comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulta eius alia mirabiliora expertussum horrorimihierat illud ingeniũ & quis
aeterte talium mira culorũ opifex cito deterra abstulisti uitã eius & securior
um recordor nontimens quic quã pueritiae nec adulescentiae. nec omnino homi
illi socia uimus eum coȩuum nobis ingratiatua educandũ in disciplinatua & bap¬
tatisumus & fugut a nobis sollicitudo uitae praeteritae nec satiabar illis dieb:
ulcedine mirabili considerare altitudinem consiliitui suꝑsalutẽ generis humani
uantũ fleui in hymnis & canticistuis suaue sonantis ecclesiae tuae . uocibus cõmo¬
is acriter uoces illȩ influebant aurib: meis & eliquabatur ueritas in cormeum
ex aestuabat inde affectus pietatis. & currebant lacrimae & benemihi erat cũ eis¬
Non longe coeperat mediola nensis eccles a genus hoc consolationis exhortationis celebrai

Expanded text:
ulta eius alia mirabiliora expertus sum. horrori mihi erat illud ingenium: et quis ulta eius alia mirabiliora expertus sum. horrori mihi erat illud ingenium: et quis praeter te talium miraculorum opifex? cito de terra abstulisti uitam eius, et securior eum recordor non timens quicquam pueritiae nec adulescentiae nec omnino homini illi. sociauimus eum coaeuum nobis in gratia tua, educandum in disciplina tua: et baptizati sumus et fugit a nobis sollicitudo uitae praeteritae. nec satiabar in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor meum et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrimae, et bene mihi erat cum eisNon longe coeperat Mediolanensis ecclesia genus hoc consolationis et exhortationis celebrare
Abbreviated transcription (Latin):
mediolanũ remeauimus placuit & alipio renasci intemecũ. iam induto humi¬
ate sacramentistuis congrua & confortissimo domitori corporis. usq: aditalicũ
ẽ glatͦiale nudo pede obterendũ insolito usu adiunximus etiam nobis puerum
eo datũ exmenatũ carnaliter depeccato meo tubene feceras eũ annorũ ferme
at quindecim & ingenio praeueniebat multos graues & doctos uiros muneratua
iconfiteor dñe ds̃ m̃s creator omniũ & multũ potens formare nr̃a deforma
imego in illo puero praeter delictũ non habebã quodenim & nutriebatur a nobis
disciplinatua turespiraueras nobis nullus alius muneratua tibi confiteor est li¬
r noster qui inserituri demagistro ipse ibi mecũ loquitur tuscis illius esse sen
omnia quae inseruntur ibi expersona collocutoris mei cũ esset in annis sed ecim¬

Expanded text:
Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humiMediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humilitate sacramentis tuis congrua et fortissimo dominatori corporis usque ad Italicum solum glaciale nudo pede obterendum insolito ausu. adiunximus etiam nobis puerum Adeodatum ex me natum carnaliter de peccato meo. tu bene feceras eum. annorum erat ferme quindecim et ingenio praeueniebat multos graues et doctos uiros. munera tua tibi confiteor, domine deus meus, creator omnium et multum potens formare nostra deformia: nam ego in illo puero praeter delictum non habebam. quod enim et nutriebatur a nobis in disciplina tua, tu inspiraueras nobis, nullus alius: munera tua tibi confiteor. est liber noster, qui inscribitur "de Magistro": ipse ibi mecum loquitur. tu scis illius esse sensa omnia, quae inseruntur ibi ex persona conlocutoris mei, cum esset in annis sedecim. m
Abbreviated transcription (Latin):
unte aetate expertus fuerã & insinuatisunt mihi in profundo nutustui. & gaudi
infide laudaui nomentuũ & ea fides mesecurũ esse nonsinebat de praeteritis q¬
catis meis quae mihi perbaptis mũ tuũ remissa nondũ erant renuntiaui ꝑ ac
uindemilabus : ut scholasticissuis medio lanen ses uenditorem uerborũ aliũ pr¬
uiderent quod & tibi ego seruire delegissem & illi professioni praedifficultate
spirandi ac dolore pectoris non sufficerem & in sinuaui ꝑlitteras antistitituoi
ro scõ ambrosio pristinos errores meos . & praesens uotũ meũ. ut moneret quid
fierem atille iusit esaiam prophetã credo quod praeceteri seu angelii uoci¬
tionisq gentiũ sit praenuntiator apertior. uerũ tamen ego primã huius
Ictionẽ non in tellegens totũq: talem arbitrans distuli repetendũ exercitatior
u dñi eloquio inde ubi tempus aduenit quo me nomendare opor teret. relicto ru

Expanded text:
unte aetate expertus fueram. et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens unte aetate expertus fueram. et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens in fide laudaui nomen tuum, et ea fides me securum esse non sinebat de praeteritis peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid fierem. at ille iussit Eseiam prophetam, credo, quod prae ceteris euangelii uocationisque gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure
Abbreviated transcription (Latin):
nuictoriam & tues idipsum ualde qui non mutaris & inte requies obliuiscens
laborum omnium qm̃ nullus alius tecum nec ad alia multa adipiscenda quae ñ
sunt quodtu sed tudñẽ singulariter inspe constituistime. legebã & ardebã Nec inueni¬
ebam quid facerem surdis mostius: ex quib: fuerã pestis latrator amarus & caecus
aduersus lit teras demelle caeli melleas. & deluminet uoluminosas . & superinimi fa¬
cos scripturae huius tabescebam. quando recordabor omnia dierũ illorũ feriato
rũ : sed nec oblitus sum. nec silebo flagellitui asperitatẽ . & misericordiae tuae mi¬
rabilem celeritatẽ doloredentiũ tunc excruciabas me &cũ intantũ ingraues¬
sceret ut nonualerem loqui ascendit in cormeũ ammonere om̃s meos quiadẽ¬
rant ut de p̃carentur te prome dm̃ salutis omni modae . & scripsi hoc incera. & di¬
di ut eis legeretur mox ut genua supplici affectus fiximus. fugut dolor ille sed

Expanded text:
in victoriam? Et tu es idipsum valde qui non mutaris; et in te requies obliviscens in victoriam? Et tu es idipsum valde qui non mutaris; et in te requies obliviscens laborum omnium, quoniam nullus alius tecum, nec ad alia multa adipiscenda, quae non sunt quod tu, sed tu, Domine, singulariter in spe constituisti me. Legebam, et ardebam; nec inveniebam quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram pestis, latrator amarus et caecus adversus Litteras de melle coeli melleas, et de lumine tuo luminosas: et super inimicis Scripturae hujus tabescebam. 12. Quando rrum? sed nec oblitus sum nec silebo flagelli tui asperitatem et misericordiae tuae mirabilem celeritatem. dolore dentium tunc excruciabus me, et cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me, deum salutis omnimodae. et scripsi hoc in cera et dedi, ut eis legeretur. mox ut genua simplici affectu fiximus, fugit dolor ille. sed
Abbreviated transcription (Latin):
umus quod illuminat omnẽ hominem sed illuminamur ate. ut qui fuimus aliquan¬
otenebrae simus luxinte. osi uiderent internũ aeternũ quod ego qui agusta uerã
rendebam qm̃ non eis poteram ostendere si afferrent adme cur in oculissuis foris
te & dicerent quis ostendit nobis bona: ibienim ubi mihi iratus eram intus incubibili
bi cõnpunctus erã ubi s acrificauerã mactans uetustatẽ meã & inchoata meditatio¬
e renouationis meae sperans inte ibi mihi dulcescere coeperas & dederas laetitiam
cordemeo & exclamabam legens haecforis & agnoscens intus. Nec uolebã multipli¬
ari terrenis bonis deuorans tempora & deuoratus temporibus. cũ haberem in aeter¬
lamore altocor dismei. oinpace . o inidipsum : o quid dixit . obdormiã & somnũ
apiam : quonam quis resiscet nobis cumfiet sermo quiscriptus est absor ta est mors

Expanded text:
sumus quod illuminat omnem hominem ; sed illuminamur a te, ut qui fuimus aliquandsumus quod illuminat omnem hominem ; sed illuminamur a te, ut qui fuimus aliquando tenebrae, simus lux in te . O si viderent internum aeternum, quod ego quia gustaveram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te, et dicerent: Quis ostendet nobis bona? Ibi enim, ubi mihi iratus eram intus in cubili, ubi compunctus eram, ubi sacrificaveram mactans vetustatem meam, et inchoata meditatione renovationis meae sperans in te; ibi mihi dulcescere coeperas, et dederas laetitiam in corde meo. Et exclamabam legens haec foris, et agnoscens intus; nec volebam multiplicari terrenis bonis, devorans tempora, et devoratus temporibus, cum haberem in aeternti versu clamore alto cordis mei: O in pace! o in idipsum! o quid dixit: Obdormiam et somnum capiam! Quoniam quis resistet nobis, cum fiet sermo qui scriptus est: Absorta est mors
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt uanitatẽ & quaerunt mendaciũ foste conturbarentur & euomuis sent illu
exaudires eos cũ clam arent adte. qm̃ uera morte carnis mostuus est pronobis. quite in¬
rpellat pronobis legebam irascimini & nolite peccare & quomodo mouebar ds̃meus
iiiam didicerã irascimibi depreteritis. ut decetero non peccarem : & merito irasci qui a
mnalia natura gentis tenebrarum deme peccabat. sicut dicunt qui sibi nion irascuntur
thesaurizant sibi iram indie irae & reuelationis iusti iudicutui nec iambona mea
ris erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur uolentes enĩ gaudere for insecus. faci
uanescunt &effunduntur in ea quaeuidentur & temporalia sunt . &ima gines eorum
mdica cogitatione lambunc &osi fatigantur in aedia & dicunt. quis ostendit nobis
ona : & dicamus & audiant signatũ ẽ in nobis lumen uultustuidñe : nonenim lumen nos

Expanded text:
diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et exaudires eos, cum clamarent ad te, quoniam uera morte carnis mortuus est pro nobis, qui te irpellat pro nobis. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non peccarem, et merito irasci, quia non alia natura gentis tenebrarum de me peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea foris erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur. uolentes enim gaudere forinsecus facile uanescunt et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogibona? Et dicamus, et audiant: Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine. Non enim lumen nos
Abbreviated transcription (Latin):
mendacium & tudñe iam magnificaueras scm̃tuũ. suscitanseũ amortuis & colloca po
addex terã tuã undemit teret ex alto promissionẽ suã paraclitũ spm ueritatis &xmis¬
serat eũ iam sedego nesciebam miserat eum. quia iam magnificatus erat resurgens a mo¬
tius . & ascendens in caelũ ante autẽ sp̃s nondũ erat datus. quia ihs̃ nondũ erat clarifilt¬
catus & lamat propheta quousq graues corde : ut quid diligitis uanitatẽ & quac ie
ritis mendacium : & scitote qm̃ dñs magnificauit spmsuum clamat quo usq: clamai¬
scitote & ego tam diu nesciens uanitatẽ dilexi. & mendacium quaesiui. & ideo audi¬
ui & contremui qm̃ talibus dicitur qualem me fuisse reminiscebar inphantas mati¬
bus enim quas proueritate tenuerã uanitas erat & mendaciũ. & sonui multa graui¬
ter acfortiter in dolore recordationis meae. quae utinã audissent qui adhuc usq

Expanded text:
mendacium. et tu, domine, iam magnificaueras sanctum tuum, suscitans eum a mortuis et collocans mendacium. et tu, domine, iam magnificaueras sanctum tuum, suscitans eum a mortuis et collocans ad dexteram tuam, unde mitteret ex alto promissionem suam, paracletum, spiritum ueritatis. et miserat eum iam, sed ego nesciebam. miserat eum, quia iam magnificatus erat resurgens a mortuis et ascendens in caelum. ante autem spiritus nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. et clamat prophetia: quousritis mendacium ? scitote quoniam mirificauit scitote, et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium quaesiui et ideo audiui et contremui, quoniam talibus dicitur, qualem me fuisse reminiscebar. in phantasmatis enim, quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ quosani es se potuissent: uelle mutalic ubi iuxtaessent ignorante me utrum¬
audirent tunc. & me nesciente qđ ibiessent intuerentur faciem meã & audirent uoces
meas quando legi quartũ psalmũ in illo tucotio quid demefecerit ille psalmus cũ in¬
uocarem exaudiuit meds̃ iustitiae meae intribulatione dilatasti mihi. miserere mei¬
illa dicere putarent . quae inter haec uerba dixerim quia & reuera nec ea diceremssi
me abeis audiri uiderique sentirem. nec sidicerem sic acciperent. quomodo mecũ & mibs
coramte defamiliari affectu animimei in horrui timendo. ibidemque inferbui spe¬
rando & exultando intua misericordia pater & haec om̃a exibant per oculos & uoci in
meã cũ conuersus ad nos sp̃stuus bonus ait nobis filii hominis quo usque grauescordein
ut quid diligitis uanitatẽ & quaeritis mendaciũ dilexerã enim uanitatẽ & quaesierã

Expanded text:
dotum, quo sani esse potuissent! uellem, ut alicubi iuxta essent tunc et me ndotum, quo sani esse potuissent! uellem, ut alicubi iuxta essent tunc et me nsciente, quodv ibi essent, intuerentur faciem meam et audirent uoces meas, quando legi quartum psalmum in illo tunc otio, quid de me fecerit ille psalmus: cum inuocarem te, exaudisti me, deus iustitiae meae; in tribulatione dilatasti mihi. miserere meiilla dicere putarent, quae inter haec uerba dixerim, quia et re uera nec ea dicerem nec sic ea dicerem, si me ab eis audiri uiderique sentirem, nec, si dicerem, sic acciperent, quomodo mecum et mihi coram te de familiari affectu animi mei. Inhorrui timendo ibidemque inferbui sperando et exultando in tua misericordia, pater. et haec omnia exibant per oculos et uocem meam, cum conuersus ad nos spiritus tuus bonus ait nobis: filii hominum, quousque graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? dilexeram enim uanitatem et quaesieram
Abbreviated transcription (Latin):
ini unigenititui dñi & saluatoris nr̃i ihũ xp̃i quod primo dedignabatur inserilit teris
urĩs magis enĩ eas uolebat redolere grmnasiorũ caedros quasiam contriuit dñs quã
a lubres herbas ecclesiasticas aduersas serpentibus quas tibi ds̃ m̃s uoces dedi cũ lege¬
rempsalmos dauid. cantica fidelia sonos pietatis ex cludentes turgidũ spm̃ rudis
ngermano a moretuo catecuminus inuilla cumcaterumino alypio feriatus ma¬
re adhȩrente nobis muliebri habitu uirili fideanili securitate materna caritate
cp̃iana pietate : quas tibi uoces dabam inpsalmis illis . & quomodo inte inflãmabar
ex eis & accendebar eos recitare si possem toto orbi terrarũ aduersus trphũ ge¬
neris humani : & tamen toto orbe cantantur & non est quise abscondat acalore
uo quã uehementi & acridolore indignabar manicheis & miserabar eos rursus
qđ illa sacramenta illa medicamenta nescirent. & in sanessent aduersus anthi¬

Expanded text:
ini et saluatoris nostri Iesu Christi, quod primo dedignabatur inseri litteris nostris. magis enim eas uolebat redolere gymnasiorum cedros, quas iam contriuit dominus, quam salubres herbas ecclesiasticas aduersas serpentibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum legerem psalmos Dauid, cantica fidelia, sonos pietatis excludentes turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo, catechumenus in uilla cum catechumeno Alypio feriatus, matre adhaerente nobis muliebri habitu, uirili fide, anili securitate, materna caritate, christiana pietate! quas tibi uoces dabam in psalmis illis et quomodo in te inflammabar ex eis et accendebar eos recitare, si possem, toto orbi terrarum aduersum tyfum generis humani! et tamen toto orbe cantantur, et non est qui se abscondat a calore tuo. quam uehementi et acri dolore indignabar manichaeis et miserabar eos rursus, quod illa sacramenta, illa medicamenta nescirent et insani essent aduersus anti
Abbreviated transcription (Latin):
dũ demedullis omnib: tibi dixit cormeũ quaesiui uultũ tuũ. uultũ tuũ dñe re¬
quiram & uenit dies quo etiam ac tu soluerer a professione rethorica undo
iam cogitatu solutus eram & factũ est eruisti linguã meã unde iam erueras
ormeum. & benedicebamtibi gaudens profectus inuillam cũ meis omnibus ibiquid ege
im in lit teris iamquidem seruientibus tibi sed adhuc superbiae scolam tamquã in¬
ausatione anhelantibus. testantur libri disputati cũ praesentibus. & cũ ipso mesolo

Expanded text:
dum de medullis omnibus: tibi dixit cor meum, quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram. Et uenit dies, quo etiam actu soluerer a professione rhetorica, unde iam cogitatu solutus eram. et factum est, eruisti linguam meam, unde iam erueras meum, et benedicebam tibi gaudens profectus in uillam cum meiim in litteris, jam quidem servientibus tibi, sed adhuc superbiae scholam, tanquam iausatione anhelantibus, testantur libri disputati cum praesentibus, et cum ipso me solo
Abbreviated transcription (Latin):
do requies tua per nos quemadmodum sunt ista operatua ꝑ nos tu autẽ
dñe semper operaris & semꝑrequiescis. nec uides ad tempus. nec moueris
ad tempus nec quiescis ad tẽpus nec tamen facis & uisiones temporales &
ipsa tempora & quie tẽ extẽpore nos itaque ista quȩ fecisti uidemus quia
sunt tuautẽ quiauides ea sunt & nos foris uidemus quia sunt. & intus
quiabona sunt. tu autẽ ibi uidisti facta. ubiui disti facienda & nos alio
tempore motisumus adbenefaciendũ. postea quã concepit despũtuo
cornostrũ priore autẽ tempore admale faciendum mouebamur de¬
serenteste. tu uero ds̃ unebone. nũquã cessasti bene facere & sunt quae¬
dam opera nra exmunere quidemtuo sed non sempiterna. post illa
noh requieturos intua grandi scificatione speramus tu autẽ bonum
nullo indigent᷑ bono semꝑquietus es. qm̃tua quiescuipse es & hoc intel¬

Expanded text:
illa requies tua per nos, quemadmodum sunt ista opera tua per nos. tu autem, illa requies tua per nos, quemadmodum sunt ista opera tua per nos. tu autem, domine, semper operaris et semper requiescis nec uides ad tempus nec moueris ad tempus nec quiescis ad tempus, et tamen facis et uisiones temporales et ipsa tempora et quietem ex tempore. Nos itaque ista quae fecisti uidemus, quia sunt, tu autem quia uides ea, sunt. et nos foris uidimus, quia sunt, et intus, quia bona sunt: tu autem ibi uidisti facta, ubi uidisti facienda. et nos alio tempore moti sumus ad bene faciendum, posteaquam concepit de spiritu tuo cor nostrum; priore autem tempore ad male faciendum mouebamur deserentes te: tu uero, deus une bone, numquam cessasti bene facere. et sunt quaedam bona opera nostra ex munere quidem tuo, sed non sempiterna: post illa nos requieturos in tua grandi sanctificatione speramus. tu autem bonum nullo indigens bono semper quietus es, quoniam tua quies tu ipse es. et hoc intel
Abbreviated transcription (Latin):
haec om̃ a uidemus & bona sunt ualdẽ . qm̃tueauides in nobis. qui spm̃ quo
ea uideremus & in eiste amaremus de distinobis dñe ds̃ pacem da nobis om̃a
enim praestitisti nobis. pacem quietis. pacem sabbati. pacem sine uespera
omnis quipe iste ordopulcherrimus rerũ ualdebonarũ modis sius per¬
actis transiturus est. & mane quippe in eis factũ est & uespera: dies autẽ
septimus sine uespera est nec habet occasum. quia scĩficastieũ ad ꝑman¬
sionem sempiternã ut id quodtu post opera tuabonaualde: quã ui¬
quã uis
ea quietus feceris requieuistiseptimodie. hoc praeloquatur nobis uox
libritui quod & nos post opera nr̃a. ideobona ualde quia tu nobis ea
don asti sabbatouitae aeternae requiescamus inte. etiamtun cenim
sic requiesces
in nobis quemad modũ nunc operaris in nobis &itaerit

Expanded text:
haec omnia uidemus et bona sunt ualde, quoniam tu ea uides in nobis, qui spiritum, quo haec omnia uidemus et bona sunt ualde, quoniam tu ea uides in nobis, qui spiritum, quo ea uideremus et in eis te amaremus, dedisti nobis. Domine deus, pacem da nobis — omnia enim praestitisti nobis — pacem quietis, pacem sabbati, pacem sine uespera. omnis quippe iste ordo pulcherrimus rerum ualde bonarum modis suis peractis transiturus est: et mane quippe in eis factum est et uespera. Dies autem septimus sine uespera est nec habet occasum, quia sanctificasti eum ad permansionem sempiternam, ut id, quod tu post opera tua bona ualde, quamuis ea quietus feceris, requieuisti septimo die, hoc praeloquatur nobis uox libri tui, quod et nos post opera nostra ideo bona ualde, quia tu nobis ea donasti, sabbato uitae aeternae requiescamus in te. Etiam tunc enim sic requiesces in nobis, quemadmodum nunc operaris in nobis, et ita erit
Abbreviated transcription (Latin):
distribuentes etiam pauperibus terrenas facultates ad adquirenda
caclestia & inde accendisti quaedam luminaria in firmamento uerbũ
uitae habentes scõstuos & spiritalib: donis praelata sublimi auctoritate ful¬
gentes & in de adinͣbuendas infideles gentes sacramenta & miracula uisi¬
bilia uocesq uerborũ secundum firmamentũ libritui quibus etiam fi¬
deles benedicerentur ex materia corporali produxisti & deinde fideliũ
animã uiuã ꝑaffectus ordinatos continentiae iuigorae formasti. at que
inde tibi solimentẽ subditã & nullius auctoritatis humanae adimiten dũ
indigentem renouasti adimaginẽ & similitudinẽ tuã praestantique
intellectui rationabilem actionem tãquã u ofeminã sub didisti omni¬
busqit iis misceriis ad ꝑficiendos fideles in hacuita necessariis ab eis dem
fidelibus adusus tẽperales fruetuosa infuturũ opera praeberiuoluisti

Expanded text:
distribuentes etiam pauperibus terrenas facultates ad adquirenda distribuentes etiam pauperibus terrenas facultates ad adquirenda caelestia. et inde accendisti quaedam luminaria in firmamento, uerbum uitae habentes sanctos tuos et spiritalibus donis praelata sublimi auctoritate fulgentes; et inde ad imbuendas infideles gentes sacramenta et miracula uisibilia uocesque uerborum secundum firmamentum libri tui, quibus etiam fideles benedicerentur, ex materia corporali produxisti; et deinde fidelium animam uiuam per affectus ordinatos continentiae uigore formasti atque inde tibi soli mentem subditam et nullius auctoritatis humanae ad imitandum indigentem renouasti ad imaginem et similitudinem tuam praestantique intellectui rationabilem actionem tamquam uiro feminam subdidisti omnibusque tuis ministeriis ad per- Sciendos fideles in hac uita necessariis ab eisdem fidelibus ad usus temporales fructuosa in futurum opera praeberi uoluisti.
Abbreviated transcription (Latin):
forma nulla morae intercapedȩdine sequeretur inspeximus etiã prop¬
ter quorũ figurationẽ ista ueltali ordine fieri uel tali ordine seribi uolu¬
isti & uidimus quia bona sunt singula & om̃ abona ualde in uerbotuo in
uni cotuo caelũ & terrã caput & corpus ecclesiae in praedestinatione an¬
te om̃a tẽpora sine mane & uespera ubi autẽ coepisti praedestinata tẽ¬
poraliter ex sequu ut occulta manifestares & in cõnposita nr̃a cõnpone
res qm̃ suꝑnoserant peccata nr̃a & in profundũ tenebrosum abieramus
abste & spĩtuus bonus suꝑferebatur ad subueniendũ nobis intẽpore opor¬
tuno & iustificasti impios & distinxistieos ab iniquis. & solidasti auctori¬
tatẽ libritui inter superiores qui tibi dociles essent. & inferiores qui eis
subderentur & congregasti societatẽ infideliũ in una conspiratione.
ut apparerent studia fideliũ ut tibi opera miseri cordiae parerent.

Expanded text:
forma nulla morae intercapedine sequeretur. Inspeximus etiam, propforma nulla morae intercapedine sequeretur. Inspeximus etiam, propter quorum figurationem ista uel tali ordine fieri uel tali ordine scribi uoluisti, et uidimus, quia bona sunt singula et omnia bona ualde, in uerbo tuo, in unico tuo caelum et terram, caput et corpus ecclesiae, in praedestinatione ante omnia tempora sine mane et uespera. ubi autem coepisti praedestinata temporaliter exequi, ut occulta manifestares et inconposita nostra conponeres — quoniam super nos erant peccata nostra et in profundum tenebrosum abieramus abs te, et spiritus tuus bonus superferebatur ad subueniendum nobis in tempore opportuno – et iustificasti inpios et distinxisti eos ab iniquis et solidasti auctoritatem libri tui inter superiores, qui tibi dociles essent, et inferiores, qui eis subderentur, et congregasti societatem infidelium in unam conspirationem, ut apparerent studia fidelium, ut tibi opera misericordiae parerent,
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis intellegentiae paremnaturã sexu tamen corporis ita mascu¬
lino sexui subiceretur quemad modũ subicitur apetitus actionis. ad con¬
cipiendam deratione mentis recte agendi sollertiã uidemus haec ex singu¬
labona & om̃a bonaualde laudentte operatua ut a me muste & a me¬
imuste ut laudent te operatua quae habent initiũ & finem. extẽpore ostũ
& occasum profectũ & defectũ speciem & priuationem habent ergo consequen¬
tia mane & uespereim pastim latenter partim eudenter denibilo emimate
non dete facta sunt non de aliqua nontua uel quae antea fuerit sed de con¬
creata id est simul ate creata materia quia eius in formitatẽ sine ullatẽ¬
poris interpositiones formastinãcũ aliud sit cacli & terrae materies ali¬
ud cadi & terrae species materiã quidem deomnino nibilo mundiautẽ
speciem de in formi materia simultamen nutrũque fecisti. ut materiam

Expanded text:
rationabilis intellegentiae parem naturam, sexu tamen corporis ita mascurationabilis intellegentiae parem naturam, sexu tamen corporis ita masculino sexui subiceretur, quemadmodum subicitur appetitus actionis ad concipiendam de ratione mentis recte agendi sollertiam. uidemus haec et singula bona et omnia bona ualde. Laudant te opera tua, ut amemus te, et amamus te, ut laudent te opera tua. habent initium et finem ex tempore, ortum et occasum, profectum et defectum, speciem et priuationem. habent ergo consequentia mane et uespera partim latenter partim euidenter. de nihilo enim a te, non de te facta sunt, non de aliqua non tua uel quae antea fuerit, sed de concreata, id est simul a te creata materia, quia eius informitatem sine ulla temporis interpositione formasti. nam cum aliud sit caeli et terrae materies, aliud caeli et terrae species, materiem quidem de omnino nihilo, mundi autem speciem de informi materia, simul tamen utrumque fecisti, ut materiam
Abbreviated transcription (Latin):
rorant & has quae in terris graues fluitant uidemus congregatarũ aqua¬
rum speciem per cãpos maris & aridã terrã uel nud atã uel formatã ut essec
uisibilis & cõmposita hebarũ quoque atq arborũ matheriem uidemus lu¬
minaria fulgere desuper solem sufficere diei. lunã &stellas consolari
noctem atq: his omnib notari & significari tẽpora uidemus humidã usq¬
quaque naturã piscib: fecundatã quod aeris corpulentia quae uolatus
aususportat aquarũ exaltatione concrescit uidemus terrenis animalib:
faciem terrae decorari. hominẽ que adimaginem & similitudinẽ tuã cunc¬
tis in rationabilibus animantibus ipsa tua imagine acsimilitudine hoc est
rationis & intellegentiae uistute praeponi &quẽ ad modũ in eius anima
aliud est quod consulendo dominatum aliud qđ subditur ut obtẽperet.
sic uiro factã etiã corporaliter feminã quae haberet quidem inmente

Expanded text:
rorant, et has, quae in terris graues fluitant. uidemus congregatarum aquarorant, et has, quae in terris graues fluitant. uidemus congregatarum aquarum speciem per campos maris et aridam terram uel nudatam uel formatam, ut esset uisibilis et conposita herbarumque atque arborum mater. uidemus luminaria fulgere desuper, solem sufficere diei, lunam et stellas consolari noctem atque his omnibus notari et significari tempora. uidemus umidam usquequaque naturam piscibus et beluis et alitibus fecundatam, quod aeris corpulentia, quae uolatus auium portat, aquarum exhalatione concrescit. uidemus terrenis animalibus faciem terrae decorari hominemque ad imaginem et similitudinem tuam cunctis inrationabilibus animantibus ipsa tua imagine ac similitudine, hoc est rationis et intellegentiae uirtute, praeponi, et quemadmodum in eius anima aliud est, quod consulendo dominatur, aliud, quod subditur ut obtemperet, sic uiro factam esse etiam corporaliter feminam, quae haberet quidem in mente
Abbreviated transcription (Latin):
aliud autẽ. ut cũ aliquid uidethomo qui abonũ ẽ. ds̃ in illouideat quia
bonũ ẽ : ut scilicet ille ametur in eo qđ fecit. qui non amaretur nisi
ꝑ spm̃ quem dedit qm̃ caritasdĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is ꝓspm̃ scm̃ qui¬
ab illo enĩ est qui non aliquomodo est sed qđ est est: gratiastiednẽ uidemꝰ¬
saetulũ & terrã siue corporalem pastem superiorẽ atqu inferiorẽ siue
spiritalẽ corporalem que creaturã atq: in ornatu harũ partiũ qui¬
bus constat uel uniuersa mundi moles uel un iuersa omninocreatura.
uidemus lucem factã diuisamque a tenebris uidemus firmamentũ cacli siue in¬
ter spiritales aquas superiores &corporales inferiores primariũ corpus mun¬
di si ue hoc spatiũ aeris quia & hoc uocatur caclũ perquoduagantur uolati¬
lia cali interaquas quae uaporaliter ei superferuntur & serenis etiã noctib:

Expanded text:
aliud autem, ut, cum aliquid uidet homo quia bonum est, deus in illo uideat, quia aliud autem, ut, cum aliquid uidet homo quia bonum est, deus in illo uideat, quia bonum est, ut scilicet ille ametur in eo quod fecit, qui non amaretur nisi per spiritum, quem dedit, quoniam caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiab illo enim est, qui non aliquo modo est, sed quod est, est. CAPUT XXXII. Comram, siue corporalem partem superiorem atque inferiorem siue spiritalem corporalemque creaturam, atque in ornatu harum partium, quibus constat uel uniuersa mundi moles uel uniuersa omnino creatura, uidemus lucem factam diuisamque a tenebris. uidemus firmamentum caeli, siue inter spiritales aquas superiores et corporales inferiores, primarium corpus mundi, siue hoc spatium aeris, quia et hoc uocatur caelum, per quod uagantur uolatilia caeli inter aquas, quae uaporaliter eis superferuntur et serenis etiam noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ qui ex dõ ẽ ut sciamus qua adõ donata sunt nobis & ammoneor ut¬
dicã certe nemoscit quaedi sunt nisi spĩdĩ quomodo ergo scimus & nos
quae ado donata sunt nobis responde tur mihi qm̃ quae ꝑeius spm̃ scimꝰ
etiam sione moscit nisi sp̃s dĩ sicut enĩ recte dictũ est non enĩ uos estis qui
lqͣmini eis qui indispũ loquerentur. sic recte dicitur. non uos estis qui sci¬
tis eis qui indi spũsciunt nihilominus igitur rectedicitur. non uos es¬
tis qui uidetis eis qui inspũ dĩ uident. itaquicquid inspũ dĩ uident quia
bonũ ẽ. non ipsi sedd s uidet quiabonũ est aliudergo est ut putet quisq
malũ esse qđ bonũ est quales supradictisunt. aliud ut quod bonũ est
uideat homo qui ab onum ẽ sicut multistua creatura placet quia bo¬
na ẽ quibus tamen nontu places in ea unde frui magis ipsa quã te uolurł.

Expanded text:
spiritum, qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata sunt nobis. spiritum, qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata sunt nobis. dicam: Certe nemo scit quae Dei sunt, nisi Spiritus Dei. Quomodo ergo scimus et nos quae a Deo donata sunt nobis? Respondetur mihi quoniam quae per ejus Spiritum etiam sic nemo scit nisi spiritus dei. sicut enim recte dictum est: non enim uos estis, qui loquimini, eis, qui in dei spiritu loquerentur, sic recte dicitur: "non uos estis, qui scitis" eis, qui in dei spiritu sciunt. nihilo minus igitur recte dicitur: "non uos estis, qui uidetis" eis, qui in spiritu dei uident: ita quidquid in spiritu dei uident quia bonum est, non ipsi, sed deus uidet, quia. bonum est. aliud ergo est, ut putet quisque malum esse quod bonum est, quales supra dicti sunt; aliud, ut quod bonum est uideat homo, quia bonum est, sicut multis tua creatura placet, quia bona est, quibus tamen non tu places in ea; unde frui magis ipsa quam te uolunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmpulsum sicut fabricas caelorũ & compositiones siderũ & hoc non de
tuo sediam fuisse alibi creatura & aliunde quaetu contraheres &
cõmpaginares atq: contexeres cũ dehostilibus uictis mundana moeni¬
a molireris &ea constructione deuicti aduersuste iterũ rebellare
nom possent alia uero nec fecissete nec omnino cõnpegisse. sicut om̃s
carnes &minutissima quae que animantia & quic quid radicib: terrã
tenet sed hostilem mentẽ naturãq aliã non abste conditã tibique con¬
trariã in inferioribus m undi locis istagignere atq formare in sanidi
tuuides qui abona sunt & quaecũq propterte placent. tuincis places
& quae per spm̃tuũ placent nobis tibi placent in nobis quis enim scit
hominũ quae sunt hominis nisi sp̃s hominis qui in ipso est sic & quaedĩ sunt
nemoscit nisi sps dĩ nos autẽ inquit non spm̃ huius mundi accepimus. sed

Expanded text:
conpulsum, sicut fabricas caelorum et conpositiones siderum, et hoc non de conpulsum, sicut fabricas caelorum et conpositiones siderum, et hoc non de tuo, sed iam fuisse alibi creata et aliunde, quae tu contraheres et conpaginares atque contexeres, cum de hostibus uictis mundana moenia molireris, ut ea constructione deuincti aduersus te iterum rebellare non possent; alia uero nec fecisse te nec omnino conpegisse, sicut omnes carnes et minutissima quaeque animantia et quidquid radicibus terram tenet, sed hostilem mentem naturamque aliam non abs te conditam tibique contrariam in inferioribus mundi locis ista gignere atque formare. insani dictu uides, quia bona sunt, et quaecumque propter te placent, tu in eis places, et quae per spiritum tuum placent nobis, tibi placent in nobis. quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? sic et quae dei sunt nemo scit nisi spiritus dei. nos autem, inquit, non spiritum huius mundi accepimus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quae fecisti & dixiodnẽ non ne ista scripturatua uera est. qm̃tuuerax &
ueritas dedisti eam: cur ergo tumibi dicis non esse intuauisione tẽpora.
& ista scriptura tua mihi dicit. persingulos dies ea quae fecisti teuidisse
qui a bona sunt : ocum ea numerarẽ inueniquotiens ad haec tudicismi hi
qm̃ tuesds̃ms & dicis uoce fosti in aure interiori seruotuo perrũpens ineam
surditatẽ & lamans ohomo nempe quod scriptura mea dicit ego dico
& tamenilla tẽporaliter dicit uerbo autẽ meo tẽpus non accedit quia ae¬
quali mecũ aeternitate consistit sic ea quaeuos ꝑspm̃meũ uidetis egoui¬
ea uideatis non ego tẽporaliter uideo quemad modũ cũ uos temporaliter
linxi stillã dulcedinis extuaueritate. & in tellexi qm̃ sunt quidã qui¬
bus displicent operatua & multa eorũ dicunt tefecisse necessitate

Expanded text:
quae fecisti, et dixi: o domine, nonne ista scriptura tua uera est, quoniam tu uerax et quae fecisti, et dixi: o domine, nonne ista scriptura tua uera est, quoniam tu uerax et ueritas edidisti eam? cur ergo tu mihi dicis non esse in tua uisione tempora, et ita scriptura tua mihi dicit per singulos dies ea quae fecisti te uidisse, quia bona sunt, et cum ea numerarem, inueni quotiens? ad haec tu dicis mihi, quoniam tu es deus meus et dicis uoce forti in aure interiore seruo tuo perrumpens meam surditatem et clamans: "O homo, nempe quod scriptura mea dicit, ego dico. et tamen illa temporaliter dicit, uerbo autem meo tempus non accedit, quia aequali mecum aeternitate consistit. sic ea, quae uos per spiritum meum uidetis, ego uiea uideatis, non ego temporaliter uideo, quemadmodum, cum uos temporaliter linxi stillam dulcedinis ex tua ueritate et intellexi, quoniam sunt quidam, quibus displicent opera tua, et multa eorum dicunt te fecisse necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
& eccebonaualde insigulis generibus operũ tuarũ cum dixisses ut fierent
& facta essent illud atq illud uidisti qui abonũ est septies numeraui scrip¬
tum esse. & uidisse quiabonũ est quod fecisti: & hoc octauum est. quia ui¬
distiom̃a quae fecisti & eccenonsolũ bona sed etiamual debona tamquam
simulom̃a nam singula tantũ bona erant simulautẽ om̃a & bona & ualde
hocdicunt etiam pulchra quaeque corpora qui a longe mulco pulchri¬
us est corpus quod ex iembris pulchris omnib: constat. quã ipsa mẽbra
singula quorũ ordinatissimo conuentu completur uniuersum. quã iuis
& illa etiam singillatim pulchra sint & adtendi ut inuenirem utrũ sep¬
ties uel octies uideris quia bona sunt operatua cũ tibi placuerunt. & in
tua uisione non inueni tempora ꝑquae intellegerẽ quod totiens uideris

Expanded text:
, et ecce omnia bona ualde. in singulis generibus operum tuorum, cum dixisses, ut fierent, , et ecce omnia bona ualde. in singulis generibus operum tuorum, cum dixisses, ut fierent, et facta essent, illud atque illud uidisti quia bonum est. septiens numeraui scriptum esse te uidisse, quia bonum est quod fecisti; et hoc octauum est, quia uidisti omnia quae fecisti, et ecce non solum bona sed etiam ualde bona tamquam simul omnia. nam singula tantum bona erant, simul autem omnia et bona et ualde. hoc dicunt etiam quaeque pulchra corpora, quia longe multo pulchrius est corpus, quod ex membris pulchris omnibus constat, quam ipsa membra singula, quorum ordinatissimo conuentu conpletur uniuersum, quamuis et illa etiam singillatim pulchra sint. Et attendi, ut inuenirem, utrum septiehs uel octiens uideris, quia bona sunt opera tua, cum tibi placuerunt, et in tua uisione non inueni tempora, per quae intellegerem, quod totiens uideris
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur qui posset ȩtiam talis cibi ae gestate corrũpi ideoque dicã quo sx¬
rũ est corãtedñe cũ homines idiotae atq infideles quibus initiandis atq
iucrandis necessaria sunt sacramenta initiorũ & magnaliamiraculorũ
quae nomine pisciũ & cetorũ significari credidimus suscipiunt corporali¬
ter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos puerostuos
cumid quare faciendũ sit & quo ꝑtineant ignorent nec illi istos pascunt nec
isti abillis pascuntur quia nec illi haec scã & recta uoluntate operantur nec
isti eorũ datis ubi fructũ nondũ uident laetantur inde quippe amimus pas¬
citur unde laetatur & ideo pisces &ceti nonuescuntur escis. quas nongermi¬
nat inisi iam terra ab amaritudine marinorũ fluctuũ distincta atq dis¬
creta & uidisti ds̃ om̃a quae fecisti & eccebon aualde quia & nos uidemusea

Expanded text:
cebatur, qui posset etiam talis cibi egestate corrumpi. Ideoque dicam, quod uecebatur, qui posset etiam talis cibi egestate corrumpi. Ideoque dicam, quod uerum est coram te, domine, cum homines idiotae atque infideles, quibus initiandis atque lucrandis necessaria sunt sacramenta initiorum et magnalia miraculorum, quae nomine piscium et coetorum significari credimus, suscipiunt corporaliter reficiendos aut in aliquo usu praesentis uitae adiuuandos pueros tuos, cum id quare faciendum sit et quo pertineat ignorent, nec illi istos pascunt nec isti ab illis pascuntur, quia nec illi haec sancta et recta uoluntate operantur nec isti eorum datis, ubi fructum nondum uident, laetantur. inde quippe animus pascitur, unde laetatur. et ideo pisces et coeti non uescuntur escis, quas non germinat nisi iam terra ab amaritudine marinorum fluctuum distincta atque discreta. Et uidisti, deus, omnia quae fecisti, et ecce bona ualde, quia et nos uidemus ea
Abbreviated transcription (Latin):
mus cibus potus uestimentũ tectũ adiutoriũ fructus autẽ bona & recta uo¬
lumtas datoris est: non enĩ ait magiscerbonus quis usceperint prophetam
tantũ sed addidit in nomine prophetac neq enĩ aie tantũ qui susceperit
iustũ sed addidit in nomine iusti ita quippe ille mercedem prophetac iste
mercedemiusti accipiet nec solũ ait quicalicem a quaẽ frigidȩ pocũ dede¬
ric uni exminiinis meis sed ad didit tantũ in nomine discipuli &sicadiun¬
xit amendico uobis non ꝑdet mercedeinsuã : datũ est suscipere profeta
suscipere iustũ porrigere calicc̃ aquae frigidae discipulo fructus autem
in nomine prophetae in nomine iusti in nomine discipuli hocfacere fructu
pascitur helias auidua sciente quod hominẽdĩ pasceret & propter hoc pas¬
ceret ꝓcoruum autẽ daco pascebatur nec interiorhelias sed exterior pas¬

Expanded text:
mus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uomus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uoluntas datoris est. non enim ait magister bonus: qui susceperit prophetam tantum, sed addidit: in nomine prophetae; neque ait tantum: qui susceperit iustum, sed addidit: in nomine iusti; ita quippe ille mercedem prophetae, iste mercedem iusti accipiet. nec solum ait: qui calicem aquae frigidae potum dederit uni ex minimis meis, sed addidit: tantum in nomine discipuli, et sic adiunxit: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. datum est suscipere prophetam, suscipere iustum, porrigere calicem aquae frigidae discipulo; fructus autem in nomine prophetae, in nomine iusti, in nomine discipuli hoc facere. fructu pascitur Helias a uidua sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cornum autem dato pascebatur. nec interior Helias, sed pas
Abbreviated transcription (Latin):
a illibene fecerunt non quia eius angustia relaxata est. quidicit tibi
intribulatione dilatastimihi quia & abandare & penuriã patino¬
uit inte. qui conforta seũ scitis enĩ inquit etiam uos philippenses qm̃ in
principio euangelii cumacedonia sumprofectus nulla mihi ecclesia
communi cauit inratione dati&accepti nisi uossoli. quia & tesalomeã
& semel &iterũ usibus meis misistis ad haec bona opera eos redis se nunc
guudet & repulula se lactatur tamquã reuirescente festilitate agri num¬
quid propterusur suos qui adixit usibus meis mistis rium quid propterea gau¬
det non propterca & hoc undescumnus quoniam ipse sequitur dicens non quia
quaero datũ sed requiro fructũ didicit ate dĩm̃s interdatũ &fructũ dis¬
cernere datum est resipsa quãdat quimꝰ ꝑtitur hacc necessaria uel utiest nũ¬

Expanded text:
a illi bene fecerunt, non quia eius angustia relaxata est, qui dicit tibi: a illi bene fecerunt, non quia eius angustia relaxata est, qui dicit tibi: in tribulatione dilatasti mihi, quia et abundare et penuriam pati nouit in te, qui confortas eum. scitis enim, inquit, etiam uos, Filippenses, quoniam principio euangelii, cum ex Macedonia sum profectus, nulla mihi ecclesia conmunicauit in ratione dati et accepti nisi uos soli, quia et Thessalonicam et semel et iterum usibus meis misistis. ad haec bona opera eos redisse nunc gaudet et repullulasse laetatur tamquam reuiuescente fertilitate agri. Numquid propter usus suos, quia dixit: usibus meis misistis, numquid propterea gaudet? non propterea. et hoc unde scimus? quoniam ipse sequitur dicens: non quia quaero datum, sed requiro fructum. didici a te, deus meus, inter datum et fructum discernere. datum est res ipsa, quam dat, qui inpertitur haec necessaria, ueluti est num
Abbreviated transcription (Latin):
sapere prome in quosa piebatis. tȩdium autẽ habuistis istiergodiuturno tȩ¬
diomarcuerant & quasi ex aruerant ab isto fructu bonioperis & gaudet
cis quia repullularunt. non sibi quia eius indigentiae subuenerunt ideo
sequutus ait non quod desit aliquid dico ego enim didici in quibus sum
sufficiens esse scio &minus habere scio & abundare in omnib: & in omnib:
inbutus sum & satiari & esurire & abundare & paenuriã pati om̃a pos¬
sum in eoquime confortat unde ergo gaudes opaule magne : unde gaudes
unde pasceris homorenouate in agnitionẽ dĩ secundũ imaginẽ eius qui
creauitte & animauiua tanta continentia & lingua uolatilis loquens
mesteria : talibus quippe animantib: ita esca debetur quid est qđ te
pascit lactitia quod sequitur audiamus uerum tamen in quit. benefe
cistis communicantes tribulationimeae hinc gaudet hinc pascitur. qͥ¬

Expanded text:
sapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taesapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taedio marcuerant et quasi exaruerant ab isto frnctu boni operis, et gaudet eis, quia repullularunt, non sibi, quia eius indigentiae subuenerunt. ideo secutus ait: non quod desit aliquid dico; ego enim didici, in sufficiens: scio & humiliari, scio & abundare. Vbique & in omnibus institutus sum, & satiari & esurire, & abundare & penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Tantorum unde pasceris, homo renovate in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit te, et anima viva tanta continentia, et lingua volatilis loquens mysteria? Talibus quippe animantibus esca ista debetur. Quid est quod te pascit? Laetitia. Quod sequitur audiamus. Verumtamen, inquit, bene fecistis communicantes tribulationi meae. hinc gaudet, hinc pascitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã rationalẽ ꝑ incellegentias diuinorũ mysteriorũ . & ita eis deben¬
tur tam quã hominibus debentur eis autẽ sicut anim aeuiuȩ. praeben¬
tibus se adimitandum in omni continentia. item debentur eis tam quã
uolatilib: propter benedictiones eorũ quae multi plicantur suꝑ terrã
qm̃ in omnem terrã exiit sonus eorũ pascuntur autẽ his escis qui latan¬
tur eis : quorũ ds̃ uenter neque enĩ & in illis qui praebent ista ea quas
dant fructus est sed quo animodant itaq ille qui dõ seruiebat non
suo uentri uideo plane unde gaudeat. uideo & congratulor eiualde¬
acceperant enĩ aphilispensibus quae perepa frodicũ miserant. sed camenun¬
de gaudeat uideo unde autẽ gaudet. inde pascitur quia in ueritate loquens
gauisussum inquit magnifice indño quiatandem aliquando repullulastis

Expanded text:
doctrinam rationalem per intellegentias diuinorum mysteriorum, et ita eis debendoctrinam rationalem per intellegentias diuinorum mysteriorum, et ita eis debentur tamquam hominibus. debentur autem eis sicut animae uiuae praebentibus se ad imitandum in omni continentia. item debentur eis tamquam uolatilibus propter benedictiones eorum, quae multiplicantur super terram, quoniam in omnem terram exiit sonus eorum. Pascuntur autem his escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat, non suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor ei ualdcceperat enim a Filippensibus quae per Epafroditum miserant; sed tamen unde gaudeat, uideo. unde autem gaudet, inde pascitur, quia in ueritate loquens: gauisus sum, inquit, magnifice in domino, quia tandem aliquando repullulastis
Abbreviated transcription (Latin):
loquar detuoloquor ecce dedistinobis inȩsca omne faenũ satiuum seminans
semen quod est super omnem terrã & omnelignũ quod habet inse fructũ se¬
minis satiui nec nobis solis. sed & omnib: auibus caeli & bestiis terrae. atque
reppentibus piscibus autẽ & cetis magnis non dedistihaec dicebamus enĩ
eos terrae fructib: significari & in allegoria figurari opera miseri cordiae
quaehuius uitae necessitatib: exhibentur ex terra fructifera talis terra
erat onesforus cuius domui dedisti miseri cordiam. quia frequenter pau¬
lum tuum re frigerauit & catenã eius non erubuit hoc fecerunt & fratres
& tali fruge fructificauerunt. qui quodei de erat suppleuerunt ex ma¬
chedonia quomodo autẽ dolet quaedã ligna quae fructũ eidebitũ non
dederunt ubi ait in prima mea defensione ne momihi adfuit. sed omnes
me derelinquerunt non illis inputetur ista enĩ debestur eis quiminis trat

Expanded text:
loquar, de tuo loquor. ecce dedisti nobis in escam omne faenum satiuum seminans loquar, de tuo loquor. ecce dedisti nobis in escam omne faenum satiuum seminans semen, quod est super omnem terram, et omne lignum, quod habet in se fructum seminis satiui. nec nobis solis sed et omnibus auibus caeli et bestiis terrae atque serpentibus; piscibus autem et coetis magnis non dedisti haec. dicebamus enim eis terrae fructibus significari et in allegoria figurari opera misericordiae, quae huius uitae necessitatibus exhibentur ex terra fructifera. talis terra erat pius Onesiforus, cuius domui dedisti misericordiam, quia frequenter Palum tuum refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non dederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentur eis, qui ministrant