comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
It de hoc loco in hisclem com¬
ꝯmentariis disseruimus. ꝑri¬
Amum q dicendum. quod diuine
potentie indicium sit ponere
animam quando uoluerit: et
rursum acciꝑe eam. Beniq cen¬
turio uidens eum dixisse ad pa¬
trem. in manus tuas commendo
spiritum meum. et statim spon¬
te spiritum dimisisse: cominotꝰ
signi magnitudine ait. Uere fi.
lius dei erat iste. Uelum quoq
templi scissum est in duas partes:
ut compleretur illud quod refert
iosephus. presides templi dixisse
uirtutes. Transeamus ex his sedi¬
b. In euangelio autem quod he¬
braicis litteris scriptum est. legi¬
mus non uelum templi scissum:
s suꝑliminare templi mire mag¬
nitudinis corruisse. Terra inquit
mota est. pendentem dñm suum
ferre non sustinens. et petre fcis¬
se sunt. ut indicarent duriciam
iudeoꝵ: qui presentem dei filium
intelligere noluerunt. Et monu¬
menta a ꝑta sunt. in signum fu¬
ture resurrectionis. mi alta q ser¬
ctoꝵ corpora exeuntia de sepul¬
chris. uenerunt in sanctam

Expanded text:
 de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diuinae potentiae indicium sit ponere animam, quando uoluerit, et rursum accipere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi scissum, sed superliminare templi mirae magnitudinis conruisse. terra, mquit, mota est — pendentem dominum suum ferre non sustinens — et petrae scissae sunt — ut indicarent duritiam Iudaeorum, qui praesentem dei filium intellegere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in signum futurae resurrectionis — multaque sanctorum corpora exeuntia de sepulchris uenerunt in sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
paruit marie magdalene. de qua
eiecerat septem demonia. et illa a¬
biens nuntiauit his qui cum eo
fuerant lugentib et flentib: illi¬
q audientes quod uiueret. et qd
iudisset eum crediderunt. Huiꝰ
questionis duplex solutio est.
aue enum non recipimus marci
testimonium. quod in raris fer¬
tur euangeliis. omnib grecie li¬
bris pene hoc capitulum non ha¬
bentib: presertim cum diuersa
atq contraria euangelistis ceteris
uarrare udeatur: aut hoc respon¬
dendum. quod uterq uerum di¬
xerit. matheus quando dñs resue¬
rexerit. id est uesꝑe sabbati: max¬
cus autem quando eum iuderit
maria magilalene. id est mane pͥ¬
ma sabbati. Ita enmmi distinguendũ
est. Cum autem resurrexisset. et
parum ꝑ spiritu coartato inferen¬
dum. prima sabbati mane apparu¬
it marie magdalene. id est ut qui
uespe sabbati uixta matheum re¬
surrexerat: mane prima sabbati
iuxta marcum apparuerit oxrrie.
magdalene. quod quidem et ioħs
euangelista significat. mane eũ

Expanded text:
paruit Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem daemonia; et illa abiens nuntiauit his, qui cum eo fuerant, lugentibus et flentibus. illique audientes, quod uiueret et qoud uidisset eum, crediderunt. cuius quaestionis duplex solutio est. aut enim non recipimus Marci testimonium, quod in raris fertur euangeliis omnibus Graeciae libris paene hoc capitulum in fine non habentibus, praesertim cum diuersa atque contraria euangelistis ceteris narrare uideatur, aut hoc respondendum, quod uterque uerum dixerit: Matheus, quando dominus resurrexerit,. id est uespere sabbati, Marcus autem, quando eum uiderit Maria Magdalene, id est mane prima sabbati. ita enim distinguendum est: cum autem resurrexisset, et parumper spiritu coartato inferendum: prima sabbati mane apparuit Mariae Magdalenae, ut, qui uespere sabbati iuxta Matheum resurrexerat, mane prima sabbati iuxta Marcum apparuerit Mariae Magdalenae. quod quidem et Iohannes euangelista significat mane eum
Abbreviated transcription (Latin):
quod in euangelista matheo
scriptum est. Iħe autem clamans
uoce magna emisit spiritum: et
uelum templi scissum est in duas
partes. a summo usq deorsum.
ẽt terra mota est. et petre scisse ft̃.

Expanded text:
quod in euangelista Matheo scriptum est: . I e sus autem clamans uoce ee magna emisit spiritum. et uelum templi scissum est in dua s p artes a summo usque deorsum et terra mota est et petrae scissae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fungi minist̾io. Qͥa uͦ daiud
iussit om̃s num̃ari. indignat᷑
ẽ dñs. & missa in ppło tͥcluana
cho p̃sũpsisse: sacͣ tradit histo¬
ria. Inde factũ legit᷑. ut isrł co¬
rã filiis hai urbis. gladio ca¬
ppłi sequeret᷑. Beniq ꝓthoplasti
culpã. totꝰ usq hodie luit mun¬
dus: &unꝰ mobedientia p̃scpsit
inmu̾sos. hoc te fr oportuit at¬
tendẽ. & de contẽptu obedientie
uereri udiciũ. si de reu̾entia
p̃mium ñ curasti. Scio qͥdẽ scio
te abusũ patientia mea: ꝙ uxx¬
ta comicũ lenitatẽ meã male
te docuisse mlta. Uerũ patien
tie ꝙ lenitatis mee locꝰ fuit ꝯtẽ¬
pꝰ: qͣs preire oportuit inobedi¬
entie ultionẽ. Exẽplo siqͥdẽ do¬
cemͣ & u̾bo: non statĩ penas ex¬
cessib ir rogandas. Noluit ddñs
in pͥncipio exub̃antis malice. hu¬
manũ genꝰ aiquis delere cliluuiii.
s centũ .xx. annos p̃signans eis eo
penitentiã. tanto gn̾aliꝰ iniqͥta¬
tes eoꝵ ultꝰ est: qͣnto ipsi pꝰ car

Expanded text:
David jussit omnes numerari, indignatus est Dominus, et missa in populo triduana cho praesumpsisse sacra tradit historia . Inde factum legitur, ut Israel coram filiis urbis Hai gladio capopuli sequeretur Denique protoplasti culpam totus usque hodie luit mundus, et unius inobedientia proscripsit universos. Haec te, frater, oportuit attendere, et de contemptu obedientiae vereri judicium, si de reverentia praemium non curasti. Scio-quidem, scio, te abusum patientia mea, et juxta comicum, lenitatem meam male multa te docuisse. Verum patientiae meae et lenitatis meae locus fuit et tempus, quas praeire oportuit inobedientiae ultionem. Exemplo siquidem docemur et verbo, non statim poenas excessibus irrogandas. Noluit Dominus in principio exuberantis malitiae humanum genus aquis delere diluvii; sed centum viginti annos praefigens eis ad poenitentiam, tanto generalius iniquitates eorum ultus es
Abbreviated transcription (Latin):
ritano oleũ priꝰ infudi. demde
sorie cõpunctionis. uulnꝰ mobe¬
dientie sanaret᷑. qd̾ curari pat̃¬
ne admonitionis oleo ñ potuit.
epłas qͣs gͣues dicis ad te dedi.
Ne mͥ: qui tandui eas dare di¬
Ue illis qͥ ponunt priliullos
sub om̃i cubito hoĩum: ꝯfaciũt
cer uicalia ad capiendas a:̃as.
st̃ in altũ defixi. Porro dũ blã¬
dis & lenib u̾bis. qb te tͥ redd̾em
usus ẽ heli: cũ dic̃et Non bona

Expanded text:
infudi, dehinc soriae correctionis vulnus inobedientiae curaretur, quod curari patae commotionis oleo non potuit, epistolas, quas graves dicis, ad te dedi. Vae mihi, qui tandiu eas dare diVae illis qui ponunt pulvillos sub omni cubito hominum, et faciunt cervicalia ad capiendas animas!s te in altum confixi. Porro dum blandis et lenibus verbis, quibus te tibi redderem, usus est Heli, cum diceret: Non est bona
Abbreviated transcription (Latin):
ut audiat hoc eccła. Absit ut re¬
uelẽ pudenda fr̃is mei. Confundor
enp̃ qͥtiens ꝓximꝰ qd̃ ei ad confu¬
sionẽ ceclit oꝑat᷑. Si qͥdẽ cit ꝑfe¬
ctũ p̃sul de sua erubescit offeu¬
sa: nͥ ad offensã erubescat abie

Expanded text:
ut audiat hoc Ecclesia! Absit ut revelem pudenda fratris mei! Confundor enim quoties proximus quod ei ad confusionem cedit operatur. Siquidem citra profectum praesul de sua erubescat offensa, nisi ad offensam erubesca
Abbreviated transcription (Latin):
licitudine custidienda sit ꝙ in
molestiis fortitudo: ꝯ tẽꝑantia
mundi contẽptꝰ eget: quoꝵ si de¬
sit alterutrũ. qͥcquid ꝑ prudñ¬
tiã eligit᷑ inanescit. Falleris au¬
tẽ si tͥa hec adepta. tutũ iam pu¬
tas ꝓpositũ tuũ: si naiugans
in hoc magno mari & spacioso.
portũ credis te attigisse. Restat
enĩ humilitas. qͣm ut repositũ
accipias biauiũ: reliqͥs necesse
ẽ ad ningi. Humilitate cursus
ille consũmat᷑. quo de erũpniᷤ
ad uxã transit᷑ sufficientiam.
de luteis domib ad celestesas¬
cendit᷑ mansiones: de incolatu
ad patͥam remeat᷑. Si nescis qͥs
iste cursꝰ sit. augͣtinũ lege. his
ad macedonũ scͥbentẽ uerbis.
uirtꝰ in hãc uita nicħ aliud
ẽ: ꝙͣ dilig̾e qd̾ diligendũ est.
Nullis inde au̾ti molestiis: forti

Expanded text:
 in molestiis fortitudo, et temperantia mundi contemptus eget, quorum si desit alterum, quidquid per prudentiam eligitur, inanescit. Falleris autem si talia haec adepta, tutum jam putas propositum tuum; si navigans in hoc magno mari et spatioso, portum te credis attigisse. Restat enim humilitas, quam ut repositum accipias bravium, reliquis necesse est adjungi. Humilitate cursus ille consummatur, quo de aerumnis ad veram transitur sufficientiam, de luteis domibus ad coelestes ascenditur mansiones, de incolatu ad patriam remeatur. Si nescis quis iste cursus sit, Augustinum lege, his ad Macedonium scribentem verbis: « Virtus in hac vita nihil aliud est quam diligere quod diligendum est; nullis inde
Abbreviated transcription (Latin):
debiusti. Uerũ nec sic aliquando
eiugilasti: nec suscitat᷑ es ad explẽ¬
dum tue ꝓfessionis officiũ. Lege¬
ras tn qͣntum sit obeclientie bo¬
nũ: qd̾ apud dm̃ sacͥficiis p̃fert᷑
ꝙ uotis. leg̾̃as qd̾ nolle adqͥescere
samuel: idolatriã appellet. Sed
neq hoc elapsũ tͥ credo. qd̃ electꝰ
a dño saul. inobedientie piacło.
& eiꝰ gr̃am: & regni soliũ amisit.
leo missus a dño ꝑcussisse memo¬
rat᷑. Scͥpta st̃ autẽ hec ad correp
nulla iurtꝰ ẽ: que contẽpta di¬
stritiꝰ a dño puniat᷑. Non enĩ¬
lisq ad innocentes ꝑtingit re
sic dicentẽ. Aĩa que peccau̾it
.p.ĩ.f. Inobedientia uͦ plerũq
reis innoxios miscuit: ꝙfacti
ft̃ in pena similes. dissimiles
in culpa. Preceꝑat enĩ lex. ut

Expanded text:
debuisti. Verum, nec sic aliquando evigilasti, nec suscitatus es ad explendum tuae professionis officium. Legeras tamen quantum sit obedientiae bonum, quod apud Deum sacrificiis praefertur et votis. Legeras quod nolle acquiescere, Samuel idololatriam appellet . Sed neque hoc elapsum tibi credo, quod electus a Domino Saul inobedientiae piaculo, et ejus gratiam, et regni solium amisit. leo missus a Domino percussisse memoratur. Scripta sunt haec ad correptnulla virtus est, quae contempta districtius a Domino puniatur. Non enim ad innocentes usque pertingit relsic dicentem: Anima quae peccaverit, i . Inobedientia vero plerumque reis innoxios miscuit, et facti sunt in poena similes, dissimiles in culpa. Praeceperat lex, ut
Abbreviated transcription (Latin):
excessu eodẽ. clauis epłe p̃sentis
confortamini: qͦs in altũ confiros.
ex ulcerib elicere putredinem.
pauci ignorant. Si qͥd in ea pa¬
trẽ exuens indui pontificẽ. blan¬
dicias inerepationib incitaui.
ꝓ lenib asꝑa sũ minatꝰ. ut si con¬
tẽpnis tͥ me ꝓximũ effici: ego ip¬
se mͥ ꝓximꝰ efficiar. Surge qui
penitentiã. cito ueniet qͥ moue¬
forsitan longioris epłe tecdeta¬
nimã tuã. et ea qͥb parere re¬
fugis: legere fastidit. Scio qͥd̾
scio: qr timoratꝰ animꝰ. ꝙ correp¬
tionis parsimoniã suscipit. &

Expanded text:
excessu, clavis epistolam praesentem confixi, quos in altum confixos ex ulceribus elicere putredinem pauci ignorant. Siquidem in ea patrem exuens, indui pontificem, blanditias 107 increpationibus mutavi, pro lenibus aspera sum minitatus, ut si contemnis tibi me proximum effici, ego ipse mihi proximus efficiar. Surge ergopoenitentiam, cito veniet, qui moveForsitan longioris epistolae taedet animam tuam, et ea quibus parere refugis, legere fastidis. Scio quidem, scio, quia timoratus animus et correctionis parcimoniam suscipit,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ se nouit suꝑatum: sic un¬
u̾sos eadẽ sola credit posse su¬
tatẽ memin̾is: sciens nicħ esse
qͦ głosiꝰ de sathana tͥumphetͣ.
Ilũ iacłis. scutũ humilitatis
oppone: qd si ip̃e inuen̾itimpe¬
netrabile confundet᷑. & te ꝑsequi
desistet. Unde & beda suꝑ lucã
ait. Consũpta om̃i tẽptatione xͥ:
diabolꝰ recessit ab illo usq ad̃
tempꝰ. Uides ip̃m diabolũ in stu¬

Expanded text:
sicut se novit superatum, sic unsicut se novit superatum, sic universos eadem sola credit posse suecti memineris, sciens nihil esse quo gloriosius de Satana triumphetur. Illius jaculis scutum humilitatis oppone, quod si ipse invenerit impenetrabile, confundetur, et te persequi desistet. Unde et Beda super Lucam ait: Consummata omni tentatione Christi, diabolus recessit ab illo usque ad temp
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. & eiꝰ excubiis accessũ suꝑ¬
bie amoueri. qͦ ribi ip̃a subsiff̃
ñ potuit: egre sustinet aliqͣm
ꝑuenire. Ea siqͥdẽ orta signacło
similitudinis di: in inferiores
par tes t̾re de celesti sublimitate
eẽ similẽ creatori. Uerũ qͣnto
fuit conditione sublimior: tan¬
to factꝰ ẽ potentia inferior & gła.¬
inferos autẽ nulli qd m̾̃itis ẽ
adeptꝰ. ad inferos enĩ qͥ eũ spon¬
te secunt᷑ multi st̃: eo qd̃ płes
multimodis tẽptationib ip̃e
tͣhit. In illos autẽ quoꝵ facies
ẽ spectantis ad ciuitatẽ. de qͣ
ip̃e non rediturꝰ exiuit: tan¬
ta urit᷑ inuidia. ut ei parũ
sit illis inflixisse mortẽ. qua
corpꝰ non aĩa morit᷑: nͥ infli¬
gat & illã qͣ corpꝰ & aĩa mori¬
unt᷑. Hinc ẽ qd̾ eis ñquam ces¬
sat adu̾sari. totꝰ in hoc ut cũ
uxore loth ad sulphur & ignẽ
sodome respiciant. tunicã ioseph
ñ attendant: & hostiã caude
ĩmolare desistant. Porro suꝑ
oĩa elatione pugnat. qͣ sola

Expanded text:
 ejus excubiis 9 accessum superbiae amoveri, quae ubi ipsa subsistere non potuit, aegre sustinet aliquem pervenire. Ea siquidem orta signaculo similitudinis Dei, in inferiores partes terrae de coelesti sublimitate esse similem Creatori. Verum quanto fuit conditione sublimior, tanto factus est potentia inferior et ginferos autem nulli quos meritis est adeptus. Ad inferos enim qui eum sponte sequuntur, multi sunt, eo quod plures multimodis tentationibus ipse trahit. In illos autem, quorum facies est spectantis ad civitatem de qua ipse non rediturus exivit, tanta uritur invidia, ut ei parum sit illis inflixisse mortem, qua corpus, non anima, moritur, nisi infligat et illam qua corpus et anima moriuntur. Hinc est quod eis nunquam cessat adversari, totus in hoc, ut cum uxore Lot ad sulphur et ignem Sodomae respiciant, tunicam Joseph non attendant, et hostiae caudam immolare desistant. Porro super omnia elatione pugnat, qua sola
Abbreviated transcription (Latin):
nauicłam & retia dimiserant.
obtułat holocaustũ. iam telo¬
neariũ maths deposuerat: ã
cet̾i dix̾ant apłi. Dñe ecce nos
reliqͥmꝰ oĩa. ꝙ secuti sumꝰ te. qͥd
gͦ erit nob̾: Attende cur ad hu¬
militatẽ inuitant᷑ carnis hostes
&mundi. Attende qͦ egebant.
ad ꝑfectionis plenitudinẽ iam
secuti xp̃m: relictis om̃il p̃ter
xp̃m. Magnꝰ thesaurꝰ: magna
eget custodia. Fur enĩ sollicitꝰ
ẽ ut esfodiat. ut furet᷑. ut tͣdu¬
cat. Erat apłis p̃ciosus & inesti¬
mabilis thesauiꝰ. ip̃a redẽptio¬
nis gr̃a: ꝙ diuinũ eiꝰ colloquiũ.

Expanded text:
naviculam et retia dimiserant. obtulerat holocaustum. Jam telonearium Matthaeus deposuerat. Jam caeteri dixerant apostoli: Domine, ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te: quid ergo erit nobis? Attende cur ad humilitatem invitantur carnis hostes et mundi. Attende quo egebant ad perfectionis plenitudinem, jam secuti Christum, relictis omnibus prm. Magnus thesaurus, magna eget custodia; fur enim sollicitus est ut effodiat, ut furetur, ut traducat. Erat apostolis pretiosus et inaestimabilis thesaurus, ipsa redemptionis gratia et divinum ejus colloquium.
Abbreviated transcription (Latin):
cenderunt troacdem: et uisio ꝑ
noctem paulo ostensa est. Hir ma-¬
cedo quidam erat stans et depre¬
cans eum: ac dicens. Transiens in
macedoniam: adiuua nos. Quod
cum iudisset. statim quesiuimus
ꝓficisci in macedoniam: certi fac¬
ti quod uocasset nos deus euan¬
gelizare eis.
id sit quod scribit in epła
uester et ania. et corpus sine qͣre¬
la. in aduentu dm̃i nostri ih̃u xp̃i
sub breui sermone tractan¬
da. Supra dixerat. spiritum noli¬
te extinguere. Quod si fuerit in¬
tellectum: statin sciemus quis iste
sit spiritus. qui cum anima et cor¬
pore in cdie aduentus dĩ conser¬
uandus est. Quis enim possit credẽ.
quod instar flamine que extincta
desinit esse quod fuerat. extingua¬
tur spiritus sanctus. et sustineat
abolitionem sui qui fuit quondam
in isrł. quando ꝑ ysaiam et ieremi¬
am. et singulos ꝓphetas dicere po
bum loquitur. hec dicit spiritus
sanctus: Diuisiones autem donoꝵ
sunt. idem uero spiritus. et diuisio¬

Expanded text:
cenderunt Troadem et uisio per cenderunt Troadem et uisio per noctem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos deus euangelizare e ivester, et anima et corpus sine querela, in adventu Domini nostri Jesu Chrid breui sermone tractanda. supra dixerat: spiritum nolite extin g uere, quod si fuerit intellectum, statim sciemus, quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die aduentus domini conseruandus est. quis enim possit credere, quod instar flammae, quae extincta desinit esse, quod fuerat, extinguatur spiritus sanctus et sustineat abolitionem sui, qui fuit quondam in Israhel, quando per Esaiam et Hieremiam et singulos prophetas dicere potbum loquitur: haec dicit spiritus sanctus. diuisiones autem donorum sunt, idem uero spiritus, et diuisio
Abbreviated transcription (Latin):
esse udeatur. si nobis predicantibs
ueritatem. ali credant alii non
credant. alii uera morte morian¬
tur. alii uuiant ea uita qua di¬
cit: ego sum uita. Nisi enim nos
locuti essemus. nec incredulos
mors. nec credentes uta sequeret᷑.
quia difficile dignis preco uirt¬
tum xp̃i inuieniri potest: qui in
aununtiandis illis non suam s eiꝰ
gloriam querat. quem predicat.
In eo autem quod negat non se ẽ
sicut multos qui uenditent ũbũ
dei. ostendit esse quam plurunos.
qui questum putant esse pietatẽ.
et turpis lucri gratia ommia faci¬
unt: qui deuorant cdomos iuduaꝵ.
se autem ex sinceritate quasi missũ
causa predicationis dei triumphus
sit xp̃i: eisq sit gloria. Et notandũ
quod mysterium trinitatis: in huꝰ
capituli fine monstretur. Ex deo¬
tum.s enim in spiritu sancto. coram deo
patre in xp̃o loquiniur: Ad comꝑ¬
bandum autem quod de troade
ꝑrexit macedoniam: de actil apo
stoloꝵ ponam testimonium. Cum
autem ꝑtransissent in asiam des¬

Expanded text:
esse uideatur, si nobis praedicantibus ueritatem alii credant, alii non credant, alii uera morte moriantur, alii uiuant ea uita, quae dicit: ego sum uita. nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors nec credentes uita sequeretur, quia difficile dignus praeco uirtutum Christi inueniri potest, qui in adnuntiandis illis non suam, sed eius quaerat gloriam, quem praedicat. in eo autem, quod negat non se esse sicut multos, qui uenditent uerbum dei, ostendit esse quam plurimos, qui quaestum putant esse pietatem et turpis lucri gratia omnia faciunt, qui deuorant domos uiduarum, se autem ex sinceritate quasi missum causa praedicationis dei triumphus Christi eiusque sit gloria. et notandum, quod mysterium trinitatis in huius capituli fine monstretur: ex deo enim — in spiritu sancto - coram deo — patre — in Christo loquimur. ad conprobandum autem, quod de Troade perrexit Macedoniam, de apostolorum Actibus ponam testimonium: cum autem pertransissent Mysiam, des
Abbreviated transcription (Latin):
ex anima tantum et corpe sub¬
sistere hominem disserentes. sp̃m
in eo tercrum non substaciam ue¬
lint intelligi s efficientiam. p̃er
quam et mens in nobis et sensus.
et cogitatio et animus appellant᷑:
et utiq non sunt tot substantie.
quot nomina. Eumq illud eis
oppositum fuerit benedicite sp̃c
et anime iustoꝵ dñm. scripturã
non recipiunt: diceites eam in
hebraico non habeu. Nos autem
in presenti loco ut sppradiximus
spiritum qui cum anima et corꝑe
integer conseruatur. non sub̾am
spiritus sancti que non potest
interire. s gratias eius donationes¬
q accipimus: que nostra uel uir¬
tute uel uicio et accenduntur et
extinguntur in nobis bonis.

Expanded text:
ex anima tantum et corpore subex anima tantum et corpore subsistere hominem disserentes spiritum in eo tertium, non substantiam uelint intellegi, sed efficientiam, per quam et mens in nobis et sensus et cogitatio et animus appellatur, et utique non sunt tot substantiae, quot nomina. cumque illud eis\' oppositum fuerit: benedicite, spiritus et animae iustorum, dominum, scripturam non recipiunt dicentes eam in Hebraico non haberi. nos autem in praesenti loco, ut supra diximus, spiritum, qui cum anima et corpore integer conseruatur, non substantiam spiritus sancti, quae non potest interire, sed gratias eius donationesque accipimus, quae nostra uel uirtute uel uitio et accenduntur et extinguntur in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam spiritualem. In hy¬
storia eoꝵ que scripta sunt ordo
seruatur. in tropologia de litte¬
ra ad maioꝵ consurgimus. et qͥc¬
quid in priori populo carnaliter
sactum est. uixta moralem inter¬
pretamur locum. et ad anime
ne sre emolumenta conuertimꝰ.
inͦ spirituali theoria ad sublimi¬
ora transimus. terrena dimittimꝰ.
de futuroꝵ beatitudine et celesti¬
b disputamus: ut presentis uite
meditatio umbra sit future bea¬
titudinis. quos tales xp̃c inuene¬
rit. ut et corpore et anura et sp̃u
integri conseruentur: et ꝑfectam
habeant triplicis in se saentie ue¬
ritatem: hos sua pace sanctificabit.
et faciet esse ꝑfectos. Multi simpli¬
citer hunc locum de iesurrectiõe
intelligunt: ut et spiritus et aui¬
ma et corpus. in aduentu dñi in¬
tegra conseruentur. Alii ex hoc lo¬
co. triplicem in homine uolunt
affirmare substantiam. Spiritus
quo sentimus. anime qua uiuimꝰ.
corpous quo incedimus. Sunt qͥ

Expanded text:
intellegentiam spiritalem. in hiintellegentiam spiritalem. in historia eorum, quae scripta sunt, ordo seruatur; in tropologia de littera ad maiora consurgimus et, quicquid in priori populo carnaliter factum est, iuxta moralem interpretamur locum et ad animae nostrae emolumenta conuertimus; in spiritali θεωϩία ad sublimiora transimus, terrena dimittimus, de futurorum beatitudine et caelestibus disputamus, ut praesentis uitae meditatio umbra sit futurae beatitudinis. quos tales Christus inuenerit, ut et corpore et anima et spiritu integri conseruentur et perfectam habeant triplicis in se scientiae ueritatem, hos sua pace sanctificabit et faciet esse perfectos. multi simpliciter hunc locum de resurrectione intellegunt, ut et spiritus et anima et corpus in aduentu domini integra conseruentur. alii ex hoc loco triplicem in homine uolunt adfirmare substantiam: spiritus, quo sentimus, animae, qua uiuimus, corporis, quo incedimus. sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
augmentum in administiationem
xp̃i. hoc corpus eccłe est. Et quicũq
huius corporis tenuerit caput. et ce¬
tera membra seruauerit: habebit
integrum corpus. quantum poteft
reciꝑe humana natua. Iuxta huns
modum. et anime integritas conses¬
uanda est: que dicere potest. bñor
anima mea dnm̃. qui sanat omines
infirmitates tuas. Et de qua scriptũ
est. Misit uerbum suum et sanant
eos. Spiritus quoq in nobis integer
conseruatur. quando non erramus
in spiritualib. s uuimus in spiritu
adquiescimus spiritui. et oꝑa carnis
mortificamus in spiritu: afferunus¬
ꝙ omnes fructus eius. caritatem. gau¬
dium. par. et cetera. Aliter precipit᷑
nobis salomone dicente. Lu autem des¬
cribe ea tripliciter in consilio et con¬
scientia: ut respondeas uerba uertta¬
tis. his qui ꝓponunt tibi. T̃riplex in
corde nostro descriptio et regula
scripturarum est: prima ut intel¬
ligamus eam iuxta hystoriam. ui.
iuxta tropologiam. terga nixta

Expanded text:
augmentum in administrationem augmentum in administrationem Christi. hoc corpus ecclesia est et, quicumque huius corporis tenuerit caput et cetera membra seruauerit, habebit integrum corpus, quantum potest recipere humana natura. iuxta hunc modum et animae integritas conseruanda est, quae dicere potest: benedic, anima mea, dominum, qui sanat omnes infirmitates tuas, et de qua scriptum est: misit uerbum suum et \' sanauit eos. spiritus quoque in nobis integer conseruatur, quando non erramus in spiritalibus, sed uiuimus spiritu, adqumortificamus spiritu, afferimusque omnes fructus ejus, caritatem, gaudium, pacem, et caetera. Aliter. Praecipitur nobis, Salomone dicente: Tu autem describe ea tripliciter in consilio et scientia, ut respondeas uerba ueritatis his, qui proponunt tibi. triplex in corde nostro descriptio et regula scripturarum est: prima, ut intellegamus eas iuxta historiam, secunda iuxta tropologiam, tertia iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
cit utraq unum. qui et in abo lo¬
co pax dei dicitur. suꝑaus omnem
sensum: que custodit corda cogita¬
tionesq sanctoꝵ. Qui autem sane¬
tificatur siue ꝑfectus in omnil ẽt
in hoc et spiritus et amima et corpꝰ
in die dñi conseruatur. Corpis. si
singuloꝵ membroꝵ utatur officus.
uerbigratia. si oꝑetur manus. pes
ambulet. oculus uideat. auris au¬
diat. dentes cỹbos molaut. stomac̾
concoquat. aluus digerat: ant si
nulla membroꝵ parte truncatum
est. Et hoc quisquam potest credere
apostolum ꝓ crelentil deprecari.
ut in die iudiciĩ integrum ommũ
xp̃c corpus inueniat. cum omnia
ecepora aut morte dissoluta sint.
aut᷑ si ut quisom uolunt repta fue¬
rint adhuc spirantia. habeant clebns¬
Axp̃i nomine uel oculos effossos. uł
amputatas aures. uel abscisas manꝰ
habeant: Ergo integrum corpis est
de quo diximul in alia questione: e
non tenens caput e quo omne cor
conexum atq compactum. accipre

Expanded text:
cit utraque unum, qui et in alio locit utraque unum, qui et in alio loco pax dei dicitur superans omnem sensum, quae custodit corda cogitationesque sanctorum. qui autem sanctificatur siue perfectus in omnibus est, in hoc et spiritus et anima et corpus in die domini conseruatur. corpus, si singulorum membrorum utatur officiis, uerbi gratia, si operetur manus, pes ambulet, oculus uideat, auris. audiat, dentes cibos molant, stomachus concoquat, aluus digerat aut si nulla membrorum parte truncatum est: et hoc quisquam potest credere, apostolum pro credentibus deprecari, ut in die iudicii integrum omnium Christus corpus inueniat, cum omnium corpora aut morte dissoluta sint aut, si, ut quidam uolunt, reperta fuerint adhuc spirantia, habeant debili pro Christi nomine uel oculos effossos uel amputatas nares uel abscisas manus habeant? ergo integrum corpus est, de quo diximus in alia quaestione, et non tenens caput, ex quo omne corpus conexum atque conpactum accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus. ad id quod expedit. alii ꝑ
spiritum datur sermo sapientie.
alii sermo scientie secundum eundẽ
spiritum. alii fides in eodem sp̃u.
alii oꝑatio iurtutum. alii gratia
sanitatum in uno spiritu. alii ꝓ¬
phetia: alii discretio spirituum.
Omnia autem hec oꝑatur umis
atq idem spiritus: diuidens singu¬
lis ꝓut uult.: De hoc spiritu ne a
se auferretur: rogabat daiud di¬
cens. Spiritum sanctum tuum ne
anferas a me. Qui quando aufert.
non in sub̾a sui: s ei a quo aufert᷑
extinguitur. Ego puto unum alq
idem significare. spiritum nolite ex¬
tinguere: et quod in alio loco sc̃¬
bit. spiritu feruentes. In quo
enim feruor spiritus. multipli¬
cata iniquitate et caritatis fra¬
gore non tepeseit: in hoc spirit᷑¬
nequaquam extinguitur. Deus
igit᷑ pacis sauctificet uos ꝑ oĩa.
uel in omnib siue plenos atq
ꝑfectos. Hoc enim magis õloth̃e¬
leis sonat. Deus autem appellatu
ꝑacis. quia ꝑ xp̃m ei reconciliati
sumus. qui est pax nostra. qui fe¬

Expanded text:
 ad id quod expedit. Alii per Spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum: alii fides in eodem Spiritu, alii operatio virtutum, alii gratia sanitatum in uno spiritu, alii Prophetia, alii discretio spirituum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . De hoc Spiritu, ne a se auferretur, rogabat David, dicens: Spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Qui quando aufertur, non substantia sui, sed ei a quo aufertur, extinguitur. Ego puto unum atque idem significare, Spiritum nolite extinguere , et quod in alio loco scribit: Spiritu ferventes . In quo enim fervor spiritus, multiplicata iniquitate, et caritatis frigore, non tepesnequaquam extinguitur. deus igitur pacis sanctificet uos per omnia uel in omnibus siue plenos atque perfectos; hoc enim magis ὁλοτελει̃ς sonat. deus autem appellatur pacis, quia per Christum ei reconciliati sumus, qui est pax nostra, qui fe
Abbreviated transcription (Latin):
amittere. credentib uita est icre¬
dulis mors. Mors autem non ista
communis. qua cum bestiis morĩ
et nunentis. s illa de qua scriptum
est: anima que peccauerit ipsa mo¬
rietur. Ergo uita non hec arbitten¬
da est. qua spiramus et mcedimtis.
et huc illucq
diseur rimus
s illa de qua
dauid loqͥt᷑
et non mor¬
tuoꝵ: et uita nostra abscondita ẽ
cum xp̃o in deo. Cum autem xp̃ce
apparuerit uita nostra: tunc et
nos cum illo apparebimus in gła
Nec uobis inquit o coriithũ pari

Expanded text:
amittere, credentibus uita est, increamittere, credentibus uita est, incredulis mors. mors autem non ista communis, qua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquituet non mortuorum et uita nostra abscondita est cum Christo in deo; cum autem Christus apparuerit, uita nostra, tunc et nos cum illo apparebimus in gloria. nec uobis. inquit, 0 Corinthii, par
Abbreviated transcription (Latin):
foͥriam.toiuxta morem suum qͥoquid
alius obicere potest: antequam obi¬
ciatur edisserit. Et est sensus. Nomi¬
nis xp̃i in omni loco bonus odor su¬
mus deo: et predicationis nostre lon¬
ge lateq spirat flagrantia.Sy qi
homines suo arbitrio derelictisint
neq enim bonum necessitate faci¬
unt. s uoluntate: ut crederttes coronã
accipiant. increduli supplicis manci¬
pentur ⁊ ideo odor noster qui ꝑse bo¬
nus est. uirtute eoꝵ et nuicio qui
suscipiunt siue non suscipiunt.
in uitam transit aut mortem. ite
qui crediderint salui fiant: qui¬
uero non crediderint pereant.
Nec hoc mirandum muandum
de apostolo: cum etiam de dño
legerumus. Ecce hic positus est in
runam et resurrectionem mul¬
toꝵ. et in signum cui contradicit᷑.
solis ꝙ radios tam muncda loca ge¬
cipiant quam immunda: et sie in
florib quomodo in stercore luceats.
nec tamen solis radii polluunt.
Sic et xp̃i bonus odor. qui nunqͣm
nutari potest. nec suam naturam

Expanded text:
cpOQav et iuxta morem suum, quicquid cpOQav et iuxta morem suum, quicquid alius obicere potest, antequam obiciatur, edisserit. et est sensus: nominis Christi in omni loco bonus odor sumus deo et praedicationis nostrae longe lateque spirat flagrantia. sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt - neque enim bonum necessitate faciunt, sed uoluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur —, ideo odor noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam transit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de apostolo, cum etiam de domino legerimus: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios tam munda loca excipiant quam inmunda et sic in floribus quomodo in stercore luceant nec tamen solis radii polluantur. sic et Christi bonus odor, qui numquam mutari potest nec suam naturam
Abbreviated transcription (Latin):
mus non ibi reꝑtum: s post tribu¬
lationes et ꝑsecutiones apostoli suꝑ¬
uenisse. Prius ergo quam ueniret
tẏtus. multa ꝑpessus agit gratias om¬
nipotenti deo. in xp̃o iłni quem geu¬
tib predicabat: quod digniun se
elegerit in quo ageret triumphũ
filũ sui. Eriumphus dei est passio.¬
Passio martyrum ꝓ xp̃i nomine cru¬
oris effusio: et inter tormenta leticia.
Cum enim quis uiderit tanta ꝑse¬
uerantia stare martyres atq torque¬
xi. et in suis cruciatib gloriari. o¬
dor noticie dei disseminatur in gen¬
tes. et subit tacita cogitatio. quod
nisi uerum esset euangelium: nun¬
quam sanguine defenderetur. Neq
enim delicata et diuitiis studens.
ac secura confessio est. s in carcerily.
in plagis. in ꝑsecutionib. in fame.
et nuditate. et sitiͥ hic triumphus
dei est: apostoloꝵq uicloria. S po¬
terat audiens respondere. Quomodo
ergo non omnes crediderunt: prnis
ergo quam interroges soluit antipo¬

Expanded text:
mus non ibi repertum, sed post tribumus non ibi repertum, sed post tribulationes et persecutiones apostoli superuenisse. prius ergo, quam ueniret Titus, multa perpessus agit gratias omnipotenti deo in Christo Iesu, quem gentibus praedicabat, quod dignum se elegerit, in quo egerit triumphum filii sui. tnumphus dei est passio martyrum, pro Christi nomine cruoris effusio et inter tormenta laetitia. cum enim quis uiderit tanta perseuerantia stare martyres atque torqueri et in suis cruciatibus gloriari, odor notitiae dei disseminatur in gentes et subit tacita cogitatio, quod, nisi uerum esset euangelium, numquam sanguine defenderetur. neque enim delicata et diuitiis studens ac secura confessio est, sed in carceribus, in plagis, in persecutionibus, in fame et nuditate et siti. hic triumphus est dei apostolorumque uictoria. sed poterat audiens respondere: \'quomodo ergo non omnes crediderunt?\' prius ergo, quam interroget, soluit avdvno
Abbreviated transcription (Latin):
quia predicotionis sue in p̃sen¬
tiarum fistulam organumꝙ. ꝑ
quod xp̃o caneret. non inuen̾at.
Prexitq in macedoniam a papho.¬
apparuerat enim ei iuir maceclo
dicens. transiens ad iuua nos: ut
ibi mueniret tẏtum et iusitaret
fratres. uel ꝑsecutionib ꝓbaret᷑.
hoc est enim quod dicit. Deo autẽ
de nobis. siue triumphum suum
agit ꝑ nos. qui in alio loco dixerat:
spectaculum factisuimus mundo.
et angelis et hominib. Deniq nar¬
rat in consequentil. Nam cum
uenissemus macedoniani. nullam
requiem habuit caro nostia. s om¬
nem tribulationem passi: foris pug¬
ne. intus timores. S qui consolatur
humiles. consolatus est nos deus: in
aduentu tyti. Non solum in aduen¬
tu autem huis: s etiam in solatio.
Prgo ꝓpterea ualefaciens troianis.
siue troadensib ꝓfectus est macedo¬
niam. ut inueniret ibi tytum. et
haberet interpretationis euan¬
geliiq solatium. quem intelligi¬

Expanded text:
quia praedicationis suae in praesenquia praedicationis suae in praesentiarum fistulam, organumque per quod Christo caneret, non invenerat: perrexitque in Macedoniam, apapparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem passi. foris pugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterea ualefaciens Troianis siue Troadensibus profectus est Macedoniam, ut inueniret ibi Titum et haberet interpretationis euangeliique solacium, quem intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
ita soluit. Isrł in scripturis sanctis
dupliciter uppellatir: et in du¬
os duuditur filios. In u. lnum
qui ruxta carnem est: et in al¬
terum qui iuxta reꝓmis sionem
et spiritum. Abraham duos
habtut filios: ysmahe .ł. et ysaac.
Ismahel qui scd̃m carnem na¬
tus est: heredita: tem patris non
accepit. Isaac qui de repmissiõe
generatus ex sara est:semen dei
appellatur. Scriptum est enim.
In ysaac uocabitur tibi semen.
id est non qui filii carnis. hi filii
dei. s qui filũ sunt reꝓmissionis.
isti estimantur in semine: et hoc
non solum in ysmahel et ysãac
accidisse conumcnniis. s etiam
in duob rebecce filiis esau et ia¬
cob. quoꝵ alter abiectus. alter
electus est. Et hoc totum dieit ut
in duob priorib fratrib yfmahel
et esau: populum udeoꝵ abiectũ
discrepant. stru¬
turaq uer¬
boꝵ. Ex quo
intelligimꝰ
ꝓ necessitate
rerum: di¬
uersis eum u¬
sum inter¬
pretib. Ergo &
paulus apostolus contristatur:

Expanded text:
ita soluit: Israhel in scripturis sanctis ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliciter appellatur et in duos diuiditur filios: in unum, qui iuxta carnem est, et in alterum, qui iuxta repromissionem et spiritum. Abraham duos habuit filios, Ismahel et Isaac. Ismahel, qui secundum carnem natus est, hereditatem patris non accepit; Isaac, qui de repromissione generatus est ex Sarra, semen dei appellatur. scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi semen, id est: non, qui 25 filii carnis, hi filii dei, sed, qui filii sunt repromissionis, isti aestimantur in semine. et hoc non solum in Ismahel et Isaac accidisse conuincimus, sed etiam in duobus Rebeccae filiis, Esau et Iacob, quorum alter abiectus, alter electus est. et hoc totum dicit, ut in prioribus fratribus, Ismahel et Esau, populum Iudaeorum abiectum discrepant, structuraque verborum. Ex quo intelligimus, pro necessitate rerum, diversis eum usum interpretibus. Ergo et Paulus Apostolus contristatur:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare iusticiam. basilidis et ma¬
nichei heresim defendere: et hi¬
beras nenias egyptiaq portenta
sectari. Dicanius igitur ut possu¬
mus: et apostolice uoluntatis se¬
quentes uestigia. ne puncto qui¬
lem ut dicitur. atq ruigue trans¬
uerso. ab illius sententiis recedamꝰ.
fleuerat supra. et dolori suo et o¬
scientie testem inuocauerat sp̃m
sanctum. quod fratres sui et cog¬
nati sectindum carnem. id est is¬
raelite dei filium non recepissent.
quoꝵ fuit adoptio et gloria. et te¬
stamenta. et legislatio. et cultura.
et ꝓmissio. ex quib etiam ipse xp̃e
seciuidum carnem de maria gene¬
ratus est iurgine: et tam contiuo
cordis dolore tor quetur. ut ipse
optet anathema esse a xp̃o.i solus
perire: ne omne ilpłiticum genꝰ
pereat. Et quia hos dixerat: sta¬
tim uenientem eregione preuidit
questionem. Quid ergo dicis: Om.¬
nes qui ex isrł sunt pierunt: Et
quomodo tu ipse et ceteri aposteli.
et infinita iudaiei popuili multitu

Expanded text:
probare iustitiam, Basilidis et Maprobare iustitiam, Basilidis et Manichei heresim defendere et Hiberas nenias Aegyptiaque portenta sectari. dicamus igitur, ut possumus, et apostolicae uoluntatis sequentes uestigia ne puncto quidem, ut dicitur, atque ungue transuerso ab illius sententiis recedamus. fleuerat supra et dolori suo et conscientiae testem inuocauerat spiritum sanctum, quod fratres sui et cognati secundum carnem, id est Israhelitae, dei filium non recepissent, quorum fuit adoptio et gloria et testamenta et legislatio et cultura et promissio, ex quibus etiam ipse Christus secundum carnem de Maria generatus est uirgine, et tam continuo cordis dolore torquetur, ut ipse optet anathema esse a Christo, id est solus perire, ne omne Israheliticum genus pereat. et quia hoc dixerat, statim uenientem e regione praeuidet quaestionem:\' quid ergo dicis? omnes, qui ex Israhel sunt, perierunt ? et quomodo tu ipse et ceteri apostoli et infinita Iudaici populi multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ad romanos epistola inter¬
pretatione indiget. et tantis obs¬
curitatib inuoluta est: ut in
intelligenda ea. spiritus sancti in¬
digeantus auxilio. qui ꝑ apłos
hec ipsa clictauit. S precipue lo¬
cus hic. in quo quidam uolentes
dei seruare iusticiam. ex precedenti¬
b causis dicunt electum in utero
rebecce iacob. et abiectum esau. si¬
cut et ieremias et baptista iohes
eliguntur in utero: et ipse apłs¬
paulus predestinatur i euangłio.
antequam nascatur. Nobis autem
nichil placet. nisi quod eccłasticum
est. et publice in eccłas dicere non
timemus: ne iuxta pẏthagoram.
et platonem. et discipulos eorum.
qui sub nomine xp̃iano introdu¬
cunt dogia gentilium. dicamus
animas lapsas esse de celo. et ꝓ
diuersitate meritoꝵ: in his uel
illis corporib penas antiquorum
luere peccatoꝵ. Multoq melius
est. simpliciter imꝑitiam confite¬
ri. et inter cetera que nescimus.
etiam hiuus loci obscuritatem es¬
fugere. quam dum uolumus dei

Expanded text:
ad Romanos epistula interpretatione indiget et tantis obscuritatibus inuoluta est, ut in intellegenda ea spiritus sancti indigeamus auxilio, qui per apostolum haec ipsa dictauit; sed praecipue locus hic, in quo quidam uolentes dei seruare iustitiam ex praecedentibus causis dicunt electum in utero Rebeccae Iacob et abiectum Esau, sicut et Hieremias et Baptista Iohannes eliguntur in utero et ipse apostolus praedestinatur in euangelium, antequam nascatur. nobis autem nihil placet, nisi quod ecclesiasticum est et publice in ecclesia dicere non timemus, ne iuxta Pythagoram et Platonem et discipulos eorum, qui sub nomine Christiano introducunt dogma gentilium, dicamus animas lapsas esse de caelo et pro diuersitate meritorum in his uel illis corporibus poenas antiquorum luere peccatorum. multoque melius est simpliciter imperitiam confiteri et inter cetera, quae nescimus, etiam huius loci obscuritatem refugere quam, dum uolumus dei
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ claudas ꝙ obseres reliquiis ade.
ꝑadysũ dñi dei tui. hoc autẽ ñ
dico tanꝗͣ. mortẽ pecẽoris deside¬
rans. s ut ostendas pecc̃ori caut̾i¬
atam conscĩam suã: s ut ei cũ ꝓ¬
pħa dicas. arguã te & statuã cõntͣ
faciẽ tuã. Porro filiꝰ ille ꝑditionis.
in me. captũ retinet me. de dapifõ
comitis: factꝰ dapes diaboli. Illũ
enĩ nicħ aliud scipientẽ ꝙͣ terrã.
serpens ille comedit. qͥ uentre re¬
pit &. pectore: eui dictũ ẽ teriã co¬
medes om̃ib dieb uite tue. Terra
hec. spinas & tͥbulos gͥmniauit mͥ.
ꝓpinauit uinũ qd̾ non letificaret
cor meũ: s qd̃ mnebriauit sp̃m meũ
am̃aritudine. In amaritudine enĩ
scͥpsi tͥ. rogans ut in ea talẽ inueniã
te: qͣlem me uelles inueniri a te.
mͥ contingat aꝑiri. Ad qd̃ nͥ fallor.
cõpendiosam inueni uiã: cũ symo¬
nem urͣm ꝙ colere decreiu̾m ꝙ amare.
Usus enĩ ht. ut qͥ filiũ diligie: a

Expanded text:
nisi claudas et obseres reliquiis Adae nisi claudas et obseres reliquiis Adae paradisum Domini Dei tui. Hoc autem non dico tanquam mortem peccatoris desiderans, sed ut ostendas peccatori cauteriatam conscientiam suam; sed ut ei cum Propheta dicas: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Porro filius ille perditionis Hin me, captum retinet me; de dapifero comitis, factus dapes diaboli. Illum enim nihil aliud sapientem quam terram, serpens ille comedit, qui ventre repit et pectore, cui dictum est: Terram comedes omnibus diebus vitae tuae . Terra haec spinas et tribulos germinavit mihi, propinavit vinum quod non laetificaret cor meum, sed quod inebriavit spiritum meum amaritudine. In amaritudine enim scripsi tibi, rogans ut in ea talem inveniam te, qualem me velles inveniri a te. mihi contingat aperiri. Ad quod, ni fallor, compendiosam inveni viam, cum Simonem vestrum et colere decreverim et amare. Usus enim habet, ut qui filium diligit, a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in gladio regni lib̾aret me: ñ pe¬
teret᷑ educi gladiꝰ sac̃dotis. ꝓpt̾ me.
set̾m uides: qr iam potestas sine
causa gladiũ portat. In uagina
comedat. Nemo ẽ: qͥ cum moyse mi¬
netͣ ꝙ dicat. In ebriabo sagitas
meas sangͥne: ꝙ gladi m̃s deuorab̾
carnes. Bonũ gͦ sꝑare in dño: qͣm
sꝑare in pͥncipib. Unde sic̃ ocłi an¬
cile in manib dñe sue: ita .o.N. ad¬
ñi ds. Adhuc ille respicit. in or̃o¬
nem humiliũ: & non fꝑnit p̃cem
toꝵ. In angelis eiꝰ reposita ẽ spes
mea. collocata anchora mea. ne
mer gat᷑ ꝓcellis fragilis naiuicła:
lauicła mea. Scienti loquor. An¬
geli dm̃: pontifices eiꝰ. angl̃i dũ¬
sac̾dotes eiꝰ. Malachias enĩ ait. La¬
bia sac̾dotis custodiunt scĩam:
qr angłs dñi exercituũ ẽ. Si gͦ
illũ geris gladiũ qui apud ioħm
de ore angłi bis acutꝰ exit. hunc
& tu qd̾ absit sine causa portabis.
nͥ seces ꝙ tͣdas sathane filiũ mortiᷤ:

Expanded text:
qui in gladio regni liberaret me, non pequi in gladio regni liberaret me, non peteretur educi gladius sacerdotis propter me. Caeterum vides quia jam potestas sine causa gladium portat. In vagina s domus Domini comedat. Nemo est qui cum Moyse minetur, et dicat: Inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus devorabit carnes . Bonum ergo sperare in Domino, quam sperare in principibus . Unde: Sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita onostri Deus. Adhuc ille « Respicit in orationem humilium, et non spernit preces eorum . » In angelis ejus reposita est spes mea, collocata anchora mea 103, ne mergatur procellis fragilis navicula, navicula mea. Scienti loquor. Angeli Domini, pontifices ejus; angeli Dosacerdotes ejus. Malachias enim ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, quia angelus Domini exercituum est . Si ergo illum geris gladium, qui apud Joannem de ore angeli bis acutus exit. Hunc et tu quod absit sine causa portabis, nisi seces et tradas Satanae filium mortis;
Abbreviated transcription (Latin):
passib corꝑis. s affectu caritatis.
Uisitet ñ rerũ exhibitione: s p̃cũ.
Bene nos uisitab̾: si aĩa tua in a¬
maritudine ẽ ꝓpt̾ nos. Bñ nos uisi¬
tab̾: si ores ne relinqͣt dñs iurgã
pecẽoꝵ suꝑ nos. Bñ nos uisi tabis
tẽ xp̃m apud nos. Non gero cdocen¬
tis ꝑsonã: s querentis. Siẽ enĩ ier¬
nimꝰ ad eustochiũ ait. stultum ẽ
doce: qd̾ nou̾it ille quẽ doceas Iu
os in cena fuisse gladios hoc qͦ¬
ꝙ legis & intelligis. Unũ qd̾e perꝰ
in malchũ iubrauit: dũ malchi
tͦ fuise non legit᷑: apte ꝓfecto
ut̾q inuentꝰ est ap̃ discipłos . xͥ: qr ad¬
huc ut̃q inuenit᷑ in m̃bris corꝑis
i. Membrũ enĩ xp̃i: rex. Membrũ
i. sac̃dos. Scienti loquor. Nosti gla¬
dĩi regis. Nosti gladiũ sac̾dotis.
bladiꝰ regis: censura curie Gladiꝰ
sac̾dotis: eccłastice rigor discipline.
hos eungłistam figͣaisse legisti dicã¬
tem. Dñe: ecce gladũ duo hic. Si eẽt

Expanded text:
sibus corporis, sed affectu charitatis. Visitet, non rerum exhibitione, sed precum. Bene nos visitabis, si anima tua in amaritudine est propter nos. Bene nos visitabis, si ores ne relinquat Dominus virgam peccatorum super nos. Bene nos visitabis, equentem Christum apud nos. Non gero docentis personam, sed quaerentis. Sicut enim Hieronymus ad Eustochium ait: « Stultum est docere, quod novit ille quem doceas. » Duos in coena fuisse gladios, hoc quoque legis et intelligis. Unum quidem Petrus in Malchum vibravit, dum Malchus tus fuisse non legitue inventus est apud discipulos Christi, quia adhuc uterque invenitur in membris corporis Christi. Membrum enim Christi, rex; membrum Christi, sacerdos. Scienti loquor. Nosti gladium regis. Nosti gladium sacerdotis. Gladius regis, censura curiae; gladius sacerdotis, ecclesiasticae rigor disciplinae. Hos evangelistam figurasse legisti dicentem: Domine, ecce gladio duo hic . Si esset
Abbreviated transcription (Latin):
mea rĩni fr̃s mei. consac̃dotes mer
dñi ꝙ amici mei. Oro uos orare ꝓ
me. curã agere de me: cõpassione
ẽẽ iuxta me. Nam dẽ redẽptione
nicħ ago. Semel xp̃i sangune re¬
dẽptꝰ: meũ redimere ñ reqͥro. San¬
gius ille: redẽptio mea. Saingͥs ille:
preciũ meũ. Indignũ est ut sub p̃¬
cio redimai: cuiꝰ p̃ctum sine p̾cio ẽ.
Pret̾ea infamis ẽ redẽptio. qͣ lib̾¬
cesse ẽ enĩ ut membra seruiant: si
caput humilies sub tͥbuto. Necesse ẽ
clericũ redimi: si ep̃m censeas recdi¬
mendũ. Necesse ẽ trepidare subie¬
ctos. si iuxta comicũ ei opꝰ ẽ pat¬
no: quẽ paras defensorẽ. Ego c̃te
tanti uitã non facio: ut breuem
cdiligã ꝙ redẽptam. Malo ꝑiclitar
ale ea: ꝗͣ ꝓ ea cõmunem conculcare
uiũe: mori saltem uniuersis.

Expanded text:
mi fratres mei, consacerdotes mei, domini et amici mei. Oro vos orare pro me, curam agere de me, compassione esse juxta me. Nam de redemptione nihil ago. Semel Christi sanguine redemptus, iterum redimi non requiro. Sanguis ille redemptpretium meum. Indignum est ut sub pretio redimar, cujus pretium sine pretio est. Praeterea infamis est redemptio, qua libecesse est enim ut membra serviant, si caput humilies sub tributo. Necesse est clericum redimi, si episcopum censeas redimendum. Necesse est trepidare subjectos, si juxta comicum, ei opus est patrono, quem paras defensorem. Ego certe tanti vitam non facio, ut brevem diligam et redemptam. Malo periclitari de ea quam pro ea communem conculcare vivere, mori saltem universis.
Abbreviated transcription (Latin):
uiduitas qͥd̾e seqͣt: seqͥt᷑ etiã comu¬
galitas. Cet̾m ñ qͦcũq ierit: s iuga¬
litas eũ seqͥt᷑ uł iuduitas. utiaq
ꝙenĩ ceteraꝵ uͥtutũ tͣmite seqͥ pot̃
agnũ: qm potest imitari xp̃m ꝑ uͥ¬

Expanded text:
viduitas quidem sequitur, sequitur etiam conjuviduitas quidem sequitur, sequitur etiam conjugalitas. Caeterum non quocunque ierit conjugalitas eum sequitur, vel viduitas. Utraque enim, caeterarum virtutum tramite, sequi potest Agnum, quoniam potest imitari Christu