comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pie colerent. uel nunora in commo¬
da uenire. nel uulla ipsa eciam sepe
templa fu lumubus confragare: ꝙ
lncrecius queritur cr dicit de deo:
tum fuliuia mittat. et edes ipse
suas disturbet. et in deserta recedẽs
senat exercens celum. quod sepe
nocẽtes preterit. exauimat q in¬
dignos. Inque merentes. ꝙ si nel
exiguam ueritatis aurani collige¬
re potuisset. numquaz hec diceret.
edes illum suas disturbare. Cumi¬
deo disturbet. quia nou sunt sue: Ca¬
polium quod est romane urbis. et
religionis caput su̾mũ: nou semel.
sed et sepuis fuliumeo ictu confra¬
glaint. homines autem ingeniosi
quid de hoc existunaueruit. ex dicto
ciceronis apparet. quiait. duitꝰ
extitisse illam flaumam: Non q̃
terrestre illud domici lium iois de¬
leret. Sed que sublimius magnificen¬
cins qz deposceret. Qua de re eciam in
libris consulatus sin eadem dixit.
qz lucrecius: nam pater altitonans
stellanti mxus olimpo. Ip̃e suas ar¬

Expanded text:
pie colerent, vel minora incommopie colerent, vel minora incommoda evenire vel nulla: ipsa etiam saepe templa fulminibus conflagrare. Quod Lucretius queritur , cum dicit de Deo: Tum fulmina mittat, et aedes Ipse suas disturbet; et in deserta recedens, Saeviat exercens telum, quod saepe nocentes Praeterit, exanimatque indignos, inque merentes. Quod si vel exiguam veritatis auram colligere potuisset, numquam diceret, aedes illum suas disturbare; cum ideo disturbet, quod non sunt suae. Capitolium, quod est Romanae urbis et religionis caput summum, non semel, sed saepius fulmine ictum conflagravit. Homines autem ingeniosi quid de hoc existimaverint, ex dicto Ciceronis apparet, qui ait, divinitus extitisse illam flammam, non quae terrestre illud domicilium Jovis deleret, sed quae sublimius magnificentiusque deposceret. Qua de re etiam in libris Consulatus sui eadem dixit quae Lucretius: Nam pater altitonans stellanti nixus Olympo, Ipse suas ar
Abbreviated transcription (Latin):
qui molestiam ferre non potest.
hunc regiam fugere: Ita homo astu¬
tus ex uariis diuersisqz moribus
circulum colligit: Et dum studet
ꝑla cere oumibus. maiors discordia
secum ipse puguaint. ꝙͣ inter se u¬
muerses unde autem disciplina eiꝰ
descendat. quam originem habeat.
explicandum est. Uidebat epicurus.
boins ad nersa semper accidere : pau¬
pertatem. la bores. exilia. carorim
amissiones. malos contra beatos
ẽẽ. augeri potencia. houoribus ad¬
fici indelat. ⁊ iuocenciam mius
tutam: scelere impuue commnitti
indebat. sine dilectu morum.s me or¬
dine. ac discrimine anuorum sem¬
re mortem: Sed silios ad senectu¬
tem peruenire. alios infautes rapi.
alios iai robustos interisse. Alios
in prima adulescencie flore iu ma¬
turis funeribus extingni. in bellis
meliores pocius et muci et perire.
maruue autem commonebat ho¬
mines in primis religiosos granib
malis ad fici. hiis autem qui aut
deos omino ueglegerent. aut nõ

Expanded text:
qui molestiam ferre non potest, qui molestiam ferre non potest, huic regiam fugere. Ita homo astutus ex variis diversisque moribus circulum cogit, et dum studet placere omnibus, majore discordia secum ipse pugnavit, quam inter se universi. Unde autem disciplina ejus tota descendat, quam oriexplicandum est. uidebat Epicurus bonis aduersa semper accidere, paupertatem labores exilia carorum amissiones, malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus adfici; uidebat innocentiam minus tutam, scelera inpune committi; uidebat sine dilectu morum, sine ordine ac discrimine annorum saeuire mortem, sed alios ad senectutem perualios jam robustos interire, alios in primo adolescentiae flore immaturis funeribus extingui, in bellis potius meliores, et vinci, et perire. Maxime autem commovebat, homines in primis religiosos gravioribus malis affici: iis autem, qui aut deos omnino negligerent, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
lebrior semper funit: ꝙͣ ceterorum:
non quia neri a liquid adfert. s qr
multos populare nomen uolupta¬
tis inuitat. Nemo eniui non in uici¬
a promus est. pretereaut ad se ml¬
titudinem contrabat ad posita sin¬
gulis quibus moribus loquitr.
Desidiosum netat litteras discere:
auarum populari largicione lib̾et:
ignauum prohibet accedere ad rer:
pigrum exerceri. tiundum militare.
in religiosus audit dm̃i uichil cura
re in humanis. s sins commodis ẜ¬
mens in betur. nichil cuiꝙͣ tribuere.
omnia enum sua cansa facere. sa¬
pientem fugienti turbam solitudo
l audabatur. Qui miunum parcus ẽ.
discit a qua et polenta intam posse
tollerare: Qui odit uxorem. huic
enumerantur celibatus bona ha¬
benti. malos li beros orbitas predi
cienti ac delicato. dolorem ẽẽ omũu
malorum maxinum dicitur. fortis
eciaui intormentis. beatum esse sa¬
pientem. qui claritati ac sapiencie
studet. huic precpitur reges colere.

Expanded text:
lebrior semper fuit quam ceterorum, lebrior semper fuit quam ceterorum, non quia ueri aliquid adferat, sed quia multos populare nomen uoluptatis inuitat. nemo enim non in uitia pronus est. praeterea ut ad se multitudinem contrahat, adposita singulis quibusque moribus loquitur. desidiosum uetat is litteras discere, auarum populari largitione liberat, ignauum prohibet accedere ad rem publicam, pigrum exerceri, timidum militare. inrelre; inhumanus, et suis commodis serviens jubetur nihil cuiquam tribuere; omnia enim sua causa facere sapientem. Fugienti turbam solitudo laudatur. Qui nimium parcus est, discit aqua et polenta vitam posse tolerari. Qui odit uxorem, huic enumerantur coelibatus bona: habenti malos liberos orbitas praediienti ac delicato dolorem esse omnium malorum maximum dicitur: forti, etiam in tormentis beatum esse sapientem. Qui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere:
Abbreviated transcription (Latin):
persins postꝙ̃ inquid saperẽ urbi cũ
pipere et paluns neuit. tainquain
sapiencia cum saporis mercibus
fuerit inuecta. que si est secundun
honniuis naturam. cum homine ip̃o
ceperit neccesse est. Siuero nou est¬
quod nec capere illam quid posset hu¬
maua natura. sed recepit. apriuci¬
pio igitur sapienciam neccesse est.
Ergo phĩa quia nou aprincipio fuit.
non est esidem nera sapiencia: Sed
uidelicet greci qui sacras ueritatis
litteras non attigerant. ꝙ̃ adm de
prauata ẽẽt. sapiencia nescierunt:
et ideo cum uacare sapiencia huma¬
nam uitam putaient: phĩaz com¬
menti sunt. Idest la tentem at iguotã
sibi ueritatem disserendo eruere uo¬
luerunt. qd̃ studium per iguoran¬
ciam neri sapienciam putauerũt.
¶Diei de phĩa ipsa. quam potin bre¬
inter. Nmc ad ph̾os ueniamus. nõ
nt cum hiis decertemus qui stare
non possunt: sedut eos fugientes
atqz abiectos nostro campo in se qua¬
mur. Epicuri disciplina. multo ce¬

Expanded text:
Persius postquam inquit sapere urbi cum Persius postquam inquit sapere urbi cum pipere et palmis uenit, tamquam sapientia cum saporis mercibus fuerit inuecta. quae si est secundum hominis naturam, cum homine ipso coeperit necesse est, si uero non est, ne capere quidem illam posset humana natura. sed quia recipit, a principio igitur fuisse sapientiam necesse est: ergo philosophia quia non a principio fuit, non est eadem uera sapientia. sed uidelicet Graeci quia sacras ueritatis litteras non attigerant, quemadmodum deprauata esset sapientia nescierunt; et ideo cum uacare sapientia humanam uitam putarent, philosophiam commenti sunt id est latentem atque ignotam sibi ueritatem disserendo eruere uoluerunt: quod studium per ignorantiam ueri sapientiam putauerunt. Dixi de philosophia ipsa quam potui breuiter. nunc ad philosophos ueniamus, non ut cum his decertemus, qui stare non possunt, sed ut eos fugientes atque deiectos nostro campo insequamur. Epicuri disciplina multo ce
Abbreviated transcription (Latin):
quouiam phĩeẽnt. quid in uita faci
tollimus. quia humaue cogitaciois
inuencio est. sophiam deffendimus.
quia diuina tradicio est. eamq ab
omnibus suscipere testa̾nur. Ille cũ
phĩam testamur tolleret. nec meliꝰ
aliquid ad ferret. sapienciam tollere
putabatur. eoq facilius de senten¬
cia plus est pulsus: quia coustat
hounnem non ad stulticiam. sed ad
sapienciam nascii preterea illud qͦ
argumentum contra phĩam nalet
plurimum. qd̾ idem est usus hortẽ¬
sius. ex eo posse intelligi phĩam nõ
recens hec quidem estas etas. ubi gͦ
apud antiquiores latint amor iste
in uestigande ueritatis: I dem lucre¬
cius ait. deuiq uatura hec uerum ra¬
cio que reperta est nper et hac pri¬
uum cum primis ipse repertus. mĩc
ego sum in patria qui possim uertere
uoces: Et seneca nou sunt inquit .m.
anm: ex quo iuicia sapiencie mota
sunt. Multis igitur seculis. hũam̃
genus siue racione ureit. qd̾ nri deus

Expanded text:
quoniam philosophi est quid in uita faciequoniam philosophi est quid in uita facietollimus, quia humanae cogitationis inuentio est, sophiam defendimus, quia diuina traditio est, eamque ah omnibus suscipi oportere testamur. ille cum philosophiam tolleret nec melius aliquid adferret, sapientiam tollere putabatur eoque facilius de sententia pulsus est, quia constat hominem non ad stultitiam, sed ad sapientiam nasci. praeterea illut quoque argumentum contra philosophiam ualet plurimum, quo idem est usus Hortensius, ex eo posse intellegi philosophiarecens haec quidem aetas: ubi ergo aput antiquiores latuit amor iste inuestigandae ueritatis? idem Lucretius ait: denique natura haec rerum ratioque reperta est nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus nunc ego sum in patrias qui possim uertere uoces. et Seneca non sunt inquit mille anni, ex quo initia sapientiae mota sunt. multis igitur saeculis humanum genus sine ratione uixit: quod inridens
Abbreviated transcription (Latin):
retu. nou est ausus confidenter ꝓ¬
nunciare qd̃ finit nerum: illos uon
ideo disputare ut doceant: sed ut se ob¬
lectent mocio. qui quoniam auctores
sut rerum gerendarum. nec ipsi
quidꝙͣ gerunt pro loquacib sunt ha¬
bendi. s profecto quia nichil ad nitã
bomi ad ferebant: nec ipsi decretis su¬
is obtemperuerunt: Nec quis ꝙͣ ꝑ
tot secula inuentus est. qui eoꝵ legi¬
bus uiueret: abicienda est igitur õ¬
nis phĩa. quia non studendum sapi¬
encie qd̃ fine ac modo caret. sed sapi¬
endum est equid̾ uature: Non enim
nobis altera uita conceditur. cum ĩ
hac sapienciam queramus: nulla
sapere possunuis: In hac utrumq fi̾
neccesse est. Cito inuenir debet. ut sci¬
to suscipi possit. ne quid pereat exni¬
ta. ciius finis incertus. ciceronis
hortensius. contra ꝑ hĩam disserẽs:
Ciraimuẽitur arguta conclusione.
Qd cum diceret philosophandum ũ
ẽẽ. nichiloninus ꝑ hõphari indebat ᷑

Expanded text:
retur, non est ausus confidenter pretur, non est ausus confidenter pronuntiare quod fuit uerum, illos non ideo disputare ut do-1 ceant, sed ut se oblectent in otio. qui quoniam auctores sunt i rerum gerendarum nec ipsi quicquam gerunt, pro loquacibus \' sunt habendi. sed profecto quia nihil ad uitam boni adferebant, nec ipsi decretis suis obtemperauerunt nec quisquam per tot saecula inuentus est qui eorum legibus uiueret. abicienda est igitur omnis philosophia, quia non studendum sapientiae, quod fine ac modo caret, sed sapiendum est et quidem mature. non enim nobis altera uita conceditur, ut cum in hac sapientiam quaeramus, in illa sapere possimus: in hac utrumque fieri necesse est. cito inueniri debet, ut cito suscipi possit, ne quid pereat ex uita, cuius finis incertus est. Ciceronis Hortensius contra philosophiam disserens circumuenitur arguta conclusione, quod cum diceret philosophandum non esse, nihilominus philosophari uidebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
inclusos inangulis facienda pre¬
cipere: Que ne ipsi quid̾ faciant qͥ
locuntur. et quomam seneris acti¬
bus remouerunt. apparet eos exer¬
cende lingne causa nel adnocandi
se gracici aitem istam phĩe reperis¬
se. Qui autem docent tantum nec
faciunt. ipsi preceptis suis detrahũt
pondus. quis enim obtemperet. cũ
ip̃i preceptores doceant nõ obtẽpare.
Bonun est antem recta et honesta et¬
precipere: sed nisi facias mendacium
est. et est incongruens atqz inepti:
Nõ inpectore. s in labus latere bonita¬
temꝰ non ergo utilem exphĩa utilita¬
tem. sed oblectacionem petunt. quid
quid idem cicero testatus est: profec¬
to in quid omĩs ip̃oꝵ disputacio qͣm¬
ꝙͣ nberrimos fontes nirtutis et sciẽ¬
cie continet. tamen conlata. cum
eorum actis perfectis q rebus uere
negociis hominũi. quantu oblecta¬
cionem otus: Ueri quid̃ non debuit.
cum uerum diceret. sed quasi timeret
ne proditi unsterii. ueus aphĩs cita¬

Expanded text:
inclusos in angulis facienda praeinclusos in angulis facienda praecipere quae ne ipsi quidem faciant qui locuntur; et quoniam se a ueris actibus remouerunt, apparet eos exercendae linguae causa uel auocandi animi gratia artem istam philosophiae repperisse. qui autem docent tantum nec faciunt, ipsi praeceptis suis detrahunt pondus. quis enim optemperet, cum ipsi praeceptores doceant non optemperare? bonum est autem recta et honesta praecipere, sed nisi et facias, mendacium est, et est incongruens atque ineptum non in pectore, sed in labris habere bonitatem. non ergo utilitatem ex philosophia, sed oblectationem petunt. quod quidem Cicero testatus est. profecto inquit omnis istorum disputatio quamquam uberrimos fontes uirtutis et scientiae continet, tamen conlata cum eorum actis perfectisque rebus uereonegotiis hominum quantam oblectationem otiis. uereri quidem non debuit, cum uerum diceret, sed quasi timeret ne proditi mysterii reus a philosophis cita
Abbreviated transcription (Latin):
si a canibus quorum nitam mutãs
Etiam uocabulum nomenq tra¬
xerunt: uullum igitur in hac discip¬
lina magisterium uirtutis est. Cu
eciam illi qui houestiora precipiunt.
ant non facuint ipsi que suadent.
aut si faciunt ꝙ raro accidit nou dis¬
ciplina eos ad rectum. sed uatura
producit. que se puis eciam ui doc¬
tos inpellit ad laudem: Ueruine¬
ciam cum semper pene desidie tra¬
dant. nullanqz nirtutem capessãt:
Et ommem suai uitau nichil aᵈ
ꝙͣ meloquendo pagant. quid ailiud
ꝙͣ mertes debent putari. sapiencia
enim nsi in aliquo actu uiderit fu̾it.
quo nm suam ererceat. in ains et
falsa est. Recteq tullius cunles ui¬
ros qui rem publicam gubernent:
qui urbes ant nouas coustituant:
Aut constituas a equitate tue antur.
qui salutem li bertatem q cuuum:
nel boins legibus nel salubribus cõ¬
silus. nel iudicibz grambus conser¬
nent ir phĩe doctoribus prefert. bo¬
uos enun facere oportet pocius ꝙͣ

Expanded text:
si a canibus, quorum uitam imitantur, si a canibus, quorum uitam imitantur, etiam uocabulum nomenque traxerunt? nullum igitur m hac disciplina magisterium uirtutis est, cum etiam illi qui honestiora praecipiunt, aut non faciant ipsi quae suadent aut si faciunt, quod raro accidit, non disciplina eos ad rectum, sed natura producat, quae saepius etiam indoctos inpellit ad laudem. Verum enim cum se perpetuae desidiae tradant nullam- que uirtutem capessant et omnem suam uitam nihil aliut quam in eloquendo peragant, quid aliut quam inertes debent putari? sapientia enim nisi in aliquo actu fuerit quo uim suam exerceat, inanis et falsa est recteque Tullius ciuiles uiros, qui rem publicam gubernent, qui urbes aut nonas constituant aut constitutas aequitate tueantur, qui salutem libertatemque ciuium uel bonis legibus uel salubribus consiliis uel iudiciis grauibus conseruent, philosophiae doctoribus praefert. bonos enim facere oportet potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
ter se et ceteros laidis amatores
inter ẽe. q. ipse haberet laidem a hii
a laide laberentur. O preclara et bo¬
nis mutanda sapiencia: huic nero
liberos in disciplmam dares. ut ds¬
cerent habere meretricem: aliquid
inter se ac perditos inter ẽẽ dicebt
scilicet ꝙ illi bona sua perderent. ip¬
se gratis luxoriaretur. In quo pla¬
losophum habint pro lenoue ut
ad se omnis uuentus doctoris ex¬
emplo. et anctoritate corrupta. sũ
ullo pudore concurreret: Quid er¬
go inter fuit quo amiuo phñs ad
meretricem falmosissimai comme¬
aret. Cum enm populus et rinal
sini uiderent ommibus perdeitis ne¬
qmoreme uec satis fuit ita ninere:
sed docere eciam libidines cepit. ac
mores suos de lupauari ad scolam
transtulit: Disserens noluptatez
corporis ẽẽ simumum bonumn: Que
doctrina execrabilis. et pntenda. nõ
incorde phĩ: sed in sumi meretricis
est nata. nam quid ego decimcis lo¬
quar. quibus in propatulo cirecũ
con ingibus mos finit: Quid mir

Expanded text:
ter se et ceteros Laidis amatores ter se et ceteros Laidis amatores interesse, quod ipse haberet Laidem, alii a Laide haberentur. o praeclara et bonis imitanda sapientia! huic uero liberos in disciplinam dares, ut discerent habere meretricem? aliquid inter se ac perditos interesse dicebat, scilicet quod illi bona sua perderent, ipse gratis luxuriaretur. in quo talosophum habuit pro lenone, ut ad se omnis iuuentus doctoris exemplo et auctoritate corrupta sine ullo pudore concurreret. quid ergo interfuit quo animo philosophus ad meretricem famosissimam commearet, cum eum populus et riuales sui uiderent omnibus perditis nequiorem? nec satis fuit ita uiuere, sed docere etiam libidines coepit ac mores suos de lupanari ad scolam transtulit disserens uoluptatem corporis esse summum bonum. quae doctrina exsecrabilis et pudenda non in corde philosophi, sed in sinu meretricis est nata. nam quid ego de Cynicis loquar, quibus in propatulo coire cum coniugibus mos fuit? quid mirum
Abbreviated transcription (Latin):
connicium suñ: Quos si audias. ĩ
anariciam. in libidinem. in ambi¬
ipsos maledicta in publicum mis¬
ca. quos nou aliter intuer decet ꝙ̃
medicos: quorum tituli remedia hñt
preides uenena: Quosd̾ uero nec pu¬
dor inciorum tenet: sed patrocuma t ͤ¬
pitudinis sue fingunt. ut ecia i ho¬
ueste peccare in deantur. ffaciet in¬
qne non probabit. ut eciam ad ma¬
iora transitum innemat: Nec relĩ¬
quet mores bonos. sed tempora ap¬
tabit. Et quib alii utinitur inglo¬
riam. aut uoluptatem. ntetar agẽ¬
da rei cansa: deuide paulo post omĩa
que lireuriosi facunt. queqz inpe¬
riti. faciet et sapiens. sed nou eod̾
modo. eodemiq proposito. at nichil
inter est. quo animo facias: quod
fecisse niciosum est. quia facta cer¬
uunt᷑. animus nomudetur. Anstip¬
ꝑo cire naicorum magistro. C nn la¬
ide nobiliscorto fint consuetado. ꝙ
flagitun granis ille ph̾ie doctor.
sic deffendat. ut diceret. multum in¬

Expanded text:
convitium suum, quos si audias in convitium suum, quos si audias in avaritiam, in libidinem, in ambiipsos maledicta in publicum missa. quos non aliter intueri decet quam medicos, quorum tituli remedia habent, puxides uenena. quosdam uero nec pudor uitiorum tenet, sed patrocinia turpitudini suae fingunt, ut etiam honeste peccare uideantur. — faciet squae non. probabit, ut etiam ad maiora transitum inueniat, nec relinquet mores bonos, sed tempori aptabit, et quibus alii utuntur in gloriam aut uoluptatem, utetur agendae rei causa. deinde paulo post: omnia quae luxuriosi faciunt quaeque inperiti, faciet et sapiens, sed non eodem modo eodemque proposito. atquin nihil interest quo animo facias quod fecisse uitiosum est, quia facta cernuntur, animus non uidetur. Aristippo Cyrenaicorum magistro cum Laide nobili scorto fuit consuetudo. quod flagitium grauis ille philosophiae doctor sic defendebat, ut diceret multum in
Abbreviated transcription (Latin):
domifaciant ea que in scolis arguis¬
cia. nonne id ipsum tullius fatet᷑
ratus. Ita animo ac nita constitutꝰ
ut racio postulat. qui disciplina i
non ostentacionem sciencie. sed le¬
gem uite putet: Qui optemperet
ipse sibi. et decretis pareat suis: ui¬
dere licet alios tanta leuitate. ac iac¬
tacione. nt hus fuerit non di dicisse
melius: alios pecannie cupidos: a¬
lios glorie. multos libidinuum ser¬
nos. ut cum eoꝵ inta mirabiliter pu¬
guet oracio Nepos quoq coruelus.
ad eunidem ciceronem scribit: Tan¬
tum ab est. ut ego magistram inte
tricem: ut millus magis extimem
opus ẽẽ magistris recte iuẽdi. quã
plerisqz qui in ea disputando ner¬
satur. Uideo enim maguam ꝑtez
eorñ. qui in scola de pudore. de con¬
tinencia precipiant argntissime:
Eosdem in omnium libidinũ cupi¬
ditatib muere: Item seneca in exhor¬
tacionibus. plerisq inquid philop¬
p h̾orum tales sunt. ut diserti suit ĩ¬

Expanded text:
domi facientes ea quae in scholis arguisdomi facientes ea quae in scholis arguisatia. Nonne id ipsum Tullius et fatetur, ratus, ita animo et vita constitutus, ut ratio postulat? qui disciplinam veram, non ostentationem scientiae, sed legem vitae putet? qui obtemperet ipse sibi, et decretis pareat suis? Videre licet alios tanta levitate et jactatione, ut his fuerit non didicisse melius: alios pecuniae cupidos, alios gloriae; multos libidinum servos, ut cum eorum vita mirabiliter pugnet oratio. » Nepos quoque Cornelius ad eumdem Ciceronem ita scribit: « Tantum abest, ut ego magistram esse tricem, ut nullis magis existimem opus esse magistris vivendi, quam plerisque, qui in ea disputanda versantur. Video enim magnam partem eorum, qui in schola de pudore et continentia praecipiant argutissime, eosdem in omnium libidinum cupiditatibus vivere. Item Seneca in Exhortationibus: « Plerique, inquit, philosophorum tales sunt, diserti in
Abbreviated transcription (Latin):
funditus tollit. Ffalsa igitur illa õ¬
ma. quia uirem semper incertam.
et ad huc nichil explicantem sadere
non possunt: Nulla igitur uacio ł
sciencia. nel lex beue nuendie uisi
in hac nna et uera et celesti sapien¬
cia constituta est: que phĩs fuerat
iguota nam illa terreua quoniaz
est: naria et multiplex sibiq tota
coutraria est. et sicut unus est hu¬
ius moĩ constitutor. et rector deus.
una ueritas: Ita unam esse ac sim¬
plicem sapienciam. ne coesse est.
Quia ꝙꝙͣ est uerum ac bonñ: id per
instituere. nilli alii. insi phĩ eẽnt
bonie et qui eam nou didicissent. es¬
sẽt omnes mali: Cum uero iuunm̃
phĩs autem perraro fuerit. qr aliꝙ̾
iunta fecerit laude dignum: qui est
tandem qui uon ideat eos hommnes
nirtutis qua ipsi egent non esse doc¬
tores: nam si quis mores eorum
diligenter inquirat: ⁊ ueniet ira¬
cundos. cupidos. libidinosos. arro¬
gantes. proternos: et sub obtentu
sapiencie. sua incia celantes. cum¬

Expanded text:
funditus tollit. Falsa igitur illa omfunditus tollit. Falsa igitur illa omnia, quia in rem semper incertam et adhuc nihil explicantem cadere non possunt. nulla itaque ratio uel scientia uel lex bene uiuendi nisi in hac unica et uera et caelesti sapientia constituta est, quae philosophis fuerat ignota. nam illa terrena quoniam falsa est, uaria et multiplex sibique tota contraria est. et sicut unus est huius mundi constitutor et rector deus, una ueritas, ita unam esse ac simplicem sapientiam necesse est, quia quidquid est uerum ac bonum, id perfinstruere, nulli alii nisi philosophi essent boni et qui eam non didicissent, essent omnes semper mali. cum uero innumerphis autem perraro fuerit, qui aliquid in vita fecerit laude dignum, quis est tandem, qui non videat, eos homines virtutis, qua ipsi egent, non esse doctores? Nam si quis in mores eorum diligenter inquirat, inveniet iracundos, cupidos, libidinosos, arrogantes, protervos, et sub obtentu sapientiae sua vitia celantes,
Abbreviated transcription (Latin):
neret. errante ciceroue: Phĩa inꝙͣ¬
nichil aliud est. ꝙͣ recteracio inuẽ¬
die ne houeste uineudi sciencia. nel
ars recte nite agende: Non errabiꝰ
si dixerimus phĩam ẽẽ legem bene
houesteqi uniendi. et qu dixerit i ͣz
regulam inte sium illi reddidit: hic
plane non respexit ad commme plũe
nomeu. que cum sit inplures sectas
disciplinas que diffusa. nichilqz
una mente ac noce consenciant. ꝙͣ
uite phĩam nominari: in qua diũ¬
sitas preceptorum rectum iter impe¬
diat et turbet. aut legem bene uinẽ¬
di. cuius capita longe dissonant. a¬
In qua nichil aliud efficitur contrari¬
a sepe dicendo. quã ut uenio quitꝙͣ
sciat: Qnero enim utrum ne a chade¬
unam phĩam putet ẽẽ: an nõ sit
negaturum. non arbitror. quod si ẽ.
Nichil ergo illoꝵ cadit ꝙ in phĩa que
ut om̃ia reddat: in certa lege abroget.
artem nullam putat. racionem sb̾¬
nertit. regulam de pranat. sciẽ ciã

Expanded text:
neret errante Cicerone? — neret errante Cicerone? — nihil aliud est quam recta ratio vivendi, vel honeste vivendi scientia, vel ars rectae vitae agendae. Non errabimus, si dixerimus philosophiam esse legem bene honesteque vivendi. Et qui dixerit illam regulam vitae, suum illi reddidit. » Hic plane non respexit ad commune philosophiae nomen, quae cum sit in plures sectas disciplinasque diffusa, nihilque una mente ac voce consentiant, quiitae philosophiam nominari, in qua diversitas praeceptorum rectum iter impediat, et turbet? aut legem bene vivendi, cujus capita longe dissonant? ain qua nihil aliud efficitur, contraria saepe dicendo, quam ut nemo quidquam sciat? Quaero enim, utrumne academiam philosophiam putet esse, an non? Negaturum non arbitror: quod si est, nihil ergo illorum cadit in philosophiam, quae omnia reddit incerta, legem abrogat, artem nullam putat, rationem subvertit, regulam depravat, scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
precepta noscenda niuendimi antẽ
ẽẽ cimliter. Quid taii repuguans
dici potest. si noscenda sunt precep¬
ta phĩe. ideo utiq nocenda sunt. ut
recte sapienterqz inuaiisꝰ nel si
cunliter iuendum est: non est igi ͨ
phĩa sapiencia. si quid̃ melius est.
cim liter. ꝙͣ phĩce unrere: nam si sa¬
piencia est illa que dicitur phi̾a:
te uiuat qui phĩe muit: tuo itaq
indicio phĩa farte stulticie manita¬
tis que clamata est. idem inconsola¬
cione. idest inopere nou iocu lari hñc
de phĩa sentenciam tulisti. sed nesci
o qui nos tenet error ac miserabilis
ignoracio ueri: Ubi est ergo phĩe
magisterium. ant quid te docuit illa
nite parens: si uerum unserabilit̾
ignoras. ꝙ si hec erroris ignoracio¬
nisq confessio pene imuito tibi ab
intimo pectore expressa est. cur nõ
tibi uerum fateris aliquando phĩa
laudibus extulisti: magistram nir¬
tutis ẽẽ non posser Eodem ductus
errore seneca: quis euim niam te¬

Expanded text:
praecepta noscenda, uiuendum autem praecepta noscenda, uiuendum autem esse ciuiliter. quid tam repugnans dici potest? si noscenda sunt praecepta philosophiae, ideo utique noscenda sunt, ut recte sapienterque uiuamus, uel si ciuiliter uiuendum est, non est igitur philosophia sapientia, siquidem melius est ciuiliter quam philosophe uiuere. nam si sapientia est quae dicitur philosophia, te uiuat qui philosophe uiuit. tuo itaque iudicio philosophia stultitiae inanitatisque damnata est. idem in Consolatione id est in opere non ioculari hanc de philosophia sententiam tulisti: sed nescio a qui nos teneat error ac miserabilis ignoratio ueri. ubi est ergo philosophiae magisterium aut quid te docuit illa uitae parens, si uerum miserabiliter ignoras? quodsi haecerroris ignorationisque confessio paene inuito tibi ab intimo pectore expressa est, cur non tibi uerum fateris aliquando, : phillaudibus extulisti, magistram uirtutis esse non posse? Eodem ductus errore Seneca — quis enim ueram uiam te
Abbreviated transcription (Latin):
tamus illa que possunt excusari for¬
tune nouuue. studusti uẽpe phĩe.
et quid̾ sicut nullus numquam di¬
ligencius. quippe qui ouines coguo¬
neris disciplinas: sicut ipse gloria¬
ri soles: eamqz ipsain latinis litte¬
ris iulustraueris. Imitatoremq te
platonis ostenderis: Celo igiti. ꝙͥ
dreeris. ant in qua secta ueritate
deffenderis. In a chadenna. scilicet qͣm¬
in secutus est es. q uam probasti. at
hec nichil docet: uisi ut scias te nich̾
scire: Tui ergo te libri aͥgnũt. quia
nichil aphĩa disci possit ad nitam:
hec tua nerba sunt. michi anten
non modo ad sapienciam ceci nide¬
mur. sed ad ea ipsa que aliqua ex
parte cormuitur hebetes et obtunsi: Si
ergo ph̾ia inte magistra est: curtibi
ipse cecus et hebes et obtusus uide¬
rar que opportint illa docente. et sẽ¬
tire. et sapere: et inclaussima lu ce
uersari: at ꝙ confissus fueris ph̾e
ueritati docent ad filunuͥ composita
precepta. quibus mones ph̾ie quid̾

Expanded text:
tamus illa quae possunt excusari fortamus illa quae possunt excusari fortunae nomine. studuisti nempe philosophiae et quidem sic, ut nullus umquam diligentius, quippe qui omnes cognoueris disciplinas, sicut ipse gloriari soles, eamque ipsam Latinis litteris inlustraueris imitatoremque te Platonis ostenderis. cedo igitur quid didiceris aut in qua secta ueritatem deprehenderis. in Academia scilicet, quam secutus es, quam probasti. at haec nihil docet nisi ut scias te nihil scire. tui ergo te libri arguunt, quam nihil a philosophia disci possit ad uitam. haec tua uerba sunt: mihi autem non modo ad sapientiam caeci uidemur, sed ad ea ipsa quae aliqua ex parte cerni uideantur, hebetes et obtunsi. si ergo philosophia uitae magistra est, cur tibi ipse caecus et hebes et obtunsus uidebare, quem oportuit illa docente et sentire et sapere et in clarissima luce uersari? at quam confisus fueris philosophiae ueritate, docent ad filium conposita praecepta, quibus mones philosophiae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
et iusuendi te iudice inculleum. qui
phĩam neganius parentem ẽẽ inte:
an tu qui aduersus deuni tam inpi¬
e ingratus es: Non hunc cuius effi¬
giem ueueraris incapitolio sedentẽ:
Sed illum qui iuundum fecit. hoĩez¬
qz generanit: qui sapienciam quoq
ipsam inter cetera celestia beneficia
largitus est: magistram tu uirtutis.
parentem inte uocas: Ad quam si qͥs
accesserit. multo sit incertior. necc̃e
est. ꝙͣ prius fuerit: Cinus enim nͥ¬
tutis que ip̃a ubi sita sit: ad huc phĩ
non expedint cuius uite cum ip̃i doc¬
tores aute fuerint se nectute ac mor¬
te confecti: ꝙͣ constituerint quonĩo
nim deceat. cuins neritatis indaga¬
tricem profiteri potest. qui sepe tes¬
taris: Cum tanta multitudo fuerit
p h̾orum. sapientem tamen ad huc¬
extitisse neminem: Quid eigo te ma¬
gistra illa nite docuit: an ut poten¬
tissummum consulem maledictis in¬
cesseres: enuiqz hostem patrie uene¬
uatis oracionibus facerese Sed omit

Expanded text:
et insuendi te judice in culeum, qui et insuendi te judice in culeum, qui philosophiam negamus parentem esse vitae? An tu, qui adversus Deum tam impie ingratus es non hunc cujus effigiem veneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit, hominemque generavit, qui sapientiam quoque ipsam inter coelestia sua beneficia largitus est magistram tu virtutis, aut parentem vitae vocas, ad quam si quis accesserit, multo sit incertior necesse est, quam prius fuerit? Cujus enim virtutis? quae ipsa, ubi sita sit, adhuc philosophi non expediunt. Cujus vitae? cum ipsi doctores ante fuerint senectute ac morte confecti, quam constituerint quomodo vivi deceat. Cujus veritatis indagatricem profiteri potes? qui saepe testaris, cum tanta multitudo fueri philosophorum, sapientem tamen extitisse adhuc neminem. Quid ergo te magistra illa vitae docuit? An ut potentissimum consulem maledictis incesseres, eumque hostem patriae venenatis orationibus faceres? Sed omi
Abbreviated transcription (Latin):
dandus deus. ꝙ sapienciam inuene¬
rit. sed ꝙ hominen fecerit. qui poss
capere sapienciam: minuit euim¬
laudem: qui partem laudat ex toto.
sed ille ut hommnem laudanit qui
tamen ob id ipsum deberet pro ipso
deo haberi. quod sapere inuenerit. sic
enum ait: noune decebit hunc hoĩez
mumero diuum diguari uerum ⟦neꝵ¬
ẽẽ: Unde apparet. ant pitagoram
noluisse landare. qui se primus ut
talem qui dererum natura pͥmus
traditur disputasse: Ita dum hoĩez
querit extollere. rem ipsa de presit.
orator idem suminus phũs: nec
grecos repre heudani. quorum lem¬
tatem semper accusat. et tamen se¬
quitur ipsam sapienciam. quai
alias donũ. alias inuetum deorum
nocat: poetice fignaratum laudat
in faciem: gramter queritur exti¬
tisse a liquos qui eos uituperent.
Qnis ꝙͣ ne inquid nituperare in te
parentem: et hoc parricidiose inqui¬
nare audeat. et tain ipie ingratus
ẽẽ: Nos ergo marcetulli parricide sumꝰ.

Expanded text:
dandus deus, quod sapientiam inuenedandus deus, quod sapientiam inuenerit, sed quod hominem fecerit qui posset capere sapientiam: minuit elaudem, qui partem laudat ex toto. Sed ille, ut hominem, laudavit, qui tamen ob id ipsum deberet pro Deo haberi, quod sapere invenerit. Nam sic ait: Nonne decebit, Hunc hominem numero divum dignarier esse? Unde apparet, aut Pythagoram voluisse laudare, qui se primus, utThalem, qui de rerum natura primus traditur disputasse. Ita dum hominem quaerit extollere, rem ipsam depressit. orator, idem summus philosophus, et Graecos reprehendit, quorum levitatem semper accusat, et tamen sequitur; ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inventum deorum vocat, poetice figuratam laudat in faciem. Graviter etiam queritur extitisse aliquos, qui eam vituperarent. « Quisquamne, inquit, vituperare vitae » parentem, et hoc parricidio se inquinare audeat, » et tam impie ingratus esse? » Nos ergo, Marce Tulli, parricidae sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
trix. ultrixq inciorum: Quid uon
modo nosset omnino uita hominũ¬
si sine te esse potuiss: tu muentrre
legumi. tu magistra morum et dis¬
cipline fiusti. Quasi uero aliquid
per se ipsain sentiret: ac non po¬
cius ille laudandus ẽẽt qui ea i
tribuit: potuit eodem modo gracias
agere cibo et potu. quod siue hiis re¬
bus constare nita non possit: In qͥ¬
bus ut sensus ita beneficii nichil ẽ¬
Ad quin i illa corporis alimenta sunt.
sic anime sapiencia: Reccius itaqz
lucrecius eñ laudat. qui sapienciam
primus innenit: sed hoc inepte qd̃
ab homine inuentam putanit. qͣiͣ
nero illam alicubi iacentem. homo
ille quem laudabat inuenerit: tã¬
ꝙͣ tibias ad fontem ut poete aiunt.
ꝙ si repertorem sapiencie nt deun lau¬
dauit. Ita enim dicit. nemo ut opinor
erit mortali corpore creatus. nam sic̃
ipsa petit maiestas cognita rerimi
dicendumest. deus ille fint. deus in¬
clitemem un.tamen nou erat sic lau¬

Expanded text:
trix expultrixque vitiorum: quid non trix expultrixque vitiorum: quid non modo nos, sed omnino vita hominum sine te esse potuisset? Tu inventrix legum, tu magistra morum ac disciplinae fuisti. » Quasi vero aliquid per se ipsa sentiret, ac non potius ille laudandus esset, qui eam tribuit. Potuit eodem modo gratias agere cibo et potui, quia sine his rebus vita constare non possit; in quibus ut sensus, ita beneficii nihil eatquin ut illa corporis alimenta sunt, sic animae sapientia. Rectius itaque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat inuenerit tamquam tibias ad fontem, ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic lau
Abbreviated transcription (Latin):
atqz addiserte copioseqz deffenden¬
dam sentenciam dinuitatis: et
ipsa neritas sufficit. Uellem igi¬
hõmrͥats homuniculo non diserto
doceretur. primum quid uatura sit
quod laudandum putet. qui uitu¬
perat id studium quod nocatur phi¬
losop hia: deinde ueqz illa in ẽẽ ar¬
tem qua nirtus et iusticia discate
nec aliamnllam ullam si cut pu¬
tauit. postremo quoniain est nrtu¬
tus disciplina ubi querenda sit:
Cnm ab illo discendi genere disces¬
seris: quod ille nou andiendiendi
diccendiq gracia querebat. a quo
enim posset audire cum sciret id ue¬
mo. sed ut incausis facere solebat.
Interrogacione noluit urgere. ad
confessionem q perducere. tamꝙͣ
confideret responderi prorsus nich̾
posse quo minus phĩa. et ẽẽt ma¬
gistra nirtutis: quod quid̾ intuscu¬
lanns disputacionib aperte pro¬
fessus est. ad eam ipsain conuer¬
uersa or acione. tainquai se de cla¬
matorio dicendi genere iactaret:

Expanded text:
ad quam diserte copioseque defendenad quam diserte copioseque defendendam scientia divinitatis, et ipsa veritas sufficit. Vellem igi homunculo non diserto doceretur, primum, quidnam sit, quod laudandum putet, qui vituperat id studium, quod vocatur philosophia; deinde, neque illam esse artem, qua virtus et justitia discatur, nec aliam ullam, sicut putavit; postremo, quoniam est virtutis disciplina, ubi quaerenda sit, cum ab illo discendi genere discesseris: quod ille non audiendi discendique gratia quaerebat. A quo enim posset audire, cum sciret id nemo? Sed ut in causis facere solebat, interrogatione voluit urgere, ad confessionemque perducere; tanquam confideret responderi prorsus nihil posse, quominus philosophia esset magistra virtutis. Quod quidem in Tusculanis disputationibus aperte professus est, ad eam ipsam conversa oratione, tamquam se declamatorio dicendi genere jactaret.
Abbreviated transcription (Latin):
officiorum phĩam nichil a liud ẽe
dixisset sͣ stu dium sapiencie. Ip¬
sam autem sapienciam rernm di
hanc sane intelligo quin nain sit
quod landandum putet: nam si
oblectatio queritur a mui requies¬
qz curarinu. que conferri cum eor
studiis potest. qui semper aliquid
in quirunt. quod spectet. et naleat
ad bene beate qz iuendume sine
racio constancie uirtutis que duci ͤ
aut hec est ars. aut nulla omniuo
perꝙͣ eas ad sequanur. nuillam di¬
cere maximarum rerum artem ẽe:
Cum nmumarum sine airte nulla
sit. homnm est parum conside¬
rate loquencium. atq in maxinis
rebus errancium. si autem est a li¬
qua disciplina nirtutis ubi ea que¬
ritur. Cnun ab isto discendi genere
discesseris: Equid tam et si opera
dederim. ut quantulain cumqz di¬
cendi ad sequerer facultatem pp̾
stud mui docendi. tamen nunquaz
eloquens fin quippe qui fornu ue at¬
tigerim quid̾: Sed ueccesse est ipsã
faciat cause bonitas eloquentem.

Expanded text:
officiorum philosophiam nihil aliud esse officiorum philosophiam nihil aliud esse dixisset, quam studium sapientiae, ipsam autem sapientiam, rerum dihaud sane intelligo quidnam sit, quod laudandum putet. Nam si oblectatio quaeritur animi, requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid inquirunt, quod spectet, et valeat ad bene beateque vivendum? Sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est, aut nulla omnino, per quam eas assequamur. Nullam dicere maximarum rerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium, atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab isto genere discendi discesseris. » Equidem tametsi operam dederim, ut quantulamcumque discendi assequerer facultatem propter studium docendi, tamen eloquens nunquam fui; quippe qui forum ne attigerim quidem: sed necesse est, ipsa me faciat causae bonitas eloquentem;
Abbreviated transcription (Latin):
ut in sola et in qua tocins p hĩe ius
contineatur. ad quam se abiectis
ominibus sotrates contulisse dicit᷑.
In qua eciam parte quoniam phõs
errasse docui qui suminũ bonum cu¬
ius capiendi gracia generati sumꝰ
non conprehenderunt apparet flãz
nec instruit ad insticie inunera.
nec officumi homiinis racionemq
consummat: Sciant igitur errare se
qui phĩam putantes esse sapienciã.
non tra bantur anctoritate cuins¬
ꝙͣ: s ed neritati pocius et faneant
et accedant: nillus hic temerita¬
tis locus est in eternum stulticie pe¬
na subenuda est. si aut person a
mains ant oppinio falsa decepe¬
rit: homo autem qualis cumiq si
sibi credit. hoc est homini credit. ut
dicam stultus qui snumi nou uideat
errorem: Certe arrogans est qui si¬
bi audeat inudicare: quod huma¬
na coudicio non recepit. ille ipse
romane lingne simimus auctor
quantum fallatur. licet exilla sẽ¬
tencia peruidere. qui cum in libris

Expanded text:
ut in sola ethica totius philosophiae vis ut in sola ethica totius philosophiae vis contineatur, ad quam se, abjectis omnibus, Socrates contulisse dicitur. In qua etiam parte quoniam philosophos errasse docui, qui summum bonum, cujus capiendi gratia generati sumus, non comprehenderunt; apparet falsam nec instruit ad justitiae munera, nec officium hominis rationemque confirmat. Sciant igitur errare se, qui philosophiam putant esse sapientiam: non trahantur auctoritate cujusquam; sed veritati potius faveant, et accedant. Nullus hic temeritati locus est: in aeternum stultitiae poena subeunda est, si aut persona inanis, aut opinio falsa deceperit. Homo autem, qualiscumque est, si sibi credit, hoc est si homini credit ut non dicam stultus, qui suum non videat errorem certe arrogans est, qui sibi audeat vendicare, quod humana conditio non recipit. Ille ipse romanae linguae summus auctor quantum fallatur, licet ex illa sententia pervidere: qui cum in libris
Abbreviated transcription (Latin):
docinus in mortalitatem ẽẽ sum¬
tem inmortalem esse aminain cõ¬
probemus: Qua dere ingens int̾¬
ph̾os disceptacio est: nec quidqͣm
tamen explicare aut probare potu¬
erunt: hii qui uerum de amma sen¬
ciebant expertes enim dinine huiꝰ
tradicionis: uera nec argumenta
nera quibus mucerent attulerũt.
nec testimonia quibus probarent:
Sed oportinmus hanc questionem
tractabimus in ultimo librortum
deuita beata si obis erit disserendũ:
superest pars illa phĩe t̾cia quam
ca. et omnis loquendi racio contine¬
tin: hñc diniua tradicio non deside¬
rat. quia non in lingua: sed i̾cor¬
de sapiencia est nec interest. quali
ntare sermone. res enim nou ner¬
ba queruutur. et nos uon de grani¬
matico. aut exoratore. quorum sci¬
encia est. quo modo loqui de beat.
Sed de sapiente disserimus. cuius
doctrina est: quo modo uinere opor¬
teat. Quod sineq fisica illa racio
neccessaria est nec hec logica quia
beatum facere non possit: restat

Expanded text:
docuimus in-\' mortalitatem esse sumdocuimus in-\' mortalitatem esse sum inmortalem esse animam, conprobemus. qua de re ingens intphos disceptatio est, nec quidquam tamen explicare, aut probare potuerunt ii, qui verum de anima sentiebant; expertes enim hujus divinae eruditionis, nec argumenta vera, quibus vincerent, attulerunt, nec testimonia, quibus probarent. Sed oportunius hanc quaestionem tractabimus in ultimo libro, cum de vita beata nobis erit disserendum. Superest pars illa philosophiae tertca, et omnis loquendi ratio continetur. Hanc divina eruditio non desiderat: quia non in lingua, sed in corde sapientia est; nec interest, quali utare sermone: res enim, non verba quaeruntur. Et nos non de grammatico, aut oratore, quorum scientia est, quomodo loqui deceat, sed de sapiente disserimus, cujus doctrina est, quomodo vivere oporteat. Quod si neque physica illa ratio necessaria est, neque haec logica, quia beatum facere non possunt: restat
Abbreviated transcription (Latin):
non corpori: sed animo de derum: tũ
quoniam illud ad hanc uitam retu¬
lerunt: que cum corpore termina tͦ
ad corpus reuoluti sunt: Cmus est¬
omme hoc opus quod transigitur
interra. Quare non in merito sum¬
mum bonum. nou conprehendeꝵt.
quia quid quid expectat ad corpus.
est. non cadit enim ergo in homi¬
uem beatitudo illo modo quo phi
putauerunt. sed ita cadit. non ut
tum beatus sit cum nuit incorpo¬
re: Quodntiq ut dissoluatur. cor¬
rumpi neccesse est: sed tuuc cum
anima societate corporis liberata:
In solo spiritu ninit. hoc uno bea¬
ti esse in hac nita possunus: sum
Si fugientes in leccebras uolupta
sut exerticia. et corrobora menta
uirtutis. si demqr asperam mam¬
illam main difficillem qz teneamꝰ
Que nobis ad beatitudinem pate¬
facta est simumũ igitur bonum:
quod beatus facit. non potest ẽẽ. in¬
si in ea religione atq doctrina. cuus
spes in mortalitatis adimicta est:
Res exigere in detur hoc loco ut qm̃

Expanded text:
non corpori, sed animo dederint, tamen, non corpori, sed animo dederint, tamen, quoniam illud ad hanc vitam retulerunt, quae cum corpore terminatur, ad corpus revoluti sunt, cujus estomne hoc tempus quod transigitur in terra. quare non inmerito summum bonum non conprehenderunt, quia quidquid spectat ad corpus est. Non cadit ergo in hominem beatitudo illo modo, quo philosophi putaverunt: sed ita cadit, non ut tunc beatus sit, cum uiuit in corpore, quod utique ut dissoluatur corrumpi necesse est, sed tunc, cum anima societate corporis liberata in solo spiritu uiuit. hoc uno beati esse in hac uita possumus, si si fugientes inlecebras uoluptatsunt exercitia et corroboramenta uirtutis, si denique asperam illam uiam difficilemque teneamus, quae nobis ad beatitudinem patefacta est. summum igitur bonum quod beatos facit non potest esse nisi in ea religione atque doctrina, cui spes inmortalitatis adiuncta est. Res exigere uidetur hoc loco, ut quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ces anme ad denin .i. ad originez
snam reuertantur. Id circo enim so¬
li animaucium ad aspectum celie¬
recti sumus. ut summũ bonum nos¬
trum in sumͥo ẽẽ credamus: ⁊ deo
ueligionem soli capimus: ut ex h̾
scianus humanum spintum. nõ
ẽẽ mortale: quod dñ quĩ est in¬
mortalis. et desiderat et agnosct.
nirtutem sunt amplexi: tenueꝵt
ueuerunt ad siminiu̾: hec enim¬
duo sunt que sumil efficiant illud qd̾
queritur sciencia id prestat. ut quo.
et quo perueniendum sit nouernuꝰ
Uirtus ut pernemamus alterum sũ
altero nichil nalet: Ex sciencia enĩ
nirtus: ex uirtute suminum bonumi
nascitur. beata igitur uita quam
phĩ quesierunt semper et querunt:
sine incultu deorum. sine in phĩa uł¬
periri: quia sunimum bonuine non
in sumimo quesierunt sed inͥ uuo:
Suinum autem quid est uisi celũ
et deus: Unde animus oritur. Imũ
quidan si terra. unde corpus est: Ita¬
q licet quidam phĩ. sumum bonum

Expanded text:
ces animae ad Deum, id est ad originem ces animae ad Deum, id est ad originem suam revertantur. Idcirco enim soli animantium ad aspectum coeli erecti sumus ut summum bonum nostrum in summo esse credamus. Ideo religionem soli capimus, ut ex hoc sciamus, humanum spiritum non esse mortalem, quod Deum, qui est immortalis, et desiderat, et agnoscit.  aut virtutem sunt amplexi, tenuerunt venerunt ad summum. Haec enimduo sunt, quae simul efficiant illud, quod quaeritur. Scientia id praestat, ut quomodo, et quo perveniendum sit, noverimus; virtus, ut perveniamus. Alterum sine altero nihil valet, ex scientia enim virtus, ex virtute summum bonum nascitur. Beata igitur vita, quam philosophi quaesierunt semper, et quaerunt, sive in cultu deorum, sive in philosophia nulperiri, quia summum bonum non in summo quaesierunt, sed in imo. Summum autem quid est, nisi coelum, et Deus, unde animus oritur? Imum quid est, nisi terra, unde corpus est? Itaque licet quidam philosophi summum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mortem inte commodis pretulissẽt.
nisi se in mortalitatem opinone
cumum consequi putanissent. qui
tamen et si uescierunt inmortali¬
tatis mam. res eos tameu non fe¬
fellit. Sienim nirtus dinicias et
opes ideo contempuit. quia fragi¬
les sunt noluptates ideo quia bre¬
nes: Ergo et uitam fragilem bre¬
ueniq ideo contempnnit: ut solidã
et perpetuam couse quatur. ipsai
gitur cogitacio per ordinem gradi¬
ens: et uniuersa considerans: per¬
ducit uos adexiiũ illud ac singu¬
lare: cinus causa uascimur bonũ:
Quod si fecisse̾t phĩ et non quod se¬
mel ad prehenderunt tueri pertina¬
citer maluissent. profecto perneĩs¬
seut ad uermu ut ostendi modo:
Quod si non fuit eorum qui celes¬
tes animas ua cum corporibus
extingunt. Illi tamen qui de inmor¬
talitate amme disputant. intelli¬
gere debuerunt: ideo propositam
nobis ẽẽ nirtutem. ut per domitis
libidinibus rerumq terrestriui.
cupiditate superata. pure ac nctri¬

Expanded text:
mortem vitae commodis praetulissent, mortem vitae commodis praetulissent, nisi se immortalitatem opinione civium consequi putavissent: qui tametsi nescierunt immortalitatis vitam, res tamen eos non fefellit. Si enim virtus divitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, voluptates ideo, quia breves; ergo et vitam fragilem brevemque ideo contemnit, ut solidam et perpetuam consequatur. Ipsa ergo cogitatio per ordinem gradiens, et universa considerans, perducit nos ad eximium illud et singulare, cujus causa nascimur bonum. Quod si fecissent philosophi; si non, quod semel apprehenderant, tueri pertinaciter maluissent: profecto pervenissent ad verum hoc, ut ostendi modo. Quod si non fuit eorum, qui coelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen, qui de immortalitate disputant animi, intelligere debuerunt; ideo propositam nobis esse virtutem, ut, perdomitis libidinibus, rerumque terrestrium cupiditate superata, purae ac victri