comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
afernatione & ut quidam ferunT nepos fausti ep̃i qui gentericẽ suam suscitastap¬
hibetur: scĩta tep̃ditus. uirtucũ dote fulgidus caritatis igi culo fugihif casti fr¬
tatis flore p̃cipuus ad epis copatũ rute nae aeccłae eligitur. expetitur. ordinatir :
Inquo epis copitu. ampliatis adhucꝰ uirtutibus cum in disemꝑ opibus cresceret: ausꝑa
beati amandi antistitis basilica scm̃ corpus in antea transtulit : sed non fuit scõ aoccptas¬
lehol opus: Vnde factũ est : ut ꝑuisum a pparens diceretei: Quia uusu temerario artus
in pacequi escentes. uisus es amouisse : ecce ego amoueamte ab haꝰ urbe et eris exuilinus¬
gione altera : uerũ tam̃ non priuaberis ab honore quo frueris : Non postmultũ uente
tempus osto int̃ciues et ep̃m scandalo gothos quituns in ante dicta urbe moraboit :

Expanded text:
Afer natione , et ut quidam volunt, nepos Fausti episcopi, qui genitricem suam suscitasse pAfer natione , et ut quidam volunt, nepos Fausti episcopi, qui genitricem suam suscitasse perhibetur, sanctitate praeditus, virtutum dote fulgidus, charitatis igniculo fervidus, castitatis flore praecipuus, ad episcopatum Rutenae ecclesiae eligitur, expetitur, ordinatur. In quo episcopatu ampliatis adhuc virtutibus, cum in Dei semper operibus cresceret, auctam beati Amantii antistitis basilicam, sanctum corpus in antea transtulit; sed non fuit Sancto acceptabile hoc opus. Unde factum est ut per visum apparens diceret ei: Quia ausu temerario artus in pace quiescentes visus es amovisse, ecce ego removebo te ab hac urbe, et eris exsul in regione altera; verumtamen non privaberis ab honore quo frueris. Non post multum vero tempus, orto inter cives et episcopum scandalo, Gothos qui tunc in antedicta urbe morabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Euodirboe seculo mor tificata carne sanimã ex ul tare facit. in futuro aũt gaund¬
sdonat aeternis : unde nos quinunc sumus in corporeposio : aspiserurd dum is au
qua coperatus est dĩ inscis suis inquibus tam quã in splendidũ caindisuiner alebenũ
meritis tabernaculũ diuersisq uirtutũ floribus ad ornatũ residenss excen saledaco
ma iestate dignatus est ꝑ eosi miseratione ꝓ pria ꝑficere quac petissent ESicut n uncu
beatũ quintianũ de quonunc sermo futurus est mentis nobilis generositatesuiꝑ¬
iustitiae opus plerumq: compleuit: Ergo non nos morepecorum carnis sec ato
ad terrena sub mergat al deprimat. sed potius scõrũ ex emplis in lesti prudenter
intellegentes qua edĩ suns spirita lis nos opera : ad calestia al sempiterna sistollit
Neq in nob̵ mens ab inpudicis actionibus uicta luxuri et: sed acternitats pnigi¬
tis uendicans solum uictrix sapientia regnet :  Igiturbeatissimus quinaan

Expanded text:
eculo, mortificata carne, animam exultare facit, in futuro autem gaudiis donat aeternis. Unde nos, qui nunc sumus in corpore positi, aspicere debemus, quae operatus est Deus in sanctis suis, in quibus tamquam in splendidum candidumque ac levigatum meritis tabernaculum diversisque virtutum floribus adornatum resedens, extensa dexterae maiestate, dignatus est per eos miseratione propria perficere quae petissent, sicut nunc per beatum Quintianum, de quojustitiae opus plerumque complevit. Ergo non nos more pecorum carnis sectatio ad terrena submergat ac deprimat, sed potius sanctorum exemplis illecti, prudenter intelligentes quae Dei sunt, spiritalis nos opera ad coelestia ac sempiterna sustollat; neque in nobis mens ab impudicis actionibus victa luxuriet, sed, aeternitatis pro meritis vindicans solium, victrix sapientia regnet. I. Igitur beatissimus Quintianus,
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo correpta grauit̃ uexaret᷑ : & non inueniret᷑ a quo posset erur beatũ
illidiũ fama detexit: Et dictocitius ab imperatore directi pueris scm senẽ
ir ante dicta reꝑtũ urbe. potestati re gie celerit̃ representaa
At ille uenera biliter xcepto deexitu in folicis conquirit̃ filiae : Ile uero con¬
fisus in dño inorati onn pisternitͥ nosteq cũ sacrisdinuis centicis q spiritabibi
Quod miraulũ imperltor cernens: in m̃sos auri argentiq conalos. ses
offertisacerdoti: Quod ille exsecrins ac refutans. hoc obtinuituit aruer¬
aiaeruntus que cributu in specie criticea acuinaria dstpendebat inaurodis¬
sol uerts i eiuuae rẽgraui labore : ponu inferobant amperiaeicsoss tie ro ut uiaont

Expanded text:
immundo correpta graviter vexaretur, et non inveniretur a quo posset erui, beatum immundo correpta graviter vexaretur, et non inveniretur a quo posset erui, beatum Illidium fama detexit: et dicto citius ab imperatore directi pueri, sanctum senem in antedicta repertum urbe potestati regiae celeriter repraesentant. At ille venerabiliter exceptum de exitu infelicis conqueritur filiae. Ille vero confisus in Domino in oratione prosternitur, nocteque cum sacris hymnis canticisque spiritalibus Quod miraculum imperator cernens, immensos auri argentique cumulos sancto offert sacerdoti. Quod ille exsecrans ac refutans, hoc obtinuit ut Arverna civitas, quae tributa in specie triticea ac vinaria dependebat, in auro dissolveret, quia cum gravi labore penui inferebantur imperiali. Sanctus vero, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicium contingerent. quae ipso p̃dicante audiui uel cogente relegi.
quia neq obseruare qui me post dauitiq carminis cannas ad illa euan¬
gelicae p̃dicationis dicta. at que a postolicae uirtutis historias epistolasq
tiae sponsũ sequuti suit dignis olsequiis honorare: Quaderecrudae rusti¬
citatis temeritatem ostendens quae debeato cognoui illidio. illo quo possim
sarũ in segratiarũ caris matal argiente dño congessisset : illud quod adhul
scĩ tatis cul minide erat dõ inspirante ac populo eligente ꝓmeruit. Aut sacer¬
dos aruenae a ecłae & domini carũ ouium pastor eligeret᷑ Cuiis scĩ tatis
fama dũ ꝑdȩ uerscos gratiarũ euehitur ascensus Non solũ ipsos aruerni
territorii terminos : uerũ etiam uicinarũ urbiũfines adiuit. unde factũ est
ut haec glori a treurrici imperatoris. aures at tingeret. Cuius filia tumspũ

Expanded text:
ad iudicium contingerent, quae ipso praedicante audivi vel cogente relegi, ad iudicium contingerent, quae ipso praedicante audivi vel cogente relegi, quiea nequeo observare; qui me post Davitici carminis cannas ad illa euangelicae praedicationis dicta atque apostolicae virtutis historias epistolasque tiae, sponsum secuti sunt, dignis obsequiis honorare. Qua de re crudae rusticitatis tesarum in se gratiarum charismata largiente Domino congessisset, illud quod adhuc sanctitatis culmini deerat, Deo inspirante ac populo eligente promuerit, ut sacerdos Arvernae ecclesiae, et dominicarum ovium pastor eligeretur. Cujus sanctitatis fama dum per diversos gratiarum evehitur ascensus, non solum ipsos Arverni territorii terminos, verum etiam vicinarum urbium fines adivit. Unde factum est ut haec gloria Treverici imperatoris aures attingeret, cujus filia cum a spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ atimore eĩ confixi. atq: adiuinis iudicus ex territi. nichil indignũ eiusom¬
nipotentiae. in corporissui habitatione gerebant. Fulgebat in illis & illud
resurrectionis lum̃ insigne : quo angelus refulsit . dum reuoluit lapidem
monum̃ti. quo iħssplenduit sub illa ostiorũ obseratorũ inclusione. cum in¬
ꝓuisus in medio cipostol cisenatus. ad stitit comitatũ Quordem dñs
eosdem uerbis uitae inbuens caelesti est aeuectus in arce. interquos & beatꝰ
confessor illidius: ita haec om̃a in cordissui tabernaculo collocauit : ut et ipse
quoq: templum scĩ sp̃s effici mereretur Decuius uita aliqua scripturus. ueniã
petolegentibus Non enĩ me aras grã maticae studium imbuit. neq aue¬
torũ saecularium polita lectio erudiuit : sed tantũ beati patris auiti
ar uernipontificis studiũ ad aecclesi astica sollicitauit scripta simichi ñ

Expanded text:
cum a timore eius confixi atque a iudiciis divinis exterriti, nihil indignum eius omcum a timore eius confixi atque a iudiciis divinis exterriti, nihil indignum eius omnipotentiae in cordis sui habitatione gerebant. Fulgebat in his et illud resurrectionis lumen insigne, quo angelus refulsit, dum revolvit lapidem monumenti; quo Iesus splenduit sub illa ostiorum obseratorum inclusione, cum inprovisus in medio illo apostolici senatus adstetit comitatu; quo idem Dominus eosdem verbis vitae imbuens, caelesti est evectus in arce. Inter quos et beatus confessor Illidius ita haec omnia in cordis sui tabernaculo collocavit, ut et ipse quoque templum sancti Spiritus effici mereretur. De cuius vita aliqua scripturus, veniam peto legentibus. Non enim me artis grammaticae studium imbuit, neque auctorum saecularium polita lectio erudivit, sed tantum beati patris Aviti Arverni pontificis studium ad eclesiastica sollicitavit scripta; si mihi non
Abbreviated transcription (Latin):
Lancinas aut abba obiens infra monastorii barilcas eet sepuruss ÷ et irluur
urno pocumae credite maldiplicatatulenta id estbeatus nona chonq
congre gationes in eius laude deuotas
Vlestis sato ex illo diuinitatis fonteñ tes incultae aruum uelir rigaũ
institutione uel dogmatae fecundauit : ait om̃is qui non ac cipitra¬
cosua & sequit᷑me non est medignus Sedet ille nichil hominus uas
dectionis beatus paulus apłs dicit Semꝑ mortificatione xpiiscor¬
diuersas abstinentiae cruces adhibuerunt Et ut mortificatis men¬
bris soli illiui uerent: de quoidem apłs dixit lam ñ uiuo ego : uiuit
caelorũ descendisse ad terras non ab iectũ adhumilita¬
tem
sed humili a tũ misericordit̃. ad mundi redemptionẽ
Aspici¬
eb antpendentem inpatibulo : non ditatis gloriamsed ass¬
sed assupo
corporis hostiã mundã. De quo ioħ paulo antep̃dixerat: Ecce agnus dĩ ẽcce
qui tollitpeccatahuius mundi: Habebant & in se clauorũ adfixionem

Expanded text:
 abba obiens, intra monasterii basilicam est sepultus, reliquitque Domino pecuniae creditae multiplicata talenta, id est beatas monachorum congregationes in eius lande devotaslestis Sator ex illo divinitatis fonte mentes incultae arvum vel inrigavit institutione vcl dogmate fecundavit, ait: Omnis qui non accipit crucem suam et sequitelectionis beatus Paulus apostolus, dicit: Semper mortificationem Christi in corDeo haberentur, diversas abstinentiae cruces adhibuerunt; et ut mortificatis mebris, soli illi viverent, de quo idem apostolus dixit: Iam non vivo ego; vivit Dominum caelorum discendisse ad terrae, non abiectum ad humilitatem, sed humiliatum misericorditer ad mundi redemptionem; aspiciebant pendentem in patibulo non Deitatis gloriam, sed adsumpti corporis hostiam mundam, de qua Iohannes paulo ante praedixerat: Ecce Agnus Dei! Ecce qui tollit peccata huius mundi! Habebant in se et clavorum adfixionem,
Abbreviated transcription (Latin):
cataractis luminũ lumen uidereꝓ meruit. Qudã qitale fecere cũ fcarat¬
mentis medicucũ plus negotiũ doloris e esont quã me del le cũ distortã tros¬
ftxeq spiculis oeula prius martis cormenta figuxont quã sunesi apea ians
roquo sicaute last sellerit et nã miseropparat cȩcitate Huic at beato
conses sori uoluntas ferram̃ tũ est & solaium tusungentũ Nuc aut boato
NQUΑCELLVLACVM DESEDERIUS INERGUAINSVSTX AR VERVO VE NIS
noc tr integradebaccussa: mane facto coepit dec lamtrts quod cumbreatus manu
encendenetẽ ł n hisuocibus euonens purulentũ nescio quid cũ sangl ount sa nsmna di¬
eiedlo purgatus est infeccũ q: sani ce pul uere radinqunng tenci laom opses
est sanus÷
UIDA INEOOEM LOCO IANUM DEBILEM IONTRACNODICITIS OTTULII
ietut ungues ipalma eĩ ad fixi. decurrente interdũ sanguine cdolora

Expanded text:
ataractis luminum, lumen videre promeruit. Quid umquam tale fecere cum ferraataractis luminum, lumen videre promeruit. Quid umquam tale fecere cum ferramentis medici, cum plus negotium doloris exserant, quam medellae, cum, distentum transfixumque spiculis oculum, prius mortis tormenta figurant, quam lumen aperiant? In quo si cautela fefellerit, aeternam misero praeparat caecitatem. Huic autem beato confessori voluntas ferramentum est, et sola virtus unguentum. 20. In qua cellula cum Desiderius inerguminus, ex Arverno veniens, nocte integra debacchassit, mane facto, coepit declamare, quod eum beatus Martinus incenderet. In his vocibus evomens purulentum nescio quid cum sanguine, daemone eiecto, purgatus est; infectumque sanie pulverem derelinquens, cellulam egressus est sanus. 21. Quidam in eodem loco manum debilem contractis digitis detulit, ita ut ungues in palma eius adfixi, decurrente interdum sanguine, dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
signaculũ suꝑ caput eĩ faciens : abscessit Ille uero insereuersus a mota omni insꝑ¬
dia sensit sesalutẽ integrã recepisse. Tam̃ postreceptã sanitatem : cum coepisisa
uino uti suꝑ flue: corpusq: diu abstento imbre maduisset. latus ei cum unopede
manuq: contrahitur. Sed parsimoniae se iterũ deputans caputq tonsorans rurso
hec poterat peritus ox tendere Sed nobis in ecolesus titũ dogmauersus tpisũ
uidetimbis toria q̃ ad edisicationẽ et clesie ꝑtin& postposita uer bositate. breuist¬
que simpliciser mone texatur: Vt & uirtutẽ beatiantis titis ꝓdanit a sapientibis
ha domeris diac cũ p̃umore captis dicentibuscata rctis oonorũ aesitus sa iaepe¬
ꝑ quat tuor an nos graui t̃ obseratos uenit adeellulã condatenseman qua uit beat
transut : pstratus que ad eius lectulũ noc teto tainmobilis madafeent ira flatib¬

Expanded text:
signaculum super caput eius faciens, abscessit. Ille vero in se reversus, amota omni insisignaculum super caput eius faciens, abscessit. Ille vero in se reversus, amota omni insidia, sensit se salutem integram recepisse. Tamen post receptam sanitatem, cum coepisset vinum uti superflue, corpusque a diu abstento imbre maduisset, latus ei cum uno pede manuque contrahitur. Sed parsimoniae se iterum haec poterat peritus extendere. Sed nobis in ecclesiastico dogmate versantibus ut historia, quae ad aedificationem eclesiae pertenet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati antestitis prodat et sapientibus  in opere. Theudomeris diac. cum prae umore capitis, decedentibus cataractis, oculorum aditus haberet per quattuor annos graviter obseratos, venit ad cellulam Condatinsim, in qua vir beatus transiit. Prostratusque ad eius lectulum, noctem totam lacrimis et orati
Abbreviated transcription (Latin):
Martinus quẽ &petitinihil tibi poterit sub uenire qui a nr̃is es dicionibus mancipatus
Sedille ad hȩc fident̃ immobilis signũ crucis opponens terribilit̃ eos ꝑaerẽ tenuẽ ef¬
fugebat. Post has aũt uacuas & in anes inmissiones cũ uider& inimicus ut eũ sibi uin¬
dicare nomposset dolis eũ tẽptauit in ludere Conponens aut̃ se in speciẽ ueterani :¬
uenit ad eum dicens Egosũ martinus quẽ in uocas surge & adora corãme siuis
recipere sanitatẽ. Cuiilleait si tues domnus martinus : fac suꝑ mesignũ crucis
& credã At ille audito nomine signi sibi semꝑ contrarii : tã quã fumus eua nuit
ost hȩc aut stans ad pedes gloriosi domni factus ẽ instuporementis. & uidit bea¬
tã basilicã nouo lumine effulgere & qua egrediens sc̃s dixit adeum. Ex audi¬
ta est oratiotua : & ec ceerissanus ab infirmitate quapateris : Et sic beataȩ crucis

Expanded text:
'Martinus, quem expetisti, nihil tibi poterit subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus'. 'Martinus, quem expetisti, nihil tibi poterit subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus'. Sed ille ad haec fidenter immobilis signum crucis opponens, terribiliter eos per aera tenerum effugabat. Post has autem vacuas et inanes inmissiones, cum videret inimicus, ut eumsibi vindicare non posse, dolis eum temptavit inludere. Conponens autem se in speciem veterani venit ad eum, dicens: 'Ego sum Martinus, quem invocas; surge et adora coram me, si vis recipere sanitatem'. Cui ille ait: 'Si tu es domnus Martinus, fac super me signum crucis, et credam'. At ille, audito nomiPost haec autem stans ad pedes gloriosi Domni factus est in stupore mentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens Sanctus dixit ad eum: Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmit
Abbreviated transcription (Latin):
UI DAMEX UIENNINSI TERRITONIO LANDULEUS NOMINE: GRAUIT̃
alunatici dȩ monii infestatione uexubat᷑: ita ut plerũq ab hoste
Iseuul lariputans. in terrã corruer&. Cruentusq: ex orespumasemit¬
tens : tã quam mortuus habebatur. Quod genus morbi ephilenticum perito¬
rũ medicorũ. uocitauit. auctoritus : Rusticiuero: cadiuum dixẽre
peo quod caderet : Cumq: se ante dictus. in hos exitu uideret affligi. au¬
ditabeatip̃sulis fama : scam eius adiuitba silicã . ut sibi p̃sentia cunctis
suffragia sub ueniret Sed cũ in eodem locofideplenus ueniss& ardentius eũ
saeui dȩ monis pulsat cudacia nec eilicebat atrium aegredi. ꝓpterpublicam dae¬
monũ infestationem. In atrio tam̃ nichil nocebatur : Nam̃ uisibiliter cum mie¬
no armorũ strepitu uenientes: conabantur eum cassis telorũ a cuminibus ꝑ¬
fodere Quodsise subderet terrae : ranurũ suꝑ eum multitudo horribilis de¬
silire uidebatur sed & uoces publice ab eo audiebantur e ꝓbrantiũ & dicentium

Expanded text:
andulfus nomine graviter a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut plerumque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tamquam mortuus habebatur. Quod genus morbi ephilenticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus in hoc exitu videret adfligi, audita beati praesolis fama, sanctam eius adivit basilicam, ut sibi praesentia cunctis suffragia subvenirent. Sed cum in eodem loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemonis pulsat audacia; nec ei licebat atrium egredi propter publicam daemonum infestationem; in atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassis telorum acuminibus perfodere. Quodsi se subderet terrae, ranarum super eum multitudo horribilis desilire videbatur, sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium et dicentium:
Abbreviated transcription (Latin):
LIA UERO EPSTI UITATE ADUENIENTE QUAE IN HIE MECELEBRŨ
maurellus quidam ex domoponti conensi seruis aginiducis qui mensemartio
Aꝑ in cursionẽ nescio quã : unius poplitis ꝑdiderat usũs & gressum figere non
uãlens: adhibito sibi ad geniculum fuste ut mos claudorũ est ad suit iscũ
ꝑtriduum orationẽ fudisset ad dm̃n : quarladie quod est incrastinum de
festiuitate : genu diresto sanus abscessit. Post paucos aũt dies homines quicar¬
ceris uinculis tenebant᷑ diuinitus ab soluti scĩ basilicam sunt ingressi & pia
dicem inmunes adamnolaxatis un* : un X LII¬
UER QUIDAM MANIBUS PEDIBUS QUE CONTRACTIS. OE UILLATHE

Expanded text:
lia vero festivitate adveniente, quae in hieme celebratur, Maurellus quidam ex domo Ponticonensi  Pontion , servus Agini ducis, qui mense Martio per incursionem nescio quam unius poplitis perdiderat usum, et gressum figere non valens, adhibito sibi ad geniculum fuste, ut mos claudorum est, adfuit. Is cum per triduum orationem fudisset ad Dominum, quarta die, quod est in crastinum de festivitate, genu directo, sanus abscessit. Poet paucos autem dies homines qui carceris vinculis tenebantur divinitus absoluti, sancti basilicam sunt ingressi et per iudicem immunes a damno laxati sunt. 42. Puer quidam, manibus pedibusque contractis, de villa The
Abbreviated transcription (Latin):
dens crimenquo in putabatur in discrimine moraꝰ s positus ẽ canfessus. dep̃cans
susfuit : ab inpulsu febris erũtus. siuantiftitis ẽ incaritate receptus CTI
c& ius aut̃ ut supra diximus ipsiu surbiscp̃s : elemosinecaritatis scĩ tatisq totius
resulsit merito dũ incorpore cõmoratusẽ : Hic a scło migrans adbasi licã scimaxi¬
mini p̃cessor ris sui sepultus ẽ Ad cuius nunctumulũ umetoru catene frangunt᷑¬
I nergiã Incursionis diabolicȩ patientes extrusisq demonib: liberantur : Ȩcorũ
oculi: plerũq remotis tenebris lumine in funduntur : lãdeꝑiuris ꝗd dicã ÷ siqͥs¬
enĩibi falsũ uiramentũ ꝓferre ausuffuerit. ilicodiuinaultone corrigitur Nec
quis quã hȩc uello quiaud& si conscientiatorquente reũ se eẽ cognouerit : qđ ibisa¬
cram̃tũ p̃sumat ex soluere :¬

Expanded text:
dens, crimen quo inputabatur, in discrimine mortis positus, est confessus, deprecansdens, crimen quo inputabatur, in discrimine mortis positus, est confessus, deprecanssus fuit ab inpulsu febris erutus, sui antistitis est in caritate receptus. 92. Nicetius autem, ut supra diximus, ipsius urbis episcopus, elymosinae, caritatis sanctitatisque totius remini praedecessoris sui sepultus est. Ad cujus nunc tumulum vinctorum catenae franguntur, energiam incursionis diabolicae patientes extrusis daemonibus liberantur, caecorum oculi plerumqenim ibi falsum iuramentum proferre ausus fuerit, ilico divina ultione corregitur; nec quisquam haec vel loqui audet, si, conscientia torquente, reum se esse cognoverit, quod ibi sacramentum praesumat exsolvere
Abbreviated transcription (Latin):
st eapđ urbẽ creuericã subarbano sc̃s maximinꝰ magnuscũ dnõ paptłi illiuꝰ
od uoccitus ad cuiustumulũ sae pecer nuntͥ mira cula ꝑloriosa. cte por cem̃
theo dobthi regis arbo astes qͥdã prb̵ cũ franco qͦdã ꝯtendebat regẽ presente
dixit : Huius sc̃i uirtuteopprimar sialiꝗd falsi loquor de his que ꝓsecutio mea
contra hunc francũ insistit frementeaut̃ barbaro & quasi contra scmdifu¬
ribundo: egressi sunt debasi lica Cũq ꝑuiã pariter ꝑ gerent subntodilapsus
pr̃b solo pessũ de dit & mortuue Laudauitq danceps barbarus uirur aspsus
cui prius de traxerat Sicq archidia conusur bis ipsius cũ anscetio p̃oꝓadulterierim¬
pe pulsaret᷑. sacram̃ tosetidhiuꝰ scĩ sepulchrũ purisicari x p&s̃it In gressusq primũ
criptelimen restitt quasi stupens. Dehinc descendens ꝑgradus : ad aliud ostiũ uenit
Cumq ad t̃tiũ accedere uell&: ꝓtimus se brecorreptus gressũ amplius sigore tau¬

Expanded text:
 urbem Trevericam suburbano sanctus Maximinus, magnus cum Domino populi illius advocatus, ad cujus tumulum saepe cernuntur miracula gloriosa . Tempore enim Theodoberti regis Arboastes quidam presbyter cum Franco quodam intendebat, rege praesente. dixit: 'Huius sancti virtute oppraemar, si aliquid falsi loquor de his quae prosecutio mea contra hunc Francum insistit'. Fremente autem barbaro et quasi contra sanctum Dei furibundo, egressi sunt de basilica. Cumque per viam pariter pergerent, subito dilapsus presbiter solo pessumdedit et mortuus est. Laudavitque deinceps barbarus virtutem sancti, cui prius detraxerat. Sicque archidiaconus urbis ipsius, cum a Nicetio epine pulsaretur, sacramento se ad huius sancti sepulchrum purificari expetiit. Ingressusque primum criptae limen, restetit quasi stupens; dehinc descendens per gradus, ad alium ostium venit. Cumque ad tertium accedere velit, protinus febre correptus, gressum amplius figere non au
Abbreviated transcription (Latin):
NOO PENSE AŨTBITURICITERMNI UICO BEATUS LUSOR
leueli quondam senatoris filius requiescit qũ fertur in
albus nugras sea scło : in cripta ueropositus suꝑ pauimentũ sepul¬
ꝓrum habens ex marmore phario mirabilitur excutotepuil
Fastũ est aũt ut quadam uico ses gor manus parisi a ceturbis

Expanded text:
olense autem Biturigi terminum vico beatus Lusor, Leucadi quondam senatoris filius, requiescit, qui fertur in albis migrasse a saeculo. In cripta vero positus super pavimentum, sepulchrum habens ex marmore Phario mirabiliter exculptum. Factum est autem, ut quadam vice sanctus Germanus Parisiacae urbis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ista meruis set Cum sciamus in tempore quo sacrũ hoc lignũ adoratur
non solum ex inde ni chilquẽ quã mereri : sed etiã in portunius accedentem.
uerberilus ar cerise Respondit : Quando inquit hiero solimis abri:
futen abbate orepperi qui mignã cum sophi a cugusta gratiam habuit
uc enĩ omnnẽ orientẽ quasi prefecta cõmisera s̃ c̃uime subdidi Ercũ ab
suierix inegederer abhoc & scã iũ pignora et hanc pallam. dequa cotepr̃
cacrix inuiol uebat᷑ accepi. Post qua mhiuirille retubt et hane pallco
Sed moe opitulante urtate diuina. sanabant᷑. Scin deba etia exin deplerũq
diuisi pen post duos adme annos rediens cũ sacramt̃to asseraeto i bbo i pante
abedã d enguminos tres caccos. duosq paralrticos fuisse sa natos Auto
uuda. ix sopallã inios posuit. Sed cũ dentes linguãstĩ at tigit : statim
ineem eloquũq restituie. quod nosfidelit credere ipsadm̃ ꝓmitio

Expanded text:
ut ista meruisset, cum sciamus, in tempore, quo sacrum hoc lignum adoratur, ut ista meruisset, cum sciamus, in tempore, quo sacrum hoc lignum adoratur, non solum exinde nihil quemquam mereri, sed etiam inportunius accedentem verberibus arceri, respondit: 'Quando', inquit, 'Hierusolymis abii, Futen abbatem repperi, qui magnam cum Sophia augusta gratiam habuit; huic enim omnem Orientem quasi praefectum commiserant. Huic me subdidi, et cum ab Oriente regrederer, ab hoc et sanctorum pignora et hanc pallam, de qua eo tempore sancta crux involvebatur, accepi'. Postquam mihi vir ille retulit et hanc mihi sed mdivisi: qui post duos ad me annos rediens, cum sacramento asseruit duodecim ab ea energumenos, tres caecos, duosque paralyticos fuisse sanatos. Muto cuidam ipsam pallam in os posuit: sed cum dentes, linguamque ejus attigit, statim vocem eloquiumque restituit. Quod nos fideliter credere, ipsa Domini promissio
Abbreviated transcription (Latin):
statuȩ constantini. quae ciui tati ut aiunt totae ex celsior esse suspiitur:
scilic& ut tdtacui emin& munitione s alutis quod ã modo galea coronasit
Magnã cisserunt uirtutẽ esse huius frepi. quod ambiginequa quam potest
quod iustinus imperator publice expertus ac suis omnibus pate fecit : In lusus enĩ a quodã
mago ꝓpter pecuni ama missam : quasibi daemonis umbra intolerabile ꝑ ducrũ curricuilo
noctium intulis s& insidias Sed cũ tertia noste frenum capiti collo cass& : locũ insidi¬
andi ultra inimicus non habuit. Reꝑtũq auitorẽ insidiarũ gladio ꝑculit : Nobis uero
quaesit uirtus lignihuis  hoc modomanifestatũ est. Aduenit quidam qui nob̵
pallam holosericam ualde uetustam ex hibuit : dicens ab hac hiero solimip
crucem dñi in uolutam fuisse Quod cũ apud rusticitatẽ nram in credibile
haberetur acrimarenur sollicite unde ei tanta ibidem fuisset gratia

Expanded text:
statuae Constantini, quae civitati, ut aiunt, totae excelsior esse suspicetur, statuae Constantini, quae civitati, ut aiunt, totae excelsior esse suspicetur, scilicet ut tota cui eminet munitionem salutis quodadmodo galea coronata est. Magnam adserunt virtutem esse huius freni, quod ambigeri nequaquam potest; quod Iustinus imperator publicae expertus ac suis omnibus patefecit. Inlusus enim a quodam mago propter pecuniam emissam, quae sibi daemonis umbra intolerabilis per duarum curricula noctium sustenuisset insidias; sed cum tertia nocte frenum capiti collocasset, locum insidiandi inimicus ultra non habuit, repertumque auctorem insidiarum gladio perculit. Nobis vero, quae sit virtus ligni huius, hoc modo manifestum est. Advenit quidam, qui nobis pallulam holosiricam valde vetustam exhibuit, dicens, ab hac Hierusolymis crucem Domini involutam fuisse. Quod cum apud rusticitatem nostram incredibile haberetur, ac rimaremur sollicitae, unde ei tanta ibidem fuisset gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ꝓuida regina condolens excidia miserorũ : unum ex quat tuor elauis deponi
iubet in pelago Confisa de dĩmiseri cordia : quod saeuas fluctuum commotiones.
facile posset obprimere. Quofacto reddit᷑ marequi etũ : Tranquillaq: deinceps
naui gantib flabra prestantur. Vnde usq: hodie naute scĩ ficatũ mareuene¬
rant᷑ : cum in gressifuerint. ieiuniis orationibusq et psallentio uacant.
lauorũ ergo dominicorũ gratia. quod quat tuor fuerint : haec estratio
Duosunt ad fixi impalmis: et duo inplantis Et querit᷑ curplantȩ ad fixȩ sinn
quae in crucescã dependẽre ui sue sint potius quã stare :: secluistipite erecto
foram̃ factũ manifestũ est Pes quoq: paruule tabulae : insertusest Suꝑhano
uaeritur etiã : quid dehis clauis fueritfactũ. Duo sunc ut̃ diximus aptati: supa¬
infreno : tertius piectus in freto. Quartum asserunt eẽ defixum incapite

Expanded text:
Tunc provida regina, condolens excidia miserorum, unum ex quatuor clavis deponi Tunc provida regina, condolens excidia miserorum, unum ex quatuor clavis deponi jubet in pelago, confisa de Domini misericordia, quod saevas fluctuum commotiones facile posset opprimere. Quo facto redditur mare quietum, tranquillaque deinceps navigantibus flabra praestantur. Unde usque hodie nautae sranter cum ingressi fuerint, ieiuniis orationibusque et psallentio vacant. Clavorum ergo dominicorum gratia quod quattuor fuerint, haec est ratio. Duo sunt adfixi in palmis et duo in plantis; et quaeritur, cur plantae adfixae sint, quae in cruce sancta dependere visae sint potius quam stare? Sed in stipite erecto foramen factum manifestum est. Pes quoque parvulae tabulae in hoc foramen insertuQuaeritur etiam, quid de his clavis fuerit factum. Duo sunt, quae supra diximus, aptati in freno, tertius proiectus in fretum, quartum adserunt esse defixum in capite
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ꝓstratasolo in eodem loco qui euit. Apparuitq ei ꝑuisum : quasi aperuisse
ciliquis oculos eius. Et unõ sanitatireddito : dum cũ alio laboraret. subito ad
ostii reseratisonũ exꝑgefacta. unius oculilum̃ recepit. Quod ñ ambigitur : haec
ꝑcrucis uirtutẽ fuisse prestitũ Bergumini: claudi. et alii quoq: Infirami ꝑsa
peciosi aũt ommiq metallo nobiliores. dominicae crucis claui. qui beatas
bratenuerunt: ab helena regma post ipsius sacrae crucis inuentionẽ reꝑtist̃
t de duob: quidem. frenũ imperatoris muniuit: quo facilius si aduersae gentes
restitissent principi. hac uirtute fuga rent᷑: Dequibus non est ignotum. ⁊ acha¬
riam uatifinas se ꝓphetã. Erit inquit quod in os equi ponit᷑ scm̃ dñi
Io enim tempore adriaticũ magnis fluctibus mouebatur : in quo tam freqi¬
tia erant naufragia. ac demersio hominũ ut uorago nauigantiũ diceretur

Expanded text:
tibus, prostrata solo in eodem loco quievit; apparuitque ei per visum, quasi aperiret tibus, prostrata solo in eodem loco quievit; apparuitque ei per visum, quasi aperiret aliquis oculos ejus, et unum sanitati redditum, dum cum alio laboraret, subito ad ostii reserati sonum expergefacta, unius oculi lumen recepit. Quod non ambigitur hoc per crucis virtutem fuisse praestitum. Energumeni, claudi, et alii quoque infirmi persaepe peciosi autem omnique metallo nobiliores dominicae crucis clavi, qui beata membra tenuerunt, ab Helena regina, post ipsius sacrae crucis inventionem, reperti sunt : et de duobus quidem frenum imperatoris munivit, quo facilius, si adversae gentes restitissent principi, hac virtute fugarentur. De quibus non est ignotum Zachariam vaticinasse prophetam: Erit, inquit, quod in os equi ponitur, sanctum Domini . Eo enim tempore Adriaticum mare magnis fluctibus movebatur, in quo tam frequentia erant naufragia, ac demersio hominum, ut vorago navigantium diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
iisies fratum quo defluatpons : et illa Non odi ita dominemi sed urtuse¬
iueissca quleeernisiueis ego admereuersus et ad imomoriã roca ns
Aueprus ea ulert̃ conuersus ad lichnum in modũ olle seruentis magnis
flictibus ex undare ãs ꝑhorĩ ipsim ioidis intuiescentisu ie ꝑfsarag
Et ut credo ad incredulita tẽ meã arguendã magis ac magis augeri : Ita ut inu¬
nius horȩ spatio plusquã unũ sex tariũ redderet uasculum quod quurtariũ
non tenebat : Ammiratꝰq: silui : ac uirtutẽ adorandȩ crucis de inceps predicaui
uella quaedam chrode childis nomine dum post mortẽ patris i nurbis cłnom̃ anicae
territurio. resideret : oculorum ammissione multatur . Postquã aũt ex iussione
chilpericiregis adhucbeata radegunde regina su ꝑstite ad ante dicti moncisterii¬
transmisusa regulã ipsabeatissima ostendente ante scãm ꝓsternitur arcam
Ibiq cũ reliquis scae moniadibus uigilias explicans: datomane hisdem disceden¬

Expanded text:
ur, nisi effractum quo defluat ponas? Et illa: Nec est ita, domine mi, sed virtuse, quae cernis'. Tunc ego ad me reversus et ad memoriam revocans quae prius audieram, conversus ad lychnum, in modum ollae ferventis magnis fluctibus exundare ac per horam ipsam, undis intumescentibus, superfluere et, ut credo, ad incredulitatem meam arguendam magis ac magis augeri, ita ut in unius horae spatio plus quam unum sestarium redderet vasculum, quod quartarium nPuellaque quaedam Chrodegildis nomine, dum post mortem patris in urbis Cenomanicae territorio resideret, oculorum amissione multatur. Postquam autem ex jussione Chilperici regis, adhuc beata Radegunde regina superstite, ad antedicti monastertransmisisset regulam, ipsa beatissima ostendente, ante sanctam prosternitur arcam: ibique cum reliquis sanctimonialibus vigilias explicans, dato mane, iisdem disceden
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ roibe deferri iuissit in para diso ubinunc resupta amima cũeletsci
exulta abmnternita tis bona nullo oł ccasura fine per frurtur cũ els s crua¬
strrua dominiea quae abbelent augusta reꝑta est hiero solimis sita quuarta et se¬
feri undor ex pe duius reliquias et merito etfide helenae coparandico regina
constetuidtis ex pecuti dẽdeuote in monasteridm pictauense quod suostuc oa
sonistarunt collore t eta sitq pueros iterũ hiero solimis : acpo tagientis
pllgauis &e tulreũ euntes sepul chrascorũ anartrrũ cofessoniq cuns toru
rxliqus detuleruts : quas in arcua argentea cũ ipsa criicescr botactr nituã

Expanded text:
orpus sanctum in nube deferri iussit in paradiso, ubi nunc resumpta anima cum electis eius orpus sanctum in nube deferri iussit in paradiso, ubi nunc resumpta anima cum electis eius exultans, aeternitatis bona nullo occasura fine perfruetur. 5. Crudominica, quae ab Helena augusta referia adoratur. Hujus reliquias et merito, et fide Helenae comparanda, regina Radegundis expetiit , ac devote in monasterium Pictavense, quod suo studio constituit, collocavit; misitque pueros iterum Hierosolymis, ac per totam Orientis plagam. Qui circumeuntes sepulcra, sanctorum martyrum confessorumque cunctorum reliquias detulerunt: quibus in arca argentea cum ipsa c
Abbreviated transcription (Latin):
paraclitũ. et imbuens caelestib doc trinis apostolos uictor ascendit
ad caelos. Uenturũq: se adiudicandum angłis testantibus reꝓmittens
dicente a postoliciactus historia. Hic iħsqui receptꝰ esta uob. sic ueni&
ostadmirabi lemigit᷑ dominicae ascensionis gloriã qua cõtritomclignitati
dñi et suluatoris nr̃i cũ beata muria matre eĩ. in unã congregati domun
om̃a ponebant in medio Nec quic quã suũ aliquis eẽ dicebat: secdum quisq
cunta possi debat in caritate sicut sacer a postolica gepsrat stilus
gulis regionibus ad domũ ẽi Cumq audissent: quia es set assumenda desuuni cbesi
uigilabant cum ea simul Et eccedñs iħs uenit cum angłis suis Et accipiens o¬
mam eius tradiditmichueh angelo et recessit. Diluculo aũt leuauerunt apł
cũ lectule corpus et̃ et posueruat illud in monum̃to et custodiebant cum ad¬

Expanded text:
Paraclytum et imbuens caelestibus doctrinis apostolos, victor ascendit Paraclytum et imbuens caelestibus doctrinis apostolos, victor ascendit ad caelos, venturumque se ad iudicandum, angelis testantibos, repromittens, dicente apostolici actus historia: Hic Iesus, qui receptus est a vobis, sic veniet, admirabilem igitur dominicae ascensionis gloriam, quae, contrito diabolicdomini et Salvatoris nostri cum beata Maria, matre eius, in unam congregati domum, omnia ponebant in medio; nec quicquam suum aliquis esse dicebat, sed unusquisque cuncta possedebat in carittoli de singulis regionibus ad domum eius. Cumque audissent quia esset assumenda de mundo, uigilabant cum ea simul. Et ecce Dominus Iesus aduenit cum angmam eius, tradidit Michahelo angelo et recessit. Diluculo autem levaverunt apostoli cum lectulo corpus eius posueruntque illud in monumento et custodiebant cum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ dropicum compressotumoresanauit Lepram discedere : sacri oris uirtute
mandauit: Mulierẽ demonio inclinatam Iniudentibus iuda is crexit
Superaquas uero non de hiscentibus aquis incessit : Profluuiũ mulieris
tactufimbriae suluturis auetit Multa quiden et alia fecit : quae sacr
eucongeliorũ narrat historia: Tam̃ cũ multossalubri caelestiq mandato
restauras sed caduitã tres ab infernalimortereductos. uitae restituit
Id est archisinagogifiliam : resuscitauit indomo : Vnicũ uiduae surgere
iussic ad portae aegressũ : Etlatarũ uocauit ex monumento. Nedi¬
gitur idaei furore suc cessi fulsis accusationibus circũdantes iustũ
tradiderunt morti. et crucis ad fixione dam nauerunt: Quem ds̃ pat̃
suscita uit amortuis. tertia die sõ lutis doloribus mortis qm̃ in possibile
erateũ apud inferos recineri Sicut ait a postoł petrus: posthaec ꝓmitten

Expanded text:
, ydropicum, conpraesso tumore, sanavit, lepram discedere sacri oris virtute , ydropicum, conpraesso tumore, sanavit, lepram discedere sacri oris virtute mandavit, mulierem daemonio inclinatam, invidentibus Iudaeis, crexit; super aquas vero, non dehiscentibus aquis, incessit, profluvium mulieris tactu fimbriae salutaris avertit. Multa quidem et alia fecit, quae sacra euangeliorum narrat historia. Tamen cum multos salubri caelestique mandato restaurasset ad vitam, tres ab infernali morte reductos vitae restituit, id est archisynagogi filiam resuscitavit in domo, unicum viduae surgere iussit ad portae egressom et Lazarum vocavit ex monumento. 3. Igitur Iudaei furore succensi, falsis accusationibus circumdantes Iustum, tradiderunt morti et crucis adfixione damnaverunt. Quem Deus pater suscitavit a mortuis tertia die, solutis doloribus mortis, quoniam inpossibile erat eum apud inferos reteneri, sicut ait apostolus Petrus. Post haec promittens
Abbreviated transcription (Latin):
Thausũt in bethle ei puters mcgnus dequaꝰ mariagloriosa a quam fere
housisse: Vbiscepius aspicientibus miraculu illust oresionstrauser
l deso stella bimundis cordae quae apparuit magis ostendit Venientib
decolie iaes etionbentibs suꝑ os puter : operiunt linteo capita conienio¬
unc ille cuius meritũ obtinuerit uidet stellã aib unopa riete pieor isuꝑ
aquaes transmigrari adalium in illo modo quo solent suꝑcerloru circulos
stallereras ferr Et tun imulti aspiciant abillis tantũ uidet̃ quibus
est mensinioi Nonnullos uidi quieam cassereb  e uidisse Nt pibus
curp diciconus nr̃d retulit : quod cũ qumꝙq uiris ap scd duobus tantũ
cappcruit Oñs igitur noster iħs xp̃s in assumptaccone da uranti
multa populis miracula est dignatꝰ ostendere: Haustosenim latices inium
sciporẽcõuertit. Caȩcorũ ocusis depulsa noc te lum̃ in fudit Paraliticorumgn
ab lata debilitate direxit łebres aegrotantiũ  fugato ardore restinxit¬

Expanded text:
t autem in Bethleem puteus magnus, de quo Maria gloriosa aquam fertur hausisse: ubi saepius aspicientibus miraculum illustre monstratur, id est stella ibi mundis corde, quae apparuit magis, ostenditur. Venientibus devotis ac recumbentibus super os putei, operiuntur linteo capita eorum. Tunc ille cujus meritum 722 obtinuerit, videt stellam ab uno pariete putei super aquas transmigrare ad alium, in illo modo quo solent super coelorum circulo stellae transferri. Et cum multi aspiciant, ab illis tantum videtur, quibus est mens sanior. Nonnullos vidi qui eam asserebant se vidisse. Nuper autem diaconus noster retulit, quod cum quinque viris aspexit, sed duobus tantum apparuit. 2. Dominus igitur noster Iesus Christus in adsumpta carne de virgine multa populis miracula est dignatus ostendere. Haustos enim latices in vini sapore convertit, caecorum oculis, depulsa nocte, lumen infudit, paralyticorum gressus, ablata debilitate, direxit, febres aegrotantium, fugato ardore, restinxit
Abbreviated transcription (Latin):
omnino auferrepotuerunt. Tunc una uigilantes noste : dep̃cati sunt: ut aliquid
mererent᷑ apollice : Positoq subeo linteo : dũ partẽ auferre conant᷑ una ex
eoguita sanguinis cecidit suꝑ linteũ Quod cernentes duas de inceps notesuigilas
Deinde ꝓstrati corã sco altare : dũ supplican ut ad huc maius aliquid mereant᷑
apollice : duȩ iterũ exeofluxerunt gutta : At illigauisi colligentes deuate
ꝑtinebat quorufus erat ep̃s ait archidicconus eĩ ad eum Non est aequum
ut hocpignus in loco uili ori teneat᷑. sed surge et accipe eum. & defer acl tau¬
rinensemaccłam quȩ plus popularis habetur. Cuulle res pondit: quia
haec agere non audebat. Archidiaconus dixit: Ego hoc deferam si ꝑmit
Etep̃s Fac quod li bet. Tunc archidia conꝰ acceclens adlocũ dũ uigilias
celebrat: mittit manũ adcapsulã : Mox amens esfectus ac census febre

Expanded text:
omnino auferre potuerunt. Tunc una vigilantes nocte, deprecati sunt, ut aliquid omnino auferre potuerunt. Tunc una vigilantes nocte, deprecati sunt, ut aliquid mererentur a pollice; positumque sub eo lenteum, dum partem auferre conantur, una ex eo gutta sanguinis cecidit super lenteum. Quod cernentes, duas deinceps noctes vigilant. Deinde prostrati coram sancto altare, dum supplicant, ut adhuc maius aliquid mereantur a pollice, duae iterum ex eo fluxerunt guttae. At illi gavisi, collegentes devote empore illo, quo Rufus erat episcopus, ait archidiaconus eius ad eum: 'Non est aequum, ut hoc pignus in loco viliori teneatur, sed surge et accipe eum et defer ad Taurinensim eclesiam, quae plus popularis habetur'. Cui ille respondit, quia haec agere non audebat. Archidiaconus dixit: 'Ego hoc deferam, si permittis'. Et episcopus: 'Fac, quod libet'. Tunc archidiaconus accedens ad locum, dam vigilias caelebrat, mittit manum ad capsulam. Mox amens effectus, accensus febre,
Abbreviated transcription (Latin):
antea crdo co duiscederet: isi d em̃bris cĩ mereretur quicquam accipertio
ehcũ m oosiibi lebec in cole locinarrarent : ꝓs ternebat᷑ cotidie aorte sepul¬
ehrum orcns sibi ut diximꝰ descis artub: aliqua condonari In qua intention:
uere mor dieite annum  similit̃ & aliũ iugisemꝑ oratione depos centendio
uero inge ediente dino cũ orationẽ suã ꝑuenire ñ corneret adesfectum : ꝓiccie¬
donare pollax mine candoris : ac lucis effulgens: Cognita aut mulier bi
idonoi curr r it a pauim̃to. Factaq capsula durea in ea recondidit que dño
largiento moruerat . Ec sigͥaudens remeauit adpro prialmuletuq ottinilla
quod dñs ait in euangelio. Amendico uob quod si ꝑseuera uerit pulsans. et si non
surgit ꝓeo quod amicus sit : ꝓpt̃ inꝓbitatẽ tam̃ eĩ surgit & tribuit ei quor quot¬
habet necessarios P ost haec tres epi aduenientes decutatibus suis ad orind
in hec loco uoluerunt partẽ de hocpignore elicere : Positũq: in medio : nichil

Expanded text:
ante a loco discederet, nisi de membris eius mereretur quicquam accipere. Sed cum inpossibile haec incolae loci narrarent, prosternebatur cotidie ante sepulchrum, orans sibi, ut diximus, de sanctis artubus aliqua condonari. In qua intentione integrum duxit annum, similiter et aliam, iugi semper oratione deposcens. Tertio vero ingrediente altare pollex miri candoris ac lucis effulgens. Cognito autem mulier Dei dono, surrexit a pavimento, factaque capsula aurea, in ea recondidit quae Domino largiente meruerat, et sic gaudens remeavit ad propria: impletumque est in illa quod Dominus ait in Evangelio: Amen dico vobis, quod si perseveraverit pulsans, et si non surgit pro habet necessarios. Post haec tres episcopi advenientes de civitatibus suis ad adorandum in hoc loco, voluerunt partem de hoc pignore elicere; positumque in medio, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
pontiae & pabriee eonerxam qullis garrulutionibus posie castu ngina onguo
ropulues q ircellegens: num̃ sib indulbũfiisse diuinitus conferens aurum
onis molige egsoimae he iest aecs dente. cetiderunt Tinc ponoifeintelle¬
guiss mon ẽẽ conser taã ecelestibus cũ terrenis fabricataciocem ex aurou
seissimoo a suã genim ã inedia inter capedine locat a popiloadoran d lato but
infirona sugusto uindirimus hosto ciuitas lberataeoꝵ lam ex hoc multi
enferma hausto uino ł aqua in qua gẽm acebluit᷑ ꝓ tiñ anita er log mul
Semiq eũad orata fueri: si t peo cato est homo in munis &ipsac pparet clara

Expanded text:
tentiae aequalitate connexam, nullis garrulationibus posse disjungi. Tunc gavisus populus, et intelligens munus sibi indultum fuisse divinitus, conferens aurum omnes reliquae gemmae hac accedente ceciderunt. Tunc pontifex intelligens non esse consortium coelestibus cum terrenis, fabricata cruce ex auro purissimo, eam gemmam media intercapedine locat, et populo adorandam praebet. Nec mora, fugato, ut diximus, hoste, civitas liberata est. Jam ex hoc multi infirmi hausto vino vel aqua in qua gemma abluitur, protinus sanitati redduntur. Denique cum adorata fuerit, si a peccato est homo immunis, et ipsa apparet clara:
Abbreviated transcription (Latin):
nsanis beutorũ ꝓsternor pignoribus deniq oratione fata : surtenr
brat enũ ad dexterã lichnus accensus Queni cũstillis frequentibas conspexissẽ
uester essũ qui dpideb quasi uas cã effractũ quia erat e concasubposita inqua¬

Expanded text:
ac sacris beatorum prosternor pignoribus. Denique oratione facta surrexi. ac sacris beatorum prosternor pignoribus. Denique oratione facta surrexi. Erat enim ad dexteram lychnus accensus, quem cum stillis frequentibus defluere conspexissem, testor Deum quia putavi quasi vas esset effractum, quia erat ei concha supposita, in
Abbreviated transcription (Latin):
pntera curo in in elrss̃ne luminepnotarent enrca hora certia nostis oparur
dom altaire lum̃ paruulũ in modum scintilla Dein cdramp aatõ his cibhuc
comeis fadbsCf srrgensĩ eoepit gradatim in clto conscenders effectiu fanus
roegirũo obscury moeti uugilantiq plebecule lum̃ prebutt sipplidort In suces
cercrnquoq: Celo paulatim deficiens datiternis lucae ab oculis mmrantiunt
aoitoet pig gocũta udiebam sepius quod etiã lichni qui ac cenuebantur
aorteb et pignica a y ebullientes uirtute diiuna intantu ex undere nes &eum
utiuas suprositer̃ plerũq replereit Et tam̃ iux tastultta amentis duraur
nũ qucom udhȩe credende mouebar: clonecbrutã segnitiẽ ad p̃sens ipsa quae
Calsa e uo tuonts sorqreret: Ideoq qua oculis ppriis uiderim Ex plusabo
condddo uotionis extitit : ut sepul chrũ scĩ hilarii uisitans huius reginae adir
conloquiꝗ dngressq monisteriũ consalutata regina cora ud oraonda crucr

Expanded text:
 cum in vigiliis sine lumine pernoctarent, circa horam tertiam noctis apparuit ante altare lumen parvulum in modum scintillae; deinde ampliatum, huc illucque comas fulgoris spargens, coepit gradatim in alto conscendere, effectaque pharus magna obscurae nocti vigilantique plebicula lumen praebuit supplicanti. Inlucescente quoque coelo, paulatim deficiens, data terris luce, ab oculis mirantium evanuit. Ego autem audiebam saepius, quod etiam lychni, qui accendebantur ante haec pignora, ebullientes virtute divina, in tantum exundarent oleum, ut vas suppositum plerumque replerent: et tamen juxta stultitiam mentis durae nunquam ad haec credenda movebar, donec brutam segnitiem ad praesens ipsa quae ostensa est virtus argueret; ideoque quae oculis propriis viderim explicabo. Causa devotionis exstitit ut sepulcrum sancti Hilarii visitans, hujus reginae adirem colloquia. Ingressusque monasterium, consalutata regina, coram 726 adoranda cruce
Abbreviated transcription (Latin):
neq: dehis cliqua ꝑ sensisse. Alia uero nocte uidit qua siglobũ magnũ ignis
suꝑurbem descendere : et ait : Si contranos hii obses si contuma citeragurł
nec nosmequuntirtelca lertis eosira cõsumit Cũq non uideretullum ab
urbe incendiucõ surgere : pisititerũ interrogare quae essent que iuderit
Sinilit dga uerunt nubil se ominino uidisse Tinc rexgausericus uit : Sib ar
istinescumt: indergestũt quod ls corũ adiuuat eos : Etstatim discessit
aloco llo ocerdlos aut conuocatis ciuibus iugiba s celebrat. & missasũ
ag it festa ꝓ populi sui liberatione Dumaut̃ haec ageret : resoiciens ar om
niidi spitaltare quas̃ deconera tẽpli caderetresguttas cequa les magnitudi¬
rationie ac strpareue hem̃tiintenderons casꝗ mnult audenet q trnsgnadm
petrus quidam bł dot res ipsa adseritm cagnimeriti erat : ex hibita argentea

Expanded text:
neque de his aliqua persensisse. Alia vero nocte vidit quasi globum magnum ignis neque de his aliqua persensisse. Alia vero nocte vidit quasi globum magnum ignis super urbem discendere, et ait: 'Si contra nos hii obsessi contumaciter agunt nec nos metuunt, vel caelestis eos ira consumit'. Cumque non videret, ullum ab urbe incendium consurgere, misit iterum interrogare, quae essent quae viderat. Similiter negaverunt, nihil se omnino vidisse. Tunc rex Gausericus ait: 'Si haec isti nesciunt, manifestum est, quod Deus eorum adiuvat eos', et statim discessit a loco illo. Sacerdos autem, convocatis civibus, vigilias celebrat et missarum agit festa pro liberatvidit super altare, quasi de camera templi, cadere tres guttas, aequales magnitudiratione et stupore vehementi intenderent, easque nullus auderet attingere, Petrus quidam