comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudo medios eos esse nõ
sinit. quia multum diis cõ¬
parat: multumq ab homini¬
bus separat. Unde frul tra
Iti conabuntur ol teridere
quornodo deiriones boni: si
et immort ales sunt et beati
recte medii constituantur in¬
ter deos inmortales ac beatos
et homines mortales ac misc¬
tos. Cum enim utrunque
habeant cum diis: et beatitudi¬
nem scilicet et ĩmortalit atem
inhil autem horum cum homi¬
rubus et miseris et mort aliba:
quoriodo non potius remoti
sunt ab hominibus diisq
coniuneti: quã inter utro
medii constituti: Tunc
enim mnedii essent si habe¬
rent et ipsi duo quedam
sua non cum bomis alterutro¬
xum: sed cum singulis utro¬
rumq cõmunia: sicut ho¬
ino medium quiddam est
inter pecora et angelos. Ut
quia pecus est antinal irra¬
tionale atq mortale: ange¬
lus autem animalr ationa¬
le atq ĩmortale: medius
homo esset inferior angelis:
superior pecoribus: habens
cum pecotibus mortalitatẽ:

Expanded text:
beatitudo medios eos esse non beatitudo medios eos esse non sinit, quia multum cum dis conparat multumque ab hominibus separat. Unde frustra isti conabuntur ostendere, quo modo daemones boni, si et inmortales sunt et beati, recte medii constituantur inter deos inmortales ac beatos et homines mortales ac miseros. Cum enim utrumque habeant cum dis, et beatitudinem scilicet et inmortalitatem, nihil autem horum cum hominibus et miseris et mortalibus: quo modo non potius remoti sunt ab hominibus disque coniuncti, quam inter utrosque medii constituti? Tunc enim medii essent, si haberent et ipsi duo quaedam sua, non cum binis alterutrorum, sed cum singulis utrorumque communia; sicut homo medium quiddam est, sed inter pecora et angelos, ut, quia pecus est animal inrationale adque mortale, angelus autem rationale et inmortale, medius homo est, sed inferior angelis, superior pecoribus, habens cum pecoribus mortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
de dĩis et hominibus loqueretur.
habetis inquit bina animalia.
Et nonsolent ilti deos nisi ra¬
tioriales muente perhibere
Duo sunt residua: quod sũt
animo passiua: et tempore
eternia. Quorum habent
Unum cum infimis: cum
suminis alterum: Ut propor¬
tionali ratione librata me¬
dietas neq sus tollatur in
sumina: neq in infima de¬
primatur. Ipsa est autem
illa demonam misera eter¬
uitas uel eierna mileria.
Qui enim aut animo passua
etiam misera diXisset: nli¬
pro corum cultoribus erubu¬
isset. Porro quia prouiden¬
tia sunmi dei: sicut etiam
ipsi fatentur non fortuita
temeritate reguur mundus
nunquam esset istorum eter¬
na miseria: insi esset magna
malicia. Si igitur beati recte
dicuntur eudemones: non
homines et deos isti in me¬
dio locauerunt. Quis ergo
est locus bonorum demonũ.
si supra homiines: inbra deos
Itis prebeant aduitorium:
illis minis terum: Si enit
boni etermq sunt profecto
et beati sunt. Eternia autem

Expanded text:
de dis et hominibus loqueretur: de dis et hominibus loqueretur: \'Habetis, inquit, bina animalia\', et non solent isti deos nisi rationales mente perhibere. Duo sunt residua, quod sunt animo passiua et tempore aeterna; quorum habent unum cum infimis, cum summis alterum, ut proportionali ratione librata medietas neque sustollatur in summa, neque in infima deprimatur. Ipsa est autem illa daemonum misera aeternitas uel aeterna miseria. Qui enim ait animo passiua\', etiam \'misera\' dixisset, nisi eorum cultoribus erubuisset. Porro quia prouidentia summi Dei, sicut etiam ipsi fatentur, non fortuita temeritate regitur mundus, numquam esset istorum aeterna miseria, nisi esset magna malitia. Si igitur beati recte dicuntur eudaemones, non homines et deos isti in medio locauerunt. Quis ergo est locus bonorum daemonum, qui supra homines, infra deos istis praebeant adiutorium, illis ministerium? Si enim boni aeternique sunt, profecto et beati sunt. Aeterna autem
Abbreviated transcription (Latin):
SC itaque secũdũ
platonicos sublimiũ
deorum uel beata eternitas uel eter¬
na beatitudo: hominũ uero infiõ¬
rum: uel miseria mortalis uel
mortalitas misera. De monum
autẽ mediorum uel misera eterm¬
tas uel etertia miseria. Nam et
quinque illis que in diffinitioe
demonium posuit non eos me¬
dios sicut promittebat ostẽdit:
quoniam triadixit eos habere
nobiscum: quod genere anima¬
lia: quod mente rationalia: ꝙ
animo passuia sunt: cũ diis au¬
tem unum: quod tempore eter¬
na: et uniũ proprium: quod
corpore aerea. Quomodo ergo
medii: quando unum habent
cumi suminis: tria cum infi¬
mis: Quis non uideat relicta
medictate: quantum indinen¬
tur: et deprimantur in infima:
Sed plane ibi etiam medii
possunt ita iueniri: Ut bonũ
habeant proprium quod est
corpus aereum: sicut et illi
de suminis atq infimis singlã
propria dii corpus ethereuin
hominesq terrenum: duoxo
cõmunia sint oumnibus: qd
genere sunt animalia et mẽte
rationalia . Nam et ipse cũ

Expanded text:
st itaque secundum Platonicos sublimium deorum uel beata aeternitas uel aeterna beatitudo; hominum uero infimorum uel miseria mortalis uel mortalitas misera; daemonum autem mediorum uel misera aeternitas uel aeterna miseria. Nam et quinque illis, quae in definitione daemonum posuit, non eos medios, sicut promittebat, ostendit;. quoniam tria dixit eos habere nobiscum, quod genere animalia, quod mente rationalia, quod animo passiua sunt; cum dis autem unum, quod tempore aeterna; et unum proprium, quod corpore aeria. Quo modo ergo medii, quando unum habent cum summis, tria cum infimis? Quis non uideat relicta medietate quantum inclinentur et deprimantur ad infima? Sed plane etiam ibi medii possunt ita inueniri, ut unum habeant proprium, quod est corpus aerium, sicut et illi de summis adque infimis singula propria, di corpus aetherium hominesque terrenum; duo uero communia sint omnibus, quod genere sunt animalia et mente rationalia. Nam et ipse cum
Abbreviated transcription (Latin):
yriuersa diligentia nullos demonstra¬
uit uel nominauit deos aquibtis uiti
eterna poscenda sit. propter quam unã
proprie nos christiani suinus. Quis
ergousqueadeo tardus sit: ut non ĩtel¬
ligar is tum hominem cuulem theolo¬
giam tam diligenter exponendo et
aperiendo: eamq illi fabulose indigne
atq probrose similem demonstrando
atq ipsam fabulosam partem esse hu¬
us satis euidenter docendo: non msi
ip̃i naturali: quam dicit ad philosopb.
pertinere. in animis hominũ moliri
locum: ut ea fubtilitate fabulosam
reprehendat. Cuulem uero reprehen¬
dere quidemnon audeat. sed prodedo
reprehensibilem ostendat. Atq it a
Utraq iudicio recte mtelligentiũ repro¬
bata solaniaturalis remaneat eligenda.
De qua suoloco i adiutono dei ueri
diligentius disserendum es
Uchemẽtius ciuilem theologiam
rep̾hendit quã Uarro fabulosã¬

Expanded text:
uniuersa diligentia nullos demonstrauniuersa diligentia nullos demonstrauit uel nominauit deos, a quibus uita aeterna poscenda sit, propter quam unam proprie nos Christiani sumus. Quis ergo usque adeo tardus sit, ut non intellegat istum hominem ciuilem theologian tam diligenter exponendo et aperiendo eamque illi fabulosae, indignae adque probrosae, similem demonstrando adque ipsam fabulosam partem esse huius satis euidenter docendo non nisi illi naturali, quam dicit ad philosophos pertinere, in animis hominum moliri locum, ea subtilitate, ut fabulosam reprehendat, ciuilem uero reprehendere quidem non audeat, sed prodendo reprehensibilem ostendat, adque ita utraque iudicio recte intellegentium reprobata sola naturalis remaneat eligenda? De qua suo loco in adiutorio Dei ueri diligentius disserendum estuehementius ciuilem theologian reprehendit quam Varro fabulosa
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum: altera in carminibus poe¬
tarum. Utrum habeant et alias ꝑtes:
alia questioest. Niunc propter
diuisionem Uarronis et xrbanam
et theatricam theologiam adunam
ciuilem pertinere satis sut opinor
ostendi . Unde quia sunt ambe si¬
milis turpitudĩs absurditatp
indignitatis falsiratis. Absit auiris
religiosis: ut siue ab hac siue ab illa
xita speretur eterna. Deniq et ipẽ
Uarro cominemorare et enuierare
deos cepita conceptione hominis
quorum numerus exorfus est a Iano.
caniq seriem perduꝵit usq adde¬
crepiti hominis mortem. Et deos
ad ipm̃ hominem pertinentes clau¬
sit adteniam deam que in funere
senuin cantatur. Deinde cepit alios
deos ostendere: qui pertinerent
non ad ipĩ hominẽ.sed ad ea que
sunt hominis: sicuties ⁊uictus atque
uestitus et quecumnq ala que huic
uite sunt necessaria. Ostendeus ni oĩ¬
bus quidsit cuiusq munus: et propi
quidcuiq debeat supplicari Inqua

Expanded text:
sacerdotum, altera in carminibus poesacerdotum, altera in carminibus poetarum. Utrum habeat et alias partes, alia quaestio est: nunc propter diuisionem Varronis et urbanam et theatricam theologian ad unam ciuilem pertinere satis, ut opinor, ostendi. Unde, quia sunt ambae similis turpitudinis absurditatis, indignitatis falsitatis, absit a ueris religiosis, ut siue ab hac siue ab illa uita speretur aeterna. Denique et ipse Varro commemorare et enumerare deos coepit a conceptione hominis, quorum numerum est exorsus a Iano, eamque seriem perduxit usque ad decrepiti hominis mortem, et deos ad ipsum hominem pertinentes clausit ad Neniam deam, quae in funeribus senum cantatur; deinde coepit deos alios ostendere, qui pertinerent non ad ipsum hominem, sed ad ea, quae sunt hominis, sicuti est uictus adque uestitus et quaecumque alia huic uitae sunt necessaria, ostendens in omnibus, quod sit cuiusque munus et propter quid cuique debeat supplicari; in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Illam theatricam et fabulosam theo¬
logiam abista ciuili pendere nouent¬
et ei decariinibus poetarum taquã
de speculo resultare: et ideo ista eꝵ¬
posita quam dampnare non auolẽt
illam eitis ymaginem liberius argu¬
unt et reprehendunt. Ut qui cogno¬
scunt quid uelint: et hanc ipãm
faciemi culus illa ymago est. detes¬
tentur quã tĩi dii ipĩ tanquam
in eodem speculo se intuentes ita
diligunt ut qui qualesq sint in¬
ytraq melitis uideaintur. Unde etiã
cultores suos terribilibus imperiis
compulerũt. Ut immundiciam
theologie fabulose sibi dicarent.
in suis sollempnitatibus ponerent
Inrebus diunis haberent. Atque
ita seipõs immundissimos Ipiritus
manitestius esse docuerunt: et hu¬
ius urbane theologie uelut electe et
probate illam theatricam abiectam
atq reprobatam membrum partẽꝙ
fecerunt. Ut cum sit uinuersa turpis
et fallax: atq in se contineat cõmẽ¬
ticios deos. Una pars eius sit in litteĩs

Expanded text:
illam theatricam et fabulosam theoillam theatricam et fabulosam theologiam abet ei de carminibus poetarum tamquam de speculo resultare, et ideo ista exposita, quam damnare non audent, illam eius imaginem liberius arguunt et reprehendunt, ut, qui agnoscunt quid uelint, et hanc ipsam faciem, cuius illa imago est, detestentur; quam tamen di ipsi tamquam in eodem speculo se intuentes ita diligunt, ut qui qualesque sint inutraque melius uideantur. Unde etiam cultores suos terribilibus imperiis conpulerunt, ut inmunditiam theologiae fabulosae sibi dicarent, in suis sollemnitatibus ponerent, in rebus diuinis haberent, adque ita et se ipsos inmundissimos spiritus manifestius esse docuerunt, et huius urbanae theologiae uelut electae et probatae illam theatricam abiectam adque reprobatam membrum partemque fecerunt, ut, cum sit uniuersa turpis et fallax adque in se contineat commenticios deos, una pars eius sit in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
ut xirgini zona soltatur. Si ad¬
est deus Subigus ut uiro subiga¬
tur. sSi adest cdeaPrima ut sub¬
acta ne se cominoueat comprima¬
tur dea Partunda ibi quid facit:
Crubescat: eat foras. agat aliquuiod
et maritus. Ualde inhonestum est
non ille. Sed forte ideo tollerat
quia dea dicitur esse. non deus
Nam si masculus crederetur: et
partundus uocaretur: magis cõ¬
tra cumpro Uxoris pudicicia
posceret maritus auxilium: quã
feta contra Syluanum. Sed quio
hoc dicam: cum ibi sit et ꝑriapus
nimius: super cuius immanis simũ
et turpissimũ fascinus sedere notia
nupta iubebatur more honestissiõ
et religiosis simo matronarum:
Cant adhuc et theologiam ciuilem
a thȩologia fabulosa. Urbes theitris:
templum ab scenis: sacra pontificũ
a carminibus poetarum. uelut res
honestas a tuipibus. ueraces a falla¬
cibus: graues a lexubus: serias a
ludicris appetendas arelpuenidis qua
possunt quasi conentur subtilitate
discernere Intelligimus quid agãt

Expanded text:
ut uirgini zona soluatur; si adut uirgini zona soluatur; si adest deus Subigus, ut uiro subigatur; si adest dea Prema, ut subacta, ne se commoueat, conprimatur: dea Pertunda ibi quid facit? Erubescat, eat foras; agat aliquid et maritus. Valde inhonestum est,pleat nisi ille. Sed forte ideo toleratur, quia dea dicitur esse, non deus. Nam si masculus crederetur et Pertundus uocaretur, maius contra eum pro uxoris pudicitia posceret maritus auxilium quam feta contra Siluanum. Sed quid hoc dicam, cum ibi sit et Priapus nimius masculus, super cuius inmanissimum et turpissimum fascinum sedere noua nupta iubebatur, more honestissimo et religiosissimo matronarum? Eant adhuc et theologian ciuilem a theologia fabulosa, urbes a theatris, templa ab scaenis, sacra pontificum a carminibus poetarum, uelut res honestas a turpibus, ueraces a fallacibus, graues a leuibus, serias a ludicris, adpetendas a respuendis, qua possundiscernere. Intelligimus quid agant:
Abbreviated transcription (Latin):
tera concupiscentia carnis et saguis
procurato secreto pudoris: quid
impletur cubiculum turba nu-¬
minum: Quando et paranĩpbi
inde discedunt : et ad hoc imple Res¬
tur: non ut corum presentia
cogitata maior sit cura pudicicie
sedut femine sexu infirme
nouitate pauide illis cooperan¬
tibus sine ulla difficultate uir¬
ginitas aufferatur. Adest enĩ
dea Uirginensis: et deus pater
Subigus: et dea mater Prema
et dea Partunda et Uerrus et
Priapus. Quid est hoc: si omĩno
labor antemm illo opere uirtim B¬
ab diis adiuuare oportebat. Nõ
sufficeret aliquis Anius aut aliqͣ
una. Munquid Uenus solo
parum esset: que adhoc etiã dica
nuncupata: quod sme eius ui
femina uirgo esse non desinat.
Si est ulla frons in hominibus que
non est in nuitinibus. Norme
cum coniugati credunt tot deos
utriusq lerus esse presentes: et
huic operimstantes ita pudore
afficiuntur: ut et ille minus mo¬
ueatur: et illa plus reluctetur.
Et certe si adest Uirginensis dea

Expanded text:
tera concupiscentia carnis et sanguinis tera concupiscentia carnis et sanguinis procurato secreto pudoris. Quid inpletur cubiculum turba numinum, quando et paranymphi inde discedunt? Et ad hoc inpletur, non ut eorum praesentia cogitata maior sit cura pudicitiae, sed ut feminae sexu infirmae, nouitate pauidae illis cooperantibus sine ulla difficultate uirginitas auferatur. Adest enim dea Virginiensis et deus pater Subigus, et dea mater Prema et dea Pertunda, et Venus et Priapus. Quid est hoc? Si omnino laborantem in illo opere uirum ab dis adiuuari oportebat, non sufficeret aliquis unus aut aliqua una? Numquid Venus sola parum esset, quae ad hoc etiam dicitur nuncupata, quod sine ui femina uirgo esse non desinat? Si est ulla frons in hominibus, quae non est in numinibus, nonne, cum credunt coniugati tot deos utriusque sexus esse praesentes et huic operi instantes, ita pudore adficiuntur, ut et ille minus moueatur et illa plus reluctetur? Et certe si adest Virginiensis dea,
Abbreviated transcription (Latin):
atur iirare. Quod neq arbores
ceduntur ac put antur sme ferro: neq
far conficitur sme pilo: neq fruges
coaceruantur fine scopis. Ab his au¬
tentribus rebus tres nuncupatos
deos Intercidonam a securis inter¬
cisione. Dilunum asilo. diuertã
ascopis: quibus diis custodibus cõ¬
tra uiii dei Suluati fete conserua¬
rentur. Ita contra deinocentis
seuiciam non ualeret cul todia
bonorum: nisi plures essent aduer¬
sus unum: eiq aspero horrendo
inculto ut pote syluestri signis cul¬
ture tanquam contrariis repugna¬
ret. Itane ista est innocentia deoꝵ
ista concordia: Nieccine sunt
numina salubria vrbium magis
ridenda quam ludibria theatroꝵ
Cum mas et femina coniunguntuꝵ
Adhibetur deus iugatiuus. Sit.
hoc ferendum. Sed dourum est du¬
cenda que nubit. adhibetur et
deus Domiducus. ut in ddomo sit
adhibetur deus Doinicius. Ut ma¬
rieat cum uiro: addlitur de a Mater¬
na. Quid ultra queritur: parcatur
humanie uerecundie. peragat ce¬

Expanded text:
atur intrare, quod neque arbores atur intrare, quod neque arbores caeduntur ac putantur sine ferro, neque far conficitur sine pilo, neque fruges coaceruantur sine scopis; ab his autem tribus rebus tres nuncupatos deos, Intercidonam a securis intercisione, Pilumnum a pilo, Deuerram a scopis, quibus dis custodibus contra uim dei Siluani feta conseruaretur. Ita contra dei nocentis saeuitiam non ualeret custodia bonorum, nisi plures essent aduersus unum eique aspero horrendo inculto, utpote siluestri, signis culturae tamquam contrariis repugnarent. Itane ista est innocentia deorum, ista concordia? Haeccine sunt numina salubria urbium, magis ridenda quam ludibria theatrorum? Cum mas et femina coniunguntur, adhibetur deus Iugatinus; sit hoc ferendum. Sed domum est ducenda quae nubit; adhibetur et deus Domiducus; ut in domo sit, adhibetur deus Domitius; ut maneat cum uiro, additur dea Manturna. Quid ultra quaeritur? Parcatur humanae uerecundiae; peragat ce
Abbreviated transcription (Latin):
se: iisi mente commota. Hecta
samori: et ea iussit aufferri. Saltẽ
hic tandem forsitam senserunt ꝗd¬
iminundi iPiritus: dum pro diis
habentur: ni hominum mentibus
possint. Nlec certe non fierent
in theatris. Ludunt quippe ibi nõ
furiunt quanuis deos habere:
qui etiam ludis talibus delectẽtur
simile sit furoris. Quale autẽ illud
est. Quod cum religiosum a super¬
ticioso ea distinctione discernat.
ut a supers ticioso dicat timeri deos.
Areligioso autem tantum uereri
ut parentes: non ut hostes time¬
xi: atq omnes ita bonos dicat: ut
facilius sit eos nocentibus parcere:
quami lederc quenquam innocẽtem
Tamen mulieri fete post partum
tres deos cus todes cominemorat
alhiberi. Nie syluanus deus per noc¬
tem ingrediatur et uexet: eorumo:
cus todum signific andorum cau¬
sa tres homines nocte circumire
lumina domus. Et primo limen
securi feriere Postea pilo. Tercio
deuerrere scopis. ut his datis cul¬
ture signis deus Syluanus prohibe¬

Expanded text:
se nisi mente commota. Haec tase nisi mente commota. Haec tasaniori, et ea iussit auferri. Saltem hic tandem forsitan senserunt quid inmundi spiritus, dum pro dis habentur, in hominum mentibus possint. Haec certe non fierent in theatris; ludunt quippe ibi, non fuiiunt; quamuis deos habere, qui etiam ludis talibus delectentur, simile sit furoris. Quale autem illud est, quod, cum religiosum a superstitioso ea distinctione discernat, ut- a superstitioso dicat timeri deos, a religioso autem tantum uereri ut parentes, non ut hostes timeri, adque omnes ita bonos dicat, ut facilius sit eos nocentibus parcere quam laedere quemquam innocentem, tamen mulieri fetae post partum tres deos custodes commemorat adhiberi, ne Siluanus deus per noctem ingrediatur et uexet, eorumque custodum significandorum causa tres homines noctu : circuire limina domus et primo limen securi ferire, postea pilo, tertio deuerrere scopis, ut his datis culturae signis deus Siluanus prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
Uid ipsa numinũ officia
Itam uliter minut atĩq
conscisa propter quod eis dicunt
pro xniuscuiusq proprio inuuere
supplicari opor tere.Unde nõ ꝗdẽ
oinnia. sed multaiam diximus
Nonne scurrilitati miniice quã
diuine consonant dignitati: si duas
quisqͣ nutrices adhiberet infanti:
quarum Una inhil insi escam: alte¬
ra mhil msi potumdaret: sicut
isti ad hoc duas adhibuerũt deas
Edulicam et Potinam. Niempe
desi pere et aliquid mimo simile
in stia domo agere uideretur. Iiberũ
a liberamento appellatum uolunt:
quol mnares in coheundo per eius¬
beneficium emissis seminibus liberẽ¬
tur hoc idem in feminis agere liberã
quam etiã Uenerẽ putant: quodd et
ipas perhibeant semina emittere
et ob hec libero eandem uirilem
corporis partem in templo pom fe¬
minicam libere. Ad hec addunt
mulieres attribitas libero et uinũ
propter libidinem concitandam.
Sic bachanalia sunma celebrãtur
insania. Ubi Uarro ipẽ confitetur a
bachantibus talia fieri non potius

Expanded text:
uid? ipsa numinum officia tam uiliter minutatimque concisa, propter quod eis dicunt pro uniuscuiusque proprio munere supplicari oportere, unde non quidem omnia, sed multa iam diximus, nonne scurrilitati mimicae quam diuinae consonant dignitati? Si duas quisquam nutrices adhiberet infanti, quarum una nihil nisi escam, altera nihil nisi potum daret, sicut isti ad hoc duas adhibuerunt deas, Educam et Potinam, nempe desipere et aliquid mimo simile in sua domo agere uideretur. Liberum a liberamento appellatum uolunt, quod mares in coeundo per eibeneficium emissis seminibus liberentur; hoc idem in feminis agere Liberam, quam etiam Venerem putant, quod et ipet ob hoc Libero eamdem virilem corporis partem in templo poni, femineam Liberae. Ad haec addunt mulieres attributas Libero, et vinum propter libidinem concitandam. Sic Bacchanalia summa celebrabantur insania. Ubi Varro ipse confitetur a Ba
Abbreviated transcription (Latin):
sos in populo dei: ac se ab ordi¬
nata diuinitus societate diui¬
denites: ad exemplum uisi bi¬
le iniuisibilis pene uiuos ter¬
ra dehiscente submersos:
Uirga percus sam petram tãte
multitudim abundanua
Eluenta fudiNe: ser peniium
morsus mortiferos ĩmissos¬
ad penam iultis simã pec¬
catorum in ligno ex altato
atq prospecto eneo sexpẽte
satiatos. Ut et populo subueni¬
retur afflicto: et mors mor¬
te del tructa. uelut crucifi¬
de mhortis simili tudinem
significaretur: Quęm sane
serpeniem propter factti me¬
moriã reseruatum: cũ pol tea
populus erratis tanquã ido¬
lum colere cepis set. Ezechi¬
as rexo religiosa potel late¬
deo seruiens cum Magna pie¬
tatis laude contriuit
demonũ cultum in quibus
Porphyrius Platonicus qdĩ
probando ꝗuedam quasi
improbarido uersatur

Expanded text:
sos in populo Dei, ac sese ab ordisos in populo Dei, ac sese ab ordinata divinitus societate dividentes, ad exemplum visibile invisibilis poenae, vivos terra dehiscente submersos : virga percussam petram tantae multitudini abundantia fluenta fudisse : serpentum morsus mortiferos, poenam justissimam peccatorum, in ligno exaltato atque prospecto aeneo serpente sanatos, ut et populo subveniretur afflicto, et mors morte destructa, velut crucifixae mortis similitudine signaretur ? Quem sane serpentem propter facti memoriam reservatum, cum postea populus errans tanquam idolum colere coepisset, Ezechias rex religiosa potestateDeo serviens, cum magna pietatis laude contrivit daemonum cultum, in quibus Porphyrius Platonicus, quaedam probando, quaedam quasi improbando, versatur
Abbreviated transcription (Latin):
tur: illis dtuiso mari per si¬
ceum transcuntibus. unda
hinc atq hinc in sele rede¬
unte cooperti: et oppressi
sunt. Quid de illis miracu¬
lis dicam: que cum in de¬
serto: idem populus duce¬
retur Nupenda diuirrita¬
te crebruerunt: aquas que
bibi non poterant misso
in cas sicut deus preceperat.
ligno a maritudine caruis¬
se: sitientesq satiasse.
mantia esurieritibus ue¬
nisse de celo: et cum esset
colligentihus constituta
inensura. quicquid ampli¬
us quisq collegerat: ex or¬
tis uermibus putruisse:
ante diem uero sabbatum
duplum collectum: quia
sabbato colligere non licebat.
nulla putredine uiolatum.
desiderantibus carne uesci
que tanto populo nulla suffi¬
cere posse uidebatur: volati¬
libus castra completa: et cu¬
piditatis ardorẽ fastidio sacie¬
tatis extinctum: obiuos hos¬
tes transitumq prohibentes
atq preliantes: orante Moyle
manibus eius in figura crucis
exterisis: nullo hebreorum
cadente prostratos: seditio¬

Expanded text:
tur, illis diviso mari per situr, illis diviso mari per siccum transeuntibus, unda hinc atque hinc in sese redeunte cooperti et oppressi sunt . Quid de illis miraculis dicam, quae cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda divinitate crebruerunt; aquas quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno, amaritudine caruisse, sitientesque satiasse : manna esurientibus venisse de coelo; et cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis vermibus putruisse; ante diem vero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla putredine violatum: desiderantibus carne vesci, quae tanto populo nulla sufficere posse videbatur, volatilibus castra completa, et cupiditatis ardorem fastidio satietatis exstinctum : obvios hostes transitumque prohibentes atque praeliantes, orante Moyse, manibusque ejus in figuram crucis extentis, nullo Hebraeorum cadente prostratos : seditio
Abbreviated transcription (Latin):
in salem reperite conuersa:
magno adinonuit sacramẽ¬
to. neminem in uia liberatõ¬
ntis sue preterita desiderare
debere. Illa uero que et ꝗͣti
sunt: que iam per Moysen
populo dei de iugo seruituts
eruendo in egypto mirabi¬
liter gelta sut. ubi magi
Pharaonis. hoc el t regis egy¬
ptiqui populumi illum dorni¬
natione deprimebat: adha
facere quedam mira periins¬
si sunt. ut inirabilius unii¬
cerentur. Illi crumi facie¬
bant ueneficiis: et incan¬
tationibus magicis quibus
sunt mali angeli: hoc est
inali dernones dediti.
Moyses autem tanto potẽtius.
quãnito ius tus in nomine
dei qui fecit celum et terrã.
facientibus angelis: cos faci¬
le superauit. Demiq in ter¬
tia plaga deficientibus ma
gis: decen plage per Moysẽ
magna mysteriorũ dispo¬
sitione complete sunt: ꝗb
ad dei populum dimutend
Pharaonis et egyptiorũ dura
corda cesserunt. Moꝵq
perrituit: et cum abscedẽtes
hebreos consequi conaren¬

Expanded text:
in salem repente conuersa in salem repente conuersa magno admonuit sacramento neminem in uia liberationis suae praeterita desiderare debere? Illa uero quae et quanta sunt, quae iam per Moysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in Aegypto mirabiliter gesta sunt, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatione deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incantationibus magicis, quibus sunt mali angeli, hoc est daemones, dediti; Moyses autem tanto potentius, quanto iustius, nomine Dei, qui fecit caelum et terram, seruientibus angelis eos facile superauit. Denique in tertia plaga deficientigis, decem plagae per Moysen magna mysteriorum dispositione completae sunt; quibus ad Dei populum dimittendum, Pharaonis et Aegyptiorum dura corda cesserunt . Moxque poenituit, et cum abscedentes Hebraeos consequi conaren
Abbreviated transcription (Latin):
uelint inmortales ac beati:
qui hoc nobis uolunt else qd
rum etiam per angelorum
my sterium promissis. Iuis
adhibere dignatus eh¬
Amnimis uetera
si cõieniorem lõ¬
gius quam sat elreuoluere
uidebor: que mmiracula facta
sint attel tantia promissis
dei: quibus ante annorum mi¬
lia predixit Abrae: quod in
semine eius omnes gentes be¬
nedictionem fuerant habi¬
ture. Quis enim non inire¬
tur eidem Abrac filium pepe¬
rilse coniugem Tterilem.
co tempore senec tutio quo¬
nec parere nec el se fectinda
iam posset: atq in eiusdem
Abrahe sacrificio flaminam
celitus factam inter diuisas
uictimas cucurrisse: eidemẜ:
Abrae predic ⁊um ab ang¬
lis celeste incendium sodonio¬
xum: quos hominibus simi¬
les hospitio susceperat: et per
cos de prole ueniura dei pro'¬
mil la tenuerat. ip̃oq ĩmi¬
nente iam incendio ntirã
de sodomis per eosdem ange¬
los liberationem Ioth filiiꝰ
fratris eius. Cuitis uNor in
uia retro respiciens: atquẽ

Expanded text:
uelint inmortales ac beati, uelint inmortales ac beati, qui hoc nobis uolunt esse quorum etiam per angelorum ministerium pro- missis suis adhibere dignatus eam nimis uetera si commemorem, longius quam satis est reuoluere uidebor, quae miracula facta sint adtestantia promissis Dei, quibus ante annorum milia praedicit Abrahae, quod in semine eius omnes gentes benedictionem fuerant habiturae. Quis enim non miretur eidem Abrahae filium peperisse coniugem sterilem eo tempore senectutis, quo parere nec fecunda iam posset, adque in eiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, eidemque Abrahae praedictum ab angelis caeleste incendium Sodomorum, quos angelos hominibus similes hospitio susceperat et per eos de prole uentura Dei promissa tenuerat, ipsoque inminente iam incendio miram de Sodomis per eosdem angelos liberationem Loth filii fratris eius, cuius uxor in uia retro respiciens adque
Abbreviated transcription (Latin):
Erito illi in celes¬
tibus sedibus cõ¬
Nituti immortales et beati
qui creatoris sui participatõe
congaudent: ciius cterm¬
tate firnri: cutus ueritate
certi: cuius munere sancti
sunt: quotiiam nos morta¬
les et miseros: Ut mimorta¬
les beatiq simus: misericor¬
ditex diligunt: nolunt nos
sibi sacrificare: sed ei cuius et
ipsi nobiscum sacrificiũ se esse
nouerunt. Cum ipsis enim
Iunius una ciuitas dei: ciui di¬
citur in plalmo: Uloriosa di¬
Cta sunt de te ciuitas dei:
cuius pars in nobis peregrina¬
tur: pars in illis opitulatuir.¬
De illa quippe superna ciuitate
ubi dei uolantas intelligibilis
atq incõmutabilis lex est
de illa supernios quod aininodo
cura geritur. Nianq ibi cura
de nobis habira ad nos admi¬
nis trata per angelos sancta
illa scriptura descendit: ubi
legitur: Sacrificans diis eradi¬
cabitur: insi domino soli
Nuic scripture: huic legi.
talibus preceptis: tanta sunit
attestata mniracula: ut satis
appareat cui nos lacrificare

Expanded text:
erito illi in caelestibus sedibus constituti inmortales et beati, qui creatoris sui participatione congaudent, cuius aeternitate firmi, cuius ueritate certi, cuius munere sancti sunt, quoniam nos mortales et miseros, ut inmortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificari, sed ei, cuius et ipsi nobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in psalmo: Gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas Dei; cuius pars in nobis peregrinatur, pars in illis opitulatuDe illa quippe superna civitate, ubi Dei voluntas intelligibilis atque incommutabilis lex est, de illa superna quodammodo curia geritur namque ibi cura de nobis ad nos ministrata per Angelos sancta illa Scriptura descendit, ubi legitur: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli . Huic Scripturae, huic legi, talibus praeceptis tanta sunt attestata miappareat, cui nos sacrificari
Abbreviated transcription (Latin):
felicitati propter eternã Uitam cõ¬
secranidi homines essent: si dea
felicitas esset: Quia uero nõ dea.
sed inunus est dei: cui deo nisi da¬
tori felicitatis consetrandi sumus
qui eternam uitam: ubideo uera
estet plena felicitas pia caritate
diligimus: Non autem esse dato¬
remfelicitatis quenquam istorũ
deorum qui tanta turpitudine
coluuir: et uisi ita colantor: mul¬
to turpius irascuntur: atq ob hoc
se spiritus immũdissimos cõfiteu¬
tur. Puto ex his que dicta sunt
neminẽ dubitare oportere.Porro
qui nondat felicitatem: Uitam quo
inododare possit eternam: Cam
quirpe uitam eterniam dicimus:
xbi est sine fine felicitas. Nani
si aniia in penis uiuit eternis: ꝗb
et ipi spiritus cruciabuntur imimũdi
mors est illa pocius eterna quam
uita. Nulla quippe maior et peior
est mors: quam ubi non moritur
Mor. Sed quod auinie natura

Expanded text:
felicitati propter aeternam uitam confelicitati propter aeternam uitam consecrandi homines essent, si dea felicitas esset? Quia uero non dea, sed munus est dei: cui deo nisi datori felicitatis consecrandi sumus, qui aeternam uitam, ubi uera est et plena felicitas, pia caritate diligimus? Non autem esse datorem felicitatis quemquam istorum deorum, qui tanta turpitudine coluntur et. nisi ita colantur, multo turpius irascuntur adque ob hoc se spiritus inmundissimos confitentur, puto ex his, quae dicta sunt, neminem dubitare oportere. Porro qui non dat felicitatem, uitam quo modo dare posset aeternam? Eam quippe uitam aeternam dicimus, ubi est sine fine felicitas. Nam si anima in poenis uiuit aeternis, quibus et ipsi spiritus cruciabuntur inmundi. mors est illa potius aeterna quam uita. Nulla quippe maior et peior est mors, quam ubi non moritur mors. Sed quod animae natura
Abbreviated transcription (Latin):
xel quathenus instituta sint auc¬
toritate diuina: ac postmodum
a populo dei cui uite eterne mys¬
terium reuelatum est tpr̃e quo
oportuit eadem auctoritate sub¬
lata sint: et alias diximus ma¬
Xime cum aduersus manicheos
ageremus: et in hoc opere loco opor¬
tuniore dicendum est
tate detecta nequeat dubitart
eternã eos uitã neĩ posse p̾sta¬
re qui nec ipsã adiuuẽt tẽpo¬
Unc propter tres theo¬
logias quas greci dicũt
Miticen phisicen Policiten. Iatiẽ
autemdicipossunt Fabulosa na¬
turalis. Ciuilis quod neq de fabu¬
losa: quam et ip̃i deorum multoꝵ
falsorumq cultores liberrime
reprehe nderunt: nequ de quuli
citius illa pars esse conuincitur
eiusq et ista simlima ueletiã
deterior inuenitur: speranda est
eterna uita: si cui satis non sunt
que in hoc uolumine dicta siit:
adiungat etiam illa que insupx¬
rioribus libris: et maxime in qͣr¬
tode felicitatis datore deo pluriã
disputata sunt. Nam cui nisi Uni

Expanded text:
uel quatenus instituta sint aucuel quatenus instituta sint auctoritate diuina, ac post modum a populo Dei, cui uitae aeternae mysterium reuelatum est, tempore quo oportuit eadem auctoritate sublata sint, et alias diximus, maxime cum aduersus Manichaeos ageremus, et in hoc opere loco opportuniore dicendum est.tate detecta nequeat dubitari aeternam eos uitam nemini posse praestare, qui nec ipsam adiuuent tempounc propter tres theologias, quas Graeci dicunt mythicen physicen politicen, Latine autem dici possunt fabulosa naturalis ciuilis, quod neque de fabulosa, quam et ipsi deorum multorum falsorumque cultores liberrime reprehenderunt, neque de ciuili, cuius illa pars esse conuincitur eiusque et ista simillima uel etiam deterior inuenitur, speranda est aeterna uita, si cui satis non sunt quae in hoc uolumine dicta sunt, adiungat etiam illa, quae in superioribus libris et maxime quarto de felicitatis datore Deo plurima disputata sunt. Nam cui nisi uni
Abbreviated transcription (Latin):
Ic inter alias ci̾uilis theo¬
logio superstitiones
reprehendit etiam sacramenta
iudeorum: et marie sab baua
inutiliter eos facere adfiribians:
quod per illos singulos septimos.
interpositos dies septiniam fere ꝑ¬
tenicratis sue perdant uacando.
er multam iprẽ angentia nõ agẽdo
ledantur. Christianostaniẽ iam
tunc iudeis inimioissimos in neci¬
tram partem comineiorare aulas
esti: ne uel lauedarer conira sue pa¬
trie ueterem consuerudinem: uel
reprehenderet contra suam pro¬
priam forsiram uoluntatẽ. De
illis sane iudeis cum loqueretur
ait. Cum interim usque eo scele¬
ratissime gentis consue tudo cõ¬
ualuit: ut peronines iam terras
recepta sit. Uicti uictoribus lege
dederunt. mirabatur hec dicenis:
et quid diuinitus ageretur igno¬
rans: subiecit plane sententiam
qua gratificaret quid de illorũ
sacxamentorum ratione sentiret.
Ait enim. Illi tamen causas ritus
sii nouerunt: maior pars populi
facit: quod curfaciat ignorat. Sed
de sacrattientis iudeorun: uelcuꝵ

Expanded text:
ic inter alias ciuilis theologiae superstitiones reprehendit etiam sacramenta Iudaeorum et maxime sabbata, inutiliter eos facere adfirmans, quod per illos singulos septem interpositos dies septimam fere partem aetatis suae perdant uacando et multa in tempore urgentia non agendo laedantur. Christianos tamen iam tunc Iudaeis inimicissimos in neutram partem commemorare ausus est, ne uel laudaret contra suae patriae ueterem consuetudinem, uel reprehenderet contra propriam forsitan uoluntatem. De illis sane Iudaeis cum loqueretur, ait: \'Cum interim usque eo sceleratissimae gentis consuetudo conualuit, ut per omnes iam terras recepta sit: uicti uictoribus leges dederunt. Mirabatur haec dicens et quid diuinitus ageretur ignorans subiecit plane sententiam, qua significaret quid de illorum sacramentorum ratione sentiret. Ait enim: <Illi tamen causas ritus sui nouerunt; maior pars populi facit, quod quur faciat ignorat. Sed de sacramentis Iudaeorum, uel quur
Abbreviated transcription (Latin):
formidarent. uictores tamẽ do¬
minos ferre: quã eam sibi inferre
maluerunt: quanto magis christi¬
ani uerum oleum colentes. et su¬
perne patrie suspirantes ab hoc
facmore temperabunt. si eos di¬
uina dispositio uel probandos.
uel emendandos ad tp̃s hostibus
subiugauerit: quos m illa huĩ¬
litate non deserit qui propter
eos tam humiliter uenit altissi¬
mus: presertim quos nullius
militaris potest atis uel talis mili¬
nie iura constringunt ipsum ho¬
stem ferre superatum. Quis ergo
tam malus error obrepit: ut hõ
se occidat: uel quia in eum pecca¬
uit: uel ne in eum pecet inimicus
cum uel peccatorem: uel peccatuꝵ
ipm occilere non audeat inimicũ:
per peccatum debeat declina¬

Expanded text:
formidarent, uictores tamen doformidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occidere non audeat inimicum? per peccatum debeat declina
Abbreviated transcription (Latin):
occiolere noluit uite huius aõ¬
re fecit. Hoc probauit cum cau¬
sa promissi iurisq iuranoli ad
cosdem hostes quos grauius in
senatu uerbis: quam bello aris
offenderat: sine ulla dubitatõẽ
remeauit. Tantus itaq uite
huius contemptor cum seuiẽ¬
tibus hostibus per quaslibet pe¬
nas eani finire: quam se ipẽ peri¬
mere maluit: magnũ scelus ẽẽ
si se homo interimat proculodubio
iudicauit. Inter omnes suos lau¬
dabiles et uirtutum insignibus
illustres uiros non proferunt
romani meliorẽ: quem neq feli¬
citas corruperit: nam in tanta
uict oria mansit pauperrimus:
nec infelicitas fregerit: nam ad
tanta exicia reuertit intrepiolus
Porro si fortissimi et clarissimi
uiri terrene patrie defensores
deorumq licet falsorum nõ tũ
fallaces cultores: sed ueracissimi ẽtiã
iuratores qui hostes uictos more
ac iure belli ferire potuerunt: hi
ab hostibus uicti seipõs ferire no¬
luerunt: et cum mortẽ minime

Expanded text:
occidere noluit, uitae huius amooccidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime
Abbreviated transcription (Latin):
Olunt autem isti
contra quos agimus
ut sanctum uirũ
lob qui tam horrenola mala in sua
carne perpeti maluit: quã illata
sibi morte omnibus carere crucia¬
tibus: uel alios sanctos & litteris
nostris summa aue t oritate celsis¬
simos fileq dignissimos qui capti¬
uitatẽ dominationẽq hostium fer¬
re quã sibi necem inferre maluert̃
Cathoni preferamus. Sed ex litteĩs
eorundem: illum Marco cathoni¬
Marcum Regulum preferamꝰ. Catho
cm̃ nunꝗͣ cesarem uicerat: cui
uictus dedignatus est subuci: et
ne subuceretur a se ipõ elegit occidi.
Regulus autẽ penos i ã uicerit ĩperioꝵ
romano romanus imperator non
ex citubus dolendam: sed ex ho¬
stibus lauolanlam uictoriam
reportauerat. Ab eis tamẽ postea
uictus maluit cos ferre seruie¬
odo: quameis se auferre moriẽolo.
Promde seruauit et sub cartagi¬
nensu̾im dominatione patiẽtiam
et in romanoꝵ dilectione cõs¬
tantiã: nec uictum auferens
corpus ab hostibus: nec iuictũ
animuma ciuibus: nec quod le

Expanded text:
olunt autem isti, contra quos agimus, ut sanctum uirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoritate celsissimis fideque dignissimis, qui captiuitatem dominationemque hostium ferre quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus; sed ex litteris eorum eundem illum M. Catoni Regulum praeferam. Cato enim numquam Caesarem uicerat, cui uictus dedignatus est subici et, ne subiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se
Abbreviated transcription (Latin):
seducti ad alienos deos. et ad
idola desluendo et postremo
Christum occidendo: in eodẽ
regno et si non spaciosiore ta¬
men feliciore mansissent.
Et nune quod per omnes fere
terras gentesq dispersi sunt.
unius ueri dei prouidentia
est: ut quod deorum falsorũ
usquequaq simulacra: are:
Lucitempla: euertuntur: et
sacrificia prohibentur: de co¬
dicibus eorum probetur quẽ
ad modum hoc fuerit tanto an
prophetatum: ne forte cum
legeretur in nostris: a nobis
pu̾taretur esse confictum.
Iam quod sequitur in uolumi¬
ne sequenti uidendum est.¬

Expanded text:
seducti ad alienos deos et ad idola defluendo, et postremo Christum occidendo: in eodem regno etsi non spatiosiore, tamen feliciore mansissent. Et nunc quod per omnes fere terras gentesque dispersi sunt, illius unius ueri Dei prouidentia est, ut, quod deorum falsorum usquequaque simulacra arae, luci templa euertuntur et sacrificia prohibentur, de codicibus eorum probetur, quem ad modum hoc fuerit tanto ante prophetatum; ne forte, cum legeretur in nostris, a nobis putaretur esse confictum. Iam quod sequitur in uolumine sequenti uidendum est
Abbreviated transcription (Latin):
talia cominiserunt. Uel cõficta
demonum noxiorũ si homtiẽs
non fuerunt. E isto genere
demoritm Socrates non habe
ab illa arte faciendi deos alieno
et innocenti: illi importauerũt
talem deumi: qui eadem arte
excellere uoluerunt. Quid
ergo plura: Non esse sprũs
istos colendos propter uitan
bratamque post mortẽ futura
est: nullus uel mediocriter.
prudens ambigit. Sed fortasse
dicturi sunt deos quudem
esse honos: demones auterti
alios bonos alios malos. et eos
per quos aduitam in eternum
beitan pertieniamus colendos
esse censebunt: quos bonos opinã¬
tur. quod quale sit iam in uolu¬
mine sequenti uidendum est:

Expanded text:
talia commiserunt; vel conficta talia commiserunt; vel conficta emonum noxiorum, si homines non fuerunt. Ex isto genere daemonum Socrates non haberab illa arte faciendi deos alieno et innocenti, illi importaverint talem deum, qui eadem arte excellere voluerunt. Quid ergo plura? Non esse spiritus istos colendos propter vitam beatam, quae post mortem futura est, nullus uel mediocriter prudens ambigit. Sed fortasse dicturi sunt deos quidem esse omnes bonos, daemones autem alios malos, alios bonos, et eos, per quos ad uitam in aeternum beatam perueniamus, colendos sse censebunt, quos bonos opinantur. Quod quale sit iam in uolumine sequenti uidendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
scus illa cum lacrificaret inue¬
nit hordei segetẽ: aiq inde
spicas marito regi: et eius cõsi¬
liario Mercurio deinon NItaut:
Unde eandem et cererẽ uolunt
que et quanta inala: non a pcetis
sed inysticis eorum litteris mne¬
morie mandata sunt: sicur
leone sacerdote prodente ad
Olyimpiadem inatrẽ scribit
Mieuander. legant qta uolũt
xel polsunt: ei recolant qͥtie
legertuit. et uideant quibus
hontinihus mortitis uel de
quabus coru factis ranquanꝰ
dq̃s facta fuerint instituta
Absit ut cos quanttis deos habeãt
sanctis martiribus nris quos
tamen deos not habemus ulla
ex parte audeant comparate
Sic enim non constituinus
sacerdotes: nec offerimus sa¬
crificia martiribus tiris: ꝗa
incongritũ et indebitũ illici¬
ciumiq est: atq uni deo tiñ¬
modo debitum: ut nec crnitu¬
nibus suis: nec ludis cos tur¬
pissimis oblecteinus. Ubi uel
Flagicia isti celebrant deorũ
sciorum si cam homines essẽt

Expanded text:
suis illa cum sacrificaret, inuesuis illa cum sacrificaret, inuenit hordei segetem adque inde spicas marito regi et eius consiliario Mercurio demonstrauit, unde eandem et Cererem uolunt, quae et quanta mala non a poetis, sed mysticis eorum litteris memoriae mandata sint, sicut Leone sacerdote prodente ad Olympiadem matrem scribit Alexander, legant qui uolunt uel possunt, et recolant qui legerunt, et uideant quibus hominibus mortuis uel de quibus eorum factis tanquam diis sacra fuerint instituta. Absit ut eos, quamvis deos habeant, sanctis martyribus nostris, quos tamen deos non habemus, ulla ex parte audeant comparare. Sic enim non constituimus sacerdotes, nec offerimus sacrificia martyribus nostris; quia incongruum, indebitum, illicitum est, atque uni Deo tantummodo debitum: ut nec criminibus suis, nec ludis eos turpissimis oblectemus, ubi vel flagitia isti celebrant deorum suorum, si, cum homines essent,
Abbreviated transcription (Latin):
mur: Quecunq iss adhibẽtur
religiosoruns obsequia in marty¬
rumlotis: adornamenta suni
imemoriarũ: non saera sunt uel
sacrisicia mortuorum tanquã
deorum. Quicũnqq eiiã epulas
suas eo delerunt: quod quadem
Achristianis mieligribtis non
sit: er in plerisq ierrarũ uulla
talie est consuetudo. Camen
quicomnquid factunt quas cuntꝰ
appoluerint: orant et auferunt
Ut uescantor: vel exeis ctiã nndi¬
gentihus largiantur: lanctisica¬
xi ibi eas uolunt per merita inax¬
tyrum in nomine domini mar¬
tyrum. Non autẽ il ta esse
sacrisicia martyrũ notũt quã
nouit unitm quod deꝯ illic
offeriur sacrisictã chris lianoꝵ
Nos itaq martyres nrõs nec
diuinis hororibus: nec huiiais
criminibus colimus: sicui colũt¬
illi deos suos: nec lacrificia illis
offeriius: nec eorum probra
ini eorum sacra conueriimus
Nain de Iside uore osiris
egyptiadea: et de parenubos
eorum qui omnes reges suille
scribuniur: quibus parẽtbos

Expanded text:
mur. Quaecunque igitur adhibentur mur. Quaecunque igitur adhibentur religiosorum obsequia in martyrum locis, ornamenta sunt memoriarum, non sacra vel sacrificia mortuorum tanquam deorum. Quicunque etiam epulas suas eo deferunt; quod quidem a Christianis melioribus non fit, et in plerisque terrarum nulla talis est consuetudo: tamen quicunque id faciunt, quas cum apposuerint orant et auferunt ut vescantur, vel ex eis etiam indigentibus largiantur, sanctificari ibi eas volunt per merita martyrum in nomine Domini martyrum. Non autem esse ista sacrificia martyrum novit, qui novit unum, quod etiam illic offertur sacrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros, nec divinis honoribus, nec humanis criminibus colimus, sicut coluilli deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum sacra conuertimus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus