comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo faciat dñs eius: Non ut in uno
ustuꝯ maneat. s ut alt̾m alto decedẽ
uredat. Niuid est hoc: Ita ne cum p̃¬
eu dñi fec̾imus serui nõ erimus:
dene tunc serui nõ erimus. qñ boni
nui fuimus: Et quis pt̃ ꝯtradicere¬
ltati que att tam nõ dicam uos secuos¬
nescit quid faciat dñs eius. sũquionã
seruo bono ⁊ ꝓbato dñs eius nõ etiam
sua secreta ꝯmittit: Quid est ergo quod
ait. seruus nescit quid faciat dñs eius:
Ueril est nescit quid faciat. mĩquid nes¬
cit etiam quid p̾cipiat Nam si et hoc
nescit. quõ seruit. Aut quõ seruus est
qui nõ seruit: Et tñ dñs loquitur. uos
amici mei estis si fecĩtis que ego preci¬
pio uob. Iam nõ dicam uos seruos. ⁊
Orem mirabilem: cum seruire non
possimus nisi p̾cepta dñi fecerimus.
quõ p̾cepta faciendo serui nõ erimꝰ:
Si seruus nõ ero p̾cepta faciendo. et
nisi p̾cepta fecero seruire nõ potero.
ergo serniendo seruus nõ ero. Incelli¬
gamus fres intlłigamus: ⁊ hoc ĩnob

Expanded text:
uferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis Veritati, quae ait: Jam non dico vos servosnescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamenamici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾noꝵ poc̃oꝵ remissionem nllius sangue
martyris funditur. quod fecit ile pues
tularemur contulit nob̾. Quaciniss
martyres ꝓ frĩb sanguinem sii fiude¬
runt. hactenus talia exhibuerinit qu¬
lia de mensa dñi. caꝑe ceꝑunt. Imnitari¬

Expanded text:
torum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro tularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓu̾bio humana infirnutas ꝯuenitur.
eiq dicitur. Noli extende̾ te cũ sis pau¬
per contra diuitem. Diues est enĩ qui
nec hereditario nec ꝓpͥo umiqͣm debito
obnoxius: ⁊ ip̃e iustus est. ⁊ alios iustiti¬
cat xp̃c. Noli contra eum te extendere.
intantũ pauꝑ. ut remissionis pcc̃oꝵ ap¬
pareas cotidianus in orõne mendicis
Tuo aut̃ consilio inquit abstine ce.
Unde. lisi a p̾sumptione fallaci. Iue
quippe qr non tm̃ est homo s etiam ds̾
ideo nũqͣm reus. Si enĩ direx̾is ocłm
acut aquila et uadet in domũ p̃positi sui
unde ad nos utiq uenit. nec tales qͣlis
uenit inuenit. Diligamus ergo inuioẽ
nem nemo ht̃ ut ac̃am suam ponat quis
pamicis suis. Eum q sic mitetur pia
obroientia. ut ei nos comꝑare ulła presu¬
mamus audatia. Omelia. lxxxͣuii.¬
amici mei estis si fec̾itis que ego p̾cipio¬

Expanded text:
bio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculsicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem,nem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia. TRACTATUS LXXXV.amici mei estis, si feceritis qu
Abbreviated transcription (Latin):
tet ut ꝙ̃ admod̃ ip̃i ⁊ nos talia p̃paremꝰ
Ideo quippe ad ip̃am m̃sam nõ sic eos cõ¬
memoramus ꝙ admod̃ alios qui in pace
requiescunt ut etiam ꝓ eis oremus:
s magis ut ip̃i ꝓ nob̾. ut eoꝵ uestigiis
adhereamus. qr impleu̾unt ip̃i carita¬
tem. qr dñs dixit eẽ nõ posse ca maiorẽ
Talia enim suis frĩb exhibuerunt
qͣlia de dñi mensa parit̾ accepunt.i
Neq hoc ita dictum sit qi pp̃oa dño xp̃o
pares ẽẽ possimus: si ꝓillo usq ad san¬
guinem martyrũ duximus. Ille po¬
testatem hũit ponendi aĩam suam. et
it̾m sumendi eam. Nos aut̃ nec qͣn¬
tum uolumus uiuimus. ⁊ moriinum
etiam si nolumus. Ile moriens mox
in se occidit mortem. nos in eius mor¬
te lib̾amur a morte. Inlius caro nõ ui¬
oto coruptonr nrai post aoruptõm¬

Expanded text:
tet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. tet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
ponat quis ꝑ amicis suis fit ex hoc cõ¬
seq̃ns quod idem iste eungłista iohes m
animas ꝓ fr̃ib pon̾e. diligentes utiq ĩ¬
uicem sicut ip̃e nos dilexit qui ꝓ nobis
aĩam suam posirit. Rimirũ hoc est quod
legitur in ꝓu̾bus salomonis. Si sede¬
ris cenare ad m̃sam potentis. consid̾ans
mtlłige que apponuntur tibi. ⁊ sic mit¬
te manũ tuam sciens qr te oportet talia¬
pparare. Nam que m̃sa est potentis nisi
est ad eam sedẽ. insi humilit̾ accedere :
Et quid est consid̾are ⁊ melligẽ que appo¬
nuntur tibi. nisi digne tantam grãm
cogitare: Et quid est sic mitt̾e manum
ut scias qr talia te oportet p̃parare. nisi
suam posuit. sic ⁊ nos debenius antmnas
ꝓ frĩb pon̾e : Sicut enim ait etiam
gia eius. hoc est talia pparare. Hoc beati
martyres ardenti dilectione focerũt.
quoꝵ si nõ manit̾ memorias celebra¬
mus: atq in ꝯuiuio quo ⁊ ip̃i satura¬
ti sunt ad m̃sam dñi accedimus. opor¬

Expanded text:
ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit.legitur in parabolis Salomonis: « Si sederis coenare ad mensam potentis considerans intellige, quae apponuntur tibi, et sic emitte manum tuam, sciens quoniam talia oportet te praeparare . » Nam quae mensa est potentis, nisi est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia oportet te praeparare, nisi suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere? Sicut enim ait etiam sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, opor
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩm ac bestiaꝵ mascłinis seminib ⁊
horas ligari. oppͥmi. comqͥnari. ⁊ nec postoa
totam libari posse p̾dicatis. faustus¬
ccipis testam̃tũ uetus: Si est mͥ in
eo h̾editas: accipio. Si nõ est: non
accipio Imꝓbitas enim hec quid̃ numia
est usurpare tabulas. que testentur ex¬
heredatũ. In ignoras. testam̃tũ uetus
chananeoꝵ t̾ram repinitt̾e. s eam tñ
iudeis .i. circũcisis ⁊ sacrificantib et
abstinentib a porcina ac reliquis car¬
nib quas ĩmundas moyses appellat:
sabbata obseruantib ⁊ arimoꝵ sollẽp¬
quisq̃m nr̃m ea custodit. dignũ est
tit cum refusa ħeditate reddamus
et tabulas. Hec ergo p̾ma causa est.
cur ergo testam̃tũ uetus abitiendũ
puto: nisi tu me prudentius aliquid
doceas. Scdã u̾o causa est ꝙ tam etiam
misera eius ⁊ corporalis ac longe abi
anime ꝯmodis h̾editas est: ut post il¬
lam beatam noui testum̃ti pollicita¬

Expanded text:
hominum, ac bestiarum masculinis seminibus ehominum, ac bestiarum masculinis seminibus ehoras ligari, opprimi, coinquinari, et nec totam postea liberari posse praedicatis! ccipis testamentum uetus? si est mihi in eo hereditas, accipio; si non est, non accipio. inprobitas enim haec quidem nimia est usurpare tabulas. quae testentur exheredatum. an ignoras testamentum uetus Chananaeorum terram repromittere, sed eam tamen ludaeis, id est circumcisis et sacrificantibus et abstinentibus a porcina ac reliquis carnibus, quas inmundas Moyses appellat, sabbata obseruantibus et azymorum sollemquisquam nostrorum ea custodit — dignum est, ut cum refusa hereditate reddamus et tabulas. haec ergo causa est, cur ego testamentum uetus abiciendum puto, nisi tu me prudentius aliquid doceas. secunda uero causa est, quod tam etiam misera eius et corporalis ac longe ab animae commodis hereditas est, ut post beatam illam noui testamenti pollicita
Abbreviated transcription (Latin):
rus scd diuinitatem. ⁊ filius hõis ue¬
rus scd̾ carnem: nõ ex eo ꝙ est suꝑ ot̃a
deus bñdictus i scła: ex femina natꝰ
est. s ex illa infirmitate quam suscepit
ex nob̾. ut in ea moreretur ꝓ nob̾. ⁊ eam
sanaret in nob̃. Non ex forma dei ĩ qua
cum ẽet nõ rapinam arbitratus est
eẽ equalis deo natus ex femina est. s
ex forma serui quam accipiendo dein
ip̃m exinaniuit. Neq enĩ ob aliud ex¬
manisse se dictus est nisi accipiendo
formam serui. no amitendo tormande.
Illa enim natura qua in forma dei cq̃lis
est patri incõmutabilit̾ ꝑmanente. sus¬
cepit mutabilem nr̃am: ꝑ quam de uir¬
gine nascetur. Uos aut̾ cum carnẽ xp̃i
uirginali ut̾o ꝯmittẽ horretis: tpãm di¬
iunitatem dei nõ tm̃ hoĩm. s etiam ca¬
num porcoꝵq ut̾is ꝯmisistis. Semel cõ¬
ceptam in ut̾o uirginis xp̃i carnem
nõ uultis credere. in qua nõ solum non
ligatus. s nec mutatus est ds̃. ⁊ ip̃ãm
dei ꝑtem diunamq natitram in oĩm

Expanded text:
um diuinitatem, et filius hominis uerus secundum carnem, non ex eo, quod est super omnia deus benedictus in saecula ex femina natus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma serui, quam accipiendo semet ipsum exinan uit. neque enim ob aliud exinanisse se dictus est nisi accipiendo formam serui, non amittendo formam dei. illa enim natura, qua in forma dei aequalis est patri, incommutabiliter permanente suscepit mutabilem nostram, per quam de uirgine nasceretur. uos autem, cum carnem Christi uirginali utero committere horretis, ipsam diuinitatem dei nonum porcorumque uteris commisistis! semel conceptam in utero virginis Christi carnem non vultis credere, in quo non solum non ligatus, sed nec mutatus est Deus; et ipsam Dei partem, divinamque naturam, in omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse credidimtis: nõ est a u̾itate nr̃a
fides aliena. Nuocirca int̾ se tam eũnge¬
listis auenientib sicut faustus ꝓmi¬
sit: ut cilq succũbite. In illud quod ad¬
iunxit uos mouet adhuc ꝙͣuis nec sic
uinam naturam ex femine ut̾o credi
extitisse credamus. Nõne mͦ ꝯmemora¬
iu apłi testimoniũ ubi ait de iudeis.

Expanded text:
cepisse credidimus, non est a ueritate nostra cepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illud, quod adiunxit, uos mouet adhuc? quamuis nec sic uinam naturam ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi ait de Iudaeis:
Abbreviated transcription (Latin):
pollero uili aut ab alimno aitholicoro
errore correcti pietate catholica petetis
ut acciꝑetis. q̃reretis ut inueniretis.
faustum de gen̾ationũ diu̾sitate ꝑmo¬
uit. qr in duob prĩb intlłigendis hic
nodus erat. intellecta natura ⁊ adoptõe
solutus est: frustra se uoluit ad duos
eũngłistas conferre. ⁊ ab aliis duob au¬
ferre. magis offensurus ad quos se con¬
tulisset. qͣm eos a quib abstulisset. Non
enim amant scĩ suos electores: si scioꝵ
socioꝵ eos inuenint desertores. Unitate
enĩ gaudent ⁊ in xp̃o unũ sunt. Et si a¬
lius aluid. ⁊ alius aliuid. aut alius alit̾
et alius alit̾: uera tñ omnes dicunt. Nec
sibi ullo modo ꝯtraria si ꝑius lector ac¬
cedat. si mitis legat. si no h̾etico animo
unde rixetur. si fideli corde unde edifice¬
tur inquirat. Iam ergo qm̃ singuloꝵ
patrũ gen̾ationes. quos ut unus homo
duos hẽret. nõ est ab humano gene alie¬
nũ. singłos eungłistas narrandos sus¬

Expanded text:
possetis, nisi aut ab aliquo catholico id errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde, unde aedificetur, inquirat. iam ergo quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet. non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas sus
Abbreviated transcription (Latin):
io febaptizatus fuisset: ⁊ quid sibi ue¬
lit numerus genationũ scd̃ matħm. ut
ter qͣtuor decim dig̾antur. quib in sũ¬
mam computatis tamqͣm una minus
ipareat. nũs aut̃ gen̾ationũ scd̾ lucã
ii inbaptismo xp̃i ꝯmemoratur. ad
lptuagnita ⁊ septem ꝑueniat: quem

Expanded text:
Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi ueIohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum Matthaeum, ut ter XIIII digerantur, quibus in summam conputatis tamquam una minus adpareat; numerus autem generationum secundum Lucam, qui in baptismo domini commemoratur, ad septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
s abipo etiam ex hõib parentib ꝯditi
simus. dũm ꝙ ei subditi sumus. prẽm
ꝓ eus adoptione redempti renati sumꝰ.
facile fuit ergo religiosis ꝑscrutatorib
diunaꝵ litt̾aꝵ aliq̃ntum considãre ⁊ in¬
cuͣngłistis ꝯmemoratis: quõ duos pa¬
nes potuit hr̃e toseph. quoꝵ ꝓgen̾ato¬
res du̾si enum̾a rentur. Hoc ⁊ uos si
studium ꝯtentionis nõ excecaret: fa¬
cile uid̾e possetis. S ab illis uiris alia ⁊̃
quesita ⁊muenta sunt. cũ omnes haꝵ
narrationũ ꝑtes ꝑtractarent. Hec aut̃
caq etiam in manichei errore ꝯstituti
squod in reb humanis fieri solet
nt alius carne gen̾et filiũ. alius eum
uoluntate a doptet. ac sic unus duos
ptohẽat si nõ au̾so animo legetis co¬
as nõ usq ad abraham. s usq ad dm̃.
qu fecit hoĩem. ⁊ dato p̾cepto potestatẽ
ioit ue credens filus dei fieret. ⁊ cur
le i capite libri gen̾ationes ip̃as enu¬
merauit. ille aut̾ cum dñs saluator a

Expanded text:
 ab ipso etiam ex hominibus parentibus conditi sumus; dominum, quod ei subditi sumus; patrem, quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uievangelistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habere Joseph, quorum progenitores diversi enumerentur. Hoc et vos, si studium contentionis non excaecaret, facile videre possetis. Sed ab illis viris alia etiam quaesita et inventa sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent: haec auteItaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum voluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non adverso animo legeretis, codens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a
Abbreviated transcription (Latin):
Sinide quod facilluũ est. qm̃ crebra ꝯsue¬
fidine gen̾is humant inius homo drios
ꝯ̾es hr̃e potu̾it. imũ cuius carne homo
argenitus. alt̾m cuius uolinitate cum
im bomo eẽt filius sit adoptatus: Am si
es recde dicitur pat̾. nec nos recte dicimꝰ
uti nõ simus. s cuius grã ⁊ mi sericor¬
dissima uoluntate adoptati scd̃ doctͥnã¬

Expanded text:
quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani unus homo duos patres habere potuerit: unum, cuius carne homo sit genitus, alterum. cuius uoluntate, cum iam homo esset, filius sit adoptatus? qui si non recte dicitur pater, nec nos recte dicimusnati non sumus, sed cuius gratia et misericordissima uoluntate adoptati secun
Abbreviated transcription (Latin):
muliere. fcm lub lege. ut eos qui sub
lege erant redim̃et: ut adoptõm filis
recipemus. Hec igitur a doptio qͣntis¬
cramenti sit: hus atq hͦi testimonips
satis apparet. Unicũ enim filiũ deuisl
quem genuit de sub̃a sua: de quo dicia
cũ in forma dei ẽẽt nõ rapinam arbit᷑¬
tus est ẽẽ se equalem deo. Nos aut̃ nõ de
sb̾a sua genitit. Creatura enĩ sumus
itaq modus quo nos d̾s cum tam eẽm
ab ip̃o nõ nati s conditi ⁊ instituti u̾b
suo ⁊ grã sua genuit ut filii eius sr
adoptio uocatur. Unde ioh̾es dicit dod
eis potestatem filios dei fieri. Cum igitꝰ
us adoptionis filioꝵ apud pt̃es nr̃os et
in scripturis scĩs usitatũ sit. que mmpi¬
tatis dementia p̃cipitat pͥus eiͣnge¬
listas falsitatis arguere ꝙ diu̾sas gers¬
rationes ꝯmemoraitunt. tamq̃ utiaq

Expanded text:
muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque hujusmodi testimoniis satis apparet. Unicum enim Filium Deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. nos autem non de subtantia sua geuuit; creatura enim sumus,itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum igitur ius adoptionis filiorum apud patres nostros et in scripturis sanctis usitatum sit. quae inpietatis dementia praecipitat prius euangelistas falsitatis arguere, quod diuersas generationes commemorauerunt. tamquam utraq
Abbreviated transcription (Latin):
tam manifestam q ditłsitatem. tot
acuti ⁊ docti uiri diuinaꝵ scripturaꝵ
ꝑtracta tores diligentissimi nõ uide¬
rent. qui quid̃ in latina lingua ppau¬
ci sunt. eos aut̃ in groca quis nume¬
ret:Uid̾unt eam plane. Quid enim
facilius: Aut quis paululũ intuẽs
ista nõ uideat: Sic pie cogitantes tã¬
te auctoritatis emmentiam: latere
ibi aliquid credid̾unt quod pedentib
daretur. ob latrantib negaretur.
a q̃rentib mueniretur. rep̾henden¬
tib subtra hetur. pulsantib aꝑiretͦ.
obpugnantib claude̾tur. Petierũt.
q̃sierunt pulsau̾unt. acceꝑunt. inue¬
nen̾unt. intrau̾unt. Nempe tota in
hoc qd̃ est: quõ potũit duos paties ha¬
bere ioseph. Hoc enim si potuisset fi̾
demonstratur ulła oĩo causa ẽẽ cur

Expanded text:
ertam manifestamque diuersitatem tot ertam manifestamque diuersitatem tot acuti et docti uiri, diuinarum scripturarum pertractatores diligentissimi, non uiderent ? qui quidem in latina lingua perpauci sunt, eos autem in graeca quis numeret? uiderunt eam plane. quid enim facilius? aut quis paululum intuens ista non uideat? sed pie cogitantes tantae auctoritatis eminentiam latere ibi aliquid crediderunt, quod petentibus daretur, oblatrantibus negaretur, a quaerentibus inueniretur, reprehendentibus subtraheretur, pulsantibus aperiretur, obpugnantibus clauderetur: petierunt, quaesierint. pulsauerunt, acceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio est, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph. hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tamqm repugnantia mouissent
que qi pna fronte eturrit aptilsimã
repugnantiam cogitares: nisi aliqͥd
illic magnũ lat̾et difficile fieri po¬
tuisse ut tanta eis auctoritas in t̾raꝵ
orbe p̾beretur: qua sibi tot hoĩm doctis¬
simoꝵ ingenia subiugarent. Quid
enti magnũ est uidere quod iudistis.
alios xp̃i a sod̾ caruem ꝓgen̾atores cõ¬
memorari a luca. alios a matheo. cũ
ambo ioseph constituant. matħ̾s ad
quem t̾minet. lucas a quo inciprat.
qui pp̃ quoddam cum euis mr̃ẽ scm̃
et uirginale ꝯiugiuim etiam ipse
parens xp̃i meruit appellari. ut ꝓpt̃
uirgiialem dignitatem ab ip̃o uel
usq ad ip̃m gen̾ationes contex̾entur:
Quid ergo magnũ est quod iudistis
ꝙ alium prẽm hẽat ioseph scd̾ mathe¬
um. aliũ scd̾ lucam. ⁊ aliũ auum scd̾
istum. aliũ scd̃ illum. ⁊ deinceps sur¬
sum u̾sus usq ad dauid. ꝑ tam młtas
gen̾ationes alios parentes eits ab isto
alios ab illo enum̾ari. Ita ne tam aꝑ¬

Expanded text:
uisses, prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta eis auctoritas in terrarum orbe praeberetur, qua sibi tot hominum doctissimorum ingenia subiugarent. quid enim magnum est uidere, quod uidistis, alios Christi secundum carnem progeneratores commemorari a Luca, alios a Matthaeo, cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit appellari, ut propter uirilem dignitatem ab ipso uel usque ad ipsum generationes contexerentur? quid ergo magnum est, quod uidistis, quod alium patrem habeat Ioseph secundum Matthaeum. alium secundum Lucam, et alium auum secundum istum. alium secundum illum, et deinceps sursum uersus usque ad Dauid per tam multas generationes alios parentes eius ab isto, alios ab illo enumerari ? itane tam ap
Abbreviated transcription (Latin):
duo ⁊ ataui ⁊ patioaui eẽ potu̾unt:
et quicquid supͣ est isq ad dauid cuiꝰ
erant anito fili ⁊ silo mon qiui ptun¬
ad ordiem qurem machens lenttp e
et nathan qui est in serte quam lecis
exposuit. lttendunt enĩ ista uõ nlli et
nedent nõ possea duob uiris ꝑmietio¬
nem caruis hoĩem gigni. et lopttam
istam qonem nõ posse dissolui. pir a¬
tuentur: quod usitatissimũ acꝙ facil
limũ est prẽm cuiusq nõ eum tm̃idio
a quo genitus. s etiam eum a qtio fus
adoptatus. seq ennn adoptionis um¬
culum apud antiquos alienũ ab eoꝵ
morib fuit. cum etiam femtnas inue¬
namus adoptasde sibt filios non ex
utero suo natos: licut sara exagar⁊
lya ex ancilla sua. ⁊̃ filia pharonis mos¬
sen adoptanit. Ip̃e aut̃ iacob nepotes
suos filios ioseph adoptauit. Ip̃m uo
mitis loq̃ retur. quoꝵ est inquit adoptõ
et gła ⁊ testam̃ta. ⁊ legis latio. quoꝵ pa¬

Expanded text:
duo et ataui et proaui esse potuerunt et quicquid supra est usque ad Dauid, cuius erant ambo filii, et Salomon, qui pertinad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuelimum est, patrem cujusquam, non eum tantum dici a quo genitus, sed etiam eum a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis vinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inveniamus adoptasse sibi filios, non ex utero suo natos: sicut Sara ex Agar , et Lia ex ancilla sua et filia Pharaonis Moysen adoptauit. ipse autem Iacob nepotes suos, filios Ioseph, adoptauit. ipsum uero meritis loqueretur, quorum est, inquit, adoptio et gloria et testamenta et legislatio; quorum pa
Abbreviated transcription (Latin):
dabis gaudiũ ⁊ letitiam ⁊ exultabũt
ossa humiliata. Hoc est quod dixi. cum
u̾itas auditur humilitas custoditur
Dicit ⁊ alius. Amicus aut̃ sponsi stac⁊
audit eum. ⁊ gaudio gaudet pp̃ucẽ
sponsi. fruamur auditu. sine screpi¬
tu nob̃ loq̃nte intͥnsecus u̾itate smͣ¬
qͣm eciam cum forinsecus insons
ip̃i qui hec agunt inquinare pedes
suos timent. cum place hoĩb subre¬
pente amore humane laudis affec¬
tant. Cet̾um qui eos audic libent et
pre nõ ht̃ locum iactandt se in labo¬
rib alienis: ⁊ nõ inflatis ossib sed
et humilit̾ audire nou̾unt ⁊ intani
quiecam in studiis dulcib ⁊ salubrb
agunt: sc̃a delectetur eccła. et dias¬
odoemio ⁊ cor meũ nigilat. nisi ita qͥes

Expanded text:
dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonatipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia,dormio, et cor meu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in t̾ra est. qr suos luc ꝯstitutos⁊
deserit. An nõ ip̃e ait. iidebitis celos¬
tos ⁊anglos dei ascendentes ⁊ descendo¬
tes ad filium hõis: St ascendunt ad es
pp̃ea qr sursum est. quõ ad eum descend̃
si nõ etiam hic est: Dicit ergo ecclal
ui pedes meos quõ inquinabo eos: In
eis hoc dicit qui possunt omni fece muĩ¬
dati dice̾. cupiodissolui ⁊ eẽ cũ ꝓp̃ ꝓs
Ergo in eis hoc dicit qui p̾dicant ꝓp̃m.
et aꝑiunt illi ostium ut hĩcet ꝑ fidẽ
in cordib hõim. In hiis hoc dicit cum
deliberant utrum minist̾ium tale sul¬
cipiant. cui se minus ydoneos existemãt
ut sine culpa impleant. ne forte aluis
p̾dicantes ip̃i reꝓbi fiant. Tucius enĩ
u̾itas auditur qm p̾dicatur. Qm̃ cũ
auditur: humilitas custoditur. cum
aut̃ p̾dicatur: iux nõ subrepit ciu ho¬
minũ qͣntulacũq tactantia in qua
iacobus dicit. sit omnis homo uelox

Expanded text:
etiam in terra est, quia suos hic constitutos non etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse ait, Ecce egoapertos, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece mundati dicere: Cupio dissolvi et esse cum Chriser vos ? In eis hoc dicit qui praedicant Christum et aperiunt illi ostium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homo velox
Abbreviated transcription (Latin):
currunt ex cantico canticoꝵ eccłe u̾
ba dicentis. laui pedes meos quõ in¬
quinabo eos: Cum uellet irx ⁊ apire
ei qui uen̾at ad eam ⁊ pulsau̾at sibi¬
q aꝑtri poposcerat: ille spetiosus for¬
ma ꝑre filus hoĩm. Hinc questio nata
est quam coartare noluimus angu¬
stiis tp̃ris. iõ distulimus quodam
modo gła eccła timebat inquinare
pedes dum ꝑgit ad xp̃m quos baptis¬
mate lauerat xp̃i sic enĩ ait. Ego
dormio ⁊ cor meũ uigilat. Uox fratru¬
elis met pulsat ad ianuam. Deide
dicit etiam ip̃e. Aperi mͥ soror mea
ꝓxima mea. columba mea. ꝑfecta
mea: qr caput meũ repletũ est rore.
et crines mei noctiũ guttis. Et res¬
pondit illa. Exui me tunica mea.
quõ induam eam: Laui pedes meos
quõ inquinabo eos: O admirabile
sacram̃tũ o grande mist̾ium. Ergo¬
ne timet inquinare pedes ueniendo
Timet certe. qr ꝑ t̾ram uenit ad eum qu

Expanded text:
currerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae currerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad Christum, quos baptismate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratruelis mei pulsat ad januam » Deinde dicit etiam ipse: « Aperi mihi, soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta mea; quia caput meum repletum est rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendopedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
on immemor mei debiti. iam
reddendi ip̃s agnosco. donet¬
unde reddam. qui donauit ut debram
donauit enim dilectõm de qua dcm̃
est nemini quidqͣm debeatis nisi ut
inuicem diligatis. Donet etiam sermo¬
nem. quem iudeo me debere dilectis
Expectatõm urãm ad hoc nempe distu¬
leram: ut explicarem sicut possem
ꝙ̃admod̾ etiam ꝑ t̾ram ueniatur ad
xp̃m. cum potius iubramur que sur¬
sum sunt querere nõ que suꝑ t̾ram.
Oursum enim xp̃c est sedens ad dex¬
teram patris. s ꝓfecto ⁊ hic est. ꝓpt̾
quod saulo in t̾ra seuienti dicit᷑. Qiid
me ꝑ seq̃ris. Ut aut̾ hoc q̃rend̾ susci¬
ꝑemus: hinc tractabatur ꝙ pedes dũs
discipłis lauit. cum iam ip̃i discipłi
loti eẽnt. nec opus hr̃ent nisi pedes
lauare. Ubi iisum est intlłigendũ
ꝙ baptismo quid̃ totus hõ abluitur.
s dum isto postea uiuit in scło. hu
ta nr̃a. ac sic etiam inde mundatur
ab eo qui pedes lauit discipłis suis
nec desmit int̾pellare ꝓ nob̃. Hic oc¬

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donetunde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humta nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc oc
Abbreviated transcription (Latin):
sum est. Tu studes ocio paucoꝵ. ⁊ abuin¬
dinte iniquitate refrigescit caritas
mstoꝵ. Nox quippe iniquitas est: uos
iotius et gutte. Hii sunt qui refri¬
gelcunt ⁊ cadunt ⁊ faciunt refriges¬
aere caput xp̃i. Boc est ut nõ ametur
deus. Caput enim xp̃i d̾s̃. S portant᷑
in crinib .i. in sacram̃tis uisibilibus
tolerantur: s neqͣqͣm int̾iora sensus
artingunt. Pulsat ergo ut excutiat
quietem scĩs otiosis ⁊ clamat. Aꝑi mͥ
dsanguine meo soror mea. de accessu
aro ꝑxima mea. de sp̃u meo columba

Expanded text:
sum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba
Abbreviated transcription (Latin):
ptentis. Ego dormio ⁊ cor meũ ingilat:
raco ⁊ uideo qm̃ tu es dñs. Quia saptẽ¬
iam scribe in tpẽe ocii. ⁊ qui minoratꝰ
itu ip̃e ꝑcipiet eam. Ego dormio et cor
neũ uigilat. Ego requiesco a negotio¬
lisactib. et animus meus diuinis
&itendit affectib. S in huis qui isto
modo suauit̾ ⁊ humilit̾ requiescunt.
dum otiose oblectatur eccła: ecce pul¬
satille qui ait. Que dico nob̃ in dene¬
bris dicite in lumme. ⁊ quod in aure
auditis: p̾dicate suꝑ tocta uox ergo eiꝰ¬

Expanded text:
gilat: vaco, et video quoniam tu es Dominus : quia sapientia scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta » . Vox ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
rescias. uł te nescire fingas quid sit eum¬
celiũ. nec ex doctrina apłica. s ex ur̃õ
enore nomines eũngłm. Aut si hoc ap¬
pellas euͣngłm quod apłi appellau̾unt.
ctat apłi pauli eũngłm: hoc etiam cet̾oꝵ
ego sine illi: sic p̾dicamus. ⁊ sic credidi¬
sio. Non enĩ omnes illi eungłm ꝯscrip
dicti sunt eũngłi ste. Nam ⁊ ip̃m nomẽ
siq̃ramus quid latine int̾p̾tetur: bo¬
nus nuntius dicitur eiͣgłm. uł bo¬
na annuntiatio. Quod quid̃ cũ aliquid
dri annũtiatio saluatoris. Si aut̃ uos
lud annũtiatis: extra euͣngłm uos
lmatris caritatis uocem sibi ex ore
ssico ꝑsonantem audiant: si quis uob
⁊ semine dauid: uos qui hoc negatis
ealiud annũtiatis. anathema sitis. Q̾s¬
nob̾ ex armario urõ nescio quem pri¬
nũ hoĩem qui ad gentem tenebraꝵ
elellandam de lucis gente descendit.
armatũ aquis suis ꝯtra mimicoꝵ aq̃s
Tigne suo ꝯtra inimicoꝵ ignem. et
leatis suis ꝯtra mimicoꝵ uentos. Cur¬

Expanded text:
nescias, vel te nescire fingas, quid sit Evangelium; nec ex doctrina apostolica, sed ex vestro errore nomines Evangelium. Aut si hoc appellas Evangelium, quod Apostoli appellaverunt; erat apostoli Pauli euangelium, hoc etiam ceterorego siue illi; sic praedicamus et sic credidistis. non enim omnes illi euangelium condicti sunt euangelistae. nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnuntiatio. quod quidem cum aliquiddixi adnuntiatio saluatoris. si autem uos aliud adnuntiatis, extra euangelium usi matris caritatis uocem sibi ex ore apostolico personantem audiant: si quis uobit Christum ex semine Dauid, uos, qui hoc negatis et aliud adnunobis ex armario vestro, nescio quem primum hominem, qui ad gentem tenebrarum debellandam de lucis gente descendit, armatum aquis suis, contra inimicorum aquas; et igne suo, contra inimicorum ignem; et ventis suis, contra inimicorum ventos.
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri existimarem ip̃e dicet uerũ.
et queni uera loqui ip̃e forsitan mẽ¬
tirecur. Infinita ergo eoꝵ p̾t̾missa
lite ⁊ int̾minabili i: ad iokem mar¬
chumiq me contuli. Nec iu pariter
adnob ad uos: ⁊ ab eungłistis ad eid̃
nominis ꝓfessores. Quoꝵ mͥ int̾im pͥn¬
dauid nec mariam inducunt nec io¬
seph: s ioħes quid̃ in pͥncipio fuisse
ubum dicit. ⁊ u̾bum fuisde apud dm̃
et dm̃ fuisse ti̾bum xp̃m significans
qui posũit filiũ dauid: insi forte al¬
t̾um hic. ⁊ alt̾m ille annuntiat iħm.
Hec ergo rõ est: qua ego nõ accipio xp̃m
natum. Tu ũo si cantus es. ut hanc
mͥ adimas offensionem. effice ut int̾
se ip̃i ꝯueniant. ⁊ ut cumq subcum¬
bam: ꝙͣuis nec sic quid̃ dignũ erit
ex ut̾o credere dm̃.⁊ dm̃i xp̃i anoꝵ.¬

Expanded text:
mentiri existimarem, ipse diceret uerum, mentiri existimarem, ipse diceret uerum, et quem uera loqui, ipse forsitan mentiretur. infinita ergo eorum praetermissa lite et interminabili mihi ad Iohannem Marcumque me contuli nec inpariter a duobus ad duos, et ab euangelistis ad eiusdem nominis professores. quorum mihi prinDauid nec Mariam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes quidem in principio fuisse uerbum dicit et uerbum fuisse apud deum et deum fuisse uerbum. Christum significans;qui posuerit filium Dauid. nisi forte alterum hic et alterum ille adnuntiat Iesum. haec ergo ratio est, qua ego non accipio Christum natum. tu uero, si tantus es, ut hanc mihi adimas offensionem, effice, ut inter se ipsi conueniant, et utcumque succumbam, quamuis ne sic quidem dignum erit ex utero natum credere deum
Abbreviated transcription (Latin):
uli ꝑtem sue nature ni illius auidas
auces deuorandam mitt̾et. atq ita pol¬
liendam ut post tantos labores atq
auciatus nõ posset saltem tota purga¬
licIta ne tam malus nuntius eũnge¬
lu est. Certe onmes qui grece ul temut
nam annũtiatõm int̾p̾tantur. Qũo est
aut̃ iste bonus nuntius: qñ quid ip̃e d̾s
nob̾ uelo sibi opposito luge nuntiatus ẽ
donec sua m̃bra ab illa uastatione ⁊ conta¬
mtnatione reparentur atq purgent᷑
Qui si alñ luctum finierit: crudelis e¬
rit. Quid enĩ de illo male meruit. ꝑs
illa eius que in globo ligabatur: que
utiq in et̾num lugenda est. qr n eter¬
num dampnabitur: S euasimus qd̾
istum nuntrum quisquis diligent̾ ad¬
natus diu sum hoc ip̃m q̃lecũꝙ
sus duoꝵ maxime eũnglistaꝵ dissen¬
sione qui genealogiam eius scribũt
luce ⁊ mathei. hesi moertus quẽnam
potissimũ sequerer. fieri enim posse
putabam: ut qr p̾scius nõ sum quem

Expanded text:
nisi partem suae naturae in illius auidas nisi partem suae naturae in illius auidas fauces deuorandam mitteret atque ita polluendam, ut post tantos labores atque cruciatus non posset saltem tota purgari? itane tam malus nuntius euangelium est? certe omnes, qui graece uel tenuiter nam adnuntiationem interpretantur. quomodo est autem iste bonus nuntius, quandoquidem ipse deus uobis uelo sibi obposito lugere nuntiatus est, donec sua membra ab illa uastatione et contaminatione reparentur atque purgentur ? qui si aliquando luctum finierit, crudelis erit. quid enim de illo male meruit pars illa eius, quae in globo ligabitur? quae utique in aeternum lugenda est, quia in aeternum damnabitur. sed euasimus, quod istum nuntium quisquis diligenter adnatus diu sum hoc ipsum, qualecusus duorum maxime euangelistarum dissensione, qui genealogian eius scribunt, Lucae et Matthaei, haesi incertus, quemnam potissimum sequerer. fieri enim posse putabam, ut, quia praescius non sum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sit: qua etiam celum creauit. Ea pote¬
state deposuit ⁊ recepit: qua etiam sy¬
derib imꝑauit. Cur ergo nõ sit eunge¬
lumm quod de ista gen̾atione narratur.
cum tam bona nob annuntietur ut per
pam nr̃a sanetur infirmitao: An quia
natheus nõ est ita exorsus uo diceret
hͥuo: s liber gen̾ationis ih̃u xp̃i : Hoc
todo nec iohes euͣngłm scripsisse dicat᷑.
poec ip̃e ait mituim euͣngłii: aut liber
rĩngłi. s in pͥncipio erat u̾bum. Nisi
rtt tam elegans uocabuloꝵ fabrica¬
rfaustus fuit ut ⁊ hoc iohis exordiũ
ibidium nominau̾it pp̃ u̾bum: sicut
dud pp̃ genesim genesidiũ ausus est
ipeslare. S cur nõ potius cogitatis.
qͣnta imprudentia ꝓlixas illas ⁊ imꝑi¬
ras fabtilas ur̃as eũngłm nominetis:
luid enim illic boni anmintiatur. ubi
dicitur d̾s adũ sus rellem uescio quam
ꝯtriam alienam q naturam. nõ alicer
igno suo potuisse ꝓspicẽ atq ꝯsulere.

Expanded text:
sit, qua etiam caelum creauit, ea potesit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona nobis adnuntietur, ut per ipsam nostra sanetur infirmitas? an quia Matthaeus non est ita exorsus, ut diceretcus, sed liber generationis Iesu Christi'? hoc modo nec Iohannes euangelium scripsisse dicatur, quia nec ipse ait initium euangelii' aut liber euangelii' sed in principio erat uerbum'. nisi forte tam elegans uocabulorum fabricator Faustus fuit, ut et hoc Iohannis exordium uerbidium' nominauerit propter uerbum sicut illud propter genesim genesidium' ausus est appellare. sed cur non potius cogitatis, quanta inpudentia prolixas illas et inpias fabulas uestras euangelium nominetis ? quid enim illic boni adnuntiatur, ubi dicitur deus aduersus rebellem nescio quam contrariam alienamque naturam non aliter regno suo potuisse prospicere atque consulere,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾iret exhibuit. donec eos usq adii
locum ubi dei infans erat p̾eund
ꝑdricẽt. Qui tamd̾ astrologi ita oi¬
stitu̾unt hoĩm nascentiũ fata sub
stellis. ut aliquam stellaꝵ hoĩe aliquio
qQe illeu̾ent: Sortem quipe nalce¬
s istroꝵ ordini conligari arbitrantur.
as istroꝵ ordinem ad hoĩs nati diem pos¬
emutari. Quapp̾ si stella illa ex hiis erat
que in celo ꝑagunt ordines suos quõ
pt̾at decernere quid̾ natus ꝙ natus xͦ¬
iurus erat. que nato xp̃o iussa est re¬
iinqͥte ꝙ agebat: Si aut̾ ut ꝓbabilius
eititit s iõ illa extitit. qr xp̃c natus est
unde si dici oport̾e̾t: nõ stellam xp̃o s xp̃m
telle fatum fuisse dice̾mus. Ip̃e quippe
ili. nõ illa huic nascendi attulit causã
quo añqͣm eẽnt dicta sunt omuta: non
consortiũ sydeꝵ fatum xp̃i est. s fatum
etiam syderum xp̃c est. Qui ⁊ ip̃am carnẽ
lub celo creatam ea uoluntate assummp¬

Expanded text:
praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum, ubi dei uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi ita constituerunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo sse, adseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordini conligari arbitrantur. non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa ex his erat, quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere, quod natus Christus acturus erat, quae nato Christo iussa est relinquere, quod agebat? si autem, ut probabilius extitit, sed ideo illa extitit, quia Christus natus est. unde, si dici oporteret, non stellam Christo, sed Christum stellae fatum fuisse diceremus. ipse quippe illi, non illa huic nascendi adtulit causam. quo, antequam essent, dicta sunt omnia, non consortium siderum fatum Christi est, sed fatum etiam siderum Christus est, qui et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsump
Abbreviated transcription (Latin):
tione oĩm ciboꝵ ita ligatũ pollutũ q cõ¬
stituant. ut ex magna nõ tñ ex totaꝑte
solui purgariq nõ possit: nili ⁊ ab ho¬
minib electis uidel manicheoꝵ. etiam
imporris radiculis ructetur. Et nos
quid sb̃ fata stellaꝵ nlłius hõis genelĩ
ponimus: ut lib̾um arbitͥum uolun¬
tatis quo uł bñ uł male uiuitur pp̃
iustum iuditiũ dei ab omni ncc̃ita¬
tis uinculo undicemus. qͣnto minꝰ
illius tp̃ralem gen̾atõm sub astroꝵ con¬
ditione ciedimus fcãm. qui est et̾nus
quam uid̾ant magi xp̃o scd̾ carnẽ nato
nõ ad decietũ dñabatur. s ad testimo¬
niũ famulabatur. Nec eum sb̾itiebat
imꝑio: s indicabat obsequio. Pinde
nõ ex illis erat hoc stellis que ab miti
creature itineꝵ suoꝵ ordinem sb̃ cua¬
toris lege custodiunt. s nouo iurg
nis partu nouũ sydus appariut:
quod misfium offitii sui etiam iprs
magis querentib xp̃m cũ añ facicis

Expanded text:
tione omnium ciborum ita ligatum pollutumque contione omnium ciborum ita ligatum pollutumque constituant. ut ex magna. non tamen ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab hominibus. electis uidelicet Manichaeorum, etiam in porris radiculisque ructetur. Et nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, ut liberum arbitrium uoluntatis, qua uel bene uel male uiuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis uinculo uindicemus: quanto minus illius temporalem generationem sub astrorum condicione credimuquam viderant Magi Christo in carne nato, non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur. Nec ejus subjacebat imperio, sed indicabat obsequio. Proinde non ex illis erat haec stellis quae ab initio creaturae iter suum ordinemque sub creatoris lege custodiunt. sed novo virgnis partu nouum sidus adparuit, quod ministerium officii sui etiam ipsis magis quaerentibus Christum, cum ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
auditores ur̃os ut uob̃ cibos afferãt:
quo possit ligato in eis xp̃õ sb̾uẽit.
auxiliis eum solui ⁊ lib̾art p̾dica¬
tis: nec saltem totũ s adhuc licet¬
tt̾m implexe implicate q ceneantur. Et
si mundo stante solui ⁊ purgari nõ po¬
tuerint. iam illo igne ultimo quo ille
mundus ardebit soluantut atq prugẽ¬
tur: nec tũ ettam tunc totũ xp̃m dicitis
posse lib̾art. s eito bone diuineq natu¬
re nouissimas residuas q nacuras perti¬
culas que ita sordidate sunt ut usło moeo
dilui ualoant: dampnari in et̾num cõ¬
fixas globo horrido tenebraꝵ. Ecce qui
se fingunt indignari quod filio det fiat
miuria qr eum natũ stella demonst̾sse
dicatur. tamqͣm genesis eius sub facali
constellatione sit constituta cũ eum
ip̃i nõ tm̃ sub stellaꝵ ꝯnexione. s inuĩ¬
culis oĩm t̾renoꝵ. ⁊ in succis oĩm hetbaꝵ
et in putredine oĩm carniũ ⁊ in corrui¬

Expanded text:
auditores uestros, ut uobis cibos adferant. auditores uestros, ut uobis cibos adferant. quo possit ligato in eis Christo subuenirauxiliis eum solui et liberari praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licetiterum inplexae inplicataeque teneantur, et si mundo stante solui et purgari non potuerint, iam illo igne ultimo, quo ipse mundus ardebit, soluantur atque purgentur. nec tamen etiam tunc totum Christum dicitis posse liberari, sed eius bonae diuinaeque naturae nouissimas residuasque particulas, quae ita sordidatae sunt, ut nullo modo dilui ualeant, damnari in aeternum confixas globo horrido tenebrarum. ecce qui se fingunt indignari, quod filio dei fiat iniuria., quia eum natum stella demonstrasse dicatur, tamquam genesis eius sub fatali constellatione sit constituta, cum eum ipsi non tantum sub stellarum conexione. sed in uinculis omnium terrenorum et in sucis omnium herbarum et in putredine omnium carnium et corrup
Abbreviated transcription (Latin):
cheus annũtiat pͥmũ hoĩem nõ t̾renũ.
nescio quib fallacib elem̃tis qͥnq uesti¬
tum. Et paulus dicit. siquis uob̾ annũ¬
tiau̾it p̾õqͣm quod annũtiauimꝰ uob̾.
anathema sit. Ergo ne paulus mendar
sit: manicheus a nathema sit. Quod aũ
etiam stelle calumpniamini. qua ma¬
gi ad xp̃m infantem adorand̃ ꝑducti
sunt. nõ erubescitis. cum uos ꝯm̃titiũ¬
nõ sub stelle testificatione ponatis s
in stellis omnib ꝯligatũ ẽẽ dicatis.
qr uidel pͥncipib tenebraꝵ ꝯmixtũi
eẽ creditis in illo bello. quo ip̃e pͥmus
homo ur cum tenebraꝵ gente pugna¬
uit: ut de ip̃is pͥncipib tenebeaꝵ tali
ꝯmixtione captis mundus fabricare¬
tur. Unde ista sacrilega deliram̃ta
uos cogunt nõ solũ in celo atq ĩ oĩb
stellis. s etiam in t̾ra atq omn̾ib q̃¬
in ea nascuntur ꝯficũ ⁊ cõnligatum
manducatis atq ructatis. Nam ⁊ ista
impia uanitate seducti. seducitis

Expanded text:
chaeus adnuntiat primum hominem non terrenum, nescio quibus fallacibus elementis quinque uestitum. et Paulus dicit: si quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. ergo ne Paulus mendax sit, Manichaeus anathema sit. Quod autem etiam stellae calumniamini, qua magi ad Christum infantem adorandum perducti sunt, non erubescitis, cum uos commentinon sub stellae testificatione ponatis, sed in stellis omnibus colligatum esse dicatis: quia videlicet principibus tenebrarum commixtum esse creditis in illo bello, quo ipse primus homo vester cum tenebrarum gente pugnavit, ut de ipsis principibus tenebrarum tali commixtione captis mundus fabricaretur. Unde et ista sacrilega deliramenta vos cogunt, non solum in coelo atque in omnibus stellis, sed etiam in terra atque in omnibus qin ea, confixum et conligatum m, cum ea manducatis atque ructatis. Nam et ista inpia uanitate seducti seducitis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renus: tales ⁊ t̾reni. Qualis celestis:
cales icelestes sicit portauinus yme¬
giuem t̾reni: portemus ⁊ ymaginem
eius qui de celo est. Primus itaq hõ
de t̾ra t̾renus: ille adam de limo forma
qua suscepta ⁊ homo ext̾is fieret. et
ideus int̾ius ꝑman̾et. Ut ⁊ dei filius
uerus ẽẽt ꝑ quem facti sumus: et bo¬
minis filius uerus fieret ꝑ quem re¬
fecti sumus. Cur ergo pͥmũ hoĩem
urm̃ cõmenticiũ uescio unde ꝓduci¬
tis ⁊ pͥmũ hoĩem quem doctrina apłi¬
ca docet nõ uultis agnosc̾e: Anut cõ¬
pleatur in uob̃ quod ip̃e ait. au̾itate¬

Expanded text:
ualis caelestis, tales et caelestes. sicut portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. primus itaque homo de terra terrenus ille Adam de limo formatqua suscepta et homo exterius fieret et deus interius permaneret, ut et dei filius uerus esset, per quem facti sumus, et hominis filius uerus fieret, per quem refecti sumus. cur ergo primum hominem uestrum commenticium nescio unde producitis et primum hominem, quem doctrina apostolica docet, non uultis agnoscere? an ut compleatur in uobis, quod ipse aposto