comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tumq iungebat: sie aciẽ recordantiᷤ
animi conu̾tit ad memoriã: ut ex
eo quod illa retinuit iste formetur.
et fit in cogitatione similis uisio.
Sicut aũ racione difc̾nebat᷑ species
insibilis qua sensus corporis forma¬
lutur. et cus similitudo quȩ fiebat
in sensu formato ut c̾et uisio: alio¬
quin ita erant cõiuncte. ut om̃ino
una eademq putaretur: sic illa fan¬
tasia cũ animus cogitat sp̃em uisi
corporis. cũ constet ex corporis simi¬
litudine. quam memoria denet.
et er ea que inde formatur in acie reco¬
dantis animi : tam̃ sic una et singła¬
ris apparet. ut duo quȩdã ẽẽ. ñ iue¬
niantur: iudicante racione. qua intel¬
ligimus aliud eẽ. illud qd̾ in memoria
manet etia cũ aliunde cogitamus. et
aliud fieri cũ recordam᷑. id÷ ad memo¬
riam redimus. et illic inuenimꝰ eãdem
speciem. Quȩ si iam ñ ibi eẽt: ita obli¬
tos nos eẽ. dic̾emus. ut om̃ino recolere

Expanded text:
tumque jungebat, sic aciem recordantis tumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere
Abbreviated transcription (Latin):
abicato sensibił sensꝰ extͥnsecꝰ formabut᷑.
Atq ita fit illa¬
I triuitas ex memoria ⁊ int̃na
uisiones et quȩ utrũq copulat uo¬
luntace. Quȩ tria cũ in unũ cogun¬
tur. ab ipso cocictu cogitatio dicitur.
enim aut. corpus illud sensibile ibi :÷
qd̾ omino discretũ ẽ. ab animantis
natura: aut sensus corporis ibi forma¬
tur ut fiat uisio: aut ipsa uoluntas
id agit. ut formandũ s ensibili corpo¬
ri admoueat. in eoq formatũ detine¬
at. S ꝓ illa specie corporis q̃ sentie¬
latur extͥnsecus. succedit memoria:
retinens illam speciẽ quã ꝑ corporis
sensũ cõbibit anima. ꝓq illa uisio¬
ne. que foris eie eũ sensus ex eo cor¬
pore sensibili formaretur. succedit
intus sintilis uisio: cũ ex eo qd̃ me¬
moria tenet format᷑ acies animi.
et absentia corpora cogitant᷑. uolun¬
tasq ipsa quomͦ foris corpori obiecto
formandũ sensũ admouebat. forma¬

Expanded text:
objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur. objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur. Atque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. a est. Neque enim aut corpus illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, forma
Abbreviated transcription (Latin):
ibidines matrũ quid cũ magna delec¬
tatione cõspexerint. Quã enĩ deneri¬
ora atq ut ita dixerim formabiliora
sunt pͥmordia seminũ: tã efficaciter
et capacit̾ secuntur intentionẽ ma¬
t̾nȩ animȩ. et q̃ in ea facta ẽ. fanta¬
sa ꝑ corpus quod cupide aspexit. Sũt
uempla quȩ copiose cõmemorari pos¬
snt: s unũ sufficit. de fidelissimis li¬
hris quod fecit iacob ut dues ⁊ capre
uanoͥs colorib parerent. supponendo
cis uariata uͥgulta in canalib aqͥrũ
quȩ potantes intuerent᷑ co tẽpore qͦ¬
oris homuinis uiuit: id÷ cũ ad ea que
fornsecus sensũ corporis formant.
ñ laudabilẽ uoluntatẽ qua hec ad
ude aliquid referat. s turpẽ cupidi¬
tatem qua his inherescat accomodat.
Qua etiã detracta specie corporis. quȩ
coporalit̃. sentiebatur. remanet in
memoria similitudo eius. quo rur¬
sus uoluntas conu̾tat aciẽ: ut inde
foemet᷑ intrinsccus sicrit ex corpore

Expanded text:
libidines matrum, quid cum magna deleclibidines matrum, quid cum magna delectatione conspexerint. Quam enim teneriora, atque, ut ita dixerim, formabiliora sunt primordia seminum, tam efficaciter et capaciter sequuntur intentionem maternae animae, et quae in ea facta est phantasiam per corpus quod cupide aspexit. Sunt exempla quae copiose commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in canalibus aquarum, quae potantes intuerentur eo tempore qoris hominis vivit; id est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia etiam detracta specie corporis quae corporaliter sentiebatur, remanet in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore
Abbreviated transcription (Latin):
mantis nat᷑am : nisi cũ corpus nr̃m
cernimus. Alt̾um aũ ita ꝑtinet. ut¬
et in corpore fiat: et ꝑ corpꝰ in anim
fit enim in sensii: qui neq sine cor¬
re ẽ. neq sine anima. Perciũ uͦ sols
animȩ ẽ : quia uoluntas ẽ. Cumgͥ
duo pͥora uix int̾cedente iudic ta¬
cione discerni ualeant: species uide¬
licet corporis qd̃ uidetur et imago
eius que fit in sensu. id÷ uisio. Uo¬
luntas aũ tantam habet uim api¬
landi hȩc duo: ut et sensũ fornan¬
dum admoueat ei rei quȩ cernitul.
et in ea formatũ teneat. Et si tam
iuolenta ẽ. ut possit uocari amor.
aut cupiditas. aut libido: etiã cetũ
corpus animantis uehem̃ter afficit:
et ubi non resistit pigrior durior q
maties: in similem speciem colorẽq
cõmutat. Licet uidẽ corpuscłm ca¬
meleontis. ad colores quos uidet fa¬
ellima conu̾sione uariari. Alioꝵ aũ
mimaliũ quia ñ ẽ. ad conu̾sionem
ficilis corpulentia: fetus plerũq ꝓdũt

Expanded text:
imantis naturam, nisi cum corpus nostrum imantis naturam, nisi cum corpus nostrum cernimus. Alterum autem ita pertinet, ut in corpore fiat, et per corpus in anima: fit enim in sensu, qui neque sine corpore est, neque sine anima. Tertium vero solius animae est, quia voluntas est. Cum igitur duo priora vix intercedente judice ratione discerni valeant, species videlicet corporis quod videtur, et imago ejus quae fit in sensu, id est, visio. Voluntas autem tantam vim habet copulandi haec duo, ut et sensum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorque materies, in similem speciem coloremque commutat. Licet videre corpusculum chamaeleontis ad colores quos videt facillima conversione variari. Aliorum autem animalium quia non est ad conversionem facilis corpulentia, fetus plerumque produnt
Abbreviated transcription (Latin):
dextro clauso illa int̾moritur que ad
sinistrũ erat : et longũ ẽ. et rei p̃sen¬
ti non necessarium mͦ querere. atq
disserere. Iuod enĩ ad susceptã ques¬
tionem sat ẽ. nisi fieret in sensu nr̃o
quedã imago simillima rei eius quã
cernimus ⁊ ñ scđm ocłorũ numerum
flãme species geminaretur: cũ qͥdam
cernendi modus adhibitus fuerit qͥ
possit concursum separare radiorum
Ex uno quippe ocło quolibet mͦ deduq¬
to. aut imp̃sso. aut intorto. si alt̃ claus¬
sus ẽ. dupplicit̾ uidĩ aliquid qđ sit
unum nullo pacto potest. Que cum
ita sint: tria hec quãuis diu̾sa nat᷑a.
quẽ admodũ in quãdam unitatẽ con¬
temꝑentur meminerimus: id÷ spes
corporis que uidetur. et imago eius
imp̃ssa sensui. quod ẽ. uisio sensusu
formatus : et uoluntas animi q̃ re
sensibili sensũ admouet. in eoq ip¬
sam uisionem tenet. Horũ primum
id÷ res ipsa uisibilis. ñ ꝑtinet ad an¬

Expanded text:
dextro clauso illa intermoritur quae ad dextro clauso illa intermoritur quae ad sinistrum erat, et longum est et rei praesenti non necessarium modo quaerere atque disserere. Quod enim ad susceptam quaestionem satis est; nisi fieret in sensu nostro quaedam imago simillima rei ejus quam cernimus, non secundum oculorum numerum flammae species geminaretur, cum quidam cernendi modus adhibitus fuerit, qui possit concursum separare radiorum. Ex uno quippe oculo quolibet modo deducto, aut impresso, aut intorto, si alter clausus est, dupliciter videri aliquid quod sit unum nullo pacto potest. 5. Quae cum ita sint, tria haec quamvis diversa natura, quemadmodum in quamdam unitatem contemperentur meminerimus; id est, species corporis quae videtur, et impressa ejus imago sensui quod est visio sensusve formatus, et voluntas animi quae rei sensibili sensum admovet, in eoque ipsam visionem tenet. Horum primum, id est, res ipsa visibilis non pertinet ad an
Abbreviated transcription (Latin):
deficiendo uariari. Nam ⁊ insertarũ
fenestrarũ cancelli. si cos forte intue¬
bamur. sepe in illis apparuere colori¬
bus: ut manifestũ sit. hanc affecti¬
onem nr̃o sensui ex ea re q̃ uidebat᷑
imp̃ssam. Frat gͦ. etiã cũ uidemus.
et illa erat clarior et exp̃ssior: s mul¬
tum cõiuncta cũ specie rei huius q̃
cernebatur ut discerni om̃ino ñ poss.
et ip̃sa erat iisio. Quinetiã cũ luc̾ne
flãmula modo quodã diuaricatis ra¬
diis ocłorum quasi geminat᷑: duȩ ui¬
siones fiunt. cũ sit una res que uidet᷑.
Singillatim qͥppe afficiunt᷑ idem radii
de suo quisq ocło emicantes: dũ nor
sinuntur in illud corpus intuendum
parit̾ cõiuncte q cõcurrere: ut unuᷤ
fiat ex utroq cõtuitus. &̾ idõ si unũ
ocłm clauserimus. ñ geminũ ignem
s sicuti ẽ. unũ uidebimus. Cur aũt
sinistro dauso illa species uidĩ desi¬
nit quȩ ad dextrũ erat. uicissimq

Expanded text:
deficiendo variari. Nam et insertarum deficiendo variari. Nam et insertarum fenestrarum cancelli, si eos forte intuebamur, saepe in illis apparuere coloribus: ut manifestum sit, hanc affectionem nostro sensui ex ea re quae videbatur impressam. Erat ergo etiam cum videremus, et illa erat clarior et expressior; sed multum conjuncta cum specie rei ejus quae cernebatur, ut discerni omnino non posset; et ipsa erat visio. Quin etiam cum lucernae flammula modo quodam divaricatis radiis oculorum quasi geminatur, duae visiones fiunt, cum sit res una quae videtur. Singillatim quippe afficiuntur idem radii de suo quisque oculo emicantes, dum non sinuntur in illud corpus intuendum pariter conjuncteque concurrere, ut unus fiat ex utroque contuitus. Et ideo si unum oculum clauserimus, non geminum ignem, sed sicuti est unum videbimus. Cur autem sinistro clauso illa species desinit videri quae ad dextrum erat, vicissimque
Abbreviated transcription (Latin):
anuli formã factã ex anulo: q̃ distin¬
guenda ẽ. ab ea forma quȩ in anulo
e. unde ista facta ẽ. quȩ det᷑cto anu¬
lo ñ erit: ꝗͣuis illa in anulo maneat
unde ista facta ẽ. Sic sensus ocłorũ
ñ idõ ñ habet imaginẽ corporis qd̾
uidetur quãdiu uidetur: quia eo de¬
tracto ñ remanet. Ac ꝑ hoc. tardi¬
orib ingeniis difficillime ꝑsuadi
potest. formari in sensu nr̃o imagi¬
nem rei uisibilis cũ eã uidemꝰ: et eãd
formã eẽ. uisionem. S qͥ forte adu̾te¬
runt qd̾ cõmemorabo: ñ ita in hac
inquisitione laborabunt. Plerũq
cũ diuscule attendimus queq lu¬
minaria. et deuide ocłos clauserimꝰ:
quasi u̾santur in cõspectu quidam
lucidi colores uarie sese cõmutates:
et minus minusq fulgentes: donec
om̃mo desistant. Quas intelligndũ
ẽ. reliquias ce̾. forme illius que facta
erat in sensu cũ corpus lucidũ uid̾et᷑.
paulatimq et quodãmodo gradatim

Expanded text:
annuli formam factam ex annulo, quae distinannuli formam factam ex annulo, quae distinguenda est ab ea forma quae in annulo est, unde ista facta est quae detracto annulo non erit, quamvis illa in aunde ista facta est. Sic sensus oculorum non ideo non habet imaginem corporis, quod videtur, quandiu videtur, quia eo detracto non remanet, ac per hoc tardioribus ingeniis difficillime persuaderi potest formari in nostro sensu imaginem rei visibilis, cum eam videmus et eamdem formam esse visionem. 4. Sed qui forte adverterint quod commemorabo, non ita in hac inquisitione laborabunt. Plerumque cum diuscule attenderimus quaeque luminaria, et deinde oculos clauserimus, quasi versantur in conspectu quidam lucidi colores varie sese commutantes, et minus minusque fulgentes, donec omnino desistant: quos intelligendum est reliquias esse formae illius quae facta erat in sensu, cum corpus lucidum videretur, paulatimque et quodam modo gradatim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possumus quid̃ dicere. qd̵ sensum
gignat res uisibilis. Gignit tñ formã
uluit similitudinẽ suã. q̃ fit in sensu:
u aliquid uidendo sentimꝰ. S formã
irporis qd̃ uidemus. et formã q̃ ab
ila m senfu uidentis fit. ꝑ eũdem
sensum ñ discernimus: qm̃ tanta
cõuinctio ẽ. ut ñ peteat disc̾nendi
bus. d racione colligimus. nequaqͣ
nos potuisse sentire: nisi fieret insen¬
su nr̃o aliqua similitudo conspecti
corporis. Neq enĩ cũ anulus cęre im¬
pͥmitur. ideonulla imago facta est:
quia ñ discernitur nͥ cũ fuerit sepa¬
rata: s qm̃ pꝰ cęrã separatã manet
qd factum ẽ. ut uidĩ possit: ꝓpt̃ea¬
facile ꝑsuadetur. qđ inerat cȩre iã
forma imp̃ssa ex anulo. ⁊ antequã
ab illa seperaretur. Si aũ liqͥdo hu¬
mori adiung̾etur anulus: eo decͣcto
nicħ imaginis appareret. Nec ideo
tam̃ discernere racio ñ deb̾et. fuis¬
se in illo humore anteq. detraheret᷑

Expanded text:
non possumus quidem dicere, quod sensum non possumus quidem dicere, quod sensum gignat res visibilis: gignit tamen formam velut similitudinem suam, quae fit in sensu, cum aliquid videndo sentimus. Sed formam corporis quod videmus, et formam quae ab illa in sensu videntis fit, per eumdem sensum non discernimus; quoniam tanta conjunctio est, ut non pateat discernendi locus. Sed ratione colligimus nequaquam nos potuisse sentire, nisi fieret in sensu nostro aliqua similitudo conspecti corporis. Neque enim cum annulus cerae imprimitur, ideo nulla imago facta est, quia non discernitur, nisi cum fuerit separata. Sed quoniam post ceram separatam manet quod factum est ut facile persuadetur, quod inerat jam cerae forma impressa ex annulo et antequam ab illa separaretur. Si autem liquido humori adjungeretur annulus, eo detracto nihil imaginis appareret: nec ideo tamen discernere ratio non deberet, fuisse in illo humore, antequam detraheretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quodã miro modo concẽꝑatur: tam̃
e corpore qđ uidetur gignit᷑ uisio:
&: sensus ipse format᷑: ut iam nõ
tantũ sensus qͥ etiam in tenebriseẽ.
integer potest. dũ ẽ. incolumitas o¬
culorũ. s etiã sensus informatus sit
quȩ uisio uocatur. Gignitur gͦ ex re
uisibili uisio. S ñ ex sola: nͥ adsit et
uidens. Quoc̾ca: ex iusibili ⁊ uidente
gigintur uisio. Ita sane. ut ex iuden¬
te sit sensus ocłoꝵs: et aspicientis atq
intuentis intentio. Illa tñ ĩformatio
sensus quȩ uisio dr̃ a solo inpͥmitur
copore qd̾ uidetur: id÷ are aliqͣ ui¬
sibili. Qua detracta: nulla remanet
forma. quȩ inerat sensui dũ adee̾t
illud quod indebatur. Sensus tam̃
ipse remanet. qͥ erat̃ pͥus quã aliqͥd
sentiretur: Uelut in aqua uestigiũ
tãdu ẽ. donec ipsũ corpꝰ qd̾ impͥmi¬
turmest. Quo ablato. nullũ erit:
iĩ remaneat aqua q̃ erat et añꝗͣ¬
illam formã corporis caꝑet. Ideoq

Expanded text:
quodam miro modo contemperatur: tamen quodam miro modo contemperatur: tamen ex corpore quod videtur gignitur visio, id est, sensus ipse formatur; ut jam non tantum sensus qui etiam in tenebris esse integer potest, dum est incolumitas oculorum, sed etiam sensus informatus sit, quae visio vocatur. Gignitur ergo ex re visibili visio, sed non ex sola, nisi adsit et videns. Quocirca exgignitur visio, ita sane, ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque intuentis intensio. Illa tamen informatio sensus, quae visio dicitur, a solo informatur corpore quod videtur, id est, a re aliqua visibili; qua detracta, nulla remanet forma quae inerat sensui, dum adesset illud quod videbatur. Sensus tamen ipse remanet, qui erat et priusquam aliquid sentiretur, velut in aqua vestigium tandiu est donec ipsum corpus quo imprimitur inest. Quo ablato, nullum erit, cum remaneat aqua, quae erat, antequam formam corporis caperet. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
sensu atq uisione. qm soltus anim
ẽ hȩc intentio. Sensus aũ ocłorũ. ii
ob aliud sensus corporis dr̃: nͥ quia
et ipsi ocłi membra sunt corporis.
& ꝗͣuis ñ sentiat corpꝰ exanime: an¬
ma tam̃ cõmixta corpori ꝑ instrum¬
tum sentit corporeũ: et idẽ instna¬
tum sensus uocatur. Qui etiã passi¬
ne corporis cũ quisq excecat᷑ intaptꝰ
extinguit᷑: cũ idem maneat. animꝰ.
et eus intentio luminib amissi nõ
habeat quid sensũ corporis. quea
dendo extͥnsecus corpori adiunga.
atq in eo figat aspectũ: iusu tam̃
ipso indicet se adempto corporis
sensu nec ꝑire potuisse nec minui
Manet enĩ quidã uidendi appentis
integer: siue id possit fieri siue no
possit. Hec gͥ tria. corpꝰ quod uidã
et ipsa uisio. et quȩ utrũq cõungi
incentio: manifesta sunt ad dinos¬
Atq in his cũ sensus non ꝓccdat ex
corpore illo quod uidetur. s ex corpoxe
sentientis animantis. cui anima suo

Expanded text:
sensu atque visione: quoniam solius animi sensu atque visione: quoniam solius animi est haec intentio: sensus autem oculorum non ob aliud sensus corporis dicitur, nisi quia et ipsi oculi membra sunt corporis: et quamvis non sentiat corpus exanime, anima tamen commixta corpori per instrumentum sentit corporeum, et idem instrumentum sensus vocatur. Qui etiam passione corporis, cum quisque excaecatur, interceptus exstinguitur, cum idem maneat animus, et ejus intentio, luminibus amissis, non habeat quidem sensum corporis quem videndo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corpus quod videtur, et ipsa visio, et quae utrumque conjungit intentio, manifesta sunt ad dignosAtque in his cum sensus non procedat ex corpore illo quod videtur, sed ex corpore sentientis animantis, cui anima suo
Abbreviated transcription (Latin):
aũ qui iam erat in animante. etiã
priusꝗͣ uidet quod uidẽ posset. cũ
in aliquid uisibile incurreret: uel
uisio quȩ fit in sensu ex uisibili cor¬
pore. cũ iam cõiunctum ẽ. et uidet᷑:
sensus ergo uł uisio id÷ sensus non¬
matus extrinsecus: ad animantis ꝑti
nent nat᷑am : om̃ino aliam quã ẽ.
illud corpus quod uidendo sentimus:
quo sensus ñ ita formatur ut sensus
sit. s ut uisio sit. Nam senfus ⁊ añ
obiectum rei sensibilis nͥ eẽt in nob̾.
ñ distaremus a cecis: dũ nich uidemꝰ.
siue in tenebris. siue clausis luminib
hoc aũ distamus. quod nob̾ in est ⁊ ñ
uidentib quo uid̾e possimus. Q sens
uocatur. Illis łi ñ in est. nec aliunde
nisi quod eo carent cȩci appellantur
Itemq illa animi intentio que ĩ ea
re quã uidemus sensũ tenet atq
utrũq cõiungit: ñ tantũ ab ea re
uisibili natura differt. qͣnquidẽ ist
animus. illud corpus ẽ: s ab ipsos

Expanded text:
autem qui jam erat in animante, etiam autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre posset, cum in aliquid visibile incurreret, vel visio quae fit in sensu ex visibili corpore, cum jam conjunctum est et videtur; sensus ergo vel visio, id esmatus extrinsecus ad animantis naturam pertinet, omnino aliam quam est illud corpus quod videndo sentimus, quo sensus non ita formatur ut sensus sit, sed ut visio sit. Nam sensus et ante objectum rei sensibilis nisi esset in nobis, non distaremus a caecis, dum nihil videmus, sive in tenebris, sive clausis luminibus. Hoc autem distamus, quod nobis inest et non videntibus, quo videre possimus, qui sensus vocatur: illis vero non inest; nec aliunde, nisi quod eo carent, caeci appellantur. Itemque illa animi intentio, quae in ea re quam videmus sensum tenet, atque utrumque conjungit, non tantum ab ea re visibili natura differt; quandoquidem iste animus, illud corpus est: sed ab ipso quoque
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod corpus  uidemus:
hec tria quod facillimũ ẽ. conside¬
randa sunt. et dinoscenda. Pruo
ipsa res quam uidemus. siue lapidẽ
siue aliquam flãmam. siue quid
aliud quod uidĩ oculis possit: qđ
utiq iam eẽ. pot̾at. et antequam
udetur. Deinde uisio: quȩ ñ erat
priusquã rem illam obiectam sensu
sentiremus. Tercio: quod in ea re q̃
uidetur. quãdiu iidetur sensũ deti¬
net oculorũ. id÷ animi intentio. In
his gͥ trib ñ solum ẽ. manifesta dis¬
tinctio: s etiam discreta nat᷑a. Pri¬
mum qͥppe illud corpus isibile. lon¬
ge altius naturȩ ẽ. quã sensus ocłoꝵ:
quo sibimet incidente fit uisio. Ipsa¬
q uisio. quȩ quid aliud quã sensus
ex ea re quȩ sentitur informatus ap¬
paret: quãuis re uisibili detracta
nulla sit. nec ulla om̃ino ẽẽ possit
corpus quo formatur sensus ocłorũ
cum idem corpus uidetur: et ipsa for¬
ma que ab eodem inpͥmitur sensui
quȩ iuisio uocatur. Corpus enĩ auisu
in sua natura separabile ẽ. Sensus

Expanded text:
aliquod corpus videmus, haec tria, quod facillimum est, consideranda sunt et dignoscenda. Primo, ipsa res quam videmus, sive lapidem, sive aliquam flammam, sive quid aliud quod videri oculis potest; quod utique jam esse poterat, et antequam videretur: deinde, visio, quae non erat priusquam rem illam objectam sensui sentiremus: tertio, quod in ea re quae videtur, quamdiu videtur sensum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, quo sibimet incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea re quae sentitur informatus apparet? Quamvis re visibili detracta nulla sit, nec ulla omnino esse possit bstantiae est corpus quo formatur sensus oculorum, cum idem corpus videtur, et ipsa forma quae ab eodem imprimitur sensui, quae visio vocatur. Corpus enim visum in sua natura separabile est: sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceꝑit uisionẽ. Quãq. possit hoc a
iohe apło etiam de inmortalitate
corporis dictũ uidĩ. Et in hac qͥppe
similes erimus deo : s tantũ modo
filio: qr solus in tͥnitate corpꝰ accepit
in quo mortuus resurrexit. atq id
ad suꝑna ꝑuexit. Nam dr̃ etiã ista
imago filii dĩ: in qua sicut ille in¬
mortale corpus habebimus : confor¬
mes facti in hac parte. ñ patͥs ima¬
quia de hoc solo legr̃. et fide sanissi¬
ma accipitur. u̾bũ caro factum ẽ.

Expanded text:
t visionem. Quanquam possit hoc a Joanne apostolo etiam de immortalitate corporis dictum videri. Et in hac quippe similes erimus Deo, sed tantummodo Filio, quia solus in Trinitate corpus accepit, in quo mortuus resurrexit, atque id ad superna pervexit. Nam dicitur etiam ista imago Filii Dei, in qua sicut ille immortale corpus habebimus, conformes facti in hac parte, non Patris imaquia de hoc solo legitur, et fide sanissima accipitur, Verbum caro factum est .
Abbreviated transcription (Latin):
in multis fr̃ĩb. Primogenitus utiq
amortuis. scd̾m eũdem apłm: qua
morte seminata caro eus in contu¬
melia. resurrexit in głam. Scdm
hanc imaginem filii. cui ꝑ mmnor¬
talitatem cõformamur in corpore. ⁊
illud agimus: quod item dicit idem
tales nos fut᷑os c̾e. fide uera. et spe
certa firmaq tencamus. Sic enim
nunc eãdem imaginẽ portare possu¬
mus : ñdum in uisione. s in fide: nõ¬
dum in re. s in spe. De corporis qͥppe

Expanded text:
itatis. Primogenitus utique a mortuis secundum eumdem Apostolum, qua morte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit in gloria, secundum hanc imaginem filii, cui per immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agimus, quod item dicit idem tales nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Tria q̃ sunt in imagine dĩ. id÷ memoria. X.XI¬
intellectus ⁊ amor. unius et̃ ꝑsonȩ. qr non hoc
est. ei ẽe. quod hȩc habe. x XII.
Quã uera in dei tͥnitate unitas. ⁊ quã uera in
eiusdem unitate trinitas. x x III

Expanded text:
Tria quae sunt in imagine dei, id est memoria, intellectus et amor, unius esse personae, quia non hoc est ei esse quod haec habere. 267. Quam uera in dei trinitate unitas et quam uera in eiusdem unitate sit trinitas. . CCXLIII
Abbreviated transcription (Latin):
runt artificẽ. S aut ignẽ. aut sp̃m.
aut citatũ aerem. aut girũ stellarũ.
aut uolentã aquã. aut luminaria
cęli: rectores orbis trarũ deos putauer.
Quorũ quid̃ si specie delectati. hȩc deosee
putauerunt: sciant quanto dñator
eorũ melior ẽ. S peciei enĩ generator:
creauit ea. Aut si uͥtutem et oꝑatio¬
nem eorũ mirati sunt : intelligant ab
his. ꝗͣto qui hec constituit fortior est.
Amagnitudine. enĩ speciei ⁊ creaturȩ :¬
cognoscibilit̾. potit horũ creator uidi.
hec de libro sapientiȩ ꝑꝑea posui: ne me
fideliũ quispiã frustra et inanit̃ exis¬
timet. in creat᷑a pͥus ꝑ quasdam siui
gen̾is tͥnitates quodãmͦ gradatĩ donec
ad m̃tem hominis ꝑuenirem. q̃sisse in¬

Expanded text:
runt artificem; sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut violentiam aquarum, aut luminaria coeli, rectores orbis terrarum deos putaverunt: quorum quidem si specie delectati haec deos putaverunt, sciant quanto Dominator eorum melior est. Speciei enim generator ea creavit. Aut si virtutem et operationem eorum mirati sunt, intelligant ab his quanto qui haec constituit fortior est. A magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterat horum Creator videri . Haec de libro Sapientiae propterea posui, ne me fidelium quispiam frustra et inaniter existimet in creatura prius per quasdam sui generis trinitates quodam modo gradatim, donec ad mentem hominis pervenirem, quaesisse in
Abbreviated transcription (Latin):
eis facilior sit reg̃ssus ad dñm. S iste
cursus qui constituitur in amore atq
inuestigatione u̾itatis. ñ sufficit mise¬
ris: id÷ om̃ib cũ ista sola racione mor¬
talib sine fide mediatoris: quod iti

Expanded text:
eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste cursus qui constituitur in amore atque investigatione veritatis, non sufficit miseris, id est, omnibus cum ista sola ratione mortalibus sine
Abbreviated transcription (Latin):
quille uolumus cũ in his artib uixe¬
rimus. aut si ex hae in aliam aut pau¬
lomeliorem domũ demigrare: in his
studiis om̃is oꝑa et cura ponenda ẽ.
hic miror hõĩem tanti ingenii. ꝑfunc¬
tis mun̾ib humanis. hominibus in
philosophia uiuentib q̃ contẽplatio¬
ne u̾itatis beatos facit. iocundum ꝓ¬
mitt̾e oxcasũ: si hoc quod sentimus
et sapimus mortale et caducũ ẽ: qͣsi
hoc moriatur et int̾cidat qd̾ ñ dili¬
gehamus. uł pocius quod atrociter
occasus. Uerũ hoc ñ didic̾at a philoso¬
phis quos magnis laudib p̃dicat:
s ex illa noua achademia. uͥ ei dubi¬
tare etiam de reb manifestissimis
placuit. ista sententia redolebat. A
philosophis aũ sicut ipłe conficetur
excitantur. ut in suo cursu reꝑiant᷑
cum uenerit uitȩ huius extremum:
id÷ in racione et inuestigandi cupi¬
ditate. m unusq se admisceant atq
implicent hominũ uiciis et erroribus: ut

Expanded text:
quille volumus, cum in his artibus vixequille volumus, cum in his artibus vixerimus, aut si ex hac in aliam haud paulo meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Hic miror hominem tanti ingenii, perfunctis muneribus humanis, hominibus in philosophia viventibus, quae contemplatione veritatis beatos facit, jucundum promittere occasum, si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est: quasi hoc moriatur et intercidat quod non diligebamus, vel potius quod atrociter occasus. Verum hoc non didicerat a philosophis, quos magnis laudibus praedicat; sed ex illa nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissimis placuit, ista sententia redolebat. A philosophis autem, sicut ipse confitetur,excitantur, ut in suo cursu reperiantur, cum venerit vitae hujus extremum, id est, in ratione et investigandi cupiditate, minusque se admisceant atque implicent hominum vitiis et erroribus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. hanc contẽplatiua sapientiam
participatione uere sapiens fieri mens
racionał & intellectualis potest: cicero
cõmendans in fine dialogi hortensii:
que nob̾ inquit dies noctesq conside¬
rantib. acuentibq intelligentiam
q̃ ẽ mentis acies. cauentib q re qͣndo
illa hebescat. id: in philosophia ui¬
uentib. magna spes ẽ. Aut si hoc qđ
sentimꝰ et sapimus mortale ⁊ caducũ
ẽ. iocundũ nob̾ ꝑfunctis muneribus
humanis occasum .  molestã extinc¬
tionem et quasi quietẽ uitȩ fore.: Aut
si antiquis philosophis. hisq maximis
longe q darissimis placuit. et̾̃nos ac¬
diuinos animos habemus: sic existi¬
mandũ ẽ. quo magis hi fuerint sẽp¬
in suo cursu. id÷ in racione & inuesti¬
gandi cupiditate. & quo minus se ad¬
miscuerint atq implicau̾int hõiũ
uiciis et errorib. hoc his faciliorẽ as¬
censum et reditũ in celũ fore. Deinde
addens hanc ipsam clausulã. sermonẽ
t̃minetur oracio. si aut extingui tran¬

Expanded text:
. 26. Hanc contemplativam sapientiam, participatione vere sapiens fieri mens rationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, jucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam exstinctionem, et quasi quietem vitae fore: aut si, ut antiquis philosophis hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint sempin suo cursu, id est, in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicuerint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore. Deinde addens hanc ipsam clausulam, repetendoterminetur oratio, si aut exstingui tran
Abbreviated transcription (Latin):
scdm hanc pocus intelligendum ẽ.
et de illo dixit. de quo dix̾at. filii de
sumus. Et in mortalitas carnis illo
ꝑficietur mom̃to resurronis : de quo
in nouissima cuba: et mortui resir¬
gent incorrupti et nos inmutabĩ
In ipso nãq ictu ocłi. ante iudiciũ n¬
surget. in uͥtute in incorruptione et
infirmitate. corruptione. cõtumelia.
uisione quȩ tunc erit pꝰ iidiciũ facie
ad faciem. Nunc aũ ꝓficit. ꝑ specłm
in enigmate. ꝓpt̾ cuiꝰ ꝑfectionẽ dictũ
intelligendũ ẽ: similes ei erimus. qm̃

Expanded text:
illud intelligendum est i est: quia et de illo dixit, de quo dixerat Filii Dei sumus . Et immortalitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, ininfirmitate, corruptione, contumelia visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit per speculum in aenigmate . Propter cujus perfectionem dictum intelligendum est, Similes ei erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłastico dicere sapientiã. Qui me
manducant adhuc esurient: et qui
bibunt me adhuc sicient. Manducãt
enim et bibunt qr inueniunt: et quia
esuriunt ac sitiunt adhuc querunt.
fides querit: intellectus inuenit. Apt
quod ait ꝓpħ̃a. Nisi crediditis non
intelligetis. Et rursus. intellectus eũ
quem inuenit adhuc querit. Deus enĩ
respexit suꝑ filios hõuim. sicut in
psalmo sacro canitur: ut uid̾et si ẽ.
intelligens aut reqͥrens dm̃. Ad hoc
gͦ debet homo ẽẽ. intelligens: ut reqͥ¬
rat dm̃. Satis ittiq remorati fuerimꝰ
in his quȩ deus fecit: ut ꝑ ea cognos¬
cerctur ipse qͥ fecit. Inuisibilia enim
eius a creatura mundi ꝑ ea q̃ facta

Expanded text:
Ecclesiastico dicere sapientiam: Qui me Ecclesiastico dicere sapientiam: Qui me manducant, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Manducant enim et bibunt, quia inveniunt; et quia esuriunt ac sitiunt, adhuc quaerunt. Fides quaerit, intellectus invenit: propter quod ait propheta, Nisi credideritis, non intelligetis . Et rursus intellectus eum quem invenit adhuc quaerit: Deus enim respexit super filios hominum, sicut in Psalmo sacro canitur, ut videret si est intelligens, aut requirens Deum . Ad hoc ergo debet homo esse intelligens, ut requirat Deum. 3. Satis itaque remorati fuerimus in iis quae Deus fecit, ut per ea cognosceretur ipse qui fecit: Invisibilia enim ejus, a creatura
Abbreviated transcription (Latin):
im letabitur: et ñ pocuis cõtͥstabit᷑i.
cor q̃renttũ: si ñ potuerint ĩuenirei
quod querunt᷑: Non enim ait. letetu
testatur ysaias ꝓpħa cũ dicit. Que¬
rite dñm: et mox ut inuen̾ietis in¬
uocate eũ. Et cũ appinqͥuerit uobis.
derelinquat impius uiam suam. &
uir mniquus cogitationes suas. Si gͦ
quesitus inueniri pot̃: cur dictum ẽ.
querite faciem eius semꝑ: An et in¬
uentus forte querendus ẽ : Sic enim
sunt incõp̃hensibilia requirenda: nec
se existimet nicħ inuenisse. qͥ quã sit
incõphensibile quod q̃rebat. potuerit
iuenire. Cur gͦ sic q̃rit. si incõp̃hen¬
sibile cõphendit eẽ. quod querit: nͥ
qr cessandũ ñ ẽ. quã du in ipsa in¬
cõp̃hensibiliũ rerũ inqͥsitione ꝓficit᷑.
et melior meliorq fit querens tam
magnũ bonũ. quod et inueniendum
queritur. & querendũ inuenit᷑: Nã
et q̃ritur ut inueniatur dulcius: ⁊ in¬
uenitur ut q̃ratur auidius. Scdm
hoc accipi pot̾. quod dictũ ẽ. in libro

Expanded text:
m laetabitur, et non potius contristabitur cor quaerentium, si non potuerint invenire quod quaerunt? Non enim ait, Laetetutestatur Isaias propheta, dum dicit: Quaerite Dominum, et mox ut inveneritis, invocate eum: et cum appropinquaverit vobis, derelinquat impius vias suas, et vir iniquus cogitationes suas . Si ergo quaesitus inveniri potest, cur dictum est, Quaerite faciem ejus semper? An et inventus forte quaerendus est? Sic enim sunt incomprehensibilia requirenda, ne se existimet nihil invenisse, qui quam sit incomprehensibile quod quaerebat, potuerit invenire. Cur ergo sic quaerit, si incomprehensible comprehendit esse quod quaerit, nisi quia cessandum non est, quamdiu in ipsa incomprehensibilium rerum inquisitione proficitur, et melior meliorque fit quaerens tam magnum bonum, quod et inveniendum quaeritur, et quaerendum invenitur? Nam et quaeritur ut inveniatur dulcius, et invenitur ut quaeratur avidius. Secundum hoc accipi potest, quod dictum est in libro
Abbreviated transcription (Latin):
OLENES
in rebus que
facte sunt. ad
cognoscendũ
eũ a qͦ factȩ
sunt. exerc̾e
lectorem: iam
puenimus ad eus imaginem quod ẽ
homo. in co quo cet̾is animalib ante¬
calit. ide racione uł intelligentia.
&e queqͥd aliud de anima racionali iđ
intellectuali dici pot̾. qd̃ ꝑtineat ad
rem quȩ mens uocatur uł animus.
Quo nomine. i ̃nulli auctores lingue
latiuȩ. id quod excellit in homine ⁊ ñ
ẽ. in pecore. ab anima quȩ inẽ. ⁊ peco¬
n. suo quodã loq̃ndi more distingunt.
Supra hanc gͣ nat̾am si q̃rimus aliqͥd.
et uerũ querimꝰ: deus ẽ. nat᷑a scłicet
ñ creata. s creatrix. Quȩ utrum sit
tͥnitas: ñ solũ credentib diuinȩ scrip¬
ture auctoritati. uerũ etiã intelligen¬
tib. aliqua si possumus racione : de¬
monstiare debemus. Cur aũ si possu¬
mus dix̾im: res ipsa cũ queri dispu¬
tando ceꝑit melius indicabit.
eus quippe ipse quem
querimus. adiuuabit ut sꝑo.
re sit infructuosus labor nr̃: & intelli¬

Expanded text:
olentes in rebus quae factae sunt ad cognoscendum eum a quo factae sunt, exercere lectorem, jam pervenimus ad ejus imaginem, quod est homo, in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocatur vel animus. Quo nomine nonnulli auctores linguae latinae, id quod excellit in homine, et non est in pecore, ab anima quae inest et pecori, suo quodam loquendi more distinguunt. Supra hanc ergo naturam, si quaerimus aliquid, et verum quaerimus, Deus est, natura scilicet non creata, sed creatrix. Quae utrum sit Trinitas, non solum credentibus, divinae Scripturae auctoritate; verum etiam intelligentibus, aliqua, si possumus, ratione jam demonstrare debemus. Cur autem, Si possumus dixerim, res ipsa cum quaeri disputando coeperit, melius indicabit. eus quippe ipse quem quaerimus adjuvabit, ut spero, ne sit infructuosus labor noster, et intelli
Abbreviated transcription (Latin):
se imagine dĩ tam potens ẽ. ut ei
cuius imago ẽ. ualeat inherere. Sic
enĩ ordinata ẽ. nat᷑arum ordine.
ñ locorũ: ut supra illam ñ sit nͥ ille.
Deniq cũ illi penitus adheserit: unꝰ
erit sp̃s. Cui rei attestat᷑ apłs. dicens.
Qui aũ adheret dõ: unus sp̃s ẽ. Acce¬
dente quid̃ ista ad participationẽ
naturȩ. u̾itatis. & beatitudinis illiꝰ
ñ tam̃ crescente illo in nat᷑a. u̾itate
et beatitudine sua. In illa itaq natã
cum felicit̃ ad heserit : mmittepbil¬
uidebit om̃e quod uidit. ⁊unc sicut
ei diuina scͥptura ꝓmittit. satiabit᷑
in bonis desidiũ eius. bonis ĩmutabi¬
libus: ipsa tͥnitate dõ suo cuiꝰ ima¬
go ẽ. Et ne uspiam deinceps uiolet᷑.
erit in abscondito uultus enis. tanta
ub̾tate euis impleta: ut eã nũquã
peccare delectet.

Expanded text:
se imagine Dei tam potens est, ut ei se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit spiritus: cui rei attestatur Apostolus, dicens, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est : accedente quidem ista ad participationem naturae, veritatis, et beatitudinis illius, non tamen crescente illo in natura, veritate et beatitudine sua. In illa itaque natura, cum feliciter adhaeserit, immutabilvidebit omne quod viderit. Tunc, sicut ei divina Scriptura promittit, satiabitur in bonis desiderium ejus , bonis immutabilibus, ipsa Trinitate Deo suo cujus imago est: et ne uspiam deinceps violetur, erit in abscondito vultus ejus , tanta ubertate ejus impleta, ut eam nunquam peccare delectet.
Abbreviated transcription (Latin):
luminib corporis. Quib ñ aurum rarꝰ
quisq homo. s om̃is hõ possidet cęlũ :
ꝑlumina enim corporis qͥsq possidet:
quicqͥd libent̃ uidet. Quis gͦ si tenere
utrũq ñ possit. et alt̾utrũ cogatur
amitt̾ẽ: ñ thesauros quã ocłos malit :¬
& tam̃ si ab eo simili cõditione q̃rat᷑
utrũ ocłos malit amittẽ an m̃tem:
quis m̃te ñ uideat: eũ ocłos malle ꝗͣ
iñtem : Mens qͥppe. sine ocłis carnis:
humana ẽ. Oculi aũ carnis. sine m̃te:
beliuni sunt. Quis porro ñ hominẽ
se malit eẽ. etiam carne cecũ : quam
beluã. uidentẽ : Nȩc dixi: ut etiam
tardiores quãuis breuit̃ cõmoneren¬
tur ame. in quorũ ocłos uł aures hȩ
litt̾e uen̾int: ꝗͣͥtum mens diligat se
ipsam. etiã infirma et errans: male
diligendo atq sectando q̃ sunt infra
ipsam. Diligere porro se ipsam non
posset. si se om̃ino nesciret. id: si sin
ñ meminisset. nec se intellig̾et: qͣ ĩ

Expanded text:
luminibus corporis, quibus non ut aurum rarus luminibus corporis, quibus non ut aurum rarus quisque homo, sed omnis homo possidet coelum: per lumina enim corporis quisque possidet quidquid libenter videt? Quis ergo si tenere utrumque non possit, et alterutrum cogatur amittere, non thesauros quam oculos malit? Et tamen si ab eo simili conditione quaeratur, utrum oculos malit amittere, an mentem; quis mente non videat, eum oculos malle quam mentem? Mens quippe sine oculis carnis humana est, oculi autem carnis sine mente belluini sunt. Quis porro non hominem se malit esse etiam carne caecum, quam belluam videntem? 20. Haec dixi, ut etiam tardiores, quamvis breviter, commonerentur a me, in quorum oculos vel aures hae litterae venerint, quantum mens diligat se ipsam etiam infirma et errans, male diligendo atque sectando quae sunt infra ipsam. Diligere porro se ipsam non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cum eo : ce̾ ideo ñ uidet qđ u̾itas
ait. Stulte. hac nocte animã tuã
repetunt abste. hec que sparasti
cuius erunt : Uerũtam̃ qr etiã tał
in imagine ambulat homo. ⁊ habet
memoriã ⁊ intellectũ et amorẽ sui
hominis mens: si ei manifestaretur
qđ utrũq hab̾e ñ posset. et unum
eduob ꝑmitt̾etur eligere. alt̾um ꝑ¬
diturus. aut chesauros qͦs cong̃gaũ
aut m̃tem: quis usq adeo ñ habet
m̃tem: ut thesauros mallet habere
quã mentẽ : Thesauri enim possuts
sauris facilius ⁊ expeditiꝰ pot̃ uiu̾e.
Quis uͦ ullos chesauros nͥ ꝑ mentẽ
potĩt possidẽ: Si enĩ puer infans
quis ditissimus natus. cũ sit dñs
om̃ium quȩ iure sunt eius. nichil
possidet m̃te sopita: quonã tandẽ
m̃ quisq. qͥequa m̃te possidebit amissa:
S de thesauris quid loquor. qđ eis
quilibet hominũ si talis optio ꝓpo¬
natur. mauult carere quã mente:
cum eos nemo p̃ponat nemo cõparet

Expanded text:
est cum eo? Et ideo non videt quod Veritas est cum eo? Et ideo non videt quod Veritas ait: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt abs te; haec quae praeparasti cujus erunt ? Verumtamen, quia etiam talis in imagine ambulat homo, et habet memoriam, et intellectum, et amorem sui, hominis mens: si ei manifestaretur quod utrumque habere non posset, et unum e duobus permitteretur eligere, alterum perditurus, aut thesauros quos congregavit, aut mentem; quis usque adeo non habet mentem, ut thesauros mallet habere quam mentem? Thesauri enim mentem psauris facilius et expeditius potest vivere. Quis vero ullos thesauros, nisi per mentem poterit possidere? Si enim puer infans, quamvis ditissimus natus, cum sit dominus omnium quae jure sunt ejus, nihil possidet mente sopita; quonam tandem modo quisquam quidquam mente possidebit amissa? Sed de thesauris quid loquor, quod eis quilibet hominum, si talis optio proponatur, mavult carere quam mente; cum eos nemo praeponat, nemo comparet
Abbreviated transcription (Latin):
malit om̃ia q̃ infra se diligit ꝑdẽ.
quã ꝑire: tam̃ suꝑiorem deserendo
ad que solũ posset custodire fortitu¬
dinem suã. eoq frui lumine suo
cui canitur in psalmo. fortitudinẽ
mea ad te custodiã. et in alio. acce¬
die ad eum ⁊ illuminamini: sic in¬
firma et tenebrosa facta ẽ: ut a se qͦ
ipsa. i ea quȩ ñ sunt quod ipsa. et
quib suꝑior ẽ. ipsa. infelicius labe¬
ietur: ꝑ amores quos ñ ualet uinc̾e:
it errores. aquib ñ uidet qͣ redire.
Unde iam dõ miserante. penitens
damat in psalmis. Deseruit me
bratudo mea: et lumen oculorũ
meorum ñ ẽ. mecũ. Non tamen in his
tantis infirmitatis et erroris malis.
amittẽ potuit nat᷑alem memoriam.
intellectũ. et amorẽ sui. ꝓ pt̃ qd̾ me¬
rito dici potuit: qđ suꝑiꝰ cõmemoraui
Quãq in iagine dĩ ambulat homo:
tam̃ uane conturbatur. Thesaurizat:
et nescit cui congregat ea. Cur enim
gat ea : nͥ quia lum̃ ocłorum eius ñ

Expanded text:
malit omnia quae infra se diligit perdere, malit omnia quae infra se diligit perdere, quam perire: tamen superiorem deserendo, ad quem solum posset custodire fortitudinem suam, eoque frui lumine suo, cui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; et in alio, Accedite ad eum, et illuminamini ; sic infirma et tenebrosa facta est, ut a se quoque ipsa, in ea quae non sunt quod ipsa, et quibus superior est ipsa, infelicius laberetur per amores quos non valet vincere, et errores a quibus non videt qua redire. Unde jam Deo miserante poenitens clamat in Psalmis: Deseruit me fortitudo mea, et lumen oculorum meorum non est mecum . 19. Non tamen in his tantis infirmitatis et erroris malis amittere potuit naturalem memoriam, intellectum, et amorem sui: propter quod merito dici potuit quod supra commemoravi , Quanquam in imagine amtamen vane conturbatur. Thesaurizat, et nescit cui colligat . Quid gabit ea, nisi quia lumen oculorum ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
lit inditum ẽ. tam̃ ñ inconuenitit
odisse se dr̃: cũ id agit qd̃ sibi alili¬
satur: et se ipsũ tanꝗͣ. suus mimicꝰ
faciant nͥ quod eis ꝑniciosissimũ sit̃.
Sinlem morbũ mutoꝵ aĩalium
cm pocta describet. dii inquit meli¬
orapiis errorẽ q hostib illũ. discis¬
os nudi laniabant dentib artus.
cũ morb ille corporis fuerit. cur di¬
xerit errorem. nͥq om̃e animal cũ
sbi natura cõciliatũ sit ut se custo¬
diat ꝗͣtũ potest. talis ille erat morb
ut ea quorũ salutem appetebant
membra laniarent: Cũ aũ dm̃ dili¬
git mens. ⁊ sicut dictũ ẽ. conseq̃nt̃
eius meminit. eũq intelligit: recte
cide ꝓximo suo p̃cipitur. ut eũ sicut
se diligat. Iam enim se ñ ꝑu̾se sed
participatione imago illa ñ solũ ẽ.
uerũ etiam ex uetustate renouatur
ꝙ deformitate reformat᷑. ex infeli¬
citate beatificatur. Quãuis enĩ se
ta diligat. ut si alt̾utrũ ꝓponat᷑.

Expanded text:
aliter inditum est; tamen non incongrue se aliter inditum est; tamen non incongrue se odisse dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et seipsum tanquam suus inimicus faciant nisi quod eis perniciosissimum sit. Similem morbum mutorum animalium cum poeta describeret: Di inquit meliora piis, erroremque hostibus illum! Discissos nudis laniabant dentibus artus. Cum morbus ille corporis fuerit, cur dixit errorem, nisi quia omne animal cum sibi natura conciliatum sit ut se custodiat quantum potest, talis ille erat morbus, ut ea quorum salutem appetebant, sua membra laniarent? Cum autem Deum diligit mens, et sicut dictum est, consequenter ejus meminit, eumque intelligit, recte illi de proximo suo praecipitur, ut eum sicut se diligat. Jam enim se non diligit pujus participatione imago illa non solum est, verum etiam ex vetustate renovatur, ex deformitate reformatur, ex infelicitate beatificatur. Quamvis enim se ita diligat, ut si alterutrum proponatur,
Abbreviated transcription (Latin):
do uitam suam: conu̾sȩ fuerant in
mortẽ. hoc ẽ. in infernũ. Cõmemo¬
ratȩ u conu̾tuntur ad dñm tanq¬
reminiscendo uitam cuius eas habeba
telligite nunc qui insipientes estis i
ppło: et stulti aliqñ sapite. Qͥ plan¬
tauit aurẽ ñ audiet : & cet̃a. Fis enĩ
dictum ẽ: qui dm̃ ñ intelligendo. de
e dilectione aũ dĩ. plura reꝑi¬
untur in diuinis eloquiis des¬
timonia. Ibi enim et illa duo conseq̃i¬
ter intelligñr: qr nemo diligit cur
ñ meminit. et quod penitus nescit
Unde illud ẽ. notissimũ p̃cipuum q
pceptũ. Diliges dñm dm̃ tuũ. Sic
itaq condita ẽ. mens humana: ut
nũquam sui ñ memin̾it. nũquã se
S qm̃ qui odit aliquem noc̾e illi stu¬
det: ñ inm̾ito et mens hominis qͣn
sibi nocet. odisse se dr̃. Nesciens enin
sibi uult male: dũ ñ putat sibi olui
quod uult. S tam̃ male sibi uult
quando id uult quod obsit sibi. Ui
nouit: dm̃ diligit. Qui uͦi ñ diligi
dĩn: etiamsi se diligit quod ei nat̾̃¬

Expanded text:
in mortem, hoc est, in infernum. Commemoratae vero convertuntur ad Dominreminiscendo vitam suam, cujus eas habebattertio: Intelligite nunc, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet ? et caetera. Eis enim dicDe dilectione autem Dei plura reperiuntur in divinis eloquiis testimonia. Ibi enim et illa duo consequenter intelliguntur, quia nemo diligit cujus non meminit, et quod penitus nescit. Unde illud est notissimum praecipuumque praeceptum: Diliges Dominum Deum tuum . Sic itaque condita est menunquam sui non meminerit, nunquam se m qui odit aliquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult; sed tamen male sibi vult, quando illud vult quod obsit sibi, secnovit, Deum diligit. Qui vero non diligit Deum, etiam se non diligit, quod ei natur