comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsȩ &iam eccłae cũ possessionib uenundantur:
Nec de illis quã inuxime aude mus dicere. quorũ
ꝓaui autabaui construxer̃ ecłas ac ditauer̃
& testamentis scriptis atq firmatis nullo se habr¬
turos here des. nisi eccłam & rectores eius de nun¬
tiauerunt. & nunc ipsi contrao pi&atẽ maiorum.
si pari&es sibi uindicatre potuerint. non tantũ ea
quȩ a constructorib: conlata sunt. sed & multa quȩ
pleriq fideliũ ꝓsepulturis aut qualib& de uotione
alia ibidem sacnruerunt cum ipsis ecđiis uendere
e quia ex domodñi quȩ fuit in hierus alẽ
occasio nob̵sumpta uid&ur ut ista ꝗe excłus
dicetemus neforte aliquis put& eaquȩ de illa re¬
feruntur non ꝑtinere addomos basilicarũ intelle¬
gcit cui talis subrepserit cogitatio. e causa fieri
ecđas qua & ipsa domus fucta est. Adlaudandũ uide¬
ic& dm̃ adde p̃candũ ad sacrificandum sicut ipsȩ

Expanded text:
ipsae etiam Ecclesiae cum possessionibus venundantur. ipsae etiam Ecclesiae cum possessionibus venundantur. Nec de illis quam maxime audemus dicere, quorum proavi aut abavi construxerunt ecclesias, ac ditaverunt, et testamentis scriptis atque firmatis nullos se habituros haeredes nisi ecclesiam et rectores ejus denuntiaverunt; et nunc ipsi contra pietatem majorum, si parietes sibi vendicare potuerint, non tantum ea quae a constructoribus collata sunt, sed et multa quae plerique fidelium pro sepulturis aut qualibet devotione alia ibidem sacraverunt, cum ipsis ecclesiis vendere e. XVI. Verum quia ex domo Domini, quae fuit in Hierusalem, occasio nobis sumpta videtur ut ista de Ecclesiis diceremus, ne forte aliquis putet ea quae de illa referuntur non pertinere ad domos basilicarum, intelligat, cui talis subrepserit cogitatio, ea causa fieri ecclesias, qua et ipsa domus facta est, ad laudandum videlicet Deum, ad deprecandum, ad sacrificandum; sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bi tatione sua tam infidus est ut sac̃ dotes ut pote
ui nullo modo securi eẽ possint nec scire quod die¬
b. ecđam uł labitaculũ suum eis habere sit licitum:
Certe cumpopulus iudaicus in templo dmi p̃terressa¬
cras &iam communes ager& atq insacratis atrus
uenalia diuersa collocar& quamquã & ipsum licrte
sacroꝵ causa fieri putar&ur ut oblaturi sacrificut
nec desuohabentes facile competrenda inuenirent
tam̃ dns ut domussuae & patris cunc̃ se habere
monstrrr& quod nullo alio in loco fecisse legitur
flagellis tali agentes ȩlimatde templo : Pensa
igi ltur ciui plac& ex facto et uerbis dñi suneius do¬
mo aliud aliquid uendere non lic& : quanto magis
ipsct̃ domũ facere nefas ẽ. quantomagis uenalem
Sac̃ dotes aegyptioꝵ tempore famis ita aluntur
stipe publica ut possessi onessuas uendere ñ compel¬
lantur : Nunc non solũ possessiones eccł asticȩ sed

Expanded text:
bitatione sua tam infidus est ut sacerdotes; ut pote bitatione sua tam infidus est ut sacerdotes; ut pote qui nullo modo securi esse possint, nec scire quot diebus Ecclesiam vel habitaculum suum eis habere sit licitum. Certe cum populus Judaicus in templo Domini, praeter res sacras, etiam communes ageret, atque in sacratis atriis venalia diversa collocaret; quanquam et ipsum licite sacrorum causa fieri putaretur, ut oblaturi sacrificia, nec de suo habentes, facile comparanda invenirent; tamen Dominus, ut domus suae et patris curam se habere monstraret, quod nullo alio in loco fecisse legitur, flagellis talia agentes eliminavit de templo. Penset igitur cui placet ex factis et verbis Domini, si in ejus domo aliud aliquid vendere non licet, quanto magis ipsam domum facere nefas est venalem. Sacerdotes Aegyptiorum, tempore famis, ita aluntur stipe. publica, ut possessiones suas vendere non compellantur. Nunc non solum possessiones ecclesiasticae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hi quib: dictũ est. honone dñm detua substantia.
uersa uice exhonorant dñm de sua: Cũ non solum
ecđasticȩ familiȩ autuntur seruitiis. sed & liber¬
tos eius miserabili de primunt serui tute: Porro qđ
ignonentes dm̃ uerũ. falsosq: colente s. diligentius de¬
ferrent sacris a sac̃ dotib: suis quam nunc pleriq: in
saon& historia manifestissime de monstrctur:
Quȩ narrat beatũ ioseph totã terram ae gypti
subiecisse phara oni p̃ter t̃ram sac̃ do tum quȩ are¬
ge eis trrdita fuerat quib & statuta cybaria ex
horreis publicis p̃bebantur : Et idcirco non sunt com¬
pulsi uendere possessiones sucas : Qua in re pens¬
dũ est quanta diligentia scerido tes suos ueneraren¬
tur: Quib: non solum donitria sacno ministrrbant. sed
& communes cybos tam sollicite p̃bebant ut nec com¬
panxre eos paterentur: At nunc in quibus dã locis
nullus ordo hominũ siue sintliberi: seuseruia de ha¬

Expanded text:
autem hi quibus dictum est, Honora Dominum de tua substantia, autem hi quibus dictum est, Honora Dominum de tua substantia, versa vice exhonorant Dominum de sua; cum non solum ecclesiasticae familiae abutuntur servitiis, sed et libertos ejus miserabili deprimunt servitute. XV. Porro quod ignorantes Deum verum, falsosque colentes, diligentius deferant sacris ac sacerdotibus suis, quam nunc plerique, in sacra historia manifestissime demonstratur: quae narrat beatum Joseph totam terram Aegypti subjecisse Pharaoni, praeter terram sacerdotum, quae a rege eis tradita fuerat; quibus et statuta cibaria ex horreis publicis praebebantur, et idcirco non sunt compulsi vendere possessiones suas. Qua in re pensandum est, quanta diligentia sacerdotes suos venerarentur, quibus non solum donaria sacra ministrabant, sed et communes cibos tam sollicite praebebant, ut nec comparare eos paterentur. At nunc in quibusdam locis, nullus ordo hominum, sive sint liberi, sive servi, de ha
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nonsolum ꝓprios olimseruos ase uel a paren¬
ib suis libertate donatos inseruitiũ reuocant
uerum &iam ab aliis libertos factos & alibe netori¬
b suis patrocinii & defensionis causa eccłae de¬
legatos contra fas multiplicit̃ affligunt. omni¬
q: seruitute deprimunt nulla ecłe uel sec̃ doti¬
b relicta potestate quieos patronũ uice tueri de¬
buerant : Vehement̃ prorsus nomen dñĩ a talibus
cõmaculitur. domusq: eius quȩ est eccła uiolenter
p̃datur & materfideliũ exhonone turcuius iniurico
ꝓcul dubio & dĩ est: Et de hac quidẽ sententia absq
aliorum lesione forsan loqui non possumus Sicui tam̃
libeat conside nere patenter ual& inspicere quanto
haec tempone sint petone quam fuerunt antea &it̃
illet quȩ sub infidelib tnensier̃ : Illi namq: dussuis
qui non enent dii. sed opene manuũ eorũ honorẽ etx¬
hibebant nec eorũ sacns ausienont uio letre: Nuno

Expanded text:
qui non solum proprios olim servos a se vel a parenqui non solum proprios olim servos a se vel a parentibus suis libertate donatos in servitium revocant, verum etiam ab aliis libertos factos, et a liberatoribus suis patrocinii et defensionis causa Ecclesiae delegatos, contra fas multipliciter affligunt, omnique servitute deprimunt, nulla Ecclesiae vel sacerdotibus relicta potestate, qui eos patronorum vice tueri debuerant. Vehementer prorsus nomen Domini a talibus commaculatur; domusque ejus, quae est Ecclesia, violenter praedatur, et mater fidelium exhonoratur; hujus injuria, procul dubio et Dei est. Et de hac quidem sententia, absque aliorum laesione, forsan loqui non possumus. Si cui tamen libeat considerare patienter, valet inspicere quanto haec tempora sint pejora, quam fuerunt antea etiam illa quae sub infidelibus transierunt. Illi namque diis suis, qui non erant dii, sed opera manuum eorum, honorem exhibebant, nec eorum sacra ausi erant violare. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
miserant liberos & subiugauerint in fomulos acfa¬
mulas : Quam obcausam gneuiter aduersũ dĩ ino
succensa tali illos ꝑcutit comminationũ ꝓcella: Vo
inquiens reuersi estis & cõmaculastis nomen me¬
ũ & reduxistis unus quisq: seruum suum & ancil¬
lũ quos dimisenetis ut essent liberi & subiugastis eos
Propterea haec dicit dñs. Vos non audistisme ut p̃di¬
car&is libtatem unus quisq: frĩ & amicosuo: Ecce ego
p̃dicolibertatem ait dñs adgladium & pestẽ & fit¬
mem & dabouos in cõmotionẽ cunctis regnis t̃rae
Et post pauca infert: Eterit morticinũ eorum ines¬
cã uolatilib: caeli & bestus terrȩ: Itaq si illi quiser¬
ios hebreos dimissos iuxtalegẽ libenos iterũ in ser¬
uitiũ r&naxer̃. & suos utiq non adienos nomen dñi
cõmaculasse dicuntur. & obhos grauissima ultio¬
ne plectuntur. fidelit̃ religiosus quisq conside¬
r& quanto in reme diabiliori furore dignisunt:

Expanded text:
miserant liberos, et subjugaverint in famulos ac famiserant liberos, et subjugaverint in famulos ac famulas. Quam ob causam graviter adversum eos Dei ira succensa, tali illos perculit comminationum procella: Vos, inquiens, reversi estis, et commaculastis nomen meum, et reduxistis unusquisque servum suum et ancillam, quot dimiseratis ut essent liberi, et subjugastis eos. Propterea haec dicit Dominus: Vos non audistis me, ut praedicaretis libertatem unusquisque fratri et amico suo. Ecce ego praedico libertatem, ait Dominus, ad gladium, et pestem, et famem, et dabo vos in commotionem cunctis regnis terrae. Et post pauca infert: Et erit morticinium eorum in escam volatilibus coeli, et bestiis terrae. XIV. Itaque si illi qui servos Hebraeos dimissos juxta legem liberos, iterum in servitium retraxerunt, et suos utique, non alienos, nomen Domini commaculasse dicuntur, et ob hoc gravissima ultione plectuntur; fideliter religiosus quisque consideret, quanto irremediabiliori furore digni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inuadit. diripit. & diripienda concedit. Peruerseq
iudicando uel fallaciter testificando atq impi
ꝑiuntndo ad omodĩ. alienare festinat ubiabali¬
is uota & reddita ac delegata s Legimus in libris
regũ quod non modo ltudabiles uerũ &iã rep̃hens¬
biles reges eaquȩ pittres illoꝵ uouerant necredoi¬
derantꝰ ipsi intulerint indomũ dni & in thesauros
eius: Siergo lauditur pie tasfilioꝵ. pat̃na uo ta red¬
dentiũ econ tnerio omni est ex secnrtione dignissi¬
mũ sipatris uotũ filius subtraehat: Quod quȩ illud
contulit. hic auferre ñ metuat: Legitur in uolum¬
ne hieremiȩ ꝓphi&ȩ quod tempore illo principes
& uniuersus populus imer̃ pactũ ut dimitter&
unus quisq: seruũ suũ hebreũ uidelic& & hebream
qui tamen insequentibus amici & ꝓximi ac fr̃s di¬
cunt᷑: Et ultra eis non dominarentur. conuersiq
de incepsr&raxerint seruos & ancillas suas quosdi¬

Expanded text:
invadit, diripit, et diripienda concedit, perverseque invadit, diripit, et diripienda concedit, perverseque judicando, vel fallaciter testificando, atque impie perjurando, a domo Dei alienare festinat, ubi ab aliis vota et reddita ac delegata sunt! XIII. Legimus in Libris Regum, quod non modo laudabiles, verum etiam reprehensibiles reges, ea quae patres illorum voverant nec reddiderant, ipsi intulerunt in domum Domini, et in thesauros ejus. Si ergo laudatur pietas filiorum paterna vota reddentium, e contrario omni est exsecratione dignissimum si patris votum filius subtrahat, quodque ille contulit, hic auferre non metuat. Legitur in volumine Jeremiae prophetae, quod tempore illo principes et universus populus inierunt pactum, ut dimitteret unusquisque servum suum, Hebraeum videlicet et Hebraeam, qui tamen in sequentibus amici et proximi ac fratres dicuntur, et ultra eis non dominarentur, conversique deinceps retraxerint servos et ancillas suas, quos di
Abbreviated transcription (Latin):
& cuncti generis sacrificia uel donarici Quinons¬
lũ decimas ac primitias. sed&lam tertiã partem
sioli omnistudioreligionis feruentes cunebant ex sol¬
uere. adimplentes ꝓcul dubio prȩceptũ legis quȩ
dicit: Cũ uoueris uotũ dno dõtuo non tardabis red¬
dere qui a requir& illũ dominus dĩtuus: Et si mone¬
tus fueris reputabit tibi impeccatũ Quȩ uerba id¬
circo hicponende putaui ut religiose fidelis quisq
consider& : quiasi illi qui uou&. & tarde reddit :
tarditas ipsa impeccatũ reputabitur: Multo utiq
incuoris criminis reus est qui nec tarde quoduo¬
ũ ex soluit: Si uͦ his qui ꝓpria uota non reddqͥt infi¬
delis eẽ conuincitur : iuxtaecł asten quidicit.
displicere dõ infidelẽ & stultã ꝓmissionẽ & omni¬
nomelius eẽ non uouere quã post uotum ꝓmisset
ñ reddere : quanto maioris impietatis reus est
qui ea qui alii uouerunt acreddiderunt usurpa

Expanded text:
et cuncti generis sacrificia vel donaria: qui non set cuncti generis sacrificia vel donaria: qui non solum decimas, ac primitias, sed etiam tertiam partem sicli omni studio religionis ferventes curabant exsolvere; adimplentes procul dubio praeceptum legis, quae dicit: Cum voveris votum Domino Deo tuo, non tardabis reddere; quia requiret illum Dominus Deus tuus, et si moratus fueris, reputabitur tibi in peccatum. XII. Quae verba idcirco hic ponenda putavi, ut religiose fidelis quisque consideret, quia si illi qui vovet et tarde reddit, tarditas ipsa in peccatum reputabitur, multo utique majoris criminis reus est, qui nec tarde quod vovit exsolvit. Si vero is qui propria vota non reddit, infidelis esse convincitur, juxta Ecclesiastem, qui dicit displicere Deo infidelem et stultam promissionem, et omnium melius esse non vovere quam post vota, promissa non reddere; quanto majoris impietatis reus est, qui ea quae alii voverunt ac reddiderunt usurpat,
Abbreviated transcription (Latin):
pactrũ nr̃oꝵ ꝑtempont a temporib anni usq ad in¬
nũ ut arderent suꝑ altare dñi dr̃ nr̃i sicut scriptũ
est inlege moysi : Et ut auferemus primogenita ter¬
rȩ nr̃ae & primitiua uniuersi fructus omnis ligni
abanno adannum indomum dñi & primitiuafili
ꝵ nr̃oꝵ & pecoꝵ nr̃oꝵ: Sicut scriptumẽ inlege o
primitiuboum nr̃orum & ouiũ nrarũ ut offe¬
nentur in domodq̃ nr̃i sic̃ dotibus qui ministnent
mus scac̃ dotib: ad git tofilaciũ dĩ nr̃i & decimam par¬
tem trae nrae leuitis. Ipsileuitae decimas accipien
ex omnib: ciuitatib: operũ nr̃orũ : Fritaut̃ sac̃ dos fili¬
us a aroncũ leuitis & de cimis leuitarum: Et leuitae
offerent decimã partẽ decimȩ suae indomodĩ nr̃¬
m̃ti uini & olei & ibier̃ uasa scĩficata & saẽ dotes. &
cantores & ianitores & ministri & non dimitte mus
domũ dĩ nr̃i : in quib: uerbis euident̃ appar&: quan¬
ta illius populicura & diligentia ess& erga domũ dĩ

Expanded text:
per tempora, a temporibus anni usque ad annum; ut arderent super altare Dei nostri, sicut scriptum est in lege Moysi; et ut afferremus primogenita terrae nostrae, et primitiva universi fructus omnis ligni, ab anno in annum in domum Domini, et primitiva filisicut scriptum est in lege et primitiva boum nostrorum et ovium nostrarum ut offerrentur in domo Dei nostri sacerdotibus qui ministrant mus sacerdotibus ad gazofilacium Dei nostri et decimam partem terraex omnibus civitatibus operum nostrorum. Erit autem sacerdos filius Aaron cum Levitis in decimis Levitarum, et Levitae offerent decimam partem decimae suae in domum menti, vini et olei; et ibi erunt vasa sanctificata, et sacerdotes, et cantores, et janitores, et ministri, et non dimittemus domum Dei nostri. In quibus verbis evidenter apparet, quanta illius populi cura et diligentia esset erga domum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est dedete repatrisuenturus sit adiudicandos ui¬
uos & mortuos: Sedquia ut superius uerbis beati hiero¬
nimi dictum est. hȩc cogitasse uixisse est. hȩc medita¬
tio partus est amiae in hđo relabi uel recurrere cũ
cũ ipso moriest cũ ipsoest &iam suscitari. Bonũ & iocun
dũ est de haorepatrũ quoq: hicsententias subnec tere:
Beatus augustinus de hocitadicit cuius ae natiuitatem
futurã scđmn carnẽ & mortẽ & resurrectionẽ atq a scen¬
sionem incaelis. lex& ꝓphaae p̃nuntiare numquã destite

Expanded text:
hoc est, de dextera Patris, venturus sit ad judicandos vihoc est, de dextera Patris, venturus sit ad judicandos vivos et mortuos. Sed quia, ut superius verbis beati Hieronymi dictum est, haec cogitassetio pastus animae est: in haec relabi vel recurrere, cumcum ipso mori, et cum ipso etiam dum est de hac re Patrum quoque hic sententias subnectere. Beatus Augustinus de hoc ita dicit: : « Cujus et nativitatem futuram secundum carnem, et mortem, et resurrectionem, atque ascensionem in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
ba aduertere non possum quid dicere uoluerit aut
quit senserit: Ita indiscussa p̃ termittenda & ad alia
eius traenseundũ est maxime quia p̃dicta dñica uer¬
ba exposita uerbis beatiaugustiti supͣ posuimus : Itẽ
felix: Certe aicatholica fides credit quod nomppͥ¬
us difilius qui de substantia pittrisgenitus ẽ & ꝑomã
pat trisimilis ꝓnob̵ traeditus sit: sed homo assũptus
ab eo. hȩc felix. Nosaut̃ dicimus absit. Absit ut ita
catholica fides credat quȩ sine in t̃missione decantat
dicens: Credo indm̃ patrem omnipotentem & iniłim¬
maria uirgine. passum subpontiopilato. crucifixum
& sepultum: Ita enim aatholica fides credit qđ ipse
qui filius di pactris omnipotentis ẽ & natusest de spũ
scõ & uirgine: Ipse sit ꝓ nobis treditus. ipse passus.
ipse crucifixus mortuus & sepultus. Ipseq resurrexerit. ascen¬
derit ad celos & sedeat nunc addexte ram patris & inde

Expanded text:
ba advertere non possum quid dicere voluerit, aut ba advertere non possum quid dicere voluerit, aut quid senserit, ista indiscussa praetermittenda, et ad alia ejus transeundum est; maxime quia praedicta dominica verba exposita verbis beati Augustini supra posuimus. XXXVI. Item Felix: « Certe, ait, catholica fides credit quod non proprius Dei Filius, qui de substantia Patris genitus est, et per omnia Patri similis, pro nobis traditus sit, sed homo assumptus ab eo. » Haec Felix. Nos autem dicimus: Absit, absit, ut ita catholica fides credat, quae sine intermissione decantat, dicens: Credo in Deum Patrem omnipotentem, et iMaria virgine, passum sub Pontio Pilato, crucifixum et sepultum. Ita enim catholica fides credit, quod ipse qui Filius Dei Patris omnipotentis est, et natus est de Spiritu sancto et Virgine, ipse sit pro nobis traditus, ipse passus, ipse crucifixus, mortuus et sepultus, ipseque resurrexerit, ascenderit ad coelos, et sedeat nunc ad dexteram Patris, et inde,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuntur : & appellant᷑ di: Pillũ qui ante scła natumlit̃
natus & in scło natunelit̃ factus ẽ unicus filius dĩ qui nas¬
cendo est filiusdi nonrenascendo. cui nomen filii geuera¬
tio dedit non regenenatio. qui exilla substantia qua e ẽ
coepit et quo eẽ coepit none liquando nuncupatur fili¬
us dĩ utfelix uult. sedsemꝑ est ut catholici credunt. ita
nos sicutbeatus hie ronimus ait. dm̃ hominẽq: iungentes
& filiũ hominis inhieso & filiũ dĩ tenemus in xp̃o: hic sa¬
pientia uertetur ut apo calxpsis ait. hieꝓmisse inthidon
a perienda uirtus. lic ma niche orum uirus. terrestrae
dermen. arrianorũ diuino sidici fas est semine supentos¬
dũ est:
Me monctur item felix dicti domiriici quoait: Nemo
ascendit incaelũ. nisi quidescendit decȩlo. filius hominis
quiẽ incelo : Et subiungit dicens : Certe quan do haeclo¬
qba t᷑ non dumenrt filius hominus incelo ꝑnatunẽ
in suscipiente se hocẽ infilio dĩ: Sed quia ego in hꝗc uer¬

Expanded text:
ellantur Dei, per illum qui ante saecula naturaliter natus, et in saeculo naturaliter factus est unicus Filius Dei, qui nascendo est Filius Dei, non renascendo, cui nomen filii generatio dedit, non regeneratio, qui ex illa substantia qua esse coepit, ex quo esse coepit, non aliquando nuncupatur Filius Dei, ut Felix vult, sed semper est, ut catholici credunt. Ita nos, sicut beatus Hieronymus ait, Deum hominem que jungentes, et filium hominis in Jesu, et Filium Dei tenemus in Christo. Hic sapientia vertetur, ut Apocalypsis ait. Hic promissae antidoti aperienda virtus. Hic Manichaeorum virus, terrestre germen Arianorum, divino, si dici fas est, semine superandum est. XXXV. Memoratur item Felix dicti Dominici, quo ait: Nemo ascendit in coelum nisi qui descendit de coelo, filius hominis qui est in coelo. Et subjungit dicens: « Certe quando haec loquebatur, nondum erat filius hominis in coelo per naturam in suscipiente se, hoc est, in Filio Dei. » Sed quia ego in haec ver
Abbreviated transcription (Latin):
homini licuit aut lic& cogitare. uł unc̃ littent᷑ alit̃ eos
dicere debuisse quã dixerunt : Qm̃ eoꝵ uctoritas firmior
ẽ caelo ac terra: Scđm qđ dnis ait: Facilius est cȩlũ & ter¬
ram trensire quã delege unũ apicẽ cadere : Post hos qq̃
te aduentũ deũ dehebraico Ingrecũ eloquid̃ uus
testam̃ tum trenstulisse : in terp̃tes quoq: nr̃i hiero nimi
prb̃i fidelis ẽ editio quȩ de hebneico in latinũ magnifice tnans

Expanded text:
homini licuit aut licet cogitare vel unam litteram aliter eos homini licuit aut licet cogitare vel unam litteram aliter eos dicere debuisse quam dixerunt, quoniam eorum auctoritas firmior est coelo ac terra, secundum quod Dominus ait: Facilius est coelum et terram transire, quam de lege unum apicem cadere. Post hos quoqute adventum Domini de Hebraico in Graecum eloquium Vetus Testamentum transtulisse. Interpretis quoque nostri Hieronymi presbyteri fidelis est editio, quae de Hebraico in Latinum magnifice trans
Abbreviated transcription (Latin):
phensione defendi cupimus. qe sic̃ illi latudandisunt in
uerb̵ contia gna maticã platis. ita nostolenendi: uia
illi diuites in uerb sic̃ uoluer̃ dixer̃ : Nos uͦ piuperes : ut
possumus pangustias uerboꝵ tenuit̃ ea quȩ uolumꝰ igni¬
ficamꝰ. &si illoꝵ filusumꝰ & ab eoꝵ sensu & fide nonerramꝰ
qđ in illis amatur in nob̵ toleretur. atq hiscui loqͥmur
sensũ attendattionuerba . ut audiat consiliũ apłi dicen¬
tis : Noli uerb̵ contendere : Et ne sit lunguens circa
questiones & pugnas uerboꝵ exqͥ oriunt᷑ in uidiae. õtentiones
quȩunt : Nihil enimomnino c̃traregulã graematict diceñ
Quod nonita ut ratio aliqua : aut causa mesterii it& dia
exiger& : abhis uerb̵ uris multũ ecđ astici doctores disso¬
nant: Exguitatinrae uidetur qđ neq uos neq: nos dehao
re aliqđ sentire aut dicere debemꝰ nisi ea quȩ hortodo¬
xos magistrossensisse aut dixisse legim : iste tamen in con¬

Expanded text:
hensione defendi cupimus. Quia sicut illi laudandi sunt in verbis contra grammaticam prolatis, ita nos tolerandi: quia illi divites in verbis, sicut voluerunt, dixerunt; nos vero pauperes, ut possumus per angustias verborum tenuiter ea quae volumus significamus. Et si illorum filii sumus, et ab eorum sensu et fide non erramus: quod in illis amatur, in nobis toleretur; atque is cui loquimur sensum attendat, non verba, ut audiat consilium Apostoli dicentis: Noli verbis contendere. Et: Ne sit languens circa quaestiones et pugnas verborum, ex quibus oriuntur invidiae, contentiones, queunt. Nihil enim omnino contra regulam grammaticae dixerunt, quod non ita aut ratio aliqua, aut causa mysterii dici exigeret. » Ab his verbis vestris multum ecclesiastici doctores dissonant. Exiguitati nostrae videtur quod neque vos neque nos de hac re aliquid sentire aut dicere debemus, nisi ea quae orthodoxos magistros sensisse aut dixisse legimus. Ista tamen incon
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ di homines: Haec omnia id circo dicimꝰ ut appareat q
quã iniuste auobis criminamur cũ dicitis nos rep̃hen¬
sores apłoꝵ : & diuinarum scriptunerũ eẽ tã iniuste uł
potius multos iniustos quoscũq: in terp̃tes atq etepo
lũ & dydimũ & iohannẽ una defensione in differen¬
tiq lude dignos ducitis : bonũ est recordari uerboꝵ
dñi quib ait: Nonne si recte offeras. & non recte diiu¬
dicaspeccasti: Quient̃ recte credit catholicã fidem
non recte diuidit. atq id eopercat: Post illa quȩ suiperius
dictas uerba uñ ad didistis dicentes : Turpe est enim
infudit rusticititẽ potius ꝑeos quã nobilitatẽ uniuscu¬
iusq: linguȩ locutũ eẽ : Haec qͣ intentione dixeritis nul¬
iuseoꝵ quiotiose lo qͥ timent intellegent : nisi forte hoc

Expanded text:
i Dei homines. » XI. Haec omnia idcirco dicimus, ut appareat quia i Dei homines. » XI. Haec omnia idcirco dicimus, ut appareat quia quam injuste a vobis criminamur, cum dicitis nos reprehensores apostolorum et divinarum Scripturarum esse, tam injuste vel potius multo injustius quoscunque interpretes atqlum et Dydimum et Joannem una defensione indifferentique laude dignos ducitis. Bonum est recordari verborum Domini, quibus ait: Nonne si recte offeras, et non recte dijudicas peccasti? Qui enim recte credit catholicam fidem, non recte dividit, atque ideo peccat. XII. Post illa quae superius dicta sunt verba nostra, addidistis dicentes: « Turpe est enim stolorum infudit, rusticitatem potius per eos quam nobilitatem uniuscujusque linguae locutum esse. » Haec qua intentione dixeritis, nullus corum qui otiosa loqui timent, intelligent; nisi forte hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qua uosdicitis. becct pocter augustinꝰ tenendũ tredidit
qͥnonsolũ de illis quire p̃hensisunt doctorib &ict̃ deꝓba tis¬
simis in libro quẽ aduers faustũ manicheũ scripsit. ita
dicit qđ genus lit temrũ idest expositionũ noncũ creden¬
dinecessitate socũ iudicandi li tate legendũ est: Soli
nc̃q diuinae auctoritatis libri legendis: non cũ iudicandi
li tate i secũ credendinecessitate: qua formã apłstne di¬
dit dicens: Sp̃m nolite extinguere ꝓphetias nolite sꝑnere :¬
Oma aut̃ ꝓbate qđ bonũ est tenete : Ab om̃ĩ sp&iȩ malit
abstinete uos: In hoc loco apłs ptulus ꝓph&ias dix̃ doctri¬
nas & expositiones doctoꝵ : Sic̃ a libiinsinuat dicens : Pro¬
ph&ae duo. aut tres dicant : & cȩteri diudicent: Nonillã
ꝓph&iã deque apłs p&rusait: Non enim uolunta te huma¬
na allata ẽ aliquando ꝓph&ias ͤ spũ scõ inspineti locutis¬

Expanded text:
quam vos dicitis, beatus Pater Augustinus tenendum tradidit: quam vos dicitis, beatus Pater Augustinus tenendum tradidit: qui non solum de illis qui reprehensi sunt a doctoribus, etiam de probatissimis, in libro quem adversus Faustum Manichaeum scripsit, ita dicit: « Quod genus litterarum, id est, expositionum, non cum credendi necessitate, sed cum judicandi libertate legendum est. Soli namque divinae auctoritatis libri legendi sunt, non cum judicandi libertate, sed cum credendi necessitate. Quam formam Apostolus tradidit dicens: Sptenete, ab omni specie mala abstinete vos. In hoc loco apostolus Paulus prophetias dixit doctrinas et expositiones doctorum, sicut alibi insinuat dicens: Prophetae duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent . Non illam prophetiam de qua apostolus Petrus ait: Non enim voluntate humana allata est aliquando prophetia, sed S
Abbreviated transcription (Latin):
tes latim qͥlxx editionẽ in latinũ tnenstuler̃ eloquiũ. E¬
tehos itaq: multi fuer̃ in terp̃tes rep̃hensibiles & iustȩ rep̃lien¬
si sicut illifa mosissimi interp̃tes iudaitantes & heretici aqͥ la
scilic& & theodotio acsimachus ex qͥb unusfecit duas editio¬
nes in tse dissonantes : Euerunt &iã latini aliqͥ qͦs ineron¬
mꝰ prbt rep̃hendit : In illis utiq p̃sationib quas p̃posut
libris quos degeco in lattinũ aut traenstulit aut em̃ daũ:
Sic̃ in illcipfatione quã ueta g̃cam emendationẽ in libro
betiti i obfecerit asserens quodidem libr apudlatinos ita
enet decurtatus conrosusq: ut foeditatẽ suam publice
legentib ostender& : Sic &iam in aliis locis quosdã rep̃¬
hendit interp̃tes: Hȩc de interp̃tib id circo ita dicimꝰ
qe magistri spẽles nonoms equalit̃ receper̃ aut in diffe¬
rent̃ laudauer̃ sicut uosfacere uidemini : Neq: om̃ib:
equelit̃ fidẽ adhibuer : de ex posetorib: quoq: multo alit̃

Expanded text:
Latinum transtulerunt eloquium. Extra hos itaque multi fuerunt interpretes reprehensibiles, et juste reprehensi; sicut illi famosissimi interpretes judaizantes, et haeretici, Aquila scilicet, et Theodotio, ac Symmachus; ex quibus unus fecit duas editiones inter se dissonantes. Fuerunt etiam Latini aliqui, quos Hieronymus presbyter reprehendit in illis utique praefationibus, quas praeposuit libris quos de Graecis in Latinum aut transtulit, aut emendavit; sicut in illa praefatione quam juxta Graecam emendationem in libro beati Job fecit, asserens quod idem liber apud Latinos ita erat decurtatus, conrosusque, ut foeditatem suam publice legentibus ostenderet. Sic etiam in aliis locis quosdam reprehendit interpretes. X. Haec de interpretibus idcirco ita dicimus, quia magistri speciales non omnes aequaliter receperunt, aut indifferenter laudaverunt, sicut vos facere videmini, neque omnibus aequaliter fidem adhibuerunt. De expositoribus quoque multo aliter
Abbreviated transcription (Latin):
slutum: Necesse ẽ ergo ut ur̃a in dustria magn nimi¬
tatieius slggerat pericula dereb ecđastics quos contnt
u&itũ & contre canonũ tnectant & inus ꝓprios expenduq
homines laici: Postquã enim diffuset ẽ ȩccła dĩ toto orbe
t̃nuerum &cepit excltari ad magnificari ꝑoms regiones

Expanded text:
solutum. Necesse est ergo ut vestra industria magnanimisolutum. Necesse est ergo ut vestra industria magnanimitati ejus suggerat pericula de rebus ecclesiasticis, quas contra vetitum et contra canones tractant et in usus proprios expendunt homines laici. Postquam enim diffusa est Ecclesia Dei toto orbe terrarum, et coepit exaltari ac magnificari per omnes regio
Abbreviated transcription (Latin):
dubit&is qui quoniã ut scripturȩ suore docent perca¬
ta contnehunt infelicitates ꝑ turbationes clades
&sterilita tes impopulos tota sollicitu dine curatut
bona quidẽ statuendo meda uero destruendo optineat un
uobiscũ apud dñm ut remotis aduersis casib: regnũ sibi cõ¬
nissũ ꝓspere dõ fauente ualeat gubnare: Haee & lissimi¬
li cĩ priores nr̃i iocundissime loquerentur . ȩgo ut scili¬
c& humillimus omniũ & extremꝰ coepi quodã mudo pede¬
rauit animos domni impenetoras ut sollicite ueli tagnos¬
cere temporis uires consonas uel dissonus eqͥtati: Ex pedit
uteciquȩ dissona sunt si possibilitus suppetit em̃dent᷑
inquantũ aut̃ possibilitas non suffregatur. cũ timore dĩ
tolerentur quatinꝰ dũ in licitum quippiã ex plecessi¬
iate agitur. quod dedinare non potest timor saltim
sacut excusabilẽ que mexsecutio non constitut ab¬

Expanded text:
dubitetis. Qui quoniam, ut Scripturae sacrae docent, peccadubitetis. Qui quoniam, ut Scripturae sacrae docent, peccata contrahunt infelicitates, perturbationes, clades et sterilitates in populos tota sollicitudine curat, ut bona quidem statuendo, mala vero destruendo, obtineant una vobiscum apud Dominum, ut remotis adversis casibus, regnum sibi commissum prospere, Deo favente, valeat gubernare. IV. Haec et his similia cum primores nostri jucundissime loquerentur, ego, ut scilicet humillimus omnium et extremus, coepi quodammodo pedeus praeparavit animos domini imperatoris, ut sollicite velit agnoscere temporis vires, consonas vel dissonas aequitati. Expedit vero, ut ea quae dissona sunt, si possibilitas suppetit, emendentur; in quantum autem possibilitas non suffragatur, cum timore Dei tolerentur: quatenus dum illicitum quidpiam ex necessitate agitur quod declinari non potest, timor saltem faciat excusabilem quem exsecutio non constituit ab
Abbreviated transcription (Latin):
spinente dĩ gr̃a quȩ siuit : gleganter inuenit. fide¬
lit̃ orẽ suo. annuntiauit quȩ cuncti nuncreplica¬
re nimis ꝓlixum est: quid & tuncꝰ distinctis capi¬
tulis comprehesas & omnib: nota eẽ debent:
Hanc igitur rem̃ cũ miris tunc laudib: adhuc incho¬
a tam maigistri nr̃i efferrent & p̃cipue uenerun¬
dus senex a dilerdus qui &iam dicebat se numꝗ
sublimius uel gloriosius causã ꝓfectus publici moueri
& cogituri uidisse a tempore regispippini usq: addiem
illum tantũ ne respondentium & oboedientium ne¬
glegentia humili aretur addidit ipse & ceteripri¬
mores dicentes omni conoibo qui quit utile potuerit
reperire sagcitas ur̃a ad cauenda peccata aduitan¬
da pencula aderigendã religionẽ ad inlustm ndũ
doctrinã ad corroborandam fidẽ adexcolen¬
ĩ studiũ scĩtatis confidenter edicite & adex¬
plenda pariturũ dõ domnũ imperatorẽ minime

Expanded text:
spirante Dei gratia quaesivit, eleganter invenit, fidespirante Dei gratia quaesivit, eleganter invenit, fideliter ore suo annuntiavit. Quae cuncta nunc replicare nimis prolixum est; quia et tunc distinctis capitulis comprehensa sunt, et omnibus nota esse debent. III. Hanc igitur rem cum miris tunc laudibus adhuc inchoatam magistri nostri efferrent, et praecipue venerandus senex Adalardus, qui etiam dicebat se nunquam sublimius vel gloriosius causam profectus publici moveri et cogitari vidisse a tempore regis Pippini usque ad diem illum; tantum ne respondentium et obedientium negligentia humiliaretur, addidit ipse et caeteri primores, dicentes omni concilio: Quidquid utile potuerit reperire sagacitas vestra ad cavenda peccata, ad vitanda pericula, ad erigendam religionem, ad illustrandam doctrinam, ad corroborandam fidem, ad excolendum studium sanctitatis, confidenter edicite, et ad explenda pariturum Deo dominum imperatorem minime
Abbreviated transcription (Latin):
motum asseuentꝰtũq fuerit maxime de me quantũ
uel quedit̃ intedi disputatione inter fuerĩ dudieri
&cprimum ipse scire potesine numquã in t̃maiores
nros & meliores nob̵ tanti loci uel honoris fuisse. ut uit
incentor discordiȩ aut pecis conciliatorgẽ potue¬
rim quippe quiut in su&us & timiđ int̃tales ac tan¬
tos uiros paroloqui uad etim. tamen inquantũ recor¬
dari queo dequib inquiris ut ipse noui. faciã & tesimi¬
lit̃ nosse : in illis dieb: quando sicc̃ & religiosus dominus
nr̃ impr̃t euocato coruentu in attima coagebat
strenue ꝓuidens de omnib utilitatib cõmissorũ sibi
populorum ꝑuenit ad sublimiorẽ in quisitionem
ꝑnecessarii consilii. cupiens scilic& inuenire qualit̃
congruentissime ꝓfectum doctrinȩ & obolitionẽ
ne glegentiorem sec̃ dotib & cunctis lionoratissius
cõmendare potuiss&: Quodutiq: laudabiliter in¬

Expanded text:
motum asseveratumque fuerit, maxime de me, quantum motum asseveratumque fuerit, maxime de me, quantum vel qualiter in tali dispensatione interfuerim, audierim,  a me. Ac primum ipse scire potes, me nunquam inter majores nostros et meliores nobis tanti loci vel honoris fuisse, ut aut incentor discordiae, aut pacis conciliator esse potuerim. Quippe qui, ut insuetus et timidus, inter tales ac tantors raro loqui valeam. Tamen, in quantum recordari queo, de quibus inquiris, ut ipse novi, faciam et te similiter nosse. II. In illis diebus, quando sacer et religiosus dominus noster imperator evocato conventu in Attiniaco agebat, strenue providens de omnibus utilitatibus commissorum sibi populorum, pervenit ad sublimiorem inquisitionem pernecessarii consilii, cupiens scilicet invenire, qualiter congruentissimae profectum doctrinae, et abolitionem negligentiarum sacerdotibus et cunctis honoratis suis commendare potuisset: quod utique laudabiliter in
Abbreviated transcription (Latin):
lis dõ nullus alius esseniditer słis id est seducctor
exsistit: credamus apło. cedamus diuinae aucto¬
ritatis flectumus genu in nomine solius iħu quod
est suꝑ omne nomen: Ne si ulteri hunc honorem
tribuimus alieni iudicemur adõ &xdimit tamur
scđm desideria cordis nr̃i ire in aduentionib nrĩs
Significa uit mihi fidelis acuenenenda dilectiotua
consistentes deme incessunt̃ obtrectando loqͣn¬
tur quã quã nec c&eris parcant dicentes mouisse
nos acp̃cipue me inuditam contentionẽ atq: dis¬
cordiã ꝓecđasticis reb Idq intereos non solũ detra¬
hendo sed & comminando & uersutiarũ insidias ma¬
chinando omnib: modis aosine int̃missione agita¬
ri : Ais &iam nullã eos sectis fuctionem uel excusati¬
onem uelle recipere : sed siqua illis rationabiliter
satis facie ndigñ a quo lib& opposita fuerint serahet
tas tua puram cognoscere ueritatẽ quadit̃ uidelica

Expanded text:
alis, nullus alius essentialiter Jesus, id est, Salvator. alis, nullus alius essentialiter Jesus, id est, Salvator. existit, credamus Apostolo, cedamus divinae auctoritati; flectamus genu in nomine solius Jesu, quod est super omne nomen; ne si alteri hunc honorem tribuimus, alieni judicemur a Deo, et dimittamur secundum desideria cordis nostri ire in adinventionibus nosSignificavit mihi fidelis ac veneranda dilectio tuarovinciam consistentes, de me incessanter obtrectando loquantur; quanquam nec caeteris parcant, dicentes movisse nos, ac praecipue me, inauditam contentionem atque discordiam, pro ecclesiasticis rebus; idque inter eos, non solum detrahendo, sed et comminando, et versutiarum insidias machinando, omnibus modis ac sine intermissione agitari. Ais etiam nullam eos satisfactionem vel excusationem velle recipere: sed si qua illis rationabiliter, satisfaciendi gratia, a quolibet opposita fuerint, sera haec  fraternitas tua puram cognoscere veritatem, qualiter videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
tia ut dicatse nonimagines scõꝵ ad orare. sed scõs.
damat enim ds̃: Gł amineã alteri non ditbo necliu¬
dĩ & hominũ homine xp̃o iħu Propt̃ quod & ds̃ eox¬
altuuit illum & dedit illi nom̃ quod est suꝑomne
nomen:: Quale uͦ hoc nomensit: consequenter ex¬
ponit. ut in nomine iħu omne genu flectutur cȩ¬
lestiũ terrestriũ & infernoꝵ. & omnis lingua c̃¬
fiteatur quia dñs hͥs xp̃s ingłu est dĩ putris
Hunc potestatẽ. luudẽ dominationẽ. hoc nom̃ quod
est suꝑ omne nom̃ nullus sc̃s angłs. nullus sc̃s homo sibi
usurpat: Angłs enim qui usurpuuit. uel homoquẽ usur¬
pare suci sit : uterq: corruit: Siaut̃ aliquis homo ado¬
ratur uł angłs p̃ter eum qui& ds̃ & homo & summi
eẽ consilii angłs ꝓpła testante ꝑ hib&ur : non estali¬
ud nomen quod sit uel suꝑ hoc nomen. quod est suꝑom¬
ne nomen aut᷑ qua̧ le illi: Sed quia nullus dõ eqͣ¬

Expanded text:
tia, ut dicat se non imagines sanctorum adorare, sed sanctos. tia, ut dicat se non imagines sanctorum adorare, sed sanctos. Clamat enim Deus: Gloriam meam alteri non dabo, nec lauDei et hominum homine Christo Jesu: Propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen. Quale vero hoc nomen sit, consequenter exponit: Ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur quia Hanc potestatem, laudem, dominationem, hoc nomen quod est super omne nomen, nullus sanctus angelus, nullus sanctus homo sibi usurpat. Angelus enim qui usurpavit, vel homo quem usurpare suasit, uterque corruit. Si autem aliquis homo adoratur, vel angelus, praeter eum qui et Deus et homo et summi esse consilii angelus, Propheta testante, perhibetur, non est aliud nomen quod ist vel super hoc nomen quod est super omne nomen, aut aequale illi. Sed quia nullus Deo aequ
Abbreviated transcription (Latin):
pingatur: Illud uero qua p̃sumptione fit : ut sine
basslica. sine altari. absq scõꝵ reliquiis suꝑ eius mo¬
difigmenta missȩ cȩlebrentur. cũ scĩpatres in c̃¬
silio cartanensi statuerint. ut altaria quȩ pasim
ꝑagros aut uias tamquam memoriae martxrum
construuntur : in quib: nullũ corpus aut reliquiae
marty̧rum conditȩ ꝓbantur ab epis qui his dem
locisprȩsunt si fien potest euertantur: Si aut̃ hoc
ꝑtumultus populares non sinitur : plebstamen ad¬
moneatur ne illa loca frequenta t̃ ut qui recte sa¬
piunt nulla sibi suꝑstitione de uicti teneantur.
& omnino nulla memoria martyrũ ꝓbaͣli t̃ accep¬
lationis quorum lib& hominum ubicũq gonstituun¬
tur al taria omnimodo imꝓbentur:. Eueruntillis
diebus sufficientia haec statuta: nec dum enimer¬
ror emerserat quonuno decarbonib minioq
Nec iterum ad suet littibulat fricudulenta recurrat astu¬

Expanded text:
pingatur. XXXIV. Illud vero qua praesumptione fit, ut sine pingatur. XXXIV. Illud vero qua praesumptione fit, ut sine basilica, sine altari, absque sanctorum reliquiis, super hujusmodi figmenta missae celebrentur; cum sancti Patres in concilio Carthaginensi statuerint : « Ut altaria quae passim per agros aut vias tanquam memoriae martyrum construuntur, in quibus nullum corpus aut reliquiae martyrum conditae probantur, ab episcopis qui iisdem locis praesunt, si fieri potest, evertantur. Si autem hoc per tumultus populares non sinitur, plebes tamen admoneantur, ne illa loca frequentent; ut qui recte sapiunt, nulla sibi superstitione devicti teneantur; et omnino nulla memoria martyrum probabiliter acceplationes quorumlibet hominum ubicunque constituuntur altaria, omnimodo improbentur. » Fuerunt illis diebus sufficientia haec statuta. Necdum enim error emerserat, quo nunc de carbonibus, minioque, . XXXV. Nec iterum ad sua latibula fraudulenta recurrat astu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta & spẽ in eis habere atq: huius erroris causa
fides decorae ablata. tota fidutia in reb uisi¬
bilib conloc&ur: Sic̃ aut̃ uidentes pectos ar¬
matos uiros. uel agriculturae intentos siue
me ulcates uel uinde miantes seu stante sinnat¬
ub piscatores & rola iaculantes. nec ñ uenatores
ue nabulis e tensis cum canib cpreas ceruosopores¬
quentes nec augm̃tũ exercitus nec adiutorum
annui opens đ aceruos tritici seu riuulos musti net
pisces caprȩ &esuȩ ab illis nos accepturos spenemus
Ita quoq siuidȩrimus pennatos angłospictos p̃di¬
cantes apłosi martyres torm̃ ta patientesi nullũ
abi maginibus quas aspicimus auxiliũ spenere debemꝰ
quia nec mde possunt facere necbene: Recte nimꝰ¬
rum obhuis modi euacuandam suꝑstitionem: Abor to¬
dexis patrib: de finitũ est picturasi necłafieri ñ
debere. nec quod colit᷑ & adoratur impari&ib: de¬

Expanded text:
menta, et spem in eis habere. At quae hujus erroris causa? menta, et spem in eis habere. At quae hujus erroris causa? Fides de corde ablata, tota fiducia in rebus visibilibus collocata. Sicut autem videntes pictos armatos viros, vel agriculturae intentos, sive metentes, vel vindemiantes, seu stantes in navibus piscatores, et retia jaculantes, nec non venatores venabulis extensis, cum canibus capreas cervosque persequentes, nec augmentum exercitus, nec adjutorium annui operis, vel acervos tritici, seu rivulos musti, nec pisces, capreas et sues ab illis nos accepturos speramus; ita quoque, si viderimus pennatos angelos pictos, praedicantes apostolos, martyres tormenta patientes, nullum ab imaginibus quas aspicimus auxilium sperare debemus; quia nec male possunt facere, nec bene. Recte nimirum, ob hujusmodi evacuandam superstitionem, ab orthodoxis patribus definitum est picturas in Ecclesia fieri non debere: Ne quod colitur et adoratur, in parietibus de
Abbreviated transcription (Latin):
am in ꝑturbati animi eẽ simulat: Inrm c&am quȩ
furorem teli recti tudinem uocat: Ideo dicit
ioħs apłs: Nolite omni spũi credere : sed ꝓbate
sp̃s utrum ex dõsint: Aspiciamus picturã quasi
pictunem. uita sensu &ratione carentem:
Pascatur ae uisione oculus dm̃ uero uenere tur
animus : Qui & scĩssuis uictoriae coronam & nobis in¬
&icim superius est ostensum sed causa historiae adrecor¬
dandũ non adcolendũ ut uerbi gñe gesta synodedia
ubipingebantur catholici ueritate fulti & iucto¬
res hȩretici aut̃ pncui dogniatis mendacus de tectis
conuicti: & expulsi obre cordationẽ firmitatis ca¬
tholicȩ fidei iux tũ morem belloꝵ tam externoꝵ
quã ciuiliũ adme moria mreugestae. sicut & in mul¬
tis loasuidemus sed nullus antiquorũ catholicorũ
umquã cas colendas uel adorandas forte existim᷑
uit : Nunc aut̃ error inualesaendo tam ꝑspicu¬
us factus est ut idola triae uł antropomorfita¬
rum hȩresi ꝓpinquum aut simile sit adorare fig¬

Expanded text:
am imperturbati animi esse simulat, caecumque furorem zeli rectitudinem vocat. Ideo dicit Joannes apostolus: Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, utrum ex Deo Sint. Aspiciamus picturam quasi picturam, vita, sensu, et ratione carentem. Pascatur hac visione oculus. Deum vero veneretur animus, qui et sanctis suis victoriae coronam, et nobis inetiam superius est ostensum; sed causa historiae, ad recordandum, non ad colendum; ut, verbi gratia, gesta synodalia, ubi pingebantur catholici veritate fulti et victores, haeretici autem pravi dogmatis mendaciis detectis convicti et expulsi, ob recordationem firmitatis catholicae fidei, juxta morem bellorum tum externorum cum civilium ad memoriam rei gestae; sicut et in multis locis videmus. Sed nullus antiquorum catholicorum unquam eas colendas vel adorandas fore existimavit. XXXIII. Nunc autem error invalescendo tam perspicuus factus est, ut idololatriae vel Anthropomorphitarum haeresi propinquum aut simile sit adorare fig
Abbreviated transcription (Latin):
titudo linguae eiꝰ. in quonulla e st sapientia: Et dñs
adhe techielẽ dicit: Non enĩ ad populũ ꝓfundi
sermonis &ignotȩ linguȩ tumitteris. quoꝵ ñpossis audi¬
re sermonẽ : Ex qb pat& nobilitatẽ saerȩ scriptura : Fĩscđm
philosophos indissertitudine eẽ uerboꝵ in quonulla ẽ supi¬
entia sedimpotentia & astubia sensuũ : atq: uirtute
sententiarũ : Sic̃ apłs ostenditdicens : Arma militiae nũt

Expanded text:
titudo linguae ejus, in quo nulla est sapientia. Et Dominus titudo linguae ejus, in quo nulla est sapientia. Et Dominus ad Ezechielem dicit: Non enim ad populum profundi sermonis et ignotae linguae tu mitteris, quorum non possis audire sermonem. Ex quibus patet nobilitatem sacrae Scripturae, non secundum philosophos in disertitudine esse verborum, in quo nulla est sapientia, sed in potentia et astutia sensuum, atque virtute sen
Abbreviated transcription (Latin):
apł ifuisse ꝑfectũ, Et in artis gnac̃ maticae uitia non incur¬
risse : ille potius obscultandus est : Nos quoties cũq: soloetis¬
mos auttale qͥd ad notamꝰ non apł ipulsamus. ut mali¬
uoli criminant᷑ sed inagis apłi assertoressumꝰ qđ hebreis
exhebreis absq rethoꝵi sermonis nitore uerboꝵ cõpostui¬
one & eloquii uenustate nũquam ad fidẽ xp̃i totum
mundũ traenducere ualuiss&&: Nisi euangeli ⁊ assor eũ
non in scpientia uerbi sedinuirtute dĩ: Qui& iã imp̃fa¬
rentia locutiones ꝓpħarũ eoꝵ dixerit. diligenter ꝑ¬
pendite & inuenietis nobilitatẽ diuini eloquuꝵ Non
scđm unt̃m assertionẽ moꝵ philosophoꝵ. in tumore &
pompaeẽ uerboꝵ sed ins: uifute sententiarũ scđm
qđ ipse apłs ait : Non enim in sermone est aregnum
dĩ sed inuirtutẽ : Fsa ias quoq philosophus populũ di¬
cit eẽ alti sermonis ita ut non possit intellegi disser¬

Expanded text:
Apostolum fuisse perfectum, et in artis grammaticae vitia non incurApostolum fuisse perfectum, et in artis grammaticae vitia non incurrisse, ille potius auscultandus est. Nos quotiescunque soloecismos aut tale quid adnotamus, non Apostolum pulsamus, ut malivoli criminantur, sed magis Apostoli assertores sumus; quod Hebraeus ex Hebraeis absque rhetorici sermonis nitore, verborum compositione, et eloquii venustate, nunquam ad fidem Christi totum mundum transducere valuisset, nisi evangelizasset eum non in sapientia verbi, sed inrentia locutionis prophetarum eorum dixerit, diligenter perpendite; et invenietis nobilitatem divini eloquii, non secundum vestram assertionem, more philosophorum, in tumore et pompa esse verborum, sed iit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Isaias quoque propheta populum dicit esse alti sermonis, ita ut non possit intelligi diser
Abbreviated transcription (Latin):
reergo gnccilis uox . quare ergo impeditior sermoa aron
erat ꝓph&a morsi moyses ꝓphoidĩ : quare ergo robusti¬
or uox & expeditior serino imꝓpħa moysi quã imꝓpħa
dũ numqͦuid & hoouitiũ gnacilitatẽ scilic& uocis & lin¬
guȩ impeditionẽ spãs c̃õtribuetis : Restatergo ut sicut
ministerio angłico uox articularta formataẽ in ore
asinae . itadicatis formare in ore ꝓpħarũ: Et tunc talis
&iã absurditas seque t᷑. ut si tali modo uerba & uoces
uerboꝵ acceper̃ sensũ ignorarent: Sedabsit talia
delinem̃ta cogitare : Nossi de eloquentia pauli apłi
aliqͥd diximꝰ uerba hieronimi doctoris posũmus. qͥb.
in qͦdã loco ait: qui putant paulũ iuxta humilitatẽ.
& nonuere dixisse. & si imperit sũ sermone ñ tam̃ scien¬
tiam. defendant huius loi consequentiã : Et iterũ siuꝰ
qui potest &ic̃ iuxta sermonis eloquio contextũ docere

Expanded text:
re ergo gracilis vox? quare ergo impeditior sermo? Aaron re ergo gracilis vox? quare ergo impeditior sermo? Aaron erat propheta Moysi, Moyses propheta Dei. Quare ergo robustior vox et expeditior sermo in propheta Moysi quam in propheta Dei? Nunquid et hoc vitium, gracilitatem scilicet vocis, et linguae impeditionem Spiritui sancto tribuetis? Restat ergo ut sicut ministerio angelico vox articulata formata est in ore asinae, ita dicatis formari in ore prophetarum. Et tunc talis etiam absurditas sequetur, ut si tali modo verba et voces verborum acceperunt, sensum ignorarent. Sed absit talia deliramenta cogitare. Nos si de eloquentia Pauli apostoli aliquid diximus, verba Hieronymi doctoris posuimus, quibus in quodam loco ait: « Qui putant Paulum juxta humilitatem, et non vere dixisse, Et si imperitus sum sermone, non tamen scientia, defendant hujus loci consequentiam. » Et iterum: « Si vero qui potest etiam juxta sermonis eloquia contextum docere