comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbum. Quid
est inprincipio qm̃ le¬
gius et inuefib libris. ĩ
principio fecit deus celum
pio aliquid conamur edicere e¬
odem sensu significatum est.
Ait enim ꝙ erat ab mitio. epi¬
stola ergo et eiͣngłm unum
hñt sensum. aliud est enim ꝙ
in ueteri ait. In principio fecit
deus celum et terram. et alind
cum clicit. In printipio erat
uerbum et ꝙ erat ab initio.ĩ
principio enim ẽẽ et abinitio
ẽẽ umum significat. quia ab
mitio ꝙ erat. non cepit esse
ꝙ enim incepit ẽẽ abmitio ñ
erat et ideo subicitur mitio.
mus sit quia ip̃e mitio fc̃s
alios cepit post se hre que pꝰ
illum sunt fc̃i. S sicut legi¬
mus quia in principio fecitds
celum et terram. Uon dixit ĩ
principio erat celum et t̾ram.
quia cum non ẽẽnt et dispon̾¬
et deus fac̾e mundum ĩ pͥn¬
cipio hoc est inter cetera que
ad mundi fabricam profecer̃
Primum fecit celum et t̾ram
quia printipium mitium est
inchoantis aliquid qd̾ fit pri¬

Expanded text:
erat Verbum . Quid est in principio? Quoniam legimus et in veteribus Libris, In principio fecit Deus coelum pio aliquid conamur edicere, eodem sensu significatum est: ait enim, Quod erat ab initio. Epistola ergo et Evangelium unum habent sensum. Aliud enim est quod in veteri ait, In principio fecit deus caelum et terram, et aliud cum dicit: in principio erat uerbum, et: quod erat ab initio. in principio\' enim esse et ab initio\' esse unum significat, quia ab initio quod erat non coepit esse. quod enim incipit esse ab initio non erat et ideo subicitur \'initimus sit, quia ipse in initio factus alios coepit post se habere, qui post illum sunt facti, sicut legimus, quia in principio fecit deus caelum et terram. non dixit: in principio erat caeluquia cum non essent, et disponeret Deus facere mundum, in principio, hoc est inter caetera quae ad mundi fabricam proficerent, primum fecit Deus coelum et terram; quia principium initium est inchoantis aliquid, quod sit pri
Abbreviated transcription (Latin):
dei dĩ semper apud deum fuiꝰ¬
se credatur et quia u̾bum nõ
est extra eum cuius u̾bumẽ
est. non absurde dr̃ deus. Ita¬
qr non duos deos facit deum
fuisse apud deum.Si enim
ẽẽnt duo diuersi ẽent nat᷑a
nec unius uoluntatis. Si eĩ
nos homines cum unius su

Expanded text:
ur, semper apud deum fuisse credatur et, quia uerbum non est extra eum cuius uerbum eest, non absurde deus dicatur. Itaque non duos deos facit deum fuisse apud deum. si enim essent duo, diuersi essent natura nec unius uoluntatis. si enim nos homines, cum unius su
Abbreviated transcription (Latin):
dispoĩs atq recto uiditio uidex
iustus pre ordinans. Omnem
gͥ super gradiatur creaturam ⁊
mentis intuitum ultra omĩa
dirigat. Qui aliquid uoluerit¬
de tua proprietate prelibare sũ¬
notrinitatis sancte trmitatis
pnc enim homo procul po¬
situs auanitate plenus
in ueritate tenetur. qñ ⁊
corde elus quicquid est deus⁊
reliquis cunctis ab intuitu di¬
motis pacifice piecreditur et
sc̃e cogitatur. S uti nemo sit. ꝗ
in hac̾ ualle lacrimarum te uale¬
at efficaciter ꝯprehendere uel di¬
ffinire. Magnum tñ et mirum
ualde nr̃e etati datur scire de te
sũmo bono tua nobis nimix
gr̃a reuelante.Quis añ nos
in quos fines scłorum deuent
talia et sic manifestare audire
põt uel cognoscere de trinitate
et unitate. De personis ⁊ sub̾a
et ideo ingenitus dicaus. De
filio aũt tuo qui genitus et a
te sit non a se. De sp̃u quoq qr
filio quoq est sp̃s. Ita deus ut
sicuᷤ tu pater nec genitus nec

Expanded text:
disponis, atque recto judicio judex disponis, atque recto judicio judex justus praeordinas. Omneigitur supergrediatur creaturam, et mentis intuitum ultra omnia dirigat, qui aliquid volueritde tua praelibare proprietate, sumcognitione sanctae Trinitatis. Tunc enim homo procul positus a vanitate, plenius in veritate tenetur, quando in corde ejus quidquid est, Deus reliquis cunctis ab intuitu dimotis pacifico pie creditur, et sancte cogitatur. Sed licet nemo sit, qui te in hac valle lacrymarum valeat efficaciter comprehendere vel diffinire, magnum tamen et mirum valde nostrae aetati datum est, scire de te summo bono, tua nobis nimirum gratia revelante. Quis ante nos in quos fines saeculorum devenerunt , talia sic manifesta audire potuit vel cognoscere de Trinitate et unitate, de personis et substet ideo ingenitus dicaris; de Filio autem tuo, quia genitus et a te sit, non a se; de Spiritu quoqueFilio, quorum est spiritus. Ita tenus, ut sicut tu Pater nec genitus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Ultis si quidem modis
id significandum te ho¬
Minib de reb inferio¬
rib ad te sp̃es ducis quam rez¬
ueram iustam propriam nat᷑a
in uisibilem constat ẽẽ et in cor¬
poreum et in comprebensibilez
et in circuscriptam ac per b̾nũꝙͥ
alicui comparuisse scd̃m ecc̃am.
S modis quib uoluisti per as¬
sumptionem creaturarum ue¬
strarum spẽm adefficientias c̃aꝵ
credimus. Falluntur itaq antro¬
pomophositoꝵ hebreos sectato¬
res qui dum legunt hoĩem ad
credaris mentem non carnem
ad ymaginem tuam creasse. eĩ
nus sermo loquitur quia nec ẜ
qualitatem aut quantitatẽ sitũ
uel hĩtum seu motum aliquid
digne dicitur. De latitudine
altitudo. et profu̾ditas
tibi quodam modo in¬
ẽẽ legitur s latitudo caritatis
qua nos ab errore colligis et ꝯ¬
tines inueritate. Longitudo u̾o
qua nos longammit malos põ¬
tas donec cõmendatos futͬe
patrie restituas. Altitudo qua
profunditas quoq que dam¬
pnatos inferius uxͣ equitatẽ

Expanded text:
ultis siquidem modis ad significandum te hominibus, de rebus inferioribus ad te species ducis, quem revera juxta propriam naturam, invisibilem constat esse, et incorporeum, incomprehensibilem et incircumscriptum: ac per hoc nunquam alicui apparuisse secundum essentiam, sed modis quibus voluisti, per assumptam creaturarum speciem, ad efficientias causarum credimus. Falluntur itaque Anthropomorphitarum haereseos sectatores, qui dum legunt hominem adcredaris mentem, non carnem, ad imaginem tuam creasse. CAPUnus sermo loquitur; quia nec secundum qualitatem aut quantitatem, situm vel habitum seu motum aliquid de te digne dicitur. Et tamen altitudo et profunditas tibi quodam modo inesse legitur. Sed latitudo quidem charitatis, qua nos ab errore colligis et contines in veritate; longitudo vero, qua nos longanimiter malos portas, donec emendatos futurae patriae restituas; altitudo autem, qua profunditas quoque, qua damnandos inferius juxta aequitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ bella inferre cepisse finiti¬
nuus et captos fac̾e̾ seruituti
obnoxios. uides ergo postea
haor inuentum et non eẽ fati
s actus demonum quia si fa

Expanded text:
 bella inferre coepisse, et captos facere servituti obnoxios? Vides ergo postea hoc esse inventum, et non esse fati, sed actus daemonum; quia si fa
Abbreviated transcription (Latin):
illam in lectum et adulteros
eius cum illam intribulatio¬
nem magnam nisi egerint ⁊¬
penitentiam fc̃orum suoru
et natos eius cocidam morte

Expanded text:
illam in lectum et adulteros eius cum illa in tribulationem magnam, nisi egerint paenitentiam factorum suorum, et natos eius occidam morte
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cum deus dicat ad abrabaz
de filus isrł qd̾ quarta progei̾e
exituri ẽẽnt de potestate egypei¬
orum quid est nisi econt̾ra lex
dicat. quinta progenie exier̃t¬

Expanded text:
CUM DEUS DICAT AD ABRAHAM DE FILIIS ISRAHEL, QVOD QVARTA PROGENIE EXITURI ESSENT DE POTESTATE AEGVPTIORUM, QVID EST UT E CONTRA LEX DICAT: \'QVINTA PROGENIE EXIER
Abbreviated transcription (Latin):
sunt principales dei ⁊ proximi
quia qui in bus ydoneus fu̾it
sine dubio et in ceteris proba¬
tus h̃ebitur.dicente dño. Dili

Expanded text:
sunt principales, dei et proximi, quia qui in his idoneus fuerit, sine dubio et in ceteris probatus habebitur dicente domino: dili
Abbreviated transcription (Latin):
tnitatis ac bf̃itudĩs doñ
in se nature sp̃ualis creatione
diuinitus acceperunt. ita.s. ut
si diłctõm c̃atoris sui. iug̾r ĩ es¬
sissent simł et̾ni bĩq masissẽt.
Siu̾o proprie libertatis abitͥo
contra sũmi creatoris imꝑium
suam nit̾entur facere uolũta¬
tem protimus a contumacib
bt̃itudo discederet et ad suppli¬
tium eis relinquetur et̾nitas

Expanded text:
nitatis ac beatitudinis donum in ipsa naturae spiritalis creatione divinitus acceperunt: ita scilicet, ut si dilectioni creatoris sui jugiter inhaesissent, simul aeterni beatique mansissent; si vero propriae libertatis arbitrio contra summi Creatoris imperium suam niterentur facere voluntatem, protinus a contumacibus beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
naturam et perfc̃onem hoĩs est
ut possit que dei sunt. Numꝗd
quia asmea loquta est ad balaaz
ultra perfectionẽ eius est accep̃
enim ut poss que nature sue ñ
erat s nr̃e. Itaq quia prestãtior
est homo cet̾is animalib ideirco
illa impfc̃a dicenda sunt ant qr

Expanded text:
naturam et perfectionem hominis est, ut possit quae Dei sunt. Numquid non, quia asina locuta est ad Balaam, ultra perfectionem ejus est ? Accepit enim ut posset quod naturae suae non erat, sed nostrae. Itaque quia praestantior est homo caeteris animalibus, idcirco illa imperfecta dicenda sunt? aut q
Abbreviated transcription (Latin):
dus crucifixcus ẽ. et ego m̃do
Ergo defitiat amalecħ. uinca¬
tur. non impediat transitum
ppłi dei. Si dimictit manus
amalech tñ noli oĩ modo. aut
continuo te fortit̾ futurũ pu¬
tare aut penitus desperando de¬
ficere. Alternatio enimꝰ illa de¬
fectus. et fortitudinis in maĩb
scdm dei moysi. forte altuaro
tua fuit. alñ enim intempta¬
tionib tu deficis. s non oĩno
subcumbis. Deponebat ille
paululum manus non om̃o
ruebat. Si dicebat motus ẽ
aidest in itinere auxiliator que
in egypto fuit liberator noli
timere aggrede. presume se¬
curus. aliquando ille depone¬
bat manus. alñ erigebiat. tn
uictus est amalech. Rebella¬
re potuit. supare non potuit¬

Expanded text:
hi crucifixus est, et ego mundo hi crucifixus est, et ego mundo . Ergo deficiat Amalech, vincatur, et non impediat transitum populi Dei. Si dimittis manus Amalech. Tamen noli omni modo aut continuo te fortem futurum putare, aut penitus desperando deficere. Alternatio enim illa defectus et fortitudinis in manibus servi Dei Moysi, forte alternatio tua fuit. Aliquando enim in tentationibus deficis, sed non succumbis. Deponebat ille paulum manus, non omnino ruebat. Si dicebam, Motus est adest in itinere auxiliator, qui in Aegypto non defuit liberator. Noli timere, aggredere viam, praesume securus. Aliquando ille deponebat manus, aliquando erigebat; tamen victus est Amalech . Rebellare potuit, superare non potui
Abbreviated transcription (Latin):
rubrum mare transiero ⁊ am
in t̾ra promissionis eroduetꝰ
est ille ppłs per longa deserta
Int̾im ab egypto liberare. Qͥd
ergo putas de futurum tibi a¬
uxiliatorem in uia eum qui te
erut de uetusta captinitate:
nouos tuos mimieor non cõ¬
pescat. qui te auetustis hostibꝰ
liberauit tm̃ intrepidus transi
Intrepidus ambula. obecliens
esto. noli emaricari. Moysul¬
li cuius typum ille portabat
deerant qui sequerentur fu¬
gientes ita non desunt qui ĩ¬
pecliant ambulantes.prosus
moysen. Noli eẽ aqua amara
quam post mare rubrum ñ
potuit ille ppłs bibere. Erat
enim et ĩbi temptatio. Et tñ¬
et ista qnͣ eueniunt. qnͣ emari¬
cant ppłm ostendimus xp̃m¬
qui pro illis pertulerit. qn ꝓ
eis sanguinem fuderit. ⁊ mu¬
tescunt᷑ tanqͣm nobis lignũ
in aquam mittentib.S
bat moyses. tunc extendebat
ris impeditor. Esto uigil.⁊ so
extensio illa manuum xpisti
crux fuit. In illa extenditur ⁊¬
postolus cum dicit michi min¬

Expanded text:
Rubrum mare transiero, jam Rubrum mare transiero, jam ero in terra promissionis: ductus est ille populus per longa deserta. Interim ab Aegypto liberare. Quid ergo, putas defuturum tibi auxiliatorem in via, eum qui te eruit de vetusta captivitate? Novos tuos inimicos non compescit, qui te a vetustis hostibus liberavit? Tantum intrepidus transi, intrepidus ambula, obediens esto: noli amaricare Moysi illi, cujus typum ille portabat  deerant qui sequerentur fugientes, ita non deerant qui impedirent ambulantes. ProrsuMoysen: noli esse aqua amara, quam post mare Rubrum non potuit ille populus bibere. Erat enim et ibi tentatio. Et tamen ista quando eveniunt, quando amaricat populus, ostendimus quae pro illis tulerit, quomodo pro eis sanguinem fuderit: et mitescunt, tanquam nobis lignum in aquam mittentibus. bat Moyses, tunc extendebat ris impeditor: esto vigil et sobextensio illa manuum, Christi crux fuit. In illa extenditur Apostolus, cum dicit: Mundus mi
Abbreviated transcription (Latin):
ens baptizabatur. Transitus
ip̃e baptismus erat. s in nube
ad huc nubilabatur quod pre¬
nuntiabatur. ad huc occultaba¬
tur qd̾ promittebatur. Iam mõ
lum et in templo pendebat ne
secreta tempb uidentur s ĩcru¬
ce dñi uelumseisum est ut ꝑa¬
terent.¶ueni ergo ad bap
ingredere in terpidus uiam ꝑ
mare rubrum. Noli ẽẽ de pecc̃o
pret̾ito tanqͣm de egrpto solli¬
citus sequente. Premebant te
peccã tua duro onere seruitutis.
S in egypto huius amore se
culi. in pegrinatione longinqͣ.
Cogebant te sectari opera t̾reã.
tañqͣm lat̾es facere. opera lute¬
a oꝑabaris. premũt te peccata.
ueni securus ad bap̃m. usq ⁊
mansurum tuorum pecc̃oru.
s timeo futura peccata. place¬
at ergo in egypto remanere.
Interim hostem presentem eua¬
de. qui iam te premit ⁊ subui¬
gauit. de futuris quidem tibi
hostes meditaris. Quod iã
fecisti. ⁊ si nolueris eris. s pi¬
culosa est uita. Neq enim c̃

Expanded text:
ens baptizabatur: transitus ens baptizabatur: transitus ipse Baptismus erat, sed in nube. Adhuc enim nubilabatur quod praenuntiabatur: adhuc occultabatur quod promittebatur. Jam modo lum et in templo pendebat, ne secreta templi viderentur: sed in cruce Domini velum conscissum est, ut paterent. Veni ergo ad Baptismum: ingredere intrepidus viam per mare Rubrum; noli esse de peccato praeterito tanquam de Aegyptio sequente sollicitus. Premebant te peccata tua duro onere servitutis, sed in Aegypto, in amore hujus saeculi, in peregrinatione longinqua; cogebant te sectari opera terrena, tanquam lateres facere, opera lutea operabaris. Premunt te peccata, veni securus ad Baptismum: usque mansurum tuorum peccatorum,sed timeo futura peccata. Placet ergo in Aegypto remanere? Interim hostem praesentem evade, qui jam te pressit, et jam subjugavit. De futuris quid tibi hostes meditaris? Quod jam fecisti, etsi nolueris erit: culosa est via: neque enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
illa eigo dubitatio que nata ert
ad pet̾ram in monte moriatur
a quoseant discipuli salute sua.
reuocent spem suam. Atten
monte. non intrat interram ꝓ¬
missionis. Nolumus ibi dubi¬
tationem. moriatur oñdat no¬
petrus. et negauit ter. petra eĩ
erat petrus. Resurrexit. mons
fc̃s ẽ. firmauit et petrum. Sed
moritur dubitatio. quo morit᷑.
Petre.amas me: Cordis inspector
cordis cognitor interrogat ⁊ ult
audiret qͥuod amet et pax est
semel interrogat. Item audi ꝓ¬
ꝑe cum tedio ip̃ius petri. mira¬
tur enim interrogãti se tercio s
etiam tdciens interrogari cum
semel sufficeret respondere etiaz
tur. Tercio confiteatur ꝑ amo¬
reni qui ter negauerat ꝑtimo¬
rem. Quid ergo dñs tociens
int̾rogabat. dubitationẽ illam
in monte occidebat. Quid ergo¬
kim̃i. si parent ħ non ad fraudẽ.
s ad iocunditatem clausa erãt.
Neq enim tam duletter cape
um sumni petiturus baptimũ
quem alloqui ceperam. Mare

Expanded text:
ergo illa dubitatio, quae nata erat ergo illa dubitatio, quae nata erat ad petram, in monte moriatur. Agnoscant discipuli salutem suam, revocent spem suam. Attendmonte. Non intret in terram promissionis: nolumus ibi dubitationem; moriatur. Ostendat noPetrus: et negavit ter. Petra enim erat Christus. Resurrexit, mons factus est: firmavit et Petrum. Sed moritur dubitatio. Quomodo moritur? Petre, amas me? Cordis inspector, cordis cognitor interrogat; et vult audire quod ametur, et parum est semel. Interrogat hoc, audit prope cum taedio ipsius Petri: miratur enim interrogari se a praescio, sed etiam toties interrogari cum semel sufficeret respondere etiam tur: tertio confiteatur per amorem , quia ter negaverat per timorem . Quod ergo Dominus toties interrogabat, dubitationem illam in monte occidebat. 6. imi, si patent haec? Non ad fraudem, sed ad jucunditatem clausa erant. Neque enim tam dulciter caperum suum competiturus Baptismum, quem alloqui coeperam. Mare
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cium collocutorem sermoni
cõmiseuit. et quesunt abeis
unde loq̃rentur. Mirantur il¬
li quia solus ignorat quod in
eo fc̃m fuerat qui querebat. et
Tu solus inquiunt peregͥnaris
in ierłm. et cõmemorant que
gesta sunt de yħ̾u. Et ꝯtinuo
iam desperationis sue medul¬
las aꝑuit. et uulnus medico
licet nescientes oñdunt. Nos
aũt inquiunt sꝑabamus ꝙ ĩ
illo redemptio eẽt isrl. Scce fa¬
cta est dubitatio. quia lignum
accessit ad petram ampleta esto
figura moysi. ¶Uideamus
morere. per mortem corporalẽ
moysi figurata est mors ip̃ius
dubitationis s inmonte. Omi¬
quanto dulcius qͣm manna:
ad petram nata est dubitatiõ
in monte mortua ẽ qñ fuit hu¬
milis xps. in passione quasi pe¬
tra iacebat ante oculos. Sento
in illo dubitabatur.humilitas
illa aliquid magnum pretend¬
bat. Mento ip̃i humilitate fa¬
ctus est lapis offensionis. Res¬
rectione u̾o glorificatus magn
apparuit. Iam mons est. Im

Expanded text:
tertium collocutorem sermoni tertium collocutorem sermoni commiscuit, et quaesivit ab eis unde loquerentur. Mirantur illi, quia solus ignorat quod in eo factum fuerat qui quaerebat. Tu solus, inquiunt, peregrinaris in Jerusalem? Et commemorant quae gesta sint de Jesu. Et continuo jam desperationis suae medullas aperiunt, et vulnus medico licet nescientes ostendunt: Nos autem, inquiunt, sperabamus quod in illo redemptio esset Israel . Ecce facta est dubitatio, quia lignum accessit ad petram: impleta est figura Moysi. 5. Moyses morere. Per mortem corporalem Moysi figurata est mors ipsius dubitationis; sed in monte. O miquanto dulcius quam manna? Ad petram nata est dubitatio, in monte mortua est. Quando fuit humilis Christus in passione, quasi petra jacebat ante oculos: merito in illo dubitabatur, humilitas illa nihil magnum praetendebat. Merito ipsa humilitate factus est lapis offensionis: resurrectione autem clarificatus magnus apparuit, jam mons est. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ei seruiat quo ẜuiuit moyses.
et sic se pollicetur cũ eo futuꝵ.
qũo cum moyse.¶Euiden¬
ter gͥ kiñi constringit nos ip̃e
dens non passim rẽprehendẽ.
s intelligere dubitationẽ mo¬
ysi. Figura petra iacens. figura
uirga percutiens. figura aqua
fluens. figura et moyses dubi¬
tans et ib̃i dubitauit ubi per¬
cussit. hic fc̃a est dubitatio mo¬
ysi. qñ lignum accessit ad pe
tram. Dubitauerunt discipłi
qñ uiderunt dũm crucifixu.
horum signum gerebat mo¬
yses. Figura erat petri illius
ter negantis.quare petrus du¬
bitauit᷑. quia dubitando petre
propinquauit. cum mortis sue
absit ate dñe nõ er̃ hoc. Dubi¬
tas quia petri munere uirgã
uides. Ide spem suam qua ge¬
rebant de dño discipli tunc pͥer
Inuenit eos post resurrectioe
loquentes inter se de hac retri¬
sti colloquio et tenens cculos
eorum ne abeis agnosceretur.
non se. aufẽns credentib. sed
differens dubitantes. se tãꝙͣ

Expanded text:
ei serviat, quomodo servivit Moyses; ei serviat, quomodo servivit Moyses; et sic se pollicetur cum eo futurum, quomodo cum Moyse. Evidenter, charissimi, constringit nos ipse Deus, non passim reprehendere, sed intelligere dubitationem Moysi. Figura petra jacens, figura virga percutiens, figura aqua fluens, figura et Moyses dubitans. Et ibi dubitavit, ubi percussit. Hinc facta est dubitatio Moysi, quando lignum accessitram: dubitaverunt discipuli quando viderunt Dominum crucifixum. Horum figuram gerebat Moyses. Figura erat Petri illius ter negantis. Quare Petrus dubitavit? Quia lignum petrae propinquavit. Cum mortis suaeAbsit a te, Domine, non erit hoc . Dubitas, quia petrae imminere virgam vides. Ideo spem suam, quam gerebant de Domino discipuli, tunc perdium. Invenit eos post resurrectionem loquentes inter se de hac re, tristi colloquio; et tenens oculos eorum ne ab eis agnosceretur, non se auferens credentibus, sed differens dubitantes, se tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
introducẽt ppłm. Eligitur aliuᷤ
uocabatur. uocabatur anses. et
cum introducendum ppłm mo¬
yses comendaret. uocauit eum
et mutauit ei nomen. et applła¬
uit eum yl̾m. ut non per moy
yħs ille non uerus s figuratꝰ.
Ita etiam t̾ra promissionis illa
non uera s figurata.Illa enz
ppło primo temporalis fuit no¬
bisq ꝓermissa est eterna erat.
Sic ergo ille non uerus yhs nͨ
illa t̾rã promissionis u̾a. s fig̃a¬
ta. Ita manna non cib uere ce¬
lestis. s prefiguratus. ita petra
non uere dep̃s. s figurata. et sic
omma. Quam ergo sibi exigit
ꝯsiderationem dubitatio moy¬
si. ne forte ibi a ͭͣ figura exp̾ssa
sit et inuen̾it intelligentẽ ⁊ ad
inquirendum ꝯmou̾it et pro¬
uocauerit aĩum. Ideo ⁊ post il¬
remotionem ad introductioe
ppłi in t̾ram promissionis.ml¬
ta deus sic dixit ad moysen tã¬
aũt loquebatur ip̃e usq a deo.¬
et ut ip̃i yb̃u naue obedientie
exemplum de moyse p̾ponat᷑.⁊
koc eum moneat deus ut sic

Expanded text:
introduceret populum, eligitur alius vocabatur, vocabatur Auses . Et cum ei introducendum populum Moyses commendaret, vocavit eum, et mutavit ei nomen, et appellavit eum Jesum: ut non per MoysJesus ille non verus, sed figuratus; ita etiam terra promissionis illa non vera, sed figurata. Illa enim populo primo temporalis fuit: nobis quae promissa est, aeterna erit.Sicut ergo ille non verus Jesus, nec illa terra promissionis vera, sed figurata: ita manna non cibus vere coelestis, sed figuratus; ita petra illa non vere Christus, sed figuratus, et sic omnia. Quam ergo sibi exigit considerationem dubitatio Moysi? Ne forte et ibi aliqua figura expressa sit, et innuerit intelligenti, et ad inquirendum commoverit et provocaverit animum. Video enim et post ilremotionem ab introductione populi in terram promissionis, multa Deum sic dicere ad Moysen, tanantea loquebatur: usque adeo ut ipsi Jesu Nave obedientiae exemplum de Moyse proponatur, et hoc eum moneat Deus, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
bita nr̃a sic̃ et nos dimittimũ
debitorib nr̃is. Que debita
fres. qnͣ quidem debita intelli¬
gi non possunt nisi peceata
Que debita dimisit in baptis¬
tat oramus. Certe mortuus e
Quid oramus ut dimittat. nͣ
pp̃ manus defitientes terra a¬
malech Dimitte nobis sic̃ ⁊
formauit pactum. ħ pces dẽant
ubi peceanti respondit. Nonit
quo iure res agantur in celo qͥ¬
modo impetrari possunt d̾side¬
rata. dimitti uis dimite ait.
Qud enim hẽs ꝙ deo prestes
a quo uis ut prestetur tibi. llũ¬
quid iam xp̃s saluator int̾raã¬
bulat. Numquid suscipiet in
pr̃is seclet. S qnͣ uni exmimi¬
mis meis fecistis. michi fecisti.
hec extensio manuum. sub qua

Expanded text:
ra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae debita, fratres? Quandoquidem debita hic intelligi non possunt nisi peccata; quae debita dimisit in Baptistat oramus? Certe mortuus esquid oramus ut dimittatur, nisi propter manus deficientes contra Amalech? Dimitte nobis, sicut et firmavit pactum. Hic preces dictat, ibi precanti respondet: novit quo jure res agatur in coelo, quomodo impetrari possint desiderata. Dimitti vis? dimitte, ait. Quid enim habes quod Deo praestes, a quo vis ut praestetur tibi? Numquid jam Christus salvator in terra ambulat? Numquid suscipit illuPatris sedet. Sed quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Haec est extensio manuum, sub qua
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃s dici põt teria ca¬
et forma non frustͣ ret.
ta spetiosissimũ quam formo¬
sissimum in laude tua ponitur.
s forma que materia caret ⁊
motu tp̃r et loco. atq ideo u¬
num est et est id qd̾ est. Reli¬
qua uero non sunt id ꝙ sunt.
bic uerissima sola dr̃e põt. E¬
go sum qui sum. ħ tanta ⁊ ta¬
lis est ut de eius pulcritudĩs
uisione nil in hac uita sibi u¬
surpare humana mens aude¬
at. Quod solum ełcis tuis pre¬
mium in subseq̃nti remuna¬

Expanded text:
et species dici potest et forma non frustra tam speciosissimum quam formosissimum in laude tua ponitur; sed forma quae materia caret et motu, tempore et loco, atque ideo unum est, et est id quod est; reliqua vero non sunt id quod sunt. Haec verissime sola dicere potest, Ego sum qui sum . Haec tanta ac talis est, ut de ejus pulchritudinis visione nihil in hac vita sibi usurpare mens humana audeat, quod solum electis tuis praemium in subsequenti remunera
Abbreviated transcription (Latin):
et ap̃ paulus cum enim predi¬
caret iam non oport̾e eirrũcioi
ip̃e tymotheum circumeroi p̃p
scandalum uideorum malu
enim rem superfluam facere
quam tumultum excitari a
faisis fr̃ib quod quidem er¬
rori profecit uideorum. Sat̃
enim eis fc̃m est ad horam
per quod inperpetuum erra¬
is discipulos accusantibus
eo ꝙ sabb̾m uolarent spica
manib confricantes et co¬
medentes saluator exemplũ

Expanded text:
et apostolus Paulus. cum enim praediet apostolus Paulus. cum enim praedicaret iam non oportere circumcidi, ipse Timotheum circumcidit propter scandalum Iudaeorum — maluit enim rem superduam facere, quam tumultum excitari a falsis fratribus —, quod quidem errori profecit Iudaeorum. satis enim eis factum est ad horam, per quod in perpetuum erraIS DISCIPULOS ACCUSANTIBUS, EO QVOD SABBATUM UIOLARENT. SPICAS MANIBUS CONFRICANTES ET COMEDENTES, SALUATOR EXEMPLU
Abbreviated transcription (Latin):
aut nec stultum uidetur ut ef¬
fc̃m uolens sc̃i sp̃s in sinuare
illum ip̃m daret exemplum
sacerdotes mittit offerri mu¬
nera pro emundatione lepre
Oc quidem nõ fuit. be¬
Ep̃ris ẜ ad condempna¬
fionem fcm̃ est indeoꝵ
ut cum ueritatis culmen me¬
liorati tprĩs nõ intelligerent
ad lucem salutis sue fẽm mel¬
naret se ueritas ad acensatioe
eorum. cum eĩ uelud inimicũ
legis hr̃ent saluatorem quia
nolebat liberare sicut predcm
erat a ieremia propha. Ait eĩ
intercetera et dabo illis de te¬
stam̃tum nouum non qua¬
le dedi pr̃ib eorum tunc sal¬
uator ne mimicus sieut pu¬
tabant appareret noua predi¬
cans eum qui mũdatus fu̾at
alepra ad sacerdotes misit of¬
ferre munera pro emundaticẽ¬
lepre.s. sicut preceꝑat moyses
et ut ad accusationem eorum
ħ̾ profic̾e testaretur in testimo¬
nium inquit illis ũ inuiditi¬
o hoc res contra illos testis es¬
set qui saluatorem mimicu
legis dicebant. ꝑ sequtus est

Expanded text:
et nec stultum uidetur, ut efet nec stultum uidetur, ut effectum uolens sancti spiritus insinuare illum ipsum daret exemplum.SACERDOTES MITTIT OFFERRI MUNERA PRO EMUNDATIONE LEPRAE? Hoc quidem non fuit temporis, sed ad condemnationem factum est Iudaeorum, ut, cum ueritatis culmen meliorati temporis non intellegerent ad lucrum salutis suae factum. inclinaret se ueritas ad accusationem eorum. cum enim uelut inimicum legis haberent saluatorem, quiauolebat liberare, sicut praedictum erat ab Hieremia profeta — ait enim inter cetera: et dabo illistestamentum nouum, non quale dedi patribus eorum-, tunc saluator, ne inimicus, sicut putabant, appareret noua praedicans, eum, qui mundatus fuerat a lepra, ad sacerdotes misit offerre munera pro emundatione sua, sicut praeceperat Moyses. et ut ad accusationem eorum hoc proficere testaretur, in testimonium, inquit, illis, ut in iudicio haec res contra illos testis esset, qui saluatorem inimicum legis dicebant. hoc secutus est
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ualidi et repleuit totã do¬
mum.⁊c. ecce aperto exemplo
uenti sp̃m scm insinuat itad̾
celo ad uenisse et sonuisse quẽ
admodum ualidus uentus sr̃
t̾ram. Nam et ieremias uentũ
sp̃m uocat dicens: uentus spi¬
rat inomni regione qui p̃peaĩ
quod inħ̾ mundo ẽ et perdiuer¬
sa circumfertur loca unde uei¬
gimus ut crelentes illumĩet
quo ergo quibꝯdam ur̃ de sc̃o¬
sp̃u saluatorẽ dixisse. Sp̃s ubi
ubi ułt spirat et uocem eius
audis s nescis unde ueniat
uel quo eat cum constet exem¬
pli causa locutum ẜ saluatorẽ
deniq subiecit. sic ẽ inquit oĩs
qui natus fu̾it ex aqua et sp̃u
sc̃o quid tam aꝑtum quia spi¬
ritum uentum sigͣuit. S ito
putant non uentum sigͣtum
quia ait ubi uult spirat .ꝯ.
non omnis creatura lege sibi
poĩta arbitrio remissã sit ꝓ¬
prio ⁊ nos enim imus et fa¬
cimus quod uolumus agẽtes
sub lege. quare et rõnem pra¬
bimus aũ possibile putatur

Expanded text:
spiritus ualidi et repleuit totam dospiritus ualidi et repleuit totam domum et cetera. ecce aperte exemplo uenti spiritum sanctum insinuat ita de caelo aduenisse et sonuisse, quem ad modum ualidus uentus super terram. nam et Hieremias uentum spiritum uocat dicens: uentus spirat in omni regione. qui propterea quod in hoc mundo est et per diuersa circumfertur loca, unde uenigimus, ut credentes inluminet. Quo modo ergo quibusdam uide saluatorem dixisse: spiritus ubi uult spirat et uocem eius audis, sed nescis, unde ueniat uel quo eat. cum constet exempli causa locutum haec saluatorem? denique subiecit: sic est, inquit, omnis qui renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto. quid tam apertum, quia spiritum uentum significauit? sed ideo putant non uentum significatum, quia ait: ubi uult spirat, quasi non omnis creatura e lege sibi posita arbitrio remissa sit proprio. et nos enim imus et facimus, quod uolumus, agentes sub lege. quare et rationem praestabimus aut possibile putatur
Abbreviated transcription (Latin):
Tum aũt nec ꝑ exemplum
nichodemus ducetur ad fide
tunc audit a saluatore. Si t̾re¬
restria inquit dixi uobis et
non creditis quo si dixo cele¬
stia credetis. Ista uerba t̾rena
dixit que ad exemplum pro
inquit exempli dati sp̃s uẽti
non creditis posse aũt quia qͥ
mͦ fiat non uidetur qui fieri
pot̾at ũ celestia si darem exẽ¬
pla que utiq nescitis credere¬
tis. põt enim homini suaderi
qd̾ nescit per id quod scit ut
puta deus dicit de xp̃o ꝙ filĩ
sint filii credimus idro deum
ut de se ip̃o illum ẽẽ sigͣret hoc
modo et saluator que nec u̾bis
nec aĩo explicari põt per io
qd̾ sensibile ẽ ⁊ aurib audit᷑
uoluit com̃dare ħ ẽ per exem¬
plum sp̃s qui ẽ uentus quẽ
et sensibilitas capit et. uiris
audit. s tm ueniat nescit fc̃m
facere credibile.S in actib a¬
postolorum codem modo legi¬
tur et fem̃ est inquit subito
de celo sonus tanꝙͣ adueniẽtis

Expanded text:
Cum autem nec per exemplum Cum autem nec per exemplum Nicodemus duceretur ad fidem, tunc audit a saluatore: si terrestria, inquit, dixi uobis. et non creditis, quo modo, si dixero caelestia, credetis? ista uerba terrena dixit, quae ad exemplum protinquit, \'exempli dati, spiritus uenti, non creditis posse fieri, quia quo modo fiat non uidetur. qui fieri poterat, ut, caelestia si darem exempla. quae utique nescitis, crederetis?\' potest enim homini suadi quod nescit, per id quod scit; ut puta, deus dicit de Christo, quod filius sint filii. credimus ideo deum ut de semet ipso illum esse significaret. hoc modo et saluator rem, quae nec uerbis nec animo explicari potest, per id quod sensibile est et auribus auditur, uoluit commendare, hoc est. per exemplum spiritus, qui est uentus, quem et sensibilitas capit et auris audit, sed unde ueniat nescit, factfacere credibile. Sed et in Actibus Apostolorum eodem modo legitur: et factus est, inquit, subito de caelo sonus tamquam aduenientis
Abbreviated transcription (Latin):
se non per aquam s ꝑ fidem
ĩmutare non credat aqua
enim cemitur. s qui non
uidetur sp̃s oꝑatur ut fides
in eo sit quia ficut sordes cor¬
poreas aqua ita sp̃s aiam
abluit.a pece̾̃is ut qũo usi¬
bilia uisibilib ita spũalib
prosit sp̃s ac per hoc spũalis
ratio u̾titur in bap̃mo plus
ẽ enim ibi quod auditur qͣ¬
quod uidetur. Cum hine gͦ
nichodemus carnali constr¬
tus rõne dubitaret saluator
ut eum ad fidem traberet u
ad rem in uisibilem fuinada
uisibile daret exemplum quod
solo auditu consistit non ui¬
su et non negatur et ẽ tñ ter¬
renum quia mundi rem ope¬
ratur. Ait ergo dominus ad
nichodemumꝰ suadendo illi sp̃
ubi uult spirat et uocem eius
audis. ẜ nescis unde ueniat
uel quo eat sie est omnis qui
renascitur ex aqua et sp̃u scd
ditur quod dicatur non tam̃
tñ cum quid est futurum. ab
eo qui uerba in sinuat predi¬
catur ñ fĩ creclatur quod au¬
ditur non tñ rõ fc̃i reddatur.

Expanded text:
se non per aquam, sed per fidem se non per aquam, sed per fidem inmutari non credat. aqua enim cernitur, sed qui non uidetur spiritus operatur, ut fides in eo sit. quia sicut sordes corporeas . aqua, ita spiritus animam abluit a peccatis, ut quo modo uisibilia uisibilibus, ita et spiritalibus prosit spiritus. ac per hoc spiritalis ratio uertitur in baptismo. plus est enim ibi quod auditur quam uidetur. Cum hinc ergo Nicodemus carnali constrictus ratione dubitaret, saluator, ut eum ad fidem adtraheret, ad rem inuisibilem firmandam uisibile daret exemplum, quod solo auditu consistit, non uisu; et non negatur, et est tamen terrenum, quia mundi rem operatur. ait ergo dominus ad Nicodemum suadendo illi: spiritus ubi uult spirat. et uocem eius audis, sed nescis unde ueniat uel quo eat; sic est omnis qui renascitur ex aqua et spiritu sditur quod dicatur, non tametamen cum quid futurum est ab eo, qui uerba insinuat, praedicatur, ut fieri credatur quod auditur, non tamen ratio facti reddatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad baptm dicat ego ate de¬
deo uaptizari. et tu uenis
adme quo ignorabat eum
bulis iloħes. ut nec falli nͥ
fallere credatur nec dnm .s.
uerum. est quia et descendẽte
meum sp̃m agnouit eum ⁊
priusqͣm ad baptismum neĩ¬
dei olu pribo repromissu
ministraturus eẽt nescie¬
bat hoc ẽ ꝙ tunc se didieisse
profitetur cum uidit in eũ
spm̃ descendisse. Sie enĩ se
instructum adeo dicit iohes
super quem uideris ait descẽ
Dico enim inquit xp̃m mi¬
nistrum fuisse circũcisioĩs
Pp̃ u̾itatem dei ad confirmã¬
das promissiones patrum
hoc est in quo nesciebat do¬
minum ioles. quãuis enĩ
magnificentiam eius nõ
ignoraret. ħ tñ latuit eum
quia per ip̃m fides habrahe
implenda erat:
bap̾mo dubitanti loquit᷑
nobis et non creditis quo
si dix̾o celestia credetis.lix.¬
ui bap̾m putat carna¬
li rõne consiste. ħ nõ
est spualis nec donũ
teleste pot̾it consequi qui

Expanded text:
AD BAPTISMUM DICAT: \'EGO A TE DEAD BAPTISMUM DICAT: \'EGO A TE DEBEO BAPTIZARI, ET TU UENIS AD ME?\' QVO MODO IGNORABAT EUM, is Iohannes, ut nec falli nec fallere credatur nec dominum suum, uerum est, quia et descendente in eum spiritu agnouit eum et, priusquam ad baptismum uenidei patribus repromissum ministraturus esset, nesciebat, hoc est, quod tunc se didicisse profitetur, cum uidit in eum spiritum descendisse. sic enim se a deo instructum dicit Iohannes: super quem uideris, ait, spiridico enim, inquit. Christum ministrum fuisse circumcisionis pro ueritate dei ad confirmandas promissiones patrum. hoc est in quo nesciebat dominum Iohannes; quamuis enim magnificentiam eius non ignoraret, hoc tamen latuit eum, quia per ipsum fides Abrahae implenda erat. BAPTISMO DUBITANTI LOQVITUR UOBIS ET NON CREDITIS, QVO MODO, SI DIXERO CAELESTIA, \'CREDETIS?\' Qui baptismum putat carnali ratione consistere, hic non est spiritalis; nec donum caeleste poterit consequi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem enim singłorum fi
uenit ad enos cuius pr̃em
dicit seth. pr̃em aut sethꝰ dic̃
adam ade u̾o prem dic̃ deu.
et nescio que utilitas sit sic as¬
seuerare. Si aũt ꝑ ordinem sic̃
diximus singłi pres xp̃i dicũt᷑
sicut et filius dicebatur. ioseph
ordine legitur filius ẽẽ seth ⁊
filius ade et sunt hos omnes
assigͣtur filius dei.Ut añ ip̃os
dicatur ẽẽ quorum filius nũ¬
cupatur. Quid est hoc ut eñ
in malachia proph̾a scriptũ
sit ecce mitto angłm nieu
ante fatiem tuam. qui p̾pet
niam tuam ante te. Marcħ
eũngłista in xsaya propha.
sgiptum asserit.. Loni.¬
On potuit lat̾e marchuz¬
quid scribet nec enimꝰ
me cum apłos. sic locutus.
seiens aũt omnia ad aucto¬
rem referendam dc̃a ẜad ysa¬
iam reuocauit qui sensum i¬
stum prior intimauerat dicẽs
statim subiecit eũnglista di¬
cens uox clamantis indeser¬
to ut uing̾et uerba utriusq
prophe ad imum sensum ꝑ¬
tmentia sub prioris propħe
tis mum cum uemienti ẽi

Expanded text:
ordinem enim singulorum fijiciendo, venit ad Enos, cujus patrem dicit Seth, patrem autem Seth dicit Adam, Adae vero patrem dicit Deum: et nescio quae utilitas sit sic asseverare. Si autem per ordinem, sicut diximus, singuli patres Christi dicantur, sicut et filius dicebatur Joseph,ordine legitur filius esse Seth, et filius Adae. Et super hos omnes assignatur Filius Dei, ut ante ipsos dicatur esse, quorum filius nuncupatur. LVII. --Quid est hoc ut cum in Malachia propheta scriptum sit, Ecce mitto Angelum meum ante faciem tuam, qui praeparet viam tuam ante te; Marcus hoc evangelista in Isaia propheta scriptum asserit ? Non potuit latere Marcumquid scriberet: nec enim me cum Apostolos sit secutus. Sciens autem omnia ad auctorem referenda dicta, haec ad Isaiam reuocauit, qui sensum istum prior intimauerat dicens:statim subiecit euangelista dicens: uox clamantis in deserto, ut iungeret uerba utriusque profetae ad unum sensum pertinentia sub prioris profetaTISMUM, CUM UENIENTI EI
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ꝙ dic̃ tibi deus pr̃i pos¬
sit conueĩre. ut aut filio tuo a¬
nequeat. Dicimus te deum pa¬
tas in personis deus sensu ĩtel¬
ligenda qͣmuis in uoce seꝑabłia
heas noĩa quia pluralẽ nũm no
pis. In hoc enim oñditur pͣs
non posse diuidi in scã trinita¬
te que unus est deus uerus.
quia cuiuslibr persone nomẽ

Expanded text:
nomen, quod sic tibi Deo Patri possit convenire, ut aut Filio tuo, anequeat. Dicimus te Deum PaDeus in personis sensu intelligenda, quamvis in voce separabilia habes nomina, quia pluralem numerum pis. In hoc enim ostenditur personas non posse dividi in sancta Trinitate, quae unus verus Deus es, quia cujuslibet personae n
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ac idcirco mensurabiliter
ini m̃surabił et ponderabiłr pre
ponderabilis non est sũme bo¬
nitatis que tu ip̃e es profitem̃
originem. exqua omnia ꝑ qͣm
omnia. in qua omĩa. s cuius ꝑ

Expanded text:
bilis, ac idcirco mensurabiliter immensurabilis, et ponderabiliter imponderabilis. Non enim summae bonitatis, quae tu ipse es, profitemur originem, ex qua omnia, per quam omnia, in qua omnia, sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
per dei mĩam conu̾tantur. bo¬
nis uero ⁊ malis intraeccłam
dum taxat catholicam ꝯstitutiꝰ.
non debere operum dissimula¬
tione seꝑari. ut cum quib di

Expanded text:
rdiam convertantur. Bonos vero a malis intra Ecclesiam duntaxat catholicam constitutis nunc debere operum dissimilitudine separari; ut cum quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
et megypto pro noxis p̃rm ⁊
plexi sunt filii. S ut ademen¬
dationem eorum proficeret.
ut quia ex alus causis deum
credere et uenerari qui ĩmo

Expanded text:
 Aegypto pro noxiis patrum plexi sunt filii, sed ut ad emendationem eorum proficeret, ut quia ex aliis causis dominum credere et uenerari, qui in Mo
Abbreviated transcription (Latin):
theo luca et iołe quia sexta ho¬
ra crucifixus ẽ dñs. marchus
ediuerso tercia hora crucifixũ
dicat saluatorem. obscuris ⁊¬
uera in uolue non ẽ bonum.
Nam tres eungłiste unum sẽ¬
sum hũerunt. Marcus autẽ
rem que ab istis pret̾missa fu¬
erat uoluit imitari sciens ne¬
cessariam nec enun falli poss
qui auctoꝵ exempla sequtus
ea que scripsit. magua duo¬
tiõe et industria didicit ⁊ nec
sine sco sp̃u fuit. Quid ergo
ex hoc oñdere uoluit d ab¬
solui contuendum itaq qr

Expanded text:
THEO, LUCA ET IOHANNE, QVIA SEXTA HORA CRUCI FIXUS EST DOMINUS, MARCUS E DIUERSO TERTIA HORA CRUCI FIXUM DICAT SALUATOREM? Obscuris uera inuoluere non est bonum. nam tres euangelistae unum sensum habuerunt, Marcus autem rem, quae ab istis praetermissa fuerat, uoluit intimare sciens necessariam. nec enim falli posset, qui auctorum exempla secutus ea quae scripsit magna deuotione et industria didicit et nec sine sancto spiritu fuit. quid ergo ex hoc ostendere uoluit, debet absolui. contuendum itaq
Abbreviated transcription (Latin):
cepta contempiit hiic u̾ba
legis recitanda sunt que dicũt
quia deus non irridetur. Itaq
uerbis sius condempnabitur
quia deum uocat quem mini

Expanded text:
cepta contemnit. huic uerba legis recitanda sunt, quae dicunt, quia deus noninridetur. itaque uerbis suis condemnabitur qui dominum uocat, quem mini
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii. aũt luna maio lumne ⁊¬
clarior fẽs est. Inter principi¬
um est ergo et claritatem qua
illuminatus est mundus sal
multiplicatos menses fecit
et tp̃ra. et annos. ut ã uno
atq eodem modo mĩme ce¬
lebretur. cursus facit lune ĩ
detrimentis et crementis. T¬
ra aũt erat in uisibilis et ĩ¬
composita. Manifestum ẽ
quia terra postqͣm fc̃a est in¬
uisibilis erat et in compõita.
Tegebatur enim aquis ⁊ iõ
erat᷑ in uisibilis et in compo¬
sita aũt ideo qr cũ eẽt fluxa
non erat apta ad culturam

Expanded text:
ima autem luna majori lumine clarior factus est. Inter principium ergo et claritatem qua illuminatus est mundus, Salmultiplicatus menses facit et tempora et annos. ut autem uno adque eodem modo minime celebretur, cursus facit lunae in detrimentis et crementis. Terra autem erat inuisibilis et inconposita. manifestum est, quia terra, postquam facta est, inuisibilis erat et inconposita. tegebatur enim aquis, ideo erat inuisibilis; inconposita autem ideo, quia, cum esset fluxa, non erat apta ad culturam
Abbreviated transcription (Latin):
to equinoctium fuit in primo
die et exinde cepit dies inere¬
um ita ut ex eo nox increscat
sr̃ diem alus mensib tribꝯ qui
sunt tp̃s antompni et incipit
it̾m nox de magnitudĩe qua
supragreditur diem minorari
usq ad finem quarti tp̃ris ꝙ
est yemps et fit equinoctium
primi tp̃ris qñ deus mũdu
creauit qui dies intlłr eẽ .xi. kl
aprilis. qñ primus dies pasce
est.i. primus dies primi m̃sis.
In lege enim mandatum ẽ. ut
xi. die primi mensis uespere
enim uesꝑ decimi diei undeci¬
mum lucet. ut ab.xi. kł apͥlꝰ.
mitium ẽẽt primi mensis.
Inprintipio et enim fc̃a lu
ante luminaria qui fu̾nt. ut
xi.kł̃ aprilis. fc̃s sit mundus
pascha die sollempni.neq exͣ
xi. sit kł aprilis. neq ex̃ lunã¬

Expanded text:
to aequinoctium fuit in primo die. et exinde coepit dies increum, ita ut ex eo nox increscat super diem aliis mensibus tribus, qui sunt tempus autumni. et incipit iterum nox de magnitudine, qua supergreditur diem, minorari usque ad finem quarti temporis, quod est hiemps. et fit aequinoctium primi temporis, quando deus mundum creauit, qui dies intellegitur esse XI Kl. Apr., quando primus dies paschae est, id est primus dies primi mensis. in lege enim mandatum est, ut decima die primi mensis uespere enim uesper decimi diei in . undecimum lucet, ut ab XI Kl. Apr. initium esset primi mensis. in principio etenim facta lunante luminaria qui fuerunt, ut XI Kl. Apr. factus sit mundus,pascha die sollemni neque extra XI sit Kl. Apr. neque extra luna
Abbreviated transcription (Latin):
Uamꝙͣ sus sit et nõ
clabilr et prouidenter fcm cre¬
dendum sit melius tñ putosi
post fidem etiam causa fc̃i possit
aduerti ut quod creditur non
ignoretur. unde dñs ait. Hec
est aũt uita eterna ut cogno¬
scant te solum et uerum d̾m
et quem misisti yh̾m xp̃m. pri

Expanded text:
MISSUS SIT ET NON onabiliter et prouidenter factum credendum sit, melius tamen puto, si post fidem etiam causa facti possit aduerti, ut quod creditur non ignoretur. unde dominus ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te solum et uerum deum et quem misisti Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
polim afõrum sunt regib tau¬
ri placent ad sessum. persarum
uero reges in lectulis ferunt᷑.
nam ueteres reges persarum

Expanded text:
polim Afrorum sunt, regibus tauri placent ad sessum; Persarum uero reges in lectulis feruntur — nam ueteres reges Persarum
Abbreviated transcription (Latin):
expiatione quia ant̾iores xͥ
solam ptãtem miꝑii accipie¬
bant per unctionem. Salua¬
tor aũt et potestatem accep̃.
homo natus et purificatus
ẽ natus. In congrium eni
erat ut dei filius incorpore pꝰ¬
catis subdito nasc̾etur. Hoĩe
ergo cam suscipiens et ꝑ re¬
dei fieri docens et baptizarid¬
buit ut in se hoc onderet ra¬
tum. Facile .ii. probatum he¬
tur et suadetur quod dr᷑.Si
a magr̃o fieri uideatur sic u¬
tiq et uirtutum insigͥum o¬
portuit fieri ut iam filius di
apparens ꝑ minist̾ium regna¬
tionis medelam daret corporis
passionib ut exemplo eet fu¬
turis frĩb quia per regn̾atio¬
nem accipit unusquisq pote¬
statem uirtutis. Si ideo salte

Expanded text:
expiatione, quia anteriores christi solam potestatem imperii accipiebant per unctionem. saluator autem et potestatem accepit homo natus et purificatus est natus. incongruum enim erat. ut dei filius in corpore peccatis subdito nasceretur. Hominis ergo causam suscipiens et per redei fieri docens baptizari debuit, ut in se hoc ostenderet ratum. facile enim probatum habetur et suadetur quod dicitur. si a magistro fieri uideatur. sic utique et uirtutum insignia oportuit fieri, ut iam filius dei apparens per mysterium regenerationis medellam daret corporeis passionibus, ut exemplo esset futuris fratribus, quia per regenerationem accipit unus quisque potestatem uirtutis. L. SI IDEO SAL
Abbreviated transcription (Latin):
s idem de idem homo. Qui ut
id pecc̃m quod in cubitu mor¬
talis carnis gn̾atio humana.
contraxit auferret. conceptus
est nouo more. deus d incartꝰ
in mr̃e uigine sine coitu ui¬
ri sine libidine concipientis
uirginis ut per deum hoĩez

Expanded text:
sed idem Deus, idem homo. Qui ut illud peccatum quod in concubitu mortalis carnis generatio humana contraxit, auferret, conceptus est novo more, Deus incarnatus in matre virgine, sine coitu viri, sine libidine concipientis virginis: ut per Deum homine
Abbreviated transcription (Latin):
tentis enim fides tunc uera
potuit latere. Si eigo uoluit
et non potuit infirmata no¬
luntas eius uidetur.In¬
possibile prorsus ẽiut uolun¬
tas saluatoris non impleat᷑
nec põt uelle quod seit fieri ñ
eius nũqͣm extra naturam
eius ẽ sicut ergo natura eius
in reprehensionem non cadit
tunc intrauit in domum et
neminem uoluit scire mĩc
requiritur quõ uel quare ne¬
minem uoluit scire. Aĩadu̾¬
tendum est enim quia istd̃
in finib gentium .i. genti

Expanded text:
tentis enim fides tunc uera tentis enim fides tunc uera POTUIT LATERE\'? SI ERGO UOLUIT ET NON POTUIT, INFIRMATA UOLUNTAS EIUS UIDETUR. Inpossibile prorsus est ut saluatoris uoluntas non impleatur, nec potest uelle quod scit fieri noneius numquam extra naturam eius est. sicut ergo natura eius in reprehensionem non cadit,tunc intrauit in domum et neminem uoluit scire. nunc requiritur quo modo uel quare neminem uoluit scire. animaduertendum est enim, quia istud in finibus gestum est genti
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾eundum ẽ s considerãdu
est quid sit lex per moysen data
est. per moysen enim lex data
manifestata h̃t precepta. s sc̃¬
psit ⁊ ystoriam que ⁊ ip̃a lex
applłatur et uideamus quid
in preceptis eius non erit neꝵ.
forte quod dicit non occides ñ
fornicaberis non furtum fati¬
est et enim que subuelamine
erant quid sigͣret incertum
erat. cum aũt per xp̃m maĩ¬
festaret cuius persona sit q̃
dicit in genesi. Faclamus ho.¬
est et que fecit et quis fuerit
qui in rubo ut pr̃iarchis uisus
sit et qui in petra operatus sit
latebant aut in dubium uẽĩ¬
ẽ nam intercet̾a dñs ait d̾ me
scripsit moyses ħ prius latuit
berror enim erat putabatur e
p̃r deus qui erat filius. et qr
estimabatur angłs cognitus
ẽ ẽẽ dei filius et promissio fa¬
cta fuit abrahe que quã diu
non reddebatur in ambiguo
erat cum aũt ueniente xp̃o¬
sfc̃a ẽ u̾itas qñ et ꝙ promis¬
sum ẽ redditum ẽ et cepit sci¬
ei ꝙ erat promissum. promit¬

Expanded text:
praetereundum est, sed considerandum est quid sit. Lex per Moysen data est. Per Moysen enim Lex data manifesta habet praecepta; sed scripsit et historiam, quae et ipsa Lex appellatur. Et videamus, quid in praeceptis ejus non erit verum: forte quod dicit, Non occides, Non fornicaberis, Non furtum faciest. Etenim quae sub velamine erant, quid significarent, incertum erat. Cum autem per Christum manifestaretur, cujus persona sit quae dicit in Genesi: faciamus,est quae facit, et quis fuerit qui in rubo aut patriarchis uisus sit, et qui in petra operatus sit,latebant aut in dubium ueniest. nam inter cetera dominus ait: de me scripsit Moyses. hoc prius latuit; error enim erat. putabatur enim pater deus, qui erat filius, et qui aestimabatur angelus, cognitus est esse dei filius. et promissio facta fuerat Abrahae, quae, quamdiu non reddebatur, in ambiguo erat. cum autem ueniente cta est ueritas, quando et quod promissum est redditum est et coepit sciquid erat promissum. promit