comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra ipsis nob nuncuicis¬
si tudinibus nuntiant :
quib: nr̃is usibus in de¬
sinent̃ alternant :¬
amterra a suas pecie
hiemali ariditate desi¬
cit : uernalihumore
uiridescit:
incergo hinc fidelis
quisq colligat. &inte¬
rice speciem caeli&
terrae & tam̃ ꝑ inno¬
uationem refici:
Quae constat nunc assi¬
duae alternantium
specierum uicissitudi¬
nibus: uelut ex defe¬
ture parari:
UIII. DeDIS TINCTIO¬
x rebus insensibilib
discimus quid desen¬
sibilibus. at quintellegibi¬
libus sentiamus:
Terranamq aere
fecundatur : aeraum̃
excaeliqualitate dis¬
ponitur y¬
umentis quippe homi¬
nes hominib: angeli :
Archangeliuero angelis
p̃sunt : Nam quod
iumentis homines prȩ¬
sint & usu cernimus
& psalmistae uerbis
docemur. Quiait:
Omnia subiecisti subpe¬
dib: eius: oues & boues
hominibus
p̃sint. ꝑ proph&am
testatur angelus dicens
Princeps regni ꝑs arũ
restitit mihi:
rias perhib& proph&a:
quiait. Ecce angelus
quilo quebatur in me

Expanded text:
ra ipsis nobis nunc vicisra ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire speciem coeli et terrae, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue alternantium specierum vicissitudinibus velut ex defectu reparari. CAPUT XVIII. De distinctiox rebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Jumentis quippe homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt; nam quod jumentis homines praesint, et usu cernimus, et Psalmistae verbis docemur, qui ait: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves hominibus praesint, per prophetam testatur angelus, dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi .rias perhibet propheta, qui ait: Ecce angelus, qui loquebatur in me,
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq uoluit se¬
adnumeratam
caeli ter raeq creatu¬
ram. ideo nominatur
superferri eum dici
opor tebat. ante illa
nominarentur : quo
ferridicer& ũr : quod
& a postolus indicat
dum suꝑ eminentem
uiam caritatis de mons¬
trat:
deo suꝑ ferriaquis
sc̃s dicitur sp̃s : quia
donumẽ dt̃ inquosub¬
sisten tes sequiescim.
atq prote gendonos
caelietteruae
INAEIERNUM
SUBSISIAT
aeli& terra. ꝑ eam
quam nunchabent
imaginem transeun :
Sed tam̃ ꝑ essentiam
sine fine subsistunt:
Hic namq ꝑpaulum
dicitur: Pr&erit enĩ
figura huius mundi:
Hinc ꝑsem& ipsam ueri¬
tas dicit : Caelũ & ter¬
ra transibunt : uerba
aut̃ mea ñ transibunts
hincad l oannẽ angeli¬
Erit caelũ nouum : & ter¬
ra noua : Quae qui¬
dem ñ alia condenda
sunt : sed haec ipsa
renouantur
hab& speciae ꝑ ignẽ
terg&ur. & tamenin
sua semꝑnatura ser¬
uatur: Vnde per
psalmistã dicitur:
Hutabis exã iutabun¬
tur i
mam commutationẽ
suam caelum & ter¬

Expanded text:
quandoque voluit requandoque voluit reannumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur superferri eum dici oportebat, ante illa nominarentur quorumsuperferri diceretur: quod et Apostolus indicat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei, in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo noscoeli et terrae in aeternum subsistat. Coeli et terra per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Hinc ad quit coelum novum et terra nova . Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur.habet specie per ignem tergetur, et tamen in sua semper natura servabitur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . mam commutationem suam coelum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
Terraes & interrdibis:¬
inmortalitatis amis
Et dum iuuentute ad
seniũ senio traltur
ad mortem : transe¬
undo didicit stando
quid fuit :¬
Ante trans gressione¬
non sensit : quianimi¬
rum quodde infirmi¬
tate poss& tolerare
ñ habuit: Post quã
uero sẽsponte hosti
sub didit adstrictus
culpae suae uinculis
in quibus dameidiam
nolens seruit : &cla¬
mores inmente pati¬
tur. cũ caro sp̃u reluc¬
tatur :
minis ad para disi adi¬
tum rumphea flam mea
posita esse memoratur
quae & uersatilis dictur:
prdeo quod quandoq
uenir& tempus redemp¬

Expanded text:
Terra es, et in terram ibisinmortalitatis amisset dum in juventute ad senium, a senio traheretur ad mortem, transeundo didicit stando quid fuitante transgressionenon sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astrictus culpae suae vinculis, in quibusdam ei etiam nolens servit, et clamores in mente patitur, cum caro spiritui reluctatur. An minis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memoratur, quae et versatilis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut e
Abbreviated transcription (Latin):
ditorir ꝑdidit : eiusq
faciem ad ligna paradi¬
si figit. qui a post cul¬
pam uidere mauebat:
que mamare consueuerat :
Sed eccepost culpamue¬
nit inpoena. expoena
aum̃ ad amorem redit :
quia quis fuerit culpae
fructus inuenit.
atq illam faciem quani
rimuit inculpa excita¬
tus requirit expoena :
ut iam̃ caliginem caeci¬
tatis suae fugiat. atq
hoc ipsum quod austo¬
renisuum non uide :
grauit̃ ꝑ orrescat:¬

Expanded text:
ditoris perdidit ejusque ditoris perdidit ejusque faciem; ad ligna paradisi fugit, quia post culpam videre metuebat quem amare consueverat. Sed ecce post culpam venit in poenam, ex poena autem ad amorem redit, quia quis fuerit culpae fructus invenit; atque illam faciem quam timuit in culpa, excitatus requirit ex poena: ut jam caliginem caecitatis suae fugiat, atque hoc ipsum quod Auctorem suum non videt graviter perhorrescat
Abbreviated transcription (Latin):
ambulans ut cecis men¬
tibus nequitiam suam
ñ solũ sermonibur sed
&ĩ am rebus aperira :
Quatenus peccator homo.
& ꝑ uerba quod secerat
tionẽ. amisso ad ernita¬
tis statu mutabilitatis
suae in constantiam
cerner& : & ꝑ auram
feruore caritatis expul¬
sotor porem suum anĩ¬
nationẽ solis cognosce¬
r& quod ad tenebras
propinquar& :
Scriptumẽ : Vocauit dñs¬
dr̃ adam a dixit ei: ubies
Quidest quod dñr adam
post lapsum sequirit
dicens ubies : Num quid¬
nam diuina potentia.
nesciebat post culpam.
seruus ad q̃ latibula fu¬
geratͦ sed qui a uidit in
culpa lapsum ⁊iamsub:
peccato uelut ab oculir
ueritatis absconditum.
quia tenebras erroris
eius ñ ad probat : quasi
ubi sit peccator ignorat :
dat : quia ad paenitentiã
reuocat: Per hoc quod
requirit a ꝑte insinuat.
quia peccatorer iure danip¬
natos nonignorat :
Iumanagenus contem¬
plationem lucis intimat
habuit in para diso. sed
sibim& ipsiplacenr. quo
adserec essit lum̃ con¬

Expanded text:
ambulans, ut caecis menambulans, ut caecis mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret; quatenus peccator homo, et per verba quod fecerat tionem, amisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret, et per auram fervore charitatis expulso, torporem suum animnationem solis cognosceret quod ad tenebras propinquaret. Scriptum est: Vocavit Deus Adam, et dixit ei: Ubi es ? Quid est quod Dominus Adam post lapsum requirit, dicens: Ubi es? Nunquidnam divina potentia nesciebat post culpam servus ad quae latibula fugerat? Sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat. Oat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat quia peccatores jure damnatos non ignorat. Humanum genus contemplationem lucis intimae habuit in paradiso; sed sibimetipsi placens, quod ad se recessit, lumen Con
Abbreviated transcription (Latin):
peccatiputredo cor¬
rumper& : nequaquã
ex sẽ filios gehennae
generar& : Sed hi qui
nunc ꝑ redemptionem
saluandisunt soliab
illo eleti nascerentur :
Cum audiss& uocem dm̃
dĩ de ambulantis in pa¬
radiso. ad auram post
meridiem: abs condit
se inter ligna para¬
disi:
Quidest quod post
peccatum hominis.
inparadisum dñr
ñ iam stat. sed de am¬
bulat. nisi quod in ri¬
ente culpa se acor de
hominis motum de¬
monstrat: Quid
ẽ quod ad auram post
meridiem nisi quod
lux feruentior ueri¬
tatis abscesserat. &
peccatricẽ animam
culp&suae frigora
constringebant
Adauram post meridiẽ
primus homo post
culpã abs consus inue¬
nĩturs:. Quia enim me¬
ridianũ caritatir calo¬
rem perdiderat : iam
subpetcati umbra
onnum quam per
angelos uerbis simul
&rebur loquitur dr̃:
Cum quibus dam moti¬
bus insinuat hoc quod
sermonibus narrat :
Neq: enim adam post
culpam in diuinitatis
substantiam uide re
dñm potuit: sed incre¬
pationis uerba ꝑ ange¬
lum audiuit:

Expanded text:
peccati putredo corrumperet, nequaquam ex se filios gehennae generaret; sed hi qui nunc per redemptionem salvandi sunt, soli ab illo electi nascerentur, disset vocem Domini Dei deambulantis in paradiso, ad auram post meridiem, abscondit se inter ligna paradisi. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constringebant? Ad auram namque post meridiem primus homo post culpam abscensus invenitur. Quia enim meridianum charitatis calorem crediderat, jam sub peccati umbraonnunquam per angelos verbis simul et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitatis substantia videre Dominum potuit, sed increpationis verba per angelum audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
umanu genus dñs infa¬
ciem monuit : quando
in para disum condito
homini atq in libero
arbitrio stanti quid
facere quidue non
facere deber& indixit :
Sed homo indĩ faciem
terga dedit cum super¬
biens eius iussa conem¬
sit : nec tamen suꝑbien¬
tem dr̃ deseruit : qui
ad reuocandũ hominẽ
legem de dit: Exor¬
tanter angelos misit
in carne nr̃ae mor¬
talitatis apparuit :
ergo post tergumstans
nos ammonuit qui ad
recuperationem nõs
gratiae &iam contemp¬
tus uocauit:¬

Expanded text:
uippe genus Dominus in faciem monuit, quando in paradiso conditor homini atque in libero arbitrio stanti, quod facere quodve non facere deberet indixit. Sed homo in Dei faciem terga dedit, cum superbiens ejus jussa contempsit: nec tamen superbientem Deus deseruit, qui ad revocandum hominem legem dedit, et exhortantes angelos misit, in carne nostrae mortalitatis apparuit. Ergo post tergum stans nos admonuit, qui ad reparationem nos gratiae etiam contemptus, vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
micahel princepsuester:
dequo & hoc quod p̃misimi
dicit: : & eccemicahel
unus de principib: pri¬
mis uenit in adiutoriũ
mihi: Quidum nequa¬
quã simul eẽ seduenire
in adiutoriũ dicitur:
aperte ei populo p̃latus
agnoscitur : qui captus
in alia parte tenebatus :¬
Ego ueni propt̃ sermones
tuos. princeps aut̃ seg¬
ni persarum sestrat
mihi nisi sua subditis
operanuntiare: acsi
aperte dicat: prȩcum
quidem tuarũ merita
exigunt : ut israheliti¬
cus populus aiugo suae
captiuitatis exuatur :
Sedest adhuc quod in eodẽ
populo ꝑpersarũ dominiũ
purgaridebeat: unde
ereptioniillius perrarũ
prince psmihi iuse con¬
tradicat quamuis prȩ¬
cestuar eorũ lacrimae
qui in iudea relistirad

Expanded text:
Michael princeps vester. Michael princeps vester. De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi. Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captus in alia parte tenebatuEgo veni propter sermones tuos; princeps autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur; sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat: unde ereptioni illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum lacrymae qui in Judaea relicti
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus: siue potestates:
Dominationes uero. prin¬
cipatus ac potestater.
iam adephesios loquens
discripserat : sed ea
quoq: colosensibus dic¬
turus p̃misit dironos
Dequib: nec dum quicquã
suerat ephesus locutus:
Dumergo illis quat tuor
quae adephesios ante
dixit idest principa¬
tibus potestatib: uirtu¬
tibus atq dominationib:¬
uos itaq alios princi¬
pesgentũnisi angelos
appellat. qui sibi resiste¬
se ex eunti potuis sent :¬
uae ergo esse pax in subli¬
mibus potest sunt̃ ipsos¬
quoq: angelicos spr̃ prȩ¬
teria dispensandis sin¬
gulis quibusq gentibus
s̃ prȩlata : & cum subiec¬
torum mores aduersũ
se uicissim p̃positorũ
spũum opem merentur
loquaebatur captiuis
is raheliticipopulis in per¬
side constitutis prae¬
latus agnoscitur :mica¬
hel autemeorũ quiex ẽa¬
dem plehe iniud&e
terra remanserant. prȩ¬
positus inuenitur :
Vnde ab hoc eodem angelo:
paulo post dani heli di¬
citur: Nemoest adiu¬
torm̃s in omnib his : nisi

Expanded text:
ipatus, sive potestates . Dominationes vero, principatus atque potestates, jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios ante dixit, id est, principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibuos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos angelicos spiritus praeteria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur,loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis, praelatus agnoscitur. Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his nisi
Abbreviated transcription (Latin):
EI IERRAE.
erum substantia simo
creati ẽst : sed simul
perspecies formata
nonẽ : & quod simul
ex trat ꝑ substantiã
materiae : ñ simulap¬
paruit ꝑspeciem forna
Cumsimul factum caebo
terramq discribitur
simulsp̃alia atq cor¬
poralia : simulquid quio
de caelooritur. simul
fastum quid quid de
terra producitur indi¬
catur.
Dixerat moxses: in
principio creauit dr̃
caelũ & terrã : Sed quis
craler& : qui auerum
depna erito dicer&
side futuro &iam ali¬
quid non dixiss&  In ip¬
sius & enim librifine
incuius exordio illa de
p̃terito dixerat aliquid
prophaĩae ꝑia cob uocẽ
deuenturis permiscuit
dicens : Non auserur
sceptrum de iuda &
dux defemoribus eius.
donet ueniat quimit¬
tendus ẽ & ipse erit

Expanded text:
et terrae. et terrae. Rerum substantia simul creata est; sed simul species formata non est; et quod simul exstitit per substantiam materiae, non simul apparuit per speciem formae. Cum simul factum coelum terraque describitur, simul spiritualia atque corporalia, simul quidquid de coelo oritur, simul factum quidquid de terra producitur, indicatur. Dixerat Moyses: In principio creavit Deus coelum et terram . Sed quis crederet quia verum de praeterito diceret, si de futuro etiam aliquid non dixisset? In ipsius etenim libri fine, in cujus exordio illa de praeterito dixerat, aliquid prophetiae per Jacob vocem de venturis permiscuit, dicens: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse eri
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi in aliquib boror
ñ fuit nec eratunde ori¬
sdur ulla malinatura
primitus oriseiurma¬
lũ: nisi exangeli & homi¬
nis naturabonay exbo¬
na quippe hominis na¬
tura: oririuoluntas
& bona potest a mala
q iephio dicimus angẽ¬
lumbonum & angelũ
malũ : & hominẽ bonũ
& hominẽ malum :
Sed bonũ quod angelur:
malũ quoduitiosus
Bonum quod homo
malum quoduitiosus.
quando dicimurbonu:
naturã laudamus.
quando dicimurmalũ.
ñ naturã seduitium:
quod inesse bonae natu¬
aliquando erat malut̃
unde fier& diabolur
malus : sed qui auitiũ
ẽ malũ. dumesra an¬
gelurbonur : superbien¬
do effoctur ẽ malur
deoq retae dicitur
ab eo inuentũ malũ
igitur adiabolo
nonẽ creatũ sed inuen¬
tũ. & ideomalũ nihilẽ :
qui a nulliur ẽ substan¬
tiae ꝓnamsine dõ factũ
ñ fecit:
ridiuii ab herdicir
mentem adõ : uitia
adiabulo sunse cseata:
Inde & ab ipsis duae
naturae. bona mali
putantur : sed uitia
natura non sunt:

Expanded text:
et nisi in aliquibus bonis et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat, unde oriretur ulla mali natura.primitus oriretur malum, nisi ex angeli et hominis natura bona. Ex bona quippe hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala: ac per hoc dicimus angelum bonum et angelum malum, hominem bonum et hominem malum: sed bonum quod angelus, malum quod vitiosus; bonum quod homo, malum quod vitiosus. Quando dicimus bonum, naturam laudamus; quando dicimus malum, non naturam, sed vitium, quia inest bonae natualiquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitium est malum, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus. Ideoque recte dicitur ab eo inventum malum; malum igitur a diabolo non est creatum, sed inventum; et ideo malum nihil est, quia nullius substantiae est: nam sine Deo factum non fecit. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata, unde et ab his duae naturae, bona et mala, putantur. Sed vitia natura non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
facta iustar iudicantes
examinant :
tis uel culpa ueliustitia
ad supernie curiae con¬
silium ducitur eiusdẽ
fenias p̃positus uelob¬
tinuisse incertimine
uel ñ obtinuis se perhi¬
baur: Quorũ tam̃oni
niũ una uistoriaẽ suisuꝑ
se opi ficis uolũ tassũma y¬
uam dũ semꝑ aspicutit
quo dobtinere ñ ualent
numquã uolunt :¬
muiamalunpullu
SIT.SUBSTANTIA
ped adiaulopri¬
alũ natura ñẽ : sedpri¬
uatioboni hoc nomen
accepit :
ninis natura bonumẽ
magnũ sicorrum pinoni
potest: parũ si potest
ullumẽ ergo quod dici¬
tur malũ: sinullũ sitbonũ
Sedbonũ omnimalocasens.
integrũ bonũ ẽ :
Eui uero inẽ malũ uitia¬
tum uel uitiosum bonũ
est : nat malũ umquã
ẽẽ potest ullũ ubiẽ bonũ
omnino non
essa nisi quod bonũg
rabonumẽ : necres
aliqua malaesr&. sirer
ipsa quae mala ẽ natu¬
ra ñ ess& :
Sinnus natura &lianis
uitiosaẽ in quantum
natura ẽ bonaẽ : inquan¬
mala ortas :

Expanded text:
facta juste judicantes facta juste judicantes examinant. tis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent nunquam voluntuia matum nullius sit substantiae, sed a diabolo priMalum natura non est, sed privatio boni hoc nomen accepit. Omnis natura bonum est, magnum si corrumpi non potest, parvum si potest: nullum est ergo quod dicitur malum, si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens integrum bonum est. Cui vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est. Nec malum unquam esse potest ullum, ubi est bonum omnino non esset, nisi quod bonum era bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est natura non esset. Omnis natura etiam si vitiosa est, in quantum natura emala orta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
princeps uester uenit
in adiutoriũ mihi:
Cumq ut aduersum per¬
rarũ principem proe¬
litur egreditur : greco¬
rũ sibi princeps adueni¬
ens appare : Quaexre
innuitur quod aduer¬
sumgrecor aliquid iudea
comiserat : quorum
proferto caus a ereptio¬
ni illius resistebat:
exaudit. sed persarũ
princeps resistit : quia
& suam uita iusti de p̃can¬
tif ereptionẽ populiexi¬
git. eiusdẽ tam̃ populi
ad hucuita contradicit:
Vt quia necdũ plenae
hi qui incaptiuitatẽ
fuerant dusti purga¬
tisunt .iurae eir ad huc
persȩ dominentur:
Micahel adiuuat. sed
grecorũ princeps ad
p̃liũ uenit : quia merer
quidã ueniã tam longa
ob pressorũ captiuitas
poterat. sed ereptionis
eorũ beneficio hoc quo¬
q: quod ingrecor deli¬
querant obuiabat :¬
ectae dicitur quod con¬
trasẽ angeli ueniunt :
quia sub iecturũ sibigen¬
tiũ uicissimmerita con¬
tradicunt: Nam sub¬
limes sp̃r eisdẽ gentib:
principantes. nequaquã
pro iniustae agentib:
decertant : sed eorũ

Expanded text:
er venit in adjutorium mihi. Cumque ut adversum Persarum principem praelietur egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius resistebat. exaudit, sed Persarum princeps resistit; quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exigit, ejusdem tamen populi adhuc vita contradicit; ut quia necdum plene hi qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit; quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam pro injuste agentibus decertant; sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
phin sepe ut nouimẽ
libriproph&arum lo¬
cuntur: Quat tuor
quoq: ordinũ nomina
paulus apłr ad ephesios
enumerat dicens:
Supra omnem principa¬
tum & potestatem : &
uir tutem & domina¬
tionem:
colosenses scribens

Expanded text:
phim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephesios enumerat dicens: Supra omnem Principatum et Potestatem et Virtutem et Dominationem. Colossenses scribe
Abbreviated transcription (Latin):
natir̃ : auctorisuo eiur¬
dẽ legiss̃ ammonitio¬
ne concepti: Sed tam̃
quasi conceptilucem
minime uiderunt :
quia ad aduentum in¬
carnationis dominicae
quamuis hane fidelit̃
csederent peruenire
nequiuerunt
Incarnaie dñrdicit
Ego sum lux mundi
Atq ipsalux aitr multipro¬
ph&ae &iusti desidera¬
uerunt uidere quae ui¬
dđis & ñ uiderunt : quia
ad spem uenturi media¬
toris a pertis proph& a¬
rũ uocibus excitatine¬
quaquã potuerumt cer¬
nere eius in carnationẽ:
nte aduentum sedemp¬
toris nr̃i multitudo
electorũ formam quidẽ
fideihabuit. sed hanc
usq ad apertam uisionẽ
diuinȩ p̃sentiae ñ ꝑdu¬
xit. qui aprius hos amun¬
domors int̃ueniensra¬
puit : quammanifesta
mundũ ueritas in lustra¬
Mediatoris aduen tum quẽ
patres in lege positi diu
prestalati sunt. aduitae
suae requiẽ populigen¬
tiles inuenerunt : Paulo
at testante quiait : quol
querebat irł hoc ñ est
consecutus: electio aum

Expanded text:
nati sunt, auctori suo ejusnati sunt, auctori suo ejusdem legis sunt admonitione concepti. Sed tamen quasi concepti lucem minime viderunt. quia ad adventum incarnationis dominicae, quamvis hanc fideliter crederent, pervenire nequiverunt. Incarnatus Dominus dicit: Ego sum lux mundi . Atque ipsa Lux ait: Multi prophetae et justi desideraverunt videre quae videtis, et non viderunt . Quia ad spem venturi Mediatoris apertis prophetarum vocibus excitati, nequaquam potuerunt cernere ejus incarnationem. Ante adventum Redemptoris nostri multitudo electorum formam quidem fidei habuit, sed hanc usque ad apertam visionem divinae praesentiae non perduxit, quia prius hos a mundo mors interveniens rapuit quam manifesta mundum veritas illustraMediatoris adventum, quem patres in lege positi diu praestolati sunt, ad vitae suae requiem populi gentiles invenerunt. Paulo attestante, qui ait: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus,
Abbreviated transcription (Latin):
le quidem fecundus extitit.
Sed tam̃ sp̃s ubertate fecundi¬
or: eđdem prolem sub pro¬
ph&iae suae uinculis adfringit:
Amundi primor durdũ quos¬
dam paucos eletos morse
scribente cogoscimus : pars
nob̵maxima humanigeneris
occultitur: nequenimtot
iustos solũ modo uisq ad ac¬
ceptam legẽ ex tito secre¬
dendũ est : quot morses
breius sima des criptione
perstrinxit: Qui aergo
amundi primordio edi¬
tamultitudobonorum
ex magna parte notitiar
nr̃e subtrditur quasi abor¬
tiuũ absconditum uocatus :
uerun is fraheliticopopu¬
la scĩ uiri patriarchae
atq proph&ȩ qui mon¬
tes iure uocarentur quia
peruitae merittudcaeles¬
tia propinquauerunt :
sed incarnatur unigenitus
istirmontib: equalis ñ fuit :
Quia naturam uitã & meri¬
taomniũ ex sua diumitate
transcendit:
cẽ montiũ dicitur : quiaȩx¬
celsus ex diuinitate su tin
tigia uix potais sent tan¬
gere ex uertice cogi¬
tationis
Slecti quipost acceptã
legem in hoc mundo

Expanded text:
le quidem fecundus exstitit, le quidem fecundus exstitit, sed tamen spiritus ubertate fecundior, eamdem prolem sub prophetiae suae vinculis astrinxit. A mundi primordiis, dum quosdam paucos electos Mose scribente cognoscimus, pars nobis maxima humani generis occultatur. Neque enim tot justos solummodo usque ad acceptam legem exstitisse credendum est, quot Moses brevissima descriptione perstrinxit. Quia ergo a mundi primordio edita multitudo bonorum ex magna parte notitiae nostrae subtrahitur, quasi abortiuum absconditum vocatur . Fuerunt in Israelitico populo sancti viri patriarchae atque prophetae qui montes jure vocarentur, quia per vitae meritum ad coelestia propinquaveSed incarnatus unigenitus istis montibus aequalis non fuit, quia naturam, vitam, merita omnium ex sua divinitate transcendit. cem montium dicitur, quia excelsus ex divinitate sua invtigia vix potuissent tangere ex vertice cogitationisElecti, qui post acceptam legem in hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
mistae uocẽ : ꝑ istus esł sce
exhontis.
Multie lecti ab ipso mundir¬
mordio ante sedemptions
temp: exhortir̃ : & tam̃ hui
mundo sem& ipsos mostis¬
care curauerunt : Quicon¬
scriptae legis tabular ñ habe¬
tes : quasi abute romor iuis
Qui auetorẽ suũ natura lilegẽ
timuerunt : & cũ uenturũ
mediatorẽ crederent:s tudo¬
erunt summopere mortifi¬
candis uoluptatib: &e samque
scripta ñ acceperant p̃cep¬
ta seruare:
Tempur illut quodiux tamun¬
dunitiũ mortuor huic scło
patres nrõr protulit qua¬
si ab ortiui uterus fuit :¬
binamq ab ełqui occiden¬
tise fratriꝰrestitisse legi¬
tur : Ibiȩ noch quitalem se¬
exhibuit. ut ambulaturus
cum dño tranrferreur :
doe scilica ꝑ hoc quod diuino
ex aminiplacuit inmundũ :¬
mundo suꝑ stes fuit :
braham patriarchadũ
peregrinus extitit saetulo :
fasturẽ amicusdõ : Is aacquip¬
pecaligantibus carnisocu¬
lis ꝑ adatem quidẽ p̃sentia
ñ uidit : Sed ꝑuir tutem pro
doclement̃ edomuit: qui pro¬

Expanded text:
mistae vocem, Factus est sicut exortis. Multi electi ab ipso mundi primordio ante redemptionis tempus exorti sunt, et tamen huic mundo semetipsos mortificare curaverunt. Qui conscriptae legis tabulas non habentes, quasi ab utero mortui sunt, quia Auctorem suum naturali lege timuerunt; et cum venturum Mediatorem crederent, studuerunt summopere mortificandis voluptatibus etiam quae scripta non acceperant praecepta servare. Tempus illud quod juxta mundi initium mortuos huic saeculo patres nostros protulit quasi abortivi uterus fuit. Ibi namque Abel, qui occidenti se fratri restitisse non legitur . Ibi Enoch, qui talem exhibuit vitam, ut ambulaturus cum Domino transferretur . Noe scilicet, per hoc quod divino examini placuit, in mundum mundo superstes fuit . Abraham patriarcha, dum peregrinus exstitit saeculo, factus est amicus Deo . Isaac quippe caligantibus carnis oculis, per aetatem quidem praesentia non vidit, sed per virtutem propclementer edomuit . Qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum & in ipso sunt om̃a :
Ex ipso uide lic& expa¬
tre : ꝑ ipsum ꝑfilium
Inipso autem in sp̃u sc̃o:
quemergo ipsum testio
Quienim ñ dicit ipsis
sed ipsi. dicendo ter ip¬
sum: distinxit ꝑsonas
& subiungendo ipsigła :
ñ diuisit substantiã:¬

Expanded text:
ipsum, et in ipso sunt omnia Ex ipso, videlicet ex Patre. Per ipsum, per Filium. In ipso autem, in Spiritu sancto. Quem ergo ipsum tertio Qui enim non dixit ipsis, sed ipsi, dicendo ter ipsum, distinxit personas; et subjungendo, ipsi gloria, non divisit substantia
Abbreviated transcription (Latin):
nulla quippe ad docen¬
dũ mora agitur : in om¬
ne quod uoluerit: moxut
t&igerit mentem : do¬
c&: Solumq t& igisse :¬
docuisse ẽ: Nam homi¬
num animoꝵ subitout
inlustratuinmutat pr
Abnegat hunc sepente
quod erat & exhib&¬
sepente quod nonerat:
ui debimus. quomodo
filius gignenti patri
ñ inpar oriaiur : & quo¬
modo utrorumq: sp̃r.
utriqco adernus
procedat. quomodo
hoc quod oriendo
ei dequo oritur subse¬
quens ñ est : quomo¬
do is qui processionẽ
producitur : a profe¬
rentibus ñ p̃hitur:
A pestae gitur tunc uide¬
bimus. quomodo & unũ
diui sibilit̃ triasint :¬
tis dñi trinitatem
ita esse crediderunt:
sicut eandem trinitatẽ
s.oui patres aperte
quoq similit̃ sentiens
ait: Bene dicat nor
nor dr̃: qui cum testio
dixiss & dm̃ ut unum
hunc esse ostender&:¬
eumomnes fines terra :¬

Expanded text:
nulla quippe ad docendum mora agitur, in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat, immutat: abnegat hunc repente quod erat, et exhibet quod non erat. videbimus quomodo Filius gignenti Patri non impar oriatur, et quomodo utrorumque Spiritus utrique coaeternus procedat; quomodo hoc quod oriendo est ei de quo oritur subsequens non est; quomodo is qui per processionem producitur, a proferentibus non praeitur. Aperte igitur tunc videbimus quomodo unum divisibiliter tria sint, etem Deum trinitatem ita esse crediderunt, sicut eamdem trinitatem novi patres aperte quoque similiter sentiens, ait: « Benedicat nos nos Deus . » Qui cum tertio dixisset Deum, ut unum hunc esse ostendereum omnes fines terra
Abbreviated transcription (Latin):
nomni potentedõ. eaquae
secuturas tempora prȩ¬
sentia semꝑ consistunt :
Cuinec futura ueniunt.
nec p̃terita discedunt :
sed cunctasimul ante ei:¬
oculos a ssistunt:
uisse uel futurumesse:
adernitas ñ hab& :
Cui nimirũ necp̃teri¬
ta transeunt. neq futu¬
ra suꝑueniunt : quia
cuncti p̃sens uid&:
Omnia tempora p̃cedit
diuina a&ernitas:
Nec in dõ p̃teritum p̃sens
futurumue aliquidere¬
ditur . sed omnia p̃sentia
in eo dicuntur. quia a&er¬
nitate sua cuncta conplet¬
titur: alioquin mutabilis
credendusẽ dr̃ : si ei succes
aliquaessent
cum dõ tempora. ñesser
tempus sed ess& a&er¬
nitas : nec mutarentur
angelorũ decessio. acces¬
sioue est temporũ :
Nam duas esse ineseatu¬
ris res s quar ũ uicis situdo¬
temporum nonual&:
Angelisscilic& propter
quod in commutabili
inherent crectori :
Siue materiȩ illius in¬
formi. prius quã ge
ea omnia istic quȩ
temporliter iamuol¬
uuntur formasentꝰ
nec ipsiutiq ualebant
tempore:
onadeas creaturas

Expanded text:
omnipotente enim Deo ea quae secutura sunt tempora, praesentia semper consistunt, cui nec futura veniunt, nec praeterita discedunt, sed cuncta simul ante eoculos assistunt. Fuisse, vel futurum esse, aeternitas non habet, cui nimirum nec praeterita transeunt, nec futura superveniunt, quia cuncta praesens videt. Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens futurumve aliquid creditur; sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis credendus est Deus, si ei successaliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed esset aeternitas; nec mutarentur angelorum decessio accessiove est temporum. Nam duas in creaturis res esse, quarum vicissitudotemporum non valet: angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori, sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporalier jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebant tempora. Non ad eas creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissimi fontis un¬
da delibutos. quib: lec¬
tio huius libelli placue¬
rit: Obsecro ꝑ sanctae
catholicae a ecclesiae
unitatem quae xp̃o dño
sponsosuo coniungitur
fidei scitate ut promeo¬
rũ abluendis cumulis
tatem: quatinus infer¬

Expanded text:
sacratissimi fontis unda delibutos, quibus lectio hujus libelli placuerit, obsecro per sanctae catholicae Ecclesiae unitatem, quae Christo Domino sponso suo conjungitur fidei sanctitate, ut pro meorum abluendis cumulis tatem; quatenus infer
Abbreviated transcription (Latin):
nec coastus accedat. ille
si omnino renititur : caue¬
at ne acceptã pecuniam
insudarium ligans de eius
occultatione iudic&ur:
Pecuniã quippe insudario
ligare ẽ ꝑceptadona sub
otio lenti torporis abscon¬
dere
ndignus quiq cumsegimen
app&it: adtendat neꝑ exẽ¬
plũ praui operis fariscorũ
more ad ingressum regni
tendentib obstaculũ fiat:
Qui iuxta magis triuocem
necipsi intrant : nec alios
intrare permit tunt :¬
onsiderandum quoq: est:
quiacum causampopulielec¬
tus p̃sul suscipit quasi ad
egrum medicus accedit :
Siergo ad huceius in opere
passiones uiuunt. quap̃sũ¬
tione percussũ mederipro¬
perat quunfaciẽ uulnus
portat

Expanded text:
nec coactus accedat? Ille nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudarium ligans, de ejus occultatione judicetur . Pecuniam quippe in sudario ligare est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Indignus quisque, cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis pharisaeorum more ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat , qui, juxta Magistri vocem, nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt. Considerandum quoque est quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc ejus in opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat qui in facie vulnus portat
Abbreviated transcription (Latin):
qui in himis positus non de¬
sut superbire: nes cit lau¬
dem cum supp&it fugere :
qui adhanc didicit cum de¬
ess& hanelare : nequaquã
uincere a uaritiã potest
quando ad multorũ susten¬
tationẽ tenditur hiscui suf¬
ficere propria nec soli potu
erunt: ex ante astuergo
uita sequisq: inueniat: ne in
app&ituse culminis imago
cogitationis inludat:
lerumq: in occupatione
regiminis ipse quoq boni
operis usus ꝑditur : quuntran¬
quillitate tenebatur :
Suia qui &om artrecte na¬
uem & inperitus dirigit :
trbatus aũm tempestatis
flustib &iamperitus se
nauta confundit::
Iuidest potestas culminis
nisi tempestas mentis in
qua cogitationũ semꝑ pro¬
cellis nauis cordis quatitur.
huc illucq incessanter inpel¬
litur : ut ꝑ repentinos exces¬
sus oris &operis. quasi ꝑ ob¬
uiantia sax a frangatur:
nt̃ haec quae protũ limus quid
sequendumest quid tenen¬
dum. nisiut uir tutib: pol¬
lens coactus ad regimen
ueniat. uir tutib uacuus

Expanded text:
qui in imis positus non dequi in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit fugere, qui ad hanc didicit cum deesset anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tenditur is cui sufferunt. Ex ante acta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Plerumque in occupatione regiminis ipse quoque boni operis usus perditur qui in tranquillitate tenebatur, quia quieto mari recte navem et imperitus dirigit, turbatus autem tempestatis fluctibus etiam peritus se nauta confundit. Quid est potestas culminis nisi tempestas mentis? In qua cogitationum semper procellis cordis navis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis, quasi per obviantia saxa, frangatur. Inter haec quae protulimus, quid sequendum est, quid tenendum, nisi ut virtutibus pollens coactus ad regimen veniat, virtutibus vacuus
Abbreviated transcription (Latin):
rabona animoproponunt::
Q quamuis hoc elationis
intentione app&ant: ope¬
raturos tam̃ se magna
per tractant : fitq ut
aliud in himis intentio
subprimat : aliud trac¬
tantis animo suꝑ ficies
cogitationis ostendat:
nam sibiipsa desemens
sepe menttiur : & fingit
se de bono opere amare
quod non amat. demun¬
di aut̃ głã ñ amare : quod
amat:
Sepe mens principari ap¬
p&ens fit ad hocpauida
Cum quaerit : aud axcum
peruenerit: tendens
enimneñ ꝑueniat trepi¬
dat: sed repente ꝑueniens
iure sibi hoc debitum ad qđ
ꝑuenerit putat: Cumq
ꝑcepti principatus officio
ꝑ frui saecularit̃ caeperit:
libent̃ obliuiscitur quid¬
qui dreligiose cogitauit:
ec esseest ut cum cogi¬
tatio ex trausum duci¬
tur. protinus mentis ocu¬
lus ad operatrans acta re¬
uoc&ur : acpens&quis¬
quis quid subietus egerit.
& repente cognoscit : si prȩ¬
latur bonaagere quaeꝓ
posuerit possit :
equaquam ual& incul¬
mine humilitatẽ discere :

Expanded text:
opera animo proponunt. opera animo proponunt. Et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant: fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam sibi ipsa de se mens saepe mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat; saepe mens principare appetens, fit ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente perveniens, jure sibi hoc debitum ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitavit. Unde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur; ac penset quisque quid subjectus egerit, et repente cognoscit si praelatus bona agere quae proposuerit possit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere,
Abbreviated transcription (Latin):
corp̃mitur : qđ si ad regi¬
minisculm̃ eruperit inela¬
tionẽ : protinus usugłe ꝑ
mutatur : sic saulquiindig¬
num sẽ prius considerans᷑
fugerat. moxut regnigu¬
bernacula ꝑcepit intumu¬
it : honorarinamq: corã
populo cupiens. dumre pre¬
hendi publice noluit: ĩpsũ
qui in regnose unxerat scidit :
auid proph& aauctoris
iudicio pene incunitis ac¬
tib: placens mox pres sure pon¬
dere caruit intumore uul¬
neris crupit : factusq: ẽ
inmor te uiri crudelit̃
rigidus. qui ain appeitu
femine eneruiter fluxus
& quimalis antenouerat
pie parcere : in bonorum
quoq nece post didicit
sine obstaculo r&rasta¬
tionis anhelare: prius
quippe ferire de p̃ hensũ
persecutorẽ noluit : &¬
post cum damhio desudan¬
tis exercitus &iam deuo¬
tum militẽ extinxit:
Quem profecto abelecto¬
rum numero culpa longi¬
us raper& nisi hunc ad
ueniam flagella reuocas¬
sent :
Plerumq: qui subire ma¬
gisteriũ pastoralecupi¬
unt non nulla quoq: ope

Expanded text:
cor premitur: quod si ad regicor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius confugerat, mox ut regni gubernacula percepit, intumuit: honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regno se unxerat scidit . Sic David propheta auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit, factusque est in morte viri crudeliter rigidus, qui in appetitu feminae fuit enerviter fluxus: et qui malis ante noverat pie parcere, in bonorum quoque necem post didicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella revocassent. Plerumque qui subire magisterium pastorale cupiunt, nonnulla quoque bona
Abbreviated transcription (Latin):
cum susceperunt: quib
hunimirũ qui subsequent̃
inherent. dorsa nominan¬
tur : Obscuratis ergo oculis
dorsũ flectitur : qui acum
lum̃ scientiae perdunt qui
p̃eunt. profecto ad por¬
tanda peccatorũ curuan¬
tur honera : qui secuntur :
Indigniquiq tantireatus
pondera fugerent. si ueri¬
taussententiã sollicita
cordis aure pensarent :
Quaeait: Quis candaliza¬
uerit unũ depusillis istis
qui inme credunt: ex prdit
ei ut suspendatur mola
asinaria collo eius & dsmer
gatur in prõfundũ maris :
&emerare sacraregimi¬
naquis quis his in par: est
audeat : & per concupiscen¬
tiam culminisducatum sus¬
cipiat ꝑditionis: Hinc enĩ
pie iacob: prohib& dicens :
Nolite plures magistrifie¬
rifratres mĩ : Hinc ipsedĩ
hominũq: mediator reg¬
num ꝑcipere uitauit int̃¬
ris qui suꝑnorũ quoq spi¬
rituum scientiam sensũq
transcendens. ante scła
regnat incȩlis
Slerumq aduersitatis
magisterio : sub disciplina

Expanded text:
cium susceperunt; quibus cium susceperunt; quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur, quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum curvantur onera qui sequuntur. Indigni quique tanti reatus pondere fugerent, si Veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quae ait: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria colgatur in profundum maris . Ne temerare sacra regimina, quisquis his impar est, audeat: et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures magistri fieri, fratres mei . Hinc ipse Dei hominumque mediator, regnum percipere vitavit in terris: qui supernorum quoque spirituum scientiam sensumque transcendens, ante saecula regnat in coelis. Plerumque adversitatis magisterio sub disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis increpatur : cum per
proph&am dicitur: Ipsipas
tores ignorauerunt intelli¬
gentiam. Quos rursũ dñs
d&estatur dicens: & tenen¬
tes legem nescierunt mẽ
ritas quaeritur : & nescire
seprincipatũ nescientiũ
protestatur: Quia profec¬
to huquia eaquaer̃ dñi nes¬
ciunt ad ño nesciuntur:
Paulo attestante qui uit:
Siquis aut̃ ignorat igno¬
rabitur
Plerumq pastorũ in pe¬
ritia meritis congruit
subiectorũ : qui aquãuis
lum̃ scientiae suaculpa
exigente ñ habeãt. di s¬
tristo tam̃ iudicio agitur:
ut pereorũ ignorantiã
hu&iam quis ecuntur
offendant: Hincnamq
in euangelio ꝑsem & ips a
ueritas dicit : Sicecus ceco
ducatũ p̃beat : ambo info¬
ueam cadunt :
inc psalmistanon obtan¬
tis animo sed proph&an¬
tis mysterio: denunti at
dicens: Obscurentur ocu¬
licorũ necudeant : & dor¬
sum illorũ semꝑ incurua :
Oculiquipper̃ qui in ipsa
honoris sum mi facieposi¬
ti prouidendi itineris offi¬

Expanded text:
ritatis increpatur, cum per ritatis increpatur, cum per prophetam ditores ignoraverunt intelligentiam . » Quos rursum Dominus detestatur, dicens: « Et tenentes legem nescierunt me ritas conqueritur, et nescire se principatum nescientium se protestatur: quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Plerumque pastorum imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen Dei judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt . Hinc Psalmista, non optantis animo, sed prophetantis mysterio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum illorum semper incurva . Oculi quippe sunt qui in ipsa honoris summi facie positi providendi itineris offi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad testan te ueritate
primos incenis rctubitus.
primas inconuentib: cathe¬
dras quaerunt : qui susceptũ
curȩ pastoralis officium
ministrare digne tanto
magis nequeunt. quanto
adhumilitatis magisteriũ :¬
ex sola elatione peruener :
psa quippe in magis teriolinꝰ¬
gua confunditur : quando
aliut discitur & aliud doce¬
tur
Contra in dignos pastores
dñs perproph&am quie¬
ritur dicens : Ipsi regnaue¬
runt & non exme : principes
extiterunt & non cognoui
Exsenamq & ñ ex arbitrio
summirectoris regnant :
quinullis fultiuir tutib: ne¬
qua quam diuinitus uocati.
sed sua cupidine accensi cul¬
menregiminis rapiunt potur
quam ad secuntur :¬
nutiles sacerdotes internus
iudex & prouehit & non
cognoscit : quia quos per¬
mit tendo tolerat. prosecto
periudiciũ reprobationis ig¬
norat : unde ad sequibus dx
posł miracula uenientib: dicit
Receditȩ ame operaru iniqui¬
tatis nescio quiestis
Pastorũ inperitia uoce ue¬

Expanded text:
atque, attestante Veritate, atque, attestante Veritate, primos in coenis recubitus, primas in conventibus cathedras quaerunt : qui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud discitur, et aliud docetur. Contra indignos pastores Dominus per prophetam queritur, dicens: Ipsi regnaverunt, et non ex me: principes exstiterunt, et non cognovi . Ex se namque et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus nequaquam divinitus vocati, sed sua cupidine accensi, culmen regiminis rapiunt potius quam assequuntur. Inutiles sacerdotes internus judex et provehit et non cognoscit; quia quos permittendo tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam et post miracula venientibus dicit: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Ve
Abbreviated transcription (Latin):
NIXTQ IN PERITIAO
pastorale macio¬
ierium accedene
NON pRAΕ SUMANT
unt pleriq: pastorum̃
quidum miri senes¬
cunt: quae ñ di dice¬
rint docere concupiscunt :
Suipondus magisterutan¬
tolelius es timant. quanto
uim magnitudinis illius ig¬
norant : ut qui a in docti
acp̃cipi tes doctrinae
arcem tenere app&unt.
a p̃cipitationis suae ausib:
in ips a locutionis ianuare¬
pellantur :
ulla ar̃sꝰ doceri p̃sumitur:
nisi intenta prius medita¬
tione dis catur: Ab in peri¬
tisergo pastorale magis¬
terium quatemeritate
suscipitur quando arse
artium regimen animarũ
Quis cogitationũ uulnera
occultiora eẽ nesciat
uulneribus uiscerũ. Eta¬
men sepe quinequaquã
sp̃alia p̃cepta cognoue¬
runt. cordisse medicos
prositeri ñ m &uunt : dum
quipigmentorũ uimnesciunt :
uiderimedici carnis non¬
erubescunt:
Cunt nonnulliquuntra scãm
Decclesi amper speciem
regiminis : glãm affoctant
honoris: uideridoctorer
app&unt transcendere
c&eros concupiscunt :

Expanded text:
ni atque imperiti ad pastorale magisterium accedere non praesumant. Sunt plerique pastorum qui dum metiri se nesciunt quae non didicerunt docere concupiscunt, qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis janua repellantur . Nulla ars doceri praesumitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando ars est artium regimen animarum? Quis cogitationum vulnera occultiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritalia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt, dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris: videri doctores appetunt, transcendere caeteros concupiscunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate luxuriae. sineul¬
lo repugnationis stimulo de¬
lectatur . ulitiũ quippeẽ pon¬
deris. cũ humor uiscerũ ad
iuires labitur. quae profecto
cũ molestia dedecoris intu¬
mescunt .:
Pondero susẽ quitotis cogita¬
tionib ad lasciuiã defluens.
pondus turpitudinis gestat
incorde : & quamuis praua
non exerceattopere. ab his
tam̃ ñ euellitur mente: nec
adusum bonio peris in aꝑto
ual& ad surgere qui a grauat¬
hunc in abditis pondus turpe
Quis quis ergo quolib& ho¬
rũ uitio subigitur. panes
dño offerre prohib&ur : ne
profecto diluere aliena de¬
licta ñ ualeat hisquẽ ad huc
propria deuastant :
Lum sacerdos ñ agitbona
quaeloquitur. ei&iam ser¬
mo subtrahitur : nelo qui
audeat qđ non operatur:
Sicut ꝑ proph&am dicitur :
Peccatoriaum dixit dr̃quare
tuenarras iustitias meas. &¬

Expanded text:
voluptate luxuriae sine ulvoluptate luxuriae sine ullo repugnationis obstaculo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde: et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente, nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia grahunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeatis, quem adhuc propria devastant. . Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas,