy
que a deo libera et uaga est
ut nec ab hoc quid carcẽ cui
inclusa est teneri queat quo¬
unus ip̃e nire suo utat et in¬
gencia agat et insicũ comes

Expanded text:
 Errat, si quis existimat servitutem in totum hominem descendere. Pars melior eius excepta est. Corpora obnoxia sunt et adscri iuris, quae adeo libera et vaga est, ut ne ab hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes
Abbreviated transcription (Latin):
fauete lignis ħ ũbũ nõ ut
pluriq existumant a fauore
crahi s imperat᷑ silenciũ
ut uite ꝑagi posset saciũ
nuilla uõce mala obscrepẽ¬

Expanded text:
favete linguis." Hoc verbum non, ut plerique existimant, a favore trahitur, sed imperat silentium, ut rite peragi possit sacrum nulla voce mala obstrepe
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ maiora et obstabiliora sunt
si iustĩa bonũ est nemo dices
meliorẽ fucurã s quid ex ea
destũs suerit si forcitudo bonũ
est nemo illam Sesid̾abit ex
ꝙ maior et melior qd ẽ fli

Expanded text:
eo meliora et optabiliora sunt. Si iustitia bonum est, nemo dicet meliorem futuram, si quid detractum ex ea fuerit ; si fortitudo bonum est, nemo illam desiderabit ex  maior hoc melior ; qui
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa herbar quib sisce̾tur fluẽs
sangius bulnera current pau¬
lacuu Deuide in hauc ꝓuenit tã
multiplicen uariecatem nec est
dis q corꝑib et facili cibo nec
ꝑ artem uosuptate corrupca ꝙ
postꝙͣ cepit nõ ad collendam s

Expanded text:
uibus sisteretur fluens sanguis, vulnera coirent; paulatim deinde in hanc pervenit tam multiplicem varietatem. Nec estdisque corporibus et facili cibo nec per artem voluptatemque corrupto, qui postquam coepit non ad tollendam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
draginta milia libroꝵ alex¬
and̾rie arserunt pulchrimũ
regie epulencie monum̃tũ
alius laudauit sic̾ et lumꝰ qͥ
elegancie regũ curie que e¬
gregiũ illid opus cuc fuisse
nõ sine elegancia i ã cura
s scudiosa luxuria libro de

Expanded text:
draginta milia librorum Alexandrie arserunt; pulcherrimum regie opulencie munimentum alius laudaverit, sicut Livius, qui 'elegancie regum cure que egregium' id ait 'opus' fuisse: non fuit elegancia illud aut cura, set studiosa luxuria, immo ne
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e gradu miłitari freq̃tissime
cogendi sũt minores quib ĩar¬
dius expedicõib ncc̃itas ĩminet
ãnonã picer ⁊ arma portandi nͤ
hͦ credãt᷑ ẽẽ difficile si usus ac¬
cesserit nichil enĩ est qd nõ assi¬
dua medicacõe facilimũ redd̾at
Qua ecate milices li ro i9
cipientẽ pubertatẽ ad delcũ co¬
gendam nuslꝰ ignouit nõ em̃ tm̃
discũr a pũs deinde milicaris
alac̾tas salcus et cursus añ cẽp¬
tandꝰ est ꝙͣͣ corpꝰ ecate pigres¬

Expanded text:
facere gradu militari frequentissime cogendi sunt iuniores, quibus in arduis expeditionibus necessitas imminet annonam pariter et arma portandi. Nec hoc credatur esse difficile si usus accesserit; nihil enim est quod non assidua meditatio facillimum reddat. qua aetate milites legi cipientem pubertatem ad dilectum cogendam nullus ignorat; non enim tantum discuntur a pueris. Deinde militaris alacritas, saltus et cursus ante temptandus est quam corpus aetate pigres
Abbreviated transcription (Latin):
Quancũ aũt utilicatis bom sa¬
gictarii in p̃suis heant et cacho
in libris de disciplina nuilicari
enudent oñdit et claudius płib
iaculacorib insticut᷑ acq ꝑdoctis
hostem cu p̃us imꝑ fũãt suꝑauit
affricanꝰ quid saꝑiocũ adũsũ
sus iugũ unẜant e acie c̃tacu

Expanded text:
Quantum autem utilitatis bongittarii in proeliis habeant et Cato in libris de disciplina militari evidenter ostendit et Claudius pluribus iaculatoribus institutis atque perdoctis hostem cui prius impar fuerat superavit. Africanus quidem Scipio, cum adversus sub iug
Abbreviated transcription (Latin):
cognosct ecicus uccu stare
ueł ꝓgͣdiant ẽce regredi opor¬
tes an recepõm caue muta
sigua sñt aquile drncones uos¬
ila flamiese cube pẽne quoar¬

Expanded text:
agnoscit exercitus utrum stare vel progredi an certe regredi oportes an receptui canere. Muta signa sunt aquilae dracones vexilla flammulae tufae pinnae; quo
Abbreviated transcription (Latin):
lacõe ꝑuenire maĩfm̃ est Eqm
ponebans in cãpo suꝑ hos iumo¬
sicẽt deinde armati cogebant᷑
cõdisten̾t enagmatos et gladi¬
os uł cõtos temẽtes hos eut
assidua medicacõe faciebãt .s.¬

Expanded text:
st. Equi ponebantur in campo; supra hos iunioroficeret, deinde armati cogebanturcondiscerent, evaginatos etiam gladios vel contos tenentes. Hoc idem assidua meditatione faciebant, s
Abbreviated transcription (Latin):
racõ postulassec sine mora suie
ciocuutũ ad om̃s mũdi ꝑces naui¬
classis galliã hyspanias in aure¬
ciia affricã egiptũ sarduã acqr
siciłiã hebat in prmo classis aut
reuenancĩr epyros macedomã
a cayan ꝓpontidẽ pontum oriencẽ
cretã cip ͫ pec̾e dirc̃a nauigacõe
ꝯsueueraut qr in reb uellicis ce¬
leritas amplius ꝓdesse solet qͣ¬

Expanded text:
ratio postulasset sine mora, sine circuitu ad omnes mundi partes naviclassis Galliam Hispanias Mauritaniam Africam Aegyptum Sardiniam atque Siciliam habebat in proximo, classis autem Ravennatium Epiros Macedoniam Achaiam Propontidem Pontum Orientem Cretam Cyprum petere directa navigatione consueverat, quia in rebus bellicis celeritas amplius solet
Abbreviated transcription (Latin):
Qm delictũ acturus est .i.¬
dat᷑ Et ex niltu et oculis eo
multis declarat᷑ irdicus sic̃
doctissĩor hom̃i disciplina cõ¬
Sic g᷑ adolestens martio oꝑi
depucandꝰ ingilancibꝰ oculis
ecc̃ia c̾nite laco pectore hũeris
mustulosis ualencib digitis
longiorib brachiis Sencre
modicus exilior crurib suris
et pedib nõ suꝑflua carue distẽ¬
hoc in tyrone signa dep̃hendis ꝓ¬
ceritatẽ nõ magnoꝑe desideres

Expanded text:
acturus est vdat ut ex vultu, ex oculis, ex multis declaratur indiciis, sicut doctissimorum hominum disciplina comSit ergo adolescens martio operi deputandus, vigilantibus oculis, erecta cervice, lato pectore, humeris musculosis, valentibus digitis, longioribus brachiis, ventre modicus, exilior cruribus, suris et pedibus non superflua carne distenhec in tyrone signa deprehenderis, proceritatem non magnopere desideres:
Abbreviated transcription (Latin):
Si maritina sic ouicas ⁊ sal de¬
fũc siqͣr ex mari sũpcus ꝑ alueos
aliq̃ pacula nasa diffimdle aus
calore solis durat in salem ꝙ si
hot accit haren̾as quas eo̾cicacũ
nencis mare suꝑsudat aliqñ coll¬
gunt᷑ et dulca qua eluũs que

Expanded text:
maritima sit civitas et sales defuerint, liquor ex mari sumptus per alveos aliaque patula vasa diffunditur, qui calore solis duratur in salem. Quod si hoc accidit, harenas quas excitatum vento mare superfuderat aliquando colligunt et dulci aqua eluunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sdinonia est tũc ẜuare eũ defiᵗ¬
In empedicõnib crdius ꝑ capita
magis milicũ ꝙͣ ꝑ dignitates
as anciq̃s p̃bebant᷑ amnone ica
ut post ncãcatẽ eisd a re pu¬
lyeme aignoꝵ et pabule estate
aqͣr uicanda est difficultas .S.¬

Expanded text:
simonia est tunc servare cum defiIn expeditionibus arduis per capita magis militum quam per dignitates ab antiquis praebebantur annonae, ita ut post necessitatem eisdem a re pulignorum et pabuli, aestate aquarum vitanda est difficultas,
Abbreviated transcription (Latin):
mes maior mictebat᷑ ꝙ si infini¬
ta siultitũdo ex gencib ferocissi¬
mus rebellasset cũt nnua ncci¬
tate cogente suo duces et suo
nuttebant᷑ ex̾cicus cũ eisiuci p̃

Expanded text:
mes maior mittebatur. Quod si infinita multitudo ex gentibus ferocissimis rebellasset, tunc nimia necessitate cogente duo duces et duo mittebantur exercitus c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuaserit rõiis est mdiorẽ no
re auctores c̃minõ uuldicani
usus iosticiunt ꝙͣ illi quoꝵ mi¬
lices ad obedĩam suplicioꝵ dr¬
undo compellit ibi

Expanded text:
persuaserit, rectius est more maiorum in auctores criminum vindicari, usus instituit quam illi quorum milites ad oboedientiam suppliciorum formido compellit.
Abbreviated transcription (Latin):
rogitat de cuiułtu qui fiduciã
de arce del uiib gerit lirite
ut in om̃ib legionib siue auxi¬
lus uel uexillacõnib a c̾bums
uicarus pu̾cipibq si qui cur-¬
bulenei nel sedicõsi st̃ mlices

Expanded text:
cogitat de tumultu qui fiduciam de arte vel viribus gerit. ut in omnibus legionibus sive auxiliis vel vexillationibus a tribunis vicariis principiisque, si qui turbulenti
Abbreviated transcription (Latin):
cad̾e de mustis et ilłos qũi effu¬
geruit ut semel t̾citos post ea
formdare conflictũ ibi aculta¬
Betes aut qui remedia dissiosca¬
tũ et ꝑunentis didicerant nõ tã
mõsoł̃ ꝙͣ erudicos armis ep̾citus
hre nolulerũt itaq in seuoris ba¬
lis unã fegionẽ imxtis auxilus

Expanded text:
cadere de multis et illos qui effugerint ut semel territos postea formidare conflictum. Veteres autem qui remedia difficultatum experimentis didicerant non tam numerosos quam eruditos armis exercitus habere voluerunt. Itaque in levioribus bellis unam legion
Abbreviated transcription (Latin):
Tucus oꝑant᷑ exploracores
cor fui̾t uel ab adusariis cõp̃¬
indust̾a qua om̃ia p̃us cõuenie
explorare dep̃hensa uõ sub̃ses¬
ꝑiculi sustinet ꝙͣ ꝓbat inf̾re

Expanded text:
tem operantur exploratores tor fuerit ab adversariis comprindustria, quem omnia prius convenit explorare. Deprehensa vero subsespericuli sustinet quam parabat infe
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uors et darii ⁊ mecridaris
ceceroꝵ q regũ qui in mĩabłes
armauerũt pp̃łos exempla re
osos exciciis mag̃ ꝓp̃a młtitu¬
dine ꝙͣ hoscũ uirtute dep̃ssos
nã płib casib subiacet am¬
mole sua semꝑ est cardior
in longiore aũt aguune et a
lotis aũt̃ asꝑis uel flũb tra¬
seũdis ꝓpt̾ impedim̃coꝵ moras
sepe decipit᷑ p̃cerea ingenci
pabula colligũt᷑ rei quoq
frutũcarie difficlc̃as que in
dnũ expedicõne ucanda est
cito maiores fatigat ex̃citus

Expanded text:
cum Xersis et Darii vel Mitridatis ceterorumque regum qui innumerabiles armaverant populos exempla relosos exercitus magis propria multitudine quam hostium virtute depressos. Nam pluribus casibus subiacet ammole sua semper est tardior; in longiore autem agmine etiam a locis autem asperis vel fluminibus transeundis propter impedimentorum moras saepe decipitur; praeterea ingenti pabula colliguntur. Rei quoque frumentariae difficultas, quae in omni expeditione vitanda est, cito maiores fatigat exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
hĩbis dieb si niues cam pluuu¬
eq cessarẽt ex̾cĩ cogebant᷑ in
campo ne int̾missa cõsuecudo ⁊
aiõs nuilicũ debilitassent ⁊ cor¬
pora silũa cedẽ portare onera
cransilire fossas natari in ma¬
ri sine fluminib gradu plena
ambulare uel curre̾ et arma¬
cos eũ sarcinis suis si equen¬
cissime cõuenit ut cocidiar
laboris usus in pace difficilis
Quẽadino ͫ uñ ex̾cicatus ni les¬
p̃liũ cupit ita forundat in
boctus postreno saendi est in
pugna usũ amptiꝰ ꝓdesse qͣ
dires nã si soct̾na cessec ar¬
morꝰ nł paganꝰ distat᷑ a mili¬
Maᷝ eͣ cũ hus agit᷑ quib nec̃ĩ¬
tas et belli moũbit ⁊ morbi ẜ
rei milicarꝭ pici plus cocidia
medicos itaq pedicos siue inc̾¬
missione in yrabrib uł nubib
sub cectis reliquis diebꝰ ex̾cen¬

Expanded text:
hybernis diebus si nives tantum, pluvieque cessarent exerceri cogebantur in campo, ne intermissa consuetudo et animos militum debilitaret et corpora. Sylvam cedere, portare onera, transilire fossas, natare in mari sive in fluminibus, gradu pleno ambulare, vel currere, etiam armatos cum sarcinis suis frequentissime convenit, ut quotidiani laboris usus in pace, difficilis quemadmodum bene exercitatus milesrelium cupit, ita formidat indoctus. Postremo sciendum est in pugna usum amplius prodesse quam vires; nam si doctrina cesset armorum, nihil paganus distat a milim cum his agitur quibus necessitas et belli incumbit et morbi. Sed rei militaris periti plus cotidian quam medicos. Itaque pedites sine intermissione imbribus vel nivibus sub tecto, reliquis diebus exe
Abbreviated transcription (Latin):
ponder ilła cratis et claua ita
daibant᷑ ut cũ uera ⁊ lemora ar¬
pond̾e liberacus securior alacrior¬
q pugnaret  .i.c.ir¬
Ica senere apud maiores ex̾cicui
doct̾ua ẜuata est ut et doctores
armoꝵ Enplicib remuuerarent
annonis et misices qui paro m
illa ꝓlusione ꝓfecerant qui fru¬
menco ordeũ cogen̾t᷑ accipe nec
añ eis in t̾cico redde̾t᷑ annona qͣl¬
uel pñcipũ exꝑimnẽtis datis ostẽ¬
dissent se omnia q̃ erant in milica¬
dici nõ em̃ uestiũ incor uel auri
armoꝵ dem in alũs rebus sicut
dixit cathio si quid erratũ pt post
mod corrigi plior delictã em̃¬
dacõ nõ recipiũt cũ pena stacim
sequat᷑ errorẽ nã a̾ confescim ꝑe

Expanded text:
ponderis illa cratis et clava ideo dabantur ut cum vera et leviora tipondere liberatus securior alacriorque pugnaret. XII severe apud maiores exercitii disciplina servata est ut et doctores armorum duplis remunerarentur annonis et milites qui parum in illa prolusione profecerant pro frumento hordeum cogerentur accipere nec ante eis in trivel principiorum experimentis datis ostendissent se omnia quae erant in militaditi. Non enim vestium nitor vel auri armorum. Deinde in aliis rebus, sicut ait Cato, si quid erratum est, potest postmodum corrigi: proeliorum delicta emendationem non recipiunt, cum poena statim sequatur errorem; nam
Abbreviated transcription (Latin):
Seritate cognostat eos q pru¬
Senciori ꝯsilio seg̾gacos ad cas¬
tris ad agendũ ad qd ipĩs
ppe uideacur optable aut a
castella urbes ꝙ depucet᷑
subtilicate ut cũ abiciant᷑ ui¬

Expanded text:
eritate cognoscat; eosque prudentiori consilio segregatos, a castris ad agendum aliquid quod ipsis videatur optabile, aut ad castella urbesque deputentur subtilitate, ut cum abiiciuntur, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Equitib campi classib maria
nel flũa pedicib colles urbes
plana et abrupta ẜuant᷑ ex
et maior mũs nlicũ supcus
expẽsa mĩore nutritur. lixc.i

Expanded text:
Equitibus campi, classibus maria vel flumina, peditibus colles, urbes, plana et abrupta servantur.et maiore numerus equitum sumptu expresso, minore nutritur pedi
Abbreviated transcription (Latin):
Iumores et nom misices mane
ac post meĩdiem ad om̃e genꝰ
ex̃cebant̃ armor uece̾s aũt et
eruditi sine int̾missione sel in
die ex̃cebant᷑ armis ⁊ infra sũ

Expanded text:
uidem et novi milites mane ac post meridiem ad omne genus exercebantur armorum, veteres autem et eruditi sine intermissione semel in die exercebantur armis; neque
Abbreviated transcription (Latin):
huic spus eruberrt sed est pudori degener.
sangina hr nobilis notũ facie s angustia
rei familiar melusꝰ esse malet ignota ille
utro qr c̾cũtinus intũ celibem deflẽt ille nip¬
ciis felix oid liber alieno sẜunutt hedi aliꝰ
ꝓle letitꝰ fuln filiene delicns mestiis illac̾iat

Expanded text:
Huic census exuberat, sed est pudori degener sanguis; hunc nobilitas notum facit, sed angustia rei familiaris inclusus esse mallet ignotus. Ille utroque circumfluus uitam caelibem deflet; ille nuptiis felix orbus liberis alieno censum nutrit heredi; alius prole laetatus filii filiaeue delictis maestus illacri
Abbreviated transcription (Latin):
pentũ ꝙ si cla̾itudinẽ p̃dicacio fucit illi su cla
n ncc̃e esi qͥ p̃dicãtur quare splendidũ te si
tuam non liẽs aliena alaĩturo nõ efficit a ⁊¬
¶ Si quid est innobilitate bonũ id eẽͫ  ꝑ. sͥ.
bus ncc̃itudo uideat ne amaior ẜ untute degẽnẽt¬
spectes nullus degen̾ extat inbiciis peiora fo¬

Expanded text:
entum. Quodsi claritudinem praedicatio facit, illi sint clari necesse est qui praedicantur; quare splendidum te, si tuam non habes, aliena claritudo non efficit. Quodsi quid est in nobilitate bonum, id esse bus necessitudo uideatur ne a maiorum uirtute degenespectes, Nullus degener exstat, Ni vitiis pejora fo