comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tue ũ recordaberis ampłiꝰ: quia dña¬
bitur cai qui fecit te. dñs exerciti¬
um nomen eius. Inxit faciem suã
unguento: quando unctionem sacͥ
chrismatis accepit in uultu. ud npx¬
ta psalimstam echilaret faciem sil¬
am in oleo. Colligauit emem nos sci¬
os mitra: cumfluttantes motus cogi¬
tacionum suar̃ diuino timore con¬
striux̃. ac spe firma coadumaut. per
quos conatris antiqua hostis certissi¬
me delusit. Sandalia eitis rapuer̃
ocłos eius: quia indimm̃ta peclum su¬
orum quib calciata fut imp̃ꝑatio¬
ne euangłi pacis prinxerunt oculoᷤᷤ
ininuici. et pulcritudo turtutum
illuis impotentem fec̃ animã eius.
Unde euenit quod suꝑior facta.
ꝓpͥe nequtie pugione dampnãdo
iugulauit certucem contumatie eiꝰ.
di audaciam eius. Imꝑsis qui inter¬
p̃tant᷑ temptantes. ⁊ medis qui reso¬
nant mentientes exercitꝰ diaboli id
maligni possunt intelligi sp̃s. qui
temptare ac deciꝑe seruos di sempet
ꝑati funt. Uñ legit᷑ in euangłio ad

Expanded text:
ordaberis amplius, quia dominabitur tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen eius». 29 «Unxit faciem suam unguento», quando unctionem sacri chrismatis accepit in vultu, ut iuxta psalmistam exhilararet faciemsuam in oleo.«Conligavit cincinnos suos mitra», cum fluitantes motus cogitationum suarum divino timore constrinxit ac spe firma coadunavit, per quos conatus antiqui hostis certissime delusit. 30 «Sandalia eius rapuerunt oculos eius», quia indumenta pedum suorum, quibus calciata fuit in praeparatione evangelii pacis, punxerunt oculos inimici; et «pulchritudo» virtutum illius inpotentem «fecit animam eius». Unde evenit quod superior facta, propriae nequitiae pugione damnando iugulavit cervicem contumaciae eiusdi audaciam eius». In Persis, qui interpretantur temptantes, et Medis, qui resonant metientes, exercitus diaboli, id est maligni possunt intellegi spiritus, qui temptare ac decipere servos Dei semper parati sunt. 32 Inde legitur in evangelio ad
Abbreviated transcription (Latin):
tinea. Snlꝰ autẽ mea insẽpit̾nũ
erit: ⁊⁊ iusticia mea ĩ gn̾atione¬
et generationem. Non solum eiũ
in carnes pecc̾orum corm̾ta infer¬
ii redimidaut. s etiam in anima.
q uttraꝙ substantia digne ibi pii¬
metur. que hinc penitentiã pec̃o¬
nam ⁊ bonor oꝑũ fructũ agere
nedlex̃ S iđo in cariib ddic ig̾¬
nem ⁊⁊ u̾mes dari: quia fecor uer¬
muummi de corrtiptione solet uas¬
ct earnis &e sanguinis. Idłoq caro
moens sale condit: ut exsicratohu¬
more sangumeo u̾mescere ueq¬
at: qͥa delectatio carnalis eui cõ¬
dimentũ continentie resistit pe¬

Expanded text:
nea: salus autem mea in aeternum erit, et justitia mea in generationes generationum . » Non solum enim in carnes peccatorum tormenta inferni redundant, sed etiam in animas, quia utraque substantia digne ibi punietur, quae hic poenitentiam peccatorum, et bonorum operum fructum agere neglexit. Sed ideo in carnibus dicit ignem et vermes dari, quia foetor vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis. Ideo caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo vermescere neqat. Et quia delectatio carnalis, cui condimentu
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Et udith magna facta
sabat᷑. Tunc eñi uixta euangłic̃
testimoniũ usti fulgeb̾t sic̃ sol ĩ
ꝑ qnam apłs om̃s rite credentes¬
uirginem castam se desponilisse
thulia hoc÷ in uirginitate ꝓpe¬
tua clarebit: quando sponsa no¬
bilissima suꝑno sponso ueracit᷑
coniuncta sine macła ⁊ sine m¬
ga. i sine corruptione ulla celes¬
tẽ ierłm intrauerit. Preclarior
in toto orbe t̾rarum suꝑnas diui¬
cias querens thalamo celestis re¬
gis dignissima. et cum eo ꝑpetu¬
um regnum possessura. De qua
ipse sponsus in canticis cantico¬
rim ait. Sexaguita sunt regi¬
ne et octoguta concubine. una
est columba mea. ꝑfecta mea.
una ÷ matri sue. electa genitͥ¬
ci sue. Uiderunt eam filie. et
beatissimam p̃dicauer̃: regine et

Expanded text:
mundi. « Et Judith magna facta mundi. « Et Judith magna facta rsabatur. Tunc enim juxta Evangelicum testimonium: « Justi fulgebunt sicut sol in per quam Apostolus omnes rite credentesvirginem castam se dispondisse uthulia, hoc est in virginitate perpetua, clarebit quando sponsa nobilissima, superno sponso veraciter coniuncta, sine macula et sine ruga et sine corruptione ulla caelestem Hierusalem intraverit. 76 «Praeclarior in toto orbe terrarum supernas divitias quaerens, thalamo caelestis regis dignissima et cum eo perpetuum regnum possessura. 77 De qua ipse sponsus in Cantico canticorum ait: «Sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae; una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae electa genetrici suae: viderunt eam filiae et beatissimam
Abbreviated transcription (Latin):
Atch. Quid÷ ꝑ tres menses gaudi¬
um huiꝰ uictorie celebrare cum
iudith. nisi quemlibet sc̃õr̾ fide
spe ⁊ caritate. in in colatu istiꝰ
mundi cũ matre eccłia gratu¬
lari. et ꝓ uirib certare ut diui¬
na gr̃a aduitus integrũ ⁊ sine
te hominẽ saluum facit. & despe
psalmista ait. Qui sꝑat in ctño: ñ
confundet᷑ met̾num. Hinc et ioħs¬
in caritate: in cło manet et deus¬
in eo. Ptres menses gͦ huiꝰcemodi
gaułium celebrat om̃is qͥ ad ct̾nã
beatitudinem recte ꝑcienire desi¬
d̾at: et pia intentione recta locu¬
tione atq bona oꝑatione uitã
p̾sentem ducendo aduent.ym
uidicis sui sollicitꝰ expectat. Cũ
autem ille uen̾it. et tempꝰ istius
laboris tusierit. tunc fiet quod seqͥ¬
tur. Post dies autem illos: ⁊musqͥs¬
q rediit᷑ in sua. Quia finito iudi¬
cio accepta sententia. sc̃ĩ cłi de ꝑe¬
grinatione istꝰ mundi migrabr̃t
ad possidendum regnum patris et¬
ni: quod ꝑatum̃ illis ab origine

Expanded text:
t per tres menses gaudium hujus victoriae celebrari cum Judith. nisi quemlibet sanctorum fide, spe et charitate in incolatu istius mundi cum matre Ecclesia congratulari, et pro viribus certare, ut divina gratia adjutus, integrum et sine te, hominem salvum facit. Et de spe psalmista ait: «Qui sperat in Domino non confundetur in aeternum». Hinc et Ioh caritate dixit: «Qui manet in eo . » Per tres menses ergo hujuscemodi gaudium celebrat omnis qui ad aeternam beatitudinem recte pervenire desiderat, et pia intentione, recta locutione atque bona operatione vitam perfectam ducendo adventum judicis sui sollicitus exspectat. Cum autem ille venerit, et tempus laboris illius transierit, tunc fiet quod sequitur: « Post dies autem illos unusquisque redit in sua. » Quia finito judicio acceptae sententiae sancti Dei de peregrinatione istius mundi migrabunt ad possidendum regnum Patris aeterni, quod paratum est illis ab origine
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit. Et quos uocauit: hos et
iustificauit. Qͦs autẽ iustificauit:
illos ⁊ glorificauit. S d̾s ꝓ nobis.
quis contͣ nos: Cunctis gͦ dieb qͥb
eccłia incolatu istiꝰ mundi ꝑegͥna¬
tur. electi filii eiꝰ sub umb᷑ alarũ
d̾i usq ad finẽ uite ꝓtegunt᷑ illesi.
& si hoc in tẽꝑe dolorib et angustiis
plenissimo. sine damno salutis
sue conseruant᷑. quanto magis
pꝰ finẽ istiꝰ uite sine om̃i angustia.
gemitu. ⁊ ꝑicło cꝰtodiunt᷑. ubi do¬
lor uel gemitꝰ ampliꝰ iam ñ erit
ulluse Et hoc ÷ quod dr. pꝰ mortem
eius annis multis: qi post obitum
p̃sentis uite in scłm scłi anni eius
sunt: quib cum xp̃o felicit̾ ui¬
uit et regnat inet̾num. Dies aut̃
uictorie huiꝰ festiuitatis ab hebre
tem diem. Merito gͥ festiuitas d¬
hiiiꝰ iuctorie ab hebreis id tnͣsitori¬

Expanded text:
avit hos et iustificavit; quos autem iustificavit illos et glorificavit. Si Deus pro nobis, quis contra nos?». Cunctis ergo diebus quibus ecclesia in incolatu istius mundi peregrinatur, electi filii eius sub umbra alarum Dei usque ad finem vitae proteguntur inlaesi.Et si in hoc tempore doloribus et angustiis plenissimo sine damno salutis suae conservantur, quanto magis post finem istius vitae sine omni angustia, gemitu et periculo custodiuntur, ubi dolor vel gemitus amplius jam non erit ullus. Et hoc est quod dicitur post mortem ejus annis multis; quia post obitum praesentis vitae in saeculum saeculi anni esunt quibus cum Christo feliciter vivit et regnat in aeternum. 98 «Dies autem victoriae huius festivitatis ab Hebrei in praesentem diem». Merito igitur «festivitas huius victoriae ab Hebreis», hoc est transitori
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ⁊ noce iubilationis ⁊ concordi mo¬
dulatione ꝑfecte uite. om̃i potenti do¬
mino laudes ꝑpetualit de cantant.
Ts ⁊ uidith nr̃a cantic̃ nouũ cantat do¬
mino: qͣndo de corruptione uel lesione
dicens. Iudith hoc ÷ ꝯfitẽs ⁊ laudãs tc̃
cantic̃ canit dño: qͣndo scã eccl̃ia spõsa
uidelicet sũmi regis pꝰ ꝑ actũ bellũ p̃sẽ¬
tis uite quo ꝯͣ diabolũ. atq hostes sꝑi¬
tales confligebat ꝓtũpho atq ereptio¬
ne sua dño qͣtes ꝯdignas exsoluet. atꝙ
officii sui sine aliqͦ impedĩto ip̃i en¬
pat̾ui noĩs ħ ÷ merari recordatio:. Qndo
iã nłia pͥstine amaritudinis remanebis
portio. s tota ingaudĩi ꝑfesti magnita¬
dinem ũtit᷑ tẽꝑat doloris affuctio. eurp
erit cã hominib ⁊ habitabit cum eis.

Expanded text:
quando et voce iubilationis et concordi moquando et voce iubilationis et concordi modulatione perfectae vitae omnipotenti Domino laudes perpetualiter decantant. Tunc et Iudith nostra canticum novum cantat Domino quando de corruptione vel laesione dicens».Iudith, hoc est confitens et laudans, «tunc canticum canit Domino» quando sancta ecclesia, sponsa videlicet summi Regis, post peractum bellum praesentis vitae, quo contra diabolum atque hostes spiritales confligebat, pro triumpho atque ereptione sua Domino grates condignas exsolvet atque officii sui sine aliquo inpedimento p, hoc est, Merari, recordatio: quando jam nulla pristinae amaritudinis remanebit portio, sed tota in gaudii perfecti magnitudinem vertitur temporalis doloris afflictio. Cum e
Abbreviated transcription (Latin):
api ger̃t qͥqͥd ab hostiũ pͥncipatu uel
ꝓpͥetate rapuio. totũ ad laudem &fu¬
diũ sc̃e matris cõmunit̾ deputant. et¬
cue. ⁊ ad ornatũ eiꝰ sꝑitalẽ ꝯferre festi¬
nant. ut ip̃a in auro sapientie fulgeat.
in nitore eloq̃ntie resplendeat. ingẽmis
p̃ciosis u̾ͥtutũ radiet. ⁊ ornam̃tis uari¬
arũ disciplinarũ induat᷑: Totũ enĩ qd¬
de honis reb posiessor iniqꝰ ĩ uiste pos¬
sidebat: hoc ip̃a rite ad suũ atͣthit s¬
corẽ. Unde ⁊ in exodo popłs da abe¬
gỹpto recedens. thesauris egyptioꝵ
honustꝰ ualde incedebat: atq ad cultu¬
rã dei tab̾nacłiq eiꝰ ꝯstructionẽ ĩde¬
sertũ sec̃ ashportabat. S & dauit rex
ac cet̾i reges iusti sub uen̾ testamento
q̃ ab hostiũ manib diũsis p̾liis erue
cepta uictoria gaudet: cũ tuiñsa m̃¬
bra xp̃i inifine mundi de tãpho anti¬
qui hostis plenit̃ exultant. Lunc q iu
organis ⁊ citharis laudes dei resonãt:

Expanded text:
i gerunt, quicquid ab hostium principatu vel proprietate rapiunt, totum ad laudem et studium sanctae matris communiter deputant ecclesiae et ad ornatum eius spiritalem conferre festinant, 27 ut ipsa in auro sapientiae fulgeat, in nitore eloquentiae resplendeat, in gemmis pretiosis virtutum radiet et ornamentis variarum disciplinarum induatde bonis rebus possessor iniquus injuste possidebat, hoc ipsa rite ad suum attrahit decorem. Unde et in Exodo populus Dei ab Aegypto recedens thesauris Aegyptiorum onustus valde incedebat, atque ad culturam Dei tabernaculique eius constructionem in desertum secum asportabat. Sic et David rex ac ceteri reges iusti sub Vetere Testamento, quae ab hostium manibus diversis praeliis eruebrcepta victoria gaudet cum universa membra Christi, in fine mundi, de triumpho antiqui hostis pleniter exultant. 30 Tuncque «in organis et cytharis» laudes Dei resonant
Abbreviated transcription (Latin):
no: qui legis dñi p̾cepta assidue cor¬
dis sui meditat᷑ secreto. Ille ei cantat
iu eymbalo: qui catholicam confessi¬
onem cum canticis spiritalib labior
decenti ꝓfert uibilo. Ip̃e modula¬
tur ei psalmum nouum: qui in no¬
uitate uite ambulans pie cordis in.¬
dentioni . i recte oris confessioni con¬
cinnum boni oꝑis adiungit actum.
na mercedem sibi postulat debere
retͥbui: tt quod laboriose ꝑagimus.
spe ꝓpositi mũs consolem᷑. Inlaudati¬
onib uero cdñi actus ip̃e habet p̾mi¬
um suum: quando ip̃a erit retribu¬
tio que nc̾ ÷ exercitatio. Nam cum
bonum sit dñm p̾dicare: inde unuᷤ¬
quisq noscit᷑ ꝓmissa dona recipere.
Recipit plane: quando milla an¬
głica societate singulare fit munꝰ
scõr. ꝑpetuum dñi subire p̾coniũ.
Laudemꝰ gͦ deuotione qua possu¬
mus: et hic illi beata dona medite¬
mur. Qͥd eñi facilius quã mͦ exer¬
cere. qd̃ te sꝑas in futura beatitudĩe

Expanded text:
no qui legis Domini praecepta assidue corno qui legis Domini praecepta assidue cordis sui meditatur secreto. Ille ei cantat in cymbalo, qui catholicam confessionem cum canticis spiritualibus labiorum decenti profert jubilo. Ipse modulatur ei novum psalmum, qui in novitate vitae ambulans piae cordis intentioni, et rectae oris confessioni concinnum boni operis adjungit actum. na mercedem sibi postulat debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus sanctorum perpetuum Domini subire praeconium. 12 Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere quod te speras in futura beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tituunt: & significant labioꝵ nostroꝵ
motũ. Que non immerito int̾ musica
inftrum̃ta posita st̃: qr ⁊ similitudo q̃dã
armoniam redołe suauissimã cõpbant.
armonia: eñi diu̾sar̃ rerum in unam
conuenientiã redactam copulatio.
Qd̃ et in uoce humana constat accid̾e:
qnͣdo ⁊ temꝑa ip̃a ce sillabe ad unã uo¬
cis concordiam ꝑducunt᷑. Psalmꝰ autẽ
est ut a maiorib tͣdit᷑ organũ music̃
sicut eythara. pindarium. aliaq que
uocibus nr̃is dulcissima modulatione
respondeant: qd̾ sepe diximꝰ ad actus
nr̃os ꝓbatissimos ꝑtinere:. Ac demn de
intuendum nobis ÷: qualit̾ cantrix
nr̃a iubeat nos dño laudes canere.
Hoc ⁊ pͥmum ucipe illi in typanis. de¬
inde cantare in cymbalis. sicq modu¬
lari ipsi psalmum nouum. seilicet
demonstrans. quod si uelimꝰ do cantic̃
nr̃m placere. studeamꝰ ei corde iore
atq bona oꝑatione consonas laucdes di¬
cere. Ille enim incipit dño in tympa¬

Expanded text:
tituunt, et significantlabiorum nostrorum tituunt, et significantlabiorum nostrorum motum, quae non inmerito inter musica instrumenta posita sunt, quia et similitudo quaedam harmoniam reddere suavissimam comprobatur. Harmonia enim est diversarum rerum in unum convenientium redacta copulatio, quod et in voce humana constat accidere, quando et tempora ipsa, et syllabae ad unam vocis concordiam perducuntur. Psalmus autem est, ut a majoribus traditur, organum musicum, sicut cithara, pindarium, aliaque quae vocibus nostris dulcissima modulatione respondeant. Quod saepe diximus ad actus nostros probatissimos pertinere; ac inde intuendum nobis est, qualiter cantrix nostra jubeat nos Domino laudes canere, hoc est, primum incipere illi in tympanis, deinde cantare in cymbalis, sicque modulare ipsi psalmum innuit: scilicet demonstrans, quod si velimus Deo canticum nostrum placere, studeamus ei corde et ore, atque bona operatione consonas laudes dicere. Ille enim incipit Domino in tympa
Abbreviated transcription (Latin):
mam ab ocłis eoꝵ: & mors ultͣ ñ erit.
neq luctus neq clamor neq dolor erte
ticũ uidith inchoet. Incipite dño
intympanis. cantate dño incymbalis.
modulamini illi psalmũ nouũ. exultate
& iinocate nom̃ eiꝰ. Tẏmpanĩ qͥdã ẽẽ.
dicant nusicũ inftrum̃tũ qͣsi duab me¬
tis solis capitib conueniẽtib. Sup. extẽ¬
si corĩ sonora resultatio. Quod musici
disciplinabili m̃sura ꝑcutientes: gemi¬
nata resonatione modulantur. Aliĩ a¬
utem dicũt tẏpauũ ẽẽ. rẽ minunam.
eo qd̾ in mani mulieris portari potest:
sic̃ scͥptũ ÷ in exodo. Sũpsit aut̃ maria
ꝓpħissa soror aaron. tympanũ in ma¬
nu sua. & fieri tubã cũ una fistula i
capite angusto ꝑ qd inspiratur: mỹsti¬
ce significãs minimã scientiã ẽe. legis
ueteris in manu sinagoge udeoꝵ an
posite. uẽt̾cula sua inlat̾ib habentes.
q̃ artificiosa modulatione collise acu¬
tissimũ sonũ delectabili ꝯsonatione rẽ¬

Expanded text:
n erit, neque luctus, neque clamor, neque dolor erit canticum Judith inchoet « Incipite Domino in tympanis, cantate Domino in cymbalis, modulamini illi psalmum novum, exaltate et invocate nomen eius». Tympanum quidam esse dicunt musicum instrumentum, quasi duabus metis solis capitibus convenientibus supra eas densi corii sonora resultatio, quod musici disciplinabili mensura percutientes geminata resonatione modulantur. 5 Alii autem dicunt tympanum esse rem minimam, eo quod in manu mulieris portari potest, sicut scriptum est in Exodo: «Sumpsit autem Maria prophetissa, soror Aaron, tympanum in manu sua»; et fieri tubam cum uno fistulo in capite angusto, per quod inspiratur, mystice significans minimam scientiam esse legis veteris in manu synagogae Iudaeorupositae, ventricula sua in lateribus habentes quae, artificiosa modulatione conlisae, acutissimum sonum delectabili consonatione res
Abbreviated transcription (Latin):
dñs fortis. dñs potens in p̃lio: ip̃e per
sanguinem crucis sue contriuit seui¬
tiam diaboli. ⁊ mundum subiecit
sue ditiomi. qui surgens a mortius addiᷤ¬
cipuilos ait. Data est michi om̃is po¬
testas: in celo ⁊ int̾ra. Euntes doce¬
te om̃s gentes baptiz antes eas in no¬
mine patris ⁊ filii. ⁊ sp̃s sc̃i: docentes
eas sertiare om̃ia quecimnq manda¬
c uobis. Et ecce uob̾cum sum om̃ibꝰ¬

Expanded text:
nus fortis, Dominus potens in praelio», ipse per sanguinem crucis suae contrivit saevitiam diaboli et mundum subiecit suae dicioni; 14 qui resurgens a mortuis ad discipulos suos ait: «Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. Euntes docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, docentes eas servare omnia quaecumque mandavi vobis. Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quia in uia istiꝰ uite positi tnͣ¬
sire cupiunt ad regnũ celestẽ. et
lia eius suꝑ filios homiñ: nullomͦ
obliuisci poter̃ sollẽnitatis istiꝰ. s in
num̾o clier̃ scõr accipiunt illã. qͣnͣ¬
do hanc solam in gaudio uniu̾sarũ
sollempnitatũ suar̾ celebrant. ex
eo scilicet temꝑe. quo pͥmũ ꝑ bapti¬
mũ de inimici euaser̾ potestate usq
inp̃sentem diem. id donec p̃sens se¬
culum finiat᷑. Cum autẽ futura
uenerit uita: tunc iam festiuita
stabilis erit atq ꝑfecta. quãdo ui¬
debit᷑ deus dor insyon: et sc̃ĩ eius
regnabunt cũ eo in scła scłoꝵ amẽ.¬

Expanded text:
omnes qui in via istius vitae positi transire cupiunt ad regnum caeleste, et clia eius super filios hominum, nullo modo oblivisci poterunt sollemnitatis istius, sed «in numero dierum sanctorum accipiunt» illam, quando hanc solam in gaudio universarum sollemnitatum suarum celebrant. 100 «Ex eo» scilicet «tempore» quo primum per baptismum de inimici evaserunt potestate, «usque in praesentem diem», id est donec praesens saeculum finiatur; cum autem futura venerit vita, tunc iam festivitas stabilis erit atque perfecta, quando videbitur Deus deorum in Sion et sancti eius regnabunt cum eo in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
nam beatitudinem ut diximus
merito designat. Et dimisit
abram suam lib̾am: cũ carna¬
lium conu̾sationẽ q̃ timori seꝑ
obnixa ÷. in lib̾tatẽ gr̃e et securi¬
tatem caritatis dscendo. exhortã¬
do. atq bonis exemplis meliorãdo
ꝑducit. ut iam bona q̃ timore pe¬
narũ ꝓ parte gerebat. in spe pre¬
mioꝵ & amore ipsiꝰ boni ꝑfecte
agere studeat: qͥa ut ioħs ait.
timor qͥ penam habet ñ÷ in cari
tate: s ꝑfecta caritas foras mittit
timorẽ. Unde tum di seruor̾.
lia. Defunc̾tã ac sepultam dic̃
eccłiam ex parte m̾bror̃ eiꝰ que
ab mitio peceati ꝓtoplasti pa¬
rentis nr̃i usq ad finem mũdi
mortis corꝑee iura effugere ñ
poterant. De quo ꝑ ꝓħam dicit᷑.¬
cłiastis sententiam. sapiens si¬
nulit̾ ut insipiens: ⁊ad unum
finem ꝓꝑant om̃ia. Terra eñi
functa ÷ ac sepulta cũ uiro suo
iudith: quando eccłia in bap¬
tismate cõmorit᷑ xp̃o. ut resur¬
gat cũ ip̃o. Uncle dic̃ apłs. Con¬

Expanded text:
rnam beatitudinem, ut diximus, rnam beatitudinem, ut diximus, merito designat. Et dimisit Abram suam liberam, cum carnalium conversationem, quae timori semper obnoxia est, in libertatem gratiae et securitatem charitatis docendo, exhortando, atque bonis exemplis meliorando perducit: ut jam bona, quae timore poenarum pro parte gerebat in spem praemiorum, et amore ipsius boni perfecto agere studeat. Quia, ut Joannes, ait « Timor, qui ptate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. Unde timidi servorum lia». «Defunctam ac sepultam» dicit ecclesiam ex parte membrorum eius, quae ab initio peccati protoplausti parentis nostri usque ad finem mundi mortis corporeae iura effugere non poterant; de quo per prophetam dicitcundum Ecclesiastis sententiam, sapiens et insipiens, et ad unum finem properant omnia; terra etiam functa ac sepulta Judith cum viro suo, quando Ecclesia in baptismate commoritur Christo, ut resurgat cum ipso. Unde dicit Apostolus: « Con
Abbreviated transcription (Latin):
li tit mͥ uidet᷑ cõpetent̾ accipimuᷤᷤ
:qͦ corpꝰ et sanguis dñi sollempni
nob̶ frequentatione largit᷑. Illudu̾
altare ÷ ante conspectũ dñi. uͥ pu¬
rificatis animis ꝑ comtẽplationẽ
ad sc̃a iubem᷑ acced̾e : ut in actiua
sollẽpnitate illud semꝑ debeamꝰ
inspicere. Mansit autem in domo
uiri sui annos centũ qͥnq: &e dumi¬
sit abram suam liberam. Domũ
uiri p̾sentẽ mundum possumꝰ ac¬
cipere in quo sub estu tͥbulationũ
desudat eccłia: quia postq abdica¬
uit errori cui antea sub gentili
conu̾̃satione deseruiebat: statim
molestie ꝑsecutionũ ei adcreuer̃t.
Ubi annos centũ qͥnq manebat:
qr sub lege di militans ꝓ et̾na bea¬
titudine adipiscenda decertabat.
Qͥnq gͦ libri legis diumne sunt.
in quib unius d̃i cultura cõmẽ¬
dat᷑: et om̃ium idolor̾ seruit᷑ pe¬
nitꝰ unt̾cdicit᷑. Centum gͦ qr de le¬
ua numer̃ tnͣffert in dext̾am: et̃¬

Expanded text:
ut mihi videtur, competenter accipimus ut mihi videtur, competenter accipimus quo corpus et sanguis Domini sollemni nobis frequentatione largitur. Illud vero altare est ante conspectum Domini, ubi purificatis animis per contemplationem ad sancta iubemur accedere, ut in hac actuali sollemnitate illud semper debeamus inspicere. 84 «Mansit autem in domo viri sui annos centum quinque, et dimisit abram suam liberam». «Domum viri» praesentem mundum possumus accipere, in quo sub aestu tribulationum desudat ecclesia, quia postquam abdicavit errori cui antea sub gentili conversatione deserviebat, statim molestiae persecutionum ei adcreverunt. 85 Ubi «annos centum quinque manebat», quia sub lege Dei militans pro aeterna beatitudine adipiscenda decertabat. Quinque ergo libri legis divinae sunt, in quibus unius Dei cultura commendatur et omnium idolorum servitus poenitus interdicitur. Centum ergo, quia de laeva numerum t
Abbreviated transcription (Latin):
Stemꝑis ui fide uiuit filũ dei.
Cui ꝑ paulum dr̃. Eratis eñi ali¬
quando tenebre: n̾c autẽ lux ĩ
autem dieb festis ꝓcedens cum
gła magna. Festa xp̾iane reli¬
gionis sunt: quib recordat᷑ tem¬
porilrus ddiũce incarnationis. pas¬
sionis. resurrectionis. atq ascen
talicia atq tumphos. In qͥb õib
eccłia ꝓcedit cũ magna gła: quia¬
honesta comi̾satione n ꝓbis moribꝰ
atq laudabilib diuina incessa
mandare uidet᷑: in psalterio ubi
scͥptum ÷. Constituite diẽ sollẽp¬
nem in confrequentationib iusq
ad cornu altaris. Diem sollemp¬
nem dicit: qui honore dñi et sc̃or
confessione sacratus÷. In confreqͥn¬
tationib id ꝓcessionib erebris:
quas popłi turba condensat. et red¬
dit celeberrima deuotione festuaᷤ.
in usu÷ auctita euangłii lectione
discecłe. Hõ eñi ad cornu altariᷤᷤ
accedunt: qui cõmuicationis gr̃a
ñ replent᷑. Hoc de isto altari uisibi¬

Expanded text:
Filii Dei, cui per Paulum dicitur: « Eratis aufem aliquando tenebrae, nunc autem lux in autem diebus festis procedens cum gloria magna. » Festa Christianae religionis, quibus recordatur temporis Dominicae incarnationis, passionis, resurrectionis atque ascenstalicia atque triumphos, in quibus omnibus ecclesia «procedit cum magna ghonesta conversatione et probis moribus atque laudibus divina incessabmandare videtur in Psalterio, ubi scriptum est: « Constituite diem solemnem in confrequentationibus, usque ad cornu altaris ; » dum solvendum dicit, qui honore Domini et sanctorum confessione sacratus in confrequentationibus, id est professionibus crebris, quas populi turba condensat, et reddit celeberrima devotione festiva. in usu est, audita Evangelii lectione descendere; non enim ad cornu altaris accedunt, qui communicationis gratia non replentur. Hoc de isto altari visua
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatum: contẽpnendo minas
⁊i ꝑsecutiones hostium. Castitatẽ
amauit: quia sinceritatẽ fid̾i con¬
sertiauit. ꝑ quam om̃em młtitu¬
dinem fideliũ apłs se celesti regi
desponssasse głabat᷑ dicens. Despon¬
saui enim uos uni uiro uirginem
castam exhib̾e xp̃o. Cuius thoro ĩ¬
macłatam ip̃a se custodit. uec ħeti¬
corum nequitie cõmunieare ullo
mͦ consentit: s bñdictiõem quam
popłs ad benedictionẽ pontificis ac
prb̾oꝵ respondit fiat fiat. hoc ÷ amen
amen: qr amaiorib siue minorib fi¬
liis matris eccłie ipsa sola intoto orbe
p̃dicaͥtͥur.⁊ ꝯdigna celesti sponso ribi¬
ꝙ i sẽꝑ laudabitur. ꝑ dies aut̃ xpͣy. uix¬
collecta sunt spolia assyrioꝵ a popło
uite significant. quo popłs dĩ ꝑfidem
spem & caritatem diuina p̃cepta ser¬
uando de hoste tũphans colligit spo¬
lia eiꝰ. ac sꝑitalem assyriũ sua suꝑ¬
ellectili uastando de p̃dat. Et merito:
qr fiducialit᷑ regẽ suũ obsequendo.

Expanded text:
principatum, contemnendo minas et persecutiones hostium; «castitatem amavit», quia sinceritatem fidei conservavit, per quam omnem multitudinem fidelium Apostolus se caelesti regi disponsasse gloriabatur dicens: 20 «Disponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo». Cuius thoro inmaculatam ipsa se custodit nec hereticorum errori communicare ullo modo consentit, sed benedictione Ad benedictionem pontificis et presbyterorum respondit: Fiat, fiat, hoc est: Amen, amen: quia a majoribus sive minoribus filiis matris Ecclesiae ipsa sola in toto orbe praedicabitur, et condigna coelesti sponso ubique et semper laudabitur. « Per dies autem collecta sunt spolia Assyriorum a populo vitae significant, quo populus Dei per fidem, spem et caritatem divina praecepta servando de hoste triumphans «colligit spolia» eius, ac spiritalem Assyrium sua suppellectili vastando depraedat. Et merito, quia fiducialiter regem suum obsequendo
Abbreviated transcription (Latin):
tem in isrł. Quid ÷ quod iudith
ancille sue tradidit caput holo¬
fernis. ut mitteret illd̾ in peram
suam. nisi qͦd sc̃a eccłia auditoribꝰ
suis recordationẽ confecti belli
non uult labi a cogitatione m̃tiᷤ
s sollicite serriari in memoria cor¬
dis: Ita eñi de tͥumpho hostis qͣdo
eum ꝑ diuinam grãm maliquo
suꝑamus gaudere debemꝰ Nͣ it̾in
eum ꝯtͣ nos bellum disponere ñ
diffidamꝰ. Propt̾ qͦd dicit petrus
apłs. Sobrii estote ⁊ uigilate:qr
aduersariꝰ ur diabolus tanquã
leo rugiens circuit querens quẽ
deuoret. cui resistite fortes infide.
Hincn paulus ait. Non qͦd iam ac¬
ceperim aut iam ꝑfec̾tus sim: se¬
quor autem si comp̃hendã in quo
n comp̃hensus sum axp̃o iħu. fra¬
tres ego me non arbitror comp̃¬
destinatũ ꝑsequor brauium su¬
ꝑne uocationis dĩ in xp̃o iħu. Qͥ¬

Expanded text:
el”». 9 Quid est quod Iudith «ancillae suae tradidit caput Holofernis ut mitteret illud in peram suam», nisi quod sancta ecclesia auditoribus suis recordationem confecti belli non vult labi a cogitatione mentis, sed sollicite servare in memoria cordis? Ita enim de triumpho hostis, quando eum per divinam gratiam in aliquo superamus, gaudere debemus, ut iterum eum contra nos bellum disponere non diffidamus. 10 Propter quod dicit Petrus apostolus: «Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus tamquam leo rugiens circumit quaerens quem devoret, cui resistite fortes fide». 11 Hinc et Paulus ait: «Non quod iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam in quo et conprehensus sum a Christo Iesu. Fratres, ego me non arbitror conpredestinatum persequor, ad bravium supernae vocationis Dei in Christo Iesu. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ea. que possidet. Si aut̃ fortior
illo suꝑ ueniens iuicerit eũ: u niũsa
arma eiꝰ auferet inqͥb ꝯfidebat. & spolia
eius distribuet. hinc ⁊ insalomone de
forte misliere p̃dicat᷑. qd̾ confidat uuiea
cor uiri sui ⁊ spoliis ñ indigeat. q accĩ¬
xit fortitudine lumbos suos. ⁊ roborau¬
it brachiũ suũ. Fortitudo & decor indu¬
mentum eius: & ridebit indie norussi

Expanded text:
 fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Hinc et in Salomone de forte muliere praedicatur, quod « confidat in eo cor viri sui, et spoliis non indigeat, quia accinxit fortitudine lumbos suos, et roboravit brachium suum, fortitudo et decor indumentum e
Abbreviated transcription (Latin):
bet ẽẽ. intentio. ⁊ eadẽ deuotio.
ut qͥcqͥd de hostiũ iniqͣ possessiõe
eripere possint. adornatũ ⁊ diui¬
tias sc̃e eccłie conu̾tant. hoc ÷ au¬
rtm sapientie. argentũ eloquẽ¬
die. gẽmas moralitatis acuͥtutum.
necñ ⁊ homines carnali sensui de¬
ditos. qͥ captiuati erant idolat̾a
&e seruitute uitioꝵ obnoxii: qua

Expanded text:
bet esse intentio et eadem devotio, ut quidquid de hostium iniqua possessione eripere possint, ad ornatum et divitias sanctae Ecclesiae convertant, hoc est, aurum sapientiae, argentum eloquentiae, gemmas moralitatis ac virtutum, nec non et homines carnali sensui deditos, qui captivati erant idololatria et servitute vitiorum obnoxii, qua
Abbreviated transcription (Latin):
debet secur᷑ esse ab hoste intͣ pa¬
tͥam manente s toto nisu labo¬
rare. ut eũ expellat de finib cõ¬
u̾sationis sue cogitationis scilicet
u̾bor et actuum: ne forte si alicu¬
bi concendit illi habitationem.
subito eũ cõsuncdat ac conterat.
Cũ autem ꝑactũ fuerit bellũ: t̾e
de hoste iam securꝰ reportabit tͥum
abstuleỹt secũ: ita ut nͥeẽt. nu¬
merꝰ in peccorib. ĩ ium̾tis. ⁊ uni¬

Expanded text:
debet securus esse, hoste intro patriam manente, sed toto nisu laborare ut eum expellat de finibus conversationis suae, cogitationis scilicet verborum et actuum, ne forte, si alicubi concedit illi habitationem, subito eum confundat ac conterat. Cum autem peractum fuerit bellum, tunc de hoste iam securus reportabit triumabstulerunt secum, ita ut non esset numerus in pecoribus, in iumentis et uni
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ ꝯfortati st̃ ꝑ u̾bũ euangłii om̃s
incitat ꝯtͣ hostes xp̃iane religiõis.
ut recte credendo n bñ oꝑando
ininicoꝵ stucdeant ꝓst̾nere młtitu¬
clinem. Uñ om̃is itrbs ⁊ om̃is regio
electam uiuentutẽ armatã misit
pͣ eos: quia ad p̃dicationẽ u̾bi dei
inmilitiam dm̃i ad conterendos ho¬
stes eiꝰ ꝯueniunt. Qd̾ p̾uidens in sp̃t̃i
ꝓpħa ⁊ saias: ait. Ecce isti de longe
uenient ecce illi ab aquilone

Expanded text:
fortati sunt, per verbum Evangelii omnes incitat contra hostes Christianae religionis, ut recte credendo et bene operando inimicorum studeant prostituere multitudinem. Unde omnis urbs et communis regio electam juventutem armatam misit post eos»; quia ad praedicationem verbi Dei in militiam Domini ad conterendos hostes eius conveniunt; quod praevidens in spiritu propheta Esaias ait: 9 «Ecce isti de longe venient, et ecce illi ab aqu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmime. quod sepe in hominibus
inuienit᷑. Et b̃ñ adonas dñs uni¬
et deus: quod dñet᷑ om̃ib uel qs̾
timeat᷑ a cumctis: quem nemo iur¬
tute suꝑare potest. s potest per
humilitatẽ i subiectionẽ placare
et ad miscd̾iam flectere: qui a piꝰ¬
et misericors ÷ om̃ib qͥ ad eiꝰ beni
guinitatẽ. ⁊ clementiam contũ¬
giunt. Tibi seruiat om̃is crea¬
tura tua: ꝙr dixisti. ⁊ facta st̃:
miisti spm trium. i creata sunt.
et ñ ÷ qui resistat uoci tue. Nota
quod scãm t̾ͥnitatẽ in hoc carmi¬
ne ħ hymnistria p̾dicat. hoc est
suum cuncta creauit. huiꝰcemo¬
di ÷ ⁊ illd̾ psalmiste quo ait. Uerb̾
dñi celi firmati sunt: ⁊ sp̃u oris
eiꝰ om̃is uirtꝰ eor. Cuiꝰ uoci hoc ÷
iussioni nullus resistere potest:
quia in uoluntate eiꝰ uniu̾sa sũt
posita. cuiꝰ uelle facere ÷. Montes
a fundamentis mouebunt᷑ cum
aqius ꝑ montes suꝑbia demonstͥ¬
tur ꝑsecutoꝵ: qui a fimdam̃tis mo¬

Expanded text:
commune quod saepe in hominibus commune quod saepe in hominibus invenitur. Et bene Adonai «dominus uniet Deus, quod dominetur omnibus vel quod timeatur a cunctis, «quem nemo in virtute superare potest», sed potest per humilitatem et subiectionem placare et ad miset misericors est omnibus, qui ad ejus pietatem et clementiam confugiunt. « Tibi serviat omnis creatura tua, quia dixisti et facta sunt; misisti Spiritum tuum et creata sunt, et non est qui resistat voci tuae». Nota quod sanctam Trinitatem in hoc carmine haec hymnistria praedicat, hoc est suum cuncta creavit». 47 Huiuscemodi est et illud psalmistae, quo ait: «Verbo Dei caeli firmati sunt, et Spiritu oris eius omnis virtus eorum». Cuius voci, hoc est iussioni, nullus resistere potest, quia in voluntate eius universa sunt posita, cuius velle facere est. 48 «Montes a fundamentis movebuntur cum aquis». Per «montes» superbia demonstratur persecutorum, qui «a fundamentis mo
Abbreviated transcription (Latin):
Hẏmnum cantemꝰ dño. ħymnũ
nouum cantemꝰ do nr̃o. Hñ gͥ inei¬
tat mystica iudith popłm nouũ
sanguĩe saluatoris redemptuã. ut
cantet dño hymnũ nouum. hoc
÷ noui testam̃ti p̃dicet sacramen¬
tum. Qd̾ iło dr̃ nouummi. quia in¬
carnationem dñi corꝑeis ocłis e¬
tas antea nulla conspex̃. Alias
d̾o nichil nonum ÷: quando aũ
constitutionem muncdi unu̾sa.
p̾sciuit. Hymu autẽ sermo gͥcͣ¬
est: id laus carminũ lege cõpo¬
sita. Q qm̃ hymmi erant qͥs i doł
suis etiam gentilitas ꝑsonabat:
ãddidit do̾ nr̃o. ut qualem h in¬
num dic̾et distincte potuissemꝰ ad¬
uertere. Adonay dñe magnꝰ estu
n p̾clarus in uirtute tuia: &x quem
suꝑare nemo pocest. Adonas g̾ u¬
num ÷ deco. uominib dei. apud
bebreos. et int̾pretat᷑ dũs: hoo sĩg¬
nificans. quod dũet᷑ cuncte cpta¬
tyri sermo clñ loquit᷑ dicens. mor¬
tib in cͥcuncisor morieris in mani¬
b alienor. quia ego locritus sum

Expanded text:
Hymnum cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro». Bene ergo incitat mystica Iudith populum novum, sanguine Salvatoris redemptum, ut «cantet Domino hymnum novum», hoc est Novi Testamenti praedicet sacramentum, quod ideo dicitur novum quia incarnationem Domini corporeis oculis aetas antea nulla conspexit, alias Deo nihil novum est quando, ante constitutionem mundi, universa praescivit. 41 Hymnus autem Gest, id est, laus carminum lege composita, qui hymni erant, quos idolis suis etiam gentilitas personabat. Addidit Deo nostro, ut qualem hymnum diceret, distincte potuissemus advertere. « Adonai Domine, magnus es tu, clarus in virtute tua, et quem superare nemo potest». Adonai ergo unum est de decem nominibus Dei apud Hebreos, et interpretatur Dominus,hoc significans quod dominetur cunctae creaTyri sermo Domini loquitur dicens: «Mortibus incircumcisorum morieris in manibus alienorum, quia ego locutus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
tra sua in medio popłi sui posuit: eũ
eccłiam suam in medio nationũ cõsti¬
tuit. in qua semꝑ manens cotidie
electos suos de manib mimicoꝵ li¬
berat. S in fine mundi ꝑfectamli¬
berationem eis p̃stabit. quando ab¬
bunt ⁊ dicent. ecce homo qͥ ñ posu¬
it dm̃ aduttorem sibi: s sꝑauit in
multitudine diuitiarũ suar̾ et
p̃rialuit in uanitate sua. Ego au¬
tem sicut oliua fructifera in do¬
mo dei. sꝑaui in miscdia d̃ĩ ineternũ
et in scłm scłi. confitebor illi in scłm.
imimicor suor: in carmine suo sub¬
uingit dicens. uenit assur ex mon¬
tib ab aquilone: in młtitudĩe forti¬
tudmis sue. Cuiꝰ multitudo optura

Expanded text:
 sua in medio populi sui posuit, cum Ecclesiam suam in medio nationum constituit, in qua semper manens quotidie electos suos de manibus inimicorum liberat, sed in fine mundi perfectam liberationem eis praestabit, quando abbunt et dicent: « Ecce homo, qui non posuit Deum adjutorem sibi, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua. Ego autem, sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia eius in aeternum et in saeculum saeculi. Confitebor illi in saeculinimicorum suorum in carmine suo subiunxit dicens: «Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae, cuius multitud
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. Accedit ad colũnam. i ex¬
soluit puigionem ꝑ quem hosti
nequissimi amputet caput: cum
denudata malitia duri cordis.
abscidit ab hoste occasionem ꝓt̾¬
ue temptationis. Aufert ⁊ cono
peum: ꝙ fraudes euis detegit.
Sicq truncum hostis corpꝰ euol¬
uit: cum ip̃m inimicũ ex om̃i
parte infirmũ ⁊ debilem esse
ostendit. ut eo facilius bellato¬
res. xp̃i considant hostem neqͥs¬
simum se uinc̾e̾ posse: quo eum
plenit̾ ediscunt fragile̾. i suꝑa¬
bilem fore. E pꝰ pusillum exiuit.
n traclidit caput holofernis an¬
cille sue: ⁊ iussit ut mitteret
illud inperam suam. & exiert
due scd̃m consuetudinem suã.
quasi ad orationẽ: ntͣnsier̃. Ꝙ gi¬

Expanded text:
cordis. Accedit ad columnam, et excordis. Accedit ad columnam, et exsolvit pugionem, per quem hostis nequissimi amputet caput; cum denudata malitia duri cordis abscidit ab hoste occasionem protervae tentationis. Aufert conopeum, quia fraudes ejus detegit, sicque truncum hostis corpus evolvit, cum ipsum inimicum ex omni parte infirmum et debilem esse ostendit, ut eo facilius bellatores Christi confidant hostem nequissimum se vincere posse, qui eum pleniter ediscunt fragilem et superabilem fore. « Et post pusillum exivit, et tradidit caput Holofernis ancillae suae, et jussit ut mitteret illud in peram suam; et exierunt duae, secundum consuetudinem suam, quasi ad orationem, et transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc quod crecdens ꝑte posse fieri
cogitaui. ꝑficiam. & hec cum di¬
xisset: accessit ad colũmam que
erat ad caput lectuli eius n pugi¬
onem eius qui in ea ligatꝰ pende¬
bat exsoluit. Cumq euaginasset
illum: app̾hendit comã capitis eiꝰ.
nait. Confirma me dñe ds̃ isrł:
in hachora. E ꝑcussit bis in cer¬
uicem eiꝰ: ⁊ abscidit caput eius.
n abstulit conopeum eiꝰ acolũ¬
nis. ⁊ euoluit corpus eius trũcũ.
Colimna q̃ erat ad caput lectu¬
li holofernis. significat duritiã
praui cordis: que errorem genu¬
it malefide securitatis. Gladiꝰ
qui in ea ligatus pendebat: malitia
 iniq uitentionis. Coma capitis
eleuatio suꝑbe mentis. Cerius uͦ:
contiunatia inique acꝰtionis. & co¬
nopeum hoc ÷ rete muscarũ: insi¬
dias significat dolose cogitationiᷤ.
Commendat gͦ uidith nr̃a puelle
sue hostioꝵ custodiam: q sc̃a ecclia
p̃cipit hab̾e obseruantiam. Orat
ip̃a crm lacͥmis: qr suꝑnũ auri¬
lium poscit. intima deuotione

Expanded text:
redens per te posse fieri cogitavi perficiam et haec cum dixisset accessit ad columnam quae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius qui in ea ligatus pendebat exsolvit cumque evaginasset illud adprehendit comam capitis eius et ait confirma me Domine Deus Israhel in hac hora et percussit bis in cervicem eius et abscidit caput eius et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit cor«Columna, quae erat ad caput lectuli» Holofernis, significat duritiam pravi cordis, quae errorem genuit malefidae securitatis. Gladius, «qui in ea ligatus pendebat», malitia est iniquae intentionis; «coma capitis» elatio superbae mentis; «cervix» vero contumacia iniquae actionis; et «conopeum», hoc est rete muscarum, insidias significat dolosae cogitationis. 6 Commendat ergo Iudith nostra «puellae suae» ostiorum custodiam, quia sancta ecclesia praecipit habere observantiam. Orat ipsa cum lacrymis, quia supernum auxilium poscit intima devotione
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ serpentes. ⁊ scorpiones: ⁊ suꝑ
omnem uirtutem inimici. Et¬
ꝓferens de pera caput holofer¬
nis: ostendit illis dicens. Ecce cap̃t
holofernis principis militie assy¬
riorꝰ: ⁊ ecce conopeum illius in qͦ
recumbebat in ebrietate sua. uͥ
⁊ ꝑ manum femine ꝑcussit illũ¬
tem. ⁊ ĩn hunc reuertentem: et
ñ ꝑmisit me ancillam suam dñ
coiquinari. s sine pollutione
peccati reuocauit me uob̃. gau¬
dentem in uictoria sua. in eua

Expanded text:
super serpentes et scorpiones, et super super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici». ferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per manum feminae percussit illutem et inde huc revertentem, et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari, sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua, i
Abbreviated transcription (Latin):
Porro achior uocatus uenit: et
testimonium dedisti. qd̃ ulcis ca¬
tur se de mimicis suis. ipse capt
omni ũ incredulorum incidit
inhac nocte in manu mea. Ut
ꝓbes quia ita÷: eoce caput holofer¬
nis. qui in contẽptu suꝑbie sue dm̃
isrł contẽpsit. ⁊ tibi interitũ mina¬
batur dicens. Cum captꝰ fuerit po¬
płs isrł: gladio ꝑforari p̃cipiam la¬
tera tua. Sidens autem achior
caprit holofernis. angustiatꝰ p̃pauo¬
re cecidit infaciem suꝑ t̾rã. nestu¬
auit anima eius. Iostea uͦ quã re
sũpto sp̃ti recreatus: ꝓcidit ad
pedes eius: ⁊ adorauit eam. Wcet̾a.
Pachior ducẽ ammonitar̃ ut
supͣ diximꝰ pagani siue heretici de¬
signant᷑: qui cũ uident scãm ec¬
clesiam ꝑficłĩ constãtiam. hosti¬
um ac ꝑsecutoꝵ suoꝵ ferocitatẽ
suꝑare. nimio pauore concussi a
contumatia elationis sue corru¬
unt. atq scãm eccłiam uenerari
nimio t̾rore cõpellunt᷑: sicq cũi

Expanded text:
Porro Achior vocatus venit. Et Porro Achior vocatus venit. Et testimonium dedisti quod ulciscatur se de inimicis suis, ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea. Ut probes quia ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens: Cum captus fuerit populus Israhel, gladio perforare praecipiam latera tua”. 36 Videns autem Achior caput Holofernis, angustiatus prae pavore cecidit in faciem super terram, et aestuavit anima eius. Postea cidit ad pedes ejus et adoravit eam. » Per Achior ducem Ammonitarum, ut supra diximus, pagani sive haeretici designantur, qui cum viderent sanctam Ecclesiam per fidem constantiam hostium ac persecutorum suorum ferocitatem superare, nimio pavore concussi a contumacia elationis suae corruunt, atque sanctam Ecclesiam venerari nimio terrore compelluntur, sicque cum
Abbreviated transcription (Latin):
Bñdix̃ te dñs in uirtute sua. qͥ
ꝑ te ad nichilum recdegit uumi¬
cos nr̃os. Porro orias princeps
popłi isrl: dixit ad eam. Bene¬
dicta es tu filia a dño deo ex¬
celso: pre omnib mulieribus
suꝑ terram. Bñdictus dñs qui
creauit celum et t̾ram. qui te
direxit in uuln̾a capitis prin¬
cipis ininicoꝵ nr̃oꝵ: quia hodie
nomen cuum ita magnisicauit.
utͣ recedat laus tua de ore ho¬
minum. benedicta ÷ eccłia in
uirtute dñi: qi ꝑ ipãm dominuᷤ
con lriuit potestatem diaboli.
& b̾ndieta ÷ illa p̃ om̃ib mulieri¬
bus suꝑ terram: qr ficłi eius con¬
fessio .⁊ diuini cultus religio¬
uera in toto orbe retinet ꝑalmã.
Cuiis laus non recedet de ore ho¬
minum. qui menores sunt eius
studii. ⁊ bonoꝵ actuum: eo qͦd
ꝑ dilectionem dĩ ⁊ ꝑximi qua
maxime feruet. non ueretur
magnitudinẽ p̃sentium tͥbula¬
tioncim. s fide plena nspe sir¬
ma attendit ad eminentiam ce¬
lestium p̃mioꝵ. ubi in futura
uita consors erit gaudii nbeati¬

Expanded text:
nus in virtute sua, quia per te ad nihilum redegit inimicos nostros. Porro Ozias princeps populi dixit ad eam: Benedicta es tu, filia, a Domino Deo excelso prae omnibus mulieribus super terram. Benedictus Dominus, qui creavit coelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum; quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominum. » Benedicta est Ecclesia in virtute Domini, quia per ipsum Dominus contrivit potestatem diaboli, et benedicta bus super terram», quia fidei eius confessio et divini cultus vera religio in toto orbe retinet palmam. 34 «Cuius laus non recedet de ore hominum» qui memores sunt eius studii et bonorum actuum, eo quod per dilectionem Dei et proximi, qua maxime fervet, non veretur magnitudinem praesentium tribulationum, sed fide plena et spe firma adtendit ad eminentiam caelestium praemiorum, ubi in futura vita consors erit gaudii et beati
Abbreviated transcription (Latin):
expugnare ac repellere faciliuᷤ
possint. Tunc achior dux om̃iũ
filioꝵ ãmon: respondens ait. Si
digneris audire dñe m̃s. dicã
u̾itatem in conspectu tuo de po¬
pło isto qͥ in montanis habicat.
&e non egrediet᷑ uerbũ falsum ex
ore meo. Iopłs iste er ꝓgenie calde¬
orum : Hic pͥmum in mesopotamia
habitauit: qm̃ noluerunt sequi
deos patrum suoꝵ. qui erant in
terra chaldeoꝵ. Deserentes itaq ce¬
rimonias patrũ suor̾ q̃ in multitu¬
dine d̾oꝵ erant. unũ dm̃ celi coluer̃:
qui ⁊ p̾cepit eis ut exirent inde. et
cem filior ammon. qͥ licet idolatrie
deditꝰ fuerit. tam̃ aliqͣ u̾a de diui¬
nis oꝑib atq miracłis p̾dicauit:
ñ inconuenient̃ illi designantur.
qͥ ñ dũ regena̾ti st̃. rp̃i baptisma¬
te nec fidem catholicã ꝑfecte di¬
dicer̃. s tam̃ aliqua iam doctrine
euanglice insignia audiendo ꝑ
eiam ñ ꝑtimescu̾̃t. Posst̃ n hereti¬
ei ꝑ achior intelligi: qͥ licet uiã

Expanded text:
expugnare ac repellere facilius expugnare ac repellere facilius possint. 4 «Tunc Achior, dux omnium filiorum Ammon, respondens ait: “Si digneris audire, domine meus, dicam veritatem in conspectu tuo de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est; hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque cerimonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum caeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent inde et hcem filiorum Ammon», qui, licet idolatriae deditus fuerit, tamen aliqua vera de divinis operibus atque miraculis praedicavit, non inconvenienter illi designantur qui nondum regenerati sunt Christi baptismate nec fidem catholicam perfecte didicerunt, sed tamen aliqua iam doctrinae evangelicae insignia audiendo petiam non pertimescunt. 6 Possunt et heretici per Achior intellegi, qui, licet viam
Abbreviated transcription (Latin):
aut que sit multitudo eoꝵ ł qui ᷤ
rex nulicie illoꝵ quare pom̃bus
qui habitant in oriente isti con¬
tempser̃ me. & non exier̃ moburã
nob̾. ut susciperent nos cũ pace:
Nuntiat᷑ hoc loco holoferni ts¬
pico. quod filii isrł p̃parent se ad
resistendũ. ac montuim itmera
concludant: qr hoc in notescit¬
uniu̾sis sc̃e ecclie ꝑsecutoribus
qͥ parent uoluntati diabolice.
menbra capiti. quod credenteᷤᷤ
xꝑo om̃ino delib̾ant. repugnare
malis animo fido. ⁊ omẽm su¬
ꝑbiam detestant᷑. ꝑ quam max̾ĩe
adu̾sarii irrumꝑe. ac iuncere stu¬
dent. Hinc irritat᷑ hostis. Ad miran¬
do sciscitat᷑. uñ eis tanta sit men¬
tis constantia. qd̃ munim̃tũ fid̾i.
qͥs rex. que ue militia tante uirtu¬
tis. ciuꝰ potentie nemo resistere
possit. Et b̃n isti in oriente habita¬
re dicunt᷑: qr lumĩe fidĩ ac luce
scientie tales semꝑ illustrari de¬
sicd̾ant. qtͣmnꝰ cenebrar̃ cohortes

Expanded text:
aut quae sit multitudo <eorum>,vel quis aut quae sit multitudo <eorum>,vel quis rex militiae illorum, quare prae omnibus qui habitant in Oriente isti contempserunt me, et non exierunt inobviam nobis ut susciperent nos cum pace?”». 2 Nuntiatur hoc Holoferni typico quod «filii Israhel praeparent se ad resistendum ac montium itinera concludant», quia hoc innotescituniversis sanctae ecclesiae persecutoribus qui parent voluntati diaboli ceu membra capiti, quod credentes Christo omnino deliberant repugnare malis animo fido et omnem superbiam detestentur, per quam maxime adversarii inrumpere ac vincere student. 3 Hinc inritatus hostis ammirando sciscitatur unde eis tanta sit mentis constantia, quod munimentum fidei, «quis rex quaeve militia» tantae virtutis cuius potentiae nemo resistere possit. Et bene «isti in Oriente habitare» dicuntur, quia lumine fidei ac luce scientiae tales semper inlustrari desiderant, quatenus tenebrarum cohortes