comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas febrium. Hec
igitur scientes dolo se
iudei discipulos accu¬
sabant quasi sabbatũ
uiolarent. sicut supra
dictum ẽ. Saluator au¬
tem noluit illis detem¬
por eimpletȩ legis p̃¬
dicare neplus ad insa¬
niã ꝓsilirent sed dep̃¬
terito undes abbatum
uindicandum magis
putabant. calum nio¬
sos illos ostendit. Et
ñ solum insabbaticau¬
sa. sed & insacerdota¬
li pane confusi sunt.
sicut supra ostensũ.ẽ.
quid ẽ. ut occisis
Filuis liac. quic
NARTEXTRIBUIU¬
DA Rachel pilios
Suos planccne
uantum ad histo¬
riam pertin &.
rachel fili tribus be¬
niamin. porro olim
ꝓmaleficiis proprus
operibus. scilic& so¬
domitarum & stu¬
pro qđ in concubinã
uiri leuitae gesserant.
ar eliquis tribubus
ex tincti &erasisunt.
Quam obrem consula¬
tionem recipere uel¬
lenegatur. sciens nul¬
lam spem eorum qui
perisse noscuntur
ilii autemliae in pri¬
meuis annis in salua¬
toris causa occisi sunt.
unde eorum causae
planctum. ñ uult ad¬

Expanded text:
firmitas febrium. haec firmitas febrium. haec igitur scientes dolosi Iudaei discipulos accusabant, quasi sabbatum uiolarent, sicut supra dictum est. saluator autem noluit illis de tempore impletae legis praeiudicare, ne plus ad insaniam prosilirent, sed de praeterito, unde sabbatum uindicandum magis putabant, calumniosos illos ostendit, et non solum in sabbati causa, sed et in sacerdotali pane confusi sunt, sicut supra ostensum est. LXII. QVID EST UT OCCISIS FILIIS LIAE, QVI ERANT EX TRIBU IUDA, RACHEL FILIOS SUOS PLANGERE Quantum ad historiam pertinet, Rachel filii tribus Beniamin porro olim pro maleficiis propriis, operibus scilicet Sodomitarum, et stupro, quod in concubinam uiri Leuitae gesserant, a reliqexstincti et erasi sunt . Quamobrem consolationem recipere velle negatur, sciens nullam spem eorum qui periisse noscuntur. Filii autem Liae in primaevis annis, in Salvatoris causa occisi sunt. Unde eorum causam planctui non vult ad
Abbreviated transcription (Latin):
tute int̃fectum armis
spoli auit alophilum in
itinere positus nec essi¬
tatem famis passus. a
sacerdotepanem acce¬
pit. quem non illi lice¬
bat manducare. sed ex¬
cepta neces sitate non li¬
cebat. Licitum autem
erat sinecessitas exegis¬
s&. Deniq: sacerdosui¬
dens necessitatẽ non ne¬
gauit & dauid adõ el ec¬
tus sinecunctatione ac¬
ceꝑit. Talis causaẽ & sab¬
bati. Quare & circum¬
cidi insabbato non pro¬
hib&ur. Haec enim q̃
periculos a non sunt.
sic seruanda mandata
sunt. ut ñ obsit siex
neces sitate fueript ad¬
missa. quia non ad sa¬
lutem. sed ad reueren¬
tiam mandata sunt.
Illud autem quod omni¬
no non lic& sempernon
lic&. nec aliqua neces¬
sitatemitigatur. ut ad¬
missum non obsit.
est enim semꝑ in licitũ.
qđ legibus quia crimino¬
sumest. prohib&ur.
Superiora autem illa q̃
diximus. aliquandolice¬
r& ita alia sunt. qualia
reiunia legnima quae
inneces sitate soluta ñ
faciumt reos. si stoma¬
chi fuerit causa. autin¬

Expanded text:
tute interfectum armis tute interfectum armis spoliauit allofilum in itinere positus, necessitatem famis passus a sacerdote panem accepit. quem non illi licebat manducare - sed excepta necessitate non licebat; licitum autem erat, si necessitas exegisset -; denique sacerdos uidens necessitatem non negauit et Dauid a deo electus sine cunctatione accepit. Talis causa est et sabbati, quare et circumcidi in sabbato non prohibetur. haec enim, quae periculosa non sunt, sic seruanda mandata sunt, ut non obsit, si ex necessitate fuerint admissa, quia non ad salutem, sed ad reuerentiam mandata sunt, illud autem quod omnino non licet semper non licet nec aliqua necessitate mitigatur, ut admissum non obsit. est enim semper inlicitum quod legibus, quia criminosum est, prohibetur. superiora autem illa, quae diximus aliquando licere, talia sunt, qualia ieiunia legitima, quae in necessitate soluta non faciunt reos, si stomachi fuerit causa aut in
Abbreviated transcription (Latin):
Ex eco plum dauid
prio fenrer. quia
mauducauid panos
quos p licosat si
manducans pisizo¬
LIS SACENDOTIBUS .LXI¬
er quod non uiden¬
tur excusari. sed
simul cum dauidrei fi¬
eri. Quippe cum nec
sabbatis fecerit hoc da¬
uid. Saluator hypo¬
crisin iud eorum. mul¬
tis uult exemplis ar¬
guere. maiora osten¬
dens ad missa in lege.
& nullum ausum fuisse
accusar e. Ut ñ solum
semel & iterum sabba¬
tum in lege uiolatum
monstrar&. uerum
& iũ sacerdotalem pane
ipso sacerdote conceden¬
te p̃ sumptum inlicite.
Et quod maius ẽ a sub¬
limi auctoritate uiris
Primus enim iesus naue
diuino p̃cepto. sabba¬
tum ñ seruauit. quo
facto muri hiericho. ul¬
tro ceciderunt. quantũ
profuit sabbatum non
custo disse. sed fidem.
Et machabei cum prius
cesi fuissent sabbatis
dimicarunt. & dehosti¬
bus trium pharunt. Et
sacerdotes ut dominicis
cerimoniis. in seruiret
in templo. sabbatum ẽ¬
tem nebant. Dauid
autem iam unctus in re¬
gem. post quam dĩuir¬

Expanded text:
EXEMPLUM DAUID EXEMPLUM DAUID PROFERRET, QVIA MANDUCAUIT PANES, QVOS NON LICEBAT EI MANDUCARE NISI SOLIS SACERDOTIBUS, PER QVOD NON UIDENTUR EXCUSARI. SED SIMUL CUM DAUID REI FIERI, QVIPPE CUM NEC SABBATIS FECERIT HOC DAUID? Saluator hypocrisin Iudaeorum multis uult exemplis arguere maiora ostendens admissa in lege et nullum ausum fuisse accusare, ut non solum semel et iterum sabbatum in lege uiolatum monstraret, uerum etiam sacerdotalem panem ipso sacerdote concedente praesumptum inlicite et, quod maius est, a sublimi auctoritate uiris. primus enim Iesus Naue diuino praecepto sabbatum non seruauit, quo facto muri Hiericho ultro ceciderunt. quantum profuit sabbatum non custodisse, sed fidem! et Machabaei, cum prius caesi fuissent. sabbatis dimicarunt et de hostibus triumpharunt et sacerdotes, ut dominicis caerimoniis inseruirent, in templo sabbatum contemnebant. Dauid autem iam unctus in regem. postquam dei uir
Abbreviated transcription (Latin):
liberare. sicut p̃dictũ
erat. abhieremia pro¬
ph&a. Nit enim int̃
c&era. Et dabo illis tes¬
tam̃ tum nouum. Non
quale dedi patrib: eoꝵ
unc saluator neinimi¬
cus sicut putabant ap¬
parer& noua p̃dicans
eum quimundatus fu¬
erat alepra ad sacer¬
dotes misit offerremu¬
nera ꝓemundatione
sua sicut p̃ceper at mo¬
÷ ses. Etut adaccusa¬
tionẽ eorum hoc p̃fice¬
se testar&ur. in testi¬
monium inquit illis.
ut iniudicio haec res
contra illos testis essec
qͥ s aluatorem inimi¬
cum legis dicebant.
Hoc secutus ẽ. & apos¬
tolus paulus. cum enĩ
p̃dicar&iam non opor¬
ter e circum cidi. ip¬
setimotheum circũ¬
cidit propt̃ scandalũ
iudeorum. Maluit.
enimrem suꝑfluam
facere quam tumul¬
tum excitari falsis fra¬
tribus. quod quidem
errori profecit iudeo¬
rum. satis enim eis
factumẽ adhoram.
ꝑ quod in ꝑ p&uũ erra¬
deis discipulos ac¬
CUSANTISUS. EOQD
SABBAIUM UIOLAREN
SPICAS MAPIBUS Ẽ¬
FRICANTES ETCO¬
MEDENTES. SALUNOr

Expanded text:
liberare, sicut praedictum liberare, sicut praedictum erat ab Hieremia profeta — ait enim inter cetera: et dabo illistestamentum nouum, non quale dedi patribus eorum-, tunc saluator, ne inimicus, sicut putabant, appareret noua praedicans, eum, qui mundatus fuerat a lepra, ad sacerdotes misit offerre munera pro emundatione sua, sicut praeceperat Moyses. et ut ad accusationem eorum hoc proficere testaretur, in testimonium, inquit, illis, ut in iudicio haec res contra illos testis esset, qui saluatorem inimicum legis dicebant. hoc secutus est et apostolus Paulus. cum enim praedicaret iam non oportere circumcidi, ipse Timotheum circumcidit propter scandalum Iudaeorum — maluit enim rem superduam facere, quam tumultum excitari a falsis fratribus —, quod quidem errori profecit Iudaeorum. satis enim eis factum est ad horam, per quod in perpetuum erraAEIS DISCIPULOS ACCUSANTIBUS, EO QVOD SABBATUM UIOLARENT. SPICAS MANIBUS CONFRICANTES ET COMEDENTES, SALUATOR
Abbreviated transcription (Latin):
haec saluatorẽ. De¬
niq subiecit: Sic est
inquit omnis quire¬
natus fuerit ex aqua&
tum. quia spm̃ uentũ
significauit. sedideo
putant ñuentum sig¬
nificatum: Quia aut
ubi uult spirat. qua¬
si non om̃s creatura&
lege sibi posita arbi¬
trio remissas it pro¬
proprio & nos enim
imus & facimus quod
uolumus agentes sub
lege : qua re. & rati¬
onem prestabimus.
aut pos sibile putat᷑:
Etnec stultum uide¬
tur ut effectum uo¬
lens scĩ sp̃s insinua¬
re. illum ipsum dar&
exemplum: Igit᷑ om̃i
genere questionem
solutã arbitror.
SILEX ET Piophe¬
TAE USQ ADIO HAN¬
NEM. QUOMOdO
saluntor adsa
coRdores mrt tri
ocquidem ñ fuit tẽ¬
poris. sed ad condẽ¬
nationẽ factum ẽ iude¬
orum. ut cum ueritatis
culm̃. melioratis tem¬
poris non intelleger enł
ad lucrum salutis suae
factum. inclinar& se
ueritas ad accusationẽ
eorum. Cum enĩ uelut
legis inimicum habe
rent saluatorem. quia
misericordiae causa ab
onere illos lege uolebat

Expanded text:
haec saluatorem? dehaec saluatorem? denique subiecit: sic est, inquit, omnis qui renatus fuerit ex aqua et ertum, quia spiritum uentum significauit? sed ideo putant non uentum significatum, quia ait: ubi uult spirat, quasi non omnis creatura e lege sibi posita arbitrio remissa sit proprio. et nos enim imus et facimus, quod uolumus, agentes sub lege. quare et rationem praestabimus aut possibile putatur et nec stultum uidetur, ut effectum uolens sancti spiritus insinuare illum ipsum daret exemplum. igitur omni genere quaestionem solutam arbitror. LX. SI \'LEX ET PROFETAE USQVE AD IOHANNEM\', QVO MODO SALUATORcerdotes mittit Hoc quidem non fuit temporis, sed ad condemnationem factum est Judaeorum: ut cum veritatis culmen meliorati temporis non intelligerent ad lucrum salutis suae factum, inclinaret se veritas ad accusationem eorum. Cum enim velut Legis inimicum hrent saluatorem, quia misericordiae causa ab onere illos legis uolebat
Abbreviated transcription (Latin):
us meus uerus ẽ. ut de
sem& ipso illum essesig¬
nificar&. Hoc modo &
saluator rem quȩ nec
uerbis nec animo expli-¬
cari potest. ꝑ id quod
sensibile ẽ. & aue rib
auditoꝵ uoluit commen¬
dare. hoc ẽ per exem¬
plum sp̃s qui estuentus.
quem & sensibilitas capit
& auris audit. sed unde
ueniat nescit: Eactũ
spĩ scĩ quod capĩ non po¬
test. uoluit facere cre¬
dibile : s ed & in actibur
a postolorum eodemmo¬
do legitur: Et factus ẽ
inquit subito decaelo
sonus tam quam ad¬
uenientis sp̃s ualidi
& repleuit totã do¬
mum: & c&era.
Ecce aperto exemplũ
uenti spm scm̃ insi¬
nuat. itadecaelo ad¬
uenisse & sonuis se.
quem admodum ua¬
lidus uentus suꝑ t̾rã:
Nam & hieremias.
uentum . spm̃ uocat
dicens: Uentus spi¬
rat in om̃ĩ regione:
Qui propterea quod in
hoc mundo ẽ. & per
diuersa circum fercur.
loca unde ueniat ub
quo eat nescimus
Sp̃r autem sc̃s decaelo
uenit: sic & legimus
quo eat. cum const&
exem plicausa. locutũ

Expanded text:
us meus uerus est\', ut de us meus uerus est\', ut de semet ipso illum esse significaret. hoc modo et saluator rem, quae nec uerbis nec animo explicari potest, per id quod sensibile est et auribus auditur, uoluit commendare, hoc est. per exemplum spiritus, qui est uentus, quem et sensibilitas capit et auris audit, sed unde ueniat nescit, factum spiritus sancti, quod capi non potest, uoluit facere credibile. Sed et in Actibus Apostolorum eodem modo legitur: et factus est, inquit, subito de caelo sonus tamquam aduenientis spiritus ualidi et repleuit totam domum et cetera. ecce aperte exemplo uenti spiritum sanctum insinuat ita de caelo aduenisse et sonuisse, quem ad modum ualidus uentus super terram. nam et Hieremias uentum spiritum uocat dicens: uentus spirat in omni regione. qui propterea quod in hoc mundo est et per diuersa circumfertur loca, unde ueniat uel quo eat, nescimus. spiritus autem sanctus de caelo uenit, sicut legimus,quo eat. cum constet exempli causa locutum
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: sic & ratiobaptis¬
mi auditur qđ dicatur.
ñ tamen quomodo per
spm̃ fit uid&ur: Audit᷑
tamen cum quid futurũ
e. ab eo qui uerba insi.¬
nuat p̃dicat᷑. ut fiericre¬
datur quod auditur. ñ
tamen ratio facti redda¬
tur: Cum autem nec ꝑ
exemplum nichodimus
ducer &ur ad fidem.
t unc audit asaluatore:
Siter restria in quit di¬
xiuobis & non creditis
quomodo sidixerocae¬
lestia credetis. Ista uer¬
ba terrena dixit. quae
adexemplum protulit:
hoc ẽ siperrationẽ ter¬
renamin quit exempli
dati sp̃suenti non credi¬
tis posse fieri: qr quomo¬
do fiat non uid&ur
quinfieri poterat. ut¬
sidarem caelestia ex
empla. quae utique
nescitis creder&is: Po¬
test enim homini sua¬
di quodnescit ꝑ id quod
scit. ut puta ds̃ dicit de
xp̃o. quod filius eius sit
uerus. quod quomodo
sit com p̃hendi ñ potest:
Pid quod autem scimus
secundum carnẽ quo
modo sint filu credimꝰ.
Ideo dm̃ dixisse xp̃s fili¬

Expanded text:
tum est, sic et ratio baptistum est, sic et ratio baptismi auditur quod dicatur, non tamen quo modo per spiritum fit uidetur; auditur tamen cum quid futurum est ab eo, qui uerba insinuat, praedicatur, ut fieri credatur quod auditur, non tamen ratio facti reddatur. Cum autem nec per exemplum Nicodemus duceretur ad fidem, tunc audit a saluatore: si terrestria, inquit, dixi uobis. et non creditis, quo modo, si dixero caelestia, credetis? ista uerba terrena dixit, quae ad exemplum protulit. hoc est: si per rationem terrenam\', inquit, \'exempli dati, spiritus uenti, non creditis posse fieri, quia quo modo fiat non uidetur. qui fieri poterat, ut, caelestia si darem exempla. quae utique nescitis, crederetis?\' potest enim homini suadi quod nescit, per id quod scit; ut puta, deus dicit de Christo, quod filius eius sit uerus, quod quo modo sit, conprehendi non potest; per id quod autem scimus secundum carnem quo modo sint filii. credimus ideo deum dixisse: \'Christus fili
Abbreviated transcription (Latin):
uibaptis mum putat
carnaliratione con¬
sistere. hic non ẽ spi¬
ritalis nec donum caeler¬
te ꝓoterit consequi. qui
A quic enim cernitur. sed
qui ñ uidour sp̃s opera¬
tur. ut fides in eo sit. quia
sicut sordes corporeas
aqua. ita sp̃s animã ab¬
luit apeccatis. Ut quo
modo uisibilia uisibilib:
ita & spiritalibus prosit
sp̃s: Ac ꝑ hoc spiritalis
ratio uertitur inbaptis¬
mo: plus ẽ enim ibi qđ
auditur : quã uid&ur:
Cum hinc ergo nichodr¬
mus carnali instruc¬
tus ratione dubitar&.
saluator ut eum adfi¬
dẽ ad traher&. exem¬
plousus ẽ congruo. ut
adrem inui sibilem fir¬
mandam ui sibile dar&
ex emplum. qđ solo au¬
ditu consistit nonuisũ
nũ quia mundi rẽ ope¬
ratus : Ait ergo dñs:
adnichodimum suaden¬
do illi: sp̃s ubi uult spi¬
rat. & uocem eius audis.
sed nes unde ueniat uel
quo eat : sic ẽ omnis qui
renascitur ex aqua &
spũ scõ Ut quomo do uox
uenientis sp̃s id. ẽ uenti
Auditur quidem non
autem uid &ur sicut dic¬

Expanded text:
ui baptismum putat carnali ratione consistere, hic non est spiritalis; nec donum caeleste poterit consequi, qui aqua enim cernitur, sed qui non uidetur spiritus operatur, ut fides in eo sit. quia sicut sordes corporeas . aqua, ita spiritus animam abluit a peccatis, ut quo modo uisibilia uisibilibus, ita et spiritalibus prosit spiritus. ac per hoc spiritalis ratio uertitur in baptismo. plus est enim ibi quod auditur quam uidetur. Cum hinc ergo Nicodemus carnali constrictus ratione dubitaret, saluator, ut eum ad fidem adtraheret, exemplo usus est congruo. ut ad rem inuisibilem firmandam uisibile daret exemplum, quod solo auditu consistit, non uisu; enum, quia mundi rem operatur. ait ergo dominus ad Nicodemum suadendo illi: spiritus ubi uult spirat. et uocem eius audis, sed nescis unde ueniat uel quo eat; sic est omnis qui renascitur ex aqua et spiritu sancto, ut quo modo uox uenientis spiritus. id est uenti, auditur quidem, non autem uidetur, sicut dic
Abbreviated transcription (Latin):
tem. si si comodo. N enim
uerus dĩ filius dicer & ur
nisiextitis s& des ubs tan¬
tiadi patris. Nec enim
pater&ur ueritas &
iustitia dĩ uerũ dicere
filium. sideipsonon er¬
s&. Nẽ enim uerus
side ipsoñ ẽ. sed scrip¬
tura dicit. uerur ẽ ergo
de ipso ẽ. Quienim ne¬
scripturae calũniã ste¬
cit. q̃ ideo illũ dic̃ uerũ
filiũ. ut signific& de
dẽ hunc natum. Si enĩ
ñ ẽ dedõ & uerus filius
dĩ dr̃ fallax ẽ scriptu¬
ra. Quod si scriptura
gat uere filiũ dĩ. Ñ eni
uoluntas uerũ filiũ fac̃
sed natiuitas. sed po¬
tentiae inquiunt dĩ hoc
subẽ. ut falsa falsa fa¬
ciat uera. immo potentia
dĩ haecẽ. Unde & omni
laude dignus ẽ. Quiaue¬
rũ. apud illũ uerũ ẽ &
falsũ falsum. Nã sustud

Expanded text:
tem fysico modo. non enim uerus dei filius diceretur, nisi exstitisset de substantia dei patris; nec enim pateretur ueritas et iustitia dei uerum dicere filium, si de ipso non esset. non est enim uerus, si de ipso non est. sed scriptura dicit: \'uerus est\': ergo de ipso est. qui enim nescripturae calumniam facit, quae ideo illum dicit uerum filium, ut significet de deo hunc natum, si enim non est de deo et uerus filius dei dicitur, fallax est scriptura. quod si scriptura gat uerum filium dei. non enim uoluntas uerum filium facit, sed natiuitas. sed potentiae\', inquiunt, dei hoc subest, ut falsa faciat uera\'. immo potentia dei haec est, unde et omni laude dignus est, quia uerum apud illum uerum Est et falsum falsum. nam is
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporalis . ẽ. qui amendatiũ
ad inuentiodiabiliẽ: Dia¬
bolus enim coeptamp̃uari¬
cationẽ in caelis seminauit
in t̃ris multoꝵ deorũ suadens
culturã int̃quos principa¬
tũ haber& caput enĩ & prin¬
cipiũ uoluit ẽe. c&erorum
quod ñ ei debebatur sed sal¬
uatorĩ. Unde ꝑsequitur
eũ usq: ad t̃ rã ut cũ primens
eũ ostendat erroris eius p̃¬
uaricationẽ manifestata
inseueritatẽ: Unde dictũ
ẽ: ueritas d&icosta ẽ. pro¬
iectus enĩ decaelis confugit
ad t̃ras ut meditatã deita¬
tem insuꝑnis expler& in in¬
feriorib Vnde dic̃ apostł
ita ut intemplo dĩ sedeat
ostendens sequđsit ds̃. )
Quo quo e nĩmodo deside¬
riũ suũ implere uult &
dã nari furor enimplenus
minus putatesse dãnari
qua non explere auiditatẽ
erroris: Exuii. Ad¬
uersus pacicnos

Expanded text:
temporalis eat, quia mendacium temporalis eat, quia mendacium adinuentio diaboli est. diabolus enim coeptam praeuaricationem in caelis , seminauit in terris multorum deorum suadens culturam, inter quos principatum haberet. caput enim et principium uoluit esse ceterorum, quod non ei debebatur, sed saluatori. unde persequitur eum usque ad terram, ut conprimens eum ostendat erroris eius praeuaricationem manifestata in se ueritate. unde dictum est: ueritas de terra orta est. proiectus enim de caelis confugit ad terras, ut meditatam deitatem in supernis expleret in inferioribus. unde dicit apostolus: ita ut in templo dei sedeat ostendens se quasi sit deus. quoquo enim modo desiderium suum implere uult et damnari; furore enim plenus minus putat esse damnari, quam non explere auiditatem erroris. CXIIII. ADUERSUS PAGANOS
Abbreviated transcription (Latin):
& potentia qua superaun
tirannũ sacananmanifei¬
tatus .ẽ. ipse esse cuiusim¬
periũ p̃sumserat impiur
diabolus qui est satanas:
Dũ enim uultmi quȩ dr̃
diciut dominar& urpo¬
tenciis spiritalib: unde
increpatur a ꝓf&a dicentĩ
Tuenĩ inquid dixistuncor¬
d&uo ponã sedem meam¬
innubib: & erosimilis altis¬
simo Multos decepit quo¬
rũ conspitione princeps
erroris .ẽ factis : Quiin
psalmocommonentutre¬
icientes mendacium susci¬
piant ueritatem : Dicit᷑
enĩ eis⁊ Tollite postas prin¬
cipesuri . & eleuamini por¬
te et̃nales & introibit rex
gloriaeĩ. Nisi enim tollat᷑
error dem̃tib: increduloꝵ
non poter̃ suscipere fidem
unius dĩ in xp̃o : Hoc enim
edocentur ut sublatis por¬
tis ꝑ quas itur ad mostem
secundum quae sunt ꝑfi¬
dian adi abo locepta sus¬
cipiant fideis acramenta
ꝑque itur aduit ã Ista suN
enim quae significat in a &¬
nalib: portis qui a ueritasfi¬
dei a& nitas ẽ. ꝑfidia aute

Expanded text:
et potentia, qua superauit et potentia, qua superauit tyrannum satanan, manifestatus est ipse esse, cuius imperium praesumserat impius diabolus, qui est satanas. Dum enim uult inique deus dici, ut dominaretur potentiis spiritalibus — unde increpatur a profeta dicente: tu enim, inquit, dixisti incordetuo:ponam aedem meaminnubibus et ero similis altissimo —, multos decepit, quorum conspiratione princeps erroris est factus, qui in psalmo commonentur, ut reicientes mendacium suscipiant ueritatem. dicitur enim eis: tollite portas principis uestri et eleuamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. nisi enim tollatur error de mentibus incredulorum, non poterunt suscipere fidem unius dei in Christo. hoc enim edocentur, ut sublatis portis, per quas itur ad mortem secundam, quae sunt perfidia a diabolo coepta, suscipiant fidei sacramenta, per quae itur ad uitam. ista sunt enim, quae significat in aeternalibus portis, quia ueritas fidei aeternitas est, perfidia autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hocscirem inimũ erat
non enimsatis fiebatad
tam magnã & admirabi¬
lem causam nis i& aliuo
conpraehender & quod
ꝓficer& ad arcanum in¬
tellectum Sic factũ est
ut anim aduerterem cau¬
sam hoc poposcisse ut hic
uenir& quiuenit : Ipsũ
enimratio ⁊angebat ut
ad eum cũ primendũue¬
nir&. qui dignitatẽ eius
& meritũ usurpars &
Postdm̃ enĩ patrẽdia
bolus dr̃ diciuoluit. quod
&ia nuncusq: contendit :
Cũ utiq: non illũ rescon¬
tinger& sedess& hoc filii
dĩ qui post patrem dm̃ secun¬
dus .ẽ. non natura sed ordi¬
ne :Ad hanc ergocausa
agendã non aliu opor¬
uenit sed & manifesture
seipsum omnicreature ut
reꝓbata ꝑsona diaboli
hunc ẽe cognoscerent
cuius principatum &
maiestatũ p̃sumserat sa¬
tanas. & dec& ero cogni¬
ta ueritate relinquere
errorim̃ ꝓcerto ha¬
bentes xp̃m es sedĩ filium
quisolus dr̃ dedõsit &ca.¬
pud siue principiumeoꝵ
omnium quae incelo suñ
siue in trã: Quia uirtuto

Expanded text:
sed hoc scire minimum erat; sed hoc scire minimum erat; non enim satis fiebat ad tam magnam et admirabilem causam, nisi et aliud conprehenderetur, quod proficeret ad arcanum intellectum. sic factum est, ut animaduerterem causam hoc poposcisse, ut hic ueniret qui uenit. ipsum enim ratio tangebat, ut ad eum conprimendum ueniret, qui dignitatem eius et meritum usurpasset. pos dici uoluit, quod etiam nunc usque contendit, cum utique non illum res contingeret, sed esset hoc filii dei, qui post patrem deum secundus est non natura, sed ordine. Ad hanc ergo causam agendam non alium oporuenit, sed et manifestare se ipsum omni creaturae, ut reprobata persona diaboli hunc esse cognoscerent, cuius principatum et maiestatem praesumserat satanas, et de cetero cognita ueritate relinquerent errorem pro certo habentes Christum esse dei filium, qui solus deus de deo sit et caput siue principium eorum omnium, quae in caelo sunt siue in terra, quia uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
& ex poliar& de uictũ: q
ꝑuicacia &in reuerentiȩ
nequirrimoꝵ seruorum
ministrir famulir fue¬
rat cõpescenda & non dñs
omniũ remsibi indignã.
experir&ur: Neq enim
tantauis & potentia . ẽ
satanae ut peralterã potes¬
tatem eiurdem conditionis
superari minime potiurs&
cum const& dĩ auxilio iur¬
tũ&iã ab hominib uinci.
Nam quãuir in parsit siex
terrenis sumamus exem¬
pla tam̃ ex aliquapar te
conuenient rationi. ser¬
uũ enim contra dauidre¬
gẽ reuellantem io ab cũ¬
seruus eius mis sus. ẽ. ꝑse¬
qui & trucidare  Et contra
aby salon in patrem impi¬
umseruis iniuncta res. ẽ
quanto magis adtirannidẽ
diaboliuincendã. sciange¬
liuniur demultir suffi¬
cerat efficatia: Quippe
cũ legamus quia repug¬
nanr contramichaeł ar
changelum ꝑdurar inon
poterat. sed piectus in t̃¬
ram ẽ:: Haecer gomecũ
repe reputans hocrolũ
sciebã qui a ideo ipre ad
patremissus . ẽ. nead
iniuriã eius ꝑtine r&:¬

Expanded text:
et expoliaret deuictum, quia et expoliaret deuictum, quia peruicacia et inreuerentia nequissimorum seruorum ministris famulis fuerat conpescenda, et non dominus omnium rem sibi indignam experiretur. Neque enim tanta uis et potentia est satanae, ut per alteram potestatem eiusdem condicionis superari minime potuisset, cum constet dei auxilio istum etiam ab hominibus uinci. nam quamuis impar sit, si ex terrenis sumamus exempla, tamen ex aliqua parte conueni ent rationi. seruum enim contra Dauid regem rebellantem Ioab conseruus eius missus est persequi et trucidare et contra Abessalon in patrem impium seruis iniuncta res est: quanto magis ad tyrannidem diaboli uincendam sancti angeli unius de multis suffecerat efficacia, quippe cum legamus quia repugnans contra Michahel angelum perdurare non potuit, sed proiectus in terram est! Haec ergo mecum saepe reputans hoc solum sciebam, quia ideo ipse a patre missus est, ne ad iniuriam eius pertiner
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis eius saporem
Intellegentes nihilsapien
Quamobrem ipre magist᷑
gentium int̾c&era. ait
Inquos om̃s thessaurisa¬
pientiae & scientiae abs¬
conditi : Eiterum : Nã¬
scio inquid cuicredidi quia
potens .ẽ. depositũ meum
custodire Ngitur hic scit
fidei suaerationem & non
dubitat depotentia eiur dͥ
intellegit om̃sthesauros
rapientiae &scientiae in
sacram̃tonatiuitatir & par¬
nonir &resur rectionisxp̃i
ẽe. ab conditor: Manente
ergo fide diumecum c̃tuli
ut scirem cur dñr noster
deracris & caelestib redi¬
bur ad t̃rã in carnandur ue¬
nirr& Et nonaliur exhis
losuocat: In congruũ enĩ
uid& ꝑ ronaeiur hocopur.
subisreniri caura facti
norcatur. Deniq hoc. ẽ.
qđ mou& multor nampo¬
tuit dĩpatris ꝓuisio ꝑ alte¬
ram pronam hocne goti¬
um gerere ut & hominib
merrore constitutir or¬
tender& ueritatem & dia¬
bolum praesumptor em
& salutẽr inuidum cũ ra¬
telitib eius comprimer&

Expanded text:
divinitatis ejus saporem, divinitatis ejus saporem, intelligentes nihil sapientQuamobrem ipse Magister Gentium inter caetera ait, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi : et iterum, Scio, inquit, cui credidi, quia potens est depositum meum custodire . Igitur hic scit fidei suae rationem, et non dubitat de potentia ejus, qui intelligit omnes thesauros sapientiae et scientiae in sacramento nativitatis et passionis et resurrectionis Christi esse absconditos. Manente ergo fide, diu mecum contuli, ut scirem cur Dominus noster de sacris et de coelestibus sedibus ad terram incarnandus uenisset et non alius ex his, los uocat. incongruum enim uidetur personae eius hoc opus subisse, nisi causa facti noscatur. denique hoc est quod mouet multotuit Dei Patris provisio per alteram personam hoc negotium gerere, ut et hominibus in errore constitutis ostenderet veritatem, et diabolum praesumptorem et salutis invidum cum satellitibus eius conprimeret
Abbreviated transcription (Latin):
uã quam omne quod
facit ds̃ rationabilit̃
& ꝓuident̃ factũ cre¬
dendũsit p̃l melius
ta menputo sipordo fidẽ
& ia causa facti possitad¬
uertu ut quod creditur ñ
ignor&: Vnde dñsait :
haec ẽ. aut uita a&naut
cognoscant otesolum.
& uerũ dm̃ & quẽ misisti
credi deb&. sicut aꝓf&a
dictũ ẽ. de inde scirȩ quod
creditur Qiam fidelẽ
& in hacrediligentẽ adiu¬
uat sp̃s sc̃s. ut cognoscens
intellegat fide irationemꝰ
Tunc enim plenum hab& gau¬
dium credulitatis suae. si
quodcredir intellegat Hoc
ẽ enim fide ir obor hoc im¬
mobile fundam̃tũ credulica¬
tis addisceresa gram̃tum
Vbi enim sola fides ẽ. Non ẽ
tã mera deuotio. & potest adi¬
tum habere subreptio Vn¬
deuas electionis ideo labo¬
rat ut credentes fidei suae
nationem edicant  Cum
enim cognuerint. quantus
sit cuise credider̃. & quȩ sit
eius potentia nullo pacto
nullaratione ab eius spe
traducf sepacientur : Vnde
dictum iglegimus : gustate
Vt data opera cognoscan

Expanded text:
uamquam omne, quod facit deus, rationabiliter et prouidenter factum credendum sit, melius tamen puto, si post fidem etiam causa facti possit aduerti, ut quod creditur non ignoretur. unde dominus ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te solum et uerum deum et quem misisti credi debet, sicut a profeta dictum est, deinde sciri quod creditur, quia iam fidelem et in hac re diligentem adiuuat spiritus sanctus, ut cognoscens intellegat fidei rationem. tunc enim plenum habet gaudium credulitatis suae, si quod credit intellegat. hoc est enim fidei robur, hoc inmobile fundamentum, credulitatis addiscere sacramentum. ubi enim sola fides est, non est tam mera deuotio et potest aditum habere subreptio. Unde uas electionis ideo laborat, ut credentes fidei suae rationem ediscant. cum enim cognouerint, quantus sit cui se crediderunt et quae sit eius potenullaque ratione ab ejus spe traduci se patientur. Unde dictum legimus, Gustate, : ut data opera cognoscant
Abbreviated transcription (Latin):
datã: sienimfidelissi¬
mus abrahaminre tam
graui & aspera oboedi¬
ens inuenit᷑ quantoma¬
gis nos quib illa p̃cipiun¬
tur q̃ possunt portarĩ
Ofides dõdicata & spes
suauis .ẽ. ut parentũ ac
filiorũ affectib p̃pona¬
tͥ dicente scriptura
Custate & uid&e quã su¬
auis ẽ dñi patri archa
aũt nost̃ fidelissimus
abraham quia ꝓf&aerat
scit quid sequi deber&
Ideosecundũ quod dñs¬
nunc dixit tunc ille fe¬
cit  Ut filio quã uisca¬
ris simodm̃ indilectione
p̃ferr&. dicente dño:
siquis diligit patrem
autmatrẽ aut filios suꝑ
me non est me dignus
&i amoccidere filium ñ
DE IOB

Expanded text:
data. Si enim fidelissidata. Si enim fidelissimus Abraham in re tam graui et aspera oboediens inuenitur, quanto magis nos, quibus illa praecipiuntur quae possunt portari! o fides deo dicata et spes suauis est, ut parentum ac filiorum affectibus praeponatur dicente scriptura: gustate et uidete, quam suauis est dominus! Patriarcha autem noster, fidelissimus Abraham, quia profeta erat, scit quid sequi deberet. ideo secundum quod dnunc dixit, tunc ille fecit, ut filio quamvis charissimo Deum in dilectione praeferret dicente Domino, Si quis diligit patrem et matrem, aut filios supra me, non est me dignus etiam occidere filium non DE JOB
Abbreviated transcription (Latin):
dõ contra scientiã suã fidẽ
ñ de negauit: Sc̃sigitur
abrabam exemplũgene¬
rihumanodatus ẽ. fide¬
lissimus : In ipso enĩpfi¬
gurates omnes gente
ad salutẽ uenire ꝑfide m̃
Cuius ut suꝑabundans
crem̃tũ fide inoscer&ur
temptatur aciub &ur fi¬
liũ suũ dõ immolare:
Quod factũ eratum quã
& necrenouitate turbat᷑¬
& nec disputatã fieride¬
b& dõ iubente patricidiũ
qui homicidium nefier&
cominatus. ẽ. Sic dedĩ
uoluntate intrepidus &
securus ñcunctatur ꝓui¬
filiũ quẽ duosenes exꝓmis¬
sione susciperent pͥmiũ
fidei meritorũ iudicem&
in quo omnis spes exꝑmis¬
sione futuri seminis ha¬
bebaturI Quod & omni
de uotione impler& ma¬
trieius non indicauit ne
quod dicacioni eius impe¬
dim̃tum ad ferr& sciens
circa ad fec tũ filiorum
ꝓcliuiores in amore ẽe.
matres: Ideoq celauit
eam non ambigens imple¬
ridebere qđ iub & dr̃ut
hoc exemplo doceremur
omnicura dĩ facereman¬

Expanded text:
deo contra scientiam suam fidem deo contra scientiam suam fidem non denegauit. Sanctus igitur Abraham exemplum generi humano datus est fidelissimus. in ipso enim praefiguratae sunt omnes gentes . in salutem uenire per fidem, cuius ut superabundans crementum fidei nosceretur, temptatur ac iubetur filium suum deo immolare, quod factum erat numquam, et nec rei nouitate turbatur nec disputat an fieri debet deo iubente parricidium, qui homicidium ne fieret comminatus est. sic de dei uoluntate intrepidus et securus non cunctatur prouifilium, quem duo senes ex promissione susceperant, praemium fidei, meritorum indicem et in quo omnis spes ex promissione futuri seminis habebatur. quod ut omni deuotione impleret, matri eius non indicauit, ne quod dicationi\' eius impedimentum adferret, sciens circa adfectum filiorum procliuiores in amore esse matres; ideoque celauit eam non ambigens impleri debere quod iubet deus, ut hoc exemplo doceremur omni cura dei facere man
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit qui a potest facere
qđ ꝓmittit. Natura chal¬
deus. magist̃ credulitatis
apparuit: quãuis astrolo¬
giae peritus dm̃tam̃ p̃po¬
suit humano consilio dig¬
nũ. aestimans sihoccreda¬
tur de dõ qđ quomodofiat
inuestigari non possit
Infirmitatemenim sua
dĩpotentia confirmauit
quia ad maiestatis suae
unica magnitudine ꝓtes¬
tandam facere dispone¬
r& Quae in possibilia &
in auditas̃ mundo quo fac¬
to ostender& sed ñmcre¬
aturae . & creatura subie¬
cer& seeicuius opus c&e¬
ris omnib: in pos sibi leui¬
der&ur. Quorũ incredu¬
litate plus sublimatur fi¬
delissimus abracham⁊
Fidesenim ei in creduloꝵ
paena ẽ: Incredulorũ ꝑfi¬
diagloria eius est  Nam
fidelium pat̾. ẽ. & infideliũ
iudex I Huius enĩ exemplo
& boni a&̃nauita do¬
nant᷑ & mali a& na dabun
supplicia : Illo tempore
quo adhuc mundus scien¬
tia paruulus erat & nec
signis acꝓdigiis q̃ad fidẽ
adtra. herent inlustratus:

Expanded text:
bitauit, quia potens est facere bitauit, quia potens est facere quod promittit. natura Chaldeus magister credulitatis apparuit: quamuis astrologiae peritus, deum tamen praeposuit humano consilio dignum aestimans, si hoc credatur de deo, quod quo modo fiat inuestigari non possit. infirmitatem enim suam dei potentia confirmauit, quia ad maiestatis suae unicam magnitudinem protestandam facere disponeret quae inpossibilia et inaudita sunt mundo, quo facto ostenderet se dominum creaturae et creatura subiceret se ei, cuius opus ceteris omnibus inpossibile uideretur, quorum incredulitate plus sublimatur fidelissimus Abraham. fides enim eius incredulorum poena est et incredulorum perfidia gloria eius est; nam fidelium pater est et infidelium iudex. huius enim exemplo et boni aeterna uita donantur et mali aeterna dabunt subplicia. illo enim tempore, quo adhuc mundus scientia paruulus erat et nec signis ac prodigiis, quae ad fidem adtraherent, inlustratus,
Abbreviated transcription (Latin):
& huic se cõmittit cuinon
credere & stultũ . ẽ. &
periculosum . ẽ Fidem
enintam hocꝓbatratio¬
nabilẽ quia ñ de alio quã
de dõcredit posse eum
qđ ꝑmittit: hoc ergofidei
ꝓpugnaculum & hictri¬
umphus Qđ quidem
ꝑs pecienter mundisa¬
pientes rerũna turã quia
hoc ñ potest : stultũ ain
credereignorantes quia
secundũ a postolũ quod
stultũ ẽ dĩsapientius. ẽ
hominib Iuste enĩstul¬
tos nos iudicarent si hoc
dererũnatura credere¬
mus qđ ꝓbatur ñ possẽ
Porro aũt eaquȩrerũ
natura non porestinor
dm̃credimus posse fac¬
turã si ꝓmiserit Quae
inhacre potest stultitia
dep̃hendi Si aũt in¬
dignũdõ & opus qđ pos¬
secreditur tecte fides
haebe tudini compara¬
qđ creaturae in possibi¬
le &Curnon laudan¬
da fides . ẽ. q̃tantum dat
creatori quantũ creatura
possenegatur : Magnus
igitur & admirabilis abra¬
ham qui contramundi sen¬
tendiã dõ credere non du¬

Expanded text:
 huic se committit, cui non  huic se committit, cui non credere et stultum est et periculosum est. Fidem enim nostram hoc probat rationabilem, quia non de alio quam de deo credit posse eum quod promittit. hoc ergo fidei propugnaculum est, hic triumphus. quod quidem perspicientes mundi sapientes rerum naturam, quia hoc non potest, stultum aiunt credere ignorantes, quia secundum apostolum quod stultum est dei, sapientius est hominibus. iuste enim stultos nos iudicarent, si hoc de rerum natura crederemus, quod probatur non posse. porro autem ea, quae rerum natura non potest, nos deum credimus posse facturum, si promiserit. quae in hac re potest stultitia deprehendi? si autem indignum deo est opus, quod posse creditur, recte fides hebetudini conparaquod creaturae inpossibile est, cur non laudanda fides est, quae tantum dat creatori, quantum creatura posse negatur? Magnus igitur et admirabilis Abraham, qui contra mundi sententiam deo credere non du
Abbreviated transcription (Latin):
titiã: Non magnũ ess&
credidis sedõ nisi quia qđ
crediditmundus non
credendũ & stultum
iudicat. quia istud inspe
rerum naturae non est̃
Vnde abrahã unus emun¬
do quia hoccrediditise¬
gregatus amundanis
iustificatus e. Hocer¬
gocredidis se ꝑfidiamun¬
da nȩ sapientiae magnũ
facit contracuius spem
hoccre disse maximime¬
riti ẽ Des peratio enĩ
mundanorũ meritum ẽ
enim p̃miũcausa facit
malorũ : Fortiornaq &
pleniorfides ẽ cũ se in¬
credebilib magis cõmit¬
tit Homoenĩ iã aridus
& deuxore anicula semen
secredidit habiturum.
qđ p̃copia numerari non
possit non hoc magisres¬
picens qđ ostensũ ẽ sed
illũ qui ostendit mentiri
posse ñ aestimans: ideoq
depðratũ .ẽ. ei adiusti¬
tiã. Narẽ absurdã ⁊ Et
q̃ impossibilis scitur.
heb&is estcredere nisi
ꝑsanasit q̃credi istud su¬
adeats Unde abraham
& admirabilis fidei est¬
& cordisperiti dũ & illud
credit qđ in credibilo est¬

Expanded text:
titiam, non magnum esset titiam, non magnum esset credidisse deo, nisi quia quod credidit mundus non credendum et stultum iudicat, quia istud in spe rerum naturae non est. unde Abraham unus e mundo, quia hoc credidit, segregatus a mundanis iustificatus est. Hoc ergo credidisse perfidia mundanae sapientiae magnum facit, contra cuius spem hoc credidisse maximi meriti est. desperatio enim mundanorum meritum est enim praemium causa facit malorum; fortior namque et plenior fides est, cum se incredibilibus magis committit. homo enim iam aridus et de uxore anicula semen se credidit habiturum, quod prae copia numerari non possit, non hoc magis respiciens quod ostensum est, sed illum qui ostendit mentiri posse non aestimans. ideoque deputatum est ei ad iustitiam. nam rem absurdam et quae inpossibilis scitur hebetis est credere, nisi persona sit, quae credi istud suadeat. unde Abraham et admirabilis fidei est et cordis periti, dum et illud credit quod incredibile est et
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̃cipua & admi¬
rabilis fuit utc& e¬
riomnes iustipatrẽhunc
credulitatis dĩiuditio
fateantur: Nec sitali¬
quis dõdignus & carus.
nisi eius filius fueritap¬
pellatus : Pnreroga¬
tiua enim honoris eius
ac meriti fides ẽ quam
cumreb incredebilib
date non ambigit Inter
c&era &iã saluatorem
uideredignus exsiqit
inspecie tunc futut ȩ
in carnationis dicente
& ꝓbantedño adiud aeos ⁊
Abraham pat᷑ ur cupi¬
uit ut uidet & diem me¬
um & uidit & gauisus ẽ. ⁊
Ouienĩ merito pat᷑ fidei
factus ẽ dignũ fuit ut
futurorũ filiorũ suorũ
greoctia adhumano & pio
patre infilios obsequen¬
tes redundar&⁊ Videa¬
mus nunc quideredidit
fides haeo utcantũ hono¬
rẽ & gloriã diuinoiudi.¬
cio ꝑuenir & Ĩ fidẽ enĩ
laudauim : sed quidcre¬
didit ñ dũ diximus: edu¬
cens & enĩ hunc dñs os¬
tendit eis stellascęli &
dix̃ sipotes numerare
eas sicerit sem̃ tuum
& credidit abarham dõ
& deputatũ ẽ. illi adius¬

Expanded text:
tam praecipua et admirabilis fuit, ut ceteri omnes iusti patrem hunc credulitatis dei iudicio fateantur nec sit aliquis deo dignus et carus, nisi eius filius fuerit appellatus. praerogatiua enim honoris eius ac meriti fides est, quam cum rebus incredibilibus dare non ambigit, inter cetera etiam saluatorem uidere dignus exstitit in specie tunc futurae incarnationis dicente et probante domino ad Iudaeos: Abraham pater uester cupiuit, ut uideret diem meum, et uidit et gauisus est. qui enim merito pater fidei factus est, dignum fuit ut futurorum filiorum suorum gratia ab humano et pio patre in filios obsequentes redundaret. Uideamus nunc quid credidit fides haec, ut ad tantum honorem et gloriam diuino iudicio perueniret. fidem enim laudauimus, sed quid credidit, nondum diximus. educens etenim hunc dominus ostendit ei stellas caeli et dixit: si potes numerare eas? sic erit semen tuum. et credidit Abraham deo et deputatum eat illi ad ius
Abbreviated transcription (Latin):
Heber enim dictum. ẽ. he¬
brer Siergo hinc inpug¬
nandum. putant paciunt᷑
quod faciunt & neut̃ nrm
habebit ex hac parte uicto¬
riamnisi is quiꝑor dinem
redditaratione ostendit
uerum ẽs̃. quod asserit:
quienim ininare pars. ẽ
perdirsedicendus ẽ sun
altera in aequalis fuerit
inuentur: Nam ꝓpt̃ sonũ¬

Expanded text:
Hebrer. si ergo hinc inpugnandum putant, patiuntur quod faciunt et neuter nostrum habebit ex hac parte uictoriam, nisi is qui per ordinem reddita ratione ostendit uerum esse quod asserit. qui enim in una re par est, perdidisse dicendus est, si in altera inaequalis fuerit inuentus; nam propter sonu
Abbreviated transcription (Latin):
utiq: indõnons̃ cogitationes
necenim tractat apudseqͥd
faciat aut quid non faciat  libe¬
ranr an epediat : quia om̃a
queindõrunt sine dubitatio¬
nesunt : Non ꝑ accidentiã
sed ꝑ substantiã: Neq ꝑstu¬
diũ sed ꝑnatura qui añim¬
mutant᷑ : Ac ꝑ hocñ alit̃ no

Expanded text:
utique in deo non sunt cogitationes. utique in deo non sunt cogitationes. nec enim tractat apud se quid faciat aut quid non faciat deliberans an expediat, quia omnia, quae in deo sunt, sine dubitatione sunt non per accidentiam, sed per substantiam, neque per studium, sed per naturam, quia non inmutatur. ac per hoc non alit
Abbreviated transcription (Latin):
quia scđm dĩuoluntatẽ posta¬
lat ꝓscir hir exemplircum
resignificat᷑ : &iã altadĩdi¬
cit̾ serutari &quer̃ alta dĩ quȩ
dicit̾ ꝑ uidere: Scrutarienĩ
occulta significauit pen&ra¬
reut ꝑ idnihil ei occultũ. ẽẽ
credit᷑ Alta enim dĩmis¬
teria interioras dĩ quescru¬
tari accreatura non possunt
Nam & secundum dĩuolunta¬
tẽ ꝓscĩs legit᷑ postular e qđ¬
scĩ utiq nesciunt dicente a¬
postolonã quidoremus sicut
oport& nescimꝰ IIgit᷑ alta dĩ sci¬
re & uoluntatẽ di nonigno¬
rare unũ significat : quidenĩ
tã altũ & misteriũ quãuolun¬
tas ẽ. dĩ qđ cognitũ .ẽ. spũi sc̃o
quidsit in animo hominis. ni
hoc ẽ. ipsedr̃ : Qui enim dedõ
ẽ. ñ aliud intellegit᷑. eẽ qua
dr̃ ẽ. Ideo sp̃r dĩ scit quid in
gitationer hominũ nemono¬
uitnisidr̃ quanto magis dĩ
secr&a & uoluntatẽ nullus
potest cognorcere nisi sit de
enim solisibi cognitur : Nã

Expanded text:
quia secundum dei uoluntatem postuquia secundum dei uoluntatem postulat pro sanctis. His exemplis cum re significatur. \'etiam alta dei\' dicitur scrutari: et quae sunt alta dei, quae dicitur peruidere ? scrutari enim occulta significat penetrare, ut per id nihil ei occultum esse credatur. alta enim dei mysteria interiora sunt dei, quae scrutari a creatura non possunt. nam et secundum dei uoluntatem pro sanctis legitur postularesancti utique nesciunt, dicente Apostolo: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus . Ergo alta Dei scire, et voluntatem Dei non ignorare, unum significat. Quid enim tam altum mysterium, quam voluntas est Dei, quod cognitum est Spiritui quid sit in animo hominis, nishoc est ipse deus. Qui enim de deo est, non aliud intellegitur esse quam deus est. ideo spiritus dei scit quid in gitationes hominum nemo nouit nisi deus, quanto magis dei secreta et uoluntatem nullus potest cognoscere nisi sit de enim soli sibi cognitus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑid qđ apatre ꝓcessit & defi¬
lio accipit tutum ñ . ẽ. istũ di¬
cere nescire patrẽ dm̃cuius
naturã agnoscir ineo: & ta¬
m̃saluator sic dix̃ neminẽ sci¬
redm̃ nisi filiũ IUt reserua¬
r& alii ꝑsonae huius cogniti¬
onẽ statimenĩ subiecit dicens
& cuiuo luerit filiur reuela¬
re: Cuiputas uult reue la¬
refilius: nulliem̃ carior. ẽẽ
potest quams piritus uo
modo putas reuelatũ dm̃
patre a filio spũi sconisi quo
modo ipsedñr ait : De meo ac¬
cipi& : Creature enim reuo¬
lari non potest pater dr̃ quia
dĩ naturã ferre non potest
nisi fuerit eiurdem substan¬
tiae: Lucem & enimhabitat
in accersibilem creaturaedũ¬
taxat sed quib: dam uid& Ideo
Orecte dicinescire misteriũ
crutat᷑ inquit nescit utiq qđ
ex alio locodeb& intellegi
Dĩ enĩ uerbar̃ int̃ c&era dicen¬
tis: Ego dr̃ quis crutorrenes
& corda: & in psalmoscru¬
tans ait. corda & renes dr̃. &
apostolur : Quiscrutat᷑ inqͥd
cordascit quid derider & sp̃r

Expanded text:
d a patre processit et de filio accepit, tutum non est istum dicere nescire patrem deum, cuius naturam agnoscis in eo. Et tamen saluator sic dixit neminem scire deum nisi filium, ut reseruaret alii personae huius cognitionem. statim enim subiecit dicens: et cui uoluerit filius reuelare. cui, putas, uult reuelare filius? nulli enim carior esse potest quam spiritui suomodo putas reuelatum deum patrem a filio spiritui sancto, nisi quo modo ipse dominus ait: de meo accipiet? creaturae enim reuelari non potest pater deus, quia dei naturam ferre non potest, nisi fuerit eiusdem substantiae; lucem etenim habitat inaccessibilem, creaturae dumtaxat. Sed quibusdam uidetur ideo recte dici nescire mysterium crutatur, inquiunt, nescit utique. Quod ex alio loco debet intelligi: Dei enim verba sunt inter caetera dicentis, Ego Deus qui scrutor renes et corda ; et in Psalmo, Scrutans, ait, corda et renes Deus ; et Apostolus, Qui scrutatur, inquit, corda, scit quid desideret Spir
Abbreviated transcription (Latin):
tellegit dm̃ & ñ accedit ad
fidẽ eiur neuiuat xp̃ianꝰ aut
erubercit xp̃i anꝰ uiuere aie¬
aut peccatur operãdat quae
arbitratur porse sibire mit¬
ti cũ crediderit istũ puto ñ
bonã caurã habere quia ut
quã diu in scło ẽ pecc& non
tiult fieri & uiuerexp̃i anꝰ
aut confundit᷑ dicixpĩ anur.::
Qualemsperat dm̃ cui cũmi¬
litare erubercit uult abeo
stipendiũ accipere huius
modi inriror. ẽ: Sciens enĩ
se iam tempur ñ habere ut¬
exrecratꝰ peccare :Vt nor
lamnolit peccare sed ñpor¬
sit praeueniente morteistir
Nam &solent huiꝰ modi talia
dare mandata utiam defec¬
tis &alienis tantũ anhelan¬
tib d&̃ fider timenter nee¬
factir̃ xp̃iani quib: recitan
dar̃ euangelii uerba dicen¬
tir. qui enim ne erubercit
inquid & meauerba inhac
generatione & filiur ho¬
minis confund& eũ cũue¬
nerit in regno patrir sui
Sed forte dicant rcienter
fragile eẽ genurhuma¬
nũ idcirco infine uitae uo¬

Expanded text:
tellegit deum et non accedit ad tellegit deum et non accedit ad fidem eierubescit Christianus uiuere aut peccatis operam dat, quae arbitratur posse sibi remitti, cum crediderit, istum puto non bonam causam habere, quia, ut, quamdiu in saeculo est, peccet, non uult fieri et uiuere Christianus aut confunditur dici Christianus. qualem sperat deum, cui cum militare erubescit, uult ab eo stipendium accipere? huius modi inrisor est. sciens enim se iam tempus nexsecratur peccari, ut non jam nolit peccare, sed non possit praeveniente morte. Istis Nam et solent hujusmodi talia dare mandata, ut jam defectis et alienis, tantum anhelantibus detur fides, timentes ne eChristiani. quibus recitanda sunt euangelii uerba dicentis: qui enim me erubescit, inquit, et mea uerba in hac generatione, et filius hominis confundet eum, cum uenerit in regno patris sui. Sed forte dicant: \'scientes fragile esse genus humanum idcirco in fine uitae uo
Abbreviated transcription (Latin):
Armares e deb& contrauitia
& qr in porsibile ẽ. semꝑ
uincere siuictus fuerit do¬
lore neiterũ uincat᷑. Quia
quis edol& uictum re parat
sequiergorepugnat hab&
unde excus & siuictur fu¬
erit: Ostend& enim seuo¬
tum habuisse uincendi.
sedminime praeualuir se
de hoc sper ẽ quia potest
repararese ut assiduame¬
ditatione in congressione
peritior & fortior inuenia¬
tur : Nam qui ad hoc sur¬
git ut pecc& in & cusabilis. ẽ.
is ꝑgrauẽ hab& causcc :
Peuis ẽ. enĩ subdĩ uiuere ꝓfem¬
one & uoluntatẽ habere pec¬
candi quã sugnor & quirdm̃
& turpiter & contaminate
uerr&ur  Hic enim nercit
quẽ timere debeat illerciens
contemnit : Credenter igit᷑
accipiunt remissionẽ pecca¬
toꝵ non tam̃ gloriori erunt̃
nis i postacceptã fidẽ uixeriũ
subdĩtimore ut conluctati
contrahostir xp̃iani nominis
uictoria faciant ut porsint
praemiũ mereri dũplurum¬
cunt quãuincunt᷑ : Nãquimn¬

Expanded text:
armare enim se debet contra uitia armare enim se debet contra uitia et — quia inpossibile est semper uincere — si uictus fuerit, dolere, ne iterum uincatur, quia qui se dolet uictum reparat se. qui ergo repugnat, habet unde excuset, si nictus fuerit. ostendit enim se uotum habuisse uincendi, sed minime praeualuisse. de hoc spes est quia potest reparare se, ut assidua meditatione in congressione peritior et fortior inueniatur. Nam qui ad hoc surgit, ut peccet, et inexcusabilis est, is pergrauem habet causam. peius est enim sub dei uiuere professione et uoluntatem habere peccandi, quam si ignoret quis deum et turpiter et contaminate uersetur. hic enim nescit quem timere debeat, ille sciens contemnit. Credentes igitur accipiunt remissionem peccatorum; non tamen gloriosi erunt, nisi post acceptam fidem uixerint sub dei timore, ut conluctati contra hostes Christiani nominis uictoriam faciant, ut possint praemium mereri, dum plus uincunt quam uincuntur. Nam qui in