comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus narrat apłs paulꝰ. nã int̾ ce¬
t̾na ã audinit eciã hoc sibi dãu
sic loquit᷑. ld ħ eĩ tibi apparui
ut cõstituã te mĩstrũ et testẽ
eoꝵ que a me indisti qͥb eciã
p̾eo tͥ lib̾ans te de ropulo et de
gentibus. in quas ego mictote
teneb̈s et a p̃tate sathane ad
deũ ut accipiãt remissiõni pec¬
catoꝵ et sortem que ĩ sanctis et
fidem q̃ ĩ me ẽ. Uñ et exhortãs
idem apłus credentes ad grãꝵ
accõm deo prĩ qui eruit nos ĩqͥd
de pt̃ate tenebiaꝵ et traustalit
ĩ iegͥ ͬ filiikantatis. sue ĩ quo
hẽmꝰ redempcõm ĩ remissiõm
p̃cium pio nobis datuis ẽ sãgus
xp̃i. Quo accepto diaꝰ ñ ditatus
est sed ligatꝰ ut nos ab eins ner¬
ibus soluerem̃ nec quẽqnã se¬
liber indebite fusosio sangĩe
redemisset pc̃coꝵ retib ĩ uolu¬
tum Fħ̾et ad scle̾ ac sempit̾ne
mortis exiciũi. si hactenꝰ more¬
rentut ad eͥ gram̃ ꝑtinentes

Expanded text:
t, narrat apostolus Paulus. Nam inter caetera quae audivit, etiam hoc sibi dictum sic loquitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam praeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus: ut nos ab ejus nexibus solveremur, nec quemquam seliber indebite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus morerentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Os itaos aui dicunit. ita¬
ne defuit deo modꝰ alii
auo liberaiet hominera
a miseria mortalitatis hui. uł
uingenitũ filiũ suũ. deũ sibi co¬
etͥmim hoĩem fien uellet idu¬
ondo hũanam aĩami et carnem¬

Expanded text:
os itaque qui dicunt, Itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines a miseria mortalitatis hujus, ut unigenitum Filium Deum sibi coaeternum, hominem fieri vellet, induendo humanam a
Abbreviated transcription (Latin):
quia renatis in xr̃o. de anti acas
inalis nthil imputat᷑. Peiꝰ mo¬
di quol puta ẽẽ dcm bñs nir
sinit nõmalli qͥ tam ꝑrofunde et
ĩtime peritent et tanto dencionis
ardore ĩ ip̃a sua pña ferurit ⁊¬

Expanded text:
quia renatis in Christo de anteactis malis nihil imputatur. Pro ejusmodi quolibet puta esse dictum: Beatus vir sunt nonnulli qui tam profunde et intime poenitent, et tanto devotionis ardore in ipsa sua poenit
Abbreviated transcription (Latin):
excoanitur. Exhũs dcm̃i int̾iłige
sunt ĩicͥtates.. Abn cũ magna deuo¬
cione ad confessiõm ueniũt. et
cũ onñ studͦ et sollicitudine sa¬
tiffaccõm exsoluñt et turpitu¬
dmem suani. caritatis oꝑibus
et u̾tute uanetate obducant:
s oꝑit młtitudinẽ p̃ccoꝵ. In bns
adimpletur ꝓpħica illa sina. S e
ati quoꝵ tecta sunt pcc̃a. multi

Expanded text:
r. Ex his dictum intellige sunt iniquitates! Alii cum magna devotione ad confessionem veniunt, et cum omni studio et sollicitudine satisfactionem exsolvunt, et turpitudinem suam charitatis operibus et virtutum varietate obducunt. s operit multitudinem peccatorum . In his adimpletur prophetica illa sententia: Beati quorum tecta sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uoluit nec abeo potencie p̾ latã
fuisse iusticiã. sedei deffusse potencia
putaremiꝰ. Nñc uͦ hna᷑ pro nobis
passus est qr hõ erat sed si uoluisset
eciani hoc pati nõ potusset qr et
dens erat Ideo gracior tcã est ĩ hm̃¬
litate insticia qr posset si noluisset
hm̃litatẽ nõ ꝑpeti. tanta ĩ diuinita¬
te poꝰ ac sit a moriẽte tam potẽ¬
resingendo. Quid eĩ iustiꝰ. anãns
ad mortẽ crucis pro isticia ꝑ ne¬
nre. Et quid potencuis anã reẜ¬

Expanded text:
latam fuisse, sed ei defuisse potentiam putaremus. Nunc vero humana pro nobis passus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potenresurgendo. Quid enim justius, quam usque ad mortem crucis pro justitia pervenire? et quid potenti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ante istam gr̃am anodͦm p̃ctor¬
es. sed ĩ talibꝯ p̃itis fumiꝰ ut ĩri¬
mici ẽtmꝰ dei. Supus aũt idẽ apło
nos pc̃tores et mĩcos dei duob
identidem no̾bꝰ app̾lauit uno
pelud mitissimo alio plane at̾ci¬
ssimo. dicens. Si eĩ xp̃c cũ infiti
mortius ẽ. Qnos ĩfir mos eosd
ĩpios m̃cupauit leue aliqͥduideat᷑
ĩ firmitas. si alñ talis ẽ ut ĩꝑie¬
tas noĩetur. nͥ tñ ĩfirmitas ẽet

Expanded text:
peccatores, sed in talibus peccatis fuimus, ut inimici essemus Dei. Superius autem idem apostolus nos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, dicens, Si enim Christus, cum infirmi mortuus est . Quos infirmos, eosdem impios nuncupavit. Leve aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
misericio ip̃a ñ sit sine nõ ulła
seu̾itate nec sem̃tas sine mise ra¬
cione. Si amdem ĩ igne purgato¬
rio est intollerabilis afflictio.
sine tocius o solacionis remodio
In uolũtaria satiffactione ẽ affli¬
ccio cũ mułtiplici cõsolacione. in
lauacro iegen̾acioms ẽ plẽa em̃¬
dacio iul hñs afflictionis. p̾ma
purgatio agit᷑ ꝑ incendiũ. scd̾a
ꝑ flagellũ. tertia ꝑ lauacrum.
per incendiũ purgatorii ignis
scoria pc̃ti excoqͥtur. per flage¬
llũ satiffaccõins palea ꝓccĩ excu¬
titur ꝑ lauatrũ regen̾acioms p ͤ¬
cati macła absqs pena diliutar
Sũt m̃lti qui ĩ extremis ueracit̾
penitent. sed morte p̃uenti tp̃s

Expanded text:
miseratio ipsa non sit sine nonnulla severitate nec severitas sine miseratione. Siquidem in igne purgatorio est intolerabilis afflictio sine totius consolationis remedio. In voluntaria satisfactione est afflictio cum multiplici consolatione. In lavacro regenerationis plena emundatio nihil habens afflictionis. Prima purgatio agitur per incendium, secunda per flagellum, tertia per lavacrum. Per incendium purgatorii ignis scoria peccati excoquitur, per flagellum satisfactionis palea peccati excutitur, per lavacrum regenerationis peccati macula absque poena diluitur. Sunt multi qui in extremis veraciter p
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. et placatꝰ ẽ nobis nũqͥd
gͦ filiꝯenis usq ad eo nobit tã
platatꝰ erat ut pio nobis eciã
digͣretur mori. pr̃ uͦ usq ad eo
ad̾ huc rastebatur ut insi filiꝰ
pro nobis mor̾etur nõ placare¬
tin Et qͥd ẽ ꝙ alio loco idem ip̃e

Expanded text:
s, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et mĩe est int̾ ꝑcendũ ex ꝑarte
ꝑcuti et ad purgationis nr̃e me¬
delam ꝓfiat ex ꝑ te pimiri. iemic¬
tendi poꝰ quã dimictẽdi ptas con¬
fertur meo ꝙ dicitur Quor re¬
mmibitis pc̃ta remictunt᷑ eis: In de
est ꝙ de iemissione aĩ dimissione
gͣtulatur qui dño cõfitetur. Tũ

Expanded text:
iae est inter parcendum ex parte percuti, et ad purgationis nostrae medelam proficit ex parte puniri, remittendi potius quam dimittendi potestas confertur in eo quod dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis; inde est quod de remissione non de dimissione gratulatur qui Domino confitetur: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
q ire quelistr ore urul aualie sie
dĩa sensaedotalis iemisuos ere
giaur diuit᷑na sepe et satis mo¬
lesta expiocio.or si¬
om̃es ĩ os ciediꝰ et cenemꝰ Quõ

Expanded text:
sit divina seu sacerdotalis remissio ubi exigitur diuturna saepe et satis molesta expiatio. Qomnes in commune credimus et tenemus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
puencone. E hiis eñi omad sac̾dotem ne¬
rut sint młti am folami uosũte sem consi¬
mdi bnt sed uoto continendisen et sut
satisfatiendi carent. a deo eĩ corrugtisũt
lam ex pͣua consu̾e ut om̃o diffidant
tis erbortacõm. seu eciã post longam di¬
sputatõm. dni de sola dm̃mĩa non deabi

Expanded text:
em veniunt sunt multi qui solam voluntatem confitendi habent, sed voto continendi seu etiam satisfaciendi funditus carent. Adeo enim corrupti sunt jam ex prava consuetudine ut omnino diffidant tis exhortationem, seu etiam post longam disputationem, dum de sola Domini mi
Abbreviated transcription (Latin):
ut oñdamꝰ non alium modum
possibłen. modo defuisse cuius
potestati cuncta eanałr subia¬
cent. sed sanãde nr̃e miserie
ꝯnenienciorem modum aliũ ñ fuisse
nec ẽe opoituisse. Quid eĩ tam nece¬
sanum fuit ad engendam sꝑen no¬
fram mentesq mortaliũ condicio¬
ne ipius mortalitatis abiectis abeł¬
mortuitatis desꝑacione libandas
anã ut aemõstraretur nobis auãt
nifestins atos p̃clarius. quã ut dei
filins ⁊̃ mitabiłł bomis ĩ se manẽs
ꝙ erat et a nobis pro nobis actip¬

Expanded text:
tendamus non alium modum possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aequaliter subjacent; sed sanandae nostrae miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quantinifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis accip
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis est ꝑ lemeĩpm purgatois
igne m̃dare uł qmid in hoc pingi
dobito remictendũ uł quid satit¬
cõmis medela curandũ sit mĩft̾a
suoꝵ dispẽsacõm cõmict̾e. Quid
tibi uĩ sumꝰ ille medicus ĩ esmñ
opefecisse et condie fat̾e nͥ enudcid¬

Expanded text:
atis est per semetipsum purgatorio igne mundare, vel quid in hoc purgationis debito remittendum, vel quid satisfactionis medela curandum sit ministrorum suorum dispensationi committere. Quid tibi videtur summus ille medicus in ejusmodi opere fecisse et quotidie facere, ni
Abbreviated transcription (Latin):
dotis. Ex corpaliadu̾t̾e possimras
auid de spũali edifficacõe sentire
debeamꝰ. Ecce de silua lignũ eligi¬
tur ut in edifficio ponatar Postet
delatur et ad modũ formãq con¬
gruam dolando p̃patar. Ad ultim̃
edificio conietitur et ip̃i suo ĩ
loco coaptatur. Etce qũo unum

Expanded text:
e possumus quid de spirituali aedificatione sentire debeamus. Ecce de silva lignum eligitur ut in aedificio ponatur, postea dolatur; et ad modum formamque congruam dolando praeparatur. Ad ultimum aedificio connectatur, et ipsi suo in loco coaptatur. Ecce quo unum
Abbreviated transcription (Latin):
Illud ẽ tig̾tatis et impietat is istud
ĩ honestatis et deformitatis unũ nãc
idẽq pcc̃m et ĩigͥtatis ẽ qũatũ ad deu
et deformitatis quãtũ ad seppm̃. hĩ
ẽ illud euagłiste iohĩs. Dĩs qui facit

Expanded text:
Illud est iniquitatis et impietatis, istud inhonestatis et deformitatis. Unum namque idemque peccatum et iniquitas est quantum ad Deum, et deformitas quantum ad seipsum. Hinc est illud
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dari non p̃t. Qñ deꝰ dat aĩe pcatͥti odi¬
sie ꝙpͥns amabat. detestari ꝙ antea desi¬
d̾abat. cũ uoto contm̃di cõfitendi satis¬
faciendi efficit᷑ statĩ eñidatio integ̾
et plena leprosi. Quid ẽ aũt leprosoĩ

Expanded text:
dari non potest. Quando Deus dat animae peccatrici odisse quod prius amabat, detestari quod antea desiderabat cum voto continendi, confitendi, satisfaciendi, efficitur statim emundatio integra et plena leprosi. Quid est autem leproso in
Abbreviated transcription (Latin):
stat gͦ pro e̾to ꝙ sac̾dotes pc̃ca re¬
mictũt peĩtentes absoluũt. Pec¬
cator quaq hora ĩgeniu̾it ĩ ħ̾sane
saluus erit ꝙ de tali qui absolui
nõ potuit talis fit cui ab solucio
negari nõ possit. Sũt ad huc pu¬

Expanded text:
otes peccata remittunt, poenitentes absolvunt. Peccator quacunque hora ingemuerit, in hoc sane salvus erit, quod de tali qui absolvi non potuit, talis fit cui absolutio negari non possit. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
opponut. et dicũt. Q ui n̾acit̾ de
tatem hñt. Alioqͥn quod stͥbr qũo de
eis recte intlłigr̃. quacunq bora pe¬
ccator ĩgeniuerit. saliiꝰ erit. Nemo
eĩ qͥ caritatis capax est. sine ca̾i̾tate
salnari nõ p̃t. S ut putant aͥ caritatẽ
hñt debito dampnacõis et̾ne teneri
non ualent. Qũo gͦ sac̾dos eñ ab

Expanded text:
dicunt: Qui veraciter de tatem habent. Alioquin quod scribitur quomodo de eis recte intelligitur: Quacunque hora peccator ingemuerit salvus erit? . Nemo eum qui charitatis capax est, sine charitate salvare potest. Sed, ut putant, qui charitatem habet debito damnationis aeternae teneri non val
Abbreviated transcription (Latin):
modi suis desid̾iis satiffacit ĩqͥtatẽ
eͣe nõ tredit maxĩe si sme proximi
lesione id facit. S c̾te cũ hoc facit dm̃
ledit et offendit. Quãta ĩ uiria ẽ
c̾atoris nobilissimã c̾aturã et ad dĩ
similitudĩe fc̃am uicioꝵ sordibus
fedare et dĩe similitudĩ siłitudĩe¬
imm̃ti sr̃duc̾e. Hõ ĩqͥd cũ ĩhonore ẽet
nõ int̾llexit comꝑatꝰ ẽ uim̃tis ĩsipi¬
ẽtib et similis scũs ẽ illis . Cogitet
hõ quãta pro c̾ator suus fecerit
aͣlia pio ip̃o redemptor suus susti¬
nu̾t et in de potĩt rectius estima¬
re anãsit imqũ uł impiũ tanto
dño tam benesico amico ĩ iuriam

Expanded text:
 suis desideriis satisfacit, iniquitatem esse non credit, maxime si sine proximi laesione id facit. Sed certe, cum hoc facit, Deum offendit. Quanta enim injuria est Creatoris, nobilissimam creaturam, et ad Dei similitudinem factam, vitiorum sordibus foedare, et divinae similitudini similitudie? Homo, inquit, cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis . Cogitet homo quanta pro ipso Creator suus fecerit, qualia pro ipso Redemptor suus sustinuerit, et inde poterit rectius aestimare quam sit iniquum vel impium tanto Domino, tam benefico amico, injuri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ c̾mĩosus xͥaꝰ et penitens solui¬
tur a debito dampnacoĩs ante sat̃¬
dotis ab solõm et ñ audes dic̾e qd̃
pagaꝰ e̾mi̾osus. et penitens ab
eodem debito soluatur añ sac̾dotis
ab sołom. et non attendis quã sit
ꝯtra extimacõm ymo et contͣ oez
rõnem ut dicatur statĩ ad u̾am
pnĩam solui qui p̃ccauit minus

Expanded text:
criminosus et poenitens solvitur a debito damnationis ante sacerdotis absolutionem, et non audes dicere quod paganus criminosus et poenitens ab eodem debito solvatur ante sacerdotis absolutionem, et non attendis quam sit contra existimationem, imo et contra omnem rationem ut dicatur statim ad veram poenitentiam solvi qui peccavit majus
Abbreviated transcription (Latin):
accedunt sine illa inde recedunt et sicũ
illa eunt et redeunt aliũde huͣt. Constat
itaq ꝙ conseq̃ns ẽ & si in ordmacõne nõ
actiꝑiũt p̾atẽ aliã gͦ nͨ aliquã uͥ gͦ erit
illa pͥtas ligandi atꝙ soluẽdi:. S dicunt
ad ista aͥd ẽ chpͥa nͥ lepͣ: Et qͥd ẽ lepram mũ¬
dare nisi cspã amputare. Misit aũt doꝰ¬

Expanded text:
accedunt, sine illa inde recedunt, et si cum illa eunt et redeunt, aliunde habuerunt. Constat itaque, quod consequens est, quia in ordinatione non accipiunt potestatem aliam, ergo nec aliquam. Ubi ergo erit illa potestas ligandi atque solvendi? Sed dicunt ad ista: Quid est culpa, nisi lepra? et quid est lepram mundare, nisi culpam amputare? Misit autem Do
Abbreviated transcription (Latin):
solnt᷑ a icłis int̾iorib. officio
nͦ obseq̃nciũ a nincłis ext̾iorib
Quis nestiat ꝙ mors m̃bra nio¬
rienciũ a deo insolubłr ligat ut ulłn
eoꝵ officiũ suũ implẽ sed nec ad mo¬
dicũ mou̾e se ualeat: ab huis unis
aĩanit. Sustitato aũt lazaro eta
mortis uincłis absoluto dr̃ a dño
lazare ueni foras. Quid ẽ hoĩem i
sepultũ foras uenire nͥ morͥ cuho¬
et obligatũ quẽl tenebiosuml
lapidee obdutacõis sue latibulũ¬

Expanded text:
is interioribus, officio vero obsequentium a vinculis exterioribus. Quis nesciat quod mors membra morientium adeo insolubiliter ligat, ut nullum eorum officium suum implere, sed nec ad modicum movere se valeat? Ab his vinculis animavit. Suscitato autem Lazaro et a mortis vinculis absoluto dicitur a Domino: Lazare, veni foras . Quid est hominem prius sepultum foras venire, nisi mortali culpa obligatum quemlibet tenebrosum illud lapideae obdurati
Abbreviated transcription (Latin):
stros suos fac̾dotes iuste uł re¬
missa uł retenta st̃ Quod utł
abeis tũt u̾acit̾ fit qñ ad auodl
exeq̃ndumi can ͦ ordine incedunt
rtat quondami de p̃tate ligandi
atq soluendi sm̃a tam friuo¬
la ut ridenda uideat᷑ poꝰ quã re¬
fenenda putant eĩ et p̾dicant. sa¬
e̾ dous nõ hr̃e pt̃atem ligandi ato
sobuendi. s ostendendi hoĩes esse
quodeiniq solutũ oñd̾is erit solutũ. dic¬
init apłos uiros pcc̃a remictendi uł reti¬
nendi p̃t̃atem non hr̃e cũ doꝰ hoc dicat.

Expanded text:
uste vel remissa vel retenta sunt. Quod utrumque ab eis tunc veraciter fit, quando ad quodlibet exsequendum canonico ordine incedunt:Exstat quorumdam de potestate ligandi atque solvendi sententia tam frivola, ut ridenda videatur potius quam refellenda. Putant enim et praedicant sacerdotes non habere potestatem ligandi atque solvendi, sed ostendendi homines essequodcunque solutum ostenderis erit solutum? Dicunt apostolicos viros peccata remittendi vel retinendi
Abbreviated transcription (Latin):
osticiũ ꝑtinet gemiĩa ligatio sĩc
et gemĩa solucio. Alia nãq est soło
qua solunt penitentes a debito dãp¬
nationis aͥ ẽ illa qua solunt enismodi
a dobito future p̃ gacõms. sic alia ẽ
illa ligacõ aua ligant n̾acit᷑ peetes
debito nũcte satisfaccõnis et alia qui
uincło anachenatis. Illos ligant ut
a picłosiori uincło absoluant istos ut
ad pm̃aui adducant. De illa gͦ so¬
lucõñe aua p̾uantator a debito abso¬

Expanded text:
officium pertinet gemina ligatio sicut et gemina solutio. Alia est namque solutio qua solvunt poenitentes a debito damnationis, alia est illa qua solvunt ejusmodi a debito futurae purgationis. Sic alia est illa ligatio qua ligant veraciter poenitentes debito injunctae satisfactionis, et alia qua vinculo anathematis. Illos ligant ut a periculosiori vinculo absolvant, istos, ut ad poenitentiam adducant. De illa ergo absolutione qua praevaricator a debito damn
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sua reducit᷑. qũ et̾ne quietis mãsio¬
ueni. auã pc̃cando amisa̾t ꝑ ĩuĩctam
satiffaccõni tecupasse congnostitur
Institis ĩuolutꝰ. et a dñi mĩst̾s solu¬
tus abire et ad sua redire ꝑmictit᷑¬

Expanded text:
aeternae quietis mansionem quam peccando amiserat per injunctam satisfactionem recuperasse cognoscitur. Institis involutus, et a Domini ministris solutus, abire et ad sua redire permittit
Abbreviated transcription (Latin):
ana so lent sac̾dotes et debñt ligãdo
absolãe et absoluẽdo ligare. nani
eo ip̃o solũnt penitẽtes/ a debito fn¬
tiue pͣgõio quo eos ligãt debito p̾¬
sentis satiffaccõnis. Constat itasf¬

Expanded text:
qua solent sacerdotes et debent ligando absolvere et absolvendo ligare. Nam eo ipso solvunt poenitentes a debito futurae purgationis, quo eos ligant debito praesentis satisfactionis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sic a est lepiosum ñdaie / et aͦ est
uincła solu̾e. nĩquid ĩ quid leprosus
ille ligatꝰ erat: Tu es magr̃ ĩ isłret
m̃dus solus bĩtat exͣ castͣ. O uincłm
durũ et ualde detestandũ quo qͥsꝙ qͣ¬
diu ligat᷑ in solubłr tenet᷑ ut ei oĩo
nõ liceat uł cast᷑ xͦ militãtiũ ĩgͦdi uład
ligat et soluit. Ligat ĩ reddẽda debite si¬
tiffaccõĩs et pͣgͣcoĩs hostia. soluit ĩ indi¬
ra reu̾tendi lñia. Et si u̾ltis iecipe eũ¬
aũt mictũt᷑ et ĩ eũdo turant᷑. Sunt

Expanded text:
 sic aliud est leprosum mundare, et aliud ejus vincula solvere. Nunquid ergo, inquis, leprosus ille ligatus erat? Tu es magister in Isramundus, solus habitabit extra castra . O vinculum durum et valde detestandum, quo quis quandiu ligatur insolubiliter tenetur, ut ei omnino non liceat vel castra Christo militantium ingredi, vel ad ligat et solvit? Ligat in reddenda debitae satisfactionis et purgationis hostia, solvit in indulta revertendi licentia. Et si vultis recipere, emunvero mittuntur, et in eundo curantur. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
id est utrũ tantũmodo eos p̃scierit. an etiam predestinauerit ds̾:
querere atq ctisserere tunc necessarrũ non putaui. Proinde qͦd dixi
tunc uoluisse hominib apparere xp̃m. & apuł eos p̾dicari doctrinã

Expanded text:
id est, utrum tantummodo eos praescierit, an etiam praedestinaverit Deus, id est, utrum tantummodo eos praescierit, an etiam praedestinaverit Deus, quaerere atque disserere tunc necessarium non putavi. Proinde quod dixi, « Tunc voluisse hominibus apparere Christum, et apud eos praedicari doct
Abbreviated transcription (Latin):
solam uerã salus uera ueracit̾ que promittit᷑. uulli umqu̾a defuit
qui dignus fuit. ⁊ cui defuit. dignus non fuit.E.t ab exordio ꝓpaga¬
tionis humane. usq infinem qͥb dã ad p̃mium. quib d̾a ad udiciũ pre¬
dicatur. Ac per hoc ⁊quib omĩno annuntiata non ẽ. non credituri p̃¬
sciebant᷑: & quib non credituris tamen annuntiata est: in illoꝵ ex em¬
plum demontrat᷑. Quib autẽ credituris annuntiat᷑: hi regno celoꝵ
& scorum angłoꝵ. societati p̃parantur. Cernitisne me sine p̾reuidicio
latentis consilii dei. aliarũq causarũ. hoc de p̾scientia xp̃i dicere uolu¬
isse. quođ conuincende paganoꝵ infidelitati qui hanc obieceraut
questionẽ sufficere uideretur : Quid enĩ est uerius c
qui ⁊ quando ⁊ quib locis in eum fuerant credituri :  Sed utrũ p̃dica¬
to sibi xpͣo a se ipsis habituri e̾e̾nt fidem: an dõ donante sũpturi.

Expanded text:
solam veram salus vera veraciterque promittitur, nulli unquam defuit solam veram salus vera veraciterque promittitur, nulli unquam defuit qui dignus fuit; et cui defuit, dignus non fuit. Et ab exordio propagationis humanae usque in finem, quibusdam ad praemium, quibusdam ad judicium praedicatur. Ac per hoc et quibus omnino annuntiata non est, non credituri praesciebantur; et quibus non credituris tamen annuntiata est, in illorum exemplum demonstrantur: quibus autem credituris annuntiatur, hi regno coelorum et sanctorum angelorum societati praeparantur » . 18. Cernitisne, me sine praejudicio latentis consilii Dei aliarumque causarum, hoc de praescientia Christi dicere voluisse, quod convincendae Paganorum infidelitati, qui hanc objecerant quaestionem, sufficere videretur? Quid enim est verius, qui et quando et quibus locis in eum fuerant credituri? Sed utrum praedicato sibi Christo a se ipsis habituri essent fidem, an Deo donante sumpturi,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc om̃s: quales ab eius ad uentu usq ad hoc tempꝰ tam multos fu¬
isse atq e̾e̾ miramur.&. tam̃ abinitio generis humani. alias eu¬
dentrus. alias occultius. sic̃ congruere temporib diuinitꝰ uisum
est: nec ꝓpħari destitit. nec qui ui eum crederent ñ defuerunt.¬
& ab ad̾a usq ad moisen &. in ipso poplo isrł. que speciali quodamis¬
terio gens propħica fuit. ⁊ in aliis gentib auteqũa ueniss in carne.
Cum enĩ nonnulli cõmeniorant᷑ in scĩs hebraicis libris. iam ex tẽpore abra¬
he nec de stirpe carnis eius. nec expoplõ isrł nec aduentitia societate in
popło isrł: qui tam̃ huiꝰ sacram̃ti participes fuert̃. cur non credamꝰ etiã
ii ceteris hac atq illac gentib alias alios fuisse. quanuis eos cõmemora¬
tos in eiscdem auctoritatib ñ legamus: Ita salus religionis huiꝰ. ꝑ quã

Expanded text:
tunc omtunc omisse atque esse miramur. Et tamen ab initio generis humani, alias ocultius, alias evidentius, sicut congruere temporibus divinitus visum est, nec p ab Adam usque ad Moysen et in ipso populo Israhel,. quae speciali quodam mysterio gens prophetica fuit, et in aliis gentibus, antequam uenisset in carne. cum enim nonnulli commemorantur in sanctis Hebraicis libris iam ex tempore Abrahae nec de stirpe carnis eius nec ex populo Israhel nec aduenticia societate in populo Israhel, qui tamen huius sacramenti participes fuerunt, cur non credamus etiam in ceteris hac atque illac gentibtos in eisdem auctoritatibus non legamus? Ita salus religionis hujus, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
a prudentib uestigari queunt : hoc sołu eis breuitatis gr̃a in huiꝰ
questionis disputatione dicamꝰ : tunc uoluisse hominib apparerexp̃m.
& apud eos p̾dicari doctͥrinã suam: quando sciebat rubi sciebat esse
qui in eum fuerant credituri: His enĩ temꝑib & his locis quib locis
eugłm eius non p̾dicatũ tales om̃s in eiꝰ predicatione futuros e̾ẽ¬
Quales etiam ncͣ multos uidemꝰ. cum tanta manifestatione de illo com¬
pleantur p̃ conia propharũ. nolle ad huc credere.⁊ malle humana astu¬
tia resistere: quã tam clare atq ꝑspicuȩ. tamq sublimi ⁊ sublimiter
iffamate. diuine cedere auctoritati. quãdui paruus ⁊ in
fidelib pleno orbe t̾rarum xp̃c priorib seculis non uenerat: ut
eis apparere uel p̾dicari merito nollet. quos nec uerbis nec miracu¬
lis suis credituros e̾ẽ presciȩbat: Neq enĩ in credibile ẽ tales fuisse

Expanded text:
a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia in huius a prudentibus inuestigari queunt, hoc solum eis breuitatis gratia in huius quaestionis disputatione dicamus tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos pqui in eum fuerant credituri. His enim temporibus, et his locis, quibus Evangelium non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esquales etiam nunc multos uidemus, cum tanta manifestatione de illo compleantur praeconia prophetarum, nolle adhuc credere et malle humana astutia resistere quam tam clarae atque perspicuae tamque sublimi et sublimiter diffamatae diuinae cedere auctoritati, quam diu paruus et ifidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis nouerat, ut eis apparere uel praedicari merito nollet, quos nec uerbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat? neque enim incredibile est tales fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
d̾anatis: sed in dño głẽtur. Cur autẽ istũ potius quã illum liber&
inscrutabilia sunt uidicia eius. & inuertigabiles uie eius. Melius enĩ ⁊ hic
audimꝰ aut dicimus. ohomo tuqͥs es qui respondeas d̃o. quã dicere aude
titulo de tẽpore xp̃iane religionis me dixisse recolitis. ita dixi ut hanc
diligentiorẽ ⁊ operosiorẽ disputationẽ de gr̃a preterirẽ. non sane omiᷤ¬
sa significatione. quod eã loco illo explicare noliussem. que posset alias
uel ab aliis explicari. Nam ita locutus sũ inter cet̾a respondens pro¬
posite questioni: curxpͣc post tam longa tẽpora uenerit. Pro inde
unt enĩ ⁊ ipsi nequaquã hoc recte obici posse uel sapientie philosopho¬
rũ. uel etiam numini doꝵ. suoꝵ : qͥd respondebunt si excepta illa al¬
idine sapientie ⁊ scientie dĩ. ubi fortassis aliud diuinũ c
longe secretius latet sine p̃uidicio etiã aliarum forte causarũ. quȩ

Expanded text:
damnatis, sed in Domino glorietur. Cur autem istum potius quam illum liberet, damnatis, sed in Domino glorietur. Cur autem istum potius quam illum liberet, inscrutabilia sunt judicia ejus et investigabiles viae ejus . Melius enim et hic audimus aut dicimus, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? quam dicere audemtitulo, de Tempore Christianae religionis, me dixisse recolitis; ita dixi, ut hanc diligentiorem et operosiorem disputationem de Gratia praeterirem, non sane omissa significatione, quod eam loco illo explicare noluissem, quae posset alias vel ab aliis explicari. Nam ita locutus sum inter caetera, respondens propositae quaestioni, Cur Christus post tam longa tempora venerit: « Proinde, uuntur sentiunt enim et ipsi nequaquam hoc recte objici posse, vel sapientiae philosophorum, vel etiam numini deorum suorum; quid respondebunt si excepta illa altitudine sapientiae et scientiae Dei, ubi forlonge secretius latet, sine praeiudicio etiam aliarum forte causarum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& dicebat. Propt̾ea dixiuobis. quia nemo potest uenire ad me: nisi
fuerit ei datum a patre meo. Ergo trahi a patre ađ xpͣm: ⁊ audire
ac discere a patre ut ueniat ad xpͣm: nichil est aliud. quã donum
acciꝑe a patre quo credat in xp̃m. Neq enĩ audientes eugłm a
non audientib : sed credentes a non credentib discernebat qͥ dice-¬
bat. Nemo uenit ad me: nisi fuerit ei datũ a patre meo. Fides
igit᷑ .&. in choata & ꝑfectͥa. donum dei ẽ. Ꝙ hoc donũ quib da dari
quib d̾a non dari omĩno non dubitet. qui ñ uult manifestissimiᷤ
sacris litt̾is repugnare. Cur aũ non om̃ib detur.
fidelẽ mouere non debet. qui credit ex uno om̃s isse
in condepnationẽ. sine dubitatione iustissimã. ita i
nulla dĩ esset iusta rep̾hensio. etiã si nullus inde
liberaret᷑. Unde constat magnã esse grãm qͦd plu¬
rimiberant᷑ & qͥd sibi deberet᷑ in eis qͥ non libe¬
rantur agnoscunt: ut qui głatur ñ in suis meritis quȩ paria uidet esse

Expanded text:
 dicebat: Propterea dixi vobis, Quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Ergo trahi a Patre ad Christum, et audire ac discere a Patre ut veniat ad Christum, nihil aliud est, quam donum accipere a Patre, quo credat in Christum. Neque enim audientes Evangelium a non audientibus, sed credentes a non credentibus discernebat qui dicebat, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. 16. Fides igitur, et inchoata, et perfecta, donum Dei est: et hoc donum quibusdam dari, quibusdam non dari, omino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris Litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur, fidelem movere non debet, qui credit ex uno omnes isse in condemnationem, sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. Unde constat magnam esse gratiam, quod plurimi liberantur, et quid sibi deberetur, in eis qui non liberantur agnoscunt: ut qui gloriatur, non in suis meritis, quae paria videt esse
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽt pͥdest inatio antequ̾a peccar& homo. Ille aucdiat. qͥomĩa anteqͥ
fiant qs quasi iã facta ꝑtractat: ⁊ siue sint punienda. siue muneran¬
da. inp̾scientia sua diuidicat. Eece homo infelix alligat᷑ morti ñ ꝑdĩ.
p̾destinationẽ. s ꝑ suã offensionẽ. Quãuis enĩ p̃ destinatio offensionẽ
offensionis ultionẽ. ut iustꝰ iudex p̾destinauit. Ex p̾screntiagͥ offensi.¬
nis p̾destinatio emanat ultionis. sic̾ ex p̾scientia uir¬

Expanded text:
cum esset praedestinatio antequam peccaret homo? Ille audiat, quia omnia antequam fiant, Deus quasi jam facta pertractat; et sive sint punienda, sive muneranda, in praescientia sua dijudicat. Ecce homo infelix alligatur morti, non per Dei praedestinationem, sed per suam offensionem. Quamvis enim praedestinatio offensionem offensionis ultionem ut justus judex praedestinavit. Ex praescientia igitur offensionis, praedestinatio emanavit ultionis: sic
Abbreviated transcription (Latin):
causa. nunquͬa fecit cdeus. quia scriptum ẽ: quia morte̾ non
fecit. Sect mortẽ animȩ non sic intelligas: ut mortẽ carnis.
Moritur nãq caro. solutionẽ su patiendo. morit᷑ autẽ anima
non sic: sed uitam mutando. Iam quȩ sint predestinatiões
alligationis quȩ conditionis: satis ut reoꝵ dictͥuoi est. Sed
earum quȩ conditionis st̃: alie sunt ad głam. alie ad penam.
Quas enim deus suos fide &s opere futuros es se prenouit.
hos predestinauit ad głam. Quos absq correptione. diabolicer
ꝑsuasioni militaturos e̾e̾ presciuit: hos procerto predestua¬
ad

Expanded text:
causa, nunquam fecit Deus: quia scriptum est, Qui peccatum non causa, nunquam fecit Deus: quia scriptum est, Qui peccatum non fecit . Sed mortem animae non sic intelligas, ut mortem carnis. Moritur namque caro, solutionem sui patiendo: moritur autem anima non sic, sed vitam mutando. 7. Jam quae sint praedestinationes alligationis, quae conditionis; satis, ut reor, dictum est: sed earum quae conditionis sunt, aliae ad gloriam, aliae ad poenam. Quos enim Deus suos fidei opere futuros esse praenovit, hos praedestinavit ad gloriam: quos absque correctione diabolicae persuasioni militaturos esse praescivit, hos pro certo praedestad
Abbreviated transcription (Latin):
in lit teratura nulla est reconciliatio. in intelligentia nuilla repugnan¬
tia. Mors enĩ ⁊ uita. non tantũ duplicit̾. s etiam tͥpliciter potest in
telligi. In primo namq homine. ⁊ animã ⁊ carnẽ ds creauit ĩmor¬
talẽ ante peccatum. Ergo uixit anima uixit caro. non sub interitus
timore: sed sub ĩmortalitatis conditione. At du homo peccauit:
anima obiit. Hec est mors quã ds non fecit. Caro tam̃ nerruixit
p ost mortẽ anime: sed sub mortis expectatione. Mors gͦ anime
peccatum. Mors carnis: dissolutio elementoꝵ. Ilors anime ⁊̃ carnis: pe¬
na infernalis. Sicut ⁊⁊ uita alia est carnis ⁊ anime ante peccatũ:
alia carnis post peccatum. alia anime ⁊ carnis post absolutionem
elementoꝵ. Uita quidẽ omĩs a deo est : sicut n mors carnis que
dissolutio est glementoꝵ & mors anime & carnis que ultio est
offensionis. Mortem autem animȩ que ceterarũ principium ẽ &¬

Expanded text:
in litteratura nulla reconciliatio est, in intelligentia nulla repugnanin litteratura nulla reconciliatio est, in intelligentia nulla repugnantia. Mors enim sicut et vita, non tantum dupliciter, sed etiam tripliciter intelligi potest. In primo namque homine et animam et carnem Deus creavit immortalem. Ante peccatum ergo vixit anima, vixit caro, non sub interitus timore, sed sub immortalitatis conditione. At dum homo peccavit, anima obiit. Haec est mors quam Deus non fecit. Caro tamen vixit post mortem animae, sed sub mortis exspectatione. Mors ergo animae, peccatum; mors carnis, dissolutio elementorum; mors animae et carnis, poena infernalis. Sic et vita, alia est carnis et animae ante peccatum, alia carnis post peccatum, alia animae et carnis post dissolutionem elementorum. Vita quidem omnis a Deo est; sicut et mors carnis, quae est dissolutio elementorum; et mors animae et carnis, quae est ultio offensionis. Mortem autem animae, quae est caeterarum principium et
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ mors qͥb dã hominib ẽ mala: qͥb da autẽ bona: qͥa hos de igno¬
minia ducit ad głam. illos uͦ de gła ad ignominiam. Ignis quoq
mit. Cũ hec ita sint: nͥ ueream dicere morte e̾e ydestinata ado.
q & si nob̾ ẽ mala. a d̾o tam̃ propt̾ pͥscientiã p̾uaricationiꝰ ꝑͥdestinata
iusta. Unde ⁊ psalmista. Qua tureddes unicuiq iuxta oꝑa sua. Unde enĩ&
oꝑa sua: ⁊ on tam̃ pure a deo morꝰ ẽ: s fit ex hominis p̾uaricatione ꝑ uis¬
titiã di: in hominis penã. Hec ido dicimꝰ: quia st̃ non nulli qui diabo¬
lum ponunt mortis auctore: quasi uͥtionis uidice. Nuctor est qͥdem
mortis ꝑ suggestionẽ peccati: sed ꝑ potentiã retributionis nec auctor
ctu est: qđ alias scribit᷑. Mors  uita a do est. Nam opponenti mortẽ
dõ non fecit: utiq oppono. Mors ⁊ uita a dõ est. His qͥppe oppositionib

Expanded text:
eademque mors quibusdam hominibus est mala, quibusdam autem bona: quia hos de ignoeademque mors quibusdam hominibus est mala, quibusdam autem bona: quia hos de ignominia ducit ad gloriam, illos vero de gloria ad ignominiam. Ignis quoquemit. Cum haec ita sint, non vereamur dicere, mortem esse praedestinatam a Deo: quia etsi nobis est mala, a Deo tamen propter praescientiam praevaricationis praedestinata est justa. Unde et Psalmista: Quia tu reddis unicuique juxta opera sua . Unde enim opera sua? Non tamen pure a Deo mors, sed fit ex hominis praevaricatione per justitiam Dei in hominis poenam. Hoc ideo, quia sunt nonnulli qui diabolum sic ponunt mortis auctorem, quasi ultionis judicem. Auctor est quidem mortis per suggestionem peccati, sed per potentiam retributionis nec auctor, dum est, quod alias scriptum est, Mors et vita a Deo est . Nam opponenti, Mortem Deus non fecit unquam, oppono, Mors et vita a Deo est. His quippe oppositionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ fateat᷑ manifeste quia dulcis est & bona: cũ ds nulliꝰ inali. sedto¬
tius boni sit auc̃toi. Huic dicenctu ẽ. quia ultio offensionis: & si homi¬
ni est mala dũ pena ingerit. apud dm ẽ iusta cłu peccata punit. Øͦ ⁊
au iustũ est. bonũ est. Predestinatio gͥ ultionis: quia iusta est bona¬
est. UInde fons ⁊ origo boni. ꝑ ysaiaoi sic loquit᷑. E go ñs faciens
pacem ex metͥ creans maluor. ex te tibi. Pro peccatis enĩ tuis belłu
tibi tͥbuo qͦd mereris. Qcđ si apud mȩ sit ustũ: ex ͣcamen tibi fit̃.
malum. Quia non ex me s ex te peccati: & pro peccato. peccatit᷑ pe¬
nã tribuo & creo. quȩ apud me est iusta. tͥ autẽ mala. Furꝰmodigͦ
malu creat ds̃: qͦd ꝑ se sͥ sit iustũ. ex homine sit homini mału. Una
u bellum de quo superius diximꝰ. uictis est mału. uincentib au̾
honũ. Qua ꝓpt̾ & mors que ẽ ultio p̾uaricationis. & iusta ẽ ⁊ mala.
Iusta quidẽ ex iusto iudice. mala aũ ex misero peccãtore. Hec etiam

Expanded text:
e fateatur, quia dulcis est et bona: cum Deus nullius mali, sed totius boni sit auctor. Huic dicendum est, quia ultio offensionis etsi homini est mala, dum poenam ingerit; apud Deum est justa, dum peccata punit. Quod autem justum est, bonum est. Praedestinatio igitur ultionis, quia justa est, et bona. Unde fons et opacem ex me, creans malum ex te tibi. Pro peccatis enim tuis bellum tibi tribuo, quod mereris: quod etsi apud me sit justum, ex te tamen tibi fit malum; quia non ex me, sed ex te peccasti; et pro peccato poenam tibi creo, quae apud me est justa, tibi autem mala. Hujusmodi ergo malum creat Deus, quod per se sibi sit justum, ex homine fit homini malum. Una  et mala: ut bellum de quo supra diximus, victis est malum, vincentibus bonum. Quapropter et mors, quae est ultio praevaricationis, et justa est et mala: justa quidem ex justo judice, mala autem ex misero peccatore. Haec etiam
Abbreviated transcription (Latin):
de hominis morte: ut de cęli uolubilitate. Int̾roganti enĩ alicui
quare cełu uoluit᷑. respondemꝰ. quia cłs p̾destinaiut. Hȩc responsio
absoluta est : nec aliam querit. Si aũ aliqͥs interrogat quare ho
naret. nisi eũ peccaturũ ẽẽ p̾sciret. Peccatũ qͥ ppe in homine. in do incitat ⁊e.¬
lum iustitie. relus uero iustitie. p̃ destinationẽ: p̾destiatio au̾ attrabit mor

Expanded text:
de hominis morte, ut de coeli volubilitate. Interroganti enim alicui, de hominis morte, ut de coeli volubilitate. Interroganti enim alicui, quare coelum volvitur: respondemus, Quia Deus praedestinavit. Haec responsio absoluta est, nec aliam quaerit. Si autem aliquis quaerit quare homnaret, nisi eum peccaturum praesciret. Peccatum quippe in homine, in Deo incitat zelum justitiae; zelus vero justitiae praedestinationem; praedestinatio autem attrahit
Abbreviated transcription (Latin):
Elucidius fiat qđ dr̾: quȩ sint alligationis ⁊ potentie: quȩ conditiomᷤ.
& iustitie monstret᷑. Creauit deus cełu ⁊ t̾ram. solem ⁊ luna. diẽ & noc¬
tem. p̃destinauit insuper ut celum semꝑ uolueret᷑: terra immobił
circũuoluenti cęlo. loco centri haberet᷑. sol ⁊ luna. diei noctiq p̾essẽt.
dies ⁊ noctes certiᷤᷤ temporib uicissim sibi succederent. He p̾desti¬
nationes: sunt potentie & alligationis. Unũqͦdq enm eorum
tu uetiti pͥomi se abstiner&. in uita ꝑ maneret: si aut̾ in obedienꝰ
gͥ peceauit homo iustũ erat ut moreret᷑. Si ñ peccaret. nullo um¬
cuło p̃ destinationis diuine. morti alligaret᷑. Mortiꝰ itaq sub
am: ñ tam̃ iuim faciens in homine ꝑp̾scientiã. ut duceret eũ ad mor¬
tis sententiã. Q p̃destinatio huius modi non absolute causa est mor¬
tis s peccatũ causa ẽ o p̾destinationis & inortiꝰ. Non eñĩ sic dicũ

Expanded text:
itionis et justitiae, demonstretur. Creavit Deus coelum et terram, solem et lunam, diem et noctem; praedestinavit insuper ut coelum semper volveretur, terra immobilis circumvolventi coelo loco centri haberetur; sol et luna diei noctique praeessent; dies et nox certis temporibus vicissim succederent. Hae praedestinationes potentiae sunt et alligationis. Unumquodque enim eorum tu vetiti pomi se abstineret, in vita permaneret; sin autem inobediens igitur peccavit homo, justum erat ut moreretur; si non peccaret, nullo vinculo praedestinationis divinae morti alligaretur. CAPUT III. 3. am: non tamen vim faciens in homine per potentiam, ut duceret eum ad mortis sententiam. Ergo praedestinatio hujusmodi non absolute est causa mortis, sed peccatum causa praedestinationis et mortis. Non enim sic dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ est. Contra quorũ opinionẽ quanta ꝓ suscepto opere dabat᷑ oc¬
casio. in libro duo decimo de tͥnitate disserui. Hoc opꝰ sic incipit.

Expanded text:
uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur ocuisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
tas duas doce me. In eo qͦd ibi dictũ est. penitꝰ ista sensibilia fugienda.
cauendũ fuit ne putarem ilła porphirii falsi philosophi tenere sen¬
tentiã qͥ dixit. om̃e corpꝰ e̾ẽ fugiendu. Non aũ dixi ego om̃ia sensibi¬
lia: s ista. hoc ẽ corruptibilia. s hoc potiꝰ dicendu fuit. ñ aute̾ talia
sensibilia futura st̃ in futuri scłi celo nouo & t̾ra noua. Item qͦda loco
tixi qͦd disciplinis liberabilib eruditi. sine dubio inse illas obliuio¬
ne obrutas eruunt discendo: & quoda mͦ refodiunt. S hoc quoq im¬
ꝓbo Credibiliꝰ est enĩ ꝓpt̾ea uera respondere deguib da disciplinis etiã
imperitos earũ quando bene int̾rogant᷑. quia p̾sens ẽ eis. quando id
capere possunt lumͦ rationis aet̾nȩ. ubi hec ĩmutabilia uera conspici¬
unt: non quia nouerant aliqͣndo & obliti st̃: qđ platoni uł dalib

Expanded text:
tas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibilia fugienda, tas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfyri falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit omne corpus esse fugiendum. non autem dixi ego: omnia sensibilia, sed: . ista, hoc est cibilia futura sunt in futuri saeculi caelo nouo et terra noua. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas obliuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni uel talibus
Abbreviated transcription (Latin):
dus. qũe sensus ignorat. Si ds intelligendꝰ est: addenda fuerant
uerba ut diceret᷑. que mortalis corporis sensus ignorat. Si aũ
mundꝰ dictꝰ ẽ que sensus ignorat. ille recte intelligitur qui fu¬
turꝰ ẽ ẽ celo nouo ut̾ra noua. S etiã hic addenda erant illa ut
diceret᷑ mortalis corporis sensus. S illo more adhuc loquebar
quo sensus ꝓpͥe corporis appellat᷑. Nlec assictue repetenłu est qͦd
& superiꝰ inde iam dixi. sed hoc recolendu ubic̃q ista elocutio in
meis litt̾is inuenit᷑ & ubi dixi de patre ⁊ filio qui gignit & qũȩ
dõ intellecto. iã beatã e̾ẽ animã ctixi. nisi forte spe.Itẽ qͦd dixi ad
sapientie cognitionẽ. ñ una uia perueniri. ñ bene sonat: qͣsi
offensio auriũ religiosarũ. qũanius alia sit illa uniuers alłiua
aliȩ aũ ue de qͥb & in psalmo canimꝰ. Uias tuas dñe notas fac mͥ & semi-¬

Expanded text:
dus, quem sensus ignorat, si deus intellegendus est, addenda fuerant dus, quem sensus ignorat, si deus intellegendus est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortalis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quemdeo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasioffensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semi
Abbreviated transcription (Latin):
crypsi etiã duo uolumina scđm studiũ me¬
um & amorẽ. ratione indagande ueritatis.
de his reb qͥs maxime cupiebam. me in¬
t̾rogans mͥq respondens tanqũa duo eemꝰ.
ratio n ego: cũ solus e̾e̾m. Unde hoc opus
soliloquia nominaui. sed imꝑfectũ reman¬
sit : ita tam̃ ut in libro pͥmo quereretur.
& ut cũq appareret qualis e̾ẽ debeat
qͥ uult ꝑciꝑe sapientiã: quȩ utiq ñ sen¬
su corporis s m̃te ꝑcipitur. & quad̾a ratiocinatione infine libri
colligit᷑. ea que uere st̃ e̾ẽ immortalia. In scdo aũ libro de ĩmorta¬
litate animȩ diures agitur: & ñ ꝑagit᷑. In his sane libris ñ appro¬
bo. qͦd mnoratione dixi. Ds̃ qui nͥ mundos uerũ scire uoluisti. Res¬
pontleri enĩ potest. multos etiã non mundos multa scire uera.
teq enĩ diffinitũ ÷ qͥd sit uerũ. qͦd nͥ muncti scire ñ possint : &
quid sit illud scire qͦd ibi positũ est. Ls̾ cuiꝰ regnũ est totꝰ mun¬

Expanded text:
cripsi etiam duo volumina secundum studium meum et amorem, ratione indagandae veritatis, de his rebus quas maxime scire cupiebam, me interrogans, mihique respondens, tanquam duo essemus, ratio et ego, cum solus essem; unde hoc opus Soliloquia nominavi, sed imperfectum remansit: ita tamen ut in primo libro quaereretur, et utcumque appareret, qualis esse debeat qui vult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur; et quadam ratcolligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. In his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire non possint, et quid sit scire. illud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mun
Abbreviated transcription (Latin):
peccati mors. Merito enĩ stipendiũ: quia diuitie diabolicȩ mor ȩt̾na.
tanquã debitũ redlit᷑. Ubi cũ posset dicere & rect̾e dicere. stipendi¬
intelligeremꝰ non ꝓ meritis nr̃is dmͣ nos ad uitã eternam. s ꝓ sua mise¬
ricordia ꝑctucere. Tse quo in psalmo dic̃ homo eius anime sue. Qui coro¬
nat te i miseratione & misericordia. Numqͥd non corona bonis operib
reddit᷑: Sed quia ipsa bona oꝑa ille in nobis oꝑat᷑. de quo dictum est.
ds est enim qui operat᷑ in uobis & uelle & operari ꝓ bona uoluntate. id̾o

Expanded text:
peccati, mors. Merito enim stipendium, quia militiae diabolicae mors aeterna tanquam debitum redditur. Ubi cum posset dicereintelligeremus non pro meritis nostris Deum nos ad aeternam vitam perducere. De quo in Psalmo dicit homo ejus animae suae: Qui coronat te in miseratione et misericordia . Numquid non corona bonis operibus redditur? Sed quia ipsa bona opera ille in bonis operatur, de quo dictum est, Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patͥb nrͣis. non derelinqͣt nos nec auertat nos a se. s inclinet cor¬
da nr̃ͣa ad se. ut eamꝰ in omĩb uiis eiꝰ. uel dabo eis cor cognoscendaine.
& aures audientes: uł dabo eis cor aliud. & spͣm nouũ dabo eis. Au¬
diant etiã illud. Spmͣ meũ dabo in uobis. & st inuistificationib
corrigunt᷑ gresus uiri: mortalis aũ quomͦ intelligit uias suas : ylu¬
diant. Om̃is uirdet᷑ sibimet ipsi iustus: dirigit aũ corda dñs: Andi¬
ant. Credidert̃ quotqͦt erant ordinati inuitã et̾nam. Audiant hȩc
& alia quece ñ dixi: qͥb ostendit᷑ ds̾ acd regnũ etiam celoꝵ & ad uitã ȩt̾nã

Expanded text:
cum patribus nostris: non derelinquat nos, nec avertat nos a se; inclinet corda nostra ad se, ut eamus in omnibus viis ejus ; vel. Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes ; vel, Dabo eis cor aliud, et spiritum novum dabo eis . Audiant etiam illud, Spiritum meum dabo in vobis, et faciam ut guntur gressus viri; mortalis autem quomodo intelligit vias suas ? audiant, Omnis vir videtur sibimetipsi justus; dirigit autem corda Dominus : audiant, Crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam . Audiant haec, et alia quaecumque non dixi, quibus ostenditur Deus ad regnum etiam coelorum et ad vitam aeterna