comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ranispatio porsent. proptereaq solir lanrque
in lustracione se occa sur necer rarior fanati
eereras ꝙ erraticas stellas superimponcaes regrir
Dirculorumurrasq aeremotum septem plicem
Siueo dr & dis umiilib: meandrir in earetioneque
sub todia ciorbis circum fleum iac& : Lunaequidã
iurecateuram in primacircumactione solir uerd
instcunde diametro a luna distantir luafuri
rit pdistitiali circumicione contraria tame nabes
dane amnfene aticatione : quarefit ut compredesi¬
daut se inuicem &arerur sum comprehendantur
ba estellee: curhar steller parier sedicat uelocita¬
te manfestat iprecuma prerit. anniuercentur r pa¬
tio cursur ab omnibi peragi. sedita ut modo tar diuri
modo incitatiur eunter comprehendant subindesole.
& subinde arolecom prehendant᷑. aittamenhor igner
conminiamquoq habereuim : Quam rem aluiaiter
accipiunt : quidamenim contrarietatem hane nasci
putant deeo quod solquidem cumnaturaliter ab eois.
adocciduaremꝑ feratur ꝑ inde utom nir mundur

Expanded text:
spatia possent, proptereaque solis lunaeque illustrationes et occasus necessarios fuisse, ceterasque erraticas stellas superimpositas esse gyris circulorum, iussasque agere motum septemplicem diuersis et dissimilibus maeandris, in ea regione quae sub zodiaci orbis circumflexu iacet: «lunae quidem iuxta terram in prima circumactione, solis uero in secunda» diametro a luna distantis; «tunc Lrit solstitiali circuitioni, cocircumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendant se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae». Cur has stellas pari esse dicat uelocitate manifestat ipse, cum asserit anni uertentis spatio cursus ab omnibus peragi, sed ita ut modo tardius modo incitatius euntes comprehendant subinde solem et subinde a sole comprehendantur. Ait tamen hos ignes «contrariam» quoque «habere uim»; quam rem alii aliter accipiunt. Quidam enim contrarietatem hanc nasci putant ex eo quod sol quidem, cum naturaliter ab eois ad occidua semper feratur, perinde ut omnis mundus
Abbreviated transcription (Latin):
sentatur postannũ locosua uidabitͥ erseguns
ubiest .a. & putaliitur ⁊adiacicir culi abrefiri
semitam . A.a: quaratione palam fitouam seru¬
duiaepicielui motumea quaeuident nobiras¬
ter quamre alisefiunt uidericardior eni &ini¬
nor uisuiud&iur solcũ uelut in geminirerit ma¬
ximur uero & incitatirsimur cũ uelud in sagit¬
tario: nec in merito quippe. ẽ.⁊. ti .Ie. epicylo
niato per aoNc̃z. circulum sol ab. ẽ. ad io
ꝑtenr contraqua fert epiciclur suur morã facien
tardiur ad õde feretur. tardiurq. aXO. oliibitam¬

Expanded text:
num loco suo, uidebitur esse tunc sol ubi est Α et putabitur zodiaci circuli obrepsisse semitam ΔΑ. IMG 15 Qua ratione palam fit etiam secundum epicycli motum ea quae uidentur nobis aliter quam reapse fiunt uideri; tardior enim et minor uisu uidetur sol, cum uelut in Geminis erit, maximus uero et incitatissimus, cum uelut in Sagittario. Nec immerito; quippe ΕΖΗΚ epicyclo moto per ΜΟΝΞ circulum sol, ab Ε ad Κ pergens contra quam fertur epicyclus suus moram faciens tardius ad Ο deferetur tardiusq
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ immotu. itemq uterimedi&iar inimoli¬
lis cordis semper immotu. quando &ie
cens &tincturum animalium corda ruꝑsti¬
tes &iam tuncmotur azanoideoq solemeos¬
dis obtiner erationem &uit alice mundico¬
tius in hocgni positaerredicar i psã uero

Expanded text:
semper in motu; itemque uteri medietas immobisemper in motu; itemque uteri medietas immobilis, cor semper in motu, quando etiam recens extinctorum animalium corda superstites etiam tunc motus agant. Ideoque solem cordis obtinere rationem et uitalia mundi totius in hoc igni posita esse dicunt. «Ipsam» uero
Abbreviated transcription (Latin):
didicit orsam & mediate usq: ad& tremic¬
tem mund anicorporir. & indeusq: adaliam
& tremitatem circum fustem omniglobo corpo¬
ris operuisse uniuer sum ei ambitũ & qua a pol¬
r& auitalib mundi ꝑ &etimas parter compl&ũ
es re circumdatũ. hocest ut in fra atq & traui¬
taliuugore foueat᷑: neque enim uniuersũ cor¬
pus alterius corporis. quod nullum supererat
auxilio compl&uq indigebat. sedincorporti
nature uirib: totus uitali complebat᷑ substam
illud uero quod a medi tullio por r&cta anime
esredicitur quidam dici sicputant: ut nontau¬
quam a medi&ate totius corporis factadi¬
mensione porreta sit. sed exea parte mebio¬
niuitalium inquib. pontificiũ uiuendisitũ
esindeoq: uitalio nuncupant᷑ : nonergo a med¬
& atecorporir qua eterra est sedar ecioneu¬
talium idestrole. animae uigore in fusũ et
mundani corpori potius intellecendum pro¬
nuntiant᷑ : si qui dera terra immabilin soluero

Expanded text:
di dicit orsam ex medietate usque ad extremitadi dicit orsam ex medietate usque ad extremitatem mundani corporis et inde usque ad aliam extremitatem circumfusam omni globo corporis operuisse uniuersum eius ambitum; ex quo apparet a uitalibus mundi per extimas partes complexum esse circumdatum, hoc est ut intra atque extra uitali uigore foueatur; neque enim uniuersum corpus alterius corporis, quod nullum supererat, auxilio complexuque indigebat, sed incorporeae naturae uiribus totus uitali complebatur substantia. Illud uero, quod a meditullio porrecta anima esse dicitur, quidam dici sic putant ut non tamquam a medietate totius corporis facta dimensione porrecta sit, sed ex ea parte membrorum uitalium in quibus pontificium uiuendi situm est ideoque uitalia nuncupantur. Non ergo a medietate corporis, quae terra est, sed a regione uitalium, id est sole, animae uigorem infusum esse mundano corpori potius intellegendum pronuntiant, siquidem terra immobilis, sol uero
Abbreviated transcription (Latin):
cumprouoluntate patris cunctarationa¬
bilis animae substantia nasceretun aba¬
copostomnecor poreum intracon septũ en
effinxit. mediumq ad plicanr mediaeni¬
dulamine a proiugabat. astilla complateus
caeliultima circumfuraq eidem &terior
complauo periensq ambitusuo a praq in se¬
m& conuertens diuinã originẽ aurpiea¬
taestandeferrae sapientirq & sine iner¬
nurnio neuitae: Caelum diuerrae & dicita
cipit᷑. partim mundi suꝑficier qua ura non
grece appollanti uelut uisus nostrilimitea
ultra q. porrigine qͥueat quanora ñ partr
s pher & qua e aplaner uocatur propnieutro
omne hoc quoa alun ar iglobo surgit communt
autemquiequid s upra norest in qua regione
nubilaconer ercunt. & aliquanto superiur
ubiastrasunt: nam& pluuia&caelo dicimi
demanare & stellar incaelo apparere quaes
appellant̃ cometae. & cetera quac app arent
infralunae globum caelum quoq usur pant
mundum omnem uocamur: animaergo mun¬

Expanded text:
cum pro uoluntate patris cuncta rationabilis animae substantia nasceretur, aliquanto post omne corporeum intra conseptum eius effinxit mediumque applicans mediae modulamine apto iugabat; ast illa complectens caeli ultima circumfusaque eidem exteriore complexu operiensque ambitu suo ipsaque in semet, diuinam originem auspicata est indefessae sapientisque et sine intermissione uitae». Caelum diuerse et dicitur et accipitur: partim mundi superficies quam uranon Graeci appellant, uelut uisus nostri limitem ultra quem porrigi nequeat, quasi oranon, partim sphaera quae aplanes uocatur; proprie uero omne hoc quod a lunari globo surgit, communiter autem quidquid supra nos est, in qua regione nubila concrescunt, et aliquanto superius ubi astra sunt. Nam et pluuias ex caelo dicimus demanare et stellas in caelo apparere, quae appellantur cometae, et cetera quae apparent infra lunae globum; caelum quoque usurpantes mundum omnem uocamus. Animam ergo mun
Abbreviated transcription (Latin):
monientorum quinquaginta item p̃ s̃ ambitus
totidom momentorum & PXB lincamꝓunec
Seriolis in lita :oritertolinaa xncar quan sol
demonstrat idest litam rrantũ aute ioue si
hec eadem linea quantum solinio uet propac oti¬
diana momenta singul& similiter ceera lineae
xaax̃s diuidant in quinquagenie momenta si
porrox ã linea in parteorientir xt ueroi ine
in parteoceidentis: h& quidem id est x̃ t̃ linei
prioroccidenr & prior orienr quamrol. illa uts

Expanded text:
momentorum quinquaginta, item ΒΓ ambitus momentorum quinquaginta, item ΒΓ ambitus totidem momentorum, et per XΒ lineam punctum sit solis in littera Κ. Erit ergo linea XΚΒ quae solem demonstrat, id est litteram Β tantum autem moueatur haec eadem linea quantum sol mouetur prope cotidiana momenta singula, similiter ceterae lineae XΑ et XΓ diuidantur in quinquaginta momenta. Sit porro XΑ linea in parte orientis, XΓ uero linea in parte occidentis: haec quidem, id est XΓ linea, prius occidens et prius oriens
Abbreviated transcription (Latin):
atemduoburdar et cireulir. de monser aun iir¬
dum lucifer superior Interdumin feriorld
una linea directa &x terrae medietate rolemde¬
trans. duae uero aliae dexer eleuaq n ha lom
diratelineaea role quidem distanter quinqua
momentis. a reautem in uicem centum : quarua
alteralinea orienti proxim ce dembstrat lucipt
cuilucifer plurimum a sole distauit facturi¬
cinus orienta libus plagir. propter eaq id he¬
perino menaccipiens. quodi neoir uerpere posi
occ a sumsolir appareat : alter a uero ocadentip¬
ximacumplurimum distabitidem lucire
a solefactur uicinus occiduir. propter eaque
lucipernominatur : &enim ꝓrpicuũ estherperi
quidem dici tuncoum in partib orientis uidẽ
sequenr raliroccasum. luciferum uero cũ ant
solem mergtur &rursurꝗacta propemodũ
nocteoritur ante solem : sitigit punctum terra
cauli ubiest littera .x̃. Lodiacur ueror irculus
suꝑquemsunt ã st notae & nt ã  ambitus

Expanded text:
atem duobus daret circulis, demonstrauit ut interdum Lucifer superior, interdum inferior souna linea directa ex terrae medietate solem demonstrans, duae uero aliae dextra laeuaque nihilo minus directae lineae a sole quidem distantes quinquaginta momentis, a se autem inuicem centum; quarum altera linea orienti proxima demonstrat Luciferum, cum Lucifer plurimum a sole distabit factus uicinus orientalibus plagis proptereaque idem Hesperi nomen accipiens, quod in eois uespere postque occasum solis appareat, altera uero occidenti proxima, cum plurimum distabit idem Lucifer a sole factus uicinus occiduis proptereaque Lucifer nominatus. Etenim perspicuum est Hesperum quidem dici tunc cum in partibus orientis uidetur sequens solis occasum, Luciferum uero cum ante solem mergitur et rursus exacta propemodum nocte oritur ante solem. Sit igitur punctum terrae caelique ubi est littera X, zodiacus uero circulus, super quem sunt ΑΒΓ notae, et sit ΑΒ ambitus
Abbreviated transcription (Latin):
qui& terrae praecipuae ẽẽ lunae gobumpost
qui mercuri secundo loco supraquor luci geri
suꝑqeu rolis. ultraquos glohũ martiumailte¬
nuriouium. ultimi uero & uicinu aplanirstel¬
lisq ad ligrentib ei satͥniusidur. scilic& ut int̾
planitur solmediur locatur cordis immouita¬
liuoniũ praestantiam obtinere intelleat᷑ :
consentithir alexander itadicens. Sortitor
celsis replicant anfractib orbes. uicinu t̾ris
circiĩ uolat aurea luna: qua suꝑ inuehit̾ cylle¬
nius. alia suꝑnae nectareũ ridens latas plen¬
d& cytherea: quadriiugis inuectur aequis
soligneus ambit: quartan: & ederiar metar
quẽ deinde suꝑne derpic̃ armipotest sextus
s actontiur ardor
Suscipit᷑ excelsũ brumali frigorendur

Expanded text:
quidem terrae praecipue esse lunae globum, post quidem terrae praecipue esse lunae globum, post quem Mercurii secundo loco, supra quos Luciferi superque eum solis, ultra quos globum Martium, ulterius Iouium, ultimum uero et uicinum aplani stellisque adhaerentibus ei Saturnium sidus, scilicet ut inter planetas sol medius locatus cordis, immo uitalium omnium praestantiam obtinere intellegatur. Consentit his Alexander Milesius ita dicens: Sortitos celsis replicant anfractibus orbes: uicinum terris circumuolat aurea luna, quam super inuehitur Cyllenius. Alma superne nectareum ridens late splendet Cytherea. Quadriiugis inuectus equis sol igneus ambit Quartus et aethereas metas; quem deinde superne despicit Armipotens. Sextus Phaethontius ardor suspicit
Abbreviated transcription (Latin):
dietuir solis diem Iiunc poetae iubage inter
nirorã cognominant. tertiaq appellatur
romchos cumsole occidente astrudiametro
Manr . par teorientis uideus. similiter occa
ꝓꝓpriequide primur dercensur in fracir¬
du l mitait᷑. aliter tamen&iam prima stella
runr obseuratio sleobumbrante. tertia
ł ronichor cum role ariente diam& rodirçans
prgiꝰ stella: ortuum uero & occasuũ quorũ
aucior est hocest effulsionũ &occultatio
uo quaepiam anteortueiur appar& ut ca¬
culi : uerpertinur cumpost occarũ solir pri¬
ti recorienr astrum uidetur ut lunꝰa nonꝰ am
icimur & oririsimiliter occasur matutinus
e quotienr stellac qua pridie anterolem
irtaerat. pximante sibisole splendore ei
olcosecut ufomaea corurco splendore condit:
ositiane uero atq. ordine colocationis globo
ul &ui a orbiũ. qͥb collocati feruntꝰ planeter quio
* prdiatoreir hancee dixert. creumum

Expanded text:
inuehentis solis diem — hunc poetae iubar et interdum auroram cognominant —, tertia quae appellatur acronychos, cum sole occidente astrum diametro distans in parte orientis uidetur. Similiter occasus proprie quidem primus descensus infra circulum limitantem, aliter tamen etiam prima stellae alicuius obscuratio sole obumbrante, tertia acronychos, cum sole oriente diametro distans mergitur stella. Ortuum uero et occasuum quorum sol auctor est, hoc est effulsionum et occultationum, stella quaepiam ante ortum eius apparet, ut Canicula, uespertinus cum post occasum solis primitus exoriens astrum uidetur, ut lunam nouam dicimus exoriri. Similiter occasus matutinus quidem quotiens stella, quae pridie ante solem orta erat, proximante sibi sole splendore eius sol consecutus primam eam corusco splendore condit. Positionem uero atque ordinem collocationis globorum uel etiam orbium quibus collocati feruntur planetes quidam ex Pythagoreis hanc esse dixerunt: citimum
Abbreviated transcription (Latin):
tam Bnta cumi quartam confecert miindi patti
minorem uarta cm fecirre uidabit Ac pure
ideme preliclus areione o litere pro fatus p
tamendir & touisu intuentib uidebit erro ubs
littera: itacũ aequalem quartꝰa mundiparte
confecerit a littera .÷. urq ads̃. litteramdionꝰ
quartacitiur incitatius uide ꝑagrarsgrur
lemparte idest p̃i z. sol quoq item ut in priori

Expanded text:
notam Β. Ita, cum quartam confecerit mundi partem, minorem quartam confecisse uidebitur. Ac rursum idem epicyclus a regione Ο litterae profectus tamen directo uisu intuentibus uidebitur esse ubi est Γ littera. Ita, cum aequalem quartam mundi partem confecerit a littera Β usque ad Γ litteram, maiorem quartam citius et incitatius uidebitur peragralem partem, id est ΝΖ, sol quoque item ut in prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
qua eadieta apriur quasol fiat &celsior tencatnoc¬
tis umbrar. uel quo dlunae defstur iae ubaq eadẽq
nomento accidens diuersis temporib: notatori¬
entiquide uicinis retionib tardiur c&eris uero
prolocorũ diuersitate propter anfracturme¬
tas q & naturales eminentiar terraenon ir dem
ubiq curmeulir in lustranterale terrae plaus
iden lucieur ediuetso terrenir umbrir eciani

Expanded text:
quae obiecta, priusquam sol fiat excelsior, teneat nocquae obiecta, priusquam sol fiat excelsior, teneat noctis umbras, uel quod lunae defectus idem ubique eodemque momento accidens diuersis temporibus notatur, orienti quidem uicinis regionibus tardius, ceteris uero pro locorum diuersitate propter anfractus metasque et naturales eminentias terrae non isdem ubique curriculis illustrante sole terrae plagas, ideoque luci eius e diuerso terre
Abbreviated transcription (Latin):
insiu nostro obsistente terra : Eune qđ gamin eis
omner lineas undiqueuersupor rectat usq ad&
timor ambitur co liȩquali uident᷑ similit̃ ut eirodi
cuĩ apuncto radii peruementer urqad &timam
cir cũ actionẽ aequali mensurart : preterea quoo
signifor cireulus obligna uertigna leuanri nortũ
signa certa & aduerso connstentia. diam etroq dr¬
tantia : signa alia signis orientib: condt& praemat
inoctnsũ ieẽ utin raae uertigine ciũ eucerta parr
inenet dercenditei adueria. qđ malia sormanin
insold ratundita te nom pruuenit : sphene aut sim.ili¬
tudo inofsigiae terremulti mode coprehendit᷑. uel
quad noniis dem momentirtemprrũ dierubaq inlu¬
cescit. noxq succedens umliras pacit. seota ortus
quam ocoasur in ao is quide citiur fiunt. inocciduis
uero retionib tardus ut ꝑ spicuũ sit erre aliquã
elatiorem emmnineiam interiutraq cacliplazã.

Expanded text:
uisui nostro obsistente terra. Tum quod ex omni uisu uisui nostro obsistente terra. Tum quod ex omni uisu omnes lineae undique uersum porrectae usque ad extimos ambitus caeli aequales uideantur, similiter ut circuli, cuius a puncto radii peruenientes usque ad extimam circumactionem aequali mensura sunt. Praeterea quod signifer circulus obliqua uertigine leuans in ortum signa certa ex aduerso consistentia diametroque distantia signa alia signis orientibus condat et premat in occasum, item ut in rotae uertigine, cuius cum certa pars ascendat, descendit eius aduersa, quod in alia forma nisi in sola rotunditate non prouenit. Sphaerae autem similitudo in effigie terrae multimode comprehenditur, uel quod non isdem momentis temporum dies ubique illucescit noxque succedens umbras facit, sed tam ortus quam occasus in eois quidem citius fiunt, in occiduis uero regionibus tardius, ut perspicuum sit esse aliquam elatiorem eminentiam inter utramque caeli plagam
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑ aliquatenurea quacad preratuũ tractatũ
ꝑtineni : brcuger dilucideq: putnatur a coruesi
x plicabunt : Aet platonundi furma ratunaa
ne c dobosam terra ite lobora in modita tsmanda
stauaq puncti quidẽ instar optitere quadadpo¬
sitionẽ ꝑcin&: quoduero adeiguitatẽ notaecũ
uniuer suerei inagnitudine cõparatt̃e redapi¬
ostendat rationib : quatenur git estmundi for¬
materera dobora. Principio caelestiu ignium
ertus ueludemergentiũ &ximo pagrationerq cũ
ceruir & altationib: & deinceps dercensionib usq
adoccasuũ sumersio nemeorumq: ruriũ ipsor
ortur& eodemlaco &ite ocnisur inocoiauũ mare
testuntꝰ ambire sedieb ae noctib caeli&timam
supticis. de hinequad ex qualih& rgione terraddi¬
mdia & inseii. mitatẽ posita mundi parsuideatꝰ
a nob inferior uero nouideat᷑ iusidiei & noctusꝰ
uicili & successione superior reddica obi& taci

Expanded text:
tradatur aliquatenus, ea quae ad praesentem tractatum pertinent breuiter dilucideque, prout natura eorum est, explicabuntur. Ait Plato mundi formam rotundam esse et globosam, terram item globosam in medietate mundi sitam eamque puncti quidem instar obtinere, quod ad positionem pertinet, quod uero ad exiguitatem, notae cum uniuersae rei magnitudine comparatam; sed, opiostendatur rationibus. Quatenus igitur est mundi forma teres et globosa? Principio caelestium ignium ortus uelut emergentium ex imo peragrationesque cum certis exaltationibus et deinceps descensionibus usque ad occasum submersionem, eorumque rursum ipsorum ortus ex eodem loco et item occasus in occiduum mare, testantur ambire se diebus ac noctibus caeli extimam superficiem. Dehinc quod ex qualibet regione terrae dimidia et in summitate posita mundi pars uideatur a nobis, inferior uero non uideatur nisi dierum et noctium uicibus et successione superior reddita, obiecta et
Abbreviated transcription (Latin):
quuocũ inglobis suir consistenter ferant᷑ ꝑro
diacum ferri langiente uisus aciepigent᷑
id adeo in aliquo & orrantibi inmo ineo
ꝑquẽ uidentur omnia sole con sideretur:
sitenu xodiacus circulus ꝑ aBTa notas
circumaecus . cuiur & uniuorsimundi guius¬
in medidiate positam iux ta quodstiparam
aeduao dirigantur bis secanter circulum
inaequalia : dimensa quattuor hac .dr.
Bx. diam&ror utraq: intelligat᷑q. a in &¬
ordia arietir locatum s in ardioc ancri
item s̃ in reione libr& Ea capricor ni:erco
solaccedenrad A. facereuidecur aequino¬
tiu uerdad e. autem a estiuam conuersionĩ :
itemads autumnale aequi noctiũ : ada.
hiemalem conuersionem : aequaler argo
partermundi quateuorhar AΙ ΓΑΛΑ

Expanded text:
quod, cum in globis suis consistentes ferantur, per quod, cum in globis suis consistentes ferantur, per zodiacum ferri languente uisus acie putentur. Id adeo in aliquo ex errantibus, immo in eo per quem uidentur omnia, sole consideretur. Sit enim zodiacus circulus per ΑΒΓΔ notas circumactus; cuius et uniuersi mundi in medietate posita, iuxta quam stipatam uam lineae duae dirigantur bis secantes circulum in aequalia dimensa quattuor hae ΑΓ et ΒΔ, diametros utraque, intellegaturque Α in exordio Arietis locatum, Β in exordio Cancri, item Γ in regione Librae, Δ Capricorni. Ergo sol accedens ad Α facere uidetur aequinoctium uernum, ad Β autem aestiuam conuersionem, item ad Γ autumnale aequinoctium, ad Δ hiemalem conuersionem. Aequales ergo partes mundi quattuor has ΑΒ,
Abbreviated transcription (Latin):
terorũ quaq siderum uicer temponũ mu¬
tant. &omneistic inporitant oomutatio se
atq inconstantiã : quaequina in constartia
nanita ut nobis uidecur prouenit: nullaenĩ
indiuinir actib: inconstantia. sedutita
uideatur. fit& eo quoduillir posicir & in mo¬
biliter adhaerontib: propriir circulis per
quor feruntꝰ ae quali semꝑordinatoq grer¬
suuosterusur ferriba paltiora conueca
signifen orbis imaginecur. exordinationo
rati & aequabilis motur narcente motu p̃¬
postero iuxtauis um hominũ osequence
estenim aequalis quidem motus qui aoqua¬
liarpatice ae qualibur curriculis teparũ
conficit siue pigritia uel incitatione : ordi¬
uatus uero in quoneq resistit necretrar sure¬
dit sedad proxima quaeq moderato incersi
pͦr uenitꝰ : uidentͥ tamen nobis omnor quido
plan&er non aoqualimotu. quidamtamer
mardinata quoq agitationes priꝗ iaigit
causa dicenius huiurerrorir p̃su fuianisq
supra memoratam a pychagora intolla eta.

Expanded text:
temporum mutant et omnem istam important commutationem atque inconstantiam. Quae quidem inconstantia non ita ut nobis uidetur prouenit; nulla enim in diuinis actibus inconstantia, sed ut ita uideatur fit ex eo quod illis positis et immobiliter adhaerentibus propriis circulis per quos feruntur aequali semper ordinatoque gressu, noster uisus ferri ea per altiora conuexa signiferi orbis imaginetur ex ordinatione rati et aequabilis motus, nascente motu praepostero iuxta uisum hominum. Consequenter, est enim aequalis quidem motus qui aequalia spatia aequalibus curriculis temporum conficit sine pigritia uel incitatione, ordinatus uero in quo neque resistitur nec retrorsum reditur, sed ad proxima quaeque moderato incessu peruenitur. Videntur tamen nobis omnes quidem planetes non aequali motu, quidam tamen inordinata quoque agitatione ferri. Quam igitur causam dicemus huius erroris praesumptionisque? Supra memoratam a Pythagora intellectam
Abbreviated transcription (Latin):
Er ga omnenacirculi incatum tnecentit
ratinta &quinq diel acnactib & parte
uar tapropemodũ obi recon sonsu omniu
redi᷑: ergione geminonũ tandarsimunef
dib: s agittarii uolucer. mediur in transiti¬
nne tamuirginis quameũ &pircium fieri.
lamennon potest ut contra natur& suam
cunitate praedit᷑a faciant aliquiduei
itiant᷑ in ordinatu: se quo ippar& ꝑsuũ
i culũ & solem & egterar stellas meanier¬

Expanded text:
m trecentis sexaginta et quinque diebus ac noctibus et parte quarta diei propemodum obire consensu omnium creditur: e regione Geminorum tardissimus, e finibus Sagittarii uolucer, medius in transitione tam Virginis quam etiam Piscium. Fieri tamen non potest ut contra naturam suam diuinitate praeditam faciant aliquid uel patiantur inordinatum. Ex quo apparet per suum circulu
Abbreviated transcription (Latin):
ct agenitura animae recederetur : de indefrur¬
tradicianima stirpeam nondumerre posseprop¬
terea. quia quaeiuuificatura eratanimalior
nondumersent : fuisre eium semper tamanime
quaincorporisuim nec deumehir quaenonerant
fecis semundum sedea quarerant sin eordine ac
iiodoordinarre : itaq potius eaquae & sistebant
&xornarte quamgenerarre quae nonerant: in¬
ordinatos quippe animierrores &agitatione
fluctibur nimilem intellectum adsigata &an
ordinata iactatione adordinem reddegirrecor¬
porir &iaminatum instabilem salubrimaderata¬
qu catitatione Frenarro ei dems onmã¬

Expanded text:
et a genitura animae recederetur. Deinde fruset a genitura animae recederetur. Deinde frustra dici animam stirpeam nondum esse posse, propterea quia quae uiuificatura erat animalia nondum essent: fuisse enim semper tam animae quam corporis uim nec deum ex his quae non erant fecisse mundum, sed ea quae erant sine ordine ac modo ordinasse; itaque potius ea quae existebant exornasse quam generasse quae non erant, inordinatos quippe animi errores et agitationem fluctibus similem, intellectu assignato, ex inordinata iactatione ad ordinem redegisse, corporis etiam motum instabilem salubri moderataque agitatione frenasse et eidem forma
Abbreviated transcription (Latin):
mundierr& instituta generatio aninanti qua¬
simox futuro qua rerctur comipitens Animas
illamanimam quastam multis animalibur
quarustir pib: & arlorib: uitamiaar& erseus¬
piamdici a platone nondunin atir animalibur
necuero arboribi & citerisquibur datura uitar
for& propter ea qu eindiuiduã quidem sibstan¬
tiam mundi intellegbilis specieni adeui simili¬
tudinem formatur sit sonsilis mundus. placoñe
cognominarre dicebant : diuiduam porrosluã:
atuerohi quiexiridiuidia substantia idestin¬
muniabincor poratione Amine it emilia nre pa¬
rationabile sic a dnstebant sententiae ꝓpriae:
primoominum preposterumerse. cumde con¬
stitutione mundanicorporir insuperiorib
tractatumerr&. finitoq eotractatu ꝑuentum
fora adanimae geuituram quaeuiui ficar&.
sensilemmundũ rursum adpriorem tractatũ
retror sumiri ut desilua&cor poribur inundi
formaq eorum tractatur dein tegra pier&

Expanded text:
mundi esset instituta generatio, animantique quamundi esset instituta generatio, animantique quasi mox futuro quaereretur competens anima, illam animam, quae tam mutis animalibus quam stirpibus et arboribus uitam daret, esse uspiam dici a Platone, nondum natis animalibus nec uero arboribus et ceteris quibus datura uitas foret, proptereaque indiuiduam quidem substantiam mundi intellegibilis speciem, ad cuius similitudinem formatus sit sensilis mundus, Platonem cognominasse dicebant, diuiduam porro siluam. At uero hi qui ex indiuidua substantia, id est immuni ab incorporatione anima, item alia inseparationabile, sic assistebant sententiae propriae: primo omnium praeposterum esse, cum de constitutione mundani corporis in superioribus tractatum esset, finitoque eo tractatu peruentum foret ad animae genituram quae uiuificaret sensilem mundum, rursum ad priorem tractatum retrorsum iri, ut de silua et corporibus mundi formaque eorum tractatus de integro fieret
Abbreviated transcription (Latin):
tertium illud mixtum substantia genur formã
esremtellee nd umsic. quam formatasint tamund.
quamcaera quaemundur complatitur corpo¬
ra. anpotius indiuiduam plato substantic̃
censeat eminentiorem aniiam. quas nulli
sit incor porationi obnoxia cuiurque ueneran¬
dapuritas nulliccorporir contagione uol&ur.
diuitluam uero substantiam illam animãdicat
quae non solum cunctis animalibur red&iamstir¬
rationabile : id circo ncomnia mita errent &ra¬
tione carerent qua euitam sartirentur corpora
uidelic& animalia sederri pr&er eagenur
animantium huius modi quodrationis disci¬
plinaeq & intellectur capax diuinioneris ad¬
murandarationem dirpositioneq intellgens
uenerareur mundun operis aaictorem : quod
itaq hiquis peciem intellegibilis mundiqu̾a sẽ¬
peadenisit nec in muc&ur uinquam putabant
aplatone indiuiduã substantiã dici. duuduã
porrosiluam negabant habererationeni simi

Expanded text:
tertium illud mixtum substantiae genus formam tertium illud mixtum substantiae genus formam esse intellegendum sit, qua informata sint tam mundi quam cetera quae mundus complectitur corpora, an potius indiuiduam Plato substantiam censeat eminentiorem animam, quae nulli sit incorporationi obnoxia cuiusque ueneranda puritas nulla corporis contagione uioletur, diuiduam uero substantiam illam animam dicat quae non solum cunctis animalibus sed etiam stirrationabile, idcirco ne omnia muta essent et ratione carerent quae uitam sortirentur corpora, uidelicet animalia, sed esset praeterea genus animantium huius modi, quod rationis disciplinaeque et intellectus capax diuini operis admirandam rationem dispositionemque intellegens ueneraretur mundani operis auctorem. Quod Itaque hi qui speciem intellegibilis mundi, quod semper eadem sit nec immutetur umquam, putabant a Platone indiuiduam substantiam dici, diuiduam porro siluam, negabant habere rationem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
diuer sum diuiduum diuersa illanaturae dipricilese
commodante conerdioni atq ad unationi generũ :
rur sumq unum illud& tribur coner&um diuine
in parterita ut singulas parter trer illar poten¬
tia soptinerent. hoc est utidem non solum idemerr et
seda ĩ am substantia & habere t aliquid & diuer sitato :
essentiaquoq & ersentia err& : et idem . &i diuer sum:
diuer sum quoque & diuersumerre errentia & habe¬
recaliqrud &x eo quodidem uocatur: disrceptatũ tam̃ est
aueterib: quaent quaea placonedicitur indiuidua
quacitem diuiduec substantior & quib mundi senslis
fabricator deus tertium substantiaegenur quã ue
aboauram conflauerit nums peciem intelligibilis
mundi ad cuiur similitudinem formar men tecon¬
ceptas ad corporatrant ferebat. in diuiduam nib¬
stantiam nuncu pauerit. diuiduam uero siluam
quaeuelut &xondium & fonr est corporum tetut

Expanded text:
m diuersum indiuiduum diuiduum, «diuersa illa natura difficile se m diuersum indiuiduum diuiduum, «diuersa illa natura difficile se commodante concretioni atque adunationi generum». Rursumque unum illud ex tribus concretum diuisit in partes, ita ut singulae partes tres illas potentias obtinerent, hoc est, ut idem non solum idem esset sed etiam substantia et haberet aliquid ex diuersitate, essentia quoque et essentia esset et idem et diuersum, diuersum quoque et diuersum esset et essentia et haberet aliquid ex eo quod idem uocatur. Disceptatum tamen est a ueteribus quae sit quae a Platone dicitur «indiuidua», quae item «diuidua substantia», ex quibus mundi sensilis fabricator deus tertium substantiae genus quamue ob causam conflauerit: num speciem intellegibilis mundi, ad cuius similitudinem formas mente conceptas ad corpora transferebat, indiuiduam substantiam nuncupauerit, diuiduam uero siluam, quae uelut exordium et fons est corporum, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
una iultis simulinuenitur. seccercindere se
putatur rateque diuidua: Igtur gchir du¬
aliur ait opificem dĩn. tertiumgenur errentiae
miscuisse. idque medium locasse intererren¬
tiamutraq: similiter doc& natura quoq nonerso
simplicem sebi membrem. & & hirduab facit
opificis ius sutertium naturae genus &titirse.
quodadeq medium positum err& interutraq
errentiam. indiuiduamuidelice atqdiuuduã :
quatenur ergobimem brir est naturc omnia
inquit naturalia ueleadem sibi ueldiuer rasunt:
Eadengenere. diuersar pecie. ut puta homo
&item aequur idamiunt: na& hoc & illud ani¬
malest: atuero specie diuersa sunt: alterum
enimeorum rationabile animalest. alterumin¬
rationabile & mutum & alterum biper alter
quadruper : Hec izitur om̃a &sistentia idem
Aerrentiam & diuersum in una in quit speciẽ
sommiscuit deus Esfecit &xtribus unum idem

Expanded text:
una in multis simul inuenitur, recte scindere se una in multis simul inuenitur, recte scindere se putatur recteque diuidua. Igitur ex his duabus ait opificem deum tertium genus essentiae miscuisse idque medium locasse inter essentiam utramque. Similiter docet naturam quoque non esse simplicem sed bimembrem, et ex his duabus facit opificis iussu tertium naturae genus extitisse quod aeque medium positum esset inter utramque essentiam, indiuiduam uidelicet atque diuiduam. Quatenus ergo bimembris est natura? «Omnia», inquit, «naturalia uel eadem sibi uel diuersa sunt»: eadem genere, diuersa specie, ut puta homo et item equus idem sunt nam et hoc et illud animal est, at uero specie diuersa sunt alterum enim eorum rationabile animal est, alterum inrationabile et mutum, et alterum bipes, alterum quadrupes. «Haec» igitur «omnia existentia», idem et essentiam et diuersum, «in unam, inquit, speciem commiscuit» deus «et effecit ex tribus unum», ide
Abbreviated transcription (Latin):
tutione traccetur ad presen sere fuit nascen¬
tem & uelutin lacem prodita inducer eatu aci
quia udientes imacinarentur animar forma
Aliquam pinde uteorum omniũ quaenareunt᷑
uident : itaq deus inquit tertiuanimȩ genur& co¬
gitauitꝰ hoc pacto & indiuidua semperque in suo¬
statu pseuerante substantia. itemque alia quae
inseq srabilir corporum comerꝑ eadem corpora
scinder ese putatur: tertium substantiae genur
minxtum locauit medium interutraq substantia¬
& retera: quidest quodagit docauor substantia
siueutcicerodicit essentiam duplicem erro
unam indiuiduam. alterã ꝑcorporadiuidua:
&indiuiduam quidemesse eanicuius tenerir
funt omnia aeterna & sinecor pore quaeintel¬
legibilia dicuntur: diuiduamuero quaecor po¬
ribur & sistendi cauraest: unum quodq enumcor¬
pus es tceste : quod uero ẽ hab& ersentia & cor¬
poramulta sunt : unauero diuidua essentia
quaeincun circorporibus inuenit: quaeigitur

Expanded text:
tutione tractetur, ad praesens e re fuit nascentutione tractetur, ad praesens e re fuit nascentem et uelut in lucem proditam inducere animam eius, quo audientes imaginarentur animae formam aliquam, perinde ut eorum omnium quae nascuntur uident. «Itaque deus», inquit, «tertium animae genus excogitauit hoc pacto: statu perseuerante substantia itemque alia, quae inseparabilis corporum comes per eadem corpora scindere se putatur, tertium substantiae genus mixtum lo cau it medium inter u tramque sub s t antiaet cetera. Quid est quod ait? Docet nos substantiam siue, ut Cicero dicit, essentiam duplicem esse, unam indiuiduam, alteram per corpora diuiduam. Et indiuiduam quidem esse eam cuius generis sunt omnia aeterna et sine corpore, quae intellegibilia dicuntur, diuiduam uero quae corporibus existendi causa est; unumquodque enim corpus est certe; quod uero est habet essentiam, et corpora multa sunt, una uero diuidua essentia, quae in cunctis corporibus inuenitur; quae igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quctoritar ctorigilla est quae praecedit ortum
ceterorum utorigoest pater filii. & populoꝵ
rt que urbium conditor erearum: acuero diui¬
norum generum a &ernarumq gentiumongo
&arx non inanticipatione temporir. sed digni¬
tetis eniuentia cons deratur. uel quoderr&hope¬
rir pantis icium & auctoritatem inanibur magir
qua dirpositionimentir soleamus adserber e. uel
quod plerique eemortalinatura suadiuinanatu¬
ramaestimanter nasciom̃a neqes requicquam
qued nonnatum sit gxistiment: quorum animis
ncinstitutis difficile ꝑsuadatur mundi erreaue¬
coremdeum. nisi eum tamquam opis & aliquis
manib: ederorumq arcuum molitione constru¬
xerit: certe propositum scriptoris consideran¬
dumputo : nam sud a ter& in hoc libro princi¬
paliter utimmortalemerrea cinsa probar&
nanconeuenir& animageniturã cõminirci. prop¬
ter ea quodcuncta quagignuntur inter eunt :
atuero cumde mundi hoc est uniuersae reiconsti¬

Expanded text:
auctoritas et origo illa est quae praecedit ortum auctoritas et origo illa est quae praecedit ortum ceterorum, ut origo est pater filii et populorum atque urbium conditores earum, at uero diuinorum generum aeternarumque gentium origo et arx non in anticipatione temporis sed dignitatis eminentia consideratur — uel quod effecti operis pontificium et auctoritatem manibus magis quam dispositioni mentis soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeatur mundi esse auctorem deum, nisi eum tamquam opifex aliquis manibus ceterorumque artuum molitione construxerit. Certe propositum scriptoris considerandum puto. Nam si id ageret in hoc libro principaliter, ut immortalem esse animam probaret, non conueniret animae genituram comminisci propterea quod cuncta quae gignuntur intereunt; at uero cum de mundi, hoc est uniuersae rei, consti
Abbreviated transcription (Latin):
ea poris item portes dies noeter menser
& annraeui parter nullae : tempor isitem
species preceritum. praesens. fucurum
eorubstantia unifornir in rolo ꝑpetuoqr
prersen: mundur gitur intellgibilir rẽpest.
inosimulacrũ eĩ semper fuit &erit¬
priur illudcurat quod prȩpostere decor¬
porirerir consticutione antequa deins pira¬
uione anime dirputatuinsit. Cmaninsacor¬
porcornue constit antiquiorem : Nec recedit
ibinstituto utqui aniundũ adõfactum arre¬
ruit dninia quo queeiur factam es seadodicat.
quo linhac sololibro facere anim aduertitur
atter narum perum gnituras cõminireieredo
ꝓpterea nesaudiant homines es sequaedã
quaefuerint ex originenata numqua princi¬
patui sum midei dergariputent si pariatq
radem sint quodeur antiquitatis praertancia:
Sescienter lante aliter diciorigine rerum aeter¬
i arum &itemcaducarum : niquið̾e mortaliu

Expanded text:
temporis item partes, dies et noctes, menses temporis item partes, dies et noctes, menses et anni, aeui partes nullae; temporis item species — praeteritum, praesens, futurum —, aeui substantia uniformis in solo perpetuoque praesenti. Mundus igitur intellegibilis semper est, hic simulacrum eius semper fuit, eprius illud curat quod «praepostere» de corporis eius constitutione ante quam de inspiratione animae disputatum sit, cum animam corpore omni constet antiquiorem. Nec recedit ab instituto ut, quia mundum a deo factum asseruit, animam quoque eius factam esse a deo dicat. Quod in hoc solo libro facere animaduertitur, aeternarum rerum genituras comminisci, credo propterea ne, si audiant homines esse quaedam quae fuerint ex origine nata numquam, principatui summi dei derogari putent, si pari atque eadem sint qua deus antiquitatis praestantia, nescientes longe aliter dici originem rerum aeternarum et item caducarum — siquidem mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
aecernurest: sed natura corporis fluida est
& mundur constat excorpore: sede decriment
& interitur partium non in fluxuest sed in
effluendo idestextra fluendo: ammittit
quippeid quod&x uni uersitate desecerit.
intramundumuero regesti romnibur ni hilcerte
&traniundi ambitum est. Ita quod secundum
nacuram corporis fluit quoepeluat non hab&:
influterg nonad fluit & ad summam uniuersi¬
tatir uecura demum recurrens fatizataꝵ
diutur nitate partium recreatio est : quidquo
nsta cuses ad eemplim alteriur intellexbi
ini serbili perennitatis. iamillud nemo
lu bitat. quead i militi dmem insticuuntur
diomgli meptiet  aberi smulitudiñe perpe¬
Ruetaui. o ppetuitar inaeuo: ꝑ aeuum̃. quare
cuorps e ł pdest intelligibilis mundur panae¬
auimieluero quod ad exemi plum institutumest
nuimli seilu&mundus ꝑ tempora: &e tempo¬
sirquidem ꝓpraum progredi a eui propria
mansio semper que inidem perreueratio:

Expanded text:
aeternus est. «Sed natura corporis fluida est aeternus est. «Sed natura corporis fluida est et mundus constat ex corpore». Sed et detrimentum et interitus partium non in fluxu est sed in effluendo, id est extra fluendo — amittitur quippe id quod ex uniuersitate defecerit —, intra mundum uero regestis omnibus nihil certe extra mundi ambitum est. Ita quod secundum naturam corporis fluit quo effluat non habet; influit ergo, non effluit, et ad summam uniuersitatis iactura demum recurrens fatigatarum diuturnitate partium recreatio est. Quid quod institutus est ad exemplum alterius intellegibilis et immutabilis perennitatis? Iam illud nemo dubitat quae ad similitudinem instituuntur exempli sempiterni habere similitudinem perpetuitatis. Et perpetuitas in aeuo; quare exemplum, id est intellegibilis mundus, per aeuum, id uero quod ad exemplum institutum est, sensilis scilicet mundus, per tempora. Et temporis quidem proprium progredi, aeui propria mansio semperque in idem perseueratio;
Abbreviated transcription (Latin):
pus aeui : causae igitur operum omnium ditemae
antiquiorer & sicindeus ꝑ aeuum sicetiancausus
uum : quod sequitur ut quiequid adgofit tempoirũ
non sicquodtemporarium nonsit. pullatempars
lexeteneatur. & tempur imutationem aetatir mo
senectutem. accasum. inuehit: hi rertooninibus
quodadeomstituit᷑ in muneest oriꝗque eius e¬
satiuaest nontemporaria : &mnundur sensils
opurdĩ : orioigitureius causatiua non tempo¬
ria sicniundus sensilis lic& eaor poreus ad
tamen factus atq instititur aecernur est : con
porroex materiis illibatis atq interis &ons
sineullius partis immninutione: iea fitut null
minima quidempars cuur libetcor pons
&traambitum mundi relicta sit . quae quiaon¬
macorpora partinfrigida part̾i calida sir
nullaim portuna frigoris calorisue &xtrinsi¬
curaccernone moueant aegritudine mundo
gitur extra necessitatem in cominodi positus

Expanded text:
pus aeui» —, causae igitur operum omnium dei tempore pus aeui» —, causae igitur operum omnium dei tempore antiquiores, et sicut deus per aeuum, sic etiam causae per aeuum. Quod sequitur ut quicquid a deo fit temporarium non sit, quod temporarium non sit nulla temporis lege teneatur. Et tempus immutationem aetatis — morbos, senectutem, occasum — inuehit; his ergo omnibus quod a deo instituitur immune est origoque eius causatiua est, non temporaria. Et mundus sensilis opus dei; origo igitur eius causatiua, non temporaria. Sic mundus sensilis, licet corporeus, a deo tamen factus atque institutus, aeternus est. Constat porro ex materiis illibatis atque integris, «sine ullius partis imminutione». Ita fit ut nulla ne minima quidem pars cuiuslibet corporis extra ambitum mundi relicta sit. Quae quia omnia corpora partim frigida partim calida sunt, nulla importuna frigoris calorisue extrinsecus accessione moueant aegritudinem mundo; igitur extra necessitatem incommodi positus
Abbreviated transcription (Latin):
nienim quae sunt uel diopera sunt uelnitim
uel naturam imitantis hominir artificir o¬
ad frugs arboreae cerealisue prouent
nitalium membrorum fecundita te concep
animalium germenadolentis: quorumomi
ortus intempore : parenim& aequaeuum ue
naturae actemporis: ttanaturae opera quar
habent & eoquo es se ceperunt tempores une
& occasum intraseriem concinuationeq eiur si¬
ta sunt : at uero dioperum origo& initiuro¬
prehensibile : nulla est enim certanotamuillua
indicium temporis e quoerro deperunt . soli
fertecausa & hec i prauix intelegitur curu
quid quamue obcausam & sistat : certumel
siquidemnilul adõ factumerre sine cauri u
turillis quarlige naturae procreatur fud¬
menta sunt semina ic aeorum quaedr̃ insti¬
it fundamenca sunt caurae. quae sunt perpia
diuinae ꝓuidentiae : dsautem ant einstitutioneme¬
poris & per acuum : s. mulacrum estinioner¬

Expanded text:
enim quae sunt uel dei opera sunt uel naturae uel naturam imitantis hominis artificis. Oad frugis arboreae cerealisue prouentum uel genitalium membrorum fecunditate conceptum animalium germen adolentium. Quorum omnium ortus in tempore; par enim et aequaeuum natale naturae ac temporis. Ita naturae opera, quia ortum habent ex eo quo esse coeperunt tempore, finem quoque et occasum intra seriem continuationemque eius sortita sunt, at uero dei operum origo et initium incomprehensibile; nulla est enim certa nota, nullum indicium temporis ex quo esse coeperunt, sola, si forte, causa — et haec ipsa uix intellegitur — cur eorum quid quamue ob causam existat, certum est siquidem nihil a deo factum esse sine causa. Vt igitur illis quae lege naturae procreantur fundamenta sunt semina, ita eorum quae deus instituit fundamenta sunt causae quae sunt perspicuae diuinae prouidentiae. Deus autem ante institutionem temporis et per aeuum — «simulacrum» est enim «tem
Abbreviated transcription (Latin):
s uꝑ est ut cractatui quiest habitur destellirerrantib
illu d addat᷑ quarda earum sequaceresse quar appellant
h pol pticar mathematiciut soles luna sunt: hiquippe
igner nũqua ad pcedentia signa transitũ faciun sed ad
easem ꝑ quaesequunt᷑ proptereaq nec subsistunt in
inctu naergradant᷑ umquam : Alia suero stellar non¬
numquã praeire nonnũquã dereri utceterae quae
interdũstare interdu preire prorpis somotu ui¬
dent: estquippa sequacitar. uisumimainatioq
seplao ue li ad souentia siguo pgemes aquo
nauere uisã &i magnacio stollas diumanien ei
meod̃o laro iuxoa alium fixansiellana necer¬
tanten porro rgradatio uisimicimu  ctia
stilla epost stationm quasiad contrtartinaiter
prigoi itineris prouectio qua eoꝑi maita sieri
ter in fraquła planur orbur &celrae nabirer guane
terro eudenitib:: obietuaeri conporar im pacdi¬

Expanded text:
Superest ut tractatui qui est habitus de stellis errantibus illud addatur, quasdam earum sequaces esse, quas appellant hypolipticas mathematici, ut sol et luna sunt — hi quippe ignes numquam ad praecedentia signa transitum faciunt, sed ad ea semper quae sequuntur, proptereaque nec subsistunt in motu nec regradantur umquam —, alias uero stellas nonnumquam praeire nonnumquam deseri, ut ceterae; quae interdum stare, interdum redire pro spisso motu uidentur. Est quippe sequacitas uisum imaginatioque stellae uelut ad sequentia signa pergentis ro uisum et imaginatio stellae diu manentis in eodem loco iuxta aliam fixam stellam nec errantem. Porro regradatio uisum et imaginatio stellae propter stationem, quasi ad contrarium iter prioris itineris prouectio. Quae omnia ita fieri tes infraque aplanis orbis excelsa, nobis e regione terrae uidentibus, obiectu aerei corpor
Abbreviated transcription (Latin):
dentereũ modo pigro tractu demũabeo de com¬
prehensi: pyrois paenebiennio . phaeton
propeannis duo decim. Faenontriginta annis
modico mninur. proptereaq: solis pagrationib: es ful¬
siomibusq &cbscurationib: quas ortur & occa sur
uocamus imae concurrunt : quippoluna quide
posteonuentum coetũq: solir quiaprior conuonit
addestinatiprior uerperisemper appara :
& cxoriens matutinte conditur in occasũ: con¬
tra fenon & phaedion & pyrois quia tardiur
quã sol signorum spatiae ꝑagunt t̃aqua ab eo
comprehens & preteriti semꝑ uespere occi¬
dentes ȩcoriunt᷑ matutin aelucir aurpicio: luci¬
ferporro & stilbon concurrenter soliux taq
eũplerumq comitanter cõphẽdeter & im
& ab eo inuicem comprehensi : si quide uespere
orientur : cõdẽtͥ in aliã uerperie : simatutina
illur circent in aliud mane mergent᷑ : & enim
csteris enraticir stellis ardelongo inter uallo

Expanded text:
dentes eum, modo pigro tractu demum ab eodem comdentes eum, modo pigro tractu demum ab eodem comprehensi, Pyrois paene biennio, Phaethon prope annis duodecim, Phaenon triginta annis modico minus; proptereaque solis peragrationibus effulsionibusque et obscurationibus, quas ortus et occasus uocamus, minime concurrunt. Quippe luna quidem post conuentum coitumque solis, quia prior conuenit ad destinatum, prior uesperi semper apparens et exoriens, matutina conditur in occasum. Contra Phaenon et Phaethon et Pyrois, quia tardius quam sol signorum spatia peragunt, tamquam ab eo comprehensi et praeteriti semper uespere occidentes exoriuntur matutinae lucis auspicio. Lucifer porro et Stilbon concurrentes soli iuxtaque eum plerumque comitantes, comprehendentes etiam et ab eo inuicem comprehensi si quidem uespere orientur, condentur in aliam uesperam, si matutino illucescent, in aliud mane mergentur. Etenim ceteris erraticis stellis a sole longo interuallo