comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maxima ꝙ non ꝑeam: si oraueris ꝓhũi¬
litate mea. Hec audiens beatus andreas.
cum multa contra fornicacionem desecuis¬
set: prostratis genib expansis manib
tacitus orabat: emittens gemittꝰ cum la¬
crimis ab hora diei tercia usq in horam¬
cliei nonani. Surgens autem abluta facie
nichil accipere uoluit dicens: non gu¬
stabo donec cognoscam si miserebit᷑ d̾s
huic homini: et si sit reputandus inter
saluatos. Et ieumans altera die nichil
ei eeuelatum est de homine usez ad qui¬
tum diem: inquo flens uehem̃ter dice¬
bat. Dñe pro mortus obtinemus pieta¬
a cognoscere magnalia. cur non reuerta¬
tur ut sanes illum. Hec eo dicente: uoxde
celo delata ẽ dicens. Obtines andrea pro
sene. S sicut tu ieiumnis fatigatꝰ es: ita ⁊
ip̃e stũdeat ieiuniis ut saluet᷑. Euocans
misericors rennite homini delictum su¬
um. Quo facto et ip̃e gustauit: et cete¬
ios manducare ꝑmisit. Nicholaus autẽ

Expanded text:
maxima, quod non peream, si oraveris pro humimaxima, quod non peream, si oraveris pro humilitate mea'. Haec audiens beatus Andreas, cum multa contra fornicatione deseruisset, prostratus genibus, expansis manibus, tacitus orabat, emittens gemitus cum lacrimis ab ora diei sexta usque in horam nonam. Surgens autem, abluta facie, nihil accipere voluit, dicens: 'Non gustabo, donec cognoscam, si miserebitur Deus huic homini, et si sit reputandus inter salvatos'. Et ieiunans altera die, nihil ei revelatum est de homine usque ad quintum diem, in quo flens vehementer, dicebat: 'Domine, pro mortuis obtinemus pietare desiderat magnalia, cur non revertatur, ut sanes illum?' Haec eo dicente, vox de caelis delata est, dicens: Obtines, Andreas, pro sene; sed sicut tu ieiuniis fatigatus es, ita et ipse studeat ieiunium, ut salvetur'. Et vocans misericors, remitte homini delictum suum'. Quo facto, et ipse gustavit et ceteros manducare permisit. Nicolaus autem
Abbreviated transcription (Latin):
illicita: et ecce tertia clies ẽ inqua audi¬
u micitila quiagis et peaducationẽ
tuas que sunt plene uerbis uitalib.
Cogitabam enim metum ut relicto hoc
opere uenirem ad te: ut mͥ ostencleres
meliora. S dum hec cogitarem: ueni¬
ebat mͥ alius sensus. ut hec relinquerẽ:
et non facerem bonum ꝙ cogitabam. Luc¬
tante igitur consciencia mea accepi euã¬
głium: et oraui dñm ut hec aliq̃ndo me
faceret obliuisci. Post dies uero paucos
oblitus euangłium ꝙͦ suꝑ me erat: in¬
flãmante cogitacione ꝑuersa. ab i it̾m
ad lupanar. Et ecce mulier meretrix ui¬
dens meait. Egretlere senex egredere:an¬
gł̾s enĩ dei estu ne contingas me: neq
appropinques in hocloco: uitleo enimin
te muisterium magnum. Cum q ego sti¬
pefactus cogitarem quid hoc eẽt: recolui
ꝙ euangłium mecum habebam. Et e¬
uersus ueni ad te famulum dei: ut mi¬
serearis errorib meis. Spes erum mͥ est

Expanded text:
inlicita. Et nunc tertia dies est, in qua audiinlicita. Et nunc tertia dies est, in qua audivi miracula quae agis et praedicationes tuas, quae sunt plenae verbis vitalibus. Cogitabam enim mecum, ut, relicto hoc opere, venirem ad te, ut mihi ostenderes meliora. Sed dum haec cogitarem, veniebat mihi alius sensus, ut haec relinquerem et non facerem bonum quod cogitabam. Luctante igitur conscientia mea, accepi euangelium et oravi Dominum, ut haec aliquando me faceret oblivisci. Post dies vero paucos oblitus euangelii, quod super me erat, inflammante cogitatione perversa, abii iterum ad lupanar. Et ecce mulier meretrix videns me, ait: „Egredere, senex, egredere; angelus enim Dei es tu. Ne contingas me neque adpropinques in hoc loco; video enim in te misterium magnum". Cumque ego obstupefactus cogitarem quid hoc esset, recolui, quod euangelium mecum habebam. Et conversus, veni ad te famulum Dei, ut miserearis erroribus meis; spes enim mihi est
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝰ puer a dolescenꝰ egͣssꝰ de piscina ꝓcidit ad
pedes apł̃i dicens. Quid nobis et tͥandrea ̃
uenisti huc ut destruas nos asedib nr̃is :
Erectus autem astante pͤ̾pło dixit apłs. No¬
lite timere. s credite miħm saluatorem
nr̃m. Clamantib autem om̃ib credi¬
mus que p̾dicas. inccepauit utrumq
demonem: et egressi sunt decorporib ob¬
sessis. Dimissiq senex et ad olescens: re¬
dierunt ad ꝓpria sua. Beatus uero apłs la
uans. lisserebat quia immicus generis
humani insicdiat᷑ ubiq: siue in lauacris.
siue influminib. Et iccirco nom̃ domi
Quod uidentes uiri ciuitatis ponebant
aliis ciuitatib ueniebant cũ infirmis.
et ip̃i sanabant᷑: et libẽrter auliebãt
uerbum dei. Dum hec agerent᷑ ecce
quidã senex nicholaus nomine: uenit
uite mee: inquib non di̾cessi abimĩ¬
diciis et scorto et fornicacione. P̃lerum¬
q p̾ceps cdlecluctus ad lupanar exercebã

Expanded text:
alias puer adolescens egressus de piscina, procidit ad alias puer adolescens egressus de piscina, procidit ad pedes apostoli, dicens: 'Quid nobis et tibi, Andreas? Venisti huc, ut destruas nos a sedibus nostris?' Erectus autem, adstante populo, dixit apostolus: 'Nolite timere, sed credite in Iesum salvatorem nostrum'. Clamantibus autem omnibus: 'Credimus quae praedicas', increpavit utrumque daemonem, et egressi sunt a corporibus obsessis, dimissique vel senex vel adolescens, redierunt ad propria sua. Beatus vero apostolus lavans, disserebat, quia: 'Inimicus generis humani ubique insidiatur, sive in lavacris sive in fluminibus. Et idcirco nomen DominQuod videntes viri civitatis, veniebanaliis civitatibus veniebant cum infirmis, et ipsi sanabantur et libenter audiebant verbum Dei. 28. Dum haec agerentur, ecce quidam senex Nicolaus nomine, scissivitae meae, in quibus non discessi ab inmunditiis et scorto ac fornicatione, plerumque praeceps deductus ad lupanar, et exercebam
Abbreviated transcription (Latin):
es. Philopat̾ autẽ ait apło. Hic est pa¬
ter meus quem cernis: nunc autẽ inter¬
rogat qͥt eum oporteat agere. Et beatꝰ
apłsait. Scio quia procognoscenda ue¬
ritate ad nos uenit. Gratias agimus do¬
mino nr̃o ih̃u xp̃o: qui se credentibus
reuelare cdignatur. Leoncius autẽ ser¬
uus sostrati dixit ad eum. Nides dñe. qͣ
luce refulgeat uultus hominis huiꝰ: Cui
ille. Hideo inquit dilectissime. Et ideo nõ
discedamus abeo: s simul uiuamꝰ cumil¬
lo: et audiamus uerba uite et̾ne. Et se¬
quenti clie obtulit apło munera multa.
Sẽs uero dixit ad eum. Non est. meum
accipere aliued exuobis nisi uos ip̃os lucri
faciam ÷ cũ credideritis in iħm: qui me
misit euangłitare inhunc locum. Si pe¬
cumam desiderassem lisbiũ diciorem rep¬
perissem: qui me multo ditare poterat¬
nisset lauandi gr̃a: uidit senẽ demoniũ
hñtẽ: ⁊ tͤmentẽ ualde. Em dũ admiraret᷑:

Expanded text:
es'. Philopater autem ait apostolo: 'Hic est paes'. Philopater autem ait apostolo: 'Hic est pater meus quem cernis. Nunc autem interrogat, quid eum oporteat agere'. Et beatus apostolus ait: 'Scio, quia pro cognoscenda veritate ad nos venerit. Gratias agimus domino nostro Iesu Christo, qui se credentibus revelare dignatur'. Leontius autem, servus Sostrati, ait ad eum: 'Vides, domine, qua loce refulgeat vultus hominis huius?' Cui ille: 'Video', inquid, ' dilectissime, et ideo non discedamus ab eo, sed simul cum illo vivamus et audiamus verba vitae aeternae'. Et sequenti die obtulit apostolo munera multa; sanctus vero Dei dixit ad eum: 'Non est meum accipere aliud ex vobis, nisi vos ipsos lucri faciam, cum credideritis in Iesum, qui me misit euangelizare in hunc locum. Si pecuniam desiderassem, Lysbium diciorem repperissem, qui me multo ditare potueratnisset lavandi gratia, vidit senem daemonium habentem et trementem valde. Quem dum admi
Abbreviated transcription (Latin):
egrotantis. Erat autem libbiꝰ ꝓconsul cum
eo. Hidens uero beatus apł̃s mulierem gͣ¬
uium doloꝵ cruciatu torqueri: ait. Rec¬
te hec pateris. que male nupsisti: que de
doloso acipiens. et dolores intolerabiles su¬
stinens ÷ insuꝑ cosuluisti demonia: que nͨ
ulli nec sibi ꝓdesse possunt. Credde nunc
ih̃m xp̃m filium dei: et proice puerperium.
herumpt̃m mortuum egreclietur: ꝙ in¬
digne concepisti. Credidit mulier. et egre¬
dientib cunctis decubiculo ꝓiecit partũ
mortuum: et sic a dolorib liberata est
Cum autem multa signa et prodigi¬
a faceret beatus apłs inchorinto: sostratꝰ
pater philopatoris ad monitus ꝑuisum
ut apłm uisitaret: uenit machaiam. Et
cumꝰ inuenisset euur: ꝑuenit inchorin¬
tum. Cumq cum lisbio ⁊ aliis deam¬
bularet: cognouit eum sostratus sicut
ei iam ꝑsomnĩ erat ostensus. Comple¬
xus q pedes eiꝰ ait. Mliserere mei queso
famule dei: sicut et filio meo misertus

Expanded text:
aegrotantis; erat enim Lysbius proconsul cum aegrotantis; erat enim Lysbius proconsul cum eo. Videns vero beatus apostolus mulierem gravium dolorum cruciatu torqueri, ait: 'Recte haec pateris, quae male nupsisti, quae doloso concipiens, dolores intolerabiles sustines. Insuper consuluisti daemonia, quae neque ulli neque sibi prodesse possunt. Crede nunc Iesum Christum, filium Dei, et proice puerperium. Verumtamen mortuum egredietur quod indigne concepisti'. Credidit mulier, et egredientibus cunctis de cubiculo, proiecit partum mortuum; et sic a doloribus liberata est. 26. Cum autem multa signa et prodigia faceret beatus apostolus in Chorintho, Sostratus, pater Philopatoris, admonitus per visum, ut apostolum visitaret, venit in Achaia, et cum non invenisset eum, pervenit in Chorintho. Cumque cum Lysbio et aliis deambularet, cognovit eum Sostratus, sicut ei iam per somnium erat ostensus, complexusque pedes eius, ait: 'Miserere mei, quaeso, famulae Dei, sicut et filio meo misertus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt.xxxͣ. et nouem: et glorificauerunt
dm̃ qui ad erant dicentes non est. simił
tibi dñe. Lisbius uero multa munera ob¬
tulit philopatori dicens. Non te constritet
amissio facultatũ: nec recedas a famulo
dei. Et erat semꝑ cum apło intendens
om̃ib que dicebantur ab eo. Erat autẽ
mulier caliopa nõie: que honucile ꝯñe¬
ta conceptum suscepit illicitum. hbi u̾o
tẽpus pariendi uenit ÷ artabat᷑ dolorib ma¬
guis: et partum proferre non poterat. Que
ait sorori sue. Hade queso ⁊ inuoca dianam
deam nr̃am: ut misereatur mei. Ip̃a enini
habet stuclium obstetͥcandi. faciente autẽ
soriore que sibi imꝑata fuerant: uenit ad
cam nocte diabolus dicens. Quid me cas¬
so inuocas ÷ cum tͥ nichil prodesse possim:
S magis uade ad apłm dei amdream in
achaia: et ip̃e miserebitur sorori tue. Sur¬
rexit igit᷑ mulier et uenit ad apłm: et nar¬
rauit ei om̃ia hec. At ille nichil moratus
uenit inchorintum addonium mulieris

Expanded text:
sunt 30 et 8, et glorificaverunt Deum qui aderant, dicentes: 'Non est similis tibi, Domine'. Lysbius vero multa munera obtulit Philopatori, dicens: 'Non te contristet amissio facultatum, nec recedas a famulo Dei'. Et erat semper cum apostolo, intendens omnibus quae dicebantur ab eo. 25. Erat enim mulier Caliopa nomine, quae homicidae coniuncta, conceptum suscipit inlicitum. Ubi vero tempus pariendi venit, artabatur doloribus magnis et partum proferre non poterat. Quae ait sorori suae: 'Vade, quaeso, et invoca Dianam deam nostram, ut misereatur mei. Ipsa enim habet studium obstetricandi' Faciente autem sorore quae sibi imperata fuerant, venit ad eam nocte diabolus, dicens: 'Quid me casso invocas, cum tibi nihil prodesse possim? Sed magis vade ad apostolum Dei Andream in Achaia, et ipse miserebitur sorori tuae'. Surrexit igitur mulier et venit ad apostolum et narravit ei omnia haec. At ille nihil moratus venit in Chorinthum ad domum mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
gis intenti uigiliis hostes latebrantes.
lapidib exturbabant. Ꝙ operi sc̃i mar¬
tini recto iudicio reputatur: qui uicini¬
tate sua sibi deuotis poprilis. sedulam ex¬
hibuit presentemq custocdiam: Et hanc
uirtutem asupradicto cognouimus:
ibi quoq rauenne
atq inrechorica socio suo felici:
exoleo ꝙ sub ymagine picture
beati marci ni incicendili ardebat:
dum detigerunt oculos. lumen redisse
confessus est.

Expanded text:
gis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto indicio reputat, qui vicinitate sua sibi devotis populis sedulam exhibuit praesentemque custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus. Sibi quoque Ravenna atque in rethorica socii sui Felicis ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendile ardebat, dum tetigerunt oculos, lumen reddidisse confessus est.
Abbreviated transcription (Latin):
lum: solita ueneratione decluicẽs:
Senex aũt claudus ad m̃dicandũ
positus est in uia: ciumꝰe fr̾ib ele¬
emõsinam dedit. Secutꝰ abbas sc̃s cũ
iam hõiem ꝑtnͣsissect tonu̾cit se et
paulisꝑ intondens in eum. quid pa¬
ciat᷑ int̾rogat circonstantes: etu̾ illũ
p̾cepit exhiberi. Suspieati hot̃es qd̾
eẽt ei ampliꝰ aliquid ip̃e daturus. dñe
inquiunt claudus est nec moueri

Expanded text:
lum, solita veneratione deducens. lum, solita veneratione deducens. Senex autem claudus ad mendicandum positus erat in via, cui unus e fratribus eleemosynam dedit. Secutus Abbas sanctus, cum jam hominem pertransisset, convertit se; et paulisper intendens in eum, quid patiatur interrogat circumstantes, et sibi illum praecipit exhiberi. Suspicati homines quod esset ei amplius aliquid ipse daturus:-- « Domine, inquiunt, claudus est, nec moveri
Abbreviated transcription (Latin):
quos continuo coram te aucliet sur¬
dus. et imponens manꝰ homini. sig¬
nauit eiuinz et in aures eiꝰ cligitos
misit. Quo ꝓtinus audiente. pauẽs
henricus et tremens ruit ad pedes
hominis dei humilr satiffaciens et
lib̾e annuens quicquid fu̾at postu¬
platea tudit feminam cecam. Qmͣ
aliquantisper intuitus. cum ex
more a transeuntib elemosinam
flagitaret: cuinquit petis argen¬
tumiet deustͥ uisum donabit. Acce¬
densgͦ tetigit eam: et ocłos eiꝰ aꝑu¬
it. Que bñficium sentiens insꝑatũ:
ñ minꝰ misccłie magnitudinem.
qmͣ lucem in solitam mirabatur.
Nter pͥmas ꝓpagines quas ħ ab un¬
dantissima uitis emisit: iuremoꝵ
parrochia monast̾ium igniacense
plantacum felicit̾ racdicauit. Q d̾ a¬
liqñ uisitans idem sc̃s: uicum mat̾¬
ue fluuio ꝓximtm ꝙ̃ riuolium no¬
minant pertransibat. Uir qͦ magni¬
ficus et deuotissimꝰ eius amator san¬
son remoꝵ archiep̃e comitabat᷑ il¬

Expanded text:
quos continuo coram te audiet surquos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manus homini, signavit eum, et in aures ejus digitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et libere annuens quidquid fuerat postuplatea vidit feminam caecam. Quam aliquantisper intuitus, cum ex more a transeuntibus eleemosynam flagitaret: « Tu, inquit, petis argentum, et Deus tibi visum donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos ejus aperuit. Quae beneficium sentiens insperatum, non minus misericordiae magnitudinem, quam lucem insolitam mirabatur. Inter primas propagines, quas haec abundantissima vitis emisit, in Remorum paroecia monasterium Igniacense plantatum feliciter radicavit. Quod aliquando visitans idem Sanctus, vicum Maternae fluvio proximum, quem Rivolium nominant, pertransibat. 1150 Vir quoque magnificus, et devotissimus ejus amator, Samson Remorum archiepiscopus, comitabatur il
Abbreviated transcription (Latin):
uinam illi mĩam affuisse: accersiri fe¬
minam iubet. Inuenta gͥ auditum re¬
cepisse. uenit głificans d̃m: et d̾i famu¬
lo grãs agens. Egrediebat᷑ idẽ pat̾
metensium ciuitatem: et ex more deuo¬
tꝰ eum ppłs declucebat cum ep̃o eoꝵ ste¬
phano. et fr̃e eius reinaldo barrensi co¬
mite alusq ꝑsonis. tam ex clericali
qmͣ ex militari ordine multis. Int̾im
cã extitit ut rogaret nobilem uirum
benricum de salinis. sr̃ u̾bo qͦdam qd̵
ip̃e ei ep̃ et alii qͥ ꝯuen̾ant sugg̾ebãt:
ut iudel metensi ciuitati et ppło pacẽ
daret cui grauit̾ inimicabat᷑. Ille uͦ
renuere penitꝰ et abiurare nͨ ulł p̾cib
flecti. Int̾ ħ sr̃uenientes alii offerebãt
beato uiro hoĩem surdum obsecran¬
tes ut ei manum impon̾e clignaret᷑.
At ille fidei relo succensus. sic̾ int̾dũ
ob causas neccessarias. terror qͥdam
et auccoritas supra hoĩem in eiꝰ facie
rutilabat ⁊ ꝯuersus ad militem
tu nos inquit aulire contempnis

Expanded text:
inam illi misericordiam adfuisse, accersiri feminam jubet. Inventa igitur auditum recepisse, venit glorificans Deum, et Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eum populus deducebat, cum episcopo eorum Stephano, et fratre ejus Rainaldo Barrensi comite, aliisque personis tam ex clericali, quam ex militari ordine multis. Interim causa exstitit ut rogaret nobilem virum Henricum de Salmis super verbo quodam, quod ipse ei episcopus et alii qui convenerant, suggerebant, ut videlicet Metensi civitati et populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille vero renuere penitus et abjurare, nec ullis precibus flecti. Inter haec supervenientes alii offerebant beato Viro hominem surdum, obsecrantes ut ei manum imponere dignaretur. At ille fidei zelo succensus, sicut interdum ob causas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis,
Abbreviated transcription (Latin):
pannoniar opido oriundus
fu̾it: s intra italiam ticini ali¬
tus est. parentib fecł̃m scłi dig¬
nitatem non infimis: gentilib
tamen. Pater eius miles prim¬
um: post tribunus militum
fuit. Ip̃e armatam miliciam
in ad olescencia secutus: inter sco¬
lares a las sub rege constancio.
de inde sub uiliano cesare mili¬
tauit. Non tamen sponte: quia
aprimis fere annis diuinam po¬
cius seruitutem. sacra illustris
pueri inspirauit in fancia. Nam
cum eẽt annoꝵ deceme inuitis
parentib ad eccl̃iam confugit.
scer cat suminum feri potula¬
uit. Mox mitum inmodum totus
indei opere conuersus. cum eẽt an¬
noꝵ duodecim heremum ꝯcupi¬
uit. fecisset q uotis satis: si eta¬
tis infirmitas non obstitisset. Ani¬
mus tamen aitt circa monast̾ĩa. aut
cirta eccłiam semꝑ inteitus: medita¬
batur ad huc inetate puerili ꝙͦpost

Expanded text:
Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini alius est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. Pater ejus miles primum, post tribunus militum fuit. Ipse armatam militiam in adolescentia secutus, inter scholares alas sub rege Constantio, deinde sub Juliano Caesare militavit: non tamen sponte: quia a primis fere annis divinam potius servitutem sacra illustris pueri spiravit infantia. Nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quo
Abbreviated transcription (Latin):
imiliter inprelicta urbe dum
placidus ꝓcurator desperatus
amedicis. ad aliul puellarum orato¬
rium sibi uicinum confugeret. et ina¬
trio decumberet: uenit nocte abbatisse
beatus martinus ꝑsomnium. Requi¬
rit quid faceperet.: Ait se requiescere. dic̃
sanctus ad illam Ingallias habui iã
reddire sed ꝓpt̾ istum qui foris iacet
inatrio remoratum ꝓfiteor. Cunc sur¬
gens abbatissa: referens uisionem fidẽ
fecit homini depericulo liberari. Ꝙ
certe meruit obtinere. S et hoc predic¬
tus prb̾r asserit: multum desiderabi¬
lius in locis italis martini gloriam
uenerari. quam si licet dici. quo pia
menbra retubant cumulata: intan¬
tum ut brequentia miracula. nec spea

Expanded text:
imiliter in praedicta urbe, dum Placidus procurator disperatus a medicis ad alium puellarum oratorium sibi vicinum confugiret et in atrio decubaret, venit noctu abbatissae beatus Martinus per somnium, requirit, quid faceret; ait, se requiescere. Dicit sanctus ad illam: 'In Gallias habui iam redire, sed propter istum qui foris iacet in atrium me remoratum profiteor'. Tunc surgens abbatissa, referens visionem, fidem fecit homini de periculo liberari, quod certe meruit obteneri. Sed ut praedictos presbiter adserit, multum desiderabilius in locis Italis Martini gloriam venerari, quam, si licet dici, quo pia membra recubant tumulati; in tantum ut frequentia miracula nec spa
Abbreviated transcription (Latin):
baris obiceretur. a. Postera die hostes
legatos depace misẽtunt: sua omĩa
Cay isos delentel. Iide quis dubit
hanc uere b̃ĩ uiti fuisse ictoriam ⁊
cui prestitum sit me mermis ad preli¬
um mitt̾etur: Et quamuis pius do¬
minus seruare militem suum inter
hostium gladios et tela potuisset:
tamen ne uł alioꝵ morte scĩ uiolare¬
tur obtutus : exemit pugne necessita¬
tem. Neq enim aliam ꝓmilite suo xͦ
debuit prestare uictoriam: quam ut sb̃¬
actis sine sanguine hostib. nemo more¬
retur:

Expanded text:
baris obiceretur. postero die hostes baris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis sine sanguine hostibus nemo moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
Ñterea irrlientib intra gallias
barbaris: uilianis cesar coacto
inunum excercitu apud uangi¬
ontim ciuitatãm. donatium ce¬
pit erogare militib÷ et ut est ꝯsu¬
etudinis. singuli citabant᷑ ⁊ donec
ad martinum uentum est. Tunc uͦ
oportunum tempus existime̾ns qͦ
peteretmisionem neq enim integri
sibi fore arbitrabat᷑. si donatiuum s̃
militaturus acciperet: hactenus inqͥt
ad cesarem militaui tͥ: patere ut ñc
militem deo: Donatiuum tuũ pug¬
miles⁊ pugnare mͥ non licet. Tunc uͦ
aduersus hanc uocem tirannus infre¬
muit: dicens eum metu pugne qͦi po¬
stera die erat futura. non reͣgionis
gr̃a decrectare milicie. At martinus in¬
trepidus. immo illato sibi tectore cõ¬
stancior ÷ si hoc inquit ignanie ascri¬
bitur non fidei. crastina die ante aci¬
em mermis astabo: et innõie dñi ih̾ii.
signo crucis nonclipeo ꝓtectus aut
galea hostiũ cuneos penetrabo secutꝰ.
Retrudi ergo incustodiam iubetur.
facturiis fidem dictis ut mermis bar¬

Expanded text:
nterea inruentibus intra Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugmiles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis bar
Abbreviated transcription (Latin):
nionem. N partib tolosanis
henricꝰ quidam olim monachꝰ. tunc
apostata uił. pessime uite ꝑniciose
doctͥne u̾b ꝑsuasibilib gentis illiꝰ
occupau̾at leuitatem: et ut p̾dixit¬
apłs de quib dam. in hipocrisi loqͦns
m̃datium: fictis u̾b de eis negociabat᷑.
Erat aũt hostis eccłie manifestꝰ: irre¬
uerent̾ ecc̃asticis derogans sacram̃tis
parit᷑ et ministris. Nec mediocͥter ui
ea iam malignitate ꝓfecerat. Sic̃ enĩ
de eo scribens pater uenerabilis ad pͥn¬
cipem tolosanim int̾ cetera ait: pas¬
sim inueniebant᷑ iam ecce sine ple¬
bib plebes sine sacdotib: et sacdotes
sine debita reu̾entia: sine xͦ de niq. xͥ¬

Expanded text:
nionem. CAPUT nionem. CAPUT Henricus quidam, olim monachus, tunc apostata vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, et, ut ploquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic enim de eo scribens Pater venerabilis ad principem Tolosanum, inter caetera ait: « Passim inveniebantur jam Ecclesiae sine plebibus, plebes sine sacerdotibus, sacerdotes sine debita reverentia, sine Christo
Abbreviated transcription (Latin):
sane ñ nullos ex his qui p̾sidebant.
iam quidem animadu̾tentes blasphe¬
miam in doctͥua. ad huc tñ au̾tentes in¬
uirian aꝑsona accensus est zelo: et do¬
mesticam sͥ ecc̃am seorsum conuorat¬
gallicanam. Conmuni deniq ꝯfilio
a patrib decen ꝓuinciaꝵ. aliis autẽ
ep̃is et abbib płimis: dictante uiro dei
nouis doginatib opponit᷑ simbolum
nouum. Ciuetiam subsc̾bunt᷑ noĩa
singuloꝵ. ut eoꝵ uides õium sit̃ irrep̾
hensibił ⁊elus cec̾is innotescat. Ita de¬
mum apłico iuditio et auctoritate u¬
niu̾sał eccłie error ille dampnatur.:
ep̃c oisleb̾tꝰ an eidem dampuationi cõ¬
sentiat int̾rogat᷑. consentiens et publi¬
ce refutans q̃ pͥꝰ scͥpserat et affirmau̾at.
indulgentiam ip̃e consequit᷑: maxĩe
qd̾ ab initio cautꝰ fuisset ea lege eandẽ
ingrecli disceptationem ut ꝓmitcet
sine ulla sese obstinatione ꝓecc̃e sc̃e
arbitrio correcturum libe suam opi¬

Expanded text:
sane nonnullos ex his qui praesidebant, sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona; accensus est zelo, et domesticam sibi Ecclesiam seorsum convocatGallicanam. Communi denique consilio, a patribus decem provinciarum, aliis autem episcopis et abbatibus plurimis, dictante Viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eoruehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate universalis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus Gillebertus an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi disceptationem, ut promitteret sine ulla sese obstinatione, pro Ecclesiae sanctae arbitrio, correcturum libere suam opi
Abbreviated transcription (Latin):
uens scͥpta incendio. scͥptorem silen¬
quen cognominauere porretam. pi
ad insip̃iam sͥ Si quidem de sc̃e tͥnita¬
tis unitate et liuinitatis simplici¬
tate simpłr ñ sentiens. nec fidelit̾ scri¬
bens. discipłis suis panes ꝓponebat
absconditos. furtiuas ꝓpinabat aqͣs:
nec facile quid sapet. immo qnͣtum de¬
siꝑet ꝑsonis autenticis facebat᷑. sime¬
bat enim qd̃ apd̃ senonas petrum ei di¬
xisse fert: tua res agit᷑. paries cum ꝓxi
mꝰ ardeti Nouissime tñ cum iam fide¬
lium sr̃ hoc inualesceret scandalũ.
cresceret murm᷑ uocatꝰ ad mediumẽ:
et librum trad̾e iussus in qͦ blasphe¬
miaseuomueratigraues quidem. s
u̾boꝵ qͦdam in uolucro circunseptas.
Igit᷑ in concilio qd inurbe remoꝵ rõ
uen̾abił eugeniꝰ celebrauit. egit co¬
minus adu̾sus hunc sisleb̾tum ec¬
clesie sc̃e suo t̃pe singularis athleta
bernardꝰ: primo quidem totum qid̾ il¬
le u̾boꝵ cauillationib occultare ni¬
disputatione redarguens. Consid̾anᷤᷤ

Expanded text:
ens, scripta incendio, scriptorem silenquem cognominavere Porretanum, Pad insipientiam sibi. Siquidem de sanctae Trinitatis unitate et Divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, furtivas propinabat aquas, nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim quod apud Senonas Petrum ei dixisse fermus ardet. Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, quod in urbe Remorum papa venerabilis Eugenius celebravit, egit cominus adversus hunc Gillebertum Ecclesiae sanctae suo tempore singularis athleta Bernardus: primo quidem totum quod ille verborum cavillationibus occultare nidisputatione redarguens. Considerans
Abbreviated transcription (Latin):
sanatus est. statim libere gradi¬
ebatur: repletus est stupore et
extasi in eo quod contigerat sibi.
Sed et uicini eius et noti pariter
congratulantes dominum collau¬
dabant. qui miserabilis hominis
et meritum sumul et uotum. a¬
bundantia sue pietatis excessit. Un

Expanded text:
sanatus est, statim libere gradisanatus est, statim libere gradiebatur repletus stupore et exstasi in eo quod contigerat sibi. Sed et vicini ejus et noti pariter congratulantes Dominum collaudabant, qui miserabilis hominis et meritum simul et votum abundantia suae pietatis excessit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
potest: nos ad eum ferimus qd̃ uo¬
lueris dare. Quo respondente u̾bimi
et licente tollite eum et afferte ad
me: primo quidem pre admiratione.
nutuo sese intuebantit ignoran¬
tes quid esset facturus. Demum a¬
gnoscentes eum. clamabant ad in¬
uicem abbas est clare uallis: et ꝓti¬
nus illum sanabit. Nimirum soli¬
tus erat quociens poterat oꝑam dare
ne in uicis cognosceretur. et interdi¬
cere sociis ne cui ex occurrentib ma¬
nifestarent eum aut de eo aliquid
loquerentur: s querentib quistͣn¬
siret dicerent monachos ẽe: aut ali¬
qmͣ de personis simul euntib no¬
minarent.Igitur agnito dei famu¬
lo ruunt undiq. et leuantes hoĩem
ferunt et offerunt ei. Q imponẽs
ntramq manum capitieius. et in
celum suspiciens ac breuit̾ orans:
deponi illum ubec et ambulare.
Excusante illo et dicente non pos¬
sum: ego tibi ait in nomine cdlñi
et eius iurtute precipio uade: et
sanus esto iam ab hñc hora. Quid
pluraᷤ Statim depositus. statim

Expanded text:
potest; nos ad eum feremus quod volueris dare. » Quo respondente verbum et dicente, « Tollite eum, et afferte ad me; » primo quidem prae admiratione mutuo sese intuebantur, ignorantes quid esset facturus. Demum agnoscentes eum, clamabant ad invicem: « Abbas est Clarae-Vallis, et protinus illum sanabit. » 51. Nimirum solitus erat, quoties poterat, operam dare ne in vicis agnosceretur, et interdicere sociis ne cui ex occurrentibus manifestarent eum, aut de eo aliquid loquerentur; sed quaerentibus quis transiret, dicerent monachos esse, aut aliquem de personis simul euntibus nominarent. Igitur agnito Dei Famulo ruunt undique, et levantes hominem ferunt, et offerunt ei. Qui imponens utramque manum capiti ejus, et in coelum suspiciens ac breviter orans, deponi illum jubet, et ambulare. Excusante eo et dicente, « Non possum:--Ego tibi, ait, in nomine Domini et ejus virtute praecipio, vade, et sanus esto jam ab hac hora. » Quid plura? Statim depositus, statim
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is cessabit cultus. ⁊ om̃is honor:
Qunera quippe d̾i deerũt. ⁊ gr̃a pͥma:
Historie solum. nom̃ erit ueteris.
P astor oues ꝓpͥas. cͥnos cõmittis alendast
Ce linq̃te gregẽ: mox lupus adueniet:
Dixtus. solamen. nr̃m decus om̃e leuam̃
Tu spes una salus. cansaq leticie.
Ue nobis miseris. hec oĩa ꝑlimꝰ at nos
Hine subit et liitus ꝑpetuus q dolor
Dn cuitale nefas fuit hec ꝓmissa potͤcas

Expanded text:
Omnis cessabit cultus, et omnis honor. Omnis cessabit cultus, et omnis honor. Munera quippe Dei deerunt, et gratia prima Historiae solum nomen erit veteris. Pastor, oves proprias cui nos committis alendas? Te linquente gregem mox lupus adveniet. Virtus, solamen nostrum, decus omne, levamen, Tu spes una, salus, causaque laetitiae. Vae nobis miseris! haec omnia perdimus: at nos Hinc subit et luctus, perpetuusque dolor. Heu! cui tale nefas fuit haec permissa potes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃re qͥd miseris heu nob̾ accidit isto
Qd̾ patrie nr̃e dedecꝰ aspicimus:
¶unera tanta dei. multos t̾uata ꝑanno
¶am facili raptu ꝑdidimꝰ subito.
Hactenꝰ hoc fuerat licie ditata suꝑno
Thesauro tellus: ac decorata nimis.
Laudib eximiis totum celebrata ꝑorbẽ
Et munita patͥs magnamini meritis
IN felix mitrea: tuis spoliata manebis
Cultib ⁊ donis: mestaq semꝑ eris
Onicholae pat̾. toto uenerabilis orbe:
Cor patͥam nram cdeseris ĩmo tuam:
Hie gentꝰ fuers scĩs ꝙ parẽtib altͦꝰ.
Hic puer et iuuenis. uirq senexq pius :
Hic pat̾ et dñs. pastor custosq benignꝰ:
Hactenus ac patria. uiuus et exanimis:
Nelibet hanc miseram qͦciens adu̾sa pͥ
N ebus inaduersis aderas spes una salutis:
Qunimen tͥbuens. supplicib ppłis:
Quoꝵ tu precib p̾sens uen̾ande fauebas:
Notaq suscipiens. queq rogata dabas:
Undiq currebant cunctis epartib orb̾
Ad sacrum tumulum. sepe salutiferũ:

Expanded text:
pore quid miseris, heu! nobis accidit isto? Quod patriae nostrae dedecus aspicimus? Munera namque Dei, multos servata per annos, Jam facili rapto perdidimus subito. Hactenus hoc fuerat Lyciae ditata superno Thesauro tellus, ac decorata nimis; Laudibus eximiis totum celebrata per orbem, Et munita patris magnanimi meritis. Infelix Myrea, tuis spoliata manebis Cultibus et donis, moestaque semper eris. O Nicolae Pater! toto venerabilis orbe, Cur patriam nostram deseris, imo tuam? Hic genitus fueras, sanctisque parentibus altus, Hic puer et juvenis, virque, senexque pius. Hic pater et dominus, pastor, custosque benignus, Hactenus hac patria vivus et exanimis. Quaelibet hanc miseram quoties adversa prum. Rebus in adversis aderas, spes una salutis, Munimen tribuens supplicibus populis. Quorum tunc precibus, praeses venerande, favebas, Votaque suscipiens, quaeque rogata dabas. Undique currebant cunctis e partibus orbis Ad sacrum tumulum saepe salutiferum.
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit: Hinc ergo exorta leticia:
magis ac magis infodere. ueterem¬
q ũcturam calcis impositam quadã
asciola rumpere ac dissipare fragm̃¬
taq eicere non tardabant: Quibus
la tere fracta: fraglantissimus subi¬
ra eos quiaderant delectacione sua¬
uitatis impleuit : Idem uero iuue

Expanded text:
apparuit. Hinc ergo exorta laetitia, magis magisque infodere, veteremque juncturam calce colligatam quadam cum asciola rumpere ac dissipare, fragmentaque non tardabant ejicere. Quibus latere fracta, fragrantissimus ra eos qui aderant delectatione suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nimus: trib aduecti nauibz. Si consen¬
tire nobis uolueritis: dabimus uobis de una¬
quaq puppi centum aureos solidos. Qd̃ il
mus incipere et ꝑficere: cum nullus morta¬
lis hactenus hoc ualuerit inpune tempta¬
re. Quis autem demerarius tanti cõmertii
esse poterit emptor uł uenditor : uł que tã
pretiosa res uł ad mirabilis tanto chesauro
ñ temerarie s precib et supplitionib istud¬
lit̾ uosualebitĩoperari : Sinite ergo ampluis¬
placitum maiestati. Tamen probate: ecce locus:
hoc autem dicerunt: nullom᷑ putantes posse¬

Expanded text:
nimus, tribus advecti navibus. Si consentire nobis hoc volueritis, dabimus vobis de unaquaque puppi centum aureos solidos. » Audiemus incipere, cum nullus mortalis hactenus hoc voluerit impune tentare? Quis temerarius tanti commercii esse poterit emptor vel venditor? Quae tam pretiosa res et admirabilis tanto thesauro non temerarie, sed precibus et supplicationibus istualiter vos valebitis operari? Sinite ergo ampliplacitum non est majestati. Tamen probate, ecce locus. » Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi qͦ sepiꝰ ꝑ hunc hoĩem dei: diuine uir¬
tutis oꝑa claruert̃. Siquidem p̾t̾ea q̃
minꝰ diligent̾ curauimꝰ uestigare. ꝙ
oĩs nr̃a curiositas signoꝵ mutitudi¬
ne uinc̾etur. uͦuͭ. illic claudos ad ip̃iꝰ
or̃onem et manꝰ impositionem diu̾¬
sis temporib xp̃c erexit ÷ cecos duos
illuminauit ÷ duob eque surcdis et
mutis auclitum p̾stitit et loq̃lam.
S ed et iuxta alt̾m barrum sr̃ seqͣ¬
nam. ad eiꝰ taccum illuminatꝰ ẽ cec¬
ꝯualuit. ⁊̃ ꝑaliticꝰ: gressum recepit
monacho clare uallensi et abb̾e sc̃i¬
anastasii in urbe roma ad apłicam assũ

Expanded text:
Ibi quoque saepius per hunc hominem Dei divinae virIbi quoque saepius per hunc hominem Dei divinae virtutis opera claruerunt. Siquidem praeter ea quae minus diligenter curavimus vestigare, quod omnis nostra curiositas signorum multitudinem vinceretur, quatuor illic claudos ad ipsius orationem et manus impositionem diversis temporibus Christus erexit, caecos duos illuminavit, duobus aeque surdis et mutis auditum praestitit et loquelam. Sed et juxta alterum Barrum super Sequanam ad ejus tactum illuminatus est caecam paralyticus, gressum recepit monacho Clarae-Vallensi et abbate Sancti-Anastasii in urbe Roma, ad apostolicam assu
Abbreviated transcription (Latin):
miliariis a monast̾io clistans. Hunc qñ
tetigit et curauit: qmͣ nunc usc super¬
stitem et incolumen ẽẽ nuꝑ accepimꝰ.
Der idem tp̃s in finib ilł apd̾ castrũ
qd̾ nõiant buden montem. duo mili¬
tes de b̾i pr̃is urtutib ꝯferebant: s¬
minꝰ credulus alt̾. si hunc inquit sana¬
u̾it puerun ex tunc firmiꝰ credam.
Bicebat aũt surdum quendam et
mutum: qui apd̾ eos nutͥtꝰ nec locutꝰ
fuisset alicũ. nͨ audisset. Post dies
paucos transeunte ꝓpiꝰ patre scõ: ambo
parit̾ puerum tolunt et offert̃ ei. Im¬
positagͥ manu puero. et signans os
illiꝰ et aures allocutꝰ est eum: et lo¬
quentemꝑtinꝰ et audientem dimisit.
Apd̾ risnelnum opidum regionis
eidem usq mͦ cern̾e est adolescentẽ sy¬
monem nõie satis notum. qͥ p̾fato d̾i
famulo claudꝰ oblatꝰ est. et sub eius
manugressum recepit. B arrum
sr̃ albam d̾r opidum: tribus ut aiunt
leugis cdistans a monast̾io clareuallis.

Expanded text:
milliariis a monasterio distans. Hunc quanmilliariis a monasterio distans. Hunc quantetigit et curavit, quam nunc usque superstitem et incolumem esse nuper accepimus. 1145 Per idem tempus in finibus illis, apud castrum quod nominant Burdemontem, duo milites de beati Patris virtutibus conferebant: sminus credulus alter, « Si hunc, » inquit, « sanaverit puerum, ex tunc firmius credam. » Dicebat autem surdum quemdam et mutum, qui apud eos nutritus, nec locutus fuisset aliquando, nec audisset. Post dies paucos transeunte propius Patre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offerunt ei. Imposita igitur manu puero, et signans os illius et aures, allocutus est eum, et loquentem protinus et audientem dimisit. Apud Risnelmum oppidum regionis ejusdem usque modo cernere est adolescentem, Simonem nomine, satis notum, qui praefato Dei famulo claudus oblatus est, et sub ejus manu gressum recepit. Barrum super Albam dicitur oppidum, tribus, ut aiunt, leucis distans a monasterio Clarae-Vallis.
Abbreviated transcription (Latin):
trrasua. Musserum dicit᷑ iuilla sĩ
seqͣnamn lumumꝰ palicis a clara¬
ualle miliarib distans. Ex hac uirum
idropicum ad dei hõiem adduxerunt
Em manꝰ imponens et orans ꝓpͥo qͦ cin¬
gulo tumentem enormit̾ uterum eiꝰ ac¬
cuxit: p̾cipiens ut incolumitate recep¬
ta. p̾stitum sͥ cingulum reportaret.
Nec tardauit sanitasi s paulatim tu¬
mor abcessit. Deniq circa uicesimum
diem gracilis in columisq reu̾sus: ein¬
gulum simul et gr̃as multas suo retu¬
lit cͤatori. Exeunti alio temꝑe
monast̾i claustra: senem ꝑaliticum
ex ꝓximo uieo qͥ mundiuilla dicit᷑
obtuler̃t. Subsistens aũt modice
et breut̾ orans. tetigit hoĩem: et inco¬
lumen suis pedib abire precepit. Qͦ
abeunte: ppls multꝰ qui moceur sum
uiri dei confluxerat ñ sine lacrimis
dñm collandabat. Item redeunti
tigit linguam eiꝰ. et digitos ĩmisit ĩ
aures. ꝓtinꝰ aũt aur̾um eiꝰ obstacula
fcã de medio: et solutum est uinculum

Expanded text:
tur. Musseium dicitur villa super Sequanam fluvium, paucis a Clara-Valle milliaribus distans. Ex hac virum hydropicum ad Dei Hominem adduxerunt. Cui manus imponens, et orans, proprio quoque cingulo tumentem enormiter uterum ejus accinxit, praecipiens ut incolumitate recepta, prestitutum sibi cingulum reportaret. Nec tardavit sanitas, sed paulatim tumor abscessit. Denique circa vicesimum diem gracilis incolumisque reversus, cingulum simul et gratias multas suo retulit curatori. Exeunti alio tempore monasterii claustra, senem paralyticum ex proximo viculo, qui Mundivilla dicitur, obtulerunt. Subsistens autem modice, et breviter orans, tetigit hominem, et incolumem suis precibus abire praecepit. Quo abeunte, populus multus qui in occursum Viri Dei confluxerat, non sine lacrymis Dominum collaudabat. Item redeunti tigit linguam ejus, et digitos immisit in aures. Protinus autem aurium ejus obstacula facta de medio, et solutum est vinculum
Abbreviated transcription (Latin):
remꝑtap̃e regebati tamtte hem̾ti
dolori capitis laborabat. ut mit.
regulam obsernate ieumiis. ned
sine pelliceis posset pilleis stare.
mittit sue supplicationis: et opem
flagitat pie uit̾cessionis. Gui ur
sc̃s laneum qͦ ip̃e utebat᷑ pilleũ
misit: et ꝓmisit egro capiti de dñi
uͥtute remedium. Suscepit ille
missam sͥ bñdictionem maxuma
cum riu̾entia et dei. otione. Confitens¬
dẽs enim qmͣ sollicite potuit delie¬
ta sua. et stola se induens sac̾dota
iu xͥ pilleum sumpsit ⁊ et imposuic
capiti suo. Nec tardanit fidei fructꝰ
et bñdictionis effectꝰ ⁊ s miratꝰ et
ip̃e est celerem ꝓtuiꝰ sentiens medici¬
nam. et ex cunc usq hodie ab hi
langore saniꝰ et in eolumis annun¬
tiat oĩbꝰ experiri mu̾it ip̃e uͥtutem.
Nam et ep̃e factꝰ exenia illa diuisit⁊
partem mecliam suis setum in
scriniis honorificentissime ferens:¬
sterio sub eadem isen̾atione depo¬
nens. nec locum scił ude uocatus.
lenstalita bũdutione frandari.

Expanded text:
re ipse regebat, tam vehementi dolore capitis laborabat, ut nec Regulam observare jejunii, nec sine pelliceis posset pileis stare. mittit suae supplicationis, et opem flagitat suae intercessionis. Cui Vir sanctus laneum, quo ipse utebatur, pileum misit, et promisit aegro capiti de Domini virtute remedium. Suscepit ille missam sibi benedictionem maxima cum reverentia et devotione. Confitens enim quam sollicite potuit delicta sua, et stola sese induens sacerdotaChristi pileum sumpsit, et imposuit capiti suo. Nec tardavit fidei fructus, et benedictionis effectus; sed miratus et ipse est, celerem protinus sentiens medicinam, et extunc usque hodie ab hujusmodi languore sanus et incolumis annuntiat omnibus quam experiri meruerit ipse virtutem. Nam et episcopus factus xenia illa divisit, partem mediam suis secum in scriniis honorificentissime feresterio sub eadem veneratione deponens; nec locum scilicet unde vocatus, lens tanta benedictione fraudari.
Abbreviated transcription (Latin):
citus tenebat᷑. Spondicdit gͦ se. si depu¬
ero demon fuisset exactus: xp̃ianũ
fore. Ita martinus inposita manu pu¬
ero: inmundũ ab eo sp̃m eiecit. Qͦ
uiso tetradius dñm nr̃m iħ̾m credi¬
dit ÷ statimq cathecuminꝰ factus nͦ
multo post baptitatꝰ est: semꝑq
martinum salutis sue auctorem tripo
coluit affectu

Expanded text:
citus tenebatur. Spondet igitur se, si de pucitus tenebatur. Spondet igitur se, si de puero daemon fuisset exactus, christianum fore. Ita Martinus imposita manu puero, immundum ab eo spiritum ejecit: quo viso Tetradius Dominum Jesum credidit; statimque catechumenus factus, nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu
Abbreviated transcription (Latin):
mum puelle. Ingens erat turba pro
forib: expectans quid nam dei ser¬
uus eẽt acturus. Ac primũ que erãt
illius familiarta in istius modi reb
arma: solo ꝓstratus orauit. Demae
egrarn intuens: dari sibi oleum postiz¬
lat. Ꝙ cum benedixisset. in os puelle
uim scĩ li quoris infudit ÷ statim q
uox recdoita est. Tunc paulatim. sin¬
gula ꝯtactu eiꝰ. ceperunt menbra ui¬
pulo teste surrexit.
odem s tpr̃e tetradii cuiusdam
ꝓconsularis uiri serluis demo¬
nio correptus: dolendo exitus cruciaba¬
tur. Rogatus ergo martinus ut ei
manum imponeret: deduci eũ ad se
iubet: S nequam sp̃c nullo ꝓferri
modo deea cellula inqua erat potuit:
ita inaduenientes rapidis dentibus
seuiebat. Tunc tetradius ad genua
b̃i uiri ad uoluit᷑ : orans ut ad domĩ
in qua demoniacus habebat᷑ ip̃e des¬
cenderit. Tunc uero martinus negare:
ire ñ posse. Nam tetradius eodem tẽ¬
pore. ad huc gentilitatis errore impli¬

Expanded text:
mum puellae. ingens turba pro mum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius modi rebus arma, solo prostratus orauit. deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiibus populo teste surrexit. Eodem tempore Taetradii cuiusdam proconsularis uiri seruus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. rogatus ergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus negare ire posse nam Tetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore impli
Abbreviated transcription (Latin):
Reueris puella ¶ploz¬
quedam dira paralisis egritu¬
dine tenebat᷑ : ita ut iam ꝑmultum
tempus nullo ad humanos usus
corporis officio fungeret᷑. Om̃i exꝑte
p̾mortua: uis tenui sp̃u. palpitabat.
Tristes ad solam funeris expectacionẽ
assistebant ꝓpinqui: Cum subito nũ
cucurrit ex animis ꝓfilia rogaturꝰ.
Et forte martinus iam eccm fuerat
ingressus. Ibi inspetante populo ml
senex. genua eius amplectitur dicens.
filia mea morit᷑ misero genere languo¬
ris: et ꝙ ip̃a est morte crudelius. so¬
lo sp̃u uiuit: iam carne premortua.
Rogo ut eam ad eas ãtq benedicas.
Confido enim: ꝙ ꝑte illa reddanda sit
sanitati. Qua ille uocs ꝯfusus obstu¬
puit. et refugit: dicens. hoc sue nõ ẽẽ
uirtutis. senem errare iulicio: ñ ẽẽ se
dignum. ꝑ quem dñs signum uirtu¬
tis ostenderet. ꝑ sistebat uehemenci
flens pater et orabat: ut exanimẽ
uisitaret. Post tremo a circum stanti¬
b ep̃is ire conpulsus: descentdit addo¬

Expanded text:
reueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam funeris expectationem adstabant propinqui, cum subito ad ccucurrit exanimis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecclesiam fuerat ingressus. ibi inspectante populo mulsenex genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad do
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm. salutaret. Nec mirum qd̃
mira pleb̾ deuotio: mira ꝓtinus
uociferatio sit secuta. Et ħ qͥdem
sr̃ his que in regno germane. in
mnanu serui sui mirabilit̾ oꝑatus
est d̾e: e płib pauca sufficiant. Nã
et inhispaniis uͥ p̾sens ip̃e ñ fuit:
fanetitatis eius inlicia clarue¬
runt. C um enim fides seruuꝰ
et prudens p̾ciosum dominice cru¬
cis fructum undiq collig̾et. atq
it̾m ꝓpagaret uͥtr contigit ut de
filus suis in hispanias mitt̾et: in
ilłꝰ qͦ sicut in cet̾is gentib fructum
aliquem hr̃e desid̾ans. Pe qͦrũ nui¬
mero alb̃sꝰ qͥ dam faber in loco eui

Expanded text:
populum salutaret. Nec mirum quod populum salutaret. Nec mirum quod mira plebis devotio, mira protinus vociferatio sit secuta. Et haec quidem super iis quae in regno Germaniae in manu Servi sui mirabiliter operatus est Deus, e pluribus pauca sufficiant. 35. Nam et in Hispaniis, ubi praesens ipse non fuit, sanctitatis ejus indicia claruerunt. Cum enim fidelis servus et prudens, et pretiosum dominicae crucis fructum undique colligeret, atque iterum propagaret ubique; contigit ut de filiis suis in Hispanias mitteret, in illis quoque sicut in caeteris gentibus fructum aliquem habere desiderans. De quorum numer