comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spu erat: qui sic seruus dñm agnouit. et ex ser¬
uo amicus fieri meruit. Hȩc in bechania facta
sunt transiordanem: ubi erat iohannes bapti¬
zans. Altera die uidit iohannes uenientẽ ihesũ
ad se: & ait. Ecce agnus dei: ecce qui tollit peccata
mundi. Nemo sibi arroget et dicat: quia ipse au¬
feret peccata mundi. Iam intendite contra quos
suꝑbos intendebat digitum iohannes. Nondũ
eratit nati heretici: & iam demonstrabantur.
contra illos clamabat tunc afluuio: contra quos
modo clamat ex euangłio. Uenit iħc. Et quid di¬
cit ille: Ecce agnus dei. Si agnus dei innocens:
& ioħes agnus. Annon & ipse innocens: S qͥs
innocens: Aut quantũ in nocens: Om̃s ex illa
traduce ueniunt. et ex illa ꝓpagine: dequa can¬
tat genens dauid. Ego ininiquitate concep¬
tus sum: & inpeccatis mater mea inutero me
aluit. Solus ergo ille agnus: qui non sic uenit.
Non enim in iniquitate conceptus est: quia ñ

Expanded text:
Spiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex serSpiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. Altera die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
hannes et dixit. Ego baptizo inaqua: medius
autem ur̃m stetit quem uos nescitis. Humilis
enim uidebatur: et ꝓpt̾ea lucerna accensa est.
Uidete quomͦ dat locum: qui aliud posset pu¬
tari. Ipse est qui post me uenit: ante me factus
est. Sicut iam diximus. id est ante positus ẽ
michi: cuiꝰ ego non sum dignus ut soluam cor¬
rigiam caltiam̃ti eius. Quantum se abiecit : Et
ideo multum eleuatus est: qm̃ qui se humiliat
exaltabitur. Unde debet uidere scĩtas ur̃a. qͥa
si iohannes sic se humiliauit ut diceret. non sũ
bent humiliari qui dicunt. nos baptizamus.
nos quod damus. nr̃m est. et quod nr̃m est
sanctum est: Iue dicit. non ego s ille: illi dicunt
humilis eẽt : Si dignum se diceret et sic diceret.
ille uenit post me qui ante me facttis est: cuius
tantum modo corrigiam caltiamenti dignus
sum soluere. multum se humiliass. Quando
autem nec ad hoc dignum se dicit. uere plenus

Expanded text:
it eis Joannes, et dixit: Ego baptizo in aqua; medius it eis Joannes, et dixit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ideo multum elevatus est; quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Unde debet videre Sanctitas vestra, quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum bent humiliari, qui dicunt: Nos baptizamus, nos quod damus nostrum est, et quod nostrum est, sanctum est. Ille dicit, Non ego, sed ille: illi dicunt, milis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec ad hoc dignum se dicit, vere plenus
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝓpħa : Quasi audatie uidebatur ẽẽ bapti zare
tu dicis te non eẽ. Querimꝰ neforte precursor illius
sis: quia nouimus ante aduentum xp̃i uenturũ
ẽẽ heliam. negas te eẽ. Querimus neforte aliquis
multum p̃ueniens preco es. id est ꝓpħa. et accepis¬
ti hanc potestatemt. Nec ꝓpħam se ee̾ dixit. & non
erat ꝓpħa ioħs : Maior erat quam ꝓpħa. Dñs de illo
tale testimonium dedit. Quid existis uidere in
desertum: Arundinem uento agitari : utiq ñ
uento agitari subaudis: quia non hoc erat ioħs.
tur: circũ flatur omni spĩt seductorio. S quid exiᷤᷤ¬
tis uidere: hominẽ mollib uestitum: Uestieba¬
tur enim iohes asperis: id est tunica facta depilis
cameli. Ecce qui mollib uestiuntur: indomibus
regum sunt. Non ergo existis uidere hominem
mollib uestitum. S quid existis. uidere: ꝓpħãͤ
ita dico uobis: maior quam ꝓpħa hic. Qͥa ꝓpħe
longe prenuntiauerunt: iohannes p̃sentem
demonstrabat. Quid ergo tu baptizas si tu non

Expanded text:
neque propheta? Quasi audaciae videbatur esse baptizare, tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante Christi adventum venturum esse Eliam; negas te esse: quaerimus ne forte aliquis multum praeveniens praeco es, id est propheta, et accepisti hanc potestatem; nec prophetam te esse dicis. Et non erat propheta Joannes: major erat quam propheta. Dominus de illo tale testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia non hoc erat Joanneento movetur, circumflatur omni spiritu seductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid existis videre? Prophetam? Ita dico vobis, major quam prophante praenuntiaverunt, Joannes praesentem demonstrabat. 9. Quid ergo tu baptizas, si tu non
Abbreviated transcription (Latin):
excelsus suꝑ illos uenturus est. S ut eos uentu¬
rus ex celsus conterat: pͥmo eos humilis qͣssauit.
Offenderunt ineum. et quassati sunt: & non con¬
triti. s quassati. Ueniet excelsus: & conteret eos.
S ignoscendũ est uideis quia offenderunt in la¬
pidem: qui non creuerat. Qaules sunt illi qui
in ipsum montem offendunt: Iam de quib dicã
cognoscitis. Qui negant eccłam toto orbe diffusam.
non inhumilẽ lapidem. s in ipsum montem offen¬
dunt: quod factus ẽ ille lapis cum cresceret. Ceciui¬
dei: non uiderunt humilem lapidem. Quanta
cecitas est. non uidere montem: Ergo uidebant hu¬
milem: et non cognouerunt. Demonstrabatur illis
ꝑlucernam. Nam pͥmo ille quo maior surrexerat ne¬
Et dixit non sum: et fecit nobis questionem. Tim̃¬
dum ẽ enim ne minus intelligentes contraria
putent ioħem dixisse: quam xp̃c dixit. Quodam
tet primũ uenire : Et ait dñs. helyas iam uenit:

Expanded text:
excelsus super illos venturus est: sed ut eos ventuexcelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum creverat. Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum montem offendunt: quod factus est ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei non viderunt humilem lapidem: quanta caecitas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat et dixit, Non sum, et fecit nobis quaestionem. Timendum est enim ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Christus dixit. Quodam tet primum venire? Et ait Dominus: Elias jam venit,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. Lapiᷤ enĩ ille adhuc paruꝰ erat: iã quidẽ precisus
demonte sine manib. Sicut dicit daniel ꝓpħ̾a:
uidisse se lapidem precisum demonte sine ma¬
nib. S quid sequitur: Q creuit inquit lapis il¬
le. et factus est mons magnus: et impleuit uni
te. Montem regnum. uult intelligi iudeoꝵ. S
regnum uideoꝵ: non impleuerat uniuersam fa¬
ciem terre. Inde p̃cisus est ille lapis: quia inde
natus est inp̾sentia dñs. Et quare si ne manib:
Quia sine oꝑe uirili: uirgo peꝑ it xp̃m. Iam gͦ erat
lapis ille precisus sine manib: ante oculos uideoꝵ:
s humilis erat. Non inmerito: quia non dũ creue¬
rat lapis ille. & impleuerat orbem terrarũ: qͦd os¬
tendit in regno suo. quod ẽ eccła: qua impleuit
totam faciem t̾rȩ. Quia gͦ non creuerat. offende¬
runt in illum tanquã inlapidem: et factũ est
conteret eos. Primo supra humilem ceciderunt:

Expanded text:
dem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus dem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit univte. Montem regnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, qua implevit totam faciem terrae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum est conteret eos . Primo super humilem ceciderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cifigeretur. Si non crucifigeretur. non funde¬
ret sanguinem: quo p̃cio nos redemit. Ut aut̃ẽ
pretium daret ꝓnobis: crucifixus est. Ut crucifi¬
geretur: contemptus est. Ut contempneret᷑: humi¬
us appariut. Tamen quia quasi in nocte apparuit.
incorpore mortali: lucernam sibi accendit unde
uideretur. Ipsa lucerna ioħes erat: dequo iam
hannis continet: primũ quod precipuum est
confitentis. quia non ipse erat xp̃c. Tanta autem
excellentia erat in iohanne: ut posset credi xp̃c.
Et ineo ꝓbata est humilitas eius. quia dixit se
ñ ẽẽ: cum posset credi eẽ. Ergo hoc est cestimoniũ
iohannis. quando miserunt iudei ab ierosolima sa¬
cerdotes et leuitas ad eum: ut interrogarent eũ.
Tu quis es ͦ Non autem mitterent. nisi mouerent᷑
excellentia auctoritatis eius: quia ausus est bap
p̃cessurus erat helyas xp̃m. Non enim alicui ig¬
fenderunt inp̃sentẽ offendert̃ tã ꝗͣ in humilẽ lapi¬

Expanded text:
cifigeretur: si non crucifigeretur, non fundecifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos redemit. Ut autem daret pretium pro nobis, crucifixus est; ut crucifigeretur, contemptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerna Joannes erat , de quo jaerba Joannis continet, primo, quod praecipuum est, confitentis quia non ipse erat Christus. Tanta autem excellentia erat in Joanne, ut posset credi Christus: et in eo probata est humilitas ejus, quia dixit se non esse, cum posset credi esse. Ergo, Hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptpraecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incogfenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapi
Abbreviated transcription (Latin):
non silebit: nisi quia pͥmo siluit. Quomͦ siluit:
int̾roga ysaiam. Sicut ouis ad occissionẽ ductus
est: et sicut agnus coram eo qui se conderet fuit
sine uoce. sic non apperuit ossuũ. Ueniet autem
manifestus: et non silebit. Quomͦ manifestus:
Ignis ante illum preibit: et incircuitu eiꝰ tem¬
pestas ualida. Tempestas illa. tollere habet totam
paleam dearea quȩ modo trituratur: et ignis in¬
cendere quod tempestas abstulerit. Modo autem
tacet uidicio: s non tacet p̾cepto. Si enim tacet
xp̃c. quid sibi uolunt hȩc eugłica: Qͥd sibi uoluns
uoces. apłice: Qͥd cantica psalmoꝵ Quid eloquia
ꝓpħarum: In his enim om̃ib: xp̃c non tacet: s ta¬
cet modo ut non uindicet: non tacet ut moneat.
Ueniet autem p̃clarus in uindicta: & apparebit
om̃ib. et qui ineũ non credunt. Modo uero qͥa
et presens occultus erat: oportebat ut contemp¬
neretur. Nisi enim contempneretur: non cru¬

Expanded text:
non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Modo autem tacet: tacet judicio, sed non tacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquia Prophetarum? In his enim omnibus Christus non tacet. Sed tacet modo, ut non vindicet: non tacet, ut non moneat. Veniet autem praeclarus in vindictam, et apparebit omnibus, et qui in eum non credunt. Modo vero quia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non cru
Abbreviated transcription (Latin):
epissime audiuit sc̃ĩtas ur̃a. et obti
clarior erat innatis mulierum.
et quanto humilior ad cognoscendũ
sponsi. ⁊ elans non sibi: non suum honorem que¬
rens. s uidicis sui: quem tamquã preco preibat.
Itaq ꝓpħis p̾cedentib prenuntiare de xp̃o. futu¬
ra concessum est: huic autem digito ostendere. Siẽ
enim ignorabatur xp̃c. ab his qui ꝓpħis non credi¬
derant. ante quã ueniret: sic ab eis ignorabatur et
presens. Tenerat enĩ humiliter pͥmo: et occultus.
Tanto occultior: quanto humilior. Populi autem
sꝑnentes ꝑsuperbiam suã. humilitatẽ dei. cruci¬
fixerunt saluatorem suũ: & fecerunt dampnatorẽ
suum. S qui primo uenit occultꝰ. qͥa uenit humił. ñqͥd
d̾inceps non est uenturus manifestuᷤ. quia excelsus
audistis modo psalmum. Ds̃ manifestus ueniet.
ds̃ nr̃ & non silebit. Siluit ut iudicaretur: non si¬
lebit cum ceꝑit iudicare. Nec diceretur manifestꝰ
ueniet: nisi primo ueniss occultus. Nec diceret᷑

Expanded text:
epissime audivit Sanctitas vestra, et optimclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum sponsi; sponso zelans, non sibi; non suum honorem quaerens, sed judicis sui, quem tanquam praeco praeibat. Itaque Prophetis praecedentibus praenuntiare de Christo futura concessum est; huic autem digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo Psalmum: Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit. Siluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi ꝓprie: non sum ego helias. Si figuram precur¬
sionis aduertas: ioħes ipse est helyas. Quod enĩ
ille ad primũ aduentum: hoc ille ad scđm erit.
Sipprietatẽ ꝑsone interroges: ioħes iohannes.
helyas helias. Dñs gͦ ad p̃figurationẽ: recte ipse
est helias. Iohannes autem recte ad ꝓprietatem:
non sũ helyas. Nec ioħes falsum: nec dñs falsũ.
Nec p̃co falsum: nec uidex falsum. S si intelli¬
gas. Quis autem intelligetur: Qui imitatus
fuerit humilitadei preconis: et cognouerunt
celsitudinẽ iudicis. Nichil enĩ humilius ipso pre¬
cone: fr̾s mei. Nullum tantum meritum ioħes
habuit. quam de ista humilitate: quod cum
posset fallere homines. et putari xp̃c. haberi ꝓ¬

Expanded text:
dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecurdixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae interroges, Joannes Joannes, Elias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem recte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere homines, et putari Chri
Abbreviated transcription (Latin):
confessus est. xp̃m se non ẽẽ. sic uerum confessus
ẽ. nec helyam se ẽẽ. quomͦ ergo dicta comparabi
mꝰ: preconis cum dictis uidicis: absit ut preco m̃¬
tiatur. Hoc enim loquitur: quod audit aiuidice.
Quare gͦ ille non sum helyas. & dñs ipse est hely¬
rum aduentũ suũ: & hoc dicere. quia & inspũ he
lye erat ioħes: Et qd̾ erat ioħes. ad pͥmũ aduentũ: hoc erit
helias adscd̃m aduentũ. Quomͦ duo aduentus uidicis.
sic duo p̾̃cones. Iudex quidẽ ipse. Precones autẽ
duo: non duo uidices. O portebat autem iudicem
primo uenire iudicandum. Misit ante se pͥmum
preconẽ: uocauit illum helyam. Quia hoc erit
in scdo aduentu helẏas: quod inprimo iohannes.
Namq intendat caritas ur̃a: quam uerũ dicam.
uit. Et erit inquit p̾cursor altissimi: inspu et
In eodem spũ scõ: uice helye. Quare uice helye:
Qͥa qͦd helias scdo: hoc iohannes primo aduentu
fuit. Recte gͦ modo ioħs ꝓprie respondit. Nam
dñs figurate: helyas ipse est ioħes. Iste autem ut

Expanded text:
stum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse est Elirum adventum suum, et hoc dicere, quia in spiritu Eliae erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. vit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritIn eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc Joannes primo adventui fuit. Recte ergo modo Joannes proprie respondit. Nam Dominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerunt gͦ ei. Quis es ut responsum demus.
his qui miserunt nos : Quid dicit detemetip¬
so: ait. Ego uox clamantis indeserto: esayas illud
dixit. In ioħe ꝓpħia ista esaye impleta est. Ego
uox clamantis indeserto. Quid clamantis: Diri¬
gete uiam dñi: rectas facite semitas dei nr̃i.
Non uobis uidetur preco ẽẽ dicere exite. facite
uiam: Quod preco exite dicit: ioħes uenite di¬
cit. Auidice repellit preco: ad iudicem uocat
iohannes. Immo uocat ioħes adhumilem: ne
udex sentiatur ex celsus. Ego uox clamantis in
deserto. Dirigite uiam dñi: sicut dicit esayas ꝓpħa.
Non dixit egosum ioħes. ego sũ helias: ego sum

Expanded text:
ponsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in deserto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis in deserto. Quid clamantis? Dirigite viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Non vobis videtur praeconis esse dicere, Exite, facite viam? Nisi quod praeco Exite dicit: Joannes dicit, Venite. A judice repellit praeco, ad judicem vocat Joannes. Imo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur excelsus. Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Non dixit, Ego sum Joannes, e
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd tu helẏas es: Iam si diceret helyas sũ:
ergo iam inscdõ ad uentu ueniens xp̃c uidicaret.
non ad huc inpͥmo uidicaretur. Tanquã dicens.
uenturus est helẏas: non sũ inquit helyas. S
obseruate humilem. ante quem uenit iohannes:
ne sentiatis excelsum. ante quem uenturus est
helias. Nam et dominu̾ita compleuit. Ipse est
iohannes baptista: qui uenturus est. Ipsa pre¬
figuratione uenit iste: qua ꝓprietate uenturus
est helias. Tunc helias ꝑ proprietatẽ helias erit:
nunc ꝑsimilitudinẽ ioħes erat. Modo iohannes
ꝑproprietatẽ ioħes: ꝑsimilitudinẽ helyas ẽ. am¬
bo p̃cones sibi dederunt similitudines suas: & te¬
nuert̃ ꝓprietates suas. Unus autem dñs iudex:
siue illo precone p̃cedente siue illo. Et in terroga¬
uerunt eum. Quid gͦ: helias estu : & dicit. Non.

Expanded text:
Numquid tu Elias es? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo adventu adveniens Christus judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannes erat. Modo Joannes per proprietatem Joannes, per similitudinem Elias est. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente, sive illo. 7. Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elias es
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipse filius homo: de mundo eos accepit a patre. Non
enim pat̾ illos filio dedisset. nͥ elegisset. Ac ꝑ hoc filius
sicut non uide separauit patrẽ quando dix ego uos de
mundo elegi. qm̃ simul eos elegit& pater. sic non inde
separauit & se: quando dixit tui erant. qͥa & ipsius filii
parit̾ erant. Nunc autem homo idem ipse filius accepit
eos qui non erant ipsius. quia & formã serui accepit ds̃
idem. que ñ erat ipsius. Sequit᷑ & dicit. Et sermonem
tuum seruauert̃. Nunc cognouer̃t̃ quia om̃ia que dedisti
mͥ abste sunt. id est cognouerunt quia abste sum. Simul
enim pater dedit om̃ia. cum genuit qui haberet om̃ia.
Quia uerba inquit que dedisti mͥ dedieis. & ipsi accepe¬
runt. id est intellexert̃ atq tenuerunt. Tunc enĩ uerbũ
accipitur. quando mente ꝑcipit᷑. Et cognouert᷑ inquit

Expanded text:
idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. Non idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. Non enim Pater illos filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius, sicut non inde separavit Patrem, quando dixit: Ego vos de mundo elegi, qseparavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: qm̃ ille qui numquã non fuit. & numquã ñ potu¬
it. numquam sine patre fuit. num quã sine illo pat̾ fuit.
ut om̃ipotens dicerent. cum sit rian toNatop om̃ite¬
nens. nisi tantum dem ualere sentirent. Quid gͦhab̃e
umquam potuit. eternus omĩtenens. qđ non simulha¬
buerit coet᷑nus omĩtenens:: Qd itaq ait & michi eos
dedisti. scd̃m hominem se accepisse hanc pocestatem ut
homo fuit. Quam obrem eũ patri potius tribuisse uidea
quo ẽ. etiã ipse sibi eos dedit. hoc ẽ cum patre deusrp̃s.
homini xp̃o qđ cum patre non est homines dedit. Deniq
qͥ hoc loco dicit. tui erant & iichi eos dedisti. iã suꝑiꝰeisde
discipłis dixerat. ego uos elegi demundo. Conterat᷑ hic
cogitatio carnalis. atq disꝑeat. de mundo sibi a patre
dicit filiusdatos homines. quib alio loco dicit. ego uosele¬
gi de mundo. Quos ds̃ filius demundo elegit cum patre.

Expanded text:
potuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunquam non potupotuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunquam non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. ut omnipotens dicerent, cum sit παντοκράτωρ omnitenens, nisi tantumdem valere sentirent. Quid ergo unquam habere potuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut it, non semper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatquo est; etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Deus Christus, homini Christo quod cum Patre non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, Ego vos elegi de mundo. Quos Deus Filius de mundo elegit
Abbreviated transcription (Latin):
mobilit̃ esse p̃fixum sciebat ut faceret. Quid ẽ autem
qͦs dedisti mͥ de mundo: Dic̾tum est enim de illis: qđ ñ
essent de mundo. S hoc eis regeneratio p̃stitit: ñ gene¬
ratio. Quid est etiam qđ sequitur. tui erant& michieos
dedisti : An aliquando erant patris. quando ñ erant
unigeniti filii eius: Ethabuit aliquando pater aliqͥd sine
filio: Absit. Herumtam̃ habuit aliquid aliquando ds̃ filiꝰ
qđ nondum habuit idem homo ipse filius: quia ñdum
erat homo fac̾tꝰ ex matre. quando tam̃ habebat uniũsa
cum patre. Quaꝓpter qđ dixit tui erant. ñse inde sepa-¬
rauit deusfilius. sine quo nichil umquam pat̾ habuit.
s solet ei tribuere om̃e quod potest. a quo est ipse qͥ po¬
test. Aquo enim habet ut sit: ab illohabet ut possit. Et simul
utrumq semꝑ habuit: quia numquam non fuit. & ñ po-¬
tuit. Quo circa quicquid potuit pat̾ semꝑ cũ illo & filius

Expanded text:
mobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem mobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et id simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit, et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo fuit et
Abbreviated transcription (Latin):
quam imbuerent᷑ in fide xp̃i: notus om̃ib gentib ds. In
hoc autem qđ non ẽ inuiriis suis & cũ diis falsis colendu᷑
tollit peccatum mundi. hoc nom̃ eius pͥus occultũ om̃ib
nc̃ manifestauit eis. quos dedit ei pat̾ ipse de mundo.S
qͦ modo manifestauit si nondum uenithora dequa suꝑiꝰ
dixerat. qđ ueniet hora. cum iam ñ in ꝓ ũbiis inqͥtloq̃r
uobis. s palam de patre meo annuntiabo uobis: An
uero annuntiatio manifesta putabitur in ꝓuerbus:
Curgͦ dictum ẽ palam annuntiabo. nisi qͥa in ꝓuerbiis
ñ ẽ palam: Quod autem non ꝓuerbiis occultatur. s uerb̾
manifestatur: ꝓculdubio palam dicit᷑. Quomͦ gͦ manife¬
stauit. qđ nondum palam dixit: inde sic intelligendũ
ẽ ꝓ tempore futuro p̃teritum positum. quẽ ad modum
illud. om̃ia que audiui apatre meo nota feciuobis:
qđ nondum fecerat. s loquebatur quasi fecisset. qđ im¬

Expanded text:
quam imbuerentur in fide Christi, notus est omnibus gentibus. In quam imbuerentur in fide Christi, notus est omnibus gentibus. In hoc autem, quod non est injuriis suis et cum diis falsis colendus,tollit peccatum mundi , hoc nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia in proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod im
Abbreviated transcription (Latin):
amnunc gͦ uideamꝰ quid de illis aquib tunc audiebat᷑
discipłis sius dicat. Alanifestaui inquit nomen tuum
hominib quos dedisti michi. Non gͦ nouerant dei no¬
m̃. cum essent udei : & ubi ẽ qđ legitur notus in uidea
deus. in isrł magnum nom̃ eius: Ergo manifestaui
nomen tuum hominib istis quosdedisti mͥ de mundo:
qui me audiunt hec dicentẽ. Non illud nom̃ tuũ quo
uocaris deus. s illud quo uocaris pat̾ m̃s. Quod nom̃
manifestari sine ipsius filii manifestatione ñ posset.
gentib antequam in xp̃m crederent. ñ om̃imodo
potuit hoc nom̃ esse incognitum. Hec est enim iuis
uere diuinitatis: ut creature rationali iam ratione
utenti non omino ac penitꝰ possit abscondi. Ex ceptis enim
paueis in quib natura nimium deprauata ẽ: uniuer¬
sum genꝰ humanum. dm̃ mundihuius fatetur auctorẽ.
n hoc gͦ qđ fecit hunc mundũ. celot̾raq cõspicuũ. & ante¬

Expanded text:
Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. gentibus ante quam in Christum crederent, non omnimodo esse potuit hoc nomen incognitum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis, in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem. In hoc ergo, quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, etiam ante
Abbreviated transcription (Latin):
priusquam mundus esset apud te: om̃s suos uolebat in¬
telligi. quib notum faciendo patrem clarificabat eum.
Cum enim dixisset ut filius tuus clarificet te: mox quẽ¬
ad modum id fieret demonstrauit dicens. Sicut dedisti
ei potestatem. om̃is carnis: ut om̃e qđ dedisti ei det eis
uitam eternam. Hec ẽ autem uita eterna: ut cognoscãt
te solum uerum dm̃. & quem misisti iħ̃ m xp̃m. Non enĩ
potest cognitione hominum clarificatipater. nisi & il¬
le cognoscatur ꝑ quem clarificatur: id est ꝑ quem po¬
płis innotescit. Hec est głificatio patris. que non ciroa
solos illos apłõs facta ẽ. s cura om̃s hominesfit. quib
sius menbris caput est . xp̃s. Neq enim de solis apłis
potest intelligi sicut dedisti ei potestatem om̃is carnis.
ut om̃e qđ dedisti ei det eis uitam eternam: s utiq de
om̃ib quib in eum credentib uita eterna donatur.

Expanded text:
priusquam mundus esset, apud te; omnes suos volebat inpriusquam mundus esset, apud te; omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset, ut Filius tuus clarificet te; mox quemadmodum id fieret, demonstravit dicens, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternum: haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Non enim potest cognitione hominum clarificari Pater, nisi et ille cognoscatur per quem clarificatur, id est, per quem populis innotescit. Haec est glorificatio Patris, quae non circa solos illos Apostolos facta est, sed circa omnes homines fit, quibus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis Apostolis potest intelligi, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam; sed utique de omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
tionem scł̃i. Nonitaq recte intelliguntur de quib dixerit
cum essem cum eis ego seruabam illos. nisi hii qͦs insecre¬
dentes seruare iam ceꝑat. p̃sentia corporali. & quos rolie¬
turꝰ fuerat absentia corporali. ut eos eum patre seruaret
p̃sentia spĩtali. Post uero adiungit &. ceterossuos: ubidicit. Non
ꝓhis autem rogo tantum: s & ꝓeis qͥ crediturist̃ ꝑ uerbum
eorũ in me. ubi manifestius ostendit. qđ non de om̃ib ade¬
umꝑ tinentib suꝑius loqueretur. ab eoloco ubi ait. mani¬
festaui nomentiuim hominib quosdedisti mͥ: s de histan¬
tum. qui eum eũ illa diceret audiebant. Ab ipso itaq
orationis eius exordio. ubi subleuatis oculis incelũ dix̃. pa¬
teruenit hora elarifica filium tuum. ut filius tuus clari¬
ficet te. usq ad illud quod paulopostait. & nuncelarifi¬
ca me tu pater. apud temet ipsum. claritate quã habui

Expanded text:
tionem saeculi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, tionem saeculi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, aorationis ejus exordio, ubi, sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque ad illud quod paulo post ait: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui,
Abbreviated transcription (Latin):
huc essent futura. S ut dehis solis quos tunc habebat disci¬
płis. hec loqui intelligatur: illud magis urget qđ paulo
post ait. Cum essem cum eis. ego seruabam eos in nomine
tuo. quos dedisti michi eusto diui. & nemo ex eis ꝑiit nisi
filius ꝑditionis. ut seriptura impleatur: udam signifi¬
cans. qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario nu
ad te uenio. Unde manifestum ẽ eum de corporali sua
dixisse p̃sentia. cũ essem cum eis. ego seruabam eos: ue¬
luti iam cum eis ea p̾sentia non esset. Eo modo enim sig¬
nificare uoluit ascensionem suam. mox futuram. de
qua dixit ñe autẽ ad te uenio: iturus utiꝙ ad dexterã
patris. unde uenturus est ad uiuos & mortuos iudicandos.
p̾sentia itidẽ corporali scd̾m fidei regłam. sanamq doctrina̾.
Nlamp̃sentia sp̃itali cum eiserat utiq futurꝰ post ascensionẽ
suam: & cum tota eccłia sua in hoc mundo. usq in cõsuma¬

Expanded text:
huc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discihuc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisifilius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Et tale hoc ẽ qđ ait. manifestaui nom̃ tuum hominib qͦs
dedisti i demundo. quale illud qđ paulo ante dixerat.
ego te clarificaui suꝑ t̾ram ꝓtempore futuro. & illic
& hic p̃teritum ponens: sicut qui sciret p̃destinatũ esse
ut id fieret. & ideo fecisse se dicens. qđ erat sine ulla dubi
tatione facturꝰ. S dehis quiiam erant discipłi eius. ñ de
om̃ib qui in illum fuerant credituri. eum dixisse qđdix̃.
manifestaui nomen tuum hominib quos dedisti m de
mundo: ea que secuntur credibiliꝰ esse demonstrant. Cũ
enim hoc dixisset: adiunx̃. Tui erant. & mͥ eos dedisti
& sermonẽ tuum seruauerunt. Nunc cognouer̃t qͥ aom¬
nia que dedisti mͥ abste sunt: quia uerba que dedisti mͥ dedi
eis. & ipsi acceꝑunt & cognouerunt uere quia ate exii. &
crediderunt quia tume misisti: quamquam & hec omĩa de
om̃ib futuris fidelib dici potuerunt. spetiȩ ꝑfecta. cum ad¬

Expanded text:
Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et idtatione facturus, sed de his qui jam erant discipuli ejus non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de futuris omnibus fidelibus dici potuerunt spe jam perfecta, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ehis uerbis dñi ficut ipse donauerit sermone istodis¬
putaturi sumꝰ: que ita sehabent. Manifestaui no¬
men tuum hominib quos dedisti mͥ de iundo. Quod side
his tantum dicit discipłis. cum quib cenauit. & ad quos
antequã orare inciꝑ et. tam multa locutus est: ñ ꝑtinet
hoc adillam clarificationẽ. siue ut alii int̾pretati sunt głi
ficationẽ. dequa suꝑius loquebatur: qua filius clarificat
uel glificat patrem. Quanta ẽ enim ułqualis głia: duode¬
cim. uł undecim potius innotuisse mortalib : Si autẽ
qđ ait manifestaui nomen tuum hominib quos dedisti
michi de mundo. om̃s hic intelligi uoluit etiam qͥ ineum
fuerant credituri. ad eius magnam que futura erat ex
om̃ib gentib ecłiam ꝑtinentes. de qua in psalmo cani¬
tur. in eccłia magna confitebor tͥ. est plane ista clarifica¬
tio. qua filius clarificat patrem: cum eius nom̃ notum
facit om̃ib gentib. & tam multis generationib homiñ.

Expanded text:
his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interficationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat, vel glorificat Patrem. Quanta est enim, vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ deo filio dedit. gignendo dedit. Ita enim dedit filio pat̃.
sine qͥb filius esse ñ posset. sicut dedit ei ut esset. Nam quo¬
modo aliter uerbo uerba daret aliqua. in quo ineffabilit̃
dix̃ om̃ia: S iam que secuntur: alio sunt expectanda sermone.

Expanded text:
Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, Pater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed jam quae sequuntur, alio sunt exspectanda sermone.
Abbreviated transcription (Latin):
eius audisset qͥd futurũ essethomini qui eum coram
hominib negauisset: Dedit ergo eis uerba. sieut dixitq
dedit ei pater.S quando illa ñ foris in aurib s uitus in cordib
sꝑitalit᷑ acceꝑunt. tẽ uere acceꝑunt. quia tunc uere cognoue¬
runt. Uere autem cognouerunt. quia uere crediderunt. Ipsi¬
autẽ filio quomodo pater ea uerba dederit. quib uerbis ho¬
mo poterit explicare: Facilior sane uidetur questio. si sedm
id qđ filius ẽ hominis. accepisse apatre illa uerba credatur.
quamquam natꝰ ex uirgine. quando & quomodo ea didicerit
quis enarrabit. quando etiam ipsam que de uirgine facta ẽ
generationẽ eius qͥs enarrabit: Si uͦ scđ̃m id qđ est de patre ge¬
nitus patriq coeternꝰ accepisse a patre ista uerba cogitat᷑.
nichil ibi temporis cogitetur. quasi prius fuerit qͥ non habu¬
erit atq ut haberet que ñ habebat acceꝑit. qm̃ quicqͥd ds̾

Expanded text:
ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa taliter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt. Vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. Sautem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod Filius est hominis accepisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus ex Virgine, quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit? quando etiam ipsam quae de Virgine facta est generationem ejus quis enarrabit ? Si vero secundum id quod est de Patre genitus, Patrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non haberet acceperit, quoniam quidquid Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uere. exponere uoluit adiungendo. & credidert̃. Hoc
itaq crediderunt uere. qđ cognouerunt uere. Id enim
ẽ a te exii. qđ est tu me misisti. Cum ergo dixiss cogno¬
uerunt uere. ne quisquam putaret istam cognitionẽ
iam ꝑ spetiem factam ñ ꝑ fidem. exponendo addidit
& crediderunt ut subaudiamꝰ uere. & intelligamus hoc
dictum esse cognouerunt uere. qđ est credider̃t uere.
Non eo modo quem significauit paulo ante ẽdixit. modo
creditis. uenit hora & iam uenit. ut disꝑgamini unuꝰ¬
quisq in ꝓpria. & me solũ relinquatis. s crediderunt
uere. id est quomodo credendũ est. inconcusse. firme. sta¬
turi. adhuc gͦ discipłi non erant tales quales eosdieit
uerbis preceriti temporis. quasi iam essent. p̃nuntians
quales futuri essent. accepto scilicet sp̃u scõ. qui eossieut
ꝓmissum est doceret omia. Quem pͥusquã acciꝑent qͦ¬
modo seruauert̃ eiussermonẽ. qđ de illis quasi fecerint
dix̃. quando pͥmus eoꝵ ter eum negauit cum ex ore

Expanded text:
vere, exponere voluit adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. Cum ergo dixisset, cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem; exponendo addidit, et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse, cognoverunt vere, quod est crediderunt vere: non eo modo quem significavit paulo ante, cum dixit, Modo creditis? Venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, firme, staturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia. Quem priusquam acciperent quomodo servaverunt ejus sermonem, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
sunt frigidi s tunc quando resurrecturi sunt mor¬
tui. Passa ergo difficultatem ꝓpt̾ in opiã p̃ dicatoꝵ
& recolens illa sua m̃bra. sana sermonib. sc̃a moribꝰ.
s iã exuta corporib : ingemit & dicit eccłia. Exui
me tunica mea: quomodo induar ea: Menbra illa
mea. que xp̃o aꝑire euangłit ando excellentissime
potuert: quomodo ad corpora quibꝰ exuta sunt.
redire nc possunt: Deinde respitiens ad eos quip̃¬
dicare & popłos adquirere ac regere. ac sic xp̃o
aꝑire ut cũq possunt. sed in his difficultatib ac¬
tionũ peccare metuunt: laui inquit pedes meos.
quomodo inqͥnabo eos: Quisqͥs gͦ in uerbo ñ offen¬
dit: hic ꝑfectꝰ ẽ uir. Et qͥs ẽ ꝑfec̾tus: Quis ẽ qͥ ñ of¬
fendit in tanta habundantia iniqͥtatis tanto frigo¬
re caritatis: Laui pedes meos qͦmͦ inqͥnabo eos
Quando qͥdẽ lego & audio. nolite multi magistri

Expanded text:
sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt morsunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Membra illa mea quae Christo aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia iniquitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magistri
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ xp̃i ds̃. S portant᷑ in crinib. id est in sacram̃tis
uisibilibꝰ tolerant᷑: & nequaquã interiora sensus at¬
tingunt. Pulsat gͦ ut excutiat qͥetem scĩs ociosis: ꝙ
clamat. aꝑimͥ de sanguine meo soror mea. de acces¬
su meo ꝓcrima mea. de sp̃u meo columba mea: deser¬
Aꝑim: p̃dica me. Ad eos quippe qui elauserunt con¬
tra me: quomͦ intrabo sine aꝑiente:: Quo modo enĩ
audient. sine p̃dicante: Hinc fit. ut etiã hii qͥamant
ociũ studioꝵ bonoꝵ & nolunt ꝑpeti laboriosarum
molestias actionũ: eo qđ minꝰ idoneos ad hec mi¬
nistranda. & sine rep̃hensione a getda se sentiunt.
qua feruor friguit caritatis. S in eis qͥ iam de corpo¬
re exiert᷑. & carnis indum̃to expoliati sunt. neq
ab ea separati sunt: respondet eccłia. Exuime tuni¬
ca mea: quomodo induar ea: Recipiet᷑ quidẽ illa
tunica: ut in eis qͥiam exuti sunt. rursus carne ues
tiatur eccłia. Non tamen nẽ quando ferue faciendi

Expanded text:
i Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sera; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus vestietur carne Ecclesia: non tamen nunc quando fervefaciendi
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicat. dimitte nobis debita nr̃a : ac sic etiam
inde mundat᷑ ab eo qͥ pedes lauit discipłis sus. nec
desinit interpellare ꝓ nobis. Hinc occurrerunt ex can¬
ticis canticoꝵ. eccłie uerba dicentis. Laui pedes meos:
quomodo inqͥnabo eos: Cũ uellet ire. & aꝑire illi qͥue
uerat ad eam. & pulsauerat. sibiq aꝑire poposcerat
ille spetiosus forma p̃filiis hominũ. H inc questio na-¬
ta ẽ: quã coartare noluimꝰ. angustiis temꝑis. Idoq
distulimꝰ. quonãmͦ eccłia timeat inqͥnare pedes. dũ

Expanded text:
unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum