comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centes pax pax. ⁊ ubi pax. Recorda¬
mini quomodo a uob̾ iam dud̾ ma-¬
tris eccłie mẽbra ab inuicem des¬
tructa sunt. Nõ enĩ unã quamq
domũ semel seduce̾ potuistis. Aut
iuit uxor ⁊ recedit. maritus aut
parentes seducti sunt. ⁊ filii sequi
noluerunt. Aut stetit frat̾ sorore
migrante sucisionib uris diuisa
sunt corꝑa ⁊ nomina pietatis. ⁊
non potuistis p̾termutere. quod
legitimũ ẽ. Utiq legistis. ꝓtix uo¬
biscur cum deus contra. Pax
⁊ ubi pax. hoc est dicere. quid
salutas. de quo non ha bes. qd̵
nominas. quod exterminastĩ
tem facẽ uoluerunt. ꝑietẽ fece¬
runt non domũ. qͥa nõ ẽ alter
deus. qui alteram domũ inha¬
bitet. Ideo ꝑietem fecisse dicũ¬
tur falsi uates. in qͦ si ĩanua
fuerit. conlocata. quicunq ĩ¬
trauerit foras est. Nec lapidẽ
habere angularẽ uus paries
potest. qui lapis ẽ xp̃c. Duos ĩ
se suscipiens. populos unum de
gentib. alterum de Iudeis qͥ

Expanded text:
centes: pax, pax; et ubi pax? recordacentes: pax, pax; et ubi pax? recordamini, quomodo a uobis iamdudum matris ecclesiae membra ab inuicem distracta sunt. non enim unamquamque domum semel seducere potuistis. aut abiit uxor et resedit maritus, aut parentes seducti sunt et filii sequi noluerunt, aut stetit frater sorore migrante. persuasionibus uestris diuisa sunt et corpora et nomina pietatis et non potuistis praetermittere, quod legitimum est. utique dixistis: \'pax uobiscum,\' cum deus contra: pax, et ubi pax? hoc est dicere: quid salutas, de quo non habes ? quid nominas, quod exterminasti ? rtem facere uoluerunt, parietem fecerunt, non domum, quia non est alter deus, qui alteram domum inhabitet. ideo parietem fecisse dicuntur falsi uates, in - quo si ianua fuerit conlocata, quicumque intrauerit, foris est. nec lapidem habere angularem unus paries potest, qui lapis est Christus duos in se suscipiens populos, unum de gentibus, alterum de Iudaeis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mentum diuinum ꝑiter le¬
gimus. unum deum roga¬
mus. oratio dñica apud noᷤ
⁊ apud uos una ẽ. sed scissu¬
ra ut supͣ diximus parte ꝑti¬
bus. hinc atq pͥenͣdentibus
sartura erat necessaria.
et tamen huius rei artifex au
operaruis dum wlt uestem
in antiquam faciem reuoca¬
re uicina fila conpungit. Dis-¬
plicet tibi sartor. qui scissurã
d̾ sanat uolnerat. Ille tibi diͤ
pliceat. qui fecit ut sartor
peccare potuiss. et que in uoᷤ
ab operariis unitatis dicitis
esse cõmissa. Aut cid parentes ue¬
stros ꝑtinent quoꝵ causa fac¬
ta sunt. aut ex uoluntate dei des¬
cendit. Nos autẽ inde alieui su¬
mus. Quid si quãuis cispera.
tamen ut dixi. cum uoluntate
dei uidentur ẽẽ cõmissa. Legimꝰ
enim. in ezechielem ꝓphetam pa¬
rietẽ dealbatũ. cui deus cõminatꝰ
est. tempestatẽ pluuiam ⁊ laipi-¬
des petrouolos Et accusatiõnes
erunt inquit falsi uates qui e¬
dificant ruinosum parietem di¬

Expanded text:
mentum diuinum pariter lementum diuinum pariter legimus, unum deum pariter rogamus, oratio dominica apud nos et apud uos una est. sed scissa, ut supra diximus, parte partibus hinc atque inde pendentibus sartura fuerat necessaria.\' et tamen huius rei artifex aut operarius dum uult uestem in antiquam faciem reuocare, uicina fila conpungit. displicet tibi sartor, qui scissuram dam sanat, uulnerat; ille tibi magis displiceat, qui fecit, ut sartor peccare potuisset. et quae in uos ab operariis unitatis dicitis esse commissa, aut ad parentes uestros pertinent, quorum causa facta sunt, aut ex uoluntate dei descendunt; nos autem inde alieni sumus. Quid? si quamuis aspera, tamen, ut diximus, cum uoluntate dei uidentur esse commissa? legimus enim in Ezechiele propheta parietem dealbatum. cui deus comminatus est tempestatem, pluuiam et lapides petrobolos et accusationes: erunt, inquit, falsi uates, qui aedificent ruinosum parietem di
Abbreviated transcription (Latin):
nil illic fuercit emendan
Nullus illic missus ẽ . ii
ita dixerĩ sartor i hic ma¬
frica iam dudꝰ populon
unitate mauente uesti
fuerat sanci. Emulci ma¬
nu inimici discissa ẽ. pen¬
bant quod ad mod̾ pãnid
una uestis origine ⁊ den
na radice uenientes. ut
alter pãnis extollit. Cum
meliorẽ se ꝓbare non potert
Quid enĩ si dicat contemi¬
tus pannus. quid te tantĩ
extollis. nonne pares creui¬
mus in manibz conficientũ
simul fuimus apud lotorẽ
mundati sumꝰ. Inimicus nos
uoluit ab inuicem excid̾e. A¬
uersarius pulcritudinem
nr̃am uoluit deformare. In
parteuestis adhuc unum su¬
mus. sed in diuersa pendimꝰ
quod enĩ scissum ẽ. ex ꝑte
diuisum ẽ. non ex toto. Cũ
constꝰ merito. quia nob̾ et
nob̾ eccłicstica unci ẽ. cõuer¬
satio. o si hominũ litigant
mentes. nõ litigant sacram̃¬
ta. deniq possumꝰ ⁊ nos di¬
cere pares credimus. ⁊ uno
sigillo signati sumꝰ. Nec alit̾
luptizati quam uos. testa¬

Expanded text:
nihil illic fuerat emendandum, nihil illic fuerat emendandum, nullus illuc missus, ut ita dixerim, sartor. et hic in Africa iamdudum populo in unitate manente uestis fuerat sana, aemula manu inimici discissa est. pendebant quodammodo panni de una uestis origine et de una radice uenientes ab ialter pannus extollit, cum meliorem se probare non poterit? quid enim? si dicat contemptus pannus: \'quid te tantum extollis? nonne pares creuimus, in manibus conficientium simul fuimus, apud lotorem pariter mundati sumus? inimicus nos uoluit ab inuicem excidere, aduersarius pulchritudinem nostram uoluit deformare.\' in parte uestis adhuc unum sumus, sed in diuersa pendemus. quod enim scissum est, ex parte diuisum est, non ex toto, cum constet merito, quia nobis et uobis ecclesiastica una est conuersatio, et si hominum litigant mentes, non litigant sacramenta. denique possumus et nos dicere: \'pares credimus et uno sigillo signati sumus nec aliter baptizati quam uos, testa
Abbreviated transcription (Latin):
a lingͣrum. sine qua nichil potest
chiam societas angeloꝵ apostolo
paulo dicente. si habeam in me
potestatem imperandi montib
ut transferant se de locis in loca
ce loquar omnium gentium lin¬
se iam cingelorum ⁊ corpus
meum flãmis tradam. ce cari¬
tatem in me non habecu nichł
sum. sed ero erramentum tin¬
niens in defto ut ꝑeat uocis o¬
pus. ubi nullus occurrit aiudi¬
tus. Si tãta res. si beatus pa¬
lus. si uas electionis ꝙͣuis ĩ im¬
periosa uirtute ⁊ angelorum
societate promintians se ni¬
chil eẽ. insi caritatem habu
erit. Bidete an non dicant᷑
martyres. sed riliquid appella¬
ri mereantur. qui caritatis
deẜtores. pro eadem destione
det totus orbis de unitate ca¬
tholica p̾ter ꝑtem affrice. ĩ
qua incendium de scĩtilla con¬
flatu est ab operariis uni¬
tatis querimim. nescio qua ẽẽ
cõmissa. ħ non queritur. italia
Non galatia. Non gretia. Non
cum tot ꝓuintiĩs suis. asia quia

Expanded text:
a linguarum, sine qua nihil potest a linguarum, sine qua nihil potest etiam societas angelorum apostolo Paulo dicente: si habeam in me potestatem imperandi montibus, ut transferant se de locis in loca, et loquar omnium gentium linis, etiam angelorum et corpus meum flammis tradam et caritatem in me non habeam, nihil sum; sed ero aeramentum tinniens in deserto, ut pereat uocis opus, ubi nullus occurrit auditus. si tanta res, si beatus Paulus, si uas electionis quamuis in imperiosa uirtute et angelorum societate pronuntiat se nihil esse, nisi caritatemerit: videte, an non dicantur martyres, sed aliquid aliud appellari mereantur, qui charitatis desertores pro eadem desertione det totus orbis de unitate Catholica, praeter partem Africae, in qua incendium de scintilla conflatum est. Ab operariis unitatis querimini nescio quae esse commissa. Hoc non queritur Italia, non Galatia, non Graecia, non cum tot provinciis suis Asia; quia
Abbreviated transcription (Latin):
lorum cogebantur cid tem¬
pla. sub machario pigri
compellebantur ad basilicã
sub floro dicebatur. ut ne¬
garetur xp̃c. Et ydola roga¬
rentur. Contͣ sb̾ machariõ
cõmonebantur õs ut deꝰ unꝰ
ꝑiter in eccłici cib omnibus
tos uideri martyres ultis
probate illos amasse pacẽ
In qua pͥma st̃ fundamen-¬
ta martyrii. aut dilexisse
deo placitam unitatem. aut
habuisse ꝯ fratrib caritatem
mo libello ꝓbauimꝰ. ⁊ ĩ quarto
ꝓcul dubio ꝓbaturi sumus qͦs
dicitis debẽ appellare martyrẽ
Noluerunt fratres agnoscere
Nullam habuerunt caritatem¬
.ne dicatur ad excusationẽ qui¬
ci traditorib coĩcare noluerunt
.Cum manifestissime ꝓbatum
sit. eodẽ ipsos filios fuisse tradi¬
torum. Nulla igitur est excusa¬
tio. qͥa caritatẽ illos nõ habuis¬
se manifestissie constat. Sine qͣ
nullum nec noĩari potest. uel ẽẽ
martyrũ. sine qua maxima ⁊ in¬
periosa uirtus caret effcũ. sine
qua nichil ualet et omĩs scienti¬

Expanded text:
lorum cogebantur ad temlorum cogebantur ad templa: sub Macario pigri compellebantur ad Basilicam; sub Floro dicebatur, ut negaretur Christus et idola rogarentur. Contra sub Macario commonebantur omnes, ut Deus unus pariter in Ecclesia ab omnibus t si eos martyres esse uultis, probate illos amasse pacem, in qua prima sunt fundamenta martyrii, aut dilexisse deo placitam unitatem, aut habuisse cum fratribus caritatem.mo libello probauimus et in quarto procul dubio probaturi sumus. quos dicitis debere appellari martyres, noluerunt fratres agnoscere, nullam habuerunt caritatem. nec dicatur ad excusationem, quia traditoribus communicare noluerunt, cum manifestissime probatum sit eosdem ipsos filios fuisse traditorum. nulla igitur est excusatio, quia caritatem illos non habuisse manifestissime constat, sine qua nullum nec nominari potest uel esse martyrium, sine qua maxima et imperiosa uirtus caret effectu, sine qua nihil ualet omnium scienti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͦd bellũ ꝑ secutio dicitur. q̃
operata ẽ sub duobus. bestiis
exillis quatuor. quas
niel demari aiscendent
aspexit. pͥma fuit leo. h
erat ꝑsecutio. sub decio
leriano. scda utursus. a
ꝑsecutio que fuit sb̾ diy¬
ticno ⁊ maximicino qui
tempore fuerunt es imp
inferentes. Ex quibus
ꝓuintia ꝓ consulari ante
dici florus. omnib notil
in templis demonioꝵ dya¬
bolus triumphabat Inmiul¬
dis fumabant cire Nidor¬
bus. et quici ad sacrilegis
uenire non potuerant.i
bicunq tus ponẽ cogeba
batur. Omnibus locis ti¬
plum erat aut scelus. Il¬
quinabantur prope mor¬
entes senes ignorans pol¬
nebatur infantia matri¬
tur ad nefas. parentes cͥ¬
enta parricidia facere coge¬
bitur. aili urgebantur
templa dei. iiuii sb̃uertẽ.
alii xp̃m negare. Alii le¬
ges diuinas attende̾. Alii
tura ponẽ horum aliquid
a machario factũ ẽ. nec ip̃i
confringere poteritis sub ꝑ¬
secutore floro. xpĩani ydo¬

Expanded text:
est, quod bellum persecutio dicitur, quae est, quod bellum persecutio dicitur, quae operata est sub duabus bestiis ex illis quattuor, quas Daniel de mari ascendentes aspexit. prima fuit ut leo: haec erat persecutio sub Decio et Ualeriano; secunda ut ursus: alia persecutio, quae fuit sub Diocletiano et Maximiano, quo tempore fuerunt et inpii  nomini inferentes, ex quibus in prouincia proconsulari ante idia Florus. omnibus notumin templis daemoni???rum diabolus triumphabat, inmundis fumabant arae nidoribus, et quia ad sacra sacrilega uenire non poterant, ubicumque tus ponere contur. Omnis locus templum erat ad scelus. Inquinabantur prope morientes senes: ignorans polluebatur infantia; a matritur ad nefas; parentes incruenta parricidia facere cogebantur: alii cogebantur templa Dei vivi subvertere; alii Christum negare; alii leges divinas incendere; alii thura ponere. Horum aliquid a Macario factum esse, nec vos ipsi confingere poteritis. Sub persecutore Floro Christiani ido
Abbreviated transcription (Latin):
uidi̾s a moyse et finces ⁊ heby¬
a ⁊ macario similici ẽẽ facta
.quia ab omnib uniꝰ dei proceᷤ¬
se sunt uindicte. Sed uideo uoᷤ
hoc loco tempora seꝑantes. ut
cilia fuerint tempora ante eu-¬
uangelium. Alia post ewan
gelium. In quo potestis dice̾
quiai scriptum ẽ. ut apetro
iam gladius conderetur. Quo
Auriculam sui sacerdotis ab
trus ĩmplere ĩ passione xͥ
uidetur. ⁊ Puus iũdicari.
non populꝰ liberari. Nam
macarius gladium apetro ua¬
gina conditum non eduxit.
Hoc probat deus. dum ad ual¬
lem sỹon loquitur dicens. wl¬
nerati in te. nõ wluerati gla¬
dio. Aut probate aliquẽ illo tẽ¬
pore gladio ẽẽ ꝑcussum. dein¬
de ait. Mortui inte nõ mortu¬
ĩ in bello. Quare debetis at¬
tendere ne temerariũ sit eos
martires appellare. qui xpĩa¬
noꝵ. nullum senserĩt bellum
Non enĩ tale aliquid factum
aut auditũ est. Quod ĩ bellõ
xpĩanoꝵ dici. aut fieri solitũ

Expanded text:
uidetis a Moyse et Phinee et Heliuidetis a Moyse et Phinee et Helia et Macario similia esse facta, quia ab omnibus unius dei praecepta sunt uindicata. sed uideo uos hoc loco tempora separantes. ut alia fuerint tempora ante euangelium: in quo potestis dicere, quia scriptum est, ut a Petro jam gladius conderetur, quo auriculam servi sacerdotis abstrus impleret, in passione Christi videretur servus vindicari, non populus lMacarius gladium a Petro uagina conditum non eduxit — hoc probat deus, dum ad uallem Sion loquitur dicens: uulnerati in te, non uulnerati gladio — aut probate aliquem illo tempore gladio esse percussum. deinde ait: mortui in te, non mortui in bello. quare debetis adtendere, ne temerarium sit eos martyres appellare, qui christianorum nullum senserint bellum. non enim tale aliquid factum aut auditum est, quod in bello christianorum dici aut fieri, solitum
Abbreviated transcription (Latin):
ulterium eius dei nox ẽ
Non sacrificabis ydolis i¬
dem deus locutus est. Et
nõ facies scisma. et quere
pacem et cõseq̃ris eam.
eiusdem preceptum ẽ. tem¬
ꝑib moysi populꝰ israhel
caput uituli coluit. quod
ilł sacrilega flamina cõ¬
flauit. Ideo tria milia ho¬
minum occidi meruerũt
.quia dei uox uidebatur
ẽẽ contempta. finces adul¬
teros uno ictu ꝑcussit. Cauda¬
ri adeo meruit quõ diuinoꝵ
p̾ceptorum contemptores ce¬
cidit. o quadringentos et qͥn¬
quaginta quos helyas occidis¬
se legitur. Ideo octisi sunt. qͥci
contra iussionem dei. ꝑ quod
falsi uates erant dei p̾cepta
contempserant. & illi quoꝵ
noĩb macarium criminatis
Nec a falsis uatib longe stͥ.
quia nox ds̃ dixit futuros esse
falsos uates. quo ꝓximo loco
ꝓbaturi sumꝰ. et dum pacẽ no¬
luerunt respice̾. Ne in unocũ
fratrib habitarent. cõtra pre¬
cepta ⁊ cõtra uoluntatẽ dei
ꝑtinciciter obstiterunt. Ergo

Expanded text:
ulterium eiusdem dei uox est; ulterium eiusdem dei uox est; non sacrificabis idolis idem deus locutus est et: non facies scisma et: quaere pacem et consequeris eam eiusdem dei praeceptum est. temporibus Moysi populus Israhel caput uituli coluit, quod illis sacrilega flamma conflauit; ideo tria milia hominum occidi meruerunt, quia dei uox uidebatur esse contempta. Phinees adulteros uno ictu percussit: laudari a deo meruit, quoniam diuinorum praeceptorum contemptores occidit. et quadringentos et quinquaginta, quos Helias occidisse legitur, ideo occisi sunt, quia contra iussionem dei, per quod falsi uates erant, dei praecepta contempserant. et illi, quorum nominibus Macarium criminatis, nec a falsis uatibus longe sunt; quia uos deus dixit futuros esse falsos uates, quod proximo loco probaturi sumus; et dum pacem noluerunt respicere, ne in uno cum fratribus habitarent, contra praecepta et contra uoluntatem dei pertinaciter obstiterunt. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
populum cũ deo diuideri
ut qui illum secuti sunt.
iam nõ xpiãni uocarens
sed donastiste. Et si quan¬
⁊ ad deumꝰ¬
doͣ Aliqui. ex aliqua affi¬
cana ꝓuncia ueniebant
dicauerit. Macharius si
nichil offenderant qui or¬
cisi esse dicuntur. Sedn
carius reus ĩ eo quod sol
nob̾ nescientib. et uobꝓ
uocantib fecit. quare ni
fit muidia ꝯ aliena sint
facta. Et in nob̃ est causa
quia ꝓpter uos foris fuistis
quaquã ⁊ minc foris esse
deamini euenisse dicitur.si
ꝓpter nos qui intꝰ habitam
Et numꝙͣ de radice recess¬
mus. sed quia supͣ memior a¬
torum ꝑsonas ꝑ ordinẽ di¬
mus. Bideaimus quarre i¬
ses tria milia hominuni
uissit occidi. quare finces
duo. et quare helyas qua¬
dringentos et quinqͣginta
quare macarius duos. qͦ¬
rum noĩa cotidie ut supra
dixi. flauello inuidie uẽ¬
tilatis constat in eos ui¬
dicasse a quibus iussio di¬
uma. contempta est. Nã
mont. facies sculytile dei
uox est. Et non facies ad¬

Expanded text:
populum cum deo diuidere, populum cum deo diuidere, ut qui illum secuti sunt, iam non christiani uocarentur, sed Donatistae; et si quando ad eum aliqui ex aliqua Africana prouincia ueniebantdicauerit Macarius. si nihil offenderant, qui occisi esse dicuntur, sit Macarius reus in eo, quod solus nobis nescientibus, sed uobis prouocantibus fecit: quare nobis fit inuidia, cum aliena sint facta? et in uobis est causa, quia propter uos, qui foris fuistis, quamquam et nunc foris esse uideamini, euenisse dicitur, non propter nos, qui intus habitamus et nunquam de radice recessimus. sed quia supra memoratorum personas per ordinem diximus, uideamus, quare Moyses tria milia hominum iussit occidi, quare Phinees duo et quare Helias quadringentos et quinquaginta, quare Macarius duos, quorum nomina - cotidie, ut supra dixi, flabello inuidiae uentilatis. constat in eos uindicasse, a quibus iussio diuina contempta est. nam: non tibi facies sculptile dei uox est et: non facies ad
Abbreviated transcription (Latin):
piscopus. sed donatus karta¬
ginis dicebatur. Et merito
princeps tyri. id est kartagĩ¬
ins appellari. ⁊ increpari me¬
ruit. quia pͥmus epõꝵ. que¬
dei. dum a ceteris hominibus
plus esse cupiebat. Ad quem
deus sequitur dicens. dixi¬
sti ego sum deus. ideo qͥ ꝙͣ¬
uis. non sit usus a uoce. ta¬
men aut fecit aut passus ẽ
quod deffectum huius uocis
impleret. Extulit cor suũ
ut nullum hoĩez sibi compa¬
randum arbitraretur et
timore mentis sue altior
sibi uisus ẽ esse. quia quic¬
quid est supͣ homines iam
q̃ si deus ẽ. deinde cum ep̃i dõ
niniori metu om̃s uenera¬
rent᷑ quam deun. hoc est
quod sibi deus uisus ẽ. et cũ
ꝑ solum deum. solent homi¬
nes Iurare passus ẽ homi¬
nes ꝑ se sic iurare tanꝙͣ ꝑ
deum. In quo unusqͥsq homi¬
num errauerat. ip̃e ꝓhibere
debuerat. cum nõ prohibuit
deus sibi uisus est deinde cum
ante ipsius suꝑbiam om̃
qui in xp̃o credidertint . xp¬
ami uocarentur. Ausus ̃

Expanded text:
piscopus sed Donatus Carthapiscopus sed Donatus Carthaginis dicebatur. et merito princeps Tyri, id est Carthaginis appellari et increpari meruit, quia primus episcoporum, quadei, dum a ceteris hominibus aliquid plus esse cupiebat. ad quem deus sequitur dicens: dixisti, ego sum deus. ideo, quia quamuis non sit usus hac uoce, tamen aut fecit aut passus est, quod effectum huius uocis inpleret. extulit cor suum, ut nullum hominem sibi conparandum arbitraretur, et de tumore mentis suae altior sibi uisus est esse; quia quicquid est supra homines, iam quasi deus est. deinde cum episcopi deo minori metu omnes uenerarentur quam deum; hoc est, quod sibi deus uisus est. et cum per solum deum solent homines iurare, passus est homines per se sic iurare tamquam per deum. in quo si unusquisque hominum errauerat, ipse prohibere debuerat; cum non prohibuit, deus sibi uisus est. deinde cum ante ipsius superbiam omnes, qui in Christo crediderant, christiani uocarentur, ausus est
Abbreviated transcription (Latin):
sse . ⁊ iam mundane littere
ptestantur. o si sit alic ci¬
utas. que hoc noĩe nuncupet᷑.
Nichil in alia uidetur factũ.
uod cipud kastaginem con¬
stat. ad missum. Loq̃re ĩquit
deus aduersus principem ty-¬
ri. Non aduersus secularem
aliquẽ regem dicit esse loꝙͣ¬
dum. Nec aid multos sed ad
unum. hoc est ad donatum
episcopum. Neq fecerat
pphetam ezechielem quẽ ꝓ¬
rime nominaui. Nasi ep̃o
principatũ Rartaginus uĩ¬
ncaibat. qui exaltauit cor su¬
um ⁊ tib hominibus suꝑior
uidebatur. os sub se omnes
etiam socios suos habere uo¬
luiss. de quorum oblationi¬
bus. Nunquam dignatus¬
est accipe. in qua re mediciẽ
fides ⁊ deus xp̃t eius. et q̃¬
rele multoꝵ. quib ĩ ip̃a socie¬
tate inhanc iniuriam facie¬
bat. solus secreto. nescio quid
ageret. & post ea teti̾s ꝑfunc¬
torie miscẽtur. modo exalta¬
tum ẽ cor eius. Ut sibi iam
non homo. sed deus fuisse
uideretur. Deniq ⁊ more po¬
puli raro est appellatus e¬

Expanded text:
sse etiam mundanae litterae protestantur; et si sit alia ciuitas, quae hoc nomine nuncupetur, nihil in alia uidetur factum, quod apud Carthaginem constat admissum. loquere, inquit deus, aduersus principem Tyri; non aduersus saecularem aliquem regem dicit esse loquendum nec ad multos sed ad unum, hoc est ad Donatum episcopum. neque enim fas erat prophetam Ezechielem, quem proxime nominaui, nisi princprincipatum Carthaginis uindicabat, qui exaltauit cor suum et ab hominibus sibi superior uidebatur et sub se omnes etiam socios suos habere uoluisset; de quorum oblationibus nunquam est dignatus accipere, in qua re media est fides et deus Christus eius et querelae multorum, quibus in ipsa societate hanc iniuriam faciebat, ut solus secreto nescio quid ageret et postea ceteris perfunctorie misceretur. hoc modo exaltatum est cor eius, ut sibi iam non homo sed deus fuisse uideretur. denique et in ore populi raro est appellatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuasse contra quã mi¬
litatis. deus dicit q̃re
pacem ⁊ cõsequeris e¬
am. tu repudiasti patẽ
Non ẽ tõtempnere dis¬
ciplincim. In eworinge¬
lo legitur. pax homini¬
bus in terrci bone uolũ¬
tatis. Tu nec uolunta¬
tem bonam uis hre nͨ
pacem. Nõ ẽ contemp¬
nere disciplinam: Itẽ
in psalmo .cxxxii. le¬
gitur. Ecte quã bonum
⁊ iocundꝰ habitare fr̃s
in unum. In uno habi¬
tare cum fratribz. Non
uis. Nõ ẽ contempnere
disciplinam. xp̃t dicͤ
in ewangelio. Qͥ semel
lotus ẽ. Nõ habet neces¬
sitatẽ iter̃ lauandi. Tu
rebaptizando iterũ laucis
Non ẽ contempnere disci¬
plinamꝰ d̾s dicit. Ne teti¬
geritis xpp̃os meos. neq
in prophethas meos. ma¬
num miseritis. Uos tot sa¬
cerdotes dei honorib ex¬
policistis. Non ẽ contemp¬
nere disciplinam. xp̃c. di¬
tit. Inde scio quia discipu¬
li mei estis si uos muicẽ
diligatis. Odio nos ha¬
betis frͣs. utiq ur̃os. Nec
ciplõs imitari uoluistis

Expanded text:
seruare, contra quam miseruare, contra quam militatis. deus dicit: quaere pacem et consequeris eam; tu repudiasti pacem: non est contemnere disciplinam? in euangelio legitur: pax hominibus in terra bonae uoluntatis; tu nec uoluntatem bonam uis habere nec pacem: non est contemnere disciplinam? item in psalmo CXXXII legitur: ecce quam bonum est et iucundum habitare fratres in unum; in unum habitare cum fratribus non uis: non est contemnere disciplinam? Christus dicit in euangelio: qui semel lotus est, non habet necessitatem iterum lauandi; tu rebaptizando iterum lauas: non est contemnere disciplinam? deus dicit: ne tetigeritis christos meos neque in prophetas meos manum miseritis; uos tot sacerdotes dei honoribus expoliastis: non est contemnere disciplinam? Christus dicit: inde scio, quia discipuli mei estis, si uos inuicem diligatis; odio nos habetis, fratres utique uestros, nec apostolos imitari u
Abbreviated transcription (Latin):
erat naute. quia potuit
uideri peccator. Aut post
quod leccũ ẽ. pectatori
autem dixit deus. si seq̃¬
rentur hec uerba. dissen¬
sio et scismata tibi displi¬
cuit. Concordasti cums
ẽ ĩ toto orbe terrarum.
Cõmunicasti septẽ etcl¬
siis. ⁊ memoriis apostoli¬
rum amplexxus es unita¬
tem. Si hec subsequens
lectio contĩner. Nob̾ tin¬
dum erat. Nos esse pou¬
mus ẽẽ pectatores. Cum
Autẽ dicit deus. Ad qui
exponis iusticias meci
Et assumis testamenti
contempsisti disciplini
⁊ abiecisti ẜ mones mo
retro sedens adu̾sus fil
tuum denotabas ⁊ adue¬
sus aduersus filiũ mai
tue ponebas scandalum
Uidebas furem et occui¬
rebas cum eo. Et cum
ulteris portionẽ tuã p¬
nebas. Hec ad uos dicta
sunt omĩa. excuscite un
ab his omnib si potestiͤ
A uob̾ enin contempta
est disciplina. ut quid
recitas testamentum
qui testamento non f¬
uis. In quo descripta ẽ
disciplina. quam ẜua¬
re nõ ultis. Non enim
potestis dicere uos eam

Expanded text:
erat nautae, quia potuit erat nautae, quia potuit ipse uideri peccator. aut post quod lectum est: peccatori autem dixit deus, si sequerentur haec uerba: \'dissensio et scisma tibi displicuit, concordasti cum est in toto orbe terrarum, communicasti septem ecclesiis et memoriis apostolorum, amplexus es unitatem\', si haec subsequens lectio con-tineret, nobis timendum erat, nos esse potuimus peccatores. cum autem dicit deus: ad quid exponis iustitias meas et adsumis testamentum contempsisti disciplinam et abiecisti sermones. meos retro; sedens aduersus fratrem tuum denotabas et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum. uidebas furem et currebas cum eo et cum adulteris portionem tuam ponebas. haec ad uos dicta sunt omnia. excusate uos ab his omnibus, si potestis. A uobis enim contempta est disciplina; ut quid recitas testamentum, qui testamento non seruis, in quo descripta est disciplina, quam seruare non uultis? non enim potestis dicere uos eam
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Bidetis nos non
ĩ totum aib inuitẽ ẽẽ seꝑa¬
totũ rumpi nõ posse. Iam
peccator q̃rendus ẽ. cuiꝰ po-¬
tuit uel oleũ timeri. uel
sacrificiũ repudiari. Cess
humana suspitio utrius¬
q ꝑtis p̾sumptio sileat qͥ
sit pectator. solus indicet
deus. Legimꝰ.xxxuiii. psal¬
mo sub scdõ diaipsalmate
spiritum sanctũ dixisse.
pectatori autem dixit ds̃
hoc loco aduertanda ẽ.to¬
ta mentis intentio. Et
uidendum qui sit peccator
si enim post lectũ ẽ. pecca¬
tori autẽ dixit deus. B̾bri hy¬
ius modi sequerentur ut
diceret. Tulisti Ara pro¬
iecisti castris stetis contra
hostes in acie. timend̾ e¬
rat militi. quia potuit ip̃¬
se uid̾i pectator. Aut si dice¬
natus es. egisti nundinas
lucri causa. quod̾ eras uẽ¬
didisti. Timend̾ erat ne¬
gotiatori. quia potuit ip̃e
uderi pcator. Aut sĩ dicet
fabritasti naueni. S̾truxci¬
sti finibus ornasti uelis
oportunos ut nauigares
captasti uentos. Timend̾

Expanded text:
possunt, uidetis nos non possunt, uidetis nos non in totum ab inuicem esse sepatotum rumpi non posse. Iam peccator quaerendus est, cuius potuit uel oleum timeri uel sacrificium repudiari. cesset humana suspicio., utriusque partis praesumptio sileat; quis sit peccator, solus indicet deus. legimus in XLVIIII psalmo sub secundo diapsalmate spiritum sanctum dixisse: peccatori autem dixit deus. hoc loco aduertenda est tota mentis intentio et uidendum, quis sit peccator. si enim post quod lectum est: peccatori autem dixit deus, uerba huiusmodi sequerentur, ut diceret: \'tulisti arma, proiecisti te castris, stetisti contra hostes in acie\', timendum erat militi, quia potuit ipse uideri peccator. aut si dicenatus es, egisti nundinas, lucri causa quod emeras, uendidisti\', timendum erat negotiatori, quia potuit ipse uideri peccator. aut si diceret: \'fabricasti nauem, struxisti funibus, ornasti uelis, opportunos, ut nauigares, captasti uentos\', timendum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filius dei. sed ⁊ nos ⁊ u
filii dei unomodo facti su¬
mus. sicut in ewangelio
scͥptum ẽ. Uenit filiꝰ deu
quod eum receperunt. d¬
dit eis potestatem. ut fil
eẽ nõ wltis. Nec cuidire
sum filiũ dei dicentẽ. fel¬
ces pacifici. quia ipsi fili
dei uocabuntur. xp̃c ue¬
niens deum ⁊ hominem
reuocauit in patem ⁊ fe¬
at ambos unũ. Tollens
medium sepem pari
uos nobiscum. id ẽ ꝯ fra¬
tribus pacem hrͣe non wl¬
tis. Nõem̃ potestis. nõ eẽ
fratres. qͦs idem sacram̃¬
torum uscerib una ma¬
ter eclesia genuit. qͦs eo¬
dem modo ad ptiuos filios
deus pater excepit. Unde
bis hodie discordaretis: ta¬
lia dedit orandi mandata
ut ĩ orõe unitas remansi¬
set. ut iungerent preces
quas discrepare fuerant
ꝑtes. Oramus pro uob̾.
quia uolumꝰ ⁊ uos ꝓ nob̾.
et cum nõ wltis aut dicai
us qui ĩ celis es. ⁊ panem
meum cotidianum da mi-¬
chi hodie. ⁊ dimitte michi
pectata. qͦmodo ⁊ ego debi¬
tori meo. Igitur que mã¬
data sunt. mutari non

Expanded text:
est filius dei; sed et nos et uos filii dei uno modo facti sumus, sicut in euangelio scriptum est: uenit filius dei: quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem, ut filii ltis nec audire ipsum filium dei dicentem: felices pacifici, quia ipsi filii dei uocabuntur. Christus ueniens deum et hominem reuocauit in pacem: et fecit ambos unum tollens medium saepem parietis. uos nobiscum, id est cum fratribus pacem habere non uultis. non enim potestis non esse fratres, quos isdem sacramentorum uisceribus una mater ecclesia genuit, quos eodem modo adoptiuos filios deus pater excepit. unde bis hodie discordaretis, talia dedit orandi mandata, ut uel in oratione unitas remansisset, ut iungerent preces, quos discrepaturae fuerant partes. oramus pro uobis, quia uolumus, et uos pro nobis, et cum non uultis. aut dicat us, qui in caelis as\', et \'panem meum cotidianum da mihi hodie\', et \'dimitte mihi peccata, quomodo et ego debitori meo\'. igitur si quae mandata sunt, mutari non
Abbreviated transcription (Latin):
ti tanti pondĩs esse possit. ꝙͣ¬
tum in beato petro fuisse ma¬
nifestum ẽ. Quisquis enim
forte in aliqua ꝑsecutione
negauit filium dei. in comꝑa¬
tione bĩ petri uidetur leuiter
non agnouit si negriut cui
nil ꝓmisit. si semel negauit
Nam in heato petro hoc ge¬
nus pcc̃i dilatatum ẽ. pri¬
omnes. quem se honimes
dicerent. unus dixit heli.¬
an alter dixit ꝓphetam: tc¬

Expanded text:
ti, tanti ponderis esse possit, quti, tanti ponderis esse possit, quanto in beato Petro fuisse manifestum est. quisquis enim forte in aliqua persecutione negauit filium dei, in conparatione beati Petri uidebitur leuius non agnouit, si negauit, cui nihil promisit, si semel negauit. nam in beato Petro hoc genus peccati dilatatum est: priomnes, quem se homines dicerent, unus dixit Heliam, alter dixit. prophetam; t
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas pacis ⁊ uitatis.
dicerent se non debe̾ cõmu¬
nicare petro. qui negaue¬
rat magistrũ. ⁊ dei filium
dñm. possent non cõmuni¬
care. ut supͣdictum ẽ beatis¬
simo petro. possent contra
illum recitare uerba .xͣ. qͥ
ꝓmiserat negaturum se es¬
se. apd̃ patrem suum qui
se coram hominib negass
ad quam formam debet
diligenter attendi. de qua
cum pauca tũ menoro ipsi¬
us scĩ petri beatitudo ueniã
tribuat. si illud cõmemora¬
re uideor quod factũ consto
⁊ legitur. Dubito dicere p¬
casse tantã scĩtatem. sed ip¬
se hoc factũ ꝓbat. qui ⁊ dolu¬
it amare. ce fleuit ubertu.
qui nec dolerz. nec flerz. si
nulla interueniss offensio¬
⁊ potuit utiq caput riposto¬
lorum ita se gub̾nare. ut
nil meurrerz quod dolerz. s
ideo in uno titulo. eius mul¬
ta uidentur errata: ut poss
ostendi bono unitatis omĩa
debere deo obẜuciri. ⁊ nescio
an in altero hoc genus peccai¬

Expanded text:
utilitas pacis et unitatis, utilitas pacis et unitatis, dicerent se non debere communicare Petro, qui negaverat magistrum, et Dei Filium Dominum. Possent non communicare ut supra dictum est beatissimo Petro: possent contra illum recitare verba Christi, qui promiserat negaturum se esse apud Patrem, eum qui se coram hominibus negasset. Ad quam formam debet diligenter attendi: de qua dum pauca commemoro, ipsius sancti Petri beatitudo veniam tribuat, si illud commemorare videor quod factum constat et legitur: dubito dicere peccasse tantam sanctitatem; sed ipse hoc factum probat, qui et doluit amare, et flevit ubertim, qui nec doleret nec fleret, si nulla intervenisset offensio. Potuit utique caput apostolorum ita se gubernare, ut nihil incurreret quod doleret: sed ideo in uno titulo ejus multa videntur errata, ut posset ostendi bono unitatis omnia debere Deo servari. Et nescio an in altero hoc genus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
magis uoluit omnes disci¬
pulos suos in uno ẽẽ. quam
quod offenẜds fuerat un¬
dicare. dũ nolla᷑ senegari
ꝓmisit se apud patrem ne¬
gaturum esse. qui se nega¬
ros: Sedcum hec ita scrip¬
ta sint. tamen bono unita¬
tis. beatus petrus cui satis
erat si post quod negauit
solamn uenam merere¬
tur. ⁊ preferri apostolis om¬
nibus uieruit. ⁊ claues
regni celorum cõmunicã¬
das cerĩs solus accepit.
Bono unitatis sepelienda
ẽẽ pectata. hinc intelligi
datur. quod beatissimus
apostolus paulus dicat.
Caritatem posse obstrueri
multitudinẽ peccatoꝵ. one¬
ra inquit ura inuicem
sustiuentes. ⁊ alio loco a¬
ima ẽ. Caritas benigna
ẽ. Caritas uon zelatur. Ca¬
ritas non inflatur. Non q̃¬
rit que sua sunt ⁊ bene di¬
rit. hec enĩ inomĩa uiderat
in apostoł ceti̾s. qui bonou¬
nitatis. ꝑ caritatem nolue¬
runt. Acõmunione petri-
recedẽ. eius scilz qui nega¬
uerat xp̃m quod si maior
ess Amor innocentie quã

Expanded text:
magis omnes discimagis omnes discipulos suos, quod offensus fuerat vindicare: dum nollet se negari, promisit se apud Patrem negaturum esse, qui se negaret, et cum haec ita scripta sint, tamen bono unitatis beatus Petrus, cui satis erat si post quod negavit, solam veniam consequeretur, et praeferri Apostolis omnibus meruit, et claves regni coelorum 102 communicandas caeteris, solus accepit. Bono unitatis, sepelienda esse peccata hinc intelligi datur, quod beatissimus Paulus Apostolus dicat, charitatem posse obstruere multitudinem peccatorum: Onera inquit vestra invicem sustinete ; et alio loco ais est: charitas benigna est: charitas non zelatur: charitas non inflatur: non quaerit quae sua sunt : et bene dixit. Haec enim omnia viderat in apostolis caeteris, qui bono unitatis, per charitatem noluerunt a communione Petri recedere, ejus scilicet qui negaverat Christum. Quod si major esset amor innocentiae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rit eligere quid condat in
horreo ⁊ quid tradat incen¬
dio. quos ad interimata
tormenta destince. Et quib
ꝓmissa p̾mia rep̾sentee. A¬
gnoscamus nos omnes
homines ẽẽ. nemo sibi usur-¬
por diuini iudicii potestatẽ.
Nam si sibi totum undicz
quiuis ep̃c dicat. quid in
iudicio ⁊iccurus ẽ xͣ. Satis
est homini. si depeccato suo¬
q nostra est bono pacis. Nos
non repellere. Nefas ẽ enĩ
ut episcopi faciamus. quod
apostoli non fecerunt. qui
ꝓmissi non sunt. uel semi¬
na seꝑare. uel de rrico zizai¬
mam pellere. Quod si de re¬
cipiendis nob̾ catholica du¬
bitarer. Nonne uos debui¬
stis unitatis Assequi formã
sed exempla in ewangelio
lecta ꝓponere noluistis. ut
ẽ leitio de ꝑsona beatissimi
petri. ex qua forma unita¬
tis retinende uel faciende
descripta recitatur. Equidꝰ
malum ẽ. contra interdic¬
tum aliquid fatere. sed pe¬
iũs ẽ unitatem nõ hre cum
possis. Quam unitaten
posuisse umdicte sue. qui

Expanded text:
rit eligere, quid condat in rit eligere, quid condat in horreo et quid tradat incendio, quos ad interminata tormenta destinet et quibus promissa praemia repraesentet. agnoscamus nos omnes. homines esse: nemo sibi usurpet diuini iudicii potestatem. nam si sibi totum uindicet quiuis episcopus, dicatur, quid in iudicio acturus est Christus. satis sit homini, si dessio denique nostra est bono pacis vos non repellere. Nefas est enim, ut Episcopi faciamus quod apostoli non fecerunt, qui permissi non sunt uel semina separare uel de tritico zizania euellere. Quodsi de recipiendis uobis catholica dubitaret, nonne uos debuistis unitatis adsequi formam? sed exempla in euangelio lecta proponere noluistis, ut est lectio de persona beatissimi Petri, ex qua forma unitatis retinendae uel faciendae descripta recitatur. equidem malum est contra interdictum aliquid facere; sed peius est unitatem non habere, cum possis. quam unitatem posuisse uindictae suae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
semina. senma bona uel
mala ẽ diuersitas semiũ.
sed creator unus. omniũ
amimarũ ẽ inius dñs. A¬
gri ubi nata sunt zñanĩ¬
a.duo sunt auctores semĩ¬
num. sed ager.unũ dñm
habet. ipsum dnm̃u dm̃. il¬
lius ẽ terra. illius sunt bo¬
na semina. illius ẽ ⁊ plu¬
uia. ideo uos adductos uos¬
recipere in unitate consẽ¬
simus. quici nob̾ non lic
uel seꝑare uel repellere.
ꝙͣuis peccatores. in uno a¬
gro nobiscum natos. una¬
una pliuia hoc est uno
baptismate nutritos. quo¬
modo non licuit apłis de tri¬
tico zizaniam seꝑare. quia
seꝑatio sine extermino fie¬
ri non pͣ. Ne dum euellitur
quod opus non ẽ. conculte¬
tur quod opus est. ꝑiter ius¬
sit xp̃t. In cigro suo ꝑ totum
orbem terra in quo ẽ una
ecclesia. ⁊ sua semina cres¬
cere. & aliena post cremen¬
ta cõmunia. uenturus ẽ iu¬
dicii diẽs qui messis ẽ ani¬
marum. sedebit uidex. Filiꝰ
dei qui agnoscit quid ẽ suum
Et quid alienum. illius e¬

Expanded text:
semina bona uel semina bona uel mala, est diuersitas seminum; sed creator unus omnium est animarum, unus dominus agri; ubi nata sunt zizania, duo sunt auctores seminum, sed ager unum dominum habet, ipsum deum dominum. illius est terra, illius sunt bona semina, illius est et pluuia. ideo uos adductos recipere in unitate consensimus, quia nobis non licet uel separare uel repellere, quamuis peccatores in uno agro nobiscum natos una pluuia, hoc est uno baptismate nutritos, quomodo non licuit apostolis de tritico zizania separare, quia separatio sine exterminio fieri non potest, ne dum euellitur, quod opus non est, conculcetur, quod opus est. pariter iussit Christus in agro suo per totum orbem terrarum, in quo est una ecclesia, et sua semina crescere et aliena. post crementa communia uenturus est iudicii dies, qui messis est animarum, sedebit iudex filius dei, qui agnoscit, quid est suum et quid alienum. illius e
Abbreviated transcription (Latin):
nem nram uolumus reci¬
pere. quia uos illo tempore
non pectastis. sed principes
uũ. Nec quasi ex toto atu
deb&. quis de altero iudica
toto sanctus potit ĩuenũ
Nam si st̾. qui possint n
habere peccata. mentum¬
tur in oraitione diũca. si si¬
ne causa indulgentiam
postulant. dicentes deop
dat. & suam resignz his
bis. Si dixcerimꝰ inquit
quia pectatum non hal¬
mus. Nos ip̃os decipĩmuis
⁊ ueritas in nob̾ nõ est.
Cuius dicti rationem. in
quarto libro maiifestꝰ ex¬
planauimꝰ. sed fac & ali¬
quos ẽẽ. tota scĩtate per¬
fectos. Nou licz ut sint si¬
ne fratrib quin repellant
ewangelica p̾cepta recla¬
mant. quib describitur a¬
ger. qui ẽ totus orbis in
quo ẽ ecclia et seminato
toria. Econtrario homo
malus. id ẽ dyabolꝰ. qui nõ
in luce. s ꝑ tenebras semi¬
nat. in portuna peccata. ⁊
in uno agro nascuntur di¬
uersa seminai. Sicut in ec¬
desia nõ ẽ similis turba a¬
imarũ⁊ ager suscipiat

Expanded text:
nem nostram uoluimus recinem nostram uoluimus recipere, quia uos illo temnon peccastis, sed principes vestri. Nec quasi ex toto sanctus debet quis de altero judicartoto sanctus poterit inveniri. Nam si sunt qui possint non habere peccata, mentiuntur in oratione Dominica, si sine causa indulgentiam postulant, dicentes Deo odat et suam resignet his uerbis: si dixerimus, inquit, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. cuius dicti rationem in quarto libro manifestius explanauimus. sed fac et aliquos esse tota sanctitate perfectos: non licet, ut sint sine fratribus, qui ne repellantur, euangelica praecepta reclamant, quibus describitur ager, qui est totus orbis, in quo est ecclesia et seminatortaria. e contrario homo est malus, id est diabolus, qui non in luce, sed per tenebras seminat inportuna peccata; et in uno agro nascuntur diuersa semina, sicut in ecclesia non est similis turba animarum. ager suscipit
Abbreviated transcription (Latin):
pontiũ pylatum professu¬
ros ut dicerent. sanguis
stros. de presentia. deus ui¬
derat magnitudinem cul¬
pe parum fuisse. quod dic¬
turi erant. ⁊ ut competen¬
tib penis lueretur offen¬
sio. ipĩs iudeis comminatꝰ
ẽ ditẽs. mala patrũ usq
in quartam progeniem
redditur̃. Ergo hec uox ad
solos iudeos specialit̾ ꝑti¬
net. ceterũ illa ad xanos
qua dignatus ẽ. ꝓimutere
Non uindicare in filios si
quid peccetur a patrib. Nec
in patrib si quid a filiis
forsan delinquatur. Ad dẽ
probantur ista fecisse iã
eur emexcesserant. nob̾
quasi hereditariam ma¬
culam relinquentes. quã
prius deus Auob̾ ꝓiuden¬
tia sua sic diluendam int̾
patres ⁊ filios. sicut supͣdic¬
tum ẽ. seꝑabũt. Igitur qͥ a
tradere. peccatũ ẽ. iideãt
patres urĩ quid in iuditio
dei respondeanti uerump
tamen. quia rib aliis tem¬
porib estis. pectatũ ẽẽ nõ
potest. Inde ẽ. quod ad uos
iam dudum. in cõmumo¬

Expanded text:
Pontium Pilatum professuPontium Pilatum professuros, ut dicerent: sanguis stros, de praescientia deus uidit pro magnitudine culpae parum fuisse, quod dicturi erant, et ut conpetentibus poenis lueretur offensio, ipsis Iudaeis comminatus est dicens se mala patrum usque in quartam progeniem redditurum. ergo haec uox ad solos Iudaeos specialiter pertinet, ceterum illa ad christianos, qua dignatus est promittere non uindicare in filios, si quid peccetur a patribus, nec in patribus si quid a filiis forsitan delinquatur. cum et probantur ista fecisse, iam e uiuis excesserant uobis quasi hereditariam maculam relinquentes, quam prius deus a uobis prouidentia sua sic diluit, dum inter patres et filios, sicut supra diximus, separauit. igitur quia tradere peccatum est, uideant parentes uestri, quid in iudicio dei respondeant; uestrum tamen, qui ab aliis temporibus estis, peccatum esse non potest. Inde est, quod uos iamdudum in communio
Abbreviated transcription (Latin):
res fuerant de talib re¬
cipiendis dubitarent fi¬
san nr̃i maiores. sed nol
letand̾ est. quod tal es u
ad nostra tempora mini¬
me durauerunt. Ergo
biscum res non cum illis
uigendo ẽ. quãuis ab ip̃is
ad uos uidecitur heredita¬
ria macula ẽẽ transmis¬
sa. tamen in hoc titulo nõ
potestis rei ẽẽ. ꝯ patrib ue̾¬
tris secundum iudiciũ dĩ
qui locutus ẽ. ꝑ ezechielem
ꝓphetam dicens. Anima
patris mea ẽ. ⁊ aĩa filii me¬
ci ẽ. anima q̃ pectat sola
punietur. queres iam &
antiquis scl̃is. in ip̃is na¬
talib mundi ꝓbata ẽ dñ
non ꝑtinuit ad sech. filiũ
de patris ad missum sed
ne qui dicat alio loco scͥptũ
eẽ. dicente dño. mala pa¬
trum usq in quartã ꝓge¬
niem redditurũ. Illius st̃
ꝓculdubio ambe uoces. s
nõ ad unũ ppłm sonant.
una que prima ẽ ⁊id moy¬
sen ad certum genus ho¬
minũ. scd̃a ꝑ ezechielem
ad alterum genus homiñ.
d̾ scñz deus. iudeos apud

Expanded text:
res fuerant, de talibus reres fuerant, de talibus recipiendis dubitarent forsitan nostri maiores; sed nobis laetandum est, quod tales usque ad nostra tempora minime durauerunt. ergo t, dum uobiscum res, non cum illis agenda est. quamuis ab ipsis ad uos uideatur hereditaria macula esse transmissa, tamen in hoc titulo non potestis rei esse cum patribus uestris secundum iudicium dei, qui locutus est per Ezechielem prophetam dicens: anima patris mea est et anima filii mea est; anima quae peccat, sola punietur. quae res iam et antiquis saeculis, in ipsis natalibus mundi probata est, dum non pertinuit ad Seth filium Adae, patris admissum. sed ne quis dicat alio loco scriptum esse dicente domino: mala patrum usque in quartam progeniem redditurum. illius sunt procul dubio ambae uoces, sed non ad unum populum sonat utraque. prima est per Moysen ad certum genus hominum, u secunda per Ezechielem ad alterum genus hominum. cum sciret deus Iudaeos apud
Abbreviated transcription (Latin):
uulsa fuerant. unius cor¬
poris membra. ⁊ contͣ uo¬
luntatẽ dei. fratres ri frat᷑¬
b errabatis. quãnis do¬
mesticum iudiciũ ĩparen¬
tib uestris oꝑatũ sit. ut
ultro recederce N. qui pro
admissa traditionis cul¬
ꝑa cibici debuer̃. nullum
iudiciũ celebratũ ẽ. sed sẽ¬
tentie opatus effectus: pel¬
lendi fueraant. post trad¬
tionem de qua sibi ĩ cons¬
lio numidio confessi sũt
sed ne imiuidici ẽẽt excusi¬
ta ⁊ iuditandi seueritas.
dũ maiores ur̃i. ultro inu¬
ner̃ de re rictũ concilium.
ut cooꝑto cͥmine suo qua¬
si suꝑbi discederent. qui¬
bus ⁊ dolerce: ⁊ erubescer
debebatur. illi namq. sil¬
lo temꝑe bono pacis un¬
tas fierie. ⁊ si ad ecclesicn
catholicam sponte ueni¬
sent. Non sicut uos. qͦsi
sine uoluntate dei addu¬
tos ẽẽ constat ut redin¬
tis unde erraueratis. ꝙͣ¬
iuĩs adhuc erretis. si ad cu¬
tholicam ut dixi sponte
uenissent. quia tradito¬

Expanded text:
uulsa fuerant unius coruulsa fuerant unius corporis membra et contra uoluntatem dei fratres a fratribus errabatis. quamuis domesticum iudicium in parentibus uestris operatum sit, ut ultro recederent, qui pro admissa traditione abici debuerant, nullum iudicium celebratum est, sed sententiae est operatus effectus. pellendi fuerant post traditionem, de qua sibi in concilio Numidiae confessi sunt; sed ne inuidia esset, excusata est iudicandi seueritas, dum maiores uestri ultro inuenerunt de reatu consilium, ut cooperto crimine suo quasi subus et dolere et erubescere debebatur. Illi namque si illo tempore, bono pacis unitas fieret, et si ad Ecclesiam Catholicam sponte venissent: non sicut vos, quos non sine voluntate Dei adductos esse constat, ut rediretis unde erraveratis quamvis adhuc erretis, si ad Catholicam ut dixi sponte venissent, quia tradito
Abbreviated transcription (Latin):
fessionib sunt de monstra¬
catum habuisse. qui neces¬
sitate. non uoluntate pes¬
cauerint. bono utatis. &¬
iam tales ĩ cõmunione re-¬
cipi potuisse.
Ost traditores osten¬
sos et sanctam eccle¬
sicm demonstratam. pꝰ
Repulsas quas ingereba¬
tis. calumas. & post pcc̃ai
uestra. que a deo increpa¬
ri meruerunt. ordine su
o ⁊ oratione sacramen¬
torum. &e presumptione
ur̃e. ⁊ errores ostenẜ sunt
Iam responsorum dictoꝵ¬
que nostrorum finis ẽẽ de¬
buerct. sed quõ post inui-¬
die siluam securibus ue¬
ritatis abscisam. iideo
adhuc uestrais. uel nr̃orum
ꝓuocationes pulbalare poᷤ¬
unam cõmunionem ueni¬
re nõ oportuisse. cum filios
traditorum uos ẽẽ consti¬
terit. Ad eci panca respon¬
decm. Reuera sufficiebat
sibi ecclesia catholica. ha¬
bens in numerabiles popu¬
los. in ꝓuintiis uuuersis.
sufficiebat ⁊ mafrita. lic
in paucis. sed deo nestra se¬
rcitio. nõ placebat. quõ di¬

Expanded text:
fessionibus sunt demonstrafessionibus sunt demonstracatum habuisse, qui necessitate, non voluntate peccaverint, bono unitatis etiam tales in communione recipi potuisse. Post traditores ostensos et sanctam ecclesiam demonstratam, post repulsas quas ingerebatis calumnias et post peccata uestra, quae a deo increpari meruerunt, ordine suo et iteratio sacramentorum et praesumptiones uestrae et terrores ostensi sunt. iam responsorum dictorumque nostrorum finis esse debuerat; sed quoniam post inuidiae siluam securibus ueritatis abscisam uideo adhuc uestras uel uestrorum prouocationes pullulare, quaunam communionem non oportuisse quaeri, cum filios traditorum uos esse constiterit, ad ea pauca respondeam. reuera sufficiebat sibi ecclesia catholica habens innumerabiles populos in prouinciis uniuersis, sufficiebat et in Africa, licet in paucis; sed deo uestra separatio non placebat, quoniam di
Abbreviated transcription (Latin):
componit. Cur adulten¬
nos inserit ramos. Et qui
suas iam dudꝰ suctisa ꝑd¬
derat alienas aiccepit fi¬
des. Alias aues clausas
portant incana & iuscera¬
tas. Alias ad ymaginem
iuuẽtium olim extinctas
fallacib ramis. q̃ si uiue̾¬
tes inponit. Alie latent i
caueis. Alie q̃ si iuuentes
dent̾ in ramis lungit̾ un
geminata fraude callidi¬
tas. ⁊ ut decipi uiuarum
lantium simplicitas possi
Quas mortuas esse con¬
stat. Uidentur tende̾ col¬
la ꝯuocib. ut que latẽt
in carcere suo. qͣsi de guttu¬
re cantent alieno. Inter
alterius ymaginem. ⁊ cil¬
terius uocem dolus unus
oꝑatur. Captiue liberas
capiunt. ⁊ mortue uiuen¬
tes occidunt. Tales sunt qͦs
aut rebaptizatione aiut pe
intentia sociastis. Ne soli
aut sole perisse uideantur
Alios uel alias: secum ꝑi¬
re. inaigno studio ⁊ labore
contendunt.
Louissimo libro. hoc ẽ¬
septimo traditores qui ĩ
orimo libello sub nomi¬
nibus suis et locis. et con¬

Expanded text:
conponit. cui adultericonponit. cui adulterinos inserit ramos, et quae suas iamdudum succisa. perdidefat, alienas accipit frondes. alias aues clausas portat in cauea, euisceratas alias ad imaginem uiuentium, olim extinctas fallacibus ramis quasi uiuentes inponit. aliae latent in caueis, aliae quasi uiuentes uidentur in ramis. iungitur una geminata fraude calliditas, et ut decipi uiuarum uolantium simplicitas possit, quas mortuas esse constat, uidentur tendere colla cum uocibus, et quae latent in carcere suo, quasi de gutture cantant alieno. inter alterius imaginem et alterius uocem dolus unus operatur: captiuae liberas capiunt et mortuae uiuentes occidunt. tales sunt, quos aut rebapenitentia sauciastis, ne soli aut solae periisse videantur, alios vel alias secum perire magno studio et labore contendunt. novissimo libro continetur, Traditores qui in primo libello sub nominibus suis et locis et con