comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ substantia. Si transgressionis culpam ꝓpt̃
dubito. Quorũ pͥmo meliorem & prudentiȩ a¬
pacem non desperit: scd̾o aut̃ quȩ magis fi¬
erat uulnerata fuscepit. Neq enĩ aut sapi¬
entiȩ conuenio de duob ęque suis insipien¬
tussimã plus amare : aut ꝑfecte pietati ma¬
dicta sunt. & intellirisse in p̃oedentib fatei.
to mortem senssisse dicatur. ignoro. De quo
utrũ obscure aliqͥd dix. an ego sufficientꝰ
dicta ingeniitarditate assequi ñ potuerim:
nescio. Neq enĩ credere ausim. quod fons
ille uitȩ a quo habent uniuersa quod in¬
uunt. ꝑtriduum quo in sepulchro corpꝰ
iacuit usq eo natiux̧ suȩ ꝓprietate deci¬
derit : ut si dici fas ẽ. sepustis sensib omẽm¬
motum substantiȩ uitalis amitteret. & ꝓpt̾¬

Expanded text:
imae substantia: si transgressionis culpam, propimae substantia: si transgressionis culpam, propdubito, quorum primo meliorem et prudentiae capacem non despexit, secundo eam quae magis fuerat vulnerata suscepit. Neque enim aut sapientiae convenit, de duobtissimam plus amare; aut perfectae pietati, madicta sunt, et intellexisse me in praecedentibus fateor, to mortem sensisse dicatur, ignoro. De quo utrum tu obscure aliquid dixeris, an ego sufficienter dicta ingenii tarditate assequi non potuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo habent universa quod vivunt, per triduum quo in sepulcro corpus jacuit, usque eo a naturae suae proprietate deciderit, ut si dici fas est, sepultis sensibus omnem substantiae vitalis motum amitteret, et
Abbreviated transcription (Latin):
im sp̃c in erediilitate desipiunt. Nam pͥmo impos¬
Quo modo enĩ docetur onĩpotens. si curare non
potuerit despatã : Ant quomͦ om̃iũ d̃s si ñ ipse
fecte animam nrãm : Duob uͦ aliis. uno animę
causa nescitur. altero meritũ mentitur. An in¬
telligere catisam putandus ẽ animȩ qui eam
ad accipiendam legem habitu insitȩ rationis
instructam a peccato uoluntarie tiansgressio¬
nis nititur fuꝑare : Aut quio mͦ eꝰ generosita¬
tem nouit. qui ignobilitatis uitio dicit eẽ.
dispectam. Prelatã carnem quã non flatii dei
animam s delimo trȩ constat e̾e̾. plastnatuãe
Si aut̃ nichil hoꝵ de anima recte sentitur.
credamiis. quia suscepit redeptor nr̃ hominẽ
totũ. ne intercidere quodam modo animȩ nr̃ȩ
ideamur hominẽ sempiternum. Pro dolor
crnen inquit solam xp̃c assũpssit animam
ñ quesiuit. Hic si originem utriusq gnarus
rerum contemplator adtendas : p̃ciosioi ẽ. am¬

Expanded text:
mi spiritus incredulitate desipiunt. Nam primo impotmi spiritus incredulitate desipiunt. Nam primo impotQuomodo enim docetur Omnipotens, si curare non potuit desperatam? Aut quomodo omnium Deus, si non ipse fecit animam nostram? Duobus vero aliis, uno animae causa nescitur, altero meritum non metitur. Aut intelligere causam putandus est animae, qui eam ad accipiendam legem, habitu insitae rationis instructam, a peccato voluntariae transgressionis nititur separare? Aut quomodo ejus generositatem novit, qui ignobilitatis vitio dicit esse despectam, praelata carne, quam non flatu Dei sicut animam, sed e limo terrae constat esse plasmatam? Si autem nihil horum de anima recte sentitur, credamus quia suscepit Redemptor noster hominem totum, ne intercidere quodam modo animae nostrae videamur beneficium sempiternum. Proh dolor! carnem, inquit, solam Christus assumpsit, animam non quaesivit. Hic si originem utriusque gnarus rerum contemplator attendas, pretiosior est an
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendo saluauit: ñ corpus aut animam.
s corpus & animã. quib constat totus homo.
& quib peccasse antea uidetur assũpssit. Nlam
si toto homine peccante solam huiꝰ carnem xp̃o
affũpsit: anima penȩ pͥme illiꝰ trans gressio¬
nis sine aliqua spe etiã nimc addicta ꝑm̃ãsit.
Quodsi ita ẽ. nescio quid nobis mediatoris ꝑsona
contulerit: quȩ melius nr̃m ex toto ñ redimens
brutam ꝑse carnẽ. & quȩ sine anima nec benefi¬
ctũ quidem eiꝰ posset sentire suscepit. Uellem
tam̃ ab hiriꝰ modi p̃dicatorib querere. cur accep¬
ta carne animã dispensatio midiatoris omise¬
sit. nisi forte aut umnoriam sciens medicinȩ in¬
digentem. e̾ẽ. ñ credidit. aut a se alienã. pitans
redemptionis beneficio ñ donarit. aut ex toto in¬
sartibilem udicans curare nequiuerit. aito uilẽ
& quȩ nullis usib apta itideretur abiecerit : hoꝵ
duo inipsum totius hominis ereatorem blasphe¬

Expanded text:
veniendo salvavit, non corpus absque anima; veniendo salvavit, non corpus absque anima; sed corpus et animam, quibus constat totus homo, et quibus peccasse antea videtur assumpsit. Nam si toto homine peccante, solam ejus carnem Christus assumpsit, anima poenae primae illius transgressionis sine aliqua spe etiam nunc addicta permansit. Quod si ita est, nescio quid nobis Mediatoris persona contulerit, quae melius nostrum ex toto non redimens, brutam per se carnem, et quae sine anima ne beneficium quidem ejus posset sentire, suscepit. Vellem tamen ab hujusmodi praedicatoribus quaerere, cur accepta carne animam dispensatio Mediatoris omiserit: nisi forte aut innoxiam sciens medicinae indigentem esse non crediderit, aut a se alienam putans, redemptionis beneficio non donaverit, aut ex toto insanabilem judicans, curare nequiverit, aut ut vilem et quae nullis usibus apta videretur, abjecerit. Horum duo in ipsum totius hominis Creatorem blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
nem. iusti constituunt᷑ muiti. Uenit gͦ xp̃e
saluũi facere qd̾ ꝑierat. Prius gͦ uideamus
qͥd itud ẽ. quod ꝓthoplasti transgressione
perierit. Et ex hoc facsle scire poterinus. quid
dñs ueniendo saluare potuerit. Requirendũ
igitur nobis ẽ. quisrã legem creatoris acceperit.
lue enĩ sine dubio peccanit: quti p̾cepta contẽp¬
sit. Ille p̾cepta contempsit : qui quod ꝓhibebat᷑
admisit. Dicit aut̃ scriptura. Precepit dñs ade
dicens. Ab onũ ligno quod ẽ. in ꝑadiso mandu¬
cabitis : de ligno aut̃ scientiȩ boni & mali ñ
morte moriemini. Queramꝰ gͦ minc utrum
hanc legem totus homo acceperit. Si enĩ ut
in libro geneseos continetur ex corpore & ami̾a
iam ꝑfectus accepit: totus trangrediendo poc¬
cauit. Et si totus trans grediendo peccauit:
totus peccati sui initio tunc periit. Si aut̃
cotus periit: totus benesitio saluatoris in¬
diguit. Et si totus benefitio saluatoris indigu¬
it: totum xp̃c ueniendo saluauit. Et si totũ

Expanded text:
constituuntur multi . Venit ergo Christus salvum facere quod perierat . Prius ergo videamus, quid illud est, quod protoplasti transgressione perierit, et ex hoc facile scire poterimus, quid Dominus veniendo salvare potuerit. Requirendum igitur nobis est, quisnam legem Creatoris acceperit: ille enim sine dubio peccavit, qui praecepta contempsit; ille praecepta contempsit qui quod prohibebatur admisit. Dicit autem Scriptura: Praecepit Dominus Adae, dicens, Ab omni ligno quod est in paradiso manducabitmorte moriemini. Multos scihanc legem totus homo acceperit? Si enim, ut in libro Geneseos continetur, ex corpore et anima jam perfectus accepit, totus transgrediendo peccavit: et si totus transgrediendo peccavit, totus peccati sui vitio tunc periit. Si autem totus periit, totus beneficio Salvatoris indiguit: et si totus beneficio Salvatoris indiguit, totum Christus veniendo salvavit: et si totum
Abbreviated transcription (Latin):
im possit. c̾ẽ. s attera. dũ extrinsecus filio acci¬
entib multis manet nichilominus natura cõ¬
minis. qͥd nos de dõ atq eiꝰ filio dignũ ẽ. credere.
q decet p̃dicare: Quorũ quanius scd̾m indiu¬
s maiestatis simplicem głiam ñ sit natura dis¬
sictis: specialtt̃ tam̃ a filio corpus assũptum ẽ.
ut humiliet᷑ infirmitate carnis nr̃ȩ. qui pati
mchil poterat in cõmunis diuinitate substantiȩ.
son assũpsit homo hominis filiꝰ altera naturam.
focũ in eadem quȩ cũ patre comunis ẽ. patiatur.
a patrẽ tam̃ non transmitut iniuriam. Necaᷤ

Expanded text:
dem possit esse, sed altera; dum extrinsecus filio accidem possit esse, sed altera; dum extrinsecus filio accidentibus multis, manet nihilominus natura communis; quid nos de Deo atque ejus Filio dignum est credere, quid decet praedicare? Quorum quamvis secundum indivisae majestatis simplicem gloriam non sit natura dissimilis, specialiter a Filio corpus assumptum est, ut humiliaretur in infirmitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis divinitate substantiae. Non assumpsit homo hominis filius alteram naturam. Et cum in eadem quae cum Patre communis est patiatur, ad Patrem tamen non transmi
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ex hac sine dubio ñ diuersa noscit᷑ exti¬
tisse s altera. q̃ñ aliud docet᷑ eẽ. quã pͥma. dũ
&̃ cõmunis docet᷑ & ꝓpria. Cõmunis inquã umi¬
tate substantiȩ: ꝓpria discretione ꝑsone. Cũ
gͦ in se extet illa quȩ nata ẽ. ñ quicqͥo huic ac¬
ciderit. ad dignitatẽ necessario transit. Sicut
ad nascentem qͥcqͥd ꝓpriũ ac subistantiale gignen¬
tis constat eẽ. ꝑuenit. Non enĩ sicito filio ipsage¬
neratione collata ẽ. diuinitas patris: sic ad pa¬
trem refertur cura. egritudo. pauꝑtas. mors.
lnumilitas ꝓlis. Quod iõo non fit qͥa quanius
de una idẽ. patris substantia fuerit similis
gnta. tam̃ quia iam in se ipsa extat. quęcũꝙ
fuic extrinsecus ingeruntur. non cõmuniadi¬
cuintur ẽẽ. s ꝓpria. Si gͦ humani generis ista cõ¬
adio ẽ. cũ non usq adeo filii ab eo qui genuit
naluid unquã mitiata substantia ẽ. ut non ea¬

Expanded text:
nuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exstinuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exstitisse, sed altera; quae non aliud docetur esse quam prima, dum et communis docetur et propria: communis, inquam, unitate substantiae; propria, discretione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata est, non quidquid huic acciderit ad gignentem necessario transit, sicut ad nascentem quidquid proprium ac substantiale gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur cura, aegritudo, paupertas, mors, humilitas prolis. Quod ideo non fit, quia quamvis de una est, id est, Patris substantia fuergenita: tamen quia jam in seipsa exstat, quaecunque huic intrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, cum 342 non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non ea
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpt̾ certam patris dispensationem ac socioꝵ
salutem: rebellium contumelias sustinere.
Nanquid quia hoc participiũ ragiȩ potesta¬
tis certum ẽ. natiuitatẽ decurrere. id circoad
eũ qui genuit iniuriam filii ñ cõpatiendi
affectu. s ipsa passionis ꝓprietate certũ e.
ꝑuenire : Nonita ẽ: quia ñ exfilio patren.
s ex patre filiũ certũ ẽ. natũ ee̾. Et ꝓpterea to¬
tũ uit̃ hos simile dicimus. qd̾ ꝑtinet ad cõmu¬
monem naturȩ. illud ꝓpriũ qd̾ ꝑ accidens uin
noscitur euenisse ꝑsonȩ. Habet gͦ nascendo totũ
filiꝰ cũ patre. quod pat̾ ẽ: s non de filio pat̾ qͥe¬
qͥd spetialit̃. ipse ꝑpessus ẽ. Non ẽ nĩ utrisq com¬
mune ẽ. quod ex homine natus ẽ. homo: acci¬
dens spetiale. quod plerumq sine p̾ruditio cõ¬
ntunis naturȩ neuter. habere docetur in altero.
Una ẽ. patri substantia: una ꝑsona. hȩc cũ ge¬

Expanded text:
et propter certam patris dispensationem ac sociorum et propter certam patris dispensationem ac sociorum salutem, rebellium contumelias sustinere: numquid quia ad hunc participium regiae potestatis, certum est nativitate decurrere, idcirco ad eum qui genuit, injuriam filii non compatiendi affectu, sed ipsa passionis proprietate certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter eos simile dicimus quod pertinet ad communionem naturae: illud proprium quod per accidens uni noscitur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum Filius cum Patre quod Pater est; sed non cum Filio Pater quidquid specialiter ipse perpessus est. Non utrique commune est, quod ex homine natus est homo, sed accidens speciale, quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. Una est patris substantia, una persona. Haec cum ge
Abbreviated transcription (Latin):
patris substantiã creditur. cũ exeodem ipso ex qͦ¬
substantialit̃ atq incorporalit̃ ẽ. ꝓlatꝰ dicit᷑ geni¬
tus: frito si naturam rerũ intelligentia duce ꝑ¬
pendiis: demus initium. si non neganiꝰ ocrasstũ.
Alioquin: idõ filiũ ñ habere dicamus initiũ.: quia
loẽ. ȩtate. forma. potentia. Aetate: semor puero.
forma: longior paruo. Potentia: fortior inbecillo.
Uideamtis utrũ aliquid hoiu accidat filio. slam nor
ȩtate minor ẽ. quẽ de pͥncipio patre constat eiti¬
tisfe pͥncipiũ. Nec forma. quẽ ñ aliud fasẽ. p̃di¬
care: quã dm̃. Nec potentia. a quo totũ nottumꝰ
transit dmnitas patris. & ad patrem non recur¬
rit humanitas ꝓlis. A. Non scd̾m naturam
ista nunc dici: cotidianarum rerũ erempla
nios docent. Eoce enĩ putemus aliquẽ regem
ac regis filiũ. depositis regiȩ maiestatis in sig¬
nib: subiecti militis indumenta suscipere.

Expanded text:
Patris substantiam creditur. cum ex eodem ipso Patris substantiam creditur. cum ex eodem ipso substantialiter atque incorporaliter prolatus, dicitur genitus? Ergo si naturam rerum intelligentia duce perpendimus; demus initium, si non negamus occasum. Alioquin ideo Filium non habere dicamus initium, quia nid est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero; forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem non aliud fas est praedicare quam Deum; nec potentia, a quo totum novimus transiit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. AUG. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidianarum rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere,
Abbreviated transcription (Latin):
lem dicamus. e̾ẽ. factorem. maxime cñ ex eo qd̾
apud nos euidens ẽ. etiam id quod in occulto ẽ.
possumus ostendere. Sicut enĩ sine exemploma¬
ter genuit auctorem suũ. sic ineffabilit̃ pat̾
genuisse credendus ẽ. coetnum. De matre natꝰ
ẽ: qui ante iam fuit: de patre qui aliquando ñ
defuit. Hoc fides credat intelligentiã non requi¬
rat. ne aut inuentũ putet incredibile: aut re¬
ꝑtum ñ credat singulare. Etce de matre enĩ natꝰ
mitus. Uirgo peperit. quia uirgo concepit. Et ñ¬
reseruato rerumordine. ex integro matris corpore
integrũ corpus. xpc̃ assũpssit. Si ergo nouo more
nullo exemplo sed̾m carnem natꝰ docetur ex corpore.
quid mirum si ñ scd̾m consuetudinẽ humani partꝰ
ꝓcessit ex patre. ñ manus ꝑ substantiã matris ex
sola genitus filiꝰ: Sine dãpno corporis. parientis natũ
filiũ nouimus corpus. & minitisse incorporalem

Expanded text:
lem dicamus esse factorem: maxime cum ex eo quod lem dicamus esse factorem: maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim sine exemplo mater genuit auctorem suum; sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est coaeternum. De matre natus est qui ante jam fuit; de Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim de matre natusnutus. Virgo peperit, quia virgo concepit: et non servato rerum ordine, ex integro matris corpore integrum corpus Christus assumpsit. Si ergo novo more, nullo exemplo, secundum carnem natus docetur ex coquid mirum si non secundum consuetudinem humani partus processit ex Patre? Non minuit substantiam matris, ex sola genitus filius, et sine damno corporis parientis, natum filii novimus corpus: et minuisse incorporalem
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex nchilo ꝓlata ẽ. & ꝓpterea quantũt ad seat¬
tinet ex eo qd̾ ẽ. in id qd̾ non ẽ. idẽ. in nichilũ.
nisi ꝑpetua gr̃a fecerit: naturȩ suȩ qualitate
uertenda ẽ. frgo minꝗͣ non erit filius. qin sub¬
stantialit̃ docetur eẽ. ꝑpetinis: & hoc ut pote ꝓ¬
prio a conditione omiũ creaturarũ quȩ ꝑsȩ ipsũ
intelligentiã meã noua rerum subtilitate ꝑstrin¬
gas. nescio tam̃ quo pacto dicas quod coetius
patri sit filius. cũ & cõmuni loquendi mͦ & na¬
turȩ lege pͥor gignens. uideatur eẽ. qua genitꝰ.
.A. Si naturȩ auctoritatem creaturarũ legibus
estimamus. dũ anteriooem eẽ. patrem filio p̃¬
dicamus. cur non eamdem naturȩ legem forti¬
orem patre filiũ ꝑ acrssum temponuis. dicimus.
dum nec hino desunt crementa. nascenti & in-¬
becillitatis in iuriam senectus ingerit patrie
Quod si hoc ratio ipsa ñ recipit: omittamus in dõ
corporalis intelligentiȩ legem. ne oꝑib suis simi¬

Expanded text:
propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est, id est in nihilum, nisi perpetua gratia fecerit, naturae suae qualitate vertenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuu; et hoc ut pote proprio, a conditione omnium creaturarum quae per ipsum intelligentiam meam nova rerum subtilitate perstringas; nescio tamen quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum et communi loquendi modo et naturae lege prior gignens videatur esse quam genitus. AUG. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Patrem Filio praedicamus: cur non eadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus; dum nec huic desunt crementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa non recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis simi
Abbreviated transcription (Latin):
ligibilius expliceris. A. Dixi inquã de filio cũ
eũ a creature diffinitione discernerem. qͣmis
non exeo ꝗd̾ non ẽ. in id qd̾ ẽ. Quod tale ẽ. ac
si dicerem. non ex inchilo factus ẽ: & ꝓpterea
nunquã in id quod non ẽ. ex eo quod ẽ. uil
ẽ nunꝗͣ in nichilũ ex se ipso quod ẽ. natu¬

Expanded text:
ligibilius explicaveris. AUG. Dixi, inquam, de Filio, cum ligibilius explicaveris. AUG. Dixi, inquam, de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem, quoniam is non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, non ex nihilo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est; id est nunquam in nihilum, ex eo ipso quod e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qui ereo qui ẽ. to ẽ. ex gignente non dis¬
similis natus ẽ. Et idõ int̾ filiũ & creaturam
primum ni fallor ista discretio ẽ: quia ille
ex patre substantialit᷑ gignitur. creatura
non ex substantia facientis. s ex sola uo¬
luntate ac potestate ꝑfiettur. Ista corrupti¬
bilis ꝑ naturam nisi fuerto seruata ꝑ grãm:
ille incorruptibilis. qui nascendo incorrupti¬
bilem ex incorruptibili patre uidetur hab̾e
fubstantiam. fuius ꝑ omĩa similis patri:
dissimilis creaturȩ. factor ille non ex eo quod
non ẽ. in id qd̃ ẽ: & ꝓpterea nunqu̾a id in qd̃
non ẽ. ex eo ꝗdẽ. Iua ex eo quod non ẽ. i id qd̃
ẽ. & ꝓpterea quantũ ad se attinet ex eo qd ẽ. in
id qd̾ nonẽ. sui ortus conditione reuertitur.
.f. Non uideo qͥd in archano huiꝰ obscuratatis in¬
uolueris: & idõ recte facies si id qd̾ ate ut mea
fert opinio incomprehensibilit̾ dictũ ẽ. intel¬

Expanded text:
est; qui ex eo qui est, id est ex gignente, non disest; qui ex eo qui est, id est ex gignente, non dissimilis natus est. Et ideo inter Filium et creaturam primum, ni fallor, ista discretio est: quia ille ex Patre substantialiter gignitur; creatura non ex substantia facientis, sed ex sola voluntate ac potestate perficitur. Ista corruptibilis per naturam, nisi fuerit servata per gratiam; ille incorruptibilis, qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili Patre videtur habere substantiam. Filius per omnia similis Patri; dissimilis creatura factori. Ille non ex eo quod non est, in id quod est; et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est: illa ex eo quod non est, in id quod est; et propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est, sui ortus conditione revertitur. FEL. Non video quid arcano hujus obscuritatis involveris: et ideo recte facies, si id quod a te, ut mea fert opinio, incomprehensibiliter dictum est, intel
Abbreviated transcription (Latin):
s creaturis uoluit e̾ẽ. consimilem: Et ido fiatẽ¬
dum ẽ. tibi exsubstantia patris extitisse filiũ.
si & natus & ds̃ ẽ. Aut filiũ parit̃ dm̃ negare.
si non ex pat̾na substantia. s exnulla oꝑante tan¬
tum sicut etiã in aliis creaturis uolunitate & po¬
tate cõpeslis: id quod a maiorib nr̃is dici assolet
non tacebo. Aiunt enĩ creaturam c̾e̾. filiũ: s ꝑfec¬
tam & quȩ dominari possit om̃ib creaturis. A.
Gaudeo quidem quod in religiose p̾dicationis iitio
iurus manifesta confessione ꝓdideris. Nichilta¬
men quod credulitate dignum uideatur op¬
ponis. Creatitra namq ẽ. ex eo quod adhucñ
ẽ. ut aliquando non fuit rei cunissibet corrup¬
tibilis quantũ in se ẽ. pat̾ omipotentis dĩ uo¬
luntate facta substantia. hȩc diffinitio utrũ
in dĩ cadat filiũ : uideamꝰ. Nam filius in eo
quod ẽ. in differentis naturȩ ueritate ꝓlatꝰ

Expanded text:
sed creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatensed creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patris exstitisse Filium, si et natus et Deus est: aut Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris voluntate et potate compellis, id quod a majoribus nostris dici assolet, non tacebo. Aiunt enim, creaturam esse Filium, sed perfectam, et quae dominari possit omnibus creaturis. AUG. Gaudeo quidem quod irreligiosae praedicationis intimum virus manifesta confessione prodideris: nihil tamen quod credulitate dignum videatur, opponis. Creatura namque est, ex eo quod adhuc non est, aut aliquando non fuit, rei cujuslibet corruptibilis, quantum in se est, per omnipotentis Dei voluntatem facta substantia. Haec definitio utrum in Dei cadat Filium videamus. Nam Filius in eo quod est, indifferentis naturae veritate prolatus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ut pat̾ dicatur ingenitus. F. Quasi
uero ego aut p̾ter hȩc quantũ aut de his
tribus aliquid p̃dicari: qui fic non ex fub¬
stantia patris extitisse filiũ dico: ut tamen
er eius uoluntate non negem genitum.
A. In unum de supradictis: consequentia
ipsa detruderis. Cum em̃ de filii substantia
requirimus. quẽ tu ex patre sub stantialiter
genitum non fiteris. sme dubio int̾ alia er
inchilo factũ ce̾. contendis. Quandoquidem
nec corruptibiles quidem creaturas dicimꝰ
substitisse: nisi ut has dm̃ & uoluisse ꝑ in¬
efabilem dispensationem. & potuisse ꝑ sin¬
gularem potentiam dicamus efficere. dum
& uoluntatem fuisse nouimus. quȩ placu¬
it dõ. & potestatem qua posse subiaceat do¬
mino. F. Ergo ad exstantiam filii. potestas pa¬
terna non sufficit: A. Quasi ergo de potestate
patris & non de ipsa pat̾nitatis ueritate contẽ¬
dam. An ei se dici maluit patrem. quẽ ñ sibi

Expanded text:
nec ut Pater dicatur ingenitus. FEL. Quasi nec ut Pater dicatur ingenitus. FEL. Quasi vero ego aut praeter haec quintum, aut de his tribus aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse Filium dico, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum. AUG. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse contendis: quandoqnec corruptibiles quidem creaturas dicimus aliter substitisse, nisi ut has Deum et voluisse per ineffabilem dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere, dum et voluntatem fuisse novimus, qua placuit Deo, et potestatem, qua posse subjacet Domino. Fel. Ergo ad exstantiam Filii potestas paterna non sufficit? Aug. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa paternitatis veritate contendam. An ei se dici maluit Patrem, quem non sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
corporis cadit ipsa durisio: nemo sic genuit fi¬
lũ. ut se ꝑderet mediũ. Et sine integritate pa¬
tris: non posse nasci dicitis filiũ. S quid plura:
Natiuitatem filii dĩ ortũq rimantibis: hec
ni fallor occuirrunt: idẽ. aut expatre sit. aut
ex nichilo. aut ex altero. aut ex se ipso. Horũ queso
consequentiam uideamus. Siex se ipso: non rocte
dicitur filius. qui ñ natꝰ s ingenitꝰ p̃dicatur. Si
exnichilo: creatura cũ cęteris. non creaturȩ anc¬
tor ostenditur. Si ex altero : non eius cui credimꝰ
s nescio cuiꝰ ignoti patris fuliꝰ p̃dicatur. Qdsi pre¬
ter quatuor hȩc inueniri ñ potest quintum.
nec de his ꝓpter euidentem blasphemiam ta
p̃dicaturi penitꝰ possunt: restat ut substã¬
tialiter de patre sit genitus. qr ut diximus
nec inueniri quintus. nec p̃ter primum
de his doceri potest aliquis modiis. ut pote
cũ nec creatira. nec alterius patris filius.

Expanded text:
corporis cadit ipsa divisio, nemo enim sic genuit ficorporis cadit ipsa divisio, nemo enim sic genuit filium ut se perderet medium, et salva integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex se ipso. Horum, quaeso, consequentiam videamus. Si ex se ipso; non recte filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur: si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur: si ex altero: non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter quatuor haec non inveniri potest quintum, nec de his propter evidentem blasphemiam tria praedicari penitus possunt; restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus; utpote cum nec creatura, nec alterius patris filius,
Abbreviated transcription (Latin):
dicis: Ex substintia credo patris nasci filiũ nequi¬
uisse: ne ingenitũ patri filii uideamus generati¬
one diuidere. Quod si ita ẽ: male creditur filiꝰ
qui non ex patre. idẽ. non ex erdẽ ipso genitꝰ.
s extrinsecus factus int̾ alia p̾dicatur. Qd̾
ut sit intellectu faciltus id ipsum posse ex¬
plicari: filiorũ namq adoptiui alii. natura
les alii funt. Hii qui geniti ab inttio: filu sem¬
ꝑ ac ꝓprii. lui pͥmo aliem. post filii: ꝑ adoptio¬
nem infamiliam iudentur adeisci. Qinib ergo
cõꝑandus filius dĩ  Si adoptiu is: erit apud patirẽ
fimilis nobis. Si ꝓpriis: ex substantia substitisse
dicendus ẽ. genitoris. S in duo inquis substantia
pat̾na diuiditur. si ex solo patre substantialit̃
fuliꝰ generat᷑. hoc quã stultũ sit: etiã uifibilia ip¬
sa nos docent. Quis enĩ unquã uł carnaltũ patr̃u
gignendo diuisus ẽ: Quod si nec in conditione

Expanded text:
dicis? ex substantia credo Patris nasci Filium nequidicis? ex substantia credo Patris nasci Filium nequivisse; ne ingenitum Patrem, Filii videamur generatione dividere. Quod si ita est, male creditur Filius qui non ex Patre, id est non ex eodem ipso genitus, sed extrinsecus factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu facilius, id ipsum pro posse explicabo. Filiorum namque adoptivi alii, natles alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii semper ac proprii; illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparandus est Filius Dei? Si adoptivis, erit apud Patrem similis nobis; si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatum: cũ etiam ex aliis rebus quedam genita.
nec idõ tam̃ aut ęque gignentia. aut sine inuice
docentur extantia. S quid ꝓdest horũ multa col¬
ligere cũ paucorũ testimoniis. etiam octera liceant
ȩstimari. F. Qm̃ sententiam meã p̾cedentiũ patrũ
auctoritate fundatam noua disputandi arte con¬
turbas: idetrco uelim mͥ dicas de natura filu dĩ.
idẽ. substantia ipsa quid sentias. Si enĩ ut dicere
uos soletis homousion ẽ. patri. ipse quodã mo¬
do pat̾ ẽ. sibi. Alloqum: consubstantialis non pot̃
ẽẽ. genitori. Nam quidã nr̃m homousii opini¬
onem: ridere sic solebat dicens. Si non ertrinsecꝰ
s ex eodem ipso ꝓlatus ẽ. filius: in duos quodam¬
mͦ diuifus ẽ. unus: quandoquidẽ non aliudgig
stotilica arte contendere: ipse ad dia lecticorum
laqueos uideris confugisse. Sed nos fidei ueritate
confisos: nequaqua possunt ista t̾rere. Quidgͥ

Expanded text:
paratum: cum etiam 337 ex aliis rebus quaedam genita, paratum: cum etiam 337 ex aliis rebus quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, cum paucorum testimoniis etiam caetera liceat aestimare. Fel. Quoniam sententiam meam, praecedentium Patrum auctoritate fundatam, nova disputandi arte conturbas: idcirco velim mihi dicas de natura Filii Dei, id est substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodammodo Pater est sibi; alioquin consubstantialis non potest esse genitori. Nam quidam nostrum Homousii opinionem ridere sic solebat, dicens: Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodammodo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignstotelica arte contendere, ipse ad dialecticorum laqueos videris confugisse. Sed nos fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur
Abbreviated transcription (Latin):
certantib non medioeriter defitigas: idcneo
queso. ud si fieri pot̾ exemplum cuiꝰtibet rei
possibile dec̃e̾. quod docere conaris ostendas.
Neq em̃ alt̃ credere possum. liceo tii orationis
patũ irũ exempla cõpeltis: iderroo quȩ fio
men ignis: sine horũ quolibet aliquatenus
inuenitur. Heo tria non se inuicem gigniitiunt:
quia non de splendore ignis & uapor. aut
de uapore ignis & splendor & uapor semꝑ¬
ẽ. genitus. Quȩ cũ ita sint: uides ne etuã
in creatura posse aliquid nasci. Nec ostendi tam̃ tẽpꝰ.
quo id de quo natumẽ. sine genito potuerit
inuentri: Si gͦ uifibilib exemplis ista resperimꝰ.
cur non de patre & filio uł scõ sp̃u. quantũ ad com¬
munem dumtarat atq indifferentem ȩt̾nitatem
sumilia p̃dicemus: Neq enĩ idõ necesse ẽ. patrem
& filiũ & sp̃m scm̃ ȩque dicamus ingenitum. qr
nullũ ab altero. xuo int̾ueniente dicimus se¬

Expanded text:
certantibus non mediocriter defatigas, id irco certantibus non mediocriter defatigas, id irco quaeso ut, si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere possum, licet vi orationis rabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit men ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, seest genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus, quo id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista perspicimus, cur non de Patre, Filio et Spiritu sancto, quantum ad communem duntaxat atque indifferentem aeternitatem, similia praedicemuitum sanctum aeque dicamus ingenitum, quia nullum ab altero aevo interveniente dicimus se
Abbreviated transcription (Latin):
quando non erao. si erat istud ad tempus referimꝰ:
ecce ante filiũ tempus. Si ad filiũ: nuunꝗͣ non erat
filius. frat enuiam quando non exat filuis: a quo
dicitur tempus factũ. S antoqiĩ nasceretur: in¬
quis. ñ erit. Quis queso non fuit. antequã nasceret᷑
fauis : Ecce ipso intellectii ante filiũ dicitur fuisse
tempus. Si aut̃ antequã nasceret᷑ fatus. nonerat
tempus: sequit᷑ ut dicat᷑ patri filius coȩt̾nus.
int̃ quẽ & patrem nullũ fuisse dicitur tempuꝰ.
maxine cũ int̃ &̧tera ȩuangłistis attestantibus
etum tempus fecisse filius dicitur. S forte de patre
dictum aliquis pricet. frat quando non erat filiꝰ.
Cui sententie secuta non concinunt. quibus di¬
citur. & antequã nasceretur ñ fuit. Non ꝑ se pat̾.
semꝑ existens. extam a nob̾ dici ñ pot̾ natus: qui
n ab ittio doceturerortus. & in patre çadere ñ
uerbis ut mea fert opimo inopinata subtilitate

Expanded text:
quando non erat. Si Erat istud, ad tempus referas, quando non erat. Si Erat istud, ad tempus referas, ecce ante Filium tempus: si ad Filium, nunquam non erat Filius; erat enim jam quando non erat Filius, a quo factum dicitur tempus. Sed, Antequam nasceretur, inquis, non fuit. Quis, quaeso, non fuit antequam nasceretur? Si Filius, ecce ipso intellectu ante Filium fuisse dicitur tempus. Si autem antequam nasceretur Filius, non erat tempus, sequitur ut dicatur Patri Filius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus; maxime cum inter caetera Evangelistis attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet, Erat quando non erat Filius. Cui sententiae secuta non concinunt, quibus dicitur, Et antequam nasceretur non erat: nam per se Pater semper existens etiam a vobis dici non ponon ab initio docetur exortus, et in Patrem cadere non . Fel. Quoniam me verbis, ut mea fert opinio, inopinata subtilitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad supiorem blasphemiam necessitate dilaberis
eũ int patrem & filiũ. t̾ciũ quiddã tempus
inmitttis. dicisq qͥa erat ante filiũ pat̾ & tẽpꝰ.¬
& post hec duo: filius. post tria ista: quartus
sp̾e. Qd̾ si admittimus: ut sine temꝑe gigni
non potuerit filius: uide quã late pateant istiq̃
aieunus. Nlam si ñ sine temꝑe ẽ. filius. certe noc
insi in loco docendiis ẽ. genitus. hoc admisso.
nocus. Q siita ẽ. quod sine loco & temꝑe nas
cin potuerit futus. in quo loco locũ. aut un
quio teme factũ locũ dicis & tempꝰ: Sim nul
Iecce sine temꝑe & loco fieri potuto tempꝰ
situr & tempiis Quod si usq ad eo sine temꝑe
& loco fieri aliquid potuit. ut nec in loco locuũ.
nec in temꝑe factũ doceas tempus: necxio
qua tomeritate contendas. quod nasci ñ potut.
& tempus. Sed de his hoc satis. Punc quid a maio¬
ribus itris dictum p̃dicas: repetamiis. Erat inquit

Expanded text:
ad superiorem blasphemiam necessitate dilaberis, ad superiorem blasphemiam necessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quiddam tempus immittis; dicisque quia erat ante Filium Deus Pater et tempus. Post haec duo Filius. Post tria ista quartus Spiritus. Quod si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius: vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tempore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc admisso, e nasci non potuerit Filius, in quo loco, aut in quo tempore factum locum dicis et tempus? Si in nullo, ecce sine tempore et loco fieri potuit tempus iritur et tempus. Quod si usque adeo sine tempore et loco fieri aliquid potuit, ut nec in loco locum, nec in tempore factum doceas tempus; nescio qua temeritate contendas, quod nasci sine his net tempus. Sed de hoc satis; nunc quod a majoribus vestris dictum praedicas, repetamus. Erat, inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
qr totũ in parte docetis ingenitũ qui ipstus pa¬
t̾nitatis nom̃ habere putatis mitiũ cũ cȩpisse
ex tempore dicitis filiũ. quo non dum extante
patrẽ dici non pot̃ uocitatum: F. Non sum
tam stultus ut tempuis p̃feram silio. sed inttium
dire certumẽ. genito. A. Quid gͦ int̾ patrem&
int̾ patrem & filtum fateris ee̾. mediũ nichil ne
id ipsum non mediũ tantũ constet ẽẽ. quam
t̾ciume f. Qm̃ me disputandi arte concludis:
id quod a maiori nr̃is dictũ ẽ. breuit̃ expłi¬
cabo. diunt enim quotiens de initio filii & pa¬
tris ȩt̾nitate trictatur: erat quando non erat:
& antequã nasceret᷑ non erat. A. Quantũ ad uer¬
to manente male credulitatis errore: sola u̾ba
mutata sirit. Dixisti naniq erat quando ñ
erat. Frat istud. ad eium ꝑtinere uultis. an
io filiũ : Si ad euum: id est uelud quoddam
ante filii natruitatem ȩt̾nitatis spatiũ: ecce

Expanded text:
quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paquia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quem nondum exstante Patre dici non potest vocitatum? Fel. Non sum tam stultus ut tempus praeferam Filio, sed initium dari 335 certum est genito. Aug. Quid ergo? Inter Patrem et inter Patrem et Filium fateris esse nihil medium, ne idipsum non medium tantum constet esse quam tertium? Fel. Quoniam me disputandi arte concludis, id quod a majoribus nostris dictum est, breviter explicabo. Aiunt enim, quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat. Aug. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore, sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud ad aevum pertinere vultis, an ad Filium? Si ad aevum, id est velut ad quoddam ante Filii nativitatem aeternitatis spatium, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq si ꝓprium patris querimus: sufficit qͥa
solus non habet patrem. Si filii: satis ẽ. quod
ñ habet ꝓlem. Unam autem & coȩt̾nam patris
& filii dicimus deitatem. F. Quantum ad me
attinet : non uideo quid ista nunc colligas.
slam quau is aristo telica mecũ fubtilitate con¬
tendas : fieri tam̃ non pot̾. ut eum qui ge¬
nitus ẽ. ab eo qui genuit: nulla eui int̾ceden¬
tis antiquitate discernas. A. Scio equidẽ ut ille
ait quã in difficili loco uersetur oatio: tam̃ ue¬
rendum nobis nichilẽ. qui ꝑ adutoriũ sẽĩ sp̃c
testimoniũ dicimuis dõ. Quid ergo dicemus: Est¬
ne aliquid in patre quod negatur ingenitũ annoncꝰ
Siẽ. non in toto. sed in parte potius dicat᷑. ingen¬
tus. Alioquin: non ex tempore cȩpit e̾e̾. filius. Nl̃
si pat̾nitas non eepit patris: initiũ inueniri non
pot̃ ꝓlis. Si initium dicitur ꝓlis: non et̃na po¬
ternitas docebitur patris. & quo modo stabit

Expanded text:
Itaque si proprium Patris quaerimus, sufficit quia Itaque si proprium Patris quaerimus, sufficit quia solus non habet Patrem; si Filii, satis est quod non habet prolem; unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatem. Fel. Quantum ad me attinet, non video quid ista nunc colligas. Nam quamvis Aristotelica mecum subtilitate contendas, fieri tamen non potest ut eum qui genitus est, ab eo qui genuit, nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. Aug. Scio equidem, ut ille ait, quam in difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initium datur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit,
Abbreviated transcription (Latin):
.A. sle id quidẽ sp̃italis inteltigentiȩ ueritate
recipitur. ut pat̃ a filio interuentu ñ dico
temporis quod dieb constat ac noctib : s eiuꝰ¬
libet ȩuii uł etatis spatio separetur. F. hoc
si ita ẽ. duo fateris ingenita. Et quo modo
altera patris altera filu putatur. ẽẽ. ꝑsona.
cũ ꝑ significationẽ cõinunis ingeniti utiaq
uideatur e̾e̾. confusa : A. In hoc quidẽ amaio¬
ribus ur̃is non mediocris calũpnę sophisia
contexitur: tam̃ ꝑ auxiliũ ipsits trinitatis
catholica necesse ẽ. simplicitate soluatur. La¬
trem namq ingenitum filiũ genitũ dico
nec idõ tam̃ genitũ ingenito coęt̃num ẽe̾.
non p̃dico. eotatũ docens ingenitũ patrem. cur¬
sit ex altero. eo genitũ filiũ quia non extitit
ex se ipso. Non ẽ. cõmune utriusq nasci: ñ
ẽ. cõmune gigni & cõmune tam̃ ẽ. alterum ab
altero int̾uentu medii temporis non diuelli.

Expanded text:
AUG. Ne id quidem spiritualis intelligentiae veritate AUG. Ne id quidem spiritualis intelligentiae veritate recipitur, ut Pater a Filio interventu, non dico temporis, quod diebus constat ac noctibus, sed cujuslibet aevi vel aetatis spatio separetur. FEL. Hoc si ita est, duo fateris ingenita. Et quomodo altera Patris, altera Filii putatur esse persona, cum per significationem communis ingeniti utraque videatur esse confusa? AUG. In hoc quidem a majoribus vestris non mediocris calumniae sophisma contexitur; tamen per auxilium ipsius Trinitatis catholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo tamen genitum ingenito coaeternum esse non praedico, eo tantum docens ingenitum Patrem, qusit ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit ex se ipso. Non est commune utrique nasci, non est commune, non gigni: et commune tamen est alterualtero interventu medii temporis non divelli.
Abbreviated transcription (Latin):
etate ꝑsonȩ.F. Nescio quo pacto una creditur eẽ.
substantiȩ. cũ non una dicatur e̾e̾. ꝑsona.A. Non
ẽ. inqu̾a una ꝑsona. quia una genuisse. & altera
dicid᷑ genita. Et ẽ. tam̃ nati & gignentis non di¬
uersa substantia : quia non dissumilis generan¬
ti docetur grorta. F. Uelim queso exemplo michi
facitiore dicta dilucides. A. In reb quidẽ in cõpre¬
bensibilib exempla non suppetunt disputanoi.
tam̃ in quantũ fieri potest. etiã inhac parte non
deero. fece igitur homo pat̾ habet hominẽ filiũ.
ẽ. cõmune utriꝰq quod homo ẽ. unitam̃ qd filiꝰ:
alteri ꝓpriũ uidet᷑ eẽ. quod pat̾ ẽ. Nam in itꝰꝙ
sic ꝑsona discerntur: ut cõnninis huimanitas
non negetur. dũ unus gignit. alius gignit᷑.
eque aut̃ homo & qui gignit dicitur. & ule qui
gignitur. F. Illud certe dicas. uelim. genitꝰ
ab ingenito. utrum initio separetur annon.

Expanded text:
ietate personae. Fel. Nescio quo pacto una creditur esse ietate personae. Fel. Nescio quo pacto una creditur esse substantia, cum non una dicatur esse persona. Aug. Non est, inquam, una persona, quia una genuisse, et altera dicitur genita: et est tamen nati et gignentis non diversa substantia, quia non dissimilis generanti docetur exorta. Fel. Velim, quaeso, exemplo mihi faciliore dicta dilucides. Aug. In rebus quidem incomprehensibilibus exempla non suppetunt disputanti; tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte non deero. Ecce igitur homo pater habet hominem filium. Est commune utriusque quod homo est, uni tamen quod filius alteri proprium videtur esse quod pater est; nam in utroque sic persona discernitur, ut communis humanitas non negetur, dum unus gignit, alius gignitur; aeque autem homo et qui genuit dicitur, et ille qui gignitur. CAPUT IV. FEL. Illud certe dicas velim, genitus ab ingenito utrum initio separetur, an non?
Abbreviated transcription (Latin):
uestigatur Uerũ ꝯtta non nimis in conseq̃nt̃
duoista discernis. cũ ratione p̾missa. etiam
testimonia ñ omittis: idcirco in hac dispuita¬
tatione id me fiteor secuturum quod ipse ꝓ
nos tantũ s etiam int̾ maiores nr̃os. plerumq
tractatumẽ. ueniamus. Et ne longius euage¬
tutr oatio: ipse iam ut soles ꝑsonã ꝓponentis
inquã. uerũ ne sit: quod te audio dicere. po¬
tri homousion non eẽ. penitus filiũ. Uerũ
ẽẽ. quod genitũ. ne eumidẽ patrem iude¬
ce̾. quẽ genitum: s id potius ingenitum e̾e. qd̾
unũ dico: substantiã ueri patris ac ueri filii ex
toto non separo. Et dum non eumdem patrem
quẽ filiũ predico. utriusq ꝑsonã seruata uniuꝰ¬
cinꝰq ꝓprictate discerno. Itaq si sustantiã q̃ris:
ipsa trinitas unus ds̃.si ꝑsonã: alterẽ . filiꝰ. Et
quo modo & idẽ ee̾. dicis. & alterum filiũ ldẽ
in quã cõmunione substantię : alterum: ꝓpͥ¬

Expanded text:
vestigatur. Verum quia non nimis inconsequenter vestigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa etiam testimonia non omittis: idcirco in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse pnos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque tractatum est, veniamus. Et ne longius evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis inquam, verumne sit quod te audio dicere, Patri homousion non esse penitus Filium? FELICIesse quod genitum, ne eumdem Patrem videesse quem genitum, sed id potius ingenitum esse quodunum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus: si personam, alter est Filius. Fel. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filium? Aug. Idem, inquam, communione substantiae, alterum propr
Abbreviated transcription (Latin):
xtorsisE mrichi bilf¬
CUISSIME FILI.UT DE
UNirate TRINitan
quȩ ꝑfectus ds̃ semꝑ ac summus ẽ
officii non immemor sacerdotilis aliqͥd
scriberem. idq a me cũ ꝓpriȩ infirini¬
tatis conscius sepius erctisarem: miul¬
tis modis exegisti asserens cõmiiris fidei ra¬
tionem & religiosos accipere. & sacerdotes
debere fidelibus non negare. ne aut illi
dum non acciptunt incipiant: ab infide¬
libus facile decipi. aut ab his cũ desidera¬
ta non tribuunt. cȩlestis thesaurus ep̃i
menbris non expendi. sed in t̃ra quodã
modo sterilis peritiȩ uideatur abscondi.
Itaq uictũ me fateor ꝓbabilib causis ib
n inhemies tradere uidear obsistentib
malis. dĩi aduerfus infideles nom instrun¬
intur munimine ueritatis. Uerum qi
in enismodi questionib quedam obscu¬
nas continua oratione frequent incurr
ritur: idcireo id mͥ infũ ẽ. ut eũ sermo¬
nem qui int̾ me & felicianũ nuꝑ est
nibitus. p̃notatis ꝓpt̾ ꝑsonarum discre¬

Expanded text:
xtorsisti mihi, dilectissime fili, ut de unitate Trinitatis, quae perfectus Deus semper ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem; idque a me, cum propriae infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare; ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodam modo sterilis peritiae videatur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in hujusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discre
Abbreviated transcription (Latin):
similem natũ p̃dicant xp̃m. Quod fit
ut ne in carne quidem nosse pritandi
sunt. dm̃ qui ante assũptionẽ carnis de
patre ñ putant genitũ. Uides igit᷑ quo
pacto int̾ hos licet discrepantib mediis:
idem tam̃ initiũ idem exitus docetur er¬
ioris. Pos contra sic natiuitatẽ utramq
defendimus : ut neutrum atterius asnia¬

Expanded text:
inem, natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirma
Abbreviated transcription (Latin):
hic liber oblitterandin uideret᷑ eo qd̾ uanas
assereret dei creaturas. & totum putaret. ẽẽ.¬
ꝓ nichilo cibum & potum & delicias tran¬
seuntes p̃ferret om̃ib ex hoc uno capitu¬
lo meruisse auctoritatem ut indiuinoꝵ
uoluminum numero poneret᷑ qd̾ totam
disputationem suam & omnem cathalo¬
gum subhac recapttulatione breuissima
coartauerit. & dixerit om̃e sermonũ suoꝵ
auditu. ẽẽ. ꝑiitissimũ. nec aliquid inse
habere difficile. ut scilicet dm̃ timeamꝰ.
Cetus p̃cepta faciamus. Ad hoc enim esse
hominem ut creatorem suum intelligens
ueneret᷑ eum metu & honore & oꝑe man¬
datorum. Siquidem cum uiditii tempꝰ
ad uenerit. quicqͥd anobis gestum : stare
sub uidice. & anticipem diu expectare

Expanded text:
hic liber oblitterandus videretur, eo quod vanas hic liber oblitterandus videretur, eo quod vanas Dei assereret creaturas, et totum putaret esse pro nihilo, et cibum, et potum, et delicias transeuntes praeferret omnibus, ex hoc uno capitulo meruisse auctorivoluminum numero poneretur, quod totam disputationem suam, et omnem catalogum sub hac recapitulatione brevissima coarctaverit, et dixerit, omnem sermonum suorum auditum esse promptissimum, nec aliquid in se habere difficile, ut scilicet Deum timeamus, et ejus praecepta faciamus. Ad hoc enim esse hominem creatum ut, Creatorem suum intelligens, veneretur eum metu, et honore, et opere mandatorum. Siquidem cum judicii tempus advenerit, quidquid a nobis gestum est, stare sub judice, et ancipitem Domini exspec