comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta dãpnatoꝵ. & caluarie.i. decollatoꝵ sũpse¬
re nom̃. ꝓpt̾ea autẽ ibi crucifixus : dñs.
ut ubi priꝰ erat area dãpnatoꝵ. erig̾ent᷑ uerilla
martyrii. & qͦmͦ ꝓ nob̾ maledictũ crucis fac¬
tus est &. flagellatꝰ & crucifixus: sic ꝓ om̃iũ sa¬
lute qͣsi noxitis int̾ noxios crucifigit᷑. Et dabã
ci bibere mirratũ uinũ: & ñ accepit. Ds̃ loqͥt᷑
ad iherłm. Ego te plantaui uineã meã uerã:
qͣm facta es in amaritudinẽ uitis alieneꝰ Uma¬
ra uitis. amarũ uinũ fec̃: qđ ꝓpinat dño iħu.¬

Expanded text:
sumpsere nomen. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii: et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus, et crucifixus, sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigitur . Et dabant ei bibere myrrhatum vinum, et non accepit. Deus loquitur ad Hierusalem: Ego te plantavi vineam meam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae ? Amara vitis amarum vinum fecit, quod propinat Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
apłs qͥtqͦt enĩ in xp̃o baptitati estis xp̃m indu¬
istis. & isayas dño de electis om̃ib. his uelut or¬
nam̃to uestieris: potest in hoc utroq dni ha¬
bitu inimicoꝵ qͥdẽ sententia ꝓbroso. s ipsiꝰ dñi
electione gloriosissimo. oñis electoꝵ eiꝰ multitudo qͣ
in martyres uenerandos & ceterã fideliũ plebem
distinguit᷑ aptissime designari. Alba & eni ueᷤ¬
te induit᷑. cũ munda iustoꝵ confessiõe circũdat᷑.¬

Expanded text:
 Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis , » et Isaias Domino de electis: « Omnibus his velut ornamento vestieris , » potest in hoc utroque Domini habitu, non inimicorum quidem sententia probrosa, sed ipsius Domini electione gloriosissima, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caetera fidelium plebe distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessio
Abbreviated transcription (Latin):
dit pilatꝰ iħm: &. flagellauit. Ac deinde subuing̃.
& milites plectentes coronã de spinis: imposuer̃
capiti eiꝰ. & cet̾a. Qd quidẽ ideo fecisse atq ideo
ut satiati penis &. obꝓbriis eiꝰ uidei. mortẽ euis
ultra sitire desisterent. Hoc aut̃ factũ est. ut
qr scriptũ erat multa flagella peccatoꝵ: illo
flagello nos a u̾berib lib̾arem᷑. dicente sc̃ptura.
flagellũ ñ apꝓpinquabit tab̾nacło tuo. Milite ᷤ
aut̃ duxert̃ eũ in atriũ p̃torii.&. conuocant
totã cohortẽ. & indunt eũ purpura. & impont̃¬

Expanded text:
deinde subjungit: Et milites plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et caetera. Quod quidem ideo fecisse, atque idesse, ut satiati poenis et opprobriis ejus Judaeis mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est, ut quia scriptum erat: Multa flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Milites autem duxerunt eum in atrium praetorii, et convocant tota
Abbreviated transcription (Latin):
siue alapis uideoꝵ: cedit᷑ etiã nc̃ blasphemiis
exhonorat᷑ atq irritat᷑ obꝓbriis. Ue lauer̃t aut̃
faciẽ eiꝰ. ñ ut eoꝵ ille scelera ñ uideat: s ut a se
ipsi sic̃ quondã moysi fecert̃. gr̃ãm cognitio¬
nis eiꝰ abscondant. Si enĩ credent moysi: cre¬
derent forsitan & dño. Qđ uelam̃tũ uiq ho¬
die manet suꝑ cor eoꝵ ñ reuelatũ. Nob̾ autẽ
in xp̃m credentib ablatũ ẽ. Neq enĩ frust᷑
eo moriente uelũ tẽpli scissũ ÷ mediũ: & ea quȩ
toto legis tẽpore latuerant. & abscondita car¬
nali isrł fuerãt: noui testam̃ti cultorib st̃ pa¬
tefacta scĩs scõꝵ archana. Qd uͦ dicunt ei pro¬
phetiza. & iuxta alios euangłistas ꝓphetita.
quis ÷ qͥ te ꝑcussit: quasi in contumeliã facuĩt
dispensante qͥ patit᷑ oĩa ꝓ nob̾ fiunt: ut sic̃
petrus hortat᷑ xp̃o in carne passo nos cogita¬
tioẽ armem᷑. atq ad toleranda ꝓ noĩe eiꝰ irri-¬

Expanded text:
sive alapis Judaeorum, caeditur etiam tunc blasphemiis exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se ipsi, sicut quondam Moysi fecerunt , gratiam cognitionis ejus abscondant; si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum , nobis autem istum credentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Quod vero dicunt ei: Prophetiza, et juxta alios evangelistas: Prophetiza quis est qui te percussit; quasi in contumeliam faciunt dispensante quae patitur, omnia pro nobis fiunt, sicut Petrus hortatur: Christo in carne passo nos eadem cogitatione armemur, atque ad toleranda pro nomine ejus irri
Abbreviated transcription (Latin):
uestis sui redẽptoris solet appellari. numꝗͣ
ualeat disrũpi: quin potiꝰ & si udei. si gentileᷤᷤ
si heretici. si mali catholici humilitatẽ dñi
saluatoris contẽpnant. eiꝰ tam̃ usq ad consũma¬
tionẽ scłi in illis quos sors electioĩs inuenerit
inuolata sit ꝑmansura castitas. Et cepert¬

Expanded text:
quae vestis sui Redemptoris solet appellari, nunquam quae vestis sui Redemptoris solet appellari, nunquam valeat disrumpi. Quin potius et si Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem in illis, quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura castitas. At
Abbreviated transcription (Latin):
patris. Summus aut̃ sac̾dos scindens uestim̃¬
ta sua. ait. Quid adhuc desid̾amꝰ testes: Au¬
distis blasphemiã. Quẽ de solio sacerdotali
furor excusserat: eadẽ rabies ad scindendaᷤᷤ ueᷤ¬
tes ꝓuocat. Scindit uestim̃ta sua: ut ostendat
iudeos sac̾dotalẽ głam ꝑdidisse: & uacuã sedẽ
hab̾e pontifices. S & consuetudinis iudaice
est. cũ aliqͥd blasphemiȩ & qͣsi contra dm̃ au-¬
dierint. scinde uestim̃ta sua. Qđ paulũ quoq
& barnaban qͥndo in licaonia deoꝵ cultu ho¬
norabant᷑. fecisse legimꝰ. Herodes aut̃ qr ñ de¬
dit honorẽ dõ. s adquieuit ĩmodato fauori
popłi: statim ab angło ꝑcussus ẽ. Altiore aut̃
misterio factũ est. ut in passiõe dñi pontifex
iudeoꝵ. sua ipse uestim̃ta discid̾it: cũ tunica
dñi nec ab ipsis qͥ eũ crucifixere militibus
scindi potuerit. Figurabat᷑ enĩ qd sacerdotiũ
iudeoꝵ ꝓ scelerib ipsorũ pontificũ e̾ẽt sein¬
dendũ: & a suȩ statu integritatis om̃ino dis

Expanded text:
autem sacerdos, scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes? Audistis blasphemiam. Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eadem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotalem gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis judaicae est, cum aliquid blasphemiae et quasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua, quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus ; Herodes autem quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est . Altiore autem mysterio factum est ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestimenta disciderit, cum tunica Domini nec ab ipsis, qui eum crucifixere, militibus scindi potuerit. Figurabatur enim quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae
Abbreviated transcription (Latin):
quinnusquam scđ̃m naturam nascendi uirginitas.
ubi fecunditas p̃dicatur: neq fecunditas ubi uir¬
ginitas integra conseruatur. Idõq totum super¬
excellit de illa quȩ dicunt᷑: quia sunt diuina atq
ineffabila. Unde uirginitas & fecunditas ꝓlis.
suꝑ eminens nouitas ẽ: quamqͣm humanum cer¬
nat᷑ eocarne qͦd nascitur. U erumtam̃ osi mag¬
nificentior multum uirginitas inmaria ꝓpter
it̾ȩuangłirando suo commendat eloquio: uer¬
bum quod inpͣincipio erͣat os u̾bum eratapua
dm̃. & deus erat u̾bum. Hoc quippe u̾bum quod
erat in pͥncipio. o apud dm̃ erat .&. deus erat uͦ¬
bum: ipsum dm̃ genuit beata os głosa uirgo
maria. exse caruem factum. Id circoos uirgini-¬
tas longe sacratiorꝰos uirgnitas or fecunditas
ut ita dicam multo in estabilior: quam suo po¬
tuerit ille explicare eloquio. U erin tatnen
quanto uirginitas cognatior uirginitati: tanto
beatus ȩuuangłista cẽceris eycellentior os uicinior

Expanded text:
qui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter it; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogent filiȩ. quas lacte nutris: tu ea meluis
reserabis: quȩ nescio siꝑspeciem aliqͦm certeaut in
spũ iudisti. Unde uos ofiliȩ pulsate matrem p̃ci¬
b÷ pulsate ad ostium inuitantis amici: si quomͦ tan¬
dem uobis aꝑiant᷑ quȩ reserata sunt matri. Ue¬
runtam̃ dehis quid plura dicam: Omnia salua¬
toris gesta. & beate marie obsequia: nec non actꝰ
uitȩ ȩreuuangłio didicistis. Et nunc quid suꝑ:
ut abaliquo doctore requiratu:De assumptioe¬

Expanded text:
interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptio
Abbreviated transcription (Latin):
dominum ex maria uirginẽ: Et oñia iucu &¬
ñta quo usq fuit ĩ mundo dism taxa. dixuut
efferunt p̃coniis: Porro aberordio scteuuanglis
gabrielem archangłm colloquentem marie
audistis: & de inceps reliqua omĩa plenius audifs.
Ad p̃sepe quoq opaula te teste nato pue o. mul¬
titudinem angłoꝵ inter crepundia noui partus.
o querelas nescũ ploratus. ꝓfescenninis gła in
excelsis dõ. os int̾ra pax hominib bone uolun¬
disti: Pastoribus insuꝑ euuanglizantib credidisti
magos p̃terea tria deferentes munera. inuisiõẽ
beatis oculis conspex isti: ipsa eadem munera be¬
ne intelligendo uotis omnib fide dõ obtulisti.
Nam es cum eisdem magis dm̃ puerum inp̾sẽpe
ad orasti. Sed forte conquesta: me delatorem qͦd te ꝓ
lebas teste conscientia: mͥ narrare antep̃sepium ubi
plur imum lacrimata es non deberes. Qm̃ ut uerũ
fateoͣr.ap̃i p̃conia etiam siuoluero adiuratur. ne¬
q tuas laudes omnino tacere queo. Iccirco tuȩ ce

Expanded text:
m ex Maria virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae volundisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Allebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te
Abbreviated transcription (Latin):
res os erumpnas. felix os̃ suauis refectio ani
ascendit᷑ rogo gaudete: quia ut ita fatear
ineffabiliter sublimata. cum ap̃o regnat
inet̾num. Regina mundi hodie de terris
&s de p̃sentiscło neqͣm eripitur. Itum
dico gaudete:qͥa secura de sua inmarcesci.¬
bili gloria. adcȩli iam ꝑuenit palatium.
Eaultate inquam acgaulete: es lecetur omis
orbis: qͥa hodie nobis omib eius int̃uenien¬
tib m̾̃itis. salus aucta ẽ. Il obis quoq diligen¬
tib eam: honor os uirtus una cum reliquit
iurginib sacris. amplior pͥste̾tur: &s gratia.
A circo dilectissime letamini os lauddate. qi
sidm̃ ore ꝓphetico inscĩs suis laudare iube¬
m: multo magis eum inhac celebritate beate
iurginis matris oportet cũ hymniso canticis

Expanded text:
res et aerumnas felix et suavires et aerumnas felix et suaviascendit. Rogo, gaudete, quia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor et virtus una cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis
Abbreviated transcription (Latin):
eremplum ꝑfectionis uirginib. sit. Conuersat᷑
aut̃ cum testib scẽ resurrectionis: & ipsa testis:
conuersatur cum senatorib cęli infra curiam pa¬
disi. sub sp̃s scĩ disciplina &r magistĩo totuis diui¬
nȩ maiestatis. Inuenitur pͥma beata maria int̾ .uii.¬
pascha dignissime celebrabatur. Ibi quippe
manebant cum maria matre ihu
donec induerent᷑ uirtute ȩxalto seꝑ aut eiai un
orare: qui dudum cum dño conuersantes. uir¬
tutib qs miraculis pasc eb antur. Et bene ꝑ¬
seuerantes inoratione nichil hesitanͣs: donecͭ
accipent munerasp̃s scĩ quȩ poscebant. Quos
os uos ofiliȩ imitamini: quȩ inscola ap̃i ꝑma¬
nere uo iustis. Perseuera te inorationibus
unanimiter iuuentes: quo usq intrare pos¬
sitis gaudia ȩte̾nȩ uitȩ. quo beata uirgo fe-¬
liciter hodie introuut alternantib ymni¬
dicis angłorum choris. infra pascua eterne
uiriditatis. ubi una sociecas omnium suꝑnaꝵ.⁊
ubi dulcis sollẽpnitas angłorum: ubi pꝰ labo¬

Expanded text:
exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinae majestatis. Invenitur prima beata Maria inter pripascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesudonec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imitamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labo
Abbreviated transcription (Latin):
cem grata societas os floridus aspectus: nec non
os uenustus conuersandi uernans alternatim
pudicitiarum splendor decoratus. Ina siqui-¬
dem uirtus uirgititatis in ambob sed altera pro¬
portio inmaria. Altera quidem qͥa fecondior:
sed ipsa. Ipsa uero. sed altera: Quia ossi psa ea¬
demq incorruptiõ: tam̃ fecunditaᷤ integritas. lon¬
ge głosior quam uirginitas. Iccirco os fecun¬
ditas in illa tota de ifica ẽ: os uirginitas. A uo

Expanded text:
cem grata societas et floridus aspectus? necnon cem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
nem domini unum procerto est. qͥa uirgo
scã corpore ac m̃te ꝑmansit: Qͣm sane angłs
gabriel ac sicelestis paranimphus intactam
ꝓp̃c eam de cruce commisit. uirgo uirginem
seruauit. suisq ei deseruiuit osequĩs: non qͦd
eximiuis ille scõrũ chorus apłorum de seruerit.
inter quos post resurrectionem intrans os exiẽs.
familiarius contulit de Mp̃i incarnatione. Tanto
si quidem uerius. quanto abinitio plenius ꝓspm
os in omnẽ edocti ꝑuenerint ueritatem. Quam
sane beatam uirginem. o si om̃s uenerati sunt
discipłi. eiq famulabant᷑ osfitio dilectionis: iohan¬
nes tam̃ amplius ac specialius. usq ad finem uitȩ.
qui sibi commissam accepit insuam quasi ma¬
trẽ filius: cuius benignus magister de cruce.
mulier inquit ecce filius tiuus. ad discipulũ aut̃
ecce mat̾ tua: ut uirgo uirgini cohereret: et
deseruiret officiosissime cura adoptionis. Non
enim pudicissima uirginitas alicui discipłorum
rectius quam uirgini comm̃dat᷑: ut eẽt ad inui¬

Expanded text:
erit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam a, cui Christus eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Set in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invi
Abbreviated transcription (Latin):
castellũ. uͥgo maria fuit. Quãuus enĩ multe alie
⁊ murũ u̾ginitatiᷤᷤ habeãt ⁊ tͣrẽ humilitatis.
id ÷ & uͥgines sint ⁊ humiles. tam̃ salua uͥgini¬
tate matres esse non possunt. neq filios
gen̾are qd̾ ista sola fec̃. Ridõ castellũ hoc meri¬

Expanded text:
aria. Quamvis enim multae aliae et murum virginitatis habeant, et turrim humilitatis, id est, virgines sint et humiles, tamen salva virginitate matres esse non possunt, neque filios generare, quod ista sola fecit. Et ideo castellum hoc meri
Abbreviated transcription (Latin):
dño. Iã ñ turbabit᷑ fugiens cũ eo in egyptũ a fa
cie herodis: qi ipse ascendit in cęlũ: & herodes
descendit ad infernũ a facie eiꝰ. Iã ñ turbabitur
erga plurima quȩ fecert̃ filio suo uidei: qr om̃ia
subiecta st̃ ei. Iã filiꝰ marie a uideis. uł militib

Expanded text:
no. Jam non turbabitur fugiens in Aegyptum cum eo a facie Herodis, quia ipse ascendit in coelum, et Herodes descendit ad infernum a facie ejus. Jam non turbabitur erga plurima quae fecerunt filio suo Judaei, quia omnia subjecta sunt ei. Jam filius Mariae a Judaeis vel militib
Abbreviated transcription (Latin):
assũpsit: que sine fine ĩcõmutabilis. atq ĩcorrup¬
tibilis ꝑmanebit. Alii quẽ libet esurientẽ ł si¬
tientẽ cibo łpotu ext̾̃iori reficiunt: ista ho¬
minẽ dm̃ humauitꝰ ĩdigentẽ. ñ solũ ext̾iorib
cibis ł potib pauitꝰ. uerũ etiã uit̾iori suo lac¬
nis oꝑuit: esurientem pauit. sitientẽ lacte po¬
tauit: ifiriũ ꝑ̃fantiã. & lacentẽ ñ solũ uisi¬
tauitꝰ.s etiã balneando. fouendo. leniendo. ges¬
tando freq̃ntaũ: ut nũto de ea dicat᷑. Marcha
autẽ satagebat circa freq̃nis ministeriũ. Com¬
p̾henso. et crucifixo. quasi in carcere
posito affuit. sic scͥptũ ẽ.. Stabat autẽ
iuxta crucẽ ihu. mnat᷑ eiꝰ. Int̾ hec aut̃ sollicita erat
et turbabatur cũ fugeret in egiptũ a facie he¬
rodis: qͥ suũ talẽ filiũ iõ ꝑ sequebat᷑ ut multos

Expanded text:
assumpsit, quae sine fine incommutabilis atque incorruptibilis permanebit. Alii quemlibet esurientem vel sitientem cibo, vel pota exteriori reficiunt; ista hominem Deum humanitus indigentem, non solum exterioribus cibis vel potibus pavit, verumetiam interiori suo lacnis operuit, esurientem pavit, sitientem lacte potavit, infirmum per infantiam jacentem non solum visitavit, sed etiam balneando, fovendo, leniendo, gestando frequentavit, ut merito de ea dicatur: Maria autem satagebat circa frequens ministerium . Comprehenso, et crucifixo, quasi in carcere posito adfuit, sicut scriptum est: Stabat autem juxta crucem Jesu mater ejus . Inter haec autem sollicita erat, et turbabatur, cum fugeret in Aegyptum a facie Herodis, qui suum talem filium adeo persequebatur ut multos
Abbreviated transcription (Latin):
maris. more eoꝵ qͥ de clamatoriȩ in ȩccłis so¬
lent loqͥ ad popłm: qđ utiq genus dõcendi
needũ attigerã.S qͥa negare nequeo qͥcqͥd in¬
iungitis nimia ur̃a deunctꝰ dilectione. expe¬
riar quȩ hortamuni: affectu ĩfantiũ more
balbucientiũ. qͥ que cũq audierint fari gesti¬
unt. cũ necdũ possint ad plenũ u̾ba formare.:

Expanded text:
Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tes cognosceret. Ad ultimũ turbata ẽ. ualde.
& iusta symeonẽ suã ipsius aĩam ꝑtransiuit
gladiꝰ. cũ uid̾et suũ talẽ filiũ cõphendi. ligari.
flagellari. conspui. spinis coronari. derideri
colaphizari. crucifigi. mori. sepeliri. Uñ eicõ¬
gruit qd̾ dictũ ẽ. MaRtha martha sollici¬
ta es: & turbaris gͣ plurima. Nemo uͦ dubi¬
bat ꝑ theoriã que ẽ pars mariẽ. Hoc ẽ. qͦd
martha cõq̃rit᷑. qͦd eam soror reliq̃rit solam
ministrare: & eiꝰ auxiliũ ĩ ministerio flagi¬
tat. Hec de parte marthe. Porro de parce
Makle q̃ optrina p̃dicat᷑. qͣnta ł qͣlis fuerit in
beata maria qͥs digne loq̃tur: Si talis ẽ. ut
diximꝰ imino qͥa melior ẽ qͣm diximꝰ ĩ beata
cat᷑: Oqͣm magna inulcitudo dulcedinis dei

Expanded text:
a est valde, et juxta Simeonis vocem, suam ipsius animam pertransivit gladius , cum videret suum talem filium comprehendi, ligari, flagellari, conspui, spinis coronari, derideri, colaphizari, crucifigi, mori, sepeliri. Unde bene ei congruit quod dicitur: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Nemo vero dubiper theoriam, quae est pars Mariae, hoc est quod Martha conqueritur quod eam soror sua reliquerit solam ministrare, et ejus auxilium in ministerio flagitat. Haec de parte Marthae. Porro de parte Mariae, quae optima praedicatur, quanta vel qualis fuit in beata Maria, quis digne loquatur? si talis est, ut diximus, imo quia melior est quam diximus, in beata catur? O quam magna multitudo dulcedinis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ conuersatio eius post ascensionem ꝓpige.
neralit᷑ cum apłis fuit. ꝗquo usq disꝑgunt᷑ sicuti
lucas meminit dicens: quod regressi quidem ã
monte oliueti. ierosolimam uen̾unt: & ascender̃
incenaculum ubi manebant petrus os iobannes.
lacob & andreas. philipus or thomas. bartholome̾
os matheus. iocobus alphei &s simon zelotes. o uidas

Expanded text:
tio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jacobus Alph
Abbreviated transcription (Latin):
es de aliis quibuslibet locis scripturarũ fir¬
mare conantur: qͦd hi iamcum ap̃o regnent
resuscitat in et̾na societate. Qđ quia dõ nichil
ẽ impossibile. nec nos de beata maria factum
abnuimus. qͣmqͣm ꝓpt̾ cautelam saluafide pio
magis desiderio oꝑinari oporteat. qͣm incon¬
sulte definire qͦd sine ꝑicło nescitur. I nde de
his exquib certi sumus. tantis ꝑloqͣͥmur adey¬
hortationẽ urãm qualicunq sermone ad edifi¬
cationẽ os laudem nominis dei: ut os religio
conseruet᷑ ꝓfamulatu: or de uotio augeatur. ꝓ
affectu. Qm̃ hȩc est uirgo sola quȩ interemit¬

Expanded text:
et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affiret de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae
Abbreviated transcription (Latin):
temere de finire uelimus auctoritate nr̃a qđ ñ
euuang ũo resurrȩxisse credimus. sedutrum re¬
dierunt interrȩ puluerem certum non ha¬
bemus: nisi qͦd legimꝰ quia multa corpora scõꝵ
qͥ dormierant surrȩrerunt. ac uenerunt insãc¬
tam ciuitatem scilicet ierłm: & apparuerunt
multis. De quib ꝓfecto non nulli doctorũ
senserunt. etiam os insiuis reliquerunt scrip¬
tis: qͦd iam in illis ꝑpetua sit completa resur-¬
rectio. Fãtentur enim qͦd ueri testes ñeẽnt:
nisi os uera eẽt eorum resurrectio. U nde
cs beatus petrus dixisse legitur: cum de da¬
uid loqueretur intestimoniũ: os sepulchrũ
inqͥt eius apud nos ẽ: quasi non sit ausus di¬
cere qͦd ipse aut corpus apud nos ẽ. sed tan-¬
tum sepulchrum. quo conditus fuerat. Hĩc
aiunt resurrexisse os ipsum cum cetęris scĩs:
os idõ uacuum remanssisse mausoleum. uti
nunt beatȩ mariȩ cernitur. Qͦd sanefactũ.

Expanded text:
temere definire velimus auctoritate nostra, quotemere definire velimus auctoritate nostra, quoelio teste resurrexisse credimus. Sed utrum redierint in pulverem terrae, certum non habemus, nisi quod legimus: Quia multa corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, scilicet, Jerusalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum,
Abbreviated transcription (Latin):
ufuit acorpore. Monst ratur
montem Mon os montem oliueti posita. quam ͤ tu¬
õpaula oculis aspȩxisti. Ubi ineius honore fa-¬
bricata ẽ eccłia miro lapideo tabulatu: inqua
fuise sepulta ut scire potestis ab hominib ibi¬
dem p̾dicat᷑: sed nunc uacuum ẽẽ cernentib
ostentitur: Hȩc iccirco dixerim. quia multi nos¬
⁊rorum dubitant utrum assumpta fuerit simul
cum corpore: an obierit relicto corpore. Qͦm
aut̃ uł quo tempore. aut aquib ꝑsonis scissi¬
mum corpus eius inde ablatum fuerit. uł ubi
trans positum. utrũ ue resurrexit nescitur.
Quamuis nonꝰ ulli astruere uelint eam iamresus-¬
celestib uestiri. Q Ed os de beato iohanne euuã¬
glista eius ministro. cui uirgini a xp̃o uirgo. cominis¬
sa est plurimi asseuerãt: quia insepulchro eius ut
fert᷑ non nisi manna inuenitur. quod oscaturire
cernitur. Veruntam̃ quid horun uerius cen¬
seatur ambiguus. Melius tam̃ dõ totum cui
nichil impossibile ẽ cominittimus. qͣmaliud

Expanded text:
uit a corpore. Monstratur amontem Syon et montem Oliueti posita, ubi o Paula, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ibidem praedicatur: sed nunc vacuum it, ‘idcirco dixerim, quia multi nostrorum dubitant utrum assumpta fuerit simul cum corpore an obierit relicto corpore. Quomodo autem uel quo tempore aut a quibus personis sanctissimum corpus eius inde ablatum fuerit uel ubi transpositum utrumue resurrexerit nescitur, quamuis nonnulli astruere uelint eam iam resusestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plurimi asseverant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ita uerũ sit. ut nicħ uerius fides xp̃iana crebere
possit:. ponamꝰ tamen aliqua de euuangelio. uir-¬
ginitatis ipsius & humilitatis testimonia. Quippe
cũ ab angelo filius ei ꝓmuteret᷑. respondit. Quomͦ
fiet istud qͣm uiru̾ non cognosco : Si cuilibet
desponsatȩ uirgini in animo nubere disponen
ti diceretur filiũ habebis: ñ miraret᷑. neq uiter
rogaret quom illud fieret: utpote que se de¬

Expanded text:
ita verum sit, ut nihil verius Christiana fides credere ita verum sit, ut nihil verius Christiana fides credere possit, ponamus tamen aliqua de Evangelio, virginitatis ipsius et humilitatis testimonia. Quippe cum ab angelo filius ei promitteretur, respondit: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ? Si cuilibet virgini desponsatae in animo suo disponenti nubere diceretur, filium habebis, non miraretur, nequrogaret quomodo istud fieret, ut pote quae se de
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ. Castellũ enĩ dicit᷑ quelibet turris et murꝰ
in circuitu eiꝰ. Que duo sese inuice̾ defendunt:
ita ut hostes ꝑ murũ ab arce. et a muro ꝑ arcẽ
arceant᷑. huiusmodi castello ñ incongrue uirgo
maria assimilat᷑. quã uirginitas mentis & cor
qua corrũꝑet᷑ illecebra Et quia uirginitatẽ
cũ libido non possit solet impugnare suꝑbia:
est in eadẽ uirgine turris humilitatis. que a
muro uirginitatis omnẽ repellat suꝑbiã. et
quia humilitate̾ cũ suꝑbia non possit solet
impugnare libido: murꝰ uirginitatis a t̾re
humilitatis omne̾ repellit libidine̾. Itaq hec
duo. murus uidelicet uirginitatis & turris
humilitatis ab alterutro muniunt᷑. ut nũ¬
quã in humili uirgine fuerit. nec suꝑba uir¬
ginitas. nec inquinata humilitas. s semꝑ in
eade̾ ꝑmanserit. & humilis uirginitas. et
uirgo humilitas. Quãiuis au quod dicitur

Expanded text:
pimus. Castellum enim dicitur quaelibet turris, et murus pimus. Castellum enim dicitur quaelibet turris, et murus in circuitu ejus. Quae duo sese invicem defendunt, ita ut hostes per murum ab arce, et a muro per arcem arceantur. Hujusmodi castello non incongrue Virgo Maria assimilatur, quam virginitas mentis et corqua corrumperentur illecebra. Et quia virginitatem, cum libido non possit, solet impugnare superbia, est in eadem virgine turris humilitatis, quae a muro virginitatis omnem repellit superbiam. Et quia humilitatem, cum superbia non possit, solet impugnare libido, murus virginitatis a turre humilitatis omnem repellit libidinem. Itaque haec duo, murus videlicet virginitatis et turris humilitatis ab alterutro muniuntur; ut nunquam in humili Virgine fuerit nec superba virginitas, nec inquinata humilitas: sed semper in eadem permanserit et humilis virginitas et virgo humilitas. Quamvis autem quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ mulier quedã martha nomine excepͣ illũ in
N scriptura sacra res una & eade multoti¬
ens inuenit᷑ diuersa significare: sicut leo. hedꝰ.
ignis. aqͣ uel etiã sol. et alia multa. Est enĩ leo
de tͥbu iuda: ẽ leo qui circuit querens quẽ deuo¬
ret. Est hedꝰ emissariꝰ qui peccata nrͣa portauit:
ẽ hedꝰ a sinistͥs qui dampnat᷑. Est ignis quẽ dñs
misit in terrã. & quẽ uult ut ardeat: est igniᷤᷤ
qui suꝑ impios cadit. ut ñ uideant solẽ. est aqͣ
cuius flumina fluunt de uentre credentis:
ẽ aqua cuiꝰ tempestas ñ nos demergat. est sol
iusticie qui nos illuminet: ẽ sol qui nos non
urat ꝑ diem Licet gͦ castellũ alias malu̾ sig¬
nificet. ut ilidꝰ de qͦ dicit᷑. ite in castellũ. uͥ &
quod addit᷑ quod contra uos est. plane manifestat
quid significet: tamen hic castellũ in quod intͣuit
inc. singularẽ & intemeratã uirginẽ eiuid̾e iħu ge-¬
nitͥcẽ salua scͥpturaꝵ regula ꝑ similitudine̾ acci-¬

Expanded text:
lier Martha nomine excepit illum in n Scriptura sacra res una et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis et aqua, vel etiam sol et alia multa. Est enim leo de tribu Juda, est leo qui circuit quaerens quem devoret. Est haedus emissarius qui peccata nostra portavit, est haedus a sinistris qui damnatur. Est ignis quem misit Dominus in terram, et quem vult ut ardeat; est ignis qui super impios cadit, ut non videant solem. Est aqua cujus flumina fluunt de ventre credentis; est aqua cujus tempestas non nos demergit. Est sol justitiae, qui nos illuminet, est sol qui nos non urat per diem. Licet ergo castellum alias malum significet, ut illud de quo dicitur, Ite in castellum, ubi et additur, quod contra vos est , plane manifestat quid significet, tamen hic castellum in quod intravit Jesus, singularem et intemeratam virginem ejusdem Jesu genitricem salva Scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc de uirginitate: De humilitate uͦ dicendũ
est. qd cũ ab angło salutaret᷑. mat̾ dĩ elig̾et᷑.
qͦmͦ fieret salua uͥginitate. cui tantũ tumebat
doceret᷑. benedicta suꝑ om̃s mulieres p̾dicare¬
tur: respondit. Ecce ancilla dñi.⁊ alibi. Quia¬
respexit. hu. an. sue. O sublimis uirgo mater
dei: o humilis mat̾ ancilla dei. Quid sublimiꝰ
castellũ hoc magdalũ fuisse arbitrantur.
a quo maria magdalene cognominat᷑. Qd̃
si uerũ est. predicte int̾pretanioĩ famulatur.
Magdalus enĩ turris int̾p̃tat᷑: ⁊ humilitati co¬

Expanded text:
De humilitate autem dicendum quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei eligeretur, quomodo fieret salva virginitate, cui tantum timebat, doceretur, benedicta super omnes mulieres praedicaretur, respondit: Ecce ancilla Domini. e suae . O sublimis virgo mater Dei! o mater humilis ancilla Dei! Quid sublimiuscastellum hoc Magdalum fuisse arbitratur, a quo Maria Magdalena cognominatur: quod si verum est, praedictae interpretationi famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati co
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: & corrente uoluptatis sue potabat᷑. Nec
mirũ qm̃ ap̃ eã ĩmo ĩtra eã erat fous uite¬
de quo manabat tanta ꝑfectio utriꝰq uite. Circa plu¬
rima ut martha occupabat᷑: circa unũ ut maria
delectabat᷑: qr unũ ÷ necessariũ. Pluruna auferun¬
tͣ: unũ manet. Singłarit̾ gͥ partẽ marthe ꝑegit:
singłarit̾ optimã partẽ mariȩ elegit. S pars mar

Expanded text:
rente voluptatis ejus potabatur . Nec mirum; quoniam apud eam, imo intra eam erat fons vitde quo manabat cuncta perfectio utriusque vitae. Circa plurima, ut Martha, occupabatur; circa unum, ut Maria, delectabatur, quia unum est necessarium ; plurima auferuntur, unum manet. Singulariter igitur partem Marthae peregit, s
Abbreviated transcription (Latin):
plenisime nobis exposueĩt: duas in scã eccłia ui¬
tas designant. Marcha scił actiuã: magia con¬
tẽplatiuuã. Ista laborat ad exibenda indigenti
onũa humauitatis officia: illa uacat. & uidet
qm̃ ds̃ ẽ. Ista circa ext̃iora ocupat᷑. illa iit̃iora
cõtemplat᷑. Sic̃ aut̃ dĩ mat̃ ẽ. singularis. ita
sorores typum tenent. ĩ ea extitit singularis.

Expanded text:
plenissime nobis exposuerunt, duas in S. Ecclesia vitas designant: Martha scilicet, activam; Maria, contemplativam. Ista laborat ad exhibenda indigenti omnia humanitatis officia; illa vacat et videt quoniam Deus est. Ista circa exteriora occupatur; illa interiora contemplatur. Sicut autem mater Dei et singularis; ita sorores typum tenent, in ea exstitit singularis.
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso st̃ oĩa. Partes uͦ eiꝰdẽ uniu̾sitatu᷑. ⁊ in¬
tͥnsecꝰ in corpora lit̾ adiuuant᷑. uł potiꝰ fuint ut
nat᷑ȩ sinit ⁊ extͥcsecꝰ corporalit̾ qͦ se meliꝰ habeãt
sic̃ alim̃tis. agricultura. medicina.⁊ quecũq
ꝙe᷑ ad ornatũ fuint ut ñ solũ saluȩ ac fecundio¬
res: uerũ &̃ decentiores sint.  Sp̃uał aũt cixa¬
ta natura si ꝑfecta atq atq beata ẽ.: sic̃ angłoꝵ¬

Expanded text:
et in ipso sunt omnia. partes uero eiusdem uniuersitatis et inet in ipso sunt omnia. partes uero eiusdem uniuersitatis et intrinsecus incorporaliter adiuuantur, uel potius fiunt, ut naturae sint, et extrinsecus corporaliter, quo se melius habeant, sicut alimentis, agricultura, medicina et quaecumque etiam ad ornatum fiunt, ut non solum saluae ac fecundiores, uerum etiam decentiores sint. Spiritalis autem creata natura si perfecta atque beata est, sicut ang
Abbreviated transcription (Latin):
praua. ut de hoc de subditis uł cũ subditis agãt.
qd̾ naturȩ ordo poscit in oĩb iubente illo oui sub¬
dita st̃ oĩa. Pro inde illi in illo ueritatẽ incõm uta¬
bilẽ uident. & scđm eã suas dirigt̃ uoluntates.
fiunt gͦ illi participes et̾nitatis: ueritatis uo¬
luntatis eiꝰ semꝑ sine tp̃r ⁊ loco. Mouent᷑ aut̃ eiꝰ
imꝑio &̃ tẽporalit̾. illo ñ tẽporalit̾ moto. nec
ita ut ab eiꝰ ꝯtẽplatioe resiliãt aut defluãt. sed
simul & sine loco ac tp̾r ꝯtẽplant᷑. & eiꝰ in inferio¬
rib iussa ꝑficiunt. mouentes se ꝑ
autẽ ꝑ tẽpus ⁊ locũ qͣntũ eoꝵ ꝯgru
ut sine suo iussu ł ꝑmissũ nichil faciãt. Hat᷑a gͥ
uniu̾sitatis corporał ñ aduiuat᷑ extrisecꝰ corpora¬
lit̾. Neq enĩ ÷ ext eã ullũ corpꝰ. Alioqͥn ñ: uni¬
u̾sitas. Intrinsecꝰ aut̃ adiuuat᷑ incorporalit᷑. dõ
id agente ut õino nat᷑a sit. qm̃ ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ

Expanded text:
praua, ut hoc de subditis uel cum subditis agant, praua, ut hoc de subditis uel cum subditis agant, quod naturae ordo poscit in omnibus iubente illo, cui subiecta sunt omnia. proinde illi in illo ueritatem incommutabilem uident et secundum eam suas dirigunt uoluntates. fiunt ergo illi participes aeternitatis, ueritatis, . uoluntatis eius semper sine tempore et loco; mouentur autem eius imperio etiam temporaliter illo non temporaliter moto, nec ita, ut ab eius contemplatione resiliant aut defluant, sed simul et illum sine loco ac tempore contemplantur et eius in inferioribus iussa perficiunt, mouentes se per autem per tempus et locum, quantum eorum congruiut sine suo iussu uel permissu nihil faciant. Natura igitur uniuersitatis corporalis non adiuuatur extrinsecus corporaliter. neque enim est extra eam ullum corpus; alioquin non est uniuersitas. intrinsecus autem adiuuatur incorporaliter deo id agente, ut omnino natura sit, quoniam ex ipso et per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Dei ꝓuidentia regens atq administrans uniu̾sã
creaturã ⁊ nat᷑as ⁊ uoluntates. nat᷑as ut sint. uolun¬
tates autẽ ut nec ĩfructuosȩ bonȩ. nec inpunite ma¬
le sint: subdit primitꝰ oĩa sibi. de inde creat᷑am corpo
ralẽ creat᷑ȩ sp̃iali. irrationalẽ rationali t̾restrẽ cȩlesti.
femineã masculinȩ: muꝰ ualentẽ ualẽ¬
tiori. indigentiorẽ copiosiori. In uolũ¬
tatib aut̃ bona sibi. cet̾is uͦ ipsis serui¬
entib sibi ut hoc patiat᷑ uoluntas
mala qđ ex iussu dei fec̾it bona.
siue per
se ipsam suie ꝑ malã in reb dũ¬
taxat
quȩ nat᷑alit̾ sunt &̃ malis uolun¬
tatibuᷤ sub¬
dite. id÷ in corporib. Nã in se ipsis male uolun¬
tates habent int̾iorẽ penã suã eandẽ ipsã ũqͥtatẽ suã.
Ac ꝑ hoc sublimib angłis dõ subdite fruentib &
deo beate seruientib subdita ÷ oĩs nat᷑a corporea.
oĩs irrationabił uita. oĩs uoluntas uł infirma uł

Expanded text:
dei prouidentia regens atque administrans uniuersam creaturam, et naturas et uoluntates, naturas, ut sint, uoluntates autem, ut nec infructuosae bonae nec inpunitae malae sint, subdit primitus oralem creaturae spiritali, inrationalem rationali, terrestrem caelesti, femineam masculinae, minus ualentem ualentiori, indigentiorem copiosieri; in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruientibus sibi, ut hoc patiatur uoluntas mala quod ex iussu dei fecerit bona siue per se ipsam siue per malam in rebus dumtaxat, quae naturaliter sunt etiam malis uoluntatibus subditae, id est in corporibus. nam in se ipsis malae uoluntates habent interiorem poenam suam eandem ipsam iniquitatem suam. Ac per hoc sublimibus angelis deo subdite fruentibus et deo beate seruientibus subdita est omnis natura corporea, omnis inrationalis uita, omnis uoluntas uel infirma uel
Abbreviated transcription (Latin):
petrus : significat eccłiã sequuturã qͥdẽ. hoc ÷
imitaturã passioẽs dñi. s longe differenter.
tatio timoris ẽ trina. Cupiditati que ÷ in curio¬
sitate: opponit᷑ timor mortis. Sic̃ enĩ in illa cog¬
noscendarũ rerũ ẽ auiditas: ita in ista metus
amittẽ tał notitiȩ. Cupiditati uͦ honoꝵ uł lau¬
dis opponit᷑ timor ignominiȩ & contumeliarũ.
Cupiditati aũ uoluptatis. opponit᷑ timor doloris.
Non absurde gͦ intelligit᷑ ꝓpt̾ trinã tẽptationẽ
passiõĩs ter dñm orasse ut transiret calix: s tta
ut potiꝰ impleret᷑ uoluntas patris.
I. Qđ zacharias audiuit ab angło¬
II. exaudita:÷ oratio ta. ii. Qđ de nauicła docet turbas.

Expanded text:
Petrus, significat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passionem Domini, sed longe differenter: tentatio timoris trina est. Cupiditati quae in curiositate est, opponitur timor mortis: sicut enim in illa cognoscendarum rerum est aviditas, ita in ista metus amittendae talis notitiae. Cupiditati vero honorum vel laudis, opponitur timor ignominiae et contumeliarum. Cupiditati autem voluptatis, opponitur timor doloris. Non absurde ergo intelligitur propter trinam tentationem passionis, ter Dominum orasse ut transiret calix; sed ita ut potius impleretur voluntas Patris.I. Quod Zacharias audit ab angelo, Exaudita est oratio tua. II. Quod de navicula docet turbas.
Abbreviated transcription (Latin):
xxi. De illo qͥ media nocte ab amico peciit tres panes. s pedeᷤᷤ dñ.¬
Qd̃ ait cũ uid̾itis nubẽ orientẽ ab occasu. Plaxarus.Ø
yiui Qd̾ait de stat᷑a corporis cui ñ posst̃ aliqͥd adde scenam.
xuiuQd̾ ait nolite ĩ sublime eytolli. xxx. De inuitatis ad
xxxi. De sũptib ad turrẽ ȩdificandã. & rege qͥ ht uig̾¬

Expanded text:
XXI. De illo qui media nocte ab amico petit tres panes. Quod ait, Cum videritis nubem orientem ab occasu. XXVIII. Quod ait de statura corporis cui non possint aliquid addere. XXIX. Quod ait, Nolite in sublime extolli. XXX. De invitatis ad coenam. XXXI. De sumptibus ad turrem aedificandam, et rege qui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ deuotione credentiũ delectet᷑ insinuat. Iux¬
ta uͦ leges allegoriȩ:. pecentẽ deserta gentium
xp̃m. multe fideliũ cat̾uȩ relicꝰtis menib pͥs¬
cȩ conu̾sationis. neglectoq uarioꝵ dogmatũ
p̾sidio sequunt᷑. & qui pͥdem notꝰ in uidea dõ
pꝰqͣm deutes uideoꝵ arma & sagittȩ & lingua
eoꝵ machera acuta facta ẽ: exaltatꝰ ẽ. suꝑ celoꝰ

Expanded text:
tum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxtum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum, multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum praesidio, sequuntur. Et qui primum notus in Judaea Deus, postquam dentes Judaeorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta fac
Abbreviated transcription (Latin):
eis manducare. Et ingemiscens sp̃u : ait.
Quid generatio ista quęrit signũ : Am̃ di¬
co uobis : si dabitur generationi isti signũ.
Usupͣ turbam credentẽ cęlesti beneficio re-¬
fecturꝰ grãs agebat: nc̃ ob stultam phariseo¬
rum ñ credentium & tẽp̾tantiũ petitionem
gemit & contristatur: quia ueram hominis
naturã. ueris humanȩ naturȩ circũferens
affectib: sicut de hominũ salute letat᷑. ita
suꝑ eoꝵ dolet & ingemiscit errorib. Unde
& alibi cũ multi ad salutẽ apłis p̾dicantib
ce̾nt. ꝑducti: scͥptum est de illo. In ipsa ho

Expanded text:
t: Quid generatio ista quaerit signum? Amen dico vobis, si dabitur generationi isti signum. Qui supra turbam credentem coelesti beneficio refecturus gratias agebat, nunc ob stultam Pharisaeorum non credentium et tentantium petitionem gemit et contristatur, quia veram hominis naturam, veros humanae naturae circumferens affectus, sicut de hominum salute laetatur, ita super eorum dolet et ingemiscit erroribus. Unde et alibi, cum multi ad salutem apostolis praedicantibus essent perducti, scriptum est de illo: In ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tes : egestate conficiebant᷑. At ita fiebat ut
oblatio lib̾oꝵ sub occasione templi & dĩ in sa¬
cerdotũ lucra cederet. Hec pessima phariseoꝵ
consuetudo. de tali occasione ueniebat. mul¬
tos habentes obligatos ere alieno. & nolentes
sibi creditũ reddere diligebant sacerdotes: ut
exacta pecunia. ministiis templi & eoꝵ usi¬
b deseruiret. Potest aut̃ & hunc breuiter
pellitis inqͥt filios ut dicant parentib suis.
qđcunq donũ oblaturꝰ eram deo. in tuos cõ¬
sumo cibos: tͥq ꝓdest o pater & mater. ut il¬
li timentes acciꝑe qđ deo uidebant mancipa¬
tum: in opem magis uellent uitã ducere. qͣm¬
÷ comed̾e de consecrãtid. Et aduocans iterum
Iturbam: dicebat illis. Audite me om̃s & in

Expanded text:
tes, egestate conficiebantur; atque ita fiebat ut tes, egestate conficiebantur; atque ita fiebat ut oblatio liberorum sub occasione templi et Dei in sacerdotum lucra cederet. Haec pessima Pharisaeorum consuetudo de tali occasione veniebat. Multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum reddere, delegabant sacerdotibus, ut, exacta pecunia, ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter i proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere quam comedere de consecratis Et advocans iterum turbam dicebat illis: A
Abbreviated transcription (Latin):
& in alio loco. ł resbit̾i duplici honore hono¬
randi. maxime qui laborant in uerbo & doc¬
trina dñi. Et ꝑ hoc mandatum iubem᷑ boui
trituranti os nĩ claudere: ut dignus sit oꝑa¬
riꝰ mercede sua. Uos aut̃ dicitis: si dixerit
homo patri aut matri corban. qd est donũ.
qđcunq ex me tͥ ꝓfuerit. & ultra ñ dimit
titis eum qͥcqͣm facere patri suo aut matri.¬
& cetã. Preceꝑat dñs uł imbecillitates uel eta¬
tes uł panurias parentum consid̾ans: ut filii
honorarent etiam in uitȩ necessariis minit᷑n¬
dis parentes suos. Hanc ꝓuidentissimã dei
legem uolentes scͥbȩ phariseiq subuertere.
ut̃ impietatẽ sub nomine pietatis inducerent.
docuert̃ pessimos filios. ut siqͥs ea quȩ paren¬
tib offerenda sunt deo uouere uoluerit: qui
uerꝰ : pat̃: oblatio dñi p̃poꝑat᷑ parentũ munib.
Uł certe ipsi parentes quȩ deo consecrata st̃
que sacͥlegii crimen incurrerent declinan¬

Expanded text:
Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honoEt in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur, bovi trituranti os non claudere, ut dignus sit operarius mercede sua . Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri aut matri, corban quod est donum quodcunqis eum quidquam facere patri suo aut matri, etc. Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentes suos. Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus. Vel certe ipsi parentes quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent, declinan