comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nͥ exponat᷑ uidet᷑ ẽẽ contrariũ.
oc uͦ ꝓblema cũ legissẽ. cepi mecũ tacitꝰ estua¬
Ire & e uestigio genesin exodũq ꝑcurrens.
repperi loca in qͥb scripta ft̃. quȩ uident᷑ facere
questionẽ. Ac primo estimabã sꝑualib sꝑualia cõ¬
paranda. in dissolubilia ẽẽ sicuti & multa st̃ alia.¬
llã & matusalã quatuordecĩ annis post diliuuũ
uixisse scribit᷑. nec tam̃ archã ingressus.ẽ. cũ noe
Et cũ ipse dñs locutꝰ sit ad abrahã sciendo scies¬
q peregrinũ erit sem̃ tuũ in t̾ra ñ sua. & in ser¬
uitutẽ. redigent eos & affligent. & humiliabt̃
anns quadringentis: postea mox ses scribit in exo¬
do. Et factũ ẽ post quadringentos triginta
annos exiiut om̃is popłs potentia dñi de t̾ra
cipti. Agar qͦq ismahelẽ quasi lactantẽ & te¬
uerũ portat in humeris. cũ .x uiii. ferme &
onpliꝰ repperiat᷑ annorũ. & ridiculũ sit tã gran¬
le uiuenẽ mat̾s sedisse ceruicib. Roboã uero¬

Expanded text:
utique nisi exponatur, uidetur esse contrarium. Hoc uero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare et e uestigio Genesim Exodumque percurrens repperi loca, in quibus scripta sunt, quae uidentur facere quaestionem. ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia conparanNam et Mathusalam quatuordecim annos post diluvium vixisse scribitur, nec tamen ingressus est arcam cum Noe. Et cum ipse Deus locutus sit ad Abrahaquia peregrinum erit semen tuum in terra non sua et in seruitutem redigent eos et adfligent eos et humiliabunt eos quadringentis annis, postea Moyses scribit in Exodo: et factum est post quadringentos triginta annos, exiuit omnis potentia domini de terra Aegypti. Agar quoque Ismahelem quasi lactantem et tenerum portat in humeris, cum decem et octo ferme et amplius repperiatur annorum et ridiculum sit tam grandem iuuenem mat
Abbreviated transcription (Latin):
tur mich̃i Cum qua carne sepultꝰ est: cum ipsa utiq
stat resurgens post parietẽ incredulitatis nĩȩ. quẽ lute¬
tamen ꝑ hoc qđ idolatriã abdicamꝰ. fenestras in supradicto
facimus pariete. quib nos ab immundis spiritib defen¬
dendo respicit xp̃s & ipsi soli genua cordis flectendo. can¬
cellos facimꝰ : ꝑ quos cõpunctionẽ ad se conuertent᷑ium
prospiciat Ubi uero uenerimꝰ ad uerã conuersationẽ bap

Expanded text:
m, cum qua carne sepultus est, cum ipsa utique stat resurgens post parietem incredulitatis nostrae quem lutetamen per hoc quod idololatriam abdicamus, fenestras in supradicto facimus pariete, quibus nos ab immundis spiritibus defendendo respicit Christus. Et ipsi soli genua cordis deflectendo cancellos facimus, per quos compunctionem ad se convertendo prospiciat. Ubi vero venerimus ad veram conversionem
Abbreviated transcription (Latin):
per capreas ceruosq camporũ: ne. suscitetis neq eui¬
gilare faciatis dilectã. donec ipsa uelit. Post multos
riam: fatigata redditur in soporẽ. Quȩ celerius ne pristiniᷤ
laborib reddat᷑ suscitata a somno: adiurant᷑ filiȩ hierłm ne suscitent ei¬
Habet ergo dñs palaciũ: qđ intra se cellaria multa & cellã
umariam & camporũ spacia continere intelligit᷑ Cuiꝰ floreᷤᷤ
dinem scõrum intelligit᷑ habere etiã animas agrestes: quȩ¬

Expanded text:
per capreas cervosque camporum, ne suscitetis neque evigilare faciatis dilectam, quoadusque ipsa velit. » Post multos riam fatigata redditur in soporem, quae celerius ne pristinis reddatur laboribus suscitata a somno, adjurantur filiae Hierusalem ne suscitent enoster Jesus Christus, quod intra se cellaria multa, et cellam vinariam, et camporum spatia continere intelligitur. Cujus floredinem sanctorum, intelligitur habere etiam animas diversas
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuro uos filiȩ hierłm ꝑ capreas ceruosq camporũ: ne
suscitetis neq euigilare faciatis dilectam. donec ipsa uelit
Ubicumq ergo in hoc cantico similia uerba repetuntur:
credentium diuersis tẽporib diuersoꝵ popłoꝵ ꝑsonȩ intro¬
ducuntur hic namq illiꝰ plebis ꝑsona uidetur induci:

Expanded text:
rvosque camporum, ne suscitetis, neque evigilare faciatis dilectam, donec ipsa velit. » Ubicunque igitur in hoc cantico similia verba reperiuntur credentium diversis temporibus, diversorum populorum personae introducuntur. Hic namque plebis illius persona videtur induci,
Abbreviated transcription (Latin):
a sepe dilecta. interdũ soror uel speciosa. aut sponsa seu colulu
quia post iracundiã om̃i potentis dĩ. pacem de celo missam a
corpore lapsa fuerat in adã: nunc corde ad montẽ paradisi
rissima odia. credulitatis munerib dilecta efficit᷑ dĩ Soror
uisimo gutture audientib se imꝑtiat: sicut natura est fa¬
cere columbarũ Immaculata: ꝓ xp̃i nomine moriendo Nullũ¬

Expanded text:
dilecta. Interdum soror, vel speciosa sponsa, columba, quia post iracundiam omnipotentis Dei pacem de coelo missam a corpore lapsa fuerat in Adam, nec corde ad montem paradisi rissima odia credulitatis muneribus dilecta efficitur Dei. Soror vissimo gutture audientibus reimpartiri, sicut natura est columbarum. Immaculata autem
Abbreviated transcription (Latin):
mune respondeo: & me magno amicitiȩ libero feno¬
re qđ quanto magis soluimꝰ plus debemꝰ Sicut autẽ¬
in nouo testamento siquando apud latinos questio
exorit᷑. & ẽ int̾ exemplaria uarietas. recurrimꝰ ad
fontẽ greci sermonis. qͦ nouũ scriptũ instrumentũ.
ita & in ueteri testam̃to siquando int̾ grecos latinosꝙ
diuersitas ẽ ad hebraicã confugimꝰ ueritatẽ. ut qͥcqͥd de
fonte ꝓficiscit᷑. hoc queramꝰ in riuulis. Konie aut̃ ista
hoc ẽ cõmunis dictio ipsa ẽ q̃ & lxx. Sed hoc int̾est int̾ utrãq
corrupta editio ẽ. Ea aut̃ quȩ habet᷑ in ezan aoic. & qua
nos uertimꝰ . ipsa est ꝗͣ in eruditoꝵ incorrupta & ĩmacula

Expanded text:
mune respondeo et me magno amicitiae libero faenore, quod, quanto magis soluimus, plus debemus. sicut autemm nouo testamento, si quando apud Latinos quaestio exoritur et est inter exemplaria uarietas, recurrimus ad fontem Graeci sermonis, quo nouum scriptum est instrumentum, ita et in ueteri testamento, si quando intd de fonte proficiscitur, hoc quaeramus in rivulis. Κοινη autem ista, hoc est Communis editio, ipsa est quae et LXX, sed hoc interest inter utramque, corrupta editio est; ea autem, quae habetur in ἑξαπλοις, et quam nos vertimus, ipsa est quae in eruditorum li
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc & isaiȩ uaticiniũ cernimꝰ oꝑe cõpletum Con¬
cident gladios suos in aratra. & lanceas suas in falceᷤᷤ.:
& ñ assumet gens cont᷑ gentẽ gladiũ. & non discent
ultra pugnare Rursũq in eodẽ. Pascetur lupus cũ
agno. & pardꝰ requiescet cũ hedo. & uitulꝰ & leo &
taurus pascent᷑ simul. & puer paruulus ducet eoᷤ:
& bos & ursus in cõmune pascent᷑. paruuliq eoꝵ
erunt pariter. & leo & bos comedent paleas: non ut sim¬
plicitas in feritatẽ transeat. sed ut feritas discat sim¬
plicitatẽ. Queritis a me rem magni oꝑis & maioriᷤ
inuidie : in qua scribentis non ingeniũ sed eruditio
comꝓbet᷑. ut dũ ipse cupio iudicare de cȩteris. iu¬
dicandũ me om̃ibus prebeã: & in oꝑe psalterii iu¬
xta degestionẽ scedulȩ ur̃ȩ ubicũq inter latinos
grecosq contentio est. qͥd magis hebreis conueniat
significem In quo illud breuit᷑ admoneo: ut sciatis

Expanded text:
nunc et Esaiae uaticinium cernimus opere conpletum: connunc et Esaiae uaticinium cernimus opere conpletum: concident gladios suos in aratra et lanceas suas in falces et non adsumet gens contra gentem gladium et non discent ultra pugnare. rursumque in eodem: pascetur lupus cum agno et pardus requiescet cum haedo et uitulus et leo et taurus pascentur simul et puer paruulus ducet eos et bos et ursus in commune pascentur paruulique eorum erunt pariter et leo et bos comedent paleas, non ut simplicitas in feritatem transeat, sed ut feritas discat simplicitatem. Quaeritis a me rem magni operis et maioris inuidiae, in qua scribentis non ingenium, sed eruditio conprobetur, ut, dum ipse cupio iudicare, de ceteris, iudicandum me omnibus praebeam et in opere Psalterii iuxta digestionem schedulae uestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conueniat, significem. in quo illud breuiter admoneo, ut sciatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad cognitionẽ & amorẽ inuisibiliũ ȩdificioꝵ. Possent de his obseruatiõib cũ his q̃ dicta st̃ plura
dici s hȩc pito sufficere prudentiȩ ur̃ȩ. q̃ nouit de minimiᷤ maxima. de paueis plura
conicere. U4.¬
Ginta interpretum editione corrupta sunt
ile ctissionis fros: suuniȩ et frretelae
& cȩteris qui uobiscũ dño seruiunt: hieronimꝰ
est In om̃em terrã exut sonꝰ eoꝵ: & in fines
orbis terrȩ uerba eoꝵ Quis hoc crederet ut barbara ge¬
tarum lingua hebraicã quereret ueritatẽ. & dormi¬
tantib immo contendentib grecis. ipsa germania
sp̃s scĩ eloquia scrutaret᷑.: In ueritate cognoui qͦd
ñ est ꝑsonarũ acceptor ds̃: sed in omi gente qͥ timet
dm̃ & oꝑatur u iustitiã. acceptꝰ est illi Dudũ callo¬
sa tenendo capulũ manꝰ. & digiti tractandis sagit¬
tis aptiores. ad stilũ calamũ q mollescunt: & belli¬
cosa pectora uertunt᷑ in mansuetudinẽ xp̃ianam

Expanded text:
 c.  et amorem invisibilium aedificiorum. Possent de his observationibus cum his quae dicta sunt plura dici, sed hoc puto sufficere prudentiae vestrae, quae novit de minimis maxima, de paucis plura conjicere. LXX INTERPRETUM EDITIONE CORRUPTA SINT. Dilectissimis fratribus Sunniae et Fretelae et ceteris, qui uobiscum domino seruiunt, Hieronymus. est: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quis hoc crederet, ut barbara Getarum lingua Hebraicam quaereret Veritatem; et dormitantibus, imo contendentibus Graecis, ipsa Germania Spiritus Sancti eloquia scrutaretur? In veritate cognovi, quod non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet deum et operatur dei iustitiam, acceptus est illi. dudum callosa tenendo capulo manus et digiti tractandis sagittis aptiores ad stilum calamumque mollescunt et bellicosa pectora uertuntur in mansuetudinem Christianam.
Abbreviated transcription (Latin):
regłis reppi. In collectiõib aut̃ burchardi Warmatiensis ep̃i ex c̃cilio meldensi. capł o uͦ
ita scriptũ repꝑit᷑. Altare si motũ fuer̃: ȩccła denuo c̃secret᷑. Parieces uͦ si moti fuerint.&
ñ altare: salib tantũ exorcizent᷑. Hoc capłm si diligent̃ attendat᷑. ad om̃s inqͥsitiões ur̃as
respondet.  qͥa de motiõe altaris ratioẽs qͦs potui. monachis sci wandregisili aliqͣndo¬
reddidi: easđ religiõi ur̃ȩ scrib̾e curaui. Qb ita scripsi. Consuluit paruitatẽ meã dilectio¬
ura utrũ tabulȩ altariũ aliqͣndo c̃sec̃tȩ c̃ tͣns latȩ fuerint. ⁊ suꝑ nonã struẽ lapidũ p

Expanded text:
eldensi capitulo quinto ita scriptum reperitur « Altare si motum fuerit, ecclesia denuo consecretur: parietes vero si moti fuerint, et non altare, salibus tantum exorcizentur. » Hoc capitulum si diligenter attendatur, ad omnes inquisitiones vestras respondet, et quia de motione altaris reddidi, easdem religioni vestrae scribere curavi, quibus ita scripsi : Consuluit parvitatem meam vestra dilectio, utrum tabulae altarium aliquando consecratae, cum translatae fuer
Abbreviated transcription (Latin):
continent sacramentũ ꝑ lactis naturã. id est caseũ. liquo¬
rem. & cum fuerit arte subactus liquor. reddit butirum
Ita & lactea apłica doctrina cũ inuenerit magistrũ: decla¬
rat intra se contineri indiuiduã trinitatẽ Quib alim̾tis
nisi indesinent̾ usa fuerit anima: non poterit uiuere in ęt᷑¬

Expanded text:
continet sacramentum per lactis naturam, id est casti liquorem, et cum fuerit arte subactus liquor reddit butyrum: ita et lac apostolicae doctrinae cum invenerit magistrum, declarat intra se continere individuam Trinitatem. Quibus alimentis nisi indesinenter usa fuerit anima, non poterit vivere in aet
Abbreviated transcription (Latin):
fices. Noli despicere animã. ꝓ qua ap̃c mortuus
eptuaginta. Et missũ. ẽ. ad me caleulo.¬
unũ de seraphim. Aqͥla & theodotio. Et uola¬
uit ad me: unꝰ de seraphim. Cottidie ad nos mit¬
tit᷑ seraphin: cotidie: ingemiscentiũ atq dicenti¬
ũ. o miser ego qm̃ cõpunctꝰ sũ ora purgant᷑. &
cũ a peccatis fuerint liberati. p̃parant se min¬
sterio dĩ. Od̃ aut̃ ceteri int̾̃p̃tes pro missũ eẽ
uolasse dixert̃: intellige uelocẽ diuini sermo¬
nis aduentũ suꝑ eos qͥ digni societate illiꝰ udica¬
t᷑ In genere. qͦq diuersitas. ẽ. Septuaguita. aqͥlo
& theodotio seraphin neutro genere transti
lert̃: simmachiis masculino. Nec putandũ serũ
masculino sp̃s. Eur qͦ intelligendũ ẽ quando de
suꝑiorib disputat᷑. & masculinũ aliqͥd seu femi¬
ninũ ponit᷑ ñ tã sexũ significari. ꝗ idioma soni¬
re linguȩ Si qͥdem ipse đs inuisibilis & in cor

Expanded text:
fices. noli despicere animam, pro qua Christus fices. noli despicere animam, pro qua Christus eptuaginta: et missum est ad me unum de seraphim; Aquila et Theodotion: et uolauit ad me unum de seraphim; titur seraphim, cotidie ingemescentium atque dicentium: o miser ego, quoniam conpunctus sum, ora purgantur et, cum a peccatis fuerint liberati, praeparant se ministerio dei. quod autem ceteri interpretes pro \'missum esse\' \'uolasse\' dixerunt, intellege uelocem diuini sermonis aduentum super eos, qui digni societate illius iudicantur. in genere quoque diuersitas est. Septuaginta, Aquila et Theodotion seraphim neulerunt: Symmachus masculino. Nec putandum sexum masculino, Spiritus. Ex quo intelligendum est, quando de superioribus disputatur, et masculinum aliquid, seu femininum ponitur, non tam sexum significari, quam idioma sonare linguae. Siquidem ipse Deus invisibilis et incor
Abbreviated transcription (Latin):
lerũ ut ait gentilis poeta. celũ ñ animũ mutat
trans mare currit. ita me in cessabilis inimicꝰ post¬
cergũ ꝑsecutꝰ . ẽ. ut maiora in solitudine bella nc̃
itiar: Hinc enĩ p̃sidiis fulta mundi arriana rabi
ifremit. hinc in tres partes scisła ȩccła ad se raꝑe
estinat. monachorũ circa cõmanentiũ antiqua
i me surgit auctoritas. Ego interĩ clamito. Si
scathedrȩ petri iungit᷑: ms̃ .ẽ. Miletiꝰ. uitalis. atq
aulinꝰ t herere se dict̃. Possẽ credere si hoc unꝰ
dsereret: nc̃ aut duo mentiunt᷑ aut om̃s. Idciroo¬
btestor beatitudinẽ tuã ꝑ crucẽ dñi. ꝑ necessariũ
idi nr̃ȩ decꝰ passionẽ. ita qͥ apłos honore sequeris
quaris & merito. ita in solio cũ .xii. udicaturis¬
edeas. ita te alius senẽ cũ petro cingat. ita muni¬
cipatũ celi cũ paulo consequaris. ut mͥ litter
tius apud quẽ in syria debeã cõmunicare: signi¬

Expanded text:
uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum secutus est, ut maiora in solitudine bella nunc patiar. hinc enim praesidiis fulta mundi Arriana rabies fremit; hinc in tres partes scissa ecclesia ad se rapere festinat. monachorum circa commanentium antiqua in me surgit auctoritas. ego interim clamito: \'si quis cathedrae Petri iungitur, meus est\'. Meletius, Yitalis atque Paulinus tibi haerere se dicunt: possem credere, si hoc unus adsereret; nunc aut . duo mentiuntur aut omnes. idcirco obtestor beatitudinem tuam per crucem domini, per necessarium fidei nostrae decus, passionem: ita, qui apostolos honore sequeris, sequaris et merito, ita in solio cum duodecim iudicaturis sedeas, ita te alius senem cum Petro cingat, ita municipatum caeli cum Paulo consequaris, ut mihi litteris tuis, apud quem in Syria debeam communicare, signi
Abbreviated transcription (Latin):
se qͥ nullis contra se superari uirib potest. publ¬
cani p̃cib uincit᷑. niniue ciuitas quȩ peccato peri¬
it fletib stetit. Quorsũ ista tã longo repetita
pͥncipio: Uidelicet ut paruũ magnꝰ aspicias. ut
diues pastor morbidã ñ contẽpnas ouẽ. Ap̃c i
paradysũ de eruce latronẽ: intulit: & ne quis
quando serã conuersionẽ putaret. fecit homicidii
lȩtꝰ amplectit᷑. & nonaguita nouẽ pecudib derelic¬
tis una oiicula quȩ remanserat humeris boni pa¬
soris aduehit᷑. Paulus ex ꝑsecutore: fit p̃dicator: ocu¬
lis carnalib excecat᷑. ut mente plus uideat. & qͥ uinc¬
tos ap̃i famulos ducebat ad conciliũ uideorũ. ipse
postea de aꝑi iunculis głat᷑. Ego gͥ ut ante iã scrip
s aꝑi uestẽ in romana urbe suscipiens. nc̃ barba¬
ro syriȩ limite: teneor. Et ne putes alteriꝰ hanc
le me fuisse sententiã. qͥd mererer ipse constitui.

Expanded text:
se, qui nullis contra se superari uiribse, qui nullis contra se superari uiribicani precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit. Quorsum ista tam longo repetita principio? videlicet ut parvum magnus aspicias, ut dives pastor morbidam non contemnas ovem. Christus in paradisum de cruce latronem intulit, et, ne quis aliquando seram conversionem putaret, fecit homicidii laetus amplectitur , et nonaginta novem pecudibus derelictis, una ovicula, quae remanserat, humeris boni Pastoris advehitur . Paulus ex persecutore fit praedicator; oculis carnalibus excaecatur, ut mente plus videat et qui vinctos Christi famulos ducebat ad concilium Judaeorum, ipse sti uinculis gloriatur. Ego igitur, ut ante iam scripsi, Christi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite teneor. et ne putes alterius hanc de me fuisse sententiam, quid mererer, ipse constitui.
Abbreviated transcription (Latin):
credt̃ ut int̾p̃tant᷑. ñ damno qđ retinent. Si sic cre:¬
do ut ipsi sentire: se simulant: ꝑmittant mͥ meis
uerbis suũ sensũ loqͥ. Qu ãobrẽ obtestor beatitudi¬
nẽ: tuã ꝑ crucifixũ. mundi salutẽ. ꝑ homorisyã tri¬
nitatẽ ut mͥ epłis tuis siue tacendarũ siue dicen¬
darũ xpostaseon det᷑ auctoritas. Et ne forte ob¬
scuritas in qͦ degeo loci fallat baiulos litterarũ: ad
euagriũ pbrm quẽ obtime nosti dignare scrip¬
ta transmittere. Simul etiã cui apud antiochiã de¬
beã cõmunicare. significes. qͥa campenses cũ tarsen¬
sib heretic̃is copulant᷑. Nichil aliud ambiunt. ꝗ ut
auctoritate cõmunionis ure fulti . tres ypostasis
cũ antiqͦ sensu p̃dicent. Item ad papã dama sum
mportuna in exangło mulier unde supra¬
tandẽ meruit audiri. & clauso cũ seruis ostio me¬
dia licet nocte ab amico panes amicꝰ accepit. Ds̃ ip¬

Expanded text:
credunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic crecredunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem, ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. XVI. AD DAMASUM. Inportuna in euangelio mulier tandem meruit audiri et cluso cum seruis ostio, media licet nocte, ab amico amicus panes accepit; deus ip
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ & uere. una natura .ẽ. qͥsq tria ẽẽ hoc .ẽ. tres
ypostasis dicit. sub nomine: pietatis tres naturas
conat᷑ ad serere. Et si ita.ẽ: cur ab arrio parietib
separam᷑. ꝑfidia copulatiꝰ Iungat᷑ cũ beatitudine
tua ursinus. cũ ambrosio societ᷑ aurentuis. Absit
hoc a romana fide. sacrilegiũ tantũ religiosa cor
la ñ hauriant. sufficiat nob dicere unã substan¬
tã tres ꝑsonas subsistentes. ꝑfectas. ȩquales. coet̾nas.
laceant᷑ tres ypostasis. si placet una teneat᷑. Non
oonȩ suspitionis. ẽ. cũ in eodẽ sensu uerba dissenti¬
unt. Sufficiat nob̃̾ memorata credulitas. Aut
suis debere: nos dicere. ñ negamꝰ. Sed mͥ cre¬
lite uenenũ sub melle latet. Transfigura¬
it se angłs sathanȩ in angłin lucis. Bene
in t̾p̃tant᷑ hypostasim. & cũ id qđ ipsi expont̃ habere
me dict̃ hereticꝰ udicorꝰ Quid tã anxie unũ uerbũ
tenent. qͥd sub ambiguo sermone. latitantꝰ Si sic

Expanded text:
quae est uere, una natura est: quisque tria esse, hoc est tres ύποστάσεlς, dicit, sub nomine pietatis tres naturas conatur adserere. et si ita est, cur ab Arrio parietibus -separamur perfidia copulati? iungatur cum beatitudine tua Ursinus, cum Ambrosio societur Auxentius. absit hoc a Romana fide: sacrilegium tantum religiosa populorum corda non hauriant. sufficiat nobis dicere unam substantiam, tres personas subsistentes perfectas, aequales, coaeternas; taceantur tres hypostases, si placet, et una teneatur. non bonae suspicionis est, cum in eodem sensu uerba dissentiunt. sufficiat nobis memorata credulitas aut, erpretationibus suis debere nos dicere. non negamus, sed, mihi credite, uenenum sub melle latet. transfigurauit se angelus satanae in angelum lucis: bene interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi exponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarũ diuersitas indicat᷑. Legimꝰ in canticis cau¬
ticorũ uocẽ sponsi dicentis ad sponsã. Surge ueni
ꝓxrima mea sponsa mea. columba mea qͥa ecce hiem
transut. pluuia abiit sibi. Quando enĩ anima in
cogitatione tranqͥllitatẽ consentit. quando supra
petrã fundata ẽ. & fides eiꝰ alta radice: fira. ẽ: uni¬

Expanded text:
sonarum diuersitas indicatur. legimus in Canticis Canticorum uocem sponsi dicentis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems transiit, pluuia abiit sibi. quando enim anima in cogitationum tranquillitate consedit, quando supra petram fundata est et fides eius alta radice fixa e
Abbreviated transcription (Latin):
llna. ẽ dĩ sola natura. quȩ uera ẽ. Ad id enĩ qđ subsi¬
stit ñ habet aliunde. sed suũ .ẽ. Cetera quȩ creata
aliquando non
fuert̃. Et potest rursus ñ ẽẽ qđ ñ fuit. d̾s solus
qͥ ȩt̃nus. ẽ hoc .ẽ. qͥ exordiũ ñ habet: eẽntiȩ nom̃¬

Expanded text:
una est dei sola natura, quae uere est — ad id enim, quod subsiuna est dei sola natura, quae uere est — ad id enim, quod subsistit, non habet aliunde, sed suum est —, cetera, quae creata aliquando non fuerunt et potest rursus non esse, quod non fuit. deus solus, qui aeternus est, hoc. est, qui exordium non habet, essentiae nom
Abbreviated transcription (Latin):
postaseon a barrianorũ p̃sule canpensib nouel¬
lũ a me homine romano nom̃ exigit᷑. Quis ista
queso apłi ꝓdidere. qͥs nouus magister gentiũ pau¬
lus hec docuit: Introgamꝰ qͥd tres ypostasis posse
arhitrent᷑ intelligi. Tres ꝑsonas subsistentes ar
unt. Respondemꝰ nos ita credere. ñ sufficit sensi
ipsũ nom̃ efflagitant. qͥa nescio qͥd ueneni in sylla¬
bis latet. Clamamꝰ. Siqͥs tres ypostasis. ut tria ens¬
hipostata hoc ẽ. ut tres subsistentes ꝑsonas n confi¬
tet᷑ anathema sit. Et qͥa uocabula ñ edicimꝰ. here.¬
tici uidicam᷑. Siqͥs aut̃ hẏpostasim usiam intelligens
& sub hac confessione uobiscũ parit̾ cauterio
unionis in urimur. Discernite obsecro. si placet
noua post nicenã fides & si milib uerbis cũ arrias¬
nis confiteam᷑ orthodori. Tota scłariũ lit terarius
scola nichil aliud ypostasim nͥ usiam nouit. St
qs rogo ore sacrilego tres substantias p̃dicabs

Expanded text:
ύποστάεν ab Arrianorum prole, Campensibus, nouelύποστάεν ab Arrianorum prole, Campensibus, nouellum a me, homine Romano, nomen exigitur. qui ista, quaeso, apostoli prodidere? quis nouus magister gentium Paulus haec docuit? interrogamus, quid tres hypostases posse arbitrentur intellegi: \'tres personasunt. Respondemus nos ita credere: non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant; quia nescio quid veneni in syllabis 40 latet. Clamamus, si quis tres hypostases, ut tria enhypostata, hoc est, tres subsistentes personas non confitetur, anathema sit. Et quia vocabula non ediscimus, haeretici judicamur. Si quis autem hypostasim, usian intelligens, o est: et sub hac confeunionis inurimur. Decernite, obsecro: si placet,noua post Nicenam fides et similibus uerbis cum Arrianis confiteamur orthodoxi. tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasin nisi usian nouit. et quisquam, rogo, ore sacrilego tres substantias praedicabit?
Abbreviated transcription (Latin):
gentea. hic testacea uasa uel lignea uirgã ferreã &
magnitudo. tam̃ inuitat humanitas A sacerdote.
uctima salutẽ. a pastore p̃sidiũ ouis flagito faces¬
sit iniuria. Romani culminis. recedat ambitio Cũ
successore piscatoris & discipło ꝓꝑi loquor. Ego
s̃. cathedrȩ petri cõmunione consotior: suꝑ illam
petrã ȩdificatã eccłam scio. Quicũq extra hanc do¬
nũ agnũ comederit. ꝓfanꝰ. ẽ. Siqͥs in noe archa ñ
uerit:peribit regnante diluuio. Et qͥa ego ꝓfaci¬
iorib meis ad eã solitudinẽ cõmigraui quȩ syriã
uncto barbariȩ fine de t̾minat. nec possũ scm
bũ tot int̾iacentib spatus a scĩmonia tua seꝑ ex¬
petere. ido hic collegas tuos egyptios confessores se¬
quor & sub onerariis nauib parua nauicula delites¬
co Non noui uitalẽ. milesyũ respuo. ignoro paulinũ.
in drinũ uincto parit̃ occidente. decretũ: trium

Expanded text:
gentea; hic testacea uasa uel lignea uirgam ferream etgentea; hic testacea uasa uel lignea uirgam ferream etmagnitudo, tamen inuitat humanitas. a sacerdote uictima salutem, a pastore praesidium ouis flagito. facessat inuidia, Romani culminis recedat ambitio: cum successore piscatoris et discipulo crucis loquor. ego nest cathedrae Petri, communione consocior. super illam petram aedificatam ecclesiam scio. quicumque extra hanc domum agftum comederit, profanus est. si quis in Noe arca non fuerit, periet regnante diluuio. et quia pro facinoribus meis ad eam solitudiliem conmigraui, quae Syriam iuncto barbariae fine determinat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delitesco. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. andrinum iuncto pariter occidente decretum trium
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ lacus contritos qͥ aquã ñ habent difficile
ubi fons signatꝰ & ortꝰ ille conclusus sit possit
intelligi iđo mͥ cathedrã petri & fidẽ apłico ore
laudatã censui consulendã inde nc̃ meȩ anime ꝑo¬
stulans cibũ unde olim aꝑi uestimenta suscrpi. sle¬
q uͦ tanta uastitas elementi liquentis & int̾ iacens
longitudo t̾rarũ me a p̾ciosȩ margaritȩ potuit in¬
qͥlitione ꝓhibere. Ubicũq fuerit corpꝰ illuc con¬
sregabunt᷑ aquilȩ. Profligato a sobole mala patri¬
monio. apud uos solos incorrupta patrũ seruat᷑
auctoritas. Ibi cespite t̾ra fecundo dñici seminis
puritate: centena fructa refert. Hic obruta sul¬
as frumenta loliũ auenasq degenerant: Nõ in
occidente sol iusticiȩ orit᷑: in oriente aut̃ lucifer
ille qͥ ceciderat suꝑ sidera posuit thronũ suũ. llos
estis lux mundi. uos sal t̾rȩ. uos uasa aurea & ar¬

Expanded text:
inter lacus contritos, qui aquam non habent, difficile, inter lacus contritos, qui aquam non habent, difficile, ubi fons signatus et hortus ille conclusus sit, possit intellegi, ideo mihi cathedram Petri et fidem apostolico ore laudatam censui consulendam inde nunc meae animae postulans cibum, unde olim Christi uestimenta suscepi. neque uero tanta uastitas liquentis elementi et interiacens longitudo terrarum me a pretiosae margaritae potuit inquisitione prohibere. ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. profligato a subole mala patrimonio apud uos solos incorrupta patrum seruatur hereditas. ibi caespite terra fecundo dominici seminis puritatem centeno fructu refert; hic obruta sulcis frumenta in lolium anenasque degenerant. nunc in occidente sol iustitiae I oritur; in oriente autem lucifer ille, qui ceciderat, super sidera posuit thronum suum. uos estis lux mundi, uos sal terrae, uos uasa aurea et ar
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uenit in nomine dñi: uixta hebreũ sensũ lege¬
re possumꝰ. Obsecro dñe saluũ me fac. obsecro
isrł siue generalit̾ mundũ Deniq matheus qͥ euan¬
głm hebreo sermone conseripsit: ita posuit. O san¬
na barrama id ẽ. osanna in excelsis. qđ saluatore
rit. pace facta ñ solũ in t̾ra sed & in celo ut iã
dici aliquando cessaret. in ebriatꝰ.ẽ. gladiꝰ m̃s in
oelo. Hȩc interim iurta mediocritatẽ sensus mei
breuit̃ strictim q ditaui: ceterũ sciat beatitudo
tua in istiusmodi disputationib molestiã legen¬
nẽ: sicut ceteros fecisse monstrauimꝰ. Sed magil
condecet ob ueritatẽ laborare: paulisꝑ. & pe¬
regrino aurẽ accõmodare sermoni ꝗ de aliena
lingua fictã referre sententiã. Hieronimus ad
int̃ se. popłorũ furore collisus in disscis¬
sã dñi tunicã & desuꝑ textã minutatĩ ꝑ frusta
decerpsit. & xp̃i uineã ext̾minant uulpes. ut

Expanded text:
qui venit in nomine Domini, » juxta Hebraeum sensum legequi venit in nomine Domini, » juxta Hebraeum sensum legere possumus: « Obsecro, Domine, salvum fac; obsecro  siue generaliter \'mundum\'. denique Matheus, qui euangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit: \'osianna barrama\', id est \'osanna in excelsis\', quod saluatore rit pace facta non solum in terra, sed et in caelo, ut iam dici aliquando cessaret: inebriatus est gladius meus in caelo. Haec interim iuxta mediocritatem sensus mei breuiter strictimque dictaui. ceterum sciat beatitudo tua in istiusmodi disputationibus molestiam in legennem, sicuti et ceteros fecisse monstrauimus. sed magis condecet ob ueritatem laborare paulisper et peregrino aurem adcommodare sermoni, quam de aliena lingua fictam ferre sententiam.. XXI. AD  se populorum furore conlisus indiscissam domini tunicam et desuper textam minntatim per frusta discerpit et Christi uineam exterminant uulpes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
monis eruditusimꝰ fuit. qͥppe ut medieus & qͣu
in grecis euangłm scripserit. qͥa se uidit ꝓpͥetatem
sermonis transferre ñ posse. meliꝰ arbitratꝰ.ẽ. ta¬
cere. ꝗ id ponere qđ legenti faceret questionẽ.
Ad sũmã. sicuti nos in linguã latinã habemꝰ int̾iec¬
tiones quasdã. ut exultando dicamꝰ. ua. & in admi¬
rando pape. & in dolendo heu & quando silentiũ
uolt̃ dnm dep̃cari ponant uerbũ petentis af
teriectio dep̃cantis. ẽ. Si ex duob uelis cõpositũ
uerbũ facere dices osyanna. siue ut nos loqͥm᷑¬
osanna media uocali littera elisa sicut facere. so¬
lemꝰ in uersib id .ẽ uirgilii. Quando mene in¬
cepto desistere uictã. seandimꝰ men incepto. Aleph
nãq littera pͥma uerbi sequentis. extremã pͥoris
uerbi .u. inueniens exclusit. Qua ꝓpt̃ ut ad que¬
stionis originẽ reuertam᷑. ubi nos legimꝰ in latino
odñe saluũ me fac õ dñe bene cõplace. benedictꝰ

Expanded text:
monis eruditissimus fuit, quippe ut medicus et qui in Graecis euangelium scripserit, quia se uidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere, quod legenti faceret quaestionem. Ad summam, sicuti nos in lingua Latina habemus et. interiectiones quasdam, ut in exultando dicamus ua\' et in admirando \'papae\' et in dolendo \'heu\' et, quando silentium uolunt dominum deprecari ponant uerbum petentis affteriectio deprecantis est. si ex his duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\' siue, ut nos loqOSANNA, media vocali littera elisa; sicut facere solemus in versibus Virgilii, quando pro mene incoepto 68 desistere victam, scandimus, men incoepto. ALEPH namque littera prima verbi sequentis, extremam prioris verbi AIN veniens excludit. Quapropter ut ad quaestionis originem revertamur, ubi nos legimus in Latino: « O Domine salvum me fac; o Domine bene complace: benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtranseunt qͥ tẽptat᷑. Notandũ aut̃ qͦmͦ ad id
qđ dñs dixerat quẽ mittã & qͥs ibit nob. ꝓpħa
ex parte responderit. ecce ego mitte me. & de
sequenti tacuerit. intelligens nullũ hominũ di¬
nũ eẽ qͥ do̾ ꝑgeret. & om̃e iter siũ eiꝰ faceret
ẽẽ qͥ mitteret. Quã humilitatẽ dñs aduertens¬

Expanded text:
qui tentatur. Notandum autem quomodo ad id quod Dominus dixerat, quem mittam, et quis ibit nobis, Propheta ex parte responderit: Ecce ego, mitte me, et de sequenti tacuerit, intelligens nullum hominem dignum esse, qui Deo pergeret, et omne iter suum ejus faceret esse, qui mitteret. Quam humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
me. Aqͥla & theodotio. Ecce adsũ. mitte me:. Su¬
machus. Ecce. mitte me. Ds̃ qͥ uocauit ea quȩ
ñ stͣ quasi sint: & qͥ dixit. Ego sũ qͥ sũ. & alibi. qͥ ẽ.
misit me. quoscũq uocauerit. statĩ facit sub¬
sistere. qm om̃ia quȩ absq eo st̃ ñ st̃. Unde.
ꝓpħa purgatꝰ a uitus. ausus. ẽ dicere. Scce egd
sũ licet in latinis codicib ꝓpt̾ int̾p̃tũ uari¬
etatẽ. sũ. ñ sit appositũ. Quidã obseruandũ
putant. ad quos ꝓpħas mittentis aut missi

Expanded text:
me; Aquila et Theodotion: ecce adsum, mitte me; Symmachus: ecce, mitte me. deus, qui uocauit ea, quae non sunt, quasi sint, et qui dixit: ego sum, qui sum, et alibi: qui est, misit me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. unde propheta purgatus a uitiis ausus est dicere: ecce ego sum, licet in Latinis codicibus propter interpretum uarietatem \'sum\' non sit adpositum. quidam obseruandum putant, ad quos prophetas \'mittentis\' aut \'missi
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. in eo qđ antea transtulert̃ idem sensisse qđ
&eteri. aNt pax.NX. qͥppe quẽ nos carbunculũ iu¬
t̃p̃tam᷑ genꝰ lapidis fulgidi atq lucentis. quẽ etiã in
.xii. lapidib inuenimꝰ. Siue gͥ calculũ. siue carbuncul
lapidẽ accipimꝰ: in calculo diuini sermonis ueritas &
rigor. in carbunculo lucens doctrina & manifesta¬
monstrat᷑. Eloqͥa enĩ dñi eloqͥa casta. argentũ igi¬

Expanded text:
 in eo, quod SvOpaxa transtulerunt, idem sensisse, quod ceteri; ἂνθραξ quippe, quem nos carbunculum interpretamur, genus lapidis fulgidi atque lucentis, quem etiam in duodecim lapidibus inuenimus. siue igitur calculum siue carbunculum lapidem accipimus, in calculo diuini sermonis ueritas et rigor, in carbunculo lucens doctrina et manifestamonstratur; eloquia enim domini eloquia casta, argentum ig
Abbreviated transcription (Latin):
iulla seriptura cõmemorat. Et nec ipsa qͥdem sera¬
ohĩ circa dm stantia. excepto p̾senti loco in scriptu
habebat carbonẽ
quẽ forcipe acceperat.
in forcipe queͥ acceperat
le altari. & tetigit os meũ. Simmachis. Et in ma¬
nu eiꝰ calculus in forcipib quẽ sũpserat de altari¬
e detulit ad os meũ. Quantũ ad hystoriã ꝑtinet
ͥ incensi siue holocaustorũ. Quantũ aut̃ ad misticos
ntellectꝰ. ille ei ignis mittit᷑. quẽ iheremias fer¬
te ñ poterat. Qui cũ animȩ nr̃ȩ archana pe¬
ietrarit ita nos dissoluit. ita a ueteri homine
m nouũ excoqͥt. ut in illã uocẽ: possimꝰ erũꝑe.
Uiuo aut̃ iã ñ ego sed gr̃a dĩ quȩ in me. ẽ. fo̾r¬
ipes qͦq scđm int̾p̃tes ceteros licet in sacerdo¬
ali sẽꝑ suppellectile fueruit: diuersas gr̃as de¬
bemꝰ accipere. qͥb multifarie & multis mo¬
us olim ds patrib nr̃is locutꝰ ẽ in. ꝓphetis.

Expanded text:
nulla Scriptura commemorat, et ne ipsa quidem Seraphim, circa Deum stantia, excepto praesenti loco, Scripturhabebat carbonem, quem forcipe acceperat din forcipe, quem acceperat de altari, et tetigit os meum. » Symmachus: « Et in manu ejus calculus in forcipibus, quem suet detulit ad os meum. quantum ad historiam pertinet, uero incensi siue holocaustorum. quantum autem ad mysticos intellectus, ille eis ignis mittitur, quem Hieremias ferre non poterat, qui, cum animae nostrae arcana penetrarit, ita nos dissoluit, ita a ueteri homine in nouum excoquit, ut in illam uocem possimus erumpere: uiuo autem iam non ego, sed gratia dei, quae in me est. forcipes quoque secundum interpretes ceteros, licet in sacerdotali semper suppellectile fuerint, diuersas gratias debemus accipere, quibus niultifarie et multis modis olim deus patribus nostris locutus est in prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc indignatos qđ uidert̃ popłm psalini ꝓphe¬
tiã suꝑ axp̃o intelligere cõpletã & elamai ea
pariulos os anna filio đđ dixisse ei. Audis qͥ
isti loquunt᷑ : Et ħm respondisse eis Iluꝗ le¬
gistis qͥa ex ore infantiũ & lactentiũ ꝑfecist
tat benedictꝰ qͥ uenit in nomine dñic ouer u
ex anglistarũ scriptura consentit. De uerbo

Expanded text:
ent populum, Psalmi prophetiam super Christo intelligere completam, et clamantes parvulos Osianna, filio David, dixisse ei: Audis quid isti loquuntur? et Jesum respondisse eis: « Nunquam legistis, Quia ex ore infantium et lactentium perfecisti erat, « Benedictus qui venit in nomine Domini, » omnium Evangelistarum Scriptura consentit. De verbo
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ceteri posuert̃ cuae: illi scripsert᷑ .u. Et qͥa
ossanna qđ nos corrupte ꝓpt̃ ignorantiã dicimiꝰ
ganna saliufica seu saluũ fac expͥmat᷑: om̃ium
int̾p̃tatione signatũ .ẽ. Nec̃ illud in cura ẽ. qͥa si¬
ne adiectione saluandi solus anna sermo signifi¬
cet. Sciendũ q qͥa in hoc loco ter dicat᷑ anna. & pri¬
mũ qͥdẽ ac scđm eisdẽ litteris scribit᷑. alephnun.
he. Tertiũ uͦ beth. num. he. Simmachus gͥ qͥ in ex¬

Expanded text:
ubi caeteri posuerunt ὦ δἡ, illi scripserint ὦ. Et quia OSIANNA, quod nos corrupte propter ignorantiam dicimus a\' siue \'saluum fac\' exprimatur, omnium interpretatione signatum est; nunc illud in cura est, quid sine adiectione saluandi solus \'anna sermo significet. sciendumque. quia in hoc loco ter dicatur \'anna\'; et primum quidem ac secundum eisdem litteris scribitur, aleph, nun, he, tertium uero heth, nun, he. Symmachus i
Abbreviated transcription (Latin):
dietꝰ qͥ uenit in nomine. dñi. benedictũ qdđ uenit
in nomine dñi regnũ patͥs nr̃i đd. osanna in ex¬
celsis. Ioh̾es qͦq pari uoce consentit. Et clama¬
bant. Osanna benedictꝰ qͥ uenit in nomine dñi
rex isrł. Solus lucas uerbũ osanna ñ posiut. in
reliqua int̃p̃tationis parte consentiens. benedis¬
tus qͥ uenit rex in nomine dñi par in cȩlo &
gła in excelsis. Igit᷑ ut diximꝰ ipsa hebrea uerba
ponenda st̃: & om̃iũ int̃p̃tũ opinio digerenda
q faciliꝰ qͥd suꝑ hoc senciendum sit. ex retracta¬
tione cunctorũ ipse sibi lector inueniat. In
fac o dñe bene ꝓsꝑare. benedictꝰ qͥ uenit in no¬
mine dñi: in hebreo legit᷑. Anna adonay. osyan¬
na. anna. adonax. asliena baruc. abbabasenr adonyꝰ
Qđ aqͥla. simmachus. theodotion. & qͥnta ȩditio
ne qͥd in latino mutare uideam᷑. ita expͥmt.¬

Expanded text:
dictus, qui uenit in nomine domini; benedictum, quod uenit in nomine domini, regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba ponenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi lector inueniat. In fac, o dttmine, beneprospera; benedictus, qui uenit in nomine domini, in Hebraeo legitur: anna adonai, osianna, anna adonai, aslianna; baruch abba basem adonai. quod Aquila, Symmachus, Theodotion et quinta editio, ne quid.in Latino mutare uideamur, ita exp
Abbreviated transcription (Latin):
Quia in hebreo ꝓ carbone calculus legit᷑. ceteris qͦq
suꝑ hoc consonantib uidet᷑ mͥ sermo diuinꝰ calculi
appellatione signari. Sicut enĩ calculus genꝰ ẽ. lapi¬
dis durissimi. & rotundi. & om̃i puritate lenissimi:
ita sermo dĩ qͥ ñ hereticorũ neq om̃iũ aduersarioꝵ
potest contradictionib cedere calculus đr. De hoc
calculo sepphora suũ filiũ
circũcidit. & iħe po¬
płm purgat a uitiis. &
in apocalipsi dñs po¬
licet᷑ uincentib ut acci¬
prant calculũ. &
scribat᷑ suꝑ eũ nom̃ nouũ.¬

Expanded text:
quia in Hebraeo pro \'carbone\' \'calculus\' legitur ceteris quoque super hoc consonantibus, uidetur mihi sermo diuinus calculi appellatione signari. sicut enim calculus genus est lapidis durissimi et rotundi et omni puritate leuissimi, ita sermo dei, qui neque hereticorum neque omnium aduersariorum potest contradictionibus cedere, calculus dicitur. de hoc calcnlo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; et in Apocalypsi dominus pollicetur uincentibus, ut accipiant calculum et scribatur super eum nomen nouu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qm̃ hȩ minutiȩ & istiusmodi disputationis
archanũ ꝓpt̾ barbariẽ linguȩ parit̃ ac litterarũ
legenti molestiã tribuunt: ad explanandi cõpen¬
me. legebat᷑ unde & popłis notior erat. hos uer¬
sus ẽẽ assuptos. qđ ille qͥ reꝓmittebat᷑ de gene.¬
re dd uenerit saluaturꝰ iłrł. dicente. dd̾. Lapidẽ
quẽ reꝓbauert̃ ȩdificantes hc factꝰ e un cauiti
angulr a año facł ẽ: hic ẽ mirabilis in oculis nr̃is¬

Expanded text:
m hae minutiae et istiusmodi disputationis arcanum propter barbariam linguae pariter ac litterarum legenti molestiam tribuunt, ad explanandi conpenme legebatur, unde et populis notior erat, hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere Dauid, uenerit saluaturus Israhel dicente Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino fac
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo ubi dicit᷑ o dñe libera animã meĩ ita in
aut̃ Lxx.c. & ille obsecro transtulert̃: aqͥla &
ceteris editionib dõã ẽ int̾p̃tantib in hebreo scri¬
bit᷑ anna uerũ ita ut in pͥncipio aleph habeat ñ
beth. En qͦ animaduertimꝰ si & aleph seribat᷑ anna
significari obserro: si aut̃ & beth eẽ conunctionem
sue int̾iectionẽ quȩ apud grecos ponit᷑. ane. cec iñ¬

Expanded text:
omine, libera animam meam. et ille, Obsecro, transtulerunt, Aquila, et caeteris Editionibus ὦ δὴ interpretantibus, in Hebraeo scribitur ANNA: verum ita ut in principio ALEPH habeat, non HE. Ex quo animadvertimus, si ex ALEPH scribatur ANNA, significari obsecro; sin autem ex HE, esse conjunctionem, sive interjectionem, quae apud Graecos ponitur δὴ, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nulti suꝑ hoc sermone. diuersa finrert᷑: e qͥbus
noster hilarius in cõmentariis mathei ita posuit.
Osanua hebraico sermone. significat᷑ redẽptio do¬
mꝰ dauid. Primũ redẽptio. lingua hebrea epoth
int̃p̃tatur. deinde. domꝰ beth. dauid uͦ in hoc
cupetur. Restait gͦ ut omissis opinionũ ruulis.
ad ipsũ fontẽ unde ab ex angłistis sũptũ ẽ .re¬
curramꝰ. Nã qͦmͦ illud neq in grecis. neq in lati

Expanded text:
Multi super hoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptio\' lingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde \'domus\' \'beth\', \'dauid\' uero in hoc cupetur. Restat ergo, ut omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo illud neque in Graecis neque in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
s generationes qͥnq tã & si nonnulli ut in tri¬
hu leui ostendimꝰ. in esrõ initiũ faciant. & ad
llmon usq ꝑueniant. Puto ꝓblema dissolutũ.
d si displicet ad cõpendiũ ueniã & dicã in he¬
hreo ñ eẽ diuersã. Aqͥla nãq ñ contentiosius. ut¬
dã putant. sed studiosius uerbũ int̾p̃tat᷑ ad uer¬
nĩ. In eo loco ubi .lxx. posuert̃. qͥnta aut̃ genera¬
none ascendert̃ filii isrł de t̾ra egypti ita tran

Expanded text:
es generationes quinque, tametsi nonnulli, ut in tries generationes quinque, tametsi nonnulli, ut in tribu Leui ostendimus, in Esrom initium faciant et ad Salmon usque perueniant. Puto problema dissolutum; quod si displicet, ad conpendium ueniam et dicam in Hebraeo non esse diuersum. Aquila namque, quidam putant, sed studiosius verbum interpretatur, ad verbum in eo loco, ubi LXX posuerunt: Quinta generatione ascenderunt filii Israel de terra Aegypti, ita tran
Abbreviated transcription (Latin):
foramine petrȩ. ut post sp̃m seuientẽ. post t̾rȩ
meȩ motũ. post incendiũ ignorantiȩ qͦ urebar. uor
ad me aure. lenioris accederet. dicerẽq Inueni quen
quesiuit anima mea: tenebo eũ & ñ dimittã. & enĩ cũ
diuersũ sit. Egressi st̃ quarta generatione. filii urł ds
t̾ra egypti replica genealogiam leui Leui genuit
chaat. cahat genuit amrã. amrã genuit a aron aarq
genuit eleatar. eleatar genuit finees. Caath cũ pati
suo leui in gressus.ẽ egyptũ. rursus elearar cũ pati
suo aaron egressus. ẽ egyptũ. A caaht usq ad elext¬
rã inciꝑe. & ad finees ut nos in eleararũ fecimꝰ pe¬
genuit phares phares genuit esrom. efrom geus¬
it arã. arã genuit aminadab. aminad ab genuss
naason. naason genuit salmon. Phares cũ patre suo
uda ingressus. ẽ egyptũ: naason pͥnceps uida in de¬
srto describit᷑. cuiꝰ filiꝰ salmon t̾rã reꝓmissionis in¬
rauit. Cõputa a phares usq ad naason . & inueni¬

Expanded text:
 ut post spiritum saevientem, post terrae meae motum, post incendium ignorantiae quo urebar, vox ad me aurae lenioris accederet, diceremque: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum et non dimittam . Etenim cum diversum sit. Egressi sunt quarta generatione filii Israel de terra Aegypti; replica genealogiam Levi. Levi genuit Caath. Caath genuit Amram. Amram genuit Aaron. Aaron genuit Eleazar. Eleazar genuit Phinees. Caath cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. Rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est Aegypto. Replica Caath usque ad Elemram incipere, et ad Phinees, ut nos in Eleazar fecimus, pegenuit Phares, Phares genuit Esron; Esron genuit Aram; Aram genuit Aminadab; Aminadab genuit Naasson; Naasson genuit Salmon. Phares cum patre suo Juda ingressus est Aegyptum. Naasson princeps tribus Juda in deserto describitur, cuius filius Salmon terram repromissionis introiit. conputa a Phares usque adNaasson et inueni
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. ꝑ prophetas qm̃ natareus uocabit᷑. &. il¬
lud ex egypto uocaui filiũ meũ: ita & nc̃ in
hebreis codicib ueritas exprimenda: ẽ. unde in
hanc uocẽ uulgus & maxime consona int̾ se
paruulorũ turba ꝓruperit. dicente: matheo
Turbȩ aut̃ quȩ p̾cedebant & quȩ sequebant᷑.
clamabant dicentes. Osanna filio dd benedictꝰ
I uenit in nomine dñi osanna in excelsis Marcꝰ

Expanded text:
am Nazaraeus uocabitur, et illud: ex Aegypto uocaui filium meum, ita et nunc ex Hebraeis codicibus ueritas exprimenda est, unde in hanc uocem uulgus et maxime consona inter se paruulorum turba proruperit dicente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictus, qui uenit in
Abbreviated transcription (Latin):
uã parer& quia maior seruiet minori. magis aut̃ for
ur. loqͥtur ad filiũ minorẽ. Uade. ad gregẽ &. ac¬
pe mͥ inde duos hedos. Prefigurat᷑ carneũ sal¬
utoris aduentũ. in qͦ eos uł maxime liberaret. qͥ

Expanded text:
quam pareret, quia maior seruiet minori, — magis autem forquam pareret, quia maior seruiet minori, — magis autem fortur. Loquitur ad filium minorem: Vade ad gregem, et accipe mihi duos haedos inde , praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liber
Abbreviated transcription (Latin):
.it. Qm̃ aut̃ polliciti sumꝰ & de eo qͥd figuraret᷑¬
nfigura adiungere: hypoliti martiris uerba
mnamꝰ a qͦ & uictorinus nr̃ ñ plurimũ discre:¬
nt. ñ qͦ om̃ia plenius exseqiuitꝰ sit. sed qͦ possit occa¬
mnẽ p̃bere lectori. ad intelligentiã latiorẽ: Isaac
portat imaginẽ di pat̾s. rebecca sp̃s scĩ. esau popłi
rioris & diaboli. iacob ȩxcłȩ siue ap̃i. Senuisse isa¬
ic̾ consũmationẽ orb̾ ostendit. Oculos caligasse.
sdẽ perisse de mundo: & religionis lumen an
eũ neglectũ ẽẽ. significat. Quod filius maior
ucatur acceptio legis est uidȩoꝵ. Quod ȩscas eius atq
ipturã diligit pater: homines sunt ab errore saluati
nos ꝑ doctrinam iustus quisq uenatur. Sermo dĩ
medictionis est repromissio. & spes regni futuri in qͦ
um xp̃o scĩ sunt regnaturi. et uerũ sabbatũ celebraturi
lebecca plena sp̃u sco & scies quid audisset ante¬

Expanded text:
Quoniam autem polliciti sumus et de eo, quid in figura sigQuoniam autem polliciti sumus et de eo, quid in figura significaret, adiungere, Hippolyti martyris uerba ponemus, a quo et Victorinus noster non plurimum discrepat, non quo omnia plenius exsecutus sit, sed quo possit occasionem praebere lectori ad intellegentiam latiorem: \'Isaac portat imaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Iacob ecclesiae siue Christi. senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum; quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regni futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt et uerum sabbatum celebraturi. Rebecca plena spiritu sancto et sciens, quid audisset, ante