comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er. & sydera e arboies & animalia mor¬
talia. & quicquul in ea ñ uidemꝰ. sicut
firmam̃tũ celi in suꝑ & om̃s angłos:
& cuncta sp̃ualia eius. Sed etiã ipsa
quasi corpora essent locis & locis ordi¬
nauit inmaginatio mea &e feci unã
missam grandẽ distinctã generils cor¬
porũ creaturam tuam. siue que uera
corpora erant. siue que ipse ꝓ spiritibꝰ
finexerã. & eã feci grandem non quan¬
tũ erat quod seire ñ poterãt. sed quã¬
tũ libuit. undiq uersum sane finitũ
de aut̃ dñe ex omni parte ambientẽ
& penetrant̾e eã : usq qͣq infinitum.
Tanquã si mare eẽt ubiq & undiq ꝑ
immensa infinitũ solũ mare. & ha¬
beret intra se spongiã quã libet mas¬
gͥam sed finitã tamen plena ẽẽt utup
spongia illa ex om̃i sua parte & mm̃¬
so mari. sic creaturã tu am finitam
te in finita plenã putabã & dicebã. Ecce
deus ecce que creauit dĩ. & bonꝰ est deu̾

Expanded text:
er et sidera et arbores et animalia morer et sidera et arbores et animalia mortalia, et quidquid in ea non uidemus, sicut firmamentum caeli insuper et omnes angelos et cuncta spiritalia eius, sed etiam ipsa, quasi corpora essent, locis et locis ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae ipse pro spiritibus finxeram, et eam feci grandem, non quantum erat, quod scire non poteram, sed quantum libuit, undiqueuersum sane finitam, te autem, domine, ex omni parte ambientem et penetrantem eam, sed usquequaque infinitum, tamquam si mare esset ubique et undique per inmensa infinitum solum mare et haberet intra se spongiam quamlibet magnam, sed finitam tamen, plena esset utique spongia illa ex omni sua parte ex inmenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam et dicebam: "ecce deus et ecce quae creauit deus, et bonus deus
Abbreviated transcription (Latin):
debebam atq inde aduertere lunde sit¬
malum id ẽ. unde sit ipsa corruptio
qua uiolari substantiatua nullo mͦ
potest. Nullo enĩ prorsus modo iuo¬
lat corruptio deũ nr̃m nulla uolunta¬
te. nulla nescessitate nullo imꝓiuso ea¬
su qm̃ ipse ẽ. dĩ: & quod sibi uul bonũ
est e ipse ĩdem bonũ corrũpi aut̃ ñ est
bonũ: nec cogeris in uitꝰ ad aliquid. ꝙ
uoluntas tua ñ est maior quã potetia
tua. Esset autẽ maior si tu ipse te ipso
maioi esses. E uoluntas enĩ e potenti¬
a dei: deus ipse est. Et qͥd imꝑuisũ tibi
qui nosti om̃ia: & nulla nat᷑ura est nͥ
quia nosti eã. & ut qͥd multa dicimus
cur ñ sit corruptibilis substatia que dc̃
est. quando si hoc eẽt ñ eẽt deus: ł que¬
rebam unde malũ. & male querebã &
in ipsa inqͥsitione mea ñ uidebã ma¬
lũ. & constuebã in conspectu sp̃s mei
uniuersã creaturã quicquid in ea cer-¬
nere possumꝰ: sicuti ẽ. terra & mare a a¬

Expanded text:
debebam atque inde aduertere, ubi sidebebam atque inde aduertere, ubi simalum, id est unde sit ipsa corruptio, qua uiolari substantia tua nullo modo potest. nullo enim prorsus uiolat corruptio deum nostrum, nulla uoluntate, nulla necessitate, nullo inprouiso casu, quoniam ipse est deus et quod sibi uult, bonum est et ipse est idem bonum; corrumpi autem non est bonum. nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia tua. esset autem maior, si te ipso tu ipse maior esses: uoluntas enim et potentia dei deus ipse est. quid inprouisum tibi, qui nosti omnia? et nulla natura est, nisi quia nosti eam. et ut quid multa dicimus, cur non sit corruptibilis substantia, quae deus est, quando, si hoc esset, non esset deus? . Et quaerebam, unde malum, et male quaerebam et in ipsa inquisitione mea non uidebam malum. et constituebam in conspectu spiritus mei uniuersam creaturam, quidquid in ea cernere possumus, sicuti est terra et mare et a
Abbreviated transcription (Latin):
bolus factus est: unde e in ipso uoluntas
mala qua diabolus fieret. quando tat᷑
angłs a conditore optimo factus eẽt bo¬
nͦ : His cogitationib depͥmebar iterum
& suffocabar sed ñ usq ad illũ infernũ
sub ducebar erroris ubi nemo confite¬
bit᷑ tͥ dũ tu potius mala pati quã hõ
facere putatur. Sic enĩ nitebar inueni¬
re cetera: ut iã inuenerã melius ẽẽ. in¬
corruptibile quã corruptibile. & ideo te
quiequid esses. ẽẽ incorruptibilẽ confite¬
bar. Neq eñĩ ulla aĩa unquã potuit po¬
terit ue cogitare aliquul quod sit te me¬
lius qui sũmũ & optimũ bonũ es. Cũ aͣfe
uerissime atq certissime in corruptibile
corruptibili. p̃ponatur. sic̃ iã ego p̃ponebã
poterã iã cogitatione aliqͥa atingere qͦd
eẽt meliꝰ deo meo. nͥ tu esses incorrupti¬
bilis. Ubi igitur uidebã incorruptibile
corruptibili ẽẽ p̃ferendũ ibi te querere

Expanded text:
bolus factus est, unde et in ipso uoluntas bolus factus est, unde et in ipso uoluntas mala, qua diabolus fieret, quando totus angelus a conditore optimo factus esset?" his cogitationibus deprimebar iterum et suffocabar, sed non usque ad illum infernum subducebar erroris, ubi nemo tibi confitetur, dum tu potius mala pati quam homo facere putator. Sic enim nitebar inuenire cetera, ut iam inueneram melius esse incorruptibile quam corruptibile, et ideo te, quidquid esses, esse incorruptibilem confitebar. neque enim ulla anima umquam potuit poteritue cogitare aliquid, quod sit te melius, qui summum et optimum bonum es. cum autem uerissime atque certissime incorruptibile corruptibili praeponatur, sicut ego iam praeponebam, poteram iam cogitatione aliquid adtingere, quod esset melius deo meo, nisi tu esses incorruptibilis. ubi igitur uidebam incorruptibile corruptibili esse praeferendum, ibi te quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
ditiũ tuũ ut paterem̃: & eã liqͥde c̃uere
ñualebã. Itaq atiem m̃tis deꝓfũdo educ̃e
conatꝰ: mergebat iterũ & sepe conatus:
mergebar iterũ atͣ iterũ. Subleuabat em̃i
me in lucẽ tuã quod sciebã me habere uo¬
luntatẽ: quã me uiuere. Itaq cũ aliquid
uellẽ aut nollem ñ aliũ quã me uelle ac
nolle eertissimꝰ erã. & ibi ẽẽ causã ꝓecca¬
ti mei iã iãq aĩaduertebã. Quod in ui¬
tus facerẽ: pati me potiꝰ quã facere uide-¬
bã. & id ñ culpã sed penã ẽẽ iudicabã:
qua me ñ in iuste plecti te iustũ cogitãs
cito fatebar sed rursus dicebã. Qui fecit
me᷑ Nonne deus meus. ñ tantũ bonꝰ. s
ipsum boñu:. Unde igitur mͥ male uel¬
le & bene nolle. ut eẽt cur iuste penas lu¬
erem: Quis in me hoc posuit & inseruit
mͥ plantariũ amaritudinis. cũ totus
fierẽ adulcissimo deo meo: Si diabolus
autor unde ipse diabolus: Quod si e ip¬
se ꝑuersa uoluntate ex bono angło dia¬

Expanded text:
teremur, et eam liquidam cernere non ualebam. itaque aciem mentis de profundo educere conatus mergebar iterum et saepe conatus mergebar iterum atque iterum. subleuabat enim me in lucem tuam, quod tam sciebam me habere uoluntatem quam me uiuere. itaque cum aliquid uellem aut nollem, non alium quam me uelle ac nolle certissimus eram et ibi esse causam peccati mei iam iamque aduertebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudicabam, qua me non iniuste plecti, te iustum cogitans, cito fatebar. sed rursus dicebam: "quis fecit me? nonne deus meus, non tantum bonus, sed ipsum bonum? unde igitur mihi male uelle et bene nolle? ut esset, cur iuste poenas luerem? quis in me hoc posuit et inseuit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem a dulcissimo deo meo? si diabolus auctor, unde ipse diabolus? quod si et ipse peruersa uoluntate ex bono angelo dia
Abbreviated transcription (Latin):
ait simplitiano ut ipse narrabat.
At ille ñ se capiens leticia: ꝑ rexit cũ
eo. Ybi aut̃ inbutꝰ est pͥmis instrue¬
tionũ sacramentis: ñ multo post ꝙ̃¬
nom̃ dedit. ut ꝑ baptismũ regenera¬
ret᷑ Mirante roma gaudente eccła su¬
ꝑbi uidebant ⁊ uras cebant᷑: dencile
suis stridebant & tabescebant. Seruo
aut̃ tuo dñs deus entt spes ei. & ñ¬

Expanded text:
ait Simpliciano, ut ipse narrato: "ait Simpliciano, ut ipse narrato: "at ille non se capiens laetitia perrexit cum eo. ubi autem imbutus est primis instructionis sacramentis, non multo post nomen dedit, ut per baptismum regeneraretur mirante Roma, gaudente ecclesia. superbi uidebant et irascebantur, dentibus suis stridebant et tabescebant: seruo autem tuo dominus deus erat spes eius
Abbreviated transcription (Latin):
pliciano ñ palã sed secretius & famili
pondebat ille. Non credã nee de pu-¬
tabode inter xp̃ianos: nͥ in eccła xp̃i¬
te uidero. Iue aut̃ irridebat illũ dicẽs.
Ergo parietes fatiunt xp̃ianos: Et
hoc sepe dicebat iã se ẽȩxp̃ianũ: & sim¬
plitianꝰ illud sepe respondebat. ⁊ se¬
pe ab illo parietũ irrisio repetebat᷑.
Amicos enĩ suos uerebat᷑. offendere
mine babilonice dignitatis quasi ex
cedris libani quas non dũ contriue¬
rat dñs. grauit̃ riuturas in se mimici¬
cias arbitrabatur. Sed postea quã
legendo & in hiando hausit firmita¬
tem timuitq negari axp̃o corã an¬
głis sc̃is si eũ timeret coram homini¬
le confiteri reusq sibi magni crimi¬
nis apparuit erubescendo desacra¬
mentis humilitatis ũbitui. & ñeru¬
bescendo de sacris sacrilegis suꝑbo¬
rũ demoniorũ. que unitator suꝑbus
acceꝑat: depudut uanitati & eru¬
buit ueritati. Subitoq & iopinatꝰ

Expanded text:
pliciano non palam, sed secretius et familipliciano non palam, sed secretius et familiet respondebat ille: „non credam nec deputabo te inter christianos, nisi in ecclesia Christi videro". ille autem inridebat dicens: „ergo parietes faciunt christianos?" et hoc saepe dicebat, iam se esse christianum, et Simplicianus illud saepe respondebat et saepe ab illo parietum inrisio repetebatur. amicos enim suos reverebatur offendere, mine Babylonicae dignitatis quasi ex cedris Libani, quas nondum contriuerat dominus, grauiter ruituras in se inimicitias arbitrabatur. sed posteaquam legendo et inhiando hausit firmitatem timuitque negari a Christo coram angelis sanctis, si eum timeret coram hominibus confiteri, reusque sibi magni criminis adparuit erubescendo de sacramentis humilitatis uerbi tui et non erubescendo de sacris sacrilegis superborum daemoniorum, quae imitator superbus acceperat, depuduit uanitati et erubuit ueritati subitoque et inopinatus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ etiã ob in signe p̃clari magisterii qͦa
cuies huiꝰ mundi eximiũ putant sta¬
tuã romano. foro mneruerat & acceꝑat
usq ad illã etatẽ ueneratin uloloꝵ sa¬
crorũq sacrilegorũ parciceps qͥls time
tota fere romana nobilitas in fiata
spirabat. populi usiã & om̃igenũ dm̃
monstra .x. anubem latratorẽ que aliqͣn¬
do contͣ neptunũ & uenerẽ contͣq mi¬
neruã tela denuerant & a se uictis iã
roma supplicabat que iste senex uito¬
rinꝰ cot annos ore t̾ricrepo defensita¬
uerat: ũ erubuerit ẽẽ puer xp̃i tui
& infans fontis tui. subiecto collo al
humilitatis iugũ. & edoinita fronte
ad crucis opprobriũ.O dñe dñe qui
inclinasti celos & descendisti. tetigisti
montes &e sumigauerunt. qͥbmodis
te in sinuisti illi pectori. Legebat sicut
ait simplitianꝰ scãs scripturas. om̃sq
xp̃ianas litteras inuestigabat studi¬
osisime e ꝑscrutabat᷑. & licebat sim¬

Expanded text:
qui etiam ob insigne praeclari magisterii, quod qui etiam ob insigne praeclari magisterii, quod cives hujus mundi eximium putant, statuam in Romano foro meruerat et acceperat; usque ad illam aetatem venerator idolorum sacrorumque sacrilegorum 1oparticeps, quibus tunc tota fere Romana nobilitas inflata spirabat prodigia iam et omnigenum deum monstra et Anubem latratorem, quae aliquando contra Neptunum et Venerem contraque Minervam tela tenuerant et a se victis iam Roma supplicabat, quae iste senex Victorinus tot annos ore terricrepo defensitaverat, non erubuerit esse puer Christi tui et infans fontis tui subiecto collo ad humilitatis iugum et edomita fronte ad crucis opprobrium. O domine, domine, qui inclinasti caelos et descendisti, tetigisti montes et fumigaverunt, quibus modis te insinuasti illi pectori? legebat, sicut ait Simplicianus, sanctam scripturam omnesque christianas litteras investigabat studiosissime et perscrutabatur et dicebat Sim
Abbreviated transcription (Latin):
gebat. Harrraui ei circ̃uttus errous
mei. Nui autẽ cõmemoraui legis se me
quosiã libros platonieorũ quos uito¬
rinus quondã rector urbis rome que
xp̃ianũ de functũ eẽ audierã in lati¬
nam linguã transtulisset: gratula¬
tus est mͥ. quod in aliorũ philosopho¬
rũ scripta incisdissemplena fallatia¬
rũ e deceptionũ. sedin eleñita huiꝰ
mundi in istis autẽ om̃il modis in¬
sinuari dm̃i: & eiꝰ uerbũ. De inde ut
me ex hortaretur ad humilitatẽ xp̃i
sapientil absconditã & reuelatam
paruulis: iuictorinũ ipsũ recordatus
est quẽ rome cũ eẽt famili arissime
nouerat. deq illomͥ narrauit. qͦd ñ si¬
lebo. habet eñi magnã laudẽ gr̃e tue
confitendã tibi quẽ ad modũ ille iloe¬
tisimꝰ senex & om̃iũ liberaliũ doctri
marũ ꝑitissumꝰ. qͥq philosophorũ tam
multa legerat & ili iudicauerat .ẜ idilu¬
culauerat doctor tot nobiliũ senatorũ.

Expanded text:
gebat. narraui ei circuitus erroris gebat. narraui ei circuitus erroris mei. ubi autem conmemoraui legisse me quosdam libros Platonicorum, quos Victorinus quondam rhetor urbis Romae, quem christianum defunctum esse audieram, in latinam linguam transtulisset, gratulatus est mihi, quod non in aliorum philosophorum scripta incidissem plena fallaciarum et deceptionum secundum elementa huius mundi, in istis autem omnibus modis insinuari deum et eius uerbum. deinde, ut me exhortaretur ad humilitatem Christi sapientibus absconditam et reuelatam paruulis, Victorinum ipsum recordatus est, quem, Romae cum esset, familiarissime nouerat, deque illo mihi narrauit quod non silebo. habet enim magnam laudem gratiae tuae confitendam tibi, quemadmodum ille doctissimus senex et omnium liberaliunarum peritissimus, quippe philosophorum tam multa legerat, et dijudicaverat, et dilucidaverat; doctor tot nobilium senatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
reb quas nolebam pati. congruere
cogebar uitȩ conugali. cui deditus
constringebar. Auilierã ex ore uerita¬
tis ẽẽ spadones qͥ se ipsos absciderunt
ꝓpt̃ regnũ celorũ. sed qui potest in quid
caꝑe capiat. Uani sunt certe om̃s homi¬
nes quil ñ in ẽ. dĩ scientia nec de his
que uidentur bona potuer̃t inuenire
eũ qui ẽ. At ego iã ñ erã in illa uani¬
tate. Transcenderã eã. & contestante
uniuersa creatura tua inuenerã te
creatorẽ nrͣm. & ũbũ tuũ apud te idm̃
om̃ia. & ẽ aliud genus impiorũ qͥ co¬
gnoᷤcentes dm̃ ñ sicut dm̃ glorificaue¬
runt aut gr̃as egerunt. In hoc qͦq in¬
cidrã. & dextera tua ds̃ suscepit me
& inde ablatũ posuisti ubi conualles¬
cerẽ q diristi hõi. ecce pietas ẽ. sapi¬
entia. & noli uelle uideri sapiens. qm̃
dicentes se ẽẽ sapientes: stulti facti st.
Et inuenerã iã bonã margaritã & uen¬
ditis om̃ib que haberẽ em̾da erat:

Expanded text:
rebus, quas nolebam pati, congruere rebus, quas nolebam pati, congruere cogebar uitae coniugali, cui deditus obstringebar. audieram ex ore ueritatis esse spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum; sed, qui potest, inquit, capere, capiat. uani sunt certe omnes homines, quibus non inest dei scientia, nec de his, quae uidentur bona, potuerunt inuenire eum qui est. at ego iam non eram in illa uanitate; transcenderam eam et contestante uniuersa creatura inueneram te creatorem nostrum et uerbum tuum apud te deum, omnia. Est et aliud genus impiorum, qui cognoscentes Deum non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. In hoc quoque incideram; et dextera tua suscepit me , et inde ablatum posuisti ubi convalescerem, quia dixisti homini: Ecce pietas est sapientia ; et, Noli velle videri sapiens , quoniam dicentes se esse sapientes stulti facti sunt . et inueneram iam bonam margaritam, et uenditis omnibus, quae haberem, emenda erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc senerat. & longa etate in tã bono
studio sectande uiȩ tuȩ multa exꝑtꝰ
multa edoctus mͥ uidebat᷑ & uere sic
erat. Unde mͥ uꝑferret uolebã c̃ferenti
secũ estus meos. qus eẽt aptus mo¬
dus sic affecto ut ego erã ad ambulan¬
dũ inuia tua. Hidebã enĩ plenã eccle¬
siam. & alius sic ibat. alius aut̃ sic. mi¬
chi aut̃ displicebat quod agebam in
scło. & oneri mͥ erat ualde. ñiã in fla¬
mantil cupiditatil ut solebant spe
honoris & pecunie ad tolerandã illã
seruitutẽ tã grauẽ. Iã enĩ me illa ñ
delectabant p̃ dulcedine tua ce leeore
dom̃ tue quã dilexi. Sed ad huc tena¬
citer colligabar ex femina nee me ꝓ¬
hibebat apłs cũuigari: quanbes ex¬
hortaretur ad meliꝰ. marime udleus.
om̃s homines sic ẽẽ ut ipse erat. sed ego
in firmior eligebã mollioiẽ locũ & ppt̃
hoc unĩ: uoluelar in cet̾is languidus
& tabescens curis marcidis. qͦ & in aliis

Expanded text:
tunc senuerat et longa aetate in tam bono tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam ecclesiam, et alius sic ibat, alius autem sic. mihi autem displicebat, quod agebam in saeculo, et oneri mihi erat ualde non iam inflammantibus cupiditatibus, ut solebant, spe honoris et pecuniae ad tolerandam illam seruitutem tam grauem. iam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae, quam dilexi, sed adhuc tenaciter alligabar ex femina, nec me prohibebat apostolus coniugari, quamuis exhortaretur ad melius maxime uolens omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed ego infirmior eligebam molliorem locum et propter hoc unum uoluebar in ceteris languidus et tabescens curis marcidis, quod et in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
similis tibi: Dirupisti uincula mea. sa¬
crificẽ tibi sacrificiũ laudis. Quomodo
dirupisti ea. narrabo. & dicent om̃s
qui adorant te cũ audunt hec. Benec¬
dictus dñs in celo & in terra. magnũ
& mirabile nom̃ eiꝰ. In heserant p̃cor¬
diis meis ũba tua & undiq circũual¬
labar abs te: de uita tua eterna certꝰ
erã quanuis eã in emigmate & quasi
ꝑ specuũ uidecam. Uubitatio tamen
om̃is de incoruptibili substantia qđ
ab illa eẽt om̃is substantia ablatamͥ
erat nec cercior dete: sed stabilior in
te ẽẽ cupiebã. Be mea uͦ tẽporali uita
nutabant om̃ia. & muncdandũ erat
cor aferm̃to ueteri. & placebat uia ip̃¬
se saluator. & ire ꝑ eiꝰ angustias ad huc
pigebat. & inmisisti in mentẽ mͤam
uisũq est bonũ in conspectu meo per¬
gere ad simplicianũ qͥ michi bonus
apparebat seruus tuus. & lucebat in eo
gr̃atua. Audieram etiã. qđ aiuiuentu¬
te sua deuotissime tibi uiueret. Iã uͦ

Expanded text:
similis tibi? dirrupisti uincula mea: sasimilis tibi? dirrupisti uincula mea: sacrificem tibi sacrificium laudis. quomodo dirrupisti ea, narrabo, et dicent omnes, qui adorant te, cum audient haec: "benedictus dominus in caelo et in terra; magnum et mirabile nomen eius." inhaeserant praecordiis meis uerba tua, et undique circumuailabar abs te. de uita tua aeterna certus eram, quamuis eam in aenigmate et quasi per speculum uideram; dubitatio tamen omnis de incorruptibili substantia, quod ab illa esset omnis substantia, ablata mihi erat, nec certior de te, sed stabilior in te esse cupiebam. de mea uero temporali uita nutabant omnia et mundandum erat cor a fermento ueteri; et placebat uia ipse saluator et ire per eius angustias adhuc pigebat. et inmisisti in mentem meam uisumque est bonum in conspectu meo pergere ad Simplicianum, qui mihi bonus apparebat seruus tuus et lucebat in eo gratia tua. audieram etiam, quod a iuuentute sua deuotissime tibi uiueret; iam uero
Abbreviated transcription (Latin):
ipso enĩ salutare meũ et enĩ ipse ẽ. ds̃
meus & salutaris meus. susceptor m̃s
ñ mouebor ampliꝰ. Nemo ibi audit
uocantẽ. uenite ad me qui laboratis.
Dedignant᷑ ab eo discere: qm̃ mitis ẽ.
& humilis corde. Ab scondisti em̃ hec
a sapientil ꝙ prudentibus. & reuelasti
ea paruulis. & aliud ẽ. de siluestri cacu¬
mine uidere patriã pacis. ẜ iter ad
eã ñ in inuenire. & frustra conari per
in uia. crrcũ obsidentil & insidiantib
fugitiuis desertorib cũ pͥncipe suo leo¬
ne & dracone. & aliud tenere uiã illuc
diͥcentẽ eura celestis imꝑatoris munitã
ubi ñ latrocinant᷑ qͥ celestẽ militiã de¬
seruerunt. Uitant enĩ eã sicut suppli¬
tiũ. Hec eͥñ inuiscerabant᷑ miris modis
cũ mimicũ apłorũ tuorũ. legerẽ. & con¬
siderauerã oꝑatua & expauerã.
Smeus recorder ingr̃atiarũ
actione tibi & confitear miscđias
tuas suꝑ me. ꝑfundant᷑ ossa mea
dilectione tua &e dicant. Dñe qͥs

Expanded text:
pso enim salutare meum: etenim ipse deus meus et salutaris meus, susceptor meus: non mouebor amplius. nemo ibi audit uocantem: uenite ad me, qui laboratis. dedignantur ab eo discere, quoniam mitis est et humilis corde. abscondisti enim haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. et aliud est de siluestri cacumine uidere patriam pacis et iter ad eam non inuenire et frustra conari per inuia circum obsidentibus et insidiantibus fugitiuis desertoribus cum principe suo leone et dracone, et aliud tenere uiam illuc ducentem cura caelestis imperatoris munitam, ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim eam sicut supplicium. haec mihi inuiscerabantur miris modis, cum minimum apostolorum tuorum legerem, et consideraueram opera tua et expaueram. mens, recorder in gratiarum actione tibi et confitear misericordias tuas super me. perfundantur ossa mea dilectione tua et dicant: domine, quis
Abbreviated transcription (Latin):
potuis infirma mundi elegisti utꝰ¬
conteptibilia & ea quȩ ñ sunt tan¬
quã ea que sunt: ut ea que sunt eua-¬
cuares. & tam̃ ulẽ ipse minimus a¬
płerũ tuorũ. ꝑcuiꝰ linguiã tu ista ũba
sonusti: cũ paulus ꝓ consul ꝑ eiꝰ mi¬
litiam debellata suꝑbia sub lene iu¬
gũ xp̃i tui missus eẽt regis magni

Expanded text:
potius infirma mundi elegisti utpotius infirma mundi elegisti utcontemtibilia et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt euacuares. et tamen idem ipse minimus apostolorum tuorum, per cuius linguam tua ista uerba sonuisti, cum Paulus pro consule per eius militiam debellata superbia sub lene iugum Christi tui missus esset regis magni
Abbreviated transcription (Latin):
ertremũ. om̃ia genera bonorũ .s om¬
nia iusta oꝑa tua suis queq̃ sedib is¬
cares. & suis. queq̃ tẽporils ageres:
mͥ quam excelsus es in excelsis. & quã
ꝓfundus in ꝓfundis. & nusquã recedis
dulcesce. ũ amemꝰ & crramꝰ. Nonne
multi ex ꝓfundiore tartaro cecitans
quã uitorinus reunt adte. & accedũt
e illuminant᷑ recipientes lumenꝰ
quod si qͥ recipunt: accipiunt a ce
po testatem filii tui fiant. Sed si mi¬
nus notis sunt popłis. minꝰ de illis
gaudent etiã qui nouerunt eos.
Quando enĩ cũ multis gaudetur. &
insingulis uberiꝰ ẽ. gaudiũ. qi ferue¬
fatiunt se & in flammãt᷑ ex alterutro.
de inde qͦd multis noti multis sunt
auctoritati ad salutẽ. & multis peunt
secuturis. Ideoq multũ de illis & qui
eos p̃cesser̃ letantur: qͥa ñ desolis le¬
tantur. Absit enĩ ut intabernaculo
tuo p̃ pauperils accipiant᷑ ꝑsone idiui¬
tũ. aut pre ignobilils nobiles: quando

Expanded text:
extremum, omnia genera bonorum, et omextremum, omnia genera bonorum, et omnia justa opera tua, suis quaeque sedibus locares, et suis quaeque temporibus ageres? Heu mihi, quam excelsus es in excelsis, et quam profundus in profundis! et nusquam recedis, dulcesce: amemus, curramus. Nonne multi ex profundiore tartaro caecitatis quam Victorinus redeunt ad te, et accedunt, et illuminantur recipientes lumen, quod si qui recipiunt, accipiunt a te potestatem ut filii tui fiant? Sed si minus noti sunt populis, minus de illis gaudent etiam qui noverunt eos. Quando enim cum multis gaudetur, et in singulis uberius est gaudium, quia fervefaciunt se, et inflammantur ex alterutro. Deinde, quod multis noti, multis sunt auctoritati ad salutem, et multis praeeunt secuturis. Ideoque multum de illis et qui eos praecesserunt laetantur, quia non de solis laetantur. Absit enim ut in tabernaculo tuo prae pauperibus accipiantur personae divitum, aut prae ignobilibus nobiles: quando
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ. nͥ p̃cedat esuriendi & sitiendi
molestia. & ebriosi quedã salsiuscula
comedunt. quo fiat molestus ardor
quẽ dũ extinguit potatio: fit delec¬
tatio. & in stitutũ ẽ. ut iã pacte spon¬
se ñ tradantur statim. ne uilẽ habeat
maritꝰ datã: quã ñ suspirauerit spõ¬
sus ddilatã. Hoc inturpi & execranda
letia. hoc in ea quȩ concessa elicita
ẽ hoc inipsa sincerissima honestate
amicicie. hoc in eo qͥ mortuus fuerat
& reuirit. ꝑierat & inuentꝰ ẽ. Ibiq
maiꝰ gaudiũ: molestia maiore p̃ce¬
dit. Quid ẽ hoc dñe deus meus eũ tu
eternũ tibi ipse sis gaudiũ & quedam
dete circate sẽꝑ gaudeant: Quid est
qđ hec rerũ pars alternat defectu
Sꝓfectu. ofensionib & conciliatiomib:
Anis ẽ modꝰ earũ & tantũ dedisti eis
cũ a sũmis celorũ usq ail ima terrarũ
ab in itio usq infinẽ scłorũ. ab angło
usq adu̾miculũ. amotu pͥmo usqͦ al

Expanded text:
nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsiuscula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum est, ut iam pactae sponsae non tradantur statim, ne uile habeat maritus datam, quam non suspirauerit sponsus dilatam. Hoc in turpi et exsecranda laetitia, hoc in ea quae concessa et licita est, hoc in ipsa sincerissima honestate amicitiae, hoc in eo qui mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est: ubique maius gaudium molestia maiore praeceditur. quid est hoc, domine deus meus, cum tu aeternum tibi, tu ipse sis gaudium, et quaedam de te circa te semper gaudeant? quid est, quod haec rerum pars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? an is est modus earum et tantum dedisti eis, cum a summis caelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad uermiculu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ idem̃ qr que ñ sẽꝑ nec eodẽ mͦsunt.
eodẽ mͦ semꝑ modo nosti om̃ĩa. Quid gͦ
agitur maĩa. cũ ãpliꝰ delectat᷑ inuentis
aut redditis rels quas diligit. quãsi
eas sẽꝑ habuisset: Contestantur eni a
cetera. & plena sunt om̃ia testimoniis
clamantil ita est. Triũphat uictoꝵ im¬
ꝑator. & cñ uicisset nͥ pugnauisset. Et
quanto maiꝰ ꝑ iculũ fuit inp̃liũ tan¬
to maiꝰ ẽ. gaudiũ in triũpho. Iactat tẽ¬
pestas nauigantes. minat᷑q naufragi¬
um om̃s fut᷑a morte pallescunt tran¬
timuer̃ nimis. Eger ẽ. carus. & uena eiꝰ
malũ renuntiat. om̃s qͥ eũ saluũ cupi¬
unt. egrotant simul aĩo. fĩt ei recte. &
ñdũ ambulat pristinis uiribᷤ : fit iam
tale gaudiũ. quale ñ fuit eũ antea sal¬
uus ce fortis ambularet. Easq ipsas uo¬
luptates humane uitȩ. etiã ñ inopina¬
tis &e p̃t̃ uoluptatẽ irruentibe: sed in sti¬
tutis & uoluntariis molestiis homines
ad quirt̃. Edendi & bibendi uoluptas

Expanded text:
er nec eodem modo sunt eodem modo semper nosti omnia. Quid ergo agitur in anima, cum amplius delectatur inuentis aut redditis rebus, quas diligit, quam si eas semper habuisset? contestantur enim et cetera et plena sunt omnia testimoniis clamantibus: "ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit in proelio, tanto est gaudium maius in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte pallescunt: trantimuerunt nimis. aeger est carus et uena eius malum renuntiat; omnes, qui eum saluum cupiunt, aegrotant simul animo: fit ei recte et nondum ambulat pristinis uiribus, et fit iam tale gaudium, quale non fuit, cum antea saluus et fortis ambularet. easque ipsas uoluptates humanae uitae etiam non inopinatis et praeter uoluntatem inruentibus, sed institutis et uoluntariis molestiis homines adquirunt. edendi et bibendi uoluptas
Abbreviated transcription (Latin):
bulet qͦ ueniat & ui deat. & teneat. Qe¬
a &e si condelectet᷑ homo legi dei sccłn
interiorẽ hominẽ quid fatiet de alia
lege inm̃bris suis repugnante legi m̃¬
tis sue. & se captiuũ ducente in legem
peccati que ẽ. im̃bris eiꝰ: Qm̃ iustus
es dñe. nos aut̃ peccauimꝰ. inique
fecimꝰ. impie gessimꝰ. & grauata ẽ. su¬
ꝑ nos manuis tua. & iuste traditi su¬
mꝰ antiquo peccatori. p̃posito mortis
qr ꝑ suasit uoluntati nr̃e similitudi¬
nẽ uoluntatis suȩ. qua in ueritate
tua ñ stetit. Quid fatiet miser homo:
Quis eũ liberabit de corpore mortis
o uiarũ tuarũ in quo pͥnceps huiꝰ
mundi ñ inuenit quicquã morte di¬
gnũ & occidit eũ. & euacuatũ est ci
rographũ qͦd erat contrariũ nobis:
Hoc ille litetere ñ habent. Non habẽt
ille pagine uultũ pietatis huiꝰ. lacri¬
mas confessionis. sacrificiũ tuũ sp̃m
contribulatũ. cor contritũ & humilia¬

Expanded text:
bulet, qua ueniat et uideat et teneat, qubulet, qua ueniat et uideat et teneat, quia, etsi condelectetur homo legi dei secundum interiorem hominem, quid faciet de alia lege in membris suis repugnante legi mentis suae et se captiuum ducente in lege peccati, quae est in membris es, domine; nos autem peccauimus, inique fecimus, inpie gessimus, et granata est super nos manus tua, et iuste traditi sumus antiquo peccatori, praeposito mortis, quia persuasit uoluntati nostrae similitudinem uoluntatis suae, qua in ueritate tua non stetit. quid faciet miser homo? quis eum liberabit de corpore mortis o uiarum tuarum, in quo princeps huius mundi non inuenit quicquam morte dignum, et occidit eum; rographum quod erat contrarium nobis ? Hoc illae litterae non habent. Non habent illae paginae vultum pietatis hujus, lacrymas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humilia
Abbreviated transcription (Latin):
sem. fortasse aut abripuissẽt me asolida¬
m̃to pietatis. aut si in affectu quẽ salu¬
brẽ imbiberã ꝑstitissem: putarẽ etiã
ex illis libris eũ posse concipi. si eos solos
qͥsquã dedicisset. Itaq audissim: arri¬
pu uenerabilẽ stilũ sp̃s tui. e p̃retis¬
apłm paulũ. e ꝑ ierunt ille questiones
in quil mͥ aliquando uisus est aduer¬
sari sibi. & congruere testimonus legis
e ꝓpħarũ textus sermonis eiꝰ. Et apparuit
mn una facies eloquiorũ castorũ. & exul¬
tare cũ tremore didici & cepi & inue¬
ni quicqͥd illac uerũ legerã: hac cũ cõ¬
m̃datione gr̃ȩ tuȩ dici. ut qͥd uidet:
ñ sie gloriet᷑ quasi ñ acceꝑit ñ solũ ud¬
quod uidet. seil enã ut uułat. Quil
enĩ habet quod ñ acepit: Et ut te ies
semꝑ idem ñ solũ ad moneat᷑ ut uilȩ¬
at. sed eciã sanetur ut teneat. & qͥ de õ¬
ginquo uidere ñ potest. uiã tamen an¬

Expanded text:
sem, fortasse aut abripuissent me a solidasem, fortasse aut abripuissent me a solidamento pietatis, aut si in affectu quem salubrem inbiberam perstitissem, putarem etiam ex illis libris eum posse concipi, si eos solos quisque didicisset. Itaque auidissime arripui uenerabilem stilum spiritus tui etm Paulum, et perierunt illae quaestiones, in quibus mihi aliquando uisus est aduersari sibi et non congruere testimoniis legis et prophetarum textus sermonis eius, et apparuit mihi una facies eloquiorum castorum, et exultare cum tremore didici. et coepi et inueni quidquid illae uerum legeram, hac cum conmendatione gratiae tuae dici, ut qui uidet non sic glorietur, quasi non acceperit, non solum quod uidet, sed etiam ut uideat — quid enim habet quod non accepit? — et ut te, qui es semper idem, non solum admoneatur ut uideat, sed etiam sanetur ut teneat, et qui de longinquo uidere non potest, uiam tamen am
Abbreviated transcription (Latin):
Certꝰ qͥdẽ in istis erã. nimis tam̃ infir¬
mͦ ad fruendũ tegarriebã plane qua
ceꝑã uelle uideri sapiens. plenꝰ pena
mea. & ñ flebã. in suꝑ & inflabar seien¬
tia. Iibi enĩ erat illa edificans caritas
fundamento humilitatis. qͦd ẽ. xp̃e
iħe: Aut quando illi libri me docerẽt
eã in quos me ꝓpt̾ea pͥus quã scripturas
tuas considerarẽ credo uoluisti in curre¬
re. ut inpͥmeret᷑ memorie meȩ. quomͦ
ex eis affectus eẽm & cũ postea in libris
tuis. mansuefactus eẽm. & curãtil digi¬
tis tuis contrectarentur uulnera mea.
discernerẽ atq distinguerẽ quid inter¬
esset int̾ p̃sũptionẽ & confessionẽ int̃
uidentes qͦ eũ dũ sit: nec uidentes qua
& uiã ducentẽ abeatificã patriã ñ tan¬
tũ cernendã sed & habitandã: Nãsi
pͥmo scĩs tuis literis informatꝰ essem.
& in earũ familiaritate ob dulcuisses
mͥ. & postea in illa uolumma in cisdis¬

Expanded text:
certus quidem in istis eram, nimis tamen infircertus quidem in istis eram, nimis tamen infirmus ad fruendum te. garriebam plane quascoeperam uelle uideri sapiens plenus poena mea et non flebam, insuper autem inflabar scientia. ubi enim erat illa aedificans caritas a fundamento humilitatis, quod est Christus Iesus? aut quando illi libri me docerent eam? in quos me propterea, priusquam scripturas tuas considerarem, credo uoluisti incurrere, ut inprimeretur memoriae meae, quomodo ex eis affectus essem et, cum postea in libris. tuis mansuefactus essem et curantibus digitis tuis contrectarentur uulnera mea, discernerem atque distinguerem, quid interesset inter praesumptionem et confessionem, inter uidentes, quo eundum  uiam ducentem ad beatificam patriam non tantum cernendam sed et habitandam. nam si primo sanctis tuis litteris informatus essem et in earum familiaritate obdulcuisses mihi et post in illa uolumina incidis
Abbreviated transcription (Latin):
apollinaristarũ hunc erroiẽ ẽẽ cognocens
catholiee fidei collectat᷑ & contẽperatus
est. Ego aut̃ aliquanto posteriꝰ didicisse
ene factor. in eo quod ũbũ caro factũ ẽ:
qͦmͦ catholica ueritas a fotini falsitate di¬
rimatur. In ꝓbatio quippe hereticorũ.
facit eminere qͥd eccła tua sentiat. & quid
habehat sana doctrina Oportuit enĩ &
hereses ẽẽ. ut ꝓbati manifesti fierent m-¬
t̃ infirmos. Sed tune lectis platonicorũ
illis libris. postea quã inde ad monitus
querere in corporeã ueritatẽ. inuisibilia
tua ꝑ ea que facta sunt intellecta com¬
pęriae repulsus sensi qͥd ꝑtenebras aĩe
mee contemplari ñ desinerer. certꝰ eẽ. te
& infinitũ eẽ. nec tam̃ ꝑ locos funtos in¬
finitos ue diffundi & uere te ẽẽ. qͥ semꝑ
idem ipse esses: exnulluia parte nulloꝙ
motu aliter aut alit̃ cet̾a uͦ exte ẽt om̃ia:
hoc solo firmissimo docum̃to q sunt.

Expanded text:
Apollinaristarum hunc errorem esse cognoscens Apollinaristarum hunc errorem esse cognoscens catholicae fidei conlaetatus et contemperatus est. ego autem aliquanto posterius didicisse me fateor, in eo quod uerbum caro factum est quomodo catholica ueritas a Fotini falsitate dirimatur. inprobatio quippe haereticorum facit eminere, quid ecclesia tua sentiat et quid habeat sana doctrina. oportuit enim et haereses esse, ut probati manifesti fierent inter infirmos. Sed tunc lectis Platonicorum illis libris posteaquam inde admonitus quaerere incorpoream ueritatem inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi et repulsus sensi, quid per tenebras animae meae contemplari non sinerer, certus esse te et infinitum esse nec tamen per locos finitos infinitosue diffundi et uere te esse, qui semper idem ipse esses, ex nulla parte nulloque motu alter aut aliter, cetera uero ex te esse omnia, hoc solo firmissimo documento, quia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
c enĩ nunc mouere m̃bra corporis ꝑ uolun¬
tatẽ nunc ñ mouere nunc aliquo affectu
affici nunc ñ affici. nunc ꝓferre ꝑ signa sa¬
pientes sententias. nunc ẽẽ in silentio:
ꝓpria sunt mutabilitatis aĩe & mentis.
Que si falsa de illo scripta eẽnt oͣmĩa
ꝑ iclitarentur mendatio. neq in illis lite¬
ris ulla fidei salus generi humano re¬
maneret Quia itaq uera scripta sunt. to¬
pus hoĩs. aut cũ corpore sine m̃te aĩmum:
sed ipsũ hominẽ. ñ ꝑsona ueritatis. s ma¬
gna quadã nature humane excellentia.
&e p̃fectiore participatione sapientie p̃fer¬
ri ceteris arbitrabar. Alipiꝰ aut̃ deũ car¬
ne in dutũ ita petabat credi a catholicis:
q hoĩs ñ existimabat in eo p̃dicari. & qm̃
bene ꝑsuasum tenebat ea que de illo me-¬
morie mandata sũt sine uitali. & rationa¬
li creatura ñ fieri: ad ipsã xp̃ianã fidem
pigrius mouebat᷑. Sed post ea hereticorũ

Expanded text:
etenim nunc monere membra corporis per uolunetenim nunc monere membra corporis per uoluntatem, nunc non mouere, nunc aliquo affectu affici, nunc non affici, nunc proferre per signa sapientes sententias, nunc esse in silentio propria sunt mutabilitatis animae et mentis. quae si falsa de illo scripta essent, etiam omnia periclitarentur mendacio neque in illis litteris ulla fidei salus generi humano remaneret. quia itaque uera scripta sunt, totum hominis aut cum corpore sine mente animum, sed ipsum hominem, non persona ueritatis, sed magna quadam naturae humanae excellentia et perfectiore participatione sapientiae praeferri ceteris arbitrabar. Alypius autem deum carne indutum ita putabat credi ą catholicis, mque hominis non existimabat in eo praedicari. et quoniam bene persuasum tenebat ea, quae de illo memoriae mandata sunt, sine uitali et rationali creatura non fieri, ad ipsam Christianam fidem pigrius mouebatur. sed postea haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ ex participatione tunice
pellicie nr̃e. & lassi ꝓsternerent᷑ in eã :
illa autẽ surgens leuaret eos Ego uͦ ali¬
ud putabã. tantũq sentiebã de dño xp̃o
meo: quantũ de excellentis sapientiȩ
uiro cui nullus posset equari. p̃sertim
qr mirabiliter natꝰ ex uirgine: ad exẽ¬
plũ c̃tẽnendorũ tẽporaliũ. ꝓ adipiscen¬
da ĩmortalitate diuina ꝓ nobis cura tan¬
tã auctoritat̾e magisterii meruisse ui¬
ilebat᷑. Quid aut̃ sacramenti haberet u̾¬
bũ caro factũ: ne suspicari quidẽ pote.¬
rã. Tantũ cognouerã ex his que de illo
scripta tͣderent᷑: q. manducauit & bibit.
dormiuit. ambulaute. exhilaratꝰ ẽ. con¬
tristatus ẽ. sermocinatus ẽ. ñ hesisse car¬
nẽ illã ũbo tuo. nͥ cũ aĩa & mente hu¬
mana Nouit hoc om̃is qui nouit in com¬
mutabilitatẽ ũbitui quã ego iã nouerã
quantũ poterã. nec õmo qͥcquã in de dubitabã

Expanded text:
diuinitatem ex participatione tunicae diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leuaret eos. Ego uero aliud putabam tantumque sentiebam de domino Christo meo, quantum de excellentis sapientiae uiro, cui nullus posset aequari, praesertim quia mirabiliter natus ex uirgine ad exemplum contemnendorum temporalium prae adipiscenda immortalitate diuina pro nobis cura tantam auctoritatem magisterii meruisse uidebatur. quid autem sacramenti haberet uerbum caro factum, ne suspicari quidem poteram. tantum cognoueram ex his, quae de illo scripta traderentur, quia manducauit et bibit, dormiuit, ambulauit, exhilaratus est, contristatus est, sermocinatus est, non haesisse carnem illam uerbo tuo nisi cum anima et mente humana. nouit hoc omnis,; qui nouit incommutabilitatem uerbi tui, quam ego iam noue- j ram, quantum poteram, nec omnino quicquam inde dubitabam.
Abbreviated transcription (Latin):
lecta conspexi. sed atiem figere ñ eua¬
lui. & reꝑcussa in firmitate redditus
solias: ñ mecũ ferebã nͥ amantẽ memo¬
riã. & quasi olfacta desiderantẽ que co¬
medere ñ dũ possem. & querebã uiã cõ¬
parandi roboris qͦd eẽt idoneũ ad fru¬
endũ te: nec inueniebã. donec ãplecte¬
ueritas & uita. & cibũ cui capiendo in¬
ualidus erã miscentẽ carni qm̃ u̾bũ ca¬
ro factũ ẽ. ut in fantiȩ nr̃e lactesceret
sapientia tua. ꝑ quã creasti om̃ia N
enĩ tenebã dñm meũ iħm rp̃m humi¬
lis humilẽ: nec cuiꝰ rei magistra eẽt eiꝰ
in firmitas nouerã. Nerbũ enĩ tuũ eter¬
na ueritas supiorib creaturȩ tuȩ partib
suꝑ eminens: subditos erigit ad seipsã
de pͥmeret a se ipsis. & atl se tͣiceret. sanans
tumorem. & nutͥens amorẽ. ne fidutia
sui ꝓgrederent᷑ longiꝰ. sed potiꝰ in firma¬
rent᷑. uidentes ante pedes suos infrrmã

Expanded text:
lecta conspexi, sed aciem figere non eualecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecteueritatis et uita, et cibum, cui capiendo inualidus eram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos erigit ad se ipsamdeprimeret a se ipsis et ad se traiceret, sanans tumorem et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmutabilẽ & uerã ueritatis ȩterni¬
tatẽ supͣ ment̾ẽ meã conmutabilẽ. atq
ita gradatĩ acorporib assentientẽ per
corpus aĩã atq inde ad eiꝰ in teriorẽ
uim. cui sensus corporis ext̃iora nũ¬
tiaret. quo usq possunt bestie. atq
in de rurssus ad ratiocinantẽ potenti¬
am. ad quã refert᷑ ad iudicandũ quo su¬
mit᷑ a sensils corporis q̃ se quoq in me
conꝑiens mutabilẽ erexit se ad intel¬
ligentiã suã. & ab duxit cogitationẽ
a consuetudine: subtrahens se acontra¬
dicentils tuͣbis phantasmatũ: ut inueni¬
ret quo lumine asꝑgeret᷑. cũ sine ulla
dubitatione clamaret incõmutabile
p̃ferendũ ẽẽ mutabili: unde nosset
ipsũ incõrmutabile. quod nisi aliquo
mͦ nosset: nullo mͦ illud mutabile cer¬
to p̃poneret & ꝑueniret ad id qͦd ẽ in
ictu trepidãtis aspectus: Tunc uero in¬
uisibilia tua ꝑ ea que facta sunt in tel¬

Expanded text:
incommutabilem et veram veritatis aeterniincommutabilem et veram veritatis aeternitatem, supra mentem meam commutabilem. Atque ita gradatim a corporibus ad sentientem per corpus animam; atque inde ad ejus interiorem vim, cui sensus corporis exteriora annuntiaret; et quousque possunt bestiae: atque inde rursus ad ratiocinantem potentiam ad quam refertur judicandum quod sumitur a sensibus corporis; quae se quoque in me conperiens mutabilem erexit se ad intellegentiam suam et abduxit cogitationem a consuetudine, subtrahens se contradicentibus turbis phantasmatum, ut inueniret, quo lumine aspargeretur, cum sine ulla dubitatione clamaret inconmutabile praeferendum esse mutabili, unde nosset ipsum inconmutabile — quod nisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutabili certa praeponeret — et peruenit ad id, quod est in ictu trepidantis aspectus. tunc uero inuisibilia tua per ea quae facta sunt intel
Abbreviated transcription (Latin):
a.te deo detorte in in fimã uolunta¬
tiᷤ ꝑuersitatem ꝓicientis intima
sua: e tumescentis foras. & mirabar
quud iã te amabam non ꝓte phan¬
tasma & non in stabam fruideo
meo sed rapiebar ad te de coretuo.¬
moxq diripiebar abs te pondere meo.
& ruebam in ista cũ gemitu. & pondꝰ
hoc: consuetudo carnalis. Sed mecũ
erat memoria tui. neq ullo modo du¬
bitabam ẽẽ cui cohererẽ. qm̃ corpus¬
quod coripit᷑ aggrauat aĩam. & depri¬
mit t̃rena in habitatio sensũ multa
cogitante. Erãq certissimus inuisibilia
tua a constitutione mundi ꝑ ea quȩ
facta sunt in tellecta conspiciunt᷑ sem¬
piterna quoq uirtus & diuinitas tua
Querens enĩ unde approbarẽ pulcritu¬
dinẽ corporũ siue cellestiũ siue trestri¬
ũ. & quid mͥ presto esset integre. de
mutabilil iudicanti & dicenti. hoc ita
eẽ debet illud ñ ita. Hoc gͦ querens un¬
de iudicarẽ. cũ ita uidicare. inueneram

Expanded text:
a, te deo, detortae in infima uoluntaa, te deo, detortae in infima uoluntatis peruersitatem proicientis intima sua et tumescentis foras. Et mirabar, quod iam te amabam, non tasma. Et non stabam frui Deo meo, sed rapiebar ad te decoremoxque deripiebar abs te pondere meo, et ruebam in ista cum gemitu: et pondus hoc, consuetudo carnalis. Sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondu aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Eramque certissimus quod invisibilia tua, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus et divinitas tua . Quaerens enim unde approbarem pulchritudinem corporum, sive coelestium, sive terrestrium; et quid mihi praesto esset integre de mutabilibus judicanti, et dicenti: Hoc ita esse debet, illud non ita: hoc ergo quaerens unde judicarem, cum ita judicarem, inveneram
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta finita. sed aliter ñ quasi in
loco sed quia tu es om̃i tenens manu
ueritate. & om̃ia uera sunt in quan¬
tũ sunt nec quicquã ẽ. falsitas nͥcũ
putatur ẽẽ quod ñ ẽ. Et tudi qr ñ solũ
locis sua queque suis conueniunt sed
etiam temporil & qr tu qui solus et̾nꝰ
es. ñ post in numerabilia spatia tẽpoũ
cepisti oꝑari quia om̃ia spatia tem¬
porũ & que p̃terierunt & que p̃teri¬
bunt nec abirent nec uenirent: nͥde
oꝑ ante e manente. Et sensi & exꝑtus
sum ñ ẽẽ mirũ quod palato ñ sano
pena est panis qui sano suauis est.
& oculis egris odiosalux: que puris
amabilis est & iustreia tua displicet
iniquis. ne dũ uipera e urmiculus
que bona creasti apta inferiaibus
ereature tue partibus quil & ipsi
iniqui apti sunt quanto dissimi¬
uores sunt tibi: apti aut̃ suꝑiorile
quanto similiores fiunt tibi. Et que¬
siui quis ẽẽt iniquitas & ñ inueni
substantiã: sed a summa substanti¬

Expanded text:
cuncta finita, sed aliter, non quasi in cuncta finita, sed aliter, non quasi in loco, sed quia tu es omnitenens manu ueritate, et omnia uera sunt, in quantum sunt, nec quicquam est falsitas, nisi cum putatur esse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumerabilia spatia temporum coepisti operari, quia omnia spatia temporum, quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec uenirent nisi te operante et manente. Et sensi expertus non esse mirum, quod palato non sano poena est et panis, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iustitia tua displicet iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus et ipsi iniqui apti sunt, quanto dissimiliores sunt tibi, apti autem superioribus, quanto similiores fiunt tibi. et quaesiui, quid esset iniquitas, et non inueni substantiam, sed a summa substanti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt lauilent nomen tuũ. Non iã de¬
siderabã meliora. q om̃ia cogitabã
e meliora qͥdem suꝑiora quã inferi¬
ora: sed meliora omia quam sola
suꝑiora: uditio sano rependebã.
Non ẽ. sanitas eis quils diplicet ali¬
quid ereature tue. sic̃ mͥ ñ erat. cũ dis¬
plicerent multa que fecisti. Et quia
ñ audiebat aĩa mea ut ei displiceret
deus m̃s. nolebat ẽẽ tuũ quiequid
ei displicebat. Et inde ierat in opi¬
nionem duarũ substanti arũ & ñ
requie scebat ꝙ aliena loquebatur
& inde rediens fecerat sibi dm̃ ꝑ in¬
finita spatia locorũ om̃iũ. & eũ pu¬
tauerat ẽẽ te: & eũ collocauerat in cor¬
de suo & facta erat rursus teplũ ido¬
li sui abominandũ tibi. Sed post ea¬
quam fouisti capud nescientis. & clau¬
sisti oculos meos ne uiderẽ uanitatẽ
cessaui de me paululũ. & consopita
est in sania mea. & euigilaui inte &
uidi te in finitũ aliter. & uisus isteñ
acarne trahebatur. & respexi alia
& uidi tibi debere. quia sunt & inte

Expanded text:
laudent nomen tuum: non iam desiderabam meliora, quia omnia cogitabam, et meliora quidem superiora quam inferiora, sed meliora omnia quam sola superiora indicio saniore pendebam. Non est sanitas eis, quibus displicet aliquid creaturae tuae, sicut mihi non erat, cum displicerent multa, quae fecisti. et quia non audebat anima mea, ut ei displiceret deus meus, nolebat esse tuum quidquid ei displicebat. et inde ierat in opinionem duarum substantiarum et non requiescebat et aliena loquebatur. et inde rediens fecerat sibi deum per infinita spatia locorum omnium et eum putauerat esse te et eum collocauerat in corde suo et facta erat rursus templum idoli sui abominandum tibi. sed posteaquam fouisti caput nescientis et clausisti oculos meos, ne uiderent uanitatem, cessaui de me paululum, et consopita est insania mea; et euigilaui in te et uidi te infinitum aliter, et uisus iste non a carne trahebatur. Et respexi alia et uidi tibi debere quia sunt et in te