comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Istigͦ fatigati: in porta sedebant.
Nec solũ dixit. sedebant: s etiã ode¬
rant dñm in portis redarguentẽ.
In porta enĩ erat. qͥ subiturꝰ erat sui
corꝑis passionẽ: ꝑ quã migͣret e t̾ris.
rediret ad celũ. In porta erat. cũ di¬
c̾et. ambulate dũ lucẽ habetis. Qd
ẽ gͦ factꝰ sum illis in parabolã. nͥq
finis legis ẽ xp̃c. ⁊ mors eiꝰ soluit e¬

Expanded text:
Isti ergo fatigati in porta sedebant. Isti ergo fatigati in porta sedebant. Nec solum dixit, sedebant; sed etiam oderant Dominum in portis redarguentem. In porta enim erat, qui subiturus erat sui corporis passionem, per quam migraret e terris, rediret ad coelum. In porta erat cum diceret: Ambulate dum lucem habetis . Quid est ergo: Factus sum illis in parabolam ; nisi quia finis Legis e
Abbreviated transcription (Latin):
t̃p̃tatꝰ ẽ scͥpturã diuinã: ⁊ scd̾m lit¬
t̾am. ñ scd̾m sp̃m. Qͥ autẽ de libera.
nat᷑ ẽ ꝑ repmissionẽ. hoc ẽ cui pro¬
missio ex fide. ipse ẽ eccłe filiꝰ te¬
dicit. Expelle ancillam et filiũ
eiꝰ: ñ enim heres erit filiꝰ ancillȩ
cum filio meo ysaac. Et apłs ait.¬
Itaq fr̃s. ñ sumꝰ ancille filii. s
liberȩ. Hec ẽ gͦ solutio. qr qͦd ig¬
norabat iud̾s. fides gentiũ sol¬
uit: infusa apło doctore m̃tib
nationũ. Id̾o gͦ illoꝵ gesta nob̃
in parabola sunt. S ⁊ dñs dixit.
factus sumillis in parabolã: adu̾¬
sum me ex̃cebant᷑ qͥ sedebant in
porta. In parabola autẽ factꝰ: qͥa di¬
citis. medice cura te ipsũ. In parabo¬
la factꝰ ẽ: qͥa sedentes in porta incͤ
pabat. In exitu enim ñ otiosi: s ex̃¬
citi ẽẽ debemꝰ. Id̾oq scͥptum ẽ. uide¬
te ne fiat fuga ur̃a hyeme aut sabb̃o:
hoc ẽ ñ mn otio. s in negotio. Gͦ pigri
entes ẽẽnt: illã iherłm reqͥssissent.

Expanded text:
terpretatus est Scripturam divinam, et secundum litteram, non secundum spiritum. Qui autem de libera, natus est per repromissionem; hoc est, cui repromissio ex fide, ipse est Ecclesiae filius, tedicit: Expelle ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Et Apostitaque, fratres, non-sumus ancillae filii, sed liberae. haec est ergo solutio, quia quod ignorabat Iudaeus fides gentium soluit infusa a Paulo doctore mentibus nationum. ideo ergo illorum gesta nobis in parabola sunt. Sed et dominus dixit: factus sum illis in parabolam. aduersus me exercebantur qui sedebant in porta, in parabolam autem factus, quia dicitis, inquit: medice, cura te ipsum. in parabolam factus est, quia sedentpabat; in exitu enim non otiosi, sed exerciti esse debemus. Ideoque scriptum est: Videte, ne fiat fuga vestra hyeme, vel sabbato ; hoc est, non in otio, sed in negotio. Ergo pigri vissent illam Hierusalem, requisivissent.
Abbreviated transcription (Latin):
cile qͥsquã uendit nͥ eũ qui sͥ displi¬
ceat. ⁊ qͣm suo usui in habilẽ putet.
Et it̾um unꝰqͥsq emere desid̾at: eũ
& sectantur lucͣ: ⁊ utiq ita uiles
hñt eos qͦs uendunt. ut eis uilioreᷤᷤ
sint qͣm pecunia. Et sepe etiã ipsi
qͦs negotiationis suȩ magis habileᷤᷤ
estuncuu̾nt: malunt tenere. qͣm
uend̾e. Ita gͦ d̃s etiã uliorẽ uendidit:
potiorẽ emit. Hendidit ppłm iud̾oꝵ.
ñ in clem̃tia di. s in sua culpa. Qͥbꝰ
recte dr᷑. Eece pec̾cis ur̃is uenditiestiᷤ.
& ꝓpt̾ iniqͥtates ur̃as dimisi matrẽ
cato uendit᷑: hic emptꝰ sangͥne. Nñ
tibilib argento ⁊ auro emptiestis:
s p̃cioso sangͥne. Qͥs ẽ sanguis p̾ci¬
osus. nͥ agni illiꝰ immacłati: hoc ẽ¬

Expanded text:
cile quisquam uendit nisi eum, qui sibi displiceat et quem usui suo inhabilem putet, et iterum unusquisque emere desiderat eum,et sectantur lucra, utique ita uiles habent eos quos uendunt, ut eis uiliores sint quam pecunia, et saepe etiam ipsi, quos negotiationi suae magis habiles aestimauerint, malunt tenere quam uendere. Ita ergo et deus uiliorem uendidit, potiorem emit. uendidit populum Iudaeorum non inclementia dei, sed sua culpa, quibus recte dicitur: ecce peccatis uestris uenditi estis et propter iniquitates uestras dimisi matrem cato uenditus, hic emptus sanguine. unde tibilibus, argento uel auro, empti estis, sed pretioso sanguine. qui est sanguis pretiosus nisi agni illius inmaculati, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensibił uidis. laudabił ppło na¬
tionũ. Qd ẽ enim coput: nͥ in qͦ sen¬
cͦ st̃: Dcł̃i enĩ sapientis in capite eiꝰ.
qͦs moueri oportet ocłos. id ẽ m̃tis
tuȩ sensꝰ: ne aliqͦ torpore pigͤscant.
Moue gͦ sapientiã tuã. moue pru¬
dentiã. moue cogitationes tuas
celestiũ collatione sermonũ. ⁊ ꝓpħi¬
coꝵ disputatioe u̾boꝵ. ita ut non
pecces in testam̃to di: s fides fir¬
ma sit. St̃ enun hetici qͥ mouent
sencꝰ suos: ut ꝑfidiam tñ. fidem ñ¬
excitent. S iam exp̃ssiꝰ de ipsa ca

Expanded text:
udabilis populo nationum. quid est enim caput nisi in quo sensus sunt ? oculi sapientis in capite eius, quos moueri oportel oculos, id est mentis tuae sensus, ne aliquo torpore pigreseant. moue ergo prudentiam tuam, moue sapientiam, moue cogitationes tuas caelestium conlatione sermonum et propheticorum disputatione uerborum, ita ut non pecces in testamento dei, sed fides firma sit. sunt enim haeretici qui mouent sensus suos, ut perfidiam tamen, non fidem excitent. Sed iam expressius de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ħ eẽt aluñtũ. Dũ enĩ petͥ actꝰ legimꝰ.
petͥ pͣcepta cognoscuꝰ: fit nob̃ uitȩ
et̾nȩ ⁊ salutis alim̃tũ. Uendidistun
qͥt ppłm tuũ sine p̾tio. Em̃di ⁊ uen¬
dendi uidet᷑ equał̃ qͥdam ẽẽ contͣctꝰ.
s tñ si em̃tis ⁊ uendentis affectum

Expanded text:
et alimentum. dum enim Petri actus legimus, Petri praecepta cognoscimus, fit nobis uitae aeternae et salutis alimentum. Uendidisti, inquit, populum tuum sine preti o. emendi et uendendi uidetur aequalis quidam esse contractus; sed tamen, si emenl is et uendentis affectum
Abbreviated transcription (Latin):
mortificati estis legi ꝑ corpꝰ xp̃i: ut
sitis alteriꝰ qͥ ex mortuis resurrexit
Qͦmͦ mortificatꝰ es legi. nͥ ut tͥ legis
umbra moriat᷑: cũ accedis ad sacͣ¬
m̃ta celestia: Nec enu alit̾ debes
tionis corporał impedim̃tis. Alioqͥr
adult̾ium ẽ: ueris falsa miscere. h¬
dicitia autem sp̃itał. si anima tua
exuta omnib impedim̃tis deuis
cognitionis. sine ruga ad d̃i u̾bi¬

Expanded text:
is Legi per corpus Christi; ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexit . Quomodo mortificatus es Legi, nisi ut tibi Legis umbra moriatur, cum accedis ad sacramenta coelestia? Nec enim aliter debes tionis corporalis impedimentis. Alioquin adulterium est, veris falsa miscere: pudicitia autem spiritalis, si anima tua exuta omnibus impedimentis deviae cognitionis, sine ruga accedat
Abbreviated transcription (Latin):
ad celestia receptacła ꝑueniret.
Est autẽ ille sponsꝰ qͥ quasi gigas
ꝑeͣrit hanc uiam totã. inuiã aliis.
Sͥ ꝑuiam: ⁊ ex illo cepit eẽ iam ꝑ¬
uia mortalib. ita tñ ut usu ascen¬
summo ad celi sumiũ. Asummo
inqͥt celo eg̾ssio eiꝰ: ⁊ occͤsus eiꝰ usq
ad sũmũ ire eiꝰ. sui homini hoc
possit actͥbui: Noyses uix in u̾ti¬
cem syna montis ascendit: ⁊ hoc
qͥa uocatꝰ a dño ẽ. ⁊ hortatꝰ ẽ uoce
celesti. A sũmo celo qͥs descend̾et

Expanded text:
ad caelestia receptacula perueniret. ad caelestia receptacula perueniret. est autem ille sponsus, qui quasi gigans percucurrit hanc uiam totam inuiam aliis, sibi peruiam; et ex illo coepit peruia iam esse mOItalibus, ita tamen, ut isti ascensummo ad caeli summum: a summo, inquit, caelo egressio eius et occursus cius usque ad summum eius. cui homini hoc possit attribui ? Moyses uix in uerticem Sina montis ascendit et hoc quia uocatus a domino est et hortatus est uoce caelesti. a summo caelo quis descenderet
Abbreviated transcription (Latin):
sꝰ ẽ ⁊ spargi: ut ꝯforme corꝑi suo. tͣns¬
figͤaret corpꝰ humilitatis nr̃e. Hoc
gͦ sem̃ salutare om̃ib hominib
pullulauit. ⁊ ex illo ad eiꝰ ymagi¬
cle ex gentib congͥgatȩ. diu̾sis fruc¬
tib refulg̾ent toto orbe t̾rarum.
Istigͦ disꝑsiones dicunt᷑. sic̃ etiã
in post̾iorib idem iecs dauid dic̃.
Edificans iherłm dñs: disꝑsiones
isrłis congͣgans. Disꝑsi st̃ enim ut
nouos fructꝰ fac̾ent: ⁊ pꝰea ueluti
hec autem disꝑsio ñ in inferiorib
fit: hoc ẽ ñ in terra: s in celo. Deni¬
ꝙ legis hoc p̃cepta confirmant:
ꝑ qͣm dicit dñs. Si fuerit disꝑsio
tua a summo celo usq ad suminũ
celi: inde congͤgabo te dicit dñs.
Qͤ ẽ disꝑsio: a sũmo celo usq ad
summũ celũ: Qs iste tant᷑: qͥ sie
potuit disseminari: Si hõ in t̾ra
natꝰ ẽ. ab imo ñ a summo cepit.
Siista te mouent atq ꝑtbant. re
ille sit tantꝰ. qͥ huiꝰmodi in t̾ris se¬
getes fecundauit: ut fructꝰ eoꝵ

Expanded text:
i, ut conforme corpori suo transfiguraret corpus humilitatis nostrae. hoc ergo semen salutare omnibus hominibus pullulauit et ex illo ad eius imagiclesiae gentes congregatae diuersis fructibus refulgenent toto orbe terrarum. isti ergo dispersiones dicuntur, sicut etiam in posterioribus idem Dauid dicit: aedificans HIsrael congregans. dispersi sunt enim, ut nouos fructus facerent et postea ueluti Haec autem dispersio non in inferioribus fit, hoc est non in terra, sed in caelo. denique legis hoc praecepta confirmant, per quam dicit dominus: si fuerit dispersio tua a summo caelo usque ad summum caeliinde congregabo te, dicit dominus. quae est dispersio a summo caelo usque ad summum caelum ? quis iste tantus, qui sic potuerit disseminari ? si homo in terra natus est, ab imo, non a summo coepit. si ista te mouent atque perturbant, redille sit tantus, qui huiusmodi in terris segetes fecundauit, ut fructus earum
Abbreviated transcription (Latin):
panis uiuus: qͥ de celo descendi. Et̃
ut scias qͥa hec omnia ꝓpt̾ nos fac¬
ta sunt: ex qͦ ille descendit. ex illo
sẽs ait. Nos omnes unꝰ panis siul
Ngͦ timeamꝰ: qͥa facti sumꝰ oues es¬
carũ. Sic̃ eium caro dñi ⁊ sanguis
ipsiꝰ nos redemit: ita etiam petrꝰ
yeccłia multa tołauit. Multa etiã¬

Expanded text:
panis uiuus qui de caelo descendi. Et panis uiuus qui de caelo descendi. Et ut scias, quia haec omnia propter nos facta sunt, ex quo ille descendit, ex illo sanctus ait: nos omnes unus panis sumus. non ergo timeamus, quia facti sumus oues escarum. sicut enim domini caro et sanguis ipsius nos redemit, ita etiam Petrus pro ecclesia multa tolerauit; multa etia
Abbreviated transcription (Latin):
pinã sͥ laudabilẽ qͣrit: sic̃ illi de
quib scͥptum ẽ. Adieb ioħ̃is bap¬
cogentes diripiunt illud. Hictor est
itaq. qͥ in t̾renis positꝰ captuus ꝑ¬
fidem eẽ ñ nouit: nec solum ei ñ du¬
pit᷑ qͦd p̃clarum ẽ. s magis ipse dirci¬
pit qͦd et̾num ẽ. St̃ etiam qͥ fiant
ris qͦmͦ factꝰ sit: audi dicentẽ. Pas¬
cha nr̃m immolat᷑ ẽ xp̃c. Et consi¬
da qͦmadinodũ parentes nr̃i infi¬
gͣa diripientes agnũ manducaba:.
significantes dñi iħ̃u passionẽ. cuiꝰ
cotidie uescim᷑ sacͣmento. ꝑ ipsam
gͥ ouẽ facti sunt greges escarum.
sicut aqͥla dixit. uł greges in escas
sic̃ theodotion loquutꝰ ẽ: uł pascua
edentium. sicut syminach dixit.
S bona epulatio ñ solum ñ ẽ me¬
tuenda seis: s etiam concupiscen¬
da. Auit̾ enim ad regnũ celoꝵ ñ po¬
test ꝑueniri. cum ip̃se dñs dixerit.
nͥ manducau̾tis carnẽ meã. ñ ha¬
bebitis uitã et̾nam. Probatum ẽ
tũ edentium: sicut ipse ait. Ego sũ

Expanded text:
 laudabilem quaerit, sicut illi, de quibus scriptum est: adiebus lohannis Bapcogentes diripiunt illud. uictor est itaque, qui in terrenis positus captiuus perfidiae es?e non nouit; nec solum ei non diripitur quod praeclarum est, sed magis ipse diripit quod aeternum est. Sunt etiam qui fiant ris, quomodo factus sit ? audi dicentem: pascha nostrum immolatus est Christus et con?idera, quemadmodum parentes nostri in figura diripientes agnum manducabant , significantes domini Iesu passionem, cuius cotidie uescimur sacramento. per ipRam jgitur ouem facti sunt greges escarum, sicut Aquilas dixit, uel greges in escas, sicut Theodotion locutus est, uel pascua edentium, sicut Symmachus dixit. sed bona epulatio non solum non est metuenda sanctis, sed etiam concupiscerda. aliter enim ad regnum caelorum non potest perueniri, cumipsedominusdixerit: nisi manducaueritis carnem meam, non habebitis uitam aeternam. probatum dstntum edentium, sicut ipse ait: ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
seuͥtutib. s etiam ꝓpt̾ hanc bͤuem
uitã. immortalitatẽ illis ẽẽ qͤsitam:
ostendit etiam qͥ sequit᷑ u̾sicłs. qi
dixerunt. int̾entes disꝑsisti nos.
Similit̾ theodotion dixit. Aquila
autẽ ⁊ syminachꝰ in gentib: aut
int̾ gentes uentilasti nos. Missi st̃

Expanded text:
se uirtutibus, sed etiam propter hanc breuem uitam inmortalitatem illis esse quaesitam. Quod ostendit etiam qui sequitur uersiculus, quia dixerunt: inter gentes dispersisti nos. similiter Theodotion dixit; Aquilas autem et Symmachus: in gentibus aut inter gentes uentilasti nos. missi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
respicit: idẽ ad luxurias atq ille¬
cebras peccatoꝵ. Et id̾o potest dice
cum scĩs: ñ recessit retͦ cor nr̃m.
Iñ intelligit qͦd ⁊ is qͥ añ inunicoᷤᷤ
suos ẽ: corde fit nouissimꝰ atꝙ pꝰtͤ¬
mus. si ad illos respiciat: ⁊ carna¬
ib potiꝰ quã sp̃italib affectu m̃¬
tis intendat. Poc̃ etiam qͥ nouissimꝰ
ẽ. corde pͥor eẽ: si ea qͤ in celo st̃ ꝯsid̾et.
ce ñ qͣ in t̾ris. Audi qr nouissimꝰ in¬

Expanded text:
respicit, id est ad luxurias atque inlerespicit, id est ad luxurias atque inlecebras peccatorum, et ideo. potest dicere cum sanctis: non recessit retro cor nostrum. unde intellegitur, quod et is, qui ante inimicos suos est, corde fit nouissimus atque postremus, si ad illos respiciat et carnalibus potius quam spiritalibus affectu mentis intendat. potest etiam, qui nouissimus est, corde prior esse, si ea quae in caelo sunt consideret et non quae in terris. audi, q
Abbreviated transcription (Latin):
& eoꝵ locum tͣnsire cupientes. he¬
niq theodotion sic ht̃ qͦm septu¬
aginta uiri: hoc ẽ qͦmͦ iste uersꝰs
positus ẽ. Aqͥla ht̃. au̾tisti nos re
ab affligente: syminachꝰ. ordinali
nos nouissimos ab om̃i adu̾sario
Cont̾ria nob̃ que sunt nͥ uolunta¬
bat luxuriem sodomitanoꝵ:⁊ re
gionis illiꝰ illecebͣs. ñ decepta ẽt
Qa pꝰ se respexit. Et tu gͦ ne ad mi¬
micos tuos respitias: posuit te d̾s
nouissimũ in scło. Uel qͥ humilita¬
te se ultimũ facit. ñ ꝯuertit᷑ retͦ
s semꝑ ante respicit. ut scias autẽ
qͥ sint inimici tui: audi dicentem.
istiꝰ mundi. ⁊ eꝰ socii. qͥ ꝑsequutis
usq ad crucẽ dñm iħm: eiꝰ poten¬
tiã nescientes: Si enĩ cognouisses:
nunꝙͣ dñm maiestatis crucifixis¬
sent. qͤ tu ⁊ si nouissimꝰ es. noll
mimicos tuos seqͥ. sed seqͤre dñm
ib̃m: ⁊ crucẽ eiꝰ leua: ⁊ insiste uesti¬
giis eiꝰ. Qͥ enim xp̃m sequit᷑. pꝰ se ñ

Expanded text:
et eorum locum transire cupientes. Deet eorum locum transire cupientes. Denique Theodotion sic habet quomodo Septuaginta uiri, hoc est quomodo iste nersup expositus est. Aquilas habet: auertisti nos retro ab affligente, Symmachus: ordinasti nos nouissimos ab omni aduersario. contraria nobis quae sunt nisi uoluptabat luxuriam Sodomitanorum, et regionis ejus illecebras. Unde decepta est? Quia post se respexit. Et tu ergo ne ad inimicos tuos respicias, posuit te Deus novissimum in saeculo. Vel: Qui humilitate se ultimum facit, non convertitur retro; sed semper ante respicit. Ut scias autem qui sint inimici tui, audi dicentem: istius mundi, et ejus socii, qui persecuti sunt usque ad crucem Dominum Jesum, ejus potentiam nescientnumquam dominum maiestatis crucifixissent. ergo tu, etsi nouissimus es, noli inimicos tuos sequi, sed sequere dominum Iesum et crucem eius leua et insiste uestigiis eius. qui enim Christum sequitur , post se non
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe suo: itaetã diuinitate
sciebat se nunꝙͣ ddinqͥ a patͤ. qr
ipse dixit. Ego in patͤ ⁊ pat̾ in me
ẽ ⁊ solum sẽ ñ eẽ signauit. Sub¬
stituit etiam u̾sicłm istũ. Au̾tistim
retͦrsum: p̃ inimicis nr̃is. Nẽ bene
qͥ retͦrsum au̾tit᷑: qͥa nemo mitter¬
manũ in aratr̃ ⁊ respitiens retro:
habił ẽ regno di. Deniq uxor lotͥh
qͥa retͦ respexit. ad u̾ticem montis
hoc ẽ ad suꝑiora ꝑuenire ñ potuit.
s in salem conu̾sa ẽ: qͦ spẽs cito sol¬
uit᷑: nec potest usum hr̃e diutnũ.
Sic st̃ qͥ temꝑalia sequunt᷑. iñ se¬
quunt᷑ et̾na: ⁊ hic infatuant᷑ a
stultitia sua. ⁊ fut᷑oꝵ grãm hr̃e ñ
posst̃. St̃ tñ qͥ retͦ positi. ob liuiscus¬
t᷑ suꝑioꝵ. ⁊ ad pͥora se extendt: ut
ad brauiũ ualeant ꝑuenire. Et pe¬
nos affligunt. ⁊ illi insectant᷑. Re
tͦrsum nos ẽẽ uoluisti. ut extenda¬
mꝰ nos ad suꝑiora: ut semꝑ añ nos
attendamꝰ ꝑseqͤntes inimicos nr̃os

Expanded text:
in corpore suo, ita etiam diuinitate sciebat se numquam derelinqui a patre, quia ipse dixit: ego in patre et pater in me et solum non esse signauit. Substituit etiam uersiculum isium: auertisti nos retrorsum prae inimicis nostris. non est bene qui retrorsum auertitur, qmanum in aratrum, respiciens retro, habilis est regno Dei . Denique uxor Lot, quia retro respexit, ad verticem montis, hoc est, ad superiora pervenire non potuit; sed in salem conversa est, quae species cito solvitur, nec potest usum habere diuturnum. Sic sunt qui temporalia sequuntur, et non sequuntur aeterna: et hic infatuantur a stultitia sua, et futurorum gratiam habere non possunt. Sunt tamen qui retro positi obliviscuntur superiorum, et ad priora se extendunt, ut ad bravium valeant pervenire. Et Penos affliguntrorsum nos esse uoluisti, ut extendamus nos ad superiora, ut semper ante nos attendamus, persequentes inimicos nostros
Abbreviated transcription (Latin):
surpandũ. Uñ bñ theodotion dix̃.
& qͥ od̾ant nos: exultabant suꝑnoᷤᷤ
Insultatio enĩ inimicoꝵ: ñ affert
p̃udiciũ bonis m̃tib. S nec direp¬
tio inimicoꝵ. Idoq sc̃s dicit: qui
certꝰ ẽ qͦd direptio sͥ obeẽ ñpossit.
Qͥs nos seꝑabit a caritate xp̃i: Tri¬
bulatio. an angustia: Et cet̾a. Sed
in hus om̃ib suꝑamꝰ. ⁊ suꝑuincimꝰ
ꝑ eum qͥ dilexit nos: scientes qͦd ne¬
q mors. neq uita. neq angłs. neq
potestates. neq pͣsentia. neq fut᷑a.
seꝑare nos possint a caritate dei.¬

Expanded text:
surpandum. Unde bene Theodotion dixit: surpandum. Unde bene Theodotion dixit: et qui oderant nos exultabant super er nos; insultatio enim inimicorum non affert praeiudicium bonis mentibus, sed nec direptio inimicorum. ideoque sanctus dicit, qui certus est quod direptio sibi obcsee non possit: quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio an angustia? et cetera. sed in his omnibus superamus et superuincimus per eum qui dilexit nos, scientes quod neque mors neque uita neque angelus neque potestates neque praesentia neque futura separare nos possint a caritate dei
Abbreviated transcription (Latin):
Seqͥtur. Et qͥ od̾ant nos diripie¬
bant sͥ. Dedisti nos tanqͣm oues
escarũ: ⁊ in nationes disꝑsistinos
Miraris forsitan. qͦd cũ in post̾iori¬
b ut diximꝰ summã hãnt fid̾i con¬
stantiã qͥ loquunt᷑: bic dicant.
qͦd ab huis qͥ od̾ant eos diripiebatͤ.
S ñ te ista ꝑt̾reant. Multi enim
debant᷑ uͥgis. in carce trudebant᷑.
bant. Immo hoc ipso qͦd rapiebant᷑
a ꝑfidis. eoꝵ m̾ita eͤscebant: ⁊i gr̃a
incelestib augebat᷑. Nenim statĩ
qͥ ab hominib diripit᷑. etiã uin¬
cit᷑. Hide apłm paulũ gͣtulatum
fenestrã in sporta dimissus sit.
Uide qͤmadmodũ sc̃s iheremias.
sc̃s iherechiel. sc̃s daniel. in captiui¬
tatẽ deducti. ⁊ ab assyriis direp¬
ti. nullã tñ captiuitatẽ ꝓpͥe fidei
ꝑtulerunt. nec in testamentum
dñi deliquere. qͥ seruauert̃ in cap¬
tiuitate etiã legis p̃cepta diuinȩ:
nec de int̾dictis cibis putauerunt
contͣ institutionẽ maioꝵ aliqͥd u¬

Expanded text:
Sequitur: Et qui oderant nos, diripiebant sibi. Dedisti nos tamquam oves escarum; et in nationes dispersisti nos. Miraris forsitan quod cum in posterioribus, ut diximus, summam habeant fidei constantiam qui loquuntur, hic dicant quod ab iis qui oderant eos, diripiebantur: sed non te ista perterreant. Multi enim debantur virgis, in carcerem trudebantur, bant: immo hoc ipso quod rapiebantur a perfidis, eorum merita crescebant, et gratia in coelestibus augebatur. Non enim statim qui ab hominibus diripitcitur. uide apostolum Paulum gratulatum fenestram in SDorta demissus sit. uide quemadmodum sanctus Hieremias, sanctus Ezechiel, sanctus Danihel in captiuitatem deducti et ab Assyriis direpti nullam tamen captiuitatem propriae fidei pertulerunt nec in testamentum domini deliquere, qui seruarunt in captiuitate etiam legis praecepta diuinae nec de interdictis cibis putauerunt contra institutionem maiorum aliquid u
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ gentes sem̃ afferrent. qͦ ad eoꝵ
similitudinẽ fructꝰ gentiũ pullu¬
laret. Deniq sͥptura hoc dicit. di
uos eatis. ⁊ fructũ płimũ afferatis:
iħc xp̃c sem̃. scdm qͦd dictum ẽ ad

Expanded text:
inter gentes semen afferrent, quo ad eorum similitudinem fructus gentium pullularet. denique scriptura hoc dicit dixiuos eatis et fructum plurimum afferatis sicut semen, secundum quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ in cubicłm tuũ. ⁊ clauso ostio
ora patͤm tuum in abscondito:⁊
þat̾ tuus qͥ uidet in abscondito.
reddet tͥ. Qͦ intꝰ qͣsi in cubiculo tu¬
o: d̾s ẽ. Audi etiam alibi: qͥa intꝰ
ẽ ds. Ecce inqͥt dñs ꝓcedet de loco
suo. ⁊ descendet ⁊ ascendet suꝑ ex¬
celsa t̾rȩ. ⁊ mouebunt᷑ montes
sub eo: ⁊ ualles liq̃scent. Scͥpt᷑a
hoe dicit. Etiam tẽ significabat.
ad gentes. Deniq ⁊ in psalmo inue¬
nimꝰ hoc exp̃ssum: cũ dicit daiud.
Et ipse tanqͣm sponsꝰ ꝓcedens de
thalamo suo: exultauit ut gigas

Expanded text:
clauso ostio, ora Patrem tuum in abscondito: et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi . Ergo intus quasi in cubiculo tuo Deus est. Audi etiam alibi, quia intus est Deus. Ecce, inquit, Dominus procedet de loco suo, et descendet et ascendet super excelsa terrae, et movebuntur montes sub eo, et valles liquescent . Scriptura hoc dicit: et jam tunc significabat ansiret ad gentes. Denique et in psalmo hoc invenimus expressum, cum dicit David: Et ipse tamquam sponsus procedens de thalamo s
Abbreviated transcription (Latin):
pauci redempti immutari meri¬
ert̃. ut abraham. ysaac. lacob. mo¬
yses: ñ tñ ad omĩs commnutatio
ip̃sa ꝑuenit. Est etiam illud. ut
ñ sit multitudo in cominutatio¬

Expanded text:
pauci redempti immutari meruerunt, ut Abraham, Isaac, Jacob, Moyses: non tamen ad omnes commutatio ipsa pervenit. Est etiam illud, ut non sit multitudo in commutatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuit eum nubes sex dieb. ⁊ uoca¬
uit dñs moysen die septimo de
media nube. Aspectꝰ autẽ maresta¬
tis dñi tanqͣm ignis ardens suꝑ u̾ti¬
cem montis coram filis isrł . iil̃¬
uit moyses in mediã nubẽ. Sic̃
gͦ hic moyses intͣbat in nube. uͥ pͥ¬
mũ ad montẽ uocatꝰ a dño ẽ: ita
in post̾iorib ꝑfectior. cũ ipse intͣret
in tabnacłm suũ descendebat ad
eũ columna nub̃. ⁊ stabat in ostio
it enim tenebͣs latibłm suũ. Et ut

Expanded text:
ruit eum nubes sex diebus; et uocaruit eum nubes sex diebus; et uocauit dominus Moysen die septimo de media nube. aspectus autem maiestatis domini tamquam ignis ardens super uerticem montis coram filiis Israel. et intrauit Moyses in mediam nubem. sicut ergo hic Moyses intrabat in nubem, ubi primum ad montem uocatus a domino est, ita in posterioribus perfectior cum ipse intraret in tabernaculum suum, descendebat ad eum columna nubis, et stabat in ostio it enim tenebras latibulum suum . Ut
Abbreviated transcription (Latin):
exit. aut ad alt̾um tͣnsit. qͥ supͣ oĩa
ẽ: aut uͭ exurgit. qͣsi in aliqͦ laceat
cubili. uł in aliqͥ sede corpalit sede¬
at. S hec dicunt᷑. ut cu intelligas
gere. Legunꝰ enim ⁊ in hoc ipso psal¬
mo. Exurge: qͣre obdormis dñe: Et¬
considandũ. ne qñ nr̃ĩs imꝓbabili¬
rum uͥ metu naufragii ⁊ timore
ꝑcussi sunt: xp̃m excitauert̃ doi¬
mientẽ. ꝑfidis gͦ dormut dñs iħe:
fidelib uigilat. Deniq ⁊ qͥ fidelisẽ
intrat ad xp̃m: ⁊ a negligente d̃s
uidet᷑ exire atq disced̃e. Certe imp¬
fectos ⁊ adhuc infirmos attrabit
ad se dñs: sicut legistis dicentes
iuuenculas. Attrahe nos: pꝰ odorẽ
unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. At u̾o
moyses qͥ iam fortior erat ⁊ electͦ
a dño. ⁊ ascend̾e legit᷑. ⁊ intͣre ad
dñm d̃m suum: sicut scͥptum est.
Ascendit moyses in montẽ. ⁊ cͥcũ¬
dedit lux montẽ. ⁊ descendit ma¬
iestas dñi in montẽ syna. ⁊ coõpe¬

Expanded text:
exit aut ad alterum transit, qui supra omnia exit aut ad alterum transit, qui supra omnia est, aut uere exurgit, quasi in aliquo iaceat cubili uel in aliqua sede corporaliter sedeat, sed haec dicuntur, ut tu intellegas, rgere; legimus enim in hoc ipso pszlmo: exurge; quare obdormis, domine? etconsiderandum. ne quando nostris improbabilirum ubi metu naufragii et timore percussi sunt, Christum excitauerunt dormientem. perfidis ergo dormit dominus Iesus, fidelibus uigilatintrat ad deum et a neglegente deus uidetur exire atque discedere. certe inperfectos et adhuc infirmos attrahit ad se dominus, sicut legisti dicentes iuuenculas: attrahe nos; post odorem unguentorum tuorum curramus. at uero Moyses, qui iam fortior erat et electus a domino, et ascendere legitur et intrare ad dominum deum suum, sicut scriptum est: quia ascendit Moyses in montem et circumdedit lux montem. et descendit maiestas domini in montem Sina et coope
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ se elongant a te ꝑibunt: ꝑdidisti
om̃s qͥ fornieant᷑ abs te. Ad ẽ abste
fornicant᷑: Ca tͤpitudinis sue hol¬
briĩs te relinquunt: ⁊ ate. cedt̃.
& a p̃ceptis tuis deuii st̃ eniq ali¬
bi babes scͥptum. Aq. tos autẽ iu¬
dicabit ds: disꝑdeis eos a se. Hc ẽ
alienando abs te ꝑdidisti eos. Qͦ qͥse
ñ cognoscit dñm: a dño ñ cognoscit᷑.¬
Et qͥ ignorat igiorat᷑. sic̃ ipse dñs
dicit. Discedite ime om̃s oꝑarii mi¬
qͥtatis: nescio uis. Nenim scire dig¬
nat᷑ iniꝰtitiȩ minstͦs: ⁊ iniqͥtatis
auctores. Peccatorgͦ ñ repellit᷑. qͥa
ipse se repellit. Heȩ gen̾e dicit. Nc̃
autẽ reppulisti: ⁊ ꝯfudistinos. Qͦmͦ
m̃ta ñ sentit diuinitatis sͥ opitu¬
latione conferri: repulsũ seputat
atq desertũ. Qͥd ẽ autẽ qͦd ait: nꝑ
gͣdieris ds: Et qͥd sͥ uult. qͦd d̃s in¬
t̾dum aut ꝓgͣdi dr᷑ aut egͣdi: aut
exurg̾e aut descend̾e: N enim cor¬
ꝑalit̾ ds mouet᷑. aut de alio loco

Expanded text:
 se elongant a te peribunt; perdidisti omnes qui fornicantur abs te. quid est \'abs te fornicantur\' ? quia turpitudinis suae ludibriis te relinquunt et a te recedunt et a piueceptis tuis deuii sunt. denique alibi habes scriptum: adulteros autem iudicat deus disperdens eos a se, hoc est: alienando abs te perdidisti eos. ergo qui se non cognoscit dominum, a domino non cognet qui ignorat, ignoratur, sicut ipse dominus dixit: discedite a me omn.es operarii iniquitatis. nescio ucs, non enim scire dignatur iniustitiae ministros et iniquitatis auctores. peccator ergo non repellitur, quia ipse se repellit. hoc igitur genere dicit: nunc autem reppulisti et confudisti nos. Quomodo menta non sentit diuinitatis sibi opitulatione conferri, repulsum se putat atque desertum. quid est autem quod ait: non progredieris, deus, et quid sibi uulc, quod deus interdum aut progredi dicitur aut egredi aut exurgere aut descendere? non enim corporaliter deus mouetur aut de aliquo loco
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Nich̃ enim tͥ gratiꝰ ẽ anini
se tͣdit in nichilũ: ut pecc̃o ⁊ flagi¬
tio mancipet᷑. Ido tu sine p̾cio ⁊ sũ
ꝯmutatione: degen̾em ppłm uen¬
didisti. Uñ in post̾iorib ait. Ñ enĩ
illis ꝯmutatio: qͥa ñ tumuert̃ inqͥt
dm. Duplex autẽ intellectꝰ qͣre cõ¬
mutationẽ ñ habuerit ppłs erronꝰ.
qͥa ñ potest homo argento uł au¬
ro. uł possessionib redim̾e animã
suã. Quã enĩ cominutationẽ dabit¬
animȩ suȩ. cũ illa temꝑalia uł ca

Expanded text:
enim tibi gratius est animae se tradit in nihilum; ut peccato et flagitio mancipetur. Ideo tu sine pretio et sine commutatione degenerem populum vendidisti. Unde in posterioribus ait: Non enim est illis commutatio ? quia non timuerunt, inquit, deum. Duplex autem intellectus, quare commutationem non habuerit populus erroris, quia non potest homo argento uel auro uel possessionibus redimere animam suam. quam enim dabit commutationem animae suae, cum ill
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pecc̃m in hoc mundo. ⁊ in pec̃co
mors seua: atq intolerabił quedã
pena peccati. Docuit nos qͥdem mo¬
ẏses leuare ad dñm manꝰ. puicultꝰ
instituens disciplinã: do ciuit qͣli¬
admodũ amalech u̾suti locꝰ iuncet᷑.
ut mores nr̃os ⁊ oꝑa leuaremꝰ ad
xp̃m: sic destrui posse ꝑfidiam. Sin
ũ deiceremꝰ aĩam. inclinaremꝰ affec¬
cũ. ⁊ a ꝯtinentiȩ studio au̾teremꝰ¬
ingeniũ. ut ꝑsuasio nos uana su¬
paret. nullũ remediũ futurũ. nͥib̾e
dep̃ssa iam bͣchia moysi tanquã
infirmitatẽ legis attolleret: ⁊ sua
miscd̾̃ia sustiniet. S infirmũ ad¬
huc fuisset legis auxiliũ. nͥ ipse iħe
uenisset in t̾ras. qͥ in se nr̃as susciꝑet
infirmitates. qͤm solũ pecc̃a nr̃a

Expanded text:
ergo peccatum in hoc mundo et in peccato mors saeua atque intolerabilis quaedam poena peccati. docuit quidem nos Moyses leuare ad dominum manus, pii cultus jnstituens disciplinam. docuit quemadmodum Amalec uersutilocus uinceretur, ut mores nostros et opera leuaremus adsin uero deiceremus animam, inclinaremus affectum et a continentiae studio auerteremusingeniumut persuasid nos uana superaietnullum remedium futurum, nisi Iesus depressa iam brachia Moysi tamquam infirmitatem legis attolleret et sua misericordia sustineret. sed ina firmum adhuc fuisset legis auxilium, nisi ipse Iesus uenisset in terras, qui in se nostras susciperet infirmitates, quem solum nostra
Abbreviated transcription (Latin):
rerei: uel cet̃i quoꝵ infra uocabła
ipse se domuit:⁊ ipse se uicit ut sͥ
uiueret. Sibienĩ unit qͥ d̾o iuuit.:
ut uitã xp̃i uiuat et̾nam. N gͦ pug¬
nauit militarib armis. ⁊ ferreis
telis ppłs eccle: sicut pugnauit po¬
płs uid̾orum. Ille in figura pugnat.:
nos pugnamꝰ in sp̃u. Ille aduersum
alienigenas pugnauit: nos ipsi bel¬
lũ habemꝰ in nob̃. Et id̾o pꝰ nob̃ uin¬
cendȩ st̃ ꝓpͥi corꝑis passiones. Audi
pugnantẽ apłm paulũ: aduersꝰ
gentẽ chananeoꝵ. Nideo inqͥt legẽ
carnis meȩ. repugnantẽ legi m̃tis
meȩ: ⁊ captiuantẽ me in legẽ ƿec¬
cati. Nunc se erigit caro nr̃a: nunc
deicit. Erigit m̃ti: deicit potesta¬
ti. Et uͥ se urgeri ud̾it. ꝯstantiã
deserit. ⁊ ad subiectionẽ parata
ducit᷑ in lege peccati. ut fidem de¬
infirmitatis indicio destituta.
uero oedat m̃dacio. seruiat cͥmi¬
ni. ad qͥescat errori: ⁊ tanqͣm amor¬

Expanded text:
rezaei uel ceteri quorum infra uocabularezaei uel ceteri quorum infra uocabulaipse se domuit et ipse se uicit, ut sibi uiueret; sibi enim uiuit qui deo uiuit, ut uitam Christi uiuat aeternam. non ergo pugnauit militaribus armis et ferreis telis populus ecclesiae, -sicut pugnauit populus Iudaeorum. ille in figura pugnauit, nos pugnamus in spiritu; ille aduersum alienigenas pugnauit, nos ipsi bellum habemus in nobis et ideo prius nobis uincendae sunt proprii corporis passiones. Audi pugnantem apostolum Paulum aduersus gentem Chananaeorum: uideo, inquit, 1 eg e m carnis meae repugnantem legi mentis meae et captiuantem me in lege peccati. nunc se erigit caro nostra, nunc deicit; erigit menti, deicit potestati et, ubi se urgeri uiderit, constantiam deserit et ad subiectionem parata ducitur in lege peccati, ut fidem deinfirmitatis in dicione destituta uero cedat mendacio, seruiat crimini, adquiescat errori et tamquam Amor
Abbreviated transcription (Latin):
ti mysteria u̾itatis. ⁊ diuinȩ pieti¬
tis oracula. Considemꝰ seqͤntia. Ma¬
nꝰ tua gentes disꝑdidit. ⁊ plantasti
eos: afflixisti ppłos.⁊ expulisti eos
scimꝰ qͥdem qͦd multas gentes era¬
dicau̾it dñs ⁊ euert̾it. ut possessio¬
nẽ sͥ uid̾orum ppłs inueniret. qͣrũ
gentiũ t̾ras abrahȩ semini daturũ
sedñs declarauit. S cũ psalmus
signare: qͦmadmodũ eͤditurus eẽt
ppłs nationũ. Confirmat gͥ fidem
eccłȩ antequã annuntiaret. & uic¬
chio neq in gladio suo feras expu¬
uit gentes. ⁊ ñ c̾tamine bellico tur¬
mas fugauit lstiles: s mansuetu¬
dine ac fide t̾ras inimicoꝵ sñ ullo
cruore possedit. Fides enim sola pug¬
nauit. ⁊ id̾o tͥumphos meruit. quoᷤᷤ
si reuocaret ꝑfidia. s augeret: qͥa
ꝑsequutionib suis ñ uincit᷑ eccłia¬
uicerit eccła: cognoscamꝰ. uetera
dico uocabła: s mysteria noua.
Chananei sunt ethei. ⁊ amorrei. se¬

Expanded text:
ti mysteria ueritatis et diuinae pietati mysteria ueritatis et diuinae pietatis oracula. consideremus sequentia. Manus tua gentes disperdidit, et plantasti eos, afflixisti populos et e xpuli sti eos. scimus quidem quod multas gentes eradicauerit dominus et euerterit, ut possessionem sibi Iudaeorum populus inueniret, quarum gentium terras Abrahae semini daturum se dominus declarauit. sed cum psalmus signare, quemadmodum crediturus esset populus nationum. confirmat igitur fidem ecclesiae, antequam nuntiet, et uicchio neque in gladio suo feras expulit gentes et non certamine bellico turmas fugauit hostiles, sed mansuetudine ac fide terras inimicorum sine ullo cruore possedit; fides enim sola pugnauit. et ideo triumphos meruit quos non reuocaret perfidia, sed augeret, quia persecutionibus suis non uincituioerit ecclesia, cognoscamus. uetera dico uocabula, sed mysteria noua: Chananaei sunt, Chettaei et Amorraei, Phe
Abbreviated transcription (Latin):
incolat᷑ meꝰ ꝓlongatꝰ ẽ. Qmͦ aut
illũ dilatũ incolatũ celestẽ. aut he
t̾renũ ꝯꝑhendinatũ doleret. qͥ ant
poposcerat ne in dimidiũ dierũ siuo
deduceret᷑: cũ dierũ breuitas. celan¬
dicursꝰ istiꝰ ꝯpendiũ uid̾et᷑ afferret
Uñ colligit᷑ ⁊ illud qͦd ait. honora
patͤm ⁊ matͤm ut longeuus sis suꝑ
t̾ram: qͦmͦ intellig̾e debeamꝰ. Multi
enĩ qͥ honorant. cito sepe rapiunt᷑
ut immatura etate moriant᷑. Mul¬
tietiã qͥ minꝰ deferunt parentibꝰ siu
longeuȩ fruunt᷑ stipendis senec¬
tutis: ⁊ nͥ longeintatẽ illã uitȩ ac¬
cipiamꝰ et̾nȩ. inuenit᷑ scͥptura desti¬
tui subsidio u̾itatis. Uñ gͤcus exp̃ssiꝰ
dixit: ut sis multoꝵ dierũ. hoc est
sedulo seruat officio: atenebͥs noc¬
tis alienꝰ. in dierũ luce uersat᷑. Et id̾o
qͥ legit deuteronomiũ: leget in qͥt
illud omnib dieb uitȩ suȩ. Ñ utiq
noctib s dieb: qr dies fulget leges¬

Expanded text:
longatus est! quomodo aut illum dilatum incolatum caelestem aut hunc terrenum comperendinatum doleret, qui ante poposcerat, ne in dimidium dierum suorum deduceretur, cum dierum breuitas celerandi cursus istius compendium uideretur afferre? unde colligitur et illud, quod ait: honora patrem et matrem , ut longaeuus sis super terram, quomodo intellegere debeamus. multi enim, qui honorant, cito saepe rapiuntur, ut inmatura aetate moriantur, multi etiam, qui minus deferunt parentibus suis, longaeuae fruuntur etipendiis senectutis, et nisi longaeuitatem illam uitae accipiamus aeternae, inuenitur scriptura destitui subsidio ueritatis . unde Graecus expressius dixit: ut s is multoram dierum, hoc est sedulo seruat officio, a tenebris noctis alienus in dierum luce uersatur. et ideo, qui legit Deuteronomium, leget, inquit, illud omnibus diebus uitae ouae, non utique noctibus, sed diebus, quia dies fulget legen
Abbreviated transcription (Latin):
nomine patͥs uenit: qͥuenit ut pa¬
tͥs fac̾et uoluntatẽ. Et id̾o ait. In
nõĩe patͥs ueni: ⁊ ñ me suscepistis.
Si aliꝰ uen̾it in noĩe suo illũ susei¬
pietis. significans ud̾os in antixp̃m
eͤdituros. qͥ in xp̃m cͤdere noluert̃.¬
Qͦ qͥ in xp̃m credit. ñ in arcu suo
nec gladio suo sꝑat: s in nomine
eiꝰ sp̃em uictoriȩ locat. Et id̾o ait.
Ñ enim in arcu meo sꝑabo: ⁊ gla¬
diꝰ meꝰ ñ saluabit me. S sim arcu
sꝑandũ ẽ. utiq in dĩ arcu qͣm po¬
suit in nube: ut a diluuio genꝰ hu¬
manũ timere desineret. Isto arcu
nos ꝓtegit: qͦ arcu iacłat᷑ sagitas.
quib ꝑcutiat inimicos ⁊ adu̾sa¬
rios nr̃os. Uñ ⁊ ait. lib̃asti enun
nos ex affligentib nos: ⁊ eos qui
od̾unt nos confudisti. In do lau
beret. qͥa sagittis qͣs iaculatur

Expanded text:
e Patris venit, qui venit ut Patris faceret voluntatem. Et ideo ait: In nomine Patris veni, et non me suscepistis: si alius venerit in nomine suo, illum suscipietis ; significans Judaeos in Antichristum credituros, qui in Christum credere noluer Christum credit, non in arcu suo nec gladio suo sperat, sed in nomine eius spem uictoriae locat. Et ideo ait: non enim in arcu meo sperabo et gladius meus non s aluabitf me, etsi in arcu sperandum est, sed in dei arcu quem posuit in nube, ut a diluuio genus humanum timere desineret. isto arcu nos protegit, quo arcu et iaculatur sagittas, quibus percutiat inimicos et aduersarios nostros. Unde et ait: liberasti enim nos ex affligentibus nos et eos qui o derunt nos confudisti; in deo lauberet, quia sagittis quas iaculatur
Abbreviated transcription (Latin):
gant xp̃m coet̾num patͥ. uident
qͥa d̃m negant: cuiꝰ ẽ semꝑ eẽ. nec
aliq̃n ñ fuisse. Hacgͦ cognitione
ꝓetatis diuinȩ moyses insurgen¬
tes in se uolebat sꝑnere. uelut aqͥ¬
la aut symmachꝰ dixert̃. calcare
resistentes s tanqͥm ser pentes a
scorpiones. qͦs etiam dñs dicit in eũ
głio eẽ sp̃italib uestigiis ꝓt̾endos:
ut uiam nr̃am impedire ñ possint.
qͤ ducit ad secͤta ꝑadisi. habemꝰ gͦ
in nob̃ studiũ diuinȩ cognitionis:
habemꝰ dĩ u̾bum qͦd ẽ nom̃ patͥs. c¬

Expanded text:
gant Christum coaeternum patri, uideant quia deum negant, cuius est semper esse nec aliquando non fuisse. hac ergo cognitione proprietatis diuinae Moyses insurgentes in se uolebat spernere uel, ut Aquilas aut Symmachus dixerunt, calcare resistentes sibi tamquam serpentes et scorpiones, quos etiam dominus dicit in euan- gelio esse spiritalibus uestigiis proterendos, ut uiam nostram impedire non possint, quae ducit ad secreta paradisi. habemus ergo in nobis studium diuinae cognitionis, habemus dei uerbum, quod est nomen patris.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ nob̃ ẽ scͥptum: Menses enĩ ab mni¬
tio lunȩ: uet̾es obseruare ꝯsueu̾d.
luna autẽ eccłia ẽ: qͦ sp̃ĩtalibꝰ ⁊ eũ¬
głicis pͣdicationib in habundan¬
tia pacis ut ꝓph̃a dixit. extollit᷑. In
xp̃o gͦ cornu uentilabimꝰ inimicos
nr̃os: ⁊ in nõie eiꝰ sꝑnemꝰ insurgen
rossit intelligi. Nñ arbit᷑r qͦd ⁊ mo¬
ises uolens ꝓpi a d̃i. ⁊ aliqͥd de eo

Expanded text:
nisi nobis scriptum est? Menses enim ab initio lunae veteres observare consueverant. luna autem ecclesia est, quae spiritalibus et euangelicis praedicationibus in abundantia pacis, ut propheta dixit, extollitur. in Christo ergo uentilabimus inimicos nostros. Et in nomine eius spe-rnemus insur gentpossit intellegi. unde arbitror quod et Moyses, uolens. propiia dei et al
Abbreviated transcription (Latin):
N accipies uxorẽ a filiab chanane¬
oꝵ: ⁊ mittit eũ in mesopotamiã.
ut ibi sͥ conuigẽ reꝑiret. Nuinqͥd
ei insidiati st̃ dñi sagittarũ: Nũqͥd
ipse ꝓpt̾ bñdictionẽ ut̾i mat̾ni in

Expanded text:
cipies uxorem a filiabus Chananaeorum ; et mittit eum in Mesopotamiam, ut ibi sibi conjugem reperiret. Numquid ei insidiati sunt domini sagittarum? Numquid ipse propter benedictionem uteri materni in
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ẽ: qͥ potest dicere. In te inimicos
nr̃os uentilabimꝰ cornu. Qd ẽ uen¬
tilare cornui: Dedit dñs cornua
plurib animantib: ut possint
se a ferarum mẽsione defendere.
Id̾oq ⁊ bos leoni freqͤnt̾ obsistit.: ur¬
sum ꝓt̾it. Ceruus qͦ quãuis sit pa¬
iud̃: tñ ipse cornib se tuet᷑. Aries
ꝙͦ arietat lupum. Qͦ ea qͤ cornua
hũt animalia: uentilare dicunt᷑.
in bͣchio nr̃o p̾sumimꝰ. ita ñ in corni¬
b nr̃is uentilandi habemꝰ p̃sidium:
s in xp̃o. Ht̃ enim fides cornua sua:
qͣ mutuat᷑ a xp̃o. Siquid̾ ñ ociose
in bñdictionib moysi legimꝰ. qͥ ẽ iuisꝰ
in rubo. ueniat suꝑ caput ioseph.
&. suꝑ u̾ticem eiꝰ: głificatꝰ. int̾ fratͦs
suos pͥmogenit᷑. Tauri decꝰ. spẽs ipstꝰ.¬

Expanded text:
 est qui potest dicere: In te inimicos nostros ventilabimus cornu. Quid est ventilare cornu? Dedit Dominus cornua pluribus animantibus, ut possint se a ferarum incursione defendere. Ideoque et bos leoni frequenter resistit, ursum proterit; cervus quoque, quamvis sit pavidus, tamen et ipse cornibus se tuetur: aries quoque arietat lupum. Ergo ea quae cornua habent animalia, ventilare dicuntur.in brachio nostro praesumimus, ita non in cornibus nostris uentilandi habemus praesidium, sed in Christo. habet enim fides cornua sua, quae mutuatur a Christo. siquidem non otiose in benedictionibus Moysi legimus: qui est uisus in rubo ueniat super caput Ioseph et super uerticem eius glorificatus inter fratres suos p
Abbreviated transcription (Latin):
qmandas salutes iacob. ⁊̃ ꝑfune¬
toriꝰ sermo ẽ ut dicas: tues rex ms.
Ñ qͥcumq hoc dicit: s in qͦ di reg¬
nũ ẽ. In qͦ autẽ regnat ds: utiq
in eo peccata ñ regnant. Nenĩ d̾o
regnum ẽ ꝯmune: cũ cͥmine. Qͥs
autẽ dicit dm suũ: nͥ qͥ ipsi exhi¬
bet plenũ reuentiȩ ⁊ pietatis affec¬
tũ: Iusto enum dr̃: ego sũ ds tuus.
Deniq thomas uͥ tetigit manu
tatȩ resurrectiõis inuenit: respon
demit seruulos suos: ds. qͥa ñ so¬
lum resurrexit. s etiã ipse se susci¬
tauit. Mandauit autẽ salutes ia¬
cob: qͥa in singłis oracłis salꝰ ẽ. in
singłis qͦ salꝰ ẽ mansionibꝰ. salꝰ in
ministus angłoꝵ: qͥ ad ꝓtectionẽ

Expanded text:
qui mandas salutes I aeob. non perfuncqui mandas salutes I aeob. non perfunctorius sermo est, ut dicas: tu es ipse rex meus. non quicumque hoc dicit, sed in quo dei regnum est, in quo autem regnat deus, utique iregnum est commune cum crimine. Quis autem dicit Deum suum, nisi qui ipsi exhibet plenum reverentiae et pietatis affectum? Justo enim dicitur: Ego sum Deus tuus. Denique et Thomas ubi tetigit manutatae resurrectionis inuenit, responddemit seruulos suos, deus, quia non solum resurrexit, sed etiam ipse se suscitauit. mandauit autem salutes Iacob, quia in singulis oraculis salus est, in singulis quoque salus est mansionibus , salus in ministeriis angelorum qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa complacet diuinȩ iure naturȩ.
.i. unitate substantiȩ Et recte ꝯpla¬
cet in filio pat̾: qͥa pat̾ honorificat᷑
in filio. sic̃ in patͤ filiꝰ. In nob̾ autẽ
d̃o complacuit: qͥa nob̃ donauit:
ut ei placere possimꝰ. Pie autẽ ⁊ hoc
homini specialit̾ donatũ. ñ arrogas¬
tiꝰ usurpatũ: scͥptura nos docint. De¬
cet enim ut in his complaceat deo.
qs ad similituoinẽ suã fecit: ⁊ qͦs ꝑ
ymagine suã uoluit pͣrogatuiam
grȩ hr̃e celestis. In ymagine gͦ sua
s complacet. In his autẽ qͥ seđm
imaginẽ ipsiꝰ sunt: complacet d̾o.
In his autẽ suũ munꝰ ⁊ suũ donũ.
qͦd hinc reuelabit᷑ cũ ꝑfectũ illud
aduen̾it. qͦd cum apparuerit qͥd si¬
mꝰ similes ei erimꝰ. ut scͥptum est.
uͤ qͥ ñ in brachio suo hoc ẽ in sua
operatione p̾suit. s in dĩ gr̃a: cre¬
dens qͦd ñ facta sua unumqͣmq
iustificant. s fides ꝓmpta. dicit
dño. Tu es ipse rex meus ⁊ d̾s m̃s:

Expanded text:
quia complacet diuinae iure naturae quia complacet diuinae iure naturae et unitate substantiae. et recte complacet in filio pater, quia pater honorificatur in filio sicut in patre filius. in nobis autem deo complacuit, quia nobis ipse donauit, ut ei placere possimus. pie autem et hoc homini specialiter donatum, non arrogantius usurpatum scriptura nos docuit. decet enim, ut in his complaceat deo, quos ad similitudinem suam fecit et quos per imaginem suam uoluit praerogatiuam gratiae habere caelestis. in imagine ergo sua deus complacet, in his autem, qui secundum imaginem ipsius sunt, complacet deo. in his autem suum munus et suum donum, quod tunc reuelabitur, cum perfectum illud aduenerit, quia, cum apparuerit quid simus, similes ei erimus, ut scriptum est. Ergo qui non in brachio suo, hoc est in sua operatione praesumit, sed in dei gratia, credens quod non facta sua unumquemque iustificant, sed fides prompta, dicit domino: t u es ipse m eus et deus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
dis inuid̾at: respondit dñs. Sieg
bonꝰ: ocłs tuus quare neqͣm: Pat
ñ suis hoc mitis uendicabant. Ideo
nec moyses eos induxit: ne legisli
minat: gr̃a fidem expectat. Nñ pri¬
clare apłs fidem patrͣ sequutꝰ. ait
Neq qͥ plantat ẽ qͥcqͣm. neq qͥ rigat.
eos. s d̾s qͥ incͤmentũ ppło dedit: ht̃
glȩ pͥncipatũ. Nec te moueat: qi su¬
ꝑiꝰ dixit. manꝰ tua gentes disꝑdidit
&. plantasti eos. Hnc enĩ colligis. ꝙ
ñ om̃is qͥ plantat. aut qͥrigat. inc¬
m̃tum dat: s qͥ incͤmentũ potest
dare. potest ipse plantare: sic̃ gt̃s
plantasse dicit᷑ dñs. Ipse enĩ plan¬
tauit. qͥ plantatioĩ donauit effe
đo. filiꝰ meꝰ tu es: in te complacui
Qͥ gͦ participes xp̃i sunt: ab eo pli¬
cendi gr̃ãm consequunt᷑. Et pulchre
ait. Complacuit tͥ in illis: ut distan¬
tiaui.deat iure seruata. Recte
eiĩ ds in filio complacet. qͥa eqͣlis
ẽ patͥ. nec in nullo decolor inuenit᷑:

Expanded text:
cedis inviderat, respondit Dominus: Si ego cedis inviderat, respondit Dominus: Si ego bonus; oculus tuus quare nequam ? Panon suis hoc meritis vindicabant. Ideo nec Moyses eos induxit, ne Legis hominat, gratia fidem spectat. Unde praeclare Apostolus fidem patrum secutus ait: Sed neque qui plantat, est quicquam, neque qui rigat; um populo dedit, habet gloriae principatum. Nec te moueat , quia superius dixit: manus tua gentes disperdidit, et plantasti eos. hinc enim colligis, quia non omnis qui plantat aut qui rigat incrementum dat, sed qui incrementum potest dare potest ipse plantare, sicut gentes plantasse dicitur dominus. ipse enim plantauit qui plantationi donauit effecdeo: filius meus tu es, in te complacui. qui ergo participes Christi sunt, ab eo placendi gratiam conSecuntur. et pulchre ait: complacuit tibi in illis, ut distantia uideatur iure seruata. recte enim deus in filio complacet, quia aequalis est patri nec in ullo decolor inuenitur ,
Abbreviated transcription (Latin):
nulla cogitationẽ eiꝰ occulta p̃tere¬
Et id̾o dicit. Qͥ me uidet uidet ⁊ pa¬
tͤm: qͣsi splendor głȩ eiꝰ ⁊ ymago sub¬
stantiȩ. Ad ipsum gͦ om̃ia uire refe¬
renda sunt. ipsi moyses. ipsi aaron.
ipsi etiã patͤs sac̾bant uniu̾sa qͦ ges¬
serant: ut de hostib tͥumpharent.
Neq enĩ in sua ꝯfidentia dixit iħc
naue. stet sol contͣ gabaon: s qr p̃su¬
mebat in xp̃o. qͦm ducẽ militiȩ ce¬
lestis agnouit. ⁊ suplicit̾ adorauit.
Et id̾o gentes feras eradicare ꝓme
ruit. ⁊ ppłm patrͣ in t̾ram reꝓmis¬
sionis inducere. qͥa nicħ suis oꝑib
deputabat. eͦdens indigna eẽ oꝑa
hominũ tanta głȩ remun̾atione
celestis: qͣm dñs ex sua magis mi
dam. Nñ abrabam impigͤ̃ d̾o ẽdidit.
ut ap̃d eũ ĩtificationis grãm repir
qͣm m̃cedem sui oꝑis collocaret ls¬
ora enĩ dona st̃ largientis: qͣm m̃es
oꝑantis. Pyt̾ea ⁊ illi qͥ eqͣlitatẽ ña¬

Expanded text:
nulla cognitionem eius occulta praeterenulla cognitionem eius occulta praetereet ideo dicit: qui me uidet, uidet et patrem, quasi splendor gloriae eius et imago substantiae. ad ipsum ergo omnia iure referenda sunt. ipsi Moyses, ipsi Aaron, ipsi etiam patres sacrabant uniuersa quae gesserant, ut de hostibus triumpharent . neque enim in sua confidentia dixit Iesus Naue: stet sol contra Gabaon, sed quia praesumebat in Christo, quem ducem militiae caelestis agnouit et suppliciter adorauit. etruit, et populum Patrum in terram repromissionis inducere; quia nihil suis operibus deputabat, credens indigna esse opera hominum tanta gloriae remuneratione coelestis: quam Dominus ex sua magis misdam. Unde et Abraham impigre Deo credidit; ut apud eum justificationis gratiam reperiret, quam mercedem sui operis collocaret; uberiora enim dona sunt largientioperantis. Propterea et illi qui aequalitatem mer
Abbreviated transcription (Latin):
capiat᷑. ñ gladio possideat᷑. nͥ terra
reꝓmissionis. de qua hic ipse dixit
ꝓpħa: cͤdo uid̾e bona dñi in t̾ra ui¬
uentiũ: Nͣ imm̾ito gͥ eiꝰ tã p̃clara
possessio ẽ: in qͣñ scłi adu̾sa dñantͤ.
s dñi bona et̾na fructificant. Id̾oq
ñ gladio adqͥrit᷑. s mansuetudine
possidet᷑: sicut dñs iħc testificatꝰ ẽ
dicens. Beatimites: ipsi enĩ posside¬
bt̃ t̾ram. Nemo ergͦ impacificꝰ. nemo
arrogans aut suꝑbꝰ. s mansuetꝰ &
humił corde. qͥ nicħ sͥ arroget. sed
totũ ad gr̃am ꝯferat. ñ in fortitu¬
dine sua głet᷑: s dext̾a dĩ cͤdat se
eẽ ꝓtectum dicens. Dext̾a fecit uͥtu¬
tem: dext̾a dñi exaltauit me. gladio
qͦ di memoret se eẽ seruatũ. illums¬
sor. ⁊ gladiꝰ. Uñ ⁊ symeon ait ad ma¬
Riaco. Et tuã ipsiꝰ animã: ꝑtͣnsibit
gladiꝰ. Cladiꝰ enim di u̾bum ẽ. qͦd a¬
cutiꝰ om̃i gladio usq ad diuisiones
anumȩ. cogitationesq ꝑtͣnsit. ut

Expanded text:
capiatur, non gladio possideatur, nisi terra repromissionis, de qua hic ipse dixit propheta: credo uidere bona domini in terra uiuentium? non inmerito igitur eius tam praeclara possessio est, in qua non saeculi aduersa dominantur, sed domini bona aeterna fructificant. ideoque non gladio adquiritur, sed mansuetudine possidetur, sicut dominus Iesus testificatus est dicens: beati mites. ipsi enim possidebunt terram. nemo ergo inpacificus, nemo arrogans aut superbus, sed mansuetus et humilis corde, qui nihil sibi arroget, sed totum ad gratiam referat, non in sua fortitudine glorietur, sed dextera dei credat se esse protectum dicens: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me, gladio quoque dei memoret se esse seruatum, inlumisor et gladius. unde et Symeon dixit ad Mariam: et tuam ipsius animam pertransibit gladius. gladius enim dei uerbum est, quod acutius omni gladio usque ad diuisiones animae cogitationesque. pertransit, ut