comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut oꝑemur. et oꝑando uirtutibus ditemur. Ergosi
nos dilectio dei. ꝓrimiq demulcet. consequens
estut faciamus qd ille precipit. quia intantum di¬
ligimus in quantum facimus. Neq eium potest
sincere deum diligere. qui mandata eius fidelit᷑
non implet. Ipse enĩ ait. Si quis diligit me. ser¬
monem meur setuabit. Q pater meus diliget
eum. et ad eum ueniemus et mansionem apud¬
eum faciemus. Et quiñ diligit me sermones mõs
non seruat. Iohannes quq apłs dilectione dei re¬
pletus. in epła sua acc. In hoc scunus qm̃ cogno¬
uimus eum si mandata eius obseruamus. Qui di¬
cit se uosse deum et mandata eius ñ custodit: men¬
dax est: et ueritas in eo non est. Qui seruat uerbũ
cius. uere in hoc caritas dei ꝑfecta est. De se quoq
iob ait. Hestigia dei sequutus est pes meus. uam
eius custodiui. ñ declinaui ex ea. a mandatis labio¬
rum eius non recessi: et in sinu meo abscondi uerba

Expanded text:
ut operemur, et operando virtutibus ditemur. Ergo si ut operemur, et operando virtutibus ditemur. Ergo si nos dilectio Dei proximique demulcet, consequens est ut faciamus quod ille praecepit. Quia in tantum diligimus, in quantum facimus. Neque enim potest sincere Deum diligere, qui mandata ejus fideliter non implet. Ipse enim ait: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemusonem faciemus. Et qui non diligit me, sermones meos non servat . Joannes quoque apostolus dilectione Domini repletus in Epistola sua ait: In hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observemus. Qui dicit se nosse Deum et mandata ejus non custodit, mendax est, et in eo veritas non est. Qui servat verbum ejus, vere in hoc charitas Dei perfecta est . De se quoque Job ait: Vestigia Dei secutus est pes meus. Viam ejus custodivi, et non declinavi ex ea. A mandatis labiorum ejus non recessi, et in sinu meo abscondi verba
Abbreviated transcription (Latin):
mus penetratur. de dilectione dei ⁊ proximi.
aritas in dilcctione dei et ꝓrrimi cocutat. Ser¬
uat autem in se dilectionem nei. quia caritate
non duuditur ꝓximi. Qui autẽ a fraterna socie¬
tate secernitur.a diume caritatis participatione
priuatur. sqn poterit deum diligere: qui noscitur
inꝓrimi duectione errare. xp̃c deus et homo est.
Totum ergo xp̃m ñ diugit: qui hominem odit
Quamis ergo noniuilli fide. atq oꝑibus scĩs esse

Expanded text:
UT IV. De dilectione Dei et proximi. Charitas in dilectione Dei et proximi consistit. Servat autem in se dilectionem Dei qui a charitate non dividitur proximi. Qui a fraterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi dilectione errare. Christus, Deus et homo est. Totum ergo Christum non diligit, qui hominem odit. Quamvis ergo nonnulli fide atque operibus sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
setricii scola: in qua inscitutione nichil aspitã.¬
nichilq graue nos constituturos sꝑamus. S
o siquis paululum testrictius dictante equi¬
tatis uatione ꝓpter emendationem uitiorum
uł obseruationem Ratitatis procissenit: non
illico pauore pertertitus tefugias uiam salutis:
que non est nisi angusto micio incipienda.
ꝓtensu uero conui̾sationis & fider diataro cor¬
de menatrabili dilectionis dulcedint curticͥ
nua mandatorum dei: nt ab ipsuis nunquam
mnagisterio discedentes. in eius doctrina usq
ad mortem in monasttrio ꝑscuerantes. pas¬
sionib xꝑi per pacientiam participemur: ut¬
ce regni eius mereamur esse consortes. Explic̃¬

Expanded text:
servitii, in qua institutione nihil asperum nos constituturos speramus. Sed etsi quid paululum strictius, dictante aequitatis ratione, propter emendationem vitiorum vel conversationem charitatis processerit, non illico pavore perterritus refugias viam salutis, quae non est nisi angusto initio incipienda: processu vero conversationis et fidei, dilatato corde, inenarrabili dilectionisvia mandatorum Dei, ut ab ipsius nunquam magisterio discedentes, in eius doctrina usque ad mortem in monasterio perseverantes, passionibus Christi per patientiam participemur, ut regni eius mereamur esse consortes. Ex hi
Abbreviated transcription (Latin):
habitare: nisi illuo bonis actib currendo mi¬
nime ꝑuenitur. S interrogemus cum ꝓpħa
dominum: dicentes ei. Dñe quis habitabit in
tabernaculo tuo. auc quis requiescet in mõte
soncto tuo: Post hanc interrogationem frẽs:
Qui loquitur ueritatem in corde suo. qui nõ
egit dolum in lingͣ sua. Qui non fecit ꝓtimo
suo malum: qui opprobrium non accepit ad¬
uersus ꝓx. anum suum. Qui malignum dia¬
bolum aliqua suadentem sibi. cum ipsa sua¬
sione sua. a conspectib cordis sui respuens de¬
duxit ad nicbilum. &t paruulos cogitatus tiꝰ
bona obseruantia sua non se reddunt. elatos:
sed ip̃a in se bona non a se posse sed a domino
fieri existimantes. operantem in se dñm mag¬
nificant. illud cum ꝓpħa dicentes. Non nobis
domine non nobis: s nomini tuo da gloriam.
Sicut nec paulus apostolus de predicatione
sua sibi aliquid inputauit dicens. Gratia dei
sur: id quod sum. Et iterum ipse dicit. Qui

Expanded text:
habitare, nisi illuc bonis actibus curratur, mihabitare, nisi illuc bonis actibus curratur, minime pervenitur. Sed interrogemus cum Propheta Dominum, dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Post hanc interrogationem, fratres, aquitur veritatem in corde suo; qui non egit dolum in lingua sua; qui non fecit proximo suo malum; qui opprobrium non accepit adversus proximum suum : qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione a conspectibus cordis sui respuens, deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputavit dicens: Gratia Dei sum, id quod sum . Et iterum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nite filii audite me: timorem domini docebo uo̾.
Cutrice dum bamen uite habetis: ne tenebre
mortis uos comprehendant. Et querens dãs in
multitudine populi. cui hec clamat oꝑarium
suum: i terum dicit. Quis est homo qui nult
uitam. ⁊ cupit uidere dies bonos: Quod si tu
audiens tespondeas ergo: dicit tibi deus. Siuis
habere uetam ce perpetuam uitam: ꝓhibe lĩ¬
guam tuam a malo. & labra tira ne loquan:
dolum. Diuerte a malo ce fac bonum: inqui¬
re pacem &e sequere eam. Et cum hec feceritis:
oculi mei super uos: & aures meẽ ad preces
utãs. & anteqm me innocetis: dicam uobis ec
ce adsum. Quid dulcius nob hao uoce dnĩ¬
nos inuicantis fratres katissimi: Ecce pietate
sua: demonstrat nobis domraus uiam uite. Suc¬
cinctis ergo fide uł obseruantia bonorum actu¬
um lumbis nrĩs: ce calciatis ꝑducatum euange¬
lii pac s pedib ꝑgamus itinera eius. ut merea¬
mur eum qui nos uocauit in regnum suum
uidere. In cuius regni tabernaculo si uolumꝰ

Expanded text:
. Currite, dum lucem vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos ? Quod si tu audiens respondeas: Ego; dicit tibi Deus: Si vis habere veram et perpetuam vitam, prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; diverte a malo et fac bonum, inquire pacem, et sequere eam. Et cum haec feceritis, oculi mei super vos, et aures meae ad preces vestras: et antequam me invocetis, dicam vobis: Ecce ego adsum. Quid dulcius nobis hac voce Domini invitantis nos, fratres charissimi. Ecce pietate sua demonstrat nobis Dominus viam vitae. Succinctis ergo fide vel observantia bonorum actuum lumbis nostris, per ducatum Evangelii pergamus itinera ejus; ut mereamur eum, qui nos in regnum suum vocavit, videre: in cujus regni tabernaculo si volumus
Abbreviated transcription (Latin):
dis tiu ⁊ ammoni¬
⁊ tionem pii patris
libenter excipe. ⁊
efficaciter comple.
ut ad eum per obe¬
diẽtie laborem
cedeas : a quo ꝑ
inobedientie desidiam recesseras. Ad te ergo
nuno meus sermo ditigitur: quisquis abre¬
nuncians ꝓpriis uoluntatib. domino xp̃o
uero regi militaturus: obedientie fortissima
atq preclara arma assumis. In primis ut
quicquid agendum inchoas bonum: ab eo
ꝑfici instantissima oratione deposcas. ut qͥ
nos iam in filiorum dignatus est numero cõ¬
putare. non debeat aliquando de malis ac¬
tib nrĩs contristar. Ita etum ei ornni tpiꝵ
de bonis suis in nobis parendum est: ut non
solum ut iratus pater suos non aliquando
filios exheredet: Sed nec ut metuendus dñs
ittitatus malis nris ut nequissimos seruos
ꝑpetuam tradat ad penam. qui eum sequi no¬
luerint ad gloriam .ii. Exurgamus igitur
tandem aliquando: excitante nos scriptura
ac dicente. Hora est: iam nos de somno surge¬
te. Ecapertis oculis nr̃is ad deificum lumen at¬

Expanded text:
dis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante nos Scriptura, ac dicente: Hora est jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, at
Abbreviated transcription (Latin):
mum inuoea dnm̃: nec desinas gratras agens
mens tua in amorem eius. Hoc stade in uita
tua ut orationem puram offeras deo: ne suꝑ¬
flue cogitationes conturbent cor tuum: neq in
spicit ÷ &e abdita mentis nouit. Uigilanter ergo
assiste in conspectu eus: &e in tempore orationũ
uł psalmorum. non te opprimat somnus amme :
&e ne dissonet sonus sensus & lingue: sed consonan
osum transcat fai tam in dieb quam etiam in
noctib te uigilare conuenit: ut imminentib
& coartauerint quid illicitum ꝑpettire: per ora¬
tiones ce uigilias depellantur ab anima tua. Sra

Expanded text:
mo invoca Dominum, et ne desinas gratias agere mo invoca Dominum, et ne desinas gratias agere mens tua in amorem ejus. Hoc stude in vita tua, ut orationem puram offeras Deo. Cogitationes non conturbent cor tuum, nec in dspicit, et abdita mentium novit. Vigilanter ergo assiste in conspectu Domini in tempore orationis vel psalmorum. Non te opprimat somnus animae, et ne dissonans sit sensus et lingua, sed consonantum transeat; tam in diebus quam in noctibus vigilare te convenit, ut imminentem tte coarctaverint quod est illicitum perpetrare, per orationes ac vigilias depellantur ab anima tua. Or
Abbreviated transcription (Latin):
setio. n sicut phatiseus ille exeas condẽpuatus.
Mieuerto publicani uł qualicer ip̃e orauerit:
⁊ eiilate eum. ut ueniam delictoꝵ tuorum in¬
uemas. R on inclamosis uocib oraueris eum
qui occultorum est cognitor: sed clamor cordis
tui pulset autes eius. Nec uetborum longitudi
nem protrahas ante eum: quia non ex multi¬
loquio. sed ex puritate mentis placabitur dnis.
Intempore ceationis omnem maliciam cordis ꝓi¬
&e abste ⁊ remicte siquid habes adu̾sus ꝓximũ
uium. Est deniq genus serpentis. quod cum ua¬
dit ad bibendam aquam: ante quam accedat
ao fontem euomit omne uenenum. Imitare gͦ
huias serpenitis astuciam: ce omne uenenum a cra¬
nssunum ꝓice ab anima tua. Reratte conser¬
uotuo centum denarios: ut tibi remittatur de¬
bitum decem milium talentoꝵ. Et qualem cu¬
pis erga tt esse dm̃: talis esto ip̃se erga conseruũ
tium. Quodcunq opus inchoauens factie pci¬

Expanded text:
seris, ne sicut Pharisaeus ab illo exeas condemnatus. seris, ne sicut Pharisaeus ab illo exeas condemnatus. Memento publicani, vel qualiter pro se oraverit , et aemulare eum, ut veniam peccatorum tuorum invenias. Non clamore vocis orabis eum qui occultorum est cognitor, sed clamor cordis tui pulset aures ejus. Ne longitudinem verborum protrahas ante eum, quia non in multiloquio, sed ex mente purissima placabitur Dominus. In tempore orationis omnem malitiam cordis projice abs te, et remitte si quid habes adversus proximum tuum. Est denique quoddam genus serpentis, quod cum vadit ad bibendum aquam, antequam accedat ad fontem evomit venenum: imitare ergo hujus serpentis astutiam, et omne venenum amarissimum projice ab anima tua. Remitte conservo tuo centum denarios , ut tibi dimittatur debitum decem millium talentorum; et qualem cupis erga te esse Dominum, talis esto ipse erga conservum tuum. Quodcunque opus inchoaveris, pri
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib: ce uirtutes quib alienus est de se
preclicare gestit. Son se patitur cuiquam esse
subiectum. Semꝑ primatum cupit.⁊ ad maiorẽ
gradum conatur se eintrgere: oe quod ex meritis
tos idest actus suos. Humilis econtrario respuit
omnem hor orem terrenum: &e ultuum se esse
iudicat cunctis hominib. Nam ⁊ si mediocris in¬
Cum consumniauerit omne mandatum. nichil
se fecisse testatur: &e omnes uirtutes anime sue
celare festinat. Sed diuulgabit deus opera eius
⁊ ꝑferet in medium mirifica gesta illius: ⁊ exal¬
tabit eum ⁊ clarum efficiet illam: ce in tepore
ꝑtecum suatum quod postulat impecrabit.
psteme te humiliter ante conspectum eiuo: ne
postules quiequam quasi ex grana mentorum
celaulud: t te celante multipliciter tibi cesti¬
diatur a domino. Et pectata tua eito ptoduc in
medium :ut deleat illa deus cum confessus ea¬
fuetis Nec te uelis iustificare cũ adorandum accs¬

Expanded text:
ab hominibus, et virtutibus, quibus alienus est, se ab hominibus, et virtutibus, quibus alienus est, se praedicare gestit. Non se patitur cuiquam esse subjectum, sed semper primatum cupit, et ad majorem gradum se conatur immergere; et quod ex meritis ter omnes actus suos. Humilis e contrario respuit omnem honorem terrenum, et ultimum se esse judicat omnibus hominibus. Nam etsi mediocris apCum consummaverit omnia mandata Domini, nihil se fecisse testatur, et omnes virtutes animae suae celare festinat: sed divulgat Dominusmirificat gesta ipsius, et exaltabit et clarum faciet eum, et in tempore precum suarum quod postulat impetrabit. prosterne te humiliter in conspectu ejus. Ne postules quidquam, quasi ex gratia meritorum cela illam, ut te silente multipliciter restituatur a Deo; et peccata tua cito produc in medium, ut deleat Dominus illa, cum confessus fueris ea. Nec te velis justificare cum ad orandum acces
Abbreviated transcription (Latin):
Sed deus non delectatur in eorum orperib:
&e simulationem cordis eoꝵ execratur ac res¬
puit. Tu autem licet exiguum de tuis laborib¬
⁊ acceptum est coram dño. Nec te uelis iactare
cum porrigis elemosinam indigenti : &e illi cui
feneras ne te uelis esse meliorem: sed in om̃ib
oꝑib tuis humiliare coram domino ÷ quia ñ
erit gratum deo quicquid efficitur cum suꝑ¬
bia. Quod autẽ fit humiliter: acceptum estei
est omnium uirtutum sublimitas: ut ad ꝑfectõ¬
nis fastigrum possis tonscendere. Cuncte insti¬
tutiones non aliter nisi ꝑ humilitatem in
plentur: & multorũ tempoꝵ labores ꝑ suꝑbi¬
am in nichilum depurabuntur. uir humilis
deo est similis: & in templo pectoris sui gestat
eum. Suꝑb autem cum sit de odibilis: est¬
diabolo similis. Humilis licet in habitu uideat᷑
uillissimus: gloriosus est in uittutib. Suꝑbus
incessum &e motum dinostitur eius suꝑbia: ce

Expanded text:
sed Deus non delectatur in operibus eorum, sed Deus non delectatur in operibus eorum, et simulationem cordis eorum exsecratur ac respuit. Tu autem, fili, licet exiguum de tuis laboribt acceptum coram Domino. Non te velis jactare cum porrigis eleemosynam indigenti; et illo cui feneras ne te arbitreris esse meliorem; sed in omnibus operibus tuis humilia te coram Domino, quia non erit gratum Deo quidquid efficitur cum superbia; quod autem fit humiliter, acceptum est eiest omni virtute sublimius, ut ad perfectionis fastigium possis conscendere: cum justae institpleantur, et multorum temporum labores per superbiam in nihilum deputentur. Vir humilis Deo est similis, et in templo pectoris sui gestat eum. Superbus autem cum sit Deo odibilis, diabolo similis est. Humilis vero licet in habitu videatur vilissimus, gloriosus est in virtutibus. Superbincessus et motus dignoscitur ejus superbia, et
Abbreviated transcription (Latin):
quem dñs uocans ad regna celorum cum facultates
uendere precepiss: auiditas introire non sinit. Et̃
uide pectus. auancie ardor exarserat: ut dnm̃ largi¬
torem cunctorum bonorum in manib traderet im¬
piorum. Auarus enim uir inferno similis est. Infer¬
nus enim qͣntoscumq uorauerit non dicit satis ẽ
ce si omnes thesaur confluxetint in auaro non
saturabitur. Alienum ce facito fili ab hoc uitio: ⁊
uoluntariam pauꝑtatem libenter assumito. No¬
li ẽẽ desidiosus ⁊ piger: s labora manib tuis ut ha¬
beas unde tribuas indigenti. Scd̃m possibilitatẽ
tuam: mediocuter porrige. Tantum enim expeti¬
tur ate. quantum tibi fuerit creditum. Nemo
enim exigit ate: quod ip̃e minime possides. Elemo¬
sina cũ iriquitate acquisita. ab hominatio est corã
domino: s acceptum est ei. quod fuerit fide¬
tes aliena. prestare se elemosinam simulant.
ce cum alios premant. aliis misereri se fingũt

Expanded text:
cum Dominus vocans ad regna coelorum facultates cum Dominus vocans ad regna coelorum facultates suas vendere praecepisset, aviditas intrare non permisit . Et Judae pectus avaritiae ardore exarsit, ut Dominum largitorem sibi cunctorum bonorum in manus traderet impiorum . Avarus enim vir inferno similis est. Infernus igitur quantoscunque devoraverit, nunquam dicit satis est; sic etsi omnes thesauri terrae confluxerint in avarum, non satiabitur. Alienum te facito, fili, ab hoc vitio, et voluntariam paupertatem libenter assume. Noli esse desidiosus et piger; sed labora manibus tuis, ut habeas unde tribuas indigenti. Secundum possibilitatem tuam mediocriter porrige: tantum enim expetitur a te quantum tibi fuerit creditum. Nemo enim exigit a te quod ipse minime possides. Eleemosyna cum iniquitate acquisita abominatio est coram Christo, sed acceptum est illi quod fuerit fidetes aliena, praestare se eleemosynam simulant; et cum alios premant, aliis misereri se fingunt:
Abbreviated transcription (Latin):
subicias. ab omi auaricia declina cor tuum:
ce ne condempneris. sicut adulter uł ydolorũ
cultor. Holi amare mammonã: ne offendas eũ
cui membra tua ac mentem pariter dedicasti.
stes. Multi cupientes aliena: etiam a suis pri¬
uati sunt. auene sunt nob̃ huius seculi facul¬
tates: nr̃a autem possessio regnum celorum est.
Noli ergo appetere aliena: ne a tuis fias extrane
Peccuniarum cupidus: etiam animam suam ue¬
nalem habet. Si inuenerit tempus pro nichilo ꝑ¬
petrat homicidium: &e sicut qui effundit aquam
in terram. ita est ei effũdere sanguinem ꝓtimi sui.
suis omnib lapidatus est. Propter auariciam
saul alienus a deo effectus a drabolo possessus est:¬
ce ad extremum de culmine regali expulsus. ab
inimicis suis ꝑemptus est. Achab ꝓpter auariciam
lio uulneatus defunctus est. Et dominus noster salua¬
tor uolebat a corde phariseorum peccuniarum amo¬
rem excludere: sed illi qui erant cupidissimi. salu¬
bria euis monita irtidebant. Dam ⁊ illum duntẽ

Expanded text:
subjicias, ab omn avaritia declina cor tuum, ut non condemneris sicut adulter et idolorum cultor. Noli amare mammona, ne offendas eum cui membra tua et mentem pariter dedicasti. stes. Multi cupientes aliena, et suis privati sunt. Alienatae sunt a nobis saeculi hujus facultates, nostra autem possessio regnum coelorum est. Noli appetere aliena, ne a tuis fias extraneuPecuniarum cupidus jam animam suam venalem habet: si enim invenerit tempus, pro nihilo perpetrabit homicidium; et sicut qui effundit aquam super terram, ita est ei effundere sanguinem proximi suisuis omnibus lapidatus est . Propter avaritiam Saul alienus a Domino effectus est, et ad extremum de culmine regali expulsus est, et ab inimicis suis peremptus. Et Achab propter avaritiam lio vulneratus defunctus est. Dominus noster et Salvator a corde pharisaeorum volebat pecuniarum amorem excludere: sed quia illi erant cupidissimi, salutaria ejus monita deridebant. Nam et illum divitem
Abbreviated transcription (Latin):
onem. uł contentionẽ facit: respoñ.
Apło precipiente. aliquando quidẽ. ne qͥd
faciatis scdm fauorem uł in alterã partẽ
declinando. aliquando aut̃ dicente. quia
si quis udetur contenciosus esse. nos talem
consuetudinẽ ñ habemus. neq eccłia dei:
si quis hoc facit. notetur usq quo corriga¬
tui. Uerũtam̃ oportet eũ summa diligen¬
tia. & ꝓbacione discutere. & considerate ad
quã partẽ unusquisq aptus sit uł opoetunꝰ
& ita ei inuingi quodcunq illud est oꝑis uł
officii. ut neq illi qui inuingunt ex hoc ip̃o
condemnentuꝵ. quod ñ aptum officium ali¬
cui inuinxerint. & inueniantus mali esse
dispensatores. siue animatũ. siue mandatoꝵ
dm̃: neq illi ip̃i quib inungitur. occasio¬
nẽ peccati ex hoc habere uideatitur. iut̃

Expanded text:
t? RESP. Apostolo praecipiente, aliquando quidem: Ne quid facias secundum favorem, vel in alteram partem declinando ; aliquando autem dicente: Quia si quis videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia . Si quis hoc facit, notetur, usquequo corrigatur. Verumtamen oportet cum summa diligentia et probatione discutere et considerare ad quam partem unet ita ei injungi quodcunque illud operis vel officii, ut neque illi qui injungunt ex hoc ipso condemnentur, quod non aptum alicui officium injunxerint, et inveniantur mali esse dispensatores sive animarum, sive mandatorum Domini: neque illi ipsi quibus injungitur occasionem peccati ex hoc habere videantur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis ipsis naturale quoddam animi iidici¬
um. ꝑ quod mala segregamus a bonis. que uirtꝰ
directum ⁊ equum tenebit iudicii ac discretioĩs
tis nr̃e residens. que laudabilia sunt amplectit᷑:
que uero turpia & uiciosa condempnat. uerbi

Expanded text:
us ipsi naturale quoddam animi iudicium, per quod mala segregamus a bonis. Quae virtudirectum et aequum tenebit iudicii ac discretionis tis nostrae residens, quae laudabilia sunt, amplectitur, quae vero turpia et vitia, condemnat’. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
luptatem sectati sunt. In merore ce gemitu
magno insempiternum erunt: qui uiciis &e pas¬
sionib seruierunt. Et cum hi omnes pro crimi
nibis suis gehenne ignib mancipantur. tibi
sempiterna premia tribuentur: quod oculus ñ¬

Expanded text:
voluntates secuti sunt. In moerore et fletu voluntates secuti sunt. In moerore et fletu maximo in sempiternum erunt qui vitiis et passionibus servierunt. Et cum hi omnes pro suis criminibus gehennae ignibus mancipentur, justis sempiterna praemia tribuentur a Domino, Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgitum ⁊ summa seturitas: nec timebis ultta
iacula ignita diaboli. Non tibi terrorem incuti¬
et barbarorum immanitas: nec formidabis
hostes ferocissimos qui cupiunt animam uigu
lentam tortorum: non famem. non sitim nul
lam egritudinem carnis. Non metues inuidi¬
am hominum. nec insidias malignorum ⁊ nõ¬
uerba uenenata mulierum: nec ultra adu̾sabi¬
tur caro contra tuum spiritum. Non tunebis
ꝑiculum maris. nec ullos casus aduersos: s hec
omĩa sedantur. cum anima tua abiecerit sar¬
cinam carnis. Tunc spiritus sc̃s tribuet tibi in
celestib mansionem: cui tu paulo auce intra
corporis tui hospicium feceras mansionem. Et
recipient merita. Sed frustra tunc peccatores
ce impii penitebunt. fornicatores &e adulten
ululabunt: nec ullam requiem poterunt inue¬
nire. R apaces &e auari flebunt amare: nec ma¬
lorum suorum ueniam consequentur. In luc¬
tu maximo detinebuntur omnes: qui cãmis uo

Expanded text:
per girum et summa securitas, nec timebis ultra per girum et summa securitas, nec timebis ultra jacula ignita diaboli. Non tibi terrorem incutiet barbarorum immanitas, nec formidabis hostes ferocissimos, qui cupiunt animas jugullentam tortorum, non famem, non sitim, nec ultam aegritudinem carnis; nec metues invidiam hominum, nec insidias malignorum, verba venenata mulierum luparum; nec ultro adversabitur caro contra spiritum tuum: non timebis periculum maris, nec ullos casus adversos, sed haec omnia sedabuntur. Cum anima tua abjecerit sarcinam carnis, tunc Spiritus sanctus tribuet tibi in coelestibus mansionem, cui paulo ante intra corporis tui hospitium feceras mansionem; et ipient merita pro suis operibus. Sed frustra tunc peccatores et impii poenitebunt, fornicatores et adulteri ululabunt, nec ullam requiem poterunt invenire. Rapaces et avari flebunt amariter, nec malorum suorum veniam consequentur. In luctu maximo detinebuntur omnes qui carnis suae
Abbreviated transcription (Latin):
in senectute hac luce priuantur ⁊ sed in diuersis e¬
tatib de hoc mundo migrant: ce in quib actib uo
cabitur homo. in eisdem necesse est teddere ratio¬
nem. Demo enim in inferno confitebitur domino.
Sed t ne cunctens ad penitentiam conuerti. Sẽ¬
ꝑ ante oculos tuos uessetur ułtimus dies. Cum
tium diluculo surtexetis ad uesꝑam te ambigas ꝑ¬
uenire: ce cum in lectulo adquiescendum menbra
posueris. noli confidere de lucis aduentu: ce faciliꝰ¬
poteris te refrenare ab omnib uiciis. Semper cor
tuum ꝓmissa celestia meditetur: ut ip̃a te ad uir¬
tutis u̾iam ꝓuocent. Esto nunc talis qualis futurꝰ
tibi in itinere prepara: ut incunctatus libenter cũ
uocatus fueris ꝑgas ad dominũ. Tunc cum camis
uinculo amima cua fuent absoluta. mox in occur¬
sum tuum angelorum corus occurret: omne scõꝵ
agmen in tuis miscebitur amplexib tte ad adoram¬
dum uetum udicem ꝑducet. T̃unc erit tibi pax

Expanded text:
in senectute moriuntur; sed in diversis aein senectute moriuntur; sed in diversis aetatibus de hoc mundo migrant. Et in quibus actibucabitur homo, in iisdem necesse est redere rationem. Nemo enim in inferno confitebitur Domino , sed nec tu cuncteris ad poenitentiam converti.  ante oculos versatur ultimus dies. Cum enim diluculo surrexeris, ad vesperum te ambigas pervenire; et cum in lectulum ad quiescendum membra tua posueris, noli confidere de lucis adventu, ut facilius te possis refrenare ab omnibus vitiis. Semper cor tuum promissa coelestia meditetur, ut ipsa te ad virtutis viam provocent. Esto nunc talis in operibus botibi in itinere praepara, ut incunctanter libenterque, cum vocatus fueris, pergas ad Dominum. Tunc cum a carnis vinculo anima tua absoluta fuerit, mox in occursum tuum angelorum chorus occurret, omne sanctorum agmen in tuis miscebitur complexibus, et te ad adorandum verum judicem perducent. Tunc tibi fiet pax
Abbreviated transcription (Latin):
plitiani alioe itan sua celate festinant: &e
apud quosdam uidentur esse mirabiles. Cum ue
attacti morsu eius intumescunt. & palam om̃ib
ueniunt: quia nichil occultum quod non reue¬
labitur. Siquis tibi intulerit mala. ne uelis itas¬
ci aut retribuere illi etiam si possis: sed dole po¬
tius pro eo. quia dominus irascitur ei. Qui enĩ
pacienter ꝑtuletit mala: in futurum coronabi¬
tur. Qui au̾tem intulerit mala in die malo: in¬
futuro reus dampnabitur. Nec ꝓ carnalib
damnis frangatur animus cuus: nec uigorem
damnum. si a ꝓposito tuo tardaueris : ce quando
de peccati obnoxium senseris ad penitentiam cõ¬
uerti non confundaris. Q ui enim hic penituerit:
in nouissimo non penitebit. Clementer enim ds̃
ad penitenciam confugientes suscipit. Et ne mi¬
sericcrdia dñi fretus. pectatis pectata adicias ⁊
ce ne uelis dicere. donec iuget etas mea carnis cos¬
cupiscentiam execcebo: ce postremo in senectute
uit hominum diem exitus sui: Non enim omẽs

Expanded text:
plurimi callide vitia sua celare festinant, et apud quosdam videntur esse mirabiles, sed floattacti morsu ejus intumescunt, et palam fiunt omnibus, quia nihil occultum est quod non revelabitur ei aut retribuere illi, etiamsi possis, sed dole potius pro eo, quia Dominus irascetur ei. Qui enim patienter pertulerit mala, in futurum coronabitur; qui vero intulerit mala, in die mala ut reus damnabitur. Ne pro carnalibus n frangatur animus tuus, nec vigorem Deum, si a proposito tuo retardaveris: et quando te peccati obnoxium senseris, ad poenitentiam converti non coin novissimo non poenitebit, clementer enim Dominus ad poenitentiam confugientes suscipit. Et ne misericordia Domini fretus peccatis peccata adjicias, neque velis dicere: Donec viget aetas mea, carnis concupiscentiam exercebo, et postremo in senectute minum novit diem exitus sui. Non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iste ueniens ad fres secum detulit: obnoxiꝰ
est ad exsoluendũ debitum. Si uͦ omnib de¬
relictis in manib ꝓpinquoꝵ abscessit.
nullus uel ip̃i uel trĩb scrupulus debet ex
ad edificationem ꝑtineat uirginib: Res
Et quomͦ seruabitur preciptum illud apłi
rorib preest frequenter loqui. & maxime si a¬
liqui c̃e fr̃ib pro boc leduntur: Res
tas eum dicentem. Quia ñ sum usus potesta¬
te mea. uti. ne offendiculum aliquod darem
euuangelio xp̃i: & quantũ fier potest. rarius
uidende sunt. & breuiuis est sermocinatio fini¬
Si oportet cum soror aliqua con Int̃ Y enda¬
fitetua. quodcũq delictum presbitero. etiam
matrẽ monasterii adesse: Res.
Honestius mͥ uidetur esse & religiosius.
ut ꝑ seniorem matrẽ presbit̾ si quidẽ iliud
sibi quod iidetun. statuat. & modũ uł tipum
penitenciȩ imponat. ad emendationẽ eius. quȩ¬

Expanded text:
iste veniens ad fratres secum detulit, obnoxius iste veniens ad fratres secum detulit, obnoxius est ad exsolvendum debitum. Si vero omnibus derelictis in manibus propinquorum abscessit, nullus vel ipsi vel fratribus scrupulus debet exiad aedificationem fidei pertineat virginibus? RESP. Et quomodo servabitur praeceptum illud Apostroribus praeest frequenter loqui; et maxime si aliquid de fratribus pro hoc laeduntur? RESP. tari eum dicentem: Quia non sum usus potestate mea, ne offendiculum aliquod darem Evangelio Christi . Et quantum fieri potest, et rarius videndae sunt, et brevior est sermocinatio inSi oportet, cum soror aliqua confitetur quodcunque delictum suum, etiam matrem monasterii adesse?-- Resp. Honestius mihi videtur esse, et religiosius, ut per seniorem matrem presbyter, si quid et illud sibi videtur, statuat, et modum vel tempus poenitentiae imponat ad emendationem ejus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
negligentia squaluerit. & in desertum ue¬
nerit. consequens est suscipere illam sentep¬
tiam. quȩ dicit. spinȩ & tribuli orientur
in te: & pati illud. quod scriptum est. expec¬
taui. ut faceret uuas. fecit autẽ spinas. De
qua dixerat plantaui uineã sorech: & tunc
merito dicitur. ad eã illud quod ꝑ ieremiaro
predictum est. a dño dicente. ego plantaui¬
te uineam fructiferam. totã ueracem. quo
debita. intret ad fr̃es. & parentes eius pro
ipso exigantur. & tribulentur. si ñ affert
runt. uel illi ip̃i qui ita egit: Responsio
se. si licet dari censum cesari. an non: ait.
Ostendite mͥ denariũ: cuius babet imagi¬
nem &e suꝑscriptionem. Cum autẽ dixissent
quia cesaris: respondit. Reddite gͦ que cesa¬
ris sunt cesari: & quȩ dei sunt deo. Ex hoc
gͦ manifeste docemur: quia bii obnoxii st̃
tributis cesarum. apud quos inuenitur ce¬
saris census. & imago. Si quid gͦ tale etiam

Expanded text:
negligentia squaluerit, et in desertum venegligentia squaluerit, et in desertum venerit, consequens est suspicere illam sententiam quae dicit: Spinae et tribuli oriuntur in te , et pati illud quod scriptum est: Exspectavi ut faceret uvas; fecit autem spinas , de qua dixerat: Plantavi vineam Soreth, et tunc merito dicetur ad eam illud quod per Jeremiam praedictum est a Domino, dicente: Ego te plantavi vineam fructiferam, totam veracem, quomdebita, intret ad fratres, et parentes ejus pro ipso exigantur et tribulentur; si non affertrunt, vel illi ipsi qui ita egerit? RESP. Dose: Si licet dari censum Caesari, aut non; ait: Ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et subscriptionem ? Cum autem dixissent quia Caesaris, respondit dicens: Reddite ergo quae Caesaris sunt, Caesari, et quae Dei sunt, Deo . Et hoc ergo manifeste docemur quia hi obnoxii sunt tributis Caesaris, apud quos invenitur Caesaris census et imago. Si quid ergo tale etiam
Abbreviated transcription (Latin):
catum. Naturalib gͦ motib nr̃is abutitur.
sicut illud quod in dño facere conatus. est:
cũ eũ sensisset esurire. & ait ad eũ. Si filius
dei es: dic ut lapides isti panes fiant. Moti¬
bus autẽ ex uitio conquesitis abuntua. sic̃
fecit in uidam: quem qm̃ cupidũ uidit. & a¬
uariciȩ morbo egrotantẽ. abusus hoc uitio
eius: usq ad ꝓditionis eum ob triginta aR¬
genteoꝵ lucrum ꝑtraxit ruinam. Quia aut̃
ex nobis ip̃is mala oriuntur. manifeste¬
dñs ostendit dicens. Quia de corde ꝓcedunt
cogitationes malȩ: & reliqua. Hoc aut̃ ac¬
cidit his qui ꝑ negligentiã. inculta. & sca¬
lentia. naturalium in se bonoꝵ semina dere¬
linqunt. sicut ait salomon. quia sicut agricul¬
tura. ita ure insipiens. & sicut uinea. ita bo¬
mo. cui deest prudentia: si relinquas eã fict
deserta. & ascendunt in eam spinȩ. & erit
derelicta. Huic gͦ animȩ. quȩ ex huiusmod

Expanded text:
catum. Naturalibus ergo motibus nostris abutitur: catum. Naturalibus ergo motibus nostris abutitur: sicut illud quod in Domino facere conatus est, cum eum sensisset esurire, ait ad eum: Si Filius es Dei, dic ut lapides isti panes fiant . Motibus autem ex vitio conquisitis abutitur, sicut fecit in Juda: quem quoniam cupidum vidit et avaritiae morbo aegrotantem, abusus hoc vitio ejus, usque ad proditionis eum, ob triginta argenteorum lucrum, pertraxit ruinam . Quia autem mala ex nobis ipsis oriuntur, manifeste ostendit Dominus dicens: Quia de corde procedunt cogitationes malae, et reliqua. Hoc autem accidit eis qui per negligentiam inculta et squalentia naturalium in se bonorum semina derelinquunt, dicente Salomone: Quia sicut agricultura, ita vir insipiens; et sicut vinea, ita homo cui deest prudentia; et si relinquas eam, fiet deserta, et ascendent in ea spinae, et erit derelicta . Huic ergo animae quae ex hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis ñ desiderͥo corrigendi fr̃ĩs arguat eũ Ina¬
qui delinquit. s sui uitii explendi grã. quomͦ
oportet hunc cortigi. si post multã cõmoni¬
tionem in eisdem permaneat: Res.
ste uelut suis commodis ꝓspitiens. & prima¬
tus desiderans notttur: &e emendationis ei mo¬
dus. ex institutionũ disciplinis intimetur. Qx
si ꝑmanserit in obstinatione: manifesta est
sententia eoꝵ qͥ ñ penitent ꝓ delicto. Int̾
ad ẽmendationem eoꝵ qui delinqunt. Res
Hoc in iuditio eoꝵ positum qui prest.¬
ant: quia & eruditio. multã habere facit dif¬
Si in omni peccato. siue scđ̾m cogitationẽ.
siue scłm uerbũ. siue scdm actũ. sathanã
in causa esse conuenit diciꝰ Responsio¬
eneraliter arbitror qđ satbanas ipse ꝑ
semctip̃m causa peccati existere nulli potest.
sed motib animȩ nĩx. siue naturalib. siue etiã
ex uitio conquisitis abutitur ad uoluntatem
trabit in hoc quod ip̃i gratum est idẽ in pec¬

Expanded text:
Si quis non desiderio corrigendi fratres arguat eum qui delinquit, sed sui vitii explendi gratia; quomodo oportet hunc corrigi, si post multam communicationem in eisdem permaneat? RESP. Iste velut suis commodis prospiciens et primatus desiderans notetur, et emendationis ei modus ex institutionum discipulis intimetur. Quod si permanserit in obstinatione, manifesta est sententia eorum qui non poenitent pro delicto. INTERad emenHoc sit in judicio eorum qui praesnt: quia et aetas et eruditio multam habere facit difCXCV. Si in omni peccato, sive secundum cogitationes, sive secundum verbum, sive secundum actum, Satanam in causa esse convenit dici? RESP. Generaliter arbitror quod Satanas ipse per seipsum causa peccati existere nulli potest; sed motibus animae nostrae, sive naturalibus, sive etiam ex vitio conceptis abutitur ad voluntatem trahit in hoc quod ipsi gratum est, id est, in pec
Abbreviated transcription (Latin):
brant ab omni namiloquio temꝑa lingram
reaum s equando qui audiunt horrescendes ob¬
turen aures su as: te sit tibi confusio coram oi¬
bus. De quib molestiam non pacerrus nol cs̃¬
tenoete⁊ nec ie insuescas consuetudini pessime:
te:. sed subtidendo tantum. mentis leciciam in¬
dica Sxm modum paruuli iocate uelis assidue:
quia non conuenit ei qui ad ꝑfectionem itic̃
iocari ut paruulum. Esto in malicia patiulus.
rir ꝑfectus in sensu. In quibustam te exbibẽ
senem: in quibusdam infantem. Pariuli emim¬

Expanded text:
beant. Ab omni vaniloquio tempera linguam beant. Ab omni vaniloquio tempera linguam tuam; ne quando qui audiunt horrescentes obturent aures suas, et sit tibi confusio coram omnibus. De quibus molestiam non pateris, noli contendere acriter, nec insuescas consuetudini pessimae, re, sed subridendo tantummodo mentis laetitiam indica. Nec in modum parvuli jocari velis assidue, quia non convenit ei qui ad perfectionem nititur jocari ut parvulus. Esto in malitia parvulus, et vir perfectus in sensu. In quibusdam te exhibe senem, et in quibusdam te exhibe parvulum
Abbreviated transcription (Latin):
stus debet ꝑseuerare oe spũ: quia nichil ꝓderit¬
et̃ castum corpore.⁊ mente corruptum. Ciuitas
ta. ex alia uers destructa: adicum ad se hosti p̾¬
bebit. Etnauis si fuerit compage solidata. &e
unam in se tabulam habuerit ꝑforatam: re¬
pleta a quatum fontib mergeretur in pro¬
fundum. Uerus enim continens. cuncta que
uana sunt sꝑnit: nec ullam gloriam sectatur
humanam. futorem & itacundiam reprimit:¬
& exectatur inuidiam. Potius sustinet detrimẽ¬
tum: quam dissoluat uinculum caritatis. nõ
detrahit cito de ꝓpximo: nec libenter audit de¬
trabentem. Cupit semꝑ declinare auiciis. ⁊ ad
iurtutes anime semet ipsum instigat. Talem te
cum te a cibis abscinueris: abstine ⁊ linguam
tuam ab islicitis uerbis. Omnem blasfemiam
longe facito a te. ne suꝑflui sermones procedãt
de ore tuo: qua &c pro ociosis uerbis redditur
neneris: ut te audientib cunetis grẽam pre¬

Expanded text:
stus debet perseverare et spiritu, quia nihil proderistus debet perseverare et spiritu, quia nihil proderit castum esse corpore, et mente corruptum. Civitas a, ex alia vero destructa, aditum ad se hosti praebebit. Et navis si fuerit forti compage solidata, et unam in se habuerit tabulam perforatam, repleta aquarum fluctibus mergetur in profundum. Verus enim continens cuncta quae vana sunt spernit, nec ullam gloriam sectatur humanam; furorem iracundiae reprimit, exsecrationem despicit, potius sustinet detrimentum, quam dissolvat vinculum charitatis; non detrahit cito proximo, nec libenter audit detrahentem; cupit semper declinare a vitiis, et ad virtutes animae semetipsum instigat. CAPUT XVIcum te abstinueris, abstine et linguam tuam ab illicitis verbis. Omnem blasphemiam longe fac a te, nec superflui sermones procedant de ore tuo, quia et pro otiosis verbis in die num tempus inveneris, ut te audientibus cunctis gratiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
piscis cum auidis faucib ꝓperat. ut gluciat escã.
&e repente humanum intra fauces repperit hos¬
tem : uł sicut aues cum per escam rapiuntur
in retib: ita ebriosus intra se uinum suscipit
inimicum ÷ quod intra se morans impellit ad
omne opus fedissimum. Homo rationabilis:
ut irrationale animal capitur. T autem te¬
in omnib exhibe sobrium: ut te sobrietas in
tis adu̾sus eos qui ieuinii tui mensuram nõ
ualent obtinere: nequando uidearis escis car¬
nalib ieuinare. & uicĩ corpus tuum replere.
nib obruere ⁊ uł carnis amorem uincere. ⁊ in cor¬
de liuoris stimulos machinare: uerus enumn cõ¬
tinens. tam a corporis quam anime se abstinet
passionib: quia in utrisq substanciis homo
constare uidetur. Dulla est ꝑfectio in una par¬
de esse sublimem. ⁊ in alia esse ꝓstratum: in u¬
na parte fulgere. ⁊ in alia uitiorum caligine of¬
fuscari. Qui enim castus cupit esse corpore. ca¬

Expanded text:
piscis, cum avidis faucibus properat ut glutiat escam, piscis, cum avidis faucibus properat ut glutiat escam, et repente hamum inter fauces reperit hostem: vel sicut aves cum per escam capiuntur in retibus; ita ebriosus intra se vinum suscipit inimicum, quod intra eum morans impellit ad omne opus foedissimum; et homo rationabilis ut irrationabile animal capitur. Tu autem in omnibus exhibe te sobrium, ut te sobrietas in ris adversus eos qui jejunii tui mensuram non valent obtinere: ne quando videaris escis carnalibus abstinere, et vitiis pectus tuum replere. nibus obruere! vel carnis amorem vincere, et in corde livoris stimulos machinari! Verus enim continens tam a corporis quam animae se passionibus abstinet, quia in utriusque substantiis homo constare videtur. Nulla est enim perfectio in una parte esse sublimem, in alia esse prostratum; in una parte fulgere, et in alia vitiorum caligine occupari. Qui enim castus cupit esse corpore, ca
Abbreviated transcription (Latin):
tudines. escarum largitate ꝑpetimur. Sicut enim a
fili delicias mundi ce ciboꝵ opulentiam fugiamus:
nequando cruciati in flamina. guitam aque q̃ra¬
mus ebuetatem: ne crimen luxurie incurramus.
Uinum enim dñs nobis ad leticiam cordis. non
ad ebrictatem creauit: nec quantum gula exigit.
hoc ꝓpter dolorem stomachi ⁊ ꝓpter eius frequen¬
des infirmitates. Ne igitur nos quod ad medelam
corporis nr̃i tributum est ad ꝑnitiem deputemus.
Plurimi nanq ꝑuinum maxanam debilitatem¬
corporis contraxerunt: nec potuerunt consequi pͥs¬
ãdorem. Pleriq ꝑ uinum homicidium perpetra¬
uetunt: nec ipsi recusauerunt mortem. Alii per ui¬
num a demonib capti sunt. Nec enim est aliud ebrie¬
tas quam manifestissimus demon. Ebriosus putat
deuolutus. ꝑ uinolentiam armatur os ad male¬
dicta ⁊ conuitia ꝓximoꝵ: s iminutatur mens
ce lingua balbutit. Quid queso minus habetur
quam demonium ebrietas: Huiusmodi enĩ
uir: cum se putauerit bibere bibitur. Sicur enĩ

Expanded text:
per escarum largitatem perpetimur. Sicut enim ismundi delicias et ciborum opulentiam fugiamus, ne quando cruciati in flamma guttam aquae quaeramus ebrietatem, ne in retia luxuriae incurramus. Vinum enim nobis Dominus ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem creavit; non quantum gula exigit, hoc propter dolorem stomachi, et propter ejus frequentissimas infirmitates . Ne igitur nos quod ad medelam corporis nostri tributum est, ad perniciem deputemus. Plurimi namque maximam per vinum debilitatem contraxerunt, nec potuerunt consequi prisaverunt ardorem. Plerique per vinum homicidium perpetraverunt, nec ipsam mortem recusaverunt. Alii per vinum a daemonibus capti sunt, nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. Ebriosus putat us fuerit. Per vinolentiam armatur os ad maledicta et convicia proximorum, et immutatur mens, et lingua balbutit. Quaeso quid minus habetur quam daemonium ebrietas? Hujusmodi enim vir cum se putat bibere, bibitur. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
lium cantus. Non te soliuant in risum uerba ma¬
ma ⁊ sed ꝓferat exte gaudii tisum ꝑfertonum iuro¬
tuata moresq componas. Perfertus enum ille
diatu maion q uitti etate. sed qui m sensu ꝑ fect
ed ⁊on enim tibi obest puerilis etas. ni fus¬

Expanded text:
lium cantus. Non te solvant in risum verba inalium cantus. Non te solvant in risum verba inania, sed proferant ex te gaudii risum perfectorum virotuam moresque componas. Perfectus enim ille dicitur, non qui in aetate, sed qui in sensu perfectus est; non enim tibi obest puerilis aetas, si fue
Abbreviated transcription (Latin):
luctus leticram genetat sempiternam: iocus
autem ttarissam esficit animam ⁊ negligentem
inga dri precepta ⁊ nes delicta sua pottss ad ie¬
mortam reuocart: sed obliuiscens ea non se insti¬
gat ad penutentiam roc ita paulatim a boms ẜ
nis accenditur. qui secreta mentis illuminat.
setuli uoluptates. ⁊ ad premia futura se exten¬
dit⁊ nes ulla seculi cura ab amore enm segre¬
gat xp̃i: sed sigura quidem inter homines uet¬
sar uidetur ⁊ sed tota eius cont̾satio de celesti¬
bus incesuigitur. Mors illi presens: tanquam
uita ipsa est diacis. Cupit dissolui & ẽe cum xͦ
quem in carne uiuens. intra suum portaue¬
rat cemplum. Uide ergo quantum lucrum af¬
ferant fletus & lacrime: ce quantam ꝑiciem
postmodum flebit amare: qui autem lugere
uoluetit. gaudebit in posterum. Nam ce sal¬
uator noster beatos appellat lugentes: &e qui
manc letantur flere eos dicit in nouissimo. He te
ergo delectet puerilis iocus: sed lectionum spũa¬

Expanded text:
am generat sempiternam; jocus autem remissiorem efficit animam, et negligentem erga Dei praecepta, nec delicta sua potest ad memoriam revocare; sed obliviscens ea non se instigat ad poenitentiam, et ita paulatim ab omnibunis accenditur, qui secreta mentis illuminat saeculi voluptates, et ad praemia se futura extendit, nec ulla saeculari cura ab amore eam segregat Christi; sed ut figura quaedam inter homines versari videtur, et tota ejus conversatio de coelestibus intelligitur. Mors illi praesens tanquam vita ipsa est dulcis: cupit dissolvi, et esse cum Christo , quem in carne vivens intra suum portaverat templum. Vide ergo quantum lucrum afferant fletus et lacrymae, et quantam perniciem ctatur, postmodum flebit amare; qui autem hic legere voluerit, gaudebit in posterum . Nam et Salvator noster beatos appellat lugentes; et qui nunc laetantur, flere eos dicit in novissimo. Non te ergo delectet puerilis jocus vel risus, sed lectionum spiritua
Abbreviated transcription (French):
ꝑmuciem indenis. De incedais it̃: iu quo nauetr gĩa
pasli simna plutio. Cnta laquieos: ꝑ quos fartos
celi oi sen seis. ostula tibi a domino er pridens
⁊ puig lei sincetum: ut non ignores stand el aes asta¬
ciuas umici ⁊ dẽ i aetia euis nor mncid a pes tues
eas ien quer non corporis de corem ses anime deli

Expanded text:
ncedas iterum, quo naufragium perpessi sunt plurimi. Devita laqueos, per quos captos caeteros senseris. Postula tibi a Domino cor prudens et pervigilem sensum, ut non ignores fraudes et astutias inimici et in retia ejus non incidat pes tuus. Sapiens non corpo
Abbreviated transcription (Latin):
corsontio ptet rin contubetmo abstraentrer de¬
ierseumꝰ anuma tia : ⁊ a couoquiis eorum ne auer¬
tiia tino lauanitas ⁊ num bis qui ea lib e tigrat¬
teusunt. dicut cnim soi oriens estrgat eabigios̃
ra scmim doctuina a sensib cons expesle cenib
calnim untorum queso ne demites consorto cut
coum monitio nib mtns toa enigatere ado celũ÷

Expanded text:
consortio fruere, et contubernio abstinentium delectetur anima tua, et a colloquiis eorum ne averrum, et incolumitas animae iis qui ea libenter attendunt. Sicut enim sol oriens effugat caliginem, ita sanctorum doctrina a sensibus tuis expellit tenebras. Talium virorum, quaeso, ne devites consortia; ut eorum monitionibus mens tua erigatur ad coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
conscendere. Ad ugilandum aut̃ multũ ieuinium
ꝓderit. Sicuti nanq miles plurimo onere p̾graua¬
tus prepeditur: ita impeditur monachus ad uigi¬
liaᷤ. cum escarum largitate turgescit. Non enim
possumus uigilare cum fuerit dapib uenter nos¬
ter onustus: s oppressi somno. uigiliarum fructꝰ
camitimus: &e maximum detrimentum auime nr̃e
acquirimus. Uigiliis ergo copulare ieiunium. ut
cunctis anime uirtutib florere possis: ut caro tua
subiecta sit anime tue ÷ ce ancilla famuletur dñe
sue. De prebeas uires corpori tuo. ut possit bellũ
adu̾sus spm̃ exertere: sed semꝑ sit subiecta caro. ⁊
obtemꝑans spiritui. Noli incrassare ancillam. ne
quiis euis mancipetur. Sicut enim equis sunt fre¬
na imposita: ita ieiuniorum frena imponamus
corpori nr̃o. Nam quem ad modum auriga si cqͦ¬
rum frena lazauerit. rapidissimo cursu cum cis
ꝑ precipitia defertur ita ⁊ animasi corꝑi suo ñ imposui̾t

Expanded text:
o. Ad vigilandum autem multum jejunium proderit. Sicut enim miles plurimo onere praegravatus praepeditur, ita monachus ad vigilias cum escarum largitate torpescit. Non enim possumus vigilare cum fuerit dapibus venter noster onustus; sed oppressi somno vigiliarium fructus amittimus, et maximum detrimentum animae nostrae acquirimus. Vigiliis ergo copula jejunium; ut cunctis animae virtutibus florere possis, et caro tua subjecta sit animae tuae, et ancilla tua famuletur dominae suae. Ne praebeas vires corpori tuo; ne bellum adversus spiritum exerceat; sed semper subjects spiritus. Noli incrassare ancillam, ne bus ejus obsequiis mancipetur. Sicut enim equis sunt frena imposita, ita jejuniorum frena imponamus corpori nostro. Nam quemadmodum auriga, si equorum frena laxaverit, rapidissimo cursu cum eo in praecipitia deferuntur, ita et anima, si corpori suo non imposuerit