comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niter uirginũ accedcrit caterua: tantũ in
fertur dulcia sua uerba. Fulgebat eloquia:
ut nurarentur quicũqz audientes quãta
dei operatur cdementia. et cõuersi a praus
operationibus uelociter peterent penitẽ¬
cie fructus. Nam diebus ac noctibus in
dei cultu per urgilans adstabat: ut uel
paululũ ad necessaria corporis iux aliquã¬
do ab eccl̃ia procederet: ut uel quippiã
somni ac cibor ꝑceptione capere potuisset.
Codem tpr̃e uir glosus theodericus rex ⁊
idem cbronius synodo cõuocaurrũt. et
ad quandã uillã regiã ueniẽtes. raultã
episcopoꝵ turbã ad esse fecerũt. Ibiqꝵ
pene tradidit in lectus. Condempnatus
ab ipsa synodo: caluaria acceptus in ca¬
pite expulsus. segregatur a scã congre¬
gatione. Demde exiliũ condẽpnatus
mortisqz sccutã penã capitis degessit. quic
epĩ tunc a rege perebronio in ipsa sp̃done
penes nulem penã sortiti: perpetuo exilio
sunt depor tati. Ouaymerus et enĩ qui
ad supradictũ famulũ dei ad explendam

Expanded text:
nter virginum accederit caterva, tanta, ut fertur, dultia sua fulgebat eloquia, ut mirarentur quicumque audientes, quanta Dei operabatur clementia, et conversi a pravis operibus velociter peterent paenitentiae fructibus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut vel paulolum ad necessaria corporis vix aliquando ab ecclesia procederit, ut vel quippiam somni ac ciborum perceptione capere potuisset. 16. Eodem tempore vir gloriosus Theudericus rex et idem Ebroinus senodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibiquepoene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicq episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ potest haberi sine ceteris bonis
quibus homo efficitur bonis. Prohac
mundi odia sustinere. Necesse est ciũ
ut nos oderit ques cernit nolle quod
diligit. Sed plurimũ nos de scipso
dñs consolatur. qui cũ dixisset: hec mã¬
do uobis ut diligatis ĩuicẽ a diecit atqz
ait. Si mũdus uos odit: scitote quia
me priorẽ uobis odio labuit. C ur gͦ
se memibrũ supra uerticẽ extollit:
Rctusas esse in corpore: si nõ uis odũ
nũdi sustinere. cũ capite. Si de mũdo

Expanded text:
quae non potest haberi sine caeteris bonis quae non potest haberi sine caeteris bonis quibus homo efficitur bonus. In  Albemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitoteme priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? cusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis iam qd̃ nos dedit dñs disseruisse
menustis. Sic autẽ dicit sequẽti scił
lectione. quã modo cũ recitaretur audi¬
stis. Hec mando uobis: ut diligatis
mincẽ. Ac per hoc ĩtelligere debemus
hunt esse fructũ nostrũ de quo ait.
Ego uos elegi ut eatis. et fructum af¬
feratis: et fructus uester maneat. Et
quod adiunxit ut quodcũq peticritis
patrẽ in noĩe meo det uobis: tunc utiq
dabit nobis si diligamus ĩnicẽ. cũ et
hoc ip̃m ip̃e dederit nobis qui nos elegit
nõ habentes fructũ: quia nõ eũ nos
elegeramus. et posuit nos ut fructũ af¬
feramus: hoc est ĩuicem diligamus.
Quẽ fructũ sine illo afferre nõ possumꝰ.
sicut palmites facere sine uite nichil pos¬
sunt. Earitas ergo est fruitus noster.
quã definiuit apłs de corde puro. et cõ¬
s̃cientia bona: et fide nõ ficta. Ac diligimꝰ

Expanded text:
s dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, sequenti scilicet lectione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac dilig
Abbreviated transcription (Latin):
sit deus et homo xp̃s. Ex duabus
si quidẽ naturis sine confusione al¬
terius: nõ insi unus ĩnematur
ih̾s dñs. manẽs deus in forma dei
qui semetip̃m exinaniuit formã
serui accipiens: manens idemqz¬
unus in forma serui quã suscepit
Totus quippe deus in carne birgĩs
de qua natus est: et totus homo
filie. prudẽtes estote sicut serpẽtes:
et simplices sicut columbe: ut ex pru¬
dentia ꝑfecte intelligencie anulũ
fidei ure. et margaritã proqua oĩa
reliquistis integrã ĩuiolatamqz ser¬
uetis: ne do te in simul et arrã sp̃s
procurate. si quomodo sĩplicitas
colube que fuit in maria: illesa
salomon in canticis quasi in eius
laude. Deni inquit colũba mea:
ĩmaculata mea. Iamem̃ hyemps
transiit: ymber abiit: et recessit.
Ac deinde inquitz Ueni de libano
tatur. Erat enĩ candida multis

Expanded text:
sit Deus et homo Christus. Ex duabus siquidem naturis sine confusione alterius, nonnisi unus invenitur Jesus Dominus manens Deus in forma Dei, qui semetipsum exinanivit, formam servi accipiens : manens unus idemque in forma servi quam suscepit: totus quippe Deus in carne Virginis de qua natus est, et totus homo.filiae, estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : ut ex prudentia perfectae intelligentiae, annulum fidei vestrae, et margaritam, pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servitis: ne dotem simul et arrham Spirntius itaque procurate, si quomodo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesaSalomon in Canticis quasi in laudem ejus: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea: Jam enim hiems transiit, imber abiit, et recessit . Ac deinde inquit: Veni de Libano,tatur. Erat enim candidata multis
Abbreviated transcription (Latin):
crucis xp̃i. de hinc scõꝵ archãgeloꝵ.
gabrielis atqz raphahelis. Addens
post aliquot annos sci thome apłi.
sã mauricii. scĩ sebastiani. et sc̃i pon¬
cii. Uere enĩ scd̃m apł̃i dictũ. ut sapi¬
ens architectus: fundamentũ pofuit
Edificauit in terris. qd̃ postea ĩuenit
in celis. Ipĩ eidẽ sidereas mãsiones
paradisi. siuis ĩterpellationibus para¬
uerũt. quos tanto amore uenerabi¬
liter excoluit in terris. O quanta doͤ¬

Expanded text:
crucis Christi, dehinc sanctorum archangelorum crucis Christi, dehinc sanctorum archangelorum Gabrielis atque Raphahelis, addens post aliquot annos sancti Thomae apostoli, sancti Mauricii, sancti Sebastiani et sancti Pontii. Vere enim secundum apostoli dictum ut sapiens architectus fundamentum posuit; aedificavit in terris, quod postea invenit in caelis. Ipsi namque eidem sidereas mansiones paradisi suis interpellationibus paraverunt, quos tanto amore venerabiliter excoluit in terris. 9. Quadam d
Abbreviated transcription (Latin):
scõ instigante: ut ãpliorẽ or̃onis lo¬
cũ uirginibus xp̃i ĩstitueret. Interea
construxit tẽpla: muniuit menia
scĩs esb incoatione uero eccłe dũ fũ¬
damẽta ponerẽtur. manibus suis
beatissima mater exultans lapides
artificibus porrigebat. Perfectoq
opere: dño fauẽte atq ĩspirãte: eccłia
in honore sc̃e crucis instruxit. De hĩt
demonstratũ est eidẽ per reuelationẽ:
edifitiũ grire magndiuis incelo
Dificatũ. Quẽ ĩ tuens iubetur a
dñs. nt simalitudinẽ illius fabrica¬
tis in tercis: At illa fida festinet
gaadens ĩplere iussionẽ dñi sui. per¬
fecitqs templũ nucãti pulcritudĩe
constructũ. C ogitauit auitẽ apud se.
ut in hoc edificioᷤ ẽminẽtior erat. cru¬
cem dñi conlocaret: et illã quã prius
fundauerat in honore sc̃ĩ archãgeli
michaelis ad optaret. C õuocatis gͦ
sãs sacerdotibus xp̃i. septẽ altaria
ibidẽ conlecauit. Primũ in honore

Expanded text:
sancto instigante, ut ampliorem orationis losancto instigante, ut ampliorem orationis locum virginibus Christi institueret. Interea construxit templa, munivit menia sanctis. Ab incoatione vero ecclesiae, dum fundamenta ponerentur, manibus suis beatissima mater exultans lapides artificibus porrigebat; perfectoque opere, Domino favente atque inspirante, ecclesiam in honore sanctae Crucis instruxit. Dehinc demonstratum est eidem per revelationem aedificium mirae magnitudinis in caelo aedificatum, quem intuens, iubetur a Domino, ut similitudinem illius fabricaret in terris. At illa fida festinat gaudens implere iussionem Domini sui, perfecitque templum micanti pulchritudine constructum. Cogitavit autem apud se, ut in hoc aedificio, qui eminentior erat, crucem Domini conlocaret et illam quam prius fundaverat in honore sancti archangeli Michaelis adoptaret. Convocatis ergo sanctis sacerdotibus Christi, septem altaria ibidem conlocavit: primum in honore
Abbreviated transcription (Latin):
uoce mereretur audire. Speciosa sic̃
luna. Igitur beatissima lilia. de hac
luce nuigrãte a dño uisũ est ad om¬
nẽ illã scãm congregationẽ. ut dilec¬
tam dei rusticulã sibi eligerent fieri
matrẽ. Illa autẽ refutabat. indignã
se dicens esse ad hoc opus. Quid mł¬
ta: Fauẽte dño. ĩpletur deuotio: an¬
cillarũ dei. Imposito qz sibi honore
xp̃i: scõ moderamine in ugilabat
pro aĩabus ad se ꝑtinẽtibus. E rat
cuitẽ tũc annoꝵ circiter decẽ et octo:
et ita se cepit in abstinenciis et ui¬
giliis dare. ut etiã tercio die cibũ
caperet et cilicio tegeretur. Implẽs
apłicã dictũ in uigiliis. et ieuinis.
in laboribus multis. Reliquis uero
sororibus nocturnis horis quiescẽ¬
tibus. illa per totũ noctis spaciũ in
ecclesiis psalmis hymins et or̃onibz
insistebat. et protradito sibi grege.
uel pro uniuerso ppło: fletibus mul¬
tis dnm precabatur. His igitur scĩs¬
fima uirgo florens. concepit aĩs sp̃u

Expanded text:
ocem mereretur audire: Speciosa sicut luna. 7. Igitur beatissima Liliola de hac luce migrante ad Dominum, visum est ad omnem illam sanctam congregationem, ut dilectam Dei Rusticulam sibi eligerent fieri matrem. Illa autem refutabat, indignam se dicens esse ad hoc opus. Quid multa? Favente Domino, impletur devotio ancillarum Dei, impositoque sibi honore, Christi sancto moderamine invigilabat pro animabus ad se pertinentibus. Erat autem tunc annorum circiter decem et octo. Et ita se coepit in abstinentiis et vigiliis dare, ut etiam tertio die cibum caperet et cilicio tegeretur, implens apostoli dictum: In vigiliis et ieiuniis, in laboribus multis. Reliquis vero sororibus nocturnis horis quiescentibus, illa per totum noctis spatium in ecclesiis psalmis, hymnis et orationibus insistebat et pro tradito sibi grege vel pro universo populo fletibus multis Dominum precabatur. 8. His igitur sanctissima virgo florens, concepit animo, Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Iamqz cũ lapidibus ppłi cõcurrẽtes
subito ad aures eius iussio regis ꝑuenit.
Statim festinus ad surgens. ĩtercessiõe
sua uir scũs nõ tam uindicte sue accusa¬
torẽ dari uoluit quã supplicatione. ꝓpria¬

Expanded text:
Iamque cum lapidibus populi concurrentes, Iamque cum lapidibus populi concurrentes, subito ad aures eius iussio regis pervenit. Statim festinus adsurgens, intercessione sua vir sanctus non tam vindictae suae accusatorem dari voluit, quam supplicatione
Abbreviated transcription (Latin):
disset dolore et pietate cõmotus ueniẽti
flãme obuius in orone prosternitur.
et statim flãmaꝵ globbos fixit et repu-¬
lit. Quo uiso omniũ cõcurrenciũ uocib
diuine per eñ laus est celebrata. potẽcie.
sacerdos sed ut apłus haberetur. et auctor
per secutionis eius id est dyabolus confũ¬
deretur qui eñ quẽ nisus fuerat reũ asse¬
rere bidebat diuini operis miraculis ce¬
lebrari. Quod ita factũ fideli narratioe
cõperimus. Instruxit itaq et ibi et ubiq
semꝑ eccl̃iam. reddere que sũt cesaris cesa¬
ri et que sũt dei deo. O bedire quidẽ uixta
apłm regibus. potestatibus quãdo iusta
precipiũt. Nam despectui habere in prĩ¬
cipe arriam doginatis prauitatẽ. Sic te¬
ste beritate nõ potuit lucerna abscondi
posita suꝑ candelabrũ. sed quocumq
ne furius princeps. quatinus scũs anti¬
stes ad pristinã reuerteretur ecclesiã. Seqz
ciuitati pariter presẽtaret et cleroz ⁊ ctu¬
satorẽ uero euis lapidare rex precepit.

Expanded text:
disset, dolore et pietate commotus, venienti flammae obvius in oratione prosternitur et statim flammarum globus fixit et repulit. Quo viso, omnium concurrentium vocibus divinae per eum laus est celebrata potentiae. sacerdos, sed ut apostolus haberetur, et auctor persecutionis eius, id est diabolus, confunderetur, qui eum quem nisus fuerat reum asserere videbat divini operis miraculis eminere. Quod ita factum fideli narratione comperimus. 23. Instruxit itaque et ibi et ubique semper ecclesiam reddere quae sunt Caesaris Caesari et quae sunt Dei Deo, oboedire quidem iuxta apostolum regibus et potestatibus, quando iusta praecipiunt, nam despectui habere in principe Arriani dogmatis pravitatem. Sic, testante veritate, non potuit lucerna abscondi posita super montem, sed quocumquenefarius princeps, quatinus sanctus antistes ad pristinam reverteretur ecclesiam seque civitati pariter praesentaret et clero; accusatorem vero eius lapidare rex praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ei magister sc̃ĩ elign. se ĩuenisse artificẽ
qui optinie faceret regi. quichuid uel¬
let, Et accipiens a rege magnã mas¬
sam auri. tradidit eligie: Qui de eodẽ
rens unã regi aliã penes se retinunt

Expanded text:
ei magister sancti Eligii se inuenisse artificem qui optime faceret regi quicquid uellet. Et accipiens a rege magnam massam auri tradidit Eligio. Qui ex eodem rens unam regi, alteram penes se retinuit
Abbreviated transcription (Latin):
uobis regnũ Dendite que possidetis:
et date elemosinã. Facite uobis sactulos
nõ ueterascentes: thesaurũ nõ deficien¬
tem in celis. et ceterti. Et illud qd̃ dicit
iterũ dñs. id est uir scũs facere cupiens:
siius esse ꝑfectus uende omĩa que habes.
et da pauperibus. et habebis thesaurũ
in celis. et uem sequere me. Et super
fidei fundamentũ edificare desideraius.
non ligna. fenũ. et stipulã: sed aurũ et
argentũ et lapides precioses. Et erat
tunc annus maior trignta. sola suꝑ¬
itite matre. sibiqz adherente: et de sus¬
cepto eius proposito sermendi deo am¬
plius quã de carius nepotibus exultã

Expanded text:
vobis regnum. Vendite quae possidetis, vobis regnum. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam: facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis , et caetera. Et illud quod dicit iterum Dominus, idem vir sanctus facere cupiens: Si vis esse perfectus, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . Et super fidei fundamentum aedificare desiderans, non ligna, fenum, et stipulam; sed aurum, argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
ratoris clemẽsia sui sacerdotis cor per-¬
tractantis: ut contra illũ errorẽ incidẽ¬
tes. legis soluerẽtur questiones. Atipz
ita edoctus: sensim atq paulatun here¬
sis illa miseratione diuina eius ex am¬
mõ pulsa est. Protinusq in fide cafho¬
lica cõfirmatus. proficiendi in religiõe
eidem amoris ardor natus est: quo pro¬
pinquãtibus diebus scĩs pasche. salu¬
tis aquã ꝑciperet. Et factũ est diuina
prestante opitulatione: ut per illum
tantũ. ac talem antistitẽ ambrosiũ. et
doctrinã salutarẽ eccl̃ie catholice: et di¬
uina ꝑciperet sacramẽta. Moxqz ex¬
intimis cordis medullis. spem omnẽ
quã habebat in seculo dereliquit. Iam
nõ uxorẽ. nõ filios carnis. nõ diuitias.
nõ honores setuli querens. sed deo cũ
siuis seruire statuit: et in illo et ex illo
pusillo grẽge esse studens. quẽ dñs allo¬
quitur dicens. Nolite tunere pusillus
grex: quia cõplacuit patri uestro dare

Expanded text:
ratoris clementia sui sacerdotis cor perratoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina ejus ex animo pulsa est; protinusque ipse in fide catholica confirmatus, proficiendi in religione eidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Paschae salutis aquam perciperet. Et factum est divina praestante opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctrinam salutarem Ecclesiae catholicae, et divina perciperet Sacramenta. CAPUT intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dare
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate thagastensi.
de numero curialiũ
parentibus honestis
tus fuit: adultusqz ac nutritus eoꝵ
cura et diligentia ĩpensisq scl̃aribius
litteris eruditus ad prime: om̃ibus
uidelicet disciplinis ĩbutus. quas libexa¬
les uocant. N ai gramaticã prius in
fua ciuitate: et rethoricã in africe capite
cartagine postea docuit. Consequẽti
etiã tpr̃e. transmare in urbe roma. et
apud mediolanũ. ubi tũc ĩperatoris
ualentimani minoris comitatus fue¬
rat constitutus. In qua urbe tũc ep̃õpa¬
tum ãmunstrabat: acceptissimus deo
et in optims uiris preclarissimus sa¬
terdos ambrosius. Huius interea uer.¬
bi dei predicatoris frequẽtissimis in et¬
lesia disputationibus adstans in po¬
pulo: intendebat suspensus atq affi¬
xus. Oerũ aliquando manicheoꝵ apd̃
carfhaginrẽ adolescens fuerat errore sẽ¬
ductus: et ideo ceteris suspensior a derat:
nequit uel pro ip̃a uel contra ip̃ãm he¬
resem dicereturz Et proueiit dei libe¬

Expanded text:
civitate Tagastensi, de numero curialium parentibus honestis tus erat; alitusque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspensior aderat, ne quid vel pro ipsa, vel contra ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei libe
Abbreviated transcription (Latin):
te ac solẽniter celebretis et faciatis a urĩs
subditis uencratione cõgrua celebrari.
ut pia cuis ĩ tercessione hic anoxiis pro¬
tegi et in futuro sempiterna gaudia¬
consequi ualcatis. E tut ad uencrabile
ip̃ius sepulcrũ ardc̃tius et affluẽtius
xp̃ĩani ppłi cõfluat multitudo ac celebri¬
us eiusdẽ cõfessoris colatur festuuitas
omĩbus uere penitẽtibus et cõfessis qui
cũ reuerẽtia illuc in eodẽ festo ãnuatĩ
accesserĩt ip̃ius suffragia petituri de
duos annos et duas quadragenas as¬
cedentibus ueri annis singulis
ad predictũ sepulcrũ infra eiusdẽ festi
unũ ãnũ et quadragĩta
dies de ĩuinctis sibi penitẽciis misericor¬
diter relaxamus. Datũ auimone.

Expanded text:
te ac solempniter celebretis et faciatis a vestris subditis veneratione congrua celebrari, ut pia eius intercessione et hic a noxiis protegi et in futuro sempiterna consequi gaudia valeatis; et, ut ad venerabile ipsius sepulchrum ardentius et affluentius christiani populi confluat multitudo ac celebrius eiusdem confessoris colatur festivitas, omnibus vere poenitentibus et confessis, qui cum reverentia illuc in eodem festo annuatim accesserint ipsius suffragia petituri, deduos annos ac duas quadragenas, accedentibus vero annis singulis ad praedictum sepulcrum infra eiusdem festi octavam: unum annum et quadraginta dies de iniunctis sibi poenitentiis misericorditer relaxamus. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
mũ meã faciam uenire qui uos om̃s fa¬
ciat uite eterne participes. et ita dño pro¬
quã quadringẽtos promiscui sexus con¬
ditionis etatis. Inter quos unus cdaris¬
sinus uir erat noĩe gordianus. Hic sb̃¬

Expanded text:
 qui vos omnes faciat vitae aeternae participes. Veniens igiquam quadringentos promiscui sexus nomines, inter quos unus clarissimus vir erat nomine Gordianus. Iter
Abbreviated transcription (Latin):
dico est illũ amplexa. Sicqz de mutua
certitudine securi. debitas humiliũ
exaltatori grãs egerũt. Itaq ado¬
rato dño domũ regressi. diuinũ pro¬
missũ certi et ylares expectabant

Expanded text:
. Tunc de mutua certitudine securi debitas Domino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant
Abbreviated transcription (Latin):
negas: Dide ne pereditetur iudiciũ
trũ. dũ fortitudo laudatur Abiectio
discipłi. detrimentũ magistri est. Qui
qd̃ illustrius prestãtes biri discipuloꝵ
certaminibus ꝙͣ cũ sius uincunt:
Deniq abrahã filiũ suũ obtulit. Pe¬
trus stephanũ premisit. et tu pater
ostende in filio uirtutẽ. et offer quẽ
erudisti. ut securus iudicii tui comta¬
tu nobilis ꝑuemas adcoronã. Cui¬
beatus sixtus ait. Non egote fili relĩ¬
quo ac desero. sed maiora tibi debentꝰ
certamina. Nes quasi senes lemoris
pugne cursũ peragiinus. Te quasi
uiuenẽ manet gloriosior de tyrãno
triũphus. mox uenies flere desiste.
Post triduũ me sequeris. inter sacer¬
dõtes et leuitas hic medius numerus
decet. Non erat tuũ sub magistro uĩ¬
cere. Nũquid adintorio indiges. quid
consortuĩ passionis mee expetis:
Totã tibi hereditatẽ mcã dimitto qͥd
presentiã meã requiris: Infirmi dis¬
cipuli magistrũ precedãt. fortes sequã¬

Expanded text:
negas? Vide ne periclitetur judicium tuum, dum fortitudo laudatur. Abjectio discipuli detrimentum magistri est. Quid quod illustrius praestantes viri discipulorum certaminibus quam suis vincunt? Denique Abraham filium obtulit ; Petrus Stephanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili pervenias ad coronam. 205. Tunc Xystus ait: Non ego te, fili, relinquo ac desero: sed majora tibi debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus: te quasi juvenem manet gloriosior de tyranno triumphus. Mox venies, flere desiste, post triduum me sequeris. Sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequan
Abbreviated transcription (Latin):
rrepto itaq ferro quo actinictus
erat. mediã diuidit. partẽq ciꝰ
pauperi tribuit: reliqua uero rursus ĩdui¬
tur. Interca de circũstantibz ridere non¬
nulli: quia deforms esset. et truncatus ha¬
bitu uideretur. Multi tamẽ quibus meus
nichil simile fecissent: tũ utiqz plus habc̃tes
uestire pauperẽ sin e sua nuditate potuissẽt.
Nocte igitur in secuta. cũ se sopori dedisiet:
uidit xp̃m clamidis sue qua pauperẽ texeret
parte uestitũ. Intueri diligẽtissime dñ.
uestẽq quã dederat iubetur agnoscere. Mox¬
q ad angeloꝵ cirtũstantiũ multitudinẽ:
audit xp̃m clara uoce dicentẽ. ¶Martiaꝰ
adhuc cathecuminus: hac me ueste cõtexit¬

Expanded text:
rrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen, quibus erat mens nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catec
Abbreviated transcription (Latin):
gitur post excessũ beati martimi turo¬
nice cuutatis ep̃i sũmi et ĩ cõpiebẽ¬
sibilis uiri. de cuins uirtutibus magna apd̃
nos uolumina cõtinẽtur. scũs brituis ad
ep̃ãtum succedit. At uero hic bricius cũ
esset primeue ctatis inuenis. scõ martino
adhuc uiuẽte in corpore multas ferebat
ĩsidias. pro co qd̃ codẽ tempore cor facile
scqueretur. Qus dã tamẽ die dũ quidã
pliciter ait. Ecte ego prestolor beatũ uirũ
et nescio ubi sit uel quid operis agat. Cui
bricius. Si ĩquid dełirũ illũ queris. pro¬
spice eminus. Ecte celũ subito sicut amẽs

Expanded text:
gitur post excessum beati Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, sancto adhuc viventi in corpore multas tendebat insidiauebatur. Quadam autem die, dum quidam pliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens
Abbreviated transcription (Latin):
sexus. Religiosi. laici. nobiles. et
ignobiles. diuites et pauperes. inco¬
le et aduene. Om̃s gaudẽt. om̃s
letantur. om̃s deo grãs refferãt.

Expanded text:
sexus, religiosi, laici, nobiles et ignobiles, divites et pauperes, incolae et advenae; omnes gaudent, omnes laetantur, omnes Deo gratias referunt
Abbreviated transcription (Latin):
euis accipere mereretur: dignaret᷑¬
q ip̃e potũ uel cibũ capere. hoc ab
eo responsũ accepit. Dñs tecũ sit
filia mea. Nam̾ ego ut pullũ illũ
colũbarũ quẽ tu dulciter tibi uide¬
tis ẽnutrire ut uaichi cõcedas: ex¬
ea dꝑto. At illa hesitans nutra semet
.pem cogitabat undchet sciret. qd̾
het illa apũd se aberet. Dicens se. huius¬
modi rem nõ habere. Et ille dixit ad

Expanded text:
eius accipere mereretur dignaretueius accipere mereretur dignareturque ipse potum vel cibum capere, hoc ab eo responsum accepit: 'Dominus tecum sit, filia mea; nam ego, ut pullum illum columbarum, quem tu dulciter tibi videris enutrire, ut mihi concedas, exopto'. At illa haesitans intra semet ipsam, cogitabat, unde hoc sciret, quod haec illa apud se haberet, dicens se huiusmodi rem non habere. At ille dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
tionis fontẽ ex suo genere. rusticulã¬
⁊ uocitauit. elb omni uero donius fa¬
miliar. martia nũcupabatur:. Erat
itaq pulcra facie. et elegauti corpo¬
re. Tanta uero dilectione. auõtis ẽt
amias uel a donius familia habe¬
batur: tamꝙͣ si celesti eam sibi grã
condonatam om̃s conganderent
Quadã igitur nocte cũ mater eius
sopori dediła sbtubuisset: Uidit ĩ ex¬
tasi quasi duos pullos colũbarũ. suo
affectu ẽnutrire Et unũ quidẽ
niueo candore prefulgentẽ: alium
uarietatis tegimine tegentẽ Cũq
suꝑ eos minio affectu congauderet
uidetur sibi quasi domus fanulia
nũciaret. qd̃ scũs tesarius urbis are¬
latensis epũs. pro foribus adstaret.
Quod illa audiẽs. scĩssimi biri ga¬
iusa aduentu: in octursũ eius leta
properat. Atq officiosissime eñ
salutans. ut ingressu suo. bñdictio¬
nẽ sue domui largiretur: huimli
prete poscebat: In gressusq domũ:
bñdixit eam: Cũqz illa honore
debito depretarẽtur. ut eulogias

Expanded text:
tionis fonte ex suo genere Rusticulam vocitavit; ab omni vero domus familia Marcia nuncupabatur. Erat itaque pulchra facie et eleganti corpore; tanta vero dilectione a notis et amicis vel a domus familia habebatur, tamquam si caelesti eam sibi gratia condonatam omnes congauderent. 2. Quadam igitur nocte, cum mater eius sopori dedita obcubuisset, vidit in extasi quasi duos pullos columbarum suo affectu enutrire, et unum quidem niveo candore praefulgentem, alium varietatis tegimine tegentem. Cumque super eos nimio affectu congauderet, videtur sibi, quasi domus familia nuntiaret, quod sanctus Caesarius urbis Arelatensis episcopus prae foribus adstaret. Quod illa audiens, sanctissimi viri gavisa adventu, in occursum eius laeta properat, atque officiosissime eum salutans, ut ingressu suo benedictionem suae domui largiretur, humili prece poscebat; ingressusque domum, benedixit eam. Cumque illa honore debito deprecaretur, ut eulogias
Abbreviated transcription (Latin):
et cõfortatur exẽplis: que cũ biris
castũ seruarũt cõnubiũ. Docent ĩte¬
gritatẽ magis uirginibus obseruã¬
dam. et qd̃ prope modũ nõ ĩferioris
uirtutis est: a cõuigio abstinere. qd̃
aliquãdo delectauerit plusꝙͣ cõiugii
delectamẽta nescire. Ĩ nutroq si quidẽ
gradu fortitudo laudatur: et celestis
uite predicatur uirtus. Id tirco cog¬
natione iã cũ xp̃o. uterq or do sentit᷑
uolũtatẽ prĩs mei qui in celis est: ip̃e
meus frater soror et mater est. Ubi
nitur: sed qui fecerit ĩquit uolũtatẽ
prĩs mei qui in celis est. Unde quia
libera facultas et cũctis prestatur:
estote sorores et propĩque. quia qd̃
carne nõ potuistis. grã totũ condo¬
natũ est uobis. Et ideo diligite ma¬
trẽ dñi. que uobis sponsũ genuit ĩmor¬
talẽ: cuius et uobiscũ soror est ip̃a
quia uolũtatẽ prĩs fecit ut esset mater:
Dropĩqua quidẽ bobis nõ carne sed
spũ: ut unitas cõmendetur eccł̃ie. et

Expanded text:
 quae cum viris castum servaverint connubium, docent integritatem magis virginibus Deo servandam: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus frater, soror et mater est : ubi nitur, sed, qui fecerit, inquit, voluntatem Patris mei, qui in coelis est. XIX. Unde quia libera facultas cunctis prestatur, estote sorores ac propinquae: quia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Propinqua quidem vobis non carne, sed spiritu: ut unitas commendetur Ecclesiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
tis hymorũ: ut educto contra etis exer¬
colomã trucidarent. Beatus igitur
ip̃m uincentius presbiter cardinalis. et
iacobus qui de britania patria sua in an¬
thiochiã prefectus. archiepãtus digni¬
tatem. septem ãnis ibidẽ tenuit. qui cũ

Expanded text:
t eum ut educto contra eas exerColoniam trucidaret. Exeunte ipsum Vincentius presbyter cardinalis et Iacobus qui de Britannia patria sua in Antiochiam profectus archiepiscopatus ibi dignitatem septem annis tenuit; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
genesius de cisione ceruicis
consumauit. Est autẽ ibi arbor ubi
dicitur decollatus fuisse genere morus
ex qua ĩfirmis multa plerũq bene¬
ficia ĩperciente martire sũt cõcessa. Sed
de cursis tẽporibus cũ rami cortex q̃s
eius pro saluatione a multis detrale¬
rentur are facta est. Uerũ tamẽ ad¬
huc fideliter petẽtibus uiuit similia
prebens medicamina. qd̵ suꝑ est de co¬
lũpna. Sed post hec quondã suꝑ roda¬
nũ fluuiũ ubi scũs martir natasse fer¬
tur in die solẽntatis eius disruptis
cathenis pons qui super naues locatus
Tũt om̃s simul in discrimine posite

Expanded text:
Genesius decesionem cervicis consummavit. Est autem ibi arbor, ubi dicitur decollatus fuisse, genere morus, ex qua infirmis multa plerumque beneficia, inpertiente martyre, sunt concessa. Sed decursis temporibus, cum rami cortixque eius pro salvatione a multis detraherentur, arefacta est. Verum tamen adhuc fideliter petentibus vivit, similia praebens medicamina quod superest de colomna. 68. Sed et pons quondam super Rhodanum fluvium, ubi beatus martyr natasse fertur, in die solemnitatis eius, disruptis catenis, quia super naves locatus Tunc omnes simul in discrimine posit
Abbreviated transcription (Latin):
sens genesius illic sanguine haberetur:
recognoscite: qui ignorabatis agnos.¬
cite. et głiam tanti mris crescentẽ in scl̃a
pro uiribus ad similia. si ita res desi¬
derauerit: aĩas preparate. Et ut bts
genesius throno dñi usqz in uindicte
sue tempus ad sistens. sacerdotibus.
nunistris. cdero uobisq omũbus. et ei
qui ĩstructiomi urẽ istud cõposuit pa¬

Expanded text:
sens Genesius, illic sanguine haberetur, recognoscite, qui ignorabatis, agnoscite et gloriam tanti martyris per singulapro viribus ad similia, si ita fides desideraverit, animos praeparate, et ut beatus Genesius, throno Domini usque in vindictae suae tempus assistens, sacerdotibus, ministris, clero, nobisque omnibus, et ei qui instructioni vestrae ista composuit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ba formare: maxime quia ꝓpter sĩ¬
pliciores quosqz idine depromere cõ
quibus se occupent laudibus ex eadẽ

Expanded text:
ba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compquibus se occupet laudibus eade
Abbreviated transcription (Latin):
na. frigus. et iguis magnus et hor¬
ribilis numꝙͣ deficiens morsus ser¬
pencium et fetor intollerabilis et
putredõ atqz nuseria. et uerms
qui non moritur. Ibi sunt carce¬
rarii. infernales. qui aĩas quas ra¬
punt diuersis flagellis cruciant.
Cumqs hec et his similia diceret
cunctus populus clamare cepit.¬

Expanded text:
na; frigus et ignis magnus et horribilis, nec unquam deficiens; morsus serpentium et fetor intolerabilis, putredo et miseria, et vermis qui non moritur. Ibi sunt carcerarii infernales, qui animas quas rapiunt diversis flagellis cruciant. » Cumque haec et his similia diceret, cunctus populus Dominum confit
Abbreviated transcription (Latin):
est. et honerosũ aut barbarũ eruditis
auribus duitius loqui presumere. aut
mutũ cũ loqui nõ possit uelle ãplius
musitare. Det deus. ut prius finẽ habe¬
amus. quã de amore de nutrimẽtis. de
Raritate. de predicatione. de omnino scã
Tamẽ etiã que anteꝙͣ ista scriberẽtur

Expanded text:
est et onerosum aut barbarum eruditis est et onerosum aut barbarum eruditis auribus diutius loqui praesumere; aut mutum, cum loqui non possit, velle amplius mussitare. Det Deus ut prius finem habeamus, quam de amore, de nutrimentis, de charitate, de praedicatione, de omnino sanctTamen quae etiam, antequam ista scriberentur
Abbreviated transcription (Latin):
citer dico quia per istos quadragnnta
annos quibus administrauit quicũq
si nũqmͣ ante bidissent. sic semꝑ in ocu¬
lis omniũ nouus apparebat. Resplen¬
debat cũ aĩa uultus. quia et re uera uita
eius profectibus cõtinuo sic crescebat ut
semꝑse ip̃e fieret melior. ut nõ in meri¬
to extrinsecus appareret. qd̾ ĩ trinsetus ge¬
rebatur. Huic uero uisitationes nõ solũ
quoꝵ cũqz scõꝵ multotiens ostense. Ue
nõ passim ille iactauit. aut spũ exaltatu
est. sed uni tantũ satis fideli ꝑsone hoc¬
sui cuncta preparatio quã percepturus
erat pro omibus oꝑibus suis in celis ĩ
spũ ei ostensa est et dictũ est ei. Tetare
in dño quia ecte que ꝑcipies pro seruitio
tuo. Et quia multa sũt adhuc satis et
magna que ꝓpter prolixitatẽ preterimꝰ
pleriq et hii qui nobiscũ illa nouerũt
dolebunt. nos procul dubio pretermisse
plurima que utiq nobiscũ sciũt. Quos
ut ignoscant rogo quia satis indetorũ

Expanded text:
citer dico, quia per istos quadraginta annos, quibus administravit, quicumque si numquam ante vidissent, sic semper in oculis omnium novus apparebat. Resplendebat cum anima vultus eius, quia et re vera vita eius profectibus continuis sic crescebat, ut semper se ipso fieret melior, ut non inmerito extrinsecus appareret, quod intrinsecus gerebatur. 36. Huic vero visitationes non solum quorumcumque sanctorum multotiens ostensae, venon passim ille iactavit, aut spiritu exaltatus est, sed uni tantum satis fideli persui cuncta praeparatio, quam percepturus erat pro omnibus operibus suis in coelis, in spiritu ei ostensa est, et dictum est ei: Laetare in Domino, quia ecce quae percipies pro servitio tuo. Et quia multa sunt adhuc satis et magna quae propter prolixitatem praeterimus, plerique hi qui nobiscum illa norunt, dolebunt nos procul dubio praetermisisse tam plurima, quae utique nobiscum sciunt. Quos, ut ignoscant rogamus, quia satis indecorum
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ ad fidẽ inuisibiliũ pertrabãt
DOt per hoc quod mirũ foras agitur:
hoc quod ĩtus est. longe mirabilus
esse sentiatur. Unde nũc quoq cum

Expanded text:
dentium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. florencius pbr̃ eccl̃ie ciuitatis
tricastrine perpetuã in dño salutẽ.
Merito inter om̃s uirtutes ob obediẽ¬
cia uendicat principatũ. dũ considera¬
ta sui possibilitate aliquid ĩperãtib
obsequitur. Patrocinante. ergo oĩpo¬
tencia diuina simulqz pretibus urĩs
adultus ortũ natiutatis scẽ recorda¬
tionis domne rusticale siue marciez
Diteq eius qualitatẽ ac primordia
creligionis uirtutisq quã grã diuina
excercuisse perhibetur, ex ordine pro¬
setutus. in uinius libelli corpuscũlo
ecõscriptũ scõ cetui ur̃o obtuli lectitã¬
dũ Dnde obsecro ut pro me brĩs or̃o¬
nibus ĩ petretis. nequi culpã cõtẽpto¬
ris fugio. presũptoris nocã nicurtã¬
Sed tredo qd̃ orando ñre ĩplere fatia

Expanded text:
TISSAE FLORENTIUS PRESBYTER ECCLESIAE CIVITATIS TRICASTRINAE PERPETUAM IN DOMINO SALUTEM. Merito inter omnes virtutes obedientia vendicat principatum, dum, considerata sui possibilitate, aliquid imperantibus obsequitur. Patrocinante ergo omnipotentia divina, simulque precibus vestris adiutus, ortum nativitatis sanctae recordationis domnae Rusticulae sive Marciae vitaeque eius qualitatem ac primordia religionis virtutisque, quam gratia divina exercuisse perhibetur, ex ordine prosecutus, in unius libelli opusculo conscriptum sancto coetui vestro obtuli lectitandum. Unde obsecro, ut pro me vestris orationibus impetretis, ne qui culpam contemptoris fugio, praesumptoris noxam incurraed credo, quod orando me implere facia
Abbreviated transcription (Latin):
animus quãqmͣ propter cau¬
trlã salua fide. pio magis desiderio
opinari oporteat: quã in consulte
diffinire. qd̃ sine ꝑiculo nescitur.
ñde de his ex quibus lc̃ .iiii.

Expanded text:
imus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi
Abbreviated transcription (Latin):
modi. faina. bono pretedente exemplo:
accepta ab episcopis potestate pbrĩ non¬
nulli torã epĩs ppłis tractare ceperunt
Sane tũc in illa ippomensi urbe maniche¬
orũ pestilentia quã plurimos. uel ciues.¬
uel peregrinos. et infecerat. et penetraucrat.
sed ducente et decipiente euisdẽ hesis quo¬
dam pbrĩs noĩe fortunato ibidem cõuer

Expanded text:
smodi fama, bono praecedente exemplo, smodi fama, bono praecedente exemplo, accepta ab episcopis potestate, presbyteri nonnulli coram episcopis populis tractare coeperuntSane in illa tunc Hipponensi urbe Manichaeorum pestilentia quam plurimos vel civevel peregrinos et infecerat et penetraverat, seducente et decipiente ejusdem haeresis quodam presbytero nomine Fortunato, ibidem conver
Abbreviated transcription (Latin):
sua remcasset. Scũs uero ualerius ordina¬
tor euis ut erat uir pius et deũ timens
exultabat et deo grãs agebat. suas exau¬
ditas a dño fuisse proces. quas se frequẽ¬
tissime fudisse narrabat: ut sibi diuinitus
homo concederetur talis. qui posset uerbo
dei. et doctrina salubri eccl̃iam dñi edifi¬
care: cui rei se homo natura gretus. minus¬
qz latina lingua et licteris instructus.
minus utilem per uidebat. et eidẽ pbr̃o
potestatẽ dedisse coram co in crcl̃ia euange¬
liũ predicandi. ac frequentissime tractã¬
di contra usũ quidẽ et consuetudinẽ afri¬
tanarũ eccl̃iaꝵ. Onde etiã non nulli epĩ
detrahebant. Sed ille uir uenerabilis as
prouidus. in orientalibus ecclesiis id ex
more fieri sciens et certus. et utilitati etcl̃ie
consulens. obtrectantiũ nõ curabat lin¬
guas: dũ modo factitarctur a pbr̃o. quod
DOnde accensa et ardens leuata suꝑ cande¬
labrum lucerna: omĩbus qui ni domo erãt
lucebat. Et postea currẽte et uolante huiꝰ¬

Expanded text:
sua remeasset. Sanctus vero Valerius ordinator ejus, ut erat vir pius et Deum timens, exsultabat, et Deo gratias agebat, suas exauditas a Domino fuisse preces, quas se frequentissime fudisse narrabat, ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque latina lingua et litteris instructus, minus utilem pervidebat. Et eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecclesia Evangelium praedicandi, ac frequentissime tractandi; contra usum quidem et consuetudinem Africanarum Ecclesiarum: unde etiam ei nonnulli episcopi detrahebant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a presbytero, quod Unde accensa et ardens elevata super candelabrum lucerna, omnibus qui in domo erant lucebat . Et postea currente et volante huju
Abbreviated transcription (Latin):
retulit maiori consideratione ĩ telligeret
et gemeret. quã multa et magna sua
uite pericula. que de regimine et guber¬
natione eccl̃ie ĩpendere iam ac prouem¬
re sꝑarct: atqz idco fleret. Et eoꝵ ut uo¬
luerũt: completũ est desideriũ. Factusq
tuit. et cũ dei seruis uiuere cepit. scd̃m mo
dum et regulã sub sc̃ĩs apłis constitutã:
merxime ut nemo quicquã propriũ in
illa societate haberet. sed eis essent omĩa
cõmunia: et distribueretur uniciuiq
sicut opus erat. Qd̃ iam ip̃e prior fece¬
rat dũ ĩtrans marinis ordinator eius

Expanded text:
retulit, majori consideratione intelligeret retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam multa et magna suae vitae pericula de regimine et gubernatione Ecclesiae impendere jam ac provenire spectaret, atque ideo fleret. Et eorum, ut voluerunt, completum est desiderium. CAPUT tudum et regulam sub sanctis Apostolis constitutam : maxime ut nemo quidquam proprium in illa societate haberet, sed eis essent omnia communia, et distribueretur unicuique sicut opus erat; quod jam ipse prior fecerat, dum de transmarinis ad s
Abbreviated transcription (Latin):
re utile dño ad om̃e opus bonũ para¬
tum in omni loco lees diuina gerebat
episcopatũ gerebas. Qui cũ flagitante
eccl̃iastica uecessitate. de prouidendo et or¬
dinando pbr̃o ciuitati. ꝓlebem dci alloque¬
retur et exortarctur: iam scientes catholici
scĩ angustimn propositũ et doctrinã. mami
securus. et ignarus quid futurũ esset ad¬
stabat. Solebat autẽ laicus ut nobis dite¬
bat. ab cis tantũ eccł̃iis que nõ haberent
epõs. suã abstinere presentiã. Cũ ergo
trnuerũt. et ut in talibus consuctũ est.
ep̃o ordinandũ ĩtulcrũt: om̃ĩbus id uno
consensu et desiderio ficri ꝑficiq petentib
magnosqz studio et clamiore flagitãtib:
ubertim eo flente. non nillis quidẽ la¬
crimas eus. ut nobis ip̃e retulit tñc suꝑ¬
be interpretantibus et tamꝙͣ eũ conso¬
lantibus ac dicentibus. quia et locus pbrĩ
licet ip̃e maiora dignus esset propĩqua¬
ret tamẽ ep̃atui: cũ ille homo dei ut nobis

Expanded text:
re, utile Domino, et ad omne opus bonum paratum , in omni loco divina gerebat episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam abstinere praesentiam eum ergo tenuerunt, et, ut in talibus consuetum est, episcopo ordinandum intulerunt, omnibus id uno consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut nobis ipse retulit, tunc superbe interpretantibus, et tanquam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis
Abbreviated transcription (Latin):
t ad confirmandũ tam boni oꝑis
testimoniũ. in eodẽ se habitu. quẽ
pauper ãcceperat: est digra osfẽdere.
Quo uiso uir beatissimus. nõ in gliam
oĩt elatus humanã: sed bonitatẽ dei ĩ suo
non poterat ad sanctã tamẽ baisilicã eri¬
gens oculos ac fideli deuotione et maxi

Expanded text:
t ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo non poterat. Ad sanctam tamen basilicam erigens oculos, hoc fideli devotione, et maxi
Abbreviated transcription (Latin):
liaret. humano. gener. Sed tunc sã¬
ordinabeaur. Nunc qa ueritas ue¬
int̃ crelinquamus specĩ. ueritatẽ se¬
quamur. Et tunc quid̃ uices eraut:
muic antẽ est perpetiuts: Erat gͦ.
et certe erat. cuius uices tiã gerebã¬
tũr sorte. Ergo legebaturut nroiret
templũ sacerdos. Si igetur n typo nul¬
lus poterat. testis ad hiberi: uud aliud
significabatur: nisi eũ saceretẽ esse¬
t̃. uenturũ. tulsis sarrificiũ noresseti
cõmune cũniceters: Qui rõ iiua¬
nufactre. telul siccisicapet ꝓpo nobis:
sed in sili corporit emplũ. urã petra ta
uacuaret. Sorts en querebatur sacerdos.
deo fortalte et ñraites uestimẽta dñi
cirta iꝑsum quoq sortic tigitacto pre¬
ceptũ legis impleret. opter quod
ait. Non uent legeni soluere. sed ĩple¬
re. Certe at ipse esses. di et spectatus
ueteri testamento: et mandato dei uide¬
retur electus. Dhuqz et suꝑ apostolũ
mathiam sors ceadit. ne apłi electio
amandato discrepare legis ueteris ui

Expanded text:
liaret humano. Sed tunc sanordinabatur: nunc quia veritas venit, relinquamus speciem, veritatem sequamur. Et tunc quidem vices erant, nunc autem est perpetuitas. Erat ergo, et certe erat cujus vices etiam gerebantur. 23. Sorte ergo legebatur, ut introiret in templum sacerdos. Si igitur in typo nullus poterat testis adhiberi, quid aliud significabatur, nisi eum sacerdotem esse venturum, cujus sacrificium non esset conmune cum ceteris, qui non in manu factis templis sacrificaret pro nobis, sed in sui corporis templo nostra peccata uacuaret. sorte ergo quaerebatur sacerdos. ideo fortasse et milites uestimenta domincirca ipsum quoque sortis agitatio praeceptum legis inpleret. propter quod ait: non ueni legem soluere, sed inplere, certe ut ipse esset, qui et exspectatus ueteri testamento et mandato dei uideretur electus. denique et super apostolum Matthiam sors cecidit, ne apostoli electio a mandato discrepare legis ueteris ui
Abbreviated transcription (Latin):
in maioribus: mores nequitate: officiũ
in sacerdotio. factum ĩmandato. in iusti¬
ficitione uidiciũ. Fatũ est autẽ aii
sacerdotio fungereturs acharias in or¬
dur uicis sue ante des̃: scd̃m consuetu

Expanded text:
in maioribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in iustificatione iudicium. Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur Zaccharias in ordine uicis suae ante
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s populus ioris oracit hora incẽsi.
Pidtur hic scũs zachariis: sumntus
desigriri sacerdos. Quia siit lectũ elt
de proi tabernaaulo: in qui semꝑ intra¬
bant sacrdotes: ministeria chisũman¬
tes: uno ⁊ntũ anni tempore ntrabãt
in tempłr. in scd̃o autẽ semedn anno
singulari sũmus sacerdes: noi sine
sanguineiuẽ offert pro se: et pr ppłi
delict .s. Ht est ille sũmus sacerds:
qui adhuc arte queritur. quia uers
adhuc igniratur. Qui em̃ sorte leut᷑
humano uincio nõ cõprehenditur

Expanded text:
omnis populus foris orabat hora incensi. uidetur hic sanctus Zaccharias summus designari sacerdos, quia sicut lectum est, de priore tabernaculo, in quod semper intrabant sacerdotes ministeria consummantes, uno tantum anni tempore intrabat in templum: in secundo autem semel in anno singularis summus sacerdos non sine sanguine, quem offert pro se et populi delictis. hic est ille summus sacerdos, qui adhuc sorte quaeritur, quia uerus adhuc ignoratur; qui enim sorte legitur humano iudicio