comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
õclusit dĩ pietas duritiam nr̃m. non est iã.
Quidhomo excusationis inueniat. ds̃
despicitur & expectat: Contempniseuid& & reuocat
in iuriam de contemptusuo suscipit. & tamen quan¬
doq reuertentibus &iam premia promittit. Sed
nemohanceius longanimitatem neglegat. Quia
tanto districtiorem iustitiam iniudicio exerit
quanto longiorem patientiã anteiudicium pre¬
rogauit Hincenĩ paulus dicit Ignoras qm̃benig¬
nitasdi ad pȩnitentiam tetdducit᷑ secumdumdu¬
ritiã autemtuam . & corinpenitens. thes aurizas
tibi iram indiȩirȩ. & reuelationis iusti iudicudĩ
Hincpsalmis taait. Ds̃ iud ex iustus fortis & longa¬
nimis. Dicturus quippelonganimẽ. p̃misit iustũ.
Vtquem uide .s peccata delinquentium diupatien¬
terferre : scias huncquandoq: &iam districtae iu¬
dicare. Hincperquendam sapientem dicitur
redditor dicitur. quia peccata hominum & patit᷑¬
& reddit. Nam quos diuut ton uertantur tole¬
rat. Non conuersos durius dãpnat

Expanded text:
onclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Tu auritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: redditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat
Abbreviated transcription (Latin):
uidinquit pergaro filacia designat᷑
nisiut prediximus corda doctorum
sapientiae atq scientiae diuitiis plena:
qui auex¬
ta paculiuocem aliidatur per
spm sermo sapientiae. aliis ermoscientiȩ in eo¬
dem spũ. Suntenĩ quidam quiperdonum
gratiae. & ipsa intellegunt quae exponii.

Expanded text:
uid itaque per gazophylacia designatur, nisi, ut praediximus, corda doctorum sapientiae atque scientiae divitiis plena? Quia, juxta Pauli vocem: Alii datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae in eodem spiritu . Sunt enim quidam qui per donum gratiae et ipsa intelligunt quae exponi
Abbreviated transcription (Latin):
unt inquit herbȩ & arbustauiuunt qui¬
dem sed non sentiunt auuunt dieo non
peranimam sed peruiriditatem. Quia & panlus
insipiens tu quod seminas non uiui ficatur .ni
si prius moriatur . uiui tergo quod moritur ut

Expanded text:
unt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur .
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs adiuuat nos: Numerianus iussit babillã deponi & abscondi: ut sin¬
gularit eos introgar&i Dixq ad infantes. Filioliauditeme & multadonabo¬

Expanded text:
us adiubat nos nummerianus iussit babillam deponi .| et abscondi . ut sinus adiubat nos nummerianus iussit babillam deponi .| et abscondi . ut singulariter eos interrogaret. Dixitque| ad infantes filioli audite me+ . et multa dona
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fitemur & patrem & quando patrẽ nominant: c̃fitentur & filiũ.
quicpat infilio : & silius in paire ẽ. Nenim separatus ẽ. filius a patre
nec pãt̃ a filio. Tunc mamerianus. iussiteum cũinfantib suspendi: Cũ¬
q fuissent suspensi : bubillas dix̃. Ecce ego & infantes quos mihidedit
cupud ei deponebat: Atuero arcumstans turba: rogahat eũ dicens: c̃¬
in sensatum istũ sedentẽ . quantũ &uos qui huic c̃sentrtis ꝑdentes ani
uexari p̃cepit, In fantes uͥ suspensi : clam abantdicentes. Tyranne
impiis sime hominum ut quid dominum & bonũ pastorẽ nr̃mita crudelit̃
erit stridor dentium & fletus oculorũ : Iratus aũt rex numerian: iussit
eos torq̃ri: in fantes uͦ tã quã ex unoore exclamauer̃ dicentes: Miser ñ eru¬
bescis quia conuinceris a paruulis corãpopulo isto: Tuenĩ magis cruciaris
quã nos ꝑ eũ qui potens ẽ. tecelerrime ext̃minare. Verũ ñ sentimꝰ torm̃ta

Expanded text:
ur| et patrem et quando patrem nominant . confitentur et filium . | quia pater in filio et filius in patre est. Non enim separatus est| filius a patre . nec pater a filio. Nummerianus iussit eum| cum infantibus suspendi . cumque fuissent suspensi. Babillas| dixit ecce ego et infantes quos dedit mihicapud eius deponebat ad uero circumstans turba| rogabat eum dicens . coinsensatum istum sedentem quantum uos qui huic| consentitis+. perdetis animas uexari praecepit Infantes uero suspensi cla| mabant dicentes tyranne. impiissime hominum ut quid| dominum et bonum pastorem nostrum. Ita crudeliter erit stridor .| dentium et fletus oculorum. Iratus autem rex Numerianus.| iussit eos torqueri Infantes uero tamquam ex uno ore excla| mauerunt dicentes Miserere non erubiscis . quia conuinceris| a paruolis . tu enim cruciaris quam nos per eum qui potens.| est te celirrime exterminare
Abbreviated transcription (Latin):
Babillas r̃p Libentissime suscipio om̃a q̃ intuleris:neceni sũ digͥn
&idaneus dominimei seruus uocari. procuius nominedicatur me
billam insipientium doctorem : torm̃tis subicite: Igitur iubeo in poni
tor quem ferrea collo ei: similit̃ &inpedib ẽi: ad turpitudinẽ suã iđ
gentis suȩ: Etenĩmegrauit̃ c̃tumeliatus. ẽ, Uicior in duxr̃p. Perpe
tuã diuinitatẽ olim ualuinuntiare timorituo de homineisto & gente
insipientis sima hac : qm̃ iniqua & alienalegis sunt. q̃ docent: Numeri¬
anus ducidix̃: Interim qđ p̃cepitibi: fac in incredulo babilla ep̃o
Paulati muero & gentieius impendam: Dux aũt inposuit babilletor
torib: ut ab omnib: uideretur: Babillas uero eleuans oculos ad cȩlũ

Expanded text:
Babillas respondit libentissimae| suscipio omnia quae intuleris. Nec enim sum dignus idoneus| domini mei seruus uocari . pro cuius nomine dicatur me billam insipientium doctorem .| tormentis subicire per te igitur iubeo inponi torquem ferream .| collo eius . similiter et in pedibus eius . ad turpitudinem suam.| uel gentis suae . etenim quia mtuam diuinitatem . olim| uolui renuntiare timore tuo de homine isto . et gente insipi| entissima hac . quoniam iniquae et alienae leges sunt quae do| cent Numerianus duci dixit interim quod praecipi tibi fac in| incredolum babillam. paulatim uero et gentem eius inpen| dam. Dux autem inposuit babillae totoribus . ut ab omnibus uideretur. Babillas uero eleuans| oculos ad caelum .
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o : exuno horis fonteres ponderunt. In sidictor & malignȩ :
noli n ob promittere mortẽ. om̃ cenimdonatua gehenne exicias
plena q̃ tecum ꝑgent in ꝑditionẽ: Nã magister ñr. deeuangelio
ꝑbonã confessionem regnacȩlorũ nob̵ promisit : Numerianꝰ dix̃
Inducatur babillas. Dix̃q adeum. Nifilutius: Babillas rp̃. Se¬
cundum dm̃ filumeis: Mulierem uͦ ñ noui: Numeriañ đ. Quo modo
ergo simulant tibi: Sabillasr̃p: Notimei ẽ. ut in omnib sint mihi
similes: excepto peccatis meis : Numerianđ. lamdixitibi carere sup¬
pliciis & poenis. tantum sacrifica uł nuncut uiuas. Certe infantib
ꝑsuade necareant cum sint paruuliuita, Babillas r̃p. Stultȩ & in¬
sipiens ne tibi ꝑsuadãs. hoc nos facturos: uł in fantumte confundat
uera fides . q̃ tantt̃ meruit magnitudinẽ: Benedictus esds̃ eorũ. qr
ꝑ mefamulumtuũ: Certissime enĩ exor einfantiũ & lactantiũ ꝑfe¬
cistilaudem et sic osculatus singulos. tradiditeos questionariis. ut e

Expanded text:
 ex uno fonte responderunt insidiator.| et maligne . noli nobis promittere mortem. omnia dona tua| gehenna sunt plena . quę tecum pergant in perdicionem. | Nam magister noster . de euangelio per bonam confessionem regna| caelorum nobis promisit Numerianus dixit. Inducatur babillas| dixitque ad eum hii filii tui sunt. umei sunt mulierem uero non noui. Numerianus dixit. | quomodo ergo similant tibi. Babyllas respondit uoti mei est . ut| in omnibus sint mihi similes exceptis peccatis meis. Numerianus .| dixit. Iam dixi tibi carere supplicia . et poenas . tantum sacri| fica uel nunc . ut uiuas certe+ infantibus+ persuade ne careant .| cum sint paruoli uitam. Babyllas respondit stulte et insipi| ens+ . ne tibi persuadas hoc nos facturos uel infantum te confundant| uera . quae tantum eorum magnitudinem dixit. Benedictus es deus| per me famulum tuum certissimae| enim ex ore infantium . et lactantium perficisti laudem+ . et sic os| culatum est singulos+ . tradidit eos quaescionariis . ut e
Abbreviated transcription (Latin):
& stultȩ uiuentiũ: Babillas r̃p̃. Magister quidem in fantum & sapien¬
tiumego sum: Insipientium uero qđ estis uos: ñ sum magister : Nume¬
quidemut insipiens. ifridens dicis: Namꝑ filiumdĩ tantũ medec&
immoladiis & liberate apoenis q̃ te ex pectant. & noli eseducidoctri¬
nis uanis quib doces. Babillas ep̃sr̃p. Optabãtemeis doctrinis feri
filium : ut saluus factus honoraremte: Nisenim scire quã magnasit
nr̃ a doctrina : Nabeo enim subme trespueros paruulos : quos dñi
mei gratia prȩstante mea nutriui sapientia: Iube illos adduci ut
possis ab hac quateneris ꝑfidia efficisanus: Numerianiussit par¬
uulos quos memoratus . e. babillas ep̃s introduci: ipsum uero foris
detinerp. Ingressis uero infantib: introgauit eos simatrẽ haberent.
Atillires ponder̃ ita . Su pramatrẽ q̃ noseducauit : babillam dominũ
& mugistrum & patrẽ habemꝰ. Numerianus iussit matrẽ infantũ intro¬
duci. Et cumintrass& : introgauiteã : Qđ tibi nom̃ ẽ. Re. t heodo la

Expanded text:
et stul| te uiuentium. Babillas respondit magister quidem infantium| et sapientium ego sum . insipientium uero quod estis uos .| non sum magister. Numequidem ut insi| piens dices Nam per filium dei . tantum me decet immola diis . et libera te a poenis quae te expectant . et| noli seduci doctrinis uanis quibus doces. Babillas respondit .| obtabam te meis doctrinis fieri filium . ut saluus factus ho| norarem te. Vis enim scire quam magna sit nostra doc| trina . habeo enim sub me tres paruolus . quos domini mei gracia| praestante . mea nutriui sapientia. Iube illos adduci .| ut possis ab hac qua teneris perfidiam . effici| sanus. Nummerianus iussit paruolos quos memoratus| est babillas . introduci ipsum uero foris detenere Ingressis uero| infantibus . interrogauit eos si matrem haberent . ad ille res| ponderunt . ita supra matrem qui nos edocauit . babillam| dominum et magistrum et patrem habemus Numerianus ius| sit matrem . infantum introduci et cum intra
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsi Numerianius sit foras mitti matrẽ in fantũ & in troduciba¬
billim & dix̃ adeum Mugister insipientiũ &eruditor paruulorũ
ꝓbutionẽ quã putabas mihi ꝑ infantes. inuenta ẽ falsa : Nocatiaũt
veredignus es derisutalialoquens: Ego enim paratus sum ñtantũ inpen
ploro prouo in hacuos detineri insipientia. Numerianđ: Et si audie
uis nonsis dignus audirescientiã xp̃ianorũ : uerũ tam̃ pp̃t̃ stantẽ t̃ bã¬

Expanded text:
t caesi Numerianus ius| sit foris mitte matrem infantum et introduci babellam .| et dixit ad eum magister insipientium . et eruditor paruo| lorum . probacionem quam potabas mihi per infantes| inuenta est falsa . uocati autem spondit.| uere dignus es derisu talia loquens ego enim paratus sum . non| tantum inpendploro pro uobis . in hac uos detenere insipien| ciam Numerianus dixit et si audieruis| non sis dignus audire scientiam christianorum . uerumtamen .| propter
Abbreviated transcription (Latin):
NATIO ET QUIAPPONIT SCIENCIAAL
uanto inquit magis quisq sapientiã fuerit
c̃secutus tantoplus indignat᷑ subiacerese
uitus et ꝓcul eẽ auirtutib quasrequirit. quia aũt̃
potentes potent̃ torm̃ta paciant᷑. cuiq plus cre¬
dit̃ plus &igit᷑ abeo. Propterea apponit dolorẽ
quia apponitscientiã etẽ tristat᷑ merore scđm dm̃
dol&q suꝑ delictissuis. unde & apłsait etquis ẽ
quiletificat me nisi qui contristat᷑ & me

Expanded text:
roris: et qui apponit scientiam, uanto magis quis sapientiam fuerit consecutus, tanto plus indignatur subjacere vitiis, et procul esse a virtutibus, quas requirit . Quia autem potentes potenter tormenta patientur, cuique plus creditur, plus exigitur ab eo, propterea apponit dolorem, qui apponit scientiam, et contristatur moerore secundum Deum, doletque super delictis suis. Unde et Apostolus ait: Et quis est, qui laetificat me, nisi qui contristatur e
Abbreviated transcription (Latin):
IΠΕ ΡΙ ΦΡΑCIN. Huiustes timonii quasi hebre¬
us ex hebreis assumit apłs paulus de autenticis libris
inepistolamquamscribit adcorinthios: ñ uerbo ex
uerboreddens qđ facere omnino c̃tẽpuit sed sensuum
exprimens ueritatem. quibu sutitur adid qđ uolue¬
rit roborandum

Expanded text:
im hujus testimonii, quasi Hebraeus ex Hebraeis, assumit apostolus Paulus de authenticis libris in Epistola quam scribit ad Corinthios, non verbum ex verbo reddens, quod facere omnino contemnit; sed sensuum exprimens veritatem, quibus utitur ad id quod voluerit roborandum
Abbreviated transcription (Latin):
corpdescendent. Spsergo dĩ suꝑ tenebrosũ abys¬
sũ causarũ omĩũ pͥmordicdit̃factarũ suꝑfer¬
tͥ qe s olus cõditor sps̃ c̃ditus cius as cognitionis
excellentiu suꝑemin& : om̃iũq causurũ quas
cretueratiuna acsola p̃cellens ⁊ suꝑ excellens
causuẽ .:. Et pͥncipalissimꝰ fons omĩũ q̃ a se in in¬
sinitũ ꝓfluunt ⁊ inserecurrt̃. Et a nullo alio
ab ipipso enĩ filiu ꝑ inefftibilẽ generationẽ in
quo ut in pͥncipiofec omũ. abipso ẽ sps̃ scs ꝑꝓces

Expanded text:
enebrosam abyssum causarum omnium primordialiter factarum superfertur, quia solus conditor spiritus conditas causas cognitionis excellentia supereminet, omniumque causarum, quas creaverat, una ac sola praecedens et superexcellens causa est, et principalissimus fons omnium, quae a se in infinitum profluunt, et in se recurrunt, et a nullo alio, Ab ipso enim est Filius per ineffabilem generationem, in quo ut in principio fecit omnia; ab ipso est Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
ccuisae atq p̃cedentes occasiones pͥmitus stictae
s̃. Ideoq omĩb suꝑferri ñ in merito scriptura
testtit᷑. qc uniũ sȩ creuturae ase inchoantis esse or¬
dinẽ p̃cedit ⁊⁊ in et̃ desinit ñ qđ ineti hocpͥus & hoc
ineffabili in cõp̃hensibiliq omĩ intellectui diui¬
na ꝓuidenti uniuersitatẽ conditȩ naturae
ex ñ existentib: in existentiu ꝓdux̃. Quadã essen¬
ti lidignitate alia aliis p̃fer̃tur. lituit ea q̃cir¬

Expanded text:
siones primitus factae sunt. Ideoque omnibus superferri non immerito Scriptura testatur, quia universae creaturae a se inchoantis esse ordinem praecedit, et in eam desinit. Non quod in ea hoc prius et hoc ineffabili incomprehensibilique omni intellectui divina providentia universitatem conditae naturae ex non-existentibus in existentia produxit, quadam essentiali dignitate alia aliis praeferuntur, ita ut ea, quae-cir
Abbreviated transcription (Latin):
uis breuit̃ quis respondere ualeut Neẽ mirum
inscipientib exẽplciribs insipientiũ cuusas sub¬
sistere dũuidem in solurib radus tenebrarum
occusiones naturalit in eẽ. Dũq in ipsis nullus te¬
nebras eẽ sinunt etis itim̃ decausis in se insitis ueluti
ne estimarent᷑ pͥmordiales causae ñ solũ intellectu¬
uł iationałq creaturae uirtutẽ uerũ &ium
crecitoris etirũ intelligibilẽ cognitionẽ p̃nimiȩ
suȩ naturae excellentia suꝑare. Et sps inquid suꝑ
ferebat᷑ suꝑaquas. Ac sidicer&: pͥmordicliũ cuui¬
scirũ infinita in c̃p̃hensibilisq ab issus Ac ꝑhoc
in uisibił tenebrosaq merito apellata. Nittiomem
intellectũ rationẽq a latudinẽ obscuritatis

Expanded text:
vis breviter quis respondere valeat, non esse mirum, in sapientibus exemplaribus insipientium causas subsistere, dum videmus, in solaribus radiis tenebrarum occasiones naturaliter inesse, dumque in se ipsis nullas tenebras esse sinunt, eas tamen de causis in se insitis veluti ne aestimarentur primordiales causae non solum intellectualis rationalisque creaturae virtutem, verum etiam Creatoris earum intelligibilem cognitionem prae nimia suae naturae excellentia superare? Et Spiritus, inquit, Dei ferebatur super aquas. Ac si diceret: primordialium carum infinita incomprehensibilisque abyssus, ac per hoc invisibilis tenebrosaque merito appellata, non ita omnem intellectum rat
Abbreviated transcription (Latin):
aerr tionẽ erupun ꝑ fectionẽ suã in ea ñ de¬
ser sed plaine u in mutaibili c̃ꝑmanen. Nulliq
alterꝰ ꝑfectionis indigent nisi ipsius unius
qͥdẽ a scipsis distant pͥmor dicdes ciuisue:
q̃ ab uno sũmoq omĩũ pͥncipio qđ anullo est
ꝑfectissime in suis inmitabilib rationib
c̃dites. Et imformittites omĩ ũrer: q̃ ñ solum
ad ꝑfectionẽ forme ñdũ ꝑlieniunt. sediux
iũ eẽ incipiunt. Nec longe ex ñ eẽ recedunt.
Quũ ui s enĩudeant᷑ rerũ in formitates medi
fomae atq eẽntiȩ intelligunt᷑ ꝑ uenisse plis
apꝓpinqͣre uidecint᷑ ad ñ eẽ quã ad eẽ. Nil
enĩ ẽ aliudrerũ in formitis. nisi motus
qͥdũ nẽ ẽ omĩ nodeserens ⁊ staitũ suũ in eo
qđ uere ẽ appetens. Primor dicles ucdu

Expanded text:
punt, perfectionem suam in ea non deserunt, sed plene et immutabiliter permanent, nulliusque alterius perfectionis indigent, nisi ipsius unius, quidem a seipsis distant primordiales causae, quae ab uno summoque omnium principio, quod a nullo est, perfectissime in suis immutabil et informitates omnium rerum, quae non solum ad perfectionem formae nondum perveniunt, sed vix jam esse incipiunt, nec longe ex non esse recedunt. Quamvis enim videantur rerum informitates medieformae atque essentiae intelliguntur pervenisse--plus appropinquare judicantur ad non esse quam ad esse. Nil enim est aliud rerum informitas nisi motus quidam, non esse omnino deserens, et statum suum in eo, quod vere est, appetens. Primordiales vero
Abbreviated transcription (Latin):
sic dicã in seipsis ꝑmanentes in uisibiles suae
tenebris excelleatiae sẽꝑabsc̃dite ineffec¬
tib sius ueluti inquandã lucẽ cognitio¬
nis ꝓlate ñ cessant. Apparere: Haec ꝓbu¬
bilit̃ suaderi poss̃ s: nosse uelĩ utrũ pͥn¬
cipicrerũ q̃ pͥmor dialiũ causarũ no¬

Expanded text:
icam, in se ipsis permanentes invisibiles, tenebris suae excellentiae semper absconditae, in effectibus suis veluti in quandam lucem cognitionis prolatae, non cessant apparere. DISC. Haec probabiliter suaderi possunt. Sed nosse velimutrum principia rerum, quae primordialium causaru
Abbreviated transcription (Latin):
quid deani madicendũ. nonne in euqucm
accepit. ñ solũ rationabilẽ anima uerũ & ict̃
omnẽ uitã nutriuã ⁊aictiucĩ inseipso as¬
sociuuit. deintellectu nemo scipientium
dubitat humano enĩ intellectu quẽ xp̃c
assũ psit oms̃ intellectuales essentiȩ in¬
sepairabilit̃ adherent. Non neplane ui¬
des omem̃cretiturã intelligibiles dicosen¬
sibilesq mediasq naturas in xp̃o ad una¬
itĩ qđ breuit̃ conclusit magist᷑ dicens unã
subsistentẽ simulomnẽ cretiturã qucisi
aliquẽ hominẽ partiũ sucir ad se inui¬
cem coitucõpl& it̃ ostendens ⁊ ad seips etm

Expanded text:
Nonne in ea, quam accepit, non solum rationabilem animam, verum etiam omnem vitam nutritivam et auctivam in se ipso associavit? De intellectu nemo sapientum dubitat; humano enim intellectui, quem Christus assumpsit, omnes intellectuales essentiae inseparabiliter adhaerent. Nonne plane vides, omnem creaturam, intelligibiles dico sensibilesque mediasque naturas, in Christo adunatam? Quod breviter conclusit magister dicens: Unam subsistentem simul omnem creaturam, quasi aliquem hominem, partium suarum ad se invice
Abbreviated transcription (Latin):
peto Dic q̃so qͥd tibi uid& : Nũ pͥmor dicles
rerũ ciuis ue quas trae atq ab issi uocabulis
significutas eẽ p̃q in cõp̃hensibiliatq excellen¬
ti altitudine inuisibiles tenebrosusq dictis:
arbitrum᷑ dũ ꝑgenerationẽ in genera formus¬
q in numeros differentiusq rerũ seusensu seu
intellectu. cõp̃hensibiliũ ꝓcedunt in uisibiles
in cõp̃ hensibi lesq desinunt. An sẽꝑ inexcellentiua
suue naturae in quaante omũ in pͥncipio con¬
ditest̃ ꝑmanent ⁊ sub nullũ sensũ intellectũ¬
ue cadunt Itaut ⁊ in reb quarũ causaes sensib
seri intellectib quo dã modo apparent. Etex¬
cel situdinẽ suue in cõp̃hensibilitatis ñdese¬
rant acueluti intenebris qͥb: dũ insecretissi¬
mis dico diuinȩ sapientice sinib: sẽpsede unt

Expanded text:
Num primordiales rerum causae, quas terrae atque abyssi vocabulis significatas esse, praeque incomprehensibili atque excellenti altitudine invisibiles tenebrosasque dictas arbitramur, dum per generationem in genera formasque, in numeros differentiasque rerum seu sensu seu intellectu comprehensibilium procedunt, invisibiles incomprehensibilesque esse desinunt? An semper in excellentia suae naturae, in qua ante omnia in principio conditae sunt, permanent, et sub nullum sensum intellectumve cadunt, ita ut et in rebus, quarum causae sunt, sensibus seu intellectibus quodammodo appareant, et excelsitudinem suae incomprehensibilitatis non deserant, ac veluti in tenebris quibusdam, in secretissimis dico divinae sapientiae sinibus, semper sedeant
Abbreviated transcription (Latin):
necnȩ Ad hocbre uit̃ respondendũ. Sids insci¬
pientia sut fecit omat̃ q̃ fecit teste scripturat
q̃dicit. Omã insupientia fecisti. cui dubitti
re ꝑmittit᷑. Oma q̃ in supientia stictus sicut
ipsa scipientia seipsũ cognoscit. Et q̃ in ipsa

Expanded text:
necne? MAG. Ad hoc breviter respondendum. Si Deus in sapientia sua fecit omnia quae fecit, teste Scriptura, quae dicit, omnia in sapientia fecisti, cui dubitare permittitur, omnia, quae in sapientia facta sunt, sicut ipsa sapientia seipsam cognoscit, et quae in ips
Abbreviated transcription (Latin):
p̃q ineffubili suue puritutis excelletia tene¬
bntrũ nomine apellari meruer̃. Siqͥdẽ ⁊ sol
iste sensibił intuentib eũ sepe ingerit tene¬
bras ñ ualentib eximiũ sui in tuerifulgorẽ.
Tenebrȩ itaq erant suꝑcaus arũ pͥmordiadi¬
ũ abissũ. Nã pͥus quũ inspĩtuliũ eẽntiarum
numerosi tatẽ ꝓcederent. Nullꝰ intellectꝰ con¬
ditꝰ cognoscere es potuit quideẽnt ⁊ udhuc
aut̃ hocẽ ꝓcessionib: eiꝰ intelligibiles formus
cogioscit᷑ solũ modo quiaẽ. ñ aut̃ intelligit᷑
qͥdẽ. Sed utrũ misticuilla t̃ra in uisibilis i psu¬
q tenebros aabrssus ⁊ itellectualis pͥmarũ
cuus crũ ꝓp&uo inuisibiliserit. Ab yssusqte
nebrosu aet nulit̃ pmanebit Anquandoq
hocẽ pꝰfinẽ hui mundiuisibił innotitiũ in tel¬
lectuadiũ rationabiliũq essentiarũ puentu¬
rae sc̃ ñ parua indiga indagine. Immo

Expanded text:
ritatis excellentia tenebrarum nomine appellari meruerunt. Siquidem et sol iste sensibilis intuentibus eum saepe ingerit tenebras, non valentibus eximium sui intueri fulgorem. Tenebrae itaque erant super causarum primordialium abyssum. Nam priusquam in spiritualium essentiarum numerositatem procederent, nullus intellectus conditus cognoscere eas potuit, quid essent. Et adhuc autem, hoc est, processionibus ejus in intelligibiles formas cognoscitur solummodo, quia est, non autem intellig. Sed utrum mystica illa terra invisibilis, ipsaque tenebrosa abyssus et intellectualis primarum causarum perpetuo invisibilis erit, abyssusque tenebrosa aeternaliter permanebit, an quandoque, hoc est, post finem hujus mundi visibilis in notitiam intellectualium rationaliumque essentiarum perventura
Abbreviated transcription (Latin):
in laudib corporaliũ rer solent poni. Iotũ
nãq ssatiũ qđ int̃ globũ t̃rae choros que
siderũ extremũq mundiãbitũ in medio ẽ
constitutũ : inducis partes asapientibus
mundidiuinaeq scripturae diuisũ. inferior
enĩ pars at̃rt̃ usq ad lunũ uerdr̃. hoc est
sps. Suꝑior uͦalunu usq ad sidera. extre
mȩ spere aeter idẽ sps purus. ambe autem
KYpoc a grecis. uacuũ seuinane alcititus
uocunt᷑. Sed purissimũ clarissimũq illud
qđ suꝑius spcitiũ constut sẽp eẽ serenissimum
uet̃ noq silentio qui&ũ exceptis armoncis con

Expanded text:
in laudibus corporalium rerum solent poni. Totum namque spatium, quod inter globum terrae chorosque siderum extremumque mundi ambitum in medio est constitutum, in duas partes a sapientibus mundi divinaeque Scripturae divisum. Inferior enim pars a terra usque ad lunam aer dicitur, hoc est spmae sphaerae aether, id est purus spiritus; ambae autem κῦφος a Graecis, vacuum seu inane a Latinis vocantur. Sed purissimum clarissimumque illud superius spatium constat semper esse serenissimum, aeternoque silentio quie
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrant᷑ molẽ hanc trenȩ corporis pͥmo
conditã uacuã quidẽ atq in anẽ ut illis uidetͥ.
qͥ nondũ diũsis generib: formisq. germinum
fruticũ animaluĩq ornataerat. In uisibilis
uͦ at qrhumidȩ nacurae abundantia undiq
suꝑ fuscierat. aut qr homo qͥetĩ afficere possa
ñdũ ex pͥmordialib: causis ꝑgenerationem
qͥab :sso undiq circũ fusus fuerat : adhuclucidis
ñerat: Ideoq constitutũ intrase abyssũ ñdũ
in luminare poterat : cui sensui quãuis ses du

Expanded text:
poris primo conditam, vacuam quidem atque inanem, ut illis videtur, quia nondum diversis generibus formisque germinum, fruticum, animaliumque ornata erat; invisibilis vero, aut quia humidae naturae abundantia undique superfusa erat, aut quia homo, qui eam aspicere posset, nondum ex primordialibus causis per generationem qui abysso undique circumfusus fuerat, adhuc lucidus non erat, ideoque constitutam inter se abyssum nondum illuminare poterat. Cui sensui quamvis sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. qđq antehunc mundũ sensibilẽ ppe¬
tuo ꝑfeetissimeq dĩĩnpͥncipio hocẽ pat̃ infilio
c̃diderat. uacuũ atq in ane posse uocari
Vacuũ quidẽ qm̃omĩ sensibiliinsuis effẽctibus
uacubat. pͥus quã ingenera formasq sensibilis
naturae ꝑ generationẽ locis tẽporisq ꝓdine:¬
Inane uͦqr nullũ quantitaꝗtem. nil corpora¬
li moledensũ nillocis disꝑsũ. nil tẽporib mo¬
bile. ad huc inett intellect ꝓph& icꝰ qui indiuina
misteri ẽ in troductꝰ aspexerat. Haec enĩ uo¬
cabulia inane dico ⁊iuicuũ plus pͥmordiał
natͥȩ ante omũ inuerbo c̃dite. plenissimum
inmuttibilẽq significant ꝑfectionẽ : quum¬

Expanded text:
nc mundum sensibilem perpetuo perfectissimeque Deus in principio, hoc est Pater in Filio condiderat, vacuum atque inane posse vocari? Vacuum quidem, quoniam omni sensibili in suis effectibus vacabat, priusquam in genera formasque sensibilis naturae per generationem locis temporiia nullam quantitatem, nil corporali mole densum, nil locis dispersum, nil temporibus mobile adhuc in eo intellectus propheticus, qui in divina mysteria est introductus, aspexerat. Haec enim vocabula, inane dico et vacuum, plus primordialis naturae ante omnia in Verbo conditae plenissimam immutabilemque significant
Abbreviated transcription (Latin):
fatetim̃:Alius igit̃ intellectꝰ ẽ pͥmordiu¬
ł iuxtulxx inuisibulis tin cõpositit
t̾rae ncinis ⁊ uacuȩ sellinui sibilis ⁊ in c̃¬
il pbsitȩ nominatione uisibilis ereit curae:¬
abssss uͦ tenebros ae uocubulo inusibilis eenȩ
informitutẽ figurate significari uolunt. Omissi¬
qͥdẽ corporał sensibilisq creatura ex mut̃iua
formaq consticuit᷑ atq ideo materiaccirens
forma in formis dr̃. hoc ẽ carens formaiin ui¬
sibilis i in cõpositti seu in anis uicua iacci¬
dente uꝰ formauusibił dr̃ ⁊ cõpositu soliduque

Expanded text:
AG. Alius igitur intellectus est primordiavel, juxta LXX, invisibilis et incomposita, terrae inanis et vacuae, seu invisibilis et incompositae nominatione visibilis creatbulo invisibilis essentiae informitatem figurate significari volunt. Omnis siquidem corporalis sensibilisque creatura ex materia et forma constituitur, atque ideo materia carens forma, informis dicitur, hoc est, carens forma, et invisibilis et incomposita, seu inanis et vacua; accedente vero forma vi
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ intellectualẽq crecituram c̃ditã atq. formco¬
tt̃ lenȩ uero omnẽ corporeã sensibilẽ q sius
ꝑfectissimis diffinitionib: constitutũ intimca¬
riarbitrant᷑ Alii in formitatẽ utriusq utriꝰ
ꝗcreaturae sp̃itulis qͥdẽ nomine caeli: T rae
uero appellatione mundi huicorporclis inco¬
ationẽ suadere conant᷑. Alii totus sensibilis
creaturȩ q̃ uelutiduab pͥncipalib: parti¬
b: caelodico ac t̃ra ꝑfici&ur creationẽ insuer¬
bis indicari affirmant. Itautnihil desp̃ĩtidis
creaturȩ c̃ditione hoc in locosignific&. s̃ solum¬
modo plenitudine corporȩ creuturȩ ꝓf&&a uo luit
describere: in thasenĩ duus partes celũ & t̾ram
dico uel uti quos dac̃ ex tremoso t̃minos ase

Expanded text:
alem intellectualemque creaturam conditam atque formatalem intellectualemque creaturam conditam atque formatam, terrae vero omnem corpoream sensibilemque suis perfectissimis definitionibus constitutam intimari arbitrantur. Alii informitatem utriusque creaturae, spiritualis quidem nomine caeli, terrae vero appellatione mundi hujus corporalis inchoationem suadere conantur. Alii totius sensibilis creaturae, quae veluti duabus principalibus partibus, caelo dico ac terra, perficitur, creationem his verbis indicari affirmant, ita ut nihil de spiritualis creaturae conditione hoc in loco significetur, sed solummodo plenitudinem corporeae creaturae propheta voluerit describere. Inter has enim duas partes, caelum dico et t
Abbreviated transcription (Latin):
sit aduncuit : quis dubatt qđ p̃cessit inca¬
pite ⁊ pͥncipali ex ẽplo totius humane naturȩ
intota fore subsecuturũ : sic̃ inquinto libro
tractabimꝰ. Si quidẽ hui p̃sentis libri textus
nil aliud flagitat : quã ut ꝓuirib nris quie¬
quitlux animorũ largita fuerit. depͥmor¬
ordine. Eo enĩ modo quopsentis q̃stiones de
quad riꝑtiat uniuers a ł nacturȩ̃ diuisione
ꝓposites : ñ inc̃gruȩ explanandas eẽ opi¬
nor. Raciotinettionis exordiumex
diuinis eloquiis assum̃ dũ eẽ aestimo ::
Nil c̃uenientius exeuenĩ omem ueritatis
in qͥsitionẽ in itiũ sumere necessariũẽ.
telibri geneseos in pͥncipio inquit stc̃ ds̃ cedũ
& tñim quo in loco oms scripturae ex positores
in genusiu acum̃ exercuer̃ diũsisq intelligen¬
exposuer̃ : Alu siqͥdẽ breuẽ quandũ cõphen¬
sionẽ totius ꝑfecte creciturae his uerbis insini¬
ari aestimant. Caeli quidẽ nomine totãspiriti¬

Expanded text:
sit, adunavit: quis dubitet, quod praecessit in casit, adunavit: quis dubitet, quod praecessit in capite et principali exemplo totius humanae naturae, in tota fore subsecuturum, sicut in quinto libro tractabimus? Siquidem hujus praesentis libri textus nil aliud flagitat, quam ut pro viribus nostris, quicquid lux animorum largita fuerit, de primorordine. Eo enim modo, quo praesentes quaestiones de quadripertita universalis naturae divisione propositae sunt, non incongrue explanandas esse opinor. MAG. Ratiocinationis exordium ex divinis eloquiis assumendum esse aestimo. DISC. Nil convenientius; ex ea enim omnem veritatis inquisitionem initium sumere necessarium estte libri Geneseos: In principio, inquit, fecit Deus caelum et terram. Quo in loco omnes sacrae Scripturae expositores ingenii sui acumen exercuerunt, diversisque intelligenexposuerunt. Alii siquidem brevem quandam comprehensionem totius perfectae creaturae his verbis insinuari aestimant. Caeli quidem nomine totam spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dicti multiplicib diuinae ꝓuiden¬
tiae doctrinis exercitati: ad pristintim
ipse a et̃ nalit̃ considerant hunc mundum
quẽ gubnant quantũ eissinit᷑ ꝑ spiciunt.
ñ locorũ spatiis diuisũ ñ uarus tẽporũ moti¬
b: distinctũ ñ numerositate partiũ suar
dis ꝑsum ñ qͣlitutũ quantitatũue multi¬
plicib: differentiis dissimilẽ ñ molis mag¬
nitudine tumidũ. ñ diuersis longitu di
simul simplicit̃q in suis rrtionib: inmutu¬
bilit̃ subsistentẽ Dehis igit᷑ obsecuris q̃stioni¬
b: q̃ ꝑmeipsum ad liquidũ intueri nequeo
luculentius ate discernendũ eẽ aestimarĩ
tuo tam̃ arbitrio quo ordine aꝑiendaes
tantũ ut aꝑiant᷑ siue nc̃ siue postea mihi
ñ clarẽ patescunt : aliũ disserendilocũ or¬
dorerx exp&it Sed hic breuit̃ p̃libandum
qm̃ haec om̃a q̃ difficilia tibi uident᷑ uno ar¬
im moẽ omniũ intellectꝰ reipsa omã q̃ assũp¬

Expanded text:
ducti multiplicibus divinae providenducti multiplicibus divinae providentiae doctrinis exercitati, ad pristinum nipsae aeternaliter considerant, hunc mundum, quem gubernant, quantum eis sinitur, perspiciunt, non locorum spatiis divisum, non variis temporum motibus distinctum, non numerositate partium suarum dispersum, non qualitatum quantitatumve multiplicibus differentiis dissimilem, non molis magnitudine tumidum, non diversis longitudinium, sed totum simul simpliciterque in suis rationibus immutabiliter subsistentem. De his igitur obscuris quaestionibus, quae per meipsum ad liquidum intueri nequeo, luculentius a te discernendum esse aestimarim. Tuo tamen arbitrio, quo ordine aperiendae sint, tantum ut aperiantur, sive nunc sive postea, mihi dicis, tibi non clare patescunt, alium disserendi locum ordo rerum expetit. Sed hic breviter praelibandum, quoniam haec omnia, quae difficilia tibi videntur, uno arimmo est omnium intellectus, reipsa omnia, quae assump
Abbreviated transcription (Latin):
arridet. Ideoq acarnalib: animis. longe
aueritate & unitate disteintibus inq. tẽpora¬
liũ rerum numeris ittitẽ diffusis ĩ tẽꝑate luxu¬
rioseq amant᷑ : tũ int̾tiores hocẽ intelligi¬
biles eẽntiae simplicit̃ sui indiuiduãq uni¬
tatẽ inscipsis & int̃seipsas inseparir bilem
ostendunt. Ac ꝑ hoc supientũ animos pul¬
critutitiẽ armoniae soci& atisq ear c̃tem¬
plantes delectant qͥb ex insttibilidiũsaq
locorũ actẽporũ uari &ute redeuntib
solius unitate immutabilisq ueritaitis
cõtẽplatio p̃miũ ꝓmitit᷑. Nenĩ celestes uur¬
tutes quas uciriis nominatiob scriptu¬
ni sc̃a nominat : hunc modũ uisibilem
ex trinsecꝰ corporeisq sensib intueri cre¬
dendaseẽ aestimo. Nec tam̃ eũ ignorare
acministrarihaecomã uisibilia scũ
edoc& historico Leges si quidẽ diuinȩ
pangłos aministrates bonorũ ominum
mores correcti. ordinatia pͣius uiis re¬

Expanded text:
arridet, ideoque a carnalibus animis, longe arridet, ideoque a carnalibus animis, longe a veritate et unitate distantibus, inque temporalium rerum numerositatem diffusis, intemperate luxurioseque amantur, tantum interiores, hoc est, intelligibiles essentiae simplicem sui individuamque unitatem in seipsis et inter seipsas inseparabiliter ostendunt, ac per hoc sapientum animos pulchritudinem harmoniae societatisque earum contemplantes delectant. Quibus ex instabili diversaque locorum ac temporum varietate redeuntibus, solius unitatis immutabilisque veritatis contemplatio praemium promittitur. Non enim caelestes virtutes, quas variis nominationibus Scriptura sacra nominat, hunc mundum visibilem extrinsecus corporeisque sensibus intueri credendas esse aestimo. Nec tamen eas omnino ignorare ac ministrari haec omnia visibilia sacra edocet historia. Leges siquidem divinae per angelos administratae sunt, bonorum hominum mores correcti, ordinati, a pravis viis re
Abbreviated transcription (Latin):
traxnsitu omiũ sensibiliũ intellectualid.
litiut ꝑ hacto mundi hui sensibiliscuiriculo
omã sint spĩttili nilq corporeũ seu sensibi¬
le remanecit. An solo contuitu animi natu¬
nx lẽ unitatẽ omĩũ rerũ insuis racionib
pͥmordialibq cciusis contẽplantis. Eanã¬
q q̃ ex trinsecũ corp̾eo sensui uaria mul¬
tipliciciq locis tẽporib qualitatib usquan¬
titatib: c&erisq sensibilis naturae differen
tus apparent : in suis iitionib: scđm quas
Acretitore omĩũ conditas ae t̃nalit̃q in mu¬
tabilis suae naturae sititu certisq diuinȩ
ꝓuidentiae regulis subsistunt. puro intel¬
lectui rerũ omniũ ueritatẽ. inquirenti.
inuenienti c̃siderani. unũ indiuiduũ eẽ
uidens & sunt. i Nã qucintũ exteriores na¬
turae sensibiles dico atq. corporeas locis
tẽporibq. cet̃ isq Accidentib uariari ap¬
p&un. in his enĩ eorũ pulcritudo maximȩ

Expanded text:
transitu omnium sensibilium in intellectualia, transitu omnium sensibilium in intellectualia, ita ut peracto mundi hujus sensibilis curriculo omnia sint spiritualia, nihilque corporeum seu sensibile remaneat; an solo contuitu animi naturalem unitatem omnium rerum in suis rationibus primordialibusque causis contemplantis? Ea namque, quae extrinsecus corporeo sensui varia multipliciaque locis, temporibus, qualitatibus, quantitatquas a Creatore omnium condita sunt, aeternaliterque immutabili suae naturae statu, certisque divinae providentiae regulis subsistunt, puro intellectui, rerum omnium veritatem inquirenti, invenienti, consideranti, unum individuum esse videntur, et sunt. Nam quantum exteriores naturae, sensibiles dico atque corporeas, locis temporibusque ceterisque accidentibus variari appetunt, in his enim eorum pulchritudo maxime
Abbreviated transcription (Latin):
iã ate dictũẽ. durꝰ mihiatq obscurũ uniũ salit̃
eẽ ficteor. Nonenĩ elcire uideo quomͦ utriq sex
humcine naturȩ adunatio in xpopͥmũ ex
mortuis resurgente stictaaẽ. Et in omĩb: homi¬
nib: fihito mundo futurasit. In eodẽ enĩ sexu
quo incurne uix̃ xp̃m̃ credimꝰ resunexisse sẽꝑque
ꝑmaner ẽ  ꝑmansuirũ eẽ. Qui saut̃ negabit uirilẽ
sexum ipsũ suisse indutũ pͥus quã pateret᷑ & re¬
surger &. Similit̃ & icĩ credimꝰ oms̃ homines i neo¬
dẽ sexu inquocaidunt resunẽcturos eẽ. quomͦ
orbis trarũ paradysõ t̃raq unita in caelo om¬
nis sensibilis crecitura intelligibilis ⁊ haecomã
dõ copulcibunt᷑. Itcuitunũ sint. nullaq in eis
diuersitus apparebat. Et maximȩ illud qđ
ꝓmisistiate explainandũ. hoc ẽ quomꝰom̃iũ
substantiarum p̃dictarũ reditꝰ inunum
atq ad unatio futura sit. utrũ reipsd hocẽ.

Expanded text:
jam a te dictum est, durum mihi atque obscurum universaliter jam a te dictum est, durum mihi atque obscurum universaliter esse fateor. Non enim clare video, quomodo utriusque sexus humanae naturae adunatio in Christo, primum ex mortuis resurgente, facta est, et in omnibus hominibus finito mundo futura sit. In eodem enim sexu, quo in carne vixit, Christum credimus resurrexisse, semperque permanere et permansurum esse. Quis autem negabit, virilem sexum ipsum fuisse indutum, priusquam pateretur et resurgeret? Similiter etiam credimus, omnes homines in eodem sexu, in quo cadunt, resurrecturos esse. Quomodo orbis terrarum paradiso, terraque unita caelo, omnis sensibilis creatura intelligibili, et haec omnia Deo copulabuntur, ita ut unum sint, nullaque in eis diversitas appareat? Et maxime illud, quod promisisti a te explanandum, hoc est, quomodo omnium substantiarum praedictarum reditus in unum atque adunatio futura sit? Utrum reipsa, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
cuirectionis spĩtules qualitates quanti¬
tates q̃ magis quã corporales suudere est
futuras. ut ñ dicc̃quantũ haec doctrinci
omĩũ aut pene om̃iũ laciaris linguae
scõiũ magistroꝵ auctoritate resis tat qui
unaininit̃ presunectionẽ omĩũ utriq sex
in tegritatẽ futunt᷑ eẽ asser Itti utuir in for¬
mã uiri femina in formã feminae. Cũ omĩb
corporciliũ partiũ indiciis qͥb maxime ut̃q
sex discer nit᷑ redeat. Acsic siue ingła siue in
poenu a & nalit̃ ꝑmaneat. situm̃ a& na poe¬
na corporalit̃ futunt sit sic̃ ae t̾nugloria:
Dequa quaestionȩ in quinctooins ttibimꝰ mul¬
tis enĩ uid& incongruũ coa& nã beatitudim
miseriã fore credere. Quib: euangłicus sermo
uid& resistere. qͥa it. lte maledicti in ignem
a& nũ haec ut dixi in p̃dictis substtintiarum
sticttrũ adõ diuisionib: maxime mͥscibpu¬
lũ inger̃. dereditu aut̃ iadunatione quicquit

Expanded text:
surrectionis spirituales qualitates quantisurrectionis spirituales qualitates quantitatesque magis quam corporales suadere esse futuras. Ut non dicam, quantum haec doctrina omnium aut paene omnium latialis linguae sanctorum magistrorum autoritati resistat, qui unanimiter post resurrectionem omnium utriusque sexus integritatem futuram esse asserunt, ita ut vir in formam vicorporalium partium indiciis, quibus maxime uterque sexus discernitur, redeat, ac sic sive in gloria, sive in poena aeternaliter permaneat, si tamen aeterna poena corporaliter futura sit, sicut aeterna gloria, de qua quaestione in quinto tractabimus. Multis enim videtur incongruum, coaeternam beatitudini miseriam fore credere; quibus evangelicus sermo videtur resistere, qui ait: Ite, maledicti, in ignem aeternum. Haec, ut dixi, in praedictis substantiarum factarum a Deo divisionibus maxime mihi scrupulum ingerunt. De reditu autem ac adunatione quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
eti q̃ a medictu s ual de te mouent quorũq
explunutionẽ luculentiorem poscere ui
uidet᷑ seu abiguum p̃t̃ hominis diuisionẽ in
masculũ & feminã. Cc̃q ñex pͥma hominis con¬
ditione ad imaginẽ dĩ sed expoena peccati pis¬
cessisse. lt̃umq post catholicã om̃iũ corporum
resurrectionẽ q̃ in fine mundifuturaẽ Ipsc̃
diuisionẽ non amplius ꝑ mansunem sed in
unuitẽ pͥmordialis c̃ditionis naturae reuersuram
Quis enĩ tali audiens ñex paiuescat. c̃festĩquae
in haec̃ uerba ñerũ pat dictis ñergo post resur
ser feminȩ formũ habuerit aut quađ poterit
fieri cognitiosi utriq sex futurx sit ext̾mi¬
natio inq̃ simplicẽ indiser&ũ q formarum
differentus adunationẽ omĩũ hominum
co agulatio siuespĩttili in corporetiq siue siue
uicibilis a corporeti loco ac tẽpore circũ serip¬
ta . Et hoc in ãbiguo ate p̃t̃ missũ ẽ atq in¬
discussũ. quãuis uidearis in corporib re¬

Expanded text:
e a me dicta sunt, valde te movent, quorumque explanationem luculentiorem poscere vidvidetur seu ambiguum, praeter hominis divisionem in masculum et feminam, eamque non ex prima hominis conditione ad imaginem Dei, sed ex poena peccati processisse, iterumque post catholicam omnium corporum resurrectionem, quae in fine mundi futura est, ipsam divisionem non amplius permansuram, sed in unitatem primordialis conditionis naturae reversuram. Quis enim talia audiens non expavescat, confestimque in haec verba non erumpat dicturus: Non ergo post resurrseu feminae formam habuerit? Aut qualis poterit fieri cognitio, si utriusque sexus futura sit exterminatio, inque simplicem indiscretamque formarum differentiis adunationem omnium hominum coagulatio, sive spiritualis incorporeaque, sive visibilis et corporea, loco ac tempore circumscripta? Et hoc in ambiguo a te praetermissum est, atque indiscussum, quamvis videaris in corporibus re
Abbreviated transcription (Latin):
malliqͦupp&cant nisi in quos immuttibilit̃¬
pfectueqi sormatȩs: Sẽpenĩ ad unũ rerũ omĩ um
sdimũ quã omã app&unt uerbũ patris dico
subipsis sinimferiorib: rerũ or dinib: lit abeis
cretnt᷑ ut ad seipsas eti at trahant omĩũq re¬
rũ unũ pͥncipiũ appettint. Ipsa unullomodo
udeti q̃ subeis s̃ respiciunt sed suũ formcẽ suꝑi¬
orẽ sẽseꝑ intuent᷑ ut sẽꝑabeti formuri ñ desinuns
Ñpseipsus informes s̃ ⁊ in eti uniũ sulit̃ sua for¬
ma. in ũbo dicosem & ipsus ꝑfectae c̃ditais cog¬
noscunt quis cuit̃ rectȩ intelligentiȩ. haec
depͥmordialib: causis dici poss:. de informi¬
ititerer dicere audebit. p̃sertĩcũ & in for¬
mis rerũ matheria ñ aliunde credatur
manere nisi ex pͥmor diulib: cacusis: Sienim
pͥmordiales cauisȩ. ideo pͥmordial es appel¬
lunt᷑ qx pͥmitꝰ ab unuereatricȩ omĩum

Expanded text:
mutabilitperfecteque formatae sunt. Semper enim ad unam rerum omnium formam, quam omnia appetunt, Verbum Patris dico,sub ipsis sunt in inferioribus rerum ordinibus, ita ab eis creantur, ut ad seipsas ea attrahant, omniumque rerum unum principium appetant; ipsae vero nullo modo ad ea, quae sub eis sunt, respiciunt, sed suam formam superiorem se semper intuentur, ut semper ab ea formari non desinant. Nam per seipsas informes sunt, et in ea universali sua forma, in Verbo dico, semetipsas perfecte conditas cognoscunt. Quis autem rectae intelligentiae haec, quae de primordialibus causis dici possunt, de informitate rerum dicere audebit, praesertim cum et informis rerum materia non aliunde credatur manare, nisi ex primordialibus causis? Si enim primordiales causae ideo primordiales appellan
Abbreviated transcription (Latin):
sed in coam̃tũ quod ã modo eẽ formãq & ꝑ
fectionẽ appetere. Esto igit̾ intentior. ⁊ rers
differentits acutae ꝑspice. nebulasq ãbigui¬
ccitis exacie intentionis tuȩ poen itꝰ depelle:
Nenĩ ut arbitror tepotest latere . alius eẽ
rer informitates. ⁊ aliasrerũ causas ꝑfec¬
tusq pͥncipia nã sieẽ ⁊ ñ eẽ sibi inuicẽ ecos¬
trario opponunt᷑ ⁊ nilꝓpͥnqͥus ẽ aduere eẽ
quaccisȩ cretitȩ crecituraerũ rer nilq
uicinius ad nĩ uere eẽ quĩ in somis materit
Est enĩut ait augustinꝰ in forme ꝓpenihil:
nũ tibiuidet᷑ parua distantia int̃ id qđeen

Expanded text:
quodammodo esse, formamque et perfectionem appetere. MAG. Esto igitur intentior, et rerum differentias acute perspice, nebulasque ambiguitatis ex acie intentionis tuae penitus depelle. Non enim, ut arbitror, te potest latere, alias esse rerum informitates, et alias rerum causas perfectaque principia. Nam si esse et non esse sibi invicem e contrario opponuntur, et nil propinquius est ad vere esse, quam causae creatae creatarum rerum, nihilque vicinius ad non vere esse, quam informis materia; est enim, ut ait Augustinus, informe prope nihil: num tibi videtur parva
Abbreviated transcription (Latin):
biguitas q̃ in p̃dictis intelligentiȩ discretionib
uidet᷑oriri. Nũ ut mihiuidet᷑ aut parut
aut nulla differentiaẽ. Int̾ eoꝵ intellectũ
qͥdicunt imformitatẽ utriꝰq. naturae. Intel¬
ligibilis dico atq sensibilis eorũ qͥꝑpͥmordici¬
les causas intelligibiliũ ⁊ sensibiliũ p̃dic¬
tis scripturae uerbis descriptus eẽ iudicant
Nc̃ informaẽ materiẽ eiq in formitactẽ cuusũ
quandã rerꝰ eẽ dicimꝰ. Ine. siqͥde inchoant

Expanded text:
biguitas, quae in praedictis intelligentiae discretionibus videtur oriri. Nam, ut mihi videtur, aut parva aut nulla differentia est inter eorum intellectum, qui dicunt, informitatem utriusque naturae, intelligibilis dico atque sensibilis, et eorum, qui primordiales causas intelligibilium et sensibilium praedictis Scripturae verbis descriptas esse judicant. Nam informem materiam ejusque informitatem causam quandam rerum esse dicimus. In
Abbreviated transcription (Latin):
& rerũ quarũ pͥncipiast notitia ñ care¬
re. Nenĩ ñ credũ ẽ. in diuina scpientia ali¬
quit insipiens ⁊ seipsũ ignorans conditũ fuis¬
se. ced dehis diligentiꝰ alibi considerandũ
lta fiit nã ñ breuẽ transitoriãq queric
indagationẽ. si pͥmor diules causae seipsas
supiunt. qm̃ in scpientia crecitȩs aet̾nalit̃¬
q in eti subsistunt quȩ nullũ insipiens in se
recipit quomodo ex supientib: cuusis mul

Expanded text:
ncipia sunt, notitia non carere? Non enim credendum est, in divina sapientia aliquid insipiens et seipsum ignorans conditum fuisse. Sed de his diligentius alibi considerandum. DISC. Ita fiat. Nam non brevem transitoriamque quaerit indagationem, si primordiales causae seipsas sapiunt, quoniam in sapientia creatae sunt, aeternaliterque in ea subsistunt, quae nullum insipiens in se recipit, quomodo ex sapientibus causis multa
Abbreviated transcription (Latin):
dã naturali cõpositũ coadunatũq eẽ cet̃is
nrtionib: edoceñ. Sed longũ ẽ ⁊ p̃sentis oꝑis ꝓpo¬
sito in c̃ueniens ꝑdiuersas diuersorũ opiniones
multes acuaricis sermonẽ extenderẽ.
Super fluũq uidebit᷑ aliorũ intellect᷑ dehũ¬
modinegotio nisi uibi sũmt diecessitusexigit
introducere. Mihi aut̃ multorũ sensus c̃sideranti
nilꝓbabilius nilueri similius occurrit. quã ut p̃
dictis scaẽ scripturae ũbis significationẽ uidelic&

Expanded text:
certis rationibus edocent. Sed longum est, et praesentis operis proposito inconveniens, per diversas diversorum opiniones multas ac varias sermonem extendere, superfluumque videbitur, aliorum intellectus de hujusmodi negotio, nisi ubi summa necessitas exigit, introducere. Mihi autem multorum sensus consideranti nil probabilius, nil verisimilius occurrit, quam ut in praedictis sacrae Scripturae verbis, significatione videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
differentiũ seu similiũ purtiũ copulationem
suꝑ grediens Quid dicũ deccusis pͥncipalibus
intellectualis essentiae ñ ne c̃gruentissime
tenebrosce abyssi uocubulo aspũ scõ appellae
st̃. Abissus enĩ dnr̃ ꝓpt̃ eurũ in c̃p̃hensibilem
altitudinẽ infinitũq sui pomã diffusionẽq

Expanded text:
differentium seu similium partium copulationem differentium seu similium partium copulationem supergrediens. Quid dicam de causis principalibus intellectualis essentiae? Nonne congruentissime tenebrosae abyssi vocabulo a Spiritu sancto appellatae sunt? Abyssus enim dicuntur propter earum incomprehensibilem altitudi