comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni. nonne tantum errat. ut possit etiã
dicere ita nos non debere accipere
legem q ꝓpħas. sicut iudȩi non acci-¬
sapit: quid mali sapiat utiq intelli¬
gis. Sed uetera inquit om̃ia transiert̃:
ꝙ in xp̃o facta sunt noua. Hoc uerũ
est. Nam ꝓpterea sicut iudȩi sabbatis
non uacamus. etiam si ad significan¬
dam requiem quȩ illo die significata ẽ
xp̃iana sobrietate q. frugalitate serua¬
ta ieiunii uinculum relaxamus. ꝙ si
aliqui fr̃s nr̃i requiem sabbati relaxa¬
tione ieiuinii significandam esse non
putant. nequaquã de uestis regie ua-¬
rietate litigamus. ne ipsiꝰ reginȩ ubi
unam fidem etiam de ipsa di requie
retinemꝰ interiora membra uexemus.
Et si enim quia uetera transierunt. cũ
eis transiit etiam carnalis uacatio
sabbati. non tam̃ quia sabbato ꝙ
dominico sine suꝑstitiofa uacatione
prandemus. ideo duobus quia sabba-
uetera transisse sic dicit. ut in xp̃o cȩ¬

Expanded text:
ni, nonne tantum errat, ut possit etiam ni, nonne tantum errat, ut possit etiam dicere ita nos non debere accipere legem nec prophetas. sicut Iudaei non accisapit, quid mali sapiat, utique intellegis. sed \'uetera\', inquit, \'omnia transierunt et in Christo facta sunt noua\'. hoc uerum est; nam propterea sicut Iudaei sabbatis non uacamus, etiam si ad significandam requiem, quae illo die significata est, Christiana sobrietate et frugalitate seruata ieiunii uinculum relaxamus, et, si aliqui fratres nostri requiem sabbati relaxatione ieiunii significandam esse non putant, nequaquam de uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, ubi unam fidem etiam de ipsa requie retinemus, interiora membra uexemus. etsi enim, quia uetera transierunt. cum eis transiit etiam carnalis uacatio sabbati, non tamen, quia sabbato et dominico sine superstitiosa uacatione prandemus, ideo duobus dominis seruuetera transisse sic dicit, ut in Christo ce
Abbreviated transcription (Latin):
rans lites non finiens quȩstiones. Sit
ergo una fides uniuersȩ quȩ ubiq
dilatat᷑ eccłiȩ tamquam intus in mem¬
bris: etiamsi ipsa fidei unitas quibusdã
diuersis obseruationib celebratur. qͥb
nullomodo quod in fide uerum ẽ in¬
peditur. Om̃is enim pulchritudo filiȩ
regis intrinsecus. Illȩ autẽ obseruationes
quȩ uariȩ cȩlebrant᷑. in eius ueste intelli
guntur. Unde ibi dicit᷑. In fimbriis
aureis circum amicta uarietate. Sed ea
quoq uestis ita diuersis celebrationib
uarietur: ut non aduersis contentio
us sabbatum colendo. dominicum ne¬
Aut simus xp̃iani & dñicum colamꝰ:
aut simus uidȩi q sabbatũ obseruemꝰ.
Nemo enim potest duob dominis serui-¬
re. Nonne ita loquitur. tãqũa sabbati
dñs alius sit. alius dñici: Nec illud
audit quod s ipse commemorauit.
dñs enim est sabbati filius. hominis.
Quod autẽ ita nos uult a sabbato ẽẽ¬
alienos. sicur iudei sunt a dñico alie¬

Expanded text:
rans lites, non finiens quaestiones. sit rans lites, non finiens quaestiones. sit ergo una fides uniuersae, quae ubique dilatatur, ecclesiae tamquam intus in membris, etiam si ipsa fidei unitas quibusdam diuersis obseruationibus celebratur, quibus nullo modo, quod in fide uerum est, impeditur. omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. illae autem obseruationes. quae uariae celebrantur, in eius ueste guntur; unde ibi dicitur, In fimbriis aureis circumamicta varietate . Sed ea quoque vestis ita diversis celebrationibus varietur, ut non adversus contentionus sabbatum colendo dominicum neaut sumus Christiani et dominicum colimus aut sumus Iudaei et sabbatum obseruamus; nemo enim potest duobus dominis seruire\'. nonne ita loquitur, tamquam sabbati alius dominus sit, alius dominici? nec illud audit, quod et ipse commemorauit: Dominus est enim sabbati filius hominis. quod autem ita nos uult esse a sabbato alienos, sicut Iudaei sunt a dominico alie
Abbreviated transcription (Latin):
siue bibimꝰ. siue quodcũq facimus.
omia in głam di faciamus. ꝙ quan-¬
tũ in nobis est sine offensione simus
uidȩis ꝙ grecis. ꝙ ȩccłiȩ cłi. Quod parũ
cogitant qui cum offensione mandu¬
cant. uł cum offensione ieiunant. &.
ꝑ utramlibet intemperantiã scanda¬
la concitant. quibus non suꝑatur
diabolus sed lȩtat᷑. Quod si responde¬
tur hoc docuisse iacobum ierosolimis.
ephesi iohannem. cȩterosq aliis locis.
quod docuit romȩ petrus. id est ut
sabbato ieiunetur. sed ab hac doctri¬
na terras cȩteras deuiasse. atq in ea
romã stetisse: econtrario referetur. oc¬
cidentis potius aliqua loca in quib
roma est non seruasse quod apłi tra-¬
diderunt. orientis uero terras unde
cȩpit ipsum ȩuangłm p̃dicari. in eo
quod ab om̃ibus simul cum ipso pe¬
tro apłis traditum est ne sabbato ieiu¬
netur. sine aliqua uarietate mansisse.
Interminabilis est ista contentio. gene¬

Expanded text:
siue bibimus siue quodcumque facimus, siue bibimus siue quodcumque facimus, omnia in gloriam dei faciamus et, quantum in nobis est, sine offensione simus Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei. quod parum cogitant, qui cum offensione manducant uel cum offensione ieiunant et per utramlibet intemperantiam scandala concitant, quibus non superatur diabolus, sed laetatur. Quod si respondetur hoc docuisse Iacobum Hierosolymis, Ephesi Iohannem ceterosque aliis locis, quod docuit Romae Petrus, id est ut sabbato ieiunetur, sed ab hac doctrina terras ceteras deuiasse atque in ea Romam stetisse et e contrario referetur occidentis potius aliqua loca, in quibus Roma est, non seruasse, quod apostoli tradiderunt, orientis uero terras, unde coepit ipsum euangelium praedicari, in eo, quod ab omnibus simul cum ipso Petro apostolis traditum est, ne sabbato ieiunaretur, sine aliqua uarietate mansisse, interminabilis est ista contentio gene
Abbreviated transcription (Latin):
& condiscipłi eius: sic int̾ se concordit̃
uiuant sabbato ieuinantes quos plan-¬
tauit petrus .&. sabbato prandentes qͦs
plantauerunt condiscipłi eiꝰ. Est quidẽ
& hȩc opinio plurimoꝵ. quauis eam
ꝑhibeant esse falsam pleriq Romani:
quod apłs petrus cum symone mago
die dñico certaturus. ꝓpter ipsum ma-¬
gnȩ temptationis ꝑiculum pridie
cum eiusdem urbis eccłia ieiunauerit.¬
cessu eundem morem tenuerit. eamq:
imitatȩ sint non nullȩ occidentis ȩccłȩ.
Sed sicut iste dicit. magus symoꝵ figura
erar diaboli non plane sabbatarius
aut dñicarius. Sed cotidianus ẽ ille
temptator. nec tamen ad uersus eum
cotidie ieiunat᷑. quando & diebus dñi¬
cis om̃ib & quinquaginta post pasca.
& ꝑ diuersa loca diebus sollemnib mar¬
tẏrum & festis quibusq prandetur. Et
tamen diabolus uincit᷑ si oculi nr̃i sint
tamqũa ad dm̃: ut ipse euellat de la¬
queo pedes nr̃os. & siue manducamꝰ.

Expanded text:
et condiscipuli eius, sic inter se concorditer et condiscipuli eius, sic inter se concorditer uiuant sabbato ieiunantes, quos plantauit Petrus, et sabbato prandentes, quos plantauerunt condiscipuli eius. est quidem et haec opinio plurimorum, quamuis eam perhibeant esse falsam plerique Romani, quod apostolus Petrus cum Simone mago die dominico certaturus propter ipsum magnae temptationis periculum pridie cum eiusdem urbis ecclesia ieiunauerit etcessu eundem morem tenuerit eamque imitatae sint nonnullae occidentis ecclesiae. sed si, sicut iste dicit, magus . Simon figura erat diaboli, non plane sabbatarius aut dominicarius sed cotidianus est ille temptator; nec tamen aduersus eum cotidie ieiunatur, quando et diebus dominicis omnibus et quinquaginta post pascha et per diuersa loca diebus sollemnibus martyrum et festis quibusque prandetur, et tamen diabolus uincitur, si oculi nostri sint semper ad dominum, ut ipse euellat de laqueo pedes nostros, et, siue manducamus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptis suis ab ista p̃cipiti cohibeat᷑
audacia. Continuo quippe subiunx̃.
Nemo ergo uos iudicet in ȩsca aut
in potu. quod ipse utiq facit qui sab¬
bato sumentes escam potumq sic ar-¬
guit. Tantũ errat: ut hinc ei euenire
timendum sit etiam illud. quod id̾e
apłs alibi dicit. Qui manducat ñ
manducantẽ non spernat: & qui
non manducat manducantẽ non
iudicet. Istum modum. hoc temꝑam̃¬
tum quo scandala deuitaret inter
ieiunantes sabbato & manducantes
teneret. & ut ipsum non manducantẽ
manducans quisq non sperneret.ꝙ.
ipsum non manducans manducan¬
apłoꝵ caput. cęli ianitor. & ȩccłiȩ fun-¬
damentum. ex tincto symone qui fue¬
rat diaboli figura. non nisi i eiunio
uincendi id ipsum Romanos edocuit:
quoꝵ fides annuntiat᷑ uniuerso orbi
terrarum. Numquid ergo ceteri apłi
prandere xp̃ianos contra petrum do¬
cuerunt uniuerso orbe terrarum: Sic̃
itaq inter se uixerunt concordit̃ petrꝰ

Expanded text:
scriptis suis ab ista praecipiti cohibeatur scriptis suis ab ista praecipiti cohibeatur audacia. continu» quippe subiunxit: \'Nemo ergo uos iudicet in esca aut in potu\', quod ipse utique facit, qui sabbato sumentes escam potumque sic arguit. quantum erat, ut hinc ei ueniret in mentem etiam illud, quod idem apostolus alibi dicit: Qui manducat, non manducantem non snon manducat, manducantem non judicet? Istum modum, hoc temperamentum, quo scandala devitaret, inter jejunantes sabbato et manducantes teneret, ut et ipsum non manducantem manducans quisque non sperneret, et ipse non manducans manducan caput, caeli ianitor et ecclesiae fundamentum, extincto Simone, qui fuerat diaboli non nisi ieiunio uincendi figura, id ipsum Romanos edocuit, quorum fides adnuntiatur uniuerso orbi terrarum\'. numquid ergo ceteri apostoli prandere Christianos contra Petrum docuerunt in uniuerso orbe terrarum? sicut itaque inter se uixerunt concorditer Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
continius diebus dominico scilicet.
pendere pastorum: sed ue qui dicunt
quod bonum malum. &. tenebras lu-¬
cem. ꝙ lucem tenebras. &. amarum
dulce .&. dulce amarum. Quid sibi ue¬
lint hȩc uerba eius: non satis intelligo.
Si enim hȩc ut scribis sicut urbicys di¬
cit: in urbe plebs pendens ex pastoris
arbitrio: cum ep̃o suo ieuinat sabba¬
to.Si autẽ sic ad te ista scripta sunt.
quia s̃ in epła tua &. ipse quiddam
tale dixisti: non tͥ ꝑsuadeat urbem
xp̃ianam sic laudare sabbato ieiunan¬
tem. ut cogaris orbem xp̃ianum dam-¬
nare prandentem. Cum enim dicit.
ue qui dicunt quod bonum malum.
& denebras lucem. & lucem tenebras.
& amarum dulce. & dulce amarũ:
ieiunium sabbati uolens intelligibo-¬
num. & lucem. & dulce. prandium
uͦ malum. & tenebras.& amarum.
quis eum dubiter in om̃ibus xp̃ianis
sabbato prandentibus uniuersum or¬
bem damnare terrarum:. Nec se ipse
respicit. nec quid dicat attendit: ut

Expanded text:
diebus continuis, dominico scilicet adiebus continuis, dominico scilicet apendere pastorum: sed « Vae qui dicunt quod bonum malum, et tenebras lucem, et lucem tenebras, et amarum dulce, et dulce amarum » . Quid sibi velint haec verba ejus, non satis intelligo. Si enim haec, ut scribis, sic Urbicus dicit; in Urbe plebs pendens ex pastoris arbitrio cum episcopo suo jejunat sabbato. Si autem sic ad te ista scripsit, quia in epistola tua et ipse quiddam tale scripsisti; non tibi persuadeat urbem christianam sic laudare sabbato jejunantem, ut cogaris orbem christianum damnare prandentem. Cum enim dicit: Vae qui dicunt quod bonum malum, et tenebras lucem et lucem tenebras et amarum dulce et dulce amarum\' ieiunium sabbati uolens intellegi bonum et lucem et dulce, prandium uero malum et tenebras et amarum, quis eum dubitet in omnibus Christianis sabbato prandentibus uniuersum orbem damnare terrarum? nec se ipse respicit nec, quibus dicat, adtendit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iocunditate pranderi: cũ dicit debe¬
re nos ex iudȩis & gentib multis
xp̃ianis nomine fide paucos ele-¬
ctos uesꝑtino sabbatorum incenso
ꝓpecudum uictimis ieiunium dõ
placitum laudis immolares cuius
feruore cremare deficiant oꝑa de¬
lictorum. Et maxime in quit exau-¬
diat nos a nobis auditꝰ. & erunt
nobis domus ad manducandũ
& bibendum non inebrietate
sed in iocunditate: dominica cele¬
britate ꝑfecta. Tunc ergo eulogia. ñ
ut suꝑius ait. alogia celebratur.
sed qui dm̃ offendit sabbati dies
quem dñs scificauit ignoro. ut in
eo putet posse manducari &. bibi
cum tali iocunditate quȩ careat
ebrietate: cum sic ante sabbatum
ieiunare possimus. quomͦ dicit an-¬
te dñicum sabbatum ieiunandũ:
an continuo biduo pranderi nefas
esse arbitratur. Uidear ergo quan¬
ta afficiat contumelia ipsam quoq
romanam ȩccłiam: ubi & his ebdo¬
madibus in quibus quinta. & sexta.
&. sabbato ieiunat᷑. tribus tamen

Expanded text:
jucunditate pranderi, cum dicit debejucunditate pranderi, cum dicit debere nos ex Judaeis et Gentibus multos christianos nomine, fide paucos electos, vespertino sabbatorum incenso, pro pecudum victimis jejunium Deo placitum laudibus immolare, cujus fervore cremata deficiant opera delictorum. Et mane, inquit, exaudiat nos a nobis auditus, et erunt nobis domus ad manducandum et bibendum, non in ebrietate, sed in jucunditate, dominica celebritate perfecta. Tunc ergo eulogia, non ut superius ait, alogia celebratur. Sed quid eum offendit sabbati dies, quem Dominus sanctificavit, ignoro, ut in eo non putet posse manducari et bibi cum tali jucunditate quae careat ebrietate; cum sic ante sabbatum jejunare possimus, quomodo dicit ante dominicum sabbato jejunandum: an continuo biduo pranderi nefas esse arbitratur? Videat ergo quanta afficiat contumelia ipsam quoque Romanam Ecclesiam, ubi et his hebdomadibus, in quibus quarta et sexta et sabbato jejunatur, tribus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tatis conuiuium. quo non laudes
debitȩ do sed blasphemiȩ diabolo suf¬
fragante siluescunt O imꝑuidam
p̃sumptionem. Non ergo immolat᷑
sacrificium laudis die dñico. quia
non ieiunatur. sed agitur ebrieta¬
tis conuiuium. & blasphemiȩ dia¬
bolo suffragante siluescunt: Quod
si nefas est dicere intelligat non ieui¬
nium significari in eo quod scriptũ
est. immola d̾o sacrificium laudis.
Ieuinium quippe certis diebus &
maxime festis non agit᷑ sacrificium
uero laudis ab eccłia toto orbe diffu¬
sa. dieb om̃ibus immolat᷑. Auoqͥn
quod nullus non dico xp̃ianꝰ. sed nec
insanus dicere auderer. dies illi quin¬
quagnita post pasca usq ad penteco¬
sten quibus non ieiunatur. erunt
scđm istum a sacrificio laudis alieni.
quibus tantũmꝰ dieb in multis eccle.¬
siis. in om̃ib autẽ maxime cantat᷑
alleluia. Qũa uocem laudis ẽẽ. nullꝰ
Confitetur tamen etiam ipso die
dominico non mebrietate sed in

Expanded text:
tatis conuiuium, quo non laudes tatis conuiuium, quo non laudes debitae deo sed blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\\ o inprouidam praesumptionem! non ergo immolatur sacrificium laudis dominico die, quia non ieiunatur, sed agitur \'ebrietatis conuiuium et \'blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\'. quod si nefas est dicere, intellegat non ieiunium significari in eo, quod scriptum est: Immola deo sacrificium laudis. ieiunium quippe certis diebus et maxime festis non agitur, sacrificium uero laudis ab ecclesia toto orbe diffusa diebus omnibus immolatur. alioquin, quinsanus dicere auderet, dies illi quinquaginta post Pascha usque ad Pentecosten quibus non jejunatur, erunt secundum istum a sacrificio laudis alieni, quibus tantummodo diebus in multis ecclesiis, in omnibus autem maxime cantatur Alleluia; quam vocem laudis esse nullus Confitetur tamen etiam ipso die dominico non in ebrietate, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
isto cłi Regno umqũa recederemꝰ. Puto
autẽ quia isto confitente aliquanto
religiosius die dñico ad ȩccłiam ꝑti¬
nemus: quando tamen & ipso conce¬
dente prandemus. Cur inquit sacri¬
ficium potiori dño carum murmura¬
mus offerre. quod sp̃s desiderat. & an¬
głs laudat: Deinde adiungit angłi
testimonium dicentis. Bona ẽ oratio
cum ieiunio ꝙ elemosina. Quid dixerit
potiori dño nescio. nisi forte scriptor er¬
rauit. & te fugit ut quod michi le-¬
gendum misisti. non emendares. Sacͥ¬
ficium gͦ dño carum ieiunium uult
intelligi: quasi de ieiunio uersetur
hȩc quȩstio. & non de ieiunio sabbati.
Neq enim dominicus dies sine sa-¬
crificio quod carum d̾o ẽ ꝑagit᷑. quia
non ieinatur. Sequitur ad huc &.
ingerit testimonia. a causa quam
defendendam suscepit penitus aliena.
Immola dõ inquit sacrificium laudis.
Et istam uocẽ diuini psalmi uolens
adid quod agitur nescio quomͦ adne-

Expanded text:
isto dei regno umquam recederemus. puto isto dei regno umquam recederemus. puto autem, quia isto confitente aliquanto religiosius die dominico ad ecclesiam pertinemus, quando tamen et ipso concedente prandemus. \'Cur\', inquit, \'sacrificium potiori domino carum murmuremus offerre, quod spiritus desiderat et angelus laudat?\' deinde adiungit angeli testimonium dicentis: Bona est oratio cum ieiunio et elemosyna. quid dixerit \'potiori domino\\ nescimus, nisi forte scriptor errauit et te fugit, ut, quod mihi legendum misisti, non emendares. sacrificium ergo domino. carum ieiunium uult intellegi, quasi de ieiunio uersetur haec quaestio et non de ieiunio sabbati. neque enim dominicus dies sine sacrificio, quod deo carum est, peragitur, quia non ieiunatur. sequitur adhuc et ingerit testimonia ad causam, quam defendendam suscepit, penitus aliena. \'immola\', inquit, \'deo sacrificium laudis\', et istam uocem diuini psalmi uolens ad quod agitur nescio quo modo conect
Abbreviated transcription (Latin):
bati. Usq ad horam enim prandii.
multo quam in illo camino ꝓlixius ie-¬
uinatur. Adhibet & illud apłi testimo¬
um ubi ait. non est regnum dĩ ęsca ꝙ.
potus. sed iustitia q. pax ꝙ gaudium
in spu scõ. & regnũ dĩ ęccłiam uult in¬
telligi: in qua ds̃ regnat. Obsecro te
numquid hoc aiebat apłs cum ista lo-¬
queretur. ut sabbato a xp̃ianis ieiuna
retur: Sed nec de ipso cuiuscũq diei ie¬
iunio loquebat᷑ cum hȩc dicerer. Di¬
ctum ẽ enim aduersus eos. qui more
mundiciam. &. ad eoꝵ fr̃m ammoni-¬
tionem. ꝑ quoꝵ ęscam & potum indif¬
ferenter acceptum scandalizabant᷑
infirmi. Ideo cum dixisset noli in ȩsca
adiunxit. Non enĩ est regnum dri
esca s potus: & cȩtera. Nam sicut iste
uerba hȩc apłi intelligit: ut regnum
dĩ quod est ȩccłia non sit in esca & po-¬
tu sed in ieiunio: non dico sabbatis ie¬
iunare. sed nunquã om̃ino cibũ &.
potum sumere deberemus. ne de

Expanded text:
bati; usque ad horam enim prandii bati; usque ad horam enim prandii multo quam in illo camino prolixius ieiunatur. Adhibet et illud apostoli testimonium, ubi ait: Non est regnum dei esca et potus sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto, et regnum dei ecclesiam uult intellegi, in qua deus regnat. obsecro te, numquid hoc agebat apostolus, cum ista loqretur? Sed nec de ipso cujuscumque diei jejunio loquebatur, cum haec diceret. Dictum est enim adversus eos qui, more munditiam, et ad eorum fratrum admonitionem, per quorum escam et potum indifferenter acceptum scandalizabantur infirmi. Ideo cum dixadiunxit: Non enim est regnum dei esca et potus et cetera. nam sicut iste uerba haec apostoli intellegit, ut regnum dei, quod est ecclesia, non sit in esca et potu sed in ieiunio, non dico sabbatis ieiunare, sed numquam omnino cibum ac potum sumere deberemus, ne de
Abbreviated transcription (Latin):
respondimus de xl. diebus ieiunii moy¬
el leonum siccam rabiem illesus euasit.
quasi legerir quod sabbato ieiunaue¬
rit. aut etiam cum ipsis leonib sab¬
bato fuerir: ubi tamen legimus quod
& pranderit. Ieuinio in quit triumfida
germanitas ignibus coruscanti carce¬
ri dominata: Rogi hospicio susceptum
dñm adorauit. Hȩc exempla scõꝵ nec
ad ꝑsuadendum cuiuscumq diei ieiuni¬
um ualent. quanto minꝰ sabbati qͣndo
quidem non solum non legit᷑. tres ui-¬
ros sabbato fuisse missos in caminum
ignis ardentẽ. sed ne illud quidẽ legit᷑
tamdiu illic eos fuisse. ut possit quisqͣ.
dicere eos ieiunasse. Immo uero uix uniꝰ
horȩ spatium ẽ. quo eoꝵ confessio ymnꝰꝙ
cantatur. Nec amplius inter illas fiam¬
mas in noxias deambulauerunt: qũã
canticum illud terminauerunt. Nisi
forte ab isto etiam uniꝰ horȩ spatium
ieiunio deputatur. Quod si ita est non
habet quod succenseat pransorib sab¬

Expanded text:
respondimus de quadraginta diebus ieiunii Moyrespondimus de quadraginta diebus ieiunii Moyel leonum sicca rabie ora inlaesus euasit\\ quasi legerit, quod sabbato ieiunauerit aut etiam cum ipsis leonibus sabbato fuerit, ubi tamen legimus, quod et prandent. ieiunio\', inquit, \'trium fida germanitas ignibus coruscanti carceri dominata rogi hospitio susceptum dominum adorauit\\ haec exempla sanctorum nec ad persuadendum cuiuscumque diei ieiunium ualent, quanto minus sabbati, quando quidem non solum non legitur tres uiros sabbato fuisse missos in caminum ignis ardentem, sed ne illud quidem legitur tam diu illic eos fuisse, ut posset eos quisquam dicere ieiunasse; immo uero uix unius horae spatium est, quo eorum confessio hymnusque cantatur, nec amplius inter illas flammas innoxias deambulauerunt, quam canticum illud terminauerunt, nisi forte ab isto etiam unius horae spatium ieiunio deputatur. quod si ita est, non habet, quod suscenseat pransoribus sab
Abbreviated transcription (Latin):
ria: Sicut autẽ hoc p̃ceptũ aplicum
ne inebrietur uino. in quo ẽ om̃is lu¬
xuria. obseruatur axp̃ianis dm̃ timen¬
tibus quando prandent die dñico. ita
obseruatur. quando prandet᷑ & sabbato.
Ut expressius inquit errantib contradi¬
cam. nemo ieiunio dm̃ ꝙ si non ꝓmere¬
tur offendit Porro & non offendere: ꝓ¬
mereri est. Quis hoc diceret. nisi qui
nollet considerare quid diceret: Ergo
pagani quando ieiunant: non ideo
magis offendunt dm̃: Aut si de xp̃ia
lo totius quȩ ubiq dilatatur ȩccłiȩ.
die dñico ieiunare: Deinde subicit
testimonia descripturis: ad causam
quam suscepit nichil ualentia. Ieuinio
inquit helyas paradyso donatus in
corpore regnat: quasi ieiunium non
p̃dicent. qui sabbato non ieiunant:
sicut ieiunium prȩdicant qui tamen
die dominico non ieiunant. aut helyas
eo tempore ieiunauerit: quo popłs di
etiam sabbato ieiunabat. Quod autẽ

Expanded text:
ria. sicut autem hoc praeceptum apostolicum, ria. sicut autem hoc praeceptum apostolicum, ne inebrientur uino, in quo est omnis luxuria, obseruatur a Christianis deum timentibus, quando prandent die dominico, ita obseruatur, quando prandetur et sabbato. CUt expressius\', inquit, \'errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi non promeretur, offendet; porro et non offendere promereri est\\ quis hoc diceret, nisi qui nollet considerare, quid diceret? ergo pagani quando ieiunant, non ideo magis offendunt deum aut, si de Christianlo totius, quae ubique dilatatur, ecclesiae die dominico ieiunare? deinde subiecit testimonia de scripturis ad causam, quam suscepit, nihil ualentia. \'ieiunio\', inquit, \'Helias paradiso donatus in corpore regnat\\ quasi ieiunium non praedicent. qui sabbato non ieiunant, sicut ieiunium praedicant, qui tamen die dominico non ieiunant, aut Helias eo tempore ieiunauerit, quo populus dei etiam sabbato ieiunabat. quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato iacob. &. recessit ad̾o salutari
suo. Et apłs quando commemorauit
cecidisse tot milia. non air neq pran-¬
deamus sabbato sicut illi pranderĩ.
sed ait neq fornicem᷑ sicut quidam
eorum fornicati sunt. ꝙ ceciderunt
una die uiginti tria milia. Quids
etiam uult quod arc sedit autẽ popłs
manducare &. bibere. & surrexerunt
ludere: Posyit quidem & apłs hoc
testimonium: sed ut a seruitute idolo¬
rum. non a sabbato prandii ꝓhiberet.
Sabbato autẽ illud factum esse iste ñ
ꝓbat: sed ut libitum est suspicat᷑. Si au¬
tẽ fieri potest ut ieiunet᷑.&. cum ieiu¬
nium soluitur si quisq ebriosus sit
tunc in ebrietur. ita fieri potest ut ñ
ieuinetur:& si temꝑantes sunt homi¬
nes modestissimȩ prandeatur. Quid
est ergo quod sabbati uolens ꝑsuade-¬
re ieiunium. adhibet apłm testem di¬
centẽ nolite in ebriari uino in quo ẽ
om̃is luxuria. quasi dixerit. nolite
prandere in sabbato. qͥa ibi ẽ omĩs luxu¬

Expanded text:
sabbato Iacob et recessit a deo salutari sabbato Iacob et recessit a deo salutari suo\'. et apostolus quando commemorauit cecidisse tot milia, non ait: \'Neque prandeamus sabbato, sicut illi pranderunt\', sed ait: Neque fornicemur, sicut quidam eorum fornicati sunt et ceciderunt una die uiginti tria milia. quid sibi etiam uult, quod ait: \'Sedit autem populus manducare et bibere et surrexerunt ludere\'? posuit quidem et apostolus hoc testimonium, sed ut a seruitute idolorum, non a sabbati prandio prohiberet. sabbato autem illud factum esse iste non probat, sed, ut libitum est, suspicatur. sicut autem fieri potest, ut ieiunetur et, cum ieiunium soluitur, si quisque ebriosus est, tunc inebrietur, ita fieri potest, ut non ieiunetur et, si temperantes sunt homines, modestissime prandeatur. quid est ergo quod sabbati uolens persuadere ieiunium adhibet apostolum testem dicentem: Nolite inebriari uino, in quo est omnis luxuria, quasi dixerit: \'Nolite prandere sabbato, quia ibi est omnis luxu
Abbreviated transcription (Latin):
niendo quod dicar nisi quod mnanit̃
& adrẽ non ꝑtinens dicit. Utrũ non
sit sabbato ieiunandũ querit ñ utrũ
non sit sabbato luxuriandum. quod
nec dominico faciunt qui dm̃ tuneNT:
qũauis in illo utiq non ieiunent.
Quis autẽ diceret: quod iste ausus
est dicere: Quomo do inquit ꝓ nobis
aut ꝑ nos rata erunt do aut digna:
quȩq nos sc̃ificata die ad peccatum
cogant: Scĩficatam diem sabbati con¬
fitetur:q. ad peccatum dicit cogi ho¬
mines qui prandent. Ac ꝑ hoc scd̃m
ipsum aut dies dñicus scĩficatus ñ ẽ
& incipit sabbatum esse melius. aut
si est & dominicꝰ dies scĩficatus. ad
peccatum cogimur quia prandemus:
ꝙ conat᷑ testimoniis diuinis ꝓbare. Sab-¬
bato ieiuinandum. Sed unde hoc pro¬
bet om̃mo non in uenit. Manduca-¬
uit in quit &. bibit uinum iacob.
& saciatus est & recessit a dõ saluta¬
ri suo: &. ceciderunt una die uiginti
tria milia: quasi dictum sit prandit

Expanded text:
niendo, quod dicat, nisi quod inaniter niendo, quod dicat, nisi quod inaniter et ad rem non pertinens dicit. utrum non sit sabbato ieiunandum, quaeritur, non utrum non sit sabbato luxuriandum, quod nec dominico faciunt, qui deum timent, quamuis in illo utique non ieiunent. quis autem diceret, quod iste ausus est dicere? \'quo modo\', inquit, pro nobis aut per nos rata erunt deo aut digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctificatam diem sabbati confitetur et ad peccatum dicit cogi homines, quia prandetur, ac per hoc secundum istum aut dies dominicus sanctificatus non est et incipit esse sabbatum melius aut, si est et dominicus dies sanctificatus, ad peccatum cogimur, quia prandemus. Et conatur testimoniis diuinis probare sabbato ieiunandum, sed, unde hoc probet, omnino non inuenit. \'manducauit\', inquit, et bibit uinum Iacob et satiatus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum sit: Prandit
Abbreviated transcription (Latin):
cum xp̃o imminenti ȩccłiȩ dies domi¬
nicus seruabatur. ut uidelicet ea cau¬
die qui sequit᷑ sabbatum. quia nondũ
minicus. quo non expediat ieiunare.
nauit: Cur non illis in quadraginta
dieb terbinis qͥ sabbatum sequebant᷑
ieiunium soluit: ut iam diei dñici
prandium cõmendaret etiã ante suã
resurrectionem. sicut sanguinẽ suũ
potandum dedit ante passionẽ Ui¬
des certe dierum.xl. ieiunium quod
iste commemorat sic ad rem non ꝑti-¬
nere ut sabbato ieiunemus. quomodo
ad rem non ꝑtinet ut dñico ieiune-¬
mus. Prorsus non atcendit quid ei
de die dominico possit opponi: qͣndo
sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia.
& om̃is uorax ac temulenta luxuries.
sic accusat prandia sabbatorum: cum
possint & ipsa esse modestoꝵ atq so¬
brioꝵ. & ideo non ẽ illi ad singula re¬
spondendum. qm̃ ꝓsabbati prandio
uitia luxuriȩ reprehendendo: eadem
atq eadem sepe dicit. aliud non inue¬

Expanded text:
cum Christo imminenti Ecclesiae dies domicum Christo imminenti Ecclesiae dies dominicus servabatur, ut videlicet ea caudie qui sequitur sabbatum, quia nondum  dies dominicus, quo non expediat jejunari; nauit? cur non illis diebus in quadraginta ter binis, qui sabbatum sequebantur, ieiunium soluit, ut iam dominici diei prandium commendaret etiam ante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum potandum dedit ante passionem? uides certe dierum quadraginta ieiunium, quod iste commemorat, sic ad rem non pertinere, ut sabbato ieiunemus, quo modo ad rem non pertinet, ut dominico ieiunemus. Prorsus non adtendit. quid ei de die dominico possit opponi, quando, sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia et omnis uorax ac temulenta luxuries, sic accusat prandia sabbatorum, cum possint et ipsa esse modestorum atque sobriorum. et ideo non est illi ad singula respondendum, quoniam pro sabbati prandio uitia luxuriae reprehendendo eadem atque eadem saepe dicit aliud non inue
Abbreviated transcription (Latin):
legis & in credulis impie ieiunat᷑. Pre¬
ponit᷑ autẽ dies dñcus sabbato fide resur¬
rectionis. ñ consuetudine refectionis. aut
etiã uinolentȩ licentia cantionis. Moyses
inqͥt quadraginta dieb panẽ ñ manducaũ.
nec bibit aquam. Cur autẽ hoc dixerit.
subiunxit atq ait. Eece moyses amicꝰ
di nobis inquilinus delator legis ꝙ
popłi dux ter binas sabbatas ieiunio
celebrans. non offensam sed meritum
collocauit. Nunquid attendit quid
hinc possit consequenter opponi: Quia
uit. & ex hoc uult ꝑsuadere ut sabbato
ieiunetur. ex hoc ergo ꝑsuadeat ut &
dominico ieiunetur. quia in illis qua
draginta dieb nichilominus moyses
terbinos dñicos ieiunauit. Sed addit
atq dicit. Et adhuc cum xp̃o dñicus
a deo imminenti ȩccłiȩ seruabatuR.
Quod cur dixerte nescio. Si enĩ ꝓpt̃ea
quia multomagis ieuinandũ ẽ. postea¬
quam uenit cum xp̃o dominicus dies:
gͦ qd̾ absit etiam ipso dñico ieiunetur.

Expanded text:
legis et incredulis impie ieiunatur. praelegis et incredulis impie ieiunatur. praeponitur autem dies dominicus sabbato fide resurrectionis, non consuetudine refectionis aut etiam uinolentae licentia cantionis. \'Movses\', inquit, \'quadraginta diebus panem non manducauit nec bibit aquam\\ cur autem hoc dixerit, subiunxit atque ait: \'Ecce Moyses, amicus dei, nubis inquilinus, delator legis et populi dux, ter bina sabbata ieiunio celebrans non offensam sed meritum conlocauit\'. numquid adtendit, quid hinc possit consequenter opponi? quia uit, et ex hoc uult persuadere, ut sabbato ieiunetur. ex hoc ergo persuadeat, ut et dominico ieidraginta diebus nihilominus Moyses ter binos dominicos jejunavit. Sed addit ac dicit, Et adhuc cum Christo dominicus dies imminenti Ecclesiae servabatur. quod cur dixerit, nescio. Si enim propterea quia multo magis jejunandum est, posteaquam venit cum Christo dominicus dies; ergo, quod absit, etiam ipso dominico jejunetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. in dñico autẽ ꝑ ęscam uentris tem¬
ptatio non cauetur.ꝙ. diabolicȩ calũ¬
niȩ locus datur. & paradyso ꝑitur:
ꝙ primatꝰ amittit᷑. Quid ẽ ergo quod
rursus sibi ipsi contrarius ammonet.
ut non prandio modesto. sobrio. xp̃ia¬
no. reficiamur. die dominico. sed in
alogia lȩtantes plaudentesq cantemꝰ.
saturasti dñe animã inanẽ:q. potasti
animã sitientẽ: Nempe si tunc non
erramus quando ieiunamꝰ. & alioꝵ sex
dierum errores tunc abluimꝰ cũ sabbato
ieiunemus. nullus erit die dñico dete¬
rior: nullus sabbato melior. Crede
dilectissime frater nemo legem sicut
iste intelligit. nisi qui non intelligit.
Si enim adam non cibus sed ꝓhibitus
cibus ꝑdidit.q. esau nepotem scĩ abrahȩ
non esca sed usq ad contemptum sacram̃¬
ti quod in primatu suo habuit concu¬
pita ęsca damnauit: sic a scĩs &. fidelib
pie prandetur. quemadmodum a sacri¬

Expanded text:
tur, in dominico autem per escam uentris temtur, in dominico autem per escam uentris temptatio non cauetur et diabolicae calumniae locus datur et paradiso peritur et primatus amittitur. quid est ergo quod rursus sibi ipse contrarius admonet. ut non prandio moderato, sobrio, Christiano reficiamur dominico die, sed in alogia laetantes plaudentesque cantemus: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem? nempe si tunc non erramus, quando ieiunamus, et aliorum sex dierum errores tunc abluimus, cum sabbato ieiunamus, nullus erit die dominico deterior, nullus sabbato melior. crede, dilectissime frater, nemo legem sicut iste intellegit, nisi qui non intellegit. si enim Adam non cibus sed prohibitus cibus perdidit et Esau, nepotem sancti Abrahae, non esca sed usque ad contemptum sacramenti, quod in primatu suo habuit, concupita esca damnauit, sic a sanctis et fidelibus pie prandetur, quem ad modum a sacri
Abbreviated transcription (Latin):
in qua ratio dñatur ingurgitatione ue-¬
scendi ac bibendi quodammodo obrui¬
tur. alogia nuncupatur. Insuꝑ etiam
ꝓpter cibum ac potum non mentis
sed uentris alogia diei dñici dicit ẽẽ
nem .&. potasti animam sitientẽ. Ouirũ
tris legem dñi corrumpamus. ne pa¬
nem cęli uendamꝰ ȩsca terrena. & ad¬
iungit quia ęsca adam paradyso peri-¬
it. ȩsca esau primatus amisit. ecce qui
dicit. est enim satanȩ usitata calũnia.
temptatio uentris. cui modicum sua-¬
det ut auferar totum . & hoꝵ inquit
interpretatio p̃ceptoꝵ uentricolas
minus incuruat. Nonne his uerbis
suis id agere uidetur. ut etiã die dñico
ieiunetur: Alioquin sanctior erit
sabbati dies qͦ dñs in monum̃to requie¬
uit: quam dominicꝰ quo a mortius re-¬
surrexit. Sanctius est enim ꝓfecto sab¬
batum. si scdm uerba huius in sabbato
ꝑ ieiunium peceatum omne uitatur ꝙ.
quod aliis diebus contractum ẽ abole¬

Expanded text:
in qua ratio dominatur, ingurgitatione uein qua ratio dominatur, ingurgitatione uescendi ac bibendi quodam modo obruitur, alogia nuncupatur. insuper etiam propter cibum ac potum non mentis sed uentris alogia diei dominici dicit esse anem et potasti animam sitientem. o uirumtris legem domini corrumpamus, ne panem caeli uendamus esca terrena, et adiungit: Quia esca Adam paradiso periit, esca Esau primatus amisit. ecce qui dicit: \'Est enim Satanae usitata calumnia temptatio uentris, cui modicum suadet, ut auferat totum. et horum\', inquit, \'interpretatio praeceptorum uentricolas minus incuruat. Nonne his uerbis suis id agere uidetur, ut etiam die domi- Dico ieiunetur? alioquin sanctior erit sabbati dies, quo dominus in monumento requieuit, quam dominicus, quo a mortuis resurrexit. sanctius est enim profecto sabbatum, si secundum uerba huius in sabbato per ieiunium peccatum omne uitatur et, quod aliis diebus contractum est, abole
Abbreviated transcription (Latin):
tum bonum constituit. ut alioꝵ sex
dierum hoc etiam ipsius dominici
uel leuem sicut dicit errorem solum
ieiunium sabbati possit abolere: &
solo ipso die non erret᷑ quo toto utiq
ieuinatur. Quid ẽ ergo quod diẽ dñicũ
sabbato uelut xp̃iano iure p̃ponit
Ecce scđm ipsum dies sabbati multo
sanctior inuenitur. in quo & non errat᷑.
cum eius toto spacio ieiunat᷑. ut eod̾e
ieiunio sex cȩteroꝵ dierum. ac ꝑ hoc
& ipsius dominici error abluat᷑. Puto.
quod tͥ non placeat ista p̃sumptio.
Iam uͦ cum se hominẽ sp̃ualẽ uideri
uelit & tamquã carnales pransores
sabbati accuser. attende quẽadmodũ
dñici diei non parco prandio reficia¬
tur. sed alogia delectetur. Quid est
autẽ alogia. quod uerbum ex greca
lingua usurpatum est. nisi cũ epulis
indulgetur: ut a rationis tramite
deuietur: Unde animalia ratione
carentia dicuntur aloga. quib simi¬
les sunt uentri dediti. Propter quod
immoderatum conuiuium. quo mens

Expanded text:
tum bonum constituit, ut aliorum sex tum bonum constituit, ut aliorum sex dierum, hoc est etiam ipsius dominici uel leuem, sicut dicit, errorem solum ieiunium sabbati possit abolere et solo ipso die non erretur, quo toto utique ieiunatur? quid est ergo quod diem dominicum sabbato uelut Christiano iure praeponit? ecce secundum ipsum dies sabbati multo sanctior inuenitur, in quo et non erratur, cum eius toto spatio ieiunatur, et eodem ieiunio sex ceterorum dierum ac per hoc et ipsius dominici error abluitur. puto, quod tibi non placeat ista praesumptio. lam uero cum se hominem spiritalem uideri uelit et tamquam carnales pransores sabbati accuset, adtende, quem ad modum dominici diei non parco prandio reficiatur, sed alogia delectetur. quid est autem alogia, quod uerbum ex Graeca lingua usurpatum est, nisi cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite deuietur? unde animalia ratione carentia dicuntur aloga, quibus similes sunt uentri dediti. propter quod inmoderatum conuiuium, quo mens,
Abbreviated transcription (Latin):
non putat legitimũ exercere ieiunium.
nec dõ ẽẽ deuotos: nec maculas erroris
quȩ de ista mortalitate contrahuntur
abluere. Uideant ergo romani quid
agant: quia etiam ipsi nimium con-¬
tumeliose huius disputatione tractan-¬
tur. apud quos om̃ibus istis sex dieb
preter paucissimos clericos aut mo¬
nachos quotusquisq inuenit᷑ qui fre¬
quenter cotidiana ieuinia: maxime
quia ibi ieiunandum quinta sabb̃i
non uidet᷑. Dem de quero. si uniuscuiꝰq
diei uł leius error ipsius diei ieuinio
soluitur uł abluit᷑. sic enim dicit. ut
sex dierum uł leuis error ieiunii quoq
fontibus abluatur. quid faciemus de
illo errore qui subrepserit dominico
die. in quo scandalum ẽ ieuinare: Aut
si die ipso nullus xp̃ianis error obre¬
pit: uide homo iste qui uentricolas
tamqu̾a magnꝰ ieuinator accusar qͣn-¬
tum honoris & utilitatis uentribus
tribuat: si tunc non erratur quando pͣn-¬
detur. An forte in ieiunio sabbati tan¬

Expanded text:
non putat legitime exercere ieiunium non putat legitime exercere ieiunium nec deo esse deuotos nec maculas erroris, quae de ista mortali tate contrahuntur, abluere. uideant ergo Romani, quid agant, quia etiam ipsi nimium contumeliose huius disputatione tractantur, apud quos omnibus istis sex diebus praeter paucissimos clericos aut monachos quotusquisque inuenitur, qui frequentet cotidiana ieiunia, maxime quia ibi ieiunandum quinta sabbati non uidetur? 1Deinde quaero: si uniuscuiusque diei uel leuis error ipsius diei ieiunio soluitur uel abluitur — sic enim dicit: ut sex dierum uel leuis error ieiunii quoque fontibus abluatur\' —, quid faciemus de illo errore, qui subrepserit dominico die, in\' quo scandalum est ieiunare? aut si die ipso nullus Christianis error obrepit, uide, homo iste, qui uentricolas tamquam magnus ieiunator accusat, quantum honoris et utilitatis uentribus tribuat, si tunc non erratur, quando prandetur. an forte in ieiunio sabbati tan
Abbreviated transcription (Latin):
leius error ieiunii orationis & elemo¬
sinȩ fontibus abluat᷑. quo possimus
dm̃ica alogia refecti om̃s ȩquali corde
digne cantare. saturasti dñe animam
inanem. & potasti animã sitientẽ. Ista
dicens & a frequentia ieiunandi solũ
diem dñicum excipiens. non tantum
orientis & occidentis popłos xp̃ianos.
in quib sabbato nemo ieuinar. uerũ
ꝙ. ipsam romanam ȩccłiam improui¬
dus & in cautꝰ accusat. Cum enĩ dicit
sub disciplina xp̃iana manentes. non
debere cum filiis sine lege. cum prin¬
cipibus sodomȩ. cum plebe gomorrȩ.
uoluptaria sabbato exercere conuuiua.
sed cũ scĩmoniȩ incolis ac d̾o deuotis
sollemni ȩccłastico iure magis ac ma-¬
gis legitime ieiunare. ac deinde diffiniens
qͥd sit legitiine ieiuunare. subiungit & dicit.
ut sex dierũ uel leuis error ieiunii. orationis.
& elemosinȩ fontib abluat᷑. ꝓfecto eos qͥ minꝰ
qͣm sex diebus in ebdomade ieiunant

Expanded text:
leuis error ieiunii, orationis et elemoleuis error ieiunii, orationis et elemosynae fontibus abluatur, quo possimus dominica alogia refecti omnes aequali corde digne cantare: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem\'. ista dicens et a frequentia ieiunandi solum diem dominicum excipiens non tantum orientis et occidentis populos Christianos, in quibus sabbato nemo ieiunat, uerum et ipsam Romanam ecclesiam inprouidus et incautus accusat. cum enim dicit sub disciplina Christi manentes non debere cum filiis sine lege, cum principibus Sodomae, cum plebe Gomorrhae uoluptaria sabbatorum exercere conuiuia. sed cum sanctimonii incolis ac deo deuotis sollemni et ecclesiastico iure magis ac magis legitime ieiunare\', ac deinde definiens. quid sit legitime ieiunare. subiungit et dicit ut sex dierum uel leuis error ieiunii, orationis et elemosynae fontibus abluatur\', profecto eos, qui minus quam sex diebus in hebdomade ieiunant,
Abbreviated transcription (Latin):
consueuit quod frequent̃ Roma-¬
na plebs facit. in labore ieiuniĩ su-¬
perabit᷑. Et tam̃ nescio quis iste ut
dicis urbicꝰ disputator. etiã si quisq
continuis quinq p̃ter sabbatum &
dñicum diem. ita ieiuner ut nullo
die corpus reficiat. eum carnalem
uocat: quasi cibus & potus cȩteris
dieb non ꝑtineat ad carnẽ. & uentͥ¬
colam uidicat. quasi solius sabbati
prandium descendat in uentrẽ. Huic
sane non sufficit quod ad uncendũ
phariseum iam sufficit. ut ter in
sabbato ieiunet᷑. sed excepto do¬
minico sex cęteris diebus. ita ieiunare
compellat ut dicat. antiqua remota
labe. duo in carne una. xp̃i iam sub
disciplina manentes. non debent cum
filiis sine lege & cum principibus so¬
domoꝵ.&. cum plebe gomorre sabba¬
toꝵ uoluptaria conuiuia exercere. sed
cũ scĩmoniȩ incolis ac dõ deuotis. sol¬
lemm ȩccłiastico iure magis ac magis
legitime iei unare. ut sex dierum uł

Expanded text:
consueuit, quod frequenter Romaconsueuit, quod frequenter Romana plebs facit, in labore ieiunii superabitur. et tamen nescio quis iste, ut dicis, urbicus disputator, etiam. si quisque continuis quinque praeter sabbatum et dominicum diebus ita ieiunet, ut nullo die corpus omnino reficiat, eum carnalem uocat, quasi cibus et potus ceteris diebus non pertineat ad carnem, et uentricolam iudicat, quasi solius sabbati prandium descendat in uentrem. Huic sane non sufficit, quod ad uincendum Pharisaeum iam sufficit, ut ter in sabbato ieiunetur, sed excepto dominico sex ceteris diebus ita ieiunare compellit, ut dicat: \'Antiqua remota labe duo in carne una Christi iam sub disciplina manentes non debent cum filiis sine lege et cum principibus Sodomorum et cum plebe Gomorrhae sabbatorum uoluptaria conuiuia exercere, sed cum sanctimonii incolis ac deo deuotis sollemni et ecclesiastico iure magis ac magis legitime ieiunare, ut sex dierum uel
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit publicanũ. Uerum si hoc mͦ
iste putat intelligendum quod ait
dñs. nisi abundauerir iustitia ur̃a plus¬
quã scribarum & phariseoꝵ. non
intrabitis in regnum cęloꝵ & nisi
amplius quam bis in sabbato i eiu¬
nemus. hoc preceptum non possumꝰ
implere: bene quod septem sunt bene¬
temporum ꝑ sua uestigia reuocant᷑.
Cum ergo & his biduum quisq detra¬
xerit. ne sabbato dominicoq ieiunet
remanent dies quinq in quib pha¬
riseum suꝑare possit. bis in sabbato
ieunantẽ. Puto enim quod si ter in
sabbato quisq ieiuinat: iam superat
phariseum qui bis in sabbato ieiu¬
nabat. Quod si & quater uł etiam
ut nullus dierum excepto sabbato
& dominicop̃termittat᷑. in ebdoma¬
de quinquies ieiunet᷑. quod multi
tota uita sua faciunt. maxime in
monasteriis constituti. non solum
phariseus qui bis in sabbato ieiuna¬
bar. uerum etiam xp̃ianꝰ qui quar¬
ta .ꝙ. sexta. & ipso sabbato. ieiunare

Expanded text:
dixerit publicanum. Verum si hoc modo dixerit publicanum. Verum si hoc modo putauit iste intellegendum, quod ait dominus: Nisiabundaueritiustitiauestraplusquam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum, ut, nisi amplius quam bis in sabbato ieiunemus, hoc praeceptum non possimus implere. bene quod septem dietemporum per sua uestigia reuocantur. cum ergo ex his biduum quisque detraxerit, ne sabbato dominicoque ieiunet, remanent dies quinque, de quibus Pharisaeum superare possit bis in sabbato ieiunantem. puto enim, quod, si ter in sabbato quisque ieiunat, iam superat Pharisaeum, qui bis in sabbato ieiunabat. quod si et quater uel etiam, ut nullus dierum excepto sabbato et dominico praetermittatur, in hebdomade quinquies ieiunatur, quod multi tota uita sua faciunt maxime in monasterio constituti, non solum Pharisaeus, qui bis in sabbato ieiunabat, uerum etiam Christianus, qui quarta et sexta et ipso sabbato ieiunare
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato ieiunasset: & non quia suꝑ
publicanum se tumidus excolleret:
Potest autẽ iste dicere. etiam illos qͥ
om̃ium fructuum suoꝵ decimas dant
pauꝑibus. cum phariseo damnari.
quia hoc quoq ille inter oꝑa sua
p̃dicabat. quod cupimus a multis
fieri xp̃ianis: & uix paucissimos in¬
uenimus.Aut uero qui non fuerit
iniustus. adulter &. raptor. cũ pha¬
riseo damnabit᷑ quia ille se talem ñ
esse iactabat: Quod certe quisquis
sentit. insanit. Porro si hȩc sine dubio
bona quȩ sibi phariseus inẽẽ cõme¬
morabat. non habenda cum suꝑbien-¬
te iactantia quȩ in illo apparebat.
sed tamen habenda sunt cum pietate
humili quȩ in illo non erat. sic ꝙ bis
in sabbato ieiunare in homine qua¬
lis fuerat ille phariseus infructuosũ
ẽ in homine autẽ humiliter fideli
uel fidelit̾ humili religiosum ẽ: qũauis
ȩuangłica scriptura non dixerit damna-¬
tum phariseum: sed magis iustificatũ

Expanded text:
sabbato ieiunabat, et non, quia super sabbato ieiunabat, et non, quia super publicanum se tumidus extollebat. potest autem iste dicere etiam illos, qui omnium fructuum suorum decimas dant pauperibus, cum Pharisaeo damnari, quia hoc quoque ille inter sua opera praedicabat, quod cupimus a multis fieri Christianis et uix paucissimos inuenimus, aut uero, qui non fuerit iniustus, adulter et raptor, cum Pharisaeo damnabitur, quia ille se talem non esse iactabat; quod certe quisquis sentit, insanit. porro si haec sine dubio bona, quae sibi Pharisaeus inesse commemorabat, non habenda sunt cum superbiente iactantia, quae in illo apparebat, sed tamen habenda sunt cum pietate humili, quae in illo non aderat, sic et bis in sabbato ieiunare in homine, qualis fuerat ille Pharisaeus, infructuosum est, in homine autem humiliter fideli uel fideliter humili religiosum est. quamuis euangelica scriptura non dixerit damnatum Pharisaeum, sed magis iustificatum
Abbreviated transcription (Latin):
bat: numquid ergo erat iam tempus
ut sabbato non uacarent: Nonne
& hoc ueterum traditio ꝓhibebat. &¬
uacare cogebat: Et tam̃ eo ipso sabba-¬
ti die quo xp̃i legimus manducasse
discipłos. uulserunt utiq spicas: quod
sabbato non licebar: quia ueterum tra¬
ditio ꝓhibebat. Uideat igitur ne for¬
te congruentius ei respondeatur. id̾o
dñm die illo a discipłis hȩc duo fieri
uoluisse. unum de spicis uellendis. alte¬
rum de alimentis sumendis: ut ẽẽt¬
illud aduersus eos qui sabbato uolunt
uacare. hoc autẽ aduersus eos qui
cogunt sabbato ieiuinare cum illud
mutato tempore iam suꝑstitiosum
esse significasset: Hoc autẽ utroq tẽ
pore liberum esse uoluisset. Neq id
confirmando dixerim: sed quid ei mul¬
to aptius qũã sunt ea quȩ loquit᷑ re¬
sponderi possit ostenderim. Quomodo
inquit non cum phariseo damnabi¬
mͦ. bis in sabbato ieiunantes. tamꝗͣ.
phariseus ideo damnetur. quia bis in

Expanded text:
bat, numquid ergo iam erat tempus, bat, numquid ergo iam erat tempus, ut sabbato non uacarent? nonne et hoc ueterum traditio prohibebat et uacare cogebat? et tamen eo ipso sabbati die, quo Christi legimus manducasse discipulos, uulserunt utique spicas. quod sabbato non licebat, quia ueterum traditio prohibebat. uideat igitur, ne forte congruentius ei respondeatur ideo dominum die illo a discipulis haec duo fieri uoluisse unum de spicis uellendis alterum de alimentis sumendis, ut illud esvacare, hoc autem adversus eos qui cogunt sabbato jejunare: cum illud mutato tempore jam superstitiosum esse signpore liberum esse uoluisset. neque id confirmando dixerim. sed, quid ei multo aptius, quam sunt ea, quae loquitur, responderi possit, ostenderim. \'Quo modo\', inquit. lnon cum Pharisaeo damnabimur bis in sabbato ieiunantes?\' tamquam Pharisaeus ideo damnetur, quia bis in