comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde est quod aliis magis quã tibi consulis: qͥa ꝓfuturũ
tͥ opꝰ religiosum eẽ ñ credis. Sĩc credis itaq sic recipies:
ut iã ante dixi: aliquo religiose ꝓfessionis intuitu.
Magis es debitor quia ꝓposito sanctitatis maiora ꝓmit.¬
tis: & ideo plus tolerabis supplicii quia minus solueris
sponsioni Granidia specie polliceris: & nulla restitius.
fasarii criminis reuses deo: cuncta mentiris: Nee ĩmerito
sacer sermo iudiciũ detemplo dĩ in cipiendum esse
testatur. Iudicium enĩ inquit de domo dm̃i. Alibi qͦ¬
q:: & a scĩs inquit meis. incipite. S ad suꝑiora rede¬
amus. Ite inqͥt auaris atq incredulis d̾s ite in ignẽ
eternũ: quẽ parauit pater m̃s diabolo ce angelis eiꝰ:
At liberandum te ab hoc malo quibusdã forsitan bo¬
nis corporalibus putas: pudicitiã quippe amasse
te iactas. S memento quia ce illos quos in euange¬

Expanded text:
unde est quod aliis magis quam tibi consulis, quia profuturum unde est quod aliis magis quam tibi consulis, quia profuturum tibi opus religiosum esse non credis. sicut credis itaque sic recipies. ut iam ante dixi, aliquo religiosae professionis intuitu. magis es debitor, quia proposito sanctitatis maiora promittis, et ideo plus tolerabis supplicii, quia minus solueris sponsioni. grandia specie polliceris et rebus nulla restituis, falsarii criminis reus es, deo cuncta mentiris. nec inmerito sacer sermo iudicium de templo dei incipiendum esse testatur; iudicium enim, inquit, de domu domini. alibi quoque et a sanctis, inquit, meis incipite. sed ad superiora redeamus. ite, inquit auaris atque incredulis deus, ite in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. at liberandum te ab hoc malo quibusdam forsitan bonis corporalibus putas: pudicitiam quippe amasse te iactas. sed memento quia et illos, quos in euange
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ aliis miseria sua emere contentus sit: nemo
est qui ut aliis paret delicias temporarlas subire egesta¬
tes cupiat sempiternas. Et ideo quu patrimonio suo
aliis magis quã sibi consulit: ꝓfutura quedo sibi
dederit om̃ino ẽẽ ñ credit. Dicat enĩ mͥ quilibet hoꝵ
cur facultates suas aliis dererinquit. Nũquid non ideo
qͥa ꝓfuturas cui reliquerit ẽẽ ñ ambigit: Ideo absq du¬
bio. Igitur qͥcũq ille es sic̃ ea que alii relinquis ideo relm¬
quis quia ꝓfutura ei cui reliqueris certus es: sic ꝓfecto
si quecũq religiosis munerib p̾rogasses ꝓfutura. esse tͥ
crederes tibi absq dubio peculariter deputares: quia qͣl¬
to te plus amas quam eos quib relinquis tanto magis tͥ
relinqueres: si ꝓfutura eatibi met uel tenui opiniuncu¬
la iudicares Non eni re odisti ut ꝓdẽẽ tibi nolis: s que
pauꝑibus dereli queris ꝓfutura tib esse ñ credis. E¬

Expanded text:
beatitudinem aliis miseria sua emere contentus sit, nemo beatitudinem aliis miseria sua emere contentus sit, nemo est, qui ut aliis paret delicias temporartes cupiat sempiternas. et ideo qui patrimonio suo aliis magis quam sibi consulit profutura sibi quae deo dederit omnino esse non credit. dicat enim mihi quilibet horum, <cur facultates suas aliis dereliaquit? numquid non ideo, quia profuturas cui reliquerit esse non ambigit? ideo absque dubio. igitur, quicumque ille es, si ea quae alii relinquis, ideo relinquis quia profutura ei cui reliqueris certus es, sic profecto, si quaecumque religiosis muneribus prorogasses profutura esse tibi crederes, tibi absque dubio peculiariter deputares: quia quanto te plus amas quam eos, quibus relinquis, tanto magis tibi relinqueres, si profutura ea tibimet uel tenui opiniuncula iudicares. non enim te odisti, ut prodesse tibi nolis, sed quae pauperibus dereliqueris profutura tibi esse non credis:
Abbreviated transcription (Latin):
is affluentib paras: xp̃e etiã aquã sibi de esse queri¬
tur ÷ & ate apothece ebriosoꝵ uino repͥentur: xp̃r re¬
rum omrũ egestate cõficitur & ate luxuriosis copie
congregantur : xp̃c tibi ꝓmunerib ate datis p̾mia sem¬
piterna ꝓmittit: & tu nichil p̾staturis cuncta largiris:
xp̃c tibi & ꝓ bonis bona immortalia & pro malis mala et̾¬
na ꝓponit & tu nec bonis celestib flecteris nec malis per¬
hennibus cõmoueris: & credere te dño tuo dicis. cuius
nec remunerationẽ desideras nec iracundiã contremiscis:
ñ credis gͥ sic̃ iã diximꝰ libro suꝑiore: non credis. Aclicet
religionem uestibus simules ÷ licet fidem cingulo as¬
seras ÷ licet sanctitatẽ pallio m̃tiaris: ñ credis om̃ino ñ
religionis inscribat : si de substantia sua aliis magis qu̾a
sibi consulit: ꝓfecto ñ credit. Nemo est enĩ credens qui
facultates suas aliis malit ꝓdẽe quã sibi ÷ nemo est qui

Expanded text:
as afluentibus paras? Christus etiam aquam sibi deesse querias afluentibus paras? Christus etiam aquam sibi deesse queritur et a te apothecae ebriosorum uino replentur? Christus rerum omnium egestate conficitur et a te luxuriosis copiae congregantur? Christus tibi pro muneribus a te datis praemia sempiterma promittit et tu nil praestaturis cuncta largiris? Christus tibi et pro bonis bona inmortalia et pro malis mala aeterna proponit et tu nec bonis caelestibus flecteris nec malis perennibus commoueris? et credere te dnec remunerationem desideras nec iracundiam contremescis? V. Non credis igitur, sicut iam diximus libro superiore, non credis, ac licet religionem vestibus simules, licet fidem cingulo adseras, licet sanctitatem pallio mentiaris, non credis omnino, non religionis inscribat, si de substantia sua aliis magis quam sibi consulit, profecto non credit. Nemo est enim credens, qui facultates suas aliis prodesse malit quam sibi, nemo est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
non est uniuersoꝵ una pauꝑtas. Sunt eni quidam
qͥb etiã siuestimenta de sunt: alim̃ta ñ desunt. Mul¬
ti sunt hospicio egentes: uestib non egentes: multi
domo canentes s non substantia: Sunt deniq quib
& sidesunt multa: ñ desunt oĩa. Xp̃c tantummodo
solus est enĩ nichil ad ẽ qͦd in om̃i humano genere
desit. Nullus seruoꝵ suoꝵ exul.at. nullus frigore ac
nuditate torquetur cũ quo ille ñ algeat: solus cum
esurientib esurit : solus cũ sitientib sicit. Et ido quan¬
tũ ad pietatem illius ꝑtinet: plusquã ceteri eger.
Om̃is enĩ egestuosus ꝓse tantũ & inse eger ⁊ solis tantũ¬
modo xp̃c est: qui in om̃iũ pauꝑũ uniuersitate men¬
dicet. Et cũ hec ita sint: quid ais o homo qui xp̃ianũ
te esse dicis cũ xp̃m egere uideas ⁊ & tu facultates tuas
est: & tu opes diuitũ cumulas: xp̃c esurit: & tu delici¬

Expanded text:
non est uniu$rsorum una paupertas. sunt enim quidam, non est uniu$rsorum una paupertas. sunt enim quidam, quibus etiamsi uestimenta desunt alimenta non desunt, multi sunt hospitio egentes uestibus non egentes, multi domo carentes sed non substantia, sunt denique quibus etsi desunt multa non desunt omnia: Christus tantummodo solus est, cui nihil est, quod in omni humano genere non desit. nullus seruorum suorum exulat nullus frigore ac nuditate torquetur, cum quo ille non algeat: solus cum esurientibus esurit solus cum sitientibus sitit. et ideo, quantum ad pietatem illius pertinet, plus quam ceteri eget; omnis enim . egestuosus pro se tantum et in se eget, solus tantummodo Christus eat, qui in omnium pauperum uniuersitate mendicet. et cum baeo ita sint, quid ais, o homo! qui Christianum te esse dicis, cum Christum egere uideas, tu facultates tuas  pauper est et tu opes diuitum cumulas ? Christus esurit et tu delici
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta om̃ipotentiã : s eget iuxta miscdiam: ñ eget dĩ.¬
tate ꝓsemetipso: s eget pietate ꝓ nobis. Quid eñi di¬
cit ad pios aclargos dispensatores ds: Uenite bene¬
dicti patris mer: possidete regnũ quod uobis paratũ
est a constitutione mundi. Esuriui enĩ & dedistis mͥ man
ducare ⁊ si tiui & dedistis mͥ biberer: & alia r̃ h̃c modum.
E ne hoc cause de qͦ nunc loquim parũ forsitan uideret᷑:
adiecit rerũ diuersitatẽ. auaris & infidelibus dicens. Ite
maledicti in ign̾e etȩnũ: quẽ parauit pater meus diabo¬
lo & angelis eiꝰ. Csuriui enĩ & non dedistis mͥ manduca¬
Ecce & esurire se pariter & sitire. & algere commemo¬
rat: Respondeat qͥlibet hoꝵ sinon eget qͥ esurire se
qͥritur: si non eget qͥ se sitire testatur. Ego plus addo
aliquid xp̃m non solum egere cũ ceteris: s plus mul.¬
to egere quã ceteros: In om̃i eñi pauꝑum numero:

Expanded text:
juxta omnipotentiam, sed eget juxta misericordiam; non eget deijuxta omnipotentiam, sed eget juxta misericordiam; non eget deitate pro semetipso, sed eget pietate pro nobis. Quid enim dicit ad pios ac largos dispensatores Deus? Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod vobis paratum est a constitutione muare, sitiui et dedistis mihi bibere, et alia in hunc modum. et ne hoc causae, de qua nunc loquimur, parum forsitan uideretur, adiecit rerum diuersitatem, auaris et infidelibus dicens: ite maledicti in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius: esuriui enim et non dedistis mihi manducaecce et esurire se pariter et sitire et algere commemorat. respondeat quilibet horum, . si non eget qui esurire se, queritur, si non eget qui se sitire testatur ? ego plus addo aliquid, Christum non solum egere cum ceteris sed plus multo egere quam ceteros; in omni enim pauperum numero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ grauatus. Cogunt᷑ autẽ om̃s ipsa conscientia ad re¬
pensationem uissitudinis: postquam esse ceꝑuit debit ores.
ta ergo & dõ hoc maiora debemus quod ab eo cuncta ꝑcepi.¬
mus: &e hoc respondere beneficiis illius minus possumus
quod ei etiam siqui debemꝰ redibere cupiamus tamen
desuo redimus. Ac ꝑ hoc: non est qͦd placere sibi quisquã
largitione sua debeat: Sicut sua ñ sunt cuncta que a
dno suo accipit ÷ sic sua ñ st̃ cuncta que reddit: & ideo
ꝑfidre quidẽ pena debetur ei qui negauerit dõ que
sunt sibi ab eodem cõmodata. Imputare autem largitio¬
nem ñ potest: qui reddiderit accepta. S ds inquis non
egit retributione. Nichil minus quam ut egeat. Non
eget enĩ iuxta potentia suã : s eget scdm legeni suam:
Et in se ipso quidem ñ eget s inmultis eget: non querit
inse munificentiã. s in suis querit. E ideo non eget. quid̃

Expanded text:
non grauatus. - coguntur autem omnes ipsa conscientia sua ad renon grauatus. - coguntur autem omnes ipsa conscientia sua ad repensationem uicissitudinis, postquam esse coeperint debitores. ita ergo et deo hoc maiora debemus, quod ab eo cuncta percepimus, et hoc respondere beneficiis illius minus possumus quod ei etiamsi quae debemus redhibere cupiamus, tamen de suo reddimus. ac per hoc non est quod placere sibi quisquam. largitione sua debeat. sicut sua non sunt cuncta, quae a domino suo accipit, sic sua non sunt cuncta quae reddit. et ideo perfidiae quidem poena debetur ei, qui negauerit deo quae sunt sibi ab eodem commodata, inputare autem largitionem non potest, qui reddiderit accepta.. IIII. Sed deus, inquis, non eget tetributione. nihil minus quam ut non egeat. non eget enim iuxta potentiam suam, sed eget et in seipso quidem non eget, sed in multis eget; non quaerit in se munificentiam, sed in suis quaerit; et ideo non eget quidem
Abbreviated transcription (Latin):
lo: necesse est in alio inueniat᷑ eẽ despectio. Si hõ qui p̃¬
fert᷑ gaudet se ate diligi: necẽe est ut se doleat ds qui
p̃termittit᷑ ñ amari S putas dm̃ uidelicet munificentia
hoĩs non egere. & ideo quid necẽẽ est inquis ab homine ei
qͥppĩa tͥbui qͥ ipse cuncta oĩb dedit. Utrum egeat muni
ł non egeat: iam uidebimus. In terĩ qͥa ab eo cunctis cun¬
cta p̾stari etĩa tu negare ñ ausus es. hoc dignior est ab¬
sq dubio largitate nr̃a qͥa nob̾ ipse ante largitus est. ħ ituis ei
officiis respondere temptamꝰ quod beneficiis illius
magis impares sumus. Nam & natura ipsa hominum
consuetudoq cõmunis hac quasi generali cunctos lege
constringit: ut a quib aliquid liberalitatis accipimus.
plus ei gr̃e debeamꝰ. Artat quippe nos ad retributionem
dati: accepta largitio. Ante usum enĩ ac munificentiã
libertatis aliene: liber est quispiã beneficioꝵ fenore.

Expanded text:
lo, necesse est in alio inueniatur esse despectio. si homo, qui prlo, necesse est in alio inueniatur esse despectio. si homo, qui praefertur, gaudet se a te diligi, necesse est ut se doleat deus, qui praetermittitur, non amari. sed putas deum uidelicet munificentia hominis non egere, et ideo, quid necesse est, inquis, ab homine ei quippiam tribui, qui ipse cuncta omnibus dedit? utrum egeat munifuel non egeat iam uidebimus. interim, quia ab eo cunctis cuncta praestari etiam tu negare non ausus es, hoc dignior est absque dubio largitate nostra, quia nobis ipse ante largitus est. hoc iustius ei officiis respondere temptamus, quo beneficiis illius magis inpares sumus. nam et natura ipsa hominum consuetudoque communis hac quasi generali cunctos lege constringit, ut a quibus aliquid liberalitatis accipimus, plus eis gratiae debeamus: artat quippe nos ad retributionem dati accepta largitio. ante usum enim ac munificentiam liberalitatis alienae liber est quispiam, beneficiorum faenore
Abbreviated transcription (Latin):
as quẽpia alii magis quã dõ tradere: s uł honore here¬
dis sui se ad hoc trahi. uł certe amore compelli. S quid
facimus quod hoc ipso magis incuria dĩ ꝓbatur atq con¬
tẽptus: si eñĩ o quisquis es ꝑid quod heredibus tius uel
quibcũq res ꝓprias derelinquis & honorare te eos in¬
dicas & amare: dm utiq cui ñ relinquis. nec honorare
te indicas nec amare. Ac ꝑ hoc quicquid ꝓ te dixeris con¬
tra te est: & ad contemptũ atq ad contumeliã dĩ ꝑtinet
amor & honorificentia ceteroꝵ. Cum eni aliis ideo relin¬
quas quia eos honoras. dm cui ñ relinquis utiq ñ hono¬
ras. Cum aliis ideo relinquas multa qm̃ amas. do ideo ñ
relinquis ꝓfecto quia non amas. Ecce enim assistit tͥ mo-¬
rienti atq testanti homo pariter ac deus. Resi aꝑta est¬
& non dubia quẽ elegeris p̃tulisti. Si muno ẽ honor so¬

Expanded text:
as quempiam alii magis quam deo tradere, sed uel honore hereas quempiam alii magis quam deo tradere, sed uel honore heredis sui se ad hoc trahi uel certe amore conpelli. sed quid facimus, quod hoc ipso magis incuria dei probatur atque contemptus? si enim, o quisquis es, per id, quod heredibus tuis uel quibuscumque res proprias derelinquis, et honorare te eos indicas et amare, deum utique, cui non relinquis, nec honorare te indicas nec amare. ac per hoc quidquid pro te dixeris contra te est et ad contemptum atque a.d contumeliam dei pertinet amor et honorificentia ceterorum. cum enim aliis ideo relinquas, quia eos honora, deum, cui non relinquis, utique non honora: cum aliis ideo relinquas multa, quoniam amas, deo ideo non . relinquis profecto, quia non amas. ecce enim adsistit tibi morienti atque testanti homo pariter ac deus. res aperta est et non dubia: quem elegeris, praetulisti. si in uno est honor so
Abbreviated transcription (Latin):
ri. si eũ om̃ib ds estimet dampnabiliorẽ: cũ ipse om̃ib
dm̃ estimet uliorẽ. S dicit aliquis non ͤ hoc animo ista
facere quo aut contẽpnat d̃m aut uiłe puter: s quo uel
amet eos quos heredes instituit. uł honoret. Acquiescamꝰ
hoc ita esse. Om̃ib ferme etĩa aliis flagiriosissimis &e cri¬
minosissimis reis: excusatio ista suppetit. Nam dicere
& fornicat oribus licer non se hoc animo fornicari quod
dm sꝑnant. s qͥa calore corporis atq infirmitate uincan¬
tur. E homicide id affirmare possunt ñ se contẽptudĩ
humanũ sanguinẽ fundere uel odio: s cupiditate tan¬
tum scelera p̾stare. S qͥdd ꝓdest malis excusatio: cum
scilicet nichil intersit qua se qͥspĩa dicat peccare causa
cum sit om̃e peccatũ diuinitatis in iuria :. Acquiescamus ta¬
men ut supra dixi hoc ita esse non ex contẽptu di res su¬

Expanded text:
eri, si eum omnibus deus aestimet damnabiliorem, cum ipse omnibus eri, si eum omnibus deus aestimet damnabiliorem, cum ipse omnibus deum \' . aestimet uiliorem. III. Sed dicit aliquis non se hoc animo ista facere, quo aut contemnat deum aut uilem putet, sed quo uel amet eos, quos heredes instituit, uel honoret. adquiescamus hoc ita esse : omnibus ferme etiam aliis flagitiosissimis et criminosissimis reis excusatio ista suppetit. nam dicere et fornicatoribus licet non se hoc animo fornicari, quo deum spernant, quia calore corporis atque infirmitate uincantur. et homicidae id adfirmare . possunt, non se contemptu dei humanum sanguinem fundere: uel odio enim se uel cupiditati tantum scelera praestare. sed quid prodest malis: haec excusatio, cum scilicet nihil intersit, qua ae quispiam dicat peccare causa, cum sit omne peccatum diuinitatis iniuria? adquiescamus tamen, ut supra. dixi, hoc . ita esse, nec ex contemptu dei res su
Abbreviated transcription (Latin):
luit᷑ : quid futurũ existimamꝰ ubi idm ipsum detesta¬
bili infidelitate peccat᷑ : si eñĩ inquit apłs oĩs in obedi¬
entia iustã accipit mercedis retributionẽ: quomodo
nos effugiemus si tantã neglexerimꝰ salutem: Nullus
autẽ salutẽ uerã plus negligit: quã qui dõ aliquid
ante ponit. Cum eñi salus nostra munus ac miscdia dĩ
sit: que ei ratio consequende salutis ẽ qui dm ipsum de¬
spicit in cuiꝰ miscdia salus nr̃a consistit : Aut cum iudex
& uiuoꝵ sit ds & mortuoꝵ : que ei spes indĩ iudicio esse
poterit qͥ eum etiã moriens iudicio suo spreuerit a
quo est statim mortuus iudicandus : Et ideo ut scriptura
liuina ait in quo iudicio iudicat in eo iudicabitur deeo:
hoc est quo iudicio iudicat de deo: eo ipse iudicabitur a do.
N eq iniquũ putare poterit si eũ cunctis infuturo dns ptꝰ¬
posuerit. qui inp̃senti d̾m cunctis ipse postponit: nec qͦ¬

Expanded text:
luitur, quid futurum existimamus, ubi in deum ipsum detestaluitur, quid futurum existimamus, ubi in deum ipsum detestabili infidelitate peccatur? si enim, inquit apostolus, omnis inoboedientia iustam accipit mercedis retributionem quo modo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? nullus autem salutem ueram plus neglegit, quam qui deo aliquid anteponit. cum enim salus nostra munus ac misericordia dei sit, quae ei ratio consequendae salutis est, qui deum ipsum despicit, in cuius misericordia salus nostra consistit? aut cum iudex et uiuorum sit deus et mortuorum, quae ei spes in dei iudicio esse poterit, qui eum etiam moriens iudicio suo spreuerit, a quo est statim mortuus iudicandus? et ideo, ut scriptura diuina ait, in quo iudicio iudicat, in eo iudicabitur de eo, hoc est: quo iudicio iudicat de deo, eo ipse iudicabitur a deo, neque iniquum putare poterit, si eum cunctis in futuro dominus postposuerit, qui in praesenti deum cunctis ipse postponit, nec qu
Abbreviated transcription (Latin):
te preponere : cur non religiose etiam preponat:aut
siẽ ulla hora inuita ultima qua quis plus alios dilige¬
re debeat quã se ipsum & dm: cur non & in uita ante¬
riore plus diligat : ac sic fit ut uantur omĩa & euanes¬
cant & intereant: neq ullum quis iuliorẽ habeat quã
se ipsũ: neq ullũ inferiorẽ quã d̃m Si eñĩ ullũ est tẽ¬
pus quo ab aliquo possit d̾s affinibus aut ꝓpinquis
iure postponi: nullũ est quo possit iure p̾poni: Sin
autẽ quod uerũ est nulłu ẽ om̃ino tempus quo non
debeat ante poni: nullũ ẽ õĩno tempꝰ quo possit iure
postponi. Nullũ utiq. E ideo ne in extremis quidem:
quia eitiã iustum hominẽ ꝓpħa indie qua errauerit
dicit esse ꝑiturũ. Itaq siomĩs error errantis ꝑditione
multat᷑. & his quoq errorib uita hominũ ꝑiclitatur
qͥbus usitate atq cõmuniter innocentia humana pol¬

Expanded text:
te praeponere, cur non religiose etiam ante praeponat? aut te praeponere, cur non religiose etiam ante praeponat? aut si est ulla hora in uita ultima, qua quis plus alios diligere debeat quam se ipsum aut deum, cur non et in uita anteriore plus diligat? ac sio fit ut soluantur. omnia et euanescant et intereant, neque ullum quis uiliorem habeat quam se ipsum neque ullum inferiorem quam deum. si enim ullum est tempus, quo ab aliquo possit deus adfinibus aut propinquis iure postponi, nullum est, quo possit iure praeponi: sin autem, quod uerum est, nullum est omnino tempus, quo non debeat anteponi, nullum est omnino tempus, quo possit iure postponi. nullum utique, et ideo ne in extremis quidem, quia etiam iustum hominem propheta in die, qua errauerit, dicit esse periturum. itaque si omnis error errantis perditione multatur et his quoque erroribus uita hominum periclitatur, quibus usitate atque communiter innocentia humana pol
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑiculoꝵ certũ merebitur euasa omniũ rerũ ua¬
rietate suffragiũ: qͥa tũ stabilis & firma laus est:
quando meritũ iam ñ potest ꝑire laudati. Sapi¬
entia inquit in exitu canitur. Quid est queso sapia
xꝑiani: quid nisi timor & amor xꝑi: Initiũ enim
inquit sapientie timor dni: Et alibi ꝑfecta inquit
dilectio foras mittit timorem. Ergo ut uidemus unti¬
um sapientie est intimore xp̃i: ꝑfectio in amore. Ita¬
q sisapientia xp̃iani timor est atq amor: ita demũ
uere sapientes sumus: si d̾m semꝑ ac suꝑ omia ciliga¬
mus. E hoc cũ om̃i tempore tam̃ p̃cipue in exitũ nr̃o:
tur. Que gͥ insania est ut dicat aliquis xp̃m carna¬
lia ꝓpinquitati p̃pomi ab incolumib oportere : a
morientib ñ debere: cur enĩ eũ p̃ferant incolumes:
si non debent p̾ferre morientes: aut sipotest quis¬
piã eligiose agnatos atq affines suos xp̃o in mor¬

Expanded text:
tis periculorum certum merebitur euasa omnium rerum uatis periculorum certum merebitur euasa omnium rerum uarietate suffragium, quia tum stabilis et firma laus est, quando meritum iam non potest perire laudati. sapientia, inquit, in exitu canitur. quid est, quaeso, sapientia Christiani? quid nisi timor et amor Christi? initium enim, inquit, sapientiae timor domini: et alibi perfecta, inquit, dilectio foras mittit timorem. ergo ut uidemus, initium sapientiae est in timore Christi perfectio in amore. itaque si sapientia Christiani timor est atque amor domini, ita demum uere sapientes sumus, si deum semper ac super omnia diligamus, et hoc cum omni tempore tum praecipue in exitu nostro, qtur, quae igitur insania est, ut dicat aliquis Christum carnali propinquitati praeponi ab incolumibus oportere, a morientibus non debere? cur enim eum praeferant incolumes, si non debent praeferre morientes? aut si potest quispiam religiose agnatos atque adfines suos Christo in mor
Abbreviated transcription (Latin):
inequalis. ita erit homini etiã ds̃ ipse mutabił: &
quociens fuerit in homine ualido contraria totiens
erit etiã religio diuersa ÷ quasi uero qui incolumes
xp̃i esse debent: morientes xp̃i esse non debeant.
Et ubi illud est qui ꝑseuerauerit infinẽ hic saluus erit:
aut illud in ꝓuerbiis sacris diu̾ini sermonis oracułu
sap̃ia in exitu canitur: quo utiq ostenditur licet sa¬
lubris sit in om̃i etate sap̃ia p̃cipue tam̃ om̃s mexitu
suo debere esse sapientes : quia laudari penitus p̃terite eta¬
tis prudentia ñ merebitur: nisi bono fine claudatur. Sa¬
pientia enĩ inexitu canitur. Cur eã non dixit cani inpu¬
ericia : ñ iuuentute : ñ in statu rerũ incolumiũ ÷ non
laudatur: incertũ est. Quã dui enĩ qͥs subiacet muta¬
tioni ñ potest cũ securitate laudari: & ideo ut ait.
sapientiã inexitu canitur. Exiens enĩ quis de incer¬

Expanded text:
inaequalis, ita erit homini etiam deus ipse mutabilis, et inaequalis, ita erit homini etiam deus ipse mutabilis, et quotiens fuerit in homine ualitudo contraria, totiens erit etiam religio diuersa: quasi uero qui incolumes Christi esse debent morientes Christi esse non debeant. et ubi illud est: qui perseuerauerit in finem, hic saluus erit, aut illud in prouerbiis sacris diuini sermonis oraculum: sapientia, in exitu canitur? quo utique ostenditur, licet salubris sit in omni aetate sapientia, praecipue tamen omnes in exitu suo debere esse sapientes, quia laudari penitus praeteritae aetatis prudentia non merebitur, nisi bono fine claudatur; sapientia enim in exitu canitur. cur eam non dixit cani in pueritia non in iuuentate, non in statu rerum incolumium non inlaudatur incertum est. quamdiu enim quis subiacet mutationi, non potest cum securitate laudari et ideo, ut ait, sapientia in exitu canitur. exiens enim quis de incer
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Et quia ꝓfana penitus ꝑse erat ex cecrabilisq
sententia. uelare ut puto infidelissimã p̃dicationẽ
quasi umbra tili quadã allectione conantur: dicen¬
tes. contos qui credunt deũ. sanos tantũ atq in incolu¬
mes officiosos xp̃o eẽ debere: ceterũ iã exͤuntes ascło carna.¬
lis magis ꝓpinquitatis quã diuni officii oportere me¬
minisse. Quasi uero hoĩes xp̃ianos alios esse oporeteat
incolumes. alios de hoc scło recedentes ⁊ & alios se cunc¬
ti exhibere xp̃o debeant insospitate. alios in morte:
alios insuꝑiore uita. alios inposteriore. Quod si ia ẽ:
ergo alterum quis habiturus est xp̃m iuuenis alterũ
senex ÷ &e tociens debent homines demutari fide: quoti.¬
ens ddemutantur etate. Si eñi erga dei cultũ alter quis¬
piã futurus est ugens. alter infirmus: alter sanus al¬
ter egrotans: ergo ꝓ ut status fuerit humani corporis

Expanded text:
Christum. et quia profana penitus per se erat execrabilisque Christum. et quia profana penitus per se erat execrabilisque sententia, uelare, ut puto, infidelissimam praedicationem quasi umbratili quadam adiectione conantur dicentes cunctos, qui credant deum, sanos tantum atque incolumes officiosos Christo esse debere, ceterum iam exeuntes e saeculo carnalis \' magis propinquitatis quam diuini officii oportere meminisse. quasi uero homines Christianos alios esse oporteat incolumes alios de hoc saeculo recedentes, et alios se cuncti exhibere Christo debeant in sospitate alios in morte, alios in superiore uita alios in posteriore. quod si ita est ergo alterum quis habiturus est Christum inuenis alterum senex, et totiens debent homines demutari fide quotiens demutantur aetate. si enim erga dei cultum alter quispiam futurus est uigens alter infirmus, alter sanus alter aegrotans, ergo prout status fuerit humani corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dates eoꝵ ñ magni pendimus: qͥa nec
mirũ est ut eis loquentia de deo uer-¬
ba non placeant. quib ipse forsitan d̾s ñ placet: nec ex¬
pectandũ ut insinuatorẽ salutis atq anunaꝵ sermonẽ
Tament : qͥ salutem ipsã atq animas suas non amant.
Sufficiunt itaq sic̃ in aliis etĩa inhac parte nobis sensus
tantũ & iudicia sc̃oꝵ ⁊ quib idem eque apud nos sentien¬
tib certi ꝓfecto sumꝰ etiam deũ ipsũ sentire nobiscũ: quia
cũ in scĩs suis sp̃e dĩ maneat: absq dubio d̾s illic ẽ. ubi
illa pars fuerit a qua dĩ sp̃c ñ recedit. Prauoꝵ ergo homi¬
num id est uel paganoꝵ uel mundialiũ sensus aut par
durius ac molestius qͦd quidã ut arbitrior filioꝵ. tuoꝵ
subii s religionis titulo a religione dissentiunt: & habitu
magis scłm reliquere quãm sensu. Quoꝵ nifallor senten¬
ꝓpinquitatẽ in exitu magis considerandã esse quam

Expanded text:
tates eorum non magni pendimus, quia nec tates eorum non magni pendimus, quia nec mirum est, ut eis loquentia de deo uerba non placeant, quibus ipse forsitan deus non placet, nec expectandum, ut insinuatorem salutis atque animarum sermonem ament qui salutem ipsam atque animas suas non amant. sufficiunt itaque, sicut in aliis, ita etiam in hac parte nobis sensus tantum et iudicia sanctorum: quibus idem atque apud nos sentientibus, certi profecto sumus etiam deum ipsum sentire nobiscum, quia, cum in sanctis suis spiritus dei maneat, absque dubio deus illic est, ubi illa pars fuerit, a qua dei spiritus non recedit. prauorum ergo hominum, id est uel paganorum uel mundialium, sensus aut parudurius ac molestius, quod quidam, ut arbitror, filiorum tuorum sub religionis titulo a religione dissentiunt et habitu magis saeculum reliquere quam sensu: quorum, ni fallor, sententiano propinquitatem in exitu magis considerandam esse quam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que inmortẽ trahunt. Fuge eoꝵ taliũ blandim̃¬
ta: fuge eoꝵ sedulitatem: Isti sunt carnifices ac tor¬
tores tui. quite inp̾senti qͥdẽ ambiunt s infuturo ne¬
cant ÷ & consertis quodam manibus ac uelut coniu¬
rata mutuo factione: in sempiternos tartari ignes
cogere ac p̃cipitare conant᷑. Et ido non timeas eos
ñ ex pauescas: erige animũ. & uĩ sc̃e auctoritatis as¬
sume. Si enĩ illi tantoꝑe adnitunt᷑ ut ꝑeas: cur
ñ maiore tu animo ad nitaris ut uiuas: confortare
ergo: & constanti animo tibi consule. Satis infidelis ac sa¬
tis stultus est qͥ mauult p̾stare aliis ut sit miser quam
sibiut sit beatus: & ut alios affluere faciat deliciis
temporariis. se tradit urendũ ignibus sempiternis.¬
on me p̾terit dña mi eccłia nutrix be¬
ate spei hec que libellis suꝑiorib dixi¬
mus: non nullis filiis tuis xp̃m parũ
amantibus displicere: S nos uolun¬

Expanded text:
sunt, quae in mortem trahunt. fuge eorum talium blandimesunt, quae in mortem trahunt. fuge eorum talium blandimenta fuge eorum sedulitatem: isti sunt carnifices ac tortores tui, qui te in praesenti quidem ambiunt, sed in futuro necant et consertis quodammodo manibus ac uelut coniurata mutuo factione in sempiternos tartari ignes cogere ac praecipitare conantur. et ideo non timeas eos non expauescas: erige animum et uim sanctae auctoritatis adsume. si enim illi tantopere adnituntur ut pereas, cur non maiore tu animo adnitaris ut uiuas? confortare ergo et constanti animo tibi consule. satis infidelis ac satis stultus est qui mauult praestare aliis ut sit miser, quam sibi ut sit beatus et ut alios afluere faciat deliciis temporariis, se tradit urendum ignibus sempiternis.on me praeterit, domina mi ecclesia, nutrix beatae spei, haec quae libellis superioribus diximus, nonnullis filiis tuis Christum parum amantibus displicere. sed nos uolun
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ atq obstacułu putant cupiditatis sue eẽ qͦd uiuis. De¬
spice gͦ hos tales ac nichil facito ÷ ñ te moueant blandi¬
m̃ta eoꝵ. uenena tibi sunt : ñ respicias adulationes
eoꝵ gladiisunt igulatores tui:. & quidẽ ferreis atq
hostibus gladiis tetriores. Illos eñĩ homines cuncti ui¬
dent. istos incauti ñ uident: illi qͥa aꝑte seuiunt euitan¬
tur: isti qͥa occulte inside̾antur occidunt. E hoc ꝑiculo¬
siores sunt ac nouo nocendi genere peiores. qͦd illis fer¬
reis gladiis nemo ẽ penitus qͥ se ledi uelit: istis multi
se etiam occidi uoł̃t. Noua atq in estimabilis mali le¬
talis illecebra. Illis gladiis qͥcũq ꝑcutit᷑ & timore pa¬
riter & dolore torquetur: istis quicũq occiditur de¬
lectat᷑. fuge gͦ hoc mału : fuge assentationes in sidi¬
antes tibr: fuge obsequellas noxias tͥ ÷ fuge ãbitus de¬
ceptores tuos. Ista sunt officia que te ugulant: ista

Expanded text:
cem atque obstaculum putant cupiditatis suae esse quod uiuis. decem atque obstaculum putant cupiditatis suae esse quod uiuis. despice ergo hos tales ac nihil facito. non te moueant blandimenta eorum: uenena tibi sunt: non respicias adulationes eorum: gladii sunt iugulatores tui et quidem ferreis atque hostilibus gladiis taetriores. illos enim homines cuncti uident, istos incauti non uident: illi, quia aperte saeuiunt, euitantur, isti, quia occulte insidiantur, occidunt et hoc periculosiores sunt ac nouo nocendi genere peiores, quod illis ferreis gladiis nemo est penitus qui se laedi uelit, istis multi se etiam occidi uolunt. noua atque inaestimabilis mali letalis inlecebra. illis gladiis quicumque percutitur et timore pariter et dolore torquetur: istis quicumque occiditur delectatur. fuge ergo hoc malum fuge adsentationes insidiantes tibi, fuge obsequellas noxias tibi fuge ambitus deceptores tuos: ista sunt officia, quae te iugulant, ista
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurũ habebis incelo: Ne inquit ꝓpħa his qui dic̃e
dulce amarũ: & amarũ dulce. Etiã laudari ate tales
hos ds ꝓhibet: & tu ditare ñ metuis. Dari his p̃dicato¬
ria uerba ñ uult etiã talenta & tu largiaris Honora¬
ri uitã eoꝵ fictis sermonib uetat: & ate thesauri eoꝵ
diuitieq cumulantur. S uereris uidelicet uultus
circũsidentiũ ꝓpinquoꝵ: quos & p̃sentes atq obsiden¬
tes lectulum tuũ me tuis offendere. Ne timueris eos
exasꝑans est. Ꝙ ido etĩa tu esto intrepidus & constanᷤ:
ñ formides uultꝰ eoꝵ. neq frangaris ambitu eoꝵ. De¬
spice concupiscentes hereditatem tuã. & diuidentes iã
inter se substantiã tũa : qui ñ te s patͥmoniu tuum
dilig̃t: inmo qͥ cupiditate rerũ tuaꝵ execrantur te.¬
Nam du tua impacient̾ sitiuunt te oderunt: p̃sentiãq
tuam quasi emulam sibi & aduersariam iudicantes: obi¬

Expanded text:
thesaurum habebis in caelo? uae, inquit propheta, his, qui dicunt thesaurum habebis in caelo? uae, inquit propheta, his, qui dicunt dulce am-arum et amarum dulce. etiam laudari a te tales hos deus prohibet, et tu ditare non metuis ? dari his praedicatoria uerba non uult, et. tu etiam talenta largiris ? honorari uitam eorum fictis sermonibus uetat, et a te thesauri eorum diuitiaeque. cumulantur ?. XX. Sed uereris uidelicet uulius circumsidentium propinquorum et praesentes atque obsidentes lectulum tuum metuis offendere. ne timueris eos,exasperans est. et ideo etiam tu esto intrepidus et constans: non formides uultus eorum neque frangaris ambitu eospice concupiscentes hereditatem tuam et dividentes iam inter se substantiam tuam, qui non te, sed patrimonium tuum diligunt, immo qui cupiditate rerum tuarum te execranturnam dum tua inpatienter sitiunt, te oderunt praesentiamque tuam quasi aemulam sibi et aduersariam iudicantes obi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquoꝵ. Nisi quod scio ac satis certus sum nichil
omnino apud dm uota taliũ p̃ualere mirari possem
forte qͦd uixeris: quẽ mori tã multi ueliit. Et ꝓpt̾ hos
quisqͥs ille es ꝓpt̾ hos tales animã tuã deseris: & cre¬
dere te iudiciũ dĩ dicis: eũ ad hoc eius iussa despicias¬
ut patrimonium talib derelinqͣs Disꝑsit inquit ꝓpħ̾a
de eo qͥ dm credit disꝑsit dedit pauꝑib: iusticia eius
manet in eternũ. S & saluator ipse ad om̃s diuites.
uendite que possitdetis & date elemosinã: & alibi. uen¬
de que habes & da pauꝑib. Numqͥd dicit agnatis da.
nũqͥd affinib: ñ utiq: s pauꝑib. s egenis. Nũqͥd pro¬
pinquo diuiti: nũqͥd ulli om̃ino hõi p̃potenti: non u¬
tiq s inopi. s egestuoso. Nũquid eñĩ cum locupletib
cognatis tuis substantiã dederis iusticia tua manet ĩ
eternũ: aut cum diuitias eoꝵ diuitiis tuis auxeris

Expanded text:
propinquorum! nisi quod scio ac satis certus sum nihil propinquorum! nisi quod scio ac satis certus sum nihil omnino apud deum uota talium praeualere. nam mirari possem forte quod uiueres, quem mori tam multi uelint. et propter hos, quisquis ille es, propter hos tales animam tuam deseris et credere te iudicium dei dicis, cum ad hoc eius iussa despiciasut patrimonium tuum talibus derelinquas? dispersit, inquit propheta de eo, qui deum credit, dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in aeternum. sed et saluator ipse ad omnes diuites: uendite quae possidetis et date eleemosynam. et alibi: uende quae habes et da pauperibus. numquid dicit, agnatis da, numquid adfinibus ? non utique sed pauperibus sed egenis: numquid propinquo diuiti numquid ulli omnino homini praepotenti? non utique sed inopi sed egestuoso. numquid enim, cum locupletibus cognatis tuis substantiam tuam dederis, iustitia tua manet in aeternum? alat cum diuitias eorum diuitiis tuis auxeris,
Abbreviated transcription (Latin):
tus fructus eternitatis ẽ: talib bona ꝓpria erogare m̃¬
dicis. Digna uidelicet causa & satis iusta est. ut tu anime
tue auferas: qͦd egenis talib derelinquas. S nimirũ
misełia frangeris: & lam̃tantiũ ꝓpinquoꝵ pietate suꝑ¬
aris. Est certa fatio. Uides quippe opulentissimi ac splen¬
didissimi cũltus hoĩes tibi flentes tristi uultu & festo
habitu: cõpositas ad mestitudinẽ facies tibi ostentan.¬
tes: ꝑ imaginariã sollicitudiñr sũa ementes hereditatẽ
tuã Quẽ non moueat tanta pietas: qũe ñ moueat talis
dolor: aut quomodo cũ hec talia uideas ñ obliuiscaris
tui :᷑ uides eñi extortas lacrimas: simulata suspiria : fictã
ãxietatẽ: non optantem ut conualescas. s expectantem
quando moriaris: uides defixos inte &e quasi accusan¬
tes tui obitꝰ tarditatẽ omiũ uultꝰ. Oinfelicem de ac miser¬
rimum: cuiꝰ supp̾mũ exitũ tantus desiderat numerus

Expanded text:
tus fructus aeternitatis est talibus bona propria erogare mentus fructus aeternitatis est talibus bona propria erogare mendicis! digna uidelicet causa et satis iusta est, ut tu animae tuae auferas quod egenis talibus derelinquas. sed nimirum misericordia frangeris et lamentantium propinquorum pietate superaris. est certa ratio. uides quippe opulentissimi ac splendidissimi cultus homines tibi flentes, tristi uultu et festo habitu conpositas ad maestitudinem facies tibi ostentantes, per imaginariam sollicitudinem suam ementes hereditatem tuam. quem non moueat tanta pietas? quem non moueat talis dolor? aut quomodo, cum haec talia uideas, non obliuiscaris, tui? uides enim extortas lacrimas simulata suspiria fictam anxietatem non optantem ut conualescas, sed expectantem quando moriaris: uides defixos in te quasi accusantes tui obitus tarditatem omnium uultus. 0 infelicem te ac miserrimum, cuius supremum exitum tantus desiderat numerus
Abbreviated transcription (Latin):
tue. Uide quam misericors sit dñs d̾s qui nos ipsos ꝓ no¬
bis misericordiã rogat: miserere inquit anime tue.
Hoc est dicere. Miserere etiã tuilliꝰ cuiꝰ uides miseratione
me frangi: miserere illiꝰ. illiꝰ tandem cuiꝰ miseritr ego
semꝑ: miserere tu amme saltĩ tue cũ misereri me cernas
aliene. Et quid post hec: o miserrime homo cũ deus sic
tecum agat ñ acquiescis: rogat te ut tui miserearis &
ñ uis: causam tuã apud te agit & ate ñ potest impetra¬
re. Q quomͦ quisquis es o miserrune. quomͦ te postea
supplicantẽ ille in iudicio suo audiet: cũ tu hic eũ pro
te rogantẽ audire ipse nolueris: s uidelicet causa grandis ẽ:
qua d̃m audire ñ possis. Circũstant eñi te egrotantem cogna¬
ti atq agnati tui÷ circũstant locupletes matres familie:
crieũstant nobiles uiri: obsidet lectũ infirmitatis tue
sericis atq auratis uestib circũfusa numerositas. Oqͣn-¬

Expanded text:
tuae. uide quam misericors sit dominus deus noster, qui nos ipsos pro notuae. uide quam misericors sit dominus deus noster, qui nos ipsos pro nobis misericordiam rogat: miserere, inquit, animae tuae. hoc est dicere: miserere etiam tu illius, cuius uides miseratione me frangi, miserere illius tandem, cuius misereor ego semper, miserere tu animae saltim tuae, cum misereri me cernas alienae. et quid post haec, o miserrime homo, cum deus sic tecum agat, non adquiescis? rogat te ut tui miserearis, et non uis? causam tuam apud te agit, et a te non potest impetrare? et quomodo, quisquis es o miserrime, quomodo te postea supplicantem ille in iudicio suo audiet, cum tu hic eum pro te rogantem audire ipse nolueris? sed uidelicet causa grandis est, qua deum audire non possis. circumstant enim te aegrotantem cognati atque agnati tui circumstant locupletes matres familiae, circumstant nobiles uiri obsidet lectum infirmitatis tuae sericis atque auratis uestibus circumfusa numerositas.s o quan
Abbreviated transcription (Latin):
dabit ꝓ anima suas hoe est dicere. Non respicias oc homo
pecuniam: ñ possessionẽ: nec dubites saltim moriens pra
spe tua quantũ potes rei tue ac facultatis offerre: Quic¬
quid̃ libet enĩ dederis ꝓ te uilze ẽ: quicqͥd ꝓte obtuleris
parui p̾cii est : qͥa anima tua in om̃nĩ rerũ est cũmpara¬
tione preciosior. Et ido nichil dubites ꝓ te dare ÷ quia si
te amiseris omĩa inte ꝑdis: si autẽ te lucrifeceris. tecũ
& inte omĩa possidebis. Cũ hec ergo tibi iam morienti
o homo quisquis es dñs tuus clamet : tu m̃tẽ obduras:
tu aurem obstruis: & nudis sermonib fidẽ asserens
sufficere putas tibi uerba ꝓ reb : ac satis te firmũ estimaᷤᷤ
credulitatis habere subsidium: si d̾m quẽ rebus atq oꝑi¬
bus tius despicis. uerbis mendacib honorare uidearis:
fili inquit scriptura sc̃a si habes bene fac tecũ: ac deo bo¬
nas oblationes offer: Q alibi. Miserere inquit anme

Expanded text:
dabit pro anima sua? hoc est dicere: non respicias, o homo, dabit pro anima sua? hoc est dicere: non respicias, o homo, pecuniam non possessionem, nec dubites saltim moriens pro spe tua quantum potes rei tuae ac facultatis offerre. quidquidlibet enim dederis pro te uile est, quidquid pro te obtuleris parui pretii est, quia anima tua in omnium rerum est conparatione pretiosior. et ideo nihil dubites pro te dare, quia, si te amiseris, omnia in te perdis: si autem te lucrifeceris, tecum et in te omnia possidebis. XVIIII. Cum haec ergo tibi iam morienti, o homo quisquis es, dominus tuus clamet, tu mentem obturas tu aurem obstruis et nudis sermonibus fidem adserens sufficere tibi putas uerba pro rebus ac satis te firmum aestimas credulitatis habere subsidium, si deum, quem rebus atque operibus tuis despicis, uerbis mendacibus honorare uidearis. fili, inquit scriptura sancta, si habes, benefac tecum et deo bonas oblationes offer. et alibi miserere, inquit, animae
Abbreviated transcription (Latin):
consulas: du moddo eiꝰ ussa contempnas. Aut refelle me:
& conunce si m̃tior. Clamat tͥ ecce morienti ipse quite iudi¬
caturus ẽ iudex tuus. ne ulłu omnino homin̾e inp̃ro.¬
gandis rebus ac facultatib tiuis plus quam de ames: ne
uilli de substantia tua moriens magis quã ł consulas:
nullũ tͥ anima tua ꝓpinqͥorẽ nulłu iudices cariorem:
Quidd em̃ ꝓderit inquit saluator hõi si luccet᷑ mundũ
totũ÷ &e detrim̃tũ faciat anime sut: Aut quã dabre¬
homo cõmutationẽ. ꝓ anima sua: hoc est dicere. Quid
tibiꝰ infelicissime homo ꝓderit si omñe munłii aut
ipse habeas aut tus proximis derelinquas: si salutis
atq anime detrim̃ta patriaris: Danina eñi anime
totũ penitus secũ aufert ÷ nec quicqͣm homo om̃no
habere poterit: q̃ se ipsum dãpno aĩe ꝑ euntis amittat.
Aut qͥd in. quit homo cõmutationẽ dabit ꝓ anima sua:
hoc est dicere. Non respieias s̃ homo commutationent¬

Expanded text:
consulas, dummodo eius iussa contemnas. aut refelle me consulas, dummodo eius iussa contemnas. aut refelle me et conuince, si mentior. clamat tibi ecce morienti ipse, qui te iudicaturus est iudex tuus, ne ullum omnino hominem in prorogandis rebus ac facultatibus tuis plus quam te ames, ne ulli de substantia tua moriens magis quam tibi consulas, nullum tibi anima tua propinquiorem nullum iudices cariorem. quid enim proderit, inquit saluator, homini si lucretur mundum totum et detrimentum faciat animae suhomo commutationem pro anima sua? Hoc est dicere: quid tibi, o infelicissime homo, proderit, si omnem mundum aut ipse habeas aut tuis proximis derelinquas, si salutis atque animae detrimenta patiaris? Damna enim animae totum penitus secum auferunt, nec quidquam homo omnino habere poterit, qui se ipsum damno animae pereuntis amittat. Aut quid, inquit, homo commutationem dabit pro anima sua? Hoc est dicere: non respicias, o homo, pecuniam, non
Abbreviated transcription (Latin):
tuã suꝑioris uite actibus ꝓbes: uno contentus sumtes¬
timonio supp̃moꝵ tuoꝵ. Eece iam ecce moreris egressu¬
rus de domo corporis tui: nesciens quo iturus. quo ab¬
ducendus ad quã penalia & quã teͬra rapiendus: cui
unũ tantũ modo suꝑ est int̾ supp̃ma ꝑfugiũ: una ef¬
fugiendi eteni ignis spẽcula datur ut ꝓte offeras sal¬
tim qͦd in substantia habes. quia aliud quod possis
deo offerre iam non habes: & tu inmemor tui oblitus salu¬
tis tue delegatariis nouis cogitas : de locupletando here¬
de suspiras: Et hec faciens credere te iudiciũ dĩ dicis qui
tibi cũ iudicandus sis ueł int̾ supp̾ma ñ consulis: & crede.¬
re te aliqͥq de salute anime tue loqueris: cui nullus est
tͥ noceas: & credere te futurum iudicem dicis i apud qũe
nullus ẽ minor atq despectior quam ipse iudex: nã in
tantũ eũ spernis intantũ eũ despicis. ut nec tibi met ipsi

Expanded text:
tuam superioris uitae actibus probes: uno contentus sum testuam superioris uitae actibus probes: uno contentus sum testimonio supremorum tuorum. ecce iam, ecce moreris, egressurus de domo corporis tui, nesciens quo iturus quo abducendus ad quam poenalia et quam taetra rapiendus, cui unum tantummodo superest inter suprema perfugium una effugiendi aeterni ignis specula datur, ut pro te offeras saltim quod in substantia habes, quia aliud quod possis deo offerre iam non habes: et tu inmemor tui oblitus salutis tuae, de legatariis nouis cogitas de locupletando herede suspiras. et haec faciens credere te iudicium dei dicis, qui tibi, cum iudicandus sis, uel inter suprema non consulis ? et credere te aliquid de salute animae tuae loqueris, cui nullus est odo ut tibi noceas? et credere te futurum iudicem dicis, apud quem nullus est minor atque despectior quam ipse iudex? nam in tantum eum spernis in tantum despicis, ut nec tibimet ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i rerũ tuaꝵ ambitu agas ut simertri a deo
potes locuplex ac beatus sis: sin aut̃ id non po¬
tes : certe ut miser non sis: certe ñ uraris: certe ñ torque¬
aris: certe tenebris exterioribus non eneceris: & arden¬
tibus sine fine flaminis ñ decoquaris. Quid ergo ut dixi
cause est quod hec non agis: quid cause est ut bona
et̾na ñ einas: quid cause est ut mala eterna ñ timeas:
quidutiq nisi illud quod p̃locutus sum quod aut
iudicandum a dõ te esse non putas: aut resurrecturũ
om̃ino te esse non credis. Si eni crederes: quomͦs non
futuri iudicii in estimabile mału fugeres : & immor¬
talium suppicioꝵ tormenta uitares: S non credis uti.¬
q ñ credis. Ac licet aliquid & sermone asseras & ꝓfessio¬
ne: ñ credis. Sermo eñi & ꝓfessio tua iactitant fidem:¬
s uita atq obitus publicant infidelitatem. Alioquin
uince me: uinci uolo. Non quero ut mͥ credulitatem

Expanded text:
omni rerum tuarum ambitu agas, ut, si mereri a deo omni rerum tuarum ambitu agas, ut, si mereri a deo potes, locuples ac beatus sis, sin autem id non potes, certe ut miser non sis, certe non uraris, certe non torquearis, certe tenebris exterioribus non eneceris et ardentibus sine fine flammis non decoquaris. Quid ergo, ut dixi, causae est, quod haec non agis? quid causae est, ut bona aeterna non emas? quid causae est, ut mala aeterna non timeas? quid utique nisi illud, quod praelocutus sum, quod aut iudicandum a deo te esse non putas aut resurrecturum omnino esse non credis? Si enim crederes, quomodo non futuri iudicii inaestimabile malum fugeres et inmortalium suppliciorum tormenta vitares? Sed non credis utique, non credis, ac licet aliud et sermone adseras et professione, non credis; sermo enim sed uita atque obitus publicant infidelitatem. alioqui uince me: uinci uolo. non quaero, ut mihi credulitatem
Abbreviated transcription (Latin):
acipit qͥ sic accipit: quia uincit centupli p̃ciũ id ip¬
sum ẽẽ centupłu sempiternũ. Que cũ ita sint & cum
tanta absq dubio recepturꝰ sit qui dõ credit: quomͦ
tuhis reb quas deo dederis usurum te esse post mor¬
tem ñ putas: quaꝵ tibi ñ usũ tantũ modo dñs s aug¬
mentũ etiã & suꝑ excellentem cumułi pollicetur: aut
forte aciꝑe hec tanta ñ uis: s hoc ratio ñ patit᷑ ut nolis.
Nemo enim est inter homines qͥ cũ beatꝰ esse ualeat miser
esse malit: nemo est qui cum habere: possit delicias
sũmi boni pati uelit suppliciũ sũmi mali: nullus pro¬
fecto nullus. Et ido nec tu quidẽ nisi forte monstru¬
osa sit aliqua inte & discrepans ab humano genere
natura ut solus tibi bene esse nolis: solus beatitudi¬
nem fugias: solus suppliciis delecteris. Quod si utiq
non est: quid ergo cause est ut non uel moriens ce ii
ultimis situs id salti supp̃me oblationis officio &.

Expanded text:
accipit qui sic accipit, quia vincit centupli pretium, id ipaccipit qui sic accipit, quia vincit centupli pretium, id ipsum esse centuplum sempiternum. XVIII. Quae cum ita sint et cum tanta absque dubio recepturus sit qui deo credit, quomodo tu his rebus, quas deo dederis, usurum te esse post mortem non putas, quarum tibi non usum tantummodo dominus, sed augmentum etiam et superexcellentem cumulum pollicetur? Aut forte accipere haec tanta non vis? sed hoc ratio non patitur ut nolis. Nemo enim est inter homines, qui cum beatus esse valeat, miser esse malit; nemo est, qui cum habere possit delicias summi boni, pati velit supplicium summi mali; nullus profecto, nullus, et ideo ne tu quidem: nisi forte monstruosa sit in te aliqua et discrepans ab humano genere natura, ut solus tibi penitus bene esse nolis, solus beatitudinem fugias, solus suppliciis delecteris. Quod si utique non est, quid ergo causae est, ut non vel moriens et in ultimis situs id saltim supremae oblationis officio et