comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m recepimus : Ethabemus liberium arbitriũ abonum p̃uentũ
&adiutũ gratia : & habemus liberũ arbitrium ad malũ desestum
gratia : Liberumait̃ hademus aerbitrium quagratace liberaum
etgratia decorruptosanatũ : Cãs .iii. Ds̃omp̃s om̃s bomines sine
exceptione uult saluosfieri lic& non omnes saluentur
Quod aũt quidã saluantur. saluugisẽ donum: Quodaũ quid t̃
nullus homo ẽ fuit uelerit cuius natura in illo assumpta ñfuerit
ita nullus ẽ fuit ułerit homo ꝓ quo passus non fuerit. lic& non om̃s
passioni sei mysterio redimantur : quia uero om̃seius passio
nis mysterio ñ redimuntur: Nonrespicit ad magnitudinem &
pr&ii copiositatem. sed adinfideliũ & ad noncredentium ea
fide quae ꝑdilectionẽ operatur respicit pastem.: Quia poculũ
humanȩ salutis qđ confectũ ẽ infirmitatenr̃a &iustute diuin
h ab & quideminse utomnib: prosit. sedsi nonbibitur p̃ medetur

Expanded text:
rum recepimus; et habemus liberum arbitrium ad bonum praeventum et adjutum gratia, et habemus liberum arbitrium ad malum desertum gratia. Liberum autem habemus arbitrium, quia gratia liberatum, et gratia de corrupto sanatum. III. Deus omnipotens omnes homines sine exceptione vult salvos fieri, licet non omnes salventur. Quod autem quidam salvantur, salvantis est donum; quod autem quidanullus homo est, fuit vel erit, cujus natura in illo assumpta non fuerit, ita nullus est, fuit vel erit homo, pro quo passus non fuerit, licet non omnes passionis ejus mysterio redimantur. Quia vero omnes passionis ejus mysterio non redimuntur, non respicit ad magnitudinem et pretii copiositatem, sed ad infidelium, et ad non credentium ea fide quae per dilectionem operatur, respicit partem: quia poculum humanae salutis, quod confectum est infirmitate nostra et virtute divina, habet quidem in se ut omnibus prosit, sed si non bibitur, non medetur
Abbreviated transcription (Latin):
in paradiso posuit quem in sc̃itate iustitie ꝑ manere uoliut: Iomo libe¬
pearbitrio maloutens pecauit etcecidit et factus ẽ massa ꝑditio¬
nis totius bumana generis : Dsccut bonus etustus. legit exitedẽ

Expanded text:
in paradiso posuit, quem in sanctitate justitiae permanere voluit. Homo, libein paradiso posuit, quem in sanctitate justitiae permanere voluit. Homo, libero arbitrio male utens, peccavit et cecidit, et factus est massa perditionis totius humani generis. Deus autem bonus et justus elegit ex eadem
Abbreviated transcription (Latin):
Quac & sesacr&x aegypti ꝑ que msignificatur princeps tuiusmmuencdio
armamentarium uerisa lomonis spoliare quȩritu : Et trecentic
scuta aurecc expostans idestuerȩ & merȩ fidei mesterium decorde
neglegentium diripiens ꝓaureis aereaesabricari cõpellit: Vt faciat nos
qđ ab sit. hab entesspeciem quidempi&latis uistutẽ cauitẽ eius ab negarłes
qucedã s cedulic studio fideliũ & bonorum uirorũ. qui etsuȩ & diorũ
salutis deuote a eł cud abiliter sollicitudinẽ gerunt innrãm notitiam
perliats. aeq utudet̃ sediulo respondere deberemus attentius com¬
mendata inquein suñ quat tuor capitulao moximne nouerunde¬
cuuusdẽ ares eli &in quieti hominis loquactate c quino lioaruer
uts estur questionum auidus et in disciplinitus uentilator & alis non
naruem pturbationem et ibuipsi erumnam miserrimȩ da dis in¬
dixit: quorũ capitulorum series sicut adnos platuẽ itie sehab&

Expanded text:
Quia et Sesac rex Aegypti, per quem significatur princeps hujus mundi, Quia et Sesac rex Aegypti, per quem significatur princeps hujus mundi, armamentarium veri Salomonis spoliare quaerit. Et trecenta scuta aurea exportans, id est verae et merae fidei mysterium de corde negligentium diripiens, pro aureis aerea fabricari compellit , ut faciat nos, quod absit, « habentes speciem quidem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes quaedam schedula studio fidelium, et bonorum virorum, qui et suae et aliorum salutis devote ac laudabiliter sollicitudinem gerunt, in nostram notitiam perlata, atque ut ad eam sedulo respondere deberemus attentius commendata. In qua insunt quatuor capitula maxime novarum defcujusdam garruli et inquieti hominis loquacitatem, qui novarum, ut fertur, quaestionum avidus et indisciplinatus ventilator, et aliis non parvam perturbationem et sibi ipsi aerumnam miserrimae cladis induxit. Quorum capitulorum series, sicut ad nos perlata est, ita se habet.
Abbreviated transcription (Latin):
te primumdescendit in barbũ barbã aaron. ut descendat Quã mora
uestim̃tieius: Quȩꝓpt̃. omnistudio etiugilantia pidectus caueu hab
in munditia erroris : Ethumiliter acfideliter eptemperandum aplo
sub ꝑlona timothei. adunumquemq. rectorem ecdȩ dicent. Otimoiher
depositũ custod deuituns ꝓfanus uocũ nouitates. etoppositiones falsi
nominis scientiae: Quamquidem promittentes. cireiaefidem excider
N abemus namq magnũ depositum fidei etdo ctrinȩ uertttis. ex diuinis
scripturis etscõi ꝓ atrum dictis uolit praeciosum egmultiplicem diesau¬
rumciuinitus nobisadcustodic̃ cõmendatum: Quepisine unt̃ mnsiont
dño auxiluałe debemusinspicere extergere. polire atq: excutere
acdiligentissime seruare : Neper incuriã &ignauã nram autpuluee
sordesat. auterugine ultineis demoliatur. aut malignorum sp̃ium
insidis uelut a nocturnis etoccultis furib: effodiatur ac diripiatur:

Expanded text:
mum descendit in barbam, barbam Aaron, et descendit etiam in ora vestimenti ejus . Quapropter omni studio et vigilantia pietatis cavenda est immunditia erroris, et humiliter ac fideliter obtemperandum Apostolo sub persona Timothei ad unumquemque rectorem Ecclesiae dicenti: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates et oppositiones falsi nominis scientiae; quam quidam promittentes circa fidem exciderunt . » Habemus namque magnum depositum fidei, et doctrinae veritatis ex divinis Scripturis et sanctorum Patrum dictis, velut pretiosum multiplicem thesaurum divinitus nobis ad custodiam commendatum: quem sine intermissione Domino, auxiliante, debemus inspicere, extergere, polire, atque excutere, ac diligentissime servare, ne per incuriam et ignaviam nostram aut pulvere sordescat, aut aerugine vel tineis demoliatur, aut malignorum spirituum insidiis, vel a nocturnis, et occultis furibus effodiatur ac diripiatur .
Abbreviated transcription (Latin):
edectorum trums lationema sorteillius damnationis in sortem liberationis :¬
sublimiter & attentissimne commendat apł : fidelibusa gnoscendum &cum
omni graticrum actionerecolendam: Itadicens : Eratius a gentesdõ&l patri
quidigno s nosfecit inpartesortis cõruminlumine. Quieripuit nos de potes¬
tiete tenebrarum & transtulit in regnum filudilectionis suae : E hancnti
adernȩ uindictie acdamnationis quȩom nullimassȩ aequaditer debebatur
fideles perdñi xp̃i passionem & morte meuasisse : quamutiq nonueracites
euras se dicerentur pis ei &ia mueraciter ob noxi extitissent. Itu gratuliat
atq commendat dicens : Sienim cuminim iciessemus reconciluati sumuidõ
ꝑmortem filuieius iulto magis nunc recon ciluctunsanguin eipsius calui

Expanded text:
electorum translationem a sorte illius damnationis in sortem liberationis electorum translationem a sorte illius damnationis in sortem liberationis sublimiter et attentissime commendat Apostolus fidelibus agnoscendam, et cum omni gratiarum actione recolendam, ita dicens: « Gratias agentes Deo et Patri qui dignos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine. Qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae : » et hanc iram aeternae vindictae ac damnationis, quae omni illi massae aequaliter debebatur, fideles per Domini Christi passionem et mortem evasisse. Quam utique non veraciter evasisse dicerentur, nisi ei etiam veraciter obnoxii exstitissent, ita gratulatur atque commendat dicens: « Si enim, cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis nunc reconciliati in sanguine ipsius salvi
Abbreviated transcription (Latin):
Quantumueroattineꝰ uabonitatem & misericordiam conditoris quisibinec nees¬
sitatem impo suit nec potestatem abstulit pidereatura sua iusta. exi gente
seueritacte iudicando : posse in desaluari quantum illiplacer&ꝰ ꝑ indebitum
gratium quod iuste & u &ernaliter fueratdamnatum perculpam .: Manente
scilice daminationis sententia in quibus permane & reatus : Etsoluta m his
in quibusi demnreatus per xp̃is inguinem est solutus : At q ita : prȩdistinatio
omimnum electorumdr̃ Itaeius a&erna dispositione esi prȩ ordinatu : ut
exsorte a&er nȩdumnationis trans ferrentur in sortem aeernȩ scalutis
&l berationis. Vt d ibi fuerit &iũ parsista uere ommunisententia condeminatu:
& hicuere soladigratia liberatia : Tanto q fier& gratior &i douotior liberunti :
quanto seagnoscituerius uereob noxiam fuisse ꝓernedamnationi: Hanenamq

Expanded text:
Quantum vero attinet ad bonitatem et misericordiam Conditoris qui sibi nec necesQuantum vero attinet ad bonitatem et misericordiam Conditoris qui sibi nec necessitatem imposuit, nec potestatem abstulit ut de creatura sua, justa exigente severitate judicando, posset inde salvare quantum illi placeret per indebitam gratiam, quod juste et aeternaliter fuerat damnatum per culpam, manente scilicet damnationis sententia, in quibus permanet et reatus, et soluta in his, in quibus idem reatus per Christi sanguinem est solutus: atque ita praedestinatio omnium electorum Dei, ita ejus aeterna dispositione esset praeordinata, ut ex sorte aeternae damnationis transferrentur in sortem aeternae salutis et liberationis: ut et ibi fuerit etiam pars ista vere communi sententia condemnata, t hic vere sola Dei gratia liberata; tantoque fieret gratior et devotior liberanti, quanto se agnoscit verius vere obnoxiam fuisse aeternae damnationi. Hanc namque
Abbreviated transcription (Latin):
tuitu bonitate : Qua propter iuxta pusillitatem sensusnr̃i ubicumq legimus
siuem duins scripturis si ue in dogmatibus patrum totam humanigeneris massum :¬
in primo &per primum hominem peccantem essed amnatam : in hilaliud intelle¬
gen dumoccurrit : Nisiet emiusto diudicio merito primullius peccati adernȩ
dammna tionitraditum : Dequadamnatione perunum hominem in mundum
ingressc manifestedicita postolus : Namiudicium ex uno in condemnationem :
quaeuti q sicutuem dictum est: pom potest recte intelliginisi aeerna : Siergo
reteintelligitur: totiapa humani generis massudamnati &̧ernȩ perditioni
tradita quidest hoc aliud nis eidem a eernȩ perditioni destinata siue predes¬
tinatr: Vt quantum pertin& ad meritum culpȩsuȩ illius uidelic& primȩ prȩ¬
uaricatioms esse iusteomnino & tota &simul aderna sententiu condemnata:

Expanded text:
tuita bonitate. Quapropter juxta pusillitatem sensus nostri ubicunque legimus, tuita bonitate. Quapropter juxta pusillitatem sensus nostri ubicunque legimus, sive in divinis Scripturis, sive in dogmatibus Patrum totam humani generis massam in primo, et per primum hominem peccantem esse damnatam, nihil aliud intelligendum occurrit, nisi eam justo Dei judicio, merito primi illius peccati aeternae damnationi traditam: De qua damnatione per unum hominem in mundum ingressa manifeste dicit Apostolus: « Nam judicium ex uno in condemnationem . » Quae utique, sicut jam dictum est, non potest recte intelligi nisi aeterna. Si ergo recte intelligitur, tota ipsa humani generis massa damnata, aeternae perditioni tradita, quid est hoc aliud, nisi eidem aeternae perditioni destinata, sive praedestinata, ut quantum pertinet ad meritum culpae suae, illius videlicet primae praevaricationis, esset juste omnino, et tota, et simul aeterna sententia condemnata.
Abbreviated transcription (Latin):
faciendu Pric edistinautitaq: &hanchuma nigeneris iustiama debitamden¬
nationem. Qui & gener. diter exillius ustitia : om̃s essent ob moxii: Et exquia
speciaditer exillius misericordia : discernerentur & saluarentur electi
Manente scilic&i ncomiulsu dam nationis praeditinatione in reprobis Ena¬
nemesimiliter in coniuls ereptionis praeditinatione indectis. Dumutiss¬
mo elid mrabibiordine diunȩ aequitatis &imiseri cordiȩ. iludopertut
prius fieri a dostendendam sueritatemdi &istud post modum adostendendam
bonitatemdĩ Quodtia meniutrum qsimuł ita semꝑina &derneđ consliofuegr a pre¬
ditinatum : ut sicunum deternereur iudienequitute e quantum adilliusim assȩ
dam natȩ meritum pertine immobilis eueritate : quatinus & alterum gloriosis¬
sime implerelur. diumi arbitrui potestate . E misericordissimi conditoris gra¬

Expanded text:
facienda. Praedestinavit taque et hanc humani generis justam ac debitam lafacienda. Praedestinavit taque et hanc humani generis justam ac debitam lamnationem, cui et generaliter ex illius justitia omnes essent obnoxii: et ex qua specialiter ex illius misericordia discernerentur, et salvarentur electi, manente scilicet inconvulsa damnationis praedestinatione in reprobis; et manente similiter inconvulsa ereptionis praedestinatione in electis; dum justissimo et admirabili ordine divinae aequitatis et misericordiae, et illud oportuit prius fieri ad ostendendam severitatem Dei, et istud postmodum ad ostendendam bonitatem Dei? Quod tamen utrumque simul, ita semper in aeterno Dei consilio fuerat praedestinatum: ut sic unum decerneretur judicii aequitate, et quantum ad illius massae damnatae meritum pertinet immobili severitate: quatenus et alterum gloriosissime impleretur divini arbitrii potestate, et misericordissimi Conditoris gra
Abbreviated transcription (Latin):
generis masta merito primȩtrans gressionis ad aelernum interitum damnati:
Cum procul dubio ominiumelectorum mumerus ex ipsae isdꝰ asslimendus. diuna
predistinatione acpraesientia a&erniditer prȩcognitus &ipri eordinatus ad
uitum aernam : Sienimistebeatorum escõ rumnumerus in illa erata dinteritum
diumo iudiciecondeminatus quomado erut uelut econtrtariodiuanȩ miserios¬
diȩbene ficio aduitam prȩdistinatus : Etutrum qulitiq &łernaliter atqum mo¬
biliter ineius aerno &incomimati bili consilio qui uret. prophela n fecit
quao futura suntꝰ Neque enimux ta catholicueueritatis regulam dicerepossu¬
mus omnehum anumgenus illius prȩuaricationis merito adintertan fiuist
damnatum: sed nequaquam adcundeminteritum praedistinatum: Canor̃
itui prescitum e prie fintum sit fuisse damnandum : Omnia nam qopera siut
tamqua muereiusti etrecta: &praesciuitfuturta & praedist aut inedubio

Expanded text:
generis massa merito primae transgressionis ad aeternum interitum damnata? cum procul dubio omnium electorum numerus ex ipsa esset assumendus divina praedestinatione, ac praescientia aeternaliter praecognitus, et praeordinatus ad vitam aeternam: si enim iste beatorum, et sanctorum numerus in illa erat ad interitum divino judicio condemnatus, quomodo erit velut e contrario divinae misericordiae beneficio ad vitam praedestinatus? Et utrumque utique aeternaliter, atque immobiliter in ejus aeterno et incommutabili consilio, qui juxta prophetam: « Fecit quae futura sunt . » Neque enim juxta catholicae veritatis regulam dicere possumus omne humanum genus illius praevaricationis merito ad interitum fuisse damnatum, sed nequaquam ad eumdem interitum praedestinatum: cum omnita praescitum, et praefinitum sit fuisse damnandum. Omnia namque opera sua, tanquam vere justa et recta et praescivit futura, et praedestinavit sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
celestinu sendem rem: eodemsensit & eis dem pdene uerbisi plenissime e breuisime
exsequitur dicens : Ilud eliam quod cir cabaptitandos inuniuer somundo scuã
eclena unformiter agit : Nonotio so contemplumur intuitu : Cumsiuepar¬
uuli si ueniuenes ad regeneritionisueniunt sacrtmentum. non prius fontem
uitue ad eunt quum ex horcismis & ex sufflutionibus clericorum. sp̃eibeis im¬
mundus abigatur : Vt tuncuere appareati quomodo princepsmnundihuius
mittutur foras : Et quo mado prius aligelur fortis. E deincepsua sa eius
diripiantur in possessionem truns latauictoris: Qui captiuum ducit
captiuitatem & datdona hominibus : Iamuero beatus augustinusta nto hinc
uberius & multiplicius est locutus quanto eł maior ei ac uehementior incum¬

Expanded text:
Coelestinus eamdem rem eodem sensu et eisdem pene verbis plenissime et brevissime Coelestinus eamdem rem eodem sensu et eisdem pene verbis plenissime et brevissime exsequitur, dicens: Illud etiam quod circa baptizandos in universo mundo sancta Ecclesia uniformiter agit, non otioso contemplamur intuitu, cum, sive parvuli, sive juvenes ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius fontem vitae adeunt quam exorcismis et exsufflationibus clericorum spiritus ab eis immundus abigatur: tunc vere appareat quomodo « Princeps mundi hujus mittatur foras , » et quomodo « prius alligetur fortis , » et deinceps vasa ejus diripiantur in possessionem translata victoris, « qui captivam ducit captivitatem, et dat dona hominibus . »  Jam vero beatus Augustinus tanto hinc uberius et multiplicius est locutus, quanto et major ei ac vehementior incum
Abbreviated transcription (Latin):
ueneno hequa quameredidit dñm xp̃m primȩ truns gressionis ex sortem quemtot
documentis didicit essemortadem : Perstititergo improbus prȩdo & auarus ex actor
in eum quinililipsius habebat insur gere : Etdumuitiat poriginis prȩudicium¬
generi depersequitur eyrogra fum quonitebatur excedit : Abillo imquitatis
exigens poenum in quonullumrepperitculpam : Soluitur itaq: pactionis antiquȩ
malesuada conscriptio & ꝑiniustitiu mplus petendi: totiusdebiti summa uacuatur :
Fortisile hetitus uinculis suis &om ne commentum maligni: incaput ipsius
r&or quetur : Liguto mundi principe captiuititisuas ara piuntur : Redit
in honore msium abunti qui s contugis purgatunatura : Mors morte destruit᷑
natiuitus natiuitatereparutur. : Qm̃ simul &redemptio aufert seruitutem:
& regeneratio mutut originem & fidesiustificat pec catorem : Sed &bectus

Expanded text:
veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nigenerale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque pactionis antiquae malesuada conscriptio, et « per injustitiam plus petendi, » totius debiti summa vacuatur. Fortis ille nectitur vinculis suis et omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura. Mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur, quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem. Sed et beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ratio subuenir&. Itemiadioloco. Continut ieinquit abim piscrucifigipotestuas:
ł tutdispositioneuterelur & ultiac utinount urtutemanifestu: Nam quimor ten
& nortis auetorem suaueneraitpissioned est ruere quo mado peccato res
suluos facer& s perecutoribusrepugnurdđ . Namehiã sidecender& xp̃s¬
deeuce uoti menhȩrerdisinerimine bprelaergo sunt uan&e in sultations
meliȩ piula conucia a propositiuiui a renouerunt Offerebaturen indis
proe duitemundihostia singularis : Etoc soueriagni ꝑtor scł a predicat as
promissioni filios in libertatem fidei trans ferebat : Confirmabitur quos
teta mentum nouũ Et xp̃isanguine ꝗ&erniregniseribebantur hȩredes
In grediebatur simimupontisfex scã cõrumꝰ & adeporandum dm̃ imma uluas
sacerdos perulum suȩc ariis intrabat: Alibiquoq dehisomnibus br tut̃
& dligenterdefiniens Iti dicit: Sciens diabolus quohumanam naturt̃ infecisitꝰ

Expanded text:
ratio subveniret. Item alio loco: Continuit, inquit, se ab impiis potestas, ratio subveniret. Item alio loco: Continuit, inquit, se ab impiis potestas, et ut dispositione uteretur occulta, uti noluit virtute manifesta. Nam qui mortem et mortis auctorem sua venerat passione destruere, quomodo peccatores salvos faceret, si persecutoribus repugnaret? Nam etiam si descenderuce, vos tamen haereretis in crimine. Spreta ergo sunt vanae insultationis meliae, nulla convicia a propositi sui via removerunt. Offerebatur enim Domino pro salute mundi hostia singularis, et occisio Agni per tot saecula praedicata promissionis filios in libertatem fidei transferebat; confirmabatur quoque Testamentum Novum, et Christi sanguine aeterni regi scribebantur haeredes; ingrediebatur summus pontifex Sancta sanctorum, et exorandum Deum immaculatus sacerdos per velum suae carnis intrabat. Alibi quoque de his omnibus breviter et diligenter definiens, ita dicit: Sciens diabolu
Abbreviated transcription (Latin):
Exaltiatusił̃si xp̃sinligno reorstinortemin nortisauetorem . Etom̃s princ ipatis
aduerees quirtutes perobietionem palpublis carnis elist : Eua cuatumet : gene¬
ride illuduenditionisnrt̃ae &la & ilec yrogr asfum E patum captiutuatis
inustrins it redemrtoris. Clauilli quimanusdñ pedesꝙ trtansfoderant
perp&ius diudolum fixere uulneribus. Et cõ rumpoena ine mbrent inimicañ
fuit interfectio potestatum : Sic suam ꝓp̃o consum mante uictoriam utimipso
es cumipio om̃s quiineumeredunt triumpharens : Et iterum: Tenut inquit
dispositammansu &lido patientiam : Et cohibit famulantium sibi angelicarũ
uirtite legionum hausit calicem dolori s & mortis : Totum q isupplicium : trtins¬
tulit intrium phum : Vietisunt erpores subacte sunt potestates accepit nouum
mundus exordium: Vt damnatigeneratio nonb esse&l quibus caluandis regene¬

Expanded text:
Exaltatus Jesus Christus in ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus Exaltatus Jesus Christus in ligno retorsit mortem in mortis auctorem; et omnes principatus adversasque virtutes per objectionem palpabilis carnis elisit. Evacuatum est generale illud venditionis nostrae, et lethale chirographum, et pactum captivitatis in jus transit Redemptoris. Clavi illi qui manus Domini pedesque transfoderant perpetuis diabolum fixere vulneribus, et sanctorum poena membrorum inimicarum fuit interfectio potestatum. Sic suam Christo consummante victoriam, ut in ipso et cum ipso omnes qui in eum credunt triumpharent. Et iterum: Tenuit, inquit, dispositam mansuetudo patientiam, et cohibita famulantium sibi angelicarum virtute legionum, hausit calicem doloris et mortis totumque supplicium transtulit in triumphum: victi sunt errores, subactae sunt potestates, accepit novum mundus exordium, ut damnata generatio non obesset quibus salvandis regene
Abbreviated transcription (Latin):
compeditos dñs inluminat caecos. Et iterum : disrupistiuincula mea
tibi sacrificabo hostiam laudis : Solutiitq: deuinculis libi perbaptis mi
sacru mentum ad signum dñ conuenimus diabolo & omnibus angeliseius
renuntiamus quibus ante seruiuimus: Neiam illi subterius serui ainus
sanguine xp̃i e nomineliberati : Quodii quis posthac: oblitussiui e redemp¬
tiom signarus ruriusadan gelorũ seruitutem & in firma illa &egena¬
mundiele mentatr nsierit lanti quisillis compedibu s& catenis. id est pec¬
catiuinculis alligabitur . & fient nouis sima eius deteriora prioribus : quiu
&l diubolus eum quasi perfugamiuictiim uehementius inligubit : & xp̃s
proeoiampatin on poterit : Quia quiresurrexit amortuis. Iamnon
morieur ampliur: Beatus eliđ leo grandit̃ hoc & multiplicit̃ cõmendans: sicdiẽ :

Expanded text:
compeditos, Dominus illuminat caecos . Et iterum: Dirupisti vincula mea: compeditos, Dominus illuminat caecos . Et iterum: Dirupisti vincula mea: tibi sacrificabo hostiam laudis . Soluti itaque de vinculis, ubi per baptismi sacramentum ad signum Domini convenimus, diabolo et omnibus angelis ejus renuntiamus, quibus ante servivimus: ne jam illis ulterius serviamus, sanguine Christi et nomine liberati. Quod si quis posthac oblitus sui et redemptionis ignarus, rursus ad Angelorum servitutes et infirma illa mundi elementa transierit , » antiquis illis compedibus et catenis, id est peccati vinculis alligabitur, « et fient novissima ejus deteriora prioribus , » quia et diabolus eum quasi per fugam victum vehementius illigabit, et Christus pro eo jam pati non poterit. Quia « qui resurrexit a mortuis, jam non morietur , » amplius. Beatus etiam Leo granditer hoc et multipliciter commendans, sic dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
re sic dicit: Simusitaq nos possessio dĩ & ille nobns portio inquo sunt
carmis paturam irȩfilios & condem nationiobnoxios mutauit quas auctor :¬
utsimus filiipacis e caritatis .: Qui senimmuta renaturim potest nisi qui
creauit naturam.: Itaqiuscitauit mortuos. Et uiuificatosin xp̃o sedere
fecit in caelestibus inips od ñoiħu. Beatus quoq paciunus sicut de eo in libro
deuiris in lustribusbeatus tefmero nymus tamuita quam ser mone clurus :¬
itc aperte idipsum inculcat dicens: Omnes aliquando gentes. principibis
liberatus, Ile est sille qui redemit. Donans nobisom̃ia peccata sicut apłs
dicit & delens quod aduersumnoserat chipo grũ fumin ob auditionis .
quiu & ipsumtulit demedio affigens ilud cruci: Ex suensse carnem trae¬
duxit potestites libere triumphanseos in semeipso: Soluit compeditos:
ełuinculã np̃a disrupit. Sicut daauid dixerãt . Oñ serigitelisos dñssoluit

Expanded text:
re sic dicit: Simus itaque nos possessio Dei, et ille nobis portio in quo suntre sic dicit: Simus itaque nos possessio Dei, et ille nobis portio in quo suntcarnis naturam irae filios, et condemnationi obnoxios mutavit, quasi auctor ut simus filii pacis et charitatis. Quis enim mutare naturam potest, nisi qui creavit naturam? itaque suscitavit mortuos: et vivificatos in Christo sedere fecit in coelestibus in ipso Domino Jesu. Beatus quoque Pacianus, sicut de eo in libro de Viris illustribus, beatus testatur Hieronymus, tam vita quam sermone clarus ita aperte idipsum inculcat, dicens: Omnes aliquando gentes principibus liberatas. Ille est, ille qui redemit, « donans nobis omnia pecdicit, et delens quod adversus nos erat chirographum inobauditionis; quia et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci; exuens se carnem, traduxit potestates libere triumphans eas in semetipso . Solvit compeditos, et vincula nostra disrupit, sicut David dixerat: Dominus erigit elisos, Dominus solvit
Abbreviated transcription (Latin):
crimineo delens permortem sententiam mortis. Vt noua in senr̃i gene¬
riscreatione constitutionem decrei anterioris aboler& : Crucise per¬
mit tens figiꝰ ut maledicto crucis oblitterata terrenae damnationis
madedicta configer& omĩa.: Et adultimum in homine passus ut potes¬
tates dehonesti r&. Dum ds̃ secundum scripturas moriturus &ihis
uincentis in sefiducia trium phar&. Dumim mortalisipse nerimorte
uincendus pro morsentium a&erniti temore reur : Iem cumex ponere
uerba psalmi quibus adm̃ dicituns quiu aputtepropitiutio estł Estenim
in quitumigenitus d̃ filius ds uerbum redemꝑtionrta : ltacuius sanguine
reconciliatidõ sumus: Hic est quiuenit tollere peccatu mundi : Qui
crucisuȩchiro grafum legis affigens. edictumdam nationis u&eris
deleuiti: Sed ebeatus ambrosiusdn expostion eepłiuẽ adephesios deeudem

Expanded text:
crimine, delens per mortem sententiam mortis, ut nova in se nostri genecrimine, delens per mortem sententiam mortis, ut nova in se nostri generis creatione constitutionem decreti anterioris aboleret, cruci se permittens figi, ut maledicto crucis obliterata terrenae damnationis maledicta configeret omnia; et ad ultimum in homine passus, ut potestates dehonestaret, dum Deus secundum Scripturas moriturus, et in his vincentis in se fiducia triumpharet, dum immortalis ipse, neque morte vincendus pro morientium aeternitate moreretur. Item cum exponeret verba psalmi quibus ad Deum dicitur: « Quia apud te propitiatio est : » Est enim, inquit, unigenitus Dei Filius, Deus Verbum, redemptio nostra, in cujus sanguine reconciliati Deo sumus; hic est qui venit tollere peccata mundi, qui cruci suae chirographum legis affigens, editum damnationis veteris delevit. Sed et beatus Ambrosius, in expositione Epistolae ad Ephesios, de eadem
Abbreviated transcription (Latin):
antenihil postea sedomniu &ȩqualiter &simul tam prȩcedentia seilices
quam sub sequentia in rebus mutt dnlibus : uno cernuntur intuitu u no dispo¬
nuntur nutu utrumq: ut dictum est & sempiterna presientia prȩcognitũ
el sempiternu dispositione constatesse prȩfixũ acprȩfinitum .:
Dehaciustissima e generalitotius humuni generis ꝑ adamdamnatione
si cutiam su prabreuiter ostensum est : Plenisunt eiam libribeato rum
patrum ex quorumdictis ad edificationem & confirmationem legen¬
tium hic aliqua subiungere & gratum & necessarium omnino duximnus
Beatusiti cq: hilarius exponens uerba apłs quȩiam superiusposumusꝰ
id est ubi dedñoait delens quod aduersum nos erat cyrografumdet r&i
& cueera dehacre itulo quitur : Carnemenim pecati secepit ut in asump¬
tione carnis nrȩ ddiota donareꝰ . Dum eiusfit particeps. a ssumptione non

Expanded text:
ante, nihil postea, sed omnia et aequaliter et simul, tam praecedentia scilicet ante, nihil postea, sed omnia et aequaliter et simul, tam praecedentia scilicet quam subsequentia, in rebus mutabilibus uno cernuntur intuitu, uno disponuntur nutu; utrumque ut dictum est et sempiterna praescientia praecognitum, et sempiterna dispositione constat esse praefixum ac praefinitum. De hac justissima et generali totius humani generis per Adam damnatione, sicut jam supra breviter ostensum est; pleni sunt etiam libri beatorum Patrum, ex quorum dictis ad aedificationem et confirmationem legentium hic aliqua subjungere et gratum et necessarium omnino duximus. Beatus itaque Hilarius exponens verba Apostoli, quae superius posuimus, id est, ubi de Domino ait: « Delens quod adversum nos erat chirographum decreti , » et caetera de hac re ita loquitur: Carnem enim peccati recepit, ut in assumptione carnis nostrae delicta donaret, dum ejus fit particeps assumptione non
Abbreviated transcription (Latin):
luit eun conterere : Et proillo similiter deprecatussum , Sicut ergo in his
euidentibus rebus : & diudiustitia decreuit . & aliud bonitate fecit : Nec
sibiiustus & misericors aliquid contrariumegit : dum &ibiiustitium & hic
misericordiam conseruauit : Ita profecto & in illa destinatione totius massȩ
dumnatȩ adinteritum : quo diusta seueritate generditer statuit .¬
speci diter in de quos uoluit eligendo miseri corditer temperauit:
Non cinus quam supplicatione : sed quod est in effabiliter gratius & magni¬
ficentius solu bonitatis suue dignatione e iniseratione : Vtrumq:
tamensimulinu&er nodĩ consilio sem ꝑfuisse nulli fidelium dubitu re
lice : Quia quamuis iux taor dinem rerum tempor dnim : prȩcedat in
genere humano illa iusta damnatio esubsequatur illamisericors exinde
lberatio apud aeernamtamenatq in commutabilemueritatem ubinihil est

Expanded text:
luit eum conterere. Et pro illo similiter deprecatus sum . » Sicut ergo in his luit eum conterere. Et pro illo similiter deprecatus sum . » Sicut ergo in his evidentibus rebus, et aliud justitia decrevit, et aliud bonitate fecit, nec sibi justus et misericors aliquid contrarium egit, dum et ibi justitiam, et hic misericordiam conservavit: ita profecto et in illa destinatione totius massae damnatae ad interitum, quod justa severitate generaliter statuit specialiter inde quos voluit eligendo misericorditer temperavit. Non cujusquam supplicatione, sed quod est ineffabiliter gratius et magnificentius, sola bonitatis suae dignatione et miseratione utrumque tamen simul in aeterno Dei consilio semper fuisse nulli fidelium dubitare licet. Quia quamvis juxta ordinem rerum temporalium praecedat in genere humano justa illa damnatio, et subsequatur illa misericors exinde liberatio, apud aeternam tamen atque incommutabilem veritatem, ubi nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
& aeaiucen depratfut saceade mnomi petemedõdict : Tmuemimin dis¬
nationemeius eliram: qua aduersumuos ẽc rtoũ ȩlea ereue suol untin
e postaliqua cumsuipplicationisuȩ quam proillus offensionis indul¬
gentia apua dñ fuderat humilitatem &dintuanta momimenda o
abunxit atqat: Et exaudiut medũ eliam haiuce se tensiden enont
commotusle ber euolutt : quio dituiqieumu&luisse ponqued adist falacĩ
sedueracter e ripturudicit: Et tumenidpsum postea: fidelis fimul
prec esupplicatione placatus : lberibonitate e misericordia su
nduit Nonguadineuis uoluntite ullas tmuitibilitas capudquemiupte
apłim ponest transmutationecuicissitudinis obeimeratio : Sed quia itu illud
iusta seueritate decreuerat ut id postea mira pi&ate &iusta inter ueniente
causa relaxur& : Taleest & illud: quodin eodem scripture locodea aron
sacerdote quis acrilegiopopuli inuituli fubricatione & celebritite lic&ꝰ
inuitusceserat : dicitur : Aduersus a uronquoq: uehementer iratus. uo¬

Expanded text:
eo dicit: « Timui enim indignationem ejus et iram qua adversum vos excitatus delere vos voluit . » Et post aliqua cum supplicationis suae, quam pro illius offensionis indulgentia apud Deum fuderat humilitatem et instantiam commendasset, subjunxit atque ait: « Et exaudivit me Dominus etiam hac vice, et e voluit: quod utique eum voluisse non, quod absit, fallaciter sed veraciter Scriptura dicit: Et tamen idipsum postea fidelis famuli prece et supplicatione placatus, libera bonitate, et misericordia sua noluit. Non quod in ejus voluntate ulla sit mobilitas, « apud quem,  non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio ; » sed quia ita illud justa severitate decreverat, ut id postea mira pietate et justa interveniente causa relaxaret. Tale est illud quod et in eodem Scripturae loco de Aaron sacerdote, qui sacrilegio populi, in vituli fabricatione et celebritate licet invitus cesserat, dicitur: « Adversus Aaron quoque vehementer iratus vo
Abbreviated transcription (Latin):
ecdȩ. easola quue abipso audierit annuntiandi praecipiut dicens:
Speculatoremted edi domui isrł : Et audies exore meo uerbum et an¬
nuntiabis eis exme : Et beatus apłs petrus similiter contestetur et di¬
cat . siquis loquitur. quasi sermones di : Etbeatus paulus idipsum ad¬
moneat et inculc& dicens : doctrinis uariis et peregrinis noli abdua
Huius modienim doctrinȩ uuriȩ atq peregrinȩ in quib: non ẽ unitus
ueriatis sed introductio diuersi et ꝓfani erroris. significantur
inlegemoqs ꝑuaria genera leprerum : Quieñ slum ꝗteras corporis pastes
contaminonꝰ atq corrumpuus. seddlic in capite &berbia germimet̃: Cũ uel¬
deipso dño stuxp̃o. uł deuris apostolicis atqreccdes asticis. quiei pr inaepelĩ
adhȩrent etfaciemeius oriunt in dignum aliquid sentitur. qm̃ sicut a płt¬

Expanded text:
Ecclesiae, ea sola quae ab ipso audierit annuntianda praecipiat, dicens: Ecclesiae, ea sola quae ab ipso audierit annuntianda praecipiat, dicens: « Speculatorem te dedi domui Israel: et audies ex ore meo verbum, et annuntiabis eis ex me ; » et B. apostolus Petrus similiter contestetur et dicat: « Si quis loquitur, quasi sermones Dei ; » et B. Paulus idipsum admoneat et inculcet dicens: « Doctrinis variis, et peregrinis nolite abduci . » Hujusmodi enim doctrinae variae atque peregrinae, in quibus non est unitas veritatis, sed introductio diversi et profani erroris, significantur in lege Moysi per varia genera leprarum, quae non solum caeteras corporis partes contaminant atque corrumpunt, sedesu Christo, vel de viris apostolicis atque ecclesiasticis, qui ei principaliter adhaerent et faciem ejus ornant, indignum aliquid sentitur. Quoniam, sicut Ap
Abbreviated transcription (Latin):
nter omnia pericula &innumeras calamitates atq miserias. quib:
eccła huius regni terribili et occulto di iudicio incessanter affligitur
atq uustatur it autregni unitas sit discissa acdilacerata. sacer dotũ
generaluc et saluberrima conciluc intermissa . legum seueritas
et iudicũ uigiluntia subtracta . sp̃alis doctrinȩ studia quib fides et
scientia dĩ quotidie enutriri acꝓficere debuit pȩneubiq extinctio
exostũest magis dolendum aclugendũ malum: Vt uidelic& contemp¬
tic ueritate scripturarum sc̃arum. calcata auctoritate beatissi¬
morum atq: osthod oxorum patrum. ꝑ quos eccładĩ aedificatur et in¬
iustratur praesumant aliqui &iũ derebus prȩcipue adfidem ꝑtinentib:
ex propriisensus temeraria praesumptione : quae a ꝑtissime contra¬
riua s un diuinȩ uerituti et ipsi docere et aliis tenendic statuere atq
conscribere : Cumetipse omp̃s ds̃ speculatori id est unicuiq pastori

Expanded text:
nter omnia pericula, et innumeras calamitates, atque miserias quibus Ecclesia hujus regni terribili et occulto Dei judicio incessanter affligitur atque vastatur, ita ut regni unitas sit discissa ac dilacerata, sacerdotum generalia et saluberrima concilia intermissa, legum severitas et judicium vigilantia subtracta, specialis doctrinae studia, quibus fides et scientia Dei quotidie enutriri ac proficere debuit, pene ubique exstincta; exortum est magis dolendum ac lugendum malum, ut videlicet, contempta veritate Scripturarum sacrarum, calcata auctoritate beatissimorum atque orthodoxorum Patrum, per quos Ecclesia Dei aedificatur et illustratur, praesumant aliqui etiam de rebus praecipue ad fidem pertinentibus ex proprii sensus temeraria praesumptione, quae apertissime contraria sunt divinae veritati, et ipsi docere, et aliis tenenda statuere atque conscribere; cum et ipse omnipotens Deus speculatori, id est unicuique pastori
Abbreviated transcription (Latin):
quiante in generehuma noa sedecepto e captiuato uelutlibere domin abiantur
achonestiauut. Contumdia &ignomimia denotauit: At q hic cominium
credentiun eintellogentumacuilis manfesume sefecit: Trunphiuans
ulosimemdipio. Dumsu oprt eioso sanguine peccatiununddelaut aitaita
caus seis antiquȩ dominationis dꝰ princi patus abstulit. Et per simpla m
nerten carnissuae dupliemmor temomnum lectoruin suorũ detrĩ.
Luertanstos e amortea nimȩ perinaulgentiam pacator : Samorteuor¬
poris perreurretionis &immortaditatist rorum Siautemna lireani¬

Expanded text:
qui ante in genere humano a se decepto et captivato velut libere dominabantur, qui ante in genere humano a se decepto et captivato velut libere dominabantur, dehonestavit, contumelia et ignominia denotavit, atque omnium credentium, et intelligillos in semetipso, » dum suo pretioso sanguine peccata mundi delevit. Atque ita causas eis antiquae damnationis et principatus abstulit, et per simplam mortem carnis suae, duplicem mortem omnium electorum suorum destruxit, liberans eos et a morte animae per indulgentiam peccatorum, et a morte corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Neen tiamobstaculum & interclusio inter nos & dm̃ : iuxta quod proph&u
homini liberaditus & regressus ad conditorem suum: Affigens illud cruci
Dum eiusdem peccatinr̃i quȩ nobis debebatur poenam : in carnequum susce¬
pit pronobis ex nobis : ipse sustinuit : At testante &iam proph&a quiait.
Idest indumentum corporis quando uoluit suu sponte sua potestate depo¬
nens : Cumenimaccepiss& acesum sicut arteuangelista . dixit consum ma¬
tumest E indinato capite tradidit spm̃: qui &iam antedixerat : Po¬
testatem habeo ponendi animuam meam & potesta tem habeo iterum
sumendiecm : Nemotollit eamamne sed egoponoeam a meipso ut iterũ
sumameam. principatus & potestates traduxit palum. Principatus
ũddice &̃ pecestaetes ipirituumm ignorum: diabol ie angelorumeius :

Expanded text:
ne esset jam obstaculum, et interclusio inter nos et Deum; juxta quod prophetane esset jam obstaculum, et interclusio inter nos et Deum; juxta quod propheta, » sed pateret homini liber aditus et regressus ad Conditorem suum. « Affigens illud cruci, » dum ejusdem peccati nostri, quae nobis debebatur, poenam « in carne, » quam suscepit pro nobis, ex nobis ipse sustinuit, attestante etiam propheta, qui ait: » id est indumentum corporis, quando voluit, sua sponte, sua potestate deponens. « Cum enim accepisset acetum, » sicut ait evangelista, « dixit: Consummatum est, et inclinato capite tradidit spiritum , » qui etiam ante dixerat: « Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso ut iterum sumam eam . » -- « Principatus et potestates traduxit palam. » Principatus videlicet et potestates spirituum malignorum diaboli et angelorum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
cumipsecosanor tuis resiscitundo d aadexterinsiam uteletrus
gt̃ phum decrtũ quoderat contrĩrium nobis : Et ipsumtulit demedio affigens
illud cruci : Dpoliansse carne principatus e potestates traduxit palum.
trium phansillo s in sem& ipsoo luxta hunc namq: uenerabilem & mirabilem
a płisensum sipsed m̃ & saluator anti quide cr&iia est antiquȩdamnationis
el prȩfinitions qua in mortema &ernammerito aciuste prȩcipituba mur
cyrogra fum quo d nrĩsoperibustam quam propriis ianibus cumdi abolo
fecerumus uenditi s ub peccato & eius nos seruitutitradente : suo sanguine
doleuit : Quia ipse est agnusđĩ quitollit peccatumundi: quatinus ꝑtide
actuntum prreium soluto acdel& ocyrogra fopeccati: soluerelur &uincu¬
iundere: Quod nobi s ituerat contrariun d&ita nos fecerat ob noxios &
subditos seruituti lit nemonrin caput poss& erigere : Et ipsumtulit demedio

Expanded text:
cum ipso eos a mortuis ressuscitando, et ad dexteram suam in coelestibus graphum decreti, quod erat contrarium nobis, et ipsum tulit de medio affigens illud cruci: exspolians se carne principatus et potestates traduxit palam, triumphans illos in semetipso . » Juxta hunc namque venerabilem et mirabilem Apostoli sensum ipse Dominus et Salvator, antiqui decreti, id est antiquae damnationis et praefinitionis, qua in mortem aeternam merito, ac juste praecipitabamur, chyrographum, quod nostris operibus tanquam propriis manibus cum diabolo feceramus, « venditi sub peccato, » et ejus nos servituti tradentes suo sanguine delevit. Quia « ipse est agnus Dei qui tollit peccata mundi ; » quatenus per tale ac tantum pretium soluto ac deleto chyrographo peccati, solveretur et vinculum decreti, quod nobis ita erat contrarium, et ita nos fecerat obnoxios, et subditos servituti, ut nemo nostrum caput posset erigere. Et ipsum tulit de medio,
Abbreviated transcription (Latin):
llunmassumiut adam natione perirestitut electossuos inde salundofecit¬
quia sic illud statunt merito cul pȩ & seueriti te nistitiȩ ut &l hoc sibiserui r dꝰ bonitaite
in interitum: ista ingłam prȩparati.: Vt in eius laudibus digne & ueracier

Expanded text:
illam massam justa damnatione perire statuit, electos suos inde salvando fecitillam massam justa damnatione perire statuit, electos suos inde salvando fecitquia sic illud statuit merito culpae, et severitate justitiae, ut et hoc sibi serviret bonitate miin interitum, ista in gloriam praeparata , » ut in ejus laudibus digne et veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
umuersa carmaeius in quibusconfidebat aufert & spoliceius distribuit:
E alioloco : Punciudicium est mundi nunc princeps huius mnundieici&ur fortes
Et egosieꝵ altiatus fueraterra om̃atrahamadme.: Vnde quantum dõ iuxi¬
lunte intelligimus pullatenus aport&ha nc nouitatem diuisionis induci :
utila totius human generis masse sicut om̃ doctores ecđie sentiunt tottum
primi epe primihoministrans gressionem punta : Nunc an obis ex puortedicat᷑
damnatu &ex purte nonduminata: Exparte ȩerno interitui destinatio
& exparte nondestmata hocnamq modo ineletis illa mquada mmodoleui¬
gareato ee tenua reprima m& generidem damnationem : nihilest cliud
quam diuimne bonitatis & misericordiȩ erga eos magnitudinem minoare & co¬
anguture Net quic quamomp̃r contra predestinationemsiuum qua tetum

Expanded text:
universa arma ejus, in quibus confidebat, aufert, et spolia ejus distribuit . » universa arma ejus, in quibus confidebat, aufert, et spolia ejus distribuit . » Et alio loco: « Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . » Unde quantum Deo auxiliante intelligimus, nullatenus oportet nanc novitatem divisionis induci, ut illa totius humani generis massa sicut omnes doctores Ecclesiae sentiunt, totam primi et per primi hominis transgressionem punitam nunc a nobis ex parte dicatur damnata et ex parte non damnata: ex parte aeterno interitui destinata, et ex parte non destinata. Hoc namque modo in electis illam quodammodo levigare, atque extenuare primam et generalem damnationem, nihil est aliud quam divinae bonitatis et misericordiae erga eos magnitudinem minorare et coangustare: nec quidquam omnipotens contra praedestinationem suam, qua totam
Abbreviated transcription (Latin):
undergo suinteleti e discrdi underedem ptiun desduat eli. berati
Cur&lipsauerita s deeisdicit : Venitenin filius hominis quȩrere &saluum facere
quod perierat : Cum ipse a płr manifestissi me hoc &i aminactibus apłorum
cortimrege & principibus libere x p̃iimosterium prȩdicans : at test&ur & de¬
dur&l ⁊ Referens qualiter sibi a d ñ odi ctum sit : in prima statimuocatione
&xonuersio nesua Ait nam qđ ta sibicuelitus ab eedictum: Ad hocenim appa¬
ruitibi ut constituuom teministrum & testem eorum quȩ uidisti &inquibus
appare botibi. Eripienste depopulo & gentibus in quibus nuncego mittote ape¬
rireoculos eorum: Vt conuertuntus atenebris aalucem & de potestate sata nȩ
addm̃utaccipiunt renissionem pecatorum & sorteminter scõs ꝑ fidem quȩ est
inme : E dñ ipseineuan gelio: Cum fortis inquit armatus custoditat rium suum
in pacesunt e quae possid& : Sin autem fortior illosuperueniens uicerit eum

Expanded text:
unde ergo sunt electi et discreti, unde redempti, unde salvati et liberati? Cur et ipsa Veritas de eis dicit: « Venit enim Filius hominis quaerere, et salvum facere quod perierat . » Cum ipse Apostolus manifestissime hoc etiam in Actibus apostolorum coram rege, et principibus libere Christi mysterium praedicans attestetur et declaret, referens qualiter sibi a Domino dictum sit in prima statim vocatione et conversione sua. Ait namque ita sibi coelitus ab eo dictum: « Ad hoc enim apparui tibi, ut constituam te ministrum, et testem eorum quae vidisti, et in quibus apparebo tibi: eripiens te de populo et gentibus, in quibus nunc ego mitto te, aperire oculos eorum, ut convertantur a tenebris ad lucem, et de potestate Satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem inter sanctos, per fidem quae est in me . » Et Dominus ipse in Evangelio: « Cum fortis, inquit, armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet; sin autem fortior illo superveniens vicerit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
inmiseri cordia propternimiam caritatem suam quadilexit nos. & cum
essemusmor tui peccatis conuiuificauit nosxp̃o. Certe hoc eaperona sue
elcadierorum fidelium atqel ec torum loquitur E tamen &se&ea &eroi
uitio dam patȩ exadum generationis testatur fuise antequamꝑ ⁊p̃igri
tiamliberarentur. naturaditer filiosirȩ Qu ed quid est adiuad quamuas¬

Expanded text:
dia propter nimiam charitatem suam, qua dilexit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo . » Certe hoc ex persona sua et caeterorum fidelium atque electorum loquitur, et tamen et se et caeteros vitio damnatae ex Adam generationis testatur fuisse, antequam per Christi gratiam liberarentur, naturaliter filios irae. Quod quid est aliud, quam
Abbreviated transcription (Latin):
SRISTIANORŨ. RCLICIOSISSIAO
BENIONORŨ BENIGRUSSIMID. MATSUE TORŨ
RANQUILUSSIAO XEI AMATORI. LOEOQUE¬
E UICTORI. AC TRIUMPHATORI. PUSSIAIO
SAUEVSTO DOMNO GLORIOSISSIAIO HLUDO VOR¬
CÕIMIPERATORI. AGUBARDUS AUUÃ EXULTIAUIS
FIDELIB SERVULIS VRIS SUETER ANNEXŨ OPUSCU¬
LŨ SINCERISSIAO ACSUBTILISSIAO. SACROQUE
ACUALNI PRUDENTIAEURAE DIIUDICANDŨ DIREXI:
QUODEDIDI. UELPOTIUS COLLEGI ADUERSUS NOUÃ
IMMO EXUETERI REDIUIUÃ HERESIM. PROPTER
QUOSDÃ QUIS ILLUD EXPEDIRE PUTAUI. SICUPIBILA¬
ORBIS. DECUSMUNDI. CATHOLICORŨ OMNIT INSIO¬
NISGLORIANO. QUIINLUSTRATIS EROPAGANS ET
PACẼ : OBSECRO MANSUETUDINẼ URAM. UTINCDN¬
TEMPLAONẼ FILII DĨ. QUURUM NUAT IMEERI

Expanded text:
anorum religiosissimo, benignorum benignissimo, mansuetorum tranquillissimo, Christi amatori, ideoque victori ac triumphatori piissimo Augusto, domno gloriosissimo Ludovico imperatori, Agobardus quidam ex ultimis fidelibus servulis vestris, subterannexum opusculum sincerissimo ac subtilissimo sacroque acumini prudentiae vestrae dijudicandum direxi: quod edidi vel potius collegi adversus novam, imo ex veteri redivivam haeresim, propter quosdam, quibus illud expedire putavi, sicut ibi laorbis, decus mundi, catholicorum omnium insignis gloriatio, qui illustratis fidem, propagatis et pacem; obsecro mansuetudinem vestram, ut in contemplationem Filii Dei, qui vestrum juvat imperi
Abbreviated transcription (Latin):
tis plenatudinis xp̃i. Vt iã nonsimꝰ paruuli fluctuan¬
tes & circũ fenemuromniuento doctrinȩ in ne qͥtia
hominũ incistutia ad circum uentione m erroris
Ueritatẽ aut̃ facientes incarrtate. cresca mus
in illo ꝑ omnia quiest caput xp̃s extotũ corpꝰ cõ

Expanded text:
 ut jam non simus parvuli fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae, in nequitia hominum, in astutia ad circumventionem erroris. Veritatem autem facientes in charitate, crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo