comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gita tebi. qr due sũmie iũgũ¬
tur ¶Siꝗs ita leget sundu
seiam̃hrs ms̃ titio cũdione
andiocũ fũdo legatus sit.s
magisdicendũ est. nõsolu¬
tũ. maxĩe sinullas iustas ca
hũit diom legãdi. Cũita sti¬
pulationẽocipimus.sihõiez
aut fundũ nõ dederis .c. dare
spõdes.utrũq ẽ faciendũ. ne
scipulatio ꝯmittat᷑.i. siue al¬
teꝵ.siue neutrũ fcm sit. tene
siqd coꝵ fc̃m nõ etit. ueluti
stichũ ⁊ damã. ⁊ herorẽ sisti.si
ẽ eĩ om̃s esse sistendo. ut sti¬
pulatiõĩs atis fiathł ut ꝓ
prius accedamus.fĩgamus
ita stipulationẽ ractã.sistic̾.

Expanded text:
ta deberi, quia duae summae iunguntur.Si quis leget: 'fundum Seianum heres meus Attio cum Dione an Dio cum fundo legatus sit. sed magis dicendum est non solutum, maxime si nullas iustas causas habuit Dioni legandi.Cum ita stipulationem concipimus: 'si hominem aut fundum non dederis, centum dari spondes?' utrumque est faciendum, ne stipulatio committatur, id est siue alterum siue neutrum factum sit, tenebm non erit": veluti "Stichum et Damam et Erotem sisti? si est enim omnes esse sistendos, ut stipulationi satisfiat. vel ut propius accedamus, fingamus ita stipulationem factam: "si Stichum
Abbreviated transcription (Latin):
simił ẽ expte pure. exptei
sub ꝯditione hrdi ĩstituto
siea q̃ abeolegata sũt.si o¬
bũtur.s. si abeo nõiatim
data sũt.nõ q̃sos michi i¬
hr̃s erit. ¶Si cob̾rdis meĩ
portio exausta sit.mea ĩte¬
gra. ⁊ illã uendicauõ.cas¬
sius ꝯfutendas ẽẽ ꝑtes exi¬

Expanded text:
s ex parte pure, ex parte sub condicione heredi instituto. sed ea, quae ab eo legata sunt, si obuntur, scilicet si ab eo nominatim data sunt, non 'quisquis mihi heres erit'.Si coheredis mei portio exhausta sit, mea integra et illam uindicauero, Cassius confundendas esse partes exi
Abbreviated transcription (French):
fal. ueremuraut ne ĩpube
co mortuo.alia legata ĩue¬
mãtur. q̃ ꝯtributioe̾ facta.
excedãt dodrantẽ. Id̃ d̾r ⁊ si
prĩcipalitestõ. quedã subꝯ
ditionelegatast̃. que an
debeãtur incͥtum ẽ ⁊ideo si

Expanded text:
ae, ueremur autem, ne impubere eo mortuo alia legata inueniantur, quae contributione facta excedant dodrantem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub condicione legata sunt, quae an debeantur in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽptus nõ subici. ut ordimũ
dignitas.familiaꝵ q salua
sit. Ideo ꝙ ⁊̃ ẜuus iste. cũ sit
in spe ꝯstitutus successioĩs

Expanded text:
tus non subici, ut ordinum dignitas familiarumque salua sit: ideoque etiam seruus iste, cum sit in spe constitutus successionis
Abbreviated transcription (Latin):
pmũtiauit imp̃r fidei ꝯmis¬
sum ex hac seriptura deberi
tari. petissiut fre suum hr¬
demfaceret. sic ẽi accipien¬
dam cã scripturã. ac si b̾rdi¬
tatem suã rogassi eã restitu¬

Expanded text:
untiauit imperator fideicommissum ex hac scriptura deberi,tari, petisset, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eam restitu
Abbreviated transcription (Latin):
cusatione psũt qͣitum est. aut.
ꝗpcãm belli. parẽtib sũt ob¬
repti.an uoom̃s iobsidione
forte melius igit᷑ pbabit cos
solos ꝗ matie admittũtur ꝑ

Expanded text:
xcusationem prosunt: quaesitum est autem, am belli parentibus sunt abrepti, in obsidione forte, melius igitur probabitur eos solos, qui in acie amittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
pu. suscipienda. ꝯpellãtur. idi¬
ꝙ pr̃icipalib ꝯstitutrõib ca¬
uetur. ¶ Hõ omia tñ corpora
tim id priui legiũ eis indultũ
sit. ¶Is qedisitͣte fũgitur.i
põttutor dari. nã edilitas intri
cos magr̾atus hetur. ꝗ priuati

Expanded text:
 suscipienda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur. Non omnia tamen corpora tim id priuilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
reb indotẽ datis pactũ int̾¬
cessit ut ex qua cuq cã dos
reddi deb̾et. ip̃e res restitue¬
rẽtur hĩtaratione augm̃¬
ti⁊ diminutioĩs iribõi ar¬
bitratu. que uõnõ extarẽt
extrãtioeaꝵ. Quesitum est
cũ res quedam qͣs maritus
uolẽte n ratum h̃nte mu¬

Expanded text:
in dotem datis pactum intercessit, ut, ex quacumque causa dos reddi deberet, ipsae res restituerentur habita ratione augmenti et deminutionis viri boni arbitratu, quae vero estimatio earum: quaesitum est, cum res quaedam quas maritus uolente neque ratum habente mu
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃rat qn sicũ patre agat᷑ de¬
ducetur ex peculio. ꝙͣ patri
uł subiectus ei ꝑsõĩs filius
debeat. at si cum ip̃o filio a¬
gatur alt̾ius debitinõ fiet
detractio ĩꝯputatione qͣtũ
facere possit filius.

Expanded text:
tquin si cum patre agatur, deduceretur ex peculio, quod patri vel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debiti non fiet detractio in computatione quantum facere possit filius.
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ bonoꝵ sẽpmi diuiserũt
ex qbꝗdã cũ reliqua trahere̾t
ydonei m ipo tp̃r administra¬
tiõis ẽẽ desierũt. posteapupilł
ĩpatore impetrauit ut bona
pat̾na ei restitueretur.Quero
an exbõis eoꝵ q ydonei sũt in¬
dẽpintati pupilli ꝓspici debeat.
cũ indiuidim hr̃s offitrũ cu
noꝵ actiõnes decerm placuit
p eius portione q ydonçus nõ
sit magr̃atus ꝯuẽiri optere.
alia ẽ eĩ tutoꝵcã. alia coꝵ qrei.¬

Expanded text:
i diviserunt: ex quibus quidam, cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillimperatore impetravit, ut bona paterna ei restituerentur: quaero, an ex bonis eorum, qui idonei sunt, indemnitati pupilli prospici debeat, cum individuum his officium curnorum actiones decerni placuerit, pro eius portione, qui idoneus non sit, magistratus conveniri oportere: alia e
Abbreviated transcription (Latin):
exeoꝙadultus eñ ꝙ predia eiu
coluit ꝓcuratore hr̃e uoluit de¬
bitũ ꝙ exodictione reliqͣtus
agnouisse cũ underi. ¶Sẽpro¬
nu ꝗ exp̃ollicitatioe debitor pa¬
trie suc extiterat boa res publi¬
ca iussu presidis possedit. quo¬

Expanded text:
adultus eum, qui praedia eius coluit, procuratorem habere uoluit, debitum, quod ex conductione reliquatus est, adgnouisse eum uideri. Sempronii, qui ex pollicitatione debitor patriae suae exstiterat, bona res publica iussu praesidis possedit: quo
Abbreviated transcription (Latin):
do. ma. inca cã est. ac silege q̃
desiocarus lata est.façinoris
noxius fuit. ¶Si exstipula¬
tione suus debeat᷑. ⁊ cede dñi
arguerit ⁊ phoc p̾miolib̾ eẽ
iussus sit. ex stipulatu actio
stipulatori nõ daturnam ⁊ si
supplitio affectus fuiss.non
darctur.d si subeod̾e tectoi
ño fũcrit. exstipulatu actiom
extimatione ẜuutis crit cre¬
ditori ¶Utrum aũt is solus
se. qad hoc ꝓsiluit ultro .mn. ⁊̃¬
is ꝗ cũ accusaret᷑. ip̃e de torsit.
inaliũ crim̃ et magis ẽ. ut il¬
le hoc p̃miodignus sit.quii
ultro. id accusationẽ ꝓsiluit.
adlib̾tat̾ẽ puenire ut puta

Expanded text:
 ea causa est, ac si lege quae de sicariis lata est facinoris noxius fuerit. Si ex stipulatu seruus debeatur et caedem domini arguerit et pro hoc praemio liber esse iussus sit, ex stipulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis erit creditori. Utrum autem is solus se, qui ad hoc prosilit ultro, an i, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit. ad libertatem pervenire, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ita diuus marcus. rescrp¬
sit antonine mõtane ĩ hec
u̾ba. Si ⁊ qͣtum tibi alim̃
tuam exhibuisti. apatre ei
pran opteat. uuidices estima¬
uũt necinpetrare debes en q̃
exigẽte mat̾no affec̾tuĩ fili¬
am tuã erogatura ẽẽs. ⁊fia
patresuocoucaretur. ¶Ami¬
lite quo filio ꝗ infacultati¬
bosit exibendos pare̾tes ẽe ꝑi¬
etatis exigit ratio. ¶Pares
qͣuis ali afilio ratioe nat᷑ali
debeat. t̾nes alienũ eius nõ
c̃ẽ cogend̾ ex soliiere filuũi. re¬
scriptũ esti te rescriptum ẽ.
Hrtes filii. ad ea prãnda. que
uiuus filius exoffitio pieta¬
tis sue dabat. inuitos cogin̾
optẽ. nisi insũmam ege̾sta¬
tempat̾ deductus sit. ¶ Sõ¬
lent iudices cogͥnosc̃e. ⁊ in t̾
patronos ⁊ lib̾tos. sidealẽdr
has. agatur. Itaq si negẽt se
ẽẽ lib̾tos. cognosc̾e eos opte¬
bit. Qd̃si lib̾tos eos ẽẽ ꝯstite¬
rit.tũc demũ decernere. ut a¬
lant cc t̾n alimtoꝵ decretũ
tollet lib̾tofacultate̾. quom

Expanded text:
ita diuus Marcus rescripsit Antoniae Montanae in haec uerba: 'Sed et quantum tibi alimentuam exhibuisti, a patre eius praestari oporteat, iudices aestimabunt, nec impetrare debes ea, quae exigente materno affectu in filiam tuam erogatura esse‹s›, etiamsi a patre suo educ‹a›retur'.A milite quoque filio, qui in facultatibus sit, exhibendos parentes esse pietatis exi‹gi›t ratio.Parens quamuis ali a filio ratione naturali debeat, tamen aes alienum eius non esse cogendum exsoluere filium rescriptum est.Item rescriptum est heredes filii ad ea praestanda, quae uiuus filius ex officio pietatis suae dabit, inuitos cogi non oportere, nisi in summam egestatem pater deductus est.Solent iudices cognoscere et inter patronos et libertos, si alendis his agaturesse libertos, cognoscere eos oportebit: quod si libertos constiterit, tunc demum decernere, ut alant: nec tamen alimentorum decretum tollet liberto facultatem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
is cxtritico uł ordeo uł ex pa¬
ne ꝯficitur. ño ꝯtinebitur.
Smili monecchaniĩ nec
cerinsia ꝯtinebitur. nec id¬
romelliꝗd ꝯditũ nec hoc
puto. insi alia m̃s testatis
fuit o nomeli plane .i.dul
bitur defructũ nõ ꝯtinebit᷑
ꝙ potius ꝯditure loco fuitꝰ a¬
cinatitiũ plane iuno ꝯtineb¬
tur Cytoneũ. ⁊siqua alia st̃¬

Expanded text:
pane conficitur, non continebitur: simili modo nec camum nec cervesia continebitur nec hydromeli. quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit. oenomeli plane id estbitur: defrutum non continebitur, quod potius conditurae loco fuit. acinaticium plane vino continebitur. cydoneum
Abbreviated transcription (Latin):
siue ab his ꝗ cẽ tabulas peti¬
erĩt accepit. S⁊ illud obẜuã¬
dum est ut pretor.eũ q hrs
institutus adierit in ca pte
qscriptus sit tueri debeat. dũ
fecerit. Qd̃ si exminoreptesit
institutus. eã dum taxat re¬
stituere possit.⁊ ꝙ extraneus
quorlegata prãre cogat. ¶d

Expanded text:
siue ab his, qui contra tabulas petierint, acceperit. sed illud obseruandum, ut praetor eum, qui heres institutus adierit, in eam partem qua scriptus sit tueri debeat, dum fecerit, quod, si ex minore parte sit institutus, eam dumtaxat retinere possit et quod extraneis quoque legata
Abbreviated transcription (Latin):
toris ꝯmodiꝯstitutiotał
elus patronos alib̾tis ẽẽi¬
iolatos. uł illata manu
atrocius ẽe sepulsatos. au̾i¬
⁊ pauptateuł corporis na¬
litudine laborãtes relictoᷤᷤ

Expanded text:
toris commodi constitutio talis eliis patronos a libertis esse violatos vel illata manu atroci esse pulsatos aut etiam paupertate vel corporis valetudine laborantes relicto
Abbreviated transcription (Latin):
manumisit. q̃ ꝙ suis nũ¬
mis redemit. no debet aud¬
iri.ut marcelł scribit. Exẽ¬
quatꝙ eũ ꝗ mercedes exi¬
gendoius lib̾toꝵ amiserit
¶set ⁊ patronifiliũ q capiti
accusamͣt lib̾tum ꝑatͥmi
negat exibend̾ Si ⁊ lib̾ta
cogitur. patronũ alere. OO
alim̃tis patroni arbit̾ so¬
let dari arbitraturus qͣtũ
sit infacultatibut pmnd̾
possit alim̃ta moderari. q̃
tanidiu prãbunt᷑. q̃ diu
libto sr̃ sit patronodefut.
¶Patre ⁊ matrẽ patrom. cũ
patron̾ ⁊ filui eius mini̾e
suꝑsint alere egẽtes ip̃i si¬
lib̾ti idonei facultatibst¬

Expanded text:
manumisit quemque suis nummis redemit, non debet audiri, ut et Marcellus scribit, exaequatque eum, qui mercedes exigendo ius libertorum amisit. Sed et patroni filium, qui capitis accusavit libertum paternum, negat exhibendum. Sed et liberta cogitur patronum alere. De alimentis patroni arbiter solet dari arbitraturus, quantum sit in facultatibus, ut perinde possint alimenta moderari, quae tamdiu praestabuntur, quamdiu liberto supersit, patrono desit. Patrem et matrem patroni, cum patronus et filii eius minime supersint, alere egentes, ipsi si idonei facultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
terea si tutele iuditioꝗs ꝯueni¬
retur. reputare põt id. ꝙ inrem
pupilli inpendit. sic erit arbi¬
tru eius utrũ ꝯpensare anpetẽ
uelit sũptus. qd ergo siuidexo¬
pensatiois eius rationẽ non ha¬
buit an ꝯĩo iuditio expiri possit

Expanded text:
terea si tutelae iudicio quis convenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere velit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis eius rationem non habuit, an contrario iudicio experiri possit
Abbreviated transcription (Latin):
ca ame alicui ꝑfideiomis¬
sum relictũsit idqi alega¬
tariorelictum. nõ uenit᷑ ĩ
ꝯputationẽ. eius legis si
ex trĩsecus nuãtur. ¶Siti¬
tius rogatus sit.b̾rdit᷑atẽ
meuio restituere. meius
seio cͥtam pecuniã. ⁊ titiu
quarte retinende bñfitio

Expanded text:
rea a me alicui per fideicommissum relictum sit, id quasi a legatario relictum non venit in computationem eius legis, sed extrinsecus numeratur. Si Titius rogatus sit hereditatem Maevio restituere, Maevius Seio certam pecuniam, et Titius quartae retinend
Abbreviated transcription (Latin):
taturpatonus quoties non
ẽhrs ex debita portione insti¬
tutus. ¶Si patronus sub ꝯ¬
ditione sitbrs institutus ca
ꝙ ꝯdictio uuotestatore exti
ex hac ꝑte edicti. ⁊ mag̾ est ũ
adite hrditatis tp̃s spectetũ
hec ei uire utimur. Si t̾n in
pret̾itum collata sit ꝯdictiol
ad presens nõ uidetur subs
dictione institutus. aut ẽi ĩ¬

Expanded text:
uitatur patronus, quotiens non est heres ex debita portione institutus.Si patronus sub condicione sit institutus eaque condicio uiuo testatore extitex hac parte edicti? et magis est, ut aditae hereditatis tempus spectetur: hoc enim iure utimur.Si tamen in praeteritum collata sit condicio uel ad praesens, non uidetur sub condicione institutus: aut enim i
Abbreviated transcription (Latin):
quoz seio eomins equuz
ẽe pr̃are.ne ip̃e de suo damp¬
num sẽtiat. ¶Iuł ait. si h̾rs
institutus. titio rogatus
sit restituere. substitutus
meino ⁊ ĩstitutus suspec¬
tam sibi brditatem ẽẽ di¬
cat. desiderãte titio. iubẽ
dei. ꝯmisit de b̃rditate re

Expanded text:
quum esse praestare, ne ipse de suo damnum sentiat. Iulianus ait, si heres institutus Titio rogatus sit restituere, substitutus Maevio et institutus suspectam sibi hereditatem esse dicat, desiderante Titio iubendudei commiserit de hereditate re
Abbreviated transcription (Latin):
sim ut hrditatem ĩ pleta
ꝯditione possit adire ⁊ resci¬
tuere/ d̾ fiꝯditio ascripta
ẽ. ⁊ ea est q̃ pretor remittit
sufficit edic̾tũ ut iuł. at
⁊hactenus iu beñdus ẽ ut
ꝯstituat p̾toris actiõib.u¬

Expanded text:
ditatem impleta condicione possit adire et restituere. Quod si condicio adscripta est et ea est, quam praetor remittit, sufficit edictum, ut Iulianus ait: hactenus iubendus est, ut constituat praetoris actionibus u
Abbreviated transcription (Latin):
aut nõ est. nech̾rs institutu
est. ¶Ub̾tus si ꝑatronũ suu
ita brdem scripsit si filius m̃s
me muo morietur patronu
his esto. ⁊ ñ male uidetur test¬
atus. Na si decessit filius po̾t
hic eristẽte ꝯdictione acci pe

Expanded text:
ut non est et nec heres institutus est.Si libertus patronum suum ita heredem scripserit: 'si filius meus me uiuo morietur, patronus heres esto', non male uidetur testatus: nam si decesserit filius, poterit hic existente condicione accipe
Abbreviated transcription (Latin):
ptus ip̃e patronus nõ fuerit
satisfactũ est. Sed ⁊ si institu¬
cus sit exꝑte minore q̃ ci de¬
betur. residua uerops suple¬
ta ẽ ei legatis siue fideiꝯmi¬
sis nta satisfactũ ei ẽe inde¬
tur. S ⁊ mortis cã donatiõi¬
bopatrõ potent debita portio
suppleri. nã mortis cã dona¬
tiones. uice legatoꝵ fungĩ¬

Expanded text:
ptus heres non fuerit, satis ei factum est.Sed et si institutus sit ex parte minore quam ei debetur, residua uero pars suppleta est ei legatis siue fideicommissis, et ita satisfactum ei uidetur.Sed et mortis causa donationibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum fungun
Abbreviated transcription (Latin):
uãna legata supra dodrãtez
data sũt coꝵ prius rationez
habendam q̃ afilia relicta st̃
nonẽicaret dolo pat̾ q hono¬
re ꝓprio omisso ꝓpt̾ ꝯpendiũ
alicnã institutionẽ malint.
Dem̃ꝙ si filic pat̾ substitutꝰ
adut brditatem. nicħ cũ dolo

Expanded text:
uaria legata supra dodrantem data sint, eorum prius rationem habendam, quae a filia relicta sunt. non enim caret dolo pater, qui honore proprio omisso propter compendium alienam institutionem maluit. Denique si filiae pater substitutus adiit hereditatem, nihil eu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpub̾i test̃o frĩs nõ emãcipaũ.
si abĩ testato peũ bona possid̾e̾
cepit. ¶ Ineũ ꝗ test̾o scriptus
hrs nõ fuit. si fraudis ꝯsilioes
cum h̃rdib scriptis pticipa¬
to legittimã brdita tem solu

Expanded text:
ris non emancipauit, sed ab intestato per eum possidere coepit. In eum, qui testamento scriptus heres non fuit, si fraudis consilio cum heredibus scriptis participato legitimam hereditatem solus
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ quero cum ignoratem¬
adiecti sorti usuris .x. scip¬
ulatisut. an excã fideiom¬
issi suprascripti ⁊ in crem̃¬
tum huius debiti adtitiũ
expte brdiscripto p̾ceptio¬
ne dechit᷑ int̾ cetera.his u̾bi
titio filio meo noia ex kalẽ¬
dario. q̃ clegerit filius ms
sibi.xx. dare dãpnas sũp̾to
sine dõlo. ma. eidẽ filio uiuꝰ
oĩum reꝵ suaꝵ administͣ¬
tione. ꝑmisit ꝗ post testm̃¬

Expanded text:
item quaero, cum ignorante madiectis sorti usuris decem stipulati sint, an ex causa fideicommissi supra scripti etiam incrementum huius debiti ad Titiumex parte hered‹i› scripto praeceptionem dedit inter cetera his uerbis: 'Titio filio meo nomina ex calendario, quae elegerit filius meus sibi, uiginti dare damnas sunto sine dolo malo': eidem filio uiuus omnium rerum suarum administratione
Abbreviated transcription (Latin):
acipatus filius ꝓcreatis ne¬
potibomadoption̾e sese de¬
derit ut eñ fili seq̃tim. idem
erit.Plane sus qap̾ adopti¬
uũ anum percatus ẽ. emã¬
cipatus fit. ueniet. ⁊ adbo.¬

Expanded text:
ancipatus filius procreatis nepotibus in adoptionem se dederit, ut eum filii sequantur, idem erit. plane si is, qui apud adoptiuum auum procreatus est, emancipatus sit, ueniet ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
Aus. Siemã cipatus filius
nepote ꝓcrẽauĩt.⁊ita deces¬
bit demn auus eius. nepos
uerit. uuẽte qde filionepo
nõ ueniet. post mortem eiꝰ¬

Expanded text:
um. Si emancipatus filius nepotem procreauerit et ita decesserit, deinde auus eius, nepos uerit, uiuente quidem filio nepos non ueniet, post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuit inpot̾ate nepos fi¬
lioemãcipato. admittit᷑ ne¬
datione notatos ⁊ remotos.
tendos. sicut nec iure cuili
test̾a parentu turbãt. sane
siuelit inoffitiosi q̃relam
ĩstituere. est in ip̃oꝵ arbitͥo.

Expanded text:
tus fuerit in potestate nepos filio emancipato, admittitur nedatione notatos tendos, sicuti nec iure civili testamenta parentium turbant: sane si velint inofficiosi querellam instituere, est in ipsorum arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. alii donatũ est ut̃q fam.¬
emit. ⁊ ꝗ pecuniã accepit mu¬
neris es tñ qemit si malit rẽ re
gosidelegatus eptorsoluint ei
cui don abat lib̾tus. an nichil
ommus recuparet.⁊ magis ẽ
ut recipi redebeat licet pretiu
adaliũ pueit qsoluendono ẽ
nã ⁊ si acceptũ pretiũ lib̾tus ꝓ¬
degissi.dice̾mus nchominus

Expanded text:
etium alii donatum, uterque Favietium alii donatum, uterque Faviemit et qui pecuniam accepit muneri. is tamen qui emit si malit rem resgo, si delegatus emptor solvit ei cui donabat libertus, an nihilo minus reciperaret? et magis est, ut reciperare debeat, licet pretium ad alium pervenit, qui solvendo non est: nam et si acceptum pretium libertus prodegisset, diceremus nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dedolocius no disputet᷑ side
dololib̾ti. ¶Si si emerit ĩ frauõ
patrom lib̾tus. eq̃ dicenderit.
Simagno emerit ĩ pretio rele¬
uandu patronũ ꝯditione non
ip̃i delato. in uelit. ab eptione
discetere. S⁊ uenditoriutrum¬
tius rẽ qͣ uendidit recipe ps¬
luto p̃tio ⁊ in pmutatioe⁊
ĩlocatione ⁊ in ꝯductiõe siłis
pide obẜuabimus. Si sireq¬
dẽ bona fide uendiderit ⁊ sine
ulla grã lib̾tus p̾tium ãt ac¬
ceptum alii doãnt indendũ
crit. qs fauiana in qetetura
p̾tium dono accepit:⁊ põp. ł¬
lxxxiii. recte scripiit. eptorem
tio patronofacta ẽ. Eu igitur
ꝗp̾tium dono accepit fauia¬
fidicat patronus re ꝗde iusto
p̃tiouenisse uertñ hoc int̾ esse
suam nõ ẽe uenũdatam. idq
hoc ẽe fraud̾e ꝙ uemerit pomq¬
h̾t patronus affectione uł op
tes scpulti.ã debeat audin uo¬
lẽs reuocare. si nullo pactoent
audiendus fraus ei indãpno
accipitur. pecumario. Si si for
te ros uulius distracta sit.⁊ p̾¬

Expanded text:
isputetur, sed de dolo liberti. Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio relevandum patronum, condicione non ipsi delata, an velit ab emptione discedere, sed venditori, utrumtius rem quam vendidit recipere persoluto pretio. et in permutatione et in locatione et conductione similiter idem observabimus. Sed si requidem bona fide uendiderit et sine ulla gratia libertus, pretium autem acceptum alii donauit, uidendum erit, quis Fauiana inquietetur, pretium dono accepit? et ecte scripsit emptorem in pretio facta est: eum igitur qui pretium dono accepit Fauiasi dicat patronus rem quidem iusto pretio uenisse, uerumtamen hoc interesse sua non esse uenumdatam inque hoc esse fraudem, quod uenierit pot patronus affectionem vel otes sepulti, an debeat audiri volens revocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario. Sed si forte et res vilius distracta sit et pr
Abbreviated transcription (Latin):
tus adierit h̾rditatẽ dum ĩgno¬
raret lib̾tũ aliqͣ infraude sua
anieasse uideamus ã succurn ei
ignorãti uis debeat ne decipi
enata sũt.idcirçoꝙ patronu
sibi ĩputare debe qcu possi .bo.¬

Expanded text:
hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, videamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiaenata sunt, idcircoque patronum sibi imputare debere, qui, cum posset bo
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. ¶utorrer ⁊. nalium
pupilsi uenditionẽ fecit. fi
quedã. ñalia emptoribꝰ pre
his ali quot nata sũt. defũcto
tutore hr̃s eius candẽ tutela
administrauit ⁊ aĩalia ãnis
pluribꝰ possedit. Quesitũ est.
ancũ is cinus tutela admim¬

Expanded text:
um Tutor rerum et animalium pupilli venditionem fecit, sed quaedam animalia emptoribus prehis aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administravit et animalia annis plurimis possedit: quaesitum est, an, cum is c
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Sifundũ ꝑfidciomissũ
resictũ. unus exhroibo ex¬
cusso pretio ẜm redoitũ eiꝰ
fundi mercatus sit pꝑesali
dũ si pretiũ eius restitui debe.¬
marcelłnotat sifund̾ malit
L

Expanded text:
.Si fundum per fideicommissum relictum unus ex heredibus, excusso pretio secundum reditum eius fundi, mercatus sit propter dum, sed pretium eius restitui deberi.Marcellus notat: si fundum l
Abbreviated transcription (Latin):
tore legatũ ad emptore p¬
tinebit. ¶ũẜuus titio ⁊
cidem ẜuo.aliqd legatur
fidei titu ꝯmitti põt. ut. añ
suũ alicui restituat. uł ea
q̃ẜuolegata sunt. hoc ĩpli
⁊ ip̃ifuo cum lib̾erit fider¬
omissũ atitiodari põt. ¶si
quis stichũ legaui̾t ⁊ cun¬
dem alienauerit uł mãu¬
misit dem̃ eidem codicili.
dies legati ẜuodati cesẜiti
ꝯfestim idlegatũ b̃rditati
acqritur. ⁊ ideo q̃uis postea
moriatur is qui ẜuumnc
hi legauerat adme id qd̃

Expanded text:
t, legatum ad emptorem pertinebit.Cum seruus Titio et eidem seruo aliquid legatur, fideicommitti potest, ut aut seruum alicui restituat uel ea quae seruo legata sunt: hoc ampli servo, cum liber erit, fideicommissum a Titio dari potest. Si quis Stichum legaverit et eundem alienaverit vel manumiserit, deinde codicillis eidem dies legati servo dati cesserit, confestim id legatum hereditati adquiritur: et ideo, quamvis postea moritur is qui servum mihi legaverat, ad me id quod
Abbreviated transcription (Latin):
chil attingat. aliqd tn pp patr
uolũtatem hãt us faciat anc̃¬
ditoribꝰ pat̾nis cogat᷑. Rndere.
ut puta si ĩpubifuerit substi¬
eum inedictũ. si se ĩmiscuerit
impubis hrdititi. nã q uidi¬
tium parẽtis inpugñauĩt ñ
debet ex ead̾e h̾editatem ꝯcq̃:
distinguit multũ interẽe
utrũ exasse fuerit ĩstitutus
patris test̃o. ¶An expte. ut
si ex ꝑte potuiͣt sinc meture¬
mota patris successi õc in pu¬
beris hrditatem am̃plecti.i¬

Expanded text:
patris voluntatem habeat vel faciat, an creditoribus paternis cogatur respondere: ut puta si impuberi fuerit substieum in edictum, si se immiscuerit impuberis hereditati: nam qui iudicium parentis oppugnaverit, non debet ex eadem hereditate quicquam distinguit multum interesse, utrum ex asse fuerit institutus in patris testamento an ex parte, ut, si ex parte, potuerit sine metu remota patris successione impuberis hereditatem amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
suũ obierit. ꝑtem suam
supstiti fr̃i restituat. ꝙ si
uterꝙ sinelib̾is. diẽ suu
obierit. om̃em hrditatem
adnept̾e meam claudiar.
puenire uolo. de fũcto alt̾o
suꝑstite filiomouissimoi
aut̃ sinelib̃is. neptis prĩa

Expanded text:
suum obierit, partem suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima
Abbreviated transcription (Latin):
quor istitutio fuerat ĩduc¬
ta.Pleriꝙ ⁊ legatanios ex¬
cludendos existimabãt. ꝙsa
ne seq̃dum aiebãt si oẽm scri¬
pturã testĩ cam celass. Set
nõ nullos oppinari id iure
ip̃o pumi. ꝙ inductũ sit. ce¬
rat. satis se ꝯsecutuꝵ put¬
asse ut ĩtestati exitũ face̾t.
S ĩre dubia beniginorer
int̾pretationẽ seq ñõ min̾¬
prĩs antomimangusti. pẽ¬
dẽte ⁊ pollione ꝯsulib. Cur
ualerius nepos mutata uo¬
lũtate ⁊ ĩciderit testm̃ suu.
⁊ h̃rdum noĩa in duxit hr̃di¬
tas eius fm diui patris mei
ꝯstitutionẽ ad eos ꝗ scripti
fuerĩt ꝑtinere nõ udet᷑. Et
aduocatis fisci dixit. Uos hẽ

Expanded text:
quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios exclud‹e›ndos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opinari id iure ipso peremi quod inductum sit, cerat, satis se consecuturum putasse, ut intestati exitum faceret? sed in re dubia benigniorem interpretationem sequi nooris Antonini Augusti Pudente et Pollione consulibus. 'Cum Ualerius Nepos mutata uoluntate et inciderit testamentum suum et heredum nomina induxerit, hereditas eius secundum di‹u›i patris mei constitutionem ad eos qui scripti fuerint pertinere non uidetur.' et aduocatis fisci dixit: 'Uos h
Abbreviated transcription (Latin):
stitutusiure fc̃a indebitũ.
semelonta adimi facile nõ
codicillos in testõ ꝯfirmaũ.
⁊ codicillis aliqdascripsit
mox deleiit ita ut appare¬
at andebeatum ⁊ põp. scripsit
codicillos deletos no ualere.
unũ hrdem facere dixerat.¬
⁊ id postea testm̃ signatũ c̃.
sse dixerat.Dicebã si ꝯdem
umus exhrdib nom̃ in du¬
xerit sine dubio ceterã ꝑte
actiones. Si legata noĩatĩ¬
ab eo relicta debebũtur. siuo¬
ũtas ca finit testãtis ut tm̃¬

Expanded text:
stitutus, iure facta uidebitur, semel data adimi facile non codicillos in testamento confirmauit et codicillis aliquid adscripsit, mox deleuit ita ut appareat, an debeatur? et Pomponius scribit codicillos deletos non ualere.unum heredem facere dixerat: id postea testamentum signatum est. sse dixerat. dicebam, si quidem unius ex heredibus nomen induxerit, sine dubio ceteram parteactiones: sed legata ab eo nominatim relicta debebuntur, si uoluntas ea fuit testantis, ut t
Abbreviated transcription (Latin):
inpũtia gerebat. q̃ atuto¬
re illicite. magis ẽ ut dicat᷑
cape illã. ex test̃o nec qͣi in¬
dignam ẽẽ repellendã.Idez
crit. siꝗs uiuignorãtis bo¬
gnati. donauit.nam quasi
indigno ei aufertur.
D̾.Indignũ ẽc diuus pius
ut pnegligentiã ⁊cuspam
suã mulieraqua hrs in stit

Expanded text:
incia gerebat, quam a tutore illicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam. Idem erit, si quis uiui ignorantis bognati donauerit: nam quasi indigno aufertur.Indignum esse diuus Pius ut per neglegentiam et culpam suam mulier, a qua heres instit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si hr̃s nõ sit meuius illiss¬
stitutus ẽ alterius iussuo¬
minoꝵ adit hr̃oitat̾e altei¬
iussu ño quent̾ in substitu¬
tolocus sit anno. ⁊ uenuse
substitutolocum ẽe. ¶Atꝰ
hr̃s esto. stichũ memodole¬
go. stichus hr̃s esto sisticħ
hr̃s n̾o ent. stichus libhis¬
is querend̾ est utͣrũ unus
gradus sit an duo. ⁊ancam
u̾tata sit substitutiõis an
q̃ritur. an ip̃e sibi substitui
possit. ⁊ respondet᷑ cã institu

Expanded text:
 si heres non sit, Maeuius illi subtitutus est: alterius iussu dominorum adiit hereditatem, alterius non: quaeritur, an substituto locus sit an non. et uerius est substituto locum esse. 'Titius heres esto. Stichum Maeuio do lego: Stichus heres esto. si Stichus heres non erit, Stichus libeis quaerendum est, utrum unus gradus sit an duo, et an causa mutata sit substitutionis an quaeritur, an ipse sibi substitui possit, et respondetur ca
Abbreviated transcription (Latin):
qm potest ⁊̃ ex institutione
deficerc ꝯditio ⁊ substitutiõr¬
locũ afferre. fi si extit̾it ꝯditio
ꝯditione sibi substituatm
chil facit substitutio ꝯditio¬
nalis nec mũtata ĩtelligit
ꝗ ppe cũ ⁊ si extit̾it ꝯdiuodue
pͥure sũt substituti oes scc

Expanded text:
institutione defici condicio et substitutio aliquid adferre: sed si exstiterit condicio, condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt institutiones. sec
Abbreviated transcription (Latin):
sit stipsofidenissores putamꝰ
exceptione uti posse anñ. ⁊ ma¬
gis ẽut utantur exceptione.i
qrexea cãintercessit. satisdatio
er quanõ debuit. ¶Hõ exigit p̃¬
torut phrdem stet quomim
caueat. si ꝯtẽtus fuit plegata

Expanded text:
sit stipulatio, fideiussores putamus exceptione uti posse an non? et magis est, ut utantur exceptione, quia ex ea causa intercessit satisdatio, ex qua non debuit. Non exigit praetor, ut per heredem stet, quo minus caueat, sed contentus fuit per legata
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã q̃ ex ꝯdẽpnatione
ꝯsecutus fuctat. m rẽ fuio¬
si u̾tissi doli triplicatio obst¬
abit. ¶Quesitũ est an alt̾i
ex curatorib fimosi recte sol¬
uatur.uł. munusrẽ furio¬
si alienare recte possit. N. rec¬
te solin Eu quor qabaltero
ex curatoribo fund fimosi le¬
gittime mercaretur. u suca¬
pͥturũ qr solutio. uenditio.

Expanded text:
pecuniam, quam ex condemnatione consecutus fuerat, in rem furiosi uertisset, doli triplicatio obstabit. Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi alienare possit. respondi recte solui. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio
Abbreviated transcription (Latin):
fructib rusticoꝵ. ¶Si
fundum uiro.uxorin
bores cedue fuerint. uł
gremiales.dici optere
infructum cedere. simi¬
nus qi deteriorem fun¬
dum fecit maritus te¬
nebitur. E⁊et siu tepest¬
atis deciderĩt. dicioptet.
pretium eaꝵ restituen¬
dum mulierinec infr¬
uctum cedere nõ mag̾
quam sithesaurus fue¬
ris inuentus. Infruc¬
tueĩ noꝯputabitur. s
ps eius dimidia restit¬
ueturqͣi inalienom
uenti. ¶Siuir infun¬
do mulicris dotali lap¬
idicinas marmorcas
inuenerit ⁊ fundum
fũctuosiorem fecerit.i
tatum c̃. mariti ẽẽ.⁊ in

Expanded text:
fructibus rusticorum.Si fundum uiro uxor inbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu cedere, si minus, quasi deteriorem fundum fecerit, maritus tenebitur. sed et si ui tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earum restituendum mulieri nec in fructum cedere non magis, quam si thensaurus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti.Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit et fundum fructuosiorem fecerit, tatum est, m
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Ybiabsũt hii qtutores
dare posst̃. decuriones dare iu¬
ꝯueniat.ubino est dubiũ qn
unũ ex̃ sedare possit. ¶Magrã¬
tus municipales colegã suu
qudare tutore possĩt nõ est du

Expanded text:
um Vbi absunt hi, qui tutores dare possunt, decuriones iubentuconveniat: ubi non est dubium, quin unum ex se dare possint. Magistratus municipalis collegam suum quin dare tutorem possit, non est du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. aũt hr̃s mn minuit uiroñ
perit. ¶ Frũctus p̾dioꝵ subod¬
itione u̾bis fidei omissi re¬
ductos. Grs inratione falci¬
dic.fic accepto faccre sibi co¬
gitur. ut quarta ⁊ quarte
truct᷑us ex die mortis bõꝵi
q̃ mortis tp̃r fuerũt hãt. nec
adrẽptinet. qm falcidia i¬
lexadmissasit.nã ⁊simaxi¬
me post ĩpleta ꝯditionẽ fidi

Expanded text:
 autem heres inde minuit, uiro non perit.Fructus praediorum sub condicione uerbis fideicommissi redeductos heres in ratione Falcidiae sic accepto facere sibi cogitur, ut quartam, et quartae fructus ex die mortis, bonorum quae mortis tempore fuerunt habeat. nec ad rem pertinet, quando Falcidia lex admissa sit: nam etsi maxime post
Abbreviated transcription (Latin):
queiã data sũt Si⁊ siunare
silegata. cuius pars soluta
les ⁊ intra annũ decedat ex
tarifecit. plena legata ex
codicillisbita falcidia rõe.
pr̃ari deb̾e dicitur. S resita

Expanded text:
quae iam data sunt. Sed et si una res sit legata, cuius pars soluta les et intra annum decedat, extari fecit, plena legata, ex codicillis habita Falcidiae ratione praestari debere dicitur. sed res ita
Abbreviated transcription (Latin):
abẽoꝑcipet ¶Seruo h̾rde ĩ¬
stituto. si adño fidei ꝯmis¬
sa asuolegata data sũt.pri
tis legatis suꝑẽ plane falci¬
diã exercet.Si ⁊ sidns.omi¬
ssa hrditatis aditiõe ẜuuzi
sibi substitutũ adire iussit.
prius errogãtu. q̃ adip̃odo¬
minodata sũt tũc eoꝵ que
aẜuorelicta sũt ratiomit᷑.
si patit̾ falcidia. ¶Si debi¬
tori lib̾atio legata sit q̃ui
soluendonosit totũ lega¬
tũ ꝯputet᷑. licet nom̃ hoc.a

Expanded text:
erciperet.Seruo herede instituto si a domino fideicommissa, a seruo legata data sunt, prius tis legatis superest. plane Falcidiam exercet.Sed et si dominus omissa hereditatis aditione seruum sibi substitutum adire iussit, prius erogantur quae ab ipso domino data sunt, tunc eorum quae a seruo relicta sunt ratio initur, si patitur Falcidia.Si debitori liberatio legata sit, quamuis soluendo non sit, totum legatum computetur, licet nomen hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
facta st ut in locũ furiosi
⁊muti ⁊ surditutoris. alii¬
Erati. Nemi tutoresdent᷑.
qa id munus masculorũ
est insi apͥrĩcipe filioꝵ tute¬
lã spetialit̾ postulent. De
testam̾taria tutela. R¬

Expanded text:
facta sunt, ut in locum furiosi et muti et surdi tutoris alii tutores dentur. quia id munus masculorum est, nisi a principe filiorum tutelam specialiter postulent. DE TESTAMENTARIA TUTELA
Abbreviated transcription (Latin):
phibuit. supp̃mus ex lib̾is
ꝗfidei ꝯmissũ petere potint.
nõ idcirço minus actionẽ
inbois ss reliqsse insus ẽ. ꝙ
hrdem extrancũ. sinelib̾is
decedens hũit. ¶Si creditõ

Expanded text:
ohibuit. supremus ex liberis, qui fideicommissum petere potuit, non idcirco minus actionem in bonis suis reliquisse uisus est, quod heredem extrarium sine liberis decedens habuit.Si creditor
Abbreviated transcription (Latin):
riphꝰ. U tilitate̾ pupilloꝵ p̾to
seqturno scripturã test̾i uł codi¬
cilloꝵ. nã patris uolũtatem pre¬
torita accipe debet. siñ fui̾t igna¬
uire dedit. scripsit tutorem ẽẽ
nolle. nẽpe nõseqtur. primam
uolu̾tat̾e pretor aq̃ pat̾ discessit.
torẽ dełit fidei ꝯmisso ei relicto.
Quesitũ est anadministrarecu¬
rator ꝯpelli debeat. R. qd̾e curato
rẽnon ẽẽ.Srcum aliqdeitest̾o
datum ẽet generi eũ ex fidcio mi
sso curã suscipe nisi idꝙ ei datũ
eẽt nollet peteͣ. aut redõe c̃et pãtꝰ.
It quesitũ est.aniste curatorsatiꝰ¬
direnepotibodebeat.R. qͣi cura¬

Expanded text:
. utilitatem pupillorum praetor sequitur, non scripturam testamenti uel codicillorum. nam patris uoluntatem praetor ita accipere debet, si non fuit ignalisue non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur primam uoluntatem praetor, a qua pater discessit.torem dedit fideicommisso ei relicto: quaesitum est, an administrare curator compelli debeat. respondit curato cum aliquid ei testamento datum esset, teneri eum ex fideicommisso, si non curam susciperet, nisi id quod ei datum esset nollet petere aut reddere esset paratus. Item quaesitum est, an iste curator satisdare nepotibus debeat. r
Abbreviated transcription (Latin):
alicin legatus fiñt. si pup¬
illouł furioso pecuma de¬
dissi. uidetur ex plesse ꝯdi¬
tionecuratoriuł tutoͣi dãdo.

Expanded text:
alicui legatus fuerit, si pupillo uel furioso pecuniam dedisset, uidetur explesse condicionem curatori uel tutori dando.
Abbreviated transcription (Latin):
stam̾tariũm int̾roire. uolẽte
cofacere testm uł mutare di¬
uus adrianus ꝯstituit. dene¬
gari ei debe actiones denega¬
tisq ei actioib. fisco locu fo¬
re. ¶Si dñs dolo fecerit. ne
testi mutaretur. in quo fiui
cius scriptus erat. q̃uis maũ

Expanded text:
stamentarium introire uolente eo facere testamentum uel mutare, diuus Hadrianus constituit denegari ei debere actiones denegatisque ei actionibus fisco locum fore.Si dominus dolo fecerit, ne testamentum mutaretur, in quo seruus eius script
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Iunc aũt prius te¬
testm rũpitur cũ post̾ius
rite ꝑfectũ est. min fortei
posteris uł iure militari
sit factum.uł in eo scriptu
ẽ qabĩtestato uenire põtͣ.
tunc eĩ ex postĩore nõ ꝑfec

Expanded text:
.Tunc autem prius testamentum rumpitur, cum posterius rite perfectum est, nisi forte posterius uel iure militari sit factum uel in eo scriptus est qui ab intestato uenire potest: tunc enim et posteriore non pe
Abbreviated transcription (Latin):
sipatus sit cauere. se fami¬
utionõ fuit abeo. q primo
loco admissus ẽ desiteratai
nulla qẽ eonõie ria seetur
dictio.s⁊si domus qnzad
ertoꝵ ꝑuenĩt. fideiomissu
petito. familie ꝯpetit. Cauti¬
oñe autratione doli.m.ex
aptionis puto iustedeside¬
rari. qͣuis nemo alius ultĩ¬
on. exfamilia illa supͣ sit. siq¬
dam sunt  postea em incipa¬
recte fidei ꝯmissum petant.
ꝯputorecte petituros quo¬
mam familie appellatiõe pͦ¬

Expanded text:
si paratus sit cauere se famiutio non fuerit ab eo, qui primo loco admissus est, desiderata, nulla quidem eo nomine nascetur condictio, sed si domus aderuenerit, fideicommissi petitio familiae competit. cautionem autem ratione doli mali exceptionis puto iuste desiderari, quamuis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea emanciparecte fideicommissum petant. et puto recte petituros, quoniam familiae appellatione p
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ꝙ noĩe fartilie teliqt
sinõ uolutaria feasit alieo¬
tio. s boa hrois ueneat. tam¬
diu ẽptorretinẽ gebet. q̃du
ebitor haet bots nouẽditis
eiss fidei ꝯmisit ut si fili

Expanded text:
d nomine familiae relinquitur, si non voluntaria facta sit alienatio, sed bona heredis veneant, tamdiu emptor retinere debet, quamdiu debitor haberet bonis non venditis,eiusque fidei commissit, ut, si filius
Abbreviated transcription (Latin):
deiomissũ non in t̾idit ꝙ
apupͥillodatũ uidetur bac
deni ꝙratione placuit.atu
no abipius ꝓprios ꝑupilli
instituto. petͥnt ne domus
alienetur. s ut ĩ familia i¬

Expanded text:
deicommissum non intercidit, quod a pupillo datum videtur. hac denique ratione placuit a tunon ipsius proprio, sed pupilli instituto petit, ne domus alienaretur, s
Abbreviated transcription (Latin):
bores dubia ẽ. si ex post faccor¬
troducitur. ⁊ apparet qdactũ
c̃. ut ecce si res legata fuĩt. ad
lifñte legatario. eã remh̾rs ali
tradiderit nã si ꝗ dẽ uolui̾t les¬
atarius hre legatũ traditiõ
nulla c̃. si uõ repudiamͣt uili.
tantũdem ẽ ⁊ si pecunã hrol¬

Expanded text:
res dubia est, sed ex post facto retro ducitur et apparet, quid actum est. ut ecce si res legata fuerit et deliberante legatario eam rem heres alii tradiderit: nam si quidem uoluerit legatarius habere legatum, traditio nulla est, si uero repudiauerit, ualet. tantundem e
Abbreviated transcription (Latin):
tyrfes est.ꝑparrogationẽ.faci¬
lius legatũ ꝯ seqtur. ¶Siꝗs
agnatiõi leget. id̃e estatq si¬
dubitatio ẽ. ꝙsi corpi cui lici
cone. legatũ sit. debeat. Tinãt
nolicet. si leget᷑ nõ ualebit.
nisi singulis legetur hiiei
noqͣi collegiũ s⁊ qͣi certi hõie
admitteturadlegatum.i¬

Expanded text:
tus est per adrogationem, facilius legatum consequitur. Si quis cognationi leget, idem est atqdubitatio est, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non ualebit, nisi singulis legetur: hi enim non quasi collegium, sed quasi certi homines admittentur ad legatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ca colone. ¶Seia li berta au
h̾rdibo petierit. ut si in ꝓr̃¬
tia decesẜissi. sexagĩta lutio
titiodaretur. uti is corpus
eius curaret.⁊ ĩ patriã repor¬
tassi ⁊ adiecerat hec uͥba.cin
ꝯcedi uolo.siqd exea peciñ.
superit. eadẽ die codicillos
adhrdes suosita scripẜat pe¬
siue ĩuna.aliqd michi bum¬
anitꝰacciderit. corpus meũ
curetis.⁊ĩcã pania ⁊ĩ mo¬
num̃tũ filioꝵ meoꝵ repor¬

Expanded text:
libertam. Ab heredibus petierat, ut, si in prouincia decessisset, sexaginta Lucio Titi‹o› darentur, ut is corpus eius curaret in patriam reportari, et adiecerat haec uerba: 'cui concedi uolo, si quid ex ea pecunia supererit'. eadem die codicillos ad heredes suos ita scripserat: 'pesiue in uia aliquid mihi humanitus acciderit, corpus meum curetis et in Campania et in monum
Abbreviated transcription (Latin):
ut laxior eis agẽdi facultas
sit. ex una interĩ que fuit
electa legatum petere.¶Rẽ¬
petendoꝵ legatoꝵ facultas
ex co testõ solutor danda ẽ.
ꝙ irritũ ẽe post defũctime

Expanded text:
ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere. Repetendorum legatorum facultas ex eo testamento solutorum danda est, quod irritum esse post defu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃o. n legata. n fidei omissa
pure data separe põt.qr dies
mutilit ceclit. ¶Pat cum fi¬
lia pse misse hroc instituta.
sic testõlocutus fua̾t. petocũ
morieris. licet alios quoq
filios fuscepis.sepnionepo¬
timẽo.plus tribuas ĩhono¬
re nõis mei neccitas ꝗdẽ resti¬
tuendi nepotibouiriles ptes
prcedere uidebatur. s⁊ mode¬
rãde portionis q̃ maiorem
ĩumus nepotis ꝑsonão fer¬
riuoluit arbitriũ filie dat᷑.
CPouire tutori dato. mat̾
legaunt.si ꝯsc̾tiat ut decreto
p̃toris ꝯfirmct᷑.⁊ pretor nõ
ydoneũ existimet.actiolega¬
tiño denegabit᷑. ¶Omutia¬
nã cautioncalicuius nõ fa¬
ciendi cã int̾posuit.si postea
fecerit fructus quo legator

Expanded text:
to neque legata neque fideicommissa pure data sperare potest, quia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: 'peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei'. necessitas quidem restituendi nepotibus uiriles partes praecedere uidebatur, sed moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferri uoluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi causa interposuit, si postea fecerit, fructus q
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃pmi debetur michi cũ ui¬
renouatioĩs q̃ legatarius
itẽꝙtestator. añ fecerat. leg¬
atũ ex testono debeatur plã¬
cnt fłam demostrationem.
legatario nõ obẽe. nec ĩ totũ
dio adiuuat᷑. ¶rius pure
mau̾missus ẽ. cui lib̾tas pp
ĩpedimtum iuris post adi¬
tam brditatẽ nõ ꝯpetit. ꝙ sta¬
tus eius ertrĩsecus suspendit᷑¬

Expanded text:
i debetur mihi.' cum iure nouationis, quam legatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum dio adiuu‹a-› retur. Seruus pure manumissus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, quod status eius extrinsecus suspendit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ purpuris q̃ in dic̃ mortis
cius. ibi fuerũt legauit.i
n pretiapurpure ꝯditan
debita n reliqua legato ꝯ¬
tineri placuit.¶Titio seia¬
na p̾dia sicuti ꝯꝑatã sũt do
legocũ ẽent gabiniana qͦ¬
ꝯpata nõ sufficẽ. solũ argu¬
m̃tum ẽptionis .R. si inspi¬
tiend̃. an litt̾is. ⁊ ratiõibus
appłatione seianor gabini
lo seianoꝵ acceptolaticent
¶balneas legate domus ẽẽ

Expanded text:
 purpuris, quae in diem mortis eius ibi fuerunt, legavit. neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. "Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego". cum essent Gabiniana qcomparata, non sufficere solum argumentum emptionis respondi, sed inspiciendum, an litteris et rationibus appellatione Seianorum Gabinlo Seianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse
Abbreviated transcription (Latin):
legauit.si ortũdomus cã
ac salubriorẽ possi cẽt aditũ
domus legato ꝯtinebitur.
¶appłatione domus ĩsular
quorĩuinctã domunuideri¬
legatũ siuno p̾tiocũ domo¬

Expanded text:
legavit. si hortum domus causa ac salubriorem possideret, aditumntum fuit, domus legato continebitur. Appellatione domus insulam quoque iniunctam domui videri, si uno pretio cum dom
Abbreviated transcription (Latin):
neis datis tutorib plurib
unus eoꝵ uł decessit. uł tepo¬
ralem excusationẽ accepit.
liũ non petit. qa nũs reliqu¬
oꝵ ad ministratiõi tutele i
suffitiebat incidit ꝗdẽ hec in
satur. S⁊ si suspecto tutore
pupilli accusato decretuerit
ei aduĩgi. alsos mater eos
quo petere debet ⁊ sin̾o petit
meidit in sniãm ꝯstitutio¬
mi ¶xc aũt mat̾ ab om̃i qd̃¬

Expanded text:
neis datis tutoribus pluribus unus eorum vel decessit vel temporalem excusationem accepit, lium non petit, quia numerus reliquorum administrationi tutelae sufficiebat, incidit quidem in satur. Sed si suspecto tutore pupilli accusato decretum erit ei adiungi alios, mater eos quoque petere debet et, si non petit, incidet in sententiam constitutionis. Haec autem mater ab omni q
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Paterfilio ĩpubi ẜuy
hrdem substituit.libeꝵꝙi¬
cum ẽe issit. cũ pupillus
uendidit titio. titius eu
post̾ius factum ẽc. ut ali¬
quo casu potuerit ex cohr̃
cxistert. Qd̾ adiũ aũt enis
ĩstitũtionis ꝑtinet. ita se
res h̃t. ut q̃ du pupilloi

Expanded text:
. Pater filio impuberi seruum heredem substituit liberumque esse iussit: eum pupillus uendidit Titio: Titius eum posterius factum esse, ut aliquo casu potuerit ex eo heres existere. quod ad uim autem eius institutionis pertinet, ita se res habet, ut, quamdiu pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
tonẽꝯutit.q̃ro an filia eor
noie cũ hrdib patris agere
aoicere.si ncħ pret̾ pecumam
Qnłatam legatũ sit. ꝓmptu
scum uõ res corporales int̾¬
uemiẽt.⁊scriptura diffitilior
at ⁊obscura portio. ¶Cu lib̾ta
aoiitur. legata ẜins relic¬
tanchil attmet adimmi. De¬

Expanded text:
onvertit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris agere adicere, si nihil praeter pecuniam numeratam legatum sit, promptum est: cum vero res corporales intervenient, et scriptura difficilior fit et obscura portio. Cum libertas adimitur, legata servis relicta nihil attinet adimi.
Abbreviated transcription (Latin):
clssi. scia post instituta accu¬
ationẽ codicillos ꝯfecit. nec
oemit titio prungnolega¬
n ⁊ antefine accusatiõis de¬
cessit. acta cã ꝓpu̾tiatumẽ
patre citu. scele. seie noint̾cep¬
R. Querocũ codicilł. legatu

Expanded text:
endum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio privigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codicillis legatu