comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩus tinus in libro dedono perse uerantiȩ : UIC Non est hoc inquit omnino in uiribus liberiar¬
bitrui quales nunc sunt fuerat in homine ante quam cader&. Quȩ tamen liberta suo¬
lun tatis inillius primȩ conditionis prȩsttntia quantum ualuerit: Apparuit in angelis qui
diabolo dã suis cadente in ueritate steterunt & ad se curita temꝑ petuam non cadendi ir
quanunc eos eẽ certissimi sumus ꝑ uenire meruerunt. Post casum autem hominis nonni¬
si ad eratiam suam ds̃ uoluit pertinere ut homo accedat eum neque nisi ad gratiam suam
uoluit ꝑtinere ut homo non recedat abeo hanc gratiam posuit in illo in quo sortem co¬
secuti sumus prȩ destinati scđm propositum eius qui uni uersa operatur ꝓ. Quod t¬
to apertius quanto breuius idem beatus augustinus in libro en chiridion manifestat ubi
ait: AŨGu Libero arbi trio male utens homo & seꝑdidit & ipsum ꝓe. Hisbreuib:

Expanded text:
gustinus in libro de Dono perseverantiae : Non est hoc, inquit, omnino in viribus liberi argustinus in libro de Dono perseverantiae : Non est hoc, inquit, omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt: fuerat in homine antequam caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in Angelis, qui, diabolo cum suis cadente, in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis, nonnisi ad gravoluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. Hanc gratiam posuit in illo in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. + Quod tanto apertius quanto brevius idem beatus Augustinus in libro Enchiridion manifestat, ubi ait: Libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. + His brevibus
Abbreviated transcription (Latin):
arinos atq auxilium gratiȩ liberantis p&ere iugiter oport&. itt ut cum apło humiliati
& nichil depropriae: liberta tis uiribus p̃sumentes dicamus Condelector lege dĩ scđ
in teriorem hominem. Videos autem aliamlegem in membris meis repugnantem legimen¬
tismeȩ & captiuum me ducentem inle gẽpeccati quȩ ẽ in membris meis : hacq: humilitates¬
lubriq: confusione conpuncti &x clamemus cum eodem apło infelix egohomo quis melibera¬
bit de corpore mortis huius : sic que demi seri cordia nulla tenus diffidentes subiungamus
rebellans. et ce corpusmortis & ubilibertas: Sed audiubi Gratiadĩ ꝑihm xpm̃ dñm nr
in est igi tur homini liberum anbitrium: sed adbonum term languidum tam in ualidum ttĩ
infirmum : ut nisi p̃cedente gratia nec uelle bonum possit nec agere. Vnde & beatus au¬

Expanded text:
iari nos atque auxilium gratiae liberantis petere jugiter oportet: ita ut cum Apostolo humiliati, iari nos atque auxilium gratiae liberantis petere jugiter oportet: ita ut cum Apostolo humiliati, et nihil de propriae libertatis viribus praesumentes dicamus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Hacque humilitate salubrique confusione compuncti exclamemus cum eodem Apostolo: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Sicque de misericordia nullatenus diffidentes subjungamus:rebellans, ecce corpus mortis, et ubi libertas; sed audi, ubi gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum? Inest igitur homini liberum arbitrium, sed ad bonum tam languidum, tam invalidum, tam infirmum, ut, nisi praecedente gratia, nec velle bonum possit nec agere. Unde et beatus Au
Abbreviated transcription (Latin):
Uani tati enim creatura sub iec ta ẽ non uolens. sed propter eum qui sub iecit eam inspe: qui
a &ipsa creatura liberabitur a serui tute corruptionis inliberit tẽ gloriȩ filiorum dĩ Apo¬
toli caieiturdocemur auctoritute quodlibera tisumus sed liberandi. Lubera ti auinculo
primȩ prȩuaricationis lberan diabomniuitio corruptionis. Liberati inspe lberadis
re liberati ut cum hostepuȩnemus liberandi ut numꝰ hos temmetuamus Ibienim erit ue¬
ra libertas. ubi certa securitas. Ibi secura libertas. ubinulla inpugnabit iniquitas Ibiuera
liberatio ubi nulla super erit cor ruptio Ibi uera possi debitur libertas ubi nulla rguebit
captiuitas: hic aut̃ ubi in defessus obsistit aduersarius ubi acerrimus continuusq cũ uiois
instat conflictus ubilibertas &iam contrauotum multo tesseruire compellitur. humil¬

Expanded text:
vanitati enim creatura subjecta est non volens, sed propter evanitati enim creatura subjecta est non volens, sed propter eipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertate gloriae filiorum Dei . Apostolica igitur docemur auctoritate quod liberati sumus, sed liberandi: liberati a vinculo primae praevaricationis, liberandi ab omni vitio corruptionis; liberati in spe, liberandi in re; liberati ut cum hoste pugnemus, liberandi ut nunquam hostem metuamus. Ibi enim erit vera libertas, ubi certa securitas; ibi secura libertas, ubi nulla impugnabit iniquitas: ibi vera liberatio, ubi nulla supererit corruptio; ibi vera possidebitur libertas, ubi nulla urgebit captivitas. Hic autem ubi indefessus obsistit adversarius, ubi acerrimus continuusque cum vitiis instat conflictus, ubi libertas etiam contra votum multoties servire compellitur, humil
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma hoc apud antiquos infide ipsius adhuc fundendi egis se cir cumcisionem nullusor¬
thodoxorum dubi tat Quomado ergo liberandicensen tur quiiam liberati nos cuntur: nisiq
scđm a pł n qui ait spe enim salui factisumus ad huc ueram idẽ ꝑ fectam libertatẽm expecta mus
si enim iom liberati at̃ que saluati uisi in spe sumus. quare oramus utlibere mur amalo quare
clamantes dicimus dnõ ex surge adiuuanos & libera nos propternomentuum: libera torum
atque redemptorum quis hanceẽ uocem dubit& quis ignor&: sed sicut prȩmisimus apostolico
do cumento instruimur: qui a inspe sal ui factisumus Spes aut̃ nonuid&ur : quodautem uido
quis quo modo sperat: Si dut̃ quod non uidemus speramus ꝑ patientiam &xspec tumus et
rursum quia omiscre atura in gemes cit & parturit reuelationem fili orum dĩ ex pectans

Expanded text:
baptisma, hoc apud antiquos in fide ipsius adhuc fundendi egisse circumcisionem nullus orbaptisma, hoc apud antiquos in fide ipsius adhuc fundendi egisse circumcisionem nullus orthodoxorum dubitat: quomodo ergo liberandi censentur, qui jam liberati noscuntur? Nisi quia secundum Apostolum qui ait: Spe enim salvi facti sumus , adhuc veram, id est perfectam, libertatem exspectamus: si enim jam liberati atque salvati nisi in spe sumus, quare oramus ut liberemur a malo? quare clamantes dicimus Domino: Exsurge, adjuva nos, et libera nos propter nomen tuum? Liberatorum atque redemptorum quis hanc esse vocem dubitet, quis ignoret? sed, sicut praemisimus, apostolico documento instruimur: Quia in spe salvi facti sumus. Spes autem non videtur: quod autem videt quis, quomodo sperat? si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus Et rursum quia: Omnis creatura ingemiscit et parturit, revelationem filiorum Dei exspectans:
Abbreviated transcription (Latin):
Regnum ineuironesi de hocmundo Si dehoc mundo ess& regnum meum. minis trimei
utique de certorent ut non trade reriudgis Nunc aut̃ regnũ meum non ẽ. hinc. VVnde
et gosia filioliberentur eruendos liberosquȩ stituros pronuntiat s peccatis eos omnibus sub¬
stratos & maxime quod indi slium non solũ non crediderit: uerum &iam mortieum addi¬
cerinr. quis ambigat quis ignar & sestat ergo ut de peccati ser uitio quom eui tabiliter
tenebantur ads tricti &di aboli dominio famula bantur ad nexidnm̃ dixisse intellegamus. si
uos filius liberauerit tuncuere liberi eritis. Et ubi est illalibertas quade ȩ gyptia serui tute
liberrtq circum cisionis iisterio in trpo fundendi sanguinis dnĩnri iħuxpĩ. Anexu originalis
noxȩ non dubi tatur absoluti: quod enim nunc infide eiusdem sangui nis iam fusi nobis cum agi

Expanded text:
Regnum meum non est de hoc mundo. Si de hoc mundo esset regnum meum, ministri mei Regnum meum non est de hoc mundo. Si de hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: nunc autem regnum meum non est hinc . Unde ergo si a Filio liberarentur, eruendos liberosque futuros pronuntiat peccatis eos omnibus substratos, et maxime quod in Dei Filium non solum non crediderint, verum etiam morti eum addixerint, quis ambigat, quis ignoret? Restat ergo ut de peccati servitio, quo inevitabiliter tenebantur astricti, et diaboli dominio famulabantur annexi, Dominum dixisse intelligamus: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Et ubi est illa libertas, qua de Aegyptia servitute liberati, circumcisionis mysterio in typo fundendi sanguinis Domini nostri Jesu Christi, a nexu originalis noxae non dubitantur absoluti? Quod enim nunc in fide ejusdem sanguinis jam fusi nobiscum agit
Abbreviated transcription (Latin):
primo ȩenptiis deinde interra repromissionis uariis gentibus acpos regni adeptam poten¬
tem assrriis chuldȩis me difpersis gre cis. & adex tremũ romanis iugo miserabili cͥeseruis¬
ser nam & tunc quando haec aduersus dnm̃loquebantur. romanis subditos eisq tribu ta
penden &iam euangelica pro dithistoria Quid est ergo quod ait dñs si uos filius libera ue¬
rit tunc uerliberieritisnum quid romanos sulacturus & mundum suoter reno impe¬
o subiecturus sic  pud terrigenas cum his liberatis uenerat regna turus ut ideo dixe¬
rit siuos filius liberauerit tncuere liberieritis. cum ipse fraudulenta in terrogatio ne
sciscitan tibus utrum licer& censumdare cȩsari responderit reddite quae sunt cȩ saris
tem ter renȩq: pates tatis trihunalibus sponte subdi tum. p̃sidi respon disse legunt & fredunt

Expanded text:
primo Aegyptiis, deinde in terra repromissionis variis gentibus, ac post regni adeptam potenprimo Aegyptiis, deinde in terra repromissionis variis gentibus, ac post regni adeptam potentiam Assyriis, Chaldaeis, Medis, Persis, Graecis, et ad extremum Romanis, jugo miserabili deservisse? Nam et tunc, quando haec adversus Dominum loquebantur, Romanis subditos, eisque tributa pendentes, etiam evangelica prodit historia. Quid est ergo quod ait Dominus: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Nunquid Romanos subacturus, et mundum suo terreno imperio subjecturus, sicque apud terrigenas cum his liberatis venerat regnaturus, ut ideo dixerit: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; cum ipse fraudulenta interrogatione sciscitantibus: Utrum liceret censum dare Caesari, responderit: Reddite quae sunt Caesaris tem terrenaeque potestatis tribunalibus sponte subditum, praesidi respondisse legunt et credunt:
Abbreviated transcription (Latin):
e& datum igitur homini liberum arbi trium pulsa procul omnire tractationecredimu
& confite mur sed ita a pec cantibus uitiatum atq corruptum : ut pror sus nisi prȩueni en¬
te gratiadĩ ad nullumbonum propria uoluntate atque uirtu tpos sit ad surgere Quidenim habe¬
reuirium adboni quippi am perse uł exsepo terat uenditus subpeccato: Qui enim sese ue¬
dere dominioq: trranni subdere liberum habuit. Procul dubio iam serui tute ad dictufnequa¬
quam bberari & a serui tute trrannica absolui liberumhabuit. nisi ꝑ eius in debitam gratiam
berar&ur cuius filio protes tante didicimus quicsi uos filius liberauerit. uereliberierit is
ac ipse dñs iudȩis sese de nobili tate generis iac tantius efferentibus. & serui tutis nȩuũ
sese men daciter abrogantibus dicentibusq: nos liberisumus & ne mini seruiuimus um¬
quam : respondisselegitur siuos filius liberauerit uereliberieritis. Quis enim eosnescia

Expanded text:
get? Datum igitur homini liberum arbitrium, pulsa procul omni retractatione, credimus get? Datum igitur homini liberum arbitrium, pulsa procul omni retractatione, credimus et confitemur; sed ita a peccantibus vitiatum atque corruptum, ut prorsus nisi praeveniente gratia Dei ad nullum bonum propria voluntate atque virtute possit assurgere. Quid enim habere virium ad boni quippiam per se vel ex se poterat venditus sub peccato? Qui enim sese vendere dominioque tyranni subdere liberum habuit, procul dubio jam servituti addictus, nequaquam liberari et a servitute tyrannica absolvi liberum habuit, nisi per ejus indebitam gratiam liberaretur, cujus Filio protestante didicimus, quia si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Hoc ipse Dominus Judaeis sese de nobilitate generis jactantius efferentibus et servitutis naevum a sese mendaciter abrogantibus, dicentibusque: Nos liberi sumus, et nemini servivimus unquam, respondisse legitur: Si vos Filius libera
Abbreviated transcription (Latin):
quippe inspirationem bonȩ uoluntitis atq operis. poscebat apłs eis quibus dicebat Oramus
autem addm̃ ne quid faciatis mali Non ut nos probati appareamus sed ut uos quod bonũ est
fociatis X Et cetera quae la tius in eodem opere & sequi tur Quae cumsit ca tholic
si dei uera perfec taque consensio: Nescio quem elogio tertiȩtuȩ ȩ reseos denotare uo¬
lueris nisibe ati augus tini doctorum quae p̃misimus immo catholicorum omnium sideli t̃
ueraci t̃q sequa ces. Quo digitur de hac quam asseris tertiam ȩresĩ &is argumento prorsus su¬
ui ciummundi futurum eẽ noncreditis & in fra:E ioħLiberum ergo arbi triumho¬
mim adõdatum impium est non credere. E Quisum quam nisi afide & no mine xp̃i anope¬
nitus alienus aut liberum homini arbi trium a conditoredatum aut iudicium futurum ne¬

Expanded text:
quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat: Oramus quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat: Oramus autem ad Dominum ne quid faciatis mali: non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis? + Et caetera quae latius in eodem opere exsequitur. Quae cum sit catholicae fidei vera perfectaque consensio, nescio quem elogio tertiae tuae haereseos denotare volueris, nisi beati Augustini dictorum quae praemisimus, imo catholicorum omnium, fideliter veraciterque sequaces. Quod igitur de hac quam asseris tertiam haeresim ais, argumento prorsus supedicium mundi futurum esse non creditis. + Et infra. Θ Liberum ergo arbitrium homini a Deo datum impium est non credere. CORRECTIO. + Quis unquam, nisi a fide et nomine Christiano penitus alienus, aut liberum hominis arbitrium a Conditore datum, aut judicium futurum ne
Abbreviated transcription (Latin):
xilium gratiȩ initium gratie est. de quo ait ille: & dixi. Nunc coepi haec ẽ in mutatio dex¬
terȩ excelsi liberum itaque arbi trium & admalum & adbonum faciendum. certum est nos
habere Sed in malo fatendo liber est quisq: ius titiȩ seruusq peccati In bono aut̃ liber eẽ
nuilus potest. nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit. Siuos filius liberauerit. tunc uereli beri eri¬
tis Nec ita ut cum quisq: fuerit a peccati dominatio neliberatiis. iam non indige at suiliberat¬
ris auxilio. sedi ta potius ut abillo audiens. sine menichilpo testis facere : dicat ei &ipse Adiutu
m̃s estonedere linquas mȩ Et paucis in terpositis. AUCi Est enim in quit graciadi
gi tando siue ualendo & amando siue agendo faciunt Non solum ut monstrante ipsaquidf¬
tiendum sit sciant uerum &iam ut prȩstante ipsa faoi at cum dilectione quod sciunt: hanc

Expanded text:
xilium gratiae, initium gratiae est. De quo ait ille: Et dixi: Nunc coepi. Haec est immutatio dexxilium gratiae, initium gratiae est. De quo ait ille: Et dixi: Nunc coepi. Haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum certum est nos habere. Sed in malo faciendo liber est quisque justitiae, servusque peccati: in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut cum quisque fuerit a peccati dominatione al., damnatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio, sed ita potius ut ab illo audiens: Sine me nihil potestis facere , dicat ei et ipse: Adjutor meus esto, ne derelinquas me . + Et paucis interpositis : Est enim, inquit, gratia Dcogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt: non solum ut, monstrante ipsa, quid faciendum sit sciant, verum etiam ut, praestante ipsa, faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
sententia nimium fluctuanti michinichil aliud te in ea expressis se occurrit. nisi quod
in hac quem admodum & ingemi nȩ p̃destinationis nomine omnibus ca tholicis qui
nosuł iam in dnõ p̃cesserunt uel qui ad huc infirmitate carnis grauati ad eorũ soc¬
&atem donogratiȩ ꝑuenire suspirant. obliq: derogare uolueris. qui om̃ funa pror¬
sus concordique sententia Itadonum gratice prȩdicant ut absque eoilibertatem ar¬
bi trui ad bonos conatosnichil ualere confirment & qui ade gratia & libero arbitrio satis abi¬
deque & apa tribus ac tum & anobis atq aliis ad aeque catholi cis. nimirum uiris eruditis simis
de cerptis at que collectis eorum sententiis elaboratum est : unam tantũ modo beatipa tris au¬
gustim sententiam ad medium deduxis se sufficiat . qui in libro quem decorreptione & gra¬
tia adualentinum & eius monachos edidit in ter cetera sicait AuQ Acꝑ hoc & desiderare ar¬

Expanded text:
sententia nimium fluctuanti mihi, nihil aliud te in ea expressisse occurrit, nisi quod sententia nimium fluctuanti mihi, nihil aliud te in ea expressisse occurrit, nisi quod in hac, quemadmodum et in geminae praedestinationis nomine omnibus catholicis, qui nos vel jam in Domino praecesserunt, vel qui adhuc infirmitate carnis gravati ad eorum societatem dono gratiae pervenire suspirant, oblique derogare volueris, qui omnes una prorsus concordique sententia ita donum gratiae praedicant, ut absque eo libertatem arbitrii ad bonos conatus nihil valere confirment. Et quia de gratia et libero arbitrio satis abundeque et a Patribus actum, et a nobis atque aliis adaeque catholicis nimirum viris eruditissimis decerptis atque collectis eorum sententiis elaboratum est, unam tantummodo beati Patris Augustini sententiam ad medium deduxisse sufficiat, qui in libro quem de Correptione et Gratia ad Valerianum et ejus monachos edidit, inter caetera sic ait : Ac per hoc et desiderare au
Abbreviated transcription (Latin):
torum uerba latius posuimus Non ut nr̃a pro fusius dilataremus sed ut tua quibus uenenis
essent infec ta pandere mus. Deplagi ana siquidem quod liber tatem arbi trii adeo ex¬
tulerit ut absque auxilio gratiȩ dĩ propriis uiribus niteretur. & nouimus & detesta mun
ecundã quam duabus inseris & exducibus conpactam asseris uidelic& in p̃destinationis neces¬
sitate tambonorum quam malorum om̃a constituta. quamq gotes calcanam nouo uoca¬
bulo nuncupas. nec defendimus nec tenemus. Tertiam uero quam pelagianis contrariam
asseris qua itt donum gratiȩ p̃dic&ur ut liber tas arbitrii funditus auferatur : Nec legi¬
mus nec audiuimus. ꝑ specto siquidem beati augustini deno naginta ȩ resibus libro. han
penitus non in ueni Debueras igitur ex pressius intimare quohaec auctore subsis ter&
quo ei facilius immo conpetentius responderi poss&. Sed diude ea cogitanti & ancipit

Expanded text:
torum verba latius posuimus, non ut nostra profusius dilataremus, sed ut tua quibus venenis torum verba latius posuimus, non ut nostra profusius dilataremus, sed ut tua quibus venenis essent infecta panderemus. De Pelagiana siquidem, quod libertatem arbitrii adeo extulerit, ut absque auxilio gratiae Dei propriis viribus niteretur, et novimus et detestamur. Secundam, quam duabus inseris, et ex duabus compactam asseris, videlicet in praedestinationis necessitate tam bonorum, quam malorum omnium constituta, quamque Gottescalchanam novo vocabulo nuncupas, nec defendimus nec tenemus. Tertiam vero, quam Pelagianis contrariam asseris, qua ita donum gratiae praedicetur, ut libertas arbitrii funditus auferatur, nec legimus nec audivimus: perspecto siquidem beati Augustini de nonaginta Haeresibus libro hanc penitus non inveni. Debueras igitur expressius intimare, quo haec auctore subsisteret, et quo ei facilius, imo competentius, responderi posset. Sed diu de ea cogitanti, et ancipiti
Abbreviated transcription (Latin):
lo in homine operan te. omniconatu liberi arbitrii contempto. om̃is fidelis fas tigium ius¬
tiȩ contingat Un aigitur ut dictum est donum gratiȩ contemnit. al tera donum liber¬
tatis arbitrii Ambȩ impi & ate pares. sec ta uero dispares: haec aut̃ de qua hunc agitur.
sic est in me dio in ter utrasq prȩdictus tam quam ex tremita tes inter se contrarias coniun¬
t ut ipsis partim consentiat partim contradicat propriumq: sibi uindic& quodipsas non ha¬
ere contendat Dum enim omnium uir tutum qnibus ꝑ uenitur adbeatitudinem omnium¬
q uitiorum quibus p̃cipitatur ad miseriam in prȩdestinationibus diuinis ut ipsa fingit ne¬
ces sarias in eui tabilesq: causas conatur constituere: Quid aliud uid&ur suadere nisi dp̃do¬
na hoc est liberum uoluntttis arbi trium & gratiae auxilium des truere : quibus duobus pro¬

Expanded text:
lo in homine operante, omni conatu liberi arbitrii contempto, omnis fidelis fastigium juslo in homine operante, omni conatu liberi arbitrii contempto, omnis fidelis fastigium justitiae contingat. Una igitur, ut dictum est, donum gratiae contemnit, altera donum libertatis arbitrii: ambo impietate pares, secta vero dispares. Haec autem de qua nunc agitur, sic est in medio inter utrasque praedictas, tanquam extremitates inter se contrarias conjuncta, ut ipsis partim consentiat, partim contradicat, propriumque sibi vindicet quod ipsas non habere contendat. Dum enim omnium virtutum quibus pervenitur ad beatitudinem, omniumque vitiorum quibus praecipitatur ad miseriam in praedestinationibus divinis, ut ipsa fingit, necessarias inevitabilesque causas conatur constituere, quid aliud videtur suadere nisi Dei dona, hoc est liberum voluntatis arbitrium et gratiae auxilium, destruere, quibus duobus pro
Abbreviated transcription (Latin):
re quic quid ex uolunta te eius prodire cognoscitur. Iudicat quippe ds̃ : Num quid propte¬
re a iudicium eius erit. natura ipsiusr eodem modo de coleteris sentendum quȩ cumo
de eo re la tiue di cuntur:
ergis adalia & quartomendaciorũ tuorũ ludibintio t̃tiã exduabũsȩreses factã ad seue ras : Du¬
rum al teram auctoris nomine insinuas. alteram tacito nomine reprȩsentas: dicis en
aere ses sibi inuicem aduersantes medie tatis loco constiguta est inter illam plane quȩ
dicitur pelagiana & illamquȩ ei repugnat. Quarum uri dono diuinȩ gratiȩ derogait :
altera liber tatem arbi trii condem nat Pelagiana siquidem secta libertatem terbitrii
ratio nali sna turȩ in tan tum commen dat. ut sinedono gratiȩ ad ꝑficrendam hominisius¬
itiam suf ficiat. Eiusuero secta contraria. gratui tȩ gratiȩ donum confirmat ut eoso¬

Expanded text:
re quidquid ex voluntate ejus prodire cognoscitur. Judicat quippe Deus, nunquid proptere quidquid ex voluntate ejus prodire cognoscitur. Judicat quippe Deus, nunquid propterea judicium ejus erit natura ipsius? Eodem modo de caeteris sentiendum quaecunque de eo relative dicuntur. ergis ad alia, et quarto mendaciorum tuorum ludibrio tertiam ex duabus haeresim factam asseveras, duarum alteram auctoris nomine insinuas, alteram tacito nomine repraesentas. Dicis enihaereses sibi invicem adversantes medietatis loco constituta est: inter illam plane quae dicitur Pelagiana, et illam quae ei repugnat, quarum una dono divinae gratiae derogat, altera libertatem arbitrii condemnat. Pelagiana siquidem secta libertatem arbitrii rationalis naturae in tantum commendat, ut sine dono gratiae ad perficiendam hominis justitiam sufficiat: ejus vero secta contraria gratuitae gratiae donum confirmat, ut eo so
Abbreviated transcription (Latin):
ri & tamen mini me aplurali tate prȩpediri Nam salucitorem salutarem & xpm̃ dnm̃
tares & xp̃ĩplu raliter efferantur Quorum exempla quis quis diumorum eloquiorum scienti¬
am usu & me moria imbibit nulla tenus e Nec prȩtereundum quodideo prȩdest¬
Nom̃a quȩ cum que ex a&erno consilio uoluntatis eius quam nulla temppora uł in cioant
uel angustant. cui nec prȩ terita transeunt nec futura succedunt : Nobisꝑie tempora
sunt quomodo cum que sint. Non nisi uoluntate ipsi ussunt consequenserit ut quicquid
uolun tec teeius fit ad eius es sen tiam ꝑtinere dicatur. qm̃ eius facere operari p̃scire
prȩ destinare dispen sare guber nare iudicare daminare. & c&era hissimilia nonnisi
uł le ipsius est. Noneni mlabore fatigtitur aut opere in qui &atur. sed uoluntas eius opusẽ
eius Proinde cum uelle dĩ sit eẽ ipsius non nisi impie dicitur ad naturam eius ꝑtine¬

Expanded text:
ri, et tamen minime a pluralitate praepediri. Nam Salvatorem, Salutarem, et Christuri, et tamen minime a pluralitate praepediri. Nam Salvatorem, Salutarem, et Christutares et Christi pluraliter efferantur. Quorum exempla quisquis divinorum eloquiorum scientiam usu et memoria imbibit, nullatenus nescit. Nec praetereundum quod ideo praedest, et omnia quaecunque ex aeterno consilio voluntatis ejus, quam nulla tempora vel inchoant vel angustant, cui nec praeterita transeunt nec futura succedunt, nobis per tempora  naturaliter sunt, quomodocunque sint, nonnisi voluntate ipsius sunt, consequens erit, ut quidquid voluntate ejus fit, ad ejus essentiam pertinere dicatur: quoniam ejus facere, operari, praescire, praedestinare, dispensare, gubernare, judicare, damnare, et caetera his similia, nonnisi velle ipsius est. Non enim in labore fatigatur, aut opere inquietatur, sed voluntas ejus opus est ejus. Proinde cum velle Dei sit esse ipsius, nonnisi impie dicitur, ad naturam ejus pertine
Abbreviated transcription (Latin):
ensndans coide etul& &ohu Tunta que est subhuuis gemi ne aritatis adieto utriusq copula testam̃ti. ut sincistarũ conȩxcione urtitũ nec lex qũequa in uenuatur urtifi
grata eldedis÷Dilet tep uimidilectiodi at. quiplencudine logis & ꝓph& arum in hacgeminȩ braritatis anitate constituit ut nemo ambiger & do¬
sacris litteris reperi antur & dedõdicta & pluraliter. enuntiata : Quis enim nesciat mi¬
sericordiam misera tionem iustitiam iustificationem scientiam boni tatem laudem lau¬
dationem uerita tem & multa alia dm̃dici: & tamen pluraliter elataquis quispie adue¬
tt facillime inuenit dicit enimpro ph&o. ds̃m̃s misericordiamea &idem. Misericordi¬
as dnĩ in adernum can tabo Idem Reminis cere miserationum tu arum dnẽ. Idem iustitiȩ
ut adnuntiem om̃s laudationes tuas. Idem qm̃ ueritates requir& dñs & deminu tȩ sunt ue¬
rita tes afiliis hominum Quibusomnibus patenter innuitur : talia dedõ quidempossepro fer¬

Expanded text:
endet et prophetae ; tantaque est sub hujus geminae charitatis edicto utriusque copula Testamenti, ut sine istarum connexione virtutum nec rex quempiam inveniatur justifi eodem: Dilectio proximi dilectio Dei est, qui plenitudinem legis et prophetarum in hac geminae charitatis unitate constituit, ut nemo ambigeret Dsacris litteris reperiantur, et de Deo dicta, et pluraliter enuntiata: quis enim nesciat misericordiam, miserationem, justitiam, justificationem, scientiam, bonitatem, laudem, laudationem, veritatem, et multa alia Domini dici, et tamen pluraliter elata quisquis pie advertit facillime invenit. Dicit enim Propheta: Deus meus, misericordia mea ; et idem: Misericordias Domini in aeternum cantabo . Idem: Reminiscere miserationum tuarum, Domine . Idem: Justitiae Ut annuntiem omnes laudationes tuas . Idem: Quoniam veritates requirit Dominus et diminutae sunt veritates a filiis hominum . Quibus omnibus patenter innuitur talia de Deo quidem posse profer
Abbreviated transcription (Latin):
en t̃ ꝓuopria quid ergo : nimirum gratuita gradadĩ mise rantis non recributio substantiȩ uo¬
lenitis ÷ quomodo eninẽ eratia si non gr̃ã tisdatũr : namsitua prȩce dit uo luntes Ium nongratu
edre tributio uocanda est. quȩ nonda tur gratis sed rependitur p̃ceden tis merico uoluntatiso⁊ geua¬
cua tur sententiat aplidicentis Aut quis prior deditilli &re tribu&ur ei : quia uero explosa omni
mbigui tate uerum est qđ apłs dicit: sequitur ut fed sum sit quod mendaciter & inpudenter asserere
non meiuisti libereigitur asideliter confitectur ecdesia catholica. gratiamdĩ gratis id est nullis nc¬
irȩ uoluntatis aut ap̃peditus meritis dari : & graticis non cess& rependere tantimuneris largitori qm̃
uerui ẽ q uod nullus prior dederit illi ut r&ribuatur ei qm̃ exipso & ꝑipsum & in ipsosunt om̃a Ipsgio

Expanded text:
tanter propria. Quid ergo? Nimirum gratuita gratia Dei miserantis, non retributio substantiae votanter propria. Quid ergo? Nimirum gratuita gratia Dei miserantis, non retributio substantiae volentis. Quomodo est enim gratia, si non gratis datur? Nam si tua praecedit voluntas, jam non gratia, sed retributio vocanda est, quae non datur gratis, sed rependitur praecedentis merito voluntatis. Et evacuatur sententia Apostoli dicentis: Aut quis prior dedit illi et retribuetur ei? Quia vero, explosa omni ambiguitate, verum est quod Apostolus dicit, sequitur ut falsum sit quod mendaciter et impudenter asserere non metuisti. Libere igitur ac fideliter confiteatur Ecclesia catholica gratiam Dei gratis, id est nullis naturae voluntatis aut appetitus meritis dari, et gratias non cesset rependere tanti muneris largitori, quoniam verum est quod nullus prior dederit illi, ut retribuatur ei. Quoniam ex ipso, et per ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
siln fir me urenim infirmatus nequa quam liber tactem & facultatem sciendi quod uoluert
hebere conuincitur Aut quomodo sentit lucem non uidendo. qui penitus ignorat lulemociuoli gt¬
de quato iul tisi sen quilicem aut num quam uiderunt aut oculis captiuidere numquam possun
quopacto ueitur sen tire lucem non uidendo dicitur qui facul totem uidendi nullam he bere coosst¬
batur : Re cede ergo auitia tȩ naturȩ morbo & quȩ rediligentius gratiȩ & rantis medica nen¬
tum ut a ssecuto prȩuenien tis dono consequi euiam ꝑfectionis consum mationem & gloricom op¬
tulsntis uedees adiumenito iCerne totmilia par uilorum qui in teripsebaptis matis scicro scã mssteni
turx sata ee rtiun sacer doturtm anibus undis uiui fici fontis educti ex spirantes ad regna celesti ꝑducur¬
ur quȩ in eis uoluntas naturȩ que libertas eos ad tantum beatitu dinem sustollit  nulttn dubi¬

Expanded text:
si infirma? Qui enim infirmatur nequaquam libertatem et facultatem faciendi quod voluerit, si infirma? Qui enim infirmatur nequaquam libertatem et facultatem faciendi quod voluerit, habere convincitur, aut quomodo sentit lucem non videndo, qui penitus ignorat lucem? Perpende quam multi sint qui lucem aut nunquam viderunt aut oculis capti videre nunquam possunt. Quo pacto igitur sentire lucem non videndo dicitur, qui facultatem vivendi nullam habere comprobantur? Recede ergo a vitiatae naturae morbo, et quaere diligentius gratiae curantis medicamentum, ut, assecuto praevenientis dono, consequi etiam perfectionis consummationem et gloriam opitulantis valeas adjumento. Cerne tot millia parvulorum, qui, inter ipsa baptismatis sacrosancta mysteria vix satagentium sacerdotum manibus undis vivifici fontis educti, exspirantes ad regna coelestia perducuntur: quae in eis voluntas naturae? quae libertas eos ad tantam beatitudinem sustollit? Nulla indubi
Abbreviated transcription (Latin):
pectusu ꝑnȩ eratiȩ nec bonum possit scire nec uelle Percepto uero caelestisrore misericor diȩ
etq aib oriģinadis propriorumq: peccatorum labepurgatus Ab aptis matis msste rio in nouatus
progres su tem poris. & ln cremen to fidei bonisq operibus adhȩ rentibus : & uolun teicem atque
apipe tumboni & procursum ꝑfectionemq: actionisbonȩ & sticulta tem contemplationis diuns
cessegur imum ost enlub totur: Sinde homine iam xpĩ anȩ fidei musterus initiato intelle gendum
enses mirum est cur oriinalis eum peccati caligine impe dirȩ dicas qđ ei iam inbaptis mate recami¬
dum ec desi⁊ ca tholica ueraciter confitelur & prȩdicat Quod qucm sit cesideca tholica eli enum
sole larius patee st quodais. lucem diuinȩ miseri cordiȩ obtutum infirmȩ uoluitatis sanun¬
doaperire & ad se con tem plandum bonis operibus purgando idone am facere quomodo ẽ liberan

Expanded text:
pectu divinae gratiae nec bonum possit scire nec velle: percepto vero coelestis rore misericordiae, pectu divinae gratiae nec bonum possit scire nec velle: percepto vero coelestis rore misericordiae, eaque ab originalis propriorumque peccatorum labe purgatus, et baptismatis mysterio innovatus, progressu temporis et incremento fidei, bonisque operibus adhaerentibus, et voluntatem atque appetitum boni et procursum perfectionemque actionis bonae et facultatem contemplationis divinae assequi minime dubitatur. Sin de homine jam Christianae fidei mysteriis initiato intelligendum censes, mirum est cur originalis eum peccati caligine impediri dicas, quod ei jam in baptismate relaxatum Ecclesia catholica veraciter confitetur et praedicat: quod quam sit a fide catholica alienum sole clarius patet. Et quod ais lucem divinae misericordiae obtutum infirmae voluntatis sanando aperire, et ad se contemplandum bonis operibus purgando idoneam facere: quomodo est libera,
Abbreviated transcription (Latin):
nicha uioefis. xeui ꝑlun liom̃i sis indensissimis tenebris posit&. haben cis sensum uidendi qui dem sea
nidiil urdentis. quiemihil possit ui dere. Ante quam &trinseiushiemn ie tensiqu andendr qui cem se
dut nibi dininis quemdiu oriȩi malis peccati propriorum qumbra tegitur ipsius calgine imptdnri
dum aut̃ lux diui nȩ miseri cordiȩ in luxerit non solum noctem peccatorum omnium eorumqe rea¬
tum ddestruere. sed euiam obtutum in firmȩ uoluntatis sanando aperire & cidse contem plandũ
bonisoperibus purgando idoneam sticere sed quȩro abste cuius hominis uoluntittem quand¬
originalis peccati propriorum que um bra tegitur. ipsius ccligine impediri dicas. utrum
baptizati an non dumgratiam boptis matis consecuti. Sienim nondum baptitati uelis inteleo¬
Si. fertum est ite tenebris tmoriginalis quam proprii peccati quemq obscuratum. ut nisi res¬

Expanded text:
tuae adhibes exemplum hominis in densissimis tenebris positi, habentis sensum videndi quidem, sed tuae adhibes exemplum hominis in densissimis tenebris positi, habentis sensum videndi quidem, sed nihil videntis, quia nihil possit videre antuntas hominis, quamdiu originalis peccati, propriorumque umbra tegitur, ipsius caligine impeditur. Dum autem lux divinae misericordiae illuxerit, non solum noctem peccatorum omnium, eorumque reatum destruit, sed etiam obtutum infirmae voluntatis sanando aperit, et ad se contemplandum bonis operibus purgando idoneam facit. Sed jam tempus originalis peccati propriorumque umbra tegitur, ipsius caligine impediri dicas? Utrum baptizati, an nondum gratiam baptismatis consecuti? Si enim nondum baptizati velis intelligi, certum est ita tenebris tam originalis quam proprii peccati quemque obscuratum, ut nisi res
Abbreviated transcription (Latin):
lentis neque currentis sed mi serentis est di. ut totũ dexur dõ qui hominis uolunta tembonam & p̃parat
adiuuandam & adiuuat prȩparatam. Prȩcedit enim uoluntas hominis multa dĩdona sed non omnia
quȩ aut̃ non p̃cedit ips in eis est &ipsa nrã Vtrum que legitur in scis eloquiis & misericordiceuis p̃¬
ueni & me. & miseri cordiceius subsequ&ur me. Nolentem p̃uenit ut uelit. uolentem subsequitur
ne frus trauelit: Curenim admonemur orarepro iuimicis nr̃is utiq nolen tibus pieuiuere. nisiut ds̃ ineis
operdur &uelle: Oitemq cur ad monemur petere ut accipiamus. Nisi ut ab illo fiat quod uolumus
aquo fectũ est ut uelimus  o ramusergo pro inimicis nr̃i s ut misericordicens p̃uenat eos sicut prȩ¬
uenit & nos es Sra mus ergopro nobis ut miseri cordic ens subsequaturnos: Rhuic ad seueratione

Expanded text:
lentis, neque currentis, sea Dei miserentis, ut totum detur Deo, qui hominis voluntatem bonam praeparat lentis, neque currentis, sea Dei miserentis, ut totum detur Deo, qui hominis voluntatem bonam praeparat ad adjuvandum, et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa: nam utrumque legitur in sanctis eloquiis: Et misericordia ejus praeveniet me, et misericordia ejus subsequetur me; nolentem praevenit ut velit, volentem subsene frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris, utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in eis operetur et velle al., ut velint? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, ut misericordia Dei praeveniat eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nos. + Huic asseverationi
Abbreviated transcription (Latin):
&operari probone uoluntate. Et alioloco igi tur non uolentis neq currentis. sed miserentis est dĩ. Cumpro¬
culdubio si homo eius &atis est ut ratione iamutatur. nom possit credere sperare diligerenisi uelit. Nec per¬
uolentisne que currentis sed miserentis est dĩ quia exutroq fit : Id est & uoluntate hominis &miseri cordia
dĩ ut sic dic tum accipiamus non uolentis neq currentis. sed miserentis est dĩ. taemquam diceretur. Non
sufficit sola uoluntas hominis sinon sit &iam misericordia dĩ: nonergo sufficit sola misericordiadĩ si non sit
&iam uoluntas hominis. Acꝑ hoc sirecte dictum est non uolentis hominis sed miserentis est dĩ quiaiduolr
tas hominis sola nonimpl&: Porro sinullus dicere christianus audebit : non miserentisdi sed uolentis est¬
hominis Neci pło apertissime contradicat. restat ut propterea recte dictum intellegttur non uo¬

Expanded text:
et operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum proet operari, pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervolentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit, id est, et voluntate hominis, et misericordia Dei; ut sic dictum accipiamus, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, tanquam diceretur, Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit et sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, Non volentis hontas hominis sola non implhominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non vo
Abbreviated transcription (Latin):
ista miseri cordia ideo tantum modo fiat in homine quicfidelis ẽ. a n &iam facta fuerit ut fidelis essac
Legimusenim dicente apło misericardiam consecutus sum. ut fidelis essem: non ait quia fidelis eram: fideli
ereodatur quidem. sed data est &iam ut eexfidelis Rectissime ittiq: aliolo co in eodem la brodixi qm̃sinon
exoperibus sed miseri cordia dĩetuocamur ut credamus & creden tibus prȩstatur ut bene operemur : Non
e gen tibus is ta in uidenda miseri cordia quamuis minus ibi diligenter deilla quȩ ꝑdĩ ꝓpositumfit uocatione
tracituerimSu R Quod apostolicum testimonium. quo sensu accipi debeat. bea tus augustinus in li¬
bro encheridion manifestat dicens AṼIC Item ne quisquam & sinonde o peribus deipsoglori&ur libero uo
lun tatis arbitrio tam quam abipso incipiat meritum. cuitam quam debitum reddatur prȩmium beneope¬
randi ipsa libertas audiat eundem gratiae prȩconem dicentem : ds̃ est enim qui operatur in uobis & uelle

Expanded text:
ista misericordia ideo tantummodo fiat in homine quia fidelis est, an etiam facta fuerit ut fidelis esset. Legimus enim dicente Apostolo: Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem , non ait, quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi: Quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei et vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est gentibus ista invidenda misericordia, quamvis minus ibi diligenter de illa, quae per Dei propositum fit, vocatione tractaverim. + Quod apostolicum testimonium quo sensu accipi debeat beatus Augustinus in liBona voluntas a Deo. Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero arbitrio voluntatis, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa libertas; audiat eumdem gratiae praeconem dicentem, Deus est enim qui operatur in vobis et velle
Abbreviated transcription (Latin):
sic arro garent ut non intellegerent diui nitus ẽẽ donatam. sicut idem apłs alioloco sedicit ut fidebis
non ex operibus neforte quis extolla tur Et neƿutarentur fidelbus bona opera defuturo
rursum adiecit. Ipsius enim sumus siȩmentum creati inx põ iħu in operibus banis quȩ prȩ paritu
dĩ ut in illis ambulemus Tuncergo efficimur uere liberi cum ds̃ nos fingie id est format & crecit
nonut hamines qđ iam fecit sedutboni homines simus qđ nunc gratici sue fercit. ut simus in xpõnou
tin& ad naturom cordis humam noniam creauerat ds̃ Item nequis quam & si non deo peribus d
soglori&ur libero uolun tatis aarbitrio. tumquam ab ipso incipiat meritum cui tam quam meritun

Expanded text:
sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursum adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis anon ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, ut simus in Christo tinet ad naturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat m
Abbreviated transcription (Latin):
deuictus est. huic & seruus addictus est Petricerte apłi est isit sententia Quȩ cum uerasit qualis quȩso
potest serui a ddicti eẽ libertes: Nisi quando eum peccare delectite : liberciliter enim seruit. quisu
domini uolun tertem libenter facit: acꝑ hoc ad peccandum liber est qui peccati seruiis est. Vnde adius¬
te faciendum libernonerit . nisi apeccato liberatus eẽ iusotiȩ coeperit seruus. ipsa est uera libertspr
ter recte suuendi lȩ titiam : quiasimul & pia seruitus propter prȩceptionum oboedientiam. Seded
filius liberauerit tuncuere liberi eritis: quod antequam fieri in homine incipiat . quo modo quisquam
delibero arbitrio in bono gloriatur opere. qui nondum est liber od opercindum bene nisi seuano super
bia extallat: quaml eo hibe apłs dicens. Gratia sclui factiestis ꝑfidem Exneipsam sibi saltimfiden

Expanded text:
devictus est, huic et servus addictus est. Petri certe apostoli est ista sententia ; quae cum vera sit, qualis, quaeso, devictus est, huic et servus addictus est. Petri certe apostoli est ista sententia ; quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat. Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus, esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas + propter recte faciendi laetitiam, quia simul et pia servitus, propter praeceptionum obedientiam al., reFilius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene, nisi se vana super extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nali creaturȩ tantum munus idẽ libertatem arbitrii conculerit nullo modo ttimen sibi coȩqualem
facere uoluit. quin semper eius eratia opus haber& cuius bonitate hoc insum ut esses &u dibera¬
ti ne bulam er rotis inducert conaris: Cur enim p̃ cedentia eius de m loci aesubse quentia suli nsist
quibus dili genter attentis. pror sustua expositio de prauatio errorq: conuincitur quod ut manifestu
fiat. totam eius dem beati parrissicut ab ipso editaẽ. sententiam proponamus quae itase hab&. AUC
rum suorum reporeripotest : Absit quid enimbonio pera tur ꝑditus: nisi quantũ fuerit oꝑditione repa
cidit utiq uiuendo seoccidit. sed seoccidendo non uiuit nec seip sumpaterit resuscit recumoccidert :
it a cumlibero percaretur arbitrio uictorepeccato emissum est & liberum arbi trium: A quo enim qui

Expanded text:
nali creaturae tantum munus, id est libertatem arbitrii, Deus contulerit, nullo modo tamen sibi coaequalem nali creaturae tantum munus, id est libertatem arbitrii, Deus contulerit, nullo modo tamen sibi coaequalem facere voluit, quin semper ejus gratia opus haberet, cujus bonitate hoc ipsum ut esset et ut liberaprofecto veritati nebulam erroris inducere conaris. Cur enim praecedentia ejusdem loci ac subsequentia suppressisti, quibus diligenter attentis, prorsus tua expositio, depravatio errorque convincitur, quod ut manifestius fiat, totam ejusdem beati Patris, sicut ab ipso edita est, sententiam proponamus, quae ita se habet: Arum suorum repararioccidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium: a quo enim quis
Abbreviated transcription (Latin):
rem epo tes u tem arbi trii qm̃ qui ex ser uere potuit. ne quaquam per se surgere ualuit. & quod
uis qua sola id est potes tate po tuit ens todire prȩ ceptum siuella multum api&ate deuias Quan¬
i lib&enim ex cellentia liberi arbi tru creaturarationalis munere conditoris eminuerit semꝑtam̃
eratia uł fulciente uł solidante uł recuperante opus habuit: Quod est perspicuum in transeres sorib:
cinȩelis. qui si eam fulcientem id soli dantem habuissent. num quam pro cul dubio tam grauiter cecidis¬
sent quae qui a scĩs anģelis diuinitus impensaẽ ec & certitudinem permanendi & securitatem num¬
quam cadendi ꝑcipere meru erunt quae id circo peccanti homini recuperando miseri corditer impen¬
ditur. qui a non tem sua prȩuari catione quaide ceptoris suasione corruit: Quam uis enim rctio¬

Expanded text:
rem et potestatem arbitrii, quoniam qui ex se ruere potuit, nequaquam per se surgere valuit. Et quod rem et potestatem arbitrii, quoniam qui ex se ruere potuit, nequaquam per se surgere valuit. Et quod ais, qua sola id est potestate potuit custodire praeceptum si vellet, multum a pietate devias. Quantalibet enim excellentia liberi arbitrii creatura rationalis munere Conditoris eminuerit, semper tamen gratia vel fulciente, vel solidante, vel recuperante, opus habuit, quod est perspicuum in transgressoribus angelis, qui si eam fulcientem vel solidantem habuissent, nunquam procul dubio tam graviter cecidissent. Quae quia sanctis angelis divinitus impensa est, ea et certitudinem permanendi et securitatem nunquam cadendi percipere meruerunt. Quae idcirco peccanti homini recuperando misericorditer impenditur, quia non tam sua praevaricatione quam deceptoris suasione corruit. Quamvis enim ratio
Abbreviated transcription (Latin):
didis set: neforte uera cissimis illius dictis contruire uideris. quo nullus catholicorum tuam de m̃ tiã
sequer&ur : Vertismore serpentis huc illucq: caput . & quȩris quo nam ictus ferientis euado s
tandemque inuenis ꝑdidisse hominem uigorem & potesta temliberȩ uoluntatis : in quo non
multum anobis dis crepas Si enim uigorem & potesta tem liber tatis ꝑdidit : pror sus nelibe¬
tasre mansit quo modo enim libertas ẽ. siuigorem & potes tatem non hab& : quo modo libera est
quae uigore &potes tate car&: sugitur ꝑdidit uigorẽ & potes tatem. proculdubio ꝑdidit & liber¬
tatem. Nulla est enim libertas. sicarect uigore & potes iate: qui s enimliber cui desunt nigor
atq: potes tcs ac ꝑ hoc dumligata dissoluere niterispotius in ligas. & dum soluendis insudas li¬
gtita nodosius in nectis: & hoc ẽ totum quod dicimus ꝑdidissehominem peccando liber tatem. iugo¬

Expanded text:
rdidisset, ne forte veracissimis illius dictis contraire videreris, quo nullus catholicorum tuam dementiam rdidisset, ne forte veracissimis illius dictis contraire videreris, quo nullus catholicorum tuam dementiam sequeretur, vertis more serpentis huc illucque caput, et quaeris quonam ictus ferientis evadas, tandemque invenis perdidisse hominem vigorem et potestatem liberae voluntatis. In quo non multum a nobis discrepas: si enim vigorem et potestatem libertatis perdidit, prorsus nec libertas remansit. Quomodo enim libertas est si vigorem et potestatem non habet, quomodo libera est quae vigore et potestate caret. Si igitur perdidit vigorem et potestatem, procul dubio perdidit et libertatem: nulla est enim libertas si careat vigore et potestate. Quis enim liber cui desunt vigor atque potestas? Ac per hoc dum ligata solvere niteris, potius illigas, et dum solvendis dolose insudas, ligata nodosius innectis. Et hoc est totum quod dicimus perdidisse hominem peccando libertatem, vigo