comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aturã iudicas: negare tam̃ ñ poteᷤ
quod potior sit temꝑantia quã
uoluptas: potior legis obedientia.
quã p̃uaricatio. Quod si hoc leue
putas ut carne uescam᷑ suilla.
qui in minimis legem contẽpse¬
rit. qͦmodo in magnis tenebit:
Aut si p̾ciosa ẽ creat᷑a istiꝰmodi.
uindicaris. cũ eo qͦd sit pulcerri¬
mũ defraudamus. Abstinentia aut̃
nr̃a : disciplina ẽ castimonie. Disci¬
nꝰ enĩ resecare luxuriã: cupidi¬
tates uincere: excludere concupiᷤ¬
centias: delectationib corporis
obuiare. Fortitudinis qͦ exercitũ
est: penis ꝓ lege ñ cedere. Iusti¬
cie quoq insigne. atq prudenti¬
e: ut quod sequendũ elegimꝰ ti¬
more dei. morte ꝓposita reserue¬
mus. quis escam imꝑet liberis:
Quis autẽ se ridendũ prebeat.
ut in hoc seruiat: S non ride¬
bit. Non sũ ita senex: ut mͥ non
iuuenescat animi fortitudo. Sus¬
pensus itaq. cũ hinc atq inde

Expanded text:
aturam iudicas, negare tamen non potes aturam iudicas, negare tamen non potes quod potior sit temperantia quam uoluptas, potior legis oboedientia quam praeuaricatio. quodsi hoc leue putas, ut carne uescamur suilla, qui in minimis legem contempserit quomodo in magnis tenebit? aut si pretiosa est creatura istiusmodi, uindicaris, cum eo quod sit pulcherrimum defraudamur. abstinentia autem nostra disciplina est castimoniae. discimus enim resecare luxuriam, cupiditates uincere, excludere concupiscentiam, delectationibus corporis obuiare. fortitudinis quoque exercitium est poenis pro lege non cedere, iustitiae quoque insigne atque prudentiae, ut quod sequendum elegimus timore dei morte proposita reseruemus. quis escam imperet liberis? quis autem se ridendum praebeat, ut in hoc seruiat? sed non ridebis. non sum ita senex, ut mihi non iuuenescat animi fortitudo.\' E Suspensus itaque cum hine atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
uis autẽ non beatam
dixerit matrẽ macha¬
beorũ: que septẽ filioꝵ
funerib. octauã se addi¬
dit. ad laudẽ celestis triũphi: hec
te eleazare p̾termittã. ut pote sa¬
cerdotũ sacerdos: s tuis uiuandus
oratis. qui genꝰ sacerdotale perituᷤ
in lege. maturus eiu. cũ oblatꝰ ẽẽs
antiocho ꝑsecutori. nec tẽptam̃tis
potiusti capi. nec premiis inflecti:
nec supplicioꝵ aduersitatib fran¬
gi. Deniq ablandimentis cepit:
quia iudicabat torm̃ta sua posse
superari. Erubesco inqͥt canitiem
tuam: reuereor senectutẽ: miror
prudentiã: cur abstinendũ bonis
epulis putes. quas natura largit᷑.
Relaxa istimodi ꝑuicatiã: exꝑgis¬
ce aliquando dũ adhuc malot
ꝑsuadere quã extorquere: ne uic¬
tus suppliciis facias qͦd refutas.
ratione inuitatus. Ad hec respon¬
dit senex. Nos antioche ñ intenti¬
one ducim᷑. sed reuerentia legis te¬
nemur: que a suilla carne absti¬
nendũ precepit. Pulcerrimã cre¬

Expanded text:
uis autem non beatam dixerit matrem Machabaeorum, quae septem filiorum funeribus octauam se addidit ad laudem caelestis triumphi ? Nec te Eleazare, praetermittam, utpote sacerdotem sacerdos, sed tuis iuuandus oratis, qui genus sacerdos, peritus in lege, maturus aeui, cum oblatus esses Antiocho persecutori, nec temptamentis potuisti capi nec praemiis inflecti nec suppliciorum acerbitatibus frangi. denique a blandimentis coepit, quia iudicabat tormenta sua posse superari. erubesco inquit \'canitiem tuam, reuereor senectutem, miror prudentiam: cur abstinendum bonis epulis putas, quas natura largitur? relaxa istiusmodi peruicaciam, expergiscere aliquando, dum adhuc malo tibi persuadere quam extorquere, ne uictus suppliciis facias quod refutas ratione inuitatus. ad haec respondit senex: nos, Antioche, non intentione ducimur, sed reuerentia legis tenemur, quae a suilla carne abstinendum praecepit. pulcherrimam cre
Abbreviated transcription (Latin):
ifrłite. R scͥpsit librũ noĩe achabh:¬
& signauit anulo illiꝰ. & misit
librũ ad seniores. & ad liberos
eos qͥ morabant᷑ cũ nabutheca
erat scriptũ in libro. Ieui nat
ieuiniũ. & constituite nabuth
in principẽ popłi: & constiti
duos uiros filios iniqͥtatis ex b¬
uerso eiꝰ. ut falsũ testimonuun
ꝑhibeant aduersus eũ. dicentib
benedixit deũ & regẽ: & ꝓouat
illũ. & lapidate. Quã eiudenter
expressa ẽ diitũ consuetudo
Contristant᷑ si aliena ñ rapias
renuntiant cibo: ieiunant ut ĩ
peccatũ minuant. s ut crime
admittant. Uideas illos tunc
conuenientes ad ecclesiã offia¬

Expanded text:
Israhelitae. et scripsit librum nomine Achab eIsrahelitae. et scripsit librum nomine Achab et signauit anulo illius et misit librum ad seniores et ad liberos eos, qui morabantur cum Nabuthae. et erat scriptum in libro: ieiunate ieiunium et constituite Nabuthae in principem populi et constituite duos uiros filios iniquitatis ex diuerso eius, ut falsum testimonium perhibeant aduersus eum dicentes: benedixit deum et regem et producite illum et lapidate. Quam euidenter expressa est diuitum consuetudo? contristantur, si aliena non rapiant, renuntiant cibo, ieiunant, non ut peccatum minuant, sed ut crimen admittant. uideas illos tunc conuenientes ad ecclesiam offi
Abbreviated transcription (Latin):
impediat. & ꝓmissa fraudent᷑
Sed qͥd dicam: Ne differas libe¬
ralitatẽ. Utinã ñ adpperes rapi¬
nã: utinã qͦd concupieris ñ ex¬
torqueas: utinã alienũ ñ petas.
negatũ p̃termitas: excusatũ pa¬
tienter feras. Non audias illam
iezabel que ẽ auaritia: quodã
ꝓfiuuio uanitatis dicentẽ. Ego
tibi dabo possessionẽ quã desi¬
deras. Tu tristis es qͥa ius m̃sun
considerare. iustie: ut alienũ no
eripias. Ego habeo mea iuratͥma
as leges calũpniabor ut spolien
& ut possessio pauperis eripiat
uita pulsabitur. Quid enĩ aliuo
in illa historia nͥ diuitũ auariu¬
a describit᷑. que ẽ uanũ ꝓfluui¬
ũ: qͦd om̃ia. fluuii modo rapiat
& nulli usui ꝓfutura transducat᷑
Hec ẽ iezabel illa. ñ una s mu¬
tiplex: ñ uniꝰ temporis. s tẽpoꝵ
plurimoꝵ. Hec om̃ib dicit. sic̃
illa dixit uiro suo achab: sur¬
ge & manduca panẽ. & redial
te. Ego tibi dabo uineã nabut

Expanded text:
impediat et promissa fraudentur. impediat et promissa fraudentur. Sed quid dicam, ue differas liberalitatem? utinam non adproperes rapinam, utinam quod concupieris, non extorqueas, utinam alienum non petas. negatum praetermittas, excusatum patienter feras, non audias illam Iezabel, quae est auaritia, quodam profluuio uanitatis dicentem: ego tibi dabo possessionem, quam desideras. tu tristis es, quia uis mensuram considerare iustitiae, ut alienum non eripias: ego habeo mea iura, habeo meas leges. calumniabor, ut spoliem, et ut possessio pauperis eripiatur, uita pulsabitur. quid enim aliud in illa historia nisi diuitum auaritia describitur, quae est uanum profluuium, quod omnia fluuii modo rapiat et nulli usui profutura transducat? haec est lezabel non una, sed multiplex, non unius temporis, sed temporum plurimorum. haec omnibus dicit, sicut illa dixit uiro suo Achab: surge, manduca panem et redi ad te. ego tibi dabo uineam Nabuthae
Abbreviated transcription (Latin):
go soletis dicere. Non debemꝰ ei
donare: cui ds̾ ita maledixit.
ut eũ egere uelit. S ñ ƿauperes
maledicti: cũ dictũ sit a dño. Be¬
nũ celoꝵ. Non de paupere: s de
diuite script᷑a dicit. Captans pre¬
tia frum̃ti: maledictus erit. Dein¬
de ñ reqͥras. qͥd unusqͥsq mereat᷑.
Misericordia ñ de meritis iudica¬
re consueuit. s necessitatib subue¬
nire: iuuare pauperẽ. ñ examina¬
re iusticiã. Scriptũ est enĩ. Bea¬
tus qͥ intelligit suꝑ egenũ & pau¬
perem. Quis ẽ qui intelligit:
qui compatit᷑ ei: qͥ adu̾tit consor¬
tem e̾e̾ nature. qui cognoscit
qͦd & diuitẽ & pauꝑem fecit dñs:
qui scit qͦd scificet fructus suos.
si de his delibet aliquã pauꝑib
ne differas dicens cras dabo: ne
largiendi amittas copiam. Peri¬
culosa ẽ de alteriꝰ salute dilatio
Potest fieri ut dũ tu differs il¬
lũ ille moriatur: magis ante mor¬
tẽ precurre: ne auaritia te & craᷤᷤ

Expanded text:
go soletis dicere: \'non debemus go soletis dicere: \'non debemus donare ei cui deus ita maledixit, ut eum egere uellet.\' sed non pauperes maledicti, cum scriptum sit: benum caelorum. non de paupere, sed de diuite scriptura dicit: captans pretia frumenti maledictus erit. deinde non requiras quid unusquisque mereatur. misericordia non de meritis iudicare consueuit, sed necessitatibus subuenire, iuuare pauperem, non examinare iustitiam; scriptum est enim: beatus qui intellegit super egenum et pauperem. quis est qui intellegit? qui conpatitur ei, qui aduertit consortem esse naturae, qui cognoscit quod et diuitem et pauperem fecit dominus, qui scit quod sanctificet fructus suos, si de his delibet aliquam pauperibe benefacias, ne differas dicens: cras dabo, ne largiendi amittas copiam. periculosa est de alterius salute dilatio, potest fieri ut dum tu differs, ille moriatur. magis ante mortem praecurre, ne forte auaritia te et cras
Abbreviated transcription (Latin):
pora tibi uiuendi longa meditaris:
tenebris ꝑseuerat: auaro semꝑnox
est: dies iusto. cui dicit᷑. Amen am̃
dico tibi: hodie mecũ eris in ꝑadi¬
so. Stultus autẽ sic̃ luna mutat᷑:
iͦti auͭ fulgebunt sic̃ sol in regno pa¬
tris sui. Recte arguit᷑ stultitie. qͥ
in manducando & bibendo loca¬
rit spem suã. & idõ ei tẽpuᷤᷤ mortᷤᷤ
urgetur. scđm qͦd dictũ ẽ ab ip¬
sis qui gule seruiunt: manduce
subministrat que recondit: que
cui seruet ignorat: & idõ ei dici¬
tur. Que autẽ parasti. cuiꝰ erua:
Quid cotidie metiris. & numeras.
& obsignas: Quid aurũ trutinaᷤ:
argentũ ponderas: Quanto meliꝰ
ẽ liberalẽ e̾ẽ. dispensatorẽ: quã
sollicitũ custodem᷑ Quantũ tibi
ꝓdesset ad gram multoꝵ pupil¬
loꝵ. patrẽ nominari: quã innũ¬
meras stateras in saculo obsigna¬
tas habere: Pecunia & enĩ hic
noꝵ. nobiscũ ad uidicẽ meriti re¬
fertur. S fortasse dicis: qͦd uul¬

Expanded text:
pora tibi uiuendi longa metaris? pora tibi uiuendi longa metaris? tenebris perseuerat. auaro nox semper est, dies iusto, cui dicitur: amen, amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. stultus autem sicut luna mutatur, iusti autem fulgebunt sicut sol in regno patris sui. recte arguitur stultitiae qui in manducando et bibendo locarit spem suam. et ideo tempus ei mortis urgetur secundum quod dictum est ab ipsis qui gulae seruiunt: manducemsubministrat, quia recondit quae cui seruet ignorat. et ideo ei dicitur: quae autem parasti cuius erunt? quid cottidie metiris et numeras et obsignas? quid aurum trutinas, argentum ponderas? quanto melius est liberalem esse dispensatorem quam sollicitum custodem! quantum tibi prodesset ad gratiam multorum pupillorum patrem nominari quam innumeras stateras in sacculo obsignatas habere! pecunia etenim hic nobiscum ad iudicem meriti defertur. Sed fortasse dicas quod uul
Abbreviated transcription (Latin):
plus natũ fuerit annõ sequenti᷑
terũ gͦ & illa destrues que nc̃ face¬
re paras: et maiora facies. Dat
enĩ tibi fecunditatẽ ds̃. ut aut
uincat aut condẽpnet auaritiã
tuã: qͦ excusationem habere non
uoluit tibi soli reseruas: uimnmo
e tͥ ipsuadĩmis. Magis enĩ serua¬
res tibi: si disꝑtires aliis. Bonorũ
enĩ fructus munerũ. in eos ipsos
qͥ contulerint reu̾tentur: & gr̃a
liberalitatis. in auctorẽ honi oꝑis¬
redit. Deniq scriptũ est. Semi¬
nate uobis ad iusticiã. Esto spi¬
ritualis agricola: sere quod tibi
ysit. Bona satio: in corde iudu¬
arũ. Si terra tibi fructus red¬
dit uberiores. quã acceperit.
quantomagis miscđie remune¬
ratio. reddet multiplicatiora que
dederis: Deinde ohomo nescis qͥa
derre partũ preuenit dies mortiᷤ:
miscłia autẽ incursũ mortis ex¬
cludit. Adsistunt iã qui reposcad̃
animã tuã. & tu adhuc differs
oꝑum fructus tuoꝵ: adhuc tu tem¬

Expanded text:
plus natum fuerit anno sequenti? plus natum fuerit anno sequenti? iterum ergo et illa destrues quae nunc facere paras et maiora facies. dat enim tibi fecunditatem deus, ut aut uincat aut condemnet auaritiam tuam, quo excusationem habere non uoluit tibi soli reseruas, immo et tibi adimis; magis enim seruares tibi, si dispertireris aliis; bonorum enim fructus munerum in eos ipsos qui contulerint reuertuntur et gratia liberalitatis in auctorem redit. denique scriptum est: seminate uobis ad iustitiam. esto spiritalis agricola, sere quod tibi prosit. bona satio in corde uiduarum. si terra tibi fructus reddit uberiores quam acceperit, quanto magis misericordiae remuneratio reddet multiplicatiora quae dederis! Deinde, homo, nescis quia terrae partum praeuenit dies mortis, misericordia autem incursum mortis excludit? adsistunt iam qui reposcant animam tuam, et tu adhuc differs operum fructus tuorum, tu adhuc tem
Abbreviated transcription (Latin):
si pauꝑi largiaris: in quo tͥ debi¬
torẽ facias deũ. quada pietatis
feneratione constituas. Dona st̃
siaꝑias horrea iusticie tue. ut sis
panis pauperũ: uita egentuĩ: ocło
cecoꝵ: orbatoꝵ infantiũ pat̾. Halaꝰ
unde facias. Quid uereris : Tua
te uoce. conuenio. Habes multi
bona: in annos multos posita. Po¬
ites & tibi &e aliis babundare. Flabe
fecunditatẽ publicã. Qͥo destruis
horrea tuaͦ Ostendo uͥ meliꝰ tua
frum̃ta custodias: ubi bene sepias
uut fures tͥ ea auferre ñ possint.
clide ea in corde pauperũ. ubiea
nullus gurgulio consumat: nulb
corrũpat uetustas. habe apothi¬
cas inopũ sinus. habeas apothecas
uiduarũ domos: habeas apothecaᷤᷤ
ora infantiũ orfanoꝵ: ut dicat᷑ tibi.
Ex ore infantiũ & lactentiũ. ꝑfecis¬
ti laudẽ. Iste sint tibi apothece: qͣ
maneant in eternũ. Ista sint tua¬
horrea: que fecunditas fut᷑a ñ des¬
truat. Nam qͥd iterũ facias: si tibi

Expanded text:
si pauperi largiaris, in quo tibi debisi pauperi largiaris, in quo tibi debitorem deum quadam pietatis faeneratione constituas. bona sunt, si aperias horrea iustitiae tuae, ut sis panis pauperum, uita egentium, oculus caecorum, orbatorum infantium pater. habes unde facias, quid uereris? tua te uoce conuenio. habes multa bona in annos multos posita, potes et tibi et aliis abundare, habes fecunditatem publicam: quid destruis horrea,? ostendo tibi, ubi melius tua frumenta custodias, ubi bene saepias, ut fures tibi ea auferre non possint. include ea in corde pauperum, ubi ea nullus curculio consumat, nulla corrumpat uetustas. habes apothcas inopum sinus, habes apothecas uiduarum domos, habes apothecas ora infantium, ut dicatur tibi: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem. istae sunt apothecae, quae maneant in aeternum, ista horrea, quae fecunditas futura non destruat. nam quid iterum facias, si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
alimonie calcat᷑. fecunditas enĩ
uniu̾soꝵ ẽ: sterilitas soli auaro ẽ
questuosa. Delectat᷑ magis enor¬
nͥ mitatẽ p̃tioꝵs: quã habundantia
copiarum. & mauult habere solꝰ:
quã quod cũ om̃ib uendat. Ui¬
de timentẽ:. ne suꝑfluat cumuluᷤ
frum̃toꝵ: ne dũ suꝑ horrea redũ¬
dant transfundant᷑ in pauꝑesae
boni alicuiꝰ occasio indigentibus
adqͥratur. Soli sibi. partus t̾rarũ
uendicat. diues: ñ quo uti ipse ue
lit: s aliis denegare. Habes inquit
multa bona. Nescit auarus bo¬
na: nͥ ea que questuosa st̃ nomi¬
nare. Sed adquiesco ei: ut bona
dicant᷑ que sunt pecuniaria.
Cur gͦ de bonis facitis malaiͥ cũ
de malis bona facere debeatis:
Scriptũ est enĩ. facite uob̾ ami¬
cos de mãmona iniqͥtatis. Ei gͦ
qui uti sciat bona st̃: ei qͥ uti n̾b¬
ciat. recte mala. Disꝑsit dedit
pauꝑib: iusticia eiꝰ manet inetͥ¬
nũ. Quid hoc melius: Bonast̃

Expanded text:
alimoniae calculatur. Fecunditas enim alimoniae calculatur. Fecunditas enim universorum est, sterilitas soli avaro est quaestuosa. Delectatur magis enormitate pretiorum, quam abundantia copiarum; et mavult habere quod solus, quam quod cum omnibus vendat. Vide timentem ne superfluat cumulus frumentorum, ne super horrea redundans transfundatur in pauperes, et boni alicujus occasio indigentibus acquiratur. Soli sibi partus terrarum vindicat dives, non quo ipse uti velit, sed aliis denegare. 36. Habes, inquit, multa bona. Nescit avarus bona, nisi ea quae quaestuosa sunt, nominare. Sed acquiesco ei, ut bona dicantur quae sunt pecuniaria. Cur ergo de bonis facitis mala, cum de malis bona facere scriptum est enim: facite uobis amicos de mammona iniquitatis. ei ergo qui uti sciat bona sunt, qui uti nesciat recte mala. dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. quid hoc melius? bona sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rent pretia: que non nũmo estimã¬
tur s gr̃a. Imitabor scm̃ ioseph hu¬
manitatis predicatione: clamabo
uoce magna. Henite pauꝑes. edite
panes meos: expandite gremium:
suscipite frumenta. feconditas di¬
uitis tocius orbis habundantia:
omniũ debet ẽẽ fertilitas. Tu uero¬
ñ hoc dicis: s ais. Destruã horre¬
a mea. Recte destrues ea: a quib
nullus pauꝑ onustus reu̾tit. Hor¬
rea. iniquitatis sunt receptacła:
ñ pietatis subsidia. Recte destru¬
et. qͥ sapient̾ edificare ñ nouit:
destruet sua diues. qͥ nescit. et̾na.
Hestruet horrea qͥ non nouit sua
frum̃ta diuidere: s claudere
Maiora inqͥt faciã. Infelix: uel id
dispensato pauꝑib. qͦd ꝓ sũptu
edificationis impendis. Dũ libera¬
litatis gratiã refugis: dãpͥna edi¬
ficationis exsoluis. & addidit. Illo
congregabo om̃ia que nata st̃ mͥ:
& dicã anime mee. Anima. habes
multa bona. Confitet᷑ auarꝰ semꝑ
ub̾tatem ꝓuentuũ: dũ uilitate.

Expanded text:
rent pretia, quae non nummo aestimantur, sed gratia. imitabor sanctum Ioseph humanitatis praedicatione, clamabo uoce magna: uenite, pauperes, edite panes meos, expandite gremium, suscipite frumentum. fecunditas diuitis, totius orbis abundantia omnium debet esse fertilitas.\' tu uero non hoc dicis, sed ais: destruam horrea. recte destruis ea, a quibus nullus pauper onustus reuertit. horrea iniquitatis receptacula, non pietatis subsidia. recte destruit, quia sapienter aedificare non nouit. destruit sua diues, qui nescit aeterna, destruit horrea, qui non nouit sua frumenta diuidere, sed claudere. et maiora inquit faciam. infelix, udispensato pauperibus, quod pro sumptu aedificationis impendis. Dum liberalitatis gratiam refugis, damna aedificationis exsolvis. 35. Et addidit: Illo congregabo omnia quae nata sunt mihi, et dicam animae meae: Anima, habes multa bona. Conficitur avarus semper ubertate proventuum, dum vilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
umphauit. Quod ipsiꝰ ignauia est. hos¬
tem sibi a quo uinceretur armauit.
Et certe fuerat monitus apph̃a dicen¬
te. Cognosce & uide quid facias. Monitꝰ¬
inquã erat. eo qd syrie regis pueris de
inquit obtinuerunt ꝓnobis. & idõ inqͥt
si non plene obtinuerimꝰ eos in locũ sy¬
rie regis satrapas constituit. ut uirtu¬
tem illis & potentiã regis auferret.
Deniq pͥmo cõgressu uicit ut fugaret
hostem. Scdo uicit. quando captũ impe¬
riosuo redelidit. Qua causa uincendi
eiꝰ euidens resultabit oracłm. dicente
uno exfiliis ꝓpharum ad ꝓximum
suũ. Occide me. Et noluit homo occile¬
re eũ. Et dixit Eo qd̾ non obedistidñi
uerbo. ecce ut recedes ame interficiet
te leo. & secessit ab eo. & inuenit eũ leo
& interfecit eũ. Et post hoc alius pro¬
ph̃a adstitit aute regem isrł. et dixit
anima tua pro anima illiꝰ. & popłs
tuus pro popło illiꝰ. laquet igitur
his oraculis qd̾ dñs etiam circa indi¬

Expanded text:
umphauit, quod ipsius ignauiae hosumphauit, quod ipsius ignauiae hostem sibi, a quo uinceretur, armauit. et certe fuerat monitus a propheta dicente: cognosce et uide quid facias, monitinquam erat eo quod Syriae regis pueris debinquit obtinuerunt pro nobis. et ideo inquit si non plene obtinuerimus eos, in locum Syriae regis satrapas constitue, ut uirtutem illis et potentiam regis auferret. denique primo congressu uicit, ut fugaret hostem, secundo uicit, quando captum imperio suo reddidit. qua causa uincendi eius euidens resultauit oraculum dicente uno ex filiis prophetarum ad proximum suum: occide me. et noluit homo occidere eum. et dixit: eo quod non oboedisti uerbo domini, ecce tu recedis a me, et interficiet te leo. et recessit ab eo, et inuenit eum leo et interfecit eum. et post hoc alius propheta adstitit ante regem Israhel et dixianima tua pro anima illius et populus tuus pro populo illius. liquet igitur his oraculis quod dominus etiam circa indi
Abbreviated transcription (Latin):
cio. et erat indutus sacco. ex illo die
quo interfecit nabuthe israhelitem.
ita ut clm̃ ad miscdiam commnoueret.¬
& mutaret sententiam. Ergo aut pe¬
nidentia non ualuit. nec inflexit
dm̃ misericordem. aut oracłm fal¬
sũ est. Nam achab uictus est & occis¬
us. Sed considera quia zerabel habe¬
bat uxorem. cuiꝰ infamabatur arbi¬
trio. quȩ conuertit cor eiꝰ. & nimis sacͥ¬
legiis execrabilem fecit & hunc ergo
penitentiȩ eiꝰ reuocauit affectũs. Dñs
aut̃ non potest mutabilis estimari.
sed confessionis in memori non puta¬
uit ẽẽ. seruandũ. quod promiserat con¬
fitenti. Accipe aliuid ueriꝰ. Et indigno
seruauit dñs denorem sententiȩ suȩ s
beneficia circa se duuina ipse non te¬
nuit. Intulerat bellũ rex syrie uic¬
tus est. & seruatus adueniã captiius
quoq libertate donatus. & remissus
ad regnũ. est. Quod fuit diuinȩ senten¬
tiȩ. non solũ euasit achab s etiã tri¬

Expanded text:
cio et erat indutus sacco ex illo die, cio et erat indutus sacco ex illo die, quo interfecit Nabuthae Israhelitem, ita ut deum misericordia commoueret et mutaret sententiam. ergo aut paenitentia non\' ualuit nec inflexit dominum misericordem aut oraculum falsum est. nam Achab uictus est et occisus. sed considera quia Iezabel habebat uxorem, cuius inflammabatur arbitrio, quae conuertit cor eius et nimiis sacrilegiis execrabilem fecit. et hunc ergo paenitentiae eius reuocauit affectum, dominus autem non potest mutabilis aestimari, si confessionis inmemori non putauit esse seruandum quod promiserat confitenti. accipe aliud uerius. et indigno seruauit dominus tenorem sententiae suae, sed beneficia circa se diuina ipse non tenuit. intulerat bellum rex Syriae. uictus est et seruatus ad ueniam, captiuus quoque libertate donatus et remissus ad regnum est. quod fuit diuinae sententiae non solum euasit Achab, sed etiam tri
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ propt̾ ꝑfidiã fecit popło patrũ
ẽẽ. captiuos. Et ut iam de proposita lo¬
quamͣ istoria. qui achab regem ingra¬
tũ cȩlestib beneficiis ita iussit occidi.
ut a canib eiꝰ uulnera lamberentur.
Et eñi pauꝑis uineã concupierat. ne¬
quaꝗͣ. tantis opib expletus imperii. in¬
fra om̃em inopiam redactus adño: nͣ
qui uulnera eiꝰ lauaret inuentꝰ est:
nec qui corpus operiret. Defecit circa
eũ humanitas hominũ. eanũ suc cessit
asperitas: Dignos plane sui ministroᷤ.
funeris. auarus inuenit. hoc loco
Iillud oritur questionis uo mͦ legi¬
mꝰ dixisse dñm ad heliã. Uidisti quẽ¬
admodũ cõmotus est a facie mea:
Non inducã indieb eiꝰ mala. s in
dieb filii ilłꝰ inclucã mala. Aut quo¬
mͦ dicimꝰ quia ualet apud dm̃ pe¬
nitentia : Ecce rex motus est ante
faciem dñi. & ibat plorans. & consci¬
dit uestimenta sua. & operuit se cili¬

Expanded text:
gentium propter perfidiam fecit e populo patrum gentium propter perfidiam fecit e populo patrum esse captiuos et, ut iam de proposita loquamur historia, qui Achab regem ingratum caelestibus beneficiis ita iussit occidi, ut a canibus eius uulnera lamberentar. etenim quia pauperis uineam concupiuerat, nequaquam tentis opibus expletus imperii infra omnem inopiam redactus a domino. non qui uulnera eius lauaret inuentus est, non qui corpus operiret. defecit circa eum humanitas hominum, canum successit asperitas. dignos plane sui ministros funeris auarus inuenit. Hoc loco illud oritur quaestionis, quomodo legimus dominum dixisse ad Heliam: uidisti quemadmodum commotus est Achab a facie mea? non inducam in diebus eius mala, sed in diebus filii illius inducam mala aut quomodo dicimus quia ualet aput dominum paenitentia? ecce rex motus est ante faciem domini et ibat plorans et conscidit uestimenta sua et operuit se cili
Abbreviated transcription (Latin):
seruent. condant pecuniã. . agge¬
rent argentiq thesauros. Uos orate
qui aliud non habetis. uos orate. quia
hoc solũ habetis. quod est auro pͣciosiꝰ
& argento. Uos reddite munera qui
a dño non receditis qui estis in cireu¬
itu: qm̃ qui eratis longe facti estis ꝓpe
qui aut̃ prope sͥ uidentur ẽẽ. ꝑdiuiti¬
as ac potentiã: longe facti sunt propt̾
auaritiã. Nemo enĩ fortis est nisi quẽ
culpa excluserit: sicut eiecit adã de
paradiso: & euã exclusit. Nemo longe.
nisi quẽ flagitia ꝓpria relegauerint.
Ergo uos prope positi orate. & reddi¬
te munera terribili dõ. et ei qui au¬
fert sp̃m pͥncipũ: terribili apud re¬
ges terrȩ. eo qd̾ nullo redimatur diui¬
tis p̾mio. nullo inflectatur potentiũ
suꝑcilio: qui culpȩ pretia discriminat.
qui quod plus aliciũ contulerit. eo plꝰ
exigit ab eo. Saul pͥuato contulit reg¬
nũ: s quia mandatũ non custodiuit:
& regnũ amisit & sp̃m. Alultos reges

Expanded text:
struant, condant pecuniam, auri aggestruant, condant pecuniam, auri aggerent argentique thensauros; uos orate, qui aliud non habetis; uos orate, qui hoc solum habetis, quod est auro pretiosius et argento. uos reddite munera, qui a domino non receditis, qui estis in circuitu, quoniam qui eratis longe facti estis prope. qui autem prope sibi uidentur esse per diuitias ac potentiam longe facti sunt propter auaritiam. nemo enim foris est nisi quem culpa excluserit, ut eiecit Adam de paradiso et exclusit Euam, nemo longe nisi quem flagitia propria relegauerint. ergo uos prope positi orate et reddite munera terribili et ei qui aufert spiritum principum, terribili aput reges terrae, eo quod nullo redimatur diuitis praemio, nullo inflectatur potentium supercilio, qui culpae pretia discriminat, qui quo plus alicui contulerit eo plus exigit ab eo, Saul priuato contulit regnum, sed quia mandatum non custodiuit, et regnum amisit et spiritum, multos reges
Abbreviated transcription (Latin):
placere possint propt̾ flagitia ur̃a: alit̾
non potestis. quẽ ultorem timetis. fa¬
cite uobis eũ debitorem. Non accipiam
inquit de domo tua uitulos. neq de
gregib tuis hircos: qm̃ meȩ sunt om̃s
fere siluarũ. quia quod obtuleritis meũ
est: quia totus orbis meus est. Non ex¬
igo quȩ mea sunt. s est quod de ur̾o mͥ
possitis offerre. studiũ deuotionis et
fidei. Non facrificͥoꝵ. ambitione delector
tantũ mͦ ohomo in mola łõ sacrifici¬
ũ laudis. & redde altissimo uota tua.
aut certe si placet. sic accipiam. Qm̃
dixit obdormisse somnũ suũ diuites.
increpationes dñi p̾misit ineos. errorem
subtexuit. potentiam p̾dicauit: cui nec
diuites resistant. conuersus ad uniuersoᷤ
ait. Diuites clormitent. diuites increpent᷑.:¬
oro uos orate: & reddite dño cło uro
om̃s qui incircuitu eiꝰ offerunt mu¬
nera. Idẽst agite gr̃as pauꝑes. quia ñ
est ꝑsonarũ acceptor ds̃. illi diuitias

Expanded text:
placare propter flagitia uestra aliter placare propter flagitia uestra aliter non potestis. quem ultorem timetis facite debitorem. non accipiam inquit de domo tua uitulos neque de gregibus tuis hircos, quoniam meae sunt omnes ferae siluarum. quidquid optuleritis, inquit, meum est. quia totus orbis est meus. non exigo quae mea sunt; est quod de uestro possitis offerre studium deuotionis et fidei. non sacrificiorum ambitione delector; tantummodo, O homo. immola deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. Aut certe, si placet, sic accipiamus. quoniam dixit obdormisse somnum suum diuites, increpationes domini praemisit in eos. terrorem subtexuit, potentiam praedicauit, cui nec diuites resistant. conuersus ad uniuersos ait: diuites dormitent, diuites increpentur, uos orate et reddite domino deo uestro omnes. qui in circuitu eius offerunt munera, id est agite gratias, pauperes, quia non est personarum acceptor deus. illi diuitias
Abbreviated transcription (Latin):
ipso accepistis quod offeratis. ipsius
est quod ei soluitis. Dona inquit mea
& data mea. hoc ẽ. quȩ offertis mͥ do-¬
na data sunt mea. ego ea dedi uo¬
bis atq donauit. Deniq propħa ait.¬
qm̃ bonoꝵ. meoꝵ non eges. Ido tͥ
tua offero. qm̃ nichil habeo quod
non dedisti. files est. quȩ dona cõ¬
ciliat: humilitas est: quȩ oblata cõ¬
mendat. fide abel plurimã hostiam
ra placuit munꝰ abel quia fide uicit.
placet: Quia pauꝑ fide ditior est.
sobrietate locupletior. &. cũ sit pauꝑ
exillis est. dequib dicitur. tͥ offerent
reges munera. non enĩ purpuratis
offerentib s motus ꝓprios regentib
dñs iħs delectatur: qui corporali las¬
cuuȩ mentis dominentur imperio.
Orate ergo diuites. non habetis inoꝑi¬
bus quod placeat: orate ꝓpec no catis
ur̃ is. atq flagiciis & reddite dño deo
ur̃o munera÷ reddite in pauꝑes. inege¬
nos soluite. in illos mopes fenerate quȩ

Expanded text:
ipso accepistis quod offeratis, ipsius ipso accepistis quod offeratis, ipsius est quod ei soluitis. dona, inquit, mea et data mea, hoc est quae offertis mihi dona data sunt mea; ego ea dedi nobis atque donaui. denique propheta ait: bonorum meorum non indiges, ideo tua tibi offero, quoniam nihil habeo quod non dedisti. fides est quae dona conciliat, humilitas est quae oblata commendat. fide Abel plurimam hostiam ra placuit munus Abel. quia fide uicit. placet? quia pauper fide ditior est. sobrietate locupletior. et cum sit pauper, ex illis est de quibus dicitur: tibi offerent reges munera. non enim purpuratis offerentibus, sed motus proprios regentibus Iesus dominus delectatur, qui corporali lasciuiae mentis dominentur imperio. orate ergo, diuites! non habetis in operibus quod placeat. orate pro peccatis uestris atque flagitiis et reddite domino deo uestro munera. reddite in paupere, in egeno soluite. in illo inope faenerate, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs.& cui nemo possit potens & diueᷤ
resistere ⁊ iudiciũ cęleste iaculatur.
bonũ est ut iam quiescatis: & a fla¬
gitiis feriantes: reuereamini dñi po-¬
testatẽ. Icło dictũ est parricidȩ caimi.
Peccasti quiesce. ut modũ peccato suo
poneret. Cogitationes ur̃ȩ confiteant᷑
dño. non dicatis. non peccauimꝰ. Di.¬
comscius sũ. addit tam̃ s non in hoc
iustificatus sũ. Et uos etiã si ni
chi onl estis conscires confitemini
tam̃ dño. ne quid sit qd̃ uos pret̾eat
fit eñi qui confitetur dño. & reliqͥ¬
as cogitationis adibuerit ad confes-¬
sionẽ. diem festũ mentis celebrabit
archano: &. epulabitur ñ inferm̃to
maliciȩ et nequitiȩ: s in atimis sin¬
ceritatis et ueritatis. Itaq incõclusi¬
one conuersus ad uos propħa di
cit. Orate & reddite dño do ur̃o. id
est. nolite dissimulare diuites: di¬
es instat orate ꝓpeccatis ur̃is. reddite
ꝓ beneficiis quȩ habetis munera: ab

Expanded text:
dominus et cui nemo possit potens et diues dominus et cui nemo possit potens et diues resistere; iudicium caeleste iaculatur. Bonum est ut iam quiescatis et a flagitiis feriantes reuereamini domini potestatem. ideo dictum est parricidae Cain: peccasti,. quiesce, ut modum peccato suo poneret. cogitationes uestrae confiteantur domino. non dicatis: non peccauimus. diconscius sum, addidit tamen: sed non in hoc iustificathil estis conscii, confitemini tamen Domino, ne quid sit quod vos praetereat. Etenim qui confitetur Dominum, et reliquias cogitationis adhibuerit ad confessionem, diem festum mentis celebrabit arcano , et epulabitur non in fermento malitiae et nequitiae. sed in azymis sinceritatis et ueritatis. itaque in conclusione conuersus ad uos propheta ait: orate et reddite domino deo uestro, id est: nolite dissimulare, diuites - dies instat -, orate pro peccatis uestris, reddite pro beneficiis quae habetis munera. ab
Abbreviated transcription (Latin):
quia nemo sine lapsu est. etiã si
quis ceciderit: & terrenis aliquibus
uitiis fuerit in flexus: si tam̃ non
abiciat spem resurgendi fretus mis-¬
eratione diuina ꝑuenit ad salutem.
De ascensore ueroli est. in
est. in¬
diciũ: qd̾ rep̃hensibilis habebatur:
quando moyses ipse ait incantico
exodi. equũ & ascensorem proiecit
in mare. Et in zacharia locutꝰ est
tia. Non dixit solũ equũ s & ascẽ¬
sorem: quomͦ & in exodo habes equũ
ꝙ asconsorem. Ubi enĩ ẽ ascensor qui
non potest equũ ꝓpriũ guberna-¬
re: equus quoq fertur in preceps:
si indomito furore inp̃rupta & peri¬
culosdi raptatur. Quid gͥ uobis in eqͥs
confiditis diuites: Mlenlax equis ẽ.¬
ad salute. Quid incurrib uobis plau¬
ditis : hii in currib & in equis. nos
aut̃ in nomine dñi magnificabim᷑:
ipsi obligati sunt & ceciderunt: nos
aut̃ surreximꝰ & erecti sumꝰ. Nolite
tu libidinis excitari. Terribilis est

Expanded text:
quia nemo sine lapsu est, etiamsi quis quia nemo sine lapsu est, etiamsi quis eques ceciderit et terrenis aliquibus uitiis fuerit inflexus, si tamen non abiciat spem resurgendi, fretus miseratione diuina peruenit ad salutem. de ascensore uero manifestum est indicium, quod reprehensibilis habeatur, quando Moyses ipse ait in canExodi: Equum et ascensorem projecit in mare . Et in Zacharia locutus esttia . Non dixit solum equum, sed et ascensorem, quomodo et in Exodo habes: Equum et ascensorem. Ubi est enim ascensor, qui non potest 585 equum proprium gubernare, equus quoque fertur in praeceps, si indomito furore in praerupta et periculosa rapiatur. Quid igitur vobis in equis confiditis, divites? Mendax equus ad salutem . Quid in curribus vobis plauditis? Hi in curribus, et hi in equis, nos autem in nomine Domini magnificabimur. ipsi obligati sunt et ceciderunt, nos autem surreximus et erecti sumus. nolite tu libidinis excitari. terribilis est
Abbreviated transcription (Latin):
equos agitat: uel currentes incitat
uel reflectit. indomitos. uel reuocat
fatigatos: uel mansuetos ꝓsia uolu̾¬
tate conuertit. Unde cũ reciperetur
helias et curru quasi ad cȩlũ ferre¬
tur. clamauit ad eũ heliseus. pater
pater agitator isrł et eques ipsiꝰ ÷ hoc
est. qui popłm dnͦi bono ductu re¬
gebas. constantiȩ merito hos accepisti
currus. hos ȩquos ad diuna curren¬
tes: quia moderatorem te humarum
mentiũ dñs cõprobauit. & idõ tanquã
boni auriga certaminis. uictor ȩter¬
no p̾mio coronaris. In abacuc quoq
propħa lectũ est. ad ipsũ adño dictũ.
Ascende suꝑ equos tuos: & equitatus
tuus salus. Agitauit enĩ apłos suos
quos ꝑdiuersa direxit. ut toto orbe
euuangłm p̾dicarent. Ascende ait
quasi rectori equoꝵ. non quasi as¬
diosus &. piger somnolente proferre
non possit mentis incensũ. De equite
aut̃ lectũ est. et eques ascendit re¬
t̃orsũ. expectans salutẽ dñi. Et eñs

Expanded text:
equos arbitrio agitat, ut uel currentes incitet equos arbitrio agitat, ut uel currentes incitet uel reflectat indomitos uel reuocet fatigatos uel mansuetos pro sua uoluntate conuertat. unde cum reciperetur Helias et curru quasi ad caelum ferretur, clamauit ad eum Helisaeus: pater, pater, agitator Istrahel et eques ipsius, hoc est: qui populum domini bono ductu regebas constantiae merito hos accepisti currus, hos equos ad diuina currentes, quia moderatorem te humanarum mentium dominus conprobauit, et ideo tamquam bonus auriga certaminis uictor aeterno praemio coronaris. in Ambacum propheta quoque lectum est ad ipsum dominum dictum: ascendes supra equos tuos, et equitatus tuus salus; agitauit enim apostolos suos, quos per diuersa direxit, ut toto orbe euangelium praedicarent. ascendes ait quasi rectori equorum, non quasi asdiosus et piger somnolentae proferre non possit mentis incessum. de equite autem lectum est: et eques cadet retrorsum expectans salutem domini. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Intellectus eni bonꝰ utentib eo. qͥ
aut̃ non intelligit: is utiq intel
lectus sibi gram nͨ potest. uendiea¬
re: et ido somno temulentiȩ conso¬
pitus ob dormit. Huiꝰ modi gͥ uiri
xp̃i non dormiunt. nͨ habent. xp̃i
quietem. non resurgunt. xp̃i resur¬
rectione: quia ipse ait. ego dormi¬
ui. & quieui. & surrexi. qm dñs
suscipiet me. In hoc quoq scło dor¬
mnitant digni habiti in crepatione cȩ¬
tulesti. qui ascenderunt equos quos
refrenare non poterant. legimus
alibi dicent̾e ȩccłam siue animã.
Posuit me currus aminaclab. Si
ergo anima currus ẽ. uide ne equ̾ꝰ
caro sit. agitator aut̃ uigor men¬
tis qui regit carnẽ et motus eiꝰ.
uelut quosdã ȩquos prudentiȩ
habenis cohercet. Dor mitauerut
ergo qui ascenderunt equos cor¬
poris uoluptates. nullo eas mode.¬
ramine gubernantes. Unde &
ascensores eos quã equites uel agita¬
tores maluit nunpare. Agitator eni
cũ disciplina & arte ꝓarbitrio suo

Expanded text:
intellectus enim bonus utentibus eo, qui intellectus enim bonus utentibus eo, qui autem non intelectus sibi gratiam non potest vindicare; et ideo somno temulentiae consopitus obdormit. Hujusmodi igitur viri isti non dormiunt non habent Christi quietem, non surgunt Christi resurrectione. qui ait: ego dormiui et quieui et surrexi, quoniam dominus suscipiet me. in hoc quoque saeculo dormitant digni habiti increpatione caelesti qui ascenderunt equos, quos refrenare non poterant. legimus alibi dicente ecclesia siue anima: posuit me currus Aminadab. si ergo anima currus est, uide ne equus caro sit, agitator autem uigor mentis, qui regit carnem et motus eius uelut quosdam equos prudentiae habenis cohercet. dormitauerunt ergo qui ascenderunt corporis uoluptates nullo eas moderamine gubernantes. unde et ascensores eos quam equites uel agitatores maluit nuncupare. agitator etenim cum disciplina et arte pro suo
Abbreviated transcription (Latin):
tate uirtutũ : tenebras mundi
huiꝰ inluminat. Hanc pacifici atq
mansueti habent apud dm grãm
sobria mentis suȩ tranqͥllitate fun-¬
dati: in sipientes aut̃ corde turbã¬
tur. et ipsi sͥ ft̃ ꝓpriȩ exagitatio¬
nis auctores: quia desiderioꝵ. suoꝵ.¬
estu uoluuntur. et quoda salo fluc̾¬
tuant. Qui aut̃ sint isti ꝓpħa¬
significauit dicendo. om̃s uiri di¬
uitiarłi. om̃s dixit. nullũ excepit:
et bene uiros diuitiarũ apellauit
non diuitias uiroꝵ. ut ostenderet
eos non possessores diuitiarũ ẽẽ. sed
suis diuitiis possideri. Possessio enĩ
possessoris debet ẽẽ. non possessor pos¬
sessionis. Qui cũq gͥ patrimonio suo
tanꝙͣ possessione non utitur. qui lar¬
giri pauperi et dispensare non no¬
uit÷ is suarũ seruulus ẽ. ñ dñs facul¬
tatu: qui aliena custodit ut famu¬
lus. non tanꝗͣ. dñs. ut suis utatur.
In huiꝰ modi ergo affectu dicimꝰ qd̃
uir diuitiarũ sit: ñ diuitię uiri.

Expanded text:
tate uirtutum tenebras mundi tate uirtutum tenebras mundi huius inluminat. hanc pacifici atque mansueti habent aput deum gratiam sobria mentis suae tranquillitate fundati, insipientes autem corde turbantur et ipsi sunt sibi propriae exagitationis auctores, quia desideriorum suorum uoluuntur aestu et quodam salo fluctuant. Qui sint isti significauit expresse dicendo: omnes uiri diuitiarum. omnes dixit, nullum excepit. et bene uiros diuitiarum appellauit. non diuitias uirorum, ut ostenderet eos non possessores diuitiarum esse, sed suis diuitiis possideri; possessio enim possessoris debet esse, non possessor possessionis. quicumque igitur patrimonio suo tamquam possessione non utitur, qui largiri pauperi et dispensare non nouit, is suarum seruulus. non dominus facultatum est, quia alienas custodit ut famulus, non tamquam dominus ut suis utitur. in huiusmodi ergo affectu dicimus quod uir diuitiarum sit, non diuitiae uiri.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda fides ad cognitionem dĩ
potuit ꝑuenire. et factus ẽ. in pa¬
ubi quietus affectus nullis diuer¬
saruͦ cupiditatũ exagitat᷑ flucti¬
bus. nullis auaritiȩ turbat᷑ ꝓcelliᷤ.
nullis diuitiarũ quȩrendarũ
ignescit incendiis. ipse ẽ. qͥ specu¬
latur ȩterna et habitat in syon:
confringens omĩa spͣualiũ instru-¬
menta belloꝵ. conterens arcus qͥb
diabolus ignita dirigens iacula.
graues pectorib hominũ solet
inurere passiones. sed illa iacula
iusto nocere non possunt. cui dͣs
lux est: tantũ quȩ ab estu calligan¬
ut aduersarius in eo locũ habere
non possit. qui etiã principibus
se consueuit infundere. sicut in
in silua lignoꝵ fidei ianuas. ut
in cor eiꝰ haberet ingressũ. & et̾ni
nominis tabernaculũ possideret
apostolatus conlati munere
imꝓbus usurpator concidit ianu¬
as. ut uiolentus introeat. Dñs
aut̃ quasi pius illustrat seruuloͤ.
et eoꝵ fulgentib meritis: & clari-¬

Expanded text:
profunda fides ad cognitionem dei profunda fides ad cognitionem dei potuit peruenire. et factus est inubi quietus affectus nullis diuersarum cupiditatum exagitatur fluctibus, nullis auaritiae turbatur procellis, nullis diuitiarum quaerendarum ignescit incendiis. ipse est qui speculatur aeterna et habitat in Sion, confringens omnia spiritalium instrumenta bellorum, conterens arcus, quibus diabolus ignita dirigens iacula graues pectoribus hominum solet inurere passiones. sed illa iacula iusto nocere non possunt, cui deus lux est, tantumque abest a caliganut aduersarius in eo locum habere non possit, qui etiam principibus se consueuit infundere. sicut infin silua lignorum fidei ianuas, ut in cor eius haberet ingressum et aeterni nominis tabernaculum possideret apostolatus conlati munere inprobus usurpator concidit ianuas, ut uiolentus introeat, dominus autem quasi pius inlustrat seruolos et eorum fulgentibus meritis et clari
Abbreviated transcription (Latin):
habundauit in diuitiis simplici¬
tatis suȩ. diuites aut̃ eguerunt &.
esuriert̃. H eq enĩ ociose scriptũ est.
diuitũ pauꝑes p̾positi erunt. et
ꝓpriis serui dñis fenerabunt. qͥa
diuites et dñi suꝑ uacua et mala
seminant. ex quib fructũ non col¬
ligant s spinas metant. Idõ pau¬
ꝑib diuites erunt subditi. et ser-¬
ui dñis sp̃ualia fenerabunt: quẽ¬
admodũ diues rogabat ut sͥ stil¬
lam aquȩ pauꝑ lazarus fenera-¬
ret. Potes et ti diues istam imple¬
re sententiã. si largieris pauꝑi.&
dño feneraueris. Qui en̾i largit᷑
pauꝑi: dõ fenerat. Pulchrȩ auͣt
sẽs dauid in spsalmo septuagesimo
quinto. hẏmnu do̾ concinens ad
assyrium scriptũ. hoc est. ad uer-¬
sus nequias spͤuales. assyriũ enĩ
inanem ac uanu principẽ istius
mundi. ita cȩpit. Notus in i-¬
hoc est. in diuitib non in nobi¬
lib s in potentibꝰ. et in anĩma
bus et consulib. sed in eo qui ui
det dm̃. Ipse ẽ. eni isrł in quo

Expanded text:
abundauit in diuitiis simplicitatis suae, diuites autem eguerunt et esurierunt. neque enim otiose scriptum est: diuitum pauperes praepositi erunt et proprii serui dominis faenerabunt, quia diuites et domini superuacua et mala seminant. ex quibus fructum non colligant, sed \'spinas metant. et ideo pauperibus diuites erunt subditi et serui dominis spiritalia faenerabunt, quemadmodum diues rogabat, ut sibi stillam aquae pauper Lazarus faeneraret. potes et tu, diues, istam implere sententiam. largire pauperi, et domino faenerasti; qui enim largitur pauperi deum faenerat. Pulchre autem sanctus Dauid in psalmo septuagesimo quinto. hymnum deo concinens ad Assyrium scriptum, hoc est aduersus nequitiae spiritalis Assyrium. inanem ac uanum principem istius mundi, ita coepit: notus in Iunon in diuitibus, non in nobilibus et in potentibus, sed in anima cbus et consulibus, sed in eo qui deum uidet; ipse est enim Istrahel. in quo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ait. Esuriui et dedistis mͥ
manducare. sitiui & dedistis mͥ
bibere. hospes eram & collegistis
me. nudus. ei oꝑiustis me quod
eniͦ uniciuq minimoꝵ cõla¬
tũ fuerit. sibi dicit ẽẽ. datũ.
Nescis o homo destruere diuiti¬
as: si uis diues ẽẽ. esto pauꝑ soło.
ut sis do̾ diues. Diues fidei diueᷤᷤ
diues est dõ. Sunt qui in pau¬
ꝑtate habunelent: & qui in di¬
uitiis egeant. Habundant pau¬
peres quoꝵ⁊ ꝓfunda. pauꝑtas
abunt.¬

Expanded text:
qui ait: esuriui et dedistis mihi qui ait: esuriui et dedistis mihi manducare, sitiui et dedistis mihi bibere, hospes eram et collegistis me, nudus et operuistis me. quod enim unicuique minimorum conlatum est sibi dicit esse conlatum. nescis, o homo, struere diuitias. si uis diues esse. esto pauper saeculo, ut sis deo diues. diues fidei diues ediuites deo. sunt qui in paupertate abundent et qui in diuitiis egeant. abundant pauperes, quorum profunda paupertas abun
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽẽ. inquit. omia quȩcũq ha-¬
bes uende et cda pauꝑib: &. habe¬
bis thesaurũ in celo: et noli contri
stari cũ hȩc audis. ne dicat᷑ & tͥ
sicut & illi adolescenti diuiti dic̃¬
tũ est: quã difficile qui pecunias
habent in regnu dĩ intrabunt.
Magis cũ hȩc legis considera qͥa
ista tibi potest mors eripere. po¬
testas suꝑioris tollere. Deinde q
peteris parua ꝓ magnis. caduca
ꝓ ȩternis. thesauros pecuniȩ
pro tesauris gr̃e. isti corrimpũ¬
tur. illi ꝑ manent. Considera qͥa
hos non solus possides: possidet
gͦ tinea. possidet erugo. quȩ
consumut pecuniã. Has tibi
consortes: auaritia dedit. Uide
aut̃ quos tibi det gr̃a debitoreᷤ.
Splendidũ inpanib benedicẽntt
labia iustoꝵ. et testimoniũ boni¬
tatis illiꝰ fiet. facit tͥ debitorem
patrem dm̃. qui munere quo
pauꝑ adiutus est. fęnus ex sol¬
uit quasi boni debitor credito¬
ris. fac tibi debitorem filiũ dei

Expanded text:
tus esse, inquit omnia quaecumque hatus esse, inquit omnia quaecumque habes uende et da pauperibus, et habebis thensaurstari, cum haec audis; ne dicatur et tibi, sicut et illi adolescenti diviti dictum est: Quam difficile qui pecunias habent, in regnum Dei intrabunt : magis cum hista tibi potest mors eripere, potestas superioris tollere, deinde quia peteris parua pro magnis, caduca pro aeternis, thensauros pecuniae pro thensauris gratiae. isti corrumpuntur, illi permanent. considera quia hos non solus possides. possidet tecum tinea, possidet aerugo, quae consumit pecuniam. has tibi consortes auaritia dedit. uide autem quos tibi det gratia debitores: splendidum in panibus benedicent labia iustorum et testimonium bonitatis illius fiet. facit tibi debitorem patrem deum, qui pro munere, quo pauper adiutus est, faenus exsoluit quasi boni debitor creditoris. facit tibi debitorem filium,
Abbreviated transcription (Latin):
didit quẽ a iuuentute sua nutriuit.
aluit. instituit. parentis affectu. qͥ
nunquã nudum despexit. qui mori¬
entem operuit. qui uellerib ouiũ
suarũ infirmoꝵ calefecit humeros.
Non obpressit pupillũ. nunquam
cdiuitiis delectatus est. nunquã gra¬
tulatus est lapsu inimicoꝵ suorum:
si qui fecit hȩc de summis cȩpit egre¬
di diuitiis. si nichil ex patrimonio
tanto nisi solum fructum miscđiȩ
reportauit. quid te futurũ est. qui
tuo nescis uti patrimonio. qͥ insu̾ mis
diuituis dies sustines mendicitatis.
quia nulli largiris nulli subueniᷤ:
Custos gͦ es tuarum non dñs fa¬
cultatum. qui aurũ terrȩ info-¬
dis. minister utiq eiꝰ non arbiter.
s ubi thesaurus tiuiis. ibi & cor
tuũ. Ergo in illo auro eor tuũ ter¬
rȩ infodisti. Uende potius aurũ
& eme salutẽ: uende lapicdẽ & eme
regnũ d̃i: uende. agrũ et eme tͥ
uitã ȩternã. Uera allego. quia u̾¬
bo ad struo ueritatis. Si uis ꝑfeeᷤ¬

Expanded text:
didit. quem a iuuentute sua nutriuit didit. quem a iuuentute sua nutriuit aluit instituit parentis affectu, qui numquam nudum despexit, qui morientem operuit, qui uelleribus ouium suarum infirmorum calefecit umeros, non oppressit pupillum, numquam diuitiis delectatus est, numquam gratulatus est lapsu inimicorum suorum, si qui fecit haec de summis coepit egere diuitiis, si nihil ex patrimonio tanto nisi solum fructum misericordiae reportauit, quid de te futurum est. qui tuo nescis uti patrimonio, qui in summis diuitiis dies sustines mendicitatis, quia nulli larg-iris, nulli subuenis? Custos ergo tuarum es, non dominus facultatum, qui aurum terrae infodis. minister utique eius, non arbiter. sed ubi thensaurus tuus, ibi et cor tuum. ergo in illo auro cor tuum terrae infodisti. uende potius aurum et eme salutem, uende lapidem et eme regnum dei, uende agrum et redime tibi uitam aeternam. uera allego, quia uerba adstruo ueritatis. si uis perfec
Abbreviated transcription (Latin):
seruare. Audi plane qualiᷤ duu¬
tẽ deceat precatio. Liberaui in¬
qͥt pauꝑem de manu potentis:
&̾ orfanum cui ñ erat adutor
adiuui. Benedictio perituri
suꝑ me uenit: os autẽ iudue
me benedixit. Iusticiã indue¬
bar: oculus eram cecoꝵ. pes aut̃
claudoꝵ: ego erã pater infir¬
moꝵ. Q infra. Ante fores meaᷤᷤ
ñ habitauit hospes: hostiũ aut̃
meũ om̃ĩ uenienti patuit. Si
autẽ peccaui impudens ñ cela¬
ui culpam meã. neq reuerituᷤ
sũ multitudinẽ plebis: ut ñ ad¬
nuntiarẽ presentib eis. Si pas¬
sus sum infirmũ exire ostium
meũ uacuo sinui: cautionẽ quoq¬
si quã habui debitoris. scissam
dixit: & ingemuisse se cũ uide¬
ret. uirũ in necessitate. se autẽ
in bonis: sed tunc magis sibi fu¬
isse dies maloꝵ. cũ se habere cer¬
neret. alios indigere. Si hoc ille
dicit qui nunquã iuiduȩ ocłm fecit
tabescere. qui nunqu̾ã panẽ suũ so¬
lus manducauit. & non orphano tra¬

Expanded text:
seruare. Audi plane qualis diuseruare. Audi plane qualis diuitem deceat praedicatio. liberaui inquit pauperem de manu potentis et orphanum. cui non erat adiutor, adiuui. benedictio perituri super me uenit, os autem uiduae me benedixit. iustitiam induebar, oculus eram caecorum, pes autem claudorum; ego eram pater infirmorum. et infra: ante fores meas non habitauit hospes, ostium autem meum omni uenienti patuit. si autem et peccaui inprudens, non celaui culpam meam neque reueritus sum multitudinem plebis, ut non adnuntiarem praesentibus eis. si passus sum infirmum exire ostium meum uacuo sinu. cautionem quoque quam habuit debitoris scissam dicit et ingemuisse. cum uideret uirum in necessitate, se autem in bonis, sed tunc sibi magis fuisse dies malorum, cum se habere cerneret et alios indigere? si hoc ille dicit, qui numquam uiduae fecit oculum tabescere, qui numquam solus panem suum manducauit et non orphano tra