comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾it. ut eum apullis auertat suis. om̃iaq
temptam̃ta uersutiȩ non p̾termitaere qͦ pos¬
sit uenant̾e abduc̃e anido. ⁊ cubilib sius.
Eerte si insiste auerterit. tam diu illudit.
qͥmidiu soboli soboli fugiendi signum tͥbuat.
ꝙr potestatem. Qũa ubi euasisse senserit. tẽ
se & ipsa subtrabit. & lubrica arte deceptũ
ꝑmixtionis. ut ui femina cum sum mo cer¬
tamine mares irruant. & uaga calescant
li bidine. Unde impurum ⁊ maliuolũ: ⁊ fran¬
dulentum a nimal. aduersario. ⁊ eireũ sẽp¬
tori generis humani. falla cissimo .. impu¬
ritatis auctori conferendum putatur. Clama¬
uit gͦ ꝑdix qͥ aꝑdendo nom̃ accepit. Sata¬
nas ille qͥ latine eontͣriꝰ dicit᷑. clamauit ineua
pͥmũ. clamauit in cam. clamauit in pharas.
datati. abiron. chore. Clamauit in uideis.
q̃n petiert sͥ fieri deos. cum moyses legem
accipet. Elamauit it̾m. q̃n de saluatore dix¬

Expanded text:
noverit, ut eum a pullis avertat suis; omniaque noverit, ut eum a pullis avertat suis; omniaque tentamenta versutiae 918 non praetermittere, quo possit venantem abducere a nido et cubilibus suis. Certe si insistere adverterit, tamdiu illudit, quamdiu soboli fugiendi signum tribuat et potestatem. Quam ubi evasisse senserit, tunc se et ipsa subtrahit, et lubrica arte deceptum scuae esse permixtionis, ut in feminas cum summo certamine mares irruant, et vaga calescant libidine. Unde impurum et malevolum et fraudulentum animal adversario et circumscriptori generis humani, fallacissimoque, et impuritatis auctori conferendum putatur. 3. Clamavit ergo perdix, qui a perdendo nomen accepit, Satanas ille, qui Latine Contrarius dicitur, Clamavit in Eva primum , clamavit in Cain, clamavit in Pharao , Dathan, Abiron, Core . Clamavit in Judaeis, quando petierunt sibi fieri deos, cum Moyses Legem acciperet . Clamavit iterum, quando de Salvatore dix
Abbreviated transcription (Latin):
estimatus. Ille dicebat. in uacuum laboraui
per que merint paulus dic̃e. non inuacuum
laboraui. ut bomi oꝑis fructum. et espangelice
p̃dicationis głam sius conferret seruulis. per
quem uniu̾si sarcina laboris absoluerentur.
his gͥ auditis. derelictus ẽ. in dunidio dierũ
suorũ ꝑdix. qͥ clamauit ut congregaret quẽ
ñ peperit. ⁊ opp̃ssus uoce dñi iħu. Deniq
adornat fugam. uale & nos dilige. qͥa nos
la mauit per dix. congregauit que¬
que non peꝑit. Licet enĩ mͥ de suꝑ¬
ioris fine epłe. sequentis mutuari exordium.
Celeberrima q̃stio. ⁊ ideo ut possimꝰ eam abs¬
soluere. qͥd de nat᷑a auis istiꝰ habeat historia.
considemꝰ. Nam ⁊ hoc consicłare. ñ mediocris
uit animalium. ⁊ locutꝰ ẽ. de pecorib. q uola.¬
tilib ⁊ reptilib & de piscib. Dr̃ itaq auis
ista plena esse doli. fraudis fallatiȩ. que de¬
cipiendi uenatoris uias calleat atq artes

Expanded text:
aestimatus. Ille dicebat: In vacuum laboravi ; aestimatus. Ille dicebat: In vacuum laboravi ; per quem meruit Paulus dicere: Non in vacuum laboravi ; ut boni operis fructum, et Evangelicae praedicationis gloriam suis conferret servulis, per quam universi sarcina laboris absolverentur. 14. His igitur auditis, derelictus est in dimidio dierum suorum perdix, qui clamavit ut congregaret quae non peperit , et oppressus est voce Domini Jesu. Denique adornat fugam. Vale, et nos dilige; quia nos lamavit perdix, congregavit quae non peperit . Licet enim mihi de superioris fine epistolae, sequentis mutuari exordium. Celeberrima quaestio; et ideo ut possimus eam absolvere, quid de natura avis istius habeat historia, consideremus. Nam et hoc considerare non mediocris uras animalium, et locutus est de pecoribus, et volatilibus, eista plena esse doli, fraudis, fallaciae, quae decipiendi venatoris vias calleat, atque artes
Abbreviated transcription (Latin):
sordida ideo fulgorẽ diunitatis suȩ sol uis¬
ticiȩ ñ habebat: ⁊ qͥd plura: An infirmiꝰ
putamꝰ seruitium ẽȩ. ꝙͣ peccatum. ꝙͣ male¬
dictũ. ꝙͣ opprobrium. ꝙͣ infirmitates. qͣs
ꝓ nob suscepit. ut a nob̾ aũterent᷑: factus
est enĩ hec om̃ia: ut uniu̾sa uacuaret. S
hec ideo non recipiunt: qd̃ seruus. oppro¬
brium. peccatum. maledictum factus sit:
qͥa uerbum ꝙ carnẽ uniꝰ asser̃t esse sub¬
stantiȩ ⁊ dicunt. Ergo qͥa nos redemit
seruus aictus est. & pec catum debuit dici:
om̃ib. peccata nr̃a portauit. ut mundi pecca¬
tum tolleret. seriuis. peccatum. maledictum.
factus est. ut tu peccati esse seruus desisteres.
te diuinȩ sententiȩ maledicto absolu̾et. Ille gͦ
maledictum suscepit tuum: maledictus em̃
om̃is qͥ pendit in ligno. Ille maledictum in
cruce factus ẽ: ut tu benedictus ẽȩs in dei
regno. Ille de honestatꝰ ⁊ dep̃ciatꝰ ẽ: nec aliqͥd

Expanded text:
sordida, ideo fulgorem divinitatis suae sol jussordida, ideo fulgorem divinitatis suae sol justitiae non habebat? 12. Et quid plura? An infirmius putamus servitium esse quam peccatum, quam maledictum, 988 quam opprobrium, quam infirmitates, quas pro nobis suscepit, ut a nobis averterentur? Factus est enim haec omnia; ut universa vacuaret. Sed haec ideo non recipiunt, quod servus, opprobrium, peccatum, maledictum factus sit; quia Verbum et carnem unius asserunt esse substantiae, et dicunt: Ergo quia nos redemit, servus dictus est, et peccatum debuit dici. redderet: peccata nostra portavit, ut mundi peccatum tolleret. 13. Servus, peccatum, maledictum factus est, ut tu peccati servus esse desisteres, et te divinae sententiae maledicto absolveret. Ille ergo maledictum suscepit tuum: Maledictus enim omnis, qui pendet in ligno . Ille maledictum in cruce factus est, ut tu benedictus esses in Dei regno. Ille dehonestatus et depretiatus est, nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
iñs es isrł. Nicit᷑ eñĩ di filiꝰ ⁊ isrł. sic̃ alibi.
ia cob puer m̃s. isrł dilectus m̃s. Solus eñ
uere dm̃ patrem ñ solum uidit. s etiam
enarrauit. Et sequitur. In te glorificabor.
Et ego dixi. In uaeuum laboraui. ⁊ in nichi¬
lum dedi iuires meas. Lło uidicium meum
ante dm̃m. ⁊ dolor m̃s ante dm̃ meum. ⁊ ñc
sic dicit dñs. qͥ finxit me seruum ex ut̾o s̾.
dicit. ecce posui te in testam̃tum gen̾is
mei. in lucem gentium. ut sis in salutem
usq ad extremũ terrȩ. de qͦ etiam ꝑos ere¬
chiel locutꝰ est dicens. suscitabo suꝑ eos
pastorem unum. ⁊ reget eos seruus m̃s
dd̃. ⁊ erit eorum pastor. ⁊ ego dñs ero illis
in dm. ⁊ dd in medio eorum pͥnceys. Dauid
utiq rex iam de functus erat. ⁊ id̾o uerus
fortis. di filiꝰ. hoc annuntiat᷑ nõie. Qui etĩã
in zachariȩ ꝓphe libro significatur: dicen¬
te deo patre. Ecce ego mittã seruũu meum:
oriens ẽ. nom̃ eiꝰ. Numqͥd qͥ habebat uestim̃ta

Expanded text:
Israel, sicut alibi: Jacob puer meus, Israel dilectus meus . Solus enim vere Deum Patrem non solum vidit, sed etiam enarravit . 11. Et sequitur: In te glorificabor. Et ego dixi: In vacuum laboravi, et in nihilum dedi vires meas; ideo judicium meum ante Dominum, et dolor meus ante Deum meum. Et nunc sic dicit Dominus, qui finxit me servum ex utero sibdicit: Ecce posui te in testamentum generis mei, in lucem gentium; ut sis in salutem usque ad extremum terrae ? De quo etiam per os Ezechiel locutus est, dicens: Suscitabo super eos pastorem unum, et reget eos servus meus David, et erit eorum pastor: et ego Dominus ero illis in Deum, et David in medio eorum princeps . David utique rex jam defunctus erat, et ideo verus fortis Dei Filius, hoc annuntiatur nomine: qui etiam in Zachariae prophetae libro significatur, dicente Deo Patre: Ecce ego mittam servum meum, Oriens nomen est ei . Numquid quia habebat vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
emundaret. Et cum lazarum fleret mor¬
tuum. qͣsi h̃o flebat. s supͣ homiñe erat.
cũ mortuũ iuberet iunctis pedib exire.
Homo uidebat᷑ cum penderet in cruce:
s supͣ hominẽ. cum reseratis tumulis.
mortuos refuscitaret. Nec sͥ blandatur
uirus apollinaris qͥa ita legit. & specie
inuentus ut homo. Non eñi negatꝰ est
iħe ut homo. cum alibi ipse paulus deeo
non abniuit᷑ unigenitꝰ dei filiꝰ: ita ut hõ¬
dr̃  ꝑfectio fuisse in eo hominis ñ negat᷑.
gͥ obfuit seruitꝰ: Seruus autẽ factus le¬
gitur. quia legit᷑ factus ex uirgine. et cre¬
atus in carne. Omĩs eñĩ creatura seruit.
dicente ꝓpħa: qͥa uniu̾sa seruiunt tibi.
Unde ⁊ d̾s pat̾ ait. Inueni dd̃ seruum
meum: in oleo sc̃o unxi eum. Iyse uoca¬
uit me pat̾ m̃s estu: ds salutis meẽ. Et
ego pͥmogenitũ poña eũ. & in alio ꝑsalmo.
Da potestatem puero tuo. & salũu fac fi¬
lium ancillȩ tuȩ. ł alibi. Congessi enĩ

Expanded text:
emundaret. Et cum Lazarum fleret moremundaret. Et cum Lazarum fleret mortuum, quasi homo flebat: sed supra hominem erat, cum mortuum vinctis jubet pedibus exire. Homo videbatur, cum penderet in cruce: sed supra hominem cum reseratis tumulis, mortuos resuscitaret. Nec sibi adblandiatur virus Apollinaris, quod ita legitur: Et specie inventus ut homo ; non enim negatus est homo Jesus, cum alibi ipse Paulus de eo non abnuitur unigenitus Dei Filius; ita et hoerfectio fuisse in eo hominis non negaturigitur obfuit servitus? Servus autem factus legitur, quia legitur factus ex Virgine, et creatus in carne; omnis enim creatura servit, dicente Propheta: Quia universa serviunt tibi . Unde et Deus Pater ait: Inveni David servum meum, in oleo sancto unxi eum. Ipse vocabit me: Pater meus es tu, Deus salutis meae. Et ego primogenitum ponam eum ; et in alio psalmo: Da potestatem puero tuo, et salvum fac filium ancillae tuae . Congessi enim
Abbreviated transcription (Latin):
mane. Sic̃ deo nicħ deerat. ita nec hominis
consummationi: ut esset ꝑfectus in utͣq fr¬
ma. Nñ &e dauid dicit. Speciosus forma
ỹfiliis hominũ. Concludit᷑ apolliuarista:
nec qͦ se uertat habet. Sius clauditur retib.
Ipse enĩ dixerat. formam seru accepit. non
seruus lectus est. lt̃m gͦ interrogo. Ed ẽ. in
forma dei: Respondit: in natura dei. Sunt
enĩ ait apłs qui ñ sunt nat᷑a dii. Quero
qd sit. formã serui accipiens. Sine dubio
ꝑfectionẽ naturȩ ⁊ conditionis humanȩ
ut dixi. ut esset in horum similitudine.
& pulchre non carnis s hominũ dixit
similitudinẽ. qͥa in carne eadem: s qͥa sñ
peccato erat solus. omĩs autem homo in
peccato: in spetie hõis uidebatur. Unde
& ꝓpħa ait. ⁊ homo e. ⁊ qͥs cognoscet eum:
Nomo sedm carnem. s ult᷑ homiñe. scłm
diuinã oꝑatioñe. Deniq cum leꝓsum tan¬
geret. homo uidebatur. s ultra hominẽ. cũ

Expanded text:
manae: sicut Deo nihil deerat, ita nec hominis manae: sicut Deo nihil deerat, ita nec hominis consummationi, ut esset perfectus in utraque forma. Unde et David dicit: Speciosus forma prae filiis hominum . 7. Concluditur Apollinarista, nec quo se vertat, habet, suis clauditur retibus. Ipse enim dixerat: Formam servi accepit, non servus lectus est. Iterum ergo interrogo, quid est in forma Dei? Respondet: In natura Dei. Sunt enim, ait Apostolus, qui non sunt natura dii . Quaero quid sit, formam servi accipiens ? Sine dubio perfectionem naturae et conditionis, ut dixi, humanae, ut esset in hominum similitudine. Et pulchre non carnis, sed hominum dixit similitudinem; quia in carne eadem. Sed quia sine peccato erat solus, omnis autem homo in peccato, in specie hominis videbatur. Unde et propheta ait: Et homo est, et quis cognoscet eum ? ndum carnem, sed ultra hominem, secundum divinam operationem. Denique cum leprosum tangeret, homo videbatur: sed ultra hominem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
s idem in gła dei patͥs. Erat uermis in cruce.
sidem dimittebat peccaca. etiam ꝑsecutors
suorum. Erat opprobrium. s idem maiestas
dñi. sicut scͥptum e̾. ⁊ uidebitur maiestas
dñi. & udebit om̃is caro. salutare cli. Quid
amisit. cui minꝰ nicħ est: Non habebat qͥde
spetiem. neq decorem. s habebat plenitudr¬
nem diuinitatis. Infirmꝰ estimabatur. s ñ
destiterat ẽẽ. dei iuitꝰ. Nidebatur ut homo
s fulgebat in terris maiestas diuina. et
patris gła. Unde pulchre apłs eiꝰdem uerbi
repetitiõe usus ẽ. dicens de dño iħu. qui c̃u
in forma dei esset. ñ rapinam arbitratꝰ est ẽẽ.
se equalẽ deo. sed semet ipsum ermanuit
formam serui accipiens. Quid ẽ. in dei forma.
nisi in plenitudine diiunitatis. in illa ꝑfe¬
ctionis diuinȩ exp̃ssione. Er̃go cum esset in
plenitudine diuinitatis exinanuit se. et ac¬
cepit plenitudinem nature. & ꝑfectionis hu¬

Expanded text:
sed idem in gloria Dei Patris. Erat vermis in cruce, sed idem in gloria Dei Patris. Erat vermis in cruce, sed idem dimittebat peccata etiam persecutorum suorum. Erat opprobrium, 986 sed idem majestas Domini, sicut scriptum est: Et videbitur majestas Domini, et videbit omnis caro salutare Dei . Quid amisit, cui nihil minus est? Non habebat quidem speciem neque decorem, sed habebat plenitudinem divinitatis. Infirmus aestimabatur, sed non destiterat esse Dei virtus. Videbatur, ut homo, sed fulgebat in terris majestas divina et Patris gloria. 6. Unde pulchre Apostolus ejusdem verbi repetitione usus est, dicens de Domino Jesu: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semet ipsum exinanivit, formam servi accipiens . Quid est in Dei forma, nisi in plenitudine divinitatis, in illa perfectionis divinae expressione? Ergo cum esset in plenitudine divinitatis, exinanivit se, et accepit plenitudinem naturae et perfectionis hu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Dixit eñĩ apĩs. qͥa ꝓ nob̾ peccatum fa¬
ctus est. qͥa maledictũ factus ẽ. dñs iħe:
dixit qͥa cum sͥ subiecerit om̃ia. tunc et
ipse subiectus erit. Dixit i petaꝰ in nõie
iho nararei. surge ꝙ ambula. in actib
apłorum. dixit ibi quia głificauit puerũ
suum iłim .&. neio calumpniatur de cẽꝑe
In apocalipsi autẽ & agnꝰ dictus c. aioħe.
dictus ẽ. in psalmo uermis & non homo. Hec
om̃ia factus ẽ. ut nr̃e obtundet mortis
aculeum nr̃am seruitutem dolleret. male¬
dicta. pectata. obprobria. deleret. Hec &r alia
que consulenti cuidam & multo plura. ate
scripsisti relata. cum scͥptura diuina ha
tant. non ad imminutionẽ: Nam cum de
dono eiꝰ hoc ẽ. manna. dictũ sit. qͥa & qui
minꝰ colligit. ñ diminuit. & qͥ plurimũ. ñ
ampliauit. nũ potuit ipse uł minui uł
augeri: Quid enĩ in eo imminutũ ẽ. qd
nr̃am seruitutem. nr̃as infirmitates susce¬
pit: Erat humiliatꝰ. erat in forma serui.

Expanded text:
nobis peccatum factus est , quia maledictum factus est Dominus Jesus. Dixit quia cum sibi subjecerit omnia, tunc et ipse subjectus erit. Dixit et Petrus: In nomine Jesu Nazareni surge, et ambula, in Actibus apostolorum . Dixit ibi quia glorificavit puerum suum Jesum , et nemo calumniatur de tempore. In Apocalypsi autem et agnus dictus est a Joanne ; dictus est in psalmo vermis, et non homo . Haec omnia factus est, ut nostrae obtunderet mortis aculeum, nostram servitutem tolleret, maledicta, peccata, opprobria deleret . 5. Haec et alia, quae consulenti cuidam, et multo plura a te scripsisti relata, cum Scriptura divina habtant, non ad imminutionem? Nam cum de dono ejus, hoc est manna, dictum sit quia et qui minus collegit, non diminuit: et qui plurimum, non ampliavit; num potuit ipse vel minui vel augeri? Quid enim in eo imminutum est, quod nostram servitutem, nostras infirmitates susceperat? Erat humiliatus, erat in servi forma,
Abbreviated transcription (Latin):
su gr̃am multũ addidit. Nam ego diligo
eos uł p̃sbit̾os uł diaconos qͥ cũ aliqͦ ꝓcesse¬
runt ne qͥ ꝙͣ se patiunt᷑ a fuo diutiꝰ ab esse mu¬
nere. Diẽ enĩ ꝓpħ̃a. Non laboraui seq̃ns pꝰ te.
Quis aũ potest laborare sequens iħm. cumn
ipse dicat. uenite ad me om̃s qͥ laboratis et
onerati estis⁊ ego uos reficiam: Seqͥm᷑ gͦ
iħm semper: nec desinamꝰ. Qd̾ si semꝑ seqͣmur:
numꝙͣ deficimꝰ. Dat autẽ uires seqͦntib se.
Itaq qͦ ꝓpior uirtuti fueris: eo fortior eus.

Expanded text:
sui gratiam multum addidit. 2. Nam ego diligo sui gratiam multum addidit. 2. Nam ego diligo eos vel presbyteros vel diaconos, qui cum aliquo processerint, nequaquam se patiuntur a suo diutius abesse munere. Dicit enim propheta: Non laboravi sequens post te . Quis autem potest laborare sequens Jesum; cum ipse dicat: Venite ad me, omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego vos reficiam ? Sequamur ergo Jesum semper, nec desinamus. Quod si semper sequamur, numquam deficimus; dat enim vires sequentibus se. Itaque quo propior virtuti fueris, eo fortior eris.
Abbreviated transcription (Latin):
de negotio definiueris cum tua uepte. pietatis
tue sit. non formidinis. Id̾oq ꝓintior esto decessi-¬
oni. cuiꝰ ⁊ spes potior. ⁊ fructus. ẽ: spes. qͥa pater
neptis tuȩ qͥd de illis sentias sibi plurimum
blandiebat᷑. iam qd̾ eo speret ñ habet. Iile eñĩ
alia curat. p̃t̾ita negligit. uł cũ illo qd̾ tunc
gerebat deposuit officio. Iste negotii sui m̾itũ
non sententie pat᷑ nũ considãt. & fructus io¬
cundior ẽ. ut t̾ referat᷑ decisionis gr̃a qͥ pocu¬
eris iam spñe & non spreueris pietatem. spe¬
ctans necessitudinis non stimulũ offensio¬
nis. Hale & uos dilige ut filiꝰ. qͥa nos te dili¬
Ratum est mͥ cũ litteras accipio
dirigis. ut frẽm nr̃m ⁊ conp̃sbit̾um
siruoi. tiuis esꝓsecutꝰ litteris: geminat᷑ leticia.
S utiña fructus fuiss iste duiturnior. nam
stati ut uenit. recurrendũ putauit. Qd̾ qͥdẽ¬
ad desidenum meũ plurimũ minuit: ad

Expanded text:
de negotio definiveris cum tua nepte, pietatis de negotio definiveris cum tua nepte, pietatis tuae sit, non formidinis. 2. Ideoque promptior esto decisioni, cujus et spes potior, et fructus est. Spes, quia pater neptis tuae, qui de illius sententia sibi plurimum blandiebatur, jam quod de eo speret, non habet; ille enim alia curat, praeterita negligit, vel cum illo, quod tunc gerebat, deposuit officio: iste negotii sui meritum, non sententiae patronum considerat. Et fructus jucundior est, ut tibi referatur decisionis gratia, qui potueris jam spernere, et non spreveris, pietatem spectans necessitudinis, non stimulum offensionis. Vale, et nos dilige, ut filius; quia nos te,Gratum est mihi cum litteras accipio dirigis, ut fratrem nostrum et compresbyterum Syrum tuis es prosecutus litteris, geminatur laetitia. Sed utinam fructus fuisset iste diuturnior! Nam statim ut venit, recurrendum putavit: quod quidem desiderium meum plurimum minuit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
illis terra ferrea. partꝰ suos nesciens. ut qd̾ ple¬
rumq impia habeat discordias serens. rapto
enĩ utunt᷑ qui uictu indigent. ut alienis
dispendiis fam̃ suam alleuent: ĩa si & offen¬
sa in habitantiũ huiꝰmodi sit. ut diuina c̃õ¬
motione his inferant᷑ p̾lia: uere t̾ra ⁊ ferrea.
telorũ segetib inhorrens. ⁊ sius nuda fructib
fecunda. ad peña. sterilis ad alimoniã. Ubi
aucẽ abundantia. ecce ego pluo uob̃panes.
dicit dñs. Hale & nos dilige. qͥa nos ce diligi¬
Penit tͥ ĩnoceis uictoria uͥ sñ uociꝰ
amaritudine potiaris uictorie
securitate. Rufinꝰ eñi ex magiffͦ
officlorum factus ẽ. in consulatu p̃fectus
p̃corii: ac per hoc plus posse cepit. s tibi ãa
nicħ obesse. Est enĩ aliarũ p̃fectus partium.
Qũã gaudeo uł illi ut amico. qͥa honoie auctꝰ.
inuidia leuatꝰ est. uł tͥ ut filio qui lib̾atꝰ es ab
eo quẽ tibi gͣuior̃e iudicem arbitrabare: ut si

Expanded text:
illis terra ferrea, partus suos nesciens, ut quod pleillis terra ferrea, partus suos nesciens, ut quod plerumque inopia habeat, discordias serens. Rapto enim utuntur, qui victu indigent; ut alienis dispendiis famem suam ablevent. 4. Jam si et offensa inhabitantium hujusmodi sit, ut divina commotione iis inferantur praelia, vere terra est ferrea, telorum segetibus inhorrens, et suis nuda fructibus, fecunda ad poenam, sterilis ad alimoniam. Ubi autem abundantia? Ecce ego pluo vobis panes, dicit Dominus . Vale, et nos dilige; quia nos te diligiVenit tibi innocens victoria, ut sine voti amaritudine potiaris victoriae securitate; Rufinus enim ex magistro officiorum factus est in consulatu praefectus praetorio: ac per hoc plus posse coepit, sed tibi jam nihil obesse; est enim aliarum praefectus partium. Quam gaudeo vel illi, ut amico; quia honore auctus, invidia levatus est: vel tibi, ut filio; quia liberatus es ab eo, quem tibi graviorem judicem arbitrabare; ut si
Abbreviated transcription (Latin):
et nos amantes tui dilige. qͥa nos te diligi
uosis in agro miror qͦ ratiõe de me
querendũ putau̾is: cur dixerit
õs. ponã celum ereum. ⁊ t̾ram
ferream. Nam species ipsa agͥ. ⁊ p̾sens fer¬
tilitas docere nos potest. qͣnta clem̃tia sit
aeris: ⁊ celi indulgentia. qñ dignatͤ deus ub̾¬
tatem dare. qͦndo autẽ sterili tafeqͦ madmodũ
clausa omĩa spissus aer ut in rigore aȩris so¬
lidatꝰ putet᷑. Unde alibi habes. qͥa in dieb
terris negare. Terra qͦ ferrea ẽ. cũ ꝓuentꝰ abnu¬
it. ⁊ iacta semina sͥ tanqͣm hostili duricia. ge¬
nitali exclusit aluo quȩ gremio solet blande
matͥs fouere. Quandos em̃ sertũ frucdificat:¬
Quando es imbros relarat: His gͥ miserandã
fam̃ minat᷑ impu̾s. ut qͥ pietatẽ filiorũ cõmu
niũ dño & pat̾ exhibere neseunt. careant nu¬
trim̃to pat̾ue indulgentie. sit illis celum ȩreũ
concreto aere. ⁊ solidato in metalli rigore. sic

Expanded text:
et nos amantes tui dilige. EPISTOLA Iet nos amantes tui dilige. EPISTOLA ICum sis in agro, miror qua ratione de me quaerendum putaveris, cur dixerit Deus: Ponam coelum aereum, et terram ferream . Nam species ipsa agri, et praesens fertilitas docere nos potest quanta clementia sit aeris, et coeli indulgentia, quando dignatur Deus ubertatem dare: quando autem sterilitas, quemadmodum clausa omnia, spissus aer, ut in rigorem aeris solidatus putetur. Unde alibi habes quia in diebusterris negare. Terra quoque ferrea est, cum proventus abnuit, et jacta sibi semina tamquam hostili duritia genitali excludit arvo, quae gremio solet blandae matris fovere. Quando enim ferrum fructificatQuando aes imbres relaxat? 3. His igitur miserandam famem minatur impiis, ut qui pietatem filiorum communi omnium domino et patri exhibere nesciunt, careant nutrimento paternae indulgentiae, sit illis coelum aereum, concreto aere, et solidato in metalli rigorem, sit
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis. Et ut stupori forent
ea tam grandia. nolui in sinu ut
aiuint abscondere s aliis qꝙͦ demonstiare maliui.
Itaq partem direri amicis. partem mͥ reseruaui.
Suaue munꝰ. ñ tam̃ ita p̃potens ut compͥmẽt
querelam meam uire excitat᷑a. qd̾ nos tamdiu
amantes tui netͣꝙͦ reuisas. Et caue post hac.
ne maiora inuenias doloris tubera: nam huiꝰ
nõis diu̾sa racio. Tt enĩ grata in munere.
ita in corpore atꝙ in affectu molesta sunt. De
te impetra: qͦ minꝰ te abesse doleam. Nam eau-¬
sa commotionis meẽ. desicł̾ium ÷ tui. Effice si
potes ut minꝰ gͣtussis. Rem exposui. causam
ꝓbaui. In torq̃nda est am̃tata illa non mani¬
pularis sententia. Metuistis certe. s uide
ꝙͣ mouear ut delectet. iocari. postea tam̃ ne
excusaueris. Et enĩ qͣmus tua hec uectigał
mͥsit excusatio. male de te iudicat. nec de me
meliꝰ. si aut absentĩa munerib compensantlã.
aut me munerib redim̃dum putes. Hale

Expanded text:
magnitudinis, ut stupori forent ea tam grandia. Nolui in sinu, ut aiunt, abscondere: sed aliis quoque demonstrare malui. Itaque partem direxi amicis, partem mihi reservavi. 2. Suave munus, non tamen ita praepollens, ut comprimeret querelam meam jure excitatam, quod nos tamdiu amantes tui nequaquam revisas. Et cave posthac ne majora invenias doloris tubera. Nam hujus nominis diversa ratio; ut enim grata in munere, ita in corpore atque in affectu molesta sunt. De te impetra, quominus te abesse doleam; nam causa commotionis meae, desiderium est tui. Effice, si potes, ut minus gratus sis. 3. Rem exposui, causam probavi. Intorquenda est amentata illa non manipularis sententia. Metuisti certe: sed vide quam movear, ut delectet jocari. Postea tamen ne excusaveris: etenim quamvis tua haec vectigalis mihi sit excusatio; male tamen de te judicat, nec de me 763 melius, si aut tuam absentiam muneribus compensandam, aut me muneribus redimendum putes. Vale,
Abbreviated transcription (Latin):
istud aptandum putar̃t. eo qd̾ aliena di¬
ripiat oua. ⁊ foueat suo corpore. atꝙ hac
sua fraude partus alienos studeat acqͥrere.
S qd̾ aunt cornicioculũ. habent eñĩ & uo¬
latilia suas artes. uͥ istud̃ aduertĩt. euiꝰ aut
singła oua direpta. aut eubile fuerit inua¬
sum. aut sollicitata soboles. errore similitu¬
dinis. spetiei simiulatione decepta. ꝙ si infirmi¬
or uirib. induit se atq armat uersutia . &. cum
labor om̃is impensus nutͥm̃tore educant̾ẽ exhau-¬
serit. atq adolesẽẽ pulli ceperint. tẽ uocem
enutat. ⁊ quadã pietatis tuba prolẽ aluocat.
que nat᷑ͣali qͦdã auditu excitata agnoscit pa.¬
tie. dleceptus. ab auclore ꝓpͥo deuiauerat. lu¬
bricas artes secutus. ueri parentis uoce renocatꝰ.
fallacem relinqueret atq in dinudio dierum
eiꝰ fraudulentũ desereret. id ẽ. ante huiꝰ finen
scłi cui nos eripuit dñs iħe ⁊ ad uitam et̾nã

Expanded text:
istud aptandum putarunt, eo quod aliena diistud aptandum putarunt, eo quod aliena diripiat ova, et foveat suo corpore, atque hac sua fraude partus alienos studeat acquirere. Sed quod aiunt, cornici oculum; habent enim et volatilia suas artes ubi istud adverterit, cujus aut singula ova direpta, aut cubile fuerit invasum, aut sollicitata soboles errore similitudinis, speciei simulatione decepta, etsi infirmior viribus, induit se atque armat versutia; et cum labor omnis impensus nutrimentorum educantem exhauserit, atque adolescere pulli coeperint, tunc vocem emittit, et quadam pietatis tuba prolem advocat. Quae naturali quodam auditu excitata agnoscit pacie deceptus ab auctore proprio deviaverat, lubricas artes secutus, veri parentis voce revocatus fallacem relinqueret, atque in dimidio dierum ejus fraudulentum desereret, id est, ante hujus finem saeculi, cui nos eripuit Dominus Jesus, et ad vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
cem illum diabolũ. abstulit ei male ogrega¬
tas diuicias. multitudinis. reuocauit ab
errore animas gentiũ. inentesꝙ nacionum
deuiantiũ. Et qͥa diaboli uoce deceptos
sciebat. & ipse ut uncła nerusq uet̾is er¬
roris salu̾et. clamauit pͥmũ in abel. cuiꝰ
clamauit uox sanguinis. clamaint in mo¬
yse. eui dixit. quid clamas aid me. clamauit
in iħunaue. clamauit in dauidd. qui ait. cla¬
main ad te salua me. clamauit in om̃ibus
ꝓpħis. Unde & ad isaiam dicit. Clama. Q
ille ait. Quid clamabo: Clamauit in salo¬
ione conuocans cũ altissima p̃licatiõe
sapientia. Uenite edite de meis panibus.
& bibite uinũ qͦo miscui uob̾. Clamauit
etiã in corpore suo. sic̃ scarabeus in ligno.
Clamauit ut in sidiatorẽ falleret. & cirxũ¬
ueniret dicens. Os̃ ds ñs quare me cłeli¬
diso. Itaq uͥ clamauit iħs. continuo ꝑdix
ille a congregatis in dimidio dierũ suors dere¬
lictus est. Unde & qͥdam nate ꝑdicis etiam

Expanded text:
cem illum diabolum, abstulit ei male congregatas divitias multitudinis, revocavit ab errore animas gentium, mentesque nationum deviantium. Et quia diaboli voce deceptos sciebat, et ipse ut vincula nexusque veteris erroris solveret, clamavit primum in Abel, cujus clamavit vox sanguinis . Clamavit in Moyse, cui dixit: Quid clamas ad me ? Clamavit in Jesu Nave . Clamavit in David, qui ait: Clamavi ad te, salva me . Clamavit et in omnibus prophetis. Unde et ad Esaiam dicit: Clama; et ille ait: Quid clamabo ? Clamavit in Salomone, convocans cum altissima praedicatione sapientia: Venite, edite de 919 meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis . Clamavit etiam in corpore suo, sicut scarabaeus in ligno . Clamavit ut insidiatorem falleret et circumveniret, dicens: Deus, Deus meus, quare me derelidiso . Itaque ubi clamavit Jesus, continuo perdix ille a congregatis in dimidio dierum suorum derelictus est. 6. Unde et quidam naturae perdicis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
seqͦndo. ñ au̾tamur subdole int̾rogatiõis
unpedĩto. Dicebat᷑ hoo ꝓpħȩ eũ mitt̾etur
in carcerem: cũ dem̃geretur in uoragine
luti. Ubi est u̾bũ am̃: Heniac. S ille miũ¬
tomagis secutꝰ ẽ. Et iło ad brauiũ ꝑuenit.
ideo accepit coronã qͥa non laborauit qͥ se¬
quebat᷑ iħm. Non est eñi labor in iacob. nec
dolor uidebit᷑ in isrł. Uale co nos dilige. qͥa

Expanded text:
interrogationis impedimento. Dicebatur hoc prophetae, cum mitteretur in carcerem, cum demergeretur in voraginem luti: Ubi est verbum Domini? Veniat . Sed ille multo magis secutus est, et ideo ad bravium pervenit, ideo accepit coronam; quia non laboravit, qui sequebatur Jesum: Non est enim labor Jacob, nec dolor videbitur in Israel . Vale, et nos dilige; q
Abbreviated transcription (Latin):
queso ne iste noe ñr agri cola. bonꝰ planta¬
tor feracis unee. cum fueris amoris ꝙ gr̃e
tue inebriatꝰ poculo. tanꝙͣ erapulatꝰ a uino
diutius quieti indulgeat. ac si forte inclormi¬
erit excitet eum senis ur̃i desid̾ium. Est et
ibi iaphet uinior ex frib. qui pietatis reue¬
rentia pacrem induat. qũe pat̾ ⁊ dormiens
uideat. nec unꝙͣ de pectore dimittat suo.
qͥn semꝑ oculis & compleru teneat. atꝙ eui¬
gilans intelligat quȩ ei fecerit filiꝰ suus
iunior. qͥ latitudo latine dicit᷑. eo qd̃ in la¬
biis eiꝰ diffusa gr̃a sit. et in morib ꝓpt̾ qd̃
benedixit eum dñs. qͥa ipse tanꝙͣ bononiã
retrorsũ rediens. patrem texit pio caritatis
uelamine: ⁊ detulit pietati honorem. dequo
& pater ait. Latificet ds iafech. in donub
sem. Unde : in enumeratione generationũ
p̃fertur: seniori fri in benedictione substitu¬
itur. Prefertur ꝓpt̾ honorem nõis. substi¬

Expanded text:
quaeso, ne iste noster Noe agricola, bonus plantaquaeso, ne iste noster Noe agricola, bonus plantator feracis vineae, cum fuerit amoris 1005 etuae inebriatus poculo, tamquam crapulatus a vino, diutius quieti indulgeat: ac si forte indormierit, excitet eum Sem nostri desiderium. 3. Est et ibi Japhet junior ex fratribus , qui pietatis reverentia patrem induat, quem pater et dormiens videat, nec umquam de pectore dimittat suo, quin semper oculis et complexu teneat, atque evigilans intelligat, quae ei fecerit filius suus junior. Qui latitudo Latine dicitur, eo quod in labiis ejus diffusa gratia sit, et in moribus; propter quod benedixit eum Dominus, quia ipse tamquam Bononiam retrorsum rediens patrem texit pio charitatis velamine , et detulit pietati honorem, de quo et pater ait: Laetificet Deus Japhet in domibus Sem . Unde et in enumeratione generationum praefertur seniori fratri, in benedictione substituitur: praefertur propter honorem nominis, substi
Abbreviated transcription (Latin):
austinꝰ uterq tibi redditus est.
nobis utrumq ambrosiũ pignꝰ
resedit. Ipse habes qd̾ pͥmũ in patͤ. et qd̾
iocundissimũ est in filio minore. qͥa et uir¬
tutis apicẽ tenes. & humilitatis exibes
gr̃am. nos qd̾ medium int̾ patrem et ui¬
niorem filium. Tecũ sũma totiꝰ domus.
& ꝑpetuati uocabuli uigis successio.
Iapud nos parca mediocͥtas. quȩ & de sũ¬
Emo pendeat.⁊ in posteriore subsistat. Eeẽ
funditur. omẽm animi abst̾get sollicitu¬
dinem. Tecum is qui et morib ⁊ oꝑibus
suns & sobole tali inuenit grãm a pd̃ dñim
nr̃m. Tecũ is qui int̾ mundi huiꝰ ꝓcellas
spũalẽ nutriuit columbã. que ei fructus
afferat pacis. iuicta oleo integritatis.
Tecum is qͥ edificat deo aram. qͣͦm bene¬
dixit d̃s & filios eiꝰ dicens. crescite & mul¬
tiplicamini. cũ qͦ testam̃tũ paci statuit suȩ.
ut sit ei & filiis eiꝰ in ꝓgeniem et̾nam.
habes gͥ heredem diuine benedictionis.
consortẽ gr̃e. participem iusticie. S uide

Expanded text:
austinus uterque tibi redditus est, nobis utrumque Ambrosium pignus resedit. Ipse habes quod primum in patre, et quod jucundissimum est in filio minore; quia et virtutis apicem tenes, et humilitatis exhibes gratiam: nos quod medium inter patrem et juniorem filium. Tecum summa totius domus, et perpetuati vocabuli jugis successio: apud nos parca mediocritas, quae et de summo pendeat, et in posteriore subsistat. Tecum funditur, omnem animi abstergit sollicitudinem. Tecum is qui et moribus et operibus suis et sobole tali invenit gratiam apud Dominum nostrum. Tecum is qui inter mundi hujus procellas spiritalem nutrivit columbam, quae ei fructus afferat pacis , uncta olivo integritatis. Tecum is qui aedificavit aram Deo, quem benedixit Deus et filios ejus, dicens: Crescite, et multiplicamini ; cum quo testamentum pacis statuit suae; ut sit ei et filiis ejus in progeniem aeternam. 2. Habes igitur haeredem divinae benedictionis, consortem gratiae, participem justitiae. Sed vide,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiant de qͦ disputandum putent: pleriq
enim studio indulgent suo. ut iste qui
ꝓpterea orbem circũunt ut quereret q̃ͣm
rep̃henderet. non que sͥ imnitandum ar¬
bitraretur. Hic gͥ ut arroderet aliqͥd de
ut nos intelligamꝰ patrem filii esse. et
dũm creature. qm qͣm in psalmo euident̃¬

Expanded text:
eriant, de quo disputandum putent: plerique eriant, de quo disputandum putent: plerique enim studio indulgent suo, ut iste qui propterea orbem circuivit, ut quaereret quem reprehenderet, non quem sibi imitandum arbitraretur. 3. Hic igitur ut arroderet aliquid deut nos intelligamus patrem filii esse, et dominum creaturae. Quamquam in psalmo evident
Abbreviated transcription (Latin):
tropolitanũ uirum bononiensi subditum.
quia in facie nescit blanditias. & de nutͥcis
gremio se muleus excussit. Hale & nos dli¬
lige. qͥa nos te diligimꝰ. Contuli. ¶ Ambro¬
ni sui mercedem recepit. Si qͥ dẽ respon¬
sum est ei publice: &e qͦd pͥuatim seuerat.
þalam messuit. Ego autẽ ante uanum
inuisorem tantum habebam. At ubi
iste sermo ad aures ꝑuenit meas: statim
respondi qd̾ eum iurꝰ infecerit apollina¬
serui aceeꝑit. Hoc munim̃tum. hec sp̃es ẽ.
fidei nr̃e. Qui hanc destruit. destruetur
ipse sic̃ scͥptum e̾: qͥa destruentem sepem.
mor debit serpens. Eqͥdem pͥmo lenit̾ man¬
daui ei. Qua racione bonam rem malo aĩo
facis: Ego enim beneficio annumero. si
possum. Qulta aurem p̾tereunt. multa
qͥbusilam aliter sonant. pulchrũ ẽ. si fier
potest. cauere omĩa. Deniq qͥa non debeo
moleste ferre. cum de apłias & ipsis eiran¬
gelieis dominicisq uerbis pleriq multas

Expanded text:
tropolitanum virum Bononiensi subditum; tropolitanum virum Bononiensi subditum; quia infantiae nescit blanditias, et de nutricis gremio se illaesus excussit. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimuni sui mercedem recepit. Siquidem responsum est ei publice; et quod privatim severat, palam messuit. Ego autem vanum ante et invisorem tantum habebam: at ubi iste sermo ad aures pervenit meas, statim respondi quod eum virus infecerit Apollinaservi acceperit . Hoc munimentum, haec sepes est fidei nostrae; qui hanc destruit, destruetur ipse, sicut scriptum est: Quia destruentem sepem mordebit serpens . 2. Equidem primo leniter mandavi ei: Qua ratione bonam rem malo animo facis? Ego enim beneficio annumero, si possum. Multa aurem praetereunt, multa quibusdam aliter sonant: pulchrum est, si fieri potest, cavere omnia. Deinde quia non debeo moleste ferre, cum de apostolicis et ipsis Evangelicis Dominicisque verbis plerique multas
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur latine nom̃. Et bene hic nr̃ ambro¬
siꝰ bonũ nom̃. in euiꝰ domib dilatetur iafech.
qͥa potiꝰ est nom̃ bonũ suꝑ multas diuitia¬
rum copias. Sit gͦ et iste benedictus. &
gr̃a eiꝰ suꝑ aurũ ⁊ argentum. sit in porti¬
one eiꝰ sem̃ abrahe. sit benedictio om̃is in
posteritate: ⁊ om̃i familia iusti uiri. s male¬
dictus nemo. benedicti om̃s. Benedictus
enĩ sare fructus. Salutant ce ambrosĩ. sa¬
lutat parthemiꝰ cdulcissimꝰ. salutat ualen¬
tinianꝰ paratꝰ ad humilitatem. ꝗd̾ ebraice
ca̾naan dicitur. qͣsi puer fr̃is sui. cui et
nomine successit. & ideo tanꝙͣ nebroth ge¬
mini gigas noĩs. uenacor egregiꝰ suꝑ t̾ram.
De qͦ dictum ẽ. tanꝙͣ nebroch gigas uenator
ante dnm. Namꝙ ingenio subrustiẽ uiribꝰ
ualidus. quos ingenio equare non potest.
iurib suꝑat. ut comacinas rupes gesta¬
re secum. et faciem tauro ꝓprior uultu
udeatur expͥmere. post habitum se in¬
dignatus. et pat̾eno erutum uocabulo. me¬

Expanded text:
Ambrosius bonum nomen, in cujus domibus dilatetur Japhet; quia potius est nomen bonum super multas divitiarum copias . Sit ergo et iste benedictus, et gratia ejus super aurum et argentum, sit in portione ejus semen Abrahae, sit benedictio omnis in posteritate et omni familia justi viri. Sed maledictus nemo, benedicti omnes; benedictus enim Sarae fructus. 5. Salutant te Ambrosii, salutat Parthenius dulcissimus, salutat Valentinianus paratus ad humilitatem; quod Hebraice Chanaan dicitur, quasi puer fratris sui, cui et nomine suo cessit. Et ideo tamquam Nembroth gemini gigas nominis, venator egregius super terram, de quo dictum est: Tamquam Nembroth gigas venator ante Dominum . Namque ingenio subrusticus, viribus validus, quos ingenio aequare non potest, viribus superat; ut Comacinas rupes gestare secum, et faciem, tauro propior, vultu videatur exprimere, posthabitum se indignatus, et paterno exutum vocabulo, me
Abbreviated transcription (Latin):
dei forma. seruũ scd̾m carnis substantĩã
se p̃dicans. Seruitus eñi carius: dñatus
autem diuinitatis. est. Adueras gͥ pri¬
mũ ꝓ tua admirabili prudentia ea que
in euangłio dicunt᷑. ad eiangelii tempꝰ
referri. qͦ dñs iħe int̾ homines humana
sp̃ie conũsabat᷑. Nunc eñi scłm hominẽ
iam non nouimꝰ xp̃m. Sit ita uisus et¬

Expanded text:
ubstantiam se praedicans; servitus enim carnis, dominatus autem divinitatis est. 4. Advertis igitur primum pro tua admirabili prudentia ea quae in Evangelio dicuntur, ad Evangelii tempus referri, quo Dominus Jesus inter homines humana specie conversabatur; nunc enim secundum hominem jam non novim
Abbreviated transcription (Latin):
tirib. Uenistis ꝑdere nos: Arriam
dicunt. Non sunt demonum uera tor¬
ienta. s ficta: et composita ludibria.
Audiui multa componi. hoc nemo
unꝙͣ fingere potuit. ut demonum se
esse simularet. Quid illud qd̾ ita exa¬
gitan eos uidemꝰ. qͥb manꝰ imponitur:
Ubi hic locus fraudi est. ubi susꝑitio
simulandi: S non ego ad suffragnũ
martirum usurpo uocem demoniorĩr:
beneficiis suis sacra passio cõprobetur:
habet iudices s purgatos. habet tes¬
tes s absolutos. Melior uox est. quan
sanitas loquit᷑ eorum. qui debiles
aduenerunt. Melior uor est. quam
sangius emittit. Habet enim sangiũ
uocem canoram. quȩ de terris ad ce¬
los ꝑuenit. Legisti dicente dño. san¬
guis fr̃is tui ad me clamat. Et hic san¬
guis clamat coloris indicio. sanguis
oꝑationis preconio. sangius clarat
passionis triumpho. Satis factum ẽ.
peticioni ur̃e. ut condenda hesterno
in hoiliernum diem differremus reli¬

Expanded text:
tyribus: Venistis perdere nos; Ariani tyribus: Venistis perdere nos; Ariani dicunt: Non sunt daemonum vera tormenta, sec ficta et composita ludibria. Audivi multa componi, hoc nemo umquam fingere potuit, ut daemonem se esse simularet. Quid illud, quod ita exagitari eos videmus, quibus manus imponitur? Ubi hic locus fraudi est? ubi suspicio simulandi? 23. Sed non ego ad suffragium martyrum usurpo vocem daemoniorum. Beneficiis suis sacra passio comprobetur. Habet judices, sed purgatos: habet testes, sed absolutos. Melior vox est, quam sanitas loquitur eorum, qui debiles advenerunt: melior vox est, quam sanguis emittit; habet enim sanguis vocem canoram, quae de terris ad coelum pervenit. Legistis dicente Deo: Sanguis fratris tui clamat ad me . Et hic sanguis clamat coloris indicio: sanguis clamat operationis praeconio: sanguis clamat passionis triumpho. Satisfactum est petitioni vestrae, ut condendas hesterno in hodiernum diem differremus reli
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui in patrem: ⁊ filium. ⁊ sp̃m sc̃m.
credidisset. illum mortuum. illũ funere¬
um. qui sp̃m sc̃m negaret: qui tͥnrercis
om̃ipotentem uirtutem non crederet.
Confitetur hoc oiabolus. sed arriani
nolunt fateri. Dicit diabolus. Sic tor¬
queatur quemadmodum iꝑse amartiri¬
bus torque̾atur. qui sp̃c sc̃i deitatem
negaret. Non accipio diaboli testimo¬
nium. s confessionem. Inuitus dixit di¬
abolus. sed exactus & tortus. qd̾ neqͥtia
supprimit: extorquet iniuna. Cedit
diabolus plagis. ⁊ adhuc cedere nesci¬
unt arriani. Quanta ꝑpessi sunt: Et
quemadmodum pharaho. malis fuis
indurantur. Dicebat diabolus ut scͥp¬
tum legimꝰ. sciote qͥ sis: tu es filiꝰ d̾i
uiui. Dicebant uidei nescimꝰ qͥ sit. Di¬
cebant hodie ⁊ suꝑiore die. uel nocte. oe¬
mones. scimꝰ qͥa martires estis: & arri¬
ani dicunt. nescimꝰ. nolumꝰ intelligere.
nolumꝰ credere. Dicunt demones mar¬

Expanded text:
nisi qui in Patrem et Filium et Spiritum sanctum nisi qui in Patrem et Filium et Spiritum sanctum credidisset: illum mortuum, illum funereum, qui Spiritum sanctum negaret, qui Trinitatis omnipotentem virtutem non crederet. Confitetur hoc diabolus, sed Ariani nolunt fateri. Dicit diabolus: Sic torqueatur, 880 quemadmodum ipse a martyribus torquebatur, qui Spiritus sancti deitatem negaret. 22. Non accipio a diabolo testimonium, sed confessionem. Invitus dixit diabolus, sed exactus et tortus. Quod nequitia supprimit, extorquet injuria. Cedit diabolus plagis, et adhuc cedere nesciunt Ariani. Quanta perpessi sunt, et quemadmodum Pharao, malis suis indurantur? Dicebat diabolus, ut scriptum legimus: Scio te quis sis, tu es Filius Dei vivi . Dicebant Judaei: Nescimus quis sit . Dicebant hodie et superiore die vel nocte daemones: Scimus quia martyres estis. Et Ariani dicunt: Nescimus, nolumus intelligere, nolumus credere. Dicunt daemones mar
Abbreviated transcription (Latin):
putetis. Detestabilice istorum. quam ui¬
deorum ꝑtinatia. Illi cum dubitarent.
uł parentes interrogabant. Isti occulte
interrogant. palam negant. iam non
credant. utrum amartirib possint aliqͥ
uisitari. hoc ẽ. xp̃o non credereꝰ. ipse enĩ
dixit. et maiora his facietis: an abistis
martirum qͦrum merita iam dudum ui¬
gent: corpora dudum reꝑta sunt: Quero
utium mͥ. an scĩs martirib inudeant. di
michi. nunqͥd ame aliquȩ uirtutes fiunt:
inuident. qd̾ meum non est: Si martirib.
restat enim ut simͥ non inuident. marti¬
rib inuidere uideantur: Ostendunt alt̾iꝰ
fidei fuisse martires. ꝙͣ ipsi credunt. Nes
enun alit̾ eorum oꝑib inuiderent. nisi
fidem in his fiusse eam quam isti non ha¬
bent iudicarent: fidem illam maiorum
traditione firmatam. qͥm demones ipsi
negare non possunt. s arriani negant.
Audiuimꝰ hodie dicentes eos qͥb manꝰ
imponebatur. neminem posse esse salũu

Expanded text:
putetis. Detestabilior istorum quam Juputetis. Detestabilior istorum quam Judaeorum pertinacia. Illi cum dubitarent, vel parentes interrogabant: isti occulte interrogant, palam negant; jam non credant, utrum a martyribus possint aliqui visitari? Hoc est Christo non credere: ipse enim dixit: Et majora his facietis . An ab istis martyribus, quorum merita jam dudum vigent, corpora dudum reperta sunt? Quaero hic utrum mihi, an sanctis martyribus invideant? Si mihi, numquid a me aliquae virtutes fiunt? invident, quod meum non est? Si martyribus restat enim ut si mihi non invident, martyribus invidere videantur, ostendunt alterius fidei fuisse martyres, quam ipsi credunt. Neque enim aliter eorum operibus inviderent; nisi fidem in his fuisse eam, quam isti non habent, judicarent. Fidem illam majorum traditione firmatam, quam daemones ipsi negare non possunt; sed Ariani negant. 21. Audivimus hodie dicentes eos, quibus manus imponebatur, neminem posse esse salvum,
Abbreviated transcription (Latin):
officium. pꝰquam inciderat impedim̃tũ.
Nocat ad testimonium homines. quorum
ante sustentabat᷑ obseqͥis. eos in diees sue
uisitationis arcescͥit. qͦs habebat testes
et arbitros eecitatis. Elamat. qͥa ut con¬
tingit simbriam de ueste martirum. qͥ
sacre reliquiȩ uestiuntur. redditum sibi
lumen sit. Nonne simile est illud. atq il¬
lud qd̾ in erangłio legimꝰ: Uniꝰ enim po¬
tentiam laudamꝰ auctoris. nec interest
utrum opꝰ sit. an munus. cum et mune¬
retur in oꝑe. et oꝑetur in munere. Qd̃
enu faciendum aliis donauerit. hoc
in aliorum oꝑe nom̃ eiꝰ oꝑatur. Legimꝰ
gͦ in euangelio iudeos cum uiderent
in illo ceco sanitatis remedium. reqͥsis¬
se parentum testimonium. Interroga¬
bant. Quomͦ uidet filiꝰ uester: Eum ille
diceret. cecus cum essem. mͦ uideo. hoc
et iste oicit. Cecus fui. ⁊ mͦ uideo. Int̾ro¬
gate alios. si michi non creditis. Int̾ro¬
gate extraneos. ne astipulari mͥ parentes

Expanded text:
officium, postquam inciderat impedimentum. officium, postquam inciderat impedimentum. Vocat ad testimonium homines, quorum ante sustentabatur obsequiis: eos indices suae visitationis arcessit, quos habebat testes et arbitros caecitatis. Clamat quia ut contigit fimbriam de veste martyrum, qua sacrae reliquiae vestiuntur, redditum sibi lumen sit. 18. Nonne simile istud est, atque illud quod in Evangelio legimus? Unius enim potentiam laudamus auctoris: nec interest utrum opus sit, an munus; cum et muneretur in opere, et operetur in munere. Quod enim aliis faciendum donaverit, hoc in aliorum opere nomen ejus operatur. Legimus ergo in Evangelio Judaeos, cum viderent in illo caeco sanitatis remedium, requisisse parentum testimonium. Interrogabant: Quomodo videt filius vester? Cum ille diceret: Caecus cum essem, modo video . Hoe et iste dicit: Caecus fui, et modo video: Interrogate alios, si mihi non creditis; interrogate extraneos, ne astipulari mihi parentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidia. ut colerabilior sit diaboli plerũq
confessio. Di cebat enim diabolus. Ihu
fili dei uiui. qͥd uenisti ante tempus tor¬
quere nos: Et cum heç audirent iudei:
ipsi tam̃ dei filium denegabant. Et nunc
audistis clamantes demones: et confiten¬
tes martirib. qd̾ penas ferre non possint:
et dicentes. Quid uenistis: utt tam grauit¬
nos torqueatis: Et arriani dicunt. Non
isti martires. nec torquere diabolum pos¬
sunt. nec aliquem liberare: cum torm̃ta
demonum ipsorum uoce ꝓbantur. ⁊ bene.¬
ficia martirum remediis scõrum et abso¬
lutorum inditus declarentur. Negant
cecum illuminatum. s ille non negat se
sanatum. Ille dicit. uideo qui non uide¬
bam: ille dicit. cecus esse desiui. ⁊ ꝓbat fa¬
cto: isti beneficium negant. qͥ factum ne¬
gare non possunt. Notus homo .ẽ. publi¬
cis cum ualeret mancipatꝰ obseqͥis. seue¬
rus nomine. lanius minist̾io. deposuerat

Expanded text:
perfidia, ut tolerabilior sit diaboli plerumque perfidia, ut tolerabilior sit diaboli plerumque confessio. Dicebat enim diabolus: Jesu, Fili Dei vivi, quid venisti ante tempus torquere nos ? Et cum haec audirent Judaei; ipsi tamen Dei Filium denegabant. Et nunc audistis clamantes daemones, et confitentes martyribus quod poenas ferre non possint, et dicentes: Quid venistis, ut nos tam graviter torqueatis? Et Ariani dicunt: Non sunt isti martyres, nec torquere diabolum possunt, nec aliquem liberare; cum tormenta daemonum ipsorum voce probentur, et beneficia martyrum remediis sanatorum, et absolutorum indiciis declarentur. 17. Negant caecum illuminatum, sed ille non negat se sanatum. Ille dicit: Video, qui non videbam. Ille dicit: Caecus esse desivi; et probat facto. Isti beneficium negant, qui factum negare non possunt. Notus homo est, publicis 879 cum valeret mancipatus obsequiis, Severus nomine, lanius ministerio. Deposuerat
Abbreviated transcription (Latin):
lio hesterno trarcta ui uersicłum. dies
diei eruetuat uerbum. ꝓut nr̃i captus
tulit ingenii. hodie mͥ non solum suꝑi¬
ore tempore. s p̃senti qͦq ꝓpħasse uidet᷑
scͥptura diuina. Nam cum dieb ac no¬
ctib continuatam uideam sc̃ĩtatis ur̃e
celebritadem. istos esse dies. ꝓpħtici carmi¬
nis oracła declarant hesternũ atq ho¬
diernum: de quib oportunissime dicitur.
dies diei eructuat uerbum: et istas noctes
de qͥb aptissime disputatur. qͥa nox no¬
cti indicat scientiam. Quid enim aliud
hoc biduo nisi uerbum dei intimo erue¬
tuantis affectu. & scientiam nos habere
fidei ꝓbauistis: Eui tamen cȩlebritati
ur̃ȩ qui solent inuident. Et qͥa celebri¬
tatem ur̃am inuidis animis referre uon
possunt. causam celebritatis oderunt:
atq in tantum amentiȩ ꝓdeunt: ute ne¬
gent martirum merita. quorum oꝑa c̃e
demones confitentur. S hoc non mirũ.
Si quidem tanta ẽ. canta est in cradulorũ

Expanded text:
 Hesterno tractavi versiculum: Dies diei eructat verbum , prout nostri captus tulit ingenii: hodie mihi non solum superiore tempore, sed praesenti quoque prophetasse videtur Scriptura divina. Nam cum diebus ac noctibus continuatam videam sanctitatis vestrae celebritatem, istos esse dies prophetici carminis oracula declararunt, hesternum atque hodiernum, de quibus opportunissime dicitur: Dies diei eructat verbum; et istas noctes, de quibus aptissime disputatur, quia nox nocti indicat scientiam. Quid enim aliud hoc biduo, nisi verbum Dei intimo eructastis affectu, et scientiam vos habere fidei probavistis? 16. Cui tamen celebritati vestrae, qui solent, invident. Et quia celebritatem vestram invidis animis ferre non possunt, causam celebritatis oderunt: atque in tantum amentiae prodeunt, ut negent martyrum merita, quorum opera etiam daemones confitentur. Sed hoc non mirum; siquidem tanta est incredulorum
Abbreviated transcription (Latin):
uenio &e uenit. Ad qͦm acceclamꝰ in habun¬
dantia ficłi adorantes. obsecrantes. et sꝑan¬
tes in eum. qũe non uidemꝰ ocłis. s affectu
tenemꝰ. cui ẽ. om̃is honor semꝑ et gła. Hale
fili & nos dilige. qͥa nos te diugimꝰ. Contuł.

Expanded text:
enio, et venit . Ad quem accedamus in abundantia fidei adorantes et obsecrantes et sperantes in eum, quem non videmus oculis, sed affectu tenemus: cui est omnis honor semper et gloria. Vale, fili, et nos dilige; quia nos te diligimus.