comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. Iustitia iusti suꝑ eum
erit. ⁊ impietas impii erit suꝑ eum.
Cum acceꝑis tempus scd̾m oꝑa ma¬
nuũ eoꝵ retribues illis. ut sciant
qͣm ioriar uidere eccłiam dei. sic̃
in dieb antiquis. qͣndo apłi la¬
xabant retra in capturã. nõ in cap¬
turam argenti uł auri.s in captu¬
ram aĩarum: Qͣm cupio illiꝰ te he¬
reditare uocem cuius ãdeptus es
sẽdem. Pecunia tua tetũ sit inqͥt
in ꝑditd̃em. Q uoꝵx tonitrui. o uox
magnificentie ⁊ iurtutis ad cuiꝰ
t̃̾rorẽ confudant᷑. ⁊ conu̾tantur
retrorsum om̃s qͥ dder̃t syon. Hoc
uehement̾ expectat ⁊ omĩo expe¬
tit a te mater tua. Hoc filii matͥs
tue pusilli cũ maiorib desiderãt.
Hoc suspirant ut plautatõ quã
nõ plantauit pat̾ celestis manib¬
tuis erãdicet᷑. Ad hoc enĩ constitu¬
tus es suꝑ gentes ⁊ regna ut euel¬
les ⁊ destruas.⁊ edifices ⁊ plantes.
Multi audito hoc u̾bõ dixerũt ap̃

Expanded text:
scriptum est: Justitia justi super eum scriptum est: Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum . Cum acceperis tempus, secundum opera manuum illorum retribues illis, ut sciant equam moriar, videre Ecclesiam Dei, sicut in diebus antiquis; quando apostoli laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum? Quam cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem . O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, tuis manibus eradicetur. Ad hoc enim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud
Abbreviated transcription (Latin):
mecum. Hec hactenus. Ceterũ
causa qͣre ante tempus scͥpserĩ.
uobis hec est. Wintonensis ep̃c.
⁊ eboracensis archiep̃c: nõ gͣdun¬
tur uno spũ cum cantuariensi
hec uetus de legatione q̃rela.
Uerumptam̃ qui est ille. ⁊ qui
sunt illi: Nonne eboracensis ip̃e
cui te p̃sente cũ adhuc nõ intͣ¬
fres tui restiterũt iñ faciẽ ⁊ qd̾
rep̾hensibilis erat: S sperauit
in multitudine diuitiarũ suarũ.
⁊ p̃ualuit iñ uanitate sua. Cer¬
tum est tam̃ qd̾ nõ intrauit ꝑ
ostiu iñ ouile ouiũ: s ascendit
aliunde. Si pastor fuisset dili¬
gendus erat. si mercennarius.
tolerañdus. nũc aut̃ cauendus.
⁊ pellendus ut pote fur ⁊ latro. u¬
Quid dicam de dño w̾intoniensi
Oꝑa q̃ ip̃e facit testimoniũ ꝑhibẽt.
de eo. Porro archiep̃t cantuariensis
cui adu̾sant᷑ uir religiosus est et
suaue olentis opinionis. Pro ip̃o pe¬
timus ut respondeat ei iusticia sua.
Uerũ illoꝵ iniqͥtas suꝑ eos: ut sit sic̃

Expanded text:
mihi . Haec hactenus. 5. Caeterum mihi . Haec hactenus. 5. Caeterum causa, quare ante tempus scripserim vobis, haec est. Wintoniensis episcopus et Eboracensis archiepiscopus non gradiuntur uno spiritu cum Cantuariensi haec vetus est de legatione querela. Verumtamen quis est ille, et qui sunt illi? Nonne Eboracensis ipse est, cui te praesente, cum adhuc esfratres tui restiterunt in faciem, eo quod reprehensibilis erat? Sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua. Certum est tamen quod non intravit per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Si pastor fuisset, diligendus erat; si mercenarius, tolerandus: nunc autem cavendus et repellendus, utpote fur et 235 latro. Quid dicam de domino Wintoniensi? Opera quae ipse facit, testimonium perhibent de eo. Porro archiepiscopus Cantuariensis, cui adversantur, vir religiosus est, et suaveolentis opinionis. Pro ipso petimus, ut respondeat ei justitia sua. Verum illorum iniquitas super eos, ut sit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in domo dei tui. ⁊ recumbere
in nouissimõ loco. in cõuiuio eiꝰ.
s placuit dic̾e̾ ei qui te inuita¬
q ascendisti iñ altũ. noli altũ
sapere. s time ne forte cõtin¬
gat sero miserabilem illã emit¬
tere uocem. Afatie ire indigna¬
tõis tue eleuans allisisti me. Al¬
tiorem qͥppe locũ sortitus es.
s nõ timorem. Sũblimiorẽ: ñ
securiorem. Terribilis ꝓrsus.
t̾ribilis est locus iste .L.ocus iñ¬
qͣm iñ quo stas. t̾ra scã est. Lo¬
cus petu est. locus pͥncipis apłoꝵ.
ubi steterat pẽdes eius. Locus il¬
lius quẽ constituit dñs dnmdo¬
mus sue. ⁊ pͥncipem om̃is posses¬
sionis sue. Si forte declinau̾is
li nutricio cõmissa est eccłia cũ
adhuc tenera. adhuc in cuna¬
bulis eẽt. cuiꝰ edocta magist̾io
⁊ exemplo educata. om̃ia t̾rena
calcaret. ut pote qui excusserat
tuanus suas ab oñi mun̾er qͥ
dicebat de corde puro ⁊ consciã
bona. Argentũ ⁊ auruͣ nõ est

Expanded text:
esse in domo Dei tui, et recumbere esse in domo Dei tui, et recumbere in novissimo loco in convivio ejus; sed placuit dicere ei qui te invitaque ascendisti in altum; noli altum sapere, sed time, ne forte contingat sero miserabilem illam emittere vocem: A facie irae et indignationis tuae, elevans allisisti me . Altiorem quippe locum sortitus es, sed non tutiorem; sublimiorem, non securiorem. Terribilis prorsus, terribilis est locus iste. Locus, inquam, in quo stas, terra sancta est; locus Petri est, locus Principis Apostolorum, ubi steterunt pedes ejus. Locus illius est, quem constituit Dominus dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae. Si forte declinaverisli nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, cum adhuc in cunabulis esset; cujus edocta magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: Argentum et aurum non est
Abbreviated transcription (Latin):
tu quod absit in xp̃i herẽditate
queras que tua sũt. que iam ⁊
ante didiceras. nõ dico tua non
retiu̾e̾. s nec tuus eẽ: Ergo fidu¬
tiam talem habens in te qͣlem
in nullo p̃decessoꝵ tuoꝵ a nultiᷤ
retro temꝑib uisa est habuisse.
ubera tu suxisti. Quid ergo:
letantisi. Exultaui fateor s cũ
tremore. Exultaui. s in ip̃o exul¬
tatõis mee articło timor ⁊ tremor
uenerũt suꝑ me. Ego enĩ ⁊ si
nom̃ pris deposui. s nõ timorẽ.
s nõ anxietatem. postremonec
dero fastigiũ dignitatis. ⁊ intu¬
eor fatiem abyssi iacentis deor¬
sum. Attendo celsitudinẽ honoris.
⁊ euicinio ꝑiculũ reformido. ꝓ
eo q̃d̾ scriptum est. Homo cum
in honore eẽt nõ intellexit. ¶d̾
quidem ad causam magis qͣm
ad tempus arbitror refẽndum:
ut sic intelligatur dictũ. cũ in
honore ẽẽt nõ intellexit. Ac si di¬
ceret᷑. honor absorbuit intellec¬
tum. Et quidẽ eleg̾as abiectus

Expanded text:
tu quod absit in Christi haereditate tu quod absit in Christi haereditate quaeras quae tua sunt, qui jam et ante didiceras, non dico tua non retinere, sed nec tuus esse? 3. Ergo fiduciam talem habens in te, qualem in nullo praedecessorum tuorum a multis retro temporibus visa est habuisse, ubera tu suxisti. Quid ergo? laetantium? Exsultavi, fateor, sed cum tremore: exsultavi, sed in ipso exsultationis meae articulo timor et tremor venerunt super me. Ego enim etsi nomen patris deposui, sed non timorem, sed non anxietatem, postremo necdero fastigium dignitatis, et intueor faciem abyssi jacentis deorsum. Attendo celsitudinem honoris, et e vicino periculum reformido, pro eo quod scriptum est: Homo cum in honore esset, non intellexit Quod quidem ad causam magis, quam ad tempus arbitror esse referendum: ut sic intelligatur dictum, cum in honore esset, non intellexit, ac si diceretur, Honor absorbuit intellectum. 4. Et quidem elegeras abjectus
Abbreviated transcription (Latin):
teneat. Suꝑest ut facta hac n¬
mutatõe tui: ip̃a qͦ que tͥ cõmis¬
sa est dñi tui sponsa mutetur ĩ
meluis: ⁊ iam neqͣqͣm saray. s
sara det̾o uomiet᷑. In tellige q̃
dico. Dabit enĩ tͥ dñs intellectũ.
Si amicus sponsi es: ne dixeris
dilectam eius pͥncipem meã. s
pͥncipem. nil tuũ in ea uendicãs.
nisi qd̾ ꝓ ea si oportu̾it etiã aiãm
dare debes. Si xp̃c te misit esti¬
mabis te nõ ministrari. s mini¬
strasse uenisse. ⁊ ministrare nõ
solum substantiã s ip̃am qͦ ani¬
mam. sicut p̃fatus sum. Uerus
successor pauli. dicet cũ paulo. n¬
tores sumus gaudii ur̃i. Petri he¬
res audiet petrũ dicentẽ. Neq ut
dñantes inclerũ: s formã facti
gregi. Sic enĩ nõ ancillã. s lib̾a
etiam ⁊ formosa spetiosissimi spõ¬
si ꝑ te in desid̾atos asciscet᷑ am¬
plexus. Alioqͥn ꝑ quẽ aliũ hec
tam debita libertas sꝑabit᷑. si ⁊

Expanded text:
teneat. 2. Superest ut, facta hac teneat. 2. Superest ut, facta hac mutatione tui, ipsa quoque quae tibi commissa est, Domini tui sponsa mutetur in melius, et jam nequaquam Sarai, sed Sarra de caetero nominetur . Intellige quae dico: dabit enim tibi Dominus intellectum. Si amicus sponsi es, ne dixeris dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si oportuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrare venisse: et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam, sicut praefatus sum. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: tores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis . Sic enim jam non ancilla, sed libera etiam et formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas sperabitur, si et
Abbreviated transcription (Latin):
filius in prẽm pat̾ est mutatꝰ in
filiũ. Qui post me uenit añ me
factus esti s nõ inuideo. qr quod
denie deerat ineo me habere con¬
fido. qui nõ solũ post me. s etiam
ꝑ me uenit. Nam si dignans quo¬
dam mõdo ꝑ eungłiũ. ego tẽ genui.
Que est gͦ spes nr̃a. ⁊ gaũdium
nr̃m ⁊ corona glłe nõne nos añ deũ:
Deniq filius sapiens gła est pr̃is.¬
Imodo tñ nõ uocaberis filiuo. s
uocabit᷑ tͥ nom̃ nouũ quod os e¬
dñi nominauit. Hec mutatõ dex¬
tere excelsi ⁊ multi in mutatione
ista gau̾debũt. Nam ⁊ quẽadmodũ
olim abram in abraham. iacob in
isrł. ⁊ ut de tuis magis p̃decesso¬
rib t̾ ꝓporam. sicut. symon iñ ce¬
phã. saulus in paulum. sic filius
m̃s seruardus in pr̃em meũ euge¬
niũ leta ꝓrsus ⁊ utili ut sꝑamus
tͣnslatõ ꝓmotus est. Digitus dei
est iste suscitans de pulue̾ egenũ.
⁊ de stercore erigens pauꝑem. Ut
sedeat cum pͥncipib ⁊ soliũ głe

Expanded text:
rem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod mihi deerat, in eo me habere confido, qui non solum post me, sed etiam per me venit. Nam si dignaris, quodammodo per Evangelium ego te genui. Quae est ergo spes nostra, et gaudium nostrum et corona gloriae? Nonne vos ante Deum? Denique filius sapiens gocaberis filius, sed vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Haec est mutatio dexterae Excelsi, et multi in mutatione ista gaudebunt. Nam quemadmodum olim Abram in Abraham . Jacob in Israel ; et, ut de tuis magis praedecessoribus tibi proponam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus et utili, ut speramus, translatione promotus est. Digitus Dei est iste, suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
fas. ⁊ contͣ mandatũ sũmi ponti¬
ficis in iniurcam sũme sedis ⁊ to¬
tius romane cune cum nõ potuit
ꝑ ostium. fõdit argenteo ⁊ aiunt
surculo iide imprũdent̾ intrusit:
nte nisi fallor sius sedib exula¬
bunt qͣm dare acquiescãt manus
ydolo huic. Nisi ur̃a uiolenta aue¬
toritas obuarit. Ceterũ qͣm sanc¬
tiors isr̃oq apłatũ dignigri zelo
gladium phynees in confusionẽ
duoꝵ tam turpit̾ fornicantium
string̾itis: qͣta tot scõs aut de suis
fuge̾ locis ꝑmittis. aut contra
conscientias cogitis remanere.

Expanded text:
fas, contra mandatum summi Pontifas, contra mandatum summi Pontificis, in injuriam summae Sedis et totius Romanae curiae, cum non potuit per ostium, fodit argenteo, ut aiunt, sarculo, unde impudenter intrusit. Ante, nisi fallor, suis sedibus exsulabunt, quam dare acquiescant manus idolo huic, nisi vestra violenta auctoritas obviarit. Caeterum quam sanctiori vestroque apostolatu digniori zelo gladium Phinees in confusionem duorum tam turpiter fornicantium stringeretis, quam tot sanctos aut de suis fugere locis permittitis, aut contra conscientias suas cogitis remanere?
Abbreviated transcription (Latin):
Uiderit qui huic manũ post ita im¬
posuit. an magis execratus dicere
debuerim. nõ enĩ negabit sic se ista
habere. nõ negabit sic se ex litt̾is
apłicis ad se ꝓ hoc ip̃o directis eadẽ
comꝑisse. Dicat forte aliquis qr ñ
est datum iudiciũ nõ fuisse cõuit¬
tum. ego dico ⁊ confessum. Namqͥ
ut iuditiũ euad̾e̾t ultro elegit ad
testimoniũ Wllermi decani cõfu¬
g̾e illo sibi deficiente. quid nisi n¬
suo iuditõ a causa decidit. ore ꝓ¬
pͥo condempnatus: Que cũ ita
sint uidete dñe pat̾. nẽ declinet
ad ducet dñs cũ oꝑantib miqͥtatẽ.
Alioqͥn quod consiliũ datis mise¬
ris albatib illis quos ãd accusã¬
dũ eum uocatõ apłica romam t¬
traxit. s ⁊ aliis qͣmplurib ex illo
ẽp̃atu uiris religiosis sint ne obe¬
dituri huie. ⁊ sacram̃ta accepturi
ab homine. l. intruso. pͥmo qͥdẽ
ꝑ regem. deinde ꝑ legatsi qͥrre qͥ
illsi in sanctuariũ dei contͣ ius ⁊

Expanded text:
Viderit qui huic manum post ista imViderit qui huic manum post ista imposuit, an magis exsecratus dicere debuerim. Non enim negabit sic se ista habere, non negabit sic se ex litteris apostolicis ad se pro hoc ipso directis eadem comperisse. Dicat forte aliquis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego dico et confessum. Nam qui, ut judicium evaderet, ultro elegit ad testimonium Willelmi decani confugere: illo sibi deficiente, quid nisi judicio suo a causa decidit, ore proprio condemnatus? 3. Quae cum ita sint, videte, domine Pater, ne declinet adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . Alioquin quod consilium datis miseris abbatibus illis, quos ad accusandum eum vocatio apostolica Romam traxit; sed et aliis quam pluribus ex illo episcopatu viris religiosis? sintne obedituri huic, et sacramenta accepturi ab homine bis intruso, primo quidem per Regem, deinde per Legatum? Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus et
Abbreviated transcription (Latin):
ridentur denũdata a seruo neqͣm q̃
mortuũ putat s uiuit in uõbis.
Si is exitus imminebat. cur e lon¬
gin quo romam ꝑtracta est causa.
spurcissima. magis um̃bra ⁊ angu¬
iõ digna. cur tanta mari t̾raq a n
multis assumpta fatigatio.cur a fi¬
nib t̾re euocati uii religiosi. qui
cum actusarent. ⁊ pauꝑm xp̃i mar¬
supra longi itineris exhausta sũt¬
expensis: Non poterat episcoparĩ tͦ¬
pis in fanusꝙ ꝑsona. quod inuitꝰ
dolensq ioquor. nisi que in illoi
horrebat anglia. frantiã abhomi¬
nabatur: etam roma cognosceret.
Qͣm melius in romana curra cau¬
sa eius minime uentilata fuisset.
⁊ nõ tang̾et uł sacra limina gene¬
ralis atq horribilis fetqr: Qͣm to¬
lerabilius ignorasset apłica sedes
tam intolerabile malũ qͣm tolerat
manifestũ: Quid istud tem̾itatis
fuit: Publice infamatus. añ iudi¬
cem accusatus. nec purgatus im¬
mo ⁊ cõiuctus. ⁊ sic consecratus est:¬

Expanded text:
ridentur, denudata a servo nequam, quoniam ridentur, denudata a servo nequam, quoniam mortuum putat: sed vivit in vobis. Si is exitus imminebat, cur e longinquo Romam est pertracta causa spurcissima, umbra magis et angulo digna? cur tanta mari terraque a multis assumpta fatigatio? cur a finibus terrae evocati viri religiosi qui eum accusarent, et pauperum Christi marsupia longi itineris expensis exhausta sunt? Non poterat episcopari turpis infamisque persona quod invitus dolensque loquor, nisi quae in illo horrebat Anglia, Francia abominabatur, etiam Roma cognosceret? Quam melius in Romana curia causa ejus minime ventilata fuisset et non tangeret vel sacra limina generalis atque horribilis fetor! Quam tolerabilius ignorasset apostolica Sedes tam intolerabile malum, quam tolerat manifestum! Quid istud temeritatis fuit? Publice infamatus, ante judicem accusatus, nec purgatus, imo et convictus, et sic consecratus est
Abbreviated transcription (Latin):
ex iuditõ s ex miscd̾ia: sic enĩ ro¬
gau̾a̾t ip̃e. Mittissima plane
sententia qͥppe cum de plurib
⁊ pessimis pulsaret᷑. que nulla¬
tenus ꝓpulsare ualebiͣt.⁊ utinã
uł ip̃a stet. Quid enĩ si nõ suffi¬
cit iuri dũ mͦ sufficiat eccłie li¬
berationi: Non causamur sen¬
tentie remissionẽ q̃ nil nocust.
Neq enĩ ꝓfuit adu̾sario. ⁊ si lar¬
gior indulgentia. qui ne ipm qͦd
ultro spoponderat implere p̃¬
ualuit. Nam de quo p̃sum̾e uisꝰ
est deferit ei. ne sibi ip̃i defic̾e̾t
peieraus. Q: ndo enim iuir bonꝰ
attestaretur hoĩ quẽ rumor publice
opinionis ⁊ operis u̾itas detestatur:
Quid gͦ. Ille nõ iurauit ⁊ iste ep̃c ẽ:¬
Orem ignorantia omnili dignam⁊
umphus diaboli. ubiq ꝑtonat plau¬
sus incurũcisoꝵ.⁊ planctus bonoꝵ:
ꝑ eo q̃d̾ uidebatur sapientiã uicisse
malitia. Monstratu. digito matris
ecpitudo patris. Innocentii u̾enda ir¬

Expanded text:
ex judicio, sed ex misericordia: sic enim roex judicio, sed ex misericordia: sic enim rogaverat ipse. Mitissima plane sententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatenus propulsare valebat. Sed utinam vel ipsa stet. Quid enim si non sufficit juri, dummodo sufficiat Ecclesiae liberationi? Non causamur sententiae remissionem quae nil nocuit. Neque enim profuit adversario etsi largior indulgentia, qui ne ipsum quod ultro spoponderat, implere praevaluit. Nam de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi deficeret pejerans. Quando enim vir bonus attestaretur homini, quem rumor publicae opinionis et operis veritas detestatur? Quid ergo? ille non juravit, et iste eprem ignorantia omnium dignam, umphus diaboli. Ubique pertonat plausus incircumcisorum et planctus bonorum, pro eo quod videatur sapientiam vicisse malitia. Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: patris Innocentii verenda ir
Abbreviated transcription (Latin):
uos scd̾m iusticiam que ex
plebitur si pape innocentio cui
iñ hereditate dñi successistis.⁊
defenditis bñ gesta ⁊ minꝰ ad ĩ¬
pleta ꝑficitis. Pre manib est
inquo id liceat experiri.Causã
eboracensis ecclie ꝑ eum fuisse
decisam. quis nestiat: At quomͦ
executioni mandatũ sit quod o¬
eg̾ssum sit de labis tanti uiri: uti¬
nam nesciretur. Quis det ut
nõ annũtiet᷑ in geth. neq iñ cõ¬
pitis asthalonis. Sut u̾bũ ałbre¬
iuatũ fatiam aurib octupatis:
audiat paucis dñs m̃s quid dic¬
tum fu̾it ⁊ quid factum teneamꝰ.
Cum in multis accusaret᷑ is qui
sibi uendicare electõem in p̃fata
eccł̃ia impie cupiebat. tamdem
om̃is controu̾sta ãd testimonũr
uiri illustris W̾llermi ipĩus ecle¬
sie tũc decani conqͥesd̾e̾ iussa est.
ut nisi capitulum intrusionis
quod huic int̾ cet̾a impingeba¬
tur ille ꝓpe manus iuram̃to amo¬
ueret suis om̃mo conatib tanta
frustraret᷑ amibitio. Hoc est ñ

Expanded text:
um justitiam, quae ex plebitur, si papae Innocentio, cui in haereditate Domini successistis, et defenditis bene gesta, et minus adimpleta perficitis. Prae manibus est in quo id liceat experiri. Causam Eboracensis Ecclesiae per eum fuisse decisam quis nesciat? At quomodo exsecutioni mandatum sit quod egressum est de labiis tanti viri, utinam nesciretur. Quis det ut non annuntietur in Geth, neque in compitis Ascalonis? Sed, ut verbum abbreviatum faciam auribus occupatis, audiat paucis dominus mens quid dictum fuerit, et quid factum teneamus. Cum in multis accusaretur is qui sibi vindicare electionem in praefata Ecclesia impie cupiebat, tandem omnis controversia ad testimonium viri illustris Willelmi, ipsius Ecclesiae tunc decani, conquiescere jussa est: ut nisi capitulum intrusionis, quod huic inter caetera impingebatur, ille propriae manus juramento amoveret, suis omnino conatibus tanta frustra retur ambitio. Hoc autem non
Abbreviated transcription (Latin):
tra om̃s si oportuisset defendere
debuistis: Sic fatui romani nõ
uidicantes. neq quod honestum
est discernentes. caput nr̃m atq
ominiũ quod in uobis est deturpa¬
tis ꝓ quo magis nec ur̃is ip̃is cer¬
uicib partendum a uobis foret.¬
si necessitas exegisset. Patres ur̃i
urbi orbem subiugauerũt. uos urbẽ
ꝓperatis orbi fac̾e fabulam. En petͥ
heres petri sede ⁊ urbe a uõbis pulsus
est. En reb ⁊ domib suis ur̃is mani¬
b spoliati sũt caidiuales atq ep̃i. n
ministri dñi. Oppłe stulte ⁊ insspiẽs
o columba seducta nõ habens cor. No¬
ne ille caput.⁊ illi ocłi tui erãt: Nͥd
gͦ nũc roma nisi sine capite trim¬
cum caput sine oculis frons. effos¬
sa faties tenebrosa: Aperi gens mi¬
sera. aperi ocłos tuos ⁊ iude desolati¬
onem tuam. iam iamq m̃minentẽ.
Qͦ mͦ in breui mutatus est̃ color op¬
timus. facta est iuiduã dña gentuũ.

Expanded text:
tra omnes, si oportuisset, defendere tra omnes, si oportuisset, defendere debuistis? Sic fatui Romani; non judicantes, neque quod honestum est discernentes, caput vestrum atque omnium, quod in vobis est, deturpatis, pro quo magis nec vestris ipsis cervicibus parcendum a vobis foret,si necessitas exegisset? Patres vestri Urbi orbem subjugaverunt: vos Urbem properatis orbi facere fabulam. En Petri haeres Petri sede et urbe a vobis expulsus est: en rebus et domibus suis, vestris manibus spoliati sunt cardinales atque episcopi ministri Domini. O popule stulte et insipiens, o columba seducta non habens cor! Nonne ille caput, et illi oculi tui erant? Quid ergo nunc Roma, nisi sine capite truncum corpus, sine oculis frons effossa, facies tenebrosa? Aperi, gens misera, aperi oculos tuos, et vide desolationem tuam jamjamque imminentem. Quomodo in brevi mutatus est color opti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ⁊ corporis. cuiꝰ meubrũ sũ ego.
Nunqudo nõ dolente capite cla
ipãm suũ caput. suũq capitis
tite ꝓmde queso dimutite ut plã¬
gam paululũ dolorẽ meũ. nec me¬
um tantũ s ⁊ totius eccłĩe. Non¬
ne ip̃ius uox est hodie ꝑ unuuer
hoc capite. quõd ambo illi głosi
pͥucipes terre. alter amisso. alt̾
submisso in cruce capite. suo tri¬
umpho extulerũt suo sanguine
ornauerait. Ad omnẽ itaq spec¬
tat yp̃iansi iniuria apłoꝵ⁊¬
eoꝵ sic lesio eoꝵdem ab om̃ib
tur ⁊ dolet᷑. Niuid uobis iuisũ
est o romani offend̾e pͥncipes
mundi. ur̃os aut̃ speciales patͦ¬
nos: Cur regem terre. cur deum
celi furore tam intolerabili ꝗͣ.
irrationabili. in uos ꝑit̾ ꝓuoca¬
tis. dum sacrã ⁊ apłi̾cam sedẽ
diuinis regalib ꝙ pͥuilegiis
singłarit̾ sublimatã. ausu sacri¬
lego incessere. suoq minui ho¬
nore contenditis. quã uł soli cõ¬

Expanded text:
esse et corporis, cujus membrum sum ego. esse et corporis, cujus membrum sum ego. Numquid non dolente capite clamipsam suum caput, suumque capitis tite proinde, quaeso, dimittite, ut plangam paululum apud vos dolorem meum; nec meum tantum, sed et totius Ecclesiae. Nonne ipsius vox est hodie per univehoc capite, quod ambo illi gloriosi principes terrae, alter amisso, alter submisso in cruce capite, suo triumpho exstulerunt, suo sanguine ornaverunt? Ad omnem itaque 241 spectat Christianum injuria Apo, sic laesio eorumdem ab omnibus tur et doletur. 3. Quid vobis visum est, o Romani, offendere principes mundi, vestros autem speciales patronos? Cur Regem terrae, cur Dominum coeli, furore tam intolerabili, quam irrationabili in vos pariter provocatis, dum sacram et apostolicam sedem, divinis regalibusque privilegiis singulariter sublimatam, ausu sacrilego incessere, suoque minuere honore contenditis, quam vel soli con
Abbreviated transcription (Latin):
uocem pueri iunioris uniꝰ om̃is
ille ppłs qui senib iniquis udi¬
cib seductus fu̾at reu̾sus est ad
uidiciũ. ⁊ sic seruatus est sangͥs
mnoxius. in die illa Ita nũc qͦ
⁊ si adolescentulus sumego. ⁊ cõ¬
temptus. ad olescentulus dico. nĩ
annoꝵ paucitate s m̾itoꝵ: potẽs
est d̾s dare etiã uoci mee uocem
uir tutis. ꝑ quam fiat ut ⁊ is po¬
pulus quẽ nichilominꝰ constat
ẽẽ seductum. ad iudiciũ reu̾ta¬
tur. Mea gͦ defensio ad eos qui
nuchi hinc forte succensandum
indignandũ ue putau̾it. hec sita
M neq hoc satis est: etiã istud
aditio. Cõmuis est causa ⁊
nõ est distinctio pusilli ⁊ mag¬
ni. Dolor nempe in capite est ac
ꝑ hoc minime alienus. ne a mi¬
nimis quidem uł extremis qͥb¬
q corꝑis partib. Nec a me ergo.
ꝑuenit ꝓfecto usq ad me qͣm¬
uis ommiũ minimũ dolor ma¬
xinius iste. qr maximus est. ⁊
qr cum sit capitis nõ potest nõ

Expanded text:
vocem pueri junioris unius, omnis vocem pueri junioris unius, omnis ille populus, qui a sensibus iniquis judicibus seductus fuerat, reversus est ad judicium, et sic servatus est sanguis innoxius in die illa ? Ita nunc quoque, etsi adolescentulus sum ego et contemptus adolescentulus dico, non annorum paucitate, sed meritorum, potens est tamen Deus dare etiam voci meae vocem virtutis, per quam fiat ut et is populus, quem nihilominus constat esse seductum, ad judicium revertatur. Mea ergo defensio ad eos qui mihi hinc forte succensendum indignandumve putaverint, haec sit. 2. Si neque hoc satis est, etiam istud adjicio. Communis est causa, et non est distinctio pusilli et magni. Dolor nempe in capite est, ac per hoc minime alienus ne a minimis quidem vel extremis quibusque corporis partibus. Nec a me ergo. Pervenit profecto usque ad me, quamvis omnium minimum, dolor maximus iste, quia maximus est; et quia cum sit capitis, non potest non
Abbreviated transcription (Latin):
stris cum sim uilis exiguaq ꝑso¬
na at nulluis pene momenti homũ¬
tio. Id quidem u̾ecundum atq one¬
rosum mͥ consideranti qͥs quib scͥ¬
bam. simulq qm̃ alit̾ hoc alius
iudicare possit. Q leuiꝰ reor u̾ecun¬
dia aput hoĩes ꝑiclitari. qͣm cõdẽp¬
nari a put deũ silentio ueri: tacitur¬
nitate ⁊ absconsione iusticie. Ipse
enĩ dicit. Annuntia ppło meo sde¬
lera eoꝵ. Erit mͥ etiam in testimo¬
niũ ante fatiem dñi si dic̾e pot̾o.
Iusticiam tuam nõ abscondi in cor
de meo. u̾itatem tuam ⁊ salutare
tuũ dixi. ꝓ huiꝰ modi sane isõ uere¬
or qͣmius u̾e̾tundia reluctante ꝑ
mea ignobilitate scribe̾. de longin¬
quo ad ppłm głosum atq hiis lit¬
teris transmontanis su ip̃oꝵ pe¬
riculi atq pcc̃i cõmon̾e roma¬
nos si forte audiant.⁊ quiescãti
Quis scit si conu̾tant᷑ ad p̃cem
pauꝑis qui nõ cedũt potentiũ
minis. nõ om̃i armature fortiũ:
Nonne quondam in babilone ad

Expanded text:
stris, cum sim vilis exiguaque persona, ac nullius pene momenti homuncio. Id quidem verecundum atque onerosum mihi consideranti, quis, quibus scribam, simulque quam aliter hoc alius judicare possit. Sed levius reor verecundia apud homines periclitari, quam condemnari apud Deum silentio, veri taciturnitate et absconsione justitiae. Ipse enim dicit: Annuntia populo meo scelera eorum . Erit mihi etiam in testimonium ante faciem Domini, si dicere potero: Justitiam tude meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi . Pro hujusmodi sane non vereor, quamvis verecundia reluctante, pro mea ignobilitate scribere de longinquo ad populum gloriosum, atque his litteris transmontanis sui ipsorum periculi atque peccati commonere Romanos, si forte audiant, et quiescant. Quis scit si convertantur ad precem pauperis, qui non cedunt potentium minis, non omni armaturae fortium? Nonne quondam in Babylone, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. ⁊ qͣr ouem ad uictinam
ductum ad tam insueta ⁊ in¬
suauia: Nisi dñs supponat ma¬
nũ suam heu uecesse est obru¬
atur. ⁊ oppͥmatur onere insueto.
⁊ nimio: quod ⁊ gigantinis ut
aiunt uł ip̃is qͦ angłicis hume¬
ris formidabile uideat᷑. Uerũptũ
qr sic fastum est. ⁊ situt mult i
dicũt a dño factum est: ur̃a int̾¬
est km̃i ur̃is feruentib stũdiis
fidelib q obsequiis sollicite con¬
foueri. quod ur̃is manib con¬
stat elaboratũ. Niqua gͦ conso¬
latio in uobis siqua uitus ca¬
ritatis in dño. si qua miseratõ
pietatis. si qua compassiõis uis¬
cera: assiste̾ ⁊collaborare illi in
oꝑe quo assũptus est ꝑuos in
dño. Quecũq sũt uera. q̃cũq

Expanded text:
videt, et quasi ovem ad victimam videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, sicut multi dicunt, a Domino factum est, vestra intefidelibusque obsequiis sollicite confoveri, quod vestris manibus constat elaboratum. Si qua ergo consolatio in vobis, si qua virtus charitatis in Domino, si qua miseratio pietatis, si qua compassionis viscera, assistite et collaborate illi in opere ad quod assumptus est per vos a Domino. Quaecunque sunt ver
Abbreviated transcription (Latin):
lia magna solus.Presertim cũ
audiam usq qͣz ex ore multoꝵ.
nec ego oblitus sum iuiditioꝵ dei
antiquoꝵ.⁊ scripture płimos re¬
censentis. ex priuata seuetiam
rusticana iuita olim assũptos in
uoluntatẽ dñi ad regendum po¬
pulum eius. Deniq nõne ut
uũ est e plurib inemorẽ tali
quodam mõdo elegit daiũd ser¬
usi suũ. ⁊ suscepit eum de gre¬
gib ouiũ. de post fetantes acce¬
pit eũ. ita inqͣm ita ⁊ de nr̃o eu¬
genio in bñplacito dñ potuit
contigisse. Non sum securus ta¬
men qm̃ filius delicatus est. ⁊
tenera u̾etundia eius assueta po¬
tius ⁊ quieti. qͣm tractandis que
foris sunt. timendũq ne ñ ea
austoritate qͣm oportu̾it apła¬
tus sui offitia exsequat᷑. Quid
putatis gerere anmii nũc ho¬
minẽ illũ qui de secreto int̾ne
contẽplationis.⁊ amica solitu¬
dine cordis tamqͣm infans e
gremio ⁊ siñu mateio subito ꝑ¬
turbatus. tractum sẽ ad mẽdisi

Expanded text:
lia magna solus: praesertim cum lia magna solus: praesertim cum audiam usquequaque ex ore multorumnec ego oblitus sum judiciorum Dei antiquorum, et Scripturae plurimos recensentis ex privata seu etiam rusticana vita olim assumptos in voluntate Domini ad regendum populum ejus. Denique nonne ut unum e pluribus memorem tali quodam modo elegit David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit contigisse. 3. Non sum securus tamen, quoniam filius delicatus est, et tenera verecundia ejus, assueta potius otio et quieti, quam tractandis quae foris sunt: timendumque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostolatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium
Abbreviated transcription (Latin):
in latrones. ⁊ qui se tamqͣm uio¬
lentis quib dam diaboli manib
carnis illecebris. ⁊ głe scli potent̾
excusserat. nõ tam̃ ualuit effug̾e
manus ur̃as. Non idcirto prsam
buit defuncto e sũmo pontifice
repente irruere in hominẽ rusti¬
cauũ latenti inicere manus. et
excussa e manib seturi. ⁊ ascia uł
ligone in palatiũ trahere. leuare
in cathedram. induere purpura
⁊ bysso. accing̾e gładio ad fatien¬
dam iundictam in nationib in¬
crepatões in ppłis. Ad alligandos
reges eoꝵ in compẽdib. ⁊ nobiles
eoꝵ in manicis ferreis. Sic nõ
erat int̾ uos sapiens. ⁊ ẽperritatꝰ¬
cui potius ista conuenirẽt.Ri¬
diculum ꝓfecto uidetur panno¬
sum homuntionẽ assumi ad p̃¬
sidendum pͥncipib. ad imꝑan¬
dum ep̃is.ad regna ⁊ imꝑiã dis¬
ponenda. Aidiculum an mira¬
culum: Plane inũ hoꝵ. Nõ ne¬
go. nõ diffido. posse fuisse. hoc
etiã opus dei. qui facit mirabi¬

Expanded text:
in latrones: et qui se tanquam vioin latrones: et qui se tanquam violentis quibusdam diaboli manibus, carnis illecebris, et gloria saeculi potenter excusserat, non tamen valuit effugere manus vestras. Num idcirco Pisam buit, defuncto summo Pontifice repente irruere in hominem rusticanum, latenti injicere manus, et excussa e manibus securi et ascia vel ligone, in palatium trahere, levare in cathedram, induere purpura et bysso, accingere gladio ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis? Sic non erat inter vos sapiens et exercitatcui potius ista convenirent? Ridiculum profecto videtur, pannosum homuncionem assumi ad praesidendum principibus, ad imperandum episcopis, ad regna et imperia disponenda. Ridiculum, an miraculum? Plane unum horum. Non nego, non diffido posse fuisse hoc etiam opus Dei, qui facit mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
puer ur̃ ꝑ iusc̾a miscd̾ie dei nr̃i. si
quis in uobis zelus dei miseremini
eccłie sc̃ẽ saltem uos amici eius.⁊
qͣntũ potestis date oꝑam ne tam
derestabili facto detur assensus.
gerũt ałb̃em sci anastasii in papam¬
om̃ib s qui sũt de curca
puer scĩtatis eoꝵ. Parcat uobis
d̾s. Nũid fecistis: Sepultum homi¬
nem reuocastis ad homines. fugi¬
tantem curas ⁊ turbas. ⁊ cuns de¬
nuo implicuistis ⁊ immiscustis tur¬
bis. fecistis norussimũ pͥmũ: ⁊ ecte
nouissima hoĩs illius ꝑiculosiora pͥ¬
orib. Crucifixus mundo. ꝑ uos re¬
iuxit mundo. ⁊ qui eleg̾at ab iectꝰ
ẽe in domo dei sui ip̃m uos in dñm
omniũ elegistis. Cur consiliũ in¬
opis confudisti: Cur pauꝑis hõis
⁊ mẽndici ⁊ cõpũcti corde iudiciũ
ꝑturbastis: Currebat bene. Quid
uobis uisum sepire uias eius. au̾¬
tere semitas. gressus inuoluere:
Qͥ si descend̾et de ierłm ⁊ nõ ma¬
gis ascend̾et de iericho: sic nicidit

Expanded text:
per viscera misericordiae Dei nostri, si quis in vobis est zelus Dei, miseremini Ecclesiae sanctae, saltem vos amici ejus; et quantum potestis, date operam, ne tam detestabili facto detur assensus. GERUNT ABBATEM SANCTI-ANASTASII IN PAPAMomnibus qui sunt de curia, puer Sanctitatis eorum. 1. Parcat vobis Deus; quid fecistis? Sepultum hominem revocastis ad homines; fugitantem curas et turbas curis denuo implicuistis, et immiscuistis turbis. Fecistis novissimum primum, et ecce novissima illius periculosiora prioribus. Crucifixus mundo per vos revixit mundo: et qui elegerat abjectus esse in domo Dei sui, ipsum vos in dominum omnium elegistis. Cur consilium inopis confudistis? cur pauperis hominis, et mendici, et compuncti corde judicium perturbastis? Currebat bene: quid vobis visum est saepire vias ejus, avertere semitas, gressus involvere? Quasi descenderet de Jerusalem, et non magis ascenderet de Jericho, sic incidit
Abbreviated transcription (Latin):
duritiam tuam.⁊ cor impenitens
frustrau̾is ictus. nec possit qͣndoq
dic̾e anima tua quia uuln̾ata ca¬
ritate ego sum. tu de uideris.⁊ iã
nõ solum ram u̾itas s ⁊ caritas libe¬
rabit nos. S qũid dixi: Quomͦ
miser quomͦ lib̾abor effusis uisci¬
b filio ꝑeunte: Non quiescet affec¬
tus ⁊ si nõ sequatur effectus non
sedabit᷑ dolor. nõ cessabũt lacͥme.
Eyhibebũt tͥ qͣm diu uixero alte¬
rsĩ samuelem: tu utinã nõ alterũ
saulem mͥ. Rogabo te. rogabo ꝓ
te. ut uenias. Ueni ueni. pͥusqͣm
morramurtut qui dilexerimꝰ nos
in uita: ni morte nõ separemur.

Expanded text:
duritiam tuam et cor impoenitens, duritiam tuam et cor impoenitens, frustraveris ictus, nec possit quandoque dicere anima tua, Quia vulnerata charitate ego sum; tu de te videris: nam non solum jam veritas, sed et charitas liberabit nos. Sed quid dixi? Quomodo, miser, quomodo liberabor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogabo pro te, ut venias. Veni, veni, priusquam moriamur: ut qui dileximus nos in vita, in morte non separem
Abbreviated transcription (Latin):
tilia quoꝵ nõ est numerus. Quis
se iactet in eo assidius nõ impelli
uentis. nõ iastari fluctib; Nou̾is
te naufragasse in eis. ꝑicłm ĩ fal¬
sis frĩb inc̃idisse. Iterũ dico. Hec
u̾itas. Deceptus fuisti. ⁊ sp̃c̃ mendax
in ore seupdo ꝓph̾arũ supplantauit
te. S ecce euanuit falsitas luce ue¬
ritatis oborta. Sr ad buic quod absit
ꝑgis in tua obstinatt̃e ꝑsiste̾. egd te
interim nõ uidicabo. est qui q̃rat
⁊ iudicet. Ego aut̃ parco tͥ dissimu¬
lans ⁊ differens interim in uirga
uerure ad te. Porro in misdo̾ia et
spũ mansuetudinis allic̾e̾ te cu¬
rabo si poro. Nam domͥ sentio fa¬
miliarius eẽ: ⁊ tͥ ꝑsua sibilius fo¬
re nõ dubito Illum sane euagina
re gładiũ suꝑte nõ cũctabor. qui
i mat̾no meo pectore iacet. recõ.¬
ditus. continiuis itiq dolor cordi
meo.⁊ creberrimi ad deũ gemitꝰ.
ꝓ tẽ donec uenias. Quod si om̃s
huius tam pie ferientis ensis. scd̃

Expanded text:
tilia, quorum non est numerus. Quis tilia, quorum non est numerus. Quis se jactet in eo assiduis non impelli ventis, non jactari fluctibus? Noveris te naufragasse in eis, periculum in falsis fratribus incidisse. Iterum dico: haec veritas. Deceptus fuisti, et spiritus mendax in ore pseudoprophetarum supplantavit te. 3. Sed ecce evanuit falsitas, luce veritatis oborta. Si adhuc quod absit! pergis in tua obstinatione persistere; ego te interim non judicabo, est qui quaerat et judicet. Ego autem parco tibi, dissimulans et differens interim in virga venire ad te. Porro in misericordia et spiritu mansuetudinis allicere te nobis curabo, si potero: nam id mihi sentio familiarius esse, et tibi persuasibilius fore non dubito. Illum sane evaginare super te gladium non cunctabor, qui in materno meo pectore jacet reconditus; continuus utique dolor cordi meo, et creberrimi ad Deum gemitus pro te, donec venias. Quod si omnes hujus tam pie ferientis cusis, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ut de ꝓpͥa conscientia loquar: ego
nullatenus uoluissem. Hec u̾ctas.
Si gͦ hoc totum quod au̾tit cor tuũ
u̾tate contꝑta q̃uid restat nisi ut
resipiscas. redeas ad te. rẽdeas ad noꝰ.
arguas insuꝑ te sp̃m: leuitatis ⁊ credu¬
litatis incaute: Si enim tantũ potu¬
it una maledicta suspitio ad te alie¬
uandũ. ⁊ p̃cipitandũ qͣnto magis nũc
absoluta certitudo ualere debet ãd o¬
erigendum. ⁊ reuorandũ te: Tiupe
est tͥ falsitate posse seduci. ⁊ iu̾tate
rẽduti nõ posse. Habeat sane ueniã
acqͥeuisse ad tempus palliate falsi¬
tati. at u̾o dep̃hense iam ⁊ nũdate
acqͥesc̾e̾ adhuc. immo etiã nõ mul¬
tum urasti qͣntũ confusionis habeti
Quamobrem irasc̾e̾. ⁊ noli pectare.
si uis nos uł deũ potius nõ irasci.
Nam quõd subreptũ est tͥ: miserati¬
onem magis qͣm iñdignatõem m̾et᷑.
Nimirũ homo es nauigans sicut et
om̃e humanũ genus. in hoc mari
magno ⁊ spatioso manĩb. illic rep¬

Expanded text:
oquar, ego nullatenus voluissem. Haec veritas. ergo hoc totum fuit quod avertit cor tuum; veritate comperta quid restat, nisi ut resipiscas, redeas ad te, redeas ad nos, arguas insuper te ipsum levitatis et credulitatis incautae? Si enim tantum potuit una maledicta suspicio ad te alienandum et praecipitandum; quanto magis nunc absoluta certitudo valere debet ad erigendum et revocandum te! Turpe est tibi falsitate posse seduci, et veritate reduci non posse. Habeat sane veniam acquievisse ad tempus palliatae falsitati: at vero deprehensae jam et nudatae acquiescere adhuc, imo etiam non multum irasci, quantum confusionis habet? Quamobrem irascere et noli peccare, si vis nos vel Deum potius non irasci. Nam quod subreptum est tibi, miserationem magis quam indignationem meretur. Nimirum homo es, navigans, sicut et omne humanum genus, in hoc mari magno et spatioso manibus, ubi rep
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ habeat potestatis. Nolus ꝓ¬
inde si dice̾ aũdeam in culpa est.
si culꝑa nõ ferit᷑ qͥ ferieñda ẽ. ⁊ eo
impetu quo fu̾it ferienda. Nuo
aut̃ impetu nõ dico ferienda. s
fulmiuanda fu̾it p̾dicti eboracen¬
sis culpa. ur̃e conscientie d̾elinqͦ.
¶Ceterũ quõd factum nõ est uobis
credimus reseruatũ. ut m̃ eo ex¬
ꝑ iatur eccłia dei. cui sp̃o auctore
p̃estis. feruorem zeliur̃i. poten¬
tiam brachii ur̃i. ⁊ animi sapien¬
tiam. ⁊ timeat om̃is ppłs sacerdo¬
tera dñi aũdiens sapientiam.

Expanded text:
dinem habeat potestatis. Solus prodinem habeat potestatis. Solus proinde si dicere audeam, in culpa est, si culpa non feritur, quae ferienda est: et eo impetu, quo fuerit ferienda. Quo autem impetu, non dico ferienda, sed fulminanda fuerit praedicti Eboracensis culpa, vestrae conscientiae derelinquo. Caeterum quod factum non est, vobis credimus reservatum, ut in eo experiatur Ecclesia Dei, cui ipso auctore praeestis, fervorem zeli vestri, potentiam brachii vestri et animi sapientiam: et timeat omnis populus sacerdotem Domini, audiens sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
babeo excusatõem. Eugenĩ apo¬
stolatus excusat me. Aiunt nõ
uos eẽ papam. s me. ⁊ undicꝑ ad
me flusit qui habent negotia. nͨ
desunt in multitudine amicoꝵ
quib officiũ negare possim. nõ
solum absq scandalo. s etiã abs¬
q pcco. Et nũc est etiã alia ex
honestissima est. Contͣ ydolum
illud eboradense iterato stilus di¬
nigit᷑: ea scilicet necessitate
q̃d sepe numero hoc zelo impeti¬
tũ a nobis. nec duni confossũ esti
Cur hoc: Quia nil forte a nobis
directũ est qͣlis fuit gladius iona¬
the. qͥ nũqͣm ab iit tetrorsũ. Nec
sane fuit culpa iaculi: s iaculum
dirigentis. Patet enĩ qd̾ nõ in ca
qua oportuit fortitudine missũ
est. Nec mirũ. Nuis enĩ in ma¬
nu forti sagitas mitt̾e potest. nͥ
filius excussoꝵ:. Qui locũ tenet
petri potest uno ictu extinguere
ananiam. uno: symonẽ magum.
Et ut planius quod loqͥmur fiat
⁊ si alii multi uocati sunt in ꝑtẽ
sollicitudinis. solus ipe plenitu¬

Expanded text:
habeo excusationem: Eugenii apostolatus excusat me. Aiunt non vos esse Papam, sed me: et undique ad me confluunt, qui habent negotia. Nec desunt in tanta multitudine amicorum, quibus officium negare non possum, non solum absque scandalo, sed etiam absque peccato. Et nunc est etiam ahonestissima est. Contra idolum illud Eboracense iterato stilus dirigitur: ea scilicet necessitate, quod saepenumero hoc telo impetitum a nobis, necdum confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis tale directum est, qualis fuit gladius Jonathae, qui nunquam rediit retrorsum. Nec sane fuit culpa jaculi, sed dirigentis jaculum. Patet enim quod non in ea, qua oportuit, fortitudine missum est. Nec mirum. Quis enim in manu forti sagittas mittere potest, nisi filius excussorum? Qui locum Petri tenet, potest uno ictu extinguere Ananiam, uno Simonem Magum: et, ut planius quod loquimur fiatrum, quod etsi alii multi vocati sunt in partem sollicitudinis, solus ipse plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
urit scandalũ gr̃e quo scandali¬
zantur nõ prsisli s magni ⁊ ꝑ¬
fecti uiri si nõ compatim ini pau¬
ꝑĩb abbatib quos a finib t̾re
uocatio apłica romam traxit. si
nõ miserenini magnis ⁊ religi¬
osis monast̾us quib om̃ino sub in¬
cubatore illo desffrusto imminet. si
quod pͥmũ dice̾ debii. zelus domꝰ
dei nõ comẽdit uos. nũqͥd usq ad¬
eo inimici hõis u̾sutia p̃ualebit. ut
ꝓpͥum qͦ contẽptum ⁊ infamiã hãc
deice̾ symonẽ qͣm ꝓhibere conantẽ:
Alioqͥn quid fatietis religiosis uir̃is
qui om̃ino iso inueniũt salua cõ¬
scientia uł sp̃a cõmunia satram̃ta
de leprosa manu susciꝑe: Aute nisi
fallor eligent fuge̾ qͣm dare manꝰ
morti: ⁊ exulare pͥusqͣm uesci ydo¬
lotitis. Qd̾ si contͣ conscieutias su¬
as corg̾it eos roiana curia curua

Expanded text:
urit scandalum grave, quo scandaliurit scandalum grave, quo scandalizantur non pusilli, sed magni et perfecti viri; si non compatimini pauperibus abbatibus, quos a finibus terrae vocatio apostolica Romam traxit; si non miseremini magnis et religiosis monasteriis, quibus omnino sub incubatore illo destructio imminet; si quod primum dicere debui zelus domus Dei non comedit vos: numquid usque adeo inimici hominis versutia praevalebit, ut proprium quoque contemptum, et infamiam hanc dejicere Simonem, quam prohibere conantem. Alioquin quid facietis religiosis viris, qui omnino non inveniunt, salva conscientia, vel ipsa communia Sacramenta de leprosa manu suscipere! Ante, ni fallor, eligent fugere, quam dare manus morti; et exsulare prius, quam vesci idolothytis. Quod si contra conscientias suas coegerit
Abbreviated transcription (Latin):
utinam uł ip̃a stet.⁊ quod aduer¬
sus eam factum est stare nõ pos¬
sit. Quid enmm :Non iurauit
ille. ⁊ iste in cathẽdra pestilentie
sẽdet. Quis tribuat ut ãdu̾sus
fornicatõem hanc phynees cũ
pugione ꝓcedat. aut uuat in
sua sede petrus qui spũ labioꝵ
suoꝵ int̾fecit impios: Multi cla¬
mant ad nos in toto corde suo
ut sacrilegiũ hoc digna animãd¬
u̾sione um̃dicare stũdeatis. Ali¬
oqͥn dico uobis scandalum mag¬
num nimis erit iñ eccłia dei ⁊
tuneo ne romane sedis auctoritaᷤᷤ
gͣuem admodũ racturam. ⁊ detri¬
mentũ grande suscipiat.nisi ĩ
eum qui ꝑu̾tit gen̾alem eiꝰ sen¬
tentiam iundicta ꝓcesserit. ⁊ ta¬
lit̾ ut ceteri metum habeant.
Niuĩd enĩ de eo dicam qd̾ occul¬
tas ⁊ uere tenebrosas bit̾us ha¬
buisse se gloriat᷑. Willermꝰ ille
utiuam a pͥncipib tenebrarum
nõ a pͥncipib apłõꝵ:. Et ecce au¬
dierũt filii incircũcisoꝵ subsan¬
nat romanã curam a qua post

Expanded text:
utinam vel ipsa stet, et quod adversus eam factum est, stare non possit. Quid enim? Non juravit ille, et iste in cathedra pestilentiae sedet. Quis tribuat ut adversus fornicationem hanc Phinees cum pugione procedat, aut vivat in sede sua Petrus, qui spiritu labiorum suorum interficiat impios? Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut sacrilegium hoc digna animadversione vindicare studeatis. Alioquin, dico vobis, scandalum magnum nimis erit in Ecclesia Dei: et timeo ne Romanae Sedis auctoritas gravem admodum jacturam et detrimentum grande suscipiat, nisi in eum qui pervertit generalem ejus sententiam vindicta processerit, et taliter, ut caeteri metum habeant. 2. Quid enim de eo dicam, quod occultas et vere tenebrosas litteras habuisse se gloriatur Willelmus ille? utinam a principibus tenebrarum, non a principibus Apostolorum. Et ecce audierunt filii incircumcisorum: subsannant Romanam curiam, a qua post
Abbreviated transcription (Latin):
uanta audiuimꝰ ⁊ cog¬
nounnus mala q̃ in eccłia
.dei fecit ⁊ faci cotidie
cognoscimus illũ. Basilice sine ⁊¬
plebib. plebes sine sacerdotib.÷
strant᷑ sollempniis. Moruintur
hoĩes in pc̃cis suis. rapiunt᷑ passi
anime ad tribunal suũ t̾rificum.
dum baptismi negat᷑ gr̃a. nec
saluti ꝓpinqͣre sinunt᷑. saluato¬
re licet pie clamante ꝓ eis. Sini¬
te inquit paruulos uenire ad
me. Ergo ne qͥ hoĩes ⁊ iumenta
saluauit. quẽ ad modsi multipli¬
cauit mscd̾iam suam d̾o. ãd so¬
los tñ innocentes. nõ patitur

Expanded text:
uanta audivimus et cognovimus mala, quae in Ecclesiis Dei fecit et facit quotidie cognoscimus illum . Basilicae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, strantur solemniis. Moriuntur homines in peccatis suis: rapiuntur animae passim ad tribunal terrificum, dum Baptismi negatur gratia: nec saluti propinquare sinuntur, Salvatore licet pie clamante pro eis: Sinite, inquit, parvulos venire ad me . Ergone qui homines et jumenta salvavit, quemadmodum multiplicavit misericordiam suam Deus, ad solos tamen inn
Abbreviated transcription (Latin):
rapaces. Nit uobis cõmendatus la¬
tor epłe uenerabilis altas grandio ⁊¬
silue. ⁊ domus eius que ⁊ nr̃a est nu¬
exꝑimentũ nr̃e caritatis ⁊ deuoti¬
onis quam babetis erga nos. Qͥc
⁊ pax sit uobrscum. Amen. Ad ro¬

Expanded text:
ces. Sit vobis commendatus lator epistolae venerabilis abbas GrandSilvae, et domus ejus, quae et nostra est, nuexperimentum vestrae charitatis et devotionis, quam habetis erga nos. Quidet pax sit vobiscum, amen.
Abbreviated transcription (Latin):
clareuallis uocatus albas
salutem ⁊ nr̃as qͣ lescũq or̃ones
Om̃ib scribendũ fuit de eo qͦd
spectat ad om̃s. Hec uereor ne
forte p̃sũptionis arguar. qͥppe qͥ
licet omniũ minimꝰ. tam̃ roma¬
ne curie iniuriam a me nõ uidico
alienam. Urmur assidue dico ⁊¬
nos nõ possumus saltem sugge¬
rimus hus ad quos spectat. Si
quidem eniendau̾int bene. sin
aut̃ nos auimas nr̃as liberaui¬
mus. uos excusatoẽm nõ habe¬
tis de pcc̃o. Non ignoratis platã¬

Expanded text:
Clarae-Vallis vocatus abbas, salutem et nostras qualescunque orationes. 1. Omnibus scribendum fuit de eo quod spectat ad omnes. Nec vereor ne forte praesumptionis arguar, quippe qui, licet omnium minimus, tamen 231 Romanae curiae injuriam a me non judico alienam. Urimur assidue, dico vnos non possumus, saltem suggerimus his ad quos spectat. Si quidem emendaverint, bene; sin autem, nos animas nostras liberavimus: vos excusationem non habebitis de p