comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quae ab eis existorũ dõꝵ theologia ueluro
phrsicis rationib referunt᷑ ad mundũ . qualie
sine ullo scrupulo sacrilegȩ opinionis deo
potiꝰ uero qui fecit mundũ om̃is animȩ & om̃is
corporis conditori tribuant᷑ aduertamus
hoc modo. Nos dm̃ colimꝰ ñ cęlũ & t̾rã. quib
duab partib mundus hic constat. nec animã
uel animas ꝑuiuentia quecũq diffusas: sed
dm̃ qͥ fecit celũ & t̾rã. & omĩa quae in eis sunt.
qui fecit omnẽ animã siue qͦcũq mͦ uiuentẽ.
& sensus ac rationis exꝑtẽ. siue etiã sentientẽ.
dũ quasi honeste conant᷑ sacram̃ta t᷑pissima
& scelestis sima int̃p̃tari dõs multos falsosq
fecer̃ : illũ dm̃ credimꝰ. qui naturis a se creaus
& subsistendi & mouendi initia finesq consti¬
tuit: qui rerũ causas habet: nouit atq dis¬
ponit: qui uim seminũ condidit. qͥ rationalẽ
animã quȩ dr̃ animꝰ quib uoluit uiuentib in¬

Expanded text:
quae ab eis ex istorum deorum theologia uelut quae ab eis ex istorum deorum theologia uelut physicis rationibus referuntur ad mundum, quam sine ullo scrupulo sacrilegae opinionis Deo potius uero, qui fecit mundum, omnis animae et omnis corporis conditori, tribuantur. tur, aduertamus hoc modo: Nos Deum colimus, non caelum et terram, quibus duabus partibus mundus hic constat; nec animam uel animas per uiuentia quaecumque diffusas, sed Deum, qui fecit caelum et terram et omnia, quae in eis sunt; qui fecit omnem animam, sine quocumque modo uiuentem et sensus ac rationis expertem, siue etiam sentientem, dum quasi honeste conantur sacramenta turpissima et scelestissima interpretari, deos multos falsosque fecerunt: illum Deum colimus, qui naturis a se creatis et subsistendi et mouendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, nouit adque disponit; qui uim seminum condidit; qui rationalem animam, quod dicitur animus, quibus uoluit uiuentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta cõplexus ÷ ꝑdidisse. Cȩlo enĩ tribuit
masculos dõs : faeminas t̃rȩ. Int̃quas posuit
mineruã : quã supͣ ipsũ cęlũ ante posuerat.
Deinde masculus ds̃ neptimnꝰ in mari. ẽ: qđ ad
terrã potius quã ad celũ ꝑtinet. Dispat̃ pos
nens. in inferiore habens ꝓserpinã conuigẽ.
Quomͦ gͦ dõs ad cęlũ. deas ad trã referre co¬
natur : Quid solidũ. quid constans. qͥd sobriũ.
quid definitũ habet haec disputatio: Illa ÷ aut̃
tellus mnitiũ dearũ. mat̾ scilicet magna: apđ
quã molliũ & abscisorũ seseq secantiũ atq iac¬
tantiũ in sana ꝑstrepit turpitudo. Quid ÷ gͦ
nec ibi facit unũ caput error: nec hic sanũ
furor. Cur haec frustra referre nitrtuntur
ad mundũ : quod & si possent ꝓdõ uero mun¬
dũ nemo pius colit: & tam̃ eos nec hoc posse
ueritas aꝑta conuincit. Referant hoc potius
ad homines mortuos & ad demones pessimos

Expanded text:
cuncta complexus est, perdidisse. Coelo enim tribuit cuncta complexus est, perdidisse. Coelo enim tribuit masculos deos, feminas terrae: inter quas posuit Minervam, quam supra ipsum coelum ante posuerat. Deinde masculus deus Neptunus in mari est, quod ad terram potius quam ad coelum pertinet. Dispater posnens, in inferiore habens Proserpinam conjugem. Quomodo ergo deos ad coelum, deas ad terram referre conantur? Quid solidum, quid constans, quid sobrium, quid definitum habet haec disputatio? Illa autem est Tellus initium dearum, Mater scilicet magna, apud quam mollium et abscisorum seseque secantium atque jactantium insana perstrepit turpitudo: quid est eNec ibi facit unum caput error, nec hic sanum furor. Cur haec frustra referre nituntur ad mundum? Quod etsi possent, pro Deo vero mundum nemo pius colit: et tamen eos nec hoc posse, veritas aperta convincit. Referant haec potius ad homines mortuos, et ad daemones pessimos,
Abbreviated transcription (Latin):
simili cȩlũ. ẽe. quod faciat trã qu& patiatur:
& idõ illi masculinã uim tribuit. huic femini¬
nã : & ñ attendit eũ potius. eẽ. qui haec facit᷑ qͥ
utrũq fecit. Hinc etiã samotracũ nobilia mrs¬
teria in suꝑiore libro sic int̾p̃tat᷑ eaq
seꝰ nec suis nota sunt scribendo ex positurũ :
eisq missurũ quasi religiosissime pollicetur. Rex¬
Dic̃ enĩ se ibi multis indiciis collegisse in simu¬
lachris aliud significare celũ. aliud t̾rã. ali¬
ud exempla rerũ. quas plato appellat ideas.
cȩlũ iouẽ. terrã uinonẽ. Ideas mineruã uult
intelligi: cȩlũ a quo fiat aliquid: t̾rã de qͣfiat:
exemplũ scđm quod faciat. Qua in re omit co
dicere quod plato illas ideas tantã im hab̾e
dicit ut scd̾m eas ñ cęlũ aliqͥd fecerit: sed etiã
çȩlũ factũ sit. Hoc dico istum in hoc libro selet¬
torũ deoꝵ rationẽ illam triũ dõrũ quib qͣsi

Expanded text:
simili, caelum esse quod faciat, terram quae patiatur, simili, caelum esse quod faciat, terram quae patiatur, et ideo illi masculinam uim tribuit, huic rem femininam, et non adtendit eum potius esse qui haec facit, qui utrumque fecit. Hinc etiam Samothracum nobilia mysteria in superiore libro sic interpretatur eaque se, quae nec suis nota sunt, sceisque missurum quasi religiosissime pollicetur. Dicit enim se ibi multis indiciis collegisse in simulacris aliud significare coelum, aliud terram, aliud exempla rerum, quas Plato appellat ideas: coelum Jovem, terram Junonem, ideas Minervam vult intelligi: coelum a quo fiat aliquid, terram de qua fiat, exemplum secundum quod fiat. Qua in re omitto dicere, quod Plato illas ideas tantam vim habere dicit, ut secundum eas non coelum aliquid fecerit, sed etiam coelum fatum sit. Hoc dico, istum in hoc libro selectorum deorum, rationem illam trium deorum, quibus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ea ipsa quae foeda & turpia confitentur
numinib t̃ribilit̾ exigentib reddita. unde
remotis constat ambagib nefarios dȩmones
atq immundissimos sp̃s aͥc omĩ ciuili theo¬
logia in uisendis stolidis imaginib & ꝑ eas
possidendis etiãstultis cordib inuitatos. Qͥd¬
ro uelut subtili disputatione hos om̃s dõs in
cȩlũ & t̃rã redigere ac referre conatꝰ & ñ po¬
test: Fluunt de manib resiliunt. labuntur
& decidunt. Dicturꝰ enĩ de feminis hoc ÷ de
deab qm̃ inquit ut primo libro dixi de locis.
duo sunt principia dõrũ animaduersa de cȩlo
& t̾ra a qͦ dii partim dicunt᷑ cȩlestes. partim
t̾restres. ut in suꝑiorib initiũ fecimꝰ acȩlo cũ
diximꝰ de iano quẽ alii cȩlũ. alii dixer̃ mun¬
dũ: sic de feminis scribendi facimꝰ initiũ a tel¬
lure. Sentio quantã molestiã tale ac tantum
patiat᷑ ingeniũ. Dcit̾ enĩ quadã ratione ueri¬

Expanded text:
ria ea ipsa, quae foeda et turpia confitentur, ria ea ipsa, quae foeda et turpia confitentur, numinibus terribiliter exigentibus reddita; unde remotis constat ambagibus nefarios daemones adque inmundissimos spiritus hac omni ciuili theologia inuisendis stolidis imaginibus et per eas possidendis etiam stultis cordibus inuitatos. Cro uelut subtili disputatione hos omnes deos in caelum et in terram redigere ac referre conatur? Non potest; fluunt de manibus, resiliunt, labuntur et decidunt. Dicturus enim \' de feminis, hoc est deabus: \'Quoniam, inquit, ut primo libro dixi de locis, duo sunt principia deorum animaduersa de caelo et terra, a quo di partim dicuntur caelestes, partim terrestres: ut in superioribus initium fecimus a caelo, cum diximus de Iano, quem alii caelum, alii dixerunt esse mundum, sic de feminis scribendi facimus initium a Tellure. Sentio quantam molestiam tale ac tantum patiatur ingenium. Ducitur enim quadam ratione ueri
Abbreviated transcription (Latin):
truositate simula chroꝵ sacrificiis homici¬
diorũ. coronatione uiriliũ pudendorũ. mer¬
cede stuprorũ. sectione menbrorũ. abscisi¬
one genitaliũ. consecratione molliũ. festis
impurorũ obscenicoꝵq ludorũ unũ uerũ
dm̃ id ÷ om̃is animae corporisq creatorem
colere se qͥsq contendat. ñ idõ peccat. quia
ñ ÷ colendus quẽ colit : s quia colendũ non
ut colendus ÷ colit. Qui uero & reb talib
id ÷ turpib & scelestis. & non uerũ dm̃ id ÷
animȩ corporisq factorẽ. sed creaturã qͣm¬
uis ñ uitiosã colit. siue illa sit anima siue
corpus. siue anima simul & corpus: is peccat
in dm̃ quod & ꝓipso colit qđ ñ ÷ ipse. & talib
reb colit. qualib nec ipse colendus ÷. nec non
ipsa. S hi quonã mͦ id ÷ quã turpit̾̃ nefari etq
coluerint: in ꝓmptu. ẽ. Quiꝰ autẽ uel quos co¬
luerint. eẽt obscurũ. nisi eoꝵ testaret᷑ hysto¬

Expanded text:
trositate simulacrorum, sacrificiis homicitrositate simulacrorum, sacrificiis homicidiorum, coronatione uirilium pudendorum, mercede stuprorum, sectione membrorum, abscisione genitalium, consecratione mollium, festis inpurorum obscenorumque ludorum unum uerum Deum, id est omnis animae corporisque creatorem, colere se quisque contendat: non ideo peccat, quia non est colendus quem colit, sed quia colendum non ut colendus est colit. Qui uero et rebus talibus, id est turpibus et scelestis, et non Deum uerum, id est animae corporisque factorem, sed creaturam quamuis non uitiosam colit, siue illa sit anima siue corpus siue anima simul et corpus. bis peccat in Deum, quod et pro ipso colit, quod non est ipse, et talibus rebus colit, qualibus nec ipse colendus est nec non ipse. Sed hi quonam modo, id est quam turpiter nefarieque coluerint, in promtu est; quid autem uel quos coluerint, esset obscurum, nisi eorum testaretur histo
Abbreviated transcription (Latin):
naq oꝑa naturãq corporeã uel etiã si in¬
uisibilẽ tam̃ mutabilẽ potuisse reuocari.
quod nullomͦ. ẽ. ds̃ uerus. Hoc autẽ si saltẽ
religiositati congruis significationib agenet᷑:
.eẽt. quidẽ dolendũ ñ his uerũ dm̃ annunti¬
ari. atq p̾dicari. tam̃ aliqͦ mͦ ferendũ. tͥam foe¬
cla & turpia ñ fieri. nec iuberi. at nunc cum
ꝓuero dõ quo solo anima se in habitante fit
felix nefas sit colere aut corpus aut animã:
quanto magis nefariũ ÷ ista sic colere ut nec¬
salutẽ nec decus humanũ corpus aut anima
colentis optineat. Quã obrem si templo. sacer¬
dote. sacrificio. quod uero debet᷑ colat᷑ alqͦd
elementũ mundi uel creatꝰ aliqͥ sp̃s. etiã si
ñ imundus & malus. ñ idõ malũ ÷ qͥa illa
mala sunt qͥb colit̾: s quia illa talia sunt
quib solus ille colendus sit cui talis cultus
seruitꝰq debet᷑. Si autẽ stoliditate uel mors¬

Expanded text:
naque opera naturamque corpoream, vel etiamsi innaque opera naturamque corpoream, vel etiamsi invisibilem, tamen mutabilem potuisse revocari: quod nullo modo est verus Deus. Hoc autem si saltem religiositati congruis significationibus ageretur, esset quidem dolendum, non his verum Deum annuntiari atque praedicari; tamen aliquo modo ferendum tam foeda et turpia non fieri nec juberi: at nunc cum pro Deo vero, quo solo anima se inhabitante sit felix, nefas sit colere aut corpus aut animam; quanto magis nefarium salutem nec decus humanum corpus aut anima colentis obtineat! Quam ob rem si templo sacerdote sacrificio, quod uero Deo debetur, colatur aliquod elementum mundi uel creatus aliquis spiritus, etiamsi non inmundus et malus: non ideo malum est, quia illa mala sunt, quibus colitur, sed quia illa talia sunt, quibus ille solus colendus sit, cui talis cultus seruitusque debetur. Si autem stoliditate uel mons
Abbreviated transcription (Latin):
& mundanis sordib ex piatꝰ mundus ꝑue¬
niat ad dm̃ qui condidit mundũ. Istos uͦ¬
dõs selectos uidemꝰ quidẽ clarius in notuisse
quã ceteros⁊ ñ tam̃ ut eoꝵ illustrarentur
merita. s nec ocxultarent᷑ obꝓbria ÷ unde
eos magis homines fuisse credibile . ẽ. sic̃
ñ solũ poeticȩ lit terȩ uerũ etiã hystoricȩ
tradider̃. Nam qđ uirgilius ait . primus
ab aethereo uenit saturnꝰ olimpo. arma¬
iouis fugiens & regnis exul ademptis & quȩ
adhanc ꝑtinentia consequnt᷑ totam de hoc
homerus pandit hystoriã : quã ennius in la¬
tinũ uertit eloquiũ. Unde quia plurima po¬
suer̃ qui contͣ huius modi errores ante nos
uel greco sermone uel latino scripser̃:
ñ in eomͥ placuit immorari. Ipsas physiolo¬
gias cũ consido quib doc di & acuti homines
has res humanas conant᷑ uertere in res di¬
uinas : nichil uideo nisi ad temporalia t̾re¬

Expanded text:
et mundanis sordibus expiatus mundus perueet mundanis sordibus expiatus mundus perueniat ad Deum, qui condidit mundum. CAPUT deos selectos uidemus quidem clarius innotuisse quam ceteros, non tamen ut eorum inlustrarentur merita, sed ne occultarentur obprobria; unde magis eos homines fuisse credibile est, sicut non solum poeticae litterae, uerum etiam historicae tradiderunt. Nam quod Vergilius ait: Primus ab aetherio uenit Saturnus Olympo, ArmaIouis fugiens et regnis exul ademtis, et quae ad hanc rem pertinentia consequuntur, totam de hoc Euhemerus pandit historiam, quam Ennius in Latinum uertit eloquium; unde quia plurima posuerunt, qui contra huius mvel graeco sermone vel latino scripserunt, non in eo mihi placuit immorari. 2. XXVII. Ipsas physiologias cum considero, quibus docti et acuti homines has res humanas conantur vertere in res divinas, nihil video nisi ad temporalia terre
Abbreviated transcription (Latin):
timũ.ẽ. genus humanũ. De hac crudelis¬
sima uanitate quid opus ÷ plura dicere :
Hoc potius aduertamus atq teneamus
has in t̃p̃tationes ñ referri ad dm̃ uerum
uiuã in corporeã. in cõmutabilẽq: nat᷑am.
a quo uita in et̃nũ beata possidenda est.
sed earũ. eẽ. fines in rebus corporalibus.
temporalib: mutabilib: atq mortalibus.
Quod cȩlũ inquit patrẽ saturnus castrasse
in fabulis dr̃ : hoc significat penes sat̾nũ
ñ penes cȩlũ sem̃. eẽ. diuinũ: hoc ꝓpt̃ ea
quantũ intelligidat᷑. quia nichil in cęlo
de seminib nascit᷑. Sed ecce sat̾nus si celi
.ẽ. filius : iouis.ẽ. filius. Cęlũ enĩ. eẽ. iouem
innumerabilit̃ & diligent̃ affirmant.
lta ista quȩ aueritate ñ ueniunt plerũq
& nullo impellente seꝰ subuertunt: chronon
appellatũ dix̃. qđ greco uocabulo signifi¬
cat temporis spatiũ: sine quo sem̃ inquit
ñ potest. eẽ. fęcundũ. Haec & alia multa¬

Expanded text:
timum est genua humanum. De hac crudelistimum est genua humanum. De hac crudelissima uanitate quid opus est plura dicere? Hoc potius aduertamus adque teneamus, has interpretationes non referri ad Deum uerum, uiuam, incorpoream incommutabilemque naturam, a quo uita in aeternum beata poscenda est; sed earum esse fines in rebus corporalibus, temporalibus, mutabilibus adque mortalibus. \'Quod Caelum, inquit, patrem Saturnus castrasse in fabulis dicitur, hoc significat penes Saturnum, non penes Caelum semen esse diuinum\'. Hoc propterea, quantum intellegi datur, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Sed ecce, Saturnus si Caeli est filius, Iouis est filius. Caelum enim esse Iouem innumerabiliter et diligenter adfirmant. Ita ista, quae a ueritate non ueniunt, plerumque et nullo inpellente se ipsa subuertunt. Chronon appellatum dicit, quod Graeco uocabulo significat temporis spatium, sine quo semen, inquit, non potest esse fecundum. Haec et alia
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ contrita atq uastata. tercio tam̃ anno
post multa consũmata consũptũ. ẽ. licen¬
tes. marsi. & peligni gs̃ ñ exterȩ sed ita¬
licȩ post duturnã & deuotissimã subro¬
mano uigo seruitutẽ in libtatẽ caput eri¬
gere temptauerunt. iã multis nationib
romano imꝑio sub iugatis deletaq char¬
tagine: in quo bello italico romanis sepi¬
sime uictis. ubi & duo consules periert
& alii nobilissimi senatores: non diut᷑no
tam̃ tempore tractatũ ÷ hoc malũ. Nam
quintꝰ ei annus finẽ dedit. Sed bellũ pu¬
nicũ scđm: cũ maximis detrimentis &
romanas uires ex tenuauit & pęne cori¬
rũ milia cecider̃. Bellũ punucũ pͥmũ¬

Expanded text:
liter contrita adque uastata, tertio tamen anno liter contrita adque uastata, tertio tamen anno post multa consumta consumtum est. Picentes, Marsi et Peligni, gentes non exterae, sed Italicae, post diuturnam et deuotissimam sub Romano iugo seruitutem in libertatem caput erigere tentauerunt, iam multis nationibus Romano imperio subiugatis deletaque Carthagine; in quo bello Italico Romanis saepissime uictis ubi et duo consules perierunt et alii nobilissimi senatores, non diuturno tamen tempore tractum est hoc malum; nam quintus annus ei finem dedit. Sed bellum Punicum secundum cum maximis detrimentis et octo Romanas uires extenuauit et paene conrum milia ceciderunt. Bellum Punicum primu
Abbreviated transcription (Latin):
quando fretꝰ securitate uictoriȩ: naues
quib necessarius uictꝰ portabat᷑ incendit:
deinde feruide instans in modicis ausib
& mox merito temeritatis occisus in locis
hostilib egenũ reliquit exercitũ. ut alit̃
inde non possit euadi. nisi contͣ illud
auspiciũ dĩ t̃mini de quo suꝑiore libro
diximꝰ romani imꝑii t̃mini mouerentur:
Cessit enĩ t̃minus ds̃ necessitati : qui non
cesserat ioui. Haec plane dĩ unꝰ & uerꝰ
regit & gubernat. ut placet. Ꝙ si occul¬
ra ipsa bellorũ sic̃ in eius arbitrio. ẽ. uis¬
toq uidicio & miscđia uel at terere uel
consolari genus humanũ : ut alia citius
alia tardius finiantur. Bellũ prratarũ
a pompeio. bellũ punicũ t̃ciũ abscipione
incredibili celeritate  tẽporis breuitate
confecta sunt. Bellũ quoq fugitiuoꝵ gla¬
diatorũ quã uis multis romanis ducibus
& duob: consulib: uictis italiaq: horribi¬

Expanded text:
quando fretus securitate uictoriae naues, quando fretus securitate uictoriae naues, quibus uictus necessarius portabatur, incendit; deinde feruide instans inmodicis ausibus et mox mento temeritatis occisus in locis hostilibus egenum reliquit exercitum, ut aliter inde non posset euadi, nisi contra illud auspicium dei Termini, de quo superiore libro diximus, Romani imperii termini mouerentur. Cessit enim Terminus deus necessitati, qui non cesserat Ioui. Haec plane Deus unus et uerus regit et gubernat, ut placet; et si occulra ipsa bellorum, sicut in eius arbitrio est iustoque iudicio et misericordia uel adterere uel consolari genus humanum, ut alia citius, alia tardius finiantur. Bellum piratarum a Pompeio, bellum Punicum tertium ab Scipione incredibili celeritate et temporis breuitate confecta sunt. Bellum quoque fugitiuorum gladiatorum, quamuis multis Romanis ducibus et duobus consulibus uictis Italiaque horribi
Abbreviated transcription (Latin):
syriis. uel etiã ꝑsĩs: a quib solos duos dõs
coli. unũ bonũ alterũ malũ continent lit¬
terȩ istorũ. Ut taceã de popło hebreorũ
de qͦ iam dixi quantũ satis uisũ. ẽ. qͥ p̃t̃ unũ
dm̃ ñ coluit & quando regnauit. Qui ergo
ꝑsis dedit segetes sine cũltu deȩ segetae.
qui alia dona terrarũ sine cultu tõt dõꝵ
quos isti reb singulis singulos uel etiã reb
singulis plures p̃posuer̾: ipse etiã regnũ
declit sine cultu eorũ ꝑ quorũ cultũ se isti
regnasse credider̃. Sic etiã hominib: qui
mario ipse gaio cȩsari. qui augusto ipse
& neroni. qui uespasiano uel patri uel filio
suauissimis imꝑatorib: ipse & domitians
crudelissimo. & ne ꝑsingulos ire necesse
sic : qui constantino xp̃iano. ipse apostatȩ
uiliano: cuius egregiã in dolẽ decepit a¬
more dominandi sacrilega & de testanda
curiositas. qui uanis oraculis deditus erat.

Expanded text:
syriis, uel etiam Persis, a quibus solos duos deos syriis, uel etiam Persis, a quibus solos duos deos coli, unum bonum, alterum malum, continent litterae istorum; ut taceam de populo Hebraeo, de quo iam dixi quantum satis uisum est, qui praeter unum Deum non coluit et quando regnauit. Qui ergo Persis dedit segetes sine cultu deae Segetiae, qui alia dona terrarum sine cultu tot deorum, quos isti rebus singulis singulos, uel etiam rebus singulis plures praeposuerunt: ipse etiam regnum dedit sine cultu eorum, per quorum cultum se isti regnasse crediderunt. Sic etiam hominibus: qui Mario, ipse Gaio Caesari; qui Augusto, ipse et Neroni; qui Vespasianis, uel patri uel filio, suauissimis imperatoribus, ipse et Domitiano crudelissimo; et ne per singulos ire necesse sit, qui Constantino Christiano, ipse apostatae Iuliano, cuius egregiam indolem decepit amore dominandi sacrilega et detestanda curiositas, cuius uanis deditus oraculis erat,
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ subditur laudi. Neq enĩ ipse qͥ sibi pla¬
cet homo non .ẽ. Qui autẽ uera pietate in
dm̃ quẽ diligit credit & sꝑat : plus in ten¬
dit in ea in quib sibi displicet. quã mea si
qua in illo sunt quȩ non tam ipsi quã
ueritati placent. Neq id tribuit unde ĩã po¬
test placere nisi eius miscđiȩ cui metuit dis¬
plicere: de his sanatis grãs agens. de illis
tribuamus dandi regni atq imꝑii potes¬
tatẽ nisĩ dõ uero qui dat felicitatẽ in reg¬
no cęlorũ solis piis. regnũ uero t̾renũ &̃
piis & impiis. sic̃ ei placet eui nichil in¬
iuste placet. Quã uis enĩ aliquid dixerimꝰ
quod aꝑtum nobis. eẽ. uoluit : tam̃ multũ
culta discutere. & liquido examine me¬
rita di iudicare regnorũ. Ille gͥ unꝰ uerꝰ
ds̃ qui nec uidicio nec ad utorio deserit
genus humanũ quando uoluit & quantũ
uoluit romanis regnũ dedit. qui dedit as¬

Expanded text:
nae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi planae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi placet, homo non est. Qui autem uera pietate in Deum, quem diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam ueritati placent; neque id tribuit, unde iam potest placere, nisi eius misericordiae, cui metuit displicere; de his sanatis gratias agens, de illis tribuamus dandi regni adque imperii potestatem nisi Deo uero, qui dat felicitatem in regno caelorum solis piis; regnum uero terrenum et piis et inpiis. sicut ei placet, cui nihil iniuste placet. Quamuis enim aliquid dixerimus, quod apertum nobis esse uoluit: tamen multum culta discutere et liquido examine merita diiudicare regnorum. Ille igitur unus uerus Deus, qui nec iudicio nec adiutorio deserit genus humanum, quando uoluit et quantum uoluit Romanis regnum dedit; qui dedit As
Abbreviated transcription (Latin):
ptas quã etiã incorporis sanitate epicurei
maximã ponunt. grauit̾ offendat᷑. Ita uir¬
tutes cũ tota suę głȩ dignitate tanquã im¬
ꝑiose cuidã & in hoste mulierculȩ serui¬
ant uoluptati. Nichil hac pictura dicunt
.eẽ. ignominiosius & deforinius: & quod
minus ferre bonorũ possit aspectus. &
uerũ dicunt: sed ñ existimo satis debiti de¬
coris. eẽ. picturã. si etiã talis fingatur. ubi
uirtutes humanȩ głȩ seruiunt. Licet enĩ
ista gła delicata mulier ñ sit. inflata est.
& multũ manitatis habet. Unde ñ ei digne
seruit soliditas quȩdã firmitasq uirtutũ.
ut nichil ꝓuideat ꝓuidentia. nichil distri¬
buat iustitia. nichil toleret fortitudo. nichi
temꝑantia moderetur. nisi undȩ placeat᷑
hominib & uentosȩ głȩ seruiat᷑. Nec illi se
sapientes uident᷑. & sibi placent. Nã eoꝵ
uirtꝰ si tam̃ nulla . ẽ. alio mͦ quodã huma¬

Expanded text:
ptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei ptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei maximam ponunt, graviter offendatur. Ita virtutes cum tota suae gloriae dignitate tanquam imperiosae cuidam et inhonestae mulierculae servient voluptati. Nihil hac pictura dicunt esse ignominiosius et deformius, et quod minus ferre bonorum possit aspectus: et verum dicunt. Sed non existimo satis debiti decoris esse picturam, si etiam talis fingatur, ubi virtutes humanae gloriae serviant. Licet enim ista gloria delicata mulier et multum inanitatis habet. Unde non ei digne seruit soliditas quaedam firmitasque uirtutum, ut nihil prouideat prouidentia, nihil distribuat iustitia, nihil toleret fortitudo, nihil temperantia moderetur, nisi unde placeatur hominibus et uentosae gloriae seruiatur. Nec illi se sapientes uidentur et sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo quodam huma
Abbreviated transcription (Latin):
& illã ꝑse ipsã putant appetendã istas
ꝓpt̃ ipsam tabulã quandã uerb pingere :
ubi uoluptas in sede regali quasi delicata
quedã regina considat. eiq uirtutes famu¬
lȩ subiciant᷑ obseruantes eius nutũ ut fa¬
ciant quod illa imꝑauerit: quȩ pruden¬
tiȩ iubeat. ut uigilant̃ inquirat quo mͦ
uoluptas regnet & salua sit. iustitiae iube¬
at ut prestet beneficia quȩ potest ad cõpa¬
randas amiticias corporalib cõmodis ne¬
cessarias. nulli faciat in iuriã. ne offensis
legib uoluptas uiuere secura ñ possit. for¬
titudini iubeat ut si dolor corpori accidit
qͥ ñ cõpellat in mortẽ. teneat dominã suã
id ÷ uoluptatẽ fortit̾ in animi cogitatione.
ut ꝑ pristinarũ delitiarũ suarũ recorda¬
tionẽ mitiget p̃sentis doloris aculeos. tem¬
ꝑantiȩ iubeat ut tantũ capiat alim̃torũ
& si qua delectant. ne ꝑ immođationẽ no¬
xium aliquid ualitudinẽ turbet. & uolu¬

Expanded text:
et illam per se ipsam putant adpetendam. istas et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat, eique uirtutes famulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogitatione, ut per pristinarum deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae iubeat, ut tantum et, si qua delectant, ne per immoderationem noxium aliquid valetudinem turbet, et volu
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. t̾renȩ ciuitati quando habent uir¬
tutẽ uel ipsã quã si nec ipsã: illa aut̃
qui uera pietate p̃diti bene uiuunt. si
habent scientiã regendi popłos. nichil
.ẽ. felicius rebus humanis quã si dõ mi¬
serante habent potestatẽ. Tales aut̃ ho¬
mines uirtutes suas quantas cũq in hac
uita possunt habe ñ tribuunt nisi gr̃ȩ
dĩ: quod eas uolentib credentib petentib
dederit : simulq intelligunt quantũ sibi
de sit ad ꝑfectionẽ iustitiȩ qualis. ẽ. in il¬
lorũ scõꝵ angłorũ societate cuiꝰ senitunt᷑
aptarȩ. Quantũ libet autẽ laudet᷑ atq p̃¬
dicet᷑ uirtꝰ quȩ sine uera pietate seruit
hominũ głȩ: nequaquã scõꝵ exiguis in¬
tiis comparanda. ẽ. quorũ spes posita . ẽ
phr qui finẽ boni humani in ipsa uirtute
constituunt ad ingerendũ pudorẽ qͥb dã
phylosophrs. qui uirtutes quidẽ ꝓbant.
sed eas uoluptatis corporalis fine metͥunt᷑

Expanded text:
esse terrenae ciuitati, quando habent uiresse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam regendi populos, nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum sibi desit ad perfectionem iustitiae, qualis est in illorum sanctorum angelorum societate, cui se nituntur aptare. Quantumlibet autem laudetur adque praedicetur uirtus, quae sine uera pietate seruit hominum gloriae, nequaquam sanctorum exiguis initiis conparanda est, quorum spes posita est phi, qui finem boni humani in ipsa uirtute constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nant : & trranni ꝑme tenent terrã. Sed
ne trranni non pessimi atq improbi re¬
ges: sed uetere nomine fortes dicti existi¬
mentur. Unde ait uirgilius. Pars michi
pacis erit dextrã tetigisse tr̾ranni. Aꝑ¬
tissime alio loco de dõ dictũ . ẽ. qui reg¬
nare facit hominẽ ypocritã ꝓpt̾ ꝑuersi¬
tatẽ popłi. Quã obrem quã uis ut potui
satis exposuerim qua causa ds̃ unus
uerus & iustus romanos scđm quandã
fortunã terrenȩ ciuitatis bonos ad uiue¬
rit ad tanti imꝑii głam consequendã:
potest tam̃ & alia causa. eẽ. latentior
ꝓpt̃ diuersa merita generis humani
dõ magis nota quã nobis. dũ illud cor¬
tet int̾ homines ueracit̃ pios neminẽ
sine uera pietate. id ÷ ueridĩ uero cultu
uerã posse hab̾e uirtutẽ. nec eã uerã. eẽ.
quando głȩ seruit humanȩ: eos tam̃ qͥ
ciues non sint ciuitatis ȩternȩ quȩ in sa¬
cris litteris nr̃is dr̃ ciuitas dĩ utiliores

Expanded text:
nant, et tyranni per me tenent terram . Sed nant, et tyranni per me tenent terram . Sed ne tyranni non pessimi atque improbi reges, sed vetere nomine fortes dicti existimentur, unde ait Virgilius, Pars mihi pacis erit, dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est, Qui regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores
Abbreviated transcription (Latin):
parui pendat qđ eũ laudant: ñ tam̃
parui pendit quod amant: nec eos uult
fallere laudantes: ne decipiat diligen¬
tes. Idõq instat ardent̃ ut potius ille
laudet᷑ : a qͦ habet homo qͥcqͥd in eo iure
laudatur. Qui aut̃ głȩ contẽptor. domi¬
nationis. ẽ. auidus: bestias suꝑat: siue
crudelitatis uitiis. siue luxuriae. Iales
quidẽ romani fuer̃. Non enĩ cura existi
mationis amissa dominationis cupidita¬
te caruer̃: multos tales fuisse ꝓdit his¬
toria. Sed huius summitatẽ uiti & qͥsi
arcem quandã nero cȩsar primꝰ obtinuit.
Cuius fuit tanta luxuries. ut nichil ab
eo putaret᷑ uirile metuendũ: tanta cru¬
delitas. ut nichil molle habe credetur
si nesciretur. Etiã talib tam̃ dominandi
potestas non clatur nisi summi dĩ ꝓuiden¬
tia : quando res humanas uidicat talib
dñis dignas. Aꝑte de hacre uox diuina
.ẽ. loquente dĩ sapientia. ł me reges reg¬

Expanded text:
paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa, dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse, prodit historia: sed hujus vitii summitatem et quasi arcem quamdam Nero Caesar primus obtinuit; cujus fuit tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur virile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei providentia, quando res humanas judicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re vox divina est, loquente Dei sapientia: Per me reges reg
Abbreviated transcription (Latin):
displicere dominari atq imꝑare deside¬
rat: etiã ꝑ aꝑtissima scelera quęrit ple¬
rũq obtinere qđ diligit. Proinde qͥ głã
concupiscit aut uera uia nititur. aũt
certe dolis atq fallaciis contendit. uo
tes habenti magna uirtus est contẽpne¬
regłam. quia contemptus eius in cons¬
pectu dĩ. ẽ: udicio autẽ ñ aꝑit̾ huma¬
no. Quicqͥd enĩ fecerit ad oculos homi¬
nũ quogłȩ contẽptor appareat: Ad ma¬
iorẽ laudẽ. hoc ÷ ad maiorẽ głam face¬
re si credatur: non ÷ unde suspicantium
Sed qui contempnit uidicia laudantiũ.
contempnit etiã suspicantiũ temeritatẽ
Quoꝵ tam̃ si uere bonus ÷ ñ contẽpnit
salutẽ : qm̃ tantȩ iustitiae ÷ qui de spũ
dĩ uirtutes habe t ut etiã ipsos diligat
inimicos : & ita diligat ut susurrones
uel detractores uelit correctos hab̾e
consortes: non interrena patria. sed in¬
suꝑna. in laudatorib autẽ suis quã uis

Expanded text:
displicere, dominari adque imperare desidedisplicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolideo uirtutes habenti magna uirtus est contemnere gloriam, quia contemtus eius in conspectu Dei est, iudicio autem non aperitur humano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde se suspicantium ndat. Sed qui contemnit iudicia laudantium, contemnit etiam suspicantium temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
lante testamento nouo qđ in uetere ue¬
latũ fuit. ut ñ ꝓ terrenis & temporalib
beneficiis quȩ diuina ꝓuidentia ꝑmix¬
te bonis malisq concedit. sed ꝓęterna
uita muneribq ꝑpetuis & ipsuis suꝑ¬
nȩ ciuitatis sociẽtate colat᷑ ds unus &e
uerus rectissime istoꝵ głae donati sunt.
lutis datorẽ uerȩ głȩ & ciuitatis ȩt̃nȩ
piditatẽ humanȩ głȩ & cupiditatẽ do¬
minationis. Nam licet ꝓcliue sit. ut qui
humana gła nimiuĩ delectatur etiã do¬
minari ardent̃ affectet : tam̃ qui ueram
licet humanarũ laudũ głam concupis¬
cunt. dant oꝑam bene iũdicantib non
displicere. Sunt enĩ multa in morib bona
de quib multi bene uidicant: quã uis
ea multi non habeant. ꝑ ea bona morũ
nitantur ad głam & imꝑiũ. uel domina¬
tionẽ. De quib ait salustuis. sed ille uera
uia nititur. Quisqͥs autẽ sine cupiditate
głȩ. qua ueretur homobene iudicantib

Expanded text:
lante testamento nouo quod in uetere uelante testamento nouo quod in uetere uelatum fuit, ut non pro terrenis et temporalibus beneficiis, quae diuina prouidentia permixte bonis malisque concedit, sed pro aeterna uita muneribusque perpetuis et ipsius supernae ciuitatis societate colatur Deus unus et uerus, rectissime istorum gloriae donati sunt, uitiis datorem uerae gloriae et ciuitatis aeternae piditatem humanae gloriae et cupiditatem dominationis. Nam licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicant, quamuis ea multi non habeant; per ea bona morum nituntur ad gloriam et imperium uel dominationem, de quibus ait Sallustius: \'Sed ille uera uia nititur. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pęne tale aliquid illi fȩcerint ꝓ conser¬
uanda gła romanorũ : Haec & alia si
qua huius modi reꝑiunt᷑ in litteris eoꝵ
quando sic in notescerent. quando tanta
fama p̃dicarentur. nisi romanũ imꝑiũ
longe lateq porrectũ magnificis succes¬
sibus augeretur : Pro inde ꝑ illud im¬
ꝑium tam latũ tamq duturnũ uiroꝵq
tantorũ uirtutib p̃clarũ atq głosũ &
illoꝵ intentioni merces quã quę̧rebant
.ẽ. reddita. & nobis ꝓposita necessariȩ
cõmonitionis exempla: ut si uirtutes
quarũ istȩ ut cũq sunt similes quas isti
riosissima ciuitate ñ tenuerimꝰ: pudore
pungamur : si tenuerimus su ꝑbia non
ex tollamur : qm̃ sicut dicit apłs indig¬
nȩ sunt passiones huius temporis ad
futurã głam quȩ reuelabitur in nobis.
Ad humanã uero głam p̃sentisq tẽporis.
satis digna uita aestimabitur illorũ.
Unde etiã uidȩi qui xẽm occider̃. reue¬

Expanded text:
paene tale aliquid illi fecerint pro conserpaene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romanorum? Haec et alia, si qua huius modi reperiuntur in litteris eorum, quando sic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Romanum imperium longe lateque porrectum magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum adque gloriosum et illorum intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla, ut, si uirtutes, quarum istae utcumque sunt similes, quas isti gloriosissima ciuitate non tenuerimus, pudore pungamur; si tenuerimus, superbia non extollamur; quoniam, sicut dicit apostolus, indignae sunt passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Ad humanam uero gloriam praesentisque temporis satis digna uita aestimabatur illorum. Unde etiam Iudaei, qui Christum occiderunt, reue
Abbreviated transcription (Latin):
tantis munerib prrri regis eprrota¬
rũ ꝓmissa etiã quarta parte regni a
romana ciuitate ñ potuis se diuelli: ibiq
in fua pauꝑtate pͥuatũ manere uoliuisse :
Nam illud qđ rem publicã. id ÷ rem po¬
płi. rem patriȩ.rem cõmunẽ cũ habent
opulentis simã atq ditissimã sic ipsi in
suis domib pauꝑes erant. ut qͥdã eorũ
qui iãbis consul fuisset ex illo senatu ho¬
minũ pauꝑum pelleret᷑ notatione censo¬
ria qͦd .x. pondo argenti in uasis habere
cõꝑtus . ẽ. ita idem ipsi pauꝑes erant quoꝵ
triumphis publicũ ditabatur aerarium:
Nonne om̃s xp̃iani qui ex cellentiore ꝓ¬
posito diuitias suas cõmunes faciunt se¬
cundũ id qđ scriptũ. ẽ. inactib apłorũ
ut distribuat᷑ unicuiq sicut cuiq opus ÷
& nemodicat aliquid ꝓpriũ. sed sint ilł
om̃ia cõmunia. in telligunt se nulla ob
hoc uentilari oportere iactantia id faci¬
endo ꝓ obtinenda societate angłoꝵ cum

Expanded text:
tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotatantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana civitate non potuisse divelli, ibique in sua paupertate privatum manere maluisse? Nam illud quod rempublicam, id est rem populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam atque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui jam bis consul fuisset, ex illo senatu pauperum hominum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in vasis habere compertus est; ita iidem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito divitias suas communes faciunt, secundum id quod scriptum est in actibus apostolorum, ut distribuatur unicuique sicut cuique opus est, et nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia, intellegunt se nulla ob hoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
di. ad cuius beatitudinẽ fides ipsa per¬
ducit: Aut quid retribuetur dño ꝓ om̃i¬
bus quae retribuit: Si ꝓfide quȩ illi
debetur talia fuerit homo passus qͦ lia
ꝓfide quã ꝑnitiosissimis inimicis debe¬
ut in huius uitȩ peregrinatione expedi¬
tior ambulet uiam quae ꝑducit ad pa¬
triã. ubi uere diuitiȩ dĩ ĩpse. ẽ. cũ au¬
diat uel legat luciũ ualeriũ qui in suo
defunctꝰ ÷ consulatu usq ad eo fuisse
pauperẽ. ut nummis a popło collatis
eus sepultura curaretur: Audiatuel
quintium cincinnatũ cũ .iiiͦͬi. iugerbe
possidet. & ea manib suis coleret᷑. ab a¬
ratro ẽẽ. ad ductũ ut dictator fieret. ma¬
ior utiq honore quã consul uictis hostib
ingentẽ głam consecutũ in eadẽ pauꝑ¬
tate mansisse : aut quid se magnũ fe¬
cisse p̃dicabit qui nullo p̃mio mundi¬
huius feuerit abȩterna illius patriȩ so¬
cietate seductus. cũ fabriciũ didicerit

Expanded text:
di, ad cuius beatitudinem fides ipsa perdi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debeut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo phujus fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis fide & fidei caritate certarunt.
Si marcus puluillus dedican edem iouis.
iutionis. mineruȩ falso sibi ab inuidis
morte fili i nunciata. ut illo nuntio per¬
turbatus abscederet. atq ita dedicationis
głam collega eius consequeret᷑ ita contẽp¬
sit ut eum etiã ꝓici in sepultũ iuberet.¬
et sic in eius corde orbitatis dolorẽ głȩ cu¬
piditas uicerat: quid magnũ se ꝓ euan¬
gelii scĩ p̃dicatione qua c̃iues suꝑnȩ pa¬
triae de diuersis lib̾ant᷑ & colliguntur
errorib: fecis sedicturꝰ ÷ cui dñs de se¬
pultura patris sollicito ait. sequere me:
& sine mortuos sepelire mortuos suos :
Si marcꝰ Regulus ne crudelissimos hostes
uirando falleret ad eos ab ipsa roma re
seruierat dignitatẽ illic honesti ciuus ha¬
bere non posset : eũq chartaginenses qm̃
contra eos in romano senatu egerat gra¬
uissimis supplicus nec auer̃ : qui cruciatꝰ
non sunt ꝓfide illius patriȩ contempnen¬

Expanded text:
caritatis fide et fidei caritate certarunt? caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuseruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
misq se ex cellere. unde uidelicet opor¬
tebat ut deoꝵ iussis in illũ interitũ uir
p̃cipitaret᷑ armatus: quid se magnum
ꝓȩt̃na patria fecis se dicturꝰ . ẽ. qͥ aliquẽ
fidei suȩ passus inimicũ ñ se ultro in talẽ
mortẽ mittens sed ab illo missus obierit.
quando quidẽ adño suo eodẽq rege patriȩ
suȩ certius oraculũ accepit. nolite timere
eos qui corpus occidunt animã autẽ ñ
possunt occiđe : Si se occidendo certis
uerbis quodã mͦ consecrantes decii de¬
uouerunt. ut illis cadentib & irã deoꝵ
sanguine suo placantib romanꝰ libaret᷑
exercitꝰ : nullomͦ suꝑbient sc̃i martrres
tanquã dignũ aliquid ꝓ illius patriae
participatione fecerint ubi aeterna ÷ &
uera felicitas. si usq ad sui sanguinis ef¬
fusionẽ non solũ suos fr̃s ꝓ quib funde¬
batur. uerũ & ipsos inimicos a quibus
fundebatur sic̃ eis p̃ceptũ. ẽ. diligentes

Expanded text:
misque se excellere, unde uidelicet opormisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid pro illius patriae participatione fecerint, ubi aeterna est et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alia non sit ubi uiuat᷑ in hominũ gła.
sed ubi uita ad quiratur ȩterna : Si mutͥus
ut cũ porsenna rege pax fieret. qui grauis¬
simo bello romanos p̃mebat. quia porsen¬
nã ipsũ occide non potuit & ꝓeo alterũ
deceptꝰ occidit. in ardentẽ aram ante eius
oculos dexterã extendit dicens. multos. eẽ.¬
tales qualẽ illũ uideret qui in eius exitium
iurassent. cuius ille fortitudinẽ & conu¬
rationẽ taliũ ꝑ horrescetS. sine ulla dubi¬
tatione se ab illo bello facta pace cõpescuit :
quis regno cȩloꝵ imputaturus . ẽ. merita
sua si ꝓ illo non unã manũ neq hoc sibi ul¬
tro facieN. sed ꝑsequente aliquo patiet to¬
tum flaminis corpus impenderit: Si cur¬
tius armatus e quo concito in abruptum
hiatũ terrȩ se p̃cipitẽ dedit. dõꝵ suoꝵ ora¬
culis seruien. qm̃ uis serant ut illuc id qͦd
romani haberent optimũ mit teretur. nec
aliud in telligere potuer̃ quã uiris ar¬

Expanded text:
cum alia non sit, non ubi uiuatur in hominum gloria, cum alia non sit, non ubi uiuatur in hominum gloria, sed ubi uita ad aeterna aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris ar
Abbreviated transcription (Latin):
tria. tam̃ quia contra imperiũ suũ. id. est.
contra quod imꝑauerat pat̾ imꝑator ab
hocte ꝓuocatꝰ uiuenili ardore pugnaue¬
rat licet uicis set occidit: ne plus mali
.e&̃. in exemplo imꝑii contẽpti. quã boni
ingła hostis occisi: ut quid ile se iactent
qui ꝓ immortalis patriȩ legib om̃ia quȩ
multo minus quã filii diliguntur. bona
terrena contempnunt : Si furius camillꝰ
etiã in gratã patriã a cuius ceruicib a¬
cerrimoꝵ hostium uehientium iugũ depu¬
lerat. damnatꝰq ab ȩmulis fuerat. a galł
iterũ liberauit. quia non habebat potiorẽ
ubi posset uiuere głosus: cur ex tollatur
uelut grande aliquid fecerit qui forte in
ȩccłia abinimicis carnalib grauissimã
ex honorationis passus in iuriã ñ se ad
eius hostes hereticos transtulit. aut ali¬
quã contra illã ipse heresem condidit:
sed eam potius quantũ ualuit ab hereti¬
corũ ꝑnitiosissima prauitate defendit¬

Expanded text:
tria, tamen quia contra imperium suum, id est tria, tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit