comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendit᷑. si aut ex his q̃ sũpta fc̃ ñ c̃cecdit᷑ aliqͥd unii pluraue. ant his c̃cessis

Expanded text:
reprehenditur, si aut ex iis, quae sumpta sunt, non conceditur aliquid unreprehenditur, si aut ex iis, quae sumpta sunt, non conceditur aliquid un
Abbreviated transcription (Latin):
addicendũ putamꝰ: ea nos cõmodius qͣm cȩteros attendisse ñ affirmamꝰꝗ
quisitius et diligentius c̃scripsisse pollicem̃. Nc̃ ut statuimus ꝓficisciordunt
adreliqua ꝑgemꝰ. IR ep̃hensio ẽ ꝑquã asglmtando aduersariox ẽftrmatio dilitꝰ
t̃ ea qđ qͥb ex locis aliq res c̃firmari potest : in sdẽ potest ex locis infirmari
T̃iil enĩ esiderandũ ẽ in his omĩb inuentionib: nͥ id qđ ꝑsonis. aut negotiᷤ
attributũ ẽ Iuare inuentionũ & argum̃ tationũ expolitionẽ. ex illis q̃ ante
p̃cepta st̃. hanc qͦq in partẽ orationis transferri oportebit. Uerũ tam̃ ut q̃dã
p̃ueptio det᷑ buiꝰ qͦꝙ partis : exponemꝰ modos rep̃hensionis: quos qͥ obserua¬
bt̃. facilius ea ̃ c̃tradicent᷑ diluere aut infirmare pot er̃. Om̃is argũm tatio

Expanded text:
ad dicendum putamus, ea nos commodius quam ceteros adtendisse non affirmamus; ad dicendum putamus, ea nos commodius quam ceteros adtendisse non affirmamus; perquisitius et diligentius conscripsisse pollicemur. nunc, ut statui- mus, proficisci ordine ad reliqua pergemus. Reprehensio est, per quam argumentando adver- sariorum confirmatio diluitur io, propterea quod, quibus ex locis ali- qua res confirmari potest, isdem potest ex locis in- firmari. nihil enim considerandum est in his omnibus inventionibus nisi id, quod personis aut negotiis adtributum est. quare inventionem et argumentationum expolitionem ex illis, quae ante praecepta sunt, hanc quoque in partem orationis transferri oportebit. verum- tamen, ut quaedam praeceptio detur huius quoque partis, exponemus modos reprehensionis; quos qui ob- servabunt, facilius ea, quae contra dicentur, diluere aut infirmare poterunt. Omnis argumentatio
Abbreviated transcription (Latin):
eri poterit si ñ similit᷑ seꝑ ingrediam᷑ in argum̃tationẽ. Nã pͥmũ om̃iũ go¬
nerib ipsis distinguere c̃uenit. hoc ẽ tũ inductione uti : tũ ratiocinatio¬
ne: Bende in ipsa argum̃tatione ñ seꝑ aꝓpositione incipere. Nec sẽꝑ qͥnq par¬
tib ab uti. Neq eade ratione partitiones expolire s tũ ab assũptione incipere¬
licet tũ apbatione alterutra : tũ utraq : tũ hoc : tũ illo gnr̃e cõplexionis utila
ut ꝑspiciamꝰ: autͥ scribamꝰ. aut in qͦlibet exẽplo de his ꝙ̃ ꝓposita st̃ hoc idẽ exer¬
ceamꝰ ut ꝙͣ facile sit factu. Ac de partib qͥdẽ argum̃ tationis satis nob̵ dietã¬
uidet᷑: Illud aut̃ uolumꝰ intellego nos ꝓbe tenere Alus qͦq rationib tracta¬
ri argum̃ tationes inphylo sophya multis & obscuris. Seqͥb certũ ẽ artificui
estitutũ Uerũ illa nob̃ abhorrere ab usu oratorio uisa st̃. Quȩ ꝑtinercũ

Expanded text:
eri poterit, si non similiter semper ingre- diamur in argumentationem. nam primum omnium generibus ipsis distinguere convenit, hoc est, tum in- ductione uti, tum ratiocinatione, deinde in ipsa ar- gumentatione non semper a propositione incipere nec semper quinque partibus abuti neque eadem partes ratione expolire, sed tum ab assumptione incipere, tum adprobatione alterutra, tum utraque, tum hoc, tum illo genere conplexionis uti. id ut perspiciatur, scribamus  in quolibet exemplo de iis, quae proposita sunt, hoc idem exerceamuvidetur: illud autem volumus intellegi nos probe tenere aliis quoque rationibus tractari argumen- tationes in philosophia multis et obscuris, de quibus certum est artificium constitutum. verum illa nobis abhorrere ab usu oratorio visa sunt. quae pertinere autem
Abbreviated transcription (Latin):
duci posse demonstrabit᷑. Cũ aut̃ ꝓcõparabili aliqͥd inducet᷑: qm̃ id ꝑsimilitudinẽ¬

Expanded text:
duci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili aliquid inducetur, quon- iam id peduci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili aliquid inducetur, quon- iam id pe
Abbreviated transcription (Latin):
laro fit fieri omĩno negat᷑. ut curiꝰ ꝓfuluo Nemo potest uno aspectu neq p̾te¬
fenᷤ in amorẽ incidere. Qđ aut̃ ꝓsigno sumet᷑ : id exhisdẽ locis qͥb ẽfirmat᷑ in¬
firmabit᷑: Nã in signo pͥmũ uerũ eẽ ostendi oport& Deinde eiꝰ eẽ rei signũ ꝓpͥũ qͣ
dere agit᷑. Ut cruor ẽ cȩdis deinde factũ eẽ qđ ñ oportuerit. aut ñ factũ qđ opor¬
tuerit. Postremo scisse eũ deqͦ quęrit᷑ eiꝰ reilegẽ et c̃suetudinẽ: Nã hȩ resst̃ sig¬
no at tributȩ. Iuas diligentius aperiemꝰ tu se paratĩ de ipsa c̃iecturali ẽstitutione
dicemꝰ. Ergo hox unũ qđq in rep̃hensione aut ñ cẽ signo. aut parũ magno ẽẽ. auta.
se potius qͣm ab aduersarus stare. aut omĩno falso dici: aut in aliã qq̃ suspicionem

Expanded text:
raro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteraro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere. Quod autem pro signo sumetur, id ex isdem locis, quibus confirmatur, infirmabitur. nam in signo primum verum esse ostendi oportet; deinde esse eius rei signum proprium, qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit; postremo scisse eum, de quo quaeritur, eius rei legem et consuetudinem. nam eae res sunt signo adtributae; quas diligentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniecturali constitutione dicemus. ergo horum unum quodque in reprehensione aut non esse signo aut parum magno esse aut a se potius quam ab ad- versariis stare aut omnino falso dici aut in aliam quo- que suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
aaducit᷑: aut om̃no iudiciũ impbat᷑: aut qđ signũ et̃ aduersarii dixer̃. id eꝰ mdi nega
ẽ cẽ aut si cõpleacio. aut una. aut exutraq parte rep̃hendit᷑. aut si enumeratiofũ¬
s. ostendit᷑: aut si siplex conclusio. falsi aliqͥd ẽtinere demonstrat᷑. Nã om̃e qđ sumit᷑
ud argum̃tandũ siuie ꝓbabile siue ꝓnecessario: necesse ẽ sumat᷑ ex his loci ut
te ostendimꝰ. đ ꝓcredibili sũptũ erit: id infirmabit᷑: si aut ꝑspicue falsũ erit hoc
nͥdo: Nemo ẽ qͥ ñ pecuniã quã sapientiã malit Autꝰ ẽtrario qͦq eredibile aliqͥd
dabeb. hoc mͦdo Quis ẽ qͥ ñ offitii cupidior qm̃ pecuniȩ sit : Aut erit aut̃ omĩno¬
mã pecuniã neglexisse. Aut siꝰ qͣcł inqͥb dã reb aut hominib accidit id omĩb
qr usu uenite hoc pacto Qui pauperes st. his antiqͥoe officio pecunia ẽ. qͥ locꝰ deser
c̃. in eo cȩdẽ factã eẽ oportet. In loco celebri homo occidi qͥ potuit: aut sud qđ

Expanded text:
aducitur, aut omnino iudicium inprobatur, aut, quod signum esse adversarii dixerunt, id eiusmodi negatur esse, aut si conprehensio aut una aut ex utraque parte reprehenditur, aut enume- ratio falsa ostenditur, aut simplex conclusio falsi ali- quid continere demonstratur. nam omne, quod su- mitur ad argumentandum sive pro probabili sive pro necessario, necesse est sumatur ex his locis, ut ante ostendimus. Quod pro credibili sumptum erit, id infirmabitur, si aut perspicue falsum erit, hoc modo: nemo est, quin pecuniam quam sapientiam malit; aut ex contrario quoque credibile aliquid habebit, hoc modo: quis est, qui non officii cupidior quam pecuniae sit? aut erit omnino inmam pecuniam neglexisse, aut si, quod in quibusdam rebus aut hominibus accidit, id omnibus dicitur usu venire, hoc pacto: qui pauperes sunt, iis antiquior of- ficio pecunia est; qui locus desertus est, in eo caedem factam esse oportet; in loco celebri homo occidi qui potuit? aut si id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
at : cõplexionus rẽ ñ indigere Nob̾ aut̃ uidet᷑. & omĩs ratiocinatio c̃eludenda eẽ a
ullud uitiũ qđ illis displicet magnoprẽ uitandũ. neqđ ꝑspicuũ sit: id inçõplexionẽ
inferamꝰ. hoc aut̃ fieri poterit: si cõplexionũ gnr̃a in telligent᷑. Nã aut it᷑a cõplecte¬
m̃. ut in unũ c̃ducamꝰ ꝓpositionẽ & assũptionẽ. hoc mͦdo. Qđ si leges om̃s adutilitatẽ
munt c̃suiluisse. & legib ñ ob tẽperasse. Aut ita ut ex c̃trario sententia ẽficiat᷑ hoş
mꝰdo Sũma gͥ am̃tia ẽ in eoꝵ fide sp̃e habere qͣ ꝑidia totiens deceptꝰ sis. Aut ita

Expanded text:
t, complexionis rem non indigere. nobis autem vi- detur et omnis ratiocinatio concludenda esse et illud vitium, quod illis displicet, magnopere vitandum, ne, quod perspicuum sit, id in complexionem inferamus. hoc autem fieri poterit, si complexionum genera intelle- gentur. nam aut ita complectemur, ut in unum con- ducamus propositionem et assumuni con- suluisse et legibus non optemperasse; aut ita, ut ex contrario sententia conficiatur, hoc modo: summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis; au
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ nos fefellert̃ : eoꝵ orationi fidẽ habere ñ debemꝰ Siꝗd erid ꝑfidia illox decra¬
iñti acceperimꝰ: nemo erit pt̃ nosmet ipsos quẽ iure accusare possimꝰ Ac pͥmũ q¬
dẽ decipi: incõmodũ ẽ. Iterũ stultũ. t̾cio tͥpe: Carthaginienses aut̃ ꝑsȩpe. nos
fefelles. Sũmalg᷑ am̃cia ẽ in eox fide spẽ habere: quoꝵ ꝑfidia tociens deceptus
sis. IUtraq appbatione p̃terita. triꝑtita fit hoc pacto. Autꝰ metuamꝰ cartagini¬
enses oportet si in columes eos reliquerimꝰ : aut eox urbẽ diruamꝰ. acietuere
qͥ dẽ ñ oportet Restat gͥ ut urbẽ diruamꝰ St̃ aut̃ qͥ putant ñ nũqͣm posse com

Expanded text:
per fidem fefellerunt, eorum orationi fidem habere non debemus. si quid enim perfidia illorum detriper fidem fefellerunt, eorum orationi fidem habere non debemus. si quid enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos fefellerunt. summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. Utraque approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant nonnumquam posse com-
Abbreviated transcription (Latin):
cest inellegit᷑ aut asseptio ꝑspicua ẽ & nillius atpbationis indiget. ⁊ rostionte su¬
tests nid qđ scriptũ ẽ in lege seqͥmini. Qa eni cercius legis seriptor testino¬
nũ uoluntat&s suȩ relinquere potuit. qm̃ qđ ipse magna eũ eura atq diligen¬
na scripsit : qđ si litterȩ ñ ex tarent: magnopere eas reqͣremꝰ. ut ex his scripto¬
ris uoluntas cognosceret᷑. Neo tam̃ epaminundȩ ꝑmitteremꝰ. nͥ extra uidiciũ
qdẽ cẽt. ut is nob sententiã legis int̃p̃taret᷑. Nec dũ nc̃ istũ patiam᷑. cũ p̃stolex
sit : ñ ex eo qđ aꝑtissime scriptũ ẽ.ẜ ex eo qđ suȩ causȩ c̃uenit seriptoris uolun¬
tatẽ int̃p̃tarialđ si uos iudices legib obtẽperare debetis & id facere ñ poces¬
tis nͥ id qđ scriptũ ẽ inlege seqͥmini. quin istũ etra lege fecissȩ quqdue etea siup¬
tionis aut̃ appbatione p̃terita. q̃driꝑtita sic fiet argunĩ tatio I sȩpe nuonero ꝑfi

Expanded text:
se intellegitur aut assumptio perspicua est et nullius approbationis indiget. propositionis apsi id, quod scriptum est in lege, sequimini. quod enim certius legis scriptor testimonium voluntatis suae re- linquere potuit, quam quod ipse magna cum cura atque diligentia scripsit? quodsi litterae non exstarent, magnopere eas requireremus, ut ex iis scriptoris vo- luntas cognosceretur; nec tamen Epaminondae per- mitteremus, ne si extra iudicium quidem esset, ut is nobis sententiam legis inapertissime scriptum est, sed ex eo, quod suae causae convenit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, legibus optemperare debetis et id facere non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequa- mini, quin istum contra legem fecisse iudicatis? assumptionis autem approbatione praeterita quadri- pertita sic fiet argumentatio: qui saepenumero nos
Abbreviated transcription (Latin):
diget apꝓbationis.Nã qñdã in digere ꝑspicuũ ẽ. Separata ẽ gͥ ab assũ ptione
appbatio. Falsũ ẽ gͦ ñ eẽ plus ꝗã triꝑtitã argum̃tationẽ. Atq ex his illud
iã ꝑspicuũ ẽ cẽ q ñdã argum̃tationẽ. inꝙ neq ꝓpositio. neq assũptio. in¬
digeat appbationis. hs mͦdi ut certũ ꝗddã et breue exẽpli causa ponamꝰ. Si sũmo¬
p̃re sapientia ẽ petenda : sũmopr̃e stultitia ẽ uitanda Sũmo aũ oꝑe sapientiape
tenda ẽ. Sũmo gͥ oꝑe stultitia uitanda ẽ hic et assũptio et ꝓpositio ꝑspicua ẽ
gi appbationẽ . tũ ñ adiungi. Ex qͦ cognoscit᷑ neq in ꝓpositione neq in assũptio¬
ne c̃tineri apꝓbationẽ. s utrãq suo loco positã. uĩ suã tãqͣm certã et ꝓpͥã op

Expanded text:
diget; nam quandam indigere perspicuum est. se- parata est igitur ab adsumptione approbatio. falsum ergo est non esse plus quam tripertitam argumenta- tionem. Atque ex his illud iam perspicuum est, esse quandam argumentationem, in qua neque propositio neque assumptio indigeat approbationis, huiusmodi, ut certum quiddam et breve exempli causa ponamus: si summopere sapientia petenda est, summo opere stul- titia vitanda est: summo autem opere sapientia pe- tenda est: summo igitur opere stultitia vitanda est. hic et propositio et assumptio perspicua est; ationem tum adiungi, tum non adiungi. ex quo cognoscitur neque in pro- positione neque in assumptione contineri approba- tionem, sed utramque suo loco pos
Abbreviated transcription (Latin):
cusatoris ẽfirmationẽ dixerit siue. defensoris pͥmã dep̃cationẽ. Nã eũ ebi¬
dẽ omia incomoda sequent᷑ Peide coniecturalis causa ñ potest sinules
uale paremeodẽ gnr̃e et ciecturalis eẽ et definitiua. Nec definitiua cau¬
sa potest simul exeadẽ partȩ eodẽ ingnr̃e et definitiua eẽ et transiatiua
Et omĩno nulla estitutio. nec pars ẽstitutionis potest simul & suã habere. &
alterius in se uĩ c̃tinere. Ideo qđ unaqueq exse et ex sua natura siplic̃
c̃siderat᷑ Altera assupta. numerꝰ ẽstitutionũ duplicat᷑. ñ uis ẽstitutionꝰ auge
A dediberatiua causa simul ex eadẽ parte eodẽ ingnre et c̃ĩecturalẽ. et genera¬
is et definitiuã & translatiuã. solet habere c̃stitutionẽ et unã aliqͣm .&. plureꝰ ñ¬
nũqͣn ꝓrgo ilsa meq ẽstitutio ẽ nec pars ẽstitutionis. lelẽ indemonstratione solae

Expanded text:
cusatoris confirmationem dixerit sive defensoris primam deprecationem; nam eum eadem omnia incommoda sequentur. Deinde coniecturalis causa non potest simul ex eadem parte eodem in genere et coniecturalis esse et definitiva. nec definitiva causa potest simul ex eadem parte eodem in genere et definitiva esse et translativa. et omnino nulla constitutio nec pars con- stitutionis potest simul et suam habere et alterius in se vim continere, ideo quod una quaeque ex se et ex sua natura simpliciter consideratur, altera assumpta numerus constitutionum duplicatur, non vis constitu- tionis augetur. at deliberativa causa simul ex eadem parte eodem in genere et coniecturalem et generalem et definitivam et translativam solet habere constitu- tionem et unam aliquam et plures nonnumquam. ergo ipsa neque constitutio est nec pars constitution
Abbreviated transcription (Latin):
uitio ẽ ad tributũ. Quare nos qͥdẽ sine ulla affirmatione simul q̃ rentes.
dubitant̃ unũ qđq dicemꝰ: needũ hoc paruulũ c̃seqͣmͣ: ut satis hex cõmode
ꝑscripsisse uideam᷑: illud amittamꝰ qđ maximũ ẽ. ut ne cui rei temere atq
arrogant̃ assenserimꝰ. Uerũ hec qͥ dẽ nos et in hoc tẽpr̃e. et in omĩ inta studi¬
reliqͥs q̃ p̃cipienda uident᷑ eẽ dicemꝰ git᷑ pͥmus liber exposito gnr̃e huꝰ
artis. et officio. & fine. & materia. et partib : genera ẽtrouersiarũ. et in¬
uentiones . &. c̃stitutiones & uidicationes c̃tinebat. Seinde parteᷤ oratio¬
nis. & ieas om̃s omĩa p̃cepta. Quare cũ in eo  cȩteris de reb distinctius dic̃¬

Expanded text:
vitio est adtributum. quare nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes vitio est adtributum. quare nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes dubitanter unum quicque dicemus, ne, dum parvulum consequamur, ut satis haec commode perscripsisse vi- deamur, illud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque arroganter assenserimus. Verum hoc quidem nos et in hoc tempore et in omni vita studireliquis, quae praecipienda videntur esse, dicemus. Igitur primus liber, exposito genere huius artis et officio et fine et materia et partibus, genera con- troversiarum et inventiones et constitutiones et iudi- cationes continebat, deinde partes orationis et in eas omnes omnia praecepta. quare cum in eo ceteris de rebus distinctius dic
Abbreviated transcription (Latin):
ta de arte p̃cepta reperimꝰ. Ex his duab: diuersis sicuti familiis qͥrũ alt̃a cũ uer¬
saret᷑ in pͥhilosophia ñnulłã rethoricȩ qͦq̃ artis sibi curã assumebat. altera uͦ
omis erat indicendi studio et p̃ceptione occupata: unũ qđdã ẽ c̃flatũ genꝰa
posteriorib: qͥ ab inorisq: ea q̃ cõmode dici uidebant᷑. in suas artes ẽtuler. Iuo
ipsos simul atq illos superiores nos nob̵ om̃s qͦ ad facultas tulit ꝓposuimu
et exnra qͦq ñ nibil in cõmune c̃tulimꝰ. Qđ sie aꝙ̃ in his libris exponuntur
tantopere eligenda fuert̃. qͥnto studio electa st̃: ꝓfecto neq nos. neq alio
industriȩ nr̃ȩ penitebit Sin aut̃ temere aliqͥd alicuiꝰ p̃terissea . ñ satᷤ do¬
gant̃ secuti uidebim᷑ : doctiꝰ ab aliqͦ: facile et libent̃ sententiã cõmutabi¬
mꝰ. Non enĩ parũ cognosse.s in parũ cognito stulte et diu ꝑseuerasse t᷑pe ẽ:
ꝓpt̃ea qđ alterũ cõmuni hominũ infirmitati. Alterusingulari uniu cuq

Expanded text:
ta de arte praecepta reperimus. ex his duabus diversis sicuti fa- miliis, quarum altera cum versaretur in philosophia, nonnullam rhetoricae quoque artis sibi curam assume- bat, altera vero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posterioribus, qui ab utrisque ea, quae com- mode dici videbantur, in suas artes contulerunt; quos ipsos simul atque illos superiores nos nobis omnes, quoad facultas tulit, proposuimus et ex nostro quoque nonnihil in commune contulimus. quodsi ea, quae in his libris exponuntur, tanto opere eligenda fuerunt, quanto studio electa sunt, profecto neque nos neque alios industriae nostrae paenitebit. sin autem temere aliquid alicuius praeterisse aut non satis eleganter se- cuti videbimur, docti ab aliquo facile et libenter senten- tiam commutabimus. non enim parum cognosse, sed in parum cognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
Quare nͥ hoc ꝑfeceritis. ut neq uir melior neq fęmina lectior int̾rissit. ꝓ¬
fecto sẽꝑ id qđ optimũ putabitis eẽ multomaxime reqͥretis. ut et tu maritꝰ
sis quã optume .&. hȩc qͣm optimo uiro nupta sit hic cũ reb ñ dubus asses¬
sũ ẽ. factũ ẽ ꝓpt̃ similitudinẽ. ut etiã illud qđ dubiũ uideret᷑ siqͥ separatĩ
quȩreret: id ꝓcerto ꝓpt̃ rationẽ rogandi cͤcederet᷑: hoc mͦdo Sermoni pluri¬
mũ socrates usus ẽ. ꝓpterea qđ nihil ipse afferre ad ꝑsuadendũ uolebat.
ẜex eo qđ sibi ille dederat qͥ cũ disputabat aliqͥł ẽfieere malebat .q⁊ lle

Expanded text:
quare, nisi hoc per- feceritis, ut neque vir melior neque femina lectior in terris sit, pquare, nisi hoc per- feceritis, ut neque vir melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id, quod optumum putabitis esse, multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam optumae et haec quam optimo viro nupta sit. hic cum rebus non dubiis assensum est, factum est propter similitudinem, ut etiam illud, quod dubium videretur, si qui separatim quaereret, id pro certo propter rationem rogandi concederetur. hoc modo ser- monis plurimum Socrates usus est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
inductionẽ tracranda ẽ. aut ꝑratiocinationẽ. IInducelo e oratio q̃ reb ñdu¬
biis captat assentionẽ ciꝰ qͥ eũ instituta ẽ. Quib assensionib facitut illidu¬
bia q̃dã res ꝓpt̃ similitudinẽ earũ rerũ qͥb assentit ꝓbet᷑. Uelut apud so¬
craticũ uesantade monstrat socrates cũ tenophontis uxore. et cũ ipso reno¬
phonte aspasiã loquutã. Dic mͥ queso t enophontis uxor si uicina tua melius
habeat aurũ qm tu habes. Utru illius anmalis : illius inqͥđ. Iđ si uestẽ et cęte¬
rũ ornatũ iueliebrẽ p̃tii maioris habeat qͣnt uhabes. tuũ ne an illiu mals¬
lllius uero: Age inquit. qđ si uirũ illa meliorẽ habeat qͣmtu habes. Utrũ ne
orẽ habeat qͣm tuuᷤᷤ ẽ. tuũ ne ęquũ malis an illius: Illuᷤ inquit. quid sifundũ
solũ audire uoluerã. Egomet dicã quidut̃q cogitet. Nã et tu mulier opti¬
mũ uirũ uis habere. & tu xenophon uxorẽ habere letissimã maxime uis.

Expanded text:
nductio est oratio, quae rebus non dubiis captat assensionem eius, quicum instituta est; quibus assen- sionibus facit, ut illi dubia quaedam res propter si- militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si vicina tua melius habeat aurum, quam tu habes, utrum illudne an tuum malis? illud, inquit. quid, si vestem et ceterum ornatum muliebrem pllius. Age, inquit, quid si virum meliorem habeat quam tu habeas, utrumne orem habeat quam tuus est, tuumne malis equum, an illius,? Illius, inquit. Quid si fundum solum audire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime vis.
Abbreviated transcription (Latin):
fortunas conq̃ri nos de monstramus. Sextus decimꝰ ꝑ quẽ animũ nr̃m in alꝰ
misericordẽ eẽ ostendimus. & tam̃ ãplũ et excelsũ et patientẽ in cõmodorũ
eẽ . & futurũ eẽ siquid acciderit de monstramus. Nã sepe uirtus & magnificen¬
tia in qͣ grauitas & auctoritas ẽ plus ꝓficit ad miscđam cõmouendã quã humiliu
et obsecratio. Cõmotis animis dutius in questione morari ñ oporteb̵ Iuẽ ad nͦ din
eñ dix̃ rethor apollius. lacrima nihil citius arescit. S qm̃ satis ut uidet᷑ de omib
orationis partib diximꝰ. et huius uoluminis magnitudo longius p̃cessit. q̃siqtu

Expanded text:
ri nobis debent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus decimus, per quem animum nostrum in alios ri nobis debent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus decimus, per quem animum nostrum in alios misericordem esse ostendimus et tamen amplum et excelsum et patientem incommodorum esse et fu- turum esse, si quid acciderit, demonstramus. nam saepe virtus et magnificentia, in quo gravitas et auctoritas est, plus proficit ad misericordiam commo- vendam quam humilitas et obsecratio. commotis au- tem animis diutius in conquestione morari non opor- tebit. quemadmodum enim dixit rhetor Apollonius, lacrima nihil citius arescit. Sed quoniam satis, ut videmur, de omnibus orationis partibus diximus et huius voluminis magnitudo lon- gius processit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nos cũ uideant recardentur Oa auus. ꝑ quẽ aliqͥd dr̃ eẽ factũ qđ ñ oportuerit. uiii.¬
ꝑiter iacuit. in sepultus a fẽris diu uexatꝰ. cõmuni qͦq honore in mortea
Nonus. ꝑ quẽ oratio ad mutas et exꝑtes animi res refert᷑. ut ad equũ. domui u
sermonẽ alicuiꝰ ac cõmodes. qͥb reb animꝰ eoꝵ qͥ audiunt & qͥ aliquẽ dilexos¬
uehem̃t̃ cõmouet᷑. Decimus ꝑquẽ in opia. infirmitas. solitudo demonstratu
Undecimꝰ ꝑquẽ liberorũ aut parentũ. aut sui corporis sepeliendi. aut alicu
eiꝰ mͦdi rei cõmdatio fit. Duodecimꝰ ꝑquẽ disiunctio deplorat᷑ ab aliqͦ. cũ da¬
caris ab eo qͥ cũ libentissime uixeris. ut a parente. filio a fratre. familiari
qͥ ꝑ obseerationẽ sumit᷑. in qͦ orant᷑ mͦdo illi qͥ audiunt humili et supplici orau¬

Expanded text:
nos cum videant, recordentur. octavus, per quem aliquid dicitur esse factum, quod non oportuerit, nos cum videant, recordentur. octavus, per quem aliquid dicitur esse factum, quod non oportuerit, stili in terra turpiter iacuit insepultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte caruit. nonus, per quem oratio ad mutas et expertes animi res referetur, ut si ad equum, domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui audiunt et aliqueehementer com- movetur. decimus, per quem inopia, infirmitas, soli- tudo demonstratur. undecimus, per quem liberorum aut parentum aut sui corporis sepeliundi aut alicuius eiusmodi rei commendatio fit. duodecimus, per quem disiunctio deploratur ab aliquo, cum diducaris ab eo, quicum libentissime vixeris, ut a parente filio, a fratre familiari obsecrationem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supplici oratio
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ hominũ.&. ad miscdĩam cõparat᷑. cũ in alieno malo suã infirmitatẽ
cõmodũ. ut in morte filii pueritiȩ delectatio amor. spes. solatiũ. educatio
si qͣ simili ingnr̃e qͦlib& dein cõmodo ꝑc̃questionẽ dici poterunt. Iuartꝰ
uẽ res turpes et humiles et in liberales ꝓferunt᷑. et indigna ȩtate. genere. for¬
ina. pristino honore. beneficiis q̃ passi ꝑ pessuriue sint. Quintꝰ ꝑquũ nC
nte oculos singillatĩ in cõmoda ponunt᷑. ut uideat᷑ is qͥ audit uidert. etre
q: ipsa qͣsi ad sit ñ uerbis solũ ad miscđam ducat᷑. Sextus. ꝑ quẽ pt̃ sp̃ẽ inmi¬
tis demonstrat᷑ cẽ. et cũ aliqͥd exspectaret ñmͦ id ñ adeptũ cẽ ẜ insũmas mi¬
trias incidissc. Sdeptimus ꝑquẽ adipsos qͥ audiunt similẽ causã c̃uertimꝰ.
t petimꝰ ut de suis liberis aut parentib aut aliqͦ qͥ illis carus debeat eẽ.

Expanded text:
animus hominum et ad misericordiam conparatur, cum ianimus hominum et ad misericordiam conparatur, cum iincom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo- libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessurive sint. quin- tus, per quem omnia ante oculos singillatim incom- moda ponuntur, ut videatur is, qui audit, videre et re quoque ipsa, quasi assit, non verbis solum ad miseri- cordiam ducatur. sextuin summas miserias incidisse. septimus, per quem ad ipsos, qui audiunt, similem in causam convertimus et petimus, ut de suis liberis aut parentibus aut aliquo, qui illis carus debeat esse,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ut id qđ indignũ ẽ ꝓinde illi uideat᷑ indignũ. acsi ipse int̾ fuerit. ac
s uiderit. Undecimꝰ locus ẽ. ꝑquẽ ostendimꝰ ab eo factũ aqͦ minime
ocus ẽ si cũ inuria c̃tum elia iuncta de monstrat᷑. ꝑquẽ locũ in suꝑbiã et
ogantiã odiũ. c̃citat᷑. Iuartus decimꝰ locus est. ꝑquẽ petimꝰ abhis qͥ audi.
ut ad suas res nrãs in iurias referant. si ad liberos ꝑtinebit deliberis suꝰ co¬
ent si ad mulieres de uxorib si ad senes. de patrib aut parentibus. Quin
decimꝰ locꝰ ẽ. ꝑ quẽ dicimꝰ inimicis qͦq et hostib eaq̃ nob̃ acciderint ĩ¬
na uideri solere  &. indignatio qͥdẽ his fere de locis grauissime sumet.
nquestionis aut̃ huiꝰ mͦdi dereb partes petere oportebit. Conquestio ẽ
unib efficere oportebit. ꝑ qͦs fortune uis in om̃s. et hominũ infirmitas
tendit᷑. Qua oratione habita grauit̾ et sententiose: maxime demittit᷑

Expanded text:
 ut id, quod indignum est, proinde illi videatur indignum, ac si ipse interfuerit ac praesens viderit. undecimus locus est, per quem ostendimus ab eo factum, a quo minime locus est, si cum iniuria contumelia iuncta demonstratur, per quem locum in superbiam et arrogantiam odium concitatur. quartus decimus locus est, per quem petimus ab iis, qui audiunt, ut ad suas res nostras iniurias referant; si ad pueros pertinebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; si ad senes, de patribus aut parentibus. quintus decimus locus est, per quem dicimus inimicis quoque et hostibus ea, quae nobis acciderint, indigna videri solere. Et indignatio quidem his fere de locis gravissime sumetur. conquestionis autem huiusmodi de rebus partes petere oportebit. Conquestio estmmunibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur: qua oratione habita graviter et sententiose maxime demittitur
Abbreviated transcription (Latin):
rgum̃tatio :÷ quasi argutȩ m̃tis oratio
rgum̃tatio est ħ oratio ipsã qua inuentũ
pbabilit̃ exeꝗt᷑ irgum̃tũ Induotio ÷ oratio
qua reb ñ dubiis captat assensionẽ eius cũ
quo insticuta ÷ siue int̾philosophos.
siue int̃ rethores siue int̃ sermoti nantes
onclusio inductionis est. quȩ ant ꝑ concessi onĩ
illationis ẽfirmat. aut qͥd exea c̃ficiat᷑ ostenioit
atooinatio ÷. oratio qua id dequo÷ questio

Expanded text:
ta est quasi argutae mentis oratio; argumentatio est enim oratio ipsa, qua inuentum probabile exsequimur argumentum. Inductio est oratio quae rebus non dubiis captat assensionem eius cum quo instituta est, siue inter philosophos siue inter rethores siue inter sermocinantes. roducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis confirmat, aut quid ex ea conficiatur ostendit. Ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ audient opinionẽ ac cõmodabit᷑. Ac ueri qͥdẽ similis exhis rationib: cẽpotet
IAllud aut̃ p̃terea c̃siderare oportebit. ne aut cũ obsit narratio. aut cũ nihil
psit tam̃ int̾ ponat᷑. aut ñ loco. aut ñ quẽ ad modũ causa postulet narret᷑. Tbe
tũ: cũ ipsiu rei gestȩ expositio magnã excipit offensionẽ. qͣm argum̃ tando
et causã agendo leniri oportebit. Id cũ aceidit: m̃bratĩ oportebit parte ᷤ reig
disꝑgere in causã . &. adunã qm̃q c̃festĩ rationẽ ac cõmodare. ut uulneri p̃sto
medicam̃tũ sit.&. odiũ statĩ defensio mitiget. INihil ꝓdest narratiotũ cũ ai
adũsariis re nr̃a exposita nihil int̃ ẽ iterũ aut alio mͦdo narrare. autabhis
qͥ audiunt ita tenet᷑ negotiũ. ut nr̃a nihil int̃sit eos alio pacto docere. Id cũ
id qđ ipsũ adiu̾uat obscure dr̃ et neglegent᷑. Quare ut hoc uitiũ uitet᷑: omĩ

Expanded text:
qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil prosit, tamen inter- ponatur; aut non loco aut non, quemadmodum causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenetur negotium, ut nostra nihil intersit eos alio pacto docere. quod cum id, quod ipsum adiuvat, obscure dicitur et neglegenter. quare, ut hoc vitium vitetur, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mũ gestũ erit.Ita pͥmũ exponet᷑. &. rerũ ac tẽpox ordo seruabit᷑.. Ut ita narra¬
tur ut gestȩ resert̃. aut ut potuisse geri uidebunt᷑. Ilic erit c̃siderandũ neqͥđo
adextremũ ꝓeleat᷑. ne qiđ qđ ad rẽ ꝑtinet p̃tereat᷑. Et omĩno q̃ p̃cepta debre¬
uitate .s. hoc qͦq ingnrẽ st̃ c̃seruanda. Nã sepe. res parũ ẽ in tellẽcta lon¬
gitudine magis qm obscuritate narrationis: Ac uerbis qͦq dilucidis utendũ
ẽ. ͦ degnr̃e dicendũ ẽ in p̃ceptis eloquutioniᷤ FFrobabilis erit narratio
si inea uidebunt᷑ in eẽ ea q̃ solent apparere in ueritate. si ꝑsonaꝵ. c dign¬
tates seruiabunt᷑. si causȩ factoꝵ ex stabt̃. si fuisse facultates facͥiuncii uide¬
bunt᷑ si tẽpꝰ idoneũ. si spacii satis si locꝰ oportunꝰ ad eandẽ rẽ qͣ dere narrabit̾
fuisse ostendet᷑. si res &. adeoꝵ qͥ agent naturã .&. aduulgi morẽ. et ad eoꝵ

Expanded text:
gestum erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabitur, ut ita narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quad extremum prodeatur, ne quid, quod ad rem pertineat, praetereatur; et omnino, quae praecepta de brevitate sunt, hoc quoque in ge- nere sunt conservanda. nam saepe res parum est in- tellecta longitudine magis quam obscuritate narra- tionis. ac verbis quoque dilucidis utendum est; quo de genere dicendum est in praeceptis elocutionis. Pro- babilis erit narratio, si in ea videbuntur inesse ea, quae solent apparere in veritate; si personarum dignitates servabuntur; si causae factorum exstabunt; si fuisse facultates faciundi videbuntur; si tempus idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re narrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
meminisse oportebit ut et pͥma queq̃ pars ut exposita ẽ in partitione. sic ordine tran¬
igat᷑ .a. om̃ib explicatis ꝑ oratũ sit hoc modo. ut neqͥđ posterius p̃t̃ c̃clusionẽ int¬
rat᷑. Partit᷑ apud terrentiũ breuit̃ et cõmode. senex in andria q̃ cognoscereus¬
tũ uelit Eo pacto et nati uitã et consiliũ meũ cognosces .& qđ facere i haer
te uelĩ. Itaq quẽ admͦdũ in partitione ꝓposuit: ita narrat pͥmũ nati uitã. dã
ispostqm excessit ex ephebis sosya Beinde suũ c̃siliũ Et nc̃ id operãdo. denide
qͥđ sosyã uelit facere il qđ pꝰtremũ posuit in partitione postremũ diecit. Nine
tuũ ẽ oficiũ. Quẽ admͦdũ gͥ hic &. ad pͥmã qm̃q partẽ pͥmũ accessit &. onuĩb
ab solutis finẽ dicendi fecit. sic nob placet &. ad singłas partes accedere etons

Expanded text:
meminisse oportebit, ut et prima quaeque pars, ut expo- sita est in partitione, sic ordine transigatur et omnibus explicatis peroratum sit hoc modo, ut ne quid po- sterius praeter conclusionem inferatur. partitur apud Terentium breviter et commode senex in Andria, quae cognoscere libertum velit: Eo pacto et gnati vitam et consilium meum Cognosces et quid facere in hac re te velim. itaque quemadmodum in paris postquam excessit ex ephebis ; deinde suum consilium: Et nunc id operam do deinde quid Sosiam velit facere, id quod postremum posuit in partitione, postremum di- cit: Nunc tuum est officium quemadmodum igitur hic et ad primam quamque partem primum accessit et omnibus absolutis finem dicendi fecit, sic nobis pla- cet et ad singulas partes accedere et omn
Abbreviated transcription (Latin):
pict᷑. Ac multos imitatio breuitatis decipit. ut cũ se breues putent cẽ. longiso
sint. cũ dent operã ut res multas breui dicanł. ñ ut omĩno pauca res dicant.et
euocaui. respondit. q̃siui dnm. domi negauit et̃. hic tã & si tot res breuius ñ pota
dicere. Tam̃ qr satis fuit dixisse domi negaũ eẽ fit rerũ multitudine longus. I
hoc qͦq ingnr̃e uitantla ẽ breuitatis imitatio. & ñ minꝰ rerũ ñ necessariarũ qͣm¬

Expanded text:
ipietur. ac multos imitatio brevi- tatis decipit, ut, cum se breves putent esse, longissimi sint; cum dent operam, ut res multas brevi dicant, non ut omnino paucas res dicant et vocavi. respondit. quaesivi dominum. domi negavit esse. hic, tametsi tot res brevius non potuit dicere, tamen, quia satis fuit dixisse: domi negavit esse, fit rerum multitudine longus. quare hoc quoque in genere vitanda est bre- vitatis imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ. plerũq se potius temere assensisse. qͣm illũ sine causa c̃fidere arbitrat᷑
Sii auditoris studiũ defatigatio ab alienauit: ac ausa tebreuius qͣm paratꝰ fueris eẽ
dicturũ cõmodũ ẽ polliceri. ñ imitaturũ aduersariũ. Sin res dabit: ñ utile ẽ ab
aliqͣ re noua aut ridicula uꝑcipere. aut extẽpre ꝙ̃ nata sit. qđ genꝰ strepitꝰ acdla¬
inatio. aut ia parita ꝙ̃ ł apologũ. uł fabulã uł aliqͣm c̃tineat irrisi onẽ. aut sire¬

Expanded text:
ratum, plerum- que se potius temere assensisse quam illum sine causa confidere arbitratur. ratum, plerum- que se potius temere assensisse quam illum sine causa confidere arbitratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, quam paratus fueris, esse dicturum commodum est polliceri; non imitaturum adversarium. sin res dabit, non inutile est ab aliqua re nova aut ridicula incipere aut ex tempore quae nata sit, quod genus strepitu, acclamatione; aut iam parata, quae vel apologum vel fabulam vel aliq
Abbreviated transcription (Latin):
sedas cos qͥ diligunt et tam id obscure faciens. quo adpossis alienes ab eis auditoxio
luntatẽ. Et aliquoꝵ uuiditiũ simili dere aut auctoritatẽ ꝓferre. imitatione digũ.
deinde eandẽ. aut c̃similẽ. aut maiorẽ. aut minorẽ agirẽ in p̃sentia de monstrare.
Sin oratio adũsarioꝵ fidẽ uidebit᷑ auditorib fecisse. idq ei qͥ inttellegit qͥb reb
fides fiat facile erit cognitũ. oportet autͥ de eo qđ aduersarui firmissimũ sibi pu
tarint . & maxime hi qͥ audier̃ ꝓbarint pͥmũ te dictix polliceri. autͣ ab adũsarii de¬
to exordiri. & ab eo potissimũ qđ ille nuprime dixerit. aut dubitatione uti qͥd
pͥmũ dicas aut cui potissimũ locorespondeas cũ ãmiratione. Nã auditor cũ eũ quẽ
adũsarii ꝑturbatũ putant oratione uidet animo firmissimo c̃tradicere pa¬

Expanded text:
laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum voluntatem; et aliquorum iudicium simili de re aut auctoritatem proferre imitatione dignam; deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut minorem agi rem in praesenti demonstrare. Sin oratio adversariorum fidem videbitur auditoribus fecisse—id quod ei, qui intellegit, quibus rebus fides fiat, facile erit cognitu— oportet aut de eo, quod adversarii firmissimum sibi pu- tarint et maxime ii, qui audient, probarint, primum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri et ab eo potissimum, quod ille nuperrime dixerit, aut du- bitatione uti, quid primum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum admiratione. nam auditor cum eum, quem adversarii perturbatum putat oratione, vi- det animo firmissimo contra dicere pa
Abbreviated transcription (Latin):
trib ex causis fit. Maxime si aut inẽ ipsa causa q̃dã turpidudo. aut ab his qͥ ante dixer iã
qͥddã auditori ꝑsuasũ uidet᷑. aut eo tẽprẽ locꝰ dicendi dat᷑ Cũ iã illi qͦs audire oport
defessi st̃ audiendo: Nã ex hac qͦq re ñ minꝰ qͣm ex pͥmis duab in oratore ñ nũqͥm anm
uiditoris offendit᷑ Si causȩ t̾pi Tudo c̃trahit offensionẽ. aut ꝓeo homine inqͦ often¬
dit᷑ aliũ hominẽ qͥ diligit᷑ nant̃ poni oportet. aut ꝓre in qͣ offendit᷑ aliã rẽ ꝙ̃ ꝓbat᷑¬
aut ꝓr̾e hominẽ. aut phomine .r ut ab eo qđ odit adid qđ diligit auditoris anim
traducat᷑. Et dissimullare te id defensurũ qđ existineris. Deinde cũ iã mitior facteri
perti Et̃ negureste qcqͣm de adũsarus eẽ dictuꝵ neq hoc neq illud. ut neq apte

Expanded text:
tribus ex causis fit maxime: si aut inest in ipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam tribus ex causis fit maxime: si aut inest in ipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum videtur aut eo tempore locus dicendi datur, cum iam illi, quos audire oportet, defessi sunt audiendo. nam ex hac quoque re non minus quam ex primis duabus in oratore nonnumquam animus auditoris offenditur. Si causae turpitudo contrahit offensionem, aut pro eo homine, in quo offenditur, alium hominem, qui dili- gitur, interponi oportet; aut pro re, in qua offenditur, aliam rem, aut pro re hominem aut pro homine rem, ut ab eo, quod odit, ad id, quod diligit, auditoris animus traducatur; et dissimulare te id defensurum, quod existimeris; deinde, cum iam mi- tior factusnere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturum, neque hoc neque illud, ut neque aperte
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntaq eoꝵ iuditii et auctoritatis expectatio sit ostendit᷑: Ab reb si nrãm causãs
dando extollemꝰ adũsarioꝵ causã ꝑ c̃tẽptionẽ de pͥmemꝰ Attetos aut̃ faciemꝰ. side¬
monstrabimꝰ ea q̃ dicturi erimꝰ magna. noua. in credibilia eẽ. aut ad om̃s. aut aq̃
eos qͥ audient. aut aliqͦs illustres homines. aut ad deos inmortales. aut ad sũmã re
publicȩ ꝑtinere. et si pollicebim nos breui nr̃am causã de monstraturos. atq expon¬
mꝰ iudicationẽ aut iudicationes si plures er̃. ¶ Dociles auditores faciemꝰ. si aꝑte a
breuit̃. sũmã causȩ exponemꝰ hoc ẽ in qͦ c̃stat c̃trouersia. Nã et cũ docilẽ uelis facer
simul atͣtentũ facies oportet Nãis ẽ maxime docilis qͥ attentissime ẽ paratꝰ audire sc
insinuationes quẽ admͦdũ tractari c̃ueniat deinceps dicendũ uidet᷑ Insinuatione guto
dũ ẽ. cũ admirabile genꝰ causȩ ẽ. hoc ẽ ut ante diximꝰ. cũ animꝰ auditoris infestus ẽ ld aut̃

Expanded text:
ntaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si nostram causam laudando extollemus, adversariorum causam per contemptionem deprimemus. Attentos autem faciemus, si demonstrabimus ea, quae dicturi erimus, magna, nova, incredibilia esse, aut ad omnes aut ad eos, qui audient, aut ad aliquos inlustres ho- mines aut ad deos inmoipublicae pertinere: et si pollicemur nos brevi causam nostram demonstraturos, atque exponemus judicationem aut judicationes, si plures fuerint. Dociles auditores faciemus, si aperte et breviter summam causae exponemus, hoc est, in quo consistat controversia. nam et, cum docilem velis facere, simul attentum facias oportet. nam is est maxime docilis, qui attentissime est paratus audire. Nunc insinuationes quemadmodum tractari con- veniat, deinceps dicendum videtur. insinuatione igitur utendum est, cum admirabile genus causae est, hoc est, ut ante diximus, cum animus auditoris infestus est. id autem
Abbreviated transcription (Latin):
eep hiebi ssossi asilla aut narratio q̃ uersat᷑ in ꝑsonis huiꝰ mͦdi ẽ ut mea simuleũ
reb ipsis ꝑsonarũ sermones & animi ꝑspici possint hoc mͦdo. Uenit adme sepe elit¬
mitips sief agis micio cur ꝑdis adolescentẽ nob: cur amatieur potat ẽstr iulnt
exrerũ uarietate. animoꝵ dissimilitudine. grauitate. lenitate. spe metau suspiti¬
one. desiderio dissimulatione. errore. miseri cordia. fortunȩ cõmutatione. inspe¬
rato in comodo. subita lȩticia. iocundo exitu rerũ Serũ hȩc exbis ꝗ pea de e¬
loquutione p̃cipient᷑ orꝰnam̃ta sum̃t᷑ Ine de narratione ex eq caus ẽtinet reacpo

Expanded text:
ex ephebis, Sosia illa autem narratio, quae versatur in personis, eiusmodi est, ut in ea simul cum rebus ipsis personarum sermones et animi perspici possint, hoc modo: Venit ad me saepe clamitans: Quid agis, Micio? Cur perdis adulescentem nobis? cur amat? Cur potat? cur tu his ex rerum varietate, animorum dissimilitudine, gravitate, lenitate, spe, metu, suspicione, desiderio, dissimulatione, errore, misericordia, fortunae commu- tatione, insperato incommodo, subita laetitia, iucundo exitu rerum. verum haec ex iis, quae postea de elocu- tione praecipientur, ornamenta sumentur. Nunc de narratione ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sine arrogantia dicemꝰ si erimina illata & aliqͣs minꝰ honestas susieatione onectis
cdiluemꝰ. Siꝙ̃ in comoda acciderint. aut q̃ instent difficultateᷤ ꝓfene induiqũ cẽ au
obsecritione humili acsiplici utemͣ: Ab adũs ario aut̃ sicos aut on odiũ ait mui elid̃e aut
inc̃tẽptionẽ adduçem. I odiũ ducent᷑ si qđ eoꝵ spurce. suꝑbe. erudelit. malici ose. faes¬
tũ ꝓferet᷑: Inuidiã siuis eoꝵ potentia. diuicię. cognatio. pecuniȩ ꝓferent᷑. atq eoxusu
arrogans & intollerabilis. ut his reb magis uideant᷑ qͣm causȩ suȩ ẽfidere. Inẽtẽp
tionẽ ad ducent᷑ si eox inertia. neglegentia ignauia. desidiosũ studiũ. et luxuriosũ¬
te gestȩ ꝓferent᷑ ut ne qͣ assentatio nimia significct᷑. Si de his qͣm honesta existimatio¬

Expanded text:
sine arrogantia dicemus; si crimina illata et aliquas minus honestas suspiciones injectas diluemus; si quae incommoda acciderint, aut quae instent difficultates proferemus; si prece et obsecratione humili et supplici utemur. Ab adversariorum autem si quod eorum spurce, superbe, crudeliter, malitiose factum proferetur; in invidiam, si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio pecuniae proferentur atque eorum usus arrogans et intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae suae confidere; in contemp- tionem adducentur, si eorum inertia, neglegentia, igna- via, desidiosum studium et luxuriosute gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existimatio
Abbreviated transcription (Latin):
eimndi animũ matris suȩ fuisse inpatrẽ suũ. in se ipsũ ac sorores. inregnũ. Infanꝰ
generis & familiȩ ut ab ea poenas liberi sui potissimũ petere debuerint . a in
cȩteris qͥdẽ c̃stitutionib ad huno mdũ iudicationes reperiunt᷑. In ciecturali
aut̃ c̃stitutione qr ratio ñ ẽ factu enĩ ñ c̃cedit᷑ ñ potest ex didinctione ratio¬
nis nasci iudicatio. Quare necesse ẽ eandẽ eẽ questionẽ et udicationẽ. f¬
tũ e. ñ ẽ factũ. factũ ne sit. Suot aut̃ in causa c̃stitutiones. aut earũ parte
totidẽ necesse erit questiones tationes. iudicationes firmam̃ta. reperiri: his¬

Expanded text:
eiusmodi animum matris suae fuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam eiusmodi animum matris suae fuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam generis et familiae, ut ab ea poenas liberi sui potissimum petere debuerint. Et in ceteris quidem constitutionibus ad hunc modum iudicationes reperiuntur; in coniecturali autem constitutione, quia ratio non est—factum enim non conceditur—, non potest ex deductione rationis nasci iudicatio. quare ne- cesse est eandem esse quaestionem et iudicationem: ft nisi in concessione. Quot autem in causa constitutiones aut earum partes erunt, totidem necesse erit quaestiones, rationes, iudicationes, firmamenta reperiri
Abbreviated transcription (Latin):
feci. lila enĩ patrẽ meũ occiderat. ñ hab&e defensionẽ. Qua sublata.omis
c̃trouersia qͦq sublata sit. Ergo ciꝰ causȩ ratio ẽ hȩx. qđ illa agamemnonẽ qͦq¬
occiderit. Iudicatio ẽ. ꝙ̃ ex infirmatione et ẽfirmatione rationis nascit᷑ ẽtrouer¬
sia. Nã sit ea nobis exposita ratio. qͣm paulo ante exposuimꝰ. Illa enĩ meũ inqͥt pa¬
trẽ occiderat. at ñ in qͥt aduersarius abste filio matrẽ nec ari oportuit. Potuit
enĩ sine tuo scelere illuᷤ factũ puniri. Ex hac diductione rationis. illa sũma nas¬
cit᷑ ẽtrouersia. qͣm iudicationẽ appellamꝰ. Ea ẽ huiꝰ modi. Rectũne fuerit ab
oreste matrẽ occidi. cũ illa orestis patrẽ occidisset: Firmam̃tũ ẽ firmissima
argum̃ tatio defensoris & appositassima adiudicationẽ. Ut si uelit orestes dicere

Expanded text:
feci; illa enim patrem meum occiderat, non habet defensionem. qfeci; illa enim patrem meum occiderat, non habet defensionem. qcontroversia sublata sit”. ERGO EIUS CAUSE RATIO EST, Qocci- derit. iudicatio est, quae ex infirmatione et confirma- tione rationis nascitur controversia. nam sit ea nobis exposita ratio, quam paulo ante exposuimus: illa enim meum, inquit, patrem occiderat: at non, inquiet ad- versarius, abs te filio matrem necari oportuit; potuit enim sine tuo scelere illius factum puniri. ex hac de- ductione rationis illa summa nascitur controversia, quam iudicationem appellamus. ea est huiusmodi: rec- tumne fuerit ab Oreste matrem occidi, cum illa Orestis patrem occidisset. firmamentum est firmissima argu- mentatio defensoris et appositissima ad iudicationem: ut si velit Orestes dicere
Abbreviated transcription (Latin):
biguũ. qrtũ ratiocinatiuũ. qͥntũ definitiuum nominamꝰ. Racio ẽ aut̃. cũ omĩs
quȩstio orationis ñ inscriptione .s in aliqͦ argum̃tatione c̃sistit.: Ac tũ c̃sidera¬
to genere causȩ. cognita c̃stitutione. cũ sipłexne an iuncta sit intellexeris. et
scripti anrationis habeat c̃trouersiã uideris. deinceps erit uidendũ. quȩq̃ questio
q̃ iudicatio qđ firmam̃tũ causȩ sit: ꝙ̃ om̃ã ac̃stitutione ꝓficiseant᷑ oportet.
IAuestio ẽ ea q̃ exc̃flictione causarũ gignit᷑ c̃trouersia : hoc mͦdo Non iure fe¬
cisti. Iure feci. Causarũ hȩc ẽ ẽflictio. inqͣ ẽstitutio c̃stat. Ex ea gͥ nascit᷑ ẽtroues¬
sia qm questionẽ dm̃s ħ iure nefecerit. Ratio ẽ ea q̃ c̃tinet causã. Iuȩ si
sublata sit nihil in causa c̃trouersiȩ relinqͥt᷑. hoc modo. Ut docendi causa infa¬
cili et ꝑuulgato exẽplo ẽsistamꝰ. Orestes si accuset᷑ matricidi nͥ hoc dicat. iure

Expanded text:
nominamus. ratio est autem, cum omnis quaestio non in scriptione, sed in aliqua argumentatione consistit. Ac tum, considerato genere causae, cognita con- stitutione, cum simplexne an iuncta sit intellexeris et scripti an rationis habeat controversiam videris, dein- ceps erit videndum, quae quaestiotitutione proficiscantur oportet. quaestio est ea, quae ex conflictione causarum gignitur controversia, hoc modo: non iure fecisti; iure feci. causarum autem est conflictio, in qua constitutio constat. ex ea igitur nascitur controversia, quam quaestionem dicimus, haec: iurene fecerit? ratio est ea, quae continet cau- sam, quae si sublata sit, nihil in causa controversiae relinquatur, hoc modo, ut docendi causa in facili et pervulgato exemplo consistamus: Orestes si accusetur matricidii, nisi hoc dicat iure