comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cłm pessimaꝵ orgitatõnum eaꝵ soluit᷑
Uiuaq q aĩa q̃ eaꝑdem m̃bris teneba¬
tur. hac occ̃one laxata eumescit. ⁊ su¬
opurissimo aen miscet᷑ ubi penit ablu¬
te aĩe ascendunt ad lucidas naues q̃
sibi ad uectatonẽ atq ad sue patͥe tͣus¬
fretat̃onem sunt p̃ꝑate. Id u̾o qd̾ ad huc
adusi gn̾is masculas portat ꝑ estus at¬
q calores ꝑticłatim descendit atꝙ arbo¬
ris cet̾isq plant. itoib ac satis om̃ibus
miscetur. ⁊ colorib diu̾sis infigitur
ex quo pacto. ex ista magna. ⁊ claris¬
sima. nam figure pu̾oꝵ ⁊ uirgniũi ap¬
parent ꝯtͣiis potestatib que i celis
tegunt. q̃q igneam hñt naturã at¬
ex isto aspettu decoro uite pacis q̃ mea¬
ruradem menbris ħetur laxata deduai
t ꝑ calorem ni t̾rram. eodem mͦ ⁊̃ illa
altissima uirt que ĩ nam iuitalium
aquaꝵ hĩtat insiłitudine puoꝵ ac
uirginũ sc̾aꝵ ꝑ suos angelos huis ap¬

Expanded text:
nculum pessimarum cogitationum earum soluitur nculum pessimarum cogitationum earum soluitur uiuaque anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. id uero, quod adhuc aduersi generis maculas portat, per aestus atque calores p articulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur et coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum adparent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt qex isto aspectu decoro, vitae pars quae in earumdem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam illa altissima virtus, quae in navi vitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac virginum sanctarum per suos angelos ap
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hostiles potestates ꝓpt̾ ingeni¬
tam sͥ letalem. ⁊ spurcissĩam acupi¬
scentiam facillime capi atci hiisdẽ
opetiebus pulchriins que apparent
macipati. Hoc q mͦ dissolui. scratis
autẽ hũc eiidem nr̃m beatum pr̾em¬
necciam cãm tͣnsformat in puoꝵ ⁊
uirginũ intemꝑatã siłitiomem.
Utitur autẽ hiis tamqͣm ꝓpriis ar¬
ns. atꝙ ꝑ eas suam ⁊pset uolun¬
tatem. Harum sio untittum diunraꝵ
que ad metar ꝯiugii tͣ insna gu̾a
statiũit᷑ q̃cumqo alacͥtate ⁊ facilitate:
id qd cogitauint momento eodem effi¬
tsunt plene sut lucide naues. Itaq cũ
rat̾o popost̾it: ut masculis appareant ec¬
cłie sc̾e untutes. Ilico ⁊̃ suam effigi¬
em uirginum pulch̾rimaꝵ hĩtu de mõ¬
strant. Rursus cum ad formas femĩas
uentum fu̾it postponẽtes speties uirgi¬
num pu̾oꝵ inuestium ipẽm oftendũt
hoc autem iuso decoro illaꝵ ardor ⁊ cõ¬
cupiscentia crescitatq hoc modo ui¬

Expanded text:
omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae adparent, mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc enecessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet uoluntatem. harum uero uirtutum diuinarum, quae adstatuuntur quaeque alacritate ac facilitate id, quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursus, cum ad feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque hoc modo ui
Abbreviated transcription (Latin):
cꝑatione formosioris atq pulch̾oris
qd ista fit nmor spẽs illa maior non
nõ modo s decore. auit qr nõ ꝯgͣit hĩc
rei cui adhibita est ut aliena ⁊ ĩ que¬
niens iteatur. Tangm si nudus h̾o
in foro de ambulet. qd̾ nõ offendit si
la es cum aut minus ordinatũ est
qmͣ debuit aut non sicut debint ubi
tñ aliqͥs modꝰ aliqͣ sp̃es aliqͥs modꝰ est.¬
ordo. Aliqd̾ honũ ⁊ aliqͣ natura. ħ que
nr̃a fides ħt. ⁊ utͣq ratõ uestigauit
diuinaꝵ scͥpturaꝵ testimoniis mnum¬
enda sunt. ut qui ea minore intellectu
assequi nõ possunt diuine auctorita¬
ti cedant. ⁊ ob hoc intellig̾e m̾eantur
qui autẽ intelligũ̾t. S eccrasticis lit¬
t̾is minꝰ instructi sunt. magis ea nos
ex nt̃o intellectu ꝓferre qmͣ in illis li¬
bris c̃ẽ nõ arbitrentur it aꝙo d̾m ẽe
in ⁊mutabłem. sic̃ scͥptum est in psal¬
mis. mutabis. ⁊ mutabũtur a tu aũ
idem ip̃e es. ⁊ ĩ libro sapĩe unde ⁊ apłs

Expanded text:
citur formosioris atque pulchrioris, quod ista sit minor species, illa maior, non mole, sed decore, aut quia non congruit huic rei, cui adhibita est, ut aliena et inconueniens uideatur: tamquam si nudus homo in foro deambulet, quod non offendit, si la est, cum aut minus ordinatum est quam debuit, aut non sicut debuit. tamen ubi aliquis modus, aliqua species, aliquis ordo est, aliquod bonum et aliqua natura ra fides habet et utcumque ratio uestigauit, diuinarum scripturarum testimoniis munienda sunt, ut qui ea minore intellectu adsequi non possunt, diuinae auctoritati credant et ob hoc intellegere mereantur ; qui autem intellegunt, sed ecclesiasticis litteris minus instructi sunt, magis ea nos ex nostro intellectu proferre quam in illis libris esse non arbitrentur. itaque deum esse incommutabilem sic scriptum est in psalmis: mutabis ea. et mutabuntur; tu autem idem ipse es; et in libro sapientiae de ips
Abbreviated transcription (Latin):
tes qnͣtum malũ sit talia de re sentire
uł dic̾e̾ ꝓpt̾ alicͣmͣ temporalis ⁊ t̾rene
ꝯmoditatis ꝯsuetudinem. ⁊ adopt̾onẽ
in illa maligna professione detment.
si ad tuam in effabłem bonitatẽ saltẽ
increpati tuis correctionib fugiant ⁊
om̃ib carnalib iute illecebris celestem

Expanded text:
alia de te sentire uel dicere, propter aliquam temporalis et terrenae commoditatis consuetudinem uel adeptionem in illa maligna professione detinentur, ei ad tuam ineffabilem bonitatem saltem increpati tuis correptionibus fugiant et omnibus carnalis uitae inlecebris caelestem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ naturale est bonũ ÷ oĩs itaq natura
bona est ⁊ omne bonum a deo est. oĩs
ammo sit siue ĩ corporẽ. uec ipe potest
esse nͥ in tratutis bonis. hoc eiũ ip̃m
qd̾ resntit ut doleat quodã modo pe¬
cusat nõ ẽẽ qd̾etat. qr bortũ aliqo e¬
rat. S cum ad eeliꝰ soget᷑ utił dolor
est. cũ ad det̾ius utlis est. In aĩo gͦ
dolorem facit. uolũtas resistens po¬
testatemaiori. In corpore dolorẽ fa¬
cit sensus resifiens corpori potẽtior
sũt aute̾ mala sine dolore peiora
peiꝰ est eĩ gant̾e de ĩiqnit ato: ͣm̃

Expanded text:
quod naturaliter est, bonum est. Omnis itaque natura bona est, et omne bonum a Deo est: omnisanimo sive in corpore sit, nec ipse potest esse nisi in naturis bonis. Hoc enim ipsum quod resistit ut doleat, quodam modo recusat non esse quod erat, quia bonum aliquod erat: sed cum ad melius cogitur, utilis dolor est; cum ad deterius, inutilis. In animo ergo dolorem facit voluntas resistens potestati majori: in corpore dolorem facit sensus resistesunt autem mala sine dolore peiora; peius est enim gaudere de iniquitate quam
Abbreviated transcription (Latin):
i alũ. quis tam ꝑu̾sam ⁊ tam ĩpiã
ferat ĩ saniam sũmo bono tͥbuere cã¬
ta bona. ⁊ sum̃o bono qd̾ dens ÷ tan¬
ta mala. iam u̾o qt̾ ip̃am ꝑtem ua¬
ture d̾i dicunt ubiq ꝑmix̾tam i
celis in t̾ris sub t̾ris in om̃ib corpori¬
b siccis humdis in om̃ib carmbus
num ãĩalm̃ nõ potentia diumitatis
sine ullo nexu in quo in qumabłi¬
ter. ⁊ ĩmolabłr ĩ corruptibłiter oĩ¬
b reb admĩstndis regendis ꝙ p̃sentẽ
qd̾ non de d̾õ dñs. s ligatam. opp̃stam.
pollutam. qmͣ solu lib̾ari purgari q di¬
cunt. nõ solum ꝑ discursum solis ⁊ lue
genus nephãdissimm eiroris qͣmͣ sacͥlegas
⁊ incredibłes turpitudines eis suadeat.
etiam si nõ ꝑsuadeat horribłe est d̾re di¬
cũt enĩ untutes lucis tͣnffigurari ĩ mas¬
calos pulchros. ⁊ opponi femĩs gentis te¬
nebraꝵ. ⁊ easdem rursus untutes lucis
tͣnffigͤar ĩ femĩas pulehͣs. ⁊ opponi mas¬

Expanded text:
is tam peruersam et tam inpiam ferat insaniam summo malo tribuere tanta bona et summo bono, quod deus est. tanta mala ? Iam uero quod ipsam partem naturae dei dicunt ubique permixtam in caelis, in terris, sub terris, in omnibus corporibus, siccis et humidis, in omnibus carnibus, num, animalium: non potentia divinitatis sine ullo nexu incoinquinabiliter, inviolabiliter, incorruptibiliter omnibus rebus administrandis regendisque praesentem, quod nos de Deo dicimus; sed ligatam, oppressam, pollutam, quam solvi, liberari, purgarique dicunt, non solum per discursum solis et lungenus nefandissimi erroris quam sacrilegas et incredibiles turpitudines eis suadeat, etiamsi non persuadeat, horribile est dicere. Dicunt enim virtutes lucis transfigurari in masculos pulchros, et opponi feminis gentis tenebrarum; et easdem rursus virtutes lucis transfigurari in feminas pulchras, et opponi mas
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ malũ ante qmͣ bono misc̾e̾t᷑
malũ. dicant hoc unde tñ adhuc uu¬
lla facta ẽet ꝯmixtio. Si autẽ neccessi¬
tas nõ erat uolũtas gͦ erat. Unde ⁊ hoc
tam magnũ malũ ut deus ip̃e nature
sue noc̾e nell eui noci ab hoste nõ po

Expanded text:
magnum malum, antequam bono misceretur magnum malum, antequam bono misceretur malum. dicant, hoc unde, cum adhuc nulla esset facta commixtio. si autem necessitas non erat, uoluntas ergo erat. unde et hoc tam magnum malum, ut deus ipse naturae suae noc
Abbreviated transcription (Latin):
pnatur ln gens tenebraꝵ q̃ lude̾ uilex̃
⁊ gens qͥd̾ tenebraꝵ lucem ab mitio
dilexit qmͣ ⁊ si molent̾ tñ possid̾e:
uolint nõ extingn̾e. lucis autẽ na¬
uoluit. eas gͦ inctas dilexit qo̾̃ uul¬
tis eligite. Utͣm neccessitate ꝯpulsa ut
dilig̾et tenebras. an uolu̾tate seducta
Si neccessitate qure dampnat᷑. Si uo¬
lnutate qr di natura intanta imqͥta¬
te deprehendit᷑. Si necciͣtate d̾i nat᷑a
coacta est dilig̾e tenebras uicta ÷ gͦ
nõ uicit. Si uoluntate qͥd iam misi
dubitant peccandi uoluntatẽ tͥbue¬
re nature. gm̃ deus ex nicho fecit ne¬
tribuant eam luci qmͣ genint. Qudi.
si ⁊̃ ostendimꝰ ante ⁊muxtõnem mali
qmͣ fabulose ꝯfictam dementissime tre¬
did̾unt. ⁊ in ip̃a lucis nat᷑a qm dicũt
magna mala frasse quid ad istas bla¬
phemias addi posse udebitur. illiᷤ eĩ
fuit anteqͣmͣ purgaret᷑ dura ⁊ in eui¬
tabłis pugnãdi neccessitas. Ecce iam

Expanded text:
natur gens tenebrarum, quae lucem dilexit. natur gens tenebrarum, quae lucem dilexit. et gens quidem tenebrarum lucem ab initio dilexit, quam etsi uiolenter, tamen possidere uoluit, non extinguere, lucis autem nauoluit ; eas ergo uicta dilexit. quod uultis eligite: utrum necessitate conpulsa, ut diligeret tenebras, in uoluntate seducta: si necessitate, quare damnatur? si uoluntate, quare dei natura in tanta iniquitate deprehenditur ? si necessitate dei natura coacta est diligere tenebras. uicta est ergo, non uicit; si uoluntate, quid iam miseri dubitant peccandi uoluntatem tribuere naturae, quam deus ex nihilo fecit, ne retribuant eam luci, quam genuit? Quid? si etiam ostendimus ante commixtionem mali, quam fabulose confictam dementissime crediderunt, in ipsa lucis natura, quam dicunt, magna mala fuisse, quid ad istas blasphemias addi posse uidebitur? illic enim fuit, antequam pugnaretur, dura et ineuitabilis pugnandi necessitas. ecce iam
Abbreviated transcription (Latin):
passe sint. Ubi ⁊ nolens idactas est di¬
cere eas lib̾a uoluntate peccasse qͥ non
gas. ⁊ tam sacͥlegas eis fabulas uen¬
dat dicat qt̾ uult includat in globo
tamꝙͣ in caree gentem tenebraꝵ. ⁊
forinsecus affigat naturam lucis cui
de hoste extincto quietem ꝑpetuam
promitcebat. ecce peior est pena luci
qm̃ tenebraꝵ. peioꝵ pena diume na¬
sicut dicit in regna illa pacifica. ⁊
a inta ac libtate sc̃e̾ lucis alienabũt᷑
⁊ ꝯfigent᷑ in p̃dc̃o horribłi globo.
Unde ⁊ adherebunt ĩquit hiis reb
aĩe eccie qͥs̃ dilex̾unt relicte in eodẽ
tenebraꝵ globo sins m̾itis id sͥ ꝯqͥren¬
tes. Certe nõ est uoluntatis lib̾um arbi¬
tum. Uidete quo mͦ insaniens qͥd dicat
ignorat. ⁊ ꝯtͣia sibi loc̃ndo penis bellũ
ꝯtͣ se gerit. qͣm̃ atͣ d̾m ip̃ius gentis te¬
nebraꝵ. denide si ꝓpt̾ea dampnãtur aĩe
lucis qr dilexunt᷑ tenebras in inste dam¬

Expanded text:
passae sint? ubi et nolens coactus est dipassae sint? ubi et nolens coactus est dicere libera eas uoluntate peccasse, qui non gas et tam sacrilegas eis fabulas uendat. dicat quod uult, includat in globo tamquam in carcere gentem tenebrarum et forinsecus affigat naturam lucis, cui de hoste extincto quietem perpetuam promittebat: ecce peior est poena lucis quam tenebrarum, peior poena diuinae nasicut dicit. in regna illa pacifica et a uita ac libertate sanctae lucis alienabuntur et configentur in praedicto horribili globo: unde et adhaerebunt, inquit, iis rebus animae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo, suis meritis id sibi conquirentes. certe non est liberum uoluntatis arbitrium. uidete quomodo insaniens quid dicat ignorat et contraria sibi loquendo peius bellum contra se gerit quam contra deum ipsius gentis tenebrarum. deinde erunt tenebras, iniuste dam
Abbreviated transcription (Latin):
braꝵ. qr ⁊ si nocit nolens nociit.
neͦq enĩ nocẽ s frui uoluit bono d̾i
Deus autẽ illam extingnere uoluit
sicut manichens aꝑtissime in epła pu¬
mosi sm fundamenti delirat. oblitus e¬
nĩ qd̃ panlo ante dix̾at ita ante fun¬
data sunt endem splendidissĩa regna
supͣ lucidam ⁊ beatam terram. ut an
nlło uinꝙͣ aut mou̾i aut ꝯcuti possint
postea dixit lucis u̾o beatissime pat̾
sciens labem magnã ac uastitatem q̃
ex tenebris surget adu̾sum sua sc̃a
impend̾e scła nsi aliqͥd aliqd̾ eximeũ
ac preclarum ⁊ uirtute potens uł no¬
men apponat qͦ suꝑ ⁊ siml ac destͥat
stipem tenebraꝵ. qua destͣcta ꝓpetua
quies lucis incolis pararet᷑coe. ecre ti¬
mint labem ac uastitatẽ impendentẽ
scłis suis. cerre sic erant fundata suꝑ
ant ⁊cuti possent. ecce a timore nocere
bo tenebraꝵ in et̾num ꝯfigit non er¬
rant in cole lucis de quib aꝑte dicit
qd̾ eirare se a priore lucida sua natͣa

Expanded text:
brarum, quia etsi nocuit, nolens nocuit; brarum, quia etsi nocuit, nolens nocuit; neque enim nocere, sed frui uoluit bono dei. deus autem illam extinguere uoluit, sicut Manichaeus apertissime in epistula ruinosi sui, Fundamenti delirat. oblitus enim, quod paulo ante dixerat: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna supra lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam aut moueri aut concuti possint. postea dixit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersum sua sancta impendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur. ecce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata supeumquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere bo tenebrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾t ẽe de sub̾a dĩ. ⁊ eiusdem oĩo na¬
ture que nõ sponte peccau̾nnt. s age̾¬
te tenebraꝵ ꝯmͣ mali nat᷑am dicint.
ad qͣm debellandam nõ ultͦ. S patͥs ĩ¬
ꝑio descend̾unt suꝑate ⁊ opp̃sse sint
affigi in et̾num globo horribłi tene¬
beaꝵ. ita scd̾m eoꝵ sacͥlega uamlocͥa
deus se ip̃m in qͣdam parte se ip̃m dã¬
pnauit gmͣ lib̾are ab hoste non potint
⁊ tamꝙͣ de ip̃o hoste deuicto insuper
tumphauit. O scelestam ⁊ incredibilẽ
audatiam talia de d̾o credendi talia lex̃¬
di talia p̾dicandi. qd̾ cum defendere
conant᷑. ut in peiora uruant clausis
ocłis dicunt male nature ⁊mixtionẽ
face̾ ista. ut bonad̾i natura tantama¬
iiͣ patratur. qam ip̃am apid se ⁊p̃am
nicħ hoꝵ pati potuͥsse uł posse. qͣi inde
test. dem̃ si natura tenebraꝵ nocuit na¬
ture d̾i. ⁊ natad̾i nocuit uature dene¬
braꝵ duo g ͦ mala sunt que sͥ ĩincem
nocũnt. ⁊ meliore aĩo fuit gens tene¬

Expanded text:
iusdem omnino naturae, quae non sponte peccauerint, sed a gente tenebrarum, quam mali naturam dicunt, ad quam debellandam non ultro, sed patris imperio descenderunt, superatae et oppressae sint, affigi in aeternum globo horribili tenebrarum. ita secundum eorum sacrilega uaniloquia deus se ipsum in quadam parte a mamnauit, quam liberare ab hoste non potuit et tamquam de ipso hoste deuicto insuper triumphauit. o scelestam et incredibilem audaciam talia de deo credendi, talia loquendi, talia praedicandi! quod cum defendere conantur. ut in peiora inruant clausis oculis. dicunt malae naturae commixtionem facere ista, ut bona dei natura tanta mala patiatur; nam ipsam apud se ipsam nihil horum pati potuisse uel posse. quasi inde test deinde si natura tenebrarum nocuit naturae dei et natura dei nocuit naturae tenebrarum: duo ergo mala sunt, quae sibi inuicem nocuerunt, et meliore animo fuit gens tene
Abbreviated transcription (Latin):
parabatur. hoc qd̾ nephas sit dicere
nature dĩ. a nat᷑a d̾i sic subueniri qͥ
audit anathematizes. s si hoc saltẽ
face̾t ut ip̃a luci ĩmuea nõ fieret:
poss fortasse nõ tamꝙͣ d̾i uatura: s

Expanded text:
parabatur? hoc quam nefas sit dicere parabatur? hoc quam nefas sit dicere naturae dei natura dei sic subueniri qui uidet, anathemet. sed si hoc saltem ita faceret, ut ipsa luci inimica non fieret, posset fortasse non tamquam dei natura, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tipit̾ purgandã. utiq dampna̾dã
este gnͣtum malum ꝑntiose ⁊ norie
⁊ m anssne uolunt᷑atis ante gmͣ ui¬
lum malum de gente ꝯtͣm misce̾tur
an forte nesciebat hoc euent᷑um m̃¬
bris suis ut dilig̾ent tenebras. ⁊ ĩ mu¬
ca exist̾ent sc̾e laci sicut ip̃e dicit. ħ¬
 non tm̃ dõ suo. s ⁊̃ pat̾ de quo erãt
Uonde gͦ hoc indeo tam magnũ igno¬
rantie malum. ante qͣͣͣ ullum de gẽ¬
te gcͣia misd̾etur malñ. Si autẽ futu¬
rum hoc sciebat. aut sempit̾iram
illo erat crudehitas si de sue nat᷑e fa¬
ctura ꝯminatõne ⁊ dampnatione.
mi mali ur̃i ip̃a cerce ꝑicła nature ⁊p¬
sins que in illiꝰ globi et̾no uincło Q¬
figitur si hoc s mim̾e nesciebat. ⁊̃ sic
erat ĩnatura dĩ sempit̾na ignorãtia
Si autẽ sciebat sempit̾na miseria
Unde hoc tm̃ malum. ante ꝙͣm ullũ
de gente ꝯtͣia misce̾tur malũ. an for¬
te magna caritate gaudebat qr ꝑ eiꝰ
penã ꝑpetua quies cet̾is lucis incolis

Expanded text:
 purgandam, inique damnandam ? ecce quantum malum perniciosae et noxiae et inmanissimae uoluntatis, antequam ullum malum de gente contraria misceretur. an forte nesciebat hoc euenturum membris suis, ut diligerent tenebras et inimicae existerent sanctae luci, sicut ipse dicit,  tantum deo suo, sed etiam patri, de quo erant? unde ergo hoc in deo tam magnum ignorantiae malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum? si autem futurum hoc sciebat, aut sempiterna in illo erat crudelitas, si de suae naturae futura contaminatione et damnatione mi mali uestri? ipsa certe particula naturae ipsius, quae in illius globi aeterno uinculo configitur, si hoc sibi imminere nesciebat, etiam sic erat in natura dei sempiterna ignorantia; si autem sciebat, sempiterna miseria. unde hoc tantum malum, antequam ullum de gente contraria misceretur malum ? an forte magna caritate gaudebat, quia per eius poenam perpetua quies ceteris lucis incolis
Abbreviated transcription (Latin):
qr lippos crutiat mala natura ÷. et̾nus
autem ignis. nõ sic̾ deus et̾nus d̾r. qr¬
tas. hoc est illa sũma in emutabłitas ꝗͣ
solus deus ht qui mutari oĩo nõ potest
Alio est enĩ nõ mutari cũ tñ possit nn¬
tari. Alud ã prorsus nõ posse mutari.
sicut gͦ dicit᷑ homo bomis. nõ tũ sicut
tñ sicut deus de quo dẽm est soli sapi¬
enti d̾o sic dr ignis et̾nus nõ tñ sic̃
dens cuiꝰ solius ĩmortalitas ip̃a est u̾a
e̾ntas. que cum ita sint scd̾m catho

Expanded text:
quia lippos cruciat. mala natura est. Aeternus quia lippos cruciat. mala natura est. Aeternus autem ignis non sicut deus aeternus, qtas; hoc est illa summa incommutabilitas, quam solus deus habet, qui mutari omnino non potest. aliud est enim non mutari. cum possit mutari, aliud autem prorsus non posse mutari. sicut ergo dicitur homo bonus non tamen sicut tamen sicut deus. de quo dictum est: soli sapienti deo: sic dicitur ignis aeternus non tamen sicut deus, cuius solius inmortalitas est uera aeternitas. Quae c
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ⁊ iõ factum ip̃m malum ÷. nõ illa
nat᷑a qr male utitur peccans. Malũ est e¬
nĩ male uti bono. Uñ apłs dapnatos qͦs¬
dam diuino iuditio reprehendit qui co¬
lu̾nt ⁊ sermerunt creat᷑e potius qmͣcre¬
atori. necq enĩ creat᷑am rep̾hendit. qo̾ qͥ
fec̾it creatori facit ĩuniam. S eos qͥmale
usi sunt hono meliore deserto. pro ide
si custodiant om̃s nature. modũ ⁊ spẽm
⁊ ord̾ĩem ꝓprium suũ nlłm etit malũ
Si autẽ hus bonis quisq nolu̾it uti ma¬
stos inste ordinare nouit. ut si ip̃i ꝓpĩ
qnitatẽ uolu̾tatis sue male usi fuerĩt
bonis illiꝰ ille ꝑ iustĩam potestatis sue
bñ utatur malis ip̃oꝵ recte ordinãs in
penis qui se ꝑu̾se ord̾iau̾it in pegcatis
Nam nec ip̃e ignis et̾nus qͥ cͥtiandꝰ est ĩ¬
pios mala natura ÷. hñs modũ. ⁊ spẽm
⁊ ord̾iem suum nlła mnicͥtate depͣua¬
tum. S crutiatꝰ ÷ dãpnatis mał quoꝵ
peccatis est debitus. Necq enĩ ⁊ lux ista

Expanded text:
rtio et ideo factum ipsum malum est, non illa natura. qua male utitur peccans. malum est enim male uti bono. unde apostolus damnatos quosdam diuino iudicio reprehendit, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. neque enim creaturam reprehendit — quod qui fecerit, creatori facit iniuriam — sed eos, qui male usi sunt bono meliore deserto. Proinde si custodiant omnes naturae modum et speciem et ordinem proprium, nullum erit malum; si autem his bonis quisque male uti uoustos iuste ordinare nouit, ut si ipsi per iniquitatem uoluntatis suae male usi fuerint bonis illius, ille per iustitiam potestatis suae bene utatur malis ipsorum recte ordinans in poenis, qui se peruerse ordinauerint in peccatis. Nam nec ipse ignis aeternus, qui cruciaturus est impios, mala natura est habens modum et speciem et ordinem suum nulla iniquitate deprauatum: sed cruciatus est damnatis malum, quorum peccatis est debitus. neque enim et lux ista,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ suo regno soluos fuisse. ⁊ memĩsse
⁊ ĩtellerisse. Sic em̃ ꝯcionũ illic dicũt
prĩncipem tenebraꝵ ut necco illi talia c̾¬
nere. necq ab eis quib dicebat audi¬
ri sine memoria ⁊ intellectu potins¬
sent. ⁊ habuisse temꝑiem aĩo. ⁊ cor¬
pori suo ꝯgrnam. ⁊ nrtute potentie
regnasse. ⁊ copias elem̾toꝵ suoꝵ ac
feroitatis hm̃̾sse. ⁊ sensisse se muicẽ
ac sͥ incinũ lum. ⁊ ocło huisse. qͥbus
illido longe ꝯspic̾er qͥ utiq ocłi sine

Expanded text:
et in suo regno saluos fuisse et meminisse et in suo regno saluos fuisse et meminisse et intellexisse. sic enim contionatum illi dicunt prineipem tenebrarum, ut neque ipse talia dicere neque ab eis, quibus dicebat, audiri sine memoria et intellectu potuisset: et habuisse temperiem animo et corpori suo congruam et uirtute potentiae regnasse et copias elementorum suorum ac fecunditatis habuisse et sensisse se inuicem ac sibi uicinum lumen et oculos habuisse, quibus illud
Abbreviated transcription (Latin):
uł nocere ĩꝑime patitur q̃qm. Qui eĩ
noc ait apłs recipiet id qd̾ nocuit. ⁊
nõ est ꝑsonaꝵ acceptio apud d̾m. qd̾
manieher si uellent sine ꝑinto̾so stu¬
dio defendedi erroris sui. ⁊ cum d̾i ti¬
more argitare nõ scelestissie blaphe¬
marent inducendo duas nat᷑as unã
bonã ꝯm̃ dicunt d̾m. alt̾am malã qmͣ
nõ fet̾it deus. ita eirantes. ita delirã¬
tes ĩmo ita ĩsanientes. ut nõ uideant
⁊ ieo qd̾ dicunt nat᷑am su̾mi mali
pone se tanta mala bona ubi ponu̾t ui¬
tam. potẽtiam. salutẽ. memoriã intel¬
lectum temꝑiem. uirtutẽ. copiam. sẽ¬
sum. lumẽ. suauitatẽ mẽsuras nu¬
m̾os pacem mod̾ spẽm ord̾iem. In eo
antem cid̾ dicunt sũmũ bonum tan¬
ta mala mortẽ egͥciõiem. obliuio¬
egestatẽ stoliditatẽ. cecitatẽ dolorẽ. in¬
iquitatẽ. dedetꝰ bellũ ĩmod̾at̾onem. de¬
formitatẽ ꝑu̾sitatẽ. Rrincipes enĩ te¬
nebraꝵ. ⁊ uxisse in sua nat᷑a dicunt

Expanded text:
 qui enim nocet, ait apostolus, recipiet id, quod nocuit et non est personarum acceptio apud deum. Quod Manichaei si uellent sine pernicioso studio defendendi erroris sui et cum dei timore cogitare, non scelestissime blasphemarent inducendo duas naturas, unam bonam, quam dicunt deum, alteram malam, quam non fecerit deus, ita errantes, ita delirantes, immo uero ita insanientes, ut non uideant et in eo, quod dicunt naturam summi mali, ponere se tanta bona, ubi ponunt uitam, potentiam, salutem, memoriam, intellectum, temperiem, uirtutem, copiam, sensum, lumen, suauitatem, mensuras, numeros, pacem, modum, speciem, ordinem: . in eo autem, quod dicunt summum bonum, tanta mala: mortem, aegritudinem, obliuioegestatem, stoliditatem, caecitatem, dolorem, iniquitatem, dedecus, bellum, inmoderationem, deformitatem, peruersitatem. principes enim tenebrarum et uixisse in sua natura dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tino amoris ei cohesunt ħ qne foris
sũt corporalia. ut ⁊̃ ami absu̾t ista p̃¬
sto sunt y̾magies eoꝵ cogitanti. qͣppt̾
se c̾nere easa se nõ potest ut se solam
inspitiat. ⁊ udeat redeat gͦ ad se. ⁊
stet in se nec sicut absentẽ se gnerat
sed uelit presentem se curet c̾nere ⁊
dist̾nere. ⁊ intentõnem nolũtatis ꝗͣ
ꝑ alia uagabat. statuat in se ip̃a. ⁊ se
argitet ut se ip̃am agnoseat. ⁊ diliga
ita indebit qd̾ ñnõqmͣ se nõ aman̾it
nõ ñeũ nescient. s alia secũ amando.
cũ eis se ⁊ fundit. itaut sine magno la¬
bore ab eis seꝑari nõ possit quib cñ a¬
more inhesit. ꝓpt̾ea fantasiis corꝑali¬
um ymagmationũ deformat᷑ eiꝰdemq
alte impressis ⁊̃ soluta a corpore nõ ex
exuta corꝑalib tenetur passõib stu¬

Expanded text:
quae foris sunt corporalia, ut etiam cum absint ista, praesto sint imagines eorum cogitanti. Quapropter secernere eas a se non potest, ut se solam inspiciat et videat. Redeat ergo ad se, et stet in se, nec sicut absentem se quaerat, sed velut praesentem se curet cernere et discernere, et intentionem voluntatis, qua per alia vagabatur, statuat in se ipsa, et se cogitet, ut se ipsam cognoscat et diligat. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed alia secum amando cum eis se confudit; ita ut sine magno labore ab eis separari non possit, quibus cum amore inhaesit. Propterea phantasiis corporalium imaginum deformatur, eisdemque alte impressis etiam soluta a corpore non exuexuta corporalibus tenetur passionibus. Stu
Abbreviated transcription (Latin):
stio melioꝵ. sic ĩ scͥpt᷑is inuenit᷑ scͥptũ
Omũs creatura di bona ÷. ac ꝑ hoc ⁊ om̃e
ligim̃ qd̾ in ꝑadiso dens plantauit u¬
tiq bonũ ÷. nõ gͦ malã naturã homo
appetunt. cum arborem ueatam teti¬
gitis id qd̾ meliꝰ erat defe̾ndo factũ
malũ ip̃e ꝯmisit. Melior quirpe ctea¬
tor gm̃ ulla natura qͣm ꝯdidit. cruꝰ m¬
ꝑium nõ erat desendũ ut tang̾et᷑ pro¬
hibitum qmͣuis bonũ. qm̃ deserto me

Expanded text:
c in scripturis inuenitur scriptum: omnis creatura dei bona est, ac per hoc et omne lignum, quod in paradiso deus plantauit, utique bonum est. non ergo malam naturam homo appetiuit, cum arborem uetitam tetigit, sed id, quod melius erat, deserendo factum malum ipse commisit. melior quippe creator quam ulla creatura, quam condidit: cuius imperium non erat deserendum, ut tangeretur prohibitu
Abbreviated transcription (Latin):
lũ d̾r nõ ilłud oȩlum in quo sunt sy¬
tera.s hoc inf̾u̾s cuiꝰ caligme nubi¬
la ꝯglobant᷑. ⁊ ubi aues uolitant. Nã
⁊ celũ nubilũ d̾r ⁊ uolatilia çeli appel¬
gelos ꝯtͣ quos nobis imutos pie uruen¬
do pugnamꝰ. spũalia neqͥtie ĩ celestib
noĩat. qd̾ ne de illis suꝑiorib celis in¬

Expanded text:
ur, non illud caelum, in quo sunt sidera, sed hoc inferius, cuius caligine nubila conglobantur, et ubi aues uolitant — nam et caelum nubilum dicitur et uolatilia caeli appelgelos, contra quos nobis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis in
Abbreviated transcription (Latin):
asq esid̾are uirtutes abstħit se ab o̾ib
corporis sensib qͥb nõ adiuuat᷑ insi ad
corporeas formas colores ꝙ sentientos
⁊ spu atc rat̾one se ꝯspicit. Intelłra¬
humanũ siqͥtem corpꝰ ex .iiiͦiͦ. elemen¬
tis apositum. s in carne ⁊ ossib t̾ra ma¬
xime appareret ap̃ t̾renã soliditatẽ aqͣ
in humorib aer atmet᷑. In pulmone
dissoluat᷑. sedesignis est in corte. ⁊ i̾e
infi̾iis est latum. ⁊ suꝑiꝰ acutum qͦ¬
nã formã ignis retm quedã ius is¬
nea aere tẽꝑata a corde ad ce̾brũ asdẽ

Expanded text:
asque considerare virtutes, abstrahit se ab omnibus corporis sensibus, quibus non adjuvatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos; et spiritu ac ratione se conspicit, meHumanum siquidem corpus ex quatuor elementis compositum est; sed in carne et ossibus terra maxime apparet propter terrenam soliditatem. Aqua in humoribus, aer continetur in pulmone;dissolvatur. Sedes ignis est in corde; et ideo inferius est latum, et superius acutum; quoniam formam ignis retinet. Quaedam vis ignea aere t
Abbreviated transcription (Latin):
Ei enĩ dens angelis pecrantib non
peꝑcit: s cart̾ib calig̾is infi̾ tnide̾s tra¬
droit ĩ iuditio pumẽdo seruari. Lic pe¬
trus ostendit ad huc eis ultimi iuditiipe¬
nam deb̾i de quia dñs dicit. Ite in ignem
et᷑ num. qui ꝑatus est dxaꝰ ⁊ angelis eius
qͣnͣiuis iam penalit̾ hũc ĩfu̾m. boc in¬

Expanded text:
s peccantibus non pe-. percit, sed carceribus caliginis inferi trudens tradidit in iudicio puniendos seruari. hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi iudicii poenam deberi, de qua dominus dicit : ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenaliter hunc inferum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
um in curnt. oport enĩ ut sicut dm
in corruptibłem ⁊ mamutabłem. ita
u̾o ⁊ mĩnra bona hoc est t̾rena atq
mortalia ip̃e fecit ilło apłi loco smne
dubitatõne intelligitur ubi loq̃ns de
mẽbris carms nr̃e qua si glorificat᷑
unũ menbrũ ⁊ gaudent omĩa mẽ¬
bra. ⁊ si patit᷑ unũ menbrum ꝯpati¬
untur omĩa mẽbra. ⁊̃ hoc ibi ait de̾¬

Expanded text:
 ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "quia si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra"
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem ypocͥtam ꝓpt̾ ꝑu̾sitatem ppłi
⁊ de ono ppło istaeldicit dedi eis rege
mira mea. Iniustum enũ non est uł
miprobis accipietib nocẽdi potesta¬
tem ⁊ bonoꝵ patĩa probecur. ⁊ maloꝵ
miqͥtas punat᷑. Nam ꝑ potestatem
dyabolo datam. ⁊ iob probat᷑ ÷ ut i¬
stus appar̾et. ⁊ petͥs temptatus ut de
dit oĩa uste ĩpe deus fec̾it nõ damẽ
pro hiis uiste factis. s ꝓpĩa nocendi
uolimtate que ip̃ius dẏaboli fuit
ei reddet᷑ infme smplitrũ cũ dioreͤ
imipiis qui enis nequitie ⁊sentire
preuaunt. Ite m ignẽ et num qnẽ¬

Expanded text:
hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ignem aeternum, que
Abbreviated transcription (Latin):
maginatõnem nõ hñt ꝯuedam sen¬
siim ⁊: cum itaq magis sit sensifica¬
n qͣm negegari tñ estat profecto hnc¬
nõ o̾e subtiliorem. ⁊ ubi magis sub¬
tilis est ⁊ mag̾ sp̃s ÷. magis sia̾tem
ĩcorporee nature ꝓꝓpma̾t cum yma

Expanded text:
imaginationem non habent; quaedam sent. Cum itaque magis sit sensificari, quam vegetari tantum; constat profecto hanc vim subtiliorem esse, et ubi magis subtilis est, magis spiritus est. Magis siquidem incorporeae naturae appropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
tonsura. ⁊ ab orignissue felicitate
separata tolerabłia indeantur. cum ꝑ
se ip̃a si ꝯssd̾̃antur sustim̾i nõ possĩt
O magna patĩa tua deus. misericors
⁊ miserator longuanmus ⁊ młtum
misicors. ⁊ uerax qͥ facis orrisolem
tuũ suꝑ bonos ⁊ malos pluis super
instos ⁊ inuistos qui non iis mor¬
tem peccatoris qnͣtum ut reu̾tat᷑ ⁊ u¬
uat. qui partis corripiens dans locũ
pnĩe ut relicta malitia credant in te
qͣnius młti scdm duritiam cordis sui
die ire. ⁊ reuelat᷑ois iusti iuditii tui qui
qui rades unicuq scd̾m oꝑa sna qui
in qͣcumq die homo ꝯu̾sus fu̾it a neqͥ¬
merantur. tantũ eiũ ual p̃pollens m̃a¬

Expanded text:
confixa et ab originis suae felicitate confixa et ab originis suae felicitate separata, tolerabilia uideantur, cum per se ipsa, si considerentur. sustineri non possint? O magna patientia tua, domine misericors et miserator, longanimis et multum misericors et uerax, qui facis oriri solem tuum super bonos et malos, pluis super iustos et iniustos; qui non uis mortem peccatoris, quantum ut reuertatur et uiuat; qui partibus corripiens das locum paenitentiae, ut relicta malitia credant in te,quamuis multi secundum duritiam cordis sui die irae et reuelationis iusti iudicii tui; qui reddis unicuique secundum opera sua; qui in qua die conuersus fuerit homo a nequimereantur. tantum enim ualet praepollens m
Abbreviated transcription (Latin):
recusetis qd nos nõ fac̾e assitis. aut ma¬
nicheum. anathematizace qui cu
dicit in om̃ib semĩb ẽe ꝑtem dĩ. ⁊ cõ¬
cumbendo ligari. qͥcqͥd autem lumĩs ħ
est eiusdem ꝑtis di ad estas electoꝵ per¬
ueu̾it manducando purgan. quid no¬
bis suadeat uidecis. ⁊ eum anathema¬
tizare dubitatis. Quid agunt ĩcmͣ cũ
eis dicitur. ad qͣs t̾giu̾sationes se ⁊uer¬
tunt. cum aut tam nephania doct᷑nasit
anathematizanda aut tam uepharia
turpitudo fatienda. In cnĩ ꝯparatione
ian illa omĩa illa mala que in tolle¬
rabłia. paulo aute amemorabam eos
de nat᷑a dĩ dic̾e. qd̾ neccessitate oppssa
sit ut bellum ger̾et qd aut sempit̾¬
na ignorantia secura erat. aut sem¬
pit̾no dolore ⁊ timore sollicita qͣnͣdo
sibi ueĩret corruptio ꝯmixtionis. ⁊
uincłm et̾ne dampnationis qd̾ deni¬
q gesto bello sic fu̾it captiua opp̃ssa
polluta qd̾ post falsam uictoriam sic
fut᷑a sit in horribłi globo met̾num

Expanded text:
on facere adseritis, aut Manichaeum anathemate, qui, cum dicit in omnibus seminibus esse partem dei et concumbendo ligari, quicquid autem luminis. hoc est eiusdem partis dei ad escas electorum peruenerit, manducando purgari, quid uobis suadeat uidetis et eum adhuc anathemare dubitatis: quid agunt, inquam, cum hoc eis dicitur? ad quas tergiuersationes se conuertunt, cum aut tam nefaria doctrina sit anathemanda aut tam nefaria turpitudo facienda, in cuius comparatione iam illa omnia mala, quae intolerabilia paulo ante commemorabam, eos de natura dei dicere, quod necessitate obpressa sit, ut bellum gereret, quod aut sempiterna ignorantia secura erat aut sempiterno dolore et timore sollicita, quando sibi ueniret corruptio commixtionis et uinculum aeternae damnationis, quod denique gesto bello sic fuerit captiuata, obpressa, polluta, quod post falsam uictoriam sic futura sit in horribili globo in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ei cui deerat maiorẽ honorẽ
dans ut nõ e̾e̾t scissure in corpore. ꝯ
ip̃m id̾ ut ꝓ inuicẽ sollicita sin mẽ¬
bra. Hoc autẽ qd̾ sic ĩmodo ⁊ spetie ⁊
ordie menbroꝵ carnis laudat apłs
in oĩm aĩalium carne uinẽs inueĩs
in bonis t̾renis. ac ꝑ hoc mĩmis de pu¬
tetur. Item qr cuiq culpe quał ⁊ ꝗͣ
qua deus est. S ex nr̃a qmͣ de femuia:
assũpsit pro nobis mortuus est. qm̃ d̾i
bonitatẽ circa nos ⁊ dilectionẽ sic pre¬
dicat apꝰ. ꝯmendat inquit suã carta¬
tem deus in nobis qm̃ cum adhuc pe¬
catores ẽẽmus. xp̃r pro nobis mortuus
est. młto magis iustificati nc̃ in san

Expanded text:
 maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra. hoc autem, quod sic in modo et specie et ordine membrorum carnis laudat apostolus, in omnium animalium carne inuenis, in bonis terrenis ac per hoc minimis deputetur. Item quia cuique culpae qualis et qua deus est, sed in nostra, quam de femina adsumpsit. pro nobis mortuus est: quam dei bonitatem circa nos et dilectionem sic praedicat apostolus: commendat, inquit, suam caritatem deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; multo magis iustificati nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
uł ilła mat̾ies ꝯm hylen autiqͥ dix̾unt
malũ dicenda:. nõ eam dico ꝙͣm ma¬
inicͥhe. hylen. applłat dementissia ua¬
nitate nesciens qͥd loqͣtur. formatͥtẽ
corꝑm. Unde recte illi dictum est qd̾
alterũ deum inducat. Nemo enĩ for¬
mare ⁊ creare corpora nsi deus potest
necq enim creantur nͥ cum eis modꝰ
⁊ sp̃es. ⁊ ordo subsifut q̃ bona esse nec
d̾e posse nͥ ado puto q̃ iam ⁊ ip̃i ꝯfiten¬
tur. S hy len dico qmͣ penitus inform̃
⁊ sine qͣlitate mat̾iem. Unde iste qs se̾¬
timꝰ qͣlitates formant᷑. antici dix̾unt.
hinc enĩ. ⁊ silua grede hylen d̾r qd̾ oꝑ

Expanded text:
uel illa materies, quam hylen antiqui di- xerunt, malum dicenda est. non eam dico, quam Manichaeus hylen appellat dementissima uanitate nesciens, quid loquatur, formatricem corporum — unde recte illi dictum est, quod alterum deum inducat; nemo enim formare et creare corpora nisi deus potest: neque enim creantur, nisi cum eis modus et species et ordo subsistit, quae bona esse nec esse posse nisi a deo, puto quia iam etiam ipsi confitentur — sed hylen dico quandam penitus informem et sine qualitate materiem, unde istae quas sentimus qualitates formantur, ut antiqui dixerunt. hinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
s uñ ad fiat. Nec ista gͦ hyle malũ
dicenda ÷ que nõ ꝑ aliqͣm spetiẽ senti¬
ri. S ꝑ om̃imooam spetiei priuatõnẽ
crgitari uix pot̾. Hab enĩ ⁊ ip̃a capa¬
citatem formaꝵ. Nam si capere rmpõi¬
tam ab artifice formã nõ poss nec nec
mat̾ies utiq dic̾etur. porro si bonum
aliqd̾ est forma. Uñ qui ea p̃ualent for¬
mosi appłłant᷑. sic̃ a spe sponsi procul
dubro bonũ aligo̾ est ⁊̃ caꝑacitas for¬
me sicut qr bonũ est sapĩa nemo du¬
bitat qd̾ bonũ sit capacem eẽ sapĩe

Expanded text:
sta ergo hyle malum dicenda est, quae non per aliquam speciem sentiri, sed per omnimodam speciei priuationem cogitari uix potest. habet enim et ipsa capacitatem formarum; nam si capere impositam ab artifice formam non posset, nec materies utique diceretur. porro si bonum aliquod est forma, unde quia ea praeualent, formosi appellantur, sicut a specie speciosi, procul dubio bonum aliquid est etiam capacitas formae; sicut quia bonum est sapientia, nemo dubitat, quod bonum sit capacem esse sapie
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est d̾i naturaꝯͣm dicunt in eoꝵ cor¬
porib ligatam ten̾ ex eoꝵ menbris ꝑ
stiam ꝯcupiscentiã relaxatis soluta fu¬
ga. ⁊ suscepta uł purgata lib̾etur. Hoc
infelices legunt. hoc dicũt. hoc auoiñt
hoc credunt. hoc in libro .uiͦi. thesan¬
ri eoꝵ hoc eiũ appłłant scͥpturam c̃ndã
manichei ubuste blaphemie ꝯscͥpte¬
sunt ita positum est. tũc beatus ille¬
ͥ pater qui lucidas naues h̾t diu̾soria
⁊ hitatula seu magnitud̾ies ꝓ uisi¬
tasibĩclementia fert opem ꝗͣ exintur
⁊ lib̾atur ab impiis retiacłis ⁊ ang¬
gustuis atq angorib sua uitalis sub¬
stantia. Itaq ĩ uisibłi suo nuctu illas
suas uittutes q̃ in clarissima hac nam
hñtur t̾ras figurat easq par̾e facit
aou̾sis potestatib que insingłis celoꝵ¬
tͣctatib ordinate sunt. Que cm̃ ex utͦ¬

Expanded text:
hoc est dei natura, quam dicunt in eorum corporibus ligatam teneri, ex eorum membris per illam concupiscentiam relaxatis soluta fugiat et suscepta uel purgata liberetur. hoc infelices legunt, hoc dicunt, hoc audiunt, hoc credunt, hoc in libro septimo Thesauri eorum — sic enim appellant scripturam quandam Manichaei, ubi istae blasphemiae csunt ita positum est: Tunc beatus ille Pater, qui lucidas naves habet diversoria et habitacula seu magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem, qua exuitur et liberatur ab impiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae vitalis substantiae. Itaque invisibili suo nutu illas suas virtutes, quae in clarissima hac navi habentur, transfigurat, easque parere facit adversis potestatibus, quae in singulis coelorum tractibus ordinatae sunt. Quae quoniam ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa ampꝰ qm̃ in sompno sol s minꝰ
amã in morte nõ fallitur. s ip̃a men¬
te diumitus ad iita uł a quo ip̃a in¬
sa opponente sicut in apocalypa ioh̾i
exponebatur. Magna reuelatio est
cum enĩ bono spũ assumit᷑ aĩa falli
nõ pot̾. qr sancti angeli miris med̾
iusa sua facili qͣdam ac p̃potenti m̾̃ctõ
sionem scã qͦdam meffabłi modo in
cp̃n nr̃o in formant ip̃i sicid̾ hiis corpo¬
ralib iudicandis atq minitrandis p̃¬

Expanded text:
no solet, sed minus quam in morte, non fallitur. Sed ipsa mente divinitus adjuta, vel aliquo ipsa visa exponente, sicut in Apocalypsi Joanni exponebatur magna revelatio est. Cum enim bono spiritu assumitur anima, falli non potest; quia sancti Angeli miris modis, visa sua facili quadam ac praepotenti unitione sionem suam quodam ineffabili modo in spiritu nostro informant. Ipsi siquidem his corporalibus judicandis atque ministrandis pr
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ atq ab illo ẽẽ cet̾as naturas sine¬
spu̾ales siue crporales. atq om̃s inꝗͣtñ
nature sunt: bonas esse. ⁊ qͥd uł unde.
sit malum. ⁊ qͣnͣta mala manichei po¬
uant ĩ natura boni. ⁊ qͣnta bona ĩ na¬
tura mali quas nat᷑as faxit eiror ip̃oꝵ¬

Expanded text:
bonum, atque ab illo esse ceteras naturas siritales siue corporales atque omnes, in quantum naturae sunt, bonas esse, et quid uel unde sit malum et quanta mala Manichei ponant in natura boni et quanta bona in natura mali, quas naturas finxit error ipso
Abbreviated transcription (Latin):
recreat. si nõ est ĩiqͣ qͥd ꝑ precepta cor¬
rigit. Si nõ est decorata quid inũdat
Si nõ ÷ in bello cui ꝓmtetit pacemr Si
nõ ÷ ĩmod̾ata cui modũ legis impõit¬
tur. si nõ ÷ deformis qͥd reformat. Si

Expanded text:
recreat? si non est iniqua, quid per praecepta correcreat? si non est iniqua, quid per praecepta corrigit? si non est dedecorata, quid mundat? si non est in bello, cui promittit pacem? si non est immoderata, cui modum legis imponit? si non est deformis, quid reformat? si
Abbreviated transcription (Latin):
cipi suo no obedixent. nii modꝰ ibi ẽẽt
nichil aliud ag̾ent qmͣ comet̾ent aũ
bib̾nt. aut seurent. aut qd̾l aliud si¬
ne aliqͣ satietate. ꝗͣxañ nec ip̃i qui hoc
agebant formis fuis det̾minati ẽent
nisi mod̾ ibi fiss. ꝯũc u̾o talia digt¬
dicũt cos egisse. ut ĩ om̃ib actõib su¬
is modos gͥ ꝯgruos h̾uisse negare nõ po¬
ssint. Si antẽ ibi spẽs nõ fuiss nlła ⁊
bi qualitas subsist̾et. Si ulłus ordo ͥ
fuiss nõ alii dnarentur alñ subd̾ent᷑
sita ut oĩa illa que uana isti fabłant᷑
ag̾e possent. dei antẽ naturã si non¬
eoꝵ suscitat xp̃c. Si nõ dicunt egrã
quid curat: Si nõ dicunt oblitam
qͥd ꝯmemorat. Si nõ dicũt ĩsipientẽ
quid dos. si ñ dicunt ꝑtͣbatam qͥd
reintegͣt. si nõ uicta ⁊ capta est. qͥd
lib̾at. Si nõ eget cui subuenit. Si nõ a¬
misit sensum quid ueg̾at. Si nõ est ex¬
cecata qͥd illumĩat.Si nõ ÷ in dolore qͥd

Expanded text:
oboedirent. nisi modus ibi esset, nihil aliud agerent quam comederent aut biberent aut saeuirent aut quodlibet aliud sine aliqua satietate; quamquam nec ipsi, qui hoc agebant, formis suis determinati essent, nisi modus ibi esset. nunc uero talia dicunt eos egisse, ut in omnibus actionibus suis modos sibi congruos habuisse negare non possint. si autem species ibi non fuisalis subsisteret. Si nullus ordo ibi fuisset, non alii dominarentur, alii subderentur, sita, ut illa omnia quae vana isti fabulantur, agere possent. Dei autem naturam si nonem suscitat Christus ? si non dicunt aegram, quid curat ? si non dicunt oblitam, quid commemorat ? si non dicunt insipientem, quid docet? si non dicunt perturbatam, quid redintegrat ? si non uicta ei capta est, quid liberat ? si non eget, cui subuenit ? si non amisit sensum, quid uegetat ? si non est excaecata, quid inluminat? si non est in dolore, quid
Abbreviated transcription (Latin):
alib. melior ⁊̃ est corruptꝰ ꝑ malã uo¬
rat̾onalis in corruptus. ⁊ melior est
ruptum. melior est enĩ nat᷑a que cũ
p̾sto est corpori p̾bet uitã gmͣ illa cui
uita prebetur. Qmͣtimml antẽ corru¬
ptus sit sp̃c ute qui factus est. uit ã
est gmͣuis in corrupto corruptus. cor¬
ruptio autẽ si o̾e̾m modũ oem speciem
oem ordinẽ reb corruptibłib auserar
nira matura remanebit. Ac ꝑ hoc omĩs
natura que corrupi nõ pot̾ sũmũ bonũ¬

Expanded text:
alibus melior est etiam corruptus per malam uorationalis incorruptus; et melior est ruptum melior est enim natura, quae cum praesto est corpori, praebet ei uitam, quam illa, cui uita praebetur. quantumlibet autem corruptus sit spiritus uitae, qui factus est, uitam est quamuis incorrupto corruptus. Corruptio autem si omnem modum, omnem speciem omnem ordinem rebus corruptibilibus auferat, nulla natura remanebit. ac per hoc omnis natura, quae corrumpi no
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ intellig̾etur. Nam qͥ nlło modo
regnat nõ ntiq regnat. Malus gͦ mo¬
dus uł mala speties uł malꝰ ordo aut
ĩo dicũtur qr minora sunt qmͣ esse
debu̾nt. aut qr nõ hiis reb accõmo¬
dant᷑ quib acrõmodanda sunt ut ĩo
dicantur mala qd̾ sint aliena ⁊ ĩ cõ¬
gͣa. Tamꝙͣ sidicatur aliqͥs nõ bono
modo egisse. qr nmꝰ egͥͣit qmͣ debint
aut qd̾ ita egit sicut in retalis non
debint. uł ampliꝰ qmi oportebat uł nõ
ꝯuenient᷑ ut hoc ip̃m quod reprehen¬
uitur malomͦ actum nõ obaliud uis¬

Expanded text:
dictus intellegeretur; nam qui nullo modo dictus intellegeretur; nam qui nullo modo regnat, non utique regnat. Malus ergo modus uel mala species uel malus ordo aut ideo dicuntur, quia minora sunt quam esse debuerunt aut quia non his rebus accomodantur, quibus accommodanda sunt: ut ideo dicantur mala, quia sint aliena et incongrua, tamquam si dicatur aliquis non bono modo egisse, quia minus egit quam debuit, aut quod ita egit, sicut in re tali non debuit, uel amplius quam oportebat uel non conuenienter: ut hoc ipsum, quod reprehenditur malo modo actum, non ob aliud ius
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾o nõ erit. ⁊ ĩo nec ip̃a putredo erit.
qr ubi sit oĩo non erit. Io quippe ⁊ par¬
modica dicunt᷑ qr modꝰ meis aliqͥd re¬
siftit sine auo iam nõ modica. s oĩo
nlła sunt. Illa autẽ que ꝓpt̾ niniũ pro¬
gressum dicintur in modica ip̃a mime¬
deꝰ autẽ nec modũ h̾ere dicend ÷ ne fi¬
nis eiꝰ dici putetur nec io tñ ĩmod̾at᷑
est a quo ntodꝰ o̾ib reb tͥbuat᷑. ut ali¬
quo mͦ eẽ possunt. Nec rursimi mod̾a¬
tum o dici deum. tamꝗͣm ab aliquo
modo acoeꝑit. Si autem dicamꝰ eum
sumum modum forte aliqͥd dicimꝰ.
ꝯi tñ in eo qd̾ dicimus sũmũ modũ
intelligamꝰ sumũ bonũ. omĩs enĩ mo¬
duis in qnͣtum modus ÷ bonꝰ est unde
omĩa mod̾ata modesta modificata di¬
ci sine laicte nõ possunt. qmͣꝗͣ sub a¬
bo intellectu modũ ꝓ fine ponam᷑. ⁊
ulłm mod̾ dicam᷑. ubi ulłus ÷ finis
regni enus nõ erit finis. pͥoss enim
dici ⁊̃ nõ erit mod̾ ut modꝰ pro fine

Expanded text:
mpat non erit. et ideo nec ipsa putredo erit, quia ubi sit omnino non erit. Ideo quippe et parmodica dicuntur, quia modus in eis aliquis restitit, sine quo iam non modica, sed omnino nulla sunt illa autem, quae propter nimium progressum dicuntur immodica. ipsa nimieDeus autem nec modum habere dicendus est, ne finis eius dici putetur. nec ideo tamen immoderatus est, a quo modus omnibus rebus tribuitur, ut aliquo modo esse possint. nec rursum moderatum oportet dici deum, tamquam ab aliquo modum acceperit. si autem dicamus eum summum modum, forte aliquid dicimus, si tamen in eo, quod dicimus summum modum, intellegamus summum bonum. omnis enim modus, in quantum modus est. bonus est: unde omnia moderata, modesta, modificata dici sine laude non possunt, quamquam sub alio intellectu modum pro fine ponamus et nullum modum dicamus, ubi nullus est finis: regni eius non erit finis. posset enim dici etiam "non erit modus," ut modus pro fine
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis naturalis mala it aq natura
d̾r que corruptamã ĩ corrupta utico bo¬
na est. S ⁊̃ ip̃a corrupta in gnͣtũ nat᷑a
est bona est. inqͣtum corrupta ÷ mala
est. fieri autẽ pot̾ ut nat᷑a quedam q̃¬

Expanded text:
ordinis naturalis. mala, itaque natura ordinis naturalis. mala, itaque natura dicitur, quae corrupta est; nam incorrupta utique bona est. sed etiam ipsa corrupta, in quantum natura est, bona est; in quantum corrupta est, mala est. Fieri autem potest, ut quaedam