comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stũ p̃dicant quidã ex caritate. scientes qͥa in defen-¬
sione euangłii positꝰ sũ. Quidã uͦ & ꝑ contumatiã
xp̃m annuntiant ñ caste. ex istimantes tribulati¬
onẽ suscitare uncłis meis. Isti mercennarii erant.¬
qͥ paulo apło inuidebant. Quare inuidebant. nͥ
qͥa temporalia reqͥrebant : Sed qͥd adiungat. atten¬
dite. Quid enĩ dũ om̃imodo. siue occasione. siue ue¬
ritate xp̃s annuntiet᷑ : Et in hoc gaudeo. sed& gau¬
debo. Ueritas ẽ xp̃s: ueritas a mercennariis occa¬
sione annuntietur. ueritas a filiis ueritate annun¬
tiet᷑ filii et̃nam hereditatẽ patͥs patient̾ ex pectant:
mercennarii tẽporalẽ mercedẽ conducentes. festi¬
nant̾ mͥ exoptant. Humana głia cui mercennari¬
os inuidere uideo minuat᷑. & tam̃ ꝑ linguas mer¬
cennariorũ & filiorũ. diuina xp̃i głia diffamet᷑.
cũ siue occasione siue ueritate xp̃s annuntiet᷑. Ni
demꝰ qui sit & iã mercennariꝰ. Quis ẽ lupꝰ. nͥ diabobꝰ

Expanded text:
ritate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum; quidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Quid enim? Dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; et tamen per linguas et mercenariorum et filiorum divina Christi gloria diffametur, cum sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus?
Abbreviated transcription (Latin):
& forte aliud putantes ante hostiũ remansuri. Grãs illi
stiũ. se ipsũdix̃. Hostiariũ querendũ nobis reliquit.
Quẽ nos dicturi sumꝰ hostiariũ: Quẽtibet inuenerimꝰ.
cauendũ est ne maior estimetur. quam ipsum hosti¬
ũ quia hostiariꝰ indomibꝰ hominũ maior ẽ hostio. ho¬
stiariꝰ enĩ hostio: ñ hostiũ p̃ponit᷑ hostiario. Quia hos¬
tiarius hostiũ. ñ hostiũ eustodit hostiariũ. Non au¬
deo dicere: aliquẽ hostio maiorẽ. Audiui enĩ iã qͥd
sit hostiũ. ñ me latet. non sũ dimissus cõiecture me¬
e ñ mhumana ẽ relarata suspitio. Ds̃ dix̃. ueri¬
tas dip̃. mutari ñ potest. qđ in cõmitabił dirit.¬

Expanded text:
et forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illiet forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illistium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari non potest quo
Abbreviated transcription (Latin):
erant que future erant oues eiꝰ itẽ p̃sentibꝰ & futu¬
ris. & illis & nobis. & quotqͦt etiã post nos fuerĩt
oues eiꝰ quis ad eas esset ostendit. Om̃s gͦ audiant
uoce̾ pastoris sui dicñtis. Ego sũ pastor bonꝰ. Non ad¬
deret bonꝰ. nͥ essent pastores mali. Sed pastores mali
ipsi sunt fures & latrones: aut certe ut multũ mer¬
cennarii. Om̃s en ĩ ꝑsonas quas posuit: reqͥrere. distin¬
guere nosse debemꝰ. aꝑuit enĩ iam dñs duas res. quaᷤ
quodã modo clausas posuerat. Iã scimꝰ. quia hostiũ ipse¬
heri nominatꝰ est hostiariꝰ Inbonis gͦ hostiũ est. hosti¬
ariꝰ pastor. & oues. In malis. fures latrones. mercenna
stiariꝰ aꝑit. Cui aꝑit: Pastori. Qd aꝑit pastoris hostiũ.
suisset. ñ ipse dixisset ego sũ hostiũ. & ego sũ pastor:
audet qͥsquã nr̃m dicere. qđ ipse xp̃s sit & pastor
& hostiũᷤ Sienĩ diceret ego sũ pastor & ñ diceret ego
sum hostiũ. forte quesituri eramꝰ. quid esset hostiuin:

Expanded text:
erant quae futurae erant oves ejus, et in praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quam suas amet, ostendit. Omnes ergo audient vocem pastoris sui, dicentis: Ego sum Pastor bonus, non adderet bonus, nisi essent pastores mali. Sed pastores mali ipsi sunt fures et latrones, aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas potuit requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim viam ad duas res Dominus, quas quodammodo clausas posuerat. Jam scimus quia ostium ipsheri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis fures et latrones, mercenaristiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. suisset, non ipse dixisset, Ego sum pastor, et, Ego sum ostium , auderet quisquam nostrum dicere quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium,
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ spina ñ suũ. Non enĩ spinã uitis attulit:
sed spinis palmes incubuit. Noli int̾rogare nͥ radi¬
ces. Quere radicẽ: spinã extra inuenies a uite.
Quere originẽ uuȩ: uitis hanc ꝓtulit ex radice.
Cathedra gͦ moysi uitis erat: phariseoꝵ mores spi¬
ne erant. Doctrina uero ꝑ malos: palmes in sepe.
botrꝰ inspina. Caute lege: nedũ queris fruc̾tũ. la¬
ceres manũ. Ꝙ cũ audis bona dicentẽ: imiteris ma
la facientẽ. Que dicunt facite: legite uuas. Que
autẽ faciunt facere nolite: cauete spinas. Etiã
te esse mercennarii cũ sitis m̃bra pastoris Ipse
germane de uobis sollicitꝰ sit. om̃s enĩ sua qͣrt̃.¬

Expanded text:
fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentla facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam te esse mercenarii, cum sitis membra pastoris. Ipsegermane de vobis sollicitus sit; omnes enim sua quaeru
Abbreviated transcription (Latin):
Scribe inqͥt & pharisei: cathedrã moysi sedent. Que
dicunt facite que autẽ faciunt facere nolite. Qd
aliud dix̃. nͥ ꝑ mercennarios uocẽ pastoris audite:
Sedendo enĩ cathedrã moysi: legẽ dei docent. Ergo
ds ꝑ illos docet. Sua uͦ illi si uelint docere: nolite
audire. nolite facere Certe enĩ tales sua quert̃. non
que iħu arp̃i. Nullus enĩ mercennariꝰ ausus ẽ dice¬
re popło. xp̃i tua quere. non que iħu xp̃i. Quod
enim facit male: ñ p̃dicat de cathedra xp̃i. Inde
ledit: unde mala facit. ñ undebona dicit. Botrũ
carpe: spinã caue. Bene quia intelle xistis: sed ꝓp¬
t̃ tardiores dicã hoc idẽ planiꝰ. Quomͦ dixi botrũ
carpe. spinã caue: c̃ dñs dicat. nũquid colligunt
de spinis uuã aut de tribulis ficus: Nerũ ẽ omĩno.
Et tam̃ etiã ego uerũ dixi. botrũ carpe. spinã caue.
quia botrus aliquando de radice uitis exortꝰ. pen¬
det in sepe Crescit palmes insertusspinis: & portat

Expanded text:
quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere populo Christi, Tua quaere, non quae Jesu Christi. Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spiniset tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat
Abbreviated transcription (Latin):
nium loquitur: renuntiet sͥ ñ habet. slam
si habet: det signũ qd̃ tc̃ dabat᷑. Quid ẽ. det
signũ qđ tunc dabat᷑: Loquat᷑ omĩb lingͥs.
Respondet mͥ. Quid ẽ enĩ: Tuloqueris om̃ĩb
linguis: Loqͦr plane. qͥa omĩs lingua mea ẽ:
id est eiꝰ corꝑis cuiꝰ m̃brũ sũ diffusa eccła ꝑgen¬
loqͥ om̃ĩb linguis. Unitas enĩ m̃broꝵ: cari¬
tate concordat. Et ipsa unitas loquit᷑: quo¬
mͦ t̾e unus homo loquebatur. accepimus
te compaginamur: si catholico noĩe et fid̾
gaudemꝰ. Credamꝰ fr̃s. qntũ qͥsq amat eccłiã
sicut apłs dicit: ad manifestationẽ. Quam
manifestationẽ: Sic̃ ipse item dicit: quia
alii datur ꝑ spm̃ sermo sapientie alii sermo
scientiȩ. scd̃m eundẽ sp̃m: alii fides in eodẽ
spũ. Alii donatio curationũ inuno sp̃u.

Expanded text:
nium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam nium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per genloqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo loquebatur. 8. Accipimte compaginamur, si catholico nomine et fide gaudemus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam sicut Apostolus dicit, ad manifestationem. Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii do
Abbreviated transcription (Latin):
dũ erat głi ficatus. Et insufflauit infaciẽ
delimo erexit. quo flatu animã m̃bris de
oꝑib renunticiarent. Tunc pͥmũ post re¬
surrectionẽ suã dñs quã dicit eugłista głi¬
actuũ apłoꝵ demonstrat: ipsis uidentib
et uidendo deducentib ascendit incelũ. Ibi
ꝑactis dec̃e dieb: die pentecostes misit de
unoloco congregati accepto impleti: om
inxp̃m. ñ loquitur omnium gentiũ lin¬
gius. ñ est credendũ accepisse sp̃m scm̃:¬
dosit. ut ista ꝑfidia tempcet cornr̃m. Cerci
sumus omñe hominẽ acciꝑe: s quantũ uas
fidei adtulerit ad font̾e tantũ implet. sum
gͦ & mͦ accipiatur: dixerit aliquis. Quare
nemo loquit᷑ linguis omniũ gentiũ: Qͥa
iam ipsa eccłia linguis omniũ gentiũ loqͥt᷑.
antea in una gente erat eccłia: ubi om̃ium
linguis loquebat᷑. Loquendo linguis omiũ:
significabat futurũ. ut crescendo ꝑgentes
loqueret᷑ lingͥs õiũ. In hac eccłia qͥ non est:

Expanded text:
ndum fuerat glorificatus, et insufflavit in faciemde limo erexit. Quo flatu animam membris ejoperibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam, quam dicit evangelista gloriActuum Apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes misit desuno loco congregati, accepto impleti, omnin Christum, non loquitur omnium gentium linguis, non est credendus accepisse SpiritumAbsit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est,
Abbreviated transcription (Latin):
loquidẽ caritate. Preposuit eã lingͥs ho¬
minũ: & angłoꝵ. Preposuit miraculis fi¬
dei : p̃posuit scientiȩ & ꝓphetiȩ. Preposuit
etiã illi magno oꝑi miscdiȩ: quo sua quȩ
possidet diftribuit qͥsq pauꝑib. Et ad ex¬
tremũ p̃posuit eã etiam corꝑis passioni.
His omnib tã magnis reb p̃posuit caritatẽ.
Ipsam habeto. et cuncta habebis: quia sine
illa nichil ꝓderit qͥcqͥd habere potueris.

Expanded text:
loqui de charitate. Praeposuit eam linguis holoqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dixi: nichil habes. Si amas: non ni¬
chil habes. Si enĩ amas unitatẽ: eciã tͥ ha¬
bet qͥsqͥs. in illa aliqͥd habet. Tolle inuidiã:
et tuũ est. qd̾ habeo. Tollã iniuidiã: & meũ ẽ
qd̃ habes. Liuor separat. caritas iungit. Ocłs
solus uidet incorꝑe. s nũqͥd sibi solioculus
uidet: et manuũ uidet. et pediuidet: & ce¬
teris m̃bris uidet. Non enĩ si aliqͥs ictus
inpedẽ ueniat: auerrit se in de ocłs ut ñ
p̃caueat. Rursus solamanꝰ oꝑat᷑ incorꝑe.
S nũqͥd sibi soli oꝑatur: Et oculo oꝑatur.
Nã suctus aliqͥs ueniens ñ eat in manũ
s tantũ in faciem. numqͥd dicit manꝰ ñ me
moueo. qͥa ñ tendit ad me: Sic pes ambu¬
lando: om̃ib m̃bris militat. Membra
cȩtera tacent: & lingua omĩb loquitur.
mus aut̃e : siin eiꝰ cõpage et caritatae con¬
sistimꝰ. Nã ipse apłs cum dixisset diuersa
dona dari diuersis hominib tamquã offi¬
nentiorem uiã uobis demonstro. et cepit

Expanded text:
quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. mus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam offinentiorem viam vobis demonstro, et coepit
Abbreviated transcription (Latin):
maxima beneficia st̃ in nob̃. qͥa caritas dei
ꝑ ipsũ diffusa ẽ incordib nrĩs. post resurrec¬
tionẽ suam dare uoluit: Quod significauit
amore scłi separetur: tota currat indm̃. Hic
enĩ nascinur et morim᷑. Hoc ñ ameniꝰ. cari¬
tate inigremꝰ: caritate sursũ habitemꝰ. cari¬
tate illa qua diligim: us dm̃: nichil aliud
unihac nr̃ȩ uitȩ peregrinatione meditem᷑.
nisi qͥa hic ñ semꝑ erimꝰ. et ibidem nob̾ locũ

Expanded text:
ritas Dei per ipsum diffusa est in cordibus nostris, post resurrectionem suam dare voluit? quid significavit?amore saeculi separet, ut tota currat in Deum. Hic enim nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus, charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper
Abbreviated transcription (Latin):
tudo fugiet. In uno habitare ñ posst̃. ui¬
gor pulcritudinis: & gemitus senectutis.
Om̃ia gͦ ista ñ nobis ꝓmisit quidixit. qui
credit᷑ in me ueniat᷑ et bibat᷑. et flumina
deuentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. uitã ẽt̾nã
ꝓmisit. ubi nichil tumeamꝰ. ubi ñ contur¬
ben᷑t: unde ñ migremꝰ. ubi ñ moriamur:
ubi nec decessor plangatur. nec successor
sꝑetur. Quia gͦ tale ẽ qd̃ nobis ꝓmisit
amantib et spiritus scĩ caritate̾ feruen¬
tib. ideo ipsũ sp̃m noluit dare nisi cũ eẽt
glorificatꝰ: & in suo corpore ostendere ui¬
tam quã modo ñ habemꝰ. s in resurrectio¬
nem speramus.

Expanded text:
tudo fugiet; et in uno habitare non possunt vitudo fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor speretur. Quia ergo tale est quod nobis promisit amantibus, et Spiritus sancti charitate ferventibus; ideo ipsum Spiritum noluit dare, nisi cum esset glorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione s
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit ñ dñabit᷑. Eoce qd̾ aniemꝰ sibibimꝰ: si inipsũ
ipsũ credimꝰ qͥ resurrexit. Et dabit nobis ñ
qd̃ hic amant hoĩes. quidm̃ ñ amant: aut
tanto plus amant. quanto illũ minꝰ amant.
tanto aute hoc minus amant: quanto illũ
uitias terrenas et temꝑales: ñ hoiẽs &e
potestates inscło isto. Uidecis enĩ omĩa hȩc
dari & hõib malis: ne magni pendant᷑ a
bonis. Non ipsã postremo corꝑis sanitatẽ.
Non qͥa ipse illam ñdat: s quia ut uidecis
& pecorib dat. Non uitã longã. Quid ẽ enĩ
longũ. qd aliquando finit᷑: Non ꝓmagno
nobis credentib ꝓmisit longeuitatẽ. aut
decrepitã senectutẽ. quã om̃s optant ante¬
quã ueniat: om̃s deilla cũ uenerit mur¬
murant. Non pulcritudinẽ corꝑis: quam
uel corꝑis morbus. uel ipsa senectus que
optatur ext̃minat. Uuult ẽẽ pulcher:
& uult eẽ senex. Ista duo desideria: concorda
ñ eris. Quando senectus uenerit: pulchri¬

Expanded text:
s dicit, non dominabitur . Ecce quod amemus. Si vivimus, si in ipsum credimus qui resurrexit; dabit nobis, non quod hic amant homines qui Deum non amant, aut tanto plus amant, quanto illum minus amant: tanto autem hoc minus amant, quanto illum vitias terrenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo corporis sanitatem: non quia ipse illam non dat, sed quia, ut videtis, et pecoribus dat. Non vitam longam. Quid est enim longum quod aliquando finitur? Non pro magno nobis credentibus promisit longaevitatem, aut decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corporis morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: ista duo desideria sibi invicnon eris: quando senectus venerit, pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut possumꝰ : priꝰ querendũ ẽ ne quẽ
forte moueat. quomͦ nondũ erat sp̃c in ho¬
minib sc̃is. cũ de ipso dño recens nato lega¬
symeon: agnouerit etiam anna uidua
propħissa. agnouerit iohes ipse: qui eum
baptizauit. Impletus sp̃u scõ zacharias:
conciꝑet. accepit. Multa gͦ indicia p̃ceden¬
tis sp̃c sc̃i habemꝰ: antequã dñs głificaret᷑
resurrectione carnis suȩ. Non enĩ aliũ sp̃m¬
etiã ꝓpħȩ habuerunt: qui xp̃m uenturum
p̃nuntiauert. S modꝰ qͥdam futurus erat
dationis huiꝰ: qui oĩno antea ñ apparuerat.
De ipso hic dr. Nusquã enĩ leguus antea:
congregatos hoĩes accepto spiritu scõ lingͥs
omniũ gentiũ locutos fuisse. Post resur¬
rectionẽ aut̃ẽ suã pͥmũ quando apꝑaruit¬

Expanded text:
 prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legaSimeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Zacharias conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat dationis hujus, qui omnino antea non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, p
Abbreviated transcription (Latin):
deo: ñ totũ. quia ñ accepimus totũ. De
pignore multa nouimꝰ. Pignus enĩ accepi¬
mus: & huiꝰ pignoris plenitudo postea da¬
bitur. Interim in hac ꝑegrinatione pignꝰ
nos consoletur: quiaqͥ nos dignatiis est oꝑ¬
pignerare. multũ paratus est dare. Sitał
uidenti ẽ intellectus. son enĩ ñ erat sp̃ẽ
dei qͥ erat apud dm̃: s ñdũ erat in eis qͥcre¬
diderant iniħm. Ita enĩ disposuit dñs iħc
ñ eis dare sp̃m istũ dequoloquimur: nisi
post resurrectionẽ suã. et hoc ñ sine causa.
Et forte si queramus: annuet ut inuenia¬
mꝰ. Et si pulsemꝰ: aꝑit ut intremus. Pietas
pulsat ñ manꝰ quamquã pulset et manus:

Expanded text:
Deo: non totum, quia non accepimus totum. De Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis videnti est intellectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus,
Abbreviated transcription (Latin):
habet in se ꝓpriũ sp̃m: de quo loquebar cũ
dicit paulus apłs. Quis enĩ seit hominũque¬
ẽsunt hoĩs. nisi. sp̃c hominis qͥ in ipso est:
Ipsa enĩ st̃ ꝓpria nr̃a quȩ interius cogitamꝰ:
et cogitationũ uniuscuiꝰq hõĩs ipsius spc̃
testis ẽ. Sic & quȩ dei sunt nemo scit: nisi
sp̃s dei. Nos cũ sp̃u nr̃o: ds cũ suo. Ita tam̃
ut ds̃ cũ suo sp̃u sciat etiã qͥd agatur in no¬
bis: Nlos autẽ sine eiꝰ sp̃u scire ñ possumus
qͥd̾ agatur indeo. Ds autẽ scit innobis: et
qđ ip̃si nescimꝰ in nobis. Nam infirmitate
suã petrus nesciebat. quando adño qd̃ ter
eẽt negaturus audiebat: & eger se ignora¬
bat. medicus egrum sciebat. St gͦ quedam
quȩ ds̃ nouit in nobis: nescientib nobis.
Tam̃ quãtũ adhoĩes ꝑtinet: nemo sic se
nouit. quomͦ ipse homo. Alius nescit qͥd
in illo agatur: s sp̃c eius nouit. accepto
autẽ spiritudei discimꝰ et qͥd agatur in

Expanded text:
habet in se proprium spiritum, de quo loquebar cum habet in se proprium spiritum, de quo loquebar cum dicit Paulus apostolus, Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dñs ut ueniamus & bibamus. suntꝰ
sitiamus: & dic̃. quia cũ biberimꝰ fluent
aquȩ uiuȩ fluent denr̃o uentre. uenter
interioris hoĩs: conscientia cordis ẽ. Bibito
gͦ. isto liquore uuiscit purgata conscientia:
& hauriens fontẽ habebit. etiam ipsa fons
erit. Quid ẽ. fons. uel qͥd ẽ fluuiꝰ qͥ manat de
uentre interioris hõis: Beniuolentia: qua
uult consulere ꝓximo. Si en ĩ pucet qͥa qd̃
bibit soli ipsi debet sufficere: ñ fluit aqua
uiua deuentre eiꝰ. Si autẽ pximo festinat
consulere: ideo ñsiccat qͥa manat. Uidebi¬
Et unusqͥsq in se ipso debet agnosere si bi.¬
bit. & siuiuit ex eo qd̾ bibit. Non enĩ nos de¬
serit fons: si ñ deseramus fontẽ. Exposuit
eugłista ut dixi. unde dñs clamasset. ad qua¬
lẽ potũ inuitasset: qͥd bibentib ꝓpinasset
dicens. Hoc autẽ dicebat de spũ: quẽ acceptu¬
ri erant credentes ineũ. Nondũ erat sp̃c¬

Expanded text:
ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. VidebiEt unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc amas in altero. qͥa & ipse amat te ani¬
mũ amas. quia ñ caro s animus amat. Ideo
enĩ amas: qͥa te amat. Quere unde te amet:
& uide qͥd ames. Plus gͦ amat᷑: & ñ uidetur.
Aliqͥd etiam uolo dicere. ubi magis appare¬
at dilectioni ur̃e quantũ ametur animus:
delectantur. et forma m̃broꝵ accendunt᷑:
tunc amant ampliꝰ quando amant᷑. Nã si
amet & sentiat qͥa odio habetur. magis iras
pendit. Si gͦ ipsi corporum amatores reda¬
mari se uolunt. et hoc magis eos delectat
si ament᷑. quales sunt amatores animoꝵ:
Et si magni sunt amatores animoꝵ. quales
sunt dei amatores qui pulchros animos
facit : Sic̃ enĩ amimus facit decus incorꝑe:
sic ds̃ in animo. Non enĩ facit corꝑi unde
ametur: nisi animus. Qͥ cũ migrauerit
cadauer horresces: et quantũcũq pulchra
illa m̃bra dilexeris: sepelire festinas. Decꝰ
gͦ corꝑis animus: decus animi d̃s. Clamat

Expanded text:
si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, anisi hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, orum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascpendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat
Abbreviated transcription (Latin):
teriorẽ: quam exteriorẽ. Unde hoc constat:
unusqͥsq inseipso ꝓbet. Quauis enĩ qui ma¬
le iuunt animos suos corꝑi addicant: ui¬
uere tam̃ uolt̃. qd̃ ñ est nͥ animi. Magisq
seipsos indicant qui regunt: quã illa que
regunt᷑. Regunt eñĩ animi: regunt᷑ corꝑa.
Saudet qͥsq uoluptate: et capit decorꝑe uo¬
luptatẽ. S separa animũ: nichil restat incor¬
pore qd̃ gaudeat. Et si de corpore gaudet: ani¬
mus gaudet. Sigaudet de domo sua.dese
ñ debet gaudere: Et si habet animꝰ unde ob¬
lectet᷑ ex trinsecus. sine delitiis manet intͥn¬
secus: Omnino constat plus amare hoĩem
animã suã: quã corpus suũ. S et inaliohoĩe
plus amat homꝰ anima quã corpus. Qͥd eni
amat᷑ in amico. ubi ẽ amor sincerior. & casti¬
or: Qtud amatur inamrico. animꝰ an corpus:
Si fides amatur: animꝰ amat᷑. Sibeniuolen¬
tia amatur: beniuolentiȩ sedes animꝰ est.

Expanded text:
teriorem quam exteriorem. Unde hoc constat? teriorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est:
Abbreviated transcription (Latin):
quib alii confunderent᷑ alii docerentur.
nouissimo festiuitatis illiꝰ die tẽ enĩ festa
agebant᷑: quȩ appellantur scenophegia.
io est tabnaculoꝵ constructio. De qua
festiuitate iam antea meminit caritas
Quã quã scd̃m interiorẽ hominẽ. & qͥ amat
migrat: s aliud ẽ migrare corꝑe. aliud cor¬
de. Migrat corꝑe: qͥ motu corporis mutat
locũ. Migrat corde : qͥ motu cordis mutat
affectũ. Si aliud amas aliud amabas: ñ ibies ubi
eras. Clamat gͦ nobis dñs: stabat enĩ et cla¬
mabat. Siqͥs sicit ueniat ad me ꝙ bibat.
& qͥ credit inme sic̃ dicit scriptura flumi¬
na deuentre eiꝰ fluent aquȩ uuẽ. Qͥd hoc
eẽt quando eugłista exposuit. immorari
ñ debemꝰ. Unde enĩ dixit dñs. Siqͥs sitit
ueniat adme et bibat. et qͥ credit inme fui¬
mina detientre eiꝰ fluent aquȩ uiue: con¬
iniu sibilis: exterior autẽ uisibilis. Si melior int̾ior
quã exterior: & quod ñ uidecur hoc plus
amatur. sonstat enĩ plus amari hominẽ in¬

Expanded text:
alii confunderentur, alii docerentur; novissimo illius festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. 2. Clamat ergo nobis Dominus: Stabat enim, et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Quid hoc esset, quando Evangelista exposuit, immorari non debemus. Unde enim dixerit Dominus, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat, et, Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae; coninvisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorasset matheus. etiã testimoniũ ꝓpħicũ
addidit. dicens. ut adimpleretur qđ dic̾tum ẽ. ꝑ y
saiam ꝓpħam dicentem. Ipse infirmitates nr̃as ac¬
cepit. & egrotationes portauit. Alio loco dicit mar

Expanded text:
commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes
Abbreviated transcription (Latin):
heliã curru igneo in alta subuectus ẽ: Quis pretheli¬
seum qđ paulo ante cõ memoraui sepulto suo cadauere.
sorum secum leo nũ esurientiũ ux̃ in nocuus: Aiuis pre¬
ter tres uiros. ananiã. azariã. misahelem. inflãmis
ardentib & ñ urentib. deambulauit illesus: Pretereo
cetera. qm̃ hec satis ẽẽ arbitror. quib demõstraret᷑&
aliossc̃os quedam oꝑa miranda fecisse. que nemoa¬
lius fecit. S quitã multa uicia & malas ualitudines
uexationesq mortaliũ tanta potestate sanaret. mul¬
lus om̃ino legitur antiquorum. Ut enim taceant᷑ qͦs
iubendo sic̃ occurrebant saluos singłos fecit. mar¬
chꝰ euangłista quod am locoait. Uesꝑe autẽ fac̾to eũ
sol occidisset. afferebant ei om̃s male habentes. & de¬
monia habentes. & erat om̃is ciuitas congregata
adianuam. & curauit multos qͥuex abant᷑ uariis
languorib. & demonia multa eitiebat. Id autẽ eũ

Expanded text:
Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter EliEliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, sorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse aralios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ei omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ helias. fecit heliseus. & cũ in hac carne uiueret.
& cũ in suo monum̃to sepultꝰ iaceret. Nam quidam
portantes mortuũ. c̃ irruentib hostib eo refugiss&̃.
eumq ibi posuissent: continuo resurrex̃. fecit tam̃
aliqua ap̃s. que nemo alius fecit. qđ quinq milia
hominũ de quinq. &. quatuor milia de septem pani
b pauit. qđ suꝑ aquas ambulauit. & petro ut hoc fa¬
ceret p̃stitit. qđ aquã mutauit in uinũ. qđ aꝑuit o¬
culos ceci nati & alia multa quȩ cõmemorare longũ
ẽ. S respondet᷑ nobis & alios fecisse. que iꝑse ñ fecit.
& que nemo alius fecit. Quis enĩnisi moyses egip¬
tios plagis tot tantisq ꝑ cussit. diuiso maripopłm
duxit. manna de celo esurientib impetrauit. aqͣm¬
de petra sicientib fudit: Quis nͥ ihs naue popło transi¬
turo iordanis fluenta diuisit. & currentem solem emis¬
xilla mortui asini exundante satiatus ẽ: Quis pret᷑

Expanded text:
enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor bus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati ; et alia multa, quae commemorarest. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aqde Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emisxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñs. Qui me odit. & patrẽ meũ odit. Uti¬
q enim qͥ odit ueritatẽ. necesse ẽ oderit & a
quo ueritas nata ẽ. Unde iam quantũ da¬
tum est : locuti sumꝰ. Deinde addidit. unde nobis nũc
loquendũ est.Si oꝑa ñ fecissem in eis que nemo alius
fecit. peccatũ non haberent. Peccatũ illud scilicet mag¬
num. de quo & suꝑius ait. Si ñ uenissem & locutꝰ fuis
loquentẽ & oꝑ antẽ ñ credider̃t̃. Neq enĩ nullũ habe¬
bant peccatũ. antequam loqueret᷑ eis. & oꝑ aretur
in eis. S hoc peccatũ qđ in eum ñ crediderunt ideo sic
cõmemorat᷑. quia ipso peocato tenentur & cetera. Hoc
enĩ siñ haberent & in eum crederent dimitterent᷑ ꝙ ce
tera. S qͥd est hoc. cum dixisset si oꝑa ñ fecissem in eis
mox addidit que nemo alius fecit.: nulla quippe in
oꝑib xp̃i uidentur esse maiora quã suscitatio mor¬
tuoꝵ. quod scimꝰ etiam antiquos fecisse ꝓpħ as. fẽcit

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crtera. Sed quid est hoc, cum dmox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa ñ fecissem in eis que nemo aliusfecit: inueniet ipsũ
fecisse. si quando qͥspiã dei homo tale aliquid fecit. Po¬
test quippe ipse cuncta ꝑ seipsum: nemo autem potest
sunt tres dir̃ s unus ẽ ds̃. De quo scriptũ ẽ. Benedictꝰ
dñs d̾s isrł: qui facit mirabilia solus. Nemo gͦ alius
fecit. quecũq in eis oꝑa fecit: qm̃ quisquis alius homo
aliqͥd eoꝵ fecit ipso faciente fecit. Hec autemipse ñ
illis facientib fecit

Expanded text:
opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe ipse cuncta per seipsum; nemo autem potest non tres dii, sed unus Deus; de quo scriptum est: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit, quaecunque in eis opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipse non illis facientibus fecit
Abbreviated transcription (Latin):
cit. S neq hoe factum ẽ in uideis. neq coram eis.
& nondum hoc fecerat quando dicebat. si oꝑa ñ fecissem in
eis. que nemo alius fecit. Nimirũ gͦ illa sunt. que in eoꝵ
ualitudinib tanta miracła salutis ostendit: quanta il¬
lis antea nemo donauit. hec enim uiderunt: & hoc eis
exꝓbrans adiungit & dicit. Nunc autẽ & uiderunt. &
oderunt me & patrem ieum. S ut impleatur sermo
qui in lege eorũ scriptus ẽ: quia odio habuert᷑ me gra-¬
tis. Eorum legem dicit: non ab ipsis inuentã. s ipsisda¬
tam. Sicut dicimꝰ panẽ nr̃m cotidianũ. quẽ tam̃ ado
petimꝰ. addendo da nobis. Gratis autem odit: quinul¬
lum ex odio cõmodum querit. uel incõmodũ fugit.
Sic oderunt dm̃ impii. sicdiligunt iusti. hoc ẽ gratis. ut
alia p̃ter illum ñ expectent bona: qm̃ ipse erit in om̃ib
om̃ia. Quisqͥs uero altius attenderit. rp̃m dicentem. si

Expanded text:
cit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis: cit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cab ant᷑ eum. ut uel fimbriã uestũti eiustã¬
gerent. & quot qͦt tangebant eũ salui fiebant. hec
nemo alius fecit in eis. Sic enim enim ẽ incelligen.¬
dum qđ ait in eis non int̾ eos. uł corã eis. s ꝓrsus
in eis. quia sanauit eos. Hec quippe intelligi uo¬
luit que ñ solũ facerent ammirationẽ. uerũ etiã
manifestam conferrent salutẽ. Pquib beneficiis
utiq amorẽ ñ odium retribuere debuerunt. Om̃ĩa
quidem ceteroꝵ miracula suꝑ at. qđ est natꝰ ex uirgi¬
ne. matrisq integritatem solus potuit nec conceptꝰ
uiolare nec natus.S hoc nec corã eis factũ est nec
in eis. Ad cognoscendã quippe huius miracłi uerita¬
tem. non cõmuni cum eis aspec̾tu. s discreto ab eis
discipłatu. apli ꝑuenerunt. Iam uero illud qđ die
tercio in carne in qua occisus fuerat de sepulcro
se reddidit uiuũ. &. num quam deinde moriturus
cum illa ascendit in celũ. suꝑat etiã cuncta que fe¬

Expanded text:
deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam cuncta quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
dabat. Sic enim dixerat Herba que ego loquor uobis a
me ipso non loquor: pat̾ autẽ in me manens facitoꝑa
ipse. Que oꝑa tunc dicebat. nͥ uerba queloquebatur. clu¬
diebant & credebant illi: & eorumdem uerboꝵ fructꝰ
erat fides illorũ. Nerũtam̃ euangłizantib discipłis. ñ
tam pauci quã illi erant: s gentes etiam crediderunt
Hec sunt sine dubitatione maiora. Nec tam̃ ait maiora
horũ facietis. ut solos apłos eaputaremꝰ esse facturos:
s qui credit in me inquit. oꝑ a que ego facio & ipsefa¬
ciet. & maiora hoꝵ faciet. Itane qͥcũq credit in xp̃m
ista tractanda sunt. nec debent festinatione p̃cipita¬
ri: s ea cogit concludendꝰ iã sermo iste differri. Omelia.¬
xxͣa .uii. de eadem lectioNe.

Expanded text:
xerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet.ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste differri. TRACTATUS LXXII. In eamdem lectione
Abbreviated transcription (Latin):
ritis in nomine meo hoc faciã. ut głificet᷑ pat̾ in filio.
siquid petieritis me in nomine meo hoc faciã: Ergo
&. illa maiora oꝑa.seipsum facturũ esse ꝓmisit. Non
se extollat seruus suꝑ dñm: nec discipłs suꝑ magis¬
trũ. Maiora quam ipse fecit dix̃ eos esse facturos: s
in eis uł ꝑ eos sefaciente. ñ ipsis tamquã exsemecip¬
sis. Ei qͥppe cantat᷑ diligam te dñe uirtus mea. S que
sunt tandẽ ista maiora: Anforte qđ egros ipsis tran-¬
seuntib. etiã eoꝵ umbra sanabat: Mauis ẽ enĩ ut sanet
umbra quã fimbria. Ilud ꝑ se. hoc ꝑ illos. s utrũq ipse

Expanded text:
lio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tame
Abbreviated transcription (Latin):
xi: iã non ẽ. Qđd uicturus sũ: nondũ ẽ. Preteri¬
tũ & futurũ inuenio: in om̃i motu rerũ. In
ueritate que manet & p̃teritũ & futurũ ñ
inuenio. sed solũ p̃sens: & hoc in corruptibilit̃
quod in creatura ñ est. Discute rerũ mutatio¬
nes: inuenies fuit & erit. Cogita dm̃ inueni¬
es est: ubi fuit & erit ẽẽ ñ possit. Ut gͦ & tu
sis: transcende tempꝰ. Sed quis transcendet
uirib suis: Leuet illuc: ille qui patͥ dixit.
Uolo ut ubi ego sũ: & ipsi sint mecũ. Hoc ita¬
q ꝓmittens. ne moriamur in peccatis nr̃is. ni¬

Expanded text:
eteritum et futurum invenio in omni motu rerum: in veritate quae manet, praeteritum et futurum non invenio, sed solum praesens, et hoc incorruptibiliter, quod in creatura non est. Discute rerum mutationes, invenies Fuit et Erit: cogita Deum, invenies Est, ubi Fuit et Erit esse non possit. Ut ergo et tu sis, transcende tempus. Sed quis transcendet viribus suis? Levet illuc ille qui Patri dixit, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum. Hoc itaque promittens ne moriamur in peccatis nostris, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. & dicñtib tu quis es. responderet ueritatẽ.
cũ uideat᷑ ad id quod dictũ est tu quis esresponde
debuisse ueritas. id est ueritas sum. Sed altius
respondit. cũ uideret eos ita dixisse. tu quis es:
ac si dicerent. Qm̃ abste audiuimꝰ nisi credidĩtis
quia ego sũ: quid te esse credimꝰ : Ad hoc respon
dite. Et addidit. Qui & loquor uobis. lelest qͥa
humilis ꝓpt̾ uos fac̾tus: ad ista uerba descendi
Nã si pͥncipiũ sicuti ẽ ita maneret apud patrẽ.:
ut ñ acciꝑet formã serui: & homo loqueretur
hominib: quomodo ei cred̾e̾nt. cũ infirma cor¬
da intelligibile uerbũ sine uoce sensibili audire
ũ: quia ut credatis ñ solũ sum: sed & loquor
uobis. Sed de hac re iã multũ est: loqui uob̾.
Placeat itaq caritati ur̃e: ut quod restat illo
adiuuante seruemꝰ. crastino reddituri

Expanded text:
ritatem, et dicentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; ritatem, et dicentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; cum videatur ad id quod dictum est, Tu quis es? respondere debuisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, dite, et addidit: quod et loquor vobis. Id est, quia humilis propter vos factus ad ista verba descendi. Nam si principium, sicuti est, ita maneret apud Patrem ut non acciperet formam servi, et homo loqueretur hominibus, quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile verbum sine voce sensibili audire um, quia ut credatis non solum sum, sed et loquor vobis. Sed de hac re jam multum est loqui vobis: placeat itaque Charitati vestrae ut quod restat, illo adjuvante servemus, crastino reddituri
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis ur̃is. Tamquã enĩ in eo qđ dixert̃
tu qͥses nicħ alud dixert̃. quã qͥd te essȩ
credimꝰ respondit. Principium: id est pͥn¬
cipiũ me creditȩ. In greco nãq eloquio dis¬
cernitur: quod ñ potest in latino. Aput gre¬
cosem̃ feminini gnuis est pͥcipium. Sic̃ enĩ
apud nos lex feminini generis est. que apud illos
ideo ꝑ diuersas linguas uariat genera uocabulo¬
rũ: quia in ipsis reb non inuenis sexũ. Non enĩ
sapientia uere femina est. cũ xp̃s sit dei sapien-¬
tia & xp̃s appelletur genere masculino. sapientia
feminino. Cũ gͦdicerent uidei tu qͥs es: ille qui sciebat
ibi esse quosdã credituros. & idõ dixisse tuquis es
ut scirent quid illũ credẽ deberent. respondit. Prin¬
cipiũ. Non tãquam diceret principiũ sum. sed tã¬
quã diceret pͥncipiũ me credite: qđ in sermone
neris est principiũ. Uelut si uellet dicere se esse ue¬

Expanded text:
peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt, peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt, Tu quis es? nihil aliud dixerint quam, Quid te esse credimus? respondit, Principium; id est, Principium me credite. In graeco namque eloquio discernitur, quod non potest in latino. Apud graecos enim femini generis est principium, sicut apud nos lex generis feminini est, quae apud illos ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis sexum. Non enim sapientia vere femina est, cum Christus sit Dei Sapientia , et Christus appelletur genere masculino, sapientia feminino. Cum ergo dicerent Judaei, Tu quis es? ille qui sciebat esse ibi quosdam credituros, et ideo dixisse, Tu quis es? ut scirent quid illum credere deberent, respondit, Principium: non tanquam diceret, Principium sum; sed tanquam diceret, Principium me credite. Quod in sermone neris est principium. Velut si vellet dicere se esse ve