comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regno celoꝵ: Statuto in medio puero ad
exemplũ ipĩus dñs discipulos ad horta¬
tur. ostendens qd̃ si unusquisq sicut
puer effectus nõ fuerit. intrare in reg¬
no celoꝵ nõ possit. Sed nõ idcirco dñs¬
hic exemplũ pueroꝵ astulit: uel ideo
effici nos tamꝙͣ pueros iubet. ut etate
pueris simulemur: cũ etas iam semor
rursũ ad infantiã redire nõ possit. sed
ut simplicitatẽ pueroꝵ et innocentiã
imitemur: Nouit beatus apłs. quem¬
admodũ pueri esse a dño iubeamur cũ
dicit. Nolite pueri effici sensibus: sed
malicia panuli estote. ut sensibus ꝑfecti
sitis. Puer enĩ uel paruulus maliciã
scłi nõ nouit: peccatũ facere nescit. Pro¬
ximo malũ nõ operatur: iram nõ tenet.
Neminẽ odit. diuitias nõ querit: glo¬
riã mũdi huius nõ miratur. Patrẽ
semꝑ sequitur: a matre nõ recedit. Hac
ergõ de causa uult nos dñs tamꝙͣ pue¬
ros effici: ut simili exemplo sine mali¬
cia et sine dolo in scl̃o presenti uiuamꝰ

Expanded text:
regno coelorum . Statuto in medio puero ad exemplum ipsius Dominus discipulos adhortatur, ostendens quod si unusquisque sicut puer effectus non fuerit, intrare in regnum coelorum non possit. Sed non idcirco Dominus exemplum puerorum attulit, vel ideo effici nos tanquam pueros jubet, ut aetate pueris similemur, cum 689 aetas jam senior rursum ad infantem redire non possit; sed ut infantiam puerorum et innocentiam imitemur. Novit beatus Apostolus quemadmodum pueri esse a Domino jubeamur cum dicit: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Puer enim vel parvulus malitiam saeculi non novit, peccatum facere nescit, proximo malum non operatur, iram non tenet, neminem odit, divitias non quaerit, gloriam mundi ipsius non miratur, patrem semper sequitur, a matre non recedit. Hac ergo de causa vult nos Dominus tanquam pueros effici, ut simili exemplo sine malitia et sine dolo in saeculo praesenti vivamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cendi. aut ab his iterũ resumpta sur.¬
rexi. Et mirabãtur om̃s nõ potuis¬
se eam mori in tali discrimine. Sal¬
uaint em̃ illã pure consciencie fide ᷤ ⁊ doꝰ quẽ
iugiter deprecata est. Dẽĩde parẽtib idlia
nec a uiro nec a iidice ãplius ĩquisi

Expanded text:
cendi aut ab his iterum sum resumpta, surcendi aut ab his iterum sum resumpta, surrexi'. Et mirabantur omnes, non potuisse eam mori in tali discrimine; salvavit enim illam purae conscientiae fides et Dominus, quem iugiter inprecata est. Deinde parentibus indulta, nec a iudice nec a viro est amplius inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationes ĩmundiciasq tuas.
quibus seꝑe maculasti stratũ meũ
Sed dñi pietas que in sontes perire
nõ patitur prouidit stilum sub aquis
quẽ bidere homo nõ poterat. Qui
suscipiens funẽ sustinuit mulierẽ ne
ad fundũ fluminis ꝑueniret. Et
erãt utraq sub aquis mulier scilicet
et petra stili illius lance librata. Cũqz
iam sol occubitũ peteret. propĩqui fe¬
mine illius postulant a iidice. ut li¬
ceret per alueũ torrẽtis cadauer parẽ¬
tis ĩ quirere. Acceptaq ĩdulgentia
descenderũt ad locũ in quo precipita.¬
ta fuerat mulier. Diderũtqz eam
pendere in ea lapide. Missoqz unco
abstraxerũt illã Intelligẽtes esse
uiuã uelociter ad basilicã que erat flu¬
mini proxima: transtulerũt. Time¬
bant enĩ ne iterũ mergi iuberetur a
iudice. Interrogabãt autẽ mulieri
qualiter sub pelago uiuere potiusset.¬
Que respondit. Non michi aliter
quã sõniũ bisũ est. Nec amplius
aquaᷤᷤ sensi nisi cũ in his proiecta des¬

Expanded text:
fornicationes inmunditiasque tuas, quibus saepe maculasti stratum meum'. Sed Domini pietas, quae insontes perire non patitur, providit stilum sub aquis, quem videre homo non poterat; qui suscipiens funem, sustenuit mulierem, ne ad fundum fluminis perveniret. Et erant utraque sub aquis, mulier scilicet et petra stili illius lance librata. Cumque iam sol occubitum peteret, propinqui feminae illius deposcunt a iudice, ut liceret per alveum torrentis cadaver parentis inquirere. Accepta itaque indulgentia, discenderunt ad locum, in quo praecipitata fuerat mulier. Videruntque eam pendere cum lapide, missoque unco, abstraxerunt illam; intellegentesque esse vivam, velociter ad basilicam, quae erat fluminis proxima, transtulerunt; timebant enim, ne iterum mergi iuberetur a iudice. Interrogabant autem mulieri, qualiter sub pelago vivere potuisset. Respondit: 'Non mihi aliter, quam somnium visum est, nec amplius aquas sensi, nisi cum in his proiecta dis
Abbreviated transcription (Latin):
nerarentur. Qec dũ tamẽ regeneratus ĩ
xp̃o. agebat quendã bonis oꝑibus baptis¬
matis candidatũ: asf stere scilicet laborãtib.
opem ferre miseris. alere egẽtes. uestire nu¬
dos. Nichil sibi ex militie stipendiis. preter
cothidianũ uictũ rescruabat. Iam tũc
cuangelii nõ surdus auditor: de crastino
nõ cogitabat. Quodã itaq tpr̃e: cũ iam
nichil preter arma et simplicẽ nulicie uestẽ
haberct: media hyeme que solito asperior
in hprruerat. ad co ut plerosq uis algoris
rũ preterirẽt: intellexit uir deo plenus

Expanded text:
nerarentur. necdum tamen regeneratus in nerarentur. necdum tamen regeneratus in Christo agebat quendam bonis operibus baptismi candidatum: adsistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, uestire nudos, nihil sibi ex militiae stipendiis praeter cotidianum uictum reseruare: iam tum euangelii non surdus auditor de crastino non cogitabat. Quodam itaque tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris rum praeterirent, intellexit uir Deo plenus
Abbreviated transcription (Latin):
nino tamẽ aut circa monasteria.
aut circa eccl̃iam semꝑ intentus
meditabatur adhuc in ctate puerili. quod
postra deuotus ĩpleuit. Scd cũ edictũ esset
a regibus. ut ueteranoꝵ filii ad nulitiã scri¬
berentyr. prodente patre qui felicibus eus
actibus ĩuidebat: cũ esset ãnoꝵ quĩdetim
⁊ptus et cathenatus. sacramẽtis militarib
ĩplicatus est: Uno tantũ seruo comite cõten
tus. Cui tamẽ uersa uice dñs scruiebat. a¬
deo ut plerũq ci et calciamẽta ip̃e detrahe¬
ret: et ip̃c dctergeret. Cibũ una caperẽt.
hic sepius munstraret. Triennũ fere aute
baptisma in armis fuit: integer tamẽ ab
hiis uiciis quibus illud hominũ genus ĩpli¬
cari solet. Multa illi cuca comilitones be¬
ngnitas: mira caritas. Paciẽtia uero atq
humilitas: ultra humanũ modũ. Nam
frugalitatẽ in eo laudare nõ est necesse. qua
ita usus est: ut iã illo tpr̃e nõ miles sc̃d mo¬
us rebus ita comilitones suos de¬
uinxerat: ut cũ nuiro affectu ue¬

Expanded text:
nimus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inpltus, cui tamen versa vice dominus serviebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam illo tempore non miles, sed mous rebus ita siuinxerat, ut eum miro adfectu ue
Abbreviated transcription (Latin):
Tarissimis igitur ortis na¬
talibus: ualeriano et clemẽ¬
te cõuigibus romanis cultũ xp̃iani¬
tatis cũ sũma ueneratione colentebz.
cõmorantibus eisdẽ in agro hebocasi-¬
acoiqũi est situs ĩterritorio uasionẽsi.
foitũ esfut uasceretur eis filius. Et
nõ multo poer t̾pr̃e dedit eis dñs. hãc
sacratissimã prols̃ rusticulã Cõtigit
autẽ ut eadem die qua hec nata est:
pater eis de hac luce nugraret: Trãs¬
aitis igitur nõ plurimis diebus. desũc¬
tus est et paruulus. Post modũ uero
mater uiduitatis ueste cõtecta: tristicã
quã cõuigis amissione uel filii adsũp¬
serat: per hãc prolẽ tecũditutis sui bto
edita consolaibatur. Quã genitrix
ad saccibaptisnatis undã. xp̃o obtu¬

Expanded text:
arissimis igitur orta natalibus Valeriano et Clementia coniugibus Romanis, cultum christianitatis cum summa veneratione colentibus, commorantibus eisdem in agro Hebocasiaco, qui est situs in territorio Vasionensi, factum est, ut nasceretur eis filius, et non multo post tempore dedit eis Dominus hanc sacratissimam prolem Rusticulam. Contigit autem, ut eadem die qua haec nata est pater eius de hac luce migraverit. Transactis igitur non plurimis diebus defunctus est et parvulus; postinodum vero mater, viduitatis veste contecta, tristitiam, quam coniugis amissione vel filii adsumpserat, per hanc prolem fecunditatis suae utero editam consolabatur. Quam genitrix ad sacri baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ut deterius benderet. quod male cõ¬
parasset. Hinc de templo noster redẽp¬
tor flagello de resticulis facto. turbais
eiecit: et cathedras uendentiũ columi¬
bas euertit. Colũbas quippe uẽdere
est: ĩpositionẽ manus quia sp̃s scũs
accipitur. nõ ad uite meritũ. sed ad
premiũ dare. Sed sũt nõ nulli qui
quidẽ nummoꝵ premia exordinati¬
one nõ accipiĩt: et tamẽ saccos or¬
dines pro humana grã largiũtur.
atqz de largitate eadem: laudis solũmͦ
retributionẽ querũt. Hii minirũ.
quod gratis acceptũ est gratis nõ tribu¬
unt: quia de ĩpenso officioscĩtatis. mĩ¬
num fauoris expetunt. Unde bene
cũ uirũ iustũ describeret ꝓpħa: ait
Qui excutit manus fuas: ab ommi
munere. Neqz enĩ dicit qui excutit
manus suas de munere: sed adiũxit
ab om̃i. Qr aliud est munus ab ob¬
sequio. aliud munus a manir. aliud
munus a lingua. Munus quippe
ab obsequio est: subiectio indebite mi¬
pensa. Munus a manu:. peccunia.

Expanded text:
ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo Redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit. Columbas quippe vendere est, impositionem msanctus datur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, sed tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est, gratis non tribuunt , quia de impenso officio sanctitatis, nummum favoris expetunt. Unde bene cum virum justum describeret propheta, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere : Neque enim dicit: Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni. Quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio indebite impensa; munus a manu, pecunia;
Abbreviated transcription (Latin):
sui iudicii pror inquantẽ denũtiat diẽ:
et tamẽ suꝑbs mens nr̃a nõ uult hoc
sponte deserere. qd̃ ofhridie ꝑdit in uita.
Quid ergo frẽs km̃i. quid in eius in¬
dicio dicturi sumus. qui ab amore pre¬
sentis scl̃i nec preceptis flectimur. nec
uerberibus emendamur: Sed fortasse
aliquis tacitis secũ cogitationibus dicat.
Ad uocẽ dñicam uterqz iste piscator
quid aut quantũ dimisit. qui pene ni¬
rctinuit. Eultũ reliquit. qui quãlibet
parũ: totũ deseruit. Certe nos et habi¬
ta cũ amore possidemus: et ea que mi¬
nime habemus. ex desiderio querimus.
¶ultũ ergo petrus et andreas dimi¬
sit: quãdo uterq etiã desideria habẽdi
dereliquit. Multũ dimisit: qui cũ re
possessa. etiã concupiscẽtiis renũciaauit.
A sequẽtibus ergo tanta dimissa sũt.
quãta a nõ sequẽtibus. cõcupiti potue¬
rũt. Nemo igitur ctiã cũ quosdã cõ¬
uolo: sed quod relinquã nõ habeo. Multa
fcẽs relinquitis: si desideriis carnis renũ¬

Expanded text:
uantem denuntiat; et tamen superba mens nostra non vult hoc sponte deserere quod quotidie perdit invita. Quid ergo, charissimi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene niretinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conres volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renun
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ: apud grecos latinoĩqz confusũ est.
Iucob autẽ genuit iosepli. Iunc locũ ob¬
iecit nobis uiuanus augustus: dissonãtia¬
euãgelistarũ tur euãgelista iaifheus io¬
seph filiũ dixit iacob: et lucas eũ appellaue
rit filiũ heli. non intelligens consuetudi¬
nem scripturarũ qd̃ alter scd̃m naituiã.
alter scd̃m legem ei pater sit. Scimus em̃
hoc per moysen deo uibente preceptum:
ut si frater aut propinquus ahsqz liberis
mortuus fuerit. alius eius accipiat uxorẽ:
ad suscitandũ semẽ frĩs uel propinqui
sui. Suꝑ hoc et affricamus tempoꝵ scrip¬
arũ: sed recordare consuetudinẽ scriptu¬
rarũ. qd̃ sponsi biri. et sponse uocertur
uxores. Et a transinigratione babilonis
usq ad xpmu generationes quatuor deũ
Nuiera a iechonia usq ad ioseph. et
ĩuemes generationes tresdecim. Quar¬
ta decima uero generatio: in ip̃m xp̃m
tionis usqz ad ioseph: Cui respondebi¬
mus. Primũ nõ esse consuetudinẽ sccip¬

Expanded text:
apud Graecos Latinosque confusum est. Jacob autem genuit Joseph. Hoc loco objecit nobis Julianus Augustus dissonaEvangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph dixerint filium Jacob: et Lucas eum filium appellarit Heli; non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriparum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim. Quarta decima ergo generatio in ipsum Christum tus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
regũ uolumine legimus de iorã ochoz iã
fuisse geueratũ. Quo mortuo: iosabeth
filia regis ioram soror ochozie. tulit ioas
filiũ frĩs sui. et eũ ab interuitione que ex¬
cercebatur ab athalia subtraxit. Cui suc¬
cessit reguũ: filius cuis amasias. Postꝙͣ
regnauit filius cuis azarias. qui appellat᷑
Cerius ergo qd̃ scdm̃ fidem hystorie. tres
reges in medio fuerint: quos hic euãge¬
lista preter misit. Ioram quipx nõ genu¬
it oziam. sed ochoz iã: et reliques quos
enaincrauimus. Uerũ quia euagliste
propositũ crat. tres tessere decades iñ
diue: so tempoꝵ statu ponere. ⁊ iorã ge¬
neri se nuscuerat in piissime iez abel idcir¬
co usq ad terciã grnerationẽ eius memo¬
ria tollitur. ne in scẽ naliuitatis ordine
poneretur. Et poit transinigrationein
babilonis: iechonias genut salatibel.
quatuor decĩ.: sed tresdecĩ. Scianus ergo

Expanded text:
Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia  Al. Atholia, subtraxit. Cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus Azarias, qui appellaturCernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista praetermisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuit Salathiel.quatuordecim, sed tredecim tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes quod presibus beati marcia¬
lis suscitandus essem. Infernus nul¬
lam habet mensuram. Ibi est flectus
et amaritudo. Ibi sunt tenebre mu¬
gitus et plautus ac tristicia mag

Expanded text:
dicentes quod precibus beati Martialis suscitandus essem. Infernus nullam habet mensuram. Ibi est fletus et amaritudo; ibi sunt tenebrae, mugitus et planctus et tristitia mag
Abbreviated transcription (Latin):
tudines studuit po¬
steris declarauit. Que ergo nrĩs
noscũtur petratra tẽporibus. nequaꝙ̃
silendo negligentie somno torpentes
pretermittere debenius: ut sicut nob̾
precedenti exempla uel huius re¬
ligionis studia generãt. ita post mo¬
dũ posteritati nr̃oꝵ tẽpoꝵ acta aug¬
menta pariant. dũ que aliis imitãda
proꝑagamus. nobis sepuis memorã¬
da opponinius. Uenerabilis ẽt enĩ
est omittendũ tradere memorie. Sed
prius qualis cõuersatio eius scł̃o fu¬
erit: menorandũ est. Fuit enĩ gen̾e
nobilis licet gentilis. cõsanguineus
beati ar nulphi metensis urbis põti
ficis. Qui cũ prefatũ pontificẽ arnul¬
phum ad cultũ religionis post aliquos
honores infulas. pompas. scl̃i ad religi¬
onis studia anhelare disus est
et ip̃e calcando terrena: celestia deside¬
rare. Post posuit patrẽ nataleqz so¬
lum. pompas urbis iuxta euãgelii
uocem. post rerũ amissionẽ. nudus tol¬
lerando crucẽ. ac semetip̃m abnegã¬

Expanded text:
tudines studuit posteris declarare. Quae ergo nunc nostris noscuntur patrata temporibus, nequaquam silendo neglegentiae somno torpentes pretermittere debemus, ut sicut nobis precedentium exempla uberius religionis studia generant, ita postmodum posteritate nostrorum temporum acta augmenta pariant; dumque aliis imitanda propagamus, nobis sepius memoranda opponimus. Venerabilis etenim Beest omittendum tradere memoriae, sed prius, qualis conversatio e saeculo fuerit, memorandum est. Fuitenim genere nobilis, licet gentilis, consanguineus beati Arnulfi Mettensis urbis pontificis. Qui cum praefatum pontificem Arnulfum ad cultum religionis post aulicos honores, infulas, pompasque saeculi ad religionis studia anhelare perspexit, nisus est et ipse calcando terrena coelestia desiderare. Postposuit patrem, natale solum, pompas orbis juxta Evangelii vocem; postremum amissione rerum nudus tollendo crucem ad semetipsum abnegan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m scdm̃ utrasq formas
operatum humanitatis. scilicet ac
diuinitatis et per hoc duas exercius¬
se operationes. Operata est enĩ utͣqz
forma uel natura. cũ alterius cõmu¬
nione qd̃ propriũ habuit: uerbo si¬
quidẽ operãte qd̃ uerbi est: et carne
exequẽte que carnis exant cõmu¬
nicante si quidẽ ei uerbo ĩ operatioẽ
dũ et idem ds̃ atq homo ĩ una sb̾.¬
stancia uel ꝑsona. sine diuisione
aut cõmixtione creditur. et ppetog¬
nita idemititas preiudicatur. Ue¬
rumptamẽ deus uerbũ est et non
caro: quãqmͣ carnẽ rationabiliter

Expanded text:
m secundum utrasque formas operatum, humanitatis scilicet ac divinitatis, ac per hoc duas exercuisse operationes. Operata est enim utraque forma vel natura cum alterius communione quod proprium habuit: Verbo siquidem operante quod Verbi est, et carne exsequente quae carnis erant: communicante ei siquidem Verbo in eadem operatione, dum et idem Deus atque homo in una substantia vel persona, sine divisione aut commixtione creditur, et praecoguna identitas praedicatur. Verumtamen Deus Verbum est, et non caro, quamquam carnem rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uemebant ad eũ plures egregii daris¬
simi orduus. et sanguinis. sed et secula¬
ri nobilitate głosi. qui ꝓpter amiticiã
eius antiquã. sed cessũ sub inde suade¬
rent. Et ne parũ ctiã nuida suadela.
et iam loca in qua se cederet offerebãt.
Post dies autẽ multos regressus de
exilio. habitabat in ortis suis: Cũ illic
moraretur uenerũt ad cũ duo pr̃ĩcipes
ex officio consulis. galerii maxiim qui
aspasio paterno successerat. et leuãtes

Expanded text:
veniebant ad eum plures egregii veniebant ad eum plures egregii simi ordinis et sanguinis, sed et saeculi nobilitate generosi: qui propter amicitiam ejus antiquam secessum subinde suaderent: et ne parum esset nuda suadela, etiam loca in quae secederet offerebant.Post dies autem multos regressus de exsilio habitabat in hortis suis. Et cum illic moraretur, venerunt ad eum principes ex officio consulis Galerii Maximi, qui Aspasio Paterno successerat, et levantes
Abbreviated transcription (Latin):
lent parere. capite plecterentur. Ducti ãt
foras muros porte apie. expuentes in
templũ. decollati sũt una cũ beatissimo¬
papa numero uiguiti et unũ. Sed et cere¬
alis cũ bxore sua salustia. sub die .xuiii.
kalendarũ octobriũ. Eadem bero nocte.
uenit beata lucina cũ clericis et familia
sua. rapuit nrr̃m corpora. et sepeliuuit ea
magro suo incripta in cimiterio calixti.
Huius beate lucine rogatu. idem beatus
corneluis corpora apłoꝵ de catacũbas
leuauit noctu. et posit pauli quidẽ uia
ostensi ubi decollatus est. petri autẽ iuxta
locũ ubi crucifixus est. inter corpora scõꝵ
reo in uaticano palatii neromani .iiͦ. Rł¬
ualeriano et gallicno ĩperatoribus ga¬
lerio. maximo. pro consule: qui agẽtibz
et claborãtibus gentilibus cõprehensus.
ex precepto aspasii paterni pro consulis
ni exiliũ ciuitate corubintana ita missus
est. Habitauitqz ibi suspensa ad celum
mente tantũ. ad calcandas passiones
huius tprĩs amore xp̃i aĩatus. Quo cõ¬

Expanded text:
lent parere, capite plecterentur. Ducti vero foras muros portae Appiae, expuentes in templum, decollati sunt una cum beato Cornelio, numero viginti unus. Sed et Cerealis cum uxore sua Sallustia 18. Kal. Octobris. Eadem vero nocte venit beata Lucina cum clericis et familia sua, et rapuit martirum corpora, et sepelivit ea in agro suo in cripta, in cimiterio Calisti. Hujus beatae Lucinae rogatu idem beatus Cornelius corpora apostolorum de catacumbis levavit noctu, et posuit, Pauli quidem via Ostiensi, ubi decollatus est, Petri autem juxta locum nbi crucifixus est, inter corpora sanctoreo, in Vaticano palatii Neroniani, III Valeriano et Gallieno imperatoribus, Galerio Maximo proconsule. Qui agentibus et elaborantibus gentilibus comprehensus est ex praecepto Aspasii Paterni consulis, et in exsilium in civitate Corubitana missus est. Habitavitque ibi suspensa ad coelum mente, tantum ad calcandas passiones hujus temporis amore Christi animatus. Quo con
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis in confusã indiuisãq
fides catholica seruat. Quã sane in¬
telligendo cognoscit naturalis. atq
scõm substanciã cõuentio unitatis:
ut neqz cõuersio in alterutrã duaꝵ
substantiaꝵ partẽ recipiatur neq
diuisio. Sic nãqz credere honorare ẽ
matrẽ dũr. que et nobis deũ genuit ⁊
hoĩnẽ neq hõmẽ sine deo : neqz sine hoĩe
deũ. et deũ et hominẽ unũ et uerũ¬

Expanded text:
manitatis inconfusam atque indivisam fides catholica servat: quem sane intelligendo cognoscit naturalis, atque secundum substantiam conventio unitatis, ut neque conversio in alterutram duarum substantiarum partem recipiatur, nec divisio. Sic namque credere, honorare est matrem Domini quae Deum nobis genuit et hominem: neque hominem sine Deo, neque sine homine Deum, sed Deum et hominem unum et veru
Abbreviated transcription (Latin):
sociata iter ułqz ad mare direxerũt:
Ascendẽtesq nauim: prospero cur su
peruenerũt massiliã. ibiq uegetatio¬
nẽ nauis relinquẽtes. dño ãnuente
aquensẽ aggressi sũt comitatũ diui¬

Expanded text:
sociata tunc iter usque ad mare direxerunt, ascendentes navem prospero cursu pervenerunt Massiliam, ibique vegetationem navis relinquentes, Domino annuente, Aquensem aggressi sunt Comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
nuidĩe ergo facibz accensi sacer¬
dotẽs iideoꝵ cũ phariseis ei
scribis. cõcitauerũt ꝑsecutionẽ in eccle¬
siã. interficiẽdo prothomrem stephanũ.
et fere a finibus sius om̃s procul pelsedo.
Hac igitur ꝑsecutionr procella seuiẽte
disꝑsi credẽtes petierũt diuer sa regna

Expanded text:
nvidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus suis omnes procul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diver
Abbreviated transcription (Latin):
sarcofagũ suũ collocari. In quo post
salubria. Qui locus postea tante reu¬
gionis est habitus: ut nullus regũ
ac principũ nec aliquis scl̃ari pompa
preditus eccłiam illoꝵ beneficia peti¬
turus ingredi audeat. doner prius de¬
positis armis animiqz beluina port¬
habrta ferocitate sic cũ omi humilita¬
tis deuotione ĩtrorat. Femina erĩ

Expanded text:
sarcophagum suum collocari. In quo, postsalubria. Qui locus, postea, tantae religionis est habitus, ut nullus regum, aut principum, nec aliquis, saeculari pompa praeditus, ecclesiam illorum, beneficia petiturus, ingredi audeat donec prius, depositis armis, omnique belluina posthabita ferocitate, demum, cum omni humilitatis devotione, introeat. Fem
Abbreviated transcription (Latin):
do dispuit: expauit qd̃ penetrare nõ
potuit. Et quẽ nõ solũ inuestigabilẽ
xibilẽ bidit: terribilẽ in consiliis esse
memorauit. Missis autẽ predicatori¬
bus quid precipiatur audiamus
Euntes predicate dicẽtes. quia appro¬
pĩquabit regnũ celoꝵ. Hoc iam frẽs¬
km̃i. etiã si euangeliũ faceat: mũdus
clamat. Ruiie nãqz illuis. boces sũt ciz
Qui enĩ atritus tot ꝑsecutionibus a
glia sua cecidit: quasi iam nobis ex pro¬
ximo regnũ aliud quod sequitur osten

Expanded text:
do disponit, expavit quod penetrare non do disponit, expavit quod penetrare non potuit. Et quem non solum investigabilem, xibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit. 2. Missis autem praedicatoribus, quid praecipiatur audiamus. Euntes praedicate, dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Hoc jam, frmi, etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur osten
Abbreviated transcription (Latin):
issent: per spm̃ prohibiti esse memorã¬
tur. Et tamẽ ip̃e sps̃. qui prins predi¬
cationẽ prohibuit: hanc asianoꝵ cor¬
dibus postinodũ infudit. Nam du
est: quod asia cũcta iam credidit. Id cir¬
co ergo prius prohibuit quod post mo¬
dum fecit: quia tũc nulla erant. qui
saluãdi nõ erãt. Tunc in illa erant.
qui nec dũ ad uitã reparari mereren¬
tur: nec tamẽ grauius de cõtempta
predicationc iudicari. Subtili ergo
ociultoq iudicio a quorũdã auribus
predicatio scã subtrahitur: quia sus¬
silia occulta timeamus: ne dũ mẽs
nr̃a extiꝰ fusa a sua se uolũtate ñ reuocat
ĩtus cõtra eã iudex tribilit a dusa disponat
Quod bene psalnusta:. ĩtuens ait. Ue¬
nite et uidete. opera dm̃ quã terribilis
est inconsiliis. suꝑ filios hommũz Oi¬
dit nãqz quod alius misericorditer uo¬
catur: alius iusticia exigente repellitur.
Et quia alia parcẽdo dñs alia irascẽ¬

Expanded text:
issent, per Spiritum prohibiti esse memoranissent, per Spiritum prohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam reparari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia sus Dei super nos consilia occulta timeamus, ne dum mens nostra, exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens, ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascen
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs et redẽptor noster
in mundũ pro redẽptione gentiũ uẽit.
cũ samaritanos cotidie ad fidẽ uocari
conspicimus. quid est qd̃ in predica.¬
tione discipulos mittẽs dicit. in uiã
genciũ ne abieritis. et in ciuitates sa¬
maritanoꝵ ne ĩtraueritis sed pocius
ite ad oues que perierũt donus isrł.
nisi hoc quod ex facti fine colligimus.
quia prius soli uidee uoluit. et post¬
modũ cunctis gẽtibus predicare:
DOt dũ illa uocata cõuerti renueret:
predicatores scĩ aduocationẽ genciũ
per ordinẽ benirẽt. Quatinus redẽp¬
toris nr̃i predicatio a propriis repul¬
sa. gẽtiles ppłos quasi extraneos que¬
rerent: et qd̃ indee fiebat in testimo¬
mũ. hoc gẽtibus grẽ esset ĩcreme⁊ itũ
Erãt etiã tũc qui de iudea uocati essẽt.
et de gentibus bocãdi nõ essent. Nã
et in apłoꝵ actibus predicãte petro
legimus. et prius hebreoꝵ tria milia:
et postea quĩqz milia credidisse. Et
cũ predicare apłi gentibus in asia uolu¬

Expanded text:
quia Redemptor noster in mundum pro redemptione gentium venit, cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos mittens, dicit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostolorum Actibus, praedicante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibus in Asia volu
Abbreviated transcription (Latin):
piscine in esebon: que sũt in porta filie ml¬
titudinis. Nasus tuus siut turris libaui:
que respicit contra damascũ. Caput
tuũ ut camelus: et come capitis tui sicut
purpura regis iuncta carialibus: Quã
pulchra es et quã detora karissima in de¬
liciis. Statura tua assimilata est palme:
et ubera tua botris. Dixi ascendã in pal¬
mã: et apprehendã fructus eius. Et erũt
ubera tua sicut botri uinee: et odor oris
tui sicut maloꝵ. Gutur tuũ sicut uinũ
optimũ: dignũ dileto meo ad potandũ.
labiisq et dentibus illius ruminandũ

Expanded text:
ta filiae multitudinis. Nasus tuus sicut turris Libani, quae respicit contra Damascum. Caput tuum ut Carmelus: et comae capitis tui, sicut purpura regis vincta canalibus. Quam pulchra es, et quam decora, charissima in deliciis! Statura tua assimilata est palmae, et ubera tua botris. Dixi: Ascendam in palmam, et apprehendam fructus ejus: Et erunt ubera tua sicut botri vineae: et odor oris tui sicut malorum. Guttur tuum sicut vinum optimum, dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et denti
Abbreviated transcription (Latin):
poniaui me tunica mea quomodo ĩduar
illam: Iaui pedes meos. quomodo ĩqui¬
nabo illos: Dilectus meus misit manũ
suã per foramen: et uenter meus ĩtremu¬
it ad tactũ eius. Surrexi ut aperirẽ dilecto
meo. Manus mec distillauerũt mirrã:
digiti mei pleni mirra probatissima. Pes¬
sulũ ostii mei. aperui dilecto meo. At ille
declinauerat: atqz transierat. Aĩa inca
li que facta est ut locutus est. Quesun ⁊

Expanded text:
ea quomodo induar illa lavi pedes meos quomodo inquinabo illos dilectus meus misit manum suam per foramen et venter meus intremuit ad tactum eius surrexi ut aperirem dilecto meo manus meae stillaverunt murra digiti mei pleni murra probatissima pessulum ostii aperui dilecto meo at ille declinaverat atque transierat anima mea li
Abbreviated transcription (Latin):
Demet dilectus meus in ortũ suũ: et cõ¬
medat fructũ suoꝵ pomoꝵ. Oeni in ortũ
meũ soror mea sponsa: nuscui mirrã mcã
cũ aromatibus meis. Comedi fanũ cũ
melle neo: bibi uinũ meũ cũ lacte meo.
Comedite amnci et bibite: mebriamim¬

Expanded text:
t dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum. Veni in hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham meam cum aromatibus meis; Comedi favum cum melle meo, bibi vinum meum de lacte meo: Comedite, amici, et bibite, et inebriami
Abbreviated transcription (Latin):
ut luna. electa ut sol. terribilis ut castroꝵ
aties ordinata: Descendi ad ortũ meũ.
ut uiderẽ poma cõuallis: et inspicere ũ
floruisset uinea. et germinassent mala
punica. Nesciui. aũa mea cõturbauit me:
propter quadrigas aminadab Reuer
tere reuertere sunamitis. reuertere reuer¬
tere: ut intueamur te. Quid bidebis in
sunamite. nisi choros castroꝵ: Quam
pulchri sũt g̾ssus tui. in calciamẽtis filia
principis. I uuctura feminũ tuoꝵ: sicut

Expanded text:
a, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata? Descendi ad hortum nucum, ut viderem poma convallis, et inspicerem si floruisset vinea, et germinassent mala punica. Nescivi: anima mea conturbavit me propter quadrigatere revertere Sulamitis revertere revertere ut intueamur te quid videbis in Sulamiten nisi choros castrorum quam pulchri sunt gressus tui in calciamentis filia pr
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad sponsã suã. et dedit ei. et gusta¬
ambo de fructu memor ato. subito sopo¬
rati unũ sompriũ uiderũt huiasme¬
di. quasi rex potens geminatus in me
dicens. E pl̾s meus bñdixit uos. ut
eterne hite participes efficianum
Enngilantes autẽ cũsibi hec narra¬
rent que uidissent: ecce thonias. apa¬
sis ianuis introduxit. ut bñdictio m̃a
suo uos multiplicetur. Ealetis cm̃
inte gritatẽ que est onmiũ regiua uir¬
giintas soror est angelo ꝵ. et omniũ
bonoꝵ possessio. Dreginitas bictoria

Expanded text:
nis ad sponsam suam cucurrit, eique ad gustaambo de fructu memorato gustassent, subito soporati unum somnium viderunt. Nam quasi rex potens gemmatus videdicens: « Apostolus meus benedixit vos, ut aeternae vitae participes efficiamini. » Evigilantes autem, cum mutuo sibi narrarent quae vidissent, ecce Thomas appa me januis clausis introduxit, ut benedictio mea super vos fructificet. Habetis enim integritatem, quae est omnium regina virginitas soror est angelorum et omnium bonorum possessio, virginitas victoria
Abbreviated transcription (Latin):
os d filie. tantã ac talem
grãm ne ĩ uacuũ recipiatis que est
unitus in una eadẽqz ꝑsona ut le¬
gatur que sepe in diuinis litteris hõ
deo coheternus ꝓpter unitatẽ sub¬
stancie: ac de inde deus honin ui¬
deatur. cõpassus. Cũ nec mitiabilis¬
lis sit homo nec passibilis deus. ta¬
men sic uratus est deus suo corpori.
ut nullã paciatur ficri inter deũ et
hominẽ humana opinone distã¬
tiam. ne forte qd̃ absit alius filius
dei. alius filius hoĩs credatur. Pre¬
sertim quia scriptura sic conectit et
concorporat deũ et hoĩem: ut nec
net in passione possit ab hoĩe deũ
discernere. Unde si ad tẽpus respi
dei. Si ad passionẽ: ĩuenies semꝑ
cũ filio hpĩs eundẽ dei filiũ ita unitũ
et ĩdunduũ. quantũ ad uocẽ scrip

Expanded text:
o filiae, tantam ac talem gratiam ne in vacuum recipiatis, quae est unitus in una eademqgatur quam saepe in Scripturis divinis homo Deo coaeternus protper unionem substantiae: ac deinde Deus homini videatur compassus, cum nec initialis sit homo, nec passibilis Deus, tamen sic unitus est Deus suo corpori, ut nullam patiatur fieri inter Deum et hominem humana opinione distantiam: ne forte quod absit alius filius Dei, et alius filius hominis credatur: praesertim quia Scriptura divina sic connectit et concorporat Deum et hominem, ut nec nec in passione possit ab homine Deum discernere. Unde si ad tempus respicDei. Si ad passionem, invenies semper cum filio hominis eumdem Dei filium ita unitum et individuum, quantum ad vocem
Abbreviated transcription (Latin):
tia plem sũt. quanto claritatẽ dei uici¬
nius cõtemplantur. A lia uero ita deo
comũcta sũt angeloꝵ agmina. ut ĩter
hec et deũ nulli alii inter sint. Tanto
magis ardent amore. quanto subfilius
daritatẽ diuinitatis eius aspiciũt. Ta¬
libus ut diximus a primordio ĩcipien¬
tis uite beatoꝵ spũum distinctionib
suꝑna celoꝵ regna a deo conditore imi
perpetuũ mirabiliter collocata subsistũt.

Expanded text:
tia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicitia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
siu nominis ãc magestatis ĩperpetuũ mi¬
ro ordine collecauit. De quibus loqui
plura ꝑtimescimus. quia soli deo scire est
quomodo uel quẽ admodũ eoꝵ nobis ĩmui¬
sibilis absq contagione seu diminutiõe
ni sua sola puritate consistat natura.
Sed tamẽ nouẽ esse angeloꝵ ordines
ad dei uiditia. at minusteria cõplenda¬
testante sacro cloquio cognouimus. Quoꝵ
principatus atq potestates subtiliter
ac mirabiliter dei omĩpotẽtis nutu di¬
stinguntur. Alii ex illis ad nos in mũ¬
dum nussi futura predicando p̾ueniũt
Alii ad hec cõstituti sũt. ut per eos signa
et miracula frequẽtuis fiant. Abi sub¬
iectis angeloꝵ spiritibz presunt. eisq
ad explenda duuna misteria disponẽdo
principãtur. N lii mira potentia. cete¬
ris preminẽt. pro eo quod eis ad obediẽ¬
dum. alia angeloꝵ agmma subiecta st̃
Alia tante diuinitatis grã replentur.
ut in eis dñs sedeat. et per eos sua iudicia
decernat. Ali tanto per fectiori scien¬

Expanded text:
i nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complendatestante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scien
Abbreviated transcription (Latin):
petri et pauli apłoꝵ. Eũqz ian
atra nox irrueret: ille inter ignes
cur is mens dedita de nocturna ui¬
gilia suscitauit. Cñq ego dicerẽ
omĩa iã esse deposita. ille ait. Tu
meũ ante stratũ. totã ꝑ noctis metã.
quousqz prorũpat crepusculũ excu¬
ba. Cũ ergo excubassẽ quousq in¬
tepesta nos rueret. tantus me sopor
oppres .t. ut sursũ caput attollere
nõ ualirẽ. Om̃sq qui erga tẽtoriũ
sarcinas uel equos excubabãt simili
sunt oppressi sopore. Cũ ergo cũcta
ceps petrus aduenit. ac supra stra :ũ
egri patris astitit. Surge inquit et
sospes tuos ad sodales ꝑge. Cũqs
inquireret quis esset: ille ait. Petrus

Expanded text:
Petri et Pauli apostolorum. Cumque iam Petri et Pauli apostolorum. Cumque iam atra nox inruerit, ille inter ignes curis mens dedita de nocturna vigilia sciscitavit. Cumque ego dicerem omnia iam esse disposita, ille ait: 'Tu meum ante stratum tota per noctis meta, quousque diei prorumpat crepusculum, excuba'. Cum ergo excubassem, quousque intempesta nox ruerit, tantus me sopor oppressit, ut sursum caput attollere non valerem, omnesque qui erga tentorium sarcinas vel aequos excubabant, simile sunt oppressi sopore. Cumque ergo cuncta ceps Petrus advenit ac super stratum aegri patris adstetit: 'Surge', inquid, 'et sospes tuos ad sodales perge'. Cumque ille inquireret, quis esset, ille ait: 'Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
silio. doctrina clarens: dulcedine et
humilitate polleus. Ietabatur in
gentibus sociũ reperisse qui dulcia
promeret affamina. N et pror sus
delectabatur. ut cito ab eius cõsorcio
segregaretur. Sed cũ uehemẽs estus¬
anum quiescendi longũ prohiberet
spatiũ prebuit. prebut ei optatum
munus priuilegia sedis apsice lar¬
gitus est: quatenus nullus ep̃oꝵ
in prefato cenobio quolibet uire dña¬
ri conaretur. Percepto ergo opta¬
to munere: ad patriã remeare iuisi
sumus. C ũq ꝑacto itineris spatio.
rura: et prope castrũ cui bisartiũ
nomẽ est uenissenus. tanta ius
febriũ bardulfũ oppressit: ut omi¬
no morte preueniri crederetur:
Eger enĩ ab urbe progressus fuerat.
Oppresserat om̃s mesticia: nõ tam¬
labore longeui itineris: quã lãgo¬
re egri prĩs. Ne ᷤ prorsus de sospi¬
tate spem habentes tenso tentorio.
cia. nec omĩno de sospitate patua
Erat enĩ uiglia passionis beatoꝵ

Expanded text:
silio, doctrina clarens, dulcedine et silio, doctrina clarens, dulcedine et humilitate pollens. Laetabatur a gentibus socium reperisse, cum quo dulcia promeret affamina, nec prorsus delecsegregaretur. Sed oum vehemens aestus quiescendi longum prohiberet spatium, praebuit optatum munus, privilegia sedis apostolicae largitus est, quatenus nullus episcoporum in praefato caenubio quolibet iure dominare conaretur. Percoeptum ergo optatum munus, ad patriam remeare nisi sumus. Cumque, peracto itineris spatio, rura et propter castrum cui Bismantum nomen est venissemus, tanta vis febrium Bertulfum oppressit, ut omnino morte praeveniri crederetur. Aeger enim ab Urbe progressus fuerat. Oppresserat omnes maestitia tam longevi itineris quam labor aegri patris, nec prorsus eius de sospitate spem habentes, tenso tentorio, tia nec omnino de sospitate paterna Erat enim vigilia passionis beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit meũ est sacerdotũ causas dis¬
t̾nere. quas sinodalis ex aminatio
ad purũ debet adducere. Sciscitat᷑
demde an illorum fit fautor cõsilii.¬
Rex bero nequaꝙyͣ ait se eis fauere.
qui aduersũ dei famulũ molestias
uellent generare, C ũqz illi quãus
si barbaro et arriane secte credulo
talia fari cernerẽt: poscũt ut supplemẽ¬
to publico. qualiter rome ad sedem
apłicam uenire queant. fulciantur.
ego interfui ad honorium pipã ac¬
cessit. Cui cum rei causã patefecisset:
ille de industria querit. que sit cõ¬
suetudinis regularis disciplina.
Cũqz cũcta alacri amio in aures
presulis digessisset: placuit beato ho¬
norio regularis series. religionis cul
tus ac humilitatis indiciũ. T enuit
ergo eũ aliquãtisper et cotidiano affaũe
bardulfũ roborare uisus ut cepti itineris
laborẽ nõ relĩqueret. et arriane pestis
ꝑfidiã. euangłico mucrone ferire nõ
abnueret. Erat eĩ uenerabilis prcsul
honorius sagax anmo. uigẽs con¬

Expanded text:
inquid, 'meum est sacerdotum causas discernere, quas synodalis examinatio ad purum debet adducere'. Sciscitantur illi, si illorum sit fautor consilii. Nequaquam ait se eis favere, qui adversum Dei famulum molestias vellint generare. Cumque ille quamvis a barbaro et Arrianae sectae credulum talia fari cernerent, poscent, ut supplimento publico, qualiter Romae ad sedem apostolicam venire queant, fulciantur. ius obsequium ego interfui, ad Honorium papam accessit. Cui cum rei causam patefecisset, ille de industria quaerit, quae sit consuetudo regularis disciplinae. Cumque cuncta alacri animo in aures praesulis degessisset, placuit beato Honorio regularis series, religiotus ac humilitatis indicia. Tenuit ergo eum tantisper, et quotidiano affamine Bertulfum roborare nisus, ut coepti itineris laborem non relinqueret, et Arianae pestis perfidiam Evangelii mucrone ferire non abnueret. Erat enim venerabilis praesul Honorius sagax animo, vigens con
Abbreviated transcription (Latin):
tis qd̃ arripere iuibendo fecistis: Nã
certissimũ est quia si quid in hoc scci¬
bendi studio bituperationis exticerit:
mee erit audatie. ur̃e uero oronis si
euasero culpa. Ne tamẽ quicquã

Expanded text:
tis, quod arripere iubendo fecistis. Nam certissimum est, quia si quid in hoc scribendi studio vituperationis extiterit, meae erit audaciae; vestrae vero orationis, si non evasero culpa, ne tamen quicqua
Abbreviated transcription (Latin):
ne eoꝵ ꝑsone sine nonumbus stici ꝯcõ
possit. Sed tũ ad nos aliquid mministratu¬
ri ueniunt apud nos etiã noĩa a miisteriis
trahũt. Michael nãqz quis ut d̃. galiri¬
el autẽ fortitudo dei: rapheel uero dicitur
medicina deiz Et quociens nure uirtusis
aliquid agitur: nuchacl mucti phibetur.

Expanded text:
Ne eorum persone <sine> nominibus sciri non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael namque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei», Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
reparauit Nouem ergo augeloꝵ ordines
diximus: quia uidelicet esse testante sacro
eloquio scimus angelos. archangelos. uir¬
tutes. potestates. principatus. dñationes.
thronos. cherubi atqz scraphin. E sse
naiqz augelos et archãgelos: pene om̃s¬
sacri eloquii pagine testãtur. C herubii
uero atq seraphimi: sepe ut notũ est. libri
propletarũ locuntur. Quatuor: quoq
ordinũ noĩa: paulus apls ad ephesios¬

Expanded text:
em: Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse testante sacro eloquio scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim et seraphim. Esse namque angelos et archangelos pene omnes eloquii sacri paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus aposto
Abbreviated transcription (Latin):
acta ut moris est sa lc̃ .uͣ.¬
tione. ne suũ seges negauit
obsequiũ. que tali fecũdata crat pingne¬
dine. sic in ea benefactũ suc ubertatis
effudit. ut centuplũ fructũ cultor ac¬
quireret. et prĩa mereretur salutem,
Qua pubescẽte tocius latuit. ꝙ crat
parisinoꝵ pplis profuturũ. Ante¬
dicta tamẽ materfanulias. hoꝵ nõ
ĩmiemior secretoꝵ. cũ primũ ꝑsecutioĩs
uidit tepusse feruorẽ. locũ scõꝵ mar
tirũ ossa seruantẽ. qmͣ opꝑtuna solli¬
citudine requisunt. atqz inuentã ern¬
nẽtis mausolei cõstructione signeuut.

Expanded text:
acta ut moris est satione nec suum seges negavit obsequium, quae tale fecundata pinguidine, sic in ea beneficium se ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus et cultor adquireret et patria mereretur salutem. Qua pubescente totis latuit quod erat Parisiorum populis profuturum. 30 Antedicta tamen materfamilias horum non inmemor secretorum, cum primum persecutionis vidit tepuisse fervorem, locum torum ossa servantem, et qua oportuit sollicitudine requisivit, atque inventum eminentis Mausolei constructione signavit.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. octo genu pedum: ita ut octies octo¬
gene pedũ numerus numeraretur per
girũ: in altũ autẽ pedũ centũ uigĩti oĩa
xit: camera uero laminis aurcis adfixit.
in mediõ autẽ octo genis arto factũ ex
argento puro ĩstituit. Per tres autẽ
ãnos fabricã incessanter exertuit: et cõ¬
sũmans eam die natalis coꝵ. id est . uͦ.¬

Expanded text:
lorum octogenum pedum; ita ut octies octogenum pedum numerus numeraretur per gyrum, in altum autem pedum centum viginti. Omnia xit, cameras vero laminis aureis affixit. In medio autem octogono sarcophagum ex argento puro instituit. Per quatuor annos fabricam incessanter exercuit, et consummans eam die natalis eorum, id est V K