comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cies: que facile soluitur. atq mutat᷑.
Simul qͥa eoꝵ qui baptiant᷑ ũ in spe-¬
cie eẽ debeat. s uera simplicitas.
Uñ & dñs ait. E stote astuti sicut
serpentes: & simplices sic̃ columbe.
Merito gͦ sic̃ columba descendit. ut
aminoneret nos simplicitatẽ colum¬
be habere debere. Speciem aut̃ ꝓue
ritate accipiendam legimus: & de
xp̃o. & specie inuentus ut hõ: & de
patre dõ. neq speciem eiꝰ udistis.
Est ne adhuc qd̾ dubitare debeas.
cum euident̾ tͥ clamet in euangło
pat̾ qui ait. Hie ẽ. filiꝰ nĩs in quo
compleatur. clamet filius suꝑ quẽ
sient columba se demonstrauit sp̃s
a quas. d̾s maiestatis intonuit. dĩs
super aquas multas. cum tͥ seͥpt᷑a¬
testetur. qd ad ieroba hal preces. ig¬
nis descendit de celo. & rursus p̃¬
cante helia. ignis est missus qͥ sacͥfiei¬
um consecrauit : Non merita ꝑso¬
uarum consides: s officia sac̾dotũ.
Ꝙ si merita expectas: sic̃ heliam con¬
sideras. Petri qͦq merita erpectato. ł

Expanded text:
e facile solvitur atque mutatur. Simul quia eorum qui baptizantur, non in specie esse debeat, sed vera simplicitas. Unde et Dominus ait: Estote astuti sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Merito ergo sicut columba descendit, ut admoneret nos simplicitatem columbae habere debere. Speciem autem et pro veritate accipiendam legimus et de Christo: Et specie inventus ut homo ; et de Patre Deo: Neque specEstne adhuc quod dubitare debeas, cum evidenter tibi clamet in Evangelio Pater, qui ait: Hic est Filius meus in quo complacui ; clamet Filius, super quem sicut columba se demonstravit Spiriaquas, Deus majestatis intonuit: Dominus super 332 aquas multas ; Cum tibi Scripttestetur, quod ab Jeroboal preces ignis descendit de coelo, et rursus precante Helia ignis missus est , qui sacrificium consumpsit non merita personarum consideres, sed officia sacerdotum. Et si merita spectes; sicut Eliam consideres, Petri quoque merita spectato, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. et erit michi iortum olerum.
qm̃ ꝓpinquat domui meẽ. & oabo tibi
ꝓ ea aliam uineam: si uͦ placuerit tibi.
dabo pecuniam ꝓ ista uinea. et erit mͥ
in olerum ortum. Et dixit nabrithȩ
ad achab. Non fiat ħ a deout demi tͥ
hereditatem pr̃m meoꝵ. Et turbatꝰ
est sp̾s eiꝰ. & dormiuit in lecto suo. &.
uelauit faciem suã. & ñ manducauit
panẽ. Exposuerat supra scriptura di¬
uina. qͥa heliseꝰ cũ ẽet pauꝑ. reliqͥt
boues suos. & cucurrit ad heliã. & oc¬
cidit eos. & erogauit ppło. & adhesit ꝓpħe.
Ad ꝯdemnationẽ gͥ p̾missa st̃ diuitis.
qͥ in isto rege describit᷑. eo qd habens
benefitia dei. sicut iste achab. cui dñs
& regnũ donauit. & pluuiã helie ua¬
tis oratione ꝯcessit. diuina mandata
uolau̾it. Audiamꝰ gͦ qͥd dicat. Da mͥ
inqͥt. Que alia uox egentis ẽ. qͤ uox a¬
lia stipẽ publicã postulantis. nͥ dam:
Hoc ẽ da mͥ. qͥa egeo. da mͥ. qͥa alsud ui¬

Expanded text:
tuam, et erit mihi in hortum holerum, tuam, et erit mihi in hortum holerum, quoniam propinquat domui meae, et dabo tibi pro ea aliam uineam. si.uero placuerit tibi, dabo tibi pecuniam pro ista uinea, et erit mihi in hortum holerum. et dixit Nabuthae ad Achab: non fiat hoc a deo, ut dem tibi hereditatem patrum meorum. et turbatus est spiritus eius et dormiuit in lecto suo et uelauit faciem suam et non manducauit panem. exposuerat supra scriptura diuina quia Helisaeus, cum esset pauper, reliquit boues suos et cucurrit ad Heliam et occidit eos et erogauit populo et adhaesit prophetae. ad condemnationem igitur praemissa sunt diuitis, qui in isto rege describitur, eo quod habens beneficia dei, sicut iste Achab, cui dominus et regnum donauit et pluuiam Heliae uatis oratione concessit, diuina mandata uiolauerit. audiamus ergo quid dicat. da mihi inquit. quae altera uox egentis est, quae uox alia stipem publicam postulantis nisi da mihi\'? hoc est da mihi, quia egeo. da mihi, quia aliud ui
Abbreviated transcription (Latin):
one medioera requirebat. Accessione patri¬
monii accessit cupiditatis augmentum. Nõ
uult esse deneger uotis. pauꝑ in desid̾us.
Ita duo intolerabilia simul iungit. ut am¬
bitiosam spem diuitis augeat. et non depo¬
nat mendicitatis affectum. Deniq docet
nos scͥptura diuina quam miser egeat. m̃¬
oicet abiecte. Rex achab. inisrł erat. ⁊ pauꝑ
piuit: rex sͥ egere iusus est. qͥa uineam
habebat pauꝑ uicinꝰ. Quis gͥ tibi pauꝑ
udetur. qͥ contentus.ẽ. suo. an qui con¬
cupiscit alienum: Alter certe pauꝑer
censu uidetur. alter pauꝑ affectu est.
Affectus diues egere non nouit. censꝰ
abundans neqͥt auari pectus explere.
ldeoq diues cupidus. minuidia pos¬
sessionis. ⁊ pauꝑtatis querela est. Sed
iam script᷑e uerba consid̾emꝰ. Et factũ
est inqͥt pꝰ heç uerba. erat uinea nabu¬
the ierrahelite in isrł uixta domiun
achab regis samariȩ. ⁊ locutus esta¬
chab nabuthȩ dicens. Da mͥ uineam

Expanded text:
one mediocria requirebat; accessione patrione mediocria requirebat; accessione patrimonii accessit cupiditatis augmentum. non uult esse degener uotis, pauper in desideriis. ita duo intolerabilia simul iungit, ut ambitiosam spem diuitis augeat et non deponat mendicitatis affectum. denique docet nos scriptura diuina quam misere egeat, mendicet abiecte. rex Achab in Istrahel erat et pauper piuit, rex sibi egere uisus est, quia uineam habebat pauper uicinus. quis igitur tibi pauper uidetur? qui contentus est suo an qui concupiscit alienum? alter certe pauper censu uidetur, alter pauper affectu est. affectus diues egere non nouit, census abundans nequit auari pectus explere. ideoque diues cupidus in inuidia possessionis et paupertatis querella est. Sed iam scripturae uerba consideremus. et factum est inquit post haec uerba. erat uinea Nabuthae Israhelitae in Israhel iuxta domum Achab regis Samariae. et locutus est Achab ad Nabuthae dicens: da mihi uineam
Abbreviated transcription (Latin):
uentium non subsidia defũctorum sunt.
Unguentum accipis diues. & fetidus
es. ꝑdis alienam gr̃am. nec acqͥris tuam.
heredes relinqͥs. quilitigent. Heredib
relinquis magis depositum h̾eoitarium.
ꝙͣ commodum uoluntarium. qui id qd̾̃
relictum est. miuuere ac uiolare formi¬
oent. Si siugi heredes sunt. custodiunt.
si luxuriosi. exhauriunt. Itaq aut bo¬
nos hereoes ꝑpetua condempnas sollici¬
tudine. aut malos dimitas. qd̾ tua facta
condempnent. S qͥd arbitraris. qd̃ dum
uiuis abundas omib: Odiues. nescis ꝙͣ
pauꝑsis. qmͣ mops tibi ipse uidearis. qui
te diuitem diuitem dicis. quanto plus ha¬
bueris. plus requiris. Et qͥeqͥd acqͥsieris.
tamen tibi adhuc indiges. In flammatur
lucro auaritia non restinguitur. Quasi
gradus qͦsdam cupiditas habet. quo
plures ascendĩt. eo ad altiora festinat. ũn
sit graiis ruina lapsuro. Tolerabilior tamen
iste cum minꝰ haberet. census sui contemplati¬

Expanded text:
uentium, non subsidia defunctorum sunt. uentium, non subsidia defunctorum sunt. unguentum accipis, diues, et faetidus es; perdis alienam gratiam nec adquiris tuam. heredes relinquis, qui litigent. heredibus relinquis depositum magis hereditarium quam commodum uoluntarium, qui id quod relictum est minuere ac uiolare formident. si frugi heredes sunt, custodiunt; si luxuriosi, exhauriunt. itaque aut bonos heredes perpetua condemnas sollicitudine aut malos dimittis, quo tua facta condemnent. Sed quid arbitraris quod. dum uiuis, abundas omnibus? o diues, nescis quam pauper sis, quam inops tibi ipse uidearis, qui te diuitem dicis. quanto plus habueris. plus requiris et quidquid adquisieris, tamen tibi adhuc indiges. inflammatur lucro auaritia, non restinguitur. quasi gradus quosdam cupiditas habet; quo plures ascenderit eo ad altiora festinat, unde sit grauis ruina lapsuro. tolerabilior tamen iste, cum minus haberet, census sui contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
commune omĩb ouutib atq pauꝑibus
terra fundata est. cur uobis ius ꝓpͥum
soli diuites arrogatis: Nescit natura
diuites. quȩ om̃es pauꝑes generat. Neq
enim cum uestim̃tis nascimur. cum au¬
ro argentoq ñ nascimur. Nudos fudit
in lueem egentes cibo. amictu. pocło.
nudos suscipit terra qͦs edidit. Nescit
fines possessionum. sepulchro includẽ.
Cespis angustus equȩ & pauꝑi abundat
et diuiti. & terra quȩ uiuentis non ce¬
pit affectum. iam diuitem capit. Nes¬
eit gͦ natura discernere. quando nasci¬
miur. Nescit qñ deficunꝰ. Om̃s similes
creat. omẽs gremio sumles claudit se¬
pulchri. Quis discernat speties mor¬
tuorum: S oꝑte terra. ⁊ si potes diui¬
tem dep̃hende. eniderato paulo post tu¬
lulo et si cognoscis egentem argue. nisi
forte hoc solo qd̾ plures cum oiuite ꝑeunt
serice uestes. et auro interta uelamina.
quib diuitis corpꝰ ambitur. Sampna ui¬

Expanded text:
commune omnibus, diuitibus atque pauperibus, commune omnibus, diuitibus atque pauperibus, terra fundata est: cur uobis ius proprium soli, diuites, adrogatis? nescit natura diuites, quae omnes pauperes generat. neque enim cum uestimentis nascimur, cum auro argentoque generamur. nudos fundit m lucem egentes cibo amictu poculo, nudos recipit terra quos - edidit, nescit fines possessionum sepulchro includere. caespes angustus aeque et pauperi abundat et diuiti et terra, quae uiuentis non cepit affectum, totum iam diuitem capit. nescit ergo natura discernere quando nascimur, nescit quando deficimus. omnes similes creat, omnes similes gremio claudit sepulchri. quis discernat species mortuorum? redoperi terram . et, s potes, diuitem deprehende. eruderato paulo post tumulum et, si cognoscis, egentem argue nisi forte hoc solo, quod  plura cum diuite pereunt. sericae uestes et auro intexta uelamina, quibus diuitis corpus ambitur, damna ui
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim diuitum non
cotidie cõcupiscit aliena:
Duis opulentissimorum non extur¬
bare condendit agellulo suo pauꝑem.
atq in opem auiti runs eliminare fni
bus: Quis contentus est suo: Cuius
non inflaminet diuitis animũ uicina
possessio: Non gͥunus achab natus ẽ.
s qd̃ peius est cotidie achab nascitͣ.
et nunquam moritur huie scło. Cotidie
Nabuthe sternitur. cotidie pauper occi¬
ditur. hoc metu ꝑcitum humanum genꝰ
cedit iam suis terris. migrat cum par¬
uulis. pauꝑ onustus. pignore suo. uxor
sequitur. illacrimans. tanquam adbu¬
stum ꝓsequatur maritum. Minus tam̃
deplorat illa. quȩ deflet suorum funera.
quia ⁊ si amisie conuigis p̃sidium. se¬
pulchrum tenet: & si filios non tenet.
ta men exules non dolet. Non ingenut
grauiora funerib tenere ꝓlis ieiunia.
Quousq tenditis diutes has insanas
cupiditates: Nunquid soli inhabitatis
suꝑ terram: Cur eicitis consortem nat᷑e.
et iundicatis possessionem nature: In

Expanded text:
Quis enim divitum non quotidie concupiscit aliena? Quis opulentissimorum non exturbare contendit agellulo suo pauperem, atque inopem aviti ruris eliminare fbus? quis contentus est suo? cuius non inflammet diuitis animum uicina possessio? non igitur unus Achab natus est, sed quod peius est cottidie Achab nascitur et numquam moritur huic saeculoNabuthae sternitur, cottidie pauper occiditur. hoc metu percitum humanum genus cedit iam suis terris, migrat cum paruulis pauper onustus pignore suo, uxor sequitur inlacrimans, tamquam ad bustum prosequatur maritum. minus tamen deplorat illa, quae deflet suorum funera, quia etsi amisit coniugis praesidium, sepulchrum tenet, etsi filios non tenet, tamen exules non dolet, non ingemit grauiora funeribus tenerae prolis ieiunia. quousque extenditis, diuites, insanas cupiditates? numquid soli habitabitis super terram? cur eicitis consortem naturae et uindicatis uobis possessionem naturae? in
Abbreviated transcription (Latin):
estu uoliunt᷑. & qͦdam salo fiutuant.
Qui autẽ sint isti. ꝓpħa significauit oi
cendo. om̃s uiri diuitiarũ. Om̃s oirit
nullũ excepit. ⁊ bene uiros diuitiarum
appellauit. ñ diuitias iurorũ: ut osten¬
dẽt eos ñ possessores diuitiarñ eẽ. s suis
diuitiis possideri. possessio enĩ possec¬
soris debet esse: ñ possessor possessionis.
Quicũq gͥ patͥmonio suo tanꝙͣ pos¬
sessione non utit᷑. non largiri pauꝑi.
et dispensare non nouit: is suarum
seriuilus ÷ ñ dñs facultatum. qͥ alie¬
na custodit ut famulꝰ. non tanꝙͣ oñs.
ut sinis utat᷑. In huiusmodi gͦ affectu
dicimꝰ. qd̾ uir di uitiarũ sit. ñ ouitiȩ
uiri. Intellectus ii bonꝰ utentib eo. qͥ
autẽ non intelligit. is utiq intelle d
sibi gram non potest uendicare. et ido
somino temulentiȩ consoptiꝰ obdormi¬

Expanded text:
ant. Qui sint isti significauit expresse dicendo: omnes uiri diuitiarum. omnes dixit, nullum excepit. et bene uiros diuitiarum appellauit. non diuitias uirorum, ut ostenderet eos non possessores diuitiarum esse, sed suis diuitiis possideri; possessio enim possessoris debet esse, non possessor possessionis. quicumque igitur patrimonio suo tamquam possessione non utitur, qui largiri pauperi et dispensare non nouit, is suarum seruulus. non dominus facultatum est, quia alienas custodit ut famulus, non tamquam dominus ut suis utitur. in huiusmodi ergo affectu dicimus quod uir diuitiarum sit, non diuitiae uiri. intellectus enim bonus utentibus eo, qui autem non intesibi gratiam non potest vindicare; et ideo somno temulentiae consopitus obdorm
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ an quidam censor uidet᷑ et p̃fectus mori¬
bus: Uñ uere ait script᷑a. qͥa panꝑes dun¬
tum prepositi erunt. et priatiutiq ad¬
ministrantium. En tibi liber uideturqͥ
pecuna suffragium sibi enut. qui plau
tur. ille qui reformidat sibilum uulgi :
Sed non ista libertas quam manunissus
accipit. et palma littoris donatiis adqͥrit.
Non enĩ munficentiam sed urtutem lib̾ta¬
tem esse arbitror quȩ non suffragiis defer¬
tur alienis. s magnanimitate ꝓpria uen¬
dicatur: ac possidetur. Sapiens eñi semper
liber. semꝑ honoratus. semꝑis qui p̃sit legi¬
bus. Deniq iusto non est posita lex. sed in¬
usto. Lustus enĩ ipse sͥ est lex: non habens
necesse longiꝰ sibi accersire formam uircu¬
tis. quam corde inclusam gerit: scͥptum
habens opus legis in tabulis cordis sui.
cui dictum sit. bibe aquam de tuis uasis.
et de puteorum tuorum fontib. Quid
enĩ nobis tam ꝓximũ ꝙͣ d̾̃i uerbum. hoc

Expanded text:
modo, an quidam censor videtur, et praefectus morimodo, an quidam censor videtur, et praefectus moribus? Unde vere ait Scriptura quia pauperes divitum praepositi erunt, et privati utique administrantium . 18. An tibi liber videtur, qui pecunia suffragium sibi emit? qui plausuris movetur; ille qui reformidat sibilum vulgi? Sed non ista libertas, quam manumissus accipit, et palma lictoris donatus acquirit. Non enim munificentiam, sed virtutem libertatem esse arbitror: quae non suffragiis defertur alienis, sed magnanimitate propria vindicatur ac possidetur. Sapiens enim semper liber est, semper honoratus, semper is qui praesit legibus. Denique justo non est posita lex, sed injusto ; justus enim ipse sibi lex est, non habens necesse longius sibi accersere formam virtutis, quam corde inclusam gerat, scriptum habens opus legis in tabulis cordis sui, cui dictum sit: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Quid enim nobis tam proximum, quam Dei verbum? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sititis ite ad aquam. et qͥcumq ño ha¬
betis argentum. ite. emite. et bibite. et
manducate. Lib̾ est ille qui ꝓgrediens
in bellum. si uiderit misliere bonã asspec¬
tu et dep̾clatur opes inimicory suor. re¬
ꝑtam illic concupierit eam. demptis
suꝑflus. et induũto captuutatis de¬
tracto. in uxore sͥ copulanerit. iam non
seruã s lib̾am. Intelligit enĩ fanulatui
prudentiã et discipliuã ñ subiacere:
idõq lex dicit. ñ uenundabit᷑ pecunia.
Onĩe enĩ p̃ciosum non est dignũ. Et
iobdicit. Attra he sapientiã in int̾iora.
uon illi comꝑabit᷑ ethiopie toꝑario᷑n.
qͦd auro habet᷑ argentoq pretiosiꝰ. S
non ille solũ lib̾ qui dñm li citator̃e non
ꝑtulit auit tõllentẽ digitũ non uidit:
s ille magis liber. qͥ intͣ se liber est. qͥ legi
consentanẽã. ñ hõis arbitrio. s nat᷑e
disciplinis. Utrum gͥ iste lib̾ tibi tantũ¬

Expanded text:
sititis, ite ad aquam; et quicumque non hasititis, ite ad aquam; et quicumque non habetis argentum, ite, emite, et bibite, et manducate . 16. Liber est ille, qui progrediens in bellum, si viderit mulierem bonam aspectu, et depraedatus opes inimicorum suorum, repertam illic concupierit eam, demptis superfluis, et indumento captivitatis detracto, in uxorem sibi copulaverit, jam non servam, sed liberam ; intelligit enim famulatui prudentiam et disciplinam non subjacere. Ideoque Lex dicit: Non venumdabitur pecunia ; omne enim pretiosum non est ea dignum. Et Job dicit: Attrahe sapientiam in interiora . Non illi comparabitur Aethiopiae topazion, quod auro habetur argentoque pretiosius. 17. Sed non ille solum liber, qui dominum licitatorem non pertulit, aut tollentem digitum non vidit, sed ille magis liber, qui intra se liber est, qui legiconsentaneam non hominis arbitrio, sed naturae disciplinis. Utrum igitur iste liber tibi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
stultos. Quem gͦ magis liberum cen¬
ses: Sola est sapientia lib̾a. que diui¬
tib pauperes p̾fecit. et que seruos ꝓpͥis
fenerare dĩs facit. fenerare non pecu¬
niam s intellectum. fenerare talentum
illud dñici et̾niq thesauri. qͥ nunquam
corrumꝑit᷑. cuiꝰ et usura p̾ciosa e̾. fen̾are
illud intelligibile eloqͥorum argentũ
cȩlestiũ. de qͦ lex dicit. feñabis gentib.
tu aũ ñ mutuaberis. Quod hebieꝰ fene¬
rauit gentib. ipse autẽ nõ accepit apo¬
pulis doctrĩa si tradidit. eui aperuit
dñs chesaurum suimi. ut gentes plu¬
ua sermonis sin face̾t tumesce. et fieret
princeps gentiũ: ipse aũ supra se pͥnci¬
pem nullũ haberet. Lib est gͦ qͥ sapiens
e. p̃cio emptus ora culoro celestiũ illo au¬
ro. illo argento sermonis diuini. p̃tio
emptus sangiunis. Non enĩ numi nũ
est emꝑtorẽ agnosc̾e. p̾tio emptus gr̃ȩ.
qui audunt et incellexit dieentẽ. qui

Expanded text:
stultos. 14. Quem ergo magis liberum censtultos. 14. Quem ergo magis liberum censes? Sola est sapientia libera, quae divitibus pauperes praeficit, et quae servos propriis fenerare dominis facit: fenerare non pecuniam, sed intellectum: fenerare talentum illius Dominici aeternique thesauri, qui numquam corrumpitur, cujus et usura pretiosa est: fenerare illud intelligibile eloquiorum argentum coelestium, de quo Lex dicit: Fenerabis gentibus, tu autem non mutuaberis . Quod Hebraeus feneravit gentibus, ipse autem non accepit a populis doctrinam, sed tradidit: cui aperuit Dominus thesaurum suum, ut gentes pluvia sermonis sui faceret 934 humescere, et fieret princeps gentium, ipse autem supra se principem nullum haberet. 15. Liber est ergo qui sapiens est, pretio emptus oraculorum coelestium, illo auro, illo argento sermonis divini: pretio emptus sanguinis non enim minimum est emptorem agnoscere pretio emptus gratiae, qui audivit et intellexit dicentem: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
amore capti. turpi seruitio sese deder̃t.
Nidebat᷑ apenie concubina clarii regis
sedens ad dexteram eiꝰ. auferens de ca¬
pite eiꝰ diadema. et suo impotͥens uer¬
tiei. palmis faciem eiꝰ finistra maini uer¬
berans. Quam rex aꝑto ore intuebatur
gaudens. si qñ arrideret ei mulier. Ed
Si ea inclignaret᷑. miserum se atq affl¬
ctum putaret. ut potestate summissa.
blanditias obtexeret. et conciliari eã
mus ambitu: Num uidemꝰ plerumq
in potestatem piraticam nel mimani um
barbaroꝵ redactos parentes. afiliis redi
situr pietas: Heriq emptores leonũ
sunt. et tam̃ nõ claĩanturleonib. s ita
subitiuntur uersa uice. ut si exaspatos
eos excutere ceruice thoros uderint.
fugiant et deliteseant. Nicħ gͦ p̃uidi¬
eat penima. que plerũq sibi dños e¬
mit. nicħ tabule actionales. qͥb emptor
frequent̾ adudicatur. atq addicitur
Contractus non mutat genꝰ. nec sapien¬

Expanded text:
amore capti, turpi servitio sese dederunt. amore capti, turpi servitio sese dederunt. Videbatur Apeme concubina Darii regis sedens ad dexteram ejus, auferens de capite ejus diadema, et suo imponens vertici, palmis faciem ejus sinistra manu verberans: quam rex aperto ore intuebatur, gaudens si quando arrideret ei mulier: quod si ea indignaretur, miserum se atque afflictum putaret; ut potestate submissa, blanditias obtexeret, et conciliari sibimus ambitu? Non videmus plerumque in potestatem piraticam vel immanium barbarorum redactos parentes a filiis redimsitur pietas? Plerique emptores leonum sunt, et tamen non dominantur leonibus: sed ita subjiciuntur versa vice, ut si exasperatos eos excutere cervice toros viderint, fugiant et delitescant. Nihil ergo praejudicat pecunia, quae plerumque sibi dominos emit: nihil tabulae auctionales, quibus emptor frequenter adjudicatur atque addicitur. Contractus non mutat genus, nec sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ita uon patuit pec̃co. ut magis pecca¬
tum ipsa penetraret. Deiiq nec henł
illecebrȩ flerus est delimento. nec in¬
meritõ flamias ñ seutit libidinis.
qͥa maiore diuine flagrabat ardore
gr̃ẽ. Uude et hoc pulchre de eodictũ
est. qͥa eloqͥũ dñi ussit eum. qͦ restinx¬
it ignitas diaboli sagittas. Quomͦ
hic seruus qͥ erudint pͥncipes popłi
in illa frum̃taria dispe Insatione.
ut fucͣe mopie consulerent et ꝓui¬
derent: Aut qͦmͦ seruus. qui totã
terram adquisiuit. et uniu̾sũ po¬
płm egiptiors in seruitutem redeg̾.
nõ ut condicionẽ seruitii ignobilis
irrogaret. s ut tributũ constitueret.
preter possessionem tam̃ sacerdotalem
qͣm a tͥbutis unmunem reseruauit. ut
apd̃ egiptios qͦꝙ in molabilis habe¬
ret᷑ religio sacerdotalis: Nõ fecte gͥ
gotiatorib erat uenditꝰ. Nerum si p̃ti¬
um spectes. multos inuenies qͥ emer̃t sͥ
puellulas forme elegantioris. qͣrum

Expanded text:
ita non patuit peccato, ut magis peccaita non patuit peccato, ut magis peccatum ipsa penetraret. Denique nec herilis illecebrae flexus est delinimento, nec immerito flammas non sensit libidinis, quia 933 majore divinae flagrabat ardore gratiae. Unde et hoc pulchre de eo dictum est: Quia eloquium Domini ussit eum ; quo restinxit ignitas diaboli sagittas. 11. Quomodo hic servus, qui erudivit principes populi in illa frumentaria dispensatione; ut futurae inopiae consulerent et providerent? Aut quomodo servus, qui totam terram acquisivit, et universum populum Aegyptiorum in servitutem redegit ? Non ut conditionem servitii ignobilis irrogaret, sed ut tributum constitueret, praeter possessionem tamen sacerdotalem, quam a tributis immunem reservavit; ut apud Aegyptios quoque inviolabilis haberetur religio sacerdotalis. 12. Non fecitgotiatoribus erat venditus: verum si pretium spectes, multos invenies qui emerunt sibi puellulas formae elegantioris, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
us est bonũ qͦd ñ ex necessitate sit s ex
uoluntate: ido pͥmo ei uigum imposu¬
it necessitatis. postea benedictionẽ uo
luntariȩ subiectionis imꝑtinit. Nõ gͥ
nat᷑a seruum facit. s insipientia: nec
manumissio lib̾um. s disciplina. Deniq
esan liber natꝰ est. et seruus factus est.
Ioseph uenditꝰ in seruitutem est. et elee¬
tus ẽ. ad potestatem: ut suis emptorib
imꝑaret. Non dedignabat᷑ tam̃ obseqͥũ
sedulitatis. sed tenebat uirtutis fastigi¬
um. Conseruabat libertatem in no¬
contiȩ: in degͥtatis auctoritatem. Uñ
pulchre psalmista ait. In seruu ue¬
uundatꝰ est ioseph. humiliauert incõ¬
pedib pedes eiꝰ. In serũu inqͥt uenũ¬
datus. nõ seruus factus: humiliaue¬
miliata aĩa de qͣ dicit. ferrum ꝑtran¬
siuit aĩa eus: Nam cum aliorẜ aĩas
peccatum transeat. ferrũ eñi peccatũ
est. qͦd e̾. penetrabile: iosephsc̃i anima

Expanded text:
rius est bonum, quod non ex necessitate fit, sed ex rius est bonum, quod non ex necessitate fit, sed ex voluntate ideo ei primo jugum imposuit necessitatis, postea benedictionem ei voluntariae subjectionis impertivit. 9. Non igitur natura servum facit, sed insipientia: nec manumissio liberum, sed disciplina. Denique Esau liber natus est, et servus factus est: Joseph venditus in servitutem est , et electus est ad potestatem ; ut suis emptoribus imperaret. Non dedignabatur tamen obsequium sedulitatis, sed tenebat virtutis fastigium, conservabat libertatem innocentiae, integritatis auctoritatem. Unde pulchre psalmista ait: In servum venumdatus est Joseph: humiliaverunt in compedibus pedes ejus . In servum, inquit, venumdatus est, non servus factus. Humiliavemiliata est anima, de qua dicit: Ferrum pertransivit anima ejus? Nam cum aliorum animas peccatum transeat ferrum enim peccatum est, quod est penetrabile Joseph sancti anima
Abbreviated transcription (Latin):
attollere: bñduit eum ut seruiret fr̃i
suo. et esset ipsiꝰ seruus: ostendens ita
deceriorem esse seruitute insipientiã.
ut remedio ei seruitꝰ sit. qͥ a stultus se¬
regere non potest. et nͥ mocłatorẽ habe¬
at. p̃cipitat᷑ ꝓpriis uoluntatib. Dili¬
gens gͦ pat̾ eum et consolans. serunm
eum fr̃ĩs suifecit ut eiꝰ regeret᷑ consilio.
ldeo inconsultis ppłis sapientes qͥq
ad hibentur rectores. qui plebeiam
insipientiam uigore propͥo regant. ut
potentiȩ spetie domiuentur. quo uel in¬
uitos auctoritate potestatis subitiant ad
obedientiam prudentiorib et obsequẽ¬
diun legib Imposuit gͥ insipienti uelut
indomito iugum. et cui in gladio suo
iuuendum dixerat. libertatem negaũ.
Ne temeritate laberet᷑. p̃fecit ei fr̃em.
cuiꝰ auctoritate et mod̾atione subiectus
ꝓfic̾et ad conueisionẽ. Et qͥa seruitus
habet discretionẽ. est enĩ necessitatis
infirmior. uoliurtatis fortior. qͥa pulc̾¬

Expanded text:
attollere, benedixit eum, ut serviret fratri attollere, benedixit eum, ut serviret fratri suo, et esset ipsius servus, ostendens ita deteriorem esse servitute insipientiam, ut remedio ei servitus sit; quia stultus regere se non potest, et nisi moderatorem habeat, praecipitatur propriis voluntatibus. 8. Diligens ergo pater et consulens, servum eum fratris sui fecit, ut ejus regeretur consilio. Ideo inconsultis populis sapientes quique adhibentur rectores, qui plebeiam insipientiam vigore proprio regant; ut potentiae specie dominentur, quo vel invitos auctoritate potestatis subjiciant ad obediendum prudentioribus, et obsequendum legibus. Imposuit igitur insipienti velut indomito jugum, et cui in gladio suo vivendum dixerat, libertatem negavit; ne temeritate laberetur, praefecit ei fratrem, cujus auctoritate et moderatione subjectus proficeret ad conversionem. Et quia servitus habet discretionem est enim necessitatis infirmior, voluntatis fortior; quia pulch
Abbreviated transcription (Latin):
sol iusticiȩ. qui in regno patris ful
get. Unde tam̃ hoc pleniꝰ hauscrit
philosophia. de q̃ patrũ disciplina et
prudentia: consideremꝰ. Nonne pͥmꝰ
noe cum adũtisset qͥa insipient̃ filiꝰ
suus cam riserit nudatum patrem.
maledirit ei dicens. Maledictus chã
seruus domesticꝰ erit fr̃ibus suis. et
p̃posuit ei fr̾es eiꝰ dños. qͥ sapienter pa¬
tris senectutẽ honorandam putar̃t :
Nonne etiã fons ille disciplinarũ omiũi
iacob. ubertatem disputacionis huiꝰ
oñum pectorib infudit. qui sapien¬
tiȩ merito p̾latus e̾. fr̾i seniori: Demiꝙ
pater pius qͥ inter duos filios certa
ret affectu pat̾no. s discreparet iudi¬
tio. affectus enĩ necessitudine fertur.
meritis aũ uidicia formant᷑: cum di¬
uideret alti grãm. alteri miscdiam.
sapienti gram. insipienti miscđiam.
qͥa ad uirtutem se ꝓpͥis uirib erigere
non poterat. nec spontaneũ gressum

Expanded text:
sol justitiae, qui in regno Patris sui sol justitiae, qui in regno Patris sui fulget . 6. Unde tamen hoc plenius hauserit Philosophia, de qua Patrum disciplina et prudentia, consideremus. Nonne primus Noe, cum advertisset quia insipienter filius suus Cham riserat nudatum patrem, maledixit ei, dicens: Maledictus Cham, servus domesticus erit fratribus suis ; et praeposuit ei fratres ejus dominos, qui sapienter patris senectutem honorandam putarunt? 7. Nonne etiam fons ille disciplinarum omnium Jacob, ubertatem disputationis hujus omnium pectoribus infudit, qui sapientiae merito praelatus est fratri seniori ? Denique pater pius, 932 qui inter duos filios affectu certaret paterno, sed discreparet judicio affectus enim necessitudine defertur, meritis autem judicia formantur cum divideret alteri gratiam, alteri misericordiam: sapienti gratiam, insipienti misericordiam; quia ad virtutem se propriis viribus erigere non poterat, nec spontaneum gressum
Abbreviated transcription (Latin):
improbem. licet difficilliꝰ sit tuo uidi¬
cio ꝙͣ plurim̃ũ non displic̾e̾ s uiditii
pondus affectualleuas. eoq michi
tem offendit. de sententiis pauli apłi.¬
qͥ nos aseruitute in libertatem uocat
dicens. p̃tio ẽp. ti estis. nolite fieri ser
aphilos ophis fluctuata atq iactata
est disputationis molimine. dicentib
qͥa omĩs sapiens liber. om̃is aũ insipi
to dixit: qui ait. Stultus sicut luna
mutatur. Sapiens enĩ non metu fr̃a¬
git᷑. ñ potestate mutatur. ñ attollitur
ꝓsꝑis. non tristib mergitur. Ubi enĩ
sapientia. ibi uirtꝰ animi. ibi constan¬
tia et fortitudo. Sapiens gͦ idem est
animo. ñ minuit᷑. non auget᷑ rerum
nutationib. nec ut pariuilus fluctu¬
at. ut circũferatur om̃i uento doctri¬
ne. s manet ꝑfectus in xp̃o. fundatꝰ
caritate. radicatus fide. Sapiens gͦ
defectus rerum ignorat. et uarios
anini casus nescit. si. fulgebit sicut

Expanded text:
improbemur; licet difficilius sit tuo judiimprobemur; licet difficilius sit tuo judicio, quam plurium non displicere: sed judicii pondus affectu ablevas, coque mihi tem offendit, de sententiis Pauli  nos a servitute in libertatem vocat dicens: Pretio empti estis, nolite fieri servi a philosophis fluctuata atque jactata est disputationis molimine, dicentibus quia omnis sapiens liber, omnis autem insipieid filius dixit, qui ait: Stultus sicut luna mutatur . Sapiens enim non metu frangitur, non potestate mutatur, non attollitur prosperis, non tristibus mergitur; ubi enim sapientia, ibi virtus animi, ibi constantia et fortitudo. Sapiens ergo idem est animo, non minuitur, non augetur rerum mutationibus: nec ut parvulus fluctuat, ut circumferatur omni vento doctrinae, sed manet perfectus in Christo, fundatus charitate, radicatus fide. Sapiens ergo defectus rerum ignorat, et varios animi casus nescit: sed fulgebit sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rorime eum ueteris amoris
usu familiaris int̾ nos sermo
cederetur. delectari te insinuastimͥ.
cũ aliqͥd de pauli apłi scriptis eoram
popło ad disputandum assunterem.
qͦd eiꝰ ꝓfundumin consilus uix com¬
prehendatur. sublime in sententiis aucdientẽ
erigat. disputantem accendat. cum
qͥa in plerisq ita se ipse sius exponat
sermonib. ut is qui tractat. nicħ inue¬
uiat qͦd adiciat suũ. acsi uelit aliqͥd
dicere. grãmati ci magis ꝙͣ. disputato¬
uetustas habet aliqͥd cum plurimis
consotiabile. patͥus amor non habet:
tum qͥa non ieuinũ me fecisse iam qͦd
postulas arbitratus es. parebo uolimi¬
tati tuȩ ammonitus presertm et ꝓuo¬
catus ex emplo meo. qͦd iͥ ñ difficilli¬
nium dͥa ñ magnũ aliquem. s me ipsũ
imitabor. cum in meos non magnos
aliqͦs usus reuertor: ⁊ de consilus qͥd̾e
cum beate uite imago atq essigies.
ñro sermone exprimeretur. putamus
eam factam complexionẽ ut plurib
fortasse ali Ias. tibi certe amanti nr̃i ñ

Expanded text:
roxime cum veteris amoris usu familiaris inter nos sermo caederetur, delectari te insinuasti mihi, cum aliquid de Pauli apostoli scriptis coram populo ad disputandum assumerem; quod ejus profundum in consiliis vix comprehendatur, sublime in sententiis audientem erigat, disputantem accendat: tum quia in plerisque ita se ipse suis exponat sermonibus, ut is qui tractat, nihil inveniat quod adjiciat suum; ac si velit aliquid dicere, grammatici magis quam disputatovetustas habet aliquid cum pluribus consociabile, patrius amor non habet tum quia non jejune me fecisse jam, quod postulas, arbitratus es, parebo voluntati tuae, admonitus praesertim, et provocatus exemplo meo, quod mihi non difficillimum; quia non magnum aliquem, sed me ipsum imitabor, cum in meos non magnos aliquos usus revertor. 3. Et de consiliis quidem, cum beatae vitae imago atque effigies nostro sermone exprimeretur, putamus eam factam complexionem, ut pluribus fortasse aliis, tibi certe amanti nostri non
Abbreviated transcription (Latin):
hibeamꝰ menbra nr̃a arma unqͥtatis
peccato. Si iuderis mulierẽ ad con¬
cupiscendum eã. menbxa tua ar¬
ma peccati sunt. Si locutꝰ es ad sol¬
licitandũ eam: lingua tua et os tu¬
um menbra peccati sunt. Si abstu¬
listi terminos apatrib positos: mẽ¬
bra tua arma peccati st̃. Si festinas¬
ti uelotiorib pedib ad effundendũ
in nocentiũ sanguinẽ. menbra tua
arma iniqͥtatis sunt. Contra. si ui¬
disti egenũ et induxisti in domum
tuã: menbra tua arma iusticie sunt.
Si cripuisti in uiriã accipientẽ. uel
eum qͥ ducebatur ad mort̾e. si cidis¬
ti cyrogra phum debitoris: menbra
tua arina iusticie sunt. Si afelsus
es xp̃m. arna enĩ intellectus labia sa¬
pientie: labia tua menbra iustieie sc̃.
Qui potest dicere oeulus eram cecorũ
a peccato quasi p̾tio emꝑti sangunis
passionũ. non erubescamꝰ peceatum

Expanded text:
hibeamus membra nostra arma iniquitatis hibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato. Si videris mulierem ad concupiscendum eam, membra tua arma peccati sunt. Si locutus es ad sollicitandam eam, lingua tua et os tuum membra peccati sunt. Si abstulisti terminos a patribus positos, membra tua arma peccati sunt. Si festinasti velocioribus pedibus ad effundendum innocentium sanguinem, membra tua arma iniquitatis sunt. 44. Contra, si vidisti egenum, et induxisti in domum tuam, membra tua arma justitiae sunt. Si eripuisti injuriam accipientem, vel eum qui ducebatur ad mortem, si scidisti chirographum debitoris, membra tua arma justitiae sunt. Si confessus es Christum arma enim intellectus labia sapientiae labia tua membra justitiae sunt. Qui potest dicere: Oculus eram caecorum, a peccato, quasi pretio empti sanguinis passionum. Non erubescamus peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
a criminũ uerb̾a. sicut omis gͣuant᷑
graue. et infligunt aĩe cicatrices.
et putresc̾e faciunt mentis ulcera.
sarcinam. renuntiemꝰ luxurie ac de
Nichil enĩ ꝓsunt delicie stulto. et qͥ¬
cuniq apueritia se dederit deliciis.
manebit inseruitudem: ut uiuens
mortuus sit. Recidat᷑ gͦ luxrunes. de¬
licie resecentur: et si quis fuit luxuriosꝰ.
ualedicat suꝑiorib. Recisa enĩ iunea
fructum affert. semmputata fron¬
descit: neglecta luxuriat. Ideoq
scriptum est. Canꝙͣ agri cultura
homo imprudens. et tanꝙͣ uinea
hõ egens sensu. Si reliqueris eum:
desertus erit. Colamꝰ gͦ hoc corpus
nr̃m. castigemꝰ illud. redigamꝰ ad
seruitutem. ñ illud despiciamꝰ. St̃
ot arma peccati. Si eleuant᷑. arma
iusticiȩ sunt. ut peccatũ in his ñ
dñetur. si mortuum fuerit ꝑeccato.
non regnabit in eo culꝑa. et erunt
menbra nr̃a apeccato lib̾a. Non
obediamꝰ gͥ cupiditatib eiꝰ. neq ex¬

Expanded text:
a criminum verbera, sicut onus gravantur a criminum verbera, sicut onus gravantur grave, et infligunt animae cicatrices, et putrescere faciunt mentis ulcera .sarcinam, renuntiemus luxuriae ac delNihil enim prosunt deliciae stulto: et quicumque a pueritia dederit se deliciis, manebit in servitute: ut vivens mortuus sit. Recidatur ergo luxuries, deliciae recesentur: et si quis fuit luxuriosus, valedicat superioribus. Recisa enim vinea fructum affert, semiputata frondescit, neglecta luxuriat. Ideoque scriptum est: Tamquam agricultura homo imprudens, et tamquam vinea homo egens sensu; si reliqueris eum, desertus erit . Colamus ergo corpus hoc nostrum, castigemus illud, redigamus in servitutem, non illud despiciamus. 43. Sunt et arma peccati. Si elevantur, arma justitiae sunt, ut peccatum in his non dominetur: si mortuum fuerit corpus nostrum peccato, non regnabit in eo culpa, et erunt membra nostra a peccato libera. Non obediamus igitur cupiditatibus ejus, neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
non aditienda libertas est. Seruitus.
ei conuenit. idõq addidit. Spine
nascuntur in manu ebriosi: seruitꝰ
autem in manu imprudentis: quia
sicut ille uulneratur pocłis. ita insit¬
piens suis factis. Ilie bibendo se pec ͤ¬
cato inserit. iste oꝑando se culpe ad¬
iudicat. et factis sus trahitur inser¬
uitutem. Hi debat se paylus incap.d¬
tiuitatem tͣhi alege peccati. et ido
ut liberaretur confugit ad libertatis
grãm. Non funt gͥ lib̃i insipientes:
quib d̾r. nolite fieri sic̃ equus et mu¬
lus qͥb non est intellectus. In chamo
et freno marillas eorũ constringe. qͥ
non approximant. tibi. Multa fla¬
gella peccatorũ. qͥa multis flagellis
opus ẽ. ut eorum impudentia coher¬
ceat᷑. Disciplina hoc exigit. ñ incle¬
mentia. Deniq qui parcit baculo
suo. odit filium siñi: simul qͥa unus¬
qͥsq grauiꝰ suis peccatis flagellatur.
Graiuia enĩ delictorum pondera. gͣui¬

Expanded text:
non adjicienda libertas est; servitus enim non adjicienda libertas est; servitus enim ei convenit. Ideoque addidit: Spinae nascuntur in manu ebriosi, servitus autem in manu imprudentis ; quia sicut ille suis vulneratur poculis, ita insipiens suis factis. Ille bibendo se peccato 940 inserit, iste operando se culpae adjudicat, et factis suis trahitur in servitutem. Videbat se Paulus in captivitatem trahi a lege peccati ; et ideo ut liberaretur, confugit ad libertatis gratiam. 41. Non sunt igitur liberi insipientes, quibus dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. In freno et chamo maxillas eorum constringe, qui non appropinquent tibi. Multa flagella peccatorum ; quia multis flagellis opus est, ut eorum imprudentia coerceatur. Disciplina hoc exigit, non inclementia. Denique qui parcit baculo suo, odit filium suum : simul quia unusquisque gravius suis peccatis flagellatur. Gravia enim delictorum pondera, gravi
Abbreviated transcription (Latin):
ginitatis libertas. quȩ septa agmi¬
nib ꝑsecutor. int̾ maxima ꝑicła
integ̾tatis et uitȩ. nequaꝙͣ inclina¬
ta est. At non ille eui dñatur ira: su¬
bicit᷑ enim ugo peccati. Nomo enim
ira cundus peccatum effodit. ui
aut̃ẽ peccatum facit. seruus est pec¬
cati. At nõ ille liber. qͥ seruit auari¬
ciȩ. Non potest enĩ possidere uas
suũ. Non ille liber qui seruiens cdesi¬
deriis et uoluptatib. uago fluitat
errore. Non ille liber qui craruatur
ambitu. seruit enim alieno imꝑio: ẜ
qui ait. Quid enĩ libertas nr̃a iuidica¬
tur ab infideli conscientia: Libertas
gͥ sapienti. non insipienti conuenit.
quomͦ qͥ ligat lapidem infundibalo.
similis est ei. qui dat imprudenti cla¬
ritatẽ. Seipsum uulnerat: sͥq potiꝰ
dum intorquet iaculum. affert ꝑicłm.
Certe si c̃ tormento acerbatur et ge¬
minatur malum saxi ruma: sic insi¬
pientis in libertate ruina ueliem̃tior
est. Recidendi gͥ insipienti potestas.

Expanded text:
ginitatis libertas, quae septa agmiginitatis libertas, quae septa agminibus persecutorum, inter maxima pericula integritatis et vitae nequaquam inclinata est. 39. At non ille cui dominatur ira, subjicitur enim jugo peccati; homo etiam iracundus peccatum effodit : Qui autem peccatum facit, servus est peccati . At non ille liber, qui servit avaritiae; non potest enim possidere vas suum. Non ille liber, qui serviens desideriis et voluptatibus, vago fluitat errore. Non ille liber, qui curvatur ambitu; servit enim alieno imperio. qui ait: Quid enim libertas nostra judicatur ab infideli conscientia ? 40. Libertas igitur sapienti, non insipienti convenit; quoniam qui deligat lapidem in fundibalo, similis est ei, qui dat imprudenti claritatem : se ipsum vulnerat, sibique potius, dum intorquet jaculum, affert periculum. Certe sicut tormento acerbatur, et geminatur malum saxi ruina; sic insipientis in libertate ruina vehementior est. Recidenda igitur insipienti potestas,
Abbreviated transcription (Latin):
uit intrepida. et ut nr̃a eum indor
gymno sophistis conferamꝰ. qͦd ille u̾bis
głatus est: sc̃s laurentiꝰ factis ꝓbauit.
ut uiuus exureretur. et flaminis suꝑ¬
stes diceret. uersa manduca. haut de
erorum. quorũ alii suꝑ flaminas cane¬
nebant. alii cum exurerentur. non ro¬
gabant ut parceretur. s inuehebant᷑
ut ampliꝰ persecutor inflammaretur.
Liber gͥ sapiens. Quid autẽ sublimiꝰ
scã pelagia. que uallata aꝑsecutorib.
pͥus ꝙͣ tam̃ in eorum conspectu ueniret.
aiebat. Nolens morior. nemo me con¬
tingit manu. uemo oculo ꝓt̾uo uio¬
labit uirginẽ. mẽc̃ feram pudorẽ. mẽc
in colimiẽ uere eundiã. Nullũ p̃dones
lucrum sue capient insolentie. Pe¬
lagia xp̃m sequetur. libertatẽ ne¬
mo auferet. nemꝰ captuũia uide¬
bit lib̾am fidem. insignemq pudi¬
titiã. et ꝓsapiam prudentiȩ. Quod
serũu est. hic manebit. nullos inu¬
sus debitum. Magna gͥ pure uir¬

Expanded text:
vit intrepida. Et ut nostra cum Indorum vit intrepida. Et ut nostra cum Indorum gymnosophistis conferamus, quod ille verbis gloriatus est, sanctus Laurentius factis probavit; ut vivus exureretur, et flammis superstes diceret: Versa, manduca. Haud degerorum, quorum alii super flammas canebant: alii cum exurerentur, non rogabant, ut parceretur: sed invehebantur, ut amplius persecutor inflammaretur . Liber igitur sapiens. 38. Quid autem sublimius sancta Pelagia, quae vallata persecutoribus; priusquam tamen in eorum conspectum veniret, aiebat: Volens morior, nemo me continget manu, nemo oculo protervo violabit virginem, mecum feram pudorem, mecum incolumem verecundiam: nullum praedones lucrum suae capient insolentiae. Pelagia Christum sequetur, libertatem nemo auferet, nemo captivam videbit liberam fidem, insignemque pudicitiam, et prosapiam prudentiae. Quod servum est, hic manebit, nullos in usus debitum. Magna igitur piae vir
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit.¶. Ca lanos alerandao .uiii.
oriei ꝑsuadent tibi mainis et
necessitatem inferre. indory
rens de loco ad locũ. auinas non coges
facere quod nolunt. non magis ꝙͣ sara et
ligna uocem eniittere. Marimꝰ ignis
uiuentib corporib dolorem murit. et
gignit eorruptioñe. Super hune nos
sumꝰ. iuuentes enim exurimͣ. ñ est rex
neq princeps qui extorqueat nob̾
facere quod non ꝓposumꝰ. Nec simi¬
les sumꝰ gretie philosophis. qui uerba
ꝓreb meditati sunt. ad opinionis ce¬
lebritatem. nob̾ res sociȩ uerbis. et u̾ba
rebus. res celeres. et sermones breues.
In untute nob̾libertas beata est. Pre
Apuã nos aũ. et puelle de mortis ap¬
petentia su blimes. usq ad celum erex¬
ere uirtutũ gradus. Quid theclam.
qͥd agnem. qͥd pelagiam loquar. quȩ
tanꝙͣ nobilia uitulamina pullulan¬
tes. ad mortẽ quasi ad immortalitatẽ
festinauerunt: Inter leones uirgo
exultauit. et rudentes bestias specta¬

Expanded text:
scripsit. « Calanus Alexandro. 35. « scripsit. « Calanus Alexandro. 35. « Amici persuadent tibi manus et necessitatem inferre Indorum res de loco ad locum: animas non coges facere, quod nolunt, non magis quam saxa et ligna vocem emittere. Maximus ignis viventibus corporibus dolorem inurit, et gignit corruptionem: super hunc nos sumus; viventes enim exurimur. Non est rex, neque princeps, qui extorqueat nobis facere, quod non proposuimus. Nec similes sumus Graeciae philosophorum, qui verba pro rebus meditati sunt ad opinionis celebritatem: nobis res sociae verbis, et verba rebus: res celeres, et sermones breves: in virtute nobis libertas beata est. » 36Apud nos autem et puellae de mortis appetentia sublimes usque ad coelum erexere virtutum gradus. Quid Theclam, quid Agnem, quid Pelagiam loquar, quae tamquam nobilia vitulamina pullulantes, ad mortem quasi ad immortalitatem festinaverunt? Inter leones virgo exsultavit, et rugientes bestias specta
Abbreviated transcription (Latin):
tendit maniis suas. stultus antem con¬
trabit. sicut serptũ est. qͥa stultus com¬
plexus est manꝰ suas. et uorauit uisce¬
ra fua. carualia magis cogitans. ꝙͣ
sp̃ualia. An ñ filia uida que expan¬
dens manũ clamauit ad dm. tu scis
quia falsum testimonium aduersum
me dicunt. meliꝰ arbitrata ñ peccare.
sed et incicłe in calumꝑnias accusan¬
tium. ꝙͦ peccatum subire sub impuni¬
tatis uelamine: Ea gͦ contemꝑtu
mortis serua uit in nocentiam. Sed
nec filia iepthe. que uotũ patͥs de im¬
molatione sua. ꝓpͥo atq hortatorio fir¬
mauit assensu. Non enĩ ego de con¬
temptu mortis libros philos ophorũ
depromo. aut gymno sophistas indors.
quoꝵ precet̾is calani laudatur res¬
ponsum alex andro. cũ eã iuberet sequi.
qua me inqͥt laude dignũ gretiam pet̾e
poscis. si possum cogi facere qͦd nolo:
Et uere plenꝰ auctoritatis sermo. Seo
magis mens libertatis. Deniq et epłam

Expanded text:
tendit manus suas, stultus autem contendit manus suas, stultus autem contrahit, sicut scriptum est: Quia stultus complexus est manus suas, et voravit viscera sua , carnalia magis cogitans quam spiritalia. At non filia Juda, quae expandens manus, clamavit ad Dominum: Tu scis quia falsum testimonium adversus me dicunt . Melius est arbitrata non peccare, sed et incidere in calumnias accusantium, quam peccatum subire sub impunitatis velamine. Ea ergo contemptu mortis servavit innocentiam. Sed nec filia Jephte, quae votum patris de immolatione sua proprio atque hortatorio firmavit assensu . 34. Non enim ego de contemptu mortis libros philosophorum depromo, aut gymnosophistas Indorum, quorum prae caeteris Calani laudatur responsum Alexandro, cum eum juberet sequi: Qua me, inquit, laude dignum Graeciam petere poscis, si possum cogi facere quod nolo? Et vere plenus auctoritatis sermo, sed magis mens plena libertatis. Denique et epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
tum imagines: et ꝙͣ iudignũ ut popłi
in tegri obediant humanis legibus. qͦ
sint libertatis partieipes. sapientes
autẽ uer̃a legem natͣe expressam ad
imaginẽ di. ueramq rationem signi¬
feram libertatis negligant. et dere¬
linquant. cum mea tanta libertas
sit. ut paruuli seriure uitus nesciamꝰ.
alien ab ira. exortes auaritie. igna¬
ri libidinis: Q ͣ miserum gͥ ut qͥ nas¬
einur in libertate. moriamur in ser¬
uitute: S hoc fit leuitate animi.
atq infirmitate morum. qͥa curas
inanes uoluimꝰ. et oꝑanuir suꝑuacua.
Sapientis autẽ cor. actumq et opus.
radicatum esse decet. atq immobi¬
le. Hoc docuit moyses. quando ma¬
nus ei grauiores fiebant. ita ut uix
sustineret eas iħs naue. Id̾oq uince¬
bat popłs. quando non perfunctoria
gerebantur oꝑa. s plena ponderis.
atq uirtutis. non mitantis animi.
nec titubantis affectus. s funda te
mentis sta bilitate. Ergo sapiens ex¬

Expanded text:
tum imagines? Et 938 quam indignum, ut populi tum imagines? Et 938 quam indignum, ut populi integri obediant humanis legibus, quo sint libertatis participes: sapientes autem veram legem naturae expressam ad imaginem Dei, veramque rationem signiferam libertatis negligant et derelinquant; cum in ea tanta libertas sit, ut parvuli servire vitiis nesciamus, alieni ab ira, exsortes avaritiae, ignari libidinis! Quam miserum igitur, ut qui nascimur in libertate, moriamur in servitute! 33. Sed hoc fit levitate animi, atque infirmitate morum; quia curas inanes volvimus, et operamur supervacua: sapientis autem cor, actumque et opus radicatum esse decet atque immobile. Hoc docuit Moyses, quando manus ei graviores fiebant, ita ut vix sustineret eas Jesus Nave. Ideoque vincebat populus, quando non perfunctoria gerebantur opera, sed plena ponderis atque virtutis, non nutantis animi, nec titubantis affectu, sed fundatae mentis stabilitate . Ergo sapiens ex
Abbreviated transcription (Latin):
erigat abiectus et uilis sensus. atq
ignobilis. ddimersꝰ in omẽm infirmita¬
tis uoragmẽ. uite huiꝰ cupiditate:
Hide ꝙͣ seruus. Abscondam memqͥt.
et ero gemens. et tremens suꝑ terr̃a.
et erit om̃s qui inuenerit me. occi¬
det me. Itaq quasi seruus signum
accepit. nec sic tam̃ nec̃e potuit eua¬
dere. Seruit gͥ peceator formidini.
seruit etiam cupiditati. seruit aua¬
ritie. seruit libidim. seruit malitie.
seruit iracundiȩ. et iudetur huiꝰ mo¬
di sliber s mag̾is seruit. qͣsi sub ti¬
rannis positus. Illi autem liberi sunt.
qui legibus uiuunt. Lex autẽ uera.
sermo rectus. lex uera non insculpta
tabulis nec ere incisa. s imꝑressa ñitib.
atq infira sensib. qñ sapiens ñ sub
lege sz ipse sͥlex est. opus legis incor¬
de suo. continẽs. naturali sͥ stilo et
quadam inscriptiõe formatum. Tantũ¬
ne gͥ cecitatis est. ut non uideamꝰ ma¬
ifestas rerum expressiones. et iuurtu¬

Expanded text:
erigat abjectus et vilis sensus atque erigat abjectus et vilis sensus atque ignobilis, demersus in omnem infirmitatis voraginem vitae hujus cupiditate? Vide quam servus: Abscondam me, inquit, et ero gemens et tremens super terram; et erit, omnis qui invenerit me, occidet me . Itaque quasi servus signum accepit, nec sic tamen necem potuit evadere. Servit igitur peccator formidini, servit etiam cupiditati, servit avaritiae, servit libidini, servit malitiae, servit iracundiae, et videtur hujusmodi sibi liber: sed magis servit, quam si sub tyrannis positus. 32. Illi autem liberi sunt, qui legibus vivunt. Lex autem vera sermo rectus, lex vera non insculpta tabulis, nec aere incisa, sed impressa mentibus, atque infixa sensibus; quando sapiens non sub lege, sed ipse sibi lex est, opus legis in corde suo continens, naturali sibi stylo et quadam inscriptione formatum . Tantumne igitur caecitatis est, ut non videamus manifestas rerum expressiones, et virtu