comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dus plena dñĩ facit nespemsuã ponentes
qtemporalib: seb futurabona ñappetaNT
uloremei : qui indelectatione sua: quasi
quodã lectulo sauciat᷑: Addidit : uniuer¬
enstratũ eĩuers asti in infirmitate eiꝰ
suisã excolit: quã superius dix̃ : quȩ pui¬
dntia diuina ꝑficit᷑ : ut seruoredĩ mun¬
una delectatio : in angustus dolorib: quȩ
uersa&t: Quateñ hic diuersir calam ita¬
ib ad flicti: ccã nȩbeatitudinir requiẽ con¬
squatur: Sic̃ factũ ẽ in iob: cui scłihuĩ
lona in in firmitate conuena s̃ : Sed inde
sdicior extitit : quȩ seilli ꝓsperitas mun¬
dna subtraxit. quo circa talib reb: ro¬
nt oppẽferre dñm nehumana fragilitas
diris laborib: pressa superetur: Ego dixi¬

Expanded text:
us plena Dominus facit, ne spem suam ponentes in temporalibus rebus futura bona non appetant. dolorem ejus, qui in delectatione sua quasi quodam lectulo sauciatur. Addidit, universum stratum ejus versasti in infirmitate ejus. Causam excolit quam superius dixit: quia providentia divina perficitur, ut servorum Dei mundana delectatio in angustiis doloribusque versetur; quatenus hic diversis calamitatibus afflicti, aeternae beatitudinis requiem consequantur; sicut factum est in Job, cui saeculi bona in infirmitate conversa sunt: sed inde felicior exstitit, quia se illi prosperitas mundana subtraxit. Quocirca talibus rebus rogat opem ferre Dominum, ne humana fragilitas duris laboribus pressa superetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sed aliquos mou& qđ ett̃ frequent̃ malũ
dic̃ omnis homo malũ & formidabile iuste
sibi dĩ dic̃ eẽ iudiciũ : quȩ peccatorib debi¬
ta poena suspecta ẽ : Nã &sicimiseratio¬
ne liberemur uigorẽ tam̃ iudicii ipsius
in t̃ra animã eiꝰ & ñ tradateũ in animis in uni¬
P&itio ista ꝓph&ae cesta pmissio ẽ quȩ
sic fierinecesse ẽ : Situm̃ egenꝰ & pauꝑpio
munere subleu&ur conseru& dixit :
Idest int̃mala scłi perire ñ facuis ed cad suã
r&ributionẽ inlesum : scãm c̃uersationẽ

Expanded text:
Sed aliquos movet, quod tam frequenter malam Sed aliquos movet, quod tam frequenter malam dicit. Omnis homo malum et formidabile juste sibi dicit esse Dei judicium: quia peccatoribus debita poena suspecta est. Nam etsi ejus miseratione liberamur, vigorem tamen judicii ipsius in terra animam ejus: et non tradat eum in manuPetitio ista prophetae certa promissio est, quia sic fieri necesse est: si tamen egenus et pauper pio munere sublevetur. Conservet, dixit: id est, inter mala saeculi perire non faciat; sed ad suam retributionem illaesum s
Abbreviated transcription (Latin):
constringimꝰ largitatẽ. uenib causa
in sola uoluntate consistit: quia nẽ nr̃m
priusmores discutere : & sic indigentiȩ
fubuenire: sufficit nob̵ ut nosdare cali¬
quid malis astib nesciam̃ nec opimones
hominũ captando demosinã lurgiamur
sed operemur sola a fectu subueniendis
quid nos supra oma p̃cipitdiuinitas in¬
tueri : qui sic dederit: & siuistis ñd& ius¬
tetam̃ omnib erogiuit: Sed maior
prio dicturus ẽ qui fec̃ uni exminimis
istis mihi fecit: quidenĩ dici potest su¬
blimius quidgloriosius quando i psi
p̃ter missi inignẽ dirigunt aut remune¬
nitinos cddexterã collo cabunt : sedad¬
ueste qđ dic̃ intellegit : ut &iũ ñ p&entib
tulib offerat᷑ Nã qui petenti tribuit:
bonũ op̃ efficit: qui cuit̃ tacentẽ intellegit
bectitudinẽ sin ecliqua dubitatione
conquirit. Addidit: indicmalaliberu¬
biteũ dñs diẽ quidẽ iudicii significat.

Expanded text:
constringimus largitatem. Verum haec causa constringimus largitatem. Verum haec causa in sola pia voluntate consistit: quia non est nostrum prius mores discutere, et sic indigentiae subvenire. Sufficit nobis, ut nos dare aliquid malis artibus nesciamus, nec opiniones hominum captando elati eleemosynam largiamur: sed operemur solo affectu subveniendi, quod nos super omnia praecipit Divinitas intueri. Qui sic dederit, etsi justis non det, juste tamen omnibus erogabit. Sed major prio dicturus est: Qui fecit uni ex minimis istis, mihi fecit . Quid enim dici potest sublimius, quidve gloriosius, quando aut ipsi praetermissi in ignem nos dirigunt, aut remunerati nos ad dexteram collocabunt? Sed adverte quod dicit, intelligit; ut etiam non petentibus talibus offeratur. Nam qui petenti tribuit; bonum opus efficit; qui vero tacentem intelligit, beatitudinem sine aliqua dubitatione conquirit. Addidit, in die mala liberabit eum Dominus. Diem quidem judicii significat.
Abbreviated transcription (Latin):
quentia iudeamꝰ: secunda ẽ. species de¬
finitionis : quae grece en noematicȩ dicit᷑
latine notio nuncupatur.: hȩc defactis¬
suis unũ quẽq quid sit: ostendit: dic̃ enĩ
quomodo peccata ꝑ operationes elemo¬
sincrũ si lubrimas expient᷑ ut possitbea¬
titudo gloriosissima sepperiri: suade¬
bat: nosequidem dignitasseiꝑlocũ com¬
munẽ aliquã facere digressionẽ : ut re¬
concilicetricẽ humani generis elemosynã
laudare debemꝰ. Sed qm̃ multor patrũ
scũssimo atq eloquentissimo orecelebra¬
ta est : sufficiat ad eoꝵ libros audientiũ
corda remisfisse ut & illox desideriũ ube¬
rius expleat᷑: & nosceptũ op̃iuuante dño
nuuit̃ impleccmꝰ: Sedlic& multi patres
dehacre plura conscripserint : Oritur
tam̃ int̃eos de hoc asticulo non nulladis¬
sensio Legit᷑ enĩ. omni petenti te tribuȩ:
Scriptũ ẽ &iũ desud& demosina in ma¬
nutua donec inuenias iustũ cuiũ etẽtra¬
das: sed siom̃ iustos querimꝰ imperatã

Expanded text:
quit sit homo. Secunda est species definitionis quae Graece ἐννοηματικὴ dicitur, Latine notio nuncupatur: suis unumquemque quid sit ostendit. Dicit enim quomodo peccata per operationes eleemosynarum saluberrimas expientur, ut possit beatitudo gloriosissima reperiri. Suadebat nos equidem dignitas rei per locum communem aliquam facere digressionem; ut reconciliatricem humani generis eleemosynam laudare deberemus. Sed quoniam multorum Patrum sanctissimo atque eloquentissimo ore celebrata est, sufficiat ad eorum libros audientium corda remisisse; ut et illorum desiderium uberius expleatur, et nos coeptum opus, juvante Domino, naviter impleamus. Sed licet multi Patres de hac re plura conscripserint, oritur tamen inter eos de hoc articulo nonnulla dissensio. Legitur enim: Omni petenti te tribue . Scriptum est etiam: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum, cui eam tradas. Sed si omnes justos quaerimus, imperatam
Abbreviated transcription (Latin):
sumet turbata ẽ ꝓpterea memor ero tuidñe
eterra iordanis: Istequi consiliũ ani
ne quimentẽ suã racionabilit̃ corrigebat :
eo conditionẽ humanitatis reuersus
confite turdicens : animã suac̃ a se potius eẽ
turbatã Reueraquia nisi hoc carnis uitia
facerent : in sua tranquillitate m̃tis pu¬
ritas ꝑmaner&. hancaut̃ ratiocinati¬
onẽnimis conp&ent̃ arbitror introduc¬
tã : ut homo euident̃ agnoscer& : ex qua
diuersitate constacr&: Sed filius iste
crucis quẽ p̃fatus ẽ titulus : ostendit
remediũ : quo possit unus quisq animȩ
suȩ conturbationes eua deredicens:
Propterea memorero tui dnẽ d&ra
iordanis. Propterea id ẽ ꝓpt̃ conturba¬
tiones istas : quib anima mea uehem̃t̃
ad fligit᷑ : Memorero tuidnẽ quasi di¬
ceret ad tesũma uelocitate festino ubi
ꝑuenisse remediũ ẽ : & carnaliũ malor
cõp&ens : ꝓbat᷑ exclusio dic̃ &ic̃ unde
memorerit : d&erra scilic& iordams:
hoc ẽ deloco ubi prius dñrbaptis matis

Expanded text:
ma mea turbata est: propterea memor ero tui, Domine, de terra Jordanis. Iste qui consilium dabat animae, qui mentem suam rationabiliter corrigebat, ad conditionem humanitatis reversus confitetur dicens, animam suam a se potius esse turbatam. Revera, quia nisi hoc vitia carnis facerent, in sua tranquillitate mentis puritas permaneret. Hanc autem ratiocinationem nimis competenter arbitror introductam, ut homo evidenter agnosceret ex qua diversitate constaret. Sed filius iste crucis quem praefatus est titulus, ostendit remedium quo possit unusquisque animae suae conturbationes evadere, dicens, Propterea memor ero tui, Domine, de terra Jordanis. Propterea, id est propter conturbationes istas quibus anima mea vehementer affligitur. Memor ero tui, Domine; quasi diceret, ad te summa velocitate festino, ubi pervenisse remedium est, et carnalium malorum competens probatur exclusio. Dicit etiam unde memor erit, de terra scilicet Jordanis, hoc est de loco in quo prius Dominus baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
xpm dnm tulia ꝑtulisse cognoscunt
bunt : In imiciuero dixer̃malaquando
falsa locutir. Neceffeenĩ erat ut impu
mendatia eogiturent. quidiabolo auc¬
tore fremuer: Sequit᷑. euandomori&᷑
dicebant enĩ sidimiserimꝰ eũ : ueniunt

Expanded text:
minum talia pertulisse cognoscunt,bunt . Inimici vero dixerunt mala, quando falsa locuti sunt. Necesse enim erat ut impii mendacia cogitarent, qui diabolo auctore fremuerunt. Sequitur: quando morietur dicebant enim: Si dimi
Abbreviated transcription (Latin):
lx̃ qm̃ uoliustime: scilic& quia in imicus
si pra cũ non ẽ. caudere ꝑmissus quando illa
quedisponebant: nulla teñ impleuerunt:
ut meritoguudere ñ poss̃ quib. tã contra
nia puener̃: propt̃ in nocentiã aut̃ meã
passus nulla se contentione defender&: Pla¬
cato animo ibat ad crucẽ : tranquillamente
moriturus : Om̃a uerba quȩ p̃dictas ꝑ pro
ph&las : integerrima ueritate cõpleuit : do¬
luit casib ꝑsequentiũ : & incrucepositus ꝓ
inimicis suis clem̃tissimꝰ exorauit: qđ hoc
& afidelib: suis faciendũ eẽ decreuerat : &¬
merito dedit p̃cepto qui p̃mis it exẽplũ:
sequit᷑ & confirmaestime in conspectutuo
in aeternũ hic iãbecctitudo ipsius scae in car¬
nationis ex primit᷑ : qui moribundi corporis
in firmitate deposita: homo đs̃ exduabus
& in duab naturis hetinctis atq ꝑfectis per¬
man& ingła sẽpit̃na cui nom̃ supraom

Expanded text:
m voluisti me; scilicet quia inimicus supra eum non est gaudere permissus, quando illa quae disponebant, nullatenus impleverunt. ut merito gaudere non possint, quibus tam contra 13. Propter innocentiam autem meam passus, nulla se contentione defenderet. Placato animo ibat ad crucem, tranquilla mente moriturus. Omnia verba quae praedicta sunt per prophetas integerrima veritate complevit. Doluit casibus persequentium, et in cruce positus pro inimicis suis clementissimus exoravit; quoniam hoc et a fidelibus suis faciendum esse decreverat. Et merito dedit praeceptum, qui praemisit exemplum. Sequitur, et confirmasti me in conspectu tuo in aeternum. Hic jam beatitudo ipsius sanctae incarnationis exprimitur, qui moribundi corporis infirmitate deposita, homo Deus ex duabus, et in duabus naturis distinctis atque perfectis permanet in gloria sempiterna: cujus nomen super om
Abbreviated transcription (Latin):
ut& ipse micdiã dñi c̃sequatur: qm̃ qui
speccasse cognouerat : tẽptationib t roc
diure m& uebat: Omne enĩ peccatũ:
norb: ẽ animaix : quocrescente salus
interius hominis dissipat᷑ : sensi tegritu¬
dnẽ suã : qui clamauit ad medicũ. Sed
intellectu erat sañ dũ se cognouit infir¬
nũ : anima suã sanaredesiderat : re¬
missione sulic& peccatorx qua reuera
linamur cũ strangulantia peccata la
omoriet᷑ et perl et nom̃ eius :¬
icenus pph&a debeactor ad flicti¬
one locutus ẽ. Nuncsecundo ingressu
dñs scluator desua passionedicturus ẽ :
ut cũ famulidĩ diuersis casib: ad fligunt᷑

Expanded text:
misericordiam Domini consequatur; quoniam qui se peccasse cognoverat, tentationibus tradi jure metuebat. Omne enim peccatum morbus est animarum, quo crescente salus interioris hominis dissipatur. Sensit aegritudinem suam qui clamavit ad medicum, sed intellectu erat sanus, dum se cognovit infirmum. Animam itaque suam sanari desiderat, remissione scilicet peccatorum; qua revera sanamur, cum strangulantia peccata laxdo morietur et periet nomen ejus? Hactenus propheta de beatorum afflictione locutus est, nunc secundo ingressu Dominus Salvator de sua passione dicturus est; ut cum famuli Dei diversis
Abbreviated transcription (Latin):
poꝗ dñr totidẽ deb ac noctibieiuna¬
it ut nobformã bectȩ purificationis
sinder&: Quadragesime quin&iũ
pus docemur exẽplo p̃mittit᷑ tẽpus
astinentiȩ : ut dilutis sordib. peccatore
ditsurrectionẽ dñ purism̃tib: acceda¬
as: Quac propt̃ hunc psulmũ int̃illaciu

Expanded text:
totidem diebus ac noctibus jejunavit, ut nobis formam beatae purificationis ostenderet. Quadragesimae quin etiam ipsius docemur exemplo. Praemittitur tempus abstinentiae, ut dilutis sordibus peccatorum ad resurrectionem Domini puris mentibus accedamus. Quapropter hunc psalmum inter illa ju
Abbreviated transcription (Latin):
actus: & respice : quo ordine psllm
huius contextio disponat᷑. prinib
trepidos: confortans Quasi inconpi¬
tos p̃panens it sequentia uerbados
scluatoris : libenti animo salieol
populus p̃paratus audir& :

Expanded text:
atus. Et respice quo ordine psalmi hujus contextio disponatur. Primumtrepidos confortans, quasi incompositos praeparans, ut sequentia verba Domini Salvatoris libenti animo salutariter populus praeparatus audiret.
Abbreviated transcription (Latin):
Srator is̃ estu dnẽ nettar daueris
eu diutorio et leptestione : seclnq
celeritatẽ pecessariã p&it Ut iãqie
mors uitari ñ debuit : saltĩ resumt¬
o festina succeder& Cũ dic̃ enĩ aduta
& liberator: ostendit patientiã duos¬
ui delic& passionũ: unde & ipse psala
fecit in itiũ: eua propẽ totus iuifidip¬
tientiae merito deputatur. quia
sũ audiuimꝰ docentẽ : quẽ adoranu
torẽ Nalic& uniuerscs psalmꝰs: magis
honore ueneremur : nescio quid tuã¬

Expanded text:
tardaveris. De adjutorio et de protectione securus celeritatem necessariam petit; ut jam quia mors vitari non debuit, saltem resurrectio festina succederet. Cum enim dicit: Adjutor et liberator, ostendit patientiam diversarum videlicet passionum, unde et ipse psalmus fecit initium. Quapropter totus virtuti patientiae merito deputatur, qui eipsum audivimus docentem, quem adoramus auctorem. Nam licet universos psalmos magno honore
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magno pe ondere fluenta pus¬
serint.: hocutiq contigit quando
apłorũ grandi sonc p̃dicationen
tusmundus intremuit : & addñi ȩ
credulitatem limpidatio posteaut¬
de reuocauit. sequit᷑ : cont̾batisun
montes infortitudineei. hic idis
montes dic̃. hec ẽscłi potestates ne
& inbono accipiunt᷑ & in malo So
montes dĩ : stabiles atq decoris.
Montes uero diaboli. mutaebiles
squalis di : potestãs enĩ mundaonꝰ
turbatȩ s̃ : quando contra religono
dĩ leges: pagani principes sacrilg
bitos dix̃ : quosdep̃catione noui
dus accepit nunc beneficia quȩco
sunt ȩcdesiae : de aduentudsꝰ
uatoris edicunt᷑ ut merito diuisionẽ diapsal¬
maitis inmutatiosensus accepit. Intuere¬

Expanded text:
cum magno pondere fluenta percuscum magno pondere fluenta percusserint. Hoc utique contigit, quando apostolorum grandisona praedicatione totus mundus intremuit, et ad Domini se credulitatem limpidato postea corde revocavit. Sequitur: Conturbati sunt montes in fortitudine ejus. Hic alios montes dicit, hoc est saeculi potestates. Nam et in bono accipiuntur et in malo. Sed montes Dei stabiles atque decori sunt; montes vero diaboli mutabiles atque squalidi. Potestates enim mundanae turbatae sunt, quando contra religionem Dei leges pagani principes sacrileghabitos dixit, quos de praedicatione nova mundus accepit: nunc beneficia quae collata sunt Ecclesiae de adventu Domini Salvatoris edicuntur, ut merito divisionem diapsalmatis i
Abbreviated transcription (Latin):
aequis uero sulsis credulitatẽ gentiũ
comparauit : ut illa corda in malũ
dunita cognosceris. Haec aut̃ euan¬
gelico sale condita ueracit̃ a estima¬
res cor enĩ ñ hab& mare : sed homines :¬
sunt montes infortitudinẽ eius.
Insuperiore sensu ꝑmansit. Ad huc
enĩ illc c̃turbatio exponitur : quȩ
facta ẽ decduentu dni xpĩ. Sonas¬
se dic̃ apłos p̃dicationes suas : quasi
alicuĩ fragoris robustissimã uoce
quae ñ tantũ a ur̃ib quantũ m̃ tabms
sonar&: quo tempore turbatas ad se¬
rit aquas id ẽ sđi huĩ innumeras
gentes: qued &ali fueroent ad mira¬
one ꝑ territȩ : hac figura dicitur
parabole idẽ cõparatio cũ re f¬
genere dissimiles qualitiua cõpara¬
one sociamꝰ. Sed intuendũ qm̃ hoc
ꝑdecorem pulcherrimae cõparas¬
onis edictũ ẽ. Tuncenĩ aquae pluri¬
ma c̃fusione turbant᷑ quando inm¬
rinis uiscerib: constructo ꝵ deictus
mugnitudo : & grandẽ sonitũ rali

Expanded text:
aquis vero salsis credulitatem gentium aquis vero salsis credulitatem gentium comparavit, ut illa corda in malum durata cognosceres; haec autem evangelico sale condita veraciter aestimares. Cor enim non habet mare, sed hominessunt montes in fortitudine ejus. In superiori sensu permansit; adhuc enim illa perturbatio exponitur, quae facta est de adventu Domini Christi. Sonasse dicit apostolos praedicationes suas, quasi alicujus fragoris robustissimam vocem, quae non tantum auribus, quantum mentibus insonaret. Quo tempore turbatas asserit aquas, id est saeculi hujus innumeras gentes, quae de tali fuerant admiratione perterritae. Haec figura dicitur parabole, id est comparatio, cum res genere dissimiles qualitativa comparatione sociamus. Sed intuendum, quoniam hoc per decorem pulcherrimae comparationis dictum est. Tunc enim aquae plurima confusione turbantur, quando in marinis visceribus constructorum dejicitur magnitudo; et grandem sonitum reddunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nient̃ aut̃ pericula exugerata sunt :
ut eorũ distructor: potentissimꝰ¬
sdũ c̃turbabĩ tena et transferentur¬
montes incormaris : Temp̃ illud
p̃dictȩ tribulationis exponit̾: qͥm
aduentudñi saluatoris : cũ denoui¬
tate tanti mirecula iudȩorum cor¬
da turbatis. Scĩ uiri tim ere ñ po¬
tenaent: qui in eĩ nomine ac uistute
p̃sum ebant. sequit᷑: & treens feren¬
tur montes in cormaris. hocutiq
factũ ẽ quando montes idẽ apłi re¬
lictis incredulis iudȩis incormuris
hocẽ ad p̃dicandũ gentib transi¬
er̃ sic̃ in actib: apłorũ legit᷑. uob
quid ẽ oportebat loqui uerbũ dĩ: sed
quia repulistisillud & indignosuosiu¬
dicatis a& nȩ uitae : ecce conuestimur
cdgentes qđ exẽplo aduestimꝰ: mon¬
tes illos pio cacumine p̃minentes
& fidei soliditate firmissimos Ir
cormaris: id ẽ ad fidẽ omniũ natio¬
nũ fuisse translatos. Et inspiciendũ
qđ aridȩ terrȩ ꝑfidie iuda eorum

Expanded text:
nienter autem pericula exaggerata sunt, nienter autem pericula exaggerata sunt, ut eorum destructor potentissimus dum turbabitur terra, et transferenturmontes in cor maris. Tempus illud praedictae tribulationis exponitur, quando adventu Domini Salvatoris, cum de novitate tanti miraculi Judaeorum corda turbata sint, sancti viri timere non poterant, qui in ejus nomine ac virtute praesumebant. Sequitur, et transferentur montes in cor maris. Hoc utique factum est, quando montes, id est apostoli, relictis incredulis Judaeis, in cor maris, hoc est ad praedicandum gentibus transierunt; sicut in Actiis oportebat loqui primum verbum Dei, sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Quo exemplo advertimus, montes illos pio cacumine praeminentes, et fidei soliditate firmissimos, in cor maris, id est ad fidem omnium nationum fuisse translatos. Et inspiciendum quod aridae terrae perfidiam Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nib: ñtimebunt : cũ turbata fuerit
ra. Intribulationib: ugit᷑ quȩ in ue¬
ner̃ nos nimis : ñtimebimꝰ cũ contur¬
babit᷑ terra nunc minutatĩ dicta
trac̾tem̃ : quã pulchrabreuisq cõple¬
xio quasi intemogcrent᷑ : quid ẽ dr̃
nr̃: Respondent refugiũ &iuistus
& adiutor hȩc species definitionis
Hatinȩ ad uerbũ dicit᷑ quoties unã¬
quãq rem uerbis singulis quidsit os
fugiũ. Refugiũ ergo fideliũ ẽ quan¬
do eos deanimȩ periculo liberat.
uistus quando stubilit̃ m̃tes eorum
ab iniquoi scłi : errore custodit.
Quae in tribulationib: & suscepit¬
& defendit. Tribulatio uero p̃ia
dm̃ nob̵ miseri cordẽ facit. Reatũ
soluit : & tunc specialit̃ subuenit :
cũ nos de se considere uellemnoscit.
sic̃ dic̃ apłs Tristitia enĩquȩ scđ dm̃¬
ẽ. penitentiã in salutẽ stubilem
operatur : & ne has tribulationes
leues putares. addiditq inuener
nosnimis : atnihil mediocrecrede¬
res qđ nimiũ fuisse sentires. Conue¬

Expanded text:
turbata fuerit terra. In tribulationibus igitur quae invenerunt nos nimis, non timebimus cum conturbabitur terra. Nunc minutatim dicta tractemus. Quam pulchra brevisque complexio; quasi interrogarentur: Quid est Deus noster? Respondent: Refugium, et virtus, et adjutor. Haec species definitionis est Latine ad verbum dicitur: quoties unamquamque rem verbis singulis quid sit osfugium. 155 Refugium ergo fidelium est, quando eos de animae periculo liberat. Virtus, quando stabiliter mentes eorum ab iniquo saeculi errore custodit. quae in tribulationibus et suscipit et defendit. Tribulatio vero pia Deum nobis misericordem facit, reatum solvit; et tunc specialiter subvenit, cum nos de se confidere velle cognoscit; sicut dicit Apostolus: Tristitia enim quae secund poenitentiam in salutem stabilem operatur . Et ne has tribulationes leves putares, addidit, quae invenerunt nos nimis; ut nihil mediocre crederes, quod nimium fuisse sentires. Conve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ desinite afferre : quȩ ñ potestis
implere : Illi oboedientes audiunt
quos i p̾sefacit audire : Illi ꝓsi guae
cupiunt : qui munꝰ diuinitatis acci¬
piunt : Nã postuiciatã humanige¬
neris naturã libero arbitria salu¬
tiferã partem & dñs̃ tribuit &ope¬
rationem ipsius suapi&ate concedi
tis diuino munere docuer̃ : sed nos
ea contingere fecit heresis exsecran¬
ore uersu. ꝑ cõmune delictũ ad probi¬
uit. quia niemo appectatis reddera
exceptus: Sic iterũ ꝑ suã confessioñ
sibi supplicat subuenire qm̃ in con¬
fesso peccato. uerita tẽdixit: quã ds̃¬

Expanded text:
propter desinite asserere quae non potestis propter desinite asserere quae non potestis implere. Illi obedienter audiunt, quos ipse facit audire; illi proficue cupiunt, qui munus Divinitatis accipiunt. Nam post vitiatam humani generis naturam, liberi arbitrii salutiferam partem et Dominus tribuit, et operationem ipsius sua pietate concedit. tis divino munere docuerunt. Sed nos ea contingere fecit haeresis exsecranori versu per commune delictum approbavit, quia nemo a peccatis redderetur exceptus, sic iterum per suam confessionem sibi supplicat subveniri, quoniam in confitendo peccato veritatem dixit, quam D
Abbreviated transcription (Latin):
dictis forsitan ꝑ proph&ã esaiã
sic arbitriũ liberũ cũ ꝓbarisi uo¬
lueritis & obcudieritis. bona tra
cõmeditis: Et iterũ ezechiel fa¬
Et taerum. Hodie siuocem ei audierits
nolite obdurare cordaurã : sedhȩc &
hissimilia pessima intentione sentitis.
ut credatis homines a sem& ipsis bone
uoluntatis initiũ sumere : & postad¬
iutorium diuinitatis accipere . ut qđ
dici nefasẽ. nossimus caus a eiꝰ benefi¬
cii non ipse nr̃i. Iã quomod ouerũ
gratuita. si eã anticip& aliciũ boni
ꝓmissa celeritas : Audite cpłm qui
dogma urm std sissimũ. uera p̃dicatio¬
aquo ẽ & uelle & ꝑficere ꝓbona uo¬
luntate: Et ia cob apłs: Omnedatũ
optimũ &omnedonũ ꝑfectũ desur¬
sum ẽ descendens apatreluminum:
sequitur alia uos multo peior absur¬
ditas si a nob e& bone uoluntatis ini¬
tiũ. nosmcigis poneremus fundam̃¬
tũ. ubi ȩdificar& dñs qđ ceste nulla
potestmentis sanitas ad ꝓharesqua¬

Expanded text:
dicitis forsitan prophetam Isaiam dicitis forsitan prophetam Isaiam sic arbitrium liberum comprobare: Si volueritis et obaudieritis, bona terrae comedetis . Et iterum Ezechiel: FaEt iterum: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Sed haec et his similia pessima intentione sentitis; ut credatis homines a semetipsis bonae voluntatis initium sumere, et post, adjutorium Divinitatis accipere; ut quod dici nefas est nos simus causa ejus beneficii, non ipse sui. Jam quomodo verum gratuita, si eam anticipet alicujus boni praemissa celeritas? Audite Apostolum, qui dogma vestrum falsissimum vera praedicatiobona voluntate . Et Jacobus Apostolus: Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Sequitur vos alia multo pejor absurditas. Si a nobis esset bonae voluntatis initium, nos magis poneremus fundamentum, ubi aedificaret Dominus; quod certe nulla potest mentis sanitas approbare. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ non potest uid ereregnũ dĩ:
ua ppt̃ introgocur in fante s regno
ĩ redduntur alieni : qui de comissa
queunt prauitate culparun:i
Restatergo ut origenali peccato in¬
fantes teneantu robnoxii : qm̃ ante¬
quã ꝓpria faciant primi hominis
secũ ꝓbantur gestare peccata: Sunł
rat errores: suꝑ ẽ eorũ secundane¬
quitia qm̃ liberum arbitruim. sic
inhumanis uirib: ponunt : ut absq
dĩgratia homines putent ꝑseipsos
bonũ aliquid posse concipere : qđ
alio quoq psalmodicitur : nisi dnr̃
edifica ueritdomũ : inuanũ laborant
qui aedificanteã: Itẽ dic̃ ad nõ
gressus hominis diriguntur & uiã
eius cupi& nmis: Alio quoq: loco
psalmista testatur: dnserg& elisof
dñs solu& compeditos. dñrm lumi¬
natcȩcos Cũ audiatis p̃uenire ȩdi¬
ficare dirigere & erigere : dnm̃ubsol¬
uere & in luminare : nullis p̃ceden¬
tib meritis: Quidibi ꝓpriũ coepis¬
secognoscitis : nisullud tantũ unde
purã suꝑbia iustedã namini᷑ sed

Expanded text:
sancto, non potest videre regnum Dei . Quapropter interrogo cur infantes a regno Dei redduntur alieni, qui de commissa nequeunt pravitate culpari? Restat ergo ut originali peccato infantes teneantur obnoxii; quoniam antequam propria faciant, primi hominis secum probantur gestare peccata. Sunt rat errores. Superest eorum secunda nequitia, quoniam liberum arbitrium sic in humanis viribus ponunt, ut absque Dei gratia homines putent per seipsos bonum aliquod posse concipere vel aalio quoque psalmo dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Idem dicit: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupiet nimis . Alio quoque loco Psalmista testatur: Dominus erigit elisos; Dominus solvit compeditos; Dominus illuminat caecos . Cum audiatis praevenire, aedificare, dirigere, et erigere Dominum, absolvere, et illuminare nullis praecedentibus meritis, quid ibi proprium coepisse cognoscitis, nisi illud tantum, unde pro vestra superbia juste damnemini? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
me et exultabit linguam ec ciustitiã
tuam: Canguinib: contrala¬
tinã quisdem linguã pluralis nu¬
merus uid&ur asumptus: Sed
quȩ hoc ingrecis exẽplarib: conti¬
n&ur : trans lator omnino lau¬
dandus ẽ: Elegit enĩ aliquid con¬
traastem sȩculariũ ponere quã
aueritate posita discrepare: n la¬
Nã sidicer& a sanguine unũ for¬
sitan peccatum uider&ur osten¬
dere: Sed cũ pluralem numerũ
ponit multa eẽsine dubio confi¬
tetur. Quođ idioma scripturȩ
diuinȩ possumꝰ nuncupare. Hȩc
figura dicidir exabage. idẽ in¬
mutatio s q̃lloties contraconsue¬
tudinẽaut
genus inmu¬
tatur autca¬
sus Laberarise
ergo ꝓphae p& it decarnalib de¬
lictis ut iã desiner& in ista fragi¬
litate peccare : Sanguis enim
ꝓcorpore humanoponitur : quȩ
int̃c&eras homo reseius ipsopo¬
tior uid&ur existere : nai¬
& incugłm p&ro dixit: Ñtibi re¬
uelauit caro & sanguis: dr̃salu¬
tismeae. signi ficat dm̃m sclussa¬
rem ꝑquẽ salus piecredentib:

Expanded text:
bit lingua mea justitiam tuam. Sanguinibus, contra Latinam quidem linguam numerus pluralis videtur assumptus; sed quia hoc in Graecis exemplaribus continetur, translator omnino laudandus est; elegit enim aliquid contra artem saecularium ponere, quam a veritate posita discrepare. Nam si diceret, a sanguine, unum forsitan peccatum videretur ostendere; sed cum pluralem numerum ponit, multa esse sine dubio confitetur: quod idioma Scripturae divinae possumus nuncupare. Haec figura dicitur exallage, id est immutatio, quoties contra consuetudinem aut genus commutatur aut casus. Liberari ergo se propheta petit de carnalibus delictis, ut jam desineret in ista fragilitate peccare. Sanguis enim pro corpore humano ponitur, quia inter ceteros humores eius ipse potior videtur existere. io Petro dicitur: Non tibi revelavit caro et sanguis . Deus salutis meae significat Dominum Salvatorem, per quem salus pie credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
declinentur: sediste ñ ad solitudins
uias ñ ad monita castroꝵ : ñ ad homins
auxilia conuolauit : sed ad chñ quiam̃¬
euntes sp̃itades in imicos poterat disqt
Deinde gicudiũ suũ dic̃ dnm̃ a quosbia
uerat eẽ parcendum : Nã qđ ait rebone
me. nũquid illeaurũ dat utliber& a
dedit sanguinem p̃tiosũ : Nullis duc
nullis opib conferendum: sed puli
sollicitius indigemꝰ quid nob̵ uelisi
denuntient: Nãcũ dic̃exultatima
acceptibeneficii uid&ur eẽ ꝓfeios
dũ subiungit redimeme adhupto¬
ditantis indicat timort̃ sed que uon
gccudebat inspe & ad huc timebat is
Congrue utraq: c̃iuncta s̃: possun
enĩ animogicudere cũ mala p̃stĩt
nouimꝰ fine cellerrimo t̃minanda
Addidit acircũdantib me : siueus
carnalib: siuespit lib inmunds¬

Expanded text:
declinentur. Sed iste non ad solitudines declinentur. Sed iste non ad solitudines invias, non ad munita castrorum, non ad hominis auxilia convolavit: sed ad Deum, qui circumeuntes spirituales inimicos poterat dissipare. Deinde gaudium suum dicit Dominum, a quo sibi noverat esse parcendum. Nam quod ait, redime me, nunquid ille aurum dat ut liberet? Sed dedit sanguinem pretiosum, nullis divitiis, nullis opibus conferendum. Sed paulo sollicitius indagemus, quid nobis verba ista denuntient? Nam cum dicit, exsultatio mea, accepti beneficii videtur esse professio. Dum subjunxit, redime me, adhuc periclitantis indicat timorem. Sed quia jam gaudebat in spe, et adhuc timebat in re, congrue utraque conjuncta sunt. Possumus enim animo gaudere, cum mala praesentia novimus fine celerrimo terminanda. Addidit, a circumdantibus me, sive vitiis carnalibus, sive spiritibus immund
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is omnib: dicat eẽ cõmunẽ: Merito
qm̃ qui ñ ẽ apeccatis alienꝰ insupplicati¬
onib: deb& tẽ ꝑmixtus: Omedicina sa¬
lutaris contra morbos omniũ pecca¬
torx diuersa remedia presttnt᷑ egrotis :
Hoc unũ antidotũ si puramente sumit᷑ :
delictorxomniũ uenena uincuntur:
Addidit intempro portuno: Inista sci¬
lic& mundiuita ubi c̃uesti fus est: Nã
in inferno sic̃ superius insexto psalmo
dictũ ẽ : nemo proficue confit&ur:
riuss cõsiugit̃ orare test& nunc pi&atẽ
istã negat diuersis suꝑstitionib conce¬
error hominũ pessimoꝵ qui uariis pra¬
uitatib fluctu cotes multiplices sibi
doctrinas constituunt : quas a uero ma¬
gistro nullateñ acceper̃: quaesenten¬
tiȩ maxime her&icos arguit qui indi¬
luuio ꝑuersitatis suȩ tempestuosas
ra idẽ translatio : cũmutatur nom̃
aut uerbumexeo loco in quo proprũt
in cũ in quo aut propriũ deẽ aut oronde
Refugiũ ẽ ad qđ confugit᷑ ut pencul

Expanded text:
is omnibus dicat esse communem: merito, quoniam qui non est a peccatis alienus, in supplicationibus debet esse permistus. O medicina salutaris! Contra morbos omnium peccatorum, diversa remedia praestantur aegrotis; hoc unum antidotum, si pura mente sumitur, delictorum omnium venena vincuntur. Addidit, in tempore opportuno, in ista scilicet mundi vita, ubi converti fas est; nam in inferno, sicut superius in sexto psalmo dictum est, nemo proficue Domino confrius sanctos jugiter orare testetur, nunc pietatem istam negat diversis superstitionibus conceerror hominum pessimorum, qui variis pravitatibus fluctuantes, multiplices sibi doctrinas constituunt, quas a vero Magistro nullatenus acceperunt. Quae sententia maxime haereticos arguit, qui in diluvio perversitatis suae tempestuosas ra, id est translatio, cum mutatur nomen aut verbum ex eo loco ubi proprium est, in eum in quo aut proprium deest, aut transRefugium est ad quod confugitur, ut pericula
Abbreviated transcription (Latin):
engdii locus ille testatur ubi p&ro
thuius se umore diligenti respom
sedi p&ero satanas : Quod cut̃ posu¬
it qui cogitant mihi mala : iudȩor
significat in ꝓbas uoluntates : quorx co¬
gitationes nerant maledño. sed aucto
quit̃ errasse cognoscant: Feraent
dixi quasi pondus inm̃sũ : confestĩ ut
peccare coeperint nelongius ꝓgredi¬
endo periculosius in grauentur:
Confusionẽsuã id ẽ cogitationẽ prauã :¬
ueritate conuictã: sequit᷑ quidicuN
mihi euge euge : Hic falsos arguit lau¬
datores qui plus nituntur ado lan¬
do decipere : quã possit ui tupenxtio¬
nib: sauciare: Euge uerbũ quidẽ p̃¬
coniule .ẽ. sed cũ secto animo ñ ꝓfest᷑
ad dirisionem trachitur Inferendã
quȩ figurae dicitur ironia idẽ in risio :¬

Expanded text:
Evangelii locus ille testatur, ubi Petro Evangelii locus ille testatur, ubi Petro vitae hujus se amore diligenti respondit: Redi retro, Satanas . Quod autem posuit, qui cogitant mihi mala, Judaeorum significat improbas voluntates, quorum cogitationes non erant malae Domino, sed auctorquiter errasse cognoscant. Ferant, dixit, quasi pondus immensum. Confestim, ut peccare coeperint: ne longius progrediendo periculosius ingraventur. Confusionem suam, id est cogitationem pravam veritate convictam. Sequitur, qui dicunt mihi: Euge, euge. Hic falsos arguit laudatores, qui plus nituntur adulando decipere, quam possint vituperationibus sauciare. Euge verbum quidem praeconiale est; sed cum recto animo non profertur, ad derisionem trahitur inferendam. Quae figura dicitur ironia, id est irrisio. V
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓciat. Confundant᷑ a reuercantur simul
aquer̃ animã meccm ut auferant em.
Ienit adecc̃ quȩ suꝑ ẽ namationẽ :
ubi confusionẽ & reuerentiã dñs sal¬
itor optat impiis : exultationẽ uero
d&itiã ꝓuenire p&it deuotis: Sed
ide in ista dep̃cationẽ quanta gerat
udia pi&atis : confundantur dixit :¬
nrabiliorũ operatione turbentur:
uierecntur tut : resurrestionis gła
irigant᷑: ut illũ confiteanturdm̃:
nedudũ putauerant eẽ trucidandũ:
ndis anima querit᷑ siue ad honorem
sut ad mostem: sed ut hic illos osten¬
ina: qui ecẽ uoto contrario ꝑquire¬
unt. Addidit. ut ccuferant ecom:
onut diligint : nutuenerentur: sed
uorporem eo int̃uentu mortis segre
n sum & erubesctnt qͥ cogit ã mihi malor:
squent̃ diximꝰ malis sic beneoptari
it r&rorsum redeant. a uoluntatib
sas nec in malo opere ꝑseuertnt. qui
lonfusionẽ patiant᷑ euadunt: Si
undi l&itia ꝑfruant᷑ intereunt:
neorsum istũ inbonã pastem dici

Expanded text:
dantur et revereantur simul, qui quaerunt animam meam, ut auferant eam. Venit ad eam, quae superest, narrationem: ubi confusionem et reverentiam Dominus Salvator optat impiis: exsultationem vero et laetitiam provenire petit devotis. Sed vide in ista deprecatione quanta gerat studia pietatis. Confundantur, dixit, mirabilium operatione turbentur. Revereantur autem, resurrectionis gloria corrigantur: ut illum confiteantur Deum, quem dudum putaverant esse trucidandum. modis anima quaeritur, sive ad honorem, sive ad mortem. Sed ut hic illos ostenderet, qui eam voto contrario perquirebant, addidit, ut auferant eam, non ut diligant, non ut venerentur: sed ut a corpore meo interventutrorsum et erubescant, qui cogitant mihi mala. Frequenter diximus malis sic bene optari, ut retrorsum redeant a voluptatibus suis, nec in malo opere perseverent. Qui si confusionem patiantur, evadunt: si mundi laetitia perfruantur, pereunt. Nam retrorsum istud in bonam partem dici
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ inimicossuos consundi p&iit:
quieũ fulsis laudationib in ride¬
becnt: itadeuotos optat uerac it̃
gcudere : qui spẽsuã noscuntur in
dñi maciestate posuisse : Eos enĩ
non tantũ la&uri: sed exultare
dep̃catur. Sed quȩ sit ista exulta¬
tio consequent̃ exponitur. Id est
& dicant semꝑ magnific &urd̃is
haec est enĩ ꝓstssio quue inuã nũ
gtudentes effecit xpĩanos : quȩ quã uis
iugit̃ dicatur. tum̃ semꝑ app&itur:
deista siquidẽ sententia pascebatur
& inisto suło iob quieraet ad flictione
hanc exultationẽ : quib cũq credores
concedendã: Addidit quidiliguNt
suluti r&uũ id ẽ qui me spĩtidi
cartate ꝑquir̃ & mandatis meis
sũpte: Egenꝰ & pauꝑsũ. egenus
quia humanitas subuenire sibi
se omnino tenuis eẽ cognoscitur:
Sed neistã pauꝑtictẽ: uilẽ ab iectã¬
q iudicares : Addidit. dr̃s curã
hab& mei : scilic& dequo dicturus
erat: hic ẽfilius ms̃ dilect̃. in quo
mihi bene conplacui Opccuꝑ¬

Expanded text:
inimicos suos confundi petiit, qui eum falsis laudationibus irridebant, ita devotos optat veraciter gaudere, qui spem suam noscuntur in Domini majestate posuisse. Eos enim non tantum laetari, sed et exsultare deprecatur. Sed quae sit ista exsultatio consequenter exponitur; id est, et dicant semper: Magnificetur Dominus. Haec est enim professio, quae in aeternum gaudentes efficit Christianos; quae quamvis jugiter dicatur, tamen semper appetitur. De ista siquidem sententia pascebatur et in isto saeculo Job, qui erat afflictione hanc exsultationem quibuscunque crederes concedendam, addidit, qui diligunt salutare tuum; id est, qui me spirituali charitate perquirunt, et mandatis meis sumptae: Egenus et pauper sum. Egenus, quia humanitas subveniri sibi se omnino tenuis esse cognoscitur. Sed ne istam paupertatem vilem abjectamque aestimares, addidit, Dominus curam habet mei; scilicet de quo dicturuin quo mihi bene complacui . O paup
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc amembris suis dic̃ : quoꝵ ipse ca¬
turba fideliũ sustinebat: Sic̃ ẽ illud :
saule saule quid me ꝑsequeris : sequit᷑
Quoꝵx ñ ẽ numerus scilic& apud ho¬
mines : Nã om̃a dõ dinumerata suNł
qui arenã maris &gutitis pluuiarũ
stillarũq multitudinẽ conplexabili
quantitate cognoscit: Addidit:
Conp̃hender̃me in iqͥtates meȩ. Codẽ
modo loquitur : quo superius dixit.
patuit. sed hoc apcste membrorum
apte dicitur a quib talia sustinentur
pidatis enĩ nrĩ capitis suit : ut quidese
multa dixerat: cõmenionationẽ quoq
fideliũ facere dignar&ur nese seques
ut uiderem. id est circũ dantib ne
iniquitatib meis : qđ ueracit̃ potdsi
fidelis edicere: & quã uis in homin
capillie capitis uidentur in numes
ttim̃ peccata eorũ calculũ ꝓbant᷑ ꝙ¬
cedere: Nec frustra in conparation
delictorũ capilli deductis̃ . Nã mist
radebantur ut tali emundatione pa¬
gicti carnis uitia deposuisse uidestt
Coruero nos derelinquid : quando

Expanded text:
bris suis dicit, quorum ipse caturba fidelium sustinebat; sicut est illud: Saule, Saule, quid me persequeris ? Sequitur, quorum non est numerus, scilicet apud homines; nam omnia Deo dinumerata sunt, qui arenam maris et guttas pluviarum, stellarumque multitudinem complexabili quantitate cognoscit. Addidit, comprehenderunt me iniquitates meae. Eodem modo loquitur, quo superius dixit: iquitatibus patuit: sed hoc a parte membrorum apte dicitur, a quibus talia sustinentur. Pietatis enim nostri capitis fuit, ut qui de se multa dixerat, commemorationem quoque fidelium facere dignaretur: ne se sequesn potui ut viderem, id est, circumdantibus me iniquitatibus meis, quod veraciter potest fidelis edicere. Et quamvis in homine capilli capitis videantur innumeri, tamen peccata eorum calculum probantur excedere. Nec frustra in comparationem delictorum capilli deducti sunt. Nam in radebantur; ut tali emundatione purgati carnis vitia deposuisse viderentur. Cor vero nos derelinquit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tem tuam synagoga multa :¬
dhuc in exponendis suis operib
li nostis bona data da refiluis ur̃is
quanto magis pat̃ur̃ cadestis da¬
bitbona p&entib se : ueritatẽ dixi¬
quoq dixit in synagoga multa : id
est inpopulorũ congregatione
densissima : quando esaiȩ librũ
logit acceptũ & dixit : hodie imple¬
ta ẽ haec scriptura in aurib: uris
Audis iudeae in credulȩ ꝓfetã ali¬
quando tuũ : nr̃o eugło consonantẽ :
noxio uelamine non tegatur:¬

Expanded text:
tem tuam in Synagoga multa. Adhuc in exponendis suis operibusli, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester coelestis dabit bona petentibus se ! Veritatem quoque dixit: in Synagoga multa, id est in populorum congregatione densissima, quando Isaiae librum legit acceptum, et dixit: Hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris . Audis, Judaee incredule, prophetam aliquando tuum nostro Evangelio consonantem? noxio velamine non tegatur
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ cõmunit̃ placeat: Concordiatiõ
hic trinitatis ostenditur. Nãqdr
esse cognosceres : sequitur: dit
auxiliũ meũ respice: Ut intles¬
res pectum ipsius nr̃m cẽ p̃sidiur
Sic̃ ẽ illud euangelii: respextt pa
& fleuit amare: Alit̃ enĩ lle¬

Expanded text:
id est, comiter placeat, concordia hic Trinitatis ostenditur. Nam quoesse cognosceres. Domine, ad adjuvandum me respice, ut interespectum ipsius nostrum esse praesidium; sicut est illud Evangelii: Respexit Petrum, et flevit amare . Aliter enim l
Abbreviated transcription (Latin):
flamantur contendentib ai¬
rigis. qui planto minis sabam¬
bus molliuntar: quantomdi¬
us sicogitent : cȩlum & terrã pals¬
cherrima diuersitate formati
quae habent & as pectum dea
& consideractionẽ omnino m¬
bilem : sequitur & cogitations
tuis non est qui similistib ad¬
huc illas suꝑstitiones elidae
sibi homines aut ad religiont
ꝑ uersam repererunt: autus
taculis celebnendus moti
uoluptate finxerunt: sede
de suspenso : quale petrĩtas
maris fixo prȩsisse uestigiõ
quid tule ẽignitis facibiintde
ludere : quale fuit caminiis
trib: pueris ambulassẽ p
tale est soentlas audire trs¬
iliai feras cognoscere psalmodias
sus respotius legentes expecta¬
edebemus : quas nec fatua equȩ¬
mus: & proficuȩ semꝑ audiimꝰ:
uendo enim qui similistibi : ma¬
oum rerum arguit inuentores:
use nequiter efferentes falla¬
m arciũ auctores cẽgloriant᷑ :
itenus prȩdicauit : scã mater

Expanded text:
flammantur contendentibus auflammantur contendentibus aurigis, qui pantomimis saltantibus molliuntur, quanto melius si cogitent coelum et terram pulcherrima diversitate formata, quae habent et aspectum decorum, et considerationem omnino mirabilem! Sequitur, et cogitationibus tuis non est quis similis tibi. Adhuc illas superstitiones elidit, quas sibi homines aut ad religionem perversam repererunt, aut in spectaculis celebrandis moti aliqua voluptate finxerunt. Sed pede suspenso, quale Petrum terga maris fixo pressisse vestigio? Nunquid tale est ignitis facibus in theatro ludere, quale fuit camini incendia tribus pueris ambulasse? Nunquid tale est scenicas audire tragoecclesiae salutiferas cognoscere psalmodias? Istas res potius legentes spectare debemus, quas nec fatue quaerimus, et proficue semper audimus. Dicendo enim, quis similis, tibi, malarum rerum arguit inventores, qui se nequiter efferentes, fallacium artium auctores esse gloriantur. Hactenus praedicavit sancta mater
Abbreviated transcription (Latin):
c& qui non res pexit in uanitates
& in sanias falsas: Legit᷑ enĩ:
nemo potest duob dominis ser¬
uire: Quod & locus iste cõme :¬
morat: Nã qui spem hab& in
dñõ: rerũ omniũ potente. respi¬
cere nondeb& ad caduca: Ua¬
nitas ẽ enim a scã religione subi¬
ta uicri&ate mutari: & mentẽ
fullaci in lusione conuestere :
Insaniae uero falsae sunt : saxis
formasse dm̃ : quẽ gentilitas ad¬
orcr& ubi futuroꝵ ordinẽ men¬
dacit̃ inqui rebant & est epithe¬
ton in saniae pulcherrimũ. Idẽ
falsitas : In saniae quippem̃tẽ
scollunt : qm̃ aueritate dissen¬
tiunt: potest hoc & adillos ap¬
tari : qui spectaculorum ftill¬
um delectatione capiuntur a
enĩ plurari Numero postte sun
in saniȩ : ut ꝑsimilitudines
latius discurrere debecmus
mulita fecistitu dnẽ dr̃ ms̃ mis¬
biliatua et cogitationibustus
non est qui similistibi:
um deo perib: haminumb
queretur in sanis: apte intula
diuina miraccula: Nam quiid¬

Expanded text:
cet qui non respexit in vanitates cet qui non respexit in vanitates et insanias falsas. Legitur enim: Nemo potest duobus dominis servire ; quod et locus iste commemorat. Nam qui spem habet in Domino rerum omnium potente, respicere non debet ad caduca. Vanitas est enim a sancta religione subita varietate mutari, et mentem fallaci illusione convertere. Insaniae vero falsae sunt saxis formasse deum, quem gentilitas adoraret, ubi futurorum ordinem mendaciter inquirebant. Et est epitheton insaniae pulcherrimum, id est falsitas. Insaniae quippe mentem fallunt, quoniam a veritate dissentiunt. Potest hoc et ad illos aptari, qui spectaculorum fallacium delectatione capiuntur. Ideo enim plurali numero positae sunt insaniae, ut per similitudines rerum latius discurrere debeamusMulta fecisti tu, Domine Deus meus, mirabilia tua; et cogitationibus tuis non est quis similis tibi. Cum de operibus hominum loqueretur insanis, apte intulit divina miracula. Nam qui in
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ notio nucupatur: haec unã
sit istebeatus: posita det̃mina¬
tione prȩfinitur: id est : cuiꝰ
ẽ spefnom̃ dnĩ Spesenim
dicta ẽ : quacsi stubilispes : nã
& illi dicuntur spemsuã indño
ponere : qui ab eo darisibi tem¬
porulia dep̃cantur: Hii uiden¬
tur non ꝓpt̃ sediligere dm̃: sed
ꝓpt̃illa quȩ postulant Ille
autem ueraciter hab& spẽ
nominis dnĩ : quisolam con¬
templationem eius: auidus
concupiscit: Nomen ergo dnĩ
interc&era saluator a&nus ẽ:
et ille spem suam ponit in eiꝰ
nomine : quise nonsuis meri¬
tis: sed ubeo. ꝑgractiam credit
esse saluandum: Dicti suNT
& in euangelio octies beati
Ut est illud: Beati paupers
militer reperitur : cum populus
israheliticus terrã repromissio¬
nis intrar& qđ ideo multifa¬
riã dicitur. quia diuersis madis
beatitudo prestatur: sed haec
om̃ã ꝑsingulas species definiti¬
onum diligenter expressa.
studiosus lector in uenies
cui sit spes in nominednĩ : scili¬

Expanded text:
ne notio nuncusit iste beatus posita determinatione praefinitur, id est cujus est spes nomen Domini. Spes enim dicta est quasi stabilis pes. Nam et illi dicuntur spem suam in Domino ponere, qui ab eo dari sibi temporalia deprecantur. Hi videntur non propter se diligere Deum, sed propter illa quae postulant. Ille autem veraciter habet spem nominis Domini, qui solam contemplationem ejus avidius concupiscit. Nomen ergo Domini inter caetera Salvator aeternus est; et ille spem suam ponit in ejus nomine, qui se non suis meritis, sed ab eo per ejus gratiam credit esse salvandum. Dicti sunt et in Evangelio octies beati; ut est illud: Beati pauperesmiliter reperitur; cum populus Israeliticus terram repromissionis intraret; quod ideo multifarie dicitur, quia diversis modis beatitudo praestatur. Sed haec omnia per singulas species definitionum diligenter expressa, studiosus lector inveniet. Vcui sit spes in nomine Domini, scili
Abbreviated transcription (Latin):
lo causta &iũ ꝑdelicto ñ postulas¬
ti: holo causta dicuntur tota in¬
censa: quȩ ꝓ delictis sacris inpone¬
bantur altacrib : & postea igne
cremabantur : ut deuoratio
eorũ fier& ab olitio peccator:
Haec dic̃iam dnm̃ non p&isse
Vides ecclesia ueraciterdixisse
deme
cce statim significat cȩleri¬
Itatem ꝓmittens uelocitatẽ
modis omnib: pollic&ur: & tu
iud eae cum ꝓpria sacrificia ñ
habecs: quam deceptus expectas
Ille iamuenit. ille uerbũ caro factũ
est. Illemundũ sulutari p̃dicati¬
ane compleuit: Sed tiad huc
nescio : quid intius cubilibus so¬
niaris quid ulterius. quaeris
quid stupore defigeris : In libro
isto psalmore. Incapite desedĩ
eẽ scriptum : ut credere debeas
iã uenisse beatũ nr̃m cuiꝰ uitam
sicut iã contigit constat ex positã
ubi sunt qui seuident: sicut hiq
ꝓmissum ẽ sacrificia non habo
& tam quã sententiã isttc̃ in codi¬
cib sacris non habeunt sic stupea¬

Expanded text:
locausta etiam pro delicto non postulaslocausta etiam pro delicto non postulasti. Holocausta dicuntur tota incensa, quae pro delictis sacris imponebantur altaribus, et postea igne cremabantur, ut devoratio eorum fieret abolitio peccatorum. Haec dicit jam Dominum non petiisse; Vides Ecclesiam veraciter dixisse:de me. cce, statim significat, celeritatem promittens, velocitatem modis omnibus pollicetur. Et tu, Judaee, cum propria sacrificia non habeas, quem deceptus exspectas? Ille jam venit, ille jam Verbum caro factum est, ille mundum salutari praedicatione complevit. Sed tu adhuc nescio quid in tuis cubilibus somniaris. Quid 137 ulterius quaeris? Quid stupore defigeris? In libro isto psalmorum, in capite de se dicit esse conscriptum, ut credere debeas jam venisse beatum nostrum, cujus vitam sicut jam contigit constat expositam. Ubi sunt qui se vident, sicut hic promissum est, sacrificia non habere: et tanquam sententiam istam in codicibus sacris non habeant, sic stupe