comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eruentũ ẽ ad narrationẽ quȩ causis
Comnib: utilit̃ ad ponit᷑ : quando ꝑ eã
animus accusati factũq declaratur:
hec : duplici modo formata ẽ: Nãꝑ
quinq uersus poenas describit corpo¬
rissui: ꝑ alios quinq qui secunt᷑ uio¬
lert̃ refert animȩ passiones : ut nihil
uidea t exceptũ qđ duris calamitatib
a necessitate : quando quis p̃missis
reb: asperis: ad bonã partẽ correct
adducit᷑ : In primoigit᷑ uersu partis
huitapinosis figura cognoscitur:
quã nihil humilius nihil potestab¬
iectius in uenire: Cicatricesenĩs:
p̃cedentiũ uulnerũ sanata uestigia:
quas grauius constatad fligere :
quando ets contigerit ad trans acta
pericula remetgre : Ci catrix uero
dicta ẽ : ab eo qđ insecȩcũ uulnꝰ os¬
tendat: frequent̃ ergo uulnerib: ta¬
befactũ corp̾ostendit᷑ : ut sup̃sti s ille
sui poenetalia ꝑtulerit : qualia so¬
lent ex animata cadauera sustinere :
sic & ipsedic̃ : solũ mihi suꝑ ẽ : sepul¬

Expanded text:
erventum est ad narrationem, quae causis omnibus utiliter apponitur, quando per eam animus accusati factumque declaratur. Haec duplici modo formata est. Nam per quinque versus poenas describit corporis sui; per alios quinque qui sequuntur violentas refert animae passiones, ut nihil videatur exceptum, quod duris calamitatibus a necessitate, quando quis praemissis rebus asperis, ad bonam partem correctus adducitur. In primo igitur versu partis hujus tapinosis figura cognoscitur, quia nihil humilius, nihil potest abjectius inveniri. Cicatrices enim sunt praecedentium vulnerum sanata vestigia, quas gravius constat affligere, quando eas contigerit ad transacta pericula remeare Cicatrix vero dicta est ab eo quod in se caecum vulnus ostendat. Frequenter ergo vulneribus tabificatum corpus ostenditur, ut superstes ille sui pene talia pertulerit, qualia solent exanimata cadavera sustinere. Sic et ipse dicit: Solum mihi superest sepul
Abbreviated transcription (Latin):
li. se deuatione tracta¬
r&. tamen rogait ut abo¬
nubus ir quitatibus suis
dñĩ miseratione liber&ur:
Ut agnoscamus neminem
hic esse securum : quam uis be¬
neficia diuina perceperit:
Nam cumdicit ab omnibus:
signi ficat iniquitatum diuer¬
sas esseminutias: Sicut xuiii
tuo : Sequitur. obprobrium
insipienti de distime: stulto¬
rum consu&udo talis est: ut
illos magis in rideant : quos
bonis morib: studere cognoscun
Sẽ ergo uir ob probrium erdet
stultis : quae sibi dissimilẽ respu¬
ebant: Solu enim scelerati
Obmutui et nonaperui
Os meumom̃ tu fecis time

Expanded text:
devotione tractaret, tamen 134 rogat ut ab omnibus iniquitatibus suis Domini miseratione liberetur; ut agnoscamus neminem hic esse securum, quamvis beneficia divina perceperit. Nam cum dicit, ab omnibus, significat iniquitatum diversas esse minutias; sicut in dectuo . Sequitur, opprobrium insipienti dedisti me. Stultorum consuetudo talis est, ut illos magis irrideant, quos bonis moribus studere cognoscunt. Sanctus ergo vir opprobrium erat stultis, quia sibi dissimilem respuebant. Sola enim scelerati . 11. Obmutui, et non aperui os meum; quoniam tu fecisti me
Abbreviated transcription (Latin):
ria sed cognoscimꝰ cautiora : In eugło
quippe ipsed nr̃ ait dictũ ẽantiquis:
oculũ poculo. ego aut̃ dico uob̃:
Nresistere. malo ꝓdolo Itaq iurat
quis quis alit̃ facturus ẽ quã pro¬
mitait credens ꝑiurium non eẽde¬
cepisse nequit̃ credentis erro

Expanded text:
ria, sed cognoscimus cautiora. In Evangelio ria, sed cognoscimus cautiora. In Evangelio quippe ipse Dominus ait: Dictum est antiquis, Oculum pro oculo; ego autem dico vobis, non resistere malo . Per dolum itaque jurat quisquis aliter facturus est quam promittit: credens perjurium non esse, decepisse nequiter credentis error
Abbreviated transcription (Latin):
laedere sed iuuamꝰ nolen¬
tes. &iterũbonauolumꝰ
sed ub eorxoperationeces¬
samus Ideoq: ñ dic illicascendere.
nisi in quo utruq potuerint inueni¬
ri: Inuano uero accepit animã suã
quiputat desiderandaquȩ r̃ uł tran¬
sitoria uel caduca: Illeccut̃ in uano
ñ accepit quisenouit ad diuinita¬
tis intellegentiã fuiss ȩꝓcreatũ ad
legẽdni custodiendã ad eogitatio¬
nes aeternȩ uitȩ & quicquid potest
suꝑna gratia promereri :
Nec iurauit in dolo proximo suo:
icendo indolo uid& sacram̃ta
ꝑmisisse simplicia: scriptũ ẽ
enĩ . Iura uitdns & ñ penitebiteum :
Iegimꝰ &ic̃ patriarchas iurassesc̃is¬
simos & quaredic̃ ineugło Niurabis
citer iurare in u&ere testam̃to ꝓ¬
hibitũ quidẽ ñ ẽ. sed quȩ humano
generi deinfirmitatem̃tis frequer¬
ter nascit causa ꝑiurii. In nouotes¬
tam̃toutilius dic̃ eẽ õmmodis ñ iu¬
randũ sic̃ & alia similia quȩ ñ contra¬

Expanded text:
laedere, sed juvamus nolenlaedere, sed juvamus nolentes; et iterum bona volumus, sed ab eorum operatione cessamus. Ideoque non dicit, illuc ascendere, nisi in quo utraque potuerint inveniri. In vano vero accipit animam suam, qui putat desideranda quae sunt vel transitoria vel caduca. Ille autem in vano non accepit, qui se novit ad Divinitatis intelligentiam fuisse procreatum, ad legem Domini custodiendam, ad cogitationes vitae aeternae, et quidquid potest supernam gratiam promereri. Vers. 5. Nec juravit in dolo proximo suo. Dicendo in dolo, videtur sacramenta ermisisse simplicia; scriptum est enim: Juravit Dominus et non poenitebit eum : legimus etiam patriarchas jurasse sanctissimos. Et quare diciter jurare in Veteri Testamento prohibitum quidem non est; sed quia humano generi de infirmitate mentis frequenter nascitur causa perjurii, in Novo Testamento utilius dicit esse omnimodis non jurandum, sicut et alia similia quae non contra
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã docuit breuit̃ uniuersa
dnĩ eẽ quȩ condidit. Nunc ꝑ int̃¬
rogationẽ secundã ingredit᷑ pastẽ.
respondens quales eẽ debecnt qui
se ipsius desiderant nuncupare:
quȩ figura dicit᷑. Ex ȩtasmos id ẽ
exquisitio cũ res plures diuis asq
cũ int̃rogatione exquirentes. sin¬
gulis quȩ conueniunt applicam̃ :
Prȩmit tit ergo int̃rogationes ut
apta responsio subsequat᷑: quisas¬
cend& quia dicturus erat montẽ.
id ẽiustitiã c&erasq: uirtutes. ad
quas magnonisitendimꝰ qm̃ pec¬
catis obuiantib in pedimur. sed
pꝰquũ dix̃ quis ascend& nunc dic̃
stabit qđ multo ut ilius ẽ in scõ
lo costire. quã ud eiꝰ fastigaĩ ꝑuemre :
Innocensmanib: &mundo corde qui
non accepit inuano animã suam:
sta ẽ expectata responsio. In no¬
censmanib: &mundo corde id ẽ cuiꝰ
operationem in eledit. sed quan¬
tũ potest ad iuuare contendit. &
neputares possesufficere innocens
manib: addidit &mundo corde.
quia frequent̃ disponimus

Expanded text:
ocuit breviter universa Domini esse quae condidit, nunc per interrogationem, secundam ingreditur partem, respondens quales esse debeant qui se ipsius desiderant nuncupare. Quae figura dicitur exetasmos, id est exquisitio, cum res complures divisas cum interrogatione exquirentes, singulis quae conveniunt applicamus. Praemittit ergo interrogationes, ut apta responsio subsequatur. Quis ascendet? Quia dicturus erat montem, id est justitiam caeterasque virtutes, ad quas magno nisu tendimus, quoniam peccatis obviantibus impedimur. Sed postquam dixit, Quis ascendet, nunc dicit, stabit, quia multo utilius est in sancto loco stare quam ad ejus fasInnocens manibus et mundo corde, qui non accepit in vano animam suam. Ista est exspectata responsio: Innocens manibus et mundo corde, id est cujus operatio neminem laedit, sed quantum potest adjuvare contendit. Et ne putares posse sufficere innocens manibus, addidit et mundo corde; quia frequenter disponimus
Abbreviated transcription (Latin):
tauitdns̃ pecͥcatũ nec ẽ in spũeiꝰ dolus:
Ethuncbeatũ ec dẽ species definicionis
amplectit᷑ : sed scire debemꝰ clios eẽ
quib: peccata reputantur : ut paulo
dictũ ẽ: saule saule quid meꝑ sequeris:
ut adultere mulieri in eugło ccit:
Vade &ãplius noli peccare : celios aut̃
ẽẽ manifestũ ẽ quib peccata ñ reputat :
ut iob dequodictũ ẽ: Nũquid consi¬
derasti seruũ meũ iob: qđ ñ sit eisimi¬
lis int̃ra uiriustus & simplex & timens
dm̃ : & nathanahel dequoait : ecce
uerei srahelita in quodolus ñ ẽ : qua¬
ppt̃ illã partẽ uotissuis elegitinqua
nulla sollicitudine mordeat᷑ : Om̃s
tam̃ ꝑ gratiã diuinȩ micdae : ÷d

Expanded text:
tavit Dominus peccatum, nec est in ore ejus dolus. Et hunc beatum eadem species definitionis amplectitur. Sed scire debemus alios esse quibus peccata reputantur, ut Paulo dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et adulterae mulieri in Evangelio: Vade, et amplius noli peccare . Alios autem esse manifestum est quibus peccata non reputat, ut Job, de quo dictum est: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, vir justus, et simplex, et timens Deum ? Et Nathanael, de quo ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Quapropter illam partem suis votis elegit, in qua nulla sollicitudine mordeatur. Omnes tamen per gratiam divinae misericordiae ad
Abbreviated transcription (Latin):
uinunc ueniens ad secundã pastẽ re¬
f unde curã chñõ laergiente ꝑceperit:
genosa simplicitas & mille tergiuer¬
nb cautior puritas : Illi dicitur
bicũ fuisse mcenifestatũ cuinihil
ulũ ẽ. ad quẽ plus clamat causaquã
dua : qui& si ab homine ñ audiat :¬
usomã nouit quã illequi fac̃: sed hoc
seitũ facere in confessionẽ delicta
ꝑducere : Operire ẽ aut̃ ualdet liquid
silentio tegere autcordis dissimulatio¬
ne cȩlare: Hoc faciunt stulti quipu¬
tantdm̃ ignorare posse qđ cgunł
contraquiillũ nouer̃ resom̃s
habere manifestas. Adhu¬
milem confessionem & penitentiȩ
uota descendunt . n eiudicem patiant᷑
infensum qui ꝓpitium haberepote¬
rant aduocatum: Delictum uero qui¬
dam leue putacuer̃ eẽ peccatũ. quasi ne¬
glegentius derelictũ: Iniustitiã aut̃
inmane cliquid seuiniq cõmissum :
sed hic puritas confitentis ostenditur:
ut nec illud passussit celare : qđ credebat᷑¬

Expanded text:
nunc veniens ad secundam partem, refert unde curam, Domino largiente, perceperit. O ingeniosa simplicitas, et mille tergiversatoribus cautior puritas! Illi dicitur delictum fuisse manifestatum, cui nihil occultum est, ad quem plus clamat causa quam lingua; qui etsi ab homine non audiat, certius omnia novit quam ille qui facit. Sed hoc est cognitum facere, in confessionem delicta perducere. Operire est autem valde aliquid silentio tegere, aut cordis dissimulatione celare. Hoc faciunt stulti, qui putant Deum ignorare posse quod agunt. Contra, qui illum noverunt res omnes habere manifestas, ad humilem confessionem et poenitentiae vota descendunt, ne judicem patiantur infensum, qui propitium habere poterant advocatum. Delictum vero quidam leve putaverunt esse peccatum, quasi negligentius derelictum; injustitiam autem immane aliquid saevumque commissum. Sed hic puritas confitentis ostenditur, ut nec illud passus sit celare, quod credebatu
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& in cuĩ oredolus ñ ẽ : Idẽ quinul¬
la sibi remissione placuerit: & cũ sit
nitas : sed sua potius delicta cognoscens
in humilitate satis factionis iugit̃
ꝑ seuerat : Ips eenĩ dnõ plac& qui
sibi displicit: quiadũ nos culpam̃
ueriloquiũ : cũ nos uolumꝰ Iccudare
mendatiũ ẽ : Hacteñ fieri principia
in quib micđiam boni iudicis ꝑ humi¬
litatẽnimiã desiderauit ad quirere :
sed nos in parte ista diuisionẽ ñ pom¬
mꝰ : qm̃ diapsalmata sequimur :
quȩ silentio sp̃rscĩ noscunt᷑ eẽ diuisa
dũ & illa seruare possumꝰ & istami
tadie:
erastoigit᷑ bituit̃ ut cõpeteban
dio nuncpenitens iste ad nanatane
compendiosissimã uenit : quãbent
tas mea in in sirmitate consenuit: mi¬
re uulneris corporalis qđ si ña peras
ad curã in putridinẽ seruat᷑ oculã
Ossa enĩ sic̃ sepediximꝰ significanta

Expanded text:
scilicet in cujus ore dolus non est; id est qui nulla sibi remissione placuerit; et cum sit nitas, sed sua potius delicta cognoscens, in humilitate satisfactionis jugiter perseverat. Ipse enim Domino placet qui sibi displicet; quia dum nos culpamus, veriloquium; cum nos volumus laudare, mendacium est. Hactenus fuere principia, in quibus misericordiam boni Judicis per humilitatem nimiam desideravit acquirere. Sed nos in parte ista divisionem non ponimus, quia diapsalmata sequimur, quae silentio Spiritus sancti noscuntur esse divisa; dum et illa servare possumus, et ista mita die. Peracto igitur breviter, ut competebat, exordio, nunc poenitens iste ad narrationem compendiosissimam venit, quam bene tas mea in infirmitate consenuit, more vulneris corporalis, quod si non aperitur ad curam, in putredinem servatur occultum. Ossa enim, sicut saepe diximus, significant
Abbreviated transcription (Latin):
tari medico publicatũ: sequit᷑ atẽ
supplicare debuiss& : Clcmauta
ꝑ spatia loꝵi temporis. desuaiufifi¬
tione locut᷑ ẽ: Tacuit ergo qdlos
fasfuit: locutus ẽ qđ taceredbus
sic stcctũ ẽ utrũq culpabile qũes
tota uirt̃ huĩ psalmi generis utis
Die ac nocte continuũ temps¬

Expanded text:
co publicatum. Sequitur autesupplicare debuisset. Clamavit qui per spatia longi temporis de sua justificatione locutus est. Tacuit ergo quod loqui fas fuit; locutus est quod tacere debuisset. Sic factum est utrumque culpabile, quamvis to aDie ac nocte continuum temp
Abbreviated transcription (Latin):
uenantius lactine ꝑ priuantiã contra¬
rii: beatosiquid ẽ peccata contraria
sub hac formulȩ definitionisb eatũ uirx
constat expressũ : Int̃ iniquitates uero
& peccata : scr̃ hieronimꝰ in hocpsal¬
mo hancdifferentiã fac̃: Imquitates
dicensquȩ ante susceptã fidẽ siue ꝑ ig¬
noraentiã : siue ꝑscientiã cõmitunt᷑ :¬

Expanded text:
 Latine per privantiam contrarii. Beato siquidem peccata contraria sub hac formula definitionis beatum virum constat expressum. Inter iniquitates vero et peccata sanctus Hieronymus in hoc psalmo hanc differentiam facit, iniquitates dicens quae ante susceptam fidem, sive per ignorantiam sive per scientiam co
Abbreviated transcription (Latin):
peccata liexauerit. quando sic iudicat
piũ uotũ quẽ admodũ operationis effectũ:
Dix̃ enĩ n cordesuo dnõ ñ tacere quȩgesse¬
rat. & tã quã iã cuncta pdiderit : Ita
illi remisser̃ quȩ uoluit c̃fiteri merito
quando aliquẽ sola uoluntas. aut ab¬
soluit ccut punit: pronunciabo diẽ
publice fatebor ut ulios adimitationẽ
trahat pia fidelisq confessio: sequit᷑
deacusatione propria salutare remediũ.
quando peꝑcit iudex cũ sibi ñ parcer& reus:
Impi&as autem cordis fuit quae tacere
decreueratiut illi secreder& gelĩtũ qui
ante quã ficnt omnia potest habere no

Expanded text:
laxaverit, quando sic judicat pium votum, quemadmodum operationis effectum. Dixit enim in corde suo, Domino non tacere quae gesserat; et tanquam jam cuncta prodiderit, ita illi remissa sunt quae voluit confiteri; merito quando aliquem sola voluntas aut absolvit, aut punit. Pronuntiabo dicit, publice fatebor, ut alios ad imitationem trahat pia fidelisque confessio. Sequitur de accusatione propria salutare remedium, quando pepercit judex, cum sibi non parceret reus. Impietas autem cordis fuit, quia tacere decreverat; ut illi se crederet celatum, qui antequam fiant omnia, potest habere no
Abbreviated transcription (Latin):
imn confringit᷑ mihisfina : Hoc ẽqđ su¬
iius dix̃ grauata ẽsu ꝑ memanꝰ tua : erũ¬
usus enĩdicitur ualderuinosus : Ruina
ipeapellata ẽ quasi rep&ens : ima con¬
isus ergo fuerat inerũna: qui ceciderat
isuꝑbia : Vt qui ante clamauit ꝑelatio¬
im. nunc confiter&ur dnõ ꝑhumilitatẽ:
ndeo sclutis spesrediit : qm̃ in suisope¬
b mostifera ficcta cognouit : spina ẽ
niquȩ totũ corpꝰ erigit. atq recantin&:¬

Expanded text:
m confringitur mihi spina. Hoc est quod superius dixit: Gravata est super me manus tua. Aerumnosus enim dicitur valde ruinosus. Ruina quippe appellata est, quasi repetens ima. Conversus ergo fuerat in aerumna, qui ceciderat de superbia; ut qui ante clamavit per elationem, nunc confiteretur Domino per humilitatem; cui ideo salutis spes rediit, quoniam in suis operibus mortifera facta cognovit. Spina est enim quae totum corpus erigit atque recontin
Abbreviated transcription (Latin):
Dȩnitensistȩ ꝓpria facta cognoscens
ad exẽplar illius publicani qui tonso
pectore oculos ñleuabat cadcelũ : totis
uirib: humiliato cordesuspirans nec
inuocarẽ maiestatẽ p̃sũpsit sed beatos
dic̃ eos quib remisser̃ iniquitates :
hcabsolutionẽ desidercons peccator:
nec itm̃ audens similia postulare
merito ergo uocatillos beatos : qui hȩc

Expanded text:
enitens iste propria facta cognoscens, et ad exempla illius publicani qui tunso pectore oculos non levabat ad coelum , totis viribus humiliato corde suspirans, nec invocare majestatem praesumpsit, sed beatos dicit eos quibus remissae sunt iniquitates; hic absolutionem desiderans peccatorum, nec tamen audens similia postulare. Merito ergo vocat illos beatos, qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
salnatore sed subaliquadiuers¬
tape dictibras e:: Supertornãq: con¬
tifl& orationẽ ꝓph&ȩ & c̃fitentiã
grricusde incarnatione ipsiusdicit᷑.
& posteadĩtatis ei facta narrant᷑
Vt omnes intellegtent eundẽ eẽ
imariȩ sc̃ꝑ uirginis filiũ qđ patris

Expanded text:
Salvatore, sed sub aliqua diversitate dicturus est. Superior namque continet orationem prophetae, et confidentiam gyricus de incarnatione ipsius dicitur, et postea deitatis ejus facta narrantur; ut omnes intelligant eumdem esse Mariae s
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pell& ꝓ nob nediutius n
cill& gratio. sed ipso aduoias
p̃famam orire qui nospts
docuet supplica re nenoses¬
laqueus possit ad seringere: Deni¬
q hosequit̃ . . Gixalidinos indiein
quam uoca uerime qđ tuncha

Expanded text:
interpellet pro nobis, ne diutius nostra vacillet oratio, sed ipso Advocato praesumamus orare, qui nos Patri docuit supplicare, ne noslaqueus possit astringere. Denique hoc sequitur, exaudi nos in die qua
Abbreviated transcription (Latin):
in ci passione gaudeamꝰ ineiꝰ rer¬
surectione: Sic enĩ ipscus por¬
sumus dice si eĩ dispensatipnebi
mereamur apͥtari: p̃sentisadit̃
numerisa cram̃ta subuna sp̃i ria
ne quaquã potuimꝰ inueniren
sed forte nob̵ poter̃ diuisa constcore:
Duo denarius itcq calculus ada.¬
postolos ẽ uidelic& applicandus
Septenarius uero significat itp¬
nidã quȩ ad primã illã ꝑtin&
sinedubitatione culturã : Haec
nuno sociata at triusqrlgałso

Expanded text:
in ejus passione, gaudeamus in ejus resurrectione. Sic enim ipsius possumus dici, si ejus dispensationibus mereamur aptari. Praesentis autem numeri sacramenta sub una summa nequaquam potuimus invenire, sed forte nobis poterunt divisa constare. Duodenarius itaque calculus ad apostolos est videlicet applicandus. Septenarius vero significat hebdomadam, quae ad primam illam pertinet sine dubitatione culturam. Haec in unum soci
Abbreviated transcription (Latin):
teseruire. Optat illibonaquȩ
nouerat eẽ uentũra ⁊ quͥ iabene
credentiũ mos ẽ illa tnare qͥuȩ
desideram̃ emergeneo. Sic & ire
domimca radione ꝓmonemur
adueniat regnũtuũ qđ &ic̃si ñ

Expanded text:
servire: optat illi bona quae noverat esse ventura, quia bene credentium mos est illa orare quae desiderant emergere. Sic et in dominica oratione praemonemur: Adveniat
Abbreviated transcription (Latin):
misit apłis quẽ in trismit tenduẽe
pmiserat. &ut ipsũ quoq indeita¬
te sua omnipotentẽ monstrar&
Sequit᷑ Inpotentatib salus dex¬
terae eiꝰ : Salus igitur quã ipse con¬
didit. potentatus nr̃ eẽ dinos¬
citur quando illa salus nec mor¬
bis afficitur nec dolorib: sauciat᷑
sed potentes nos efficit: Cũ in sua
ꝑhennitate custodit sensus ergo
talis est. ex audi& filũ pat̃ decelo
scosuo quia indextera eiꝰ ẽ salus ha¬
bens expropria deitate qđ pcter&
quȩ munerib: er dnĩ contri¬
buta. Proph&al& &ur dispici¬
ens illos qui pomposis currib euec¬
ti intẽporali potius dignitate p̃sũ¬
munt: Duo enĩ apud antiquos.
erant genera triũphorũ. uinũ
maius in currib: qđ laureatum
dicebatur: Aliud minꝰ in ȩ̨quis
qđ opatio nuncupatur. Sed is¬
ta sȩculuribrrelinquȩns in no¬
minednĩ se magnificatũ eẽ con¬
firmat: Non enĩ currus auta
ȩtiuus mugnifudnt quc̃uis in
hoc mundo extpllereui decođ

Expanded text:
misit apostolis, quem in terris mittendum esse promiserat. Et ut ipsum quoque in deitate sua omnipotentem esse monstraret, sequitur, in potentatibus salus dexterae ejus. Salus igitur, quam ipse condidit, potentatus noster esse dignoscitur: quando illa salus nec morbis afficitur, nec doloribus sauciatur, sed potentes nos efficit, cum in sua perennitate custodit. Sensus ergo talis est: Exaudiet Filium Pater de coelo sancto suo: quia in dextera ejus est salus, habens ex propria deitate, quod petequae muneribus erat Domini contributa, propheta laetatur, despiciens illos qui pomposis curribus evecti, in temporali potius dignitate praesumunt. Duo enim apud antiquos erant genera triumphorum: unum majus in curribus, quod laureatum dicebatur; aliud minus in equis, quod ovatio nuncupabatur. Sed ista saecularibus relinquens, in nomine Domini se magnificatum esse confirmat. Non enim currus aut equus magnificant, quamvis in hoc mundo extollere videantur
Abbreviated transcription (Latin):
Ips. obligatis̃ & aecider̃ nos utdol
nsurexemus eerecti sumufti
tenterbaperuit fructũ p̃.¬
cedẽntiũ rerũ. Nã humanis
honorib p̃sum̃tes laqueati pra¬
uis desiderus sdis in mortis fo.i¬
ueam corruer̃ & quia dicturus ca
cecider̃ p̃misit obligati. qđ nen¬
seẽ illis contingere quiseuiden᷑
nexuosis errorib ipligare Re¬
mundo ꝑgram liberatus indiure
iustificationib ꝑ seuerat: Sc̃
sapientissimꝰ salomo dic̃ seus
cadit iustus & resurgit: dict̃
& generali s illa resurrettio inq
tione fideles ab humilitate cor¬
surgunt & ad diuina p̃mia sib¬
leuant᷑ qđ argum̃tum intor¬
cis dicitur areb: ipsis quandol
uduersarios conruissedicimis
& nos erectos eẽ testamus:¬

Expanded text:
Ipsi obligati sunt et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus. Potenter aperuit fructum praecedentium rerum. Nam humanis honoribus praesumentes, laqueati pravis desideriis suis in mortis foveam corruerunt. Et quia dicturus erat, ceciderunt, praemisit, obligati, quod necesse est illis contingere, qui se videntur nexuosis erroribus obligare. Remundo per gratiam liberatus, in divinis justificationibus perseverat, sicut sapientissimus Salomon dicit: Septies cadit justus, et resurgit . Dicitur et generalis illa resurrectio, in ectione, fideles ab humilitate consurgunt, et ad divina praemia sublevantur. Quod argumentum in topicis dicitur a rebus ipsis, quando et adversarios corruisse dicimus, et nos erectos esse testamu
Abbreviated transcription (Latin):
rcum maendata diuina debemꝰ
ad uestere quȩ her&icus trac¬
itns & in suac prauitate cõponens
aduulnꝰ animȩ tendit operandũ
ut ñ cod salutẽ conpugnat. sed &ena
moste trcs fodiat. & bene arcus po¬
nitur in sacratissimis scripturis
quia in unũ duo testam̃ta coniun¬
gens aut defensionẽ tribuit aut
ruinã sic̃ apłr dic̃ : Aliisquidem
sumꝰ odormortis in mortem. Ali¬
parauer̃
sagitas succs inpharetrit ut sagntenT
in obscuro rectos corde:

Expanded text:
mandata divina debemus advertere, quae haereticus tractans, et in sua pravitate componens, ad vulnus animae tendit operandum, ut non ad salutem-compungat, sed aeterna morte transfodiat. Et bene arcus ponitur in sacratissimis Scripturis: quia in unum duo Testamenta conjungens, aut defensionem tribuit, aut ruinam; sicut Apostolus dicit: Aliis quidem sumus odor mortis in mortem, aliParaverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde
Abbreviated transcription (Latin):
aptatur. Passerũ quoq plura
s̃ genera : Alii gaudent adfora¬
mina pari&ũ : Alii ualles rosci¬
das requi runt ñ nulli montes
cop&unt squalentes : Sẽdnunc
de illis dic̃ qui ad altissimaloca
erarũ leuissima uoluntate
rapiuntur : ut his merito simi¬
les aestimentur. qui ad nequissi¬
mas p̃dicationes leuitate in coms¬
tantis animitrans ferunt:¬

Expanded text:
aptatur. Passerum quoque plura aptatur. Passerum quoque plura sunt genera: alii gaudent ad foramina parietum, alii valles roscidas requirunt, nonnulli montes appetunt squalentes. Sed nunc de illis dicit qui ad altissima loca terrarum levissima voluntate rapiuntur; ut his merito similes aestimentur, qui ad nequissimas praedicationes, levitate inconstantis animi transferunt
Abbreviated transcription (Latin):
scclm̃ hic totus ad ꝑsons
ꝓph&ȩ referendus ẽ p
mo capite de in sidiatorib
dic̃ hereticis qui nitunt᷑ cao¬
licos in suã conuertere prauto¬
tẽ. Secundu dñi iudiciũo¬
minat᷑ & quid in illa ragibio¬
one sustinere possint euids
ostendit ut iustitiã dni mo¬
entes suꝑstitiosas deseran
fclsitates:¬
quando aut cũ ad uersariis aut
sib uerba miscemus ad ꝑsuaso¬
s quippehereticos hic sermo
drigitur qui uolunt loqui qđ
inpiũ ẽ. ut contentionib: pra¬
uis seducant animas in nocen¬
us hisergo uir fidelis dicit
dũgo sim in religionis fixo ca¬
umine constitutos. quẽ cdmo¬
dĩ mihi suad&is: Trans mmigra
inmontem. Id ẽ cd her&icã pra¬
ubi ueritas nullũ ꝓbat᷑ habere
uestigiũ Mons enĩ inscripturis
diumis aequi uocus ẽ qđ dissi¬
nã cũmhono mons dicit᷑ firmi
usei consideratur & honorabi¬
ls altitudo. Cũ inmado stu¬
pormentis & eleuccta suꝑbia:
Sic unũ nom̃ diuersis reb: consi¬
deratis qualitatib congruent̃

Expanded text:
salmus hic totus ad personam prophetae referendus est. Primo capite de insidiatoribus dicit haereticis, qui nituntur catholicos in suam convertere pravitatem. Secundo Domini judicium comminatur, et quid in illa retributione sustinere possint, evidenter ostendit, ut justitiam Domini metuentes superstitiosas deserant falsitatesquando aut cum adversariis, aut ribus verba miscemus. Ad persuasores quippe haereticos hic sermo dirigitur, qui volunt loqui quod impium est, ut contentionibus pravis seducant animas innocentes. His ergo vir fidelis dicit: Dum ego sim in religionis fixo cacumine constitutus, quemadmodum mihi suadetis, Transmigra in montem, id est ad haereticam praubi veritas nullum probatur habere vestigium. Mons enim in Scripturis divinis aequivocus est, quod dissinam cum in bono mons dicitur, firmitas ejus consideratur, et honorabilis altitudo; cum in malo, stupor mentis, et elevata superbia. Sic unum nomen diversis rebus, consideratis qualitatibus, congruenter
Abbreviated transcription (Latin):
spidũ in mane genus constat eẽ¬
serpentiũ quod naturali abs¬
tinatione uerba incantantiũ
ñꝑ hib&ur amittere. nec auo¬
to suo potest remoueri qđ nullo
ual& :  carmine mitigari. huic
iudȩi aptissime conparantur.
qui aduersũ uerba salutaria in¬
duxer̃ misera l&iferã sordidatĩ
& cleger̃ magis consilia uenenosa
sequi quã ad salutaria institio
ꝑduci. ut merito deillis hiecã
eẽ uideatur. Eleger̃ tenebras
dictũ ẽ ab eo qđ ꝑuenas serpas
sic & uota malignorũ occulta
cogitatione crassantur. Se¬
quentia quoq pulchrȩ nimis
in aspidis conparatione mãn¬
ser̃ Cui dũ blanda carmini
dicantur. illa semꝑ minatus
exitiũ. Ita &os iudeorũ mal¬
dictione & amaritudine ples¬
nũ eraet. Quando pbonis a¬
monitionib: blas phemaban

Expanded text:
constat essserpentium, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, nec a voto suo potest removeri, quod nullo valet carmine mitigari. Huic Judaei aptissime comparantur, qui adversum verba salutaria induxerunt miseri lethiferam surditatem; et elegerunt magis consilia venenosa sequi, quam ad salutaria instituta perduci; ut merito de illis dictum esse videatur: Elegerunt magis tenebras dictum est ab eo quod per venas serpat. Sic et vota malignorum occulta cogitatione grassantur. Sequentia quoque pulchre nimis in aspidis comparatione manserunt, cui dum blanda carmina dicantur, illa semper minatur exitium: ita et os Judaeorum maledictione et amaritudine plenum erat, quando pro bonis admo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi usq ad ipsũ fuerit ci sal
tione ꝑuentũ. Nam cũ ad eũ
acceditur Nec abipso recedit᷑
omnebonũ sine dubitatione
ꝑagitur. Iste ẽ ergo finis qui
c& ut nob̵ mitter& uni¬
genitũ filiũ suũ ꝑquẽ
uera fides euidentius potuis¬
s& cgnosci. Suꝑ filios homi¬
nũ. deiudȩis potest intellegi
sus nisi cidoues queperierat do
nirł: Vt hon oratͥus cos appel¬
luerit filios hominũ. propt̃
imus dĩcultũ in conparatio¬
ne gentiliũ. Illi enĩ populo
speciadit̃ cognoscit᷑ datũ qđ re¬
pellendo sacrilegus a sereddi¬

Expanded text:
nisi usque ad ipsum fuerit ejus tione perventum. Nam cum ad eum acceditur, nec ab ipso receditur, omne bonum sine dubitatione peragitur. Iste est ergo finis, qui cet ut nobis mitteret Unigenitum Filium suum, per quem vera fides evidentius potuisset agnosci. Super filios hominum, de Judaeis potest intelligi, nus atius eos appellaverit filios hominum propter unius Dei cultum et in comparatione gentilium. Illi enim populo specialiter cognoscitur datum, quod repellendo sacrilegus a se red
Abbreviated transcription (Latin):
presens ituq uersus & inquinto
psalmo iã dictus ẽ. Uerũ quia
eadem eratgens & causa consimi¬
lis apte in illis rep&ita ꝓbatur
eẽ sententia. Merito ergo se¬
pulchrũ dictũ ẽ gut tur corũ qui
mosti feralo quebant᷑. Nã sic ut
illa cũ patent f&idos odores
exalent ita & istorũ guttur
pestiferos sermones profere¬
bat. Et nesoli pereant linguis
suis dolosa disseminant.
Mem̃to aut̃ qd in hisquinq
e matice latine notio nun
cupatur. illos insipientes desig¬
nare. Dequib superius ait in
cordib: suis cogitare sacrilega
Quȩ species ñ substantiulit̃ quid
sit designat. sed eos euident᷑ in¬
sinuat ꝑ suorũ actuũ qualitatẽ¬

Expanded text:
Praesens itaque versus et in quinto Praesens itaque versus et in quinto psalmo jam dictus est. Verum quia eadem erat gens, et causa consimilis, apte in illos repetita probatur esse sententia. Merito ergo sepulcrum dictum est guttur eorum, qui mortifera loquebantur; nam sicut illa cum patent fetidos odores exhalant, ita et istorum guttur pestiferos sermones proferebat; et ne soli pereant, linguis suis dolosa disseminant. Memento autem quod in his quinque dicitur, Latine notio nucupatur, illos insipientes designarit de quibus superius ait, in cordibus suis cogitare sacrilega. Quae species non substantialiter quid sit designat, sed eos evidenter insinuat per suorum actuum qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ in sertũ. Intellegens aut̃
dix̃. propt̃ adsũptionẽ huma¬
nitatis quia ds̃ intellegi debuis¬
s&. qui multis miraculis aduen¬
tũ suȩ diuinitatis ostendit. Re¬
quirens uero posuit. si eius manda
scquerentur. Ille enĩ requir&
dm̃ qui ab eiꝰ uoluntate nondis¬
crepat. Sic uno uersu mysteriũ
scaẽ in carnationis ostensũ ẽ ut
ꝑ hoc& hominũ fides potuiss&
intellegi. & remediũ debuiss&
optati muneris inueniri:¬
Oms̃ declinauer̃ simul in utiles factis̃.
non ẽ qui faciat bonũ ñ ẽusq cđ unũ
mnes dicuntur declinasse
cũ ttm̃ exeis ñ minima turba
crediderit . sed a parte totũ acci¬
piendũ ẽ. tanti enĩ impii fuer̃
agratia dĩ. & factis̃ in utiles sibi:
sepulchrũ patens ẽ gut turcorũ lin¬
guis suis dolose agebant:
ii quinq: uersus usq ad diui¬
sionẽ secundã in hebrȩis ex¬
emplarib ñ habentur. Sed qm̃
in usũ ecđae. consu&udine
longa recepti s̃ pro ut cocessũ
fuerit singulos exponemus:

Expanded text:
 insertum. Intelligens autem dixit propter assumptionem humanitatis, quia Deus intelligi debuisset, qui multis miraculis adventum suae divinitatis ostendit. Requirens vero posuit, si ejus mandata sequerentur. Ille enim requirit Deum, qui ab ejus voluntate non discrepat. Sic uno versu mysterium sanctae incarnationis ostensum est, ut per hoc et hominum fides potuisset intelligi, et remedium debuisset optati muneris inveniris declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. mnes dicuntur declinasse, cum tamen ex eis non minima turba crediderit. Sed a parte totum accipiendum est; tanti enim impii fueruna gratia Dei, et facti sunt inutiles sibi. Vers. 6. Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolose agebant. Hi quinque versus usque ad divisionem secundam in Hebraeis exemplaribus non habentur. Sed quoniam in usum Ecclesiae consuetudine longa recepti sunt, prout concessum fuerit, singulos exponemus.
Abbreviated transcription (Latin):
nebona. Sed ut hȩc negauo
uerissime tibi debeat el ust
Considera quid sequit᷑ pon
sin equobonũ aliquod ul ino¬
pere uel implere inbecillias

Expanded text:
sunt. Sed, ut haec negatio verissime tibi debeat elucere, considera quid sequitur, nosine quo bonum aliquod vel incipere vel implere imbecillitas
Abbreviated transcription (Latin):
orruptis̃ dum ab scripturarom
sanitate recedentes in sensus ꝓbi
tis̃ incidisse uitiosos. Sequiur
deinde poena peccati. Et nefa¬
dissima incredulitate maculan
ab omin abiles dño suis errorib
redderentur. uoluntas enĩ oe¬
ta ẽ a uolatu. qm̃ animꝰ quo uib
nimia uel ocitate traensfestur

Expanded text:
orrupti sunt, dum ab Scripturarum sanitate recedentes, in sensus probati sunt incidisse vitiosos. Sequitur deinde poena peccati, ut nefandissima incredulitate maculati, abominabiles Domino suis erroribus redderentur. Voluntas enim dicta est a volatu, quoniam animus quo vult nimia velocitate transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ ꝓph&a tanto fludio cons¬
er& uoluisse sentimꝰ sed d ñõ
ipplicandũ ẽ. nediabolo tra
sib desestione tẽptandos. &
dbeneficio nos reddat indig¬
s ut cui illeiad hucuenturo
deuotissime facmulabatur nos ei
qui iã uenit fidelit̃ seruiamus. ad¬
mon& &ã duo denurius numerus
apłorũ nos recolere quantitatẽ
qui doctrinã ꝑfectissim c̃manda¬
torum. & dnm̃ supra omã dilexer̃
& proximus eadẽ ut se caritate con

Expanded text:
prophetam tanto studio conspicere voluisse sentimus. Sed Domino supplicandum est, ne diabolo tradat sub desertione tentandos, et tali beneficio nos reddat indignos; ut cui ille adhuc venturo devotissime famulabatur, nos ei, qui jam venit, fideliter serviamus. Admonet etiam duodenarius numerus apostolorum nos recolere quantitatem, qui doctrina perfectissima mandatorum, et Dominum supra omnia dilexerunt, et proximos eadem ut se char
Abbreviated transcription (Latin):
Sexul tabi turinimicus meus suꝑ me:
d huc insuperiorib: conquisiti¬
onib ꝑ seuerat. Subccudit᷑
enĩ deuersu superiore: Poncm
ut sit plena sententia. Dolorẽ
gulos dies. ut absolute continua¬
tio temporis possit intelligi.
& respice uersus istius primũ uer¬
bũ ut ic̃ ñ desiderio sed decoro.
crescente cmbitu excitatus do¬
lor maeximus sentiatur qđ
utiq fit queendo spes longes p

Expanded text:
tur inimicus meus super me? Adhuc super piis conquestionibus perseverat. Subauditur enim de versu superiore ponam, ut sit plena sententia: Dolorem per singulos dies, ut absolute continuatio temporis possit intelligi. Et respice versus istius primum verbum, ut jam non desiderium, sed decoro crescente ambitu excitatus dolor maximus sentiatur; quod utique fit quando spes longa p
Abbreviated transcription (Latin):
rorib: interir&. meenĩ cũ dic̃ ñ sibi
tantũ singulurit̃ p&it. sed uniuer¬
sis fidelib supplicat subueniri. quo¬
rũ dilectione remediũ generade pe¬
tebatur. Respice a dillud referen¬
dũ ẽ qđ superius ait usq quo auer¬
tis faciem tuã ame. Excudi uero
ad illud qđ dic̃ in capite psalmi
usq quodnẽ obliuisceris me in finẽ
Oculos cat̃ cordis hic debemꝰ aduer¬
tere . qui in mortẽ obdormiunt
quando fidȩi lumine sepulto car¬
nali delectatione clccuduntur
ipse ẽ enĩ somnus dequo l&atur
inimicus: Nequando dicat inimi¬
cus meus p̃ualuit caduersus eũ qui tribu¬
lant me exultabunt simotus fuero:
Soc dediabolo & cingelis eius
dic̃ quib tclis consu&udo ẽ
in sultecre dũ capiunt uictorias suas
putantes sequentiũ ruinas. de
enĩ si diuisus ate fuero illis gcu¬
diũ daboqui d& estabili consus¬
dine tunc efficiunt᷑ l&i quani
deceptos a se cognouertt possian
Nã qđ dic̃ simotus suero sigu¬
ficat infidelis animȩ mutab¬

Expanded text:
 interiret? Me enim cum dicit, non sibi tantum singulariter petit, sed universis fidelibus supplicat subveniri, quorum dilectione remedium generale petebatur. Respice, ad illud referendum est quod superius ait: Usquequo avertis faciem tuam a me? exaudi vero, ad illud quod dicit in capite psalmi: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Oculos autem cordis hic debemus advertere, qui in mortem obdormiunt, quando fidei lumine sepulto, carnali delectatione clauduntur. Ipse est enim somnus de quo laetatur inimicus. Vers. 6. Nequando dicat inimicus meus, praevalui adversus eum. Qui tribulant me, exsultabunt sHoc de diabolo et angelis ejus dicit, quibus talis consuetudo est, insultare dum capiunt, victorias suas putantes sequacium ruinas. Dicit enim: si divisus a te fuero, illis gaudium dabo qui detestabili consuetudine tunc efficiuntur laeti, quando deceptos a se cognoverint possideri. Nam quod dicit, si motus fuero, significat infidelis animae mutab
Abbreviated transcription (Latin):
fundi Qui fructuosũ timorem
dñi cognoscere noluer. Ad postre¬
mũ eorũ infinẽ sȩculi p̃dicitur
euenire conuersio. Cũ plenitudo
gentiũ longis sȩculis expectatap¬
uenerit. Qcũ dnĩ pi&as in eis pro¬
ditur Erit ad confessionis reme
nisse insipient̃ dix̃ ñ ẽ. ds̃. Nec in¬
tellȩxit ipsũ eẽ qui p̃dictus fuerat
xpphois. Ideo grauius quia p̃ lubi¬
is sed dix̃ in corde ut malo uato pe¬
ior incredulitas iunger&ur :¬

Expanded text:
fundi, qui fructuosum timorem fundi, qui fructuosum timorem Domini cognoscere noluerunt. Ad postremum, eorum in finem saeculi praedicitur evenire conversio, cum plenitudo gentium longis saeculis exspectata provenerit; ut cum Domini pietas in eis proditur, ad confessionis remednisse, insipienter dixit: Non est Deus. Nec intellexit ipsum esse qui praedictus erat a prophetis. Ideo gravius quia non labiis, sed dixit in corde; ut malo voto pejor incredulitas jungeretur
Abbreviated transcription (Latin):
apłis .xii. quoq: mensib: annus ip¬
se pastitus ẽ. sed & alia huius modi
plura diligens lector inuenies.
ut hunc calculũ multis mysteriis
refertũ eẽ cognoscas: Expłc
tionib: omminoiã nota sint
Memoriae potius de his quã nr̃
sermo requiratur. Intitulis aut̃
niste finis frequent̃ rep&itur:
ut semꝑ ad omni potentẽ xp̃m
audientis animus erigatur.
Sed finisiste sic̃ dictũ ẽ uarus
significationib sensũ prm̃ trans¬
mittit ad dnm. Nunc tribulan¬
tium confessione. nunc exul¬
tatione li&antiũ. nunc docen¬
tis ad fectu nunc cõminatione:¬
iudicii modo tam̃ p̃salmꝰ hic iudȩo ꝵx
ues aniã uehem̃ti increpatione casti¬
gat: Asꝑinuectionib: t̃ribilis pro¬
fanis Amarus incredulis. ut haec
increpatio merito sc̃ȩd& ecđȩ
diuisio psalm
desiderabili supplicatione
p&ebat᷑ hic icc̃ introducit᷑ adue¬
nisse. Et ideo primo modo increpat
ȩccła catholica iudȩos. quiuiso xp̃o
minime credider Secundo mo¬
do dic̃ mani eos trepidatione con¬

Expanded text:
im quoque mensibus annus ipse partitus est. Sed et alia hujusmodi plura diligens lector invenies, ut hunc calculum multis mysteriis refertum esse cognoscas. EXPOSItionibus omnino jam nota sint, memoria potius de his quam sermo noster requiratur. In titulis autem juste finis frequenter repetitur, ut semper ad omnipotentem Christum audientis animus erigatur. Sed finis iste, sicut dictum est, variis significationibus sensum nostrum transmittit ad Dominum: nunc tribulantium confessione, nunc exsultatione laetantium, nunc docentis affectu, nunc comminatudicii. Modo tamen psalmus hic Judaeorum vesaniam vehementi increpatione castigat: asper invectionibus, terribilis profanis, amarus incredulis; ut haec increpatio merito sanctae detur Divisio psalmidesiderabili supplicatione petebatur, hic jam introducitur advenisse. Et ideo primo modo increpat Ecclesia catholica Judaeos, qui viso Christo minime crediderunt. Secundo modo dicit inani eos trepidatione con
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. qm̃ quicelit̃ putat om̃i
spem suȩ credulitatis euacus
Quistus fidȩa & firmitus ma¬
nacredentis. Caud ebat ad
sentis absentiã & interior h¬
mo dĩ sclutare iã conspexo
quẽ adhuc exterior carnalb
oculis cerner& cupi ebat:¬
Cantabod ño qui bona tribuit
& pscllã nomini dñĩ altissimi
um se in principus ciđs
conquisitione ad esi derio suo dicał
tẽ dilatũ: hic sibi beneficia dñi
ũ l&us asserit contributa siue
quia ꝓph&iae uistute accepisse
se dic̃ qđ manifeste nouerat eẽ
uenturũ. Siue quia hoc ipsũ cre¬
didisse iã p̃miũ erat. sic̃ legitur
credidit abrahã dõ & reputatũ ẽ
illi ad iustitiã. Merito ergo acce¬
pisse dic̃. Cuittenta fidȩi fuerat
firmitas contributa. Et inten¬
de qđ prius dix̃. Canitabo demde
psullã. cantabo corde. ubi niia
iontẽ platiuã . psallã ad actualẽ
quȩ duo tã quac̃ gemini oculi pul¬
iherrime sociata reddunt illũ¬
CON CLUSIO

Expanded text:
iter putat, omnem spem suae credulitatis evacuat. O virtus fidei, et firmitas magna credentis! Gaudebat ad praesentis absentiam, et interior homo Dei salutare jam conspexerat, quem adhuc exterior carnalibus oculis cernere cupiebatCantabo Domino, qui bona tribuit mihi: et psallam nomini Domini altissimi. Cum se in principiis crebra conquestione a desiderio suo dicat esse dilatum, hic sibi beneficia Domini jam laetus asserit contributa; sive quia per prophetiae virtutem accepisse se dicit, quod manifeste noverat esse venturum; sive quia hoc ipsum credidisse jam praemium erat, sicut legitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Merito ergo accepisse se dicit, cui tanta fidei fuerat firmitas contributa. Et intende quod prius dixit, cantabo; deinde psallam; cantabo corde, ubi nimiacontemplativam, psallam ad actualem. Quae duo tanquam gemini oculi pulcherrime sociata, reddunt illumConclusio
Abbreviated transcription (Latin):
trahitur mimicus meus dediabolo
dic̃. qui aduentũ dnĩ exaltatus
humana captiuitate gaudebat
suꝑnte. hoc ẽ suꝑ credulitatẽ meti
quia ille toto orbe colebat᷑ instant̃
cũ de uotionẽ fidei. diuina religio

Expanded text:
trahitur. Inimicus meus: de diabolo dicit, qui ante adventum Domini exaltatus humana captivitate gaudebat. Super me, hoc est super credulitatem meam, quia ille toto orbe colebatur instanter, cum devotionem fidei divina religio
Abbreviated transcription (Latin):
uentrem in superiorib: habens ubi cor¬
darũ fila religata disciplina biliter
platro ꝑ cussa suauissimã dicuntur
reddere cantilenã. Huic citherȩ po¬
sitio uidet᷑ eẽ contraria dũ qđ ister
inimo contin&. conuers auice gestat
incapite : Hoc autẽ genꝰ organi canoꝵ
atq singulare. aptatur corpori dni
saluatoris : qm̃ sic̃ istud de altiorib:
sonat. sic &illud gloriose institutio¬
nis suꝑna concelebrat. sic̃ ipse in¬

Expanded text:
entrem in superioribus habens, ubi chordarum fila religata disciplinabiliter, plectro percussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic citharae positio videtur esse contraria, dum quod ista in imo continet, illud conversa vice gestat in capite. Hoc autem genus organi canorum, atque singulare aptatur corpori Domini Salvatoris, quoniam sicut istud de altioribus sonat, sic illud gloriosae institutionis superna concelebrat. Hoc apud
Abbreviated transcription (Latin):
nens chorus sociatis uocib: adda¬
mabat diuinisdũtaxat sermonib:
obsecutus UIII.
Quid SIT CAicũ ꝑsamũ
anticũ psalmi erat cũ choro
ante canente ars instrum̃ti
musici inunã conuenientiã cõ¬
munit̃ aptabat᷑ uerba quȩ hymni
diuini suauis copulȩ ꝑsonabat:
UISIONE¬
anc autẽ quã diximꝰ quinq

Expanded text:
nens chorus sociatis vocibus acclanens chorus sociatis vocibus acclamabat, divinis duntaxat sermonibus obsecutus. CAPUT VIII. Quid sit canticumpsalmum. Canticum psalmum erat, cum, choro ante canente, ars instrumenti musici in unam convenientiam communiter aptabatur, verbaque hymni divini suavis copula personabat. divisioneHanc autem, quam diximus, quinq
Abbreviated transcription (Latin):
cem tubȩ fistulȩ sambucȩ. citharȩ
psalterii & symphomȩ omnisq ge¬
neris musicorũ : Nã & parali pome¬
non exponit cũ dic̃ delignis thinis
quȩ uulgo euellina uocant᷑ gradds
factos indomodñi & indomo regia.
citharas quoq & psalteria cantorib: :
hoc apud hȩbreos dicit᷑ nablũ qđ tam̃
in suprascripto libro frequenti re¬
p&itione uulgatũ ẽ. Ipsũuero psal¬
mũ grecũ constat eẽ uocabulũ quẽ
distũ quidã uolunt apotu psaum̃¬
hoc ẽ atingendonã & psaltrias
citharedas uocamꝰ docto pollice mo¬
dulationes musicas exprimentes:
U. quid sit psalmus
Osalmꝰ ẽ cũ exipso solo instrum̃to¬
musico id ẽ psalterio modulatio
quaedã dulcis & canora ꝓsundit᷑.¬
quando quis lib̵ tate propriae
uocis utitur. nelo quaci instrum̃to
cuiquã musico consona modulati¬
one sociatur. hoc ẽ qđ &iã nunc
in diuinitatis laudib agitur:
P UII CuID SIT PSALM̃ CANTICŨ
salmi canticũ erat cũ instru¬
Imento musico p̃cinente ca¬

Expanded text:
cem tubae, fistulae, sambucae, citharae, psalterii, et symphoniae, omnisque generis musicorum. Nam et Paralipomenon exponit , cum dicit de lignis thyinis, quae vulgo ebena vocantur, gradus factos in domo Domini, et in domo regia, citharas quoque et psalteria cantoribus. Hoc apud Hebraeos dicitur nablum, quod tamen in suprascripto libro frequenti repetitione vulgatum est. Ipsum vero psalmum Graecum constat esse vocabulum, quem dictum quidam volunt hoc est, a tangendo. Nam et psalterias, citharoedas vocamus, docto pollice modulationes musicas exprimentes. V. Quid sit psalmus. Psalmus est, cum ex ipso solo instrummusico, id est psalterio, modulatio quaedam dulcis et canora profunditquando quis libertate propriae vocis utitur, nec loquaci instrumento cuiquam musico consona modulatione sociatur, hoc est quod etiam nunc in Divinitatis laudibus agitur. CAPUT VII. Quid sit psalmocanticum. Psalmocanticum erat, cum, instrumento musico praecinente, ca
Abbreviated transcription (Latin):
cuelo uenit: quȩ uidit & audiuit
testatur. Vnde quidã & hoc op̃ dauid¬
cum psalmus dictus ẽ p̃siniuNł
quia desuꝑno culmine retonare
noscuntur. Cogosce uero qđ isti
tantũ ꝑ excellentia suidicant᷑ psal¬
mi qui hoc uolumine continent᷑.¬

Expanded text:
e vidit et audivit testatur. Unde quidam et hoc opus Davidicum psalmos dictos esse praefiniunt, quia de superno culmine retonare noscuntur. Cognosce vero quod isti tantum pro excellentia sui dicantur psalmi, qui hoc volumine continent
Abbreviated transcription (Latin):
Iprolata s̃ quã mirabili uistuteila
tonica dñi xp̃ĩ suꝑna dispensatone
contexta ẽ ñ filis sed uersibus nsa¬
mine sed compunctione ñ lana sl
operiat quã ñ ualuit diuiderti¬
litũ in sana pt̃iua quã ñ potestnos¬
ticorũ tot sȩculis dũ seꝑ carpto
scindere multitudo. sed insues
te consistens illos tantũ ꝓtegiquos
sõplacere cognoscit: Rogem̃ergo
scparabilẽ trinitatẽ ut hȩc uestis
pos ꝓtegat atq intra suos sinꝰ gratui
idignatione conlucht: quo lo co
uilii uerba mutuanda s̃ grandia
sio quidẽ sed tudare grandia nosti:
slco dauid Iicõmeooratone:
Iicendo in cõmemoratione boc:
nob̵ titulus istȩ ꝓnuntiat : utquia
iuiatũ omni modis effugtre ñ ualenoꝰ
aeipsũ delictũ in cõmeinoratione
s huberedebeamꝰ. Quateñdũ culpe
nemoressum̃ ÷ adelictor frequentia

Expanded text:
 quam mirabili virtute illa tunica Domini Christi superna dispensatione contexta est, non filis, sed versibus; non stamine, sed compunctione; non lana, sed operiat; quam non valuit dividere militum insana protervia; quam non potest haereticorum tot saeculis, dum semper carpant, scindere multitudo: sed in sua firmitate consistens, illos tantum protegit quos Domino placere cognoscit! Rogemus ergo inseparabilem Trinitatem, ut haec vestis et nos protegat, atque intra suos sinus gratuita dignatione concludat. Quo loco Sedulii verba mutuanda sunt: Grandia posco quidem, sed tu dare grandia nosti. Psalmus David in commemoratione. Dicendo in commemoratione, hoc nobis titulus iste pronuntiat, ut quia peccatum omnimodis effugere non valemus, certe ipsum delictum in commemoratione semper habere debeamus; quatenus dum culpae memores sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
dednĩ offensione suspectus. rogat
ne torm̃ta quȩ patiebat᷑ irato iudi¬
ce sustiner& Uerberatio enĩquȩ
uenit al&am̃te correctio ẽ: sic legit᷑
argue sapientẽ &amabitte : quȩ
aut̃ uenit ab in fenso iudice. ratio¬
nabilit̃ formidat᷑ : Illa enĩ em̃da¬
tionẽ p̃stat. ista exigit ultionem:
Hinc ẽ qđ rogat : ut ñ arguat᷑ in ira :
ne in eũdãnationeꝑ p&ua uindic&̃e
sic enĩ m&uens & in libro suo dic̃ ira

Expanded text:
de Domini offensione suspectus, rogat de Domini offensione suspectus, rogat ne tormenta quae patiebatur irato judice sustineret. Verberatio enim quae venit a quieta mente correctio est, sicut legitur: Argue sapientem, et amabit te ; quae autem venit ab infenso judice rationabiliter formidatur. Illa enim emendationem praestat, ista exigit ultionem. Hinc est quod rogat ut non arguatur in ira, nec in eum damnatione perpetua vindicetur. Sic enim metuens et in li