comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potens ẽ sp̃c sc̃s glorificare
filium quẽ glorificat pat̾
Q d si ille qui glorificat co
quẽ glorificat maior est
sinant ut equales sint. qui
se in uicẽ clarificant. Serii¬
tũ ẽ aũt quod & filiꝰ glo¬
clarificaui super t̾ram. sa¬
ne caueant ne putetur
sp̃c sc̃s maior ambobꝰ. quii
glorificat fili ũ. quẽ glori¬
ficat pat̾. ipsũ aũt nec
apatre nec afilio glorifica¬
teil esenbasit orissio si¬
ed in his con uicti ad il¬
lud se conuertunt. ut
dicant maior est qui mit¬
tit. quam qui mittit᷑. Pro¬
inde maior est pater filio.
qui a filius a patre se missũ
assidue cõmemorat Maior.
est & spũ scõ quia de illo
dixit ih̾c: quẽ muttet pat̃
in nomine meo. Et sp̃s sc̃s
utroꝙ mninor est quia &
pat᷑ eum mitut : sicut cõ¬
me moraui mus. & fili u
cum dicit. Si aut̃ abiero.
mittam eum aduos. quam
quid igit᷑ est quod de illo
idem ipse euangelista diẽ:
In hoc mundo erat & mun¬
dus ꝑeum factus est : &
mundus eum non cogno¬

Expanded text:
potest spiritus sanctus glorificare filium, quem glorificat pater. quod si ille qui glorificat eo quem glorificat maior est, sinant, ut aequales sint qui se inuicem glorificant. scriptum est autem, quod et filius gloglorificau i super terram. sane caueant, ne putetur spiritus sanctus maior ambobus, qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a patre nec a filio glorificaTELLEGENDA SIT MISSIO SIed in his conuicti ad illud se conuertunt, ut dicant: "maior est qui mittit quam qui mittitur; proinde maioquia Filius a Patre se missum assidue commemorat; major est et Spiritu sancto, quia de illo dixit Jesus, Quem mittet Pater in nomine meo: et Spiritus sanctus utroque minor est, quia et Pater eum mittit, sicut commemoravimus, et Filius cum dicit: Si autem abiero mittam eum ad vos. Qua Quid igitur est quod de illo idem ipse evangelista dicit: In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cogno
Abbreviated transcription (Latin):
templabim᷑ in cõmutabilẽ
atꝙ humanis oculis inui¬
sibilẽ dĩ substantiam quȩ
solis scĩs ꝓmitit᷑ quam di¬
cit apostolus paulus. facie
ad faciem. Et de qua dicit
apostolus iohannes. Simi¬
les ei erimus. qm̃ uidebimꝰ
eum sicutti est Et de quo
dicit᷑ Inam p&u adño hanc

Expanded text:
mplabimur incommutabilem atque humanis oculis invisibilem Dei substantiam, quae solis sanctis promittitur, quam dicit apostolus Paulus, facie ad faciem ; et de qua dicit apostolus Joannes, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ; et de qua dicitur, Una
Abbreviated transcription (Latin):
Iisi tam̃ ipse esset & filtꝰ
hominis ꝓpt̾ for mani
serui quam accepit qui
est filius dĩ ꝓpt̾ dĩ for¬
mam inqua est nondi¬
ceret apostolus de prin¬
ciꝑibus huiꝰ scłi. si enĩ
cognouissent non quom

Expanded text:
isi idem ipse esset Filius hominis propter formam servi quam accepit, qui est Filius Dei propter formam Dei, in qua est, non diceret Paulus apostolus de principibus hujus saeculi: Si enim cognovissent, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
in se ips& manens in noułat
omĩa quȩ unicũ filium dĩ¬
dicimus. non solumtmutabi¬
lem. uerum & iam. uisibilem
esse putauer̃. Hii enim mul¬
tum crassum cor diuinis
rebus in quirendis audaciꝰ
quam religiosius attulerͣ:
anima quippe cum sit sub¬
stantia spiritalis. cum que
&iam ipsa facta sit. nec ꝑ
ali um fieri potest nisi ꝑͥ
quem facta funt omĩa & si¬
ne quo factum est nihil.
quam uis sit mutabilis: ñ
est tam̃ uisibilis : quod illi
de ũbo ipso atꝙ ipsa dĩ sa¬
pientia ꝑquem facta est
ani ma. credider̃ cumsit illa
non uisibilis tantum quod
& anima est s &iam in cõ¬
muta bilis quod anima non
est. Eadem quippe in com¬
muta bilitas eiuis. cõmemo¬
rata est ut diceret᷑ in se ipsa
mens. an in nouat omĩa. Et
isti quidem ruinam erroris
sui diuinarum scripturarũ
testimonus. quasi fulcire co¬
nantes adhibent pauli apos¬
toli sententiam. Et quod dic¬
tum est de uno solo dõ in
quo ipsa trinitas intellit᷑
unt. regi autẽ seculoꝵ in¬

Expanded text:
se ipsa manens innovat omnia, quem unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, unt, Regi autem saeculorum im
Abbreviated transcription (Latin):
cat quem quã sed iudiciũ¬
om̃e dedit filio. quia ui¬
dex. forma filii hominis
apparebit: quȩ forma ñ
est patri s filii. Nec ea fi¬
lii. in qua ȩquał est patri
sed inqua minor est patri
ut sit in iudicio conspicu¬
us & bonis & malis. Paulo
post enim dicit Am̃ dico
uobis qui a quiũ bum meĩ
audit & credit ei qui me
misit. habet uitam & ternꝰ
& in uidicium non uenit

Expanded text:
cat quemquam, sed omne iudiciucat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, quia index forma filii hominis apparebit, quae forma non est patris, sed filii, nec ea filii, in qua aequalis est patri, sed in qua minor est patre, ut sit in iudicio conspicuus et bonis et malis. paulo post enim dicit: amen dico uobis, quia qui uerba mea audit et credit in eum qui me misit, habet uitam aeternam et in iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
ingloria est dĩ patris utrũ
tam locutionẽ dictum sit.
omne uidiciũ dedit filio.
satis binc apparet quia si
scdm illud diceret᷑. scđ̾m
quod dictũ est. dedit filio
so: non utiq diceret᷑. pat̾
non uidicat quem quam.
Scđm hoc enim quod ae¬
qualem pat̾ genuit filiũ
iudicat cũ illo Scdm hoc
gͦ dictum quo in iudicio
non informa di sed for¬
ma filii hominis appare¬
bit. Non quia non iudi¬
cabit qui dedit om̃e ui
dicium filio cum de illo
dicat filius. Est quique¬
rat & uidicet. s ita dic̃¬
tum est pat̾ non iudi¬
cat quẽ quã s om̃e iudi¬
cium dedit filio. ac sidi¬
ceret᷑. patrem nemo ui-¬
debit inidicio: uiuoꝵ
& mortuoꝵ s om̃s filiũ.
quia & fili us hoͣnis est.
ut possit & abimpiis iuiden
cũ & illi uidebunt. inque
pupugerunt. Qd neconicen
pocius quam aperte demon¬
strare uideamꝰ d fera̾m eiꝰ¬
dem domini certam manifes¬
tamꝙ sententiam. qua osten¬
damus ipsam fuisse causam
ut diceret pater non iudi¬

Expanded text:
in gloria est dei patris — utrutam locutionem dictum sit: omne iudicium dedit filio, satis hic apparet, quia, si secundum illud diceretur, secundum quod dictum est: dedit filio so, non utique diceretur: pater non iudicat quemquam: secundum hoc enim, quod aequalem pater genuit filium, iudicat cum illo. secundum hoc ergo dictum est, quod in iudicio non in forma dei, sed forma filii hominis apparebit, non quia non iudicdicium Filio, cum de illo dicat Filius. « Est qui quaerat et judicet: » sed ita dictum est: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio » : ac si diceret: Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium, quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis videri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam, ut diceret: pater non iudi
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis : tc̃ congre¬
gabunt᷑ ante eum om̃i gen¬
tes. & non filiꝰ hominis ui¬
dicabit : ut uerum sit
quod ait. Ego non uidi¬
cabo: & ego non quero
gloriam meam est qui
querat & iudicet. Nam
scđm id quod in uidicio
iudicabit. scđm hoc enu
dictũ est. Pat̃ non iudi¬
cat quem quam : sed om̃e
iudicium dedit filio:
quod utrũ ex illa loquu¬
ti one dictum sit: quam
supra cõmemora uimus
ubi ait. Sic dedit filio
ut significaret quasic genu¬
it. filium. an exx illa qua
loquit᷑ apostolus dicens. ꝑ¬
pt̃ quod eum suscitauit᷑
& dona uit ei nom̃ quod
est suꝑ omẽ nom̃: hoc enĩ
de filio hominis dictum
est : scđm quẽ dĩ filius
ex citat᷑ est. amortius. Ille
quippe informa dĩ &qua¬
lispatri exqua se exina¬
ni uit formam serui acci¬
piens. in ipsa forma serui
apostolus. humiliauit se
factus obędiens usq admor¬
tem mortẽ aut crucis : ꝓro¬
pt̃ quod eum exaltauit
& donauit ei nom̃ quod
est suꝑ omẽ nom̃. ut inno¬

Expanded text:
lius hominis, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes; et non filius hominis iudicabit, ut uerum sit quod ait: ego non iudicabo et: ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et iudicet. nam secundum id quod in iudicio iudicabit. secundum hoc enim dictum est: pa ter non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. quod utrum ex illa locutione dictum sit, quam supra commemorauimus, ubi ait: sic dedit filio ut significaret, quia sic genuit filium, an ex illa qua loquitur apostolus dicens: propter quod eum suscitauit et donauit ei nomen, quod est super omne nomen - hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem dei filius suscitatus est a mortuis. ille quippe in forma dei aequalis est patri, ex qua se exinaniuit formam serui accipiens; in ipsa forma serui apostolus: humiliauit se, factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. propter quod eum exaltauit et donauit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in no
Abbreviated transcription (Latin):
ad preferendam sententiã
meam inqua magis amabo
inspici arectis. quam ti mebo
morderi aꝑuersis. Gratan¬
tur enim suscipit oculum
columbinum purcherrima
& modestissima caritas
Dentem aut caninum uel
euitat cautissima humili¬
tas uel retundit solidissima
ueritas. Magisq obtabo aqͦ¬
lib& rep̾hendi. quam siue
aberrante siue abadulan¬
te laudari. Nullus enim
rep̃hensor formidandus
est amator ueritatis. Et¬
enim aut̃ inimicus rep̃ben¬
surus est: aut amicus: Si
gͦ inimicus insultat. fe.¬
rendus est: amicus aut̃ si
errat : docendus. Si doc&
audiendus est. Laudator
uero errans: confirmat
errorem. Adulans. inlicit
errorem Eñidauit gͦ me
iustus in misericordia &
argu& me oleum autem
peccatoris non inpinguabit

Expanded text:
ad proferendam sententiam ad proferendam sententiam meam, in qua magis amabo inspici a rectis, quam timebo morderi a perversis. Gratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Emendabit ergo me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Uum homines dm̃ quęrunt
& ad intelli gentiam tri¬
nitatis ꝓcaptu in firmitatis.
humanȩ animũ intendunt
ex ꝑti di ficul tates la borio¬
sas. siue in ipsa acie m̃tis
conantes intueri in accessi¬
bilem lucem. Nue in ipsa
multiplici: & multi moda
locutione litterarum sacra
ad aliquiti certũ discussa
omĩ ambi guitate ꝑ uene¬
rint facillime debent ig¬
noscere errantibꝰ intanti ꝑ¬
uestigano ne secreti. S dũo
sunt que in errore homi¬
num dificillime toleran¬
t᷑. Prȩ sũptio pͥus quani
uertias pateat & cũ iam
patuerit p̃ sumpte de fe¬
sio falsitatis. A quibꝰ duobꝰ
uiciis nimis inimicis in¬
uentiosi ueritatis & trac
munierit scuto bone uos¬
luntatis suȩ & gr̃a mise¬
ricordiȩ suȩ non ero segua
ad in quirendam substantiã
dĩ siue ꝑ scripturam cius
siue ꝑ creaturam quȩ utra¬
ꝙ nobis ad hoc ꝓponitur
intuenda ut ipse querat᷑
ipse diligat᷑ qui & illam
in spirauit : & istam crea¬
uit: Nec trepidus ero

Expanded text:
um homines Deum quaerunt, et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis nimis inimicis inventioni veritatis, et tractmunierit scuto bonae voluntatis suae et gratia misericordiae suae, non ero segnis ad inquirendam substantiam Dei, sive per Scripturam ejus, sive per creaturam. Quae utraque nobis ad hoc proponitur intuenda, ut ipse quaeratur, ipse diligatur, qui et illam inspiravit, et istam creavit. Nec trepidus ero
Abbreviated transcription (Latin):
tur ase m&ipso s quȩ cũq
enim dictum est qͦd de pa¬
tre ꝓcedit.U.
cur non ambo. filui dicant᷑
quia sigenitus. utiq filius
sipossunt qui hoc &iam
sibi sufstagari putauerunt
qua si ad demonstra nolum
patrẽ filio maiorẽ quia dix̃
filius pat̾ clarificame ecce
quid nom & ipse ma ior ẽ
quia de filio accipi&. dido
de eius accipi& quia om̃a
quȩ hab& pat̾ ipsius sunt
Manifestum ẽ quia cũ sp̃c
sc̃s glorificat filiũ pat̾ glo¬
rificat filium. Unole cognos¬
citur quod om̃ã quȩ ha

Expanded text:
tur a semet ipso, sed quaecumque tur a semet ipso, sed quaecumque  dictum est, quod de patrecur non ambo Filii dicantur, quia si genitus utique Filius, si possunt, qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstrandum Patrem Filio majorem, quia dixit Filius, Pater, clarifica me. Eccmquidnam et ipse major est quia de Filii accipiet, et ideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt; manifestum est quia cum Spiritus sanctus glorificat Filium, Pater glorificat Filium. Unde cognoscitur quod om
Abbreviated transcription (Latin):
accipi&. & adnontiabit uo¬
bis. crederet᷑ fortasse ita
De se quippe dixerat: mea
doctrina non est mea. sed
eius qui me misit. De sp̃u
enim loquet᷑ ase m& ipso.
sed quȩ cumq audi& loq̃t᷑
Et quia de meo accipi&. & ad¬
nontiabit uobis: sed quia red¬
didit causam: cur dixerit
de meo accipi&: ait enim:
Omnia quȩ cũq hab& pater.
in ea sunt: propterea dixi:
quia de meo accipi&. Restat
ut intellegat᷑ &iam sp̃c sc̃s.¬
ego mittam uobis apatre:
spm ueritatis quia patre ꝓ¬
cedit ille testimoniũ ꝑ hibe¬
bit deme. Procedendo itaq
apatre dicit᷑ non loqui ase¬
m& ipso: Et sicut non exeo
fit ut minor sit filius. quia
dixit non potest filius fo
cere quic quam nisi quod
uiderit patrẽ facientẽ:
Non enim exhoc forma serui
dixit. sed ex forma dĩ sic̃ iam
ostendimus. Hȩc aũt uerba
non indicant quod minor
sit: sed qͦd de patre sit. Ita
non hinc efficitur ut mi¬
nor sit spc̃ sc̃s. quia dictũ
est de illo. Non enim loque¬

Expanded text:
accipiet, et annuntiabit vobis ; crederetur fortasse ita De se quippe dixerat, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit: de Spiritu enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet loquetur; et, Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Sed quia reddidit causam cur dixerit, de meo accipiet; ait enim, Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, Quia de meo accipiet: resta ut intelligatego mittam uobis a patre, spiritum ueritatis, qui a patre procedet, ille testimonium perhibebit de me? procedendo itaque a patre dicitur non loqui a semet ipso; et sicut non ex eo fit, ut minor sit filius, quia dixit: non potest filius a se facere quicquam, nisi quod uiderit patrem facientem — non enim hoc ex forma serui dixit, sed ex forma dei, sicut iam ostendimus; haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc efficitur, ut minor sit spiritus sanctus, quia dictum est de illo: non enim loque
Abbreviated transcription (Latin):
est : hȩc forma acceꝑta est
Hȩc forma apparaebit in ui¬
dicio. non tantum iustis:
sed & impiis & huiꝰ uisio
formȩ. non erit inbonũ
eis. qui male agunt: Est
aũt uisio formȩ meȩ in
qua cum essem non rapi¬
nam arbitratussum aequał¬
esse dõ: s ut hanc acciperẽ
ad gaudium quod non au¬
feret᷑ a iustis. cui gaudio fu¬
turo suspirat: quidicit:
Unam p&ii adnõ hanc re¬
quiram ut inhabitem in
domo dñi : ꝑ om̃s dies uitę
meȩ: ut contempler delec
tacionem dñi. Unus gͦ ds̃
ipse est solus bonus: ad hoc
quia nemo eum uid& ad
luctum & planctum: sed
tantum ad salutem & leti¬
cam ueram. Sccłm illã for¬
mam sime intelligis bonus
sum.Si aũt scđm hanc solã
quid me int̾rogas debonoᷤ
Si int̾ illos eris qui uiderunt
inquẽ pupugerunt & ipsa
uisio malũ eis erit: quia pe¬
nalis erit: Ex ista sententia
dixcisse dñm. quid me int̾¬
rogas debono Nemo bonus
nisi unus as. his docum̃tis

Expanded text:
est, haec forma accepta est, est, haec forma accepta est, haec forma apparebit in iudicio non tantum iustis sed et impiis, et huius formae uisio non erit in bonum eis qui male agunt. est autem uisio formae meae, in qua cum essem non rapinam arbitratus sum esse aequalis deo, sed ut hanc acciperem, ad gaudium, quod non auferetur a iustis, cui gaudio futuro suspirat qui dicit: unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes dies uitae meae, ut contempler delectationem Domini : unus ergo Deus ipse est solus bonus, ob hoc, quia nemo eum videt ad luctum et planctum, sed tantum ad salutem et laetitiam veram. Secundum illam formam si me intelligis, bonus sum: si autem secundum hanc solam, quid me interrogas de bono? si inter illos es qui videbunt in quem pupugerunt ; et ipsa visio malum eis erit, quia poenalis erit. Ex ista sententia dixisse Dominum Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus, his documentis
Abbreviated transcription (Latin):
non quo modo se ostend&
quã uisionẽ ds̃ apparet
mundif corde. qm̃ quam
de. quando aũt iudicẽ
ui debunt. mali. non eis iui¬
bitur bonus. quia non ad
eum gaudebunt corde sed
tunc se plangent om̃s tri¬
bus tͣrȩ innum̃o utiq
maloꝵ hominũ & in fide¬
lium ꝓpt̾ hoc & iãm illi
qui eum dixerat magistrũ
lium consequendȩ uitę
t̃rogas debono: nemo bonꝰ
nisi solus ds̃. Cum & homi¬
nem alio loco dicat bonum
quit debono thesauro cor¬
dis sui ꝓfert bona: & mal
homo de malo thes auro
cordis sui: ꝓfert mala:S
quia ille uitam aet̃nam
querebat : uita aũt ȩt̃naẽ
in illa contemplatione que
non ad pęnam ui debitur
ds̃ s ad gaudium sempit᷑¬
num. & non intellegebat
cũ quo loquebatur qui
tantũ modo eum filium
hominis arbitrabatur: Quid
me int̾rogas inquit de
bono: Id est istam formar
quam uides. quid int̾rogas
debono & uocas me sccłm
quod uides magistrum bo-¬
num: hȩc forma filii hominis

Expanded text:
non quomodo se ostendet non quomodo se ostendet quam visionem Deus apparet mundis corde, quanquam de. Quando autem judicem uidebunt mali, non eis uidebitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero itaque malorum omnium et infidelium. propter hoc etiam illi qui eum dixerat magistrum lium consequendae uitae terrogas de bono? nemo bonus nisi unus deus, cum et hominem alio loco dicat bonum homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sni profert mala. sed quia ille uitam aeternam quaerebat, uita autem aeterna est in illa contemplatione, qua non ad poenam uidetur deus, sed ad gaudium sempiternum, et non intellegebat cum quo loquebatur, quia tantummodo eum filium hominis arbitrabatur: quid me interrogas, inquit, de bono? id est "istam formam, quam uides, quid me interrogas de bono et uocas me secundum quod uides magistrum bonum? haec forma filii hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uisio formȩ dĩ non nͥ
mundis corde. quia ipsi dm̃
uidebt̃. Id est solis piis qͦꝵ
dilectioni hoc ipsũ ꝓmittit
quia ostend& se ipsũ illis.
& idõ uide quid sequat᷑. No¬
nos ꝓ hibet mirari : nisi il¬
lud quod reuera mirat᷑:
Om̃is qui non intelligit ut
idõ diceret ꝑatrẽ dedisse
ei & potestatẽ & iudicium
facere qm̃ filius hominis
est. Cũ magis hoc quasi ex
lius dĩ est: sed quia filiũ
dĩ scđm id quod in forma
dĩ equalis est patri uidere
ini qui non possunt. O por¬
tot aũt ut iudicent uiuoꝵ
& mortuoꝵ cũ corã eo iu¬
dicabunt᷑ & iusti uideant¬
& iniqui. Nolite inquid
oportebat ut idõ acciperet
illam potestatem quia filius
hominis est. ut resurgentes
omnes. uiderent eum in
forma. inqua ui deri abom¬
nibus potest. sedalii ad
damnationẽ alii aduitã
et̃nam Quȩ est aũt uita
aeterna nisi illa uisio quȩ
non conceditur impiis ut
dum unum uerum dm̃
qui osten d& se ipsũ illis.

Expanded text:
nam uisio formae dei non nisi nam uisio formae dei non nisi mundis corde, quia ipsi deum uidebunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendere se ipsum illis. et ideo uide quid sequitur: nonos prohibet mirari nisi illud quod re uera miramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, inquit, oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus pdamnationem, alii ad vitam aeternam. Quae est autem vita aeterna, nisi illa visio quae non conceditur impiis? Ut dum unum verum Deum, qui ostendet se ipsum illis,
Abbreviated transcription (Latin):
De inde sequitur. Am̃ am̃ dio
uobis: quia ueni& hora &
nc̃ est cũ mortui audient
uocem filii dĩ & qui audie¬
rint uiuent. Et hoc ꝓpri¬
um est pioꝵ qui sic audi¬
unt de in carnatione eius.
ut credant quia filius dĩ ẽ:
d est sic eum ꝓpt̾ se factũ
accipiunt minorẽ patre
in forma serui. ut credant
quia & qualis est patrirn
forma dĩ. & idõ sequitur
& hoc ipsũ cõmendans dic̃.
icut enim habet pat̾ uitã
inse met ipso: ita dedit &
filio uitam habere in se m&
ipso. De inde uenit adui¬
sionẽ suȩ claritatis in qua
uenturus est ad uidicium.
ue uisio comuis erit & im¬
& dicit & potestatẽ dedi
ei: & iudicium facere: qm̃
filius homi nis est. P uto ni-¬
hil esse manifest᷑. Namqr
fuius dĩ est aequalis patri.
Non accepit hanc potestatẽ
iudicii faciendi. sed hab&
illam cũ patre in oculto:
accepit aũt illam: ut bo¬
ni & mali eum uideant.
iudicantẽ: quia filius homi¬
nis est. Uisio quippe filii
hominis exhibebit᷑ & mał.

Expanded text:
itur: amen, amen dico uobis, quia ueniet hora et nunc est, cum mortui audient uocem filii dei, et qui audierint, uiuent. et hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione eius, ut credant, quia filius dei est, id est sic eum propter se factum accipiant minorem patre in forma serui, ut credant, quia aequalis est patri in forma dei. et ideo sequitur et hoc ipsum commendans dicit: sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et imet dicit: Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam Filius hominis est. Puto nihil esse manifestius. Nam quia Filius Dei est aequalis Patri, non accipit hanc potestatem iudicii faciendi, sed habet illam cum patre in occulto; accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hominis exhibebitur et malis;
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternã tam̃ in eius dem fidei
tentionẽ cõtemplationẽ. di¬
lectionẽ nondũ talis est tri¬
nitas ut dĩ imago dicenda
sit: Ne inrebus temporalibus
constituta uideatur. quȩ cõ¬
stituenda est in ęternis Menͦ
quippe humana cũ fidem
non uid& nõ aliquid sem
non erit. quando ista pere¬
grinatione finit aqua pere¬
bimus facie ad faciem: Sĩc¬
homodo non uidentes tam̃
qua credimus uidere me¬
ruimus a adspeciem nos
ꝑfidem ꝑductos ẽẽ gaude¬
bimus: Neq enim iam fides
erit. quȩ credantur quȩ nõ
uidentur sed species qua ui¬
deantur qua credebantur:
Tunc ergo & uisite huius mor¬
talis trans acte meminerimꝰ
& crededise nos aliquando
quȩ non uidebamꝰ. memori¬
ter recoluerimus in preteri¬
tis atq trans actis deputa¬
bitalr fides ista non inpre¬
sentibus rebus semꝑq ma¬
nentibus Ac ꝑ hoc &iam tri¬
nitas ista quȩ nunc in eius¬
dem fidei p̾sentis acmanen¬
tis memoria cõtuitu dilec¬
cione consistit: Tũc trans ac¬

Expanded text:
na, tamen in ejusdem fidei tentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem nondum videt, quod aliquid sempnon erit; quoniam peregrinatione ista finita, qua perebimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua credantur quae non videntur; sed species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non videbamus, memoriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur fides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione consistit, tunc transac
Abbreviated transcription (Latin):
tis ipsa mens. & noticia eius
qđ est ꝓles eius. ac deseipsa
uerbum eius & amor tercius.
Et hȩc tria unum at ꝙ una sub¬
stantia. Nec minor ꝓles dum
tantã se nouit mens quanta ẽ.
Nec minores amor dum tantũ
se diligit quantũ nouit & quan¬

Expanded text:
tis, ipsa mens, et notitia ejus, tis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quan
Abbreviated transcription (Latin):
ne quo intenditur. nisi id
qđ querit᷑. inuentum queren¬
ti copuletur. qui. ad petitus
idest inquisitio quamius amor
ẽẽ non uideatur. quo id quod
notum est amat᷑. Hoc enim
adhuc ut cognoscatur agitur.
Tamen ex eodem genere quidã
est. Nam uoluntas iam dici po¬
test. quia om̃is qui querit
in uenire uult. & id si querit᷑
qđ ad noticiã ꝑtienrat. Omĩs
qui querit nosse u̾tilt. Qđsi ar¬
denter. atꝙ instant̃ uult. stu¬
dere dicitur. Qđ maxime in
ad sequendis atq in adipiscen¬
dis quibꝙ doctrinis dicisol&.
Partum ergo mentis antecedit.
appetitus quidã quo id qđ nos¬
se uolumus. querendo. & inue¬
niendo nascitur ꝓles ipsa not¬
cia. ac ꝑ hoc appetitus ille qͥ
concipitur pariturꝙ noticu
partus & ples recte diei potel.
Idemq appetitꝰ quo in iatur
rei cognoscende fit amor cog¬
nite dum tenet atq amples¬
titur placitam ꝓlem. idest no¬
ticiam gignenti quȩ̨ coniungit
Et est quedam imago trinta¬

Expanded text:
ne quo inteditur, nisi id ne quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam imago Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
re potuisset. Cur itaq aman¬
do se non genuisse dicatur
amorẽ suum sicut cognoscen¬
do se genuit noticiam suam.
An eo quidem manifeste os¬
tenditur hoc amori ẽẽ prin¬
cipium unde ꝓcedit: Ab ip¬
sa quippe mente ꝓcedit. quę
sibi est amabilis antequam.
se amet. atꝙ ita principium
est amoris sui quo se amat.
Sed idõ non recte dr̃ genitꝰ
ab ea sicut noticia sui quase
nouit. qui a noticia iam inuen¬
tum est qđ partum uł reꝑ¬
tum dicitur qđ sepe prece¬
dit inquisitio eo fine quietura.
Nam inquisitio est appetitus
inueniendi qđ idem ualet si di¬
cas reperiendi. Quȩ autẽ repe¬
riunt᷑ quasi parumtur. Vnde
ꝓli similia sunt. Ubi nisi in ipsa
noticia. Ibi enim quasi expres¬
sa formantur. Nam & si iam
erant ressquas querendo inue¬
nimus. noticia tam̃ ipsa non
erat. quam sicut ꝓlem nascen¬
tem deputamꝰ. Porro appetitꝰ
ille qui est inquerendo ꝓce¬
dit aquerente. & pendet quo¬
dam modo. Neq requiescet fi¬

Expanded text:
re potuisset. Cur itaque amanre potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. Unde liquido tenen¬
dum est qđ om̃is res quamcũꝙ
cognoscimꝰ congenerat in nob̾
noticiam sui. Ab utroq enĩ
noticia paritur a cognoscente
& cognita. Itaꝙ mens cum se
ipsa cognoscit. sola parens est
notiriȩ suȩ: & cognitum enim
& cognitor ipsa est. Frat autẽ
sibi ipsa noscibilis. & antequã
se nosset. sed noticia sui non
erat in ea cum seipsam non
nouerat. Qđ gͦ cognoscit se
parens sibi noticiã sui gignit
qua non minus se nouit quã
est. nec alterius essentiȩ est
noticia enis. Nonsolum quia ip¬
sa nouit. sed etiam quia seip¬
sam sicut supͣ diximus. Quid
gͥ de amore dicendum est. Cur
non etiam cum se amat ipsum
quoꝙ amorem sui genuisse ui¬
deatur. E rat enim amabilis sibi
& ante quam sẽ amaret. qui a
poterat se amare. Sicut erat
sibi noscibilis. & antequam
se nosset. quia se poterat nosse
Nam sicut si non sibi ẽẽt nos¬
cibilis num quam se nosse
potuiss&. Ita si non sibi esset
amabilis num quam se amã¬

Expanded text:
fuerit. Unde liquido tenenfuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se ama
Abbreviated transcription (Latin):
sedicatur. Qđ nunc in mente
humana ut cumq inuestigar
conamur. ut ex inferiore ina¬
gine in qua nobis familiarus
natura ipsa nr̃a quasi interro¬
gata respondet. & exercitationẽ
mentis aciem ab illuminata
creatura ad lumen in commu¬
tabile dirigamus si tam̃ ueritas
ipsa persuaserit. Sicut dĩ uer¬
bum filiũ eẽ nullus xpianus du¬
bitat. ita caritatem ẽẽ sꝑm
est. hoc est ad rationẽ. hec men¬
tem diligentius de hac re int̾¬
rogandam considerandamꝙ
rede amus ubi temporaliter
existens non nullaꝵ rerum
noticia quȩ ante nonerat&
aliquarum rerum amor quę
antea non amabantur distin¬
ctius nobis aperit quid dicamꝰ.
quia & ipsi locutioni tempora¬
uter digerende facilior est ad
explicandum res quȩ in ordine
tempoꝵ comp̃henditur. Primo
iaꝙ manifestum sit posse fie¬
ri ut sit aliquid scibile. idest
qđ sciri possit. & tamen nesci¬
atur. Illud autẽ fieri non pos¬
se ut sciatur qđ scibile non

Expanded text:
se dicatur? Quod nunc in mente se dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus dubitat, ita charitatem esse est, hoc est, ad rationalem mentem diligentius de hac re interrogandam considerandamque redeamus, ubi temporaliter existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non
Abbreviated transcription (Latin):
idemtidem. quia neꝙ̃ inferioris
essentiȩ noticia est. siciit corpo¬
ris. neꝙ superis sicut dĩ. Et cũ
habeat noticiam similitudinẽ
ad eam ren quam nouit hoc
est cuiꝰ noticia est. hȩc habet
ꝑfectam & ȩqualẽ quamens
ipsa quȩ se nouit est̾ nota. Ido¬
ꝙ & imago & uerbum est: qr
de illa exprimitur. cum cog¬
noscendo eidẽ coequatur. &¬
hȩc est gignentiȩ quale qđ ge
cUT Noticia MENTis est
Prores Non e tiam amor
PARTUS EIUSDEM EST
uid gͦ amor non erit ima¬
Ugo non uerbum. non ge¬
nitus. Cur enim mens noticiã
suam gignit cum se nouit &
amorem suum non gignit cũ
se amat: Nam si ꝓpterea est
notionis suȩ causa quia nosci¬
uilis est amoris etiam sui causa
est quia est amabilis est. Cur
difficile est dicere. Hȩc enim
questio etiam ipsa de sum ma
trinitate omnipotentissi mo cre¬
atore dõ. ad cuiꝰ imaginem ho¬
mo factus ẽ. solet mouere ho¬
mines quos ueritas dĩ ꝑ huma¬
nam lo cutionem inuitat ad

Expanded text:
identidem: quia neque inferioris identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; neque superioris, sicut Dei. Et cum habeat notitia similitudinem ad eam rem quam novit, hoc est, cujus notitia est; haec habet perfectam et aequalem, qua mens ipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod gcut notitia mentis est proles, non etiam amor partus ejusdem situid ergo amor? non erit imago? non verbum? non genitus? Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est amabilis. Cur difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere homines, quos veritas Dei per humanam locutionem invitat ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa in quantũ dm̃ noui¬
mus similes ei sumus. non sed
ad equalitatem similes quia nec
tantum cum nouimus quantum
ipse se. Et quemadmodum cum
ꝑ sensus corpori discimus corpo
Non enim omnino ipsa corpora
in animo sunt cum ea cogitamꝰ
sed eoꝵ similitudines. Itaꝙ cũ
eas pro illis ad probamus erramus
Error est namq pro alio alteruis
approbatio. Melior est tamen
imaginatio corporis in animo. quã
illa species corporis inquantum
hȩc meliore natura est. id est in
substantia uitali sicuti est animus.
Ita cum dm̃ nouimus. quamuis me¬
liores efficiamur quam eramus ante¬
quã nossemus maximeq dum
eadem noticia etiam placita dig¬
neꝙ amata uerbum est fitq
aliqua dĩ similitudo illa noticia:
Tamen inferior est. quia in infe¬
riore natura ẽ. Creatura quippe
animꝰ. creator autem ds̃. Ex qͦ
colligitur. quia cum se mens ip¬
sa nouit atꝙ approbat. sic est
eadem noticia uerbum eius. ut
ei sit par & omnino ęqualis. atꝙ

Expanded text:
Quocirca in quantum Deum novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia nec tantum eum novimus, quantum ipse se. Et quemadmodum cum per sensum corporis dicimus corpornon enim omnino ipsa corpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tamen imaginatio corporis in animo, quam illa species corporis, in quantum haec in meliore natura est, id est, in substantia vitali, sicuti animus est: ita cum Deum novimus, quamvis meliores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque
Abbreviated transcription (Latin):
tur sicut nosse ac definire quib
sit solescimus pertin&e ad arcẽ
ioquendi. Facere autẽ uicium ẽ.
qđ eadem arce rep̃henditur. Uer¬
bum est igitur qđ nunc discer¬
neret insinidare uolumus cum
amore noticia. Cum itaꝙ se mets
nouit & amat. uingitur ei amore
uerbum eius. & qm̃ amat noticiã
& nouit amorem & uerbum in
imore est. & amor in uerbo. &
Sed omnis scđm speciem noticia
similis est ei rei quam nouit. Est
enim alia noticia scđm priuati¬
onem. qu am cum imprõbamus¬
& loquimur. & hȩc ꝓbationis
improbatio speciẽ laudat. idõ¬
ꝙ approbat᷑. Habet ergo animꝰ
non nullã speciei notã similitu¬
dinem siue cum ea placet. sue
cum eiꝰs probatio displicet.

Expanded text:
tur. Sicut nosse ac definire quid tur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum est igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amorem, et verbum in amore est, et amor in verbo, et Sed omnis secundum speciem notitia, similis est ei rei quam novit. Est enim alia notitia secundum privationem, quam cum improbamus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet.
Abbreviated transcription (Latin):
quam diu de memoria proferri
& definiri potest. quamuis res
ipsa displiceat. aliter cum pla¬
cet qđ mente conspicitur. scd̃m
qđ genus uerbi accipiendum est
Qđ̃ ait apłs. Nemo dicit dñs
aliam uerbi notionẽ dicañ
hoc & illi de quib ipse dñs¬
dñe dñe intrabit in regnum
cȩloꝵ. Ueruitam̃ cum & illa
quȩ dicimus recte displicent
recte ꝙ improbant᷑. approba¬
tur eoꝵ improbatio. & plaet
& uerbum est. Neꝙ uicioꝵ no¬
ticia nobis displicet. sed ipsa
uicia. nam placet michi qđ no¬
ui. & definio quid sit intem¬
ꝑantia. & hoc est uerbum es.
Sicuti sunt in arte uicia nota
& recta. approbatur eoꝵ noti¬
cia cum discerit cognitorspe¬
uirtutis sicuti adere. & nega¬
re. & esse & non esse. Et tam̃
uirtute priuari. atꝙ in uicium
deficere dampnabile est. Et
definire in temperantiã uerbũ¬
ꝙ eius dicere pertin& ad arceꝰ
moꝵ. Esse autẽ intemperantẽ
ad id pertin&. qđ illa arce cuspa¬

Expanded text:
quamdiu de memoria proferri quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Apostolus, Nemo dicit, Dominus aliam verbi notionem dicant hoc et illi, de quibus ipse DDomine, intrabit in regnum coelorum . Verumtamen cum et illa quae odimus, recte displicent, recteque improbantur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discernit cognitor spevirtutis, sicut aiere et negare, esse et non esse: attamen virtute privari atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpa
Abbreviated transcription (Latin):
lingua parta dicuntur & reper¬
ta. atq comperta. Quȩ uerba
quasi a partu ducta resonant.
quia concupiscentia cum con¬
ceperit parit peccatum. Unde
dñs clamat. Uenite ad me om̃s
qui laboratis & honerati estis.
Et alio loco. Ue pregnantibus
& mammantib in illis diebus.
Cum itaq ad parthum uerbi
referret. hȩc omnia uel recta fa¬
cta uł peccata. ex ore inquit
tuo iustificaberis. & ex ore tuo
condempnaberis. Os uolens intel¬
ligi. non hoc uisibile. sed interꝰ
in uisibile cogitationis & cordis
om̃nis noticia uerbũ an tantum
amata noticia. Nouimus enĩ
et ea quȩ odimꝰ. sed nec conce¬
pta nec partha dicenda sunt
animo quę nobis displicent.
Non enim omnia quę quodã
piuntur ut tantum nota sint.
Non tantum uerba dicantur.
ista de quib nunc agimus.
Aliter enim dicunt uerba que
spacia tempoꝵ sillabis tenent
siue ꝓnuncientur siue cogitent᷑
aliter omne qđ notum est uer¬
bum dicitur. animo impressũ

Expanded text:
lingua parta dicuntur et reperlingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis diebus . Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed interius invisibile cogitationis et cordisomnis notitia verbum, an tantum amata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. Non enim omnia quae quoquo piuntur: sed alia ut tantum nota sint, non tamen verba dicantur; sicut ista de quibus nunc agimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum,
Abbreviated transcription (Latin):
escit. qđ fit in amore spirita¬
lum. Qui enim uerbi grã
ꝑfecte nouit. ꝑfecteq amat
iusticiam. iam uistus est. &¬
iam si nulla existat secundum
eam forinsecus ꝑ membra cor¬
poris operandi necessitas. In
amore autem carnalium tem¬
poralium ꝙ rerum sicut in ipsis
animalium foetib alius erat con¬
ceptus uerbialis paratus. Illic
enim qđ concupiendo concipit᷑.
ad ipiscendo nascitur. Qm̃ non
sufficit auariciȩ nosse & amare
aurum. nisi & habeat. neq
nosse & amare uesci. aut con¬
cubere. nisi etiam id agat.
neꝙ nosse & a mare honores
& imperia. nisi ꝓueniant. quȩ
tam̃ omnia nec adepta suffici¬
unt. Qui enim biberit inquit
ex hac aqua siciet iterum . Idõꝙ
& in psalmis. Concepit inquit
dolorem. & peperit iniquitatẽ.
Dolorẽ uel laborem dicit con.¬
cipi. cum ea concipiuntur quȩ
nosse ac uelle non sufficit. &
in ardescit & inno atq egrotat
animus indigentia donec ad
eam ꝑueniat. & quasi pariat
eam. Unde eleganter in latina

Expanded text:
n amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit ex hac, inquit, aqua, sitiet iterum . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad nosmetipsos remittere.
& quasi relaxare deorsum aude¬
amus. Nascitur autem uerbũ
cum ex cogitatum placet ad
peccandum. aut ad recte fa¬
ciendum. Uerbum ergo nr̃m
& mentem de quagignitur.
quasi medicis amor conugit.
seꝙ cum eis tercium complexu
incorporeo sine ulla confessi¬
one constringit.

Expanded text:
et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit.
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo discedit. Cum autẽ
ad alios loquimur uerbo. intꝰ
manenti ministerium uocis
adhibemus. aut alicuius sig¬
ni corporalis. ut per quandã
cominemorationem sensibilem
tale aliquid fiat etiam in ani¬
mo audientis quale de lo¬
quentis animo non recedit
Nichil itaq agimus per mem¬
bra corporis. in factis dictis¬
improbantur ue mores homi¬
num qđ non uerbo apud nos
cit qđ non in corde suo prius
dixerit. qđ uerbum amore
concipitur. siue creaturȩ siue
creatoris. idest aut naturȩ
rgo aut cupiditate aut
caritate. Non qđ nonsit
amanda creatura. sed si ad
creatorẽ refertur ille amor
iam non cupiditas sed caritas
est. Tunc enim est cupiditas
cum propter se amatur creatu¬
ra. Tunc enim non utentem ad¬
uiuatꝰ. sed corrumpit fruen¬
tem. Cum gͦ aut par nobis aut
inferior creatura sit. inferiore
dm̃. Pari autem fruendum. sed
in dõ. Sicut enin teipso non in
teipso frui debes. sed in eo qui
fecit te. sic etiam illo quem dili

Expanded text:
nascendo discedit. Cum autem nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisimprobantur mores hominum, quod non verbo apud nos , quod non in corde suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae rgo aut cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore um; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem dilig