comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
passiones fr̃m nr̃oꝵ fuso eors sanguine iundecari. Nlunc uͦ cũ & aliquid fieripossit
quo & mitis cõ men detur ȩccła. & immitiũ cohibeatur audacia. curnonflec tas¬
in partẽ ꝓuidentiorẽ leniorẽq sentencum. quodlic& iudicib facere &dã non
matris. Cum enim cufacis. eccła facit: propt̃ quod facis. & cuiꝰ filius facis. Con¬
tende bonitate cũ malis. Illi scelere immanium menbra de corpore uiuo auulser̃.
tu opere miseri cordi effice ut illa que nefandis operib exercębant alicur. ut illi oꝑi
inte gra eor menbra deseruiant. Illi non pepercer̃ correctionẽ sibi pdicantibus
dĩ seruis. tuparcȩ cõphensis. parce ductis : parce c̃uictis. Illi impioferro fuderunt
inguinẽ xp̃i anũ : tu ab eor  sanguine & iam ueridicum gladium cohibe
spaciũ penitendi. Talem te oport& et̃ incausa ȩccłȩ iudicẽ xp̃ianũ: petentib tamea

Expanded text:
passiones fratrum nostrorum fuso eorum sanguine uindicari. nunc uero cum et aliquid fieri possit, passiones fratrum nostrorum fuso eorum sanguine uindicari. nunc uero cum et aliquid fieri possit, quo in partem providentiorem, lenioremque sententiam, quod licet judicibus facere etiam non nda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comprehensis, parce ductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine etiam iuridicum gladium cohibe spatium paenitendi. talem te oportet esse in causa ecclesiae iudicem Christianum petentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tecum tracto cõmunẽ: sed tu inea potes quod ego nom possum. Confer nobis cũ consiliũ:
& porrige auxilium. Diligenter actum. ẽ. ut inimici ecłȩ quisolent uaniloquio seduc¬
tionuis sollicitare animos inperitos. tã quã depersecutione gloriantes quã se perpeti
uctant: horrenda facinorasua incatholicos clericos perpetrata faterentur. & suis
uerb implicarentur. Legenda sunt gesta ad sanandas animas: quas pestifera suasione
uenenauer. Num quid plac& tibi ut ad finẽ gestorũ sicruentũ istor ÷ supplicium
continebit legendo peruenire timeamꝰ: ubi ponimꝰ & ipsam conscientiã ne malu ꝓmalo
quipassis reddidisse uideantur: Sigͦ nihil aliud constitueretur frenandȩ malitię
ꝑditor. extremafortasse necessitas ut tales occiderentur urger& : quanquã quo d
ad nos attin& sinihil mitius eisfieri poss&. mallemꝰ eos liberos relaxare: quam

Expanded text:
tecum tracto communem, sed tu in ea potes, quod ego non possum; confer nobiscum consilium tecum tracto communem, sed tu in ea potes, quod ego non possum; confer nobiscum consilium et porrige auxilium. Diligenter actum est, ut inimici ecclesiae, qui solent uaniloquio seductionis sollicitare animos inperitos tamquam de persecutione gloriantes, quam se perpeti iactant, horrenda facinora sua in catholicos clericos perpetrata faterentur et suis uerbis implicarentur. legenda sunt gesta ad sanandas animas, quas pestifera suasione uenenauerunt. numquid placet tibi, ut ad finem gestorum, si cruentum istorum supplicium continebit, legendo peruenire timeamus, ubi ponimus et ipsam conscientiam, ne malum pro malo, qui passi sunt, reddidisse uideantur? si ergo nihil aliud constitueretur frenandae malitiae perditorum, extrema fortasse necessitas, ut tales occiderentur, urgeret, quamquam, quod ad nos adtinet, si nihil mitius eis fieri posset, mallemus eos liberos relaxari, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sedne uł ipsi uł illi quoꝵ homidiũ pate factum est. perpetuȩ potestatis sententiã mu¬
dixisse apłm legimꝰ. quod nonsine causa gladium geratis. & ministridĩ sitis uindi ces
meos qͥ male agunt. Sed alia causa ẽ. ꝓuincie: alia est eccłȩ. Illius terribilit̃ gerenda
est amministratio: huiꝰ lementer commendanda ẽ. mansuetudo. Siapud iudicem
non xp̃i anum mͥ sermo ad ess&. aliter agerem: Nec tam̃ & iam sic eccłe causa desertrem.
& quantũ amittere dignaretur instarem: nepassiones seruorũ dĩ catholicoꝵ que pro¬
desse debent ad exempla patientiae. inimicoꝵ sanguine fedarentur. Etsinolla ađ¬
qui escere: inimico animo eum resistere suspicarer. Nuncuͦ quando apudte rẽs agitur
alia mͥ ratio est: alia consulta cio. Rectoremte quidem prȩcelse potestatis uidemꝰ: seđ a
filium xp̃ianȩ pietatis agnoscimꝰ. Subdatur sublimitas cua: subdatur fidestua. Causa

Expanded text:
sed ne uel ipsi uel illi, quorum homicidium pate factum est, per tuae potestatis sententiam muldixisse apostolum legimus, quod non sine causa gladium geratis et ministri dei sitis, uindices in eos, qui. male agunt. sed alia causa est prouinciae, alia est ecclesiae: illius terribiliter gerenda est administratio, huius clementer commendanda est mansuetudo. si apud iudicem non Christianum mihi sermo esset, aliter agerem nec tamen etiam sic ecclesiae causam desererem et, quantum admittere dignaretur, instarem, ne passiones seruorum dei catholicorum, quae prodesse debent ad exempla patientiae, inimicorum suorum sanguine foedarentur, et, si nollet adquiescere, inimico animo eum resistere suspicarer. nunc uero, quando apud te res agitur, alia mihi ratio est, alia consultatio. rectorem te quidem praecelsae potestatis uidemus, sed etiam filium Christianae pietatis agnoscimus. subdatur sublimitas tua, subdatur fides tua; causam
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis suis ñ ꝓseipsis s ꝓhumano genere contristatis & desperantib quẽq posse saluari. postea¬
quã abillo audier̃ facilius eẽ. camelũ intrare ꝑforam̃ acus quã diuitẽ in regnũ celorũ: mirifica
uencordissima pollicitatione respondit dõ esse facile: quod hominib im possil
putasti: quonã mͦ tͥ ess& orandũ. Ille nãq cũ &iã hic adhuc ess& in carne. in regnũ celorũ ⁊ acbeũ
iuitẽ misit : & resurrectione atq ascetisione glorificatus. multos postea diuites imꝑtito
sꝑantes ineo. Q uomͦ aut̃ sꝑares ineo sisꝑares in in certo diuitiarũ & contẽpneres p̃ceptũ salub rimũ quod
płs ait. p̃cipediuitib huiꝰ mundi ñ suꝑbe sapere. neq sperare in incerto diuitiarũ: s¬

Expanded text:
discipulis suis non pro se ipsis sed pro humano genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteadiscipulis suis non pro se ipsis sed pro humano genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteaquam ab illo audierunt facilius esse camelum intrare per foramen acus quam diuitem in regnum caelorum, mirifica et misericordissima pollicitatione respondit deo esse facile, quod hominibus inpossibiputasti, quonam modo tibi esset orandum. ille namque cum etiam hic adhuc esset in carne, in regnum caelorum Zacchaeum diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus multos postea diuites impertitsperares in eo? quo modo autem sperares in eo, si sperares in incerto diuitiarum et contemneres praeceptum saluberrimum, quod apostolus ait: Praecipe diuitibus hui
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓmisisse me recolens ut de orando dõ adte aliqͥd scriberẽ. ubi tribuente ipso que oramus
tẽmp̾us facultasq concessae : oportuit ut debitũ meũ iã iãq ꝑsoluerẽ : & pio studio tuo inxpicari¬
ture seruirẽ. Quã autẽ laificauerit me ipsa p&icio tua inqua cognoui quã tã reitantȩ curã
geras: ubis explicare ũ possũ Quod etũ maiꝰ oportuit eẽ. negotiũ uidurtatis tuȩ : quã ꝑ sistere
in oratione nocte acdie scđiti apłi ãmonitionẽ : Ille quippeait. Quȩ dutẽ uere uiduae &
desolata sꝑabit in dno: & ꝑ sist& in oratione nocte acdie. Unde mirũ uideri pote̾. cũ sis scditi
hoc scłm nobilis. diues. tantȩq familiȩ mat̾. Qidõ lic& uidua ñ tam̃ desolata qͦmͦ occupauerit
cortuũ p̃cipueq sibi uindicauerit orandicura. nisiq prudent̃ intelligis quod in hoc mundo &
in hac uita nulla anima possit eẽ. secura. Proinde qͥt eã cogitationẽ dedit. ꝓfecto facit quod

Expanded text:
et promisisse me recolens, ut de orando deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso, quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit, ut debitum meum iam iamque persoluerem et pio studio tuo in Christi caritate seruirem. quam me autem laetificauerit ipsa petitio tua, in qua cognoui, quantam rei tantae curam geras, uerbis explicare non possum. quod enim maius oportuit esse negotium uiduitatis tuae quam persistere in orationibus nocte ac die secundum apostoli admonitionem ? ille quippe ait: Quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. unde mirum uideri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, diues tantaeque familiae mater et ideo licet uidua non tamen desolata, quo modo occupauerit cor tuum praecipueque sibi uindicauerit orandi cura, nisi quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde qui tibi eam cogitationem dedit, profecto facit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bona Nons̃ gͦ in hisuera solacia s ibi potius ubi uera uita Nã inde necesse ẽ. fiat homo beatul unde

Expanded text:
iunt, ut ista sint bona. non sunt ergo in his uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, undeiunt, ut ista sint bona. non sunt ergo in his uera solacia sed ibi potius, ubi uera uita. nam inde necesse est fiat homo beatus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
aurizeire sibi funda mñtũ bonũ infuturũ ut app̃hendant uerã uitã : Deb es itaq p̃ amore huiꝰ uerȩ untȩ
&iã desolatã teputare in hoc scło inquantalib& eiꝰ felicitate u̾seris. Nã sic̃ ẽ. illa uera uita incuiꝰ cõparato
titiq ista quȩ multũ amat᷑ quã lib& iocunda atq ꝓducta sit nec uita dicendae : sice. &iã solatiũ uerũ.
quod ꝑ ꝓph&ã ꝓmittit ds̃ dicens: dabo illis solaciũ uerũ. pacẽ suꝑ pacẽ : si ne qͦ solatio quȩcũq sunt t̾rena
acia magis ineis desolatio quã consolatio repperit᷑. Diuitiȩ quippe atq fastigia dic
huiꝰ modi quib sefelices putantes se mortales uerȩ illius felicitatis expertes quid affer̃ consolationis
cũ sit eis ñ indigere: quã eminere p̾stantius. quȩ plus ex crutiant adepta timore amissionis quã concapita
eptionis ardore : talib bonis ñ fuint homines boni s aliunde bonifacti: bene utendo fu

Expanded text:
bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec uita dicenda est, sic est etiam solacium uerum, quod per prophetam promittit deus dicens: Dabo illis solacium uerum, pacem super pacem, sine quo slacio, quaecumque sunt terrena solacia, magis in eis desolatio quam consolatio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius modi, quibus se felices putant esse mortales uerae illius felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti bene utendo fac
Abbreviated transcription (Latin):
fugientib eccłi. neamorientib miserabilius relinquat᷑ : Sed si laici nonquęrunt᷑ ad mortẽ.
õssunt occultare quo qͦ mͦ ep̃os & clericossuos. sicut ille ad uiuerit incuuis potes

Expanded text:
fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potes
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ratione faciendũ ÷. Deniq sc̃s dauid nese cõmitteret periculis pliorũ & fortassis
extiuguerrtur sicut ibi dictũẽ. lucerna isrł: asuis hõc petentib sũsit. ñ ipse p̃sumpsit:
Alio qͥn multos imitatores fecisset ignauie: qͥ eũ crederent hoc fecisse ñ consideratione ut i¬
litatis aliorũ. sed sue ꝑturbatione formidinis. Occurrit aliqͣnto alia questio : quã c̃tẽpnere
nondebemꝰ. Sienũ hec utilitas neglegenda nonẽ. utaliqͥ ministri ꝓpterea fugunt immine Nti
aliqua uastitate. ut seruentur qui ministrent eis qͦs post illã clidem residuos potͣerint in¬
uenire qđ fiet ubiom̃s uidentur interituri. nisi aliqͥfugiant: quid si enĩ actenus seuiat
illa ꝑnicies ut solosministros eccłȩ ꝑsequatur. quid dicam: anrelinquenda ẽ. aministris

Expanded text:
nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ querit que siusunt: nec imitantur eũ qͥdixit. nonquerens qđ mͥ utile. t̃: sed qđ multis
ut saluifiant. qͥ etiã ꝑsecutoris pͥncipis illus insidias ñ fugisset. nisi se aliis qͥbtue¬
cessarius erat seriure uoluisset: ꝓ pt qđ ait. Compellor autẽ ex duob c̃cup
habens dissolui & ẽe cũ xp̃o multo magis optimũ: manere in carnȩ necessariũ ꝓpt̾ uos.
Hic forte qͥs dicat idõ debere dĩ ministros fugerẽ tałib imminentib malis. ut se ꝓutilitate
łȩ tẽporib tranquilliorib seruent:. Recte hocfit aqͥb: dã. qͣndo non desuntꝰ
suppleatur eccłȩ asticũ ministeriũ. neabom̃ib deseratur: quod fecisse athanasiũ supra
catholica fides nouit. quȩ aduersus arrianos hereticos ore illius & amort defe
uoluntate. sed timore moriendi: magisq fugiendi obsit exẽplo quã uiuendipsit offcio.¬

Expanded text:
est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concuphabens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne necessarium propter uos. Hic forte quis dicat ideo debere dei ministros fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos hvoluntate, sed timore moriendi: magisq
Abbreviated transcription (Latin):
desint quantũ ex iciũ sequãtur eos qͥ dehoc scło uł non regenerati exeunt. uł ligatiꝰ
Quantus ÷ & ã luctus fideliũ suorũ. quieos secũ inuit&aet naẽ requiem non habebunt.
Quantus deniq gemitus om̃iũ. & quorũdã qͣntablasphemia de absentia ministeriorũ
& ministroꝵ. Uide qͥd faciat malorũ tẽporaliũ timor: & qͣnto in eosit ad qͥsitio malorũ
et̃norũ. Si autẽ ministri ad sint: ꝓuirib quaseis dñs sub ministrat om̃ib subuenitur
Alu baptitantur. alii reconciliantur: nulli dñici corporis cõmunione fraudantur.
Om̃s consolantur. edificantur. exortantur ut dm̃ rogent qͥ potens ÷ om̃ia quȩtimentur
auertere : parati adutrũq ut si nonpotest abeis calix̃ iste transire. fuat uoluntas eiꝰ qui
mali aliqͥd non potest uelle. Certe ĩ uides qđ tescripseras non uidere quantũ boN

Expanded text:
desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? desint, quantum exitium sequatur eos, qui de isto saeculo uel non regenerati exeunt uel ligati? quantus est etiam luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni
Abbreviated transcription (Latin):
turpĩt carne nonutitur. sedsine consensione tolerat qđ alius oꝑat᷑. Magis tuneamꝰ
nelapides uiui extinguantur deserentib nobis: quã nepides & lignatrenorũ edificioꝵ¬
quã menbra corporis nr̃i oppressa hostili impetutorqueantur: nonquia ista nonsunt
uitanda cũ possunt. sed qͥa pocius ferenda s̃ qͣndo uitari sine impietate nopossunt: nisi
forte qͥs quã contenderit ñ ẽẽ ministrũ impiũ qͥtunc subtrahit ministeriũ pietati neces¬
sariũ. qͣndo magis÷ necessariũ. Annon cogitamꝰ cũ ad istorũ periculorũ ꝑuenit᷑ extrenia
necẽ potestas ulla fugiendi quantus ineccła fie̾risoleat abutroq sexu atq abõmietate
concursus. alus baptismũ flagitantib aliis reconciliationẽ. aliis etiã penitentiȩ ipsus
actionẽ. om̃ib consolationẽ & sacram̃torũ confectionẽ & erogationẽ. ubi siministri

Expanded text:
turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificioquam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem? ubi si ministri
Abbreviated transcription (Latin):
sed formidine superantur. quare non pocius contrasuũ timorẽ dño miserantȩ a
ad uiuante fortit᷑ dimicant. nemala sine cõ paratione grauiora quȩ multo ãplius stremda
contingant: Ht hoc ubi dĩcarita flagrat : non mundi cupiditas fumat. Caritas enimdicit.
uis infirmatur & egonon infirmor: Quiscandalitat᷑ & ego ñ uror.: sed caritas exdõ est.
Oremꝰ gͦ ut abillo detur a quoiubet᷑ : & ꝑhanc magis timeamꝰ ne oues xp̃isp̃italis nequiciȩ
gli dio incorde. quã neferro incorporȩ trucidentur: ubiquando cũq qͦcũq mortis
genere morituri sunt: magistimeamꝰ nesensu interiorae corrupto pereat castitas
fidei. quã nefemine iuolent᷑ constuprentur incarne: quauiolentia non iuolatur
pudicitia. simente seruatur: qm̃ nec incarne uiolatur qͣndo uoluntas pacientis sua

Expanded text:
errore, sed formidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque errore, sed formidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua
Abbreviated transcription (Latin):
iubet᷑. alterã ubi arguit᷑ atq culpatur sic intelligere student ut int se repperiant Non esse
contrariȩ sicut nonsunt:: & hoc quomͦ repperit᷑. ñisi attendat᷑ qđ iã superius disputaui tunc de
locis inqͥb sumꝰ p̃mente ꝑsecutione fugiendũ ẽe xp̃i ministris. qͣndo ibi aut plebs xp̃i nonfuerit
cui ministret᷑. uit potest impleri ꝑalios necessariũ ministeriũ quib eadẽ non: causa fugienidi.
athanasius al exandriꝰ ep̃s. cũ cũ speculit̃ app̃hendere constantius cuperet imperator: nequa quã
aceteris ministris deserta plebe catholicaquȩ malex andria cõ manebat. Cũ autẽ plebs manet
& ministrifugiunt. ministeriũq subtrahit᷑. qͥderit nisi mercennariorũ illafuga dãpnabł
et̃ ꝑsuasit. qͥb cotidianũ ministeriũ dñici corporis defuit. & peribit infirmꝰ intua ñscientia

Expanded text:
iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se reperiantur non esse iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? et hoc quo modo reperitur, nisi adtendatur. quod iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilesse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus indefugerent om̃s ꝓpt̃ qͦs ibi manendũ ÷: & nos amanendi necessitate liberos redderent:
Ion enĩ qͥsquĩ ẽ qͥdicat ministros manere oportere: ubi iã nonfuerinit qͥb necesse sit ministrare.
ti qͥ dĩ sc̃i ep̃i dehis panu ꝓfuger̃ pͥus plebib pa̾tim fugalapsis. partim pẽtis. partĩ obsidione
ẽsuptis. partĩ captiuitatt dispsis: sedmulto plures illic manentib ꝓpt̃ qͦs manerent subeorũdẽ
periculorũ densitate manserunt. Et sialiqui deseraer̃ plebes suas: hocẽ qđ dicimꝰ fieri
nondebee. Neq enĩtales docti auctoritate diuina: sed huma nouł errore decepti. uł timore
sunt uicti. Curenĩ sibi putant in different̃ optẽperandũ ẽẽ p̃cepto ubilegunt inciuitatẽ
ei cura deouib : Cur non istas duas dñicas uerasq sententias. unã scilicet ubifuga sini uit

Expanded text:
prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim fuga lapsis partim peremptis partim obsidione consumptis partim captiuitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de ciuitate oniam non est ei cura de ouibus? cur non istas duas dominicas uerasque sententias unam scilicet, ubi fuga sinitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
non ppt̃ fr̃s sed ppt̃ scipsũ fugiens atq cõp̃hensus nonnegat xp̃m. suscipitꝙ martyrũ. Iuid ẽ.
S quod ineplitua pͥore posuisti: Diciseñ. Sn neccłesus ꝑsistendũ ẽ: quidsimꝰ nob̵ uł popłõpro¬
futuri nonuideo. nisi utante oculos nr̃os uiricadant feminȩ constuprent᷑. incedantur ecłe.
nosipsitor m̃tis deficiamꝰ: cũ de nob̾ queritur qd̾ non habemꝰ. Potensẽ. qͥdẽ ds̃ audire p̃ces
familiesuȩ. & hȩc que formid antur auertere. Nec ideo tam̃ ꝓpt̃ ista quȩincertis̃ debet ẽt ñr̃iofficu
certi desertio. sine qͦ ẽ plebi certa ꝑ nicies non inrebus uitehuiꝰ. sed alterius incõpirabilit diligeis¬
tius sollicius quȩ curandȩ. Hã sicerta essent ista mala quȩtim̃t neinlocis in qͥb sumꝰ forte c̃tingant.

Expanded text:
opter se ipsum fugiens, atque comprehensus non negat Christum, suscipitque martyrium. Quid est opter se ipsum fugiens, atque comprehensus non negat Christum, suscipitque martyrium. Quid est ergo quod in epistola tua priore posuisti? dicis enim, Si in Ecclesiis persistendum est, quid simus nobis vel populo profuturi non video, nisi ut ante oculos nnos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si contigerit ut siuȩ aluimaiꝰ aliminꝰ. siue om̃s equalit̃ paciantur. qͥeprũ sint qͥ palus paciunt᷑
apparet: illi scilicet qͥcũ se possent talib malis eripere fugiendo. nealiorũ necessitatẽ deserirei.
manere maluer̃. Hinc maxime ꝓbatur illa caritas: quã ioħs apłs cõm̃dat dicens. Sicut¬
suis animas ꝓfr̃ĩb ponunt. Unde illud qđ epm quendã dixisse audiuimꝰ. sidñs nob imperauit
fugã meis pꝰsecucionib ubi potest fructus ce marty ru qͣntomagis debemꝰ fugere steriles
passiones. quando: barbaricus & bostilis incursus uerũ ÷ qͥdẽ & acceptabile: sed his qͦs ecdis tici
officu ñ tenent uincula. Pãqͥ clades hostiles ideo nonfugit cũ posset effugere. nedeserit ministeriũ
xp̃i. sinc qͦ ñ possunt homines uł fieriuł uiuert xp̃iani. maiorẽ inuenit caritatis fructũ: quãq¬

Expanded text:
Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes apostolus csuas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quendam dixisse audiuimus: \'Si dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus fugit. q̃ui nondũ ecclis congregauerat. quas ab eo desertis fuisse dicamꝰ: Num quid
qͥndo apłs puiluis neillũ cõphenderet mnimicus ꝑfenestrã insporta submissus: & effugit min̾ei
desertaẽ. eccłi quȩ ibierat necessario ministerio. & noꝵ abiliis fr̃ib ibidẽ constitutis
siue ꝓmisit. fugiant om̃ino deciuitate inciuitatẽ. quando eorũ qͥsq specialit̃ aꝑsecutorib
quęrit᷑ ut abalis qͥ non ita reqͥrunt᷑ nondeseratur eccłi sed p̃beant cibaria conserius suis:
qui aliis indigent non deserant᷑ abhis qͥb indigent. Aut igitur adloca munita om̃stranseant.
aut qͥ habent remanendi necessitatẽ nonre linquantur ab eis ꝑquos illorũ ẽ. eccłastica sup¬
plenda necessitas: ut aut parit̾ uiuant. aut parit̃ sufferant qđ eos pat̃ familias uolet ꝑpeti

Expanded text:
paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti.
Abbreviated transcription (Latin):
culis quȩ tẽpora nr̃a inuenerunt facere debeatis. uã uis enĩ epłim illĩ breuit scripserĩ nibil
me tam̃ p̃ter misisse arbitror qđ & respondenti dicere. & querenti audire sufficeret : qͣndo qͥdẽ
dixi nec eos ẽe ꝓhibendos qͥ ad loca sipossunt munita migrare desiderant. & ministerii nr̃i
ncula qͥb nos xp̃i caritas alligauit nedeserimꝰ eccłis qͥb seriure debemꝰ noneeri¬
Isti qͥppe uerbis quȩ i illi epłi posui. Restat gͦ inquã: ut nos quorũ ministeriũ qͣntule cũq
plebidĩ ubi sumꝰ manenti ita necessariũ ÷ ut̃ sine hoc eĩ non oporteat remanere. dicimꝰ dũo.
sto nobis udm̃ ꝓtectorẽ: & in locũ mimitũ: Sed hoc consiliũ tͥ ꝓpcerea nonsuf fic
Recolimꝰ enĩ uerba dicentis. Cũ autẽ ꝑsequentur uos icutate ista: fugite inaluũ. Quis autẽ
credit itahoc dñm fieri uoluisse. ut necessario ministerio sineqͦ uiuere nequrunt

Expanded text:
culis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non eIsta quippe verba sunt quae in illa epistola posui : Restat ergo, inquam, ut nos quorum ministerium quantulaecumque plebi Dei ubi sumus manenti, ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus Domino, Esto nobis in Deum protectorem, et in locum munitum . 2. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficiRecolimus enim verba dicentis, Cum autem persequentur vos in civitate icredat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeu
Abbreviated transcription (Latin):
odericorũ & laicorĩtẽ. cõmunione periculũ: sicut innauiuna cõmune pericul
mercatorũ atq nauta rũ. Serũ absit ut tanti pendenda sit hęc nauis nra. ut debeant eam
nautȩ & maximȩ gubernator periditantẽ deserere. & iĩ si inscapha transiliendo uł & iã
natando possit effugere. Iuib enĩ metiumꝰ nen̾ra desertione pereant: nontẽporilẽ
mortẽ quȩ quandoq uenturrẽ: sed eternã que potest sinoncauea tͣ uenire. & potest
sicaueatur etĩ ñ uenire metiumꝰ. In cõmuni autẽ periculo utehuiꝰ cur existimamꝰ ubi cũq
fuerit hostilis incursus om̃s clericos & non &iã om̃s laicos et morituros. ut si mulfinian
hancuitã cusunt clerici necessarii: Aut cur nonsperemꝰ sicut aliqͦs laicos sic&iuã clericos
remansuros. aqͥb etũ necessariũ ministeriũ ualeat exhibereͥ quanquã s̃int̃ dĩ ministros

Expanded text:
o laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros
Abbreviated transcription (Latin):
iuinis eloquius sacrificia ꝑ tẽporũ congruentia ut alia fierent ante
tionẽ noui testam̃ti: quod ex ipsa uera & in unius sacerdotis uictuna hoce. ex fuso
xp̃i sanguine ministrat᷑. & aliud nunc qd̾ huic manifestationi congruũ qͥiã deda¬
ito nomine xp̃iani appellan᷑ offerimꝰ. ñ solũ euuanglicis. uerũ &iam
m̃torũ ĩpudent᷑ nunc uideret᷑ p̃dicata: nisi fuiss& antẽ p̃dicta. Quẽ ãmodũ enim
nꝰ idemq homo si dõ mane aliud offerat aliud uespere ꝓ congruenti.
temporis. ñ dm̃ mutat nec rełigionẽ: sic̃ nec salutẽ qui alio mͦ mane alio uespere
salutat : ita inuniu̾so tractu scłorũ cũ aliud oblatũ e. Ab antiquis sc̃is aliud ab eis
congrua sacra misteria celebrant᷑. nonds aut religio cõmutatur
DEEO QUODSCRIPTUM EST IN OUA MENSURA MENSI EUERITIS INEA REMETIETUR UOSIS

Expanded text:
diuinis eloquns sacnncia pro temporum congruentia, ut alia fierent ante diuinis eloquns sacnncia pro temporum congruentia, ut alia fierent ante manifestationem noui testamenti, quod ex ipsa uera et unius sacerdotis uictima, hoc est ex fuso Christi sanguine ministratur, et aliud nunc, quod huic manifestationi congruum, qui iam declarato nomine Christiani appellamur, offerimus, non solum euangelicis uerum etiam mentorum inpudenter nunc uideretur praedicata, nisi fuisset ante praedicta. quem ad modum enim unus idemque homo, si deo mane aliud offerat aliud uespere pro congruentia diurni temporis, non deum mutat nec religionem sicut nec salutem, qui alio modo mane alio uespere salutat, ita in uniuerso tractu saeculorum, cum aliud oblatum est ab antiquis sanctis aliud ab eis, diuina temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, non deus aut religio commutatur. IV. DE EO QVOD SCRIPTUM EST: IN QVA MENSURA MENSI FUERITIS, REMETIETUR VOBIS
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ scit ñ deberi nisi dõ. Quanto gͦ ꝑniciosius est sacrificare demonus hoc ẽ iniquȩ spiri¬
tali creaturȩ. quȩ in hoc pximo & caliginoso celo habitans tamq in aerei o carcere suo pre¬
tinata ẽ. supplicio sempit̾no: Quã obrem &iam cũ se homuines superiorib
potestatib quȩ ñ sunt de monia sacrificare dicunt. & solius nominis int̾ ẽe. arbitrant᷑
quod illi deos. nos eos angłos appellamꝰ : ñ se opponunt eĩs ludificandis multiplici fallacia
dõ: cuisca soci&ate deseruiunt. Proinde sicut impia suꝑbia siue hominũ siue
nonũ. sibi hos dunos honores exiberi uł iub& ut cupit: ita piahur
uł hominũ uł angłorũ scõrũ. hec sibi oblata recusauit: & cui deberent᷑ ostendit
Cuiꝰ rei mani festissima in sacris litteris nr̃is exempla monstrantur. dis ꝑtita aut̃

Expanded text:
quem scit non deberi nisi deo. quanto ergo perniciosius est sacrificare daemoniis, hoc est iniquae spiriquem scit non deberi nisi deo. quanto ergo perniciosius est sacrificare daemoniis, hoc est iniquae spiritali creaturae, quae in hoc proximo et caliginoso caelo habitans tamquam in aerio carcere suo praedestinata est supplicio sempiterno! quam ob rem etiam cum se homines superipotestatibus, quae non sunt daemonia, sacrificare dicunt et solius nominis interesse arbitrantur, quod illi deos, nos eos angelos appellamus, non se opponant eis ludificandis multiplici fallacia deo, cui sancta societate deseruiunt. proinde sicut impia superbia siue hominum siue daemonum sibi hos diuinos honores exhiberi : uel iubet uel cupit, ita pia humilitas uel hominum uel angelorum sanctorum haec sibi oblata recusauit et, cui deberentur, ostendit. cuius rei manifestissima in sacris litteris nostris exempla monstrantur. Dispertita autem
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ &ernũ sociaati scorũ. Neq illinc excusant ĩpisua sacrilega sacra & simulacra:
elegant᷑ int̾p̃tant᷑. quid quȩq significent. Omis quippe illa int̾ p̃tatio ad
refert᷑ ñ ad creatorẽ : cuiuni debet᷑ seruitus religionis illa que uno nomine latria
grece appellatur. Nec nos dicinꝰ t̾rã: maria. celũ. solem. lunã stellas & quasdã ñ im
õptũ sitas celitus potestates ẽẽ. demonia: s cũ omis creatura partĩ corporal¬
uͦ incorporalis. quã &iam spiritalẽ uocamꝰ : manifestũ e. id quod a nob̾ pie acreligiose fit
auoluntate amimꝑficisci. quȩ creatura spuitalis ẽ: & ort̾u corporali p̃ponenda Unde
ligit᷑ corporali creaturȩ ñ eẽ. sacrificandũ Restat spiritalis. quȩ uł pia u
gelis iniquis quos &iam demones dicimꝰ: Ac ꝑ hoc nec spiritali quamuis iustȩ creaturȩ

Expanded text:
regnum aeternum societati sanctorum. Neque illinc excusant impii sua sacrilega sacra et simulacra, quod regnum aeternum societati sanctorum. Neque illinc excusant impii sua sacrilega sacra et simulacra, quod eleganter interpretantur, quid quaeque significent. omnis quippe illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad creatorem, cui uni debetur seruitus religionis illa, quae uno nomine Xatpeta Graece appellatur. nec nos dicimus terram, maria, caelum, solem, lunam, stellas et quasdam non in promptu sitas aelites potestates e incorporalis, quam etiam spiritalem uocamus, manifestum est id, quod a nobis pie ac religiose fit, a uoluntate animi proficisci, quae creatura spiritalis est et omni corporali praeponenda. unde colligitur corporali creaturae non esse sacrificandum. restat spiritalis, quae uel pia ugelis iniquis, quos etiam daemones dicimus. ac per hoc nec spiritali quamuis iustae creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
uota ꝑsoluunt. sicafficiunt᷑ omino : ut ea sensu carentia putare ñ audeant. Ne arbitrent᷑ aut̃ isti
hoc solũ nros libros uelle sonare. qd huilis cemodi affectꝰ humano cordi ex idolisinnascit᷑. aꝑtissime
legit᷑. fraes cauae asimulacris: uerũ &iam quod apud panlũ. Quid gͦ dico: Quod idolis ĩmolatũ
sit aliqud. aut idolũ e aliquid: S quȩ ĩ molant gentes. demomis & ñ do ĩmolant. Nolo
aut̃ uos socios fieri demomorũ Unde satis intelligi potest ñtã ipsam ĩmolationem.
nã  uero do prisci scĩ ĩnolauer : s quoddus falsis & impus demonus ĩ molat᷑. rep̃hendia
uera religione insuꝑstitionib gentiũ Sic̃ enĩ ueritas ortat᷑ homines fieri socios sc̃ꝵ
angłorũ: ita seducit impi&as ad sociaatẽ demoniorũ. cui p̃parat᷑ ignis det̾nus: sicut

Expanded text:
uota persoluunt, sic afficiuntur omnino, ut ea sensu carentia putare non audeant. ne arbitrentur autem isti uota persoluunt, sic afficiuntur omnino, ut ea sensu carentia putare non audeant. ne arbitrentur autem isti hoc solum nostros libros uelle sonare, quod huiusce modi affectus humano cordi ex idolis innascitur, apertisslegitur: Fratres, cauete a simulacris, uerum etiam quod apud Paulum: Quid ergo dico? quod idolis immolatum sit aliquid aut idolum est aliquid? sed quae immolant gentes, daemoniis et non deo immolant; nolo autem uos socios fieri daemoniorum. unde satis intellegi potest non tam ipsam immolationem, nam uero deo prisci sancti immolauerunt, sed quod diis falsis et impiis daemoniis immolatur, reprehendi a uera religione in superstitionibus gentium. sicut enim ueritas hortatur homines fieri socios sanctorum angelorum, ita seducit impietas ad societatem daemoniorum, cui praeparatur ignis aeternus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
carere quis dubit&. Uerũ ptam̃ cũ his locant᷑ sedib honorabili sublimitate: ut ap̃cantib
insensata & ex anima afficiunt infirmos diumos: ut uiuere acspirare uideant᷑ accedente
p̃sertĩ ueneratione multitudinis: qua tantus eis cultus impendit᷑. Quib morbidis & pes¬
tilentiosis affectib medet᷑ scriptura diuma: que rẽ qͥdemtiotã s tam̃ salubri remedio
ammonitionis inculcat dicens. Oculos habent & ñ uident. aures habent & ñ audiunt. &
c& era talia: Hec enĩ u̾ba quȩ magis aꝑta & popularit̾ ueras: eo magis incu ciunt salu¬
brẽ pudorẽ illis qͥ cũ talib simulacris diuinũ cũtimore cultũ exibent: eaq uientib simili
Uenerantes ad orantesq contuent᷑ eisq uelut p̾sentib p̃ces alligant: uic̾timas ĩmolant.

Expanded text:
carere, quis dubitet? Verumtamen cum his locantur sedibus, honorabili sublimitate, ut a precantibcarere, quis dubitet? Verumtamen cum his locantur sedibus, honorabili sublimitate, ut a precantibum, quamvis insensata et exanima, afficiunt infirmos animos, ut vivere ac spirare videantur; accedente praesertim veneratione multitudinis, qua tantus eis cultus impenditur. 19. Quibus morbidis et pestilentiosis affectibus medetur Scriptura divina, quae rem quidem notam, sed tamen salubri remedio admonitionis inculcat, dicens, Oculos habent et non vident, aures habent et non audiunt , et cetera talia. haec enim uerba quo magis aperta et populariter uera sunt, eo magis incutiunt salubrem pudorem illis, qui, cum talibus simulacris diuinum cum timore cultum exhibent eaque uiuentibus similia uenerantes adorantesque contuentur eisque uelut praesentibus preces allegant, uictimas immolant,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ breuissermo flagitanduse : quȩ nunc respondere nob̵ ꝓpositũ e. p̃sertĩ qr in aluis opusculis
nr̃is de hac re multa iã diximꝰ. & qͥ ante nos dĩ edoquia tractauer̃ desimilitudinib sacri¬
ficiorũ uoleris testam̃ti. tamq umbris figurisq futurorũ copiose locutisunt: hoc sane nec
inista breuitate p̃tereundũ ẽ. qd templũ. sacerdotẽ. sacrificiũ. & alia quȩ cũq. ad hȩc ꝑti¬
nentia nisi uni uͦ dõ deberi nossent. dii falsi hoce. demones qͥ sunt p̃uaricatores angłi.
numq hȩc sibi acultoribus sius quos decipiunt ex p&issent. Uerũ hȩc cũ exibentur do
scđni eiꝰ inspirationẽ atq doctrinã uera religio e : cũ aut̃ demonib scđm eorũ impiã
ant insacrilegis ritib paganorũ. quod construant tẽ pla & instituant sacer
& faciant sacrificia s quod hȩc idolis & demonis exibeant Et idolaquidẽ omisensu

Expanded text:
, disserenda non breuis sermo flagitandus est, quo nunc respondere nobis propositum est, praesertim quia in aliis opusculis , disserenda non breuis sermo flagitandus est, quo nunc respondere nobis propositum est, praesertim quia in aliis opusculis nostris de hac re multa iam diximus et, qui ante nos dei eloquia tractauerunt, de similitudinibus sacrificiorum ueteris testamenti tamquam umbris figurisque futurorum copiose locuti sunt. Hoc sane nec in ista breuitate praetereundum est, quod templum, sacerdotem, sacrificium et alia quaecumque ad haec pertinentia nisi uni uero deo deberi nossent dii falsi, hoc est daemones, qui sunt praeuaricatores angeli, numquam haec sibi a cultoribus suis, quos decipiunt, expetissent. uerum haec cum exhibentur deo secundum eius inspirationem atque dculpant in sacrilegis ritibus Paganorum quod construant templa, et instituant sacerdotia, et faciant sacrificia; sed quod haec idolis et daemoniis exhibeant. Et idola quidem omni sensu
Abbreviated transcription (Latin):
AN Uideamꝰ eã quȩ seqͥt᷑ questionẽ. Accusant in quit ritus sacrorũ. hostias. tura & cetera
quȩ templorũ cultus exercuit.: cũ idem cultus ab ipsis inquit uł adõ quẽ colunt exorsus e.
iporibus priscis. cũ inducit᷑ ds pͥmitus eguisse. Huic respondet᷑ qm̃ ex illo scripturari
tibtulisse munus dõ. hinc potius ẽẽ. intelligendũ. quã sit res antiqua sacrificiũ. quod ñ nisi uni dõ
rri oportere: ueraces & sacrȩ litterȩ monent:. Non quod illo egeat ds̃. cũ in eisc¬
& iã in his uł acceptandis. uł reꝓbandis uł ꝑcipiendis: ñ nisi hominib consulat. Nob̾
enĩ ꝓdest colere dm̃: ñ ipsi dõ. Cũ gͦ inspirat & doc&̃ qͦ mͦ colendis sit: ñsolũ sua nulla in¬
digentia facit. s nr̃a maxima utilitate. Significatua s̃ aut̃ omia talia sacrificia
& quarũdã rerũ similitudines qͥb ã monerinos oport& adea ipsa qͦrũ similitudines sunt

Expanded text:
am uideamus eam, quae sequitur, quaestionem. <accusant\', inquit, \'ritus sacrorum, hostias, tura et cetera, quae templorum cultus exercuit, cum idem cultus ab ipsis, inquit, uel a deo, quem colunt, exorsus est temporibus priscis, cum inducitur deus primitiis eguisse.\' Huic respondetur, quoniam ex illo scripturarumobtulisse munus deo, hinc potius esse intellegendum, quam sit res antiqua sacrificium, quod non nisi uni uero deo offerri oportere ueraces et sacrae litterae monent, non quod illo egeat deus, cum in eis his uel acceptandis uel reprobandis uel percipiendis non nisi hominibus consulat. nobis enim prodest colere deum, non ipsi deo. cum ergo inspirat et docet, quo modo colendus sit, non solum sua nulla indigentia facit sed nostra maxima utilitate. significatiua sunt autem omnia talia sacrificia et quarundam rerum similitudines, quibus admoneri nos oportet ad ea ipsa, quorum similitudines sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ fuerꝰ marcus & luas. Pastores aut̃ & doctores quos maxime ut discernerẽ uolusti. eosdem puto ẽẽ. sic̃
I deo etĩ nait quos dĩ aut̃ pastores. quosd̃ uͦ doctores. s cũ supiora ipso locutionis genere distinguera
Acendo quosdla uutꝰ apłos. quos clĩ aut̃ ꝓph& as quos dã uͦ eunatig listas. s hoc tattiꝙ unũ aliquid

Expanded text:
ST. Alios pastores. Pastores et doctores, quos maxime ut discerneremus voluisti, eosdem puto esse, sicutST. Alios pastores. Pastores et doctores, quos maxime ut discerneremus voluisti, eosdem puto esse, sicutIdeo enim non ait, Quosdam autem pastores, quosdam vero doctores, cum superiora ipso locutionis genere distingueret, dicendo, Quosdam apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas; sed hoc tanquam unum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
rent ltem in eodẽ psalmo quod scriptũ eLingua canũ tuorũ eximicis ab ipso. Non sem ꝑ inmalo
ccipiendi s̃ canes. Alioquin rep̃henderent᷑ apud ꝓph&ã canes uescientes latiare : & a
tare. Profecto enĩ laudabiles canes essent. si & latrare scirent. & uigilare amarent. & certe illi
trecenti in numero ꝑcrucis litterã sacratissimo ñ eligerent᷑ adiuctoriã faciendã: qͥ tamq. caues
lãberent aquã : nisi aliquid significarent. Uigilant enĩ & latrant bonicanes & ꝓdomo & ꝓduo &¬
ꝓrege : & ꝓpastore. Detuq & hic inȩcdẽ laudib cũ ꝓph&ia exereret᷑. lingua canũ e. cõ memorata.
ñ dentes. Tuorũ aut̃ canũ dix̃ exinimicis. ide ut qͥ erant in imictui fierent canes tui: & latrarent
ꝓ ph&as. Hoc intelligo quod ipse fcripsisti ꝓ phaas eos dictos isto loco ex qͥb agab erat. ñ illos qui

Expanded text:
rent. item in eodem psalmo quod scriptum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, non semper in malo rent. item in eodem psalmo quod scriptum est: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, non semper in malo accipiendi sunt canes. alioquin non reprehenderentur apud prophetam canes nescientes latrare et amantes do.rmitare; profecto enim laudabiles canes essent, si et latrare scirent et uigilare amarent. et certe illi trecenti in numero per crucis litteram sacratissimo non eligerentur ad uictoriam faciendam, qui tamquam canes lamberent aquam, nisi aliquid magnum significarent. uigilant enim et latrant boni canes et pro dogrege et pro pastore. denique et hic in ecclesiae laudibus, cum prophetia exereretur, lingua canum est commemorata, non dentes. tuorum autem canum, dixit, ex inimicis, id est ut, qui erant inimici tui, fierent canes tui et latrarent am autem prophetas, hoc intellego, quod ipse scripsisti, prophetas eos dictos isto loco, ex quibus Agabus erat, non illos, qui