comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut scire possimꝰ. que sit latitudo & longi¬
tudo. & ꝓfundum & altitudo. Qd̃ aute he
braicum dic̃ edificiũ separatũ. & parietes
ei . lxx. reliqua int̾p̃tant᷑ &e separantia. q̃ ñ
hereant parietib templi. s ꝓpinquos ae suoᷤ
habeant parietes. Ipsum quoq templũ
stibulum ext̾ĩus erant strata ligno. sapien¬
tia indelicet qd̃ lignum uite sitũ in para¬
diso scͥptura commemorat. fenestre quoq
erant facte in modum retis. instar cancelloꝵ.
ut ñspeculari lapide nec uitro. s lignis in¬
trasilib & uermiculatis clauderentur.
ꝓ quib inhebraico obliquas fenestras ht̃.
tram uidelicet & sinistram. & post tergũ.
idest admeridiem & ad aquilonẽ. & ad oc¬
cidentem. Orientalis autẽ pars ñ habebat¬
fenestras. quia ipse introitꝰ darũ immit¬
tebat lum̃ intͥnsecꝰ & cuncta intĩora tẽpli
ianuarium lumine complebant᷑ ita ut ꝑ
singulas fenestras & cancelloꝵ foramina

Expanded text:
Ut scire possimus quae sit latitudo, et longiUt scire possimus quae sit latitudo, et longitudo, et profundum, et altitudo . Quod autem in Hebraico dicitur, aedificium separatum et parietes ejus, LXX reliqua interpretantur et separantia, quae non haereant parietibus templi, sed propinquos et suos habeant parietes. Ipsum quoque templum stibulum, exterius erant strata ligno, sapientia videlicet, quod lignum vitae situm in paradiso Scriptura commemorat . Fenestrae quoque erant factae in modum retis, instar cancellorum: ut non speculari lapide, nec vitro, sed lignis interrasilibus et vermiculatis clauderentur: pro quibus in Hebraico obliquas fenestras habetteram videlicet et sinistram, et post tergum, id est, ad Meridiem, et ad Aquilonem, et ad Occidentem. Orientalis autem pars non habebafenestras, quia ipse introitus clarum immittebat lumen intrinsecus, et cuncta interiora templi, januarum lumine 502 complebantur, ita ut per singulas fenestras et cancellorum foramina
Abbreviated transcription (Latin):
rubin & palme int̾ cherub & cherub. due fa¬
cies cherub facies hominis ad palmã
hinc. & facies leonis ad palmam inde. ce¬
latꝰ omnis paries ꝑ circuitum. A pauim̃to
usq ad laquearia cherubin. & palme cela¬
te. & scũarium. & templum aꝑiebat᷑ ꝑqua¬
tuor angulos. contra faciem scõꝵ. Uisio
quasi species altaris lignei. trium cubitoꝵ
altitudo eius. & longitudo cubitoꝵ duo.
ce latitudo cubitoꝵ duo. & cornua habe¬
bat. basis quoq ce parietes eiꝰ lignei.
Ierbum contra qd̃ .lxxͣ. transtulerunt
in pͥncipio testimonii. ubi scͥptum
ẽ & mensus contra domum: inhebraico ñ
habetur. Et iccirco obelo p̃notandũ
est: ut sit rectius & uerio. Et m̃sus ẽ domũ
longitudine centum cubitoꝵ & reliqua.
Descbunt᷑ autẽ scã scõꝵ & templũ intĩus.
qd̃ post nonaginta cubitos extrib partibꝰ
centenos cubitos habere dicat᷑. ꝑfectum
uidelicet numerum decadarũ decẽ. ut ce
cordantes illius apłici exempli in quoait.

Expanded text:
rubim, et palmae inter Cherub et Cherub. Duae facies Cherub: facies hominis ad palmam hinc, et facies leonis ad palmam inde: caelatus omnis paries per circuitum a pavimento usque ad laquearia Cherubim, et palmae caelatae. Et sanctuarium et templum aperiebatur per quatuor angulos contra faciem sanctorum: visio quasi species altaris lignei: trium cubitorum altitudo ejus, et longitudo cubitorum duorum: et latitudo cubitorum duorum: et cornua habebat, bases quoque et parietes ejus lignei. » Verbum contra, quod LXX transtulerunt in principio testimonii, ubi scriptum est: Et mensus est contra domum, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum est: ut sit rectius et verius, et mensus est domum longitudine cubitorum centum, et reliqua. Describuntur autem Sancta sanctorum et templum interius, quod post nonaginta cubitos, ex tribus partibus centenos cubitos habere dicatur, perfectum videlicet numerum decadarum decem: ut et cordantes illius Apostolici exempli in quo ait:
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem habeant &e pulchritudinẽ.
nequis ad sc̃a scõꝵ similis orie possit ir¬
rumꝑe. & sibi sac̾dotium uendicare. Suꝑ
que ostia erant fenestre oblique siue abs¬
condite. ut ipsum quoq lum̃ quod p̃bebat᷑
int̾nsecꝰ. ñ haberet ꝑfectam scientiam nec
clarum lum̃ &e cunctis patens. s plerisq
ex parte eẽt absconditum. Nc̃ autẽ uide¬
mꝰ in enigmate. & necdum nouim sic̃
oportet nos scire. Cum autem uenĩt qͦd
ꝑfectũ ẽ: tẽ qd̾ ex parte fuerat destruetur.
Et erat similitudo palmaꝵ. hinc atq inde.
strum in his que magna st̃ & archana dice
uideret᷑. s hinc atq in de. iuxta illud ꝗd̾
in euangłio scͥptum ẽ. qui te ꝑcusserit in¬

Expanded text:
ritudinem, ne quis in sancta sanctorum similis Oziae possit irrumpere, et sibi sacerdotium vendicare . Super quae ostia erant fenestrae obliquae, sive absconditae, ut ipsum quoque lumen quod praebebatur intrinsecus, non haberet perfectam scientiam, nec clarum lumen et cunctis patens: sed plerisque 506 ex parte esset absconditum. Nunc enim videmus in aenigmate ; et nec dum novimus sicut oportet nos scire: cum autem venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte fuerat, destruetur. Et erat similitudo palmarum hinc atque inde. strum in his quae magna sunt et arcana dicere videretur; sed hinc atque inde, juxta illud quod in Evangelio scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
elam hoc ẽ ꝓpili. c latera domꝰ equalis
ponderis suie m̃sure. ꝑ que latent̾ osten¬
dit᷑. &e postes suꝑ liminaris suie uestibu¬
li. Hoc enim humeruli uident᷑ significa¬
re. & latera domꝰ & latitudinẽ parietum
elem liber. scd̾s est
expositionis templi.
qu̾e & quartum deci¬
mum dp̃itulante saluatore nr̃o ad finẽ
usq ductare cupio. illud eiusd̾e numeri
cum dauid inquartodecimo psalmo ca¬
nens. Dñe quis habitabit intab̾nacło
tuo. aut quis requiescet in monte scõ tuo:
Quod & ꝓdifficili eimpossibiui debemo¬

Expanded text:
 latera domus, aequalis ponderis, sive mensurae: per quae latenter ostenditur, et postes superliminaris, sive vestibuli hoc enim humeruli videntur significare et latera domus, et latitudinem parietum, elem liber, secundus est expositionis templi, quem et quartum decimum, opitulante Salvatore nostro, ad finem usque dictare cupio, illud ejusdem numeri cum David in quarto decimo psalmo canens: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo: aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Quod et pro difficili e
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: ꝑfecta caret scientia. Q uod autẽ
sequitur bina ostia erant ex utraq par¬
te ostioꝵ iuxta litteram ꝑspicuum ẽ. So¬
lent enim inmaiorib tricliniis bina sibi
herere atq coniungi.ut maior introitus
nequaquam duobus & ingentib s qͣtuor
minorib claudat᷑ uł aꝑiat᷑ forib. In quibꝰ
ostiis templi siue scĩ scõꝵ celata erant
cherubin de quib supͣdiximꝰ & sculpture
palmarũ. ut post scientie multitudinẽ
uictoria intrantib p̃beret᷑. Que sculpture
palmarum inomnib quoq parietibꝰ tẽ¬
pli erant. Redditq causas quare celata

Expanded text:
fuerit, perfecta caret scientia. Quod autem sequitur: Bina erant ostia ex utraque parte ostiorum, juxta litteram perspicuum est. Solent enim in majoribus tricliniis bina sibi haerere atque conjungi: ut major introitus nequaquam duobus et ingentibus, sed quatuor minoribus claudatur, vel aperiatur foribus. In quibus ostiis templi, sive sancti sanctorum caelata erant Cherubim, de quibus supra diximus, et sculpturae palmarum, ut post scientiae multitudinem, victoria intrantibus praeberetur. Quae sculptura palmarum in omnibus quoque parietibus Templi erat. Redditque causas quare caelata
Abbreviated transcription (Latin):
parantia &e parietes ei in longitudine
cubitorum centũ. & latitudinẽ contra faci¬
em templi. & reliqua contra cubitorum
centum. Et m̃sus est longitudinẽ sepa¬
rantis contra faciem reliquoꝵ que erant
post tergũ domꝰ illiꝯ. & reliqua hinc & in¬
de cubitoꝵ centum longitudinẽ & tẽplũ
& anguli & elam extĩus strata ligno &e fe¬
nestre inmodum retis facte tres ad lucendũ.
ut ꝓspiceret᷑ ꝑ eas. Et domꝰ & ea que ꝓxi¬
ma erant strata ligno ꝑ circuitũ. Et pa-¬

Expanded text:
s, in longitudinem cubitorum centum: Et latitudinem contra faciem templi, et reliqua econtra cubitorum centum. Et mensus est longitudinem separantis contra faciem reliquorum, quae erant post tergum domus illius, et reliqua hinc et inde cubitorum centum longitudinem. Et templum et anguli, et Aelam exterius strata ligno, et fenestrae in modum retis factae tres, ad lucendum, ut prospiceretur per eas. Et domus, et ea quae proxima erant, strata ligno per circuitum: Et pa
Abbreviated transcription (Latin):
tib ramis eiꝰ ad eam⁊ ut p̾ẽẽt quidem po¬
płis iudeorum. s respiceret ad babilonii ui¬
bentis imꝑium. Hoc ẽ eñi qd̃ scriptura dĩc
humili statura respicientib ramis eius ad
eam subauditur aquilam. qd̃ aꝑtius uerte¬
re.lxx. ortumq ẽ. qd̃ plantatum fuerat ce fac¬
tum est. in uineam infirmam & paruulam:
uttantũ apparerent rami eĩ. ut uideretur
quide habere regnũ: s ipsũ regnũ eiꝰ humi¬
le atq infirmũ. babiloniĩ pͥncipis regerit᷑
arbitrio. Hoc interun depresen
cui subnectamus &e reliqua.
t facta ẽ aquila altera grandis. mag¬
nis alis. multisq plumis: & ecce uinea is

Expanded text:
tibus ramis ejus ad eam: ut praeesset quidem potibus ramis ejus ad eam: ut praeesset quidem populis Judaeorum, sed respiceret ad Babylonii jubentis imperium. Hoc est enim quod Scriptura dicit, « humili statura, respicientibus ramis ejus ad eam, » subauditur aquilam. Quod apertius vertere LXX: « Ortumque est quod plantatum fuerat. Et factum est in vineam infirmam, et parvulam, ut tantum apparerent rami ejus. » Ut videretur quidem habere regnum, sed ipsum regnum ejus humile atque infirmum Babylonii principis regeretur arbitrio. Hoc interim de praesenti capitulo cui subnectamus et reliqua. « Et facta est aquila altera grandis magnis alis multisque plumis. Et ecce vinea is
Abbreviated transcription (Latin):
lime: inscripturis scĩs libanus appellatur.
Tulitq medullam cedri. & sũmitatem fron¬
diũ eiꝰ auellit: & transportauit eã int̾rã
chanaan. inurbe negotiatorum posuit
illam. Pro negotiatorib siue negotiationis:
muratam. lixͣ. transtulerunt. Indicat aũ
iechoniam regem uida quem cepit nabugo¬
donosor. cum matre sua &e pͥncipib popłi.
cunctisq opib ierłm. & uasis templi: &e tͣns¬
tulit inbabilonem quȩ ẽ int̾ra chanaan. ibi¬
q consenuit. De cuiꝰ postea genere sicut
mathei euangłiste scriptura testatur: dñs
Porro tulit desem̃te eiusdem t̾re. idẽ. destir¬
pe regia mathaniam patruum iechonie.
cuius u̾tit nom̃ & uocauit eũ sedechiam:
ce posuit regem in ierłm. multisq p̃fecit po¬
płis. Et tamen insuꝑficie posuit illum.
nec potestatem eiꝰ alta impii radice firmauit:
s posuit eum ut respiceret. & sub potestate es¬
set babilonia. siue humili statura respitien¬

Expanded text:
lime, in Scripturis sanctis Libanus appellatur. lime, in Scripturis sanctis Libanus appellatur. Tulitque medullam cedri, et summitatem frondium ejus evellit, et transportavit eam in terram Chanaan, in urbe negotiatorum posuit illam. Pro negotiatoribus, sive negotiationibus, muratam Septuaginta transtulerunt. Indicat autem Jechoniam regem Juda, quem cepit Nabuchodonosor cum matre sua et principibus populi, cunctisque opibus Jerusalem, et vasis templi; et transtulit in Babylonem, quae est in terra Chanaan, ibique consenuit. De cujus postea genere, sicut Matthaei Evangelistae Scriptura testatur , Dominus Qui pro tulit de semente ejusdem terrae, id est, de stirpe regia, Mathaniam patruum Jechoniae, cujus vertit nomen, et vocavit eum Sedeciam, et posuit regem in Jerusalem, multisque praefecit populis, et tamen in superficie posuit illum, nec potestatem ejus alta imperii radice firmavit, sed posuit eum ut respiceretur et sub potestate esset Babylonia, sive humili statura, respicien
Abbreviated transcription (Latin):
obscurum eẽ qd̃ dr. Nulli eñi dubium. &¬
enigia &e parabolam aliud preferre in ũb̃:
apłis disserebat. Ergo enigina ce parabolã
ita debemus intelligere: qͣsi enigma ce pa¬
rabolam. Due autem inp̾senti ez echielis ꝓ¬
phetia aquile ꝓponuntur. De pͥma nunc
dicenlum ẽ: de altera in consequentio disse¬
remus. Et interum simplicem carpamus
historiam. Aquila grandis magnarũ
alarum. longo menbrorum ductu. plena
plena unguium: nabuchodonosor rex
caldeorum ẽ. de quo & osee loquitur. Qua¬
si aquila suꝑ domũ dĩ. Iste multis imꝑ¬
ans nationib. ce innumerabili uallatus
exercitu: uenit suꝑ domũ dĩ: haud du¬
biũ quin templũ signifiter. siue ut nc̃
sitiptura dĩc aduibanum. de quo loquit᷑
zacharias. Aꝑi libane portas tuas: ce come¬
dat ignis cedros tuas. Ulula abies. quia
cecidit cedrus: qm̃ magnifici uastati sũt.
Et crebro templũ qd̾ erat inclitũ atq sub¬

Expanded text:
obscurum esse quod dicitur. Nulli enim dubium, aobscurum esse quod dicitur. Nulli enim dubium, aenigma, et parabolam aliud proferre in verbis, apostolis disserebat. Ergo aenigma, et parabolam ita debemus intelligere, quasi aenigma, et parabolam Duae autem in praesenti Ezechielis prophetia Aquilae proponuntur. De prima nunc dicendum est: de altera in consequentibus disseremus. Et interim simplicem carpamus historiaalarum, longo membrorum ductu, plena plena unguium, Nabuchodonosor rex Chaldaeorum est, de quo et Osee loquitur: Quasi aquila super domum Dei . Iste multis imperans nationibus, et innumerabili vallatus exercitu, venit super domum Dei, haud dubium quin templum significet: sive ut nunc Scriptura dicit, ad Libanum, de quo loquitur Zacharias: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ulula, abies, quia cecidit cedrus, quoniam magnifici vastati sunt . Et crebro templum quod erat inclytum atque sub
Abbreviated transcription (Latin):
de semine t̾rȩ. ꝙ posuit illud int̾ra ꝑsemi¬
ne: ut firmaret radicem suꝑaquas mul¬
tas. In suꝑficie posut illud. Cumq ger¬
minasset: creuit in uineam latiorem hu¬
mili statura. respicientib ramis eꝰ ad eanl
e nadicis ei sub illa erant. facta ẽ gͦ uinea:
qe fructificauit in paimites. ce emisit ꝓpa¬
gines.  xxͣ. Et factus est sermo dñi ad
me ducens. Fili hominis narra narrationẽ
& dic parabolam ad domũ isrł oe dices. hec
dĩt adonai dñs. Aquila magna magnarum
alarum. longo ductu. plena unguium: que
habet ductum intrandi in libanum. & tulit
electa cedri. sũmitates teneritudinuis auellit.
crattulit eas int̾ram chanaan. Inciuitate
murata posuit ulud: ꝙ tulit desemine t̾re
ꝙ decdit illud incampo plantationẽ super
aquas multas. Ut respiteretur posuit illud:
ortumq ẽ. & factum in uineã infirmam
&e paruulam magnitudine: ut tantum
appareret. Rami eiꝰ subea. &e radices illius
ra narrationẽ. & dic parabolam: ostendit

Expanded text:
osuit illud in terra pro semine, ut firmaret radicem super aquas multas. In superficie posuit illud. Cumque germinasset, crevit in vineam latiorem humili statura, respicientibus ramis ejus ad eam. Et radices ejus sub illa erant. Facta est ergo vinea et fructificavit in palmites, et emisit propagines. LXX: Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, narra narrationem, et dic parabolam ad domum Israel, et dices: Haec dicit Adonai Dominus: Aquila magna magnarum alarum, longo ductu plena unguium quae habet ductum intrandi in Libanum, et tulit electa cedri. Summitates teneritudinis avellit, et attulit eas in terra Chanaam. In civitate murata posuit illud, et tulit de semine terrae, et dedit illud in campo plantationem super aquas multas: ut respiceretur, posuit illud: ortumque est, et factum in vineam infirmam et parvulam magnitudine, ut tantum apparerent 190 rami ejus sub ea, et radices illius ra narrationem, et dic parabolam, ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ra oritur. & iacinctum ad aerẽ. purpu¬
rã ad mare ex quo conficitur. addito cocci¬
no bistincto quib pontificis uestim̃ta
teruntur. sepe admonuimꝰ. & qd̃ quatuor
elem̃ta significent. t̾ram. ignẽ. aerem. &
aquas ex quib constant omnia. q̃ sibi as¬
sumit tẏrus ut dĩ creaturis ñ utatur cũ
grã. s dicat. ꝑfecti decoris ego sũ. uł decorẽ
mͥ ipsa circumdedi.
abitatores sidonis & aradii fuerunt

Expanded text:
ex terra oritur, et hyacinthum ad aerem, purpuex terra oritur, et hyacinthum ad aerem, purpuram ad mare ex quo conficitur, addito coccino bis tincto, quibus pontificis vestimenta texuntur, saepe admonuimus quod quatuor elementa significent, terram, ignem, aerem, et aquas, ex quibus constant omnia, quae sibi assumpsit Tyrus, ut Dei creaturis non utatur cum gratia, sed dicat, « Perfecti decoris ego sum, » vel decorem mihi ipsa circumdedi. « Habitatores Sidonis et Aradii fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sulis elisee. &e facta sunt oꝑtoria tua.
uia dixerat tirus. ꝑfecti decoris ego sum.
uł curumdedi mͥ ipsa pulchritudinem.
arguit᷑ quid a singulis acceꝑit regionib
scđm illud scripture. Quid habes qd ñ acce¬
ꝑis: Si autẽ accepisti. quid głaris quasi ñ
acceꝑis: Descͥbitur gͥ quid una queq mit¬
tat ꝓuintia. scd̃m illud uirgilianum. India
mittit ebur. molles sua thura sabei. At
calibes duri ferrũ uirosaq pondus castorea
&e cet̾a. Dissus in egipto quam maxime na¬
scit᷑. Ex qua contextum ẽ. tirie nauis ue¬
lum. qd̃ suspenditur malo. & oꝑim̃tũ illiꝰ
quod in solis calore atq tranquillo nautiꝰ
atq uectorib p̾bet umbraculũ. de iacinto
&e purpura fit q̃ st̃ de insulis elisa. iomi
maris sit appellans insulas. Porro iuxta
lxx. de bisso instratum & in requiẽ tyrie
nauis uelam̃ta texuntur. ut his oꝑta gło¬
sior sit. & circumdata amictũ habeat pul¬
chriorem. Dissum autẽ referri ad t̾ram qr

Expanded text:
sulis Elissa facta sunt opertoria tua. Quia dixerat Tyrus, Perfecti decoris ego sum, vel circumdedi mihi ipsa pulchritudinem, arguitur quid a singulis acceperit regionibus, secundum illud Scripturae: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Describitur ergo quid unaquaeque mittat provincia, secundum illud Virgilianum : India mittit ebur: molles sua thura Sabaei: At Calybes duri ferrum, virosaque Pontus Castorea, et caetera. Byssus in Aegypto quam maxime nascitur, ex qua contextum est Tyriae navis velum, quod suspenditur malo, et operimentum illius, quod in solis calore atque tranquillo nautis atque vectoribus praebet umbraculum, de hyacintho et purpura fit; quae sunt de insulis Elisa, Ionii maris sic apLXX de bysso in stratum et requiem Tyriae navis velamenta texuntur, ut his operta gloriosior sit, et circumdata amictum habeat pulchriorem: byssum autem referri ad terram, quia
Abbreviated transcription (Latin):
teras deformatas sigillo sc̃ificationis dñr.
tuor litteris hebraicis scribitur. & apud eos
uocatur ineffabile dum nom̃ eiꝰ ñ potest dici:
cuiꝰ maiestatem etiam gentilitas ñ ignorat.
Et atheniensiũ testatur ara: ignotodo. Uñ
& apłs. Quem uos inquit ignotum colitis:
hunc nos annuntiamꝰ uob̃. Istam puto coro¬
nam eẽ: de qua & psalmista dĩc. Signatũ
ẽ suꝑ nos lumen uultus tui dñe. Et apłs
loquebatur. Cursum consũmaui: fidem
seruaui. De cet̾o reposita ẽ. mͥ corona iusti¬
cre: qͣm mͥ reddet iustus iudex. Et in alio
loco ad creilentes. Gaudium meũ: & corona
mea. Gła eñĩ patrum: filii. Et in salomo¬
ne scribitur. Corona gle senectus. Eorum
uidelicet qui destruxerunt ea que paruuloꝵ.
sunt: & post etatem ꝑfecti uiri uenerunt ad
senectutem & ad patrum nomina: quibus
scribit ioħs post pueros & iuuenes qui pos¬
sunt dicere. Quando eram paruulꝰ loquebar

Expanded text:
teras deformatas sigillo sanctificationis Domini, teras deformatas sigillo sanctificationis Domini, tuor litteris Hebraicis scribitur  , et apud eos vocatur ineffabile, dum nomen ejus non potest dici. Cujus majestatem etiam gentilitas non ignorat, et Atheniensium testatur ara, Ignoto Deo. Unde et Apostolus: Quem vos, inquit, ignotum colitis, hunc nos annuntiamus vobis . Istam puto coronam esse, 157 de qua et Psalmista dicit: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et Apostolus loquebatur: Cursum consummavi, fidem servavi, de caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi justus judex . Et in alio loco ad Credentes: Gaudium meum, et corona mea . Gloria enim patrum, filii. Et in Salomone scribitur: Corona gloriae senectus ; eorum videlicet qui destruxerunt ea quae parvulorum sunt, et post aetatem perfecti viri, venerunt ad senectutem, et ad patrum nomina, quibus scribit Joannes post pueros , et juvenes qui possunt dicere: Quando eram parvulus, loquebar
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. lapides scĩ uoluuntur suꝑ t̾ram:
uox tomitrui dñi &e excelsorum dogmatum
ꝑsonat. Qui autẽ errorib ducuntur huma¬
nis. & ñ hñt solida uestigia. s circumferũ¬
tur omĩ uento doctrine: & eiecti de paradi¬
so firmitatis. habitant in regione naid. quȩ
int̾p̃tatur fluctuatio: merentur lingue m̃¬
dacis ferre sententiã. quȩ inflammat rotã
natiuitatis nr̃ȩ.
t coronam decoris incapite tuo.Lxxͣ.
Et coronam głationis suꝑ caput tuum. De¬
corem. iuxta simmachum: obsensus elegan-¬
tiam interp̃tati sumꝰ. Alioquin & in he¬
breo chofert. & in reliquis translatoribus
brorum sunt singuloꝵ. Capnis ornatus:
tocius corporis dignitas ẽ. Coronam autẽ
uocat diadema feminarũ: quo capillor
stringitur &e ornatur ambitio. Uolumus
scire. quȩ sit corona decoris in capite ierłm:
Reuoluamꝰ exodum in quo scriptũ ẽ. &
fecit laminam auream & scripsit in ea lit¬

Expanded text:
scriptum est: Lapides sancti volvuntur super terram , scriptum est: Lapides sancti volvuntur super terram , vox tonitrui Domini, et excelsorum dogmatum personat. Qui autem erroribus ducuntur humanis, et non habent solida vestigia, sed circumferuntur omni vento doctrinae , et ejecti de paradiso firmitatis, habitant in regione Naid, quae interpretatur fluctuatio, merentur linguae mendacis ferre sententiam, quae inflammat rotam nativitatis nostrae . Et coronam decoris in capite tuo. LXX: Et coronam gloriationis super caput tuum. Decorem juxta Symmachum ob sensus elegantiam interpretati sumus. Alioquin et in Hebraeo THOPHERTH  , et in reliquis translatoribus brorum sunt singulorum. Capitis ornatus, totius corporis dignitas est. Coronam autem vocat diadema feminarum, quo capillorum stringitur et ornatur ambitio. Volumus scire quae sit corona decoris in capite Jerusalem, revolvamus Exodum, in quo scriptum est: Et fecit laminam auream, et scripsit in ea lit
Abbreviated transcription (Latin):
um circulũ sensuum ac doginatũ diuinoꝵ
habem innarib. Quando uͦ mortui sumꝰ
& u̾samur inceno atq in sordib turpitu¬
dinũ: habemꝰ illam mnaurem in naribus:
de qua scribit salomon. Sĩc mnauris aurea
in naribꝰ porce: sit mulieri male morate
pulchritudo. Et cͥculos ĩ aurib tius.
ixͣ. Et rotulas suꝑ aures tuas. Qui clau¬
dit aures suas ne audiat iudicium san¬
gunis. ce sepit eas spinis ne particeps fiat
inuidis & detractorib de quibꝰ scͥptũ ẽ. cũde¬
tctorib ne cõmiscearis. qm̃ repente ueniet int̾itꝰ¬
quã illius qui libenter auscultat: iste cir¬
culos ht̃ &e rotulas in aurib: ñ rotas que
secuntur cherubin. illud eñi angłicarum
fortitudinum ẽ. s rotulas diminutiue q̃
humane conueniunt fragilitati. Quamob¬
umi ꝙ ad dm̃ dr̃: uox tonitrui tui in rota.
In his enim qui terrena ꝑtranseunt. &e uix
modicis uestigiis contingunt t̾ram. dequib

Expanded text:
um circulum sensuum ac dogmatum divinorum um circulum sensuum ac dogmatum divinorum habemus in naribus. Quando vero mortui sumus, et versamur in coeno atque in sordibus turpitudinum, habemus illam inaurem in naribus, de qua scripsit Salomon: Sicut inauris aurea in naribus porcae: sic mulieri male moratae pulchritudo . Et circulos in auribus tuis. LXX: Et 156 rotulas super aures tuas. Qui claudit aures suas, ne audiat judicium sanguinis, et sepit eas spinis, ne particeps fiat invidis, et detractoribus, de quibus scriptum est: Cum detractoribus ne commiscearis, quoniam repente veniet intetrahit, quam illius, qui libenter auscultat, iste circulos habet et rotulas in auribus, non rotas, quae sequuntur Cherubim illud enim angelicarum fortitudinum est, sed rotulas diminutive, quae humanae conveniunt fragilitati. Quamobrem et ad Deum dicitur: Vox tonitrui tui in rota . In his enim qui terrena pertranseunt, et vix modicis vestigiis contingunt terram, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti earum: & murenulas. & corimbos. & lͥ¬
culos. & katema. Puto autem katema ab
eis dictum. ex uariis geminis inpectus mu¬
lierum monile descendens: qui & ipse or¬
natus pulcherrimus feminarum est.
Et dedi inaurem suꝑos siue nares tuas.
Nerbum hebraicum Nerem. excepto sim¬
macho qui interpretatus ẽ. Ethyeppinon:
om̃s in aurem transtulerunt. Non quo ĩ¬
aures ponant᷑ in naribi. que ex eo qd̃ de
aurioz pendeant in aures uocantur: s qͦ
curulꝰ insimilitudinẽ factus in aurium:
codem uocabulo nuncupetur. Et usq ho¬
dit intercet̾a ornam̃ta mulierum: solent
aurei circuli in os ex fronte pendere. & im¬
minere narib. Quos tunc accipinr uix¬
ta misticos intellectus: qͣndo cum apło poᷤ¬
sumus dicere. Xp̃i bonus odor sumꝰ: in hiᷤ
qui salui fiunt. & in his qui pereunt. Ali
odor uitȩ inuitam. Quando iuuimꝰ. &
de nob̃ dici porest. ñ mortui laudabunt te
dñe. s: nos uiuentes: tunc odoratur ds odo¬
rem sacrificii nr̃i bonȩ fraglantie : & aure¬

Expanded text:
rum, et murenulas et corymbos et circulos et kathema . » Puto autem kathema ab eis dictum ex variis gemmis in pectus mulierum monile descendens, qui et ipse ornatus pulcherrimus feminarum est. « Et dedi inaurem super os, » sive « Nares tuas » Verbum Hebraicum nezem, excepto Symmacho, qui interpretatus est, ἐπιῤῥίνιον, omnes inaurem transtulerunt: non quo inaures ponantur in manibus, quae ex eo quod de naribus pendeant, inaures vocantur: sed quod circulus in similitudinem factus inaurium eodem vocabulo nuncupetur. Et usque hodie inter caetera ornamenta mulierum, solent aurei circuli in os ex fronte pendere, et imminere naribus. Quos tunc accipimus juxta mysticos intellectus quando cum Apostolo possumus dicere: « Christi bonus odor sumus, in his quiodor vitae in vitam . Quando vivimus et de nobis dici potest, Non mortui laudabunt te, Domine, sed nos viventes , tunc odoratur Deus odorem sacrificii nostri bonae fragrantiae, et aure
Abbreviated transcription (Latin):
eñi. Pro eo qd̃ eleuate sunt. hoc ẽ supbie¬
runt filie ierłm: & ambulauerunt excelsa
ceruice. & reliqua: ꝓ zona accincte sunt
funib. & ꝓ ornatu capitis. caluicio de tur¬
pate: &e ꝓpulchris ce mollib indum̃tis.
cilitii asꝑitate circundate.
t dedi armillas in manib tuis. Lxxͨ.
Et circundedi armillis manus tuas. Qñ
nob̾ bona oꝑa dederit ds: circundat ar¬
millas manib nrĩs. Unde ce in manib
ꝓpħarum assimilatum se eẽ dĩ. Et crebuo
inmanu aggei siue ieremiȩ & reliquoꝵ
factum sermonem legimꝰ. In iob quoq du¬
conis labium ꝑforatur armilla. Om̃sq
erꝰ uenenati sibili qui inprĩsis intelligun¬
tuum. Pro torque qm nos iuxta aquile
sccdã elitionem ꝙ simmachum int̾pre¬

Expanded text:
enim: Pro eo quod elevatae sunt, hoc est, superbieenim: Pro eo quod elevatae sunt, hoc est, superbierunt filiae Jerusalem, et ambulaverunt excelsa cervice , et reliqua: pro zona, accinctae sunt funibus, et pro ornatu capitis, calvitio deturpatae, et pro pulchris et mollibus indumentis, cilicii asperitate circumdatae. Et dedi armillas in manibus tuis. LXX: Et circumdedi armillis manus tuas. Quando 155 nobis bona opera dederit Deus, circumdat armillas manibus nostris. Unde et in manibus prophetarum assimilatum esse se dicit , et crebro in manu Aggaei sive Jeremiae et reliquorum factum sermonem legimus . In Job quoque draconis labium perforatur armilla, omnesque ejus venenati sibili, qui in perversis intelliguntuum. Pro torque, quam nos juxta Aquilae secundam editionem et Symmachum interpre
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat incrassatum ẽ cor popłi huiꝰ. & man¬
ducauit & bibit iacob & saturatus ẽ. & in cras¬
satus. & calcitrauit dilectus. & dereliquit
dm̃ factorem suum: tunc tenuitas uestium
condonatur. Nam ce in libro sapientie qui a
quibdam salomonis inscribitur: sp̃c sapi¬
entiȩ unigenitus. & multiplex tenus &
mobilis appellatur. Et manna de quo
scriptum ẽ panem angłoꝵ manducauit
homo: tenuissimũ insimilitudinẽ prune
& sementis coriandri fuisse narratur. Pos¬
sumus iuxta int̃p̃tationẽ scde editionis
aquile qui floridum interpretatꝰ e. uesti¬
mentũ: ubertatem t̾re iudeȩ ꝑ metaforã
intelligere ⁊ uel diuini cultus pulchritudi
Et ornaui te ornamento. Genera nẽ¬
liter ornamenta nc̃ ponit. de quib inconsi¬
q̃ntib ꝑ partes enumerat: armillas ꝙ tor¬
quẽ. in aures. & coronam. & reliqua. Quȩ
ornam̃ta tribuit ierłm. Et in ysaia dr̃:¬
qd̾ uitio suo uniu̾sa ꝑdid̃it. Scriptũ est

Expanded text:
dixerat: Incrassatum est cor populi hujus, et mandixerat: Incrassatum est cor populi hujus, et manducavit, et bibit Jacob, et saturatus est, et incrassatus, et calcitravit dDeum factorem suum, » tunc tenuitas vestium condonatur. Nam et in libro Sapientiae, qui a quibusdam Salomonis inscribitur: Spiritus sapientiae, unigenitus et multiplex, tenuis et mutabilis appellatur. Et manna de quo scriptum est: « Panem angelorum manducavit homo , » tenuissimum in similitudinem pruinae et sementis coriandri fuisse narratur. Possumus juxta interpretationem secundae editionis Aquilae, qui floridum interpretatus est vestimentum, ubertatem terrae Judae per metaphoram intelligere, vel divini cultus pulchritudinem. « Et ornavi te ornamento. » Generaliter ornamenta nunc ponit, de quibus in consequentibus per partes enumerat, armillas et torquem, inaures et coronam et reliqua, quae ornamenta tribuit Jerusalem. Et in Isaia ddiderit. Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
ti: lumbos accinctos habere dicuntur. Q
zona mortificante lumbos: helias quoq:
&r ioħs baptista accingunt᷑. De quib & pe¬
nitens flebiliter ingemiscit dicens. Qm̃
lumbi mei impleti sunt illusionibus:
t indui te subtilib. Lxx. Et circun¬
dedi trichapto. Pro quo aquila florido
siue palpabili. Simmachꝰ indũto: theo¬
dotion ipsum ũbum hebraicum posuit
mese. Cumq diligenter inquirerẽ quid
sibi uellet uocabulũ trichapti. qd̃ lxxͤ. tͣns¬
tulerunt. & a nullo grecor. nec usum. nec
ethimologiam possem inuenire sermonis:
tandem didici a lxxͣ. eẽ compositũ. reb eñi
noius. noua fingenda sunt nomina: qd̃
tante subtilitatis fuerit uestim̃tum. ut
pilorum ce capilloꝵ tenuitatẽ hr̃e credat᷑.
Nñ & ego uolens tenuitatem expͥmere uesti¬
menti: ꝓ trichapto subtilib transtuli: qd̾
tenui stamine atq subtegmine textum
erat. Et congrue illis de quib increpans

Expanded text:
ti, lumbos accinctos habere dicuntur . Qua ti, lumbos accinctos habere dicuntur . Qua zona mortificante lumbos, Elias quoque et Joannes Baptista accinguntur . De quibus et poenitens flebiliter ingemiscit, dicens: Quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus . Et indui te subtilibus. LXX: Et circumdedi te trichapto. Pro quo Aquila florido, sive palpabili: Symmachus, indumento: 154 Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit MESSE  . Cumque diligenter inquirerem, quid sibi vellet vocabulum trichapti, quod LXX transtulerunt; et a nullo Graecorum nec usum, nec etymologiam possem invenire sermonis: tandem didici a LXX esse compositum rebus enim novis nova fingenda sunt nomina quod tantae subtilitatis fuerit vestimentum, ut pilorum et capillorum tenuitatem habere credatur. Unde et ego volens tenuitatem exprimere vestimenti, pro trichapto, subtilibus transtuli, quod tenui stamine atque subtegmine textum erat. Et congrue illis, de quibus increpans
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ utrũq aerii & cẏanei coloris ẽ: ut ra¬
piantur inoccursum dñi in aerem & ad ce¬
lestia regna festinent.
Et cuixi te bysso. Ierłm ñ solum uestitur
discoiorib. & calciatur iacinctinis. s & bysso
accingit᷑: de qua tenuissima in ueste fila
texuntur. Et uxor in ꝓtibiis que uirosuo du¬
as texuit clamides & p̾sentis scłi & futuris̾ de
bisso & purpura fecisse dr̃ uestimenta. Bysso
accinguntur renes. quociens pinguia libidiniꝰ
incentiua tenuanda sunt: nichilq ineis cras
inueritate. Quasi aliis u̾bis diceret bysso. Et
dñs ad apłos loquitur. Sint lumbi ur̃i ac
astrinxerimꝰ fluenta lumboꝵ reumata:
lucernas in manibꝰ hr̃e ñ possum. Inde
& ad iob loquitur ds. Accinge sĩc uir lũ¬
bos tuos. Et comessuri agnum. calciati
pecles. tenentes baculum. stantes in euange¬
lii ueritate. & ad xp̃i sanguinem prepara¬

Expanded text:
quod utrumque aerii et κυανέου coloris est: ut raquod utrumque aerii et κυανέου coloris est: ut rapiantur in occursum Domini in aerem, et ad coelestia regna festinent. Et cinxi te bysso. Jerusalem non solum vestitur discoloribus, et calciatur hyacinthinis, sed et bysso accingitur, de qua tenuissima in veste pontificis fila texuntur. Et uxor in Proverbiis, quae viro suo duas texuit chlamydes, et praesentis saeculi et futuri, sibi de bysso, et purpura fecisse dicitur vestimenta . Hac bysso accinguntur renes, quoties pinguia libidinis incentiva tenuanda sunt, nihilque in eis crassin veritate ; quasi aliis verbis diceret, bysso. Et Dominus ad Apostolos loquitur: Sint lumbi vestri pastrinxerimus fluentia lumborum reumata, lucernas in manibus habere non possumus. Unde et ad Job loquitur Deus: Accinge sicut vir lumbos tuos . Et comessuri agnum, calciati pedes, tenentes baculum, stantes in Evangelii veritate, et ad Christi sanguinem praepara
Abbreviated transcription (Latin):
Et pulchre quia adierłm sermo dirigitur.
& sub ꝑsona femine omĩs eiꝰ ornatus expo¬
nitur: iacinthina siue ianthina calciam̃¬
ta narrant᷑: quȩ uirorum ꝑsone ñ conue¬
niunt. Deniq facturis pascha p̾cipitur. abs¬
q ulla coloris uarietate ut accinctis lũbis
& pedib calciatis sint. Ista sunt calciam̃ta:
de quib & apłs scribit. Calciati pedes in p̃¬
paratione ȩuangłii pacis. filo uir disertissi¬
mus uuleorum. iacincton inuestib pontifi¬
cis. aeri comparat: ꝑquem suꝑna atq celes-
tia significari arbitratur. Nec prius ierłm
calciatur iacintinis: nisi lauet᷑ aqua. Unde
rent pedum suor puluerem: lauant᷑ a sal¬
uatore pedes. Et sponsa dĩc incantico canti¬
corum. Laui pedes meos: quomͦ inquina¬
bo illos: Et moysen & iħm diuinꝰ sermo
testatur. ut soluant corrigiam calciam̃ti
sui: quia locus in quo stant sc̃s sit. Cum
autem loti fuerint pedes & omĩ sorde pur¬
gati: calciantur iacinctinis. siue ianthinis.

Expanded text:
 pulchre ad Jerusalem sermo dirigitur, et sub persona feminae, omnis ejus ornatus exprimitur, hyacinthina, sive janthina calciamenta narrantur, quae virorum personae non conveniunt. Denique facturis pascha praecipitur, absque ulla coloris varietate, ut accinctis lumbis, et pedibus calciatis sint. Ista sunt calciamenta de quibus et Apostolus scribit: calciati pedes in praeparatione Evangelii pacis. Philo vir disertissimus Judaeorum, hyacinthon in vestibus pontificis aeri comparat, per quem superna atque coelestia 153 significari arbitratur. Nec prius Jerusalem calciatur hyacinthinis, nisi lavetur aqua. Underent pedum suorum pulverem , lavantur a Salvatore pedes. Et sponsa dicit in Cantico Canticorum: Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? Et Moysen et Jesum divinus sermo testatur , ut solvant corrigiam calciamenti sui, quia locus in quo stent sanctus sit. Cum autem loti fuerint pedes, et omni sorde purgati, calciantur hyacinthinis, sive janthinis;
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo fascie pectoralis sue: Sequitur. Et in
aqua ñ es lota insalutem. Cruenta infan-¬
tum corꝑa: statim ut emittuntur ex utero
lauari solent. Ita & generatio sp̃ualis: la¬
uacro indiget salutari. Nullus enim mũ
dus a sorde: ne si unius quidem diei fuerit

Expanded text:
virgo fasciae pectoralis suae ? Sequitur: Et in virgo fasciae pectoralis suae ? Sequitur: Et in aqua non es lota in salutem. Cruenta infantium corpora, statim ut emittuntur ex utero, lavari solent: ita et generatio spiritualis lavacro indiget salutari. Nudus a peccato, nec si unius quidem diei fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
legem acceꝑit. nec ei pudende natiuitatis
ex ordia sint abscisa: s gentilem pͥmũ uixe¬
rit uitam. Pro quo .lxxͣ. interp̃tati sunt. in
die qua nata es ñ alligauerunt mamillas
tuas. hanc habente scriptura scã consuetu¬
dinem. ut ꝓcorde pectusculũ siue pectus
& mamillas nominet: ut unicuiq loco
congruum uiderit. Sacerdotes inquibus
debet eẽ. doctrina. & legem requirunt ex ore
eoꝵ: accipiunt pectusculum. Ioħes suꝑ
pectus recubuit dñi: ut de fonte uberrimo
hauriat fluenta sapientie. Uirginis in
cantico canticoꝵ due mamille st̃ qͣsi duo
hinuli gemini capreȩ. qui pascuntur in li¬
liis: donec respiret dies. & moueantur um¬
bre. Mater diligens. statim ut nata fue¬
rit infantula. ligat mamillas eiꝰ: ut ate¬
nero tumore desistant : & pulchritudinẽ
custodiant uirginalẽ. Cum autem ad e¬
tatem uenerit pub̾tatis: dicet᷑ de ea.Nũ¬
quii obliuscetur sponsa ornatus sui: aut

Expanded text:
legem acceperit, nec ei pudendae nativitatis legem acceperit, nec ei pudendae nativitatis exordia sint abscisa: sed gentilem primum vixerit vitam; pro quo Septuaginta interpretati sunt: In die qua nata es, non alligaverunt mamillas tuas , hanc habente Scriptura sancta, consuetudinem, ut pro corde, pectusculum sive pectus , et mamillas nominet: ut unicuique loco congruum viderit. Sacerdotes in quibus debet esse doctrina, et legem requirunt ex ore eorum, accipiunt pectusculum. Joannes super pectus recumbit Domini, ut de fonte uberrimo hauriret fluenta sapientiae . Virginis in Cantico Canticorum duae mamillae sunt, quasi duo hinnuli gemini capreae, qui pascuntur in liliis, donec respiret dies, et amoveantur umbrae . Mater diligens, 146 statim ut nata fuerit infantula, ligat mamillas ejus, ut a tenero tumore desistant, et pulchritudinem custodiant virginalem. Cum autem ad aetatem venerit pubertatis, dicetur de ea: Numquid obliviscetur sponsa ornatus sui: aut
Abbreviated transcription (Latin):
nis ñ es inuoluta. Hec pepcit suꝑte ocłs tuus.
ut facerem tibi unum ex omĩb istis. & pate¬
retur quippiam suꝑ te: & ꝓiecta es suꝑ faci¬
em campi prauitati animȩ tuȩ : in die qua
nata es. Iuxta ordinẽ lectionis: de singulis
disseramus. Quando nata ẽ ierłm de patre
amorreo & matre cethea. & effusa exutero:
ñ ẽ. precisus umbilicꝰ eiꝰ quo fetus aluntur
inuentre. instar arborum & uirgultorum:
que ꝑ radices humore t̾rȩ nutriuntur occul¬
to. Et qͦmodo uiroꝵ seminarium significa¬
tur in lumbis: ita genitalia feminarum
honesto sermone iuxta consuerudinẽ scrip¬
turarũ umbilicꝰ uocant᷑: testimonio iob qͥ
sub figura draconis loquit᷑ decliaboio. Uir¬
tus eiꝰ in lumbis eiꝰ: & fortitudo illiꝰ inum¬
bilico uentris. Iste enim draco coluber anti¬
quus. qui uocantur diabolꝰ ꝙ sathanas ꝙ
decipit orbem t̾raꝵ: aduersꝰ uiros uirtutẽ
habet in lumbis: adu̾sus feminas in umbi¬
lico. Hoc autẽ significat de ierłm qd̃ ñ statĩ

Expanded text:
te oculus tuus, ut facerem tibi unum ex omnibus istis, et pateretur quidpiam super te, et projecta es super faciem campi pravitate animae tuae in die qua nata es. Juxta ordinem lectionis de singulis disseramus. Quando nata est Jerusalem de patre Amorrhaeo et matre Chethaea, et effusa ex utero, non est praecisus umbilicus ejus, quo fetus aluntur in ventre instar arborum et virgultorum, quae per radices humore terrae nutriuntur occulto. Et quomodo virorum seminarium significatur in lumbis: ita genitalia feminarum honesto sermone juxta consuetudinem Scripturarum umbilicus vocantur, testimonio Job, qui sub figura draconis loquitur de diabolo: Virtus ejus in lumbis ejus: et fortitudo illius in umbilico ventris . Iste enim draco coluber antiquus, qui vocatur diabolus et Satanas, et decepit orbem terrarum, adversus viros virtutem habet in lumbis, adversus feminas in umbilico. Hoc autem significat de Jerusalem: quod non statim
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Mater urbium fidelis syon. Porro qd̃ in¬
terp̾tatus ẽ simmachus & ꝑuenisti adorna¬
tum mulierum. siue cheodotion & ingssa es
adornatũ ornam̃tors: ꝓ quo nos secuti sensũ
hebraicũ diximꝰ. & ꝑuenisti ad mundũ mulie¬
brem: tempꝰ pubertatis ostendit. quando pu¬
elle nubiles appellantur. & possunt marito¬
rum amplexib copulari. Deniq sequitur.
Nbera tua intumuerunt: & pilus tuus
germinauit. Honeste ad olescentularum
maturitas indicatur qͣndo intumescunt
ubera siue eriguntur: & germinat pilos.
Cumq parata ẽẽt ad nuptias &e haberet
pulchritudinem corporis: uestimentorum
tegmina ñ habebat. nec dĩ ꝓtegebatur auxi¬
lio. Siquis xp̃i ñ ht̃ indumentũ : nudus ẽ.
Siquis ñ ẽ indutus uiscerib miscdiȩ. boni¬
tatis. humilitatis. pudicitie. mansuetudi

Expanded text:
tur: Mater urbium fidelis Sion . Porro quod intur: Mater urbium fidelis Sion . Porro quod interpretatus est Symmachus, et pervenisti ad ornatum mulierum, sive ut Theodotio, et ingressa es ad ornatum ornamentorum, pro quo nos secuti sensum Hebraicum diximus: et pervenisti ad mundum muliebrem, tempus pubertatis ostendit, quando puellae nubiles appellantur, et possunt maritorum amplexibus copulari. Denique sequitur: Ubera tua intumuerunt, et pilus tuus germinavit. Honeste adolescentularum maturitas indicatur, quando intumescunt ubera sive eriguntur, et germinat pilus. Cumque parata esset ad nuptias, et haberet pulchritudinem corporis, vestimentorum tegmina non habebat, nec Dei protegebatur auxilio. Si quis Christi non habet indumentum, nudus est. Si quis non est indutus visceribus misericordiae, bonitatis, humilit
Abbreviated transcription (Latin):
siue suꝑ faciem t̾re. ꝓpt̾ prauitare̾ aĩȩ
tuȩ: meum ultra ñ merebaris auxilium.
At tamen transiens ꝑte uidi te conculca¬
tã siue comixtam insanguine tuo: idẽ.
ream mortalium criminũ. E ꝓuocaui te
tribuens penitentiam: dixiq tibi. Licet
sis in sanguine: uiuȩ tamen conu̾sa. Tan¬
taq in te fuit omnium rerũ abundantia:
ut agri uberrii haberes similitudinem.
& benedictionẽ iacob. qua benedixit ei pat̾
suus dicens: ecce odor filii mei sĩc odor agri
pleni cui benedixit dñs: & intrares penetra¬
lia dñi. diceresq cum sponsa. introduxit me
rex incubiculum suũ: & ad mundum muli¬
ebrem ꝑuenires. Pro quo.lix. transtulerunt.
& ing̾ssa es inciuitates ciuitarum. ut qͦmͦ can
appellentur ciuitatũ: de quib in ȩuangłio
dr̃. Habeto potestatem sr̃ decẽ siue suꝑ qͥnq
ciuitates: ut non solum ciuitas. s metropolis
ciuitas appelleris: scdm illud qͦd in ysaia legi¬

Expanded text:
sive super faciem terrae, propter pravitatem animae sive super faciem terrae, propter pravitatem animae tuae, meum ultra non merebaris auxilium: attamen transiens per te vidi te conculcatam, sive commixtam in sanguine tuo, id est, ream mortalium criminum: et provocavi te, tribuens poenitentiam, dixique tibi: Licet sis in sanguine, tamen vive conversa; tantaque fuit in te omnium rerum abundantia, ut agri uberrimi haberes similitudinem, et benedictionem Jacob, qua benedixit ei pater suus, dicens: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus ; et intrares penetralia Domini, diceresque cum sponsa: Introduxit me rex in cubiculum suum ; et ad mundum muliebrem pervenires, pro quo Septuaginta transtulerunt: et ingressaappellentur civitatum. De quibus in Evangelio dicitur: Habeto potestatem super decem, sive super quinque civitates : ut non solum civitas, sed metropolis civitas appelleris, secundum illud quod in Isaia legi
Abbreviated transcription (Latin):
mur infatiẽ campi inqͦ lata &e spaciosa uia ẽ.
qui ducit ad mortem: in quo chaldeorũ de¬
bachatur equitatus. Simulq considerandũ.
qd̃ nullus indie quo nascitur prauũ aliqͥd
cõmittere potest: nisi lauacri tempore qͣndo
sapiens generatio fide credentis assumitur.
ransiens autem ꝑte uidi te conculcatã
in sanguine tuo: & dixi tibi cum esses insan¬
guine tuo. Uiue. Dixi in qͣm tibi in sanguine
tuo uiue. Multiplicatam qͣsi germen agri¬
dedi te: ce multiplicata es & grandis effecta:
& ing̾ssa es & ꝑuenisti ad mundũ mulie¬
orem. Ubera tua intumuerunt. & pilus
tuus gerimnauit: & eras nuda ce confu¬
sine plena. Lix. Et transiui ꝑit ce
de sanguine tuo uita multiplicare. Sicut
ortum agri dedite. & multiplicata es. &e
magnificata es: & ing̾̃ssa in ciuitates ciui¬
tatum. Ubera tua recta st̃ : ce pilus tuus
ortus est. Tu autem eras nuda: plena igno¬
minie. Postqͣm ꝓiecta es in faciem cãpi.

Expanded text:
mur in faciem campi, in quo lata, et spatiosa via est mur in faciem campi, in quo lata, et spatiosa via est quae ducit ad mortem; in quo Chaldaeorum debacchatur equitatus. Simulque considerandum, quod nullus in die quo nascitur, pravum aliquid committere potest, nisi lavacri tempore, quando sapiens generatio fide credentis assumitur. Transiens autem per te: vidi te conculcatam in sanguine tuo. Et dixi tibi cum esses in sanguine tuo, vive: dixi, inquam, tibi, in sanguine tuo, vive. Multiplicatam qdedi te et multiplicata es et grandis effecta et ingressa es et pervenisti ad mundum muliebrem ubera tua intumuerunt et pilus tuus germinavit et eras nuda et confusionis plena et transivi per te de sanguine tuo vita multiplicare, sicut ortum agri dedi te, et multiplicata es, et magnificata es, et ingressa es in civitates civitatum. Ubera tua erecta sunt, et pilus tuus ortus est: tu autem eras nuda, plena ignominiae. Postquam projecta es in faciem campi,
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã. Prior hoc significat. Non pepcit
suꝑ te oculus: ut faceret tibi unum de hs
misertus tui. Et ẽ sensus. Nullus tui ml¬
sertus ẽ offenso dõ. nulliꝰ suꝑ te mota sul
uiscera: ut de quatuor suꝑiorib saltem us
tibi faceret: quia omĩa simul ñ merebal¬
ris acciꝑe. In altera dr̃. Non peꝑcit suyi
oculus tuus: ut facerem tibi unũ de hs
misertus tui. Et hunc ht̃ sensum. Ial
concepit te mater tua: ut ne ipsa quidem
tu miserearis. Cumq sic gesseris ut adũ¬
sum te ꝑ mala oꝑa crudelis existere: ego
quid tibi potui facere. que ne unum qui¬
dim suꝑioꝵ acciꝑt merueris: Quia gͥ nicħ
horum que fieri infantib solent in te factũ
c̃ ce hoc ñ sine causa. nec absq iuditio. s tuo
uitio atq peccato. quȩ ne ipsa quidem tui
miserta es: id̃o ꝓiecta es in facie t̾re siue campr:
e piecta ꝓpter prauitatem animȩ tuȩ indie
qua nata es. Oremus. ne prauitate aĩȩ ꝓitia¬

Expanded text:
ligentiam. Prior hoc significat: Non pepercit ligentiam. Prior hoc significat: Non pepercit super te oculus, ut faceret tibi unum de his misertus tui. Et est sensus: Nullus tui misertus est, offenso Deo; nullius super te mota sunt viscera, ut de quatuor superioribus saltem unum tibi faceret; quia omnia simul non merebaris accipere. In altera dicitur: Non pepercit super te oculus tuus, ut facerem tibi unum de his misertus tui. Et hunc habet sensum: Itconcepit te mater tua, ut ne ipsa quidem tui miserearis. Cumque sic gesseris, ut adversum te per mala opera crudelis exsisteres: ego quid tibi potui facere, 148 quae ne unum quidem superiorum accipere merueris? Quia igitur nihil horum quae fieri infantibus solent, in te factum est; et hoc non sine causa nec absque judicio, sed tuo vitio atque peccato, quae ne ipsa quidem tui miserta es: ideo projecta es in faciem terrae, sive campi; et projecta propter pravitatem animae tuae in die qua nata es. Oremus ne pravitate animae projicia
Abbreviated transcription (Latin):
tum: dem adel uendũ sanguinẽ lauari ens
aqua. lercio: humorẽ corporum paruulors.
salis adiectione siccari. Quarto ut tenera i¬
fantum corpora pannis in uoluant᷑. Dupli¬
cr̃obcausam. Ut or sale siccetur corpus. quod
pannis ne defluat seruatur &e stringit᷑: ꝙ
menbra teuerrima ne facile de prauentur
Unde ce corpora barbarorum: romanis m¬
porib rectiora sunt. Usq ad scđm enim ꝙ ĩ¬
cium annum: semꝑ pannis inuoluuntur
S ñ talis ierłm. cuiꝰ nec umbilitꝰ abscisus.
nec ligata sunt ubera. nec aqua lota ẽ. in
salutem. nec sale sallita: neq in uoluta als
constricta pannis infantiȩ. Cur autem
nichil horum meruit: sequens scriptura
testatur. Non peꝑcit suꝑ te oculus: ut fac¬
ret tibi unum de his misertus tui. Proqͥ¬
b .lxxͣ. posuerunt. ñ peꝑcit suꝑte otulus
tuus: ut facerem tibi unum de istis. Et n¬
cesse est. ut duplex edicio: duplicẽ hãt mil¬

Expanded text:
cum: deinde ad eluendum sanguinem lavari eos cum: deinde ad eluendum sanguinem lavari eos aqua. Tertio, humorem corporum parvulorum, salis adjectione siccari. Quarto, ut tenera infantium corpora pannis involvantur, duplicem ob causam, ut et sale siccetur corpus, quod pannis ne defluat, servatur et stringitur; et membra tenerrima ne facile depraventur. Unde et corpora Barbarorum, Romanis corporibus rectiora sunt. Usque ad secundum enim, et tertium annum, semper pannis involvuntur. Sed non talis Jerusalem, cujus nec umbilicus abscisus, nec ligata sunt ubera, nec aqua lota est in salutem, nec sale salita, neque involuta atque constricta pannis infantiae. Cur autem nihil horum meruit, sequens Scriptura testatur. Non pepercit super te oculus: ut faceret tibi unum de his misertus tui. Pro quibus LXX posuerunt: Non pepercit super te oculus tuus: ut facerem tibi unum ex omnibus istis. Et necesse est, ut duplex editio duplicem habeat intel