comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad finistrã suã. ut ad d̾exterã eẽt isrł. et
applicuit eos ante patrẽstrũ. Coctenden᷑
aut̃ isrł manũ dexterã posint suꝑ caput
effraim. qui erat iunior et stabat ad sinistmͣ
aui. & sinistram suã imposuit suꝑ manas¬
sem. qui erat ad dexterã. & ita nmitatis
manibus benedixit eos. in quo ⁊ ioseph
naturã & ordinẽ seruaute. ut semoꝵ filio
plus deferret. sicut ysaae quoq in efau pͥ¬
orem filium benedictionẽ deferre cupiebat
s minorem filiũ in typo iunioris popul
credidit p̃ferendũ. sicuterat ip̃e amatre pre¬
latus. Beniq manasses ex obli uionelatia
int̾pretatione signat᷑. eoquod populus tu¬
deoꝵ oblitus ẽ dm̃ suũ qui fecit eũ. & qui¬
cumq ex ea plebe crediderte tãqͣm ex obli¬
uione reuocat᷑. Effraim aũt fecunditatẽ
fide int̾pretatione nõis pollice̾t. qui auxit
patrẽ sic̃ ait ip̃e ioseph dicens. quia auxit me

Expanded text:
ad sinistram suam, ad dexteram autem Istrahel, ad sinistram suam, ad dexteram autem Istrahel, adplicuit eos ante patrem, extendens autem Istrahel manum dexteram inposuit supra caput Ephraem, qui erat iunior et stabat ad sinistram aui, et sinistram suam inposuit supra Manassen, qui erat ad dexteram, et ita inmutatis manibus benedixit eos! in quo et Ioseph naturae ordinem seruauit, ut seniori filio plus deferret, sicut Isaac quoque in Esau priorem filium benedictionem deferre cupiebat, sed minorem filium in typo iunioris populi credidit praeferendum, sicut erat ipse a matre praelatus. denique Manasses ex obliuione Latina interpretatione signatur, eo quod populus Iudaeorum oblitus est deum suum, qui fecit eum, et quicumque ex ea plebe crediderit tamquam ex obliuione reuocatur. Ephraem autem fecunditatem fidei interpretatione nominis pollicetur, qui auxit patrem, sicut ait ipse Ioseph dicens: quia auxit me
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. qm̃ qui benedicebat᷑
a patre benedictus erat. & qui
maledi cebat᷑ maledictus erat.
Iod hanc parentibuis grãm donauecd̃s. ut
filiorum pietas ꝓuocet᷑. Prerogatiua gͥ parẽ¬
tum disciplina est filioꝵ. Honora gͦ patrẽ
ut benedicat te. honoret patrẽ pius ꝓpt̃ gr̃am
babet tam̃ ultime benedictionis heredita¬
tẽ. qui seĩficationis opes successori bꝰ largi¬
atur. & multo plusẽ beatũ fieri quã diuitẽ
festinabat beatus ioseph sumere benedictio
nẽ & filios suos optulit manassem & effraim.
quos benedix̃ iacob. ut quia duodecim ha¬
bebat filios. & tercius decimrus apłs futur
erat paulus. quasi posterior electus. t̾ciade¬
cuna tribus de manasse & effraim nepotibꝰ
scĩficaret᷑. in utrumq diuisa. quo paulus
non extra pat̾narum tribuũ numerum
inueniret᷑. qui uetis testamenti & noui e¬
gregius p̃dicator. pat̃nȩ benedictionis he¬
reditatẽ sibi quoq ꝓfecisse facile cõꝓbaret.
quamqͣm p̃clara hȩc in hoc mystia. quod

Expanded text:
legimus quoniam qui benedicebatur a patre benedictus erat et qui maledicebatur maledictus erat! ideo hanc parentibus gratiam donauit deus, ut filiorum pietas prouocetur. praerogatiua igitur parentum disciplina est filiorum. honora ergo patrem, ut benedicat te. honoret patrem pius propter grahabet tamen ultimae benedictionis hereditatem, qua sanctificationis opes successoribus largiatur. et multo plus est beatum quam diuitem fieri. festinabat-Ioseph sumere benedictionem. denique et filios suos optulit Manassem et Ephraem, quos benedixit Iacob, ut quia duodecim habebat filios et tertius decimus apostolus futurus erat Paulus quasi posterior electus, tertia decima tribus de Manasse et Ephraem nepotibus sanctificaretur in utrumque diuisa, quo Paulus non extra paternarum tribuum numerum inueniretur, qui ueteris testamenti et noui egregius praedicator paternae benedictionis hereditatem sibi quoque profecisse facile conprobaret. quam praeclara in hoc mysteria, quod
Abbreviated transcription (Latin):
munda s immunda. Sed munda quidẽ animalia
facile possumus dr̃e. quod memoria eruditio intel¬
lectus. examinatio. & iudicium eoꝵ que legimus.
alia que his similia intelligi possunt. de immun¬
dis uͦ ꝓnunciare difficile ẽ. que & bina bina nomi¬

Expanded text:
munda et immunda. Sed munda quidem animalia facile possimus dicere, quod memoria, eruditio, intellectus, examinatio, et judicium illorum quae legimus, aliaque his similia intelligunt. De immundis vero pronuntiare difficile est. Puto tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ẏses. cum benediceret tribũ beniamin dixiti
Dilectus a dño habitabit fidens. & d̃s obumbra¬
bit suꝑ eum omnib dieb & int̃ humeros
requiescet dilectus a dño. qui etiam uas elec¬
tionis ẽ factus. Neq enim alit̃ nisi dm̃ est
miseratione & amore conuersus. Unde et
ipse merito nichil tribuens suo. sed totum
eius egena in me ñ fuit. Habitauit fidens
in domo. quam ante uastabat. Habitauit
in tab̾naculis xp̃i. qui antesicut lupus erra¬
bat in siluis. & ds̃ obumbrauit suꝑ eũ. quando
uisus est ei xp̃e. qui licet aꝑtisoculis nichil
uideret. tamen xp̃m uidebat. & merito uide¬
bat p̾sentẽ. quem etiam audiebat loquentẽ.
Non cecitatis est obumbratio istas gr̃ȩ. Beniq¬

Expanded text:
yses, cum benediceret Beniamin tribum, dixit: yses, cum benediceret Beniamin tribum, dixit: dilectus a domino habitabit fidens, et deus obumbrabit super eum omnibus diebus, et inter umeros requiescet dilectus a domino. qui etiam uas electionis est factus; neque enim aliter nisi domini est miseratione et amore conuersus. unde et ipse nihil merito tribuens suo, sed totum eius egena in me non fuit. habitauit fidens in domo, quam ante uastabat, habitauit in tabernaculis Christi, qui ante sicut lupus errabat m siluis, et deus obumbrauit super eum, quando uisus est ei Christus. qui licet apertis oculis nihil uideret, tamen Christum uidebat. et merito uidebat praesentem, quem etiam audiebat loquentem. non caecitatis est obumbratio ista, sed gratiae. deniq
Abbreviated transcription (Latin):
eugłiis legimus ubi dicit. qr habens quis centum
oues ex quibus cum ꝑisset una. relictis nonaginta¬
& nouem in montib descendit querere eam quȩ
merus. q̃m non ex semetipso consistit. s ex tͥnitate
descendit. & longitudinẽ uite. hoc ẽ ĩmortalitatis
grãm expatre ꝑ filiũ ac spm sc̃m suscepit ideirco tri
lapsum. ꝑ agnitionẽ trinitatis restituat intrecentos.
latitudo quinquagenariũ nmerũ cenet. Q nume¬
rus remissioni & indulgentie consecratus ẽ. Sedm
legem enim quinquagesimo anno remissio erat.id

Expanded text:
Evangelio legimus, ubi dicit: Quia habens quis centum oves, ex quibus cum periisset una, relictis nonaginta novem in montibus, descendit quaerere illam quae do non ex semetipso subsistit, sed ex trinitate, descendit, et longitudinem vitae, hoc est immortalitatis gratiam, ex Patre umus, per agnitionem trinitatis restituamur in trecentos. Latitudo quinquagenarium numerum tenet, qui numerus remissioni et indulgentiae consecratus est. Secundum legem enim quinquagesimo anno remissio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
isset ꝑ orbẽ t̾rx eccłiȩ laticudo diffuca. Triginta autem
altitũdinis numerus. simile ut trecent ꝯtinet saera¬
mencũ. Qd enĩ ibi centen. hochic deni t̾cio multipli¬
cati faciunt. Ad unum aũt totius constractionis nu¬
merũ sũma reuocatur qr unꝰ ds̃ pat̃ ex quo omnia.

Expanded text:
isset per orbem terrarum Ecclesiae latitudo diffusa. Triginta autem altitudinis numerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
terram. aquã & aerem. Scda die : firmanẽ¬
tum solũ. Tercia die . iiiiͬ. Maria. semina.
sationes. atq plantaria. Qita die: iii. solẽ.
lunã. & stellas. Qͥnta die: tria. Pisces. repti¬
lia aquarũ. & uolatilia. Sexta die : iii.
bestias. pecudes. reptilia t̾re. ⁊ hominem.
in dieb.uii. ꝙ.xxiiͦ. gn̾ationes sunt ab

Expanded text:
am atque aerem. 305 Secunda die firmamentum solum. Tertia die quatuor: maria, semina, sationes, atque plantaria. Quarta die tria: solem, et lunam, et stellas: quinta die tria: pisces, et reptilia aquarum, et volatilia. Sexta die quatuor: bestias, pecudes, reptilia terrae, et hominem. in diebus sex. Et XXII generationes sunt ab
Abbreviated transcription (Latin):
Idõq dextram suam suꝑ effremposuit sc̃s iacob.
eo quod legis dicent̾ẽ illam canticis canticorũ.
fratruelis meus candidus & rubeus. electus de
decem mulibus. Deniq etiam uiuenculȩ dauid
mariȩ auctorẽ. excuius successione xp̃c est natꝰ
ꝑ uirginis partum in decẽ milibus p̃di cabãt.
saulaut̃ in nilibus cum reuerentiȩ gr̃a cir¬
ca regem magis p̃ponderare debuissent. Qui
gͦ cornu xp̃i exaltauerit confessus eus głam.
ipse quoq accepit cornua. Unde etiã sancti u¬
nicornui dicti suirt. in psalmi u̾siculo. & dilee¬
tus tamquam filius unicornioꝵ. E erit sicut
animal huiusmodi cum ei oriunt᷑ cornua. ꝓ¬
cessum plenioris significat ȩtatis. ita cũ et a¬

Expanded text:
ideoque dextram suam super Ephraem posuit sanctus Iacob, ideoque dextram suam super Ephraem posuit sanctus Iacob, eo quod legis dicentem illam in Canticis canticorum: fraternus meus candidus et rubeus, electus de decem milibus. denique etiam iuuenculae Dauid Mariae auctorem, ex cuius successione Christus est natus per uirginis partum, in decem milibus praedicabant, Saul autem in milibus, cum reuerentiae gratia circa regem magis praeponderare debuissent. qui ergo cornum Christi exaltauerit confessus eius gloriam ipse quoque accipit cornua. unde etiam sancti unicornui dicti sunt in psalmi uersiculo: et dilectus tamquam filius unicornuorum. etenim sicut animal huiusmodi, cum ei oriuntur cornua, processum plenioris significat aetatis, ita cum e
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & bonus thaurus quasi hostia ꝓ delictiᷤ.
& totius mund uictima. ut pacificaret om̃a
cuitis decus sanctã. Omne enim scm̃ pͥmoge¬
nitum sicut alibi demonstrauimꝰ. Omrie leui
non etatis ordine s sacre successionis p̃roga¬
tiua. pͥmogenit᷑ meruit nuncupari. Et
uere sanctus decus eiꝰ. de quo scͥptũ ẽ reftir¬
gente. speciosus forma p̃filiis hominũ qr
ipse est primogenitꝰ ex mortuis. habens
cornua unicornii. Sed cum dixerit cormia
ferarum. ut periti aiunt ñ inueniat᷑. Et
id̃o uerbum unicũ magis estimare debe¬
mus. quia substanturũ u̾bũ dĩ unũ est.
non multa u̾ba. Unde & anna ait. Dñs
tatem regi. & exaltabit cornu xp̃i sui. sẜ ysa
ias. Umea facta ẽ dilecto in cornu inloco u¬
beri. qm̃ in dĩ filio unigenito floret eccłia
denens unicum dĩ uerbũ: in quo ẽ uirtutis
atq sapientiȩ plenitudo. cuius ubertate
se. ad est &s iudeoꝵ & gentũ dñetur. & ex
utioq populo adquirat sibi ȩccł̃iȩ plemtudmẽ

Expanded text:
it. et bonus taurus quasi hostia pro delictis et totius mundi uictima, ut pacificaret omnia. cuius decus sanctum; omne enim sanctum primogenitum, sicut alibi demonstrauimus, unde Leui non aetatis ordine, sed sacrae successionis praerogatiua primogenitus meruit nuncupar. et uere sanctum decus eius, de quo scriptum est resurgente: speciosus forma prae filiis hominum, quia ipse est primogenitus ex mortuis, habens cornua unicornui. sed cum dixerit cornua,ferarum, ut periti aiunt, non inueniatur. et ideo uerbum unicum magis aestimare debemus, quia substantiuum uerbum dei unum est. non multa uerba. unde et Anna ait: dominus tutem regi et exaltabit it: uinea facta est dilecto in cornu in loco uberi, quoniam in dei filio unigenito floret ecclesia tenens unicum dei uerbum, in quo est uirtutis atque sapientiae plenitudo, cuius ubertate se, id est: et Iudaeorum et gentium dominetur et ex utroque populo adquirat sibi ecclesiae plenitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
ego puto qͣntum exhis quȩ describuntur apparet. qͣ¬
tuor angulis ex imo consurgentẽ. eisdemq paulatĩ
usq ad summũ in angustum attractis in spaciũ uns
cubiti fuisse collectam. Sic enim refert᷑ qd̾̃ in fundam̃¬
tis eius trecenti cubiti in longitudmne. in latitudine
uͦ quinquaginta sunt posit. triginta aũt in altitu¬
dine sunt edificati. s collecta in cacum̃ angustã. ita
ut cubitum sit latitudinis & longitudinis eius. Lã¬

Expanded text:
em, quantum ex his quae distribuuntur apparet, quatuor angulis, ex uno consurgens, eisdem paulatim usque ad summum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuit collecta. Sic enim refertur quod in fundamentis illius trecenti cubiti in longitudine, in latitudine vero quinquaginta sunt positi, triginta autem in altitudine, sed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitum sit latitudinis et longitudinis illius. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
malis & mnundantibus uiciis conuertere se pot̃
a rebus fluxis. ac ꝑeuntib & caducis. & audire
u̾bum dĩ ac p̃cepta celestia. hic intra corsuum
archam salutis edificat. & bybliothecam ut ita di¬
cam intra se diuini consecrat u̾bi. longitudinẽ

Expanded text:
is inundantibus malis convertere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se divini conferat verbi. Longitud
Abbreviated transcription (Latin):
requiescet. hocest int̾bonos actas. & oꝑa p̃¬
ciosa. Nam & supra habes quod ysachar sup¬
posuit humerum ad laborandum. & factus
est uir agricola. Quem paulus imitat᷑ po¬
suit nouella plantaria. sdõq quasi bonus
agricola dixit. Ego plantaui apollo riga

Expanded text:
requiescet, hoc est, inter bonos actus, et opera pretiosa. Nam et supra habes quod Issachar supposuit humerum suum ad laborandum, et factus est vir agricola. Quem Paulus imitatus, posuit fidei novella plantaria, ideoque quasi bonus agricola dixit: Ego plantavi, Apollo riga
Abbreviated transcription (Latin):
factum dicit᷑. eo loci fuisse. ut inferiora que dixit bica¬
merata. infra se haberet. & quȩ dixit tricamerata su¬
periora a loco ostii appellata sint. ut inde ingressa¬
uniu̾sa animalia. ꝑ sua queq loca scm qd̾ supͣ diximꝰ
congrua discretione direpta sint. Uerum ostii ipsius¬
extra arcam fuit. bituminari extrinsecus ostiũ potu¬
Nec ingrederent᷑ aquȩ ꝑaditũ. quẽ humana ñ mu

Expanded text:
factum dicitur, eo loco fuisse, ut inferiora, quae dixit bicamerata, infra se haberet, et quae dixit tricamerata superiora a loco ostii appellata sunt. Et inde ingressa animalia per sua quaeque loca secundum quae supra diximus, congrua discretione divisa sunt. Sed forte quus hominum extra arcam fuit, imbituminari extrinsecus ostium potune ingrederentur aquae per aditum, quem hu
Abbreviated transcription (Latin):
modo signa eius ꝓbant. cuius ortum non ꝓbant: qͥd
etiam de luna dicimus. quȩ & quarto die cepit. et
quinta decima die signat salutis: an displicet nu¬
merus quo celebratur mysterium redemptionis:
Ideo demones declinandum ẽẽ ꝑsuadent numerũ
eum quo eorum destructa nequitia ẽ. Ideo genti¬
les nichil adoriendum asserunt. quia sciunt tẽ
primum artes suas uacare cepisse. & populos gen¬
tiles ad eccł̃iam demigrasse. Lunam certe quartã
sipura fuerit neꝙ: obtunsis cornibus dare reliqͥs
diebus usq ad exactum mensem indiciũ serenita¬
tis existimant. Nolunt gͦ isdem exordiis inchoa¬
re. quibus serenitas inchoatur. Sed iam cauen¬
dum nenobisinsermone dies quartus occidat.
Cadunt enim umbrȩ maiores demontibus lu

Expanded text:
modo signa ejus probant, cujus ortum non probant? Quid modo signa ejus probant, cujus ortum non probant? Quid etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit, et quarta decima diem signat salutis? An displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? Ideo daemones declinandum fore persuadent numerum eum, quo eorum destructa nequitia est. Ideo gentiles nihil adoriendum asserunt; quia sciunt tunc primum artes suas vacare coepisse, et populos gentiles ad Ecclesiam demigrasse. Lunam certe quartam, si pura fuerit, neque obtusis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis 79 existimant. Nolunt ergo eisdem exordiis inchoare, quibus serenitas inchoatur. Sed jam cavendum ne nobis in sermone dies quartus 80 occidat; cadunt enim umbrae majores de montibus, lu
Abbreviated transcription (Latin):
& in hoc quasi ȩccłia putaris posse. quasi de loco
tuo & statione deduci. Multi temptant ȩccłiam
sed sacrilege artis ei carmina nocere non possunt.
Nichil incantatores ualent. ub xp̃i canticum
coctidie decantatur: Habet incantatorẽ fuũ
dñm ih̾m. ꝑ quem magoꝵ incantantiũ car¬
mina. & serpentium uenena uacuauit. Et
ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras.
& egyptioꝵ ferale licet carmen immurmuros
gum paulus. non solum sage artis infirmi
tate. s etiam oculoꝵ amissione cecauit. Sic pe¬
crus hymonem alta celi magies uolacu petren¬
tem. dissoluta carminum porestate cdeiceit &e strauit
Pulchre & ut arbitror cessit dies quartus. Quom gͥ
quartum pleriq consueuerunt cauere & mnutile
pucant aliquid hoc numero oriri. quo totus noya
luce mundus emicuit: an sinistris solcepit aus¬
piciis: & quomodo aliispotest bona signare.
qui sibi eligere diem suum nescunt exortuse aut qͦ¬

Expanded text:
et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco tuo et statione deduci. multi temptant ecclesiam, sed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum Iesum, per quem magorum incantantium carmina et serpentum uenena uacuauit, et ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras, et Aegyptiorum ferale licet carmen inmurmuret, gum Paulus non solum sagtate, sed etiam oculorum amissione caecavit. Sic Petrus Simonem alta coeli magico volatu petentem, dissoluta carminum potestate, dejecit et stravit. CAPUT IX. Pulchre, ut arbitror, cessit dies quartus. Quomodo ergo quartum plerique consueverunt cavere, et inutile putant hoc numero aliquid ordiri, quo totus nova luce mundus emicuit? An sinistris sol coepit auspiciis? Et quomodo aliis potest bona signare, qui sibi eligere diem sui nescivit exortus? Aut quo
Abbreviated transcription (Latin):
defectus habet & ortus frequentes. sed defectibys
suis creuit. & his meruit ampliari. dum ꝑsecuti¬
onibus minuitur. & confessoꝵ marcyriis corona¬
tur. Hȩc ẽ uera luna quȩ de frat̃ni sui luce ꝑpe¬
tua sibi lumen immortalitacis & gr̃ȩ mutuatur.
fulget enim eccłia non suo sed xp̃i lumine. et
splendorem sibi arcessit de sole iusticiȩ ut dicat.
Uiuo autem iam non ego. uiuit uͦ in me xp̃c.
beata plane quȩ tantum insigne meruisti. unde
te non tuis neomeniis. s typo eccłie beatã dixe¬
rim. In illis seruis in hoc diligeris. Quam ridi¬
culum aũt quod te plerumq credunt homines
magicis carminib posse deduei.Aniles istȩ
fabulȩ acuulgi opimones. Quis enim opus des
canto ministlo deputatũ. arbitret᷑ caldaicis
suꝑsticiomibuspossetẽptari: Lapsus sit ille qui
se transfigurat in angłm lucis. & deductus uo¬
luntate ꝓpria non carminũ potestate. Sane

Expanded text:
defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus defectus habet et ortus frequentes, sed defectibus suis creuit et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur. haec est uera luna, quae de fraterni sui luce perpetua sibi lumen inmortalitatis et gratiae mutuatur. fulget enim ecclesia non suo, sed Christi lumine et splendorem sibi arcessit de sole iustitiae, ut dicat: uiuo autem iam non ego, uiuit autem in me Christus. beata plane, quae tantum insigne meruisti! unde te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiniones. quis enim opus dei tanto ministerio deputatum arbitretur Chaldaeicis superstitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum lucis et deductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriũ. Donauit hoc ei qui omnibus dona¬
uit grãm. Eocinauit eam ut repleat. quia etiã
se exinaniuit. ut om̃s repleret. Exinaniutt enĩ
se ut descenderet nobis. Descendit nobis ut ascen
deret omnibus. Ascendit enim inquit suꝑ cȩ¬
los. ut impleret omnia. Itaq qui exinanitꝰ
aduenerat. aplenitudine sua apłos impleuit.
Unde unus exhisdicit. Nlam de plenitudine
eius nos omnes accepimꝰ. Ergo annunciauit
luna ministeriũ xp̃i non medioeris in qua
signum pofuit suum. non mediocris quȩ
typum habet dilectȩ eccłiȩ. quod significat ꝓpħa
dicens. Orietur in diebus eius iusticia & habun¬
dantia pacis donec extollat᷑ luna. & in canticis
refulsit. & tenebras scħ huiꝰ illummans dicit.
Nox precessit. dies autem appropinquaure. Iul¬
chre ait ꝓspiciens. quasi fuos desuꝑiori ꝓspec¬
tans. si cut habes. dominus decelo ꝓspexit suꝑ
filios hominũ.  spiciens gͦ eccłia sicutluna.

Expanded text:
mysterium. Donavit hoc ei qui omnibus donamysterium. Donavit hoc ei qui omnibus donavit gratiam. Exinanivit eam, ut repleat qui etiam se exinanivit, ut omnes repleret. Exinanivit enim se ut descendderet omnibus; ascendit enim inquit super caelos, ut impleret omnia. itaque qui exinanitus aduenerat a plenitudine sua apostolos impleuit. unde unus ex his dicit: nam de plenitudine eius nos omnes accepimus. ergo annuntiauit luna mysterium Christi. non mediocris in qua signum posuit suum, non mediocris quae typum habet dilectae ecclesiae, quod significat propheta dicens: orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. et in Canticis refulsit et tenebras saeculi huius inluminans dicit: nox praecessit, dies adpropinquauit. pulchre ait prospiciens, quasi suos de superiori prospectans, sicut habes: dominus de caelo prospexit super filios hominum. prospiciens ergo ecclesia sicut luna
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur. s ꝑmanebit cum sole. Unde non
luna est particeps stulticiȩ. qr ñ luna mutat᷑
ut stultus. s stultus ut luna. Deniq semen iusti¬
celo fidelis. Aliutl est enim fungi ministerio.
aliud circumferri ingenio. & sensus infirmi¬
tate fixam non habere sententiã. Luna ꝓtela¬
borat. & ꝓpt̃ uoluntatẽ dĩ fubdita est. Uanita¬
tienim creatura subiecta ẽ non sponte. s ꝓpt̃
eum qui subi ecitin spe. Illa gͦ non sponde mu¬
tatur. tu sponte mutaris. Illa congemiseit et
telligis & gratularis frequent̃. Illa tuã redemp¬
tionem frequent̃ expectat.: ut a commun to
tius creaturȩ seruitio liberetur tu & tuere¬
demptioni & illius lib̾tati affers impedimen¬
tum. Tuȩ gͦ non suȩ stultieie est: quod dũ
tu expectaris & nec sero conuerteris. adhue
⁊ illa mutatur. Noli gͦ lumam oculo tui cor¬
poris estimare. s mentis uiuacitate. Mimut᷑
luna ut lementa repleat. Hoc est ũ grande

Expanded text:
mutatur; sed permanebit cum sole. Unde non mutatur; sed permanebit cum sole. Unde non luna est particeps stultitiae; quia non luna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna. Deniqtestis in caelo fidelis; aliud est enim fungi ministerio, aliud circumferri ingenio et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. luna pro te laborat et propter uoluntatem dei subdita est; uanitati enim creatura subiecta est non sponte, sed propter eum qui subiecit in spe. illa ergo non sponte mutatur, tu sponte mutaris. illa. congemiscit ettellegis et gratularis ueritatis. iliailla tuam redemptionem frequenter exptius creaturae servitio liberetur: tu et tuae redemptioni, et illius libertati affers impedimentum. Tuae ergo, non suae stultitiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc et illa mutatur. Noli ergo lunam oculo tui corporis aestimare, sed mentis vivacitate. Minuitur luna, ut elementa repleat. Hoc est vere grande
Abbreviated transcription (Latin):
& crescit et deficit. deficiunt enim omnia
que ex nichiloorta usꝙ ad ꝑfectionẽ uener̃t.¬
& iterum ꝑfecta minuunt᷑ cȩlum enim et
terra p̃teribunt.cur non id moderationis
assumimus. ut neq in aduersis abiciamus
animum: qui enim omnia fecitex nichilo
facile quoq tepotens est ad summa ⁊ ꝑfecta
ꝓuehere. & rursum non excollamur in
ꝓsperis. neq in potestate aliqua diuitiisq¬
nos iactemus. neq in uiribus corꝑis aut pul¬
chritudine gloriemur. in quo facilis est¬
corruptio.crebra mutatio. sed manentẽ
in futurum animi gr̃am ꝑsequamuR.
Nam si te lunȩ contristatoccasus. que se
semꝑ reformat ac reparat. multomagis
contristare te debet si amma ꝓfectu uirtutes
impleta cum fuerit. postea ꝑ in constantiã
mentis atq incuriã. a suo deflexa ꝓposito
studia stia sepe commutat. qd̾ est in insipientiȩ
atq inscitiȩ. Unde et scriptura art. Stultus ut
luna mutatur. & ideo sapiens non cum luna

Expanded text:
et crescit, et deficit, deficiunt 77 enim omnia et crescit, et deficit, deficiunt 77 enim omnia quae ex nihilo orta usque ad perfectionem venerunt, iterum perfecta minuuntur, coelum enim et terra praeteribunt; cur non id moderationis assumimus, ut neque in adversis abjiciamus animum, qui enim omnia fecit ex nihilo, facile te quoque potens est ad summa et perfecta provehere; et rursum non extollamur in prosperis, neque in potestate aliqua nos, divitiisque jactemus, neque in viribus corporis, aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis corruptio, crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. Nam si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat; multo magis contristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam a suo deflexa proposito studia sua saepe commutet, quod est insipientiae et inscientiae. Unde et Scriptura ait: Stultus ut luna mutatur . Et ideo sapiens non cum luna
Abbreviated transcription (Latin):
ciis lunȩ eum sperandum eẽ.sed deꝓuidentia
& misccłia creatoris. Sane euripi cum exun¬
dent undiq scđm reliquas species lunȩ
& acceptosfluctus refundant. uł etiam ipsi
magno ferantur impetu. in ortu tamen eiꝰ
stant placidi. quoadusq luna sine lumine
est. At uͦ ubi eam dierum accessus retexerit
tunc in fuos cursus refluos reuertunt᷑. Am̃¬
ri exortu euidens mutationis sue fertur
indicium dare. ut mare ipsũ oceidentale
in quolperatur ampociõ colito ampliꝰ acedat
ac recedat. ut maiore estuferat᷑. tanquam lu¬
ne quibusdam aspirationib retrorsũ trahat᷑
& itm idem impulsum ac retractum in men¬
suram ꝓpriam refundatur. Unde si mira¬
ris quomodo defectum luna patiat᷑. cũ can¬
tam uim mutationis habeat suȩ. consida
manarum eẽ posse. & mundanȩ totius
creaturȩ. quodnon aliquando resoluatur.
Nam si etiam luna cui tantũ dñs commisit
ministerium ut illuminet orbem terrarũ

Expanded text:
tiis lunae eum sperandum esse, sed de prouidentia tiis lunae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique secundum reliquas species lunae et acceptos fluctus fluctibus uel etiam ipsi magno ferantur impetu, in ortu tamen eius stant placidi, quoad luna sine lumine est; at uero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos reuertuntur. amri exortu euidens mutationis suae fertur indicium dare, ut mare ipsum occidentale, in quo spectatur amotis, solito amplius accedat ac recedat et maiore aestu feratur, tamquam lunae quibusdam aspirationibus retrorsum trahatur et iterum isdem inpulsum ac retractum in mensuram propriam refundatur. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam uim mutationis habeat suae, considermanarum esse posse et mundanae totius creaturae, quod non aliquando resoluatur. nam si etiam luna, cui tantum dominus commisit minis
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓcessu eius quȩ sint exinata cumulantur
ut amimantrum cerebrum maritimoꝵ humi¬
da. Siquidem pleniores ostree reppeririferan¬
tur. multaq alia cum globus lunaris adolescit.
usu ꝓprio comꝑerunt. Uidemus gͦ ortum eius
& defectum rationis ẽẽ non infirmitatis. Nũ¬
quam enim tantam rerum mutationem da¬
ret.nisi prestantem uirtutem haberet et gra¬
tiam a condicore collatã. Aerem quoq non¬
nulli etiam docti & xp̃iani uiri allegauer̃t
lunȩ exortti solere mutari. Sedsi io mutationis
lunaris quadam fieret uolentia. adom̃s ortus
enis intexeret᷑ nubibus cęlum. pluuiȩ funde¬
rent᷑. Beniq cum ante dies esset sermo de pbu¬
uIis. que fore utilis diceret᷑. ait quidam. Ecce
neomenia dabit eam. & quamuis cupidi esse¬
mus ymbrium.camen huiusmodi assertio¬
nes ueras ẽẽ nolebam. Bemde delectatus
sum quod nullus ymber effusns est donee
p̃cibus ȩẽcłiȩ datus. manifestaret nion de ini¬

Expanded text:
processu eius quae sunt exinanita. cumulantur, processu eius quae sunt exinanita. cumulantur, ut animantium cerebrum, maritimorum umida, siquidem pleniores ostreae Christus ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit.usu proprio horreis. uidemus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de ini
Abbreviated transcription (Latin):
fructuum derelinquens ad nullam fertili¬
tatis gr̃ãm uaporaret. Similia delunȩ raci¬
one conuenunt. quȩ de consorte eius ac
fr̃ẽ memoramus. Siquidem in id se induit
ministeriũ in quo & frãt ut illuminet de¬
nebras foueat semina. augeat fructus. Ha¬
bet etiam a frẽ pleraq distincta. ut quem
toto die calor humorẽ t̾rȩ siccauerat. eodem
exiguo noctis tempore ros reponat. Nam
& ipsa luna larga roris asserit᷑. Deniq cum
seremor nox est & luna ꝑnox. tunc largior ros
fertur arua ꝑfundere. & pleriq sub aere quies¬
centes. qͦ magiᷤ sub lumine fuissẽt lune. eo plꝰ humo¬
ris se capite collegisse senserunt. Unde et in
canticis dicit xp̃c ad eccł̃iam. Quoniam capud
meum plenum est rore. & crines mei guttis
noctis. Tunc deinde minuit᷑ & augetur. ut
minor sit cum resurgit noua. cum sit immi¬
nuta cumuletur. In quo grande misteriũ ẽ.
Nam et defectui eius compatiunt᷑ elementa.

Expanded text:
fructum derelinquens ad nullam fertilifructum derelinquens ad nullam fertilitatis gratiam uaporaret ? Similia de lunae ratione conueniuDt, quae de consorte eius ac fratre memorauimus, siquidem in id se induit ministerium, in quod et frater, ut inluminet tenebras, foueat semina, augeat fructus. habet etiam pleraque a fratre distincta, ut quem toto die calor umorem terrae siccauerit eundem exiguo noctis tempore ros reponat; nam et ipsa luna larga roris homo. denique cum serenior nox est et luna pernox, tunc largior roaros fertur arua perfundere. et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus umoris se capite collegisse senserunt. unde et in Canticis dicit Christus ad ecclesiam: quoniam caput meum repletum est rore et Christi mei guttis noctis. tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit, cum resurgit noua, cum sit inminuta, cumuletur. in quo grande mysterium est. nam et defectui eius conpatiuntur elementa et
Abbreviated transcription (Latin):
raris. Has gͦ infirmitates uisus tui pande. et
corum quȩ astruimus fidem ex teipso arbĩt ius¬
cus accersis. Sed uis magnitudinem solis non
solum oculo mentis. sedetiam corꝑis estimare.
Considera quanti stellarum globi. axem cȩli
uideantur intexere. & innumeris insignire
luminibus.non queunt tamen tenebras noc¬
tis. & celi nubila detegere.simul ut sol ortus
sui signa premiserit.om̃s stellarum ignes sub
unius luminaris fulgoreuanescunt. Aꝑit᷑ aeR
cęliq facies purpurascent rubore ꝑfunditur
Adhuc sperans exordium etiam momentaria
celeritate plem luminis micat splendor. et
surgentis solis p̃uia aura dulcis aspirat. Dic
michi queso nisi magnus eẽt orbis. quomͦ
posset orbem  illumina¬
reterrarum: quid autẽ loquar de
tanto temꝑamento & moderamine conditoris
qui eam menfuram muneris soli attribuit. ut neq
tanta mindi spacia restigentus. milum terris
semen calors moleret.sed ieiuinam aq mopẽ¬

Expanded text:
raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspirat. dic mihi quaeso, nisi magnus esset orbis, quomodo posset orbem inluminare terrarum? quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine condiqui eam mensuram muneri solis attribuit; ut nequetanta mundi spatia refrigeratus, nullum terris semen caloris
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam cubitalis tibi usdetur orbis solis eum
oritur. sed consi dera quantum int̾sirts pacii int̃¬
solem et terras. quod aspectus nr̃i infirmitas si¬
ne magno sui non podest transire dispendio.
Caligataspectus noster. numquid sol caligat aut
luna: Angustus est noster obtutus. num quid
ideo angustiora efficit quȩ uidentur: Species
minuitur: non magnitudo detrahit᷑. Neque
enim infirmitatẽ nr̃e passioni luminariũ passio¬
ni debemus ascribere. Mentitur nr̃ aspectus. Noli
spectaculi figura. non sui forma. De summo uerti¬
ce montium. si subiectum oculis tuis campum spec¬
tare desideres.atq illicarmenta pascentia.nonne
formi carum similia corꝑa iudicabis:. Si mare
expectes specula aliqua liccorali. non ne tibi naui¬
um maxime int ceruleos fluctus uela canden¬
tia refulgentes. uelut columbarum refalgentes¬
Quam angusto estimantur fine concludi. Quẽ¬
admodum rocunda apparent de asꝑis spissade

Expanded text:
tamquam cubitalis tibi orbis videatur solis, cum tamquam cubitalis tibi orbis videatur solis, cum oritur: sed consisolem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: numquid sol caligat aut luna.? angustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. mentitur noster aspectus; noli spectaculi figura, non sui forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de
Abbreviated transcription (Latin):
regionibus immorari. & sibi tantũ adesse. atq
lucere singuli populi credant. cum similiter
luceat uniuersis. ut nemo his ꝓpiorẽ alium
quam ipse est arbitret᷑. Exemplũ magnitudi¬
nis eoꝵ euidens quod omnibus hominibus orbis
lunȩ idem uidet᷑. Nam et si int̃dum augeatur
lumen eius atq minuat᷑. camen eadem nocte qͣ¬
lis michi aꝑ pentip. paret talis & omnibus. Nam
si longe positis minor uideret᷑ ꝓpius consti¬
tucis maior refulgeret. ꝓderet angustiarũ & exi¬
guitatis indiciũ. Et enim reliqua alia longe
positi imora arbitram᷑ ꝓpius contuentes ma¬
iora credimus. Quo magis finitimus fueris
Solis radius milli ꝓpior. mulb longinquior est.
Similit & globus lunȩ equalis est omnib Simi¬
lit̃ sol & indis & brittannis eodem modouidet᷑
cum oritur. Nec cum mergit᷑ in occasũ orien
occidentalibus cum orit᷑ inferior quam orientalibꝰ
lip̃sentior. nulli remotior ẽ. Neq te moueat qd

Expanded text:
regionibus immorari, et sibi tantum adesse atque regionibus immorari, et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant; cum similiter luceant universis, ut nemo his propiorem alium, quam ipse est, arbitretur. Exemplum magnitudinis eorum evidens, quod omnibus hominibus orbis lunae idem videtur. Nam etsi interdum augeatur lumen ejus atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi apparet, talis et omnibus; nam si longe positis minor videretur, propius constitutis major refulgeret, et proderet angustiarum et exiguitatis indicium. Etenim reliqua alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes majora credimus; quo magis finitimus fueris, Solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol et Indis et Britannis eodem momento videtur, cum oritur. Nec cum vergit in occasum, minor Occidentalibus cum oritur, inferior quam Orientalibusli praesentior, nulli remotior est. Neque te moveat quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sint inquit etiam inches ut tanon faciant dies.
sed ut in eis habeant pͥncipatũ. ut ortũ diei uberiore
sol illuminet gr̃a. ut ꝑ totũ diem designandi eiuis
habeat potestatẽ. cursus suimunere. Sic accipiunt
non nulli quodait ꝓpha. solem in potestatẽ diei.
lunam & stellas in potestatẽ noctis. circumferant
lumen. In annos quoq ordinati sunt soletluna.
Post tricenos dies dudems uicibus suũ cursum
sufficiens consũmatannũ scãm hebreos. aliquib
diebus adiectis. Scd̃m romanos bisexto semel int
signa cireuitu in idunde principium sui eurs
sumpsit recurrit. Annua enimfertur ei totius
paratione magna quam suo munere ut estcelũ
magnum. & mare magnum. Nam & magnus
sol qui complet orbem t̾rarum suo calore uel
luna suo lumine. nec solum terras sedetiam ae¬
rem hunc & mare. celiq faciem. in quacumq
parte fuerint celi illuminant omnia. & ea quȩ
spectantur a cunctis. ut ea tamquamsuis tantũ

Expanded text:
sint inquit etiam in dies, ut non faciant dies, sint inquit etiam in dies, ut non faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol inluminet gratia, ut per totum diem designandi eius habeant, potestatem cursus sui munere. sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis, <cum- circumferant lumen. luna per trecentos dies duodenis vicibus suum cursum conficiens, consummat annum, secundum Hebraeos, aliquibus diebus adjectis; secundum Romanos, bis sexto semel intrsigna circuitu, in id unde principium cursus sui sumpsit, recurrit. Annua enim fertur ei totius paratione magna, quam suo munere, ut est coelum magnum, et mare magnum. Nam et magnus sol, qui complet orbem terrarum suo calore, vel luna suo lumine, nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare, coelique faciem. Quae in quacumque parte fuerint coeli, illuminant omnia, et aeque spectantur a cunctis; ut ea tamquam suis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
bameputoꝙ leteue tranlintant. yni¬
bra emnim ereggone solis ambulantibus post ter¬
gum est. utputa si contra orientẽ ꝑgas matutinis
si contra meridianã plagam contendas medio
die. si contra occidentẽ in occasum diei. Ex trib gͥ
partibus fit cibi sol obuius. ex oriente. ex meridiano.
exoccidente. Maneet sero post tergũ est. meridie qͦ
a latere. At uͦ ad septemtrionẽ numquã ẽ sol. &
ido umbra: si contra septentrionẽ dirigas siue ma¬
ne siue sero. siue meridie. non post ẽẽ post t̃gũ
sobSunt enim in hoc quem nos incolimꝰ orbe ter¬
rarũ. circa meridiẽ positi. qui in australem plagã
uideantur umbram transmittere. Hoc autem
fieri dicit᷑ summo estu. cum adaquilonẽ sol dirigi¬
tur. Postea nos autumnus excipiens infringit qͥdẽ
estuum magnitudinẽ. s paulisꝑ relaxato aodepo¬
sito calore. ꝑ temꝑiem medu moderaminis. sine
fraude nos atq ulla noxia flatibus tradit hyemalibꝰ.

Expanded text:
ram ex utroque latere transmittant. umram ex utroque latere transmittant. umbra enim e regione solis ambulantibus pos tergum est, ut puta si contra orientem pergas, matutinis horis, si contra meridianam plagam contendas, medio die, si contra occidentem, in occasu diei. extribus igitur partibus illa tibi sol obuius, ex oriente, ex meridiano, ex occidente. mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione numquam est sol et ideo umbra, si contra septentrionem dirigas siue mane siue sero siue meridie, non potest esse pos tergum. soli sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum circa meridiem positi qui in australem plagam uideantur umbram transmittere. hoc autem illa dicitur summo aestu, cum ad aquilonem sol dirigit. postea nos autumnus excipiens infringit quidem aestuum magnitudinem, sed paulisper relaxato ac deposito calore per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atque ulla noxia flatibus tradit hiemalibus.
Abbreviated transcription (Latin):
lucem uiderunt magnam. qui sedebant in re¬
gione umbrȩ mortis lux orta est eis. Magna
lux diuinitatis. quam nulla umbra mortis
int̃polat. dõ ex alto illuminat. quia hoc scrip¬
tum est. dicente ⁊acharia in quibus uisitauit
nos oriens exalto. illuminare hisqui in tene¬
bris. & in umbra mortis sedent. Est sane et
ali qua salus umbra non mortis. ut est illa sub
umbram salutis quia in ea erat pec̃oꝵ remis¬
sio. & resuscitatio mortuoꝵ. Excemplum ergo
possumus caꝑe.quia hyemales dies breues.s
umbras maioros habent: estiuidies maiores
sed umbras minores babent. Medio quoq
die minor umbra. qͣm uel in principio ẽdies
uel infine. & hoc apudnos in parce oceiden¬
sis. Seterum sunt qui ꝑ duos cotius anni dies
sme umbra fuerint in partibus meridianiꝰ.
sic eregione ex alto fieri solem. ut ꝑ angusta
puceoꝵ aquam que in ꝓfundo est uiderint
refulgere. Esse autem dicuntur in me
ridiano. qui anfiscii uocant᷑. eo quod uin¬

Expanded text:
lucem viderunt magnam, qui sedebant in relucem viderunt magnam, qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. Magna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex alto illuminat, quia et hoc scriptum est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Est sane et aliqua salutis umbra non mortis, ut est illa: Subumbra salutis; quia in ea erat peccatorum remissio, et resuscitatio mortuorum. 23. Exemplum ergo possumus accipere; quia hyemales dies breves, sed umbras majores habent: aestivi dies majores, sed umbras minores habent. Medio quoque die minor umbra, quam vel in principio est dici vel fine: et hoc apud nos in parte Occidentis. Caeterum sunt qui per duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in profundo est, viderint refulgere. Esse autem diridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umb
Abbreviated transcription (Latin):
es domini magnus. Unde et iacobait. Omnes
dies uitȩ meȩ quos ago. breues & maligni. Est
enim maligna lux dubia. Eͣgo dies breues du¬
biȩ lucis sunt & umbrosi. Dies maligni sine
umbra sunt. ut plurimi in aliquibus locis.
feruentioribus ufu exemploq cognouerunt. Si¬
nagoga itaq in diebus breuibus ⁊ malignis. cu¬
ius tipum plerumq ia cob in ꝑsona sua expͥmit
uel populi huius umbram habebat. primumꝙ
solem iusticiȩ non uidebat. & uidebat illũ ñ ex
alto supra caput suũ. s exmeridiano illuminã¬
tem. quando illi byems erat. Eccl̃iȩ aũt dicitur
hyemp̾ abut discessit sibi. flores uisi funt int̾ra
tempus messis aduenit. Ante aduentum xp̃i
hyens erat. postaduentum xp̃i flores sunt ue¬
tus. & messis estatis. Ex meridiano gͦ & ex conu̾
sione gentium. illum illuminantem uidens
obumbratur. Sopulus aũt gentium qui erat
confusions. gentiles qui sedebant in tenebris

Expanded text:
es Domini magnus . Unde et Jacob ait: Omnes es Domini magnus . Unde et Jacob ait: Omnes dies vitae meae quos ago, breves et maligni . Est enim maligna lux dubia. Ergo dies breves dubiae lucis sunt, et umbrosi: dies magni sine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis ferventioribus usu, exemploque cognoverunt. Synagoga itaque in diebus brevibus et malignis, cujus typum plerumque Jacob in persona sua exprimit, vel populi ejus umbram habebat plurimam, quae solem justitiae non videbat, et videbat illum non ex alto super caput suum, sed ex meridiano illuminantem, quando illi hyems erat. Ecclesiae autem dicitur: Hyems abiit, discessit sibi, flores 73 visi sunt in terra, tempus messis advenit . Ante adventum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt veris, et messis aestatis. Ex meridiano ergo et ex gentium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus autem gentium qui erat confusionis, gentiles qui sedebant in tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
uarum. Tunc quia flagrantior ẽ minores um¬
bras facit in meridiano: q̃m exaltohẽ illumi¬
nat locum. Unda & synagoga dicit in canticis
canticorum. Annuncia michi quem dilexit
anima mea. ubi pascis ubi manes in meridi¬
ano: ne forte fiam circum amicta suꝑ greges
sodalium tuoꝵ. Hoc est annuncia michi
xp̃e quem dilexit anima mea. Cur non potiꝰ
quem diligit: Sed synagoga dilexit eccłia di¬
ligit. ncc umquam circa xp̃m suũ mutat
affectum. Ubi in quit pascis. ubi manes
in men d̃ano dequite cupio quasilina
quem quali copulata ante retinebam. & greges
tuos querere quia amisi meos. In meridiano
pascis. hoc est in eccl̃iȩ loco. ubi iusticia resplen¬
det. ubi fulget iudicium sicut meridies. ubi um¬
bra non cernitur: ubi maiores dies sunt. quod
ei sol iusticiȩ. tanquam estiris mensibus diutiꝰ
immoretur. Deniq dies domini non ẽ breuis
s magnus. quia scriptum est. donecueniat di¬

Expanded text:
varum. Tunc quia flagrantior est, minores umvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. 22. Unde et Synagoga dicit in Canticis canticorum: Annuntia mihi quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum , hoc est: Annuntia mihi, Christe, quem dilexit anima mea. Cur non potius quem diligit? Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in meridiano. Sequi te cupio quasi alumna, quae quasi copulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. In meridiano pascis, hoc est in Ecclesiae loco, ubi justitia resplendet, ubi fulget judicium sicut meridies, ubi umbra non cernitur, ubi majores sunt dies, quod eis sol justitiae tamquam aestivis mensibus diutius immoretur. Denique dies Domini non est brevis, sed magnus; quia scriptum est: Donec veniat di
Abbreviated transcription (Latin):
terra rigescit gelu. stringitur frigore. & plu¬
rima noctis umbra t̃ras oꝑit. ut multe ꝓlixi¬
ora sint diei spacia qͣm noctis. Hic causa orit᷑
ut hybernis flatibus niia tus niuiũ plu¬
iuarumq fundat᷑. Cum uͦ ex meridianis deci¬
dens partibus exequat suꝑt̾ram redit. noctis
ac diei exequat temꝑa. & quo magis moras
fuis adiungit cursibus. eo paulatim temꝑiẽ
aeris huius reducrt. & reuocat aurarũ clemen¬
tiam. quȩ fouens omnia repetendos cogit in
cant. iurescant arbores. ad ꝑpetuitatẽ quoq¬
conseruandi generis eoꝵ quȩ uł in t̾ris sunt
uel in aquis gaudent. annuis fetibus successio
ꝓpagetur. Ast ubi ad estiuas conuerziones in
Septemtrionem se subrigit. spacia diurna ꝓ dui¬
cit noctes uͦ artat acstringit. Itaq quo magis
usu assiduo aeri huic copulatur atq miscetur.
exsiccat humor̃ẽ. Ad olescere facit semina. & tã¬
quam in succos uiriles maturescere poma s il¬

Expanded text:
terra rigescit gelu, stringitur frigore et pluterra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in cant, iconservandi generis eorum quae vel in terris sunt, vel aquis gaudent, annuis fetibus successio propagetur. Ast ubi ad aestivas conversiones in Septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma sil