comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Naues aũ illas iđ duo celilum inciria
itadistingunt᷑. Lunamdicant factã
exbona aqua. solemuõ ex ignibono
Esse autem in eis nauibus cesta s uir¬
tutes quaese in masculos trans figu¬
rtnt ut in licetnt feminas gentis
aduerse & rursus feminae ut inli¬
ca masculos eiusdemgentis ad uersae.
& ꝑ ancin lecebrã commotam eorũ
cncupssientiã fugiat deillis lum̃
qđ iembrissuis ꝑmixtũ tenebant
a purgandum suscipiat᷑ ab angeł
lucis purgatum quae in illis nauibus
inponatur ad regna propria repor¬
tandum. quao ccasione uł pocius ex¬
eortibił suꝑstitionis quad amnecessi¬
tatem cogunt᷑ electieorum uelut
eucharistiam consparsam cum se¬
mine humano sumere. ut inde&iã
aliiscibis quo s accipiunt substantia
illa diuina purg&᷑. Sed hoc sefacere
negant & alios nescio quossub nomine
manicheorũ faceread firmant
D&ecti sunt tam̃ in ecła sicut scis apud
cartaginem iam te ibi dia conocons¬

Expanded text:
Naves autem illas, id est, duo coeli luminaria, Naves autem illas, id est, duo coeli luminaria, ita distinguunt, ut lunam dicant factam ex bona aqua, solem vero ex igne bono. Esse autem in eis navibus sanctas virtutes, quae se in masculos transfigurant, ut illiciant feminas gentis adversae, et rursus in feminas, ut illiciant masculos ejusdem gentis adversae; et per hanc illecebram commota eorum concupiscentia fugiat de illis lumen, quod membris suis permixtum tenebant, et purgandum suscipiatur ab angelis lucis, purgatumque illis navibus imponatur ad regna propria reportandum. Qua occasione, vel potius exsecrabilis superstitionis quadam necessitate, coguntur Electi eorum velut eucharistiam conspersam cum semine humano sumere, ut etiam inde, sicut de aliis cibis quos accipiunt, substantia illa divina purgetur. Sed hoc se facere negant, et alios nescio quos sub nomine Manichaeorum facere affirmant. Detecti sunt tamen in ecclesia, sicut scis, apud Carthaginem, jam te ibi diacono cons
Abbreviated transcription (Latin):
quasdamnaues quas eẽ lunã asla
uoluitregnodĩ tamquam propis
sedibus reddi q̃ua sit idem naus
de substanti amdĩ pura ꝑhibent ã¬
fabricatas. lucem̃q istamcorporã
animantium mortalĩ ocđ adu¬
centem non solum in his naubd
etimpuris simam eredunt ur̃dis̃
in alus quibusq lucidis reb abiseaut
ipsos ten& ad mixta. creditꝰq purg¬
da dĩ dicunt eẽ naturam quinꝗ
elementa quae genuer unt pfiie¬
pes proprios gentitribuant tend
eaq elementa his nominib: nuncupant.
fumum tenebras. ignem aquam
uentum in fumonatam animalia
bipedã unde homines ducereoriginẽ
cessent intenebris serpentia inigne
quad rupedia. in aquis natatilia. in
uento uolatilia. hisquinq elem̃tis
malis debellandis aliaquinq elem̃ta
deregno & substantia dĩ missa eẽ
& illa pugna fuis seꝑ mixta. fumo
aerem tenebris lucem ignimalo
uentumbonũ aque malae aquam
bonam uento malo uentumbonũ.

Expanded text:
quasdam naves, quas esse lunam et solem quasdam naves, quas esse lunam et solem volunt, regno Dei, tanquam propriis sedibus reddi. Quas itidem naves de substantia Dei pura perhibent fabricatas. Lucemque istam corpoream animantium mortalium oculis adjacentem, non solum in his navibus, ubi eam purissimam credunt, verum etiam in aliis quibusque lucidis rebus, ubi secundum ipsos tenetur admixta, crediturque purganda, Dei dicunt esse naturam. Quinque enim elementa quae genuerunt principes proprios, genti tribuunt tenebrarum: eaque elementa his nominibus nuncupant, fumum, tenebras, ignem, aquam, ventum. In fumo nata animalia bipedia, unde homines ducere originem censent; in tenebris, serpentia; in igne, quadrupedia; in aquis, natatilia; in vento, volatilia. His quinque elementis malis debellandis alia quinque elementa de regno et substantia Dei missa esse, et in illa pugna fuisse permixta; fumo aera, tenebris lucem, igni malo ignem bonum, aquae malae aquam bonam, vento malo ventum bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
randas eiuscuius ds̃ ẽ essenatura
Proindemundũ naturabani. hoc est
a natura dĩ factum confitent᷑ quidem.
sed de comm ixtionem boni aliquid
factum dicunt quando int̃seutraq
natura pugnaruit. Ipsum uõ ama¬
lopurgationem acliberationẽ. Non
solum ꝑ totum mundũ & d eomnibus
eius efementis uirtutes dĩ faceredicunt
uerum&iam electos suos ꝑ alimenta
quaesumunt & hisquippealimonus
sicut uniuerso mundo dĩ substantiam
ꝑhibentes secommextam quam pur¬
gariputant in eleotissius eo genere
uit a quo uiuunt electi manicheorum
uelut sanctius & excellentius audito¬
ribussuis. Nam in his duab: professi¬
suam constare uluerunt inc&a¬
ris autẽ hominib &iam ipsis audito¬
rib: sus hanc partem bona diunq
substantiae quaemixtae & conlga
in escis & potib: contin& meexime
in eis qui generunt filios artus
inquinatius conligariputant q¬
quiduõ undiq purgat᷑. luminis pir

Expanded text:
randas, ejus cujus Deus est esse naturae. randas, ejus cujus Deus est esse naturae. Proinde mundum a natura boni, hoc est, a natura Dei factum, confitentur quidem, sed de commixtione boni et mali, quae facta est, quando inter se utraque natura pugnavit. Ipsam vero boni a malo purgationem ac liberationem, non solum per totum mundum et de omnibus ejus elementis virtutes Dei facere dicunt, verum etiam Electos suos per alimenta quae sumunt. Et eis quippe alimentis, sicut universo mundo, Dei substantiam perhibent esse commixtam: quam purgari putant in Electis suis eo genere vitae, quo vivunt Electi Manichaeorum, velut sanctius et excellentius Auditoribus suis. Nam his duabus professisuam constare voluerunt. In caeteris autem hominibus, etiam in ipsis Auditoribus suis, hanc partem bonae divinaeque substantiae quae mixta et colligata in escis et potibus detinetur, maximeque in eis qui generant filios, arctius et inquinatius colligari putant. Quidquid vero undique purgatur luminis, per
Abbreviated transcription (Latin):
& proprus numeris quasiheresesducis
cumdicat fotinũ in om̃b. pauli secutũ
anichei a quodam ꝑsa extiterunt
qui uocabatur manes quamuis &
ꝓsum cum etus insana doctrina
coepiss& in grecia p̃dicari maniche¬
umdiscipulum eiꝰ ingrecia appella¬
remaluer̃ deuitantes nom̃ in saniaȩ
Vndequidam eorũ qua sid octiores
& eo ipsomendatiores geminata no
menlittere manicheũ uocant tã
quam manna fundentem. Isteduo
principia int̃se diuersa etdemq.
conposuit. Ducsq naturais atque
substantias bonis cilic& & mali sequens
alius antiqus her&icus opinatus est
Quarum int̃sepugnam & commix¬
tionem & boniamalo purgatinera
& boni qđ purguri non potuit cum
malo in aternum dampnatione scđ
sua do gmatũ ad seuerantes multe fa¬
bulantur qua& cuncta intexere huic
operinimis longumẽ. Ex his autem
suis fabulo sisuanis atq: impis coguntꝰ
dicere animas bonas quas censent
ab animarum malarum natura
scilic& contrciriae commixtione libe¬

Expanded text:
et propriis numeris, quasi haereses duas, et propriis numeris, quasi haereses duas, cum dicat Photinum in omnibus Pauli secutum ANICHAEI a quodam Persa exstiterunt, qui vocabantur Manes: quamvis et ipsum, cum ejus insana doctrina coepisset in Graecia praedicari, Manichaeum discipuli ejus appellare maluerunt, devitantes nomen insaniae. Unde quidam eorum quasi doctiores, et eo ipso mendaciores, geminata N littera, Mannichaeum vocant, quasi manna fundentem. principia inter se diversa et posuit duasque naturas et substantias, boni scilicet alios antiquos haereticos, opinatus est. Quarum inter se pugnam et commixtionem, et boni a malo purgationem, et boni quod purgari non poterit, cum malo in aeternum damnationem, secundum sua dogmata asseverantes, multa fabulantur, quae cuncta intexere huic operi nimis longum est. Ex his autem suis fabulis vanis atque impiis coguntur dicere, animas bonas, quas censent ab animarum malarum naturae scilicet contrariae commixtione libe
Abbreviated transcription (Latin):
fore dequa uanissimaimpi&ate aduer¬
susphilosophos a quib. istadicit orige¬
nes. in libris deciuitatedĩ diligentis¬
Iauliani apaulo samositano xpm̃ non
semꝑ fuis sedicunt sed eius inicium ex
quodemarianatus ẽ ad seuerant. nec
eum aliquid amplius quam hominẽ
putant᷑. Istaberesi saliquando cuidã
aste manis fuit. sed cum de feciss& ins¬
tauratae apculo & postea sica fotino
confirmata ut fotiniani quã pauliani
cel ebrius nuncupent᷑ Istos sane pau¬
lionos baptizandos eẽ in eđa catholica
t cenoconcilio constitutumẽ. Vnde
redendum ẽ eos regulambaptis ma
Trd habere quam secũ multiher&ucũ
otinus ab ephiphanio non continuo
ꝑpost pautur siucũ paulo. sed alui sint̃¬
positis ponit᷑ & nontac& sa nesimilia
credidisse. scđ aliquid tamen aduersa¬
tus eidicit᷑ sed quid sit ipsum aliquid
omnino nondicit᷑. filcs ter autem
continuatim pon& cimbos subsingiđ

Expanded text:
fore? De qua vanissima impietate adverfore? De qua vanissima impietate adversus philosophos, a quibus ista didicit Origenes, in libris de Civitate Dei diligentisPAULIANI a Paulo Samosateno, Christum non semper fuisse dicunt; sed ejus initium, ex quo de Maria natus est, asseverant: nec eum aliquid amplius quam hominem putant. Ista haeresis aliquando cujusdam Artemonis fuit: sed cum defecisset, instaurata est a Paulo, et postea sic a Photino confirmata, ut Photiniani quam Pauliani celebrius nuncupentur. Istos sane Paulianos baptizandos esse in Ecclesia catholica Nicaeno concilio constitutum est. Unde credendum est eos regulam Baptismatis non tenere, quam secum multi haeretici OTINUS ab Epiphanio non continuo post Paulum sive cum Paulo, sed aliis interpositis ponitur. Non tacetur sane similia credidisse: secundum aliquid tamen adversatus ei dicitur; sed quid sit ipsum aliquid, omnino non dicitur. Philaster autem continuatim ponit ambos sub singulis
Abbreviated transcription (Latin):
inquit cuius damorigenis turpes
autem sunt operationes. isti sunt
inenarrabilia facientes sua corpora
corruptione tradentes. ITEM¬
lios autemorigenianes continuo subi¬
ciens. orgeniani inquit alii qui &
adamanti traccatorib: qui& mortu¬
orumresurrectionem repellunt.
caelos &alic om̃a allegori zantes
haec quidem deor geneephiphanius
sed quieũ defendunt unius eiusdemq
eum conuincere studecint queu pli¬
ralegerunt sed sunt huius orgis
aliado gmatr quȩtatholica eła
nino non recipit. in quib: necipsun
fulso argu& Nec potest abeiꝰ deft¬
mala reuolutione racionaris unan
malorum idẽ &ia meos quin hur
uitam inflagiciis in facinorib &b
crilegus atq impi&atib: quas libiuie¬
ximisfinerint ipsum&liã pgtis
liberatos regnođĩ luciq restitui. &¬
rursuspost longissimatempora om̃s
quiliberati sunt adhaec mala de nuo
narum beatitudinum & miseriarũ
racionalescreaturae semꝑ fuisse sẽ ꝑ

Expanded text:
inquit, cujusdam Origenis; turpis inquit, cujusdam Origenis; turpis autem sunt operationis, isti sunt nefanda facientes, sua corpora corruptioni tradentes. lios autem Origenianos continuo subjiciens: XLIII. ORIGENIANI, inquit, alii, qui et Adamantii tractatoris, qui et mortuorum resurrectionem repellunt; coelos et alia omnia allegorizantes. Haec quidem de Origene Epiphanius: sed qui eum defendunt, unius ejusdemque eum convincere studeant, qui ejus plura legerunt. Sed sunt hujus Origenis alia dogmata, quae catholica Ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit, nec potest ab ejus defemala revolutione rationalis universae malorum, id est, etiam eos qui hanc vitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo liberatos regno Dei lucique restitui, rursus post longissima tempora omnes qui liberati sunt, ad haec mala denuo nantes beatitudinum et miseriarum rationalis creaturae semper fuisse, semper
Abbreviated transcription (Latin):
cum innotuerit dicere possum No¬
elicinos hoc dicerenintelligiuolus
quis eos in hac ambiguitate discernas
uł quomodo possit intellegi quilib&
eorũ pacrem passum fuissenon di
ximo libro quem deheresib: condidit
centum uiginti septẽ hereses ar¬
bitratus ẽ conpatandas : Sabelius
continuo post no&itnos ponens
sabellius inquit discipulus eiꝰ qui
similitudinem scudoctoris id idem
secutus ẽ unde & sabellicni postea sunt
appellati. qui& patripassiani et
qui fuerunt in affrica. qui&ita sen¬
tientes abiecti sunt ab ecła catholica.
&certe iste eosdempostea sabellia nos
dixit appellatos quia ea quae noetus
sentiebat & alio nomine eiusdemsecte
commemorauit & tamen no&ia nos
& sabellianos subduob numer& tam¬
quam duas hereses posuit qua causa ipse
rigeniani a quod amorigene dictis
nonillo quifere omnib: notissimꝰ ẽ
sed alionescio quo. dequo uel sec tatorib:
eiꝰ ephiphanius loquens. origeniani

Expanded text:
cum sic innotuerint dicere Patrem cum sic innotuerint dicere Patrem etianos hoc dicere intelligi voluit, quis eos in hac ambiguitate discernat? Vel quomodo possunt intelligi quilibet eorum Patrem passum fuisse non dic, in prolixissimo libro quem de haeresibus condidit, et centum viginti octo haereses arbitratus est computandas, Sabellianos continuo post Noetianos ponens: Sabellius, inquit, discipulus ejus, qui similitudinem sui doctoris itidem secutus est, unde et Sabelliani postea sunt appellati, qui et Patripassiani, etqui fuerunt in Africa, qui et ita sentientes abjecti sunt ab Ecclesia catholica. Certe iste eosdem postea Sabellianos dixit appellatos, qui ea quae Noetus sentiebant; et alia nomina ejusdem sectae commemoravit: et tamen Noetianos et Sabellianos sub duobus numeris tanquam duas haereses posuit; qua causa, ipse ORIGENIANI a quodam Origene dicti sunt; non illo qui fere omnibus notus est, sed ab alio nescio quo, de quo vel sectatoribus ejus Epiphanius loquens: Origeniani,
Abbreviated transcription (Latin):
no&o quae supra memoraiumꝰ det¬
flixis sedicunt᷑ Nam & discipulũ
eius quidã putantes fuis ses ab elliũ
sequa causa ducis hereses et sephi¬
phanius computat nescio cũmfiori
potius seui deamꝰ ut fier & sabellius
iste famosior. &ideo ex illo celebri¬
ushatheresis nomen acceperit
No & iani enim dificile ab aliquo
sciunt᷑ sab elli ani autem sunt in ore
multorũ. Nam& prix eanos eos
apitx eo quodamuocant & hermoge¬
nianiuocari adherinogene potu¬
erunt qui praix etas &ermogenes
eademsentientes in africa fuisse
dicunt᷑: Nect amenistae plures sec¬
tesunt. sed unius sectae plurimano¬
mina exhis hominib: quiin et maxi¬
me in notuer̃ sicut donatistae idẽ
parmnenianiste sicut pelagiani
iden celestiani. Vndeergosit fac¬
potui. quiasi quid int̃ sedifferunt. tũ
obscuredixit studio forsi tanbreduita¬
tis ut non intellegũ . Lo co quippeisto
quo & nos cmlonge a no&ianis sa¬
niũ sicutis abelliani inquid simili¬
a no&u dogmatizantes: p̃t hoc qđ

Expanded text:
 supra memoravimus, defluxisse dicuntur; nam et discipulum ejus quidam perhibent fuisse Sabellium. Sed qua causa duas haereses eas Epiphanius computet, nescio: cum fieri potuisse videamus, ut fuerit Sabellius iste famosior, et ideo ex illo celebrius haec haeresis nomen acceperit. Noetiani enim difficile ab aliquo sciuntur: Sabelliani autem sunt in ore multorum. Nam et Praxeanos eos a Praxea quidam vocant; et Hermogeniani vocari ab Hermogene potuerunt: qui Praxeas et Hermogenes eadem sentientes, in Africa fuisse dicuntur. Nec tamen istae plures sectae sunt; sed unius sectae plura nomina, ex his hominibus qui in ea maxime innotuerunt: sicut Donatistae, iidem Parmenianistae; sicut Pelagiani, iidem Coelestiani. Unde ergo sit facpotui: quia si quid inter se differunt, tam obscure dixit, studio forsitan brevitatis, ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sans: Sabelliani, inquit, similia Noeto dogmatizantes, praeter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& cuius genere duas mulieres tam quã
dites ab eis per hib& ad oratas c&e¬
re ebionis tenere similia:
^xxxiii
infatati hominem tantum modo
xpm ad seuerant quod dicitur idẽ
theudosion propterta docuissexp̃m¬
purum hominem quia in ꝑsecutione
lapsus istomodo se casussui deuitare
putabat obpro prium si non dm̃ ne¬
gasse sed hominem uider&ur:¬
DE MEL CHI SEDE CIANISTIS¬
dotam dĩ &celsi non hominem fuisse
sed urtutem dieẽ arbi trantur:
des non ꝑomnia inualentini here¬
sem lapsus est:¬
XXXUI

Expanded text:
ex cujus genere duas mulieres tanquam ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoratas: caetera Ebionaeis tenere similia. XXXIII. instituti, hominem tantummodo Christum asseverant. Quod dicitur idem Theodotus propterea docuissee, quia in persecutione lapsus isto modo se casus sui devitare putabat opprobrium, si non Deum negasse, sed hominem videreturXXXIV. MELCHISEDECIANI, Mdotem Dei excelsi, non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. vis non per omnia, in Valentini haeresim lapsus estXXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
lebratas hos pepudianis iungit
ephiphanius
esseresce de catite hinc appellati sunt
quod non nisi quarta decima luna
pas cha cae lebrant quilib& septẽ
dierum oc currat dies & si dies domi¬
nicus occurrerit: ipsa die ieunant
logi propterea sic uocantur
quam sine uerbo Logos enim
ceu uerbum dicitur: quia dñiu
bum recipere noluerunt ioha¬
nem euuangelium respuentes ca
nec a pocalipsin accipium has
uidelic& scripturas negamist
damiani & adam dicti ciuus
mitantur In para drso nuda
que fuit ante peccatum undi
nuptias ad uersantur quian
prius quam peccass& adama
prius quam dimissu
de para drso con¬
uit uxorem. Ertdim
ergo isti quod nuptiae siut nor
fuissent sinemo peccasa. Nudi
ltaq mares femine que conuen¬
unt. Nudi lectiones audium
Nudi orant. Nudi caelebrant
sacramenta & hoc paradrsum
suam arbitrantur ecclesiam
quos dicit a quodampseudo propha
esse deceptos qui uocabatur el chi

Expanded text:
lebratas. Hos Pepuzianis jungit lebratas. Hos Pepuzianis jungit Epiphanius. XXIX. TESSARESCAEDECATITAE hinc appellati sunt quod non nisi quarta decima luna Pascha celebrant, quilibet septem dierum occurrat dies; et si dies dominicus occurrerit, ipso die jejunantt. XXX. ALOGI, propterea sic vocantur, tanquam sine verbo  λόγος enim graece verbum dicitur, quia Deum Verbum recipere noluerunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet scripturas negantes DAMIANI ex Adam dicti, cujus imitantur in paradiso nuditatem, quae fuit ante peccatum. Unde et nuptias aversantur: quia nec priusquam peccasset Adam, nec priusquam dimissus esset de paradiso, cognovit uxorem. Credunt ergo quod nuptiae futurae non fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta, et ex hoc paradisum suam arbitrantur Ecclesiam. quos dicit a quodam pseudopropheta esse deceptos, qui vocabatur Elci,
Abbreviated transcription (Latin):
panemq: in deficientes. qui puersi
mortuus hab&ur aput eos magno
martrre. si autem uixerit prosum
epudiani siue quintiliani a loco
quodam nominati sunt quam cuu¬
tatem de sertam dicit ephiphanius.
Hanc autem isti diuinum aliquied
esse arbi trantes hierusalem uocant.
Tantum dantes mulieribus princi¬
patum ut sacerdotio quoq aput
eos honorentur. Dicunt enim quin¬
tille & priscille in eadem ciuitatẽ
reuelatum. Inde ab hac quintil¬
liani etiam nuncupantur. fatiunt¬
& ipsi de sangune in fantis quod
cata friges facere facere supradixi¬
mus. Nam et de ipsis perhibentꝰ
x orti. Deniq alii hane pepudiã
non esse ciuitatem sed uillam di¬
cunt fuisse montani & proph&issa¬
rum eius priscille & maximille
& quia ibi uixerunt ideo locũme¬
ruisse appellare hierusalem
xxuiii¬
rtoriti sunt quibus oblatio eorum
Ahoc nomen dedit. Offerunt eni
panem & caseum dicentes. A pri¬
mis omnib: oblationibus defruc¬
tibus terrae & ouium fuisse caes¬

Expanded text:
panemque inde facientes. Qui puer, si panemque inde facientes. Qui puer, si mortuus fuerit, habetur apud eos pro martyre; si autem vixerit, pro EPUZIANI sive Quintilliani, a loco quodam nominati sunt, quam civitatem desertam dicit Epiphanius. Hanc autem isti divinum aliquid esse arbitrantes, Jerusalem vocant: tantum dantes mulieribus principatum, ut sacerdotio quoque apud eos honorentur. Dicunt enim Quintillae et Priscillae in eadem civitate revelatum: unde ab hac Quintilliani etiam nuncupantur. Faciunt et ipsi de sanguine infantis, quod Cataphryges facere supra diximus: nam et ab eis perhibentur exorti. Denique alii hanc Pepuzam non esse civitatem, sed villam dicunt fuisse Montani et prophetissarum ejus Priscae et Maximillae; et quia ibi vixerunt, ideo locum meruisse appellari Jerusalem. XXVIIITYRITAE sunt, quibus oblatio eorum hoc nomen dedit: offerunt enim panem et caseum, dicentes a primis hominibus oblationes de fructibus terrae et ovium fuisse ce
Abbreviated transcription (Latin):
numero coniugio utentem seu mare
seu semina: Non uescuntur carnib:
casq omnino ab hominantꝰ proba¬
no quasdam fabulosas seculorum
&iam isti sapiunt saluti primi ho¬
minis contradicunt ephiphanius
tacionos & tencratiattis ita dis¬
cern& ut tencratiatas tatianis
sc hismaticos dicat¬
ata srigessunt quorum
auctores suerunt
montanus tam quam
para clrtus & due proph&isse ipsi¬
sprisca & maximilla his nomen
freuincia frigia dedit quia ibi &¬
sis dem partibus populos habent
inscpotius quam in apostolis fuisse
usernt telditum: Secundas up¬
as proformcatione habent. Et
ideo dicunt eas permisisse a pos¬
tolum paulum quia & parte
sciebat & &parte proph&abat.
Nondum enim uenerat quod per¬
num et in eius proph&issas uenisse
delerabatur. Sacramenta perhi¬
bentur habere sunesta nam de in
fantis anniculi sanguine quem de
toto eius corpore munitis puncti
quasi eucharistiam suam conficere
perhibentur. miscentes eum farine

Expanded text:
numerum conjugio utentem, sive marem, numerum conjugio utentem, sive marem, sive feminam. Non vescuntur carnibus, easque omnes abominantur. Prolationes quasdam fabulosas saeculorum etiam isti sapiunt. Saluti primi hominis contradicunt. Epiphanius Tatianos et Encratitas ita discernit, ut Encratitas Tatiani schismaticos dicatCATAPHRYGES sunt, quorum auctores fuerunt Montanus tanquam paraclitus, et duae prophetissae ipsius, Prisca et Maximilla. His nomen provincia Phrygia dedit, quia ibi eeisdem partibus populos habent.in se potius quam in Apostolis fuisse asserunt redditum. Secundas nuptias pro fornicationibus habent: et ideo dicunt eas permisisse apostolum Paulum, quia ex parte sciebat, et ex parte prophetabat: nondum enim venerat quod pernum et in ejus prophetissas venisse delirant. Sacramenta perhibentur habere funesta: nam dfantis anniculi sanguine, quem de toto eius corpore minutis quibusdquasi eucharistiam suam conficere perhibentur, miscentes eum farine
Abbreviated transcription (Latin):
pus quam uis ȩphiphanius eum
tria dicat adseruisse principia
bonum iustum prauum sedens eohi¬
us sinerum quendam non marci¬
onem trium principiorum atq
introduc& unum bonum alteri
malum non tamen induobus ds¬
uersis atq interse adiuersisea
principus. sed unum eẽ princip¬
um dm̃ scilic& bonum & ab illos
tum eẽ alterum qui cum nalinus
ess& inuentus in sua mundu
lignitate fecisse. hunc apdo
cunt quedam &iam dexp̃o¬
& ȩlementis mundi accepisse
mundo reddidit cum sine un
resurgens ascendit incelum¬
eueriani: a seuero & orti utu
bibunt eo quod fabulosi untati
de satanȩ terram germinant als¬
serant uite &iam ipsi non sanit
doc trinam suam quib: uolun
inflant nominib: principiumn
sur rectionem cum u&ere tst¬
atiani atatiano quodam inso¬
qui eten cratite appellati sunt nup¬
tas dam nant atq omnino pares
eas fornicationib: aliisq corrupti¬
onib: fatiunt nec recipiunt in suo

Expanded text:
piis: quamvis Epiphanius eum piis: quamvis Epiphanius eum tria dicat asseruisse principia, bonum, justum, pravum: sed Eusebius Sinerum quemdam, non Marcionem, trium principiorum atque introducit, unum bonum, alterum malum: non tamen in duobus diversis atque inter se adversis esse principiis; sed unum esse principium, deum scilicet bonum; et ab illo factum alterum: qui cum malignus esset, inventus est in sua mundum malignitate fecisse. Hunc Apellem dicunt quidam etiam de elementis mundi accepisse, quam mundo reddidit, cum sine carne resurgens ascendit in coeluEVERIANI a Severo exorti, vinum non bibunt, eo quod fabulosa vanitate de satana et terra germinasse asserant vitem. Etiam ipsi non sanam doctrinam suam, quibus volunt, inflant nominibus principum, carnis resurrectionem cum Vetere TestTATIANI a Tatiano quodam insqui et Encratitae appellati sunt, nuptias damnant, atque omnino pares eas fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt: nec recipiunt in suorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt enim eum desuꝑna mate
natum quam ꝑhibent conuenisse
cum suꝑno patre unde diuinum
semen aliud nascer&ur tam quã
filiorum dĩ hi quoq: multa depyn¬
cipatibus & potestatib: uanissima
fabulantur quidam eos dicunt
sem silium noȩ xp̃m putare.
rchonitici a principatibus appel¬
lati uniuersi tate quam ds̃ condi¬
dit opera esse principium dicunt
operantur &iam quandam turpi¬
tudinem resurrectionem carnis
erdoniani acerdone nominati
qui duo principia sibi aduersantia
dogmatitabit dm̃ que legis ac pro¬
ph&arum non esse patrem xp̃i nec
bonum dm̃ esse sed iustum patrem
carnem nec uere mortuum uel
quic quam passum: sed simulasse
passionẽ quidam uõ induobus pyn¬
cipiissuis duos deos ita eum dixisse
ꝑhibent ut unus corum ess& bonus
alter malus resurrectionem mor¬
tuorum negant sꝑnentes &iam¬
x testamentum u&us. DEMARCIO
Nartion quoq: aquo mar NISTIs¬
tionite appęllati sunt cerdonis
secutus dogmata deduobus princi¬

Expanded text:
Dicunt enim eum de superna matre Dicunt enim eum de superna matre natum, quam perhibent convenisse cum superno patre, unde divinum semen aliud nasceretur, tanquam filiorum Dei. Hi quoque multa de principatibus et potestatibus vanissima fabulantur. Quidam eos dicunt Sem filium Noe Christum putare. RCHONTICI a principibus appellati, universitatem, quam Deus condidit, opera esse principum dicunt. Operantur etiam quamdam turpitudinem. Resurrectionem carnis ERDONIANI a Cerdone nominati, qui duo principia sibi adversantia dogmatizavit: Deumque Legis ac Prophetarum non esse patrem Christi, nec bonum Deum esse, sed justum; patremcarnem; nec vere mortuum vel quidquam passum, sed simulasse passionem. Quidam vero in duobus principiis suis duos deos ita eum dixisse perhibent, ut unus eorum esset bonus, alter autem malus. Resurrectionem mortuorum negat, spernens etiam Testamentum Vetus. XXII. MARCION quoque, a quo Marcionitae appellati sunt, Cerdonis secutus est dogmata de duobus princi
Abbreviated transcription (Latin):
cunt super capita eorum.
XUII
phite: a cobro nominatisunt. colo¬
ber enim grecȩ ophis dicitur. hunc
autem colobrum : xp̃m̃ arbitrantur
sed habent &iam uerum colobrum
ad su&um eorum panes lambere
at que ita eis uelut ȩucharistia scĩ¬
ficare. Quidam dicunt istos ophitas
& nicolaitis siue gnosticis & titisse
& ꝑ corũ stabulosa figmen ad colo¬
brum colendum suisse ꝑuentum
appellant᷑ qm̃ ca in honorant di¬
centes eum fortisimt uirtutis esse
simul & iudam traditorem eique¬
ununum aliquid putant & scelus eius
benesicium deputtnt ad serentes eum
pos scissẽ quantũ esse generi huma¬
no ap̃i passio ꝓfutura & occidendũ
udeis ꝓpterea tradidisse illos &iã¬
qui scisma fatientes in primo populo
dĩ terra descente perierunt &
sodomittis colere ꝑhibentur blasphe¬
mant legem & dm̃ legi auctorem¬
carnis que resurrectionem negant:
acceperunt afilio adae qui uocatus
est sith eum quippe honorant
sed fabulosa & her&ica uanitate

Expanded text:
cunt super capita eorum. cunt super capita eorum. XVII. OPHITAE a colubro nominati sunt: coluber enim graece ὄφις dicitur. Hunc autem Christum arbitrantur: sed habent etiam verum colubrum assuetum eorum panes lambere, atque ita eis velut eucharistiam sanctificare. Quidam dicunt istos Ophitas ex Nicolaitis sive Gnosticis exstitisse, et per eorum fabulosa figmenta ad colubrum colendum fuisse perventuappellati, quoniam Cain honorant, dicentes eum fortissimae esse virtutis. Simul et Judam traditorem divinum aliquid putant, et scelus ejus beneficium deputant; asserentes eum praescisse quantum esset generi humano Christi passio profutura, et occidendum Judaeis propterea tradidisse. Illos qui schisma facientes in primo populo Dei, terra dehiscente perierunt , et Sodomitas colere perhibentur. Blasphemant Legem, et Deum Legis auctoremcarnisque resurrectionem negant. XIX. acceperunt a filio Adae, qui vocatus est Seth: eum quippe honorant, sed fabulosa et haeretica vanitate.
Abbreviated transcription (Latin):
apatre missum id est : a pro fun¬
do spiritale uel caeleste corpus
secum at tulisse nihil que adsum¬
sisse deuirgine sed ꝑ illam tam
&iam resurrectionem carnis solũ¬
ꝑxpm̃ sp̃m & animam saluum
ac cipere ad firmans:¬
euandriani hoc aualentimani
distare dicuntur quod ad dunt
opera turpitudinis.
Ptholomeus quoq discipulus ualno
heresem nouam condere cupo
quattuor eonas & alios quatuo
Marcus &iam nescio quis heres
condidit a quo martiani nggor¬
uere sed putatiue passum fusta¬
scuerans duo quoq: opinatus it
aduersa sibiesse principia qudo
tale de conibus quale ualentins¬
lo lorbasus secutus est istos noni
tum aliter sentiens uita omnium
nerationem inseptem si deribus on¬
sistere adfirmans:¬
Nȩ raclionite ab aeraclione disu¬
lo superiorum duo adserunt pe¬
cipia unum & altero & his duobus
alia plurima feruntur autem suos
morientes nouo modo quasi redimere
id est ꝑoleo balsamum & aqua & in¬
uocationes quas hebraicis uerbis di¬

Expanded text:
a patre missum, id est, a profuna patre missum, id est, a profundo, spirituale vel coeleste corpus secum attulisse: nihilque assumpsisse de virgine etiam 712 resurrectionem carnis, solum et animam salutem accipere affirmansCUNDIANI hoc a Valentinianis distare dicuntur, quod addunt opera turpitudinis. EUS quoque discipulus Valentini, haeresim novam condere cupiens, quatuor Aeonas et alios quatuor MARCUS etiam nescio quis haeresim condiditvere, sed putative passum asseverans. Duo quoque opinatus est ex adverso sibi esse principia, quiddam tale de Aeonibus quale ValentinOLORBASUS secutus est istos, non multum aliter sentiens, vitam omnium erationem in septem sideribus consistere affirmansHERACLEONITAE ab Heracleone discipulo superiorum, duo asserunt principia, unum ex altero, et ex his duobus alia plurima. Feruntur autem suos morientes novo modo quasi redimere, id est, per oleum, balsamum et aquam, et invocationes quas hebraicis verbis di
Abbreviated transcription (Latin):
tum modo hominem dicunt
mandata carnalia legis ob¬
seruant circum cisionem scili¬
c& carnis & c&era a quorum
honeribus ꝑ nouum testamen¬
tum liberati sumus. huic heresi
ephiphanius sampseus. & cȩle¬
seos ita copulatiut sub eodem
numero tam quam una sitabe¬
resis ponat aliquid tamen in ter¬
esse signisi cans quam uis & in
sub sequentib loquatur de ił
ponens eos sub numero suo euse¬
bius uero el chisccitarum sectũ
commemorans fidem in ꝑsecuti¬
onem die& negandam docuisse
& in corde seruandam
Ualentiniani aualentino quide
natura rerum multa fabulosa
ad serens tiuisse quorũ prin¬
cipium esse profundum et silen¬
tium quod profundum &iam
trem & quib: duos uelut & con¬
iugio processisse ꝑhib&: Intel¬
lectum & ueritatem & protulisse
in honorem patres eonas octo.
de in tellectum autem & uerita¬
tem processisse uerbum & uitam
protulisse eonas. decem porro
de uerbo & uita pro cessisse homi
ut diximus primum principiũ
de prosundo & silentio xp̃mautẽ

Expanded text:
tummodo hominem dicunt. Mandata carnalia Legis observant, circumcisionem scilicet carnis, et caetera, a quorum oneribus per Novum Testamentum liberati sumus. Huic haeresi Epiphanius Sampsaeos et Elcesaeos ita copulat, ut sub eodem numero, tanquam una sit haeresis, ponat, aliquid tamen interesse significans: quamvis et in consequentibus loquatur de illis, ponens eos sub numero suo. Eusebius vero Elcesaitarum sectam commemorans, fidem in persecutione dicit negandam docuisse, et in corde servandam VALENTINIANI a Valentino, qui de natura rerum multa fabulosa asserens exstitisse, quorum principium esse profundum et silentium, quod profundum etiam Ex quibus duobus velut ex conjugio processisse perhibet intellectum et veritatem, et protulisse in honorem patris Aeonas octo. De intellectu autem et veritate processisse verbum et vitam, et protulisse Aeonas decem. Porro de verbo et vita processisse hominut diximus, primum principium de profundo et silentio. Christum autem
Abbreviated transcription (Latin):
potuit reperire.:¬
ipsos isto nomine quasi propter
munditiam superbissime atq:
odisse nominant. Secundas nup¬
tias non ammittunt penitentia
denegant nouatum sec tantes he¬
r&icum unde &iam nouatiani
appellantur¬
egelici: in angelorum cultum in¬
clinati quos ephiphanius iomom¬
nino defecisse testatur:
postolici qui se isto nomine
Noetiani: a quodam noeto qui di¬
cebat xpm̃ eundem ipsum esse
pites suos hoc modo estimcentes
dõ se debere seruire. Alia quoq
pia sed que illa sint nec ipso cõ¬
memorat ephiphanius nec usquã¬
ad rogantis sime uoca ueruntu
eo quod in suam communionẽ
non reciperent utentes coniu¬
gibus & res proprias possiden¬
tes. Quales hab& catholica &
monachos & clericos plurimos
Sed ideo isti her&ici sunt qm̃ se
ab eccłea separantes. Nullam eos¬
spem putant haberȩ qui utunt᷑
his rebus quibus ipsi carenten cra¬
titis isti similes sunt. Nam & a¬
potactite appellantur
sed nescio qua propria here¬
tica docere perhibentur¬

Expanded text:
potui reperire.ipsos isto nomine, quasi propter munditiam, superbissime atque odiosissime nominant, secundas nuptias non admittunt, poenitentiam denegant, Novatum sectantes haereticum: unde etiam Novatiani appellanturGELICI, in angelorum cultum inclinati, quos Epiphanius jam omnino defecisse testatur. POSTOLICI, qui se isto nomine NOETIANI a quodam Noeto, qui dicebat Christum eumdem ipsum esse pites suos, hoc modo existimantes Deo se debere servire. Alia quoque pia: sed quae illa sint, nec ipse commemoravit Epiphanius, nec uspiaarrogantissime vocaverunt, eo quod in suam communionem non reciperent utentes conjugibus et res proprias possidentes: quales habet Catholica et monachos et clericos plurimos. Sed ideo isti haeretici sunt, quoniam se ab Ecclesia separantes, nullam spem putant eos habere, qui utuntur his rebus, quibus ipsi carent. Encratitis isti similes sunt: nam et Apotactitae appellantur. Sed et alia nescio quae propria haeretica docere perhibentur
Abbreviated transcription (Latin):
lititieoꝵ quib: idexistimas profuturũ
dĩo sinceriter dilectissi mefrater. Com¬
mendo iterũ perlatorũ & negociũ pp̃t
quod eoper rexit cũ cognoueris apudq
agendũ sit petonepigect adiuuare
don enĩ possumus necessitates hominũ
eius modideserere qui nr̃i non coloni
sed quo d icuus est fr̃s s̃ & incaritate
api ad curã ꝑtinent nram dõ uiucs.
uodoctis sepissime atq instantis sime
scã fili quod uultds̃ ut deheresib e li¬
quid seribam dignũ lectionẽ cupien
u ium peteres fticere cogitasse

Expanded text:
litati eorum, quibus id existimas profuturum, litati eorum, quibus id existimas profuturum, domine sinceriter dilectissime frater. commeudo iterum perlatorem et negotium, propter quod eo perrexit. cum cognoueris. apud quem agendum sit, peto, ne pigeat adiuuare; non enim possumus necessitates hominum eius modi deserere. qui nostri non coloni sed, quod maius est, fratres sunt et in caritate Christi ad curam pertinent nostram. deo uiuas.Quod petis saepissime atque instantissime, sancte fili Quodvultdeus, ut de haeresibus aliquid scribam dignum lectione cupientiantequam peteres, facere cogitasse
Abbreviated transcription (Latin):
cessariam. Namretractabamo¬
puscula met & siquid in eis meoffin¬
deret. uel alios posse & offendere.
Partimrep̃hendo partim defddo qd
iamuolumina cabsoluerã retrait¬
tis omnib libris meis quorũ nume t̃m
ciebam eosq. cxxx. et duos eẽ cog¬
ui Restabant epłae deinde traci
populares quos greci homelies ua
& plurimas im epistolarũ legdin
Sedadhac nihilinde dictaber
cũ me etiam istiiuliani libriocu¬
receperunt. quoꝵ nunc quartors¬
pondere iã coepi. quando ergni
plicauero quartoq. responi si
tres non superuenerint dis ponoi
dñs uoluerit & quod possis in cint¬
re. simul agens utrumq &li
scilicet & illut detractationeo¬
pus culoꝵ meoꝵ nocturnis ad
urnis temporib in singula di¬
cributis. Hocid eo in sinuiu scĩ teti
cuae in quantũ tibi desiderium est su¬
mendiquod poscis. tanto flagranti¬
us ad ño mihi poscas adiutorium quos
scruum laudabili studiotuo atq uti¬

Expanded text:
ecessariam; nam retractabam oecessariam; nam retractabam opuscula mea et. si quid in eis me offenderet uel alios posset offendere, partim reprehendendo partim defendendo, quod . et duo iam uolumina absolueram retractatis omnibus libris meis, quorum numerum nesciebam eosque CCXXX et duos esse cognoui: restabant epistulae, deinde tractatus populares, quas Graeci homilias uocant. et plurimas iam epistularum legeram, sed adhuc nihil inde dictaueram. cum me etiam isti Iuliani libii occupare coeperunt, quorum nunc quarto respondere iam coepi. quando ergo id explicauero quintoque respondero, si tres non superuenerint, dispono, si dominus uoluerit, et, quod poscis, incipere simul agens utrumque et hoc scilicet et illud de retractatione opusculorum meorum nocturnis et diurnis temporibus in singula distributis. Hoc ideo insinuo sanctitati tuae, ut, quantum tibi desidenum est sumendi, quod poscis, tanto flagrantius a domino mihi poscas adiutorium, quo seruiam laudabili studio tuo atque uti
Abbreviated transcription (Latin):
recensui Epistulamtuam in quape¬
tis utdeheresib que oriri potuer̃ ex
quo dñi incarne annuntiare cepit
aduentu aliquid scriberem. Hocaũ
feci ut uiderem utrũiam deberem
opus ipsum ad gredi & in de tibiedi¬
quid mitterre ubi considertres can¬
to eẽ difficilius quanto uis efficibre¬
uius sed nec hoc quidem potuitaeli¬
b. ctir̾is suꝑ uenientib in peditus aqui¬
b: omnino dissimulare non possẽ.
Netm me & abeo quod habeam in ma¬
pondeo libris iuliani quos octo e¬
didit postillos quatuor quib ante
respondi. hoc enĩ cũ romae accepis¬
set frater hylippius non dum om̃s
descripserat cum oblata occasione
noluit preterire perquam mihi quin¬
que trans misit promittes aliostres
cito eẽ missurũ . & multum instans
neres pondere differem cuius instan¬
tiam coactus sum remissus a gere
quam a gebam ut operi utriq non
cum mihi ciluis occupationibus bis
atq binc uenire non desistentib: po¬
ceret̃ A gebamuõ remplurimũn¬

Expanded text:
recensui epistolam tuam, in qua perecensui epistolam tuam, in qua petis, ut de haeresibus, quae oriri potuerunt ex quo Domini in carne nuntiari coepit adventus, aliquid scriberem. Hoc autem feci, ut viderem utrum jam deberem opus ipsum aggredi, et inde tibi aliquid mittere; ubi considerares tanto esse difficilius, quanto vis effici brevius. Sed ne hoc quidem potui, talibus curis supervenientibus impeditus, a quibus omnino dissimulare non possem: nam me at ab eo, quod habebam in mapondeo libris Juliani, quos octo edidit post illos quatuor, quibus ante respondi. Hos enim cum Romae accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisit; promittens alios tres cito se esse missurum, et multum instans ne respondere differrem. Cujus instantia coactus sum remissius agere quod agebam; ut operi utrique non do mihi ab aliis occupationibus hinc atque inde uenire non desistentibus parceretur. agebam uero rem plurimum n
Abbreviated transcription (Latin):
cumq sit non habet fortassis eam
quamdes iderio breuitatem Frustra
ctiam homini quilat in enon didicit
Secaftcundic delegat᷑ qui d non
diaintumodo cmsilium. sed au
flum postolaui Quidaũt uenc¬
cum dfficultatem sed etia mobi¬
tur tadem commo net̃ oõ ipsehoc¬
magis acplane diiudicet accedit
Quarũ nullam illi fecerint mentionẽ
qua mobrem adpeculiare patroci¬
nium pietatis tuae confugio & uoce
mea seduniuerscilis desiderio para¬
tum admisericordia sacro scmpiȩ¬
tatis pectus apello seques tratis sopo¬
rib peregrinis considerato textuprio¬
ris epistule panẽ afrum quem nr̃a
prouintia solet habere p̃cipuum
caelestietiam manna conditũ sero
pulsanti sed famem pacienti nede¬
neges. profecto enĩ nec ego pulsare
cessabo done ipse concedas ut quod
non inperat priuilegiũ qui nullũ
estmeritoꝵ saltẽ in defesa in portu¬
omino sinceriter dilectissimofr̃i & con¬
diacono & quod uult deo. Agusti¬
quem commendo caritetituas

Expanded text:
cumque sit. non habet fortassis eam, cumque sit. non habet fortassis eam, quam desidero, breuitatem. frustra etiam homini, qui Latine non didici, Graeca facundia delegatur, quia non ego tantum modo consilium sed et auxilium postulaui. quid autem uenfficultate sed etiam obscuritate commoneam, cum ipse hocmagis ac plene diiudices? accedit quarum nullam illi fecerint mentionem. Quas ob res ad peculiare patrocinium pietatis tuae confugio et uoce mea sed uniuersali desiderio paratum ad misericordiam sacrosanctum pietatis pectus appello. sequestratis saporibus peregrinis considerato textu prioris epistulae panem Afrum, quem nostra prouincia solet habere praecipuum caelesti etiam manna conditum, sero pulsanti sed famem patienti non deneges: profecto enim nec ego pulsare cessabo, donec ipse concedas, ut, quod non impetrat priuilegium, quod nullum est, meritorum, saltem indefessa importuomino sinceriter dilectissimo, fratri et condiacono QUODVULTDEO, AUGUSTIquem commendo Charitati tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
mos cõpatri agustino quod uults̃
diaconus unũ quidem reuertontie
tua sigriauit peruirũ honor abi
philocalũ necdũ admeꝑuent
rũ quamuis conscius propriorũ
perfuerim peccatorũ. hunctam
euidenter agnoui adipiscendoill
qđ exortiui munerim etm totians¬
siam in pedimento eẽ persone
omnino confido qm̃ qui peruni
tus est delere facinora nec meu
inperniciem cunctorũ p̃ualerqt
mittet potius que ubi habunda
peccatum gratiũ facuat redindis
Domine merito uenercibilis acuerebeci¬
tissime scaẽ pater difficultatem ope
ris quod instruendis inperitissimis no¬
bis presturi perpetuam beneficenti¬
um suppliciter ex ortuui nec ipse igno¬
rans ante p̃dixi. sed diuinifontis u¬
beriatem quam tibi dñs tribuit. uera¬
cicorde p̃sumsi. Nametsi philastri¬
us & epyphanius uenerandiepĩ ta¬
lealiquid scripsisse monstrant᷑ quod
ꝓcul dubio meintercetera immosicut
om̃a latet. Nam tamen arbitror
nes adiungerent. ritusq subicerent.
um deuide opus illuc utriusq quele¬

Expanded text:
O PATRI AUGUSTINO QVODVULTDEUS DIACONUS Unum quidem reuerentiae tua significauit per uirum honorabilem Philocalum, necdum ad me peruenit. uerum quamuis conscius propriorum semper fuerim peccatorum, nunc tamen euidenter agnoui adipiscendo illi, quod exoraui. muneri meam toti ecclesiae impedimento esse personam. sed omnino confido, qus est delere facinora, nec mea in perniciem cunctorum praevalere permittet, potiusque ubi abundavit peccatum, gratiam faciet redundare , domine merito venerabilis, ac beatissime pater. Difficultaris, quod instruendis inperitissimis nobis praestari per tuam beneficientiam suppliciter exoraui, nec ipse ignorans ante praedixi; sed de diuini fontis ubertate, quam tibi dominus tribuit, ueraci corde praesumpsi. Nam etsi Philastrius et Epiphanius, uenerandi episcopi, tale aliquid scripsisse monstrantur, quod procul dubio me inter cetera, immo sicut omnia latet, non tamen arbitror nes adiungerent ritusque subicerent; tunc deinde opus illud utriusque, quale
Abbreviated transcription (Latin):
Nonquia diciista breuiter. siue non
ulent siuedeuent. Sed quiatam
multas̃ ut quam libet breuiter dicen¬
de multes littercis flagitent. tucũ
ut uelut quodã in quis ex hominib
corcepto commonitorio siquis cliquẽ
ob iectionẽ aut conuentionẽ uberi¬
us plenius hacplanius nos se uolue¬
rit aid opulente & magnificciuolu¬
mine transmittat᷑ quib: adiuer¬
sis ap̃cipue inquis aiuenationetu
i hocipsũ constat et̃ el eboratũ
oc cũdicis unũ qua si communi¬
sosũ debis omnib tolete desidera¬

Expanded text:
non quia dici ista breviter sive non non quia dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius, ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue, inquis, a Veneratione tua in hoc ipsum constat esse elaboratum. Quae cum dicis, unum quasi commonitorium de his omnib
Abbreviated transcription (Latin):
senrtiunt. Deinde aad dicist quero
rebabtizet ecdesiae quaduo suso¬
picit uenientes & quidsingulis le
cuctoritate atq rationeres ponde¬
at haecom̃a cũ queris utex pennt᷑
a meminor luculentiũ in genũtũ
tottanti rũ quererũ &sitire uero¬
tem & fastidiũ iãtimendo poscet
breuitatem. Sed uidistietiam ol
hoclo copossemtuae huius epsor
cogitare & quas. uigilante occo¬
risti cogitationime dicens. Nam
tante becctitudo tua credat iꝙ
tiae. ut nor inspitium q uansa
quam ingentib uolurunib a
sit ut pos sint istadissolui: Verũ ha
ego fierinon expecto idenĩ mulapi¬
citer stactũ eẽ non dubito & tamqui
consilium sobiciens quomodopses
adiungit ea uerba quepa ulo ante
iam posui etdicis. sed breuiter per¬
stricte atq: summatim & opiniones
rogo cuius libet heresis poni etquid
contratenecit aecclesia catholica.
quantum instructione satis est sub¬
di Ecceiterũ rẽ remittit in longum.

Expanded text:
ssentiunt. Deinde addidisti: Quae essentiunt. Deinde addidisti: Quae erebaptizet Ecclesia: qualiter suscipiat venientes; et quid singulis lege, auctoritate, atque ratione respondeat. Haec omnia cum quaeris ut exponantur a me, miror luculentum ingenium tuum, tot tantarumque rerum et sitire veritatem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae hujus epistolae cogitare; et quasi vigilanter occurristi cogitationi meae, dicens: Nec me tantae Beatitudo tutiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit adjungis ea verba quae paulo ante jam posui, et dicis: Sed breviter, perstricte atque summatim opiniones rogo cujuslibet haeresis poni, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi. Ecce iterum mittis in longum:
Abbreviated transcription (Latin):
quampus addm̃ non solumtuis
uerũ & cilioꝵ fratrũ quostibun
hancrem fideles sotios potueris in¬
uerure orationib adiuuandũ.
qđ ut fiat hacs ipsas hus laboris mei
partes ubiest istap̃locutiocura
uitec ritati in auxilio dñi edcele¬
raremittendas ut pp̃t illequeres¬
tant noueritis quantũ ꝓme ora¬
redebecctis. Quicũq nosse potue¬
ritis ameiam fuisse susceptum hoc
tam grande negotium quod ame
desideratis impleri. petis ergo qđ tu¬
e indicant litterȩ quas a mededist
cũ primũ amepetere ista coepisti: ut
exponam breuiter perstrictae atq
heresis fuerunt quos errores intu¬
lerint inferant quid aduersusca¬
tholicã ecclesiam senserint senti¬
ant defide. de trinatre. debab¬
tismo depoenitentia. de hominexpõ
testamento. istas aut̃ in quisitiones
tucs in immensũ ꝓcedere cũ uideres
putusti cuiusdam generelitatis ad¬
bendũ ec̃ compendium ato.dixisti &
om̃a omnino quib: caduentatemdi¬

Expanded text:
quam piis ad Deum non solum tuis, quam piis ad Deum non solum tuis, verum et aliorum fratrum, quos tibi in hanc rem fideles socios potueris invenire, orationibus adjuvandum. Quod ut fiat, has ipsas primas hujus laboris mei partes, ubi est ista praelocutio, curavi tuae Charitati in auxilio Domini accelerare mittendas: ut propter illa quae restant, noveritis quantum pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a me desideratis impleri. Petis ergo quod tuae indicant litterae, quas ad me dedisti, cum primum a me petere ista coepisti ut exponam breviter, perstricte atque haereses fuerint, sint, quos errores intulerint, inferant, quid aduersus catholicam ecclesiam senserint, sentiant de fide, de trinitate. de baptismo,.de paenitentia, de homine Testamento. Istas autem inquisitiones tuas in immensum procedere cum videres, putasti cujusdam generalitatis adhibendum esse compendium, atque dixisti: Et omnia omnino, quibus a veritate di