comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in leuita uaticiniũ ꝓpħarum: Quo.¬
rum temporib om̃e humanũ genꝰ
sanari ñ potuit. quia regnauit mors
abadam usq ad moẏsen etiam in
eosqui ñ peccauerunt insimili¬
tudine p̾uaricationis ade qui est
forma futuri: id est etiam inom̃ib
sc̃is et in paruulis qui p̃uaricati ñ
sunt sicut adam: et tamen ꝓpter
peccatum p̾uaricationis qd̾ nascẽ¬
tes exeo traxerunt tamquã cyro.¬
grapho paterno constricti. stipẽ¬
dium peccati moriendo soluert̃.
Stipendium eñi peccati mors: et
quia ꝑ legem cognitio peccati ñ
abolitio: lex eñi uibet ut cognos¬
cat se homo peccatorẽ ẽẽ qd̃ igno¬
rabat: ñ peccatum tollit. Ideo ce
apłs: Nam concupiscentiã in qͥt
nesciebam: nͥ lex diceret ñ concu¬
pisces: lex itaq nichil ad ꝑfectũ
adduxit: Quia si ex lege iusticia.
g̃ ap̃s gratis mortuus ẽ. Sienim
dataẽet lex quȩ posset uiuificare:
uere ex lege e̾ẽt iusticia: Sed

Expanded text:
In Levita vaticinium Prophetarum, quoIn Levita vaticinium Prophetarum, quorum temporibus omne humanum genus sanari non potuit: quia regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudine praevaricationis Adae, qui est forma futuri : id est, etiam in omnibus sanctis et in parvulis, qui praevaricati non sunt sicut Adam; et tamen propter peccatum praevaricationis, quod nascentes ex eo traxerunt, tanquam chirographo paterno constricti, stipendium peccati moriendo solverunt. Stipendium enim peccati, mors . Et quia per legem cognitio peccati , non abolitio. Lex enim jubet ut cognoscat se homo peccatorem esse, quod ignorabat, non peccatum tollit. Ideo et Apostolus: Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces . Lex itaque nihil ad perfectum adduxit . Quia si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Si enim data esset lex, quae posset vivificare, vere e
Abbreviated transcription (Latin):
uero plagas: cũ ꝑ unũ illiꝰ peccatũ
qd̾ nascentes trahimꝰ suꝑ addimus
multa peccata Quid ẽ autẽ relicto
eo semiiuo abierunt: Recte dic¬
tũ ẽ semiuiuus. Habebat enĩ uita¬
lem motum id ẽ liberum arbitriũ
uulneratũ: qd̃ ei solum adeternam
uitam quã ꝑdiderat redire non
sufficiebat: Ideo & semiuiuꝰ dicit᷑
Iacebat gͦ humanũ genꝰ uulneratũ
inmundũ S cur iacebat dicite:
si ꝑse surgere poterat uel sanari.
nullius indigens indigens adiu¬
torio S iacebat uulneratꝰ quia
uires ei ꝓpͥe adsurgendũ. quo sanã¬
dũ se medicum id ẽ dm̃ reqͥreret
ñ sufficiebant: Descendens sacer.¬
dos eadem uia cum uideret illũ
p̃reteriuit: similit̾ et leuita cum ui¬
deret eum ꝑtransiit: In his duobus
idẽ sacerdote et leuita duo tempora
intelliguntur: legis seilicet & ꝓpħa¬
rum: In sacerdote lex ꝑ quã sacer¬
dotium et sacrificia instituta sunt

Expanded text:
vero plagas, cum per unum illius peccatum, vero plagas, cum per unum illius peccatum, quod nascentes trahimus, superaddimus multa peccata. Quid est autem, Relicto eo semivivo abierunt? Recte dictus est semivivus: habebat enim vitalem motum, id est, liberum arbitrium vulneratum, quod ei solum ad aeternam vitam, quam perdiderat, redire non sufficiebat; ideo et semivivus dicitur. Jacebat ergo humanum genus vulneratum in mundo. Sed cur jacebat, dicite, si per se surgere poterat vel sanari, nullius indigens adjutorio? Sed jacebat vulneratus, quia vires ei propriae ad surgendum, quo sanandum se, medicum, id est Deum, requireret, non sufficiebant. Descendens sacerdos eadem via, cum videret illum, praeterivit. Similiter et Levita cum videret eum, pertransiit. In his duobus, id est, sacerdote et Levita, duo tempora intelliguntur, Legis scilicet et Prophetarum. In sacerdote lex, per quam sacerdotium et sacrificia instituta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et dedit stabulario: et ait. Curã
illius habe: et quodcumq super¬
erogaueris. ego cum rediero red.¬
dam tͥ: Homo iste quidam ipse
ẽ humanũ genꝰ: descendens ab
iherłm iniherico. idẽ de paradi¬
so adhunc mundũ Hierłm eñĩ
hebraice dicitur: latine uero ui¬
sio pacis interpretatur: Recte gͦ
inuisione pacis paradisum dici.¬
mus. ante enim quam peccaret
homo inuisione pacis erat. hoc ẽ
inparadiso: uͥ qͥcqͥd uidebat pax
erat et leticia: Inde descendens id
ẽ humiliatus et miser factus per
peccatum iniherico. inmundũ
uidelicet. iherico enum inqua
mundus ponitur luna interp̃tat᷑
quia sicut luna orit᷑ et occidit. ita
& mundꝰ cũ in eo orta occidunt et
iterum oriunt᷑ incidit inlatrones:
indiabolum & angłos eius: ꝑ inobe.¬
dientiã enĩ ut sepe dictum ẽ pͥmi
hominis diabolus humanũ genus
despoliauit et uulnerauit: morum
scilicet ornamentis et bono possibi¬
litatis liberi arbitrii ꝑdito: In illo
eñi peccante plagam fecit. in nos

Expanded text:
abulario, et ait: Curam ejus habe, et quodcumque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi . Homo iste quidam ipse est humanum genus, descendens ab Jerusalem in Jericho, id est, de paradiso ad hunc mundum. Jerusalem enim hebraice dicitur, latine autem Visio pacis interpretatur. Recte ergo in visione pacis paradisum dicimus. Ante enim quam peccaret homo, in visione pacis erat, hoc est, in paradiso, ubi quidquid videbat, pax erat et laetitia. Inde descendens, id est, humiliatus et miser factus per peccatum, in Jericho, in mundum videlicet: Jericho enim in qua mundus ponitur, Luna interpretatur; quia sicut luna oritur et occidit, ita et mundus, cum in eo orta occidunt, et iterum oriuntur. Incidit in latrones, in diabolum et angelos ejus: per inobedientiam enim, ut saepe dictum est, primi hominis, diabolus humanum genus despoliavit et vulneravit, morum scilicet ornamentis et bono possibilitatis liberi arbitrii perdito. In illo enim peccante plagam fecit, in nos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a: s scdm ꝓpositũ suũ et gr̃am q̃
data ẽ nobis inxp̃o iħu ante tẽpora
selaria: Audis ante tempora scła-¬
ria quando indĩ erat homo p̾scien¬
tia. et ñ inscło: quia ñdum erat
scłm: et ñ p̃ponis dono eius opera
uoluntaria. cecus. ueritati resis¬
tens: Querens enim tuã iusticiã
statuere: iusticie dei subiectus
ẽẽ ñ potes Item adtitum Cum
autẽ benignitas inquit & hu¬
manitas apparuit saluatoris

Expanded text:
ra, sed secundum propositum suum et gratiam, quae data est nobis in Christo Jesu ante tempora saecularia . Audis, ante tempora saecularia, quando in Dei erat homo praescientia; et non, In saeculo, quia nondum erat saeculum; et praeponis dono ejus opera voluntaria, caecus veritati resistens? Quaerens enim tuam justitiam statuere, justitiae Dei subjectus esse non potes . Item ad Titum: Cum autem benignitas, inquit, et humanitas apparuit Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur actus sunt non res:
quȩ tamquam ꝑse agere dicunt᷑
aliquid. cum ea et ꝑea totum agit
diabolus. Uel dampnatio dicunt᷑
cum ipse ꝓhis dampnat᷑ ꝓ quibus¬
etiam dampnat᷑ & homo. cum ꝑ
liberum arbitrium his illectus
tradit assensum: Et ideo hec in
futuro scło iam ñ erunt: quia in
auctore suo diabolo dãpnabunt᷑.
cum ille scilicet dampnatꝰ inge¬
henna ut peccent hominies am¬
plius potestatẽ hec agere ñ habe¬
bit.

Expanded text:
dicuntur, actus sunt, non res; dicuntur, actus sunt, non res; quae tanquam per se agere dicuntur aliquid, cum ea et per ea totum agat diabolus; vel damnata dicuntur, cum ipse pro his damnatur, pro quibus damnatur et homo, cum per liberum arbitrium his illectus tradit assensum. Et ideo haec in futuro saeculo jam non erunt, quia in auctore suo diabolo damnabuntur, cum ille scilicet damnatus in gehenna, ut peccent homines, amplius potestatem haec agere non habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: rem significamꝰ: Cur gͦ nomen
insubstantiale id.ẽ nichil. tamquã
uere aliqͥd sit dicimꝰ addendo ẽ: Om¬
ne enim quod dicimꝰ ẽ ẽẽ aliquid
estimamꝰ Tamen cum aliquotiens
dicimꝰ nichil ẽ ꝓ consuetudine lo¬
cutionis ad nichil addimꝰ ẽ cũ no-¬
men tantum sit nichil et non res:
Sic et de morte ꝓ consuetudine uer¬
bi uel ad comparationem agentis
dicimus uidet mors. agit aliquid.
insultat. uel dampnata ẽ uicta est:
& quicquid illud ẽ quod dicipos¬
sit. quia mors faciat aut patiatur:
Cum gͦ hec de morte dicant᷑ omĩa
ad auctorem mortis ꝑ quem pͥua¬
tio uitȩ facta ẽ diabolum referunt᷑.
Ipse enim quȩ ad mortem ꝑtinent.
aut facit dum cautiuat & ꝑimit:
aut patitur dum uncitur ce damp¬
natur: Diabolus enim natura est
angelus S quod natura ẽ. opus
dei est: quod uero diabolus ẽ. uitio
suo ẽ utendo male nature sue bo¬
no: Oꝑa uero eius mala quȩ uitia

Expanded text:
Est, rem significamus. Cur ergo nomen Est, rem significamus. Cur ergo nomen insubstantiale, id est, Nihil, tanquam vere aliquid sit dicimus, addendo Est? Omne enim quod dicimus, Est, esse aliquid aestimamus: tamen cum aliquoties dicimus, Nihil est, pro consuetudine locutionis ad Nihil addimus Est: cum nomen tantum sit Nihil, et non res. Sic et de morte pro consuetudine verbi, vel ad comparationem agentis dicimus, Videt mors, agit aliquid, insultat; vel, damnata est, victa est, et quidquid illud est quod dici possit, quia mors faciat aut patiatur. Cum ergo haec de morte dicantur, omnia ad auctorem mortis, per quem privatio vitae facta est, diabolum referuntur. Ipse enim quae ad mortem pertinent, aut facit, dum captivat et perimit; aut patitur, dum vincitur et damnatur. Diabolus enim natura est angelus: sed quod natura est, opus Dei est: quod vero diabolus, vitio suo est, utendo male naturae suae bono: opera vero ejus mala quae vitia
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis qui ñ sit rationum certa¬
rũ quesitor. s questionum ꝑplexarũ
ad subu̾sionem audientium inuen¬
tor atq ꝓpositor dicat: Si nichil est
mors nͥ nomen: quemadmodũ suꝑiꝰ
disputasti. eo quod mors xp̃m iustũ
in inferno cum iniquis uiderit. et
qͥa in eo peccatum ñ fuit resurgen¬
tẽ tenere ñ ualuerit. ut eidem sicut
ceteris peccantib insultaret & ideo
uicta. ꝓstrata. atq dampnata ẽ: Si
gͦ nichil ẽ uidere. tenere insultare
uel uinci ꝓsterni ce dampnari: quo¬
modo potest quod nichil ẽ Res¬
pondemꝰ. Ipsum nichil qͥdem quia
interdum cum nominamꝰ nichil.
addimus ẽ sicut ẽ illud de euangłio
et sine ipso factum ẽ nichil. insub.¬
stantiale ẽ nomen substantia carẽs:
Solet enim dici ut prefatus sum a
plurimis dum aliquid despicttur
aut ꝓ paruo estimat᷑: uel certe qd̃
penitus ñ sit nichil ẽ Cum gͦ di.¬
cimus nichil: nomen insubstan¬
tiale nominamꝰ. Cum uero addimꝰ

Expanded text:
veritatis, qui non sit rationum certaveritatis, qui non sit rationum certarum quaesitor, sed quaestionum perplexarum ad subversionem audientium inventor atque propositor, dicat: Si nihil est mors nisi nomen, quemadmodum superius disputasti, eo quod mors Christum justum in inferno cum iniquis viderit, et quia in eo peccatum non fuit, resurgentem tenere non valuerit, ut eidem sicut caeteris peccantibus insultaret, et ideo victa, prostrata atque damnata est: si ergo nihil est; videre, tenere, insultare, vel vinci, prosterni et damnari quomodo potest, quod nihil est? Respondemus: Ipsum nihil, quid est? Quia interdum cum nominamus nihil, addimus Est; sicut est illud de Evangelio, Et sine ipso factum est nihil : substantia est, an nomen substantia carens? Solet enim dici, ut praefatus sum, a plurimis, dum aliquid despicitur, aut pro parvo aestimatur, vel certe quod penitus non sit, Nihil est. Cum ergo dicimus Nihil, nomen insubstantiale nominamus: cum vero addimus
Abbreviated transcription (Latin):
si celauerint se ab ocłis meis in fun¬
do maris: ibi mandabo serpenti
&e mordebit eos: Quid ẽ enim et si
celauerint se ab oculis meis infun¬
do maris. id ẽ si ꝑmanserint in oꝑi¬
bus malis. au̾tentes se ab oculis
meis. apreceptis scilicet spiritalibꝰ:
qͥa ocłi dñi sunt sp̃s dei. qui legem
id ẽ. p̃cepta dedit infundo maris.
in altitudine uidelicet desꝑatio¬
nis: ibi mandabo serpenti &e mor.¬
debit eos. Ibi in eadem desꝑatione
contemptus mandabo. potestatẽ
dabo serpenti. hoc ẽ diabolo qui
ab initio serpens ẽ nominatꝰ. et
mordebit eos. morsu utiq diu̾sarũ
concupiscenciarũ quo peceantes
occidit: mortificabit eos. S mor¬
su mortẽ facit ñ autẽ mors ẽ: sicu¬
ti fere bestiȩ uel omne genus ani¬
malium iracundorum morsu suo
ñnunquam mortificant homines:
& tam̃ ñ ipsa sunt mors: s morsum
sa nabili mortem id est pͥuationẽ
faciunt uite: quemadmodũ ȩtiam

Expanded text:
si celaverint se ab oculis meis in funsi celaverint se ab oculis meis in fundo maris, ibi mandabo serpenti, et mordebit eos . Quid est enim. Et si celaverint se ab oculis meis in fundo maris? Id est, etsi permanserint in operibus malis, avertentes se ab oculis meis, a praeceptis scilicet spiritualibus, quia oculi Dei sunt spiritus Dei, qui legem, id est, praecepta dedit: in fundo maris, in altitudine videlicet desperationis. Ibi mandabo serpenti, et mordebit eos: ibi in eadem desperatione contemptus, mandabo, potestatem dabo serpenti, hoc est, diabolo, qui ab initio serpens est nominatus; et mordebit eos, morsu utique diversarum concupiscentiarum quo peccantes occidit, mortificabit eos. Sed morsu mortem facit. Non autem mors est sicuti ferae bestiae, vel omne genus animalium iracundorum, quae morsu suo nonnunquam mortificant homines, et tamen non ipsa sunt mors, sed morsu insanabili mortem, id est, privationem faciunt vitae, quemadmodum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lanceȩ dixi. scđdm quod dictum est
de peccatorib et cadent inore gla¬
dii: & lancea utiq gladius ẽ: & quod
descendens in infernum uelut in
os mortis. unde dicit inpsalmo. ñ
absorbeat me ꝓfundum neq ur¬
geat suꝑ me puteus os suũ. id est¬
ininferno detineri fuit adiabolo
inpossibile. unde hominem quẽ
susceꝑat ꝓ homine. idẽ. carnẽ suã
quȩ ñuidit corruptionẽ die t̾cia
suscitans. tamquam ionam ex ore
ceti ꝓduxit: quia hoc fuit infernꝰ
xp̃o. quod ione cetus dicente ipso
dño Sicut enim ionas fuit inuen¬
tre cȩti trib dieb et trib noctib
ita erit ⁊ filiuᷤ hominis incorde ter¬
re tribus dieb et trib noctib Mor¬
sus gͦ factus ẽ inferni cum se ab eo
tamquam escam idest carnẽ suã
suscipi passus ẽ: qua ñ satiaretur
sicut de peccatorib ẜ absorberet᷑
ꝓpter quod dictum e Absorta est
mors uictoria tua: S et illud testi.¬

Expanded text:
lanceae dixi, secundum quod dictum est lanceae dixi, secundum quod dictum est de peccatoribus, Et cadent in ore gladii . Et lancea utique gladius est. Et quod descendens in infernum velut in os mortis; unde dicit in Psalmo, Non absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum , id est, infernus; detineri eum fuit a diabolo impossibile. Unde hominem quem susceperat pro homine, id est, carnem suam, quae non vidit corruptionem, die tertia suscitans, tanquam Jonam ex ore ceti produxit. Quia hoc fuit infernus Christo, quod Jonae cetus, dicente ipso Domino, Sicut enim Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus; ita erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Morsus ergo factus est inferni, cum se ab eo tanquam escam, id est, carnem suam suscipi passus est, qua non satiaretur, sicut de peccatoribus; sed absorberetur, propter quod dictum est, Absorpta est mors in victoriam. Sed et illud testi
Abbreviated transcription (Latin):
modo uenenosi serpentis. id.ẽ. dia.¬
boli inparadiso adam fuerit inter¬
emptus: Tunc eñĩ serpens morsu
decepit adam. quando eum ꝑcon¬
cupiscentiã mordere hoc ẽ edere
suasit illicita: & ut dixiꝓpt̾ea mors
quasi amorsu nom̃ accepit Unde
& dñs inosee ꝓpħa morti minitans
dicit: Ero mors tua omors: ero mor¬
sus tuus inferne: Mors &e infernus
indiaboli ꝑsona dicta intelligunt᷑
qͥaꝑ ipsum delinquenti homini
accedit mors id est pͥuatio uite. &
ꝑ ipsũ peccatores conu̾tunt᷑ in in¬
fernum tamquã in eiꝰ carcerem. uͥ
dampnatꝰ ẽ ipse: S querendum
mors extitit mortis: & morsus in¬
ferni. Sine dubio cum insuscep¬
ta carne in qua suum mors nichil
temptatꝰ post baptismũ indeserto.
eiꝰ nobediuit concupiscentiis uͥ ait
dic lapidib istis ut fiant panes et
cetera: uel quod se clauorum morsu
iustus et in nocens affigi passus est
cruci. & ore lanceȩ transforari: os aut̃

Expanded text:
modo venenosi serpentis, id est diamodo venenosi serpentis, id est diaboli, in paradiso Adam fuerit interemptus. Tunc enim serpens morsu decepit Adam, quando eum per concupiscentiam mordere, hoc est, edere suasit illicita: et, ut dixi, propterea mors quasi a morsu nomen accepit. Unde et Dominus in Osee propheta morti minitans dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Mors et infernus in diaboli persona dicta intelliguntur, quia per ipsum delinquenti homini accidit mors, id est, privatio vitae; et per ipsum peccatores convertuntur in infernum, tanquam in ejus carcerem, ubi damnatus est ipse. 6. Sed quaerendum mors exstitit mortis, et morsus inferni. Sine dubio quod in suscepta carne, in qua suum mors nihil tentatus post baptismum in deserto, ejus non obedivit concupiscentiis, ubi ait, Dic lapidibus istis ut fiant panes , etc. Vel quod se clavorum morsu justus et innocens affigi passus est cruci, et ore lanceae transforari . Os autem
Abbreviated transcription (Latin):
regnantes. insultabunt dampnate
morti dicentes. absorta ẽ mors in ui¬
ctoria. Ubi ẽ mors uictoria tua: uͥ
ẽ mors stimulus tuus: Mors itaq¬
tor ẽẽ diciñpotest Quicqͥd enim
dm̃ fecisse dicimꝰ habet e̾entiam:
id ẽ. species ẽ Essentia enim dicit᷑
ab eo qd̾ ẽ que tantum de solo deo
dici debet. scdm illud qd̾ scͥptum
ẽ in exodo moysi: Dices eis id ẽ ppło:
qui ẽ misit me aduos: Tamen et
de ceteris creaturis dici potest qd̾
habeant e̾e̾ntiam. s ñsieut de deo
qui mnitium ñ habet qd̾ ẽ s ex quo
accipientes initium quod sunt ẽẽ
ceꝑunt Mors gͦ nichil ẽ. nͥ nomen
recedente uita: sicuti fames escarũ
defectus: sitis egentia potus: tenebrȩ
absentia lucis: sterilitas defectus
fetus: silentium uocis absentia:
inopia pͥuatio facultatum: & siqͣ
sunt alia que rerum pͥuatione ni¬
chil e̾e̾ nisi nomen inueniuntur:
Opinor namq qd̃ ideo mors hoc uo¬
cabulum accepit: qd̾ morsu quodã¬

Expanded text:
regnantes, insultabunt damnatae regnantes, insultabunt damnatae morti dicentes: Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus ? CAtor esse dici non potest. Quidquid enim Deum fecisse dicimus, habet essentiam, id est, species est. Essentia enim dicitur ab eo quod est, quae tantum de solo Deo dici debet, secundum illud quod scriptum est in Exodo Moysi, Dices eis, id est, populo, Qui est, misit me ad vos . Tamen et de caeteris creaturis dici potest, quod habeant essentiam; sed non sicut de Deo, qui initium non habet quod est; sed ex quo accipientes a Deo initium, quod sunt esse coeperunt. Mors ergo nihil est nisi nomen recedente vita: sicuti fames, escarum defectus; sitis, egentia potus; tenebrae, absentia lucis; sterilitas, defectus fructus; silentium, vocis absentia; inopia, privatio facultatum; et si qua sunt alia quae rerum privatione nihil esse nisi nomen inveniuntur. Opinor namque quod ideo mors hoc vocabulum accepit, eo quod morsu quodam
Abbreviated transcription (Latin):
animã meã de morte. ocłos meos
a lacrimis: pedes meos alapsu: pla¬
cebo dño in regione uiuorũ: Pla¬
cebo unde: Quia dñs bene fecit
mͥ slam ce peccator recipit uitam:.
ñ autẽ redit aduitam: Reditꝰ enĩ
uite in regno cȩlorum ẽ: qd̾ omĩs
inpeccatis suis uel sine baptismo
moriens. ñ potest possidere: Reci¬
pit uero uitam incorpore iam cor¬
pore non moriturꝰ. s ita uicturus
incorpore ut sit mortuus uita
uel corpore. uiuendo semꝑ mnpe¬
na. & uita & corpore cũ diabolo
mortis auctore dãpnato. Unde
et dñs ineuangłio his qui ad si¬
inignem ȩternum: quem parauit
pater meus diabolo & angłis eius:
te benedieti patris mei ꝑcipite reg¬
num paratum uobis ab origine mun-¬
di Et tunc illi ait. ibunt insuplici¬
um ȩternũ: iusti uero inuitã et̾nã.
Inqua uita glorificati idẽ mutati
de corruptione mincorruptionẽ.
de mortalitate in in mortalitatem
fulgebunt &e cum xp̃o inꝑpetuũ

Expanded text:
animam meam de morte, oculos meos animam meam de morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu: placebo Domino in regione vivorum . Placebo unde? Quia Dominus benefecit mihi. Nam et peccator recipit vitam, non autem redit ad vitam. Reditus enim vitae in regno coelorum est; quod omnis in peccatis suis, vel sine Baptismo moriens non potest possidere. Recipit vero vitam in corpore jam corpore non moriturus, sed ita victurus in corpore, ut sit mortuus vita, vel corpore vivendo semper in poena, et vita et corpore cum diabolo mortis auctore damnato. Unde em dominus his, qui ad siin ignem aeternum, quem praeparauit pater meus diabolo et angelis eius. te, benedicti Patris mei, percipite regnum paratum vobis ab origine mundi. Et tunc illi, ait, ibunt in supplicium aeternum; justi vero, in vitam aeternam . In qua vita glorificati, id est, mutati de corruptione in incorruptionem, de mortalitate in immortalitatem, fulgebunt, et cum Christo in perpetuum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea p̾dixit ds̃ ne uetita contin¬
gerent: ut qͥcquid uictis postea
contigisset adu̾sum ñ premonen.¬
ti s sͥ inobedientib imputarent:
Nunqͥd enim cũ delinquentibus
mortem futuram p̃dixisset: quod
futurum erat ipsum fecisse creden¬
dum ẽ: Quid enim eam cauendã
p̃monuit: si eiꝰ ineorum occasu fac¬
tor ẽ ipse: Sed nec eis ꝑdiabolum
ueniens peccantib succedere ualu.¬
isset: nͥ dñs iuditio iusto inuindi¬
ctam ꝓpter inobedientiã ꝑmisis¬
set: Igitur ut moriant᷑ homines
pena peccati ẽ: ut reuertantur ad
uitam. dñi miserantis ẽ. Sed ille¬
qui ꝑ bonam conu̾sationem ex gr̃a
dei uenientẽ sanguine xp̃i sc̃ifica¬
tus ingreditur in regnum cęloꝵ:
& quasi reuersus in regionẽ suam
dño placiturꝰ de qua peccato fue¬
rat exulatꝰ: gaudens & insultans
morti. dicit animȩ sue: Conu̾tere
anima mea in requiem tuam: qͥa
dñs bene fecit mͥ Qm̃ eripuit

Expanded text:
propterea praedixit Deus, ne vetita continpropterea praedixit Deus, ne vetita contingerent, ut quidquid victis postea contigisset adversum, non praemonenti, sed sibi inobedientibus imputarent. Numquid enim, cum delinquentibus mortem futuram, praedixisset, quod futurum erat ipsum fecisse credendum est? Quid enim eam cavendam praemonuit, si ejus in eorum occasu factor est ipse? Sed nec eis per diabolum veniens peccantibus succedere valuisset, nisi Dominus judicio justo in vindictam propter inobedientiam permisisset. Igitur ut moriantur homines, poena peccati est: ut revertantur ad vitam, Domini miserantis est. Sed illqui per bonam conversationem ex gratia Dei venientem, sanguine Christi sanctificatus ingreditur in regnum coelorum, et quasi reversus in regionem suam Domino placiturus, de qua peccato fuerat exsulatus, gaudens et insultans morti, dicit animae suae, Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit mihi; quoniam eripuit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ipse fecerat dolere debuit: sed do¬
lens eum &e plorans ostendit quos
ds̃ uitales fecerat. diabolum ꝑ culpã
fecisse mortales: Quẽ ideo suscitat:
ut diabolus nichil se occidendo ꝓfe¬
cisse cognoscat: Nec quisquam ho.¬
minũ ad dm̃ ꝑtinens de morte des¬
peret: quia deo dormiunt. quos dia¬
bolus ꝑisse putabat: Nolo ait ꝑ pro¬
phetam hiezechielem dñs mortem
peccatoris: s ut reu̾tatur & uiuat:
Si eiꝰ ut predicatis auctor ẽ ds̃: cur
eam dicendo nolo: repellit apecca¬
tore et ñ patitur quod suum est
ꝑmanere: Mortem nolo inquit
peccatoris quã ego ei non feci: sed
ipse eam sͥ dum in me preuarica.¬
tor extitisset inuenit s reu̾tat᷑ et
uiuat: id. ẽ. uitam me miserante re
pͥmos homines factos sic uitales
fuisse: ut sunlibertate anime qua
in maculati creati sunt. serpentis
contempsissent seductionem mor.¬
tiferam. uita fruerent᷑ eterna: Si
uero secuti e̾e̾nt: amitterent: Qͥb

Expanded text:
quod ipse fecerat dolere debuit, sed doquod ipse fecerat dolere debuit, sed dolens eum et plorans, ostendit, quos Deus vitales fecerat, diabolum per culpam fecisse mortales. Quem ideo suscitat, ut diabolus nihil se occidendo profecisse cognoscat; nec quisquam hominum ad Deum pertinens de morte desperet, quia Deo dormiunt quos diabolus perisse putabat. Nolo, ait per prophetam Ezechielem Dominus, mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat . Si ejus, ut praedicatis, auctor est Deus; cur eam, dicendo, Nolo, repellit a peccatore, et non patitur quod suum est permanere? Mortem nolo, inquit, peccatoris, quam ego ei non feci; sed ipse eam sibi, dum in me praevaricator existitisset, invenit; sed revertatur et vivat, id est, vitam me miserante recprimos homines factos sic fuisse vitales, ut si in libertate animae, qua immaculati creati sunt, serpentis contempsissent seductionem mortiferam, vita fruerentur aeterna; si vero secuti essent, amitterent. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sortium mortuorum: Ynde si in¬
uidia diaboli ꝑ peccatum mortẽ
morbem terrarum introisse ñ cre¬
dideritis: nichil aliud astruitis.
nͥdm̃ mortem fecisse ꝓpterea ut ꝑ¬
emptis hominib quib suã dona¬
uit imaginem. nasceret᷑ ei cũ ea
necessitas dimicandi uel etiã mori¬
endi et resurgendus absit. absit
hoc afide catholica. quȩ ꝑunum
hominẽ peccatum intrasse in mun¬
dũ & ꝑ peccatum mortẽ & ita in om̃s
homines ꝑtransisse credit: paulo fi¬
deli magistro docente. & xp̃m mor¬
tuum ꝓpt̾ peccata nr̃a et resurrexis¬
se ꝓpt̾ iustificationem nr̃am: recon¬
ciliantem nos insuo corpore dõ patͥ
ꝑcrucem Erubescite rogo: & conti.¬
cescite: In ur̃a eñi morte ꝑpetua dm̃
accusatis: in morte diabolum excusa¬
tis: Et hoc ideo quia ñ dm̃ s diabolũ
timetis offendere. Dicite gͦ. Si deus
mortem fecit: cur xp̃s ds̃ mortuũ
lararũ fleuit sccd̃m carnem: Nõ eñi

Expanded text:
sortium mortuorum? Unde si insortium mortuorum? Unde si invidia diaboli per peccatum mortem in orbem terrarum introisse non credideritis; nihil aliud astruitis nisi Deum mortem fecisse, propterea ut peremptis hominibus, quibus suam donavit imaginem, nasceretur ei cum ea necessitas dimicandi vel etiam moriendi et resurgendi. Sed absit, absit hoc a fide catholica, quae per unum hominem peccatum intrasse in mundum, et per peccatum mortem, et ita in omnes homines agistro docente ; et Christum mortuum propter peccata nostra, et resurrexisse propter justificationem nostram , reconciliantem nos in suo corpore Deo Patri per crucem . 3. Erubescite, rogo, et conticescite. In vestra enim morte perpetua Deum accusatis, in morte diabolum excusatis; et hoc ideo, quia non Deum, sed diabolum timetis offendere. Dicite ergo, si Deus mortem fecit, cur Christus Deus mortuum Lazarum flevit secundum carnem ? Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
&e de peccato inquit dãpnauit pec¬
catum incarne. de humana uide¬
licet peccatrice natura peccatricẽ:
ne delinquente carnem ut dixi
suscipiens absq culpa. & hanc in¬
noxiam crucifigens: Peccatũ qd̃
nos dampnauerat ꝑ inobedientiã
inadam terreno: inadam celesti
obediente dampnat᷑:. Nos eñi pec¬
cato morimur uicti: Ap̃s autem
in nocens mori uoluit: ut morien¬
do mortem captiuaret et uinceret.
Quodãmodo eñi eam sͥ passus ẽ dña¬
ri: cum patienter se occi dendum
eiꝰ obtulit uoluntati S eum mors
ininferno cum iniquis uideret et
iustum ñ habens unde eidem sicut
& ceteris insultaret resurgentẽ tene¬
re ñ ualuit. quin immo uicta ꝓstrata
ẽ atq dampnata: Et ideo apł̃s extol¬
lens uictoriã xp̃i de morte: seriuis
do quid aliud nos intelligere uolu¬
it quã dm̃ mortem ñ fecisse. nec le¬
tari in ꝑditione uiuorum: qͥ absq
peccato ut eam uinceret in infir¬
mitate carnis uoluit habere con¬

Expanded text:
Et de peccato, inquit, damnavit pecEt de peccato, inquit, damnavit peccatum in carne; de humana videlicet peccatrice natura: peccatricem ne delinquente. Carnem, ut dixi, suscipiens absque culpa, et hanc innoxiam crucifigens, peccatum, quod nos damnaverat per inobedientiam in Adam terreno, in Adam coelesti obediente damnatur. Nos enim peccato morimur victi; Christus autem innocens mori voluit, ut moriendo mortem captivaret et vinceret. Quodammodo enim eam sibi passus est dominari, cum patienter se occidendum ejus obtulit voluntati. Sed cum mors in inferno cum iniquis videret et justum, non habens unde eidem sicut et caeteris insultaret, resurgentem tenere non valuit: quin imo victa, prostrata est atque damnata. Et ideo Apostolus extollens victoriam Christi de morte, servis do quid aliud nos intelligere voluit, quam Deum mortem non fecisse, nec laetari in perditione vivorum, qui absque peccato ut eam vinceret in infirmitate carnis, voluit habere con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ autẽ impossibile legi. nͥ quod sibi
nec obedientem nec ꝑfectum facere
poterat deputatũ: & nec peccatũ
tollere nec mortẽ uicere p̃ualebat:
S quare idimplere ñpossit subiun¬
gens ait: In quo infirmabatur ꝑ
carnem: Iubendo enĩ infirmo et
ñ uiuando infirmatur ꝑcarnem.
peccato uenientes: quas solo arbi¬
trio libero homo uincere non potest
Nisi eñĩ p̾cedente gr̃a dei legis factor
ẽẽ ñ poterit: sicuti ait idem apl̃s:
Quid ẽ gͦ dei filium uenisse insimi¬
litudine carnis peccati. nͥ ñ habens
caro eiꝰ ullũ peccatũ. sicut nr̃a. di¬
cente petro apło: qui peccatum ñ
fecit id ẽ. ñ habuit. nec dolus inuen¬
tus ẽ inore eiꝰ : Dicendo eñĩ insimi¬
litudine carnis peccati: illam absq
peccato: nr̃am uero peccatricem os¬
tendit: Nam ille ideo insimilitudi¬
nem: quia ñ ꝑlibidinis usum ut
nos. s inspiramine mistico ex uir¬
ginis utero. inuera natus ẽ carne:

Expanded text:
est autem impossibile legis, nisi quod sibi est autem impossibile legis, nisi quod sibi nec obedientem nec perfectum facere poterat deputatum; et nec peccatum tollere, nec mortem vincere praevalebat? Sed quare id implere non posset, subjungens ait, In quo infirmabatur per carnem. Jubendo enim infirmo et non juvando infirmatur, quia per carnem, peccato venientes, quas solo arbitrio libero homo vincere non potest, nisi cum praecedente gratia Dei, legis factor esse non poterit: sicuti ait idem apostolus, Quid est ergo Dei Filium venisse in similitudine carnis peccati, nisi non habens caro ejus ullum peccatum, sicut nostra? Dicente Petro apostolo, Qui peccatum non fecit, id est, non habuit; nec dolus inventus est in ore ejus . Dicendo enim, in similitudine carnis peccati; illam absque peccato, nostram vero peccatricem ostendit. Nam ille ideo in similitudine, quia non per libidinis usum ut nos, sed inspiramine mystico ex virginis utero in vera natus est carne.
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuentium qui inscda mor
te ꝑibunt: ñ uiuoꝵ iustoꝵ id est re¬
qͥrentiũ dm̃: quib tantum ꝓpter
peccatum ade quod traxere nascen¬
tes mors ñscda s prima debetur:
Si gͦ sedm uos ds̃ auctor ẽ mortis. le¬
tari debet inoccasu uiuorũ tamqͣ
inoꝑe suo bono: quia scͥptum ẽ. Le¬
tabitur dñs in operib suis Et qͥa
nichil odiens fecit: s omĩa que fe¬
cit ualde bona: sicut scͥptum est:
Diligis eñi omĩa quȩ sunt et nichil
odisti eorum que fecisti: nec enim
contra eam de eiꝰ obnoxio peccato
corpore carnem absq noxa suscepit:
si eam ipse iaculum corporis fecit:
Nichil eñĩ contrarium sͥ dũ mundũ
faceret dm̃ fecisse cognouimꝰ: Nãut
pisse. si ocłos caligine mortis ñ ꝑdi¬
distis attendite: Nam qd̾ inpossibi¬
le erat legi inquit paulus uas elec-¬
tionis. in quo infirmabat᷑ ꝑcarnẽ:
misit ds̃ filium suum insimilitu.
dine carnis peccati: et de peccato
dampnauit peccatum incarne. Qd

Expanded text:
male viventmale viventte peribunt; non vivorum justorum, id est, requirentium Deum, quibus tantum propter peccatum Adae quod traxere nascentes, mors non secunda, sed prima debetur. Si ergo secundum vos Deus auctor est mortis, laetari debet in occasu vivorum tanquam in opere suo bono: quia scriptum est, Laetabitur Dominus in operibus suis ; et quia nihil odiens fecit, sed omnia quae fecit, valde bona ; sicut scriptum est, Diligis enim omnia quae sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti; nec enim contra eam de ejus obnoxio peccato corpore carnem absque noxa suscepit, si eam ipse jaculum corporis fecit? Nihil enim in contrarium sibi, dum mundum faceret, Deum fecisse cognoscimus. Nam ut pisse, si oculos caligine mortis non perdidistis, attendite. Nam quod impossibile erat legis inquit Paulus vas electionis, in quo infirmabatur per carnem, misit Deus Fdine carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uidia autem diaboli mors introi.¬
uit in orbem terrarum: Siuides¬
uide mortem ñ dõ auctore s ꝑ erro¬
rem uitȩ uenisse hominib inpara¬
diso delitiarum positis: id.ẽ. cum
ꝑ rationem anime qua boni ce ui¬
tales fuerant instituti. errauerunt
amandato diuino: inuidia scilicet
& seductione serpentis. Audis tes¬
tantem ꝓpħam dm̃ mortẽ ñ fecisse
s in libro geneseos. ꝓthoplasto futu.¬
ram si contigisset lignum uetitũ
p̃dixisse. Sic enim scͥptum ẽ Et
dixit dñs ade: De om̃i ligno qd
ẽ inparadiso edetis: de ligno aũt
scientie boni& mali ñ edetis: Qua
die autem manduc aueritis morte
moriemini: Hȩc audis: ce auctorem
mortis dicere dm̃ audes: Mors gͥ
ex inuidia diaboli ueniens introi¬
uit inorbem terrarum: ee dõ iudi¬
ce iusto. ꝓpena inpeccatore ꝑmissa
ẽ dominari: Recte enim ꝑdidit ui¬
tam: qui mortem noluit ne uitam
ꝑderet cauere p̾dictam: Tamen
uerax et misericors dñs ñ letatur
in ꝑditione uiuorum: Que ẽ enim

Expanded text:
t illum. inuidia autem diaboli mors introiuit in orbem terrarum. imivide mortem non a Deo auctore, sed per errorem vitae venisse hominibus in paradiso deliciarum positis, id est, cum per rationem animae, qua boni et vitales fuerant instituti, erraverunt a mandato divino, invidia scilicet et seductione serpentis. Audis testantem Prophetam, Deum mortem non fecisse, sed in libro Geneseos protoplasto futuram, si contigisset lignum vetitum, praedixisse. Sic enim scriptum est: Et dixit Dominus Adae: De omni ligno quod est in paradiso edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis: qua die autem manducaveritis, morte moriemini . Haec audis, et auctorem mortis dicere Deum audes? Et mors igitur ex invidia diaboli veniens introivit in orbem terrarum, et Deo judice justo pro poena in peccatorem permissa est dominari. Recte enim perdidit vitam, qui mortem noluit, ne vitam perderet, cavere praedictam. Tamen verax et misericors Dominus non laetatur in perditione vivorum. Quae est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Eius enim nos uulneratos ẽẽ delicto
uas ꝓbat electionis: cum dicit: ĩ
enĩ ẽ distinctio. Om̃s eñi peccaue¬
runt: et egent gladei: Dicendo eni
om̃s nullum excepit: quin immo
totum declarauit genus humanũ:
Peccauerunt enim om̃s: cũ ex uno
peccatore om̃s nascimur peccatores:
ꝓ pter quod iterum idem dicit apłs:
Nam iuditium ex uno incondemp¬
nationẽ: Ex quo uno nͥ ex adam.
uel eiꝰ uno peccato: In qua condẽp.¬
natione. nͥ inculpa eiꝰ qua ille ẽ con.¬
dempnatꝰ: Quid ẽ enim ce egent
gła dei. nͥ gr̃a dei ꝑxp̃m qui ẽ gła cũ
patris: Et quid ẽ egent idẽ nemo
idoneus ꝑse quod carnalit̾ nascit᷑
uel oꝑib meritorũ uita recepit per
liter renascatur. qui uenit patris
et sua sc̃iq sp̃s indebita misccłia sal¬
uare et querere qd ꝑierat: Quid
eñi ꝑierat: Nunquid animalia ir
culatus morti tradens atq resur-¬
gens. gr̃ȩ gratuite largitate apecca

Expanded text:
Ejus enim nos vulneratos esse delicto, Ejus enim nos vulneratos esse delicto, Vas probat electionis, cum dicit, Non enim est distinctio; omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Dicendo, omnes, nullum excepit, quinimo totum declaravit genus humanum. Peccaverunt enim omnes, cum ex uno peccatore omnes nascimur peccatores. Propter quod iterum idem dicit apostolus: Nam judicium ex uno in condemnationem . Ex quo uno, nisi ex Adam, vel ejus uno peccato? In qua condemnatione, nisi in culpa ejus, qua ille est condemnatus? Quid est autem, et egent gloria Dei, nisi gratia Dei Patris? Et quid est, egent? Id est, nemo idoneus per se, quod carnaliter nascitur vel operibus meritorum vitam recipit perdhristum spiritualiter renascatur, qui venit Patris, et sua, sanctique Spiritus indebita misericordia, salvare et quaerere quod perierat ? Quid enim perierat? Numquid animalia irrculatus morti tradens atque resurgens, gratiae gratuitae largitate a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
s uoluntate p̾cipitatus admisit:
Qui eñi unũ peccatũ id ẽ. diabolus
p̾uaricantib pͥmis inflixit homi.¬
nib ipse ꝑ hoc quod om̃s absq so¬
lo ut supra dictum ẽ xp̃o nascen¬
do traxerunt. illicit etiam cetera
morum imitatione s seminum
conceptione. sicut scͥptum ẽ: Ecce
enim ininiquitatib conceptus sũ.
et indelictis peperit me mat̾ mea:
Constant etiam et imitatione moꝵ
ture ẽ uiciũ deprauatȩ qua natus
ẽ malus idẽ. malitiosus: ñ natura a
dõ conditus malus: Obhoc enim
natura filii irȩ ab apło iam baptizati
fuisse dicim᷑: Omĩs enim carnalit̾
nascens natura filius irȩ recte dicit᷑.
qͥa natura ẽ pͥmoplasti. quȩ prior
in illo ꝓpter delictum iram iudicis
dei iusti suscepit: Si enĩ delictum
ra ire filii diceremur: et ideo pecca¬
tum eiꝰ ñ solum ipsum. s et omne
nocuit genꝰ humanũ: cũ eiꝰ damp¬
nationẽ simul &e culpam suscepimꝰ:

Expanded text:
sed voluntate praecipitatus admisit. sed voluntate praecipitatus admisit. Qui enim unum peccatum, id est diabolus, praevaricantibus primis inflixit hominibus, ipse per hoc quod omnes absque solo, ut supra dictum est, Christo nascendo traxerunt, illicit etiam caetera,morum imitatione, sed seminis conceptione: sicut scriptum est, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Constant etiam et imitatione morum turae est vitium depravatae, qua factus est malus et malitiosus, non natura a Deo conditus malus. Ob hoc enim et natura filii irae, ab Apostolo jam baptizati fuisse dicimur. Omnis enim carnaliter nascens, natura filius irae recte dicitur , quia natura est protoplasti, quae prior in illo propter delictum iram judicis Dei juste suscepit. Si enim delictum ra filii irae diceremur. Et ideo peccatum ejus non solum ipsum, sed omne nocuit genus humanum, cum ejus damnatione simul et culpam suscepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
detur ocłis: aut certe relatione
concipitur: An excusatis homi¬
cidium ñ ẽẽ peccatum: Et quid
nequius: Iam dic tociens interro.¬
ganti mͥ: cam quem uiderit aquo
narratum audierit homicidium
ꝑpetratum: S constrictus uineu¬
lo ueritatis. nec iamiam ꝓpositio.¬
nis tuȩ patentem inuenies & exe¬
undi: ad ianuam sermonis apłi
pauli repedabis. ut iter rectum si ue¬
lis possis incedere. atq mͥ interro¬
ganti dicere ueritatem: uiere ñ mo¬
rum uitatione s seminiꝰ sparsione
constat: t unum hominẽ peccatum
intrasse in mundum et ꝑpeccatum
mortẽ et ita inom̃s homines ꝑtransis¬
se in quo om̃s peccauerunt: Ex pec¬
catore gͦ adam genitore suo. cam pri.¬
mus peccatum in utero matris at¬
tinxit. et tercius homo natus est
peccator ex utero eius: Mens mater.¬
na patrio peccato erat iam captiua
diabolo: Inde inbutus ẽ zelo: inde
inuidiam habuit et liuorem: Inde
ñ morum imitatione homicidiũ:

Expanded text:
detur oculis, aut certa relatione detur oculis, aut certa relatione concipitur. An excusabis homicidium non esse peccatum? Et quid nequius? Dic jam, dic toties interroganti mihi, Cain quem viderit, a quo narratum audierit homicidium perpetratum. Sed constrictus vinculo veritatis, nec januam propositionis tuae patentem inveniens exeundi, ad januam sermonis apostoli Pauli repedabis, ut iter rectum, si velis, possis incedere, atque mihi interroganti dicere veritatem. Vere non morum imitatione, sed seminis sparsione constat per unum hominem peccatum intrasse in mundum, et per peccatum mortem; et ita in omnes homines pertransisse, in quo omnes peccaverunt. Ex peccatore ergo Adam, genitore suo, Cain primus peccatum in utero matris contraxit, et tertius homo natus est peccator ex utero ejus. Mens interna patrio peccato erat jam captiva diabolo, inde imbutus est zelum, inde invidiam habuit et livorem: inde non morum imitatione homicidium,
Abbreviated transcription (Latin):
rogauero: respondebitis forsitan
qd̃ sit diabolum imitatus Esto:
adam ut peccaret fuisse diabolũ
imitatum: Dicite mͥ diabolus quẽ
imitatꝰ fuerit: quia peccatũ ꝓxi¬
mi imitatione constare defendi¬
tis S quid immoror seiens nichil
uos responsuros: Quem eñi dictu¬
ri estis imitatum fuisse: eũ auctor
sui lapsus ipse sit: Adam certe pec.¬
casse nichil aliud legimus in libro
geneseos: nͥ quod inobediens exti¬
tit diuinũ seruare p̾ceptum: Cam
gͦ pͥmus genitꝰ filius eius quem sit
imitatꝰ dũ frẽm occidit homicidi.¬
um facere: ut ostendatis interro¬
go: Quatuor enim tunc fuisse
homines legimus: adam scilicet
Et ex his neminẽ fecisse pͥmo homi¬
cidium inuenimꝰ: nisi ut dixi ca¬
in: Dic gͦ heretice unde hoc didi¬
cerit. quem ue fuerit imitatus:
simorum ex altero in alterum tͣn¬
sire constat imitatione peccatũ.
& ñ conceptione contractii Om̃e
enim quod imitandum ẽ aut ui¬

Expanded text:
rogavero, respondebitis forsitan, rogavero, respondebitis forsitan, quod sit diabolum imitatus. Esto, Adam ut peccaret, diabolum fuisse imitatum: dicite mihi, diabolus quem imitatus fuerit; quia peccatum morum imitatione constare defenditis. Sed quid immoror, sciens nihil vos responsuros? Quem enim dicturi estis imitatum fuisse, cum auctor sui lapsus ipse sit? Adam certe peccasse, nihil aliud legimus in libro Geneseos, nisi quod inobediens exstitit divinum servare praeceptum. Cain ergo primogenitus filius ejus quem sit imitatus, dum fratrem occidit , homicidium facere, ut ostendatis interrogo. Quatuor enim fuisse tunc homines legimus, Adam scilicet et ex his neminem fecisse primo homicidium invenimus, nisi, ut dixi, Cain. Dic ergo, haeretice, unde hoc didicerit, quemve fuerit imitatus, si morum ex altero in alterum transire constat imitatione peccatum, et non conceptione contractum. Omne enim quod imitandum est, aut vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseminum conceptionem dice-¬
bat peccatum inom̃s homines ꝑ¬
transisse. ñ ꝑunum hominẽ dixis¬
set s ꝑ duos homines: qͥa sine
femina de solo masculo homo na¬
sci ñ potest Sicordis ocłos ñ ami¬
sistis attendite dictum ẽẽ iam ñ
sunt duos una caro Et iterum:
Erunt duo incarne una: Nam ideo
ꝑunũ hominẽ dixit apl̃s: quia cũ
inuiro suo mulier una sit caro:
insemine ꝓgenies imputatur. Au¬
dite adhuc et alium sapientissimũ
dicentẽ ad ur̃am confusionẽ Ex
muliere initium factum ẽ peccati:
et ꝑ illam om̃s morimur: Eece here¬
tice factũ ẽ tibi satis: ꝑ duos homi¬
turus sis sicut soletis dicere noui:
Peccatum inquis ꝑ unũ hominem
in mundum intrasse. apłs ñ semi¬
nis ꝓpagatione: s morum imita¬
tione dixit. Respondeo: Si pecca¬
tum morum imitatione constat:
quẽ imitatꝰ ẽ diabolus ut delin¬
queret: Dicite qui pͥmus inuenit᷑¬
ẽẽ peccator Quia si de adam inter¬

Expanded text:
per seminum conceptionem diceper seminum conceptionem dicebat peccatum in omnes homines pertransisse, non per unum hominem dixisset, sed, Per duos homines, quia sine femina de solo masculo homo nasci non potest. » Si cordis oculos non amisistis, attendite dictum esse, Jam non sunt duo, sed una caro ; et iterum, Erunt duo in carne una . Nam ideo, per unum hominem, dixit Apostolus, quia cum in viro suo mulier una sit caro, in semine progenies imputatur. Audite adhuc et alium sapientissimum dicentem ad vestram confusionem: Ex muliere initium factum est peccati, et per illam omnes morimur . Ecce, haeretice, factum est tibi satis, per duos homiturus sis, sicut soletis dicere, novi. « Peccatum, » inquis, « per unum hominem in mundum intrasse, Apostolus non seminis propagatione, sed morum imitatione dixit. » Respondeo: Si peccatum morum imitatione constat; quem imitatus est diabolus, ut delinqueret, dicite, qui primus invenitur peccator esse? Quia si de Adam inter
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo peccator homo genuit ho¬
minem sine dubio peccatorẽ: quia
de natura ut dixi peccato uitiata.
ñ nisi natura nascitur uitiosa idẽ.
peccatum ẽ: Iam suꝑius dixi quia
cum peccauit homo. natura pec¬
cauit: cuiꝰ sunt semina. Et semen
gͥ uitiatum ẽ non uitium: sicut
scͥptum ẽ Semen enim maledictũ
erat abinitio Maledictum uide¬
licet post peccatum: quia maledi¬
cta inquit terra inoꝑibus tuis:
S uitium ñ potest trahi ꝓthopla¬
sti: neq ẽẽ homo sine seminis ef
& expers delicti natus et ds̃ et hõ:
Audis itaq ꝑ unum hominem pec¬
catum intrasse inmundum. & ꝑ
peccatum mortem. & ita inom̃s
homines ꝑtransisse inquo om̃s
peccauerunt: et audes dicere he¬
retice ade peccatum nulli nͥ soli
nocuit ipsi: Et uere tunc soli no¬
cuit cum solus ee̾t ipse: et eua mu¬
lier eiꝰ: S in illis unis om̃s eramus.
qͥa natura humani generis erant.
tis: Apłs si uoluisset intelligi qͥa

Expanded text:
Et ideo peccator homo genuit hoEt ideo peccator homo genuit hominem, sine dubio peccatorem: quia de natura, ut dixi, peccato vitiata, nonnisi natura nascitur vitiosa, id especcatum est? » Jam superius dixi, quia cum peccavit homo, natura peccavit, cujus sunt semina. Et semen ergo vitiatum est, non vitium; sicut scriptum est, Semen enim maledictum erat ab initio . Maledictum videlicet post peccatum: quia, Maledicta, inquit, terra in operibus tuis. Sed vitium non potest trahi protoplasti, neque esse homo, nisi seminis effs est homo, et expers delicti natus est Deus et homo. Audis itaque per unum hominem peccatum intrasse in mundum, et per peccatum mortem; et ita in omnes homines pertransisse, in quo omnes peccaverunt: et audes dicere, haeretice, « Adae peccatum nulli nisi soli nocuit ipsi? » Et vere tunc soli nocuit, cum solus esset ipse, et Eva mulier ejus. Sed in illis unis omnes eramus, quia natura humani generis erant, tis: « Apostolus si voluisset intelligi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua sumptus es: quia terra es &
interram ibis: Hac nos penȩ sen¬
tentia colligatos ipsa sͥ humana
natura totum ꝑ orbem terrarũ
diffusa: testimoniũ prebet: dũ
se paternis cruciatib sc̃e legis
testimonio ꝑuidet laborare. Qd̃
qua iusticia si heredes peccati pa¬
rentum ñ sumus patiamur: si uo¬
bis solis equitas subpeditat natu¬
ralis. qua iustiora sunt iuditia ur̃a
quam dei: inter nos et dm̃ residen¬
tes insuperbiȩ solio iudicate: Nul¬
lum enim hominum iam ama¬
torem uel defensorem sui erroris
ad dei iuditia rephendenda uel
etiam refellenda diabolus potuit
inuenire: nͥ pelagium & cȩlestium
noue legis iura tradentes: Adam
gͥ factus ẽ absq peccato natura. Cũ
uero peccauit homo natura pecca¬
uit: & facta ẽ natura iam peccatrix
uitium habens peccati. ñ ipsa effec¬
ta uitium uel peccatum: Post pec¬
catum gͦ homo peccator dictus est
ñ homo peccatum: Peccator enim
apeccando ñ a non peccando dieit᷑.

Expanded text:
de qua sumptus es; quia terra es, et de qua sumptus es; quia terra es, et in terram ibis . Hac nos poenae sententia colligatos, ipsa sibi humana natura totum per orbem terrarum diffusa testimonium perhibet, dum se paternis cruciatibus sanctae legis testimonio pervidet laborare. Quod qua justitia, si haeredes peccati parentum non sumus, patiamur? Si vobis solis aequitas suppeditat naturalis, qua justiora sint judicia vestra quam Dei, inter nos et Deum residentes in superbiae solio judicate. Nullum enim hominem tam amatorem vel defensorem sui erroris, ad Dei judicia reprehendenda, vel etiam refellenda diabolus potuit invenire, nisi Pelagium et Coelestium novae legis jura tradentes. Adam igitur factus est absque peccato natura: cum vero peccavit homo, natura peccavit, et facta est natura jam peccatrix, id est, vitium habens peccati, non ipsa effecta vitium vel peccatum. Post peccatum ergo homo peccator dictus est, non homo peccatum. Peccator enim a peccando, non homo a peccando dicitur.