comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credã. Lã istũ dimidiũ ordeatiũ. timeo uł solus atting̾e. S cõten¬
tus sit ħ scirenensis ille: cui uł necessitas uł nat̾aẽ. esurire: uł post¬
tremo isti: qͥbꝰ credo marina iact̾atio ĩ ediã cibi fecerat. Nos ꝓcul
S tatuerã aut̃ etiã cenã cirenensis illiꝰ. uł ꝯseq̃ntia septẽ enĩ diebꝰ
apd̃ eũ fuimꝰ referre ꝯuiua: s suꝑ sedendũ ẽ. ne gallus se estimet
fatigari. Cet̾ũ p̾t̾a die cũ aliqͥ exincolis adnos uisendos ꝯfluere ce¬
mulatione celau̾at. Deĩde cũ ip̃o ad eccłiam ꝓcessimꝰ: q̃ fere duobus
milibꝰ aberat: acõspectu nr̃o ĩt̾ iectu mõtis exclusa. Erat aũ ui¬
libꝰ texta uir gultis: ñ multo abitiosior. ꝗͣ nr̃i hospitis tab̃nacłm
ĩ quo nisi ĩcuruus qͥs ñpot̾at ꝯsiste. Cũ hiũ mores q̃reremꝰ: illud p̃¬

Expanded text:
credam: nam istum dimidium hordeaceum timeo vel solus attingere. Sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui vel necessitas vel natura est esurire; vel postremo isti, quibus, credo, marina jactatio inediam cibi fecerat. Nos procul Statueram autem etiam coenam Cyrenensis illius, vel consequentia septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coemulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud pr
Abbreviated transcription (Latin):
egressu usq ĩeiꝰ occidua uenisti. Age gͦ qr ⁊ secreti ĩt̾ncs nec oceu¬
pati sumꝰ ⁊ sermoni tuo uocare debemꝰ. edisseras nob̃ uelim omẽ¬

Expanded text:
egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occuegressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim om
Abbreviated transcription (Latin):
rim: ad eo ꝓsꝑa nauigatio pie affuit uoluntati. Tumͦ ꝓpt̾ quem
tot maria trans nauigauimꝰ. tantum t̾re trans cucurrimꝰ: cõplec¬
tendũ ꝑfruendũq te remotis oĩbꝰ tͣle. Ego uͦ ĩquã. eciã cũ tu ĩegip¬
to morareris: totus sẽꝑ tec̃ aĩo ⁊ cogitatiõe u̾sabar: meq dete dies
aenoctes cogitantẽ totũ tua caritas possidebat: nedũ mͦ me tͥ
estimes. uł pucto tp̃ris defutur̃. qͦminus amore tuo pendens. te
tuear. te audiã. tec̃ loqͣr: nullo penitꝰ ĩsecretũ nr̃m. qͥ nob̃ hec re-¬
motior cellula pr̃at admisso. Nã huiꝰ nr̃i ut arbitror galli p̾sen-¬
triũphat gaudio. Recte plane ĩqͥt pꝰtumianꝰ insotietate nr̃a gal¬
ut me huiꝰ sulꝑ acii mei. me aũ utraq manu amplectebat᷑ de¬
qͥnr̃i causa tot oraria tantũq t̾rar̃ em̃sus: asũmo ut ita dicã soł

Expanded text:
ni: adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem ni: adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem tot maria transnauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesengo triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Galut me hujus Sulpicii mei me autem utraque manu complectebatur dequi nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenissemꝰ: iur mͥ ⁊ ꝑꝑ martini memoriã. ex illlꝰ enim
discipłis erat. ⁊ ꝓpt̾ sua m̾ita kearissimꝰ: int̾ ueñ. nob̃
p̾tumianꝰ m̃s. nr̃i causa aboriente qͦse añ tͥenniũ patͥam reluiq̃ns cõtu¬
lerat regressus. Cõplexi hoĩem amantissiniũ. ex oscłatiq genua ⁊ pe-¬
des eiꝰ. cũ uno atq alt̾o spatio. qͣsi obstupe facti ĩuicẽ. flentes gaudio
de ambulassemꝰ: iactis iut̾ris ciliciis ꝯ̃ sedimꝰ. Tũ pͥor pꝰ tumianꝰ me
Nauẽ illic onerariã offendi: q̃ cũ m̃̾cibꝰ narbonã petens. solue p̾arabat.
Cadẽ nocte mͥ ĩsompius astare uisus es: ũiecta me manũ trahere.
ut nauã illã cõscentłem. Mox tenebras rũpentȩ rũpente dilucłõ.
cũ eloco ĩquo qͥeu̾ã surrexissem: sõp̃niũ meũ ip̃e mecũ reputans.
tanto tu desicłio subito cotreptu sum. ut nich̃ cuẽtat᷑ nauem cos¬
cendłim.: trigesimo die massiliã apulsus. ĩ de huc decimo ꝑuene¬

Expanded text:
emoriam ex illius enim discipulis erat et propter sua merita charissimus; intervenit nobis Postumianos meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. Complexi hominem amantissimum, exosculatique genua et pedes eius, cum uno adque altero spatio quasi obstupefacti, inuicem flentes prae gaudio, deambulassemus, expansis in terram ciliciis consedimus. tum prior Postumianus me nauem ibi onerariam inueni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpulsus, inde huc decimo perue
Abbreviated transcription (Latin):
tiebant᷑: mollior ibi habitꝰ ꝓcrimine erat. Qd eo magis sit mi-¬
rũ necesse ẽ: qd multi int̾ cos nobiles habebant᷑. qͥ longe aliter
educati. adhanc se humulitatẽ.⁊ patientiã coegerant. Pluresq
ñ de martini monast̾io cupet sacerdotes:¬

Expanded text:
tiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mitiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresquea, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
pe ambiebatur: reliquã plani ciẽ liger fluiꝰ reducto paululũ
simiclauserat. una tantũ eadẽq arta ad modũ uia adiri poterat.
Ipse ex lignis cõtextã cellulã habebat. multi qͥdem e fr̃ibꝰ ĩ eundẽ
modũ. Pleriq saxo suꝑlecti montis cauato receptacula sibi fe¬¬
cerãt. Discpłi uͦ octoginta erant : qͥ ad exẽplũ beati magistri ins¬
tituebant᷑. Nemo enĩ ibi qͥcꝗͣ ꝓpͥũ habebat. Om̃ia in medium
cõferebant᷑. Nõ emere aut uendere. ut plerisq monachis mo.¬
ris ẽ: qͥcꝗͣ licebat. Ars ibi exceptis scriptoribꝰ nulla habebat᷑.
Cui t̾n oꝑi: minor etas deputabat᷑. Maiores orationi uacabant.
Rarus eiuiꝗͣ extͣcellulã suã egressꝰ : nͥ cũ ad locũ orationis cõue¬
niebant. Cibũ unũ õs pꝰ horãicuinii accipiebant. Uinũ nemo
nouerat nͣ quẽ infirmitas coegisset. Pleriq camelorũ sit᷑is ues¬

Expanded text:
pe ambiebatur; reliquam planitiem Liger fluvius reducto paululum pe ambiebatur; reliquam planitiem Liger fluvius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis ues
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmꝰ aũ hic erat. Ex ore infantiũ ⁊ lactentiũ ꝑfecisti laudem
ꝓpt᷑ inimicos tuos: ut destruas inimicũ ⁊ defensorẽ. Quolecto.
clamor ppłi tollit᷑: pars diu̾sa cõfundit᷑. Atq ita habitũ ÷ diuino
se qͣntũq p̃stit̃̾it: Ñẽ. nr̃e facultatis euoluere. Idem enĩ cõstan¬
tissime ꝑseuerabat. Eadem in corde eiꝰ humilitas. eadẽ ĩ uestitu
eiꝰ uilitas erat. Aro ita plenꝰ auctoritatis ⁊ gr̃eimplebat ep̃i
dignitatẽ : ut ñ tn ꝓpositũ monachi uirtutẽq desereret. Aliqͣndiu
gͦ adherenti ad eccł̃iã cellula usus ẽ. Deinc cũ in qͥetudinẽ freqͣntan-¬
tiũ ferre ñ posset: duobꝰ fere extͣ ciuitatẽ milibꝰ monasteriũ
sibi statuit. Qui locꝰ tã secretꝰ ⁊ remotꝰ erat ut heremi solitu¬
dinẽ ñ desid̾aret. Er uno enĩ latere p̾cisa montis excelsi ru¬

Expanded text:
psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimclamor populi tollitur, pars diversa confunditur. Atque ita habitum est, divino se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis evolvere. Idem enim constantissime perseverabat qui prius fuerat. Eadem in corde humilitas, eadem in vestitu ejus vilitas erat: atque ita, plenus auctoritatis et gratiae, implebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi virtutemque desereret. Aliquamdiu ergo adhaerente ad Ecclesiam cellula usus est; deinde cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra civitatem millibus monasterium sibi statuit. Qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret: ex uno enim latere praecisa montis excelsi ru
Abbreviated transcription (Latin):
bus ad suffragia ferenda cõuenerant. Una õiũ uoluntas. eadẽ uota.
eadẽq sententia: martinũ episcopatu eẽ. dignissimũ: felicẽ fore tali
eccłiã sac̾dote. Pauci t̃n ⁊ ñ nulli ex ep̃is. qͥ ad cõstituendũ antistitẽ
fuerant euocati. ĩpie repugnabant: dicentes scilicet cõtẽptibilẽ ẽẽ.¬
ꝑsonã: indignũ eẽ. episcopatu: hõinẽ uultu despicabilẽ: ueste
sordidũ: crine oeformẽ. Ita appło sententiȩ sanioris. hec illoꝵ ir-¬
risa dem̃tia ẽ: qͥ illustrẽ uirũ dũ uituꝑare cupiunt p̃dicabant.
ep̃os tñ qͥ affuerant. p̃cipne defensor qͥdã nõie dr̃ restitisse.
Uñ anĩaduersũ ẽ. grauit᷑ illũ lectione ꝓpħica tẽ notatũ. Nã cũ
fortuitii lector cui legendi eodie officiũ erat. int̾clusꝰ appło
defuisset: turbatis ministris dũ expectatur qͥ ñ aderat. unus
e circũstantibꝰ sũpto psalt̾io. quẽ pͥmũ u̾sũ muenit arripuit.

Expanded text:
. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor quidam dicitur restitisse: unde animaduersum est grauiter illum lectione prophetica tum notatum. nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uolut̃ ⁊ uidi eẽ ⁊ xͥani. nec udei nec. xͥani cẽ potuer̃. Quoꝵ sen¬
tẽciã mͥ ẽẽ cauendã. quã ius ĩea nũꝙͣ fiu̾m. tã beniuolentissime ad¬
monere dignatus es. Incuiꝰ sentẽtie ñꝯfessionẽ s simulationẽ timo-¬
re petrus incidãt. ut de illo paulus u̾issime scribet qđ eũ uidiss
ñ recte ĩgredientẽ adu̾itatẽ eu̾głii eiq u̾ssime dic̾et qđg̃s iudai¬
zare cogebat. qͥ paulus utiq ñcogebat. ob ħ illa u̾acit᷑ uͥ opꝰ eẽt ob¬
seruãs. ut dãpnanda ñ eẽ mõstraret. p̾dicans tam̃ ĩ tanter ñ eis s
reuelata gr̃a fidĩ saluos fidĩ fideles. ne ad ea tãquã necessaria sus-¬
cipienda compeller et. Sic aut̾ eredo apłm paulũ ueracit̾ eũcta
sino talia ueracit̾ celebrare: sic̃ nectu ͫuidet᷑ paulus ea simulas¬
se eogis ullũ uł finis talia simulare. Aniis ut etiã ego dicã haẽ

Expanded text:
ani esse potuerunt. quorum sententiam mihi cauendam, quamuis in ea numquam fuerim, tamen beniuolentissime admonere dignatus es. in cuius sententiae non consensionem, sed simula tionem timore Petrus inciderat, ut de illo Paulus uerissime scriberet, quod eum uidisset non recte ingredientem ad ueritatem euangelii, eique uerissime diceret, quod gentes iudaizare cout damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis sed reuelata gratia fidei salnos fieri fideles, ne ad ea quemquam uelut necessaria suscipienda compelleret. sic autem credo apostolum Paulum ueraciter cuncta ogo uel sino talia ueraciter celebrare. sicut nec tu, cui uidetur Paulus ea simulasse, cogis istum uel sinis talia simulare. An uis, ut etiam ego dicam hanc
Abbreviated transcription (Latin):
qltabim̃. que sit eo ꝑnitiosior qͥñ errore s ꝓposito ẽ. hac uoluntate fal¬
laci. Qd sirespondes ut te abhac purges serẽtia. tũc apłos ista laudabi-¬
lit̾ sumilasse. necanttalitarent᷑ infirimꝰ qͥ ex uidis multi er etlid̃ant.⁊
uet̾a sac̃m̃ta paululũ obseruando ueracit̾ com̃dare debuisse: nepu¬
tarent̾ ille ꝓphice significatiõĩs obseruaciones ⁊piissimis patribꝰ custo¬
dite. tãquã saclegia diabolica apost̾i̾s detestande: It̃ enĩ eũueniss
fides q̃ priꝰ illis obseruatioibꝰ p̾nũtiata. pꝰmortẽ ⁊ resurectionẽ diũ re
uelataẽ: amiserãt tãquã uitã offici sui uerũptam sic̃ defucta cor
pora necessarioꝵ deducenda erant qͦdã mͦ ad sepulturã nec simu¬
late sreligiose ñaũ deseranda ꝯtinuo. uł uumicoꝵ obtraetationibꝰ
tãquã cantũ morsib̾ ꝓicienda. Proĩde nuc̃ qͥsqͥs xͥ auoꝵ quã uis sit ex¬
plus deductor. ł baiuł corporis. s impiꝰ sepulture uiolator. Fateor sane.

Expanded text:
delabimur, quae sit eo perniciosior, quo non errore, sed proposito est ac voluntate fallaci. Quod si respondeas, ut te ab hac purges sententia, tunc Apostolos ista laudabiliter simulasse, ne scandalizarentur infirmi qui ex Judaeis multi crediderant, et eavetera sacramenta paululum observando veraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis observationes a piissimis patribus custoditae, tanquam sacrilegia diabolica a posteris detestandae? Jam enim cum venisset fides quae prius illis observationibus praenuntiata, post mortem et resvelata est, amiserant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora, necessariorum officiis, deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose; non autem deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationibus tanquam canum morsibpius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepulturae violator. 17. Fateor sane,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uentura.S quã ius gentibꝰ imponenda nẽent. ñtam̃ sic debu¬
isse auferri aꝯsuetudine iudeoꝵ. tãquã detestanda atq tlãpnanda.
sent credentes iustificari. saluosq fieri: nõillis ũbris rer̃ ante futu¬
rar̃. tũc iã uenientiũ atq p̃sentiũ. ut ũlloꝵ iudeoꝵ uocatione. qͦs
p̃sentia carnis dñi ⁊ apłica tp̃ra sic ĩ uen̾ant: oi illa actio ꝯsum̾etur

Expanded text:
esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda non essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detestanda atque damnanda. sent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris rerum ante futurarum, tunc iam uenientium atque praesentium, ut in illorum Iudaeorum uocatione, quos praesentia carnis domini
Abbreviated transcription (Latin):
eos ut ratlant capita: ⁊scient õs qr q̃tlete audier̃ falsa sũt s seq̃ris
up̃e custodiens legẽ. Degentibꝰ aut̃ qͥcredidũt nos mandauimꝰ: u-¬
dicantes nicħ eiꝰ motli seruare illos. nͥ ut obseruent se ab ydoł immo¬
lato. ⁊ asanguine. ⁊ afornicatioẽ. Nõ ut opinor ẽ. obscut̃ nacobũ ħin¬
dõ monuisse. ut scirent falsa. ẽẽ q̃ de illo audierant: hĩ qͥ xp̃m exiudĩs
nec dõ mandante scripta dari putarent᷑: que ꝑmoisen patribꝰ fuerãt
ministrata. Hoc .N. depaulo iactau̾ant. ñ illi qͥ intelligebant qͦ aĩo aui-¬
deis fidelib obseruari. tuc̃ ista deb̾ent: ꝓpt̾ ꝯm̃dandã scilicet aucto¬
ħ depaulo sparserant. qͥ sic ea uolebant obseruari. tãꝗͣ. siñ his me
u̾głio salus crecdentibꝰ ẽẽ ñ poss Ipsũ enĩ senserant uehem̃tissimum
gr̾e p̾dicatorẽ. ⁊ ĩtentioni eoꝵ maxime ad u̾sũ. docentẽ ñ ꝑ illã homi

Expanded text:
e de te audierunt, falsa sunt, sed sequeris et ipse custodiens legem. de gentibus autem, qui crediderunt, nos mandauimus iudicantes nihil eius modi seruare illos, nisi ut obseruent ab idolis immolato et a sanguine et a fornicatione. non, ut opinor, obscuo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant, hi qui cum in Christumnec deo mandante conscripta damnari putarentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata. hoc enim de Paulo iactauerant non illi, qui intellegebant, quo animo a Iudaeis fidelibus obseruari tunc ista deberent propter commendandam scilicet auctohoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimutn gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem
Abbreviated transcription (Latin):
asserere. sib aliqͣnto securiore lib̾tate dicamꝰ. ñ incidamꝰ insuspicio¬
nem puerił iactantie qͣsi nr̃o nomini famã uiros illustres accusãdo
q̃ramꝰ. Si aut̃ aliqͥd asꝑũ refellendi necessitate deꝓntũ qͦ tołabile
siat. lemore cͥrcũ fundamꝰ eloqͥo. litũ melle gladiũ string̾e iudicem̃.
nͥ forte ille modus ẽ. qͦutrũo hoc uitiũ uł uicii fuspicionẽ caueamus.
sicũ doctore amico suo disputemꝰ ut qͥcqͥd dix̾it necesse sit abꝓbare.
nec q̃rendi saltẽ causa liceat aliqͣntulũ reluctari. Tũ uͦ sin̾ ullo timo¬
re offensioi̾s tãquã incãpo ludit᷑. S mir̃ sinob̃ ñ illudit᷑. Ego enim
fateor caritati tue soł eis scripturar̃ libris q̃ iãcanonice appellant᷑.
didici huc timorem honorẽq defferre: ut nullũ eoꝵ auet̾orẽ scri
bendo errasse aliqͥd firmissime credã. ac si aliqͥd  offendo litt̾is qđui

Expanded text:
asserere, si hoc aliquanto securiore libertate dicamus, non incidamus in suspicioasserere, si hoc aliquanto securiore libertate dicamus, non incidamus in suspicionem puerilis jactantiae, quasi nostro nomini famam, viros illustres accusando quaeramus. Si autem aliquid asperum refellendi necessitate depromptum fuefiat, leniore circumfundamus eloquio, litum melle gladium stringere iudicemur, nisi forte ille modus est, quo utrumque hoc uitium uel uitii suspicionem caueamus, si cum doctiore amico sic disputemus, ut, quicquid dixerit, necesse sit adprobare nec quaerendi saltem causa liceat aliquantulum reluctari. Tum uero sine ullo timore offensionis tamquam in campo luditur, sed mirum si nobis non inluditur. ego enim fateor caritati tuae solis eis scripturarum libris, qui iam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque defbendo errasse firmissime credam aut si aliquid in eis offendo litteris quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ mͥ ĩtimari cupio. ꝙͣ uis hilarior qͥdã uultꝰ litt̾ar̃ tuar̃ etiã
ħ me impetrasse significare iudeat᷑. si tam̃ pꝰlectã illã misse st̃:
q ineis immine apparet. Pecis uł potꝰ fiducia earitatis iubes. ut
inscripturar̃ cãpo sine nr̃o ĩuicẽ dolore ludamꝰ. Et qͥdem qͣntũ adme
pon̾e placuit: ego fateor maiꝰ aliqͥ expeto abenignitate uiriũ tuar̃
prudentiaq tã docta. iociosa. annosa. studiosa. ĩgemosa diligentia.
hec tͥ ñdonande tantũ uer̃ etiã dictante spũ scõ. ut ĩmagnis ⁊ labo¬
riosis q̃scionib̾ ñtãquã ludentẽ incãpo scripturar̃. s ĩmontibꝰ ane¬
lantẽ: adiuues. Slaut̾ ꝓpt̾ hylaritatẽ quã eẽ int̾ earissimos disse¬
rentes. decet putasti dicendũ ẽẽ laidamꝰ. siue illud aꝑtũ ⁊ planum
sit uñ ꝯ loqͥmur. siũ arduũ atq difficile hipsũ eloce obsecro te qͥnã

Expanded text:
ertius mihi intimari cupio, quamuis hilarior quidam uultus litterarum tuarum etiam ertius mihi intimari cupio, quamuis hilarior quidam uultus litterarum tuarum etiam hoc me impetrasse significare uideatur, si tamen post lectam illam missae sunt, quod in eis minime apparet. Petis uel potius fiducia caritatis iubes, ut in scripturarum campo sine nostro inuicem dolore ludamus. equidem, quantum ad me acilitatem ponere placuit, ego fateor maius aliquid expeto a benignitate uirium tuarum prudentiaque tam docta et otiosa, annosa, studiosa, ingeniosa diligentia haec tibi non tantum donante uerum etiam dictante spiritu sancto, ut in magnis et laboriosis quaestionibus non tamquam ludentem in campo scripturarum sed in montibus anhelantem adiuues. si autem propter hilaritatem, quam esse inter carissimos disserentes decet, putasti dicendum esse \'ludamus\\ siue illud apertum et planum sit, unde conloquimur, siue arduum atque difficile, hoc ipsum edoce, obsecro te. quonam
Abbreviated transcription (Latin):
dño salutẽ. Iã pͥdem tue caritati ꝓlixã epłam misi respondens
meũ misisse te recoł. q̃utrũ ĩmanꝰ tuas ꝑuenire meruerit. ad huc
nescio. nͥ qđ fr̃ẽm sincerissimũ firmũ serib. sulle qͥ me pͥmũ gladio
speciit. stilo repulsus ẽ. ut sit humanitatis mee atq iustitie. accu-¬
santẽ rep̃hende. ñ respondentẽ. ħ solo temussimo indicio ut ẽq
conitio legisse te illã epłam meã. Inea qͥppe deploraui tantã int̾-
uos extitisse discordiã de quoꝵ tanta amicitia quaqͣ u̾sũ ea faiia
diffudat caritas. frn̾a gaudebat. qͥ ñfeci rep̃hendendo germani-
tatẽ cuiꝰ ĩea re aliquã culpã me cognouisse ñ ausim dic̃e. ẜ
dolendo humanã miseriã: cuiꝰ inamiciciis mutua caritate
retinendis qͣntalibet illa sit: ĩcerta ꝑmansioẽ. Uer̃ illud malue¬
ram tus nosse rescͥptis. utrũ mͥ ueniã ꝙͣ poposcerã dedis. Qd̃ aꝑ¬

Expanded text:
DOMINO SALUTEM. pridem tuae caritati prolixam epistulam misi respondens m etiam collegam meum misisse te recolis. quae utrum in manus tuas peruenire meruerit, adhuc nescio, nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille, qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque iustitiae accusantem reprehendere, non respondentem; hoc solo tenuissimo indicio utcumque conicio legisse te illam epistulam meam. in ea quippe deploraui tantam inter uos extitisse discordiam, de quorum tanta amicitia, quaqua uersum eam fama diffuderat. caritas fraterna gaudebat. quod non feci reprehendendo germanitatem tuam, cuius in ea re aliquam culpam me cognouisse non ausim dicere, sed dolendo humanam miseriam, cuius in amicitiis mutua caritate retinendis, quanta libet illa sit. incerta permansio est. uerum illud malueram tuis nosse rescriptis, utrum mihi ueniam, quam poposceram, dederis. quod ap
Abbreviated transcription (Latin):
ĩimicũ legis. mandatoꝵq diuinoꝵ cͥminabant᷑. Cuiꝰ false cͥmina¬
tioĩs ĩuidiã ꝯgruentiꝰ deuitare ñposset: quã ut ea ipse celebraret.
que dãpnare tãquã saclega putabat᷑. atq ista ostendẽt. nec iudõs
tuc̃ abeis tãquã anefariis ꝓhibendos. nec gentiles adea tãquã ad-
necessaria ꝯmpellendos. Nãsi reu̾a sierȩꝓbaret quẽ admodũ de-
illo auditũ erat. udõ celebranda susciꝑet. ut actione simulata.
suã poss occultare sentẽtiã ñ ei dic̾et laeob ⁊scient õs. s dic̾et. ⁊ pu¬

Expanded text:
mandatorumque divinorum criminabantur. Cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Judaeos tunc ab eis tanquam nefariis prohibendos, nec gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Jacobus: Et scient omnes, quoniam qu
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ ẽẽt qͣ dicebat illi qͥsiñ cirẽcisiõe p̃pucii atq alii s obseruationibꝰ ũbre
futuroꝵ putabant credentes saluos ẽẽ ñposse. Ergo ⁊ timotheũ ꝓpt̾ea
eͥrẽcidit. neiudis ⁊ maxime cognationi eiꝰ mat̾ne sic uident᷑ qͥex-
gentibꝰ ĩ xp̃m credid̾ant detestari circũcisionẽ sic idolatria detes-¬
tanda ẽ. cũ illã ds fieri p̾cepit: hac̃ sathanas ꝑsuaserit. ⁊titũ ꝓpt̾e̾a

Expanded text:
s obseruationibus umbrae futurorum putabant credentes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis et maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit, hanc satanas persuaserit; et Titum propterea
Abbreviated transcription (Latin):
aliua existimo. Prorsus inquã ñte arbitror sic legi tuos libros uelle
dubitare nefariũẽ. Absit ħ apia humilitate. iu̾aei detemet ipso
cogitaciõe. qͣnisi eẽs p̾ditꝰ. ñutiq dic̾es. uttuã m̾em̾ complexꝰ tuos. ⁊ col¬
latione mutua. ł doc̾emꝰ aliqua: uł disc̾emꝰ. Qd̃te ipsũ ꝯsiłãtione
uite hac moꝵ tuoꝵ ñsimulate. ñfallacit̾ dixisse credo: qͣnto magis
equũ ẽ. me credẽ apłm paulũ ñaliud sensisse ꝙͣ. seripsit. uͥ ait depe¬
tro ⁊ barnaba. cũ uidem qr ñrecte gradiunt᷑ adu̾itatẽ eu̾głii: dixi¬

Expanded text:
aliud existimo; prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros uelle dubitare nefarium est. absit hoc a pia humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi esses praeditus, non utique diceres: utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel docvitae ac morum tuorum, non simulate, nec fallaciter dixisse credo: quanto magis aequum est me credere Apostolum Paulum non aliud sensisse quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: Cum viderem quia non recte ingrediuntur al. ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
ne tͥ mediũ qͥddã ẽẽ dicamꝰ. qͣ tam̃ acceptabile sit ei qͥħ ñsimulate
s ꝯgruenti sotietate. atq obseruantia fec̾it: Et tam̃ nicħ inde le¬
gimꝰ incanonicis libris p̃ceptũ ẽẽ xͥanis. Quanto magis illud malũ
dic̾e. ñ audeo qͥ dñi p̾cepisse xͥani ipsa fide negare ñpossũ. qua didie

Expanded text:
ne tibi, ut medium quiddam essedicamus, quod tamen acceptabile sit ei, qui hoc non simulate, ne tibi, ut medium quiddam essedicamus, quod tamen acceptabile sit ei, qui hoc non simulate, sed congruenti societate atque obseruantia fecerit ? et tamen nihil inde legimus in canonicis libris praeceptum esse Christianis. quanto magis illud malum dicere non audeo, quod deum praecepisse ipsa Christiana fide negare non possum, qua didici
Abbreviated transcription (Latin):
nar̃ causar̃ actione m̃tiunt᷑. Quoꝵ summlitudo siũp̃a expositioe eplẽ
adgalatas. ad ꝯfirmandã simulationẽ petri ⁊ pauli. putataẽ. decent᷑
ĩduci: qͥd ego apdte timeã nom̃ philosophoꝵ. qͥñ ꝓpt̾ea uanist̃ qr oĩa
eram̃toꝵ nec bona ẽẽ. qr ñcis homines iustificantur. unbrest̃ eñ
p̾nuntiantes gr̃am qͣuistificam̃. nec tam̃ mala qr duunitꝰ p̾cepta
boni ñfiant. Uellẽ me doc̾et benigna sinceritas tua utrũ simulate
qͥsꝗͣ sc̃s orientał cũ romã uen̾it. ieuinet salbato. ercepto illo die
paschał uigilie: Qd simalũ ẽẽ dix̾imꝰ. ñsolũ romanã eccłiã s etiã
multa ei uicina ⁊ aliqͣnto remotiora dãpnabinꝰ: u̾mos idem tenet᷑¬
⁊ manet. Si aut̾ ñieiunare sabbato malũ putau̾mꝰ. tot eccłias oriẽtis.
⁊ multo maiorẽ orb̾ xͥani partẽ qua tem̾itate cͥminabim̾. Pleccet¬

Expanded text:
narum causarum actione mentiuntur. quorum similitudo si in ipsa expositione epistulae narum causarum actione mentiuntur. quorum similitudo si in ipsa expositione epistulae ad Galatas ad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci, quid ego apud te timeam nomen philoscramentorum nec bona esse, quia non eis homines iustificantur, umbrae sunt enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta boni non fiant. uellem me doceret benigna sinceritas tua, utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam uenerit, ieiunet sabbato excepto illo die paschalis uigiliae. quod si malum esse dixerimus, non solum Romanam ecclesiam sed etiam multa ei uicina et aliquanto remotiora damnabimus, ubi mos idem tenetur et manet. si autem non ieiunare sabbato malum putauerimus, tot ecclesias orientis et multo maiorem orbis Christiani partem qua temeritate criminabimur! plac
Abbreviated transcription (Latin):
ri lib̾tatẽ nrãm. ut nos ĩseruitutẽ redig̾ent: qͥb nec atlhorã cessimꝰ sub¬
iectioĩ ut u̾itas eu̾głi ꝑmanet apd̃ uos. hic apparet qͥ eos captare intel¬
lex̾it. ut ñ fac̾et qđ intimotheo fec̾at. qͥ ea lib̾tate fac̾e pot̾at. qͣ ostendẽt
illa saẽm̃ta. nec tãquã necessaria deb̾e appeti: nec tãquã saclega debe
dãpnari. S cauendũẽ. udelicet ĩ hac disputatiõe. nesic̃ philosophi q̃dã¬
facta hominũ dicamꝰ media ĩt̾ recte factũ it peccatũ. quȩ neq ĩrecte
factis. neq inpeccatis num̾ent᷑. turgeam̃. eo qd̃ obseruare legis cerimo¬
nia p̃pot̾ ẽẽ. in differens: s aut bonũ. aut malũ. ut sibonũ dixerimꝰ. a
nos qͦ obseruare cogam̃. siaut̾ malũ. nũe simulate. ab apłis obseruata
ẽẽ credamꝰ. Ego uͦ aplĩs ñtã exẽplũ philosophoꝵ tuneo. qn̾ ⁊ illi ĩsua
disputacione u̾i aliqͥd dicũt: quãforensium aduocatoꝵ. qđo in alie¬

Expanded text:
m. ut nos in seruitutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas euangelii permaneat ad uos. hic apparet. quid eos captare intellexerit, ut non faceret, quod in Timotheo fecerat, quod ea libertate facere poterat, qua ostenderet illa sacramenta nec tamquam necessaria debere appeti nec tamquam sacrilega debere damnari. Sed cauendum est uidelicet in hac disputatione, ne sicut philosophi quafacta hominum media dicamus inter recte factum et peccatum, quae neque in recte factis, neque in peccatis numerentur; et urgeamur eo quod observare Legis cerimonias non potest esse indifferens, sed aut bonum, aut malum: ut, si bonum dixerimus, eas nos quoque observarolis non tam exemplum philosophorum timeo, quando et illi in sua disputatione ueri aliquid dicunt, quam forensium aduocatorum, quando in alie
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾itatẽ eu̾głii. Id gͦ faciebat qđ fac̾e ñdebebat. ⁊ sitale aliqͥd paul
ip̃e iã fec̾at. correctũ pociꝰ etiã ipsũ eredã. coapłi sui correctionem
nõ potuisse neglig̾e: quã m̃dacit̾ aliqͥd ĩsua epła posuisse. ⁊ epła qͣ
dõ qr ñm̃tior: ego qͥdem illud petrũ. sic egisse eredo. ut g̃s eog̾et
udaitare. hoc enĩ lego scrpsisse apłm paulũ. quẽ m̃titũ ẽẽ ñcredito.
Et idõ ñ recte agebat ħ petrus. Erat enĩ ꝯtra eu̾głii u̾itatẽ ut puta
uł ceneris uotũ ꝑsoluit. łierosolimis aiacobo admonit᷑ cũeis qͥnou̾ãt
legitima illa celebranda suscepit. ut putari uidet̾ ꝑ ea sacm̃ta. etiã
xͥanã salutẽ dari: s ne illa quepͥoribꝰ ut ꝯgruebat temporibꝰ ĩum-¬
bris rer̃ futurar̃ ds̃ fieri usserat. tãquã idolatriã gentiliũ dãp-¬
nare credẽt᷑. hoc ẽ. enĩ qđ illi iacob̾ ait. auditũ de eo ẽẽ qͥ discessioẽm¬

Expanded text:
facere non debebat: e si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam, coapostoli sui correctionem non potuisse negligere, quam mendaciter aliquid in sua epistola posuisse. Et si hoc edo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putaruel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari, sed ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait auditum de illo e
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s dñi appellent᷑. filii mat̾tere eiꝰ oanze. qͥ antea ñeredentes. pꝰea
crediderꝰ. Licet fieripotuerit: ut uno statĩ credente: ali diu in¬
ereduli fuerint. Et hãc eẽ matrẽ iacobi: nosetis. idẽ mariã eleo-¬
pe uxorẽ alfei: haẽ dictã mariã it cobi minoris. Que si mat̾ eẽt
dñi: oat̃ eã ut ĩ om̃ibꝰ matrẽ illiꝰ appellass ⁊ ñ alioꝵ dicendo ma¬
trẽ siñ alt̾ius uoluiss ĩtelligi. Uer̃ in hac parte ꝯtentiosũ funẽ: ñ
traho. Alia fuerit. maria eleope. alia maria iaeobi. uosetis. dũ mͦ ꝯs-¬
stet ñeandẽ mariã iacobi. ⁊ iosetis eẽ ꝙͣ. matrem dñi. Y un̾ ais fr̃s
dñi dictist̃. qͥ ñ erant fr̃s: iã nc̃ doceb̃is. iiͦiͬ. modis. ĩseripturis diui-¬
nis fr̃s dici. Natura gente. cognatione. affectu. Natura ⁊ esau ⁊a-

Expanded text:
res Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphin omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, aini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
natio differebat. Eħ approbandũ ꝯgerit de scripturis exẽpla plu-¬
rima: more andabatar gladiũ ĩtenebris uentilans. ⁊ lingue so-¬
nũ ad ꝯfodienda sui tantũ corporis m̃bra ꝯcutiens. Ad qͥ nos bre¬
uit̾ respondemꝰ. Et cognoscebat. iusq ad sermonẽ inscripturis seĩs
duplicit̾ ĩtelligi: ⁊ de eo qͥdẽ qͥ scriptũ ẽ. ñ cognoscebat ad eoitũ¬
qͦ ñẽẽ referendũ. sic̃ ipse disseruit. nullo dubitante qͥn ad scien¬
tiã sepe referat᷑ ut ibi. Remansit puer iħs ĩ ierłm ⁊ñcogno-¬

Expanded text:
neratio. Et ad hoc approbandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hieroet usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quidem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansit puer Jesus in
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte aliqͥs iudeoꝵ testimoniũ ñ ad mitt̾et.⁊ qr etiã nomina fra-¬
estimando sut̃ lapsi. Argute p̾cauit. ⁊ ait hec eadẽ uocabula ab-
eu̾głistis ĩ alio loco nominari. ⁊ eosdẽ eẽ fr̃s dñi filios marze. Math̃s
loqͣr erant aũ ibi aut clubiũ qͥn añ erticẽ dm etiã mulieres mul¬
te alonge expectantes. que secute fuerant iħ̃m agalilea. ministrãtes

Expanded text:
ne forte aliquis Judaeorum testimonium non admitteret, qui etiam nomina fraeceptos, quo « in patre aestimando sunt lapsi, argute praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe specta
Abbreviated transcription (Latin):
apłme nugest̃. ⁊ argum̃tatio suꝑflua. ⁊ disputatio magis curiosa:
quã u̾a. Nũqͥd ñpotuit scriptura dic̾e. ⁊ accepit uxorẽ suã.: iñ fuit
ãpliꝰ ausus ꝯting̾e eã. sic̃ dethamar dix̃ tuda : Aut defuer̃ ma-¬
distulerat: Sitn̾ ꝯtentiosus es iã nẽ tua m̃te suꝑab̃is. Nlolo mͥ aliqͥ
perit mascłm: inmunda erit septẽ diebꝰ. scdm dies secessionis pur¬
gationis sue: ĩ munda erit: ioctauo die circũcidet carnẽ p̃pucii
eiꝰ. Et xxiͣ. tribꝰ dieb̃. secdebit ĩsanguine impuro. ⁊ om̃e scm̃ ñtãget
⁊ reliqͣ Statĩ eã inuadat ioseph: statĩ audiat ꝑieremiã. Et qͥ ĩsani-

Expanded text:
ae sunt. et argumentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matntentiosus es, jam nunc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod perit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputii ejus, et triginta tribus diebus sedebit in sanguine puro, et omne sanctum non tanget, et reliqua . Stat
Abbreviated transcription (Latin):
frueret᷑: Uiduã qͦ nominas: qͣ scriptura ñloqͥr. Et cũ om̃iũ eu̾ głista¬
rũ erẽpla ꝓponas: soliꝰ tͥ ioħ̃is uerba ñ ꝯplacent. Dicis transitorie ad
crucẽ dñi: eã fuisse p̾sentẽ: nͨ cõsulto p̾t̾isse uidearis. Et tñ quec̃q
ille mulieres fuerĩt: siles. Ignosc̾em nescienti: nͥ uidem ꝯsulto reci¬
centẽ. Audi itaq ioħs eu̾głista qͥd dicat. Stabant aũ iuxta erucẽ
iħu mat̾ eiꝰ.: ⁊ soror matris eiꝰ. maria cleope ⁊ maria madale. Uulli du-¬
biũ est duo fuisse apłos. iacobi uocabulo nuncupatos. iacobũ debe

Expanded text:
inas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium e
Abbreviated transcription (Latin):
egipti. a pͥmogenitͦ pharaonis qͥ sedebat suꝑ thronũ. usq ad pͥmo¬
genitũ: captiue. q̃ ẽ. adlacũ. ⁊ om̃e pͥmogenitũ peccoris. Responde
libatist̃. Siaũ ⁊unigeniti cesist̃: ꝯtra sentñtiã factũ ẽ. ut ĩt̾ pͥmogenitos.
iunigeniti morerent᷑. Aut unigenitos lib̾ab̃ apena. ⁊ ridicłs eris. aut
si ꝯfitebis int̾ fectos ingrat᷑. obtinebimꝰ ⁊iunigenitos: pͥmogenitos ap
ostendẽ: fr̃s dñi. ineu̾głiis nominari. ut ibi. Ecce mat̾ eiꝰ. ⁊ fr̃s eiꝰ.
stabant foris: querentes loqͥ cũ eo. R alibi. Dixer̃ gͦ ad eũ fr̃s ipsius.

Expanded text:
raonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Respondeliberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant foris, quaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ñ ⁊lucas. Erant aũ maria magdał ⁊ io anna. ⁊ maria iacobi. ⁊ ce
te eũcis. hec iccireo replicauimꝰ: necalũ pniet᷑. ⁊ clamitet ea que ꝓsẽ
facuuit: a nob eẽ subtracta. ⁊ sententiã suã ñtestimoniis scriptu e¬
tebedei. Sic̃ ⁊ ĩalio loco mareꝰ ponit. Alaria aũ magdalenie: ⁊ maria
iacobi uosetis. uider̃ uͥ pon̾etur. &trans act̾o salb̃o: emer̃ aroma

Expanded text:
Lucas: Erant autem Maria Magdalene et Joanna, et Maria Jacobi, eus. --Haec idcirco replicavimus, ne calumnietur et clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis ScripturaZebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato,
Abbreviated transcription (Latin):
tã eẽ.⁊ ñ uirginẽ. idẽ. aałmã ñ becła: ad u̾sus qͦs in alio loco com-¬
petentiꝰ disseremꝰ. Deniq excepto ioseph. ⁊ helisabeth: ⁊ipsa oraria.
paueisq ad modũ: siqͦs ab his audisse possumꝰ estimare õs ih̃m. fili-¬
um existimabant ioseph: utantũ ut etiã eu̾głiste opinionẽ uulgi
expͥmtes. q̃ u̾a histõriȩ lex ẽ. patrẽ eũ dix̾int saluatoriᷤ. Ut ibi ł uen̾

Expanded text:
tum esse, non virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi ex
Abbreviated transcription (Latin):
iusione pot̾at fluctuare. Adsũmã illud reqͥro qͣre se abstinuerit io-¬
husq ad partuᷤᷤ diẽ. respondebit utique: qr anglm audierit di
erat ioseph fili dl̃ netimeas acciꝑe mariã ꝯiugẽ tuã. Prohibitũ ei
fuerat nereliqueret. ne adult̾am estimaret uxorẽ. Nũquid ⁊ ꝯgres¬
su ꝯiugis separatꝰ fuerat. cũ utiq neseꝑaret᷑ mag̃ fuiss ad monitus:
ꝙ audebat ĩqͥut̃ uir iustus dĩ ĩut̾o audiens filiũ deuxoris coitu

Expanded text:
visione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Josvisione poterat fluctuare. 8. Ad summam, illud requiro, quare se abstinuerit Joseph usque ad partus diem. Respondebit utique, quia Angelum audieriterat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audi
Abbreviated transcription (Latin):
nemo scit sepulcrũ usq ĩdie istũ. Certe hodiernꝰ dies. ulliꝰ tp̃ris.
estimandus ẽ: qͥ historia ipsa ꝯtexaẽ. Siue moẏsen ilic̾e uolueri aue-¬
torem pentate uchi. siue ertã eidẽ instauratorem oꝑis. ñrecuso.
Nuc̃ ħ querit᷑ ud id qͥdictũẽ. usq ad diẽ istũ. ad illã referat᷑ etatẽ.
nos uoluminibꝰ eractis. aut hidola q̃ subt̾ebinto ꝯdita fuerant. re-¬
ꝑta : aut moysi tumulũ inuestigatũ. qr obnixe asserit pꝰdonee ⁊
potiꝰ anĩadu̾tat scripture scẽ idioma.: mob̃cũ inqͦ hesitabat ĩtel¬
ligat: ea deqͥbꝰ poss ãbigi siñfuisset̃ scripta signari: cet̾a uͦ ur̃e intel¬
ligentie dẽliqu. Sienĩ ad huc recenti tp̃r uiuentibꝰ hisqͥuidant
moysen. sepulcrũ eiꝰ potuit ignorari: multo magis tot scłis p̾t̾eũ
lũ pot̾at mou̾i. ñeã cognitã uiro suo ẽẽ usq ad partũ. ⁊multo magiꝰ
ĩ tellig̾emꝰ cognitã ñfuisse pꝰ partũ aqͣ tũc se abstinuit. cũ ad huc de

Expanded text:
nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc quaeritur, an id quod dictum est, usque in diem istum, ad illam referatur aetatem, nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donepotius animadvertat Scripturae sanctae idioma, et nobiscum, in quo haesitabat, intelligat ea, de quibus posset ambigi, si non fuissent scripta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetlum poterat moveri, non eam cognitam esse a vito suo usque ad partum, ut multo magis intelligeremus cognitam non fuisse post partum, a qua tunc se abstinuit, cum adhuc de
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Ne aũ hẽ iacobũ ꝑutes filiũ debedei: lege actus apłoꝵ. iã ad
herode fuerat ĩtẽptꝰ. Restat oelusio ut marta ista. q̃iaeobi mino-¬
ris seribit̾ mat̾. fuerit uxor alfei ⁊ soror marie matris dñi. quã
mariã ecleope ioħs eũgłista eognominat apatre. siue agentilitate¬
uł familia. auit qͣcũq alia eausa nom̃ illi imponens. Siau̾ m̃ tͥ
ope disce scripture ꝯsuetudinẽ eundẽ hominẽ diu̾sis nominib̾
apellari. Raguel socer moysi ⁊ etro dr̃. de gedeon tinult causis. ĩ-¬
muitati nominis añ pmissis. subito g̾ebaal legit᷑. Stias rex uida.
uicissim ataria uoeatur. Mons tabors tabiriũ dr̃. Rursũ hermon.
fenices cognominant sanior. P amoireꝰ eognominat᷑ eũ sanir. Ca-¬
dem celi plaga: tribꝰ nominibꝰ apellat᷑. Nageb᷑ theman. daron. Lege

Expanded text:
nc putes Jacobum filium Zebedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes Evangelista cognominat, sive a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa ei nomen imponens. Si  Al. Sinophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege
Abbreviated transcription (Latin):
mei salutare tu ũ. Qanuã ꝓpħisam. magos. stellã. herodẽ. angłos. uidat
qͥ ĩqͣ miracła tanta cognou̾at di tẽplũ sp̃s scĩ. sedẽ dñi su matrẽ au¬
debat atting̾e: & certe marza ꝯseruabat om̃ia u̾ba hec ꝯferens ĩcorde
suo. Aene impudent̾ neges ista ignorasse ioseph. ⁊erant ĩqͥt lucas. pat̾¬
illiꝰ. ⁊mat̾. ad mirantes suꝑ his q̃dicebant᷑ de eo. Licet tumira impu-¬
dentia ħ ingrecis codicibꝰ falsa ꝯtendas. q̃ ñsolũ õs pene gretie tractato¬
res ĩsuis uoluminibꝰ reliquer̃. s nulli qͦ elatinis ita ut ĩgrecis habet᷑

Expanded text:
e tuum : qui Annam prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; qui, inquam, miracula tanta cognoverat, Dei templum, Spiritus sancti sedem, Domini sui matrem audebat attingere? Et certe Maria conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . Ac ne impudentillius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo. Licet tu mira impudentia haec in Graecis codicibus falsata contendas, quae non solum omnes pene Graeciae Tractatores in suis voluminibus r
Abbreviated transcription (Latin):
neforte moriat᷑ ĩbello. ⁊ hõ aliꝰ accipiat eã. Sicui aũ scrupulus ꝯmo-¬
uet᷑. qͣre desponsata. ⁊ ñpotiꝰ sine sponso. siue ut seriptura appellat
marito. uirgo ꝯcuꝑit. sciat triplicẽ fuisse rationẽ. Primo. ut ꝑ ge-¬
nealogiã ioseph ciuꝰ maria cognata erat: origo qͦ marie mõstra-¬
ret᷑. Scd̾o ne iuxta legẽ moysi adult̾a lapidaretur appło. Tercio:
ut ad egiptũ fugiens hab̾et solaciũ custodis. pociꝰ quã mariti. Quis

Expanded text:
moriatur in bello, et homo alius accipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad Aegyptum fugiens haberet solatium, custodis potius quam mariti. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽẽ desierit. cũ hãc ẽẽ scripture diuine ꝯsuetudinẽ nou̾imꝰ
ut sponsas appellet uxores. sic̃ seq̃ntibꝰ deut̾o nomii testimo¬
niis approbat᷑. Siqͥs ĩqͥt ĩuen̾it. uirginẽ desponsatã uiro
uro. ⁊ĩ uen̾it eã hõ ĩciuitate. ⁊ dormierit cũ ea: educetis utrũq
adportã ccutatis illł. ⁊ lapidabunt̾ lapidibꝰ ⁊ morient̾. Ad olescentulii

Expanded text:
sa esse desierit: cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores. Sicut in sequentibus Deuteronomii testimoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula
Abbreviated transcription (Latin):
iħs ut sacͥ uentris hospiciũ. cuiꝰ decem m̃sibꝰ ĩhabitator fuit: ab oĩ
ꝯcubitꝰ suspicione tueat᷑. Ipse qͦ ds̃ pat̾ ẽ. imp̾candꝰ. ut matrem
filii sui uirginẽ ostendat fuis se pꝰ pͥartũ: q̃ fuit mat̾ an̾ꝙͣ nupta.
Nõ cãpũ rethorici desidamꝰ eloqui. ñdialecticoꝵ tendicła. ñ aristotił
spina ꝯqͥrimꝰ. Ipsa scripturar̃ u̾ba ponendast̃: ipsis qͥbꝰ adu̾sus nos.

Expanded text:
 ut sacri ventris hospitium, cujus decem mensibus inhabitator fuit, ab omni concubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem ostendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam nupta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda
Abbreviated transcription (Latin):
tuloꝵ. ipͥmogenita capͣr̃ ñredimes. qr̾ sc̃ast̃. Cogit me sermo dĩ.
ut om̃e mascłinũ qdaꝑit uuluã. sidemundis aĩalibꝰ sit dõ uoueã.
Side mundis: redimam dans p̾ciũ sac̾doti. Possũ responde: ⁊ dic̾e.
Quid me ĩuniꝰ m̃sis stringis articło: Qd pͥmogentũ uoeas. quem
añquã fr̃s seqͣnt᷑ ignoro : Expecta donec nascat᷑ scds. Nichil de¬
beo sac̾doti: nͥ ⁊ille fuerit ꝓcreatꝰ. ꝑquẽ his qͥ ante natꝰ ẽ. ĩcipiat
ẽẽ pͥmogenitꝰ. Nõne mͥ ipsi apices loq̃nt᷑. ⁊me stulticie redargu-

Expanded text:
t primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit me sermo Dei, ut omne quod aperit vulvam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ips