comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miã. ezechiel daniel. qui possit
uł indelligere uł exponere quoꝵ
pͥmus nõ ꝓpħiã michi uidetur
texere s euangłiũ. Secundus
uirgã nuceã et ollã succensam
a facie aquilonis: et pardũ spo¬
liatũ siuis colorib et qua druplex
diu̾sis metris nectit alfabetum.
Tercius pͥncipia et finẽ haben¬
obscuritatib inuoluta ut apd
hebreos ip̃e partes cum exordio
geneseos aute annos.xxx. nõ
poꝵ conscius et tocius mun¬
de monte sine manib et reg¬
na om̃ia subu̾tentẽ claro ser¬
mone ꝓnuntiat. Dauid simo¬
nides nr̃ pindariꝰ et alceus
cordo psalterio abinferis ex¬
citare surgentẽ. Salomon pa¬
cificus et amabilis dñi mores
corrigit naturam docet: eccłiã
aman. qui interp̃tatur inqͥ¬
tas. partes conuiuii et diẽ ce¬
lebrem mittit inposteros. La¬
ralipomienon liber id ẽ instrum̃¬
ti ueteris. Et ito Me. tantis ac
talis ẽ ut absq illo siquis scien

Expanded text:
miam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius pobscuri/tatibus involutus, ut apud Hebreos ipse partes cum exordio geneseos ante annos XXXta non porum concius et tocius munde monte sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, cordo psalterio ab inferis excitat resurgentem. Salomon, pacificus et amabilis domini, mores corrigit, naturam docet, ecclesiaAman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absq
Abbreviated transcription (Latin):
lime tendentes terga. Pennata
et uͥq uolitantia tenent se mutu¬
o sibiq ꝑplexisunt. et quasi ro
rit. Paulus apłs ãseptẽ scripsit
eccł̃ias. octaua eñi ad ebreos
aplerisq extra numerũ poni¬
tur. Cimotheũ instruit ac titũ.
philemonẽ ꝓfugitiuo famulo
puto qͣm pauca scrib̾e. Actus
apłoꝵ nudã quidẽ sonare ui¬
dentur hystoriã et nascentis
eccłe infantiã texere. S si no

Expanded text:
lime tendentes, terga pennata lime tendentes, terga pennata et ubique volitantia, tenent se mutuo sibique perplexi sunt, et quasi rotrit. PAULUS Apostolus ad septem scribit Ecclesias: octava enim, ad HEBRAEOS, a plerisque extra numerum ponitur. TIMOTHEUM instruit ac TITUM, et PHILEMONEM pro fugitivo famulo puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudam quidem sonare videntur historiam et nascentis Ecclesiae infantiam texere; sed s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singula qiuppe nomina uie¬
turasq uerbor et p̃ter misse in
regũ libris tanguntur ystorie
et innumerabiles explicantur
euangłii questiones. Esdras et
neemias adiutor idelicet et
consolator adño inunũ uolum̃
artantur. in staurant tẽplum
muros extruũt ciuitatis. Om̃is
q turbo ppł̃i redeuntis in patriã
et descriptio sacerdotũ leuitarũ
tice p̾ferunt aliud retinent in
medulla. Cernis me scriptura¬
rum amore raptũ excessisse
modũ epłe et tam̃ nõ implesse
qd̃ uolui. Audiuimꝰ tantũ qͥd
nosse quid cuꝑe debeamus ut et
nos quoq possemus dicere. Con¬
cupiui anima mea desiderare
iustificationes tuas inom̃i tp̃re.
Ceterũ socraticũ illud impletur
in nob̾. hoc tantũ scio qd̾ nescio.
Tangam et nouũ breuit̃ testa¬
mentũ. Matheus. marchus.
lucas. ioħes. Quadriga dñi et
uerũ cherubin qd̃ interp̃tatur
scientie multitudo ꝑ totum
corpus osculati sunt scintille
anicant discurrunt fulgura
pedes habent rectos et insub¬

Expanded text:
ppe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: imuros exstruunt civitatis, omnisque illa turba populi redeuntis in patriam, et descriptio sacerdotum, Levitarumtice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me scripturarum amore raptum excessisse modum epistulae et tamen non inplesse, quod uolui. audiuimus tantum, quid nosse, quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Soin nobis, Hoc tantum scio, quod nescio. Tangam et novum breviter Testamentum. MATTHAEUS, MARCUS, LUCAS et JOANNES, quadriga Domini et verum Cherubim, quod interpretatur scientiae multitudo, per totum corpus osculati sunt, scintillae emicant, discurrunt fulgura, pedes habent rectos, et in sub
Abbreviated transcription (Latin):
na i lege meditacio tͥbuere
solet illi sp̃c sc̃s suggerebat et
erant iuxta qd̃ scriptũ est set.
uaa le toi. Duodecĩ annos sal¬
uator impleuerat et intẽplo se¬
dens de questionib legis inter¬
rogans magis docet dũ pruden¬
ter interrogat. Nisi forte rusti¬
ut̃q dicere pot̾at. Et si in ꝑitꝰ
sermone. nõ tam̃ scientie. Ioħes
rusticus piscator in doctus. et
unde illa uox obsecro. In pͥncipio
erat uerbũ et uerbũ erat apud
dm̃ et deus erat uerbũ. a o toc.¬
grece multa significat. Nam et
uerbũ ẽ ⁊ ratio et subputatio.
et causa uniuscuiꝰq rei ꝑ qua sũt
singula que subsistunt. Que ut¬
un iu̾sa recte intelligimꝰ in xͦ.
Hoc doctus plato nesciuit. Hoc
demostenes eloquens ignora¬
uit. Perdã inquit sapĩam. sa¬
pientiũ et prudentiã. pruden¬
tiũ reꝓbabo. Uera sapientia per¬
dat falsã sapientiã. et quã qͣm
stulticia p̃dicationis in cruce
sit tam̃ paulus saprentiã loqͥ¬

Expanded text:
na in lege meditatio tribuere na in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus suggerebat; et erant, iuxta quod scriptum est, θεδίδακτοι. duodecim annos saluator inpleuerat et in templo senes de quaestionibus legis interrogans magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rustiue dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? LogGrece multa significat. Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus PlatDemosthenes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loqu
Abbreviated transcription (Latin):
e. in loco ꝑ egͥnationis mee. Et
indescriptione iusti uiri cũ
eũ arbori uite dauid que ẽ in
paradiso cõꝑaret int̾ceteras uir¬
tutes. etiã hoc intulit. In lege
dñi uoluntas eiꝰ et in lege eius
meditabit᷑ die ac nocte. Dani¬
hel infine sacratissime uisi
orus. iusti ait fulgent quasi
stelle et intelligentes hoc ẽ
docti. quasi firmam̃tũ. Uides
quantũ inter se distent: iusta ruᷤᷤ¬
ticitas et docta iusticia. Alii stel¬
lis alii celo cõꝑantur. quãqͣm
iuxta ebraicã ueritatẽ utrum¬
q de eruditis possit intelligi
Ita enĩ apud eos legimus. Qui aũ
docti fuerint fulgebũt quasi
splendor firmam̃ti et qui adius¬
ticiã erudiunt multos quasi stel¬
le in ꝑpetuas et̾nitates. Cur pauł
apłs uas electionis nẽpe quia uaᷤ
legis et sc̃arum scripturarũ ar¬
mariũ. Pharisei stupent ad doc¬
trinã dñi mirantur in petro
et ioh̃e quomͦ legẽ sciant cum
litteras nõ didicerint. Quicqͥd
enĩ aliis exercitatio et cotidia¬

Expanded text:
ae in loco peregrinationis meae. et in descriptione iusti uiri, cum eum arbori Dauid, quae est uitae in paradiso, conpararet, inter ceteras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit uoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Danihel iusti, ait, fulgebunt quasi stellae, et intelligentes, hoc est docti, quasi firmamentum . Patet quantum inter se distent justa ruticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de eruditis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis exercitatio et cotidia
Abbreviated transcription (Latin):
audit clamorẽ aporta piscium
et eiulatũ a secunda. Hec contri¬
cionẽ acollib indidit qͦq ulula¬
tũ habitatorib pile. Quia con¬
ticuit om̃is populus canaam:
disꝑierunt uni̾si qui in uo¬
luti erant argento. Aggeus fes¬
ti huiꝰ et letus qui qui semina¬
uit in lacrimis ut ingaudio
meteret. De fructũ templũ edi¬
ficat dñm quẽ patrẽ inducit

Expanded text:
audit clamorem a porta piscium audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
s audi uerbũ dñi. Abdias qui
interp̾̃tatur seruus dñi. reso¬
nat contra edem et sanguinẽ
terre nũqͣm fr̃is quoq iacob sẽ¬
ꝑ emulũ asta ꝑcutit spiritali.
Ionas colũba pulcherrima nau¬
fragio suo passionẽ dñi ꝑfigurãs
muncdũ ad penitentiã reuocat
et sub nomine niniue salutẽ
gentib nuntiat. Micha demo¬
rastĩ coheres xp̃i uastationem
adnuntiat filie latronis et ob¬
sidionẽ pene contra eã quia
maxillã ꝑcusserit iudicis isrł.
Naũ consolator orbis increpat
ciuitatẽ sanguinũ. et p̃euersio¬
nẽ illius loquitur. ecce super
montes pecles euangłizantis
et adnuntiantis pacẽ. Abacuc
luctator fortis et rigidus stat suꝑ
custodiã suã et figet gradũ suꝑ
mimitionẽ ut xp̃m in cruce con¬
templetur et dicat. Oꝑuit celos
gła eus et laudis eiꝰ plena ẽ t̾ra.
Splendor eiuis ut lux erit cornu¬
a inmanib eiꝰ ibi abscondita ẽ
fortitudo eiꝰ. Sophonias specula¬
tor et archanoꝵ dñi cognitus

Expanded text:
di uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub nomine Nineue salutem gentibus nuntiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Israhel. Naum, consolator orbis, increpat ciuitatem sanguinum et post euersionem illius loquitur: ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Ambacum, luctator fortis et rigidus, stat super custodiam suam et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce contempletur et dicat: operuit caelos uirtus eius et laudis eius plena est terra et splendor eius ut lux erit; cornua in manibus eius, ibi abscondita est fortitudo eius. Sophonias, speculator et arcanorum domini cognitor,
Abbreviated transcription (Latin):
nisq p̃ceptis. In ꝓmptu ẽ leui¬
ticus liber. in quo singula sacri
ficia. Immo sigule pene syllabe
et uestes aaron et totus ordole¬
uiticus inspirant celestia sacra¬
menta. Numeri uero ñne to¬
cius arit metice et ꝓpħie balaã
et quadraginta duarũ ꝑ here¬
mo mansionũ mysteria conti
ea habet que pͥora sunt. ut tam̃
noua sint omĩa. De ueteribꝰ huc¬
usq moyses huc usq Ten sa¬
e corłe ẽ quib quinq uerbis
loqui se uelle apłs inr eccłia glo¬
riatur. Iob exemplar patientie
que ñ mysteria suo sermone
cõplectitur ꝓsa incipit uersu
labitur pedestri sermone fini¬
tur om̃sq leges dialetice ꝓposi¬
tione. ad sũptione. confirmatio¬
ne conclusione de terminatur.

Expanded text:
nisque praeceptis. In promptu est LEVInisque praeceptis. In promptu est LEVITICUS liber, in quo sificia, immo singulae paene syllabae et uestes Aaron et totus ordo Leuiticus spirant caelestia sacramenta. Numeri uero nonne totius arithmeticae et prophetiae Balaam et quadraginta duarum per heremum mansionum mysteria coea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, conclus
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad sensũ suũ in congrua ap¬
tant testimonia. Quasi grande
sit et nõ uiciosissimũ dicentdi ge¬
nus deprauare sententias et ad
uoluntatẽ suã scripturã trahere
repugnantẽ. Quasi nõ legerimꝰ
omero centonas et uirgilio cen¬
tonas ac non sic etiã maronẽ
quia scripserit. Iã redit et uͥgo¬
redeunt saturnia regna. iamno¬
ua ꝓgenies celo dimittitur abto.
et patrẽ loquentẽ adfiliũ. Nate
mee uires mee magna poten¬
tia solus et post uerba saluatoris
incruce. talia p̾stabat memorans
fixusq manebat. Puerilia sunt
hec et circulatorũ ludo similia
doceres qd̃ ignores immo ut cũ
stomacho loquar. Nec hoc qͥdẽ
scire qd̃ nescias. Uidelicet mani¬
festissima ẽ. genesis inqua de
creatura mundi. De exordio ge
neris humani. de diuisione t̃¬
re. Deuariatione linguarum
et gentiũ usq ad exitũ scribit᷑
hebreoꝵ. Patet exodus decẽ pla¬
gis cũ de calogo: cũ misticis diui¬

Expanded text:
sed ad sensum suum incongrua apsed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem quia scripserit: iam redit et uirgoredeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatuneris humani, de divisione, terrae, de confusione linguarum et gentium, usque ad exitum scribitur Hebraeorum. Patet EXODUS cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divi
Abbreviated transcription (Latin):
et usum. Ad minores artes ue¬
niam et que nõ tam loco quam
manu administrant᷑. agͥcole
cem̃tarii. fabri metalloꝵ. lignoꝵ¬
uecessores. lanarii quoq et fullo¬
nes et ceteri. qui uariã suppellec¬
tilẽ et uilia opuscula fabrican¬
tur absq doctore nõ possunt
ẽẽ qd̾ cupiunt. Qd medicoꝵ est
ꝓmittunt medici. tractant fa-¬
brilia fabri. sola scripturarũ ars
est quã sibi om̃s passim uindi-¬
cant. scribimꝰ indocti doctiq poe¬
mata passim. Hanc garrula anus
hanc delerus senes. hãc sophys¬
ducto suꝑcilio grandia uerba tru¬
tilantes int̾ mulierculas de sacͥs
litt̾is phylosophant᷑. Alii discunt
ꝓpudora feminis qd̃ uiros doce¬
ant et ne parũ hoc sit quadam
facilitate uerboꝵ immo auda¬
cie disserunt aliis qd ipsi nõ in¬
telligunt. Taceo de eis similib
qui si forte ad scripturas sc̃as pꝰt
seculares litt̾as uenerint et ser¬
mone cõposito. aurẽ ppłi mul¬
cerint quicqͥd dixerint hoc legẽ

Expanded text:
t? Ad minores artes veniam et que tam lingua, quam manu administrantur. Agricole cementarii, fabri metallorum lignorumque cesores, lanarii quoqnes et ceteri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecisducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid dixerint, hoc legem
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sap̃ia in mysterio abscondi¬
ta ẽ: de qua et noni psalmi ti¬
tulus p̃notatur. Pro occultis fi¬
lii inquo sũt om̃s thesauri sa¬
pientie et scientie dĩ abscondi¬
ti. S qui in mysterio absconditꝰ
erat p̃destinatꝰ ẽ ante scła. Pre¬
uidentes. Quia udebũt eum
quẽ cet̾i non uidebant. Abrahã
uidit diẽ eiꝰ et letatus ẽ. Aꝑie¬
bantur celi ihezechieli. Qui ppło
peccatori clausi erant. Reuela
in qͥt daiuid oculos meos. et con¬
siderabo mirabilia de lege tua.
Lex enĩ spiritalis ẽ. et reuelatiõe
opus ẽ. ut intelligat᷑ ac reuelata
facie dei głam contẽplemur.
Liber in apocalipsi septẽ sigilli
signatus ostendit᷑. quẽ si dederis
homini scienti litt̾as ut legat res¬
pondebit tibi. Nõ possũ signa¬
tus ẽ eñi. Quanti hodie putãt
se nosse litt̾as. Tenent signatũ
librũ nec aꝑire possunt. nisi

Expanded text:
Haec sapientia in mysterio abscondita est: de qua et noni Psalmi titulus praenotatur, « pro occultis filii: » in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi: et qui in mysterio absconditus erat, praedestinatus est ante saecula. Praeuidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aper
Abbreviated transcription (Latin):
lustratam ostenderit iheroso¬
limã uidere petrum et man-¬
sit apud eũ dieb quindecĩ. hec
eñi mysterio ebdomadis et
ocdoadis futuris gentiũ p̃dica¬
tor struendus erat. Rursumq
post annos .xiii. ad sũpto bar¬
naba et tito exposuerit apłis
euangeliũ ne forte inuacuũ
curreret aut cucurrisset. ha¬
bet nescio quid latentis ener¬
actus et maures discipuli de
auctoris ore transfusa fortius
sonant. Uñ et esci nes cũ ro¬
di exlaret et legeretur illa de¬
mostenis oratio quã adu̾sus
eũ habuerat. Mirantib cunc¬
tis atq laudantib suspirans
ait. Quid si ip̃am audissetis bes¬
tiam. sua uerba resonantẽ. Nec
hoc dico qd̃ sit inme aliquid
tale qu̾ uł possis uł uelisdis¬
cere. s qͦd ardor tuus et discen¬
di studiũ etiã absq nob̃ ꝑse ꝓ
bari debeat. Ingeniũ docile et
sine doctore laudabile ẽ. non
quid inuenias sed qͥd queras
consideramꝰ. Mollis cera et ad
formandũ facilis etiã si artifi¬

Expanded text:
lustratam ascenderit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rursumque post annos quattuordecim adsumpto Barnaba et Tito exposuerit apostolis euangelium, ne forte in uacuum curreret aut cucurrisset? habet nescio quid latentis ἐνεet in aures discipuli de auctoris ore transfusa fortius insonat. unde et Aeschines, cum Rhodi exularet et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspiransait: Quid si ipsam audissetis bestiam, sua verba resonantem? 3. Haec non dico, quod sit in me aliquid tale, quod vel possis, vel velis discere: sed quod ardor tuus ac discendi studium, etiam absque nobis per se probari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam si artifi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonabant fieret et ꝑegͥnus at¬
q discipulus malens aliena ue¬
recunde discere quã sua inpu¬
denter ingerere. Deniq cum
luteras quasi toto fugientes
orbe ꝑsequitur. Captus apira¬
tis et uenundatus etiã tiran¬
no crudelissimo paruit. Capti¬
uus uinctus et seruis. tam̃ qͥa
phylosophus maiore mente
fuit. Ad titũ libium lacteo elo¬
quentie fõte mane̾ntẽ: de ul¬

Expanded text:
sonabant, fieret peregrinus atque discipulus, malens aliena uerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingerere. denique dum litteras quasi toto fugientes orbe per-\' sequitur, captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit. ad Titum Liuium lacteo eloquentiae fonte manantem u
Abbreviated transcription (Latin):
et omnẽ altitudinẽ extollen¬
tẽ se ad u̾sus scientiã dei: et cap¬
tiuantes omnẽ intellectũ ad
obediendũ xp̃o et parati sub¬
iugare cunctã in obedientiã.
Timotheũ scribit ab infantia
sacris luteris eruditũ. et ortat᷑¬
ad studiũ lectionis ne negligat
gr̃am que data sit ei ꝑ imposi¬
tionẽ manꝰ p̃sb̾rii. Tto p̃cepit
ut intra ceteras uͥtutes ep̃i quem
breui sermone de purxit. scien¬
tiã quoq in eo eligat script᷑arũ.
Obtinentẽ inquit eum qui
secundũ doctͥnam ẽ fidelẽ ser¬
monẽ et ut potens sit exorta¬

Expanded text:
et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam dei et captiuantes omnem intellectum ad oboediendum Christo et parati subiugare cunctam inoboedientiam. Timotheum instruit ab infantia sacris litteris eruditum et hortatur studium lecgratiam, quae data est ei per inpositionem manus presbyterii. Tito praecipit, ut inter ceteras uirtutes episcopi, quem breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarum: continentem eum. qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit e
Abbreviated transcription (Latin):
paucis uerbis explicari nõ pot̃.
Quis enĩ digne expͥmat tria
et quarta scelera damasci gaze¬
et tẏri et idumea et filioꝵ a
mon et moab et inseptimo oc¬
tauoq gradu uidea et isrł. Hic
loquitur ad uaccas pingues qͤ
sunt in monte samaria et rui¬
turã domũ maiorẽ minorẽq
testatur. Ipse cernit fictorem
locuste et stantẽ dñs suꝑ murũ
litũ et amantinũ et uncinũ
pomoꝵ ad trahentẽ supplicia

Expanded text:
paucis uerbis explicari non potest. paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplic
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ tercius et quartus regum
liber. asalomone usq ad ieconiã.
et ab heroboã filio nabat usq
ad osee qui ductus ẽ in assyrioͥ
regnũ iuda et regnũ de scribit
isrł. si istoriam respicitis uerba
symplicia sũt. Siin litteris sen¬
sum latentẽ inspexeris eccłie
paucitas et e̾reticoꝵ contra eccła
bella narrantur. Duodecĩ ꝓpħe
inunius uoluminis angustias
coartati multo aliud qͣm sonãt
inlitt̾a ꝑfigurant. Osee crebro
nominat effraim samariam
ioseph iezrahel et uxorẽ forni¬
cariã et fornicationis filios et
ad ulterã cubiculo clausã mari¬
ti multo tẽpore sedẽ uiduam
et sub uerte lugubri uiri ad se
reditũ p̾stolari. Iohel filius fa¬
tuel describit t̾ram .xii. tͥbuũ
erua brucu locusta rubigie
.cxx. abuno usq ad xi. paula¬
tim et ꝑ increm̃ta surgentes
.x. graduũ numerũ efficiunt
qui in psalterio nustice conti¬
nentur. Amos pastor et rusti.¬
cus et ruboꝵ mora distringenᷤ

Expanded text:
id est, tertius et quartus Regum id est, tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Jechoniam et a Jeroboam filio Nabat usque ad Osee qui ductus et in Assyrios, regnum Juda et regnum describit Israel. Si historiam respicias, verba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem inspexeris, Ecclesiae paucitas et haereticorum contra Ecclesiam bella narrantur. Duodecim Prophetae in unius voluminis angustias coarctati, multo aliud quam sonet in littera, praefigurant. OSEE crebrnominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine decim paulatim et per incrementa surgentes quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. Amos, pastor et rusticus ruborum mora destringens,
Abbreviated transcription (Latin):
sensib. et ut de cet̾is sẏleã resur¬
rectionẽ corpoꝵ. sic ꝓpħat. ut
nullus de ea manifestius. uł cau¬
tius scripserit scio inquit qd̃
redẽptor nĩs uiuat et inno¬
uissimo de t̾ra resurrecturꝰ sim
et rursũ circũdabor pelle mea
et incarne mea uidebo dñm qͤm
lisurus sũ ego ipse et oculi mei
conspecturi sũt. et nõ alius re¬
posita est hec spes mea insim
meo. Ueniã ad iħ̃m uaue tẏpũ
dñi nõ solum ingestis uerum
et in nomine transit iordanen
hostiũ regni subuertit. Diuidit
terram uictori ppło et ꝑsingu¬
las urbes uiculos montes atq
spiritalia regna descripsit. In¬
iudicũ libro quot principes
ppłi tot figure sunt. Ruth mo¬
abitidis ysaie explet uaticini¬
um dicentis. emitte agnũ dñe
dñatorem terre depetra deser-¬
ti admontẽ filie syon. samuel
ineli mortuo et inoccisione
saul uet̾em legẽ abolitam mõ¬
strat. Porro insadoch atq daiuid
noui sacerdotii nouiq imꝑii
sacram̃ta testatur. Malachim

Expanded text:
sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor meus uiuat et in nouissimo de terra resurrecturus sim. et rursum circumdabor pelle mea et in carne mea uidebo deum, quem uist et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uicuue Jerusalem spiritalia regna descripsit. SJUDICUM libro, quot principes populi, tot figurae sunt. RUTH Moabitis, Isaiae explet vaticinium dicentis: Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti, ad montem filiae Sion. SAMUEL in Heli mortuo et in occiso Saul veterem legem abolitam monstrat. Porro in Sadoc atque David novi sacerdotii novique imperii sacramenta testatur. MALACHIM,
Abbreviated transcription (Latin):
uestib sordidis et lapide oculorũ
septem candelabrũq aureũ cũ
totidẽ lucernis qd̃ oculis. Duas¬
quoq oliuas asinistris lampa
et equũ de ihrłm pauꝑẽ regẽ
uaticmnetur et p̾̃dicet sedentẽ
suꝑ pullũ filiũ asine subiuga¬
lis. Malachias aꝑte et infine õi¬
um ꝓpħarũ de abiectione isrł
et uocatione gentiũ nõ ẽ michi
ait uoluntas in nob̾ ait dñs ex¬
ercituũ. Et munus nõ suscipiã
de manu ur̃a abortu eñi solis
usq ad occasũ. Magnũ est nom̃

Expanded text:
us indutum et lapidem oculorum VII, candelabrum aureum, quem cum totidem lucernis quot oculis duasque olivas a sinistris lampadet equum de Hierusalem pauperem regem uaticinetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et in fine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi, ait, uoluntas in uobis, dicit dominus exercituum, et munus non accipiam de manu uestra. ab ortu enim solis usque ad occ
Abbreviated transcription (Latin):
et quos ad contẽplationẽ sui
roma nõ traxerat inuuꝰ homi¬
nis fama ꝑduxit. habuit illa
etas in auditũ om̃ib seculis
celebrandũq miraculũ ut ur¬
bem tantã ingressi. aliud extͣ
urbẽ quererent. Apollonius
siue ille magus ut uulgus lo¬
quitur siue phylophus ut
phitagorei tradunt intrauit
ꝑsas transiuit caucasũ alba-¬
nos scytas. massagetas opulen¬
tissima indie regna penetra¬
uit. ad extremũ latissimo fi¬
sonamne tͣnsmisso ꝑuenit
ad bracinanas ut yarebam in
trono sedentẽ aureo et detan¬
tali fonte potentẽ iiter paucoᷤᷤ
discipulos de natura de mori¬
b ac syderum cursu audiret
docentẽ. Inde ꝑ elamitas babi¬
lonas caldeos medos assirios
partes syros fenices arabes pa¬
lestinos. Reu̾sus alexandriã ꝑ

Expanded text:
ntemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius — siue ille magus, ut uulgus loquitur, siue philosophus, ut Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmissoad Brachmanas; ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem, inter paucos discipulos, de natura, de motibus, ac siderum cursu audiret docentem: inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabes, Paaesti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nuptis uenit filia phanue¬
lis anira cũ iudius erunt
indiuersis gregib carnis et
sp̃c matris tue letabitur il¬
la qd̃ genuit. exultauit ista
qd̃ docuit. Tunc uere suꝑ a
sinam dñs ascendet et celes¬
tem ingreditur ihrłm. Tũc
paruuli de quib in ysaia sal¬
uator effatur. Ecce ego et pue¬
ri quos michi dedit deus pal¬
mas uictorie subleuantes
corisono ore cantabant. Osan¬
na in excelsis benedictus qͥ
uenit in noĩe dñi: osanna
in excesis. Tunc centũ qua¬
draginta quattuor milia in
conspectu thromi et senioꝵ
tenebunt eytharas et canta¬
bunt canticũ nouũ. Et ne¬
mo poterit scͥre canticũ illd̾
nisi numerus definitus. hii
sunt qui se cũ mulieribus
nõ qͦ inquinauerunt uir¬
gines eñi ꝑmanserunt. hii
sunt quisecunt᷑ agnũ quoc̃¬
q uadit. Quotienscũq te
uana seculi delectau̾it ambi¬
tio. Quotiens inmundo ali¬
quid uideris gloriosũ. ad pa¬
radisũ mente transgredere.
ẽẽ incipe qd̃ futura es. et au

Expanded text:
cum nuptis ueniet, filia Phanuelis Anna cum uiduis. erunt ut in diuersis gregibus, carnis et spiritus, matres tuae. laetabitur illa; quod genuit; exultabit ista, quod docuit. tunc uere super asinam dominus ascendet et caelestem ingredietur Hierusalem. tunc paruuli, de quibus in Esaia saluator effatur: ecce ego et pueri, quos mihi dedit dominus, palmas uictoriae sublenantes consono ore cantabunt: osanna in excelsis; benedictus, qui uenit in nomine domini, osanna in excelsis. tunc centum quadraginta quattuor milia in conspectu throni et seniorum tenebunt citharas et cantabunt canticum nouum et nemo poterit scire canticum illud, nisi numerus definitus: hi sunt, qui se cum mulieribus non coinquinauerunt uirgines enim permanserunt —; hi sunt, qui secuntur agnum, quocmque vadit. Quotienscumque te vana saeculi delectarit ambitio, quo- tiens in mundo aliquid videris gloriosum, ad paradisum mente transgredere; esse incipe, q
Abbreviated transcription (Latin):
S habet aquib ex asꝑetur.
Deniq etiam speciali exp̃ssi¬
one calligonus p̾positus cu¬
biculi mandare michi au¬
sus est. Me uiuo. tu contẽp¬
nis ualentinianũ: Caput
tibi tollo. Respondi. Deus
tibi ꝑmittat. ut impleas qd̃
minaris. Ego enĩ pacior. qd̾
ep̃i. tu facies qd̃ spadones. at¬
q utinam dñs auertat eos
abecelesia. Inme ornnia sua
tela conu̾tant. meo sanguine
sitim sua expleant

Expanded text:
sed habet a quibus exasperetur. sed habet a quibus exasperetur. 28. Denique etiam speciali expressione Calligonus, praepositus cubiculi, mandare mihi ausus est: Me vivo, tu contemnis Valentinianum? Caput tibi tollo. Respondi: Deus permittat tibi, ut impleas quod minaris; ego enim patiar quod episcopi, tu facies quod spadones. Atque utinam Deus avertat eos ab Ecclesia, in me omnia sua tela convertant, meo sanguine sitim suam expleant
Abbreviated transcription (Latin):
remouisse.Nec mora nun¬
ciatur imꝑatorẽ iussisse. ut
recederent᷑ milites ciebasili¬
ca negociatorib quoq quod
ex acti de condẽpnatione fue¬
rant reddetur. Que tũc plebiᷤᷤ
totius leticia fuit. qui totius
populi plausus. que gr̃e.
Erat autẽ dies. quo sese dñs
ꝓnobis tradidit. quo inec¬
clesia penitentia. Relaxatur.
Certatim hoc nunciare mi¬
lites irruentes inaltaria os¬
cuł. significare pacis in sig¬
ne. Tunc agnoui qd̵ deus
uermẽmante lucanum ꝑ¬
cuserat. ut tota ciuitas ser¬
uaretur. Hec gesta sunt.
atq utinam iam finita. S
grauiores motus futuros
plena cõmotionis imꝑialia
uerba indicant. Ego tyran¬
nus appellor. et plus etiam
quam tyrãnus. Nam cum
imꝑatorem comites obsecra.¬
rent. ut ꝓdiret ad eccłiam.
idq petitu militum facere
se dicerent. respondit. Si uo¬
bis iusserit ambrosius iuĩctũ
me traditis. Quid post hanc
uocem suꝑ sit considera. Quã
uocem om̃s cohoruerunt.

Expanded text:
removisse. 26. Nec mora, nunremovisse. 26. Nec mora, nuntiatur imperatorem jussisse, ut recederent milites de basilica: negotiatoribus quoque, quod exacti de condemnatione fuerant, redderetur. Quae tunc plebis totius laetitia fuit! qui totius populi plausus! quae gratiae! Erat autem dies quo sese Dominus pro nobis tradidit, quo in Ecclesia poenitentia relaxatur. Certatim hoc nuntiare milites, irruentes in altaria, osculis significare pacis insigne. Tunc agnovi quod Deus vermem antelucanum percusserat, ut tota civitas servaretur. 27. Haec gesta sunt, atque utinam jam finita! sed graviores motus futuros plena commotionis imperialia verba indicant. Ego tyrannus appellor, et plus etiam quam tyrannus. Nam cum imperatorem comites obsecrarent uti prodiret ad Ecclesiam; idque petitu militum facere se dicerent, respondit: Si vobis jusserit Ambrosius, vinctum me tradetis. Quid post hanc vocem supersit, considera. Quam vocem omnes cohorruerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
passi. Ex actus est totus ille
dies in merore nr̃o. Scisse
tamen abilludentib pue¬
ris cortine regie. Ego domũ
redire non potui. quia cirẽ¬
fusi erant milites qui basi¬
licam custodiebant. Cum
fr̃ibus. spalmos. in eccłie ba¬
silica minore diximus. Se
quenti die lectus est. de mo¬
re lib̃ ione. Quo completo.
hunc sermonẽ adorsus sum.
Liber lectus est fr̃s. quo ꝓpħa¬
tur. quo peccatores in peni¬
tentiam reuertantur. Accep¬
tum est ita. ut sꝑaretur in
p̾senti futurum. Ad didit
qd̃ uir iustus etiã offensam
contrahere uoluisset. nec uł
spectaret uł de nunciaret
excidium ciuitati. et qd̃ lu¬
tristatus quoq sit qd̃ aruis¬
set. cucurbita. dm̃ quoq di¬
risse ad ꝓpħam. si tristis es.
ꝓ cucurbita : respondisse io¬
nam tristis. Dixisse dñm. si
illud doleret qd exusta esset.
cucurbita. quanto magis si¬
bi cure ẽẽ oportere tante ple¬
bis salutẽ et ideo excidium
qd̃ paratum tot. urbi fuerat

Expanded text:
passi. 24. Exactus est totus ille passi. 24. Exactus est totus ille dies in moerore nostro: scissae tamen ab illudentibus pueris cortinae regiae. Ego domum redire non potui; quia circumfusi erant milites, qui basilicam custodiebant. Cum fratribus psalmos in ecclesiae basilica minore diximus. 25. Sequenti die lectus est de more liber Jonae, quo completo, hunc sermonem adorsus sum: Liber lectus est, fratres, quo prophetatur quod peccatores in poenitentiam revertantur. Acceptum est ita, 859 ut speraretur in praesenti futurum. Addidi quod vir justus etiam offensam contrahere voluisset, ne vel spectaret, vel denuntiaret excidium civitati. Et quod lutristatus quoque sit, quod aruisset cucurbita. Deum quoque dixisse ad prophetam: Si tristis es pro cucurbita? Respondisse Jonam: Tristis. Dixisse Dominum, si illud doleret quod exusta esset cucurbita, quanto magis sibi curae esse oportere tantae plebis salutem! Et ideo excidium, quod paratum toti urbi fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
re non debeo. Postea uero qͣm
cognouerim. cortinas regiaᷤ
inde ẽẽ sublatas. cum me
ppłs eo ire deposceret.dire-¬
xisse presb̃ros me tamen
uoluisse ire. se dixisse. ere¬
do in xp̃o quod ipse uobẽ
faciet imꝑator. Si hec tyran¬
nidis uidetur habeo arma
sed in xp̃i nomine. habeo
offerendi mei corꝑis potes¬
tatem. Quid moraretur fe.¬
rire si tyranum putaret:
ueteri iure asacerdotibus
donata imꝑia non usurpa¬
da. et uulgõ dici quod im¬
ꝑatores sacerdotium. magis
optauerint: qͣm imꝑium
sacerclotes xp̃e fugit ne rex
fieret. Habemus tyrannidẽ
nr̃am. Tyrannidis sacerdo¬
tis infirmitas est. Cũ infirmi¬
or inquit. tunc potens sum.
Cauere tamen ne ipse sibr ty¬
rannum faceret. cui deus ad¬
uersarium non excitauit. Nõ
hoc maxumũ dicere qd̃ tyran¬
nus ego sum ualentiniam.
Qui si mee legationis obiec¬
tum queritur. ad italiam ñ
potuisse transire. ad didi qͥa
nunqͣm sacerdotes tyranm
fuerunt. s tyrannos sepe st̃

Expanded text:
re non debeo. Postea vero quam re non debeo. Postea vero quam cognoverim cortinas regias inde esse sublatas, cum me populus eo ire deposceret, direxisse presbyteros; me tamen noluisse ire, sed dixisse: Credo in Christo quod ipse nobiscum faciet imperator. 23. Si haec tyrannidis videntur, habeo arma, sed in Christi nomine: habeo offerendi mei corporis potestatem. Quid moraretur ferire, si tyrannum putaret? Veteri jure a sacerdotibus donata imperia, non usurpata: et vulgo dici quod imperatores sacerdotium magis optaverint, quam imperium sacerdotes. Christus fugit, ne rex fieret . Habemus tyrannidem nostram. Tyrannis sacerdotis, infirmitas est: Cum infirmor, inquit, tunc potens sum . Cavere tamen ne ipse sibi tyrannum faceret, cui Deus adversarium non excitavit. Non hoc maximum dicere, quod tyrannus ego sim Valentiniani, qui se meae legationis objectu queritur ad Italiam non potuisse transire. Addidi quia numquam sacerdotes tyranni fuerunt, sed tyrannos saepe sunt
Abbreviated transcription (Latin):
litas insanguine meo: Gr̃as
itaq tibi xp̃e. Non legatus
neq nuntiꝰ. s tu dñe saluũ
fecisti ppłm tuũ. conscidisti
saccum meũ et precinexisti
me leticia. Hec gͦ dicebam
miratus imꝑatoris animũ
studio militum. obsecratio¬
ne comitũ. p̾catu populi
posse mitescere. Interea nũ¬
tiatur michi missum no¬
tarium qui mandata defer¬
ret. Concessi paululũ. man¬
datũ intimat. Quid tibi
uisum est inquit. ut con¬
tra palatiũ faceres: Respõ¬
di. Quod palatium sit igno¬
ro. Qͥd ue temere factum
dicatur incertum habeo.
ait. Cur p̃sbros adbasilicã
destinasti.: Si tyrannus es
scire uolo. ut sciam quem¬
admodum me aduersum
de preparem. Retuli dicens.
me nichil inp̃iudiciũ fecis¬
se eccłie. eo tempore quoau¬
dieram occupatam ẽẽ ami-¬
litibus basilicam. gemitũ
tantũmͦ liberiorem habuis¬
se. multisq adhortantib ut
eo ꝑgerem. dixisse trade ba¬
silicam non possũ. s pugna¬

Expanded text:
ilitas in sanguine meo ? Gratias ilitas in sanguine meo ? Gratias itaque tibi, Christe. Non legatus, neque nuntius, sed tu, domine, salvum fecisti populum tuum: conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia . 22. Haec ego dicebam, miratus imperatoris animum studio militum, obsecratione comitum, precatu populi posse mitescere. Interea nuntiatur mihi missum notarium, qui mandata deferret. Concessi paululum, mandatum intimat. Quid tibi visum est, inquit, ut contra placitum faceres? Respondi: Quod placitum sit ignoro, quidve temere factum dicatur, incertum habeo. Ait: Cur presbyteros ad basilicam destinasti? Si tyrannus es, scire volo; ut sciam quemadmodum me adversum te praeparem. Retuli dicens me nihil in praejudicium fecisse Ecclesiae: eo tempore quo audieram occupatam esse a militibus basilicam, gemitum tantummodo liberiorem habuisse, multisque adhortantibus ut eo pergerem, dixisse: Tradere basilicam non possum, sed pugna
Abbreviated transcription (Latin):
basilicã. hoc nos ignari tue
altitudinis dolebamus. S
nr̃a in prdentia aliud opi¬
nabatur. Uenerunt gentes.
s uere in hereditatẽ tuam.
uenerunt. Qui eñi gentes
uenerũt. facti sunt xp̃ian.
Qui ad in uadendã here¬
ditatem uenerunt. facti st̃
coheredes dei. Defensores
habeo quos hostes putabã.
socios teneo quos aduersa¬
rios estimabam. Comple¬
tum est illud qd̃ de dño iħu
dauid ꝓpħa cecinit. quia
factus est inpace locus eiꝰ.
et confregit cornua arcuũ.
scutum et gladium. et bellũ.
Cuiꝰ enĩ hoc munus. Cuiꝰ
opus nisi tuũ dñe iħu.
Uidebas ad templum tuum
armatos uenire. hinc geme.¬
re ppłm et frequentẽ ad esse
ne basilicam dei tracłe uide¬
rentur. inde uim militib
imꝑari. Mors ante oculos
michi. ne quid inter hec fu¬
rori liceret. Inseruisti te me¬
dium dñe. et fecisti utraq
unũ. Compesciusti armatos.
duces et p̃fectos. Si arma con.¬
currunt. si intemplo meo
clausi cõmouentur. que un¬

Expanded text:
basilicam. Hoc nos ignari tuae basilicam. Hoc nos ignari tuae altitudinis dolebamus, sed nostra imprudentia aliud opinabatur. 21. Venerunt gentes, sed vere in haereditatem tuam venerunt; qui enim gentes venerunt, facti sunt christiani. Qui ad invadendam haereditatem venerunt, facti sunt cohaeredes Dei. Defensores habeo, quos hostes putabam: socios teneo, quos adversarios aestimabam. Completum est illud quod de Domino Jesu David propheta cecinit, quia factus est in pace locus ejus, et: Ibi confregit cornua arcuum, scutum, gladium et bellum . Cujus enim hoc munus, cujus opus, nisi tuum, Domine Jesu? Videbas ad templum tuum armatos venire: hinc gemere populum, et frequentem adesse, ne basilicam Dei tradere videretur: inde vim militibus imperari. Mors ante oculos mihi; ne quid inter haec furori liceret: inseruisti te, Domine, medium, et fecisti utraque unum . Compescuisti armatos, dicens profecto: Si ad arma concurritur, 858 si in templo meo clausi commoventur, quae ut
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. imprale aliquod ius
hab̾e. Noli extollere sedsi
ius diuitius imꝑare esto
deo subditus. Scͥptum ẽ. q̃
dei deo. que cesaris cesari.
Ad imꝑatorẽ palatia ꝑti¬
uent ad sacerdotẽ eccłie. sub
licorũ tibi meniũ uis com¬
missũ est. nõ sacroꝵ. Iterũ
dicitur mandasse imꝑato¬
rem. Debeo et ego unã basi
ultera: Adult̾a est enĩ. que
non ẽ legitimo xp̃i conuui¬
gio copulata. Dum hec tͣr¬
do. suggestũ ẽ michi corti¬
nas regias ẽẽ collectas. refer¬
tam autẽ ppło basilicã. pre¬
sentiã mei poscere. Statim¬
q eo conuerti sermonẽ meũ.
dicens. Quam alta et ꝓfun¬
da oracula sunt sp̃c scĩ. Ma¬
tutinis horis lectũ est ut me¬
ministis fr̃s. quõ sũmo ani¬
imi dolore respondemus. Ds̃
uenerunt gentes inheredita¬
tem tuã. Et re uera uener̃t
gentes. et plus etiã qͣm g̃s
uenerunt. Uenerunt enim
gothi et diu̾sarũ nationum
uiri. uenerum cũ armis. et
cireum fusi occupauerunt

Expanded text:
sunt imperiale aliquod ius sunt imperiale aliquod ius habere. Noli extollere, sed, si vis diutius imperare, esto Deo subditus. Scriptum est: 'Quae Dei Deo, quae caesaris caesari'. Ad imperatorem palacia pertinent, ad sacerdotem aecclesia. Publicorum tibi moenium jus commissum est, non sacrorum. Iterum dicitur mandasse imperatorem: Debeo et ego unam basilultera? Adultera est enim, quae non est legitimo Christi conjugio copulata. 20. Dum haec tracto, suggestum est mihi cortinas regias esse collectas, refertam autem populo basilicam, praesentiam mei poscere; statimque eo converti sermonem meum, dicens: Quam alta et profunda oracula sunt Spiritus sancti! Matutinis horis lectum est, ut meministis fratres, quod summo animi dolore respondemus: Deus, venerunt gentes in haereditatem tuam . Et re vera venerunt gentes, et plus etiam quam gentes venerunt; venerunt enim Gothi, et diversarum nationum viri: venerunt cum armis, et circumfusi occupaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ista quib nũc uelare te q̃ris.
Repudiasti fructũ. sub folia
legis latere cupis. s ꝓderis.
Receclere a dño deo tuo. ꝓpt̃
unam mulierẽ desiderasti.
ꝓpterea fugis quẽ uidere
querebas. Cũ una muliere
te absconde maliusti. relin¬
quere speculum mundi. in¬
ẽ. qd̃ ioħem baptistã hero¬
dias fecit occidi: singule
tam̃ sigulos. Michi quo mi¬
nora longe merita eo temp¬
iamenta grauiora. Uirtus
infirmior s plus ꝑreuli.
Succedunt sibr mulierũ
uices alternãtur odia. com¬
menta uariantur. semores
conueniuntur. p̃texitur
regis iniuria. Que ratio gͥ
ẽ aduersũ hrĩc uermiculũ
grauioris tẽptatiõis. nisi qͥa
nõ me. s eccłiam ꝑsecuntur.
Mandatur demiq trade basi¬
licam. Respondeo. Nec mi
mũ priuati nullo potes ii¬
re temerare. dornũ dĩ existi¬
mas auferendã. Allegatur
imꝑatori licere om̃ia ipsiꝰ
ẽẽ uiniu̾sa. Respondeo. Ho¬
lite grauare imꝑator. ut
putes te inea que diuina

Expanded text:
ista, quibus nunc velare te quaeris. ista, quibus nunc velare te quaeris. Repudiasti fructum, sub foliis Legis latere cupis, sed proderis. Recedere a Domino Deo tuo propter unam mulierem desiderasti, propterea fugis quem videre quaerebas. Cum una muliere te abscondere maluisti, relinquere speculum mundi, inest ? quod Joannem Baptistam Herodias fecit occidi ? Singulae tamen singulos, mihi quo minora longe merita, eo tentamenta graviora. Virtus infirmior, sed plus periculi. Succedunt sibi mulierum vices, alternantur odia, commenta variantur, seniores conveniuntur, 857 praetexitur regisest adversus hunc vermiculum gravioris temptationis, nisi quia non me, sed aecclesiam persecuntur? Mandatur denique: Trade basilicam. Respondeo: 'Nec mimum privati nullo potes iure temerare, domum Dei existimasti auferendam?' Allegatur imperatori licere omnia; ipsius esse universa. Respondeo: 'Noli te gravare, imperator, ut putes te in ea quae divina
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta subito moueantur:
gochi. arma gentiles. mul¬
ta mercatoꝵ. pena scoꝵ. Ad¬
uertitis quid iubeatur. cũ
mandatur: trade basilicã.
hoc est dic aliquod uerbum
in clm̃ et morere. Nec solũ
dic aduersũ dm̃. s etiam fac
aduersũ dm̃. Mandatur. tra¬
de altaria dei. Urgemur gͥ
preceptis regalib. s confir¬
mamiur scripture sermorni¬
bus. que respondit. Tam¬
quam una ex insipientib¬
es locuta. Non mediocris
gͥ ista temptatio. Namq
asꝑiores temptationes has ẽẽ
cognouiimꝰ que fiunt ꝑ mu¬
lieres. Deniq ꝑeuam etiã
adam supplantatus ẽ. eoq fac¬
tum. ut amandatis celestib
deuiaret. Quo errore cognito
p̾uaricatricis conscientie. reus
latere cuprebat. sed latere nõ
poterat. et ideo ait deus. Adã
ubi es: hoc est. quid erasãn.
ubi nũc ẽẽ cepisti: Ubi te
constituerã: Quo ipse trans¬
gressus es: Agnoscis te ẽẽ nu¬
dum. quia bone inclumen¬
tum fidei ꝑdidisti. Folia st̃

Expanded text:
quanta subito moveantur, quanta subito moveantur, Gothi, arma, gentiles, multa mercatorum, poena sanctorum. Advertitis quid jubeatur, cum mandatur: Trade basilicam, hoc est: Dic aliquod verbum in Deum, et morere. Nec solum die adversum Deum, sed etiam fac adversus Deum. Mandatur: Trade altaria Dei. 17. Urgemur igitur praeceptis regalibus, sed confirmamur Scripturae sermonibus, quae respondit: Tamquam una ex insipientibus locuta es . Non mediocris igitur ista tentatio; namque asperiores tentationes has esse cognovimus, quae fiunt per mulieres. Denique per Evam etiam Adam supplantatus est ; eoque factum, ut a mandatis coelestibus deviaret. Quo errore cognito, praevaricatricis conscientiae reus latere cupiebat, sed latere non poterat; et ideo ait ei Deus: Adam, ubi es ? hoc est, quid eras ante? ubi nunc esse coepisti? ubi te constitueram? quo ipse transgressus es? Agnoscis esse te nudum, quia bonae indumenta fidei perdidisti. Folia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dariuit boni ꝓbentur.
tib. temptat diuersis modiᷤ.
Temptauit scm̃ iob inpatri¬
monio. temptauit in filiis.
temptauit indolore corꝑis.
fortior in suo corꝑe tempta¬
tur. in firmior in alieno
mͥ meas diuitias quas in uo¬
bis habeo uolebat auferre.
et hoc tranquillitatis ur̃e
patrimoniũ dissipare cu¬
piebat. Uos quoq ipsos mͥ
bonos filios gestiebat eriꝑe.
ꝓ quib ego cotidie instauro
sacrificiũ. Uos riunis qui¬
busdam publice ꝑturbati.¬
onis conabatur inuoluere.
Duo gͥ iam genera tẽptacio¬
nis excepi et fortasse quia
infirmiorẽ me dñs nouit.
ad huc incorpris meũ non
dedit potestatẽ. Et si ipse cu¬
pram et si offeram. ad huc
me fortasse huic certami¬
ni imparẽ iudicat et diu̾¬
sis exercet laboribus. nec iob
abisto cepit cepit certamine.
sed in hoc consumauit. Tẽp
tatus est autem iob nuntiis
coaceruatis maloꝵ. tempta¬
tus est. etiam ꝑmulierem
que ait. Dic aliquod uerbũ
indm̃ et morerẽ. Uidetis

Expanded text:
tiam dari , ut boni probentur. tiam dari , ut boni probentur. tibus, tentat diversis modis. Tentavit sanctum Job in patrimonio, tentavit in filiis, tentavit in dolore corporis. Fortior in suo corpore tentatur, infirmior in alieno. Et mihi meas divitias, quas in vobis habeo, volebat auferre, et hoc tranquillitatis vestrae patrimonium dissipare cupiebat. Vos quoque ipsos mihi bonos filios gestiebat eripere, pro quibus ego quotidie instauro sacrificium: vos ruinis quibusdam publicae perturbationis conabatur involvere. Duo igitur jam genera tentationis excepi. Et fortasse quia infirmiorem me Dominus Deus novit, adhuc in corpus meum non dedit potestatem. Etsi ipse cupiam, etsi offeram, adhuc me fortasse huic certamini imparem judicat, et diversis exercet laboribus. Nec Job ab isto coepit certamine, sed in hoc consummavit. 16. Tentatus est autem Job nuntiis coacervatis malorum, tentatus est etiam per mulierem, quae ait: Dic aliquod verbum in Deum, et morere . Videtis