comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus legitur: quia is qui fecerat oĩa.
nimirum suꝑ omĩa sua uirtute fere.¬
batur. Illo & enim uertebatur ubi
erat: & inde redibat ubi remanebat.
Q uia cum per humanitatẽ ascende
guiauit: sic enoch transiatus atq
ad cȩlum aereu̾m helyas subleuatꝰ:
ascensionem dominicã designauit.
Ascensionis ergo suȩ dñs prenun¬
tios & testes habuit: unũ ante le¬
gem. alium sublege: ut quandoq
uemret ipse. qui ueraciter cȩlospe.¬
netrare potiusset. Unde & ipse or¬
do. in eoꝵ quoq utroꝵq subleua.¬
tioue perquȩdam incrementa dis¬
tinguitur. Nam enoch translatus.
helias uero ad cęlum subuectus eẽ
memoratur: ut ueniroe postmodũ
qui nec traslatus nec subuectus. cȩ¬
lum ȩt̾ereum. sua uirtute penetra¬
ret. Qui nob̾ inse credentibꝰ quia
carnis quoq munditiam largiretur.
& sub eo per inerementa tempoꝵ
uirtus ca stitatis excrescen&. in
ipsa quoq eoꝵ translatione qua
ascensionem dominicã ut uidelico

Expanded text:
tustusnimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat. Quia cum per humanitatem ascenderguravit : sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem dominicam uterque designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis suae quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translationascensionem Dominicam ut videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
dexteram dĩ. Inueteri testamento
cognouimus : quod helias sit raptus
in cȩlum. Sedd aliud est cęlum .iereũ.
aluid cȩlum ȩthereũ. Cȩlum quippe
aereum: terre est ꝓximũ. Unde &
au. es cȩli dicimꝰ: quia eas uolitare
in aere uidemus. In cęlum itaq ae-¬
reum helyas subleuatus est: ut in se¬
cretam quandam terrȩ regionem re¬
pente duceretur. ubi in magna iam
cariuis & sp̃c quiete uiueretꝰ:. quousq
adfinem mundi redeat & mor̃tis debi.¬
tum soluat. Iste enim mortẽ distulit:
nõ euasit. Redemptor aũt nr̃iquia
nõ distulit: suꝑauit. Eamq resur¬
gendo consumpsit. & resurrectiõniᷤ
sue głam: ascendendo de clarauit.
Notandum quoq quod ȩlyas in cur¬
ru legitur ascendisse: ut uidelicet
aperte monstraretur. quia homo purꝰ
ad uitorio indigebat alieno. Perangłoᷤᷤ
quippe illa facta & ostensa sut ad¬
perse ascendere poterat᷑. quẽ nat̾ȩ
infirmitas grauabat. Redemptor
aũt nr̃ nõ eurrut nõ angłis sub leua¬

Expanded text:
eteri, inquit, Testamento cognovimus quod Elias sit raptus in coelum , sed aliud est coelum aereum, aliud aethereum. Coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Elias sublevatus est, ut in secretam quamdam terrae regionem repente dcarnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat: ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur, quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adm aereum per se ascendere poterat quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis subleva
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere conspexit : de infide¬
litate eiꝰ sententiam ꝓtulit dicen
Semitam ignoniuit ains. Ans eñi
recte apellatus ẽ dñs: quia corpꝰ
carneum ad ętheri librauit. Cuiꝰ
auis semitã ignorauit: quisquis
eum adcelum ascendisse nõ eredi-¬
dit. De hac solemnitate per psal¬
mistam dr̃. Cleuata est magnifi¬
centia tua: suꝑ cȩlos. De hacͦ rur¬
sum ait. Ascendit ds̃ iniubilatio¬
ne. & dñs iuoce tubȩ. De hac itũ
dicit. Ascendens in altum. captiuã

Expanded text:
intelligere conspexit, de infideintelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum c
Abbreviated transcription (Latin):
n albis aũt uestibꝰ. gaudium & solẽ.¬
nitts mentis attenditur. Quid
est ergo quod nato dño nõ in albiᷤᷤ
uestibus. ascendente aũt dño in al-¬
bis uestibꝰ apparent. msi quod mag¬
na tunc solemnitas angłis facta
est. cum cęlum ds̃ homo penetra.¬
uit: Quia nascente dño uidebatur
diunntis humiliata: ascendente. uͦ
dño. est humanitas exaltata. Albę
& eñi uestes: exaltationi magis cõ¬
gruunt quam humiliationi. In as¬
sumptione ergo eius angłi in albi ᷤᷤ
uestib uideri debuerunt᷑: quia qui
innatiuitate sua apparuit ds̃ hu¬
milis. in ascensione sua ostensus ẽ:
homo sublimis. Sed hoc nob̾ mag.¬
nopere fratres km̃i in hac. solemni¬
tate pensandum est: quia deletũ
est hodierna die cyrographum
dampnationis nr̃ȩ. mut᷑ata ẽ sen¬
tentia corruptionis nr̃ȩ. Illa enim
hac ipsa namq carnis ñȩ suble-¬
uãtione : ꝑ figiiram beatꝰ iob dnm
auem uocat. Quia enin ascensio¬
nis eus mysterium uideam non

Expanded text:
n albis quippe vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino in albis vestibus angeli apparent, nisi quod magna tunc solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino est huetenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc nobis magnopere, fratres charissimi, in hac solemnitate pensandum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim hac ipsa namque carnis nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non
Abbreviated transcription (Latin):
dum pestiferas. suasiones. audiunt.
sed tamen adoꝑationem prauam
minime ꝑtrahuntur: mortiferum
quidem. est. quod bibut. sed nõ eis
nocebit. Qui quoties ꝓximos suos
inhono oꝑe Enfirmari cospieuit.
dum eis tota uirtute concurrunt.
c̃ exxemplo suȩ oꝑationis illoꝵ uitã
roborant qui in ꝓpria actione titu.¬
babant: quid alud faciunt. insi suꝑ
egros manus imponunt ut bene.
abẽ ant : Quȩ nimirum miracula
tanto maiora sunt: quanto sp̃alia.
anto maiora sũt: quanto ꝑ hȩe nõ
corpora sed animȩ suscitantur. Hȩc
uultis uos facitis. Ex illis enim exte¬
rioribꝰ signis obtineri uita. ab hȩc
oꝑantib nõ ualor. Nam corporalia
illa miracula ostendunt aliquando
sc̃itatẽ nõ aũt faciunt. Hȩc uero
spalia quȩ agunt᷑ inmente: uirtutẽ
uitȩ nõ ostendunt sed faciunt. Illa
habere & mali possut: istis aũt per¬
frui nisi boni non posfũt. Unde qͥ¬

Expanded text:
dum pestiferas suasiones audiunt, dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur: haec vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutvitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt; istis autem perfrui, nisi boni non possunt. Hom.
Abbreviated transcription (Latin):
ferum quid biberint. nõ eos nocebit.
Super egros manus imponent: & bene
quia ista signa nõ facitis minime cre¬
didistis : Sed hȩc necessaria exordio
ȩccłȩ fuerunt. Ut enim ad fidem ereᷤᷤ¬
cer& : miraculis fuerat nutrien da
Q uia & nos cum arbusta plantamus.
tam dui eis aquam fundimꝰ: quousq
ea int̾ra cõualuisse udeamꝰ. At si
semel radicem fixerint: irrigatio cessa¬
bit. Hinc est enim quod paulus dicit.
Linguȩ in signum sũt. nõ fidelibꝰ sed in¬
debeamus. Scã quippe ȩccła cotidie
spiritalter facit: quod tunc per apłos
faciebat. Nam sacerdotes eius cum
perexorcismi grãm manum creden¬
tibꝰ imponunt. & habitare malignoᷤᷤ
sp̃e in eoꝵ mente contra dicunt. qͥd
aliud fatiunt. uisi demonia eiciunt :
insonant. conditoris sui laudes & po¬
tentiam quantum preualent nar¬
rant. quid aliud faciunt nisi nouis
lingius loquuntur: Qui dum bonis
sius exhortationibꝰ malitiã de aliem
cordibꝰ aufer̃: serpentes tollunt. Et

Expanded text:
d biberint, non eis nocebit. Super aegros manus imponent, et bene quia ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda. Quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed indebeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Einsonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nagogis separatio fuenit turbatu.¬
ra ut mori mallent. quam in hac
uita sine uideoꝵ congregationibus
immorari: Absit ut sic turbarent᷑.
qui dĩ nõ hominũ głam requirebat̃.
Quid engo est extra sinagogas faci¬
ent uos sed uenit hora. cum potius
dicere debuisse uideatur & uenit
hora. ut omnis qui interficit uos
arbitretur obsequium se prestare

Expanded text:
nagogis separatio fuerat turbatunagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent, quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, Extra synogogas facient vos: sed venit hora; cum potius dicere debuisse videatur, Et venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praest
Abbreviated transcription (Latin):
dendis. prestare arbitrantur obse-¬
quium. Quȩ uerba dñs ita subicit:
tanquã ex hoc cõsolaretur suos. qui
de sinagogis uidaicis pellerentur. Pre.¬
nuntians enim quȩ mala essent. ꝓerꝰ
testimonio perpessuri: extia sinagogai
in quit facient uos. Nec ait & ue¬
nit hora. ut omnis qui interficit
uos: arbitretur obsequiũ se pres.¬
tare dõ Quid ergo ait: Sed uenit
hora. quemadmodum diceret si
aliquid boni post mala ista pre¬
dicaret̃. Auid sibi ergo uult. extra
synagogas facient uos fed. uenit
hom. ⁊̃ anquam hoc dicturꝰ fuissa.
Sẽ parabunt illi quide uos : sed ego
uos colligam baut separabut̃ illi
leticiȩ. Quid ergo faeit hoc uer.¬
bum quod ait sed uenit honi. qͣsi
cõsolationem eis ꝓmuteret post
tribulationem. cum magis dicere
& uenit hora : Sed nõ ait & ue¬
nit. cum tribulatione suꝑ tribu¬
lationem: nõ consolationem post
tribulationem uenturam illis esse
predicen&. An sic eos illa de sy-¬

Expanded text:
dendis praestare arbitrantur obsedendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas facient vos: sed venit hora? Tanquam hoc dicturus fuisset: Separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam; aut, Separabunt quidem vestrae. Quid ergo tibi facit hoc verbum quod ait, Sed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere o, Et venit hora? Sed non ait, Et venit, cum tribulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret. An forte sic eos illa de sy
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est dono gr̃ȩ dĩ. nõ sint de nume¬
ro eoꝵ qui ignorantes dĩ iustitiam.
& suam uolentes constituere. iusticiȩ
dĩ nõ sũt subiecti: nec de illoꝵ de
quib dictum est dilexerunt głam
hominũ magis quam dĩ: illa cõgruit
ꝓphetia. quȩ de ipsis inuenitur im¬
pleta. Dñe in lumine uultus tui am¬
bulabunt. & in nomine tuo exulta¬
but̃ tota die: & in tua iustitia exal¬
tabuntur. Q m̃ gła uirtutis eoꝵ tu es.
m erito eis dicit᷑. extra smnagogais faci¬
ent uos: illi scilic&r qui zelum dei
habent. sed nõ scđm scientiam. Propt̃
quod iguorantes dĩ ursticiam: ⁊ suam
uolentes constituere. & eos expellũt
qui nõ in sua sed in dei iusticia exal.¬
tabuntur. nec expulsi ab hominibꝰ
adiecit. Sed uenit hora. ut omnis
qui interficit uos: arbitretur obse.¬
quium prestare dõ. Et hȩc facient.
quia nõ nouerunt patrem neq me.
Hoc est nõ cognouerunt. dm̃
nec eus filium: cuise in uob occi¬

Expanded text:
hoc est dono gratiae Dei, non sint de numehoc est dono gratiae Dei, non sint de numero eorum qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; nec de illorum de quibus dictum est, Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei: illa congruit prophetia, quae de ipsis invenitur impleta, Domine, in lumine vultus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in tua justitia exaltabuntur; quoniam gloria virtutis eorum tu es . Merito eis dicitur, Extra synagogas facient vos: illi scilicet qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exaltantur, nec expulsi ab hominibusadjecit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo: equia non cognoverunt Patrem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occi
Abbreviated transcription (Latin):
quia non erat alius populus dĩ.
quam illud semen abrahȩ: si agnoᷤᷤ¬
cerent xp̃m & reciperent. tanquã
rami naturales in olea permanerẽt:
nec aliȩ fierent ȩccłȩ xp̃i. aliȩ si¬
nagoge iudͤoꝵ. Edem quippe eẽt.
si mnꝰ eodem esse uoluissent. Quod quia
noluerunt: quid restabat nisi ut re¬
manentes extra .xp̃m̃. Bxira sina¬
gogas facerent eos qui nõ reliquert
xp̃m: Accepto quippe sp̃u sc̃õ. testes
eius effecti nõ utiq tales essent de
quibꝰ dr̃. Multi principes uideoꝵ cre¬
diderunt in eum: sed ꝓpt̾ metũ iudeoꝵ
ne pellerentur de sinagogis. nõ aude¬
bant confiteri eum. Dilexerunt enim
głam hominũ: magis quam dĩ. Cre¬
diderunt ergo in eum: sed nõ sic qͦmͦ
uolebat eos credere qui dicebat. Quo.¬
modo potestis credere głam ab inuicẽ
expectantes. & głam quę a solo deo
est nõ querentes: discipulis ergo sic
in eum credentibꝰ. ut impleti sp̃u scõ

Expanded text:
quia non erat ullus alius populus Dei, quia non erat ullus alius populus Dei, quam illud semen Abrahae, si agnoscerent et reciperent Christum tanquam rami naturales in olea permanerent , nec aliae fierent Ecclesiae Christi, aliae synagogae Judaeorum; eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent: quod quia noluerunt, quid restabat, nisi ut remanentes extra Christum, extra synagogas facerent eos qui non relinquerent Christum? Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales essent, de qualibus dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum ; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non audebant confiteri eum. Dilexerunt enim gloriam hominum magis quam Dei . Crediderunt ergo in eum, sed non sic, quomodo volebat eos credere, qui dicebat: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes ? Discipulis ergo sic in eum credentibus, ut impleti Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
a patre. sp̃m ueritatis qui a patre pro¬
cedit: ille testimonium ꝑhibebit
de me. Et uos testimoniũ perhibebi¬
tis. Ille quippe testimonium phibens.
& testes fortissimos fatiens: abstulit
xp̃i amicis timorem. & inimicoꝵ
odium cõuertit inamorem. hȩc
locutus sum uob̾: ut nõ scandalize.¬
mini. Canitur quippe in psalmo.
Pax multa diligentibꝰ nomen tuũ:
& nõ est illis scandalum. M erito
itaq ꝓmisso sp̃u scõ. quo in eis oꝑante
fierent testes eiꝰ. subiunxit. Hȩc lo¬
cutus sum uob̾: ut nõ scandaliz emi¬
dei. ut nõ sit eis scandalum. Deinde
quid passuri essent: iam exprimens
ait. Extra sinagogam facient uos.
uid aũt mali era t apłis ex pelli
de sinagogis iudaicis. quasi nõ inde
se fuerantꝰ separaturi. etiam si eos
nullus expelleret: Sed nimirum hoc
uoluit denuntiare: quia iudei xp̃m
nõ fuerant recepturi. & ideo futurũ
erat ut foras mitterentur cum illo:
ab eis qui esse nollent in illo. hii qui
esse nõ possent sine illo. Nam ꝓfecto

Expanded text:
m veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens t testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem. TRAClocutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in psalmo: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spiritu sancto, quo in eis operante fierent testes ejus, subjunxit: Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemiDei, ut non sit in eis scandalum. Deinde quae passuri essent jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat apostolis expelli de Judaicis synagogis, quasi non inde se fuerant separaturi, etiam si eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, qui Judaei Christum non fuerant recepturi; et ideo futurum erat ut foras mitterentur cum illo ab eis qui esse nollent in illo hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto,
Abbreviated transcription (Latin):
emergit: Quȩ nisi in siuis fo mitibꝰ
enecetur: necesse est ut inagro il¬
ta conualuit. spinȩ potius tribuliq
uitioꝵ quam illum uere uirtutis
semen oriatur. Resistamus ergo
dilectissimi huic tam pestifero malo
& cantatem sine qua nulla urtus
potest nitere sectemur: ut per hanc
qua ad nos xp̃c descendit dilectioĩs
uiam. etiam nos ad ipsum possimus
ascendere: cui ẽ cum dõ patre &

Expanded text:
emergit? quae nisi in suis fomitibus emergit? quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in agro ilatio convaluit, spinae potius tribulique vitiorum quam ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero malo et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere, sectemur, ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, et jam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et
Abbreviated transcription (Latin):
nequiter. sed transeunda sunt
fortiter. Ad hanc enim nos de uo¬
tionem beatissimus apłs petrus
inciTat: & scd̾m illam dilectionẽ
quam pascendis xp̃i ouibꝰ trina
dominici amoris ꝓfessione con¬
cepit. obsecrans dicit. Karissimi.
obseero uos tanquam ad uenas
& peregrinos. abstinere uos a car¬
nalibꝰ desideriis: quȩ militant ad¬
uersus animani. Cui aũt nisi dia¬
tes. qui animas ad suꝑna tenden¬
tes corruptibilium bonoꝵ delec¬
tationibꝰ obligare. & ab illis sedib̾
de quibꝰ ipse excidit gaudet ab¬
ducere: Contia cuius infidias
sapienter debor fidelis quisq ui¬
gilare : ut inimicum suum de eo
quo temptatur possit elidere.
Nichil aũt est ualidus dilectissimi
contra diaboli dolos. quam be¬
nignitas miscđiȩ & largitas e ari¬
tatis: ꝑ quam omne peccatum aut
declinatur aut uincitur. Sed huiꝰ
uirtu tis sublimitas nõ prius ap¬
prehenditur: quam illud quod ei
est aduersarium subruatur. Quid
radice omnium maloꝵ germen

Expanded text:
nequiter, sed transeunda sunt nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devotionem beatissimus apostolus Petrus incitat; et secundum illam dilectionem quam pascendis Christi ovibus trina Dominici amoris professione concepit , obsecrans dicit: Charissimi, obsecro vos tamquam advenas et peregrinos, abstinere vos 296 a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . Cui autem nisi diates, qui animas ad superna tendentes corruptibilium bonorum delectationibus obligare et ab illis sedibus de quibus ipse excidit gaudet abducere? Contra cujus insidias sapienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tentatur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam benignitas misericordiae et largitas charitatis, per quam omne peccatum aut declinatur aut vincitur. Sed hujus virtutis sublimitas non prius apprehenditur quam ilest adversarium, subruatur. Quid radice omnium malorum germen
Abbreviated transcription (Latin):
eum euntem in cęlum. Quibꝰ uerbis
om̃s eccłȩ filii docebantur: ut iħe
xp̃c in eadem qua ascendenat car¬
ne uenturꝰ uisibilis crederet᷑. Nec
posset ambigi omĩa illi esse subiee¬
ta: cui ab ipso corporeȩ natiuitatis
ex ordio. famulatus seruisset angłie.
Sient enim concipiendum xpm̃ de
Cicut resurrexisse amortius suꝑ noꝵ
runt. sic aduidicandum mundum
ipsa carne uẽturum angłoꝵ officia
predicarunt: ut intelligeremꝰ quan¬
te potestates sint affuture eum ui¬
na apud dñm qratiarum actioneᷤ
lȩtante: liberos cordis oculos ad
illam altitudinem in qua xp̃c est
erigamꝰ. Sursum uocatos ammos.
desideria terrena nonde primãt:
ad ȩterna. preelectos peritura ñ
occupent. uiam ueritatis ingresso̾.
fallaces illecebre nõ retardent.
Et ita a fidelibꝰ hȩc temporalia de¬
currantur: ut peregrinari se in
hac mundi ualle cognoseant.
In qua etiam si quȩdam cõmoda
blandiantur: non amplectenda

Expanded text:
eum euntem in coelum . Quibus verbis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus servisset angelicus. Sicut enim concipiendum Christumsicut resurrexisse a mortuis, supernorum runt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint adfuturae cum juna apud Deum gratiarum actione laetantes, liberos cordis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent; et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quaedam commoda blandiantur, non amplectenda
Abbreviated transcription (Latin):
ris manente natura. eo fides creden¬
cium uocabatur: ubi nõ carnali me.¬
tu. sed spiritali intellectu par ge.¬
nitori unigenitus tangeretur. Hinc
illud est: quod post resurrectionẽ
suam dñs mariȩ magdalenȩ per¬
sonam ȩccłȩ gerentiꝰ. cum ad con¬
tactum ipsius ꝓperaret accedere:
dicit ei. Uoli me tangere. Nõdumꝰ
enim ascendi ad patrem meum: Hoc
est. Nolo ut adme corporaliter ue¬
nias: nec ut me sensu carnis agnos¬
cas. Ad sublimiora differo: maiora
tibi preparo. cum ad patrem meum
ascendero. Tunc me perfectius ueriq
palpab: app̃hensura quod nõ tangis.
& creditura quod nõ cernis. Cum aũt
ascendentem ad cȩlos dñm. sequaces
discipuloꝵ ocłi intenta ammniratione
suspicerent: astiterunt ipsis angłi
duo. mirabili uestum candore ful¬
gentes: qui & dixerunt. Uiri galilei.
quid statis aspicientes in cęlum: Hic
iħe qui assumptus est a uob̃ in cȩlũ:
sic ueniet quemadmodum uidistis

Expanded text:
ris manente natura, eo fides credenris manente natura, eo fides credentium vocabatur, ubi non carnali manu, sed spiritali 295 intellectu, par Genitori Unigenitus tangeretur. Hinc illud est quod post resurrectionem suam Dominus, cum Maria Magdalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias, nec ut me sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quod non cernis. Cum autem ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis
Abbreviated transcription (Latin):
qui tot miraculis confirmati. tot
sermonibꝰ eruditi. atrocitatem tam̃
dominicȩ passionis expauerant.
& uentatem resurrectionis eiꝰ nõ si¬
ne hesitatione susceperant: tantum
de ascensione dñi ꝓfecerunt. ut quic¬
quid illis prius intulerat mȩtum. uer¬
teretur ingaudium. Totam enim cõ¬
templationem animi. indiuinitatẽ
ad patris dexteram consedentis erex¬
erant: nec iam corporeȩ uisionis tar.¬
dabantur obiectu. quo minus in id
a.em mentis intenderent: quod
nec apatre descendendo ab fuerat.
filius hominis. dĩ filius excellen.¬
tius sacratiusq intonuit: cum in pa.¬
terne maiestatis głam se recepit.
& in effabili modo cȩpit esse di¬
uinitate presentior: qui factus est
humanitate longinquior. Tunc
ad ȩqualem patri filium. erudici.¬
or fides gressu cępit mentis acce¬
dere: & contrectatione corpore ȩ
in xp̃o substantiȩ. quȩ patre minor
est nõ egere. Qm̃ glorificati corpo.¬

Expanded text:
qui tot miraculis confirmati, tot qui tot miraculis confirmati, tot sermonibus eruditi, atrocitate tamen Dominicae passionis expaverant, et veritatem resurrectionis ejus non sine haesitatione susceperant, tantum de ascensione Domini profecerunt, ut quidquid illis prius intulerat metum, verteretur in gaudium. Totam enim contemplationem animi in Divinitatem ad Patris dexteram consedentis erexerant, nec jam corporeae visionis tardabantur objectu, quominus in id aciem mentis intenderent, quod nec a Patre descendendo abfuerat, filius hominis, Dei Filius, excellentius sacratiusque innotuit, cum in paternae majestatis gloriam se recepit et ineffabili modo coepit esse Divinitate praesentior, qui factus est humanitate longinquior. Tunc ad aequalem Patri Filium eruditior fides gressu mentis coepit accedere, et contrectatione corporeae in Christo substantiae, qua Patre minor est , non egere: quoniam glorificati corpo
Abbreviated transcription (Latin):
lum. corporali presentiȩ modũ fecit:
mansurus in patris dextera. donee
tempora multiplicandis ȩccłȩ filiis
diuinitus prestituta peragantur :¬
& ad uidicandos uiuos & mortuos
in eadem carne in qua ascendit ad¬
ueniat. Quod itaq redemptori nr̃o
ꝓspicuum fuit. in sacramenta trm.¬
suuit. & ut fides excellentior eẽt
ac firmior. uisio doctrina successit:
cuius auctoritatem suꝑnis illumi¬
natam radiis. credentium corda
sequerentur. Hanc fidem ascensio
roboratam: nõ uncula. nõ carcereᷤᷤ.
nõ exilia. nõ fames. nõ ignis. aut
laniatus ferarum: nec exquisita ꝑ¬
sequentiũ crudelitatibꝰ supplicia
terruerũt. Pro hac fide. per uniuer¬
summundum nõ solum uiri sed ȩtiã
feminȩ: nec tantum in pub̃es pueri.
sed etiam tenerȩ uirgines: usq ad
effusionẽ sui sanguinis decertaue¬
runt. Hȩc fides demonia eiecit.
egritudines depulit: mortuos sus¬
citauit. Unde & ipsi beati apłi.

Expanded text:
lum , corporalis praesentiae modum fecit, lum , corporalis praesentiae modum fecit, mansurus in Patris dextera, donec tempora multiplicandis Ecclesiae filiis divinitus praestituta peragantur, et ad judicandos vivos et mortuos in eadem carne in qua ascendit adveniat. Quod itaque Redemptoris nostri conspicuum fuit, in sacramenta transivit; et ut fides excellentior esset ac firmior, visioni doctrina successit, cujus auctoritatem supernis illuminata radiis credentium corda sequerentur. CAP. III. Hanc fidem ascensioni munere roboratam, non vincula, non carceres, non exsilia, non fames, non ignis, non laniatus ferarum, nec exquisita persequentium crudelitatibus supplicia terruerunt. Pro hac fide per universum mundum, non solum viri, sed etiam feminae, nec tantum impubes pueri, sed etiam tenerae virgines, usque ad effusionem sui sanguinis decertarunt. Haec fides daemonia ejecit, aegritudines depulit, mortuos suscitavit. Unde et ipsi beati apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ. & ultra omnem altitudinem
p̾otestatum: ad dĩ patris est ꝓuecta
concessum Quo ordine oꝑum di¬
uinoꝵ nos fundati. nos edificati
sumus: ut mirabilior. fiere gra dĩ.
cum remotis aspectu hominum.
quȩ merito reuerentiam sui sencie¬
bantur indicere: fides nõ diffide.¬
ret. spes nõ flucluaret: caritas nõ
teperet. Magnarum. enĩ hic uigor
est mentiumꝰ. & ualde fideliũ est
lumen anmoꝵ: in cunctãter crede.¬
re quȩ corporeo nõ uidentur obtu¬
tu. Et ibi figere desiderium: quo
nequeas inferre conspectum. Hȩc
aũt pietas unde innr̃is cordibus
nasceretur. aut quomͦ quisquã iusti.¬
ficaretur per fidem. si in his tantum
salus nr̃a consister&. quȩ obtutibꝰ
subiacerent humanis: Unde &
illi uiro qui de resurrectione xp̃i
uidebat᷑ ambigere. nisi in ipsius car¬
ne uestigia passionis & uisu explo
expletis omnibꝰ quȩ euangłicȩ pre¬
dicationi. & noui testamenti myste.¬
die coram discipulis eleuatus ince.¬

Expanded text:
gelorum, et ultra omnium altitudinem gelorum, et ultra omnium altitudinem potestatum ad Dei Patris est provecta consessum. Quo ordine operum divinorum nos fundati, nos aedificati sumus: ut mirabilior fieret gratia Dei, cum remotis a conspectu hominum, quae merito reverentiam sui sentiebantur indicere, fides non diffideret, spes non fluctuaret, charitas non tepesceret. Magnarum enim hic vigor est mentium, et valde fidelium hoc lumen est animarum, incunctanter credere quae corporeo non videntur intuitu, et ibi figere desiderium, quo nequeas inferre conspectum. Haec autem pietas unde in nostris cordibus nasceretur, aut quomodo quisquam justificaretur per fidem, si in iis tantum salus nostra consisteret, quae obtutibus subjacerent? Unde et illi viro qui de resurrectione Christi videbatur ambigere, nisi in ipsius carne vestigia passionis et visu explorexpletis omnibus quae evangelicae praedicationi et novi Testamenti mystedie coram discipulis elevatus in coe
Abbreviated transcription (Latin):
a cramentum dilectissimi
Ssalutis nr̃e. quã precioso sanqui.¬
ne suo unuersitatis conditor esti¬
mauit: a die corporał ortus usq
ad exitum passionis. per dispensa¬
tionem humilitatis impletum est.
Et licet multa etiam in forma serui
diuinitatis signa i diauerint: ꝓprie
tamen illius actio temporis. ad de¬
monstrandam suscepti hominis per-¬
tinuit ueritatem. ꝑ ost passionem.
uero ruptis. mortis uinculis. quȩ
uim suam in eo quod peccati erat
neseuis incedendo perdiderant.
in firmitas inuirtutẽ. mortalitas in
immortalitatẽ: contumelia transi
multoꝵ declarauit aspectui: do¬
nec triumpbxim uictoriȩ quẽ re-¬
portarat amortuis. inferro & cȩ¬
lis. Sicut engo in solemnitate pas¬
chali. resurrectio dñi nob̾ fuit
causa lȩtandi: ita ascensio eiꝰ in
cȩlos. presentium nob est mate¬
ria gaudioꝵ. recolentibꝰ illum diẽ
& rite uenerantibꝰ: quo naturȩ nr̃ȩ
humilitaᷤ in xp̃o. supra omnem cęli
miliciam: supra omnes ordines an¬

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, salutis nostrae, quam pretio sanguinis sui universitatis 293 conditor aestimavit, a die corporalis ortus usque ad exitum passionis, per dispensationem humilitatis impletum est. Et licet multa etiam in forma servi Divinitatis signa radiaverint, proprie tamen illius temporis actio ad demonstrandam suscepti hominis pertinuit veritatem. Post passionem vero, ruptis mortis vinculis, quae vim suam in eum qui peccati erat nescius incedendo pandiderat: infirmitas in virtutem, mortalitas in aeternitatem, contumelia transivmultorum declaravit aspectibus, donec triumphum victoriae, quem reportarat a mortuis, inferret et coelis. Sicut ergo in solemnitate paschali resurrectio Domini fuit nobis causa laetandi, ita ascensio ejus in coelos praesentium nobis est materia gaudiorum, recolentibus illum diem et rite venerantibus, quo natura nostrae humilitatis in Christo super omnem coeli militiam, supra omnes ordines an
Abbreviated transcription (Latin):
cum homini soli predieat᷑. Quia
ille uidelicet docet᷑. ꝓpt̃ quem in
terra cuncta creata sũt. & a quo
omnia per quandam similitudinẽ
aliena nõ sunt: ꝑ otest etiam om̃is
creature nomĩne. omis natio gen¬
tium designari. Antea. enĩ dic¬
tum fuerat. in uiam gentlum ne
abieritis: nunc aũt dicit᷑ predi¬
scilicor prius a iudea apłoꝵ repul.¬
sa p̾dicatio. tune nob̃ in adiutorium
fier& : cum hanc illa ad dampna.¬
tionis suȩ testimonium suꝑba repu¬
lis&r. Sed cum discipulos ad pre¬
dicandum ueritas mittit. quid aliud
in mundo facit. nisi quana seminis
aspergit : Et pauca grana mlttit
insemine: ut multarum messium fru.¬
ges recipiat ex nr̃a fide. Neq & eñi
inuniuersum mundum tanta fideliũ
messis exurger&: si de manu dñi suꝑ¬

Expanded text:
cum soli homini praedicatur, quia cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praediscilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu D
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis dicatur predica re om̃i ereatu¬
re : Sed omnis creaturȩ nomĩnȩ.
signatur homo. Sunt namq lapi¬
des: sed nec uĩuunt. nec sentĩunt.
S unt herbȩ & arbusta. uĩuunt
quidem. sed nõ sentĩunt. Uĩuunt
dico nõ per anĩmam: sed per uiri-¬
ditatem. Quia & paulus dieit. In¬
sipiens. tu quod seminas nõ uiuĩfi.¬
catur: nisi prius moriatur. U ĩuit
ergo quod moritur: ut uĩuĩficet᷑.
Lapides ĩtaq sũt: sed nõ uiuunt.
Arbusta aũt sũt: uĩuunt. sed non
sentiunt. Bruta uero animalia
sũt: uũuit. sentiunt. sed nõ dis¬
cernunt. Angłi & enim sũt: ui.¬
uunt. sentiunt᷑. & discernunt.
Omnis aũt creaturȩ : aliquid hab&
homo. Habet namq commnune
esse cum lapidibꝰ. iĩuere cum ar-¬
boribꝰ. sentire eum anima̾bꝰ. in tel.¬
ligere cum angłis¬
i igituꝵ cominune haba aliqͥd
cum om̃i creatura homo: ĩuxta
aliquid om̃is creatura homo. Om̃i
ergo creaturȩ predicat᷑ euangłium:

Expanded text:
cipulis dicatur: Praedicate omni creatucipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
insinuandam quoq ueritatẽ dm̃cȩ
resurrectionis: notandum nob est
quid lucas referat dieens. Conues¬
cens. precepit eis ab hierosolimis
ne diseerent. Et post pauea. Uiden¬
tibꝰ illis eleuatus est: & nubes susce¬
pit. enm ah ocłis eoꝵ. Notate uerba.
signate mysteria. Conueseens. ele¬
uatus est. Comedit & ascendit: ut
uidelicet per effectum comestionis.
ueritas patesceret carnis. Mareus
uero priusquam cęlum dñs ascende¬
ret: eum decordis atq in fidelitatis
duritia. increpasse discipulos me.¬
morat. Qua in re quid consid eran¬
dum est. nisi quod. id cireo dñs tuẽ
liscipulos increpauit cum corpo¬
raliter reliquit. ut uerba quȩ re¬
cedens diceret. in corde audienti.¬
um artius impressa remanerent :
In crepata igitur eoꝵ duritia: quid
ad monendo dicat audiamꝰ. Cuntes
inmundum uniuersum: predicate
euangłium omni creature. Nũquid
frẽs mei scm̃ euangłium. uel insen¬
satis rebus uł brutis anĩmalibus
fuerat predicandum. ut de eo dis¬

Expanded text:
insinuandam quoque veritatem Dominicae Resurrectionis notandum nobis est quid Lucas referat dicens: Convescens praecepit eis ab Jerosolymis ne discederent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Marcus vero priusquam 1569 coelum Dominus ascendat, eum de cordis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo dis
Abbreviated transcription (Latin):
Quos enim preseiuit & predestinauit
conformes fieri imaginis filii eius.
ut sit primogenitꝰ in multis fr̃ibꝰ:
quos aũt predestinauit illos & uo¬
cauit. nisi forte ipsum predestina¬
tum dicere formidabimus. quia
nob tantum ut efficiamur cõfor¬
mes fieri imaginis eiꝰ hoc dixisse
uidetur apłs. Quasi uero quisquã
regulam fidei fideliter intuens. fi¬
lium dĩ negaturus est predestina¬
tum: qui eum negare hom̃inẽ nõ
potest. Recte quippe dicit᷑ ñ pre¬
destinatꝰ : scdm id quod est uer.¬
bum dĩ ds̃ apud dm̃. Ut quid enĩ
predestinaretur cum iam essor quod
erat. sine utio. fine termino sem¬
piternus: Illud aut̃ predestinatum
erat qđ nõdum erat: ut sic suo tpr̃e
fiene. quẽ ad modum ante om̃ia tẽ¬
pora predestinatum erat ut fier&
Qiusquis igitur dĩ filium predesti¬
natum negat: hunc eundem filiũ
hominis negat. Sed ꝓpter cõtentio¬
sos. etiam hinc audiamꝰ apłm in suaꝵ

Expanded text:
Quos enim praescivit et praedestinavit, Quos enim praescivit et praedestinavit, conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum, ut efficiamur, conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedeserat sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum
Abbreviated transcription (Latin):
mund̾ ess& apud te: intelligamꝰ
predestinationẽ claritatis huma¬
nȩ que in illo est nature. ex mor.¬
tali imortalis apud patrẽ fu¬
ture. Et hoc iam predestinando
factum fuisse ante quã mundus
esser: quod nmundo etiã suo tẽ.
pore fieret. Sienim de nob̾ dixit
apłs. sic̃ elegit nos in ipso ante
mundi eõstitutionem: eur abhor¬
rere putatur a uero. si time pat̾
caput nr̃m alorificauit. quando
nos ipsos ut membrã eiꝰ essemus
elegit: Sic enim nos electi.: qͦ mͦ¬
ipse elarificatus. Quia priusquã
mundus essor nec nos eramꝰ: nec
quantũ uerbum eiꝰ est etia quȩ fu¬
tura sũt fecit. & uocat ea quę nõ
sũt tanquã suit ꝓfecto scđm id qͥ
mediator dĩ & hominũ homo est
ante mundi constitutionẽ. ꝓ nob̾
ds̃ pater glorificauit ipsum: sic̃
elegit etiam nos inipso. Quid eni
dicit apłs : Scimꝰ aũt qm̃ diligen
tibꝰ dm̃ omĩa cooperantur inbonỹ.
his qui seđdm ꝓpositum uocati sut.

Expanded text:
mundus esset apud te, intelligamus mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec quantum verbum ejus est, etiam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt, tanquam sint ; profecto secundum id quod mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, si tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? « Scimus autem quontibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ual& quod ait. & nunc clarifi¬
ca me: hoc est. sieut tune ita & mũe
Sient tunc predestinatione: ita
& nunc perfectione. fac inmun-¬
do. quod apud te iam fuerat ante
mundum᷑. Fae in suo tempore : q
ante omnia tempora ffatusti. hoc
quidam sic intelligendum putarũt:
tanquam natura humana quȩ sus¬
cepta est uerbo. cõuerteretur in
uerbum : & homo mutaretur in
dm̃. Inmo si diligentius qđ opina¬
ti sũt cogitemus. homo periire in
dm̃. Non enim quisquam ex ista
mutatione hominis. uel duplica¬
ri dĩ uerbum dicturus est uel
augeri: ut aut duo sint quod uny
fuitꝰ. aut amplius sit quod inmꝰ
fuit. Porro si natura humana in
uerbum mutata atq conuersa
uerbum dĩ quantũ erat & quod
erat hoc erit. ubi est homo si
nõ periit: Sed ad hane opinionẽ
quam ueritati ꝓrsus nõ uideo
conuenire: nehil nos urget si
filio dicente. & nune elarifica
me tu pater apud temetipsum.
claritate quã habui priusquam

Expanded text:
hoc valet quod ait: Et nunc clarifihoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod ante omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putaverunt tanquam natura humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi aũt tatitꝰ: tanquã illud isto expo¬
neretur eis. quos poterat permoue¬
re quomͦ pater filium: & maxime
quomͦ patrẽ clarific& & filius. Di.¬
cendo enim clarificari a se patrem
suꝑ terram. se aũt a patre apud euͫ¬
dem patrem: modum ꝓfecto utriꝰq
clarificationis ostendit. Ipse quippe
patrem clanficauit suꝑ terram. eum
gentibꝰ predicando: pater uero ipsũ
apud semetipsum. ad suam dexre¬
ram collocando. Sed ideo poster.
declarificando patre ubi ait ego
pretenti temporis ponere maluit:
ut monstrar& ipre destinatione
iam factum. & ꝓ iam facto haben¬
dum quod certissime suerat futurũ
id est ut apatre apud patiem gło.¬
rificatus. patrem suꝑ teriam glorifica¬
r& & filius. Sed hanc predestinano¬
nem. in sua clarificatione maniseftuas
aperuit: qua eum clanficauit pater.
in eo quod ad iunxit claritate quam
habui: priusquam mundus ess& apud
te. Ordo uerboꝵ est: quam habui
apud te priusquam mundꝰ ess. Ad

Expanded text:
ibi autem tacitus, tanquam illud isto expoibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
clarifica me tu pater apud temet.¬
ipsum quasi posteriꝰ esset clarifican-¬
dus a patre quem prius ipse clarifi.¬
cauerat quid ostendit. nisi superus
ubi ait ego te clarificaui suꝑ terram
ira locutum se fuisse. tanquam fecis¬
set quod facturꝰ esset. hic aut̃ popo¬
eisset ut pater facer& per quod illud
filius facturꝰ esset. idest ut pater cla.¬
rificar& filium. per quam filii clari¬
ficationem etiam filius fuiss& clari¬
ficaturus patrem : Deniq side re quȩ
futura era: it ponamus etiam futuri
temporis uerbum. ubi pro tempore
futuro posuit ipse preteritum: nul¬
la sententiȩ manebit obscuritas
uelut si dixiss&r. Ego te clarificaui
suꝑ terrã. opꝰ cõsũmabo q̃uod dedi¬
ti michi ut fatiam. Et nunc clarifi¬
ca me tu pater. apud temetipsum.
Nempe ita. planum est: sicut illud
ubi ait clarifica filium tuũ. ut
filius tuus elarific& te. Et ipsa ẽ
omnino sententia: insi quia hic die¬
tus est eiusdem clarificationis modꝰ.

Expanded text:
clarifica me, tu Pater, apud temetclarifica me, tu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostendit, nisi superius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus,