comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lgibus tenaciter inherere queã
Ne erroris cecitate exui cupiens
maioribus tenebrarũ erroribus
implicer si passim & sine ullo
ex aminis crimine alicuius sectae
qui primo occurrerit imitator
existã que utrũ ꝓbasit Nec ne
uel ueritate fulta ignora & deo
siplacet immo quia placere deb&
Vnus quisq urm in conspectu nro
fidei suae sententias pandat.
ut ex aminationehabita que
ta fuerit huie am̃s iure credao
& hanc in dubitant̃ expreto fal¬
sitatis errore sequamur ARRIVS
ATNANASIUS DIXERUNT¬
Suo modo tibi tanti mỹs terii
secreta cõmit tere possumus
& rei in ex perte arbitrũ collo¬
care. Quin ecdũ gentilitatis
maculas ueridogmatis per¬
cere cupio qđ sit rectũ & uere¬
dicũ dogma. in quo metuopor¬
teat occultimesterii sacramenta
percipere. Neque enimmihi mo
desi dero Sed illa nunc mihi fla¬
gito demonstrare que in ur̃a
fide ex trinsecus habent᷑ & pu¬
blicep̃di cantur idẽ qđ unus idẽ¬

Expanded text:
bagibus tenaciter inhaerere queam; bagibus tenaciter inhaerere queam; ne erroris caecitate exui cupiens, majoribus tenebrarum erroribus implicer, si passim et sine ullo examinis discrimine, alicujus sectae quae prima occurrerit, imitator existam; quae utrum proba sic necne, vel veritate fulta, ignorem. Et ideo si placet, imo quia placere debet, unusquisque vestrum in conspectu nostro fidei suae sententiam pandat; ut examinatione habita, quae ta fuerit, huic omnes jure cedamus, et hanc indubitanter spreto falsitatis errore sequamur. Arius et Athanasius dixeruntQuomodo tibi tanti mysterii secreta committere possumus, et rei inexpertae arbitrium collocare, qui necdum gentilitatis maculas veri dogmatis percere cupio, quod sit rectum et veridicum dogma, in quo me oporteat occulti mysterii sacramenta percipere. Neque enim modo pri patefieri desidero; sed illa nunc mihi flagito demonstrari, quae in vestra fide extrinsecus habentur, et publice praedicantur. Id est quod unus idem
Abbreviated transcription (Latin):
& athasiũ eiusdẽ auctoris ep̃m hu¬
ius ne gotii examen facias agitan
precipue suadens ut animiper
nostrepietatis ac mansuetudinis
precepta sollicita temeritatis au¬
datia contẽpnentes ad grauem
ꝓuocent iracundiã. & licethu¬
ius fidei munus nec dũ p̃ceperis
sapientia. tamen quã preceperis
polles cuncta tecredimus posse
sine cuius quã sasceptionẽ persone
fideliter desenire dõ plus quã homi¬
ni placi turũ Et alia manu opta
mus tebene ualere. Datu constan
enerandi principis sacra que
lecta ẽ gestis indat᷑ & adiecit.
serspiciens nidolorũ cultura
dec matibͥus subitere uolo a quibus
uni uer saque uident᷑ & que non ui¬
dent᷑ uirtute uerbi sui cre auit
It qm̃ cum plures xp̃i atu nomiinis
titulo censent᷑ & aueritate eius
fidei ꝓcul ab erra redicunt᷑ & di¬
uersas scilic& sentiendo & uaria
dogmatũ instituta sec tando
Scire nunc magnopere desidero
que sit recti doc mati fides cui
remotis omnibus dubitatis am¬

Expanded text:
 Athanasium ejusdem erroris episcopum, hujus negotii examen facias agitari. Praecipue suadens ut, animi penostrae pietatis ac mansuetudinis praecepta, solita temeritatis audacia contemnentes, ad gravem nos provocent iracundiam. Et licet hujus fidei manus necdum perceperis, sapientia tamen qua prae caeteris polles, cuncta te credimus posse sine cujusquam susceptione personae, fideliter definire, Deo plus 87 quam homini placiturum. Et alia manu: Optamus te bene valere. Data Constantjudex dixit: Venerandi principis sacra quae lecta est, gestis indatur. Et adjecit: Perspiciens, in idolorum cultura m dogmatibus subjicere volo, quibus universa quae videntur, et quae non videntur, virtute verbi sui creavit. Et quoniam cum plures Christiani nominis titulo censeantur, a veritate ejus fidei procul aberrare dicuntur, diversa scilicet sentiendo et varia dogmatum instituta sectando, scire nunc magnopere desidero quae sit recti dogmatis fides, cui remotis omnibus dubietatis am
Abbreviated transcription (Latin):
decretis statuistis Exsureat nu
cunomius qui dissimilem confitet᷑
et dicat ubi hoc legistis. ubi scriptũ
reperistis utrũ nepat̃ anfilius hȩc
dese usus ẽ uoce. E rgotuarrie qui
meodiẽ tali constringis articulo.
ut homouspon proprie scrirtũ
ostendam aut fatere contra in so¬
lentes et furtiuas heretior intel¬
legentiȩ prauitates quedã con¬
fessionis normã non temere pre¬
sumtã. sed ex consequenti ratione
collectã fidei auctoritate fuis se
inserta itaut tã nouorũ uerhorũ
religioso intellectu extiterintab¬
olutiones quofuerant quesite uel
sbministrate ꝑfide. occasio nes aut
id fateri nolueris tuistecũ obiec¬
tonib: agã osiendemihi non ex coniec¬
uris. non exueris similib: non exrati¬
ne uicinis. non adintelligendũ pro¬
uecntib reb non adidprocendũ pi¬
r sidlei suadente. sedm ira et nuda
geiũ autin passibilem patrẽ filiũ

Expanded text:
vestrorum decretis statuistis. Exsurgat nunc vestrorum decretis statuistis. Exsurgat nunc Eunomius, qui dissimilem confitetur, et dicat: Ubi hoc legistis? ubi scriptum reperistis? utrumne Pater an Filius hac de se usus est voce? Ergo tu, Ari, qui me hodie tali constringis articulo ut homousion proprie scriptum ostendam, aut fatere contra insolentes et furtivas haereticae intelligentiae pravitates, quaedam confessionis nomina non temere praesumpta sed ex consequenti ratione collecta, fidei auctoritatibus fuisse inserta; ita ut tot novorum verborum religioso intellectu exstiterint absolutiones, 140 quot fuerant quaesitae vel subministratae perfidiae occasiones. Aut si id fateri nolueris, tuis tecum objectionibus agam. Ostende mihi non ex conjecturis, non ex verisimilibus, non ex ratione vicinis, non ad intelligendum provocantibus, non ad id profitendum pietate fidei suadente, sed pura et nuda ingenitum aut impassibilem Patrem; Filium
Abbreviated transcription (Latin):
profitendo quod scriptũ non le¬
gistis in passibilẽpatrẽ. nec ꝓphȩ
tenet auctoritas. sed hocurȩ ẽ
auctoritate praesũptũ. Rursus
ꝓsecunt᷑ idemipsi quis prmiocon¬
uenerant. et hancreligiose confes¬
sionis fidem defiliostatuunt. dm̃
inquiunt exdõ. lum̃ exlumine.
Iam hic fotino exhumanȩ gene¬
rationis natura in itiũ tribuit fila
quantacalũniandi occasio pa¬
teat ipsetuquȩso mentire . Cun
enĩ non similes queri moniarum
causas intendat. Cur non simili
uociferatione ipsa quoq insanut.
do ur̃o iudicio posteris traditis con¬
fitendo filiũ. dm̃ exfilio. lumenex
lumine extende mihi utrũ neta¬
dem fidei forma idẽ inautenticassm¬
bolo quem a płi tradider̃. hoc scrip¬
tũ legeritis Sed contẽptus sũ ut
ibi scriptũ non fuerit. saltimrub
deprophetis legatur. Dea postila
lit teris ostendat᷑ quia suocũtollin
nouitates. quisuis admitter sensil
tis et creberrimis concilior̃u

Expanded text:
profitendo quod scriptum non leprofitendo quod scriptum non legistis, impassibilem Patrem, quod nec tradidit auctoritas, sed vestra est temeritate praesumptum? Rursum prosequuntur iidem ipsi qui Syrmio convenerant, et hanc religiosae confessionis fidem de Filio statuunt. Deum inquiunt de Deo, lumen de lumine. Jam hic Photino, qui ex humanae generationis natura initium tribuit Filio, quanta calumniandi occasio pateat, ipse tu, quaeso, metire. Cur enim non similes querimoniarum causas intendat? Cur non simili vociferatione ipse quoque insaniatvestro ex judicio posteris traditis? confitendo Filium Deum ex Deo, lumen ex lumine? Ostendite mihi utrum in eadem fidei forma, id est in authentico symbolo, quod apostoli tradiderunt, hoc scriptum legeritis. Sed contentus sum, cum ibi scriptum non fuerit, saltem mihi de prophetis legatur, de apostolorum litteris ostendatur. Quis has vocum toleret novitates? Quis suis admittere sensibmultis et creberrimis conciliorum
Abbreviated transcription (Latin):
formã ecclesia retinens contra
diuersos hereticos prouesane
fideiratio postolabat. diuersas
edidit nominũ nouitates. Deniq
patrinouum in nascibilitatis
nom̃ eccłȩ in posuit cumenĩ
asabellianaberesis genitum
ex uirgine patrẽ uoluisset ad¬
serere ingenitũ contrahunc
confitendo eccła tradidit patrẽ
etutiq indiuinis scripturis in¬
genitũ nusquã legimus patrem.
Potest ergo sabellius audatiã suã
huius calũniȩ obuertere ques¬
tionẽ . et simili ut tu propositi¬
onis genere uti quoddicat. Cur
diuinis scripturis sineullo pros¬
pectupudoris uiolentiã facitis
profitendo in nascibilẽ patrẽ
quod scriptũ ostendere non ua¬
l&is: Etquia eũ non solũ genitũ.
sed etpassũ impio dogmate idem
sabellius profitet᷑ ep̃iur̃i syrmio
conuenientes interceteras fidei¬
quas promulgaberant sanctio¬
nes dixer̃. patrẽ in nascibilem
tuisse probamus. Sedille iden
licentiȩ audatiã protendistis

Expanded text:
formam Ecclesia retinens, contra formam Ecclesia retinens, contra diversos haereticos, ut sanae fidei ratio postulabat, diversas edidit nominum novitates. Denique Patri novum innascibilitatis nomen Ecclesia imposuit. Cum enim Sabelliana haeresis genitum ex Virgine Patrem voluisset asserere, ingenitum contra hanc confitendo Ecclesia tradidit Patrem. Et utique in divinis Scripturis ingenitum nusquam legimus Patrem. Potest ergo Sabellius audaciam suam in hujus calumniae obvertere quaestionem, et simili ut tu propositionis genere uti, quo dicat: Cur divinis Scripturis sine ullo prospectu pudoris violentiam facitis, profitendo innascibilem Patrem; quod scriptum ostendere non valetis? Item quia eum non solum genitum, sed et passum impio dogmate idem Sabellius profitetur, vobis in unum convenientibus, inter caeteras quas promulgastis fidei sanctiones, dixistis Patrem impassibilem tuisse probamus. Sed hoc idem licentiae audaciam protenditis;
Abbreviated transcription (Latin):
inmutabilit̃ per manentib no¬
minũ uocabulũ mutare et signi¬
ficantiũ rerũ naturas exponere
que tamen existentiũ causarũ uir¬
tutib congruant et quȩ magis eos¬
dem antiquitus fuisse demonstra¬
rent non ortus nouicate in sinu¬
ent et ut quod dico planius fiat
utor exemplo in ipsoxp̃iane: eli¬
gionis p̃dicacionis inicio. om̃s qui
xp̃i anis ed discipuli tantũ modo no¬
minabant᷑ et quia multi nouorũ
dogmatũ auctores extiterunt
doctrine obuiantes a postolicȩ om¬
nes sec tatores suos discipulos nomi¬
nabant Mecerat ulla nominis
discrecio inter ueros falsosq dis
discipulorũ nomine censerent᷑.
Tunc apłi conuenientes anti¬
ochiã sicut eorũ lucianar¬
rante indicant acta om̃s disci
munifalsorũ discipulorũ uoca¬
bulo ut et diuini peresaiã uoca¬
buli sermo impleret᷑ quod ait
Seruientib uero mihi uocabit᷑
nom̃ nouũ. Hanc ergo ab apłis
traditã in nob utendo nominib

Expanded text:
immutabiliter permanentibus, noimmutabiliter permanentibus, nominum vocabula immutare, et significantius rerum naturas exprimere; quae tamen existentium causarum virtutibus congruant, et quae magis easdem antiquitus fuisse demonstrent, non ortus novitatem insinuent. Et, ut quod dico planius fiat, utor exemplo. In ipso Christianae religionis praedicationis initio, omnes qui iani, sed discipuli tantummodo nominabantur. Et quia multi novorum dogmatum auctores exstiterunt, doctrinae obviantes apostolicae, omnesque sectatores suos discipulos nominabant: nec erat ulla nominis discretio inter veros falsosque disdiscipulorum nomine censerentur. Tunc apostoli convenientes Antiochiam, sicut eorum Luca narrante indicant Acta omnes discimuni falsorum discipulorum vocabulo; ut et divini per Isaiam oraculi sermo impleretur, quo ait: Servientium vero mihi, vocabitur nomen novum . XII. Hanc ergo ab apostolis traditam, in novis utendo nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ resantiqua noñ nouũ accepit
non uocabulo nouo nouȩ reiuirtus
accessit hocutiq requiro utrũ res
quȩ antiquaẽ simulatim cũ nomi¬
nis nouitate dãn& ARRIVS DIXII
es loqueris turtuosas. et omnis tult¬
cie miraculo dignas. Si enĩ homo¬
uson nouum nom̃ ẽ non dubiũ qđ
eres nouasit quã significare uide
TUr ATHANASIUS DIXIT
gitur si demons trauero reiantiq
et ab apostolis tradite nouum nom̃
ad cributũ fuisse uictũ tetandem
fatebris ancaam sicut rem anticiuã
simul cũ nominis nouitate conden¬
as ARRIUS DIXIT
Hoc non ostendis. PROBUS IVDEX ALE
t queratio cause flagitabat utro
antiq nouũ accipere nom̃ Num¬
quid enimprius quã huius nominis
uocabulũ sortiret᷑ sine nominis a¬
prietate manebat hocnullam i¬
hirations consequentiã haber e uida
APRIVS DIXIT Obtre
ATHIANISIUS DIXIT
cclesi asticȩ sẽpermoris ẽ discipli¬
ne siquando hereticorũ noua
doctrina exsi irgat contra inso¬
lentes questionũ nouitates reb

Expanded text:
iam res antiqua novum nomen accepit, non vocabulo novo novae rei virtus accessit, hoc utique requiro, utrum res quae antiqua est, simul a te cum nominis novitate damnetur. Arius dixit: Res loqueris tortuosas, et omni stultitiae miraculo dignas. Si enim homousion novum nomen est, non dubium quin et res nova sit, quam significare videtur. Athanasius dixit:Igitur si demonstravero rei antiquae et ab apostolis traditae novum nomen attributum fuisse, victum te tandem fateberis? An etiam sic rem antiquam simul cum nominis novitate condemnas? Arius dixit: Hoc non ostendes. Probus judex dixit: Et quae ratio causae flagitabat ut res antiqua novum acciperet nomen? Numquid enim priusquam hujus nominis vocabulum sortiretur, sine nominis proprietate manebat? Hoc nullam mihi rationis consequentiam habere videtur. Arius dixit: Optime. Athanasius dixit: Ecclesiasticae semper moris est disciplinae, si quando haereticorum nova doctrina exsurgit, contra insolentes quaestionum novitates rebus
Abbreviated transcription (Latin):
rimos martrres multosq fece¬
rit confessores. alios quoq: effos¬
sis oculis acpoplitibus imputatis
semi uiuos relinquid. Non nullos
uero rapido furore arextos in in¬
saniae & ꝓpriis sedibus relegan¬
do dampnauit. in quibus dñi
dictũ uidetur ẽẽ conpletũ Si me
in quid ꝑ secuti st̃ & uos per sequent̃
hicigit᷑ prius quã arimino uel
seleuciã exuni uerso orbe dolo
congregaret dñi sacerdotes totũ
unũ facere cupiens qua feritate¬

Expanded text:
rimos martyres, multosquerimos martyres, multosque confessores fecit. Alios quoque effossis oculis, ac poplitibus amputatis semivivos reliquit, nonnullos vero rabido furore arreptus insaniae, propriis sedibus relegando damnavit. In quibus Domini dictum videtur esse completum: Si me, inquit, persecuti sunt, et vos persequentur . Hic igitur priusquam Arimini vel Seleuciae ex universo orbe dolo congregaret Domini sacerdotes, totum unum facere cupiens, quemda
Abbreviated transcription (Latin):
pandens frustrase ad fir¬
mabat ab ep̃is fuisse dapm¬
natum. ea scilicet causa
idem imperator rdece¬
pit apud alexandram
si nodum congregare ut
si uera eius adsertio doceretꝰ
ueniam post sententiã subsecu¬
tã ecdesiã rederetur. & omni¬
bus deeius correptione gau¬
dentibus. exinde ad dedicati¬
onẽ hiero solime ec clesiae pa¬
catius pergeretur . Deniq: cũ
causa eius ab ep̃is diutius con¬
tractat᷑ idem constantinus
imperatur in suburbano quodã
cons tantino reseruandã qui
dũ post su genitoris obitũ adue¬
niens sus cepisset imperiũ. si¬
cut a constantino del egatũ fu¬
erat ab eodẽ constantio testa¬
mentũ contrahitur qui obhuius
rei gratiã intantã aput eũ idẽ
euangelus prbt̃ famili aritate
pator fuerat eleuatus sub eius prbi
imperio uidebatur addictus
nens fidẽ catholicã respuit¬
& a paternis traditionibus sa¬
sacerdotibus in secutionẽ intulisse
uidetur. Quo &iã tempore plu¬

Expanded text:
85 pandens, frustra se affir85 pandens, frustra se affirmabat ab episcopis fuisse damnatum. Ea scilicet causa idem imperator praecepit apud Alexandriam synodum congregari; ut si vera assertio nosceretur, veni post sententiam subsecuta, Ecclesiae redderetur. Et ut omnes de ejus correctione gaudentes, exinde ad dedicationem Hierosolymitanae Ecclesiae pacatius pergeretur. Denique dum ejus causa ab episcopis diutius retractatur, idem Constantinus imperator in suburbano quodam, Constantio reservandam. Qui dum post sui genitoris obitum adveniens suscepisset imperium, sicut a Constantino fuerat delegatum, Constantio testamentum contradidit. Quin ob hujus rei gratiam, in tanta apud eum idem Evangelus presbyter familiaritate rator fuerat elevatus, sub hujus presbyteri imperio videbatur addictus.nens, fidem catholicam respuit, et a paternis traditionibus sacerdotibus insecutionem intulisse videtur. Quo etiam tempore plu
Abbreviated transcription (Latin):
mapud niceam a trecentis decẽetocto
separat᷑ netam impia doctrina di¬
uina eccła latens cunctorũ insere¬
r&mentes. Sed ubi imperator com¬
perit integrã ab ep̃is fidem eccłȩ
ut est ab apłis traditã sanctius con¬
sirmari. Praecepit eundemarriũ
ut rebellem sacrȩ fidei exilioreli¬
gari Sed saut euam serpens in para¬
diso dalusis persuasionib laqueaũ
Itaquoq substantiã germanam
eiusdem principis perquendam
satellitem arrii perfidia in retut
eclatuit inea diaboli uirtus. do¬
nec tempus erumpendi quod
eam. repleberat inueniret.
Haecigitur inultimo obitus
die fratris uisitatione per¬
fruitur Statimq ab ea in no¬
centi fratri pomum uerbi por¬
rigitur etilico exemplo
primi hominis nescius per
trans gressionis uiam delabit᷑
Quiuiperinis postolationibus
sensũm accomodans arriũ
quidudum ab eo tamqua
sa crilegus fuerat relega¬
tus adnecem fidelium
animarum de exilio reuo¬
cat Quifidem suam prin¬
cipi callidis seductionib

Expanded text:
niae, a trecentis decem et octo separatur; ne tam impia doctrina diu in Ecclesia latens, cunctorum se insereret mentibus. Sed ubi imperator comperit integram a Patribus fidem Ecclesiae, ut est ab apostolis tradita, sanctius confirmari, praecepit eumdem Arium, ut rebellem sacrae fidei, exsilio relegari. Sed sicut Evam serpens in paradiso dolosis persuasionibus laqueavit, ita quoque Constantiam germanam ejusdem principis per quemdam satellitem, Arii perfidia interiit. Et latuit in ea diaboli virus, donec tempus erumpendi quo eam repleverat inveniret. Haec igitur cum in ultimo sui obitus die fratris sui visitatione perfruitur, statim ab ea innocenti fratri pomum veneni verbo porrigitur. Et illico exemplo primi hominis, nescius per transgressionis viam dilabitur: qui viperinis postulationibus sensum accommodans, Arius, qui dudum ab eo tanquam sacrilegus fuerat relegatus, ad necem fidelium animarum de exsilio revocatur: et fidem suam principi callidis disputationibus
Abbreviated transcription (Latin):
etsili substantias. Sed hi cargu
ed situpropr ⁊ ate testimoniorũ
adrerũ consequentiatransire des:¬
deras hocipsud publice conscien¬
tiȩ in notescat. nonte potuis se tres
usyas propriȩ positas demonstram
et tumnos utriq horarticulo sol¬
uerimus obiectionib uel intes ro¬
gationib tuis satis fatiã necesseẽ.
PROBUS IUDIX DIXIT.
uantũ ur̃ disputationis intentio
eluis dictissime mare miniab
hac puri ex actione documenti
tandem utriq: disce uite et ex son¬
sequenti ratione. autbomoi
auttrius yondescripturara
auetoritate colligiu Nonen

Expanded text:
et Filii substantias: sed hic argumet Filii substantias: sed hic argumed si a proprietate testimoniorum ad rerum consequentiam transire desideras, hoc ipsum publicae conscientiae innotescat, non te potuisse tres usias proprie positas demonstrare. Et cum nos utrique hoc articulo solverimus, objectionibus vel interrogationibus tuis satisfaciam necesse est. Probus judex dixit: Quantum vestrae disputationis intentio fluis diutius immoremini, ab hac puri exactione documenti tandem utrique desinite: et ex consequenti ratione aut homousion aut triusion de Scripturarum auctoritate colligite. No
Abbreviated transcription (Latin):
tinctius ꝓpriȩ subsistere cognis¬
cant᷑ ATHANASIUS DIXIT
incnullã poss argum̃ta hincue¬
ritas exconsequenti ratione no¬
colligitꝰ testimoniorũ propriaas
flagitatur. Lege specialĩ triusy¬
ompositũ nolicenicendo dicere
ranius opinari. siunũspat̃. et filius.
qula ipseait. Iere pat̃ unũ sumus
quemodononẽ una substantia: Sed
hanc discutationis uiam poeni
tus ingredinoluisti. duma me
sp ecialit̃ positũ homo usride¬
monstrandũ exigitis testimo¬
niũ Similiergo et turatione
tresussas specialit̃ et propriȩ
positas lego. si enĩ ideo homousron
negare debeo. quia hocscriptum
nude non ostendo necessario
triusyontunc fateri debeo pro¬
priȩpositũte demonstrante cog¬
nouero: ARRIUS DIXIT
ubsistit prepriaepat̃ annon.
ATHANASIUS DIXIT.
i simihi tresusyas propriȩpositas
legeris. nullũtuis interrogatio¬
nib dabores ponsũ Qui seninon
uideat quod eo adtendat obiectio
dis eñĩ argum̃to callide interroga¬
uonis diuersas adpbare patris

Expanded text:
tinctius proprie subsistere cognoscatur. Athanasius dixit: Hic nulla prosunt argumenta, hic veritas ex consequenti ratione colligitur. Testimoniorum proprietas flagitatur. Lege specialiter triusion positum, et noli conjiciendo dicere:racius opinari: Si unum sunt Pater, et Filius quia ipse dicit: Ego et Pater unum sumus, quomodo non est una substantia? Sed hanc disputationis viam ingredi penitus noluisti, dum a me specialiter positum homousion demonstrando exigis testimonium. Simili ergo et tu ratione tres usias specialiter et proprie positas lege. Si enim ideo homousion negare debeo, quia hoc scriptum nude non ostendo, necessario triusion tunc fateri debeo, si proprie positum te demonstrante cognovero. Arius dixit: Subsistit proprie Pater, an non? Athanasius dixit: Nisi mihi tres usias proprie positas legeris, nullum tuis interrogationibus dabo responsum. Quis enim non videat quo tua tendat objectio? Vis enim argumento callidae interrogationis diversa
Abbreviated transcription (Latin):
uos fidei neeotiũ uentilari.
PROBUS IUDIX DIXIT
rgo uenerandi augusti.
sacra legatur. & recitauit ita
constantinus. Constantinus pi
us perpetuus augusti ac trium
diumomunere pat̃nũ ad eptus im¬
periũ illud nobis ẽ primitus am¬
terdũ ut heretica conuersationi
ritor sacri lego ꝑcolentes adsero¬
tes se integrã fide regulã reunere
qui non solũ hamines inpia sedia¬
tione fallunt. uerũ &iã & ingeni
maiestati in iuriã in rogant fili
creata substantia diuinitatiiun

Expanded text:
vos fidei negotium ventilari. Probus judex dixit: Ergo venerandi Augusti sacra legatur. Et recitatum est ita: Constantinus Constantius pius, perpetuus, victor ac triumpDivino munere paternum adeptus imperium, illud nobis est primitus enitendum ut, haeretica conversatione ritu sacrilego percolentes, asserentes se integram fidei regulam retinere; qui non solum homines impia seductione fallunt, verum etiam et ingenitae majestati injuriam irrogant, Filii c
Abbreviated transcription (Latin):
robtrare ARRINS DIXIT.
deberenos rationũ persuasionib etre¬
rũ consequentib causis predictorũ
nominũ uirtutes colligere. Neid
athanasio uideat᷑ difficultate demons¬
trande ueritatis nudime uocabuli
ppri&atis docum̃ta quesi se ita faciã
ut tiuẽ decreti sententia ꝓmulgata¬
Egoenĩ compendio magis utiuolebã
nelongius intentionis oratio euaca¬
ta ambiguis sensib: ueritatẽ obum¬
bret. ATHANASINS DIXIT
om potest fides uenire in dubiũ quȩ
ueritatis fulta p̃sidio crassiora men¬
datiorũ nubila fulgi declaritatis
lumine dissipauit: Non enĩ potest
ppriȩ carere uirib quaenon eg& ex¬
trinsecus suffragiorũ amminucuł¬

Expanded text:
roborare. Arius dixit: debere nos rationum persuasionibus et rerum consequentium causis, praedictorum nominum virtutes colligere; ne id Athanasio videatur, difficultate demonstrandae veritatis nudi me vocabuli proprietatis documenta quaesisse, ita faciam ut tui est decreti sententia promulgatEgo enim cne longius rationis intentio evagata, ambiguis sensibus veritatem obumbraret. Athanasius dixit: Non potest fides venire in dubium, quae veritatis fulta praesidio, crassiora mendaciorum nubila, fulgidae claritatis lumine dissipat. Non enim potest propriis carere viribus, quae non eget extrinsecus suffragiorum adminicu
Abbreviated transcription (Latin):
agnomira culi stupore ad tom
tus hereo tres a uobis deos pre¬
di cari conspiciens quos ad unius
dĩ singalaris potentiae maiesta¬
tẽ confugiendũ eẽ crederã:
Vnde quesit huius ratio fidei uel
quid istatriũ rerũ triũq: uoca¬
bulorũ nomina indicent que
ꝓfessione fatemur. sed credere
reor ingenitũ patrẽ ante ominia
tepora filiũ ineffabiliter genuisse
perquẽ & in quo ui sibiles creatu¬
ras cotq in uisibiles fecit. quino
uirgine si nehumanipudoris
ermixtione sus cepit :icũ
ireature suae. dẽ &t dñs uon

Expanded text:
Magno miraculi stupore atto nitus haereo, tres a vobis deos praedicari conspiciens, a quibus ad unius Dei singularis potentiae majestatem confugiendum esse credideram. Unde quae sit hquid ista trium rerum, triumque vocabulorum nomina indicent, quaprofessionibus fatemur, sed credere eor ingenitum Patrem ante omnia tempora Filium ineffabiliter genuisse, per quem et in quo visibiles creaturas, atque invisibiles fecit: qui noVirgine sine humani pudoris permixtione suscepit Qui cum sit creaturae suae Deus et Dominus, non
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina. idutiq conueniens e¬
rat noue a nobis ingeste doctrine
antiquis apostolorũ obiuare doc¬
trinis et nouitati uetus tate perꝰ¬
scribere nonuetustate nouita¬
te peruertere. ut quid mihi hoe
nom̃ sequendũ in ponit. ut quid
me adhuius nouitatẽ uiolentius
trait. ut quid hoc apostolice fide
supera dici uerbũ cuius ne propł¬
&e quidẽ ne a postoli usprã faci¬
unt menitionẽ. Quod istudque¬
so nom̃ ẽ sine quod fides essenon
possit sine quo dxp̃iani xp̃iane
religionis abdicantur hono¬
rẽ Vnũ enĩ aeduob: in hac causa
sequinecesseẽ siueraẽ homousu
ad sertio falsaẽ apostoloꝵ pre¬
dicatio quisine obnomine longo
pertempore floruit Si uero a pos¬
colica fides huius nominis expars
ueraẽ sicuti et est haec sine dubio
falsaerit qua eantiq fidei nomi¬
nis nouitatẽ adicuit. Reuolue
cuncta noua et ueteris testam̃ti
uolum ina utrũ alicubi homo¬
usion sacris indiciũ paginis
DIXIT
Quidhis refertur DIXIT

Expanded text:
doctrina, id utique conveniens edoctrina, id utique conveniens erat, novae a nobis ingestae doctrinae antiquis apostolorum obviare doctrinis, et novitatem vetustate proscribere, non vetustatem novitate pervertere. Utquid mihi hoc nomen sequendum imponit? Utquid me ad hujusmodi novitatem violentius trahit? Utquid hoc apostolicae fidei superadjicit verbum, cujus ne prophetae quidem, nec apostoli uspiam faciunt mentionem? Quod istud, quaeso, nomen est, sine quo fides integra esse non possit? sine quo Christiani Christianae religionis abdicantur honore? Unum enim de duobus in hac causa sequi necesse est: si vera est homousii assertio, falsa est apostolorum praedicatio, quae sine hoc nomine longo tempore floruit. Si vero apostolica fides hujus nominis expers vera est, sicuti et est, haec sine dubio falsa erit, quae antiquae fidei nominis novitatem adjecit. Revolve cuncta Novi et Veteris Testamenti volumina, utrum alicubi homousion sacris inditum paginis dixit: Quid his refertur?
Abbreviated transcription (Latin):
homo usion perquẽ omnia facta
squȩ incaelo et quae in terra. qui
propt̃ nr̃am salutẽ descendit incar¬
natus ẽ homofactus ẽ passus¬
ẽ. etresurrexit tertia die. et ascen¬
dit ad caelos. uenturos iudicare ui¬
uos et mortuos. et in spum scm.
eosaũ quidicunt erat quando
nonerat. et ante quam nascer&᷑
nonerat. et quod non de extantib
uł exalia substantia autessentia
nsgillationẽ a postolice fidei
cusu temerariȩ p̃sũptionis fuisse
cunseripta. Quidenĩ opuserat no¬
uũ hoc homo usion uocabulũ aniti¬
quis dogmatũ regulis inseri. Num¬
quid enĩ apostoli uel eorũ discipu¬
liatq: omnes peror dinẽ suc cesso¬
res quiadillut usq tempus inxp̃i
confessione uiuentes homo uspi
uocabulũ ignorabant impieta¬
tes sacrilegiũ infidei ueritate
sequent᷑ fuis sedicimus pro eo
scilie& quod huius nominis no¬
tione priuati sint ipsius p̃dica¬
tionis assertione perrexer̃ ad
tus mentiunt᷑ noua introduce¬
bant᷑ contra a postolorũ statuta

Expanded text:
iae, per quem omnia facta sunt quae in coelo et quae in terra; qui propter nostram salutem descendit, incarnatus et homo factus, passus, et resurrexit tertia die, et ascendit in coelos, venturus judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem qui aiunt, Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod de non exstantibus, vel ex alia substantia, aut essentia; in suggillationem apostolicae fidei ausu temerariae praesumptionis fuisse conscripta. Quid enim opus erat novum hoc homousion vocabulum antiquis dogmatum regulis inseri? Nunquid enim apostolos vel eorum discipulos atque omnes per ordinem successores, qui ad illud usque tempus in Christi confessione viventes, homousion vocabulum ignorabant, impietatis sacrilegium in fidei veritate secutos fuisse dicemus, pro eo scilicet quod hujus nominis notione privati, sine ipsius praedicationis assertione perrexerunt atus mentiuntur nova introducebatur contra apostolorum statuta
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ exustentiũ uestiant᷑ dum
eorũ ueritas exqua origine su¬
munt diuinis contineri litteris
inuenit᷑. Quid dicis arrie con¬
cedis homo usꝑon sicut athana¬
sius dicit. dediuinis scripturis
perconuenientes ꝓfessionũ qua¬
litates ꝓbari. annon ARRIVSDIX
stenescio quas ylloistice artis uer¬
sutia absecutimũ conat᷑ eludere.
goenĩ hoc mihi ostendi desidero
ietrũ homo usron dominicȩ sit
Igis auctoritatẽ conscriptũ etideo
ai ꝓprie positũ legat. aut abeuis
ꝓfessimistuȩ manifestiart̃ etipse
exigens docum̃tũ utei decanonicis
eteris nude positũ estendas u¬
nascibilẽ autin passibilẽ patren
ꝓpriȩ posita demonstrare mirin
minebit. cum discriminuillaum
fontib emanasse Nam hoc con¬
tĩptionis uitio deputabt᷑ uttleu¬
incũ niudi sermonis exgascuicssi¬
dessensũ insiripeuris copiosiusi
ueris redundãre sensũ igit̃ qu¬

Expanded text:
rerum existentium vestiantur; dum rerum existentium vestiantur; dum eorum veritas, ex qua originem sumunt, divinis contineri litteris invenitur; quid dicis, Ari? Concedis homousion sicut Athanasius dicit de divinis Scripturis per convenientes professionum qualitates probari, an non? Arius dixit: Iste nescio qua syllogisticae artis versutia objectionem meam conatur eludere. Ego enim hoc mihi ostendi desidero, utrum homousion dominicae sit lectionis auctoritate conscriptum. Et ideo aut proprie positum legat, aut ab ejus professionis tuae manifestiore, ut ipse exigis, documento, ut ei de canonicis litteris nude positum ostendas innascibilem, aut impassibilem Patrem, proprie posita demonstrare minime minebit. Cui discrimini illa, fontibus emanasse. Nam hoc contentionis vitio deputabitur, ut documentum nudi sermonis exigas, cujus fidei sensum in Scripturis copiosius noveris redundare. Sensum igitur q
Abbreviated transcription (Latin):
trissimilemẽe. Nolo mihidicas
hocfides ratioposeit hocpi&as doc&
adhancnominis professionem
scripturarũ consequentia ꝓuo¬
cant. Nolo in quammihitalia ob¬
terdas. quia et me similia dehomo¬
usi ꝓ bauone respuis profitentẽ.
s ed sorte inmanib: diuinorũ uolu¬
minũ codices et eodem sono hisdẽq
sillabis predictorũ uocabulorum
nomina inditalege autostende
scriptũ filiũ patrissimilẽ. aut fec¬
teri dissimilẽ quia hinc erũpas
quorurs ĩ euadas nonẽ tuiste im¬
plicitũ proposicionis nexib eno¬
dandi facultas ulla subpeditat
aut concedemihi ex consequentib
ꝓbare homo lsron. idẽunius subs
tantiȩ fidem. autsi concedere no
lueris. neganda tibis uniuersa
quȩ ipse fateris. quia ea nude posita
inuenire nusquã utiq poteris.
PROBVS IUDEX DIXIT
iec clesiasticȩ consu&udinis mosẽ
ut aliqua uerborũ uocabula aquo¬
heterdis hereticorũ motib in
fidei auctoritate nudeponant᷑
Quactam̃ratione et consequentia

Expanded text:
icas; hoc fidei ratio poscit, hoc pietas docet, ad hanc me nominis professionem Scripturarum consequentia provocat. Nolo, inquam, mihi talia obtendas; quia et me similia de homousii probatione respuis proferentem. Sed ferto in manibus divinorum voluminum codices, et eodem sono, iisdem syllabis praedictorum vocabulorum nomina indita lege. Aut ostende scriptum, Filium Patri similem, aut fatere dissimilem. Quo hinc erumpas, quorsum evadas non est. Tuis te implicitum propositionis nexibus enodandi facultas nulla suppeditat. Aut concede mihi ex consequentibus probare homousion, id est unius sub tantilueris neganda sunt tibi universa quae ipse fateris; quia ea nude posita invenire nusquam utique poteris. 97 XIV. Probus judex dixit: Si ecclesiasticae consuetudinis mos est ut aliqua verborum vocabula ob coercendos haereticorum motus in fidei auctoritate nude ponantur, quae tamen ratione ex consequentia
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩtuȩ sensib athanasi prosecucio¬
nem nequaquam subtraxit obliui¬
o. quas delegantius perorabit . il¬
lũ debere prauitatis errore nota¬
ri quinoua et inusitate uerborũ
commentia sertatur adiciens apos¬
tolicis dogmatibus quod ab eisdẽ con¬
tat tradirũ non fusse. ERBVSIVDEX
DIXIT MemIII ARRIUS DIXIT
rgo niceni decreta concilii leccio¬
ne probantur et agnoscis athana siu
uel eius auctores a postolicã fidem
nouarũ adieccione uerborũ eatetu
corrupisse. ut eos quiantiquis patrũ
inherere doctrinis ambicionere
regia usi censer̃ ferabilib relegan¬
dos edictis PROBUS IUDEXTI
Sip̃sentis negocii ratio postulat ut
n& ut exutriusq uoluntatis adm¬
sũ siquid illudẽ quod offerturo
Ergo ut desiderat p̃fati decrtrila

Expanded text:
tiae vestrae sensibus Athanasii persecutiotiae vestrae sensibus Athanasii persecutionem nequaquam subtraxit oblivio, qua id elegantius peroravit, illum debere pravitatis errore notari, qui nova et inusitata verborum commenta sectatur; adjiciens apostolicis dogmatibus quod ab iisdem constat traditum non fuisse. Probus judex dixit: Ita memini. Arius dixit: Ergo Nicaeni decreta concilii lectione pandantur; et agnosces Athanasium, vel ejus auctores, apostolicam fidem novorum adjectione verborum eatenus corrupisse; ut et eos qui antiquis Patrum inhaesere doctrinis, ambitione regia usi, censuerint feralibus relegandos edictis. Probus judex dixit: Si praesentis negotii ratio postulat ut ignet, ut ex utriusque voluntatis assensu, si quid illud est quod refertur udex dixit: Ergo ut desiderat, praefati decreti
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ date. et quẽ ad modũ credatis
recenti prosecucione signate quod
possit ad normã proposite confes¬
sionis disputationis quoq materia
quo aptari. ATFAHASIVS DIXIT
eet uos grauemur oratione longis¬
sima sensos. fidẽ meã breui sermone
in hac trinitate nouũ extraeũ ue
acsi antea non fuerit postea uõ
adiectũ sit adsero sed ut dixi. uni¬
us eũ nature . umusq substantie
credo. ARRIUS DIXIT
E go sicut trespersonas insua propri¬
&ate manentes. ita tres substantias
potest ullo modo in genita substan¬
tia patris. aut genita filii. autore¬
ata spũscĩ conferrinaturae &i¬
tate aequales. nec magnitudine
similes nec natura consortes a no
bis confessione fideli creduntur
dissentire uidemini. idẽ quod unus
diuersas alius trinitatis unã dicit
ẽẽ substantiã. Idnunc disputati¬
onis ratio poscit. ut asserciones
ur̃as non subcilitate argumento
diuine scripturȩ documentis ro¬
bustius fulciatis ARRLVS DIXET
redo quod memorialib pruden¬

Expanded text:
cium date, et quemadmodum credatis recenti prosecutione signate, quo possit ad normam propositae confessionis disputationis quoque materia coaptari. Athanasius dixit: Ne vestros gravem oratione longissima sensus, fidem meam brevi sermone in hac Trinitate novum, extraneumve, ac si antea non fuerit, postea vero adjectum sit, assero; sed, ut dixi, unius eam naturae, uniusque ubstantiae credo. Arius dixit: Ego sicut tres personas in sua proprietate manentes, ita tres substantias potest ullo modo ingenitae substantiae Patris aut genita Filii, aut creata Spiritus sancti conferri natura. Untate aequales, nec magnitudine similes, nec natura consortes, a nobis fideli confessione creduntur.dissentire videmini, 92 id est quod unus diversas, alius Trinitatis unam dicit esse substantiam, id nunc disputationis ratio poscit ut assertiones vestras non subtilitate argumentorivinae Scripturae documentis robustius fulciatis. IX. Arius dixit: Credo quod memorialibus pruden
Abbreviated transcription (Latin):
mortis pericu actus nudis ser¬
monis flagitat docum̃tũ. S ed suiẽ
iterũ ꝓfessionib constringendus.
exigis ame utim ãpatras et filii subs¬
tantiã idẽ home usẏon scriptum
ostendã. Tuaũ tres usyas idẽ tres
substantias consiteris. ostende igit᷑
mihi ubilegisti tresusyas. Sienĩ
ego una hocẽ homo usyonideo
ne gare debeo quia hocscriptũ non
inuenio. tuquem ad modũ audes
tres usyas prositeri cum hoc
sur iptũ nus quã poteris demons¬
TArE PROBVS IUDEX DIXIT.
iextat aliquld dediuinis auetori¬
taib docum̃iũ ꝓprus et specialit̃¬

Expanded text:
moris periculo actus, nudi sermonis flagitat documentum. Sed suis est iterum professionibus constringendus. Exigis a me ut unam Patris et Filii substantiam, id est homousion scriptum ostendam; tu autem tres usias, id est tres substantias confiteris. Ostende igitur mihi ubi legisti tres usias. Si ego enim unam, hoc est homousion, ideo negare debeo, quia hoc nude scriptum non invenio; tu quemadmodum audes tres usias profiteri, cum hoc scriptum nusquam poteris demonstrare? Probus judex dixit: Si exstat aliquod ex divinis auctoritatib
Abbreviated transcription (Latin):
c ustie uris positũ astenderis
spuartbit athanasiũ temeritate
etmna ssime nbstmationis in
homo usri contẽptione actenus per¬
durasse quod propriȩ positũ nequi¬
uerit demonstrare. Si ueronetu
ipse tresusyas demonstrare iNu¬
eris parimihi conditiones necessi¬
tate obstrictũ eẽ uideris.
ATHANASIUS DIXIT.
oceat tres usras propriȩ positas

Expanded text:
cripturis positum ostenderis, apparebit Athanasium temeritate pertinacissimae obstinationis in homousii confessione hactenus perdurasse, quod proprie positum non potuit demonstrare. Si vero nec tu ipse tres usias demonstrare valueris, pari mihi conditionis necessitate astrictus esse videberis. Athanasius dixit: Doceat tres usias proprie positas,
Abbreviated transcription (Latin):
nus sed &benorũ ircator sicit
ei non admittitur neb onussit
cũ solus pater ipsi fili ꝓfession
sit bonus. Sic ei non ausertur
ne dr̃ sit cũ solus patersit dr̃. &
sicut bonitas fili non p̃iudicat
singularitati pat̃ ne bonitatis
Sic deitas eius non opsit patri
ne unicus acsingularis sit ds̃
& hoc modo unũ dm̃ profitetur
sed poene solũ patrẽ unius diuini¬
tatis aucimitate constituens
ene pat̃ exse ante omnia tempou¬
us sua ꝓfessione definiuit. Sedum
filiũ ex ipsa patris essentia uil
naturae an aliũ degenitũ uell
adserere haec int̃imꝓsecutine
reticuit ł go enim patrẽ & filiu

Expanded text:
nus, sed et bonorum creator. Et sicut ei non adimitur ne bonus sit cum solus Pater ipsius Filii professione sit bonus: sic ei non aufertur ne Deus sit, cum solus Pater sit Deus. Et sicut bonitas Filii non praejudicat singularitati paternae bonitatis, sic deitas ejus non officit Patri, ne unicus ac singularis sit Deus. Et hoc modo unum Deum profitemur, sed penes solum Patrem unius divinitatis auctoritatem constituentes. ineffabiliter ante omnia tempoius sua professione definivit; sed utrum Filium ex ipsa Patris essentia vel natura, an aliunde genitum velit asserere, hac interim sua prosecutione reticuit. Ego enim Patrem, et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
tmnibus curis publicis ꝓcul
amotis iniuncta sibi emice¬
leritate maluit adimplere
ut iussis imperialibus parti¬
is set & fidẽ ueracissimã suo
examine conꝓbar&. Hic igit᷑
cũ apue laudaciã urbẽ syria
secundũ constanti imperato

Expanded text:
omnibus curis publicis procul amotis, injuncta sibi, omni celeritate maluit adimplere, ut et jussis imperialibus pareret, et fidem veracissimam suo examine comprobaret. Hic itaque cum apud Laodiceam urbem Syriae, secundo Constantii imperii
Abbreviated transcription (Latin):
et tã firma atq. robustissima dedi¬
uinis auctoritatib. elicita probam̃¬
ta qualib& fotinus siual& argum̃¬
tatione dissoluat. PROBUS IUDEXDIX̃
Siadhuc tã manifestis tãq perspicius
docum̃tis. fotinus obhuius ire deside¬
rat . certũ ẽ eũ morbi dȩ contentio¬
nis uicio agi quitante ñ subicit᷑ ueri¬
tati. Si nestudio dilatandicertami¬
nis nebulosa falsitatis questionis in¬
tendat & insuꝑfluis reb necessariũ
tẽpus adsumat. utilem suis ꝓsecuti¬
onib finẽ inponat. Arrius ũo atq
athanasius. quifiliũ dĩ ante ortus
mundi principio depatre genitũ
confitent᷑. Quod uidelic& sabellius
at̃ quȩ fotinus negabat quomodo
inunã eandaẽq sententiã fideidis¬
cidũ faciant secũq non conueni¬
ut edicere ñ mereN: ATHANASIVB DIX̃
Subsistere ante scta filiũ ueracit̃ ar¬

Expanded text:
ec tam firma, tamque robustissima de divinis auctoritatibus elicita probamenta, qualibet Photinus si valet argumentatione dissolvat. XVI. Probus judex dixit: Si adhuc tam manifestis tamque perfectis documentis Photinus obvius ire desiderat, certum est eum morbidae contentionis vitio agi, qui tantae non subjicitur veritati. Sed ne studio dilatandi certaminis nebulosae falsitatis quaestiones intendat et in superfluis rebus necessarium tempus absumat, utilem suis prosecutionibus finem imponat. Arius vero atque Athanasius, qui Filium Dei ante mundi ortus principia de Patre genitum confitentur quod videlicet Sabellius pariter Photinusque negabant, quomodo in una eademque sententia fidei dissidium faciant, secumque non conveniant, edicere non morentur. Athanasius dixit: Subsistere ante saecula Filium veraciter Ar
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui ut homo e&̃ dĩseforma¬
se exinanisse doc&. Id hieremias
dm̃i fuisse prius quã hominis for¬
mã dignar& ad sumere euidencl¬
us aperit dicens. hic ẽ d̃nr̃ et ñ depo¬

Expanded text:
erat, qui ut homo esset, Dei se formam exinanisse docetur. Item Jeremias Deum fuisse priusquam hominis formam dignaretur assumere, evidentius aperit dicens: Hic est De
Abbreviated transcription (Latin):
latina lingua & litters insrutis
minus utilẽ ꝑuidebat : &idem
bitero potes tatem dedteoran
inecclesia euu angelium pd¬
di ac frequentissi me tracid
Contrausum quidem &consi
unt: sedilletr uenerabilis hac
prouidus. In orientec libus ecle¬
sus idamore fier isciens. & certus
& iditati ecclesiȩ consulensob¬
ntantium non curabat liguas
sumodo factiełaret᷑ a presbitero.
quoda seepis copũ impleriposse
unsa & arddens. Feriata suꝑcande

Expanded text:
eris instructus, minus utilem pervidebat. Et eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecclesia Evangelium praedicandi, ac frequentissime tractandi; contra usum quidem et consbant. Sed ille vir venerabilis ac providus in Orientalibus Ecclesiis id ex more fieri sciens et certus, et utilitati Ecclesiae consulens, obtrectantium non curabat linguas, dummodo factitaretur a presbytero, quod a se episcopo impleri minime censa et ardens elevata super cande
Abbreviated transcription (Latin):
rodiem obitu: sui a sedicua
recen suit libros. siue eos quos pri¬
motempore conuersionis sua e
recognaouit. alit̃ quamse sehab&
tlesiastica regula ccsefuisse
ditat&. et scripta. Cũ ced huc
desi asticur u sũminusscir&.
minusq: sapuiss& : ccsemetinso et

Expanded text:
vero diem obitus sui a se dictatos vero diem obitus sui a se dictatos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et
Abbreviated transcription (Latin):
tem uentitass& : Et illem anus
gestu descia exiturum signi¬
ficaret. atq ase illiesset res¬
ponsum. adhuc eum ecłae neces¬
sarium uiuere posseallum
neputaretur huius uite tene¬
ri cupiditate. ei respondisse :
sinũ quã benẽ Nialiquaodo.
quare modo It talem sen¬
tentiam mirabat᷑. & laudabat
hominẽ ꝓtullisse dm̃ quidem
tim̃tẽ NVerũ tam̃ inuilla n
eruditum scientia: Contrant
moralitate scripsit martr
cyprianus ita retulit dicansq
quidem decollegis et consag¬
dotibus nr̃is infirmitate
sus. et deced ꝓpinquante mor¬
te sollititus comeatũ sibip̃ caretꝰ
astitit dep̃canti & iã pene mori¬
enti iuuenis. honore & miefa¬
te uenerabilis. sta tucelsusali
rus aspectu . et quẽ assististen
sibi uix posstt humanus aspt¬
tus oculiscarnalib intuerihi¬
siqđ talem uidere iã potratde
scło recensurus : Ad qillenon
sine quacđã animi et uoqis ino¬
natione. infremuit et dixit:
Patitimetis exire ñ uultibud

Expanded text:
tem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo? Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum a lectionis eruditum scientia: contra ilMortalitate scripsit martyr Cyprianus, ita retulit, dicens: Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte sollicitus, commeatum sibi precaretur, astitit deprecanti et jam pene morienti juvenis honore et majestate venerabilis, statura celsus, et clarus aspectu, et quem astantem sibi vix posset humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem videre jam poterat de saeculo recessurus: atque ille non sine quadam animi et vocis indignatione infremuit, et dixit, Pati timetis, exire non vultis; quid
Abbreviated transcription (Latin):
reticos & disputatores callidos ant
magis subtili & noxia scribents &um
cũq poteran publice. & ꝑ dom lo¬
quentes. ꝑ annos fesme decẽ elabc¬
rauit. librorũ multa don i dens
rũ gestũ ẽ ut scõpape urbis & prius
uenerabili in nocentiͦ Et postea
scõtorimo eius successoriꝑsuade¬
retur quã illa sectiaafs degat holi¬
ca dabominanda &elã nanda fuis

Expanded text:
reticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens rum gestum est, ut sancto papae Urbis, et prius venerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quȩsi studiosi diligent̃ lege¬
re curauerint. procul dubio ꝑro¬
cul dubio indigabunt : Uel quid
calida et in rationabilis heresis
adseducendũ & decipiendũ ꝓfi¬
teat᷑ : uł quid eccła catholica de
diuina teneat & predic& trini¬
tate. Sed quo⁊ ille hereticus de
pone rediens ad cartaginẽ de
sua multa in colatione loquaci¬
tate uictorẽ seł ine dlationẽ
recessisse iactauit: &mentitus ẽ
Qmue atim ñ sacile acediuimne legso
Auenerabili agustino sequem
singulis obiettis &responsis fac
erecapitulatio & quã ninl illeob¬
iectis referre potuerit: MIHILO¬
minus demoristratũ ẽ a dtisi
plem̃tis quȩ in tẽpor clationsiu
gusto cuncta inferri & sabiminime
potuer̃ : Idenĩ egerat nequd hom¬
nis utsua nouissima pro secucionen
to longissima: totũ qđ remanserat u¬

Expanded text:
. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indagabunt, vel quid callida et irrationabilis haeresis ad seducendum et decipiendum profiteatur, vel quid Ecclesia catholica de divina teneat et praedicet Trinitate. Sed quoniam ille haereticus de Hippone rediens ad Carthaginem, de sua multa in collatione loquacitate victorem se de ipsa collatione recessisse jactavit, et mentitus est; quae utique non facile a divinae legis a venerabili Augustino sequentsingulis objectis et responsis facta est recapitulatio, et quam nihil ille objectis referre potuerit, nihilominus demonstratum est, additis supplementis, quae in tempore collationis angusto cuncta inferri et scribi minime potuerunt. Id enim egerat nequitia hominis, ut sua novissima prosecutione multo longissima, totum quod remanserat d
Abbreviated transcription (Latin):
unt & pacem tenelt catho¬
cani multas eorum ꝑsecucio¬
nes usq ad membrorunt ampu¬
tationem & internitionem
totum illud
bonum ut dixi scm illum homi¬
nem consentientib uostris ep̃is
& pariter sata gentib: &coep¬

Expanded text:
t pacem tenentes catholicam, multas eorum persecutiones usque ad membrorum amputationem et internecionem totum illud bonum, ut dixi, per sanctum illum hominem, consentientibus nostris episcopis et pariter satagentibus, e
Abbreviated transcription (Latin):
inqua ospitbatur reductus
tes quitunc aderant adminati sunt
Vnde ortor & obsecro omnem homi¬
nem qui huno librum legerit imi
linguas siuul magis consorcium
habore cum ambrosio in resurtec¬
tioneuite. quam cumde trahen¬
tibus illi subire subplicium quod
nullus sapiens non declinat łuã
etiam p̃corbeatitudinem pater
agustine ut prome humillimo¬
& peccatorempaulino cum omnib
neris Ut quia in adipiscenda ga¬
tia cum tanto uiro nonsum dig¬
nus habere consorciumadeptus
meorumueniam peccatorum. sit

Expanded text:
in iqua hospitabatur deductus,in iqua hospitabatur deductus,tes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus sapiens non declinat. 56. Tuam etiam precor beatitudinem, pater Augustine, ut pro me humillimo peccatore Paulino cum omnibus orare digneris; ut quia in adipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus habere consortium, adeptus meorum veniam peccatorum, sit