comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EBAETISMO PARUULORUM
MARCELLINE RARISSIME QD̃
non solũ eis ad regnũ uerũ
etiã ad salutẽ uitãq et̾nam
adipiscendam detur quam
sine dĩ regno & sine. xpi saluatoris societate
in quã nos suo sanguine redemit. habere nul¬
lus pot᷑: pͥore libello satis ut arbitror disputa¬
uimus. In hoc autt̃ uiuat ne aliqͥs in hoc scło
quanta ipse donat diligentia uł facultate disse¬
rendũ enodandũq suscepi. Cui disputationi si
se ad identidem aliqua necesfitate uł oportunita¬
te inseruerit questio de peccato uł de baptisio
paruulorũ: mirandũ ñ erit. nec defugiendum
ut eis locis ad omĩa quȩ responsionẽ nr̃am flagi¬
tant sicut ualemꝰ respondeamꝰ. huiꝰ aut̃ questi¬
onis solutio. de hominis uita. fine ulla fubrep¬
tione uł poccupatione peccati. ꝓpt̾ quotidianas
etiã nr̃as orationes maxime necessaria ẽ. St̃ enĩ
quidã tantũ p̾sum̃tes de libͤro humanȩ uolun¬
tatis arbitrio. ut ad non peccandũ nec ad iuuã¬

Expanded text:
baptismo paruulorum, Marcelline carissime, quod non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit, habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo pro omnibus, quanta ipse donat diligentia uel facultate disserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemus respondeamus. Huius autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccuetiam nostras orationes maxime necessaria est. Sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae voluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
scio qͥa ita ẽ. Qiead modũ iustus ent homo ante dm̃ns
Suut uelit contendere cũ eo: ñ poterit obedire en. Et
paulopost. diuis inqͥt iudicio eiꝰ adu̾sabitur : Quiodsi
fuero iustus: osmeũ impie loquetur. Iterũ paulo
umpius.: Quare ñ sum mortuus. Quoosi piurficans
inrie & mundatꝰ fuero mundis manis sufiecient̃.
iniorda me tixisti. Item in aliosuo sermone
qn conseripsisti in qͥt adu̾sus me mdii. esem indune
uiuentittis inee peccata: & posusti pede m meuni
uuetitione. Seruasti omña peceatamen i de nerid¬
ins predit meoru inspexisti. qui ueterascunt sitoc
natus er miliero parui ẽ. tẽporis. & pleuus iracũ

Expanded text:
scio, quia ita est. quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si scio, quia ita est. quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si enim uelit contendere cum eo, non poterit oboedire ci. et paulo post: quis, inquit, iudicio eius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur. iterum paulo it. quia sum impius, quare non sum mortuus? quodsi purificatus niue et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti. item in alio suo sermone: quia conscripsisti, inquit, aduersus me mala et induisti me iuuentutis meae peccata et posuisti pedem meum in prohibitione, seruasti omnia opera mea et in radices pedum meorum inspexisti, qui ueterescunt sicut natus ex muliere parui est temporis et plenus iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
inittimus debitorib nr̃is. ut ꝑ hoc inqununt quod
dicerent. nr̃a in uno ẽẽ corpore demonstrarent.¬
& illos adhuc habentes peccata. & se ipsos qui iam
carebant om̃i ex partepeccato. Indamel certe hoc
non pot̾ dici : qui ut crodo tanqũa ꝓpħa p̾uidens
hanc aliquando p̃sũptionẽ futuram. cũ in oratiõe
sepe dixisset. peccauimus. non ita nobis exposuit.
cur hoc dixerit ut ab illo audiremus cũ orarem
& consiterer peccata popłi mei dño dõ meo. nec adhu
distinctione confusa ut eẽt. incertũ ꝓpt̃ unius cor¬
poris societatem si diceret cũ peccata nr̃a confiterer
distinctione satagens eamq maxime uehem̃ter¬
q cõmendans. peccata inqͥt mea & peccata ppłi mei.
Quis huic ertidentiȩ contradicit. nͥ qu̾e plus delec¬
tat defensare qd̾ sentit. qũa qͥd sentiendũ sidinuen¬
re : lobatt̾ posttam magnũ deillo iusticiȩ testimo¬
mum dĩ. qͥd dicat ipse: uideamꝰ. Inuerttate inqͥt

Expanded text:
imittimus debitoribus nostris, ut per hoc, inquiunt, quod dicerent \'nostra\', in uno esse corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tamquam propheta praeuidens hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus: \'cum orarem et confiterer peccata populi mei domino deo meo\', nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum propter unius corporis societatem. si diceret: \'cum peccata nostra confiterer distinetione satagens eamque maxime uehementerque commendans: peccata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit quam quid sentiendum sit inuenire? lob autem post tam magnum de illo iustitiae testimonium dei quid dicat ipse uideamus. in ueritate, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ post orationem quã fudit dõ dese ipse dicit. Cũ orarẽ
& confiterer peccata mea. & peccata popłi mei dñodõ
meo. Eopt̾ea nͥ fallor ꝑ supra memoratũ iezeclnelem
cuidam suꝑbisfimo dicitur. Nunqͥd tu sapientior
quã damel:: Neq hic dici pot̾ quod quidam contra

Expanded text:
uero post orationem, quam fudit deo, de se ipse dicit: cum orarem uero post orationem, quam fudit deo, de se ipse dicit: cum orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei domino deo meo. propterea, nisi fallor, per supra memoratum Hiezechielem cuidam superbissimo dicitur: numquid tu sapientior quam Danihel? neque hic dici potest, quod quidam contra
Abbreviated transcription (Latin):
portat corpus qd̾ corrũpit᷑. & aggrauat ani¬
man: qͥd quo ꝑtineat. & quid unde dicat᷑.
etiã in uno homine distinguendũi ẽ. Nam
ut ego arbitror ñ facile cuiqu̾a scriptura
dĩ tam magnũ iusticiȩ ꝑhibet testimoniũ
quã tribus famulis eiꝰ. noe. damel. & iob.
Quos ietechiel ꝓpħa dicit. ab imminente qua¬
dam iracũdia dĩ solos posse liberari: intribꝰ
ntiq tłlis uiris tria quȩdã hominũ lib̾anda ge¬
nera p̾figurans. In noe quantũ arbitror iustos¬
Indaniele: iustos continentes. In iob. iustos con¬
iugales. Et siquis ẽ. forte altus intellectis: de quo
nunc ñ ẽ. necesse querere. Uerumtam̃ quantaisti
iusticia p̾minuerint: & hoc ꝓpħico & aliis diuinu
testimoniis satis apparet. Nec idõ quisquã sobrius
dixerit ebrietatem ñ eẽ. peccatũ : quȩ tam̃ subrep¬
xit tanto uiro. Nam noe sicut legimus fuit aliqñ¬
do ebrius: quãuis absit. ut fuerit ebriosus. Daniel

Expanded text:
portat corpus quod corrumpitur et aggravat aniportat corpus quod corrumpitur et aggravat animam; quid quo pertineat, et quid unde dicatur, etiam in uno homine distinguendum est. Nam, ut ego arbitror, non facile cuiquam Scriptura Dei tam magnum justitiae perhibet testimonium, quam tribus famulis ejus, Noe, Daniel, et Job, quos Ezechiel propheta dicit ab imminente quadam iracundia Dei solos posse liberari : in tribus utique illis viris tria quaedam hominum liberanda genera pubernationem, in Danihele iustos continentes?, in Iob iustos coniugatos et si quis est forte alius intellectus, de quo nunc non est necesse disquirere. uerum tamen quanta isti iustitia praeeminuerint, et hoc prophetico et aliis diuinis testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixerit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam Noe, sicut legimus, fuit aliquando ebrius, quamuis absit, ut fuerit ebriosus. Danihel
Abbreviated transcription (Latin):
tale ẽ: qͥa & quod nascit᷑ de carne caro ẽ. Iustiaut᷑
S ex hoc carne gignunt quicũq eorũ gignunt:
ex quo non dũ in nouitatẽ ꝑfectam totius uetu¬
statis reliquias mutarunt. Unde qͥsqͥs filius de
hac parte nascitur uetusta & infirma: necesse
ẽ. ut etiã ipse uetustus sit. & infirmus. Ideirco
oportet ut etiã in aliã generationẽ ꝑ remissionẽ
peccati sp̃u renouetur. Quodsi in eo ñ fit : ncħl
eiꝓderit pat̾ iustus. Sp̃uemĩ iustus ẽ: quo eum
ñ genuit. Si aut̃ fit: nichil ei oberit etiã pat̾
iniustus. Iste enĩ gr̾a sp̃uiali in spem nonita¬
tis ȩt̾nȩ transitĩi fecit: ille aut̃ m̃te carna¬
ei testimonio qd̾ de iamnatis ex dõ dicitur. Si
dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ: nos ipsos decipi¬
mus. & ueritas in nobis ñ ẽ. Qu̾adiu enĩ homo
quautis totus spe.iã etiã re ex parte. in rege
neratione sp̃uali renouatus. adhuc tamen

Expanded text:
tale est, quia quod nascitur de carne, caro est. iusti autem tale est, quia quod nascitur de carne, caro est. iusti autem i sunt. sed ex hoc carne gignunt, quicumque eorum gignunt, ex quo nondum in nouitatem perfectam totas uetustatis reliquias commutarunt. unde quisquis filius de hac parte nascitur uetusta et infirma, necesse est ut etiam ipse uetustus sit et infirmus; idcirco oportet ut etiam ipse in aliam generationem per remissionem peccati spiritu renouetur. quod si in eo non fit, nihil ei proderit pater iustus; spiritu enim iustus est, quo eum non genuit. si autem fit, nihil ei oberit etiam pater iniustus; iste enim gratia spiritali in spem nouitatis aeternae transitum fecit, ille autem mente carnaei testimonio, quoiam natis ex deo dicitur: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. quamdiu enim homo quneratione spirituali renovatus, adhuc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dissimles sumus ꝑretiquias uetustatis. Rrom¬
de in quantũ similes: in tantũ regenerante
sp̃u filii dĩ. Inquantũ aut̃ dissimiles: in tan¬
tum filii carnis & scłi. Iilinc gͦ.peccare non
possumus: hincuͦ si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ
habemus. nos ipsos decipimuis. donec totũ tran¬
seat in adoptionem. & ñ fit peccator. & queras
locũ eiꝰ & non inuenias. Frustra itaq ñ nulli
etiã illud argum̾itantur: ut dicant. Si peoca¬
tor geniuit peccatorem. ut paruulo eiꝰ reatus ori¬
ginalis peccati in baptismi acceptione soluat᷑.
etiam iustus iustũ gignere debuit. Quasi ex
hoc quisq carnaliter gignat qd̾ rustus ẽ: &
ñ ex hoc qd̾ in m̃bris enis concupiscentialit᷑ mo¬
uetur. & ad usum ꝓpagandi lex peccati m̃tis¬
lege conuertitur. Erhoc gͦ. gignit qd̾ adhuc ue¬
tustũ trahit int̾ filios scłi: noner hoc qd̾ in
nouitate ꝓmouit int̾ filios dĩ. filis enĩ scłi
hinꝰ generant: & generant᷑. Inde & qd̾ nascit᷑

Expanded text:
tustatis. proinde in quantum similes, in tantum regenerante spiritu filii dei, in quantum autem dissimiles, in tantum filii carnis et saeculi, illinc ergo peccare non possumus; hinc uero, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, donec totum transeat in adoptionem et non sit peccator et quaeras locum eius et non inuenias. Frustra itaque nonnulli etiam illud argumentantur, ut dicant: si peccator genuit peccatorem, ut paruulo eiginalis peccati in Baptismi acceptione solvatur; etiam justus justum gignere debuit. Quasi ex hoc quisque carnaliter gignat quod justus est, et non ex hoc quod in membris ejus concupiscentialiter movetur, et ad usum propagandi lex peccati mlege conuertitur. ex hoc ergo gignit, quod adhuc uetustum trahit inter filios saeculi, non ex hoc, quod in nouitatem promouit inter filios dei; filii enim saeculi huius generant et generantur. inde et quod nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
mori ñ pot̾. & qui mortiuis ñ fuerit resurgere non
pot̾: ita qui natꝰ non fuerit. renasci ñ pot̃. Ex quo c̃¬
ficitur. neminẽ in suo parente renasci potuisse. non
natu. oportet aut̃ ut si natꝰ fuerit renascatur: nͥq
quis natꝰ ẽ. & suerit denuo. ñ pot̾ uidere regnũ

Expanded text:
mori non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non mori non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non potest: ita qui natus non fuerit, renasci non potest. Ex quo conficitur, neminem in suo parente renasci potuisse non natum. Oportet autem, ut si natus fuerit, renascatur: quia nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre re
Abbreviated transcription (Latin):
de peccati origine uł remissione questionẽ omtĩo
ñ ꝑtinet. Nam & contuges infideles in coniugi¬
b fidelib sc̃ificari dicit eo loco ita loquens. Sõi¬
ficatur em̃ uir infidelis in uxore fideli: &¬
scificat᷑ mulier infidetes. in ubro fideli. Alio¬
opinor quisquã tam infidelit᷑ intelligit. qd̾libet
in his u̾bis intelligat. tit ob hoc existim et etiam
neq ia baptitari oportere & ad peccatorũ remis¬
sionem ꝑuenisse & in regnũi cȩlorũ ẽẽ. intratu¬
rum. qͥa scificatꝰ dictus ẽ. in ixore. Quisqͥs uero
adhuc mouetur. quare baptizentur qui ĩa de
baptitatis nascuntur. hoc breuit̃ accipiat. Sicut
generatio carnis peccati ꝑ unũ adã ad condenãti¬
onem trahit om̃s qui eo modo generantur: sic
onem uitȩ ȩtnȩ ducit om̃s qui eo mͦ p̾destinati re¬
generant᷑. Sacram̃tũ aut̃ baptismi. ꝓfecto sacram̃tũ
regenerationis c̃. Quocnea. sic̃ homo qui ñ uixerit

Expanded text:
de peccati origine uel remissione quaestionem omnino de peccati origine uel remissione quaestionem omnino non pertinet. nam et coniuges infideles in coniugibus fidelibus sanctificari dicit eo ipso loco ita loquens: sanctificatur enim uir infidelis in uxore eificatur mulier infidelis in fratre. Alioopinor, quisquam tam infideliter intelligit, quodlibet in his verbis intelligat, ut ob hoc existimet etiam neque iam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxore. Quisquis uero adhuc monetur, quare baptizentur qui iam de baptizatis nascuntur, hoc breuiter accipiat. sicut generatio carnis peccati per unum Adam ad condemnationem trahit omnes qui eo modo generantur, sic onem vitae aeternae ducit omnes qui eo modo praedestinati regenerantur. Sacramentum autem Baptismi profecto sacramentum regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non vixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
parari. hanc absuroitatem. talia ingemañ
apłi sententiȩ. qui dixit. ex uno om̃s ad cõ¬
dẽnationẽ. ex uno om̃s ad iustificationẽ utȩ.
quã ñ sit contrariũ hoc qd̾ aro cũ de alia reage¬
ret. alioqͥn filii ur̃i immundi ee̾nt. ne̾ aut̃
st̃ scĩ : paululũ adtende. Non untus modi ẽ
scĩficatio. Nam & cateruminos scd̃m quendam
cibi quib alimur. qm̃ sacram̃tũ ẽ. uerũ & ip¬
sos cibos quib ad necessitatem substantiȩ uitȩ
orationẽ. qua mamus utiq nr̃a corpuscula re¬
ut qd̾ nos intrauerit ñ in uentrẽ uadit. & in
secessum emittatur. ꝑ corruptionẽ qna omĩa
t̾rena soluunt᷑. unde & aliam escam quȩ ñ cor-¬
rũpit᷑ dñs nos hortatur: ita scificatio catecumi¬
n si ñ fuerit baptitatꝰ ñ ei ualet ad intrandum
regnũ cȩlorũ. aut ad peccatorũ remissionem.
Ac ꝑ hoc & ilia sci̾ficio euiuscũq sit modi. quiam
in filiis fideltũ eẽ. dixit aplꝰ. ad istã de baptismo &

Expanded text:
parari. Hanc absurditatem talia ingenia non Apostoli sententiae, qui dixit, Ex uno omnes ad condemnationem et: ex uno omnes ad iustificationem uitae, quam non sit contrarium hoc quod ait, cum de alia re ageret: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt, paululum adtende. Non unius modi est sanctificatio; nant et catechumenos secundum quendam cibi quibus alimur, qnoniam sacramentum est. Verum et ipsos cibos, quibus ad necessitatem sustentandae hujus orationem, qua oramus utique nostra corpuscula reut quod in os intrauerit non in uentrem uadat et in secessum emittatur per corruptionem, qua omnia terrena soluuntur, unde et ad aliam escam, quae non corrumpitur, nos dominus exhortatur, ita sanctificatio catechumeni, si non fuerit baptizatus, non ei ualet ad intrandum regnum caelorum aut ad peccatorum remissionem. ac per hoc et illa sanctificatio, cuiuscumque modi sit, quam in filiis fidelium esse dixit apostolus, ad istam de baptismo et
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquandris. Uerar dĩ cultor. Qiuippe etiã stiorũ pec¬
catorũ uerar humilisq confessor. abstinens seau
om̃i oꝑe ialo. Mirum si ab om̃i ettã u̾bo & cogita¬
tu malo. Quantꝰ quidẽ iobsterit ignoramꝰ: ẜ no¬
uimꝰ iustum. Nouimꝰ etiã in ꝑferendis horren¬
dis tribulationũ tẽptationib magnũ. Nouimuᷤ
illa omĩa fuisse ꝑpessũ. Uerĩtam̃ hec u̾ba qͥbus
a dño laudatur: possent etiã de illo dici. qui con¬
delectatur legi dĩ. scd̾m int̾iorem hominem. ui¬
det aut̾ auã legem in m̃bris meis repugnantem
legi mentis suȩ. p̃sertim qͥa dicit. Non quoduo¬
lo facio bonũ. s quod odi małũ. hoc ago. Si aut̃
qd̾ odi malũ hoc facio: iam non ego operor illud.

Expanded text:
aequandus: verus Dei cultor, quippe etiam suorum pecaequandus: verus Dei cultor, quippe etiam suorum peccatorum verax humilisque confessor: abstinens se ab omni opere malo, mirum si ab omni etiam verbo et cogitatu malo. Quantus quidem Job fuerit ignoramus: sed novimus justum, novimus etiam in perferendis horrendis tribulationum tentationibus magnum; novimus illa omnia fuisse perpessum. uerum tamen haec uerba. quibus a domino laudatur, possent etiam de illo dici, qui condelectatur legi dei secundum interiorem hominem, uidet autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, praesertim quiadicit:non quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago. si autem quod odi malum, hoc facio, iam non ego operor illud
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scd̾m iusticiam quȩ ex lege ẽ. fuerit sine
quȩrela ñ solũ damnauit. uerũ etiã sterco¬
ra existimauit. Nongͥ. p̃clarũ uiũd testimo¬
mũ dĩ quo laudatꝰ ẽ. iob contrariũ ẽ. ei testi¬
monio quodietũ ẽ. ñ iustificabit᷑. in cons¬
pectu tuo om̃ĩs uiuens. quia ñ id ꝑsuadet
prsus in illo nichil fuisse qd̾ uł ab ipso uera¬
cit᷑ uł a dño dõ recte reprehenderetur quauis
iam iustus & uerax dĩ cultor & ab om̃i malo
oꝑe se abstinens. ñ m̃dacit̾ diceret᷑. Hec enĩ
erũ meũ iob: Non enĩ ẽ. illi similis homo suꝑ
minũ qui sunt in t̾ra cõꝑatione laudatur.
cłinde om̃ib qui tunc in t̾ra uisti e̾e̾. potuerũt
excellebat. Nongͦ. ipse ppte̾a nuslum peceatũ
om̃io habebat. quia in ꝓfectu iusticiȩ cȩteros¬
iusticia anteibat. Deinde adiungitur. sine quere¬
la : de cuiꝰ uita nemo iuste quereretur. Iustus:
qui tanta morũ ꝓbitate ꝓfecerat ut nulli rei ee̾t.

Expanded text:
dum iustitiam, quae ex lege est, fuit sine querella, non solum damna, uerum etiam stercora existimauit. Non igitur praeclarum illud testimonium dei, quo laudatus est Iob, contrarium est ci testimonio, quo dictum est: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quia non id persuadet prorsus in illo nihil fuisse, quod uel ab ipso ueraciter uel a domino deo recte reprehenderetur, quamuis iam iustus et uerax dei cultor et ab omni malo opere se abstinens non mendaciter dicerum meum Job? Non enim est illi homo similis super minum qui sunt in terra comparatione laudatur. Proinde omnibus qui tunc in terra justi esse potuerunt, excellebat. Non ergo ipse propterea nullum peccatum omnino habebat, quia in profectu justitiae caeteros anteibat. Deinde adjungitur, sine querela, de cujus vita nemo juste quereretur: justus, qui tanta morum probitate profecerat, ut nullus ei esset
Abbreviated transcription (Latin):
Spes aut̃ quȩ uidetur ñ ẽ. spes. Quod enĩ ui¬
det qͥs quid sperat: Si aut̃ quod ñ uidemus
speramꝰ: ꝑ patientian expectamꝰ. Adoptio
g. plena filiorũ in redẽptione fiet etũ corpo
iam fauii dĩ re ipsa facti simius. In cȩteris uero
spe sicrit salui sic̃ innouati. ita & filii dei.
re aut̃ ipsa qͥa non dũ salui: idõ ñ dũ plene
innouati. non dũ etiã filii dĩ s filii scłi. Pro¬
ficimus gͦ. in renouationẽ iustãq uitam ꝑ
quod silii dĩ sumus. & ꝑ hoc peccare om̃ino
ñ possumus. donec totũ in hoc trãsmutet᷑.
etiã illud qd̾ adhuc filii scłi sumus. Fhoc enĩ
& peccare adhuc possumus. Ita fit ut & qui
natiis ẽ. ex dõ ñ peccet: & si duerimus qͥi pec¬
catum ñ habemus. nos ipsos deciplamus. &

Expanded text:
od enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corpobemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii dei sumus et per hoc peccare omnino non possumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud, quo adhuc filii saeculi sumus; per hoc enim et peccare adhuc possumus. ita fit ut et qui natus est ex deo non peccet et, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamu
Abbreviated transcription (Latin):
taferit. s excepto corpore si in iꝑso animo qui
ẽ: homo int̾ior ꝑfecta in baptismo nouitas sie¬
ret: non diceret aplꝰ. Et si extior. homo nr̃ cor¬
rũpitur: s int̾ior. renouatur de die indiem.
ꝓfecto enĩ qui de die in diem adhuc renouatur.
st̃ qũauis ũ baptitati ex hoc etiã adhuc ft̃ filii scłi
Erhoc aut̃ quod in nouitate fc̃. hoc ẽ. ex plena &
ꝑfecta remissione peccatorũ. & quantũcũq illud
ẽ. qd̾ sp̃iuialit̾ sapiunt. eiq congruos inores a¬
gunt: filii dĩ sunt. Intrinsecus enĩ exuimus
ueterem hominẽ & induimus noitũ. qm̃ibi
deponimus mendatiũ & loquimur ueritatẽ.
& cȩtera quib aplꝰ explicat: qͥd sit erui ueterẽ
hominẽ. & indui nouĩi. qui scd̃m dm̃ crratꝰ
ẽ. in iusticia & sc̃itate ueritatis. Et hoc ut faci¬
ant: iam baptizatos fidelesq adhortatur. Quod
adhuc monendi ñ ee̾nt: si hoc in baptismo iã

Expanded text:
tas erit, sed excepto corpore si in ipso animo, qui tas erit, sed excepto corpore si in ipso animo, qui est homo interior, perfecta in baptismo nouitas fieret -, non diceret apostolus: etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem. profecto enim qui de die in diem adhuc renouatur, sunt, quamuis iam baptizati, ex hoc etiam adhuc sunt filii saeculi; ex hoc autem, quod in nouitate sunt, hoc est ex plena et perfecta remissione peccest quod spiritualiter sapiunt, eique congruos mores agunt, filii Dei sunt. Intrinsecus enim exuimus veterem hominem, et induimus novum: quoniam ibi deponimus mendacium, et loquimur veritatem, et caetera quibus Apostolus explicat quid sit exui veterem hominem, et indui novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Et hoc ut faciant, jam baptizatos fidelesque adhortatur: quod adhuc monendi non essent, si hoc in Baptismo jam
Abbreviated transcription (Latin):
remissione om̃iũ peccatorũ. & in quantũ
quisq sapit sp̃italia. qui iã sapit. Cȩtera uͦ in
spe facta sunt. donec in re etiã fiant. usq ad ip¬
siuis corporis renouationẽ in meliorẽ. statũ im¬
mortalitatis & in corruptionis qua indueniꝰ
in resurectione mortuorũ. Nam & ipsã dñs
regenerationẽ nocat ñ utiq talem qualis ft
ꝑ baptismĩ s in qua etiã in corꝑare ꝑtieriti m
qd minc sp̃u innouatur in regeneratione. in¬
quit. cũ sederit filiꝰ hominis in sede maiesta¬
tis suȩ sedebitis & uos suꝑ duodecim sedes. lu¬
dicantes duodecĩ tribus isrł. Nam in baptis¬
mo quarus tota & plena fiat remissio peceataũi.
tam̃ si continuo toti & plena etiã hominis an
ȩt̾nam nouitatem mutatio fieret non dico &e
in corpore qd̾ certe manifestũ ẽ. ad huc in uete¬
rem corruptionẽ. atq in mortem tendere. in
fine postea renouandũ quando uere tota noni¬

Expanded text:
remissione omnium peccatorum et in quantum remissione omnium peccatorum et in quantum quisque spiritalia sapit, qui iam sapit, cetera uero in spe facta sunt, donec etiam in re fiant, usque ad ipsius corporis renouationem in meliorem statum inmortalitatis et incorruptionis, qua induemur in resurrectione mortuorum. nam et ipsam dominus regenerationem uocat, non utique talem, qualis fit per baptismum, sed in qua etiam corpore perficietur quod nunc spiritu incoatur: in regeneratione, inquit, cum sederit filius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super duodecim sedes iudicantes duodecim tribus Israhel. nam in baptismo quamuis tota et plena fiat remissio peccatorum, tamen, si continuo tota et plena etiam hominis in aeternam nouitatem mutatio fieret—non dico et in corpore, quod certe manifestum est adhuc in ueterem corruptionem atque in mortem tendere in fine postea renouandum, quando uere tota noui
Abbreviated transcription (Latin):
b ñ coinquinauerunt uirgines enĩ ꝑmanse¬
runt. & nonẽ. inuentũ in os eorũ mendati¬
um. qͥa inrep̾hensibiles fc̃. ꝑfecto idõ sunt in¬
rep̾hensibiles. qͥa se ipsos ueracit̾ rep̾hendert.
& idõ ñ ẽ inientũ in ore eorũ mendatiũ: quia
si dicerent se peccatũ ñ habere se ipsos decipe¬
rent. & ueritas in eis ñ eẽt. & utiq mͣdatiũ
eẽt. ubi ueritas ñ eẽt. qm̃ iustus cũ in ser¬
monis exordio accusator ẽ. sui. ñ utiq m̃ti¬
tur. Ac ꝑ hoc in eo qd̾ scriptũ ẽ. qui natusẽ.
ex dõ non peccat. & ñ pot̾ peccare. qͥa sem̃eiꝰ
in ipso manet. & siquid aliud eo mͦ dictũ ẽ.
multũ falluntur: minus consid̾ando scri¬
pturas. Non enĩ aduertunt eos quosq fieri
filios dĩ quo ẽẽ. in cipiunt in nouitate sp̃c.
& renouare int̾iorem hominem scd̾m ima¬
ginem eiꝰ qui creauit eos. Non enĩ ex qua
hora quisq baptizatur om̃is uetus infir¬
mitas eiꝰ absumitur. s renouatio incipit a

Expanded text:
ines enim permanserunt non est inuentuminore eorum mendacium, quiainreprehensibiles sunt, profecto ideo sunt inreprehensibiles, quia se ipsos ueraciterreprehenderunt; et ideo non est inuentum in ore eorum mendacium, quia, si dicerent se peccatum non habere, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset et utique mendacium esset, ubi ueritas non esset, quoniam iustus, cum in sermonis exordio accusator sui est, non utique mentitur. Ac per hoc eo, quod scriptum est: qui natus est ex deo, non peccat et non potest peccare, quia semen eius in ipso manet, etsi quid aliud eo modo dictum est, multum falluntur minus considerando scripturas. non enim aduertunt eo quosque fieri filios dei, quo esse incipiunt innouitate spiritus et renouari in interiore homine secundum imaginem eius, qui creauit eos. non enim ex qua hora quisque baptizatur, omnis uetus infirmitas eius absumitur; sed renouatio incipit a
Abbreviated transcription (Latin):
dñs tħ̾c dedit potestatẽ filios dĩ fieri. Ab ista hor¬
renda dominatione lib̾andi fuerant qͥbus
dicit. Si uos liberauerit filiꝰ : tunc uere libi
eritis. His atq huiꝰ modi aliis innumerabilĩ¬
b testimoniis oubitare ñ possum. nec dĩn
aliquid impossibile homini p̾cepisse nec
dõ id opitulandum & idiuuandũ quo fiat qd̵
p̃cepit impossibile aliquid ẽẽ. ac ꝑ hoc pot̾
homo si uelit eẽ. sine peccato aduttus a
dõ. Si aut̃ od̾ scd̃o loco posueram. queratur
utrũ sit. eẽ. ñ credo. Magis emĩ screptuȩ di
centi credo. ne intres in iuditiũ cũ seruo tuo
qm̃ non iustificabit᷑ in conspectu tuo om̃is

Expanded text:
us dedit potestatem filios dei fieri. ab ista horrenda dominatione liberandi fuerant, quibus dicit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. his atque huiusmodi aliis innumerabilibus testimoniis dubitare non possum nec deum aliquid inpossibile homini praecepisse nec deo ad opitulandum et adiuuandum, quo fiat quod iubet, inpossibile aliquid esse. ac per hoc potest homo, si uelit, esse sine peccato adiutus a deo. Si autem, quod secundo loco posueram, quaeratur utrum sit, esse non credo. magis enim scripturae credo dicenti: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt. ut sine ullo sit quisq peccato cum
hanc agio uitã. iã enĩ supͣ respondimꝰ posse flerr
s utrĩi aliqͥs faciat. hoc nc̃ querimꝰ. Neminẽ
aut̃ cẽ. qui tantũ uelit quantũ res exigit. an¬
te p̃cognitũ ẽ. sic̃ scripturarũ quȩ supͣ cõmemo¬
raui tanta testimonia declarant. Et tam̃ cũ dici

Expanded text:
cipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum cipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum hanc agit vitam; jam enim supra respondimus, posse fieri: sed utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus. Neminem autem esse qui tantum velit, quantum res exigit, ante praecognitum est, sicut Scripturarum, quae supra commemoravi, testimonia tanta declarant. Et tamen cum d
Abbreviated transcription (Latin):
facti fc̃ eiusdẽ iusticiȩ uiatores. Sic itaq om̃s
quicũq in hac uita diuinarũ scripturarum
testimoniis in bona uoluntate atq actib iusti¬
ciȩ p̃dicati sc̃. & quicũq tales uł post eos fu¬
erunt. qu̾auis ñ eisdẽ testimoniis p̾dicati atq
laudati ut nc̃ usq etiã sunt uł postea quoq
futuri sunt om̃s magni. om̃s iusti. om̃s ue
racit̾ laudabiles st̃. s sine peccato aliquo ñ
st̃. qm̃ scripturarũ testimoniis quibꝰ de illoꝵ
laudib credimꝰ. hoc etiã credimꝰ. ñ iustificari
in conspectu dĩ omem iuuentẽ. Idõ rogari
ne intret in iuditiũ cũ serius suis. & tantũ
uniu̾salit̾ fidelib om̃ib uerũ etiã singłis e̾e̾. ora¬
tionem dñicam necessariam qu̾a tradidit disci¬
cȩlestis ꝑfectꝰ ẽ. Quod ñ p̃ciperet inquiunt. si
serret fieri ñ posse qd̾ p̃cipit. Non nunc querit᷑
utrũ fieri possit. si istam ꝑfectione̾ ad hoc ac¬

Expanded text:
facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. Sic itaque omnes, facti sunt eiusdem iustitiae uiatores. Sic itaque omnes, quicumque in hac uita diuinarum scripturarum testimoniis in bona uoluntate atque actibus iustitiae praedicati sunt et quicumque tales uel post eos fuerunt quamuis non eisdem testimoniis praedicati atque laudati uel nunc usque etiam sunt uel postea quoque fraciter laudabiles sunt, sed sine peccato aliquo non m scripturarum testimoniis, quibus de illorum laudibus credimus, hoc etiam credimus non iustificari in conspectu dei omnem uiuentem et ideo rogari, ne intret in iudicium cum seruis suis, et non tantum uniuersalitcr fidelibus omnibus, uerum etiam singulis esse orationem derfectus est » ; quod non praeciperet, inquiunt, si sciret fieri non posse quod praecipit. Non nunc quaeritur utrum fieri possit, si istam perfectionem ad hoc ac
Abbreviated transcription (Latin):
boni aliquid cꝑemur. Si aut̃ ab illo au̾timur: nrm̃
ẽ. & tunc scd̾m carnẽ sapimꝰ. tunc concupiscentiȩ
carnis ad illicita consentimꝰ. Conu̾sos gͦ. d̃s adiuuat:
atiersos deserit. S etiã ut conu̾tamͦ: ipse adiuuat
Quod ocuilis corporis lux ista ñ p̾stat. Con gͦ. nobisii¬
bet dicens. conu̾timini ad me & conu̾tar ad uos. nos¬
q illi dicimꝰ. conu̾te nos d̃s sanitatũ nr̃arũ. & ds̃
uirtutũ conu̾te nos. qͥd aliud dicimꝰ. qũa. da qd̾¬

Expanded text:
boni aliquid operemur. si autem ab illo auertimur, nostrum boni aliquid operemur. si autem ab illo auertimur, nostrum est et tunc secundum carnem sapimus, tunc concupiscentiae carnis ad inlicita consentimus. conuersos ergo deus adiuuat, auersos deserit. sed etiam ut conuertamur, ipse adiuuat, quod certe oculis corporis lux ista non praestat. cum ergo nobis iubet dicens: co.nuertimini ad me, et conuertar ad uos nosque illi dicimus: conuerte nos, deus sanitatium nostrarum, et: deus uirtutum, conuerte nos, quid aliud dicim
Abbreviated transcription (Latin):
ds intẽptator malorĩi ẽ. ipse aut̃ neminẽ tẽptat.¬
s ut si farte tẽptari cȩperimꝰ a concupiscentia nr̃a
Adiutario eiꝰ non deseramur. ut in eo possimus iun¬
cere ne abstrabam᷑ illecti. Peinde addimꝰ qd̾ ꝑficie¬
tur in fine cũ absorbebtt᷑ mortale. auita: s lib̾a
nos a malo. Tunc enĩ nulla erit talis concupis¬
centia. cũ qua certare. & cui ñ consentire iube¬
anur. Sic gͦ. totũ hoc in tribis beneficiss pasitũ
breutt̃ peti pot̾ Ignosce nobis ea in quib sumꝰ
abstracti a concupiscentia. adiuua ne abstraha¬
mur a concupiscentia: aufer a nobis concupiscen¬
tiam. Ad peccandũ namq ñ adiuuamur a deo.
luste aucẽ agere uł iusticiȩ p̃ceptũ oñi exparte
implere non possumꝰ: nisi adiuuemur a dõ. Sic̃
enim corporis oculus ñ adiuiat᷑ aluce. ut ab ea¬
dem luce claustis aduersus ue discedat. ut autẽ
uideat aduuat᷑ ab ea. neq hoc onĩo nisi illa ad¬
iuuerit pot̃: ita d̃squi lux ẽ. hominis int̾ioris

Expanded text:
 ipse autem neminem tcmptat-scd ut, si forte temptari coeperimus a concupiscentia nostra, adiutorio eius non deseramur, ut in eo possimus uincere, ne abstrahamur inlecti. deinde addimus quod perficietur in fine, cum absorbebitur mortale a uita: sed libera nos a malo. tunc enim nulla erit talis concupiscentia, cum qua certare et cui non consentire iubeamur. sic ergo totum hoc in tribus beneficiis positum breuiter peti potest: \'ignosce nobis ea, in quibus sumus abstracti a concupiscentia, adiuua, ne abstrahamur a concupiscentia. aufer a nobis concupiscentiam\'. Ad peccandum namque non adiuuamur a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris,
Abbreviated transcription (Latin):
docens: int̾ cetera monuit ut dicamꝰ. Dimitte
nobis debita nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. Ne nos inferas in tẽptationẽ. s libera nos a
malo. Manet enĩ malũ in carne nr̃a. ñ natura
in qua diuinitꝰ creatus ẽ. homo. s uitio quo uo¬
luntate ꝓlapsusẽ. ubi amissis uirib ñ ea qua
uulneratus ẽ. uoluntatis facultate sanatur. Pe
Hong̾. regnet peccatũ in nr̃o mortali corpore.
ad obediendum desideriis eiꝰ. Si gͦ. his desideriis
concupiscentia carnis illicita uoluntatis inclina¬
tione consensimiis. ad hoc sanandũ dicimꝰ. dimit¬
te nobis debita nr̃a. adhibentes remediũ ex oꝑe
miscdiȩ in eo qd̾ addimꝰ. sic̃ & nos dimitumꝰ debi¬
torib nr̃is. Utaut̃ ei ñ consentiamꝰ: dep̾camur. ad

Expanded text:
docens inter cetera monuit, ut dicamus: dimitte docens inter cetera monuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ne nos inferas in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate prolapsus est, ubi amissis uiribus non ea qua uulneratus est uoluntatis facilitate sanatur. de non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si ergo his desideriis concupiscentiae carnis inlicita uoluntatis inclinatione consensimus, ad hoc sanandum dicimus: dimitte nobis debita nostra, adhibentes remedium ex opere misericordiae in eo quod addimus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ut autem non ei consenti
Abbreviated transcription (Latin):
titunꝰ᷑ sine miscd̃ia. illi qui non facit miscd̾iam. su¬
ꝑeraltat aut̃ miscd̃ia iuuditio Concupiscentia gͥ.
tanquã lex peccati manens in menbris corporis mor¬
tis huiꝰ: cũ paruulis nascitur. Inparuulis laptira¬
tis a reatii soluitur. ad agonem relinquit᷑: ante
agonem mortuos nulla dãnatione ꝑsequitur.
Paruuilos ñ baptiratos reos innectit: & tanquam
irȩ filios etiã si paruiili moriant᷑. ad condẽpnati¬
onem trahit. In grandib aut̃ laptizatis. in quib
iam ratione utentib qͥcqͥc eidẽ concupiscentiȩ mens
ad peccandĩi consentit ꝓpͥȩ uoluntatis ẽ. deletis poc¬
catis om̃ib. soluto etiam reati quo uinctos orgina¬
lit̃ detinebat. ad agonem interim manet: non
sibi ad illicita consentientibꝰ nichil omĩo nocitui¬
ra. donec absorbeatur mors inuictoriam. & pace
ꝑfecta nichil qd̾ uincat᷑ existat. Consentientes ati
nob̾ interpeliantẽ sanentur. ad scd̃am mortem
dapnationẽq ꝑducit. Propt̃ hoc & dñs orare nos

Expanded text:
dia illi, qui non facit misericordiam; supercxultat autem misericordia iudicio? Concupiscentia igitur tamquam lex peccati manens in membris corporis mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moriantur, ad condemnationem trahit. in grandibus autem baptizatis, in quibus iam ratione utentibus quicquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in uictoriam et pace perfecta nihil quod uincatur existat. consentientes autenobis interpellantem sanentur, ad secundam mortem damnationemque perducit. propter hoc et dominus orare nos
Abbreviated transcription (Latin):
lpsos quoq fatuos uidemꝰ quos uulgo moriones.
uocant. ad cordatorũ delitias adhiberi: & in mã¬
cipiorũ̃ estimatione p̾ciosiores eẽ. cordatis. Tantũ
ualet carnał affectus etiã minime fatuorũ: in
dilectione alieni mali. Nam cũ homim iocũ¬
da sit aliena fatuitas: nec ipse tam̃ talis eẽ.
uoluisset. & si siũ paruulũ filiũ a quo garri¬
ente talia pat̾ letus expectat & ꝓuocat: talem
si psciret futurũ e̾ẽ. cũ creuertt. nullo mͦdu
uituret. miserabatus iugendũ ee. qũa mortitum.
Sdũ spes fubẽ. increm̾torũ & ingent luniaces

Expanded text:
ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garriente talia pater laetus expectat et prouocat, talem praesciret futurum esse cum creuerit, nullo modo dubitaret miserabilius lugendum esse quam mortuum. sed dum spes subest
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: qũa ubi res de qua dicitur. mani¬
festatior ẽ. quã om̃e qd̃ dicit᷑. Uellem tam̃
qͥsqͥs hoc sapit diceret. qd̾ peccatũ uiderit
uł putarit infantis recentis ab utero. cui
redimendo fatentur iã baptismũ neces¬
sariũ. quid mali in hac ꝓpͥa sua uita ꝑ annũ
ꝓpͥũ corpiis ue cõmiserto. forte qsd̾ plorat tedio¬
qẽ. maiorib. Mirum si hoc iiqutetti n infelici¬
litu potiꝰ deputandĩiẽ. Anquod ab ipso fletu ma¬
la sua ratione nulla cuiꝰ quã ꝓhibitione cõpesci¬
tur  At hoc ignorantiȩ ẽ: inqua ꝓfundistima
iacet. Qua etiã matrẽ cũ post exigiũ tempus
dum esurit euigit. hȩc ñ modoferunt᷑: uerum
etiã diliguntur inparuulis. Et hoc quo affectu
isi carnali. quo etiã risus iocus quia delectat.
acutissimorũ & hominũ ipsa quasi absurdita¬
te conditus : Qui si eo mͦ sentiretur ut dicit᷑: ñ
iã illi tanqu̾a faceti. s tanqu̾a fatui riderentur.

Expanded text:
dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manidicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod dicitur. Vellem tamen quisquis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exiguum tempus dum esurit, exigit. haec non modo feruntur, uerum etiam diliguntur in paruulis, et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa quasi absurditate conditus? qui si co modo sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ssionem fieri peccatarũ concedant illi istis. pariui
los. ut ipsa natura in tacitis infantib clamet
suȩ uitȩ ꝓpͥum nullũ adhuc contraxisse peccatu
concedant isti illis : concedent utriq nobis. nul¬
lum isi originale restare. qd̾ ꝑ baptismũ solua¬
tur. in pariuilis. An uͦ & hoc querit᷑. & hoc
disputari. & tempus ad hoc impensuri sumꝰ.
itt ꝓbemus atq doceamꝰ. quomodo ꝑ ꝓpͥam
uoluntatẽ sine qua nullũ uttȩ ꝓpͥe potest oẽ.
peccatu. nichil mali cõmiserint ufantes.
qui ꝓpt̾ hoc uocantur ab omib innocentes :
nonne tanta insirmitas. animi & corporis.
tanta rerũ ignorantia. tam nulla omĩo p̃¬
cepti capacitas. nullus uł nat̾alis ut cons¬
criptȩ logis sensus. aut motꝰ in alteritram
partẽ rationis usus. hoc multo testatiore
suentio quã semo nr̃ ꝓclamat atq indicat s
ualeat aliquid ad se tpsam ꝑsuadendam ipsa¬
euidentia. Nam nusqua sic ñ inuenio qd̾

Expanded text:
ssionem fieri peccatorum concedant illi istis; parvulos ssionem fieri peccatorum concedant illi istis; parvulos autem, ut ipsa natura in tacitis infantibus clamat, suae vitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum concedant isti illis: concedent utrique nobis, nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri sumus, ut probemus atque doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum uitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipseuidentia; nam nusquam sic non inucnio quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui omio paruulos ab om̃i peccato & originali & ꝓpͥo
puros & liberos ẽẽ. defendunt. & istos qui eos ĩa na¬
tos ꝓpͥa putant contraxisse peccata. a quibꝰ eos eredt
ꝑ baptismũ oportere pugari. quantũ int̾sit: uides
sroinde isti posteriores intuendo seriptitras. & aue¬
terrtatẽ totriis eccłie. & formã ipsiꝰ sacram̃ti. bene
uiderunt ꝑbaptismũ inparuuilis peccatorũ fieri
renissionem: s arigmale ẽẽ. qͥcqͥd illud in eis c̃. pec
pͥores in ipsa natura humana quȩ ab om̃ib ut cõ¬
fideret᷑ in ꝑmptii ẽ: bene uiderunt qd̾ facile fuit.¬
ȩtatem uiam in sua ĩa uita ꝓpͥa nichil peccati po¬
tuisse contrahere: s ne peccatũ originale fateant᷑
niulũ ẽẽ. omio peccatũ in paruulis dicunt. In his
gͦ. quȩ singula uera dicunt. pͥiis int̾ se ipsi consen¬
tiant: & consequent̃ fiet. ut a nobis nualla expar¬
te dissentiant. Nam si in paruulis baptiratis reati¬

Expanded text:
qui omnino paruulos ab omni peccato, et originali et proprio, qui omnino paruulos ab omni peccato, et originali et proprio, puros et liberos esse defendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo scripturas et auctoritatem totius ecclesiae et formam ipsius sacramenti bene uiderunt per baptismum in paruulis peccatorum fieri remissionem, sed originale esse quicquid illud in eis est uel ores in ipsa natura humana, quae ab omnibus ut consideretur in promptu est, bene uiderttnt-quod facile fuit—actatem illam in sua iam uita propria nihil peccati potuisse contrahere, sed, ne peccatum originale fateantur, nullum esse omnino peccatum in paruulis dicunt. in his ergo, quae singula uera dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequentte dissentiant. Nam si parvulis baptizatis remi
Abbreviated transcription (Latin):
fieret remissio peccatorũ. Uiderunt aliqui eorũ:
nehil execrabilius ac detestabiliꝰ dici posse: ato
sentiri. Promde qd̾ atiinet ad baptisiiu̾ paruulo¬
rum. ut cis sit necessarius. Ndẽptionẽ ipsis etiã
opus ẽẽ. concedunt. sic̃ cuiꝰdã corũ libellobre¬
uissimo continet᷑. Qui tam̃ ibi remissionẽ alieu¬
uis peccati aꝑtius expͥmere nolunt. Sic̃ autem
mͥ ipse litteris intimasti : fatentur iam ut di¬
cis etiã in paruulis ꝑ baptismũ remissionẽ fieri
peccatorũ. Nec mirũ. Non em̃ redẽptio alio mͦ
posset intelligi. Non tam̃ originalit̃ inquiunt.
s in uiti iã ꝓpͥa postea quã nati sunt. peccatũ
habere cȩperunt. Qũã obrem iides qu̾atũ iã distet
int̾ eos. contra quos in hoc oꝑe. diuu iã multũq disse¬
rui. Quorũ etiã untus legi librum. ea contint᷑em qͣ
ut potui refutaui: int̾ istos gͦ. ut dicere cȩperam.

Expanded text:
fieret remissio peccatorum, viderunt aliqui eorum fieret remissio peccatorum, viderunt aliqui eorum nihil exsecrabilius ac detestabilius dici posse atque sentiri. Proinde quod attinet ad Baptismum parvulorum, ut eis sit necessarius, redemptione ipsis etiam opus esse concedunt, sicut cujusdam eorum libello brevissimo continetur: qui tamen ibi remissionem alicujus peccati apertius exprimere noluit. Sicut autem mihi ipse litteris intimasti, fatentur jam, ut dicis, etiam in parvulis per Baptismum remissionem fieri peccatorum. Nec mirum: non enim redemptio alio modo possa, posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. Quamobrem uides quantum iam distet inter eos, contra quos in hoc opere diu iam multumque disserui, quorum etiam unius legi librum ea continentem, quae ut potui refutaui. inter istos ergo, ut dicere coeperam,
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo alit̾ pot̾ dõ reconciliari. & ad dm̃ uenire:
nisi ꝑ xp̃m. Quid de ipsa fonna sacram̃ti loquar:
Uellem aliqͥs istoru qui contraria sapiunt: mi¬
chi baptizandũ paruulũ afferret. Quid in illo ex¬
orcismus m̃s. si in faimilia diaboli ñ tenetur: lpse
certe mͥ fuerat responsurꝰ. ꝓ eodẽ paruulo quem
gestaret: qͥa ꝓ se ille respondere ñ posset. Quo mͦgͦ.
dicturus erat eũ remintiare diabolo. cuiꝰ in eo
nichil eẽt : Quomͦ conu̾iti ad dm̃. a quo ñ ee̾t au̾suꝰ:
Credere int̃ cetera remissionẽ peccatorũ. quȩ
illi nulla tribueret᷑ : fgo quidẽ si contra hȩc
cũ consentire existimarẽ : nec ad sacram̃ta cũ
paruulo intrare ꝑmitterẽ. Ipse aut̃ in hoc qua
fronte ad homines. qua m̃te ad dm̃ se ferret:
ignoro. Nec uolo aliqͥd grauiꝰ dicere: falsam agi
uł fallacẽ tradi paruiilis baptismatis formam.
in qua sonaret atq agi uideretur. & tam̃ nulla

Expanded text:
nemo aliter potest deo reconciliari et ad deum uenire nemo aliter potest deo reconciliari et ad deum uenire nisi per Christum. Quid de ipsa forma sacramenti loquar? uellem aliquis istorum, qui contraria sapiunt, mihi baptizandum paruulum afferret. quid in illo agit exorcismus meus, si in familia diaboli non tenetur? ipse certe mihi fuerat responsurus pro eodem paruulo, quem gestaret, quia pro se ille respondere non posset. quomodo ergo dicturus erat eum renuntiare diabolo, cuius in eo nihil esset? quomodo conuerti ad deum, a quo non esset auersus? crederilli nulla tribueretur? Ego quidem si contra haec eum sentire existimarem, nec ad Sacramenta cum parvulo intrare permitterem: ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua mente ad Deum se ferret, ignoro; nec volo aliquid gravius dicere. Falsam igitur vel fallacem tradi parvulis Baptismatis formam in qua sonaret atque agi videretur, et tamen nulla
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eos qui ñ crediderunt. Porro si illi qui bapti¬
rati fc̃ ñ iudicant᷑: isti qui carent baptismo u¬
dicant᷑. Quod uͦ adiungit. hoc ẽ. iudiciũ. quia
dum. nͥ de suo dic̃ aduentu: Sine cuiꝰ aduentus
saeram̃to. quomͦ paruuli eẽ. dicunt᷑ in luce:
dit quomͦ ñ & hoc in dilectione tenebrarũ habñt.
qui queadmodũ ipsi ñ credunt. sic nec baptiran¬
dos suos paruulos arbitrantur. quando eis mor¬
tem corporis timent: In dõ aut̃ ficta oꝑa eiꝰ dic̃.
qui uenit ad lucẽ: qͥa intelligit uestificationẽ suam.
ñ ad sua merita s ad dĩ gram ꝑtinere. Ds ẽ. eñĩ in
te. hoc mͦ gͦ. sit om̃iũ ex carnali generatione. ad xͫ
uenientiũ regeneratio sp̃ualis. Ipse hoc aperuit
ipse monstrauit. Cũ ab eo quereret᷑ quomͦ possent
ista fieri. nemini humanã argum̃tationẽ. in hac
causa liberã facit. Non alienent᷑ parurili a gr̾a re¬
missionis peccatorũ. Non alit̾ transitur ad xp̃m.

Expanded text:
inter eos qui non crediderunt. porro si illi, qui baptizati sunt, non iudicantur.isti, quia carent baptismo, iudicantur. quod uero adiungit: hoc est au tem i udici dum um, nisi desuo dicit aduentu? sine cuius aduentus sacramento quomodo paruuli esse dicuntur in luce? aut quomodo non et hoc in dilectione tenebrarum habent, qui quemadmodum ipsi non credunt, sic nec baptizandos suos paruulos arbitrantur, quando eis mortem corporis timent? in deo autem facta dicit opera eius, qui uenit ad lucem, quia intellegit iustificationcm suam non ad sua merita, sed ad dei gratiam pertinere. deus est enim, inte . Hoc modo ergo fit omnium ex carnali generatione ad Christum venientium regeneratio spiritualis. Ipse hoc aperuit, ipse monstravit, cum ab eo quaereretur quomodo possent ista fieri; nemini humanam argumentationem in hac causa liberam fecit: non alienentur parvuli a gratia remissionis peccatorum; non aliter transitur ad Christum,