comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ. Antiochia siqͥdẽ ciuitas÷ pulcerri¬
ma. & munitissima: & copiosoꝵ reddituum
opulentissima. Sunt infra ipsa qͣtuor mon
tane satis alte. in quarũ una sublimiori sci¬
licet castellũ est: qd̃ om̃i ciuitati ꝓ minet.
Deorsũ ciuitas ÷ decent̾ edificata: & duplici
muro circũ ambita. Muiꝰ interior ãplus
& in aera porrectꝰ est: & magnis & qͥdris lapi¬
dib cõpactus & cõpaginat᷑ est. In qua muri
cõpagine. turres sunt qͥnqͣginta qͣdr ingente:
formosis uenustate meniis & defense ꝓpug¬
triarchã habet: cuiꝰ patriarchatui subici¬
unt᷑.c.l. & tͦs ep̃i. Ab oriente qͣtuor claudi¬
tͣ montanis. ab occidente uͦ: ciuitatis mu¬
ros p̃terfluit fluiuꝰ. cuii nom̃ farfar. Octo¬
gincta & qͥnq reges eã constituendo subli¬
mauer̾t: & nobilitauer̾t. Quoꝵ maximꝰ
& pͥmꝰ emersit antiochꝰ: de cuiꝰ noĩe antio¬
ctã temere dunitte franci. utpote q̃ caput

Expanded text:
litatem. Antiochia siquidem civitas est pulcherrilitatem. Antiochia siquidem civitas est pulcherrima et munitissima, et copiosorum reddituum opulentisstanee satis alte, in quarum una, sublimiori scilicet, castellum est, quod omni civitati prominet, deorsum enim civitas est decenter edificata, et dupplici muro circumambita. Murus interior amplus et in aera porrectus est, et magnis et quadris lapidibus compactus et compaginatus. In qua muri compagine turres sunt quinquaginta quadrigente, formosis venustate meniis, et defense propugtriarcham habet, cujus patriarchatui subjiciuntur 153 episcopi. Ab oriente quatuor clauditur montaneis. Ab occidente vero civitatis muros preterfluit fluvius, cui nomen Pharfar. Octoginta enim et quinque reges eam constituendo sublimaverunt et nobilitaverunt, quorum maximus et primus emersit Antiochus, de cujus nomine Antioctam temere dimittere Franci, utpote quae caput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut poterimꝰ causã istã sub pacis obtentu
ꝓcrastinemꝰ. Interĩ fiet aliqͥd. Responderus
autẽ expectantib. Nullã in p̾sentiarum
dare possumꝰ sententiã. s uolumꝰ & collau¬
damꝰ. quatinꝰ ista re pacifice induciata.
luam nr̃am acceleremꝰ: qua ꝑac̃ta uł or¬
dine iudiciario. uł consilii nr̃i auc̃toritate.
ẜꝰtqͣm deo ꝓsꝑante redierimꝰ. tantũ nob̾ cre¬
dite: uos adinuicẽ concordabimꝰ. Id totũ ita
concessũ est: & sic se sĩpliciter ꝓsecut᷑os ma¬
nu in manu ep̃oꝵ firmatũ est. Boamund̃
itaꝙ muniuit qd̵ ei reoditũ fuerat castellũ
alim̃tis & hõib: armis & excubitorib. Co¬
mes similit̾ qd̵ p̃occupauerat palatiũ cas¬
siani ad miralii: & turrẽ que ÷ suꝑ pontẽ
a portu sc̃ĩ sẏmeonis. Tanti erant & ãbitio¬
nes & simultates. ut neuter alteri cred̾et: u¬
ter sub palliata ãbitione ciuitatẽ sibi attẽ¬
ptaret. Nec mirũ: quantũ ad honorẽ & uti¬

Expanded text:
am sub pacis obtentu procrastinemus; interim fiet aliquid. » Responderunt autem exspectantibus: « Nullam in praesentiarum dare possumus sententiam; sed volumus et collaudamus, quatenus ista re pacifice induciata, viam nostram acceleremus, qua peracta, vel ordine judiciario vel consilii nostri auctoritate, postquam Deo prosperante redierimus tantum nobis credite vos ad invicem concordabimus. » Id totum ita concessum est, et sic se simpliciter prosecuturos, manu in manu episcoporum, firmatum est Boamundus itaque munivit quod ei redditum fuerat castellum, alimentis et hominibus, armis et excubitoribus; comes similiter, quod praeoccupaverat palatium Cassiani admiralii, et turrem quae est supra pontem, a portu Sancti Simeonis. Tantae enim erant et ambitiones et simultates, ut neuter alteri crederet, uter sub palliata ambitione civitatem sibi attentaret. Nec mirum quantum ad honorem et uti
Abbreviated transcription (Latin):
constituit dñm domus sue. ⁊ pͥncipẽ om̃is
possessionis sue. ut erudiret pͥncipes ens sicut
semet ipsum. ⁊ senes eius prudentiã doceret.
his inquam lapidib plateas egypti recte credđ̃r
strauisse: & in tantum ut non haberent filii
isrł necesse seruire in luto ⁊ latere om̃ib dieb
uite sue. Hoꝵ adhuc lapidum penuriã ꝓpħa
sustinebat. ⁊ sub magna discretionis inopia
laborabat. cum adhuc fixus esset in limo ꝓ¬
fundi. eo qd ñdum sibi constaret rati certi¬
tudo consilii. intantũ ut dño ꝓclamaret. &
diceret. Quamdiu ponã consilia manima
mea: S de hoc limi ꝓfundo numꝗͣ plene e¬
mersisset: nisi hanc de qua loquimur petrã
tandem aliqͦn inuenisset. In petra inquit exal
lapidũ uiam sibi ñ sternit: numꝗͣ. munde
incedit. numꝗͣ. stabiles gressus figit. Qui uult
gͦ firmit̃. ꝙ honeste incedere: debet nil om̃ino
inconsulte agere ÷ & qͣli debuit lapide constat

Expanded text:
constituit dominum domus suae, et principem omnis constituit dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae, ut erudiret principes ejus sicut semetipsum, et senes ejus prudentiam doceret. His, inquam, lapidibus plateas Aegypti recte creditur stravisse, intantum ut non haberent filii Israel necesse servire in luto et latere omnibus diebus vitae suae. Horum adhuc lapidum penuriam Propheta sustinebat, et sub magna discretionis inopia laborabat, cum adhuc fixus esset in limo profundi, eo quod nondum sibi constaret rati certitudo consilii, intantum ut Domino proclamaret et diceret: Quandiu ponam consilia in anima mea? Sed de hoc limi profundo nunquam plene emersisset, nisi hanc, de qua loquimur, petram tandem aliquando invenisset: In petra, inquit, exalapidum viam sibi non sternit, nunquam munde incedit, nunquam stabiles gressus figit. Qui vult ergo firmiter et honeste incedere, debet nil omnino inconsulte agere, et quali debuit lapide constat
Abbreviated transcription (Latin):
re: & in huiꝰ specłationis desiderio animũ
obdurare ⁊ & huic studio ꝑtinaciter insist̾e̾.
qui cupit hanc ascensionis scalam inuenire.
ertitudinẽ De certicudine discretionis. li.
discretionis. undecimũ lapidẽ dixi¬
mus: quam si diligent̃ querimꝰ. citius apud
paulum inuenimꝰ. Tantum siquidẽ de discͤ¬
tionis dono confidit: tantum de consilii sui
certitudine presumit: ut fident̃ consiliũ det.
exemplum ꝯuersationis ꝓponit: & uitam
suam uiuendi formã seqͣcib ostendit: cum
dicit Imitatores mei estote: sicut ꝙ ego xp̃i. Et recte
sane: eo qł statuerit dñs supra petram pedes suoᷤ.
& direxerit gressus suos. huiusmodi ut arbitͦs
lapidib uiatoꝵ illoꝵ uia strata erat: de qͥb
ꝓpheta ꝓ ammiratione exclamat. Quam spe¬
ciosi pedes euangłitantiũ pacem. euangłuan¬
tium bona. His ni fallor lapidib. magnus il¬
le patriarcha ioseph quem pͥnceps popł oꝵ

Expanded text:
re, et in hujus speculationis desiderio animum re, et in hujus speculationis desiderio animum obdurare, et huic studio pertinaciter insistere, qui cupit hanc ascensionis scalam invenire. CAPUT XVII. De certitudine discretionis. Certitudinem discretionis undecimum lapidem diximus, quam si diligenter quaerimus, citius apud Paulum invenimus. Tantum siquidem de discretionis dono confidit, tantum de consilii sui certitudine praesumit, ut fidenter consilium det,exemplum conversationis proponit, et vitam suam vivendi formam sequacibus ostendit, cum dicit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et recte sane eo quod statuerit Dominus supra petram pedes suos, et direxit gressus suos. Hujusmodi, ut arbitror, lapidibus viatorum illorum via strata erat, de quibus Propheta pro admiratione exclamat: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona! His, ni fallor, lapidibus magnus ille patriarcha Joseph, quem princeps populorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum querere. nisi uellet nos pͥmo ꝑ specłm &e
in enigniate. & ñ statim faciem ad faciẽ uide¬
re Ascendunt itaq angli in hac similitudli¬
num scala. atq descent̃. atq alii post
alios. mͦ accedunt. mͦ discedunt: ut dũ mul¬
tiplicium reuelationũ alia ingerit᷑. alia sub¬
tiahit᷑: specłantis ammꝰ multiforinit̃. illu¬
minet᷑: ut que simul ꝓ intelligentie sue exr¬
guitate caꝑe ñ pot̾at succeclent̃ ꝑ morar̃
interualla sigillatim intelligat. Ecce qͥd
inueniunt. qui in hoc lapide obdormiũt:
Felices quib uercit᷑ inscalam: qđ aliis solec
esse in rumam. Felices quib exterioꝵ scien¬
tia. fit scala ascensionis: non ruina deiecti¬
oms. felices quib scientia illa que inflat.
ñ ẽ. ad inflationẽ. s ad umflãmationem:
enus quȩ edificat. felices qͥb temꝑaliũ pul¬
chritudo: fit ȩternitatis instigatio. Oportec
gͦ ut animaduertis caput in lapide reclina¬

Expanded text:
ntum quaerere, nisi vellet nos primo per speculum, et ntum quaerere, nisi vellet nos primo per speculum, et in aenigmate, et non statim facie ad faciem videre. Ascendunt itaque angeli in hac similitudinum scala atque descendunt, atque alii post alios modo accedunt, modo discedunt, ut dum multiplicium revelationum alia ingeritur, alia subtrahitur, speculantis animus multiformiter illuminetur, ut quae simul pro intelligentiae suae exiguitate capere non poterat, succedenter et per morarum intervalla sigillatim intelligat. Ecce quid inveniunt, qui in hoc lapide obdormiunt. Felices quibus vertitur in scalam, quod aliis solet esse in ruinam. Felices quibus exteriorum scientia fit scala ascensionis, non ruina dejectionis. Felices quibus scientia illa quae inflat, non est ad inflationem, sed ad inflammationem ejus quae aedificat. Felices quibus temporalium pulchritudo fit aeternitatis instigatio. Oportet ergo, ut animadvertis, caput in lapide reclina
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilia dei. a creatura mundi ꝑ ea quȩ
facta st̃ intellecta. conspiciant᷑: & dñs in¬
nxus scale uideatur. Quis queso hȩc. isi
in hoc reclinatorio dormiens uideret⁊ quis
hoc uigilans effic̾et: ut ascensionis sue sca¬
lam usq in celum ꝓtenderet: & uisibiliũ
speculationi. specłationẽ inuisibiliũ dtinu¬
aret: Quid qͦd in hoc ascensionis tramite.
angłic e occursionis alludium sponte se
ingeritł ut humane inuestigationi. di¬
uia reuelatio occurrat: Itãq uident᷑
angłi in hac scala nc̃ ascendere. nc̃ uͦ des¬
cendere: ꝙ nc ad sũma. nc̃ ad ima ammũ
erudire: ut in diuinis & humanis multa
que ꝑ se ipsum ñ poterat. ex diuma reue¬
latione cognoscat. Et possent quidem
angłi.sine scale ministerio. ꝓ desideriĩ
ui arbitrio. in mma descendere. siue ad sũ¬
Pia tuolare: nec opus eȩ diuine inspnd¬
m in ulla reuelationum suarum manifesta¬
tione. ullius corporee similitudinis instrum̃¬

Expanded text:
invisibilia Dei a creatura mundi, per ea quae invisibilia Dei a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciantur, et Dominus innixus scalae videatur. Quis, quaeso, hoc, nisi in hoc reclinatorio dormiens videret, quis hoc evigilans efficeret, ut ascensionis suae scalam usque in coelum protenderet, et visibilium speculationi speculationem invisibilium continuaret? Quid quod in hoc ascensionis tramite angelicae occursionis alludium sponte se ingerit, ut humanae investigationi divina revelatio occurrat? Itaque videntur angeli in hac scala nunc ascendere, nunc vero descendere, et nunc ad summa, nunc ad ima animum erudire, ut in divinis et humanis multa, quae per seipsum non poterat, ex divina revelatione cognoscat. Et possent quidem angeli sine scalae ministerio pro desiderii sui arbitrio, sive in ima descendere, sive ad summa evolare, nec opus esset divinae inspirationi in ulla revelationum suarum manifestatione ullius corporeae similitudinis instrume
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ in pͥmo parente: dũ in hoc reclina¬
torio alta quiece sopitur dum ext̾iorũ
om̃iui libent̃ obliuiscit᷑. anim̃ eius ad
interiora eingilat. uidetq que priꝰ uigi¬
lans. ⁊ uidens. uidere non poterat. Scala usq
in celum porrecta. ante eius ocłos erigitur.
dñs q innixꝰ scale conspicitur: ut ꝑ insibilẽ
formã. inuisibiliũ q figurã. in intellectibi¬
lium intelligentiam. specl̃antis animꝰ suble¬
uetur. felix. cui uisibiliũ scientia. fit scala add
iminsibilia cognoscenda. Pulchrũ spectacłm
uidere huius scale scalaria. modo ꝯgruo ꝓ¬
porcionalit q locata. ⁊ usq in sũmũ ordi¬
nate distinctionis ꝯtinuatione ꝓducta. ut
ꝑ multiplicẽ creaturarum differentiã. dig¬
nitatumq degradationẽ ordinate distinc̃¬
tam. distincte q ordinatam. paulatm se
animꝰ ad suꝑiora ꝓmoueat. ꝓuectionis q
gͣdib semꝑ ad altiora conscendat. donec

Expanded text:
legimus in primo parente, dum in hoc reclinalegimus in primo parente, dum in hoc reclinatorio alta quiete sopitur, dum exteriorum omnium libenter obliviscitur, animus ejus ad interiora evigilat, videtque quae prius vigilans et videns videre non poterat. Scala usque in coelum porrecta, ante ejus oculos erigitur, Dominusque innixus scalae conspicitur, ut per invisibilem formam, invisibiliumque figuram, in intellectibilium intelligentiam, speculantis animus sublevetur. Felix cui visibilium scientia fit scala ad invisibilia cognoscenda. Pulchrum spectaculum videre hujus scalae scalaria modo congruo, proportionabiliterque locata, et usque in summum ordinatae distinctionis continuatione producta, ut per multiplicem creaturarum differentiam, dignitatumque degradationem ordinate distinctam, distincteque ordinatam, paulatim se animus ad superiora promoveat, provectionisque gradibus semper ad altiora conscendat, donec
Abbreviated transcription (Latin):
tio: nisi circunstantiũ maloꝵ sollicita. sa¬
gax q p̾scrutatio: Ad hanc ꝑtinet p̃cerito¬
rum maloꝵ recͤctatio. p̃sentiũ considerati¬
o: futuroꝵ p̃meditatio: ut scđm nomen
suũ ueraciter sit circunspectio huius assi¬
duitas hominẽ cautũ efficit: & qͣnͣtũ pos
ecimꝰ lapis dictus ẽ. assiduitas specu¬
lationis. Iacob declinans amalo.
dans q locum ire. dum ꝑegre ꝓfisciscitur
festinans ne fuga sua fieret hieme uel sab¬
bato. hunc lapidem in itinere muenit. in¬
uentumq capiti suo supposuit: ne non
haberet ubi caput suum reclinaret. dum
inuia obdormiret. In hoc lapide in pace
in id ipsum obdormit. ⁊ requiescit. & in ici¬
nere requiem inuenit. quam nec incubicu¬
lis. stratis q purpureis muemre possunt
qui mollib uestiuntur. ⁊ in domib regũ
st̃. Reclinato itaq capite iacob in hoc lapi¬
de. clausis q ocłis concupiscentie. qͦs aꝑtos

Expanded text:
tio, nisi circumstantium malorum sollicita satio, nisi circumstantium malorum sollicita sagaxque perscrutatio? Ad hanc pertinet praeteritorum malorum retractatio, praesentium consideratio, futurorum praemeditatio, ut secundum nomen suum veraciter sit circumspectio. Hujus assiduitas hominem cautum efficit, et quantum posDecimus lapis dictus est assiduitas speculationis. Jacob declinans a malo, dansque locum irae, dum peregre proficiscitur festinans, ne fuga sua fieret hieme aut Sabbato, hunc lapidem in itinere invenit, inventumque capiti suo supposuit, ne non haberet ubi caput suum reclinaret, dum in via obdormiret . In hoc lapide in pace, in idipsum obdormit et requiescit, et in itinere requiem invenit, quam nec in cubiculis stratisque purpureis invenire possunt qui mollibus vestiuntur, et in domibus regum sunt. Reclinato itaque capite, Jacob in hoc lapide, clausisque oculis concupiscentiae quos apertos
Abbreviated transcription (Latin):
circunspectionis. xlix.¬
onam petrã inuenio apud erechiã.
muenio eam ⁊ apud amici sponsã.
sponsiq amicam: cui d̃r in canticis. Surge
amica mea. speciosa mea. ⁊ uemi: columba
mea inforammib petre in cauerna ma¬
cerie. Sic & exechias ad sponse similitudi¬
nẽ quietem eligens. secretum q captans.
sedens o in foraminib petre. seu etiam
cauerna macerie: sicut pullus hirundi¬
nis sic clamabat. meditabat᷑ ut columba.
Oquis michi dabit pennas sicut columbe. &
uolabo ⁊ requiescam. si forte possim euolare
m id loci. ubi passer inuenit sibi domũ. ⁊ tur¬
tur nidum sibi. ubi reponat pullos suos: Ubi
queso qͥcꝗͣ tuti reꝑiet᷑. si m foraminib huiꝰce¬
modi petre non inuemet᷑. ubi studiosa p̃me¬
ditatio quecunq ꝑicł̃a anteqͣ. eueniant pre¬
uidet. & uentura preueniens. ex pret̾itis fuc᷑a
colligit. & de dubiis reb. non dubios euentꝰ
sepe p̃noscit: Quid enĩ ẽ. alnid circanspec̃¬

Expanded text:
circumspectionis. Nonam petram invenio apud Ezechiam, invenio eam et apud amici sponsam, sponsique amicam, cui dicitur in Canticis: Surge, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae . Sic et Ezechias ad sponsae similitudinem quietem eligens, secretumque captans, sedensque in foraminibus petrae, seu etiam caverna maceriae, sicut pullus hirundinis, sic clamabat, meditabatur ut columba: O quis mihi dabit pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam, si forte possim evolare in id loci, ubi passer invenit sibi domum, et turtur nidum ubi reponat pullos suos! Ubi, quaeso, quidquam tuti reperietur, si in foraminibus hujusmodi petrae non invenietur, ubi studiosa praemeditatio quaecunque pericula, antequam eveniant, praevidet, et ventura praeveniens, ex praeteritis futura colligit, et de dubiis rebus non dubios eventus saepe praenoscit? Quid enim est aliud circumspec
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. cred̃r ⁊ quȩ attestante apło mortẽ
oꝑat᷑: Qinid autẽ de mindia. quid de
iracundia sentire debeamꝰ. sacre itidẽ
scripture cestimonio approbamus.
quã magna mala. singła hȩc ẽẽ. iure
credantur. quȩ omĩa scd̾m scripture
atcestationẽ. mortẽ oꝑantur. Hucusq¬

Expanded text:
esse creditur, quae, testante Apostolo, mortem esse creditur, quae, testante Apostolo, mortem operatur? Quid autem de invidia, quid de iracundia sentire debeamus, sacrae identidem Scripturae testimonio approbamus: quam magna mala singula haec esse jure credantur, quae omnia secundum Scripturae attestationem mortem operantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuitũ ꝓdere. ꝑ manifestũ indi¬
cium eo qd̵ habere soleat toruum
respectum. amarũ responsũ. pal¬
lidum uultum. q cetera latentiᷤᷤ
infirmitatis signa in bunc mo¬
dum. ita ut quamins latere uelit. pem¬
tus tamen latere non possit. s unta li¬
uoris similitudinẽ euident̃ exceriꝰ appa¬
reat. quanuis sub dissmulationis pel¬
le ut dictum est latens ꝑ uerbũ non e¬
rumpat. Ita uero ad illatã imuriã in¬
dignatione intumescens. ꝙ ꝓ plage tum¬
tis more ꝑminas. ꝙ contumelias foras e¬
rumpens. dum pudore aut cimore sepe
magna ex parte coherceatur. latius inte¬
rius ꝑ uocũ. qͣ. exteriꝰ ꝑ uerbũ. in ultio¬
nis malũ grassat᷑. ꝑpendis sane ut ar¬
bitror. quanta similitudo tͥsticie. cũ uul¬
nere. inindie: cũ liuore. iracundie:. cũ pla¬
ga tumente. Quanta uͦ ꝗͣ. ue timenda
sint hȩc mala: docemur ex ipsa diui¬
na scriptura. Quale enĩ tͥsticie malũ

Expanded text:
invitum, prodere per manifestum indiinvitum, prodere per manifestum indicium, eo quod habere soleat torvum respectum, amarum responsum, pallidum vultum, et caetera latentis infirmitatis signa, in hunc modum, ita ut quamvis latere velit, penitus tamen latere non possit. Sed juxta livoris similitudinem evidenter exterius appareat, quamvis sub dissimulationis pelle, ut dictum est, latens per verbum non erumpat. Ira vero ad illatam injuriam indignatione intumescens, et pro plagae tumentis more per minas et contumelias foras erumpens, dum pudore aut timore saepe magna ex parte coerceatur, latius interius per votum, quam exterius per verbum in ultionis malum grassatur. Perpendis sane, ut arbitror, quanta similitudo tristitiae cum vulnere invidiae, cum livore iracundiae, cum plaga tumente. Quanta vero, quamve timenda sint haec mala docemur ex ipsa divina Scriptura. Quale enim tristitiae malum
Abbreviated transcription (Latin):
accidentia uideam᷑ generałr
om̃i peccato atcribuere. qm unũ
idemq corruptionis malũ in aliis¬
ꝙ aliis. uel in eodẽ hoĩe alio q alio
tempore. modo aꝑtũ. modo occul¬
tum. modo tumidum solemꝰ inue¬
nire. speciale tamen. uel familiare
quibꝰdam peccatis solet esse. cum qͣ¬
dam libertate potiꝰ ꝗͣ. tumore in
aꝑtũ ꝓdire: quibꝰdã autẽ cũ in¬
genti elationis inflatione erum¬
pere ⁊ quibꝰdã uero numꝗͣ. depre-¬
hendi. s semꝑ latere uelle. Quis enĩ
nesciat. quomͦ tristicia soleat se ip¬
sam totã in uerbis ꝓducere. ꝙ ꝑ
querimoniã effluere : ꝙ uixta uul¬
neris modũ quasi quoddã ꝓflu¬
uium sangumis in planctu & ge¬
mitu efflindere : Inuidentie autẽ
malũ sub silentio se abscondit:
quia liuida mens uiciũ suũ ma¬
nifestare erubescit: & iccirco dissi¬
mulationis pelle se palliat ÷ ne
siin aꝑtũ ꝓdeat. contemptui pa¬
teat. om̃ib q uilescat. Solet ta¬
men hoc malũ semꝑ se ipsũ. sed

Expanded text:
ccidentia videamur generaliter omni peccato attribuere, quoniam unum idemque corruptionis malum in aliis, vel in eodem homine, alio et alio tempore, modo apertum, modo occultum, modo tumidum solemus invenire, speciale tamen, vel potius familiare, quibusdam peccatis solet esse cum quadam libertate, potius quam tumore in apertum prodire; quibusdam autem cum ingenti elationis inflatione erumpere, quibusdam vero nunquam deprehendi, sed semper latere velle. Quis enim nesciat quomodo tristitia soleat seipsam totam in verbis producere, et per querimoniam effluere, et juxta vulneris modum, quasi quoddam sanguinis profluvium in planctu et gemitu effundere? Invidentiae autem malum sub silentio se abscondit, quia livida mens vitium suum manifestare erubescit, et idcirco dissimulationis pelle se palliat, ne, si in apertum prodeat, contemptui pateat omnibusque vilescat. Solet tamen hoc malum semper seipsum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
hac arbore. Uer̃tamen germ̃ radicũ eiꝰ in
terra sinite. Mirum sane quomͦ ad unum
statim flagitium. multi sepe in desꝑacionẽ
cadunt. alii nec post multa ⁊ maxima:
diiturna mala. spem uel ꝓpositũ resipis¬
cendi amittunt. De qͦ ⁊ illud recte intelli¬
gitur. qd̃ hic de hac arbore adhuc subin¬
fertur. Et alligetur uincło ferreo ⁊ ereo
in herbis quȩ foris sunt. ⁊ rore cȩli tingua¬
tur. ⁊ cum feris pars eius in herba terrȩ.
Cor eius ab bumano ꝯmutet᷑: ⁊ cor fere de¬

Expanded text:
hac arbore: Verumtamen germen radicum ejus in hac arbore: Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite. statim flagitium multi saepe in desperationem cadunt. Alii nec post multa, et maxima, et diuturna mala spem, vel propositum resipiscendi amittunt. De quo et illud recte intelligitur quod hic de hac adhuc arbore subinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae de
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut sentiens de dño in bonitate.
audeat ⁊ dicat. non in eternũ irascet᷑.
neq in ȩternũ ominabit᷑ : Cum enĩ iratꝰ
fuerit: miscłie recordabit᷑. Qm multos
cotidie uidemꝰ qui inter flagitia quȩ
assidue ꝯmittunt. spem ⁊ ꝓpositũ resi¬
piscendi non amiccunt. ⁊ non solum
peccata dimittere. ĩmo etiã om̃ia quȩ
mundi sunt relinquere. ⁊ ad ordinem
⁊ religionẽ uenire ꝓponunt. Quid aliud isti
ꝗͣ bom germinis radices retinent. unde cum
tempꝰ miserendi ꝓ diuino beneplacito aduen̾it.
adbonum studium pullulano: Alĩ autem
cum de ꝯuersione demonent᷑. numꝗͣ. se ad
ordinẽ uł regreligionẽ uenire etiam iuram̃¬
to affirmant: et cum de peccatis corripiunt᷑
se a sinis uoluptatib ñ posse cohibere. cum
sacramento asseuerant. Qui gͦ eiusmodi sunt
qui correctionis spem. ꝓpositũ q ꝑdiderunt.
nonne cum uirtutis arbore. etiã radicum
germen amiserunt: Quortra dr. hic de

Expanded text:
tantum ut sentiens de Domino in bonitate tantum ut sentiens de Domino in bonitate audeat, et dicat: Non in aeternum irascetur, neque in aeternum comminabitur? Cum enim iratus fuerit, misericordiae recordabitur . Quam multos quotidie videmus qui inter flagitia quae assidue committunt, spem et propositum resipiscendi non amittunt, et non solum peccata dimittere, imo etiam omnia quae mundi sunt relinquere, et ad ordinem, et religionem venire proponunt. Quid aliud isti quam boni germinis radices retinent? Unde cum tempus miserendi pro divino beneplacito advenerit, ad bonum studium pullulant. Alii autem, cum de conversione admonentur, nunquam se ad ordinem vel religionem venire etiam cum juramento affirmant, et cum de peccatis corripiuntur, se a suis voluptatibus non posse cohibere cum sacramento asseverant. Qui ergo ejusmodi sunt qui correctionis spem, propositumque perdiderunt, nonne cum virtutis arbore etiam radicum germen amiserunt? Quo contra dicitur de
Abbreviated transcription (Latin):
radicitꝰ auellit᷑: qnͦ post ꝑpetrata mala
etiã in desꝑationẽ p̃cipitat᷑. Quasi enĩ ra¬
dices suas arbor amittit: qnͦ omnẽ correp
illa radicitꝰ auulsa erat. ⁊ sine reꝑationis
germine corruendo remanserat.que ad
dñm loqͤns ⁊ de uenia desꝑans dicebat.
Maior ẽ. inquitas mea. ꝗͣ ut ut ueniam
merear. Quid enim aliud sunt germen
uł radix huiusmodi arboris. nisi ꝓpositũ
correctionis. ⁊ spes diuine ꝓpiciationis. Om¬
ne enĩ opus bonũ ex bono ꝓposito germi¬
nat. ut in effectum erumpat. ⁊ ad bone
ꝯsuetudinis robur oualescat. Et frustra
uirtutis arbor ad alta nititur. que in
spe diuine ꝓpiciationis non radicatur.
Non enim uolentis neq currentis. s mi¬
serentis ẽ. dei. Quid itaq aliud ẽ. hꝰ modi
arboris germen radicum pꝰruinã rema¬
nere: nisi ꝗmlibet post peccati lapsum.
penitentie ꝓpositum habere. ⁊ penitenti¬
e fructum de diuina pietate sꝑare. in

Expanded text:
radicitus avellitur, quando post perpetrata mala radicitus avellitur, quando post perpetrata mala etiam in desperationem praecipitatur. Quasi enim radices suas arbor amittit, quando omnem corrilla radicitus avulsa erat, et sine reparationis germine corruendo remanserat, quae ad Dominum loquens, et de venia desperans dicebat: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Quid enim aliud sunt germen, vel radix hujusmodi arboris, nisi propositum correctionis et spes divinae propitiationis? Omne enim opus bonum ex bono proposito germinat ut in effectum crumpat et ad bonae consuetudinis robur convalescat, et frustra virtutis arbor ad alia nititur, quae in spe divinae propitiationis non radicatur: Non enim volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quid itaque aliud est hujusmodi arbori germen radicum post ruinam remanere, nisi quemlibet post peccati lapsum poenitentiae propositum habere et poenitentiae fructum de divina pietate sperare, in
Abbreviated transcription (Latin):
sum. tantãq ruinã penitꝰ destituit.
s adhuc tales sepe ad correctionem
pectat.⁊ ad penitentiam reseruat.
tͥ quisqͥs talẽ te esse dep̃hendis. si
dinitias bonitatis eius ⁊ patientie. ⁊
longanimitatis ꝯtempnis. An ignoraᷤᷤ
qm̃i benignitas dei ad patientiã te
adducit qui spei tue radices nun dum
precidit. s in iudicioꝵ suoꝵ archano ⁊
quasi interre sinu abcondit : Audiamꝰ
ergo quomodo illa diuine pietatis al¬
ditudo seueritatis sue sententiam tem¬
peat. cum post tante dissipationis uas¬
utatem ad nr̃am consolationẽ aliqͥd
ahuc de hac arbore adiungat. Uerũp¬
nen inquit germen radicum eius
nterra sinite. ħoc ẽ. qd̾ sine diuine be¬
iignitatis admiratione nec possumꝰ
de debemus tͣnsire qd iubet germen
radicum eius in terra sinere. unde possit
iterum prepari. ⁊ ad pͥstinã plenitudinem
reformari. Uerũptam̃ germen inquit ra
dicum eius in terra sinite. Tunc arbor qͣsi

Expanded text:
sum tantamque ruinam penitus destituit, sum tantamque ruinam penitus destituit, sed adhuc tales saepe ad correctionem exspectat, et ad poenitentiam reservat. Vae tibi quisquis talem te esse deprehendis, si divitias bonitatis ejus, et patientiae, et longanimitatis contemnis. An ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit, qui spei tuae radices nondum praecidit, sed in judiciorum suorum arcano, et quasi in sinu terrae abscondit? Audiamus ergo quomodo illa divinae pietatis altitudo severitatis suae sententiam temperat, cum post tantae dissipationis vastitatem ad nostram consolationem aliquid adhuc de hac arbore adjungat: Verumtamen, inquit, germen radicum ejus in terra sinite. Hoc est quod sine divinae benignitatis admiratione nec possumus, nec debemus transire, qui jubet germen radicum ejus in terra sinere, unde possit iterum reparari, et ad pristinam plenitudinem reformari. Verumtamen, inquit, germen radicum ejus in terra sinite. Tunc arbor quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ: ⁊ notos meos a miseria S
tunc apud quemilibet u̾tutis uiiss
impletur qd̃ scribit᷑ de hac arles
ligni robore succiso. fugiant subhi
bitantes bestie: cum uigore anil
fracto. tẽptationib q ex hausto e
ñ ualet mens carnales impetꝰ cohd
magisterio cohercere. Auium celͥ
habitationẽ amittimꝰ cum subli¬
ũ inuestigationũ iocunda spclal̃¬
fantasmatum occursione turbati
scere ñ ualemꝰ. Ramis suis in habitan
polucres arbor amittit: cũ meditatio
suas circa assuctã moꝵ̾ suoꝵ̃ circuns¬
donẽ exercere iam nequit. Contuber
talium uolucrum nos amisisse se
dolemꝰ: cum cogitationes nr̃as ab
fpta euagatione restringere ñ uale¬
s ita ut unusqͥsq nr̃m illud b̾ati
recte apud se dicat. cum suas aueᷤ
isie suo dolore euolasse iam uide
Bogitationes mee dissipate sunt. tor¬
nquentes cor meum. Illud autẽ qͣm¬
nm. ⁊ qͣnta admir̃õne dignũ. qd̾ di¬
a miseratio nec tales homines se
funditꝰ deserit. nec post talẽ lap¬

Expanded text:
ximum, et notos meos a miseria . Sed tunc apud quemlibet virtutis virum impletur quod scribitur de hac arbore, ut, ligni robore succiso, fugiant subter habitantes bestiae, cum vigore animi fracto tentationibusque exhausto, jam non valet mens carnales impetus cohimagisterio coercere. Avium coeli cohabitationem amittimus, cum sublimium investigationum antasmatum occursione turbati, exercere non valemus. Ramis suis inhabitantes volucres arbor amittit, cum meditationes suas circa assuetam morum suorum circumspectionem exercere jam nequit. Contubernia talium volucrum nos amisisse saepe dolemus, cum cogitationes nostras ab inepta evagatione restringere non valemus, ita ut unusquisque nostrum illud beati Job recte apud se dicat, cum suas aves non sine suo dolore evolasse jam videat: Cogitationes meae dissipatae sunt, torquentes cor meum . CAPUT XXIV. Qpium, et quanta admiratione dignum quod divina miseratio nec tales homines saepe funditus deserit, nec post talem lap
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ. importune querere impossibibia s
forte sint inutilia. atq aliud curiose⁊
⁊ipsa sint possibilia. Illud ꝑtinet ad
utudinis mimetatẽ: istud ꝑtiner ad
fructuum suꝑfluitatem. Presumpri
incomprehensibilium ꝓhibet᷑. cumb

Expanded text:
ud est importune quaerere impossibilia, quamvis ud est importune quaerere impossibilia, quamvis forte sint utilia, atque aliud curiose ipsa sint possibilia. Illud pertinet ad altitudinis nimietatem, istud pertinet ad fructuum superfluitatem. Praesumptio incomprehensibilium prohibetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et quecunq ft̃ abscondita. ⁊ iꝓuisa didi¬
ci. Esca uniuersoꝵ nonne milla fuit. que
in hoc ipsum se debitorem cognouit cum
dixit. grecis ac barbaris. sapientib ⁊ insi¬
pientib debitor sum. Nonne esca i uniuer¬
sor in ipso ẽ. qui doctrina sua om̃s edifica¬
quacunq tẽptatione cirtumuentos. qͣcun¬
q tribulatione oppressos. salubri ꝯsilio
instruere. ⁊ blanda admonitione erig̃e.
sufficienter ualet : Nonne similiter ⁊ ille
qͣnͣtum ad semet ipsum attinet. om̃iũ
escam in se ipso muenit. qui quelibet sc̃a
desideria nutrire. ⁊ ad quelibet bona oꝑa
amimum suum inflãmare ꝓpͥis meditati¬
onib ⁊ sꝑitalib theoriis. nouit qͦtiens
qͣntum uoluit : s sicut suꝑiꝰ mmnuimus
de arboris altitudine. uideamus ne forte
⁊ hoc in ea sit reprehensibile. qd̃ dr fruc̃¬
tum miniũ habere. Nonemm dr qd̃ fru¬
ctus eius multus. uel fructus eius copio
minium arguit. qui dicit. In reb suꝑ¬
uacuis noli scrutari multipliciter. Ali¬

Expanded text:
et quaecunque sunt absconsa, et improvisa, didici . Esca universorum nonne in illo fuit qui in hoc ipsum se debitorem cognovit, cum dixit: Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Nonne esca universorum in ipso est qui doctrina sua omnes aedificaquacunque tentatione circumventos, quacunque tribulatione oppressos, salubri consilio instruere, et blanda admonitione erigere sufficienter valet? Nonne similiter et ille quantum ad semetipsum attinet, omnium escam in seipso invenit, qui quaelibet sancta desideria nutrire, et ad quaelibet bona opera animum suum inflammare propriis meditationibus et spiritualibus theoriis novit, quoties, et quantum voluit? Sed, sicut superius innuimus de arboris altitudine, videamus ne forte et hoc in ea sit reprehensibile quod dicitur fructum nimium habere. Non enim dicitur quod fructus ejus multus, vel fructus ejus copios, fructum nimium arguit qui dicit, in rebus supervacuis noli scrutari multipliciter. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
acuncdie. ꝑ anmalia itaq intelligi¬
m m̃ites uoluptati deditas: ꝑ bestias men¬
A iracundas. Si ꝑbestias ñ nisifera ani¬
malia congrue intelligere debemuscre¬
linquitur ut nomine animalium sola
ine mansueta intelligere debeamus.
Lecte ergo uoluptuose mentes designa¬
nt ꝑ ammalia que soli uent deseruiũt.
nete nichilominꝰ mentes iracunde desig

Expanded text:
iracundiae. Per animalia itaque intelligiiracundiae. Per animalia itaque intelligimus mentes voluptati deditas; per bestias, mentes iracundas. Si per bestias nonnisi fera animalia congrue intelligere possumus, relinquitur ut nomine animalium sola hic mansueta intelligere debeamus. Recte ergo voluptuosae mentes designantur per animalia quae solo ventri deserviunt. Recte ni
Abbreviated transcription (Latin):
In reb suꝑuacuis noli scrutari mus¬
pliciter: ⁊ in plurib oꝑib eius ne fu
ꝯcuriosus. Uultis audire de arborlz
que eius modi ft̃. que p̃sumptionis:
curiositatis. audaciã temꝑare nolis
qͦmͦ sepe sententiam succisionis incu¬
runt: Multos enim inquit supplai¬
taint suspicio illoꝵ: & in uanitati
detiniit sensum illoꝵ. Audiurmis¬
ex precedentib cuns fuerit scienti
qui designatur ex hac arbore: aude
adhuc ex sequentib cuius fuerit dil¬
pline. Audiuimꝰ quomͦ ꝑ doctrinan
potuit uel indoctos erndire. uel mo¬
sultos instruere: audiamus qͦmͦ ꝑd̾
ciplinam soleat ⁊ carnales prema.
⁊ spiritales sublimare. Subter eall
habitant ammalia ⁊ bestie: ⁊ in rã¬
mis enis conuersabantur uolucis
çeli. ⁊ ex ea uescebatur omnis carl
Per ammalia ⁊ bestias. intelligi b¬
mines ammales. mentes carnale
⁊ scłares: ꝑ uolucres accipe spirisal
alium solemus indere: unum quidẽ
sorint corcupiscentie: alter̃ qd̃ cedit

Expanded text:
in rebus supervacuis noli scrutari multipliciter, et in pluribus operibus ejus ne fueris curiosus. Vultis audire de arboribus quae ejusmodi sunt, quae praesumptionis et curiositatis audaciam temperare nolunt, quomodo saepe sententiam succisionis incurrunt: Multos enim, inquit, supplantavit suspicio illorum; et in vanitate detinuit sensum illorumex praecedentibus cujus fuerit scientiae qui designatur ex hac arbore, audiamus adhuc ex sequentibus cujus fuerit disciplinae. Audivimus quomodo per doctrinam potuit vel indoctos erudire, vel inconsultos instruere, audiamus quomodo per disciplinam soleat et carnales premere, et spiritales sublimare. Subter eam habitabant animalia, et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro. Per animalia et bestias, intellige homines animales, mentes carnales et saeculares; per volucres accipe spiritalecarnalium solemus videre. Unum quidem quod servit concupiscentiae, alterum quod cedit
Abbreviated transcription (Latin):
tegritatẽ reformat᷑. Sr enim p̃cedenti¬
a ⁊ subsequentia hunis uisionis. recte
pensemꝰ: puto quia in hac mistica deᷤᷤ¬
criptione recognoscimꝰ qd̵ in apło legi¬
mus. Qm̃ ubi abundauit inquitas.
suꝑabund auit ⁊ gr̃a. Ex hoc scͥpture
loco. facile aduertere ẽ: qm̃ nulla nr̃a
malicia. diuinã misccłiã unc̾e potest.
Quid enĩ ẽ. qd̃ post succedentes sibi bes¬
tias posito throno antiquus dierum
sedit ÷ nisi qd̃ post multa sepe uicioꝵ
detͥmenta. ille qui ẽ. ante om̃ia tp̃ra
eternus. ꝑ uisitantẽ grãm cor lubri¬
cum in firma ꝓpositi stabilitate figit.¬
⁊ sibi mansionẽ dstituit: Et quid est
qd̃ bestiarũ potestas aufert᷑: nisi qd̃
ꝑuisitantẽ gr̃am. uicioꝵ dy rannide
sopita. regnũ peccati destruitur:¬

Expanded text:
tegritatem reformatur. Si enim praecedentitegritatem reformatur. Si enim praecedentia et subsequentia hujus visionis recte censemus, puto quia in hac mystica descriptione recognoscimus, quod in Apostolo legimus: Quoniam ubi abundavit iniquitas, superabundavit et gratia. Ex hoc Scripturae loco facile advertere est quod nulla nostra malitia divinam misericordiam vincere potest. Quid enim est quod post succedentes sibi bestias, posito throno, antiquus dierum sedit, nisi quod post multa saepe vitiorum detrimenta, ille qui est ante omnia tempora aeternus, per visitantem gratiam, cor lubricum in firma propositi stabilitate figit, et sibi mansionem constituit? Et quid est quod bestiarum potestas aufertur, nisi, quod per visitantem gratiam, vitiorum tyrannide sopita, regnum peccati destruitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quales uͦ uoluit: tales nos fecit. Om̃ia
enĩ quecunq uoluit fecit in celo. ⁊ in
terra: in mari. ⁊ in om̃ib abyssis. Qͥ d
gͥ nos possumus ÷ qͥd nos sumꝰ: Nũ qͥd
merita nr̃a nobis creare possumꝰ: Non
ẽ. utiq uolentis neq currentis: s mi¬
serentis dei. Cur gͦ ñ miseret᷑: Cur in
nobis qđ sibi placet ñ oꝑat᷑ : qui oꝑat̃
om̃ia in om̃ib ꝓut uult : O os loqͦns
ingentia: ⁊ tam uesana ꝗͣ inania : Ut
te excuses. dm̃ accusas: ut te iustifices
dm̃ blasphemas: Nonne hoc esse ui¬
detur. qd̃ in sequentib legit᷑: & ser¬
mones ⁊tra altissimũ loquetͦ: Ecce qͥb
gͣdib ad ima descendit᷑: ecce unde. qͦ
qmodo ꝑuenit᷑. De minra animi le¬
uitate. ad impudentẽ anima effrena¬
tionẽ: de multa cordis p̃sũptione. ad
ultimã desꝑationeo.
Udiuimꝰ qͦmͦ mens de malo semꝑ¬
in peius corruens. in ꝓfundum
ta ⁊ ultima mala. ad rectitudinis in¬

Expanded text:
Quales vero voluit, tales nos fecit. Omnia Quales vero voluit, tales nos fecit. Omnia enim quaecunque voluit fecit, in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis . Quid ergo nos possumus, quid nos sumus? Nunquid merita nostra nobis creare possumus? Non est utique volentis neque currentis sed miserentis Dei . Cur ergo non miseretur? Cur in nobis, quod sibi placet non operatur, qui operatur omnia in omnibus prout vult? Os loquens ingentia, et tam vesana quam inania. Ut te excuses, Deum accusas; ut te justifices, Deum blasphemas? Nonne hoc esse videtur, quod in sequentibus legitur, et sermones contra Altissimum loquetur. Ecce, quibus gradibus, ad ima descenditur. Ecce unde, quo, quomodo, pervenitur de nimia animi levitate ad impudentem animi effrenationem, de multa cordis praesumptione ad ultimam desperationem. udivimus quomodo mens de malo semin pejus corruens, in profunduta et ultima mala, ad rectitudinis in
Abbreviated transcription (Latin):
sistere. Malũ desꝑationis animũ fac̃.
siis uirib magis derogantẽ. ꝗͣ arro¬
Sntẽ: quia plus semꝑ cogit timere.
qini oportet. Unde ẽ qđ arrogantie
cornu ante eius p̃sentiam subsistere
ñ ualet. Anima de sua semel salute
desꝑata. ⁊ a gr̃a diuma penitꝰ destitu¬
ta. cum sentit se inueterate ꝯsuetudi¬
ni ñ posse resistere. ⁊ a sua prauitate
ñ posse cohibere: solet sepe se ipsam
excus abilẽ ostendere. ⁊ culpã suã in
creatorẽ refundere: ⁊ hoc ẽ. desꝑatio¬
nis cornu ocłos qͣsi bominis. ⁊ os loqͦns
ingentia habere. Solus homo inter cete¬
ra animantia. rõne pollet: ⁊ pruden¬
tia callet. Cum gͥ post desꝑationis
malũ. ceꝑit qͥsq ad excusationis sue
argum̃tũ qͣsi rõnabiles causas astute
texere. argute p̃tendere: uident᷑ ocłos
qͣsi hominis habere. Oportet inquiunt
esse qͦm᷑ p̃destinatũ ẽ. Quis dei uolun¬
tatr÷ qͥs eius ordinationi resistere potest :

Expanded text:
sistere. Malum desperationis animum facit sistere. Malum desperationis animum facit suis viribus magis derogantem, quia plus semper cogit timere quam oportet: unde est quod arrogantiae cornu ante ejus praesentiam subsistere non valet. Anima de sua semel salute desperata, et a gratia divina penitus destituta, cum sentit se inveteratae consuetudini non posse resistere, et a sua se pravitate non posse cohibere, solet saepe seipsam excusabilem ostendere, et culpam suam in Creatorem refundere. Et hoc est, desperationis cornu, oculos quasi hominis et os loquens ingentia habere. Solus homo inter caetera animantia ratione pollet, et prudentia callet. Cum igitur, post desperationis malum, coeperit quisque ad excusationis suae argumentum, quasi rationabiles causas, astute texere, argute praetendere, videtur oculos quasi hominis habere. Oportet, inquiunt, esse, quomodo praedestinatum est, quis Dei voluntati, quis ejus ordinationi resistere potest?
Abbreviated transcription (Latin):
Ii ꝑfundũ maloꝵ uenerit. sepe
amꝰ in ddesperationẽ cadit.
ed deprauata anima sepe
cum in ꝓfundũ maloꝵ̃ uene¬
t: post om̃ia mala. spem etiã resi¬
aiffidentiã paruulum: ⁊ p̃ ceteris per
diffidentie ꝑtinaciã durum. Considera¬
bam inqͥt cornuaͥ ⁊ ecce cormi aliud
paruulum ortũ ẽ. de medio eoꝵ: ⁊ tͥa
de cornib pͥmis euulsa st̃ a facie eius.
Et ecce ocłi qͣsi ocłi hominis crant in
cornu isto: ⁊ os loquens ingentia. Hoc
cornu. De medio aliorẜ oritur: quia cor¬
dis obligatione. cordis obduratione.⁊
effrenatione. ad desperationẽ mens
maxime p̃cipitat᷑. Cum enim ex his tͥb
ceꝑit homo sui potestatẽ amittere:
incipit ⁊ parit̃ paulatim de salute deᷤᷤ¬
perare. Malum autẽ desꝑationis. am¬
num ñ tam tumidũ ꝗͣ. timidũ red¬
at: ⁊ in eo ip̃so ꝯtumacie cornu deic̃.
Oalũ desꝑationis. animũ solet ñ tã
astollere. ꝙͣ deicere: ⁊ iccirco excollen¬
tie cornu ñ potest ante faciẽ eius sub¬

Expanded text:
it, saepe etiam in desperationem cadit. Sed, depravata anima saepe, cum in profundum malorum venerit post omnia mala, spem etiam residiffidentiam parvulum, et prae caeteris, per diffidentiae pertinaciam durum. Considerabam, inquit, cornua, et ecce cornu aliud parvulum ortum est de medio eorum, et tria de cornibus primis evulsa sunt a facie ejus. Et ecce oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia . Hoc cornu de medio aliorum oritur, quia cordis obligatione, cordis obduratione, et effrenatione ad desperationem mens maxime praecipitatur. Cum enim ex his tribus coeperit homo sui potestatem amittere, incipit et pariter paulatim de salute desperare. Malum autem desperationis animum non tam tumidum quam timidum reddit, et in eo ipso contumaciae cornu dejicit. Malum desperationis animum solet, non tam attollere quam dejicere, et idcirco extollentiae cornu non potest ante faciem ejus sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinacia. ⁊ ꝑ ferrum recte intelligitur
audacia:. quid aliud erit porta erca. nͥ
tradictio ꝑtinax. ⁊ quid uectis ferreꝰ. nisi
rebellio audax: Quid itaq aliud ẽ. dñm
portas ereas. ⁊ uectes ferreos ꝯfringere:
qͣ ꝑtinacẽ ꝯtradictionẽ ⁊ audacem rebel¬
lionẽ interna aspir̃one. ⁊ cordis ꝯpuncti¬
one dterrere: Solius itaq dei ẽ. ut dictũ

Expanded text:
pertinacia, per ferrum recte intelligitur pertinacia, per ferrum recte intelligitur audacia, quid aliud erit porta aerea, nisi contradictio pertinax, et quid vectis ferreus, nisi rebellio audax? Quid itaque aliud est Dominum portas aereas et vectes ferreos confringere, quam pertinacem contradictionem et audacem rebellionem interna aspiratione et cordis compunctione coercere? Solius itaque Dei est, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
daciam designat que neminẽ uert
neminẽ formidat. Et qm̃ ȩs ceteris om
ẽ. durabilius. recte ꝑ ipsum ꝑtinacio
designari iam diximus. Quasi gͦ mi
ri.seu etiam eris rigorem pͣua dsuul
obdurescit. qnͦ deprauata mensan
ꝑtinaciter ꝗͣ. audacter assuetis del
insistit. Nonne ferreo ⁊ ereo umas
umꝗͣ admonitione ab assuetis a¬
centus auertitur. Nonne uinclasls
egt ꝑ octis sane ꝓcedentiũ tnsitũ obs¬
fnus: uectib autẽ ipsam cdausurã mu¬
nus. atꝙ obfirmamus. Quid itaq ꝑ
tam accipimꝰ ⁊ nisi ꝯtradictionẽ ⁊ ꝯ quid
ectem. nisi rebellionẽ: Et scimꝰ qͥdem
ma non sufficit quibdam prelatoꝵ su¬
s fnonitis. uel mandatis stra dicere. so
u non possunt eoꝵ instituta dictis re¬
felere. uel auert̾e nituntur etiã factis
obsist̾ẽ.⁊ oꝑib rebellare. ⁊ quasi stradic̃¬
tionim suarũ portas. rebellionũ uectib
minire. Sigͦ ut suꝑius iam dictũ ẽ. ꝑ es

Expanded text:
daciam designat, quae neminem veretur, daciam designat, quae neminem veretur, neminem formidat. Et quoniam aes caeteris omnibus est durabilius, recte per ipsum pertinaciam designari jam diximus. Quasi ergo in ferri, seu etiam aeris rigore prava consuetudo obdurescit, quando depravata mens tam pertinaciter quam audaciter assuetis desideriis insistit. Nonne ferreo et aereo vinculo unquam admonitione ab assuetis titur? Nonne vincula feconfregit. Portis sane procedentium transitum obstruimus, vectibus autem ipsam clausuram munimus atque obfirmamus. Quid itaque per portam accipimus nisi contradictionem, et quid per vectem nisi rebellionem? Et scimus quidem quia non sufficit quibusdam praelatorum suorum monitis vel mandatis contradicere, sed cum non possunt eorum instituta dictis refellere vel avertere, nituntur etiam factis obsistere, et operibus rebellare, et quasi contradictionem suarum portas rebellionum vectibus munire. Si ergo, ut superius jam dictum est, per aes
Abbreviated transcription (Latin):
Et septẽ inquit tempora. mutent᷑ super
eum. Quid autem intelligit᷑ rectiꝰ in uin¬
culo ferreo ⁊ ereo. ꝗͣ ꝑuersitatis indoma¬
bił ꝯsuetudo: In ferro. audacia. in ere
ꝑtinacia: in herbis terre bona infima.
bona terrena.Quid enim nisi quedam
hȩrba terre sunt bona ista terrena: qͦ
nobis sunt cum bestiis ꝯmunia: De
quib recte d̃r. Que foris ft̃. Eo enĩ ipso
foris existunt: quo corporalia ⁊ carna¬
lia non autẽ spũalia sunt. Interna na
ad hominẽ exct̾̃iorem. Illa itaq in uisi
buiꝰmodi infima bona se ipsam inclm
⁊ qͣsi in herba terre carnalia desideria b¬
re. ⁊ eiusmodi oblectamenta. in usum
cere praua ꝯsuetudine paulatim mui¬
cente. Fit tandẽ sepe ut iam appetitũ si
ab eoꝵ amore uel usu ñ possit tempar
Quasi gͦ uincło ferreo in herba terr m
deprauata alligat᷑ qn in carnaliũ
luptatum amore ex praua ꝯsuetude
obdurant᷑. Quia ferrum cetera omi
metalla domat. ut dictum ẽ. recti¬

Expanded text:
quit, tempora mutentur super eum. Quid enim intelligitur rectius in vinculo ferreo et aereo, quam perversitatis indomabilis consuetudo? In ferro audacia, in aere pertinacia, in herbis terrae bona infima, bona terrena. Quid enim nisi quaedam herbae terrae sunt bona ista terrena, quae nobis sunt cum bestiis communia. De quibus recte dicitur: quae foris sunt. Eo enim ipso foris existunt quo corporalia et carnalia, non autem spiritualia sunt. Interna namad hominem exteriorem. Illa itaque invisibilia, hujusmodi infima bona seipsam inclinare, et quasi in herba terrae carnalia desideria satiare, et ejusmodi oblectamenta in usum ducere, prava consuetudine paulatim invalescente, fit tandem saepe ut jam appetitum suum ab eorum amore vel usu non possit temperare. Quasi ergo vinculo ferreo in herba terrae mens depravata alligatur, quando in carnalium voluptatum amore ex prava consuetudine obduratur. Quia ferrum caetera omnia metalla domat, recte, ut dictum est, au
Abbreviated transcription (Latin):
fugiant bestie. quȩ subter eam sunt.⁊
uolucres de ramis eius. Bestie siquidem
quȩ priꝰ subter eam erant diffugiunt.
qnͦ subiecti ipsius eius obedientiã de¬
trectant. ⁊ carnales quiq magisteri¬
um eius ꝯtẽptunt. Holucres celi de ramiͤ
enis fugereẽ: spirituales qͦsq uiros ui¬
te illius infamã horrere dsortiaq de¬
clinare. Nonne illiꝰ magne arboris
cui scd̃m dñicum testimoniũ ñ erat
similis suꝑ terram. eo qd uere esset
uir magntꝰ inter omnes orientales.
⁊ inter precipuos pͥmꝰ. Nonne inqi¬

Expanded text:
Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Bestiae siquidem quae prius subter eam erant diffugiunt, quando subjecti ipsius ejus obedientiam detrectant, et carnales quique magisterium ejus contemnunt. Volucres coeli de ramis ejus fugere, est spirituales quosque viros vitae illius infamiam horrere, consortiaque declinare. Nonne illius magnae arboris cui, secundum Dominicum testimonium, non erat similis super terram, eo quod vere esset vir magnus inter omnes orientales, et inter pr