comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Nolite inqͥt possidere aurũ H oc aurũ habentib dicit
unde si habentib aurũ possidere phibet. non habentiũ cup¬
ditatẽ qua poena condomnatur: Et si qui propria retinent
amittort iubentur. illi qui alicna diripiunt quam grauiter
ftriuntur : Sunt enĩ pleriq fr̃s: quicũ humili loco geniti
fucrint. & nullas a parentib diuitias consccuti sunt: tant
auaritiȩ cupiditate iactantur. ut putent se sine causa natos
nisi aurũ quo quo pacto possed crint. Existimantes enim
sicut ait propħa uitã hominũ cõpositã ad lucrũ: non dubitas¬
lucrũ exmalo ad quirere. atq ita huius modi homines dum
lucrũ auri quęrunt. damnũ salutis inueniunt. Requiramꝰ fr̃s.
ab hac pestilentia se defendunt. Sinerotiatorẽ cogites: propter
auaritiã primꝰ inculpa .ẽ. Similitantẽ respicias : cupiditas est
illi tota causa militiȩ. Siofficia singula ꝑscrutẽris: in uenies
homines non honestate ad duci ad obsequiũ. sed p̃da ueluti ad

Expanded text:
us: Nolite possidere aurum . Hoc autem habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, non dubita ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniunt. Requiramus, fratab hac pestilentia se defendunt. Si negotiatorem cogites; propter avaritiam primus in culpa est. Si militiam tantum respicias; cupiditas tota est illi causa militiae. Si officia singula perscruteris, invenies homines non honestate adduci ad obsequium, sed praeda veluti ad
Abbreviated transcription (Latin):
uniciuq dñs dedit. Nonitaq desuo Naucro quod sequitur
scdds̃ incrementũ dedit: non ꝑ illos se ꝓscipsũ fcit Q cedit
hochumanã humilitatẽ : exccdit angłicã sublimitite᷑. nec
om̃ino ꝑtint nisi ad agricolã trinitatt̃ Iã uos mundistis
mundi scilicat atq mundandi. Ueq cñĩ nisi mundi essent.
fructũ ferre potuissent: Et tamen omnẽ qui fert fructũ purgat
agricola: ut fructũ plus afferat It ert fructũ quia mundus. ẽ.
atq ut plus afferat purgatur adhuc: Quis cnĩ .t̃. in hacuit sic
mundus : ut non sit magis magisq mundandus. ubi sidixerimꝰ
quia peccatũ non babemꝰ: nos ipsos seducimꝰ & ucritas in nobis
ñ.c̃ : Siautẽ confessi fucrimꝰ peccata nr̃a. fiddis .c̃. & iustus

Expanded text:
dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuerim
Abbreviated transcription (Latin):
gruat: ibi qͦd om̃i ꝑfessioni conueniat Ibi audimꝰ p̃cepta quac
faciamꝰ : ibi cognoscimꝰ ꝓ̃mia quae speremꝰ Ibi .c̃. iussio quȩ nos
p̃posuit dñs. specialẽ uolens officium demonstrare: ait qͦd ex
cuangło modo audiuimꝰ: Quis putas . c̃. fidelis dispensator &
prudens que constituit dñs supra familiã suã. ut det illis iN

Expanded text:
gruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae gruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus s
Abbreviated transcription (Latin):
oboedire. moderationis suȩ tenens ubiq tẽperiẽ. ut nec ouib
desint pabula. nec pastorib alimenta : quȩdã specialiter solis
p̃cipit nobis. quȩdã uero gencraliter nobis & uobis: Nobis
nãq: iđ .ẽ seruis quos pater ille familias rerũ omiũ dñs ad hoc
in sua magna domo constituit. ut popło eiꝰ uerbũ grãt minis¬
tremꝰ: specialiter iniungit᷑ sc̃ȩ p̃dicationis officiũ: Generalit᷑
uero nobis & uobis. salutaris indicit᷑ oboedientia mandatorũ
nquib: denuo mandatis taqua ditissimis ferculis : sic glestiũ
dlitiarũ copia spirit᷑alis exũberat. ut inuerbo dĩ abundet qͦd
ꝑfectus cõmedat: ab undet ctiã quod paruulus sugat. Ibi. ẽ
enĩ simul & lacteus potꝰ quo tenera fideliũ nutriatur infan¬
tia. & solidus cib: quo robusta ꝑfectorũ iuuentꝰ. spirit̾alia sc̃ȩ
uirtutis accipiat in crementa: Ibi prorsus ad salutẽ consulitur
uniuersis: quos dñs saluare dignatur : Ibi. ẽ. qͥd om̃i actati con¬

Expanded text:
obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati con
Abbreviated transcription (Latin):
fantũ dicitur quae passionis tẽpore ligni a ffixione construit᷑
sed & illa quae totius uitȩ curriculo cunctarũ disciplinarũ
uirtutibus coartatur. Dequa inhi uidetur saluator dicere: Qu¬
mi
om̃s martẏres qui sccuti sunt dñm crucifixi sunt : Nuqđ om̃s
uirgines qui iuxta apocalipsin secuntur agnũ dĩ crucifixe sunt
ut sequantur: Nũquid paulus apłs crucifixus fucrat cum dicit
mihi autẽ absit gloriari nisi in cruce dñi mei iħu xp̃i ꝑ qũe mis
mundus crucifixus. c̃: & ego mundo : Hoc autẽ dicit ut intel¬
ligis crucc non ligni ct pat̾ibulũ: sed uitȩ uistutisq proposit
ota igitur uita xp̃iam hominis: si scđm cu angłin uiuat: crux. ẽ
atq: mastyriũ Sed hoc .c̃. quod in nobis difficile re peritur. ut
uoluptatib uolutamur: crucemꝰ saluatoris amittimꝰ Xp̃c est
castitati cestimoniũ ꝑhibere corruptus : Aut quo modo potest
pacẽ p̃dicare. cuiꝰ animꝰ sc̃ꝑ inlite. c̃: Quopacto eiam ueritatẽ¬

Expanded text:
tantum dicitur, quae passionis tempore ligni affixione construitur, sed illa, quae totius vitae cuvirtutibus cooptatur; de qua mihi videtur Salvator dicere. Qui omnes martyres, qui secuti sunt Dominum, crucifixi sunt? Nunquid omnes virgines, qui juxta Apocalypsim sequuntur Agnum Dei, crucifixi sunt, ut sequantur? Nunquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Chrisut intelligas crucem non ligni esse patibulum, sed vitae virtutisque propositum. Tota igitur vita Christiani hominis, si secundum Evangelium vivat, crux est atque martyrium. Sed hoc est, quod in nobis difficile reperitur, ut voluptatibus volutamur, crucem Salvatoris amittimus. Christucastitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto etiam veritate
Abbreviated transcription (Latin):
mihi corona iusticiȩ. corona de manipulis: Suꝑ .ẽ. inqͥt mihi co¬
rona iusticiȩ : quã reddet mihi dñs in illa die iustus iudex: Qua¬
si diceret: Reddit mihi messẽ. cui me ipsũ impendo sementẽ¬
as Haet uerba quantũ intelligimꝰ fr̃s: exultantis sunt nonploran¬
tis: Nuquid quando istã dicebat. in lacrimis erat: Non nesi¬
referamꝰ haec uerba : ut nec ipsi desperent qui in lacrimis semi¬
narunt. quia & si seminarunt in lacrimis : transit dolor &
gemitus. Transit tristicia cũ fine: & uenit lȩticia sine fine¬

Expanded text:
mihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi comihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne sireferamus haec verba, ut nec ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit laetitia sine fin
Abbreviated transcription (Latin):
non se ad dmꝑtinere: Nã si ꝑtiaerent: gauderent. Ideo priu
xp̃c dixit. Tristis .ẽ. anima mea: usq ad mostẽ: Et pater
si ficri potest: transeat ame calix iste : Quis hoc dicit. quac
potestas. quae infirmitas: Audite qͥd dicit. Potestatẽ habco
ponendi animã meam : & potestatẽ habeo iterũ sumendi eam:
Nemotollet eam ame: sed ego pono eam . & iterũ sumoeam. Haec
potestas tristis erat: quando faciebat. quod non facent nisiuo¬
luisset. Potestate enĩ fecit non conditione : quia ipse uoluit. ñ
quia iudeus potuit. Transfigurauit ergo inse infirma mebra
corporis sui Et forte deillis dictũ . ẽ. Qui seminant in lacri¬
mis: in gaudiometent. id. ẽ. de infirmioribus: Non enĩ in
lacrimis seminabat ille ipsius xp̃i magnus p̃co quando dicebat
ego enĩ iã immolor & tẽpus meȩ resolutionis instat. bonũ certã¬
men certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui. decȩtero suꝑes ⁊

Expanded text:
non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quis hoc dicit? Quae potestas, quae infirmitas? Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollet eam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Haec potestas tristis erat, quando faciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest
Abbreviated transcription (Latin):
ed nuqͥd perierunt quando securitatẽ adño etiã de capillo acce¬
perunt: Perit manꝰ. ubi ñ perit pilus : Pcrit caput. ubi ñ pcrit
capillus : Ubi non perit palpebra. perit oculus : Hec ergo mag¬
na accepta securitate. impender̃ scipsos. Operib ergobonis se¬
minemꝰ cũ tẽpus . ẽ: dicente apło. Qui parce seminat : parce & me¬
ut Infatigabiles inqͥt. cũ tẽpus habemus oꝑemur bonũ ad om̃s
maxime autẽ ad domesticos fidei . Et iterũ. Bonũ inqͥt facientes
non deficiamus : tẽpore enĩ suo metemꝰ: Qui defecerit in semine :
habere debeant hylaritatẽ: Et quidẽ demartyrib: dici potest:
quia cũ lacrimis seminauerunt:. Fortiter enĩ certauerunt: &¬
in magnis tribulationib fucrunt. Nã ut corũ lacrimas xp̃c
mihi quod caput nr̃m infirmiorib suis mebris cõpassũ es ł.¬
ne dese forte mẽbra infirma desperarent: Et sicut est humana
fragilitas: morte propinquante ꝑturbarentur. & dicerent

Expanded text:
 CAPUT II. Sed numquid perierunt, quando securitatem a Domino etiam de capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Qui defecerit in semine, habere debeant hilaritatem? Et quidem de martyribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter enim certaverunt, et in magnis tribulationibus fuerunt. Nam ut eorum lacrymas Christus mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum esne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
VPPICERE nobis deberent ad profectum salutis nr̃ae martyrũ
exẽpla scõrũ: qui propter adipiscendã cęlestẽ coronã om̃ib sẽ
mandatis dñicis subdiderunt. & itacunctis deuinxerunt se legib
saluatoris: ut ꝓpter anteactã uitã mererentur adhanc mastyrii
głam ꝑuenire. Noncnĩ illo intẽpore tantũ ꝑfecerunt p̃ceptũ dñi
quo confessionis suppliciũ ꝑtulerunt: sed necesse . ẽ. illos prius
subsccutus: Et mastyres cos non solũ fuisse cũ passi sunt: sed
ctiã martyres xp̃i fuisse cũ uiuerent. Mastyr enĩ latine testis

Expanded text:
icere nobis deberent ad profectum salutis nostrae martyrum exempla sanctorum, qui propter adipiscendem coelestem coronam omnibus se mandatis dominicis subdiderunt; et ita cunctis devinxerunt se legibus Salvatoris, ut propter anteactam vitam mererentur ad hanc martyrii gloriam pervenire. Non enim illo in tempore tantum perfecerunt praeceptum Domini, quo confessionis supplicium pertulerunt; sed necesse est illos prius subsecutus; et martyres eos non solum fuisse cum passi sunt, 265 sed etiam m
Abbreviated transcription (Latin):
I Bcatipacifici: qm̃ filii dĩ uocabuntur: Beati qui prius incorde suo.
habent: Ut illud. Paxanimã nutrit: retin concordia pacem:
Paxreprimit litẽ: concordes nectit & idem. Lis pacẽ metuit: refu¬
git discordia pacẽ Odia pax pellit: castũ pax nutrit amorem:
Beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur ꝓpt̃ iusticiã: qm̃ ipsorũ. c̃. regnũ
cadorũ. Signanter addidit: ꝓpter iusticiam. Multi enim
uerȩ circucisionis beatitudo martyrio terminatur. Beatiestis cũ
maledixerint uobis homines & ꝑsecutiuos fucrint. & dixerint
om̃e malũ aduersũ uos mentientes: propter me: Illud ucro ma¬
ledictũ contemnendũ. ẽ. qͦd beatitudine carit : qͦd falso maledi¬
centis ore ꝓftrtur: Unde dicit mentientes ꝓpter me: Ubi ergo¬
implere : ut lacerctur opprobrus fama nr̃a. & nos exultemꝰ in dño
Hoc quiuanã głam sectatur: implere non potest. Gaudere igit᷑
& exultare debemus : ut merces nobis inclestib prȩparctur

Expanded text:
 Pacifici ergo illi rite vocantur, qui primum in corde suo, eticum: Pax animam nutrit, retinet concordia pacem. Pax reprimit litem, concordes nectit et idem. Lis pacem metuit, refugit discordia pacem. Odia pax pellit, castum pax nutrit amorem. Beati qui persecutionem patiuntur, propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum addidit  Al. dicit, propter justitiam. Multi enim verae cirmaledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter me. Illud maledictum contemnendum est, quod beatitudinem creat, quod falso maledicentis ore profertur. Unde et specialiter implere, ut laceretur opprobriis, fama nostra, et nos exsultemus in Domino, hoc qui vanam sectatur gloriam implere non potest. Gaudere igitur et exsultare debemus ut merces nobis in coelestibus praeparetur
Abbreviated transcription (Latin):
SALDIUS qui cantatur dño : uidetur scĩs martẏrib conue¬
nire. Sed si mebra xp̃isumus sicut et debemus : ad om̃s nos ꝑti¬
nere intelligamus. Qui seminant in lacrimis: in gaudio metent
E untes ibantꝰ & flebant: mittentes semina sua. Uenientes autẽ
uenient in exultatione: tollentes manipulos suos. Quo cunte
& unde uenientes : Quid seminantes in lacrimis : Quac sunt
semina: Qui sunt manipuli : Guntes in mortẽ : uenientes
amorte: Euntes nascendo: uenientes resurgendo: Seminantes
oꝑabona : metentes mercedẽ acternã. Semina ergo sunt nr̃a
quicqͥd boni feccrimꝰ: Manipuli nr̃i: qͦd infine recipiemus
Siergobona sunt semina bona oꝑa . quare cũ lacrimis. cũhẏla¬
maxime adbeatos martyres uerba ista ꝑtincant: Nulli enim
tantũ impenderunt : qua illi quiscipsos impenderunt. sicut¬
dicit apłs paulus. Et ipse impendar: pro animab ur̃is. Impen¬
derunt enĩ scipsos confitendo xp̃m: & implendo in ciꝰ adiutorio

Expanded text:
salmus qui cantatur Domino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes aute. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilamaxime ad beatos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicutdicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
dicenda sunt uerba eiꝰ in nobis manere: quando facimꝰ quȩ
p̃cepit. & diligimꝰ quae ꝓmisit. Quando autẽ uerba ciꝰ maner
in memoria. n ec inuoniuntur inuita : nec cõputat᷑ palmes in
uite. qͥa uitã ñ at trahit exradice: Adhanc differentiã ualet:
qͦd scriptũ. ẽ Memoria retinentib mandata ciꝰ: ut faciant
ea. Multienĩ memoria rotinent ut contonnant: uł etiam
derideant. aut oppugnent ea. In iis uerba xp̃i ñ manent:
qͥa tangunt qͦdã modo ñ coherent. Et ideo illis ñ er̃ in benefi¬
ciũ : seđ intestimoniũ. Et qͥa sic insunt eis. ut ñ mancant incis:
adhoc tenentur ab eis. ut iudicentur excis: Magis magisq salua¬

Expanded text:
dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis. TRACTATUS L
Abbreviated transcription (Latin):
petra sitientib fudit: Quis nisi iħsnaue populo transituro ior
exundante satiatus. ẽ : Quis ꝓ̃ter heliã currũ igneo in alta sub¬
uectus . ẽ : Quis p̃ter heliscũ quod paulo ante cõmemoraui
sepulto suo cadauere. alterius reddidit uitȩ : Quis ꝓ̃ter da¬
ni elẽ inter ora inclusorũ secũ leonũ esurientiũ uix̃ inno¬
cuus: Quis p̃ter tres uiros. ananiã. azariã. misahelẽ. in flãmis
ardentib & ñurentib deãbulauit illesus : Prȩtereo cȩtera. qr
haec satis ẽe arbitror quib demonstretur & alios scõs quędã oꝑ
miranda fecisse quae nemo alius fecit : sed quitã multa uitia
& malas ualitudines uexationesq mortaliũ tanta potestat
sanaret. nullus om̃ino legitur antiquorũ. Ut enĩ taceatur
quod iubendo sicut occurrebant saluos singulos fecit: maro
cuangłista quodã loco ait. Uespere autẽ facto cũ occidissit so

Expanded text:
Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro JordPetra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordexundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset so
Abbreviated transcription (Latin):
icis mox ad dit quac nemo alius fecit: Nulla quippe in oꝑib
xp̃i uidentur cẽ maiora qũa suscitatiomortuorũ : qd scimus
iam antiquos fecisse propħas. Eecit enĩ helias. fecit hliscis:
& cũ in hac carne uiueret. & cũ in suo monum̃to sepultus iacerat.
ã quidã portantes mortuũ cũ irruentib hostib cosrefugissent.
tũq ibi imposuissent : continuo resurrex̃. Eecit tamen aliqua
xp̃c quae nemo alius fecit: quod quinq milia hominum do
quinq. & quattuor milia de septẽ panib pauit: quod suꝑ
aquas ambulauit. & petro ut hoc faceret p̃stitit. quod aqũã
utauit inuinũ. quod aperuit oculos cȩci nati. & alia mul:¬
Aquȩ cõmemorare longũ. ẽ. Sed respondetur nob & alios
fecisse quac ipse non fecit: & quȩ nemo alius fecit Quis cni
nisi moy ses aegiptios plagis tot tantisq ꝑcussit: Diuiso maris
popłmdux̃. & manna de celo esurientib impetrauit. aquã de

Expanded text:
in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua stus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de
Abbreviated transcription (Latin):
autt̃ hominẽ sic & dm̃. Deniq si interrogarentur iudei utrum
diligerent dm̃. quid se aliud qua diligere responderent: Nec
ex añimo mentientes : sed errando potius opinantes. Quomodo
cnĩ diligerent patrẽ ueritatis. qui haberent odio ueritatem:
Nolunt cnĩ sua facta damnari: & hoc habet ueritas ut talia facta
lamnentur. Tantũ igitur oderunt ueritatẽ : quantũ oderunt¬
suas poenas. quas talibus irrogat ueritas Nesciunt autẽ illã
esse ueritatem: quae tales quales ipsi sunt damnat: Oderunt
ergo quia nesciunt. Eit cũ illã oderunt: profecto & cũ de quo
nata .ẽ. nisi odisse non possunt: Acꝑ hoc quia ueritatẽ qua
ud icante damnantur de patre natã nesciunt : utiq etiã ipsũ¬
& nesciunt & oderunt Sioꝑa non fecis sẽ in eis quae nemo alius
ficit: peccatũ non haberent : Peccatũ illud scilicet magnũ: deqͦ
& superius ait: Sinon uenissem & locutꝰ cis fuissem : peccatum
non haberent: hoc . c̃. peccatũ. quo in cũ loquentẽ & operantẽ

Expanded text:
ui misit me. Si interrogarentur Judaei utrum diligerent Deum, quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderuntsuas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum n
Abbreviated transcription (Latin):
altius at tenderit xp̃mdicentẽ. sioꝑa non ficissemincis quȩ
nemo alius fecit: inuenit ipsũ fecisse siquando quispiam dĩ
homo tale aliquid fecit: Potest quippecuncta ꝑscipsũ: nemo¬
non sunt tresdii. sed unus .ẽ. ds: dequo scriptũ. c̃ Benedictus
dñs ds̃ isrł: qui facit mirabilia solus. Nemo ergo alius fecit
fecit: ipso faciente fecit: Hacc autc̃ ipse : non illis facientibus

Expanded text:
altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe ipse cut tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit fecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quae fecit. Sedneq hoc factũ ẽ. in iudcis: neq corã
cis. Et nondũ hoc feterat: quando dicebat. si opera ñ fecis sẽ
incis quae nemo alius fecit. Nimirũ ergo illa sunt quac incorũ
ualitudinib tanta miracula salutis ostendunt: quanta illis
antea nemo donauit: Haec enĩ uiderunt: Et hoc eis exprobran
adiungit & dicit. Nunc autẽ & uiderunt & oderunt &me &
patrem meũ. Sed ut impleatur sermo qui in lege corũ scriptꝰ. ẽ:
quia odio habuer̃ me gratis: Eorũ legẽ dicit: non abipsis in¬
uentã. sedipsisdatã. Sicut dicimꝰ panem nr̃m cotidianũ: qũc̃
tamen adõ petimꝰ addendo. da nobis Cratis autẽ odit: qui
nullũ ex odio cõmodũ quęrit. uł in cõmodũ fugit. Sic oder̃
dm̃ impii : sic diligunt iusti. hoc c̃. gratis: ut alia p̃ter illum
non expactent bona. qm̃ipse crit in om̃ib: om̃a Quisqͥs ucro

Expanded text:
cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero
Abbreviated transcription (Latin):
aut in ciuitates. in platẽis ponebant infirmos: & dep̃cabantur
cũ ut uł fimbriã uestimenti eius tangerent. & quotqt tangeb
cũ salui fibant. Haec nemo alius fecit. Sic enĩ .ẽ. intelligens
dũ quod ait incis: non inter cos uł corã cis. sed prorsus in cis.
quia san auit cos. H aec quippe intelligi uoluit quae non solũ face.¬
rent admirationem: uerũ etiam manifestam conferrent salutem:
ro quibus beneficiis: utiq amorem non odiũ retribuere debuer̃
m̃a quippecȩtrorũ miracula superat: quod .ẽ. natus ex uirgine.
matrisq integritatem solus potuit nec conceptus uiolare nec natus¬
ed hoc nec coram cis factũ. ẽ: nec in cis: Ad cognoscendã quippe
huius miraculi ueritatem : non cõmuni cũ cis aspectu. sed discre.
to ab eis discipulatu apłi ꝑuencrunt. Iam uero illud qͦd dic t̃ c
incarne in qua occisus fuerat de sepulchro se reddidit uiuũ. &
nulquã deinde moriturus cũ illa ascendit in cȩlũ: superat etiã

Expanded text:
infirmos, et deprecabantur eum ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim intelligendum est quod ait, in eis, non inter eos vel coram eis; sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem; pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare nec natus: sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eisto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ed haec om̃a inqͥt facient uobis ꝓpter nomen incũ : qa nesciunt
cũ quimisit me. Quac om̃a facient. nisi quae dixi odio habc¬
bunt scilict et ꝑsequentur. sermonẽq contemnent: qm̃si scr¬
monẽ ñ scruarent corũ nectamen odissent cos. neq ꝑscquorent᷑
uł ctiã si odissent nectam̃ ꝑsequerent᷑ ñ om̃a faccrent: boaec
autẽ om̃a facient uobis in qͥt propter nomen incũ qͥd .c̃. aliud¬

Expanded text:
t, omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. Quae omnia facient, nisi quae dixit, odio habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
& locutꝰ .c̃. cis: Siaut̃ẽ habent. utrũ adhoc habcant ut poenis
alicnentur : an ut mitius puniantur: Ad hacc inquisita ꝓmeo
captu dño donante respondeo habere illos excusationẽ ñ de om̃i
peccato suo: sed de hoc peccato quo in xp̃m ñ credider̃ ad qͦs ñ
uenit. & quib ñ .ẽ. locutꝰ Sed non in eo sunt numero ii ad
qͦs in discipłis uenit. & quib ꝑdiscipłos. ẽ. locutꝰ. qͦd & nunc

Expanded text:
habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in
Abbreviated transcription (Latin):
non hoc petimꝰ qd haba mansio in eo. nec qͦd habent uerba eiꝰ
quae manent innobis : sed quod habat cupiditas & infirmitas
carnis. quȩ non .ẽ. in co : & in qua nonmanent uerba ciꝰ Nã
utiq ad uerba eiꝰꝑtint. oratio illa quã docuit. ubi dicimus¬

Expanded text:
non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utiq
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit: ꝓ̃cisa nullis agricolarũ u̾sib ꝓsunt. nullis fabri¬
lib oꝑib deputant᷑. Unũ de duob palmiti congruit. Aut
uitis: aut ignis. Siuite ñ .ẽ: in igne erit. Ut ergo iN
igne ñ sit : inuite sit. Simanseritis in me in qͥt & uerba mea
in uob manserint: qͦd cuq uolucritis petẽtis & fico uobis
Ianendo qͥppe in xp̃o. qͥd uelle possunt. nisi qͦd conuenit.
xp̃o : quid uelle possunt manendo insaluatore: sũ fidci
qͥa sumꝰ in xp̃o : & aliud uolumꝰ qͥa sumꝰ adhuc in hoc seculo
Demansione naq: huiꝰ scłi: nobis aliquando surripit. ut hoc
petamꝰ qͥd nob non expedire nescimꝰ. Sed absit: ut fiat nobis
si manemꝰ in xp̃o. quiñ facit quando petimꝰ nisi qͦd expedit
nobis Manentes ergo in eo. cũ uerba eiꝰ innobis manent :
qͦd cuq uoluerimꝰ petemꝰ & fit nobis Quia si petimꝰ & ñfit:

Expanded text:
Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabriDominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi a sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet,
Abbreviated transcription (Latin):
&dicat. Egosũ inquit uitis: uos palmites : Qui manserit in inc
& ego inco: hic fert fructũ multũ. quia sine menihil potestis
facere: Nc quisquã putaret saltem paruũ aliqũe fructũ posse
a scme ipso palmitẽ ferre : cũ dixisse hic fert fructũ multũ. ñ ait
quia sinc meparũ potestis facere : sed nihil potestis faccrt. Diue
ergoparũ siue multũ: sine illo ficri ñ pocest. sine qͦ nihil ficri
potest. Quia & si parũ actulerit palmes. cũ purgat agricola:
ut plus afferat. Samen nisi inuite manserit. & uixerit de ra¬
dice : quantullibet fructũ ascit ipso ñ potest ferre : Qualis
ut mors in potestate sit liberi arbitrii. Siquis in mcinqͥt non
manscrit : mittetur foras sicut palmes & arescat. & colligent
cũ. & in ignẽ mittent & ardet Ligna itaq uitis tanto sunt
contẽptibiliora sunuite ñ manserint: quanto gloriosiora
simanserint. Deniq sicut dohis ctiã ꝑ crechiẽ propħam

Expanded text:
manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittencontemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
odit aeccłam. Mundus igit᷑ odit mundũ : in imicꝰ reconciliatũ¬
damnatus saluatũ : inquinatus mundatũ. Deniq cũ dixisso¬
subiecit: Quia uero demundo non estis. sed ego clegi uos de
mundo : ꝓpterea odit uos mundus Ergo & ip̃si in de crant:
unde ut non essent. decti sunt inde Non meritis suis quorũ
nulla bona ꝓ̃cesserant oꝑa: nonnatura quac tota fucrat per
liberũ arbitriũ in ipsa radice uitiata. sed gratuita hoc .c̃. ucra
gr̃a Quienĩ de mundo mundũ elegit: fecit qͦd cligerit. ñ
non .ẽ. scruus maior domino suo. Sime ꝑsecuti sunt : & uos
ꝑsequent᷑. Si sermonẽ incũ seruauer̃ : & ur̃m seruabunt: Di¬
cendo autẽ ñ .ẽ. scruus maior domino suo. nonne euidenter
ostendit que ad modũ intelligere debcamꝰ quod superius di¬
xerat iã non dico uos scruos: Ecccenĩ seruos ct dicit: Nã qͥd . c̃

Expanded text:
 mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatudamnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed issubjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non us major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servo
Abbreviated transcription (Latin):
mundo essetis mundus qͦd suũ erat diligeret: Neq enĩ quos
punit diligit mundus: a quo uidemꝰ supradicta scelerũ genera
pleruq puniri. nisi qͥa mundus. ẽ. in cis aquib talia scelera
ex ea parte hominũ qua cisdẽ ipsis consceleratis fauet Ergo
haec om̃a facient uobis ꝓpter nomen meũ. Uel ita dictũ est
ꝓpter quod uos patimini: uł ita ꝓpter qͦd & ipsi faciunt qͥa hoc

Expanded text:
mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel i
Abbreviated transcription (Latin):
fiat uoluntas tua sicut incę̧lo & in terra Ti sunt pacifici. iibene fac¬
nanimes scẽq concordes : uocandi aeterno nomine filii dĩ. co-
eredes xp̃i : quia hoc merebit᷑ dilectio dĩ & dilectio ꝑximi. ut
pullas iã aduersitates sentiat: nulla scandaila ꝑtimescat. sed fi¬
nito om̃itm tẽptationũ certamine : in tranquillissima dĩ pace
requiescat. ꝑ dñm nr̃m iħm xp̃m: qui cũ patre & spũ sc̃o uiuit & reg¬
nat insccula scculorum amen. ITEM IN NATAL E

Expanded text:
iat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine filii Dei, cohaeredes autem Christi : quia hoc merebitur dilectio Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, per Dominum nostrum, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat i
Abbreviated transcription (Latin):
defectu : tortus sine defectu. Nec quitorquet fatigatur: nec qͥ
torquetur moritur. Erunt ergo acternȩ lacrimȩ illis: qui
sic uixerunt: Erunt aeterna gaudia sc̃orũ: quando uenientes
uenient in exultatione. portantes manipulos suos: Dicent
enĩ messis tẽpore dño suo. Dñe adiuuante tt̃ fecimꝰ qͦd iussisti :

Expanded text:
defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui torquetur, moritur. Erunt ergo aeternae lacrymae illis qui sic vixerunt, erunt aeterna gaudia sanctorum, quando venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Dicent eni
Abbreviated transcription (Latin):
tentes semina sua Uenientes autẽ uenient in exultatione
Illi afletu ad fletũ. A fletu cũ risu: ad flctũ sinc risu. Quid enĩ
illis fi& : quo eunt quando resurrexerint: quid nisi quod dñs
dix̃. ligate illis manus & pedes & proicite illos in tenebras exte¬
riores : Age qͥd postea Tencbrȩerunt. & dolor noncrit: For¬
te palpabunt. sed non dolebunt: Non uidebunt. sed non cru¬
ciabuntur : Absid. Non solȩ tenebiȩ crunt: noncis sola tollũ
pccies qua gaudebant. seddatur etiã qͦd in acternũ gemant: Ne
contemneres enĩ tenebras oquisqͥs es flagitiosus. qui soles ꝓpter
tuamala facta & ꝓpter lasciua adulteria. non solũ tenebras non
horrere sed quȩrere. qui soles plus gaudere quando lucerna extin.¬
guitur. Non tales tenebras habebis: ubi gaudeas. ubi lȩteris.
bite uoluptatib carnis oblectes Nonsic̃ crunt ipsȩ tenebrȩ
d quomodo erunt: Ibierit fletꝰ & stridor dentiũ. Tortor sine

Expanded text:
tentes semina sua, venientes autem venient in exsultatione: tentes semina sua, venientes autem venient in exsultatione: illi a fletu ad fletum, a fletu cum risu ad fletum sine risu. Quid enim illis fiet? Quo eunt quando resurrexerint? Quo, nisi quo Dominus dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores? Age, quid postea? Tenebrae erunt, et dolor non erit? Forte palpabunt, sed non dolebunt? non videbunt, sed non cruciabuntur? Absit. Non solae tenebrae erunt, non eis sola tollitur species qua gaudebant, sed datur etiam quod in aeternum gemant. Ne contemneres enim tenebras, o quisquis es flagitiosus, qui soles propter tua mala facta, et propter lasciva adulteria non solum tenebras non horrere, sed quaerere, qui soles plus gaudere quando lucerna exstinguitur: non tales tenebras habebis ubi gaudeas, ubi laeteris, ubi te voluptatibus carnis oblectes, non sic erunt ipsae tenebrae. Sed quomodo erunt? Ibi erit fletus et stridor dentium . Tortor sine
Abbreviated transcription (Latin):
tuus: Qui audit: gemit. Quia qui dicit perit. Sunt lacrimȩ̃¬
oꝑatur & hylaris . c̃: & plorat. ut benc oꝑctur. Plorat qͥabeno
oꝑatus .ẽ: plorando exigit bonũ opus. plorando cõmendatbo¬
nũ opus quod fecit: Crebrȩ ergo sunt lacrimȩ iustorũ : sedinisti
uia Nuquid inpatria : quart non in patria: quia uenientes ue.¬
nient in exultatione : portantes manipulos suos: Flicitas ue¬
nit. nuqͥd lacrima redit: Porro autẽ illi qui hic in anit̃ ploran
inaniter rident. cupiditatib suis dissipati: quando fraudantur
gemunt. Quando defraudant: exultant. Plorant & ipsi inuia
ĩsta : plorant & isti. sed non in exultatione. Uenientes autem
uenient in exultatione : portantes manipulos suos: Quid
colligunt. quinihil seminauerunt : Immo colligunt: sed qͦd
seminauerunt. Quia spinas seminauerunt: ignẽ colligunt
Et cunt non deflet adrisũ : sicut scĩ cuntes ibant & flebant mit¬

Expanded text:
tuus? Qui audit, gemit; quia qui dicit, perit. CAtuus? Qui audit, gemit; quia qui dicit, perit. CAoperatur, et hilaris est: et plorat ut bene operetur: plorat quia bene operatus est. Plorando exigit bonum opus, plorando commendat bonum opus quod fecit. Crebrae ergo sunt lacrymae justorum, sed in ista via: numquid in patria? Quare non in patria? Quia venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Felicitas venit, numquid lacryma redit? Porro autem illi qui hic inaniter plorant, inaniter rident, cupiditatibus suis dissipati, quando fraudantur gemunt, quando fraudant exsultant: plorant et ipsi in via ista, plorant et ipsi; sed non in exsultatione. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Quid colligunt, qui nihil seminaverunt? Imo colligunt, sed quod seminaverunt: quia spinas seminaverunt, ignem colligunt; et eunt non de fletu ad risum, sicut sancti, Euntes ibant et flebant, mit
Abbreviated transcription (Latin):
non habes: funde lacrimas. Nã unde dicturus es dõ. posuisti
lacrimas meas in conspectu tuo: Unde dicturus es dõ. fuerunt
mihi lacrimȩ ieȩ panes dic ac nocte : Panes mihi facte sunt :
consolatȩ sunt esurientẽ. pauerunt gementẽ: Factȩ sunt inib
lacrimȩ meȩ panes die ac nocte. Unde : dum dicitur mihi coti¬
die ubi. ẽ. ds̃ tuus: Quis iustus non habuit istas lacrimas: qui
non habuit: peregrinũ seesse non doluit. Qua fronte ad patriã
uenit. qui non absens suspirauit : Nonne cotidie nobis dicitur ubi
est ds̃ tuus : Discit fr̃s mei. discite de paucis ce. bene uiuitt. abu¬
late uiã dĩ: & uidete quia auditis ubi.ẽ. ds̃ tuus. Edices critis:
cũ hoc audieritis. Infelices: sidixeritis: Quando enĩ dofendimꝰ
fidẽ xp̃ianã : & respondetur nobis: Ecce p̾dicatur ubiq nom̃
xp̃i. Quare abundant mala : Quid aliud dicitur nisi ubi . ẽ. ds̃

Expanded text:
non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Posuisti non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo ? Unde dicturus es Deo: Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte? Panis mihi factae sunt: consolatae sunt gementem, paverunt esurientem. Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte. Unde? Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Quis justus non habuit istas lacrymas? Qui non habuit, peregrinum se esse non doluit. Qua fronte ad patriam venit, qui non absens suspiravit? Nonne quotidie nobis dicitur, Ubi est Deus tuus? Discite, fratres mei, discite de paucis esse. Bene vivite, ambulate viam Dei; et videte quia auditis, Ubi est Deus tuus? Felices eritis, cum hoc audieritis; infelices, si dixeritis. Quando enim defendimus fidem christianam, et respondetur nobis, Ecce praedicatur ubique nomen Christi, quare abundant mala? quid aliud dicitur, nisi, Ubi est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ustus enĩ plorat ueraciter : plorantes steriliter: Plorat ploran¬
tes. plorat ridentes : quia & qui plorant dereb uanis in aniter
plorant. & qui rident derebus uanis: mala sua rident: Ille ubiq
plorat. Plus ergo ipse plorat: Seduenient cũ exultatione: por
tantes manipulos suos. Uides ergo hominẽ iustũ cũ facit opus
bonũ hylarẽ esse : ita plane hylarascit. Hylarẽ enĩ datorẽ : diligit
ds̃: Quando ergoplorat: Quando bona opera sua orando cõmen¬
dat. Orationes scõrũ uoluit cõmendare psalmus: orationes pt¬
regrinantiũ. orationes in hac uia laborantiũ. orationes aman¬
tiũ. orationes gementiũ. orationes acternac patriae suspiran¬
tiũ. donec ea uisa satientur : qui nunc in merore sunt constituti
tenĩ fr̃s mei quandiu sumus incorpore: pcregrinamur adNo
ondesiderat patriã peregrinatio: sine lacrimã. Sidesideras qͦd

Expanded text:
justus enim plorat veraciter plorantes steriliter. Plorat ploranjustus enim plorat veraciter plorantes steriliter. Plorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui rident de rebus vanis, malo suo rident. Ille ubique plorat, plus ergo ipse plorat. CAPUT IV. 5. Justorum ortantes manipulos suos. Vides ergo hominem justum, cum facit opus bonum, hilarem esse? Ita plane hilarescit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Quando ergo plorat? Quando bona opera sua orando commendat. Orationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hac via laborantium, orationes amantium, orationes gementium, orationes aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod
Abbreviated transcription (Latin):
Euntes ibant & flebant: mittentes semina sua. Uonientes autẽ
uenient in exultatione : portantes manipulos suos. Audite
si adiuuante dño explicare potuero : qũe ad modũ ad om̃s ꝑtine¬
at. euntes ibant & flebant: Ex quo nascimur : imus Quis en
stat: Quis non ex quo uiã intrauit cogitur ãbulare : infans natꝰ
ẽ: crescendo ãbulat. Mors finis. ẽ. Inde iã ueniendũ.t̃: sed
cũ exultatione: Quis cni non hic plorat inuia ista mala. qͣndo
ipse infans in de incipit : Utiq infans quando nascitur de an¬
ustus uteri in huius mundilatitud inẽ funditur. de tenebris
procedit ad lucẽ : & tamen de tenbris ueniens adlucẽ. plorare
potest: ridere non potest. Et rident homines & plorant hõmi
nes: & quod rident homines plorandũ. ẽ: Sed plorat alius
damnũ suũ: plorat alius p̃ssurã suam. quia in carcere est consti¬
tutus. Plorat alius quod amiserit mortuũ aliqũe carissimorũ
suorũ Illehinc : ille hinc. Iustus unde : Primo dehis om̃ibus

Expanded text:
tes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum ad omnes pertineat, Euntes ibant et flebant. Ex quo nascimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potest. nes: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus:
Abbreviated transcription (Latin):
haba qui non diligit. Quod ergo ait si p̃cepta mea seruaue¬
ritis. manebitis in dilectione mea: ostendit nonunde dilec¬
tio gencretur. sed unde monstretur. Taqũa diceret. Nolite
uos putare manere in dilectione mea : si non seruatis ꝓ̃cepta
mea. Sienĩ seruaueritis: manebitis Hoc . ẽ. hinc appare¬
bit quod in dilectione mea manbitis: si mea ꝓ̃cepta scrua

Expanded text:
pta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecep