comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quid hoc: Ut omnes cred̾e̾nt ꝑ illum.
Et de quo lumine testimoniũ ꝑhibet.
Erat lux uera. Quare addicũ est ueras
Quia ⁊ homo illumtnatus dr̃ lux. S u̾a
lux illa est que illuminat. Nam ⁊ oculi
nr̃i dicuntur lumiua. Et tñ nisiaut ꝑ
noctem luc̾na accendatur. aut ꝑ diem
sol exeat:lumina illa sine causa patent.
Sic ergo ⁊ ioh̾es erat lux. S nõ uera lux
qr nõ illuminatus tenebre erat. S illu¬
minatõne fc̃s est lux. Nisi en ĩ illimuua¬
retur tenebre erat. sicut omnes impii
in dño: nõ intlłig̾emus. Lux inquit in
dño. tenebre nõ in dño eratis. Fiustis
enĩ alñ cenebre. ibi nõ addidit dño. Ergo
tenebre in uob. lux in dño. Sic ⁊ ille nõ

Expanded text:
Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii,in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo teneb
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ enĩ scd̾ id quod d̾s est aut uenit
aut descendit cum sit ubiq p̾sens
homo ut latet in illo d̾s: missus est
añ illum magnus homo. ꝑ cuius te¬
stimoniũ inueniretur plusqͣm hõ.
Et quis est hic: Fuit homo. Et quõ
posset iste uerũ de deo dic̾e: Missus a
deo. Quid uocabatur: Cui nom̃ erat
niũ ꝑhiberet de lumine: Magnũ ali¬
quid iste ioh̾es. ingens m̾itũ. magua
grã magna celsitudo. Mirare. plane
mirare. led tanqͣm montem. Nons ait in
tenebris est nisi luce uestiatur. Ergo tm̃
mirare iohem ut audias quod sequitur.
nõ erat ille lum̃. ne cũ moutem putas
lum̃ eẽ. naufragiũ in monde facias. non
solatium muenias. S quid debes intra¬
ri: Montem. tamqͣm montem. Erige te¬
aut̃ ad illũ qui illuminat montes: qr
ad hoc erectus est ut pͥor radios excipiat.
et ocłis tius sautuis mintiet. Ergo non
erat ille lumen. Quare igitur uenit:
S ut testimoniũ ꝑhiberet de lumme.

Expanded text:
Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesehomo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste verum de Deo dicere? Missus a Deo. Quid vocabatur? Cui nomen eratnium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine.
Abbreviated transcription (Latin):
dei fca sunt omnia. sam inueniuntur
illud potũunt uidẽ quod est. s uid̾unt
de longe. Noluunt ten̾e humilitatem
xp̃i. in qua naui securi ꝑuentrent ad
id quod de longe uide̾ pocũunt. ⁊ sorduit
eis crux xp̃i. Mare tnͣseundũ est. ⁊ lig¬
nũ ꝯtempnis: O sapĩa suꝑba irrides
crucifixũ xp̃m: Ipẽ est quem longe ut¬
di. In pͥncipio erat u̾bũ ⁊ ũbũ erat ap̃¬
est: Quta lignũ tibi humilitatis eius
ncc̃m erat. Suꝑbia enim tumueras.
et longe ab illa patria ꝓiectus eras
Et fluctib huius scli int̾rupta est
uta. ⁊ qua tnseatur ad patͥam non est
nisi ligno porteris. Ingrate irrides eũ
qui ad te uenit ut redeas: Ipẽ fc̃s est
uia. ⁊ hoc ꝑ mare. Inde in mart ambic
tes: naui portare ligno portare. Crede
in crucifixum. ⁊ pot̾is ꝑuenire. Propt̃
te crucifixus est ut humilitatem do¬
ceret. Et qr si sic ueniret ut ds̃ nõ ag¬
noscẽtur. Si enĩ sic ueniret ut ds. ñ
ueniret eis qui uid̾e dm̃i nõ pot̾ant.

Expanded text:
Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apuest? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulates, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
cit enim te. nõ ui nõ impulsu. s uo¬
luntate tua. si enĩ malo nõ ꝯsẽtires.
stares. illuminatus man̾es. Modo aut̃
qr iam cecidisti. ⁊ fr̃s es sautrus corde.i
unde uidi illa lux pt̃. uenit ad te cal

Expanded text:
cit enim te, non vi, non impulsu, sed vocit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te tal
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat inquit oẽm hoĩem uenien¬
tem in hunc mundũ. Ram si illiuc non
reced̾et: nõ cẽt illuminandus. S iõhic
illimunandus: qr illinc recessit ubi hõ
nit huc ubi erat: In hoc iinido erat. et
hic erat. ⁊ huc uenit. Hic erat ꝑ diunu¬
tatem. huc uenit ꝑ carnem. Quia cũ eẽt
hic ꝑ diuenitatem ab stultis ⁊ cecis et
miquis uideri nõ pot̾at. Ip̃i miqui te¬
nebre sunt de quib dcm̃ est. Luxluceat ĩ
tenebris. ⁊ tenebre eam nõ ꝯp̃hend̾unt.
Ecce hic est ⁊ mͦ ⁊ hic erat ⁊ semꝑ hic est
et nũqͣm recedit. nusqͣm secedit. Opus
est ut hẽas unde uideas: quod tibi nũq̃
recedit. opus est ut tu nõ recedas ab eo
qui nisqͣm recedit. Opus est ut tu nõ
deseras. ⁊ nõ deseris. Noli cade ⁊ nõ tibi
occidet. Si tu fecis casum. ⁊ ille tibi fa¬
cit occasum. Si aut̃ tu stas. p̾sens est tͥ
S nõ stetisti. Necordare unde cecideris
unde te deiecit qui pͥor te cecidit. Deie¬

Expanded text:
illuminat, inquit, omnem hominem venienilluminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homnit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Deje
Abbreviated transcription (Latin):
uera que illuminat õem hoĩem ueni¬
entem in hunc mundũ. Si oẽm hotui¬
nem uenientem: ⁊ ip̃m iohem. Ip̃e eigo
illuminabat a quo se demonstrari uo¬
lebat. Intsł̾igat caritas ur̃a. Ueniebat
enim ad mentes infirmas. ad corda sau¬
cia. ad atiem anime lippientis. Ad hoc
uen̾at. ⁊ unde posset anima uidẽ quod
ꝑfecte est: Nũo płmq fit ut in aliquo
coepore radiato cognoscatur ortus esse
sol: qm̃ oculis uid̾e nõ possumus. Quia
et qui sautios hñt ocłos. ydonei sunc
uidere parietem illuminatũ ⁊ illustͣ¬
tum a sole. uł mondem. uł arborem. aut
aliquid eiꝰ modi ydonei sunt uide̾̃. Et in
alio illustrato demonst̾tur sił ortus ille
cui uidendo aohuc iiius ydoneam aciem
gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos uene
Radiauit iohem. ⁊ ꝑ illũ confitentem se ra¬
diatum. se illuminatũ ẽẽ: nõ qui irradia¬
ret ⁊ illuminaret: cognitus est ille qui il¬
luminat. cognitus est qui illustrat. cog¬
nitus est qui implet. Et quis est: Qui

Expanded text:
inat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos Chrisradiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. ⁊ ex ip̃a nta hoĩes illuminant᷑.
pecora nõ illuminantur: qr pecora nõ
hñt rõnales mentes que possint uidẽ
sapĩam. Homo aut̃ fc̃s ad ymaginem
dei ht̃ rõnalem ñtem ꝑ quam possit ꝑ¬
ciꝑe sapĩam. Ergo illa uita ꝑ quã fcã
sunt omnia. ip̃a uita lux est ⁊ nõ quoꝵ¬
cumq antmaliũ. s lux hoĩm. Unde pau¬
lo post dicit. Erat lumen uerũ. quod
illuminat oẽm hoĩem uenientem in
hunc mundũ. Ab illo lumine illumi

Expanded text:
ines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est: et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumi
Abbreviated transcription (Latin):
est ista sapĩa. Et dcm est. Beati m̃docorde.
onũ est fr̃es kiñi ut textũ diuinar
scripturaꝵ ⁊ maxime sc̃ĩ euͣngelii
ulł̃m locum p̾t̾mittentes ꝑtractemus
ut possumus. ⁊ ꝓ nr̃a capacitate pasca¬
mur. ⁊ ministremus uob unde ⁊ nos pas¬
cimur. Capitulũ pͥmũ p̃t̾ito die dñico

Expanded text:
est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde,  est, fratres, ut textum divinarum Scripturarum, et maxime sancti Evangelii, nullum locum praetermittentes pertractemus, ut possumus; et pro nostra capacitate pascamur, et ministremus vobis unde et nos pascimur. Capitulum primum praeterito die dominico
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. cuius ego nõ sum dignus corrigiã
calciam̃ti solue. Ab ip̃o lumme illumina¬
tus erat qui dixit. In pͥncipio erat u̾bum.
et u̾bum erat apud dm̃ ⁊ d̾s erat u̾bum.
Ergo illa uita lux est hõtm. S forte adhuc¬
stulta corda caꝑe istam lucem nõ possut.
qr poc̃is sius aggͣuantur ut eam ude̾ nõ
lux lucet in tenebris. ⁊ tenebre eam nõ
ꝯp̾hend̾unt. Ergo frẽs quõ homo positus
in sole cecus p̾sens est illi sob s ip̃e soli
absens est. sic omnis stulcus. omnis mi¬
quuo. omnis impuis cecus est corde. pre¬
sens est sapĩa. S cum ceco p̾sens est: ocuł
eius absens est. Nõ qr ip̃a illi absens est
iste: Mundet unde possit iuderi. Quõ si pp̃er
ruente pulue. uł pituita. uł fumo. dioe¬
ret illi medicus. purga de ocło tuo qͥd¬
quid mali est ut possis indẽ lucem ocłoꝵ
tuoꝵ. Puluis. pituita. fumus. pcr̃a. et
miquitates sunt. Tolle inde ista om̃ra
et uidebis sapiãm que p̾sens est: qr ds

Expanded text:
me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam calceamenti solvere . Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo sruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tuit d̾s ut ista creatura mintina ⁊ ab¬
rectissima ipsa nos torqueret: ut cum
suꝑbus fuerit homo ⁊ se iactau̾t ad¬
uersus dm̃. ⁊ cim sit mortalis mor¬
talem t̾ruit. ⁊ cũ sit homo primum
lot̾em nõ agnou̾it. cum se erexit puli¬
tib subdatur. Quid est quod te intut
humana suꝑbra. Homo tibi ditit eõ¬
uitiũ ⁊ tumiusti ⁊ iratus es. pulici¬
b resiste. ut dormias. Cognosce quis
urm domandam cieata isteã que mo¬
bum potuit deus domare de uirsis.
de leonib. de serpentib Muscas ⁊ ra¬
nas illis t̃misit. ut reb uilissimis
et sine ipõ fcm̾ est nich. s quõ ꝑ ip̃m ftã¬

Expanded text:
tuit Deus istam creaturam minimam et abtuit Deus istam creaturam minimam et abjectissimam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui superbiam nostram domandam creata ista, quae mobum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis et sine ipso factum est nihil. Sed quomodo per
Abbreviated transcription (Latin):
apem quis fecio que paulo amplior
est musca:Non ausus est ille dicẽ. qr
deus fecit apem. et muscam nõ fecit.
qr ies erat ꝓrima. Ab ape duxit ad locu¬
stani.l locusta. ad lacertũ. ⁊ lacerto.
ad auem. ab aue: duxit ad pecus. inde
ad bouem. inde ad elephantũ. postre¬
mo: ad hoĩem. ⁊ ꝑsuasit homini. qr ñ
a deo fc̃s̃ est homo. Ita ille miser cum
tedium passus est a muscis: musca
fr̃s̃ est quem dyabolus possidet. Bel¬
zebub quippe int̾ptari dicitur pri¬
ceps muscaꝵ. De quib scriptum est
Musce moriture ext̾minant oleum
suauitatis. Nuid igitur fĩs qͣre istã
diti. Claudite aures cordis iri adũ¬
sus dolos iimici. Intlligite qrds fecit
omnia ⁊ sius gradib collocauit. Ere
aut̃ patimur młta mala ⁊ a creatu¬
in quam fecit ds: Qiua offendimus
dm̃. Nũquid hec ingłi patumcurs
fortasis⁊ nos in uita illa ilta no du
tunebimus. De pena tua pcc̃m tuii accu¬
sa: nõ iudicem. Ram pp̾ suꝑbiam insti¬

Expanded text:
apem quis fecit, quae paulo amplior apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quia Deus fecit apem, et muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminant oleum suavitatis . 15. Quid igitur, fratres? quare ista dixi? Claudite aures cordis vestri adversus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam insti
Abbreviated transcription (Latin):
ec sine ip̃õ fcm̃ est nicħ. Unulsa enĩ creitura
ꝑ ip̃m fea est. maior mator. ꝑip̃m fc̃a sunt
suꝑa. infera. spiritales. corporilos ꝑ ip̃mi
fea sunt. stulla enĩ forma ulla compages
dcm̃ est: onua in m̃sura ⁊ num̾o et pon¬
dere disposuisti. Remo ergo uos fres fal¬
lat. qũ forte tedrum patimini a muscis
Etenim aliqui derisi sunt a dyabolo. ⁊
a muscis capti sunt. Solent enĩ aucupes
pon̾e in muscipula muscas. ut esiiẽ¬
tes anes decipiant. Sic ⁊ isti ad muscas
a dyabolo decepti sunt. Ram nescioquis
tedium patiebatur a muscis. inuenit
illum manicheus tedio affcm̃ ⁊ cũ di¬
ceret se nõ posse pati muscas. ⁊ odisde i¬
las uehement̾. statim ule. Nus fecit
bas. Et q tedio affectus erat ⁊ oderat
illas: nõ ausus est dige deus fecit illas.
Erat auit̾ catholicus. Ille statim sbiecit.
credo ꝙ dyabolus fecit muscas. Et ille
statim. Si initscam dẏabolus fecit sic̃
uideo te confiti qr prudent᷑ intelligis

Expanded text:
et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt supera, infera; spiritualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla compages,dictum est, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit:credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis,
Abbreviated transcription (Latin):
quo ueniend̾ ẽẽt. s ingrati illi qui uł
p̾stitit quod uidunt sibi uolũunt
tribuere quod uidebant. Et fcĩ suꝑbi
amiserunt ⁊ quod udebant. ⁊ gu̾si
sunt inde ad ydola ⁊ ad sisachea. et ad
culturas demonioꝵ a dorare creatura.
ista frerunt. ot aut elidentur lupbicist
Cum aut̃ suꝑbirent sapientes se ẽẽ dixe¬

Expanded text:
et: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem supe
Abbreviated transcription (Latin):
est nicħi. Quod fc̃m est in illo uita est. Et
uita erat lux hoĩm ⁊ lux in tenebris
lucet. ⁊ tenebre eam nõ ꝯp̾henderunt
Hucusq tractatũ eẽ credo. Recordam ĩ
omnes qui affiustis. ⁊ qui nõ affrustis:
credite nob̾ ⁊ hiis qui adeẽ uoluerunt.
Nunc ergo qr nõ possumus semꝑ om̃ĩa
replicare. pp̃ eos qui hoc uolunt quod
sequitur. ⁊ oneri est illis si repetantur
pͥora cum defraudatõne postioꝵ: dignẽ¬
tur ⁊ qui nõ aderant nõ p̾t̾ita exigere
led cum luis qui aderanc ⁊ numnc audire

Expanded text:
od factum est, in illo vita est; et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui adfuistis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse voluerunt. Nunc ergo quia non possumus semper omnia replicare, propter eos qui hoc volunt audire quod sequitur, et oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
est. in oꝑe uisibłr erit. Ecce fta est in oꝑe
nũ quid destitit ẽẽ in arte: Et illa ĩ oꝑe
fcã est. ⁊ illa manet que ni arte est. Nam
pt̃ illa archa putresc̃e. ⁊ tt̾m ex illa que
in arte est alia fabricari. lttendite ergo
archam in arte. ⁊ archam in oꝑe. Ircha
in oꝑe nõ est uita. archa in arte inta ẽ.
qr uiuit antina artificis ubi sunt ista
omnia añqͣm pferantur. Sic ergo fr̃es
omnia hicque fiunt ꝑ ip̃am artem ñ
continuo uita sunt. s quidquid fcm ẽ
uita est in illo. Terram uides. est in ar¬
te t̾ra. Celum uides. est in arte celũ. So¬
lem ⁊ lunam uides. sunt ista in arte.
S foris corpora sunt: in arte uita sũt.
Uidete si quõ potestis. Magna enim res
dicta est. ⁊ si nõ a me magno. aut non ꝑ
me magnũ: tñ a magno. Nõ enĩ a me
ꝑuulo dicta sunt hec. Sz ille nõ est puu¬
lus ad quem respitio ut dicam. Caprat
nutriat cor ut possit. Unde nutriate

Expanded text:
est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere; est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere; numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est, et illa manet quae in arte est: nam potest illa arca putrescere, et iterum ex illa quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte, et arcam in opere. Arca in opere non quia uiuit anima artificis, ubi sunt ista oninia antequam proferantur. Sic ergo, fratromnia hinc, quae sunt per ipsam artem, non continuo uita sunt, sed quidquid factum est, uita est in illo. Terram uides; est in arte terra. Caelum, uides; est in arte caelum. Solem et lunam uides; sunt et ista in arte, sed foris corpore sunt, in arte uita sunt. Videte, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat nutriat cor, ut possit. Unde nutriat?
Abbreviated transcription (Latin):
iccepimus uitam. Ergo ⁊ lapio uita
est. Inbonestũ est sic intllig̾e̾. ne rursus
nob̾ subreꝑat ead sordissima secta ma¬
nicheoꝵ ⁊ dicat. qr ht̃ uitam lapis. hc̃
aĩami ⁊ paries. ⁊ resticula ht̃ aĩam. et
lana et uestis. Golent enmi delirantos
dicere. et cimi repͥhensi fu̾nt ⁊ repulsi.
qi de scripturis ꝓferunt dicentes.i
utquid dcm̃ est quod fcm̃ est in illo iu¬
ta est: Si enmi onmia in ipo fca sunt.
omnia uita sunt. Non te inducant p¬
martu sic. Quod fcm est. hic ibdistigue.
epdemde infer. in illo iuita ess Qutꝰ eit
loe facta est t̾ra. sip̃a c̾ra que frã est
no est tuti. Eit aie mpa lapientia.
lpiritalit rõ quedam qua t̾ia bẽa est.
hec uita est. Nũo possum dicam caritati
ur̃e. faber facit archam. pͥmo in arte h̃t
archam. Si enĩ in arte archam nõ hr̃et.
unde illam fabricando ꝓferret: Sed
archa sic est in arte. ut nõ ip̃a archa sit
que uidetur oculis. In arte inuisibłr

Expanded text:
cepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. 17. Quomodo possum, dicam Charitati vestrae. Faber facit arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitabilis. respondebis statim. Ab¬
sit ut ego uł credam uł sentiam com¬
mutabilem dm̃. Incõmutabił estd̃s
Antma tita qͣmius ꝑra. qͣmius forte
ad huc crnalis. non i potuit respon¬
dere nesi incõmutabilem dm̃. Om̃is
engo crratura mutabilis. Quõ ergo:
potiristi sitillare in illud quod est
luꝑ omnem creaturam ut certus mn re¬
sponderes incõmutabilem dm̃: Quid est
finitam. ubiq p̾sentem. ubiq totam
nusqͣm inclusam: Nũ ista cogitas hoc
est u̾bum de deo in corde tuo. Rũquio ã
hoc est sonus ille qui qͣtuor litt̾is ꝯstat
et duab sillabis. Eigo quecũq dicun¬
tur ⁊ tnͣseunt soni sunt sillabe sunt
litte sunt. hoc u̾bum tnͣsit. sonat. Qo¬

Expanded text:
commutabilis? respondebis statim, Abcommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid estfinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum transit
Abbreviated transcription (Latin):
go ⁊ dei u̾bum sonuit ⁊ ꝑactum est
Qũo omnia ꝑ ip̃m fcã sunt ⁊ sine ipõ
fcm est nichil: Quo ꝑ illud regitur qd̾
ꝑ illud creatum est si somuit ⁊ tͣnsiit
Quale ergo u̾bum quod ⁊ dicitur ⁊ nõ
tͣnͣsit. Incendat caricas utã magnai
res est. magna res est Cotidie dicendo
u̾ba uluerunt nobis: qr sonando u̾¬
ba ⁊ tnseundo iuluerunt. ⁊ nicħ aluid
uidentur qͣm u̾ba. Est u̾bum ⁊ in ip̃o
homine quod manet intus. Nam sonꝰ
ip̃e sonus. Ecce u̾bum dico cum dico d̾s
Qm breue est quod dyxi q̃tuor lut̾as ⁊
duas sillabas. Rũquidnam hoc tocum
est deus q̃tuor litt̾e ⁊ due sillabe: An qñ¬
tum hoc uile est. tantul carũ est quod
in eis mtlligitur: Quid fcm̃ est in cor¬
de tuo cum audisses ds̃: Qnd fcm̃ est
n corde meo cum dice̾m d̾s: Magna
et summa quedam sub̾a cogitata est
que tͣnscendat õem mutabilem cier¬
turam carualem ⁊ animalem. Et si
dicam tibi d̾s ꝯmittabilis est. an in¬

Expanded text:
go et Dei Verbum sonuit et peractum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonuit et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso homine, quod manet intus: nam sonus  sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras, et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae, et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an in
Abbreviated transcription (Latin):
tare quid tnͣscendit nisi uidertis quo
ꝑuen̾it. Queris de celo ⁊ t̾ra facta sunt
Queris de hiis que sunt in celo et terra.
utiq młto magis et ip̃a fcã sunt. Qris
de sp̃ualib creaturis de angłis ⁊ archan¬
gelis. sedib. dñatõnib. uirtutib pͥnci¬
patib ⁊ ip̃a sc̃a sunt. Nam cum enimĩa¬
conclusit sic Ipẽ dixit et fcã sinit. ip̃e mã¬
dauit et creata sunt. S dixit ⁊ fcã sunt.
sunt: nõ potuit iohis cor ꝑuenut ad id
quodait. In pͥncipio erat u̾bum ⁊ ubũ
erat apud dm̃. ⁊ ds̃ erat ubum. nisi tns¬
cendisset omnia que sunt fcã ꝑ ubum
Qualis ergo iste mons. qm scs̃. qm altus
int̾ illos montes qui susceꝑunt pacem
ppło dei. ut colles possent susciꝑe iusti¬
tiam. Uidete ergo fros. forte de istis
montib est iohes. de quib paulo aute
cantauimus. Leuaui ocłos moos in¬

Expanded text:
nscenderit, nisi videatis quo nscenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraconclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse maSi dixit, et facta sunt, sunt, non potuit Joannis cor pervenire ad id quod ait, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiam? 6. Videte ergo, fratres, ne forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paulo ante cantavimus
Abbreviated transcription (Latin):
eos uolebat facę quib exꝓbrabat qr ho¬
mineo erant.:Uultis nosse quid eos
face uolebat: Audite in psalmis. Ego
dixi dis estis ⁊ filii excelsi oneo. Abi
hoc ergo uocat nos d̾s ne simus hoĩes
D tunc in melius nõ erimus hoĩes si
illam celsitudinem ab humilicate sur¬
gamus. ne cum putamus nos eẽ ali¬
quid cum nicħ simus. nõ solũ nõ acci¬
pranius quod nõ sumus. s ⁊ amitta¬
mus quoo sumus. Ergo frẽs de hiis
montib ⁊ iobes erat qui dixit. Inpͥn¬
cipio erat u̾bum ⁊ u̾bũ erat apd dm̃
et deus erat u̾bum. Susceꝑat pacem
mons iste. ꝯtemplabatur dunnita¬
tem ubi. Au alis iste mons erat: Qmͣ̃
citelluo:Ẽimilenderat omnia cacuni¬
na t̾rax. tnͣscenderat omnes campos ae¬
tis. tnͣscenderat omnes altitudies sy¬
derum. tnscenderat omnes choros ⁊ legio¬
nes angłoꝵ. Risi enim tñscendet ista oĩa
que creata sunt: nõ ꝑueniret ad eum ꝑ
quem fcã sunt omnia. Ron potestis cogi¬

Expanded text:
eos volebat facere, quibus exprobrabat quia hoeos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergo, fratres, de his montibus et Joannes erat, qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem f
Abbreviated transcription (Latin):
facile est enmi cum uidetur t̾ra a ꝑicli¬
tantib qĩ conari ad t̾ram. S alñ uidet᷑
t̾ra in monte. ⁊ saxa latent sub monte.
et cum quisq conatur ad montem ici¬
dit in saxa. ⁊ nõ ibi inuenit portum. s
planctũ. Sic fu̾unt quidam montes ⁊
erant illi montes de quib dcm̃ est. sus¬
aprant montes pacem ppło tuo. Niõ eĩ
audiuit. nec in cor hoĩs ascendit. Si ĩ cor
boĩs nõ ascendit: quõ ascendit in cor
iohis: An nõ erat homo iohes: An foete
nec in cor iohis ascendit.s cor iohis in
eam ascendit. Quod enim ascendit in
cor hoĩs. de imo est ad hot̃em. Quo autem
ascendit cor hõĩs: sursum est ab homiue
in cor iolis inqnͣtum ip̃e iobes nõ erat
homo. Quid est nõ erat homo: Inqntũ
annuntiatores dei. Ideo carualib ⁊ ami¬
malib nõ ualentib ꝑcipe que sunt dei
quid ait apłs: Cum enĩ dicitis ego sũ
pauli ego appollo. nõne hoĩes estis:Ro

Expanded text:
Facile est enim cum videtur terra a pericliFacile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. qr de deo ut bomo dixit. ⁊ quid̾m
spiratus a deo: s tñ homo. Nuia inspua¬
tus dixit aliquid. si nõ inspiratus ẽẽt.
dixisset nicħ. Quia u̾o homo inspiratus
nõ totũ quod est dixit: s quod potuit hõ
montib de quib scriptũ est. Suscipiãt
montes pacem ppło tuo ⁊ colles iustit¬
am. Montes excelse anime sunt. ⁊ colles
puuile animc sunt. S iõ montes excipi¬
unt pacem: ut colles excipere possint¬
institiam. Que est iustitia quam colles
ercipiunt: fides. Qui iustus ex fide in¬
rut. Nõ aut̃ accipent minores anime.
fidem nisi maiores anime que montes
dicte sunt ab ip̃a sapĩa illustrentur.i
ut possint ꝑuulis trahic̾e quod possint
puuli caꝑe ⁊ uiui̾e ex fide colles. qr mon¬
des pacem suscipiunt. Ib ip̃is montib
dosn est eccłe pax nob̾cum. Et ip̃i mõtes
pacem annuntiando eccłe. nõ se diuisert̃
adusus eum a quo suscepunt pacem.
quile nauem am mpulerit solues.

Expanded text:
potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo,  de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacemquisque navim cum impulerit, solvitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ntuentes quod mͦ auduumus ex lectio¬
ne apłica ꝙ animalis homo nõ ꝑcipit ca
que sunt sp̃c dei. et cogitantes in hac pre¬
senti turba caritatis ur̃e nocẽ eẽ ut młti
sint animales qui adhuc scd carnemi
sapiant. nũdũ qr se possint ad spũalem
explicare quodlectum est in eĩngelio.
In pͥncipio erat u̾bum. et ubum erat
apud dm̃. ⁊ ds erat u̾bum. Hoc ens ani¬
malis homo nõ ꝑcipit. Quid ergo frẽs:
Silebimus hinc: Quare ego legitur
si silebitur. Aut qͣre auditur si nõ expe¬
nitur. S utquid exponitur si nõ intłi¬
gitur. Itaq qm̃ uuirsus ẽẽ nõ dubito in
numo ur̃o quosdam a quib possit non
solum expositum capi. s. ⁊ añqm expona¬
tur nitlłigi: nõ fraudabo eos qui possũt
caꝑe. duni tineo suꝑfluus cẽ aurib eor
qui nõ possunt caꝑe. Postremo aderit
mĩa dei fortasse ut omnib satisfiat et
quis potest: Audeo dicere frẽs mei foesi¬
tan nec ip̃e ioħes dixit. ut est. s ⁊ ipẽ ut

Expanded text:
ntuens quod modo audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualexplicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, equis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut
Abbreviated transcription (Latin):
qui hec dixit accepit ioħes. ille frõs qui
discimbebit suꝑ pectus dñi. ⁊ de pectore
pere unde et ip̃e biberat qui tibi ꝓpia¬
uit. ut leues ocłos ad montes uide ue¬
lium tuum a dño qui fecit celum et
t̾ram. inde impleres poctus unde imi¬
pleuit ille. unde dixisti. auxiliĩ meũ
a dño qui fecit celum et c̾ram. Nui pt̃
ergo imploit. frẽs hoc dixi: leuet qͥsq
cor sirũ quõ illud uidet ydoneũ. et ca¬
prat quod dicitur. G forte hoc dicitis
qr ego uob sum p̾sensior qͣm dõ absit.
Multo est ille p̾sentior. Nam ego oculis
ur̃is apparco: ille conscĩis ur̃is p̾sidet
Ad me autes. ad illũ cor ut utrũq im¬
plertis. Etoe ocłos ur̃os et sensus ipõs
corporis leuatis ad nos nec ad nos. nõ
enim nos de illis montib s ad ipm
cĩnglim̃ ad ip̃m eñigelistam. cor aut
implend ad dm̃m. Et imusquisq sic leuet
ut uideat quid leuet. et quo leuet. Quidi

Expanded text:
qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et de pectore pere, unde et ipse biberat qui tibi propinavit: ut leves oculos ad montes, unde auxlium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qui dixit. nõ sumi ego xp̃c. ne quisꝙ̃ spem
in monte pouens caderet ab illo qui mõ¬
tes illustrat ⁊ ip̃e confessus ait. qm̃ de ple¬
nicudine cus nos omnes accepimtis.
Ita debes dice̾. leuaui ocłos incos in mõ¬
tes unde ueniet auxiliũ mͥ: ne auxili¬
um quod tibi uenit montib impuces
si seqͣris et dicas. auxiliũ meũ a dño qui
fecit celum ⁊ t̾ram. Ergo frẽs ad hoc ista
menuuerim ne qñ erexistis cor ad scꝑ¬
turas cum sonaret eungłm. In pͥncipio
erat ubum. ⁊ cet̾a que lecta sunt. incelli¬
gatis uos leuasse ocłos ad monces. sili
enin moutes ista dice̾nt unde omnuno
cogitaretis nõ inuenuxtis. Ergoex mõ¬
tib uenit nob auxiliũ ut hec uel audi¬
retis. s nũd̾̃ potestis inclłig̾e quod audi¬
stis. inuocate auxiliũ a dño qui fecit
celum ⁊ t̾ram. Quia montes sic potue¬
runt loqui ut nõ possint illi illumĩa¬
re. qr ⁊ ip̃i illuminati sunt audiendo. Inde

Expanded text:
qui dixit, Non sum ego Christus, ne quisquam qui dixit, Non sum ego Christus, ne quisquam in monte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et caetera quae lecta sunt, intelligatis vos levasse oculos ad montes. Nisi enim montes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed nondum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit coelum et terram: quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs mei siuultis intlłig̾e̾ leuate ccłos¬
urõs in istum montem .i. erigite uos
ad euͣngłistam: erigite uos ad eius
sensum. Sz qr montes isti pacem susci¬
piunt. nõ potest aut̃ ẽẽ in pace qui spẽ
ponit in homine: nolite sic erig̾e ocu¬
los i montem. ut putetis in homnie
spem ur̃am ẽẽ collocandam. Et sic dici¬
te leuaui ocłos meos in montes unde
ueniet auxiliũ mͥ ut statim sbiunga¬
tis. auxiliũ meũ a dño qui fecit celum
et t̾ram. Ergo leuemus ocłos in mon¬
tes unde ueniet auxiliũ nob̾ ⁊ tñ nõ
ip̃i montes sunt in quib spes nr̃a ponẽ¬
da est. Accipiunt enĩ ip̃i montes quod
nob̾ miuistrent. Ergo unde ⁊ montes
accipiunt.ibi spes nr̃a ponenda est. O¬
culos nrõs cum leuamus ad scriptu¬
ras. qr ꝑ hoĩes ministrate sunt scriptẽ.
qui scripserunt scripturas nõ de seluce¬
bant. s ille erat uerum lumen. qui illu¬
minat onnem hoĩem uenientem in hũc
mundũ: mono erat ⁊ ille iohes baptista¬

Expanded text:
rissimi, si vultis intelligere, levate oculos ad istum montem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis: et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est; accipiunt enim montes quod nobis ministrent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, mines erant qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen verum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Mons erat et ille
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potis refici ꝑ u̾bum. ⁊ si tibi cõtigit
fieri ꝑ u̾bum. ut ꝑ illud fc̃s sis ꝑ te de¬
ficis. Si ꝑte defic̾is ille te reficiat quite
fecit. Si ꝑ te det̾ior effic̾is: illete recreet
qui te creauit. Quõ aut̃ te reciret per
ubum. si male aliquid sentias de u̾bos
Eũͣngłista dicit In pͥncipio erat ũbũ
et tu dicis. in pͥncipio fcm est u̾bums
Ille omnia ꝑ ip̃m facta suno dicit. ⁊ tu

Expanded text:
non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et
Abbreviated transcription (Latin):
quid putares. qͣle consuesti cogitare
cum u̾ba humana soles audire:audi
quid cogites. Deus eiat u̾bum. Ereat
fcm est ꝑ quod aliud ũbum factũ est.
Si hoc dicis qr est u̾̃bum u̾bi ꝑ quodi
fcm̃ est illud: ipm dico unicũ filũdei
Si aut̃ nõ dicis u̾bum dei u̾bi. ꝯcede
nõ fcm̃ ꝑ quod facta sunt omnia. Non
enim ꝑ se ip̃m fieri potuit ꝑ quod fcã
sunt omnia. Crede ergo eiingliste po¬
terat enim dicere. In pͥncipio fecit d̃s
u̾bum: quõ dixit moyses. In pͥncipio
fecit deus celum ⁊ t̾ram ⁊ oĩa sic enu¬
merat. Dixit ds̃. fiat fiat. Et fcm est. Si
dixit. quis dixit: Utiq ds̃. Et quio fcm
est: Creatura aliqua Int̾ dicentem dm̃.
et fcam̃ creaturam. quid est ꝑ quod fcm̃
le est. Roli ergo crede fcm̃ ꝑ quod facta
sunt omnia. ne nõ reficiaris ꝑ u̾bũ
ꝑ quod refitiuntur omnia. Iam enim
ft̃s es ꝑ u̾bum. s oportet te refici u̾bo.
Si aucem mala fu̾it fides tua de uerbo

Expanded text:
quid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat factum est, per quod aliud Verbum factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factum le est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo,
Abbreviated transcription (Latin):
diuit Manent hec tͣnseuntib sonis.
Referantinũ ad illud u̾bum si potes
hr̃e u̾bum in corde tuo. tamqͣm ꝯsiliũ
natum in mente tua: ut mens tuai
pariat tibi consiliũ ⁊ insit ꝯsiliũ qi
ples menti tue. qi filius cordis tui
Prius enĩ cor genat ꝯsiliũ ut aliquã
fabricam construas. aliquid amplũ
in t̾ra moliaris. Iam natũ est ꝯsiiũ
et opus nond̾ completũ est. uides tu
quid facturus es. s alius nõ mirat᷑
nisi cum fecis ⁊ construxĩs molem.
et fabrecam illam ad sculpcom ꝑfec
rabilem fabricam ⁊ intrantur con¬
siliũ fabricantis. Stupent quod n¬
dent. ⁊ amant quod nõ uident. Quid
est qui pt̃ uidere consilĩ ⁊ non sola¬
fca: Si ergo ex magna aliqna fabri¬
ca laudatur humanũ ꝯsiliũ. ius ui¬
dere quale consiliuĩ dei est. dũs iłx xpc̃¬

Expanded text:
hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis videre quale consilium Dei est Domi
Abbreviated transcription (Latin):
corpora celum et t̾ram. Nuis explicat
ubis ornatũ celis Quis explicat fe
cunditatem tpe: Quis digne collari¬
dat tempoꝵ uices: Quis digne collau¬
dat semiũ uim: uidetis que taceã
ne du ꝯmemorando minus dicam
forte qͣm potestis cogitare. fadeica gͦ
ista animadũsa. q̃le u̾bũ est ꝑ quod
fcã est: Et nõ sola fcã est Omiiaeni
ista uidentur qi ꝑtinent ad sensum

Expanded text:
m: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sen