comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Ido enim dñs ait non sum missus insi
aoues que ꝑierunt domus isrł̃: quia ipse sui
corporis p̾sentia uidis p̾dicare uenerat genti¬
libus uero ꝑ apłos ⁊ doctores. Unde ⁊ discipłis
suis. quibus modo iniuas gentium ire.⁊ in ei¬
uitates samaritanorum introire interdicit:
postea prec pit dicens. Ite in uniuersum mun¬
dum : p̾̃dicate euuangłiũ omi creature. Pruis¬
iudeos. deide gentiles uocare uoluit. Sama¬
ritam autẽ secuti hieroboam ydola coluerũt:
unde hic non inmerito gentilibus aggregant᷑.
Cuntes autẽ p̾dicate dicentes. quia appropinqͣ¬
uit regnum celorum. Tollatur gͥ regnum malorũ.
destruatur & ꝑeat regnum demoniorum. qr
iam in terris edificatur regnũ scorum. quia iã
nobiscum inter nos habitat re angłorum.
huus sermonis hec erit ꝓbatio. Infirmos cura¬
te. mortuos suscitate. lepsos mundate. de mo¬
nes eicite: gratis accepistis. gratis date.hec em̃
non humana sunt s diumna : non terrena sũt

Expanded text:
Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quia per se et sui corporis praesentiam Judaeos praedicare venerat, gentiles vero per apostolos et doctores. Unde et discipulis suis, quibus modo in vias gentium ire, et in civitates Samaritanorum introire interdicit, postea praecipit dicens: « Ite in universum mundum, praedicate Evangelium omni creaturae. » Priudaeos, deinde gentiles vocare voluit. Samaritani autem secuti Jeroboam idola coluerunt: unde hic non immerito gentibus aggregantur. Euntes autem praedicate dicentes: quia appropinquavit regnum coelorum. Tollatur igitur regnum malorum; destruatur et pereat regnum daemoniorum; quia jam in terris aedificatur regnum sanctorum, quia jam nobiscum inter nos habitat rex Angelorum. Hujus sermonis haec erit probatio: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite, gratis accepistis, gratis date: haec enim non humana sunt, sed divina, non terrena sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ apłm : uolens illũ seruare. Pericłis in fal¬
sis fr̃ibꝰ: sepe int̾fui. Falsi fr̃s hii fũt de qͥbus
dicit in epła ad galatas: qr sub introierunt
falsi fr̃s explorare libertatẽ nr̃am. hii enim
partim xp̃iani erãt. partim uidei: in neutro
tam̃ ꝑfecti. qui zelo legis et circũcisionis apło
inuidentes: insidias ei p̃tendebant. In labore
et erumpna. Erũpna ẽ miseria ⁊ molestia.
Potest ẽẽ labor sine erũpna. id ẽ sine miseria

Expanded text:
is in falsis fratribus. Saepe interfuit. Falsi fratres hi sunt, de quibus dicit in Epistola ad Galatas , quia subintroierunt falsi fratres explorare libertatem nostram. Hi enim partim Christiani erant, partim Judaei, in neutro tamen perfecti: qui zelo legis et circumcisionis Apostolo invidentes, insidias ei praetendebant. In labore et aerumna. Aerumna est miseria et moestia. Potest esse labor sine aerumna, id est sine molestia
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad illũ locũ. ubi dicturus ẽ se de ge¬
nere patriarcharũ ẽẽ: s eo modo intelligen¬
dus est qͦ diximꝰ. Et ne forte aliquis putaret
quod pugnis aut aliquo mͦ in faciem corpo-¬
ris diceret eos cedi: ideo talit̃ loquutꝰ ẽ. siqͥs
inquiens in faciem id est in p̃sentia cedit. im¬
ꝓꝑando aliquid de ignobilitate generis: susti
aut̃ generis dico. uos in facie fiue in p̃sentia
cedi: nõ pugnis. Quasi nos infirmi fuerimꝰ
in hac parte scilicet generis. sic p̃ferũt se no¬
bis illi : et sic pe nichilo ducimur a uob̃. De se
loquens apłs et sui causa. sub introducit ꝑso¬
nam barnabe socii sui : qui exx eodẽ genere
iudaico erat. Ita gͦ se p̾ferebãt falsi apłi ex
iudeis. apło paulo ⁊ barnabe: quasi nobilio¬
ri genere orti essent. Qm̃ illi et quasi de dis¬
pari genere orti. uel nati essent illi duo. ita
despiciebãt eos. Inde dicit apłs. quasi noꝰ ig

Expanded text:
ervenit ad illum locum ubi dicturus est se de geervenit ad illum locum ubi dicturus est se de genere patriarcharum esse, sed eo modo est intelligendus, ut diximus. Et ne forte aliquis putaret, quod pugnis, aut aliquo modo in faciem corporis diceret eos caedi, ideo taliter locutus est. Si quis, inquiens, in faciem, id est in praesentiam caedit, improperando aliquid de ignobilitate generis, patienautem generis dico, vos in faciem sive in praesentiam caedi, non pugnis, quasi nos infirmi fuerimus in hac parte, subaudis generis, sic praeferunt se nobis illi, et sic pro nihilo ducimur a vobis. De se loquens Apostolus et sui causa, subintroducit personam Barnabae socii sui, qui ex eodem genere Judaico erat. Ita ergo praeferebant se falsi apostoli ex Judaeis apostolo Paulo et Barnabae, quasi de nobiliori genere orti essent quam illi, et quasi de dispari genere nati essent illi duo, ita despiciebant eos. Inde dicit Apostolus: Quasi no
Abbreviated transcription (Latin):
distinguendũ. Nã licet ꝑ se singule sententiȩ
sub distinctione ꝓferant᷑. tam̃ dixit cũ siquis
in faciem uos cedit: exposuit quid eẽt in fa¬
ciem cedere cũ subiunxit: scđ̾m ignobilitatẽ
dico. In faciem ⁊ enĩ cedẽ ẽ. imꝑꝑare alicui ig¬
nobilitatẽ generis: sic̃ iudei imꝑꝑabãt corin¬
thiis. ignobiles ẽẽ genere : quoꝵ patres semꝑ
ẏdolatre fuerũt. demones ⁊ lapides ꝓ deo ue¬
nerantes: se aut̃ p̾ferebãt. iactantes se qd̃ de
genere patriarcharũ ⁊ ꝓpħarũ originẽ duce
esset. Magna si quidẽ stulticia ẽ et ignobili¬
tas. aliquẽ ꝑ regenerationẽ aquȩ ⁊ sp̃c sc̃ĩ filiũ¬
dei effectũ. iactare aliqͥd de nobilitate gene¬
ris : maxxime cũ dñs dicat om̃s nos fr̃s esse.
Quãuis aut̃ hc̃ uersicłm ita exponãt. quasi
ad apłm ꝑtineat: ut sit sensus ignobilẽ rẽ
ago qd̾ aliquid de nobilitate generis me ex¬
tollo: nõ conuenit iste sensus. qr nondũ ꝑ¬

Expanded text:
. Nam licet per se singulae sententiae sub distinctione proferantur, tamen cum dixit: Si quis in faciem vos caedit, exposuit quid esset in faciem caedere, cum subjunxit: Secundum ignobilitatem dico. In faciem enim caedere, est improperare alicui ignobilitatem generis, sicut Judaei improperabant Corinthiis ignobiles esse genere, quorum patres semper idololatrae fuerunt, daemones et lapides pro Deo venerantes, se autem praeferebant, jactantes se quod de genere patriarcharum et prophetarum originem ducernem natus esset. Magna siquidem stultitia est et ignobilitas, aliquem per regenerationem aquae et Spiritubilitate generis, maxime cum Dominus dicat omnes nos fratres esse, quamvis aliqui hunc versiculum ita exponant, quasi ad Apostolum pertineat, ut sit sensus. Ignobilem rem ago quod aliquid de nobilitate generis me extollo, non convenit iste sensus, quia nondum p
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ad hunc locũ ꝑtinet. scandalizari ẽ
carnis pati desideriũ.⁊ cõtristari: atq affli¬
gi calore corporis.⁊ ardore incioꝵ accendi.
Uri similit̾ ẽ. calore libidinis tociusq corpo¬
ris ardore estuari. Scandalizat᷑ gͦ aliquis.
qño nõ sponte illectꝰ pulcritudine mulie¬
ris aut ꝓprie carnis calore. ꝓuocat᷑ ad libi¬
dinẽ ꝑpetrandã: s dũ inuitꝰ et inp̃medita¬
tus hoc agit. scandalizat᷑ sibi ⁊ irascit᷑. atq
cõtristat᷑. Hanc necessitatẽ humane nate
cõsiderans apłs que niiiũ fragilis ẽ dicit
se uri. ut cõsulat talibꝰ: cõpatiens infirmi¬
tati eoꝵ. nec cõtẽpnit huiꝰmodi talia susti¬
nentes: s cõmonet in humilitate sermo-¬
nis. dicens se similia pati: ut si ille qui tan¬
tã grãm cõsequutꝰ erat adhuc carnis deside

Expanded text:
Quantum ad hunc locum pertinet, scandalizari est Quantum ad hunc locum pertinet, scandalizari est carnis pati desiderium, et contristari atque affligi calore corporis et ardore vitiorum accendi. Uri similiter est calore libidinis totiusque corporis ardore aestuari Scandalizatur ergo aliquis, quando non sponte illectus pulchritudine mulieris, aut propriae carnis calore, provocatur ad libidinem perpetrandam: sed dum invitus et impraemeditatus hoc agit, scandalizatur sibi et irascitur atque contristatur. Hanc infirmitatem humanae naturae considerans Apostolus, quae nimiae fragilitatis est, dicit se uri ut consultat talibus compatiens infirmitati eorum, nec condemnat hujusmodi talia sustinentes; sed commonet in humilitate sermonis, dicens se similia pati, ut si ille qui tantam gratiam consecutus erat adhuc desideria
Abbreviated transcription (Latin):
sustinuit. dũ duceret᷑ nauigio romã. eo qd̃
appellass cesarẽ: qño exeuntes a mari. ue¬
nerũt insulã militenã: ubi cũ cõgregasset sar¬
mentoꝵ multitudinẽ. ut se calefaceret: ui¬
ꝑa a calore ignis ꝓcedens ĩuasit manũ eius.
Pret̃ illa que extrinsecꝰ sũt. id ẽ preter illa
ꝑicła que in corpore sustineo. instantia mea
exꝑtꝰ fuerat: cõclusit dicens. p̃ter illa que ex¬
trinsecꝰ in corpore sustineo ꝑseuerantia mea ẽ
semꝑ sollicitudinẽ habere de om̃ibꝰ eccłiis qui¬
bꝰ p̃dicaui. Timebat enĩ ne forte quibꝰ p̃dicaue¬
infirmatur ⁊ ego nõ infirmor : Apt̾ nimi¬
am dilectionẽ in tantũ cõpatiebatur infir¬
mis multa: ut ętiã ipse uidet᷑ infirmari. il¬
lorũ infirmitatẽ suã reputans: more medici
et ꝓcuratoris infirmi agens. qui uidens egrũ
tristari et dolere: particeps fit eiꝰ doloris me¬
rorisq. Quis scandalizatur. et ego nõ uror:

Expanded text:
sustinuit, dum duceretur navigio Romam, eo quod sustinuit, dum duceretur navigio Romam, eo quod appellasset Caesarem quando exeuntes e navi, venerunt in insulam Mitilenam ubi cum congregasset sarmentorum multitudinem ut se calefaceret, vipera a calore ignis procedens invasit manum ejus . Praeter illa quae extrinsecus sunt, id est praeter illa pericula quae in corpore sustineo, instantia mea passus fuerat, conclusit, dicens: Praeter illa quae extrinsecus in corpore sustineo, perseverantia mea est semper sollicitudinem habere de omnibus Ecclesiis quibus praedicavi. Timebat enim ne forte quibus praedicaveinfirmatur, et ego non infirmor. Propter nimiam dilectionem in tantum compatiebatur infirmis, ut etiam ipse videretur infirmari, illorum infirmitatem suam reputans, more medici et procuratoris infirmi agens, qui videns aegrum tristari et dolere, particeps est ejus doloris moerorisque. Quis scandalizatur: et ego non uror?
Abbreviated transcription (Latin):
esse sine molestia ⁊ afflictione. Solent namq
hoĩes laborare in ortis. in uiridiariis cũ delec¬
tatione. causa exercitandi: sic̃ legimꝰ de ꝓto¬
plasto. quͥa posuit eum ds̃ in paradiso uolupta¬
tis. ut oꝑaretur ⁊ custodiret illud. Ille enm
labor: sine aliqua molestia erat. In ugiliis
multis. Aliqño sponte et uolũtarie uigilabat:
aliqño nõ sponte. sed ex necessitate: qr positꝰ
in pressura et angustia. necesse erat ut ingila¬
ret dei implorans auxiliũ : sic̃ qño positꝰ in
carcere cũ sila. ymnos deo cantabat: quando
custos carceris uidens splendorẽ in carcere et
ostiũ aꝑtũ. uoluit se int̾ficere putans omne
et siti. Persequebatur a uideis de loco ad locũ:
et ideo famem sepissime paciebat᷑ ꝑ inopiam
⁊ sitim. In ieiuniis multis. Multa fuerunt
eiꝰ ieuinia : que sustinuit aliqño uolens. ali¬
qño nolens. In frigore et nuditate. Maximũ
frigꝰ et maximã penuriã. ꝓpt̾ nuditatẽ tũc

Expanded text:
 sine molestia et afflictione. Solent autem homines laborare in hortis, in viridariis cum delectatione causa exercitandi, sicut legimus de protoplasto: quia posuit eum Deus in paradiso ut operaretur et custodiret illum . Iste enim labor sine aliqua molestia erat. In vigiliis multis. Aliquando sponte et voluntarie vigilabat, aliquando non sponte, sed ex necessitate, quia positus in pressura et angustia, necesse erat ut vigilaret Dei implorans auxilium: sicut quando positus in carcere, cum Sila hymnos Deo cantabat, quando custos carceris splendorem videns in carcere et ostium apertum volebat se interficere, putans omnes et siti. Persequebatur a Judaeis de loco in locum, et ideo famem saepissime patiebatur per inopiam et sitim. In jejuniis multis. Multa fuerunt ejus jejunia quae sustinuit, aliquando volens, aliquando nolens. In frigore et nuditate. Maximum frigus et maximam penuriam propter nuditatem tunc
Abbreviated transcription (Latin):
a roma. ꝑ cuhunium orentaliũ anglorũ anti¬
stitẽ: in quo erant om̃s labores passionesq et
pene apłi pauli depictȩ ꝑ loca oportuna: int̾
que om̃ia erat depictꝰ apłs. quasi denudatus
iaceret in t̾ra: et suꝑastabat ei tortor. qͣdri¬
fidũ habens flagellũ in manu. S unã ex fi¬
dibꝰ in manu sua retentã: tres reliquas ad fe¬
riendũ habebat extentas. Si enĩ quaternis
fidibꝰ ꝑcuteret decies: quadraginta plagas fa¬
ceret. Si uͦ ternis tredecies feriret: triginta
nouẽ ictus impleret. Uel si nouies feriret qua¬
ternis fidibꝰ et decima uice ternis: quadragin

Expanded text:
a Roma per Chidonium orientalium angelorum antia Roma per Chidonium orientalium angelorum antistitem in quo erant omnes labores, passiones, et poenae Apostoli, depictae per loca opportuna, inter quae omnia erat depictus Apostolus quasi denudatus jaceret in terra, et super astabat ei tortor quadrifidum habens flagellum in manu, sed unam e fidibus in manu sua retentam, tres reliquas ad feriendum habebat extentas. Si enim quaternis fidibus percuteret decies, quadraginta plagas faceret. Si vero undecies feriret, quadraginta quatuor ictus impleret. Vel si nonies feriret quaternis fidibus, et decima vice ternis, una min
Abbreviated transcription (Latin):
tari supͣ id quod potestis sustinere: quare hie
dicat se supͣ modũ in plagis eẽ afflictũ. Quod
ita soluit᷑. qr multa sustinuit. ipse supͣ hum
nũ modũ. et supra uirtutẽ humane fragili¬
tatis: sed nõ supͣ uirtutẽ diuinã. Ideoq po¬
frequent᷑: scilicet fui positꝰ. Et si sepe fuit in
mortibꝰ quomodo uiuebat : In mortibꝰ dixit.
ꝓ eo qd̃ ẽ in ꝑicłis mortis: et in desꝑatione
uitȩ. A uideis quinqͥes quadragenas. scilicet
plagas: una minꝰ accepi. Preceptũ erat in de-¬
uteronomio. ut quẽ delinquẽtẽ uidices uer¬
berabãt: ita modũ uindictȩ tẽꝑabãt. ut pla¬
garũ numerus quadragenariũ numerũ mi-¬
nime transcenderet. ne coram eis fr̃ eoꝵ lace¬
ratꝰ iaceret. Quod gͦ ꝑ quinq uices factũ ẽ:
hic sũmatim tangit apłs. Nã quinqͥes flagel¬
latus a iudeis. accepit plagas triginta nouem
scd̾m legẽ moysi: quasi transgressor eiusdem
legis. Refert aut̃ beatꝰ beda librũ delatũ esse

Expanded text:
tum, ut possitis sustinere , quare hic dicat supra modum in plagis esse afflictum? quae ita solvitur: quia multa sustinuit ipse supra modum humanum, et supra virtutem humanae fragilitatis, sed non supra virtutem divinam, ideoque pofrequenter, subaudis fui positus. Et si saepe fuit in mortibus, quomodo vivebat? In mortibus dixit, pro eo quod est in periculis mortis et in desperatione vitae. A Judaeis quinquies, quadragenas, subaudis plagas, una minus accepi. Praeceptum erant in Deuteronomio, ut quem delinquentem judices verberabant, ita modum vindictae temperarent, ut plagarum numerus quadragenarium numerum minime transcenderet, ne foede coram eis frater eorum laceratus jaceret. Quod ego per quinque vices factum est, hic summatim tangit Apostolus: Nam quinquies flagellatus a Judaeis, accepit plagas triginta novem secundum legem Moysi, quasi transgressor ejusdem legis . Refert autem beatus Beda librum delatum esse
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus ẽ in mare. ubi fuit inter medios fluctꝰ
sustinuit. Unde quadã uice impegerũt nauẽ
ad litꝰ: que ꝓra fixa manebat immobilis. et¬
pupis soluebat᷑ aui maris : et qño milites uo¬
lebãt om̃s custodias occidere. ne qͥs posset na

Expanded text:
lapsus in mare, ubi fuit inter medios fluctuslapsus in mare, ubi fuit inter medios fluctussustinuit. Unde quadam vice impegerunt navem ad littus, quando prora fixa manebat immobilis: puppis vero solvebatur a vi maris; et quando milites volebant omnes custodias occidere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
re. ab illoꝵ ministris interficeret᷑. Periculis ex
genere. Sepe sustinuit ipse ꝑicła a uideis fr̃i¬
bꝰ suis scđm carnẽ: qui dolebãt qd̃ derelicta
enarrare quoties hoc factũ ẽ. Pericłis ex gen¬
tibꝰ. a philosophis gentiũ ⁊ principibꝰ. multa ĩ¬
cõmoda passus ẽ ꝓpt̃ misteriũ incarnationis .xͥ.
passionis. resurrectionis. ascẽsionisq ad celos:
et ꝓpt̃ uniꝰ dei culturã ꝗͣ p̃dicabat. Ricłis in
ciuitate sepe interfui: quod longũ ẽ enarra¬
re. Pericłis in solitudine. Pericłm in solitudine
sustinuit a iudeis: qño factis insidiis. uolu¬
erũt eũ occidere in uia. Uł etiã ꝑicłis in soli¬
tudine interfui: qr diabolus in udeis nõ solũ
ꝑ om̃s ministros suos eũ ꝑsequebat᷑ s etiam
bestias ferocissimas contͣ eũ excitabat: ne au¬
deret de loco ad locũ transire. Pericłis ĩ ma¬
ri.Non solũ qño ter naufragiũ ꝑtulit.⁊ qño

Expanded text:
re, ab illorum ministris interficeretur. Periculis ex re, ab illorum ministris interficeretur. Periculis ex genere. Sustinuit ipse pericula a Judaeis fratribus suis secundum carnem, qui dolebant quod derelicta um est enarrare quoties hoc factum est. Periculis ex gentibus. A philosophis gentium et principibus multa incommoda passus est propter mysterium incarnationis Filii Dei, passionis, resurrectionis, ascensionisque ad coelos, et propter unius Dei culturam quam praedicabat. Periculis in civitate. Saepe interfuit, quod longum est enarrare. Periculis in solitudine. Pericula in solitudine sustinuit a Judaeis, quando factis insidiis voluerunt eum occidere in via: vel etiam periculis in solitudine interfuit, quia diabolus invidens ei non solum per homines ministros suos eum persequebatur, sed etiam bestias ferocissimas contra eum excitabat, ne auderet de loco ad locum transire. Periculis in mari. Non solum quando ter naufragium pertulit, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
cat semet ipsũ qui dubitauit qͣndo negauit.
s a dño est eleuatꝰ ad fidẽ: et significat om̃es
martires. om̃sq iustos. qui in primordio sui
fortit̃ incedunt. ꝓ nichilo deputantes seuici-¬
am ꝑsecutoꝵ: s postea ingruente tẽpestate
grauissima ꝑsecutionis. dubitant in aliquo:
s dñi gr̃a ꝓtecti subleuant᷑. ne penitꝰ cadãt
in desꝑationẽ et uincant᷑ a ꝓcellis: et ad t̾ram
electoꝵ ꝑducunt᷑. In itineribꝰ sepe. ꝑiculis
s ad alia ꝑicła memoranda. uolens se osten
ri: et multa alia plura se sustinuisse. ꝙͣ pseu¬
do apłi. Solent tempore yemis et pluuiar̃
transgredi flumina alueos suos: et nimium
intolerabile p̃bere it̃ uiantibꝰ. Quia gͦ apłs
hiemali tẽpore solitꝰ erat transire de loco ad
locũ: pedes sepe incurrebat fluminũ ꝑicła.
ꝑicłis latronũ: sepe int̾fui. Eseudo apłi ⁊ uidĩ
increduli. ĩmitebãt ei latrones: ut qr ipsi ne-¬
q poterant neq audebãt eũ publice. int̾fice¬

Expanded text:
qui dubitavit quando negavit, sed a Domino relevatus est ad fidem, et significat omnes martyres omnesque justos, qui in primordio fidei fortiter incedunt, pro nihilo deputantes saevitiam persecutorum; sed postea ingruente tempestate gravissima persecutionis, dubitant in aliquo; sed Domini gratia protecti sublevantur, ne penitus cadant in desperationem et vincantur a procellis atque ad terram electorum perducuntur. In itineribus saepe, periculis se ad alia pericula memoranda, volens se ostendri, et multo plura se sustinuisse, quam pseudoapostolos. Solent tempore hiemis et pluviarum transgredi flumina alveos suos, et nimium intolerabile praebere iter viantibus: quia ergo Apostolus hiemali tempore solitus erat transire de loco in locum per pedes, saepe incurrebat fluminum pericula. Periculis latronum saepe interfui. Pseudoapostoli et Judaei increduli immittebant ei latrones ut quia ipsi nec poterant, nec audebant eum publice interfice
Abbreviated transcription (Latin):
uentre ceti.⁊ petro calcabile mare p̾buit. nõ
potuit ȩtiã militẽ suũ egregiũq p̃dicatorem
paulũ in ꝓfundũ maris seruare: Neq a cir¬
cũpositis prefocari aquis. neq a beluis mari¬
nis deuorari potuit. Potuit utiq potens: ide¬
oq fecit. Deniq nõ ẽ amplius mirandũ petrũ
suꝑ undas maris nõ infusis uestigiis ambulaᷤᷤ¬
se. qͣm paulũ nocte ac die in ꝓfundũ maris il¬
lesũ custoditũ eẽ. Mistice uͦ ꝑ paulũ qui die¬

Expanded text:
ventre ceti , et Petro mare calcabile praebuit , non ventre ceti , et Petro mare calcabile praebuit , non potuit etiam militem suum egregium praedicatorem Paulum in profundo maris servare, ut neque a circumpositis praefocari aquis, neque a belluis marinis devorari potuerit? Potens utique potuit, ideoque fecit. Denique non est amplius mirandum Petrum super undas maris non infusis vestigiis ambulasse, quam Paulum nocte ac die in profundo maris illaesum custoditum esse. Mystice vero per Paulum qui
Abbreviated transcription (Latin):
que in eadẽ ystoria habent᷑. Inuenimꝰ aut̃ ibi
qr cũ uenisset in partes macedoniȩ. ⁊ ẽẽt in ci¬
uitate colonia. iussus ẽ uirgis cedi: et alia uice
iussit eũ tribunꝰ gentiliũ introduci in castra.
et flagellari ac torqueri flagris. Semel lapi¬
datꝰ sum. Lapidatꝰ ẽ in listris ciuitate ma¬
cedoniȩ. ꝓ puella de qua eiecit sp̃m diumna¬
tionis: que magnũ questũ p̾stabat dñis su¬
is. Ter naufragiũ feci. Ter naufragiũ dicit᷑:¬
ter nauis fracta. Et qd̾ dicit ter naufragium
feci: sic uident᷑ uerba sonare. quasi ipse fe¬
cisset illud naufragiũ: s ẽ sensus. Ter naufra¬
giũ feci. id ẽ ter naufragiũ ꝑtuli. Qui ergo
sepissime nauigio uehebat᷑ ꝑ mare: nõ est
mirũ si tocies naufragiũ passus ẽ. Nocte et
die in ꝓfundũ maris fui. Licet quidã dicũt
ꝓfundo aquarũ negent nocte ac die mansis¬
Ubi circũseptꝰ fluctibꝰ die simul et nocte:
post deo gubernante liber ad t̾ram rediit.

Expanded text:
quae in eadem historia habentur. Invenimus tamen ibi, quia cum venisset in partes Macedoniae, et esset in civitate Colonia, jussus est virgis caedi: et alia vice jussit tribunus cum gentilium indroduci in castra, et flagellari, ac torqueri flagris. Semel lapidatus sum. Lapidatus est Lystris, civitate Macedoniae, pro puella de qua ejecit spiritum divinationis, quae magnum quaestum praestabat dominis suis. Ter naufragium feci. Naufragium dicitur navis fracta: et quod dicit, ter naufragium feci, sic videntur verba sonare, quasi ipse fecisset illud naufragium, sed sensus est, ter naufragium feci, id est ter naufragium pertuli. Qui ergo saepissime navigio vehebatur per mare, non est mirum si toties naufragium passus est. Nocte ac die in profundo maris fui. Licet quidam dicant profundo aquarum negent nocte ac die mansisubi circumseptus fluctibus die simul et nocte, post, Deo gubernante, liber ad terram rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
transeunte acorinthiis ad alias natio¬
nes. eruperũt pseudo apłi a uideis uenien¬
tes: qui in hoc appellant᷑ insipientes. quia
et circũcisionẽ uolebãt obseruare et sabbi
ociũ. ceteraq p̃cepta carnalia legis: et euã¬
gelii grãm tenere. In hoc quoq insipiente̾
uocant᷑: qr nõ ꝓ mercede eterna neq ꝓ sa¬
lute auditoꝵ. p̃dicationi insistebãt: sed
ꝓ lucris teporalibꝰ ut eos expoliare possent.
et ꝓ laude humana. dicentes apłm nõ ẽẽ
uerũ p̃dicatorẽ: eo qd̵ a dño ꝑ p̾sentiã car¬
nis nõ fuerat uocatꝰ. Et talia dicebant. uo

Expanded text:
transeunte a Corinthiis ad alias nationes, corruperunt eos pseudo-apostoli a Judaeis venientes, qui in hoc appellantur insipientes, quia et circumcisionem volebant observare, et sabbati otium, caeteraque praecepta carnalia legis, et Evangelii gratiam tenere. In hoc quoque insipientes vocantur, quia non pro mercede aeterna, neque pro salute auditorum praedicationi insistebant, sed pro lucris temporalibus, ut illos exspoliare possent, et pro laude humana dicentes Apostolum non esse verum praedicatorem, eo quod a Domino per praesentiam carnis non fuerat vocatus, et talia d
Abbreviated transcription (Latin):
mento carnis. uolebãt iudei corinthios redi¬
gere: quibꝰ ipse dic̃. Sustinetis em̃ id est pa¬
cient̃ suffertis : siquis uos in seruitutẽ legis
uult redigere. Siquis deuorat. scilicet sub¬
apłi suis auditores adulationibꝰ et laudibus
suis expoliabãt illosq decipiebãt: et in con¬
uuiis plurimis diripiebãt illoꝵ bona. e¬
rantq illi cõtẽpnentes deuorari suas res
a suis deceptoribꝰ. Si quis accipit. Ac si di¬
cat. siquis rapit ur̃a bona a uob̃: et acci
tino uocabulo accipitres uocantur. greco
raptores appellant᷑: eo quod sibi accipiunt. ⁊¬
aliis rapiunt. atq hoc modo acciꝑe ẽ: aliqͥd
dolo caꝑe. Siquis extollit᷑: scilicet in suꝑbiã.
Extollentia ẽ suꝑbia. Hos inquit apłs paci¬
ent̃ sustinetis. qui se extollũt de scientia le¬
gis: et in suꝑbiã erigunt᷑ de nobilitate gene¬
ris. Quod aut̃ sequit᷑ siquis in faciẽ uos ce¬

Expanded text:
mentum carnis volebant Judaei Corinthios redimentum carnis volebant Judaei Corinthios redigere, quibus ipse dicit: Sustinetis enim, id est patienter suffertis, si quis vos in servitutem legis vult redigere. Si quis devorat, subaudis sub-apostoli suis adulationibus et laudibus exspoliabant illos quos decipiebant et in conviviis plurimis diripiebant illorum bona, erantque illi contenti devorari res suas a suis deceptoribus. Si quis accipit, ac si dicat: Si quis rapit vestra bona a vobis, et acciptino vocabulo accipitres vocantur, Graecae harpiae, id est raptores appellantur, eo quod sibi accipiant, et aliis rapiant, atque hoc modo accipere est aliquid dolo capere. Si quis extollitur in superbiam. Extollentia est superbia. Hos, inquit Apostolus, patienter sustinetis, qui se extollunt de scientia legis, quod in superbiam eriguntur de nobilitate generis. Quod autem sequit
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Quãꝗͣ enĩ hunc uersicłm ita exponãt:
entes. Miror cũ sitis sapientes: quare sustine¬
tis libent̾ insipientes. Beatꝰ augustinꝰ talit̾
exponit. destruens hũc sensũ : et hironicos
intelligens eos appellatos esse sapientes. Cũ
sitis inquit o corinthii insipientes. putantes
uos ẽẽ sapientes: nõ ẽ mirũ. si pacient̃ susti¬
netis insipientes pseudo apłos. Sustineti eni
siquis uos in seruitutẽ redigit. Iudei qͥ ue¬
nerãt a uidea. qͥ utrũq uolebãt agere. ⁊ uida¬
izare et euãgłiũ obseruare : uolentes credẽtes
in seruitutẽ redigere legis. ut obseruarẽt sab¬
bati ociũ: et irent hierosolimã offerre legale
hostias. ⁊ maxxime ut circũcisionẽ obseruarẽt:
dicentes nullo modo eos posse saluari sine
circũcifione: p̃cipue cũ hoc nõ solũ legis sit¬
p̃ceptũ. s longe ante legẽ familiari alloquu¬
tione dixerit ds̃ ad habraham. Mascłs cuiuꝰ
pulo suo. In hac gͦ seruitute legis et impedi¬

Expanded text:
etenim quidam hunc versiculum ita exponant, entes: miror, cum sitis ipsi sapientes, quare sustineatis libenter insipientes, sed beatus Augustinus aliter exponit, destruens hunc sensum et ironicos intelligens eos appellatos esse sapientes. Cum sitis, inquit, o Corinthii, insipientes, putantes vos esse sapientes, non est mirum si patienter sustinetis insipientes pseudo-apostolos. Sustinetis enim, si quis vos in servitutem redigit. Judaei qui venerant a Judaea, qui utrumque volebant agere, et judaizare, et Evangelium observare, volebant credentes in servitutem redigere legis, ut observarent sabbati otium, et irent Hierosolymam offerre legales hostias, et maxime ut circumcisionem observarent, dicentes nullo modo posse eos salvari sine circumcisione, praecipue cum hoc non solum sit legis praeceptum, sed longe ante legem familiari allocutione dixerit Deus ad Abraham: Masculus cujuima ejus de populo suo . In hanc ergo servitutem legis et impedi
Abbreviated transcription (Latin):
seruio xp̃o. Et ẽ sensus. In hoc apparet plꝰ eẽ
ego plꝰ laboraui. quia plurimis laboribꝰ die
nocteq deseruio. Tradũt scĩ doctores qd̃ apł̃s
a mane uel a pulloꝵ cantu. usq ad quintam
horã labori manuũ insistebat unde uictũ
adquirebat: et exinde usq ad decimã horã
publice disputabat. Plerũq tam̃ et in noctẽ
ꝓtrahebat sermonẽ: sic̃ fecit qͣndo euticius
sompno gͣuatus. cecidit ꝑ fenestrã de solario.¬
In carceribꝰ habundantius scilicet fui inclus:
quã illi. Et ẽ sensus. Et si illi fuerũt in carcere
quos uos extollitis o cormthii: ego plusꝗͣ illi.
In plagis supͣ modũ: scilicet afflictꝰ sũ. Sepe¬

Expanded text:
servio Christo, et est sensus: In hoc apparet plus me servio Christo, et est sensus: In hoc apparet plus me plus ego laboravi, quia plurimis laboribus die noctuque deservio. Tradunt sancti doctores, quod Apostolus a mane vel a pullorum cantu usque ad quintam horam labori manuum insistebat, unde victum acquireret, et exinde usque ad decimam horam publice disputabat: plerumque tamen et in noctem protendebat sermonem , sicut tunc fecit quando Eutychus somno gravatus, cecidit den carceribus abundantius, subaudis suis inclusus quam illi, et est sensus: Et si illi fuerunt in carcere quos vos extollitis, o Corinthii, ego plus quam illi. In plagis supra modum, subaudis afflictus sum. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiã se ꝓnũciat et insipient̃ agere. in hoc qd̃
se laudat: ne illi prudentes uiderent᷑ in hac
parte aut nobiles. qui se extollebant de no-¬
bilitate generis. Hebrei sũt scilicẽt illi: et ego
hebreus. Hebrei dicunt᷑: ab heber patriarcha
suo. Inde dicit apłs. Gloriant᷑ illi de nobilitate
carnis. qd̃ sint hebrei : et ego similit̾ hebreus
sũt amici dĩ: et ego similit̾. Ministri xp̃i sũt
illi: et ego. Minister xͥ dicit᷑: quisqͥs euãgłi¬
um p̃dicat. Ut minꝰ sapiens: dico plus ego sci¬
licet sũ minist̃ .xͥ. quã illi: quia ego plus om̃ibꝰ
laboro. ⁊ quicqͥd p̃dico: oꝑibꝰ exhorno. Illi uero
ore. destruunt oꝑibꝰ. In hoc aut̃ appellat se mi¬
nus sapientẽ esse qͣm debe̾at: quia se lauda¬
bat dicens se ẽẽ plꝰ ministrũ xp̃i ꝗͣ. illos. Et eo
modo quo ͤ dixit supra insipientiam agere: eo
minꝰ saꝑe. In laboribꝰ plurimis: scilicet de¬

Expanded text:
etiam se pronuntiat, et insipienter agere in hoc quod etiam se pronuntiat, et insipienter agere in hoc quod se laudat, ne illi prudentes viderentur in hac parte ac nobiles, qui se extollebant de nobilitate generis. Hebraei sunt illi et ego sum Hebraeus. Hebraei dicuntur ab Heber patriarcha suo. Inde dicit Apostolus: Gloriantur illi de nobilitate carnis quod Hebraei sunt, et ego similiter Hebraeus sunt, amici Dei, et ego. Similiter ministri Christi sunt, illi, et ego. Minister Christi dicitur, quisquis Evangelium praedicat. Ut minus sapiens dico, plus ego: subaudis sum minister Christi quam illi: quia ego plus omnibus laboro: et quidquid praedico, operibus exorno. Illi vero,ore, destruunt operibus. In hoc autem appellat se minus sapientem esse, quam debebat, quia se laudabat dicens se plus esse ministrum Christi, quam illos: et eo modo quo se dixit supra in insipientia agere, eo nunc minus sapere. In laboribus plurimis, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sumꝰ firmi et nobiles. qr existentes filii
abrahȩ scd̾m carnẽ : sumꝰ et ꝑ imitationẽ fidĩ
et oꝑationis. Et iste uersicłs ꝑ se ẽ ꝓferendus
et distinguendꝰ. In quo subauditur negotio.
quis audet scilicet gloriari: In insipientiam
dico: audeo et ego gloriari. Ac si diceret aliis
uerbis. Audent illi gloriari in nobilitate gene¬
ris. licet insipient̾ dicam: audeo ⁊ ego gloriari
de nobilitate generis. Ideo aut̃ ait in insipienti¬
am dico: qr stultũ uidetur quantũ ad homine̾
ꝑtinet et in insipientia. ut aliquis sibimet ipsi
testimoniũ laudis ex aliquo ꝑhibeat. Apłs tam̃
nõ erat insipiens qr nõ sponte hoc agebat s
coactus : neq ꝓ laude humana. s ut corinthios
sua laude ad amorẽ suũ retͣheret ab amore
pseudo apłoꝵ. Uel in insipientiã dicit se aude¬
re gloriari. de nobilitate generis: ut illoꝵ glo¬
riã euacuet. qui se iactabãt quod filii essent
abrahȩ: quia insipient̃ agebãt. Imprudenter

Expanded text:
s filii Abrahae secundum carnem, sumus et per imitationem fidei et operationis. Et iste versiculus per se est proferendus et distinguendus. In quo, subaudis negotio, quis audet, subaudis gloriari; in insipientia dico, audeo et ego gloriari; ac si diceret aliis verbis: Audent illi gloriari in nobilitate generis, licet insipienter dicam, audeo et ego gloriari de nobilitate generis. Ideo autem ait, In insipientia dico, quia stultum videtur, quantum ad homines pertinet, ut in insipientia aliquis semetipsi testimonium laudis ex aliquo perhibeat. Apostolus tamen non erat insipiens, quia non sponte hoc agebat, sed coactus: neque pro laude humana, sed ut Corinthios sua laude ad amorem suum retraheret ab amore pseudoapostolorum, vel in insipientia dicit se audere gloriari de nobilitate generis, ut illorum gloriam evacuet qui se jactabant quod filii essent Abrahae, quia insipienter agebant. Imprudentem
Abbreviated transcription (Latin):
interp̾tatur. De quo seriptũ ẽ. Notum fecit
dñs salutare suum. ante conspectum gentiũ
reuelauit iusticiam suam. Hoc enim lum̾.
hanc lucem. hunc solem. hunc tantum splen¬
dorem parasti atq misisti ante faciem omiu̾
ppłorum. Ad quid : ad reuelacionẽ om̾inum:¬
⁊ illuminacionẽ gentiu̾ ⁊ głium plebis tue
isrł. hoc em̃ lumine ⁊ gentes illuminantur.
ce uid̃i głificantur. Magna enim głia ilł e̾: qd̾
de illorũ gente hoc tantum lum̾ er ortum ẽ.
⁊ erat pater enis ⁊ mater

Expanded text:
atur; de quo scriptum est: « Notum fecit Dominus Salutare suum; ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . » Hoc enim lumen, hanc lucem, hunc solem, hunc tantum splendorem parasti, atque misisti, ante faciem omnium populorum. Ad quid? Ad revelationem, et illuminationem gentium, et ad gloriam plebis tuae Israel. Hoc enim lumine et gentes illuminantur, et Judaei glorificantur. Magna enim gloria illis est, quod de illorum gente hoc tantum lumen exortum est . XI. Et erat pater ejus et mater
Abbreviated transcription (Latin):
puerum iħm parentes eiꝰ ut facerent scđm
consuetudine̾ legis ꝓeo: ⁊ ipse accepit eum in
ulnas suas. sum inquit parentes eius puerũ
iħm intemplum induc̾e̾nt ut seđ̾m consuetu¬
dinẽ legis ꝓ eo facerent : occurrit sener. bra¬
chia ertendit.⁊ parentibus ait. Michi eum
date michi debetur. mei officii ẽ. ad hoc mis¬
sus sum. huic obsequio reseruatus sum. Dem¬
de letus ⁊ erultans. accepit eum in ułnas suas.
Mor senectus fugit: ⁊ uiuenilis ugor affuit
⁊ fortitudo. Qui prius se ipsum ferre uix po¬
terat : nunc leiter puerum ferens erultat.
Eleganter gͥ dictum ẽ. sener puerum porta¬
bat puer autẽ senem regebat: quem urgo ꝑe

Expanded text:
m consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit eum in ulnas suas. Cum, inquit, parentes ejus puerum Jesum in templum inducerent, ut secundum consuetudinem legis pro eo facerent, occurrit senex, brachia extendit, et parentibus ait: mihi eum date; mihi debetur, mei officii est; ad hoc missus sum; huic obsequio reservatus sum. Deinde laetus et exsultans accepit eum in ulnas suas. Mox senectus fugit, et juvenilis vigor adfuit, et fortitudo. Qui prius se ipsum ferre vix poterat, nunc leviter puerum ferens exsultat. Eleganter igitur dictum est: « Senex puerum portabat, puer autem senem regebat, quem Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
da erit septem diebus. ⁊ die octauo. erreum¬
eidetur in fantulus. Ipsa uero. triginta tribꝰ die¬
bus manebit in sanguie purificacionis sue.
Dm̃e sem̃ non tanget. nec ingredietur scũari¬
um donec impleantur dies puri ficacionis eiꝰ.
hac em̃ lege beata uirgo maria non tenetur.
que nullo suscepto semine uͬrgo concepit.
urgo peꝑit clausa ante partum. clausa in
partu.⁊ post partum clausa ꝑmansit. Ad cuiꝰ
distmotionẽ moyses non simpliciter dicit mu¬
lier que peꝑit mascłm s cum ad ditamento que
suscepto semine mascłm peꝑit. minunda erit
septẽ diebus. Hec autẽ quid significent in leui¬
tico exposuimus. Expectauit uirgo maria tam̃.
donec onines purificationis euis dies complerent᷑:
quos nõ sibi s aliis mulieribus ler constituerat.
Non enim de ea dietum fuerat omne sc̾m n̾o̾
tanget: que ipsum sc̃m sc̃orũ ingremio tene¬
bat. in sinu fouebat: ⁊ uirgineo lacte nutrie¬
bat. sompletis autẽ diebus tulerunt puerum

Expanded text:
da erit septem diebus, et die octavo circumcidetur infantulus. Ipsa vero triginta diebus manebit in sanguine purgationis suae, Omne sanctum non tanget, nec ingredietur sanctuarium, donec compleantur dies purgationis ejus . » Hac enim lege beata Virgo Maria non tenetur, quae, nullo suscepto semine, virgo concepit, virgo peperit, clausa ante partum, clausa in partu, et post partum clausa permansit. Ad cujus distinctionem Moyses non simpliciter dixit: « Mulier, quae pepererit masculum, sed cum additamento, quae suscepto semine masculum pepererit, immunda erit septem diebus . » Haec autem quid significent, in Levitico exposuimus. Exspectavit tamen virgo Maria, donec omnes purgationis dies complerentur; quod non sibi, sed aliis mulieribus lex constituerat. Non enim de ea dictum fuerat, « omne sanctum non tanget, » quae ipsum Sanctum sanctorum in gremio tenebat, in sinu fovebat et virgineo lacte nutriebat. Completis autem diebus, tulerunt puerum
Abbreviated transcription (Latin):
ce circumeisio in sp̃u non littera. Magnũ
gͥ aliquid significat circumeisio:⁊ tam mag¬
num aliquid ut quieq eo modo circumei¬
sus non fuerit .: ut interim de paruulis
taceamus saluari non possit. De hac enim
eireumcisione scriptum ẽ.Sircumcidite
corda ur̃a: ⁊ non corpora ur̃a. De carnis uͦ
cireumcisione apłs ait. Ego paulus dico uob̾.
Hec eircumeisio in xp̃o completa ẽ : in quo ⁊
alie ⁊egis cerimonie consummate sunt. Finiꝰ
enim legis rp̃s ẽ. ad iusticiam om̃i credenti.
Ideo enim ipse circumcisus ẽ. ut legem com
traditus ẽ. cum discipłis agnum comedit.
&e mor quid significaret ostendit. dum pa¬
nem ⁊ uinum ⁊ benedicens ait. Accipite ⁊
comedite hoc ẽ. corpus meum. E de caliee¬
bibite exr hoc omires. Hic ẽ. enim calia noui
testamenti: qui ꝓ uob̾ ⁊ ꝓmultis effundet᷑
Et hoc sacramentum tunc ab eo & ineo eẽ
completum neq ulterius scđm litteram a¬
gendum eẽ. uł in telligendum : ꝓtimis osten¬

Expanded text:
 cordis in spiritu, non littera . » Magnum igitur aliquid significat circumcisio, et tam magnum aliquid, ut cuicunque eo modo circumcisus non fuerit, ut interim de parvulis taceamus, salvari non possit. De hac enim circumcisione scriptum est: « Circumcidite corda vestra, et non corpora vestra. » De carnis vero circumcisione Apostolus ait: « Ego Paulus dico vobis, ta est, in quo et aliae legis caeremoniae consummatae sunt. « Finis enim legis Christus est ad justitiam omni credenti . » Ideo enim ipse circumcisus est, ut legem comptraditus est, cum discipulis agnum comedit, et mox quid significaret ostendit, dum panem et vinum benedicens, ait: « Accipite, et comedite: Hoc est corpus meum; et: Bibite, ex hoc omnes: Hic est enim calix novi tEt hoc sacramentum tunc ab eo, et in eo esse completum, neque ulterius secundum litteram agendum esse, vel intelligendum, protinus osten
Abbreviated transcription (Latin):
ut circum eidetur puer uoeatum e̾.
nomen enis iħs : quod uocatũ ẽ. ab angło.:
priusquã in utero conciꝑetur. Nlob̾ non sibi
circum ciditur dñs. Sic̾ enim nob̾ e̾. natus.
nob̾ baptizatus ⁊ passus: ita ⁊ nob̾ ẽ. eireũ¬
cisus. Primus abraam ẽ. circumeisus : de
quo a płs ait. quia signũ aceepit eircum cisio¬
nem signacłm iusticie fidi. Data ẽ. gͥ cireũ¬
cisio non ut peccata tolleret. quod baptismi
ꝓprium ẽ. ẜ ut aliquid signifiearet. ⁊ quadã¬
differencia iudeorũ ppłm ab aliis gentibus
separaret. Quamins itaq ꝓpter mandati
trãg̃ssionem quicũq olim isi circumcide¬
tur damnabatur nemo tamen ꝑcireum¬
cisionem iustificabatur. Ut enim apłs ait.
circucisio quidem ꝓdẽ.si legem obserues.
Si autem p̾uaricator legis sis: cireum ceisio

Expanded text:
puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Nobis, non sibi circumciditur Dominus. Sicut enim nobis est natus, nobis baptizatus, et passus, ita et nobis est circumcisus. Primus Abraham circumcisus est, de quo Apostolus ait: « Qui signum accepit circumcisionem, signaculum justitiae fidei . » Data est igitur circumcisio, non ut peccata tolleret, quod baptismi praecipuum est, sed ut aliquid significaret, et quaddifferentia Judaeorum populum ab aliis gentibus separaret. Quamvis itaque propter mandati transgressionem quicunque olim non circumcideretur, damnabatur, nemo tamen per circumcisionem justificabatur. Ut enim Apostolus ait: « Circumcisio quidem prodest, si legem observes. Si autem praevaricator legis sis, circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
uidet xp̃m dm̃. Quãto desid̾io uidendi dñm
sener iste beatissimus estuabat quem iam e¬
tas de hoc scło erire cogebat : s dei responsio
retinebat. Mori enim cupiens mori non pote
sibi factum responsum audierat. non insur̾
desiderabat hoc mente tractabat hoc semꝑ
cogitabat dicens. S eio quia ueniet. s quando
nunc inpacem abire duitte. Dum aute hoc
secum diceret. dum hoc desidio estuaret. dic¬
tum ẽ. illi a sp̾u sc̃o. Ecce ad e̾. quẽ queris : nuc

Expanded text:
um Domini. Quanto desiderio videndi 161 Dominum senex iste beatissimus aestuabat, quem jam aetas de hoc saeculo exire cogebat, sed Dei responsio retinebat? Mori enim cupiens, mori non potesibi factum responsum audierat; Non visurumni. Hoc igitur desiderabat, hoc mente tractabat, hoc semper cogitabat dicens: Scio, quia veniet: quando nunc in pacem abire dimittet. Dum autem hoc secum diceret, dum hoc desiderio aestuaret, dictum est illi a Spiritu sancto . . . . . . quem quaeris, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cumeisionis expositio: non se fortasse ulteriꝰ
inutiliter uulnerarent. Multa sunt que de
circumcisione dici possunt: s hec pauca qͣsi
semmaria quedam nos dirisse sufficiat.
x postquam impleti sunt dies .uii.Nͥ¬

Expanded text:
cumcisionis expositio, non se fortasse ulterius cumcisionis expositio, non se fortasse ulterius inutiliter vulnerarent. Multa sunt, quae de circumcisione dici possunt, sed haec pauca, quasi seminaria quaedam, nos dixisse sufficiat . IX. Et postquam impleti sunt dies pu
Abbreviated transcription (Latin):
compleuit. ⁊ confirmauit. litt̾e finem im¬
posint: ⁊ sp̃uali noueq intelligencie prinei¬
patum dñs tribuit. sonsummata ẽ. ergo lex
atq ꝑ transiit. s scđm litteram : manet au̾
semꝑ. quia manebit semꝑ ͭ sp̾ualem in telligen¬
ciam. Unde ipse dñs ait. Celum ⁊ t̾ra transi¬
bunt: uerba autem mea non p̾teribunt. Ite̾¬
q. Amen dico uob̃ non p̾teribit unum iota.
neq umsi aper ex lege : donec omia complean¬
tur. E nidi quidem in uno menbro circumei¬
ficet in telligentes. non unum tantũ s omina
menbra circumcidunt : non pellis incisione.
set tocius suꝑfluitatis abiectione. Qui enim
non occidit. non mechatur. non con cupiseit
rem ꝓrimisui. non mentitur non furtum
facit. qui nulli nocet. nulli iniuriam facit.
uana uidere uel audire uel cogitare. non ap¬
petit : iste interius uel earteruus ꝑ fecte eir¬
cumcisus ẽ. hoc illa iudeorũ circumeisio
significat. Sine hac significacione inutilis
est. Si enim intelligerent quid significet

Expanded text:
t, litterae finem imposuit, et spirituali novaeque intelligentiae principatum Dominus tribuit. Consummata est ergo lex, atque pertransiit secundum litteram; manet autem semperque manebit secundum spiritualem intelligentiam. Unde ipse Dominus ait: « Coelum, et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . » Itemque: « Amen, dico vobis, non praeteribit unum iota, neque unus apex ex lege, donec omnia compleantur . » Et Judaei quidem in uno membro circumcificat, 160 intelligentes, non unum tantum, sed omnia membra circumcidunt, non pellis incisione, sed totius superfluitatis abjectione. Qui enim non occidit, non moechatur, non concupiscit rem proximi sui, non mentitur, non furtum facit; qui nulli nocet, nulli injuriam facit, vana videre, vel audire, vel cogitare non appetit; iste interius et exterius perfecte circumcisus est. Hoc illa Judaeorum circumcisio significat. Sine hac significatione inutilis est. Si enim intelligerent, quid significet.
Abbreviated transcription (Latin):
q tp̃r quo primogenita egiptiorum dñs in ter¬
fecit. omn̾a primogenita filiorũ isrł sibi uen¬
dicauit. sibiq offerri p̾cepit. S quare hoc :
Nisi ut omn̾a pͥma ⁊ macrima. om̾ia meliora
& cariora dño offeramus : Offeramus gͥ ei fidẽ
nr̃am. offeramus ei animas nr̃as que non de
t̾ris s de celis originem habent. ⁊ que prima
in nob̾ ⁊ p̾cipua ⁊ macrima sunt. E ut darent
hostiam scđ̃m quod dictũ ẽ. in lege dñ. partur¬
turum aut duos pullos columbarum. Turtur
enim castissimum animal e̾: columba uero fel¬
le ⁊ amaritudine caret. Qui gͥ corporis ⁊ anime
castitatẽ ⁊ in nocentiam custodiunt. illi equidẽ
par turturũ aut duos pullos columbarum dño
offerunt. E talis quidem hostia dño placet:
inqua nos ipsos ei offerimius. ⁊ corpus ⁊ anmã
in nocenter casteq uiuentes eidem dicamus.
Talem gͥ hostiam matrem dm̃ offerre decebat:
cuiꝰ tota inta castitas ⁊ innocentia fuit.ł ecce

Expanded text:
interfecit, omnia primogenita filiorum Israel sibi vindicavit, sibique offerri praecepit. Sed cur haec? nisi ut omnia prima et maxima, omnia meliora et chariora Domino offerantur. Offeramus igitur ei fidem nostram; offeramus animas nostras, quae non de terris, sed de coelis originem habent, et quae prima in nobis, et praecipua, et maxima sunt. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum. Turtur enim castissimum animal est; columba vero felle et amaritudine caret. Qui igitur corporis, et animae castitatem et innocentiam custodiunt, illi equidem par turturum aut duos pullos columbarum Domino offerunt; et talis quidem hostia Domino placet, in qua nos ipsos ei offerimus et corpus et animam innocenter casteque viventes ei dicamus. Talem igitur hostiam matrem Domini offerre decebat, cujus tota vita castitas, et innocentia fuit. X. Et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽ ut sp̃alit̾ ista intelligant᷑: sic̃ suꝑio¬
ra. Unde et apłs sp̃alẽ appellat eandẽ petram:
qr sp̃alit̾ ẽ intelligenda. Significat eñi xp̃o.
sicut sequentia manifestant. Petra inquit: e
sed tanꝗͣ in ueritate esset petra. cũ utiq ꝑ
illa que fluebat de petra. significabat doctͥ¬
euangłio. Qui sitit: ueniat ad me et bibat.
Et cetera. Sp̃alis quoq et cõsequens petͣ dr̃.
sp̃ali et cõsequẽti. bibebant illi : qr ubicũq
deficiebat humanũ auxiliũ. aderat xp̃c pre¬
stans illis suffragiũ: cuiꝰ potentia que ẽ uer¬
bũ dĩ patris. liberati sũt de t̾ra egipti: et in
t̾ram ꝓmissionis introducti. Ideoq dicit᷑ cõ¬
sequi eos: qr subueniebat eis. Nec enĩ petra
dicta: nequis sibi in baptismate cõfidat. aut
in esca et potu spiritali: ut putet sibi deum¬
parcere. si peccauerit criminalit̾: nisi dig¬
na penitencia hoc ꝓmeruerit. Quaꝓpt̾ om̃i¬

Expanded text:
melius est ut spiritaliter ista intelligamus, sicut et superiomelius est ut spiritaliter ista intelligamus, sicut et superiora. Unde et Apostolus spiritalem appellat eamdem petram quia spiritaliter est intelligenda. Significat enim Christum, sicut sequentia manifestant: Petra autem, inqsed tanquam in veritate esset petra Christus, cumilla quae fluebat ex petra significabat doctEvangelio: Qui sitit, veniat ad me et bibat , etc. Spiritalis quoque et consequens petra dicispiritali consequente bibebant illi, quia ubicunque deficiebat eis humanum auxilium, aderat Christus, praestans suffragium, cujus potentia qui est Verbum Dei Patris liberati sunt de terra Aegypti, et in terram repromissionis introducti. Ideoque dicitur, consequentes eos, quia subveniebat eis. Nec enim petra dicta, ne quis sibi in baptismate confidat, aut in esca et potu spiritali, ut Deum putet sibi parcere si peccaverit criminaliter, nisi poenitentia digna hoc promeruerit. Quapropter omni
Abbreviated transcription (Latin):
dio castroꝵ nullo hoĩe implente: emittens
largissimos riuulos ad sacietatẽ ppłi ac ium̃¬
toꝵ. Dicunt aut̃ tamdiu hoc factũ esse per
quadraginta annos. usq dũ uenirent ĩ ma
dulcẽ satis habundeq. Quidã etiã sompnian¬
do fingũt. qd̃ tante paruitatis ille lapis fu-¬
erit: ut maria soror moysi ferret illũ ĩ pec¬
tore suo. ꝑ illã uastam solitudinẽ. S illi qui
litterã impletũ sit: qd̾ scd̾m septuaginta int̾¬
p̃tes in cantico moysi habetur. quia surrexe¬
rũt mel de petra:⁊ oleũ de firma petra: et
tũc p̾bendꝰ ẽ assensus. quod sequuta sit eos pe¬
tra. At cũ nusꝗͣ in ueteri testam̃to hoc factũ
reꝑire poterũt: sũmitant uocẽ et inclinẽt
aurẽ. ut sp̃alit̾ ista penetrare ualeant: q̃m lit¬
terã in his sequi nõ possũt. Nam sic̃ doctores
tradũt. oreb petra quã moyses ꝑcussit. mons
ẽ lapideus: cuiꝰ latus ꝑcussit moyses. Quaꝓpt̃

Expanded text:
dium castrorum, nullo hominum impellente, emittens dium castrorum, nullo hominum impellente, emittens largissimos rivulos ad satietatem populi et jumentorum. Dicunt autem tandiu hoc factum esse per quadraginta annos, usque dum venirent in terra dulcem satis abundeque. Quidam etiam somniando fingunt quod tantae parvitatis fuerit ille lapis, ut Maria soror Moysi ferret illum in pectore suo per illam vastam solitudinem. Sed illi qui litteram impletum sit, quod secundum Septuaginta interpretes in cantico Moysi habetur: Quia suxerunt mel de petra, oleumque de firma petra, et tunc praebendus assensus quod secuta sit eos petra? At cum nusquam in Veteri Testamento hoc factum reperiri poterit, submittant vocem et inclinent aurem ut spiritaliter ista penetrare valeant, quoniam litteram in his sequi non possunt. Nam, sicut doctores tradunt, Oreb petra quam Moyses percussit, mons est lapideus, cujus latus percussit Moyses. Quapropter