comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim inter e. inter peccatũ ⁊ crimen: qd
inter ẽ. int̾ festucam ce trabem. Aut quo¬
modo dicis frĩ tuo sine eiciam festueam
de occło tuo .⁊ ecce trabes ẽ. moccło tuo.
hẏpocrita eice pͥmum trabem de occło tuo:
& tunc uidebis eicere festueam de occło fr̃is
tui. Si inquit tam diligens es ad aliorum
corrigenda peccata. eur non prius corrigis
tua : Si maliis tam benigne miscdia moue¬
ris. cur non tui pocius misereris: Scriptũ
ẽ. enim. Diliges ꝓrimum tuum. sic̃ te ipsũ
S tu sicut fingis plus diligis fr̃em tuum ꝗͣ
te ipsum. Illiꝰ enim curam habes. te ipsum
negligis. S hoc fortasse agis arte. ut prius¬
in illo erperiaris. quomͦ postea tibi mederi
debeas. Magisq uis ꝓbari in alio quam inte
ipso tue artis periciam. Si enim ido facis:
astucia ẽ. non miscdia. S non id̾o facis. Cur
gͦ: Qina hẏpocrita es: quia non uis ẽẽ bonus
ẜ uideri boms. Sufficit enim tibi si a ppło

Expanded text:
enim interest inter peccatum et crimen, quod enim interest inter peccatum et crimen, quod interest inter festucam et trabem. Aut quomodo dicis fratri tuo, sine ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Si, inquit, tam diligens es ad aliorum corrigenda peccata, cur non prius corrigis tua? Si in aliis tam benigne misericordia moveris, cur non tui potius misereris? Scriptum est enim: Diliges proximum tuum tanquam te ipsum ; sed tu, sicut fingis, plus diligis fratrem tuum quam te ipsum; illius enim curam habes, te ipsum negligis. Sed hoc fortasse agis arte, ut prius illo experiaris quomodo postea tibi mederi debeas, magisque vis probare in alio quam in te ipso tuae artis peritiam. Si enim ideo facis, astutia est, non misericordia. Sed non ideo facis: cur ergo? Quia hypocrita es, quia non vis esse bonus, sed videri bonus. Sufficit enim tibi, si a populo
Abbreviated transcription (Latin):
Tu quis es qui iudieas alienum seruum:
Dño suo stat aut eadit. S tabit au̾. Potens
ẽ. enim d̃s. statuere illum. Unus quisq in
suo sensu habundet. Hotandum au̾ sic̃ hie
manfeste apparet qm̃ illi quoq uidieare
dieunt᷑. qui aliorũ facta. uł redargiunt uł
accusant. Uñ ⁊ apłł cum dirisset. hic iam
queritur inter dispensatores ut fidelis quis
inueniatur: mor subdidit dicens. Michi
aũ ꝓminimo ẽ. ut auob̾ iudicer: aut ab
humano die. Sunt aũ ⁊ alii qͥ aliorũ pͣua
cominissa. libenter diffamant. aceusant. ⁊
damnant: ⁊ crimina quibus p̾muntur u¬
dere despiciunt. E eum se ipsos non uideãt.
in alios semꝑ occłos aꝑtos habent. E isti qui¬
dem de alterns occło festucam trahere conã¬
tur: trabes uero que insuis in ficre sunt. nõ
consid̾ant. De quibus subditur. Quid aũ in des
festueam in occło fratris tin.⁊ trabem in
occło tuo non uides: Tu eriminibus tuis¬
p̃meris ⁊ alios de peccatis rep̃hendis. Hoc

Expanded text:
quis es qui judicas alienum servum? Domino suo stat aut cadit. Stabit autem: potens est enim Deus statuere illum: unusquisque in suo sensu abundet . » Notandum autem sicut hic manifeste apparet, quoniam illi quoque judicare dicuntur, qui aliorum facta vel redarguunt, vel accusant. Unde et Apostolus cum dixisset: « Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur, » mox subdidit dicens: « Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . » Sunt autem et alii qui aliorum parva commissa libenter diffamant, accusant et damnant, et crimina quibus premuntur, videre despiciunt: et cum se ipsos non videant, in alios semper oculos apertos habent. Et isti quidem de alterius oculo festucam trahere conantur, trabes vero quae in suis infixae sunt, non considerant. De quibus subditur: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides? Tu criminibus premeris, et alios de peccatis reprehendis? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de in iusto iudicio. Iuder enĩ qui in iuste
non uidicat: ⁊ si de aliis peceatis iudicetur.
de iusto tamen nidieio non uidieatur. quia
in udieio non peccauit. Uñ ⁊ subditur
In quo enim iidicio udieau̾itis: iudicabi¬
mini. E in qua mensura mensi fueritis: re¬
metietur uob̾. hoc aũ non sic ẽ. in telligen¬

Expanded text:
de injusto judicio. Judex enim qui injuste non judicat, etsi de aliis peccatis judicetur, de justo tamen judicio non judicatur, quia judicio non peccavit. Unde et subditur: In quo enim judicio judicaveritis judicabimini: et in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauit : ipse quoq in uiste a dño iudicet᷑.
Est enim ds iuistus iudex: nehilq iudicat
in iuste. Eodem gͥ uidicio. quo alios iudieat.
sedđm quendam modum iidicabuntur: ⁊
non eodem iudicabuntur. Fodem quidem.
quia ⁊ ipsi damnabuntur: non eodem mͦ.
quia ñ daninabuntur inuiste. Siue gͥ seien¬
ter aliquis aliquem in iuste uidicauerit.
siue in rebus occultis ⁊ dubiis accusauerit
ce damnauerit: certissime seiat.⁊ nullatenꝰ
dubitet. quia ipse quoq eodem iuidicio ni¬
dicabitur. ⁊ eadem mensura remecietur
ei. E de occultis quidem iuidicare apłs ꝓ hi¬
bet dicens. Iolite itaq ante tempus udi¬
care : quo ad usq ueniat dñs qui ⁊ illumi

Expanded text:
pse quoque injuste a Domino judicetur: est enim Deus justus judex, nihilque judicat injuste. Eodem igitur judicio quo alios judicant, per quemdam modum judicabuntur, et non eodem judicabuntur. Eodem quidem, quia et ipsi damnabuntur; non eodem vero, quia non damnabuntur injuste. Sive igitur scienter aliquis aliquem injuste judicaverit, sive in rebus occultis et dubiis accusaverit et damnaverit, certissime sciat et nullatenus dubitet quia ipse quoque eodem judicio judicabitur, et eadem mensura remetietur ei. Et de occultis quidem judicare Apostolus prohibet dicens: « Nolite itaque ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus qui
Abbreviated transcription (Latin):
largiterq distribuit. Hoc autem si ad litterã
dieatur. ut simpler sermo direre indetur:
non solum duobus dñis s ⁊ multis dñis ser¬
uire non ẽ. impossibile. Id̃oq de quibus dñs
intelligere hoc debeamus: confestim sub¬
didit dicens. Non potestis d̾o seruire ⁊ mã¬
mone. Istis enim auobus nemo suul ser¬
uire potest. Quis enĩ seruit mamimone.
nisi auarus : Auarus gͥ dm̃ contennt: ⁊¬
odio habet. bnde hoc: Qina idolis seruit.
Sic enim apłs ait. Hoc aũ seitote in telligen¬
tes. qd̾ om̃is formeator. aut inmundus. aut
auarus. quod ẽ. ỹdolorũ seruitus : non ha¬

Expanded text:
largiterque distribuit. Hoc autem si ad litteram largiterque distribuit. Hoc autem si ad litteram intelligatur, ut simplex sermo dicere videtur, non solum duobus dominis, sed et multis dominis servire non est impossibile. Ideoque de quibus dominis hoc intelligere debeamus, confestim subdidit dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Istis enim duobus nemo simul servire potest. Quis enim servit mammonae, nisi avarus? Avarus igitur Deum contemnit et odio habet. Unde hoc? Quia idolis servit; sic enim Apostolus ait « Hoc autem scitote intelligentes, quod omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
emo potest duobus dins seruire. Aut
Sen̾im unum odio habebit & alterum
diliget : aut unum sustinebit &e al terum
contemnet. Non potestis do seruire ⁊ mam¬
mone. Modo enĩ suꝑius saluator nr̃ de the¬
sauro locutus ẽ. quẽ etiam quo inlo eo repon̾e
debeamus. ostendit dicens. Thesaurizate
uob̾ thesaurum in celo. ubi neq erugo neq
tinea demolitur: ⁊ ubi fures non effodui̾t
nec furantur. Func aũ diẽ quia non pos¬
sumus duobꝰ dñis serure : deo scilicet &
mammone. Mammone namq duncie in¬
terpretantur. Reponat gͥ in celo duncias
suas: qui deo familiariter seruire desiderat.
Qui enim dnueiis serut: enis seruinum
dis non recipit. Facilius ẽ. enim camelum
ꝑforamen acus transire : quam dnitem in¬
trare in regnum celorũ. Duntiis aũ seruire
ẽ. subiectionem quandam eis erhib̾e:⁊ ꝓ
necessitate uł utilitate eas expende timere.
enim diues non multũ apauꝑe distat qui
in diuiciis spem non ponit easq utiliter

Expanded text:
obus dominis servire; aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut unum sustinebit, et alterum contemnet. Non potestis Deo servire et mammonae. Modo enim superius Salvator noster de thesauro locutus est; quem etiam quo in loco reponere debeamus ostendit, dicens: Thesaurizate vobis thesaurum in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur. Nunc autem dicit, quia non possumus duobus dominis servire, Deo scilicet et mammonae: mammona namque divitiae interpretatur. Reponat igitur in coelo divitias suas, qui Deo familiariter servire desiderat. Qui enim divitiis servit, ejus servitium Deus non recipit. Facilius est enim camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. Divitiis autem servire est, subjectionem quamdam eis exhibere, et pro necessitate vel utilitate eas expendere timere. enim dives non multum a paupere distat, qui in divitiis spem non ponit, easque utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. Lauei enim sunt illi qui saluantur:
ad comparacionem illorũ qui daminant᷑. Un̾
ce alibi dñis ait. Multi enim sunt uocati : pau¬
ci uero electi. Illa au̾ ma .⁊ illa porta que duẽ
ad ꝑdicionẽ. lata ualde ⁊ spaciosa ẽ. ⁊ ido
multi intrant ꝑ eam. Ieuiare eni ingilare.
a carnis desidiis ⁊ cimetis uoluptatibꝰ absti¬
nere ꝓpͥam uolun tatẽ facere. cii non uideat᷑
angustum ⁊ artum : At uero deliciose ⁊ ha¬
bundanter manducare ⁊ bibere: cunetis car¬
nis desideriis et cunctis uoluptatibꝰ obedire
sueq uoluntati innullo contradiẽe. em non
incdeatur latum ⁊ spaciosum: Multi gͥ ꝑ hac
uiam ambulant: multi ꝑ hanc portam intͣnt.
s quo intrant: Cuntatẽ utiq ꝑdicionis. col¬
legium mortis: carce̾m angustiarum. & lacũ
Domnium miseriarum

Expanded text:
nitur. Pauci enim sunt illi qui salvantur, ad comparationem illorum qui damnantur. Unde et alibi Dominus ait: « Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . » Illa autem via et illa porta quae ducit ad perditionem, lata valde et spatiosa est, et ideo multi intrant per eam. Jejunare enim, vigilare, a carnis desideriis et cunctis voluptatibus abstinere, propriam voluntatem non facere, cui non videatur angustum et are manducare et bibere, cunctis carnis desideriis et voluptatibus obedire, suaeque voluntati in nullo contradicere, cui non videatur latum et spatiosum? Multi igitur per hanc viam ambulant, multi per hanc portam intrant. Sed cuo intrant? Civitatem utique perditionis collegium mortis, carcerem angustiarum, et lacum omnium miseriarum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ duciis ⁊ sapiencia. ceteris illuis
gentis regibus ercellentior fuit. Nlemo .ii.
uł arte uł sapiencia : dĩ oꝑationis puleri¬
tudinem untari potest. Si aũ fenum a¬
gri quod hodie ẽ. ⁊ eras melibanum mit

Expanded text:
qui et divitiis et sapientia caeteris illius qui et divitiis et sapientia caeteris illius gentis regibus excellentior fuit. Nemo enim, vel arte vel sapientia, Dei operationis pulchritudinem imitari potest. Si autem fenum agri, q
Abbreviated transcription (Latin):
nec arte. nec ingemo. nec labore facere potes¬
tis. ut indelicet ad staturam ur̃am unum
cubitum adiciatis: hoc sine ur̃a cogitaciõe.
ce sollicitudine ds inuobis oꝑatur. quos de
matris utero tam paruos ꝓgredientes. ad
in tegrã mensurã ꝑ fecti hominis ꝓuexit.
Ergo ne pascere non poterit. qͥ creare. ui¬
inficare. &e hec increm̃ta dare potuit.
& de uestimento quid solliciti estis. Con¬
siderate lilia agri. quomͦ crescunt: non
laborant neq nent. Dico autẽ uob̾. qm̃ nec
salomon in om̃i głia sua co oꝑtus ẽ. sic̃ unũ
ex istis. Qutatis inquit quod uos sine labo¬
re ⁊ sollicitudine uestire non possit. qui
agros uestit floribꝰ & lilia distinguit colori¬
bus : Quomodo enim creseunt lilia: lm
tam puleris indumentis indintur: Pã
neq laborare. neq filare nouerunt. insen¬
sibilia enim sunt : uerumptam̃ satis ex¬
cellenenis ipso quoq salomone induta sũt.

Expanded text:
nec arte, nec ingenio, nec labore facere potesnec arte, nec ingenio, nec labore facere potestis ut videlicet 34 ad staturam vestram unum cubitum adjiciatis: hoc sine vestra cogitatione et sollicitudine Deus in vobis operatur, quos de matris utero tam parvos progredientes, ad integram mensuram perfecti hominis provexit. Ergone pascere non poterit, qui creare, vivificare et haec incrementa dare potuit? Et de vestimento quid solliciti estis? Considerate lilia agri quomodo crescunt: non laborant, neqSalomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. Putatis, inquit quod vos sine labore et sollicitudine vestire non possit, qui agros vestit floribus, et lilia distinguit coloribus? Quomodo enim crescunt lilia? quomodo tam pulchris operimentis induuntur? Nam neque laborare, neque filare noverunt, insensibilia enim sunt; verumtamen satis excellentius ipso quoque Salomone induta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rarum erant. ituri. Quibus dñs ait. Ecce
ego mitto uos: sic̃ oues inter lupos. his aũ
ut apłs ait constitunt dñs ut de euangłio.
uuerent. Dignus ẽ. oꝑarius mercede sua.
Respicite uolatilia celi qm̃ non serunt neq
metunt. neq congregant in horrea: ⁊ pat̾
u̾r celestis pascit illa. Nonne magis uos plu¬
ris estis illis : Non dum enĩ animal in hoc
mundo ds ereauit: qd̾ pluris amoris ⁊ dilec¬
tionis. pluris p̃cii ⁊ honoris sit apud dm̃ ꝗͣ
homo. Si gͥ ea que ꝓpt̾ hominẽ facta sunt
& que ad ipsius comparacionẽ aut parua
aut nulla sunt. sine labore ⁊ sollieitudine
omp̃s dñs pascit. quanto magis eos non de¬
relinquet. qui ad eiꝰ imagnnẽ faeti. enis gr̾e
sunt reconciliati : Quis aũ ur̃m cogitans
potest adicere ad staturam suam cubitum
unum : hoc aũ tale ẽ. ac si diceret. Quod
uos quidem nec sollicitudie. nec eogitaeiõe.

Expanded text:
terrarum erant ituri. Quibus et Dominus ait: « Ecce terrarum erant ituri. Quibus et Dominus ait: « Ecce ego mitto vos sicut oves inter lupos. » His autem ut Apostolus ait, constituit Dominus ut de Evangelio viverent: « dignus est enim operarius wercede sua . » Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit illa. Nonne magis vos pluris estis illis? Nullum enim animal in hoc mundo Deus creavit, quod pluris amoris et dilectionis, pluris pretii et honoris sit apud Deum, quam homo. Si igitur ea quae propter hominem facta sunt, et quae ad ipsius comparationem aut parva aut nulla sunt, sine labore et sollicitudine omnipotens Dominus pascit, quanto magis eos non derelinquet, qui ad ejus imaginem facti ejus gratiae sunt reconciliati? Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Hoc autem tale est ac si diceret: Quod vos quidem nec sollicitudine, nec cogitatione,
Abbreviated transcription (Latin):
induamim. hec autem specialiter dicunt᷑
apłis. eorumq successoribus: ceterisq omĩbꝰ
qui ad suminum ꝑ fectionis culmen attin¬
gere cupiunt. Talibꝰ enim nulla terrenorũ
bonorũ ẽ. sollicitudo: quia habentes inetũ
⁊ uestimentum his contenti sunt. Faeile
quidem & sine omi sollicitudine his habun¬
dant : qui totam spem suam in din ponũt.
Unde psalmista. Iacta in quit cogitatum
tuum in dño: ⁊ ipse te enutriet. Itemq
Non uidi ustum derelictum : nec semen
enis querens panem. Nonne amina plus
ẽ. quam esca. & corpus plusquam uestim̃tũ.
Noli inquit quicumq es. qui mundi głiã
sp̃usti. & do seruire ⁊ contemplacioni ua¬
care elegisti. noli eẽ sollicitus anime tue
id ẽ. inte tue quia qui dedit uitam. dabit¬
& unde regatur uita. Plus ẽ em̾ anima qͣm
esca: plus ẽ. uita quam regimen uite. Qui
gͥ dedit quod manis ẽ : illud utiq dabit quod
minus ẽ. Ualde enim uerba hec apłis erãt
necessaria: qui sine saculo ⁊ pera ubieũq

Expanded text:
ec enim specialiter dicuntur apostolis, eorumque successoribus, caeterisque omnibus qui ad summum perfectionis culmen attingere cupiunt. Talibus enim nulla terrenorum bonorum est sollicitudo, quia habentes victum et vestimentum, his contenti sunt. Facile quidem et sine omni sollicitudine his abundant, qui totam spem suam in Deum ponunt. Unde Psalmista: « Jacta, inquit, cogitatum tuum in Domino, et ipse te enutriet. » Itemque: « Non vidi justum derelictum, nec semen ejus egens pane. » Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? Noli, inquit, quicunque es qui mundi gloriam sprevisti, et Deo servire, et contemplationi vacare elegisti, noli sollicitus esse animae tuae, id est vitae tuae, quia qui dedit vitam, dabit unde et regatur vita. Plus est enim anima quam esca, plus est vita quam regimen vitae. Qui igitur dedit quod majus est, et illud utique dabit quod minus est. Valde enim haec verba apostolis erant necessaria, qui sine sacculo et pera ubique
Abbreviated transcription (Latin):
minalibus pͥeccatis que a regno dei nos separant:
nõ de leuioribus. sicut est peccatum cogitationis
et concupiscentie. Et quomodo regnat peccatũ
in nr̃o mortali corpore. Si statim ut pulsauerit
nos consentimus et obedimus delectatiomi enis.
et sub iacemus ei

Expanded text:
minalibus vitiis, quae a regno Dei nos separant, minalibus vitiis, quae a regno Dei nos separant, non de levioribus, sicut est peccatum cogitationis et concupiscentiae. Et quomodo non regnat peccatum in nostro mortali corpore si statim ut pulsaverit nos consentimus, et obedimus delectationi ejus, quia subjaceamus ei
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus est nichil aliud cogitat nisi tantũ modo
sp̃m dignetur susciꝑe: sicut et dñs dixit ad
patrem. in manus tuas cõmendo sp̃m meum :
ita et uos si quando uenit mala concupiscentia.
et delectatio praua inflamiat uos ad libidinẽ.
et ad cetera mala patranda: cogitate ⁊ reduci
te ad memoriam. quia inbaptismate mortui estis
omnibus peccatis : ubi accepistis remissionem
peccatoꝵ. Et talia cogitantes uiuite deo: id est
sapientiȩ. prudentie. castitati. ceterisq uirtutibꝰ
Quicumq enim deo uiuunt: om̃ibus uirtutibus
uiunt que indeo sunt. Non regnet peccatum
in ur̃o mortali corpore : ut obediatis concupiscẽ¬
tiis eius. Iam quia mortui estis peccato. in bap¬
tismo. ⁊ uiuitis deo : cauete ne regnet peccatũ
in ur̃o mortali corpore. id est quandui in p̃senti
peccatis. nõ possumus. De qͥbus ergo peccatis dic̃.
de homicidio. de ad hulterio. et de cȩteris cri-¬

Expanded text:
cifixus est, nihil aliud cogitat, nisi tantummodo cifixus est, nihil aliud cogitat, nisi tantummodo spiritum dignetur suscipere, sicut et Dominus dixit ad Patrem: In manus tuas commendo spiritum meum : ita et vos, si quando venit mala concupiscentia, et delectatio prava inflammat vos ad libidinem et ad caetera mala patranda, cogitate et ad memoriam reducite, quia in baptismate mortui estis omnibus peccatis: ubi recepistis remissionem peccatorum, et talia cogitantes vivite Deo, id est sapientiae, prudentiae, castitati, caeterisque virtutibus. Quicunque enim vivit Deo, omnibus virtutibus vivit quae in Deo sunt. Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus. Jam quia mortui estis peccato in baptismate, et vivitis Deo, cavete ne regnet peccatum in vestro mortali corpore, id est quandiu in praesentpeccatis non possumus. De quibus ergo peccatis dicit? De homicidio, de adulterio et de caeteris cri
Abbreviated transcription (Latin):
ipse etiam suit sit uideis et pilato. ut eũ cruci-¬
figgerent. Quod diabolus mors apelletur qui
mortem attulit mundo: ostendit ioħs inqui¬
culus est ita distinguendus: ut pͥmum dicat᷑.
Quod enim mortuus ẽ. ac deinde sub sequatur
peccato. mortuus est semel. id ẽ semꝑ mortu-¬
us fuit peccato : quia nunquam peccauit. Alit̃.¬
tuus ẽ ꝓpeccato nr̃o nõ amplius: ita et nos se
mel morimur in baptismate. Possumus tam̃¬
in monumento: iudebatur nõ iuuere. Sed quid
fecit: Intrauit domum fortis. id est descendit in
infernum: ⁊ abstulit diabolo illos. quos tenebat
electos. et potestatem ȩtiam quam habebat in h
mundo illi abstulit. Sic que quadragesimo die
resurrectionis sue ascendens in celum. uiuit ȩt̃¬
naliter deo in gloria pat̾ne maiestatis. Ita et uos
existimate uos mortuos quidem ẽẽ peccato tẽ¬
pore baptismatis : uuentes autẽ deo. Melius
habetur in greco. ut origenes dicit : cogitate uos

Expanded text:
Ipse etiam suasit Judaeis et Pilato, ut eum cruciIpse etiam suasit Judaeis et Pilato, ut eum crucifigerent. Quod diabolus mors appellatur qui mortem attulit mundo, ostendit Joannes inquiculus ita distinguendus est ut primum dicatur quod enim mortuus est, ac deinde subsequatur, peccato mortuus est semel, id est semper mortuus fuit peccato, quia nunquam peccavit. tuus est peccatmel morimur in baptismate. Possumus tamin monumento, videbatur non vivere, sed quid fecit? Intravit in domum fortis, id est descendit in infernum, abstulit diabolo illos quos tenebat electos, et potestatem etiam quam habebat in hoc mundo illi abstulit, sicque quadragesimo die resurrectionis suae ascendens in coelum, vivit aeternaliter Deo, id est in gloria paternae majestatis. Ita et vos existimate vos mortuos quidem esse peccato, tempore baptismatis, viventes autem Deo. Melius habetur in Graeco, ut in Origene legitur: Cogitate vos
Abbreviated transcription (Latin):
quo suꝑior sermo texuit: credimus quia simul
ȩtiam iuuemus cum illo in celo post generalẽ
resurrectionem. Scientes quod xp̃s resurgens
a mortus id est asepulcro. quod ꝓprie ẽ locus
mortuorum. uel ab inferno. iam nõ moritur.
mors illi ultra nõ dñabitur. Ad hoc laborat apłs
in ħ loco ut ostendat credentibus quia si semel
remissionẽ peccatoꝵ acceꝑunt: nõ possunt iterũ
rebaptizari. sicut xp̃s nõ potuit mori nisi semel.
Et sicut xp̃s surgens amortuis iam nõ moritur.
ita et nos semꝑ debemus uiuere uirtutibus: qr
anima que peccauerit criminale peccatum: mo¬
rietur. Quod autẽ dicit mors illi ultra nõ dũa¬
Siue mortẽ corporalem atque temporalem. que
ad tempus dñata est ei ipso ꝑ mittente : siue
diabolum qui ei ȩtiam quodam modo uisus ẽ
dñari ꝑ ministros suos ipso ꝑmittente. Intra¬
uit enim diabolus in cor uidȩ ut traderet xp̃m:

Expanded text:
quo superior sermo texuit, credimus quia simul quo superior sermo texuit, credimus quia simul etiam vivemus cum Christo in coelo post generalem resurrectionem. Scientes quod Christus resurgens a mortuis, id est a sepulcro, quod proprie locus est mortuorum, vel ab inferno, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Hoc laborat Apostolus in hoc loco, ut ostendat credentibus, quia si semel remissionem peccatorum acceperint, non posse eos iterum baptizari, sicut Christus non potuit mori nisi semel. Et sicut Christus surgens a mortuis jam non moritur, ita et nos semper debemus vivere virtutibus, quia anima quae peccaverit, criminali peccato morietur. Quod autem dicit, mors illi ultra non dominasive mortem corporalem atque temporalem, quae ad tempus dominata est ei, ipso permittente, sive diabolum qui ei etiam quodam modo dimissus est dominari per ministros suos ipso permittente. Intravit autem diabolus in cor Judae ut traderet Christum .
Abbreviated transcription (Latin):
ti et om̃s uirtutes sunt corpus eiꝰ. tta drabolus
om̃sq reꝓbi ⁊ om̃ia uitia corpus illius sunt. Et
ad hoc deleta est uita et conuersatio ueteris
hominis ade semel in baptismo: ut destruatur
uniuersitas uitiorum. que ẽ corpus diaboli: et
ultra nõ seruiamus diabolo. Aliter scđm orige¬
nem corpus peccati potest apellari uniuersitas
uitiorum : que faciunt unum corpus quodam¬
modo peccati. Singula autẽ uitia membra sũt
mortuum esse ueterem hominẽ: ut ammone¬
at nos cauere crimialia peccata. quia sicut
xp̃s semel mortuus ẽ et iam nõ moritur. ita et
nos si semel mortui sumus inbaptismate: nõ pos¬
sumus iterum rebaptizari. Qui enim mortuus
est semel peccato inbaptismo. iustificatur apcc̃o:
id ẽ alienus effectus est ab om̃ibus peccatis. Qa¬
apt̃ debet se custodire ne iterum polluat se cri¬
minalibus peccatis : quia nõ poterit se iterũ
iustificare ꝑ baptismum. Si enim mortui sumꝰ
cum xp̃o tempore baptismatis peccato. eo modo

Expanded text:
utes sunt corpus ejus, ita diabolus omnesque reprobi et omnia vitia corpus illius sunt, et ad hoc delata est vita et conversatio veteris hominis Adae semel in baptismo: ut destruatur universitas vitiorum, quae est corpus diaboli: ut ultra non serviamus diabolo; aliter secundum origenem corpus peccati potest appellari universitas vitiorum, quae faciunt unum corpus quodammodo peccati: singula autem vitia membra sunt mortuum esse veterem hominem, ut admoneat nos cavere criminalia peccata: quia sicut Christus semel mortuus est, et jam non moritur, ita et nos si semel mortui sumus peccato in baptismate, non possumus iterum baptizari. Qui enim mortuus est, subaudis peccato in baptismo, justificatus est a peccato, id est alienus effectus est ab omnibus peccatis: quapropter debet se custodire, ne iterum polluat se criminalibus peccatis, quia non poterit iterum justificari per baptismum. Si autem mortui sumus cum Christo, tempore baptismatis peccato, eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
onem eiꝰ imitatur. Ad quid uero mortua est et
deleta illa conuersatio que uetus homo dicitur.
Ut destruatur corpus peccati. Corpus nr̃m cor¬
pus peccati est : quia nos trahit ad peccatum ꝑ
suggestionem carnis. ⁊ concupiscentiam prauã.
Iuod corpus nõ ita p̃cipit apłs destrui. ut ad¬
nichiletur : sed ut quiescat ab oꝑe peccati. Tũc
enim quasi destruitur. cum refrenatur. et re-¬
trahitur apeccato et mala uoluntate quã de¬
sid̾at implere : et nec ꝑmittitur seruire pec̃o.
Aliter. Peccatum hic possumus intelligere dra¬
bolum qui auctor est peccati: corpus uero eiꝰ
uniuersitatẽ uitiorum. Sicut enim xp̃s est cap̃d¬

Expanded text:
onem ejus imitatur. Ad quid ergo mortua est et onem ejus imitatur. Ad quid ergo mortua est et deleta illa conversatio, quae vetus homo dicitur? Ut destruatur corpus peccati, Corpus nostrum corpus peccati est, quia nos trahit ad peccatum per suggestionem carnis et concupiscentiam pravam. Quod corpus non ita praecipit Apostolus destrui ut annihiletur, sed ut quiescat ab opere peccati. Tunc enim quasi destruitur, dum refrenatur et retrahitur a peccato et mala voluntate, quam desiderat adimplere, nec permittitur servire peccato. Aliter: Peccatum enim hic possumus intelligere diabolum, qui est auctor peccati, corpus vero ejus universitatem
Abbreviated transcription (Latin):
catum no habemus : nos ipsos decipimus. et ue¬
ritas in nobis nõ est. Tunc autẽ similitudinem
mortis eiꝰ sp̃alis assumimus: quando eius auxilio
freti. criminalia peccata nõ cõmittimus. Et si
cõplantamur in p̾senti scło similitudini mortis
eius tam corporalis quam sp̃alis. ut sicut ille
mortuus est corpore. ⁊ mortuus est in om̃ibus
peccatis. quia nunquam peccauit : moriamur
utiq cõplantati et con iuncti resurrectioni eiꝰ
in gła : quia cum apparuerit similes ei erimꝰ.
qm̃ uidebimus eum sicuti est. Hoc scientes
quia uetus homo nr̃ semel crucifixus ẽ. ut destru¬
atur corpus peccati : ut ultra nõ seruiamus peccato.
Ueterem hominẽ ut beatus augustinus dicit.
uoluerunt quidam intelligere corpus : nouum
uero aminam. Sed nõ conuenit illud: quia corpꝰ
exterior homo aplerisq appellatur. interior uero
anima. hoc uero in loco ueterem hominẽ uocat
uitam et conuersationẽ ueteris hominis ade:

Expanded text:
catum non habemus nos ipsos seducimus, et vecatum non habemus nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Tunc enim similitudinem mofreti criminalia peccata non committimus, et sic complantamur in praesenti saeculo similitudini mortis ejus, tam corporalis quam spiritualis, ut sicut ille mortuus est corpore, et mortuus est omnibus peccatis: quia nunquam peccavit, moriamur etique complaxfati et conjuncti resurrectioni ejus in gloria, et cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Hoc scientes quia vetus homo noster simul crucifixus est, ut destruatur corpus peccati, et ultra non serviambeatus Augustinus. voluerunt quidam intelligere corpus, novum vero animam: sed non convenit illud, quia corpus exterior homo a plerisque appellatur, interior vero anima. Hoc vero in loco veterem hominem vocat vitam et conversationem veteris hominis Adae,
Abbreviated transcription (Latin):
totum mundum: cibo corporali. Mors etiam
eius arbor potest intelligi: quia sicut arbor
ad hoc plantatur. ut fructum afferat planta¬
tori: ita mors xpisti ad hoc celebratti est incru¬
ce. ut fructum salutis ⁊ redẽptionis afferret
mundo. Querit᷑ quare apłs dixxerit si conplã¬
pliciter potest intelligi : tam corporalis uide¬
licet quam sp̃alis. Similitudimi mortis corpo¬
ralis cõplantamur : quando sicut ille mortuus
est corpore ꝓpeccatoribus. nos morimur pec¬
cato. In hoc enim est similitudo. qui a ille mor¬
tius est corpore. nos uitiis. Aliter. Similitudi¬
ni mortis eius sp̃alis cõplantamur : quando mo¬
rimur criminalibus peccatis. Ille enim inue¬
ritate mortuus ẽ peccato: quia nunquam pec¬
cauit. Cui ueritati nõ possumus cõplantari:¬
quia quamdui sumus in hoc mortali corpore.
extoto carere leuioribus peccatis nõ possumus :
sicut ioħs ait. Sidixerius in quiens quia pec¬

Expanded text:
totum mundum cibo corporali. Mors etiam totum mundum cibo corporali. Mors etiam ejus arbor potest intelligi, quia sicut arbor ad hoc plantatur ut fructum afferat plantatori, ita mors Christi ad hoc celebrata est in cruce, ut fructum salutis et redemptionis afferret mundo. Quaeritur quare dixerit Apostolus, complanpotest intelligi, tam spiritalis videlicet quam corporalis. Similitudini mortis ejus corporalis complantamur, quando sicut ille mortuus est corpore pro peccatoribus nos morimur peccato. In hoc enim est similitudo, quia ille mortuus est corpore, nos vitiis. Aliter: Similitudini mortis ejus spiritalis complantamur, quando morimur criminalibus peccatis. Ille enim in veritate mortuus est peccato, qui nunquam peccavit. Cui veritati non possumus complantariquia quandiu sumus in hoc mortali corpore, ex toto carere peccatis levioribus non possumus, sicut dicit Joannes: Si dixerimus, inquiens, quia pec
Abbreviated transcription (Latin):
in illorum oꝑibus : sicut dñs dicit. Hideant
oꝑa ur̃a bona: et glorificent patrem ur̃m.
mortis eus id est xp̃i: simul ⁊ resurrectionis
eiꝰ erimus. Cõplantati id est coniuncti et con-¬
formes. quidam codices habent resurrectionis
genitiuum uidelicet casum : sed meluis est ut
doctores dicunt. dicere ꝑ datiuum resurrecti¬
oni: quia uerbum cõplantati con iungitur ei¬
a suꝑioribus. Arbor cõplantatur arbori cum ĩ¬
seritur: et xp̃s arbor est ꝑ similitudinẽ tantũ.
de qua falomon dicit. in ꝑsona sapientiȩ que
est dep̃s. Lagnum uite est hisqui apprehenderit
eam. Ipse etiam est arbor uite. que est planta¬
ta m medio paradisi: hoc est in medio eccłie.
Io circo aute arbori comparatur. quia sieut arbor
paseit. et imibram prestat: ita xxps pascit an¬
gelos fp̃uali cibo. indelicet contemplatione. hoiẽs
uero sua cognitione. ꝓtegens utrosq ab om̃i ad¬
uersitate. Generaliter autem pascit ⁊ reficit

Expanded text:
in illorum operibus, sicut Deus dicit: Videantur in illorum operibus, sicut Deus dicit: Videantur opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum mortis ejus, id est Christi, simul et resurrectionis erimus, subaudis complantati, id est conjuncti et conformes. Quidam codices habent resurrectionis genitivum videlicet casum, sed melius est, ut doctores dicunt, dicere per dativum resurrectioni, quia verbum complantati ei, superioribus jungitur: arbor complantatur arbori cum inseritur, et Christus arbor est per similitudinem, de qua dicit Salomon in persona sapientis, quae est Christus: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam . Ipse est etiam arbor vitae quae est plantata in medio paradisi, hoc est in medio Ecclesiae. Idcirco autem arbori comparatur, quia sicut arbor pascit et umbram praestat, ita Christus pascit angelos spirituali cibo, sua videlicet contemplatione, homines vero cognitione sua, protegens utrosque ab omni adversitate; generaliter autem pascit et reficit
Abbreviated transcription (Latin):
patris.: ita et nos in nouitate uite ambulemus.
Amortius resurrexit xp̃s id est asepulero. quod
ꝓprie locus ẽ mortuorum : siue ab inferno. Per
ut in ea suscitatione glorificeris. Potest xtiam in¬
telligi. quod ipse filus potentia deitatis suscita¬
uerit semet ipsum qui est gła patris : sicut ei
dicit. pater in psalmo. Nesurge gła mea exsurge
psalterium : id est corus om̃ium uirtutum. Cui
filius. Exsurgam diluculo. Ipse quoq filius dic̃.
desua suscitatione: loquens ad iudeos. Soluite tẽ¬
plum hoc: et post triduum excitabo illud. Ita
enim intelligendum est ut sicut tota trinitas
creauit illum hoĩem: ita tota trintas suscitauit
illum hominẽ. quia oꝑa totius trinitatis insepa
et in maculati uiuamus: ambulantes deuir¬
tute inuirtutẽ. Nouitas enim uite ẽ. post bap¬
tismum criminalia peccata nõ cõmitere. et
aleuibus in quantum possibile ẽ temperare.
lua nouitate in nouantur cotidie electi dum
ꝓficiunt in uirtutibus. et laudatur om̃ps ds̃

Expanded text:
Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. A mortuis surrexit Christus, id est a sepulcro quod proprie locus est mortuorum sive ab inferno. Per ilium tuum, ut mea suscitatione glorificeris. Potest etiam intelligi, quod ipse Filius potentia deitatis suscitaverit semetipsum, qui est gloria Patris, sicut ei dicit in psalmo: Exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium , id est chorus omnium virtutum. Cui Filius, Exsurgam diluculo . Ipse quoque Filius dicit de sua suscitatione loquens ad Judaeos, Solvite templum hoc, et post triduum suscitabo illud, ita enim intelligendum est, ut sicut tota trinitas creavit illum hominem, ita tota trinitas suscitavit illum, quia opera totius Trinitatis inseparet immaculati vivamus: ambulantes de virtute in virtutem. Novitas enim vitae est, post baptismum criminalia peccata non committere, et a levibus in quantum possibile est temperare, qua novitate innovantur quotidie electi, dum proficiunt in virtutibus, et laudatur omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nebris : ẜ habebit lumen uite. Ego inquit sum
lua mundi ego sum lua illa que illuminat oe̾m
hominẽ uenientẽ in hunc mundum. Ego sum
luar illa que soli splendorem: occłis insum :⁊
menti tribuit intellectum. ꝑ me sol splendet.
occłi uident.⁊ anima intelligit. Ego sum gͥ uera
lur. ꝑ quem illuminantur cuncta: ⁊ sine quo
tenebrascunt omn̾a. Hac luce illumiaant᷑ ceci
resurgunt mortui. ad uidendum dm̃ mentis
occłr aꝑiuntur. Merito itaq hac luce obeunte.
tenebre facte sunt in umuersa t̾ra. Qui sequit᷑
me non ambulat intenebris. Inquibus tenebriᷤᷤ.:¬
Sunt enim tenebre noctis. Sunt tenebre igno¬
rancie ⁊ erroris. Si enim de tenebris noctis in¬
telligamus: nemo uinoete sequitur lucem. Qui
uero hanc lucem non sequitur : non ẽ. xp̾iamus.
Nlum quid gͥ in nocte cp̃iam non sumus. quia n
nocte ambulamus intenebris. ⁊ nemo qui xp̃m
sequitur ambulat intenebris : Non ẽ. gͥ hoc in¬
tenelligendum de noctis tenebris : s potius de te¬

Expanded text:
lumen vitae. Ego sum lux mundi. Ego sum illa lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ego sum illa lux, quae soli splendorem, oculis visum, et menti tribuit intellectum. Per me sol splendet, oculi vident, et anima intelligit. Ego igitur sum vera lux, per quem illuminantur cuncta, et sine quo tenebrescunt omnia. Hac luce illuminantur caeci, resurgunt mortui, et ad videndum Deum mentis oculi aperiuntur. Merito itaque, hac luce abeunte, « tenebrae factae sunt in universa terra . » Qui sequitur me, non ambulat in tenebris. In quibus tenebriSunt enim tenebrae noctis: sunt et tenebrae ignorantiae, et erroris. Si enim de noctis tenebris intelligamus, nemo in nocte sequitur lucem. Qui vero hanc lucem non sequitur, non est Christianus. Nunquid igitur in nocte Christiani non sumus, quia in nocte ambulamus in tenebris, et nemo, qui Christum sequitur, ambulat in tenebris? Non est igitur hoc intelligendum de tenebris noctis, sed potius de te
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Scãm diummtatẽ loquitur.ẜ illi non intelli¬
gunt. qr ñ d̾m s hominẽ uident: hominemq uti¬
q parue etatis. ⁊ longe a temporibus abrahe. ł eũ
uerborum rationem querere ab eo debuissent.
euiuis uerba non uana ⁊ ociosa ẽẽ seiebãt. ut qr
ipsi ꝑ se eum intelligere non poterant. ipse eis.
uerba sua ex posinss:: ad lapides eurrunt. & eum
occide uolunt. Unde ⁊ subdit᷑. Tulerunt gͥ lapi¬
des ut iacerent in eum. Iħs autem abscondit se
⁊ eriuit de templo. Abscondit se iħs ⁊ ernut de
templo. non sed̾m hoc quod ẽ. antequam abraam.
sed seãm hoc quod filius ẽ. abrahe. Fa̾cile itaq ẽ
duas naturas in xrp̃o cognosc̃e: unam seđ̃m qͣm
om̃is ereatura ei obedit. alteram suꝑ quam mi¬

Expanded text:
 loquitur: sed illi hoc non intelligunt, quia non Deum, sed hominem vident, hominem utique parvae aetatis, et longe a temporibus Abrahae. Et cum verborum rationem quaerere ab eo debuissent, cujus verba non vana et otiosa esse sciebant, ut quia ipsi per se eum intelligere non poterant, ipse eis verba sua exposuisset, ad lapides currunt, et eum occidere volunt. Unde et subditur: Tulerunt igitur lapides, ut jacerent in eum. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. Abscondit se Jesus, et exivit de templo, non secundum hoc, quod est antequam Abraham, sed secundum hoc, quod filius est Abrahae. Facile itaque est duas naturas in Christo cognoscere: unam, secundum quam omnis creatura ei obedit; alteram, super quam tu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpħe. xp̃i natiuitatis diem cum magno desid̾io
expectabant : ꝑ que ad suꝑne beatitudinis głiam
se uenturos eẽ sciebant. Lotest tamen ꝑhune
diem illius temporis dies in telligi. quo dum sta¬
ret abraam ad ilicem manbre. uidit tres uiros.
orauit .S. quid mirum si priusꝗͣ xp̃s homo fieret
abraam eum uidit. cum quoq ipse nabuchodo¬
nosor in fornace ignis eum se uidisse testatur:
Dicrerunt gͦ uidi adeum. Quinquaginta annos
nondum habes.⁊ abraam uidisti: Diã eis iħs.

Expanded text:
siderio exspectabant, per quem ad supernae beatitudinis gloriam se venturos esse sciebant. Potest tamen per hunc diem illius temporis dies intelligi, quo dum staret Abraham ad ilicem Mambre vidit tres viros, oravit. 253 Sed quid mirum, si priusquam Christus homo fieret, Abraham eum vidit, cum ipse quoque Nabuchodonosor in fornace ignis eum se vidisse testetur? Dixerunt ergo Judaei ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti?
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̾. siquis mͥ credi̾it ⁊ sermonẽ meum
seruauerit: mortem non gustabit iet̾num.
Quid ẽ. mortem non gustabit: Mortis dolores
ce amaritudines non sentiet. Mortis utiq no̾
temporalis: s et̾ne. Quod em̃ dicit in et̾mim:
tale fuit acsi die̾ẽt mortẽ non gustabit et̾nã.¬

Expanded text:
si quis mihi crediderit, et sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum. Quid est mortem non gustabit? Mortis dolores, et amaritudinem non sentiet. Mortis utique non temporalis, sed aeternae. Quod enim dixit in aeternum, tale fuit ac si diceret, mortem non gustabit aet
Abbreviated transcription (Latin):
gustabit inet̾nũ : Num quid tu maior es patre
nr̃o abraam qui mortiuis ẽ : E ꝓpħe mortui sũt.
Quem te ipsum facis : ac si dicant. Talis homo
numquam fuit. qualis tu es siueru̾ ẽ. hoc q̃
tu dicis. si uerũ ẽ. ut illi non moriantur qui
sermonẽ tuum seruauerit: maior tu es. qͣm
abraam. ⁊ om̾ibus ꝓpħis maior estu. Illi eni̾
mortui sunt: tu uero non solum in mortalis es.
s eos etiam in mortales facis qui tibi credunt
&e obediunt. Nlumum te eraltas. minium te
głifieas. Respondit iħs.Si ego głifieo me ipsii:¬

Expanded text:
it in aeternum? Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est? Et prophetae mortui sunt. Quem teipsum facis? Ac si dicant: Talis homo nunquam fuit qualis tu es, si verum est hoc quod tu dicis; si verum est ut illi non moriantur, qui sermonem tuum servaverint: major tu es quam Abraham, et omnibus prophetis major es tu? Illi enim mortui sunt, tu vero non solum immortalis es, sed eos etiam immortales facis qui tibi credunt et obediunt. Nimium te exaltas, nimium te glorificas. Respondit Jesus: Si ego glorifico meips
Abbreviated transcription (Latin):
non noui eum: ero similis uob̾ mendax. S
seio eum ⁊ sermonẽ eius seruo. S dicit aliquis.
quomotlo ipse non głificat se ipsum. si patͥ
głifieat ipsum eum idẽ sit ⁊ pat̾ & ipse : Ipse
enim dicit ego ⁊ pater unum sumus. Si enim
quod ait. si ego głifieo me ipsum głia mea nich̾ẽ:
Quia em̃i saluator nr̃ ⁊ ds ⁊ homo ẽ. si seãm
diumnitatem głificat seipsum. magna ẽ. głia
eiꝰ. Magna quippe głia ẽ. paraliticos curare.
cecos illuminare. lepsos mundare. uentis im¬
ꝑare. suꝑ mare siecis pedibus ambulare. ⁊ mor¬
tuos su̾eitare. S om̃is ista głia dimnitatis ẽ. Si

Expanded text:
imilis vobis mendax. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sed dicit aliquis: Quomodo ipse non glorificat seipsum, si Pater glorificat ipsum, cum idem sit et Pater, et ipse? Ipse enim dicit: « Ego et Pater unum sumus . » Si enim quod ait: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est? Quia enim Salvator noster et Deus et homo est, si secundum divinitatem glorificat seipsum, magna est gloria ejus. Magna quippe gloria est paralyticos curare, caecos illuminare, leprosos mundare, ventis imperare, super mare siccis pedibus ambulare et mortuos resuscitare. Sed omnis ista
Abbreviated transcription (Latin):
tpra genuit: ⁊i numne ut homo fierem ⁊ earnem
susciꝑem uoluit. Quare loquelam meam non cog¬
noseitis: Uultis audire quare: Quia non potestis
audire sermonẽ meum. Sic uos inquit pater ur
diabolus earcecauit. sic uos contra me in odium
meitauit. ⁊ tanto desid̾io mee mortis uos inflam¬
mauit. ut meum sermonẽ audire non possitis:
c ea que dieo intellig̾e nolitis. Idoq loquelam meã
nõ cognoseitis: ⁊ uerba ueritatis non ad uertitis¬
uos em̃ er patre diabolo estis. ⁊ desideria patris

Expanded text:
mpora genuit. Et nunc ut homo fierem, et carnem mpora genuit. Et nunc ut homo fierem, et carnem susciperem, voluit. 251 Cur loquelam meam non cognoscitis? Vultis audire cur? Quia non potestis audire sermonem meum. Sic vos, inquit, pater vester diabolus excaecavit, sic vos contra me in odium incitavit, et tanto desiderio meae mortis vos inflammavit, ut meum sermonem audire non possitis, et ea quae dico intelligere nolitis. Ideoque loquelam meam non cognoscitis, et verba veritatis non advertitienim ex patre di
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ fili abrahe estis: siquidẽ nõ faertis oꝑa
abrahe. uos facitis oꝑa patris ur̃i: quia ⁊ ppse
ab mieio homicida fint. euius nunc ꝑsuasiomibꝰ¬
me queritis int̾ficere. Dixer̃ itaq ei. Nos ex for¬
meacione non sumus nati: unum patrẽ habemꝰ
dm. Ac si dieant. Quid nob̾ tocies patrem imꝓ¬
ꝑas: Nos exformeatione non sumus nati. ut nob̾
patrem obicere debeas : aut si forte abraam ca¬
lumniaris quẽ nob̾ patrem eẽ dixrimus. seias
quia utlum patrẽ habemus. contra quẽ mehil
dicere audes. Qui etiam de nob̾ loquitur dicens.
Filius m̃s pͥmogenitus ifrł. Diait gͦ eis iħs. Si
ds̃ pater ur ẽet : diligeretis utiq mne. ẜgo enim
er do ꝓcessi ⁊ uem: neq enim ame ipso ueni. s
me. qui illius filius sum. Ipse enim megenuit:
ego eiim ereo ꝓcessi: i uemi. Ego sapientia erore
altissimi ꝓdiui. attingens afine usq ad finem.
ẜ ille me misit: Ille me de se ipso in effabiliter añ¬

Expanded text:
Non igitur filii Abrahae estis, siquidem non facitis opera Non igitur filii Abrahae estis, siquidem non facitis opera Abrahae. Vos facitis opera patris vestri, quia et ipse ab initio homicida fuit, cu itaque ei: Nos ex fornicatione non sumus nati. Unum patrem habemus Deum. Ac si dicant: Quid nobis toties patrem improperas? Nos ex fornicatione non sumus nati, ut nobis patrem objicere debeas. Aut si forte Abraham calumniaris, quem nobis patrem esse diximus, scias quia unum patrem habemus Deum, quem contra nil dicere audes. Qui etiam de nobis loquitur dicens: « Filius meus primogenitus Israel . » Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me. Ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a me ipso veni, sed igeretis utique me, qui illius Filius sum. Ipse enim me genuit, ego ex eo processi et veni. « Ego Sapientia ex ore Altissimi prodivi , attingens a fine usque ad finem .d ille me misit. Quid est, ille me misit? » Ille me de se ipso ineffabiliter an
Abbreviated transcription (Latin):
eritis: s alium patrem habetis scd̃m quem li¬
bi non estis. Si enim alium patrẽ nõ hab̾etis.
me int̾fic̾e non quererenis. S quertas me int̾fi¬
cere. E hoc id̾o. qr sermo meus ñ capit in uobis:¬
qm pat̾ ũr diabolus. qui habitat in uob. repellit
eum auob̾. Ego quod uidi apud patrẽ loquor.
ce uos que indistis apud patrem ur̃m faeitis.
Intus habetis patrem. initus habetis magistrũ
& consiliatorẽ: qui uos talia face̾ docet. Respon¬
derunt & dixerunt ei. Pater nr abraam ẽ. Diẽ
eis iħis. Si filii abrahe estis: oꝑa abrahe facite.
hoc enim non consequitur. si de filiis carnis in¬
telligatur. De illis gͥ filiis dicit. qui unta eione
filii dicuntur. Unde apłs. Non enim qui filii
carnis sunt in sunt filii: s qui filii ꝓmifsionis
estimantur insemine. Nunc autẽ queritis me
interfice̾ : hominem qui ueritatẽ uob̾ locutus
sum. quam audiui adeo. Hoc abraam nõ fecit.

Expanded text:
estis. Sed alium patrem habetis, secundum quem liestis. Sed alium patrem habetis, secundum quem liberi non estis. Si enim alium patrem non haberetis, me interficere non quaereretis. Sed quaeritis me interficere, et hoc ideo, qm pater vester diabolus, qui habitat in vobis, repellit eum a vobis. Ego, quod vidi apud Patrem, loquor; et vos, quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Intus habetis patrem; intus habetis magistrum et consiliatorem. qui vos talia facere docet. Responderunt et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Hoc enim non consequitur, si de filiis carnis intelligatur. De illis igitur filiis dicit, qui imitatione filii dicuntur. Unde Apostolus: « Non enim qui filii carnis sunt, hi sunt filii, sed qui filii sunt promissionis, aestimantur in semine . » Nunc autem queaeritis me interficere, hominem, gui veritatem vobis locutus sum, quam audivi Deo. Hoc Abraham non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiisquam serm fuimus. Respondit iħs : ⁊
dixit eis. Amen amen dieo uob̾. quia omĩs qͥ
faeit peceatum : seruus ẽ. peccati. Talis autem
seruus nisi ea quã mͦ dixi ueritas lib̾auerit:
non manet indomo dm̃ met̾num. In qua domo.
In domo dm̃: incelesti ierłm. Non gͥ intrabit in
eam unet̾num : qm̃ qui eumq in eam intrat. ma¬
iet mea inet̾num. Filius au̾ manet inet̾num.
Sigͦ filius uos lib̾auerit: uere lib̾i eritis. Pecca¬
uit enim primus homo: ⁊ factus ẽ. seruus pecca¬
ti. Eiectis gͥ̃ de paradiso. eiectus de domo dm̃. nõ
mansit ibi manet uet̾num: qui si mul eum
sua tota posteritate. nisi ꝑd̃ĩ filium ab origiali
peccato lib̾ari non potuit. uere gͥ lib̾i sunt qui
ꝑfilium lib̾antur. Seio qr filii abrahe estis ẜ que¬
ritis me interfic̾e. qr sermo ms nõ capit in uob̾.
dicitis michi semen abrahe sumus. Hoc ego seio
quia filii abrahe estis ⁊ scãm hoc quidem lib̾i

Expanded text:
cujusquam servi fuimus? Respondit Jesus et cujusquam servi fuimus? Respondit Jesus et dixit eis: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Talis autem servus, nisi ea, quam modo dixit, veritas eum liberaverit, non manet in domo in aeternum. In qua domo? In domo Domini, in coelesti Jerusalem. Non igitur intrabit in eam in aeternum, quoniam quicunque in eam intrat, manet in ea in aeternum. Filius autem manet in aeternum. Si ergo Filius vos liberaverit, vere liberi eritis. Peccavit enim primus homo, et factus est servus peccati. Ejectus igitur de paradiso, ejectus de domo Domini, non mansit ibi in aeternum. Qui simul cum tota sua posteritate, nisi per Dei Filium, ab originali peccato liberari non potuit. Vere igitur liberi sunt, qui per Filium liberantur. Scio quia filii Abrahae estis; sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Dicitis mihi: Semen Abrahae sumus. Hoc ego scio, quia filii Abrahae estis, et secundum hoc quidem liberi