comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menoueror & cdiencsestari ibiq metere ubi seuer᷑m quare
non tibi istius modi cogitatio incursit timorem ut scises me
mec diligentius quaesiturum & dares pecunict̃ siue argentum
nũ mulariis utrumq eis̃ aptos pnoe grecus sormo signisi¬
cact: E loquie in quit dñi eloquie ceestre asgentũ ignem eca¬
mincctum ꝓbectum tere purgatum septuplum pecuni ego
& crgetitum praedicactio euan gelii est et sorma diuinur qui
dari debuit num mulcriir & trepegitir idet uel cethis doc¬
possunt pecunicom dupliccre & cum usuris seddere ut
quidquid sermone didicerant opere explerent: tollit̾
ccũ ticlentũ & doctur s qui decem talemto fecerat ut
intellegamus lic& in utriusq lecbore equalo sit gau¬
diũ dñi hoc est & qur quiquinque in decem duplicauerct
& qusquiduo in quattuor teomen malus deberi premiun
s qui plus in dñi pecunia laborcerit: undedicit & a postols
pbror honorao qui uere pb̃ri sunt maximie qui laebo¬

Expanded text:
me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non severim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam sive argentum nummulariis? Utrumque enim ἀργύριον Graecus sermo significat. Eloquia, inquit, Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Pecunia ergo et argentum, praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit nummulariis et trapezitis, id est, vel caeteris docpossunt pecuniam duplicare, 208 et cum usuris reddere, ut quidquid sermone didicerant, opere explerent. Tollitur autem talentum, et datur ei qui decem talenta fecerat, ut intelligamus, licet in utriusque labore aequale sit gaudium domini, hoc est, et ejus qui quinque in decem duplicaverat, et ejus qui duo in quatuor: tamen majus deberi praemium ei, qui plus in domini pecunia laborarit. Unde dicit et Apostolus: Presbyteros honora, qui vere presbyteri sunt, maxime qui labo
Abbreviated transcription (Latin):
dicens itane eo maiestaes mea peruenit ab occidente us quec dori
senilil falsi commiscere experirie nodo posse anuera dicerent
operiendum inbreui unũ non esse uanũ orantibus qqa micis cõ¬
mitibusq: meis netante rei & perimento frauder emur .xl.mi
lia mecũ cum equitatu traxi remissis infassiacencopiis cũ quibusdã
& regeporo Nox & electo robor eiuuentutis admiran da uisur
spectacula ducentibus indorum sensibus : Iter arripuimus quinas
ut dixerunt per auia egentia plerumque aquarum & perteties¬
pencium ferarum quelo cadeduxerunt us in proximam aacula
sedem dequibus feris & serpentibus qui a innumeri & indical ingua
erant uocitati scribendũ tibi nonputaui : cũ ad propinqua¬
remu s̃ regioni a nobis petite uidimus feminas uir sque aliquos
phiante arũtigrib q: pellib: contectos aquib: cũse quiren qui ñaho¬
minuni essent indis se sut ingae di ceł cert¬

Expanded text:
dicens: “Itane eo maiestas mea pervenit ab occidente usque ad oriedicens: “Itane eo maiestas mea pervenit ab occidente usque ad oriese nihil falsi commiscere, experiri modo me posse an vera dicerent, appariturum brevi id non esse vanum, orantibus amicis comitibusque meis, ne tantae rei experimento fraudaremur, quadraginta milia mecum cum equitatu traxi, remissis in Fasiacen copiis cum quibusdam . Mox lecto robore iuventutis admirabilia visuri spectacula ducentibus Indorum senibus iter arripuimus; qui nos, ut diximus, per immania et egentia plerumque aquarum plenaque serpentium ferarumque loca deduxerunt in proximam oraculi sedem. De quibus feris et serpentibus, quia innumerae et Indica lingua erant vocitatae, scibendum tibi non putavi. Cum appropinquaremus regioni a nobis petitae, vidimus feminas virosque aliquos pantherarum tigridumque pellibus contectos; a quibus cum quaerimus quinam hominum essent, Indos se sua lingua esse
Abbreviated transcription (Latin):
dũ que in itenere sumpsi agmen subsimis meducente duo senes factis̃
nob̵ obuiã quosuũ interro geerem siq: ud nos sent in illar egione dimũ
memorie spectaculũ Nesponderunt mħ esseuiam x non ampliusdi¬
erũ perqua difsicilis essectimen accensus propt̃ penuriam aque
tecs semitas & propt bestiosa satis locapos sernħ contingereut ali¬
quid in credibile ꝓspicerm negotium: tunc go quo facto letus
dicite mħ in quã duo senes humanitatis lege eos mulcens quid sit
istud ꝗ m̃ħ tc̃ inlus trem &tc̃magnisicũ pollicemini : tum unus xꝰ¬
illis & ilaratusblanda mea uoce uidebis inquitrex quicũ que es duas
solis lunae arbores indice & grecelo quentes quarũ uirile linum x
solis alterum lune femini nũ ẽ & ab his que tibi instant bona uel ma¬
lanos sepoteris : quare tã in credibili inludime ab arbaris senibus
existimans pena eos inpingiu & aliqua contamelia iussi notari illa

Expanded text:
umque in itinere, sumptum agmen sub signis me ducente, duo senes nobis facti sunt obviam. Quos cum interrogarem, numquid nossent in illa regione dignum aliquid ad spectaculum, responderunt mihi esse viam decem non amplius dierum, per quam difficilis tamen accessus propter penuriam aquae tas semitas et bestiosa loca, posse mihi contingere, ut aliquod incredibile perspicerem negotium. Tum ego eo responso laetus “Dicite mihi” inquam “duo senes” humanitatis lege eos mulcens “quid sit illud quod mihi tam illustre et tam magnificum pollicemini”. Tum unus exhilaratus blanda mea voce “Videbis” inquit “rex, quicumque es, duas solis et lunae arbores Indice et Graece loquentes, quarum lignum virile est solis, alterum femineum est lunae, et ab his quae tibi instant bona aut mala nosse poteris”. Qua re tam incredibili illudi me a barbaris senibus existimans, poena eos impingi et aliqua contumelia iussi notari, ita
Abbreviated transcription (Latin):
aodsumptis pinnis aquilȩ ad altio
festinaens de uerbo dñi disputat
ceterit ques ecuntur in eundem sensum ꝓficiunt cruro eorum
pader inmedio discurrentes & rotam in rota insingulis quat¬
tuor faccier unde & apoca lypsis iohannis post expositionẽ
uiginti quattuor seniorum qui tenentes citharas & phya
septem sp̃s discursentes & mare unreũ & quaettuor animedio
plenac oculis dicens: Animad primũ similem leonis & secundũ
similem uituli. tertium similem hominis quastum similem
aquilae uolanti: & post pecululum plena inquit etent
ooulis & requiem non habebant die ac nocte dicentia sc̃s sosscr¬

Expanded text:
s pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorumpades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui tenentes citharas et phiaseptem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia: Sanc
Abbreviated transcription (Latin):
corariaes quicppellat᷑ &oziaes cui successit ioathac̃ filius eiꝰ.
Cerius ergo quod secundũ fidẽ historiae tres reges in medio fue¬
rint quos hic euangeliũ praeter misit: Noraẽquippe nongeni
oricẽ sed ochoriam & reliquos quos enumercuimus uerũ quid
euangelistae ꝓpositu erat tres e. esseres eaedecadas Indiuer

Expanded text:
Ozias  Al. Ochozias: cui successit Joathan filius ejus. Cernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista praetermisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diver
Abbreviated transcription (Latin):
uectorem ipse n on uidit sed eaq magistrum ccudierat praedicantem
iuxte fidem maegis gestorum naerrocuit quam ordinẽ: Tertius lucd
medicus nactione syrus anhiocens e culus lacus ineuangelio qui&
ipse discipulus apostoli paculi in achaiae boo etiaeq pastibus uolumen¬
⁊ condidit. quicedam alnus repetens &ut ipse in pra hemio confitetu
cudita maegis quam gestec describens : Vltimus iohannir cepostols
& euangelistit quem ihs amauit plurimum qui suꝑpectur dñi recum¬
bens puris mam doctrinam fluenta postiuit & quisolus decruce
meruit ccudire: Ecce matar tua hic cum ess& incesice &icem
tunc hereticoꝵ remina pullularent cherinthi hebionis & cete

Expanded text:
torem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
quoq cpostoloꝵ & basilidis atq appellis a creliquoꝵ quor en ume¬
rare longissimum est: Cum hoc tantum in priesentiarum necess
sit dicere extitisse quordam quis ine sp̃u & gr̃adĩ conati sunt ma¬
gis ordinare nacrrationẽ quam historico & texere ueritatẽ quib
iurȩ potest illud propheticum quo aptari: Glaeꝗꝑrophetaent
decorde suo qui ambulant post spm suum quidicunt dicit dñr & dñs
Om̃s quiante meuener fures suerꝰ & latrones qui uener Nonqui
missisunt ipri enim ueniebont & ego nonmitte bameos. In ue¬
nientibus praesumptioms temeritatir inmirsis obsequium seruitu¬
intro duxit rex incubiculum suum & cd quacm ꝑforamen descensio¬
nir occultae misit manum sucm similis dammule hinuloq ceruo
Qucettuor fluminco paercedisi instcer erustons quattuor & angulor

Expanded text:
 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptde corde suo; qui ambulant post spiritum suum. Qui dicunt, dicit Dominus: etOmnes qui ante me venerunt, fures sunt et latrones . » Qui venerunt, non, qui missi sunt. Ipse enim ainientibus praesumptio temeritatis, in missis obsequium servituintroduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar eructans , quatuor et a
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cepud me ualeces qui pr ȩclitari magis apud doctos uolue¬
rim quom tibi sedulae postulanti quicquã negore : Vnde
obsecro utsicomptior ramo et & ñ solitolapsufstur oratio fe¬
tinationi hostribuas ñ inpericiȩ &des ꝙemplarico cũ romao uengir
uirginixp̃i principiae quiẽ erogacuit ut incaenticũ scrib&rem
ccenticorum aquo opre exlusus egrotitione diuturno
subts axeris illa quoq: cormeriola sibi posteco scribendoo con¬

Expanded text:
tum apud me valeas, qui periclitari magis apud doctos voluetum apud me valeas, qui periclitari magis apud doctos voluerim, quam tibi sedule postulanti quidquam negare. Unde obsecro, ut si incomptior sermo est, et non solito lapsu fertur oratio, festinationi hoc tribuas, non imperitiae, et des exemplaria, cum Romam veneris, Virgini Christi Principiae, quae me rogavit, ut in Canticum canticorum scriberem, a quo opere exclusus aegrotationae diuturna, cripta subtraxeris, illa quoque armariolo sibi postea scribenda con
Abbreviated transcription (Latin):
sbus languisre ut uix nunc ingredi incipiam nec possimlabo¬
ris imncegnitudinem breuitate temporis compensaro: Igitur
omissa austoritate ueterum quos neglegendi neo sequeno
milii faccultres doctte est historico am intepretationẽ
quam praecipiue postulasti digessi breuite & interdum
sp̃itadis intellegentie flores miscui ꝑfectum opusseser¬
ucns in posterum: siec ũ mihi uita longior fuerit aut tuli
redeunde tuco ꝓmissa compleueris tuno nitoer implere
quod reliquum est immo locitis sundamatir ex paste conr¬
trustis parietibus pulcheriiiũ cumen in ponam ut scicr
quid inter sit inter subitcõ distandi aut aciem & el ugubra¬
tocm rcribendi diligentic̃. Cote nosti & mendatiimꝗeru¬
borcerem te testẽ uocarem quod prierens opusculum tan¬
ta cieleritacte distauerim ut magir aliena legqe. quoc
mec condere me putocres. nec hoc deccrogoentico & sidu¬
sic ingeni distum putes sed quo ostendere tibi cupiem quan¬

Expanded text:
sibus languisse, ut vix nunc ingredi incipiam; nec possim labosibus languisse, ut vix nunc ingredi incipiam; nec possim laboris magnitudinem brevitate temporis compensare. Igitur, omissa auctoritate Veterum, quos nec legendi, nec sequendi mihi facultas data est, historicam interpretationem, quam praecipue postulasti, digessi breviter: et interdum spiritualis intelligentiae flores miscui, perfectum opus reservans in posterum. Si autem mihi vita longior fuerit, aut tu in redeundo tua promissa compleveris, tunc nitar implere quod reliquum est, immo jactis fundamentis, et ex parte constructis parietibus, pulcherrimum culmen imponam, ut scias quid intersit inter subitam dictandi audaciam, et elucubratam scribendi diligentiam. Certe nosti, et mendacii mei erubescerem te testem vocare, quod praesens opusculum tanta celeritate dictaverim, ut aliena magis legere, quam mea condere me putares. Nec hoc de arrogantia et fiducia ingenii dictum putes, sed quod ostendere tibi cupiam quan
Abbreviated transcription (Latin):
pi & om̃s aopocriphorũ iseniar mostuis magir hereticir quam
eodes icesticis uiuis coonendas satirq miror eurebi dilestissi¬
me. Cur romam subito nauigaturus hanstibiꝰ quasi sithar¬
cicom dari uolueris. ut mattheum breuiter exponens uerbis firro¬
gerem sensibus dilactarem si meminis ses responsionir meae
num quam inpacucir diebus romanorũ peteres. primum enĩ
fcoteor ante annos plurimos in mattheum origenis ui¬
ginti quinq: uolum in a & totidem eius omelios. commo¬
ticum quie inter prietationir genus & theophili anthio¬
cenȩ urbir ep̃isommentarios hypoliti quoq mastyris
& theo dori hera deotae appolli naris quae locodicheni
acdid ymi celexcendrini & laetinorum hila
uc ocer perem dignum celiquid memo¬
scriberet̃ astit induab: ebdomatibus inminente icm pascheo
& ipirantibus uentis distore mecogis ut quando nottrii excipi¬
tnt quando scribant᷑ sidulae quando emedent᷑ quo spactioso
digerantur dpurum maxi me cum scies me itae tribus men¬

Expanded text:
pi, et omnes apocryphorum naenias mortuis magis haereticis, quam Ecclesiasticis vivis canendas. Satisque miror, Eusebi dilectissime, cur Romam subito navigaturus, hanc tibi a me quasi sitarciam dari volueris, ut Matthaeum breviter exponens, verbis stringerem, sensibus dilatarem. Si meminisses responsionis meae, numquam in paucis diebus rem annorum peteres. Primum enim . Legisse me fateor ante annos plurimos in Matthaeum Origenis viginti quinque volumina, et totidem ejus Homilias, commaticumque interpretationis genus: et Theophili Antiochenae urbis episcopi Commentarios: Hippolyti quoque martyris, et Theodori Heracleotae, Apollinarisque Laodiceni, ac Didymi Alexandrini; et Latinorum, Hilava carperem, dignum aliquid memoscriberetur. At tu in duabus hebdomadibus, imminente jam Pascha, et spirantibus ventis, dictare me cogis: ut quando notarii excipiant, quando scribantur schedulae, quando emendentur, quo spatio digerantur ad purum, maxime cum scias me ita tribus men
Abbreviated transcription (Latin):
tccrum ecclesiarũ legationis us dediuini tacte selucctoris
tiuses cribere & ad ipsũ ita dicã dĩ uerbũ non tec̃ audacci quã
felici temeritate prorumpere. unde & ecdesi cstica nar¬
rat historia. cum afratribus cogeretur ut scriber& itoc fac¬
turum rerpondisse si indicto leiunio in commune omrdnm dep̃
mium cielo uenions erustuacuit: In pr incipio erat uerbũ
ccpud dm̃: Haec igitur quattuor euangelia multo ante pre¬
dista hies achielir quoq uolumen ꝓbat in quoprima uisio
ita contexitur. &in medio sic̃ similitudo quacttuor animo¬
liũ & uultus eorũ faccies hominũ & foccies leonis & fo
cies uituli. & facies aquile. prima hominis faccies mat¬
theũ significot qui qua si de homine exorsus et scribere

Expanded text:
us, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio in commune omnes Deum pmium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, : Haec ergo quatuor Evangelia multo ante praedicta et Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur. Et in medio similitudo quatuor animalium, et vultus eorum facies hominis et facies leoncies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere:
Abbreviated transcription (Latin):
o ho quidẽ lo coꝑuersissime suspicaentur & celios filios habuis¬
se maerie dicentes primogenitũ nondici nisiqui ha beat a
fretres cũ hic mos diumarũ sit scribturccrum ut primo geni¬
tũ noneũ uocent quemfrcetres sequantur. sed eum quipri¬
mus natus sit: Lege supra dictũ libellũ ceduersus helbidium
idimus enim stellã eius in oriente ad confusionẽ iudieorum¬
ut natiuitatẽ xp̃i agentibus discerenr : Oritur inoriente
tellac quã futuraem balaham cuius suc cessio feserunt ua¬
timonoueraent. lege numerorum librum defguntur aut
mag stelle inditio iud eam ut saccerdotes cemaegis hnerro¬
ti ubix p̃rnasceretur in excusabilerfiera aduentucius at

Expanded text:
oco quidam perversissime suspicantur, et alios filios habuisse Mariam, dicentes primogenitum non dici, nisi qui habeat et fratres: cum hic mos sit divinarum Scripturarum, ut primogenitum non eum vocent, quem 14 fratres sequuntur, sed eum qui primus natus sit. Lege supradictum libellum adversus Helvidium. Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adut nativitatem Christi a gentibus discerent, oritur in Oriente stella, quam futuram Balaam, cujus successores erant, vaticinio noverant. Lege Numerorum librum . Deferuntur autem magi stellae indicio in Judaeam, ut sacerdotes a magis interrogati, ubi Christus nasceretur, inexc
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sed &ipsa responsio salucctoris hominẽ fuisse indicat qui
teptctus est: Non inpane solo uiuit homo sed in omni uerbo quod¬
ꝓcedit de oredi siquis ergo non uescitur uerbodĩ istenon uiuit:
unc ad sumpsit cũ dicebolus inscensta ciuitatẽ ad sumpno ista que
dicit᷑ non ex inbecillitate dni uenit sedde Inimici suꝑbia quiuolun¬
tatẽ sal uactoris necessitati putaet. & e hoc aũ loco intellegitur
quid sit illud quod inalio loco scribit᷑. Abieruna inscam ciuitatẽ
& multis apparuerunt: Statuit eũ suꝑ pinnã tẽpli utquẽ¬
tedeorsũ in omnib: temptionib: hoc agit dicbolus ut intellegut
si filius dĩ sit. sed dñrsic responsionẽ temperat ut eũ selinquat
combiguũ: Mnte te deorsum moxdiceboli qua semꝑ om̃s
deorsũ cadere desiderat mitte inquit ꝑsuadere potest prle¬

Expanded text:
nem . Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui nem . Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, istnc assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem. Assumptio ista quae dicitur, non ex imbecillitate Domini venit, sed de inimici superbia, qui voluntatem Salvatoris necessitatem putat. Ex hoc autem loco intelligitur quid sit illud quod in alio scribitur loco: Abierunt in sanctam civitatem, et multis apparuerunt . Et statuit eum supte hinc deorsum. In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit, sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorsum. Vox diaboli, qua semper omnes deorsum cadere desiderat. Mitte te, inquit: persuadere potest, prae
Abbreviated transcription (Latin):
In isto numero qua dragesimae nob ostendit sac ramentũ
inquo & moses ioiunccuit inmonte sinco & helices iuxtac montẽ choreb
ꝑmittitur aũt esurire corpus ut diccbolo temptanidi
tribuatur ocecosio: Dic ut lacpides istipanes fiant¬
c surienti congrue dicitur. dic ut lacpides isti panes si¬
anr sed duob contrarus teneris dicbalȩ. siadimperiũ
eius possur locpides isti panes fieri ergo frustra tẽpiecs eũ quitan¬
tae potentue est sinccu non potest faccere frustrac dĩ filiũ suspica¬
ris: Si filiusdĩ es dic ut lapides isti panessiant qui ses pondens
ait scribtũ est non in pane solouiuit homo sed inomni uerbo quod
pcedit deore dĩ testimoniũ dede ltero nomio sumptũ est ideo¬
aũ sic fespondit dñs quiac ppositũ eiebat humilitate diabolũ uin¬
cere non potentia simulq: anim aduertendũ quod nisi lelunare
coepiss& dñs tẽptandi occasio non fuiss& diabolo. secundũ illud
fili accedens adseruntut ẽ dĩ praepari animõẽ tuã adtemptatio¬

Expanded text:
 sacramentum, in quo et Moses jejunavit in monte Sina , et Elias juxta montem Oreb . Permittitur autem esurire corpus, ut diabolo tentandi tribuatur occasio. Dic ut lapides isti panes fiant. Esurienti congrue dicitur: dic ut lapides isti panes fiant: sed duobus contrariis teneris, o diabole. Si ad imperium ejus possunt lapides panes fieri, ergo frustra tentas eum qui tantae potentiae est. Sin autem non potest facere, frustra Filium Dei suspicaris. Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens, ait: Scriptum est: Non in solo pane vivit homo; sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Testimonium de Deutero sic respondit Dominus, quia propositum ei erat humilitate diabolum vincere, non potentia. Simulque animadvertendum quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio non fuisset diabolo, secundum illud: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
&lac̃ ceteri corruena Iuxta illut a postoli neinslator inci¬
dect in ludiciũ diceboli: In aec omia dabo tibi sic cedens cedo¬
raberis me. ad rogans & suꝑbs &iam hoc de lastantiac

Expanded text:
etiam caeteri corruant, juxta illud Apostoli: Ne inflatus incietiam caeteri corruant, juxta illud Apostoli: Ne inflatus incidat in judicium diaboli . Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. Arrogans
Abbreviated transcription (Latin):
naest. mele ergo linerpraetictur scribturcs diabolusceste si uet
desaducctore scribtũ nouerat debuerct & illud dicere quod in
eodem pselmo contrase sequit᷑. suꝑ aspidem & bacs ilyscum
ambulabis & concul cabis leone & dracconẽ: Oeangelor u augci¬
lio quasi cedfirmũ loquit᷑. desui conculcatione quasi tergi
uersactur teccet : Ait illi iħs rursũ scribtũ st non teptabis
onm dm̃ tuum: Ied sces descripturis dicbuli sagitas ueri
scribturcerum sycengit clypeis. & nottndũ quod necessaria testi¬
moni de de utero nomio tantũ ꝓtulerit ut secunda legis
sacra menta monstras&: Iterũ cedsumpsit cũ dicbolus
inmontẽ ex celsũ uodde &ostendit ei om̃ia regna in undi &gła
corũ : gloria mundi quaecũ mundo prieteritur ae est inmunte
& in supcilio demonsirat: Dñsaũ ad humiliic decendit &
compestria ut dicebolũ humilitate superaeret : porro dicc¬
lolus ducere eu festinat ad montes ut ꝑ quos ipse corruerat

Expanded text:
est. Male ergo interpretatur Scripturas diabolus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. De angelico auxilio quaScriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum. Falsas de Scripturis diaboli sagittas veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod testimonia necessaria de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Iterum assumpsit eum diabolus in montem excelsum valde: et ostendit  Gloria mundi, quae cum mundo praeteritura est, in monte, et in supercilio demonstratur: Dominus autem ad humilia descendit et campestria, ut diabolum humilitate superaret. Porro diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
sps sci in lacucecro credentiũ monstrar& ceduentum: Sinemo¬
do. pulchre dixit modo ut ostenderet xp̃m in cequec iohannem
adiumpsitexplec̃ & humilitatẽ eius alio quinsciote indie iudicn
meo es sebaptis mate bati÷ andum sine modo dicit dñs hedeo
a adiudbaptis mec quodbaptigandus sum tu me baptizas
inacqua ut ego tebaptizem ꝓme ins angiunet uo sic enĩ
decet nos implere omnẽ iustitioc. Nonaddidit iustitiã¬
legis siue nocturae ut nos utrũq Intellegams & sids abhomiine
accipit baptisina nullus a conseruo accipere dedignet᷑:
columbae patri suo testimoniũ filio ꝑhibentis audit᷑ Aꝑeriun¬
tur cc̃u caeli non seserietione edementorũ sed spiritelibus
oculis quib & hie gecihel in principio uoluminis aꝑtos eos

Expanded text:
s sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Sine mos sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Sine modo. Pulchre dixit, sine modo, ut ostenderet Christum in aqua, Joannemassumpsi, expleam et humilitatem ejus. Alioquin scito, te in die judicii meo esse baptismate baptizandum. Sine modo, dicit Dominus Jesus, habeo et aliud baptisma quo baptizandus sum. Tu me baptizas in aqua, ut ego te baptizem pro me in sanguine tuo. Sic enim decet nos implere omnem justitiam. Tunc dimisitLegis, sive naturae, ut nos utrumque intelligamus: ut si Deus ab homine accepit baptisma, nullus a conservo dedignetur columbae, Patris vox, testimonium Filio perhibentis auditur. Aperiuntur autem coeli non reseratione elementorum, sed spiritualibus oculis; quibus et Ezechiel
Abbreviated transcription (Latin):
corborum posita est. predicatio sermonis euaengelici quiexit¬
q paerte acutus est gladius securis appellat ur iuxta hieremic̃
prophetec̃ qui uerbũ dñi securi comparat caedenti petrã: Cula
non dignus eadciamenta postare Incclio e uangelio culus an
non dignus soluere corrigiã calciament i. hic humilitaes ibi
si corrigic̃ soluere neuocetur domur eius luxtaclegẽ mosi & exen¬
plũ ruth domus disculciati : Ille uos baptrgauit inspũ sc̃o & igni
te sed& quasi ignis supra linguas credentiũ. &impletus est s
apostolo quoq huc sensui congruente uniut culusqiopus qur dedn¬
cediohannẽ ut becpti ceretur cebeo triplicemciusam
seducctor & iohaenne accepit bocptis mõ primo ittquia
homo noctus eraet. omnẽ iustitioe & humilit cetem logis
impleret. secundo ut baptis macte suo iolionnis baptis moe comp¬
bar& tertio ut iohcennis cequos scificans ꝑdescensionẽ columbe

Expanded text:
arborum posita est. arborum posita est. raque parte acutus est gladius, securis appellatur, juxta Jeremiam prophetam, qui verbum Domini securi comparat caedenti petram . Cujus non sum dignus calciamenta portare. In alio Evangelio: Cujus, ait, non sum dignus solvere corrigiam calonsi corrigiam solvere, ne vocetur domus ejus juxta legem Mosi, et exemplum Ruth, domus discalciati . Ipse vos baptizabit in Spiridente, sedit, quasi ignis super singulos  Al. linguas credentium ; et impletus est sermo Apostolo quoque huic sensui congruente: Uniuscujusque 19 ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Triplicem ob causam Salvator a Joanne accepit baptismum. Primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret; secundo ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret; tertio ut Jordanis aquas sanctificans per descensionem columb
Abbreviated transcription (Latin):
uicc̃tuã: Nox clamantis indeserto parate uiãdnĩ sec¬
tes facite semitas eius: Cũ enĩ testimoniũ de mae lachuc
esccia contextum sit. quacerat quomodo uelut cebuno esaiae ex¬
emplum putamus adsumptũ cul eclesi aestici uiri plenissime
uitio quod & in clus locis ꝓbare possumus aut certe dediuers is te¬
timonus scribturarũ unũ corp effectũ: Aege tertiũ decinium
pscclmũ & hoc idẽ repperies: Ipseccũ iohannes haebebat uestiñ¬
tũ depilis camellorũ & gonam pelliciam circa lumbos suos:
Depilis in quit habebat non delanac. aliud austeras uestis indiciũ
est aliud luxoriae mollioris: Eona aũt pellicico quac cinstus
nis congruũ est ut non delicics ciborũ sed necessit atẽ humane
carnis expler& : Dotens est ds̃ ex lapidib istis suscitare filior
abrachie lapides & ethnicos uocant: ꝓpterduritiam cordis. leg¬
hie zechihel. ccuferã inquit auob̵ corlapideũ & dibo corcarneũ
& descexis durissimis populũ procreare: Eccesecuris adradice

Expanded text:
s in deserto, parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Cum enim testimonium de Malachia Isaiaque contextum sit, quaerit, quomodo velut ab uno Isaia exemplum putemus assumptum. Cui Ecclesiastici viri plenissime vitio, quod et in aliis locis probare possumus, aut certe de diversis testimonis Scripturarum unum corpus effectum. Lege tertium decimum Psalmum, et hoc idem reperies. Ipse autem Joannes habebat vestimentum 18 de pilis camelorum, et zonam pelliceam circa lumbos suos. De pilis, inquit, habebat, non de lana. Aliud austerae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea qua accinctusinis congruum est non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis explere. Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Lapides ethnicos vocat, propter cordis duritiam. Lege Ezechielem: Auferam, inquit, a vobis cor lapideum, et dabo cor carneum . et de saxis durissimis populum procreare. Jam enim securis ad radicem
Abbreviated transcription (Latin):
peradice lesse & naareus deradice conscendet: Paen¬
tentia agite ad propinquauit enĩ segnũ caelorũ: Primus
buptistic iohannis regnũ caelorũ praedicat ut p̃cursor dni hoc
tentẽ. & ox clamantis indeserto parate uias dñi sestas sic¬
cite semitus eius. animas csedentiũ praeparabat in quibus
ambulicturus eratd̃s ut purus inuiis purissimis ambula¬
ret dicens. habitobo in eis & inambulabo &erodsipsorũ
& ipsierunt mihi populus. porfysiur istũ locũ marci euan¬
gelistiȩ principio cõparit in quo scribtũ est initiũ euaen¬
geli iħũ xp̃ifiludĩ sicut scribtũ est inescia ꝓpheta: Ec¬

Expanded text:
de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus conscendet . Poende radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus conscendet . Poenitentiam agite: appropinquabit enim regnum coelorum. Primus Baptista Joannes regnum coelorum praedicat, ut praecursor Domini entem: Vox clamantis in deserto, parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Animas credentium praeparabat, in quibus ambulaturus erat Dominus, ut purus in viis purissimis ambularet, dicens: Habitabo in eis, et inambulabo: et ero Deus ipsorum, et ipsi erunt mihi populus . Porphyrius istum locum Marci evangelistae principio comparat, in quo scriptum est: Initium Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
qs quacsi nutricius ñ maritus: Audienr aũt quod ar die¬
laus regnaret In iudiecc pherode patre suo. multipropt̃ ignoran¬
ncc̃ historie labunt᷑ errore. putantes eundẽ esse herodẽ a quo
in passione sua dr̃ in ridet᷑ & qui nunc mortuus esse reserat
rgoherodes ille quicũ pilacto postec amititias faccit hulus
dem suc cessorẽ regnifecit lege losipi hirtoriae: &ueniens
hab itauit inciuitate quae uocat᷑ nagar&h ut aedimple¬
retur quod dictũ est ꝑꝓphetas qm nagareus uocabitur.¬
fixum describturis posuiss& exemplũ nũqua diceret quod
dictũ est ꝑ ꝓphetas sed simpliciter quod dictũ est ꝑ ꝓphetam
nunc aũt pluraliter ꝓphetas uocans ostendis se non uerba
bescribturis sumpsisse sed sensum nazareus sc̃r imer¬
praetatur. scm̃ aut dñm futurũ om̃is scribturic comme¬
morat: possumus diter dicere quod &ia eisdem uerbir
iuxta hebracicĩ ueritatem inesaia s̃cribtũ sit: Ex iit uirxa

Expanded text:
ejus, quasi nutritius, non maritus. Audiens autem, quod Archeejus, quasi nutritius, non maritus. Audiens autem, quod Archelaus regnaret in Judaea, pro Herode patre suo, timuit iltiam historiae, putantes eumdem esse Herodem, a quo in passione sua Dominus irridetur, et qui nunc mortuus esse refertur. Ergo Herodes ille qui cum Pilato postea amicitias fecit, hujus dem successorem regni fecit. Lege Josephi historiam. Et veniens habitavit in civitate, quae vocatur Nazareth, ut adimpleretur quod dictufixum de Scripturis posuisset exemplum, numquam diceret, quod dictum est per prophetas; sed simpliciter, quod dictum est per prophetam: nunc autem pluraliter prophetas vocans, ostendit se non verba de Scripturis sumpsisse, sed sensum. Nazaraeus, sanctus interpretatur. Sanctum autem Dominum futurum, omnis Scriptura commemorat. Possumus et aliter dicere, quod etiam eisdem verbis, juxta Hebraicam veritatem in Isaia scriptum sit: Exiet virga
Abbreviated transcription (Latin):
Derachel nactus est beniamin Inculus tribu non est b&hleẽ quasi su
inefratre ex aeterno corpus culi hospicio mactris nomen aco¬
perit: Siue qmiuda & beniamin indue trib iunctie erant¬
& herodes prieceperat non solũ in b&hleem interfici puerossao
multo & iccꝰ debeniamin fuisse ciesos: Plorat aũfilios suos &
non recipit consolationẽ secundũ duplicẽ intellegentiaẽ siue
quod eos inaeternũ mortuos aestimes. siue quod consolarisi
noll& de his quos scir& esse uisturos. quod ccudicitur
rame non putemus loci nomen esse qui est luxta gcbaa
sedrama excelsũ interpraetatur ut sit sensus. uox in exce
audita est. id est longe lateq dis ꝑsac: Def unctieniꝰ quiqu
rebaent animac pueri: Ex hoc loco intellegimus non solũ hes¬
dem sed & sacerdotes & scribas eo tẽpose necemdnĩ s uiss
meditactos: Quis urgens accepit puerum & matrẽ eius non
dixit accepit filiũ suũ & uxorẽ sutẽ sed puerũ & matrem

Expanded text:
De Rachel natus est Benjamin, in cujus tribu non est Bethleem . Quaeriin Ephrata, et ex materno corpusculi hospitio matris nomen acceperit. Sive quoniam Juda, et Benjamin duae tribus junctae erant, et Herodes praeceperat non solum in Bethleem interfici pueros, semultos etiam de Benjamin fuisse caesos. Plorat autem filios suos, et non recipit consolationem, secundum duplicem intelligentiam. Sive quod eos in aeternum mortuos aestimaret, sive quod consolari se nollet de his quos sciret esse victuros. Quod autem dicitur in Rama, non putemus loci nomen esse, juxta Gabaa, sed rama excelsum   interpretatur, ut sit sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus, non solum Herodem, sed et sacerdotes, et scribas, eo tempore necem Domini fuisse meditatos. Qui surgens, accepit puerum et matrem ejus, etc. Non dixit: Accepit filium suum et uxorem suam, sed puerum et matrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaengelum fi&i s ed ꝑ ipsũ dñm ut meritorũ ioseph priui¬
legũ demons traretur: Peuertunt᷑ aũt ꝑaliã uicc̃ qui
in sidelitati miscendi noneran iud ieorum: Ecee angols
am̃ ceppceruit in somnis ioseph dicens surge & accipe puerũ
& matremeius & fuge In aegyptũ quaendo tollit puerũ & matrẽ uertitun¬

Expanded text:
angelum fit, sed per ipsum Dominum, ut meritorum Joseph 15 privilegium demonstraretur. Revertuntur autem per aliam viam, quia infidelitati miscendi non erant et Judaeorum. Ecce Angelus Domini apparuit in somnis Joseph, dicens: Surge et accipe puerum et matrem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
noll& eccm traducere uoluit occulte dimitiere ecõ Siquis
fornicariae coniungit unũ corpus efficitur : & in lege praeceprũ
est non solũ reos sed & conscios criminũ obnoxios esse peccati:
testimoniũ maeriae est quod ioseph sciens illius castmetem . & eo¬
mirns quod euenerat celat silentio cuius mysteriũ nesciebat
Iosephfili dacuid nolitimere accipere. mariac̃ uxorẽ tucem.¬
Ton& supra diximus sponsas uxores ceppellari quod plenius
liber aduersus heluidium docet: & blaendientis cosfestu ei ꝑson¬
nium angelus loquitur. ut ut iustitiã silentii comꝑbar&.
Simulq notandum quod ioseph filius esse dcectur dacuid. ut mo¬

Expanded text:
nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. fornicariae conjungitur, unum corpus efficitur . Et in Lege praeceptum est, non solum reos, sed et conscios criminum obnoxios esse peccati : testimonium Mariae est, quod Joseph sciens illius castitatem, et admirans quod evenerat, celat silentio, cujus mysterium nesciebat. Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugemt supra diximus sponsas uxores appellari, quod plenius liber adversus Helvidium docet: et blandientis affectu ei per somnium Angelus loquitur, ut justitiam silentii comprobaret. Simulque notandum, quod Joseph filius esse dicatur  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinir icribturarũ ut mulierũ ingeneratimibus ordo texaet:
cinde ex una tribufuisse ios eph & mariã unde & lege eã iaccipere coge¬
bactur: uty pinquã & quod simul censentur inbethleẽ utdeuna uideli¬
& &stirpe generati : Cum esset desponsaeta mater eius maria. quare
nonde simplici uirgine sed de sponsa concipitur : Primũ ut ꝑ generi¬
tionẽ ioseph origo mariae monstraretur. sec undo nelcpidicre¬
tur aiudaeis ut adulterte. itestium ut aegyptũ fugiens haber&
sdacsium marty regnatius &ĩ quas tc̃ ceddidit causcẽ : Cur aspon¬
sa conceptus ut paestiis inquies q̃s celar& diabolũ dũ eũ putat non
eurgine sed de uxore generatũ : Ante quã comueniren Inuen¬
l est in ut ero habens despũ sco: Nonab elio inuenta est nisi
abios epli: qui paene licentia maritali futurae uxoris omnic
quod focstũ non sit ostendit: Nosephatũ uir eius cũ ess& iustus. &

Expanded text:
consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam: unde ex Lege eam accipere cogebatur ut propinquam, et quod simul censetur in Bethleem, ut de una videlicet stirpe generati. Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph. Quare non de simplici Virgine, sed de desponsata concipitur? Primum, ut per generationem, Joseph, origo Mariae monstraretur. Secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultera. Tertio, ut in Aegyptum solatium mariti. Ignatius etiam quartam addidit causam, cur a sponsa conceptus sit, ut partus, inquiens, celaretur diabolo, dum eum putat nonde Virgine, sed de uxore generatum. Antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Non ab alio inventa est nisi a Joseph, qui pene licentia maritali futurae uxoris omnia quod factum non sit, ostendit. Joseph autem vir ejus cum esset justus, et
Abbreviated transcription (Latin):
as filiũ eum appellacuerit heli non intellegens consuetudinẽ scribtu¬
acrũ quod clter secundũ naturcẽ alter secundum legem ei pater sit:
imusenim hoc ꝑmosen do iubene prieceptũ ut sifracter aut ꝓpinquus
absq liberir mostius fuerit. alius eius accipiat it torem cdsuscitendũ
femenfrictris uel ꝓpinqui sui. suꝑ hoc &cfricanus tẽporũ scribtor
tacuerunt: genuit ioseph uirũ mariae: cũ uirũ cudieris. suspicio
ibi non subeat nuptiarũ sed recordare consueuidinis scribturtess̃
quod sponsae uxores: Et trans migrationẽ babylonis usq ced
pm̃ generationes .aiiii. Numera aiechonia usq adioseph. & inue¬
nes generictiones tredecim. uerũ quarta decimae generitio in ip
ũ apm̃ reputabit᷑. Ap̃iaũ generatio sicerat: Querat diligens lector
ł diccet cum iorepli non sit pacter dñ scduactoris quid ꝑtinet addnm genira¬
honis ordo deductus usq aed iosepl suͥre spondebimus primũ non esse

Expanded text:
 filium appellarit Heli; non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor tur. Genuit Joseph virum Mariae. Quum virum audieris, suspicio tibi non subeat nuptiarum, sed recordare consuetudinis scripturarum, vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim. Quarta decima ergo generatio in ipsum Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid pertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
mattheur dicit. inutero habebit in ꝓphetas scribtũ et in
utero occcipi& sed ꝓphetae quiec futurae p̃dicit significan
quid futurũ sit & scribit accipi& euange lista quico non
defuturo sedde prȩterito narrat historiaẽ mutiehit
accipi& & posuit habebit qui enim habet nequaquã
acceturus est tode qui det inpsalmis legimus. as¬
cendens in ex celsum ccop tiuõẽ duxit captiuitatẽ acct¬
pit dona in hominibus : Ioc testimoniũ apostolus po¬
nens. nondixit ac cepit sed dedit quia ibi defuturo signis¬
ecotum est quod accepturus ess& hic de eo naerrcetir
quilcem deder cet quod aecceperat : Ac copit coniugen

Expanded text:
pheta scriptum est, in utero accipiet. Sed propheta, quia futura praedicit, significat quid futurum sit, et scribit, accipiet: evangelista autem, quia non de futuro, sed de praeterito narrat historiam, mutavit accipiet, et posuit habebit. Qui enim habet, nequaquam accepturus est. Tale quid et in Psalmis legimus: Ascendens in excelsum, captivam duxit captivitatem: accepit dona in hominibus . Hoc testimonium apostolus ponens, non dixit, accepit, sed dedit: quia ibi de futuro significatum est, quod accepturus esset: hic de eo narrat historia, qui jam dederat quod acceperat. Et accepit
Abbreviated transcription (Latin):
indeae poneretur. Iudce aũ idcirco scribitur quiccest &
adic behleem ingalilea lege librũ iesufili naus deniq
& in ipsotestimonio quod demichte ꝓphetic sumptũ est
itac habetur & tub&hleẽ terrc iuda: &aꝑtis thesccurir
suis obtulerunt e munera ccurũthus & murra: pulde¬
rime munerum sacramenta iuuencus pbr̃. uno uersi¬
culo conprehendit Thus cotra xmriẽo fegique ho¬
miniq do quedona ferunt : E tresponso accepto in sõ¬
nis neredirene adherodem ꝑ alicc̃ uicõ reuersi sunt in se¬

Expanded text:
eae poneretur? Judae autem idcirco scribitur, quia est et alia Bethleem in Galilaea. Lege librum Jesu filii Nave . Denique et in ipso testimonio, quod de Michaeae prophetia sumptum est, ita habetur: Et tu, Bethleem terra Juda . Et apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera, aurum, thus, et myrrham. Pulcherrime munerum sacramenta Juvencus presbyter uno versiculo comprehendit: Thus, aurum, myrrham, regique, hominique, Deoque Dona ferunt. Et responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in re
Abbreviated transcription (Latin):
susfero om̃a & uos patientiam habetis: Pacẽ meã selin quo uobis.
i. ÷ sic̃ ego passus sum itac &uos patiemini ñ sic̃ mundus datpacẽ
egodouobis. mundus int̃rupta pacem dactds̃ aeternã dect. uenit princeps
mundi ad me & nihil inme inuenit .÷ ÷ uenit diabulus ad crucon & indñon¬
sic feccio misit illum pat̃ ut sanguinem suum funder& ꝓ genere humceno
& itec fecit ÷ ÷ Ego sumuitis uera unde ꝑfluitranquis &acqua & pater
meus a gricula .÷. ÷ cultor eccłe. nos polmiter ÷ ÷ apł si uesideles eccłȩ¬

Expanded text:
suffero omnia, et vos patientiam habetis: pacem meam relinquo vobis, id est, sicut ego passus sum, ita et vos patiemini: non sicut mundus dat pacem, ego do vobis; mundus interruptam pacem dat, Deus aeternam dat: venit princeps mundi ad me, nihil in me invenit, id est, diabolus venit ad crucem, et in Domsic facio, misit illum pater ut sanguinem suum funderet pro genere humano, et ita fecit: ego sum vitis vera unde perfluit sanguis, et aqua: et pater meus agricola est, id est, cultor Ecclesiae:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine ñ accipitis .÷ ÷ p̃dicactionẽ nrcm ñ credits. Ixp̃s decielo dis¬
nis ẽ in ligno crucis. sic̃ illi ꝑcussi a sdr pertibus. ꝗtem ꝑ uisum ser pditir
aereilibercebuntur: Iitc & homo ꝑcussus adiaebulo quic redit pas sionẽ xp̃ libe¬
rcebitur: Elenit interrã iudeã .i.  Interrac̃ confessionis: Inheinon .÷. ÷ nom̃
loci ubi immolauer silios & filicessucs dȩ monus: undecoccepit nom gehenna
iuxtec salem qui int̃p̃tatur pacis qui uocacuerunt gebus. ande acciperunt
intere Illum oport& crescere mei minui .i ÷ ꝗ putcebatur eẽ ꝓfeta Inubn
nitactem hoc testificoctur secundum diuinictẽ: T estimoniũ eius nemo acces¬
pit. hic totum ꝓparte ponitur: Itẽ credite qđ dr̃ uercx ẽ: Oporebat eũ
traensire ꝑ sacmariã ost sic̃ p̃dicauit iudeis p̃diccr& & gentibur : p̃diũ .a¬

Expanded text:
non accipitis, id est praedicationem nostram non creditis: Christus de coelo destus est in libano crucis: sicut illi percussi a serpentibus: ita per visum serpentis aerei liberabuntur: ita et homo percussus a diabolo qui credit passionem Christi liberabitur: Venit in terram Judaeam, in terram confessionis in Enon, id est nomen loci ubi immolaverunt filios et filias suas daemoniis, unde accepit nomen gehenna: juxta Salim quae interpretatur pacis quam vocaverunt iebus unde acceperunt litterae: illum oportet crescere, ine autem minui: qui putabatur esse propheta, invennitatem: hoc testificatur: secundum divinitatem testimonium ejus nemo accepit: hic totum pro parte ponitur; item credite quia Deus verax est. Oportebat eum transire per Samariam, ostendit sic
Abbreviated transcription (Latin):
dedi eis ÷ ÷ prȩcepta diuina: Exiuit cũ discipulis suis. trans torrentem
cedron ost impetũ ꝑͥ secutionis : Iterũ transit ihr cumdiscipulis suis ÷ ÷
demundo ad patrem. deiudeis adgentes: Uenerunt cum laternis & fa¬
culis .i ÷ ipsi sibi accenderunt lumen penale: Adduxerunt ad annã
sed illa uisce x ostiariaꝗ introdigit petrum Inatriũ. sig̃ni p̾mitiuõ

Expanded text:
dedi eis, id est, praecepta divina: exivit cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ostendit impetum persecutionis. Iterum transiens Jesus cum discipulis suis, id est, de mundo ad patrem, et de Judaeis ad gentes, venerunt cum laternis et fagulis, id est, ipsi sibi accenderunt lumen poenale, adduxerunt eum ad Ansed illa visa est ostiaria, quae introduxit Petrum in atrium significat primitivae
Abbreviated transcription (Latin):
quar uob . sed palcm depaetre mani festabo uob i e pͦ resurrestionẽ
In illa die in nomine meo petitis .i ÷ qui coscendo ad patrem resurgendo
ꝑpotestcetem: Poat̃ dilaͥgit uos ꝗ uos diligitisme. selinquo mundum
linquit mundum p̃sura hacbetis .i. ÷amundanis hominibus tribulactionẽ
egouici mundũ .÷. ÷ alligaui fortẽ inmundo ÷ ÷ dicebolũ. uenit hora
pat̃ clarifica filiũtiuĩ .÷. ÷ ꝑresurrectionẽ ut silius dicrisic&te .i. ÷ ꝑfiliũ¬

Expanded text:
quar vobiscum, sed palam de Patre manifestabo vobis, id est, per resurrectionem: in illa die in nomine meo petetis, id est, quia ascendo ad Patrem resurgendo per potestatem. Pater diligit vos, quia diligitis me relinquo mundum, linquit mundum: pressuram habetis, id est, a mundanis hominibus tribulationem: ego vici mundum, id est alligavi fortem in mundo, qui est diabolus. Venit hora, Pater, ad clarificare Filium tuum: id est per resurrectionem: ut Filius clarificet te, i
Abbreviated transcription (Latin):
cecum anatiuitecte sua. biumanum genus significct. neq:
hic peccacuit neq pacrentes. ut intellegoos hoc quod dixit. neq:
peccauit adom primus crecctus aduidendum in eclum.
clocusus habuit oculus cum traens gressus fuit mandectum
dĩ: Aꝑtoos tenuit aed meclũ. & clocusit cdbonum: Quod
igitur pccrentes nisi genus humani & instigactores uitiorũ
aut ipsac uitia signantur: Me opostet operuri i. ÷ prȩdi¬
cccre: Donec dies est a. ÷ dum ẽ iumundo: enit nox
expuit interra i. ÷ incarnatione xp̃i: Tutum fecit &
liniuit oculos meos ost sicut p̾mum hominem delimo
terre formauit: It a ꝑ eundem genus luti forma uit genus
humanum. e cde & lauce cednatactorio siloe demonstrat
baptismum ꝑ pecrenter intellegitur diabolus seu uitico
qui dixerunt aetcetẽ hab& ipse ꝑ se loquatur. qui nolunr

Expanded text:
caecum a nativitate, caecus humanum genus significat. Neque caecum a nativitate, caecus humanum genus significat. Neque hic peccavit neque parentes ejus, ut intelligas hoc quod dixit neque peccavit: Adam primus creatus, ad videndum malum, clausos habuit oculos, cum transgressus fuit mandatum Dei: apertos oculos tenuit ad malum, et clausit ad bonum. Quid igitur parentes nisi genus humanum, et instigatores vitiorum, aut ipsa vitia significantur? Me oportet operari, id est, predicare: donec dies est, id est, dum sum in mundo: veniet nox, exspuit in terram, id est incarnationem Christi. Lutum fecit, linivit oculos meos: ostendit sicut primum hominem de limo terrae formavit ita per eumdem genus luti reformavit genus humanum: Vade et lava ad natatoria Siloe, demonstrans baptismum: per parentes intelligitur diabolus seu vitia: qui dixerunt aetatem habet ipse pro se loquatur: qui noluit