comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃de aut̃ scͥpto ex ꝑte filio cohr̃s
post mortẽ fili institui potest.¬
¶ Filiuffa. miles de tastrensi petu¬
lio fecit test̾m hñs filiũ ĩ euud
potate ⁊ tũ nulitare de siss patre
eodemq auo defuncto q̃nũ est
an rumꝑet᷑ eiꝰ testiñ. nõ quidẽ
adoptait. n ͨ hodie ei natus ẽ
filuis. nec pͥore defuncto de pot̃¬
ate suo hr̾de ult̾ior successit in

Expanded text:
herede autem scripto ex parte filio coheres post mortem filii institu‹i› potest. Filius familias miles de castrensi peculio fecit testamentum habens filium in eiusdem potestate. cum militare desisset, patre eodemque auo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptauit nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo herede ulterior successit in
Abbreviated transcription (Latin):
qr patͥfa factus ẽ ⁊ filus sb̃ eiuis
retidit potestate. rumpet᷑ gͦ test̾m
tus ⁊ iste eiꝰ filiꝰ nõ rumpit tes
s ordine quodam nͣli nactꝰ est
potestatẽ. ¶ Siquis ex c̾caux
tis lib̾is. ¶ Siquiseo tp̃r quo
nõ dũciꝰ uror c̾et posses testator
natũ ex ea scpsit hr̃dem. an pos¬
tea ccͣto licito inr̾imonionatus

Expanded text:
r familias factus est et filius sub eius reccidit potestate: rumpetur ergo testtus iste eius filius, non rumpitur, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxtis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natu‹m› ex ea scripsit heredem, an postea contracto licito
Abbreviated transcription (Latin):
uedam sunt in quib res dubia
e. si ex postfc̃o retroducit᷑. ⁊ apꝑet
ꝙ actũ ẽ. ut ecce si re s legata su̾it
⁊ delib̾ante legatario eam rem
ali tradid̾i̾t. nã siquid̃ uolu̾it
legatanus hr̃e legatũ. tradicõ

Expanded text:
edam sunt, in quibus res dubia est, sed ex post facto retro ducitur et apparet, quid actum est. ut ecce si res legata fuerit et deliberante legatario eam rem heres alii tradiderit: nam si quidem uoluerit legatarius habere lega
Abbreviated transcription (Latin):
di qm̃ porcio hrditatis e̾e̾t in
suꝑfluo p̃dior ꝑte mpetenti
fionmissario faltidiã int̾ue̾ue
sarplatuit. ¶ Hereditatem
post mortẽ suã exceptis reddi

Expanded text:
etii quam portio hereditatis essent, in superfluo praediorum petenti fideicommissario Falcidiam intervenire sari placuit. Hereditatem post mortem suam exce
Abbreviated transcription (Latin):
ris cessit restitu̾s nõ cogr᷑. qui¬
b nõ exactis om̃i usurar accõ
nã hr̃ditaria sripuło fuit extre¬
ti peticio erit ac siłr ⁊ hrditario
creditori si medi tp̃rs ñ soluã

Expanded text:
ris cessit, restituere non cogitur: quibus non exactis omnium usurarum actio nam hereditaria stipulatio fuit ex Treti repetitio erit. ac similiter hereditario creditori si medii temporis no
Abbreviated transcription (Latin):
condicõs duril ent idem ꝓbare.
cũ ⁊ falcidiam penitendo pot̾it
induc̾e. nec ignoro posse dici il¬
lo modo sid̾i petitionẽ de negã¬
dam ei qui iura sepulcroꝵ acqͥ¬
ri insequit᷑. adeo senatus nich
noluit relinqͥre. uñ. nec falc̃. ex¬
ce̾ possit. nec ꝑceptio ap̾ eũ relĩ

Expanded text:
condicione, durum erit idem probare, cum et Falcidiam paenitendo potuit inducere: nec ignoro posse dici nullo modo fideicommissi petitionem denegandam ei qui, iura sepulchrorum adquiri insequuntur, adeo senatus nihil voluit relinquere, ut nec Falcidiam exercere possit nec praeceptio ap
Abbreviated transcription (Latin):
tatis rõne. U̾m exemplo quoq
motus fecisse. cũ eĩ de ꝯferendis
boĩs fratͥb ab emancipato filio
quereret᷑. p̾cipuu̾ aut q̃ ĩ casti
fu̾at acquisitũ. młti relinqͥ pla¬

Expanded text:
tatis ratione, verum exemplo quoque motus fecisse. cum enim de conferendis bonis fratribus ab emancipato filio quaereretur, praecipuum autem, quod in castris fuerat adquisitum militi, relinq
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽe p̾ore tñ desiterante cogẽ¬
d̾ ĩstitutũ adire. uͥ nlła portio
remansura sit ap̾cũ. utiq si
ꝯfestim. uł post tyc cũ fructib
rogatus ẽ redc̾e̾. s ⁊ si sñ fruc¬
tib rogatus ẽ recd̾e̾. nõ ent.
ẏdonea qnͣtitas adinferendã
ad eundi ncc̃itatẽ. nec ad rẽ
ꝑtinebit. si pͥor ⁊̃ lib̾tatẽ ac¬
ceꝑit. ut eĩ pocĩam ita n ͨ lib̾ta¬
tem ad cogend̾ ĩstitutũ acce¬
eat. ⁊ sͥ restituat. ¶ Qd gͦ si ñ
ali. s ip̃i hr̃di rogatus sit restitu¬

Expanded text:
dici non esse priore tantum desiderante cogendum institutum adire, ubi nulla portio remansura sit apud eum, utique si confestim vel post tempus cum fructibus rogatus est reddere: sed et si sine fructibus rogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cogendum institutum acceeat et sibi restituat. Quid ergo, si non alii, sed ipsi heredi rogatus sit restitu
Abbreviated transcription (Latin):
st mor̃te furiosi nõ dabit᷑
incuratorem qui negocia ges¬
sit. iudicari accõ^ mag̃ qmͣ innu¬
toreᷤ si modo nlłam ex ꝯsensu
post depõitum offm̃ nou a cõne
facta ⁊ in curatorẽ. uł iñtutorẽ
obligõem ẽẽ translatã ꝯstabit.
Tutor qui petĩnam soluturũ¬
se cauit ĩ qua p̃r pupilli ⁊demp¬

Expanded text:
st mortem furiosi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium nouationem factam et in curatorem uel tutorem obligationem esse translatam constabit. Tutor, qui pecuniam se soluturum cauit, quam pater pupilli condem
Abbreviated transcription (Latin):
E fendente tutore pupillꝰ⁊
dempnatꝰ ex ccͣtu patͥs accepit
curatorẽ int̾ quẽ ⁊ croditorem
stineo pupillum. pͥstus ꝓcurator
cesans duit. Rnsum habes.
tutorẽ suũ lib̾atius ẽ id ip̃o tũ¬
tor auctore agirecte nõ porest.

Expanded text:
efendente tutore pupillus condemnatus ex contractu patris accepit curatorem, inter quem et creditorem stineo pupillum'. Priscus procurator Caesaris dixit: 'responsum habes: tutorem suum liberaturus est, id ipso tutore auctore agi recte non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
Itutor pupillo nolit auctor fĩ.
nõ d eum p̾tor cogere. pͥmũ qr
miquũ est. ⁊̃ si non expediat pu¬
pillo auctoritatẽ eum p̾stare. deĩ¬
de si expediat tucele uidico pupd¬
lus hanc iacturã ⁊ sequit᷑. ¶Dem.

Expanded text:
tutor pupillo nolit auctor fieri, non debet eum praetor cogere, primum quia iniquum est, etiamsi non expedit pupillo, auctoritatem eum praestare, deinde etsi expedit, tutelae iudicio pupillus hanc iacturam consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
toris dolum pupillo nõ nocere.
tẽ u̾mẽ. cum ex illiꝰ fraude lo¬
cuplecor pupillꝰ factꝰ nõ eͣ. qrͣ
dicendumẽ. ¶It̃ yrditatis
peticone si modo qd̾ tutoris do¬
lo desuͣt pupllli ronb illatĩm̃
ꝓbetur. Elpianus.

Expanded text:
tutoris dolum pupillo non nocere, tunc uerum est, cum ex illius fraude locupletior pupillus factus non est. quare dicendum est, item hereditatis petitione, si modo, quod tutoris dolo desiit, pupilli rationibus illatum probetur. 4 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
q diinũ e uell ex legato uxoris
suc. tũc nuitata uoluntas defuc̃ti
locũ faciet doli mali excepcõnem
at᷑. s ⁊ si ex ncc̾itate aliqͣ ⁊ pulsus
testator nõ ꝙ uell diminu̾e ex le¬
gato tc̃ młr ip̃o iure .u. libre au¬
ri debebunt᷑. n ͨ dolimali eroe pcõ
str̃oem legati ⁊ argũt᷑. iõq ip̃o
iure alienata libͣ auri amplius
qͣtuor pondo ñ remanebt̃ ĩ obligõ¬
ne. nec erit utend̾ distincc̃oe qua
ex c̾a alienau̾it testator. E Auł.¬
Icie amice mee cũ qua sñ men¬
ꝓminciauit ut mat̾ia pretur.
antutores audiendi sĩt ab hac
atũ ẽ ap̃ successores eiꝰ integrũ
qui auro legato certi ponderis ma¬
t̾iam pr̃ari iussit recte ꝓ nũtiasse
ꝙ eleg̾it sid̾ih dum ꝯmutto.
ut darent qu̾o cũ ĩ ħ̾rditate nõ
sint uͥ trulle ciphi. modioli fa¬
ic. anseia ex hus spẽb eligere
possit .R. cum omĩa potui ꝑata po¬
cula dñr posse eam ex hus eng̾e
n ͨ etioremħrdis ius nuitasseren¬

Expanded text:
 deminuere uellet ex legato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, atur. sed si ex necessitate aliqua compulsus testator, non quod uellet deminuere ex legato, tunc mulieri ipso iure quinque librae auri debebuntur nec doli mali exceptio nstrationem legati et argumentum: ideoque ipso iure alienata libra auri amplius quattuor pondo non remanebunt in obligatione, nec erit utendum distinction‹e›, qua ex causa alienauerit testator. 35 Pauiae amicae meae, cum qua sine menpronuntiauit, ut materia praestetur, an tutores audiendi sint ab hac atum est, apud successorem eius in integrum raetorem, qui auro legato certi ponderis materiam praestari iussit, recte pronuntiasse elegerit fidei heredum committo ut darent.' quaero, cum in hereditate non sint nisi truellae scyphi modioli phialae, an Seia de his speciebus eligere possit. respondit, cum omnia potui parata pocula dicuntur, posse eam ex his eligernec errorem heredis ius mutasse re
Abbreviated transcription (Latin):
lo. nõ nͥ aut area. aut argentea
tm̃ sint dona h̃rdes seie utrĩ ex
argento. an ex auro signũ pon̾e
ex hiis. tradita utendi c̾ã uxori a¬
uiro fuissent. ałr enĩ int̾pretan¬
tib sũmamfore capodem si uas¬
culanus. aut fau̾ argentarius

Expanded text:
lo non nisi aut aerea aut argentea tantum sint dona, heredes Seiae utrum ex argento an ex auro signum ponere s tradita utendi causa uxori uiro fuissent: aliter enim interpretantibus summam fore captionem, si uascularius aut faber argentarius
Abbreviated transcription (Latin):
margaritis. ⁊ tͥginta quatuor
legass ⁊ postea quatuor ex chi¬
lnachis. ⁊ sex de margaritis de
Ht̾ uestem i̾lem ⁊ uestimẽ¬
ta u̾lia mtħ int̾est. si difficul¬
tatem facit: mens legantis
s ⁊ ip̃e solitus fu̾it rai quadam
ueste que ⁊̃ młierib cõueniens ẽ
itaq añoĩadicend̾ ẽ eam lega¬
tã ẽẽ de quasenserit testator. ñ
que reu̾a aut młiebͥs. aut uirir
sit. nam ⁊ qͥntus mutiꝰ ait se sci
re quẽdam senatorẽ młieribus
senatoris utisolitũ qui silegar
munebrẽ uestem nõ uideret᷑ de
dũ dedit. aut ꝙ ei deberet᷑ si ab
aurifice ei repensum ñ e̾et młri
nõ debet᷑. pomp̃. hec ex ꝑte u̾m
ẽ. ⁊ ex ꝑte flm. namdeo ꝙ debet᷑

Expanded text:
margaritis triginta quattuor legasset et postea quattuor ex cylindris, etiam sex de margaritis der uestem uirilem et uestimenta uirilia nihil interest: sed difficultatem facit mens legantis, si et ipse solitus fuerit uti quadam ueste, quae etiam mulieribus conueniens est. itaque ante omnia dicendum est eam legatam esse, de qua senserit testator, non quae re uera aut muliebris aut uirilis sit. nam et Quintus Titius ait scire se quendam senatorem muliebribus cenatoriis uti solitum, qui si legaret muliebrem uestem, non uideretur de dum dedisset aut quod ei deberetur, si ab aurifice ei repensum non esset, mulieri non debetur.Pomponius. hoc ex parte uerum est, ex parte falsum. nam de eo,
Abbreviated transcription (Latin):
ũo ⁊̃ postumus. ¶ S ⁊ si codicil¬
los reliquiss duob suꝑstitibus
filiis decedens cum putaret alt̾i
ex is pͥus decessisse. simili modo di¬
ci pot᷑. om̃ia ꝑiñ debere filiu̾ ad
⁊ sie corrigitur ꝙ ẽ .s.c.i. quidam. msi non ꝑossunt. ut sunt ser

Expanded text:
 postumus. sed et si codicillos reliquisset duobus superstitibus filiis decedens, cum putaret alterum ex his prius decessisse, simili modo dici potest omnia perinde debere filium, ad e si so
Abbreviated transcription (Latin):
Lidam reserunt qnͣtũ rẽpeto ap̾
uiliañ sabini ⁊ cassii ⁊ ꝓculi ex
an legata q̃ postea qmͣ instituti
mortẽ obierunt. codicilł. asꝙp¬
ta. uł adempta sũt a sb̾stitutis
⁊ adempc̃o. ⁊ hoc tempore coditis¬
lis facta ualeat. ac si test̾o facta
oet. ꝙ sabinũ icassiũ Rendisse a¬
liiii ꝓculo dissenciente. nimir̃
aut̃ sabim. ⁊ casii collecco qͣm ⁊
ip̃i reddunt. illa ẽ. qd̃ codicilliꝓ¬

Expanded text:
idam referunt, quantum repeto apud Uiuianum, Sabini et Cassii et Proculi expan legata, quae posteaquam instituti mortem obierunt codicillis adscripta uel adempta sunt, a substitutis et ademptio etiam hoc tempore codicillis facta ualeat ac si testamento facta esset. quod Sabinum et Cassium respondisse aiunt Proculo dissentiente. nimirum autem Sabini et Cassii collectio, quam et ipsi reddunt, illa est, quod codicilli
Abbreviated transcription (Latin):
ticius hiis u̾b̾ ita cauit. si quiͦs ta¬
buł alio ue quo genere ad hoc tes¬
toruentũ ꝓtiens reliquero. na
uolo uale. quero an codicilli qui
añ hoc testiñ scripti sũt debeant ro¬
ti ee. Iubencius celsus plotiane
salutẽ. in hec u̾ba. siquid ad hoc
testm̃ ꝑtinens reliquero. ualere

Expanded text:
ta cauit: 'si quid tabulis alioue quo genere ad hoc testamentum pertinens reliquero, ita ualere uolo'. quaero, an codicilli, qui ante hoc testamentum scripti sunt, debeant rati esse. Iuuentius Celsus Plotianae salutem. Haec uerba: 'si quid ad hoc testamentum pertinens reliquero, ualere
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ulłius momenti ẽ. qr heres
ad ꝙ̃ sinonẽ transfe̾rat s̃ reb hu¬
manis nõ ẽ. eaq adempc̃o ⁊ dacio
ñc uana efficiet᷑. ħ in eo brde qui
ex asse institutus enit dato sb̃stitu¬
to itant aꝑ instituto codicilli
firmarent᷑. ¶Osi duo ĩ stituti
st̃ sb̾stitutis datis. unꝰ q eoꝵ de¬
cesserit. utilia uidentꝰ legata s
cͥca cohrdement tractatꝰ. num¬
quid totũ legatũ deb̾at. si quiqͥs
mͥ hr̃s erit. legatũ erit. an u̾o nõ¬
sit. qr sic sb̾stitutus hr̃s qui ꝑtem

Expanded text:
lius momenti est, quia heres, ad quem sermonem conferat, in rebus humanis non est eaque ademptio et datio nunc uana efficietur. haec in eo herede, qui ex asse institu‹tu›s erit dato substituto, ita ut ab instituto codicilli confirmarentur. Quod si duo instituti sint substitutis datis unusque eorum decesserit, utilia uidentur legata: sed circa coheredem erit tractatus, numquid totum legatum debeat, si 'quisquis mihi heres erit' legatum erit, an uero non, quia sit substitutus heres, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum ea testatoris uoluntos fu¬
it. ut et uniu̾so hrditate legarta
eiogarent᷑. dicend̾ ẽ scriptis hi¬
dib ꝓ futam doli excepiõem. siam
codicilłꝰ relicta ⁊̃ postea natus in¬
testati successor debebit. quicũq
eĩ ab intestato successerit. locum
hũt coditilli. namunus casus ẽ
nec int̾est qui succedit. dũ au in¬
testato succedit. ¶Ad testm̃ a

Expanded text:
tatoris uoluntas fuerit, ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amcodicillis relicta etiam postea natus intestati successor debebit: quicumque enim ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intestato succedat. ad testa
Abbreviated transcription (Latin):
bi ẽ u̾bor ambigiutas nal qd̾ ac¬
tũ ẽ. ucluti cũ stichã stipuler
⁊ sint plures stichi.ł homines.
uł cartagini dari. cũ luit due
cartagines. sꝑ eĩ in dubiis id
agend̾ ẽ. ut qmͣ tutissimo loco
res sit bona fide ccͣta nͥ cũ aꝑte ꝯͣ¬

Expanded text:
bi est uerborum ambiguitas, ualet quod acti est, ueluti cum Stichum stipuler et sint plures Stichi, uel hominem, uel Carthagini, cum sint duae Carthagines.Semper in dubiis id agendum est, ut quam tutissimo loco res sit bona fide contracta,
Abbreviated transcription (Latin):
I ꝯͣ gnatis legatũ sit ⁊ hii cogna¬
ti quid̃ ẽẽ desicrunt ĩ ciuitate ã
fũit mortis tp̃r factus fuit ꝑ ar¬
igõnem facilius legatũ ⁊ seqͥ¬
ẽ atq si ꝯ gnatis legass Pauł.
ci ꝑmiserit collegus legare ulła

Expanded text:
i cognatis legatum sit et hi cognati quidem esse desierunt, in ciuitate autem fuit, mortis tempore factus est per adrogationem, facilius legatum conseqest atque si cognatis legasset. 20 Pci permiserit collegiis legare, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
qr eor ad .xxx. annũ etatis ꝑue¬
ta scͥptura ita cau̾at. sabine.
⁊ cyproge mie dari uolo. cũ ad sta¬
tutã etatem ꝑuen̾int singuł .x.
⁊ hoc amplius alimentor nõie
ĩ annos sigulos quo adiuuent

Expanded text:
 annum aetatis perueta scriptura ita cauerat: 'Sabinae et Cyprogeniae dari uolo, cum ad statutam aetatem peruenerint, singulis decem et hoc amplius alimentorum nomine in annos singulos quoad uiuent
Abbreviated transcription (Latin):
b̾m ẽe lib̾ esto. cui ut ⁊ dare dãp
nas hr̃s m̃s sit dix̾o ei hr̃s meus
dare dampnas esto testatoris uolũ¬
tas .s. quib dã aigum̃tis appare¬
bit de quo dixit. ad implenda ẽ¬
ti uolu̾it nec appeat de quo ina¬
numittendo cestator sensit nlłi
eor fid̾i ⁊ missana ⁊ petit lib̾tas

Expanded text:
m esse, liber esto. cui ut dare damnas sit heres meus, dixero, ei heres meus dare damnas esto.' testatoris uoluntas, si quibusdam argumentis apparebit, de quo dixit, adimplenda eitti uoluerit nec appareat, de quo manumittendo testator sensit, nulli eorum fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
sum honlis inductum ẽ. n enĩ
maturitas naturał ħͥ spectanda
ẽ. s id tempꝰ quo magis colono
dño ue eum fructũ tolłe expe¬
dit. ¶Ita cum ol a ĩ matura
plus hat redditus. qmͣ si matu¬
ra segat᷑ nõ pot̾ uideti si ĩ mat᷑a
legataẽ ĩ fructu ñ eẽ. ¶łmuleꝰ¬
ultum int̾est. utrũ bonor qͥs
⁊ ꝙ ĩ acc̃onib erit computalã¬

Expanded text:
sum hominis inductum est: neque enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominove eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest videri, si immatura lecta est, in fructu non esse. Venuleiuet quod in actionibus erit, computa
Abbreviated transcription (Latin):
um ita legatũ e̾et fructus annu¬
os fundi corneliam publio me¬
uio .do. lego. ꝑ m̃ putat accipiẽ¬
dum ẽẽ labeo. ac siusufr̾. fundi
similit̾ ẽẽt legatus. qr ħ mens
fuisse testatoris uide pnr. dẽ.¬

Expanded text:
um ita legatum esset: 'fructus annuos fundi Corneliani Publio Maeuio do lego', perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
poss. 3ͣ tabulas ad mittamꝰ.¬
ut aut̾ admictant᷑ ad bor po¬
sessiones ex lib̾is e̾e̾ eqs oport.
cetm̃ si adoptiuũ filiũ dedi ĩ
a dopconem. ⁊ ħr dem scripsi
cõmisso ꝑ alios edcõ bõr possõ
contͣ tabulas ei nõ dabi. dat᷑
aut̾ ei qui ĩ a doprina fami¬
lia ẽ cont̾ rabulac possõ bor

Expanded text:
ontra tabulas admittamus.Ut autem admittantur ad bonorum possessionem, ex liberis esse eos oportet. ceterum si adoptiuum filium dedi in adoptionem et heredem scripsi, commisso per alios edicto bonorum possessio contra tabulas ei non dabitur.Datur autem ei, qui in adoptiua familia e
Abbreviated transcription (Latin):
senatus hie ꝓ nõ scͥ¬
to nõ facit qui contͣ eũ
s ĩ extranco marcelli sãiam ꝓ¬
bat. ut ex hĩdacio ei arrogato
postea nõ uoceat . postliio
aut̃. reu̾so filio dicend̾ ẽ. exhr¬
dacionẽ añ fc̃am ncce. ¶ Si si¬
liũ ĩ acoptiua familia ꝯstirut̃
pat̾ naurtał ex hrdau̾it. dem̃
sit filiꝰ emanciꝑatus nocebit
ei ex hr̃datio. ¶ In adopc̃onẽ¬
des date. filios. no̾ sũmoueri.
p̾tor uoluit. si modo heredes ĩ¬
stituti surit. ⁊ hoc iustusime eũ
fecisse labeo ait nõ eĩ ĩ totum
extranci sunt. gͦ si fu̾nt ħrdes
scripti accipitut ccͣ tabus b̾oꝵ¬

Expanded text:
senatus hoc pro non scripto non facit, quod contra eum e.Sed in extraneo Marcelli sententiam probat, ut exheredatio ei adrogato postea non noceat.Postliminio autem reuerso filio dicendum est exheredationem ante factam nocere.Si filium in adoptiua familia constitutum pater naturalis exhcipatus, nocebit e‹i› exheredatio.In adoptionem datos filios non summoueri praetor uoluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si fuerunt heredes scripti, accipient contra tabulas bo
Abbreviated transcription (Latin):
I res pupillares ĩ cursu latronũ ꝑ¬
eant. uł argentarius cui tutor pe¬
tũiam dedit tum fuiss celebremꝰ
solidum reddere nõ possit. nicħ eo
nom̃ie tutor p̾srare cogit᷑.E¬

Expanded text:
i res pupillaris incursu latronum pereat vel argentarius, cui tutor pecuniam dedit, cum fuisset celeberrimus, solidum reddere non possit, nihil eo nomine tutor praestare cogit
Abbreviated transcription (Latin):
simi ordĩs ĩ domũ suã duxiss
utroq gͦ cãu. ⁊ si ex asse hr̃s in¬
stitutꝰ a dierit ħ̾rdicatẽ fisto locͥ
sit. nam qiͣ indigno ei aufert᷑ ur¬
ditas. ꝑ cc̃riũ aut̃ ductatã ab eo
qui offmñ ĩ ꝓuncia gerebat. qmͣ
a tutore islicite mag̾ ẽ ut dicat᷑¬

Expanded text:
suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno ei aufertur hereditas.Per contrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in pro uincia gerebat, quam a tutore illicite magis est, ut dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtm Item si suo allieno. quid
legotũ fu̾it. ⁊ postea a testato e
rede mpꝰtus sit. iegatũ extingt᷑
nã q̃ ĩ eam c̾am ꝑuen̾unt a qua
ĩciꝑt nõ pot̾ant ꝓ nõ scriptis hũr.

Expanded text:
pertinet.Item si seruo alieno quid legatum fuerit et postea a testatore redemptus sit, legatum exstinguitur: nam quae in eam causam peruenerunt, a qua incipere non poterant, pro non sc
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ qñcum decesserit ñ uałe
q̃ diffinto in quib dam fła est:¬
quid eĩ siquis ita legau̾it si po¬
st kłas mortuus fuo tyciõ dato
an cauillam᷑. nã ħ modo si sta¬
tĩ mortiuiᷤ fu̾it nõ eẽ datũ lega¬

Expanded text:
que decesserit, non ualere. quae definitio in quibusdam falsa est.Quid enim, si quis ita legauerit: 'si post kalendas mortuus fuero, Titio dato'? an cauillamur? nam hoc modo si statim mortuus fuerit, non esse datum lega
Abbreviated transcription (Latin):
trũq casũ ĩstitutus. uł sb̾stitut
ẽ filio in pub̾e de functo ea que
testator reliquid pr̃are debere.
nec adu̾sari hecu̾ba. ꝙ si gaiꝰ
seiꝰ mͥhr̃s ent. tũc dari uolo cũ
u̾insit eum testatori ħrdem ex¬
titisse.

Expanded text:
trumque casum institutus uel substitutus est, filio impubere defuncto ea quae testator reliquit praestare debere: nec aduersari haec uerba 'quod si Gaius Seius mihi heres erit, tunc dari uolo', cum uerum sit eum et testatori heredem exstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. ⁊ menito ꝯstitit eĩ ade̾mptio
qr possit redui sicut dacio cũ ĩ
eũ transfert᷑ qui testĩ faciendi
temꝑe fuit testatoris. de rã alli¬
numisserat unus dem̃ codiilłl¬
t᷑. ¶ Seruo legato. ⁊ int̾ uiuoᷤ
maniñsso si legat᷑ adimiat᷑ alħꝰ
momenti adempc̃o ẽ. gͥ legatũ¬

Expanded text:
onstitit enim ademptio, quia possit redimi, sicut datio, cum in eum confertur, qui testamenti faciendi tempore fuit testatoris, deinde alinumiserat uiuus, deinde codicilltur.Seruo legato et inter uiuos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitu
Abbreviated transcription (Latin):
Lumpne sue pła legau̾at. que¬
dam ex hus abstulit. q̃dam ut
prarent᷑ ab hr̃de suopetit ĩ quib
⁊ .xx. dari uoluit. huic u̾bis hoc
rilibras ⁊ adiecit. fideiq tue acdi

Expanded text:
lumnae suae plura legauerat: quaedam ex his abstulit, quaedam ut praestarentur, ab herede suo petit, in quibus et uiginti dari uoluit his uerbis: 'hoc auri libras' et adiecit: 'fideique tuae, Atti
Abbreviated transcription (Latin):
Entͣ mirũ quoq soc̾o hoc iudi¬
ciũ dandũ actillicͥans ⁊ fulcimꝰ
auint. quociens filiofa dos data
⁊tͣ socͥũ obres diuorcii cã amotas
furti agere non posse. ¶It̾ cũ
rerũ amotarũ ⁊̃ inuirũ datꝰ iudi¬
diciũ si filiꝰofa. maritꝰ sit . utrũ

Expanded text:
ntra nurum quoque socero hoc iudicium dandum Atilicinus et Fulcinius aiunt, quotiens filio familias dos data est: socerum ob res diuortii causa amotas furti agere non posse.Item cum rerum amotarum etiam in uirum datur iudicium: si filius familias maritus sit, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atus .R. ꝯtutorẽ nõ liberan.
¶Gaio seio optime m̾uto hoc am¬
plius lego. concedi uolo n ab
eopeti. n ab hr̃dib eiꝰ qͦ quid
mͥ aut cyrographis aut rõmb
debitor ẽ. uł quicꝙͥ ame nuitu¬
ũ accepit. ł fidem meq̃ ꝓ eo ob¬
ligani. qr̃o utrũ id solum qd̾

Expanded text:
t contutorem non liberari. "Gaio Seio optime merito hoc amplius lego concedique volo neque ab eo peti neque ab heredibus eius, quidquid mihi aut chirographis aut rationibus debitor est vel quidquid a me mutuum accepit vel fidem meam pro eo obligavi". quaero, utrum id solum
Abbreviated transcription (Latin):
io seio. qͤͦ quid mͥ sb̃ pignore or¬
toꝵ suoꝵ debuit ab haredibus
meis dari uolo. q̃ro c̃ testator ui¬
uus a seio aliꝙͥ acceꝑit. an id ex
⁊ ait testatoremañ fcc̃s coditil¬
les quib legauit pene õem pe¬
ciĩam sortis ⁊usuraꝵ se recepis¬
se. itaut ꝯmod̾ sortis seuusu¬
raꝵ deb̾at᷑. ⁊ quesut. an eirepe¬

Expanded text:
io Seio, quidquid mihi sub pignore hortorum suorum debuit, ab heredibus meis dari uolo': quaero, cum testator uiuus a Seio aliquid recepit, an id ex et ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legauit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesiit, an ei repe
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus quidẽ ẜ ea que ꝓponerent᷑
uiõẽm pocĩe solute. aut ꝙ eo in¬
scio numerata ẽẽ id feciss an
consulto ꝙ qnͣtitatẽ qͦndam de¬
bitã. nõ us lib̾ac̃onis dare uolu¬
iss. Int̾ cetera lib̾to ita legauit¬
⁊ siquid me uiuo gessert idnes
ab eo exigi ueto. quent᷑ au car¬
tas in quib rõnes ꝯscpͥte sunt.
pensa ⁊ hĩdib redde debeat. ren¬
di ea de quib quereret᷑ posse hẽ¬
redẽ uendicare. id aut̃ ꝙ ꝯẜuis
se ĩ reliquis ẽe. ¶Licia que du¬
os tutores habu̾at .ita. cauit.
rõem tutele mee. qm̃ egit pub¬
posti nolo. querit᷑ an si qua pe¬
ciũa ap̃ eũ ex tutela remansit

Expanded text:
erenturuione pecuniae solutae, aut quod eo inscio numerata esset, id fecisset, an consulto, quod quantitatem quondam debitam, non ius liberationis dare uoluisset. Inter cetera liberto ita legauit: 'et si quid me uiuo gessit, rationes ab eo exigi ueto'. quaeritur, an chartas, in quibus rationes conscriptae sunt, expensa heredibus reddere debeat. respondit ea de quibus quaereretur posse heredem uindicare, id autem, quod cse in reliquis esse. Titia, quae duos tutores habuerat, ita cauit: 'rationem tutelae meae, quam egit Pubab eo nolo': quaeritur, an, si qua pecunia apud eum ex tutela remans
Abbreviated transcription (Latin):
filii ex equis ꝑtib hr̃des ẽẽnt. si du¬
e filie simłr. si filius ⁊ filia flio du¬
as ꝑtes. filie t̾tiam dedent. ouob
unã femĩa accipiat. si ĩ scripsent
testator qnͣta exꝑte ameticiũ hrdẽ¬
¶Plane nlło recitato testõ ab ip̃o
ta suspic̃oe captatorie ĩstitucionis

Expanded text:
ent, si duae filiae, similiter: si filius et filia, filio duas partes, filiae tertiam dederat. duobus unam femina accipi‹a›t. Si ita scripserit testator: 'Quanta ex parte me a Titio heplane nullo recitato testamento ab ita suspicione captatoriae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
Erius urori a marito mortis c̾a
donatꝰ martiman. ut ⁊ uiliono
quoq uidet᷑. item si accipiat lib̾¬
tatẽ sił ⁊ hr̃ditatẽ uiro nccͣus hr̃s
er̃. nec sñ lib̾tate aliqͥd ei legͣare¬

Expanded text:
eruus uxori a marito mortis causa donatus mariti manet, ut et Iuliano quoque uidetur. idem si accipiat libertatem simul et hereditatem, uiro necessarius heres erit: nec sine libertate aliquid ei legar
Abbreviated transcription (Latin):
ac postea filio factis ꝓ duab unciis
unũ assem int̾ oĩt᷑ ud̾i fcm̃ pla¬
tuit. ⁊ ex eo uncias .x. filios accepis¬
se. tũc eĩ ex alt̾o asse portõem por¬
cõem intlligerelictã cũ asse noĩa¬
tim dato. uł.xii. unciis distributis
ũ ex ꝑte qmͣ ꝑ legeni capere possit
hrdem instituit ex reliqua ticiũ.
si meuiꝰ in solidũ capere pot̾it. ti¬
ciꝰ adiectꝰ aut sb̾stitutꝰ hr̃s non

Expanded text:
ac postea fratris filio pro duabus unciis unum assem inter omnes uideri factum placuit et ex eo decem uncias filios accepisse: tunc enim ex altero asse portionem intellegi relictam, cum asse nominatim dato uel duodecim unciis distributis um ex parte, quam per leges capere possit, heredem instituit, ex reliqua Titium. si Maeuius solidum capere poterit, Titius adiectus aut substitutus heres non
Abbreviated transcription (Latin):
AArcits fãc̾e potie credr nlło de d¬
to ere alieno. It socius. It patro¬
mus parens ue at is qui ex doa¬
cõne ꝯueret᷑ om̃i here alieno
deducto facere posse ratlłigi.¬

Expanded text:
Maritus facere posse creditur nullo deducto aere alieno, item socius, item patronus parensue: at is, qui ex donatione conuenietur, omni aere alieno deducto facere posse intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eos factum nõ eẽ  quĩ pͥoris
dotis cã in sequentẽ dotis obligacõ¬
nepo õe trans lata. ⁊ hoc u̾m puto
¶Si uir socͥo n uissu uxoris manẽ¬
te mrĩ moĩo dotem acceptam fe
art labeo ⁊ hoc uerũ est. ¶ Si qͥs
ꝓ młre dotem uiro ꝓ misit. deinde
hr̃de młre relicta decesẜat. ex qnͣ

Expanded text:
eos factum non esset, quoniam prioris dotis causa in sequentem dotis obligationem esset translata: et hoc uerum puto. Si uir socero iniussu uxoris manente matrimonio dotem acceptam fecait Labeo, et hoc uerum est. Si quis pro muliere dotem uiro promisit, deinde herede muliere relicta decesserit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
is mlicimia grachi uxore statui
qd̾ res dotales que mea seditõe
qua gratꝰ occisus eint ꝑussent
ut qr grachi culpa ea sedicõ facta
ded̾at. quo pacto dem̃ intͣ a naũ
diuorciũ int̾cesserat. placuit l a¬
beoni trebacõ. qualia uestim̃ta
post diuorciũ eẽnt. talia u̾o ted¬
di. idem uiris futurũ fuiss si ip¬
sa uestm̃ita iur emiss. ⁊ seriuis
dediss. qd̾ si uestim̃ta ñ redde̾n¬
il. ¶ Tiliafa. diuorcõ fco dotem
pat redoi uusserat. dem̃ ꝑte dotis ꝑ¬
soluta pat̾ deceilerat. reliqmͣ ꝑtẽ
s nec delegata. nec ꝓmissa nouã¬
di aĩo prĩ fuiss mlri soluidebe
labeo tabacius putant id qd̾ uͥ¬
ũ est ¶Mançipia mdotem estiã¬
ta accepisti. pactũ ⁊ uentũ dem̃
factũ est. ut diuor co facto tanti¬
dem estimata redde̾s. nec de ꝑtu
dotaliũ ancillarũ m̃cõ facta est.
manebit in quid iabeo ꝑtustuꝰ
te ẽe dr. ¶ Mulier. que .c. dotis
a uaro errante stipulata erat. la¬
beo putat. qnͣta dos fuissi: tantã

Expanded text:
icinnia Gracchi uxore statuit, quod res dotales in ea seditione, qua Gracchus occisus erat, perissent, ait, quia Gracchi culpa ea seditio facta dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderenas diuortio facto dotem patri reddi iusserat: deinde parte dotis persoluta pater decesserat. reliquam partem, si nec delegata nec promissa nouandi animo patri fuisset, mulieri solui debere Labeo Trebatius putant, idque uerum est. Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit Labeo, partus te esse deberet. Mulier, quae centum dotis a viro errante stipulata erat. Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam
Abbreviated transcription (Latin):
dumẽ impensas eas demũ mipẽ¬
sas dotem minu̾e. que indoteni
facte sunt. cet̾m si indõte᷑ facͣte
nõ sunt. nõ hñt in se reputacõ¬
nem. ¶ Int̾ nccͣias impensas e̾ẽ
la beo ait. moles in mare. uł flu¬

Expanded text:
eas demum inpensas dotem minuere, quae in dotem factae sunt: ceterum si in dotem factae non sint, non habent in se reputationem. Inter necessarias inpensas esse Labeo ait moles in mare uel flu
Abbreviated transcription (Latin):
Su fructu mdotem dato si diuor¬
iciũ int̾ueñt. nec ꝓprietas rei apd
martũ uł młrem sit eam dotis oẽ
restitucõm. ut maritꝰ caueat ꝙͣ¬
duu int̾it passurum se uti frui
młr fructũ uiro cuiꝰ erat ꝓprietas
fundi usutr̃ cessit. nicħ mulier
hrdi seruo relinquet. de bebat᷑
enĩ ei usufr̃. qd̾ ad hr̃demnõ sol
transire qd̾ si fundi suitruc̾tum
uird młr cessit restitui is au̾ro d
cũ aꝓpͥetate erm ad ħrdem eiꝰ tnͣs¬
siss. si iur m̃ reddendo eo nõ fecis¬
set morams si u̾o alienatasit ꝓpͥe¬
tas. aut aliquis fundi usũfr̃. mł
eam patiat᷑. uł si se acco modaue¬
rit dñs ꝓprietatis uolente ẽomł¬
ieri ꝯstituat᷑ usumfr̃. nam aut
fructum fundi ille młri pot̾it ce¬
dere. aut aliquid ꝓ eo indelicet
ut int̾ eos actũ fu̾it dareᷤ nã ⁊
finge hoc ip̃m młrem posse ꝓpri¬
etatis dominouendere. quo cãu
uir facere cogetur. quippe. simo¬
ram nõ fetiss. p̾cium fructus

Expanded text:
su fructu in dotem dato si divortium intervenerit nec proprietas rei apud maritum vel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caveat, quamdiu vixerit, passurum se uti frui mulier fructum, viro, cuius erat proprietas fundi, usum fructum cessit, nihil mulier heredi suo relinquet: debebatur enim ei usus fructus, qui ad heredem non solet transire. Quod si fundi sui fructum mulier viro cessit, restitui is a viro debet: cum proprietate enim ad heredem eius transisset, si vir in reddendo eo non fecisset moram. Si vero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum frueam patiatur, vel, si se accommodavit dominus proprietatis, volente eo mulieri constituatur usus fructus: nam aut fructum fundi ille mulieri poterit cedere aut aliquid videlicet pro eo, ut inter eos actum fuerit, dare. Nam et finge hoc ipsum mulierem posse proprietatis domino vendere. Quo casu  agente vir facere cogetur: quippe si moram non fecisset, pretium fructus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ hrdi eius p̾scet. ¶O destinꝰ.
Eruns docalis hr̃s ab aliquo in¬
stitutus matiti uissu. uł adire.
uł repudiare d hereditatem.s
ue maritus aut facile repudiã¬
do. uł temere suscipiendo in cog¬
intam successionem docis iudicõ
uxori sue obliget᷑. ꝯsulendum ẽ
marito młrem coram testib int̾¬
rogari utrum uelit omitt̾e anac¬
quirere hr̃ditatem ⁊ si repudiare
diabat. ꝗd si hrditatem agnos¬
cere maluit reddendus est a ma¬
rito ẜuus uxori ea condicõe: ut cũ
nissui eius adierit. rursus marito
retradatur. ⁊ ita maritis solicitu¬
dini ⁊suletur. ⁊ uxoris desiderio ra¬
rebitur. P Lus.¬
Pie mee emancipate ⁊ egreuir ĩ
hcc repudium misit. ut mortua
ea dotem pocius hr̃dib eius qm m
redderet sabniꝰ dicebat. utile mͥ do¬

Expanded text:
. Seruus dotalis heres ab aliquo institutus mariti iussu uel adire uel repudiare debet hereditatem. sed ne maritus aut facile repudiando uel temere suscipiendo incognitam successionem dotis iudicio uxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum uel‹it› omittere an adquirere hereditatem. et si repudiare diabit. quod si hereditatem agnoscere malurito seruus uxori ea condicione, ut, cum iussu eius adierit, rursum marito retradatur. ita et mariti sollicitudini consuletur et uxoris desiderio parebitur. 59 Iue meae emancipatae et aegrae uir in hoc repudium misit, ut mortua ea dotem potius heredibus eius quam mihi redderet. Sabinus dicebat utile mi
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑. si mͦ ad eũ qi ad pr̃onũ ꝑue¬
u̾it cet̾m nõ alio uire nõ cogetur
pr̃are nec enĩ bñftũ qd̾ in eum
lib̾tus ⁊tuliss. hoc uxori debet.
t᷑. uł asse qui potuit. plane si
fu̾it qd amplius est nõ prabit
⁊ si forte cũ ich ei deb̾et lib̾tꝰ¬
eũ ħrdem scͥpsit nich̾ iurori resti¬
tui. Dabat aut̃. ut ait lex ad n
ad eumꝑuenit ꝑuenisse acceꝑi¬
mꝰ. siue iam exegit. sine exig̾e
pt̃. qr acco ei delata est. adicitꝰ
in legt. ut ⁊ si dolo malo aliqͥd
factũ sit. quo nimꝰ ad eũ ꝑueni¬
at teneat᷑. ¶ Si filiũ exhr̃ida

Expanded text:
getur, si modo ad eum quasi ad patronum peruenerit: ceterum si alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet, tur uel adsequi potuit. plane si fuerit, quod amplius est non praestabit: et si forte, cum ei nihil deberet libeum scripsit, nihil uxori restituet. Dabit autem, ut ait lex, quod ad eum peruenit. peruenisse accipimus, siue iam exegit siue exigere potest, quia actio ei delata est. Adicitur in lege, ut et, si dolo malo aliquid factum sit, quo minus ad eum perueniat, teneatur. Si filium exh
Abbreviated transcription (Latin):
cessorib que soci nich̾ ĩ lege scꝑ¬
tum est. ex hoc labeo qiͣ ad mis¬
sũ ad notast. in quib gͥ casib.
lex deficit nõ erit. nec utił accio
accomodanda. ¶Qd̃ ait lex
quanta petiũa erit tantam pecu¬
niam dare ostendit estimacõem
h̾rditatis uł bonorũ lib̾ti non¬

Expanded text:
ibusque soceri nihil in lege scriptum est: et hoc Labeo quasi omissum adnotat. in quibus igitur casibus lex deficit, non erit nec utilis actio dand‹a›. Quod ait lex: 'quanta pecunia erit, tantam pecuniam dato', ostendit aestimationem hereditatis uel bonorum liberti, no
Abbreviated transcription (Latin):
iuta uxore mamimisent hẽs
solꝰ. mr a lib̾to institutꝰ porcõn
brditatis quar ut patronusꝯ se¬
qui potirit. ac debuit resat̾ue di
alt̾am u̾o porcõm dotis iudiciosi
modo uxor manum̾tere refragat᷑.

Expanded text:
a uxore manumisit. heres solus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alteram uero portionem dotis iudicio, si modo uxor manumittenti refragatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uite maritꝰ dotalẽ ẜuũ uolunta¬
te euis manumitti d uxori res¬
siꝙͥ lib̾tatis ca maritꝰ ei imposu¬
it: iduxori p̾stabit : ꝑ lane si oꝑe
fu̾int marito exhibite. nõ extĩa¬
cõ earũ nõ erit equũ hoc noĩeux¬
ori moritũ quippiam pr̃are s si
post manumissiomĩ aͥd ei fu̾it li¬
b̾to impositum. id uxori p̃stand̾
est psi ⁊ si reũ maritus acceꝑit ex¬
ꝓ missoreut eꝗ̃ adu̾sus ipm̃ obli

Expanded text:
untate eius manumiserit, debet uxori ressi quid libertatis causa maritus ei imposuit, id uxori praestabit. Plane si operae fuerint ‹m›arito exhibitae, non aestimatio earum, non erit aequum hoc nomine uxori maritum quippiam praestare. Sed si post manumissionem aliquid ei fuerit liberto impositum, id uxori praestandum est. Sed et si reum maritus acceperit adpromissoremue, aeque aduersus ipsum obli
Abbreviated transcription (Latin):
Um tasr uiri lenocimo adult̾a¬
ta fu̾it. ncb̾ ex dote retinetur.
cur em̃ imꝓ bat maritus mores
quos ip̃e. aut añ corupit. aut poꝰ¬
rea aꝓpbauit. si tũ ex m̃te lesis
sumer quis. ut nec accusare possi

Expanded text:
mulier uiri lenocinio adul terata fuerit, nihil ex dote retinetur: cur enim improbet maritus mores, quos ipse aut ante corrupit aut postea probauit? si tamen ex mente legis sumet quis, ut nec accusare possi
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. quesitũ est si dos a mari¬
to petatur. an compellendꝰ sit ⁊
illam sũmam que tninstr̃o ꝯtine¬
tur refundere: R potuisse quidẽ
eum cui accões mandate sut̃ de¬
bi̾torẽ ⁊ uenire. s sñ dolo malo. ł
culpa exig̾e pecumã nõ potuit. n
dotis nomine eum ꝯuepari posse
n mandati iudico. ¶ Fundꝰ esti¬
matꝰ in dotem datꝰ a creditore añ¬
cedente ex cͥa pignoris abiatilẽ.
ꝙitum est an młr si estimacõm

Expanded text:
potuit: quaesitum est, si dos a marito petatur, an compellendus sit etiam illam summam, quae instrumento continetur, refundere? respondi potuisse quidem eum, cui actiones mandate sunt, debitorem conuenire: sed si sine dolo malo uel culpa exigere pecuniam non potuit, neque dotis nomine eum conueniri posse neque mandati iudicio. Fundus aestimatus in dotem datus a creditore antecedente ex causa pignoris ablatus est: quaesitum est, an mulier, si aestimationem
Abbreviated transcription (Latin):
cimus fec̾it. tũ ⁊ si eidotem post a¬
liqd̾ tempꝰ gen redc̾e debet. tñ cõ¬
tumiosoc̾ agendo ꝯsequet᷑ ut mi¬
ponsã fum̾s p̾sentem recipiat. &e¬
t᷑a dotis statuto tempore soluan

Expanded text:
ei dotem post aliquod tempus gener reddere deberet, tamen continuo socer agendo consequetur, ut impensam funeris praesentem recipiat, cetera dotis statuto tempore soluan
Abbreviated transcription (Latin):
int̾est in peculio rem. uł pecũiã
dotalem rem ht̃. nec ne.si qua¬
tenus facere ꝑt̃. hic quoq cõ¬
dempnandꝰ est. intelligr̃ aut̃
petulio tenus fac̾e posse qd̾ ht̃
rei iudicande tempore. at qñ si
cũ patre agatur de ducet᷑ ex pe¬
culio ꝙ pat̾. uł sbiectis ei ꝑsoĩs
filius d. at si cum ip̃o filio ago¬
t᷑. alt̾ius debiti nõ fiet detraccõ

Expanded text:
am dotalem habeat nec ne. sed quatenus facere potest, hic quoque condemnandus est: intellegitur autem peculio tenus facere posse, quod habet rei iudicandae tempore. atquin si cum patre agatur, deduceretur ex peculio, quod patri uel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debi
Abbreviated transcription (Latin):
neus a quo ẜ uari possit id qd̾ pu¬
pillꝰ ex litis estimacõne sb̾ietit
s si tutor soluendo no est indend̾
erit utrũ calamitas pupilli an
su int̾isset. simiłr atq si ip̾e pu¬
pillꝰ exꝑs culpe idq ex ħr̃ditate
si quid ne in rerũ nat᷑a ee̾t ꝑ fu.¬
rorem eius accidisset. ¶¶uĩ qͥd
ss quare cunctatꝰ ẽ si soluendo
hrẽt tutore pupillꝰ petitori hr̃¬
ditatis p̾standas ẽẽ sicuti hr̃s
sie bonoꝵ possor. si nicħ culpa eiꝰ

Expanded text:
ossit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum calamitas pupilli an su interisset, similiter atque ipse pupillus expers culpae quid ex hereditatesi quid ne in rerum natura esset, per furorem eius accidisset. tu quid sed quare cunctatus es, si solvendo haberet cum tutore pupillus, venditori hereditatis praestandas esse, sicuti heres vel bonorum possessor si ni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯsequencia ᷑ ꝯtingit. ut debit̃
sb̾eat. Ttͣñ auctoritatẽ ab eo sti¬
pulari nõ potest. ⁊ cum quidam
auctem accomodaret pupille su¬
e ut seruo stipulanti sponderet
pupillam nõ tem̾ s inqnͣtu lo¬
cupleco facta est dandã accõem
¶Set si auctor fiat. ut filio suo ꝙͣ
tradat᷑. nssa erit auctoritas. euide¬
t̾ enĩ sua auctoritate rẽ accqͥrit
sompno aut morbo mnntiali ce¬
cupatus tatuisset.¶ Dem.¬
Alla est differencia nõ intuem¬
at auctoritas tutoris. an ꝑperam
se ꝓbare dicit id qd̾ agit᷑. hec est N¬
ei auctorem fi.P Omp̾.
si plurib datis cũtor ib unꝰ¬
tessaꝰ ẽ. id ratum a pretore hrĩ ñ
d. ⁊ idõ puto u̾uis eẽ qd̾ offilio
placebit. si eo tutore auctore qͥ
tutela nõ gerat. emam a pupil¬
lo. sciens alium eiꝰ tacelam ge¬
rere. me dominũ nõ posse fi̾. si dẽ
si auctore eo emam qͥ a cutela
fu̾it remotus. nec enĩ id ratum

Expanded text:
per consequentias contingit, ut debitum subeat. se tamen auctore ab eo stipulari non potest. et cum quidam auctoritatem accommodaret pupillae suae, ut servo suo stipulanti sponderet,pupillam non teneri, sed in quantum locupletior facta est, dandam actionem. sed si auctor fiat, ut filio suo quid tradatur, nulla erit auctoritas: evidenter enim sua auctoritate rem adquirit.somno aut morbo comitiali occupatus tacuisset. Idemlla differentia est, non interueniat auctoritas tutoris an perperamse probare dicit id quod agitur: hoc est enim auctorem fieri.si pluribus datis tutoribus unicessa non est, id ratum a praetore haberi non debet. et ideo puto uerius esse, quod Ofilio placebat, si eo tutore auctore, qui tutelam non gerat, emam a pupillo sciens alium eius tutelam gerere, dominum me non posse fieri: item si eo auctore emam, qui a tutela fuerit remotus: nec enim id ratum
Abbreviated transcription (Latin):
ciã ad seium dotis noĩe ꝑuen̾it tani¬
tã pecumã seuis hr̃s meus ticie det.
q̃ro an deducc̃õnes ipensarũfi pos¬
tum est a te hr̃de peto quicquid ad
te ꝑuenisset ut tm̃ ei dares. tõtados
sñ racõne deduccõnis impensarum
legauit. hoc enĩ taxac̃õmis loco hñ¬
dum est quicqͥd ad te ꝑuenit illic
aut̃ uͥ uir urori legauit. id urͨ lega¬
re ꝙ ĩ iudic̾o de dote młr ꝯsecuta fu̾¬

Expanded text:
uenit, tantam pecuniam Seius heres meus Titiae det': quaero, an deductiones inpensarum fieri postum est: 'a te heres peto, quidquid ad te peruenisset, ut tantum ei dares', tota dos sine ratione deductionis impensarum legauit. haec enim taxationis loco habenda est 'quidquid ad te peruenit': illic autem, ubi uir uxori relegat, id uidetur legare, quod in iudicio dotis mulier consecutura fue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si cancelli sint. uł uela. legari pot̾¬
unt᷑. nõ tam̃ fistule. uł castelli. set
aut om̃taria. aut siquis canthari ꝑ
quꝰ ͤ aq̃ soluit pot̾unt legari. mat̃
si inp̃oiti eis sunt. ¶ Qiuid gͦ insta¬
cius dicendũ est siquidem inħ̾ent
ꝑ ietib nõ licebit. si u̾o alias existãt
dubitaript̃. U̾mptñ meus senatus
plemsꝰ accipienda est. Ut si qͣi ibi fu̾¬
possit ꝓ inde dicendũ est. nec tabu¬
las edium affiras. ⁊ ꝑietib adiũctas
uł sĩgnla sigilla adequata legari po¬
se. ¶ Set si se ꝑainit quedam testa¬
tor qi translat᷑us ĩ aliam domũ et
ħ legau̾it dubitari pof̾it anualeat
⁊ puto uałe. ¶ Set. si ea que lega

Expanded text:
Sed si cancelli sint uel uela, legari poterunt, non tamen fistulae uel castelli. Sed automataria aut siquis canthari, per quos aquae saliunt, poterunt legari, maxime si impositicii sint. Quid ergo in statuis dicendum? si quidem inhaerent parietibus, non licebit, si uero alias exsistant, dubitari potest: uerum mens senatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuepossint. Proinde dicendum est nec tabulas adfixas et parietibus adiunctas vel singula sigilla adaequata legari posse. Sed si paravit quaedam testator quasi translaturus in aliam domum et haec legavit, dubitari poterit, an valeat: et puto valere. Sed si ea
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ esꝰ possunt ut alt̾ eor ꝑtemsu¬
am acquirat alt̾ repudiet ¶ Sile¬
gatum nob relictũ ꝯsitu̾imꝰ nouemis
ad nos ꝑtin̾e. ꝓide erit qͣi nec ie¬
gatũ qͥd̾ sit ⁊ id̾o dm̃s nec confusas
seruitutes. ¶ Si forte p̃diũ mnͥ le¬
gatũ p̾dio meo debu̾it seruitutes¬
s ⁊ integro furti acc̃o manebit. si
ag̾e̾ pot̾it legatariꝰ. L ꝑ̃¬

Expanded text:
us possunt, ut alter eorum partem suam adquirat, alter repudiet.Si legatum nobis relictum constituerimus nolle ad nos pertinere, pro eo erit, quasi nec legatum quidem sit: et ideo dicimus nec confusas servitutes, si forte praedium mihi legatum praedio meo debuerit servitutes, et integra furti actio manebit, si agere poterit legatarius.
Abbreviated transcription (Latin):
o ex fcõ tͣctatumcũ quidã duos fundg
emisdem nomĩs hñs legass fundum
alt mioris ⁊ hr̃s minorem dic̾et le¬
gatũ. legatarius maiorẽ. uulgo fa¬
tebat᷑ utiq minorẽ eum legasse si
maiorẽ ñ potu̾it doc̾e legatarius:¬
¶ Constat ⁊̃ res allienas legari posse
utiq si comꝑari possunt ⁊̃ si difficilis
ear̃ comꝑacõ sitssi u̾o salustianos or¬
tos qͥ sũt augti. uł fund̾ albariũ qͥ
pͥncipalib usib deseruit legau̾it qͥs.
furiosi est talia legata testõ ascͥbe̾.¬
Itẽ campũ martianũ. aut forũ rõa¬
nũ uł edem sacram legariposse ꝯstat

Expanded text:
ex facto tractatum, cum quidam duos fundos eiusdem nominis habens legasset fundum alter minoris et heres diceret minorem legatum, legatarius maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eum legasse, si maiorem non potuerit docere legatarius.Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possint, etiamsi difficilis earum paratio sit.Si uero Sallustianos hortos, qui sunt Augusti, uel fundum Albanum, qui principalibus usibus deseruit, legauerit quis, furiosi est talia legata testamento adscribere.Item campum Martium aut forum Romanum uel aedem sacram legari non posse constat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eũ acquisitũ sit hr̃s prestare d:¬
mͥ legass añ qmͣ eitrat̾em mox
gasse. ⁊ iõ legatum nõ consiste̾. s
erempto acc̃one lib̾citas utiq ꝑ
legarũ rem uendicare poto ꝙͣ tra¬

Expanded text:
 eum adquisitum sit heres praestare debmihi legasset antequam ei traderem, mox gasse et ideo legatum non consistere. sed ex empto actione liberatus utique per legatum rem u
Abbreviated transcription (Latin):
dat. dĩsnant. set ut exsoluat.¬
Iarcellus ⁊̃ scͥbit si maritus die.¬
tam inutoris ortis quos ĩ dotem rd¬
acceꝑat fec̾it posse enm ħ detraħe
que usui enis fatura sint sine młi

Expanded text:
dat, detraxit, sed ut exsoluat.Marcellus etiam scribit, si maritus diaetam in uxoris hortis, quos in dotem acceperat, fecerit, posse eum haec detrahere, quae usui eius futura sint, sine mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
dito quid̾ me acturũ. ut p̾ciũ cõ¬
seqrͣ̃. ex test̾o uero: ut tẽ qmͣ uẽ¬
didi ⁊ tradidi recipiã. idem sb̾umig̃.
si p̾ciũ qd̃ mͥ erat solutum rem
autem nondum tradideram.

Expanded text:
dito quidem me acturum, ut pretium exsequar, ex testamento uero, ut rem quam uendidi et tradidi recipiam. idem subiungit, si pretium quidem mihi erat solutum, rem autem nondum tradideram,
Abbreviated transcription (Latin):
legari possit ei cui aliu dominũ les
s negandũ erit. qr cui legatũ ..
nõ est possessor futurus. ¶ Si duob¬
ticiꝰ domũ legau̾it sẽpmanãt ex ea
alt̾i eoꝵ marmora ad exstiiucõm do¬
mꝰ seiant qmͣ ei legau̾at. ñ male a
ductis marmorib legaũit qͣ uolu¬
it hr̃dem hr̃e ad extruendã domũ.
ꝙͣ retinebat ĩ hr̃ditate. set meluis
dicet᷑ ĩ utro distroccõm nõ ualere

Expanded text:
legari possit ei, cui aliam domum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus.Si duobus domum legauerit Sempronianam et ex ea alteri eorum marmora ad exstructionem domus Seianae quam ei legauerat, non male agductis marmoribus legauerit, quae uoluit heredem habere ad exstruendam domum, quam retinebat in hereditate? sed melius dicet