comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. At alii barbari dum ro¬
manis auxiliantur. quod in suis lo.¬
cis posse non poterant. in nr̃is cog¬
nouere regionibus. & ad sedes su.¬
as cũ xp̃iane religionis iustifica¬
tione remearunt. Ita nichil obsi¬
stere diuinȩ gr̃ę potest. quo minuᷤ
id quod uoluerit impleatur. dum
etiã discordiȩ ad unitatẽ trahun¬
tur.⁊ plage in remedia uertunt᷑.
Ut ȩccła unde metuit periculũ inde
sumat augientũ. Ad quossibet
gͥ rerum humanarũ exitus nr̃a¬
se conuertat inspectio: nulla se¬
cula. nulla negotia. nullos gene¬
rationum ortus. atq decessus. ab
eternis atq inscruta bilibꝰ iudicis
di uacare reperiet. Dñis uarieta¬
tum compugnantię.⁊ uniuersȩ
dissimilium ꝓuentuum causȩ. quaᷤ
inuestigare & discernere non ua¬
lemus: in illa ęt̃na scientia simul
notȩ simulq diuisȩ sunt. ⁊ nichil
ibi inordinatum ẽ.etiã de necdũ
existentiũ qualitatibuᷤᷤ actionũ. Qm̃

Expanded text:
fuerunt. At alii Barbari dum Rofuerunt. At alii Barbari dum Romanis auxiliantur, quod in suis locis nosse non poterant, in nostris didicere regionibus, et ad sedes suas cum Christianae religionis institutione remearunt. Ita nihil obsistere divinae gratiae potest, quominus id quod voluerit, impleatur, dum etiam discordiae ad unitatem trahunt, et plagae in remedia vertuntur, ut Ecclesia unde metuit periculum, inde sumat augmentum. Ad quoslibet igitur rerum humanarum exitus se nostra convertat inspectio, nulla saecula, nulla negotia, nullos generationes ortus atque decessus ab aeternis et inscrutabilibus judiciis Dei vacare reperiet. Omnes varietatum compugnantiae, et universae dissimilium proventuum causae, quas investigare et discernere non valemus, in illa aeterna scientia simul notae, simulque divisae sunt. Et nihil ibi inordinatum est etiam necdum existentium qualitatibus actionum: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
corde concipere .ata etiã de illa ꝓ¬
uidentia quę in fidelibus presidet.
nullatenus murmurandum ẽ. Qĩn
iniquȩ est. nec discretionis incertȩ.
pereat qui perire non debeat. Nul-¬
la pars mundi. ab eugłio uacat
xp̃i. & licet illa generalis uoca¬
tio non quieseat : tamen ista spe¬
cialis. iã om̃ibꝰ est facta cõmunis:
Ex omni gente. ex omni conditiõe.
adoptantur cotidie milia senum.
milia iuuenum. milia paruuloꝵ.
et effectibus gr̃ę xpĩanę. etiam
ipsa quibus mundus atterit᷑ arma
famulantur. Quam multos enĩ qui
intranquillitate pacis sacram̃tũ
baptismatis suscipere differebant.
ad aquam regenerationis confuge¬
re instantis periculi metus impu¬
lit. & lentis tepidisq animis quod
diu cohortatio quieta non suasit:
minax subito teiror extorsit. Qui¬
dam ęccłȩ filii ab hostibus capti. do¬
minos suos xp̃i eugłio mancipar.
& quibus conditione bellica serui.¬
ebant. eisdem fidei magisterio p̃¬

Expanded text:
corde concipere, ita etiam de illa pcorde concipere, ita etiam de illa providentia quae infidelibus praesidet, nullatenus murmurandum est: quonluntatis iniquae est, nec discretionis incertae, pereat, qui perire non debeat. Nulla pars mundi ab Evangelio vacat Christi; et licet illa generalis vocatio non quiescat, tamen etiam ista specialis jam universis est facta communis. Ex omni gente, ex omni conditione adoptantur quotidie millia senum, millia juvenum, millia parvulorum, et effectibus gratiae Christianae etiam ipsa quibus mundus atteritur, arma famulantur. Quam multos enim qui in tranquillitate pacis, sacramentum baptismatis suscipere differebant, ad aquam regenerationis confugere instantis periculi metus impulit! et lentis tepidisque animis quod diu cohortatio quieta non suasit, minax subito terror extorsit. Quidam Ecclesiae filii ab hostibus capti dominos suos Christi Evangelio manciparunt: et quibus conditione bellica serviebant, eisdem fidei magisterio prae
Abbreviated transcription (Latin):
simillima diuinorum mensura sit
munerũ. Si enĩ de parentũ carna¬
lium iudiciis conqueri non audemꝰ
cũ aliquos filios suos ante ulla mo¬
rum examina. ante aliqua pieta¬
tis obsequia indulgentiore ãplec.¬
tuntur
affectu. si in dominis quoq erga fa¬
mulos libera ẽ dispositio. nec iuste
a quoquam reprehenditur. qui de
unius conditionis familia quosdã
sibi quos benignius honestaret. &
quos liberalius erudir et elegit. nũ¬
quid de sũmi patris & ueri dñi be¬
niuolentissima ȩquitate causandũ
est. quod in magna domo eius in¬
numeris differentiis un iuersa ua¬
riantur. cũq nemo aliquid boni
habeat quod non ille donauerit. ñ
oñs tamen hisdem uirtutibꝰ micat.
aut eadem carismatum dote ditant᷑.
nec possumus hanc diuersitatem
graduum causis aptare meritorũ
cũ totius boni meriti principalis
causa sit gr̃a. de cuius opibꝰ su¬
mitur. quicquid in singulis ꝓbabi.
operatur. impiũ est ullã querelam

Expanded text:
simillima divinorum mensura sit simillima divinorum mensura sit munerum. Si enim de parentum carnalium judiciis conqueri non audemus, cum aliquos filios suos ante ulla morum examina, ante aliqua pietatis obsequia, indulgentiore amplectuntur affectu; si in dominis quoque erga famulos libera est dispositio, nec juste a quoquam reprehenditur, qui de unius conditionis familia quosdam sibi quos benignius honestaret, et quos liberalius erudiret, elegit: numquid de summi Patris et veri Domini benevolentissima aequitate causandum est, quod in magna domo ejus innumeris differentiis universa variantur? Cumque nemo aliquid bhabeat quod non ille donaverit, non omnes tamen iisdem virtutibus micant, aut eadem charismatum dote ditantur. Nec possumus hanc diversitatem graduum causis aptare meritorum, cum totius boni meriti principalis causa sit gratia, de cujus opibus sumitur quidquid in singulis probabileus sanctus operatur, impium est ullam querelam
Abbreviated transcription (Latin):
saq mensura. Qm̃ siue occulte
siue manifeste. ipse est ut apłi ait
saluator omniũ hominũ. maxine
fidelium. quȩ sententia subtilissi-¬
mȩ breuitatis. ⁊ ualidissimi robo¬
ris. si tranquillo consideretur in¬
tuitu. totam hanc de qua agimus
controuersiã dirimit. Dicendo eñi
qui ẽ saluator omniũ. confirma¬
uit bonitatẽ di suꝑ uniuersos hoĩe ᷤ
ẽẽ generalẽ. Adiciendo aũt maxi¬
me fideliũ. ostendit esse partem
generis humani. quȩ merito fidei
diuinitus inspirate ad sũmam atq
ȩternã salutẽ specialibus beneficii.
prouehatur. Quod utiq nulla iniqͥ¬
tate agitur iustissimi ⁊ misericor¬
dissimi di. cuius iuditium in his
dispensationibus non cũ airogan¬
tia discutiendum: sed cũ tremo¬
re laudandum est. Siquidem in ipsis
quoq fideliũ ppłis quod iã suꝑius
ostensum est non eadem omnibꝰ nec
paria conferantur. ⁊ ante ulla hu
manorum pondera meritorũ dis¬

Expanded text:
saque mensura: quoniam sive occulte saque mensura: quoniam sive occulte sive manifeste, ipse est ut Apostolus ait salvator omnium hominum, maxime fidelium . Quae sententia subtilissimae brevitatis, et validissimi roboris, si tranquillo consideretur intuitu, totam hanc de qua egimus controversiam dirimit. Dicendo enim: Qui est salvator omnium hominum, confirmavit bonitatem Dei super universos homines esse generalem. Adjiciendo autem: Maxime fidelium, ostendit esse partem generis humani, quae merito fidei divinitus inspiratae, ad summam atque aeternam salutem specialibus beneficiis provebatur: quod utique nulla iniquitate agitur justissimi et misericordissimi Dei, cujus judicium in his dispensationibus non cum arrogantia discutiendum, sed cum tremore laudandum est: siquidem in ipsis quoque fidelium populis quod jam superius ostensum est non eadem omnibus nec paria conferantur, manorum pondera meritorum, dis
Abbreviated transcription (Latin):
aut uarie aut insignit̾ gesta nos¬
cuntur. non ambigamus ea ex illiᷤᷤ
esse quȩ iustus & misericors deus
in hoc transituro scło noluit sciri.
Quod quidem ad utilitatẽ nr̃am
dispositũ sentiendũ est. ut q̃m spe
salui facti sumus. cui preparauit
ds quod oculus non uidit. nec au¬
ris audiuit. nec in cor hominis as¬
cendit. sicut constanter credimꝰ
uidendũ quod non uidemus : ita pa-¬
tient̃ expectamꝰ intelligendũ quod
nondum intelligimus. Si gͦ cesset
insidiosa malignitas. si insolens
presũptio conquiescat. his recte
ut arbitror retractatis. nulliuiᷤ su¬
ꝑest causa certaminis. Neq ultra
necesse est nos interminabilibꝰ que.¬
stionibus occupari. Elaboratũ est
enĩ quantum dñs adiuuit. ut non
solũ nouissimis diebus. s etiam in
cunctis retro scłis ꝓbaret᷑ gr̃am dĩ
omnibus hominibꝰ affuisse. ꝓuiden¬
tia quidem pari & bonitate gene.¬
rali : sed multimodo opere diuer¬

Expanded text:
aut varie aut insigniter gesta nosaut varie aut insigniter gesta noscuntur, non ambigamus ea ex illis esse quae justus et misericors Deus in hoc transituro saeculo noluit sciri. Quod quidem ad utilitatem nostram dispositum sentiendum est, ut quoniam spe salvi facti sumus , cui praeparavit Deus quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , sicut constanter credimus videndum quod nondum videmus, ita patienter exspectemus intelligendum, quod nondum intelligimus. Si ergo cesset insidiosa malignitas, si insolens praesumptio conquiescat: his recte ut arbitror pertractatis, nullius superest causa certaminis, neque ultra necesse est nos interminabilibus quaestionibus occupari . Elaboratum est enim, quantum Dominus adjuvit, ut non solum in novissimis diebus, sed etiam in cunctis retro saeculis probaretur gratiam Dei omnibus hominibus affuisse, providentia quidem pari, et bonitate generali, sed multimodo opere, diver
Abbreviated transcription (Latin):
abnegato sibi lum ine ueritatis. neq
cuiquã sit liberũ de sua iusticia
głari.cũ & illos ꝓpria nequitia
demergat ad penam ⁊ istos dei
in principio scđi huuis uoluminᷤ
insinuauimus. hoc nunc iterũ cõ¬
mendamus. Ut cũ de gr̃ę ꝓfundi¬
tate ⁊ altitudine disputatur. tribꝰ
illis saluberrimis & ueracissimis dif¬
finitionibꝰ simus in nixi. quarum
una profitetur ȩternũ ⁊ propriũ
diuinȩ eẽ bonitatis. ut om̃s hoĩes
saluos fieri uelit. & in agnitionẽ
ueritatis uenire. Alia simł p̃dicat.
omnẽ hominẽ qui saluus sit. quiq
uari & regi.utq in fide quȩ per
dilectionẽ oꝑatur ꝑmaneat. eu¬
stodiri. Tercia uͦ temperant̃ & sobri.¬
e protestatur. non omnem uolun¬
tatis dĩ cõprebendi posse rationẽ
& multas diuinorũ operum causas
ab humana intelligentia esse sub.¬
ductas. Ut cũ in temporibꝰ. in na¬
tionibus. in familiis. in paruulis.
in nondũ natis ⁊ geminis. quȩdã

Expanded text:
abnegato sibi lumine veritatis, neque abnegato sibi lumine veritatis, neque cuiquam sit liberum de sua justitia gloriari; cum et illos propria nequitia demergat ad poenam, et istos Dei in principio secundi hujus voluminis insinuavimus, hoc nunc iterum commendamus, ut cum de gratiae profunditate et altitudine disputatur, tribus illis saluberrimis et veracissimis definitionibus simus innixi. Quarum una profitetur aeternum et proprium divinae esse bonitatis, ut omnes homines salvos fieri velit, et in agnitionem veritatis venire ; alia simul praedicat, omnem hominem qui salvus fit, quique vari et regi, utque in fide quae per dilectionem operatur permaneat, custodiri ; tertia vero temperanter et sobrie protestatur non omnem voluntatis Dei comprehendi posse rationem, et multas divinorum operum causas ab humana intelligentia esse subductas: ut cum in temporibus, in nationibus, in familiis, in parvulis, in nondum natis et genitis quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
prȩtenta suꝑ om̃s ueritate & mise.¬
ricordia đi. a quo quod ⁊ nemi¬
ni negatur. & nulli debetur. in hi
quos ꝓmisit efficitur. Ipse enim
oꝑatur omnia in omnibꝰ. S oiͦa
proculdubio iusta & bona.uniu̾¬
Qui sicut pręsciuit ante secula
quanta totius mundi hominũ mul¬
titudo uł cõmunibus adiuta doniᷤ.
uel specialibꝰ adiuta prȩsidiis. de¬
clinans tamen ab itinere uerita¬
tis & uitȩ. ingressura esset latitu.¬
dinẽ eiroris & mortis: ita sẽꝑ prȩ¬
cognitum habuit. quantus piorũ
tem obȩdientiȩ. ad et̃nam beatitu¬
dinem ꝑtineret. ut nullo excidẽ¬
te de plenitudine ꝓmissorũ. qui
nec ꝓuentu erat fallendus. nec au¬
xilio defuturus. eos glorificaret ꝓ
omnibꝰ quos elegit ex omnibus.
U niuersitati quippe hominũ quod
abunde probauimꝰ. ita multiplex
atq ineffabilis bonitas đi consu¬
luit semꝑ & consulit. ut neq ulli
pereuntiũ excusatio suppetat de

Expanded text:
praetenta super omnes veritate et misepraetenta super omnes veritate et misericordia Dei: a quo quod et nemini negatur, et nulli debetur, in iis quos promisit, efficitur. Ipse enim operatur omnia in omnibus . Sed omnia proculdubio justa et bona. UniveQui sicut praescivit ante saecula, quanta totius mundi hominum multitudo vel communibus usa donis, vel specialibus adjuta praesidiis, declinans tamen ab itinere veritatis et vitae, ingressura esset latitudinem erroris et mortis: ita semper praecognitum habuit quantus piorum tem obedientiae ad aeternam beatitudinem pertineret: ut nullo excidente de plenitudine promissorum, qui nec provectu erat fallendus, nec auxilio defuturus, eos glorificaret prae omnibus quos elegit ex omnibus. Universitati quippe hominum, quod abunde probavimus, ita multiplex atque ineffabilis bonitas Dei consuluit semper et consulit, ut neque ulli pereuntium excusatio suppetat de
Abbreviated transcription (Latin):
neant: sic qui nondũ credider̃ uiuã¬
tur ut credant. Et quẽ admodum illi
in sua habent potestate ut exeant:
ita & isti in sua habent potestate
ne ueniant. Fitq manifestum qd
diuersis atq in numeris modis. oͦs
homines uult d̾s saluos fieri. ⁊ in
agnitionẽ ueritatis uenire. s qui
ueniunt dei auxilio diriguntur. qͥ
non uenu̾it sua ꝑtinacia reluctan¬
tur. Quãuis eñĩ multi amantes te¬
nebras suas splendorẽ non recipi¬
ant ueritatis. & multi qui illumi na¬
ti fuerant tenebrascant: uerbum
tamen dei manet in ȩternũ.⁊ de
promissionis ueritate nichil exci¬
dit. Intrat cotidie prȩscita & pro¬
missa gentiũ plenitudo: ⁊ in abra¬
hȩ semine omnis gens. omĩs tribꝰ.
omnis lingua benedicitur. Quod eñi
pat̃ filio dedit filius non amittit.
neq quisquã potest de manu eiꝰ
rapere quod accępit. Firmũ fun-¬
danientũ dei stat.⁊ mansuri ĩ ȩter¬
num templi edificatio nõ uacillat.

Expanded text:
neant: sic et qui nondum crediderunt, juvanneant: sic et qui nondum crediderunt, juvantur ut credant. Et quemadmodum illi in sua habent potestate ut exeant: ita et isti in sua habent potestate ne veniant. Fitque manifestum quod diversis atque innumeris modis omnes homines vult Deus salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Sed qui veniunt, Dei auxilio diriguntur; qui non veniunt, sua pertinacia reluctantur. Quamvis autem multi amantes tenebras suas, splendorem non recipiant veritatis, et multi qui illuminati fuerant, tenebrescant: verbum tamen Dei manet in aeternum, et de promissionis veritate nihil excidit . Intrat quotidie praescita et promissa gentium plenitudo, et in Abrahae semine omnis gens, omnis tribus, omnis lingua benedicitur . Quod enim pater filio dedit, filius non amittit, neque quisquam potest de manu ejus eripere quod accepit . Firmum fundamentum Dei stat , et mansuri in aeternum templi aedificatio non vacillat,
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcinget: ⁊ ducet quo tu ñ uis.
Hoc aũt dicebat. significans qua
morte clarificaturus esset deum.
Quis gͦ ambigat. quis ignoret. hac
fortissimã petrã quę ab illa pͥn-¬
cipali petra cõmunionẽ & uirtu¬
tis sumpsit & nominis. hoc deside.¬
riũ semꝑ habuisse. ut ei morien.
di ꝓ xp̃o constantia donaretur:
Ueruntamen ita in euitabilis erat
obluctatio trepidationis. ut uiro
martẏrii auidissimo. adepturo
quidem denuntiaretur uictoria
passionis. s non sine tẽptatione
formidinis. Merito gͥ non solum
ab incipientibꝰ uerũ etiã a ꝓuectiᷤᷤ
scĩs uniformit̃ dño supplicatur. &
dicitur: ne nos inferas in tẽptati¬
oneni. s libera nos a malo. U niu̾sis
enĩ qui in fide & dilectione ꝑma-¬
nent. ab ipso donatur. ne in tẽp¬
ascribit. Ut quãuis auxilio d eiste.¬
terint. tamen quia in se habebat
unde caderent. ipsorũ sit meritũ
quod steterunt. Igitur sieut qui
crediderunt iuuantur ut in fide ma¬

Expanded text:
praecinget, et ducet quo tu non vis. praecinget, et ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte glorificaturus esset Deum . Quis ergo ambigat, quis ignoret hanc fortissimam petram, quae ab illa principali petra communionem et virtutis sumpsit et nominis, hoc desiderium semper habuisse, ut ei moriendi pro Christo constantia donaretur ? Verumtamen ita inevitabilis erat obluctatio trepidationis, ut vir martyrii avidissimus, adepturus quidem denuntiaretur victoriam passionis, sed non sine tentatione formidinis. Merito igitur non solum ab incipientibus, verum etiam a provectis sanctis uniformiter Domino supplicatur, et dicitur, Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo . Universis enim qui in fide et dilectione permanent, ab ipso donatur ne in tenascribit : ut quamvis auxilio Dei steterint, tamen quia in se hebebant unde caderent, ipsorum sit meritum quod steterunt. Igitur sicut qui crediderunt juvantur ut in fide ma
Abbreviated transcription (Latin):
habeo iterũ sumendi eã. In cęt̃is
uero hominibus donec caro con¬
promptus ẽ caro aũt infirma. in-¬
cõmutabilis animi fortitudo non
potest reperiri. qm̃ non huius s
alterius uite ẽ uerę pacis ꝑfecta
& secura felicitas. In presentis aũt
agonis incerto ubi tota uita temp¬
tatio ẽ.⁊ ab insidiantis suꝑbia nec
ipsa est tuta uictoria. mutabilita¬
tis ꝑiculo non caret᷑. & licet in nu¬
meris suis donet uirtutẽ ꝑseueran¬
di usq in finẽ diuina protectio:
a nullis tam̃ aufertur quod ipsis
repugnat ex ipsis.ut in om̃ibꝰ
studiis eorum atq conatibꝰ semꝑ
int̾ se uelle ⁊ nolle decertẽt. Quã
cõpugnantiam idem beatissimus
petrus etiã in ipsa palmarũ omĩũ
consũmatione ꝑpessus est.Si quidẽ
hoc ipsi dñs protestetur & dicat.
Amen amen dieo tibi. quando iuue.¬
nis eras prȩcingebas te.⁊ ambula¬
bas ubi uolebas. Cũ aũt senueris
extendes manus tuas. & alius te

Expanded text:
habeo iterum sumere eam . In caeteris habeo iterum sumere eam . In caeteris vero hominibus, donec caro conpromptus est, caro autem infirma , incommutabilis animi fortitudo non potest reperiri. Quoniam non hujus, sed alterius vitae est verae pacis perfecta et secura felicitas: in praesentis autem agonis incerto, ubi tota vita tentatio est , et ab insidiantis superbia nec ipsa est tuta victoria, mutabilitatis periculo non caretur. Et licet innumeris sanctis suis donet virtutem perseverandi usque in finem divina protectio, a nullis tamen aufert quod ipsis repugnat ex ipsis: ut in omnibus studiis eorum atque conatibus semper inter se velle et nolle decertent. Quam compugnantiam idem beatissimus Petrus etiam in ipsa palmarum omnium consummatione perpessus est. Si quidem hoc ipsi Dominus protestetur et dicat, Amen, amen, dico tibi: quando juvenis eras, praecingebas te, et ambulabas ubi volebas; cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te
Abbreviated transcription (Latin):
ne intretis in tẽptationem. Si gͦ de¬
fectura erat fides tanti apłi nisi ꝓ
bio mutabilitas quȩ posset in tẽp¬
tatione nutare.⁊ non ita iam ꝑse¬
uerantię fuerat uirtute solidatus:
ut nullis ꝑiculis ẽẽt obnoxius. Siqͥ¬
dem tam grauis eũ ꝑturbatio etiã
post ista concusserit. ut in cayphȩ
domo unius ancillȩ intei̾rogatione
pauefactus. usq ad trinã negatio¬
⁊derat
constantia deficiente ꝑductus sit.
Qui gͦ tune conturbatũ cor apłi ñ
humanis sed diuinis conuenit ocu¬
lis. & ad largos pęnitudinis fletꝰ
potenti in citauit aspectu. potuit
hanc firmitatem animi precipuo
confeire discipulo. ut sicut ipsũ
dñm nichil ab explendȩ passionis
ꝓposito det̾rebat: ita nec beatum
petrũ ulla tunc formido suꝑaret.
Sed hȩc stabilitas illius tantũ modo
propria fuit: qui solus uere potẽ¬
terq dicebat. Potestatem habeo po¬
nendi animã meã & potestatem

Expanded text:
ne intretis in tentationem . Si ergo dene intretis in tentationem . Si ergo defectura erat fides tanti apostoli nisbio mutabilitas, quae posset in tentatione nutare, et non ita jam perseverantiae fuerat virtute solidatus, ut nullis periculis esset obnoxius. Si quidem tam gravis eum perturbatio etiam post ista concusserit, ut in Caiphae domo unius ancillae interrogatione pavefactus, usque ad trinam negatioderat, constantia deficiente perductus sit . Qui ergo tunc conturbatum cor apostoli, non humanis, sed divinis convenit oculis, et ad largos poenitudinis fletus potenti incitavit aspectu, potuit hanc firmitatem animi praecipuo conferre discipulo, ut sicut ipsum Dominum nihil ab explendae passionis proposito deterrebat, ita nec beatum Petrum ulla tunc formido superaret. Sed haec stabilitas illius tantummodo propria fuit, qui solus vere potenterque dicebat: Potestatem habeo ponere animam meam, et potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quin nemo unquã fidelium re¬
cessisset a fide. Neminẽ concupis¬
centia unceret. neminem tristitia
elideret. neminẽ ira cundia debella¬
collatã sibi gr̃am nemo negligeret.
Sed quia hȩc possunt fieri. ⁊ in con¬
sensum taliũ temptationũ facilis
nimiũ ꝓcliuisq descensio ẽ. nũ qͣm
debet in auribus fideliũ uox illa
dñi ñ sonare. qua apłis dicit᷑. Uigi¬
late ⁊ orate. ne intretis in tẽpta¬
tionem.Ubi si de uigilando tantũ.
non etiã de orando discipulos ad¬
moneret. solas liberi arbitriiꝰ ui¬
res uideretur hortatus. Sed cũ ad¬
didit & orate. satis docuit supernu
futurũ muneris. ut etiã eos uigi¬
lantes tẽptationis ꝓcella nõ uince¬
ret. Tale est illud quod ait. Symõ.
sẏmon. ecce sathanas ex postula.¬
uit ut uos cribraret uelut triti.¬
cum. Ego aũt rogaui ꝓ te. ne de¬
ficiat fides tua.⁊ tu aliquando cõ¬
uersus. confirma fr̃s tuos: & roga

Expanded text:
Alioquin nemo umquam fidelium reAlioquin nemo umquam fidelium recessisset a fide. Neminem concupiscentia vinceret, neminem tristitia elideret, neminem iracundia debellacollatam sibi gratiam nemo negligeret. Sed quia haec possunt fieri, et in consensum talium tentationum facilis nimium proclivisque descensio est, numquam debet in auribus fidelium vox illa Domini non sonare, qua apostolis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Ubi si de vigilando tantum, non etiam de orando discipulos admoneret, solas liberi arbitrii vires videretur hortatus. Sed cum addidit: Et orate, satis docuit superni futurum muneris, ut eos etiam vigilantes tentationis procella non vinceret. Tale est et illud quod ait: Simon, Simon, ecce Satanas expostulavit ut vos cribraret velut triticum; ego autem rogavi pro te, ne deficiat fides tua; et tu tandem conversus, confirma fratres tuos, et roga,
Abbreviated transcription (Latin):
prouehitur. quę idoneã ad per¬
seuerandum habeant firmitatẽ.
dicit quidem dñs. Nemo uenit
ad me nisi pater qui misit me
adtraxerit eũ. S hoc ideo dictũ
ẽ ut illam fidem sine qua nemo
ad xp̃m uenit ex patris haberi
munere nouerimus. scđm illud
quod apło petro dicitur. Beatus
es sy mon bariona. quia caro &
sanguis ñ reuelauit tibi. s pater
meus qui in cęlis est. qui in cordi¬
bus trabendorũ hoc egit ut crede-¬
rent: hoc effecit ut uellent. Nõ enĩ
esset unde traherentur. si sequace ᷤ
fide & uoluntate non ẽẽnt. Qm̃ qͥ
non credunt. nec trahuntur oĩno
nec ueniunt. Neq accedunt qui
dissentiunt: s recȩdunt. qui ergo
ueniunt. amore ducuntur. Dilec¬
ti enĩ sunt. ⁊ dilexerunt: quesitis̃
& quesierunt. & quod eos uoluit
đ̾s uelle uoluerunt. Qui ad obedi¬
endũ sibi ipsum uelle sic donat. ut
etiã a ꝑseueraturis illã mutabilita¬
tem quę potest nolle nõ auferat.

Expanded text:
provehitur, quae idoneam ad perprovehitur, quae idoneam ad perseverandum habeant firmitatem. Dicit quidem Dominus: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum . Sed hoc ideo dictum est, ut illam fidem, sine qua nemo ad Christum venit, ex Patris haberi munere noverimus, secundum illud quod Apostolo dicitur: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Qui in cordibus trahendorum hoc egit, ut crederent: hoc effecit, ut vellent. Non enim esset unde traherentur, si sequaces fide et voluntate non essent: quoniam qui non credunt, nec trahuntur omnino, nec veniunt; neque accedunt qui dissentiunt, sed recedunt. Qui ergo veniunt, amore ducuntur; dilecti enim sunt, et dilexerunt: quaesiti sunt, et quaesierunt; et quod eos voluit Deus velle, voluerunt: qui ad obediendum sibi ipsum velle sic donat, ut etiam a perseveraturis illam mutabilitatem quae potest nolle, non auferat.
Abbreviated transcription (Latin):
quantis libet tei̾roribꝰ inferatur.
non aliud agit. quã ut quẽ feẽ
timentẽ: faciat ⁊ uolentẽ. Nec
solũ uolentẽ: sed etiã sapienteni.
Unde & illud scriptũ est. Beatuᷤᷤ cui
donatũ ẽ habere timorẽ di. Quid
eñĩ tam beatificũ quã hic timor.
qui genitor eruditorq sapientię
Cũ gͦ hic timor etiã ꝑ quandam
uim magni tei̾r oris inimittitur.
non ibi ratio extinguit᷑. nec in.¬
tellectus aufertur. sed illa potiꝰ
quȩ mentem premebat caligo
discutitur. Ut uoluntas depra¬
uata prius atq captiua: recta
efficiatur & libera. Unde sicut
aninus nichil uirtutis capit. nͥ
radiũ ueri acceperit luminis: ita
gr̃a nichil ei quẽ uocat confert.
nisi oculos in eo aperuerit uolim.¬
¶tatis
Quȩ in plerisq sicut suꝑius disputa¬
tũ ẽ ab ipso initio sui ardentissuma
citis ⁊ magnis ditatur augnentis:
in plerisq aũt tarde cunctant̃q
proficiens. uix ad ea iuerem̃ta

Expanded text:
quantislibet terroribus inferatur, quantislibet terroribus inferatur, non aliud agit quam ut quem fecerit timentem, faciat et volentem, nec solum volentem, sed etiam sapientem. Unde et illud scriptum est: Beatus cui donatum est habere timorem Dei . Quid enim tam beatificum quam hic timor, qui genitor eruditorque sapientiaeCum ergo hic timor etiam per quamdam vim magni terroris immittitur, non ibi ratio exstinguitur, nec intellectus aufertur, sed illa potius quae mentem premebat caligo discutitur, ut voluntas depravata prius atque captiva, recta efficiatur et libera. Unde sicut animus nihil virtutis capit nisi radium veri acceperit luminis, ita gratia nihil ei quem vocat, confert, nisi oculos in eo aperuerit voluntatis. Quae in plerisque sicut superius disputatum est ab ipso initio sui ardentissima citis et magnis ditatur augmentis: in plerisque autem tarde cunctanterque proficiens, vix ad ea incrementa
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate si deficit. de gr̃ę opitula.¬
tione si ꝓficit. Quȩ opitulatio. ꝑ
innumeros modos. siue occultos.
siue manifestos. omnibꝰ adhibet᷑.
et quod a multis refutatur ipsorũ
est nequitiȩ : quod aut̃ a multis
suscipitur. & gr̃ȩ ẽ diuinę & uo-¬
luntatis humanȩ. Siue gͥ mnitia.
siue ꝓfectus fideliũ. siue usq finẽ
ꝑ seuerantium cogitemꝰ. nullum
genus nulla species cuiusquã uir¬
tutis oceiu̾r et: quȩ uel sine dono
genere medendi atq auxiliandi
agit. ut in eo quẽ uocat pͥmã sibi
receptricẽ & famulã donorũ suoꝵ
prȩpar et uoluntatẽ. Nã uirtus no¬
lentiũ nulla ẽ. Nec potest asseri uł
fidem uł spẽ uł caritatẽ eis ineẽ:
quorũ ab his bonis consensus alie.¬
nus est. Hunc aũt consensũ non
solũ cohortatio prȩdicantiũ & in¬
citam̃ta doctrinę: s etiã ietus
giguit. Propt̃ quod scriptũ ẽ. łrui¬
cipium sapiaitiȩ timor dñi. Qui

Expanded text:
bilitate si deficit, de gratiae opitulabilitate si deficit, de gratiae opitulatione si proficit. Quae opitulatio per innumeros modos, sive occultos, sive manifestos, omnibus adhibetur; et quod a multis refuratur, ipsorum est nequitiae: quod autem a multis suscipitur, et gratiae est divinae, et voluntatis humanae. Sive igitur initia, sive profectus fidelium, sive usque in finem perseverantium cogitemus genus, nulla species cujusquam virtutis occurrit, quae vel sine dono genere medendi atque auxiliandi agit, ut in eo quem vocat, primam sibi receptricem et famulam donorum suorum praeparet voluntatem. Nam virtus nolentium nulla est, nec potest asseri vel fidem, vel spem, vel charitatem eis inesse, quorum ab his bonis consensus alienus est. Hunc autem consensum non solum cohortatio praedicantium, et incitamenta doctrinae, sed et metus gignit; propter quod scriptum est: Principium sa
Abbreviated transcription (Latin):
buere. ⁊ illã a nemine sub moue¬
re. Ut ex utraq appareat ñ ne-¬
gatum uniuersitati. quod collatũ
ẽ portioni. S in aliis p̃ualuisse
gr̃am. in aliis resiluisse naturã.
Hane quippe abundantiorẽ gr̃am
arbitremur ẽẽ uiolentam. qd̾ siqͥd
in saluandis hominibus agit᷑. ex
sola di uoluntate ꝑagatur. cũ etiã
ipsis paruulis ꝑ alienę uoluntatis
sub ueniatur obsequiũ. Gr᷑a qͥdem
illa in omĩ iustificatione pͥncipa¬
liter preminet. suadendo exhor¬
tationibꝰ. mouendo exẽplis. tei̾rendo
ꝑiculis. incitando miraculis. dando
intellectũ. inspirando consiliũ. corq
ipsũ illum inando.⁊ fidei affectioni¬
bus inbuendo. sed etiã uoluntas hoĩs
subiungitur ei. atq coniungitur.
Quȩ ad hoc prȩdictis est excitata
prȩsidiis. ut diuino in se co oꝑet᷑
operi.⁊ incipiat exercere ad me-¬
ritũ. quod de suꝑno semine concȩ¬
pit ad studiũ. De sua habens muta¬

Expanded text:
buere, et illam a nemine submovebuere, et illam a nemine submovere; ut ex utraque appareat non negatum universitati, quod collatum est portioni; sed in aliis praevaluisse gratiam, in aliis resiluisse naturam. Hanc arbitremur esse violentam, quod quidquid in salvandis hominibus agitur, ex sola Dei voluntate peragatur; cum etiam ipsis parvulis per alienae voluntatis subveniatur obsequium. Gratia quidem Dei illa in omni justificatione principaliter praeeminet, suadendo ex hortationibus, movendo exemplis, terrendo periculis, incitando miraculis, dando intellectum, inspirando consilium, corque ipsum illuminando, et fidei affectionibus imbuendo: sed etiam voluntas hominis subjungitur ei atque conjungitur, quae ad hoc praedictis est excitata praesidiis, ut divino in se cooperetur operi, et incipiat exercere ad meritum, quod de superno semine concepit ad studium; de sua habens muta
Abbreviated transcription (Latin):
scła.seu prima. seu media .ratio¬
nabiliter creditur om̃s homines
saluos fieri đm uelle. sẽꝑq uoluiᷤᷤ.¬
se. Et hoc nõ aliunde monstrat᷑
quã de his beneficiis. eaq ꝓui-¬
dentia đi. quã uniuersis genera¬
tionibus cõmunit̃ atq indifferent̃.
inpendit. Fuerunt enĩ ac sunt eiꝰ.¬
modi dona ista generalia. ut ip
sorũ testimonio ad querendũ ue¬
rũ đ̾m possent homines adiuua¬
ri. quibꝰ donis auctorẽ suũ ꝑ oiꝰa
gitas suꝑfusa ẽ. Quȩ licet copio¬
sius nunc quã ante prestet᷑. causas
tamen distributionũ suarũ dñs apd̃
scientiã suã tenuit: ⁊ intra secre¬
tũ potentissimȩ uoluntatis occulu¬
it. Quȩ si omnibꝰ uniformit̃ afflu¬
erent. nõ laterent. ⁊ quã nulla ẽ
ambiguitas de benignitate ge-¬
nerali : tã de speciali miscđia ni¬
hil quod stupendũ esset existeret.
Ac ꝑinde illa esset gr̃a asta ñ eẽt.
Deo aut̃ placuit & hanc multis tri¬

Expanded text:
saecula, seu prima, seu media, ratiosaecula, seu prima, seu media, rationabiliter creditur omnes homines salvos fieri Deum velle, semperque voluisse; et hoc non aliunde monstratur, quam de iis beneficiis, eaque providentia Dei, quam universis generationibus communiter atque indifferenter impendit. Fuerunt enim ac sunt hujusmodi dona ita generalia, ut per ipsorum testimonia ad quaerendum verum Deum possent homines adjuvari; quibus donis auctorem suum per omngitas superfusa est. Quae licet copiosius nunc quam ante praestetur, causas tamen distributionum suarum Dominus apud scientiam suam tenuit, et intra secretum potentissimae voluntatis occuluit; quae si omnibus uniformiter affluerent, non laterent. Et quam nulla est ambiguitas de benignitate generali, tam de speciali misericordia nihil quod stupendum esset existeret, ac proinde illa esset gratia, ista non esset. Deo autem placuit et hanc multis tri
Abbreviated transcription (Latin):
mentissime opinio illius roborare¬
tur eiroris. qui gr̃am d̃i scđm me¬
rita hominũ dari audet contͣ fidẽ
catholicã prȩdicare. Uideret᷑ qͥppe
inculpabili in nocentię hoc tota eqͥ.¬
tate deberi. ut neminẽ eorum ad¬
optio prȩteriret. quos nullus reatꝰ
obstringeret. Nec impie a quodã
de paruulorũ baptismo dictũ fuis.¬
set. habet gr̃a quod adoptet: nõ
habet unda quod diluat. Sed hoc
detestabilit̾ prȩdicatũ. om̃s discipu¬
li ueritatis intelligunt. Et inde ma¬
nifestum ẽ eos qui salui fiunt. non
merito s gr̃a liberari. quia sine
baptismo mortuos perisse ñ du¬
biũ est. Qui utiq nisi grauissimi
peccati essent participes nõ pe.¬
rirent. Nunc aut occulta quidẽ
di discretione. s iusta. sic osten¬
ditur & quid conferat gr̃a: ⁊ qͥd
p̃uaricatrix mereatur natura.
Ut nec contra donũ eleuet᷑ suꝑbia:
nec contra ꝑ iculum cesset industri¬
a. Siue gͥ nouissima contẽpla̾mur

Expanded text:
mentissime opinio illius roborarementissime opinio illius roboraretur erroris, qui gratiam Dei secundum merita hominum dari audet contra fidem catholicam praedicare. Videretur quippe inculpabili innocentiae hoc tota aequitate deberi, ut neminem eorum adoptio praeteriret, quos nullus reatus perstringeret: nec impie a quodam de parvulorum Baptismo dictum fuisset, Habet gratia quod adoptet, non habet unda quod diluat. Sed hoc detestabiliter praedicatum omnes discipuli veritatis intelligunt; et inde manifestum est eos qui salvi fiunt, non merito, sed gratia liberari, quia sine baptismo mortuos perisse non dubium est. Qui utique nisi gravissimi peccati essent participes, non perirent. Nunc autem occulta quidem Dei discretione, sed justa, sic ostenditur et quid conferat gratia, et quid praevaricatrix mereatur natura; ut nec contra donum elevetur superbia, nec contra periculum cesset industria. Sive igitur novissima contemplemur
Abbreviated transcription (Latin):
qui renati nõ sunt in parentibꝰ de¬
fuit : sed in his qui renati sunt p̃
parentibus affuit. Ut multis sepe
quos suorũ pietas deseruit. alie
norum cura seruierit. ⁊ ad rege.¬
nerationẽ uenerint ꝑ extraneos:
quȩ eis nõ erant ꝓuidenda ꝑ pro¬
ximos. In quo oꝑe gr̃ę. quis nisi
airo gantissimus atq in anissimus
de diuina iusticia conquiratur.
quod nõ omnibꝰ paruulis simili ꝓ¬
uidentia consulat. omniaq ꝑicu¬
la quȩ moriturorũ regenerationẽ
ꝓhibere possunt. aut potestate sub.¬
in oueat. aut miseratione p̃ueniat:
Q uod utiq erga om̃s fieret. si ita fi.¬
eri omnino deberet. Non aũt latet
quantũ in cordibus fideliũ desidiȩ
gigneretur. si in baptiz andis par¬
uulis nichil de cuiusquã negligen.¬
tia. nichil de ipsorũ esset morte
metuendum. quandoquidẽ ut tales
baptismo fraudarentur: nullo mͦ
posset accidere. Hac uero tam iu¬
amissibili felicitate infantũ. uehe

Expanded text:
qui renati non sunt in parentibus dequi renati non sunt in parentibus defuit, sed iis qui renati sunt, prae parentibus affuit: ita ut multis saepe quos suorum norum cura servierit, et ad regenerationem venerint per extraneos, quae eis non erat providenda per proximos. In quo opere gratiae quis nisi arrogantissimus atque vanissimus de divina justitia conqueratur, quod non omnibus parvulis similis providentia consulat, omniaque pericula quae moriturorum regenerationem prohibere possunt, aut potestate submoveat, aut miseratione praeveniat? Quod utique erga omnes fieret, si ita fieri omnino deberet. Non autem latet, quantum cordibus fidelium desidiae gigneretur, si in baptizandis parvulis nihil de cujusquam negligentia, nihil de ipsorum esset morte metuendum: quandoquidem ut tales baptismo fraudarentur, nullo modo posset accidere. Hac vero tam inamissibili feli
Abbreviated transcription (Latin):
bene eorum uterentur parentes:
etiã ipsi ꝑ eosdem iuuarent᷑. Omĩũ
namq exordia paruulorũ totaq
illa principia necdũ rationalis in¬
fantię. sub arbitrio iacent uolun¬
tatis aliene. nec ullo modo eis nisi
ꝑ alios consuli potest.⁊ consequenᷤ
est illos ad eoꝵ ꝑtinere consor¬
tium. quorũ uel recto uł pͣuo agũ¬
tur affectu. Sicut enĩ ex aliena
confessione credunt. ita ex alie¬
na infidelitate. aut dissimulatiõe
non credunt. Et cũ ipsi nec pręsen¬
tis uitȩ desideriũ habuerint nec
futurȩ. quã ipsorũ factũ est nasci.
tam ipsorum efficitur nõ renasci.
Sicut aũt circa maiores prȩter illã
generalem gr̃am parcius atq oc-¬
cultius omniũ hominũ corda pusan.¬
tẽ. excellentiore opere. largiore mu-¬
nere. potentiore iusticia. uocatio spe¬
cialis exeritur: ita etiã circa in nu¬
meros paruulos eadem manifesta¬
tur electio. Quȩ quidem nec ĩ illis

Expanded text:
bene eorum uterentur parentes, bene eorum uterentur parentes, etiam ipsi per eosdem juvarentur. Omnium namque exordia parvulorum, totaque illa principia necdum rationalis infantiae, sub arbitrio jacent voluntatis alienae, nec ullo modo eis nisi per alios consuli potest: et consequens est illos ad eorum pertinere consortium, quorum vel recto vel pravo aguntur affectu. Sicut enim ex aliena confessione credunt, ita ex aliena infidelitate aut dissimulatione non credunt. Et cum ipsi nec praesentis vitae desiderium habuerunt, nec futurae; quam ipsorum factum est nasci, tam ipsorum efficitur non renasci, Sicut autem circa majores, praeter illam generalem gratiam parcius atque occultius omnium hominum corda pulsantem, excellentiore opere, largiore munere, potentiore virtute vocatio specialis exeritur; ita etiam circa innumeros parvulos eadem manifestatur electio. Quae quidem nec illis
Abbreviated transcription (Latin):
gris ualentẽ uiribus annosissimꝰ
uigor uegetat. Huic in pueritia
finis est. illi in adolescentia. Niue
ultra iuuentutẽ non licet ꝓgredi.
illi impossibile ẽ usq ad loquendi
rudimenta grandescere. Quas ui-¬
te mȩtas multiform iter in equaleᷤ
minus acerbas experiret᷑ caduca
mortalitas. si prȩsentis tantũ scłi
detrimenta pateretur.⁊ nõ in et̃¬
uas miserias caderent: qui hinc
sine lauacro regenerationis exi¬
sa donorũ quȩ gr̃a tribuit. quã
miseriarum quas natura ꝓmeruit.
ipsa nos intelligentiȩ difficultas
ad nr̃m remittit auctorem. Et cũ
querimus quomodo om̃s homines
saluos fieri uelit. qui nõ omnibus
illud tempus imꝑtit. in quo ꝑ uo-¬
luntariam fidẽ ꝑcipiende gratiȩ
sint capaces. non ureligiose arbi¬
tror credi. neq in conuenienter
intelligi. quod isti paucorũ dierũ
homines ad illam ꝑtineant gr᷑ȩ
partẽ. quȩ semꝑ uniuersis est in¬
pensa nationibus. qua utiq si

Expanded text:
gris valentem viribus annosissimus gris valentem viribus annosissimus vigor vegetat. Huic in pueritia finis est, illi in adolescentia. Huic ultra juventutem non licet progredi, illi impossibile est usque ad loquendi rudimenta grandescere. Quas vitae metas multiformiter inaequales, minus acerbas experiretur caduca mortalitas, si praesentis tantum saeculi detrimenta pateretur; et non in aeternas miserias caderent, qui hinc sine lavacro regenerationis exisa donorum quae gratia tribuit, quam miseriarum quas natura promeruit, ipsa nos intelligentiae difficultas ad nostrum remittit auctorem. Et cum quaerimus quomodo omnes homines salvos fieri velit , qui non omnibus illud tempus impertit, in quo per voluntariam fidem percipiendae gratiae sint capaces; non irreligiose arbitror credi, neque inconvenienter intelligi, quod isti paucorum dierum homines ad illam pertineant gratiae partem, quae semper universis est impensa nationibus: qua utique si
Abbreviated transcription (Latin):
causas sibi indulgentiȩ eor reptioĩsq
seruaret. essetq in uno omniũ de.¬
bito quod & misericors rentteret:
& iustus exigeret. Cũ igitur iusta
et om̃ps ꝓuidentia di incessabili¬
ter uniuersa duudicet.⁊ nemo
in hunc mundũ ueniat. neq ab
hoc mundo exeat. nisi eo ortu atq
decessu quẽ rerũ arbit̾ scđm altis¬
simã suã scientiã sapientiamq
decernit. sicut scriptũ ẽ in libro
iob. quis ignorat quod omĩa hȩc
manus dñi fecerit. in cuius manu
anima omnis uiuentis ⁊ sp̃e uni¬
uersȩ carnis hominis. & iterum.
breues dies hominis sunt. ⁊ nume¬
rus dierũ eius apud te ẽ. quis au¬
deat causas oꝑumi & consiliorum
eius in quirere: Inscrutabile enĩ
est ualdeq secretũ. cur tantis dif.¬
ferentiis conditio humana uariata
sit. Illũ ab infantia usq ad senectu¬
tem longeuam carpit infirmitas.
nec int ꝑseuerantes dolores statu.¬
tȩ deficit tempus ȩtatis. Illũ inte¬

Expanded text:
causas sibi Dominus indulgentiae correptionisque causas sibi Dominus indulgentiae correptionisque servaret, essetque in uno omnium debito quod et misericors remitteret, et justus exigeret. Cum igitur justa et omnipotens providentia Dei incessabiliter universa dijudicet, et nemo in hunc mundum veniat, neque ab hoc mundo exeat, nisi eo ortu atque decessu, quem rerum arbiter secundum altissimam scientiam suam sapientiamque decernit, sicut scriptum est in libro Job: Quis ignorat quod omnia haec manus Domini fecerit, in cujus manu anima omnis viventis et spiritus universae carniBreves dies hominis sunt, et numerus dierum ejus apud te est ; quis audeat causas operum et consiliorum ejus inquirere? Inscrutabile enim est, valdeque secretum cur tantis differentiis 911 conditio humana variata sit. Illum ab infantia usque in senectutem longaeva carpit infirmitas, nec inter perseverantes dolores statutae deficit tempus aetatis: illum inte
Abbreviated transcription (Latin):
ei uicinius est posse uiuere: quam
posse deficere. Quãuis aũt ex una
causa omniũ hominũ sit ista mor¬
talitas: nõ in unã tam̃. s in multi.¬
plicem inbecillitatẽ corruptibilis
natura distrahit᷑. Et siue morbis.
siue debilitatibꝰ. siue uulneribus:
momenta subiecta sunt: nec est
aliquod mortis genus. aut ullus
obeundi modus. qui nõ intra uni.¬
uersitatẽ mortaliũ in aliquã in¬
cidat portionẽ. Manet enim
graue iugũ suꝑ filios adam a die
exitus de uentre matris eorum. usq¬
in diem sepulturȩ in matrẽ omniũ.
Sed huius asprimi iugi pondera
nõ ita in adę filios u̾ruerũt. ut di-¬
uina iusticia nichil eis suȩ dimen¬
sionis adhiberet. quę defectionũ
legibus ita defectura subegit: ut
ab eis moderationũ suarum nõ au̾¬
teret potestatẽ. Nec ideo omiꝰa om̃s
inciderent mala. quia ꝑ cõmunẽ
conditionẽ om̃s omnibꝰ subiacerẽt:
s ut generali necessitate uariata.

Expanded text:
ei vicinius est posse vivere, quam ei vicinius est posse vivere, quam posse deficere. Quamvis autem ex una causa omnium hominum sit orta mortalitas, non in unam tamen, sed in multiplicem imbecillitatem corruptibilis natura distrahitur. Et sive morbis, sive debilitatibus, sive vulneribus, mniaque momenta subjecta sunt. Nec est aliquod mortis genus, aut ullus obeundi modus, qui non intra universitatem mortalium in aliquam incidat portionem. Manet enim grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, in diem sepulturae in matrem omnium . Sed hujus asperrimi jugi pondera non ita in Adae filios irruerunt, ut divina justitia nihil eis suae dimensionis adhiberet, quae defectionum legibus ita defectura subjecit, ut ab eis moderationum suarum non averteret potestatem. Nec ideo omnia omnes inciderent mala, quia per communem conditionem omnes omnibus subjacerent, sed ut generali necessitate variata,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cirea tales non resoluitur:
quã magnum illud peccatũ fuerit.
demonstratur. Nemo etiã putaret᷑
non innocens nasci. nisi etiã talibꝰ
esset noxiũ non renasci. De in ma¬
turitate uero mortis nõ est ratio cõ¬
querendi. cũ semel in naturã nram
ꝑ peccatũ in gressa mortalitas: ob¬
noxium sibi omnẽ uitę nr̃e fecerit
diem. Esset enĩ quando scđm ali¬
quẽ modũ in mortalis dici homo
posset. si ẽẽt tempus intͣ qd̾ mori
omĩno nõ posset. S corruptio nũ
quã ita incorruptionis ẽ particepᷤ.
ut nõ sẽꝑ obnoxium sit defectioni:
quod debet᷑ occasui. Uite huiꝰ pͥn¬
cipium. mortis exordiũ ẽ. nec priꝰ
incipit inciꝑit augeri ȩtas nr̃a. qͣm
minui. Cui siquid adicitur spatiĩ
tẽporalis. nõ ad hoc accedit ut ma-¬
neat: s in hoc transit ut pereat.
Quod gͦ ab initio sui mortale ẽ. qua¬
libet occidat die non contra legẽ
mortalitatis occumbit. nec umquã

Expanded text:
etiam circa tales non resolvitur, etiam circa tales non resolvitur, quam magnum illud peccatum fuerit, demonstratur. Nemo autem putaretur non innocens nasci, nisi etiam talibus esset noxium non renasci. De immaturitate vero mortis non est ratio conquerendi, cum semel in naturam nostram per peccatum ingressa mortalitas obnoxium sibi omnem vitae nostrae fecerit diem. Esset enim, quando secundum aliquem modum, immortalis dici homo posset, si esset tempus intra quod mori omnino non posset. Sed numquam corruptio ita incorruptionis est particeps, ut non semper obnoxium sit defectioni, quod debetur occasui. Vitae hujus principium mortis exordium est; nec prius incipit 910 augeri aetas nostra, quam minui. Cui si quid adjicitur spatii temporalis, non ad hoc accedit ut maneat, sed in hoc transit ut pereat. Quod ergo ab initio sui mortale est, qualibet occidat die, non contra legem mortalitatis occumbit, nec umquam
Abbreviated transcription (Latin):
seria. similis in becillitas. causa
cõmunis ẽ : non unum ẽ de tanta
parilitate iuditium.⁊ quales repro¬
bat abilicatio: tales ad optat elec¬
tio.Ueruntamen de hac altitudi.¬
ne discretionis đi. non conturba
bitur cor humilitatis nr̃ȩ. si fir¬
ma & stabili fide omne iuditium
dei. iustum esse credamus: nec ap¬
petamus habere cognitũ. quod uo¬
luit esse secretum Ut ubi inuesti¬
gari non potest quare ita iudi¬
cet. sufficiat scire quis iudicet.
Quamquã nõ ita in cognoscibilis
ista sit questio. ut nichil inde eru.¬
ditionis possimus adquirere: si
ad contẽplandũ id quod uideri po¬
test tranquillus sobrũ cordis ad¬
hibeatur intuitus. Cũ eñi conside¬
ramus inter paganos. int̃ iudȩos.
int̃ heretieos. interq ipsos catho¬
licos xp̃ianos. quã multiplex pe¬
reat numerus paruulorũ. quos
stat egisse. discimus suꝑ eos illã
manere sententiã. quã humanũ
cȩpit. Cuius sententiȩ rigor dũ

Expanded text:
seria, similis imbecillitas, causa seria, similis imbecillitas, causa communis est, non unum esse de tanta parilitate judicium; et quales reprobat abdicatio, tales adoptat electio. Verumtamen de hac altitudine discretionis Dei non contbitur cor humilitatis nostrae, si firma et stabili fide omne judicium Dei justum esse credamus, nec appetamus habere cognitum, quod voluit esse secretum; ut ubi investigari non potest quare ita judicet, sufficiat scire quis judicet. Quamquam non ita incognoscibilis ista sit quaestio, ut nihil inde eruditionis possimus acquirere, si ad contemplandum id quod videri potest, tranquillus sobrii cordis adhibeatur intuitus. Cum enim consideramus, inter paganos, inter Judaeos, inter haereticos, interque ipsos catholicos Christianos, quam multiplex pereat numerus parvulorum, quos,stat egisse; discimus super eos illam manere sententiam, quam humanum cepit; cujus sententiae rigor dum
Abbreviated transcription (Latin):
tio paruulorũ: qui nullo iuditio
rationis utuntur. quo auctoris sui
beneficia sentientes ad agnitionẽ
ualeant ueritatis accȩdere. Nec ui-¬
dentur de neglectu opitulantis
gr̃ȩ iuste argui. in illa ignoran-¬
tia naturaliter constituti. quã du-¬
biũ non ẽ. nullam recipere scien¬
tiam. nullã sentire doctrinã. Unde
cũ om̃s homines uelit deus saluos
fieri. quid est quod alienatur a sa-¬
lute ꝑpetua tanta infantiũ multitu¬
do. totq in his ętatibꝰ hominũ milia
extra uitam relinquuntur ȩternam.
quasi ad hoc tantũ conditi sint ab
eo. qui neminem odiens creauit. ut
quia in hunc mundum cũ peccati
carne uenerunt. insolubilis culpȩ
uincula. sine reatu ꝓpriȩ actioniᷤ
eos qui regenerationis non adep¬
ti sunt sacramentũ ad ullum bea¬
torum ꝑtinere consortiũ. Et ma-¬
gis stupendũ magisq fit mirũ.
quod ubi actio nõ offendit. ubi ar¬
bitrium non resistit. ubi eadẽ mi¬

Expanded text:
tio parvulorum, qui nullo judicio tio parvulorum, qui nullo judicio rationis utuntur, quo auctoris sui beneficia sentientes, ad agnitionem valeant veritatis accedere; nec videntur de neglectu opitulantis gratiae juste argui, in illa ignorantia naturaliter constituti, quam dubium non est nullam recipere scientiam, nullam sentire doctrinam. Unde cum omnes homines velit Deus salvos fieri , quid est quod alienatur a salute perpetua tanta infantium multitudo, totque in his aetatibus hominum millia extra vitam relinquuntur aeternam: quasi ad hoc tantum conditi sint ab eo qui neminem odiens creavit, ut quia in hunc mundum cum peccati carne venerunt, insolubilis culpae vincula sine reatu propriae actionis eos qui regenerationis non adepti sunt sacramentum, ad ullum beatorum pertinere consortium. Et magis stupendum, magisque sit mirum, quod ubi actio non offendit, ubi arbitrium non resistit, ubi eadem mi