comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sifieri ab homine nõ posse ꝑiuderint
fatendũ ẽ. eis nõ idõ aliquid nõ fuisse uł
nõ fucurũ eẽ. quia racio inde nõ pocest
reddi: quand oqͥdem sunt ista deqͥbꝰ similit̃
nõ pocest Nõ itaq ꝑgo ꝑplurma quȩ man¬
data sunt licteris nõ gesta atq cnsacta seo
in locis quibꝰq manentia. quo siquisquam
intrare uoluerit. et potuerit: utrũ uera
sint explorabit. Sed pauca cõmemoro:
a grigentinũ si ciliȩ salem ꝑhibent cũ fuerit
ãmotꝰ igni. uelut inaqua fluescere Cũ u
ipsȩ aquȩ: uelut in igne crepitare. Apud
diebus ut nõ bibat᷑. cã feruidũ noctibus
ut nõ tangatur. Inepiro aliũ fontẽ: in qͦ
faces ut incȩceris extinguntur accense:
s nõ ut incęt̾is accenduntur extinctȩ :¬
a sbeston archadiȩ lapidẽ ꝓpt̾ ea sic uocan.
quod accens semel: iã nõ possit extingui
Lignũ cuiusdã ficus egyptiȩ nõ ut ligna

Expanded text:
Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari, quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã ipsȩ uiderim credidi. Quid etiã
de isto magnete legerĩ dicã. Quando uxca
cũ ponit᷑ ad amans: nõ rapit ferrũ. Et si iõ
rapuerat: ut ei ꝓpĩqͥuerit mox remactat
India mittit hos lapides. s si eos noscogm¬
cos iã desistimꝰ ãmirari. quantomagis
illia quibꝰ uenuint sieos facillimos habẽt.
si forsitan habent ut nos calcẽ. quã miro
mꝰ aqua feruentẽ quasolet ignis extingiu
ioleo nõ feruescentẽ quo solet ignis ac¬
cendi. quia in prõptu nob̾ ẽ. nõ nuramur
Uerũ cam̃ homines infideles. qui cũ dui ui¬
na uł p̾t̃ita uł futura miracula p̃dicamꝰ
quȩ illis expienda nõ ualemꝰ ostendẽ ratio¬
nẽ a nob̾ eanĩ flagitant rerũ ouã qm̃ nõ
possumꝰ reddẽ : exceduntꝰ enĩ uires m̃tis
humanȩ existimant falsa eẽ. quȩ dicunus.
ipsȩ de cot mirabilibꝰ rebꝰ quas uł uidere
possumꝰ uł uidemꝰ debent redde racionẽ.

Expanded text:
tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem, quam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendi, quia in promtu \' nobis est, non miramurerum tamen homines infideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
dit: atq ut ille prior lapidi sic alt̃ anulꝰ
priori anulo coherebat. accessit eodẽ mͦ
tcius: accessit et quartꝰ. Iãq sibi ꝑmiitua
circulis nexi. non implicatorum intrinsgꝰ
sed extrinsecus adherentum quasi catena
pependerat anulorum Quis istã uim lapid
nõ stuperet quȩ illi nõnsolũ in erat uerum
etiã ꝑtot suspenia cnͣsibat ⁊ muisibilibus
ea iuncuł subligabat. S multo ẽ. mirabiliꝰ
qđ a frẽ et coepõ meo seuero mileuitano:
de isto lapide comꝑi Se ipstĩ nãq udisse
narrauit quẽ ad modũ bathanariꝰ quonda
dẽ ꝓtulerit lapidẽ ⁊ tenuerit sub argen¬
co : ferrumq suꝑ argentũ posuerit:. Dem̃
sic̃ subt̃ mouebat manũ qua lapidẽ cene¬
bat itaferrũ dosuꝑ mouebat᷑: atq argen¬
co medio nichilq paciente. concitatissimo
cursu ac recursu infra lapis ab homine.
supͣ ferrũ rapiebat᷑ alapide. Dixiquod
ipse conspexi. dixi. qd ab illo audiui. ciu

Expanded text:
dit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus dit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subligabat? Sed multo est mirabilius, quod a fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam opus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui
Abbreviated transcription (Latin):
bili s ipsa assiduitate uilescunt: ita ut ex
ipsa india quę remota ẽ. pars orb̾ a nob̾
deside mꝰ nõ nulla mirari. quę ad nos potͥȩ¬
runt miranda ꝑduci Ad amantẽ lapidẽ
multi apđ nos habet̃. ⁊ maxime aurifices
insignitoresq gc̃marũ. Qui lapis nec fer¬
ro nec igni. nec alia uiꝰ ulla ꝑhibet᷑ p̃ter
hircinũ sanguinẽ uinci. S qui eũ habent
acq nouerunt. nunquid ita mirantur
sicredunt in exꝑta mirant᷑. isi contigerit
exꝑiri. ad huc quidẽ mirant᷑ insolita : s
assiduitas exꝑiendi paulatim subtrahit
ãmirationis incitam̃tũ Magnetẽ lapidẽ
nouimꝰ mirabilẽ ferri eẽ. raptorẽ. Qđ cũ
pͥmũ uidi uehem̃t᷑ inhorrui: quippe cerne¬
bã alapide ferreum annlũ raptũ atq sus¬
pensũ. De inde tanquã ferro quod rapuerat
iim dedisset suã cõmunẽq fecisset. idem
anulus alteri ã motus ẽ. eundẽq suspen¬

Expanded text:
bili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex bili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobis, desierimus nonnulla mirari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numquid ita mirantur si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis incitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspen
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ignis latens anima sit inuisibił. insibił
corꝑis: Iã uͦ quã mirũ ẽ. qđ cũ extingunit᷑
tunc accenditur. Ut enĩ occulto igne
careat aquȩ in fundit᷑. aqua ue ꝑfundit᷑.
et cũ antesit frigida in de feruescit. unde
fcruentia cuncta frigescunt Uelut exspi¬
rante gͦ illagleba discedens ignis qui late¬
bat apparet: acdcinde canquam morte
sic frigida ẽ. ut adiecta unda nõ sit arsura
et quã calcẽ uocalamꝰ uuã: uocemꝰ ex¬
tinctam: Quid ẽ. q̃ huic miraculo addi posse
uideatur.: et cam̃ addit᷑. Nã si nõ adhibe¬
as aquã s oleum qd magis fomes ẽ. ignis.
nulla eiꝰ ꝑfusione uł infusione feruescit.
Hoc miracłm side aliqͦ indico lapide logere¬
mus siue audiremꝰ. ⁊ in nrm ex ꝑim̃tum
uenire non posset. ꝓfecto aut m̃dacium
putaremꝰ. aut certe grandit̃ miraremur
Quarũ uͦ rerũ ante oculos nros cotidiana
docum̃ta ñsantur. nõ genere minꝰ mira¬

Expanded text:
ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non genere minus mira
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ alt̾ũ inlignis clarus illos clarificams hȩc
offuscans: cũ in illis deficeret: nͥ ih istis uiueret:
Quid incarbonibꝰ nõne mirandaẽ. ⁊ canta
infirmitas ut ictuleussimo frangantur
pressu facillimo c̃tant᷑. ⁊ canta firmitas ut
nullo huore corrũpant᷑. nulla ȩtate um¬
cant᷑ usq adeo ut eos subster ᷤ soleant qui
limites figunt ad c̃iuncendũ litigatorem
quisqͥs post quantalibet cẽpora extit̃it.
fixumq lapidẽ limitẽ nõeẽ contonditꝰ
Quis eos in t̾ra humida infossos ubi ligna
putresceret᷑ cã dui durare incorruptibilit̃
posse nͥ rerũ ille corruptor ignis effecit:
Intueam̃ etiã miraculũ calcis. Excepto eo
de quo iã satis diximꝰ qd igne candicat qͦ
alia ttra reoduntur. etiã occultssime ab
igne ignẽ concipit. eumq iã gleba can¬
gentibꝰ frigida cã lacent̃ seruatꝰ. ut nulli
ꝓpt̃ quod eã uiuã calcẽ loqͥmur: uelut

Expanded text:
facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto eo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ante erat inuentũ ẽ. idc̃q post annum:
nͥ qd aliqͣncũ corpulentiȩ siccioris ⁊ contractio¬
ris fuit: Quis palex̧ dodit uł cã frigidam
ium ut obrutas mues seruet. uł tã struidã
ut poma in matura maturet: de ipid igne
mira quis explicet. qͦ queq ad usta nigreset̃
cũ ipse sic lucidus. ⁊ pęne omĩa quȩ ãbit
ilãbit colore pulcherrimo decolorat acq
expruma fulgida carbonẽ ceterrimum
redditꝰ  neq id quasi regłarit᷑ diffinitũ ẽ:
Nã econtrario lapides igne candente ꝑ cocti
⁊ ipsi fuit̃ candidi. ⁊ quãius magis ille rubeat
illi albicent: congruit cam̃ lucid̾ albũ ẽ.
sic̃ nigrũ cenebris. Cũ itaq ignis ilignis ar-¬
deat ut lapides coquat: contrarios habet
nõ incontrariis rebꝰ effectus Et sienĩ lapi¬
des iligna diuersa st̃. contraria cam̃ nõ
st̃ sicut albũ et nigrũ: qͦrũ lapidibꝰ unũ

Expanded text:
quod erat inuentum est, idemque post annum, quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum
Abbreviated transcription (Latin):
aroet absumi ⁊ anima indicat᷑ nõ ẽ omne q
dolere pocest posse cciã mori. quid adhuc
nob̾ rerũ poscunt᷑ exẽpla. quibꝰ doceamus
nõ ec̃. incredibile ut hominum corpora sẽpi¬
t̃no supplicio prntorũ ⁊ inigne animã nõ
amittat᷑. ⁊ sine detͥm̃to ardeant. i sine int̾i¬
cu doleant: Habebit enĩ cuncistã carnis
substancia qualitatẽ ab illo inclitã. qui tã
miras eo uarias cot rebꝰ indidit quas udemꝰ:
Dut eas qr multȩ fc̃ nõ mirem̃. Quisenĩ nͥ ds̃
creator om̃iũ dedit carni pauonis mortui
ne putresceret: Qđ cũ auditu incredibile
uidet᷑ euenit ut apd cartaginẽ nob̾ cocta
apponeret᷑ hex auis. de cuiꝰ pectore pulparũ
quantũ uisũ ẽ. decerptũ seruari ussimus:
Q đ post dierũ cantũ spaciũ quantũ alia caro
quȩcũq cocta pucresceret ꝓlatũ atq ob¬
lacũ. nichil nrm̃ offendit olfatũ. itẽq
repositũ post dies ãpliꝰ quã criginta. idem

Expanded text:
ardet, absumi et anima indicat non omne, quod ardet, absumi et anima indicat non omne, quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum et in igne animam non amittant et sine detrimento ardeant et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam triginta idem
Abbreviated transcription (Latin):
tendebat. siue amitendo quo ꝑuenerat:
uertit᷑ indolorem: Qua ꝓpt̃ sianima quȩ uł
sola uł maxime dolet. habet tam̃ quandam
ꝓsuomꝰ immortalitatẽ suã: nõ idõ mori pote¬
runt illa corpora. quia dolebunt: Postremo
si corꝑa faciunt ut animȩ doleant. cur eis
dolorẽ possut mortẽ ił inferre nõ possunt
nͥ quia nõ ẽ. c̃sequens ut mortẽ faciat qđ
dolorẽ facit: Curgͦ incredibile ẽ. ita ignes
illis corꝑibꝰ dolorẽ posse inferre nõ mortẽ sic̃
ipsa corpora dolere animas faciunt. quas
tam̃ nõ idõ mori cogunt: Nonẽ. gͥ necessariũ
suturȩ mortis angum̃tũ dolor. Qua ꝓꝑt̃ sic̃¬
scͥpserunt qui nat᷑as ammaliũ curiosius
indagarunt: salamandra in ignibꝰ uiuit.
et quidã nocissimi siciliȩ monces qͥ canta
cemꝑis diuturnitate ac uecustate usq nc̃
ac deinceps flãmis estuant:. atq integriꝑ
seuerant. sacis idonci cestes sc̃ nõ omẽ qđ

Expanded text:
tendebat, siue amittendo quo peruenerat, tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, quur eis dolorem possunt. mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? Quur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor. CAPUT Iscripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes sunt non omne, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dolec. Si gͦ adolore argum̃tũ recte sumȩre¬
cur ad mortẽ. ut idõ mors possit accidere
quia potint accide ⁊dolor: magis ad animã
ꝑtinc̾ret mori ad quã magis ꝑtinet ⁊dolere:
Cũ uͦ illa quȩ magis dolere pocest nõ possit
mori. quid mom̃ti affert. cur illa corꝑa qm̃
futura st̃ indoloribꝰ idõ etiã moritura eẽ.
credamꝰ: Dixerunt quidẽ platoniti ex t̾̃re¬
nis corporibꝰ moribundq m̃bris eẽ. animȩ
imetuere et cuꝑe. et dolere ato gauđe.
Unde uinilius. Hic inquit idẽ ex moribũd
t̃reni corꝑis m̃bris. metuunt cupiuntq
dolent gaudentor. Sed coniuncunꝰ eos in
duodecimo huiꝰ oꝑis libro. hab̾e an mas
scdm ipsos ab oĩeciã corporis labe purga¬
cas dirã cupiditatẽ : quarursꝰ incipiunt
incorꝑa uelle reũti. Ubi autẽ pocest cẽ.
cupiditas ꝓfecto etiã dolor potest. frustrata
quippe cupiditas siue nõ ꝑueniendo quo

Expanded text:
dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeredolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere, quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum vero illa quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti affert cur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere. et . dolere atque gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est ex moribundis terreni corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimus eos in duodecimo huius operis libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta resẽ. quȩ cũ sensũ doloris habeat
immortalis ẽ. Hoc igit᷑ erit cc̃ etiã incorpibꝰ
dãpnatorũ : qđ nc̃ eẽ. scimꝰ in animis omĩũ
Si autẽ c̃sidemꝰ diligentius dolor qͥ dr̃ corꝑis
magis ad animã ꝑtinet: Animȩ ẽ. enĩ dolore
nõ corꝑis etiã. quando et dolendi causa existic
acorꝑe: cũ in eoloco dolet ubiledit᷑ corpus:
Sic̃ eͦ dicimꝰ copa sencientia et corpa uuentia
cũ ab anima sit corpori sensꝰ et uita: ita co ꝑa
dicimꝰ ⁊ dolentia cũ dolor corꝑis nisiab anima
eẽ. nõ possit. Dolet itaq anima cũ corpore
in eo loco ubieiꝰ aliqͥo contingit ut doleat:
Dolet ⁊ sola quãnissit incorꝑe. cũ aliqua causi
etiã inuisibili tristis ẽ. ipsa : corpore incolumi
Dolet etiã nõ incorpore constituta: Nã utio
dolebat diues ille apud inferos quando dicȩ¬
lit crucior in hac flãma Corpꝰ autẽ ner
ex amimȩ dolet. nec ammatũ sine anima

Expanded text:
inventa res est, quae cum sensum doloris habeat, inventa res est, quae cum sensum doloris habeat, immortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae enim est dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa existit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia, et corpora viventia, cum ab anima sit corpori sensus et vita; ita et corpora dicimus dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco ejus, ubi aliquid contingit ut doleat. Dolet et sola, quamvis sit in corpore, cum aliqua causa etiam invisibili tristis est ipsa corpore incolumi. Dolet etiam non in corpore constituta: nam utique dolebat dives ille apud inferos, quando dicebat, Crucior in hac flamma . Corpus autem nec exanime dolet, nec animatum sine anima
Abbreviated transcription (Latin):
atqs uitaliũ sic infirma c̃. ut cã ium quę
magnũ uł sumũ dolorẽ facit nõualeat
sustinere cunc autem cali corꝑi amina et
co conectit᷑ mͦ ut illud uinculũ sicut nulla
tẽꝑis longitudino soluit᷑. ita nullo dolore
rumpatur. Proinde etiã sicaro nc̃ talis
nulla ẽ. quę sensũ doloris ꝑpetipossit
mortẽq nõ possit erit tunc tam̃ calis caro
doloribꝰ corꝑis carere moriendo P rima
mors anunã nolentẽ pellit e corꝑe: scđa
mors animã nolentẽ tenet incorpore. Ab
utraq morte comniunit̃ id habet᷑ ut qđ
non nult anima de suo corꝑe paciatur
Na itendunt autẽ isti contradictores nullã
cẽ. nunc carnẽ: quȩ dolorẽ pati possit
mortẽq nõ possit: ⁊ nõ actendunt eẽ.
cam̃ aliqͥd tale qđ cor ꝑe mauis sit. Ipse
quippe animꝰ cuiꝰ p̃sentia. corpꝰ uuit ⁊ regit᷑.¬
et dolorẽ pati potest et mori nõ pocest. oce

Expanded text:
adque uitalium sic infirma adque uitalium sic infirma magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro,doloribus corporis carere moriendo. Prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore; ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Adtendunt autem isti contradictores nullam esse nunc caris, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non adtendunt esse tamen aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse quippe animet dolorem pati potest, et mori non potest. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
gent suꝑ eo planctũ quasi suꝑ k̾arissimũ.:
idolebunt dolore quasi suꝑ unigenitum:
Nlunqͥo nisi dĩ ẽ. auferre om̃s gentes in imi¬
cas scȩ̃ ciuitatis ierłm. quȩ uenuit̃ c̃tͣ ea
idẽ. c̃crarie suntei. uł sic̃ alii sunt int̃p̃ta¬
aut effundẽ suꝑ domũ dđ ⁊ suꝑ habitatores

Expanded text:
uasi super carissimum, et dolebunt dolore quasi super unigenitum. Numquid nisi Dei est auferre omnes gentes inimicas sanctae ciuitatis Hierusalem, quae ueniunt contra eam, id est contrariae sunt ei, uel, sicut alii sunt interpretaaut effundere super domum Dauid et super habitatores
Abbreviated transcription (Latin):
scđm dies iiqt ligni uitȩ erunt dies
populi mei: Quis aũ sacras litt̾as attin
git ugnorat ubids̃ plantauerit lignũ
uitȩ acuiꝰ cibo seꝑatis illis hominibꝰ quã¬
do eos sua de paradiso eiec̃ iniqͥtas. cidẽ
ligno curcũposita ẽ. ignea t̾ribilisq
custodia: quod si quisquã illos dies ligni
uitȩ quos cõmemorauit ꝓpħa ysaias istos
qui nc̃ agunt᷑ eccłȩ xp̃i dies eẽ. conten¬
quia ipse ẽ. sapientia dĩ dequa salomon
ait. lignũ uitẽ ẽ. om̃ibꝰ ãplectencibꝰ eã
homines unde tamcito eiectisunt ut nul
lũ ibi gignerent filiũ. ⁊ idõ nõ posse illud
tẽpꝰ incelligi in eo qͣ dictũ ẽ. sic̃ diebꝰ pͥsti¬
nis. isic̃ annis pͥoribꝰ: istã p̃tereo questio

Expanded text:
secundum dies, inquit, ligni vitae erunt dies secundum dies, inquit, ligni vitae erunt dies populi mei . Quis autem sacras litteras attigit et ignorat ubi Deus plantaverit lignum vitae, a cujus cibo separatis illis hominibus, quando eos sua de paradiso ejecit iniquitas, eidem ligno circumposita est ignea terribilisque custodia. Quod, si quisquam illos dies ligni vitae, quos commemoravit propheta Isaias, istos qui nunc aguntur Ecclesiae dies esse contenquia ipse est Sapientia Dei de qua Salomon ait: Lignum vitae est omnibus amplectentibus eam homines, unde tam cito ejecti sunt, ut ibi nullum gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intelligi in eo quod dictum est, sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus: istam praetereo quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ exfide uiuit. quãius se ipsũ seducat si
dixerit se nõhab̾e peccatũ. ⁊ idõ nõ dicat
quia exfide uiuit: nunqͥd dicturꝰ ẽ. qͥspiã
hoc ficdi cẽpꝰ illi finioẽ. coequando qñdo
igne indicii noussimi mudabuntur qui
ł offerant hostias iniusticia: ac ꝑhoc qm̃
post calẽ mundationẽ nullũ peccatũ iustos
habituros eẽ credendũ ẽ ꝓfecto illud cẽpꝰ
quantũ actinet ad nõ hab̾e peccatum
nulli cẽꝑi cõparandũ ẽ. nͥ qñdo pͥpͥmi
homines in paradiso añ p̃uaricationem
innocentissima felicitate iuxerunt. Recte
itaq intelligit᷑ hoc significatũ eẽ. cũ dio¬
cũ ẽ. sic̃ diebꝰ pͥstinis isic̃ annis pͥoribus.
Nã ⁊ ꝑ ysaiã postea quã celũ nouũ ⁊ t̾ra
noua ꝓmissa ẽ. int̾ cęc̃a quȩ ibi de scõꝵ
beatitudine ꝑ allegorias ⁊ einginata ex¬
sequitur. qͥbꝰ exposicionẽ c̃gruã redde
nos ꝓhibuit uitandȩ longitudinis cura:

Expanded text:
enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit se non habere peccatum, et ideo non dicat, quia ex fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi munda offerrent in justitia? Ac per hoc quoniam post talem mundationem nullum peccatum justos habituros esse credendum est, profecto illud tempus, quantum attinet ad non habere peccatum, nulli tempori comparandum est, nisi quando primi homines in paradiso ante praevaricationem innocentissima felicitate vixerunt. Recte itaque intelligitur hoc significatum esse cum dictum est sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus.  coelum novum et terra nova promissa est, inter caetera quae ibi de sanctorum beatitudine per allegorias et aenigmata, exsequitur, quibus expositionem congruam reddere nos prohibuit vitandae longitudinis cura,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cc̃ iniusticia s in peccatis hostias
offerebat᷑. qñdo ꝓ peccatis p̃cipue
ac pͥmitꝰ offerchunt : usq ad eo ut sac̾dos
ipse quẽ debemꝰ utiq credere cet̃is fuisso
iustiorẽ. scđm dĩ mandatũ soleret. ꝓsuis
pͥmũ offerre peccatis. deinde ꝓpopło.
Qua ꝑꝑt̾ nos exponero oportet qͦmͦ sit
accipiendũ qđ dictũ ẽ. sic̃ diebꝰ pristinis
isic̃ annis prioribꝰ fortassis enĩ cẽpꝰ ilud
cõmemorat. qͦ pͥmihomines in paradiso
fuerunt. Tunc enĩ puri atq intogri
ab omi sorde ac labe peccati se ipsosdõ
munclissimas hostias offerebant. cȩtũ
ex qͦ cõmisse p̃uaricationis causa inde
dimissisunt. atq humana incis natura
dãpnata ẽ: excepto uno mediatore et
post lauachrũ regenerationis quibus¬
ꝙ adhuc paruulis nemomundꝰ asorde sic̃
sc̃ptũ ẽ. nec in fanscuiꝰ ẽ: uniꝰ dici uito suꝑt̾rã:
Qa si responoet᷑ etiã eos merito dici posse offer¬
re hostias in uisticia qui offerunt infide uistꝰ

Expanded text:
 in peccatis hostias offerebant, quando pro peccatis praecipue ac primitus offerebant, usque adeo ut sacerdos ipse. quem debemus utique credere ceteris fuisse iustiorem, secundum Dei mandatum soleret pro suis primum offerre peccatis. deinde pro populi. Quapropter exponere nos oportet, quo modo sit accipiendum quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus. Fortassis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibuse adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus
Abbreviated transcription (Latin):
stelle inde cesurȩ sũt cũ uł tropica
sic locutio q est credibilius uł inisto
mͦ celo futurũ sit: utiq mirabilius
quã nc̃ fit. Unde et illa stella uirgilia¬
na facẽ dicens multa cũ luce cucurrit
et in eã sec̃didit siluã. Hoc aũ quod
de psalmo cõmemoraui : nullũ cȩlori
uidet᷑ relinquere qđ ꝑit᷑ũ eẽ. nõ dixe¬
rit. Ubi cnĩ dr̃ oꝑa manĩ cuarũ sunts
celi: ipsi ꝑibt̃. quã nullũ eorũ ab oꝑe

Expanded text:
 cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce cucurrit, et Idaea se condidit silua. Hoc autem quod de psalmo commemoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, quod periturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cũ ibi positũ sit om̃s qͥ st̃ inmonum̃tis.
hic nõ ait ꝓpħa om̃s: s multidormientiũ
in t̾ra aggere: Ponit enĩ aliquando scͥpt̾a
pro om̃ibꝰ multos Propt̾ea et abrahȩ dic¬
cũ ẽ. pacrẽ multarũ gentiũ posui te
cui tam̃ alio loco insemine inquit cuo
bencdicentur om̃s gentes De tali autẽ
resurrectione huio quoq ipsi ꝓpħrȩ da¬
niheliꝰ paulo post Et cu uenietre¬
quiesce adhuc enĩ dies in cõplecionem
consũmationis ⁊ reqͥesces ⁊ resurges in
sorte tua infine dierũ. Multa de iudicio
nouissimo dicunt᷑ inpsalmis s eorũ plura Qi¬
tͣn seunter ⁊ strictĩ hoc cam̃ q̃ de fine hulꝰ
scłi aꝑtissime ibidictũ ẽ. nequaꝗͣ. silentas
p̃teribo Inpͥncipio t̾rã tu fundasti dnẽ
et oꝑa manuũ cuarũ sunt cęli Ipsiꝑibt̃

Expanded text:
 cum ibi positum sit omnes qui sunt in monumentis, hic non ait propheta omnes, sed multi dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetae Danieli paulo post dicitur: Et tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine dierum. nouissimo dicuntur in psalmis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine huius saeculi apertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ: Hostiȩ nãq ille uet̾is legis inquibꝰ
etiã igne mundati qui eiꝰ modi mundatione
sunt digni. in oĩbꝰ scĩs nuillũ inuenietur
omĩno peccatũ: atq ita se ipsos offerent
iniusticia ut tales hostiȩ oĩmꝰ immadatę
ac sine ullo uicio sint future Erunt ꝓfecto
sic̃ pͥstins diebꝰ ⁊ sicut annis pͥoribꝰ. qñdo in
umbra huiꝰ rei futurȩ mundissime offtre¬
bant᷑ hostię Hȩc erit nãq mundicia tt̃
in in mortali carnȩ ac m̃te sc̃orũ: que figͣa¬
bat᷑ in illarũ corꝑibus ostiarũ Deinde ꝑꝑc̃
eos qͥ nõ mundatione s dãpnatione sunt

Expanded text:
damus. Hostiae namque illae veteris legis in quibuetiam igne mundati, qui eius modi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inuenietur omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent in iustitia, ut tales hostiae omni modo inmaculatae ac sine ullo uitio sint futurae, erunt profecto sicut pristinis diebus et sicut annis prioribus, quando in umbra huius rei futurae mundissimae offerebantur hostiae. Haec erit namque munditia tunc in inmortali carne ac mente sanctorum, quae figurabatur in illarum corporibus hostiarum. Deinde propter eos, qui non mundatione, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cudent̃ appareat: ut et quando nõ sic ap¬
paret ⁊ tam̃ ad illud ultimũ indiciũ dñs ads̃
t̃nũ. ⁊imanꝰ mea fundaũ t̾rã: ⁊ dext̾a mea
fundauit cęlũ. Uocabo eos ⁊ stabunt simul:
icgrogabunt᷑ om̃s ⁊ audient Qͥ senĩ nuncra¬
uit hec diligenste: Feci uoluntatẽ cuã suꝑ
babylonẽ. ut auferrẽ sem̃ caldȩorũ ulocutꝰ
sũ iego uocaui ⁊ adduxicũ. ⁊ ꝓsꝑã feci mã
eiꝰ. Accedite ad me iaudite. hȩc nõ apͥncipio
inabsc̃dito locutꝰ sũ. Quando fiebant ibierã

Expanded text:
denter appareat, ut et quando non sic apparet et tamen ad illud ultimum iudicium Dominus Deternum, et manus mea fundauit terram, et dextera mea firmauit caelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus sum; qua
Abbreviated transcription (Latin):
bona ictipiat᷑ quȩ merent᷑. Cũ aũ dixissec¬
et iudicati st̃ singłi scđ̾m facta sua. breuit᷑ sil¬
iecit queadmodũ fuerit iudicati. Et morsec
infernꝰ cinquit missi sunt instagnũ ignis. his
nominibꝰ significans diabolũ qm̃ morcis est
simul demonũ societatẽ. Hoc ẽ. enĩ qđ sup̾
eindentiꝰ p̃occupando iã dixerat. Et diabolꝰ
qui seducebat eos missus ẽ. instagnũ ignis et
sulphuris. Qđ uͦ ibi obscuriꝰ adiunxerat di¬
cens: qͦ et bestia et pseudo ꝓꝓła hic apciꝰ.
Et qͥ nõ st̃ inqͥt inuenti in libro uitę sc̃pti
missi sc̃ iunstagnũ ignis. Nõ dm̃ lib̾ istę
cõmemorat ne obluuone fallat᷑. s p̃destima¬
tionẽ significat eorũ qͥbꝰ et̃na dabit᷑ uita
Neq enĩ nescit eosdĩ et in hoo libro legit ut
sciat: s pocꝰ ipsa eiꝰ p̃sentia de illis que fali
nõ pocest lib est uite in qͦ st̃ scͥpti idẽ. ante¬

Expanded text:
bona recipiant quae merentur. Cubona recipiant quae merentur. CuEt judicati sunt singuli secundum facta sua , breviter subjecit quemadmodum fuerunt judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis . Hic omnibus significans diabolum, qui est simul daemonum societate. Hoc est enim quod supra euidentius praeoccupando iam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod uero ibi obscurius adiunxerat dicens: Quo et bestia etpseudopropheta, hic apertius: Et qui non sunt, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut sciat; sed potius ipsa eius praescientia de illis, quae falli non potest, liber est uitae, in quo sunt scripti, id
Abbreviated transcription (Latin):
pellaet. Hos gͦ mortuos exibuit mare qͥ ineo
erant. idẽ. exibuit homines hoc scłm qͥcũq
inco erant: qr nõdũ obierant Et mors et
infernꝰ iqͥt reddiđut̃ mortuos quos in se
habebant. Mare ex ibuit qr sic̃ inuenti st̃
affuerut. mors uͦ ⁊nfernꝰ reddidert᷑: qm̃¬
uite dequa iã exierant reuocart᷑. Noc frustͣ
fortasse nõ satis fuit utdic̾et mors aut in¬
fernꝰ s utrũq dictũ ẽ: mors ꝑꝑt̃ bonos qͥ
cantũ mͦ mortẽ ꝑpeti pocuert nõ ⁊ infernũ.
infernus aũ ꝓꝑt̾ malos: qͥ etiã pęnas apd̾
inferos pendunt. Si enĩ nõ ab surde credi
uidet᷑. antiqͦs ctiã scõs qͥuenturi xp̃i cenue¬
it̃ fidẽ locis qͥdẽ atoriñtis impiorũ remotis¬
simis s. apd̾ inferos fuisse. donec cos inde xp̃i¬
sanguis. et ad caloca descens erueret: ꝓfocto
acinceps uonifideles effuso illo p̃cioiã redẽti
ꝓrs infcros nescuit᷑. donec eciã receptis coꝵꝑib

Expanded text:
pellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo pellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia sicut inventi sunt, adfuerunt: mors vero et infernus reddideruitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo mortem perpeti potuerunt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a torsimis, sed apud inferos fuisse, donec eos inde sanguis Christi et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles effuso illo pretio jam redempti, prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis corporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mors et infernus reddidunt mortuos qͦs ine
habebat : mox addidit qd paudo añ posuerat
Et indicati st̃ singuli scd̃m facta sua: Hoc ẽ.
enĩ qͥ supͣ dixerat. iiuoicata st̃ mortui sed̃m
nõ erant: seq enĩ qui in mari moriuntur
nõst̃ in inferno: Aut corꝑa corũ seruantur
nmari  Aut qd ẽ. absudiꝰ mare habebat
bonos mortuos. et infernꝰ malos: Quis hoc
putauerit: S. ꝓfecto c̃uement quidã hoc
simul significaret cũ eis quiresurrecturist̃
uidicandos. etiã ipsos mortuos appellaiit.
dr̃ sine mortuos sepelire mortuos suos. Posst̃
mortuictiã ꝑꝑt̃ hoc dici qđ mortalia gerut̃
corꝑa. Unde apłs Corpus quidẽ inꝗt̾ mortuũ
ucrũq in homine uiuente atq in hoc cor¬
pore constituto eẽ. demonstrans. et corpus
mortuũ et spm̃ uitã. Nec tam̃ dix̃ corpus
mortale s mortuum. quãuus eadẽ paulo pꝰ
etiã mortalia corꝑa sic̃ usitaciꝰ uocantus ap

Expanded text:
mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant: mox addidit quod paulo ante posuerat: Et iudicati sunt singuli secundum facta sua. Hoc est enim quod supra dixerat: Et iudicati sunt mortui secundum in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corpora eorum seruantur in mari, aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos et infernus malos. Quis hoc putauerit? Sed profecto conuenienter quidam hoc simul significaret cum eis, qui resurrecturi sunt, iudicandos, etiam ipsos mortuos appellauit, dicitur: Sine mortuos sepelire mortuos suos. Possunt mortui etiam propter hoc dici, quod mortalia gerunt corpora; unde apostolus: Corpus quidem, inquit, mortuum utrumque in homine uiuente adque in hoc corpore constituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mo
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta in memoriã reuocent᷑ et m̃tis intuitu
mira celeritate cernant᷑: ut accusset uł ex¬
cuset scientiã c̾scientiã. atq ita simul: et
õs singuli uidicent᷑. Quȩ nimirũ uis duna
libri nom̃ accep̃: in ea qͥppe qͦdãmͦ legitur
qͥcqͥd ea faciente recolit᷑. Ut aũ ostendat
qͥ mortui udicandi st̃ pusilliet magni:
recapitulando dicit. tanquã ad id rediens
qd p̃tierat pociꝰue distulerat. Et ex ibuit mor¬
tuos mare qͥ i ed crant. ⁊ mors et infernꝰ reo.¬
didunt mortuos qͦs inse habebat᷑. Hoc ꝓcul
dubio priꝰ factũ ẽ. quã eent̃. mortui iudicati
et cam̃ illud priꝰ dictũ ẽ. hoc ẽ. gͦ qd̾ dixi
recapitulando eũ adidredisse qd int̾miscrat.
nuc̃ aũ ordinẽ cenuit: atq ut explicaret᷑
ipse ordo cõmodiꝰ. etiã de uidicatis mortius
qͣ iã dixeratꝰ suo repetiuit loco Cũ enĩdixiss
et exibuit mortuos mare qͥ in eo erant. et

Expanded text:
cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Hoc procul dubio prius factum est, quam essent mortui iudicati; et tamen illud prius dictum est. Hoc est ergo quod dixi, recapitulando eum ad id redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis mortuis, quod iam dixerat, suo repetiuit loco. Cum enim dixisset: Et ex hibuit mortuos mare, qui in eo erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ a faciȩ fugit cęlũ ⁊ t̾ra. nuidi inꝗͥt mortuos.
ex ipsis scͥpturis librorũ. scđm facta sua libros
dix̾ eẽ. aꝑtos. et librũ s librũ cuiꝰ modi non
cacuit. qͥẽ. inquit uitȩ uniuscuiꝰq. Ergo illi
iuetes. et noui. ut in illis ostendent᷑ quȩ di
fierisua mandata uississet. in illo autẽ qͥ ẽ.
uitȩ uniꝰ cuiꝰq qͥd horũ quisq nõ fecisset sine
fecisset. Quilib̾ sicarnalit̾ cogitet᷑. qͥs eiꝰ magni¬
cudinẽ aut longitudinẽ ualeat estimare: Aut
quanto tpr legi pot̾it lib in qͦ scͥptȩ st̃ uniũsȩ
uitȩ umũsorũ : Antantꝰ angłorũ numerus
aderit quantꝰ hominũ erit : et uitã suã qͥsq
ab angło sibi adibito audiet recitari : Non
gͦ unꝰ lib̾ erit oĩũs singłi singłorũ Scͥptura
uͦ ista unũ uolens intelligi. et aliꝰ inquid lib̾
aꝑtꝰ ẽ. Quȩdã gͥ insẽ. intelligenda diuina.
qͣfiet ut cuiq oꝑa sua uł bona uł mala

Expanded text:
um est, fugit caelum et terra: Et uidi, inquit, mortuos ex ipsis scripturis librorum secundum facta sua. Libros dixit esse apertos et librum; sed librum cuius modi non tacuit: Qui est, inquit, uitae uniuscuiusque. Ergo illi cti, et ueteres et noui, ut in illis ostenderetur, quae Deus fieri sua mandata iussisset; in illo autem, qui est uitae uniuscuiusque, quid horum quisque non fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis eius magnitudinem aut longitudinem ualeat aestimare? Aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber erit omnium, sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, inquit, liber apertus est. Quaedam igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala,
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾dictionibꝰ popłi c̃stitues me incapđ
gentiũ ut qͥ spoliaũant isrłitas qͥbꝰq isrłitȩ
seruerant qũoo st̃ gentibꝰ subditi. non
uicissim eodẽ mͦ spoliarent᷑. s ipsispolia
sierent isrłitarũ: Hoc enĩ apłis ꝓmisserat
dicens faciã uos piscatores hominũ Et uni
corũ. ex hoc iã inquit homines eris capiens:
spolia gͦ fierent s in bonũ tanquã erepta
uasa illi forti s forcius alligato Itẽq ꝑe

Expanded text:
stitues me in caput gentium, ut, qui spoliauerant Israelitas quibusque Israelitae seruierant, quando sunt gentibus subditi, non uicissim eodem modo spoliarentur, sed ipsi spolia fierent Israelitarum hoc enim apostolis promiserat dicens: Faciam uos piscatores hominum, et uni eorum: Ex hoc iam, inquit, homines eris capiens; spolia ergo fierent, sed in bonum, tamquam erepta uasa illi forti, sed fortius adligato. Item pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxpm̃ iħm tale isquale istis sacris litt̾is
eẽ. udiciũ nͥ qͥ eiscdẽ litt̾is nescio qua
incedibili animositate seucecitate nõ
credit : quȩ iã ueritatẽ suã orbi demo¬
stranere cerrarũ. In illo itainditio uł¬

Expanded text:
m tale quale istis sacris Litteris judicium, nisi qui eisdem Litteris, nescio qua incredibili animositate seu caecitate, non credit, quae jam veritatem suam orbi demonstravere terrarum. In illo ita
Abbreviated transcription (Latin):
siue malachi qͥ ⁊ angłs dictꝰ c̃. qui etiã escdras ꝓil¬
sac̾dos cuiꝰ alia incanonẽ scͥpta receptas̃
ab aliqͥbꝰ credit᷑. nã dae illo hanc eõ. hebre¬
orũ opinionẽ dic̃ ieronimꝰ: uidicum
nonissimũ ꝓpħat dicens. Ecce uenitde¬

Expanded text:
siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum prophetat dicens: Ecce uenit
Abbreviated transcription (Latin):
ingredit᷑ quasi ignis c̃flatorii ⁊ quasi herba
lauantiũ. ⁊ sedebit c̃flans iemundans sicut
it sundet eos sic̃ aurũ ⁊ sic̃ argentũ. qͥd
iliud intelligendũẽ: Dic̃tale aliqͥd et
ysaias Lauabit dñs sordes filiorũ i filiarũ
sion: ⁊ sanguinẽ emundabit de medio eoꝵ
qͦdãmꝰ cũ ab eis mali ꝑpenale iudiciũ sepa¬
rant᷑ ut illosseꝑatio atq dãpnatio purga¬
cio sit istorũ quia sine taliũ decet̃o ꝑmixtio¬
ne uicturi sunt S cũ dic̃ iemundabit filios
leui ⁊ fundet eos sic̃ aurũ ⁊ argentũ ⁊eit
dño oferentes hostias inuisticia ⁊ place
dit eos ipsos qͥ emundabunt᷑ de inceps
insacͥficiis uisticie dñoeẽ. placituros
i hac ꝑhoo p̾ipsi a sua inuisticia munda¬
buntur. inqua dño displicebant: hostiȩ
porro inplena ꝑfectaq iusticia cũ mũ¬
dati fuerit ipsierunt. Quid enĩ accep¬
ciꝰ dõ cales offerunt quã se ipsos Uerũ
ista questio de purgatoriis penis ut dili

Expanded text:
ingreditur sicut ignis conflatorii, et sicut 96 herba lavantium: et sedebit conflans et purgans sicut et fundet eos sicut aurum et argentum: quid aliud intellegendum est? Dicit tale aliquid et Esaias: Lauabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eoruquodam modo, cum ab eis mali per poenale iudicium separantur, ut illorum segregatio adque damnatio purgatio sit istorum, quia sine talium de cetero permixtione uicturi sunt. Sed cum dicit: Et emundabit filios Leui et fundet eos sicut aurum et argentum; et erunt Domino offerentes hosdit eos ipsos, qui emundabuntur, deinceps in sacrificiis iustitiae Domino esse placituros, ac per hoc ipsi a sua iniustitia mundabuntur, in qua Domino displicebant. Hostiae porro in plena perfectaque iustitia, cum mundati fuerint, ipsi erunt. Quid enim acceptius Deo tales offerunt quam se ipsos? Verum ista quaestio de purgatoriis poenis, ut dili
Abbreviated transcription (Latin):
dixert̃.lxx. int̃p̃tes ⁊ aspicient ad me
ꝓ eo q̃ insultauerut᷑ sic int̾p̃tatũ ẽ. ex
hebreo Q aspicient ad me que confixe¬
runt: Quo quidẽ ũbo euidentius xp̃s
crucifixus apparet. S illa insultatio
nõ defuit passioni Nã ⁊decento. ⁊ alligato
ĩ uidicato. ⁊opꝓbrio ignominiosȩ uestis
induto. ⁊ spinis coronato. ⁊ calamo incapi¬
te ꝑcusso. ⁊ irrident̃ fixis genibꝰ adora¬
to ⁊ crucẽ suã portanti. ⁊ inligno iã pen¬
denti utior insultauert̃ Prouide int̃p̃¬

Expanded text:
tes: Et adspicient ad me pro eo quod insultauerunt, sic interpretatum est ex Hebraeo: Et adspicient ad me, quem confixerunt; quo quidem uerbo euidentius Christus crucifixus apparet. Sed illa insultatio,non defuit passioni. Nam et detento et adligato et adiudicato et obprobrio ignominiosae uestis induto et spinis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis genibus adorato et crucem suam portanti et in ligno iam pendenti uti
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ scd̃m rectã fidẽ. ut cęlũ intelli¬
gat᷑ in eis quicũ illo iudicaturi sunt.
iterra in eis
qui iudicandi st̃
ut aduocabit cęlũ
sursũ non hic intelligamꝰ rapict in
aera. s iniudiciarias crigit sedes:
P otest u llud intelligi aduocabit cęlũ
sursũ. ad uocabit angłos insuꝑnis ⁊ ex¬
celsis locis. cũ quibꝰ descendat ad faci¬
endũ iuditiũ : ad uocabit ⁊ terram
id ẽ. homines in terra utiq uidican¬
dos: Siautẽ utrũq sub audiendũ ẽ.
cũ dr̃ et t̾rã idẽ. et ad uocabit et sursũ
ut iste sit sensꝰ aduocabit cęlũ sursũ. ⁊tim
aduocabit sursum. nichil meliꝰ existimon

Expanded text:
sensum secundum rectam fidem, ut caelum intellesensum secundum rectam fidem, ut caelum intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; ut aduocabit caelum sursum non hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. Si autem utrumque subaudiendum est, cum dicitur et terram, id est et aduocabit. et sursum, ut iste sit sensus: Aduocabit caelum sursum, et terram aduocabit sursum: nihil melius in