comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modi negatur sollempnis celebri¬
tas. qr nimirum quod p̃buit
uirtus p̃ripiut tempus. cur nõ
ad celi mox gaudia. s ad inferni
tenebras descenderũt nie tũc qͥppe
apparente pͥmogenito ex mortius
qͥ aꝑiret crẽdentib regna celoꝵ
agno uidelicet de tribu iuda qui
aꝑit. ⁊ nemo claudit. ad ciuiꝰ intro¬
itum cũ om̃i auctoritate suꝑius
potestatib dice̾tur. Tollite por¬
tas pͥncipes ur̃as. ⁊ eleiramini porte
et̾nales ⁊ introibit ite głe. Pinde si m̃¬
congruũ iuderet᷑ cum gaudio reco¬
lere cransitum qui gandii nõ fuit:
caueat᷑. ⁊ in istis. Aut si istos obsue
un tutis m̾itum festiuo ꝓseqͥ fauo¬
re placet. cur nõ itidem defert᷑ ⁊ illiꝰ:
munem habuisse cum martyrib¬
causam pietatis. s nõ etiã utrosq
parit̾ eamdem cum illis ad eptam
fuisse martyrii formam: Uniu̾sis.
nempe tam uet̾is qͣm noui testam̃¬
ti martỹrib eque cõuenit ꝓ iusti¬

Expanded text:
modi legatur solemnis celebrimodi legatur solemnis celebritas, quia nimirum quod praebuit virtus, praeripuit tempus: cur non et  non ad coeli mox gaudia, sed ad inferni tenebras descenderunt: ne tunc quippe apparente Primogenito ex mortuis, qui aperiret credentibus regna coelorum; agno videlicet de tribu Juda, qui aperit, et nemo claudit, ad cujus introitum cum omni auctoritate supernis potestatibus diceretur, Tollite portas, principes, vestras; et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Proinde, si incongruum videtur cum gaudio recolere transitum qui gaudii non fuit, caveatur et in istis: aut, si istos ob suae virtutis meritum 103 festivo prosequi favore placet, cur non itidem deferetur et illis? 2.  morte communem habuisse cum martyribus pietatis causam, sed non etiam utrosque pariter eamdem cum illis adeptos fuisse martyrii formam? Universis nempe tam Veteris, quam Novi Testamenti martyribus aeque convenit pro justi
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm hescelinũ tua cari¬
gas a mea ꝑuitate que¬
siuit. inde iam a me scripserat
fulco paruacensis albas. Cuie
ego nil rescripsi. uolens si quã
forte suꝑ hoc repperissem patiũ
sententiam. ip̃ãm potiꝰ ei transmit¬
d̾e. Qua nõ facile acturrente iam
quod sentio ego sic int̾im utriq res¬
pondeo. ut quodcumq forte rõna¬
bilius quilibet ur̃m suꝑ eadem q̃sti¬
uncła qͣndoq uł leg̾it uł audierit.
uł certe ip̃e senserit: mͥ uicissim ĩ¬
ꝑtiri nõ negligat. Queris itaq qͥd¬
nam uisum patrib fu̾it. ut solũ
ex om̃ib antiquis iustis singła̾ri
quodam pͥuilegio machabeis an¬
nuani celebritatem pari cũ nr̃is
sollempnit̾ exhibendam. Si dixo
quib nõ ũpar fuit in mr̃io uir¬
tus erit forsitan solutũ cur ip̃os
s necdum plane cur solos. cum ⁊
alios nõ nullos ex uet̾ib pari cõ¬
stet zelo pietatis occubiusse. t̃i
tam̃ pari ⁊ tripudio recoli meru¬
isse. Qd̃ si illis nõ imm̾ito huiꝰ ce¬

Expanded text:
rem Hescelinum tua Charitas a mea parvitate quaesivit, inde jam ad me scripserat Fulco Sparnacensis abbas. Cui ego nil rescripsi; volens, si quam forte super hoc reperissem Patrum sententiam, ipsam potius ei transmitdere: qua non facile occurrente, jam quod sentio ego, sic interim utrique respondeo, ut quodcunque forte rationabilius quilibet vestrum super eadem quaestiuncula quandoque vel legerit, vel audierit, vel certe ipse senserit, mihi vicissim impartiri non negligat. Quaeris itaque quidnam visum Patribus fuerit, ut solis ex omnibus antiquis justis singulari quodam privilegio Machabaeis annuam celebritatem pari cum nostris solemniter exhibendam? Si dixerquibus non impar fuit in martyrio virtus; erit forsitan solutum, cur ipsos, sed necdum plane cur solos: cum et alios nonnullos ex veteribus pari constet zelo pietatis occubuisse, non tamen pari et tripudio recoli meruisse. Quod si illis non immerito hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
rib tue magnificentie scribere
uolui sciens tͥ honorisicentiꝰ humi¬
lib consentire. qͣm hostib ced̾e̾.
nõ q̃d̾ putem hostem te fortiorẽ
s qd̾ nou̾im deum om̃ipotentem
sem: si licuisset. Nũc aut̃ ꝓ mei
hos de frĩb nr̃is destinare curaui.
si forte suis.⁊ mĩs p̃cib a tua dig¬
nitate obtineant uł ꝑfectam cõ¬
cordiam si fieri potest. aut certe
indutras usq dum liceat nobis
firmam q̃rere pacem. ad dei uo¬
luntatem. ⁊ honorem tuũ.⁊ pa¬
trie salutem. Alioqͥn si nec obla¬
tam iustitiam recipis. immo dm̃i
nentem nõ attẽndis. uideat ip̃e
mus. difficile posse congredi tan¬
tos exercitus. absq ictͥusq ꝑtis
grauissima strage. De ma cha

Expanded text:
ribus, tuae Magnificentiae scribere ribus, tuae Magnificentiae scribere volui, sciens tibi honorificentius humilibus consentire, quam hostibus cedere: non quod putem hostem te fortiorem, sed quod noverim Deum omnipotentem sem, si licuisset. Nunc autem pro me hos de fratribus nostris destinare curavi, si forte suis et nostris precibus a tua Dignitate obtineant vel perfectam concordiam, si fieri potest, aut certe inducias, usquedum liceat nobis firmam quaerere pacem, ad Dei voluntatem, et honorem tuum, et patriae salutem. Alioquin si nec oblatam justitiam recipis, nec nos prnentem non attendis, videat ipse mus, difficile posse congredi tantos exercitus absque partis gravissima strage. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
Tua est porentia tuũ regnũ
dñe. tu es suꝑ om̃s gentes. Hinc
gͦ dignumduxi tuam o illustris
pͥnceps cõmon̾e̾ excellentiam. qͣn¬
tum te oporteat deferre t̾ridili: ⁊
ei qui aufert spm̃ pͥncipũ. Comeᷤᷤ
gebernensia ut accepimꝰ ꝑ os esus
ãd iustitiam se obtulit. ⁊ offert:
de om̃ib que tẽ dicio habere ãd¬
u̾sus eum. Si suꝑ hoo alienam ꝑ¬
gis inuadere t̾ram. ecch̾as dest ͤ¬
ere. incend̾e domos. exulare pau¬
pes. homicidia ꝑpetrare. ⁊ huma¬
num fund̾e. sanguinẽ. nõ est du¬
bium qͥn grauit̾ urites adu̾sũ
te prẽm orphanoꝵ. ⁊ indicem ui¬
duarum. Eo certe irato: nõ ex¬
pedit tͥ dimicare in qͣntalibet
multitudine uł fortitudine: su¬
chil enim int̾ erit aput om̃ipo¬
dentem dñn sabaoth. in mul¬
tis an in paucis dare cuilibet
uictoriam. Ip̃e nimirũ cum uo¬
luit fecit ut unꝰ mille ⁊ duo fu¬
garent decem milia. Hec pau¬
per ego. pauꝑm ꝑmotus clamo¬

Expanded text:
Tua est potentia, tuum regnum, Tua est potentia, tuum regnum, Domine; tu es super omnes gentes . Hinc ergo dignum duxi tuam, o illustris princeps, commonere Excellentiam, quantum te oporteat deferre terribili, et ei qui aufert spiritum principum. Comes Gebennensis, ut accepimus per os ejus, ad justitiam se obtulit, et offert de omnibus quae te dicis habere adversus eum. Si super hoc alienam pergis invadere terram, ecclesias destruere, incendere domos, exsulare pauperes, homicidia perpetrare, et humanum fundere sanguinem; non est dubium quin graviter irrites adversum te Patrem orphanorum et Judicem viduarum. Eo certe irato, non expedit tibi dimicare in quantalibet multitudine vel fortitudine. Nihil enim intererit apud omnipotentem Dominum sabaoth, in multis an in paucis, cui volet dare victoriam. Ipse nimirum cum voluit fecit, 102 ut unus mille, et duo fugarent decem millia . 2. Haec pauper ego, pauperum permotus clamo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm stia mutatio. nisi qd̾ multõ
facilius repperias multos scłares
conu̾ti ãd bonũ. qͣm unũ quẽpi¬
am de religiosis transire ad me¬
lius. Rarissima aius est in t̾ris qͥ
de gradu quẽ forte in religione
semel attig̾it uł parum ascendat.
Utm̃ ꝓm̾de dilectissimetam insig¬
ne qͣm salubre fcm̃ nõ solum nos
s ⁊ uniu̾sã m̾ito letificat ciuita¬
tem dei. qͥppe quo rarius eo ⁊ cla¬
rius. Erat aut ⁊ necessariũ ad cau¬
telam ꝓximam defectus anediocri¬
tatem transcend̾e. ⁊ declinare te¬
porem. qui deo uomitum ꝓuocat.
S ⁊ sic oportebat ꝓpt̾ conscientiã.
ꝑfessis siquidem scãm regulam
aut citra eiũs puritatem sistere
gͣdum ᷤ tutum sit: ip̃i sensistia.
Doleus doleo qd̾ urgentẽ diei ma¬
litia. ⁊ nuntio festinante plenum
afsectum exili cogor designare stilo:
⁊ breui cartula la tam comp̃hend̾e
caritatem. Si quid deest fł̾. B. ui
cestas ab ipõ est cui diciꝑ ppha.

Expanded text:
uam illa mutatio: nisi quod multo uam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel attigerit, vel parum ascendat. Vestrum proinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum non solum nos, sed et universam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere, et declinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam. Professis siquidem sanctam Regulam, an citra ejus puritatem sistere gradum tutum sit, ipsi sensistis. Dolens doleo, quod urgente diei malitia, et nuntio festinante, plenum affectum exili cogor designare stilo, et brevi chartula latam comprehendere charitatem. Si quid deest, frater Gauestas ab ipso est, cui dicit propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itatem honorat: fructificat sibi.
Ideo ait. Desũdet elemosina ĩ ma
Quo fructu: Nañ qͥ recipit iustũ
in noĩe iusti: m̾cedem iusti acci¬
piet. Soluamꝰ ꝓĩde nature debi¬
tum: ne pectemus. Simꝰ gr̃e co¬
ad iutores: ut ⁊ ꝑticipes fieri me¬
reamur. Sane utrũq ita m̃ nobis
dib et̾nalit̾ misceat᷑ quicqͥd ex
uobis temꝑalit̾ necessitatib nt̃io
impenditur. m̾ito reu̾ende. ⁊ om̃i
amoris sincertate colende atq a
Dum fontanensem abb̾em.lxxxxuii.¬
uanta audiuimus ⁊ cogno¬
Eidus annuntiauerũt no¬
bis. quẽ admodum nouit̾ recalu¬
istis igne dei. cõualiustis de in fir¬
mitate. refloruistis in nouitate scã.
Digitus dei est iste subtilit̾ oꝑans.
suauit̾ renouans. salubrit̾ mutãs.
nõ quidem de malis bonos. s de
bonis meliores. Quis dabro mͥ ut¬
transeam. ⁊ uideam uisionẽ hãt
magnam: Nec enim minus mira
minꝰ ue iocunda ista ꝓmotio est.

Expanded text:
sanctitatem honorat, fructificat sibi. sanctitatem honorat, fructificat sibi. Ideo ait: Desudet eleemosyna in manQuo fructu? Quoniam qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet Solvamus proinde naturae debitum, ne peccemus: simus gratiae coadjutores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis ernaliter misceatur, quidquid ex vobis temporaliter necessitatibus nostris impenditur, merito reverende et omni amoris sinceritate colende atque DUM FONTANENSEM ABBATEM, ET SOCIuanta audivimus et cognofridus annuntiaverunt nobis, quemadmodum noviter recaluistis igne Dei, convaluistis de infirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis transeam, et videam visionem hanc magnam? Nec enim minus mira minusve jucunda ista promotio est,
Abbreviated transcription (Latin):
isse net uacuam: cum quod añ
sparserat ubiq fama uolans res
ip̃a faciat manifestum. Quomͦ
nũc uł maxime cdaruit. zelus
iusticie eminuit. ⁊ inualuit sa¬
cerdotalis uigor in defensione pau
⁊ elemosinas ur̃as enairabat oĩs
eccłia scõꝵ. S hec uobis cõmune
cum plurib. qͥppe quõd ⁊ a cũctiᷤ
substantiam huiꝰ muñdi habenti¬
b exigitur. Uerum qr nõ hoc opꝰ
ep̃ale. hoc pat̾ne pietatis tam egre¬
gium specimen. Hiou̾e̾ diuinus
feruor quo ꝓ tuendis suis pau¬
ꝑib ille ꝓculdubio zelum ur̃m
accendit. ⁊ accinxit. qͥ facit
angłos suos spc̃. ⁊ ministros su¬
os ignem urentem. Hoc totum
inqͣm spetiale accessit ur̃e dig¬
nitatis decus insigne officiior¬
namentsĩ corone. Aliud est refic̾e
uentrem esurientis. ⁊ aliud stãm
zelare pauꝑtatem. Ibi enim ser¬
uitur nature. hic gr̃e. Uisitabis
inquit spẽm tuam ⁊ nõ petcabis.
Ergo qui alienam carnem fouet
facit ne peccet. Qͥ aut̃ alienã

Expanded text:
isse, nec vacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel maxime claruit zelus justitiae, eminuit et invaluit sacerdotalis vigor in defensione videet eleemosynas vestras enarrabat omnis Ecclesia sanctorum: sed hoc vobis commune cum pluribus, quippe quod et a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauperibus ille procul dubio zelum vestrum accendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi enim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne peccet: qui autem alienam
Abbreviated transcription (Latin):
tigabilem cognou̾o̾ uos in studi¬
io uñꝯ salutarib ⁊ honestio. Gau¬
deo enim nd̃ qr quero domĩ s reqͥ¬
ro fiuctum. Libent retipio bñsiciũ:
quod ꝓsit̾ danti. Alioqͥn nõ ambu¬
lo iñ caritate illa: q̃ nõ q̃rit q̃ sua
sunt. Et quidem nobis in hoc bene
facitis. s uobis melius. ni si forte
excidit uobis illa sententia. Deatiꝰ
est dare qͣm acciꝑe. Hoc plane de¬
cet ep̃m: hoc sacerdotiũ ur̃m cõ¬
mendat. ornat coronã. nobilitat
dignitatem. S quem minist̾iĩ
ꝓhibet ẽẽ pauꝑem. aniministra¬
tio ꝓbet pauꝑm amatorẽ. Nõ enĩ
pauꝑtas uircꝰ reputat᷑. s pauꝑta

Expanded text:
tigabilem cognovero vos in studitigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem, si quem ministerium prohibet esse pauperem, administratio probet pauperum amatorem. Non enim paupertas
Abbreviated transcription (Latin):
se suspitõis timore depulso ꝑit̾
qͥescamus. Uerum hac falsitate
qͣm uera sit ad nos inuicem dilec¬
tio comꝓbatum est. quam quidẽ
dilectõem ꝑ hanc mutuã nr̃i sol¬
licitũdinẽ nõ infructuose nunc
renouatam ẽẽ putauerim. suiꝰ
fructum tũc nos quidem copio¬
sum sꝑaremus acciꝑe. si tui nobiᷤᷤ
copia cum oportunitate daret᷑.
Alioqͥn oportimiꝰ ducimus nos
nr̃a contentos eẽ iopia: qͣm ũ¬
portima copia habundare.c.iiͦ.¬
ĩminus uos ꝓ tanti oꝑis
susceptõe feruere compe¬
rissemus. hortandus no¬
pis ĩuꝑ hoc ⁊ obsecrandus eẽtis.
ur̃a p̃ciurenõ deuotõ: restat ut
ei a quo bona cũcta ꝓcedunti ⁊
referamꝰ grates ꝓ bono q̃d̾ dedit
uelle. ⁊ fundamus p̃ces ut aditi
at ⁊ ꝑfic̾e ꝓ bona uolunntate. ta¬
men gaudiũ meum no tacebo ⁊¬
uobis. Muas nempe putatis de¬
litias cordi meo afferat ur̃a huiꝰ¬
cemodi intentõ: Delectabit᷑ in
crassitudine anima mea si infa¬

Expanded text:
sae suspicionis timore depulso, pariter sae suspicionis timore depulso, pariter quiescamus. Verum hac falsitate quam vera sit ad nos invicem dilectio, comprobatum est; quam quidem dilectionem per hanc mutuam nostri sollicitudinem, non infructuose nunc renovatam esse putaverim; cujus fructum tunc nos quidem copiosum speraremus accipere, si tui nobis copia cum opportunitate daretur. Alioquin opportunius ducimus nos nostra contentos esse inopia, quam importuna copia abundare. EPIminus vos pro tanti operis susceptione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. vestra praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ causa cõmendat ⁊ uira.s.i.
untium quo te dicis fuis¬
sua s tua necessitate pu¬
tauit ad te dirigendum. Si qͥdẽ
ip̃e suo more dei gr̃a fortit̾ agit.
alienam a se int̾im ad hue faci¬
ens illam sententiam. Uir du¬
plex animo in cõstans est. in om¬
nib uiis suis. Uias qͥrpe dm̃i
simplicit̾ ac ꝑ hoc confident̾ am¬
bulans nõ sentit illud ueh de
quo dicit᷑. Ueh t̾ram ingrẽdien¬
ti duab uiia. Te aut̃ audieramꝰ
in discordiam uersari. domum:
urãm nõ sine graui scandalo
albatis ⁊ frm̃ de deseruisse. so¬
lumq habitare in nestio quoi
satis incõuenienti loco. Quoꝵ
nobis ꝑmotis anxieq queren¬
tib si quomͦ tͥ a nobis posset
consultum iri. nichil paratius¬
occurrere potuit qͣm ut te uoca¬
to ad nos ꝑ te de te certiores pͥus
effici curaremꝰ. siq quod ĩ ꝓmp¬
tu eẽt p̃sentes p̃senti cõsulere¬
mus. S iam tuo scripto nr̃oq i
rescripto utroꝵq ab alt̾utro fal¬

Expanded text:
et causa commendat et vita. et causa commendat et vita. untium quo te dicis fuissua, sed tua necessitate putavit ad te dirigendum. Siquidem ipse suo more Dei gratia fortiter agit, alienam a se interim adhuc faciens illam sententiam: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Vias quippe Domini simpliciter, ac entit illud Vae, de quo dicitur: Vae terram ingredienti duabus viis! Te autem audieramus in discordia versari, domum vestram non sine gravi scandalo abbatis et fratrum deseruisse, solumque habitare in nescio quo satis inconvenienti loco. Quo rumore nobis permotis, anxieque quaerentibus si quo modo tibi a nobis posset consultum iri; nihil paratiuoccurrere potuit, quam ut, te vocato ad nos, per te de te certiores prius effici curaremus: sicque quod in promptu esset, praesentes praesenti consuleremus. Sed jam tuo scripto, nostroque rescripto, utrorumque ab alterutro fal
Abbreviated transcription (Latin):
⁊discernit tam̃ ex temꝑe. net pa¬
riputat ꝓseq̃ñdum obsequio. ⁊
transitum ãd u̾itam.⁊ dessensũ
ad inferos. Item martyriũ facit
causa tempus. genus q discer¬
nut. Tempus qͥppe machabeos.
a norus martyrib disiungiti cõ¬
iungit antiquis. Genus uero
nouis aggregat. segregati a ue¬
terib. Et hee quidem in eccłia
p̃missis ex causis differentie
obseruant᷑. seterum aput deũ
unuu̾so cetui scõꝵ cõmune est
quod sc̃s ait ꝓpħa. Preciosa ẽ¬
in conspectu dñi mors scõꝵ euiᷤ.
nat nobis. Cum ded̾it inquit
dilectis sius sompnũ: ecce he̾di¬
tas filii m̾ces fructus uentris
Nec putemus solos mr̃es ẽẽ di¬
sectos: cum recolamus dictum ⁊¬
de lazaro. Lazarus amicus nost̾
dormit. Deniq beati mortui qui
in dño moriunt᷑. Non soli qͥ pro
morumt᷑ sicut confessores ꝓfecto
beati sunt. Due ꝓm̃de res uident᷑¬
mͥ mortem face̾ p̾ciosam. Uita ⁊
causa. s amplius causa qͣm uita.
Porro illa erit p̃ciosissiia quam

Expanded text:
nec pari putat prosequendum obsequio, et transitum ad vitam, et descensum ad inferos. 8. Itaque martyrium facit causa, tempus genusque discernunt. Tempus quippe Machabaeos a novis martyribus disjungit, conjungit antiquis. Genus vero novis aggregat, segregat a veteribus. Et hae quidem in Ecclesia praemissis ex causis differentiae observantur. Caeterum apud Deum universo coetui sanctorum commune est quod sanctus ait Propheta: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . nat nobis: Cum dederit, inquit, dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini filii, merces fructus ventris . Nec putemus solos martyres esse dilectos, cum recolamus dictum de Lazaro, Lazarus amicus noster dormit : 105 denique, Beati mortui qui in Domino moriuntur . Non soli qui pro moriuntur, sicut confessores, profecto beati sunt. Duae proinde res mihi videntur mortem facere pretiosam, vita et causa; sed amplius causa, quam vita. Porro illa erit pretiosissima, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cou̾sionẽ. consequent̾ nec salutẽ.
si absq baptismi ꝑceptõe moriunt᷑
Non quod uł ip̃i qñ baptizant᷑ fide
om̃io careant. sine qua impossibłe
est uł ip̃os plac̾e̾ deo s saluant᷑ ⁊ ip¬
si ꝑ fidem. nõ tñ suam s alienam.
Dignũ nempe est.⁊ ad dei spectar
benignitatẽ. ut qͥb fidẽ etas dene¬
gat ꝓpͥam. grã ꝓdesse concedat ali¬
enam. Nec enim om̃ipotentis iusti¬
tia ꝓpͥam putat ab hiis exigendam
fidem. quos nouit ꝓpͥam uullam
hab̾e̾ culpã. Porro aliena opus est
fide. cũ sine sorde nõ nascant᷑ alie¬
na. qͣtinus nec a ꝑiuilis alienũ sit
quod de om̃ib gn̾alit̾ dicit᷑. fide
mundans corda eoꝵ. Nec dubiũ qd̾ i
macula contracta ab aliis alioꝵ quoq
fide ualeat uł debeat emundari. h¬
Lec sunt qͥꝑpe uiditia diuine iusti¬
tie in quib exultans scs dauid. Me¬

Expanded text:
nsequenter nec salutem, si absque Baptismi perceptione moriuntur. Non quod vel ipsi, quando baptizantur, fide omnino careant, sine qua impossibile est vel ipsos placere Deo: sed salvantur et ipsi per fidem, non tamen suam, sed alienam. Dignum nempe est et ad Dei spectat benignitatem, ut quibus fidem aetas denegat propriam, gratia prodesse concedat alienam. Nec enim Omnipotentis justitia propriam putat ab his exigendam fidem, quos novit propriam nullam habere culpam. Porro aliena opus est fide, cum sine sorde non nascantur aliena: quatenus nec a parvulis alienum sit, quod de omnibus generaliter dicitur, Fide mundans corda eorum . Nec dubium, quod macula contracta ab aliis, aliorum quoque fide valeat vel debeat emundari. Haec sunt quippe judicia divinae justitiae, in quibus exsultans sanctus David, Me
Abbreviated transcription (Latin):
Saluatorẽ habet habitantẽ ꝑ fidẽ
in corde: ⁊ in ore ꝑ cõfessiõem. ⁊ cũ
saluatore dampnabit᷑. P certo cũ
nõ aliunde martyriũ. nͥ ex fidei
m̾ito illam optinu̾it p̃rogatiuã
ut singłarit̾ uice bap̃i secure sus¬
cipiat᷑ nõ udeo cur nõ ip̃a eque
⁊ sine martyrio aput deũ tantũ¬
dem possitz cui ⁊ sine martyrii
ꝓbam̃to ꝓculdubio innotescit.
Possit sane tantũdem dix̾im ꝗͣ¬
tum ad salutis spectat obrentum.
nõ aut̃ ad m̾iti cumulum quo
indubitant̾ martỹriũ antecellit.
Legimꝰ. Om̃is qͥ odit frẽm suum
homicida est. Et itẽ. Qͥ uiderit
inulierem ad cõcupiscend̾ eam
iam mechatus est eam in corde
suo. Qͥd planiꝰ. qd̾ uoluntas ꝓ
fc̃o reputet᷑ ubi factum excludit
necessitas: Nisi forte putet᷑ in
malo qͣm in bono efficatior ĩue¬
niri uoluntas. aput dm̃ qͥ caritaᷤᷤ
est. ⁊ ꝓmptior ad ulciscendũ qͣm
ad reniun̾andũ misericors ⁊ mi

Expanded text:
t habitantem per fidem in corde, et in ore per confessionem; et cum Salvatore damnabitur! Pro certo, cum non aliunde martyrium, nisi ex fidei merito illam obtinuerit praerogativam, ut singulariter vice Baptismi secure suscipiatur: non video cur non ipsa aeque et sine martyrio apud Deum tantumdem possit, cui et sine martyrii probamento procul dubio innotescit. Pessit sane tantumdem, dixerim, quantum ad salutis spectat obtentum, non autem ad meriti cumulum, quo indubitanter martyrium antecellit. Legimus, Omnis qui odit fratrem suum, homicida est ; et item: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est in corde suo . Quid planius, quod voluntas pro facto reputetur, ubi factum excludit necessitas? Nisi forte putetur in malo, quam in bono efficacior inveniri voluntas apud Deum qui charitas est; et promptior esse ad ulciscendum, quam ad remunerandum mis
Abbreviated transcription (Latin):
cordis contritõe optin̾e ueniã credit᷑
ne ram ꝓ eo dampnet᷑. sit sola fides
⁊ m̃tis ad dm̃ conu̾sio. sine effusioẽ
sicut nulla illi penitentia remittitur
pcc̃m si cũ possit nõ restituit ablatũ:
possit nõ ꝑecipit sacram̃tũ. Qmꝙͣ
⁊ fidẽ cõuincit᷑ nõ hab̾e ꝑfectã si ne¬
gligit. Uera enĩ ⁊ plena fides uniu̾sa
p̃cepta complectit᷑. EEst aut hoc inũ
ip̃mq p̃cipuũ ex p̃ceptio. Mlerito gͦ
nõ fidelis. s plane rebellis atq con¬
temptor reputabit᷑ quisqͥs obedire
renuerit. Qͦ mͦ deniq fidelis qͥ dei
cõtẽpnit sacram̃tũ: Sane in farites
qr hanc ꝓhibente etate nõ possunt

Expanded text:
cordis contritione obtinere veniam creditur, ne jam pro eo damnetur: sic sola fides et mentis ad Deum conversio, sine effusione sicut nulla illi poenitentia remittitur peccatum, si, cum possit, non restituit ablatum: possit, non percipit Sacramentum. Quanquam et fidem convincitur non habere perfectam, si negligit. 630 Vera enim et plena fides universa praecepta complectitur: est autem hoc unum ipsumque praecipuum ex praeceptis. Merito ergo non infidelis, sed plane rebellis atque contemptor reputabitur, quisquis obedire renuerit. Quomodo denique fidelis, qui Dei contemnit Sacramentum? 9. Sane infantes, quia hanc, prohibente aetate, non poss
Abbreviated transcription (Latin):
tate m̃dustrie naturalis. Uides ne in
qͣntis salua fide ⁊ u̾i̾tate scripturarũ.
diuinũ angłi consiliũ pot̾ant igno¬
rasse. p̃sertim ut hoꝵ releilandoꝵ p̃¬
rogatiua matri uirgini seruareturꝰ.
Primũ equidem est tempus. Scd̾m
locus. Tertium modus. Qrtum: elec¬
tio ꝑsone uirginalis. Hoc responde
frĩb qui me rep̃bendunt. qd̾ dixe¬
rim ad laudem uirginis i deo positũ
eẽ a deo ne cui forte uł beatoꝵ an¬
głoꝵ suũ consiliũ d̾s̃ pͥusqͣm uirgi¬
ni reuelasse putet᷑ excepto dũ taxat
anchangło gabrieli. Suum consili¬
um dixi nõ de oꝑe s de oꝑis tpr̃e.
de loco. de modo. de ꝑsone ꝙͦ electi

Expanded text:
striae naturalis. 22. Videsne, in quantis, salva fide et veritate Scripturarum, divinum Angeli consilium poterant ignorasse, praesertim ut horum revelandorum praerogativa matri Virgini servaretur? Primum equidem est tempus, secundum locus, tertium modus, quartum electio personae virginalis. Hoc responde fratribus, qui me reprehendunt quod dixerim ad laudem Virginis, ideo positum esse a Deo, ne cui forte vel beatorum Angelorum suum consilium Deus priusquam Virgini, revelasse putetur, excepto duntaxat archangelo Gabriele. Suum consilium dixi, non de opere, sed de operis tempore, de loco, de modo, de personae quoque electi
Abbreviated transcription (Latin):
frustra głatur paulus de pͥmitiis
sp̃c quas se putat cũ suis coapłis
accepissẽ. cum nil tale in diẽbus
Nunquid om̃s ꝓpħe : frustra in¬
qͣm głatur de eiingłio suo. qr ñ
ab homine neq ꝑ hoĩem illud ac¬

Expanded text:
Frustra gloriatur Paulus de primitiis Frustra gloriatur Paulus de primitiis spiritus, quas se putat cum suis coapostolis accepisse; cum nil tale in diebus Nunquid omnes prophetae? Frustra, inquam, gloriatur de Evangelio suo, quia non ab homine, neque per hominem illud ac
Abbreviated transcription (Latin):
titisse ꝓphas. qͦtqͦt ab aduentu
dñi retro iusti ⁊ salui fu̾nti fuit
itaq antiquis temꝑib. aut ꝑra¬
ra salus. aut nimiũ num̾osa ꝑfec¬
tio. quoꝵ quidẽ quodlibet saꝑe dis¬
cretõis t̾minos exced̾e est. Nd̾ si ui¬
detur tolerabilius. inmo ⁊ d̾o dig
se sclã illa multitũdine ꝑfectoꝵ
qͣm saluandoꝵ tanta fuisse pau¬
cĩtate cotemptũ qͣtinus ⁊ salui ñ
pauci tũc fierent. ⁊ om̃s nich̾omi¬
nus repleti spũ ꝓpħico. nec dum
reuelata mist̾ia iam tũc penetra¬
rent si in qͣm hoc recipit᷑. benedi¬
cimus quidem deũ in donis sius.
s quid temꝑi gr̃e reseruatũ sit
nõ uidemꝰ. nisi qd̾ tempꝰ gr̃e ilid̾
potius iuxta sententiã hanc fu¬
erit appellandum. in quo tot e tã¬
te dei ppłõ diuitie sp̃t affluebant.
ut illud ꝓrsus incredibili felicita¬
te cerneret᷑ impletum quod mo¬
yses optabat cum dice̾t. Quis
dabit ut om̃s ꝓphetent: Queso
quid simile attulit euͣngłium:

Expanded text:
titisse prophetas, quotquot ab adventu Domini retro justi et salvi fuerunt. Fuit itaque antiquis temporibus aut perrara salus, aut nimium numerosa perfectio: quorum quidem quodlibet sapere, discretionis terminos excedere est. 12. Quod si videtur tolerabilius, imo et Deo dignse saecula illa multitudine perfectorum, quam salvandorum tanta fuisse paucitate contentum, quatenus et salvi non pauci tunc fierent, et omnes nihilominus repleti spiritu prophetico, necdum revelata mysteria jam tunc penetrarent: si, inquam, hoc recipitur, benedicimus quidem Deum in donis suis; sed quid tempori gratiae reservatum sit, non videmus: nisi quod tempus gratiae illud potius juxta sententiam hanc fuerit appellandum, in quo tot et tantae Dei populo divitiae spiritus affluebant; ut illud prorsus incredibili felicitate cerneretur impletum, quod Moyses optabat, cum diceret: Quis dabit ut omnes prophetent? Quaeso, quid simile attulit Evangelium?
Abbreviated transcription (Latin):
detur stulto iuxta stulticiam suam
putans forte sapientram securiꝰ spar¬
gat seminariũ uecordie in aurib
insipientiũ. ⁊ tra iam insipientie eiꝰ
nõ sit numerus. Ueritatis ꝓinde te¬
stimoniis paucis ⁊ manifestis ma¬
nifestum mendatiũ confitet᷑. Is for¬
sitan qui asserit nõ posse peccari ꝑ
ignorantiã nũqͣm ꝓ suis ignoran¬
tus dep̃catur. s potius ꝓpħam uride¬
at dep̃cantẽ. ⁊ dicentẽ. Delicta iuuẽ¬

Expanded text:
detur stulto juxta stultitiam suam; detur stulto juxta stultitiam suam; putans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicente
Abbreviated transcription (Latin):
ppłt̾ xͥanus scire ⁊ confit̾i debeat fidẽ
quam eo tp̃re pauci admodũ ⁊ ꝑfecti
l cerimoniis tẏpide portaret. Mul¬
ta sunt q̃ adhec confirmanda con¬
currũt. s modus epłaris cuncta sĩ
patit᷑. nec opus est. Arbitror enim
ut ante iam dix̃am. me qͦ nd̃ res¬
addidi ne intactũ quid p̾te mrẽ ex
assertõem nõ multũ nobis arbitror
laborandum. tum qd̾ manifectam
nimis p̃ferat falsitatẽ. tum q̃d̾ ip̃e
eius inuentor. in sua suꝑiori sen¬
tentia ip̃ãm ꝑ se satis impugnet.
sibimet ip̃i contranꝰ. Cum enim de
nocturno illo pͥuatoq susurrio dñi
cum nichodemo. laqueumnectat
publicẽ dampnatõis ꝑ totũ orbẽ
ignorantib. arbitrans uidelicet
nemmẽ ex illa hora potuisse salua¬
ri.qui nõ fu̾it baptizatus: Non¬
ne aꝑte pcc̃m ignorantie.⁊ pcc̃m d
dampnabile confitet᷑. Nisi forte
tam ꝓteruus sit. ut dm̃ homines
sinẽ culpadampuare eristumet
Uerendum tñ ne si breuit̾ nõ respõ¬

Expanded text:
tianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfebus caeremoniis typice portaret. » Multa sunt quae ad haec confirmanda concurrunt: sed modus epistolaris cuncta non patitur, nec opus est. Arbitror enim, ut ante jam dixeram, me quoque non resaddidi, ne intactum quid praeterirem ex assertionem non multum nobis arbitror laborandum, tum quod manifestam nimis praeferat falsitatem; tum quod ipse ejus inventor, in sua superiori sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque susurrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibus, arbitrans videlicet neminem ex 633 illa hora potuisse salvari, qui non fuerit baptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi forte tam protervus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respon
Abbreviated transcription (Latin):
nitum: Michi u̾o̾ udet᷑ ne ip̃i:
quidem ut pace eius dix̾im qui
am. ⁊ discat exꝑiendo quod au¬
diendo nõ pot̾at: Itaq subiũgit.
Et uirtus altissimi obum̃brabit
tibi. exp̾ssius ꝓfecto significans.
modum secretissimũ archani in¬
comp̃hensibilis.⁊ meffabilis sa¬
cram̃ti: quo qͣi in umbra cũ sola
⁊ in sola uirgine sola trinitas cõ¬
ceptum fu̾it oꝑatura diuinũ.
Ad hoc qͦ inuestigandũ mist̾um
minꝰ se ydoneũ confitet᷑ magnꝰ
ille ioh̾es cum se indignũ phibet
solue̾ corrigiam caltiam̃ti. S
⁊ ipãm uirgiẽ rogo unde ꝓba¬
bit᷑ ex nomine uł ex fatie añ
cognitam angłis qd̾ ip̃a uidelicet
ẽẽt quam ds̃ eleg̾it in matrem
sibi. excepto dum taxat archan¬
gło cui ⁊ seruanda ab initio tra¬
dita fuisse credita est. Porro aũt
si diabolus eam nec post conceptõ¬
nem agnouit. ioseph utiq despoñ¬
satc̃e deceptus. credi potest. ⁊ scĩs

Expanded text:
nitum? Mihi vero videtur, ne ipsi nitum? Mihi vero videtur, ne ipsi quidem ut pace ejus dixerim quiam, et discat experiendo quod audiendo non poterat? Denique subjungit: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi ; expressius profecto significans modum secretissimum arcani incomprehensibilis et ineffabilis sacramenti, quo quasi in umbra cum sola, et in sola Virgine, sola Trinitas conceptum fuerat operatura divinum. Ad hoc quoque investigandum mysterium minus se idoneum confitetur maghibet solvere corrigiam calceamenti. Sed et ipsam Virginem, rogo, unde probabitur ex nomine, vel ex facie ante cognitam Angelis, quod ipsa videlicet esset quam Deus elegerit in matrem sibi, excepto duntaxat archangelo, cui et servanda ab initio tradita fuisse credenda est! Porro autem si diabolus eam nec post conceptionem agnovit, Joseph utique desponsatione deceptus; credi potest et sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
octiurere qͥ ppiam uł nichodemo.
ꝑ quod siue galileam suie naza¬
reth ãd xp̃i aduentũ undecũq ꝑ¬
tin̾e doce̾t. Sic qͦ nathanael doc¬
tus. ⁊ ip̃e in lege philippo nũtian¬
ti sh̾m filiũ iosepb a nazareth. ⁊¬
mox sub int̾rogatõe ammiran¬
do respondit. Anazarefh inquit
potest aliquid boni ẽẽ: Nimirũ
ammirans q̃d a nazareth xp̃c nũ
tiaret᷑. quod ex nulla penitꝰ scͥptu¬
ra retoleret. Aut si nõ int̾rogã¬
do quidem s magis affirmando
illud respondisse contẽudit᷑. me¬
mor utiq p̃fati testimonii. qm̃
nazareus uocabit᷑. nrõ tñ ꝑ iude
quod in nazareth conceptꝰ fu̾t
sħ̾c. eum agnouisse cõstabit: cũ
multe alie cause occurrere potu¬
issent cur illud ꝓph̾a p̾dix̾it. Po¬
tuit gͦ. ⁊ de conceptõeius loco. ut
ꝓph̃as sic ⁊ angłos diuinũ latuis¬
se consiliũ. Modum demde illũ
tam incomp̃hensibilem quem ⁊
uirgo sollicita reqͥsiuit. Unde q̃¬
so doceri q̃ am angłis fuisse p̃tog¬

Expanded text:
icodemo, per quod sive Galilaeam, sive Nazareth ad Christi adventum undecunque pertinere doceret 20. Sic quoque Nathanael, doctus et ipse in lege, Philippo nuntianti Jesum filium Joseph a Nazareth, mox sub interrogatione admirando respondit: A Nazareth, inquit, potest aliquid boni esse? Nimirum admirans quod a Nazareth Christus nuntiaretur, quod ex nulla penitus Scriptura recoleret. Aut si non interrogando quidem, sed magis affirmando illud respondisse contenditur, memor utique praefati testimonii, quoniam Nazaraeus vocabitur: non tamen perinde, quod in Nazareth conceptus fuerit Jesus, cum agnovisse constabit; cum multae aliae causae occurrere potuissent, cur illud propheta praedixerit. Potuit ergo et de conceptionis loco, ut Prophetas, sic et Angelos divinum latuisse consilium. 635 21. Modum deinde illum tam incomprehensibilem, quem et Virgo sollicita requisivit, unde, quaeso, doceri queam Angelis fuisse praecog
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multis mortaliũ. ⁊ p̃scire dona¬
tum est. ⁊ p̾dice̾. s quod potissimũ
tempus quẽ neg locum uł mo¬
dum. p̃cipueq qͣm uirginem ad
implendum ꝓpõitum suũ elegisseti
d̾s. si inqͣm hoc dei consiliũ sĩ ce
na. etiam scõs ignorasse angłos
senserim. ⁊ scripserim: ꝓfecto nõ
uideo cur incredibile uideatur.
Sane ibi unusqͥsq in suo sensu
securus habundat. nͥ aut cerre
rõni: aut contempnende aucto¬
ritati quod sentit᷑ nõ obuiat. Q eͤ¬
nam enum me ratõ siue auctoritas
sentire cogat. etiã tempꝰ illud ab
antiquo angłis innotuisse de qͦ
apłs. Postqͣm uenit in qͥt pleni¬
tudo tpr̃is misit d̾s filiũ suũ fr̃m
ex muliere. factum sub lege. Ere¬
dibilius magis. fortasse uidet᷑ ut
sicut futuri aduentꝰ diũ ip̃o teste
diem ꝓrsus ignorant. ita qͦ pͥoriᷤ
tempus neqͣqͣm p̃scierint. Quis
scit enim si modo illo spãli dei sapi¬
entia de pͥmo aduentu suo. ⁊ ange¬

Expanded text:
et multis mortalium et praescire donaet multis mortalium et praescire donatum est, et praedicere, sed quod potissimum tempus, quemve locum, vel modum, praecipueque quam virginem, ad implendum propositum suum elegisset Deus; si, inquam, hoc Dei consilium non de na, etiam sanctos ignorasse Angelos senserim et scripserim; profecto non video cur incredibile videatur. Sane ibi unusquisque in suo sensu securus abundat, ubi aut certae rationi, aut non contemnendae auctoritati quod sentitur non obviat. 19. Quaenam enim me ratio sive auctoritas sentire cogat, etiam tempus illud ab antiquo Angelis innotuisse, de quo Apostolus: Postquam venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege? Credibilius magis fortasse videtur, ut sicut futuri adventus Domini, ipso teste, diem prorsus ignorant ; ita quoque prioris tempus nequaquam praescierint. Quis scit enim, si modo illo spirituali Dei Sapientia de primo adventu suo et Ange
Abbreviated transcription (Latin):
norantiam: S de hiis hactenus.
In fine mͥ insinuas amicabilit̾
quidem mou̾i aliquos suꝑ qͣdam
mea sententia qua dixi cũ euͣnge¬
lium expon̾em. consiliũ nulli ⁊
etiam beatoꝵ angłoꝵ añqͣm uir¬
gini reuelatum. Primo quidẽ
inde ut arbitror qr nõ satis uste mo¬
uent᷑. adu̾t̾e possũt qd eamdẽ sen¬
tentiam nõ constant̾ affirmo. s cũ
a deo. Si quidẽ p̾missa una causa
q̃ mͥuidebatur. cur eimͣgłista cũ di¬
ceret. missus est angłs gabriel no¬
minatim subiec̾it adeo. alteram
qͦ temꝑate quidẽ. ⁊ sub disiunctõe
subiunxi. quo ⁊ mͥ nõ incumberet
defendendi necessitas. ⁊ lectori dare¬
tur eligendi facultas: quam edu
rum fac̾e̾ potest. de alt̾a quid suggil¬
lor. qͥꝓpe qui neutrũ affirians lec¬
toris utramq magis iuiditõ dere¬
linquo: Qmqͣm ⁊ si ex sententia
quidem qr incarnandi u̾bi miste¬
riũ ꝓpõitum erat qͣndoq oꝑari sa¬
lutem: in medio t̾re. Hoc enun

Expanded text:
norantiam? Sed de his hactenus.norantiam? Sed de his hactenus.In fine mihi insinuas, amicabiliter quidem, moveri aliquos super quadam mea sententia, qua dixi cum Evangelium exponerem, consilium Dei nulli, etiam beatorum Angelorum, antequam Virgini revelatum. Primo quidem inde, ut arbitror, quia non satis juste moventur, advertere possunt quod eamdem sententiam non constanter affirmo, sed cum a Deo. » Siquidem praemissa una causa quae mihi videbatur, cur Evangelista, cum diceret: Missus est angelus Gabriel, nominatim subjecerit, a Deo ; alteram quoque temperate quidem et sub disjunctione subjunxi, quo et mihi non incumberet defendendi necessitas, et lectori daretur eligendi 634 facultas quam e durum stare potest, de altera quid suggillor, quippe qui neutram affirmans, lectoris utramque magis judicio derelinquo? Quanquam etsi ex sententia quidem quia per incarnandi Verbi mysterium Dei propositum erat quandoque operari salutem in medio terrae hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
lator existens pat̾narũ suarũ tra¬
ditõnum. Non gͦ debuit dic̾e mise¬
ricordiã consetutꝰ sum. s m̾cedem
recepi. qͥtpe quem ignorãtia a pcc̃o
reddebat ĩmunẽ. insuꝑ ⁊ emulatõ
remun̾abilem indicabat. Si in¬
qͣm ignorantia nũqͣm peccat᷑. qͥd
gͦ causamur adu̾sus occisores apo¬
stoloꝵ. qm̃ quidem nõ solũ malũ
ẽẽ nestierũt. int̾fic̾e illos. s in su
ꝑ qͦ id fatiendo arbitrati sũt ob¬
sequiũ se p̃stare deo: S frustra ĩ
cruce saluator ꝓ suis orabat cru¬
cifixorib. qͥppe nescientib ip̃o ceste.
quid face̾nt. ⁊ ita neqͣqͣm peccã¬
tib. Neq enim fas est ullatenuᷤ
aꝑte ꝑhibentem eos ignorare qͥd
face̾nt. ⁊ si forte de apło dubitet
quis qd̃ carnem suã emulans.
sic̃ homo mentiri potu̾it ubi att.
Si enim cognouissent nũqͣm do¬
minũ głe crucifixissent. Nũqͥd
nõ ex hiis satis apparet in qͣntis
laceat ignorantie tenebris. qui
ignorat pectari posse int̾dũ ꝑ ig¬

Expanded text:
or existens paternarum suarum traditionum . Non ergo debuit dicere: Misericordiam consecutus sum ; sed, Mercedem recepi; quippe quem ignorantia a peccato reddebat immunem, insuper et aemulatio remunerabilem judicabat. Si, inquam, ignorantia nunquam peccatur; quid ergo causamur adversus occisores Apostolorum, quandoquidem non solum malum esse nescierunt interficere illos, sed insuper quoque id faciendo arbitrati sunt obsequium se praestare Deo? Sed et frustra in cruce Salvator pro suis orabat crucifixoribus, quippe nescientibus, ipso teste, quid facerent , et ita nequaquam peccantibus. Neque enim fas est ullatenus m, aperte perhibentem eos ignorare quid facerent; etsi forte de Apostolo dubitet quis, quod carnem suam aemulans, sicut homo mentiri potuerit, ubi ait: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Numquid non ex his satis apparet, in quantis jaceat ignorantiae tenebris, qui ignorat peccari posse interdum per ig
Abbreviated transcription (Latin):
menta tempoꝵ creuit ⁊ stĩa sp̃ualiũ
patrũ. ⁊ qͣnto uiciniores aduentui
saluatoris extiterũt tanto miste¬
riũ salutis pleniꝰ ꝑceperũt. nõ est
dubiũ qͥn huis qͥ ⁊ p̃sentes fuerũt
multo ampliꝰ contulerit rerũ ip̃a¬
rum ȩxhibitõ atq p̃sentia exhibẽ¬
tis. Deniq ⁊ audiũt. Eeati oclĩ qui
uident q̃ uos uidetis. Item. Uos
aut̃ dixi amicos: qr omĩa q̃cumꝙ
audiui a pr̃e meo nota feci uobis.
Multi inqͥt reges ⁊ ꝓph̾e uoluerũt
uidere q̃ uos uidetio. ⁊ nõ iuiderũt:
⁊ audire q̃ audtio ⁊ nõ audierunt.
Quare: Ut uidelicet clarius largiꝰ
senserant. Aloqͥn quid opus erat fo¬
ris uid̾e carnem. ⁊ carnis audire ser
fecte instructi de om̃ib p̃sertim cũ
illustriores uidebant᷑ in illo ppło ñ¬

Expanded text:
menta temporum crevit et scientia spiritualium patrum; et quanto viciniores adventui Salvatoris exstiterunt, tanto mysterium salutis plenius perceperunt : non est dubium, quin his qui et praesentes fuerunt, multo amplius contulerit rerum ipsarum exhibitio, atque praesentia exhibentis. Denique et audiunt, Beati oculi qui vident quae vos videtis ; item: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Multi, inquit, reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis et non audierunt . Quare? ut videlicet clarius largiusaesenserant. Alioqui, quid opus erat foris videre carnem, et carnis audire sermperfecte instructi de omnibus; praesertim cum illustriores videbantur in illo po
Abbreviated transcription (Latin):
st̾io nr̃e redemptõis suꝑtꝰ enum̾a¬
ta sũt. liquido p̃cognouisse cõsti¬
terit. Cum enun exhiis qͥppiam
tũc nec scriptũ manifeste nͨ pri¬
blice p̃dicatũ fuisse manifestũ
sit. restat ut fateam᷑ omĩa õib¬

Expanded text:
sterio nostrae redemptionis superius enumerasterio nostrae redemptionis superius enumerata sunt, liquido praecognovisse constiterit. Cum enim ex his quidpiam tunc nec scriptum manifeste, nec publice praedicatum fuisse manifestum sit: restat ut fateamur omnia omnib
Abbreviated transcription (Latin):
re sentire cum aliis. ⁊ dice quod
aut solus nõ dix̾it aut pͥmꝰ. Unde
fit ut iñ hiĩs q̃ sentit uł loquit᷑.
modũ om̃io tenere aut ignoret aut
dissimulet. Ecce enim ⁊ in asserti¬
one sua hac. dum pares in scientia
facit om̃s qui uentura sꝑabant. hũs
qͥ p̃t̾ita legũt. deũ ꝓfecto aut nimis
parcum p̃dicat. aut nimis larguũ.
oculũ discretõis ex nulla parte ape¬
riens. Aut enĩ numerũ electoꝵ illiꝰ
temꝑis sub paucitate redigit raris¬
simoꝵ sp̃ualiũ. quos ꝓ sue sancti¬
tatis sp̃ãli excellentia insignes il¬
lustresꝙ illis temꝑib excitisse. ac
singłari mun̾e sp̃t singła uti uen¬
tura erãt. p̃uidere certissine potu¬
isse scriptura cõmemorat. ⁊ sici
nimis albreuiat manũ dei. dum
p̃t̾ paucos illos ꝑfectissimos nẽmi¬
nẽ eo temꝑe putat põtusse salua¬
ri: aut certe si ⁊ illa tempora mul
illam multitudinẽ omia q̃ de mi¬

Expanded text:
re sentire cum aliis, et dicere quod re sentire cum aliis, et dicere quod aut solus non dixerit, aut primus. Unde fit ut in his quae sentit vel loquitur, modum omnino tenere aut ignoret, aut dissimulet. Ecce enim et in hac assertione sua, dum pares in scientia facit omnes qui ventura sperabant, iis qui praeterita legunt; Deum profecto aut nimis parcum praedicat, aut nimis largum, oculum discretionis ex nulla parte aperiens. Aut enim numerum electorum illius temporis sub paucitate redigit rarissimorum spiritualium, quos pro suae sanctitatis speciali excellentia insignes illustresque illis temporibus exstitisse, ac singulari munere Spiritus singula, uti ventura erant, praevidere certissime potuisse Scriptura commemorat; et sic nimis abbreviat manum Dei, dum praeter paucos illos perfectissimos, neminem eo tempore putat potuisse salvari: aut certe, si et illa tempora multillam multitudinem omnia, quae de my
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ p̃cesserũt. tantã om̃io habuis¬
se p̃scientiã futuroꝵ qͣntã nos qͥ post
sumꝰ p̃ti̾toꝵ scientiam. ita ut nullus
uł simpliciũ iustoꝵ aliqͥd prorsus ig¬
noraret ex om̃ib que modo nobis
euͣngłica pandit hẏstoria. Uerbi gr̃a.
Uerbum incarnatũ. partũ uirginalẽ
doctimã saluatoris. miracła. crucẽ.
mortẽ. sepulturã. descensũ ad ĩferoᷤ.
resiurectõem ⁊ ad celos ascensionẽ.
sic omĩo om̃ib illoꝵ tempoꝵ iustis
aꝑte om̃ia. ⁊ distincte singła fuisse
p̃cognita. quẽ admodũ suo sũt tpr̃e
post exhibita.⁊ mͦ cognita nobis:.
adeo ut nec iusti fu̾int nec salui
sint. quib ita clara om̃ia ⁊ ꝑspi-¬
cua nõ fiu̾nt. EEt id quidẽ falsum.
Uerum ad refellendum tu tanta in
dendũ penitꝰ putem ⁊ pene quid
addi possit nõ m̃ueniam. De hoĩe
quidẽ qui ista leqͥtur pace ip̃uis
dido paucis quod sentio. Uidet᷑ mͥ
plus nouitatis curiosus qͣm studi¬
osus u̾tatis: grauariq de omui

Expanded text:
entum praecesserunt, tantam omnino habuisse praescientiam futurorum, quantam nos, qui post sumus, praeteritorum scientiam: ita ut nullus vel simplicium justorum aliquid prorsus ignoraret ex omnibus, quae modo nobis evangelica pandit historia. Verbi gratia, Verbum incarnatum, partum virginalem, doctrinam Salvatoris, mferos, resurrectionem, et ad coelos ascensionem, sic omnino omnibus illorum temporum justis, et aperte omnia, et distincte singula fuisse praecognita, quemadmodum suo sunt tempore post exhibita, et modo cognita nobis: adeo ut nec justi fuerint, nec salvi sint, quibus ita clara omnia et perspicua non fuerunt. Et id quidem falsum. 11. Verum ad refellendum tu tanta in dendum penitus putem; et pene quid addi possit, non inveniam. De homine tamen qui ista loquitur pace ipsius dico paucis quod sentio, videtur mihi plus novitatis curiosus, quam studiosus veritatis; gravarique de omni
Abbreviated transcription (Latin):
minens dñe. Forsiran ⁊ rephendit
dm̃: exigentem ꝓ pt̃o ignorantie
satiffactõem Loquit᷑ enim in leuiti¬
co ad moysen dicens. Anima si pec¬
cerdori. uixta mensuram estimati¬
onemq pcci. Et rursum. Qͥ orabit
ꝓ eo qd̾ nesciens fec̾i̾t. ⁊ dimttetur
er qr ꝑ errorem deliquit in dño. Si
ignorantia nũqͣm pcc̃m est. cur dic¬
tum est in epła ad hebreos. qr ĩ scd̾o
tabernało semel in anno solus põ¬
tifex intraret. nõ sine sanguine.
quem offerret ꝓ sui ⁊ ppłi ignorãta:
Si pcc̃m ignorantie nullũ est: gͦ
nõ peccauit saulus. qd̃ ꝑsecutꝰ est
eccłiam dei. qm̃ quidem ignorans
fecit hoc: manens in incrẽdulita¬
te. Bene iraꝙ fatiebat qd̾ erat
blasphemus ⁊ ꝑsetutor. ⁊ contume¬
liosus. qd̾ erat spirans ininarũ in

Expanded text:
mineris . Forsitan et reprehendet Deum exigentem pro peccato ignorantiae satisfactionem. Loquitur enim in Levitico ad Moysen dicens: Anima si peccerdoti, juxta mensuram aestimationemque peccati; et rursum: Qui orabit pro eo quod nesciens fecerit, et dimittetur ei, quia per errorem deliquit in Dominum . 17. Si ignorantia nunquam peccatum est, cur dictum est in Epistola ad Hebraeos, quia in secundo tabernaculo semel in anno solus pontifex intraret, non sine sanguine, quem offerret pro sui et populi ignorantia? Si peccatum ignorantiae nullum est, non ergo peccavit Saulus, quod persecutus est Ecclesiam Dei, quoniam quidem ignorans hoc fecit, manens in incredulitate. Bene itaque faciebat, quod erat blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; quod erat spirans minarum et
Abbreviated transcription (Latin):
pora apłica cũ hoc dic̾et intuebat᷑
nõ plane effundam. s subtraham
magis de spũ meo dixisse debuerat.
Quid enim: Si filiis eiͣnglii om¬
nes ueteres iustos pares facimus
ut pote quos nõ lestõ sicut nos
aut p̾dicatõ. s ip̃a unctõ docu̾it
om̃s de om̃ib: Esto tam̃. Tolere
quod ullo om̃io pacto m̾to ñ feri¬
mus. ut dñs uidelicet głe senti¬
atur. uł falli umqͣm potuisse. uł
fallere uoluisse. ⁊ ip̃e qͥdem ꝓte

Expanded text:
postolica cum hic diceret intuebatur, non plane effundam; sed subtraham magis de Spiritu meo dixisse debuerat. Quid enim? Si filiis Evangelii omnes veteres justos pares facimus Utpote quos non lectio sicut nos aut praedicatio, sed ipsa unctio docuerit omnes de omnibus? Esto tamen, toleremquod ullo omnino pacto merito non ferimus, ut Dominus videlicet gloriae sentiatur, vel falli unquam potuisse, vel fallere voluisse, et quidem ipse