comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lebuit. nͥqa de corpore dni flum̃ exiuit. qñ delatere eiꝰ iqua
li ẽe sanguis. qͦ letificauit aĩas uniu̾soꝵ. qa illo flumine la¬
uit peccatũ totius mundi. Est et fluuius ꝗ de eden exit: &
cireuit uniuersã terrã. uerbũ dĩ qͦ paradisus intelligibilis
ir gat᷑. & omis anima uocat᷑ ad grãmxp̃i. Dicente ipso dei
erbo. Siꝗs sitit ueniat ad me &bibat. Cui ego dedero aquã
sl mina de uentre eiꝰ fluent aquȩ iuȩ. Ex illo ciñ unico
uerbo dĩ quattuor fluuiorũ. prudentie & fortitudinis. tẽ¬
perantiȩ quoq et iusticiȩ fluenta manar̃. Alii enĩclat᷑ per

Expanded text:
de corpore domini flumen exiuit, quando de latere eius aqua fluxit et sanguis, quo laetificauit animas uniuersorum, quia illo flumine lauit peccatum totius mundi? est et fluuius qui de Eden exit et circuit uniuersam terram, uerbum dei quo paradisus intellegibilis inrigatur et omnis anima uocatur ad gratiam Christi dicente ipso dei uerbo: si quis sitit, ueniat ad me et bibat. cui ego dedero aquam, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. exillo enim unico uerbo dei quattuor fluuiorum prudentiae et fortitudinis, temper««ntiae quoque et iustitiae fluenta manarunt. alii enin; per
Abbreviated transcription (Latin):
eugłii tenor resuscitaret. Non mirũ gͦ sicaput suũ praua
in terp̃tatione mouer̃. ut ipsi ase deturbarent sapientiam
suȩ salutis auctorẽ. aut certe mouendo cap̃suum. causa
fieret cõmotionis capitis ñ paucis sed ppłis Cõmotio hec
capitis facta ẽ. qñꝗdẽ in om̃em t̾ram exiuit sonuꝰ eorum
ut fieret omĩs t̃ra dñi. & regnũ dñi eẽt innationibus.

Expanded text:
euangelii tenor resuscitaret.- Non mirum ergo si caput suum praua euangelii tenor resuscitaret.- Non mirum ergo si caput suum praua interpretatione mouerunt, ut ipsi a se deturbarent sapientiam, suae salutis auctorem aut certe mouendo caput suum causa fierent commotionis capitis non paucis, sed populis. commotio haec capitis facta est, quandoquidem in omnem terram exiuit sonus eorum, ut fieret omnis terra domini et regnum domini esset in
Abbreviated transcription (Latin):
cti resuscitandũ. Uñ calciamentũ suũ soluere iubebatur
ut cẽt anexu copule eiꝰ exutꝰ. quã asui grã ostendisset alie¬
nã. Sic enĩ scriptũ ẽ. quia soluebat calciam̃tũ suũ et da¬
bat ꝓximosuo dicens. hoc erit in testimoniũ inisrł. Et di¬
cebat ꝓpinquus. accipe et adꝗre tibi. & soluebat calciam̃tũ
suũ. Dicebant etiã ad stantes. Det dñs uxorẽ quȩ intrat in
domũ tuã. sicut rachel & sic̃ lia quȩ edificauer̃ utreq do¬
mũ isrł. et fecer̃ uirtutẽ inefrata. Sed hoc exlitt̾e inter¬
p̃tatione uideũ ligabat. Ceterũ figura erat qͦd xp̃s uenturꝰ
ẽẽt int̾ras. ꝗ sem̃ defuncti ppłi resuscitaret. merito fr̃is.
ꝗ adictũ ẽ. narrabo nom̃ tuũ fr̃ib meis. et quoꝵ patres et
ex ꝗbus xp̃s scđm carnẽ. uel ꝗa eugłm defuncte legis repa¬
rationẽ oꝑaretur in posteris. ut sem̃ qͦd lex ñ reliquerat.

Expanded text:
cti resuscitandum. unde calciamentum suum soluere iubebatur, cti resuscitandum. unde calciamentum suum soluere iubebatur, ut esset a nexu copulae eius exutus quam a sui gratia ostendisset alienam. sic enim scriptum est, quia soluebat calciamentum suum et dabat proximo suo dicens: hoc erit in testimonium in Israel. et dicebat propinquus: accipe et adquire tibi tu. et soluebat calciamentum suum. dicebant etiam adstantes: det dominus uxorem quae intrat in domum tuam, sicut Rachel et sicut Lia quae aedificauerunt utraeque domum Israel et fecerunt uirtutem inpretatione Judaeum ligabat. Caeterum figura erat, quod Christus venturus esset in terras, qui semen defuncti populi resuscitaret. Merito fratris: quia dictum est: Narrus secundum carnem, uel quia euangelium defunctae legis reparationem operaretur in posteris, ui semen, quod lex non reliquerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uationiq ꝑfidiȩ. Sed ñ fuit illa sobrietas sp̃aliũ nuptiarũ.
sed adulteriũ castitatis. Idõsinagoga libera eẽ ñ potuit.
quȩ male nupserat. non crediderat resurrectionẽ. xp̃i
futurã. Uñ bene ei nupsit eccła. cii scđm sacrã dispensati¬
onẽ scđm carnẽ mortuus xp̃s. ut illa uidea anima quȩ
ante fuerat ligata peccato. ꝑ mortẽ xp̃i absolueretur un
culo delictoꝵ. Non nubit gͦ mulier alt̾i uiro. nͥ mortuus
fuerit uir suuꝰ. hoc ẽ nͥ auinculo legitimi amoris fuerit ab¬
soluta. Si aũt mortuuꝰ uir eiꝰ fuerit liberata ẽ. Sane tene¬
batur ex lege ut fr̃i ꝓprii coniuigis copularet᷑. si sem̃ nullũ
maritꝰ eidem reliꝗsset. Quod uinculũ magis nec tebat int̃¬
pretatio litt̃ȩ quã gr̃a sp̃alis. Deniꝙ habebat inuoluntate
fr̃ de functi. ut si nollet ñ acciꝑet frĩs uxorẽ ad sem̃ defun¬

Expanded text:
uationique perfidiae. sed non fuit illa sobrietas spiritalium nuptiarum, uationique perfidiae. sed non fuit illa sobrietas spiritalium nuptiarum, sed adulterium castitatis. ideo synagoga libera esse non potuit, quae male nupserat, non crediderat resurrectionem Christi futuram. unde bene ei nupsit ecclesia, cui secundum sacram dispensationem secundum carnem mortuus Christus, ut illa Iudaea anima, quae ante fueratculo delictorum. non nubit ergo mulier alteri uiro nisi mortuus fuerit uir suus, hoc est nisi a uinculo legitimi amoris fuerit 30 absoluta; si autem mortuus uir eius fuerit, liberata est. Sane tenebatur ex lege, ut fratri proprii coniugis copula: retur, si semen nullum maritus eidem reliquisset. quod uinculum magis nectebat interpretatio litterae quam gratia spiritalis. denique habebat in uoluntate frater defuncti, ut, si nollet, non acciperet fratris uxorem ad semen defun
Abbreviated transcription (Latin):
sublege ñ eẽt. ut eos ꝗsub lege sunt lucrifaceret. Et iterũ
doctor gentiũ factꝰ ẽ quasi eẽt ipse sine lege. ut eosꝗerant sine
lege ad ꝗreret. xp̃o. Pulchre aũt ait qͦd sine lege dĩ ñẽẽt. &. in
lege xp̃i maneret. Lex aũt sinagoge caput ñ a principio. ꝗa
xp̃c erat cap̃ uet̾is sina goge quã morses fundauit & c̃didit.
Deniq audi dicentẽ. quia uerbo dñi fundata ẽ. Fide inquit
moyses grandis factꝰ negauit se ẽẽ fardonis regis nepotẽ. Ma¬
luit enĩ afflictis cõpati quã tpr̃alib delectari maioresq diui¬
Nas estimauit. et pretulit thesauris egypti imꝓperium xp̃i¬
Aspiciebat enĩ mercedẽ reꝓmissionũ dĩ. quȩ ẽ resurrectionis
grã. Sed ubi ꝓpt̃ ꝑfidiã iudõꝵ mortuũ est infidelibus dei
& excidit peccatorib iudõrũ. legis sp̃alis in¬
tellec t̾ occubuit. & nupsit sinagoga ritui corporali. obser¬

Expanded text:
sub lege non esset, ut eos qui sub lege sunt lucri faceret. et iterum sub lege non esset, ut eos qui sub lege sunt lucri faceret. et iterum doctor gentium factus est quasi esset ipse sine lege, ut eos qui erant sine lege adquireret Christo. pulchre autem ait, quod sine lege dei non esset et in lege Christi maneret. Lex autem synagogae caput non a principio, quia Christus erat caput ueteris synagogae quam Moyses fundauit et condidit. denique audi dicentem, quia uerbo domini fundata est: fide, inquit, Moyses grandis factus negauit se esse Pharaonis regis nepotem; maluit enim afflictis compati quam temporalibus delectari maioresque diuitias aestimauit et praetulit thesaruris Aegypti improperium Christi;aspi- ciebat enim mercedem repromissionum dei, quae est resurrectionis gratia. sed ubi propter perfidiam Iudaeorum mortuum est infidelibus dei uerbum et excidit pectoribus Iudaeorum, legis spiritalis intellectus occubuit et nupsit synagoga ritui corporali obser
Abbreviated transcription (Latin):
stea sacram̃ta renouantur. Hoc nobis apłs euident̃ exposuit di¬
cens. Qm̃ que sub uiro ẽ mulier. uiuente uiro ligata ẽ legi. hoc
e uri sui legi. ut ei debeat castitatẽ. Si aut mortuuꝰ fuerit uir.
uiuo uiro uocabit᷑ inꝗt adult̾a si uincta fuerit alteri uiro. Si
aũt mortuuꝰ fuerit uir eiꝰ. libata ẽ alege uiri. ita ut ñsit adult̃a
si fuerit cũ alio uiro. Hoc sacram̃tũ etiã ad xp̃m et eccłam ꝑti¬
nere etiam alibi demonstrauit. ꝗa magnũ ẽ sacram̃tum. hic
qͦq ñ pret̃ misit dicens. Itaq fr̃s mei et uos mortificati estis le
mortificatꝰ es legi. nͥ ut tibi legis umbra moriatur. cũ accedis
num ẽ ueris falsa miscere. Pudicicia aũt sp̃alis. si anima tua
exuta om̃ĩb impedim̃tis deuiȩ cogni tionis. sine ruga accedat
hoc ẽ his ꝗsub lege sunt. ꝓpt̃ quos apłs fecit se ẽẽ sublege. cũ

Expanded text:
stea sacramenta renouantur. hoc nobis apostolus euidenter exposuit distea sacramenta renouantur. hoc nobis apostolus euidenter exposuit dicens: quoniam quae sub uiro est mulier uiuente uiro ligata est legi; hoc est uiri sui legi, ut ei debeat castitatem. si autem mortuus fuerit uir, uiuo uiro uocabitur, inquit, adultera, si iuncta fuerit alteri uiro; si autem mortuus fuerit uir eius, lib-erata est a lege uiri, ita ut non sit adultera, si fuerit cum alio uiro. hoc sacramentum etiam ad Christum et ecclesiam pertinere etiam alibi demonstrauit, quia magnum est sacramentum. hic quoque non praetermisit dicens: itaque, fratres mei, et uos mortificati estis legmortificatus es legi nisi ut tibi legis umbra moriatur cum accedis rium est ueris falsa miscere, pudicitia autem spiritalis, si anima tua exuta omnibus impedimentis deuiae cognitionis sine ruga accedat hoc est his qui sub lege sunt, propter quos apostolus fecit se esse sub lege, cum
Abbreviated transcription (Latin):
lex nomos dicit᷑ grece. & idõsinagoga nomo quasi masculo copu¬
lata ẽ. sed legi corporali ñspiritali. hoc ẽ ritui legis iud uco.
cuiꝰ uinculis illigata ẽ. legitimi nesciens sacram̃ta con iuigii.
Si aũt mortua fuerit lex. hoc ẽ legis int̃pretatio corporalis.
tunc plebs quasi mortuo c̃iuge priore. legitime nubet seđo
uiro ꝗ exmortius resurrexit. Est eniã caput mulieris huius
ico. tamquã fr̃i defuncti eugłio mulierẽ eam nubere ex lege uo¬
luer̃. Qalex annunciauerit eugłm. idõprior lex uir. postea
scđi uiri nuptię hoc ẽ eugłi sacram̃ta sunt. Duo enĩ quasi con¬
iugia duo sunt testam̃ta. Unũ c̃iugiũ uetꝰ ẽ testam̃tũ. qđ mor¬
it iri prioris solutum ẽ. Et idõ mulier illa ciuilex mortua ẽ.
recte scđm coniugiũ c̃uenit. hoc ẽ testam̃tũ nouũ. Sic duob
fr̃ĩb una c̃iungitur cui suꝑiora peccata morunt̃. meliora po¬

Expanded text:
lex vojuog dicitur Graece et 30 ideo synagoga vóplp qua masculo copulex vojuog dicitur Graece et 30 ideo synagoga vóplp qua masculo copulata est, sed legi coiporali, non spiritali, hoc est ritui legis Iudaico, cuius uinculis inligata est legitimi nesciens sacramenta coniugii. si autem mortua fuerit lex, hoc est legis interpretatio corporalis, tunc plebs quasi mortuo coniuge priore legitime nubet secundo uiro qui ex mortuis resurrexit. est etiam caput mulieris huius ico tamquam fratri defuncti euangelio mulierem eam nubere ex lege uoluerunt, quia lex annuntiauerit euangelium. ideo prior lex uir, postea secundi uiri nuptiae, hoc est euangelii sacramenta sunt; duo enim quasi coniugia duo sunt testamenta. unum coniugium uetus est testamentum, quod morte uiri prioris solutum est. et ideo mulier illa, cui lex mortua est, recte secundum coniugium conuenit, hoc est testamentum nouum. sic duobus fratribus una coniungitur, cui superiora peccata moriuntur, meliora po
Abbreviated transcription (Latin):
bra se eẽ xp̃i. ideo caput eoꝵ ñ fuit xp̃s. Non erat etiam lex
caput eoꝵ. ꝗa expoliabant᷑ et lege appło nationũ. Non fuit
Hoc de reprehensibili cõmotione capitis dictũ ẽ. Est tam̃ et
laudabilis capitis cõmotio. Rep̃hensibilis iudeis. laucdabilis
ppło nationũ. Quid ẽ enĩ caput. nͥ in quo sensus sunt : Oculi¬
enim sapientis incapite eiꝰ. quos moueri oportet oculos. id est
mentis tuȩ sensus. ne aliqͦ torpore pigrescant. Moue gͦ pru¬
dentiam tuã. moue sapientiam. moue cogitationes tuas cęle¬
stiũ collatione sermonũ. et ꝓpħicoꝵ disputatione uerborum.
ita ut ñ pecces intestam̃to dĩ. sed fides firma sit. Sunt enĩ he¬
retici ꝗ mouent sensus suos. ut ꝑfidiã tam̃ ñfidem excitent.
Setdiam exp̃ssuiꝰ de ipsa capitis cõmotione. quȩ insimilitudinẽ
mulieris. Deniq sublege tamquã sub uiro ẽ ppłs udeorũ. ꝗa

Expanded text:
bra se esse Christi, ideo caput eorum non fuit Christus. non erat etiam lex bra se esse Christi, ideo caput eorum non fuit Christus. non erat etiam lex caput eorum, quia expoliabantur et lege a populo nationum. non fuit hoc de reprehensibili commotione capitis dictum sit. est tamen et laudabilis capitis commotio, reprehensibilis Iudaeis, laudabilis populo nationum. quid est enim caput nisi in quo sensus sunt ? oculi sapientis in capite eius, quos moueri oportel oculos, id est mentis tuae sensus, ne aliquo torpore pigreseant. moue ergo prudentiam tuam, moue sapientiam, moue cogitationes tuas caelestium conlatione sermonum et propheticorum disputatione uerborum, ita ut non pecces in testamento dei, sed fides firma sit. sunt enim haeretici qui mouent sensus suos, ut perfidiam tamen, non fidem excitent. Sed iam expressius de ipsa capitis commotione, quae in similitudinemmulieris. denique sub lege tamquam sub uiro est populus Iudaeorum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ingemuissent. Et tam̃ ipsa cõmotio capitis. illis insimilitudinẽ
cessit. ut ñ hoc significaret qͦd illi sentiebant. sed qͦd mysteria
declarabant. Illi enĩ scđ̾m uulgiusũ insultantes dño moue¬
bant cap̃ suũꝰ sicut ꝗ uistis insultare desiderant. si forte eos
uiderut in hoc scło fatigari. mouent caput. Quȩ cõmotio capi¬
tis geminũ intellectũ ht̃. Rep̃hensibiles enĩ uident᷑ scđm scri¬
turę auctoritatẽ ꝗ mouent caput. cũ dicat et matheuꝰ. ꝗ tran¬
siebant blasphemabant dñm iħm. mouentes capita sua. Et
martuꝰ. ꝗ preteribant. Transeuntes aũt qđ reprehens ibi les
estimentur. docet hic ipse ꝓpħa ꝗdic̃ de uinea sabaoth. Et uin
demiant eam om̃s transeuntes uiã. Deniq et ꝗseꝗtur uersus ho
signat. De uastauit eã aper desilua. & singularis feruꝰ depastus
mouere & de turbare ꝑfidia iuidõꝵ. sed quia ñ passi sunt men¬

Expanded text:
ingemuissent. et tamen ipsa commotio capitis illis in similitudinem ingemuissent. et tamen ipsa commotio capitis illis in similitudinem cessit, ut non hoc significaret quod illi sentiebant, sed quod mysteria declarabant. illi enim secundum uulgi usum insultantes domino mouebant caput suum, sicut qui iustis insultare desiderant, si forte eos uiderint in hbc saeculo fatigari, mouent caput. Quae commotio capitis geminum intellectum habet. reprehensibiles enim uidentur secundum scripturae auctoritatem qui mouent caput, cum dicat et MatthaeufI: qui transiebant blasMarcus: Qui praeteribant . Transeuntes autem quod reprehensibiles aestimentur, docet hic ipse Propheta, demiant eam omnes transeuntes uiam. denique et qui sequitur uersus hoc signat: deuastauit eam aper de silua et singularis feruB d epastus mouere et deturbare perfidia Iudaeorum . sed quia non passi sunt mem
Abbreviated transcription (Latin):
dñ metat : Et idõ quasi boni agricolȩ ubi ꝓpt̃spem in arata fu¬
erit tranrã c̃tinentia corporali. ñ carnalia sed sp̃alia. seminemꝰ.
qm̃ de carnalibus corruptela colligit᷑. de spãlib uita ȩt̾na adqui¬
ritur. Typuꝰ gͥ et figura nob̵ sunt gesta maioꝵ. trpuꝰ lex scrip¬
ta incordib nr̃is. ut nob̾ in ea quȩdã futuroꝵ figura ñ ueritas
sit. Lexgͦ quasi figura sit nob̵. eugłm quasi lum̃ & signaculum
ueritatis. In parabola gͦ dñs ostendit se uideis. sed non intelle
equalitate in cõmoditatis absolueret. E act̾ ẽ etiam pͥarabola.
qa carnẽ suscepit quã crucifixer̃ iudei ñ intellegentes parabo¬
lã spãlẽ. Eo usq enĩ ñ intellexer̃. ut cũ auctore uitȩ crucifi¬
gerent. & suspensã incruce cernerent carnẽ dnĩ salutarem.
mouerent caput. Hansuntellexissent. utiq ñ insultassent. sed

Expanded text:
domini metat? et ideo quasi boni agricolae, ubi propter spem inarata fudomini metat? et ideo quasi boni agricolae, ubi propter spem inarata fuerit terra nostra continentia corporali, non carnalia, sed spiritalia seminemus, quoniam de carnalibus corruptela colligitur, de spiritalibus uita aeterna adquiritur. typus itaque et figura nobis sint gesta maiorum, typus lex scripta in cordibus nostris, ut nobis in ea quaedam futurorum figura, non ueritas sit. lex ergo quasi figura sit nobis, euangelium quasi lumen et signaculum ueritatis. In parabola ergo dominus ostendit se Iudaeis, sed non intellexaequalitate incommoditatis absolueret. factus est etiam in parabolam, quia carnem suscepit quam crucifixerunt Iudaei, non intellegentes parabolam spiritalem. eo usque enim non intellexerunt, ut, cum auctorem uitae crucifigerent et suspensam in cruce cernerent carnem domini salutarem, mouerent caput; nam si intellexissent, utique non insultassent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
portis redarguentẽ. Inporta enĩ erat. ꝗ subiturꝰ erat sui cor¬
poris passionẽ. ꝑ quã migraret et̾ris rediret ad celũ. In por¬
ta erat cũ diceret. ambulate cũ lucẽ habetis. Quid ẽ gͥ factus
sum illis in parabolã. nͥ ꝗa finis legis ẽ xp̃c. & mors eiꝰ soluit
enigmata ꝓpħarũ. eaꝙ̃ quȩ añ uideis erant in cognita cum
ꝑpħarentur. postea manifestata sunt dm̃cȩ passionis effectu:
Factus est illis in parabolã. ꝗa quasi uilẽ se prebuit. ingerens
se illis. nec refugiens eorũ sediciones. & ꝑducens eos ad tempus
beneplaciti sibi. ut moreret᷑ ꝓ om̃ib hõib. qͦ illiũ sanguine
genus hõium mundaretur. Similit̃ in parabola seriptũ est.
Non alligabis os boui trituranti. Soluit hanc parabolã apłs di¬
cens. Nũꝗd debubus cura ẽ dõ : Anꝓpt̃ nos utiꝙ dic̃: Nam
ꝓpt̃ nos scripta sunt. Quis ẽ ꝗ arat. nisi ꝗ inspe arat. ut iniudicio

Expanded text:
portis redarguentem. in porta enim erat qui subiturus erat sui corportis redarguentem. in porta enim erat qui subiturus erat sui corporis passionem, per quam migraret e terris, rediret ad caelum. in porta erat, cum diceret: ambulate dum lucem habetis. quid est ergo: factus sum illis in parabolam, nisi quia finis legis est Christus et mors eius soluit aenigmata prophetarum eaque, quae ante Iudaeis erant incognita, cum prophetarentur, postea manifestata sunt dominicae passionis effectu ? factus est illis in parabolam, quia quasi uilem se praebuit, ingerens se illis nec refugiens eorum seditiones et perducens eos ad tempus beneplaciti sibi, ut moreretur pro omnibus hominibus, quo illius sanguine genus hominum mundaretur. Similiter in parabola scriptum est: non alligabis os boui trituranti. soluithancparabolamapostolusdicens: numquid de bubus cura est deo? an propter nos utique dicit? nam propter nos scripta sunt. quis est qui arat nisi qui in spe arat, ut in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ ꝗñ credidit seruit. ipse ẽ scđm carnẽ natꝰ. ꝗa scđm car¬
ꝓmissio exfide. ipse ẽ eccłȩ filiuꝰ tenens gr̃ẽ liber tatẽ. ꝓpt̾
quẽ eccła dicit. Expelle ancillam et filium eiꝰ. ñ enĩ heres
erit filuꝰ ancillȩ cum filio meo isa ac. Et apłs ait. Itaq fr̃s¬
ñ sumꝰ ancillȩ filii sed liberȩ. Hȩc ẽ gͦ solutio. ꝗa qđ ignora¬
bat iudeus. fides gentiũ soluit. infusa apło doctore m̃tib
nationũ. Idõ gͦ illoꝵ gesta nob̾ in parabola sunt. Sed et
dñs dix̃. Factus sũ illis in parabolam. aduersus me exerce¬
bantur ꝗ sedebant in porta. In parabolaraũt factus. quia
dicitis inꝗt medice curate ipsum. In parabolã factus ẽ ꝗa se¬
dentes in porta increpabat. In exituenĩ non ociosi sedexerciti
eẽ debemus. Idõq scriptũ ẽ. Uidete nefiat fuga ura hieme
enĩ scientes eẽnt illã hirłm reꝗsissent. Isti gͦ fatigati in porta
sedebant. nec solũcdixit sedebant. sed etiam oderant dñm̃ in

Expanded text:
daeorum qui non credidit seruit; ipse est secundum carnem natus, quia secundum carrepromiss:o ex fide. ipse est ecclesiae filius tenens gratiae libertatem, propter quem ecclesia dicit: expelle ancillam et filium eius; non enifti heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, et apostolus ait: itaque, frn-sumus ancillae filii, sed liberae. haec est ergo solutio, quia quod ignorabat Iudaeus fides gentium soluit infusa a Paulo doctore mentibus nationum. ideo ergo illorum gesta nobis in parabola sunt. Sed et dominus dixit: factus sum illis in parabolam. aduersus me exercebantur qui sedebant in porta, in parabolam autem factus, quia dicitis, inquit: medice, cura te ipsum. in parabolam factus est, quia sedentes in porta increpabat; in exitu enim non otiosi, sed exerciti esse debemus. ideoque scriptum est: uidete ne fiat fuga uestra hieme enim scientes essent, illam Hierusalem requisissent. isti ergo fatigati in porta sedebant. nec solum dixit \'sedebant\', sed etiam oderant dominum in
Abbreviated transcription (Latin):
ad ruinam. Hlumiliatꝰ aut̃ dñs usq ad mortẽ c̃ ut deportis mor¬
is ex altaretur. Ecce uide grãm xp̃i. uide beneficia eiꝰ. Postea quã
xp̃c aduenit. hec caroquȩ erat umbra mortis. cepit ꝑ grãm dni
refulgere. & habere lum̃ ꝓpriũ. unde et dictũ ẽ. Lucerna cor¬
poris tui estoculus tuus. S ed uide dequo oculo dicat. ñde exte¬
nore sed de interiore. Si oculuꝰ inꝗt tuuꝰ simplex fuerit. totũ
corpus tuũ lucidũ erit. Interior utiq ẽ oculus ꝗ totũ hõis corpꝰ
illuminat. Interior ẽ etiã oculuꝰ ꝗ affert toto corporicecitatẽ.
Quia scriptũ est. Siaũt nequã fuerit oculus tuuꝰ. totũ corpꝰtuũ
tenebrosum erit. Uides in uno hõe ut uñ tenebre nascuntur in
lum̃ oriatur. Ipse tͥ gͦ es ciligo uł lum̃. Caligo iniꝗtatis & tene

Expanded text:
ad ruinam. humiliatus autem dominus usque ad mortem est, ut de portis morad ruinam. humiliatus autem dominus usque ad mortem est, ut de portis mortis exaltaretur. Ecce uide gratiam Christi, uide beneficia eius. posteaquam Christus aduenit, haec caro quae erat umbra mortis coepit per gratiam domini refulgere et habere lumen proprium, unde et dictum est: lucerna corporis tui est oculus tuus. sed uide de quo oculo dicat: non de exteriore, sed de interiore. si oculus, inquit, tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. interior utique est oculus qui totum hominis corpus inluminat, interior est etiam oculus qui affert toto corpori caecitatem, quia scriptum est: si autem nequam fuerit oculus tuus, totum corpus tuum tenebrosum erit. uides in uno homine, ut, unde tenebrae nascuntur, inde lumen oriatur. ipse tibi ergo es caligo uel lumen, caligo iniquitatis et ten
Abbreviated transcription (Latin):
ñ insimilitudinẽ carmis. sed insimilitudine hõium peccatorum.
Omĩs enĩ hõ subpeccato. Idõ et specie inuentꝰ ẽ hõ. ut scriptum:
de eo. Et hõ ẽ. & quis cognoscit eũ : Hõ scđm carnẽ. sedultra¬
hoẽm scđm oꝑationem. Ut hõ inꝗt humiliauit semetipsũ . qa
ad eos ds̃ uenit ꝗ humiliati fuerant lib̾andos. Ipse segͦ humilia¬
uit ꝓpt̃ nos. Non gͦ corpꝰ illiuꝰ corpus mortis. siꝗdem corpꝰ est
uite. Nec caro illiũ umbra mortis. si ꝗdẽ fulgor ẽ głȩ. Nec in
quo lo cus afflictationis. si ꝗdẽ in illo corpore om̃ib grã consolatio¬
nis. Humilia uit se. ut disceres ꝗd sit humilitas. Deniq audidi¬
centem. Discite ame ꝗa mitis sũ & humilis corde. Ille se humili¬
auit. ut tu exaltareris. Qui enĩ se humiliat exaltabitur. Sed
ñ om̃s ꝗ humiliant᷑ exaltabuntur. Multos enĩ crim̃humibat

Expanded text:
non in similitudinem carnis, sed in similitudinem hominum peccatorum; non in similitudinem carnis, sed in similitudinem hominum peccatorum; omnis enim homo sub peccato. ideo et specie inuentus uthomo — ut scriptum est de eo: et homo est, et quis cognoscet eum? homo secundum carnendum operationem —, ut homo, inquit, humiliauit semet ipsum, quia ad eos deus uenit qui humiliati fuerant liberandos. ipse se ergo humiliauit propter nos. non ergo corpus illius corpus mortis, siquidem corpus est uitae, nec caro illius umbra mortis, siquidem fulgor est gloriae, nec in quo locus afflictationis, siquidem in illo corpore omnibus gratia consolationis. humiliauit se, ut disceres quid sit humilitas. denique audi dicentem: discite ame, quia mitissumet humilis corde. ille se humiliauit, ut tu exaltareris; qui enim se humiliat exaltabitur. sed non omnes qui humiliantur exaltabuntur; multos enim crimen humiliat
Abbreviated transcription (Latin):
in paracliso uigebat. cȩlesti gr̃a refulgebat. loquebat̃ cũ dõ. Num
cum humiliatũ añ legisti. nͥ postea quã p̃uaricatio cũ humilia¬
uit sua : Cuiꝰ uicu hereditatẽ ad nos utiq transinisit. ut in hoc
corpore constituti. nolimꝰ ꝑegrinari decorpore et adeẽ dõ. Et
idõ humiliamꝰ animã nr̃am que se addm̃ gestit attollere. sed
corruptibile corpꝰ grauat animã. t̾renaq habitacula p̃ponde¬
rant. ut mens deuota dõ frequent̃ inclinetur. nec se subicere
dõ possit. qm̃ subiectionẽ sui sapientia carnis ignorat. quȩ nrmn
dicimus : Qui utiq suscepit carnis istiu ueritatẽ. & idõ semet
ipsum humilia uit usq ad mortẽ. mortẽ aut̃ crucis. Diligentir
at tende et c̃sidera singula. Uide ꝗa uolens suscepit hancꝰ formã
corporis nr̃i. & tuȩ obseꝗa seruitutis. insimilitudinẽ hõĩum factus.

Expanded text:
in paradiso uigebat, caelesti gratia refulgebat, loquebatur cum deo. num in paradiso uigebat, caelesti gratia refulgebat, loquebatur cum deo. num eum humiliatum ante legisti nisi posteaquam praeuaricatio eum humiliauit sua ? cuius uitii hereditatem ad nos utique transmisit, ut in hoc corpore constituti nolimus peregrinari de corpore et adesse deo. et ideo humiliamus animam nostram, quae se ad deum gestit attollere; sed corruptibile corpus grauat animam terrenaque habitacula praeponderant, ut mens deuota deo frequenter inclinetur nec se subicere deo possit, quoniam subiectionem sui sapientia carnis ignorat, quae nostrum Iesu Christi dicimus? qui utique suscepit carnis istius ueritatem et ideo semet ipsum humiliauit usque ad mortem, mortem autem crucis. diligenter adtende et considera singula. uide quia uolens suscepit hanc formam corporis nostri et tuae obsequia seruitutis, in similitudinem hominum factus,
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝗa ñ exclamauit inciuitate. nec inuocauit hõem ꝗ sub uenirer
& iuir inꝗt ꝗ humiliauit mulierẽ ꝓximi sui. Et hic eadẽ est
huiꝰ causa sermonis. ut acorruptore humiliata dicat᷑. Tercium
qͦq habes dehacre testimoniũ. & plura siqueras. tam̃ de eode
libro audi. Siꝗs inuenerit uirginem quȩ ñsit desponsata. et
ium faciens ei dormierit cũ ea. & inuentu fuerit. dabit ꝗdor¬
miuit cũ ea patri iuuenculȩ ꝗnquaginta denarios. et erit u¬
xor eiꝰ ꝗa humiliauit eã. nec poterit dimittere eã ꝑ om̃e tẽp
non conditio carnis uideat᷑ nos humiliare sed culpa. Nectam̃
negare possumꝰ. qͦd multis humiliet᷑ et caro. loco ipso. illece¬
bris ipsis. fragilitate qͦq qua patuit errori. Licet ñ amedio¬
cri aduersario serpente decepta sit. habebat tam̃ sui ñ medio¬
crẽ grãm. añquã peccatũ in reꝑet. In conspectu erat dĩ adam.

Expanded text:
la, quia non exclamauit in ciuitate nec inuocauit hominem qui subuenirla, quia non exclamauit in ciuitate nec inuocauit hominem qui subueniret, et uir, inquit, quia humiliauit mulierem proximi sui. et hic eadem est huius causa sermonis, ut a corruptore humiliata dicatur. tertium quoque habes de hac re testimonium et plura, si quaeras. tamen de eodem libro audi: siquis inuenerit uirginem. quae non sit desponsata et uim faciens ei dormierit cum ea et inuentus fuerit, dabit qui dormiuit cum ea patri iuuenculae quinquaginta denarios et erit uxor eius, quia humiliauit eam; nec poterit dimittere eam per omne temnon condicio carnis uideatur nos humiliare, sed culpa. Nec tamen negare possumus, quod multis humilietur et caro, loco ipso, inlecebris ipsis, fragilitate quoque qua patuit errori. quae licet non a mediocri aduersario serpente decepta sit, habebat tamen sui non mediocrem gratiam, antequam peccatum inreperet: in conspectu erat dei Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
la seuiat ꝑiculo sum. Et septuaginta uirorũ uidet᷑ cum his
sententia c̃uenire. cũ dicunt quia scriptũ ẽ. qmhumiliasti
nos. Cuiꝰ int̃pretationis testimonia descripturis nobis sunt ar¬
cessenda diuinis. Ait enĩ in deutero nomiũ. Si exieris inꝗt
inpugnam aduersus inimicos tuos. & tradiderit tibi eo sdñs
ds tuas in manꝰ tuas. & depredatuꝰ fueris spolia eoꝵ. et uide¬
ris in ea dep̃datione mulierẽ bonã specie. & cohabitaueris
cũ ea. et in fra. Si nolueris eam postea dimittes eã liberam
quia humiliasti eam. Uides gͦ qm̃ ñ natura sui eam. sed is
qui ei integritatẽ pudoris eripuit. humiliasse ꝑhibetur.
Humilitas gͦ operis est perqͦd caro ista peccati corpus effecta
est & locus afflictationis. Iterũ alibi. Si desponsata fuerit urgo
uiro. et inueniens eã hõ inciuitatẽ dormierit cũ ea. educentur
ambo ad portã ciuitatis suȩ. & lapidabunt᷑. & moriet᷑ iuuencu¬

Expanded text:
la saeuiat, periculosum. Et Septuaginta uirorum uidetur cum his la saeuiat, periculosum. Et Septuaginta uirorum uidetur cum his sententia conuenire , cum dicunt quia scriptum est: quoniam humiliasti nos s. cuius interpretationis testimonia de scripturis nobis sunt arcessenda diuinis. ait enim in Deuteronomio: si exieris, inquit, in pugnam aduersus inimicos tuos et tradiderit tibi eos dominus deus tuus in manus tuas et depraedatus fueris spolia eorum et uideris in ea depraedatione mulierem bonam specie et cohabitaueris cum ea, et infra: si nolueris eam postea, dimittes eam liberam, quia humiliasti eam. uides ergo, quoniam non natura sui eam, sed is, qui ei integritatem pudoris eripuit, humiliasse perhibetur. humilitas ergo operis est, per quod caro ista peccati corpus effecta est et locus afflictationis. iterum alibi: si d esponsata fuerit uirgo uiro et inueniens eam homo in ciuitate dormierit cum ea, educentur ambo ad portam ciuitatis suae et lapidabuntur et morietur iuuencu
Abbreviated transcription (Latin):
beamꝰ locũ afflictationis exp̃ssit dicendo. Qm̃ humiliasti
nos in locosyrenũ. ut ñ caro in uicio sit siue nat̾a. sed eaquę
carnẽ corruptibilem eẽ fecer̃. Demiq sirenas quarũ scđo et
tercio m̃tionẽ fecit scriptura diuina. quasdã puellas genti¬
lis tradidit historia. quȩ uocis ꝓpriȩ suauitate canendo
illecebris ꝓuocabant. Audiendi studio nauigantes ad litꝰ
ad mouere nauigiũ. eosq cũ grãm uocis secuntur. scopulo¬
so in loco incidisse naufragium. uetuꝰ histori a posteris
tradidit. Carũ aut̃ in t̃pretatio hecẽ. uoluptas uocis et
quȩdã adulatio. It agͦ scłi uoluptas nos quadã carnali ad¬
ulatione delectat ut decipiat. Ut gͦ illic nonlitus inuicio
erat sedcanora dulcedo. quȩ faciebat asperitatẽ litoris non
caueri. ita ñ caro inuicio. sed ea ꝗb caro ista sollicitatur et
fluctuat. Deniq mare cũ tẽpestas desit quietũ ẽ. si procel¬

Expanded text:
beamus locum afflictationis, expressit dicendo: quoniam humiliasti beamus locum afflictationis, expressit dicendo: quoniam humiliasti nos in loco sirenum, ut non caro in uitio sit siue natura, sed ea quae carnem corruptibilem esse fecerunt. denique sirenas, quarum secundo et tertio mentionem fecit scriptura diuina, quasdam puellas gentilis tradidit historia, quae uocis propriae suauitate canendo inlecebris prouocabant audiendi studio nauigantes ad litus admouere nauigium; eosque, cum gratiam uocis secuntur, scopuloso in loco incidisse naufragium uetus historia posteris tradidit. earum autem interpretatio haec est: uoluptas uocis et quaedam adulatio. ita ergo saeculi uoluptas nos quadam carnali adulatione delectat, ut decipiat. ut ergo illic non litus in uitio erat, sed canora dulcedo, quae faciebat asperitatem litoris non caueri, ita non caro in uitio, sed ea quibus caro ista sollicitatur et fluctuat. denique mare, cum tempestas desit, quietum est, si procel
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa nr̃a humiliatur. dũ in istiuꝰ carnis descendit societatem
an ad uersa ꝗbus exertemur in hoc corpore constituti. inquo
mgenuscimus grauati. quod nolumꝰ spoliari sed suꝑ uestiri
Grauis enĩ labor ẽ. dũ expectamus ut absorbeatur mortale
auita hac quo nos expoliare debemꝰ: Minore enĩ labore expo¬
liatur quã absorbetur. Et uide neea diuersitas sit ex polian¬
tis se et expectantis ut absorbeatur auita. Expoliat grã. ab¬
sorbet penitentia. ex poliat subli initas m̃tis. ab sorbet dili¬
gentia. Quom aut̃ dubites qͦd afflictationis hic locus sit. qñ
corpũ ẽ mortis. in quo oꝑit nos etiam umbra mortis : Et idõ
ad lucernã illã semꝑ debemꝰ intendere quȩ ẽ uerbũ dĩ. ut
sciamꝰ quẽ ad modũ nr̃i animi semitas dirigamꝰ. & uestigia
m̃tis interna. ut lux animorũ soluat tenebras corporales.
Pulchre aut̃ et aꝗle int̃p̃tatio: quẽ ad modũ intellegere de¬

Expanded text:
anima nostra humiliatur, dum in istius carnis descendit societatem, anima nostra humiliatur, dum in istius carnis descendit societatem, an aduersa, quibus exercemur in hoc corpore constituti, in quo ingemescimus grauati, quod nolumus spoliari, sed superuestiri. grauis enim labor est, dum expectamus, ut absorbeatur mortale a uita hoc quo nos expoliare debemus; minore enim labore expoliatur quam absorbetur. et uide, ne ea diuersitas sit expoliantis se et expectantis, ut absorbeatur a uita: expoliat gratia, absorbet paenitentia; expoliatsubliniitas mentis, absorbet diligentia. quomodo autem dubites, quod afflictationis hic locus sit, quando corpus est mortis, in quo operit nos etiam umbra mortis ? et ideo ad lucernam illam semper debemus intendere, quae est uerbum dei, ut sciamus, quemadmodum nostri animi semitas dirigamus et uestigia mentis interna, ut lux animorum soluat tenebras corporales. Pulchre autem et Aquilae interpretatio, quemadmodum intellegere de
Abbreviated transcription (Latin):
quo magis ꝓbent᷑ tẽptationib eruditi. Quis aũt ẽ tã fortis ut
nequaquã intẽptatione moueat᷑. nͥdñs ei ad uitor adsistat :
ñ mouebor met̃nũ. Aut ꝗs ẽ ille quẽ locuꝰ afflictationis & trę
corruptela ñ moueat. cũ diuina sententia neminẽ exceperit
ꝗsit ab exercitio & afatigatione t̾rȩ huiꝰ immunis. cui dretũe
Maledicta t̾ra in om̃ib oꝑib tuis. spinas inꝗt et tribulos
germinabit. Deniq ipse paulus dm̃cȩ uas electionis. amale¬
dictione ueteris sententiȩ absolutus dnĩ iħu passione. tam̃
captiuũ se duci in lege peccati uehem̃tissime deplorauit.
nec quẽquã nͥ xp̃m aquo liberaret᷑ inuenit. cũ eũ lex sui cos¬
poris. & umbra mortis urgeret. Diximꝰ sensũ. sed expressi¬
us qui locus sit afflictationis c̃siderare nos conuenit. Utrũ
hic munduꝰ ꝗ in maligno posituꝰ ẽ. an uero caro nr̃a in qua

Expanded text:
quo magis probentur temptationibus eruditi. quis autem est tam fortis, ut quo magis probentur temptationibus eruditi. quis autem est tam fortis, ut nequaquam in temptatione moueatur, nisi dominus ei adiutor adsistat? ouebor in aeternum. aut quis est ille, quem locus afflictationis et terrae corruptela non moueat, cum diuina sententia neminem exceperit qui sit ab exercitio et a fatigatione terrae huius immunis, cui dictum est: maledicta terrain omnibus operibus tuis? sp 1 n as, iJlquit, et tribulos germinabit. denique ipse Paulus, dominicae uas electionis, a maledictione ueteris sententiao absolutus domini Iesu passione tamen captiuum se duci in lege peccati \'uehementissime deplorauit nec quemquam nisi Christum a quo liberaretur inuenit, cum eumlex sui corporis et umbra mortis urgeret. Diximus sensum. sed expressius, qui locus sit afflictationis, considerare nos conuenit, utrum hic mundus, qui in maligno positus est, an uero caro nostra, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
uel sy machus. ut ulciscatur et puniat inte. qđ xp̃i heredi¬
tas ad gt̃s uideat᷑ ẽẽ transfusa: Longe itaq ista confusio.
ac̃fusione et ob ꝓbrio peccatoris. Istiuꝰ enĩ c̃scientia illuminat᷑.
ꝗ oblitꝰ ñ est dĩ sui. illorũ confunditur quoꝵ ingeniũ caligat
atq ꝑturbat recordatio delictoꝵ. Et idõ bene sibi consu
dicunt. Hȩc omĩa uener̃ suꝑ nos et obliti ñ sumꝰ te. et iniq
ñ egimꝰ intestam̃to tuo. & ñ reces sit retͦ cor nr̃m. et declina¬
sti semitas nrãs de uiatua. Uidet᷑ uersiculus ultimꝰ ñ concor¬
dare suꝑioribus. Nam quomͦ declinar̃ hi ꝗb diuinitatis nul¬
la obrepsit obliuio. nec alicuius miꝗtatis conscientia. nec ulla
desidia : Sedsi consideres ꝗa iustũ uix saluus fit. intelle¬
gis ꝓfecto et ipsiuꝰ ñnũquã titubare uestigia. et auctorẽ de¬
clinationis eoꝵ dm̃ uideri. ꝗa ipse qͦq patit̾ iustos sepe tẽptari.

Expanded text:
uel Symmachus, ut ulciscatur et puniat in te, quod Christi herediuel Symmachus, ut ulciscatur et puniat in te, quod Christi hereditas ad gentes uideatur esse transfusa? longe itaque ista confusio a confusione et obprobrio peccatoris. istius enim conscientia inluminatur, qui oblitus non est dei sui, illorum confunditur, quorum ingenium caligat atque perturbat recordatio delictorum. Et ideo bene sibi conscii dicunt: haec omnia uenerunt super nos et obliti non sumus te et inique non egimus in testamento tuo; et non recessit r etr o cor nostrum et declinasti s emitas no str as de tua t u a. uidetur uersiculus ultimus non concordare superioribus. nam quomodo declinarunt hi, quibus diuinitatis nulla obrepsit obliuio nec alicuius iniquitatis conscientia nec ulla desidia? sed si consideres, quia iustus uix saluus fit, intellegis profecto et ipsius nonnumquam titubare uestigia et auctorem declinationis eorum deum uideri, quia ipse quoque patitur iustos saepe temptari,
Abbreviated transcription (Latin):
sup nos uaelducat. quȩ potest adducere grãm uitȩ: E steni et
consusionis gła. ut si in multos gentiles in cidas uł philosophos.
willi tibi obiciant crucẽ xp̃i. & uerbo responde nom possis¬
eo ꝗsquã audiat salutaria uerba referentẽ. ẽ confusio. sed
illoce expbrantis et obloquentis. a facie inimici et ꝑsequen¬
lo. Et ido noli respondere insipienti a cdinsiprentiant cius¬
Esto sicut hõ mutꝰ et tacens. & quasi ñ audiens uerba insult an¬
tiũ & obloquentiũ. Non qͦ respondere ñ queas. sed qͦ responde
ñ debeas. Omĩ enĩ rei tẽpus. Tempꝰ tacendi & tẽpꝰ loquendi.
Tacendũ ẽ qñ paratũ ñ inuenis auditorẽ. Loquendũ ẽ q̃n
tib audientiũ. Quomͦ aũt te audiat ꝗ idõ tibi obloꝗtur. c
quod salubrẽ tuũ nolit audire sermonẽ : Aut qͦm tibi adq¬
scat ꝗ ꝑsecutor ẽ. et uelit te sibi uindicare : Aut ut aꝗla dix̃

Expanded text:
supra nos adducat quae potest adducere gratiam uitae. est enim et supra nos adducat quae potest adducere gratiam uitae. est enim et confusionis gloria, ut si in multos gentiles incidas uel philosophos et illi tibi obiciant crucem Christi et uerbo respondere non possisnec quisquam audiat salutaria uerba referentem. est confusio, sed a uoce exprobrantis et obloquentis, a facie inimici et persequentis. et ideo noli respondere insipienti ad insipientiam eiusesto sicut homo mutus et tacens 3t quasi non audiens uerba insultantium et obloquentium , non quo respondere non queas, sed quo respondere non debeas. omni enim rei tempus, tempus tacendi et tempus loquendi. tacendum est, quando paratum non inuenis auditorem, loquendum est, qutibus audientium. quomodo autem te audiat, qui ideo tibi obloquitur, eo quod salubrem tuum nolit audire sermonem, aut quomodo tibi adquiescat, qui persecutor est et uelit te sibi uindicare aut, ut Aquilas dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ducatur. Hec utiq c̃fusio & si pͥuilegiũ ñ ht̃. ht̃ głam piȩ c̃fessio¬
cfusio. Plerisq tm̃ huiꝰmodi confusio xp̃i amara ẽ. hoc est
ñ credentib. iocunda credentibus. Siue gͥ uelis ẽfusionẽ xp̃i
intellegere in crucẽ eiꝰ. quȩ uideis uidebat᷑ ẽẽ c̃fusio ꝗ insulta¬
brantis et obloquentis. a facie inimici et ꝑsequentis. Erubesce.¬
bat enĩ sic lapsũ ẽẽ electũ ppłm suũ. & c̃fundebatur in eos ap̃
patrem. quoꝵ finis aduenerat. Presens enĩ erat filio pat̃. aqͦ
nũquã potest filiũ separari. Et idõ audiebat dicentẽ iudeis¬
uiter. Ecce relinquetur uob̾ domꝰ ur̃a deserta. Sunt aũt etiã
qurc anfusione sua głant᷑. sic̃ illi deꝗbus dicit apłs. ꝗagła coꝵ¬
berunee confusionẽ refugit. Quam nos qͦq minime timere de¬
bemus. nec formidine uut sastidio declapire : ne petcatũ

Expanded text:
ducatur. haec utique confusio, etsi priuilegium non habet, habet gloducatur. haec utique confusio, etsi priuilegium non habet, habet gloconfusio; plerisque tamen huiusmodi confusio Christi amara est, hoc est non credentibus, iocunda credentibus. Siue ergo uelis confusionem Christi intellegere in crucem eius, quae Iudaeis uidebatur esse confusio, qui insultarobrantis et obloquentis, a f acie inimici e t persequentis. erubescebat enim sic lapsum esse electum populum suum et confundebatur in eos apud patrem, quorum finis aduenerat. praesens enim erat filio pater, a quo numquam potest filius separari, et ideo audiebat dicentem Iudaeis: ecce relinquetur uobis domusuestradeserta. Sunt autem etiam qui in confusione sua gloriantur, sicut illi de quibus dicit apostolus, qupit nec confusionem refugit, quam nos quoque minime timere debemus nec formidine aut fastidio declinare, ne peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
attulit mundo. Dies itaq incarnationis ẽ. Ambulate dũ lucem
habetis. & habraã diem meũ uidit. Ergo hȩc uerecundia ht̃ nse
confusionẽ. Unde et simachus. Totadie inꝗt c̃fusio mea contra me
die. ꝗa ex qͦ affixus ẽ cruci. usq in horã nonã tenebrȩ factȩ sunt.
& post horã nonã lux refulxit usq inuesꝑũ. Hic dies extrib pͥmuiꝰ
Potest tm̃ & chorꝰ scõꝵ pluralit̾ dese et singularit̃ loqui. Choruꝰ
enĩ quasi singularẽ ꝑsonã ht̃. sed numerꝰ plurimoꝵ ẽ. Sic̃ illud
ẽ. Ppłs hiclabus me honorat. cor aut̃ eorũ longe ẽ ame. Quȩ
aũt ẽ confusio quȩ oꝑuit dñm iħm. cũ c̃fusionem peccata faciant.
ipsa sunt enĩ quȩ oꝑiunt peccatorem. hic aũt peccatũ ñfecerit:
Sed quẽ ad modum ẽ c̃fusio ad clucens peccatũ. itaẽ c̃fusio quȩ
mundant᷑. Est etiã omĩs ẽ fusiobona quã ꝓxpĩ nomine subeas.
& ad modũ głosa. Si uerbi gr̃ã in ꝑsecutione lexsit. ut uerbet᷑

Expanded text:
e dum lucem habetis ; et: Abraham diem meum vidit . Ergo haec verecundia habet in se confusionem. Unde et Symmachus: Tota die, inquit, confusio mea contra me die; quia ex quo affixus est cruci, usque in horam nonam tenebrae factae sunt: et post horam nonam lux refulsit usque in vesperum. Hic dies ex tribus primus. Potest tamen et chorus sanctorum pluraliter de se, et singulariter loqui; chorus enim quasi singularem personam habet, sed numerus plurimorum est; sicut illud est: Populus hic labiis me honoraautem est confusio, quae operuit Dominum Jesum, cum confusionem peccata faciant; ipsa sunt enim quae operiunt peccatorem: hic autem peccatum non fecerit? Sed quemadmodum est confusio adducens peccatum, ita est 916 confusio quae mundantur. est etiam omnis confusio bona, quam pro Christi nomine subeas, et admodum gloriosa, si uerbi gratia in persecutione lex sit, ut uerberet
Abbreviated transcription (Latin):
tend ppłi meditati sunt in ania : Et alib script᷑iic̃ Perut
memoria eoꝵ cũstrepitu. Diaboluꝰ sonũ querit. xp̃s silentiũ
Deniq sĩc̃ agnꝰ corã tondente. sic ñ aꝑuit ossu. & alibieNon
damabit neqꝙ c̃tendet. nec ꝗsquã audiet in plate a uocẽ eiꝰ. lo¬
nec eiciat inuictoria uidiciũ. Que ẽ ista nisi deserpente uio¬
toria In h e fortitudine filii di cont̃batist̃ montes. cũ diabo¬
lus et ministri eiꝰ uiderent mortuos resur gentes. Istist̃ man¬
tes ꝗ turbant᷑. Illi montes ꝗ transferuntur in para disũ. qbus¬

Expanded text:
t populi meditati sunt inania ? Et alibi Scriptura dicit: Periit memoria eorum cum strepitu . Diabolus sonum quaerit, Christus silentium. denique sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum, et alibi: non clamabit neque contendet nec quisquam audiet in platea uocem eius, donec eiciat in uiotoria iudic.i u m. quae est ista nisi de serpente uictoria? in hac fortitudine filii dei conturbati sunt montes, cum diabolus et ministri eius uiderent mortuos resurgentes. isti sunt montes qui turbantur, illi montes qui transferuntur in paradisum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ptran scunturbantur. & potũ p̃bere ñ possunt. Meliores s̃quȩ
ptuaenseunt. sic̃ scriptũ ẽ. Inter medios montes ꝑtansibunt
apie i upotabt̃ omis bestie agri. suscipient onagri in sitim suam
Temen pabi legio demonioꝵ petiit & accepit potestate ut intro¬
inet mpor cos & magno in peti sep̃cipitauit inmare . & aque
ille gregis suis p̃cipitatione turbatȩ sunt. Alibiqͦq idem eđ
ꝓpbia sic posuit. Uider̃ teaquȩ ds̃ uider te aquȩ ex timuerunt
Honebone iurtutes que uerbi cȩlestis cognitione sunt platicte
r soroit o fragore terribiles. Demalis aut irtitib qodicit¬
S t coreribatẽ st̃ abissi multitudo sonit᷑ aquarũ. Abrssi dm̃
ñ uident eidõ turbationib semꝑobnoxie sunt. Et ex posuit
ad cẽnt abyssi multitudo inꝗt sonit̾ aquarũ. Nã et bestio sula
uot. xep̃s eabrsso ascendit. ut aduersus heliã atq otism qͥ
iobis a pocalipsi. cuidatũ ẽ os loquendi magna aduersũ cm̃.

Expanded text:
atque turbantur, et potum praebere non possunt. Meliores sunt quae pertranseunt; sicut scriptum est: Inter medios montes pertransibunt aquae, et potabunt omnes bestiae agri: suscipient onagri in sitim suam e ubi legio daemoniorum petiit et accepit potestatem, ut introiret in porcos, et magno impetu se praecipitauit in mare et aquae illae gregis sui praecipitatione turbatae sunt. alibi quoque idem Dauid.propheta sic posuit: uiderunt te aquae, deus, uiderunt te aquae et timuerunt, hoc est bonae uirtutes, quae uerbi caelestis cognitione sunt placidae, non sonitu et fragore terribiles. de malis autem uirtutibus quid dicit? et conturbatae sunt abyssi; multitudo sonitus aquarum. abyssi deum non uident et ideo turbatiombus semper obnoxiae sunt. et exposuit quid essent abyssi: multitudo, inquit, sonitus aquarum. nam et bestia illa antichristus ex abysso ascendit, ut aduersus Heliam atque Henpch aIohannis Apocalypsi. cui datum est os loquendi magna, ut aduersus deum
Abbreviated transcription (Latin):
meo sꝑabo. Et indõ laudabim̾ tota die. & tota die uerecundia me¬
a contra me ẽ. Ꝙd sibi uult ista mutatio quȩ frequent̃ in psalmis
repetitur. sicut & incentesimo octauo psalmo ait. Ds̃ laudẽ meã
ne tacueris. ꝗaos peccatoris & os dolosi suꝑ me aꝑtũ ẽ. Hoc de uno.
seꝗt̃ deplurib. Locuti st̃ aduersum me lingua dolosa. & odiũ ꝓdi
lectione mea. De inde de uno. constitue suꝑ eũ peccatorem. Quod
iudet᷑ incentesimo octauo psalmo aliud ad ppłm iudõꝵ referri.
aliud ad udã ꝓditorẽ. qñ pluralit̃ dicta ad ppłm. qñ singulariter

Expanded text:
meo sperabo et: in deo laudabimur tota die et: tota die uerecundia memeo sperabo et: in deo laudabimur tota die et: tota die uerecundia mea contra me est. quid sibi uult ista mutatio, quae frequenter in psalmis repetitur, sicut et in centesimo octauo psalmo ait: deus, laudem meam ne tacueris, quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est? hoc de uno; sequitur de pluribus: locuti sunt aduersum me lingua dolosa, et odium pro dilectione mea. deindedeuno: constitue super eum peccatorem. quod uidetur in centesimo octauo psalmo aliud ad populum Iudaeorum referri, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ht̃. sp̃s benedictionẽ affert. Nemo exoꝑibus legis iustis¬
cari potest. ꝗa sub maledicto sunt om̃s ꝗ sublitt̃a sunt. Fugiam
Sͦ om̃s maledictũ legis. & c̃fugiant ad benedictionis gr̃am. ut
bñdictionem habeant incȩlestibus in xp̃o iħu. ꝗ mortuus ẽ pro
ipsã deseruit. et nos redemit. Illã enĩ ñdeseruit. ut reliꝗȩ sal¬
ue fierent. nos redemit eligendo ppłos. nationũ. Hȩc gelectio gen¬
factȩ sunt. Grã ẽ gͦ xp̃i. quȩ et nos redemit & reliꝗas uiuificauit
Commotio aũt capitis facta ẽ gentib. sed ex hac cõmotione ñ medi¬
ocris mutationis uidĩ grãm ꝑtuler̃. quoꝵ reliꝗę saluȩ facte sunt.
Seꝗt᷑. Tota die uerecundia mea contra me ẽ & confusio uultꝰ mei
oꝑuit me. Qd ẽ qđ int̃dũ ex ꝑsona uniuꝰ. int̃dũ ex ꝑsona plurimo¬
rum psalmꝰ hic dr̃: Hãq a principio aplurib cepit. ut est. ds auri

Expanded text:
dictum habet, spiritus benedictionem affert. nemo ex operibus legis iustifdictum habet, spiritus benedictionem affert. nemo ex operibus legis iustificari potest, quia sub maledicto sunt omnes qui sub littera sunt. fugiant ergo omnes maledictum legis et confugiant ad benedictionis gratiam, ut benedictionem habeant in caelestibus in Christo Iesu, qui mortuus est pro gogae, nec ipsam deseruit, et nos redemit; illam enim non deseruit, ut reliquiae salvae fierent: nos redemit eligendo populos nationum. Haec ergo electio gena est ergo Christi, quae et nos redemit et reliquias uiuificauit. commotio autem capitis facta est gentibus, sed ex hac commotione non mediocris mutationis Iudaei gratiam pertulerunt, quorum reliquiae saluae factae sunt. Sequitur: tota die uerecundia mea contra me est et con f usio uultus mei op eruit me. quid est quod interdum ex persona unius, interdum ex persona plurimorum psalmus hic dicitur? namque a principio a pluribus coepit, ut est: deus, au