comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ancipiti . & ꝑtingens usque ad diuisio¬
nẽ anime apis conpagũ quoq: ac medil¬
larum & ẽ discretor cogitatinum &
intentionũ cordis. sciens mentẽ huma¬
namhis duab: uirtutib: in meditul¬
lostabilit̃ posse seruari: : Cuni hȩc ergo
itasint uisũ mihi ẽ ut p̃mũ de illis
sententiis quae ad inferiorẽ molã ꝑti¬
nent id est ad ieffabilem terrorẽ men¬
ciũ qm̃ sunt nimis arduae aliquadescri¬
bã: Ut qui a p̃ceptũ nobis ẽ ut cũ timore
& tremore nram ipsoꝵ salutẽ operem᷑
x om̃s fideles salutẽ deside slrint p̃us illa
cũ quiby salus operat᷑ id esttimor & tre¬
mor instudiis nr̃is fundent᷑: Ut super¬
ponenda quia faciliorasunt. istarũ in¬
pulsione necessario requirant᷑: Nã & na¬
turale est anime humane . ut timorẽ non si¬
ne quadãmose lestia tolerans rursum
sponte ad spẽ recurrere festin& quae l& ior
putat᷑: Quã quãtimor non sitminus ne¬
cessarius & utilis :: Quiaigit᷑ sideominibus

Expanded text:
ue ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et est discretor cogitationum et intentionum cordis; sciens mentem humanam his duabus virtutibus in meditullio stabiliter posse servari. Cum haec ergo ita sint, visum mihi est ut primum de illis sententiis quae ad inferiorem molam pertinent, id est, ad ineffabilem terrorem mentium, quoniam sunt nimis arduae, aliqua describam; ut quia praeceptum nobis est ut cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operemur, et omnes fideles salutem desiderant, prius illa cum quibus salus operatur, id est, timor et tremor, in studiis nostris fundentur; ut superponenda, quia faciliora sunt, istarum impulsione necessario requirantur. Nam et naturale est animae humanae, ut timorem non sine quadam molestia tolerans, rursum sponte ad spem recurrere festinet, quae laetior putatur; quanquam timor non sit minus necessarius et utilis. Quia igitur si de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ramundi disꝑicere &̃ nulla eius aduerso
formidare. Nam si & corde hgo p&erotis
iam de dissed ille qui dicit p&ite & dobitur uo¬
bis. De inde dicitis. illam primã diuisio¬
nẽ regni quã interfilios suosfecerat im¬
pr̃ nuncuixta rerũ oportunitatẽ esse
mutatã quo domnino duplicirorfal¬
sum est. Uno qui demmodo. quia non
est oportunitas sed in pornitas. eo quod
sit cousa & origo conturbacionis & dissen¬
sionis commocionis & depro dacionis.
& ominium malorũ quȩ ꝑsingula dicere
longum est. extraꝑiuri am numera. & fi¬
dei ac pacis expulsisones. Ali a uero modo
quia nec dũ scitis utrũ sit cõmutata. anper
uerũ regem & dñm mane at in libota: Ist a enĩ
commutacio quam uos dicitis iux tarerum
oportunitat ẽ factã inde cognoscitur qui

Expanded text:
ra mundi despicere, et nulla ejus adversa ra mundi despicere, et nulla ejus adversa formidare. Nam si ex corde haec peteretis, jam dedisset ille qui dicit: Petite, et dabitur vobis. Deinde dicitis illam primam divisionem regni, quam inter filios suos fecerat imperator, nunc juxta rerum opportunitatem esse mutatam, quod omnino dupliciter falsum est: uno quidem modo, quia non est opportunitas, sed importunitas, eo quod sit causa et origo conturbationis et dissentionis, commotionis et depraedationis, et omnium malorum quae per singula dicere longum est, extra perjuria innumera et fidei ac pacis expulsiones: alio vero modo, quia necdum scitis, utrum sit commutata, an per verum regem et Dominum maneat illibata. Ista enim commutatio, quam vos dicitis juxta rerum opportuni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iurium. si annunciauero ei omni a q: con¬
tra unitatẽ & pacẽ ec đg & regni cominuni¬
mittit. Quodsi non fecero ꝑiurus eresicut
& uos . si tameniuraui. Nõst amen qui a
ꝓcul dubio iurastis. &reiurastis ꝓmit¬
tent es ei erga illum omniafideliter uos
agere. & nunc uidentes illum agere coni
fidẽ & precipitari in ꝑnicieni. Nonre¬
uocatis eum quãtũ & uobis est. ꝑ iuri ostis.
qui aꝓeiussalute secun dũ fidem promissam
non lahoratis. De in deꝓmittitis mi hi uene¬
rabilem recepcionẽ. sitamen ita. uin¬
ad illum uenero. ut eius uoluntas
est. Hec non in libris diuinis. sed in uris
conscienciis. legitis. Qui omnia faciti
ꝓptertẽporalem retribu cionim eo quod
sit is hacundines uento agitatȩ a om̃s aure
uos flectant. pensate pensate fr̃s quã longe
est mens urã ab illa p&icione. qua in celebra¬
uonib: missarũ sol&is dicere dõ non uolun¬
tate sed uoce. Danobis pamoretuo prospi¬

Expanded text:
perjurium, si annuntiavero ei omnia quae conperjurium, si annuntiavero ei omnia quae contra unitatem et pacem Ecclesiae et regni committit: quod si non fecero, perjurus ero, sicut et vos, si tamen juravi. Vos tamen, quia procul dubio jurastis et rejurastis, promittentes ei erga illum omnia fideliter vos agere, et nunc videntes illum agere contra fidem, et praecipitari in perniciem, non revocatis eum quantum ex vobis est, perjuri estis: quia pro ejus salute secundum fidem promissam non laboratis. Deinde promittitis mihi venerabilem receptionem, si tamen ita ad illum venero, ut ejus voluntas est. Haec non in libris divinis, sed in vestris conscientiis legitis, quia omnia facitis propter temporalem retributionem, eo quod sitis arundines vento agitatae, et omnes aurae vos flectant. Pensate, pensate fratres, quam longe est mens vestra ab illa petitione, qua in celebrationibus missarum soletis dicere Deo, non voluntate, sed voce: Da nobis pro amore tuo prospe
Abbreviated transcription (Latin):
ex communicacione an ipsa ex cõmuni¬
cacio. Sed quia hęc uerba ur̃a e aggera¬
re labori osum est. eo quod plenasint nau¬
si ȩtantũ illud flagito ut dicatis. quomodo
potest fieri ut manente a postolicȩsedis ho¬
iore. me atantũ persona in causareps¬
hensionis. & uitu peraca onis remane at.
Nullo modo enimfieri pot est ut si is qui
lo cũ beatip&riten& exhonoratur si ne
crimine dũtaxattiathedra cius hono¬
rata ꝑmane at. Intantũ autẽ honoran¬
da est cathe drapontifica lis. & ꝓpt̃ ca¬
the dr̃a sedens in illa ut eciam de caipha
crudelitate & incrudelitate impio
dicat euangelista. hoc autẽ a sem& ips
ꝓptercathedr̃a honoratũ esse ꝓphecia.
uos aut omfidelem &cultorem pi&atis
ponti ficẽ dehonestandũ prę̧dicitis abs¬
q: iniuri a sodis. quod omni no falsũ est
Bene autẽ subiungitis. momorẽ me esse
deberẽ iuris iurandi. causa fideifat un
imperatori. Quodsifeci. in hoc uolo uitare

Expanded text:
excommunicatione, an ipsa excommuniexcommunicatione, an ipsa excommunicatio? Sed quia haec verba vestra exaggerare laboriosum est, eo quod plena sint nauseae; tantum illud flagito, ut dicatis quomodo potest fieri, ut manente apostolicae sedis honore, mea tantum persona in causa reprehensionis et vituperationis remaneat? Nullo modo enim fieri potest, ut si is qui locum beati Petri tenet, exhonoratur, sine crimine duntaxat, cathedra ejus honorata permaneat. In tantum autem honoranda est cathedra pontificalis, et propter cathedram sedens in illa, ut etiam de Caipha crudelitate et incredulitate impio dicat Evangelista: Hoc autem a semetipsopropter cathedram honoratum esse prophetia. Vos autem fidelem et cultorem pietatis pontificem dehonestandum praedicatis absque injuria sedis: quod omnino falsum est. Bene autem subjungitis, memorem me esse debere jurisjurandi causa fidei facti imperatori. Quod si feci, in hoc volo vitare
Abbreviated transcription (Latin):
r affectos. quod utique facit instabilitas
entis uerũ est omnino. qm̃ qui hȩsita
similis est fluctui maris qui a uento moue¬
tur S& interhas hesitaciones Nimis
stolide nos iudicatis in me mores es se pas¬
toralis officii. & distrit issime mole¬
racionis. De in desicut scriptũ est. cũ sittimi¬
da ne quicia dat testimoni um condemnata.
aungitis quod omni uere cundia dignũ est.
bi centes nos uenire ꝓpter quandã presumpti¬
osam & omniracione carentem ex con¬
muni cacionẽ faciendam. Et ammonetis
nos. nimis in uolutis & confusissermonibus
& sensib ut neq nr̃a uoluntate. neq alte¬
rius ortatu. prȩsumꝓcione ꝓrũpanius. Eo quod
ut dicitis. ꝑtinet adiuri am ac de hones¬
tacionẽ imperialis pot estatis. & ad diminu¬
racionẽ & repre hensionẽ nostrȩ autori¬
tatis. Di cite qs̃.q sunt ista portenta uer¬
rũ. &id pocius ꝑtin& ad de honestaci¬
onẽ imperialis potestatis. opera digna

Expanded text:
 affectos: quod utique facit instabilitas  affectos: quod utique facit instabilitas mentis. Verum est omnino quoniam qui haesitat, similis est fluctui maris qui a vento movetur. Sed inter has haesitationes nimis stolide nos judicatis immemores esse pastoralis officii et districtissimae moderationis. Deinde, sicut scriptum est: Cum sit timida nequitia, dat testimonium condemnata ; adjungitis quod omni verecundia dignum est, dicentes nos venire propter quamdam praesumptuosam et omni ratione carentem excommunicationem faciendam; et admonetis nos nimis involutis et confusis sermonibus et sensibus, ut neque nostra voluntate neque alterius hortatu praesumptione prorumpamus; eo quod, ut dicitis, pertineat ad injuriam ac dehonestationem imperialis potestatis, et ad minorationem et reprehensionem nostrae auctoritatis. Dicite, quaeso, quae sunt ista portenta verborum? Et quid potius pertinet ad dehonestationem imperialis potestatis, opera digna
Abbreviated transcription (Latin):
spemcor reccionis indulgent. Si quod
as pere coguntur plerũq: decerne¬
re misericor di ȩlenitatȩ & bene fi¬
ciorũ largitate cõpensant. Si luxu¬
ria. tanto eis castigacior quantopos¬
p& esseli berior. Simalunt cupidita¬
tib quã quibus lib& gentibus imperare
et siheç omnia facenciunt. Non ꝓpter as¬
dorem in anis głe sed ꝓpter carita tem
felicitatis &erne Si psuis peccatis
humilitatis & miseracionis & oracio¬
nis sacrificium dõ suo uero immo lare
non neglegant. Tales xpianos impres
dicimus esse felices interimspe postca
re ipsa futuros cũ id quod expectumu
aduenerit. Uos autẽ econtrario.
quia non uultis e ẽ ueri a edificato¬
res estis ꝓcul dubio uerideptores
Sicut scriptũ est. popule m̃s. quibo¬
a tũ tedicunt ipsicedecipiunt. & uiã gres¬
suum tu orũ dissipant. Deinde post quã dixis¬
tis uos l& atos esse de aduenti nr̃o. Iterũ in tu¬
ustis quo rũ dã relacione magno merore¬

Expanded text:
spem correctionis indulgent; si quod spem correctionis indulgent; si quod aspere coguntur plerumque decernere misericordiae lenitate et beneficiorum largitate compensant; si luxuria tanto eis castigatior, quanto posset esse liberior; si malunt cupiditatibus quam quibuslibet gentibus imperare. Et si haec omnia faciunt, non propter ardorem inanis gloriae, sed propter charitatem felicitatis aeternae; si pro suis peccatis humilitatis et miserationis et orationis sacrificium Deo suo vero immolare non negligunt; tales Christianos imperatores dicimus esse felices interim spe, postea re ipsa futuros, cum id quod exspectamus advenerit. » Vos autem e contrario, quia non vultis esse veri aedificatores, estis procul dubio veri deceptores, sicut scriptum est: Popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant. Deinde, postquam dixistis vos laetatos esse de adventu nostro, iterum intulistis quorumdam relatione magno moerore
Abbreviated transcription (Latin):
& post ali qua. memento semꝑ. quod una
ti bi natura est eademq substañcia cũ om¬
nib quitibi subiectisunt. Tutamen ani¬
mo estocũ dõ. Nontam dominaritȩ mundo.
quã domi naritibi xp̃mgloria ꝓ. Quare & iam
nunc commorantes cũ impre. intermittentes
st ultissimas ado laciones non ei predicatis
cũ beato augustino di centes. felices dici¬
mus imperatores si iuste imperant. Si in¬
ter linguas sublimiter honorancium. &
obsequi animis humiliter salutancium
Non extolluntur. & se homines e ẽ memi¬
nerunt. Si suam pot est eltẽ. ad dĩ cultũ ma¬
xi me di latandũ maiestatieius famula
faciunt. Si dm̃timent. diligunt̃. colunt.
si plus amant illud regnum. ubi nontiment
habere consort es. Sitardius uindicant
ignos cunt. Si e adẽ uindictam pro
nec essitate regendȩ tuendȩq rei¬
publice. non ꝓsaturandis inimicici¬
arũ odiis &erunt. Si eandẽ ueniãm.
non adꝓunitatẽ iniquitatis sed ad

Expanded text:
» Et post aliqua: « Memento semper quod una » Et post aliqua: « Memento semper quod una tibi natura est eademque substantia cum omnibus qui tibi subjecti sunt. Tu tamen animo esto cum Deo, et non tam dominari te mundo, quam dominari tibi Christum, gloriare. » Quare etiam nunc commorantes cum imperatore, intermittentes stultissimas adulationes, non ei praedicatis cum beato Augustino dicentes : « Felices dicimus imperatores, si juste imperant, si inter linguas sublimiter honorantium et obsequia nimis humiliter salutantium non extolluntur, et se homines esse meminerint; si suam potestatem ad Dei cultum maxime dilatandum majestati ejus famulam faciunt; si Deum timent, diligunt, colunt; si plus amant illud regnum, ubi non timent habere consortes; si tardius vindicant, et ignoscunt; si eamdem vindictam pro necessitate regendae tuendaeque reipublicae, non pro saturandis inimicitiarum odiis exserunt; si eamdem veniam non ad impunitatem iniquitatis, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. Sic enĩ ipsis imperatorib lo qui¬
tur dicens. Suscipitis noliberta tẽ uerbi
libenter accipitis. quod lox xpi sac̃ doto¬
liuos nr̃e subicit potestati atque ististri¬
bunalibus subdit. dedit enim & nobis potes¬
tatem. dedit principatũ multo ꝑfeccio¬
remprincipatibus uestris: audnum qiđ
iustum uobis uid& ur sice dat sp̃s carni
sia ternenis cȩlestia superentur. sidiuinis pri¬
ferantur humana. Quareigitur uos. siciit
ueris acerdotes. diuiniuidelic& cultus mini s¬
trinonhumani. Nonnes pond& is impr̃i cuius
sacra uobis dicitis iussione p̃uentos. sicut isdẽ
beatus gregorius alloquitur imprẽmp̃nȩ sen¬
teidicens. Pacienter quȩso accipe libentatem
nnam. Sciote ouemes segregis mei. axp̃o mi¬
consignatam. Sciote inter sacra altaria.
cũ ueneracione subi cimanibus sacerdotis¬
ciotebeatȩ trinitatis cultũ fidẽ qr¬
quidẽ tua. s& nr̃a predicacio ne seruare.

Expanded text:
dicare. Sic enim ipsis imperatoribus loquidicare. Sic enim ipsis imperatoribus loquitur, dicens : « Suscipitisne libertatem verbi, libenter accipitis quod lex Christi sacerdotali vos nostrae subjicit potestati, atque istis tribunalibus subdit? Dedit enim et nobis potestatem, dedit principatum, multo perfectiorem principatibus vestris. Aut nunquid justum vobis videtur, si cedat spiritus carni, si a terrenis coelestia superentur, si divinis praeferantur humana? » Quare igitur vos, sicut veri sacerdotes, divini videlicet cultus ministri, non humani, non respondetis imperatori, cujus sacra vos dicitis jussione praeventos, sicut idem beatus Gregorius alloquitur imperatorem praesentem, dicens: « Patienter, quaeso, accipe libertatem nostram. Scio te ovem esse gregis mei a Christo miconsignatam; scio te inter sacra altaria cum veneratione subjici manibus sacerdotis; scio te beatae Trinitatis cultum fidemque non tua, sed nostra praedicatione servare.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpinquarefiat a posto licis meritis :¬
omanopontifici scribentes. contrasi¬
is eum in prȩfacione nominib: appellas¬
tis fr̃mui delic& & papam. dũ congru¬
encius ess& solã ei paternã reuet renciã
exhibere aduentu quo que eius conperto
lax ariuos dicitis. Credentes omnibus
principi scilicet sub iectis ꝓfuturũ &optas¬
se occursũ ur̃m nobis non ne gan dũ. Nisisa¬
cra iussio imperialis prȩuenir& quȩ uer¬
ba reprȩhensibilia sunt.. Uno qui dem
modo. qui a iussio apostolicesedis non mi¬
nus uobis sacraui deri debuerat. qua illa
quã dicitis imperialẽ. de in de qui auerl¬
tate car& quod dicitis illã prȩuenisse
Non enim illa prȩuenit s& nr̃a. id est por¬
tificalis Neq: ignorare debueratis
maius esse regimen animarũ quod est pon¬
tificale quã imperiale quod est tẽpora¬
le beatus gregorius nazanzenus: non hoc
timuit coram impera toribus in eccł a pro¬

Expanded text:
appropinquare faciat apostolicis meritisappropinquare faciat apostolicis meritisomano pontifici scribentes, contrariis eum in praefatione nominibus appellastis, fratrem videlicet et papam; dum congruentius esset solam ei paternam reverentiam exhibere. Adventu quoque ejus comperto, laetari vos dicitis, credentes omnibus principi scilicet subjectis profuturum, et optasse: occursum vestrum nobis non negandum, nisi sacra jussio imperialis praeveniret. Quae verba reprehensibilia sunt: uno quidem modo, quia jussio apostolicae sedis non minus vobis sacra videri debuerat, quam illa quam dicitis imperialem; deinde, quia veritate caret, quod dicitis illam praevenisse: non enim illa praevenit, sed nostra, id est, pontificalis. Neque ignorare debueratis, majus esse regimen animarum, quod est pontificale, quam imperiale, quod est temporale. Beatus Gregorius Nazianzenus non hoc timuit coram imperatoribus in Ecclesia prae
Abbreviated transcription (Latin):
uum aduersitate dirigere. Modocur¬
uato nauis latere minas flut uum
ex obli quo declinare. In gemesco. qui a
sencio quod neglegenteme. crescit sen¬
tina uiciorũ. & tempestate fortiter
obui ante. iamiamq putridȩ nau¬
fragium ta bule sonant. he u. heu.
Si tunc iam ƿutrescebat nauis ecđȩ̃. & si
eius tabulȩ iã putridȩ erant. quid nunc est
heç uerba piissime dñe beatissi mi docto¬
ris. ꝓpterea ad memori am urãm re duce¬
re presũpsi. ut quia ne mouos dubitat mul¬
to & in effabiliter plu esse amatorẽ reg¬
nicȩlestis quã terreni. ꝑ mansuri. quã
transiruri. & iuxta urãmscãmfidem
spem & caritatẽ. de nullo alio operepotes¬
tistãcare dmplacore. quã desollicitu di¬
ne & administratione pacis & unitatis
ec łe ur̃a sollertissi mareligio elabo¬
r& ut omnis anima fi delis ꝓficiat infide
& cognitione dĩ: quȩ res. om nibus rebus
dõ carior est. & huius reinisus merita ur̃a

Expanded text:
vum adversitate dirigere, modo curvum adversitate dirigere, modo curvato navis latere minas fluctuum ex obliquo declinare. Ingemisco, quia sento quod negligente me crescit sentina vitiorum, et tempestate fortiter obviante, jam jamque putridae naufragium tabulae sonant. » Heu, heu ! Si tunc jam putrescebat navis Ecclesiae, et si ejus tabulae jam putridae erant, quid nunc est? VII. Haec verba, piissime domine, beatissimi doctoris propterea ad memoriam vestram reducere praesumpsi, ut quia nemo dubitat vos multo et ineffabiliter plus esse amatorem regni coelestis quam terreni, permansuri quam transituri, et juxta vestram sanctam fidem, spem et charitatem, de nullo alio opere potestis tam chare Deum placare, quam de sollicitudine et administratione pacis et unitatis Ecclesiae, vestra solertissima religio elaboret, ut omnis anima fidelis proficiat in fide et cognitione Dei: quae res omnibus rebus Deo charior est. Hujus rei nisus merita vestra
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erfectum conatui eius prestare dig¬
netur: quatinus apud uos obtineri
possit. ut pax & concordia prist inado¬
mui & regno ur̃o restituatur : Quode¬
go audiens conpunctus. faciem cordis
si ne sanguinis esfusione. tã in iustus tu¬
miultus ꝑ benignissimã omnipotentiam
eius sed&ur : dignetur sublimis prudenti¬
a ur̃a. pie ꝑrupendere quod a postolus dicit
In nouissimis di ebus instabunttempora
periculosa. quȩ perigulabeatus gregori¬
us. suo iam tẽ poge quã do adhuc status ga
multo & in conparabiter melior erat quã
nunc. ita deƿlorat dicens. Tantis quippe in
hoc locohuius mundiflutibus quatior. ut
uetustã ac putres centẽ nauẽ quã regen¬
dã octulta dĩ dispensatione sus cepi ad por¬
cũ dirigere nullatenus possim : Nunc ex
aduerso fluctus inruunt. Nunc ex latere
cumul spumosi maris intu mescunt. Nunc
atergo tẽpestas insequitur : Interq: hȩc
omnia turbatus cogormodo in ipsacla¬

Expanded text:
Dominus effectum conatui ejus praestare digDominus effectum conatui ejus praestare dignetur; quatenus apud vos obtineri possit, ut pax et concordia pristina domui et regno vestro restituatur. Quod ego audiens, compunctus, faciem cordis sine sanguinis effusione tam injustus tumultus per benignissimam omnipotentiam ejus sedaretur. VI. Dignetur sublimis prudentia vestra pie perpendere quod Apostolus dicit: In novissimis diebus instabunt tempora periculosa. Quae pericula beatus papa Gregorius suo jam tempore, quando adhuc status idem multo et incomparabiliter melior erat quam nunc, ita deplorat, dicens: « Tantis quippe in hoc loco hujus mundi fluctibus quatior, ut vetustam ac putrescentem navem, quam regendam occulta Dei dispensatione suscepi, ad portum dirigere nullatenus possim. Nunc ex adverso fluctus irruunt, nunc ex latere cumuli spumosi maris intumescunt, nunc a tergo tempestas insequitur; interque haec omnia turbatus, cogor modo in ipsa cla
Abbreviated transcription (Latin):
fungatur legacione qui propa ceprecatur
eccłe. Et ipsum imprẽm animon& ut cons¬
titutis a postolicȩsedis obtẽper&. Cer¬
te clementissime dñe sinunc gregori¬
us papa. in rationabiter. & adpugnan¬
dum uenit: merito epugnatus & repul¬
sus recedet: Si aut ẽ ꝓqui & e & pacepopu¬
li & ur̃a laborenititur: bene & rationa¬
biter. obtemperam dũ est illi non repug¬
nanodum : Si enim quod ur̃a uoluntate & potes¬
tato. cum consensu totius imperii ur̃i fac¬
tũ est. & postea in apostolicase derobo¬
ratum. hoc uult in pristinuum re ducere
statum fatifracionabilis & opoꝵtu¬
nus est eius aduentus: Qui anullate¬
nus quodita est constitutũ a uobis de¬
bet ismutare Nec enimsine grauiperi¬
culo & reatuanimȩ ficripo test: hi
hissa cratissimis diebus paschalib: per¬
latȩ sunt ad me litterȩ istius a postoli¬
precipientes ut ie iunia et oratiqcum
ibstinenti a faceremus. si forte om̃ps

Expanded text:
fungatur legatione, qui pro pace precatur fungatur legatione, qui pro pace precatur Ecclesiae; et ipsum imperatorem admonet, ut constitutis apostolicae sedis obtemperet. IV. Certe, clementissime domine, si nunc Gregorius papa irrationabiliter et ad pugnandum venit, merito et pugnatus et repulsus recedet. Si autem pro quiete et pace populi et vestra laborare nititur, bene et rationabiliter obtemperandum est illi, non repugnandum. Si enim quod vestra voluntate et potestate cum consensu totius imperii vestri factum est, et postea in apostolica sede roboratum, hoc vult in pristinum reducere statum, satis rationabilis et opportunus est ejus adventus. Quia nullatenus quod ita est constitutum a vobis, debetis mutare. Nec enim sine gravi periculo et reatu animae fieri potest. V. In his sacratissimis diebus Paschalibus perlatae sunt ad me litterae istius apostolipraecipientes ut jejunia et orationes cum abstinentia faceremus, si forte omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. id quod ipse erat uoluit nominari
dicendo. Tu espetrus & super hancƿe¬
trã edificabo ec clãm meam. Utã & orn
templi e dificatio. mirabi limunere gra¬
tiȩ dĩ in petrisolitate consisteret
hac ec clãmsũam firmitate corroborans.
ut illam nec humanate meritas poss&
app&ere nec portȩ contra illã inferi
preualerent. uerũ hanc p&rȩ istiussa¬
crucissimam firmitatẽ dõ ut diximus a¬
edificante constructã nimis impiauid
presumptione ui olare quis quis euis p¬
test atẽ temptat in fringere fauendo u¬
piditibussuis & id quod accepit a ueten¬
bus non sequendo : hȩc beatus leo sc
alii multi huius modi docentos ut illius
st abilis petrȩ sempiterna soliditas supr
quã dñs saluator nr̃ ꝓpriam fundauit eo¬
clãm a solis ortuusque adoc casum prim¬
tus sui apicem. suc cessorũ suorũ auctori¬
tate tam ꝑ se. quã ꝑuicariossuos firmiter
obtineret: e quib: beatus a nastasius

Expanded text:
tum, id quod ipse erat, voluit nominari, tum, id quod ipse erat, voluit nominari, dicendo: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; ut aeterni templi aedificatio mirabili munere gratiae Dei in Petri soliditate consisteret; hanc Ecclesiam suam firmitate corroborans, ut illam nec humana temeritas posset appetere, nec portae contra illam inferi praevalerent. Verum hanc petrae istius sacratissimam firmitatem Deo, ut diximus, aedificante constructam, nimis impia vult praesumptione violare, quisquis ejus potestatem tentat infringere, favendo cupiditatibus suis, et id quod accepit a veteribus non sequendo. » Haec beatus Leo; sed et alii multi hujusmodi docentes, ut illius stabilis petrae sempiterna soliditas, super quam Dominus Salvator noster propriam fundavit Ecclesiam, a solis ortu usque ad occasum primatus sui apicem successorum suorum auctoritate tam per se quam per vicarios suos firmiter obtineret. Ex quibus beatus Anastasius
Abbreviated transcription (Latin):
cetaniunisiquȩ in pontiti calib: a postolica¬
rusedium eit solidatara dicib  quo niodo
uos abuni uersi orbis communione separatos
esse nongreditis. si merantersacrs meste¬
ia secundũ consueudinẽ nominis memo¬
riamreticetis inquolicet
indigno a posto licȩ sedis ꝑsucsessio nẽ epis¬
copatus presentit ẽpore uidetis consis¬
re firmitatẽ : Beat issimus quoq: leopa
scribit: Diuinȩ cultum religionis. quem
in om̃s gentes omnesq nationes dĩ uoluit
continebatur posa posto licã tubã in sa¬
lutẽ uniuersitatis e ir&. Sicut scriptũ
est. In omnẽ terra exiit sonus eorũ: & in
fines orbisterre uerba eorum: Serdhuuis
munerissa cramentũ. Ita dñs ad omni
ter collocar& ut ab ipso quasi quodã
capite donasua uelutꝰ corpus omne dif¬
funderet. ut & ortem semis terii intel¬
leger& esse diuini. qui aususfu iss& ape¬
trisoliditate recedere : hunc enim in
consortium in diuiduȩ unitat is assũp¬

Expanded text:
Ecclesiam, nisi quae in pontificalibus apostolicaEcclesiam, nisi quae in pontificalibus apostolicarum sedium est solidata radicibus; quomodo vos ab universi orbis communione separatos esse non creditis, si mei inter sacra mysteria secundum consuetudinem nominis memriam reticetis, in quo, licet indigno, apostolicae sedis per successionem episcopatus praesenti tempore videtis consistere firmitatem. » III. Beatissimus quoque Leo pascribit: « Divinae cultum religionis, quem in omnes gentes, omnesque nationes, Dei voluit continebatur, per apostolicam tubam in salutem universitatis exiret, sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Sed hujus muneris sacramentum ita Dominus ad omniuliter collocaret, ut ab ipso, quasi quodam capite, dona sua velut in corpus omne diffunderet, ut exsortem se mysterii intelligeret esse divini, qui ausus fuisset a Petri soliditate recedere. Hunc enim in consortium individuae unitatis assump
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ c&eris ecclȩsi asticis uiris contror in iustos
re p̃hensores iustȩ re p̃hensionis oppositio¬
nem adhibene possemus : Vis ũmichiest ut indi
& ur̃o seruitio de anterioꝵ pacrũ actib &
sens ibus haec uerba quȩ subter ad nexa sunt
gloriosissimȩ excellentiae uñȩ mitterem qua¬
te nus sc̃areligio uñt pie ꝑpendere digne tur
cuius re uerentiae debitones estis adur ucotidi
sacrimisterii. iđt in sollẽ pniis missarũ : In pr¬
tipioscilic& ubi dicere solemus: In primis
quae tibi offerimus ꝓaclȩsia tua sc̃a chatho¬
lica. quã patͦ fcare. custodine ad unare.
& ne ge n digneris toto orbe teruirrum una
cum fumulotu opapanño : Ait ad eosdẽ epos
Terstupeo urcũ enĩ beatissimus augui¬
tinus dominicȩ sentent rȩmomor quȩ funda¬
me tũ eccłȩ in a postolicissedib: collocauio
insis miate essedicat quicũq se upresule o¬
arum dẽ sedium auctoritate uol commun¬
nesus penderit. nec ali ammani fest & esse

Expanded text:
ut cum caeteris ecclesiasticis viris contra injustos reprehensores justae reprehensionis oppositionem adhibere possem, visum mihi est ut in Dei et vestro servitio, de anteriorum Patrum actibus et sensibus haec verba, quae subterannexa sunt, gloriosissimae excellentiae vestrae mitterem; quatinus sancta religio vestra pie perpendere dignetur, cujus reverentiae debitores estis ad vestrum qusacri mysterii, id est, in solemniis missarum, in principio scilicet, ubi dicere solemus, in primis quas tibi offerimus pro Ecclesia tua sancta catholica, quam pacificare, custodire, adunare et regere digneris toto orbe terrarum, una cum famulo tuo papa nostro ait ad eosdem episcter stupeo. Cum enim beatissimus Augustinus, Dominicae sententiae memor, quae fundamentum Ecclesiae in apostolicis sedibus collocavit, in schismate esse dicat quicunque se a praesulum earumdem sedium auctoritate vel communione suspenderit, nec aliam manifestet esse
Abbreviated transcription (Latin):
nosuitur Qtquid quodiui unte agi¬
noniretratari apuduni uersitata
non pocerit Nũ quid quo d a pud ho¬
mines arestitudine deuiantes agi¬
tun apu nelioros necteuideli aux
ena esretoratarinon deba +Aut
quod in prosenti malitiose iudiatur
duu ditao notractaudũ nouerit

Expanded text:
noscitur. Nunquid quod in parte aginoscitur. Nunquid quod in parte agitur, retractari apud universitatem non poterit? Nunquid quod apud homines a rectitudine deviantes agitur, apud meliores, recti videlicet tenaces, retractari non debet? Aut quod in praesenti malitiose judicatur, D
Abbreviated transcription (Latin):
bistatere minor autẽ dicequ &t õ
minor uicit maiorẽ credẽ dũ est om¬
nno qm indiscordiarũ amatort¬
bnuuctrix est cupiditas uicta con¬
tunencio illud uero quodminari uos cog¬
noscimus periculumgradus quis apb¬
care poterit quantũ sit absurdũ quan¬
tũq: in conueniens & stultũ. Cũ ur̃a
cõinunicacio non sit ꝓpt̃ crimen homi¬
cigdium scilic& sacrilegium aut fur¬
tũ. uel ali quid huius mõdi. sed nisut̃a
uenerimus sicut ipsȩ uultis. cuire un
argumento adiungitis iuramentum. & non
recat damini exubescentes quia ꝑiuripe¬
ierat ũ degradare non possunt & ianisi es¬
som Deni q uos non me scitis esse peie¬
rtũ : deuobis autẽ nenio quidubit&
hoc essae. In hacrẽ memor esse debu¬
cnat solleriaura quia qui cũq: doa¬
cã commou& quanto amplius cõmoue¬
ritit anto ampluorẽ fetorẽ & alari
facitquod autẽ de sequentib me
ftribus & coepissimiliter ꝓmititi
igeudum &̃ additis inrotractabili¬
nerrandain hocpresũcio una cog¬

Expanded text:
 minor autem dicere; et tamen minor vicit majorem. Credendum est omnino, quoniam in discordiarum amatoribus victrix est cupiditas, victa continentia. Illud vero quod minari vos cognoscimus periculum gradus, quis explicare poterit quantum sit absurdum, quantumque inconveniens et stultum; cum vestra comminatio non sit propter crimen, homicidium scilicet, sacrilegium, aut furtum, vel aliquid hujusmodi; sed nisi ita venerimus, sicut ipsi vultis: cui rei in argumento adjungitis juramentum; et non recordamini erubescentes, quia perjuri pejeratum degradare non possunt, etiamsi essem. Denique vos non me scitis esse pejeratum. De vobis autem nemo qui dubitet hoc esse. In hac re memor esse debuerat solertia vestra, quia quicunque cloacam commovet quanto amplius commoverit, tanto ampliorem fetorem exhalari facit. Quod autem de sequentibus me fratribus et coepiscopis similiter promittitis agendum, et additis, irretractabiliter, miranda in hoc praesumptio vestra cog
Abbreviated transcription (Latin):
est : Cumenim de berent exerci¬
tus mitti aduersus exteras gen¬
tes & ipse imperator aduersui
barbaras nationes dimicare
ut easfi deisub iugara addila¬
tandumterminum regnifide¬
lium. sicnamq orat uniuersa¬
lis ec cla. Inso lemnis illis ora¬
cionib diebus passionis dominicę̧
ꝓimperat oribus ut ls̃ illiseaer
subiectasfaciat barbaras nat¬
ones: nunc econtrario. omne reg¬
num cum extre mitat ibussuis
conglobatur inunũ inmediosui
diuersa tamen intentione dũt
alii parantur ad intestina uiscera
disrumpenda. alii adpacandãsifi¬
cripotest iniustissimã discordia
quiom̃s piamente perpendere de¬
buerant quod dicitur in predictis
orationibus ubisa cerdos ammo¬
net dicens. Oremus & ꝓxp̃i anis¬
simo imperatore nr̃o. ut ds̃ & dũs

Expanded text:
est? Cum enim deberent exerciest? Cum enim deberent exercitus mitti adversus exteras gentes, et ipse imperator adversus barbaras nationes dimicare, ut eas fidei subjugaret ad dilatandum terminum regni fidelium Sic namque orat universalis Ecclesia in solemnibus illis orationibus, diebus Passionis Dominicae, pro imperatoribus: Ut Deus illis subjectas faciat barbaras nationes; nunc e contrario omne regnum cum extremitatibus suis conglobatur in unum in medio sui, diversa tamen intentione, dum alii parantur ad intestina viscera disrumpenda, alii ad pacandam, si fieri potest, injustissimam discordiam: qui omnes pia mente perpendere debuerant quod dicitur in praedictis orationibus, ubi sacerdos admonet, dicens: Oremus et pro Christianissimo imperatore nostro, ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
toris & cepit duris cornibus uen¬
ti la refilios & contur ba sepopu¬
los Sicq fact ũ est in auditum
Ante a mortalib. nontamperse¬
cuti iniuste sustinerent perse cu¬
tiones quã ꝑse cutores inniti&
co acti exercerent Et non solum
exercerent: sed & susti nerent:
Rum uio lentissi me in diuersa & con¬
traria iuramenta compelluntur.
Adtendite & uidete si factum est um¬
d quam huius modi. Iuratũ est ergo
imperat oris eniori. & eo dem iuber¬
te. idem ipsit iura uerunt imne¬
peratoriiuniori. & icerum ipso faciente aliqui
ex ipsis iurauerunt regifratri.
et ad postremum podomnes conpul¬
sis unt iura repuero: & neibi qui dem
remansit sed quasimhil horum fu¬
isset. adhuc exortas̃ iura menta.
um quid superhis non uisitabo dici
dñs. & in ulta remanebit despeccio di
& pollutio nominis eius sicut scriptũ
est. non pe ierabis. nec pollu es nomen
dñidĩtui ec cepatefactis ab is sis
⁊ ultitiarĩi adqui dperuentum

Expanded text:
toris, et coepit duris cornibus ventoris, et coepit duris cornibus ventilare filios, et conturbare populos. Sicque factum est inauditum antea mortalibus, ut non tam persecuti injuste sustinerent persecutiones, quam persecutores inviti et coacti exercerent, et non solum exercerent, sed et sustinerent, dum violentissime in diversa et contraria juramenta compelluntur. III. Attendite et videte si factum est unquam hujusmodi. Juratum est ergo imperatori seniori, et eodem jubente iidem ipsi juraverunt imperatori juniori; et iterum ipso faciente, aliqui ex ipsis juraverunt regi fratri, et ad postremum pene omnes compulsi sunt jurare puero. Et ne ibi quidem remansit. Sed quasi nihil horum fuisset, adhuc exorta sunt juramenta. Nunquid super his non visitabo, dicit Dominus? Et inulta remanebit despectio Dei, et pollutio nominis ejus? sicut scriptum est: Non pejerabis, nec pollues nomen Domini Dei tui. Ecce patefactis abyssis stultitiarum, ad quid perventum
Abbreviated transcription (Latin):
de in de plures: ad postremum au¬
tẽ multitu dõpalatii & regni. ac
finiuni terrȩ : Quam rem inride¬
bant minores. dolebant maiores:
Inĩs antem clariuirauintoleras¬
dentes macula tũ stratũ paternũ. sor¬
di datũ palatium confusũ regnũ. &
obse cratũ nomen francorũ quodac¬
tenus clarũ fuerat in toto orbe: & sur¬
gentes singuli uno & pio consensu.
inemun datione scelerũ conuenerunt
silmul. & alios comprehensbs alios
effugatos anctri ceni ueromalo¬
rum ex clusam apalatio. in clus a
custo die mut aro abitu regali.
in duto abitu sc̃i moni ali. sed di¬
derunt patre qui eti& aliquan¬
tulȩ honestati. Cumq: pernimi¬
amfili orũ remissionem bene
acta dissoluerentur per carna¬
liurtamblan dimenta a cupido¬
rũ sce lestos fauores. at que in deco¬
ras adblationes it crum mulier
tam quã legitima domina. reuoca¬
ta est inpalatium. & prȩlata con¬
siliis & consili ariis: Cuios iusti¬
gacionibus mutata est mensrec¬

Expanded text:
deinde plures; ad postremum audeinde plures; ad postremum autem multitudo palatii, et regni, ac finium terrae, quam rem irridebant minores, dolebant majores, omnes autem clari viri intolerandentes maculatum stratum paternum, sordidatum palatium, confusum regnum, et obscuratum nomen Francorum, quod hactenus clarum fuerat in toto orbe. Et surgentes singuli uno et pio consensu in emundatione scelerum, convenerunt simul; et aliis comprehensis, aliis effugatis, auctricae vero malorum exclusa a palatio, inclusa custodiae, mutato habitu regali, induto habitu sanctimoniali, reddiderunt patrem quieti et aliquantulae honestati. Cumque per nimiam filiorum remissionem bene acta dissolverentur, per carnalium blandimenta et cupidorum scelestos favores, atque indecoras adulationes, iterum mulier, tanquam legitima domina, revocata est in palatium, et praelata consiliis et consiliariis; cujus instigationibus mutata est mens rec
Abbreviated transcription (Latin):
u dite hȩc om̃s gentes. audiatter¬
ra & plenitu do eius. Asolis ortu
& occasu. ab a qui lo ne d̾ mari.
&sciant & secogitent pariter. dom¬
ni & imperatoris lu duui ci file os.
iuste fuisse & esse indignatos.
Etbenesentire & intendere adex¬
pus gandumpa ternumpalatium
asor dibus facinorũ d iniquis fac¬
tionibus &̾ regnum aba marissi¬
mis atumultuosis inquietudini
Tant ũ ut inter eos germiana
cerefides & fraterna sinceritasa dõ
digna. & omnifideli populo benepla¬
citaꝑsistat & inuiolabi literper¬
seuerae. Igitur cump̃dictus dom̃nus
&̃ imperator. quietus esset indo¬
mo & floras inpala ciosuo.
cum adhuc iuuenẽ con iugem sub
uire uenrentia custo dir&: & secin¬
dũ apłm uxorium debitũ illiꝑ soluo
frigesiere. hacꝑoc. & mulier resoliii
inlas ciuiam. cessantib licitis. con¬
uersa. un mo aduersa ad in licita.
ad sciuit sibi mae aptas ꝑsorras ad
perpetrandaturpia : & primumla¬
tenter. Le in de inpeudenter: cog¬
no uerunt autẽ hocinitio pauci

Expanded text:
udite haec, omnes gentes, audiat terra et plenitudo ejus a solis ortu usque ad occasum, ab aquilone et mari, et sciant et recogitent pariter domni et imperatoris Ludovici filios juste fuisse et esse indignatos, et bene sentire et intendere ad expurgandum paternum palatium a sordibus facinorum et iniquis factionibus, et regnum ab amarissimis et tumultuosis inquietudinibus; tantum ut inter eos germana fides et fraterna sinceritas Deo digna et omni fideli populo beneplacita persistat et inviolabiliter perseveret. II. Igitur cum praedictus domnus et imperator quietus esset in domo, et florens in palatio suo, cum adhuc juvenem conjugem sub sui reverentia custodiret, et secundum Apostolum, uxorium debitum illi persolvfrigescere, ac per hoc et mulier resolvi in lasciviam, cessantibus licitis conversa imo adversa ad illicita, adscivit sibimet aptas personas ad perpetranda turpia, et primum latenter, deinde impudenter. Cognoverunt autem hoc initio pauci,
Abbreviated transcription (Latin):
it illi qui conturbata domo a men¬
te diuina dispensatione & iudi¬
cio sessit alteri & locũ dedit non
cuiliba inimico aut extraneo
sed carissi mofilio. ꝑropt̃ qđ in
omni iucumditate. & exulta¬
tione cordissui sum mas gratia¬
rũ actiones. sũ mo omnipoten¬
tidõ in desinent̃ ꝑsoluere de¬
b& quia sicut sẽ ꝑ obtauit non suo¬
cessit illi in regnũ inimicus expug¬
nator sed filius amator. Nunc
ergo audiant om̃s in cõmunetu¬
multuosi e qui ai ꝓph&ã dicentẽ
Sileat om̃is t̃ra afacier dñi. apsal¬
mistãtime at dm̃i om̃is t̃ra abeo
autẽ cõmoue antur om̃s in habi

Expanded text:
it illi, qui conturbata domo et menit illi, qui conturbata domo et mente, divina dispensatione et judicio cessit alteri, et locum dedit non cuilibet inimico aut extraneo, sed charissimo filio. Propter quod in omni jucunditate et exsultatione cordis sui summas gratiarum actiones summo omnipotenti Deo indesinenter persolvere debet; quia, sicut semper optavit, non successit illi in regnum inimicus expugnator, sed filius amator. Nunc ergo audiant omnes in commune tumultuosi et quieti Prophetam dicentem: Sileat omnis terra a facie Domini. Et Psalmistam: Timeat Dominum omnis terra, ab eo a
Abbreviated transcription (Latin):
tatisunt. Luxta uolunt atẽ
non ẽ qui resistat manui eius &
dicat ei quarefecisti. & post pau
ca nunc igitur ego nabu cho dono¬
sor. laudo & magnifiio eglorifi¬
io regem cęli. qui a om̃a opera eius
uera & uie eius iudicia d gra di¬
entes in suꝑbi a pot estꝰ umiliare
heq: ullo modo hȩc idurco dicimꝰ
ut domnũ qon dã nr̃in imperato¬
nẽ impiis & infidelib rogib cõpa¬
remus: sed qui a ꝑmisit se amubere
ini qua de cipi. contigit illi quod
scriptũ ẽ. Qui cont urbat domum
su ã possi debit uentos ꝑ quã con¬
turbationẽ & uentoꝵ possio nẽ
perpetrata sunt innu me rabilia per¬
iuria & dep̃ dationes in mensei cum
homicidiis adulteriis . & incestio
ꝓquibus omnibus penitenti is
necessarium ẽ religios issimo
quon dã impr̃i ut redeat adcor su¬
um: agat q penitentiã humilia¬
tus sub potenti mauudĩ cuinon ẽ
in possibile tribuere illi ex al¬
tationẽ oterne uite quia ex alta¬
tio tẽporalis uitȩ iam non congru¬

Expanded text:
tur: luxta uoluntatem non est qui resistat manui eius, et dicat ei: Quare fecisti? Et concludit dicens: Igitur ego Nabuchodonosor laudo magnifico et glorifico Regem caeli, quia omnia opera eius uera et uiae eius iudicia, et gradientes in superbia potest humiliaree ullo modo haec idcirco dicimus, ut domnum quondam nostrum imperatorem impiis et infidelibus regibus comparemus. Sed quia permisit se a muliere iniqua decipi, contigit illi quod scriptum est: Qui conturbat domum suam, possidebit ventos. Per quam conturbationem, et ventorum possessionem, perpetrata sunt innumerabilia perjuria, et depraedationes immensae, cum homicidiis, adulteriis et incestis: pro quibus omnibus poenitentiis necessarium est religiosissimo quondam imperatori, ut redeat ad cor suum, agatque poenitentiam, humiliatus sub potenti manu Dei, cui non est impossibile tribuere illi exaltationem aeternae vitae: quia exaltatio temporalis vitae jam non congru
Abbreviated transcription (Latin):
tibus incessant̃ ad soit: ut qui aspes ani¬
mũ semꝑ erigit m&us aut̃ p̃mit & m& us
spem & spes temper& metũ. Ac nespes in
suꝑbiã erigat m&eus continuo ad iacens
m̃tẽ premat: Rursum ne mmodera¬
tus metus aniniũ in desperationẽ obru¬
at. hunc confestim spes crigat Maus
nãq sisine spefuerit : desperatio recł i¬
us uocat᷑: Spes uerosifuerit sine m& u:
uana p̃sũptio ẽẽ monstratur: Talinãq
tẽperam̃to quasi quodã antidoto uult
noscelestis medicus uti ut pote quisolus :
scrutator & cognitor int̃narũ int̃fir¬
mitatũ: Cui dicit᷑: Tusolus nosticor difilioꝵ
hominũ: Quiquedicit : Egosũ scrutanis

Expanded text:
tibus incessanter adsint; ut quia spes anitibus incessanter adsint; ut quia spes animum semper erigit, metus autem premit, et metus spem et spes temperet metum; ac ne spes in superbiam erigat, metus continuo adjacens mentem premat; rursum, ne immoderatus metus animum in desperationem obruat, hunc confestim spes erigat. Metus namque, si sine spe fuerit, desperatio rectius vocatur. Spes vero, si fuerit sine metu, vana praesumptio esse monstratur. Tali namque temperamento, quasi quodam antidoto, vult nos coelestis medicus uti; ut pote qui solus est scrutator et cognitor internarum infirmitatum, cui dicitur: Tu solus nosti corda filiorum hominum. Quique dicit: Ego sum scrutan
Abbreviated transcription (Latin):
lelic& utrũq: testam̃tũ rect efigurori pos¬
sint intalegunt᷑ t año ut ilit̃ spes a timor
Vt inferior dicat᷑ timor superiorspes:
Cũ i uñ a defuerit farinã facere nom potest:
Quia in mẽ tesua nihilsanũ ꝑtractarepo¬
test. quẽ aut timor si nespe p̃mit. aut spes
sine timoreleuat: Vndepsal mista inutrũ¬
q: coniungens dicit: Beneplacitũ ÷ dño su
ꝑtim̃tes eum & in eis quisperant suꝑmi¬
sđa eius : ludas deniq: ꝓditor post domini¬
cã traditionẽ quiasi nespetimuit dicens:
pec cauitradens sanguinẽ iustũ. Ideo abi¬
ens laque oses uspendit & crepuit medius
atq: effusa sunt uiscera eius: Econtra¬
rio aut̃. quia sinetimore solaspe eleuabant᷑
illiqui d ño respondebant: Sem̃habrahes umnus
& nemini seruimꝰum quã. dedignatisunt
credere insaluatorẽ: qui ap̃sumebant
non seeẽ saluandos. sed saluatos: Cuius rei
xemplis tota est plenascriptura diuina :
semꝑ aut̃ necesscẽ ut hedue mole fideliũ men¬

Expanded text:
licet utrumque testamentum recte figurare possint, intelliguntur tamen utiliter spes et timor; ut inferior dicatur timor, superior spes. autem una defuerit, farinam facere non potest: quia in mente sua nihil sanum pertractare potest, quem aut timor sine spe premit, aut spes sine timore levat. Unde Psalmista in utrumque conjungens dicit: Beneplacitum est Domino super timentes eum, et in eis qui sperant sua ejus. Judas denique proditor, post Dominicam traditionem, quia sine spe timuit, dicens: Peccavi tradens sanguinem justum, ideo abiens laqueo se suspendit, et crepuit medius, atque effusa sunt viscera ejus. E contrario autem, quia sine timore sola spe elevabantur illi qui Domino respondebant, Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam, dedignati sunt credere in Salvatorem, quia praesumebant non se esse salvandos, sed salvatos: cujus rei exemplis tota est plena Scriptura divina. Semper autem necesse est ut hae duae molae fidelium men
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq fiddelib seru& unitatẽ sp̃s in uin¬
culo pacis: hec id circo dicimus. ut no¬
uenitis nociuos posse diuidere ecdãm
gallicanã & germanicã. ab unitate
tunice quẽ subia c& capicio sublimi¬
orib: uidelic& mẽbris ecđe qui proxi¬
miores sunt barbe Apłis scili c& ac
perno apost olicissedib sicũt banbus
non potest esse nisi in capite Demide
dicitis nt̃ridiculã sub inserentes
Et quod pocius tacere quo dicere ma¬
luimus sic autẽ non egeritis.hon¬
sũ consilio nr̃o non prebueritis hono¬
ris ur̃i periculo sub iacebito dipo¬
usmaluistis id est magis uodu istis
tacere qua dicere qua reonti u¬
istis Auonsuecudo est inuobis ut
it quoaminus est io quo it u¬

Expanded text:
ubique fidelibus servet unitatem spiritus in vinubique fidelibus servet unitatem spiritus in vinculo pacis. Haec idcirco dicimus, ut noveritis non vos posse dividere Ecclesiam Gallicanam et Germanicam ab unitate tunicae quae subjacet capitio, sublimioribus videlicet membris Ecclesiae, qui proximiores sunt barbae, apostolis scilicet, ac per hoc apostolicis sedibus, sicut barba non potest esse nisi in capite. Deinde dicitis, rem ridiculam subinferentes, et quod potius tacere quam dicere maluimus; si autem non egeritis, assensum consilio nostro non praebueritis, honoris vestri periculo subjacebitis; si potius maluistis, id est, magis voluistis tacere quam dicere, quare non tacuistis? Consuetudo est in vobis ut id quod minus est, vincat
Abbreviated transcription (Latin):
lo thesauro cor dissui ꝓfert mala. Quare
mihi contrariicũ ec clesiis ur̃is esse debe¬
tis in legacio ne pacis & unitatis. quod
xp̃i donum & mist nisterium est. An ig¬
no noratis. an gelorũ cantu ꝓ missam¬
ast esse pacẽ interra. hominib: bone
uoluntatis. ꝑ apłm autẽ: tribulacio¬
nẽ &̾ angusti am in omnẽ aniniã homi¬
nis operantis malum hic appar& : qu
congruat uobis illud quod scriptura
dicit. arma & gladiiinuia ꝑ uersi
Nos conamini obsistere ꝑuersita¬
tib: uris nobis: qui legacione fungi¬
murpacis. Nã qui cũq: interuos men bra
xp̃isunt. Non cum potestis abscidere
acorpore capitis quod est xp̃s. Nã Esiuos
datis operã separandi. acorpore uos ipsos
tam onsicut semperfuit. est. xerit ut
unguentũ illud sp̃s &ie uidelic& sc̃s. qui
descendit a capitexp̃o in barbã que ÷
apłorũ chorus & dehac barba in ora
ta xp̃s perfidẽ incorde eius in omnib

Expanded text:
lo thesauro cordis sui profert mala. Quare lo thesauro cordis sui profert mala. Quare mihi contrarii cum Ecclesiis vestris esse debetis in legatione pacis et unitatis, quod Christi donum et ministerium est? An ignoratis angelorum cantu promissam esse pacem in terra hominibus bonae voluntatis, per Apostolum autem tribulationem et angustiam in omnem animam hominis operantis malum? Hic apparet quod congruat vobis illud quod Scriptura dicit: Arma et gladii in via perversi. Vos conamini obsistere perversitatibus vestris nobis, qui legatione fungimur pacis. Nam quicunque inter vos membra Christi sunt, non eum potestis abscindere a corpore capitis, quod est Christus. Nam etsi vos datis operam separandi a corpore vos ipsos, tamen sicut semper fuit, est, et erit; ut unguentum illud , Spiritus videlicet sanctus qui descendit a capite Christi in barbam, quae est apostolorum chorus; et de hac barba in ora Christus per fidem in corde ejus, in omnibus