comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseu̾au̾it usq in finem hic salus e¬
rit. Siue aũt ne iĩcamur accit̾ cõfli¬
gentes. sũ aliquotiens uł et̾ insꝑata
uł opinata facultate ĩcentes. ei qͥ
nob̾ dat continentiã demus głiam.
Meminerimꝰ quendam iustum di¬
xisse in habundantia ma nõ moue¬
bor met̾nũ. De monstraturq illi quã
temere hoc dix̾it tamꝙͣ sius iurib
tribuens qd̾ ei de suꝑ prestabat᷑. hoc
aũt ip̃o confitente didicimꝰ. Mox eĩ
adiũxit. dñe in uoluntate tua p̃stiti¬
sti decori meo uirtutem. Au̾tisti aũt
faciem tuam ame et factus sũ cõtur¬
batus. ꝑ medicinalẽ ꝓuidentiam.
paululum desertus est a rectore. ne
ꝑ exicialem suꝑbiam desereret ip̃¬
rectorem. siue ergo hic ubi cũ inci
urĩs domandis mninuendisq cõfli¬
giimuis. siue ibi qd̾ ĩ fine futurũ est.
ubi om̃i hoste q om̃i peste carebimꝰ
id nobiscũ salubrit̾ agitur ut qui
aug̾. de eo qd̾ ait ysaias qui aũt dedini

Expanded text:
perseuerauerit usque in finem, hic saluus eperseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. Siue autem ne uincamur acriter confligentes siue aliquotiens uel etiam insperata uel inopinata facilitate uincentes ei, qui nobis dat continentiam, demus gloriam. meminerimus quendam iustum dixisse in abundantia sua: non mouebor in aeternum, demonstratumque illi esse quam temere hoc dixerit, tamquam suis uiribus tribuens, quod ei desuper praestabatur. hoc autem ipso confitente didicimus; mox enim adiunxit: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam, et factus sum conturbatus. per medicinalem prouidentiam paululum desertus est a rectore, ne per exitialem superbiam ipse desereret rectorem. siue ergo hic, ubi cum uitiis nostris domandis minuendisque confligimus, siue ibi, quod in fine futurum est, ubi omni hoste quia omni peste carebimus, id nobiscum salubriter agitur, ut qui 45.---Ex eo quod ait Isaias, Qui autem dediti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e concupiscit adu̾sus carnem. hec
magna intentione res agitur dełc¬
tationib pͣuuis. libidinib ĩmũdis.
motib carnalib atq turpib. suami¬
tate sc̃ĩtatis. amore castitatis. Sꝑi¬
tali iugore et continentie decore re¬
sistitur. sic deponũtur ab eis qui mor¬
tui sunt eis. nec consentiendo uiuũt
in eis. sic inquã deponũtur. dũ con¬
tinuata ꝯtinentia ne resurgant p̾¬
mũt᷑ quisquis quasi securus ab hc̃
eoꝵ depoĩtõne cessauerit. illico in
artem mentis ꝓsilient. eamq inde
ip̃a deponent acq in suam redigẽt
ẜuitutem turpit̾ deformit̾q captinam.
Tunc regnabit pocm̃ in hom̃is mortali
corpore. ad obediendũ desideriis eius.
ẽunc suamembra exhibebit arma
peiora priorib. Multo est enĩ tołabiliꝰ
certamen huiꝰoĩ non cepisse. quã ceptũ
reliquisse conflictum et factum ex bo¬
no preliacore. uł etiam ex uictore cap¬
tiuũ. Uñ dñs non ait qui ceꝑit s qui

Expanded text:
s concupiscit aduersus carnem, haec magna intentione res agitur, delectationibus prauis, libidinibus inmundis, motibus carnalibus atque turpibus suauitate sanctitatis, amore castitatis, spiritali uigore et continentiae decore resistitur: sic deponuntur ab eis qui mortui sunt eis nec consentiendo uiuunt in eis, sic, inquam, deponuntur, dum continuata continentia, ne resurgant, premuntur. quisquis quasi securus ab hac eorum depositione cessauerit, ilico in arcem mentis prosilient eamque inde ipsa deponent atque in suam redigent seruitutem turpiter deformiterque captiuam. tunc regnabit peccatum in hominis mortali corpore ad oboediendum desideriis eius; tunc sua membra exhibebit arma peiora prioribus. multo enim est tolerabilius certamen huius modi non coepisse quam coeptum reliquisse conflictum et factum ex bono proeliatore uel etiam ex uictore captiuum. unde dominus non ait: qui coeperit, sed: qui
Abbreviated transcription (Latin):
lud sũmũ hoc erit nullũ. qd̾ siuistra
mortalitate sꝑandũ putamꝰ fallim
ẽunc .n. erit. qñ mors nõ erit. et ib
erit ubi uita eterna erit. In illo enĩ
seculo. et in illo regno erit bonun
sũmũ. malũ nullũ qñ erit et ubis
rit sapĩe amor sũmus ꝯtinentie
bor mislus. Non gͥ mala ẽ caro si
malo careat. id est nicio. Quo uiais¬
tus est homo non factus male sn
et corpore si bono do factus bonis
Ire fecit malum quo factus est ialus.
d cuiᷤ raalireatu ica et᷑ solutus peri¬
dulgentiam ne leue existimet eeqoͣ
fecit od hec cum suo incio pugnas p̾
contiuentiã. Absit aũt ut młint uł¬
regnantib. qũquid̾ in istotelo cot¬
dic minuũt᷑ ĩ ꝑficientib non pc̃a
solum. s ip̃e quo concupiscrtiecu
quib nõ consentiendo confligitur.
et quib consentiendo pecritꝰ. Qod
ergo caro concupiscit adusus spm¬

Expanded text:
rit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullus. non igitur mala est caro, si malo careat, id est uitio, quo uitiatus est homo, non factus male, sed et corpore a bono deo factus bonus ipse fecit malum, quo factus est malus. a cuius mali reatu iam etiam solutus per indulgentiam, ne leue existimet esse quod fecit, adhuc cum suo uitio pugnat per continentiam. absit autem, ut insint ulto bello cotidie minuuntur in proficientibus non peccata solum, sed ipsae quoque concupiscentiae, cum quibus non consentiendo confligitur et quibus consentiendo peccatur. Quod ergo caro concupiscit aduersus sp
Abbreviated transcription (Latin):
creatura quͣdo ip̃e amine que corp
regũt ut int̾ se ĩmiciciarũ scissum
non hẽant exemplũ de membus cͦ¬
pons suniũt. ut qd̾ p̾stitit deus cõ
rer uaturran ament et ip̃e hoc habere
rergram. Merito ad romanos a lere¬
beret. O iosecto inquit uos frẽs periui¬
sencordiam dei. ut exhibecitio. pxroro

Expanded text:
ora regunt, ut inter se inimicitiarum scissuras non habeant, exemplum de membris corporis sumunt, ut quod praestitit deus corpori per naturam ament et ipsae habere per gratiam? merito ad Romanos cum scriberet, obsecro, inquit, uos, fratres, per misericordiam dei, ut exhibeatis corpora
Abbreviated transcription (Latin):
staoꝵ erit sũmia concordia. enc us
cid eo ibi nullus erit carnans. ut et
eius malam concupiscentiã qm ss
ptunt. me ĩputate inflata dissuiat.
et consolationib erigit. negrauata
iifirmntate succũtat. hĩc et illio a¬
pbidi emĩ nos uos diuidicaremus¬

Expanded text:
 erit summa concordia, tunc usque adeo ibi nullus erit carnalis, ut eteius malam concupiscentiam, quoniprimit, ne inpunitate inflata dissiliat, et consolationibus erigit, ne grauata infirmitate succumbat. hinc est illud apostoli: si enim nos ipsos iudicaremus
Abbreviated transcription (Latin):
iuidetis hr̃e. de ecc̃a quid dicit deceptor
hominũ in mortifero errore. ꝙ ex ꝑte
ad diabolũ. Quid ad hec dicit doctor
masculiet feniine quid dicit filius
ꝑditionis. ꝙ ut̾q sexus nõ exdo sit.
s ex diabolo. Qudad hec dixit uas
elctionis. sicut inquit mulier ex ui¬
ro. ita et uir ꝑ mulierem. Om̃ia añt
exdeo. decare quid dicit ꝑ manichi¬
um spũs ĩmũdus quod sit mala słn
nec dei. s mimici creatura. quid ad ha
dicit ꝑ peuilũ spũs scũs. Sicut .n. cor¬
pꝰ posuit inquit teus memibra singła¬
Uuũ quõq eoꝵ in corꝑe. ꝓut uoluit
Item paulo pꝰ deus inquit tẽꝑanit
corpus eicm deerat iorẽ honor̃
dans ut non essent scissure incorpr
s idẽ ip̃m ut ꝓse ĩuicem sollicitast
membra. Et siue patitur. Unũ mẽb
ꝯpeatuĩtur om̃ia membra siue glor¬
ficatur unũ membrũ cõgandebun
om̃ia membra. Quonĩo estmalas
ro qñ ip̃e aĩe pacẽ membroꝵ eius il

Expanded text:
uidetis habere! de ecclesia quid dicit deceptor uidetis habere! de ecclesia quid dicit deceptor hominum in mortifero errore? quod ex parte ad diabolum. quid ad haec dicit doctor masculi et feminae quid dicit filius perditionis? quod uterque sexus non ex deo sit, sed ex diabolo. quid ad haec dicit uas electionis? sicut, inquit, mulier ex uiro ita et uir per mulierem, omnia autem ex deo. de carne quid dicit per Manichaeum spiritus inmundus? quod sit mala substantia nec dei, sed inimici creatura. quid ad haec dicit per Paulum spiritus sanctus? sicut enim corpost. posuit, inquit, deus membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit. item paulo post. deus, inquit, temperauit corpus, ei cui deerat maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra. et siue patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. quomodo est mala caro, quando ipsae animae pacem membrorum ei
Abbreviated transcription (Latin):
atq muliebrẽ diaboli oꝑa ẽẽ nõ dei ⁊
sp̃m carnem tãqm̃ malam sbam bo
ue st̃e coh̾ere. si parũ nob̾ uidet᷑ respõ¬
dere que de apłicis ꝯmemorauimius
literis audite. Ad huc si alias cuires hẽ¬
tis. Quid de carne xͥ dicit in sauissimꝰ
maincheus ꝙ non fu̾it u̾a sed falsa.
Quid ad hec dicit beatus apłus. Me¬
mor esto dmn iħm xp̃m resurrexisse.
a mortius. ex seĩe dauid. ẜm euũgłui
iudete quia sp̃e carnem et ossa nõ h̃t.
sicut me iudetis hr̃e. Qũo est in corũ
doctrina u̾itas que id predicet qd in
carne xp̃i erat falsitas. Qũo in xp̃o
non erat ullũ malum in quoerat tã
grande mundatũ. qr uidel homĩb
nimiũ mũdis malũ est caro mea u̾a.
et non est malũ falsa. pro łiephas
malũ ẽ carouera nascentis ex dauid
semine. Et non est malum liugna
falsa dicentis. palpate et iudete quia
sp̃c ossa et caruem non h̃t sicut me

Expanded text:
atque muliebrem diaboli opera esse, non dei et atque muliebrem diaboli opera esse, non dei et spiritui carnem tamquam malam re? Si parum uobis uidentur respondere, quae de apostolicis commemorauimus teris, audite adhuc alia, si aures habetis. quid de carne Christi dicit insanissimus Manichaeus? quod non fuerit uera, sed falsa. quid ad - haec dicit beatus apostolus? memor esto Christum Iesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum sa non habet, sicut me uidetis habere. quomodo est in eorum doctrina ueritas, quae id praedicat, quod in carne Christi erat falsitas? quomodo in Christo non erat ullum malum, in quo erat tam grande mendacium? quia uidelicet hominibus nimium mundis malum est caro uera et non est malum falsa pro uera; malum est caro uera nascentis ex Dauid semine et non est malum lingua falsa dicentis: palpate et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me
Abbreviated transcription (Latin):
diligite uxores ur̃as sicut xp̃c dilexit
uiri debent diligere uxores suas sicui
sua corpora. qd est ab inferiore quia
et supiora et inferiora bona sũt om̃ia.
Nec tñ mulier a corpore uł camne acce¬
pit exemplũ. ut ita sit subdita uiro.
forte quia caro concupiscit adu̾sus
plũ subiectionis adhibere. uixis añt
ideo uoluit. q et si concupiscit spũs
adu̾sus carnem et̾ in ħ ip̃o consulit
carm. nõ sicut caro concupiscẽs ad¬
u̾sus spm. Nec sꝑitui ꝯsuluit tali
repugnatoẽ nec sibi nõ tũ ei sp̃c bonꝰ.
do aic fouendo sicut eius iicus per cõ¬
tinentiã resistendo consułet. nͥ utra
sui huiꝰ ordims iudicaret. Quid ẽ gͥ
qd uos ueraclementia et x̾anos esse
iactatis. et cõ s cripturas x̾ands ocuł
clausis uł potius extinctis tanta pu¬
sitate ꝯtenditis ut et xp̃m asserẽtes
in falsa carne appariusse moitalib.
et ecc̃am in amina ad xp̃m. in cor̃e
ad diabolũ ꝑtiuere. et sexim iurilẽ.

Expanded text:
exit uiri debent diligere uxores suas sicut sua corpora, quod est ab inferiore: quia et superiora et inferiora bona sunt omnia. nec tamen mulier a corpore uel carne accepit exemplum, ut ita esset subdita uiro, forte quia caro concupiscit aduersusplum subiectionis adhibere. uiris autem ideo uoluit, quia, etsi concupiscit spiritus aduersus carnem, etiam in hoc ipso consulit carni, non sicut caro concupiscens aduersus spiritum nec spiritui consulit tali repugnatione nec sibi. non tamen ei spiritus bonus do ac fouendo siue eius uitiis per continentiam resistendo consuleret, nisi utsui huius ordinis indicaret. quid est ergo, quod uos uera dementia et christianos esse iactatis et contra scripturas Christianas oculis clausis uel potius extinctis tanta peruersitate contenditis, et Christum asserentes in falsa carne apparuisse mortalibus et ecclesiam in anima ad Christum, in corpore ad diabolum pertinere et sexum uirilem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ecc̃a inquit subdita est xp̃o. ita et
milieres uiris siuis in oĩbus simłr
et uiris dato p̃cepto ut uxores suas di¬
ligant adiecit exemplũ. sicut xp̃c dile¬
xit ecc̃am. S iuros et are inferiore ad¬
hortatus est. ͣ corpore suo. nõ tm̃ a st̾i¬

Expanded text:
sicut ecclesia, inquit, subdita est Christo, ita et sicut ecclesia, inquit, subdita est Christo, ita et mulieres uiris suis in omnibus. similiter et uiris dato praecepto, ut uxores suas diligant, adiecit exemplum: sicut Christus dilexit ecclesiam. sed uiros et a re inferiore adhortatus est, id est a corpore suo, non tant
Abbreviated transcription (Latin):
sacuilega pu̾sitate coragdont. non
nulas caudire sicut legis. tiroaeo¬
cupiscit adu̾sus spm̃ et nõ hĩtao m
carne mea bomĩ. ita legite. Nenm
gem i meiubris uieis repugna tẽ
legi mentis mee. Ita legite sicitꝰ er̃t
du exit eccamita et in detent dii¬
ge uxores suas sicut et suci coq.
Nolite in ulis sc̃e sccipture testioniis
esse rsidiosi in hiis surdiet entis
i utrisq correcti. hec em̃ siciccipi¬
atis ut dignũ conabimim et iua
itellig̾e̾ ut uerũ est. Eres quascũ
carnem. hoꝵ et postiorib priora consu¬
lunt. et post̾iora priorib famulantur.
Om̃iabona sunt ut in eis ordinis pul¬
chritudinem. quedam excellent̾ p̃põita
quedam decent̾ subiecta custodiãt.
uir et uxor quales scd̾m deũ ẽẽ debeãt
p̃ceptum accipiunt et exemplũ p̃cep¬
tũ est. Mulieres uiris sius subdite sint
sicut dño. quia uir caput est mułris.
ui diligite uxores ur̃as. Exemplum
añt datur mulierib de ecc̃a. Uiris de xͦ.

Expanded text:
sacrilega peruersitate corrigant, non uultis audire. sicut legitis: caro concupiscit aduersus spiritum, et: non habitat in carne mea bonum, ita legite: nemo gem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ita legite: sicut Christus dilexit ecclesiam, ita et uiri debent diligere uxores suas sicut corpora sua. nolite in illis sanctae scripturae testimoniis esse insidiosi, in his surdi, et eritis in utrisque correcti. haec enim si accipiatis, ut dignum est, conemini et illa intellegere, ut uerum est. Tres quasdam carnem. horum priora posterioribus consulunt, posteriora prioribus famulantur, omnia bona sunt, ut in eis ordinis pulchritudine quaedam excellenter praeposita, quaedam decenter subiecta custodiunt. uir et uxor quales secum esse debeant, praeceptum accipiunt et exemplum. praeceptum est: mulieres uiris suis subditae sint sicut domino, quia uir caput est mulieris, et: uiri diligite uxores uestras. exemplum autem datur mulieribus de ecclesia, uiris de Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
et xĩ eccam. Quo gͥ non dico enore
s prsus furore manichei. Carnem
inãm nescio cui fabulose gentitri¬
buũt teneb̾ꝵ quã nolunt inã. sine
tuio m̃itio malam semp hũisse na¬
turam.Cum uerax doctor uiros.
diligere uxores suas exemplo sue
Quit diligite uxores urãs. sicut et
up̃e dilexit᷑ꝰ eccãm et se ip̃m tradiou¬
proea. ut eam scĩficaret. Muncãs
auacro aque in uerbo ut exheret
sibi ip̃amglosam eccãm non habẽtẽ
maculam ant iugam aut aliquo¬

Expanded text:
ecclesiam. Quo igitur, non dico, errore, sed prorsus furore Manichaei carnem nostram nescio cui fabulosae genti tribuunt tenebrarum, quam uolunt suam sine ullo initio malam semper habuisse naturam, cum uerax doctor uiros diligere uxores suas exemplo suae inquit, diligite uxores uestras, sicut et Christus dilexit ecclesiam et se ipsum tradipro ea, ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam ecclesiam, non habentem maculam aut rugam aut aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
nentia de qua iauidiu loquim in
corde ẜuetur. Propt̾ea dñs cũ dixis¬
set. n de corde .i. exeunt cogitatoes
incile. Deude quid ꝑtineat ad cogi¬
tatões malas secutus adiũxit. hoĩ¬
cidia adult̾ia et cet̾a. hec dixit oĩa
s quibusdam exempli gr̃a noĩatis
et alia intelligenda ꝯmonuit. E
nich est qd fieri possit. si mala cogi¬
tatio non p̃cesserit. qua iitus ĩsti¬
tuitur qd̃ foris agitur. et ex cordis
ore ꝓcedeus iam comquinat hoĩez
etiam si nulla faculcate p̾missa fo¬
ris ꝑ membͣ corꝑis nõ agatur. po¬
sito gͥ ostio contmnencie nn ore cordis
unde cuncta exeunt que comquinãt
hoĩem si nch̾ tale nõ ꝓmittatur ex¬
re.Sequitur mũdicia qua possit iã
gandere cõscĩa ꝙͣuis nondũ sit illa
ꝑfectio ubi ñ luctabitur cũ uicio cõ¬
tinentia. Nũc aũt ꝙͣdiu caro cõci¬
piscit aduersus sp̃m. et sp̃us adu¬
lus carnem satis est nobis nõ cole¬

Expanded text:
nentia, de qua iam diu loquimur, in nentia, de qua iam diu loquimur, in corde seruetur. propterea dominus cum dixisset: de corde enim exeunt cogitationes malae, deinde quid pertineat ad cogitationes malas secutus adiunxit: homicidia, adulteria et cetera. nec dixit omnia; sed quibusdam exempli gratia nominatis et alia intellegenda commonuit. quorum nihil est, quod fieri possit, si mala cogitatio non praecesserit, qua intus instituitur quod foris agitur; et ex cordis ore procedens iam coinquinat hominem, etiamsi nulla facultate permissa foris per membra corporis non agatur. posito igitur ostio continentiae in ore cordis, unde cuncta exeunt, quae coinquinant hominem, si nil tale inde permittatur exire, sequitur munditia, qua possit iam gaudere conscientia, quamuis nondum sit illa perfectio, ubi non luctabitur cum uitio continentia. nunc autem quamdiu caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, sat
Abbreviated transcription (Latin):
bent quos et̾ solus inquinat in cogi¬
tatione consensus .i. int̾ioris u̾bum
malignũ. In quod timens ille declina¬
re cor suũ ostiũ continentie cucũlabi¬
a oris huiꝰ poni poscit a dño. que conti¬
neat corne declinet in uerba maligna.
Contineat aũt nõ sinendo cogitati¬
onem ꝓcedere in contentõem. Sic.ii.
scd̃m preceptũ apłicum non regnat
pcc̃m in nr̃o mortali corpore. ueꝙ ex¬
hibemus membra. nr̃a arma iniqui¬
tatis pcc̃o. Aquo precepto implendo¬
ntiq alieni sũt. qui ob hoc ad peccã¬
dũ membra nõ mouesnt. quia po¬
testas nulla ꝑmittitur. Ꝙ si adsit
ꝓtinus ex inembroꝵuelut armo¬
rũ motib quid in eis intus regnet
ostendunt. Pinde qũtũ in ip̃is est
membra sua exhibent arma uiqui
exhibent quia nõ possunt. Ac ꝑ hoc
illa que ingeĩtalib membris pudi¬
cicia refcenatis solet maxime sic ꝓ¬
prie cõtinentia uoĩari. nulla trams¬
gressione molatur. si suꝑior conti¬

Expanded text:
bent, quos etiam solus inquinat in cogibent, quos etiam solus inquinat in cogitatione consensus, id est interioris uerbum malignum. in quod timens ille declinari cor suum ostium continentiae circum labia oris huius poni poscit a domino, quod contineat cor, ne diclinetur in uerba maligna, contineat autem non sinendo cogitationem procedere in consensionem; sic enim secundum praeceptum apostolicum non regnat peccatum in nostro mortali corpore neque exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. a quo praecepto inplendo alieni sunt utique, qui ob hoc ad peccandum membra non mouent, quia potestas nulla permittitur: quae si adsit, protinus ex membrorum uelut armorum motibus, quis in eis intus regnet, ostendunt. proinde quantum in ipsis est, membra sua exhibent arma iniquiexhibent, quia non possunt. Ac per hoc illa, quae in genitalibus membris pudicitia refrenatis solet maxime ac proprie continentia nominari, nulla transgressione uiolatur, si superior conti
Abbreviated transcription (Latin):
male. homicidia. adult̾ia. fornica¬
toẽs furta falsa testĩonia. blasphe¬
mie. heᷤᷤ sunt que comquinant hoĩez
Nichil est certe istoꝵ maloꝵ que ꝑpe¬
trari etiam menibus corꝑis possũt.
ꝙ cogitatio nõ aũcedat mala. et
comquinet hoĩemetiã si aliquid
impediat ne subsequant᷑ opera fla¬
gitlosa et facinorosa membroꝵ. Si
em̃ potestas nõ datur. uacat manͤ
ab hominis interfectione. Nũquid
ido mũdũ est ab celere cor hoĩcide:
aut si rem surriꝑe alienam nonut
quis nult põt. Nunquid ido in ipsa
uoluntate fur nõ est aut si casta ẽ
quã uułt adult̾are nõ castus. ⁊do
eam nõ est in corde mechatus. aut
in mente. ant si cupienti ꝑ mendati¬
um ledere ꝓximũ tempus uł locus
desit. id̾o falsum testĩomũ nõ ore in¬
t̾ĩore iamdixit. aut si quisꝙͣ hoĩes
sonare blasphenuiam. it̾o nõ ẽ huiꝰ cri¬
mims reus qui dicit in corde suo nõ ẽ
agit corporis motus quia nescit ullus
corporis sensus reos suos occultos ha¬

Expanded text:
ia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. haec sunt quae coinquinant hominem. nihil est certe istorum malorum, quae perpetrari etiam membris corporis possunt, quod cogitatio non antecedat mala et coinquinet hominem, etiamsi aliquid inpediat, ne subsequantur opera flagitiosa et facinorosa membrorum. si enim potestas non datur, uacat manus ab hominis interfectione, numquid ideo mundum est ab scelere cor homicidae? aut si rem subripere alienam non ut quis uult potest, numquid ideo in ipsa uoluntate fur non est? aut si casta est, quam uult adulterare non castus, ideo eam non est in corde moechatus? aut in mente? aut si cupienti per mendacium laedere proximum tempus uel locus desit, ideo falsum testimonium non ore interiore iam dixit? aut si quisquam homines sonare blasphemiam, ideo non est huius criminis reus, qui dicit in corde suo: non est  nullus agit corporis motus, quae nescit ullus corporis sensus, reos suos occultos ha
Abbreviated transcription (Latin):
est actio continentie si opaçarius
mortificant᷑. Mortificauit uͦ eos quo̾
deficientes a continentia ad consẽ¬
sionem ꝑpetũdoꝵ taliũ oꝑm trahit
concupiscentia. Ut añt a continen¬
ueracit̾ dicere non se spem pon̾e i
homine. qui eam pount in se. Nam

Expanded text:
est actio continentiae, sic opera carnis est actio continentiae, sic opera carnis mortificantur. mortificant uero eos, quos deficientes a continentia ad consensionem perpetrandorum talium operum trahit concupiscentia. Vt autem a continenueraciter dicere non se spem ponere in homine, qui eam ponit in se. nam
Abbreviated transcription (Latin):
morauit. Mamfesta aũt sunt oꝑa
carius. e sũt forncatões et cet̾a.
suie que ꝯmemoraint. diue que ĩ¬
telligenda cõmonuit. maxime ad¬
iciens. et his silia. demq et in ħ pre¬
lio cidu̾sus carnalem quod aminõ
excercitũ uelut aliam ꝓducens aci¬
em spiritalem. Fructus aũt sp̃c est
inquit. caritas gaudiũ pax longa¬
minitas benignitas bonitas fideᷤ
mansuetudo continentia. adu̾sus
huiꝰoĩ non est lex. Non ait adu̾sus
ħ ne solaesse putarent᷑. ꝙͣuis et si
ħ dic̾et om̃ia deberemꝰ inteilig̾e que
eiuisdẽ gi̾us bona cogitare possemꝰ.
de quei uc disputare suscepimꝰ. et pp̃
quã multa iam diximꝰ p̃cipue uolu¬
it eam urĩs mentib inherere. Ipsa
quippe in hoc bello ualet płimũ in qͦ
aduersus carnem sp̃e concupiscit.
quĩ ip̃as carius concupiscẽtias quo¬
dam mõ crucifigit. Unde cũ ħ dixiss
apłus. contumo subiecit. Qui aũt
ihu xp̃i sunt. camẽ suã crucifixunt.
cũ passionib et concupiscẽtus. hec

Expanded text:
a autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes et cetera, siue quae commemorauit siue quae intellegenda commonuit, maxime adiciens: et his similia. denique in hoc proelio aduersus carnalem quodam modo exercitum uelut aliam producens aciem spiritalem, fructus autem spiritus est, inquit, caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia; aduersus huius modi non est lex. non ait aduersus haec, ne sola esse putarentur — quamuis et si hoc diceret, omnia debuimus intellegere, quae eiusdem generis bona cogitare possemus de qua nunc disputare suscepimus et propter quam multa iam diximus, praecipue uoluit eam nostris mentibus inhaerere. ipsa quippe in hoc bello ualet plurimum, in quo aduersus carnem spiritus concupiscit, quoniam ipsas carnis concupiscentias quodam modo crucifigit. unde cum haec dixisset apostolus, continuo subiecit: qui autem Iesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis. haec
Abbreviated transcription (Latin):
tientiam consentio tenetur mali
conscientia carualis. contur quam
pugnas concupiscentia spitaloue
cere non suutur. seo aluid est bene
pugnare qd̾nũc est quando mortes
contentioni re sistitit᷑. aliud aduta¬
riũ non hr̃e qd̾ tunc eut. qũdo mors
ro uissima mimica destruetu. Ncm
et ip̃a continentia ꝯfrenat. cohibẽt¬
ꝙ libidines simul et appetit bonum
ad cruꝰ ĩmortalitatem tendimꝰ et ie¬
spuit malũ cũ quo i hac moitalite¬
te contendimꝰ. Illuis quippe amalt
et expectattax. huiꝰ uo et horis es te¬
stis ess. et decus et aspetens. et dedec᷑
fugiens. non utiq in cupiditatibus
freuandis continentia laboraret. si
nicħ nos cont̾ qd̾ diceret liberet. si
scentia repugnaret. Clamat aplus.
ꝓcioniquit quia nõ hĩtat ũc. hoc eit
incame mea bomĩ. Uelle enĩ adiacet

Expanded text:
tur, malum concupiscentiae carnalis, contra quod pugnat concupiscentia spiritalis, nocere non sinitur. Sed aliud est bene pugnare, quod nunc est, quando mortis contentioni resistitur, aliud aduersarium non habere, quod tunc erit, quando mors nouissima inimica destruetur. nam et ipsa continentia, cum frenat cohibetque libidines, simul et adpetit bonum, ad cuius inmortalitatem tendimus, et respuit malum, cum quo in hac mortalitate contendimus. illius quippe amatrix et spectatrix, huius uero et hostis et testis est, et decus adpetens et dedecus fugiens. non utique in cupiditatibus frenandis continentia laboraret, si nihil nos contra quod deceret liberet, si scentia repugnaret. clamat apostolus, scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet
Abbreviated transcription (Latin):
mat. Cõdelector legi dei. ẜm int̾iorẽ
hoĩem. uideo autẽ aliam legẽ ĩ mẽ¬
brs meis repugnantẽ legimentis
iee. hanc pugnaui nõ expiut ĩ
semet ip̃is nͥ beslatores uttutũ. debe¬
lacoiesꝙ uicioꝵ. Non expugnat cõ
des malas concupiscentias. nec in
hostib deputant eẽ eisꝙ miserabuͣ
secitate ẜientes in suꝑ et becitos
se putant saciando eas potius quĩ
omando. Qui uo per legem cogno¬
uerent eas.per legem .n. cogiutio
lba es concupiscentia inquit nesci¬
etã arlex dice̾t. Non concupisces
et earũ tũ oppuguatõne uicũt
qii sub lege iuuñt. qua iubetur:
idbonũ est nõ et datur nõ uit
sub gr̃a que dat ꝑ spĩnscm ꝙpie¬
he mile tur his icd subintramt ser
psm eis habuudaret delictũ. aueit
unictami ut accederet preuancatio
que siue lege non fuit etiã si pec fiut
Ita lex grͣa non umante ꝓhitẽs pecn¬

Expanded text:
tor legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. Hanc pugnam non experiuntur in se ipsis nisi bellatores uirtutum debellatoresque uitiorum; non expugnat conctes malas concupiscentias nec in hostibus deputant eisque miserabili caecitate seruientes insuper etiam beatos se putant satiando eas potius quam domando. qui uero per legem cognouerunt eas — per legem enim cognitio peccati, et, concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces — et earum tamen oppugnatione uincuntur, quia sub lege uiuunt, qua iubetur quod bonum est, non et datur, non uiuunt sub gratia, quae dat per spi iubetur: his ideo subintrauit lex, ut in eis abundaret delictum. auxit inuictam, ut accederet praeuaricatio, quae sine lege non fuit, etiamsi peccatum ita lex gratia non iuuante prohibens pec
Abbreviated transcription (Latin):
na. ues malo addidit dũ ad icam
legem faciendam ce siusuitib fioit
Ignorans quippe dei iustĩam quau
dat infurmo et suam uoleus ꝯstitue
queicaret infirmus. iudie dei nõest
subiectus reprobus et suꝑbus . ᷤ ĩ
aũt lex fcm̃ preuarcatorem tauꝙ̃
ad hoc gtauius nulu̾atũ ut desicet
medicum tanqm̃ pecagogus pduca
ad gr̃am contra scuntatem noxiam
qua uincelat concupiscẽtia. dnocar
scuntatẽ beneficã qua delectet apłi
contmentia et terra m̃a dat fructũ liĩ
quo pascitur uules qui debellat ceo ui¬
uante pocm.ẽ ales milites aplica tu
tnuto sonitu accendit in prelu. No
ergo regnet inquit pcr̃m iuromor¬

Expanded text:
na uires malo addidit, dum ad ipsam legem faciendam de suis uiribus fidit; ignorans quippe dei iustitiam, quam dat infirmo, et suam uolens constituere, qua caret infirmus, iustitiae dei non est subiectus reprobus et superbus. si autem lex factum praeuaricatorem, tamquam ad hoc grauius uulneratum, ut desideret medicum, tamquam paedagogus perducit ad gratiam, contra suauitatem noxiam, qua uincebat concupiscentia, dominus dat suauitatem beneficam, qua delectetur amplius continentia, et terra nostra dat fructum suum, quo pascitur miles, qui debellat deo iuuante peccatum. Tales milites apostolica tuba isto sonitu accendit in proelium. non ergo regnet, inquit, peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
initus p̃cessisset in u̾bo. Neque .n. iuẽ¬
dacit᷑ scriptũ est. Iniciũ om̃is opens ͤ¬
u̾bũ. Multa quippe homines friciũt
ore claiuso quieta lingua uoce frena¬
ta tm̃ s nichil agunt corporis opere.
qd̾ nõ prius dixint in corde. At ꝑ ħ ꝯ
qm̃i multa sunt pc̃ca mĩt̾iorib dictis
fuut in ext̾iorib factis nulla sũt at
in ext̾iorib fcĩs que nõ p̃cedant in ĩ¬
tiorib dictis. erit ab utrisq puritas
inocentie. siue cũ int̾iora labia poa¬
tur ostiũ continentie. ꝓpt̾ qd̾ et̾ ipse.
ꝯre ꝓprio dũs ait. ⁊ undace que ntus
sunt. et que foris sunt mũda erunt.
Itemq alio loco cũ uideoꝵ stultiloqͥa
refutaret quia calũpmabant᷑ disci¬
pulos eius uon lotis manib man¬
ducantib nõ qd̾ intrat in hos inq̃t
comquinat hoĩem s ⁊ ꝙ ꝓcedit ex

Expanded text:
intus praecessisset in uerbo. neque enim menintus praecessisset in uerbo. neque enim mendaciter scriptum est: initium omnis operis uerbum. multa quippe homines faciunt ore clauso, quieta lingua, uoce frenata; sed tamen nihil agunt corporis opere, quod non prius dixerint in corde. ac per hoc quoniam multa sunt peccata in interioribus dictis, xterioribus factis, nulla sunt autem in exterioribus factis, quae non praecedant in interioribus dictis: erit ab utrisque puritas innocentiae, si circum interiora labia ponatur ostium continentiae.. Propter quod etiam ipse ore proprio dominus ait: mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. itemque alio loco cum iudaeorum stultiloquia refutaret, quia calumniabantur discipulis eius non lotis manibus manducantibus, non quod intrat in os, inquit, coinquinat ho
Abbreviated transcription (Latin):
nat aĩam.Ibi ergo parienca est conti¬
nentia.uͥ et cacentiuĩ loquit conscĩa
fiten.per hostiũ continentie ut nõnĩde
exeat. ꝙ etiã clausis labus carius i¬
tam polluat cogitantis. demq ut
ciptius os interius qd̾ per illa uerla
significauit ostend̾et. cũ dixisset po¬
ne dũc custodiam ori meo. et hostuui
continentie cirtũ labiamea. Conti¬
nuo subdidit. Ne declines cor meũ:
u̾ba maligna. declinatõ cordis qͥd ẽ
insi consensio. nõdũ .i. dixit quisqͥs
in corde occiurentib suggestionib
quoꝵꝙ uisoꝵ milla cordis declinat¬
one consensit. Si añt consensit. ia
corde dixit. etiam si ore non sonut. ĩ¬
si manũ uł qualib corpis ꝑte nõ fẽ¬
cet ꝗd̾ tm̃ cogitatione faciendũ sibi
ẽẽ iam statuit dumus legib reus ꝙ¬
uis hũanis absconditus sensibꝰ ubo
in corde dicto. nullo facto per corpus
adiuisso. Nequaꝙͣ no memibꝵ foris
mouis in facto cuiꝰ facti uitul non

Expanded text:
tinentia, ubi et tacentium loquitur conscientia. fit enim per ostium continentiae, ut inde non exeat, quod etiam clausis labiis carnis uitam polluat cogitantis. Denique ut apertius os interius, quod per illa uerba significauit, ostenderet, cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea, continuo subdidit: ne declines cor meum in uerba maligna. declinatio cordis quid est nisi consensio? nondum enim dixit, quisquis in corde occurrentibus suggestionibus quorumque uisorum nulla cordis declinatione consensit. si autem consensit, iam corde dixit, etiamsi ore non sonuit; etiamsi manu uel qualibet corporis parte non fecit, quod tamen cogitatione faciendum sibi esse iam statuit, diuinis legibus reus quamuis humanis absconditus sensibus uerbo in corde dicto nullo facto per corpus admisso. nequaquam uero membrum foris mouisset in facto, cuius facti initium non
Abbreviated transcription (Latin):
huc et nos sinemtellectu estis. Non
intelligitis quia om̃e qd̃ õs intrat.
in uentrẽ uadit. et in secessũ emit¬
titur. hic certe in qd̾ intrat cibus. os
carnis agnoscimꝰ. In hiis u̾o que
adm̃git ut agnosceremꝰ os cordis¬
ne non sequeret᷑ nrri tarditas cordiᷤ
insi et cũ tardis ambulare u̾itas
cũ audis de ore de corde intellige. Utr̃¬
q dico s alt̾m ex altero expono. hẽt
os interius homo interior. et hoc d¬
disceruit auris interior. de hoc ore
que ꝓoedunt de corde exeunt et ea
comquinant hoĩem. Demñ iam re¬
liqui oris nomine qd̾ põt et de corẽ

Expanded text:
intellectu estis? non intellegitis, quia omne quod in os intrat, in uentrem uadit et in secessum emittitur? hic certe in quod intrat cibus os carnis agnoscimus. in his uero, quae adiungit, ut agnosceremus os cordis, non sequeretur nostri tarditas cordis, nisi et cum tardis ambulare ueritas cum audis de ore, de corde intellege. utrumque dico; sed alterum ex altero expono. habet os interius homo interior, et hoc discernit auris interior; de hoc ore quae procedunt, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. deinde iam relicti oris nomine, quod potest et de
Abbreviated transcription (Latin):
deduei potestatem ci om̃is carins. quidẽ
nisi omis homiinis. Exopib legio non
nstificabitur onũs caro quid est usi
mullus istificabr homo. qdidem apls
alibi manifestius expͥmendo. osm
quit ustificabĩ homo exopib legid
eornithios ꝙͣ niccepat dicens. Nõne
carales estis et ẜm hoĩem ambure¬

Expanded text:
ei potestatem omnis carnis, quid est nisi omnis hominis? ex operibus legis non iustificabitur omnis caro, quid est nisi nullus iustificabitur homo? quod idem apostolus alibi manifestius exprimens, non, inquit, iustificabitur homo ex operibus legis. Corinthios quoque increpat dicens: nonne carnales estis et secundum hominem ambula
Abbreviated transcription (Latin):
et poedit ꝑ somũ uocis erũpat. s mntus
est os cordis. ubi sibi custodiamet
hostiũ continentie pomi de siderauit a dño
qui uerba illa dixit nobisq dicendacõs¬
ctpsit. M ultr .ii. corpis ore nõ dicim᷑
et corte clamamꝰ. sullũ auit ꝓcedit rei

Expanded text:
non expedit per sonum uocis erumpat; intus est os cordis, ubi sibi custodiam et ostium continentiae poni desiderauit a domino, qui uerba illa dixit nobisque dicenda conscripsit. multa enim corporis ore non dicimus et corde clamamus; nullum autem procedit rei
Abbreviated transcription (Latin):
contientia noĩatur.¬
satis conuemient᷑ et
digne disputare dis¬
ficile est. s exignita¬
tern mãm sub canti ponderis sarina
bit. Nam qui eam donat continẽtib
tidelib sins ip̃e dat ẜmonem de illa loꝙ¬
tib m̃istrs st̃. demq de re tanta ꝙ np̃e

Expanded text:
ia nominatur,satis conuenienter et digne disputare difficile est; sed exiguitatem nostram sub tanti ponderis sarcinabit. nam qui eam donat continentibus fidelibus suis, ipse dat sermonem de illa loquentibus ministris suis. denique de re tanta quod
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietates cõmessationes / et his si¬
milia que predico nobis sicut predi¬
xi. qm̃ qui talia agunt regnũ d̾i ñ
possidebunt. Ip̃m etiam ibi bellum
nt hec diceret ostendebat. et ad hos
hostes mortificandos eadem celesti.
et sꝑitali tuba. xp̃i milites excitatat
supͥra enĩ dix̾at. dico añt spũ am¬
bulante et de sideria carius ne fec̾itis.
ẽaro .n. concupiscit adu̾sus spm̃.¬

Expanded text:
essationes et his similia, quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. ipsum enim etiam ibi bellum, -ut haec diceret, ostendebat et ad hos hostes mortificandos eadem caelesti et spiritali tuba Christi milites excitabat. supra enim dixerat: dico autem, spiritu ambulate et desideria carnis ne feceritis. caro enim concupiscit adu
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinetur eit. N õs om̃s capiunit u̾bũ
hs quib datũ est. et qm̃ ip̃a queque
crstitas ꝯiugalis isicõtineat᷑ ab il¬
licito concubitu non põt custodiri utr̃
sue ꝯuigioloqueretur dicens. uelsẽ
ꝯns homines sic esse sicut me ip̃m.
fe luis sit alius aũt sit et ne m sola ĩ¬

Expanded text:
iunt uerbum hoc, sed quibus datum est. et quoniam ipsa quoque castitas coniugalis nisi contineatur ab inlicito concubitu, non potest custodiri, utrusine coniugio, loqueretur dicens: uellem omnes homines sic esse sicut me ipsum; o, alius sic, alius autem sic. Et ne in sola in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓt̾ qd̾ mnemb̾ nr̃a non sibi usmpet
concupiscentia s sibi uendicet. cõ¬
tiẽtia ut sint aria iusticie do ne
sint imquitatis arma pcc̃o. Sic n¬
sub lege. bomĩquid iubente nõ tũ
daute. S surans sub gr̃a que id ꝙ lex
iubet faciens nos amare. põt liberis
imꝑare. Itẽq cum hortatur ut non
ẜm carnem uiuamus ne moriam᷑.
sed spũ fc̃a carius mortificemꝰ et ui¬
uamꝰ tuba utiq que canit bellũ in
quo u̾samur. ostendit accit̾ diice¬
mus et hostes nros mortificemꝰ. ne
hostes satis euident̾ expressit. Quo
em̃ a uobis mortificari noluit. ip̃i
sunt opera .s. carius. Sic enĩ ait. Si
añt spũ facta cariis mortificau̾ntis
uiuetis. Et ista que sint ut sciamus
es̃dem itidem audiamꝰ scribentem.
ad galatas et dicentem. Maĩfesta
añt sũt opera carins. Que sũt for¬
ncatõnes. Inmũdicie. lux̾ie. ydolo¬
rum ẜutus. ueneficia mimicicie.

Expanded text:
propter quod membra nostra non sibi usurpet concupiscentia, sed sibi uindicet continentia, ut sint arma iustitiae deo, ne sint arma iniquitatis peccato; sic sub lege bonum quidem iubente, non tamen dante, sed sumus sub gratia, quae id quod lex iubet faciens nos amare potest liberis imperare. Itemque cum hortatur, ut non secundum carnem uiuamus, ne moriamur, sed spiritu facta carnis mortificemus, ut uiuamus, tuba utique canit, bellum, in quo uersamur, ostendit et, ut acriter dimicemus et hostes nostros mortificemus, ne hostes, satis euidenter expressit. quos enim a nobis mortificari uoluit, ipsi sunt, opera scilicet carnis. sic enim ait: si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. et ista quae sint ut sciamus, eundem itidem audiamus scribentem ad Galatas et dicentem: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, uen
Abbreviated transcription (Latin):
tota deoie coiporis acapiat᷑ absuraat
est. Neq .n. quem nõ comquinat no¬
cibus. comquinat nomritus. In os qͥp¬
pe cibus intrat. nomitus ex ore ꝓcedit.
s ꝓculdubio pͥora uerba ꝑtinent ad
os carius ubi ait. Non qd̃ intrat in
os comquinat hoĩem. postiora u̾o
ad os cordis uͥait. s ꝙ poedit ex ore
ħ comquinat hoĩem. deiq cũ apłs¬

Expanded text:
absurda est. neque enim quem non coinquinat cibus, coinquinat uomitus. cibus quippe in os intrat, uomitus ex ore procedit. sed procul dubio priora uerba pertinent ad os carnis, ubi ait: non quod intrat in os, coinquinat hominem; posteriora uero ad os cordis, ubi ait: sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
deoq nolenti ꝑpeti molestiam q̃
eius cohib̾e̾tur elatõ. anꝙͣ esset
ieo caritatis ultina et sũma ꝑ¬
fectio rectissime d̾r sufficit tͥ gratis
mesi nã u̾tus in infirmitate ꝑficit᷑
In infirmitate scil nõ ut ile putat
carius tantũ s et carius et aum.
qua et auimꝰ erit in ꝓfectione sũme
ilius ꝑfectionis nifirimus qũ extol

Expanded text:
deoque nolenti perpeti molestiam, qua eius cohiberetur elatio, antequam esset in eo caritatis ultima et summa perfectio, rectissime dicitur: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur.; in infirmitate scilicet non, ut ille putat, carnis tantum, sed et carnis et animi, quia et animus erat in comparatione summae illius perfectionis infirmus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Oleit aut moyses cõfidite. ⁊ state ⁊ ui¬
dete salutem que ẽ adño qͣm faciet uob̾
hodie. Sient enĩ indistis egiptios hodie
nõ apponetis ampliꝯ uidẽ eos in et̃iim
tempr. Qũo accipienda sũt u̾bahec. cũu
derint postea isrlite egiptios. Anq isti qͥ
tũc uiuebant: nõ eos ultiũs uiderut᷑
qr ⁊ illi st̃ mortui. qui cõsequebantur
et isti onĩs quisq dies mortis sue. Na
posten eoꝵ. iuderunt posteros illoru.
uementes. ut oĩo nulla sit qo. nec de
seutriꝙ tp̃re resurrectõnis nõ sic utiq
iudebunt ut hodie. qõ. li¬
¶uid ẽ qd̾ dixit dñs ad moysen. qͥd tu

Expanded text:
it autem Moyses: Confidite, et state, et videte salutem quae est a Domino, quam faciet vobis hodie. Sicut enim vidistis Aegyptios hodie, non apponetis amplius videre eos in aeternum tempus. Quomodo accipienda sunt haec verba, cum viderint postea Israelitae Aegyptios? An quia isti qui tunc videbant, non eos ulterius viderunt; quia et illi sunt mortui qui consequeet isti omnes quisquis die mortis suae? nam posteri eorum uiderunt posteros illorum, uenientes, ut omnino nulla sit quaestio nese utrique tempore resurrectionis, non sic utique uidebunt ut hodie? Quid est quod dixit dominus ad Moysen: quid tu
Abbreviated transcription (Latin):
conputant᷑. illo.ni. muo. nõ solũ ibi ñ
admodũ cõputentur. qͣdringenti trigi¬
ta. in egipto. Ingressus ẽ eĩ iacob ãno
filii sui tricesimd ⁊ nouo. qm̃ trignnta
annoꝵ erat ioseph cũ apparuit mn cõs¬
pectu pharaonis ⁊ regnare cepit sõ ille
Dransactis aũt septem annis ub̾tatis
eo anno famis ingressꝰ est iacob m
iuegiptũ cumi aliis suis. ac ꝑ hoc tunc age
bat ioseph tagnita ⁊ nouemi amios. snsi
impletis uite sue annis centũ adecemmo¬
tuus est. Uixit em̃ i egipto ptꝯm aresi
ad se prĩs su. septuagnita ⁊ uiũ aiios.
Qmos si retra xerinus de q̃dringentis. exx
gintanonẽ auni. Q si ex illo putabun
nos computare debere. ex quo iosepi
sb̃ pharione regnare cepit ⁊tũc qdam
modo intelligatur intrasse iscł . m e gno¬
tum. qũ ibiflius ei tanta potestãte
quos chiconnis uult accipi quadaĩge¬
tis cos ut atoto pars intelligat᷑. idest̃
atoto centenano ꝑs qͥnqͣgenaria. ⁊ pbut
hor loqͥndi regula solere loqui scripturã

Expanded text:
um ibi non admodum conputentur quadringenti triginta in Aegypto. ingressus est enim Iacob anno filii sui tricesimo et nono, quoniam triginta annorum erat Ioseph, cum adparuit in conspectu Pharaonis et regnare coepit sub illo; transactis autem septem annis ubertatis secundo anno famis ingressus est Iacob in Aegyptum cum aliis filiis suis. ac bat Joseph triginta et novem annos, qui impletis vitae suae annis centum et decem, mortuus est : vixit ergo in Aegypto post ingressum ad se patris sui, septuaginta et unum annos; quoIII anni. quod si ex illo putabimus nos conputare debere, ex quo Ioseph sub Pharaone regnare coepit, ut tunc quodam modo intellegatur intrasse Israhel in Aegyptum, quando ibi filius eius tanta potestate quos Tychonius uult accipi quadringentos, ut a toto pars intellegatur, id est a toto centenario pars quinquagenaria, et probat hac loquendi regula solere uti scripturam.
Abbreviated transcription (Latin):
be cus: Pertniet enimpascha pp̃occisio¬
nẽ ouis ad fidem ep̃i ⁊ sanguinem redep¬
tisum . IOce au̾t fides oꝑib p̃ponenda
est. ut sit qͦdam modo sr mani adusus
ullos. quim opib legis gliabant deq

Expanded text:
bus tuis? pertinet enim pascha propter occisionem ouis ad fidem Christi et sanguinem, quo redemti sumus. haec autem fides operibus praeponenda est, ut sit quodam modo super manum aduersus illos, qui in operibus legis gloriabantur. de qua
Abbreviated transcription (Latin):
dixit .n. deꝯ ne q̃n peniteat ppłm eu inde¬
rit p̾liũ ⁊ reu̾tat᷑ in egiptũ. hic ostendit
oĩa fieri debere ꝯsilio. que cõsilio recte fieri
possunt. ad euitanda q̃ adũsa sũt. ⁊̃ cuni
deus aꝑtissime adiutor est. qo. xlix.¬
¶inta aut̃ ꝓgenie ascenderũt filii isrł
detra egipti. Utrum ꝓgeniem in centum
amus dullt ꝯputari. ⁊ ideo quinta ꝓgemie
qr post qͣdringẽtos triginta amos. an
ꝑ hominũ generatõnes. Hoc pocis intelli¬
gendũ est. ab ip̃o iacob qui intrauit in
egiptum usq ad moysen. qui cũ ppło eg̃s¬

Expanded text:
iteat populum, cum uiderit proelium, et reuertatur in Aegyptum. hic ostenditur omnia fieri debere, quae consilio recte fieri possunt, ad deuitanda quae aduersa sunt, etiam cum deus apertissime adiutor est. Quinta autem progenie ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti. utrum progeniem in centum annis uult conputari et ideo quinta progenie, quia post quadringentos triginta annos? an per hominum generationes hoc potius intellegendum est ab ipso Iacob qui intrauit in Aegyptum usque ad Moysen qui cum populo egres
Abbreviated transcription (Latin):
tis accipiamus. S cũscͥptura commeni¬
ret taath filiũ leui anumoysi. cũ auo
suo iacob iutrasse iegiptũ dicat aut
eũ uxisse ainos. Cxxx. filiũ uo enis
prẽm moysi trignta septem. moysẽ uo¬
dicat octogita. annoꝵ fuisse. de egip¬
to ppłm liberauit. ⁊̃ sitic genuisset
edath prem moysi quo amno mortie
est. ille quoꝙ anira ultimo uite sue
arno gemusset moysen. cõputati an
et quadraginta septem amnios faciut
qdriigentos trignita. Si quis dicat
ettremo anno iute ioseph natũ eẽ ca¬
ath filiũ leui septuaguita fere anmũ
posfunt accedere illi sũme. qr septua¬
gnita unũ anrios uixit megipto io¬
sepb post ingressum pris sui. Qua¬
pp̃ q̃ sic̃ septuagnita aumi uite iõsepħ
ab ingressuiacob in egiptũ usq adua¬
tiuitatẽ caath. sitũcͦ uatus asserat᷑¬

Expanded text:
tis accipiamus. sed cum scriptura commemoret Caath filium Leui auum Moysi cum auo suo Iacob intrasse in Aegyptum, dicat eum autem uixisse annos CXXX. filium uero eius patrem Moysi dicat octoginta annorum fuisse cum de Aegypto populum liberavit : etiam si tunc genuisset Caath patrem Moysi, quo anno mortuus est, ille quoque Ambram ultimo vitae suae anno genuisset Moysen; computati annet quadraginta septem annos faciunt, non quadringentos triginta. quodsi quis dicat extremo anno uitae Ioseph natum esse Caath filium Leui. septuaginta ferme anni possunt accedere illi summae, quia septuaginta unum annos uixit in Aegypto Ioseph post ingressum patris sui. quapropter etiam sic septuaginta anni uitae Ioseph ab ingressu Iacob in Aegyptum usque natiuitatem Caath, si tunc natus adserat
Abbreviated transcription (Latin):
pãarcbaꝵ abrahe.ysaac qu iacob ex quo
ꝑegriuaricepit abraamm tra chaniã
i. ex illa ꝓmissione. in qua enus fidem
laudat apłs. usqꝙ ad illud tp̃s quo ĩgret¬
sus est iscłm egiptũ. Toto quippeusto
tpr̃e. pegrmnatisunt pres in tracbane¬

Expanded text:
arum Abrahae, Isaac et Iacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est ex illa promissione, in qua eius fidem laudat apostolus, usque ad illud tempus, quo ingressus est Israhel in Aegyptum. toto quippe isto tempore peregrinati sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
censum int̾p̃tant᷑ nr̃i. Sicut nũc instrue¬
tum dic̾e̾ uoluiis dũ tũ noĩe et hoĩes
et iumẽta et oĩa pecora ut intelligantur.
Ubi q̃ uttũ ⁊ uxores possent intelligi. nescio
Sexcenta tñ milia peditũ cum scͥptura cõ¬
memoret ad deus et dicens. excepto ins
melius int̾ptat᷑. ãposcenen. manifestum
est ⁊ hoĩes significatos siue in ẜuis siueĩ
mulierib. siue inhiis etatib que nulicie
nõ eẽnt ydonee. ut sexcenta milia peditũ
in eis solũ intelligamus. qui possent
militari agmine armari. Queri at sol
utrũ ad tantũ mĩm hebrei puenire po¬
tuerĩt. ꝑ eos annos in egip̃to quos os¬
tendere cõsideratus inscripturis nũs p̃t.
qui pͥmũ anni quͦt fuerint nõ ꝑua q̃õ
est. Uicit eĩ d̾s ad abraam. cũ fcm̃ ẽet
illud sacrificiũ deuacatima ⁊ capra et
ariete. ⁊ turture. ⁊ columba. añqͣm nõ
solũ ysaac. S nec hysinahel. quidem.
natus eẽt. sciendo sclas. qr ꝑegrinũ erit

Expanded text:
i: sicut nunc instructum dicere voluimus, dum tamen eo nomine et homines et jumenta vel omnia pecora intelligantur. Ubi etiam utrum et uxores possint intelligi, nescio. Sexcenta tamen millia peditum cum Scriptura commemoret, addens et dicens, Excepto instmelius interpretatur ἀποσκευὴ, manifestum est et homines significatos, sive in servis, sive in mulieribus, sive in his aetatibus quae militiae non essent idoneae, ut sexcenta millia peditum in eis solis intelligamus, qui possent militari agmine armari. Quaeri autem solet utrum ad tantum numerum Hebraei pervenire potuerint per eos annos in Aegypto, quos ostendere consideratus in Scripturis numerus potest: qui primum anni quot fuerint non parva quaestio est. Dicit enim Deus ad Abraham cum factum esset illud sacrificium de vacca trima, et capra, et ariete, et turture, et columba, antequam non solum Isaac, sed nec Ismael quidem natus esset: Sciendo scias, quia peregrinum erit