comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saria eccsẽ dĩ sit uł fuĩt. presentia parui¬
tatis nie: diceiem ad consolacionem
uiram fi non gl̃am redoleret. Nunc autem
meliꝰ s̃ ut ħ ꝑ alios cognoscatis. Instantissi¬
ma postulatione imꝑatoris apłicoq man¬
daco. nec ñ eccłe ac pͥncipum precib flexi.
dolentes ac nolentes. debiles atq infirmi.
et ut uerum facear pauidȩ mentis pallidã
cͥcumferentes imaginẽ trahimur in apuliã.
Nogate que ad pacem sunt eccłş. rogate q̃
ad salutẽ sunt nob̾: ut itm̃ uos uideamus.
uob̾cum et uiuamus et moriamur: & sic in¬
uite ut optineatis. Infirmus in arco temꝑĩ
certe cum lac̾ͥmis et singultib ista dictaui:
pit. qͣm eccła uocauit ad aliud officium. as
ad aliam dignitatem. Orate & pro ipso
tanqͣm unico solatio meo: & in quo sp̃s
m̃s płimum requiescit. Orate ꝓ dñopapa.
qui me parit̾ atq uniu̾sitatem ur̃am
pat̾no fouet affectu. Orate & ꝓ dño cancel¬
lario qui mͥ ꝓ matre ẽ: ꝙ ꝓ ip̃is qui cum

Expanded text:
ria Ecclesiae Dei sit vel fuerit praesentia parvitatis nostrae, dicerem ad consolationem vestram, si non gloriam redoleret. Nunc autem melius est ut hoc per alios cognoscatis. 4. Instantissima postulatione imperatoris, apostolicoque mandato, necnon Ecclesiae ac principum precibus flexi, dolentes et nolentes, debiles atque infirmi, et, ut verum fatear, pavidae mortis pallidam circumferentes imaginem, trahimur in Apuliam. Rogate quae ad pacem sunt Ecclesiae, rogate quae ad salutem sunt nobis, ut iterum vos videamus, vobiscum et vivamus, et moriamur: et sic vivite, ut obtineatis. Infirmus in arcto temporis, certe cum lacrymis et singultibus ista dictavi,pit: quem Ecclesia vocavit ad aliud officium et ad aliam dignitatem. Orate et pro ipso tanquam unico solatio meo, et in quo spiritus meus plurimum requiescit. Orate pro domino papa, qui me pariter atque universitatem vestram paterno fovet affectu. Orate et pro domino cancellario, qui mihi pro matre est; et pro ipsis qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in promissis. Seruite ex debito: qr multꝰ
in mĩtis ẽ. Nam et sicet̾a taceam. hoc solo
certe ñ inmĩto uitamsͥ uendicat nr̃am:
qd ꝓ ea prebuit suam. Iemo gͥ sͥ uiuat.
s ei qui ꝓ se mortuus ẽ. Cui enim iustius
uiuam qͣmei. qui si ñ moreret᷑ ego ñ uiue¬
rem: Cui cõmodiꝰ qͣm ꝓmittenti uitam
etñam: sui magis ex necessitate. quam
flaminas ꝑpetuas minitanti: S seriio
uoluntarie: quia caritas lib̾tatem do¬
nat. huc ꝓuoco uiscera mea. Seruite ĩ
caritate illa que timorẽ pelliͣ labores ũ
sentit. mĩtum ñ intuetur: p̃mium ñ reqͥet
Et cñ plus omnib urget. Tullus terror
sic sollicitat. nulla p̃mia sic inuitant:
nulla iusticia sic exigit. Ip̃a uos mͥ in se¬
ꝑabiliter uingat᷑. ip̃a me uob̾ iugiter ie¬
presentet: maxĩe quib oratis kñu et de¬

Expanded text:
est in promissis: servite ex merito, quia multus est in promissis: servite ex merito, quia multus in meritis est. Nam etsi caetera taceam, hoc solo certe non immerito vitam sibi vindicat nostram, quod pro ea praebuit suam. Nemo igitur sibi vivat, sed ei qui pro se mortuus est . Cui enim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, quam promittenti vitam aeternam? cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, praemium non requirit; et tamen plus omnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis,
Abbreviated transcription (Latin):
erit longa: uos orate ut ñ sit infructuosa.
Detͥmenta que intĩm forte contingent. emo¬
lumenta reputentur: qm̃ d̾s in causa ẽ.
Qui cum sit benignꝰ et omnia possit. fa¬
cile dampna resartiet: ñ solum integre
s etiam cumulate. Propt̃ea bono animo
simus dm̃ hñtes nob̾cum. in qͦ & nob̾
presentes sumꝰ: qͣntis libet tr̃arum spa¬
ciis diuisi a nob̃ uideamur. Quicumq
in uob̾ bñ officiosum se ip̃m exhibet.
humilẽ. timoratum. studiosum lectionis
or̃onib uigilem. fr̃ne caritatis sollicitum:
ñ me putet absentem sͥ. Nam quomͦ ei
presens sp̃u ñ sum cum qͦ ẽ mͥ cor unum
et anima una: Siquis aũ susurro quod
absit existit int̾ uos. aut bilingus. aut
murmurans. aut contumax. & impati¬
ens disciplinȩ. aut iiquietꝰ & uagus & qͥ
panem ociosꝰ comedẽ ñ erubescat. Huic ꝙ̃
si corꝑe presens ẽm. longe eẽt ab eo anma
mea. eo quod ip̃e longe feci̾t a se dm̃:

Expanded text:
erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reputentur, quoniam Deus in causa est: qui, cum sit benignus, et omnia possit, facile damna resarciet, non solum integre, sed etiam cumulate. Propterea bono animo simus, Deum habentes nobiscum, in quo et vobis praesentes sumus, quantislibet terrarum spatiis divisi a vobis videamur. Quicumque in vobis bene officiosum se ipsum exhibet, humilem, timoratum, studiosum lectionis, orationibus vigilem, fraternae charitatis sollicitum, non me putet absentem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, cum quo est mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
dño semꝑ. Ex uob̃ ꝑpendite quid patiar
ego. Si uob̾ molesta ẽ absentia mea. nemo
dubitet mͥ melestiorem. Non eim paris
iacturȩ. nec eiꝰdem gͣuaminis ẽ me uno
carere uos. meq ur̃a uniu̾sitate destitui.
Tot me necẽe ẽ. affici curis quot uos estis:
et ad singłos quosq ur̃in dolere absenti¬
am. cimere ꝑicula. Duplex cont̾cio ista ñ
me deseret: quousq meis uiscerib ego red¬
qͥar. Quod quidem & uos sentire ꝓ me ñ
ambigo. s ego unꝰ sum. uob̾ gͦ una mͥ
multiplex incombit t̾standi rõ. ut pote
pto omuib uob. Nce soum cruciat.
quod absq uob̃ uł add tempus uiuere co¬
gor. sine quib et regnare miseram mͥ repuco
seruitutem: s etiam qđ u̾sari compellor in
his que amicam quietẽ omnino ꝑturbant.
et meo ꝓposito minꝰ forta̾se ꝯueniũt. Nec sciẽ¬
tes more meȩ quȩ meȩ ñ ẽ uoluntatis. sed
eccłastice necessitatis: non oportet uos in¬
dignari s compati. Spero autẽ quod nõ

Expanded text:
 1. Ex vobis perpendite quid patiar ego. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristandi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absque vobis vel ad tempus vivere cogor, sine quibus et regnare miseram mihi reputo servitutem: sed etiam quod versari compellor in his quae amicam quietem omnino perturbant, et meo proposito minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, quae meae non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ sepeliant. hoc prorsꝰ si inueni gr̃am
in ocłis tuis: precib et mĩtis eoruindem fr̃m
meoꝵ optinere toto affectu desidio. Ue¬
runtam̃ ñ inea uoluntas s tua fiat. Nec
mͥ uiuere uolo nec mori. S dignum ẽ. ut
qui dolorem meũ audistis etiam consolati¬
onem ñ ignoretis. si qͣ ẽ. Pmum quidẽ in¬
omni labore & calamitate qm pacior solũ
arbitror ẽẽ in cansa eum cui oĩa uiuunt
Delun nolim necc̃e ẽ me uiuẽ illi qui meam
sͥ ꝓpͥe uite positione acquisiuit qͥ & potens
ẽ si quid patimur ꝓ ip̃o. recompensare
nob̾ in illa die misericors et iꝰtus iudex.
Qͦd si inuitꝰ militauo̾ ei dispensatio mͥ
tm̃ c̾dita ẽ & ero seruus neqͣm. Si autẽ
uolens: gła ẽ mͥ. In hac gͦ aliqͣntulum
considatione respiro. Deiñ quod sepe non
meis mĩtis suꝑna gr̃a honestauit me ĩ
laborib meis: et gr̃a illa inme uacua nõ
fuit. sic̃ in multis exꝑtꝰ sum: & uos ex

Expanded text:
corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam in oculis tuis, precibus et meritis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me vivere illi, qui meam sibi propriae vitae positione acquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum credita est, et ero servus nequam: si autem volens, gloria est mihi. In hac ergo aliquantulum consideratione respiro. Deinde quod saepe non meis meritis superna gratia honestavit me in laboribus meis, et gratia illa in me vacua non fuit, sicut in multis
Abbreviated transcription (Latin):
di qͦd estis uos. Ex ħ templo facilis mͥ uide¬
batur cͣnsitus ad illud głosum: ad qđ ꝓpħa
suspirat dicens. Unam petii a dño. hanc re¬
quiram ut in habitẽ in domo dm̃ omnib
Ed dicam quotiens id solatium interpo
sunt a me uisca mea. Pariuili ablactati
st̃ añ tempꝰ ÷ ipsos quosq ꝑ euangłi ge¬
nui: ñ licet educare. Propͥa deniq deserere
it aliena curare cogor: et dubito pene qͥd
magis egre feram an subtrabi illis ante
intͥcari istis. Ita ne bone iħu tota deficiet
in dolore uita mea. & anni mei in gemitibꝰ:
nos Iasiquiadem dulel humanus cutiq
ẽ constat. Imimo uero pum ẽ ut in hoc re¬
mitas mͥ ut iefrigerer pͥusqͣm abeam & ami¬
plius non ero. Si placet dño meo ut ocłi pacͥs
quałcumq qui non sum dignꝰ uocari pat̃.
claudantur manib filiorum ut extrema
uideant. ex itum consolentur᷑ sp̃m suis desi¬
diis leuent. ad ꝯsortium si dignum iudi¬
cas borum. cum pauꝑum corꝑib pauꝑiᷤ

Expanded text:
 quod estis vos. Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Propheta suspirat, dicens: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus d dicam? quoties id solatium interpolsunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota deficiet in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus! 150 Id siquidem dulcius, humanius, tutiusque esse constat. Imo vero pium est ut in hoc remittas mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. Si placet Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque, qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis
Abbreviated transcription (Latin):
ristis ẽ amma mea usq dum rde¬
Uam: & ñ uult consolari usq ad
uos. Que enim ẽ mͥ consolatio in temꝑe
malo. et in loco ꝑegͥnationis meȩ: Nõne
uos in dño: Minime quidẽ deferit me
quocumq iero. dulcis memoria ur̃i. s
qͣnto memoria dulcior. tanto absentia
molestior. heu mͥ quia inconsolatꝰ m̃s
ꝓlongatꝰ ẽ. s & cumulatꝰ. Et reuera
uirta ppham. Suꝑ dolorem uulierã
nõnm addidunt qui me a uob̃ aliquando
uł corꝑe seꝑant. Est commune exilium ip̃mq
molestum sacis: qͦd q̃ndiu sumus in ħ corꝑe
qd pene impatientẽ me reddit: ut cogar
inuere sine uob. Longa molestia & tediosa
ixpactatio uanitati huic occupanti omnia.
iamdui manere subiectum. feculenti corꝑis
horrido cͥcumdari carcerẽ et mortis iuncłis.
sunibq peccõrum. ñdum absolui: et tanto

Expanded text:
ristis est anima mea usque dum redeam, et non vult consolari usque ad vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dulcis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatusatus! et revera, juxta Prophetam, super dolorem vulnerum meorum addiderunt , qui me a vobis aliquando vel corpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpquod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, et tanto
Abbreviated transcription (Latin):
uos de eis debitum hãtis seruicium et ho¬
norem. Non enim decet ut fideles ur̃i qui
pro honore ur̃o laborant ap̃ uos confun¬
dantur: Confundentur autẽ. si quib de
benignitate ur̃a spem indulgentiȩ ꝓmi¬
serunt. cum pro ip̃is int̾uenui̾nit: inueni̾nt
uos quod absit inexorabiles: Ad henricũ¬
dictus de claraualle. honorem sospitatem
et pacem. Nelle uos instruere de his p̃ser¬
tun que spectant ad honestatem: aut insipi¬
entis ẽ aut uos penitꝰ ignorantis. Saꝑꝑter
rem simplicit̃ intimare sufficit Et ħ pau¬
fiuȩ ingeruntur. In ing̾ssu urb̾ sumus. sa¬
lus ẽ in ianuis. iusticia nob̾cum ẽ s roma¬
nis militib cib iste non sapit. Itaq iꝰtic ia
placamus dm̃ milicia t̾remus hostes. soł
necessariis. necessaria ñ hñis. Quid opꝰ sit
facto. ut opꝰ ur̃m compleatur qͦd de dñi
pape Innocentii magnifica & honorifica
illa susceptione fecistis: uos meliꝰ nostis.¬

Expanded text:
vos de eis debitum habeatis servitium et hovos de eis debitum habeatis servitium et honorem. Non enim decet ut fideles vestri, qui pro honore vestro laborant, apud vos confundantur. Confundentur autem, si qui de benignitate vestra spem indulgentiae promiserunt, cum pro ipsis intervenerint, invenerint vos, quod absit! inexorabiles. EPISTdictus de Clara-Valle, honorem, sospitatem et pacem. Velle vos instruere, de his praesertim quae spectant ad honestatem, aut insipientis est, aut vos penitus ignorantis. Eapropter rem simpliciter intimare sufficit, et hoc pauerflue ingeruntur. In ingressu urbis sumus, salus est in januis, justitia nobiscum est; sed Romanis militibus cibus iste non sapit. Itaque justitia placamus Deum, militia terremus hostes: solis necessariis necessaria 145 non habemus. Quid opus sit facto, ut opus vestrum compleatur, quod de domini papae Innocentii magnifica et honorifica illa susceptione fecistis, vos melius nostis.
Abbreviated transcription (Latin):
exasꝑetur: & peniteat hominẽ nr̃is acqͥe¬
N reconciliatione mediola nensi cxxx¬
um ñ obliq sumus: unde aur̃a excellentia
premonit fueramꝰ. Qd & si ũ monuissetis.
nichilominꝰ honori ur̃o et regni utilicatib
intendemꝰ: sic̃ uͥq & semꝑ fidelit̃ qntum
possum facimꝰ. Non ante sane mediolanen-¬
ses in gr̃am dñi papȩ & eccłȩ unitatem
iecepti sunt quousq palam conrado re-
orbe confessi sunt: & de iniuria tnͣsacta
iurta ꝯsilium et mandatũ dñi pape
digne uob̃ se satis facturos eẽ. tacto sacͦ¬
sc̃o euangłio spospondunt. Uñ magnas
agentes gr̃ais diuine pietati. que absq
bellorum ꝑiculis. absq humani san¬
guinis effusione inimicos nr̃os sic hu¬
miliauit: rogamus uram satis nobis
exꝑtam clementiã. ut temꝑe suo cum
requisieruit supiadicti mediolanes
uos atq placabiles inueniamus: quacenus
nec eos peniteat sanis. paruisse consiliis: et

Expanded text:
exasperetur, et poeniteat hominem nostris acquieexasperetur, et poeniteat hominem nostris acquien reconciliatione Mediolanensium non obliti sumus unde a vestra excellentia praemoniti fueramus. Quod etsi non monuissetis, nihilominus honori vestro et regni utilitatibus intenderemus, sicut ubique et semper fideliter, quantum possumus, facimus. Non ante sane Mediolanenses in gratiam domini papae et Ecclesiae unitatem recepti sunt, quousque palam Conrado refuorbe confessi sunt: et de injuria transacta, juxta consilium et mandatum domini papae, digne vobis sese satisfacturos esse tacto sacrosancto Evangelio spoponderunt. Unde magnas agentes gratias divinae bonitati, quae absque bellorum periculis, absque humani sanguinis effusione, inimicos vestros sic humiliavit; rogamus vestram satis nobis expertam clementiam, ut tempore suo, cum requisierint praedicti Mediolanensvos atque placabiles inveniamus: quatenus nec eos poeniteat sanis paruisse consiliis, et
Abbreviated transcription (Latin):
si semꝑ prosꝑa. quis ñ contempuẽt:
S rerum cauta gub̾nat̾x sap̃ia horum ꝑ-¬
nacessaria uicissitudine. eo modamine electis
siuis cursum uitȩ temꝑał alt̾nat᷑. ut nec
adu̾sa frangant nͨ leta dissoluant cũ potiꝰ
ista ex ilł gratiora. & illa ex his tołabiliora
nddantur. Bñdictꝰ ꝑ omnia ds. t̾sticia nr̃a
ũsa ẽ in gaudium:. acceꝑunt oleum post
uinum uulnã nr̃a. Raptores & predones
tunt. Spolia que diripuerant. et sine de¬
sidia iecolligunt: & sine fraude iestituun.
S quid horum ẽ quod inueniri ñ possit:
dalphinꝰ ꝓ eo satis faciat. ad bñplacitũ
um. hoc quippe manu sua mnira fir¬
mauit. lro qua sua promissione adimplenda
siuenĩt ad pedes ur̃ȩ maiestatis. qđ & pro¬
posuit: mitiꝰ qm meruit supplicamus agi
cum iuuene. Non qđ uelimꝰ impunitum cẽ
tam gnͣde facinus. s ut eccła ita si fieri pot̃.
debita satifac tione honoretur ut is qͥ
satisfacit. supra uires patientiȩ suȩ non

Expanded text:
si semper prospera, quis non contemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissolvant: cum potius et ista ex illis gratiora, et illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedictus per 144 omnia Deus: tristitia nostra versa est in gaudium, acceperunt oleum post vinum vulnera nostra. Raptores et praedones tunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes vestrae majestatis, quod et proposuit, mitius quam meruit supplicamus agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam grande facinus, sed ut Ecclesia, si fieri potest, debita satisfactione honoretur; ut is qui satisfacit, supra vires patientiae suae non
Abbreviated transcription (Latin):
panib occurristi fugientib. Non inqͣm ua¬
ant officia humanitatis. ñ hortamenta
nefouisti. Ambo tñ collaboratores÷ ambo coad¬
iutores d̃i sumꝰ: ambo parit᷑ sꝑemꝰ fructum
in refctiore animarũ scãrum. Euis mͥ det¬

Expanded text:
panibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vapanibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione animarum sanctarum. Quis mihi det
Abbreviated transcription (Latin):
iactum in tram bonam fructum atui¬
lisse uidetur: ipsiꝰ ẽ gła qui dedit semen
serenti fecunditatẽ tĩȩ semini inc̃imentũ.
pabo mͥ. hiofecto lex dñi conũtit ammis
litt̾ȩ tornat᷑a manꝰ: ñ calamꝰ. fateor ut
multum tͥbuam mͥ lingua mea calamil¬
sll udociter scbentis. Sibi gͦ inquis quid af¬
ferunt boni: speciosi pedes euangłi ⁊antium
bona: Multum ꝑ omĩe modum. Primum qͥ¬
dem quia filii sunt patͥs sui qui in ceł ẽ: et
głam qͣm deferunt patͥ nequaqͣm a se du¬
cunt alienam. Nam si filii et herecdes. Deinde
ueno qͦd ꝓximorum sałm. suã nichilominus
arbitrantur. quippe quos tanꝗͣ se ipsos diligt̃
latio qͦ qͦd labor labiorum ip̃orum sͥ penitus
ꝑut ñ potĩt. U nꝰ quisq enim mercedẽ accipiet.
scd̃m ꝓp̃um laborem. Ego labia mea ñ ꝓhibii.
tu aꝑuisti et uiscera. ido ꝑculdubio plus re¬
cepturꝰ: qm̃ plus laborasti. Pertꝰ sum enim
q ñ uacat tͥ quod sicienti tulisti aqͣm: & cũ

Expanded text:
actum in terram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. pabo mihi. Profecto lex Domini convertit animas, litterae tornatura manus, non calamus. Fateor, ut multum tribuam mihi lingua mea calamlociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt Patris sui qui in coelis est, et gloriam, quam deferunt Patri, nequaquam a se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
brachium eiꝰ extentum: & uirga illa ap̃ iere¬
nuiam uigłans suꝑ peccã nr̃a. Et quidem¬
iratꝰ ẽ ds scismaticis: s catholicis nequaqͣm
clitatur. Suꝑ qͦ quid decernere uob̾ placuĩt
uos scitis: s pax ñdum ẽ nec proxime fut᷑a
sꝑatur. sgo ut quod suꝑ his mȩe uisum est.
paruitati ñ taceam: et ħ & duo illa alia tul¬
lense dico ac uirdunense c̃minanda negotia.
securiꝰ inetropolitano. atq ꝯuenientiꝰ posse
cõmitti putauim: qͥ & omnia nouit. & in

Expanded text:
brachium ejus extentum, et virga illa apud Jerebrachium ejus extentum, et virga illa apud Jeremiam vigilans super peccata nostra. 3. Enequaquam clitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi
Abbreviated transcription (Latin):
tur auctoritati. Ipsi sunt enim qͥ honorẽ
ur̃m zelant: qui ur̃a ꝓ pace & exaltatione
laborant. sidelit̃ quidẽ s uereor ne in effi¬
caciter. Quid uob̾ uires minuitis: quid ro¬
bur ur̃m depͥmitis: Quousq retunditis
arma fidelia militantia uob̾. humiliatis
Plorans plorat desolationẽ suã ap̃ tullũ
ecla sc̃i gengulfi. nec ẽ qui consoletur
cam. Quis anim se opponat brachio exclso. torren
defendẽ. ab insania monachor: quippe apłi¬
cis sustentationib ampliꝰ confortata. quasiñ
satis ꝑse insanuent. Quid queso noue rõnis
tandem inuentum ẽ ut quod semel bonȩ fa¬
mȩ & uice canoniȩis ur̃a fuerat piouida it
necessaria dispensatione concessum. scł̃o confir¬
matum. ĩtio ut aiunt roboratum᷑:. tursum
ueniat in ius. reuocet᷑ in discusionẽ: Si qͥdem
et duo illa supͣ memorata ꝑ uos nichilominꝰ
sanciata. ꝑ uos & coniilsa dñr. Talib hosti¬
is non ꝓmeretur ds̃. heu ñ placatur ira. ñ con

Expanded text:
tur auctoritati. 2. Ipsi sunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentdefendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inventum est, ut quod semel bonae famae et vitae canonicis vestra fuerat provida et necessaria dispensatione concessum, secundo confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non con
Abbreviated transcription (Latin):
urtutis. quid honestatis afferunt de summo
pontifice suo. ut & nos prouocent ad fauorẽ
Si uera sunt que uͥq diuulgat opinio. nec
uniꝰ dignꝰ ẽ ui culi potestate. Si uera ñ sunt
decet nichilominꝰ caput eccłe ñ solum uite¬

Expanded text:
virtutis, quid honestatis afferunt de summo virtutis, quid honestatis afferunt de summo pontifice suo, ut et nos provocent ad favorem? Si vera sunt quae ubique divulgat opinio, nec unius dignus est viculi potestate; si vera non sunt, decet nihilominus caput Ecclesiae, non solum vit
Abbreviated transcription (Latin):
dux. timere t̾ribilem. & eum qui aufert sp̃m
pͥncipum. Errexem ur̃m ultra dissimulare ñ
fero. quippe carne ꝓpinquus. & corde amicus:
Siquisde ppło deuiat solus ꝑit. Ierũ pͥncipis
error multos inuoluit. et tantis obest. qͣntis
pre est ip̃e. Hec presumꝰ sicut scitis ut ꝑdamꝰ:
s ut regamus subiectos. ⁊ qͤm reges regnant
ip̃c nos prefecit ppłis suis a nob̃ tuendis. nõ
magnitudine potentatꝰ & laudabiliter de¬
seruisse noscamini: miror quanam ũsutia
mͦ ur̃a illa prudentia cͥcumuenta fuerit.
eandem matrẽ ur̃am & dñam desciere in
temꝑe malo. nͥ forte & ħ uob̾ ur̃i illi consi¬
liarii ꝑsuadẽ conãntur. ad solam petͥ leonis
domum uniũ salem eccłam ẽẽ redactam.
Siri mendaces quos uitas sicut & caput
corum antixp̃m destruit sp̃u oris sui affir¬
mans eam ꝑ os dauid ad uniu̾sos fines
tĩȩ. & ad uniu̾sas familias gentrum dila

Expanded text:
dux, timere terribilem, et eum qui aufert spiritum dux, timere terribilem, et eum qui aufert spiritum principum. 1. Errorem vestrum ultra dissimulare non fero, quippe carne propinquus et corde amicus. Si quis de populo deviat, solus perit; verum principis error multos involvit, et tantis obest, quantis praeest ipse. Nec praesumus, sicut scitis, ut perdamus, sed ut rogamus subjectos. Per quem reges regnant, ipse nos praefecit populis suis, a nobis tuendis, non magnitudine potentatus, et laudabiliter deservisse noscamini, 138 miror quanam versutia modo vestra illa prudentia circumventa fuerit, eamdem matrem vestram et dominam deserere in tempore malo: nisi forte et hoc vobis vestri illi consiliarii persuadere conentur, ad solam Petri Leonis domum, universalem Ecclesiam esse redactam. Viri mendaces, quos Veritas, sicut et caput eorum antichristum, destruit spiritu oris sui, affirmans eam per os David ad universos fines terrae, et ad universas familias gentium dilat
Abbreviated transcription (Latin):
surrexĩt in uos: ꝓp̾o c̃te agnoscitis experi¬
mento. heu qͣm niultũ iam malicia illiꝰ
in ilł partib ꝓ accepta potestate processit:
utroq seuiens gn̾e malignandi .iii. & dolo.
Num quiti autẽ malicia uincet tandem
sap̃iam: S hec ẽ. hora ipsiꝰ. & ꝑ otestas tene¬
brarum. Cet̾m hora nouissima ẽ & potes¬
tas cito tͣnsit. Ne tĩramini. ne seducamini.
ñ ꝑmittet uos temptari supͣ id quod po¬
testis. Nidetis stultum firma radice: Sñ
dubio statim maledicit᷑ pulcͥtudim eius.
Non enim diu detelinquet dñs urgam
peccõrum suꝑ sortẽ iustorum. Uerũ ur̃e
licitate prouidere licut et prouiditis. ut nõ
ertendant ĩt ad iniquitatẽ manꝰ suas. Dracio
pio catholicis. Benefac dñe honis & rectis cor¬
de. stoscismaticis Imple dñe facies eerum igno¬
mina. ut querant nomen tuum, Ex ꝑlona
gr̃a egigio comiti pictauorum et duci
aquitanorum: hugo eadem gr̃a burgundiȩ

Expanded text:
surrexerit in vos, proprio certe agnoscitis experisurrexerit in vos, proprio certe agnoscitis experimento. Heu! quam multum jam malitia illius in illis partibus pro accepta potestate processit, utroque saeviens genere malignandi, vi et dolo! Nunquid autem malitia vincet tandem sapientiam? sed haec est hora ipsius, et potestas tenebrarum. Caeterum hora novissima est et potestas cito transit. Ne terreamini, ne seducamini. non permittet vos tentari supra id quod potestis. Videtis stultum firma radice? sine dubio statim maledicetur pulchritudini ejus. Non enim diu derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum. Verum vestrae licite providere, sicut et providetis, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Oratio pro Catholicis: Benefac, Domine, bonis et rectis corde . Pro schismaticis: Imple, Domine, facies eorum ignominia, ut quaerant nomen tuum . EPISTOLAgregio comiti Pictavorum, et duci Aquitanorum, HUGO eadem gratia Burgundiae
Abbreviated transcription (Latin):
lior & pͥor temꝑe. Porro de temꝑe constat.
Reliqua duo mĩta ꝓbant. & dignitas
digentium. Hanc enim ni fallor partẽ
seuorem inuenies. tam ep̃os qͣm cardina¬
les. diacones siue prb̃os. & qͦrum max̃ĩe
inter ẽ. de electione summi pontificis:
it qnti in eligendo uxta pr̃m scita suffi¬
ciant. Quid & in consecratione. non ne
hostiensem ad qͣm sp̃aliter utiq spectat
sanior & actio ordinabilior teneatur: qua
isti rõne unmo qua contentione contra uis
& fas. ꝙ uota omĩum bonorum. inuite. et
reuitenti di eccłȩ preficere alium & illum
tam indigno. tam temerario totis certe iuri¬
b ienitendum eẽ uidetis: ieuentissimi et
illu̾trissimi pres. Quod cum omĩ familiȩ
di. tñ uob̾ maxime ur̃isq conuenit. si tñ zeluᷤ
maiori opꝰ ẽ. fortitudine & caucela uude
acͥor insistit adũsariꝰ: & us belli maior in¬
combit. Quam seulis & callidus hostis in¬

Expanded text:
lior, et prior tempore. Porro de tempore constat: lior, et prior tempore. Porro de tempore constat: reliqua duo merita probant, et dignitas eligentium. Hanc enim, ni fallor, partem saniorem invenies, tam episcopos, quam cardinales diaconos sive presbyteros, et quorum maxime interest de electione summi pontificis, et quanti in eligendo juxta patrum scita sufficiant. Quid et in consecratione? Nonne Ostiensem, ad quem specialiter utique spectat, sanior, et actio ordinabilior teneatur; qua isti ratione, imo qua contentione, contra jus et fas et vota omnium bonorum, invitae et renitenti Dei Ecclesiae praeficere alium, et illutam indigno, tam temerario, totis certe viribus renitendum esse videtis, reverendissimi et illustrissimi Patres. Quod cum omni familiae Dei, tum vobis maxime vestrisque convenit, si tamen zelus majore opus est fortitudine et cautela, unde acrior insistit adversarius, et vis belli major incumbit. Quam saevus et callidus hostis in
Abbreviated transcription (Latin):
tantꝰ conuentꝰ fatigabitur. Deiñ uelim
scire cui ille int̾im uellet crede romam
qͣm tanto amore ex longo temꝑe concu¬
piuit canto labore & sumꝑtib acqͥsiusa
tando fas tu possidet tanto pudore tunet
anitt̾ẽ. ne frustra conuenisse scłm omne cer¬
natur: si cum ille. cadet a causa. ũ tñ cadat
i ioma. Alioqui quis causam spoliatus
ing̾ditur: Nec leges profecto cogunt nec
uanones. Et ħ dñis. ñ de nr̃a iusticia diffi¬
dentes: s a ur̃a cauentes uersutia. Iã enĩ
d̾s eduxit tanqͣm lumen iusticiam suam.
it udiciũ suum tanꝗͣ meridiem. & siceco
nec lumen appareat. nec meridies luceat:
ne uł derogare uidear uł adulari. dicã
qđ dici passim reꝑies & neminẽ arbitror
diffiteri quia uidelicet innocentii nr̃i
uita uł fama. nec emulum tunet: cũ
altiꝰ nec ab amico stuta sit. De hinc si ele¬
ctiones discutias nr̃i itidem mox occur¬
rit. & promotione purior & rõne ꝓbabi¬

Expanded text:
tantus conventus fatigabitur. Deinde velim tantus conventus fatigabitur. Deinde velim scire, cui ille interim vellet credere Romam, quam tanto amore ex longo tempore concupivit, tanto labore et sumptibus acquisivit, tanto fastu possidet, tanto pudore timet amittere; ne frustra convenisse saeculum omne cernatur, si cum ille cadet a causa, non tamen cadat a Roma. Alioquin quis causam spoliatus ingreditur? Nec leges profecto cogunt, nec canones. Et haec dicimus, non de nostra justitia diffidentes, sed a vestra caventes versutia. Jam enim Deus eduxit tanquam lumen justitiam suam, et judicium suum tanquam meridiem, etsi caeco nec lumen appareat, nec meridies luceat: ne vel derogare videar, vel adulari, dicam quod dici passim reperies, et neminem arbitror diffiteri: quia videlicet Innocentii nostri vita vel fama nec aemulum timet, cum alterius nec ab amico tuta sit. Dehinc si electiones discutias, nostri itidem mox occurrit et promotione purior, et ratione probabi
Abbreviated transcription (Latin):
importunitate. & importuna contentiõe
reclamant. uocant in causam orbem: et
cum sua paucitate uniu̾sitatẽ flagitant
iudicari: & qui preiudicauerunt in eloc¬
tione. de confirmatione reiudicare contẽ¬
dunt᷑: tunc pre ꝓpere agentes. mͦ prepostẽ
retractantes. Quis tantos queso in unũ
pum. ne dicam plebium: & adducere in
examinationẽ: Quis tot scorum milib
ꝑsuadẽ sufficiat qđ pꝰ edificauerunt it̾m
destruere. & abducere semiet ip̃os in p̃ua¬
ricationem: Quis deinde locus omnib
tantꝰ omnib tutꝰ: Uniu̾se quippe eccle
negotium ẽ ñ uniꝰ causa ꝑsonȩ. Uidetis
uult discedẽ ab amico. S esto. Mutet
ꝯsilium suum d̃s scđ̃m hominẽ dico.
reuocet sententiã. conuocet a finib: t̃re
concilium. iudicaribis inidip̃m. quod
ip̃e ñ facit patiatur. quosnã qͣso dabuit
uidices sͥ: Omnes quippe in parte st̃.
et partib de uidicio haut facile conue¬
niet.: atq ira ad litem mag̃ qͣm ad pacã

Expanded text:
importunitate et importuna contentione, importunitate et importuna contentione, reclamant. Vocant in causam orbem, et cum sua paucitate universitatem flagitant judicari: et qui praejudicaverant in electione, de confirmatione rejudicare contendunt; tunc praepropere agentes, modo praepostere retractantes. Quis tantos, quaeso, in unpum, ne dicam plebium, et adducere in examinationem? Quis tot sanctorum millibus persuadere sufficiat, quod prius aedificaverunt, iterum destruere, et abducere semetipsos in praevaricationem? Quis deinde locus omnibus tantus, omnibus tutus? Universae quippe Ecclesiae negotium est, non unius causa personae. Videtis vult recedere ab amico. 12. Sed esto. Mutet consilium suum Deus secundum hominem dico, revocet sententiam, convocet a finibus terrae concilium; judicari bis in idipsum, quod ipse non facit, patiatur: quosnam, quaeso, dabunt judices sibi? Omnes quippe in parte sunt, et partibus de judicio haud facile conveniet: atque ita ad litem magis quam ad pacem
Abbreviated transcription (Latin):
dium ñ confert: et aliqͦrum inuidiosa de¬
signatio. adulationis notameffugit. Nõ
dubie inueniunt bñplacitumdi: qui
solliciti sunt quom placeant ei. Itaq ca¬
maudillienses .Uallambrosani. cartusiẽ¬
ses: cluniacenses. et qͥ de maiori monas¬
tĩo sunt. mei qͦ cistellenses: cadunienseᷤ.
tironenses. & sainiacenses: uniu̾sitas
deuiq et unanimitas. fr̃m tam dicorũ
qͣm monachoꝵ regłaris uitȩ probateq
conu̾sationis. seqñtes ep̃os tanqͣ. greges
pastores suos Innocentio firmit̾ adh̾ent:
sincere fauent. humilit̾ parent: uerum
apłorum successorem fidehit̃ recognoscunt.
Quid ieges & p̾ͥncipes tr̃ȩ ñ ne in eodem
sp̃u una cum subiectis sͥ plebib Inuocen¬
tium pariter amplectunt᷑ confitentes ꝙ ip̃i
papam et ep̃m animar̃ suarum: Quis
postitmo in qͦcumq ordine uitȩ illustris.
et bom nominis homo id ip̃m ñ sapit:
Et ctã adbne isti nefcio qua conutentiosa

Expanded text:
dium non fert, et aliquorum invidiosa dedium non fert, et aliquorum invidiosa designatio adulationis notam non effugit. Non dubie inveniunt beneplacitum 136 Dei, qui solliciti sunt quomodo placeant ei. Itaque Camaudulienses, Vallambrosani, Cartusienses, Cluniacenses, et qui de Majori-Monasterio sunt, mei quoque Cistercienses, Cadumenses, Tironenses, et Saviniacenses; universitas denique et unanimitas fratrum, tam clericorum quam monachorum regularis vitae probataeque conversationis, sequentes episcopos, tanquam greges pastores suos, Innocentio firmiter adhaerent, sincere favent, humiliter parent, verum apostolorum successorem fideliter recognoscunt. 11. Quid reges et principes terrae? Nonne in eodem spiritu, una cum subjectis sibi plebibus, Innocentium pariter amplectuntur, confitentes et ipsi papam et episcopum animarum suarum? Quis postremo in quocunque ordine vitae illustris et boni nominis homo idipsum non sapit? Et tamen adhuc isti, nescio qua contentiosa
Abbreviated transcription (Latin):
diant. Quis reuocabit: Sĩ ẽẽ iudicium
senserunt & consenserunt. Galciꝰ rauennaᷤ:
hildegarius trachonensis. Norb̾tꝰ made¬
burgensis: Conradus salreburgensis:
archiep̃i. Dĩ eẽ iudicium cognouerunt
hildebrannꝰ pistoriensisi ẜernardꝰ papi¬
ensis̾. Laudulfus. astensis: bugo gͣnno¬
scĩtas & auctoritas etiam hostib reue̾n¬
da. facile nob̾ qͥ minorẽ & mĩti & officii
tenemꝰ locum aut errare secum aut saꝑe
ꝑsuasit. Iaceo multitudinẽ cet̾orum. tus¬
ciȩ. camꝑaiiȩ. longobardiȩ germaniȩ.
et aquitamȩ galli arum deniq & his¬
paniar̃ omĩum. nec ñ & uniu̾se orientał
nomina sunt in libro uite. hi omnes
unanimes. ñ conducti pecuma. non se¬
ducli fallacia. non illecti pͥuato carniᷤ
uel cognationis amore ñ timore compulsi
trum leonis ingenue refutauerunt: ac se¬
cure g̾gorium in papam in nocentium suᷤ¬
ceꝑunt. Arãcum sane nemo ex nomine in
his exp̃ssus ẽ lict̾is. qͥa & omnes compen¬

Expanded text:
diant. Quis revocabit? Dei esse judicium senserunt et consenserunt Galterius Ravennas, Hildegarius Terraconensis, Norbertus Magdeburgensis, Conradus Salseburgensis, archiepiscopi. Dei esse judicium cognoverunt Hildebrannus Pistoriensis, Bernardus Papiensis, Landulfus Astensis. Hugo Gratianosanctitas, et auctoritas etiam hostibus reverenda, facile nobis, qui minorem et meriti et officii tenemus locum, aut errare secum, aut sapere persuasit. Taceo multitudinem caeterorum, Tusciae, Campaniae, Longobardiae, Germaniae, et Aquitaniae, Galliarum denique et Hispaniarum omnium, necnon et universae Orientalis nomiunanimes, non conducti pecunia, non seducti fallacia, non illecti privato carnis vel cognationis amore, non timore compulsi trum Leonis ingenue refutaverunt, ac secure Gregorium in papam Innocentium susceperunt. Nostratum sane nemo ex nomine in his expressus est litteris: quia et omnes compen
Abbreviated transcription (Latin):
mas et municissimas omnibq qui añ hac
temptauerunt. usq ad ħ cempꝰ ut auint
in expugnabiles: Qmͣ dignum. ꝗͣ equum.
qm plenum rõne et iusticia fuerat ut fide¬
lium tram int̾im saltim dum ħ actitarent.
ab omni hoste secura consiste̾t. tum ꝓ pre¬
sentia summi pontificis quẽ iam dudum
exulem pisani ap̃ se cum summo honore ser¬
uabant. et seruant᷑: tum ꝑ seruicio imꝑa¬
toris. pio quo & ip̃i tunc temꝑis exulabant.
factum ẽ autẽ ꝑ cont̾rium: ut gr̃am qui of¬
fendunt. et qui seruierunt iram merẽnt᷑.
S uos fortassis adhuc ista nesciebatis. O¬
portet gͦ nunc qñ res ẽ nota uob̾. unmo et
decet & expedit inutare uos et u̾bum et
animum. ut uini regiis magis fauorib
et munib honorandi. a ur̃a parte de cet̾õ
audiant & iecipiant ꝓut mĩti sunt. O qͣnt̃
meruere pisani. qnͣtum adhuc mereri pos¬

Expanded text:
mas et munitissimas, omnibusque qui antehac mas et munitissimas, omnibusque qui antehac tentaverunt, usque ad hoc tempus, ut aiunt, inexpugnabiles? Quam dignum, quam aequum, quam plenum ratione et justitia fuerat, ut fidelium terra, interim saltem dum haec actitarent, ab omni hoste secura consisteret: tum pro praesentia summi pontificis, quem jamdudum exsulem Pisani apud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imperatoris, pro quo et ipsi tunc temporis exsulabant? Factum est autem per contrarium, ut gratiam, qui offenderunt; et qui servierunt, iram mererentur. Sed vos fortassis adhuc ista nesciebatis. Oportet ergo nunc quando res est nota vobis, imo et decet et expedit, mutare vos et verbum et animum: ut viri regiis magis favoribus et muneribus honorandi, a vestra parte de caetero audiant et recipiant prout meriti sunt. O quantum meruere Pisani, quantum adhuc mereri pos
Abbreviated transcription (Latin):
Luł consilio. uigilantiȩ uĩȩ surripi po¬
tuerit. ut homines digni certe duplici honore
et gr̃a contraria a uob̾ audirent. Pisanos dico¬
dico qui pͥmi et soli uitũm adhuc erexere uexil¬
lum aduersꝰ inuasorem imꝑii. Qmͣ iustiꝰ in
cos incandiusset indignatio. qui ppłin stienu¬
um et deuotum quacumq occasione ofen¬
dere ausi sunt: eo precipue temꝑe quo accincti
imultis milib suis exierant oppugnare ty¬
rannum. ulcisci iniuriam dñi sui. et imꝑia¬
lem dñi sui defensare coronam. At enun con¬
gruentissime assignem huic genti. qđ olim
de scõ dauid dicebatur. que nam queso in
ominib ciuitatib sic̃ pisa fidelꝰ. egdiens et
reg̾liens. et ꝑgens ad imꝑium regis: Nõne
hi sunt. qui nuꝑ illum unicum ac potentis¬
sinum hostem ab obsidione neapoł fugaue¬
unt. Dõne bi sunt qui ctuam qͥo pene
incredibile dictumẽ. in uno impetu suo ex pug¬
nauerunt a malfiam. et rebellem. & scalam.

Expanded text:
 consilio vigilantiae vestrae subripi po consilio vigilantiae vestrae subripi potuerit, ut homines, digni certe duplici honore et gratia, contraria a vobis audirent. Pisanos dico, qui primi et soli interim adhuc erexere vexillum 146 adversus invasorem imperii. Quam justius in eos regia incanduisset indignatio, qui populum strenuum et devotum quacunque occasione offendere ausi sunt, eo praecipue tempore, quo accincti in multis millibus suis exierant oppugnare tyrannum, ulcisci injuriam domini sui, et imperialem defensare coronam? Ut enim congruentissime assignem huic genti quod olim de sancto David dicebatur; quaenam, quaeso, in omnibus civitatibus, sicut Pisa, fidelis, egrediens, et regrediens, et pergens ad imperium regis? Nonne hi sunt, qui nuper regni illum unicum ac potentissimum hostem ab obsidione Neapolis fugaverunt? Nonne hi sunt qui etiam, quod pene incredibile dictu est, in uno impetu suo expugnaverunt Amalfiam, et Rebellem  al. Rivel
Abbreviated transcription (Latin):
cabit necessitas. Non ẽ meum hortari as
pugnam. ẽ tamen securꝰ dico aduocati ȩide
airere ab ȩccłȩ infestatione scismaticorũ
rabiem. ẽ cesaris ꝓp̾am uendicare coronã.
ab usurpatore siculo. Ut enim constat iu¬
daicam sobolem sedem petͥ in xͥ occupasse
iniuriam. sic ꝓculdubio omnis qur in siei¬
lia regem se facit contradicit cesari.S.
autẽ utrumq incombit cesari. resticue¬
re scilicet que sunt cesaris cesari. & qu
sunt di cd̃o. cur ap̃ tullum es d̃i mne¬
nicir cum esar ibi nichil lucretur: Uerendum
̃ ic minimorum neglectꝰ impedim̃tum sit ma¬
ximorum. hoc ẽ. quod dico. Eccła scĩ iangulfi
turs et aiunt uĩȩ prudentiȩ nescio qͣ fraude
surreptum ut dño papȩ ꝑ iꝰticiam subuenue
parant uĩȩ int̾uentu precis obuiaretis. Obsecꝰ
et confulo consultiꝰ agi. noxiam reuocari pre¬
cem. dari locum iusticiȩ: anteꝗͣ eccła illa fun¬
ditus destruatur. Pauꝑ sum ego. fideł tam̃ ur̃

Expanded text:
cabit necessitas. Non est meum hortari ad cabit necessitas. Non est meum hortari ad pugnam: est tamen securus dico advocati Ecclesiae arcere ab Ecclesiae infestatione schismaticorum rabiem: est Caesaris propriam vindicare coronam ab usurpatore Siculo . Ut enim constat Judaicam sobolem sedem Petri in Christi occupasse injuriam; sic procul dubio omnis qui in Sicilia regem se facit, contradicit Caesari. 2. Si autem utrumque incumbit Caesari, restituere scilicet quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo, cur apud Tullum res Dei minuitur, cum Caesar nihil ibi lucretur? Verendum est ne minimorum neglectus, impedimentum sit maximorum. Hoc est quod dico. Ecclesia Sancti Gengulfi trae prudentiae nescio qua fraude subreptum, ut domino papae, per justitiam subvenire paranti, vestrae interventu precis obviaretis. Obsecro et consulo consultius agi, noxiam revocari precem, dari locum justitiae, antequam ecclesia illa funditus destruatur. Pauper sum ego: fidelis tamen v
Abbreviated transcription (Latin):
quid pot̃ peccõris or̃o. Benedictꝰ ds quiuoᷤ
elegt &e crxit cornu salutis nob ad lau¬
dem et głam nominis sui. et reꝑandum
imꝑii decus: ad subueniendum eccłȩ suȩ in
temꝑe malo: postremo ad oꝑandum etiam
nunc salutem in medio t̃rȩ. Ipsuis ẽ enun
opꝰ quod corona głȩ uĩȩ ita in dies ampli¬
atur: et sullimatur mirabilit᷑ crescens.
ac ꝓficiens ii ommi decore et magnificenta
ap̃ dm̃ et homunes. Ipsiꝰ profecto nuꝑ opus
et uirtꝰ fuit quod iter satis laboriosum.
& meticłosum ꝓ pace regni et ȩccłe lib̾atiõe
susceptum. in tanta ꝓsꝑitate ꝑegistis:
rome siquidem imꝑiał culminis plenitu¬
dinem głosissime assecut᷑. Itaq quod maiꝰ
fuit in manu ñ magna ut animi fideiq
magnitudo clariꝰ emineret Quod si ante
tantillum ex̾citum t̃ra tremuit ꝙ quie¬
uit. qͣntꝰ putamꝰ horror hostium corda
inuade hãt. cum ceꝑit rex procedere in
magnitudine brachii sui: Animabit i¬
suꝑ honestas cause. immo duplex prouo¬

Expanded text:
id potest peccatoris oratio. 1. Benedictus Deus, qui vos elegit, et erexit cornu salutis nobis, ad laudem et gloriam nominis sui, et reparandum imperii decus, ad subveniendum Ecclesiae suae in tempore malo, postremo ad operandum etiam nunc salutem in medio terrae. Ipsius est enim opus, quod corona gloriae vestrae ita in dies ampliatur et sublimatur, mirabiliter crescens ac proficiens in omni decore et magnificentia apud Deum et homines. Ipsius profecto nuper opus et virtus fuit, quod iter satis laboriosum et meticulosum, pro pace regni et Ecclesiae liberatione susceptum, in tanta prosperitate peregistis. Romae siquidem imperialis culminis plenitudinem gloriosissime assecutus, idque, quod majus fuit, in manu non magna, ut animi fideiqne magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantillum exercitum terra tremuit et quievit, quantus putamus horror hostium corda invadere habeat, cum coeperit rex procedere in magnitudine brachii sui? Animabit insuper honestas causae; imo duplex provo
Abbreviated transcription (Latin):
quor quia fidelit̃ amo. Nec enim sincerꝰ ẽ amoꝵ:
uidubietatis scrupulus. suspicionis fecem re¬
nnet. Querimonia dñi treuerensis ñ ẽ eiꝰ soliꝰ.
s c̃munis multorum eorũq precipue. qui
sinceriori affectu uos diligunt. Nox una
onũum qͥ fideli ap̃ uos cura ppłis p̾sunt.¬

Expanded text:
quor, quia fideliter amo. Nec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃i consilii et fortitudinis. qđ bñ incep¬
tum ẽ. digno exitii consũmare. Senedictꝰ
d̃o qui facit uob̾ ulescere mundigłamꝰ
ab inuicem querunt: & głam que a solo
d̾o ẽ nolunt᷑ plane in ħ ip̃o decipientes
de uanitate in id ip̃m. uos aũ ñ sic. Ab h
ad głam. angłis ad leticiam. hominib
ad exemplũ. Si quidem gaudium ẽ ĩ celo
suꝑ uno peccõre penitentiã aggente. qͣndo
mag̃ suꝑ tot a talib uiris. & de taliur¬
be conuersis: Et ego fr̃s tanta leticia piruo¬
catꝰ. s et uocatꝰ a uob̾ ꝑ carissimos fr̃s. otha¬
uem & ambiosium. quos ad ħ ip̃m duxnisiꝰ.
decieuerã simul cum ipsis uenire ad uos.
Letm̃ meliꝰ existimans ñ in articło temꝑis.

Expanded text:
nsilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe conversis? Et ego, fratres, tanta laetitia provocatus, sed et vocatus a vobis, per charissimos fratres Ottonem et Ambrosium, quos ad hoc ipsum direxistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo
Abbreviated transcription (Latin):
inuidet: Serua depositum urbs fidelis.
agnosce grãm stude p̃rogatiue ñ inueniri
ingrata. honora cuum & unu̾isitatis prẽm
honora mundi pͥncipes. qui ui te sunt. et
udices tĩȩ qͦrum te presentia reddit illus¬
tiem. głosam. famosam. Alioquin si igno¬
ius te o pulchra int̃ cuntates. eg̃dieris
post gegeo sodaliuim tuorim pascait hiados
tuos. Sapientib sat dictum ẽ Cominendo uo¬
ħ mairhionem engelb̾tum qui dño pape et a¬
inicis eiꝰ missus ẽ. in adiutorium iuuenis for¬
tis. et strenuus. et si ñ fallor fideł. habetote
eum ur̃is piecib magis cõmendatum. quia
et ego ei uos ampliꝰ cõmendare ciuaui. moni¬
iq ut ur̃is potissimum consiliis innitatur.

Expanded text:
invidet? Serva depositum, urbs fidelis, invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fallor, fidelis. Habetote eum nostris precibus magis commendatum, quia et ego ei vos amplius commendare curavi, monuique ut vestris potissimum consiliis innitatur.