comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
molestia facile meminisse. In reb difficiliorib et̃ añ erereitatos. Nei nos hanc uerbor mumoriam inducinus
uũsus memmisse possmꝰ s u hac exercitatiõ illa rerũ memoria q̃ ꝑtmet adutilitatẽ c̃firretur ut ab hac disfi¬
culi ẽsuetudĩe. sñ labore ad illã facilitatẽ tͥnsire possimꝰ. s cum in omni disciplina infirma est artis preceptio sine
summa assidintate exercitationistumuero in memoriis mimmũ ualet dodna mͥ industraa studio. labore. aii¬
re negotio cetinem̃. Quare cum sit utile facile meminisse ñ te faluit ꝙ tantoꝑe utile sit. quanto labore sit appe¬
tendũ. Uioa poteris enstimarr utilitate cogͥta. płib uerbis ad eam te adhortari non est sententia. ne aut tu¬
nr̃o. aut nos stuo studio diffisi au ininꝰ quam res postulat. dnisse uideam. De ꝗnta parte rethorice dem¬
ceps dacemꝰ. Tui prinas qͣsq: partes manimo freq̃ta. ⁊ ꝙ maxime necẽe ẽ exercitatiõe ꝯfirma:¬

Expanded text:
molestia facere, in rebus difficilioribus esse ante exercitatos. Nec nos hanc verborum memoriam inducimus, ‹ut versus meminisse possimus,› sed ut hac exercitatione illa rerum memoria, quae pertinet ad utilitatem, confirmetur, ut ab hac difficili consuetudine sine labore ad illam facultatem transire possimus. CAPUT 40 Sed cum in omni disciplina infirma est artis praeceptio sine summa adsiduitate exercitationis, tum vero in nemonicis minimum valet doctrina, nisi industria, studio labore, dilire negotio detinemur. Quare, cum sit utile facile meminisse, non te fallit, quod tantopere utile sit, quanto labore sit adpetendum: ‹quod› poteris existimare utilitate cognita. Pluribus verbis ad eam te hortari non est sententia, ne aut tuo studio diffisi aut minus, quam res postulat, dixisse videamur. De quinta parte rhetoricae deinceps dicemus: tu primas quasq
Abbreviated transcription (Latin):
ta huius ꝓbat᷑os auditores. I Contraria uituꝑatio qm̃ norĩt pauca de neꝗtia enis nos ẽẽ dicturus. Ud sugnens̃
petemꝰ uͥ agnoscant. uti malitiã uitare possit. qm̃ dissimiles s̃ qͥ audiũt. atq ille quituꝑat᷑. sꝑare nos illiꝰ unrã ll

Expanded text:
s, huius facta probaturos. Contraria vituperatio: quoniam norint, pauca de nequitia eius dicturos; quod si ignorent, s, huius facta probaturos. Contraria vituperatio: quoniam norint, pauca de nequitia eius dicturos; quod si ignorent, petemus, uti gnoscant, uti malitiam vitare possint: quoniam dissimiles sint, qui audiant, atque ille, qui vituperatur, sperare eos il
Abbreviated transcription (Latin):
animus sit. I Suituꝑ abiimis. aut meritofacere ꝙ ita ꝯtractati sumus. aut studio ꝙ. utile putemus essead
omnib unicam malitiam atq neꝗtiã cognosciaut ꝙ placeat ostendi. ꝙ nob̃ displiceat ex alioꝵ intuꝑations
Ab eiꝰ ꝑsona de qͦ loꝗmur. si laudabimꝰ. dicemꝰ u̾eri nos. ut iliiꝰ facta ũb ꝯseꝗ ñ possimꝰ. Omnes hoĩes illius ũntans
p̃dicari oportere. Ipsa facta õiũ laudatoꝵ elo q̃ntiã añ ire. Si uituꝑ abimus ea que uidemꝰ ꝯͣria pauois uerb̾ cm¬
ignotos laudemꝰ. nos monendi cã pauca dictos. dui si er̃t ignoti. ut talem uirum uelĩt cognosc̃e petemꝰ qm̃¬
in eodem uirtutis studio sũt ap̃ qͦs laudemꝰ. atq ille qͥ laudatꝰ fuerit. aũ sit. sꝑare nos facile his qͥb uelimꝰb¬

Expanded text:
animus sit. Si vituperabimus: aut merito facere, quod ita tractati sumus; aut studio, quod utile putemus esse ab animus sit. Si vituperabimus: aut merito facere, quod ita tractati sumus; aut studio, quod utile putemus esse ab omnibus unicam malitiam atqua nequitiam cognosci; aut quod placeat ostendi, quod nobis placeat, ex aliorum vituperatione. Ab eius persona, de quo loquemur, si laudabimus: vereri nos, ut illius facta verbis consequi possimus; ‹omnes› homines illius virtutes praedicare oportere; ipsa facta omnium laudatorum eloquentiam anteire. Si vituperabimus, ea, quae videmus contrarie paucis verbis comam non apud ignotos laudemus, nos monendei causa pauca dicturos; aut si erunt ignoti, ut talem virum velint cognoscere, petemin eodem virtutis studio sint, apud quos laudemus, atque ille, qui laudatur, fuerit aut sit, sperare nos facile iis, quibus velimu
Abbreviated transcription (Latin):
tudim fortunã q̃: ẽẽ adium̃to solere. Cũ tute uiuere. qͥ honeste uiuat. ñ qͥ ĩp̃sentia incolomis. ⁊ eũ ꝗturpit̃
uiuat. incolum̃ ĩꝑpetuũ ẽẽ ñ posse. Conclusioĩb fere similib in his ut unlitialib causis uti solemꝰ. nͥꝙ iis mqi¬
Uoniam hec causa diuiditur m laudẽ ⁊ uituꝑationẽ ꝗb ex reb laudẽ ꝯstituerimus
ciuitates. amicitie. ⁊ q̃ huius modi sunt ⁊ ea q̃ st̃ ꝯtraria his. ẜ Torꝑis sũt ea qͣ nat᷑a corꝑi attͥbuit ẽmodaus
in c̃modã. Uelocitas. uires. dignitas. ualitudo. ⁊ q̃ c̃traria sunt. Animi sunt q̃ c̃silio. ⁊ cogitatione nostras
causa. I p̾rincipium sumetur. aut ab nr̃a aut ab eiꝰ dequo loqinur. au̾ ab eoꝵ qͥ audiunt ꝑsona. aut ab resl
nostra si laudabimufaut officio facere. ꝙ causa necessitudinis intercedat. aut studio. ꝙ enis modi unrtuis sto
ut omnes commemorare debeatit in eo uelle. ꝙ. rectum sit aut exalioꝵ. laude ostenaere. qualis ipsius ł̃ note¬

Expanded text:
ivere, qui honeste vivat, non, qui in praesentia incolumis, et eum, qui turpiter vivat, incolumem in perpetuum esse non posse. Conclusionibus fere similibus in his et in iudicialibus causis uti solemus, nisi quod his maxiQuoniam haec causa dividitur in laudem et vituperationem, quibus ex rebus laudem constituerimus, civitas, amicitiae, et quae huiusmodi sunt et quae his contraria. Corporis sunt ea, quae natura corpori adtribuit commoda aut incommoda: velocitas, vires, dignitas, valetudo, et quae contraria sunt. Animi sunt ea, quae consilio et cogitatione nostra causa. Principium sumitur aut ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persona aut ab re. Ab nostra, si laudabimus: aut officio facere, quod causa necessitudinis intercedat; aut studio, quod eiusmodi virtute sit, ut omnes commemorare debeant velle, quod rectum sit; aut ex aliorum laude ostendere, qualis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
holis est exorniacio. si aut rem quã ñ ꝑtineat aliis ostendere. occulte ammonuisse ꝓuest. au̾silongum
faut ignobile. aii planũ non pot̃ fieri. aut facile pot̾ rep̃hendi. ut utilius sit occulte. fecisse sus picio¬
iem . ꝗͣ eiꝰ mõi intendisse oracionẽ. q̃ redarguatur.  Disunctioẽ cũ eoꝵ ae qͥb dm̃s. aut utrumnq
nsiecit. fragellas eũtit. incħꝰ muinartinis uires corꝑis augiliate st̃. nicħ karcaginensib sciencia rei
Inlitaris adium̃to fuit. nicħ coriidiis eruilita calliditas p̾sidii tulit. nich fragellianis moa u̾bori ⁊ socie
opitulata ẽ. Piẽ. forine digͥtas. aut morbu deflorescit. aut uetustate extinguitur. hic utũq¬

Expanded text:
utilis est exornatio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod occulte admonuisse prodest aut longum utilis est exornatio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod occulte admonuisse prodest aut longum est aut ignobile aut planum non potest fieri aut facile potest reprehendi, ‹ut› utilius sit occulte fecisse suspicionem, quam eiusmodi intendisse orationem, quae redarguatur. Disiunctum est, cum eorum, de quibus dicimus, Fregellas evertit. Nihil Numantinis vires corporis auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitur.» Hic utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
aimꝰ auditoris. Resit cõmuni ũbo elata tantũmͦ dicta uilet᷑. Ast ea pͦ ip̃iꝰ oratoris correchiõe mag ulonea
fie ꝓnunciacuẽ. Non igitur satis eis aicet aliꝗs ab inicio presertu cum scribas ad optimũ ⁊ delectiᷤ¬
simũ ũdoũ deuenire  E st cum non est sacius. Si comimutacio u̾bi ĩ erit demonitrat᷑a. eiusmp̃irẽ eẽ.
uͥ cũ eã cõmum ũbo appellaris. leuiꝰ adnaisse uidearis. cum adelectiꝰ ũbũ accedas. insigͥorẽ rẽ facias.
Quoa si ꝯtinuo uetiisses ad iq̃ ũbũ. nec rei nec uerbigratia animaduersa ess. FDeupacio est cum di¬
itaris infrequentem tradiderunt. Nemãe ꝙ inurairum satis fecisti .i. labeom. nichil ad hane rẽ puñe
pute hori nicihł dico. reñtora a illu de quo ñidiciũ ẽ. PItẽ. Non dicote asociis pecunias accepisse. non
sin ineo occupatꝰ. ꝙ ciuitates. regna. domꝰ oĩum depeculatus es. furta. rapinas oĩ tuas omitto. P hec

Expanded text:
animus auditoris. Res enim communi verbo elata  tantummodo dicta videtur; ea post ipsius oratoris correctionem magis idonea fit pronuntiatione. «Non igitur satius esset», dicet aliquis, «ab initio, praesertim cum scribas, ad optimum et lectissimum verbum devenire?» Est, cum non est satius, si commutatio verbi id erit demonstratura, eiusmodi rem esse, ut, cum eam communi verbo appellaris, levius dixisse videaris, cum ad electius verbum accedas, insigniorem rem facias. Quodsi continuo venisses ad id verbum, nec rei nec verbi gratia animadversa esset. CAPUT 37 Occultatio est, cum di ‹tribuni› rei militaris infrequentem tradiderunt; deinde quod iniuriarum satis fecisti L. Labeoni, nihil ad hanc rem pertinere puto. Horum nihil dico: revertor ad illud, de quo iudicium est.» Item: «Non dico te ab sociis pecunias cepisse; non sum in eo occupatus, quod civitates, regna, domos omnium depeculatus es; furta, rapinas omnes tuas omitto.» Haec
Abbreviated transcription (Latin):
accõmodatum. ¶ Ex institutione artis disponemꝰ ẽ seq̃mur eã p̃ceptionẽ ꝗ in pͥmo libro exposiumꝰ. ħ ẽ ũ

Expanded text:
adcommodatum. Ex institutione artis disponemus, cum sequemur eam praeceptionem, quam in primo libro exposuimus, hoc est, ut adcommodatum. Ex institutione artis disponemus, cum sequemur eam praeceptionem, quam in primo libro exposuimus, hoc est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
communes. Nec hoc genis canse eo ꝙ raro accidet inuita neglegentꝰ com̃ dandum est. Neq n ia ꝗ pot̾ac¬
causa sepe tͣctat᷑. at innidicialib ⁊ in delib̾atnis causis sepe magne res.⁊ partes ũsant᷑ laudis aũ intuꝑa¬
nonis. Quare in hoc quoq: cause genere non nicħ industͥe c̃ferendũ putamꝰ. Nune absoluta a nob̃ añ¬
fcillima parte rechorice. hẽ inuentione ꝑpolita atq: õe caus e ad gñs accõmodata. tẽpꝰ ẽ ad octas¬
partes rethorice ꝓficisci. Deinceps gͥ de arspostione dicemꝰ qm̃ dispositio ẽ ꝑ quã illa q̃ in ue¬
nimus in trdinem redigemꝰ u certo qͥdq loco ꝓnuntiet᷑. indendum est cuius modi rationem inaisponen¬
ao habe ꝯuerat.¶ Genera dispositionũ st̃ duo. unũ ab institutione artis ꝓfectũ. alierũ ad casum tempis

Expanded text:
communis. Nec hoc genus causae, eo quod raro accidit in vita, neglegentius commendandum est: neque enim communis. Nec hoc genus causae, eo quod raro accidit in vita, neglegentius commendandum est: neque enim ctatur, at in iudicialibus et in deliberativis causis saepe magnae partes versantur laudis aut vituperationis. Quare in hoc quoque causae genere nonnihil industriae consumendum putemus. Nunc, absoluta a nobis difficillima parte rhetoricae, hoc est inventione perpolita atque omne causae genus adcommodata, temp DISPOSITIO est, per quam illa, quae invenimus, in ordinem redigimus, ut certo quidquid loco pronuntietur, videndum est, cuiusmodi rationem in disponendo habere conveniat. Genera dispositionum sunt duo: unum ab institutione artis profectum, alterum ad casum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
h corꝑis cõmoda. male his usũ dicemꝰ. q̃ casu ⁊ natura tanquam ꝗlibet gladiatoe habueritsi ñ erunt pret̃
formam omnia ipsius culpa ⁊ intẽꝑantia ñ fuisse ditemꝰ. Demde uertemur ad extraneas res. ⁊ in hil animiutu
citias. In dnutiis qual. aut in pauptate cunis modifuerit Quẽ ad̾modũ habuerit in potestatib gerendis
maxime ꝯsid̾atur. Ille quatuor ammiuirtutes er̃t consed̾ande ut si laudemꝰ aliud iuste. aliuad fortã
sit tractanda tͥꝑtita diuisio laudis ⁊ uituꝑatioĩs si illud etiam assũpserimus non necesse esse nos omnes
saria dictui Quaꝓpter eas partesque firmissime uidebuntur. legere oportebit.  Condusionib brerb
utemin: Enumeratione adexitũ cause. In ip̃a cã. crebras ⁊ breues ãplificationes interponemus plocos

Expanded text:
haec corporis commoda, de his usum dicemus, quae casu et natura tamquam quilibet gladiator habuerit; si non erunt, praeter haec corporis commoda, de his usum dicemus, quae casu et natura tamquam quilibet gladiator habuerit; si non erunt, praeter formam omnia ipsius culpa et intemperantia afuisse dicemus. Deinde revertemur ad extraneas res, et in his animi vicitias; in divitiis qualis aut paupertate cuiusmodi fuerit; quemadmodum habuerit in potestatibus gerundis maxime consideratur, illae quattuor animi virtutes erunt adcommodandae; ut, si laudemus, aliud iuste, aliud fortiter, sit tractanda tripertita divisio laudis et vituperationis, si illud etiam adsumpserimus, non necesse esse nos omnes saria dictu. Quapropter eas partes, quae firmissimae videbuntur, legere oportebit. Conclusionibus brevibus utemur, ‹enumeratione ad exitum causae; in ipsa› causa crebras et breves amplificationes interponemus per locos
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ nob narrandũsit c̃laude. aĩ uituꝑatioẽ. p̃ceptio narrandi de pͥmo libͦ sumet᷑. Piinsiõe hac utemur sipꝰ¬
nemꝰ qͣs res laudat᷑i sumꝰ. aũ uituꝑat᷑i. T Beinde ut queq quo ue tp̃re reserit gesta ordine dicemꝰ. ut ꝗa quoul
Ad ext̾nis reb sigenus in laude qͥb maiorib natꝰ sit. Si bono gñe parem aut exxcelsiorẽ fuisse. si huamili
genere ip̃m insuis ñ maiorum u̾tutib habuisse presidnim. Inuituꝑatione si bonogñe dedecori ma¬
iorib fuisse. Si malo: tñ his ip̃is detͥm̃to fuisse. Elucatio in laude. ꝗ bñ honeste. in bonis disciplinis dotꝰ pueri¬
ise eã non quemadmodũ cet̃is detͥm̃to. atq dedecori. Siuires atq uelocitas egregia. honestis hec exertitatio¬
nib ⁊ inadustͥis dicemꝰ cõpata si ualitudo ꝑ petua. diligentia. ⁊ tem ꝑantia cupiditatũ. Inuituꝑatione si er̃t

Expanded text:
 nobis narrandum sit cum laude aut vituperatione, praeceptio narrandi de primo libro repetetur. Divisione hac utemur: exponemus, quas res laudaturi sumus aut vituperaturi; deinde, ut quaeque, quove tempore res erit gesta, ordine dicemus, ut, quid quamque ab externis rebus: genus: in laude, quibus maioribus natus sit; si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si humili genere, ipsum in suis, non in maiorum virtutibus habuisse praesidium; in vituperatione, si bono genere, dedecori maioribus fuisse; si malo, tamen his ipsis detrimento fuisse. Educatio: in laude,  honeste in bonis disciplinis totius pueriisse eam, non quemadmodum ceteris detrimento atque dedecori; si vires atque velocitas egregia, honestis haec exercitationibus et industriis dicemus conparata; si valetudo perpetua, diligentia et temperantia cupiditatum; in vituperatione, si erunt
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo ꝑcurramꝰ. Scio płosq g̃cos qͥ de memoria scͥpsert̃. fecisse ũ młtor ũbor ymagnies c̃se̾berẽt uti ꝗ edisce uel¬
po formam si quam similẽ cupiã dixerimꝰ eẽ ñ õs habemꝰ assensores. ꝙ alii uiaetur aliud ita fit inymagi¬
nib. ii q̃ nob diligent̃ nota sit. ea parũ uideat᷑ insignis aliis. Quare sibi quemq suo commodo quenit ymagi¬
nes compare Postremo p̃ceptoris ẽ ioc̾e quemamodũ q̃rit ꝗdq nuenat. au̾unum aliꝙ au alt̾m. ñ oĩa q̃

Expanded text:
sque Graecos, qui de memoria scripserunt, fecisse, ut multorum verborum imagines conscriberent, uti, qui ediscere velsque Graecos, qui de memoria scripserunt, fecisse, ut multorum verborum imagines conscriberent, uti, qui ediscere velpe, formam si quam similem cuipiam dixerimus esse, non omnes habemus adsensores, quod alii videtur aliud, item fit ‹in› imaginibus, ut, quae nobis diligenter notata sit, ea parum videatur insignis aliis. CAPUT 39 Quare sibi quemque suo commodo convenit imagines conparare. Postremo praeceptoris est docere, quemadmodum quaeri quidque
Abbreviated transcription (Latin):
ergo natura. se uulgari ⁊ usitata re ñ exsuscitari. nouitate uero ⁊ insigni quodã negotio cõmouit. Imitetur igit᷑
au doctͥna primum. s rerum principia ab ingenio ꝓfecta sunt ⁊ exitus disciplina cõparatur. ymagines gͥ
maxime notas simlitudines constituemus siñ multas. nec uagas. s aliꝗd agentes ymagines ponemus. si
eg̃giã puscͥtudint̃ aũ uincã tͣpitudinẽ eis aͥbuemꝰ. si aliqͣs exoruabimꝰ. u sicoronis au̾ueste purpurea qͦ nob̾
notatior sit similitudo. aĩi si quam rem detormabimꝰ uͥ si ercientã. auceno oblitã au rubrica delibutã
inducamꝰ. quo magis in signita fit forma Aut ridicłas res aliqͣsymaginib atͥbuamꝰ. Nã ea res qͦ: faciet u
faciliꝰ meminisse possimus. Nam quas res ueras facile meminerimi. easdẽ ficłas ⁊ diligent̃ notatas me¬
minisse ñ daifficile ẽ. S illud facere oportebit. ut identidẽ pͥmos qͦsq locos ymaginũ renouanda cã. celerit̃¬

Expanded text:
ergo se natura vulgari et usitata re non exsuscitari, novitate et insigni quodam negotio commoveri. Imitetur ars iaut doctrina primum; sed rerum principia ab ingenio profecta sunt, exitus disciplina conparantur. CAPUT 37 Immaxime notatas similitudines constituemus; si non multas nec vagas, sed aliquid agentes imagines ponemus; si egregiam pulcritudinem aut unicam turpitudinem eis adtribuemus; si aliquas exornabimus, ut si coronis aut veste purpurea, quo nobis notatior sit similitudo; aut si qua re deformabimus, ut si cruentam aut caeno oblitam aut rubrica delibutam inducamus, quo magis insignita sit forma, aut ridiculas res aliquas imaginibus adtribuamus: nam ea res quoque faciet, ut facilius meminisse valeamus. Nam, quas res ‹veras› facile meminerimus, easdem fictas et diligenter notatas meminisse non difficile est. Sed illud facere oportebit, ut identidem primos quosque locos imaginum renovandarum causa celerit
Abbreviated transcription (Latin):
his locis utet᷑. Ututẽ nullo tẽꝑe relinq̃dã. ⁊ ł dolorẽ sus timeatur. ł mortẽ si ea foritudet᷑ dedecore. ⁊ infamia

Expanded text:
his locis utetur: virtutem nullohis locis utetur: virtutem nullo
Abbreviated transcription (Latin):
rationem tutã eẽ dicemꝰ diuisione utemur inuĩ ⁊ consilium. Nam ꝙ in docendo rei dilucide magͥficande
causa dolũ appellauimꝰ. id indocendo honestiꝰ c̃siliũ appellabimꝰ. P̃sin rationis nostre sententiam rectam
esse auemꝰ. ⁊ õs partes recti incidenit quadriptita diuisione utem̃. Si non incideruit quot er̃t tot expone¬
mus indicendo. ¶In confirmatione ⁊ confutatione utemur nr̃is locis. quos ante ostendimꝰ confirmandũ
sultatione alteri ab tuta ratione alteri ab honesta sententia sit. ut in delib̾atione eoꝵ. ꝗa penis circumfessi de¬
liberat. ꝗd agant. ꝗ tutam rationem seꝗ suadebit. his locis utentur. Nullã rẽ utiliorẽ eẽ incolomitate. Uir¬
ełm mutant. honestũ ncħ oportere existimari. qđ ñ salutẽ pariat. PQui tute rei p̃ponet. rationẽ honessi

Expanded text:
rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in vim et consilium. Nam quod in docendo rei dilucidae magnificandae rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in vim et consilium. Nam quod in docendo rei dilucidae magnificandae causa dolum appellavimus, id in dicendo honestius consilium appellabimus. Si rationem nostrae sententiae rectam esse dicemus et omnes partes rectei incident, quadripertita divisione utemur: si non incident, quot erunt, tot exponemus in dicendo. Confirmatione et confutatione utemur, nostris locis, quos ante ostendimus, confirmandiit, ut in consultatione alteri ab tuta ratione, alteri ab honesta sententia sit, ut in deliberatione eorum qui a Poeno circumsessi deliberant, quid agant, ‹qui› tutam rationem sequi suadebit, his locis utetur: nullam rem utiliorem esse incolumitate; virlto in periculum mittant; honestum nihil oportere existimari, quod non salutem pariat. CAPUT 9 Qui tutae rei praeponet rationem honestam,
Abbreviated transcription (Latin):
eparabimꝰ arecto. ñ ꝙ he parces que subiciuntur sub uocabulo recti. hanc honestatis commemara¬
onẽmllare soleat. S quamꝗͣ exrecto laudabile nascatur.t ñ indicendo seorsum tractandũ e ħ ad
tendi uoluntas. ICum gͥ erit ddemonstrandum. rectum ꝙ laudatur laudabile esse demonstralu¬
itꝰ aut idoneis hominib ut si qua res honestiori bram placeat q̃ adet̾iori orame :̃ ꝓbet̃. au aliqb so¬
ciis. aut onĩb uuub ext̃is nationib posf̾isq nr̃is. Uirhuius modi sit diuisio locoe in consultatione breuiter
apienda ẽ toti tractatio cause. ł Exordiri licebit. ł a pͥntipio. ł ab insinuatione. ł ab hisdem tractationib qb in
ndiciali causa. si cuius rei narratio incidet eadem ratione narrari oportebit. I Am̃ in huius modicauns
cendo demonstraturs ẽẽ Si alterũ erimꝰ demonst̾turi. siplicit̃ qđ dicturi sumꝰ ostendemꝰ. IEt si nostram

Expanded text:
e quattuor› partes, quae subiciuntur sub vocabulum recti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoctendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a deteriore ordine inprobetur - aut quibus sociis aut omnibus civibus, exteris nationibus, posterisque nostris. Cum huiusmodi divisio sit locorum in consultatione, breviter aperienda erit totius tractatio causae. Exordiri licebit vel a principio vel ab insinuatione vel isdem rationibus, quibus in iudicialei causa. Si cuius rei narratio incidet, eadem ratione narrari oportebit. CAPUT 8 Quoniam in huiusmcendo demonstraturos esse; si alterum ‹erimus demonstraturi, simpliciter› quid dicturi sumus, ostendemus. At si nostram
Abbreviated transcription (Latin):
ex traneam cuisã ueniunt inconsultationem. Ut si deliberet senatus bello it alico sotus cuirta o
det innon. Pnqb causis rei natura faciet deliberationẽ. Oĩsoratio ad ipsam rem accõmod¬
bit᷑. I In qd extranea cã t̃faciet deliberationem. in his ea ip̃a causa erit ao augenda. aut e q

Expanded text:
et magis propter extraneam causam veniunt in consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, sociis civitatem et magis propter extraneam causam veniunt in consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, sociis civitatem det, an non. In quibus causis rei natura faciet deliberationem, omnis oratio ad ipsam rem adcommodabitur; in quibus extranea causa conficiet deliberationem, in his ea ipsa causa erit adaugenda aut depri
Abbreviated transcription (Latin):
intbro dictũ ẽ. disposione. ꝓmuntiatione. inemoria. De ełocutiane ꝙ płima dicenda uiaaũ¬
tur in qquarto sihro conscribere maliumꝰ quem ut arbitror tibisibrũ ccleriter absoluma
dũ sine nobis legendo consequere nequit inpediare. quin ad hanc utilitateta pariterna¬
partim sunt huusinodi ut queratur utrũ patius faciendũ sit. partim hinus modo ut qua
potissimum faciendum sit consideretur. Utrũ potius hoc modo. Rartago tosiend̃a anrelli¬
quenda uideatur. Quid̃ potis sunum hoc pacto. Ut si hanibal consulat cum exitaliaos¬
tagnem accersitur an initalia remaneat. anãginum redeat. an in egypto ꝓfectus oiabꝰ
alecanãriam. NItem deliberationes partini ipse ꝓpt̃̾ seconsultande sunt. Ut si de libers
fenatus cartiuos ad hostib rednat anñon. partim ꝓpter aliquam extraneam causan
ueniunt in a̾eliberationem ⁊ consultationẽ ut si deberaret senatus d̾ello italico soluat ue

Expanded text:
ctum est: dispositione, pronuntiatione, memoria. De elocutione, quia plura dicenda videbantur, in quarto libro conscribere maluimus, quem, ut arbitror, tibi librum celeriter absolutum es, et interdum sine nobis legendo consequere, ne quid inpediare, quin ad hanc utilitatem pariter nopartim sunt eiusmodi, ut quaeratur, utrum potius faciendum sit; partim eiusmodi, ut, quid potissimum faciendum sit, consideretur. Utrum potius, hoc modo: Kartago tollenda an relinquenda videatur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivos ab hostibus redimat, an non; partim propter aliquam extraneam causam veniunt in deliberationem et consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, solvatne
Abbreviated transcription (Latin):
riis ꝓferri potiit ¶ Itẽ uitiosũ ẽ. id quł adũsarũ factũ eẽ ce eo ẽfiteantur argum̃tari ⁊ planũ facere
factum eẽ hã iã cm̃ augeri oportet. Itẽ uitiosũ ẽ id augere qđ ouenit dacere h m. Ut siqͥs q̃ arguat h¬
ninẽ uccidisse.⁊ añ qͣ satis idoneas argumentationes attulerit. augeat petcotũ ⁊ aicat nc̃ in dignꝰ

Expanded text:
riis proferri possint. Item vitiosum est id, quod adversarii factum riis proferri possint. Item vitiosum est id, quod adversarii factum t. Item vitiosum est id augere, quod convenit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat peccatum et dicat nihil indign
Abbreviated transcription (Latin):
de pugnasse ẽ ũitatẽ puteris. PItẽ uitiosũ ẽ de nõre ⁊ uocabulo eꝰ rei cõfuersiã struere. quam remu¬
iõmutationẽ Nam non exules.s ui eietos. sese reducere aiebat ꝓinde quan ia fuiss in e̾trou̾sia quo il¬
Iuomam exornatio constat ex similib. ⁊ exemplis. ⁊ amplificationib ⁊reb iudicatis ⁊ ereteris reb
qͣ ꝑtinent ad exagerandã ⁊ locu pletanã argum̃tationẽ q̃ sit ins reb uitia considemꝰ Simile itiotã¬
ꝙ ex aliqua parte dissimile ẽ. nec ht̃ parẽ rõnẽ cõparationis. aut sibi ipsi ꝗ affert. simile obent ¶es¬
eplũ uitiosũ est si aut falsũ ẽ ut reprehenãatur. aut si iꝓꝓbũ ut ñ sit initandũ. aut maiꝰ. eut mi¬
nus quam res postulabat ẜ Res inchca uiio se ꝓfert᷑. s aut ansimili de re ꝓferetu. aut ae ea re de qua
ẽtrouersa ñ est. aut si impba aut hiuius modi ut aut plures. aut magisidonẽẽ res idicate. a aquia¬

Expanded text:
uas, ne cupide depugnasse contra veritatem puteris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo controversiam struere, quam rem consucommutationem: nam non exules, sed vi eiectos se reducere aiebat. Proinde quasi id fuisset in controversia, quo ilm. CAPUT 46 Quoniam exornatio constat ex similibus et exemplis et amplificationibus ‹et rebus iudicatis› et ceteris rebus, quae pertinent ad exaugendam et conlocupletandam argumentationem, quae sint his rebus vitia consideremus. Simile vitioe aliqua parte dissimile est, nec habet parem rationem conparationis, aut sibi ipsi obest qui adfert. Exemplum vitiosum est, si aut falsum est, ut reprehendatur, aut inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab adversa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cuiusq rei poterunt ornatissima uerba repperiri siue ꝓpria. siue extranca ad unam quamq:
rem accõmodabuntur. Et si graues sententie. q̃ in anplificatioẽ ⁊ rominiseratione tranctant᷑ eligil¬
tare. qͥ ꝓł̃e hostib patͥã cooitarit: Qa maleficiũ cũ ħ sccłe pot̾ cõꝑari: Qd̾ hinc maleficio dignũ uppli¬
ciũ pot̾i inuemiri : In his ꝗ uiolasset ingenuã matrẽ familias constuprassent aut postremo necas senł
maxima supplicia maiores nr̃ic̃sũpsert̃. huic truculentissimo ac nefario sceleri singłarem penã ũ
reliquert̃. Atti: in alis maleficuis ad singulos au ad paueos ex alieno percato in niria p̾ueñ. Hus sect

Expanded text:
genere, si, quae cuiusque rei poterunt ornatissima verba reperiri, sive propria sive extranea, unam quamque genere, si, quae cuiusque rei poterunt ornatissima verba reperiri, sive propria sive extranea, unam quamque rem adcommodabuntur; et si graves sententiae, quae in amplificatione et commiseratione tractantur, eligentare, qui prodere hostibus patriam cogitarit? Quod maleficium cum hoc scelere conparari, quod huic maleficio dignum supplicium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias constuprassent, volnerassent aliquem aut postremo necassent, maxima supplicia maiores consumpserunt: huic truculentissimo ac nefario facinori singularem poenam non reliquerunt. Atque in aliis maleficiis ad singulos aut a
Abbreviated transcription (Latin):
i res apua nostros non erant. earum rerum nom. na non poterant esse usitata. Ergo hec ãpiora pri¬
mo uifearitur necesse est iaq. fiet r ei. non nostra difficultate. Reliquum scripture ꝯsumetur erems¬
hec auiena si posinsserus factumess ut ꝙ commodits eshin hoc libro id nostrum noti ess ꝙ aspnus
muitatius ia ꝓprie nobis attribueretur. Ergo hanc quoq in cominodatem fugiamus. hisdem causis. cum
artis muentionẽ q̃cor ꝓbassemꝰ. exẽploꝵ rõnẽ secuti non simnis. Nunc tempus postulat. ut adelocips¬
gña nos figuras appellamus inꝗb orans oratio non inciosa consumitur: Unam grauẽ alteram medio
Meddio eris ẽ q̃ ꝯstat ex humili. neq tamen ex infima. ⁊ ꝑ inigatissima ũbor dignitate. P Extenuatas
q̃ demissa ẽ usq ad usitatissimã puri consuetudinem sermonis. Ingraui c̃sumetur oratio figural

Expanded text:
enim res apud nostros non erant, earum rerum nomina non poterant esse usitata. Ergo haec asperiora prienim res apud nostros non erant, earum rerum nomina non poterant esse usitata. Ergo haec asperiora primo videantur necesse est, id quod fiet rei, non nostra difficultate. Relicum scripturae consumetur en aliena si posuissemus, factum esset, ut, quod commodi esset in hoc libro, id nostrum non esset; quod asperius et inusitatum, id proprie nobis adtribueretur. Ergo hanc quoque incommoditatem fugimus. His de causis, cum artis inventionem Graecorum probassemus, exemplorum rationem secuti non sumus. Nunc tempus postulat, ut ad elocutigenera nos figuras appellamus, in quibus omnis oratio non vitiosa consumitur: unam gravem, alteram mediocMediocris est, quae constat ex humiliore neque tamen ex infuma et pervulgatissima verborum dignitate. Attenuata est, quae demissa est usque ad usitatissimam puri consuetudinem sermonis. In gravei consumetur oratio figurae
Abbreviated transcription (Latin):
tur arescant ip̃i siccitate.I Chares alisippo statuas facere ñ istomͦ didic̃. ii lisippus cap̃ suũ ostẽ¬
deret. in ilonis brachia. praxitele pectꝰ. policletii pentrẽ ⁊ erura. s omina coram magistrunfa¬
cientẽ uidebat. seteror oꝑa. ł sola sponte poterat ꝯstderare. Isti credunt eos ꝗ ħ uelint disc̃e. alia ra¬
tione aoceri posse commodius: Preterea nec possunt quidem ea que sumuntur ab alii exẽpla tã
ars appareat Inprecipiendo ex presse cum seriptura ponere oportet exempla. uti in artis for¬
mam ꝯuemre possit ⁊ post inditendo ne possit. ars eminere. ⁊ ab omnib uideri. facultate
oratoris ocuttãt Gͦ ⁊̃ ut magis ars cognoscat᷑ suis exẽplis meluts est uti. Postremo hec quoq res nos
Auxit ac̃ hanc racionem. ꝙ nomina rerum greca conuertimus. ea remota sunt a consuetudimne. Ur

Expanded text:
tur, arescant ipsi siccitate? Chares ab Lysippo statuas facere non isto modo didicit, ut Lysippus caput ostentur, arescant ipsi siccitate? Chares ab Lysippo statuas facere non isto modo didicit, ut Lysippus caput ostenderet Myronium, brachia Praxitelae, pectus Polycletium, sed omnia coram magistrum facientem videbat, ceterorum opera vel sua sponte poterat considerare isti credunt eos, qui haec velint discere, alia ratione doceri posse commodius. CAPUT 10 Praeterea ne possunt quidem ea, quae sumuntur ab aliis, exempla tam ars appareat; in praecipiendo expresse conscripta ponere oportet exempla, uti in artis formam convenire possint: et post in dicendo, ne possit ars eminere et ab omnibus videri, facultate oratoris occultatur. Ergo etiam ut magis ars cognoscatur, suis exemplis melius est uti. Postremo haec quoque res nos duxit ad hanc rationem, quod nomina rerum Graeca ‹quae› convertimus, ea remota sunt a consuetudine. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
purpuram aut aliu a ꝗpiam uendem aicat. sit me ame. s huiꝰ exem plum aliunade rogabo. t̃q ostendã.
bent ꝙ ostenat̃ s̾i tr iptolemus cum hominib semen largiretur. i pse ab aliis hominib id mutuaretur. Au
si ꝓmetheus. cũ inortalib ignẽ duuaere uellet. ip̃e auicinis cũ testa abulãs carbuncdos corrogaret ñ ri¬
Aiculus uideret᷑: Isti magistri omniũ dicendi p̃ceptores. ñ indetur s̃ ridicule facere cũ id qđ alus
pollicent᷑ ab aliis querit᷑: Si ꝗs se fontes maximos penitꝰ absconditos aꝑuisse dicat ⁊ hoc siti¬
ens ꝙͣ maxine loqͣtur neq hãt qͥ sitĩ seilet. ñ irrideat᷑ : Isti cũ ñ inodo dominos s fontiũ fise
ip̃os fontes ẽẽ dicãt. ⁊ oĩũ rigare debeant ingenia ñ putãt fore ridiculũ si cũ iđ pollcean¬

Expanded text:
purpuram aut aliud quippiam vendens dicat: «Sume a me, sed huius exemplum aliunde rogabo tibi quod ostendam», purpuram aut aliud quippiam vendens dicat: «Sume a me, sed huius exemplum aliunde rogabo tibi quod ostendam», bent, quod ostendant. Si Triptolemus, cum a se hominibus semen gigneretur, ipse ab aliis id hominibus mutuaretur, aut si Prometheus, cum mortalibus ignem dividere vellet, ipse a vicinis cum testo ambulans carbunculos corrogaret, ridiculus videretur: isti magistri, omnium dicendi praeceptores, non videntur sibi ridicule facere, cum id, quod aliis pollicentur, ab aliis quaerunt? Si qui se fontes maximos penitus absconditos aperuisse dicat, et haec sitiens quommaxime loquatur neque habeat, qui sitim sedet, non rideatur? Isti cum non modo dominos se fontium, sed se ipsos fontes esse dicant et omnium rigare debeant ingenia, non putant fore ridiculum, si, cum id pollicean
Abbreviated transcription (Latin):
Quare unius se alicuꝰ eẽ similẽ satis habebit. oĩa q̃ õs habuerĩt solũ hab̾ se posse diffiaet. bͦ muti¬
le est ei ꝗ ancere ult non putare unumoĩa posse Ignur nemo in hanc nieiderit opimonem. si ab uno exepla
sũpsiss. Nune hor signi est ipsos artis scriptores. ñ putasse unũ potinsse moĩb elotutionis partib entt̃e. qm̃
neq. sua ꝓtulerist. neq unꝰ alicinꝰ aũdeniq: auoꝵ. s ab oĩb oratorib ł poetis exẽ pla sũpserũt. Deinde si ꝗs uelitar¬
tem demonstrare. nichii ꝓcesse ad discendũ non male utatur ħ adunñto ꝙ unꝰ õĩ artis partes ꝯseꝗ nemo po
non fuisse sic intelligimꝰ. Primũ oĩũ ꝙ ab artis scriptore ꝓfert̃ exẽplũ de enis artificio debet esse non. ut siꝗs

Expanded text:
 sumi. CAPUT 8 Quare unius alicuius esse similem satis habebit; omnia, quae omnes habuerint, solum habere se posse diffidet. Ergo inuti sumi. CAPUT 8 Quare unius alicuius esse similem satis habebit; omnia, quae omnes habuerint, solum habere se posse diffidet. Ergo inutilest ei, qui discere vult, ‹non› putare unum omnia posse. Igitur nemo in hanc incideret opinionem, si ab uno exempla sumpsissent. Nunc hoc signi est ipsos artis scriptores non putasse unum potuisse in omnibus elocutionis partibus enitere, quoniam neque sua protulerunt neque unius alicuius aut denique duorum, sed ab omnibus oratoribus et poetis exempla sumpserunt. Deinde, si quis velit artem demonstrare nihil prodesse ad dicendum, non male utatur hoc adiumento, quod unius omnis artis partes consequi nemo potnon fuisse sic intellegemus. Primum omnium, quod ab artis scriptore adfertur exemplum, id eius artificii debet esse. Ut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ca q̃ ab eisdm̃. ꝗ dicunt alienisse exemplis uti oportere satis eit doctũ. Hẽ q̃ seꝑatim dici possurt ꝯsidẽ¬
mus. Licimus igitur eos cum ideo ꝙ alienis utant᷑ peccare. nĩ mag̃ ⁊̃ aelinq̃re ꝙ amłtis exẽpla sumãt
⁊ ae eoꝙ postea amnꝰ. añ ua̾eamꝰ. Si c̃ctem aliena oport̾ẽ.asumete exẽpla dicereinumus opor¬
tere. Primũ ꝙ contra hoc missastaret illoꝵ rõ. licet i eligerent. ⁊ ꝓbarẽt q̃lidet ꝗ sibi momues
partsuppeditaret exẽpla ł poctã ⁊̃ oratorẽ uiꝰ auctoritate niterent᷑. Deinde incer est magni enis
ꝗ discere uult. utrum unum omnia. anommaneminem. aliua alium putet ꝯscꝗ posse. Si it pu¬
tabit posse oĩa prnes unũ ꝯsistere ip̃ q ad õĩ̃ nitet᷑ facultatẽ. si id anꝑaueric. in paucis se exercebit.
implis acatone. agraco. a lelio. a scipione. galba. portma. crassoantonio. cet̃isq Itẽ sũptis aliis apoetᷤ

Expanded text:
 qui dicunt alienis exemplis uti oportere, satis est dictum. Nunc, quae separatim dici possint, consideremus. Dicimus igitur eos id, quod alienis utantur, peccare, cum magis etiam delinquere, quod a multa diximus, antea videamus. Si concederem aliena oportere adsumere exempla, vincerem unius oportere, primum quod hoc contra nulla staret illorum ratio. Licet enim eligerent et probarent quemlibet, qui sibi in omnes res subpeditaret exempla, vel poetam vel oratorem, cuius auctoritate niterentur. Deinde interest magni eius, qui discere vult, utrum omnium omnia an omnia a nemine aliud alium putet consequi posse. Si enim putabit posse omnia penes unum consistere, ipse quoque ad omnium nitetur facultatem. Si id desperarit, in paucis se exercebit; emplis a Catone, a Graccis, a Laelio, a Scipione, Galba Porcina, Crasso Antonio, ceteris, item sumptis aliis a poetis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiosa ⁊ cesata magnifice petit mulier filiꝰ se q̃ ip̃e uesset xxe pondo ei debere ddeit. sonstiacno ẽ segitima ce
ãbiguo I De diffinitione causa ꝯstat. cũ intͦuersia ẽ qͦ noĩe factũ appeslet᷑. Ea ẽ huiꝰ mõi. Cũ lucꝰ sac̃mꝰle
posse largitonẽ tãtam. Senatꝰ decreiait si eã legẽ add popłm ferat: ad ũsus rẽ .. inci eũ fac̃e. Sat᷑mnus. ferre cept

Expanded text:
pretiosa et caelata magnifice petit mulier. Filius se, qua ipse vellet, in XXX pondo ei debere dicit. Constitutio est legitima ex pretiosa et caelata magnifice petit mulier. Filius se, qua ipse vellet, in XXX pondo ei debere dicit. Constitutio est legitima ex ambiguo. CAPUT 21 Definitione causa constat, cum in controversia est, quo nomineposse largitionem tantam. Senatus decrevit, si eam legem ad populum ferat,
Abbreviated transcription (Latin):
terti naĩ reliq̃rt̃. scaphã ꝯseender t̃. p̃ter unum egͦͥtũ. Isꝓpt̃ morbũ exire ⁊fugere ñ potuit. Casu
⁊ fortuna naiuis ĩ portũ in colomis delata ẽ. Ilã egͥtus possedit. N auĩ petit ille cuiꝰ fuerat. hec conti¬
tut o legitima ẽ. ex scripto ⁊ sententia ł ex contͣrin legib eont᷑uersia ꝯstat. cũ alia lex nebet. aut aliaꝑ¬
mittit aliqͥd alia uecat qͥppiã fieri. ħ iħ. lex uetat eũ qͥ de pecuniis repetendis damꝑnatus sit in ꝯtione
orationẽ hab̾e. alt̾a lex iubet augurẽ ĩ demortuilocum qui petat in cõntione nominare. Uirqda
cãpnatꝰ cde pecuniis repetendis: dãpnatꝰ eũ ꝗ petebat demortui locũ nominauit. petit᷑ ab eo mut
tentias signifieat. N m. Paterfamilias cũ filium heredẽ faceret: testam̃to uasa argentea uxori ligaũ.¬
ħ m̃ ulbuts heres mñs tertennie uxorimẽe. xexpondo uasoꝵ argenteor datꝯq̃ uolet. post mortẽ eiꝰ uasa

Expanded text:
territi navem reliquerunt - in scapham conscenderunt - praeter unum aegrotum: is propter morbum exire et fugere non potuit. Casu et fortuitu navis in portum incolumis delata est; illam aegrotus possedit. Navem petit ille cuius fuerat. Haec constitutio legitima est ex scripto et sententia. CAPUT 20 Ex contrariisieri, hoc modo: Lex vetat eum, qui de pecuniis repetundis damnatus sit, in contione orationem habere: altera lex iubet, augurem in demortui locum qui petat, in contione nominare. Augur quidam damnatus de pecuniis repetundis in demortui locum nominavit; tentias significat, hoc modo: Paterfamilias cum filium heredem faceret, testamento vasa argentea uxori legavit Tullius «heres meus Terentiae uxori meae XXX pondo vasorum argenteorum dato, qua volet.» Post mortem eius vasa
Abbreviated transcription (Latin):
deti cominosissime sumtiui: ad augendi triminis cauisã. I Primꝰ iocus sum itur ab auctoritate. tum com¬
emoramui q̃te ture eares fuerit dins in mortalib aut madorib nostris regib. ciuitatib. natiomib
onumb sapientissinas senatui ł Iẽ maxime qũo dehis reb inlegib sancitu sit.  Scdl̃s lotiis est elt
icuibor. atq in eõmodoꝵ ꝯsequat᷑. ¶ Quart᷑ loeꝰ ẽ qͦ demonstrat᷑. si huic sit remissũ. multo. a¬
eriores ad nale uiũ futuros ⁊ qͦs ad huc expectatio iud. en remoras.  uuntꝰ ioc est ꝑquẽ
ostendiomssi otententia alit̾ iudicatum sit nullam rem fore. q̃ inc̃ocomoda mederi. alt exra¬
tum uodicumi corrigere possit. quo tuloco ñ icomodãerit uti ceterarum rerum rõpatatioẽ
At. sester danꝰ alias res uense ant uetustate sedari. aut consilio corrig i. hui rei aut remenae aut cor¬

Expanded text:
tis commodissume sumentur adaugendi criminis causa. CAPUT 48 Primus locus sumitur ab auctoritate, cum commemoramus, quantae curae ea res fuerit diis inmortalibus aut maioribus nostris, regibus, civitatibus, nationibus, hominibus sapientissimis, senatupericulorum atque incommodorum consequatur. Quarturos, quod adhoc expectatio iudicii remoratur. Quintus locus est, quom ostendimus, si semel aliter iudicatum sit, nullam rem fore, quae incommodo mederi aut erratum iudicum corrigere possit. Quo in loco non incommodum erit uti ceterarum rerum conparatione, ut ostendamus alias res posse aut vetustate sedari aut consilio corrigi, huius rei aut leniendae aut cor
Abbreviated transcription (Latin):
expositũ est: uelud ap̃ psautũ. A mͣcũ castigare ob meritã noxã. immane ẽ facinꝰ. Uerũ i etate uti¬
u n con ducibile ẽ. hec expositio est. Uideamꝰ q̃ rõ afferat᷑. Nam ego auncum hodiȩ meũ ñ castigabo
uitanda ẽ. Affert n socordiam atq aesidiam: Nam he rationes nisi false essent: expͦsitiones qͦ: earũ¬
uerasẽẽ ꝯfit̾emur. NItẽq infirma ro est: q̃ ñ necessariã tansã affertexpositionis. Uelut paucituꝰ.
fortunã insanã eẽ. ⁊ ceca :⁊ brutã. ꝑhibent philosophi satiꝰq instar᷑ globos᷑ p̃dicãt uolubileͥm. Iõ
uolubilẽ ꝗa quo saxum impulerit forsẽo caãe fortunã autum gisCecam ob eam rem eẽ. qͥa nicħ
aut fortuna obtigit Nam hic pacuuius. infirma rone utit᷑. cũ ait. Uerꝰ eẽ temeritate ꝗͣ fortuna reᷤ
geri. Nam utͣraq opmione philosophoꝵ fieri potuit. u̾ his ꝗ cum rex fuiss mendicus factos eẽt.

Expanded text:
cinus, verum in aetate utile Et conducibile. Haec expositio est. Videamus, quae ratio adferatur: nam ego amicum hodie meum Concastigabo vitanda est: adfert enim socordiam atque desidiam.» Nam hae rationes nisi falsae essent, expositiones quoque earuUT 36 Itemque infirma ratio est, quae non necessariam causam adfert expositionis: velut Pacuvius: Fortunam insanam esse et caecam et brutam perhibent philosophi Saxoque instare in globoso praedicant volubili: Id quo saxum inpulerit Fors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, aut Fortuna optigit. Nam hic Pacuvius infirma ratione utitur, cum ait verius esse temeritate quam fortuna res geri. Nam utraque opinione philosophorum fieri potuit, ut is, qui rex fuisset, mendicus factus esset.
Abbreviated transcription (Latin):
nei sepfunte intelligamꝰ: Sigͦ pollicitus sum me datu̾rũ causã. qͣ induetꝰ ulrxes arosᷤ¬
serit pt maleficur ⁊ s mimicitiarum acerrimam rationem. ⁊ ꝑiculi metũ int̾cessisse dem.¬
serauii. s ẽ dubiũ ꝗn confiteatur causam maleficii fuisse. Ergo ab solutissima est argumentatia.¬
breuiorest uͥ facile memoria ẽpra hendat᷑. Est cũ exornatio p̃termittenda ẽ si parũ locuples adã¬
plificanum ⁊ exornandũ res in aet eẽ. Siñbreus erit argum̃tatio ⁊ restenuis aut humatum
ner ornatione. ⁊ cõplenone. suꝑseaendũ ẽs In omni argumentatione de duãb partib postre¬
mis s qͣ exposui rd ẽ. habenda. Ergo amplissima est argumentatio ꝗnq: ꝑtita. Breuissima est
trintra. Mediocris sublata aut exornatione. aut cõplexione qͣuadriꝑtita.

Expanded text:
 CAPUT 30 Si ergo pollicitus sum me daturum causam, qua inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si inimicitiarum acerrimam rationem et periculi metum intercessisse demonstravi, non est dubium quin confiteatur causam maleficii fuisse.» Ergo absolutissima est argumentatibrevis est, ut facile memoria conprehendatur; est cum exornatio praetermittenda est, si parum locuples ad amplificandum et exornandum res videtur esse. Sin et brevis erit argumentatio et res tenuis aut humilis, tum et exornatione et conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda. Ergo amplissima est argumentatio quinquepertita; brevissima est tripertita; mediocris sublata aut exornatione aut conplexione quadripertita.
Abbreviated transcription (Latin):
parare anntias. ꝗͣ officio pauꝑtatẽ tueri. Siꝗs hoc modo exposuerit argum̃tationẽ. u ñ curet querire
qiał ratio. aut ratianis corfirmatio sitãpsam facile rep̃hendimꝰ exposicionẽ cũ ostendemꝰ iã qd
inaliqꝰ paupeĩpdo sit. in õs pauꝑes iã falso ⁊ inuria ẽferri ¶IItẽ uitiosa expositio ẽ sũ ia qrarofit he
rõio negut᷑ h m. Nemo pot̃ uno aspectu neq p̃teriens in amiorẽ incide. a cu  nemo ñ ileuen¬
tit in amorẽ uno aspectu. ⁊⁊ cũ ille neminẽ digxerit omnino nichil differt raro i fieri dũ mͦia¬
aliquam rẽ iaoneã pret̾mr᷑ s mͦ. Am̃ gͥ hoĩem occisũ ẽẽ ꝯssat necesseẽ aut a p̃donib aut ab mimics
occisũ eẽ aut abste quem ille heredẽ testam̃to ex parte faciebat: p̃dones millo loco uisi nꝰꝙͣ st̃. Inm

Expanded text:
parare divitias, quam officio paupertatem tueri.» Si qui hoc modo exposuerit argumentationem, ut non curet quaerere, parare divitias, quam officio paupertatem tueri.» Si qui hoc modo exposuerit argumentationem, ut non curet quaerere, qualis ratio aut rationis confirmatio sit, ipsam facile reprehendemus expositionem, cum ostendemus, id, quod in aliquo paupere inprobo sit, in omnes pauperes falso et iniurioc modo: «Nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dumam igitur hominem occisum constat esse, necesse est aut a praedonibus aut ab inimicis occisum esse aut abs te, quem ille heredem testamento ex parte faciebat. Praedones in illo loco visi num
Abbreviated transcription (Latin):
rum quoa ⁊ tam ⁊ si nugatoriũ e. tñ ñ meiget reprebensione. Que sint q̃ rephensione r̾efutari ꝯueniat:
que racne ꝯtempmiatq uitari sñ rep̃hersione. nͥ erẽpla subiecero. intellige dilucide ñ pot̾is. hec cognitio
iiiosarum argum̃ tationuĩ dupplicẽ utiuitatẽ affereqNam ⁊ uitare in argum̃tatione intiũ ãmonebit.
ab alis ñ uicatũ cõmotde ⁊ rep̃hende docebit. luomam igitur ostenaius ꝑfectam ⁊ plenã argumen¬
ttionem ex ꝙq. partib ꝯstare: inuna q̃q parte argum̃tationis. q̃ utia uitanta st̃ ꝯsidemꝰ. ut ⁊ips
ab his uitiis rececte ⁊ adũsarioꝵ argum̃tationes. hac p̃ceptione in oĩts partib tẽꝑtare. ⁊ ab aliqͣ parte
laberactare possim aias sor a. Suii. Re pͣositio intiosa ẽ. cũ ab aliqͣ. aut am aiore parte ac om̃s
ꝯfert̃. iã qđ ñ necessario ẽ om̃ĩb accributum ut si qͥs hoc mͦ exponat. õs qͥ ĩ pauꝑtate ft̃. malt̾ malefica

Expanded text:
. ‹Quae sint, quae reprehensione confutari conveniat, quae tacite contemni atque vitari sine reprehensione, nis›i exempla subiecero, intellegere dilucide non poteris. Haec cognitio vitiosarum argumentationum duplicem utilitatem adferet. Nam et vitare in argumentatione vitium admonebit et ab aliis non vitatum commode reprehendere docebit. Quoniam igitur ostendimus perfectam et plenam argumentationem ex quinque partibus constare, in una quaque parte argumentationis quae vitia vitanda sunt consideremus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et adversariorum argumentationes labefactare possimus. CAPUT 32 Expositio vitiosa est, cum ab aliqua aut a maiore parte ad omnes confertur id, quod non necessario est omnibus adtributum; ut si quis hoc modo exponat: «Omnes, qui in paupertate sunt, malunt maleficio
Abbreviated transcription (Latin):
innocentia negabit. eẽ cõmotũ. ¶ Approbatio est: quautimur ad extremum cõfirma sinsritone. Ca ht̃
locos ꝓpͥos. atq̃ cõmunes. ꝓprii st̃. quib nisi accusato nemo potest uti. ⁊ hi qͥb nͥ defemor nͥotestuti.
Cõmunes sunt. qͥ alia in caitsa ab reo. alia ab accitsatore tranctant᷑ In causa estieeturali ͥus lacirs
aceusatoris ẽ ũ dicit Maloꝵ mnisereri ñ oportere ⁊ cũ auget pectat . efensoris ꝓpͥis locusẽ ẽ niãm
captas es cũ actusacorẽ calũ pͥniari criminat᷑ Cõinunes laci st̃. tũ accusatoris. tũ defenserib. Ecestibiton¬
ne destimonior ini constantiã. sͣi aut fieri non potunse aicemus aut ñ factũ ẽẽ. qđ dicãt. aliscire illos
non potiusse. aut cupide. dicere. ⁊ arguitari. hec ⁊ ad ĩ ꝓbatione . ⁊ ad interrogationẽ testium ptinels̃.¬

Expanded text:
innocentia negabit esse commotum. CAPUT 9 Adprobatio est, qua utimur ad extremum confirmata suspicione. Ea habet innocentia negabit esse commotum. CAPUT 9 Adprobatio est, qua utimur ad extremum confirmata suspicione. Ea habet locos proprios atque communes. Proprii sunt ii, quibus nisi accusator nemo potest uti, et ii, quibus nisi defensor. Communes sunt, qui alia in causa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In causa coniecturali proprius locus accusatoris est, cum dicit malorum misercaptat et cum accusatorem calumniari criminatur. Communes loci sunt cum accusatoris tum defensoris, abs testibus connem, testimoniorum inconstantiam; si aut fieri non potuisse dicemus aut non factum esse quod dicant aut scire illos non potuisse aut cupide dicere et argumentari. Haec et ad inprobationem et ad interrogationem testium pertine