comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ solemnitatis est: solemnitas presen̾.
I dcirco annue agimus: ut ad illam
quȩ nõ est annua sed continua per¬
ducamur. Cum hȩc statuto tempore
gentur: ad illius desiderium memoria
nr̃a refricatur. Frequentatione ergo
gaudii tẽporalis. ad ȩterna gaudia
mens incalescat & ferueat: ut ex
ueritate lȩtitia perfruatur inpatria.
quod de umbra gaudii meditatur
inuia. uitam igitur uram fratres
moresq componite: is qui mitis re¬
surrexit exmorte. quã districtus
mendi examinis sui: cum angłis cũ
archangłis. eum thronis & domina¬
tionibꝰ: cum principatibꝰ & potestat¬
bus apparebit. cȩlis ac terris arden¬
tibus: cunctis uidelic& elementisin
sui obsequii terrore commotis. hunc
ergo tanti pauoris iudicẽ ante ꝯcłoᷤ
ponite. hunc uenturum timete: ut
hunc cum uenerit nõ timidi sed se¬
curi uideatis. Timendus ergo est:
ne timeatur. Terror eius nos ad usũ
bonȩ operationis exterreat: metus

Expanded text:
rae solemnitatis est solemnitas praesens. rae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de umbra gaudii meditatur in via. Vitam ergo vestram, fratres, moresque componite. Is qui mitis resurremendi examinis sui cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite; hunc venturum timete, ut hunc, cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus
Abbreviated transcription (Latin):
origine uꝙ̃ad redemptoris aduentũ.
uix paucis electis euadentibꝰ: in
uentrem suȩ malitiȩ genꝰ humanũ
traxit. De quo recte dieit᷑. Ab sorbe¬
bit fluuium & nõ mirabitur: quia
ꝓmagno nõ hab&: cum infideles ra.¬
pit. Sed graue ẽ ualde: quod sub¬
ditur. Et hab& fidutiam. quod in¬
fluat iordanis in os eus. Quia p̾quã
infideles quosq a mundi origine
rapuit: ad huc se posse suscipere
etiam fideles presumit. Nam ore peᷤ¬
tiferȩ persuasionis eos cotidie de¬
uorat: in quib aconfessione fidei
reproba uita discordat. Hoc ergo
cite: hoc apud uos sollicita mente
cogitate. Ecce paschalia solemnia
agimus. sed ita iuuendum nob̃ est:
ut ꝑuenire ad ȩterna festa meream᷑.
Transeunt cuncta: quȩ temporaliter
festiua celebrantur. Curate qui his
solemitatibꝰ inter estis: ne ab ȩterna
solemnitate separemini Quid prodest
interesse festis hominũ. si de esse con¬
tingat festis angłoꝵ : Umbra uentu¬

Expanded text:
origine usque ad Redemptoris adventum, origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus , quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita discordat. 10. Hoc ecite, hoc apud vos sollicita mente cogitate. Ecce Paschalia solemnia agimus; sed ita vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra ventu
Abbreviated transcription (Latin):
mente retinemꝰ. Nos signati sumu.
si fidem nrãm operibꝰ sequim᷑. Ille
& enim uere credit: qui exercet oꝑ¬
ando quod credit. Quo contra de
his qui fidem nominetenus retinẽt᷑
paulus dicit. Confitent᷑ se nosse
dm̃: factis aũt negant. Hinc iacobꝰ
ait. fides sine oꝑib : mortua est.
Hinc ad beatum iob de antiquo hoste
bebit fluuium & nõ mirabitur:
& habet fidutiã quod influat ior¬
danis in os eius. Quis ẽ enim per flu¬
uium de signatus. nisi humani ge¬
neris fluxxiis : Qđ uidelicet genus.
ab ortu ad finẽ de fluit: & quasi aquę
more. usq ad competentẽ terminũ
exc arnis liquore percurrit. Quid
per iordanem. nisi baptizatorum
forma signatur: Quia enĩ in iorda¬
ne flumine. ipse auctor redemp.¬
tionis nr̃ȩ baptizari dignatꝰ est:
recte iordanis nomine eoꝵ multi¬
tudo exprimitur. qui intra saera¬
mentum baptismatis tenentur. An¬
tiquus ergo hostis. generis humani
fluuium ab sorbuit: quia amũdi

Expanded text:
mente retinemus. Nos signati sumus, sed mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste bebit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi
Abbreviated transcription (Latin):
furrectionis: sicut sposus matris.
fuerat custos integerrimȩ uirgini.¬
tatis. Palpauit aũt: & exclamauit.
Dñs meus: & ds meus. Dicit ei iħe.
Quia uidisti me. credidisti. Cum paulꝰ
apłs dicat: est enm fides sꝑandaꝵ
substantia rerum. argumentũ nõ
apparentum: ꝓfecto liquet. quia
fides illaꝵ rerum argum̃tum est:
quȩ appaĩere nõ possu̾nt. Que & em̃
apparent. iam fidem nõ habent.
sed agnitionem. Dum ergo uidit
thomas: dum palpauit. cur ei dr̃
quia uidisti me credidisti. Sed
aliud uidit : alud credidit. A mor¬
tali quippe homine: diuinitas ui¬
deri nõ potuit. hominẽ igit᷑ uidit.
& dm̃ confessus est dicens: dñs meus
& ds̃ meus. uidendo ergo credidit.
qui considerando uerum hominẽ
hunc dm̃ quem uidere nõ poterat
ex clamauit. Lȩtificat ualde quod
sequit᷑. Beati qui nõ uiderunt. &
crediderunt. In quã nimirum sen¬
tentia. nos specialiter signati sumꝰ:
qui eum quem carne nõ uidimus.

Expanded text:
resurrectionis, sicut sponsus matris resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem ergo vidit, Deum confessus est, dicens: Dominus meus, et Deus meus. Videndo ergo credidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit 9. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
audita credereᷤ renuit. Uenit iterỹ
dñs. & nõ credenti discipulo latus
palpandum prebuit: manus osten.¬
dit. & ostensa suoꝵ cieatrice uulne
anim aduertitis: Nunquid casu
gestum creditis ut electus ille
ddiscipłs tunc deesset. post aut̃
ueniens audir&. audiens dubita¬
r&. dubitans palpar&. palpans
creder&: Non hoc casu: sed di¬
uina miseratione gestum est. Egit
namq miro modo suꝑna clem̃tia:
ut discipł s dubitans. dum in ma¬
gistro suo uulnera palpar& carniᷤ
in nob uulnera sanar& infidelita¬
tis. Plus eñi nob̃ infidelitas thomȩ¬
ad fidem: quam fides credentium
discipłoꝵ profuit. Quia dum ille
ad fidem palpando reducitur:
nr̃a mens omni dubitatione post¬
posita. infide solidatur. Sic quippe
tare per misit. nõ tamen indubtatio¬
ne deseruit: sicut ante natiuitatẽ
suam habere mariam sponsum uo.¬
luit. qui tamen ad eius nuptias nõ¬
peruenit. Nam ita factus ẽ discipłs
dubitans & palpans. testis uero re

Expanded text:
audita credere renuit. Venit iterum audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulneranimadvertitis? Nunquid casu gestum creditis, ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia ut discipulus ille dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens, omni dubitatione postposita, in fide solidatur. Sic quippe tare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639
Abbreviated transcription (Latin):
penam debeant amouere quã me.¬
ruit: qui nõ erubuit confiteri quod
fecit. Hȩc de solutionis ordine bre¬
uiter dixerim: ut sub magno mo¬
deramine pastores ȩcclesiȩ. uel sol¬
uere studeant uel ligare. Sed utrũ
iuste an iniuste obligoe pastor. pã¬
toris tamen sententia gregi timen.¬
da est: ne is qui subest. & cum in¬
iuste forsitan ligatur: ipsam obli¬
gationis suȩ sententiã ex alia cul¬
pa mereatur. Pastor ergo uel absol¬
uere indiscrete timeat: uel ligare.
Is aut̃ quȩ sub manu pastoris est:
ligari timeat uł iniuste. Nec pastori
sui iuditium temere reprehendat.
ne & si iniuste ligatus est: ex ipsa
tumidȩ reprehensionis suꝑbia. cul¬
pa quȩ non erat fiat. Sed quia hȩc
breuiter per excessum dixximꝰ : ad
expositionis ordinem redeamus.
Thomas aũt unus deduodecimi. qui
dicitur didimꝰ : nõ erat cum eis qͣndo
uenit iħe. Iste unus discipłs defuit.
reuersus quod gestum est audiuit:

Expanded text:
poenam debeant amovere, quam mepoenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste; nec pastoris sui judicium temere reprehendat, ne etsi injuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa quae non erat fiat. Sed quia haec breviter per excessum diximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus. Iste unus discipulus defuit, reversus quod gestum est audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
rent: fetorem magis ostenderent
quam uirtutem. Ex qua cõsideratio¬
ne intuendum ẽ: quod illos nos
debe mus ꝑ pastoralem auctorita¬
tem soluere. quos auetorem nrm
cognoscimꝰ per suscitantem grãm ui¬
uificare. Quȩ nimirum uuificatio
ante oꝑationem recti tudinis: in
ipsa iam cognoscitur confessione
peccati. Unde & huic ipsi mortuo
lazaro ne quaquã dicitur reuiuisce
ted ueni foras. Omĩs quippe peccator.
dum culpam suam intra conscientiã
abscondit: introrsus latet. in suis
penetralibꝰ occultatur. Sed mortu¬
us uenit foras. cum peccator nequi¬
tias suas sponte confitetur. Laz aro
engo dr̃ ueni foras. Ac si aꝑte cuili¬
b&r mortuo in culpa diceretur. sur
reatum tuum. intra conscientiam abs¬
condis: Foras iam ꝑ confessionẽ egre¬
dere: qui apud te interius per nega¬
tionem lates. ueniat itaq foras
mortuus: idest culpam confiteatur
peccator. Ueniente uero foras sol¬
uant discipłi: ut pastores eccłȩ ei

Expanded text:
rent, fetorem magis ostenderent rent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei
Abbreviated transcription (Latin):
nõ moriuntur: & uiuificabant animaᷤᷤ
quȩ nõ uiunt. Non morientẽ quippe
mortificat: qui iustum dampnat. Et
nõ uicturum iuiuificare nititur: qui
reum a supplitio ab soluere conatur.
Cause ergo pensandȩ sũt: & tunc
ligandi atq soluendi potestas ex¬
ercenda. Uidendum etiam quȩ cul¬
pa: aut quȩ sit pęnitentia secuta pꝰ
culpam. Ut quos om̃s ds̃ percom¬
punctionis grãm uisitat: illos senten¬
tia pastoris absoluat. Tunc enĩ uera
est absolutio presidentis: cum inter¬
ni arbitrium sequitur uidicis. Quod
bene quatriduãni mortui resuscita¬
tio illa significat: quȩ uidelic& de¬
re ueni foras. Et postinodum is qui
uiuens egresus fuerat: a discipłis ẽ
solutus. sicut scriptum ẽ.Cũq
egressus esset qui fuerat ligatus in
stitis: tunc dixxit discipłis. Soluite eũ:
& sinite abire. Ecce illum discipuli
iam iuuentem soluunt: quem ma¬
gister resuscitauerat mortuũ. Si eñ
discipłi lazarum mortuum solue¬

Expanded text:
non moriuntur et vivificabant animas non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum itaque quae culpa, aut quae sit poenitentia subsecuta post culpam, ut quos ompunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat: quae videlicet deazare, veni foras ; et postmodum is, qui vivus egressus fuerat, a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus stitis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solve
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos dampnari metuebant. Hoꝵ
ꝓfecto nunc in ȩccła episcopi locum
tenent: soluendi ac ligandi auctori¬
tatem suscipiunt. qui gradum regi.¬
minis sorciuntur. Grandis honor. sed
graue pondus istus est honoris. Du¬
rum quippe est: ut qui nescit tenere
moderamina uitȩ suȩ: uidex uitȩ
fiat alienȩ. Et plerumq contingit.
ut hic uidicii locum teneat: cui ad
locum uita minime concordat. Aẽ
sepe agitur. ut uel dampn&r imineri¬
tos: uel alios ipse ligatus soluat.
Sepe in ligandis ac soluendis subdituiꝰ.
suȩ uoluntatis motus: nõ aut causaꝵ
merita sequitur. Unde fit: ut ipsa
hac ligandi & soluendi potestate se
priu&. qui hanc ꝓsuis uoluntatibus:
& nõ ꝓ subiectoꝵ moribꝰ exercet. Se¬
pe fit: ut erga quemlib& ꝓximum.
odio uł grã moueatur pastor. ludica¬
re aut̃ de subditis nequeunt: qui in
subditoꝵ causis. sua uel odia uł grãm
sequuntur. Unde recte ꝑ ꝓphetam
dicitur. Mortificabant animas quȩ

Expanded text:
ipsos damnari metuebant. 5. Horum ipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Ligandi atque solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Ac saepe agitur, ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat. Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit, ut ipsa hac ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus, et non pro subjectorum moribus exercet . Saepe fit, ut erga quemlibet proximum odio vel gratia moveatur Pastor: judicare autem de subditis digne nequeunt, qui in subditorum causis sua vel odia vel gratiam sequuntur . Unde recte per prophetam dicitur: Mortificabant ani
Abbreviated transcription (Latin):
paulo attestante qui ait. Ubi sp̃e dñi:
ibi libertas. Sciendum uero est: quod
qui prius sp̃m fcm̃ habuerunt. ut¬
& ipsi in nocenter iuuerent: & in pre¬
dicatione quibusdam ꝓdessent. Id¬
cireo hunc post resurrectionẽ dñi
patenter acceꝑunt: ut ꝓdesse non
paucis sed plurib possent. Unde
& in hac ipsa datione sp̃e dienur.
Quoꝵ remiseritis peccata. remittunt᷑
eis: & quoꝵ retinueritis retenta s̃
L ib& intueri. illi discipłi ad tanta
honera humilitatis uocati: ad quan¬
tum culmen głe sint perducti. Ecce
non solum de semetpsis securi sũt :
sed enam alienȩ obligationis potesta¬
tem relaxationis accipiunt. Prin¬
cipatum suꝑni uidicis sorciuntur: ut
uice dĩ quibusdam peccata retine¬
ant. quibꝰdam relaxent. Sie sic eos
a dõ decebat erigi: qui tantum pro
dõ consenserant humiliari. Ecce qͥ
districtum dĩ uiditium motuunt:
animaꝵ iuidices fuint. Et alio
dampnant uł liberant: qui semet¬

Expanded text:
Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semet
Abbreviated transcription (Latin):
rificatꝰ. Unde etiam ꝑ moysen dr̃.
Suxxerunt mel de petra: oleumq de
firma petra. Neq enim. quicquiam
tale uixta hystoriam legitur: si tota
testamenti ueteris series recenseat᷑.
Nusquam de petra mel: nusquã oleũ
ille ppłs suxit. Sed quia uixta pa¬
uli uocem petra erat xp̃e: mel de
petra suxerunt. qui eiusdem redẽp¬
toris nr̃i facta & mirabilia uiderunt.
Oleum uero de firma petra suxerut:
quia effusione scĩ sp̃c post resurrec¬
tionem eius ungi meruerunt. Quasi
ergo infirma petra mel dedit: qͣndo
adhuc mortalis dñs. miraculoꝵ suoꝵ
dulcedinẽ discipłis ostendit. Sed
firma petra oleum fundit: quia post
resurrectionem suam factus iam im.¬
passibilis. ꝑ afflationem sp̃c: donũ
scẽ unctionis emanauit. De hoc
uigum a fatie olei. Sub uigo quippẽ
tenebamur demoniacȩ dominationi̾.
sed uncti sumus oleo sp̃e scĩ. Et quia
nos graua libertatis unxcit. domina¬
tionis demoniacȩ uigum putruit:

Expanded text:
rificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: rificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hjugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit,
Abbreviated transcription (Latin):
dit in terra consistens: & semel cęlo
presidens. Neq enim alio in loco
datus sp̃e sc̃s aperte monstratur:
nisi nunc cum per in sufflationem
percipitur. & postmodum cum de
celo ueniens: in linguiᷤ uarniꝰ demõst̃t᷑.
Cum ergo prius in terra discipłis dat᷑.
postmodum e cȩlo mutitur. nisi qͥ
duo sũt precepta caritatis. dilectio
tur sp̃e ut diligatur ꝓximus: ecȩlo
datur sp̃e ut diligatur ds̃. Sic̃ gͦ
una est caritas & duo percepta:
ita unus sp̃e. & duo data. Prius a
consistente dño in terra. postmodỹ
ecȩlo: quia in ꝓximi amore discit᷑.
qualiter ꝑueniri debeat ad amorẽ¬
dĩ. Unde idem ioħes dicit. Qui
nõ diligit frem suũ quẽ uid.⁊. dm̃
quẽ nõ uidet. quomͦ potest. dilige¬
re: Et ante quidẽ discipuloꝵ m̃tibꝰ
idem sp̃c sc̃s inerat ad fidem. sed
tamen manifesta datione. nõ nisi¬
quando post resurrectionẽ datꝰ ẽ.
Unde seriptum est. Nondũ erat sp̃e¬
datus: quia iħe nõ dum fuerat glo¬

Expanded text:
dit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur , nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio tus, ut diligatur proximus, coelo datur, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum in coelo, quia in proximi amore discitur, qualiter perveniri debeat ad amore. Unde et idem Joannes dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem discipulorum mentibus idem Spiritus sanctus inerat ad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spquia Jesus nondum fuerat glo
Abbreviated transcription (Latin):
rendum latebit. Hoc modicum
longum nob̃ uidetur: qm̃ adhuc
agitur. Cum finitum fuerit: tunc
sentiemus quã modicũ fuerit. Nuc
ergo nõ sit gaudium nr̃m. quale
habo mundus de quo dictum ẽ:
mundus aut̃ gaudebit. Nec tam̃
in huiꝰ desideri parturitione. sine
gaudio tristes simus: set sic̃ ait
apłs spe gaudentes. intribulatio¬
ne pacientes. Qiua. ⁊ ipsa parturi¬
ens cui comparati sumius. plus gau¬
det demox futura prole: quai tri¬
stis est de presenti dolore. Sed huiꝰ
sermonis iste sit fuus. Ihabent enĩ
questionem molestissimã que se¬
quinitur. nec breuitate coartanda
sũt: ut possint cõmodius si dñs uo

Expanded text:
rendum latebit. Hoc modicum rendum latebit. Hoc modicum longum nobis videtur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum quale habet mundus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Do
Abbreviated transcription (Latin):
dum est ubi ait. modicum & iã
nõ uidebitis me: nõ ad posterio.¬
rem ubi ait. & iterum modicũ
& iudebitis me. Cundo quippe
ad patrem: facturus erat ut nõ
eum uiderent. Ae per hoc non
ideo dictum ẽ quia fuerat mori.¬
turus. & donee. esurgeret ab
eoꝵ aspectib recessurus: sed qđ
ess& iturus ad patrem. quod fecit
postea quam resurrexit: & cum
eis postea quadraginta dies cõ¬
uersatus ascendit m cȩlum. Illis
ergo ait modicum & iam nõ ui-¬
debitis me. qui eum corporaliter
tunc uidebant: quia iturus erat
ad patrem. & eum de incebs
moritilem uisuri nõ erant: qua¬
lem cum ista loqueretur uidebãt.
Q uod uero addidit & iterum mo-¬
dicum & uidebitis me: uniuersȩ
hoc ꝓmisit ȩccłȩ. sicut uniuersȩ
ꝓmisit ecce ego uobeum sum usq
in consumation̾em scłi. Nontardat
dñs ꝓmissum. Modicum & uidebi.¬
mus eum: ubi iam nichil rogemꝰ
nichil interrogemꝰ: quia nichil de¬
siderandum remanebit. nichil quȩ¬

Expanded text:
dum est, ubi ait, Modicum et jam dum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat ut eum non viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies coversatus, ascendit in coelum. Illis ergo ait: Modicum, et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erat ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur, videbant. Quod vero addidit: Et iterum modicum, et videbitis me, universae promisit Ecclesiae: sicut universae promisit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Non tardat Dominus promissum: modicum, et videbimus eum, ubi jam nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quae
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Solus enĩ est liber. quia
ꝓpter se appetitur: nõ refertur
ad aliud: huie seruit actio. Ad
hunc enim refertur quicquid
bene agitur: quia ꝓpter hune a¬
gitur. Ipse aut nõ ꝓpter aliud.
sed ꝓpter se ipsum tenetur & ha¬
betur. lbi ergo finis qui sufficit
enim nob sufficit finis: nisi cuiꝰ
nullus est finis: Hoc in spiratũ
erat philippo quando dixit os¬
tende nob̾ patrem: & sufficit
nob. In qua ostensione. se ꝓmisit
& filius dicens. Non credis quia
ego in patre. & pater in me est:
De hoc itaq quod sufficit nobis:
rectissime audimus. gaudiũ ur̃m
nemo tollet auob. De hoc enmm
quȩ suꝑuis dicta sũt: melius ex¬
istimo intelligi modieum & iam
nõ iudebitis me: & iterum modicũ
& udebtis me. Modicum est enĩ
hoc totum spatium: quo presens
peruolat sełm. Unde dieit idem
ipse euangłista: in epła sua. No¬
uissima hora est. Ideo namq ad¬
diait quia uado ad patrem. qđ
ad priorem sententiam referen.¬

Expanded text:
nis. Solus est enim liber; quia nis. Solus est enim liber; quia propter se appetitur, et non refertur ad aliud. Huic servit actio: ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc agitur; ipse autem non propter aliud, sed propter semetipsum tenetur et habetur. Ibi ergo finis qui sufficit enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola sua, Novissima hora est . Ideo namque addidit, quia vado ad Patrem: quod ad priorem sententiam referen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. lam quippe resurrexerat.
iam se illis. in carne monstrauenit:
iam sedebat ad dexteram patris.
quando dicebat idem ipse apłs
ioħes: cuius & hoc euangłium est:
in epła sua. dilectissimi. nunc filii
dĩ sumꝰ: & nõdum manifestatũ est
quod erimus. Scimus quia cũ mani¬
festatum fuerit. similes ei erimꝰ. qm̃
udebimus eum sicuti est. Et ista
uisio. nõ uitȩ huus est: sed futurȩ.
Non iemporalis: sed ȩterna. Hȩc est¬
aũt uita ȩterna dicente ipsa uita:
ut cognoscant te inquit unũ uerũ
hac uisione & cognitione: dicit
apłs Uidemus nunc per speculũ
in enigmate: tunc aũt fate ad
fatiem. Nunc scio ex parte: tunc
aut cognoscam sic̃ & cognitꝰ sũ.
hunc tocius laboris sui fructum.
eccła nunc parturit desidemn.¬
do : tunc est paritura cernen
do. Parturit gemendo. paritu¬
P arturit orando: paritura lau¬
dando. Et ideo masculum : qm̃
ad istum fructum contẽplatioĩs.
cuncta offitia referuntur actio¬

Expanded text:
illi. Jam quippe resurrexerat, illi. Jam quippe resurrexerat, jam se illis in carne monstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat idem ipse Apostolus Joannes, cujus et hoc Evangelium est, in Epistola sua, dicens: Nunc filii Dei sumus, et nondum manifestatum est quod erimus; scimus quia cum manifestatum fuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ista visio non vitae hujus est, sed futurae; non temporalis, sed aeterna. Haec est vita aeterna, dicente ipsa Vita, Ut cognoscant te, inquit, unum verum hac visione et cognitione dicit Apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum . Hunc totius laboris sui fructum Ecclesia nunc parturit desiderando, tunc est paritura cernendo; nunc parturit gemendo, tununc parturit orando, tunc paritura laudando. Et ideo masculum; quoniam ad istum fructum contemplationis cuncta officia referuntur actio
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq possit intelligi. ut hȩc
ambiguitas nec inde soluatur:
quanquã & si solueretur. nõ ideo
llam & int̾erra getus eͥ a discipulis
ascensurus in cȩlum: quando pre¬
sentaretur. & quando regnum esser
israhel. Cum uero iam esset in cȩlo:
rogatus est a scõ stephano. ut sp̃m
acciperet. Et quis audeat uel cogi.¬
tare. uel dicere. in cęlo sedentem
xp̃m rogandum nõ esse. & in terra
manentem rogatum fuisse. rogan¬
dum nõ esse immortalem. rogari
debuisse mortalem: Immo carissimi
rogemus eum. ut nodum questio¬
nis huius ipse dissoluat: lucendo
in cordib nr̃is ad uidenda quȩ
dicit. Puto enim quod ait iterũ
aũt uidebo uos & gaudebit cor
urm. & gaudium ur̃m nemo tol¬
let a uobͦis: nõ ad illud tempꝰ esse
referendum. quo resurrexit. eisq
suam carnem cernendam tangen¬
damq monstrauit: sed potius ad
illud unde iam dixerat. Qui diligit
me. dilige tur a patre meo: & ego
diligam eum. & manifestabo ei me

Expanded text:
utrumque possit intelligi, ut haec utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas, nec inde solvatur; quanquam et si solveretur, non ideo Nam interrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel . Cum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut Spiritum ejus acciperet . Et quis audeat, vel cogitare, vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogandum fuisse? Rogandum non esse immortalem, rogari debuisse mortalem? Imo, charissimi, rogemus eum, ut nodum quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. Puto enim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum, quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit, sed potius ad illud, unde jam dixerat: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo meipsum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quidem tristiciam habetis.
Iterum aũt uidebo uos: & gaude¬
bit cor ur̃m. Et gaudium ur̃m ne¬
mo tollet auobis
ec ista similitudo ad intelligen¬
dum uidetur esse difficilisꝰ. qm̃
comparatio eius in promtu est:
eodem ipso exponente cur dic¬
ta sit. Parturitio quippe tristi¬
tiȩ. partus aũt gaudio compara¬
tur: quod tunc mauis esse cõsue¬
uit. quando non puella sed puer
nascitur. Quod uero ait gaudium
urm nemo tollet a uob̃. quia gau¬
dium eoꝵ est ipse iħe : significa¬
tum est quod ait apłs. Xp̾e sur¬
mors ei ultra nõ dominabit᷑. Huc¬
usq in isto euangłii capitulo ho¬
dic unde disputamus: uelut faci¬
li intellectu omnia cucurrerũt.
A crior necessaria est: in his quȩ
sequuntur intentio Quid est eni
quod ait. & in illo die me nõ roga¬
bitis quicquam: Hoc uerbũ quod
est rogare. nõ solum petere uerũ
etiam in terrogare significat. Et
grecum euangłium unde hoc tͣnᷤ¬
latum ẽ tale habet uerbum: qđ

Expanded text:
istitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis; quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur; quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis, quia gaudium eorum est ipse Jesus, significatum est quod ait Apostolus, Chrmors ei ultra non dominabitur . Hujusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior necessaria est, in his quae sequuntur, intentio. Quid est enim quod ait: Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum, quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et Graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̃. quia plorabitis & flebi¬
tis uos: mundus aũt gaudebit
uos aũt contristabimini: sed tristi¬
cia ur̃a in gaudium erit. Et hoc sic
accipi potest: quia contristati sũt
discipłi de morte dñi. & confestim
de resurrectione lȩtati. Mundus
quippe nomine : mali cia potest
mundi huiꝰ intelligi. idest homi¬
num mundi huiꝰ amicoꝵ. Unde
cumq uoluerit amicus esse seculi
munnciciis dĩ factum est: ut nec
eius unigenito parceret᷑. Deinde
subiungit & dicit. Mulier cum
parit tristiciam habet: quia uenit
hora cus. Cum aũt pepererit
puerum. iam nõ meminit pressu

Expanded text:
uia plorabitis et flebitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde cunque voluerit amicus esse saeculi inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressu
Abbreviated transcription (Latin):
ianius post resurrectionẽ suam in
ȩt̾num iam uicturus intrauit. qui
moriturus ueniens nõ aperto uto
uirginis exiuit: Sed quia ad illud
corpus qđ uideri poterat. fides in¬
tuentium dubitabat: ostendit eis
ꝓtinis manꝰ & latꝰ. Palpandã carnẽ
prebuit: quã elausis ianus intro¬
duxit. Qua in re duo mira. & iux¬
ta humanã rationem sibi ualde.
contraria ostendit: dum post re¬
surrectionẽ suã corpꝰ suum & in.¬
corruptibile. & tamen palpabile.
demonstiauit. Nam & corrumpi ue¬
cesse est quod palpatur: & palpari
nõ potest qđ non corrũpitur. Sed
miro modo atq in estimabili re¬
demptor nr: et in corruptibile
post iesurrectione. & palpabiles.
corpus exhibuit : ut monstran¬
do incorruptibile iuitar& ad
premium. prebendo palpabile
formar& ad fidem. Et in corrupti¬
ulem se ergo & palpabilem de¬
monstrauit: ut ꝓ fecto esse post
resurrectionẽ ostender& corpus
suum. & eiusdem̃ naturȩ: & altiuᷤ¬

Expanded text:
ionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eisnus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo, et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alt
Abbreviated transcription (Latin):
amur: & suȩ dicamus & nr̃e. Illa qͥ¬
ppe redemptoris nr̃i resurrectio. &
nr̃a festiuitas fuit : quia nos ad ĩm¬
mortalitatem reduxit. & angłoꝵ
festiuitas extitit: quia nos reuocan¬
do ad cȩlestia. eoꝵ numeꝵ impleuit.
In sua engo ac mr̃ festiuĩtate. angło
albis uestitus apparuit: quia dũ
nos ꝑ resurrectionẽ dñicã ad suꝑ¬
na reducimur. cȩlestis patriȩ dãp.¬
na reparantur. Sed quid uenienteᷤ
feminas affatur: audiamus. Nolite
ex pauescere. Acsi aꝑte dicat.
P aueant illi: qui nõ amant aduen¬
tum suꝑnoꝵ ciuium. Prtimeseat.
qui carnalib desideriis pressi: ad

Expanded text:
rius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit; et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus deside
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Q uomͦ ergo ad hunc in tellectum
poterit ꝑtinere. hoc quod ipse postea
docuit. ubi sui facti exposuit rationẽ
dicens: Si e go laui pedes urõs dñs &
magister: debetis & uos alter alteriꝰ
lauare pedes. Exemplum enĩ dedi uob̾:
ut que admodũ ego feci uob̾. ita &
uos faciatis : Numquid dicere possumꝰ.
qđ etiam frater frm̃ a delicti poterit
contagione mundari:. Immo uero id
etiam nos eẽ amonitos. in huiꝰ dñci
oꝑis altitudine nouerimus : ut confeᷤ¬
si iniucẽ delicta nr̃a. oremus ꝓ nob̾:¬

Expanded text:
ris. Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem, dicens: Si ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego vobis feci, ita et vos faciatis! » Numquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit contagione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in hujus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra oremus pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
fluens: non in domo. non in
urbe accedit ad dominũ: quia
iuxta legem urbibus exclude¬
batur: sed in itinere ambulãte

Expanded text:
fluens, non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta legem urbibus excludebatur, sed in itinere, ambulante
Abbreviated transcription (Latin):
eltis nature sit non natura etatis:
fit plerumq ut etas impediat
naturam. Non est tamen irracio¬
nabile ut numor cedat cansa ma¬
iorr et potior prerogatiua nature.
usum inferioris exludat etatis
Guc actedit quoo habraham et
sarra filium in senecture suscepe¬
estuit: et ioseph filius senectutis
est: Quod si quia risit sarra icpre¬
heu ditrtr eustus condempus⁊ ir.
plo. Maria autem cum dicit.
quomodo fiet istuo. qm̃ birum
moie cegaoui: Non bidetur dubi¬
taise de facto. sed de facti qualitate
quesisse. Aiquet enim quia faciẽ¬
dun esse crediderit: que quomiodo
fieret interrogauit. Unde et
meruit audire: beata que credidisti.
Et uere beata: que saterdote prestã

Expanded text:
aetas naturae sit, non natura aetatis, aetas naturae sit, non natura aetatis, fit plerumque ut aetas inpediat naturam; non est tamen inrationabile ut minor cedat causa maiori et potior praerogatiua naturae usum inferioris excludat aetatis. huc accedit quod Abraham et Sarra filium in senectute susceperant et Ioseph filius senectutis est. quodsi quia risit Sarra reprehenditur, iustius condemnatur plo; Maria autem cum dicit: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? non uidetur dubitasse de facto, sed de facti qualitate quaesisse. liquet enim quia faciendum esse crediderat, quae quomodo fieret interrogauit. unde et meruit audire: beata quae credidisti. et uere beata, quae sacerdote praesta
Abbreviated transcription (Latin):
bide deuotionẽ. Ancillam se dicit
deum. que mater eligitur: nec
repentina exaltatt promissione
est. Sinul ancillam dicendo. nul¬
lam sibi prerogatiuam. tante grẽ
uendicauit que faceret quod iubere¬
tur. MAuteni eium humilemq
paritura: humilitatem debuit etiã
ipsa preferre. Etce ancilla dñi:
continguat michi secundum uer¬
bum tuũ. Habes obsequiũ: habes
uotum. Ecte enuim ancilla dñi oppa¬
ratus officium est. Continguat
michi secundũ uerbũ tuũ: concep¬
tus est noti. Quam cito ergo etiã
de ipari conditione credidit ma¬
ria: Quid enum tam impar. quã
spiritus sauctus et corpus: Qid
tam in auditum. quam uirgo
pregnans: Contra legem. contra
consuctudinem. contra pudorẽ.
cuins tarior cura est uirgini. Sa¬
charias autem non de impari cõ¬
Ditione: sed de senili etate non cre
didit. Nam conditio congruebat.
Ex uiro et femma: solleurus est
partus. Nec incredibile debet uideri:
Ubi natura concordat. Cuneiũ

Expanded text:
uide uide Domini, quae mater eligitur: nec repentino exaltata promisso est. Simul ancillam dicendo, nullam sibi praerogativam tantae gratiae vindicavit, quae faceret quod juberetur. Mitem enim humilemque paritura, humilitatem debuit etiam ipsa praeferre. Ecce ancilla Domini, contingat mihi secundum verbum tuum. Habes obsequium, vides votum. Ecce enim ancilla Domini, apparatus officii est: contingat mihi secundum verbum tuum, conceptus est voti. 17. Quam cito ergo etiam de impari conceptione credidit Maria! Quid enim tam impar quam Spiritus sanctus, et corpus? Quid tam inauditum, quam virgo praegnans contra legem, contra consuetudinem, contra pudorem, cujus carior cura est virgini? Zacharias autem non de impari conditione, sed de senili aetate non crdidit; nam condicio congruebat. ex uiro et femina sollemnis est partus nec incredibile debet uideri, ubi natura concordat. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
dit uude hoc sciam: Hec iam
denegotio tractatlle adhuc
denuntio dubitat. Negat ille
se credere. qui negat scire: et quasi fider
adhuc alium querit auctorem. Ista
se facere profitetur. nec dubitat eẽ
faciendum: que quomodo fierit
possit inquirit. Sic enum habes.
Quomodo fiet istud: qm̃ uirum
non cognoui: Incredibilis et in au¬
dita generatio. ante audiri debuit.
ut crederetur. Dirginem parere.
diuini est signum nusterii:. non
humani. Demiq accipe inquit
tibi signum. Ecte uirgo mutero
concipiet: et pariet filium. Nege¬
rat hoc maria. et ideo credidit fu¬
turũ: sed quomodo fieret ante nõ
legerat. Non enm quomodo fie¬
ret: uel prophete tanto fucrat reue¬
latum. Tantũ emm mandati m¬
sterium nou hominis fuit: sed an¬
grli ore promendum. Hodie pri¬
mum auditur. spiritus scũs supue¬
net inte. et auditur et creditur.
Deniq ecce inquit ancilla diũ:
continguat michil secundũ uer¬
bum tuũ. Dide humilitatẽ mcã.

Expanded text:
dit: unde hoc sciam? haec iam dit: unde hoc sciam? haec iam de negotio tractat, ille adhuc de nuntio dubitat. negat ille se credere, qui negat scire, et quasi fidei adhuc alium quaerit auctorem, ista se facere profitetur nec dubitat esse faciendum quod quomodo fieri possit inquirit; sic enim habes: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? incredibilis et inaudita generatio ante audiri debuit, ut crederetur. uirginem parere diuini est signum mysterii, non humani. denique accipe inquit tibi signum; ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium. legerat hoc Maria, ideo credidit futurum; sed quomodo fieret ante non legerat; non enim quemadmodum fieret uel prophetae tanto fuerat reuelatum. tantum enim mandati mysterium non hominis fuit sed angeli ore promendum. hodie primum auditur: spiritus sanctus superueniet in te, et auditur et creditur. Denique ecce inquit ancilla domini; contingat mihi secundum uerbum tuum. uide humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi diligenter aduertas. Neqz
enin fax est: ut electa ad generã¬
dum uingenitum dei filium fu¬
isse uideatur incredula. Quo
antem modo fieri posset: licet sal¬
ua prerogatiua sit matris. cui
profecto amplius fuit deferendũ:
Sed ut prerogatiua maior: ma¬
ior etiam fides ei debuit reserua¬
ut zacharias quia non crediderat
silencio condempnaretur. Maria
autem si non credidisset. spirit
sancti in fusione exaltaretur
Sed neqz non credere maria.
neqz tam tenere debuit usurpare.
Non credere angelo: et usurpare
diuina. Neqz enim facile erat
scire nusterium absconditum
a seculis in deo: quod nec superio¬
res potestates scire potuerunt.
Et tamen non fidem tenuit
non officium refutauit. sed ac¬
comodauit affectũ. spopondit
obsequiũ. Et enim cũ dicit.
quomodo fiet istud. non de effec¬
tu dubitauit. sed qualitatem
ipsius quesiuit effectus. Quãto
temperantior ista responsio quã
uerba sunt sacerdotis: Het ait
quomodo fiet istud: ille respou¬

Expanded text:
nisi diligenter advertas; neque nisi diligenter advertas; neque enim fas est ut electa ad generandum unigenitum Dei Filium, fuisse videatur 1287 incredula. Quo autem modo fieri posset licet salva praerogativa sit matris, cui profecto fuit amplius deferendum: sed ut praerogativa major, major etiam fides ei debuit reservaut Zacharias qui non crediderat, silentio condemnaretur: Maria autem si non credidisset, Spiritus sancti infusione exaltaretur? Sed neque non credere Maria, neque tam temere debuit usurpare: non credere angelo, usurpare divina. Neque enim facile erat scire mysterium absconditum a saeculis in Deo, quod nec superiores Potet tamen non fidem rennuit, non officium refutauit. sed adcommodauit adfectum, spopondit obsequium. etenim cum dicit: quomodo fiet istud? non de effectu dubitauit, sed qualitatem ipsius quaesiuit effectus. quanto temperatior ista responsio quam uerba sunt sacerdotis! haec ait: quomodo fiet istud? ille respon
Abbreviated transcription (Latin):
stant. Celum aspice. I hesus il¬
lic est. Terram intuere. D hs̃ ad¬
est. Ascende uerbo in celum. des¬
cende uerbo in infernum: ihũs
adest. Et enun si ascenderis in
celum ihesus illic est: et si descẽ¬
deris ad infernum ad est. Hodie
cum loquor mecum est: intra
hoc punctum: intra hoc momẽ¬
tum: et si inarmenia nunc loqͥ¬
tur xpristianus ihesus ad est.
Nemo enim dicit dñm ihesum:
nisi in spũ scõ. Ab ipsum opini¬
oue si penetres: illic quoqz ihesũ
uidebis operari. Scriptum est
enum. Ne dixeritis in corde tuo.
quis ascendit in celum: Id est
xpũs deducere. e ut quĩs descẽ
dit in abyssum: I oc est xp̃m
a mortuis reducere. Ubi ergo nõ
est. qui celestia. et inferna. et ter¬
rena. compleuit: Benc ergo
magnus. cuius uirtus mundũ
repleuit: qui ubiqz est. et erit sẽ¬
per: quia regui eius non erit fi¬
nis. Dixit autem maria ad an¬
gelum. Quomodo fiet istud.
quoniã uirum non cognour: Di¬
detur hic non credidisse maria:

Expanded text:
nstant. caelum aspice, Iesus ilnstant. caelum aspice, Iesus illic est; terram intuere, Iesus adest; ascende uerbo in caelum, descende uerbo in infernum, Iesus adest. etenim si ascenderis in caelum, Iesus illic est; si descenderis in infernum. adest. hodie cum loquor, mecum est, intra hoc punctum, intra hoc momentum et, si in Armenia nunc loquitur Christianus, Iesus adest; nemo enim dicit dominum legum nisi in spiritu sancto. abyssos opinione si penetres, illic quoque Iesum uidebis operari; scriptum est enim: ne dixeris in corde tuo: quis ascendit in caelum? id est Christum deducere, aut: quis dit in abyssum? hoc est Christum a mortuis reducere . Ubi ergo non est, qui coelestia, inferna, et terrena complevit? Bene ergo magnus, cujus virtus mundum replevit, qui ubique est, et erit semper; quia regni ejus non erit finis. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud; quoniam virum non cognovi? . 14. Videtur hic non credidisse Maria,