comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim adño ꝑ egrinat᷑. opus habet ex fide uiuere:
qͥa ꝑ hanc ad speciem contẽplandam paratur Beati enĩ
mundicordes. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. & fide mundat
corda eorũ. Illud in euangłio. hoc in apłoꝵ ac̾tib legit᷑
Fides autem qua eoꝵ qͥdm̃ uisuri sunt quã diuꝑ egri¬
nantur corda mundant᷑ qđ non uidet credit. Nam si
udes: ñ est fides. Credenti colligit᷑ meritũ: uidenti red¬
ditur p̾mium. Eat gͦ dñs & paret locum: eat ne uidea¬
tur. lateat ut credat᷑. Tunc gͦ locus parat᷑: si ex fide
uiuat᷑. Creditꝰ desidẽcur: ut desid̾atꝰ habeatur. Deside¬
riũ dilectionis: p̃paratio ẽ mansionis. Ita dñe. pa-¬
ra quod paras. nos enun tͥ paras. & te nobis paras:
qm̃ locũ paras. & tibi in nobis. & in de nobis. Tuenĩ
dixisti: manete in me & ego in uobis. Quantũ quis¬
q fuerit particeps tui. alius minꝰ. alius amplius.

Expanded text:
Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus, alius amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
ñe oramꝰ & dicimꝰ: ueniat regnum tuũ. Nunc gͦ iam
regnũ uocat᷑ s adhuc ñ regnat ẽ uocat᷑. Si enĩ regnũ
ñ uocaretur colligent de regno eius om̃ia scandala
ñ diceretur. S ñdum regnat hoc regnũ. Proiade
sic ẽ iam regnũ. ut cũ de illo collecta fuerint om̃ia
scandala. tunc ꝑueniat ad regnum: ut ñ solũ regni
nom̃. sed etiam regnandi habeat potestatẽ. Huic ͥp¬
pe regno addexteram stanti: in fine dicetur. Nenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ. id est qͥ regnum
eratis. & ñ regnabatis. uenite regnate: ut qͦd uispe
fueratis: etiam in re esse possitis. Hec ergo domꝰ dei
hoc templum dei. hoc regnũ dei regnũq celorũ. ad¬
huc edificatur. adhuc fabricatur. adhuc paratur
adhuc congregatur. In illo erunt mansiones sieut
ꝓfecto nosipsos prepararet: Qđ non faciet. si relique¬
rit. agnosco dñe ut possum: nimirũ illud significas qͥa
ut parentur iste mansiones. uiuere debet iustꝰ ex fide.

Expanded text:
imus, Veniat regnum tuum . Nunc ergo jam regnum vocatur, sed adhuc convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in re esse possitis. Haec ergo domus Dei, hoc templum Dei, hoc regnum Dei, regnumque coelorum adhuc aedificatur, adhuc fabricatur, adhuc paratur, adhuc congregatur. In illo erunt mansiones, sicut et abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide .
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nondum sunt in oꝑatione. & si abiero inquit
& p̃parauero uobis locum: iterum uenio & accipi¬
am uos admeipsum. Parat autem modo mansio
nes: mansionib parando mansores. Qiuppe cũ di-¬
xerit indomo patris mei mansiones multe sunt. qͥd
putabimꝰ esse domum dei nisi templũ dei : Qđ autẽ
estis uos. Hoc est etiam regnũ dei: qđ filius traditurꝰ
est patri. Unde dicit idẽ apłs. Initium arp̃s. deinde
qui sunt xp̃i in p̃sentia eius deinde finis eũ tradide.¬
rit regnum deoꝰ patri. id est quos redemit sangiuine
suo tradiderit contemplando etiam patͥ suo. Hoc
ẽ regnum celorum: de quo dicitur. Simile ẽ regnũ
celoꝵ homini seminanti bonum sem̃: in agro suo. Bo¬
num aũ semen hii sunt filii regni. Qui & si nc̃ habaẽ.
ꝑmixca ⁊ izania. mittet in finem rex ipse anglos
suos. & colligent de regno eius omĩa scandala tẽ
iusti fulgebunt sicut sol in regno patrissui. Regnũ

Expanded text:
quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit, quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autenes, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit, In domo Patris mei mansiones multae sunt; quid putamus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quod autemest, quod estis vos . Hoc est etiam regnum Dei, quod Filius traditurus est Patri: unde dicit idem apostolus, Initium Christus, deinde qui sunt Christi in praesentia ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris su
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo putamꝰ: nisi quomodo etiam ꝓpħa p̃dicat dm̃.
quia fecit que futura sunt: Non enimait qͥ facturusẽ
que futura sunt: s qui fecit que futura sunt. Ergo &
fecit ea & facturꝰ est. Nam neq facta sunt. si ipse ñ
fecit: neq futura sunt. si ipse ñ fece ric. fẽcit ergo
ea p̃destinando. facturꝰ oꝑando: sicut discipłos quan¬
do elegerit satis indicat euangłium. tunc utiq qͣn¬
do eos uocauit: & tam̃ ait apłs. elegit nos ante mũ¬
di cõstitutionem. p̃destinando utiq ñ uocando. Quoᷤ
autẽ p̃destinauit: illos & uocauit. Elegit p̃destinan¬
do ante mundi cõstitutionẽ: elegit uocando ante
mundi consũmationẽ. Sic & mansiones p̃parauit &
p̃parat. nec alias. s quas p̃parauit hasp̃parat: qui
fecit que futura sunt. Quas p̃parauit p̃destinando:
p̃parat oꝑando.Iam ergo sunt in p̃destinatione. Si
qminꝰ dixisset ibo & parabo: id est p̃destinabo. S

Expanded text:
Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione: si quo minus, dixisset, Ibo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cũ dñs dixisset in domo patris mei mansiones
multe sunt. si quominꝰ dixissem uobis. qͥa uado pa¬
rare uobis locum. ubi satis ideo se hoc illis dixisse os¬
tendit. quia iam ibi sunt mansiones multe. & ñ est
opus aliquã p̃parare: rursusdicit. & si abiero p̃ꝑa¬
rare uobis locũ. iterũ uenio & accipiã uos ad meipsũ.
ut ubi sũ ego & uossitis. Quomͦ uadit & parat locũ:
si iã multe mansiones sunt: Si qͦminꝰ dixisset uado pa-¬
rare:. Aut si adhuc parandus est: cur ñ merito dixisset ua¬
do parare: An iste mansiones. & sunt & parande sunt:
Si quominꝰ enim essent: dixisset uado ꝑ arare. Et tam̃
quia ita sunt ut parande sint: ñ eas uadit parare sicut
sunt: sed si abierit & p̃parauerit sicut future sunt. ite¬
rũ ueniens accipiet suos ad semet ipsũ: ut ubi ẽ ipse.
sint etiam & ipsi. Quomodo ergo mansiones indomo
patris ñ alie sed ipse. & sine dubroian sunt sicut̃ pa¬
rande non sunt: & nondum sunt sicut parande sunts

Expanded text:
Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abieroro vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum sunt sicut parandae sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
querent᷑ uideoꝵ circũstantib turbis. solus ad testimo¬
niũ de crp̃o ꝑhibendum. p̃ ceteris ꝓmptius emicaret.:
eius q int̾fectores de illius resurrectione confunde¬
ret. Si quẽ delec̾tat tam suauit̾ scm̃ tale spectałm̃ con¬
tueri. actus apłoꝵ legat: ibibeatũ petrũ quẽ negantẽ
doluerat: stupeat p̃dicantẽ. Ibi linguã illam uideat
adfiduciã adiffidentia. & ad libertatẽ a seruitute tr̃ãs¬
latam: tot linguas inimicoꝵ cõuertere ad xp̃i cõfes¬
sionem. quarũ non ualendo unã ferre uersa fuerat
cantis p̃ciosissime ueritatis ponda ꝓcedebant: ut in¬
gentis multitudinis adũsarios. int̾fectores .xp̃i ui
deos. faceret ꝓ illo paratos mori a quib cũ illo formi¬
dabat occidi. Hoc fecit sc̃s sp̃s. tunc missus: ante ꝓmiꝰ¬
sus. Ista dñs magna atq miranda suabeneficia p̃ui-¬
debat. quando dicebat. & uidert̃ & odert̃. & me& pa

Expanded text:
querentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimoquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat cantis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tunc missus, ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda sua beneficia praevidebat, quando dicebat, « Et viderunt, et oderunt et me et
Abbreviated transcription (Latin):
rogatione ꝑterritus. ñ potuit uerum testimoniũ ꝑ¬
hibẽ s contra suam pollicitationem. timore magno
cõpulsus est ter negare. Timorautem iste non ẽ in ca¬
ritate: s ꝑ fecta caritas foras mittit timorẽ. Deniq an
te passionem dñi. seruilis timor eius int̾rogatꝰ ẽ a femi¬
na seruitutis: post resurrectionem uͦ dñi. liberalis a¬
mor eius ab ipso principe libertatis. Et ideo ibi tur¬
babatur. hic tranquillabat᷑. Ibi quẽ dilexerat nega¬
bat. hic quẽ negauerat diligebat. S adhuc etiam tẽ
amor ipse infirmꝰ fuerat & angustꝰ. donec eũ robora-¬
ret & dilataret sp̃s sc̃s. Qui postea quã illi ẽ habundã-¬
tia gr̃e largioris infusus. sic ad ꝑhibendũ de rp̃o testi¬
moniũ quondã eius frigidũ pectus accendit. atq illa pͥus
trepida que ueritatẽ supp̃sserant. ora reserauit: ut cum
om̃s in quos uenerat sp̃s sẽs linguis omĩum gentiũ lo¬

Expanded text:
rrogatione perterritus, non potuit verum testimonium prrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere, sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem. Ille te passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium lo
Abbreviated transcription (Latin):
impie atq inmanit᷑ fusi. indulgentiã ꝑceꝑunt:
ipso redempti sanguine quem fuderunt. Mp̃i enĩ
sanguis sic in remissionem peccatoꝵ om̃iũ fusus est:
tuens dñs dicebat: odio mehabuerunt gratis. Cum
autẽ uenerit sp̃s paraclitꝰ. ille testimonium ꝑ hibebit¬
de me. Tamquã diceret. Odio habuer̃t me. ꝙ occidert̃
uidentes. s tale deme paraclitꝰ testimoniũ ꝑhibebit.
ut eosfaciat in me crede ñ uidentes. Et uos inquit te¬
stimoniũ ꝑ hibebitis: quia ab initio mecũ estis. ł hibe¬
bit sp̃s sc̃s: ꝑ hibebitis& uos. Quia enĩ ab initio mecũ
estis: potestis p̃dicare qđ nostis. Quod ut modo ñ faci¬
atis: illius sp̃s plenitudo nondũ ad est uobis. Ille testi¬
monium ꝑ hibebit deme: & uos ꝑ hibebitis. Dabit enĩ
uobis fidutiam testimonium ꝑhibendi. caritas diffu¬
tiq petro ad huc defuit. quando mulieris ancille int̃¬

Expanded text:
impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remissionem peccatorum omnium fusus estintuens Dominus dicebat: Odio habuerunt me gratis. Cum autem venerit Spde me. « Tanquam diceret: odio me habuerunt et occiderunt videntes; sed tale de me Paraclitus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibetis, quia ab initio mecum estis, perhibeitus sanctus, perhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffuutique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae inte
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. nc̃ autem & uiderunt & oderunt & me& pa¬
trẽ meum. s ut impleatur sermo qͥ in lege eoꝵ scriptus ẽ.
quia odio habuerunt megratis: An quia paraclitus qͣn¬
do uenit sp̃s ueritatis. eos qui uiderunt & oderunt.
testimonio manifestatiore conuicit:Immo uero etiã
aliqͦs ex illis. qͥuidant & adhuc oderant: ad fidẽ que
ꝑ dilectionem oꝑatur. sui manifestatione cõuertit. Hoc
ut ita in tellegam: ita fac̾tũ eẽ ꝑ colimꝰ. Uenit enumdie
penteco stessp̃s sc̃s. in centũ uiginti homines cõgrega
tos: in quib & apłiom̃s erant. Qui illo ad impleti cum
linguis om̃ium gentiũ loquerent᷑. plures ex hisqͥ ade¬
rant tanto miracłõ stupefac̾ti. quandoqͥdem uide¬
runt loquente petro tã magnũ atq diuinũ testimo¬
niũ. ꝑ hiberi de xrp̃o. ut ille qͥ occisus ab eis int̃ mortu¬
os deputabat᷑. resurrexisse & uiuere ꝓbaretur. com¬
puncli corde conuersi sunt: &. tanti sanguinis cam

Expanded text:
oderunt et me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti hominestos, in quibus apostoli omnes erant; qui illo adimpleti, cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui aderant tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille, qui occisus ab eis, inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde, conversi sunt, et tanti sanguinis tam
Abbreviated transcription (Latin):
clitus. quẽ ego mittam uobis a patre spm ueritatis qͥ
a patre ꝓcedit. ille testimonium ꝑ hibebit de me: &
uostestimoniũ ꝑhibebitis. Ille quippe testimoniũ ꝑhi¬
bens. & testesfortissimos faciens. ab stulit. xp̃i amicis
timorem: & ininicoꝵ odiũ conuertit in amorẽ. Ome¬

Expanded text:
is a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem. TRA
Abbreviated transcription (Latin):
usq in consummationẽ scłi futurꝰ p̃sentia sp̃itali: ex¬
hortatꝰ ẽ eos adꝑferendas ꝑsecutiones impiorũ. qͦsinũ¬
dinomine nuncupauit. E& quo tam̃ mundo etiam
ipsos discipłõs elegisse sedix̃: ut scirent se gr̃a dei esse
qđ sunt. sius autem uiciis fuisse qđ fuerant. Deinde ꝑ¬
secutores suos & ipsorum uideos euidenter. exp̃ssit: ut
omĩno appareret etiam ipsos mundi damꝑnabilis ap¬
pellatione conclusos. qͥ ꝑ sequit᷑ scõs cũq de illisdiceret
qđ ignorarent eum a quo missus ẽ. & tam̃ odissent &
filiũ & patrẽ. hoc ẽ ꝙ eũ qͥ missus & eum a quo missuᷤ
ẽ. deqͥb om̃ib in aliis sermonib iã disseruimꝰ. ad hoc
ꝑ uenit ubi ait. ut impleatur sermo qui in lege eoꝵ
scriptus ẽ. quia odio habuert᷑ me gratis. Deinde tam¬
quã consequent᷑ adiunxit: unde nc̃ disputare suscepi¬
mꝰ. Cũ autẽ uenerit paracłitus quẽ ego mutã uobis a
patre spm ueritatis. qͥ apatre ꝓcedit: ille testimoni

Expanded text:
ali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
sinitehos abire. Ut impleretur sermo quẽ dixit. quia
quos dedisti michi ñ ꝑdidi ex eis quemquã. Si me inqͥt
queritis: sinite hos abire. Inunicos uidet: & hoc faci¬
unt qđ iubet. Sinunt eos abire: quos non uult ꝑire.
Numquid autem postea ñ erant morituri : Curgͦsitẽ¬

Expanded text:
etur sermo quem dixit, Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Si me, » inquit, « quaeritis, sinite hos abire. » Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet; sinunt eos abire, quos non vult perire. Numquid autem non erant postea morituri? Cur e
Abbreviated transcription (Latin):
& impiosdeicit. Quid iudicaturus faciet. qͥuidicandꝰ
hoc fecit: Quid regnaturꝰ poterit. qͥmoriturꝰ hoc po¬
tuit: Et ñc̃ ubiq ꝑ euangłium ego sum dieit arp̃s:
& a uideis expectatur antixp̃s. ut retro redeant. &
int̾ram cadant. qm̃ deserentes celestia: trena desidant
Certe ad comprehendendum iħm ꝑsecutores cũ tradito¬
re uenerunt. quẽ querebant inuenerunt. audiert̃
ego sum. Quare ñ comp̃hendert̃ s abier̃t retro & ceci¬
derunt. nͥ quia hoc uoluit. qͥ potuit quicqͥd uoluit:
Uerũ sinumquã se ab eis ꝑmitteret app̃hendi. ñ qui¬
dem illi facerent. ꝓpt̃ quoduenerant. sed nec ipse fa¬
ceret ꝓpter quod uenerat. Eum quippe illi occidendũ
querebant seuiendo. s querebat nos & ipse moriendo.
ꝓinde quia tenere uolentib nec ualentib ostendit po¬
testatem suam. iam teneant eum. ut faciat denesci¬
entib uoluntatẽ suam. Iterũ ergo eos int̾ro gauit. Q a

Expanded text:
et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et nunc ubique per Evangelium, Ego sum, dicit Christus; et a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quare non comprehenderunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interrogavit: Quem
Abbreviated transcription (Latin):
pe eius abscondebatur potestas. & obtendebatur in¬
firmitas. ut hec inimicis necessaria uderentur aduer¬
sus eum inquem nichil ualuissent. nisi qđ ipse uoluiss.
bene utens bonꝰ malis. & faciens bona demalis. ad faci¬
endos bonos ex malis. & discernendos a malis. Ih̃s ita
tura erant suꝑ eum ꝓcessit & dicit eis. Quid queritis :
Responderunt. Iħm naz arenũ. Dicit eisiħs. Ego sum.¬
Stabat autem & uidas qͥtradebat eum cum ipsis. Ut gͦ
dixit eis ego sum: abierunt retrorsum. & ceciderunt
interram. Ubi nunc militũ cohors. & ministri pͥncipũ
ac phariseoꝵ: Ibi terror & munim̃ armorũ : Nempe
una uox dicentis ego sum: tantam turbam odiisfero¬
cem. armisq t̾ribilem. sine telo ullo. ꝑ cussit repulit:
strauit. Ds̃ enim latebat in carne. & sempiternus
dies. ita menbris occultabatur humanis. ut laternis
& facib quereret᷑. occidendus a tenebris. Ego sũ dicit.

Expanded text:
pe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur inpe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum, in quem nihil valuisset nisi quod ipse voluisset; bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis et discernendos bonos a malis. 3. tura erant super eum, processit, et dicit eis: Quem quaeritis? Responderunt ei: Jesum Nazarenut autem et Judas, qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. Ego sum, dicit;
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictum est hec cum dixisset ihs. ut non eum ante o¬
pinemur ingressum quam illa uerba finiret. Sciebat
autem inquit & iudas qui tradebat eũ locũ. Ordo uerbo¬
rum ẽ. sciebat locum quitradebat eum. quia frequent᷑
inquit iħs conuenerat illuc cũ discipłĩs suis. Ibi ergo
lupus ouina pelle contectus & int̾ oues alto patrisfa¬
milias consilio toleratꝰ. didicit ubi ad tempus exiguũ
disꝑderet gregem. insidus appetendo pastorem. Iudas
gͦ inquit cum accepisset cohortem. & apͥncipib & pha¬
riseis ministros. uenit illuc cum lat̾nis & facib ꝙ ar¬
mis. Cohors non uideoꝵ s militum fuit. dp̃side itaq
intelligatur accepta. tamquam ad tenendum reum.
seruato ordine legitime potestatis. ut nullus tenentib
auderet obsistere. quamquam & manꝰtanta fuerat con¬
gregata. & sic armata ueniebat. ut uel t̾reret ułetiã
repugnaret. si quisquam xp̃m defendẽ auderet. Ita qp¬

Expanded text:
quod dictum est: Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante oquod dictum est: Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum quam illa verba finiret. Sciebat autem, inquit, et Judas qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est: Sciebat locum, qui tradebat eum, quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem . Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis et facibus et armis. Cohors non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere: quanquam et manus tanta fuerat congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quip
Abbreviated transcription (Latin):
teris querat. nec stando & audiendo. s potius sedendo
& legendo uellegenti atirem mentemq intentissimã
p̃bendo illa condiscat. Credat tam̃ antequam sciat siue
id etiam scire in hac uita possit. siue ꝑ aliqua impedim̃¬
ta ñ possit: nichil ab aliquo euangłista ẽẽ conscriptũ.
quantũ attinet ad hos quos in auc̾toritatẽ canonicã recep̃
ecclĩa qđ uel ipsius uel alteriꝰ non minus ueraci narra¬
tioni possit ẽẽ contrarium. Nunc itaq huius beatiio¬
ħis narrationem ut suscepimꝰ trac̾tandam sine alioꝵ
cõparatione uideamꝰ. in eis que manifesta sunt ñ unino¬
rantes. ut hoc ubi opis est causa poscente faciamus. llon
gͦsic accipiamꝰ qđ ait. hec cum dixisset iħs egressusẽ cũ
discipłis siuis transtorrentẽ cedron. ubi erat hortus. in
quẽ introiit ipse & disciplĩ eius. tamquam continuo post
illa uerba in illũ ortum fuerit ingressus. s ad hoc ualeat

Expanded text:
teris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo teris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentequem introivit ipse, et discipuli ejus, tanquam continuo post illa verba in illum hortum fuerit ingressus, sed ad hoc valeat
Abbreviated transcription (Latin):
erminato magno ꝓlixoq sermone quem
post cenam dñs fundendo ꝓ nobis ꝓxi¬
mꝰsangurni addiscipłos habuit. quicũ
illo tc̃ erant. adiunc̾ta oratione quam
direxit ad patrem. deinceps eius passi¬
onem ioħs euangłista sic orsus est. Hec
cum cuxisset iħs : egressus est cum discipłis suis trans
torrentem cedron: ubierat hortus. inquem introuut
ipse & disciplĩ eius. Sciebat autem & iuidas qͥtradebat
eũ locum quia frequent᷑ iħs conuenerat illuc: cum dis¬
cipłis suis. Hoc qđ narrat ingressum dñm in hortum.
finita esset oratio. de cuiꝰu erbis ait. hec cũ dixisset iħ̃s:
s alia quedam sunt interposita. que ab isto pret̾mnissa:
apud alios euangłistas leguntur. sicut apud hunc in¬
ueniuntur multa que illi similit̃ in sua narrationeta¬
cuerunt. Quomodo autem inter se om̃s conueniant. nec
ueritati que ꝑ alium ꝓmitur ab alio repugnetur: qͥsqͥs
nosse desid̾at. non in his sermonib s in aliis laboriosis lit¬

Expanded text:
erminato magno prolixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, inejus. Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discfinita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis lit
Abbreviated transcription (Latin):
runt eum. Illud autem qd̾ ait iam ñ uidebitis me.
qͥa isto uerbo. id est iam. hoc intelligi uoluit. qđ eũ
ulteriꝰ non uiderent: ibi exposiumꝰ quomꝰ accipiendũ¬
sit. ubi dixit de iusticia arguet mundũ sp̃s sc̃s. qiuia
ad patrẽ uado & iã non uidebitis me. quia scilioet mor¬
talem xp̃m ulterius ñ uiderunt Cognouit autẽ iħc
sic̃ sequens euangłista dicit. quia uolebant eũ int̾̃ro¬

Expanded text:
runt eum. Illud autem quod ait, Jam non videbitis me, runt eum. Illud autem quod ait, Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc intelligi voluit quod eum ulterisit, ubi dixit: De justitia arguet mundum Spiritus sanctus, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me, quia scilicet mortalem Christum ulterius non viderent. Cognovit autem Jesus, sicut sequens evangelista dicit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bitisme : Amen amendico uobis: quia plorabitis & fle¬
bitis uos. mundus autem gaudebit. uos autẽ contris¬
tabimini: s tristicia ur̃a in gaudium erit. Et hoc sie
tem quo nomine significati sunt inimici. a quib
xrp̃s occisus ẽ. tuncutiq letati sunt. occiso xp̃o. qͥn¬
do sunt discipłi contristati. Mundi quippe nomine
malicia potest mundi huiꝰ intelligo id est hominũ.
mundi huiꝰ amicoꝵ. Unde lacob in epłasua dieit.¬
tituetur. Quib inimicieiis dei fac̾tum ẽ. ut nec eiꝰ
unigenito parceret᷑. Deinde sub iungit. & dicit. Mu¬
lier cũ parit tristiciam habet.: quia uenit hora eiꝰ¬
Cum autem peꝑerit puerumiam ñ memiit p̃ssure ꝓp¬

Expanded text:
a plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit, vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic tem, quo nomine significati sunt inimici, a quibus Christus occisus est, tunc utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine militia potest mundi hujus intelligi, id est, hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apostituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejuCum autem pepererit puerum, jam non meminit pressur
Abbreviated transcription (Latin):
głia tua. Peticio namq alicuiꝰ ẽ indigentie que ibi nullae¬
malib se sp̃itales ꝓmisisse facturum: quãuis nondum
tales quales erimus. quando spitale etiam corp habebi¬
mus. s qualis erat qui dicebat. sapientiam loquim᷑ inter
ꝑfectos. & ñ potui uobis loqui quasi sꝑitalib s quasi car

Expanded text:
gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla egloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla emalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos ; et: Non potui vobis loqui
Abbreviated transcription (Latin):
is locutꝰ sum uobis. Henithora cum iam ñ in ꝓuerbiis lo¬
quar uobis: s palam de patre meo annuntiabo uobis.
Possem dicere hanc dequa loquitur horam futurũ oporte¬
re scłm intelligi. ubi uidebimꝰ palam qd beatꝰ paulus
dicit facie ad faciem: & qđ ait hec in ꝓuerbis locutus
sũ uobis. hoc sit qđ ab eodem apło dictum ẽ. uidemus nẽ
ꝑ speculum in enigmate. Annuntiabo autẽ uobis quia
ꝑ filiũ pat̾ uidebitur. iuxta illud qđ alibi ait. neq patrẽ
quis cognouit nisi filius. & cui uoluerit filius reuelare. S is¬
tum sensum udetur impedire. qđ sequitur: illo die ii nomi¬
ne meo petetis. In futuro enim scło cum ꝑuenerimꝰ ad reg¬
num. ubi similes eierimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est. qͥd
petituri sumus. quandosatiabit᷑ in borus desidium nr̃m:
Unde & in alio psalmo dicitur. Saciabor dũ manifestabitur

Expanded text:
is locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis lois locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis. Possem dicere hanc de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem; ut quod ait, Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit quod ab eodem apostolo dictum est, Videmus nunc per speculum in aenigmate : annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait, Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: Illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor cum manifestabit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ est: qͥsquis uana p̃sumit. nichil est. Etiam sic rec̾te in-¬
telligi potest. amen am̃dico uobis. siqͥdpetieritis patrem
in nomine meo dabit uobis: ut hoc qđ ait siquid ñ qͦdli¬
bet intelligat᷑ s aliqͥd qd in cõparatione beate uite sit
nichil. Et qđ sequit᷑ usq modo non pecistis qͥequam in no¬
mine meo. duob modis intelligi potest᷑ uł quia ñ inno¬
mine meo petistis. qđ nom̃ non sicut cognoscendũ ẽ cogno
debiustis. ꝓnichilo habendũ est qđ petistis. Ut gͥin eius
nomine non nichils gaudiũ plenũ petant. qm̃si aliqͥd
aliud petunt. idem aliquid nichilest: exhortat᷑ dicens.¬
Petite & accipietis. ut gaudiũ ur̃msit plenũ. id est hoc in
nomine meo petite. ut gaudiũ ur̃m sit plenũ: & accipi¬
etis. Isto enimbono in petendo ꝑseuerantes. scõssuos: ne¬
quaquã miscdĩa diuina fraudabit. hec inquit in ꝑuerbi¬

Expanded text:
quod est, si quis vana praesumit, nihil est etiam. Sic ergo recte inquod est, si quis vana praesumit, nihil est etiam. Sic ergo recte intelligi potest: Amen amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, ut hoc quod ait, Si quid, non quodlibet intelligatur, sed aliquid quod non in beatae vitnihil. Et quod sequitur, Usque modo non petistis quidquam in nomine meo, duobus modis intelligi potest: vel quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est cognodebuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant quoniam si aliquid aliud petunt, idem aliquid niPetite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum, id est, hoc in nomine meo petite, ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Iste enim bene in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit. Haec, inquit, in proverbi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ om̃ib ex audiuntur. uel amicis uel inimicis suis uł
quib libet aliis: quia non ut cumq dic̾tum ẽ dabit. s
dabit uobis. Usq modo inquit ñ petistis quicquã: in
nomine meo. Pecite & accipietis: ut gaudiũ ur̃m sit¬
plenum. Hoc qđ dicit gaudiũ plenum: ꝓfecto non
carnale. s spĩtale gaudium est. Et quando tantum
erit. ut aliquid ei iam non sit addendum: ꝓeuldubio
tunc erit plenum. Quicquid gͦ pecitur qđ ꝑtineat
ad hoc gaudium consequendũ hoc est in nominȩ xp̃i
petendum: si diuinã intelligimꝰ grãm. si uere beatã
poscimꝰ uitam. Quicquid autem aliud petitur. nicħ
pecitur: non quia nulla omĩno resest. s quia intan¬
te rei comparatione. quicquid aliud concupiscitur.
nichil est. Nleq enim ꝓrsus nulla resest homo.de qus
ait apłs. qui seputat aliquidesse cum nichilsit. In com¬
paratione quippe sp̃italis hominis qui scit gr̃a deise ẽẽ

Expanded text:
pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcumque dictum est, dabit; sed dabit vobis. 2. Usque modo, inquit, non petistis quidquam in nomine meo. Petiteplenum. Hoc quod dicit, Gaudium plenum, profecto non carnale, sed spiritale gaudium est. Et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur, quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est, in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur, non quia omnino nulla res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum sit nihil. In comparatione quippe spiritalis hominis, qui scit gratia Dei se esse
Abbreviated transcription (Latin):
mine meo dabit uobis. Iam dictũ est insuꝑi¬
orib huiꝰ dñici sermonis parcib ꝓpt̾ eos qui ñ nulla
pecunt a patre in xp̃i nomine nec accipiunt: non pe-¬
ti in nomine saluatoris. quicqͥd petitur contra ratio¬
nem salutis. Non enim sonum litterarũ ac sillabarũ.
s qđ sonus ipse significat & qd eo sono recte acueracit᷑
intelligit᷑. Hoc accipiendꝰ est dicere: cũ dicit in nomine
meo. Unde qui hoc sentit de xp̃o. qđ non ẽ de unico di
filio sentiendũ. non petit in eius nomine: etiam si non
quẽ cogitat cum petit. Qui uͦ qđ est de illo sentiendũ
sentit ipse in eius nom ine petit: & accipit qđ petit. siñ
contra suam salutem sempiternampetit. Accipit autẽ:
quando debet acciꝑe. Quedam enĩ non negantur. s
ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane in¬
telligendum est qđ ait. dabit uobis: ut eabeneficia si¬
gnificata sciantur his uerbis. que adeos qͥ petunt ꝓpͥe
ꝑtinent. Ex audiunt᷑ quippe om̃s scĩ ꝓ seipsis. ñ autem

Expanded text:
meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non quem cogitat cum petit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego adeo exii.Erii apatre & ueni in mundũ ite¬
rum relinquo mundũ & uado ad patrẽ. Plane credidi¬
mus. Neq enim ꝓpterea debet incredibile uideri. quia
sic ad mundum ueniens ex iit a patre ut ñ desereret pa¬
trẽ. & sic uadit ad patrẽ relicto mundo ut ñ deserat mũ¬
dum. E.ut enim apatre. quia de patre est. in mundũ
uenit quia mundo suum corpꝰostendit. qđ de iuirgine
assumpsit. Reliquit mundũ corporali discessione. ꝑrex
ad patrem hominis ascensione: nec mundũ deseru̾it p̃¬
sentie gub̃natione.
Omelia.Lx uiii. De eo quod

Expanded text:
quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: itequia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic vadit ad Patrem relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit quod de Virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesentiae gubernatione. TRACTATUS CIII. De eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et ñ dico uobis. quia ego rogabo patrem de uobis. ad
hoc quippe intuendũ quomͦ non rogat patrem filius. s si
uos me amatis. Ideo amat ille quia nos amamus: anpotus
quia ille amat. ideo nos amamꝰ: Ex epłasua euangłista idẽ
ipse respondeat. Nos diligimus inquit. quia ipse prior dilex̃
nos. Hinc gͦ factum ẽ ut diligeremus: quia dilecti sumus. Pror¬
sus donum dei est: diligere dm̃. Ipse ut diligeretur dedit. qͥ
ñ dilectus dilȩx̃. Displicentes amati sumus. ut esset in nobis
unde placeremꝰ. Non enim amaremꝰ filium: nisi amare¬
mus & patrem. amat nos pater. quia nos am amus
filium: cum a patre & filio acceꝑimꝰ. ut & patrẽ amemꝰ
& filium. Diffundit enim caritatẽ in cordib nr̃is. ambo
quo columus dm̃. fecit do: & uidit quia bonũ est. Ideo qͥp-¬
pe amauit ipse qđ fecit s non in nobis faceret qđ amaret¬
nisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis inqͥt:

Expanded text:
ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed sios, quia vos me amastis. Ideo amat ille, quia nos amamus; an potius, quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat: Nos diligimus, inquit, quia prior ipse dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium; cum a Patre et Filio acceperimus ut et Patrem amemus et Filium: diffundit enim charitatem in cordibus nostris amboruquo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bonum est, ideo quippe amavit ipse quod fecit. Snisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiat: Tunc in eius nomine petunt qui petunt:
quia in sono eius nominis. ñ aliud quam resipsa ẽ. que
hoc nomine uocatur intelligunt. Nec animi uanitate
uł infirmitate confingunt. tamquã in alio loco patrẽ
in alio filium ante patrẽ stantem. & ꝓ nobis rogantem
spatia sua queq amboꝵ occupantib molib & uerbum
adeum cuius ẽ uerbũ. facere uerba ꝓnobis. int̾uallo in¬
t̃posito inter osloquentis. & auriculas audientis: ꝙ alia
talia que sibi animales. idemq carnales in cordib fabri¬
cantur: Quicquid enim tale sp̃italib de deo cogitantib.
ex corporũ consuetudine occurrit negando atq respuen¬
do. tamquam importunas muscas. ab interiorib oculis
abigunit & sinceritati eius lucis adquiescunt: qua tes¬
te ac iudice has ipsas imagines corpoꝵ suis internis aspe¬
c̃tib irruentes falsas om̃ino esse conuincunt. hii possunt
nos exaudire cum patre: qđ eum signific asse arbitror uͥ

Expanded text:
annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunt nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑitalib sꝑitalia comparantes. animalis autem homo:
non ꝑcipit que sunt sp̃s dei. Non itaq ꝑcipiens que sunt
sp̃s dei homo animalis. sic audit quecumq audit. dedei
natura. ut aliud quam corpꝰ cogitare ñ possit quamlibet
amplisimũ uel ummensũ. quãlibet lucidũ aespeciosũ¬
tam̃ corpus: ideo ꝓuerbia illisunt. quecumq dic̃ta sa¬
pientiȩ. de incorporea immut abiliq substantia: ñ qdea
tamquam ꝓuerbia deputat. s quia sic cogitat qͦ modo
qui ꝓuerbia solent audire neq intelligere. Cum uero spi¬
talis ceꝑit om̃ia diuidicare. ipse autem anemine diui¬
dicari. etiam simhac uita adhuc uelut ꝑspeculũ ex
parce ꝑspicit. tam̃ non ullo corporis sensu ñ ulla imagi¬
naria cogitatione que capit aut fingit qualium cũq si¬
militudines corporum: s mentis certissima intelligentia
dm̃ non corpus esse s sp̃m. itapalam de patre annunti¬
ante filio. ut eiusdem substantie cõspitiatur. & ipse qͥ

Expanded text:
iritualibus spiritualia comparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei. » Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei homo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum, corpus tamen: ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritualis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
git. Itaq ubi dilectio ẽ: ibi necessario fides & spes &
ubi dilectio ꝓxximi: ibi necessario dilectio deiest. Qͥ
enim non diligit dm̃. quomͦ diligit ꝓximũ. tãquam
pe impius & iniqus. Qui enĩ diligit iniquitatẽ ñ pla¬
ne diligit. s odit animã suam. Hoc ergo p̃ceptũ dñite
neamꝰ. ut nos inuicem diligamͦ & quicqͥd aliud p̃ce¬
pit faciemꝰ. qm̃ quicqͥd ẽ alius hic habemus. Discer¬
nitur quippe ista dilectio ab ea dilectione quase inui-¬
cem diligunt homines. sicut homines. Nam ut discer¬
neretur adiunctũ est. sicut dilexiuos. Ut qͥd enĩ diler̃¬
ris. qui non adhoc se inuicẽ diligunt. quia nec diligt̃.
Qui autem seꝓpter habendũ dm̃ diligunt. ipsi se diligt̃.
Ergo ut se diligant: dm̃ diligant. Non ẽ hec dilectio: in
hominib om̃ib. Pauci se ꝓpterea diligunt. ut sit ds̃ om¬

Expanded text:
git. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et git. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. Utquid enim diliris, qui non ad hoc se diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligErgo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deus om