comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi illa defecissent. que ex iure eccle
mmist̾io pauꝑum cõpetere potuis¬
sent: thesauros eccłş qd̃ ip̃e multipli¬
ces parauerat iubet distribui. docens
ad hoc ornatissima queq eccl̃ias possi¬
dere. ut tẽpore felicitatis sint honesta¬
ti:. tẽpore uero necessitatis sint utili¬

Expanded text:
 illa defecerunt quae ex jure Ecclesiae ministerio pauperum competere potuissent, thesauros ecclesiae, quos ipse multiplices paraverat, jubet distribui: docens ex hoc ornatissima quaeque ecclesias possidere, ut tempore felicitatis sint honestati, tempore vero necessitatis sint utili
Abbreviated transcription (Latin):
lentib. Siqͥdem clerici eiusdem ec¬
closie sceleratissimã uitã agentes. ꝯtͣ
canonũ statuta ꝑ omĩa uiuentes. cũ
a p̃fato antistite sepiꝰ correpti pͣuos
mores corrig̾e nollent. immo
que pͣue gesserant ꝑtinaci spũ de¬
fendere uellent. regali sanctione
decretũ fuerat eos extrudi. & alios
qͥ digniores esent. eoꝵ uice fungi
debere. Itaq clericis in exterminium
datis: timentes dnm monachi admit¬
tunt᷑. Ex quo factũ est. ut in electione
sacerdotis. clerici clericũ. monachi mo¬
nachũ. utͥq sue uoluntatis fautorẽ.¬

Expanded text:
rici ejusdem Ecclesiae sceleratissimam vitam agentes, contra canonum statuta per omnia viventes, cum a praefato antistite saepius correpti pravos mores corrigere nollent, imo quae prave gesserant pertinaci spiritu defendere vellent, regali sanctione decretum fuit eos expelli, et alios, qui digniores essent, eorum vice fungi debere. Itaque clericis in exterminium datis, timentes Dominum monachi admittuntur. Ex quo factum est ut in electione episcopi clerici clericum, monachi monachum, utrique suae voluntatis fautore
Abbreviated transcription (Latin):
solo iacebat. suꝑ quẽ horridi aspectꝰ et
sordidissimi amictꝰ homines stabant.
qͥ taureis eũ atq ignitis serpentib fla¬
gellabant.Euilante quide ilo ac pre
doloris angustia diros ululat᷑ emitten

Expanded text:
it, super quem horrendi aspectus et sordidissimi amictus homines stabant, qui taureis eum atque ignitis serpentibus flagellabant. Ejulante autem illo, et prae doloris augustia diros ululatus emitten
Abbreviated transcription (Latin):
differentiis. uel accidentib in¬
telligi potest esse mutabilis.
impossibile est. ut qͣlib secti¬
one sit diuisibilis.
idet᷑ ergo conseqͥ ex pre¬
cedentib. qd̃ iste sp̃e. qui
sic suo quodam mirabilit̾. sin¬
głari & singłarit̾ mirabili mͦ
est. quadam ratione solus sit.
alia uͦ quecunq uident᷑ esse
huic collata nͣ sint. Si enĩ di¬
ligenter intendat᷑. ille solus
uidebit᷑ simplicit & ꝑfecte.
& ab solute esse. alia uͦ om̃ia se¬
re nͭ esse. & uix esse. Qm̃ nãq

Expanded text:
differentiis vel accidentibus intelligi potest esse mutabilis, impossibile est ut qualibet sectione sit divisibilis.idetur ergo consequi ex praecedentibus quod iste spiritus, qui sic suo quodam mirabiliter singulari et singulariter mirabili modo est, quadam ratione solus sit; alia vero quaecunque videntur esse huic collata, non sint. Si enim diligenter intendatur, ille solus videbitur simpliciter et perfecte et absolute esse; alia vero omnia fere non esse, et vix esse, quoniam namque
Abbreviated transcription (Latin):
s quicqͥd est. semel & simul.
& interminabiliter est. qm in¬
quã huiꝰmodi est eius esse. iu¬
re ipse simplicit̾ et absoluce
et ꝑfecte dicit᷑ esse. Qm̃ uero

Expanded text:
sed quidquid est, semel et simul, et interminabiliter est. Quoniam, inquam, hujusmodi est esse ejus; jure ipse simpliciter et absolute et perfecte dicitur esse. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
mo plurima in hunc modum.
que nos breuitati studentes.
ex industria preterimus.
Silentio quoq preterire placu¬
it. innumeros homines tã ꝑ laua¬
turã manuũ eiꝰ. quã ꝑ reliquias
ciborum eiꝰ de ante illum clam
eo subtractas a diuersis langori¬
bus. s maxime febrib curatos.
dispensante deo sua dona iux¬
ta meritũ fidei umꝰcuiꝰq. Nam
si cuncta que inde.a ueracissimiꝰ
uris accepimꝰ describere uelle¬
mꝰ. loquacitati potiꝰ. qua rerũ
gestarũ simplici narrationi noͦ
operã dare. ut reor iudicari
possemꝰ. Quappter nenimis lon¬
gum faciamus. huiꝰ cemodi in¬
morando. istis omissis tendamꝰ
ad alia. Uerumne inculta orati
o ꝓlixa sui continuatione le¬
gentes. seu audientes fastidio
grauet. hic primũ cepto oꝑi t̃¬
minũ ponamꝰ. qͣtinꝰ illis. que
magis delectant recreati. aliud
exordium. sequentia nosse uo¬
lentes. expediti reperiant.¬

Expanded text:
mo plurima in hunc modum, mo plurima in hunc modum, quae nos brevitati studentes ex industria praeterimus. Silentio quoque praeterire placuit innumeros homines tam per lavaturas manuum ejus, quam per reliquias ciborum ejus de ante illum clam eo subtractas, a diversis languoribus, sed maxime febribus curatos, dispensante Deo sua dona juxta meritum fidei uniuscujusque. Nam si cuncta quae inde a veracissimis viris accepimus describere vellemus, loquacitati potius quam rerum gestarum simplici narrationi nos operam dare ut reor judicari possemus. Quapropter ne nimis longum faciamus hujuscemodi immorando, istis omissis, tendamus ad alia. Verum ne inculta oratio prolixa sui continuatione legentes seu audientes fastidio gravet, hic primum coepto operi terminum ponamus, quatenus illis quae magis delectant recreati, aliud exordium sequentia nosse volentes expediti reperiant.
Abbreviated transcription (Latin):
familiarit̾ potiret᷑. illectꝰ ad con¬
tẽptum scłi. emenso breui spa¬
cio. becci monachus factꝰ est. Cinꝰ
conuersioni. simul et conu̾satio¬
ni diabolus grauit᷑ inuidens.
in tantã illum tẽptationis ꝓcel¬
lam demersit. ut succedentib
sibi uarus cogitationũ tumulti¬
bus. iiix mentis sue cõpos existe¬
ret. Transierunt in hoc dies qͥ
fiebat tẽptatio eadem. Turba¬
tus ergo. & mente confusus an¬
selmũ aiduit. animiq sui fluctꝰ
illi exposuit. At ipse cũ singła
intellexisset. hoc solũ pio affec¬
tu. seilicet consulat tibi cdeus.
ei respondit. ilicoq fratrẽ a se
dimisit. Euestigio autẽ tanta
tranquillitas mentis illum se¬
cuta est. ut sicut ipsemet mͥ re¬
ferebat. ultra quã dictu credi¬
bile sit. subito alius fieret ab
eo. qui fuit. Itaq om̃is illa tẽp¬
tatio penitꝰ euanuit. nec quic¬
quã huiꝰmodi in se ulteriꝰ sen¬
sit. fiebant preterea ab ansel¬

Expanded text:
familiarite potiretur, illectus ad confamiliarite potiretur, illectus ad contemptum saeculi emenso brevi spatio, Becci monachus factus est. Cujus conversioni simul et conversationi diabolus graviter invidens, in tantam illum tentationis procellam demersit, ut, succedendibus sibi variis cogitationum tumultibus, vix mentis suae compos existeret. Transierunt in hoc quidam manior tentatio eadem. Turbatus ergo et mente confusus Anselmum adiit, animique sui fluctus illi exposuit. At ipse cum singula intellexisset, hoc solum pio affectu, « scilicet consulat tibi Deus! » ei respondit, illicoque fratrem a se dimisit. Evestigio autem tanta tranquillitas mentis illum secuta est, ut, sicut ipsemet mihi referebat, ultra quam dictu credibile sit, subito alius fieret ab eo qui fuit. Itaque omnis illa tentatio penitus evanuit, nec quidquam hujusmodi in se ulterius sensit. 53. Fiebant praeterea ab Ansel
Abbreviated transcription (Latin):
de causa deberet aliquantu¬
lum tẽperare. Et quidem ut e¬
um discretionis ordo docebat.
nonnunꝗͣ ab ipsa seueritate
aliis condescendendo tẽpera¬
bat. In quo qͥd hii sensuri sint.
qui post nos ista fortassis lec¬
turi uel audituri sunt. presci¬
re ñ possumꝰ. Nos tamen qui
uite illius modum scire meru¬
imꝰ. magis in eo laudandum
estimamꝰ. quod a rigore si ꝓpo¬
siti aliquando ꝓ ratione des¬
cendebat. quã si continue in ip¬
so rigidus indiscrete ꝑsisteret.
Ratione siquidem agi uirtu¬
tis est. uicii uͦ contra. Int̾ hec qͥ¬
dam clericus. etate uiuenis. bo¬
so nomine. beccũ uenit. abbatiꝰ
colloquium expetens. Erat em̃
idem ingenio acer. et qͥb dam
pplexis questionib in uoluerat
animũ. nec reperire quẽquã po¬
terat. qui eas sibi ad uotũ euol¬
ueret. Loquens gͥ cũ anselmo.
ac nodos ei sui cordis deꝓmens.
omnia que desiderabat. ab eo.
et nimio illius amore deuinciꝰ.
Dehinc gͦ cũ eius allocutione

Expanded text:
de causa deberet aliquantude causa deberet aliquantulum temperare. Et quidem ut eum discretionis ordo docebat, nonnunquam ab ipsa severitate aliis condescendo temperabat. In quo quid hi sensuri sint qui post nos ista fortasssis lecturi vel audituri sunt, praescire non possumus. Nos tamen qui vitae illius modum scire meruimus, magis in eo laudandum aestimamus, quod a rigore sui propositi aliquando pro ratione descendebat, quam si continue in ipso rigidus indiscrete persisteret. Ratione siquidem agi virtutis est, vitii vero contra. 52. Inter haec quidam clericus aetate juvenis, Boso nomine, Beccum venit, abbatis colloquium expetens. Erat enim idem acer ingenio, et quibusdam perplexis quaestionibus involverat animum, nec reperire quemquam poterat qui eas sibi ad votum evolveret. Loquens igitur cum Anselmo, ac nodos ei sui cordis depromens, omnia quae desiderabat ab eo set nimio illius amore devinctus. Dehinc ergo cum ejus allocutione
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea potissimũ ageret. que ali¬
is magis cõmoda esse posse in¬
telligebat. Unde cũ interroga
quid emolumenti adquirerent.
qui seruata equitate. alioꝵ. uo¬
luntati in quibuscunq possent
concordare satagerent. quidue
detrimenti incurrerent. qui
suam potiꝰ. quã ceteroꝵ. uolun¬
tatem implere studerent. hoc
modo respondebat. Qui alioꝵ
uoluntati concordare ꝑ om̃ĩa
in bono nitit᷑. hoc apud iustũ
iudicẽ deum meretur. ut quẽ¬
admodũ ipse alioꝵ uoluntati
in hac uita. ita deus & om̃ia
secũ sue uoluntati concordent
in alia uita. Qui uero alioꝵ uo¬
luntate contẽpta. suã implere
contendit. id eiusdem uidicis
sententia dampni subibit. ut
qm̃ ipse in uita presenti uolun¬
tati nullius. nullus quoq in fu¬
tura uelit. aut debeat concors
esse uoluntati illius. Eadem
quippe mensura. qua quisq
grauis. nulli uolebat onerososus
existere. etiam si a monachice
institutionis austeritate hac

Expanded text:
ut ea potissimum ageret, quae aliut ea potissimum ageret, quae aliis magis commoda esse posse intelligebat. Unde cum interrogaretur quid emolumenti acquirerent, qui servata aequitate aliorum voluntati, in quibuscunque possent concordare satagerent; quidve detrimenti occurrerent, qui suam potius quam caeterorum voluntatem implere studerent, hoc modo respondebat: « Qui aliorum voluntati concordare per omnia in bono nititur, hoc apud justum judicem Deum meretur, ut quemadmodum ipse aliorum voluntati in hac vita, ita Deus et omnia secum suae voluntati concordent in alia vita. Qui vero aliorum voluntate contempta suam implere contendit, id ejusdem judicis sententia damni subibit, ut quoniam ipse in vita praesenti voluntati nullius; nullus quoque in futura velit, aut debeat concors esse voluntati illius. Eadem quippe mensura, qua quisque gravis, nulli volebat onerosus existere, etiam si a monachicae institutionis austeritate hac
Abbreviated transcription (Latin):
ora dissoluit. Ulam itaq uirum
qui uenerat. a se anselmꝰ emisit.
denuntians ei in nomine dñi.
neutquã hoc factũ sibi ascri¬
beret. s sola diuina miseratio¬
ne ꝑfectum esse certissime sci¬
ret. & hoc ita esse.tacita fundi¬
tus mentione ꝑsone sue scisci¬
tantib responderet. Quo etiã
tempore quidam frater de
congregatione ualida corpo¬
ris infirmitate ꝑcussus. ad ex¬
trema deductus est. Huic in
sommo quidam astitit. & qd̃
uitam atq salutem recuꝑaret.
si aqua ab anselmo scĩficata
uoluntatis cõpos effectus. eues¬
tigio sanitati restitutꝰ ẽ.
paucis interim dicta sinł.
At tamen de gr̃a. quã merue¬
rat apud homines. ñ multũ
his. qui mores illiꝰ nouere mi¬
randũ uideo. ꝓpterea quod
quedam appetibilis suauitas
ubicunq erat. ex conu̾satione
eius emergebat. que in amici¬
tiam ipsius. ac familiaritatem
cunctos agebat. Ipsius & enim
studu semꝑ erga om̃s extiterat

Expanded text:
ora dissolvit. Clam itaque virum ora dissolvit. Clam itaque virum qui venerat a se Anselmus emisit, denuntians ei in nomine Domini ne unquam hoc factum sibi ascriberet, sed sola divina miseratione perfectum esse certissime sciret, et hoc ita esse tacita funditus mentione suae personae sciscitantibus responderet. 50. Quo etiam tempore quidam frater de congregatione, valida corporis infirmitate percussus, ad extrema deductus est. Huic in sommo quidam astitit, et quod vitam atque salutem recuperaret, si aqua ab Anselmo sanctificatvoluntatis compos effectus, evestigio sanitati restitutus estpaucis interim dicta sint. Attamen de gratia quam meruerat apud homines, non multum his qui mores illius novere mirandum video, propterea quod quaedam appetibilis suavitatis ubicunque erat ex conversatione ejus emergebat, quae in amicitiam illius ac familiaritatem cunctos agebat. Ipsius etenim studii semper erga omnes exstiterat,
Abbreviated transcription (Latin):
cum elemosinarũ largitionib
opem ab eo precabatur Una
gͥ noctium. ei ꝑ uisum quidã
apparuit. monens ut si pristi¬
ne sanitati. restitui uellet.
beccum iret. et apud abbatem
anselinũ efficeret. quatinus
aquã. unde manꝰ int̾ missam
suam lauaret. in potũ illi con¬
ferret. Qui uisiom credulus
quo monebatur. impiger ten¬
dit. atq anselmo cur aduene¬
rit. secrete inmnotuit. Stupet
ille ad uerba. et hominem ut
talib desistat. multis modis
abiurat. At ipse in precibus
ꝑstat. et multomagis ut sibi
misereat᷑ exorat. nec patiat᷑
ut ea medicina fraudet᷑. un¬
de sibi celerem salutem affu¬
turam pro diuino ꝓmisso cre¬
debat. Quid plura: Nicit pie¬
tas pectus humilitaris. et pro
homine deũ postulaturus.
matutino tẽpore missam se¬
cretius celebrat. Ad mitit᷑ eger
et quã petebat aquã. de ma¬
nu uiri accepit. Que in porũ
ilico sumpta :⁊ hominem mor¬
bidum integerrime sanitati resti¬
tuit. et in laudem dei multorum

Expanded text:
cum eleemosynarum largitionibus opem ab eo precabatur. Una igitur noctium ei per visum quidam apparuit, monens ut si pristinae sanitati restitui vellet, Beccum iret, et apud abbatem Anselmum efficeret quatenus aquam, unde manus inter missam suam lavaret, in potum illi conferret. Qui visioni credulus quo monebatur, impiger tendit, atque Anselmo cur adveniret secreto innotuit. Stupet ille ad verba, et hominem ut talibus desistat multis modis adjuvat. At ipse in precibus perstat, et multo magis ut sibi misereatur exorat, nec patiatur ut ea medecina fraudetur, unde sibi celerem salutem ad futuram pro divino promisso credebat. Quid plura? Vicit pietas pectus humilitatis, et pro homine Deum postulaturus matutino tempore missam secretius celebrat. Admittitur aeger, et quam petebat aquam de manu viri accepit. Quae in potum illico sumpta, et hominem morbidum integerrimae sanitati restituit, et in laudem Dei multorum
Abbreviated transcription (Latin):
et spc̃ filiꝰ. ut pat̾ et filius. ñ
unt pluralitatẽ. quia non sunt
duoꝵ. ita id qd̃ cõmune amboꝵ¬
est. indiuiduam teneat unicatẽ
quãuis totũ sit singłoꝵ. Nam si¬
cut ñ sunt duo patres. aut duo
siti relationib. ut alter nunꝗͣ
suscipiat ꝓpͥum alt̾ius. sic sunt
concordes natura. ut alt̾ sẽꝑ te¬
neat essentiã alt̾ius. Sie enĩ di¬
uersi sunt. ꝑ hoc qd̃ alter est
pater. alter filiꝰ. ut nunꝗͣ dica¬
tur. aut pater filiꝰ. aut filiꝰ pr̃.
ꝑ sit in patre essentia filii. &
in filio essentia patris. Est enĩ
non diu̾sa s eadem. ñ plures
s una utͥusq e̾e̾ntia.

Expanded text:
itus Filius, ut Pater et Filius non sunt pluralitatem, quia non sunt duorum; ita id quod commune est amborum, individuam teneat unitatem, quamvis totum sit singulorum. Nam sicut non sunt duo patres, aut duo siti relationibus, ut alter nunquam suscipiat proprium alterius; sic sunt concordes natura ut alter semper teneat essentiam alterius. Sic enim diversi sunt, per hoc quod alter est Pater, et alter Filius, ut nunquam dicatur aut Pater Filius, aut Filius Pater;  ut semper sit in Patre essentia Filii, et in Filio essentia Patris. Est enim non diversa, sed eadem; non plures, sed una utriusque essentia.
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens est homo. qui ꝑ se ñ
potest ẽẽ sapiens. ita intelligi
pot̾̃. si dicatur pat̾ essentia fi¬
lii. & filiꝰ essentia patris. ut
eodem mͦ sit filiꝰ existens ꝑ patͤm.
& pat̾ ꝑ filiũ. quasi ñ possit ait
existens esse nͥ ꝑ alt̾m. sic̃ homo
non potest ẽẽ sapiens nͥ ꝑ sap̃iam.
autẽ ꝑfecta sũma ẽentia pater.
& ꝑfecte sũma ẽẽntia filius. Pa
per se: Non enim iccirco minꝰ ꝑ¬
fecta est essentia. uel sap̃ia filiꝰ.
qr ẽ ẽẽntia nata de patͥs ẽẽntia.

Expanded text:
ui per se non potest esse sapiens; ita intelligi potest, si dicatur Pater essentia Filii, et Filius essentia Patris, ut eo modo sit Filius existens per patrem, et Pater per Filium, quasi non possit alter existens esse nisi per alterum; sicut homo non potest esse sapiens, nisi per sapientiam. autem perfecte summa essent a Pater, et perfecte summa essentia Filius; parper se. Non enim idcirco minus perfecta est essentia vel sapientia Filius, quia est essentia nata de Patris essentia,
Abbreviated transcription (Latin):
nuentis tot & tantis singłoꝵ
propͥetatib. quib mira que¬
dam tam ineffabilis. quã ĩe¬
uitabilis. in sũma unitate ꝓ¬
bat᷑ esse pluralitas. ualde mi¬
chi uidetur delectabile. retracta¬
re sepiꝰ tam impenatrabile se¬
eretũ. Eece enĩ cũ sic impossibi¬
le sit. euindem esse enm qui
gignit. & eũ qui gignit᷑. atq
eumdẽ esse parentẽ & ꝓlem. ut
necẽe sit aliũ ẽẽ genitorẽ. ali¬
um genitũ. & aliũ esse patrem.
aliũ filiũ. si tam̃ necesse est. ide
esse illum qui gignit. & illũ
qui gignitur. nec ñ parentẽ.
et prolem. ut impossibile sit.
aliud esse genitorẽ. quã qd̃ est
genitꝰ. alitid esse patrẽ. quã
quod est filius. Et cũ ita sit.
alius ille.. et alius ille. ut
om̃ino pateat quod duo fint
sic tñ unũ. & id ipsum est. id
qd̃ est ille. & ille. ut penitus la¬
teat. quod duo sint. Nam sic ẽ
alius pater. alius filius. ut cũ
ambos dixerim. uideam me
duos dixisse. & sic est id ipsũ.

Expanded text:
nventis tot et tantis singulorum proprietatibus, quibus mira quaedam tam ineffabilis quam inevitabilis in summa unitate probatur esse pluralitas, valde mihi videtur delectabile retractare saepius tam impenetrabile secretum. Ecce enim cum sic impossibile sit eumdem esse qui gignit, et eum qui gignitur; atque eumdem esse parentem et prolem: ut necesse sit alium esse genitorem, alium genitum; et alium esse Patrem, alium Filium: sic tamen necesse est idem esse illum qui gignit, et illum qui gignitur, nec non parentem et prolem, ut impossibile sit aliud esse genitorem, quam quod est genitus; aliud esse Patrem, quam quod est Filius. Et cum ita sit alius ille, et alius ille, ut omnino pateat quod duo sint; sic tamen unum et idem ipsum est, id quod est ille et ille, ut penitus lateat qui duo sint. Nam sic est alius Pater, alius Filius, ut, cum ambos dixerim, videam me duos dixisse; et sic est idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
quia prima & pͥncipalis causa
ꝓlis semꝑ est in patre. Nam si
mat̾nam causam qͦlibet mͦ sẽꝑ
pat̾na p̾cedit. nimis incongru¬
um est. ut illi parenti aptet᷑
nom̃ matͥs. cui ad gignendam
plem. nulla alia causa. aut
milior est patͥ quã filia. nicħ
autẽ similius alt̾i. quã sũmo
pat ꝓles sua. uerissimũ est. hãc¬

Expanded text:
quia prima et principalis causa quia prima et principalis causa prolis semper est in patre. Nam si maternam causam quolibet modo semper paterna praecedit, nimis est incongruum ut illi parenti adaptetur nomen matris, cui ad gignendam profem nulla alia causa aut smilior est patri quam filia; nihil autem similius est alteri quam summo Patri proles sua; verissimu
Abbreviated transcription (Latin):
It hoc constare non potĩt.
nisi pariter ille uerissime
gign̾at. et istud uerissime gig¬
natur. Sicut igit᷑ illud est ꝑspi¬
cirũ. ita hoc e̾ẽ certissimũ neces¬
se est. Quare sũmi sp̃c est ueris¬
sime gign̾e. & u̾bi eus ueris¬
sime gigni.
ellem iam quidem & for¬
te possem illum uerissi¬
me patrem. hoc uero esse ue
rissime filium concludere.s
nec hoc negligendũ existimo.
an patͥs & filui. an matͥs & fi¬
lie. magis illis apta sit appel¬
latio. cum in eis nulla sit sex¬
us discretio. Nam si iccirco con¬
uenienter est ille paĩ. et proles
eius. filius. quia uterq est sp̃c.
in his naturis. que sexus ha¬
bent differentiam. melioris sex¬
us est patrem esse uel filium.
minoris uero matrẽ uel filiãͤ
Est hoc quidem naturaliter
in plurib. in quibusdam uero
econtrario. ut in quibusdam.
auium generib in quib femi¬
neus sexus semꝑ maior et ua¬
lidioi est. macusinus uero mi¬
nor. & infirmior. Aut certe ic¬
circo magis conuenit sũmo spi¬

Expanded text:
t hoc constare non poterit, nisi pariter ille verissime gignat; et istud verissime gignatur. Sicut igitur illud est perspicuum, ita hoc esse certissimum necesse est. Quare summi Spiritus est verissime gignere, et Verbi ejus verissime gigni.Vellem jam quidem, et forte possem, illum esse verissime Patrem; hoc vero verissime esse Filium concludere. Sed nec hoc negligendum 19 existimo, an Patris et Filii, et an matris et filiae magis illis apta sit appellatio, cum in eis nulla sit sexus discretio. Nam si idcirco convenienter est ille Pater, et proles ejus Filius, quia uterque est Spiritus: in his naturis, quae sexus habent differentiam, melioris sexus est patrem esse vel filium; minoris vero, matrem vel filiam? Et hoc quidem naturaliter in pluribus; in quibusdam vero econtrario, ut in quibusdam avium generibus, in quibus femineus sexus semper major et validior est; masculinus vero minor et infirmior. Aut certe idcirco magis convenit summo Spi
Abbreviated transcription (Latin):
tris sit essentia. qͣi alter ñ pos¬
sit subsist̾e ꝑ se. s ꝑ alterũ. s
ad significandam quã habent
cõmunionẽ sũme simplicis.
sũmeq uniꝰ ẽẽntiae. sic congrue
dici. et intelligi potest. quia
sic est alter id ipsum qd̃ alt̾. ut
alt̃ habeat ẽẽntia alt̾ius. Hac
itaq ratione. qm̃ utͥq ñ aliud
est habere ẽentiã. qͣ. ẽẽntiã ẽẽ.
sic̃ habet alt̾ alt̾us essentiã. ita

Expanded text:
tris sit essentia; quasi alter non postris sit essentia; quasi alter non possit subsistere per se sed per alterum; sed ad significandum quam habent communionem summe simplicis, summeque unius essentiae, sic congrue dici et intelligi potest quia sic est alter idipsum quod alter, ut alter habeat essentiam alterius. Hac itaque ratione, quoniam utique non aliud est habere essentiam, quam essentiam 20 esse: sicut habet alter alterius ess
Abbreviated transcription (Latin):
habere ẽẽntiam. et sapĩam. &
uitã in semetipso. ut ñ ꝑ extra¬
neã. s ꝑ suã ẽẽntiã. sapientiã. &
uitã. subsistat. sapiat. & uiuat.
aAlioqͥn ñ erit. idem esse patͥs
& filii. nec erit par patͥ filiꝰ. Qd̃
quã falsũ sit. liquidissime suꝑi
ꝑuisũ est. Quare ñ repugnat᷑
filium. & subsistere ꝑ se. & ẽẽ
de patre. quia hoc ipsum id:
ꝑ se ipsum posse subsistere. ne¬
cesse est illum habere ex patͥ
Nam siqͥs sapiens. suã me sapi¬
entiã. cuiꝰ pͥꝰ expers essem doce¬
ret. utiq hoc ipsa sap̃ia euis
fac̾e̾ ñ in congrue diceret᷑. S ꝙͣ¬
uis mea sapĩa ab illiꝰ sap̃ia ha¬
beret ẽẽ. & sapere. tam̃ cũ iam
esset. ñ nisi sua ee̾ntia ẽẽt. nec
saperet. nͥ se ipsa. Multo gͥ ma¬
gis eterm patris eoet̾nus filiꝰ. qͥ
sic habet apatre esse. ut ñ sint
due essentie ꝑ se. subfistit. sapit.
& inuit. ⁊on gͥ sic intelligi po¬
test. qd̃ pater filii. aut filiꝰ pa¬

Expanded text:
 et sapientiam et vitam in semetipso; ut non per extraneam, sed suam essentiam, sapientiam et vitam subsistat, sapiat et vivat; alioquin non erit idem esse Patris et Filii, nec erit par Patri Filius: quod quam falsum sit liquidissime superius pervisum est. Quare non repugnat Filium et subsistere per se, et esse de Patre; quia hoc ipsum, id est, per se ipsum posse subsistere, necesse est illum de Patre habere. Nam si quis sapiens suam me sapientiam, cujus prius expers essem, doceret, utique hoc ipsa sapientia ejus facere non incongrue diceretur, sed quamvis mea sapientia ab illius sapientia haberet esse et sapere; tamen cum jam esset, nonnisi sua essentia esset, nec saperet nisi seipsa. Multo igitur magis aeterni Patris coaeternus Filius, qui sic habet a Patre esse, ut non sint duae essentiae, per se subsistit, sapit et vivit. Non igitur sic intelligi potest quod Pater Filii, aut Filius Pa
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. Nam & anteqͣ. fie¬
rent. & cũ iam facta sunt. &
cũ corrumpunt᷑. seu aliqͦ mͦ uari¬
ant᷑. semꝑ in ipso sunt. ñ qd̃ sunt
in se ipsis. s qd̃ est idem ẽẽ. Et e¬
nim in se ipsis sunt ẽelitia mu¬
tabili. scd̃m immutabilem rati¬
onẽ creata. in ipso uͦ sunt ip̃a
pͥma essentia. & pͥma existendi
ueritas eui prout magis uttun¬
q illa similia sunt. ita uerius.
& prestantius existunt. Hoc itaq
modo ñ irrationabilit̃ asseri po¬
test. quia cũ se ipsum dicit sũ¬
mus ille sp̃c. dicit etiã quicqd
factũ est. uno eodemq u̾bu.¬

Expanded text:
unt. Nam et antequam fierent, et cum jam facta sunt, et cum corrumpuntur, seu aliquo modo varientur, semper in ipso sunt, non quod sunt in seipsis, sed quod est idem ipse. Etenim in seipsis sunt essentia mutabilis, secundum immutabilem rationem creata; in ipso vero sunt ipsa prima essentia, et prima existendi veritas cui, prout magis utcunque illa similia sunt, ita verius et praestantius existunt. Hoc itaque modo non irrationabiliter asseri potest quia, cum seipsum dicit summus ille Spiritus, dicit etiam quidquid factum est uno eodemqu
Abbreviated transcription (Latin):
ost paucos aut̾e electioĩs
sue dies. p̃cepit edgarus
diarcha totiꝰ regni sin ꝯciliuͣ
celebrari: in quo annichilatis
om̃ib. que a fr̃e enis iniqͥs fue¬
rant legib decreta. ac restitu¬
tis om̃ib. que uiolenta illius
fuerant dñatione ablata: bun¬
stanu qͦ uenerabilem albatem.
in magna gła de exilio reuo¬
cauit. & maiore ꝗͣ ab om̃ib
ante regib honoratꝰ fuisset.
gła sublimauit. Cuietiã ut
pontificale decus susciperet.
uehem̃ti peticione imminu¬
it. nec ante a p̃cib qͥescere uo¬
luit: ꝗͣ illum asententia ad
consentiendũ retraheret. et
eccłiȩ wigorniensi. que sub
honore beate uirginis marie
pollebat: pontificẽ p̃ficeret.
Qui dnͣ dorob̾mã sacrandꝰ
adueniret. & recitata peticione
cleri ac popłi. summꝰ dei sac̃¬
dos odo gaudent̃ annuisset:
mirabilẽ dictu ceterũ ꝯseerati¬
onis ministerium. non quasi
suꝑ antistitẽ wicciorũ. s sicut

Expanded text:
ost paucos autem electionis suae dies praecepit Edgarus diarcha totius regni sui concilium celebrari, in quo annihilatis omnibus quae a fratre ejus iniquis fuerant legibus decreta, ac restitutis omnibus quae violenta illius fuerant damnatione ablata, Dunstanum quoque venerabilem abbatem in magna gloria de exsilio revocavit, et majore, quam ab omnibus ante regibus honoratus fuisset, gloria sublimavit. Cui etiam, ut pontificale decus susciperet, vehementi petitione imminuit; nec ante a precibus quiescere voluit quam illum a sententia ad consentiendum retraheret, et ecclesiae Wigorniensi, quae sub honore beatae virginis Mariae pollebat, pontificem praeficeret. Qui dum Doroberniam sacrandus adveniret, et, recitata petitione cleri ac populi, summus Dei sacerdos, Odo gaudenter annuisset; mirabile dictu! caeterum consecrationis ministerium, non quasi super antistitem Wicciorum, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sua conscientia respondit. et
ignorantiũ mentes. maiori
ambiguo deduxit. S hu qͦs
explorandi gr̃a puerũ secutos
fuisse p̾diximꝰ. de om̃ib que
usq ad sup̾ma tẽpli fastigia
contigerant: claro & ꝓbato ser¬
mone testificant᷑. Cetera uero
qm̃ et ilbos et puerũ latuerunt.
sola dei potentia mirabiliter
patrata suisse claruerunt. Alag¬
nogͥ timore ꝯcussi om̃s qͥ audi¬
exitnt: cogitabant qͥdña esset.
qͦd ꝑuero ꝯtigisset. dicentes
ad alterutrũ. Quid sibi uult
puer iste. cui tot et tã sc̃a preco¬
ma aitestant᷑. qui ante beat᷑. qͣ
natꝰ ante uͥtꝰ ꝓdidit głosũ. quã
etas ꝓbaret adultũ: Singula¬
ri hunc gr̃a preditũ uidemꝰ. qͦm
angłs egrotũ sanauit. diabolus
sanatũ contremuit. eccłia sig¬
nata excepit. Et denuo orantes.
angeat inqͥunt deus. meritũ
pueri ad głam sui.At ille re¬
gentis se. xp̃i spiritu repletꝰ. au¬
res quidaem corporis a sins lau¬

Expanded text:
sua conscientia respondit, et sua conscientia respondit, et ignorantium mentes majori ambiguo deduxit. Sed hi quos explorandi gratia puerum secutos fuisse praediximus, de omnibus quae usque ad suprema templi fastigia contigerant, claro et probato sermone testificantur: caetera vero, quoniam illos et puerum latuerunt, solius Dei potentia mirabiliter patrata fuisse claruerunt. Magno igitur timore concussi omnes qui audierunt, cogitabant quidnam esset quod puero contigisset, dicentes ad alterutrum: Quid sibi vult puer iste, cui tot et tam sancta praeconia attestantur? qui ante beatus quam natus, ante virtus prodidit gloriosum quam aetas probaret adultum. Singulari hunc gratia praeditum videmus, quem angelus aegrotum sanavit, diabolus sanatum contremuit, Ecclesia signata excepit. Et denuo orantes: Augeat, inquiunt, Deus meritum pueri ad gloriam sui. At ille regentis se Christi spiritu repletus, aures quidem corporis a suis lau
Abbreviated transcription (Latin):
dei illudit᷑. uerũ etiã ãpuero
paruulo suꝑat᷑ Nere detracia
est ad inferos suꝑbia eius. in ꝓ¬
fundu laci concidit cadauer
illiꝰ. S in quo ista nr̃ potuit.
paruulus. nͥ i illo qui cũ sit
deus. suꝑ omia benediciꝰ in scła.
paruulus de uͥgine natꝰ ẽ nob.
filius a patre datꝰ est nobis:
Dunstanus gͥ ad portã templi
ueniens. s eande̾ repagulis ob¬
serat̾a inueniens. scalam cui in¬
niti solebant. qͥ suꝑiora tepli
sarciebant. ignorant ⁊ qͣi ꝑ ex¬
cessum mentis ascendit. Inde
ad alteram tecti partẽ. qua nul¬
lus erat descensus ꝓgrediens.
angłicis manib ad solũ dẽpo¬
nitur. ⁊ in int̾iora templi. non
patentib claustris inducitur.
Orta autẽ luce. dũ ꝑ uicinas
domos questio de puero facta.
fuisset. repertus est in templo
cũ his. qͥ noct᷑nas custodias age¬
bant. leni sopore offusus. Roga¬
tus ut tã mirabilis euent᷑ mo¬
du exponeret. non esse hoc in

Expanded text:
Dei illuditur, verum etiam a puero Dei illuditur, verum etiam a puero parvulo superatur. Vere detracta est ad inferos superbia ejus, in profundum laci concidit cadaver illius. Sed in quo ista noster potuit parvulus, nisi in illo qui cum sit Deus super omnia benedictus in saecula, parvulus de Virgine natus est nobis, Filius a Patre datus est nobis. Dunstanus igitur ad portam templi veniens, sed eamdem repagulis obseratam inveniens, scalam cui inniti solebant, qui superiora templi sarciebant, ignoranter et quasi per excessum mentis ascendit. Inde ad alteram tecti partem, qua nullus erat descensus, progrediens, angelicis manibus ad solum deponitur, et in interiora templi non patentibus claustris inducitur. Orta autem luce, dum per vicinas domos quaestio de puero facta fuisset, repertus est in templo cum his qui nocturnas custodias agebant leni sopore offusus. Rogatus ut tam mirabilis eventus modum exponeret, non esse hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝓuenerat medicina.
confestim de lectulo surgens
doloris. ad tẽpłu deo grãs actu¬
rus. moderata uelocitate currit:
habens illũ in itinere ductorẽ.
quẽ in egͥtudine habuit salua¬
torẽ. Stupefacti de magnitu¬
dine facti qui in domo erant.
qui egrotantis illiꝰ curã gerebadđ.
lento pede preeuntis uestigia
terunt. finem rei curiosa agi¬
litate explorantes. Necdum iti¬
neris mediũ confecerat. cũ ma¬
dens. seu futurã religionẽ sus¬
pectans habens. latrantrũ cam̃i
multitudine stipatꝰ occurrit.
uiãq eu̾nti int̾cludere conten¬
cit. Exclamat itaq puer xp̃m pa¬
nore ꝯterritꝰ. s ductoris sin p̃sidio
uallatꝰ. uirgã arripit : quã in fa¬
ciem obsistentis simulachri ui¬
brans. ipsum cũ om̃i comitatu
in fugã ꝯpellit. O scm ⁊ terribile
xp̃i nom̃ sapientib absconditũ.
paruulis reuelatũ. P cce draco. qͣm
iniciũ figm̃ti sui finxit deus ad
illudendñ ei: non solũ ab angelis

Expanded text:
divina provenerat medicina, divina provenerat medicina, confestim de lectulo surgens doloris, ad templum Deo gratias acturus moderata velocitate currit, habens illum in itinere ductorem, quem in aegritudine habuit salvatorem. Stupefacti de magnitudine facti qui domo erant, qui aegrotantis illius curam gerebant, lento pede pereuntis vestigia terunt, finem rei curiosa agilitate explorantes. Necdum itineris medium confecerat, cum madens, seu futuram religionem suspectam habens, latrantium canum multitudine stipatus occurrit, viamque eunti intercludere contendit. Exclamat itaque puer Christum pavore conterritus, sed ductoris sui praesidio vallatus, virgam arripit, quam in faciem obsistentis simulacri vibrans, ipsum cum omni comitatu in fugam compellit. O sanctum et terribile Christi nomen, sapientibus absconditum, parvulis revelatum! ecce draco quem initium figmenti sui finxit Deus ad illudendum ei, non solum ab angelis
Abbreviated transcription (Latin):
bi necessartũ erat sufficientis¬
sime in loco repperissent. susci¬
piunt filios nobiliũ. liberali¬
bus stuctiis imbuendos. ut
qd̾ minꝰ ad usum loci ub̾tas exi¬
beret. eoꝵ quos docebant. lib̃a¬
nobilissimꝰ inxͦ puer dunstanꝰ.
inter alios unꝰ. immo p̾ aluis
solus. Ubi paulo diligentiꝰ. ꝗͣ.
imbecilla etas ferre posset. lit¬
terarũ studio intentus. acerri¬
mo intenello corpore languore
fatigat᷑: adeo ut per aliqͦt diẽ
nec quiil ageret. nec quid ab
aliis ageretur ipse intende̾t
Flebat aut̃ scolasticoꝵ coȩta¬
nea t᷑ba: flebat tota doniꝰ fami¬
lia. ipsa doctores. recordantes
modestiã pueri. ingeniũ. nobi¬
litatẽ. educationẽ. Cũq iam in
limine mors adeẽ putaret᷑. ni¬
chilq aliud. quã fimeris ob¬
seqͥum meditaret᷑: ecce in tẽpes¬
ta nocte celestis ilłu medicina
reuisit. quã ei ꝑ angłicũ mini¬
st̾ium xp̃c exibuit. At nequa
salutis innecteret᷑ mora. ubi

Expanded text:
bi necessarium erat, sufficientisbi necessarium erat, sufficientissime in loco reperissent, suscipiunt filios nobilium liberalibus studiis imbuendos, ut quod minus ad usum loci ubertas exhiberet, eorum quos docebant liberanobilissimus in Christo puer Dunstanus inter alios unus, imo prae aliis solus, ubi paulo diligentius quam imbecilla aetas ferre posset, litterarum studio intentus acerrimo in tenello corpore languore fatigatur, adeo ut per aliquot dies nec quid ageret, nec quid ab aliis ageretur intenderet. Flebat autem scholasticorum coaetanea turba, flebat tota domus, familia ipsa, doctores recordantes modestiam pueri, ingenium, nobilitatem, educationem. Cumque, jam in limine mors adesse putaretur, nihilque aliud quam funeris obsequium meditaretur, ecce intempesta nocte coelestis illum medicina revisit, quam ei per angelicum ministerium Christus exhibuit. At, ne qua salutis innecteretur mora, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
modo paucos eiꝰde ꝓpositi comi¬
tatus. patrios fines egrediebat᷑.
et qua oportunitas uiuendi
licentiam dabat. illic alienige¬
na uitam agebat. Hicq mos
cum plerosq tũ uehementer
adhuc manet hybernos. quia
qd̾ aluis bona uoluntas in con¬
suetudinẽ. hoc illis consuetudo
u̾tit in naturã. Quorũ multi
atq illustres uiri. drmis ac
secularib luteris nobiliter eru¬
diti. dum relicia hybernia. in
terrã angloꝵ ꝑegͥnat᷑i uenissenł :
locũq habibationis sue glesto¬
niã delegissent. ꝓpterea qd̾ eẽt
et a cnuli multitudine seques¬
tratꝰ. & humanis usib accõmo¬
dus ⁊ qd maxime affectabant.
ꝑegrim patricii religiosa ue¬
neratione głosus. qͥ olim euu¬
głitando regnũ dei illuc ꝑue¬
mens. iuta. doctͥna. signis ⁊ mi¬
rabilib multiplicit̾ claritisse.
& post omĩa hec ibide in dño
qͥ euisse ꝑhibet᷑. cũ ergo hi tales
uiri talib de causis glestoniã
uenissent: nec tam̃ quicqͥd fi¬

Expanded text:
modo paucis ejusdem propositi comitatus patrios fines egrediebatur, et qua opportunitas vivendi licentiam dabat, illic alienigena vitam agebat. Hicque mos cum plerosque, tum vehementer adhuc manet Hibernos; quia quod aliis bona voluntas in consuetudinem, hoc illis consuetudo vertit in naturam, quorum multi atque illustres viri divinis ac saecularibus litteris nobiliter eruditi, dum, relicta Hibernia, in terram Anglorum peregrinaturi venissent, locumque habitationis suae Glestoniam delegissent, propterea quod esset, et a civili multitudine sequestratus, et humanis usibus accommodus. et quod maxime affectabant peregrini Patricii religiosa veneratione gloriosus, qui olim evangelizando regnum Dei illuc perveniens, vita, doctrina, signis et mirabilibus multipliciter claruisse, et post omnia haec ibidem in Domino quievisse perhibetur. Cum ergo hi tales viri talibus de causis Glestoniam venissent, nec tamen quidquid si
Abbreviated transcription (Latin):
paranda corda illoꝵ dño. qui
hoc in loco per hunc puerũ dño
credituri sunt. Qua illi reuelatio¬
ne uehementer gauisi. immen¬
sas om̃ipotenti deo laudes ꝑsol¬
irunt. cõmendantes puerũ in t̾e¬
plo. ut esset leuis dño. & portio
illiꝰ dñs existeret. qͣmadmodũ mo¬
ysi dictũ est. cũ diuideret nideoꝵ
ꝑ trib singulas in colatus. Non
est. Unde petrus ostendens se.
portionẽ in do habere. ñ in scło:
argentũ inquit ⁊ aurũ ñ habeo.
s qd̃ habeo. hoc tibi do. In noĩe
shu narareni. surge et ambula. Hoc
est. Aurũ non est portio mea.ar¬
gentũ nͣ est portio mea. portio
mea xp̃c est. Hoc nom̃ mmunificũ:
hoc nom̃ mͥ est fructuosũ. Talis
ergo portioĩs fructũ. tirunculꝰ
xp̃i intimore sc̃o assecutꝰ. assicdia
ministratione dño seruiebat. ꝓ¬
ficiens cotidie tam in scientia
pietatis. qͣm inu̾ͥtute sc̃ĩtatis.
a tempestate glestonia re¬
galib stipendis addicta:

Expanded text:
paranda corda illorum Domino qui paranda corda illorum Domino qui in hoc loco per hunc puerum Deo credituri sunt. Qua illi revelatione vehementer gavisi, immensas omnipotenti Deo laudes persolvunt, commendantes puerum in templo, ut esset Levis Domino, et portio illius Dominus existeret, quemadmodum Moysi dictum est, cum divideret Judaeorum per tribus singulas incolatus. Non est. Unde Petrus ostendens se portionem in Deo habere, non in saeculo: Argentum, inquit, et aurum non habeo, sed quod habeo hoc tibi do: In nomine Jesus Nazareni surge et ambula. Hoc est: Aurum non est portio mea; argentum non est portio mea: portio mea Christus est. Hoc nomen munificum, hoc nomen mihi est fructuosum. Talis ergo portionis fructum tirunculus Christi in timore sancto assecutus, assidua ministratione Domino serviebat, proficiens quotidie tam in scientia pietatis quam in virtute sanctitatis. 6. Ea tempestate Glestonia regalibus stipendiis addicta
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝗͣ. aut̃ edencti partus
tẽpus aduenit: mulier
genuit filium. quantitate qͥd̾e
corporis paririłu. s ea qua pre¬
uentꝰ fuerat. grã dei immensũ.
Inde stati scde generationis ho¬
nore potitꝰ: futuram fidei illiꝰ
soliditatẽ. iam tc̃ diuinitꝰ prefi¬
guratã in nomine sortit᷑. dũsta¬
mis. qd̃ petre firmitatẽ sonat.
parentũ suoꝵ annotatione uo¬
citatus. Deinde dum teneros an¬
nos infantie. sequens etas exclu¬
sisset: et in aꝑtos sonos linguam
iam formare cepisset. ad tẽmpłu
nascentie illiꝰ miracło qͦnda in¬
signe. cũ oblationib hostiarum
defert᷑: immo ipse hostia uiua.
sc̃a. deo placens offert᷑. Ibi illis in
oratione ꝑ noctantib. apparuit
uir ethereos habens uultꝰ. et locũ
cdixit nͣ multo post tẽpore subli¬
mandum. puerũ ibidẽ deo re¬
linquencłu. ⁊ beatũ illũ ꝑ scła p̃¬
dicanłu. Tum mensoris furnicu¬
lum ꝑplana atrii extendens. sic
inqͥt edificabit᷑ locus iste. ad pre¬

Expanded text:
ostquam autem edendi partus tempus advenit, mulier genuit filium quantitate quidem corporis parvulum, sed ea quae praeventus fuerat gratia Dei immensum. Inde statim secundae generationis honore potitus, futuram fidei illius soliditatem jam tunc divinitus praefiguratam in nomine sortitur Dunstanus, quod petrae firmitatem sonat, parentum suorum adnotatione vocitatus. Deinde dum teneros annos infantiae sequens aetas exclusisset, et in apertos sonos linguam jam formare coepisset, ad templum nascentiae illius miraculo quondam insigne cum oblationibus hostiarum defertur, imo ipse hostia viva, sancta Deo, placens, offertur. Ibi illis in oratione pernoctantibus apparuit vir aethereos habens vultus, et locum dixit non multo post tempore sublimandum, puerum ibidem Deo relinquendum, et beatum illum per saecula praedicandum. Tum mensoris funiculum per plana atrii extendens: Sic, inquit, aedificabitur locus iste ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt secuti: et quia ꝓ eiꝰ amore
sanguinẽ siũ fuderunt. ideo
cũ xp̃o gaudebunt meternum.
Oxiliunt itaq obstrepentes pu¬
ellule. mat̾familias. om̃isq domꝰ
clientela. uociferans hominẽ
nimiũ esse sapientẽ. ampliꝰ euͣ
qũa qd expeliat. scrre. At ille
mundissimo mundissimo̾ cor

Expanded text:
sunt secuti: et quia pro ejus amore sunt secuti: et quia pro ejus amore sanguinem suum fuderunt, ideo cum Christo gaudebunt in aeternum. Exsiliunt itaque obstrepentes puellulae, materfamilias, omnisque domus clientela vociferans hominem nimium esse sapientem, amplius eum quam quod expediat scire. At ille mundissimo mundissimi cor
Abbreviated transcription (Latin):
cytara. siue aliqͦ quolibet mu¬
sici generis instrumͣto. qͦ fãcto
tã regis ꝗͣ omͣũ corda pͥncipu.
exilarabat
une cuidlam̃ matrone fre¬
quenti. ac religioso rogatu cõ¬
pellatꝰ est: ut ei stolam sacerdo¬
tale artificiosa oꝑatione ꝓpin¬
geret. quĩa postea ad diuinos
cultꝰ. aurifactoria tinitatione
figuraret. Qui assũpta in mani¬
ligiose. ꝙytharã in pariete sus¬
pendit. opꝰ ad quod uenerat. di¬
ligent instituit. Cũq manum
oꝑi. coraut̃ atq labia deo p̾para¬
ret. apparuit in domo gła dnͣi.
que illum iocunda suauitate
reficiebat. ceteros uͦ insolita ad¬
miratione exterritos reddebat.
sam cythara illiꝰ. quͣa parieci
affixã fuisse diximꝰ. ita ut erat
pendens in paxillo. absq ullo
mouentis dumtaxat hominis
impulsu. ꝯsueta om̃ib huiꝰ an¬
tiphone melodiã. acutissima
sumul ac discretissima. modula¬
tione ꝑsonuit. Gaudent in celis
anime scͣorũ. qui xp̃i uestigia

Expanded text:
cithara, sive aliquo quolibet mucithara, sive aliquo quolibet musici generis instrumento: quo facto tam regis quam omnium corda principum exhilarabatunc cujusdam matronae frequenti ac religioso rogatu compellatus est, ut ei stolam sacerdotalem artificiosa operatione perpingeret, quam postea ad divinos cultus aurifactoria imitatione figuraret. Qui assumpta in maniibus cithara in pariete suspendit, opus ad quod venerat diligenter instituit. Cumque manum operi, cor autem atque labia Deo praepararet, apparuit in domo gloria Domini, quae illum jocunda suavitate reficiebat, caeteros vero insolita admiratione exterritos reddebat. Nam cithara illius quam parieti affixam fuisse diximus, ita ut erat pendens in paxillo, absque ullo moventis duntaxat hominis impulsu, consuetam omnibus hujus antiphonae melodiam acutissima simul ac discretissima modulatione personuit: Gaudent in coelis animae sanctorum qui Christi vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
commendo: ut stet iugiter in
conspectu ur̃o. audiatq u̾bũ
ex ore dñi mei regis. Exꝑiar
in illo grãm ur̃am. qũã mul¬
tiplice in maximis sepe reb
exꝑtꝰ sum. ⁊ deinceps ampliꝰ
exꝑturũ me ꝯfido. Quod rex
promta cordis a lacritate accipi¬
ens: oblatũ iuuene gͣtissime
excepit. unice dilexit. post hec
necessariis quoq reb regia ui¬
ce p̃esse ꝯstitiit. Dunstanꝰ igit᷑
terreno degens in palatio. egre¬
diebat᷑. et ingrediebat᷑ adinꝑiũ
regis. et ꝓsꝑatũ est in mamibus
ipsius. quicquid oꝑis ipse cepis¬
set. Et nunc quidem surgens
ad orandum deum. ñc̃ sedens
ad diuiticandas causas homi¬
nũ. ita se sapient̃. ac circunspec¬
te agebat. ut et deo ꝑ omĩa pla¬
ceret. nec aliquẽ pie iniuentiuͣ.
sua culpa offenderet. Dnͣs eñi
cũ illo erat. & omͣia oꝑa eiꝰ diri¬
gebat. Iterũ cũ uideret dnͣm
regem. scłarib curis fatigatũ.
psallebat in tympano. siue in

Expanded text:
commendo, ut stet jugiter in commendo, ut stet jugiter in conspectu vestro, audiatque verbum ex ore domini mei regis. Experiar in illo gratiam vestram, quam multiplicem in maximis saepe rebus expertus sum, et deinceps amplius experturum me confido. Quod rex, prompta cordis alacritate accipiens, oblatum juvenem gratissime excepit, unice dilexit, post haec necessariis quoque rebus regia vice praeesse constituit. Dunstanus igitur, terreno degens in palatio, egrediebatur et ingrediebatur ad imperium regis, et prosperatum est in manibus ipsius quidquid operis ipse coepisset. Et nunc quidem surgens ad orandum Deum, nunc sedens ad dijudicandas causas hominum, ita se sapienter ac circumspecte agebat, ut et Deo per omnia placeret, nec aliquem pie viventium sua culpa offenderet; Dominus enim cum illo erat, et omnia opera ejus dirigebat. Iterum cum videret dominum regem saecularibus curis fatigatum, psallebat in tympano sive in
Abbreviated transcription (Latin):
simphonista uasa cantici ha¬
buit: quia usũ illorũ nͣ nͥ indi¬
uinis laudib expendit. Prete¬
rea manu aptꝰ ad omĩa. posse
facere picturã. litteras forma¬
re. scapello impͥme: ex auro.
ex argento.ere. et ferro qͥcqͥd
liberet operari.
bilis uiri cantuariorũ ar¬
chiep̃i athelmi. cuiꝰ ipse erat
nepos.:⁊ filiꝰ fratris: ꝑmissu
parentũ suoꝵ ꝓficiscit᷑ ad eũ¬
drm. quatinꝰ tanti parentis.
& cognitionẽ haberet. ⁊ uite
illiꝰ exemplo. iuueniles mores
informaret. Letabat᷑ itaq ep̃c
minis in aduentu nepotis.
considerans in illo uenustatẽ
corporis. animi uigorẽ. ac to¬
tius honestatis emmentiã.
Unde eo qͦ afflatꝰ est dei spiri¬
tu. uas illũ electionis futurũ
p̃noscens: pociori gͣdu deco¬
rare. et regi ethelstano fami¬
liari ꝯtestatione eũ studuit
ꝯmͣdare. Hunc ait iuuenem
mͥ qͥdem plurimũ. regie uero
stirpi nͣmillo ꝯsangumitatis
iure deuinctu. ur̃e excellentie

Expanded text:
symphonista vasa cantici hasymphonista vasa cantici habuit; quia usum illorum non nisi in divinis laudibus expendit. Praeterea manu aptus ad omnia, posse facere picturam, litteras formare, scalpello imprimere, ex auro, ex argento, aere et ferro quidquid liberet operari. bilis viri Cantuariorum archiepiscopi Athelmi, cujus ipse erat nepos et filius fratris, permissu parentum suorum proficiscitur ad eumdem, quatenus tanti parentis et cognitionem haberet, et vitae illius exemplo juveniles mores informaret. Laetabatur itaque episcopus nimis in adventu nepotis, considerans in illo venustatem corporis, animi vigorem, ac totius honestatis eminentiam. Unde eo quo afflatus est Dei spiritu vas illum electionis futurum praenoscens, potiori gradu decorare, et regi Ethelstano familiari contestatione eum studuit commendare. Hunc, ait, juvenem mihi quidem plurimum, regiae vero stirpi nonnullo consanguinitatis jure devinctum, vestrae excellentiae
Abbreviated transcription (Latin):
musicã instruit. eã uidelicet
que instrum̃tis agitat᷑. speciali
quada affectionẽ scientiã uen¬
dicabat sicut dauid psalteriũ
sumens. cytarã ꝑcutiens. modi¬
ficans organa. Mynbala tangenꝰ.
s nͣ sic̃ hii. quoꝵ mertiã & lu¬
xuriosum ociũ. nr ꝓpheticus
increpat armentarnus. Qui dor¬
mitis inqͥt in lectis eburneis.¬
canitis ad uocẽ psaltĩi. Sicut.
dauid putauerunt seuasa
cantici habere: bibentes in fi¬
alis uinũ. Nec eo ista ꝯmemo¬
ramꝰ. quo his opꝰ esse ad ꝑfecti¬
onẽ tendenti arbitrem᷑: sut
multiplices dei gratias. in iu¬
uene ꝯm̃demꝰ. Nam om̃ibus
secularib studiis. p̾ferebat
scientiã pietatis. que in euu¬
gelicis.⁊ apłicis ꝯtinet᷑ li te¬
ris. dũ sua semꝑ ingema. sc̃oꝵ
patrũ auctoritati ꝯtradens.
& ambas res ad easde litteras
conferens. fidem uera. morũ
disciplina. ⁊ qd̾ unũ. ac solum
p̃ om̃ib reb querendum est
uitam eternam se inuenisse
gaudebat. Sic̃ dauid gͦ nr̃

Expanded text:
musicam instruit, eam videlicet quae instrumentis agitatur, speciali quadam affectione scientiam vindicabat, sicut David psalterium sumens, citharam percutiens, modificans organa, cymbala tangens, sed non sicut hi quorum inertiam et luxoriosum otium noster propheticus increpat armentarius: Qui dormitis, inqcanitis ad vocem psalterii sicut David, putaverunt se vasa cantici habere bibentes in phialis vinum. Nec eo ista commemoramus, quo his opus esse ad perfectionem tendenti arbitremur, sed ut multiplices Dei gratias in juvene commendemus. Nam omnibus saecularibus studiis praeferebat scientiam pietatis, quae in evangelicis et apostolicis continetur litteris, dum sua semper ingenia sanctorum Patrum auctoritati contradens, et ambas res ad easdem litteras conferens, fidem veram, morum disciplinam, et quod unum ac solum prae omnibus rebus quaerendum est vitam aeternam se invenisse gaudebat. Sicut David ergo noster