comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluit ille senatum interficere uos sus¬
tulistis leges incendere uos abrogastis
interire patriam uos ad iuuistis. Quid est
uobis coss gestum sine armis mcendere
illa coniuratoꝵ manus uoluit irbem
uos eius domum quem proptet urbs
racensa non est ac ne illi quidem si ha¬
buissent uestri similem coss de urbis m¬
cendio rogitassent. Non enim setetis
griuate uolueriat sed his stantibus nul
lum dorniciliuti sceleri suo foro pritaue¬
rurit cedemn illi ciuium uos seruitutem
ex petistis hic uos etiam crudeliores hpuc
enim populo ita fuerat anto uos coss liber¬
tas incita ut emori potius ꝗ̃ seruite pres¬
taret. Illud uero gemitium consiliis ca¬
tiline et lentuli ꝙ me domo mea expu¬
listis eN. pompcium domun suam com¬
pulistis neq enim mestante et manieni¬
te in urbis uigilia neq resistente EN põ¬
peio omniutnꝰ genturm uictore usꝗͣ le
illi rem .p. delere posse duxerunt anie
quidem etiam penas expetistis quibus

Expanded text:
voluit ille senatum interficere, vos susvoluit ille senatum interficere, vos sustulistis; leges incendere, vos abrogastis; interimere patriam, vos adflixistis. quid est vobis consulibus gestum sine armis? incendere illa coniuratorum manus voluit urbem, vos eius domum quem propter urbs incensa non est. ac ne illi quidem, si habuissent vestri similem consulem, de urbis incendio cogitassent; non enim se tectis privare voluerunt, sed his stantiblum domicilium scelere suo fore putaverunt. Caedem illi civium, vos servitutem expetistis. His vos etiam crudeliores: huic n. populo ita fuerat ante vos consules libertas insita, ut emori potius, quam servire praestaret. Illud vero geminum consiliis Catilinae et Lentuli, quod me domo sua expulistis, Cn. Pompeium domum suam compulistis: neque enim, me stante, et manente in urbis vigilia, neque resistente Cn. Pompeiu, omnium gentium victore, unquam se illi Remp. delere posse duxerunt: a me quidem etiam poenas experistis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
esses interrogatus quid sentires eis de con¬
sulatu meo graus auctor calatinus credo
aliquis aut affricanus aut maximus et
non cesonius sercuplacentinus caluentius
respondes altero ad frontem sublato altõ
ad meritum depresso supercilio cruidelita¬
tem tibi non placere hicte homo digni¬
simus tuis lalidibus collaudauit. Critde¬
litatis tu fuxcifer senatum consul in con¬
tione condeninas non enim mequi
senatui parii. Nam relatio illa salutaris
et diligens fuerat consulis animaduer¬
sio quidem et iudicium cenatus. Que qu¬
om reprehendis ostendis qualis tusiita
forte accidissec fueris illo tempore cõsulo
fututus. Stipenidio me hercule et frumẽ¬
to catilinara esse pritasses inuandimio
Quid enim interfuit inter catilinam
et eum cui tu senatus autoritatem sa¬
lutem ciuitatis totam ter .p. prouir¬
tie ptemio uendidisti. Que enim .l. ca¬
tililiam cenantem consulprohibui e
.O clodium facienteta coss adiuuerũt

Expanded text:
esses interrogatus quid sentires de conesses interrogatus quid sentires de consulatu meo, gravis auctor, Calatinus credo aliquis aut Africanus aut maximus et non Caesoninus Semiplacentinus calventius, respondes altero ad frontem sublato, altero ad mentum depresso supercilio crudelitatem tibi non placere. hic te ille homo dignissimus tuis laudibus conlaudavit. crudelitatis tu, furcifer, senatum consul in contione condemnas? non enim me qui senatui parui; nam relatio illa salutaris et diligens fuerat consulis, animadversio quidem et iudicium senatus. quae cum reprehendis, ostendis qualis tu, si ita forte accidisset, fueris illo tempore consul futurus. stipendio me hercule et frumento Catilinam esse putasses iuvandum. quid enim interfuit inter Catilinam et eum cui tu senatus auctoritatem, salutem civitatis, totam rem publicam provinciae praemio vendidisti? quae enim L. Catilinam conantem consul prohibui, ea P. Clodium facientem consules adiuverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
collega meo Nichil esse quod presidium cõ¬
suluta iraplorarem sibi quemq consulete
oportere. Atq hec dicerę uia audeo uereor
tie qui sit qui istius insignem nequitiam
frontis inuolutam integumentis non dũ
cernat. Dicam tamen ipłe certe ignoscet
cteuii aliquo dolore flagitioꝵ suorum re¬
cordabitur Meministi ne cienum quom
ad te quinta fere hora cum E pisone uerus¬
sem nescio quo egirgustio te prodite ĩ uolu¬
to eapite soleatura etꝰ cinn isto orefctido te¬
terrimam nobis popinam inhiasses excu¬
sacionete uti ualetudinis q diceres uinu¬
lentis te quibusdam medicaminibus sole¬
te curii. quam nos causam quom acce¬
dissemus quid enum facete poteramus pri¬
ulisper stetimus in illo ganeaum tuarũ
nidore ac fumo indetu nos quom imp¬
bissime responderes tum turpissime eruc¬
tando eiecisti łdem illo fere biduo pro¬
ductus in contionem ab eo cuisic equa¬
tum prebebas consulatum tuum quom

Expanded text:
conlega meo; nihil esse quod praesidium conconlega meo; nihil esse quod praesidium consulum implorarem; sibi quemque consulere oportere. atque haec dicere vix audeo; vereor ne qui sit qui istius insignem nequitiam frontis involutam integumentis nondum cernat; dicam tamen. ipse certe agnoscet et cum aliquo dolore flagitiorum suorum recordabitur. meministine, caenum, cum ad te quinta fere hora cum C. Pisone venissem, nescio quo e gurgustio te prodire involuto capite soleatum, et, cum isto ore foetido taeterrimam nobis popinam inhalasses, excusatione te uti valetudinis, quod diceres vinulentis te quibusdam medicaminibus solere curari? quam nos causam cum accepissemus—quid enim facere poteramus?—paulisper stetimus in illo ganearum tuarum nidore atque fumo; unde tu nos cum improbissime respondendo, tum turpissime ructando eiecisti. idem illo fere biduo productus in contionem ab eo cui sicam quandam praebebas consulatum tuum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
plorum omnium uudente te constituebat
ab eolatrone cui templum illud fuitte con¬
sule arx ciuium perditoꝵ receptaculum ue¬
tecum catiline militum castellura foren¬
si latrocimi Bustum leginn omnium ac
teligionin Trt non solum domus mnã
sed fotura palatium senatu equitibus ro.
cuntate omni italia cuncta refertum quor
tu non modo id eum cicerorem micto
cnimn domestica que negari possunt Hec
comnemoro que sunt palam non modo ĩq̃
deum u primam comitiis tuis dedera
labulat orerogatiua quem in setiati
sententiam rogibis tertium nimnq ad ipita¬
t sed omnibus consilis que ad inde oppri¬
mendirm patabatitur non interfuuti sõ¬
linn uerum etiam crudelissitc prefuisti
Auchi uo ipsi coram gercto incopropin¬
quo tuo que dicere au̾sus es egtte foris c̃
ibinum sine prouintia stare non posse spẽ
dabere ⁊ te pl. si tua consilia cirm illo coniire¬
teis sed asthatu quidem desperasse huiuii
te cudi ditati obsequi sicuti ego fecisscra in

Expanded text:
plorum omnium! vidente te constituebantur ab eo latrone cui templum illud fuit te consule arx civium perditorum, receptaculum veterum Catilinae militum, castellum forensis latrocini, bustum legum omnium ac religionum. erat non solum domus mea sed totum Palatium senatu, equitibus Romanis, civitate omni, Italia cuncta refertum, cum tu non modo ad eum—mitto enim domestica, quae negari possunt; haec commemoro quae sunt palam—non modo, inquam, ad eum cui primam comitiis tuis dederas tabulam praerogativae, quem in senatu sententiam rogabas tertium, numquam aspirasti, sed omnibus consiliis quae ad me opprimendum parabantur non interfuisti solum verum etiam crudelissime praefuisti. mihi vero ipsi coram genero meo, propinquo tuo quae dicere ausus es? egere sordidissime Gabinium, sine provincia stare non posse, spem habere a tribuno pl., si sua consilia cum illo coniunxisset, a senatu quidem desperasse; huius te cupiditati obsequi, sicuti ego fecissem in
Abbreviated transcription (Latin):
bus bem ꝓ uexet an alios uexate paciat
Anpotest ulla esse excusatio non dicam
male sentieriti. sed sedenti cunctanti dor.¬
mienti in maximo x .p. metu consuli¬
entum prope annos legem eliam et
fusiam tenueramus ccce. improbus udi¬
tuim rationemq censoriam quas leges
iusus esse non nemo improbus potuit q¬
dem nemo conuellere quam potestatem
minuere quo minus de moribus nostris
quinto quoquo anno iudicatetur nemo
tam effuse petulans conatus est Hec sĩt
ocini fex ingͥenuosepulta consulatus tui
Persequete connexos his funeribus diesp
iurelio tribunali ne cõniuente quidem
de quod ip̃um esset scclus sed etiam hilari¬
oubus oculis q solitus eras intuente dilec¬
tu setuor habebatur ib eo qui nichilsib
unq̃ nec facere nec pati turpe ẽẽ duxito
Arina in templo castoris o proditor tem.¬

Expanded text:
bus rem publicam vexet, an alios vexare patiatur. bus rem publicam vexet, an alios vexare patiatur. an potest ulla esse excusatio non dicam male sentienti, sed sedenti, cunctanti, dormienti in maximo rei publicae motu consuli? c prope annos legem Aeliam et Fufiam tenueramus, cccc iudicium notionemque censoriam. quas leges ausus est non nemo improbus, potuit quidem nemo convellere, quam potestatem minuere, quo minus de moribus nostris quinto quoque anno iudicaretur, nemo tam effuse petulans conatus est, haec sunt, o carnifex! in prooemio sepulta consulatus tui. persequere continentis his funeribus dies. pro Aurelio tribunali ne conivente quidem te, quod ipsum esset scelus, sed etiam hilarioribus oculis quam solitus eras intuente, dilectus servorum habebatur ab eo qui nihil sibi umquam nec facere nec pati turpe esse duxit. arma in templo Castoris, o proditor tem
Abbreviated transcription (Latin):
tellus fatio inuutiam fortissimo uito m nortuo
Iti illum cuius pmicos pates hec citutastu¬
it cum hac importuna belua confetam¬
ed ille designatus coss quo quidam te pl
so auxilio magistros ludos contra seriato
d quod non dum potestate poterat opti
capitaliorum dies incidisserit. sex clodiũ
qui nunq̃ antea pretextatus fuisset ludos
fucere et pretextatu uolitart passus esho¬
minem imputum atq non ⁊ nodo facie
ed etiam oculo tuo dignissimum. Ergo
di funda menitis positis consulatus tuiꝰtri¬
luo post inspectante et tacente te a fatali
senatus sustulerat restituta sed in nutne¬
rabilia quedam noua ex onni fece urbis
ic seruitio concitata Ab codem homĩe i
tupris in auditis nefariisq uersato uens
ll magistra pudoris et modestie censura
nuimꝗ significatis sententiam tuam tan¬
tis in nauftagiis ciuitatis Non dum quȩ
psc pernutiosus legibus imptobis contioni¬

Expanded text:
tellus—facio iniuriam fortissimo viro mortuo, tellus—facio iniuriam fortissimo viro mortuo, qui illum cuius paucos paris haec civitas tulit cum hac importuna belua conferam—sed ille designatus consul, cum quidam tribunus pl. suo auxilio magistros ludos contra senatus uit atque id quod nondum potestate poterat obtinnuarias compitaliorum dies incidisset, Sex. Clodium, qui numquam antea praetextatus fuisset, ludos facere et praetextatum volitare passus es, hominem impurum ac non modo facie sed etiam oculo tuo dignissimum. ergo his fundamentis positis consulatus tui triduo post inspectante et tacente te a fatali senatus sustulerat restituta, sed innumerabilia quaedam nova ex omni faece urbis ac servitio concitata. ab eodem homine in stupris inauditis nefariisque versato vetus illa magistra pudoris et modestiae censura numquam significaris sententiam tuam tantis in naufragiis civitatis. nondum quae ipse perniciosis legibus, improbis contioni
Abbreviated transcription (Latin):
cam coronam deberi a .xp. dixit M¬
chi togato seriatus nonut multis bu
geste sed ut nemini conseruate
.S̾ singulari genete supplicationu de¬
orum irinfortalium ttmapla pato¬
fecit Ego cum in contione abicin
gistratu dicere a tt pł prohiberti qui
constitueram tumq is inido tan
modo ut iuratem per mitteret sine ulla
mea unius opera esse salutin. Michi .p .x. ini¬
tulationem sed externitatem in mort̾ali¬
tattmq donauit quom in cum iusiur¬
dum tale atq tantum iuratus ipse una
uoce et consensu approbauit. quo quidem
tempore is ieus dorni fuit e foro redi¬
tus ut nemo nisi qui mecima esset ciuiũ
esse in numero inderetur atq ita est appro¬
bante.P.x.egetim ut semper in xoscris cu¬
nm insenatu populum defenderim ut
multitu diner cum principibiis eques¬
ttem ordinem cum senatu coniuxerim
Eaposui breruter consulatum menmn au¬
de nunc o furia de tuo dicere cuius fuit
nitium ludi capitalitii tum primufa.

Expanded text:
icam coronam deberi a re publica dixit. micam coronam deberi a re publica dixit. mihi togato senatus non ut multis bene gesta, sed ut nemini conservata re publica, singulari genere supplicationis deorum immortalium templa patefecit. ego cum in contione abiens magistratu dicere a tribuno pl. prohiberer quae constitueram, cumque is mihi tantum modo ut iurarem permitteret, sine ullamea unius opera esse salvam. mihi poptulationem sed aeternitatem immortalitatemque donavit, cum meum ius iurandum tale atque tantum iuratus ipse una voce et consensu approbavit. quo quidem tempore is meus domum fuit e foro reditus ut nemo, nisi qui mecum esset, civium esse in numero videretur. atque ita est aano egerim, ut semper in rostris curiam, in senatu populum defenderim, ut multitudinem cum principibus, equestrem ordinem cum senatu coniunxerim. exposui breviter consulatum meum. aude nunc, o furia, de tuo dicere! cuius fuit initium ludi compitalicii tum primum fa
Abbreviated transcription (Latin):
lem interpositata senatus auctorita teru
sustinui contra inindiam atq defetidi
Ego adolescentes bonos et fortes sed usoi
ea conditione fortune ut siessent magra
gratia comitior ratione priuaui Ego ta¬
fonium collegaa cnpidura prouinti
multa in .x.pꝰ. molienter patientia ato
obsequio meo tnitigaui Ego prouratiã
galliam senatus auctoritate exercitu ct
pecunia instructam et ornatam quat
cedem senatus interitutti urbis nono¬
scure sed palam molienitm egredie
urbe iussi uta quo legibus nonꝰ poter¬
mus menibus tuti esse possemus tgo
tela extremo mense consulatus mer
intenta ingulis cinitatis de connirato¬
rum nefarqͦs manibus extorsi Egoi
ces iam accensas ad huius urbis incct¬
dium comprthendi protuli extinsi
Me & cituliis princeps huuis ordini
et auctor publici consilii frequetissiui
senatu patentem patrie nominuu
Michi hic uir clarissimus qui pro
te sedit .L. gellius his audientibicau¬

Expanded text:
lem interpositam senatus auctoritatem lem interpositam senatus auctoritatem sustinui contra invidiam atque defendi. ego adulescentis bonos et fortis, sed usos ea condicione fortunae ut, si essent magistratgratia comitiorum ratione privavi. ego Antonium conlegam cupidum provinciae, multa in re publica molientem patientia atque obsequio meo mitigavi. ego provinciam Galliam senatus auctoritate exercitu et pecunia instructam et ornatam, quamcaedem senatus, interitum urbis non obscure sed palam molientem egredi ex urbe iussi ut, a quo legibus non poteramus, moenibus tuti esse possemus. ego tela extremo mense consulatus mei intenta iugulis civitatis de coniuratorum nefariis manibus extorsi. ego faces iam accensas ad huius urbis incendium comprehendi, protuli, exstinxi. me Q. Catulus, princeps huius ordinis et auctor publici consili, frequentissimo senatu parentem patriae nominavit. mihi hic vir clarissimus qui propter te sedet, L. Gellius, his audientibus civ
Abbreviated transcription (Latin):
mis. edilena priorem pretorem primum
cunctis suffragiis .p .x. fatiebat homini ille
honorem nonꝰ generi moribus non ma¬
ioribus meis uixtut perfecte non audite
nobilitati deferebat. Nam quiel ego de
consulatu loquar. Parto uisan ne geͦsto m¬
scrum me cum hac me mnue peste atq
labe confero. Sed nichil comparandi cã
loquar attamen ea que sunt longissimo
disiurcta compendam. Tu consul es ue¬
nunciatus nichil dicam grauius q̃ quod
consul quinte luce digiam non puta¬
tent nisi nequior ꝗͣ gabinius exctitisses
Me cuncti italia me omẽs orelines me
uni uersa ciuitas noti prius tabella ꝗ uo
ce priotem consulem declarauit Sedo¬
mitto ut sit factus uterq nostrurta dit
sanc fors dornina cmpi. Magnificẽti
est dicere ꝗͣ ad modum gessetimus coti¬
sulatum ꝗ quemad modum ceperim
legis agranie maximaꝵq largitiotium
tnetuliberaui Ego agrum catipanum
toribus teseruaui Ego in .C. tabino per¬
duellonis ⁊eo xl. innis antetne consu¬

Expanded text:
mis, aedilem priorem, praetorem primum mis, aedilem priorem, praetorem primum cunctis suffragiis populus Romanus faciebat, homini ille honorem non generi, moribus non maioribus meis, virtuti perspectae non auditae nobilitati deferebat. nam quid ego de consulatu loquar, parto vis anne gesto? miserum me! cum hac me nunc peste atque labe confero! sed nihil comparandi causa loquar ac tamen ea quae sunt longissime disiuncta comprendam. tu consul es renuntiatus—nihil dicam gravius, quam quod consul, quin te luce dignum non putarent, nisi nequior quam Gabinius exstitisses. me cuncta Italia, me omnes ordines, me universa civitas non prius tabella quam voce priorem consulem declaravit. sed omitto ut sit factus uterque nostrum; sit sane fors domina campi. Magnificentius est dicere quem ad modum gesserimus consulatum quam quem ad modum ceperimulegis agrariae maximarumque largitionum metu liberavi. ego agrum Campanum, toribus reservavi. ego in C. Rabirio perduellionis reo xl annis ante me consu
Abbreviated transcription (Latin):
tis est hic infraudem homĩes imꝑrilit. hic
eos quibus erat ignotus decepit fefellit in¬
gluxit ẜ anci ista tua luculenta uitia nora¬
mus. Pauci tarditate ingenn stuporem
debilitatemq lingne. Num ꝗͣ erat audita
uox in foto numꝙͣ periculum factum cõ¬
silii. Nullum non modo illustre sed ne no¬
tum quidem factum aut militię aut do¬
mi obrapsisti ad honores extore hoĩum ẽ¬
nendatione famosarum ĩ maginum qͥr
simile habes nichil preter colorem is in hi
ctiam gloriabatur se omẽs magisteatus sin
itpulsa issecutum. Michi istalicet de me
uera cum gloria predicare Omnes enim
honores .ꝑ .xͦ michi ipsi homini detulit
Nam tum quom questor es factus etiam
qui te numq̃ uiderant tamen illum hono¬
ttmm nomini mandibant tuo. Eclilis es
factus. Piso est a pr factus non iste piso pra¬
ctura item maioribus delata esttuis. Noti
erant illi mortiu te uiuum non dum no¬
ucrat quisꝗ̃ Me quom questorem in pri¬

Expanded text:
tis est, hic in fraudem homines impulit, hic tis est, hic in fraudem homines impulit, hic eos quibus erat ignotus decepit, fefellit, induxit. pauci ista tua lutulenta vitia noramus, pauci tarditatem ingeni, stuporem debilitatemque linguae. numquam erat audita vox in foro, numquam periculum factum consili, nullum non modo inlustre sed ne notum quidem factum aut militiae aut domi. obrepsisti ad honores errore hominum, commendatione fumosarum imaginum, quarum simile habes nihil praeter colorem. is mihi etiam gloriabatur se omnis magistratus sine repulsa adsecutum? mihi ista licet de me vera cum gloria praedicare; omnis enim honores populus Romanus mihi ipsi homini detulit. nam tu cum quaestor es factus, etiam qui te numquam viderant, tamen illum honorem nomini mandabant tuo. aedilis es factus; Piso est a populo Romano factus, non iste Piso. praetura item maioribus delata est tuis. noti erant illi mortui, te vivum nondum noverat quisquam. me cum quaestorem in pri
Abbreviated transcription (Latin):
cstũ in possessione non cedo Demele italie
sicilic ceterarumq prouintiarim possessio¬
nes uenalis ac proscriptas hac lege uideo
Urã sunt predia uestre possessiones xsistam
tet Num quis uestrum ad uim ad facimis
ac cedem iccomodatus est nemo atqui ci
generi homininn michi credite campa¬
Nusager et preclara illa capiia seruatur
Exercitus contra uos contra libertatem ue¬
stram contra. EN. pompeium constituit
contra hanc urbem capua contra uos ma¬
nus hominin auda cissimoꝵr contia CN
pompeium .x duces comparant᷑ Ueniant
Coram et quoniam me in uram contioẽ
iobis flagitatitibus conuocauerũt disseiãt¬
AMUIDESBELUAIAM¬
ne sentis que sit hominum querela
Frontis tue. Nemo querit᷑ sprumne¬
Scio quem de grege nouitiorum fac¬
um esse consulem nonꝰ en̾im nos coloriste
seruilis non pilose gene non dentes putli
deceperunt oculi supercilia frons uultus de¬
niq totus qui sermo quidam tacitus men¬

Expanded text:
estis in possessione; non cedo. deinde Italiae, estis in possessione; non cedo. deinde Italiae, Siciliae ceterarumque provinciarum possessiones venalis ac proscriptas hac lege video; vestra sunt praedia, vestrae possessiones; resistam tet. num quis vestrum ad vim, ad facinus, ad caedem accommodatus est? nemo. atqui ei generi hominum, mihi credite, Campanus ager et praeclara illa Capua servatur; exercitus contra vos, contra libertatem vestram, contra Cn. Pompeium constituitur; contra hanc urbem Capua, contra vos manus hominum audacissimorum, contra Cn. Pompeium x duces comparantur. veniant et coram, quoniam me in vestram contionem vobis flagitantibus evocaverunt, disserantides, belua, iamne sentis quae sit hominum querela frontis tuae? nemo queritur Syrum nescio quem de grege noviciorum factum esse consulem. non enim nos color iste servilis, non pilosae genae, non dentes putridi deceperunt; oculi, supercilia, frons, voltus denique totus, qui sermo quidam tacitus men
Abbreviated transcription (Latin):
uir multum bonus est. Neq ego nunc
de illius bonitite sed de genereꝰ impudẽ¬
tie disp̾uto. Ille enini quod habet retiuẽ
uult neq syllanum esse dissimulas hic ut
ipse habeat quod non habet que dubia sũt
per uos sencire uult et cum plus appetat ꝙͣ
ipse sylla quibus rebus resisto syllanas res
defendere criminor. Habet agros non nul¬
los inquit socer meus desertos itq longin¬
quos uendet cos mea lege qͣti uolet habet
incertos ac nullo iure possessos confitina¬
buntur optimo iure habet publicos xdda
priuatos. Demiq cos fundos quos in agro
cassinati opptimos fructuosissinos conti¬
nuauit cum usq eo uicinos proscriberet
quo ad oculis confirmando ex multis pre¬
diis unam eundi regionem formamq p¬
fecerit quos nunc cu̾m ali quo metu tenet
sine ulla cura possidebit Et quoniam qua
de ciusa et quorinn causa ille hoc prornul¬
gauit ostendi doceat ip̃e num ego quem
Defendo campanum agrum diuidis vos

Expanded text:
vir multum bonus est; neque ego nunc vir multum bonus est; neque ego nunc de illius bonitate, sed de generi impudentia disputo. ille enim quod habet retinere volt neque se Sullanum esse dissimulat; hic, ut ipse habeat quod non habet, quae dubia sunt per vos sancire volt et, cum plus appetat quam ipse Sulla, quibus rebus resisto, Sullanas res defendere me criminatur. 'habet agros non nullos,' inquit, 'socer meus desertos atque longinquos; vendet eos mea lege quanti volet. habet incertos ac nullo iure possessos; confirmabuntur optimo iure. habet publicos; reddam privatos. denique eos fundos quos in agro Casinati optimos fructuosissimosque continuavit, cum usque eo vicinos proscriberet quoad angulos conformando ex multis praediis unam fundi regionem normamque perfecerit, quos nunc cum aliquo metu tenet, sine ulla cura possidebit.' et quoniam qua de causa et quorum causa ille hoc promulgarit ostendi, doceat ipse nunc ego quem defendo. Campanum agrum dividis; vos
Abbreviated transcription (Latin):
nem coss possidet id eo iure teneret quod
optimo priuatum etiam ne si ui eiecit etiã¬
Ne sic iam si precario uenit in possessioẽm
ergo hac lege ius ⁊uile cause possessionũ
oretorum interdicta tollentur Non me¬
diocris res neq paruum sub hoc uerbo
futurum quir. latet. Sunt enim multi
agri lege cornelia prblicati nec cruꝙͣ as¬
signatꝰ neq uenditi qui apaucis hoĩb
impudentissime possidentur his cauet
hos defendit hos priuatos facit. hos inꝙͣ
agros quos sylla nemini dedit rullus nõ
uobis assignare uult sed cis condonare
qui possident.Causam quero cur ea que
maiores uobis in italia sicilia cluabus hi¬
spaniis mnacedonia asia quesiuerũt uẽ¬
nire paciamini cum ea que uestra sunt
condonari possessoribus cadem lege ui¬
deatis. Iam totam legem intelligetis cũ
ad paucorum dominationem scriptasit
tum ad syllane assignationis rationes eẽ
accomodatissimam Nam socer huius

Expanded text:
nem consules possideret, id eo iure teneret quo quod nem consules possideret, id eo iure teneret quo quod optimo privatum est? etiamne si vi deiecit, etiamne si clam, si precario venit in possessionem? ergo hac lege ius civile, causae possessionum, praetorum interdicta tollentur. non mediocris res neque parvum sub hoc verbo furtum, Quirites, latet. sunt enim multi agri lege Cornelia publicati nec cuiquam adsignati neque venditi qui a paucis hominibus impudentissime possidentur. his cavet, hos defendit, hos privatos facit; hos, inquam, agros quos Sulla nemini dedit Rullus non vobis adsignare volt, sed eis condonare qui possident. causam quaero cur ea quae maiores vobis in Italia, Sicilia, Africa, duabus Hispaniis, Macedonia, Asia reliquerunt venire patiamini, cum ea quae vestra sunt condonari possessoribus eadem lege videatis. iam totam legem intellegetis, cum ad paucorum dominationem scripta sit, tum ad Sullanae adsignationis rationes esse accommodatissimam. nam socer huius
Abbreviated transcription (Latin):
oro aqua erebra uectigali pendam qui ⁊
mancipio findum accepisi a sylla michi
datus esset rulli legt non penderem uideo
uos quix sicuti res spsa cogat cõmorieri ul
legisuł orationis impudertia legis que ins
melius syllanis prediis conscituat ꝙ pater¬
nis orationisq cius mõi causa insiimulare
quenꝙ̃ audeat rões sylle nimium uehe¬
menter defendere at si illa solum sanci¬
ret. que a sulla essent data tacerem modo
ipse se spllanum esse confiteretur sed nonmio
illis cauet. uerum etiam aliud quodam
genus donationis inducit. et isqui a me
Nllmas possessiones defendi criminatur
non eas solum satcit uerum ipse nouas
assignationes instituit et tepentinus spl¬
la nobis exoritur. Nam attendite quatas
concessignes agroꝵ hic noster oburrgator
uno uerbo face̾te conetur. Que data dona¬
ta concessa uendita patior audio quiđd de¬
est ut quod quisq post mariumꝰ et carbo¬

Expanded text:
pro aqua Crabra vectigal pendam, quia pro aqua Crabra vectigal pendam, quia mancipio fundum accepi; si a Sulla mihi datus esset, Rulli lege non penderem. video vos, Quirites, sicuti res ipsa	cogit, commoveri vel legis vel orationis impudentia, legis quae ius melius Sullanis praediis constituat quam paternis, orationis quae eius modi in causa insimulare quemquam audeat rationes Sullae nimium vehementer defendere. at si illa solum sanciret quae a Sulla essent data, tacerem, modo ipse se Sullanum esse confiteretur. sed non modo illis cavet verum etiam aliud quoddam genus donationis inducit; et is qui a me Sullanas possessiones defendi criminatur non eas solum sancit verum ipse novas adsignationes instituit et repentinus Sulla nobis exoritur. nam attendite quantas concessiones agrorum hic noster obiurgator uno verbo facere conetur: 'Qvae data, donata, concessa, vendita.' patior, audio. quid degare ausus est ut, quod quisque post Marium et Carbo
Abbreviated transcription (Latin):
timo uire priuata sint etiam ne meligre
ꝙ pattrna et auita meliore At hoc ualeria
ex non dicit Cornelieleges non santiũt
splla ipse non postulat. Si Isti agri partim
aliquarm iuris aliꝙ similitudinem proprie
dossessionis aliꝙ spema diuturnitatis attiri¬
gunt Nemoest tam imprudetis istor qn
igisecum preclate arbitittur. Tn uõ tulle
Qu̾id queris. duod habent ut habcant quis
uetat ut oriuatum sed ita latum est ut ine
lioxtui socer fundus irpinus sit sibeigei
txponnus totum enim possidet ꝙr ieus pa¬
ternus autusq fundus arpinas id enim
caues optimo enim iur ea sunt profecto
oredia que optima conditione sunt libẽa
meliore iure sunt ꝙͣ serua. cipite hoc orã
que seruiebarit non seruient Soluta inẽ¬
liore incansa sunt ꝙ obligata eodem capi¬
te subsignata omĩasi modo signata sunt
liberantur Immunia meliore condicioẽ
sumt ꝙ illa que pensitant tgo tusculatius

Expanded text:
timo ivre privata svnt.' etiamne meliore timo ivre privata svnt.' etiamne meliore quam paterna et avita? meliore. at hoc Valeria lex non dicit, Corneliae leges non sanciunt, Sulla ipse non postulat. si isti agri partem aliquam iuris, aliquam similitudinem propriae possessionis, aliquam spem diuturnitatis attingunt, nemo est tam impudens istorum quin agi secum praeclare arbitretur. tu vero, Rulle, quid quaeris? quod habent ut habeant? quis vetat? Vt privatum sit? ita latum est. Vt meliore iure tui soceri fundus Hirpinus sit sive ager Hirpinus—totum enim possidet—quam meus paternus avitusque fundus Arpinas? id enim caves. optimo enim iure ea sunt profecto praedia quae optima condicione sunt. Libera meliore iure sunt quam serva; capite hoc omnia quae serviebant non servient. soluta meliore in causa sunt quam obligata; eodem capite subsignata omnia, si modo Sullana sunt, liberantur. immunia commodiore condicione sunt quam illa quae pensitant; ego Tusculanis
Abbreviated transcription (Latin):
sationem Non enim uidetur homislex
ẽẽ sedtemporis. Quid si est hec multo tm¬
oudentiornam ualeria lege corneliisq
legibus cripitur cui datur coniungitur
enpudens gratificatio cum a cerba suria
Sedtimen inhibet illis legibus spem nõ
nullam cui ademptus estꝰ aliquem scru¬
oulum eui datus est Rulli cautio hec ẽ
simum nomĩauit. Si enum syllam dicta¬
torem nominasset perspicuum fore et
iuuidiosum arbitratus est. Sed quera
uestrum tam tardo ingeniofore puta¬
fut euipost eos coss syllam dictatorem
fuosse in mentem uenire non posset d
t carbonem coss agros edificia latus
stagna loca possessiones caelum et mare
orctermisit cetera complexus est pub¬
lice ddata assignata uenclita concessa sũt¬
a quo rulle post marium et eabonem
coss quis assignauit quis dedit quis con¬
cessit pretersyllam. ea orania coiure sunt. qͥ
uie labefactit indelicet nescio quid nimiũ

Expanded text:
sationem; non enim videtur hominis lex sationem; non enim videtur hominis lex esse, sed temporis. quid si est haec multo impudentior? nam Valeria lege Corneliisque legibus eripitur civi, civi datur, coniungitur impudens gratificatio cum acerba iniuria; sed tamen imbibit illis legibus spem non nullam cui ademptum est, aliquem scrupulum cui datum est. Rulli cautio est haec: simum nominavit! si enim Sullam dictatorem nominasset, perspicuum fore et invidiosum arbitratus est. sed quem vestrum tam tardo ingenio fore putavit cui post eos consules Sullam dictatorem fuisse in mentem venire non posset? qt Carbonem consvles agri, aedificia, lacvs, stagna, loca, possessiones—caelum et mare praetermisit, cetera complexus est—'pvblice data adsignata, vendita, concessa svnt'—a quo, Rulle? post Marium et Carbonem consules quis adsignavit, quis dedit, quis concessit praeter Sullam?—'ea omnia eo ivre sint'—quo iure? labefactat videlicet nescio quid. nimium
Abbreviated transcription (Latin):
conscriptam. Nunquid est cause quir quin
illa erimninatione que in me abscutem usus
est non solum meam sed etiam uram dili¬
gentiam prudentiamq de spexerit caput
est legis Al de quo ego consulto quir teꝙ
iprd̾uos inte feci mentionem ne aut
refricare abductam iam .⁊ .p. cicatricem
uidere aut aliquid alienissimo tpreno¬
ue dissensionis cõmouere. Neq uo ninc
etiam disputibo ꝗ hunc statum rei p.
non magnopere defendendum putem
fedut doceam nullum post hac in hissal¬
tem tacere tebus in quibus de sect de suis
factis taceri uelit omniun legura ⁊ nu¬
quissimam dissimillimamꝙ legis ẽẽ trbi¬
tror ea quam ł flaccus ⁊ttetrex despl¬
la tulit ut omnia quiecumq ule fecisset
esouist rita Nam cum exteris in ciuita¬
tibus tormnis institutis legrs omnesex¬
tingunit atq tollantur. Shic rer p ty¬
ranꝰnum lege constituit. Est inuidiosa
lex sicuti dixi uerum tamen habet &rcu¬

Expanded text:
conscriptam, num quid est causae, Quirites, quin conscriptam, num quid est causae, Quirites, quin illa criminatione qua in me absentem usus est non solum meam sed etiam vestram diligentiam prudentiamque despexerit? caput est legis xl de quo ego consulto, Quirites, neque apud vos ante feci mentionem, ne aut refricare obductam iam rei publicae cicatricem viderer aut aliquid alienissimo tempore novae dissensionis commovere, neque vero nunc ideo disputabo quod hunc statum rei publicae non magno opere defendendum putem,essus sim, sed ut doceam Rullum posthac in eis saltem tacere rebus in quibus de se et de suis factis taceri velit. omnium legum iniquissimam dissimillimamque legis esse arbitror eam quam L. Flaccus interrex de Sulla tulit, ut omnia quaecumque ille fecisset essent rata. nam cum ceteris in civitatibus tyrannis institutis leges omnes exstinguantur atque tollantur, hic rei publicae tyrannum lege constituit. est invidiosa lex, sicuti dixi, verum tamen habet excu
Abbreviated transcription (Latin):
istis erga me x̾tineatis peto Auobisaut
iutem quos leuiter ĩmutatos esse sentio par¬
uam exigui temporis usuram bone do me
opimionis postulo ut eam si que diaeto no¬
bis probabo perpetuo retineatis. Smnanter
hoc ip̃o in loco depositam atq abiectam te¬
linquatis. Completi sunt animi auresq urẽ
terisq syllanarum assignationum possessioni¬
bus agraric legi et commodo uestit obsis¬
tere hoc si qui crediderunt illud prius cre¬
diderint necesse est. Hac lege agraria quę
pidinulgata sit adimi syllanos agros uobisq
diudiau̾t demque minui priuatorpos¬
sessiones ut ineas uos deducamimi sios tẽdo
non modo non adimi cinꝙͣ glebam desis¬
lanis agris sed etiam genus id agror certo
capite legis impudentissime contirmari
atq sancui. Si doceo agrisus qui silia sunt
dati sic diligenter rulsum sua lege cõsulere
ut facile appareat eam legem non auroꝵ
cõmodoꝵ patidno sed a u̾ulgi genero esso

Expanded text:
istis erga me retineatis peto; a vobis istis erga me retineatis peto; a vobis autem quos leviter immutatos esse sentio parvam exigui temporis usuram bonae de me opinionis postulo, ut eam, si quae dixero vobis probabo, perpetuo retineatis; sin aliter, hoc ipso in loco depositam atque abiectam relinquatis. completi sunt animi auresque vestterisque Sullanarum adsignationum possessoribus agrariae legi et commodis vestris obsistere. hoc si qui crediderunt, illud prius crediderint necesse est, hac lege agraria quae promulgata est adimi Sullanos agros vobisque dividi, aut denique minui privatorum possessiones ut in eas vos deducamini. si ostendo non modo non adimi cuiquam glebam de Sullanis agris, sed etiam genus id agrorum certo capite legis impudentissime confirmari atque sanciri, si doceo agris eis qui a Sulla sunt dati sic diligenter Rullum sua lege consulere ut facile appareat eam legem non a vestrorum commodorum patrono, sed a Valgi genero esse
Abbreviated transcription (Latin):
cum collega inuitissimis is esse homĩb
quos uos in cos. inimi co ẽe et corporis¬
me cos conflarent. Summum et firmis¬
simum est illuꝯ cõmunibus fortunis pre¬
sidium quir̃ ut qualis uos hodierna die
maxima contione michi pro salute ura
prebinsts talis teliquis temporibus .p.ri
tandem illi qui honori in inderunt meo
htamen uos uiniuersos in cos. deligendoplu¬
grimum uidisse fateantꝰ
deferunt ea coram potius me
Sotesente dixissent. Nam et equi¬
gattin nostre disceptationis et consuctu¬
Dinem supcrioꝵ et ius sue potestatis xeni¬
nuissent. Sed quoniam adhuc presens
ertamen conceptionemq fugerunte
nuncsi uidetur eis in meam contionem
prodeant et quo prouocati a me uenit
noluerunt ouoeati saltem r̾uertant
uideo quosdam quir strepitu significie
nescio quid et non cosdem uultus quol
proxima mea contione prebuctuni
Hanc contionem michi retuilisse Quac
n uobis qui nichil de me credidistil ui
seam noluntatem quam semper habu¬

Expanded text:
conlega, invitissimis eis hominibus qui nos in consulatu inimicos esse et fore aieme consule conflarent. summum et firmissimum est illud communibus fortunis praesidium, Quirites, ut, qualis vos hodierno die maxima contione mihi pro salute vestra praebuistis, talis reliquis temporibus rei putandem illi qui honori inviderunt meo tamen vos universos in consule deligendo plurimum vidisse fateanturdeferunt, ea coram potius me praesente dixissent; nam et aequitatem vestrae disceptationis et consuetudinem superiorum et ius suae potestatis retinuissent. sed quoniam adhuc praesens certamen contentionemque fugerunt, nunc, si videtur eis, in meam contionem prodeant et, quo provocati a me venire noluerunt, revocati saltem revertantur. video quosdam, Quirites, strepitu significare nescio quid et non eosdem voltus quos proxima mea contione praebuerunt in hanc contionem mihi rettulisse. qua re a vobis qui nihil de me credidistis ut eam voluntatem quam semper habu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint quid pecume fiet et teferre m
decum anexinetat exigi prohibet Igit
pecumam omnem. xiuiii tenebunit uob
igeo noruemetur uectigalibus abaliena¬
tib sotus uexitis regibus atq omibiuege¬
tibus exmanitis illi pccunias hrabebunt uos
agros non habebitis facile inquit adducũt
ꝑecune magintudine ut uelint uendetu
Frgoeale est qua nostra uendamns ꝙ̃ti
possumus aliena emamius ꝙͣti possessores
uelint. Atq in hos agros qui hac lege ẽpti
sint colomas ab us decemuitis deduti sub
ntinitiis re locus eius moĩ est ut inchi
tulet est plane tectius et quo igenet
ficut idiseteris .⁊ .p. partibus est opere pre¬
tuim diligentiam maiorum tecordati qui
coloenas sic ꝑdoncis in locis contra susqu¬
nonem periculi collocarunt ut eẽ non op¬
pidactalic sed propugnacula imperii ee¬
in detentur. Fi deducent colomas in eosa¬
expediat et inque loca preterea uidebit
Quid igit est cause quin coloniam iniam¬

Expanded text:
fuerint, quid pecuniae fiet? referre in fuerint, quid pecuniae fiet? referre in aerarium lex vetat, exigi prohibet. igitur pecuniam omnem xviri tenebunt, vobis ager non emetur; vectigalibus abalienatis, sociis vexatis, regibus atque omnibus gentibus exinanitis illi pecunias habebunt, vos agros non habebitis. 'facile,' inquit, 'adducentur pecuniae magnitudine ut velint vendere.' ergo ea lex est qua nostra vendamus quanti possimus, aliena emamus quanti possessores velint. atque in hos agros qui hac lege empti sint colonias ab his xviris deduci iubet. quid? omnisne locus eius modi est ut nihil stulet, est qui plane recuset? quo in genere sicut in ceteris rei publicae partibus est operae pretium diligentiam maiorum recordari, qui colonias sic idoneis in locis contra suspicionem periculi conlocarunt ut esse non oppida Italiae, sed propugnacula imperi viderentur. hi deducent colonias in eos acae non expediat? 'et in qvae loca praeterea videbitvr.' quid igitur est causae quin coloniam in Ian
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentiam uastura atq desertum eme¬
tur ab iis qui eos indent sibiẽe sinon uẽ¬
diderint telmnquendos. Et ni mirum idẽ
sse exhauriendum ẽẽ hoc enim ẽ usus
quasi de aliqua sentina ac non de opti¬
morum ciuium genere loqueretur dos
ueto quix sime audire uultis xtineten
tam possessionem gratie libertatis suffra¬
giorum dignitatis urbis fori iudorum
festorura dicrum teteroꝵ oñim cõmodo¬
rum insi forte mauultis relictis his eb
insalpinor pistilentic finibus tullodu¬
ce collocari At dicat quos agros empui¬
tis sit ostendat et quid et quibus datur
sit ut uero tum omẽs urbes agros uec¬
tigalia tegna uendiderit tum atenato
aliquam aut paludes emat id uos pote¬
stis queso concedere. Qꝙͣ illudest egregi¬
um ꝙ hac lege ante onia neniuntañ
pecume cogunt et coaceruant ꝙͣ gleba
una emiatut. Demde emi iubet abĩ uito
putatutnero siqui uelint uendere non

Expanded text:
pestilentiam vastum atque desertum emepestilentiam vastum atque desertum emetur ab eis qui eos vident sibi esse, si non vendiderint, relinquendos. et nimirum id sse; exhauriendam esse; hoc enim verbo est usus, quasi de aliqua sentina ac non de optimorum civium genere loqueretur. vos vero, Quirites, si me audire voltis, retinete istam possessionem gratiae, libertatis, suffragiorum, dignitatis, urbis, fori, ludorum, festorum dierum, ceterorum omnium commodorum, nisi forte mavoltis relictis his rebuin Salpinorum plenis pestilentiae finibus Rullo duce conlocari. aut dicat quos agros empturus sit; ostendat et quid et quibus daturus sit. Vt vero, cum omnis urbis, agros, vectigalia, regna vendiderit, tum harenam aliquam aut paludes emat, id vos potestis, quaeso, concedere? quamquam illud est egregium quod hac lege ante omnia veneunt, ante pecuniae coguntur et coacervantur quam gleba una ematur. deinde emi iubet, ab invito vetat. quaero, si qui velint vendere non
Abbreviated transcription (Latin):
pertimescebant ei nunc etiam ultro roga¬
buntur atq orabuntur ut agros partim
publicos partim plenos ĩ uidie plenos pe¬
riculi quanti ip̃i uelint. xiutos tradant
atq hoc carmen hic tr .pl. non uobis sed
sibi intus tanit habet socerum uirum op¬
nis oneribus graui sua lege ut liceat illi
ĩuidiam deponete pecuniam condere Et
uos non dubitatis qn nectigalia ura uẽ¬
datis plurimo maiorum uestidrum san¬
gune et sub ore quesita ut sullanos pos¬
sessores diuitus augeatis periculo libere¬
tis. Nam ad hanc emptionem. ouitalem
duo genera agrorum spectant quir. eoꝵ
unum propter ĩuidiam dm̃ fugiunt
alterum proptet uastitatem. Syllanus
ager a certis homĩbus latissime cõtinu¬
atus tantam habet inuidiam ut ueri ac
fortis tr .pl. stridorem unum perferre
non posset. Hic ager omĩs quoquo p̃tio
toemptiis erit tamen ingenti pecuma
nobis inducetur. Alterum genusageo
propter sterilitatem in cultum proptir

Expanded text:
pertimescebant, ei nunc etiam ultro rogapertimescebant, ei nunc etiam ultro rogabuntur atque orabuntur ut agros partim publicos, partim plenos invidiae, plenos periculi quanti ipsi velint xviris tradant. atque hoc carmen hic tribunus plebis non vobis, sed sibi intus canit. habet socerum, virum opnis oneribus gravi, sua lege, ut liceat illi invidiam deponere, pecuniam condere. et vos non dubitatis quin vectigalia vestra vendatis plurimo maiorum vestrorum sanguine et sudore quaesita, ut Sullanos possessores divitiis augeatis, periculo liberetis? nam ad hanc emptionem xviralem duo genera agrorum spectant, Quirites. Eorum unum propter invidiam domini fugiunt, alterum propter vastitatem. Sullanus ager a certis hominibus latissime continuatus tantam habet invidiam ut veri ac fortis tribuni plebis stridorem unum perferre non possit. hic ager omnis, quoquo pretio coemptus erit, tamen ingenti pecunia nobis inducetur. alterum genus agrorum propter sterilitatem incultum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
non possum quia tangara nullu ab ĩ¬
uito. hoc quoq multo ẽ questuosius
ꝙͣsi ab inuito sumeret. Inictur emm rõ
questus de urã pecunia et tum demq ager
emetur cum idem expeditet emptori et uẽ¬
ditori. Sed uidete uim legis agrarie nec ei
quidem qui agros publicos possident dece¬
dent de possessione insierunt deducti op¬
tima conditione et pecuma maxcima Con¬
uersa ratio. Antea cum erat a.it pł men¬
tio legis agratie facta continuo qui agros
publicos aut qui possessiones ĩ indiosas te¬
nebant exptime scebant hec lex eos horẽs
fornunis locupletat in uidia liberat. Q inł¬
tos enim quir existimatis ẽẽ qui latitudi¬
nem possessionum tueri qui inuidiam
syllanoꝵ agrorum ferte non possinit qui
uendere cupiant emptorem non reꝑiãt
Perdete iam demiq illos agros ratione .a¬
liqua uelint qui primo ante diem noctẽq
tribunitium nomen horrebant uestram
uim metuebant mentionem legis agrarie

Expanded text:
non possum quia tangam nullum ab innon possum quia tangam nullum ab invito.' hoc, Quirites, multo est quaestuosius quam si ab invito sumeret; inibitur enim ratio quaestus de vestra pecunia, et tum denique ager emetur cum idem expediet emptori et venditori. sed videte vim legis agrariae. ne ei quidem qui agros publicos possident decedent de possessione, nisi erunt deducti optima condicione et pecunia maxima. conversa ratio. antea cum erat a tribuno plebis mentio legis agrariae facta, continuo qui agros publicos aut qui possessiones invidiosas tenebant extimescebant; haec lex eos homines fortunis locupletat, invidia liberat. quam multos enim, Quirites, existimatis esse qui latitudinem possessionum tueri, qui invidiam Sullanorum agrorum ferre non possint, qui vendere cupiant, emptorem non reperiant, perdere iam denique illos agros ratione aliqua velint? qui paulo ante diem noctemque tribunicium nomen horrebant, vestram vim metuebant, mentionem legis agrariae
Abbreviated transcription (Latin):
similis non modo emere ucru etiam co¬
aceruate possis. cur eos tion dofinis neꝙ
tiominas ut saltem deliberate plebs xo¬
mana possit quid intersit sua. quid expe¬
diat ꝙͣ̃tum tibi inemendis et uendendis r̃b
cõmittendum putet. Definio in quit italiã
fatis terta regio et enim ꝙͣtulum int̾ est
utrum in massiti radites an in ꝑtaliam
alio ue deducamini. Age non diffins
locum quid natuta. agri uero inquit ꝗ
atari aut toli possit. Qui possit arari m
quit aut con non qui aratus aut tultus
sit Utrum hec lex est an tabula ueratia¬
ne atictions in qͥua scriptum fuisse arũt
iigera cc. in quibus oliuetu ficri põt
lugã ccc ubi institui uinec possunt hoc
tuemes ista ĩnumerabili pecuma quod
arati aut coli possit. Quod solum tam
cxile aut macrum ẽ quod aratro perst¬
ringi non possit aut qd est tam aspu
saxctum in quo agricolarum cultus nõ
claboret. Id cirto mquit agros nomiãte

Expanded text:
similis non modo emere verum etiam cosimilis non modo emere verum etiam coacervare possis; cur eos non definis neque nominas, ut saltem deliberare plebes Romana possit quid intersit sua, quid expediat, quantum tibi in emendis et in vendendis rebus committendum putet? 'definio,' inquit, 'Italiam.' satis certa regio. etenim quantulum interest utrum in Massici radices, an in Silam silvam deducamini? age, non definis locum; quid? naturam agri? 'vero,' inquit, 'qvi arari avt coli possit.' 'qui possit arari,' inquit, 'aut coli,' non qui aratus aut cultus sit. Vtrum haec lex est, an tabula Veratianae auctionis? in qua scriptum fuisse aiunt: 'Ivgera cc in qvibvs olivetvm fieri potest, ivgera ccc vbi institvi vineae possvnt.' hoc tu emes ista innumerabili pecunia quod arari aut coli possit? quod solum tam exile et macrum est quod aratro perstringi non possit, aut quod est tam asperum saxetum in quo agricolarum cultus non elaboret? 'idcirco,' inquit, 'agros nominare
Abbreviated transcription (Latin):
tet ⁊ quibus uellet quod uideretur Co¬
mittite uos nimc quir̃ his hortũbus hec
omia quos odorari hunc .x uutatum sus¬
picamimi reperietis partera c̃ẽ eorum ꝗb
ad habendum partem quibus ad cõsumẽ¬
dum nichil satis ẽẽ udeatur hic ego iam
illud quod expeditissiniu sit ne disputo
quidẽ quir̃. Non esse hanc nobis amaio¬
ribus telictam consuctudinem ut eniã¬
tur agri aprinatis quo plebes publicr de¬
ducant omĩbus legibus agris publicis
prinatos ẽe deductos hiinscemodi me
aliquid ab hoc hortido ae truce tripla
mercaturam alienam attione tribum¬
ui. Libet agros emi Primu quero quos
agros et quibus in lotis. Nolo suspensa
et incrtam plebem tomanam obscura
spe et ceca expectatione pendere Albanꝰ
ager est. setinus priucrnas fundans ne¬
stinus falerinis. litermis cumanis an¬
osianas audio ab alia porta capenas fa¬
allifanus trebulanis habes tantam petu¬
niarti qua hoste ominis agros et cetero hor

Expanded text:
ret a quibus vellet quod videretur. coret a quibus vellet quod videretur. committite vos nunc, Quirites, his hominibus haec omnia quos odorari hunc xviratum suspicamini; reperietis partem esse eorum quibus ad habendum, partem quibus ad consumendum nihil satis esse videatur. hic ego iam illud quod expeditissimum est ne disputo quidem, Quirites, non esse hanc nobis a maioribus relictam consuetudinem ut emantur agri a privatis quo plebes publice deducatur; omnibus legibus agris publicis privatos esse deductos. huiusce modi me aliquid ab hoc horrido ac truce tribunomercaturam alienam actione tribuner putavi. iubet agros emi. primum quaero quos agros et quibus in locis? nolo suspensam et incertam plebem Romanam obscura spe et caeca exspectatione pendere. Albanus ager est, Setinus, Privernas, Fundanus, Vescinus, Falernus, Literninus, Cumanus, Nucerinus. audio. ab alia porta Capenas, FaAllifanus, Trebulanus. habes tantam pecuniam qua hosce omnis agros et ceteros horum