comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e̾ uob̾: Dicunt ei. Utiq dñe. Tunc teti¬
git occłos eorũ dicens. Sed̾m fidem ur̃am fi¬
at uob̾.  aꝑti sunt occłi eorum. Clamant ceci.
et nondum illuminantur : secuntur iħm usq
ad domum. in terrogantur de fide. respon¬
Duo ceci sunt gentilis ⁊ uideus. S si audita
xrp̃i uirtute iam credere incipiunt: ipsum
credere clamare ẽ. Iam quodanimͦꝰ fide cla¬
mant : iam cordis clamore dicunt. misere¬
re nr̃i fili dauid. Si uera sunt que de te au¬
diuimus. miserere nr̃i. fac nos intelligere
ueritatem: ⁊ illumina occłos nr̃os. Bene
quidem clamant. bene quidem orant: be¬
ne incipiunt sequi iħm. Restat igitur ut
domum ueniant. ut ad eccłiam festinent.
Sequitur. Creditis quia possum hoc facere uob̾:
hoc enim tunc iħs dicrit ꝑse: hoc ⁊ modo ꝑ
membra sua ineccłia dicit. uenit eatheumi¬
nus ad eccłiam. legitur ei simbolum. legitur
ei fides catholica: interrogatur si ita eredat.
respondet se credere. & tunc quidem iħs tan¬

Expanded text:
i: Utique, Domine. Tunc tetigit oculos eorum dicens: Secundum fidem vestram fiat vobis; et aperti sunt oculi illorum. Clamant caeci, et nondum illuminantur, sequuntur Jesum usque ad domum, interrogantur de fide, responduo caeci sunt gentilis et Judaeus. Sed si audita Christi virtute jam credere incipiunt, ipsum credere, clamare est. Jam quodammodo fide clamant, jam cordis clamore dicunt: Miserere nostri, fili David. Si vera sunt quae de te audivimus, miserere nostri, fac nos intelligere veritatem, et illumina oculos nostros. Bene quidem clamant, bene orant, bene incipiunt sequi Jesum. Restat igitur, ut domum veniant, ut ad Ecclesiam festinent: Sequitur: Creditis quia possum hoc facere vobis? Hoc enim tunc Jesus dixit per se, hoc et modo per membra sua in Ecclesia dicit. Venit catechumenus ad Ecclesiam, legitur ei Symbolum, legitur ei fides catholica; interrogatur si ita credat: respondet se credere. Et tunc quidem Jesus tan
Abbreviated transcription (Latin):
non miretur : Est enim hec inmutaeio der¬
tere exrcelsi. Miseri pharisei qui hoc inprin¬
cipe demoniorũ fieri arbitrantur : quasi plꝰ
pos sed princeps demoniorum. quam pͥncepͤ
hominum ce angłorum.
Et circubat iħs omnes euntates ⁊ castel¬
la docens insmagogis eorum.⁊ p̾dicans euan¬
głium regni: ⁊ curans omnem langorem ⁊
omnem infirmitatem. Hoc gͥ erat opus sal¬
uatori nr̃i: ad hoc uenerat ut doceret. ut
euuangłium regni di p̾dicaret. ut errantes
ad iiam ueritatis conuerteret. ut omnen¬

Expanded text:
non miretur? Est enim haec « immutatio dexnon miretur? Est enim haec « immutatio dexterae Excelsi . » Miseri Pharisaei qui hoc in principe daemoniorum fieri arbitrantur, quasi plus posset princeps daemoniorum, quam princeps hominum et angelorum. XXXV. Et circuibat Jesus omnes civitates et castella docens in Synagogis eorum, et praedicans Evangelium regni; et curans omnem languorem, et omnem infirmitatem. Hoc igitur erat opus Salvatoris nostri: ad hoc venerat ut doceret, ut Evangelium regni Dei praedicaret, ut errantes ad viam veritatis converteret, ut omne
Abbreviated transcription (Latin):
turbe dicentes. Numquam apparuit sic in
nrł. Pharisei autem dicebant. In princi¬
pe demoniorum. eicit demonia. alii sam
recedunt: alii sanandi accedunt. Numꝗͣ
desunt in quibus sue uirtutis potenciam
dñs ostendat. E ecce inquid obtulerunt
ei hominem mutum demonium habentẽ.
Numquam signifieatione carent oꝑa xp̃i.
Duplici semper uirtute mumuntur: dũ
in uno multi illuminantur. ⁊ in uno multi
sanantur. Quis enim ẽ. iste homo mutus:
Num quid unus ẽ. tantum. Multi enim ho¬
mines muti: in hoc uno muto signifieant᷑.
Mutus ẽ. omis hõo qͥ ademonio possidetur.
hoc aũ exr eo ꝓbatur: quia eiecto demonio
locutus ẽ. mutus.  iste quidem mutus. ñ
id̾o dicitur mutus quod omĩno non loquat᷑:
ẜ quod male ⁊ non bene loquatur. Neseit
enu bona dicere: nescit ind̃i laudibus la¬
bia aꝑire. Hic enim si conuertatur. si ad
peniteneiam redeat : mor udebis mutũ
loquentem. deum laudantem. se ipsum
aceusantem: ⁊ ueritatem p̾dicãtem. Quis ħ

Expanded text:
rbae dicentes: Nunquam apparuit sic in Israel: Pharisaei autem dicebant: In principe daemoniorum ejicit daemonia. Alii sani recedunt, alii sanandi accedunt. Nunquam desunt in 52 quibus suae virtutis potentiam Dominus ostendat. Et ecce, inquit, obtulerunt ei hominem mutum daemonium habentem. Nunquam significatione carent opera Christi: duplici semper virtute muniuntur, dum in uno multi illuminantur, et in uno multi sanantur. Quis enim est iste homo mutus? Nunquid unus est tantum? Multi enim homines muti in hoc muto significantur. Mutus est omnis homo, qui a daemonio possidetur. Hoc autem ex eo probatur quia ejecto daemone locutus est mutus . Et iste quidem mutus non ideo dicitur mutus quod omnino non loquatur, sed quod male et non bene loquatur: nescit enim bona dicere, nescit in Dei laudibus labia aperire. Hic enim si convertatur, si ad poenitentiam redeat, mox videbis mutum loquentem, Deum laudantem, se ipsum accusantem, et veritatem praedicantem. Quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
terrã illã. Rem qͦdãmͦ impossibilẽ uidetur uib̃e
dñis. Qmͦ enĩ ħ celare poterãt iisi ocłos abscõdẽt.
Quod si occłos abscondissent. quid eis lumen
nouiter prestitum ꝓfuisset : Quid gͥ: Dice¬
mus eos in obedientes. qui głiam xp̃i predi¬
cantes eum in totam t̾ram illam lauda bilit̾
diffamauerunt: & primum quidem
hoc eos defendit. quia non se ipsos ẜ dn̾m
laudabant : neq de suscepto lumine głiabat᷑.
sic enim ⁊ apłs ait. non nos metipsos p̾diea¬
mus. ẜ dnm iłm ap̃m : deinde uero quia
aliud significabat. Non enim uult dñs ut
bona que agimus ido agamus. ut uideant᷑
ab hominibus. Qui enim hoc faciunt. rece¬

Expanded text:
mpossibilem videtur jubere Dominus. Quomodo enim hoc celare poterant, nisi oculos absconderent? Quod si oculos abscondissent, quid eis lumen noviter restitutum profuisset? Quid igitur? Dicemus eos inobedientes, qui Christi gloriam praedicantes, eum in totam illam terram laudabiliter diffamaverunt? Et primum quidem hoc eos defendit; quia non se ipsos, sed Dominum laudabant, neque de suscepto lumine gloriabantur. Sic enim et Apostolus ait: « Non nosmetipsos praedicamus sed Dominum Jesum . » Deinde vero quia aliud significabat: non enim vult Dominus ut bona quae agimus, ideo agamus, ut videantur ab hominibus. Qui enim hoc faciunt, rece
Abbreviated transcription (Latin):
patris assumendo hominẽ. nõ ẽ mutatũ in ho¬
minẽ : neq ipse homo assũptꝰ a uerbo mutatꝰ
ẽ in uerbũ. licet aliã spetiẽ assũpsisset: in hoc
quia maioris honoris ⁊ dignitatis exxtitit. ꝗͣ

Expanded text:
Patris assumendo hominem, non est mutatum in hoPatris assumendo hominem, non est mutatum in hominem, neque ipse homo assumptus est a Verbo, mutatus est in Verbo, licet aliam speciem assumpsisset in hoc quia majoris honoris
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur. Ideoq multis modis habitũ dicimꝰ.
Est habitꝰ accidens nob̾ qui mutat illũ cui
accidit. s nõ mutatꝰ᷑: sic̃ ẽ sapientia q̃ mu¬
tat hominẽ quẽ de stulto ⁊ stolido facit sa
pientẽ: s ipsa nõ mutat᷑. Est habitꝰ scdo mͦ.
qui mutat hominẽ ⁊ mutat᷑ : sicuti ẽ eib
qͥ de exilitate ⁊ langore mutat nos ĩ robur
et ualitudinẽ: et tamen ipse mutat᷑ comestꝰ a
nob̾. Est et habitꝰ tercio modo: qui nec mu¬
tat nec mutat᷑. sic̃ anulus positꝰ in digito:
qui modus rarissime inuenit᷑. Quartꝰ modus
ẽ cũ ea accidũt. que nec mutant nec mutan¬
mam accipiũt. sic̃ ẽ uestis que aliã spetiem
habet cõplicata et nõ induta. quã induta.
Qui modꝰ: cõgruit huic cõparationi. Nã sic̃
uestis cũ indintur adheret quidẽ corpori. sed
nõ mutatur a sua natura ut semꝑ uestis nor
ꝑmaneat: licet aliã spetiẽ et maiorẽ honorẽ
assumat. quã antea habuisset: ita uerbũ dĩ

Expanded text:
inventus ut homo. Multis modis habitum dicimus. Est autem habitus accidens nobis, qui mutat illum cui accidit, sed non mutatur: sicut est sapientia quae mutat hominem quem de stulto vel stolido facit esse sapientem, sed ipsa non mutatur. Est habitus secundo modo qui mutat hominem et mutatur, sicut est cibus, qui de exilitate atque languore mutat nos in robur et valetudinem, et tamen ipse mutatur comestus a nobis. Est habitus tertio modo, qui nec mutat nec mutatur sicuti annulus positus in digito, qui modus rarissime invenitur. Quartus modus est, cum ea, quae accidunt, nec mutant, nec mutanmam accipiunt, sicut vestis quae aliam speciem habet complexa sive complicata, quam induta. Qui modus congruit huic comparationi. Nam sicut vestis cum induitur adhaeret quidem corpori, sed non mutatur a sua natura, ut semper vestis non permaneat, licet aliam speciem et majorem honorem assumat quam antea habuisset, ita Verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
deitatis cõsubstantiał et coȩqualis illi in õibꝰ.
nõ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalẽ deo. Rapi¬
na ẽ. quando quilibet alienã rẽ ꝑ molentiã
sibi usurpat: que illi nõ cõpetit. Et dñs iħe
rapinã faceret qno dixit se patri ẽẽ equalẽ.

Expanded text:
itatis, consubstantialis et coaequalis in omnibus illi, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. Rapina est quando quilibet homo alienam rem per violentiam sibi usurpat, quae illi non competit. Et Dominus Jesus rapinam non fecerat, quando dixit se parem esse
Abbreviated transcription (Latin):
tris qd̾ ubiq ẽ ꝑ iuisibilitatẽ diuinitatis suȩ.
qño in parua forma hoĩs dignatꝰ ẽ apparere
uisibilis. quasi semet ipsũ exinanũ ⁊ humili¬
auit: atq ut ita dicam quodãmͦ cõtraxit.
Est em̃ supͣ oĩa. extͣ oĩa. infra oĩa. Et quicqͥd
ẽ : intͣ ipsũ ẽ. Uerbi gr̃a. sic̃ beatꝰ augustinus
dicit dans similitudinẽ ex spongia ⁊ mari:
cõparans spongiam mudo positam in medio
maris: et mare cõparans diuinitati. Sicut
inquit spongia posita in medio marium et
fluminũ. undiq habet aquã: supͣ. infra. un¬
diq. ⁊ ꝑ medias latebras penetratur ab aqͣ:¬
ita mundus comparatioẽ diuinitatis. quasi
nichil ẽ: et ita circũdat et penetrat diuini¬
tas oĩa: sic̃ mare spongiã. Formã serui ac¬
cipiens. id ẽ in ueritate uerũ hominẽ susci¬
piens. In similitudine hominũ factus. Hic
similitudo ꝓ ipsa ueritate ponitur. id ẽ ue¬
rus hõ factus. quia uerbũ caro factũ ẽ: id ẽ¬

Expanded text:
d ubique est per invisibilitatem Divinitatis suae, quando in parva forma hominis dignatus est apparere visibilis, quasi semetipsum exinanivit et humiliavit, atque ut ita dicam quodammodo contraxit. Est enim supra omnia, extra omnia, infra omnia, et quidquid est, intra ipsum est. Verbi gratia: sicut beatus Augustinus dicit, dans similitudinem ex spongia, et mari, comparans spongiam mundo positam in medio maris, et comparans mare Divinitati: Sicut, inquit, spongia posita in medio maris et fluminum, undique habet aquam, supra, intra, undique et per medias latebras penetratur, ita mundus comparatione Divinitatis quasi nihil est, et ita circumdat et penetrat Divinitas omnia, sicut mare spongiam. Formam servi accipiens, id est, in veritate hominem suscipiens. In similitudinem hominum factus. Hic similitudo pro ipsa veritate ponitur, id est, verus homo factus, quia Verbum caro factum est id e
Abbreviated transcription (Latin):
et quadragesimo die in celo subleuando: uel
suꝑ oĩa constituendo. Quod dicit et donauit
illi nomen quod ẽ suꝑ om̃e nom̃. qd̾ nomen de¬
dit illi : Ut filiꝰ dei uocaretur et eẽt quia filiꝰ
hominis erat. scđm quod die baptismatis in¬
tonuit uox pat̾na inquiens: hic ẽ filiꝰ meus
dilectus. Similit̾ in monte. Uel ȩtiã nomen
dedit illi qd̃ ẽ suꝑ om̃e nom̃. ut ihe uoca¬
retur: id ẽ saluator. Licet em̃ legamꝰ hoĩes
in genesi. ⁊ angelos in libro beati iob. filios
dĩ appellatos eẽ. tam̃ nullus eoꝵ appellatꝰ ẽ
saluator neq filiꝰ dĩ ꝓprie. s abusiue: qr ne

Expanded text:
elos sublevando, vel supra omnia constituendo, et donavit illi nomen, quod est super omne nomen. Quod nomen dedit illi? Ut Filius Dei vocaretur et esset, qui Filius hominis erat, secundum quod in die baptismatis innotuit paterna vox, inquiens: Hic est Filius meus dilectus . Similiter in monte. Vel etiam nomen dedit illi quod est super omne nomen, ut Jesus vocaretur, id est salvator. Licet enim legamus homines in Genesi, et angelos in libro beati Job, filios Dei appellatos esse, tamen nullus illorum appellatus est salvator: neque Filius Dei proprie, s
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. humiliauit semet ipsũ factus obediẽs
obediens dõ patri: cuiꝰ uoluntas fuit. ut re¬
dimeret genꝰ humanũ. Et nõ solũ patri. s
ȩtiã ⁊ matri. ut in ȩuãgłio habetur. qr uenit
berassent eũ: cito finiret᷑. Uel sic placuit. ut
qr ꝑ lignũ peccauit hõ: ꝑ lignũ redimeretur.

Expanded text:
etipsum factus obediens obediens Deo Patri, cujus voluntas fuit ut redimeret genus humanum, et non solum Patri, verum etiam et matri, ut in Evangelio habetur, quia veniberassent eum, cito finiretur, vel, sic placuit ei, ut quia per lignum peccavit homo, per lignum redimeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis: si dixisset ego sũ xp̃s. rapmã fa¬
ceret. Simon aut̃ magus rapinã fecit. qͣndo
se ẽẽ filiũ dĩ filiꝰ diaboli dixit: ego sũ filius
exinanunt id ẽ humiliauit: et quasi cõtraxe.¬
quasi minorauit. Ex inanitio ẽ. qno res mag¬
na et incõprehensibilis. in parua formula
cõprehendit᷑. Uerbi gr̃a. Si quilibet artifex
totiꝰ mundi machinam et que in mundo ha¬
bent᷑. hoĩes. bestias. uolucres. montes. arboreᷤ.
ciuitates. flumina. pisces. in paruissima for¬
mula. ad cõparationẽ magnitudinis mundi
uoluerit comprehendere in pictura uel cera:

Expanded text:
pulo, si dixisset, Ego sum Christus, rapinam fecisset. Simon ergo magus rapinam fecit, quando, cum esset filius diaboli, dixit : Ego sum filius id est, humiliavit, et quasi contrax minoravit. Exinanitio est, quando res magna et incomprehensibilis, in parva formula comprehenditur. Verbi gratia: Si quilibet artifex totius mundi machinam, et quae in mundo habentur, homines, bestias, volucres, montes, arbores, civitates, flumina, pisces, in parvissima formula ad comparationem magnitudinis mundi voluerit comprehendere in pictura vel cera,
Abbreviated transcription (Latin):
xrp̃i ut unusquisq ꝓse rationẽ. reddat. Ue¬
nit autẽ primus dicens. Dñe mna tua decẽ
minas ad quisiuit. Tunc em̾ unum talentum
decẽ acquirit. quando aliqua gr̾a nob̾ adeo
concessa inmultas uirtutes ereeit: aut multos
peccatores ad fidem ⁊ iusticiam conuertit. Ꝙ
ait illi. Euge bone serue ⁊ fidelis quia in
modico fusti fidelis eris potestatẽ habens
supra decem eiuitates. Et hoc quidem alius
euuangłista manifestius posint dicens. supra
multa te constituam intra ingaudium dm̃
tin. Itemq. Beatus ille seruus quem cum ue¬
nerit dñs inuenerit uigilantẽ: amen dico uob̾¬

Expanded text:
 se rationem reddat. Venit autem primus dicens: Domine, mna tua decem mnas acquisivit. Tunc enim unum talentum decem acquisivit, quando aliqua gratia nobis a Deo concessa in multas virtutes crescit: aut multos peccatores ad fidem et justitiam convertit. Et ait illi: Euge, bone serve, quia in modico fuisti fidelis, eris potestatem habens supra decem civitates. Et hoc quidem alius Evangelista manifestius posuit, dicens: « Supra multa te constituam, intra in gaudium domini tui . » Itemque: « Beatus ille servus, quem, cum venerit Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Quid ẽ gͣ quod non undecim s decem tan¬
tum habere dr. nisi hoc quod suꝑuis dicimus qr
idem significant decem quod om̃s : Sed̾m quã
significationẽ. magis sunt decem quam undecim:
quia undecim non significant nisi un decim. decẽ
uero : significant om̃s. Sequitur. Dico autẽ uob̾
quia om̃i habenti dabitur : ab eo autẽ qui non
habet.⁊ quod habet auferetur ab eo. Om̃is em̾
qui fidem habet.⁊ dignam fidi oꝑacionem.
siẽ iste qui sic̃ talenta multiplicauit : dabitur
ei eterne beatitudinis retributio. Ab eo
uero qui ho non habet. etiam hoc quod ino¬
pinone hominum habet idẽ. hoc quod uidet᷑
habere ut alnis euuangłista seribit auferetur
ab eo. uerumptamen municos meos illos qui
noluerunt me regnare suꝑ se ad ducrte huc
&e interficite ante me. Miseri uidi ad uersũ
quos ista dicuntur. De quibus suꝑuis dicerat.
siues em̃ enis odant illum. Isti enim tunc in¬

Expanded text:
unt. Quid est igitur, quod non undecim, sed decem tanunt. Quid est igitur, quod non undecim, sed decem tantum habere dicitur, nisi hoc quod superius diximus, quia idem significant decem quod omnes? Secundum quam significationem, magis fuit decem dixisse quam undecim. Undecim enim non significat nisi undecim; decem vero significat omnes. Sequitur: Dico autem vobis, quia omni habenti dabitur: ab eo autem qui non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Omnis enim, qui fidem habet, et dignam fidei operationem, sicut iste qui sic talenta multiplicavit, dabitur ei aeternae beatitudinis retributio. Ab eo vero, qui hoc non habet, etiam hoc, quod in opinione hominum habet, id est, hoc, « quod videtur habere, » ut alius evangelista scribit, « auferetur ab eo . » Verumtamen inimicos meos illos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Miseri Judaei, adversum quos ista dicuntur! De quibus supra dixerat: Cives enim ejus oderant illum. Isti enim tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
in re nullam te ercusationem habe manifestũ
ẽ. hec autẽ pecuma. uerba uite et̾ne sunt. Men¬
sa eccłia. Flummularii auditores : quibus õf
ista pecuma nunciatur ⁊ creditur hanc autẽ
cum usura dñs recipit: quia multos fideles
cũ fructu bom oꝑis ꝑ eam acquirit. Nusꝗͣ aut̃
est ubi dñs non seminauerit. Flusꝗͣ ẽ ubi sue
gre sementem non sparserit. q̃ua p̾ter hoc qd̾
in omnem terram eriuit sonus apłorum. oĩbꝰ
hominibus racionem ⁊ intellectum memoriã
⁊ ingenium largitus ẽ. Costat gͥ hunc seruu̾
nequam ad uersus eum eẽ mentitum. De quo
ipse subinferens ait. Auferte ab illo mnam.
&e date ei qui decem mnas habet. E quod intel¬
ligere possumus solos bonos eam beati tudinẽ
posside. quam simul cum eis ⁊ mali posse¬
dissent. si in bonitate ꝑ stitissent. E direrunt
illi. Dñe habet decem mnas. decem utiq iã
habebat. quibus una suꝑ ad dita undecim fi¬

Expanded text:
in re nullam te habere excusationem manifestum in re nullam te habere excusationem manifestum est. Haec autem pecunia, verba vitae aeternae sunt: mensa Ecclesia, nummularii auditores, quibus omnis ista pecunia nuntiatur, et creditur. Hanc autem cum usura Dominus recipit, quia multos fideles cum fructu boni operis per eam acquirit. Nusquam autem est, ubi Dominus non seminaverit: nusquam est, ubi suae gratiae sementem non sparserit; quia propter hoc quod in omnem terram exivit sonus apostolorum, omnibus hominibus rationem, et intellectum, memoriam, et ingenium largitus est. Constat igitur, hunc servum nequam adversus eum esse mentitum. De quo ipse subinferens ait: Auferte ab illo mnam, et date ei, qui decem mnas habet. Per quae intelligere possumus, solos bonos eam beatitudinem possidere, quam simul cum eis et mali possedissent, si in bonitate perstitissent. Et dixerunt illi: Domine, habes decem mnas. Decem utique habebat, quibus una superaddita undecim fi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ealter uenit dicens. Dñe ecce nna tua
quam habui respositã insudario. timui enim
te quia homo austerus es tollis quod non posunsti
&e metis quod non semmasti. Insudario namq
talentum reponit: qui gr̾am sibi datam in hac
earne laboribus ⁊ fatigacionibus traditam tor¬
pescere siit. Mentitur aũ malus seruus iste
dum eũ austerum uocat decuus dulcedine psal¬
mista loquitur dicens. Dulcis ⁊ rectus dñs ꝓpt̾
hoc legem statuit derelinquentis in ina. Talis
gͥ earcusatio quam uana ⁊ inutilis sit ipse dñs
ostendit dicens. De ore tuo te indico serue neꝗͣ
Seiebas ut ipse fingis quod ego austerus homo
sum. tollens quod non posui. ⁊ mentes qd̾ non
egissem illud: Ac si dicat. Non fuit conuemens
ut meam pecuniam ad mensã nummnulariorũ
committ̾e tim̾es. cum me tam fortem ⁊ po¬
tentem eẽ cognoueras. ut non solum mea uer̃
etiam aliena ubiq mͥ uendicare ualeam. Qua

Expanded text:
tur. Et alter venit dicens: Domine, ecce mna tua, tur. Et alter venit dicens: Domine, ecce mna tua, quam habui repositam in sudario. Timui enim te, quia homo austerus es; tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. In sudario namque talentum reponit, qui gratiam sibi datam in hac carne laboribus, et fatigationibus traditam torpescere sinit. Mentitur autem iste malus servus, dum eum austerum 203 vocat, de cujus dulcedine Psalmista loquitur dicens: « Dulcis, et rectus Dominus, propter hoc legem statuit delinquentibus in via . » Talis igitur excusatio quam vana, et inutilis sit, ipse Dominus ostendit dicens: De ore tuo te judico, serve nequam. Sciebas, ut ipse fingis, quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et metens quod noegissem illam? Ac si dicat: Non fuit conveniens ut meam pecuniam ad mensam nummulariorum committere timeres, cum me tam fortem et potentem esse cognoveras, ut non solum mea, verum etiam aliena ubique mihi vindicare valeam. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Hocẽ. gͥ supͣ decem cuntates potestatẽ ei dare.
quod ẽ. suꝑ oĩa que possidet eum costituere.
dicrimus enim ꝑ decem om̃s significari. ꝙ
suꝑ om̃ia quidem que dñs possidet unusquis¬
q constitintur. quia oĩa ei obediunt. eiꝰq uo¬
luntatẽ oi̾a facrunt. Tanta enĩ ibi erit con¬
to sibi credito bene oꝑatus ẽ : fed non tantũ
quantũ ille de quomodo dicrimus. in eo lu¬
eratus ẽ. Ilam ⁊ si om̃s bene laborent. non eqͣ¬
liter om̃s laborant. Unde apłł. Ego inquit płꝰ
omĩbus laboram. non autẽ ego s gra di mecũ.
Qua mre intalento ⁊ in gr̾̃a sibi data se plus
ceteris laborasse ostendit. ⁊ huic ait. E tu esto
semꝑ suꝑ quinq eiuitates. Sic̃ em̾ nec in lalabo¬
re: ita neq in mercede equales sunt. Qui em̾
plus laborat. plus mercedis accipiet. Stella
beati erunt non om̃s tamen equales erunt.
Q uod quidẽ i eo significatur. quod alii supͣ
decem alii supra quinq euntates constitui dicun¬

Expanded text:
Hoc est igitur supra decem civitates potestatem ei dare, quod est super omnia quae possidet, eum constituere. Diximus enim, per decem omnes significari. Et super omnia quidem, quae dominus possidet, unusquisque constituitur; quia omnia ei obediunt, ejusque voluntatem omnia faciunt. Tanta enim ibi erit conto sibi credito bene operatus est; sed non tantum, quantum ille, de quo modo diximus, in eo lucratus est. Nam etsi bene omnes laborant, non aequaliter tamen omnes laborant. Unde Apostolus: « Ego, inquit, plus omnibus laboravi; non autem ego, sed gratia Dei mecum . » Qua in re in talento, et in gratia sibi data se plus caeteris laborasse ostendit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Sicut enim nec in labore, ita neque in mercede aequales sunt. Qui enim plus laborat, plus mercedis accipiet. « Stella beati erunt, non tamen omnes aequales erunt. Quod quidem in eo significatur, quod alii supra decem, alii supra quinque civitates constitui dicun
Abbreviated transcription (Latin):
lia marboribꝰ nascentia. estatis aduentũ de nu̾ciat. i ta
&e signa suꝑnis dicta. statim ut apparuerĩt regñ
dĩ ꝓpe ẽẽ certissime nunciabunt. Amen dieo
uob̾ non p̾teribit generatio ħ donec omĩa
fiant. Nisi gͥ hec signa prius apparuerint: õĩũ
generatio finiri & dies ultima uenire non po¬
terit. Selum &e t̾ra transibunt : uerba autẽ
mea non transient. Transibunt utiq celum
& t̾ra quia in melus cominutabuntur: uerba
autẽ rp̃i nõ transibunt. s in sue ueritatis sta¬
bilitate semꝑ manebunt. Transiret enĩ si id
quod fieri affirmant. non fieri poss: ⁊ id qd̃
fieri negant fieri contigisset¬
xluii

Expanded text:
in arboribus nascentia aestatis adventum denuntiant, ita et signa superius dicta, statim ut apparuerint, regnum Dei prope esse certissime nuntiabunt. Amen dico bis, non praeteribit generatio haec, donec omnia fient. Nisi igitur haec signa prius apparuerint, hominum generatio finiri, et dies ultima venire non poterit. Coelum et terra transibunt; verba autem mea non transibunt. Transibunt utique coelum et terra, quia in melius commutabuntur. Verba autem Christi non transibunt, sed in suae veritatis stabilitate semper manebunt. Transibunt enim, si id, quod affirmant, non fieri posset, et id, quod fieri negant, fieri contigissetXLVII
Abbreviated transcription (Latin):
fere de mon tibus descendentes inter hommnes
manebunt. nulliq nocebunt. Ipsi quoq hoĩes
quasi amentes ⁊ p̾timore arescentes. huc & il¬
luc discurrentes tabescent. E his quidem euã¬
głii uerba conuenire uidentur quibus dñs ait.
arescentibus hominibus p̾timore ⁊ expectacio¬
ne que suꝑ uenient umu̾so orbi. Horu̾ autẽ
signorum ⁊ aliorũ que hic non dicuntur. unu̾
qd̃q uno die ⁊ nõ ampliꝰ fieri narrat᷑. Nos tam̾
quidẽ auctoritatẽ nõ damꝰ : que ido quidem
srripsimꝰ. qr euagłn uerbis cõuenire uidebãt᷑.
Sequitur. Ilam uirtutes celorum mouebunt᷑.
uirtutes celorũ angłorũ exercitus intelligimꝰ:
que ad uidiciũ uenientẽ saluatorẽ nr̃m comi¬
tabuntur. Unde ⁊ subdit᷑. E tunc uidebunt
filiũ hominis uenientẽ innube cum potesta¬
te magna ⁊ maiestate. Sic em̾ descendet dñs

Expanded text:
ferae de montibus descendentes inter homines ferae de montibus descendentes inter homines manebunt, nullique nocebunt. Ipsi quoque homines, quasi amentes, et prae timore arescentes, huc et illuc discurrentes tabescent. Et his quidem Evangelii verba convenire videntur, quibus Dominus ait: Arescentibus hominibus prae timore, et exspectatione, quae supervenient universo orbi. Horum autem signorum, et aliorum, quae hic non dicuntur, unum quodque uno die, et non amplius fieri narratur. Nos autem quidem auctoritatem non damus, quae ideo quierbis convenire videbantur. Sequitur: Nam virtutes coelorum movebuntur. Virtutes coelorum, angelorum exercitus intelligimus, quae ad judicium venientem Salvatorem nostrum comitabuntur. Unde et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nube, cum potestate magna et majestate. Si
Abbreviated transcription (Latin):
gia multa ita ut inerrorẽ inducantur . fi eri
possit etiam electi. De sole enim ⁊ lunae ⁊ stel¬
larũ signis. alius euuangłista dicit quia sol
obscurabitur .⁊ luna non dabit lumen suu̾
ce stelle cadent. His autẽ conuenire uidentur
quedam que in annalibꝰ ebreorũ seripta refe¬
runtur. in quibus mare suꝑ om̃s montes quin.¬
decim cubitis altiꝰs exraltari narratur. stantibꝰ
aquis ⁊ innullam partem fluentibus ⁊ dem¬
de tãtundem in habissum demergetur. ut uix
ab inspicientibus uidei ualeat. postmodum
uero reuertetur in locum suu̾. E tunc fortasse
illa confusio sontus maris ⁊ fluetuum fiet:
de qua hic modo dñs loquitur. Neq enim tan¬
ta maris fluetuumq cõmotio. sine magna
confusione ⁊ sonitu fieri poterit. Terra qͦ
sua signa dabit. quia ⁊ t̾re motus tam mag¬
ni fient. ut pene onn̾a facta manu ruant:
onĩs lapides etiam parin conseindentur. ꝓ

Expanded text:
t alia signa, et prodigia multa, ita ut in errorem inducantur, si fieri t alia signa, et prodigia multa, ita ut in errorem inducantur, si fieri possit, etiam electi . » De sole autem, et luna, et stellarum signis alius evangelista dicit: quia « sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent . » His autem convenire videntur quaedam, quae in annalibus Judaeorum scripta referuntur. In quibus mare super omnes montes quindecim cubitis altius exaltari narratur, stantibus aquis, et in nullam partem fluentibus. Et deinde tantumdem in abyssum demergetur, ut vix ab inspicientibus videri valeat. Postmodum vero revertetur in locum suum. Et tunc fortasse illa confusio sonitus maris, et fluctuum fiet, de qua hic modo Dominus loquitur. Neque enim tanta maris, fluctuumque commotio sine magna confusione, et sonitu fieri poterit. Terra quoque sua signa dabit; quia et terraemotus tam magni fient, ut pene omnia manufacta ruant, omnesque lapides, etiam parvi, conscindentur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dicionis filium. lites. contenciones. dissensiões.
terremotus. pestilencie. fames. ⁊ alia his simi¬
lia terroris signa p̾cedent. ⁊ tunc tandem ipse
reuelabitur ⁊ malis peiora suecedent. Erit
enim tunc tribulatio magna qualis non fuit
abuntio scłi usq nunc neq fiet. Q nisi dñs
ad breuiass dies illos. non eẽt salua om̃is caro.
S ꝓpter electos breinabuntur dies illi : ut nõ
tantum uiuat quantum se uiuere sꝑauit.
Regnabit .ii. ꝑ tempus ⁊ tempora ⁊ dimidium
tasse dicet aliquis ea non eẽ signa que frequen¬
ter euenire solent : qm signum diei non solet
nisi nouum aliqd̾ ⁊ inusitatũ. Quo cirea illa
prelia. illos terremotus. illas pestilencias ⁊ fa¬
mes. illosq terrores more in solito. multoq
molentius tunc fieri credere oportet. Unde
non in merito illa tribulatio talis fore dieit᷑.
qualis nulla alia aliquando fuerit. Q p̾ter
hec om̾ia ad cumulum toenis mali surgent

Expanded text:
perditionis filium lites, contentiones, dissensiones, terraemotus, pestilentiae, fames, et alia his similia terroris signa praecedent. Et tunc tandem ipse revelabitur, et malis pejora succedent. « Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio saeculi usque nunc, neque fiet; et nisi Dominus abbreviasset dies illos, non esset salva omnis caro. Sed propter electos breviabuntur dies illi , » ut non tantum vivat, quantum se vivere speravit. Regnabit enim « per tempus, et tempora, et dimidium tasse dicet aliquis, ea non esse signa, quae frequenter evenire solent; quoniam signum dici non solet, nisi novum aliquod, et inusitatum. Quocirca illa praelia, illos terraemotus, illas pestilentias, et fames, illosque terrores more insolito, multoque tunc violentius fieri credere oportet. Unde non immerito illa tribulatio talis fore dicitur, qualis nulla alia aliquando fuerit; et praeter haec omnia, ad cumulum totius mali « surgen
Abbreviated transcription (Latin):
liter restitisse. alio impulisse uł eiecisse narrat᷑.
Si gͥ eu̾ in hoc quo uitari uelius: si aliter
non possumus. uolenter sỹmoniacos ab ecłia
pellere debemus. si tamen uires suppetunt:
quibus hoc sine eccłie de trimento facere ua

Expanded text:
liter restitisse, alios impulisse, vel ejecisse narratur. liter restitisse, alios impulisse, vel ejecisse narratur. Si igitur eum in hoc quoque imitari velimus, si aliter non possumus, violenter Simoniacos ab Ecclesia pellere debemus. Si tamen vires suppetunt, quibus hoc sine Ecclesiae detrimento facere va
Abbreviated transcription (Latin):
trauit iħs in templum dĩ.: ⁊ eiciens uenden¬
tes ⁊ ementes om̃s intemplo .⁊ nunmu lariorũ¬
mensas ⁊ cathedras uendentiũ columbas eu̾¬
tit. Audite hec simoniachi. audite ne fandi
negociatores : aut cessate anegociis. aut erite
de templo. Non em̾ unum uł duos s in defe¬
renter om̃s ⁊ uendentes ⁊ ementes dñs tem¬
pli eiecit de templo. Ipse et mensas muinu¬
lariorũ ⁊ cathedras uendentium columbas
euertit. Uos en̾i nummnularii estis. uos sine
p̾cio largiuntur. horũ autẽ cathedras dñs eu̾tit.
ut ꝑ hoc eos non ẽẽ ep̃os intelligamus. ͣ diẽ
eis. Seriptũ ẽ. qd domus mea domus oratio¬
nis ẽ: uos autem fecistis eam speluncam latro¬
num. Latrones aũ uos estis: quia ꝑ hostium
non in trastis. Qui eni̾ nõ intrat ꝑ ostium
qui scdm canonum instituta xp̃i constituunt᷑.
Erite ergo de domo orationis : que qm̃ uos mnea
habitatis facta ẽ. spelunca latronum. Nusꝙͣ
alibi dñs hoc fecisse legitur. nusꝗͣ alibi corpora¬

Expanded text:
es vendentes et ementes in templo, et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit . » Audite haec, Simoniaci, audite, nefandi negotiatores. Aut cessate a negotiis, aut exite de templo. Non enim unum, vel duos, sed indifferenter omnes vendentes, et ementes Dominus templi ejecit de templo. Ipse et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Vos enim nummularii estis, vos columritus gratias pretio largiuntur. Horum autem cathedras Dominus evertit, ut per hoc eos non esse episcopos intelligatur. Et dicit eis: Scriptum est, quod domus mea domus orationis est, vos autem fecistis eam speluncam latronum. Latrones enim vos estis, quia per ostium non intrastis. Qui enim non intrat per ostiuqui secundum canonum instituta episcopi constituuntur. Exite igitur de domo orationis, quae, quoniam vos in ea habitatis, facta est spelunca latronum. Nusquam alibi Dominus hoc fecisse legitur; nusquam alibi corpora
Abbreviated transcription (Latin):
ãs aut quod colitur : ita ut in templo dei sedeat.
ostendens se tamꝗͣ sit d̾s. hec gͣ erunt prima
signa ad uentus rp̃i : demde sequentur ⁊ illa de
quibus modo diait. erunt signa in sole ⁊ luna
ce stellis ⁊ cetera. Sieut enim xp̃i natiuitatẽ
par ⁊ exultacio p̾cessit cantantibus angłis głia

Expanded text:
 aut quod colitur, ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus » Haec igitur erunt prima signa adventus Christi. Deinde sequentur et illa, de quibus modo dixit: Erunt signa in sole, et luna, et stellis, et caetera. Sicut enim Christi nativitatem pax, et exsultatio praecessit, canta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃confusion᷑ e maris ⁊ fluctuum : a rescentibus
hominibus ꝑꝰ timore. ⁊ erpectaeione que suꝑ¬
uemient umuerso orbi. Quibus dam int̾rogan¬
tibus iħm quando ueniet regnum dei. ⁊ quod
signum ad uentus eiꝰ : respondit quod prius sur¬
get gens contra gentẽ.⁊ regnum aduersus regñ
⁊ t̾remotus magni erunt ꝑ loca. ⁊ pestilentie ⁊
fames terroresq decelo. ⁊ signa magna erũt.
Unde ⁊ apłs quibusdam id ipsum timentibus
ipsum : ut non eito moueamin aur̾o sensu.

Expanded text:
one sonitus maris, et fluctuum, arescentibus hominibus prae timore, et exspectatione, quae supervenient 205 universo orbi. Quibusdam interrogantibus Jesum, « quando veniet regnum Dei, et quod signum adventus ejus? » , respondit quod prius surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et terraemotus magni erunt per loca, et pestilentiae, et fames, terroresque de coelo, et signa magna erunt. Unde et Apostolus quibusdam in ipsum timentibus, ipsum, ut non cito moveamini a vestro sensu,
Abbreviated transcription (Latin):
illis bona sua. E ait ad illos. Plegociamin dũ
uenio. Bomis negociator beatus paulus. qui
saurus in eccłia uenditur. Thesaurꝰ enim
desidabilis qmeseit inore sapientis. Dei au̾
negociatores om̃s sunt serui ⁊ niehil aliud
nisi seruos emunt. Nichil enim aliud de
mundi diuitiis. nisi solosseruos eorum dñs
coneupiseit. Unde ⁊ de templo eiecit qui ma¬
le negociantes illicita sibi uendebant ⁊ eme¬
bant. Hoc aũ de seruis dietum ẽ: nune de ei¬
uibus audiamus. Ciues aũ eius od̾ant illum.
& miserunt legacionem post illum dicentes.
nolunis hunc regnare suꝑ nos. Isti ciues

Expanded text:
illis bona sua . » Et ait ad illos: Negotiamini, dum illis bona sua . » Et ait ad illos: Negotiamini, dum venio. Bonus negotiator beatus Paulus, qui . Quotidie Dei thesaurus in Ecclesia venditur. Thesaurus enim desiderabilis requiescit in ore sapientis. Dei autem negotiatores omnes sunt servi, et nihil aliud nisi servos emunt. Nihil enim aliud de mundi divitiis, nisi solos servos eorum, Dominus concupiscit. Unde et de templo eos ejecit, qui male negotiantes illicita ibi vendebant et emebant. Hoc autem de servis dictum est. Nunc de civibus audiamus. Cives autem ejus oderant illum, et miserunt legationem post illum dicentes: Nolumus hunc regnare su
Abbreviated transcription (Latin):
dñs oportet uos in trare in regnũ celorũ. Ab
hac autẽ unus quisq tanto longnis ẽ. quanto
inter ceteros mniquior ẽ. Ad hanc aũ dñs re¬
diit acciꝑe sibi regnũ ⁊ reuerti. Tune enim
sibi dñs regnum arcepit quando eiꝰ humanitas
suꝑ celos eraltata ẽ. eiq apatre dietum ẽ. sede
adertris meis doner ponam immicos tuos
seabellum pedum tuorum. Restat gͣ ut reuer¬
tatur & ad iudicium rediens cum seruis suis
rationem ponat. Prius eni̾ quam illuc ascen¬
det. uocatis seriis suis dedit illis decem inas
que alius euuangłista talenta uocat. Decem
sunt serui. decem sunt ⁊ talenta. Noli dic̾e
pauci sunt: consid̾a pruus quid decem signifi¬
cent. Hoc enĩ numero nullus alius maior ẽ:
quia om̃s numeri in hoc uno numero coriti¬
nentur. decem gͣ aliquando multos aliquan¬
do significant om̃s. Noeauit gͥ decem. ide̾.
om̃s seruos : ⁊ dedit illis decem mnas idẽ.
oĩa talenta sua. quod alibi dicitur. & dedit

Expanded text:
202 oportet nos intrare in regnum coelorum . » Ab hac autem unusquisque tanto longius est quanto inter caeteros iniquior est. Ad hanc igitur Dominus rediit, accipere sibi regnum, et reverti. Tunc enim sibi Dominus regnum accepit, quando ejus humanitas super coelos exaltata est, eique a Patre dictum est: « Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . » Restat igitur ut revertatur, et ad judicium rediens cum servis suis rationem ponat. Prius enim, quam illuc ascenderet, vocatis servis suis, dedit illis decem mnas, quae alius evangelista talenta vocat . Decem sunt servi: decem et sunt talenta. Noli dicere, pauci sunt. Considera prius quid decem significent. Hoc enim numero nullus alius major est, quia omnes numeri in hoc numero continentur. Decem igitur aliquando multos, aliquando significant omnes. Vocavit igitur decem, id est, omnes servos suos, et dedit illis decem mnas, id est, omnia talenta sua. Quod alibi dicitur: « Et dedit
Abbreviated transcription (Latin):
quid statis aspicientes in celũ : hic iħs qui as¬
sumptus ẽ. auob̾ in celum: sic ueniet quem¬
ad modũ indistis eum euntem incelum. Quis
autẽ dicẽ uel cogitare ualeat. que tunc leticia
bonis:⁊ que tunc erit tristicia malis: Hisau̾
fieri incipientibꝰ respicite ⁊ leuate capitei ur̃a:
qm̃ appropinquat redemptio ur̃a. Audistis
in quit certissima signa futuri iudicii. Que
postꝗͣ fieri incipient. respicite ⁊ mentis ocłos
aꝑite : credite ⁊ dubitare nolite. leuate capita
ur̃a.⁊ a t̾renis ad celestia erigite mentem ur̾̃am.
diem illam nemo sciat. ꝓrima tamen eẽ du¬
bitari non poterit : postꝗͣ tamen hec tanta ce
talia signa fieri incipient. Cinꝰ rei gr̃a hane
ualde competentẽ similitu dinẽ sub didit dices.
Uidete ficulneam ⁊ om̃s arbores. Cum ꝓducut᷑
iã ex se fruetũ : scitis qr ꝓpe ẽ. estas. Ita ⁊ uoscũ

Expanded text:
coelum? Hic Jesus, qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . » Quis autem dicere, vel cogitare valeat, quae tunc laetitia bonis, et quae tunc erit tristitia malis? His autem fieri incipientibus, respicite, et levate capita vestra, quoniam appropinquavit redemptio vestra. Audistis, inquit, certissima signa futuri judicii. Quae postquam fieri incipient, respicite, et mentis oculos aperite, credite, et dubitare nolite, levate capita vestra, et a terrenis ad coelestia erigite mentem vestram,amvis enim diem illam nemo sciat, proxima tamen esse dubitari non poterit, postquam haec tanta et talia signa fieri incipient. Cujus rei gratia hanc valde competentem similitudinem subdidit, dicens: Videte ficulneam, et omnes arbores, cum producunt jam ex se fructu
Abbreviated transcription (Latin):
&e tu fleres si mine uentura uideres. Nob̾
fr̃s. nob̾ iste lacrime fiunt ut magistrum miz¬
temur ⁊ ab hoc tanto p̾ceptore nr̃o discamus
quid in nr̃orũ inmicorũ morte ⁊ ruma ag̾e
debeamus. Unde ⁊ ipse ait. Diligite ininicos
ur̾os : benefacite his qui oderunt uos ⁊ orate
ꝓ ꝑsequentibus ⁊ calummantibus uob̃. & qui¬
dem in hac die tua que ad pacem tibi : inme
autem abscondita sunt ab ocłis tuis. In hac
inquit die in hoc tp̃re tua sunt: que ad pacẽ
tibi brem tempore data sunt. Nunc autem
abscondita sunt ab ocłis tuis ea mala. que su¬
bito uenient tibi indiebus tuis  exponit hoc.
Quia uement dies in te ⁊ eircumdabũt te mi¬
miei tui uallo ⁊ cireumdabunt te ⁊ coan¬

Expanded text:
et tu fleres, si nunc ventura videres. Nobis, et tu fleres, si nunc ventura videres. Nobis, fratres, nobis istae lacrymae fuerunt, ut magistrum imitemur, et ab hoc tanto praeceptore nostro discamus quid in nostrorum inimicorum morte et ruina agere debeamus. Unde et ipse ait: « Diligite inimicos vestros, benefacitalumniantibus vobis . » Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab occulis tuis. In hac, inquit, die, in hoc tempore tua sunt, quae ad pacem tibi brevi tempore data sunt. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis ea mala quae subito venient tibi in diebus 204 tuis. Et exponit: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo, et circumdabunt te
Abbreviated transcription (Latin):
ł ut appropinquauit udens ciuitatem
fleunit suꝑ illam dicens. quia si cogno¬
uisses ⁊ tu. Suscitato namq lazaro ueniens
dñs ierosolimam suꝑ serlens pullum asine eũ
iam appropinquaret ad descensum montis oli¬
ueti. ceꝑunt om̃s turbe discipłorũ gaudentes
laudare eum uoce magna dicentes. Benedietꝰ
qui uenit rer iti nomine dm̃. Q quidã pha¬
riseorum de turba direrunt ad illum. Magis¬
ter merepa diseipłos tuos. Qubus ipse ait. dico
uob̾. quia si isti taeuerint lapides clamabunt.
Lapides em̃ gentiles dicuntur. qui duri. steri¬
les. ⁊ in fruetuosi erant: ⁊ ligna ⁊ lapides ad¬
orabant. Isti aũ modo clamant ⁊ xp̃i uirtu¬
tes laudare non cessant. Ut gͥ appropinqͣuit.
uidens impiam ciuitatem insuam necem cõs¬
pirantẽ non de sua morte quam illi machina-¬
batur. s de illus ruma ꝑ dicione fleuit & diar̃.¬
quia si cognouisses ⁊ tu. Sient inquit ego fleo
quia om̃ia uideo ⁊ futura cuneta cognosco. sic

Expanded text:
 ut appropinquavit, videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses et tu. Suscitato namque Lazaro, veniens Dominus Jerosolymam sedens super pullum asinae, cum jam appropinquaret ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae discipulorum gaudentes laudare eum voce magna, dicentes: Benedictus qui venit in nomine Domini. Et quidam Pharisaeorum de turba dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Quibus ipse ait: Dico vobis quia si isti tacuerint, lapides clamabunt. Lapides enim, gentiles dicuntur, qui duri, steriles, et infructuosi erant, et ligna et lapides adorabant. Isti autem modo clamant, et Christi virtutes laudare non cessant. Ut igitur appropinquavit, videns impiam civitatem in suam necem conspirantem, non de sua morte, quam illa machinabatur, sed de illius ruina et perditione flevit: Quia si cognovisses et tu. Sicut, inquit, ego fleo, qui omnia video, et futura cuncta cognosco, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicionem significare potest. Inqua fide cor¬
rupta.⁊ uirtutũ ppło de ficiente. malignorũ
sp̃uum uitiorumq erercitus eam aggreditur.
accendit ⁊ dissipat. Capta ẽ. autẽ cunitas ierłm
post quadraginta ce duos annos a xp̃i passioẽ.
Quod bene quidẽ heliseus significauit: qui
ascendens bethel cum pueri ipsis loci illudẽt̃
& occidunt quadraginta duos ex illis. Ideo
enim post &rl. ⁊ duos annos aduobus ursis tito
uidelicet ⁊ uespasi ano nidĩ in terfecti sunt.
quod rp̃o illudentes in caluarie montẽ eum
ducrerunt ibiq eum crucifirerunt. Sequit᷑.
& ingressus intemplo cepit eicere uendentes

Expanded text:
perditionem significare potest. In qua fide corperditionem significare potest. In qua fide corrupta, et virtutum populo deficiente, malignorum spirituum, vitiorumque exercitus eam aggreditur, incendit et dissipat. Capta est autem civitas Jerusalem post quadraginta et duos annos a Christi passione. Quod bene quidem Elisaeus significavit, qui ascendens Bethel, cum pueri ipsius loci ei illudeet occiderunt quadraginta duos ex illis . » Ideo enim post quadraginta et duos annos a duobus ursis, Tito videlicet, et Vespasiano, Judaei interfecti sunt, quia Christo illudentes, in Calvariae montem eum duxerunt, ibique eum crucifixerunt. Sequitur: Et ingressus in templum coepit ejic
Abbreviated transcription (Latin):
inte lapidem suꝑ lapidem eo quod non cogno¬
ueris tempus isitacionis tur. Hec autẽ pi̾a
sub uespasiono ⁊ tito filio eius completa sunt.
sicut iosephus plenissime narrat. quando ea
longa ⁊ dura obsidione tanta ealamitas iudeos
opp̾ssit. ut ipse matres filios de uorarent. ꝓ
hoc ido quia non cognouerunt tempus uisita¬
eionis sue : quando uisitauit eos oriens eralto.
De qua uisitacine z acharias ait. Benedictus
te lapidem suꝑ lapidem. Y ꝑbolicem dietum ẽ.
Siue lapis suꝑ lapidem relictus non ẽ. quo uł
ipsa cuntas uł aliquis in tota ciutate de fendi
potinsset. Prius enim euntas ipsa. deinde tur¬
ris que antona dicebatur. post modum u̾
templum illud nobilissimum suꝑ quod aliqui
confugerant: magna ui captum ⁊ destruetũ¬
ẽ. Quod si se hostibus tradidissent: templum
destrurtum non fuss. In qd̾ eum iam incendet᷑:
titus intrasse multũq illud laudasse dicitur.
hinus autẽ ciuitatis destructio : cuuslib aĩe

Expanded text:
lapidem super lapidem, eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Haec autem omnia sub Vespasiano, et Tito filio ejus completa sunt, sicut Josephus plenissime narrat: quando ex longa obsidione tanta calamitas Judaeos oppressit, ut ipsae matres filios devorarent. Et hoc ideo, quia non cognoverunt tempus visitationis suae, quando visitavit eos oriens ex alto. De qua visitatione Zacharias ait: « Benedictute lapidem super lapidem, hyperbolice dictum est. Sive lapis super lapidem relictus non est, quo vel ipsa civitas, vel aliquis in tota civitate defendi potuisset. Prius enim civitas ipsa, deinde turris, quae Antonia dicebatur, postmodum vero templum illud nobilissimum, super quod aliquanti confugerant, magna vi captum et destructst. Quod si se hostibus tradidissent, templum destructum non fuisset. In quod, cum jam incenderetur, Titus intrasse, multumque illud laudasse dicitur. Hujus autem civitatis destructio cujuslibet animae
Abbreviated transcription (Latin):
tħm xrp̃m regnare noluerunt dicentes non habe¬
mus regem nisi cesarem. U isti quidem hac̃
prauam legacionẽ post eum mittunt qui a
ex quo ab eis cͤesset. in hac mala uoluntate
ꝑseuerant. Que uoluntas quia xrp̃s eam eog¬
nõeit ⁊ audit. qͣuedã legatio in illius semꝑ
auribus sonat. X factum ẽ. dum rediret
accepto regno uissit uocari seruos quibus
dedit pecunam. ut seiret quantum quisq

Expanded text:
tum regnare noluerunt, dicentes: « Non habemus regem, nisi Caesarem. » Et isti quidem hanc pravam legationem post eum mittunt, quia ex quo ab eis recessit, in hac mala voluntate perseverant. Quae voluntas, quia Christus eam cognoscit, et audit, quasi quaedam legatio in illius semper auribus sonat. Et factum est, ut rediret, accepto regno. Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dñs uerũ etiã scđm humanitatẽ er nobili
genere ortus ẽ. De tribu namq uida ⁊ de ꝓ¬
ieme dauid ortus ẽ. dñs que inter alias tribꝰ
nobilior regnum tenuit & principatum. hie
quando celos ascendens ad patrẽ rediit. Uñ ipse
ait. E. riui apatre ⁊ ueni in mundum. iterũ

Expanded text:
 verum etiam secundum humanitatem, ex nobili genere ortus est. De tribu namque Juda, et de progenie David natus est Dominus, quae inter alias tribus nobilior regnum tenuit, et principatum. Hic ascendens ad Patrem rediit. Unde ipse ait: « Exivi a Pat
Abbreviated transcription (Latin):
nemo nouit filium nisi pater: gͦ nec sp̃s
sẽs nouit filium. nec ipse filius nouit se
ipsum. Similiter ergo nec pater se ipsĩ
nouit. nec sp̃s sẽs eum nouit: si solus fi¬
lius patrem nouit. S nõ ẽ.ita. Quia ein

Expanded text:
nemo novit Filium nisi Pater; ergo nec Spiritus nemo novit Filium nisi Pater; ergo nec Spiritus sanctus novit Filium, nec ipse Filius novit se ipsum. Similiter autem nec Pater se ipsum novit, nec Spiritus sanctus eum novit, si solus Filius Patrem novit. Sed non est ita. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
enim idem aplł ait. que stulta sunt mun¬
di elegit deus. ut ꝑdat sapientia. ⁊ in fir¬
ma mundi elegit deus ut confundat forcia:
& ea que non sunt. ⁊ ea que sunt destrue¬
ret. S quare hoc: Qina ita placint sibi.
Ipse enim cui uult miseretur: ⁊ quem uult
indurat. Elegit iacob quia uoluit: reꝓba¬
uit esau quia uoluit. Non ẽ. enim uolen¬
tis uoluntas. neq currentis ẽ. cursus. Si
bene uolumus di ẽ : si bene currimus eiꝰdẽ
est. Sequitur. Onna m tradita sunt apa¬
tre meo. Idoq celi terreq me quoq dnin
eẽ non dubium ẽ. Sed̃m hoc enim quod
homo ẽ. non solum patre s etiam angłis
minor ẽ. Dicit gͥ seđ̃m hoc quod homo est
omnia michi tradita sunt apatre meo.
S dieit aliquis. Quis es tu. uł quis ẽ. pat̾
tiis : Cui ipse. Nemo inquit nouit filiu
nisi pat̾. neq patrem quis nouit nisi filius.
ce eui uoluerit filius reuelare. & ille. Si

Expanded text:
enim idem apostolus ait: « Quae stulta sunt munenim idem apostolus ait: « Quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut perdat sapientia; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret . » Sed quare hoc? Quia ita placuit sibi. Ipse enim cujus vult, miseretur, et quem vult indurat: elegit Jacob quia voluit; reprobavit Esau quia voluit. Non est enim volentis voluntas, neque currentis est cursus. Si bene volumus, Dei est; si bene currimus, ejusdem est. Sequitur: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo: ideoque coeli terraeque me quoque dominum esse non dubium est. Secundum hoc enim quod homo est, non solum Patre, sed etiam angelis minor est. Dicit igitur secundum hoc quod homo est, omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Sed dicit aliquis: Quis es tu, vel quis est Pater tuus? Cui ipse: Nemo, inquit, novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Et ille: Si