comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indiso positi dĩ. iite celestis opera¬
bantur alimoniam. Postea uero
quam caro suadere diuersum: i lege
cepit ꝓpriam nõ tenere: paradiso
exules facti. in hunc inferiorem de.¬
mersumq locum. peccati merito
reciderunt. Nec quisq putet in cõ¬
gruum esse. si adam atq eua intrpo
& adiecit. Sacramentum hoc mag.¬
nim est. Ego aũt dico. in xp̃o & in
eccła. Inquo ergo suꝑni dĩ: in eo
multomagis animi nr̃ potest esse
mysterumꝰ: Sedheret. suffixus est:
captus est. & corporeis succensus fe-¬
bribus. cum passione carnis egrescit:
querendus est medicus. Sed quis iste
tantus est. qui sauciȩ mentis medeat᷑
ulceribꝰ: quis tantus ẽ homo quipoᷤ¬
sit aliis iubuenire. cum sibi ipsi ipse
non possit: ui aliis possit uitam
reddere. cum ipse mortem nõ possit
euadere: Omnes enim in adam mor¬
tui. quia ꝑ unum hominẽ inhune
mundum peccatum introiuit. & per
peccatum mors: & ita mom̃s homineᷤᷤ

Expanded text:
radiso positi dei uitae caelestis operaradiso positi dei uitae caelestis operabantur alimoniam. posteaquam uero caro suadere diuersum et legem coepit propriam non tenere, paradisi exules facti in hunc inferiorem demersumque locum peccati merito reciderunt. nec quisquam putet incongruum esse, si Adam atque Eua in typ, adiecit: sacramentum inquit hoc magnum est, ego autem dico in Christo e in ecclesia. in quo ergo superni dei, in eo multo magis animi nostri potest esse mysterium. sed haeret, suffixus est, captus est et corporeis succensus febribus conpassione carnis aegrescit. quaerendus est medicus. sed quis iste tantus est, qui sauciae mentis medeatur ulceribus? quis tantus est homo, qui possit aliis subuenire, cum sibi ipse non possit? quis aliis possit uitam reddere, cum ipse mortem non possit euadere? omnes enim in Adam mortui, quia per unum hominem in hunc mundum peccatum introiuit et per peccatum mors et ita in omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
ficus foliis. hoc est reginine corporali
uel iactantia scłari: flagitioꝵ secreta
uelantur. Et unusquisq diuinũ peccati
conscientia formidat mente uiditium :¬
dicens. Qui suꝑ me montes cadent. in
quibꝰ me abscondam fissuris petrarũ.
cum uenerit confringere terruim: T̃uc̃
tribulos & spinas animo caro. hoc est
curarum morsus. sollicitudinũq generat:
ettusq quos sibi per concupiscen¬
tiam carnis animus ipse circunde.¬
dit. Et enim quasi clauis quibꝰdant
suffigitur anima corporeis uolup¬
tatibꝰ & cum semel adhesent cupi¬
ditatibꝰ demersa terrens: difficile in
altum potest unde descendit sine
dei fauore releuari. Actuum enun
suoꝵ uincta laqueis. & delitiarum
scłarium illocebris. obnoxia iam te.¬
netur. hunc ergo adam. hanc euam
dñs liberiturus aduenit. Iuoꝵ alt̾
adimaginem dĩ. altera uirtutem sui
accipiens uiri. quandui fuit subdi¬
ta fortiori: unam gerebant in uno.
sp̃ũ placitam uoluntatem. & inpa¬

Expanded text:
ficus foliis, hoc est tegmine corporali ficus foliis, hoc est tegmine corporali uel iactantia saeculari flagitiorum secreta uelantur. et unusquisque diuinum peccati conscia formidat mente iudicium dicens: <qui super me montes cadant, in quibus me abscondam fissuris petrarum, cum uenerit confringere terram? tunc tribulos et spinas animo caro, hoc est curarum morsus sollicitudinumque generat aestusque, quos sibi per concupiscentiam carnis animus ipse circumdedit. etenim quasi clauis quibusdam suffigitur anima corporeis uoluptatibus et, cum semel adhaeserit cupiditatibus demersa terrenis, difficile in altum potest, unde descendit, sine dei fauore reuolare. actum. enim suorum uincta laqueis et deliciarum saecularium inlecebris obnoxia iam tenetur. Hunc ergo Adam, hanc Euam dominus liberaturus aduenit, quorum alter ad imaginem dei factus, altera uirtutem sui accipiens uiri, quamdiu fuit subdita fortiori, unam gerebant in uno spiritu deo placitam uoluntatem et in pa
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nec aꝑiculis abstinetur. Unde
nõ alienum uidetur repetere. quem¬
admodum theotimꝰ cum graui ocłoꝵ¬
in commodo laboraret. & amaret ux¬
orem interdictam sibi amedico: fa-¬
cultate coeundi cupiditatis impatiẽs.
atq impetu libidinis raptꝰ: moderari
ne quiuerit. Sciens enim preuidensq q̃
esset ocłos amissurus: priusquã cõuenine
uxori. in ipso estu feruentis cupiditatis.
& cõsuetudinis apparatu: uale inquit
amicum lumen. Sic febre libido flagi¬
tiosior est: grauiusq precipitat. & in¬
flammat. Sed ubi quis resipuerit a fu¬
rore: tunc conscientiȩ interioris iusus
aperitur: factiq succedit pęnitentia.
& p udentia sui unusquisq facinoriᷤ
erubescit. Tunc d̾s timetur. & pec¬
cator cupit se celare: sed nõ potest.
Tunc caro arguitur: diabolus accusat᷑.
hȩe quasi lena uitioꝵ: ille quasi auctor
crroris. Patescit de formitas. Nudum ẽ
enim dõ: om ne secretum. Nec illuis

Expanded text:
tur, nec a periculis abstinetur. Unde tur, nec a periculis abstinetur. Unde non alienum videtur repetere quemadmodum Theotimincommodo laboraret et amaret uxorem, interdicta sibi a medico facultate coeundi cupiditatis inpatiens atque inpetu libidinis raptus moderari nequiuerit. sciens enim prudensque quod esset oculos amissurus, prius quam conueniret uxori, in ipso aestu feruentis cupiditatis et consuetudinis adparatu \'uale\' inquit \'amicum lumen\'. sic febri libido flagrantior est grauiusque praecipitat et inflammat. sed ubi quis resipierit a furore, tunc conscientiae interioris uisus aperitur factique succedit paenitentia et pudenda sui unusquisque facinoris erubescit. tunc deus timetur et peccator cupit se celare, sed non potest, tunc caro arguitur, diabolus accusatur, haec quasi lena uitiorum, ille quasi auctor erroris. patescit deformitas; nudum est enim deo omne secretum, nec illius
Abbreviated transcription (Latin):
libido est: eo quod ignite sint cupidi
bitio est: febris nneundia est. Quȩ
licet corporis uitia sint. ignem tam̃ ossibꝰ
implicant. mentem. animum. sensusq
pertemptant.
ec prior diaboli sollicitatur arte Et.¬
enim ager bonus. uestis. munile. sub
rorma meretricis. laqueus diaboli est.
Et quasi quȩdam nequitiȩ spẽalis illecebro.¬
sus affatus: quiper carnis illecebram.
quȩ cito femina quadã leuitate molli¬
tur: animum quoq de gradu deicit.
Neq enim formam mulieris animus: pri¬
iisquam corporis oculus cõcupiscit.
Deniq quod nõ uideris : nõ amabis.
s ed ubi caro concupiuerit. cõpatientis
quoq animi constantia defactiscit :¬
& mens consortio amoris in flectit᷑
Duo enim in carne una sũt: aiq ita
mors irrepit sceleris effectum. temp¬
tante diabolo carne suadente. Ueh¬
ementior tamen est animi. quam cor¬
poris febris. Et ideo ꝓanimi uolunta¬
te. corporis salus plerumq contempni¬

Expanded text:
libido est; eo quod ignitae sint cupiditlibido est; eo quod ignitae sint cupiditbitio est, febris nostra iracundia est. Quae licet corporis vitia sint, ignem tamen ossibus implicant, mentem, animum, sensusque pertentant. Haec prior diaboli sollicitatur arte. Etenim ager bonus, vestis, monile, suadforma meretricis laqueus est diaboli, et quasi quidam nequitiae spiritalis illecebrosus affatus, qui per carnis illecebram quae cito feminea quadam levitate mollitur, animum quoque de gradu dejicit. Neque enim formam mulieris animus prius quam corporis oculus concupiscit. Denique quod non videris, non amabis: sed ubi caro concupierit, compatientis quoque animi constantia defatiscit, et mens consortio amoris inflectitur duo enim in carne una sunt atque ita mors irrepit sceleris effectu, tentante diabolo, carne suadente. 64. Vehementior tamen est animi, quam corporis febris: et ideo pro animi voluptate, corporis salus plerumque contemni
Abbreviated transcription (Latin):
tat: hii facto. Ile dicit mitte te:
isti adoriuntur ut mittant. Si alcio¬
re cõ silio ista pendamꝰ: animi debemꝰ
intelligere & corporis sanitatẽ: ut
priuf animus qui serpentis laborabat
insidiis ab solutus sit. Anima enĩnum¬
quam acorpore uinceretur: nisi prius
a diabolo tẽptaretur. Nam cum anima
corpus agat uiuific& & gubernet.
quemadmodum in eius illecebras cap¬
tiua rapaeretur. nisi & ipsa superioris
alicius potestatis uinculis stringeret᷑:
Deniq nõ prius eua esuriit : quam ser¬
pentis eam uersutia temptauit. Et ideo
aduersus ipsum auctorẽ peccati. priꝰ
debuit medicinam salutis operari. For¬
tassis etiam inty.po mulieris illius socrꝰ
symonis & andreȩ. uariis criminum
febribꝰ caro nr̃a languebat: & diuer¬
sarum cupiditatũ immodicis ȩstuabat
illecebris. Nec minorẽ febrẽ amoris eẽ
dixerim: quam caloris. ltaq illa ani¬
mum febris: hȩc corpus inflaminat.
Febris enim nr̃a. auantia est. febris nr̃a

Expanded text:
tat, hi facto; ille dicit: mitte te, tat, hi facto; ille dicit: mitte te, isti adoriuntur ut mittant. si altiore consilio ista pensamus, animi debemus intellegere et corporis sanitatem, ut prius animus qui serpentis laborabat insidiis absolutus sit. anima enim numquam a corpore uinceretur, nisi prius a diabolo temtaretur. nam cum anima corpus agat, uiuificet et gubernet, quemadmodum in eius inlecebras captiua raperetur, nisi et ipsa superioris alicuius potestatis uinculis stringeretur? denique non prius Eua esuriuit quam serpentis eam uersutia temtauit, et ideo aduedebuit medicina salutis operari. 63. Fortassis etiam in typo mulieris illius socrus Simonis et Andreae variis criminum febribus caro nostra languebat, et diversarum cupiditatum immodicis aestuabat illecebris. Nec minorem febrem amoris esse dixerim, quam caloris. Itaque illa animum febris, haec corpus inflammat. Febris enim nostra avaritia est, febris nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Sequere cȩtem. ⁊ euangłicȩ lectionis
disce mysteria: atq induoꝵ sanitate.
publice sacramentum salutis agnoᷤ¬
ce. Sicut enim in adam omnes mori¬
untur: ita & in xp̃o omnes uiuifica.¬
buntur. Quis est ille qui insynagoga
spm̃ demonii habebat immundum
nisi ppłs iudeoꝵ. qui quasi serpenti¬
nis spiris deuinctus. & innodatus di¬
aboli laqueis. simulatam corporis
munditiam. intenoris mentis sordibꝰ
inquinabat : Et bene insyna. oga
homo qui erat. sp̃m immundum ha¬
beat: quia sp̃m scm̃ amiserat. Introi.¬
erat enim diabolus. unde xpc̃ exierat.
Simul ostenditur natura diaboli nõ
improba. sea opera iniqua. Nam quẽ
per suꝑiorem naturam dm̃ cõfitetur:
opere negat. Et in hoc appar& eiꝰ
nequitia. & improbitas iuideoꝵ. quod
ita ppło uesane cecitatem mentis effu¬
dit: ut ppłs nego quem demones cõ¬
fitentur. Ope ior magistro. discipu¬
loꝵ hereditas. Ille uerbo dñm tẽp¬

Expanded text:
sequere cetera et euangelicae lectionis sequere cetera et euangelicae lectionis disce mysteria atque in duorum sanitate publicae sacramentum salutis agnosce. sicut enim in Adam omnes moriuntur ita in Christo omnes uiuificantur. quis est ille qui in synagoga spiritum daemonii habebat inmundum nisi populus Iudaeorum, qui quasi serpentinis spiris reuinctus et innodatus diaboli laqueis simulatam corporis munditiam interioris mentis sordibus inquinabat? et bene in synagoga homo erat qui spiritum inmundum habebat, quia spiritum sanctum amiserat. introierat enim diabolus, unde Christus exierat. simul ostenditur natura diaboli non inproba, opera iniqua. nam quem per superiorem naturam dominum confitetur opere negat. et in hoc apparet eius nequitia, inprobitas Iudaeorum, quod ita populo uaesanae caecitatem mentis offudit, ut populus neget quem daemones conStentur.s o peior magistro discipulorum hereditas! ille uerbo dominum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ueterẽ hominẽ. induite nouum: qui
cȩpit. ut ipsum. ostenderet creatorẽ.
qui opera oꝑibꝰ intexeret: & pro se¬
queretur opus quod ipse iam cȩꝑat.
Ut si domũ faber renouare disponat.
nõ affundamentis sed a culminibus
ineipit soluere uetustatẽ. Itaq ibi
prius manũ ad mouet: ubi ante de¬
si eiit. Deinde aminoribꝰ incipit.
ut ad maioiti ꝑueniat. Liberari ho
nȩ solius est po testatis. Nec quẽquã
mouen quod iħu nazarłm no¬
men. in hoc libro diabolus dixisse
primus inducitur. Nec enim ab eo
xp̃e nomen accepit: quod de cȩlo
angłs ad uirginem detulit. Est huiꝰ
impudentiȩ. inter homines aliquid
primꝰ usurpet : & ad homines quasi
nouum deferat. quo terrorem suȩ po.¬
testatis incutiat.
eniq & ingenesi. primus dm̃ homi¬
m nuncupauit. Sic enim habes. Et
dixit mulieri. Quid utiq ds̃ dixni.
ne edatis ab om̃i ligno: Uterq igit᷑
deceptꝰ adiabolo. est sanatꝰ a xp̃o.

Expanded text:
ueterem hominem induite nouum, qui ueterem hominem induite nouum, qui coepit, ut ipsum se ostenderet creatorem, qui opera operibus intexeret et persequeretur opus, quod ipse iam coeperat, ut si domum faber renouare disponat, non a fundamentis, sed a culminibus incipit soluere uetustatem. itaque ibi prius manum admouet, ubi ante desierat. deinde a minonbus incipit, ut ad maiora perueniat. liberare a dnae solius est potestatis. Nec quemquam mouere debet quod Iesu Nazareni nomen in hoc libro diabolus dixisse primus inducitur. nec enim ab eo Christus nomen accepit, quod de caelo angelus ad uirginem detulit: est huius inpudentiae ut inter homines aliquid primus usurpet et ad homines quasi nouum deferat, quo terrorem suae potestatis incutiat. denique et in Genesi primus deum homini nuncupauit; sic enim habes: e t dixit mulieri: quid utique dixit deus ne edatis ab omni ligno? uterque igitur deceptus a diabolo est, sanatus a Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
ide clementiam añi saluatoriᷤ
Nec indignatione commotus
nec sceleie offensus. nec inuiria uio¬
latus iudeam deserit: quin etiamim¬
memor iniuriȩ. memor clementiȩ :
nunc docendo. nunc liberando. nuc̃
sanando. in fide plebis corda demul.¬
ca. Et bene sc̃s lucas uirum ab sp̃u
nequitiȩ liberitum ante premisit:
& substituit feminȩ sanitatẽ. Utrũq
enim sexum dñs euraturꝰ ad uenerat:¬
& prior sanari debuit qui prior
creatus est. Nec preter mitti illa quȩ
mobilitate magis animi quam praui-¬
tate peccauerat. Sabbato medicine
dñicȩ opera cępta significat. ut in.¬
de noua creatura ineiperet. ubi uetꝰ
creatura ante desiuit. Nec sublege eẽ
dĩ filium. sed supra legem in ipso pͥn¬
cipio designaret: nec solui legem
sed impleri. Neq enim per legem.
sed uerbo factus est mundus: sicut
legimus. Uerbo diũi cęli firmati sũt.
Non soluitur ergo lex sed impletur.
ut fiat renonatio hominis iam labẽ.¬
tis. Unde & apłs ait. Spoliantes uos

Expanded text:
 clementiam Salvatoris, qui nec indignatione commotus, nec scelere offensus, nec injuria violatus Judaeam deserit; quin etiam immemor injuriae, memor clementinunc docendo nunc liberando nunc sanando infidae plebis corda demulcet. et bene sanctus Lucas uirum ab spiritu nequitiae liberatum ante praemisit et substituit feminae sanitatem. utrumque enim sexum dominus curaturus aduenerat et prior sanari debuit qui prior creatus est nec praetermitti illa quae mobilitate magis animi quam prauitate peccauerat. sabbato medicinae dominicae opera coepta significat, ut inde noua creatura coeperit, ubi uetus creatura ante desiuit nec sub lege esse dei filium, sed supra legem in ipso principio designaret nec solui legem, sed inpleri. neque enim per legem, sed uerbo factus est mundus, sicut legimus: uerbo domini caeli firmati sunt. non soluitur ergo lex, sed inpletur, ut fiat renouatio hominis iam labentis. unde et apostolus ait: exspoliantes uos
Abbreviated transcription (Latin):
gans. Prudentior itaq fuit pauluᷤ apłs
mntrangressione legis. filiis quondam lu
patris uerum lumen est perdiderunt.
Ambrosius mediolanensis ep̃s. quid de
hoc loco senserit. incomentariis eius
potest duobꝰ dñis seruire. Nõ quia duo:
sed quia unus est dñs. Nam sisũt qui
mammonȩ seruiant: tam̃ nõ ille nouit
aliqua iura dñatus. sed ipsi sibi uigũ
seruitutis imponunt. Neq enim iusta
potestas. sed iniusta seruitꝰ. Et ideo
ait. facite uob amicos de iniquo mã¬
mus. nõ ipsi esse dñi: sed potius alienaꝵ
uillici facultatum. Et ideo licet pecca¬
uerit. tam̃ quia sibi inposterũ ex in¬
dulgentia dñi quesiuit: auxilia pre¬
dicatur. Pulchre aũt iniquum mãmo¬
nam dixxit: quia uariis diuitiaꝵ. ille¬
cebris. nr̃os auaritia temprat affectus:
ut uellemus seruire diuitiis. Unde
ait. Si in alieno fideles nõ fuistis. quod
ur̃m est quis dabit uob̾: Alienȩ a¬
nob diuitiȩ sũt: quia preter natuni

Expanded text:
gans. Prudentior itaque fuit Paulus Apostolus gans. Prudentior itaque fuit Paulus Apostolus in transgressione Legis filiis quondam lucpatris verum lumen est, perdiderunt. Ambrosius 868 Mediolanensis Episcopus quid de hoc loco senserit, in Commentariis ejus potest duobus dominis seruire, non quia duo, sed unus est dominus. nam etsi sunt qui mamonae seruiant, tamen non ille nouit aliqua iura dominatus, sed ipsi sibi iugum seruitutis inponunt; neque enim iusta potestas, sed iniusta est seruitus. et ideo ait: facite uobis amicos I de iniquo mamus non ipsi esse domini, sed potius alienarum uilici facultatum. et ideo licet peccauerit, tamen quia sibi in posterum ex indulgentia domini quaesiuit auxilia, praedicatur. pulchre autem iniquum mamona dixit, quia uariis diuitiarum inlecebris nostros auaritia temtabat adfectus, ut uellemus seruire diuitiis. unde ait: si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est quis dabit nobis? alienae nobis diuitiae sunt, quia praeter
Abbreviated transcription (Latin):
debebat centum cados olei uocabat.
eos uidelicet qui fuerant exgentibus
congregati. & magna indigebant.
mero qui plenus est atq perfectus
scribere quinqua genarium: qui ꝓ:¬
prie pęnitentium est ułxta uibe.¬
leum: & ilłam in euangłio. parabo.¬
lam łquralteri quingenti: alteri
quinquaginta denarii dimittuntur.
tritico mandatoꝵ dei nutritus erat:
& debebat ei centerariũ numerum.
& coegit ut decentum octoginta fa¬
ceret: idest erederet in dm̃ resurcectionẽ
quȩ octaui diei numero continetur:¬
sabbato transiret ad primã sabbati.
Ob hanc causam a dño predicatur quod
bene fecerit: & ꝓsalute sua in euangłii
clementiã de legis austeritate mutat᷑
sit. Quod si quesieris quare uocetur uil¬
licus iniquitatis: in lege quȩ dĩ est mi¬
quus erat uillicus. qui bene quidem
offerebat sed nõ bene diuidebat: cre¬
dens in patrem sed filium ꝑ sequens. ha¬
bens dm̃ ommipotentẽ: sed sp̃m scm̃ ne-¬

Expanded text:
debebat centum batos olei, debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant mero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur,sabbato Legis transiret ad primam sabbati. Ob hanc causam a Domino praedicatur, quod bene fecerit; et pro salute sua in Evangelii clementiam de Legis austeritate mutatus sit. Quod si quaesieris, quare vocetur villicus iniquitatis, in Lege, quae Dei est; iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat; credens in Patrem, sed Filium persequens; habens Deum omnipotentem, sed Spiritum Sanctum ne
Abbreviated transcription (Latin):
& omnẽ dñ sui dispensare substantiã.
correptus adño est. Saule. saule. qͥd
me persequeris: Durum est tibi cõtra
stimulum calcitrare. Dixitq incorde
suo  uid faciam. quia qui magister fui
& uillicus. cogor esse discipulus & o¬
perarius: fodere nõ ualeo. Omnia eñi
mandata legis quȩ terrȩ incubabant.
cerno destructa: & legem & ꝓphetaᷤᷤ
usq ad ioħm baptistam esse finitos.
M endicare erubesca. Et qui doctor fuerã
iudeoꝵ. cogor agentibꝰ & adiscipulo
a nania salutis & fidei mendicare doc.¬
trinam. faciam igitur. quod michi utile
esse intelligo: ut postquã ꝓrectus fuero.
de uillicatione mea. recipiant me xp̃i-¬
ani in domos suas. Cepitq eis qui prus
uersabantur inlege. & sic in xp̃o eredi¬
derant ut arbitrarentur se in lege uisti¬
ficandos dicere. legem ab olitam ꝓphe
preterisse. & quȩ antea pluero fuerant:
reputari inftercora. Uocauit itaq duõ
deplurimis debitoribꝰ. Primumqui

Expanded text:
et omnem domini sui dissipare substantiam, et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
det fintribꝰ ad utendum. quod adeo
ꝓ omnibꝰ ereatum est: iste. & insp̃ali
pecunia diuidenda inquus erit.
ut nõ pro necessitate sed ꝓ personis
siustis. ea quȩ ur̃a sũt & ꝓprie homini
ripit auaritiam. & dicit eum quiamat
pecuniam dm̃ amare nõ posse. Igitur
apłis dicit. si uelint amare dm̃: esse
pecunias contempnendas. Unde seri¬
be & pharisei qui Aerant auari.
aduersum se dictam intelligentes
parabolam: subsannabant eum ear¬
nalia & certe presentia spirtalibus
ac futuris. & quasi incertis preponen.¬
timus. post beatum petrum apłm¬
ep̃s: qui quattuor euangłistarum
sui nob monimenta dimisit: hȩc suꝑ
hanc parabolam insuis comentariis
locutus est. diues qui habet uillicum
siuie dispensatorẽ. ds̃ omp̃s est: quo
nichil est ditius. Huis dispensator
paulus. qͥui ad pedes gamalielis saeras
litems didicit: legem di susceperat
dispensandam Qui cum cȩpisset creden¬
tes in xp̃o persequi. ligare. occidere.

Expanded text:
det fratribus ad utendum, quod a deo det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini ripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentimus post Petrum apostolum episcopus, qui quattuor euangelistarumsui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis est. Si ergo dispensator
iniqui mamone dñi uoce laudatur.
qđ de re iniqua sibi iusticiã prepa.¬
rarit: & passus dispendium dñs lau.¬
dat dispensatoris prudentiã: quod
aduersus dñm quidẽm fraudulenter.
sed. ꝓse prudenter egerit: quanto.
magis xp̃e. qui nullum dampnũ sus¬
tinere potest. & pronus est ad elem̃¬
tiam. laudabit discipulos suos sim
intulit. Et ego uob dico. Facite uob
amicos: de iniquo mamona. Mamo¬
na aũt. nõ hebreoꝵ sed syroꝵ lin¬
gua diuitie nuncupantur: quȩ de
iniquitate collectȩ sũt. Si ergo miqͥ¬
tas bene dispensata uertitur iniusticiã.
quantomagis sermo diuinꝰ in quo nulla
est iniquitas. qui apłis creditꝰ ẽ: si bene
fuerit dispensatꝰ. dispensatores suos le¬
uabit in cȩlum: Iuam ob rem sequit᷑.
Q un fidelis est inminimo. hoc est incarnalib̾:
&r in multis fidelis erit hoc est inspirita¬
libꝰ. Qui aũt in paruo iniquus est: ut nõ

Expanded text:
ueritatis est. si ergo dispensator ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispeadversus Dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit: quanto magis Christus qui nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si intulit: Et ego vobis dico, facite vobis amicos de iniquo mamona. Mamona autem, non Hebraeorum, sed Syrorum lingua, divitiae nuncupantur, quod 866 de iniquitate collectae sint. Si ergo iniquitas bene dispensata vertitur in justitiam: quanto magis sermo divinus, in quo nulla est iniquitas, qui et Apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos levabit in coelum? Quamobrem sequitur: Qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et in multis fidelis erit, hoc est in spiritualibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. du aũt quantum debes: At¬
ille respondit. Centum choros tritici.
d icit ei. Tolle cautionẽ tuã: & scribe
octoginta. Et laudauit dñs uillieum.
scłi. prudentiores sũt filiis lucis. in
generatione sua. Et ego uobis dico.
F acite uob̃ amicos de mamona mni¬
uos mȩterna tabernacula.
ui fidelis est in paruo: & inmultiᷤ
fidelis ẽ. Qui inminimo iniquus¬
W. est. & in maiore iniquus ẽ.
Si ergo in mi quo mammona fideles
nõ fuistis. quod uerum ᷑ quis eredet¬
uob̾. Et si in alieno fideles nõ fusti.
qd̵urm̃ est quis dabit uob̾: Nem̾o ser¬
iuis potest duobus dñis seruire. Aut
enim unum habet᷑ odio. & alterum
diliget : aut unum audiet. & alterũ
contempnet. Non potestis dõ seruire
& mãmone. Audiebant. aut̃ hec om̃s
pharisei qui erant auari: & deridebat¬
inuenire personas. serd interprete.¬
niur eam quasi parabolam: hoc est
similitudinẽ quę ab eo uocatur.
assimi latur. quasi umbra premiũ

Expanded text:
tus est: tu autem quantum debes? tus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicumhuius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo muos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod uerum est, quis lieno fideles non fuistis, quod uestrum est, quis dabit uobis? nemo seruus potest duobus dominis seruire. aut enim unum habebit odio et alterum diliget aut unum audiet et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsinuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocatur, adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue
Abbreviated transcription (Latin):
auilla iullieꝰ nomen accepit. Ychono¬
mus aũt tam pecuniȩ quam frugũ.
& omniũ quȩ dñs possidẽt dispensator
est. Unde & ychonomieus xeno fon¬
tis pulcherrimus liber est: qui non
gub̾nationẽ uillȩ: sed dispensationẽ
unuersȩ domꝰ tullio interpretante
significat. Iste igitur dispensator ac¬
cusatꝰ ẽ apud dñm suum: quod dissi¬
passet substantiam eiꝰ. Quo uocato
dixit. Iuid hoc audio de te : Redde
rationem dispensationis. Neq enĩ in
ea ultra dispensabis. Qui dixit inse¬¬
metipso Q uid faciam quia dñs meus
aufert ame dispensationẽ: Fodere
nõ ualeo. mendicare erubesco. Scio
quid faciam. Ut quando sublata.
michi fuerit dispensatio: suscipiant
me indomos suas. Uocatisq singuliᷤ
debitoribꝰ dñi sui : dixit primo. Quan¬
tum debes dño meo: Qui dixit ei.
Centum cados olei. Ait illi. Accipe
cautionẽ tuam. & sede cito: scribe
quinquaginta. Deinde ad aliũ loquu¬

Expanded text:
a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovoa uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locu
Abbreviated transcription (Latin):
minor facultatibꝰ perditis egere cȩ¬
pisset: & comedere siliquas poreoꝵ
cibos. reuersus ad patrẽ susceptus
est ab eo. frater quoq inuidens se.¬
nior. patris uoce corripitur: quod
letari debuerit & gaudere. quia fr̃
eiꝰ mortuus fuerat & reuixit: peri¬
erat & inuentus est
Ias tres parabolas contra phariseoᷤᷤ
a seribas loquutus ẽ: qui nolebat᷑
recipere pęnitentiam peccatoꝵ. &
publicanoꝵ salutem. Dicebat aũt
parbolam. sicut prius ad seribas &¬
ad phariseos: qua pambola adele¬
mentiam eos hortaret᷑. & aliis uerb̾
diceret dimittite & dimittet᷑ uob̾.
ut in oratione dnica libera fronte
poscitis dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃
& nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Quȩ
est ergo paribola saluatoris adcle¬
mentiam discipłos ꝓuocantis: Homo
quidã erat diues. qui habebat uilli.¬
cum siue dispensatorẽ. Hͦe aũt ycho.¬
nomum significat. Uillicus aũt. ꝓ¬
prie uillȩ gub̾nator est. Unde a

Expanded text:
minor facultatibus perditis egere coeminor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem\'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est ergo parabola ad clementiam discipulos cohortantis? Homo quidam erat dives, qui habebat villicum sive dispensatorem, hoc enim οἰκονόμος significat. Villicus autem pprie uillae gubernator est, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposiusti. quis sit uillicus
iniquitatis: qui uoce
dm̃i laudatur. Cuiꝰ cum uellem
scire rationẽ: & de quo fonte pro¬
cesserit: reuolui uolumen euan
głicum X inter cȩtera reperi quod
appropinquantibꝰ saluatori publica¬
nis & peccatoribꝰ ut audirent eum:
murmurabant pharisei & scribȩ di¬
centes. Quare iste peccatores recipit.
est eis parabolam centũ ouiũ. & u¬
nius perditȩ: quȩ inuenta pastoris
humeris reportata ẽ. Et eur esset
ꝓposita. statim intulit. dico uob̾ qđ
ita gaudium erit in cȩlo. suꝑ uno pec.¬
catore pęnitentiam agente: quam
supra nonaginta nouem iustis qui nõ
habent opus pęnitentia. Aliã quoq
parabolam decem dragmaꝵ uniusq
perditȩ atq repertȩ cum ꝓposuisso:
simili eam fine compleuit sic. Dico
uob̾ gaudium erit coram angłis dei:
suꝑ uno peccatore pęnitentiã agente.
t erciã quoq pambolam ꝓposuit ho.¬
minis habentis duos filios. & diui.¬
lentis inter eos substantiã. Cumꝙ

Expanded text:
oposuisti: quis sit villicus iniquitatis, qui Domini voce laudatus est. Cujus cum vellem scire rationem, et de quo fonte processerit, revogelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque
Abbreviated transcription (Latin):
qui mͦ nõ habent peccatum Q uid gͦ
sres: Facti sp̃ales. omre cessauerunt:
Debuit engo xp̃c dicere. modo talia
orate: & dare sp̃alibꝰ alteram oratio¬
nem. Una est. Ipsa est. Ipse est qui
tollamꝰ controuersiam. Quando dicis
sum dicturus erant. Deniq quod ue¬
rum est illo pendente trepidauerunt:¬
& tunc desperauerunt apłi. quando
credidit latro. Petrus ausus est sequi.
quando dñs adpassionẽ ductus est:
ausus est sequi. qui ad domũ per uẽ.
nit. & in atrio fatigatꝰ est: ad ignẽ
stabat & friguit. Ad ignẽ stecit ti.¬
more frigido congelauit. Interrogatꝰ
ab aneilla. negauit x p̃m semel: inter.¬
rogatus. iterum negauit: int̾rogatꝰ.
tercio negauit. Dõ gr̃as. quia cessauit
interrogatio: si nõ cessaret int̾rogatio
dui repeteretur neagatio. Ergo postquã
resurrexeit: tunc eos confirmauit: tue
facti sũt spales. Iam ergo nõ habebat᷑

Expanded text:
qui non habent peccatum. Quid ergo, qui non habent peccatum. Quid ergo, fratres, facti spirituales orare cessarunt? Debuit ergo Christus dicere, Modo talia orate, et dare spiritualibus alteram orationem. Una est, ipsa est, ipse est qui tollamus controversiam: quando dicis s dicturus. Denique quod verum est, illo pendente trepidaverunt, et tunc desperaverunt Apostoli, quando credidit latro. Petrus ausus est sequi, quando Dominus ad passionem ductus est, ausus est sequi, qui ad domum pervenit, et in atrio fatigatus est, ad ignem stabat, et friguit: ad ignem stetit, timore frigido congelavit. Interrogatus ab ancilla, negavit Christum semel: interrogatus iterum, negavit: interrogatus tertio, negavit . Deo gratias, quia cessavit interrogatio: si non cessaret interrogatio, diu repeteretur negatio. Ergo posteaquam surrexit, tunc eos confirmavit, tunc facti sunt spirituales. Jam ergo non habebant
Abbreviated transcription (Latin):
erant. noui ppłi nõ sũt peceatores:
Certe frẽs quia ds̃ uoluit. sacerdos
ipsius sum: peccator sum: uob̾cum
pectus tundo. uob̃cum ueniam rogo:
uob̾cum dm̃ ꝓpitium spero. Sed for¬
te apłi scĩ primi summi. arietes gre.¬
gis. pastores. membra pastoris. forte
confitentur. Ego nõ auderem. ipsũ
Q uomͦ illi sacerdotes sacrificiis con¬
uincebantur: sic isti oratione. Sic
orate. Et inter cȩtera quȩ ussir o.¬
rare: & hoc ꝓposuit. Dimitte nob
debita nr̃a. sic̃ & nose dimiitimus
debitoribꝰ nr̃is. Quid dicunt apłi. Co.
tidie debita petunt sibi dimitti: De.¬
bitores intrant. ab soluti exierunt:
& ad orationẽ debitores redeunt.
sta suta nõ est sine peccato. ut quo¬
tiens oratur: totiens peccata dinit.¬
tantur. Sed quid dicam: Illi forte¬
quando didicerunt orationẽ: adhuc
infirmi erant. Forte dicet hoc aliquis.
adhuc paruuli erant. infirmi erant.
carnales erant. nõdum erant sp̃ales.

Expanded text:
erant, novi populi non sunt peccatores. erant, novi populi non sunt peccatores. Certe, fratres, quia Deus voluit, sacerdos ipsius sum, peccator sum, vobiscum pectus tundo, vobiscum veniam rogo, vobiscum Deum propitium spero. Sed forte Apostoli sancti, primi, summi arietes gregis, pastoris membra pastores, forte confitentur. Ego non auderem. PrimumQuomodo illi sacerdotes sacrificiis convincebantur, sic isti oratione. Sic orate. Et inter caetera quae jussit orare, et hoc posuit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quid dicunt Apostoli? Quotidie sibi debita petunt dimitti. Debitores intrant, absoluti exeunt, et ad orationem debitores redeunt. Ista vita non est sine peccato, ut quoties oratur, toties peccata dimittantur. quando didicerunt orationem, adhuc infirmi erant. Forte dicet hoc aliquis: Jesus, adhuc parvuli erant, infirmi erant, carnales erant; nondum erant spirituales,
Abbreviated transcription (Latin):
tificatus ẽ. Quid ẽ ergo qd̵ dixistitu.
cui dñs ocłos aperuit : Scimus quia
peccatores ds̃ nõ exaudit. Ecce pecca¬
tores ds̃ exaudit. Sed laua interiorẽ
faciem tuam: fiat incorde tuo. quod
factum est infacie tua: & uidebis qͥa
peccatores ds̃ exaudit. fefellit ima¬
ginatio cordis tui: adhuc ẽ quod tͥ
facit᷑. Certe piectus ẽ iste desyna.¬
Et uides eum. hoc est orłis: & qui
loquitur tecum ipse est. Tunc ꝓs.¬
tratus adorauit eum. Tune lauit
de ut depellantur. orate ut minuan.¬
tur: orate. ut uob ꝓficientibꝰ ipsa
A sacerdotibꝰ incipe. sacerdotibꝰ dixit.
Prus offerte sacrificia ꝓpeccatis ur̃is:
& sic pro ꝓpło. Sacrificia coniunce¬
bant sacerdotes. ut siquis se iustum
& sine peccato diceret: respondetur
ei. Non attendo quid loqueris: sed
qd̃ offeras. Uictima tua. conuincit
te &uare offers ꝓpeccatis tiuis. si nulla
an insacrificio tuo mentiris deo: Sed
forte sacerdotes ueteris ppłi peccatoreᷤᷤ

Expanded text:
tificatus est. Quid est ergo quod dixisti tu, tificatus est. Quid est ergo quod dixisti tu, cui Dominus oculos aperuit, Scimus quia peccatores Deus non exaudit? Ecce peccatores Deus exaudit. Sed lava interiorem faciem tuam, fiat in corde, quod factum est in facie tua; et videbis quia peccatores Deus exaudit. Fefellit te imaginatio cordis tui. Adhuc est quod tibi faciat. Certe projectus eEt vides eum, hoc est, oculis: et qui loquitur tecum, ipse est. Tunc prostratus adoravit eum. Tunc lavit te ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus ipsa A sacerdotibus incipe. Sacerdotibus dixit, Prius offerte sacrificia pro peccatis vestris, et sic pro populo . Sacrificia convincebant sacerdotes: ut si quis se justum et sine peccato diceret, responderetur ei, Non attendo quod loqueris, sed quid offeras; victima tua convincit te. Quare offers pro peccatis tuis, si nulla n sacrificio mentiris Deo? Sed forte sacerdotes veteris populi peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exaudit: Date michi
qui roget. ecce est qui exaudiat.
Date quͦi roget. discutite genus hu¬
manum ab imperfectis. ad perfectoᷤ.
Ascende auerno ad ȩstatem. hoc
nales tu fecisti: quia & ipse filius
dicit. Imꝑfectum meum. uiderunt
ocłi tui. Imꝑfectum quod est: In
corpore meo uiderunt ocłi tui.
Et quid deinde habent spem qui
imperfecti sunt: Habent plane.
A udi quod sequitur. Et in libro tuo
om̃s seribentur. Sed forte frẽs sp̃ales
rogant & exaudiuntur: quia pecca¬
tores nõ sũt. Quid faciunt carnales :
Absit. Da michi illum publicanum.
Ueni publicane: sta inmedio: osten¬
de tuam spem: ne infirmi ꝑdant
spem. Ecce enĩ ascendit. publicanus
cum phariseo orare. & de iecta facie
in terra: dicebat. Longe stans: tun¬
dens pectus. dnẽ. ꝓpitius esto michi
peccatori: & descendit iustificatus
magis quam ille phariseus. quia di¬
xit ꝓpitius esto michi peccatori. Ue.¬
rum dixit: anfalsum : Siuerũ dixit.
peccator erat & exauditus ẽ: & uis¬

Expanded text:
non exaudit? Date mihi qui roget, ecce est qui exaudiat. Date qui roget, discutite genus humanum ab imperfectis ad perfectos. Ascende a verno ad aestatem: hoc nales tu fecisti; quia et ipse Filius dicit, Imperfectum meum viderunt oculi tui. Imperfectum quod est in corpore meo, viderunt oculi tui. Et quid deinde? Habent spem qui imperfecti sunt? Habent plane. Audi quod sequitur: Et in libro tuo omnes scribentur . Sed forte, fratres, spirituales rogant et exaudiuntur, quia non sunt peccatores. Quid faciunt carnales? qAbsit. Da mihi illum Publicanum. Veni, Publicane, sta in medio, ostende tuam spem, ne infirmi perdant spem. Ecce enim ascendit Publicanus cum Pharisaeo orare, et dejecta facie in terram dicebat, longe stans, tundens pectus: Domine, propitius esto mihi peccatori. Et descendit justificatus magis, quam ille Pharisaeus . Qui dixit, Propitius esto mihi peccatori: verum dixit, an falsum? Si verum dixit, peccator erat; et exauditus est, et jus
Abbreviated transcription (Latin):
qumini ꝓtacentibꝰ: orite ꝓflentib̾.
S inõ frustra estis maiores: estote
tu tores. Tuemini eos. qui adhue
causam suam agere nõ possunt.
Comunis fuit perditio sit cõmuniᷤ
ne primo: simul mueniamur in
xp̃o. dispar est meritum: sed eom.¬
munis est gr̃a. Nichil habent ma.¬
li. nisi quod defonte traxerunt.
N iebil habent mali: nisi quod deori¬
gine taxcerunt: Non eos impedit
ad salutem. qui ad id quod trrreer̃
multa ad diderunt. Qui maior est
etate. maior est miquitate: sed
gm̃ dĩ delet quod traxisti. delet
quod ad didisti. Ubi enim abun¬
dauit peccatum: super abundauit¬

Expanded text:
quimini pro tacentibus, orate pro flentibus. quimini pro tacentibus, orate pro flentibus. Si non frustra estis majores, estote tutores: tuemini eos qui adhuc causam suam agere non possunt. Communis fuit perditio, sit communis s, simul inveniamur in Christo. Dispar est meritum, sed communis est gratia. Nihil habent mali, nisi quod de fonte traxerunt: nihil habent mali, nisi quod de origine traxerunt. Non eos impediant a solute, qui ad id quod traxerunt multa addiderunt. Qui major est aetate, major est et iniquitate. Sed gratia Dei delet quod traxisti, delet et quod addidisti. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit
Abbreviated transcription (Latin):
dicas dimitte nobis debita nr̃a.
Q uid est ergo: Qui impie obpug¬
nat gram reprehenditur. qui suꝑ¬
be: agit gras. Et ecce post dictam
controuersiam. ꝓlatamq sententiã
ꝓcedunt & paruuli: immo asper¬
nuntur & offeruntur tangendi.
Cui tamgendi isi medico: Certe sa¬
ni eui offeruntur infantes tangen¬
di eui: Saluatori. Si saluatori:
utiq saluandi. Cui. nisi ille qui
uenit querere & saluare quod pe¬
rierat: Ubi isti perierant: Quan.¬
tum ad ipsos ꝓprie pertinet: inno.¬
centes uideo. Reatum quero: un¬
de apłm audio. Per unum hominẽ.
Per unum inquit hominẽ peccatũ
intrauit inmundum. & per pee.¬
eatum mors: & ita in omnes per
transiuit. in quo om̃s peccauerunt.
Ueniant ergo paruuli. ueniant
perditi ad redemptorem. Ueniant:
nemo ꝓhibea t. In ramo adhue
nichil cõmiserunt: sed mradice
perierunt. Benedieat dñs pus illõ
cum magnis. T̃ angat medicus.
& pusillos & magnos. Causam par¬
uulors. cõmendamus maioribꝰ. Lo¬

Expanded text:
dicas, Dimitte nobis debita nostra . dicas, Dimitte nobis debita nostra . Quid est ergo qui impie oppugnat gratiam, si reprehenditur qui superbe agit gracontroversiam prolatamque sententiam procedunt et parvuli, imo apportantur et offeruntur tangendi. Cui tangendi, nisi medico? Certe sani: cui offeruntur infantes tangendi? Cui? Salvatori. Si Salvatori, utique salvandi. Cui, nisi illi qui venit quaerere et salvare quod perierat . Ubi isti perierant? Quantum ad ipsos proprie attinet, innocentes video, reatum quaero. Unde? Apostolum audio: Per unum hominem Per unum, inquit, hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransivit, in quo omnes peccaverunt . Veniant ergo parvuli, veniant:perditi ad redemptorem: veniant, nemo prohibeat. In ramo adhuc nihil commiserunt: sed in radice perierunt. Benedicat Dominus pusillos cum magnis: tangat medicus et pusillos et magnos. Causam parvulorum commendamus majoribus. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
riseum: & quero quare. Queris qua¬
re: Audi quare. Quia omnis qui se
exaltat humiliabitur: & qui se
humiliat exaltabitur. Audi sen¬
tentiam. caue causam malam. Audi
impie. garrientes. & de suis uirtua.¬
bus p̃refumentes. Audiant qui di-¬
cunt ds me hominẽ fecit: iustum
ipse me facio. O peior. & deresta.¬
bilior phariseo. Phariseus ille.
superbe quidem iustum se dice¬
bat: sed tamen ille dd̃ in de gr̃s
agebat. lustum se dicebat. sea dõ
tamen gr̃as reddebat. Gr̃as inquit
tibi ds̃. quia nõ sum sicut cȩteri
homines: gr̃as tibi ds̃. Gras deo
agit quia non est. sicut cȩteri ho¬
mines. & tamen tanquam superbꝰ
& inflatus reprehenditur. Nõ quia
dõ gr̃as agebat: sed quia uelut
niehil sibi addi cupiebat. Grãs
tibi quia nõ sum sicut çȩteri ho¬
mines. in iusti. adulteri. Ergo tu
iustus. ergo nichil rogas. engo iã
plenus es: ergo nõ est temptatio
uita humana suꝑ terram. ergo iã
abundas: ergo iam non est quare

Expanded text:
risaeum. Quaero quare. Quaeris quarisaeum. Quaero quare. Quaeris quare? Audi quare. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Audisti sententiam, cave causam malam: aliudimpie garrientes, et de suis viribus praesumentes audiant qui dicunt, Deus me hominem fecit, justum ipse me facio. O pejor et detestabilior Pharisaeo! Pharisaeus ille superbe quidem justum se dicebat, sed tamen inde ille Deo gratias agebat. Justum se dicebat; sed tamen Deo gratias agebat. Gratias tibi, Deus, quia non sum sicut caeteri homines. Gratias tibi Deus: gratias Deo agit, quia non est sicut caeteri homines: et tamen tanquam superbus et inflatus reprehenditur; non quia Deo gratias agebat, sed quia velut nihil sibi addi cupiebat. Gratias tibi, quia non sum sicut caeteri homines, injusti. Ergo tu justus; ergo nihil rogas; ergo jam plenus es; ergo non est tentatio vita humana super terram Job abundas; ergo jam non est quare
Abbreviated transcription (Latin):
plicabat. Publicanꝰ aũt delonginquo
ftabat: sed dñs eum de ꝓpinquo atten¬
debat. Excelsus enim dñs. & humilia
respicit. E xcelsos aũt qualis erat
ille phariseus: excelsa aũt alonge
cognoscit. ds̃ aũt a longe cognoseit:
sed nõ ignoscit. Adhuc aũt audi
humilitatẽ publicani. Parum ẽ quia
delonginquo ftabat. nec oculos ad
cȩlum. leuabat : ut respiceretur
spes subleuabat. Adhuc audi. ꝑ¬
cuciebat pectus suum dicens. Dñe:
quod rogat. Quid miraris si ds̃ ignos:¬
cit. quando ipse agnoscit :¬
e inde pharisei & publicam acce.¬
pisti contrͦ uersiam: audi senten¬
tiam. Audisti suꝑbum accusatorem:
audisti reum humilem. audi nune
iuftum uidicem. Amen dico uob̃ ueri¬
tas dicit. ds̃ dicit. uidex dicit. am̃
dico uob̃: descendit iustificatus de
templo publicanus ille. magis quam
ille phariseus. Die dñe causam. Ecce
uideo publicanũ. iustificatũ magis
de templo descendere quam pha.¬

Expanded text:
plicabat. Publicanus autem de longinquo plicabat. Publicanus autem de longinquo stabat: sed Dominus eum de propinquo attendebat. Excelsus enim Dominus, et humilia respicit. Excelsos autem, qualis erat ille pharisaeus, a longe cognoscit. Excelsa quidem a longe cognoscit , sed non ignoscit. Adhuc audi humilitatem Publicani. Parum est, quia de longinquo stabat: nec oculos suos ad coelum levabat? Ut aspiceretur,spes sublevabat. Adhuc audi: Percutiebat pectus suum. Poenas de qui rogat. Quid miraris, si Deus ignoscit, quando ipse se agnoscit? De Pharisaeo et Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis, descendit justificatus de templo publicanus ille, magis quam ille pharisaeus. Dic, Domine, causam. Ecce video Publicanum justificatum magis de templo descendere quam Pha
Abbreviated transcription (Latin):
ixit aũt dñs ad quosdam qui
sibi iusti uidebantur. & sper¬
nebant cȩteros: similitudinem
hane. Duo homines ascenderunt. in
templum: unus phariseus & alter pub¬
ds̃: quia nõ sum sicut cȩteri homineꝰ.
Diceret saltẽ: sicut multi homines.
Quid est cȩteri homines. nisi om̃s preter
ipsum: Ego inquit iustus sum: cȩteri
peccatores. Non sum sicut cęteri ho¬
mines: iniusti. raptores. ad ulteri. Et
ecce tibi exuicino publicano: maioriꝰ
tumoris occasio. Sicut inquit publi¬
canus iste. Ego enim inquit solus
sum: iste decęteris est. Nonsum in qͥt
talis qualis iste: per iusticias meas
quibꝰ iniquus non sum. leiuno bis in
sabbato: decimas do omniũ quȩ possi¬
deo. Quid rogauerit dm̃. quere uerbr̃
eius nichil inuenies. Ascendit orare.
noluit dm̃ rogare: sed se laudare
P arum est nõdum dm̃ rogare sed se
laudare: insuꝑ & roganti insultare.
Publicanus aũt delonginquo stabat.
& dõ tam̃ ipse ꝓpinquabat. Cordis
conscientia remouebat: pietas ap¬

Expanded text:
ixit ad quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc: Duo quidam ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter pubDeus, quia non sum sicut caeteri homines. Diceret saltem, Sicut multi homines. Quid est, sicut caeteri homines, nisi omnes praeter ipsum? Ego inquit, justus sum, caeteri peccatores. Non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri. Et ecce tibi ex vicino publicano majoris tumoris occasio. Sicut, inquit, publicanus iste. Ego, inquit, solus sum, iste de caeteris est. Non sum, inquit, talis qualis iste, per justitias meas, quibus iniquus non sum. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. Quid rogaverit Deum, quaere in verbis ejus, nihil invenies. Ascendit orare: noluit Deum rogare, sed se laudare. Parum est, non Deum rogare, sed se laudare; insuper et roganti insultare. Publicanus autem de longinquo stabat: et Deo tamen ipse propinquabat. Cordis conscientia removebat, pietas ap