comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cisse cõ memorat᷑ lam fili¬
um indicaret loqui ad pͥ¬
mum hominẽ. non aꝑte
hoc ex pli cans sed eis qui
possent intellegendum in¬
timans Qui g habet ui¬
res quibus se c̾retum possit
m̃tis aciȩ penetrare ut
ei li quido appareat: uel
posse & iam patrẽ uel non
posse nisi filium & spẽm
test. &iam uerbis & nontian¬
da atq tractanda. Res ta¬
men quantum ad hoc scrip¬
turȩ testimoniũ appareret
ubi ds̃ cũhomine locutus
est quantũ existimo: occul¬
ta est. Quia &iam utrum
soleret adam corporeis ocu¬
lis dm̃ uidere non euident̃
apparet. cũ p̃sertim mag¬
na sit quȩstio cuius modi¬
eis oculis aꝑti fuerint qͦn¬
Do uetitũ cibum gusta uer̃
hii enim antequam gustasses
clausi erant: Illud tantum
non temere dixerim: si pa¬
radisum corporalem quen¬
dam locum illa scriptura
in sinuat. de ambulare
ibi dm̃ non nͥ in aliqua cor¬
porea forma ullo modo
potuisse. nam & solas uoces
factas quas audiret homo

Expanded text:
cisse commemoratur, jam Filicisse commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte hoc explicans, sed eis qui possent intelligendum intimans. 18. Qui ergo habet vires, quibus hoc secretum possit mentis acie penetrare, ut ei liquido appareat vel posse etiam Patrem, vel non posse nisi Filium, et Spirtest, etiam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo,
Abbreviated transcription (Latin):
forma homini loquebat᷑
Contextio fidĩ ipsa scriꝑ¬
turȩ nusquam transire
sentit᷑ apersona ad ꝑsonã
S ille uidet᷑ loqui ad pͥmũ
hominem qui dicebat fiat
lux & fiat firmam̃tum.
& cętera ꝑ illos singulos
dies quẽ dm̃ patrẽ sole¬
mus accipere dicentem.
ut fiat quic quid facere
uoluit: Om̃a enim ꝑ uer¬
bum suum fecit qduer¬
bum eius unicum filiũ
eius scđm rectam fidei
regulam nouimus. Ergo
si ds̃ pat̃ locitus est ad pͥ¬
mum hominem & ipse de¬
ambulabat inparadiso
ad uesperam. & ab eius fa¬
cie se in medio ligni para¬
disi peccator absconderat.
cur non ipse intellegat᷑ ap¬
paruisse abrahe & moysi
& quibus uoluit & quem¬
admodum uoluit ꝑsub¬
iectam sibi cõmutabilem
atq uisibilem creaturam:
cum ipse inse ipso atq in
sub stantia sua qua est in¬
cõmutabilis atꝙ inuisibił
maneat᷑ S fieri potuit ut
aꝑsona ad ꝑsonam occultȩ
scriptura transiret : & cũ
patrem dixisse narrat᷑. fiat

Expanded text:
forma hominis homini loquebatur? forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum , et caetera per illos singulos dies; quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. Omnia enim per Verbum suum fecit, quod Verbum ejus unicum Filium ejus secundum rectam fidei regulam novimus. Si ergo Deus Pater locutus est ad primum hominem, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creaturam, cum ipse in ipso atque in substantia sua qua est incommutabilis atque invisibilis maneat? Sed fieri potuit ut a persona ad personam occulte Scriptura transiret, et cum Patrem dixisse narrasset, Fia
Abbreviated transcription (Latin):
cprimum inco quod in
genisi scriptũ est locutũ
dm̃ cũ homine quẽ delimo
finxerat. si ex cepta figurata
siguficatione ut rei geste fi¬
des &iam ad litteram tene¬
at᷑ istam tractamꝰ inspe¬
cie hominis uidet᷑ ds̃. cũ
homine tunc locutus. s
qui dem exp̃sse hoc in libro
positum est. ẜ circonstantia
lectionis id resonat maxi¬
me illud quod scriptũ est
Uocẽ dĩ audisse adam deã¬
bulomis inparadi sum
ad uesꝑam & abscondisse
se in medio ligni quod ẽ
inparadiso dõꝙͦ dicente.
adam ubies. respondisse
audiui uocẽ tuam & abs¬
condime a facie tua: qm̃
nudus sum: Quo mođo
enim possit adlitteram
intelligi talis dĩ de am¬
bulatio & collocutio. nͥ
in specie humana ñ uideo.
Ieꝙ enim dici potest uo¬
cem solom factom ubi de¬
ambulasse dictꝰ est ds̃:
aut eum quide ambula¬
bat in loco ñ fuisse uist¬
bilem cũ & adam dicat
quod se absconderit a fa¬
cie dĩ Quis gͦ erat ille
utrum ꝑat̾ anfilius an
discrete ipsa trinitas in

Expanded text:
primum, in eo quod in Genesi scriptum est, locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an discrete ipsa Trinitas, in
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando pat̾. aliquando
filius. aliquando spꝰc sc̃s an
sine ulla distinctione ꝑso¬
narum sicut dicitur. ds̃
imus & solus id est ipsa tͥ¬
nitas: ꝑ illas creature for¬
mas patribus apparuerit
De inde quod lib& hoꝵ in¬
uentũ uisũ ue fuerit: utrũ
adhoc opus tantum mo¬
do. creatura formata sit
inqua dĩ sic̃ tunc opor¬
tuise udicabit. huninis
ostenderet᷑ aspectibus an
an geli qui iam erant ita
inittebantur ut ex persona
dĩ loquerentur: ad sumen¬
tes corporalem spetiem. ex
creatira corporea uniusum
ministeru sui. sicut cuiq opꝰ
essetiauit ip̾sum corpus su¬
um. cui non subdunt᷑: sed
subditum regunt inspecies
quas uellent ad cõmodatur
atꝙ aptas accionibus suis
Mutantes atq uertentes scđm
ad tribututam sibi acreatore
potentiam. Post tremo uide¬
bi mus id qͦd quȩrere insti¬
tueramus. utrũ filius an spc᷑¬

Expanded text:
liquando Filius, aliquando Spiritus sanctus; an sine ulla distinctione personarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, utrum ad hoc opus tantummodo creatura forin qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea, in usum ministerii sui, sicut cuique opus esset; aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis mutantes atque vertentes secundum attributam sibi a Creatore potentiam. Postremo videbimus id quod quaerere institueramus, utrum Filius et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
bito sonus. quasi ferret᷑ flatꝰ
uehemens. & uise sunt ullis
linguȩ diuisȩ. sicut ignis
qui & insedit. super unũ¬
quẽq coꝵ hȩc operatio
uisibilit̃ ex p̃ssa & oculis
oblata mortalibus. missio
sp̾c scĩ dicta est. non ita ut
appareret eius ipsa substan¬
tia. qua & ipse. in uisibilis
& incõmuta bilis est. sicut
pat̾ & filius: sed ut ext̾io¬
ribus uisis. hominũ corda
cõmota a temp orali mani¬
festatione uenientis ad oc¬
cul tam ȩternitatẽ semꝑ
p̃ sentis conuerterent᷑. Ui¬

Expanded text:
caelo sonus, quasi ferretur flatus caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a temporali manifestatione uenientis ad occultum aeternitatis semper praesentis conuerterentu
Abbreviated transcription (Latin):
modo uisibilis fieret ut cũ
Patre in isibilis esse desis
teret. idest si substantia
in uisibilis uerbi in crea¬
turam uisibilẽ mutata &
transi ens uerteretur ita
missus apatre intelligere¬
tur fili us. ut tantũ mis¬
sus non &iam cũ patre
mittens in ueniretur: Cũ
uero sic accepta est forma
serui ut maneret in cõmu¬
tabilis forma dĩ. manifes¬
tum est quod apatre &
filio non apparentibus
factum sit. quod appar&
infilio. Id est ab inuisibili
patre cũ in isibili filio
idem ipse filiꝰ uisibilis
mitteretur Cur gͦ ait Et
ame ipso non ueni: iamħ
foris in creatura corpora¬
li qui int̾ innat᷑a spiri¬
tali. oculis mortaliũ sẽꝑ
occultus est. iam in ꝓmi¬
tu est intelligere &iam
de spũ scõ. cur missus &
ipse dicat᷑ facta est enĩ
quȩdam creature species
ex tempore. in qua uisibi¬
liter ostenderetur spc sc̃s
lumba descendit. si ue
cũ decẽ diebus per actis
post eiꝰ ascensionem: die pen¬
te costen factus est ecelo su

Expanded text:
modo visibilis fieret, ut cum modo visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse deteret, id est si substantia inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non ueni? iam hforis in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in promtu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibiliter ostenderetur spiritus lumba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito de
Abbreviated transcription (Latin):
pio esser uerbum. & uer¬
bum esset apud dm̃. & ds̃
esset u̾bum sine ullo tem¬
pore in ipso uerbo erat.
quo tempore uerbum ca
ro fieret. ut ihabitaret
in nobis. Quȩ plenitudo
temporis cum ueniss&ł: mi¬
sit ds filium suum. fac¬
tum ex muliere. id est fac¬
carnatum ũbum. homi¬
nibus apparer&. quod
in ipso uerbo sine tem
pore erat in quo tempo¬
re fieret. Ordo quippe
temporũ in et̃na dĩ sapi¬
entia sine tempore est
Cũ itaq hoc apatre & filio
factum esset ut incarne
filius appartret congru¬
ent᷑ dictum est missus il¬
le qui in illa carne appa¬
ruit mississe autẽ illũ
qui in ea non apparuit.
qm̃ illa que coram cor¬
poreis oculis foris gerim¬
t᷑ ab interiore apparatu
naturȩ spriłalis existunt:
Propterea conuenient̃ inis
la suscepti hominis: filii
per sona est. non & iam
patris. Qua ꝓpt̾ patͣ in¬
uisibilis una cũ filio secũ
in insibili eumndem filium
uisibilem faciendo missis se
eum dictus est. qui si eo

Expanded text:
pio esset Verbum, et Verpio esset Verbum, et Verbum esset apud Deum, et Deus esset Verbum; sine ullo tempore in ipso Verbo erat, quo tero fieret et habitaret in nobis. quae plenitudo temporis cum uenisset, misit deus filium suum factum ex muliere, id est carnatum uerbum hominibus appareret; quod in ipso uerbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne apparuit; 33 misisse autem ille qui in ea non apparuit. Quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparatu naturae spiritalis existunt, et propterea et convenienter missla suscepti hominis, Filii persona est, non etiam Patris. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est: quasi qui si eo
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ. deqͦ aꝑte dicitur:
in uenta est in utero habers
de spũ scõ Nam &iam si
ita que ramus: enodatius
fortassis quoddicimus
apparebit: quo mͦ misit
ds̃ filium suum: Iussit
ut ueniret. atꝙ ille iuben¬
ti obtemperans. uenit an
roga uit an tantũ mͦ admo¬
nuit. s quod lib& hoꝵ sit
ũ bo utiq factum est. Dĩ¬
aut̃ uerbum ipse est filiꝰ¬
dĩ Qua ꝓpt̾ cũ eum patͣ
ũbo misit: apatre. & ũbo
eius factũ est. ut mite¬
retur. Ergo apatre & fi¬
lio missus est idem filiꝰ
quia ũbũ patris est ipse
filius. Quis enim tam sa¬
crilega in oluat̾ opinione.
ut p᷑ut& temporale uer¬
bum apatre factum esse
ut & ȩternus filius mit¬
teretur. & incarne appare¬
ret ex tempore: sed utiq
in ipso dĩ ũbo quod erat
in principio apud dm̃. &
ds erat. in ipsa scilicet sa¬
pientia dĩ sine tempore
erat. quo tempore illam
incarne apparere opor¬
teret. Itaꝙ cũ sine ullo in¬
itio temporis. in princi¬

Expanded text:
sancto, de quo aperte dicitur: sancto, de quo aperte dicitur: inuenta est in utero habens de spiritu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dautem Verbum ipse est Dei Filius. Quapropter cum eum Pater Verbo misit a Patre, et in Verbo ejus factum est, ut mitteretur. Ergo a Patre et Filio missus est idem Filius, quia Verbum Patris est ipse Filius. Quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale verbum a Patre factum esse, ut aeternus Filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? Sed utique in ipso Dei Verbo quod erat in principio apud Deum et Deus erat, in ipsa scilicet Sapientia Dei, sine tempore erat, quo tempore illam in carne apparere oporteret. Itaque cum sine ullo initio temporis in princi
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑ de aoduentu suo fu¬
mus & iam ase ipso missũ
esse filium quia ille ma¬
riae conceptꝰ & partus.
operatio trinitatis est qͦ
Et quo modo iam inquit pat
eum misit. sui p̃ese misit: cui
primum respondeo querens
ut dicat si potest : quo mͦ
pater eum scĩficauit: si se
ipse scĩ ficauit: Utrumq
enim ipse dñs ait. Qũe
pat᷑ inquit scĩficauit &
misit inhunc mundum
Uos dicitis quia blasphe¬
mat qm̃ dicit filius dĩ
sum: Alio aũt loco ait
sum. Item quero quo mͦ eũ
pat᷑ tradiderit. si ipse tra¬
didit se. Utrumq enĩ dic̃.
apostolus paulus: qui filio
ipso saluatore: ait. quime
dilexit & tradidit se m&¬
ipsum ꝓ me. Credo. respo¬
ndebit. si hȩc ꝓbe sapit.
quia una uoluntas est
patris & filui : & in separa¬
bilis operatio. Si gͦ intelle¬
gat illam in carnationẽ.
& ex uirgine natiuitatẽ
inqua filius intelligitur
missus. unam ȩanodemq
operationem. Patris & filii
in separabilit̾ esse factam:
non utiq inde separata¬

Expanded text:
ligitur de adventu suo fumus etiam a se ipso missum esse Filium; quia ille Mariae conceptus operatio trinitatis est, qua et "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondeo quaerens, ut dicat, si potest, quomodo eum pater sanctificauit, si se ipse sanctificauit. utrumque enim idem dominus ait: quem pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc mundum, uos dicitis, quia blasphemat, quoniam dicit: filius dei sum. alio autem loco ait: sum . Item quaero quomodo eum Pater tradidit, si se ipse tradidit? Utrumque enim dicit apostolus Paulus: Qui Filio,ipso Salvatore ait: Qui me dilexit, et tradidit se ipsum pro me . Credo respondebit, si haec probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic ergo intelligat illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separat
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut unus ei de sarra fi¬
lium pollicetur qͣm dñm
dicit scriptura: sicut in eis¬
dem narrationis exordio
ui sus est inquid dñs abrahȩ
In uitat gͦ & pedes lauat¬
& deducit abeuntes tanqͣm
homines. Loquitur aũt
tam quam cũ dño dõ. siue
cum ei ꝓmittit᷑. filius si¬
ue cũ ei so dome inminens
interit᷑ indicatur: DETRI¬

Expanded text:
et sicut unus ei de Sara fiet sicut unus ei de Sara filium pollicetur, quem Dominum dicit Scriptura, sicut in ejusdem narrationis exordio, Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, et deducit abeuntes tanquam homines: loquitur autem tanquam cum Domino Deo, sive cum ei promittitur filius, sive cum ei Sodomis imminens interit
Abbreviated transcription (Latin):
perquẽ omã & nos iꝑip¬
sum. sed cũ & ds̃ pat̾ mus¬
tis locis inueniatur dñs
dictus. sicuti est illud
Dñs dixit ad me filius me¬
us estu : ego ho diẽ genut
quis quam arbitret᷑ fili us
significatum & idõ dictũ
sp̃m. ꝓpt̃ incorpoream sub¬
stantiam. secutus contexuit.
esse nemo dubrta uerit: Ne¬
que hic gͦ euident̃ appa¬
ret utrum aliqua extri¬
nitate persona. an ds̃ ipse
trinitas de quo uno dõ dic̃¬
tum est dñm dm̃ tuum
adorabis & illi soli seruies.
uisus fuerit habrãhȩ. Sub
ilice aũt mambrȩ tresui¬
ros uidit quibus & inui¬
tatis hospicioq susceptis
& epulantibus ministraũ.
Sic tam̃ scriptura illam rẽ
gestam narrare cȩpit: ut
nondicat uisisunt ei tres
uiri: s. ui sus est ei dñs atꝙ
inde consequent expo¬
nens quo modo eisit uis
dñs ad texit narrationẽ
de tribus uiris quos ha¬
bra ham ꝑ plurarẽ nume¬
rum inuitat. ut hospicio
suscipiat & postea singu¬
larit̾ sicut unũ adloquit᷑

Expanded text:
per quem omnia, et nos per ipsum . Sed cum et Deus Pater multis locis inveniatur dictus Dominus, sicuti est illud, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te ; quisquam arbitraretur Filium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, esse nemo dubitaverit: neque hic ergo evidenter apparet, utrum aliqua ex Trinitate persona, an Deus ipse Trinitas, de quo uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , visus fuerit Abrahae. Sub ilice autem Mambre tres viros vidit, quibus et invitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministravit. Sic tamen Scriptura illam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus est ei Dominus. Atque inde consequenter exponens quomodo ei visus sit Dominus, attexit narrationem de tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio suscipiat; et postea singulariter sicut unum alloquitur;
Abbreviated transcription (Latin):
sustantiam in uisibilem no¬
se potuer̃ unde longe
remotum ab eis erat ut nos
hoc inuera & sincera in¬
mortalitate con sistere nos
qui nusquam apparuisse
corporeis oculis dm̃ nec
patrẽ nec filium nec spm̃
scm̃ dicimus nisi in sub¬
iectam suę potestati corpi¬
ream creaturam : in pae
catholica pacifico studio
requiramus parati corra
si frat̃nę ac recte rep̾hen¬
dimꝰ : ꝑarati &iam si abin¬
imico uera tam̃ dicente
mordemur. Utrum indi¬
crete ds̃ apparuit. pari¬
ueniret incarne. analio
ex trinitate ꝑsona: ansu¬
gulatim qua s ꝑ uices

Expanded text:
substantiam invisibilem nosubstantiam invisibilem nosse potuerunt, unde longe remotum ab eis erat ut nosshoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nunquam apparuisse corporeis oculis Deum nec Patrem, nec Filium, nec Spiritum sanctum dicimus, nisi per subjectam suae potestati corpoream creaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patriveniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vices
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ dictum est. qui solus ha¬
b& in mortalitatẽ quo cir¬
ea si ita arbitrant᷑ & ante
incarnationẽ ꝑ se ipsum:
mortalem filium posse con¬
uincere quia ipsa mutabi¬
litas non incon uenient̃ mor¬
talitas dicitur: sccłm quam &
anima dicit᷑ mori Non quia
incorpus uel in aliquam
fuit. scdm̃ qͦd destiterit esse
quod erat mortale de p̃hen¬
dit᷑: quia itaꝙ inqui unt
ante quam natꝰ esset. filius
dĩ de uirgine maria: iꝑse
apparuit patribꝰ nrĩs. non
in ima eademq sp̃eciȩ sed
multi formit aliter ad eiꝰ
alit̃ & in insi bilis est. per
se ipsum quia nondum
carne assũpta substantia
eius conspicua mortalibꝰ
oculis fuit. & mortalis in
alias ignis apparuit Unde
nontrinitati aiunt. sed sin¬
gulont̃ & propriȩ patri
tantũ modo coruenit. qͦd
dictũ est in mortali in usi¬
bili soli dõ: & quia solus¬
hab& in mortalitatẽ. & lu¬
cẽ habitat. in acessibilem
quem nemo hominum uidit.
nec uidere potest. Om mis¬
sis gͦ istis qui nec animȩ

Expanded text:
 dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Quocirca ita se arbitrantur et ante incarnationem per se ipsum mortalem Filium posse convincere, quia ipsa mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secundum quam et anima dicitur mori: non quia in corpus vel in aliquam fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, antequam natus esset Filius Dei de virgine Maria, ipse apparuit patribus nostris, non in una eademque specie, sed multiformiter, aliter atque aliter, et visibilis est per se ipsum, quia nondum carne assumpta, substantia ejus conspicua mortalibus oculis fuit; et mortalis, inalias ignis apparuit. Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, Immortali, invisibili, soli Dlitatem, et lucem inhabitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest. 16. Omissis ergo istis, qui nec animae
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ & lucẽ habitat in¬
accessibilem quẽ nemo homi¬
num uidit: nec uidere pi¬
test. hȩc quem ad modum
intelli genda sint iam satis
non disseruisse arbitror:.

Expanded text:
talitatem, et lucem habitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Haec quemadmodum intelligenda sint, jam satis nos disseruisse arbitror.
Abbreviated transcription (Latin):
erum illi qui ista non de
filio nec de spũ scõ. sed tan¬
tum de patre accipi uolunt:
dicunt ausibilem filium non
ꝑcarnem de uirgine as sump¬
tam .s. &iam antea ꝑsipsum
Iam ipse in quiunt apparu¬
it oculis patrũ. quibus si
dixeris quo mͦ ergo uisibilis
ꝑse ipsum filius. tra & mor¬
talis ꝑ se ipsum: ut const&
uobis quod tantum modo
de patre uultis intelligi.
quod dictum est qui solus
hab& in mortalitatem: Nã
s ꝓpt̾ carnem suceptam mor¬
talis est filius ꝓpt̃ hanc
sinite : ut sit & uisibilis. Res¬
pondent Nec ꝓpt̃ hanc
se mortalem filium dicere
s sicut & ante ui sibilem.
ita & ante mortalem. Nam
si propt̾ carnẽ filium dict᷑
esse mortalem: iam ñ pat̃
sine filio solus hab& in
enim quia carnẽ assumpsit
mortalem: ideo amisit in¬
mortalitatem suam: quando¬
qui demi nec animȩ humanȩ
hoc accidere potuit : ut cũ
corpore moretur. dicente
si ne dubio turbabunt᷑. si
propt̾ carnẽ mortalis est
fili us quo modo accipiant

Expanded text:
Verum illi qui ista non de Filio nec de Spiritu sancto, sed tantum de Patre accipi volunt, dicunt visibilem Filium, non per carnem de Virgine assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. Quibus si dixeris, Quomodo ergo visibilis per se ipsum Filius, ita et mortalis per se ipsum, ut constet vobis quod tantummodo de Patre vultis intelligi, quod dictum est, Qui solus habet immortalitatem: nam si propter carnem susceptam mortalis est Filius, propter hanc sinite ut sit et visibilis: respondent, nec propter hanc se mortalem Filium dicere; sed sicut et ante visibilem, ita et ante mortalem. Nam si propter carnem Filium dicunt esse mortalem, jam non Pater sine Filio solus habet imtatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, dicente sine dubio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant
Abbreviated transcription (Latin):
dõ patre: quia n sic est
assũpta creatura in qua
dõ patre : sicut assũptus est
filius hominis. In qua forma
trata p̃ sentaretur. Non
ut haberet uerbum dĩ sic̃
Particibus suis. Non utq
qͦͦd amplius abebat u̾bum
ut esset quam ceteri excel¬
lentiore sapientia. sed qͦd
ipsum ũbum erat: Aliud
est enim uerbum in carrie
ali ud uerbũ caro: quia ali¬
ud est uerbum inhomine.
aliud ũbum homo Caro
enim ꝓhomine posita est:
in eo quod ait: uerbũ ca¬
ro factum est sicut & illud.

Expanded text:
Deo Patre, quia non sic est assumpta creatura, in qua ctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ur ergo non & ꝑat̾ dicitur
Umissus per illas speties
corporales ignem rubi. &
columnam nubis uel ignis
& fulgura in monte: & siqͣ
talia tunc opparuer̃ cum
eum locutum patribꝰ teste
scriptura di dicimꝰ si ꝑ illos
creaturę modos & formas
corporalit̃ ex p̃ssas. & hu¬
manis aspectibus p̃senta¬
do quidẽ & antea mitte¬
batur: cũ ꝑ illas creaturę
mutabiles formas patribꝰ
apparebatur̾. aut si non rec¬
te posset. dici missus Nisi
cum u̾bum caro factumẽ
cuius nulla talis incorpo¬
ratio facta est. Si uͦ ꝑ illa
uisi bilia quȩ in lege & ꝓ¬
phetis cõm̃dantur nec pat̃
nec filius. nec sp̾c sc̃s osten¬
debatur. Cur &iam ipse
nc̃ dicit᷑ missus cum illis
modis & antea miteretur.

Expanded text:
ur ergo non et Pater dicitur missus per illas species corporales, ignem rubi, et columnam nubis vel ignis, et fulgura in monte, et si qua talia tunc apparuerunt, cum eum coram locutum Patribus, teste Scriptura didicimus, si per illos creaturae modos et formas corporaliter expressas et humanis aspectibus praesentadoquidem et antea mittebatur, cum per illas creaturae mutabiles formas Patribus apparebat? Aut si non recte posset dici missus, nisi cum Verbum caro factum est; anctus, cujus nulla talis incorporatio facta est? Si vero per illa visibilia quae in Lege et Prophetis commendantur, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus sanctus ostendebatur; cur etiam ipse nunc dicitur missus, cum illis modis et antea
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd filius habet alium
de quo sit & cui fili ussit.
Pat̃ aut̃ non filium de qͦ
sit habeat s tantum cui
ꝑat̃ sit. Om̃is enim filius
depatre est quod est. &
patri filius est. Nullus.
aut̃ patͣ de filio est.
quod est sed filio pat̾ est
Quȩ dam itaq ita ponunt
in scrpturis de patre & filio
ut indicent unitatẽ a equa¬
litatẽ ꝙ substantiȩ sicuti
est. ego & pat̃ unũ sumus.
Et cũ in forma dĩ esset non

Expanded text:
quod Filius habeat alium quod Filius habeat alium de quo sit, et cui Filius sit; Pater autem non Filium de quo sit habeat, sed tantum cui Pater sit. Omnis enim filius de patre est quod est, et patri filius est: nullus autem pater de filio est quod est, sed filio pater est. 3. Quaedam itaque ita ponuntur in Scripturis de Patre et Filio, ut indicent unitatem aequalitatemque substantiae, sicuti est, Ego et Pater unum sumus ; et, Cum in forma Dei esset, no
Abbreviated transcription (Latin):
O uam obrem quam¬
quam firmisseme teneamꝰ
& a doctis catholicis earun¬
dem scripturarum tracta¬
toribus demonstratam. tan¬
quam canonicam regulam
quo modo intellegatur
dĩ fili us & equalis patri
scđm dĩ formam in qua
est & minor patre scđm
ꝑit: In qua forma non so¬
lum patresed &iam spũ
sc̃o. Neꝙ. hoc tantum s
&iam se ipso minor in¬
uentus est Non se ipso qͥẽ¬
& fuit : sed se ipso qui est¬
qui qui forma serui accep¬
ta formam dĩ non amisit.
sicut scriꝑturarum quȩ in
suꝑiori libro cõmemoraui¬
mus testimonia docuer̃
Sunt tam̃ quȩ dam in diui¬
nis eloqui is ita posido ut
ambiguũ sit. ad quam po¬
cius regulã referant᷑. Utrũ
ad eam qua intelligimus
minorẽ filiũ in assũpta
creatura. anadeam qua
intelligimus. non quidẽ
minorem esse filium s ȩ¬
qualem patii. tam̃ ab illo
hunc̃ esse dm̃n de dõ lum̃
de lumine. filium quip¬
pe dicimus dm̃ de dõ:
Patrẽ aut dm̃ tantũ: non
dedõ. Unde manifestũ ẽ

Expanded text:
uamobrem, quanquam firmissime teneamuset a doctis catholicis earumdem Scripturarum tractatoribus demonstratam tanquam canonicam regulam, quomodo intelligatur Dei Filius et aequalis Patri secundum Dei formam in qua est, et minor Patre secundum pit ; in qua forma non solum Patre, sed etiam Spiritu sancto, neque hoc tantum, sed etiam se ipso minor inventus est, non se ipso qui fuit, sed se ipso qui est; quia forma servi accepta, formam Dei non amisit, sicut Scripturarum, quae in superiore libro commemoravimus, testimonia docuerunt: sunt tamen quaedam in divinis eloquiis ita posita, ut ambiguum sit ad quam potius regulam referantur; utrum ad eam qua intelligimus minorem Filium in assumpta creatura, an ad eam qua intelligimus, non quidem minorem esse Filium, sed aequalem Patri, tamen ab illo hunc esse Deum de Deo, lumen de lumine. Filium quippe dicimus Deum de Deo: Patrem autem, Deum tantum; non, de Deo. Unde manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
ita posita ut ambigu um
sit quonam referenda sint:
Utrum ad illud quod prop¬
ter ad sumptam creaturã
mi nor est filius. an ad il¬
lud quod quam uis & quał.
tamen quia depatre sit in¬
dicatur. Et mihi quidẽ ui¬
det᷑ si eo mͦ ambiguũ est.
ut explicari discerniq non
possit ex utraq lib& regula
sine periculo posse intelli¬
gi sicut ẽ quod ait. Mea
doctrina non est inea. sed
eius qui misit me: Namer
forma serui potest accipi si¬
tractauimus & ex forma dĩ
in qua sic &qualis est patri
ut tam̃ de patre sit In dĩ
quippe forma sicut non
est aliuol filius: aliud uita
eius: sed ipsa uita filius ẽ:
Ita non est aliud filius. aliuo
doctrina eius. sed ipsa doc
trina. filius. est: Ac ꝑ hoc
sicutti quoddictum est:
dedit filio uitam. non ali¬
uol intelligitur quam geni¬
it filium qui est uita: Su
&iam cũ dicitur: dedit si¬
lio doctrinam: bene intel¬
ligiturꝰ. genuit filium qui
est doctrina ut quod die¬
tum est mea ddoctrina ñ est
mea: s eius qui misit me

Expanded text:
ita posita, ut ambiguum sit, quonam referenda sint, utrum ad illud, quod propter assumtam creaturam minor est filius, an ad illud, quod, quamuis aequalis, tamen quia de patre sit indicatur. et mihi quidem uidetur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex qualibet regula sit sine periculo posse intellegi, sicut est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. nam et ex forma serui potest accipi, sitractauimus, et ex forma dei, in qua sic aequalis est patri, ut tamen de patre sit. in dei quippe forma sicut non est aliud filius, aliud uita eius, sed ipsa uita filius eius est, ita non est aliud filius, aliud doctrina eius, sed ipsa doctrina filius est. Ac per hoc, sicut id quod dictum est, Dedit filio vitam, non aliud intelligitur, quam genuit filium, qui est vita: sic etiam cum dicitur, Dedit filio doctrinam, bene intelligitur, genuit filium, qui est doctrina. Ut quod dictum est, Mea doctrina non est mea, sed eius qui misit me:
Abbreviated transcription (Latin):
minorem: s tantum uelĩt
ostendere quis de quo fit
non nulli eum sensum con¬
ceperunt tanquam minor
filius diceretur: quidam aũt
nr̃i in doctiores. & in his mni¬
nime eruditi dũ hȩc scđm
forinam serui conantur acci¬
ꝑe. & eos rectus intellectus
non sequit᷑ perturbantui:
qud me accedat: tenenda ẽ:
& hec regula qua non minor.
filius s quod depatre sit
intimatur. quibus ue uis
non in ȩqualitas sednatiui¬
tas eius ostenditur: II. DEHis¬

Expanded text:
minorem, sed tantum velint minorem, sed tantum velint ostendere quis de quo sit, nonnulli eum sensum conceperunt, tanquam minor Filius diceretur. Quidam autem nostri indoctiores, et in his minime eruditi, dum haec secundum formam servi conantur accipere, et eos rectus intellectus non sequitur, perturbantur. Quod ne accidat, tenenda est haec regula, qua non minor est Filius, sed quod de Patre sit intimatur: quibus verbis non inaequalitas, sed nativitas ejus ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
facientẽ. quis aũt uel deli¬
rꝰ ita sentiat. Restat gͦ
ut hȩc idõ dicta sint quia
incõmutabilis est uita filii.
sicut patris. & tam̃ de pa¬
tre est & in separabilis est
oꝑatio patris & filui. Sed
tam̃ ita oꝑari filio de illo
est dequo ipse est: id est
de patre : & ita uid& filiꝰ
patrẽ ut quo cum uid&
hoc ipso sit filiꝰ Non enim
aliud illi esse de patre.:
id est nasci deꝑatre: quam ui¬
dere patrem. aut aliud ui¬
dere operantem quam pari¬
ter oꝑari. sed in eo non ase.
tre est. Neꝙ enim alia simi¬
lit᷑ sicut pictor alias ta¬
bulas fingit quem ad mo¬
dum alias ab alio pictas
uid& nec eadem si milit̾
sicut corpus easdem litte¬
ras exprimit quas animus
dixit c̾ similit᷑. Ac ꝑ hoc
inseparabilis & par oꝑatio¬
est: patri & filio sed apa¬
tre est filius. Ideo non po¬
test filius ase facere qͥc¬
quam. niss qͦd uiderit pa¬
trem facientem: Ex hac g
regula quaita locunt᷑ scrip¬
turȩ ut non alium alio

Expanded text:
facientem: quis autem vel delifacientem: quis autem vel delirus ita sentiat? Restat ergo ut haec ideo dicta sint, quia incommutabilis est vita Filii sicut Patris, et tamen de Patre est; et inseparabilis est operatio Patris et Filii, sed tamen ita operari Filio de illo est, de quo ipse est, id est de Patre; et ita videt Filius Patrem, ut quo eum videt hoc ipso sit Filius. Non enim aliud illi est esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Patrem; aut aliud videre operantem, quam pariter operari: sed ideo non a se,tre est. Neque enim alia similiter, sicut pictor alias tabulas pingit, quemadmodum alias ab alio pictas videt; nec eadem dissimiliter, sicut corpus easdem litteras exprimit, quas animus dixit; et, similiter: ac per hoc inseparabilis et par est operatio Patri et Filio, sed a Patre est Filio. Ideo non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ex hac ergo regula, qua ita loquuntur Scripturae, ut non alium alio
Abbreviated transcription (Latin):
formam serui. id est. ꝓpt̾
assũptam creaturã mutabi¬
lis. humanȩ ꝙ sub stantiȩ
sicut est quod ait. qm̃ par
maior me est Et pat̾ non
uidicat quẽ quam. sed om̃e
iudicium dedit filio. Nam
paulo post consequent᷑
ait. & potestatẽ deditꝰ ei
& uidiciũ facere. qm̃ filius
hominis est: Quȩ dam por¬
ro ita. ut nec minor nec
aequalis tc̃ ostendat᷑ s tan¬
tum quod de patre sit
inti met᷑. ut est illud sicut
habet pat̾ uitam in sema̾¬
ipso: sic dedit filio uitam
habere in semet ipso. & il¬
lud. Neq enim ꝑotest filius
ase facere quic quam nisi qͦd
uiderit patrem facientem:
Qa si ꝓpterea dictum acce¬
pererimus quia in forma
accepta excreatura minor
est filius. consequens erit:
Ut prior pat̾ super ambu¬
lauerit. aut alicuiꝰ alt̃ius
ceci nati desputo & luto
oculos aperuit. & cȩt̾a quȩ
filius in carne apparens in¬
ter homines fecit. ut possit
ea facere qui dixcit: non pos¬
se filium a se facere quicquã
nisi quod uiderit patrẽ

Expanded text:
id est, propter assumptam creaturam mutabilis humanaeque substantiae, sicuti est quod ait, Quoniam Pater major me est ; et, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Nam paulo post consequenter ait, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Quaedam porro ita, ut nec minor nec aequalis tunc ostendatur, sed tantum quod de Patre sit intimetur, ut est illud, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso; et illud, Neque enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Quod si propterea dictum acceperimus, quia in forma accepta ex creatura minor est Filius, consequens erit ut prior Pater super aquas ambulaverit, aut alicujus alterius caeci nati de sputo et luto oculos aperuerit, et caetera quae Filius in carne apparens inter homines fecit , ut posset ea facere qui dixit non posse Filium a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitate in qua
iudicatus est. Cet̾m illam
dĩ formam in qua ȩqualis
est parri ꝓcul dubio in¬
pii non uidebunt. Non
enim sunt mundi cor¬
dis. Beati enim mundo cor¬
de. qm̃ ipsi dm̃ uidebũt
& ipsa uisio est facie ad
faciem que summũ p̃mi¬
um ꝓmittitur iustis: &
ipsa fiet cum tradi derit
regnum dõ & ꝑatri In qͦ
& suȩ forme uisionẽ uut
intelligi Subiecta dõ uni¬
ũsa creatura. & ipsa inqͥ
filius dĩ filius hominis fac¬
tus est: quia scđm hanc &
ipse filius tc̃ subiectus
illi erit. qui sibi subiecit
omĩa: ut sit ds̃ om̃a in om¬
nibus. Alioquin sifiliꝰ dĩ
uidex in formam qua
equalis est patri &iam
impus iudicaturus appa¬
rebit. quid est quod ꝓ
magno. ddilectori suo pol
licetur dicens. Et egto
diligam eum & ostendam
me ipsum illi. Qua ꝓpte
silius hominis uidicaturus
est Nec tam̃ exhumana
potestate. sed exea qua filiꝰ
dĩ est: & rursus filius dĩ
ui dicaturus est. nec tam̃
in ea forma apꝑarens inqͦ

Expanded text:
in humilitate, in qua in humilitate, in qua iudicatus est. ceterum illam dei formam, in qua aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura et ipsa, in qua filius dei filius hominis factus est, quia secundum hanc et ipse filius tunc subiectus illi erit, qui ei subiecit omnia, ut sit deus omnia in omnibus. alioquin si filius dei iudex in forma, in qua aequalis est patri, etiam impiis cum iudicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dillicetur dicens, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ? Quapropter Filius hominis judicaturus est, nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua Filius Dei est: et rursus Filius Dei judicaturus est, nec tamen in ea forma apparens, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
quod tam̃ ꝓpt̾ quid &
quid: scđm quid dicat᷑
ad uiuante dño prudens
& diligens & pius lector.
intelligit: Nam ecce dixi¬
mus quia scđm id quod
est: glorĩficat suos Scđin
dicitur & ds̃ crucifixus
non ex uirtute diuini¬
tatis. sed ex infirmitate
carnis. sicut diximus quia
scđm id quod est ds̃. iudi¬
cat: hoc est expotestate
diuina non ex humana:
& tam̃ ipse homo iudica¬
turus est sicut dñs glorie
crucisixus est. Ita enim
aꝑte dicit. Cum uenerit
filius hominis inglora sua
& oms angłi cum eo tunc
con gregabunt᷑ ante eum
om̃s gentes : & cęt̃a que de
futuro uidicio usꝙ adul¬
timam sententiam in eo
loco predicant᷑. & iudei
quippe qui in malicia
ꝑ seuerantes. in illo iuidi¬
cio pimiendisunt sicut
alibi scriptum est. Uide¬
bunt inquẽ pupuger̃
Cũ enim boni & mali ui¬
surisunt udicem iiuoꝵ
& mortuoꝵ : ꝓcul dubio
eum uidere mnali non
poterunt. nisi scđm for¬
mam qua filius hominis
est S tom̃ inclaritate
in qua uildicabit non

Expanded text:
d tamen propter quid et quid secundum quid dicatur, adiuuante domino prudens et diligens et pius lector intellegit. nam ecce diximus, quia secundum id quod deus est glorificat suos, secunddicitur et deus crucifixus, non ex uirtute diuinitatis, sed ex infirmitate carnis, sicut dicimus, quia secundum id quod deus est iudicat, hoc est ex potestate diuina, non ex humana; et tamen ipse homo iudicaturus est, sicut dominus gloriae crucifixus est. ita enim aperte dicit: cum uenerit filius hominis in gloria sua et omnes angeli cum eo, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes et cetera, quae de futuro iudicio usque ad ultimam sententiam in eo loco praedicantur. et Iudaei quippe, qui in malitia perseuerantes in illo iudicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est, uidebunt in quem pupugerunt. cum enim et boni et mali uisuri sint iudicem uiuorum et mortuorum, procul dubio eum mali uidere non poterunt nisi secundum formam, qua filius hominis est, sed tamen in claritate, in qua iudicabit, non
Abbreviated transcription (Latin):
in ea claritate dequa dic̃
patri : quã habui apud
te prius quã mundus fi¬
eret. Tunc enim trad&
regnũ dõ & patri : ut in¬
tret seruus bonus ingau¬
dium dñi sui. & absconda
eos quos possid& ds̃ in ab¬
condito uultus sui a comͦ¬
batione hominum eoꝵ sci¬
licet: qui tunc conturba¬
bunt᷑ audientes illam sen¬
tentiam a quo auditu mali
i ustus nontimebit si quo
modo ꝓtegat᷑ inta bnacula
id est infide recta catholi¬
cȩ eccłȩ a contradictione
linguarum: id est acalum¬
nus hereticoꝵ. Si uͦ est ali
intellectus uerboꝵ. dñi:
quibus ait : quid me int̾¬
rogas debono: nemo bonꝰ
nisi unus ds̃. Dum tam̃
ñ ita credatur maioris bo¬
nitatis esse patirs quonifilis
substantia scłm quam ũbũ
est ꝑ quod factasunt om̃ao
nihilꝙ ab orret asana doc¬
trina securi utam᷑. Non
uno tantũ sed quot qͦt
reperiri potuerint. Tanto
enim fortiꝰ conuincontur
heretici: quanto plures ex¬
itus patent ad eoꝵ lag̃¬

Expanded text:
in ea claritate de qua dicit in ea claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqu
Abbreviated transcription (Latin):
dicet ipse dñs & ego diligã
eum. & ostendam me ipsũ
illi. Et ꝓpt̃ quam solum
fide corda mundamur ut
simus beati mudo cordes
qm̃ ipsi ch̃n uidebunt. Et si
qua alia de ista uisione dic¬
ta sunt quȩ copiosissi me
sparsa per om̃s scripturas
in uenit quis quis ad eam
que rendum oculũ amoris
intendit sola est sũ mũ bo¬
num nr̃m. Cuiꝰ ad ipiscen¬
di causa p̃cipinius agere
quic quid recte agimus
Uisio uera illa filu hominis
quȩ p̾nontiata est congre¬
gabunt᷑ ante eui om̃s gen¬
tes. & dicent ei. Dñe quan¬
do te uidimꝰ esurientem
& sicientẽ. & cęt̾a. Nec bo¬
num erit impiis qui mit¬
tentur in ignẽ &ternum:
Nec sũmum bonum erit
iustis: adhuc enim uocat
iustos ad regnũ quod eis
paratum est ab inicio mun¬
di. Sicut enim illis dicit.
Ite in ignem ȩternũ: sic¬
nedicti patris mei: possi¬
dete paratum uobis reg¬
num. Et sicut ibunt illi
inanibustioñe acternam:
sic & iusti in uitã ȩtͣ̃nam
Quid est aut̃ uita ȩt̃na.

Expanded text:
dicit ipse Dominus, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ; et propter quam solam fide corda mundamus, ut simus beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt ; et si qua alia de ista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agimus. Visio vero illa filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus esurientem et sitientem? et caetera, nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; itnedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Nam sic ait Quo ibo a
ubi erant querendũ est
missio: siue filui siue sp̃c
scĩ. Pat̃ enim solus nusqũa
legit᷑ missus. Et de filio qͥ¬
dem scribit apostolus. Cũ
aũt uenit plenituolo tẽ
poris misit ds filiũ suũ¬
factum ex muliere factũ
redi meret. Misit ds̃ in¬
quit filium suũ factũ
ex muliere: quo nomi¬
ne quis catholicus nesci¬
at non eam priuatione
uirginitatis: sed differen¬
tiam sexus. ebraeo loq̃n¬
di more significare uolu¬
isse. cũ itaq ait Misit dis̃
fili um suum factum ex
muliere. est satis ostendit
eo ipso missum filiui
quo factus est ex muliere:
quod de dõ gͦ natus est.
in hoc mudo erat Qͦd aũt
de maria natus est: in hunc
mundum missus aduenit:
Pro inde mitti a patre sine
spũ scõ non potuit: non
solum qui intelligit᷑ pat̾
cum eum misit: id est feoͬ
ex femina. non utiq sine
spũ scõ fecisse. Uerum &iã
quod manifestissime atq
apertissime in euangelio

Expanded text:
eius; nam sic ait: quo abibo eius; nam sic ait: quo abibo ubi erat quaerendum est, missio siue filii siue spir tus sancti; pater enim solus nusquam legitur missus. et de lio ita scribit apostolus: cum autem uenit plenitudo te aporis, misit dfactum ex muliere, factum redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus est, in hunc mundum missus advenit. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, non solum quia intelligitur Pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine Spiritu suo fecisse, verumetiam quod manifestissime atque apertissime in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
uit. De inde comungit:
in sua ꝓpria uenit. Illuc
utiꝙ missus est ubierat:
Alioquin si in hunc mundũ
missusest quia exut apa¬
tre & uenit inhũc mun¬
dum. & in hoc mundo e¬
rat. Illuc ergo missus est
quod scriptum est in pro¬
pheta dm̃ dicere celum
& terram ego impleo. Si
de filio dictum est. ipsũ
enun. non nulli uolunt
intelligi uel prophetis uel
in prophetis locutum: qͦ
missus est: nisi illuc ubi
erat Ubiq enim erat. qui
ait Celum & tͣram ego im¬
pleo: Si enim de patre
dictum est. ubi esse potu¬
it sine ũbo fuo & sine sa¬
pientia sua quȩ pertendit
a fine usq adfinem fortit̃.
& disponit om̃ã suauit᷑
Sed neq sine spũ suo: us¬
quam esse potuit. Itaꝙ
si ubiq est dĩ. ubiꝙ est dĩã
& ille qui non inuenit
locum quo eat afacie dĩ
& dicit. Si ascendero in
cęlum tu ibies: si descen¬
dero in infernũ ad es. Ubi¬
ꝙ uolens intelligi p̃sentẽ
dm̃. prius nominauit spm̃

Expanded text:
vit: deinde conjungit: vit: deinde conjungit: In sua propria venit. Illuc utique missus est quo venit: at si in hunc mundum missus est, quia exiit a Patre et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat: illuc ergo missus est quod scriptum est in Propheta, Deum dicere, Coelum et terram ego impleo, si de Filio dictum est ipsum enim nonnulli volunt intelligi, vel prophetis, vel in prophetis locutum, quo missus est, nisi illuc ubi erat? Ubique enim erat, qui ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine spiritu sancto usquam esse potuit. itaque si ubique est deus, ubique est etiam rat. nam et ille qui non inuenit locum, quo iret a facie dei, et dicit: si ascendero in caelum, tu illic es, et si descendero in infernum, ades, ubique uolens intellegi praesentem deum, prius nominauit spiritum