comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bili facilitate. sibi etiam matrem in
terra disposuit: et ꝓpt̾ seruos suos de
corruptionis seruitute liberandos. in
ea formam serui hoc ẽ mortale corpꝰ
accepit: acceptum monstrauit. mon.¬
stratumq et morte ꝓstratum resur¬
rectione sursum erexit: et tanqͣm
templum solutum iterum edificauit
Uos tamen qui hec credere quasi sa¬
crilega formidatis: non membra
dei ur̃i in utero uirginis. s in ute¬
ris omium femuinarum carnalium
ab elephantis usq ad muscas inclu
quia sic uerbum dicimꝰ carnem factũ
in utero uirginali. ut nulla sui com¬
mutatione. in natura ꝓpria in uiola¬
bilit̾ ꝑ manens. templum sibi homi¬
nem coaptarit: et ideo uob̃ carus ẽ
deus ũr. quia tot uincłis carnium
colligatus. et inquinatus. in illa
parte qua etiam in globo figendus
ẽ. sine causa sub penas de precatur.
aut etiã penitꝰ obp̃ssus dep̃cari ñ sinit᷑:¬

Expanded text:
bili facilitate sibi etiam matrem in bili facilitate sibi etiam matrem in terra disposuit et propter seruos suos de corruptionis seruitute liberandos in ea formam serui, hoc est mortale corpus accepit, acceptum monstrauit monstratumque et morte prostratum resurrectione sursum erexit et tamquam templum solutum iterum aedificauit. uos tamen, qui haec credere quasi sacrilega formidatis, non membra dei uestri in utero uirginis. sed in uteris omnium feminarum carnalium ab elephantis usque ad muscas includhristus, quia sic uerbum dicimus carnem factum in utero uirginali, ut nulla sui commutatione in natura propria inuiolabiliter permanens templum sibi hominem coaptarit, et ideo uobis carus est deus uester, quia tot uinculis carnium conligatus et inquinatus in illa parte, qua etiam in globo figendus est, sine causa subpetias deprecatur aut etiam penitus obpressus deprecari non sinit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scͥptura confirmatissime auctori¬
tatis. et xp̃m dicit ex semine dauid:
et eiꝰ matrem sine ulliꝰ concubitu uir¬
ginem mariam. Qm uero sibi faustꝰ
cuiꝰdam quasi turpitudinis uisus est
uere cundissimꝰ detestator cum dic̾et.
frustra uos calũpniam ingeritis scͥp¬
tori. tanqͣm dei ille filium in utero
mulieris incluserit. Non plane ca¬
tholica fides que xp̃m dei filium
natum scđm carnem credit ex
uirgine ullomͦ eundem dei filiũ
sic in utero mulieris includit. qͣ¬
si extra non sit: quasi celi et t̾re
ad ministrationem deseruerit: qͣsi
a patre recesserit. S uos manichei
corde illo quo nichil potestis nisi cor¬
ꝑalia phantasmata cogitare. ista
oniino non capitis: quomͦ dei uer¬
bum. dei uirtus. atq sapientia. et
in se manens. et apud patrem et
uniu̾sam creaturam regens ꝑten¬
dens a fine usq ad finem fortiter.
et disponat omĩa suauit̾. In cuiꝰ
dispositionis ammirabili et ineffa¬

Expanded text:
quod scriptura confirmatissimae auctoriquod scriptura confirmatissimae auctoritatis et Christum dicit ex semine Dauid et eius matrem sine ullius concubitu uirginem Mariam. quam uero sibi Faustus cuiusdam quasi turpitudinis uisus est uerecundissimus detestator, cum diceret: frustra uos calumniam ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit! non plane catholica fides, quae Christum dei filium natum secundum carnem credit ex uirgine, ullo modo eundem dei filium sic in utero mulieris includit, quasi extra non sit, quasi caeli et terrae administrationem deseruerit, quasi a patre recesserit. sed uos, Manichaei, corde illo, quo nihil potestis nisi corporalia phantasmata cogitare, ista omnino non capitis, quomodo dei uerbum, dei uirtus atque sapientia et in se manens et apud patrem et uniuersam creaturam regens pertendat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter. in cuius dispositionis admirabili et ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
filium dauid. si maria filia ioseph
fuisset. ꝓinde si filia ioseph nupsiss
in tribu leui non absurde diceret᷑
etiam filiꝰ dauid: quisquis de illa et
in tribu leu natus fuisset. Ita si mat̃
illiꝰ ioachim. quem patrem marie
faustus commemorat de tribu iuda
et genere dauid nupsit in tribu
leui: non inmerito. et ioachim. et
maria. et filiꝰ marie. etiã sic ex da¬
uid semine u̾acit̾ ꝑhibent᷑. Hoc gͦ potiꝰ.
uł tale aliquid crederem. si illiꝰ apo¬
chriphe scͥpture ubi ioachim pater
marie legit᷑ auctoritate detinerer:
nr̃m ex semine dauid scđm carnem
ꝑ uirginem mariam procreatum.
Sufficit gͦ nob̾: qđ scͥpture que hoc
dicunt. et quib credimꝰ. ab inimiciᷤ
suis de nulla possunt falsitate con¬
iunci. Non mͥ gͦ uicissim dicat. et si
ego non ostendo mariam non fuisse
de cognatione dauid: tu qđ inde fu¬
erit ostende. Hoc enĩ ostendo clarissi¬
mo plane atq fortissimo documento.

Expanded text:
filium Dauid, si Maria filia Ioseph filium Dauid, si Maria filia Ioseph fuisset. proinde si filia Ioseph nupsisset in tribu Leui, non absurde diceretur etiam filius Dauid, quisquis de illa et in tribu Leui natus fuisset. ita si mater illius Ioachim, quem patrem Mariae Faustus commemorat, de tribu Iuda et genere Dauid nupsit in tribu Leui, non inmerito et Ioachim et Maria et filius Mariae etiam sic ex Dauid semine ueraciter perhibentur. hoc ergo potius uel tale aliquid crederem, si illius apocryphae scripturae, ubi Ioachim pater Mariae legitur, auctoritate detinerer, nostrum ex semine Dauid secundum carnem et per uirginem Mariam procreatum. sufficit ergo nobis, quod scripturae, quae hoc dicunt et quibus credimus, ab inimicis suis de nulla possunt falsitate conuinci. Non mihi ergo uicissim dicat: etsi ego non ostendo Mariam non fuisse de cognatione Dauid, tu quod inde fuerit ostende. hoc enim ostendo clarissimo plane atque fortissimo documento,
Abbreviated transcription (Latin):
cumq litt̃is s eccłasticis canonicis ca¬
tholicis. Alie qͥppe apud nos non ha¬
bent ad has res ullum pondus aucto¬
ritatis. Ipse sunt enim quas recipit
et tenet eccłia toto orbe diffusa. que
ꝑ illas ẽ etiam ꝓpħata et quemadmodũ
ꝓmissa. sic reddita. Ac ꝑ hoc illud qđ
de generatione marie faustus posu¬
it. qđ patrem habuerit ex tribu leui
sacerdotem quendam nomine io a¬
chim: canonicum non ẽ. non me con¬
stringit. S etiã si hoc crederem. ip¬
sum potiꝰ ioachim dicerem aliqͦ mͦ
ad dauid sanguinem ꝑtinuisse. et
ali quo mͦ ex tribu iuda. in tribun
leui fuisse ad optatum uł ipsum uel eiꝰ
aliquem ꝓgeneratorem: uł certe in
tribu leui ita natum ut de stirye dd
consanguinitatem aliqͣm duceret:
sicut fieri potuisse idem faustus fa¬
tet᷑. ut mania de tribu leui eẽt. qͣm
tamen constat traditam uiro qui fue¬
rit de styrpe dauid id ẽ de tribu ui¬
da. Et dicit ita potuisse accipi xꝑm

Expanded text:
scumque litteris, sed ecclesiasticis, canonicis, cascumque litteris, sed ecclesiasticis, canonicis, catholicis. aliae quippe apud nos non habent ad has res ullum pondus auctoritatis; ipsae sunt enim, quas recipit et tenet ecclesia toto orbe diffusa, quae per illas est etiam prophetata et quemadmodum promissa, sic reddita. ac per hoc illud, quod de generatione Mariae Faustus posuit, quod patrem habuerit ex tribu Leui sacerdotem quendam nomine Ioachim, canonicum non est, non me constringit. sed etiamsi hoc crederem, ipsum potius Ioachim dicerem aliquo modo ad Dauid sanguinem pertinuisse et aliquo modo ex tribu Iuda in tribu Leui fuisse adoptatum, uel ipsum uel eius aliquem progeneratorem, uel certe in tribu Leui ita natum, ut de stirpe Dauid consanguinitatem aliquam duceret: sicut fieri potuisse idem Faustus fatetur, ut Maria de tribu Leui esset, quam tamen constat traditam uiro, qui fuerit de stirpe Dauid, id est de tribu Iuda, et dicit ita potuisse accipi Christum
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ ꝓpt̃ dignitatem uirilem. ab or¬
dine generationum illaꝵ non fu¬
isse separandum. ne hoc ipso uidet᷑
ab illa femina seꝑatus. cui eum con¬
iungebat mentis affectusꝰ et ne ho¬
mines fideles .xꝑi. id qđ sibi coniugeᷤᷤ
carne miscent᷑. tam magnum in con¬
iugio de putarent. ut sine hoc comu¬
ges eẽ non crederentꝰ s potiꝰ dĩcent
Ifidelia coniugia. multo familiariꝰ
se adherere membris xpi. q̃nto
potussent imitari parentes xꝑiꝰ Nlos
gͦ credimꝰ etiam mariam fuisse in cog¬
natione dauid: quia scͥpturis eis credi¬
mus que utrumq dicunt. et xꝑm ex
senune dauid scđm carnem. et eiꝰ ma¬
trem mariam non cum uiro concũ¬
bendo. s uirginem Quiquis itaq di¬
cit mariam ad consangiunitatem
dauid non ꝑtinuisse. manifestum ẽ.
qđ istarum script᷑arum tam excellen¬
ti auctoritati obluctet᷑. Ipse gͦ con¬
uincat non eam ꝑtinuisse ad semen
dauid: et hoc ostendat non ex quib¬

Expanded text:
potius propter dignitatem uirilem ab orpotius propter dignitatem uirilem ab ordine generationum illarum non fuisse separandum. ne hoc ipso uideretur ab illa femina separatus, cui eum coniungebat mentis adfectus, et ne homines fideles Christi id, quod sibi coniuges carne miscentur, tam magnum in coniugio deputarent, ut sine hoc coniuges esse non crederent, sed potius dicerent fidelia coniugia multo familiarius se adhaerere membris Christi, quanto potuissent 'imitari parentes Christi? Nos ergo credimus etiam Mariam fuisse in cognatione Dauid, quia scripturis eis credimus, quae utrumque dicunt, et Christum ex semine Dauid secundum carnem et eius matrem Mariam non cum uiro concumbendo, sed uirginem. quisquis itaque dicit Mariam ad consanguinitatem Dauid non pertinuisse, manifestum est, quod istarum scripturarum tam excellenti auctoritati obluctetur . ipse ergo conuincat non eam pertinuisse ad semen Dauid et hoc ostendat non ex quibu
Abbreviated transcription (Latin):
gitare enimi deberemꝰ fieri potuisse.
ut ambo uera dicerent ut et iose ph
maritus marie diceret᷑. habens eam
coniugem continent̃. non concubitu
s affectu: non commxtione corpoꝵ.
sed copulatione qđ ẽ cariꝰ animorum:
et ideo non debubuisse uirum uͥginiᷤ
matris. xp̃i separari a serie parentum
xꝑi: et ipsam mariam aliquam de
stirpe dauid uenam sanguinis duce.
ut caro xꝑi etiam ex uirgine ꝓcre¬
ata. sine dauid semine eẽ non poss
Cum uͦ unus idemq narrator. utrũq
dicat. utrumq commendet. et uirũ
marie ioseph. et xꝑi uirginem ma¬
trem. et xꝑin ex semine dauid. et
ioseph inserie ꝓ generatoꝵ xꝑi ex
dauid: qͥd restat ut credat qͥ mauult
diuino euangłio qͣm hereticoꝵ fabu¬
lis credere. nisi et mariam non fu¬
isse extraneam a cognatione daid.
et eam ioseph coniugem non frustra
appellatam ꝓpt̾ ordinem sexus. et ani¬
moꝵ confederationem. qͣmuis ei non
fuerit carne commixtus: et ioseph

Expanded text:
gitare enim deberemus fieri potuisse, gitare enim deberemus fieri potuisse, ut ambo uera dicerent, ut et Ioseph maritus Mariae diceretur habens eam coniugem continenter non concubitu, sed adfectu. non commixtione corporum, sed copulatione, quod est carius, animorum, et ideo non debuisse uirum uirginis matris Christi separari a serie parentum Christi, et ipsam Mariam aliquam de stirpe Dauid uenam sanguinis ducere, ut caro Christi etiam ex uirgine procreata sine Dauid semine esse non posset. cum uero unus idemque narrator utrumque dicat, utrumque commendet, et uirum Mariae Ioseph et Christi uirginem matrem et Christum ex semine Dauid et Ioseph in serie progeneratorum Christi ex Dauid: quid restat, ut credat, qui mauult diuino euangelio quam haereticorum fabulis credere, nisi et Mariam non fuisse extraneam a cognatione Dauid et eam Ioseph coniugem non frustra appellatam propter ordinem sexus et animorum confoederationem, quamuis ei non fuerit carne. commixtus, et Ioseph
Abbreviated transcription (Latin):
I eiꝰ fuerat ꝓpt̾ uirilem sexum¬
.I potiꝰ honoranda ꝑsona ᷑ Neq
enĩ  quia concubitu non ꝑmixtꝰ
ideo non maritus: cum ipse matħs
narret et ab angło mariam con¬
iugem ipsius appellatam. qui nar¬
rat qđ non ipsius concubitu s de
nomine sicut manichei putant
ea falsa conscriberet. ita ne sibi etiã
ipse in reb aꝑtissimis et tam de
ꝓximo contextis contraria loque¬
retͣ: ut quem diceret dauid filium
de maria uirgine sine cuiꝰqͣm usri
concubitu natum. eiꝰdem parentes
gradatim e numerans usq ad eum
sine aliqua ratione ꝑduceret.quem
non commixtum marie ipse dixiss
Si enim aliꝰ enumerare ꝓgen̾atores
xp̃i a dauid usq ad iosepħ dicens
e um filium dauid et alius eum si¬
ne ulliꝰ uiri concubitu ex uirgine
maria natum diceret nec eum fili¬
um dauid appellaret: nec sic conti¬
nuo putare deberemꝰ. eos sibi hec con¬
traria locutos fuisse: ut uł ambo uł
unus eoꝵ falsitatis coniunceret᷑. Co¬

Expanded text:
 eius fuerat propter uirilem sexum eius fuerat propter uirilem sexum potius honoranda persona; neque enim quia concubitu non permixtus ideo non maritus, cum ipse Matthaeus narret ab angelo Mariam coniugem ipsius appellatam, qui narrat, quod non ipsius concubitu, sed dnomine, sicut Manichaei putant. ea falsa conscriberet, itane sibi etiam ipse in rebus apertissimis et tam de proximo contextis contraria loqueretur, ut quem diceret Dauid filium de Maria uirgine sine cuiusquam uiri concubitu natum, eiusdem parentes gradatim enumerans usque ad eum sine aliqua ratione perduceret, quem non commixtum Mariae ipse dixisset? si enim alius enumeraret progeneratores Christi a Dauid usque ad Ioseph dicens eum filium Dauid, et alius eum sine ullius uiri concubitu ex uirgine Maria natum diceret nec eum filium Dauid appellaret, nec sic continuo putare deberemus eos sibi haec contraria locutos fuisse, ut uel ambo uel unus eorum falsitatis conuinceretur. co
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus ẽ esse equalis deo. Deni¬
q idem eẽ ipse apłs paulus alio loco
aꝑtissime dicit. Cum autem uenit
plenitudo temporis misit ds filium
suum factum ex muliere. factum
sub lege: mulierem scilicet more
loquutionis hebraice feminam ap¬
pellans. Ipse ẽ gͦ filiꝰ dei. qui et dĩs
dauid scd̃m diuinitatem: et idem
ipse filiꝰ dauid ex semine dauid scđ̃m
carnem. Qd si nob̃ credere non ꝓdess.
non hoc tam attente idem apłs timo¬
theo commendaret dicens. memor
esto iħm xp̃m resurrexisse a mortu¬
is ex semine dauid scđm eugłium
meum. Contra qđ eu głium quisqͥs
aliud annuntiauerit ut anathema
sit: magna cura fideles ammonuit
Quid gͦ iam moueat sc̃i euangłii
sectatorem. qđ sine concubitu io¬
seph xp̃c natus ex uirgine. filuᷤ
tamen dauid appellaturꝰ cum ge¬
nerationum seriem non usq ad
mariam s usq ad ioseph matheuᷤ
eugłista ꝑducat. pͥmo quia mariti¬

Expanded text:
arbitratus est esse aequalis Deo . Deniarbitratus est esse aequalis Deo . Denique idem ipse apostolus Paulus alio loco apertissime dicit, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub Lege : mulierem scilicet more locutionis hebraicae feminam appellans. Ipse ergo est Filius Dei, qui et Dominus David secundum divinitatem; et idem ipse filius David, ex semine David secundum carnem. Quod si nobis credere non prodesset, non hoc tam attente idem apostolus Timotheo commendaret, dicens, Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum. contra quod euangelium quisquis aliud adnuntiauerit, ut anathema sit, magna cura fideles admonuit. Quid ergo iam moueat sancti euangelii sectatorem, quod sine concubitu Ioseph Christus natus ex uirgine filius tamen Dauid appellatur, cum generationum seriem non usque ad Mariam. sed usque ad Ioseph Matthaeus euangelista perducat? primo quia mariti
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit sororem suam cum genꝰ eiꝰ
ibi aꝑte scͥptum sit. et de iacob. qđ
cotidie certamen ẽẽt int̃ quatuor
eiꝰ uxores. que nam illum de agro
uenientem pͥor ad concubitum raꝑet:
qđ illic omĩno nusqͣm legisse con¬
uincit᷑. Ecce qualis homo mendaceᷤᷤ
diuinoꝵ libroꝵ scͥptores se odisse glo¬
riat᷑ : qui etiam de eugłio tante auc¬
łoritatis culmine omĩb noto menti¬
risic audet: ut non matheum ne
apłici nominis pondere compͥmat᷑.
s nescio quem alium sub mathei
nomine uelit putari scͥpsisse de. xp̃o
qđ non uult credere. et qđ calũpnosa
uersutia refutare conat᷑. Sic gͦ de
celo dictum ẽ. suꝑ aquam iordanis.
hic ẽ filiꝰ meus dilectus in quo mͥ
complacui: qͣmadmodum dictum ẽ.
et in monte. Neq enim quia et ibi
de celo uox ipsa sonuit. filiꝰ dei ante
non fuit: qͣndoquidem ex utero uir
ginis. ille accepit formam serui. qͥ
cum in forma dei eẽt non rapinã

Expanded text:
dixerit sororem suam, cum genus eius dixerit sororem suam, cum genus eius ibi aperte scriptum sit; et de Iacob, quod cotidie certamen esset inter quattuor eius uxores, quaenam illum de agro uenientem prior ad concubitum raperet: quod illic omnino nusquam legisse conuincitur. ecce qualis homo mendaces diuinorum librorum scriptores se odisse gloriatur, qui etiam de euangelio tantae auctoritatis culmine omnibus noto mentiri sic audet. ut non Matthaeum. ne apostolici nominis pondere conprimatur, sed nescio quem alium sub Matthaei nomine uelit putari scripsisse de Christo, quod non uult credere et quod calumniosa uersutia refutare conatur. Sic ergo de caelo dictum est super aqua Iordanis: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, quemadmodum dictum est et in monte. neque enim quia et ibi de caelo uox ipsa sonuit, filius dei ante non fuit, quandoquidem ex utero uiginis ille accepit formam servi, qui cum in forma Dei esset, non rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ deus: qͣm qđ dictus ẽ filius dei.
Ex hoc enim conicere conatus ẽ ma¬
theo non eẽ uisum qđ filiꝰ dei factꝰ sit
nͥ ex baptismo. quia ibi facta ẽ uox
de celo. hic ẽ filiꝰ meus: cum idem
e ugłista etiam suꝑiꝰ adhibuerit di¬
uinum ex ꝓpħa testimonium ubi ip¬
se partus uirginis appellatꝰ ẽ nobẽ
deus: hunc sane miserum delire gar-¬
rulum debemꝰ intueri atq obserua¬
re. non p̃termittentem ubi potuerit
lectori uanilo quioꝵ suoꝵ etiam de
scͥpturarum testimoniis nebulas ef.¬
funde re falsitatis: sicut de ab rahã
dixit. qđ deo non crediderat de sa¬
ra sibi filium ꝓmittenti qͣndo cum
ancilla concubuit. cumm scͥptura teste¬
tur nondum illi partum sare fuisse
ꝓmissum: uł qđ uxorem suam soro¬
rem mentitꝰ sit cum genus sare nus¬
qͣm in illis litt̾is legerit quib de hac
re fides habenda est. Et de filio eiꝰ
ysaac qđ etiam ipse rebeccam falso

Expanded text:
tus est deus quam quod dictus est filius dei. tus est deus quam quod dictus est filius dei. ex hoc enim conicere conatus est Matthaeo non esse uisum, quod filius dei factus sit nisi ex baptismo, quia ibi facta est uox de caelo: hic est filius meus, cum idem euangelista etiam superius adhibuerit diuinum ex propheta testimonium, ubi ipse partus uirginis appellatus est "nobis cum deus." Hunc sane miserum delire garrulum debemus intueri atque obseruare non praetermittentem, ubi potuerit, lectori uaniloquiorum suorum etiam de scripturarum testimoniis nebulas offundere falsitatis . sicut de Abraham dixit, quod deo non crediderat de Sara sibi filium promittenti, quando cum ancilla concubuit, cum scriptura testetur nondum illi partum Sarae fuisse promissum; uel quod uxorem suam sororem , mentitus sit, cum genus Sarae nusquam in illis litteris legerit, quibus de hac re fides habenda est; et de filio eius Isaac, quod etiam ipse Rebeccam falso
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓbemꝰ in libris maxime diuineq
auctoritatis: eundem ãicifilium dei
un genitum. semꝑ dm apud qm. qui
dicitur etiam filius dauid ꝓpt̃ accep¬
tam formam serui ex uirgine maria
coniuge ioseph: Nunc interim quia
de matheo uoluit disputare. nec a me
totus mathei liber huic sermoni inse¬
ri potest: legat qui uoluerit. et uideat
qͤmad modum matheus eum quem pa¬
rentes eiꝰ enumerat᷑us dicit filium dð̾.
narrando usq ad passionem resurrec¬
tionemq ꝑducat: nec alium qͣm ipsũ
dicat a uirgine maria de sp̃u sco con¬
ceptum et natum: cui rei adhibet et
testimonium de ꝓpħa. Ecce uirgo ac¬
cipiet in utero. et pariet filium: et
uocabunt nomen eiꝰ emmanu hel.
qđd̃ ẽ int̾pretatum nob̾cum d̾s Eundẽq
baptitatum a ioħe audisse de celo. hic
est filiꝰ meus dilectus. in quo mͥ com¬
placiiꝰ de quo dictum erat iam ex
partu uirginis nobiscum ds. nͥ for¬
te ui sum sit fausto minus ẽẽ qđ dic¬

Expanded text:
tum probemus in libris maximae diuinaeque tum probemus in libris maximae diuinaeque auctoritatis eundem dici filium dei unigenitum semper deum apud deum, qui dicitur etiam filius Dauid propter acceptam formam serui ex uirgine Maria coniuge Ioseph ? nunc interim, quia de Matthaeo uoluit disputare nec a me . totus Matthaei liber huic sermoni inseri potest, legat qui uoluerit et uideat, quemadmodum Matthaeus eum, quem parentes eius enumeraturus dicit filium Dauid, narrando usque ad passionem resurrectionemque perducat nec alium quam ipsum dicat a uirgine Maria de spiritu sancto conceptum et natum. cui rei adhibet et testimonium de propheta: ecce uirgo accipiet in utero et pariet filium et uocabunt nomen eius Emmanuhel, quod est interpretatum "nobiscum deus.". eundemque baptizatum a Iohanne audisse de caelo: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, de quo dictum erat iam ex partu uirginis "nobiscum deus." nisi forte uisum sit Fausto minus esse, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
ides catholica eademq apłica
est dñm nr̃m et saluatorem iħm
tatem. et filium dauid scđ̃m carnemꝰ
qd ita ꝓbamꝰ ex eu̾głicis et apłicis lit¬
teris. ut nemo possit contradicere ꝓ¬
bationib nr̃is: nͥ qui ipsis luteris con¬
tradicit. Non sicut faustus sibi iste ꝓ¬
posuit. nescio quen pauca uerba dix¬
isse et contra eiꝰdem fausti u̾sipelles
astutias. nulla postea testimonia ꝓ¬
tulisse: qđ ego cum fecero. nichil
ei qđ respondeat remanebit. nͥ illud
quo uim manifestissime ueritatis in
scͥpturis scĩs ex presse illudere atq
euitare conat᷑. ut falsa illa et diuiniᷤ
codicib immissa respondeat: quam
dementiam furiosamq p̾ sumptionem
et audatiam. iam suꝑiꝰ in hoc oꝑe
qͣntum sufficere uisum ẽ. refutau. nec
eadem reƿetere oportet ut modum¬
etiam sermonis cogitemꝰ. Quid gͥ opuᷤ
ẽ. disꝑsa ꝑ scͥpturas om̃s querere atq
colligere testimonia. quib contra is¬

Expanded text:
Fides catholica eademque apostolica Fides catholica eademque apostolica est dominum nostrum et saluatorem Iesum tatem quod ita probamus ex evangelicis et apostolicis Litteris, ut nemo possit contradicere probationibus nostris, nisi qui ipsis Litteris contradicit: non sicut sibi Faustus iste proposuit, nescio quem pauca verba dixisse, et contra ejusdem Fausti versipellis astutias nulla postea testimonia protulisse. Quod ego cum fecero, nihil ei quod respondeat remanebit, nisi illud quo vim manifestissimae veritatis in Scripturis sanctis expresse illudere atque evitare conatur, ut falsa illa et divinis codicibus immissa respdementiam furiosamque praesumptionem et audaciam iam superius in hoc opere, quantum sufficere uisum est, refutaui; nec eadem repetere oportet, ut modum sermonis etiam cogitemus. quid igitur opus est dispersa per scripturas omnes quaerere atque colligere testimonia, quibus contra is
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad dauid. et a dauid io sepħ ad¬
usq deducit᷑ ꝑ om̃s scilicet hebreoꝵ
patres. Ex quo quia iħc conceptus
non ẽ ut legit᷑: nec erit filiꝰ dauid.
longe quidem demens ẽ. quiquem
sine coitu ioseph de maria natum
dicturus erat: hunc in pͥncipio posa¬
erit ẽẽ filium dauid. Cum gͦ ne ipse
quidem qui sit ex maria genitus.
hac tribu fuisse monstrat᷑: unde con¬
stat ẽẽ dauid. dico autem iudam de qͦ
iudei reges s ex tribu leu. unde sa¬
cerdotes. qđ ipsum palam ẽ. quia
eadem patrem habuerit sacerdo
tem quendam nomine ioachim.
cuiꝰ tamen in hac generatione nul¬
la usquam habita mentio ẽ. Quomͦ gͦ
ad hanc dauitice cognationis ꝓsapi¬
em maria ꝑtinere dicet᷑: in qua eã
nec patrem habere uideas nec mari¬
cum: Ac ꝑ hoc nec ille dauid filius
erit. quisquis ex eadem nascit᷑. nisi
eiꝰ hac genitͥcem sic amoueas ioseph:
ut eiꝰ aut filia ꝓbet᷑ aut coniuux.
Augustinus r .xxiii.

Expanded text:
usque ad Dauid et a Dauid Ioseph adusque ad Dauid et a Dauid Ioseph adusque deducitur — per omnes scilicet Hebraeorum patres —. ex quo quia Iesus conceptus non est, ut legitur, nec filius erit Dauid longeque demens est, qui quem sine coitu Ioseph de Maria natum dicturus erat, hunc in principio posuerit esse filium Dauid. cum ergo ne iquidem, qui sit ex Maria genitus, hac tribu fuisse monstratur, unde constat esse David; dico autem Judam, de quo Judaei reges: sed ex tribu Levi, unde sacerdotes: quod ipsum palam est, quia eadem patrem htem quendam nomine Ioachim, cuius tamen in hac generatione nulla usquam habita mentio est. quomodo ergo ad hanc Dauiticae cognationis prosapiem Maria pertinere dicetur, in qua eam nec patrem habere uideas nec maritum? ac per hoc nec ille Dauid filius erit, quisquis ex eadem nascitur, nisi eius hanc genetricem sic admoueas Ioseph, ut eius aut filia probetur aut coniux. AUGUSTINUS respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. de maria acciꝑe filium dei: ma¬
thei ab iordane. nr̃m ex deo. Ac per
hoc tam uobis matheus si hec eiꝰ pro
certo funt contrariꝰ in ꝓfessione ista
sua qͣm nobis. nisi qđ paulo pruden¬
tior uob̾ inuentus ẽ: ut ortum ex fe¬
mineo sexu dauid filio adscriberet.
magis qͣm filio dei. Quaꝓpt̾ de duob
uos unum fateri oportet: aut hunc
non eẽ matheum qui hec uidetur as¬
serere. aut uos non tenere apłicam
fidem. Nos uͦ qͣmuis de hac sententia
nemo ꝓrsus deiciat ex deo accipien¬
di filium deiꝰ tamen ut multum im¬
ƿudentie concedamꝰ. ut adigamur
et falsis credere ex iordane nobis
erit factus iħc dei filiꝰ. qͣm natus ex
utero mulieris: qͣmqͣm nec ipse qͥdẽ
ille quem maria þeꝑit si ullus erat.
recte dauid filiꝰ appellet᷑ : nisi eum
constet ex patre ioseph seminatum
Qđ quia negatis. illud. etiam fateami¬
ni necesse ẽ. ne ipsum quidem ẽẽ daud
filium. q̃mquidem generatio abrahã

Expanded text:
est de Maria accipere filium dei, Maest de Maria accipere filium dei, Matthaei ab Iordane, nostrum ex deo . ac per hoc tam uobis Matthaeus, si haec eius pro certo sunt, contrarius est in professione ista sua quam nobis, nisi quod paulo prudentior uobis inuentus est, ut ortum ex femineo sexu Dauid filio ascriberet magis quam filio dei. quapropter de duobus uos unum fateri oportet: aut hunc non esse Matthaeum, qui haec uidetur adserere, aut uos non tenere apostolicam fidem. Nos uero quamuis de hac sententia nemo prorsus deiciat ex deo accipiendi filium dei, tamen ut multum inprudentiae concedamus, ut adigamur et falsis credere, ex Iordane nobis erit factus Iesus dei filius quam natus ex utero mulieris. quamquam nec ipse quidem ille, quem Maria peperit, si ullus erat, recte Dauid filius appelletur, nisi eum constet ex patre Ioseph seminatum. quod quia negatis, illud etiam fateamini necesse est ne ipsum quidem esse Dauid filium, quoniam quidem generatio ab Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ ipsũ filiumdei: s id qđ de baptis¬
mo postea factum ẽ. ad iordanem
id ẽ. hominem nouum tan qͣm in nob̾
cum credimꝰ ad dm ex gentilitatis er¬
rore conuersi. Qđ ipsum tamen nescio
utrũ satis cum ea fide faciat. qͣm uos
catholicam nominatis: s interini sic
matheo uidet᷑. si sunt ipsius hec. Neq
enim usqͣm in parturitionib marie
dictum legit᷑ illud. filiꝰ meus es tu
ego hodie genui te. aut hic ẽ filius
meus dilectissimꝰ in quo bene com¬
ylacui: s in expiatione eiꝰ apud ior¬
danem. Qđ si et tu credas ita ut
scriptum ẽ. eris iam quidem mathe¬
ianus. sic enim mͥ dicendum ẽ : ca¬
tholicus uero nequaqͣm. Nam catho¬
licam fidem nouimꝰ. que tanto lon¬
ge abẽ. ab hac ꝓfessione mathei:
qͣnto ꝓcul ẽ. et a uero. Si quidem
simbolum ur̃m ita se habeat. ut cre¬
datis in iħm xp̃m filium dei: qui sit
natus ex uirgine maria. Ur̃m gͦ

Expanded text:
non esse ipsum filium dei, sed id, quod de baptisnon esse ipsum filium dei, sed id, quod de baptismo postea factum est ad lordanem, id est hominem nouum tamquam in nobis eum credimus ad deum ex gentilitatis errore conuersi: quod ipsum tamen nescio utrum satis cum ea fide faciat, quam uos catholicam nominatis; sed interim sic Matthaeo uidetur, si sunt ipsius haec. neque enim usquam in parturitionibus Mariae dictum legitur illud: filius meus es tu, ego hodie genui te, aut: hic est filius meus dilectissimus, in quo bene conplacui, sed in expiatione eius apud Iordanem. quod si et tu credas ita, ut scriptum est, eris iam quidem Matthaeanus — sic enim mihi dicendum est — catholicus uero nequaquam. nam catholicam fidem nouimus; quae tanto longe abest ab hac professione Matthaei, quanto procul est et a uero, siquidem symbolum uestrum ita se habeat. ut credatis in Iesum Christum filium dei, qui sit natus ex uirgine Maria . uestrum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
filio in hoc om̃i generationis tertu
nulla fit mentio. usq ad baptismum
scilicet: frustraq calũpniam uos in¬
geritis scͥptori. tanqͣm dei ille filium
in utero mulieris incluserit. At uero
hic clamitat ut uidet᷑. tan et in scͥptio¬
ne ipsa sua se ꝓrsus ab hõc sacrilegio
uendicat: dauit filium ꝑhibens ex
illa stirpe oriundum se scͥpsisse non
filium dei. Nam quidem iħm eum
qui sit dei filius. si scͥptoris huiꝰ men¬
tem ꝓpositumq consideres: non tam
ille de maria uirgine uult nos ac¬
ciꝑe ꝓcreatum. quam factum aliqͣn¬
do ꝑ baptismum apud fluenta iorda¬
nis. Illic enim dicit baptitatum a io¬
hanne. eum quem dauid in ex ordio
filiun designauit factum aliqͣndo
eẽ filium dei. post annos dum taxat
scđm luce fidem ferme triginta. Ubi
et uox tunc audita ẽ dicens ad eũ:
filiꝰ meus es tu ego hodie genui te.
Uides gͦ id qđ ante annos triginta
ut huic uidet᷑ de maria natum est.

Expanded text:
filio in hoc omni generationis textu filio in hoc omni generationis textu nulla fit mentio usque ad baptismum scilicet frustraque calumniam uos ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit. at uero hic clamitat, ut uidetur, et inscriptione ipsa sua se prorsus ab hoc sacrilegio uindicat Dauid filium perhibens ex illa stirpe oriundum se scripsisse, non filium dei. nam Iesum quidem eum. qui sit filius dei, si scriptoris huius mentem propositumque consideres, non tam ille de Maria uirgine uult nos accipere procreatum quam factum aliquando per baptismum apud fluenta Iordanis. illic enim dicit baptizatum a Iohanne eum, quem Dauid in exordio filium designauit, factum aliquando esse filium dei post annos dumtaxat secundum Lucae fidem ferme triginta, ubi et uox tunc audita est dicens ad eum: filius meus es tu; ego hodie genui te. uides ergo id, quod ante annos triginta, ut huic uidetur, de Maria natum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dicis iħm: Nam plures in hebreismo
fuerunt. iħc unus quidem naue fili us.
discipulus moysi: alter uero filiꝰ iose dech
sacerdotis magni. Item alius qui dictꝰ
ẽ filius dauid: aliꝰ uero filiꝰ dei. Quem¬
nam gͦ istoꝵ de maria natum
queris ex me utrum accipiam᷑ Utiq
inquit filium dei. Cui ego. Et quo au¬
ctore quo ue magistro docente istud
accipiam: atille. Matheo inquit.
Cui rursum ego. Quid enim matheus
scrip sit: Et ille. liber generationis
iħu. xp̃i fili dauid filii abraham: et
cetera. Tum ego putaueram inqͣm
quia esses dicturus liber generatiõis
iħu xp̃i filii dei. et me paraueram
ad p̃scribendum: s quia nunc fide¬
liter capitulum me morasti. ammo¬
nendus tantum es. ut id qđ recitasti
consideres. Neq enim matheus hic
dei filii generationem scribere se fa-¬
tet᷑ instituisse: s filii dauid. Ut ergo
huic interim dicenti credam filiꝰ dauid
erit mͥ de maria natus: adhuc de dei

Expanded text:
dicis Iesum? nam plures in Hebraismo dicis Iesum? nam plures in Hebraismo fuerunt Iesus: unus quidem Naue filius, discipulus Moysi; alter uero filius Iosedech sacerdotis magni; item alius, qui dictus est filius Dauid; alius uero filius dei . quemnam ergo istorum de Maria natum quaeris ex me utrum accipiam ? utique, inquit, filium dei. cui ego: et quo auctore quoue magistro docente istud accipiam? at ille, Matthaeo, inquit. cui rursum ego: quid enim Matthaeus scripsit? et ille: liber generationis Iesu Christi filii Dauid, filii Abraham, et cetera. tum ego: putaueram, inquam. quia esses dicturus liber generationum Iesu Christi filii dei, et me paraueram ad praescribendum; sed quia nunc fideliter capitulum memorasti, . admonendus tantum es, ut id, quod recitasti, consideres. neque enim Matthaeus hic se dei filii generationem scribere fatetur instituisse, sed filii Dauid. Ut ergo huic interim dicenti credam, filius Dauid erit mihi de Maria natus; adhuc de dei
Abbreviated transcription (Latin):
configet in globo quia obediuit iu¬
bentiquia in hostiles cuneos ꝓ salu¬
te regni eiꝰ ꝓposita sua morte ꝓcessit.
uit p̃ceptis. Queramꝰ quare. Si ꝓpria
uoluntate: uera culpa. et iusta pena.
S iam si uoluntas est rea: nulla ẽ ad
peccandum natura contraria. Et ido
manicheorum om̃is conuicta ẽ. et
euersa fallatia. Si autem ab hoste
oppressa quo missa ẽ: Si alieno
malo suꝑata cui resistere ñ ualue¬
tat. iniqua pena et magna crudeli¬
tas: s ad excusandum ꝓfert᷑ dei ne¬
cessitas. Talem colant dm qͥ nolunt
colere tur dđm. Sane qđ fatendũ
ẽ. etiam ipsi cultores eiꝰ qͣmuis talẽ
đni coledo sint pessimi: meliores tñ
illo sunt quia saltem sunt. Ille autẽ
nichil ẽ. nisi fictio falsitatis: et cogi¬
tatio uanitatis. S iam cetera fausti
arguta deliramenta uideamu
qͣndo mͥ: quidam ex numerosa ple¬
be respondens ait. Accipis iħm de ma¬
ria natum: Cui ego. Quem nam inqͣm

Expanded text:
configet in globo, quia oboediuit iuconfiget in globo, quia oboediuit iubenti, quia in hostiles cuneos pro salute regni eius proposita sua morte «processit. uit praeceptis. quaeramus, quare. si propria uoluntate, uera culpa et iusta poena; sed iam si uoluntas est rea, nulla est ad peccandum natura contraria, et ideo Manichaeorum omnis conuicta est et euersa fallacia. si autem ab hoste obpressa quo missa est, si alieno malo superata, cui resistere non ualuerat, iniqua poena et magna crudelitas. sed ad excusandum profertur dei necessitas. talem colant deum, qui nolunt colere deum. sane, quod fatendum est, etiam ipsi cultores eius, quamuis talem deum colendo sint pessimi, meliores tamen illo sunt, quia saltem sunt; ille autem nihil est nisi fictio falsitatis et cogitatio uanitatis. sed iam cetera Fausti arguta deliramenta uideamusaliquando quidam ex numerosa plebe respondens ait: accipis Iesum de Maria natum? cui ego: quemnam, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
et argentea abstulisset de gente e¬
grptioꝵ qͣm eiꝰ membra de p̃darent᷑
gentes cenebrarum. Et tamen cum
bellum tam miserum ipse gessisset.
cultores eiꝰ famulo dei nr̃i obitiunt.
qđ bella gesserit in quib semꝑ
cum sus omĩb uictor de hostibus
criumphauit: qui captiui uł capti¬
ue moyse belligerante de ppło isrł
duci potuerunt. Qđ et deus uester
si potuisset utiq fecisset. Hoc gͦ non
ẽ malos arguere: s feliciorib inui¬
dere. Que autẽ crudelitas moysi qđ
in ppłm qui grauiter indm peccaũat
gladio uindicauit: cuiꝰ tamen pecca¬
ti ueniam se ꝓ illis etiam diuine uin-¬
dicte offerens dep̃catus ẽ. Uerunta¬
men si et hoc non miscditer s crude¬
liter fecisset: etiam sic melior deo
ur̃o eẽt. Neq enim quem qͣm suoꝵ
innocentium et obedientium. si ad
hostis cuneum dirumpendum missus
fusset. et captiuatus. ullomͦ eum
postea si uidisset ipse dãpnaret: q
facturus ẽ đs iste de sua parte qͣm

Expanded text:
et argentea abstulisset de gente Aeet argentea abstulisset de gente Aegyptiorum, quam eius membra depraedaretur gens tenebrarum ! et tamen cum bellum tam miserum ipse gessisset, cultores eius famulo dei nostri obiciunt, quod bella gesserit, in quibus semper cum suis omnibus uictor de hostibus triumphauit, qui captiui uel captiuae Moyse belligerante de populo Israhel duci potuerunt: quod et deus uester si potuisset, utique fecisset. hoc ergo non est malos arguere, sed felicioribus inuidere. quae autem crudelitas Moysi, quod in populum, qui grauiter in deum peccauerat, gladio uindicauit? cuius tamen peccati ueniam se pro illis etiam diuinae uindictae offerens deprecatus est. uerumtamen si et hoc non misericorditer, sed crudeliter fecisset. etiam sic melior deo uestro esset. neque enim quemquam suorum innocentium et oboedientium, si ad hostis cuneum disrumpendum missus fuisset et captiuatus, ullo modo eum postea. si uicisset, ipse damnaret: quod facturus est deus iste de sua parte, quam
Abbreviated transcription (Latin):
minimam non negatis. illam animã
meretricis. Hoc gͦ iam melior deo
ur̃o. qm̃ iysa una meretrix eẽt: illes
autem conditione sue illius com¬
mixtionis uniuerso generi tenebra¬
rum. in omĩb meretricib ꝓstituit᷑.
In om̃ib deniq marib ac feminis
late uarieq fornicantib et sese cor¬
rumpentib uolutat᷑ soluit᷑ illigatur:
rursus in eoꝵ fetib uolutandus sol¬
uendus ligandus. donec ad ultim̃
globum pars immundissima dei
ur̃i. tanquam ex piabilis meretrir
ꝑ ducat᷑. Hec scilicet mala. has tur¬
pitudines: hec dedecora. a menbris
suis deus u̾r amouere non potuit:
et hostis immanis necessitate com¬
pulsus. ad ista ꝑuenit. Neq enĩ po¬
tuit interimere insuriosum atq
iuolentum: suis. uł ciuib uł partib
salius. Qnto gͦ ille melior. qui occiso
egyptio frẽm defendit illesum: quẽ
miserabili uanitate faustus arguit
et đm suum miserabiliore cecitate ñ
respicit: Qnto meliꝰ ipse uasa aurea

Expanded text:
minimam, non negatis illam animam minimam, non negatis illam animam meretricis. hoc ergo iam melior deo uestro, quoniam ipsa una meretrix esset, ille autem condicione suae illius commixtionis uniuerso generi tenebrarum in omnibus meretricibus prostituitur, in omnibus denique maribus ac feminis late uarieque fornicantibus et sese corrumpentibus uolutatur, soluitur, inligatur, rursus in eorum fetibus uolutandus, soluendus, ligandus, donec ad ultimum globum pars inmundissima dei uestri tamquam inexpiabilis meretrix perducatur. haec scilicet mala, has turpitudines, haec dedecora a membris suis deus uester amouere non potuit et hostis inmanis necessitate conpulsus ad ista peruenit; neque enim potuit interimere iniuriosum atque uiolentum suis uel ciuibus uel partibus saluis. quanto ergo ille melior, qui occiso Aegyptio fratrem defendit inlaesum, quem mirabili uanitate Faustus arguit et deum suum mirabiliore caecitate non respicit! quanto melius ipse uasa aurea
Abbreviated transcription (Latin):
et aliis talib quot qͦt libet quam
multa unus homo posset ad mittere.
ille autem in om̃ib om̃ium talibus
factis. commuxtione illa menbrorũ
suoꝵ turpari. polluiq conuincitur.
et osee ꝓpħa accusat᷑ a fausto. qui si me¬
retricem turpi concupiscentia captiua¬
tus adamasset atq dixisset: animas
certe amboꝵ et lasciui amatoris. et ob¬
scene meretricis partes et membra na¬
turamq dei ur̃i eẽ predicatis. Illa gͦ
meretrix. quid enim ambiam uerbis
⁊ ñ plane dicã illa meretͥx eẽt ds uest
Neq enim potestis dicere qđ serua¬
ta atq incorrupta sue scĩtate nat᷑e
illi meretricio corpori non ligatus
s p̃sentatus incideret: s et inqͥna¬
tissima ẽẽ ista membra dei uestri.
et ob hoc magna purgatione indi¬
gere fatemini. Illa gͦ meretrix de
qua hominem dei audetis arguere
ds uester eẽt: etiam si non eẽt in meluis
casto coni ugio commutata: ut si
non uultis particulã certe dđi ur̃i licet

Expanded text:
et aliis talibus quotquotlibet quam et aliis talibus quotquotlibet quam multa unus homo posset admittere; ille autem in omnibus omnium talibus factis commixtione illa membrorum suorum turpari polluique conuincitur. et Osee propheta accusatur a Fausto: qui si meretricem turpi concupiscentia captiuatus adamasset atque duxisset — animas certe amborum, et lasciui amatoris et obscaenae meretricis, partes et membra naturamque dei uestri esse praedicatis — illa ergo meretrix — quid enim ambiam uerbis et non plane dicam ? — illa meretrix esset deus uester. neque enim potestis dicere, quod seruata atque incorrupta suae sanctitate naturae illi meretricio corpori non ligatus, sed praesentatus incideret, sed et inquinatissima esse ista membra dei uestri et ob hoc magna purgatione indigere fatemini. illa ergo meretrix, de qua hominem dei audetis arguere, deus uester esset, etiamsi non esset in melius casto coniugio commutata; aut si non uultis, particulam certe dei uestri, licet
Abbreviated transcription (Latin):
hyrco quem uiro illi sordidus cõꝑauit.
omnem illum genitalem motum
caloremq ꝑpetit᷑. et ubiq turpi con¬
ditione ꝑmixtus. in capro inflãmat᷑.
in capra seminat᷑ in hedo generat᷑:
Ac ꝑ hoc et si iudas non tantũ for¬
nicator. s etiam sciens nurus sue
nefariꝰ in cestator ex isteret: in illiꝰ
quoq incesti libidine d̾s u̾r hereret.
sorderet arderet. Dauid autem iniqͥ¬
tatis penituit qđ uxorẽ adamauerit
alienam: uirumq eiꝰ mandarit occidi.
At uͦ d̃m ur̃m qͣndo peuitebit. qđ a
tartareo genere masculino. ac femi¬
nino pͥncip um tenebrarum ad amatꝰ.
eoꝵ libidini sua membra concessit:
nec maritum cuiꝰ coniugem ad ama¬
uerat. s suos filios in m̃ebris demonum
a quib demonib ipse fuerat ad ama¬
tus occiditꝰ S et si non penitiusset
dauid. nec iusticie sanitatem tali
medicina recepisset: etiam sic isto
deo manicheoꝵ melior extitisset.
Iste qͥppe uno ipso facto putemus

Expanded text:
hirco, quem uiro illi sordidus conparauit, hirco, quem uiro illi sordidus conparauit, omnem illum genitalem motum caloremque perpetitur et ubique turpi condicione permixtus in capro inflammatur, in capra seminatur, in haedo generatur! ac per hoc etsi ludas non tantum fornicator sed etiam sciens nurus suae nefarius incestator existeret, in illius quoque incesti libidine deus uester haereret, sorderet, arderet. Dauid autem iniquitatis paenituit, quod uxorem adamauerit alienam uirumque eius mandarit occidi; at uero deum uestrum quando paenitebit, quod a tartareo genere masculino ac feminino principum tenebrarum adamatus eorum libidini sua membra concessit nec maritum, cuius coniugem adamauerat, sed suos filios in membris daemonum, a quibus daemonibus ipse fuerat adamatus, occidit? sed etsi non paenituisset Dauid nec iustitiae sanitatem tali medicina recepisset, etiam sic isto deo Manichaeorum melior extitisset. iste quippe uno ipso facto putemus
Abbreviated transcription (Latin):
nari: Ecce homo auaritie ac uen¬
tris causa. uxoiem suam sororem m̃¬
titus: in alioꝵ concubitum uendidit.
Quanto ille peior et execrabilior ẽ
qui natirram suam ad libidinem de¬
siderantium simulando coaptatam gͣ¬
tis eis polluendam corrumpendamq
subiecit: Iam cum filiab. qui etiã
sciens concubuerit: nonne minus ma¬
li ꝑpetrat qͣm qui membra sua om̃i¬
um tallum peiorumq turpitudinũ
libidinib miscet: Quid enĩ tale ab
immundis flagitiosisq committit᷑.
ubi non ds uester manichei. tͣpitudini¬
b om̃ib polluat᷑: Deniq si uere iacob
ut ait faustus int̾ quatuor uxores. fe¬
da concupiscentia tanqͣm hyrcus erra¬
ret nullam ꝓpaginis curam gerens. s
lasciue solius uoluptatis. qͣnto minus
miser eẽt deo ur̃o. qui non solum in iyso
et in eiꝰ quatuor uxorib. om̃e illud de¬
decus luxurie pateret᷑. om̃ib corpori
b eorum motibq concretus s in ipso

Expanded text:
nari? ecce homo auaritiae ac uennari? ecce homo auaritiae ac uentris causa uxorem suam sororem mentitus in aliorum concubitum uendidit: quanto ille peior et execrabilior est, qui naturam suam ad libidinem desiderantium simulando coaptatam gratis eis polluendam corrumpendamque subiecit! iam cum filiabus qui etiam sciens concubuerit, nonne minus mali perpetrat, quam qui membra sua omnium talium peiorumque turpitudinum libidinibus miscet? quid enim tale ab inmundis flagitiosisque committitur, ubi non deus uester, Manichaei, turpitudinibus omnibus polluatur? denique si uere Iacob, ut ait Faustus, inter quattuor uxores foeda concupiscentia tamquam hircus erraret nullam propaginis curam gerens, sed lasciuae solius uoluptatis: quanto minus miser esset deo uestro, qui non solum in ipso et in eius quattuor uxoribus omne illud dedecus luxuriae pateretur, omnibus eorum corporibus motibusque concretus, sed in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uł suꝑbia negligunt penitentie me¬
dicinam. uł accipiende salutis. ueni¬
eq ꝓmerende diffidentia penitus
ꝑeunt: de tanto uiro exemplum ꝓpo¬
situm ẽ quo sanent᷑ egroti. non quo
hi qui sani sunt saucient᷑. Neq enĩ
medicine uitium ẽ. si uł insani se ip¬
sos: uł maligni al ios ferramentis
medicinalib ꝑimant.S tamen pa¬
tres nr̃i patriarche atq ꝓpħe. quib
tam illustre testimonium sc̃ĩtatis atq
pietatis ea scͥpta ꝑhibet. qͣm saluti
generis humani diuinitus dispen¬
satam non negat. nisi quisquis aut
eam nescit aut omnem sensum ra¬
tionalis considerationis amisit. etiã¬
si libidinosi et crudeles fuissent. sic̃
eos manicheoꝵ error uł potiꝰ furor
accusat: nonne etiã si non dico elec¬
tis eorum s ipso etiam deo illorum
demonstrarent᷑ ẽẽ meliores : Non¬
ne meliꝰ ẽ. cum pelic e uolutari ui¬
rum cum femina. qͣni eẽ sincerissimã
lucem et miscendo se tenebris inqͥ¬

Expanded text:
uel superbia neglegunt paenitentiae meuel superbia neglegunt paenitentiae medicinam uel recipiendae salutis ueniaeque promerendae diffidentia penitus pereunt, de tanto uiro exemplum propositum est, quo sanentur aegroti, non quo hi, qui sani sunt, saucientur. neque enim medicinae uitium est, si uel insani se ipsos uel maligni alios ferramentis medicinalibus perimant. Sed tamen patres nostri patriarchae atque prophetae, quibus tam inlustre testimonium sanctitatis atque pietatis ea scriptura perhibet, quam saluti generis humani diuinitus dispensatam non negat, nisi quisquis aut eam nescit aut omnem sensum rationalis considerationis amisit, etiamsi libidinosi et crudeles fuissent, sicut eos Manichaeorum error uel potius furor accusat: nonne etiam sic non dico electis eorum, sed ipso etiam deo illorum demonstrarentur esse meliores ? nonne melius est cum pelice uolutari uirum cum femina quam esse sincerissimam lucem et miscendo se tenebris inqui
Abbreviated transcription (Latin):
quo uident᷑ suꝑflua. satis anmoneñ.
in eis queri oportere mistice alicu¬
uis significationis orałm. Neq e¬
nim de his libris loquim᷑. in quib
nulla uł pauca ac non multa aꝑtis¬
simo ꝓpħico spiritu p̃nuntiataꝰ iam
quoq ipsis reb impletis auctorita¬
tem diuinam. fidelissima et p̃cla-¬
rissima ueritatis luce testantur. ut
omino desipiat. quisquis eos suꝑ¬
flue. uł quasi fatue loquutos aliqͥd
putat: quib non solum omĩa homi¬
num. ingenioꝵq genera subdita
uidet. uerum etiam hoc ab eis pre¬
dictum legit ꝑfectumq cognoscit.
Nunquidnam gͦ si quisqͣm legens
factum dauid cuiꝰ eum dño arguen-¬
te ac minante penituit. inde sibi ad
yeccandum fomitem p̃beat. illa scͥp¬
tura culpanda ẽ. ac non tanto seue¬
rius ille dampnandus qͣnto potius
ad se uulnerandum aut occidendũ
abuti uoluit ea re que ad sanandũ
liberandumq conseripta ẽ: Quia
enu homines in peccatum lapsi.

Expanded text:
quo uidentur superflua, satis admonent quo uidentur superflua, satis admonent in eis quaeri oportere mysticae alicuius significationis oraculum. neque enim de his libris loquimur, in quibus nulla uel pauca ac non multa apertissima prophetico spiritu praenuntiata iam quoque ipsis rebus inpletis auctoritatem diuinam fidelissima et praeclarissima ueritatis luce testantur, ut omnino desipiat, quisquis eos superflue uel quasi fatue locutos aliquid putat, quibus non solum omnia hominum ingeniorumque subdita uidet, uerum etiam hoc ab eis praedictum legit perfectumque cognoscit. Numquidnam ergo, si quisquam legens factum Dauid, cuius eum domino arguente ac minante paenituit, inde sibi ad peccandum fomitem praebeat, illa scriptura culpanda est? ac non tanto seuerius ille damnandus, quanto potius ad se uulnerandum aut occidendum abuti uoluit ea re, quae ad sanandum liberandumque conscripta est? quia enim homines in peccatum lapsi
Abbreviated transcription (Latin):
laudauit uł arguit. uł tantum nar¬
rata nob̾ iudicanda ꝓposuit: ipsa incus¬
ƿabilis uenerabilisq ꝑsistit. Quid uͦ
utilius atq salubrius. pie legentib
uł audientib illas sacras litteras cos¬
suli ac ꝓspici potuit. qͣm ut non so¬
lum in eis laudabiles homines
ad imitandum. et rep̃hensibiles ad
cauendum ꝓponerent᷑. Huerĩ
etiam quedam bonorum declinati¬
ones et lapsus in malum siue itidẽ
denuo correpti in uiam redeant si¬
ue in reuocabiles maneant: et rur-¬
sus quedam malorum mutationes
et ꝓuectus in bonum. siue ꝑ seuera¬
turi siue in pͥstina iterum relapsuri.
ut neq iusti in suꝑbiam securitate
extollant᷑. nec iniqui contra me¬
dicinam desꝑatione obdurentur:
At illa que neq ad imitandum
neq ad cauendum facta hominũ
ꝑtinent. et tamen in sc̃a scriptura
reꝑiunt᷑. a ut ad illam conexionẽ
posita sunt quib occasionib ad
res necessarias ueniat᷑: aut eo ipso

Expanded text:
laudauit uel arguit uel tantum narlaudauit uel arguit uel tantum narrata nobis iudicanda proposuit. ipsa inculpabilis uenerabilisque persistit. Quid uero utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines ad imitandum et reprehensibiles ad cauendum proponerentur, uerum etiam quaedam bonorum declinationes et lapsus in malum siue inde idem denuo correcti in uiam redeant siue inreuocabiles maneant, et rursus quaedam malorum mutationes et prouentus in bonum siue perseueraturi siue in pristina iterum relapsuri: ut neque iusti in superbiam securitate extollantur nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur ? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum facta hominum pertinent et tamen in sancta scriptura reperiuntur, aut ad illam conexionem posita sunt, quibus occasionibus ad res necessarias ueniatur, aut eo ipso,