comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scõ minor factus ẽ. nec tantũ hoc excel¬
lentissima trinitate. s etiã minoratus
ẽ. paulominus ab angłis: Hominibus e¬
tiam minor. fuit. quando puer paren¬
tibus subditus fuit Propter hanc itaq
formã serui quã ueniente plenitudine
temporis ex inanitus accepit. dixit. pa¬
ter maior. me ẽ. ꝓpter illã uero dei for¬
mã. quã nec exinanitus amisit. dixit ego
et pater unũ sumus. et homo scilicet fac¬
tus et ꝑmanens łs: Homo enĩ assumptꝰ
ẽ. adeo. non in homine consumptus ẽ. ds:
Ideo ualde racionabiliter et patre mi¬
nor ẽ. homo xꝑc. et patri ȩqualis ẽ. idẽ
ipse cłs xꝑc

Expanded text:
sancto minor factus est nec tantum hac excelsancto minor factus est nec tantum hac excellentissima trinitate sed etiam minoratus est paulo minus ab angelis. hominibus quoque minor fuit, quando puer parentibus subditus fuit. propter hanc itaque formam serui, quam ueniente plenitudine temporis exinanitus accepit, dixit: Pater maior me est; propter illam uero dei formam, quam nec exinanitus amisit, dixit: Ego et pater unum sumus et homo scilicet factus et permanens deus; homo enim adsumptus est a deo, non in homine consumptus est deus. ideo ualde rationabiliter et patre minor est homo Christus et patri aequalis est idem ipse deus C
Abbreviated transcription (Latin):
am si temporalibus et passibilibus ds̾
tribuit ut qđ sunt hoc generent. quanto
magis ipse ȩternus et impassibilis non
aliud quã ẽ ipse generauit unus unicũ:
Ideo nr̃a magna admiratione. qm̃ nul¬
la passione. et tanta secũ ȩqualitate ut
eum nec potestate precederet nec ȩtate:
S ideo totũ qđ habet et quod potest ñ
tribuit sibi s patri. quia non ẽ aseipso
s a patre E qualis ẽ. enim patri S hoc
quoq accepit a patre. nec sic accepit ut
natus. ita semꝑ ȩqualis: Non itaq mȩqua¬
lem genuit. et ęqualitatẽ iam nato ad di¬
dit. s gignẽdo eam dedit. quia ȩqualẽ
non imparem genuit: Ideo informa dĩ
eẽ. ȩqualis deo. non ei rapina fuerat s
natura. qm̃ nascendo sumpsit. non suꝑ¬
biendo presumpsit: Propterea uero ꝑa¬
tr̃ẽ dicit eẽ maiorẽ. quia semetipsum
exinaniuit. formã serui accipiens non
amittens dei. ꝓpter quã formã serui ñ
tantũ patre. uerũ etiã se ipso et sꝑu

Expanded text:
am si temporalibus et passibilibus rebus deus tribuit, ut, quod sunt, hoc generent, quanto magis ipse aeternus et inpassibilis non aliud, quam est ipse, generauit unus unicum ideo nostra magna admiratione, quoniam sua nulla passione et tanta secum aequalitate, ut eum nec potestate praecederet nec aetate! sed ideo totum, quod habet et quod potest, non tribuit sibi sed patri, quia non est a se ipso sed a patre. aequalis enim est patri, sed hoc quoque accepit a patre nec sic accepit, utnatus ita semper aequalis. non itaque inaequalem genuit et aequalitatem iam nato addidit, sed gignendo eam dedit, quia aequalem non inparem genuit. ideo in forma dei esse aequalem deo non ei rapina fuerat sed natura, quoniam id nascendo sumpsit, non superbiendo praesumpsit.- Propterea uero patrem dicit esse maiorem, quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens non amittens dei. propter quam serui formam non tantum patre uerum etiam se ipso et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ tuũ conuersio tua et ipse tui domi¬
nabitur. uidendũ ẽ. quemadinodũ possit
accipi Neq enĩ et ante peccatum aliter
factam fuisse decet credere mulierem.
nisi ut uir ei dominaret᷑. et ad eum ipsa
seruiendo conuerteret᷑. s recte ac cipi po¬
test hanc seruitutem significatã. quȩ cu¬
iusdam conditionis ẽ. potius quã dilec¬
tionis ut etiã ipsa talis seruitus qua ho¬
mines hominibus postea serui eẽ. cepert̃.
de pęna peccati repperiatur ex orta: Di
mini: Possunt itaq coniuges ꝑ caritatem
seruire inuicem. s mulierẽ non ꝑmitcit
apłs dominari inuirũ: hoc enĩ uiro potiꝰ
sententia dei detulit. et maritum habere
dnm̃ meruit. non mulieris natura s culpa
Quod tamen nisi seruetur de prauabitur
amplius natura. et augebitur culpa Adã¬

Expanded text:
uirum tuum conuersio tua, et ipse tui dominabitur, uidendum est, quemadmodum proprie possit accipi. neque enim et ante peccatum aliter factam fuisse decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperunt, de poena peccati reperiatur exorta. dixmini. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed mulierem non permittit apostolus dominari in uirum. hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura et augebitur culpa. D
Abbreviated transcription (Latin):
Cum eẽm inprincipio d̾s apud łm. crea¬
ui uos: Hoc nolo discatis ame S factus
sum qd̃ feci. ne periret quẽ feci Unde sũ
factus qđ feci: Semetipsũ ex inaniuit
formã serui accipiens. insimilitudinem
hominũ factus. et habitu inuentus ut ho¬
mo. humiliauit semetipsũ. hoc discite a
me Humiliauit semetipsũ inquit: Disci¬
te ame. quia mitis sum et humilis corde
Non enĩ inquit hoc uos doceo. quasi in-
forma dei aliquando fuissetis. ñ rapinã
arbitrantes uos eẽ ȩquales deo: Illi ꝓpri¬
um erat. illi rapina non erat In patris
ȩqualitate natus ẽ. de patre Quid tam̃
fecit ꝓpter te: Semetipsũ ex inanut: Cc̃¬

Expanded text:
Cum essem in principio Deus apud Deum, creavi vos; hoc nolo discatis a me: sed factus sum quod feci, ne periret quem feci. Unde sum factus quod feci? Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo; humiliavit semetipsum. Hoc discite a me, Humiliavit enim semetipsum, inquit. Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde . Non enim, inquit, hoc vos doceo, quasi in forma Dei aliquando fuissetis, non rapinam arbitrantes esse vos aequales Deo. Illi uni proprium erat, illi rapina non erat, cui natura inerat. In Patris aequalitate natus est de Patre. Quid tamen fecit propter te? Semetipsum exinan
Abbreviated transcription (Latin):
quã uehiculo cum ꝑuenerit. uel ut potuis
supradicta similitudine apłi utar. tanqͣm
pecdagogo cum eruditus fuerit Quomͦ
enim iusto non ẽ lex posita si et iusto ẽ ne¬
cessaria: Non qua in iustus adiustificantẽ
grãm ꝑducatur. s qua legiitimȩ iam uis¬
tus utatur: An forte. immo uͦ non forte
s certe sic legittimȩ utitur lege iam ius¬
tus. cum eam t̾rendo imponit iniustis ut
cum et in ipsis cȩꝑit molitȩ concupiscẽ¬
tiȩ morbꝰ incentiuo ꝓhibitionis. et cumu¬
lo p̃uaricationis augeri confugiant ꝑfi¬
minantis euadant: Ita non erunt contra¬
ria. neq int̾ se duo ista pugnabunt. ut
etiã iustus bona lege legittimȩ utatur.
et tamen iusto lex posita. non sit: Non enum
ex ea iustificatus ẽ. s ex lege fidei qua
credidit nullomodo posse suȩ infirmita¬
ti ad implenda. ea quȩ lex factorum u¬
beret nisi diuina grã subueniri Ecrepła¬

Expanded text:
quam uehiculo cum peruenerit uel potius, ut quam uehiculo cum peruenerit uel potius, ut supra dicta similitudine apostoli utar, tamquam paedagogo cum eruditus fuerit. quomodo enim iusto lex non est posita, si et iusto est necessaria, non qua iniustus ad iustificantem gratiam perducatur, sed qua legitime iam iustus utatur? an forte, immo uero non forte, sed certe sic legitime utitur lege iam iustus, cum eam terrendis inponit iniustis, ut cum et in ipsis coeperit inolitae concupiscentiae morbus incentiuo prohibitionis et cumulo praeuaricationis augeri, confugiant per fi litterae minantis euadant? ita non erunt contraria neque inter se duo ista pugnabunt, ut etiam iustus bona lege legitime utatur et tamen iusto lex posita non sit; non enim ex ea iustificatus est, sed ex lege fidei. qua credidit nullo modo posse suae infirmitati ad inplenda ea, quae lex factorum iuberet, nisi diuina gratia subueniri. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
Iusto enim lex non ẽ posita quȩ tamẽ
bona ẽ. si quis ea legitimȩ utatur: Hȩe
duo apłs uelut int̾ se contraria conectens
monet mouetq lectorem ad scrutandam
questionẽ atq soluendam: Quomͦ enim bo¬
na ẽ lex siquis ea legittimȩ utatur. si etiã
qđ sequit᷑ uerũ ẽ sciens hoc. quia iusto
lex non ẽ posita: Nam quis legittimȩ
utitur lege. nisi iustus: At ei non ẽ posi¬
ta. s in iusto An et iniustus ut iustifi¬
cetur. id ẽ ut iustus fiat legitunȩ lege
uti debet. qu a tanquã pedagogo ꝑdu¬
catur ad grãm. ꝑ quã solam qđ lex ui¬
bet possit implere: ł ipsam quippe ius¬
tificatur gratis. id ẽ nullis suorum oꝑũ
ỹcedentibus meritis. alioquin gr̃a iam
non ẽ gr̃a. quandoquidẽ ideo datur. non
quia bona oꝑa fecimus. s ut ea facere ua¬
leamus. id est non quia legem impleuimꝰ.
s ut legem implere possimus: In iustus gͦ¬
legittimȩ lege utitur ut iustus fiat. qđ
cum factus fuerit. ea iam non utatur tan¬

Expanded text:
Iusto enim lex non est posita; quae tamen bona est, si quis ea legitime utatur. haec duo apostolus uelut inter se contraria conectens monet mouetque lectorem ad perscrutandam quaestionem atque soluendam. quomodo enim bona est lex, si quis ea legitime utatur, si etiam quod sequitur uerum est: sciens hoc, quia iusto lex non est posita? nam quis legitime utitur lege nisi iustus? at ei non est posita, sed iniusto. an et iniustus, ut iustificetur, id est ut iustus fiat, legitime lege uti debet, qua tamquam paedagogo perducatur ad gratiam, per quam solam quod lex iubet possit implere? per ipsam quippe iustificatur gratis, id est nullis suorum operum praecedentibus meritis — alioquin gratia iam non est gratia -, quando quidem ideo datur, non quia bona opera fecimus, sed ut ea facere ualeamus, id est non quia legem impleuimus, sed ut legem implere possimus. ille legitime lege utitur, ut iustus fiat; quod cum factus fuerit, ea iam non utatur tam
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteri apłi ꝑ xp̃m ad huc ex parte hominẽ.
quasi iam xp̃e iħc non sit homo Seqͥtur enim.
qui suscitauit illũ amortuis. ut hinc app areret
cur dixerit neq ꝑ hominem: Proinde propter
im mortalitatem iã nẽ non homo. xp̃c iħc. propt̾

Expanded text:
er Christum adhuc ex parte hominem, quasi iam Iesus Christus non sit homo. sequitur enim: qui suscitauit illum a mortuis, ut hinc appareret, cur dixerit: neque per hominem. proinde propter inmortalitatem iam nunc non homo Christus deus, propter
Abbreviated transcription (Latin):
uideis in ueteri testamento. necesse fuit e¬
uacuari reuelatione testamenti noui: Nec
sane omnes in illo populo non intellige¬
bant.xp̃m ꝑ illas umbras testamenti uete¬
ris figuratum. neq enim hȩc ipse moyses
et cȩteri ꝓpħȩ non intelligebant qui eũ
posteris prenuntiabant: Nam et in hac
telligens posuit tanquam aduersa et ini-¬
mica ueteris testamenti. cur dicit. haben
tus sum: Utiq in psalmis ad illa eloquia
dei ꝑtinentibus quȩ credita sunt udeis
Eundem inquit sp̃m fidei habentes Quid
est eundem: nisi quem habebant etiam il¬
li ꝑ quos hȩc ministrata st̃: Usq in hodi¬
ernum enim diem idipsum uelamen in
lectione ueteris testamenti manet non re-¬

Expanded text:
Judaeis in Vetere Testamento, necesse fuit eJudaeis in Vetere Testamento, necesse fuit evacuari revelatione Testamenti Novi. 27. Nec sane omnes in illo populo non intelligebant Christum per illas umbras Testamenti Veteris figuratum: neque enim haec ipse Moyses et caeteri Prophetae non intelligebant, qui eum posteris praenuntiabant. Nam in ipsa Eptelligens posuit tanquam adversa et inimica Veteri Testamento, cur dicit, Habenttus sum ? Utique in Psalmis, ad illa Dei eloquia pertinentibus, quae credita sunt Judaeis. Eumdem, inquit, spiritum fidei habentes: quid est, eumdem, nisi quem habebant etiam illi per quos haec ministrata sunernum enim diem idipsum 137 velamen in lectione Veteris Testamenti manet non re
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝓpter gloriam uultus eius. signum
erat. quia in lege. xp̃m intellecturi non
erant. et ideo uelamen inter faciem moysi
et ipsos positum erat. ut non intenderent
sic̃ scriptum ẽ filii isrł usq infinem finiᷤ
enim legis quis ẽs: Ad hoc non ego sed
apłs ipse repondeat: finis enim inquit
finis perficiens. non interficiens finis qͥp¬
pe dicitur ꝓpter quem fiunt omĩa: que¬
cumq aliqͦfiunt officio Nam inter offi¬
cium et finem hoc distat. quod officium
ẽ in eis quȩ facere debemus: finis ꝓpter
ꝓpter. xp̃m fiebant. quẽ filii isrł in eis q̃
fiebant ñ intelligebant. hoc significabat
usq ad faciem moysi quȩ significabat
ap̃m. s idõ dictum ẽ quod euacuetur hȩc
głia. quia omnes umbrȩ significantes
euacuantur cum res quȩ significatur ad-¬
uenerit: Quemadmodum enim scientia
quȩ nc̃ ẽ euacuabitur sicut idem dicit apłs
cum uenerit illa quam dicit facie ad faci-¬
em. sic et ista quȩ in umbris tradita erant

Expanded text:
ejus, propter gloriam vultus ejus, signum erat quia in Lege Christum intellecturi non erant. Et ideo velamen inter faciem Moysi et ipsos positum erat, ut non intenderent, sicut scriptum est, filii Israel usque in finem . Finis autem Legis quis est? Ad hoc non ego, sed Apostolus ipse respondeat: Finis enim Legis, Finis perficiens, non interficiens. Finis quippe dicitur propter quem fiunt omnia quaecumque aliquo fiunt officio. Nam inter officium et finem hoc distat, quod officium est in eis quae facere debemus, finis propter ropter Christum fiebant, quem filii Israel in eis quae fiebant non intelligebant; hoc significabat re, id est, usque ad faciem Moysi, quae significabat Christum. Sed ideo dictum est quod evacuetur haec gloria, quia omnes umbrae significantes evacuantur, cum res quae significatur advenerit. Quemadmodum enim scientia quae nunc est, evacuabitur, sicut idem dicit apostolus, cum venerit illa quam dicit, facie ad faciem : sic et ista quae in umbris tradita erant
Abbreviated transcription (Latin):
ut si semen qd spargitur in cordibus ur̃is
ñ abstulerint aues nec spinȩ p̃focauerut.
nec ȩstus exusserit. accedente ꝓluuia orta¬
tionũ cotidianarũ et cogitationibꝰ bonis
ur̃is quibꝰ hoc agitur in corde qđ agitur
inagro rastris ut gleba frangatur et se.¬
men operiat᷑. et germinare possit. affera¬
tis fructum ad quẽ gaudeat et letetur
agricola: Si autẽ ꝓsemine bono et pro
pluuia bona ñ fructum s spinas attule.¬
rimꝰ. nec semen accusabitur. nec pluuia
erit incrimine. s spinis ignis debitus p̃¬

Expanded text:
ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus pr
Abbreviated transcription (Latin):
quibus alio loco dicit. conuersatio nr̃a
in cęlis ẽ. ut nos in cęlestibus constitu¬
ti. id ẽ. inspiritalibus p̃ceptis ambulan¬
tes. dimicemus. aduersus spiritalia ne.¬
quiciȩ quȩ nos inde conantur abstrahe-¬
re: Magis gͦ illud querendum ẽ. quomͦ
aduersus eos quos non uidemꝰ possimus
pugnare et uincere. ne putent stulti ad¬
uersus aerem nos debere certare: Docet
itaq ipse apłs dicens: Non sic pugno qͣsi
aerem cetdens. s castigo corpus meũ et
inseruitutẽ redigo. neforte aliis p̃dicans
ipse reprobus inueniar Item dicit Imita¬
tores mei estote. sicut et ego xꝑi Quã ob¬
rem intelligendũ ẽ. etiã ipsũ apłin insemet
ipso triumphasse de potestatibus huiꝰ mun¬
di sicut de dño dixerat. cuius se imitato.¬
cut hortatur. et castigemus corpus nr̃m &
inseruitutẽ redigamus si mundũ uolumꝰ
uincere quia ꝑ illicitas delectationes suas
et pompas. et ꝑnitiosam curiositatẽ nobis

Expanded text:
quibus alio loco dicit: conuersatio nostra quibus alio loco dicit: conuersatio nostra in caelis est, ut nos in caelestibus constituti, id est in spiritalibus praeceptis dei ambulantes dimicemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. quare intellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatocut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum uolumus uincere, quia per inlicitas delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
aues cęli et uolatilia cęli. cum manifestũ
sit aues in aere uolitare: Q nos inconsue¬
tudine. hunc aerem cȩlũ appellamꝰ: Nam
cum desereno uel nubilo querimꝰ. aliquan¬
do dicimꝰ qualis ẽ. aer. aliquando dicimus.
quale ẽ cęlum: Hoc dixi ne quis existimet
ibi habitare mala demonia ubi solem et
stellas ds ordinauit. quȩ mala demonia
ideo apłs appellat spiritalia. quia etiã ma¬
li angłi inscripturis sꝑc apyellantur: Ideo
autẽ rectores harum tenebrarũ eos dicit
qm̃ peccatores homines tenebras appellat.
quibus isti dñantur.: Ideo et alio loco dic̃:
fuistis aliquando tenebrȩ. nunc autem
lux in dño. quia ex peccatoribꝰ iustifica¬
pͥncipe ᷤ potestatis aeris huius appellat
Quamius ille locus ubi ait. spiritalia ne.¬
quiciȩ in cȩlestibus posset et alit̃ intelli¬
gi. ut non ipsos p̃uaricatores angłos in
cȩlestibus eẽ. dixerit. s nos potius de.

Expanded text:
aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc dixi, ne quis existimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores homines tenebras appellat, quibus isti dominantur. ideo et alio loco dicit: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificaprincipem potestatis aeris huius appellat. quamuis ille locus, ubi ait: spiritalia nequitiae in caelestibus, possit et aliter intellegi, ut non ipsos praeuaricatores angelos in caelestibus esse dixerit, sed nos potius, de
Abbreviated transcription (Latin):
uincere diabolum quẽ non uidemus: S
habemꝰ magistrũ qui nobis demonstrare
dignatus ẽ. quomͦ inuisibiles hostes uin-¬
cantur: De illo enĩ dicit apłs: Exuens
se carne. principatus et potestates exẽ¬
plauit fiducialiter triumphans eos in
semetipso: Ibi enim uincunt᷑ inimicȩ no¬
bis inuisibiles potestates. uibi iuncunt᷑
inuisibiles cupiditates: E ideo qui in
nobis ipsis uincimꝰ temporaliũ rerum
cupiditates. necesse ẽ. ut in nobis ipsis
uncamus et illũ qui ꝑ ipsas cupidita¬
tes regnat in homine: Sic et apłs dicit
quod in semetipso yugnet aduersus po-¬
testates ex teriores: Ait enim: Non ẽ. nob̃
colluctatio aduersus carnẽ. et sangiunẽ
s aduersus principes et potestates huiꝰ
mundi. harũ tenebrarũ ad uersus spirita.¬
lia nequitiȩ in cęlestibus Cȩlum enĩ dr̃
et iste aer ubi uenti et nubes et ꝓcellȩ et
turbines fuint. sicut etiã scriptura dicit
multis locis. et intonuit de cęlo dñs et

Expanded text:
uincere diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis demonstrare dignatus est, quomodo inuisibiles hostes uincantur. de illo enim dixit apostolus: exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. ibi ergo uincuntur inimicae nobis inuisibiles potestates, ubi uincuntur inuisibiles cupiditates. et ideo quia in nobis ipsis uincimus temporalium rerum cupiditates, necesse est, ut in nobis ipsis uincamus et illum, qui per ipsas cupiditates regnat in homine. quando enim dictquod in semet ipso pugnet aduersus potestates exteriores. ait enim: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestates h harum tenebrarum, aduersus spiritalia nequitiae in eaelestibus. caelum enim dicitur etiam iste aer, ubi uenti et nubes et procellae et turbines fiunt, sicut etiam scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et:
Abbreviated transcription (Latin):
potuit petrus non recte in aliqͦ ingredi ad
ueritatem euangelii ita ut gentes cogeret
uiEclatzare quod paulus in ea scribit.
epła in qua deum testatꝰ ẽ ñ se mentiri Ait
enim: Quȩ enĩ scribo uobis. ecce coram dõ
quia non mentior Et post hanc tanisc̃ã
atq t̾ribilem attestationem dei narrauit
hȩc omnia in qͥbꝰ ait Cũ uidissem quia ñ
recte ingrediunt᷑ adueritatem euangelii
dixi petro coram omnibus: Si tu cum sis ui-¬
deus gentiliter et non uidaice uiuis. quẽ¬
ad modum gentes cogis iudaizare: Qua-
ꝓpter petrus a paulo posteriore corrigitur.
et ꝑacis atq unitatis uinculo cꝰtoditus. ad

Expanded text:
potuit Petrus non recte in aliquo ingredi ad potuit Petrus non recte in aliquo ingredi ad veritatem Evangelii, ita ut Gentes cogeret judaizare, quod Paulus in ea scribit Epistola, in qua Deum testatus est non se mentiri: ait enim, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior : et post hanc tam sanctam atque terribilem attestationem Dei, narravit haec omnia, in quibus dixit, Cum vidissem quia non recte ingrediuntur ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu cum sis Judaeus gentiliter et non judaice vivis; quemadmodum Gentes cogis judaizare ? ens a Paulo posteriore corrigitur et pacis adque unitatis uinculo custoditus ad
Abbreviated transcription (Latin):
dignarent᷑ maiores si cubi forte recti tͣmitẽ
reliquissent etiam aposterioribꝰ corrigi. quã
paulus quofident̃ auderent etiam mino¬
res maioribꝰ ꝑro defendenda euangelica ue.¬
ritate salua frat̾na caritate resistere Nã cũ
satiuꝰ sit atenendo itinere in nullo quam in
aliquo declinare multo ẽ tamen mirabiliꝰ
et laudabilius libent̾ accipere corrigentẽ.
quam aucdact corrigere deuiantem Laus
itaq iuste libertatis in paulo. et scẽ humili¬
tatis in petro quantum michi ꝓ mõdulo meo
uidetur. magis fuerat aduersus calũpniantẽ
porphẏriũ defendenda. quam ut ei daret᷑
obtrectandi maior occasio qua multo morda¬
cius criminaret᷑ xp̃ianos fallacit̃ uel suas lit¬
teras scribere. uel dei sui sacramenta tͣctare:¬
apłm petrum in quo pͥmatus apłorum tam
excellenti grã preminet alit̾ quã ueritas
postulabat de circum cisione agere solitũ
a posteriore apło paulo eẽ correctũ Ergo

Expanded text:
dignarentur, sicubi forte recti tramitem dignarentur, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi, quam Paulus. quo fidenter auderent etiam minores maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo declinare. multo est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem quam audacter corrigere deuiantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portarelum Petrum in quo primatus Apostolorum tam excellenti gratia praeeminet, aliter quam veritas postulabat de circumcisione agere solitum, a posteriore apostolo Paulo esse correctum. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
scribentibꝰ auctoribꝰ scãrum scriptu¬
tarũm maxime canonicarũ in concusse
credat᷑ et defendat᷑ abeẽ omnino menda¬
tiũ. ne dispensatores xp̃i de quibus dic¬
tum ẽ. hic iam querit᷑ inter dispensatores. ut
fidelis quis inueniatur. tanquam magnum
aliquid sibi fideliter didicisse uideantur ꝓ
ueritatis dispensatione mentiri. cũ ipsa fide ᷤ
in latinosermone ab eo dicatur appellata qͥa
fit quod dicit᷑ Ubi autem fit quod dicitur
mentiendi utiq nõ ẽ locus. fidelis gͥ dis-¬
pensator apłs paulus ꝓculdubio nobis exhi¬
bet inscribendo fidem. quia ueritatis dispen¬
sator erat non falsitatis. ac per hoc uerum
scripsit uidisse se petrũ non recte in gredi-¬
entem adueritatem euangelii. eiq in faciẽ
restitisse. quod gentes cogeret iudaizare
Ipse uero petrus. quod a paulo fiebat utilit̃
libertate caritatis. scẽ ac benigne pietate
humilitatis accepit. atq ita rarius et sanc¬
tius exemplum posteris p̃buit. quo non de¬

Expanded text:
scribentibus auctoribus sanctarum scripturarum et maxime canonicarum inconcusse credatur et defendatur abesse omnino mendacium, ne dispensatores Christi, de quibus dictum est: Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, tamquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse uideantur pro ueritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in Latino sermone ab eo dicatur appellata, quia fit, quod dicitur. ubi autem fit. quod dicitur, mentiendi utique non est locus. fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem, quia ueritatis dispensator erat, non falsitatis. ac per hoc uerum scripsit uidisse se Petrum non recte ingredientem ad ueritatem euangelii eique in faciem restitisse, quod gentes cogeret iudaizare. ipse uero Petrus, quod a Paulo fiebat utiliter libertate caritatis, sanctae ac benignae pietate humilitatis accepit atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non de
Abbreviated transcription (Latin):
Selendor in faciem moysi tanquam infa-¬
cie carnali et mortali: nũqͥd diuturnus aut
eternus ẽẽ posset: Morte enim succedente
ꝓfecto auferetur. Splendor autem gloriȩ beati
gura erat temporalis. hoc autem qd̾ illa fi¬
gura significabatur ȩternum: Legunt itaq:
et non intelligunt. xp̃m Non ꝑducunt
intentionem usq infinem: quia uelum
oppositum negat eis aspectum splendoriᷤᷤ
interioris: Et uide ibi sub uelo. xp̃m ait
si: crederetis et michi: De me enim ille scͥp.

Expanded text:
splendor in facie Moysi, tanquam in facie carnali et mortali: numquid diuturnus aut aeternus esse posset? Morte enim succedente, profecto auferretur. Splendor autem gloriae beati gura erat temporalis, hoc autem quod illa figura significabatur, veritas. Legunt itaque, et non intelligunt Christum: non perducunt intentionem usque in finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub velo Christum. Ait Si
Abbreviated transcription (Latin):
llyd ẽ uicium capitale. quod cum quisq bene
ꝓfecerit suꝑbia tẽptat᷑. ut ꝑdat totũ qđ ꝑfecit:
Deniq oĩa uicia inmalefactis tim̃da st̃. suꝑbia
in benefactis. plus metuenda ẽ Hon itaq mi-
firmor tc̃ potens sum: Nam hoc uicio ne et ipse
temptaretur. quale sibi medicam̃tum dicit ap-¬
positum contͣ tumorem. a medico qui sciret qͥd
curaret: Ese magnitudine inqͥt reuelationum
extollar: datꝰ ẽ michi stimulus carnis. et cȩtȩra¬
Apłs doctor gentiũ pater fidelium per euangeliũ
accepit stimulũ carnis: aquo colaphizaret᷑. Quis
nr̃m hoc dicere auderet. nͥ ille c̃fiteri ñ erubes¬
ceret: Si enim dixerimꝰ hoc non passum fuisse
mus datum illi eẽ angelũ sathanȩ. ne magni¬
tudine reuelationũ extolleret᷑: Ecce quam ti¬
mendus ẽ serpens suꝑbiȩ¬

Expanded text:
llud est vitium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirufirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, a doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse mus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens supe
Abbreviated transcription (Latin):
peccata aliena te premant: Dicitur enuntͥ:
Premunt te s tua Uidisti furem. cucurris.¬
ti cum eo Quid ẽ hoc : Pedibus ambulasti
ad furtum: Immo mente coniunxisti te
furto Quod ipsius solum erat: factum.
ẽ et tuum quia placuit tibi Si autem
displicuerit tibi et oraueris ꝓeo et dep̃.¬
catus ueniam dederis. ut possis libera
fronte dicere in precibus tuis. quas tibi
uris ꝑitus cȩlestis dictauit. dimitte no.¬
bis debita nr̃a sicut et nos dimittimus de¬
bitoribus nrĩs. didicisti onera portare frĩs

Expanded text:
peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? Pedibus ambulasti ad furlum; imo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui portant inuicem onera sua. nisi qui ha¬
bent caritatem: Qui non habent caritatem
graues sunt sibi Qui autem habent carita¬
tem portant se: Lesit te aliquis. petit ueniã:
Si non dimittis. non portas onus fr̃is tui
Si dimittis. portas in firmum Et tu si for.¬
te in aliquam infirmitatem cecideris quasi
homo. oportet ut sic te portet et ille quẽ ad¬
modum et tu: Audi quid precesserit: fratres
tales monuerat uelut securi sibi uiderentur
continuo subiecit: Intendens te ipsum ne &
tu tempteris: Deinde quod commemoraui
sub iungit: Alter alterius onera portate. et
tat onera sua. s non timeat ne prematur one.¬
ribus talibus: Ne peccatis suis prematur unꝰ
quisq attendat: Nam quando portas infir.¬
mitatem fr̃is tui non te onerant peccata
ipsius: Plane si consentias. iam tua te pre¬
munt non alterius: Quis quis enim consen.¬
serit peccatori. non alienis s suis grauatur:
Consensio enim ad peccatum alterius. tuũ
fit peccatum. et non ẽ. quare queraris quod

Expanded text:
Qui portant invicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem graves sunt sibi. Qui autem habent charitatem portant se. Laesit te aliquis, petit veniam; si non dimittis, non portas onus fsi dimittis, portas infirmum. Et tu si forte in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratrestuales monuerat, veluti securi sibi viderentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, tat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis, sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod
Abbreviated transcription (Latin):
pletur. nisi inuicem onera nr̃a portemus: Suf¬
ferentes inquit inuicẽ in dilectione. studen¬
tes seruare unitatem sꝑc iniunculo pacis:
Cum eẽs languidus portabat te ꝓximus tu¬
us. sanus factus es porta ꝓximũ tuum In¬
dicat: Par multa diligentibus legem tuam.
et non ẽ eis scandalum: Pacem multã dixit
eis qui diligunt legem dei. et ideo non eis
eẽ scandalum: Illi gͦ qui scandalum patiun¬
tur. pacem ꝑbunt: Q quos dixit non pati
scandalum. aut non facere: Diligentes le¬
gem dei. Ergo incaritate positi sunt: Sed
dicit aliquis: Legem dei dixit diligentib.
non fr̃s Audi quid dñs dicat: Manclatum
nouum do uobis: ut uos inuicem diligatis:
Quid ẽ lex nisi mandatum: Quomodo aut̃
non patiuntur scandalum. nisi dum suffe¬
runt inuicem: Sicut paulus dicit. Suffe.¬
rentes inuicem indilectione. studentes ser.¬
uare unitatem sꝑc inuinculo pacis: El quia
ipsa ẽ lex xꝑi: eundem audi apłm commen

Expanded text:
mpletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Indicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex
Abbreviated transcription (Latin):
ustus autẽ quia flagellat. et iterum
miseret᷑ quia recepit flagellat enĩ om¬
nẽ filiũ quẽ recipit: Nec tam mͥ amarũ
debet ẽẽ quod flagellat quã dulce qđ
recipit Quomͦ enĩ ñ flagellat. custodi¬
ens paruulos dñs quos grandes querit
heredes: Quis enĩ ẽ filius. cui ñ det
disciplinã pater eiꝰ:¬

Expanded text:
ustus» autem, quia flagellat; et iterum «miseretur,» quia recipit: flagellat enim omnem filium quem recipit, nec tam mihi amarum debet esse quod flagellat, quam dulce quod recipit. Quomodo enim non flagellet, «Custodiens parvulos Dominus,» quos grandes quaerit haeredes? quis enim est filius cui non det disciplinam pater e
Abbreviated transcription (Latin):
dicit:. Diliges dnm dm̃ tuũ ex toto corde
tuo. et cȩtera: Si gͦ non uacat om̃s paginas
sacras ꝑscrutari. omnia in uolucta sermo
penetrare. tene caritatẽ ubi pendent om.¬
nia Ita tenebis qđ ibi didicisti: tenebis &̃
qđ nunquã didicisti Si enim nosti carita¬
tem aliquid nosti unde et illud pendet qđ
forte tu nosti E in eo qđ inscͥpturis intelligiᷤ
caritaᷤ patet. ⁊ in eo qd ñ intelligiᷤᷤ caritaᷤᷤ latet. ul.¬
le itaq tenet & qđ patet ꝙ qđ latet indiuinis
sermonib: qͥ caritatẽ tenet in moribꝰ:¬

Expanded text:
dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, » etc. Si ergo non vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia in volumine sermopenetrare, tene charitatem ubi pendent omnia. Ita tenebis, quia ita didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. Si enim nosti charitatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte nosti, et in eo quod Scripturas non intelligis, caritas patet et in eo quod non intellegis caritas latet. ille ita optinet et quod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in morib
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicẽ habundantiã latissimamq
doctrinã sine ullo errore comprehendit.
et sine ullo labore custodit. cuius cor
plenũ ẽ caritate dicente apło: Plenituto
autẽ legis caritas: E alio loco: finis autẽ
p̃cepti ẽ caritas de corde puro. et conscien¬
tia bona et fide non ficta Quid ẽ autem
pͣcepti finis nisi p̃cepti ad impletio: E qͥd
ẽ p̃cepti ad impletio. nisi legis plenitudo:
Quod gͦ ibi dixit plenitudo legis caritas.
hoc etiã hic dixit. finis p̃cepti ẽ caritas:
Nec dubitari ullo mͦ pot̃. quod templũ dei
sit homo. in quo habitat caritas Dicit enĩ
iohannes: Deus caritas ẽ: Qua ꝓpt̃ quisꝙ¬
nouo extingue cupiditatẽ et amplectere
caritatem: Sicut enim radix omnium
malorũ ẽ cupiditas. ita radix omniũ bo¬
norũ ẽ caritas Totã magnitudinẽ & am¬
plitudinẽ diuinorũ eloquiorũ secura pos¬
sidet caritas. qua dm̃ ꝓximumq diligimꝰ:
Docet enim nos cȩlestis unus magister. &

Expanded text:
multiplicem abundantiam latissimamque doctrinam sine ullo errore comprehendit et sine ullo labore custodit cuius cor plenum est caritate dicente apostolo: plenitudo autem legis caritas, et alio loco: finis. autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quid est autem praecepti finis nisi praecepti adimpletio? et quid \'est praecepti adimpletio nisi legis plenitudo? quod ergo ibi dixit: plenitudo legis caritas, hoc etiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo, in quo habitat caritas. dicit enim et Iohannes: deus caritas est. haec autem dicnouo extingue cupiditatem et amplectere caritatem. sicut enim radix omnium malorum cupiditas, ita radix omnium bonorum caritas. Totam latitudinem et magnitudinem diuinorum eloquiorum secura possidet Docet enim nos coelestis unus magister et
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia pollicetur filii gͦ ꝓmissionis filii st̃
beneficui: Hȩc ẽ grã quȩ gratis datur. ñ me.¬
ritis operantis. s miseratione donantis Hinc
grãs agimus dño deo nr̃o. quod ẽ magnum sa¬
cramentũ in sacrificio noui testamenti At¬

Expanded text:
beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratias agimus domino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
credentibus. ñ solis qui ex isrł erant fideleᷤᷤ
p̃figurationẽ noui testamenti. in eo quod
scriptũ ẽ. in ysaac uocabit᷑ tibi semen. non
utiq in ismahel ancillȩ filio in quibus duobꝰ
filiis abrahȩ seruo et libero. et duabus mu.¬
lieribus ancilla et libera. scribens ad gala-¬
thas. duo testamenta dicit in allegoria pre-¬
figurata: Unde dicit: Non hi qui filii sunt car¬
nis. hi sunt filii dei. s filii ꝓmissionis deputan¬
tur in semine: Promissionis enĩ uerbũ hoc ẽ:
omnia cłs quȩ p̃dicit ꝓmittit Predicit enim
etiã illa quȩ non ipse facit. quia ẽ omniũ pre-¬
scius futurorum: Predicit gͦ et peccata hominũ.
quȩ potuit p̃scire non facere Promittit aut̃
quȩ ipse facturus ẽ. nec ea mala s bona Quis
enim ꝓmittit mala: Quamuis itaq mala in¬
ferat malis. ñ peccata s supplicia. minatur
tamen ea potius quã ꝓmittit Omnia igitur
pre scit s peccata predicit. supplicia minat᷑.

Expanded text:
credentibus, non solis qui ex Israhel fideles eranpraefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uomnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam promittit. omnia largitur et praescit, sed peccata praedicit, supplicia minatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ui facti sunt. et xꝑm ñ liberaret de mani¬
bꝰ udeorũ: eumq inpotestate seuientiũ
usq ad mortis exitium derelinqueret:
Ut quid hoc: ꝓpt̃ quid hoc. nisi ꝓpt̃ illud
qđ paulopost in eodẽ psalmo dicit. ñ ad
insipientiã mͥ: hoc ẽ corpori meo. eccłiȩ
meȩ minimis meis: Deponentes omne¬
pondus et circumstans nos peccatũ. ꝑ
patientiã curramꝰ ꝓpositũ nobis certam̃
aspicientes in auctorẽ fidei. et consum¬
matorẽ iħm. qui ꝓposito sibi gaudio sus¬
tinuit crucẽ. confusione contempta. at¬
q indextera dei sedet:¬

Expanded text:
ui facti sunt, et Christum non liberaret de maniui facti sunt, et Christum non liberaret de manibus Iudaeorum eumque in potestate saeuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? propter quid hoc nisi propter illud, quod paulo post in eodem psalmo dicit: Non ad insipientiam mihi, hoc est corpori meo, ecclesiae meae, minimis meis? nam et pondus et circumstans nos peccatum, per patientiam curramus ad propositum certamen; aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta, atque in dextera Dei sedet
Abbreviated transcription (Latin):
uis. significans qua morte clarificatu.¬
rus erat dm. et obhoc a deo suo derelic¬
ti uiderent᷑ ad tempꝰ. cum eis nollet p̃s¬
tare qđ uellent. illã cordis uocẽ emitte.¬
rent illumq adhiberent pietatis affec-¬
tum. quẽ passione impendente. ore pro¬
prio dñs ex p̃ssit eos inse identidẽ trans¬
figurans: Uerũ non qđ ego uolo s qđ
tu uis pat̾: In quo enĩ primitus. nisi inip¬
so capite nr̃o debuit apparere. ꝓpt̾ qũa
dereliquisti me. s causam commonuit
requirendã cũ addidit ut quid dereli¬
quisti me : id ẽ quare ꝓpt᷑ quid. quã obcau¬
sam: ꝓfectio enĩ erat aliqua causa. eaq ñ
parua. ut noȩ liberaret de diluuio. loth.
de incendio. ysaac. de imminenti gladio.
ioseph de calumpnia mulieris. et custo¬
dia carceris. moysen. abegiptiis. raab ab
excidio ciuitatis. susannã atestibꝰ falsis
danihelẽ aleonibꝰ. tres uiros ab ignibus
aliosq patres qui ex clamauerunt & sal¬

Expanded text:
uis\\ significans. qua morte glorificatuuis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem passione inpendente ore proprio dominus expressit eos in se identidem transfigurans: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. In quo enim primitus nisi in ipso capite nostro debuit apparere, propter quam dereliquisti me, sed causam commonuit requirendam, cum addidit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamauerunt et sal
Abbreviated transcription (Latin):
Et in illis patribꝰ qũauis rarissima scripto.¬
tamen fuerunt et usq ad mortẽ exem¬
pla patientiȩ: A sanguine abel usq ad
sanguinẽ ⁊ achariȩ: Quorũ sanguinẽm
trũ suorũ a quibꝰ illi occisi sunt ininiqͥ¬
tate ꝑsisterent & in nouo testamento
nec defuit. nec de ẽ bonorũ fidelium
multitudo. qui etiã ista temporali feli¬
citate p̃polleant. et in ea largitoris dei
bonitatẽ miscđiamq experiant᷑ Tenen.¬
tes tamen qđ dispensator noui testam̃¬
sint in oꝑibꝰ bonis. facile tribuant. com¬
municent. thesaurirent sibi funclamen¬
tũ bonũ infuturũ ut apprehendant ue¬
etiã carne manifestata ẽ cũ resurrexit
amortuis. ñ qualẽ uidei in illo ꝑemert̃.
quando eũ de manibꝰ eorũ łs ñ eruit.
eumq dereliquis se uisus ẽ. ex clamantẽ.
łs ds m̃s ut quid me dereliquisti. ut eo
modo inse transfiguraret martyres su¬
os: Qui et simori nollent qđ etiam petro
dixit. alter te cinget et feret qͦ tu ñ

Expanded text:
et in illis patribus quamuis rarissima tamen fuerunt et usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, quorum sanguinem dtrum suorum, a quibus illi occisi sunt, iniquitate persisterent, et in nouo testamento nec defuit nec deest bonorum fidelium multitudo, qui etiam ista temporali felicitate praepolleant et in ea largitoris dei bonitatem misericordiamque experiantur tenentes tamen, quod dispensator noui testamesint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veifestata est. cum resurrexit a mortuis, non qualem Iudaei in illo peremerunt. quando eum de manibus eorum deus non eruit eumque dereliquisse uisus est exclamantem: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? ut eo modo in se transfiguraret martyres suos, qui, etsi mori nollent, quod etiam Petro dixit: \'Alter te cinget et feret, quo tu non
Abbreviated transcription (Latin):
Audi scripturã: Initiũ sapientiȩ timor dñi:
Cepit gͦ timere diem iudicii. timendo cor¬
rigit se: Uigilat aduersus hostes suos id ẽ.
aduersus peccata sua incipit reuiuiscere
interius. et mortificare menbra sua qͦ suit
suꝑ t̾ram. sicut paulus apłs dicit: Mortifi¬
cate menbra ur̃a quȩ sunt suꝑ t̾ram: Spiri¬
talia nequitiȩ dicit menbra suꝑ t̾ram:
Nam sequitur et exponit: Auariciam. in¬
mundiciã. et cȩtera que illic exequitur:
Quantũ autẽ mortificat iste qui timere
cȩpit diem iudicii. menbra sua suꝑ t̾ram.
tantũ surgunt et corroborant᷑ menbra
cȩlestia: Menbra autẽ cȩlestia. omnia õꝑa
bona: Surgentibꝰ cȩlestibꝰ menbris. cȩpit
desiderare quod timebat: Timebat enim ne
ueniret xꝑc. et inueniret impiũ. quẽ dãp¬
naret. desiderat ut ueniat. quia inuen¬

Expanded text:
Audi Scripturam: Initium sapientiae timor Domini . Coepit ergo timere diem judicii: timendo corrigat se; vigilet adversus hostes suos, id est, adversus peccata sua; incipiat reviviscere interius, et mortificare membra sua quae sunt super terram, sicut Apostolus dicit, Mortificate membra vestra quae sunt super terram. Spiritualia nequitiae dicit membra super terram: nam sequitur et exponit, Avaritiam, immunditiam , et caetera quae illic exsequitur. Quantum autem mortificat iste, qui timere coepit diem judicii, membra sua super terram, tantum surgunt et corroborantur membra coelestia. Membra autem coelestia, omnia opera bona. Surgentibus coelestibus membris, incipit desiderare quod timebat. Timebat enim ne veniret Christus, et inveniret impium quem damnaret; desiderat ut veniat, quia inven
Abbreviated transcription (Latin):
Salus religionis huius ꝑ quã solam uerã
salus uera ueraciterq ꝓmitcitur. nulli
umquã defuit qui dignus fuit. et cui de¬
tis suis quisq dignus fuerit. s quemadino¬
dum ait apłs. non ex oꝑibus. s ex uocante
dictum ẽ. maior. seruiet minori Quã uoca¬
tionẽ ad dei ꝓpositum asserit ꝑtinere. un
Scimus qm̃ diligentibus dm̃ omnia coo¬
perantur in bonũ. his qui scđm ꝓpositũ
uocati sunt scĩ. de qua uocatione ait. Ut
dignos uos habeat uocatione sua sancta¬

Expanded text:
salus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et cui detis suis quisque dignus fuerit, sed quemadmodum ait apostolus non ex operibus, sed ex uocante dictum esse: maior seruiet minori, quam uocationem ad dei propositum asserit pertinere. undscimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. de qua uocatione ait: ut dignos uos habeat uocatione sua sancta
Abbreviated transcription (Latin):
Sictum ẽ in psalmo: Irascimini. de u̾b̾ ei¬
et nolite peccare Uolo uos irasci s non ut
peccetis: Ut autem non peccetis. quibꝰ ha-¬
betis irasci nisi uobis: Quid ẽ enim homo pe¬
nitens. nisi homo irascens sibi : Ut accipiat
ueniam de se ipso exigit penam. et recte
dicit deo: Auerte oculos apeccatis meis. qm̃
peccatum meum ego agnosco: Si tu agnos¬

Expanded text:
ictum est in Psalmo: Irascimini, et nolite peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et recte dicit Deo, Averte oculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnos
Abbreviated transcription (Latin):
apłs corinthios quod contristati fuerint scdm̃
si ad horam contristauit uos nc̃ gaudeo: non¬
scđm deum: ut in nullo detrimentum pa-
tristicia: mortem operatur Ecce enim idipsum
scđm deum contristari: quantam perfecit
in uobis industriam: Iuxta scripturas igitur
sc̃as. sanamq doctrinam. ciues scȩ ci:¬
uitatis dei in huius uitȩ peregrinatione
secundum deum uiuentes: metuunt. cupuntq
dolentq. gaudentq Et quia rectus ẽ amor eoꝵ:
istas omnes mimi¬
affectiones rectas habent

Expanded text:
apostolus Corinthios, quod contristati fuerint secundum si ad horam, contristauit uossecundum Deum, ut in nullo detrimentum patitristitia mortem operatur. Ecce enim id ipsum secundum Deum contristari quantam perfecit in uobis industrianctas sanamque doctrinam ciues sanctae ciuitatis dei in huius uitae peregrinatione secundum deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones