comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ p̃cipere ceperit ut medicũ ꝑferant seque
cũ alia paciencia curari sinant. in pannos
Suos recidunt quorũ concalefactione tabi¬
ficati scabiẽ uoluptatũ erũ nosarũ scalpunt.
libenciꝰ quã ut ad monita medici paubilũ
dura ⁊ morb onerosa ꝑpeciendo atq sub¬
eundo ualitudini sanorũ lucique reddant᷑.
ltaq illos dũmi dĩ nomine acsensu tãquã at¬
stipe contenti uiuunt miseri. uiuunt tam̃
c̃iunx ille optimꝰ acpulcherrim querit. quib
Ñ uiuere s beate uiuere satissit. Uade ergo
interĩ ad illas musas uerũtam̃ scis qͥd te
facere ueli. iube ait id qđ placet. ubi se inq.
prramꝰ ⁊ illa eiꝰ suꝑ inuicẽ ut cantaturus es
int̾emerint in dolore ipso qͦ tũ carm̃ uehe¬
m̃tius inflamari decet. habes cõmodissimã
oportunitatẽ arripe illius fede libidinis
& in cendiorũ uenenatorũ execrati onem
qͥb miseranda illa c̃tingunt. Deind cotus

Expanded text:
cum praecipere coeperit, ut medicum perferant seque cum praecipere coeperit, ut medicum perferant seque cum aliqua patientia curari sinant, in pannos suos recidunt, quorum concalefactione tabificati scabiem uoluptatum aerumnosarum scalpunt libentius, quam ut monita medici paululum dura et morbis onerosa perpetiendo atque subeundo ualetudini sanorum lucique reddantur. itaque illo summi dei nomine ac sensu tamquam stipe contenti uiuunt miseri, uiuunt tamenconiux ille optimus ac pulcherrimus quaerit, quibus non uiuere sed beate uiuere satis est. uade ergo interim ad illas Musas. uerum tamen scis, quid te facere uelim? — Iube, ait, quod placet. — Ubi se, inquam, Pyramus et illa eius super inuicem, ut cantaturus es, interemerint, in dolore ipso, quo tuum carmen uehementius inflammari decet, habes commodissimam oportunitatem. arripe illius foedae libidinis et incendiorum uenenatorum execrationem, quibus miseranda illa contingunt, deinde totus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb ños error in uoluit. aut qͥd ẽ aliud
conuerti.nisi ab in moderatione uiciorũ
uirtute ac tẽperancia in sese actolli qͥd¬
ue aliud ẽ dĩ fticies quã ipsa cui suspiram
& cuinos amatę mundos pulchrosq reddi¬
mꝰ ueritas. melius diciꝰpotest in qͥt exclamans
Deind supp̾ssius qͣsi ad aurẽ. uide queso
qͣnta occurrer̃ ut credã ergaxios aliqͥd
iã ꝓsꝑiore ordine fien. si ordinẽ inq curas
redeundũ ẽ tibi ad illos uersus. nã crudi¬
tio disciplinarũ liberaliũ modesta sane
atq succincta ⁊ ala criores ⁊ ꝑseuertintiores
⁊ cõmotiores exhibet amatores aplectende
ueritati ut ⁊ ardencius appetant ⁊ cos¬
tancius in seqͣnt᷑. ⁊ inhereant postremo
dulcius que uocat᷑ licenti beatti uita qua
nominata om̃s Se erigunt & qͣsi attendunt
in manus utrũ habeas qđ dare possis egen.¬
tib uarusq morb̾ impeditis qͥb sapiencia

Expanded text:
quibus nos error inuoluit? aut quid est aliud quibus nos error inuoluit? aut quid est aliud conuerti nisi ab inmoderatione uitiorum uirtute ac temperantia in sese adtolli ? quidue aliud est dei facies quam ipsa, cui suspiramus et cui nos amatae mundos pulchrosque reddimus, ueritas? — Melius dici non potest, inquit exclamans; deinde suppressius quasi ad aurem: Uide quaeso, quanta occurrerunt, ut credam erga nos aliquid iam prosperiore ordine fieri. Si ordinem, inquam, curas, redeundum tibi est ad illos uersus. nam eruditio disciplinarum liberalium modesta sane atque succincta et alacriores et perseuerantiores et comtiores exhibet amatores amplectendae ueritati, ut ardentius appetant et constantius insequantur et inhaereant postremo dulcius, quae uocatur, Licenti, beata uita. qua nominata omnes sese erigunt et quasi adtendunt in manus, utrum habeas, quod dare possis egentibus uariisque morbis impeditis. quibus sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
centis dexterã ad p̃hendens. qͥd inquã existi¬
mẽ sentis credis incelligis. Heq enĩ arbitror
te frustra heri tã diu cecinisse ut uirtutum
deus c̃uerso tibi se ostendat. At ille cũ ad mi¬
ratione recordatus. magnũ inqͥt dicis iue¬
rũ. Non eni me ipsũ parũ mouet. qđ mͦ
tã egre uocabar anugis illis carminis
mei i iã redire ad eas piget & pudet. Ita
tot̾ in quędã magna & mira subuehor.
Nonne hoc ẽ uere indmi conuerti. sinulit
illud gaudeo qđ frustra mͥ serupulus suꝑstici¬
onis in iectus ẽ qđ tali loco talia canticabã
mͥ in quã neq hoc displicet ⁊ ad illuĩ ordinẽ
puto ꝑtinere. ut &iã hinc aliqͥd diceremus
Nã illi cantico ⁊ locũ ipsũ qua illa offen¬
sa ẽ ⁊ noctẽ c̃gruere uideo. A quib
enĩ reb puttis nios orare ut c̃uertamur
ad dm̃ eiꝰq faciẽ uideamꝰ. Nsi aquodã
ceno corporis atq sordib ⁊ itẽ atenebriᷤ

Expanded text:
centis dexteram adprehendens: Quid, inquam, existicentis dexteram adprehendens: Quid, inquam, existimem, sentis credis intellegis. neque enim arbitror te frustra heri tam diu cecinisse, ut uirtutum deus conuerso tibi se ostendat. — At ille cum admiratione recordatus: Magnum, inquit, dicis et uerum. non enim me ipsum parum mouet, quod modo tam aegre auocabar a nugis illis carminis mei, et iam redire ad eas piget et pudet; ita totus in quaedam magna et mira subuehor. nonne hoc est uere in deum conuerti ? simul et illud gaudeo, quod frustra mihi scrupulus superstitionis iniectus est, quod tali loco talia cantitabam. — Mihi, inquam, neque hoc displicet et ad illum ordinem puto pertinere, ut etiam hinc aliquid diceremus. nam illi cantico et locum ipsum, quo illa offensa est, et noctem congruere uideo. a quibus enim rebus putas nos orare ut conuertamur ad deum eiusque faciem uideamus, nisi a quodam ceno corporis atque sordibus et item tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
paululũ dies sese aperuit. Surrexer
illi ⁊ego inlacrimans multas orcuu
cũ audio licenciũ cecinentẽ illud
ꝓfeticũ late atq garrule. Dsuntu¬
tũ cuerte nos. ⁊ ostende facie tuam
nsaliuerimꝰ. qđ pͥdie post cena cũ aque¬
sitte nature foris exisset paulo cla¬
rius cecinit. quã ut mat̾ nra ferre
posset qđ illo loco talia otinuo repe¬
titt canerent᷑. Nichil eni aliud dice¬
bat. qm̃ ipsũ cantilene modũ nuꝑ
hauserat & amabat ut fit melos in usica¬
tũ. ob urgauit eũ religiosissima ut scis
femina. ob hoc ipsũ qđ in conueniens locꝰ
cantico eẽt. Tunc ille dixerat iocans qͣsu
uero siquis hic me inimicus includeret
n erat os ex auditurus uocẽ meã. Ergo
mane cũ regressus eẽt solus nã uterq ob
candẽ causa ꝓcesserat. accessit ad lectulũ
meñ. uerũ dicmͥ inqͥt ita fiat niobis qđ
ius qͥd deme existimes. Atq ego adules¬

Expanded text:
paululum dies sese aperuit. surrexerunt paululum dies sese aperuit. surrexerunt illi et ego inlacrimans multa oraui, cum audio Licentium succinentem illud propheticum laete atque garrule: deus uirtutu m, conuerte nos et ostende faciem tuam, et salui erimus. quod pridie post caenam cum ad requisita naturae foras exisset, paulo clarius cecinit., quam ut mater nostra ferre posset, quod illo loco talia continuo repetita canerentur. nihil enim aliud dicebat, quoniam ipsum cantilenae modum nuper hauserat et amabat, ut fit, melos inusitatum. obiurgauit eum religiosissima, ut scis, femina ob hoc ipsum, quod inconueniens locus cantico esset. tunc ille dixerat iocans: Quasi uero, si quis hic me inimicus includeret, non erat deus exauditurus uocem meam. Ergo mane cum regressus esset solus — nam uterque ob eandem causam processerat — accessit ad lectulum meum: Uerum mihi dic, inquit, ita fiat nobis quod uis, quid de me existimes. — Atque ego adules
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfamiliaritate patris tui uł pociꝰ om̃iũ
nr̃m multũ sollicitꝰ erat. ne ingenii cui
quȩdã scintille quas diligent̃ anĩaduer¬
tebat ñ tã conflarent᷑ cura mea quã
tua extinguerent᷑ in curia. ⁊ cũ te poe¬
tice quoq studiosũ eẽ cognouerit. sic
gratul abit᷑. ut eũ michi gescientẽ uide¬
re iã uidear. xuchil mͥ quidẽ gracius
facies inqͥt. Sed siue mobilitttẽ meam
⁊ puerilẽ leuitatẽ ridebitis siue aliquo
uere diuino nutu ⁊ ordine in nobis fit
Non uobis dubitẽ dicere pigrior sum
ad illa metra subito effectus. Alia longe
alia nescio. qͥd mͥ nunc luce resplendu¬
it pulchrior ẽ philosophia feteor qua
chisbe quã pitamus qua illa uen̾ ⁊cupi¬
do calesq omimodi amores. Etcũ suspi¬
rio grãs xp̃o agebat Accepi ego hex
ꝗͥd dicã libent aut qͥd ñ dica accipiat
quisque ut uolet ruchil curo nisi quod.
forte in modice gtudeba. Intea post

Expanded text:
pro familiaritate patris tui uel potius omnium pro familiaritate patris tui uel potius omnium nostrum multum sollicitus erat, ne ingenii tui quaedam scintillae, quas diligenter animaduertebat, non tam conflarentur cura mea quam tua extinguerentur incuria; et cum te poeticae quoque studiosum esse cognouerit, sic gratulabitur, ut eum mihi gestientem uidere iam uidear. Nihil mihi quidem gratius facies, inquit; sed siue mobilitatem meam et puerilem leuitatem ridebitis siue aliquo uere diuino nutu et ordine fit in nobis, non uobis dubitem dicere: pigrior sum ad illa metra subito effectus; alia, longe alia nescio quid mihi nunc luce resplenduit. pulchrior est philosophia, fateor, quam Thisbe, quam Pyramus, quam illa Uenus et Cupido talesque omnimodi amores. — Et cum suspirio gratias Christo agebat. accepi ego haec, quid dicam libenter aut quid non dicam ? accipiat quisque, ut uolet, nihil curo, nisi quod forte inmodice gaudebam. Interea post
Abbreviated transcription (Latin):
tius uolo ꝓuenire. Hon enĩ grossis au¬
rib eã debeo. Nã zenobius nr̃ multa
metũ sepe de rerũ ordine c̃tulit. cui
alta ꝑctanti Niũq. satis facere potui
seu ꝓpt̃ obscuritatẽ rerũ seu ꝓpt̾ tem.¬
porũ angustias. Crebrarũ autẽ ille
ꝓ crastinationũ usq ad co fuit ĩpaci¬
ens ut me quo diligencius ⁊ copiosius
respondere cogerer. qđ ia &iã carmi¬
ne ꝓuocaret. ⁊ bono carmine unđ
illũ magis ames s neq tunc tibi legi
potuit abisturũ rerũ studio remotis¬
simo Neq nunc potest. Hã ꝓfectio
eiꝰ ttĩ repentina ⁊ ꝑt̾bata fuit tumultu
illo. ut nichil istorũ uenire nobis in
mentẽ potuerit. Hã id relinquere
mͥ responsuro statuerat. ⁊ multti c̃curr̃
cur ei sermo iste mittat᷑. Primũ ẽ quia
debet᷑. deind̾ quia cuiꝰ modi nunc uittĩ
dicamus ⁊iã sic indicari eiꝰ innos beni¬
uolencie decet Postremo qđ ingaudio
de spe tua Niemini cedit. Nã ⁊ cũ presens eẽ

Expanded text:
tius uolo prouenire; non enim grossis auribus eam debeo. nam Zenobius noster multa mecum saepe de rerum ordine contulit, cui alta percontanti numquam satisfacere potui seu propter obscuritatem rerum seu propter temporum angustias. crebrarum autem ille procrastinationum usque adeo fuit inpatiens, ut me, quo diligentius et copiosius respondere cogerer, etiam carmine prouocaret, et bono carmine, unde illum magis ames. sed neque tunc tibi legi potuit ab istarum rerum studio remotissimo neque nunc potest. nam profectio eius tam repentina et perturbata fuit tumultu illo, ut nihil istorum uenire nobis in mentem potuerit; nam id relinquere mihi responsuro statuerat et multa concurrunt, cur ei sermo iste mittatur. primum est, quia debetur, deinde, quia, cuius modi nunc uitam ducamus, etiam sic indicari eius in nos beniuolentiae decet, postremo, quod in gaudio de spe tua nemini cedit. nam et cum praesens esset,
Abbreviated transcription (Latin):
dendi asensibus & animũ inse ipsũ colli¬
gendi. atq inse ipso retinendi: Qđ hi
tuntũ ad secunt᷑. qui plagas quasdã opi¬
ruonũ quas uite cotidianę cursus in¬
fligit. aut solitudine in urunt : aut
liberclibus medicant disciplinis Itt
enĩ sibi animus redditus: quȩ sit pulchri¬
tudo uniuersittitis intelligit. quę ꝓfecco
ab uno cognominata est: Idcuto quae
illa uidere non licet anime: quȩ in mul¬
tt ꝓcedit. secttit᷑ que auiditate pauperie.
quã nescit sola segregatione multitudi¬
us. posse uittiri Multitudinẽ autem:
non hominũ dico. set om̃ium quę sensus
attingit: Nec mirete quod eo egestate
patit᷑ Magis. quo magis appetit plurt
cõplecti. Ut enĩ incirculo quantũ uis am¬
plo unũ ẽ mediũ quo cuncti conuergunt.

Expanded text:
dendi a sensibus et animum in se ipsum colligendi atque in se ipso retinendi. quod hi tantum adsecuntur, qui plagas quasdam opinionum, quas uitae cotidianae cursus infligit, aut solitudine inurunt aut liberalibus medicant disciplinis. Ita enim sibi animus redditus, quae sit pulchritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attingit. nec mirere, quod eo egestatem patitur magis, quo magis appetit plura conplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cuncta conuergunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dicemꝰ inqͣm si ds̃ idõ iustus est quia
ndicut int̃bonos ⁊ malos qͣndo nonerit
malũ non erat iustus. Hic illis tacentib
anim aduerti trigetiũ respondere uelle
atq ꝑmisi. At ille. Prorsus inqͥt ertt ds
iustus. Poterut enibonũ maluiq secerne

Expanded text:
ergo dicemus ? inquam; si deus iustus est, quia iudicat inter bonos et malos, quando non erat malum, non erat iustus. — Hic illis tacentibus animaduerti Trygetium respondere uelle atque permisi. at ille: Prorsus, inquit, erat deus iustus. poterat enim bonum malumque secerne
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ordine manat ⁊ oucit qđ eiu¬
gilauimꝰ qđ illũ sonũ ad uertisti qđ
quesisti tecũ causam qđ tu causã
tantille rei non in uenisti sorex
&iã ꝓdiit ut ego ugilans ꝓdati
postremo tuis &iã ipse sermo te
fortasse id ñ agente. Non enĩ cuiq
in potestate ẽ qͥd ueniat in mentẽ
sic nescio quomodo circũ agit᷑ ut
me ipse doceat qd tibi de bea res¬
pondere. Hãq orote si haec que
aNobis dictt sunt litteris ut institu¬
sti mandatu ꝑ uageat᷑ paulo latius
ad hominũ famãsnionneratuti
res magna uidebit᷑ ut de illa c̃sultꝰ
aliquis uates magnꝰ aut chaldeus

Expanded text:
rerum ordine manat et ducitur, quod euigilauimus, quod illum sonum aduertisti, quod quaesisti tecum causam, quod tu causam tantillae rei non inuenisti ? sorex etiam prodit, ut ego uigilans prodar. postremo tuus etiam ipse sermo te fortasse id non agente — non enim cuiquam in potestate est, quid ueniat in mentem — sic nescio quo modo circumagitur, ut me ipse doceat, quid tibi debeam respondere. namque oro te, si haec, quae a nobis dicta sunt, litteris, ut instituisti, mandata peruagentur paulo latius ad hominum famam, nonne ita res magna uidetur, ut de illa consultus aliqui uates magnus aut Chaldeus
Abbreviated transcription (Latin):
licterus nemo docuisset non dico ridendũ
ta quã stultũ sed uinciendũ tãquã fu¬
riosũ puturem. Non obaliud opinor
nisi qđ docendi or dine non teneret. At
multu tidia ⁊ imꝑitos que adoctis re¬
prehendant᷑ ac derideant᷑ ⁊ dementes ho¬
mines que nec stultorũ iudiciũ fugiunt.
facere xemo ambigut ⁊ tñ &iam istui om̃a
que fatem̃ eẽ ꝑuersa non eẽ pret̾ diuinũ
ordinẽ alta quedã ⁊ amultitudinis uł
suspitione remotissima disciplina se itt
studiosis ⁊ dm̃ atq animas tantũ aman:¬
tib animis manifestuturã eẽ ꝓmictit. ut
ñ nobis sũme numerorũ possint eẽ certioreᷤ
Hec autẽ disciplina ipsa dĩ lex est quae
apud dm̃ fixa ⁊ in concussa semꝑ manens
insapientes animas quasi trunscribit᷑ ut
tanto se sciant uiuere melius tantoq sub¬
limius qͣnto ⁊ ꝑfectius et̃ contepluntur
intelligendo. & uiuendo custodiunt di¬
ligencius. Haec igit᷑ disciplina eis qui

Expanded text:
litteras nemo docuisset, non dico ridendum litteras nemo docuisset, non dico ridendum tamquam stultum, sed uinciendum tamquam furiosum putaremus non ob aliud, opinor, nisi quod docendi ordinem non teneret. at multa talia et inperitos, quae a doctis reprehendantur ac derideantur, et dementes homines, quae nec stultorum iudicium fugiunt, facere nemo ambigit, et tamen etiam ista omnia, quae fatemur esse peruersa, non esse praeter diuinum ordinem alta quaedam et a multitudinis uel suspicione remotissima disciplina se ita studiosis et deum atque animas tantum amantibus animis manifestaturam esse promittit, ut non nobis summae numerorum possint esse certiores. Haec autem disciplina ipsa dei lex est, quae apud eum fixa et inconcussa semper manens in sapientes animas quasi transcribitur, ut tanto se sciant uiuere melius tantoque sublimius, quanto et perfectius eam contemplantur intellegendo et uiuendo custodiunt diligentius. haec igitur disciplina eis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Si autẽ Ni concedis. incipit dĩ ordine
natũ malũ uideri ⁊ malorum auctorẽ dm̃
faceberis quo sacrilegio mͥ detestubilius nichil
occurrit. Qđ cũ siue Non intelligenti siue
dissimulunti se intellexisse uersarẽ sepius
to uchil potuisse pret̃ dĩ ordinẽ fieri. quia
psũ malũ qđ natũ est nullo mͦ di ordine
uatũ est. sed illa iusticra iđd in ordinatũ
eẽ uonsiuit ⁊ insibi meritũ or dinẽ redegit
a cõpulit hic ergo cu om̃s cernerẽ studio¬
sissime ac ꝓ suis queq uirib dm̃ querere sed ip¬
sum de quo agebamus ordine non tenere
quo ad illius in effabilis maiestatis intelli¬
gencia ꝑuenit̾ Oio uos in quã si ut uideo
multũ diligitis ordinẽ ne nos p̃posteros
⁊ in ordinatos eẽ paciamini. Qua quam
enĩ occultissima ratio se de monstratura
pollicetit᷑. Nichil pret̃ diuinuã ordinẽ fieri
am̃ si quepiã ludi magistrũ auditemus
conant̃ docere puerũ syllabas quẽ prius

Expanded text:
cat; si autem non concedis, incipit dei ordine cat; si autem non concedis, incipit dei ordine natum malum uideri et malorum auctorem deum fateberis, quo sacrilegio mihi detestabilius nihil occurrit. - Quod cum siue non intellegenti siue dissimilanti se intellexisse uersarem saepiusto nihil potuisse praeter dei ordinem fieri, quia ipsum malum, quod natum est, nullo modo dei ordine natum est, sed illa iustitia id inordinatum esse non siuit et in sibi meritum ordinem redegit et conpulit. Hic ego, cum omnes cernerem studiosissime ac pro suis quemque uiribus deum quaerere sed ipsum, de quo agebamus, ordinem non tenere, quo ad illius ineffabilis maiestatis intellegentiam peruenitur: Oro uos, inquam, si, ut uideo, multum diligitis ordinem, ne nos praeposteros et inordinatos esse patiamini. quamquam enim occultissima ratio se demonstraturam polliceatur nihil praeter diuinum ordinem fieri, tamen si quempiam ludi magistrum audiremus conantem docere puerum syllabas, quem prius
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ coepit. semꝑ erat ordo apud dm̃ ⁊ aut
semꝑ fuit ruchil qđ dicit᷑ malũ aut dio li¬
quando inuenitur cepisse quia ordo ipse
aut bonus est aut exbono ẽ nũ quã aliqͥd
sine ordine fuit nec erit aliquando.
Quauis ⁊ nescio quid pocius occurrit. sed
illa consuetudine obliuionis elapsũ est
qđ credo ordine contigisse ꝓmerito uł gra¬
du uł ordine uite. Hescio qͦmodo michi
inqͥt effugit qͣm nunc sꝑno sentenciam.
Non enĩ debui dicere. post quã malum
uatũ coepisse ordinẽ. sed ut illa iusticia
de qua trigetius disseruit. Ita ⁊ ordinem
fuisse apud dm̃. sed ad usũ eiꝰ non uenisse
xusi postquã mala ee ceperunt. Eodẽ inquã
re laberis. Illud enĩ qđ minime uis. in con-¬
cussum manet. Hã siue apud dm̃ fuit ordo
siue ex illo tẽprẽ eẽ cȩpit ex quo uã malũ
tam̃ malũ illud p̃ter ordinẽ natũ est. Qđ si
concedis. fateris aliqͥd p̃ter ordinẽ posse
fieri. qđ causam tuã debilitat ac detrun¬

Expanded text:
e coepit. semper erat ordo apud deum et aut semper fuit nihil, quod dicitur malum, aut, si aliquando inuenitur coepisse, quia ordo ipse aut bonum est aut ex bono est, numquam aliquid sine ordine fuit nec erit aliquando. quamuis et nescio quid potius occurrit, sed illa consuetudine obliuionis elapsum est; quod credo ordine contigisse pro merito uel gradu uel ordine uitae. — Nescio quomodo mihi, inquit, effugit quam nunc sperno sententia; non enim debui dicere, postquam malum natum est, coepisse ordinem, sed ut illa iustitia, de qua Trygetius disseruit, ita et ordinem fuisse apud deum, sed ad usum non uenisse, nisi postquam mala esse coeperunt. — Eodem, inquam, relaberis; illud enim, quod minime uis, inconcussum manet. nam siue apud deum fuit ordo siue ex illo tempore esse coepit, ex quo etiam malum, tamen malum illud praeter ordinem natum est. quod si concedis, fateris aliquid praeter ordinem posse fieri, quod causam tuam debilitat ac detrun
Abbreviated transcription (Latin):
qua solci & simplex posset Sine istis ocube
in tueri. impediebat᷑ asensib Ittiq in eos ps
paululũ aciẽ torsit. qui ueritutẽ sese habe
clamantes festinantẽ ad alia ꝑgere in po¬
tuno strepitu reuocabant. & primo abu
ub cȩpit quia dicebant ipsa uerba sua
eẽ quib iã & grãmaticã ⁊ dialectica ire
thoricã fecertt. At ista potentissima se¬
cernendi cito uidit qđ int̾sonũ ⁊ id cuiu
signũ e̾ẽt distaret. Intellex̃ nichil aliud
ad auriũ iudiciũ ꝑtinere quã sonũ eũq
eẽ triplicẽ aut in uoce animantis aut in
eo qđ flatus in orgunis faceret aut in
eo qđ pulsu ederetur. ad primũ ꝑtineri
tragoedos ł comȩdos ł choros cuius cemo¬
di atq om̃s om̃ino qui uoce ꝓꝓria cane¬
rent. scđm tibus ⁊ similib instrumtis
deputtiri. terciõ dart cytharas. lyras cibali
atq omẽ qđ ꝑcipiendo canorũ ẽet. Uidebat
aut hanc materia eẽ uilissima. nisi cer

Expanded text:
quam sola et simplex posset sine istis oculis intueri; inpediebatur a sensibus. itaque in eos ipsos paululum aciem torsit, qui ueritatem sese habere clamantes festinantem ad alia pergere inportuno strepitu reuocabant. et primo ab auribus coepit, quia dicebant ipsa uerba sua esse, quibus iam et grammaticam et dialecticam et rhetoricam fecerat. at ista potentissima secernendi cito uidit, quid inter sonum et id, cuius signum esset, distaret. intellexit nihil aliud ad aurium iudicium pertinere quam sonum eumque esse triplicem, aut in uoce animantis aut in eo, quod flatus in organis faceret, aut in eo, quod pulsu ederetur; ad primum pertinere tragoedos uel comoedos uel choros cuiuscemodi atque omnes omnino, qui uoce propria canerent, secundum tibiis et similibus instrumentis deputari, tertio dari citharas lyras cymbala atque omne, quod percutiendo canorum esset. Uidebat autem hanc materiam esse uilissimam, nisi cer
Abbreviated transcription (Latin):
sũma lege sũmoq ordine rerũ om̃ium
s in his que cotidie passi sentimus atq agi¬
mus. Excipit enĩ hanc erudicionẽ iã ipsa
philoso phiȩ disciplina. ⁊ in ea nichil plus in¬
uenit quã qͥd sit unũ s longe alcius longe¬
q diuinius. Cuiꝰ dupplex questio est. Una
de anima. altera de dõ. frima effic̃ ut uios¬
metipsos ouerimus. Altera: ut originem
nr̃am. Illa nobis dulcior. ista carior. Illa
uos dignos beatti uita: beatos hȩc fucit.
Rima est illa discentib ista iã doctis. hic
est ordo studiorũ sapiencie: ꝑquẽ fit qͥsq
idoneus ad intelligendũ ordinẽ rerum
id est ad dinoscendos duos mundos ⁊ ipsum
parente uniuersitatis cuiꝰ nulla sciencia
est in anima nusi scire quo modo eũ nesciat
eruditio ꝑ suasit aut suam aut se ipsam
meo motu in teriore ⁊ occulto eaque
discenda sunt possũ discernẽrẽ uł conei¬
tere ⁊ hȩç uis cuiꝰ mea ratio uocatur
Quid autẽ discernendũ ẽ nisi qđ cuit

Expanded text:
summa lege summoque ordine rerum omnium, sed in his, quae cotidie passim sentimus atque agimus. excipit enim hanc eruditionem iam ipsa philosophiae disciplina et in ea nihil plus inueniet, quam quid sit unum, sed longe altius longeque diuinius. cuius duplex quaestio est, una de anima, altera de deo. prima efficit, ut nosmet ipsos nouerimus, altera, ut originem nostram. illa nobis dulcior, ista carior, illa nos dignos beata uita, beatos haec facit, prima est illa discentibus, ista iam doctis. hic est ordo studiorum sapientiae, per quem fit quisque idoneus ad intellegendum ordinem rerum, id est ad dinoscendos duos mundos et ipsum parentem uniuersitatis, cuius nulla scientia est in anima nisi scire, quomodo eum nesciat. eruditio persuasit aut suam aut se ipsam meo motu interiore et occulto ea, quae discenda sunt, possum discernere uel conectere et haec uis mea ratio uocatur. quid autem discernendum est, nisi quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
ultͣ qđ requirere aliqͥd uec possit nec debe¬
at nec cupiat qua uult euolet atq ꝑueni¬
at multosq ꝑducat. Und iã dũ ipsis humaniᷤ
reb teneat᷑. Sic eas despiciut cuncta que dis¬
cernat. ut nullo modo eũ moueat᷑ alius
optet liberos habere nec habeat alius uxo¬
ris nimia fecunditute torqueut̾. Egeat ille
peccunia qui largiri liberalit̾ multu purat᷑
est ei que de fosse incubet macer iscabiosus
fenerator. Ampla patrimonia luxuries
disꝑgut atq diffundut. Uix toto die lacri¬
mans mendicus nũmũ impetret. alium
honor extollat indignũ. lucidi mores abs.¬
condant᷑ in t̾ba. Haec ⁊ alia in hominum
uita cogunt homines plerũq impie cre¬
dere nullo Nos ordine diuine ꝓuidencię
gubnuri. alios autẽ pios ⁊ bonos atq splen¬
dido ingenio p̃ditos qui neq nos deseri
a sũmo dõ possunt in animũ inducere &
tum̃ rerũ tunta quasi caligine atq com¬
mixtione turbuti Nullũ ordinẽ uident

Expanded text:
ultra quod requirere aliquid nec possit nec debeat nec cupiat, qua uult, euolet atque perueniat multosque perducat, unde iam, dum ipsis humanis rebus teneatur, sic eas despiciat cunctaque discernat, ut nullo modo eum moueat, cur alius optet liberos habere nec habeat, alius uxoris nimia fecunditate torqueatur, egeat ille pecunia, qui; largiri liberaliter multa paratus est, eique defossae incubet macer et scabiosus fenerator, ampla patrimonia luxuries dispergat atque diffundat, uix toto die lacrimans mendicus nummum impetret, alium honor extollat indignum, lucidi mores abscondantur in turba. Haec et alia in hominum uita cogunt homines plerumque inpie credere nullo nos ordine diuinae prouidentiae gubernari; alios autem pios et bonos atque splendido ingenio praeditos, qui neque nos deseri a summo deo possunt in animum inducere et tamen rerum tanta quasi caligine atque commixtione turbati nullum ordinem uident
Abbreviated transcription (Latin):
tente : nullo modo recte dr̃ uiolari pudi¬
cicia corparcilis. quicqͥd in corpore fuerit:
aliena libidine ꝑpetratũ. Unde colligi¬
tur multomagis animi ccistiattẽ seruamn¬
dã cẽ. inammo. in quo tutela ẽ. pudicici¬
& corporalis. Quã obrẽ qđ in nobis ẽ. utrũ¬
Animi castittis pudiciciȩ corporis. anpudi¬
cicici corporis castitatti animi. & qđ
magis inpoccatis ectuendũ. ꝑmissio facti
alieni. acõmisso̾ facti tui . elucet Itaq dis
cus sis om̃ibꝰ. nihil ciliud illa testimonia
scripturarũ monere: nismunquã ẽẽ om̃i¬
no m̃ciendũ. quando quidẽ nec ulla exẽ¬
pla m̃dciciorũ imitacione digna in mo¬
rib fac tisq scõrũ: inueniantur. qđ adeais
attinet scripturas: quȩ ad nullã figura¬
tã significcicionẽ referunt᷑. sicuti st̃ ges

Expanded text:
tente nullo modo recte dicitur uiolari puditente nullo modo recte dicitur uiolari pudicitia corporalis, quidquid in corpore fuerit aliena libidine perpetratum. unde colligitur multo magis animi castitatem seruandam esse in animo, in quo tutela est pudicitiae corporalis. quamobrem quod in nobis est, utrumanimi castitas pudicitiae corporis, an pudicitia corporis castitati animi, et quid magis in peccatis cauendum, permissio facti alieni. an commissio facti tucussis omnibus, nihil aliud illa testimonia Scripturarum monere, nisi nunquam esse omnino mentiendum: quandoquidem nec ulla exempla mendaciorum imitatione digna in moribus factisque sanctorum inveniantur; quod ad eas attinet Scripturas, quae ad nullam figuratam significationem referuntur, sicuti sunt res
Abbreviated transcription (Latin):
m̃titur. ut ei nullo in cõmodo nullaq ꝑm¬
ciȩ credat᷑. addita &iã intencione uł salu¬
tis tuende. uł pudicicie corporis. iuolat᷑ ta¬
m̃. & res uiolat᷑ inainimi cestitate atq
scĩtate seruanda. Unde cogim᷑ ñ opi¬
nione hominũ quȩ plerũq inerrore
est. sed ipsa quȩ om̃ib suꝑ eminet atq
unci inuictissimaẽ. ueritate: &iã pudici¬
ciȩ corporis: ꝑfectt̃ fidẽ ante ponere.
Est enĩ animi castittis amor ordinatꝰ. ñ sub¬
dens in cuora minorib. Minus ẽ. aut̃
quicquid incorpore: quã quicqͥd in animo
uiolari potest.
Certe Qũ cũ ꝓ pudicicici corporali quisq m̃ti¬
tur: uidet quidẽ corrũpendi corpori suo.
non suc̃ sedcilienã imminere libidinẽ. Ca¬
uet tum̃ nesaltẽ ꝑmittendo sit particeps
ꝑ missio uͭ illa ubi msi inanimo ẽ &ici
corporalis gͦ pudicicia: corrũpi nisi inani¬
mo ñ potest. quo ñ consenciente. neq ꝑmit¬

Expanded text:
mentitur, ut ei nullo incommodo nullaque pementitur, ut ei nullo incommodo nullaque pernicie credatur addita etiam intentione uel salutis tuendae uel pudicitiae corporalis, uiolatur tamen, et res uiolatur in animi castitate atque sanctitate seruanda. unde cogimur non opinione hominum, quae plerumque in errore est, sed ipsa quae omnibus supereminet atque una inuictissima est ueritate etiam pudicitiae corporis perfectam fidem anteponere. est enim animi castitas amor ordinatus non subdens maiora minoribus. minus est autem, quidquid in corpore quam quidquid in animo uiolari potest. certe enim cum pro pudicitia corporali quisque mentitur, uidet quidem corrumpendo corpori suo non suam, sed alienam inminere libidinem, cauet tamen, ne saltem permittendo sit particeps. permissio uero illa ubi nisi in animo est? etiam corporalis ergo pudicitia corrumpi nisi in animo non potest: quo non consentiente neque permit
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ genere uerũ ẽ. & ñ cilit̾ ꝓferendã
ore corporis sentenciã quã inanimo
concepta atq conspecta ẽ. ut fidei ueri¬
dicã pulcritudinẽ. ñ solũ auro & argento
& gẽmis. et a moenis p̃dus. atq ipsi uniũsȩ
tẽporali uitȩ omĩq corporis bono p̃pone¬
ret: nescio utrũ sapient̃ a quoquã dice¬
ret᷑. Et si hoc suis om̃ib. talib. reᵇrecte
ante ferret. plurisq penderet: recte & iã
tẽporalib reb. aliorũ hominũ. quos inno¬
cencia beniuolenciti que suc: seruare atq ad iu¬
uare deberet. amciret enĩ ꝑfectũ fidẽ. ñ solũ
bene credendi ea quȩ sibi excellenti. acfide dig¬
na auc toritate dicerẽt᷑: sed &ic̃ fidelit̃ enun¬
ciandi. quȩ ipse dicenda iudicaret acdiceret.¬
ꝗs  fides enĩ appellata ẽ. in latina lingua: exeo qͥa
fit qđ dr̃. quã manifestũ est ñ exhibere
m̃cientẽ. Quȩ & siminꝰ uolcit᷑ cũ ita qͥsque

Expanded text:
rerum genere uerum est, et non aliter proferendam rerum genere uerum est, et non aliter proferendam ore corporis sententiam, quam in animo concepta atque conspecta est, ut fidei ueridicam pulchritudinem non solum auro et argento et gemmis et amoenis praediis, sed et ipsi uniuersae temporali uitae omnique corporis bono praret, nescio utrum sapienter a quoquam errare diceretur et, si hoc suis omnibus talibus rebus recte anteferret plurisque penderet. recte etiam temporalibus rebus aliorum hominum, quos innocentia beniuolentiaque sua seruare atque adiuuare deberet. amaret enim perfectam fidem non solum bene credendi ea. quae sibi excellenti et fide digna auctoritate dicerentur, sed etiam fideliter enuntiandi, quae ipse dicenda iudicaret ac diceret. fides enim appellata est in latina lingua ex eo, quia fit quod dicitur: quam manifestum est non exhibere mentientem. quae etsi minus uiolatur, cum ita quisque
Abbreviated transcription (Latin):
in corrupcionẽ. & mortale hoc induerit
in mortalitatẽ. sed quia om̃is in hac uita
pietas exercitacio ẽ. qua in illã tenditur:
eui exercitacioni duecitũ p̃̾bet ista doc¬
trina. quȩ humanis uerb & corporeorũ sa¬
cram̃ torũ signaculis. ipsc̃ insinuat atq
intimat ueritatẽ : ꝓpterea & hȩc quȩ ꝑ m̃¬
daciũ corrũpi potest: maxime incorrupta
seruanda ẽ. Ut siquid imlla castitate am¬
mi fuerit uiolatũ: Abecit unde reparet᷑.
Corrupta enĩ auetoritate. doc trinȩ. nul¬
lus aut cursus aut recursus ẽẽ. ad casti¬
catẽ animi potest. Conficit᷑ gͦ ex his
om̃ib hȩc sentencia. ut m̃ daciũ qđ non ui¬
olat doctrinc̃ pietatis. neq ipsc̃ pieta¬
tẽ. neq in nocenciã. neq beni uolenciã:
ꝓpudicicia corporis admittendũ sit.
Etttim̃ siquisquã poneret sibi sic amandã
ueritaitẽ. ñ tantũ. quȩ in contẽplando ẽ.
sed & in uerũ enunciando. qđ insuo quoq

Expanded text:
incorruptio nem et mortale hoc induerit incorruptio nem et mortale hoc induerit inmortalitatem. sed quia omnis in hac uita pietas exercitatio est, qua in illam tenditur, cui exercitationi ducatum praebet ista doctrina, quae humanis uerbis et corporeorum sacramentorum signaculis ipsam insinuat atque intimat ueritatem, propterea et haec, quae per mendacium corrumpi potest, maxime incorrupta seruanda est, ut, si quid in illa castitate animi fuerit uiolatum, habeat unde reparetur. corrupta enim auctoritate doctrinae nullus aut cursus aut recursus esse ad castitatem animi potest. Conficitur ergo ex his omnibus haec sententia, ut mendacium, quod non uiolat doctrinam pietatis neque ipsam pietatem neque innocentiam neque beniuolentiam, pro pudicitia corporis admittendum sit. et tamen, si quisquam proponeret sibi sic amandam ueritatem, non tantum quae in contemplando est, sed etiam in uero enuntiando, quod in suo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
docet. Custodienda ẽ. gͦ sinceritas dilec¬
cionis dĩ & ꝓximi. In hac enĩ ccistitois ani¬
mi scĩficat᷑. & agendũ quib. possumꝰ uiri¬
bꝰ. & pia supplieacione: ut cũ uolanda ap¬
petitur pudicicia corporis nr̃i : Necipse
animȩ sensus ex tremus. qui carne impli¬
eatꝰ est: aliqua dęlectacione tangatur.
Siaut̃ hoc ñ potest: uł m̃tis in ñ consencien¬
do: castitas conseruet᷑. Custodienda ẽ. aut̃
animi casticate. qđ ad dilectionẽ ꝓximi
ꝑtinet: in nocencia & beni uolencia. qđ
aut̃. addĩ: pietis. In nocencia ẽ : qua nulli
nocemꝰ. beni uoleneia: qua etiã ꝓsumus.
piettis qualimus dm̃. Ueritas aut̃ doctri¬
ne religionis. atq pietatis: ñ nisi m̃dacio
uiolatur. cũ ipsa summa atq intima ue¬
ritas. cuiꝰ ẽ. ista do etrina: nullo modo pos¬
sit uiolcri. ad quã ꝑuenire. atq. inilla
om̃i modo manere. ei quȩ penitꝰ inherere.
ñ licebit: nisi corruptibile hoc induerit

Expanded text:
docet. Custodienda est ergo sinceritas dilecdocet. Custodienda est ergo sinceritas dilectionis Dei et proximi; in hac enim castitas animi sanctificatur: et agendum quibus possumus viribus, et pia supplicatione, ut cum violanda appetitur pudicitia corporis nostri, nec ipse animae sensus extremus, qui carni implicatus est, aliqua delectatione tangatur; si autem hoc non potest, vel mentis in non consentiendo castitas conservetur. Custodienda est autem in animi castitate, quod ad dilectionem proximi pertinet, innocentia et benevolentia: quod autem ad Dei, pietas. Innocentia est, qua nulli nocemus; benevolentia qua etiam prosumus pietas, qua colimus deum. ueritas autem doctrinae, religionis atque pietatis nonnisi mendacio uiolatur, cum ipsa summa atque intima ueritas, cuius est ista doctrina, nullo modo possit uiolari: ad quam peruenire atque in illa omni modo manere eique penitus inhaerere non licebit, nisi cum corruptibile hoc induerit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ aliꝗs ꝑdit necĩplius ꝑdat: uocet᷑ & hoc
peccatũ. dũ tam̃ suscipiendũ ẽẽ. ut ampliꝰ
uitetur .: Ita nemo dubitet : sicut nemo
dubitat : cauendi incuoris damni causa :¬
paciendũ ẽẽ. qđminꝰ ẽ. Ista sunt aut̃
quȩ scĩtatis causa seruandas. pudicicia¬
corporis. & castitas anime. ⁊iueritas doc¬
trinȩ. Pudiciciã corporis. ñ consenci¬
ente acꝑmittente anima: nemo uiolat.
Quiequid enĩ nobis inuttis. nullãq tribu¬
entib. potestatẽ. inciore ui contigit in
nr̃o corpore: nulla impudiciciai ẽ. sed ꝑ¬
mittendi potest eẽ: aliqua racio. consencien¬
di aut̃ nulla. Tunc enĩ consentimꝰ. cũ cip¬
lentes. euitandȩ alicuus incuoris turpi¬
tudinis gr̃a. Consensio sane adimpudi¬
ciciã corporalẽ: &iã castitatẽ animi uio¬
lat. Animi quippe castitas ẽ: in bona
uoluntate & sincera dilectione. quȩ ñ
corrũpit᷑: Nisi cũ amamꝰ. atq. appetit̾ꝰ:¬
qđ amandũ atq appetendũ rẽẽ. ueritas

Expanded text:
quis perdit, ne amplius perdat, uocetur et hoc peccatum, dum tamen suscipiendum esse, ut amplius euitetur, ita nemo dubitet, sicut nemo dubitat cauendi maioris damni causa patiendum esse quod minus est. Ista sunt autem, quae sanctitatis causa seruandacorporis et castitas animae et ueritas doctrinae. pudicitiam corporis non consentiente ac permittente anima nemo uiolat. quidquid enim nobis inuitis nullamque tribuentibus potestatem maiore ui contingit in nostro corpore, nulla inpudicitia est. sed permittendi potest esse aliqua ratio, consentiendi autem nulla. tunc enim consentimus, cum adplentes euitandae alicuius maioris turpitudinis gratia. consensio sane ad inpudicitiam corporalem etiam castitatem animi uiolat. animi quippe castitas est in bona uoluntate et sincera dilectione, quae non corrumpitur, nisi cum amamus atque adpetiquod amandum atque appetendum non esse veritas
Abbreviated transcription (Latin):
cior: Propterea recte facta deseren¬
da st̃. Cũ id nob̶ p̃cipuȩ tenendũ sit quo uo¬
care atq inuitare dobemꝰ: quos sic̃t̃ nos met
ipsos diligimꝰ. fortis simoq animo biben¬
ħnda
daẽ. apłica illai sentoncia. Alis quidẽ
sumꝰ odor uitȩ inuitt̃: aliis odor mortis
inmortẽ. & adhȩc qͥs idoneus : Nec oc tauo
genere m̃ciendũ ẽ. qr uinbonis castitas
animi pudicicic corporis: & in malis id qđ
ipsi facimꝰ. eo ꝙ fieri sinimus: maiꝰ est.
Inhis aut̃ octo genorib. tanto quisq minꝰ
pecccit cũ m̃titur: quanto emergit ad
octuuũ. tunto amplius: quanto emnergit
ad primũ. Quisquis aut̃ ẽẽ. aliqđ genꝰ
m̃dacii qđ peceatũ nonsit. puttiuerit:
decipiet seipsum turpit̃. Cũ honestũ es-
sedeceptorẽ arbitrat᷑ alioꝵ. Tanta por¬
ro cęcitas hominũ animas occuptunt :
ut eis parũ sit sidicamꝰ quȩdã m̃dacia
ñ ẽẽ. pecectiti. nisi & iã inquib. dã pec¬

Expanded text:
tior, propterea recte facta deserentior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus, quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem. et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id, quod ipsi facimus, eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum mentitur, quanto emergit ad octauum, tanto amplius, quanto deuergit ad primum. quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putauerit, decipiet se ipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur aliorum. Tanta porro caecitas hominum animos occupauit, ut eis parum sit, si dicamus quaedam mendacia non esse peccata, nisi etiam in quibusdam pe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p menidatii libidiꝯẽ q̃ ꝑ se ip̃am uitiosa
3. ñ est menciendum qͣuin to
genere quici nec ipsci ueritas fine plaicen¬
di hominib. enuncianda ẽ. quanto minus
m̃daciũ qđ ꝑse ipsũ. quia m̃daciũ ẽ. utiq
turpeẽ. Nonẽ. mendaciũ¬
q enĩ recte &iã testimonii ueritas. ꝓ cuiꝰ¬
quã tẽporali cõmodo ac salute corrũpitur.
Ad sempit̃ nã uõ salutẽ : nullus ducendus ẽ.
opitulante m̃dacio. ñ enĩ malis conuer¬
tenciũ morib ad bonos mores conuerten¬
dus ẽ. Quia si ergi illũ fticiendũ ẽ: debet
&ic̃ ipse conuersus: facere erga alios.
atq itt ñ adbonos sed ad malos mores
conũtitur. cũ hoc ep̃bet imittindũ conũso.
qđei p̾stitũ ẽ. conuertendo. Neq septimo
genore m̃ciendũ ẽ. ñ enĩ cuiꝰquã cõmo¬
ditas aut salus tẽporalis: ꝑficiende fidei
p̃ferenda ẽ. Noc siquisquã in recte fac¬
tis nr̃is tãmale mouet᷑. ut ficit. & iã
animo dȩterior. longeq apietate remo¬

Expanded text:
 mendacii libidinem, quae per se ipsa uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa ueritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse conuersus facere erga alios atque ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est. nec si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remo
Abbreviated transcription (Latin):
puerorũ scilicet more ł potius hominũ ꝓnestis
nos illud ageret᷑. cuiꝰ motũ animi cũ obiur¬
garẽ grauiorib uerb erubuit. qͣ eius ꝑtur.¬
batione anĩ aduerti ridentẽ letantẽ que
trigetiũ ⁊ ambobis. Itane agitis inqͣm. ñ ne
uos mouet qͥb uitiorũ molib atq impericia¬
⁊ tenebris p̃mam ⁊ cooperiamur. Haecine ẽ
illa paulo ante ura de qͣ ineptus lȩtabar
attentio ⁊ in dm̃ ueritutẽq suȩrectio.
Osiuideretis qͣm cito qͣm statĩ qͣntoq ꝓduc
cius eũ uerteretis infletꝰ miseri nescitis ubi

Expanded text:
puerorum scilicet more uel potius hominum — pro nepuerorum scilicet more uel potius hominum — pro neusa inter nos illud ageretur. cuius motum animi cum obiurgarem grauioribus uerbis, erubuit. qua eius perturbatione animaduerti ridentem laetantemque Trygetium et ambobus: Itane agitis? inquam; nonne uos mouet, quibus uitiorum molibus atque imperitiae tenebris premamur et cooperiamur? haecinest illa paulo ante uestra, de qua ineptus laetabar, attentio et in deum ueritatemque surrectio? o sitius eum uerteretis in fletus! miseri, nescitis ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcquid illi de ordine notionis ertit c̃duce¬
ret᷑. De ind erectior ordo ẽ in qͥt ꝑ quẽ agunt᷑
om̃a que ds̃ constituit. qͥd ipse ds̃ in quam
aĩ tibi uidet᷑ agi ordine. ꝓrsus in qͣm uidet᷑
Ergo agit᷑ ds̃ ait trigetius. & ille. Quidenĩ
inqͥt christũ dm̃ negas qͥ ⁊ordine ad nos
uenit ⁊ apatre dõ missũ eẽ se dicit. Si igit᷑
ds̃ ordine Hic trygetius ad dubitans nes.¬
cio inqͥt quomͦ istue accipic̃. Om̃ enĩ quando
nominam ñ qͣsi m̃tib ipse xp̃s occurrit. sed
pat̾ ille aut̃ tc̃ occurrit qͣndo dĩ filiũ no¬
minamus. Bellã rẽ facis in qͥt licencius. Ne¬
gauimꝰ gͦ dĩ filiũ dm̃ eẽ. Hic ille cũ ei res.¬
pon dere periculosũ uideret᷑. tam̃ se coegit
atq ait. Et hic quidẽ ds̃ ẽ. s tam̃ ꝓprie¬
dm̃ patrẽ dicimꝰ. Cui ego. Cohibe te poti
inquã. Non enĩ filius in ꝓprie ds̃ dr̃. at ille.
religione cõmotus cũ &iã uerba sua scripta
eẽ nollet. urgebat licencius ut manerent

Expanded text:
quid illi de ordine notionis erat, conduceretur. Deinde erectior: Ordo est, inquit, per quem aguntur omnia quae Deus constituit. 29. Quid ipse Deus, inquam? non tibi videtur agi ordine? Ergo agitur deus? ait Trygetius. — Et ille: Quid enim? inquit; Christum deum negas, qui et ordine ad nos uenit et a patre deo missum esse se dicit? si igitur gitur etiam deus ordine. — Hic Trygetius addubitans: Nescio, inquit, quomodo istuc accipiam. deum enim quando nominamus, non quasi mentibus ipse Christus occurrit, sed pater. ille autem tunc occurrit, quando dei filium nominamus. — Bellam rem facis, inquit Licentius. negabimus ergo dei filium deum esse? — Hic ille, cum ei respondere periculosum uideretur, tamen se coegit atque ait: Et hic quidem deus est, sed tamen proprie patrem deum dicimus. — Cui ego: Cohibe te potius, inquam; non enim filius improprie deus dicitur. — At ille religione commotus cum etiam uerba sua scripta esse nollet, urguebat Licentius, ut manerent,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc agimus nãq illud qđ in nob̾ est re¬
cionale id ẽ qđ rttione utit᷑ ⁊ racionabi:¬
lia uł fucit ł seqͥt᷑ quia naturali quodã
uinculo in eorũ societatẽ astringebat᷑ cũ
quib illi erat racio ips cõmunis Nec homi.¬
ui omo firmissime sociari posset zusi con.¬
loquerent᷑ atq: itt sibi mentes suas cogi¬
tacionesq qͣsi refunderent. uidit eẽ im¬
ponenda reb uocabula idẽ significan:¬
tes quosdã sonos. Utqm̃ sentirẽ animos
suos non poterant. ad eos sibi copulandos
sensu qͣsi int̾prete uterent᷑: Sed audiri
absenciũ uerba non pocertint. Ergo illa
rticio peperit litteras. Notatis om̃ib
horis ac lingͣe sonis atq discretis. Nichil
autẽ horũ fucere poterat simultitudo
rerũ sine quodã defixo termino infint
patere uideret᷑. Ergo utilitus nume¬
randi magna necessitute anĩ ad uersae
quib duob reꝑtis. natt est illa libran¬

Expanded text:
nunc agimus. Namque illud quod in nobis est ranunc agimus. Namque illud quod in nobis est rationale, id est quod ratione utitur et rationabilia uel facit uel sequitur, quia naturali quodam uinculo in eorum societate adstringebatur, cum quibus illi erat ratio ipsa communis — nec homini homo firmissime sociari posset, nisi conloquerentur atque ita sibi mentes suas cogitationesque quasi refunderent — uidit esse inponenda rebus uocabula, id est significantes quosdam sonos, ut, quoniam sentire animos suos non poterant, ad eos sibi copulandos sensu quasi interprete uterentur. sed audiri absentium uerba non poterant; ergo illa ratio peperit litteras notatis omnibus oris ac linguae sonis atque discretis. nihil autem horum facere poterat, si multitudo rerum sine quodam defixo termino infinito patere uideretur. ergo utilitas numerandi magna necessitate animaduersa est. quibus duobus repertis nata est illa librar
Abbreviated transcription (Latin):
tate aliud ergo sensus aliud ꝑsensum
Nã sensũ mulcet pulcher motus. ꝑ sensũ
aut̃. animũ solũ pulchra in motu signi¬
ficatio. Hoc &iã in aurib facilius ad ue¬
titur. Nã quicqͥd iocunde sonat illum
ipsum auditui libet atq inlicit. Qđ aut̃
ꝑ eundẽ sonũ bene significat᷑ nuncio
quidẽ auriũ s ad solã intẽ refertur.
Ittiq cũ audimus illos uersus qui tantũ
ocenno ꝓperent se tinguere soles hib̵ni
uł quȩ tardis mora noctib obstet: alit̾
metra laudamus alit̾q sentenciã.
Nec sub eodẽ intellectu dicimꝰ raciona¬
bilit̾ sonat ⁊ raciona bilit̾ dichũ ẽ. Ergo
iã tria generti sunt rerũ. in qͥb illud
racionabile apparet. unũ ẽ inftictis
ad aliquẽ finẽ relitts. alterũ indiscendi
terciũ indelectundo. Rimũ nos admonet
anchil temere facere. scđm recte docere
ultimũ beate contẽplari. In morib ẽ illud
supius. Hȩc autẽ duo indisciplinis de quib

Expanded text:
tatem. aliud ergo sensus, aliud per sensum; tatem. aliud ergo sensus, aliud per sensum; nam sensum mulcet pulcher motus, per sensum autem animum solum pulchra in motu significatio. hoc etiam in auribus facilius aduertitur; nam quidquid iucunde sonat, illud uditum libet atque inlicit; qu eundem sonum bene significatur, nuntio quidem aurium sed ad solam mentem refertur. itaque cum audimus illos uersus: quid tantum Oceano properent se tinguere soles hiberni uel quae tardis mora noctibus obstet, aliter metra laudamus aliterque sententiam nec sub eodem intellectu dicimus: \'rationabiliter sonat\' et \'rationabiliter dictum est\'. Ergo iam tria genera sunt rerum, in quibus illud rationabile apparet. Unum est in factis ad aliquem finem relatis, alterum in dicendo, tertium in delectando. Primum nos admonet nihil temere facere; secundum, recte docere; ultimum, beate contemplari. In moribus est illud superius; haec autem duo in disciplinis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
res est nec multis uerbis uob̃ aꝑienda
und ipsi architecti iã suo uerbo roti¬
onẽ istũ uocant᷑ et partes discordit̃ collo¬
catas dicunt non habere racionẽ qđ late
patet acpene inom̃s artes oꝑaq huma¬
na diffundit᷑. lam in carminib inquib
itẽ dicimus ee rationem ad uoluptite
auriũ ꝑtinentẽ quis non senciat dim̃si¬
one eẽ tocius huius suciuitutis opificẽ.
sedistrione salttnte cũ bene expectun¬
tib gestus illi gm̃s signa sunt xerum
quaiis mnembrorũ numerosus qͥdã mot̾
oculos eadẽ illa dimensione delectet.
Dicit᷑ tam̃ racionabilis illa salcacio
qđ bene aliqͥd signi ficet ⁊ ostendat
excepta sensuũ uoluptate Noneni
si pennatã uenerẽ faciat ⁊ cupidine
palliatũ qͣmius irti ide mebrerũ motio¬
ne atq collocatione depinget oculos
offenderent̾ si ñ pulcrhe moueretur
Hoc enĩ ꝑcirebut ad sensũ in quo anima
eo ipso qͥđ muixtt est corpori ꝑcipit uolup¬

Expanded text:
res est nec multis uerbis uobis aperienda. res est nec multis uerbis uobis aperienda. unde ipsi architecti iam suo uerbo rationem istam uocant et partes discorditer conlocatas dicunt non habere rationem. quod late patet ac paene in omnes artes operaque humana diffunditur. iam in carminibus, in quibus item dicimus esse rationem ad uoluptatem aurium pertinentem, quis non sentiat dimensionem esse totius huius suauitatis opificem? sed histrione saltante cum bene spectantibus gestus illi omnes signa sint rerum, quamuis membrorum numerosus quidam motus oculos eadem illa dimensione delectet, dicitur tamen rationabilis illa saltatio, quod bene aliquid significet et ostendat excepta sensuum uoluptate. non enim, si pinnatam Uenerem faciat et Cupidinem palliatum, quamuis id mira membrorum motione atque conlocatione depingat, oculosoffenderentur, si non pulchre moueretur. hoc enim pertinebat ad sensum, in quo anima eo ipso, quod mixta est corpori. percipit uolup