comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciditi aliqͣnta ⁊ ip̃e oppida nu¬
nũdie cepit. belloq t̾minũ posu¬
it. capto iugurtha ꝑ questorẽ suũ
corneliũ. Sillam ingentẽ uirum.
tradente bocco ugurthã qui ꝓ
eo ante pugiau̾at. A marco nu¬
nio sillano collega quinti metel¬
li cimbri ingallia uictisunt:
aminucio rufo in macedonia
scordisci ⁊ tribelli. ⁊ a seruilio sci¬
pione in hispania lusitam uic¬
ti sunt: ⁊ duo triũphi de uigur¬
acli sunt. Ante currũ tam̃ ma
rii iugurtha cũ duob filiis du¬
ctus ẽ cathenatꝰ:⁊ mox nussu con¬
sulis incarcete strangulatꝰ est.
Ihis apud iherosolimã diel iohes
dux iudeoꝵ ⁊ pontĩfex excitit.
qui ab eo qd̾ hyrcanos bellom
matre eluia noĩe: patre equestriᷤ
&rdinis ex regio uuscoꝵ genere
¶Eodẽq tp̃r quedã uugo de roma
in apuliã ꝑgens. ictu fulminis
exanimata ẽ: om̃ib sine scissu¬
ia aliqua uestim̃tis ademptis
ac pecłoris pedũ qr uinculis. mo¬
nilib etiã anulisq discussis:

Expanded text:
it. Aliquanta et ipse oppida Numidiae cepit belloque terminum posuit capto Iugurtha per quaestorem suum Cornelium Sullam, ingentem virum, tradente Boccho Iugurtham qui pro eo ante pugnaverat. A M. Iunio Silano, collega Q. Metelli, Cimbri in Gallia victi sunt, et a Minucio Rufo in Macedonia Scordisci et Triballi, et a Servilio Caepione in Hispania Lusitani. Acti sunt et duo triumphi de Iugurarium. Ante currum trii Iugurtha cum duobus filiis ductus est catenatus et mox iussu consulis in carcere strangulatus est. || his apud Hierosolymam diebus Iohannes dux Iudaeorum et pontifex extitit, qui ab eo, quod Hyrcanos bello matre Helvia nomine, patre equestris ordinis ex regio Vulscorum genere.|| eodem tempore quaedam virgo de Roma in Apuliam pergens ictu fulminis exanimata est omnibus sine scissura aliqua vestimentis ademptis ac pectoris pedumque vinculis, monilibus etiam anulisque discussis
Abbreviated transcription (Latin):
rome incarcere strangulatꝰ est.
Triũphari enĩ de eo ñ poterat:
quia ppenna apud ꝑgamũ ro-¬
mam rediens diemobierat His die.¬
b tanta ꝑ totã affricã locustarũ
multitudo conualuit. ut simul
sruges. herbas. arborũ folia. corti¬
cesq corrõd̾ent. Que repentino uen¬
co subleuate: in affricano sunt
pelago demerse. S cũ earũ acer¬
uos fluctus ꝑ extenta littora ꝑtu.¬
lissent: pestiferũ odorẽ putrefac¬
ta congeries exalauit. Unde om̃i¬
ũ animantiũ. auiũ. pecudũq ac
bestiarũ pestis existens: uiciũ cor¬
ruptionis ampliauit. Qua pesti¬
lentia in numidia. dccͣc. milia ho¬
minũ. cirea carthaginẽ uͦ plusqͣm
tũ qui ibi ad p̃sidiũ erant.xxͣx.
cecilio. et tito quincio flãminio
consulib carthago in africaus¬
su senatus reparata ẽ que nẽ ma¬

Expanded text:
Romae in carcere strangulatus est. Romae in carcere strangulatus est. triumphari enim de eo non poterat, quia Perpenna apud Pergamum Romam rediens diem obierat. || his diebus tanta per totam Africam lucustarum multitudo convaluit, ut simul fruges herbas arborum folia corticesque corroderent; quae repentino vento sublevatae in Africano sunt pelago demersae. sed cum earum acervos fluctus per extenta litora pertulissent, pestiferum odorem putrefacta congeries exhalavit. unde omnium animantium avium pecudumque ac bestiarum pestis existens vitium corruptionis ampliavit; qua pestilentia in Numidia octingenta milia hominum, circa Carthaginem vero plus quam tum, quae iMetello et T. Quintio Flamminio consulibus Carthago in Africa iussu senatus reparata est, quae nunc ma
Abbreviated transcription (Latin):
.cc̃cc. qͥnquaginta serui incruce
suspensi sunts Apud sinuessam uͦ
tello ⁊ gneo seruilio opp̃ssa nar¬
rant᷑./ Motũ interĩ in asia bellũ est
ab aristonico. eumenis filio: qui
ex concubina exceptus fuerat. Is
eumenis fr̾ attali fuerat. Ad u̾sꝰ
eũ missus ẽ post licimꝰ crassus:
hñs infinita regũ auxilia. Nam
et bithinie rex nichomedes roma¬
nos iuuit. ⁊ mitridates ponticus.
cũ quo bellũ postea gͣuissimũ fu¬
it: ⁊ ariarates capadox. ⁊ polome¬
nes paflagon. Uictus tam̃ crassuᷤ
⁊ ab hostib captꝰ ẽ. Qͥ magis mo¬
ri eligens qͣm a barbaro abduci.
uirga qua equũ agebat in ocłm
se tenentis iniecit: moxq ab eo
confossus ẽ. Caput eiꝰ aristoico
oblatũ: corpus eiꝰ sinirne sepultũ
ePostea ꝑpenua consul romanꝰ
qui successor crasso ueniebat. au¬
dica belli fortuna ad asiam acce¬
lerauit: ⁊ acie uictũ aristoricũ
apud stratonicensiũ ciuitatẽ quo
confugerat fame ad deditionẽ
cõpulit. Aristonicꝰ iussu senatũ

Expanded text:
 quinquaginta servi in cruce suspensi sunt, apud Sinuessam vero tello et Cn. Servilio oppressa narrantur. || Motum interim in Asia bellum est ab Aristonico Eumenis filio, qui ex concubina exceptus fuerat. is Eumenis frater Attali fuerat. adversus eum missus post Licinius Crassus habens infinita regum auxilia; nam et Bithyniae rex Nicomedes Romanos iuvit et Mithridates Ponticus, cum quo bellum postea gravissimum fuit, et Ariarathes Cappadox et Polemenes Paphlagon. victus est tamen Crassus et || ab hostibus captus est; qui magis mori eligens quam a barbaro abduci virgam, qua equum agebat, in oculum se tenentis iniecit moxque ab eo confossus est. || caput eius Aristonico oblatum, corpus Smyrnae sepultum est. postea Perpenna consul Romanus, qui successor Crasso veniebat, audita belli fortuna ad Asiam celeravit et acie victum Aristonicum apud Stratonicensium civitatem, quo confugerat, fame ad deditionem conpulit. Aristonicus iussu senatus
Abbreviated transcription (Latin):
simus ad dimicandũ: et consul¬
tissimꝰ habebat᷑. Itaq ꝑ eũ mul.¬
ta aconsulib gesta sunt.: neq
quicqͣm magis uł hasarubasuł
famea uitabant. qm cont᷑ eãm
romanoꝵ partẽ cõmittẽ. tibi
scipio dimicabat. Pidem tempꝰ
masinissa rex numidaꝵ ꝑannoᷤ
anno uite nonagesimo septimo
mortuus.xuiii. filiis relictis
scipionẽ. diuisorẽ int̾ filios sũ¬
os ẽẽ iussit. Cũ gͥ clarũ nomen
scĩpionis eẽt: niuenis ad hue
consulẽ factus. ⁊ cont᷑ larcha¬
giuẽ ẽ missus. Cont᷑ quã dura
sex continins dieb noctila
pugnasset. ultima karchagi¬
uenses desꝑatio ad dedinionẽ
traxit ut quos belli clades reli¬
quos fetisset saltim sereire li¬
ceret. Ac pͥmũ agnien musie¬
uẽ satis miserabile. post uiro
descenditꝰam fusse mulio¬

Expanded text:
simus ad dimicandum et consulsimus ad dimicandum et consultissimus habebatur. itaque per eum multa a consulibus gesta sunt, neque quicquam magis vel Hasdrubal vel Famea vitabant, quam contra eam Romanorum partem committere, ubi Scipio dimicarat. Per idem tempus Masinissa rex Numidarum per aanno vitae nonagesimo septimo mortuus XLIIII filiis relictis Scipionem divisorem inter filios suos esse iussit. Cum igitur clarum Scipionis nomen esset, iuvenis adhuc consul est factus et contra Carthaginem est missus. || contra quam dum sex continuis diebus noctibusque pugnasset, ultima Carthaginienses desperatio ad deditionem traxit petentes, ut, quos belli clades reliquos fecisset, saltem servire liceret; ac primum agmen mulierum satis miserabile, post virorum descendit; nam fuisse muli
Abbreviated transcription (Latin):
simo pͥmo postquã scd̃m ꝓunicũ
transactũ ẽ. hn ꝓfecti sunt ear¬
thaginẽ. karthaginensib euo¬
catis. tussisq ut arma i naues tra¬
derent: tanta uis armoꝵ repen¬
te tradita ẽ: ut facile ex ea cota
africa potuisset armari. Q post¬
quã arma romanis tradiderunt:
relicta urbe recedere ꝓcuł a mari
decẽ milib passuũ iussi st̃. karcha¬
ginenses dolorẽ ad desꝑatione con¬
tulert᷑: aut defensuri ciuitater.
aut cũ ipsa ꝑ ipsã sepeliendi. Mor¬
q sibi duos hasdrubales duces cre¬
quert̃. Armaq face aggrelle post¬
qm es ferrũq defecit: aurea ar gest¬
teaq fecere. Consules c̃ aliqua
mur. partẽ machinis diruissent:
ab arthaginensib uictist atisen
palsis Quos fugientes scipio tunc
hoste defendit. fãmea dux alt̾
equitatui karthaginensiũ pre¬
erat Igit᷑ scipio tunc scipionis
africani nepos tribunꝰ ut dictũ
ẽ militũ. ibi militabat. huies
apud om̃s ingens metuset re¬
uerencia erat. Nam et paratis¬

Expanded text:
cum transactum est. hii profecti Carthaginem. Carthaginiensibus evocatis iussisque, ut arma et naves traderent, tanta vis armorum repente tradita est, ut facile ex ea tota Africa potuisset armari. qui postquam arma Romanis tradiderunt, relicta urbe recedere procul a mari decem milia passuum iussi sunt. Carthaginienses dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri civitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi moxque sibi duos Hasdrubales duces creaverunt armaque facere aggressi, postquam aes ferrumque defecit, aurea argenteaque fecere. consules cum aliquantam muri partem machinis diruissent, a Carthaginiensibus victi sunt atque repulsi, quos fugientes Scipio tunc hoste defendit. || Famea dux alius equitatui Carthaginiensium praeerat. igitur Scipio tunc Scipionis Africani nepos tribunus, ut dictum est, militum ibi militabat. huius apud omnes ingens metus et reverentia erat; nam et paratis
Abbreviated transcription (Latin):
milia tͣditũ e. Rer hasdrubal
se ultro dedidit. Transfugeo
esculapii templũ occupauant.
uoluntario p̃cipitio datiigne
consũpti ft̃. Uror hasdrubasi
se suosq filios setũ temineo
furore inmediũ iecit incendiũ.
Ipsa aũ ciuitas sedecim dieb ꝯ¬
tinius arsit: miserũq specta¬
cłm suis uictorib p̃buit. Mħulti¬
tudo oĩs captiuoꝵ: exceptis pau¬
cis pͥncipib ueniundata ẽ / Oiru¬
ta ẽ aũ karthago om̃i muralila
duo milia passuũ muro ample¬
aa: tota pene mari cingebatur.
absq faucib que tͥb milib pas¬
suũ aꝑiebant᷑. Io locus murum
ampliꝰ qm̃ duo milia passuũ le¬
nebat ex una parte murꝰ cõmu¬
uis urbis ⁊ birse. ĩminens mari:
lia ibi inuenta q̃ uariaꝵ ciuitatũ
excidiis carthago colleg̾at: ⁊ orna¬
m̃ta urbiũ ciuitatib sicilie ita¬
lie a frice reddidit: q̃ sua recogno¬
qd̾ auus eiꝰ acceꝑat meruit: sei

Expanded text:
milia traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedidit, transfugae qui Aesculapii templum occupaverant, voluntario praecipitio dati igne consumpti sunt. uxor Hasdrubalis se suosque filios secum femineo furore in medium iecit incendium. ipsa autem civitas XVI diebus continuis arsit miserumque spectaculum suis victoribus praebuit; multitudo omnis captivorum exceptis paucis principibus venumdata est. diruta est autem Carthago omni murali laXXII milia passuum muro amplexa tota paene mari cingebatur absque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur; is locus murum amplius quam duo milia passuum tenebat; ex una parte murus communis urbis et Byrsae imminens mari, lia ibi inventa, quae variarum civitatum excidiis Carthago colligerat, et ornamenta urbium civitatibus Siciliae Italiae Africae reddidit quae sua recognoquod avus eius acceperat, meruit, sci
Abbreviated transcription (Latin):
.qͣm uirtute decepti. Qͦ tp̃r etiã
a consule marcello sicilie mag¬
na pars capta ẽ. quã tenẽre afri
ceꝑant. ⁊ nobilissima urbs sira¬
cusana: ⁊ p̃da ingens romã ꝑla¬
ta ẽ. Leuinus inmacedonia cũ
philippo ⁊ multis grecie ppłis.
⁊ rege asie attalo amiciciã fe¬
cit : ⁊ ad siciliã ꝓfectus eAn¬
nonem quedã afrorũ ducẽ apd̾
agrigentũ ciuitatẽ cũ ipso op¬
pido cepit. eũq romã cũ cap¬
tiuis nobilissimis misit .xl.ci¬
uitates in dedicionẽ accepit.
.xxui. expugnauit. Ita omnis
sici a recepta ẽ. ⁊ macedonia fra¬
cta euinꝰ ingenti gła romam
regressus ẽ. Annibal. in italia

Expanded text:
quam virtute decepti. quo tempore etiam quam virtute decepti. quo tempore etiam a consule Marcello Siciliae magna pars capta est, quam tenere Afri coeperant, et nobilissima urbs Syracusana, praeda ingens Romam perlata est. Laevinus in Macedonia cum Philippo et multis Graeciae populis et rege Asiae Attalo amicitiam fecit et ad Siciliam profectus est; Hannonem quendam Afrorum ducem apud Agrigentum civitatem cum ipso oppido cepit, eum Romam cum captivis nobilissimis misit. xl civitates in deditionem accepit, xxvi expugnavit. ita omnis Sicilia recepta est, Macedonia fracta. ingenti gloria Romam regressus est. Hannibal in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
ralt̾m hasdrubalẽ carthaginen¬
sem. Is a tito mallio ꝓconsule
qui ad sardiniã missus fuerat:
uiuus ẽ captꝰ. Occisa cũ eo.xii.
milia. capti mille qͥngenti: ⁊ a
romanis sardinia subacta. Mal¬
lius uictor captiuos ⁊ hasdru¬
balẽ romã reportauits ntẽa etiã
philippus a leuino in macedo¬
nia uincit᷑. ⁊ inhispania ascipi¬
ouib hasdrubal ⁊ mago t̾ciꝰ fr̾
aniubalis decimo anno post¬
qmͣ annibal initaliã uenerat.
puluio sulpicio. gneo fulino
confulib annibał de campama
mouit exercitũ: ⁊ cũ ingenti cla
de om̃iũ ꝑ sedecinũ suessanũq
agrũ. ura latina usq ad quartũ
miliariũ urbis accessit: equites¬
u eius usꝙ ad portã. ¶Mor cors¬
sulũ. cũ exercitu uenientiũ me¬
tu annibal ad campaniam se
recepit In hispania. a fre has¬
drubalis ambo scipiones qui
ꝑ multos annos uictores fuerãt
int̾ficiunt᷑: exercitꝰ tam̃ inte¬
ger mansit. Casu enĩ magis erant

Expanded text:
alterum Hasdrubalem Carthaginienalterum Hasdrubalem Carthaginiensem. is a T. Manlio proconsule, qui ad Sardiniam missus fuerat, vivus est captus, occisa cum eo duodecim milia, capti mille quingenti, et a Romanis Sardinia subacta. Manlius victor captivos et Hasdrubalem Romam reportavit. interea etiam Philippus a Laevino in Macedoniam vincitur et in Hispania a Scipionibus Hasdrubal et Mago tertius frater Hannibalis. Decimo anno postquam Hannibal in Italiam venerat, Pulvio Sulpicio, Cn. Fulvio consulibus Hannibal || de Campania mode omnium per Sedecinum Suessanumque agrum via Latina || usque ad quartum miliarium urbis accessit, equites eius usque ad portam. mox consulum cum exercitu venientium metu Hannibal ad Campaniam se recepit. in Hispania a fratre Hasdrubalis ambo Scipiones, qui per multos annos victores fuerant, interficiuntur, exercitus tamen integer mansit; casu enim magis erant
Abbreviated transcription (Latin):
milia militũ int̾fecit Marcellus
consul cũ annibale. apud nolam¬
ꝑ triduũ continuũ dimicauit.
Primo die. pari pugna. discessũ
ẽ. Sequenti die uictus consul.
tertio uictor.uiii. milia. hostiũ
iut̾fecit: ip̃m annibalẽ cũ reli¬
quis fugere in castra cõpulit An¬
nibal multas ciuitates romanoꝵ
ꝑ apuliã. calabriã. brittiosq oc¬
cupauit. Quo tempore etiã rex
macedonie philippus. ad eũ lega¬
tos misit: ꝓmittit auxiliũ contra
romanos sub hac conditione. it
deletis romanis: ipie quoq ꝯtͣ
grecos ab annibale auxilia acci¬
ꝑer. Captis gͥ legatis philippi et
re cognita: romani in macedo¬
niã marcũ ualeriũ leuinũ ire
iusserunt: in sardiniã titum
malliũ torquatũ ꝓconsulem.
Nam etiã ea sollicitata ab aum¬
bule. romanos deseruerat. Ita
uno tẽpore . iiii. locis pugnabat᷑:
in italia cont᷑ annibale. mhis¬
paniis contra fr̃em eiꝰ has drũ¬
balẽ. in macedonia contra phi¬
lippũ. in sardinia ꝯt̃ sardos.

Expanded text:
milia militum interfecit. || Marcellus consul || cum Hannibale apud Nolam triduum continuum dimicavit; primo die pari pugna discessum est, sequenti victus consul, tertio victor VIII milia hostium interfecit, ipsum Hannibalem cum reliquis fugere in castra compulit. || Hannibal multas civitates Romanorum per Apuliam Calabriam Brittios occupavit. quo tempore etiam rex Macedoniae Philippus ad eum legatos misit promittens auxilia contra Romanos sub hac condicione, ut deletis Romanis ipse quoque contra Graecos ab Hannibale auxilia acciperet. captis igitur legatis Philippi et re cognita Romani in Macedoniam M. Valerium Laevinum ire iusserunt, in Sardiniam T. Manlium Torquatum proconsulem. nam etiam ea sollicitata ab Hannibale Romanos deseruerat. ita uno tempore quattuor locis pugnabatur: in Italia contra Hannibalem, in Hispaniis contra fratrem eius Hasdrubalem, in Macedonia contra Philippum, in Sardinia contra Sardos et
Abbreviated transcription (Latin):
pania ubi frat annibalis ẜ asdru¬
bal remanserat cũ magno exerti¬
tu ut eam totã afris subigeret a
duob scipionib romanis ducib
uincit᷑. ꝑdit in ea pugna. Nu
milia hominũ. Ex his capiuntur
decẽ milia: occĩdunt᷑. ⁊rũ. milia.
Mutunt᷑ ei acarthaginensib ad
reparandas uires .xii. milia pe¬
dicũ .iiͦiͬ. milia equitũ.xxͣ. ele¬
phantis Centeriꝰ penula centu¬
rio decerni sibi ultto bellũ adũ¬
sus annibale petiit: a quo cum

Expanded text:
pania, ubi frater Hannibalis Hasdrubal remanserat cum magno exercitu, ut eam totam Afris subigeret, a duobus Scipionibus Romanis ducibus vincitur. perdit in pugna XXXV milia hominum: ex his capiuntur X milia, occiduntur XXV milia. mittuntur ei a Carthaginiensibus ad reparandas vires XII milia peditum, IIII milia equitum, XX elephanti. || Centenius Paenula centurio decerni sibi ultro bellum adversus Hannibalem pe
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ei uictus cotidiam alimentũ
relinquens. Segregatisq puerises
ab ea. alios de fidelib siuis posuit
quiei parerent. mandans ꝓrsus
ut nullus de anteriorib ad eã ha¬
beret accessũ. Iustinianũ uͦ uerbis
solũmͦ obiurgatũ intantũ in po¬
sterũ amore dilexit. ut filio eius
filiã suã ꝓmitt̾et. rursũq filio suo
filiã eiꝰ expet̾et. S hec res quã ob
causã nescio adeffectũ minime ꝑ¬
uenit. huiꝰ exercitꝰ ab eo directus
ꝑsas potentissime debellauit: uic¬
mane crederet᷑ posse sufficere cu¬
piditati.
dhunc chilperic fancorũ rex
suos legatos dirigens multa
abeo ornamenta aurros etiã singu¬
larũ libraiuĩ accepit habentes qua
extitit cũ eẽt apocrisiariꝰ apud
eandẽ regiam utbẽ morales lib̾s
cõposuit euticiũq eiusdẽ urbis
ep̃m de resurrectione errantẽ. in
conspectu eiusdẽ augusti suꝑanit.
hac etiã tempestate faraald̾ p̾mus

Expanded text:
solum ei victus cottidiani alimentum solum ei victus cottidiani alimentum relinquens. Segregatisque pueris eius ab ea, alios de fidelibus suis posuit, qui ei parerent, mandans prorsus, ut nullus de anterioribus ad eam haberet accessum. Iustinianum vero verbis solummodo obiurgatum tanto in posterum amore dilexit, ut filio eius filiam suam promitteret rursumque filio suo filiam eius expeteret. Sed haec res, quam ob causam nescio, ad effectum minime pervenit. Huius exercitus ab eo directus Persas potentissime debellavit; vicmanae crederetur posse sufficere cupiditati. 13. Ad hunc Hilpericus Francorum rex suos legatos dirigens, multa ab eo ornamenta, aureos etiam singularum librarum suscepit, haextitit, cum esset apocrisarius, aput eandem regiam urbem Morales libros conposuit Euthiciumque eiusdem urbis episcopum de resurrectione errantem in conspectu eiusdem augusti superavit. Hac etiam tempestate Faroald, primus
Abbreviated transcription (Latin):
mauũ iustim nepotẽ ad dignita¬
tẽ imꝑatoriã sublimarẽt: ille ꝑlo
ca scã priꝰ ꝓcedens. de hiuic uocatũ
ad se pontificẽ urbis cũ consulib
ac p̃fectis palaciũ ingressus. indu¬
tus purpura. diademate coronatꝰ.
throno imꝑiali impositꝰ cum ĩmensis
adu̾sarii audientes. nichilq ei qui
in deo spẽ suã posuerat officert ua¬
lentes: magno sunt confusionis pu¬
dore cooꝑti. Transactis aũ paucis die¬
b adueniens iustinianꝰ pedib se ꝓie¬
auri centenaria deferens. Quẽ ille
scd̾m patientie sue ritũ colligens: si¬
bi in palacio assistere iussit. Sophia
temptauit ingerere. Pcedente enĩ
eo ad uillã ut iuxta ritũ ĩperialẽ
.xxͣx. dieb ad uinidemiã iocunda¬
retur: uocato clam iustimano uo¬
luit eũ sublimare in regno. Quo cõ¬
ꝑto tyberiꝰ. cursu uelocissimo con¬
stantinopolĩ regredit᷑. app̃hensã
augustã om̃ib thesauris spoliatã.

Expanded text:
nianum, Iustini nepotem, ad dignitanianum, Iustini nepotem, ad dignitatem imperatoriam sublimaret: ille per loca sancta prius procedens, dehinc vocatum ad se pontificem urbis, cum consulibus ac praefectis palatium ingressus, indutus purpura, diademate coronatus, throno imperiali inpositus, cum inmensis Quod eius adversarii audientes nihilque ei, qui in Deo spem suam posuerat, officere valentes, magno sunt confusionis pudore cooperti. Transactis autem paucis diebus adveniens Iustinianus, pedibus se proieauri centenaria deferens. Quem ille secundum patientiae suae ritum colligens, sibi in palatio assistere iussit. Sophia temptavit ingerere. Procedente autem eo ad villam, ut iuxta ritum imperiales triginta diebus ad vindemiam iocundaretur, vocato clam Iustiniano, voluit eum sublimare in regno. Quo comperto, Tiberius cursu veloci Constantinopolim regreditur adprehensamque augustam omnibus thesauris spoliavit,
Abbreviated transcription (Latin):
lia centenarioꝵ auri argentiq re¬
posuit. Int̾fectisq om̃ib conscus:
Defuncto uͦ narsete: supͣ dictꝰ sener
ad cesarẽ tyberiũ ueniens. dixit. Si
inquit mͥ aliqͥd ꝓdest: magnã rem
tͥcesar dicã. Cui ille. Dic ait qd̾ uis:
ꝓderit enĩ tͥ siquid nobis ꝓ futurũ
ẽẽ narrau̾is. Thesaurũ inquit nar¬
setis reconditũ habeo: qd̾ mextre.¬
mo uite positꝰ celare non possum.
lunc cesar tyberiꝰ gauisus: mittit
usqi ad locũ pueros suos. Prededen
t uͦ sene hi sequunt᷑ acconiti: ꝑue¬
uentesq ad cisternã deopertãq
ngrediunt᷑. In quatantũ aurũ
argentũ reꝑtũ ẽ: ut ꝑ multos di¬
esuix a deportantib potuisset eua¬
cuari. Que ille pene om̃ia scd̾m suũ mo¬
rẽ eragatione largiflua dispensauit
egenis. Hiccũ augustalẽ coronã ac¬
cepturus eẽt: eumq uixta consue¬
tudiuẽ adspectaculũ circi popłs ex¬
pectaret. insidias ei parans ut iusti¬

Expanded text:
lia centenariorum auri argentique relia centenariorum auri argentique reposuit. Interfectisque omnibus consciis, Defuncto vero Narsete, supradictus senex ad Caesarem Tiberium veniens, dixit: Si, inquit, mihi aliquid prodest, magnam rem tibi, Caesar, dicam. Cui ille: Dic, ait, quod vis, proderit enim tibi, si quid nobis profuturum esse narraveris. Thesaurum, inquit, Narsetis habeo reconditum, quod in extremo vitae positus celare non possum. Tunc Caesar Tiberius gavisus mittit usque ad locum pueros suos, praecedentem vero senem hi sequuntur attoniti. Pervenientesque ad cisternam, deoperingrediuntur, in qua tantum auri vel argenti repertum est, ut per multos dies vix a deportantibus potuisset evacuari. Que ille pene omnia secundum suum morem erogationem largiflua dispensavit egenis. Hic cum augustalem coronam accepturus esset, eumque iuxta consuetudinem ad spectaculum circi populus expectaret, insidias ei praeparans, ut Iusti
Abbreviated transcription (Latin):
cesar palaciũ regeret. ⁊ magnã co¬
tĩdie elemosinã faceret: maguã
ei dñs auri copiã subministrauit
Nam deambulans ꝑ palaciũ. uidit
in paium̃to domꝰ tabulã marmoreã
inqua erat crux dñica sculpta:zar
munire debemꝰ: ⁊ ecce eã sub pedi¬
b nr̃is conculcamꝰ: Q dicto citꝰ
iussit eandẽ tabulã auferri. Defos¬
samq tabulã atq erectã. inueni¬
unt subter ⁊ aliã: hoc signũ ha¬
bentẽ. Qui ⁊ ipsã iussit auferri.
Qua amota: reꝑiunt ⁊ tertiam.
Iussuq eiꝰ cũ et hec fuisser ablata:
inueniunt magnũ thesaurũ ha¬
bentẽ supͣ mille auri centenaria.
Sublatũq aurũ: pauꝑib adhis
habundantiꝰ quã consueu̾at largit᷑
Marsis quoq patriciꝰ italie. cũ in qͣ¬
dã italie ciuitate intra italiamdo¬
mũ magnã haberet: cũ multis the¬
sauris ad supͣ memoratã urbẽ deue¬
nit. Ibiq in domo sua occulte cist¬
nã magnã fodit: in qua multa mi¬

Expanded text:
caesar palatium regeret et multas cocaesar palatium regeret et multas cottidie elimosinas faceret, magnam ei Dominus auri copiam subministravit. Nam deambulans per palatium vidit in pavimento domus tabulam marmoream, in qua erat crux dominica sculpta, et munire debemus, et ecce eam sub pedibus conculcamus". Et dicto citius iussit eandem tabulam auferri. Defossamque tabulam atque erectam, inveniunt subter et aliam hoc signum habentem. Qui et ipsam iussit auferri. Qua amota, repperiunt et tertiam. Iussumque eius cum et haec fuisset ablata, inveniunt magnum thesaurum habentem supra mille auri centenaria. Sublatumque aurum, pauperibus adhuc abundantius quam consueverat largitur. Narses quoque patricius Italiae, cum in quadam civitate, intra Italiam, domum magnam haberet, cum multis thesauris ad supra memoratam urbem advenit. Ibique in domo sua occulte cisternam magnam fodit, in qua multa mil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdige disꝑgis. Aiebat au̾ille. Con¬
fido in dño quia ñ deerit pecunia
fisco nr̃o. tantũ ut pauꝑes elemosi¬
nã accipiant: aut captiui rediman
cente dño. Thesauritate uobis the¬
sauros in celo. ubi neq erugo neq
tineat demolit᷑.⁊ ubi fures ñ effodi¬
unt nec furant᷑. Ergo de his q̃ dñs
dedit congregemꝰ thesauros in celo:
⁊ dñs nobis augere dignabit᷑ ĩ sclo
Igit᷑ iustinus cũ .xii. annis regnas¬
set: amentiã quã incurrerat tan¬
dẽ cũ uita finiuit. Bella sane que
ꝑ narsetem patͥciũ gothis uł fran¬
cis illata suꝑiꝰ ꝑ anticipationem
diximꝰ: huius cp̃rib gesta sunt.
Deniq ⁊ cũ roma tp̃rib bñdicti pa¬
pe uastantib om̃ia ꝑ circuitũ lan¬
gobardis. famis penuria laboraret:
multa milia frum̃ti nauib ab e¬
gypto dirigens. eam sue studio
tinus romanoꝵ regũ qnqua¬
gesimꝰ sumpsit imꝑiũ. Hic cũ ut
suꝑiꝰ diximus sub iustino adhuc

Expanded text:
prodige dispergis. Aiebat autem ille: Conprodige dispergis. Aiebat autem ille: Confido in Domino quia non deerit pecunia fisco nostro, tantum ut pauperes eleemosynam accipiant, aut captivi redimanticente Domino: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea corrumpit, et ubi fures non effodiunt, nec futribuit congregemus thesauros in caelo, et Dominus nobis augere dignabitur in seculo". Igitur Iustinus cum undecim annis regnasset, amentiam, quam incurrerat, tandem cum vita finivit. Bella sane, quae per Narsetem patricium Gothis vel Francis inlata superius per anticipationem diximus, huius temporibus gesta sunt. Denique et cum Roma temporibus Benedicti papae, vastantibus omnia per circuitum Langobardis, famis penuria laboraret, multa milia frumenti navibus ab Aegypto dirigens, eam suae studio tinus, Romanorum regum quinquagesimus, sumpsit imperium. Hic cum, ut superius diximus, sub Iustino adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
er hec tempora apudIgis.
constantinopolĩ ut supͣ p̃missũ
ẽ iustinus minor regnabat: uir in
om̃ auaricia deditus. contẽptor pau¬
ꝑm. senatorũ spoliator. Cui tanta fu¬
it cupiditans rabies ut archas iuberet
ferreas fieri: in quib ea que rapie.¬
bat auri talenta congereret. Quẽ
etiã ferunt inheresim pelagianam
ditapsũ. Hic cũ aduunis mandati
aurem cordis auerteret. iusto dei
iudicio amisso rationis intellectu:
amens effectus ẽ. Hic tyberiũ cesarẽ
assciuit: qui eius palaciũ uł singus¬
las ꝓuincias gubernaret. hominẽ¬
uscelicet iustũ. utilẽ. strenuũ. sapi¬
entẽ. elemosinariũ. in iudicĩs equũ
inuictoriis clarũ. ⁊ qd̾ his om̃ib su¬
ꝑeminet: uerissimũ xp̃ianũ. Hic
cũ multa de thesauris quos uistinus
aggregau̾at pauꝑib erogaret. sofia
augusta eũ frequentiꝰ increpabat.
qd̾ rempublicã redegisset in pau¬
ꝑtatẽ dicens. Qd̾ ego multis annis
congregaui: tu infra paucũ tempus

Expanded text:
er hec tempora apud Constantinopolym, ut supra premissum est, Iustinus minor regnarat, vir in omni avaritia deditus, contemptor pauperum, senatorum spoliator. Cui tanta fuit cupiditatis rabies, ut archas iuberet ferreas fieri, in quibus ea que rapiebat auri talenta congereret; quem etiam ferunt in heresim Pelagianam dilapsum. Hic cum a divinis mandatis aurem cordis averteret, iusto Dei judicio, amisso rationis intellectu, amens effectus est. Hic Tiberium Caesarem ascivit, qui ei palatium, vel singulas provincias gubernaret, hominem justum, utilem, strenuum, sapientem, eleemosynarium, in judiciis aequum, in victoriis clarum, et, quod his omnibus supereminet, verissimum Christianum. Hic cum multa de thesauris quos Justinus aggregaverat pauperibus erogaret, Sophia Augusta frequentius eum increpabat, quod rempublicam redegisset in paupertatem, dicens: Quod ego multis annis congregavi, tu infra paucum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
pirrus reddiderat infames ha¬
beri qd armati capi potuissent:
nec ante eos ad uerũ statũ reu̾ti.
qͣm sibi notoꝵ hostiũ occisorum
spolia retulissent. Itaq legatus
pirri reu̾sus ẽ. A quo cũ quereret
pyrrus qualẽ romã cõꝑisset: cine¬
asdixit se patriã regũ uidisse.:
scilicet tales illiᷤ e om̃s eẽ. qualis
unus pirrꝰ ap̃d eꝑirũ ⁊ reliquã
greciã putaret᷑. Missi sunt autẽ¬
cont᷑ pirrũ ducẽ publiꝰ sulpiciꝰ.¬

Expanded text:
Pyrrus reddiderat, infames haPyrrus reddiderat, infames haberi, quod armati capi potuissent, nec ante eos ad veterem statum reverti, quam sibi notorum hostium occisorum spolia retulissent. ita legatus Pyrri reversus est. a quo cum quaereret Pyrrus, qualem Romam comperisset, Cineas dixit, regum se patriam vidisse; scilicet tales illic fere omnes esse, qualis unus Pyrrus apud Epirum et reliquam Graeciam putaretur. missi sunt contra Pyrrum ducem P. Sulpici
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad p̃neste uenit: miliario ab
citus qui eũ cũ consule seq̃bat ͦ.
in cãpaniã se recepit¶ Legati ad
pirrũ de redimendis captiuis
missi: ab eo honorifice suscepti
sunt. Captiuos sine p̃cio: romã
misit. Unũ ex legatis romanoꝵ
fabriciũ sic ad miratꝰ cũ esi pau¬
ꝑem eẽ cognouisset. quarta par¬
te regni ꝓmissa eũ sollicitare uo¬
luit. ut ad se tͣnsirer: contẽpt᷑q
ẽ a fabricio. Ob quõd cũ pirrus
.romanoꝵ ingenti ad miratione
teneretur: legatũ misit qui pa¬
cem equis conditionib peteret
p̃cipuũ uirũ cineam noĩe: ita
ut pirrus partẽ italie quã iam
armis occupau̾at obtineret.
Cineas legatus. postero die quam
strẽ ordinẽ ⁊ seuatũ ꝓpriis nomi¬
nib salutauit. Pͥax tañ quã offe¬
rebat displicuit. Remandatũq¬
ẽ pirro a senatii. eum cũ ronia¬
nis uisi ex italia recẽderet. pacẽ
habere non posse. Tunc romani.
iusserunt captiuos oñis quos

Expanded text:
atque ad Praeneste venit miliario ab atque ad Praeneste venit miliario ab citus, qui eum cum consule sequebatur, in Campaniam se recepit. legati ad Pyrrum de redimendis captivis missi ab eo honorifice suscepti sunt. captivos sine pretio Romam misit, unum ex legatis Romanorum Fabricium sic admiratus, cum eum pauperem esse cognovisset, ut quarta parte regni promissa sollicitare voluerit, ut ad se transiret, contemptusque est a Fabricio. ob quae cum Pyrrus Romanorum ingenti admiratione teneretur, legatum misit, qui pacem aequis condicionibus peteret, praecipuum virum Cineam nomine, ita ut Pyrrus partem Italiae, quam iam armis occupaverat, obtineret. || Cineas legatus postero die, quam strem ordinem et senatum propriis nominibus salutavit, || pax tamen, quam offerebat, displicuit: remandatum Pyrro est a senatu eum cum Romanis, nisi ex Italia recessisset, pacem habere non posse. tum Romani iusserunt captivos omnes, quos
Abbreviated transcription (Latin):
achillis originẽ trahebat. Is mor ad
italiã uenit: tumq pͥmũ romani cũ
tͣnsiarino hoste dunicauerunt.
Missus ẽ contra illũ consul publius
ualeriꝰ leuinus. Qui cũ explorato¬
res pirri cepisset. iussit eosꝑ castra
duci. ostendiq omnẽ exertitũ. eosꝙ
dimitti: ut renunciarent pirro q̃
cũ romauis agerent᷑. Cõmissa mox
pugna cũ iam pyrrus fug̾et. ele¬
fantoꝵ auxilio uicit. quos incog¬
nitos romani expauerunt: sed̃
uox p̃lio finem dedit. Leuinus
tam̃ ꝑ noctẽ fugit. Pirrus romanos
mille: octingentos cepit. ⁊ eos sũ¬
mo honore tractauit. occisos se.¬
peliuit. Quos cũ adu̾so uulnere ⁊
truci uultiretiã mortuos iacere ui¬
disset: tulisse ad celũ manus dr̃
cũ hac uoce: se totiꝰ orbis dñm eẽ
pocuisse si tales sibi milites conti¬
gissent.Postea pirrus coniuncti
sibi sanuntib. lucanis. brithinusq
romã ꝑrexit: om̃ia ferro igneq
uastauit. Campaurã popłatus ẽ:

Expanded text:
Achillis originem trahebat. is mox ad Achillis originem trahebat. is mox ad Italiam venit, tumque primum Romani cum transmarino hoste dimicaverunt. missus est contra eum consul P. Valerius Laevinus. qui cum exploratores Pyrri cepisset, iussit eos per castra duci, ostendi omnem exercitum tumque dimitti, ut renuntiarent Pyrro, quae cum Romanis agerentur. commissa mox pugna cum iam Pyrrus fugeret, elephantorum auxilio vicit, quos incognitos Romani expaverunt. sed nox proelio finem dedit; Laevinus tamen per noctem fugit. Pyrrus Romanos mille octingentos cepit et eos summo honore tractavit, occisos sepelivit. quos cum adverso vulnere et truci vultu etiam mortuos iacere vidisset, tulisse ad caelum manus dicitur cum hac voce: se totius orbis dominum esse potuisse, si tales sibi milites contigissent. Post id Pyrrus coniunctis sibi Samnitibus Lucanis Brittiniisque Romam perrexit, omnia ferro ignique vastavit, Campaniam populatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tes reparato bello. quinciũ fauia¬
nũ maximũ uicerunt: trib mili¬
b hominũ occisiss postea cũ pater
eiꝰ fauiꝰ maximꝰ legatꝰ datꝰ fuisset:
et saunitas uicit. ⁊ plurima ipsoꝵ
oppida cepit emde. publiꝰ corneliꝰ
rufinis ⁊ marcus curuus dentatus
ambo consules contͣ sannitas missi
ingentib p̃lĩs cͦoͣnfecere: ita rui¬
nas ipsas urbiũ diruentes. ut hodie
sanniũ in ip̃o sannio requiratur.
nec inueniri facile possit łũ bellũ
sublatũ ẽ. neq ullus hostis fuit. in¬
tra italiã. qui romanã uirtutẽ ma¬
gis fatigau̾it¶ Iut̾iectis aliqͦt annis
it̾m se galloꝵ copie contͣ romanos
tuscis samutib q iunxerunt. Sed
cũ romã tend̾ent: gneo cornelio¬
labella consule delete sc̃Eodem
tp̃r. tarentinis qui iam in italia ul¬
tima sunt. bellũ indictũ ẽ: quia le¬
gatis romanoꝵ miuriã fecissent.
hii pirrũ epiri regẽ. contͣ romanõ
aucilio poposcerunt: quia ex geñe

Expanded text:
tes reparato bello Q. Fabites reparato bello Q. Fabium Maximum vicerunt tribus milibus hominum occisis. postea cum pater ei Fabius Maximus legatus datus fuisset, et Samnitas vicit et plurima ipsorum oppida cepit. deinde P. Cornelius Rufinus, M. Curius Dentatus, ambo consules, contra Samnitas missi ingentibus proeliis eos confecere || ita ruinas ipsas diruentes, ut hodie Samnium in ipso Samnio requiratur nec inveniri facile possit. || tum belsublatum est neque ullus hostis fuit intra Italiam, qui Romanam virtutem magis fatigaverit. Interiectis aliquot annis iterum se Gallorum copiae contra Romanos Tuscis Samnitibusque iunxerunt, sed cum Romam tenderent, Cn. Cornelio Dolabella consule deletae sunt. Eodem tempore Tarentinis, qui iam in ultima Italia sunt, bellum indictum est, quia legatis Romanorum iniuriam fecissent. hi Pyrrum Epiri regem contra Romanos auxilium poposcerunt, qui ex genere
Abbreviated transcription (Latin):
tione pacis. qualis facienda san¬
nitib placuit. S si fidẽ federis
quã sibi romani seruari a subie¬
ctis uolunt ipsi subiecti sanniti¬
b seruauissent: hodie aut om̃i¬
uonon ẽent.aut sommo dñante
seruirents Post̾iore siquĩdẽ anno
iubente senatii pax cũ sannitib
firnata soluta ẽ: luciusq papi¬
iiꝰ consul adu̾sus eos directus ẽ.
Qui adeo tunc apud ronianos.
bellicosissimꝰ habebat᷑: ut cũ di¬
ceretur alexander in italiã trans¬
gredi romani. int̾ ceteros duces.
hunc p̃cipue eligerent qui ale¬
xandri impetũ sustineret. Congͤs¬
si itaq sarnites cũ papirio: su¬
ꝑati sunt. Quorũ septẽ milib
sub iugo missis: papiriꝰ de san¬
nitib trium phauit. Eo tẽpore
appius claudius censor aquam
claudiã induxit: ⁊uiã appiam
strauit. Circa hec tẽpora apuid
ierosolunã iabbus pontifex ex¬
titit. cuĩ frat̾ manassẽs templũ in
monte garrzi construxit ¶Sanni¬

Expanded text:
cione pacis, qualis facienda Samcione pacis, qualis facienda Samnitibus placuit. || sed si fidem foederis, quam sibi Romani servari a subiectis volunt, ipsi subiecti Samnitibus servavissent, hodie aut omnino non essent aut Samnio dominante servirent. posteriore siquidem anno || iubente senatu pax cum Samnitibus firmata soluta est Luciusque Papirius consul adversus eos directus est; || qui adeo tunc apud Romanos bellicosissimus habebatur, ut cum diceretur Alexander in Italiam transgredi, Romani inter ceteros duces hunc praecipue eligerent, qui Alexandri impetum sustineret. || congressi itaque Samnites cum Papirio superati sunt, quorum septem milibus sub iugum missis Papirius de Samnitibus triumphavit. eo tempore Ap. Claudius censor aquam Claudiam induxit et viam Appiam stravit. || circa haec tempora Iaddus apud Hierosolymam pontifex extitit, || cuius frater Manasses templum in monte Garizim construxit. || Samni
Abbreviated transcription (Latin):
ctatore. capite dampnatꝰ qd se ue¬
tante pugnasset: ingenti fauore
militũ ⁊ popłi. liħ̾atꝰ ẽ: tanta pa¬
pirio seditione cõmota. ut pene
ip̃e int̾fi ceretur.¶Postea sannite.
romanos. tito ueturio ⁊ spurio
postumio. consulib apud caudi¬
nas furculas angustuis locorum
conclusos: ingenti dedecore u¬
cerunt. Quorũ dux poncius
in tantũ usus ẽ uictorie securitate:
ut herenniũ patrẽ consulendũ
putaret. utrũ clausos occideret.
an parceret subiugatis. Ut uiuos
tam̃ dedecori seruaret elegit. Nã
uniu̾sũ romanũ exercitum tur¬
piter captũ. arns etiã uestim̃¬
tisq nudatũ. tantũ singłis uilio¬
rib oꝑimentis ob uerecundiam
corpoꝵ tegendã concessis: sub iugo
missũ seruicioq subiectũ. longũ
agere. pompe ordinẽ p̃ceperunt.
Sexcentis aũ equitib romaius in
obsidatũ receptis. oneratos igno¬
minia cet̾i s reb uacuos consules
remiserunt: sub tali tam̃ condi¬

Expanded text:
ctatore capite damnatus, quod se vectatore capite damnatus, quod se vetante pugnasset, ingenti favore militum et populi liberatus est tanta Papirio seditione commota, ut paene ipse interficeretur. Postea Samnites Romanos T. Veturio et Sp. Postumio consulibus, || apud Caudinas furculas angustiis locorum conclusos || ingenti dedecore vicerunt. || quorum dux Pontius in tantum usus est victoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret, utrum clausos occideret an parceret subiugatis. ut vivos tamen dedecori servaret, elegit; nam universum Romanum exercitum turpiter captum armis etiam vestimentisque nudatum tantum singulis vilioribus operimentis ob verecundiam corporum tegendam concessis sub iugo missum servitioque subiectum longum agere pompae ordinem praeceperunt. sexcentis autem equitibus Romanis in obsidatum receptis oneratos ignominia, ceteris rebus vacuos consules remiserunt, || sub tali tamen condi
Abbreviated transcription (Latin):
sannitas. ꝓ campanis et sedici¬
nis bellum suscepere. Omniũ
siquidẽ non mͦ italia tantũ. sed
pene coto orbe terrarũ pulcher.¬
rima campanie plaga est. Nich̾
hospitalius mari. hic illi nobi¬
les portus. caieta. misenus. te¬
pentes fontib baie: lucrinus
et auernus quedã maris ostia
hic amici uitib montes. caurꝰ
falernus. marsicus: ⁊ pulcher¬
rimꝰ cuncłorũ uesubuis. Urbes
ad mare. formice.culme. pute¬
oli. hircolamũ. põpeia. ⁊ ipsa
caput urbiũ capua. quondã int̾
tres maxinias romã. carthagi¬
neqͣ nominata. ꝓ hac urbe. hiꝰ
regiouib.popłs romanus san¬
nitas inuadit. Lucuis papi¬
rius cursor cũ honore dictato¬
ris ad id bellũ ꝓfectus ẽ. Qui
sũ romã redisset: quirto fabio
maxinio magistro equicũ quẽ apd̃
exercitũ reliquit: p̃cepit ne se ab¬
sente pugnaret. Ille uͦ occa sione
reꝑta felicissine dimicauit: et
lanuitas deleuit: Ob quã reni a di¬

Expanded text:
Samnitas pro Campanis et SidiciSamnitas pro Campanis et Sidicinis bellum suscepere. || omnium siquidem non modo Italiae tantum sed paene toto orbe terrarum pulcherrima Campaniae plaga est: nihil hospitalius mari; hic illi nobiles portus Caieta Misenus, tepentes fontibus Baiae, Lucrinus et Avernus, quaedam maris ostia; hic amici vitibus montes Gaurus Falernus Massicus et pulcherrimus cunctorum Vesuvius, urbes ad mare Formiae Cumae Puteoli Herculanium Pompeia et ipsa caput urbium tres maximas Romam, Carthaginemque nominata. Pro hac urbe, et pro his regionibus populus Romanus Samnitas invadit. L. Papyrius Cursor cum honore dictatoris ad bellum id profectus est. Qui cum Romam redisset, Q. Fabio Maximo magistro equitum, quem apexercitum reliquid, praecepit, ne se absente pugnaret. ille occasione reperta felicissime dimicavit et Samnitas delevit. ob quam rem a di
Abbreviated transcription (Latin):
stris posite sunt. Eo anno etiam
alexandria ab alexandro mace¬
done condita ẽ Iam romani po¬
tentes iẽ ceꝑant. bellũ enĩ in ceu¬
tesimo ⁊ tͥcesimo fere miliario
ab urbe apud sannitas gerebat᷑.
qui medii st̃ iut̃ picenũ. eampani¬
am ⁊ apuliam. gencẽ si opulentiã
queras. aureis ⁊ argenteis armis
et discolori uesteusq ad ambitũ
ornatã: si insidiarũ fallatiã saltu¬
b fere ⁊ montiũ fraude grassau¬
teni: si rabiem ac furorem: sacris¬
legib humanisq hostiis in exici¬
um orbis. agitatam.si ꝑtinaciã
series rupto federe ip̃is hostib
animosiorẽ. Deniq priquã cũ ro¬
manis conflig̾ent alexandrum
regẽ epirotarũ. germanũ olim¬
pie matris alexandri magni.
qui traiectis in italiã copiis bel¬
lũ adu̾sus romanos parabat.
lucanis auxiliũ ferentes maxi
bello in lucania uicere: in quo
et ip̃e alexander epirota extin¬
ctus ẽ. Roniani igitur ad u̾sũ

Expanded text:
stris positae sunt. eo anno etiam stris positae sunt. eo anno etiam Alexandria ab Alexandro Macedone condita est. Iam Romani potentes esse coeperant. bellum enim in centesimo et tricesimo fere miliario ab urbe apud Samnitas gerebatur, qui medii sunt inter Picenum Campaniam et Apuliam; || gentem, si opulentiam quaeras, aureis et argenteis armis et discolori veste usque ad ambitum ornatam; si insidiarum fallaciam, saltibus fere et montium fraude grassantem; si rabiem ac furorem, sacrilegis humanisque hostiis in exitium orbis agitatam; si pertinaciam, sexies rupto foedere ipsis hostibus animosiorem. || denique priusquam cum Romanis confligerent, Alexandrum regem Epirotarum germanum Olympiae matris Alexandri Magni, qui traiectis in Italiam copiis bellum adversus Romanos parabat, Lucanis suffragium ferentes maximo bello in Lucania vicere, in quo et ipse Alexander Epirota extinctus est. || Romani igitur adversus
Abbreviated transcription (Latin):
fario: quidã ex gallis unũ ex roma¬
nis qui eẽt obtimus ꝓuocauit lum
se martus ualeriꝰ tribunꝰ militũ ob¬
tulit Et cũ ꝓcessisset armatus: coru̾
cõmissa adu̾̃sũ gallũ pugna: ĩdem
coriuis alis ⁊ unguib. galli ocłos u̾¬
berauit. ne rectũ posset aspicere.
Ita a tbuno ualerio int̾fectus: non
men dedit. Nam postea. idem corui¬
nus ẽ dictus: ac ꝓpt̾ hoc meritũ
annoꝵ triũ et uiginti consul ẽ
factus. Tunc siquidẽ dilatata uox
usq ad plurimã diei partẽ tendi
uisa ẽ. Tunc etiã saxa de nubib
cetidere: eodẽq tp̃r magnus ale¬
rander natꝰ ẽ. Latini qui noluerãt
milites dare: hoc quoq aromanis
exigere ceperunt. ut unusconsul
ex eorũ alter ex romanoꝵ popło
crearetur. Qd̃ cũ ẽẽt negatũ bellũ
contra eos susceptũ ẽ: ⁊ingenti
pugna suꝑati sunt. Ac ut de his ꝑ¬
domitis triũphatũ: statue con¬
sulib ob meritũ uictorie. mro¬

Expanded text:
Fario, quidam ex Gallis unum ex RomaFario, quidam ex Gallis unum ex Romanis, qui esset optimus, provocavit. tum se M. Valerius tribunus militum optulit, et cum processisset armatus, corvus commissa adversum Gallum pugna idem corvus alis et unguibus Galli oculos verberavit, ne rectum possit aspicere. ita a tribuno Valerio interfectus non men dedit. nam postea idem Corvinus est dictus. ac propter hoc meritum annorum trium et viginti consul est factus. || tunc siquidem dilata nox usque ad plurimam diei partem tendi visa est. tunc etiam saxa de nubibus cecidere eodemque tempore Magnus Alexander natus est. || Latini, qui noluerant milites dare, hoc quoque a Romanis exigere coeperunt, ut unus consul ex eorum, alter ex Romanorum populo crearetur. quod cum esset negatum, bellum contra eos susceptum est et ingenti pugna superati sunt; ac de his perdomitis triumphatum est. statuae consulibus ob meritum victoriae in ro
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturã expet̾ẽt. marcus curciꝰ
eques romanus se in id baratrũ ar¬
matꝰ iniecit: sicq conclu sũ est.
Int̾ea titus quinciꝰ dictato. aduer¬
sus gallos qui italiã uen̾ant miss̾e.
hii ab urbe. quarto mili.i ario tͣns
anienem fluuiũ consẽdert̃. Ibi no¬
bilissimꝰ de senatorib uiuenis luciꝰ
re certamen ꝓgressus. occidit: ⁊ sub¬
lara torque aurea colloq suo im¬
posita: inꝑpetuũ. torquati ⁊ sibi⁊
post̾is sius coguomen accepit. Gal¬
li gͦ fugati st̃. Mox ꝑ gaiũ sulpiciũ
dictatorẽ eduini. uicti st̃. Non mul¬
to posta gaio marcio. tusci uicti st̃:
et octo milia captiuoꝵ. exhis in tri¬
umphũ ducta¶ Census iterũ habitꝰ
ẽ. & cũ latini qui a ronianis subac¬
ti erant. milites p̃stare uollent: ex
romanis tantũ. tirones lecti sunt.
facteq legiones decem: qui modꝰ
efficiebat. paruis adhuc ro¬
manis reb Tauta tamen in re
militari  uirtus erat. Que cum
ꝓfecta ẽẽt adu̾sũ gallos duce lucio

Expanded text:
sepulturam expeteret, M. Curcius eques Romanus se in id baratrum armatus iniecit sicque conclusum est. || interea T. Quintius dictator adversus Gallos, qui ad Italiam venerant, missus est. hi ab urbe quarto miliario trans Anienem fluvium consederunt. ibi nobilissimus de senatoribus invenis L. idit et sublato torque aureo colloque suo imposito in perpetuum Torquati et sibi et posteris cognomen accepit. Galli fugati sunt, mox per C. Sulpicium dictatorem etiam victi. non multo post a C. Marcio Tusci victi sunt et octo milia captivorum ex his in triumphum ducta. Census iterum habitus est. et cum Latini, qui a Romanis subacti erant, milites praestare nollent, ex Romanis tantum tirones lecti sunt factaeque legiones decem, qui modus efficiebat. parvis adhuc Romanis rebus tanta tamen in re militari virtus erat. quae cum profecta essent adversum Gallos duce L.
Abbreviated transcription (Latin):
captiuorũ faceret. Ille romã cũ ue¬
nisset in senatũ inductus nichil qͣi
romanꝰ egit. dixitq ex illa die qͣ
in potestate affroꝵ uenisset se ro¬
manũ ẽẽ desisse. Itaq ⁊ uxorẽ a cõ¬
plexu remouit: ⁊ senatui suasit
ne pax cũ penis fieret. Illos enĩ
fractos tot casib spem nullã habe¬
re: seq tanti ñ ẽẽ. ut tot milia cap¬
tiuoꝵ ꝓpt̾ unũ se senem ⁊ paucos
qui ex romanis capti fuerant rẽd.¬
derents Itaꝙ obtimuit. Nam affros
pacem petentes nullus admisit.
Ip̃e carthaginẽ redit. Offerentib¬
q romanis ut eum roma tenerẽt:
negauit se mea urbe mansurũ.
in qua postqͣm affris seruierat di¬
guitatẽ honesti ciuis habere non
posset Regressus gͥ ad affricã. cir¬
cũcisis palpebris. ⁊ usꝙ ad mortẽ¬
cum cruciatu intolerabili ac do¬
lore uigilaret: demũ om̃ib suppli¬
ciis extinctus ẽ. Post claudio pul¬
chro. gaio iunio consulib. clau¬

Expanded text:
captivorum faceret. Ille, Romam cum vecaptivorum faceret. Ille, Romam cum venisset, inductus in senatum nihil quasi Romanus egit dixitque se ex illa die, qua in potestatem Afrorum venisset, Romanum esse desisse. Itaque et uxorem a complexu removit et senatui suasit, ne pax cum Poenis fieret; illos enim fractos tot casibus spem nullam habere; tanti non esse, ut tot milia captivorum propter unum se et senem et paucos, qui ex Romanis capti fuerant, redderentur. Itaque obtinuit. Nam Afros pacem petentes nullus admisit. Ipse Carthaginem rediit, offerentibusque Romanis, ut eum Romae tenerent, negavit se in ea urbe mansurum, in qua, postquam Afris servierat, dignitatem honesti civis habere non posset. Regressus igitur ad Africam cumcisis palpebris, ut usque ad mortem cruciatu intolerabili ac dolore vigilaret, || demum omnibus suppliciis extinctus est. Post Claudio Pulchro, C. Iunio consulibus Clau
Abbreviated transcription (Latin):
his infractus fuit. Hoc tp̃r: argen¬
teus nũmus pͥmũ in urbe figura¬
simphroniꝰ blesus consules: cũ du¬
centis sexaginta nauib ad affricã
ꝓfecti sunt. Auquot ciuitates ce¬
perunt: predã ingentẽ reducñ¬
tes/ naufragiũ passi sunt. Itaq cũ
continue calamitates. romanis dis¬
plicerent: decreuit senatus ut a
maritimis p̃liis recẽdet᷑: ⁊ tantũ
sexaginta naues ad p̃sidiũ italie
salue eẽnt¶ Lucio cecilio metelło.
gaio furio placido consulib: me¬
tellius in siciliã affrorũ ducẽ cum
centũ triginta elephantis ⁊ magniᷤ
copiis uenientẽ suꝑauit. uiginti
elephantes cepit: reliquos erranteᷤ
ꝑ numidas quos in auxiliũ babebat
collegit. ⁊ romã deduxit ingenti
toꝵ numerꝰ om̃ia itinera cõpleret.
Post hec mala. carthaginensesre¬
gulũ ducẽ quẽ ceꝑant petiuert̃
ut romã ꝓ ficisceret᷑ ⁊ pacem a ro¬
manis obtineret : ac ꝑmutationẽ

Expanded text:
his infractus fuit. || hoc tempore argenhis infractus fuit. || hoc tempore argenteus nummus primum in urbe figuraSimpronius Blaesus consules cum ducentis sexaginta navibus ad Africam profecti sunt. aliquot civitates ceperunt. praedam ingentem reducentes naufragium passi sunt. itaque cum continuae calamitates Romanis displicerent, decrevit senatus, ut a maritimis proeliis recederetur et tantum sexaginta naves ad praesidium Italiae salvae essent. L. Caecilio Metello C. Furio Placido consulibus Metellus in Sicilia Afrorum ducem cum centum triginta elephantis et magnis copiis venientem superavit, viginti elephantos cepit, reliquos errantes per Numidas, quos in auxilium habebat, collegit et Romam deduxit ingenti torum numerus omnia itinera compleret. Post haec mala Carthaginienses Regulum ducem, quem ceperant, petiverunt, ut Romam proficisceretur et pacem a Romanis obtineret ac permutationem