comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A chate. gemina reꝑta pͥmum insicilia uix¬
ta flumen eiusdem nomĩs. postea pluri¬
mis interris. est autem nigra. hñs in me¬
dio cirtulos nigros. ⁊ albos iunctos. ⁊ ua¬
riatos similis emathiti. Magi suffugio e¬
arum si creditur tempestates au̾tunt. ful¬

Expanded text:
Achates reperta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flu
Abbreviated transcription (Latin):
chius a pirro filio achillis dictus. eo ꝙ ad fu¬
nus patͥs armatꝰ codẽ metro saltau̾it. Uñ
qualitatem similans dicus quod pluri¬
mum ibi sit omnis ignis. Est alius piri¬
tius uulgaris quem niuum lapidem dñt
uel petram focarem. Piropola lapides.¬

Expanded text:
ic a Pirro filio Achillis, quia ad funus patris armatus eo metro saltaverit, unde qualitatem similans, sic dictus quia plurimum ignis insit ei; est alius piritis vulgaris, quem vivum lapidem dicunt vel petram focarem, qui ferro vel lapide
Abbreviated transcription (Latin):
liano¬
hi sunt et labelliant t̾nitatem confundunt:
distingunt. animas dñt eiusdem nature eẽ
ciuus deus. ⁊ sponte ꝑ celos septem descende̾.
⁊ incide̾. inquendam malignũ pͥncipem.
a quo istum mundum factum desc̾bunt.
et abeo in corporib intͦmitti. Prisma alti

Expanded text:
lianiicut et Sabelliani, trinitatem confundunt erum signa distingunt. Animam dicunt eiusdem nature esse cuius Deus est et sponte per septem celos descendere et incidere <in> quendam malignum principem a quo stum mundum factum discribunt et ab eo in corporibus intromitti. Nouati
Abbreviated transcription (Latin):
turum demonstrat. ab eo quod porro dicat
ꝑte nature mutationẽ sumens aliquid por¬
tendere futuroꝵ dicit᷑. sicut biceps cap̃d
ꝑte corporis sumunt mutationem. aut
cit᷑. ⁊ sua ꝑmauet qualitate. Ostentum¬
uero subito offertur ocuł. ⁊ subducit᷑.
Sed portentum a portendendo .i. porro

Expanded text:
turum demonstrat; et hoc proprietparte naturae mutationem sumens aliquid portendere futurum videtur, sicut biceps caput parte corporis sumunt mutationem ut, ecitur et in sua permanet qualitate; ostentum subito offertur oculis et subducitur. Sed portentum dictum a portendendo, id est porro
Abbreviated transcription (Latin):
ni dicuntur quia cantatur ad psalt̾iũ
moꝵ titulis iuxta musicam artem alter¬
natin sibi apponuntur. Nam canticũ
psalii est. cum id quod organum modu¬
latur. uox postea cantantis eloquit᷑.
Osalmus uero cantici quod humana uox
preloquiturꝰ: ars. organi modulantis

Expanded text:
em dicitur qui cantatur ad Psalteriummorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis
Abbreviated transcription (Latin):
talis. Mortuo autem a saph filii eius
in suum ordinem subrogati sunt ada
canebant candidatis indutis stolis. ad
uocem unius respondente choro. Ex hoc
ueteri more eccłia sumptis exemplum.

Expanded text:
t. Mortuo autem Asaph, filii ejus in ordinem subrogati sunt a Dacanebant, candidis induti stolis, ad vocem unius respondente choro. 2. Ex hoc veteri more Ecclesia sumpsit exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ei nec hystoria nec prophetia. miscet᷑
et sola est que ita intelligitur ut quodam¬
modo superficies auferatur. Prouerbiaft̾
aliud habentia in medulla aluid in superfi¬
cie pollicentia. Prouerbia quippe non hoc
sonare quod scriptum est etiam in euan¬

Expanded text:
Quod ei neque historia, neque prophetia miscentur; et sola est quae ita intelligitur, ut quodammodo verborum superficies auferatur. D. Quare aliud habentes in medulla, aliud in superficie pollicentes. Proverbia quippe non hoc sonare quod scriptum est, etiam in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
religioni congruentem. non qui mustco
gestu uel tragedali arte redoleat .i. non
punctionem magis audientib faciatꝰ.
Antiqui pclis quami cantandum eratꝰ. q¬
bis abstinebant. psallentia tamen leguni¬
na causa uocis assidue utebant᷑. Osalmoꝵ
liber grece psalt̾ium hebraice uabla. lati¬
ne organum dicitur. Titulus autem ĩ¬
quod interpretatur uolumen hẏmnoꝵ
Auctores autem psalmoꝵ qui ponunt᷑
iu titulis moyses scilicet s et dauid ⁊ sa¬
lomon. ⁊ asaph et idithium ⁊ filii ohore
mi apud hebreos metͥco carmine composit
metro pede incedentes. Osalterium genꝰ¬

Expanded text:
 quae musico gestu vel theatrali arte redoleat, sed punctionem magis audientibus faciat. 3. Antiqui, pridie quam cantandum erat, cibis abstinebant, psallentes tamen, legumine causa vocis assidue utebantur. Unde liber grece psalterium, hebraice nabla, latine organum dicitur: vocatus autem quod interpretatur volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et filii Core,mi apud Hebraeos metrico carmine constant emetro pede incedentes. Salom
Abbreviated transcription (Latin):
tur. dictum quia uice nominis poni¬
tur ne fastidium faciat nomen ip̃m dũ
iteratur. Nam dum dicimus uirgilius
scripsit bucolica. addimus pronomen
&. tollit: ⁊ ornamentum inclucit. pro¬
iste. hic. is. Deriuatiua. .uii. Meus.
tuus. suus. noster. uester. nostras.¬

Expanded text:
 dictum, quia pro vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen,  tollit et ornatum inducit. Pro"iste", "hic", "is"; deriuatiua VII: "meus", "tuus", "suus", "noster", "uester", "nostras
Abbreviated transcription (Latin):
rum futurarum ordi tor. Peritus ue¬
ro usus doctus. callidus exercitatione.
artis in ͫ structus. fãcundus qui facile
partes sunt. memoria. intelligentia.
prouidentia. Oriuna est matutius¬

Expanded text:
rum futurarum ordinator; peritus usu doctus; callidus per exercitationem artis instructus; facundus qui facile  scientia. Eius partes sunt, memoria, intelligentia, providentia. Memoria est per qu
Abbreviated transcription (Latin):
betur. psalt̾ium autem quod uulgo can¬
titum dicitur a psallendo nominatũ ditit᷑¬
chorus consonando respondeat. E st autẽ
sumile cỹchare bardarice. inmodum del
cauum uñ sonus redditur suꝑius ht̃ et
deorsum feruntur corde et desuꝑ sonãt.
Cithara uero concauitatẽ ligni in feruiᷤˢ

Expanded text:
t. Psalterium quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quochorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum deltcavum unde sonus reditur superius habet, et deorsum feriuntur chorde, et desuper sonat. Cithara vero concavitatem ligni inferius
Abbreviated transcription (Latin):
di. ipsa oꝑa notata sint. In his uͦ extͥmis.¬
ip̃a concupiscontia. Que tm̃ differt̃ ut ali¬
quanido mechet᷑ qui ĩ ꝯcupiscit iyxorem ꝓxi¬
mi. aliqua alia causa cum illi miscect. ali¬
quando autem ꝯcupiscat nec ei misceat᷑ ti

Expanded text:
di, ipsa opera notata sint, in his vero extremisipsa concupiscentia; quae tantum differunt, ut aliquando moechetur qui non concupiscit uxorem proximi, aliqua alia causa cum illi miscetur, aliquando autem concupiscat nec ei misceatur
Abbreviated transcription (Latin):
genus. somniũ. sicut iacob subnixam ĩ
celo scalam dormiens uidit. Quartũ
gam locuut᷑ deus. Quintum uox de celo
sicut ad abraham sonuit dicens: ne mit
balas. Septinum genus est repletio sp̃c
sc̃i sicut benc apud omnes prophetas.
Ali tria genera nisionum dixerunt eẽ.
num secundum oculos corporis. sicut

Expanded text:
genus somnium; sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit . Quartumgam loquitur Deus. Quintum genus vox de coelo; sicut ad Abraham sonuit, dicens: Ne injBalac . Septimum genus repletio Spiritus sancti; sicut pene aAlii tria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos corporis; sicut vidit
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Prosa est producta oro. ⁊ a lege
metri soluta. prosum onim autiqui pro¬
ductum dicebant ⁊ rectum. Alii prosama
iunt dictam abeo quod sit profusa uel
uersuum. Omnia enim prius uersib con
genitus. Proscenia pulpita sunt aute
scenam in quib ludicra exercebantur thetͣ¬

Expanded text:
i XX Prosa est producta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. iunt dictam ab eo, quod sit profusa, velprosae. Omnia enim prius versibus conentes. PROSCENIA autem pulpita ante scenam, in quibus ludicra exercentur
Abbreviated transcription (Latin):
lasti.¬
ne fing̾e ex t̾rarilł gẏpso similitudines. ⁊ ex
imp̾ssa argilla. formam aliquam face̾. Pla¬
tanus alatitudiue folioꝵ dicta. uel quod
ip̃a arbor patula sit. ⁊ ampla. nam platos

Expanded text:
lastiest fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere platanus a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit et ampla; nam platos
Abbreviated transcription (Latin):
Nomo. it. hst iniuistum lucrũ iñ uisto damp¬
suo desiderio foruisecus furant᷑. dĩ uidicio¬
tes grandinant᷑. Octauũ sceptum falsum
testimonium non dices. Octaua plaga loc̾ta¬
animal dente noxium. falsus enim testis
noce̾ uult mordendo. ⁊ ꝯsum̾e menciendo.
Nonum. p̃ceptum nĩ concupisces ipcorem ꝓ¬
ximi tui. Nona plaga dense tenebre. Sen¬

Expanded text:
ustum lucrum sine injusto damsuo desiderio forinsecus furantur, justous grandinantur. Octavum praeceptum est: Falsum testimonium non dices. Octava plaga animal dente noxium; falsus vero testis nocet mordendo, et consumit mentiendo. Novum praeceptum est; Non concupisces uxorem proximi tui; nona plaga, densae tenebrae. E
Abbreviated transcription (Latin):
terium idcirro cum melocdia cantilenaꝵ
suauium ab ecclesia frequontatur quo
facilius animi. ad compunctionem flectũ¬
cur. Orimitua autem ecclesia ita psal¬
lebat ut modico flexu uocis fac̾e̾t resona¬
re psallentem. itaut ꝓnuntiati uicini¬
or ẽẽt quam canentꝰ. Propter carnales
autem non propter spirituales consu¬
etudo cauendi est instituta. ut qui a
uerbis non compunguntur modulat¬
cantur magis cum suaui ⁊ artificiosa¬

Expanded text:
terium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis faceret resonare psallentem, ita ut pronuntianti vicinior esset quam canenti. Propter carnales autem in Ecclesia non propter spiritales, consuetudo cantandi est instituta, ut quia verbis non compunguntur, suavitattantur magis, cum suavi et artificiosa
Abbreviated transcription (Latin):
bñt. Sondus dc̃m eo quod iustatera libratũ
pendeat. Hinc ⁊ pensum abusiue. Pondus
libra una est. Uñ etiam dispondius dictus
est quasi duo pondera. Sonderis signa et¬
gula ⁊unit duo oboli sunt. T. latinsi
sigẽat obolos ties.ẜ. latinũ obolos .iiii.¬
sex ueniunt quod est pondus denarii.
sem. E. latinum sigc̃at numisina. g̾te.¬
.i. integrum solidum. Iota iuncta beta.
iẜ. sigcãt dimidium solidum. Uirgule
due ex uno angulo eleuate in dextam se

Expanded text:
t. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo pondera; gula, duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum signifisex veniant, quod est pondus denarii asem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se
Abbreviated transcription (Latin):
hy malo. p̃carium cum p̃ce creditor rogatur.¬
et promittit debitorem in poss essionem
fundi sibi obligati demorari. ⁊ fructus
capere dictum quasi p̃candum quia prece
deus omuia. tempore. ut flos fructum. e¬
lectione: ut fructu florem. origine: ut so¬

Expanded text:
 est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece um; tempore, ut flos fructum; electione, ut fructus florem; origine, ut so
Abbreviated transcription (Latin):
figuraliter non proprie multa dicuntur:
ita etiam futura multa monstrantur.
imagines capiuntur. s per intuitum m̃¬
tis quo intellecta conspicitur u̾itas. sic̾¬
uel inerrorem mittunt. Omnia tamen
hec genera spiritus sanctus moderaturꝰ.
chi. Prophecia est rerum latencium ẜ¬
teritarum uel presentium uel futura¬
rum ex diuina inspiratione manifes¬
quod uẽrba. sunt futura significat. ty¬
pus autem res declarat ex reb. Dosst̃
tamen duo ista edificatione miscerr:
ut dicamus quod prophecia est typus
iu uerbis: scd̃m id quod uerba sunt.
Et contra. Typus est prophecia. in reb
in quantum res esse noscuntur. prophe¬

Expanded text:
figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas sic in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. est prophetia rerum latentium preteritarum vel presentium vel futurarum ex divina inspiratione manifesquod verba sunt futura significantur; typis autem res declarantur. Ex rebus possunt tamen haec duo et ita definitione misceri, ut dicamus quia prophetia est typus in verbis, secundum id quod verba sunt: et contra, typus prophetia est de rebus, in quantum res esse noscuntur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
Naturalis dicitim nͥ unius ciuusq rei
natura discutitur. quod nichil gen̾atur
in uita s unum quodqs his usib depu¬
tat᷑. aͥ quib a creatore defiuitum ẽ nisi
sꝑitales creat᷑as: ex aliqua parte ꝓfundis¬
sima qualitate dissernim᷑. Doctrinalis

Expanded text:
Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum est, nisi spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis
Abbreviated transcription (Latin):
qs̃ eo in auspiciis utebat᷑. Nam ferunt
hanc auem quiddam hr̃e diuinũ. illo in
potest quinstatim excidat uͥ ea in sed̾it.
Iste est picus marcus. Namalius est
quia gustus eus amarus est. Conuenient

Expanded text:
 eam in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indhaerere non potest quin statim excidat, ubi ea insederit. Iste est picus Martius; nam alia est quia gustus eius amarus est. Ex convenie
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus ꝑscrutatus est. tales milesus. unul ex
septem illis sapientib. hic enim ante alios
celi cãs ⁊ uim rerum naturalium contem
tem definitiones dift̃buit .i. arimeticam. ge¬
ometͥam. musicam. astrononiam. astrologi

Expanded text:
primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium contempttuor definitiones distribuit, id est Arithmeticam, Geometricam, Musicam, Astronomiam. Ethi
Abbreviated transcription (Latin):
Phuosofia est diuinaꝵ humanaꝵ q
rerum inquinatum homuu possibile
est. ꝓbabilis sciencia. ¶Aliter phyloso¬
tis. quod magis conuonit xp̃ianis qui
scłi ambicione calcata. similitudine fu¬

Expanded text:
Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosotis, quod magis convenit Christianis qui, saeculi ambitione calcata, conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
nunt᷑. ab i̾ferẽdis ⁊ reportandis sacͥs dictum.
mactat. Sacrum uocamus: qd̃ ad dm̃ ꝑtinet.
A eligiosum quod ad homines iustos. Sc̃m
uͦ qd̃ ad aliquid sanctiturꝰ. quoq uiola¬
to:. pena cõmittitur. Sacrum autẽ ⁊ sc̃m
est. Sc̃m uero. ũ ꝯtinuo sacrum. Item scm̃
semper in bona ꝑte ponit᷑. Sacrum uͦ duo
uictima. ⁊ quecumq in ara cremantur
seu ponunt᷑. Omne autem quod deo dat᷑.
aut dedicat᷑ aut ꝯsecrat᷑. Sacͥficium dic

Expanded text:
nuntur, ab inferendis et deportandis sacris dictum.+ sanctum. Sacrum uocamus quod ad Deum pertinet, religiosum quod ad homines iustos, sanctum uero quod ad aliquid sancitur quoque uiolato poena committitur. Sacrum uero et sanctum est, sanctum uero non continuo sacrum. Item sanctum semper in bonam partem ponitur, sacrum uero duo ictima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedic
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cet̾is candida sũt. frequentiusq ablu
quo collum stͣngit᷑. pectus tegitur. in¬
t̾ioris hominis castitatẽ ⁊ pͣitatem desig¬
nat. Tegit enim cor. ne cogitet uanita¬
tes. stringit collum ne inde ad linguã
exeat mendaciũ. his enim duob .i. co
gitatõib ⁊ m̃dacio: corrumpit᷑ anima.
his amittit castitatẽ: ⁊ incipit fornica¬

Expanded text:
prae caeteris candida sunt et frequentius abluuet collum stringitur et pectus tegitur, interioris hominis castitatem designat; tegit enim cor, ne cogitet vanitates; stringit collum, ne inde ad linguam transeat mendacium. His enim duobus, id est cogitationibus et mendacio corrumpitur anima; his amittit castitatem et incipit fornica
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. Quia enim suꝑutrumq ponti¬
ficis humerum iacet: suꝑ hum̾ale dicit᷑
Q uia uero inde descendens in ip̃o pontifi¬
cis pectore iungitur: ratõnale uocaturꝰ.
le quidem ab humero usq ad humerũ
extendebatur. Rationale uͦ quadran¬
gulum erat. ⁊ duplex sicut ⁊ palleum ẽ.¬
habebat autem mensuram palmi: tam in lõ¬
gum quam in latum. que mensura. ponti¬
ficis pestori ornando uł oꝑiendo sufficet. Ht̃
gͥ pallium eãdẽ sigc̃atonem. superhumerat¬

Expanded text:
imus. Quia enim super utrumque pontificis humerum jacet, superhumerale dicitur. Quia vero inde descendens in ipso pontificis pectore jungitur, rationale vocatur. le quidem ab humero usque 605 ad humerum extendebatur. Rationale vero quadrangulum erat et duplex, sicut et pallium Habebat autem mensuram palmi tam in longitudine quam in latitudine, quae mensura pectori pontificis ornando et operiendo sufficeret. Habet igitur pallium eamdem cum superhumera
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur: habitaculum. Sextłi
nim hunc filium genuit lia. pro¬
bit mecum uiR̾ meus. Unde ⁊
filius meus eius dictus est habi¬
interpretatur memoria domini.
templi completo. Sacharia pre
lus. et reedificata est uribs. et

Expanded text:
pretatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat Lia: probit mecum vir meus.' Unde et filius eius vocatus est habiinterpretatur memoria Domini; templi completo, Zacharia predlus et reedificata est urbs et
Abbreviated transcription (Latin):
necau. Unde necatus berro. nectus.
alia iui. Excipiuntur preterea .iiii. sto.
uas. laui. qd̾ et t̾cie inuenitur antiqͦ.
a do. composita. et a monosillab̾ fcie st̃
coniugatõnis. ut addo. dis. credo. uen¬
do. condo. ex his composita. Nam cir¬
cumdo. das. et uenundo. das. facit.
Et hoc solum pͥme conuigationis. a
ponult̾. corripuit. Da onm ubiqs cor¬
ripitur. in simplici. nisi sit mono silla¬
bum. ut damꝰ. datis. dabam. dabo.da¬
re.datus. asto quoq compositum ser

Expanded text:
"necaui", unde "necatus" ferro, "nectus" "necaui", unde "necatus" ferro, "nectus" alia ui. 3 Excipiuntur preterea IV: "sto, lauas, laui" quod et tercie inuenitur antique. 4 A "do" composita et a monosillabis, tercie sunt coniugationis, ut "addo, addis", "credo", "uendo", "condo" et ex his composita; nam "circumdo" "circumdas" et "uenundo" "uenundas" facit. 5 Et hoc solum prime coniugationis a penultimam corripuit: da enim ubique corripitur in simplici, nisi sit monosillabum, ut "damus, datis, dabam, dabo, dare, datus". 6 A "sto" quoque compositum
Abbreviated transcription (Latin):
men non duplicant proterita. ut
depello. depult. Excipiuntur com¬
posita. ado. sto. disco. ⁊ posco. quẽ
duplicant a curro. utroq modou
ueniunt᷑. Quoniã de gen̾alibus ẜ¬
teriti ꝑfecti formis collectiu diximꝰ.
nunc per singulas coniuigationes. de
eis quod difficillimum est in uerbo
me conuigationis. a secd̾a ꝑsona pre¬
sentis. que in as desinit tam in acti¬
uo. quam. in neutro. abiecta .s. ⁊ ad¬
dita .iii. facit preteritũ ꝑfectum. ut
amo. amas. amaui. hio. hias. hiaui.
no. nas. naui. Excipiuntur. xii. qll̃
in .ui. diuisas faciunt pret̾itũ. abstra¬
cta. a domo. mas. domui. crepos cre¬
pas. crepui. frico. cas. ẜricui. mico. sasi
micui. sed tamen dimicaui facit. Se¬
co. secas. secui. sono. souas. sonui. to¬
no. tonas. tonus. ueto. tas. uetui. pli¬
co. plicas. plicui. uł plicaui. Nam cũ
preposione composita magis. ꝑ .ui. di¬
uisas. Cun nomine uͦ peraui. pret̾i¬
duplico. duplicaui. cubo. bas. cubui.

Expanded text:
men non duplicant preterita, ut men non duplicant preterita, ut "depello, depuli"; excipiuntur composita a "do", "sto", "disco" et "posco", que duplicant; a "curro" utroque modo inueniuntur. 15 Quoniam de generalibus preteriti perfecti formis collectim diximus, nunc per singulas coniugationes de eis, quod difficillimum est in uerbo,me coniugationis a secunda persona presents, que in as desinit tam in actiuo quam in neutro, abiecta s et addita ui facit preteritum perfectum, ut "amo, amas, amaui", "hio, hias, hiaui", "no, nas, naui". 2 Excipiuntur XII que in u-i diuisas faciunt preteritum abstracta a: "domo, domas, domui", "crepo, crepas, crepui", "frico, fricas, fricui", "mico, micas, micui" sed tamen et "dimicaui" facit, "seco, secas, secui", "sono, sonas, sonui", "tono, tonas, tonui", "ueto, uetas, uetui", "plico, plicas, plicui"uel "plicaui": nam cum prepositione composita magis per u-i diuisas, cum nomine uero per aui preteri"duplico, duplicaui","cubo, cubas, cubui",
Abbreviated transcription (Latin):
lem ante uocalem corripiunt simiłr
ut abii. In si. cuius semꝑ penultima
producitur. ut rasi. gessi. In .xi. pe¬
nult̾. prod̃. ut dixi. Sexta ẽ. qͣndo
accidit consonaus. que in p̃sonti. an¬
te .o. uel eo. uelio. inuenitur. ut ui¬
in principio geminant consonantes.
prima semper corripitur. Que si pͥme
sunt conuigationis. penł. corripiunt.
ut do. dedi. sto. sceti. Getera uͦ in qͥ¬
bus repetitio. fit principis tempora
principalis. sillabe seruant in p̾c̾ito
penult. ut mordeo. mormodi. spondeo
spopondi. fallo. fefelli. cado. cecidi. ca¬
no. cecini. pario. peperi. curro. curur¬
ri. Excipuntur disco. didici. pello
pepuli. tango. tetigi. pango. pepigi.
pungo. pupugi. tundo. tũtidi. per¬
cello quoq perculi. notatur. Octaua
est que in fine geminat consonantez.
ut reddo. reddicli. credo. credidi. uen¬
terito. pͥme uł t̾cie conuigationis. Ex¬
cipitur pario peperi. Composita ta¬

Expanded text:
lem ante uocalem corripiunt similiter, lem ante uocalem corripiunt similiter, ut "abii"; in si, cuius penultima producitur, ut "rasi", "gessi"; in xi penultima producta, ut "dixi". 8 Sexta est quando antecedit consonans, que in presenti ante o uel eo uel io inuenitur, ut "iin principio geminat consonantes, prima semper correpta; que, si prime sunt coniugationis, penultimam corripiunt, ut "do, dedi", "sto, steti". 10 Cetera uero, in quibus repetitio fit principii, tempora principalis sillabe seruant in preteriti penultima, ut "mordeo, momordi","spondeo, spopondi", "fallo, fefelli", "cado, cecidi", "cano, cecini", "pario, peperi", "curro, cucurri". 11 Excipiuntur: "disco, didici", "pello, pepuli", "tango, tetigi", "pango, pepigi", "pungo, pupugi", "tundo, tutudi"; "percello" quoque, "perculi" notatur. 12 Octaua est que in fine geminat consonantes, ut "reddo, reddidi", "credo, credidi", "uenterito prime uel tercie coniugationis; excipitur "pario, peperi". 14 Composita ta
Abbreviated transcription (Latin):
ictionum alie sunt indecli¬
nabiles. ut aduerbia. coniũ¬
ctiones. preposiones. interiectiones.
Alie declinabiles. ut nomina. uerba.
participia. pronomina. Horum. gͦ
quedam mouentur in principio. ut
pronomina in personis transeundo.
mei. tiu. sui. michi. tibi. sibi. me. te.
se. finem uero mouent nomina uel
pronomina. que discernunt genera
in genera. numeros. et casus. tran¬
seundo. ut domunus. dñi. ille. illa. ib¬
lud. Participia uero in fine et pri¬
cipio. ad similitudinem uerborum.
ut lauans. lauaturus. mouens. mo¬
turus. Uerba autem in principio. in
fine. et in medio. ñ tamen per singu¬
la tempora. sed in pret̾ito ꝑfecto. ut
cado. cecidi. cedo. cecidi. Neo ibi som¬
per. sed aliquando in medio. et infi¬
ne. ut dicerno. deoreui.porrigo. por¬
rext. In principio etiam et in fine. ut
mordeo. momordi. In fine uͦ semper
sicut cetera temꝑa. ut pando. pandi.
Sciendum tamen quod nunquam
principalis littera moueatur. nisi in
semꝑ corripitur. ut docui. In .ui. sil¬

Expanded text:
ictionum alie sunt indeclinabiles, ut aduerbia, coniunctiones, prepositiones, interiectiones, alie declinabiles, ut nomina, uerba, participia, pronomina. 2 Horum ergo quedam mouentur in principio, ut pronomina in personas transeundo: "mei, tui, sui", "michi, tibi, sibi", "me, te, se". 3 Finem uero mouent nomina uel pronomina que discernunt genera, in genera numeros et casus transeundo, ut "dominus, domini", "ille, illa, illud". 4 Participia uero in fine et principio, ad similitudinem uerborum, ut "lauans, lauturus", "mouens, moturus". 5 Verba autem in principio, in fine et in medio, non tamen per singula tempora, sed in preterito perfecto, ut "cado, cecidi", "cedo, cecidi"; nec ibi semper, sed alquando in medio et in fine, ut "decerno, decreui", "porrigo, porrexi"; in principio etiam et in fine, ut "mordeo, momordi"; in fine uero semper, sicut cetera tempora, ut "pando, pandi". 6 Sciendum tamen quod numquam principalis littera moueatur, nisi in semper corripitur, ut "docui"; in i
Abbreviated transcription (Latin):
a noe usq ad abrahan. Tercia. ab abrahã
usq ad dauid. Quarta. adauid usq ad
transmigrationem iude in babiloniã.
usq mundus iste finiatur. Quaꝵ de¬
cursus : ꝑgeneratiões et gn̾ationes ita
frima etas. ĩ exordio ¶ ꝯspicitur.
sui ꝯtinet creationẽ mundi. Primo
enĩ die d̾s lucis nomine ꝯdididit an¬
gelos. Scd̾o. infirmam̃ti appellatione
celos. Tertio. indiscretiõis uocabulo. spe¬
ciem aquaꝵ et terre. Quarto lumina¬
ria celi. Quinto. animantia exaquis.
Sexto animantia ex terris. et hominẽ
quẽ appellauit adam. Adam anno. cͦ.xxͦx.
.cͦuͦ. genuit enos. qui cepit inuocare
nom̃ dñi. Enos anno .xcͨ. gen̾ caynan.

Expanded text:
ham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Babyloniam; usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna itarima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die deus in lucis nomine condidit angelos. Secundo in firmamenti appellatione creavit celos. / Tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae. Quarto luminaria coeli. Quinto animantia ex aquis. Sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Adam anno CXXX. gCII. genuit Enos, qui coepit invocare nomen domini. Enos anno XC. genuit Cainan.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is eius aran. Quarto modo fr̃es effec¬
tu dicunt᷑. qui in duo scindunt᷑. sp̃iale
et commune. Sp̃ale. quo omnes xp̃iani¬
homines ex uno patre nati. pari int̾ nos
germanitate iungimur. Fratͥssa fratais¬

Expanded text:
ris eius Aram. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur: spiritale et commune. Sphomines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimur, Scri
Abbreviated transcription (Latin):
gia dicta. a frigia esopi filia hec et dar¬
damadicit᷑ a dardano iouis fuuo. Est¬
autem. regio troadis suꝑiecta ab aquilo¬
nis parte galtͥcie. ameridie uicina est li¬
caonie. aboriente lydie adheret. ab occi¬
dente hellesponto mari t̾minat᷑. Due st̃¬

Expanded text:
gia dicta est quedam provincia, hec et Dardania a Dardano, Iovis filio. autem regio Troadi superjecta ab Aquilonis parte Galatiae, a Meridiana vicina est Lycaoniae, ab Oriente Lydiae adhaeret, ab Occidente Hellesponto mari terminatur. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
a forte nomen hr̃e uidetur. quasi dea q̃dam
res humanas uariis casib et fortuitis
illudentem. uñ et cecam appellant eo qd̵
passim in quoslibet incurrens. sine ul¬
lo examine nũtoꝵ: et ad bonos et ad ma¬
lo suo significant omnia fere bona.

Expanded text:
a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem unde et cecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens, sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malo suo significant omnia ferre bona,
Abbreviated transcription (Latin):
autem amor a legitimo conubbio solutꝰ
et uagus explende libidinis consectando
licentiam. Scͥpture autem solent fornca¬
tionem appellare omnem illicitam corrup¬
tionem. sicut est ydolatͥa et auaricia ex
quib fit tͣnsgressio legis ꝓpter illicitam cõ¬
cupiscentiam sicut est illud ꝑdes omnes qui

Expanded text:
uero amor legitimo conubio solutus et uagus, explendae libidinis consectando licentiam. Scripturae autem solent fornicationem uocare omnem inlicitam corruptionem, sicut est idolatria et auaritia, ex quibus fit transgressio legis, propter inlicitam concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
aut nomina non egent. pro nominib
cum substantiius aut uocatiuis uin
guntur. Ut uirgilius sum uel nomi¬
nor. Uirgꝰ. es. uel uocaris. Uirgilius.
est uel uocatur. Ablatiuus uͦ nouit
alatinis inuentus. uetustati relioͦꝵ
concessit. Ablatiuus uel comparatuiꝰ
dictus. ut aufero ab hectore. fortior hec¬
tore. Illud quoq uou pretermittendũ
quod ablatiuus quibusdam septimus
casus esse uideatur cum sine prepositi¬
one profertur. ut dignus gloria ex¬
cepto in comparationib ur̃ uiro uist¬
or est. Quod fieri nequit. Prepositio

Expanded text:
autem nomina non egent pronominibus, autem nomina non egent pronominibus, cum substantiuis aut uocatiuis uerbis iunguntur, ut "Virgilius sum" uel "nominor", "Virgilius es" uel "uocaris", "Virgilius est" uel "uocatur". 12 Ablatiuus uero nouiter a Latinis inuentus uetustati reliquorum concessit; ablatiuus uel comparatiuus dictus, ut "aufero ab Hectore" "fortior Hectore". 13 Illud quoque non pretermittendum, quod ablatiuus quibusdam septimus casus esse uideatur cum sine prepositione profertur, ut "dignus gloria", excepto in comparationibus, ut "uir uiro iustior est"; quod fieri nequit: prepositio
Abbreviated transcription (Latin):
quod ex eo omnes fere deriuatioues ma¬
xune apud grecos soleaut fieri. appeb¬
latur quoq possessiuus et paternus.
monstratur. ut priameium. uel pria¬
mi regnum et priamides. uel priami
filius. Dost hunc datuius. qui ⁊ com¬
menclatiuus. ut do hanc rem. cõmen¬
do illi illam rem. qui magis ad amicos
pertinet. Quarto loco est acts. siue cau¬
satuus. ut accuso hominem in causa
hominem facio. quia hic magis ad iumi¬
cos pertiuet. Uocatuius etiam saluta¬
rius uocatur. ut o euea. ⁊ salue enea.
Qui extremum locum apud grecos
optinuit quia imperfectior ceteris esse
uideatur uisi euim sod̾e persone iungi
non potest cum ceteri omnes personas
complectantur. figurate. Ad iuncti ꝓ¬
nomiibus ut ego pris scribo. tu pris.
prisciano. tͥ pͥsciano. uidet me pͣscianũ
te pͥscianũ. illum priscianũ. Ablat̾s
quoq sic uingitur. Ame prisciano.
te pͣsciauo. illo pͥsciano accepit. Tunc

Expanded text:
quod ex eo omnes fere deriuationes, maquod ex eo omnes fere deriuationes, maxime apud Grecos, soleant fieri. 6 Appellatur quoque possessiuus et paternus, monstratur, ut "Priameium" uel "Priami regnum" et "Priamides" uel "Priami filius". 7 Post hunc est datiuus, qui et commendatiuus, ut "do tibi hanc rem", "commendo illi illam rem", qui magis ad amicos pertinet. 8 Quarto loco est accusatiuus siue causatiuus, ut "accuso hominem", "in causa hominem facio", quia hic magis ad inimicos pertinet. 9 Vocatiuus etiam salutatorius uocatur, ut "o Enea" et "salue Enea". 10 Qui extremum locum apud Grecos obtinuit, quia imperfectior ceteris esse uideatur: nisi enim secunde persone iungi non potest, cum ceteri omnes personas complectantur, figurate adiuncti pronominibus, ut "ego Priscianus scribo", "tu Priscianus Prisciano", "uidet me Priscianum", "te Priscianum", "illum Priscianum"; ablatiuus quoque sic iungitur: "a me Prisciano", "te Prisciano", "illo Prisciano accepit". 11 Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
teriti sed participiorum simplicium.
regulam seruant. ut contigi. coutactͦ
a simplici. tactus. coactus. collatus. Re
liqua sunt uł simplicia. ut faciens.
uol de composita. ut efficiens. ab efficio
Q ue enim per se componuntur in ũ
nominum trauseunt. ut potens. impo¬
casualium dictionum inflexio
Nominatuus tamen appellatur ed¬
sus. uel ideo quia a geuenerali nomi¬
ne in specialia cadat. licet rectus. uł
abusiue dicitur oasus. quod exipso uas¬
cautur. omnes alii casus. uel quod cades
a sua terminatione in alias. faciat o¬
bliquos. Nomiuat̾s autem diottur.
quia per ip̃m ẜit nominatõ. ut noĩe¬
tur iste iohannes. Uude uerbis intͣti¬
sitiue adheret. Qui restus etiam dt̃¬
quod ip̃e primus nascatur naturali
positione. et ab eo facta. fexione oblin¬
qui nascantur. Recte igit᷑ primus po¬
nitur. Sequitur uero genitiius. Qui
in de dicitur quod per ipsum genus sig¬
nificemus. ut genus priami. est uel

Expanded text:
teriti, sed participiorum simplicium teriti, sed participiorum simplicium regulam seruant, ut "contigi, contactus" a simplici "tactus", "coactus", "collatus". 16 Reliqua sunt uel simplicia, ut "faciens", uel decomposita, ut "efficiens", ab "efficio", 17 Que enim per se componuntur, in uim nominum transeunt, ut "potens", "impocasualium dictionum inflexio. 2 Nominatiuus tamen appellatur casus uel ideo quia a generali nomine in specialia cadat, licet rectus; uel abusiue dicitur casus quod ex ipso nascuntur omnes alii casus; uel quod cadens a sua terminatione in alia facit obliquos. 3 Nominatiuus autem dicitur quia per ipsum fit nominatio, ut "nominetur iste Iohannes"; unde uerbis intransitiue adheret. 4 Qui rectus etiam dicituquod ipse primus nascitur naturali positione et ab eo facta flexione obliqui nascantur: recte igitur primus ponitur. 5 Sequitur uero genitiuus, qui inde dicitur, quod per ipsum genus significamus, ut "genus Priami" est, uel
Abbreviated transcription (Latin):
doris. uel coniunctouem initerposueris
ut populꝰ ħ romanus. ⁊ sciendum oss
si exduobus obliquis componantur.
indeclinabilia sunt ex utraq parte. Si
uero ex recto et obliquo. uel contra. ex
parte. recti. tautum declinantur. Gũ
uero ex duobus nominatis. componitur
exutraq parte declinatur̃ ut respubli¬
ca. reipublice. Ubi sicut greci dicunt.
non uidetur compositiouis conuinctio per¬
manere cum compago qua coherent de¬
beat un mobilis esse. sed possu mus dice̾
autem alterutrum ex duob nominatĩs
compositum. non tamen exutraq est
dedinatum alterutrius. Quia om¬
nia iii ius. genit̃m terminantia. hũc
trium generum deberent habere com¬
munem. unus. una unum. unius.
ille. illa. illud. illiuic. Non solum asi
nomiia. sed et omnes partes orationis
habeut composita absq interiectionus¬
bus que sunt semperꝰ suplices. et abs¬
q participiis. nisi solum modo illa qͥ
non uerborum sui temporis. idest pre¬

Expanded text:
deris uel coniunctionem interposueris, deris uel coniunctionem interposueris, ut "populusque Romanus". 12 Et sciendum quod si ex duobus obliquis componantur, indeclinabilia sunt ex utraque parte; si uero ex recto et obliquo, uel contra, ex parte recti tantum declinantur. 13 Cum uero ex duobus nominatiuis componitur, ex utraque parte declinatur, ut "res publica, rei publice", ubi, sicut Greci dicunt, non uidetur compositionis coniunctio permanere, cum compago qua coherent debeat immobilis esse, sed possumus dicere autem "alteruter" ex duobus nominatiuis compositum, non tamen ex utraque parte est declinatum, "alterutrius", quia omnia in ius genitiuum terminantia hunc trium generum deberent habere communem, "unus, una, unum" "unius", "ille, illa, illud" "illius". 15 Non solum autem nomina, sed et omnes partes orationis habent composita, absque interiectionibus, que sunt semper simplices, et absque participiis, nisi solummodo illa que non uerborum sui temporis, id est pre
Abbreviated transcription (Latin):
rib. componuntur. ut imperterritus.
cuius cumq modi. Que tamen a com¬
positis. etiam. composita accipi possũt
Gomponuntur gͥ nomina uel cum a¬
liis nominib. ut omnipareus. uel cũ
uerbis ut armigei. uel cum partici¬
piis ut senatus decretum. uel cum
pro nominib. ut huuismodi. uel cũ
prepositiouibus. ut impudens. uel cũ
esd uerbiis. ut beneficus. uel cum con¬
iunctionib. ut uteros si quis. et compo¬
nuntur. uel exduobus uoteris. ut po¬
pulus romauus. uel ex duobus obliqͥs
ut huiusmodi. uel ex recto et obliquo
ut magister militum. uel coutra. ut
iurisperitus. Componitur autem no¬
minats cum omnib obliquis. excep¬
to uocatiuo. ut legis lator ur̃bi prefec¬
te. merceps rectus corde. ⁊ maior natu.
⁊ singulare cum plurali. ut orbis ter¬
re. et terrarum armipotens. magister
mlitum. a secrotis. a responsis. et cete¬
ris. Possunt tamen hec eadem etiam
separata esse si eis cliuersos acceutus de¬

Expanded text:
ribus componuntur, ut "imperterritus", ribus componuntur, ut "imperterritus", "cuiuscumquemodi"; que tamen a compositis etiam composita accipi possunt. 7 Componuntur igitur nomina uel cum aliis nominibus, ut "omniparens", uel cum uerbis, ut "armiger", uel cum participiis, ut "Senatus decretum", uel cum pronominibus, ut "huiusmodi", uel cum prepositionibus, ut "impudens", uel cum aduerbiis, ut "beneficus", uel cum coniunctionibus, ut "uterque", "siquis". 8 Et componuntur uel ex duobus nominatiuis, ut "populus Romanus", uel ex duobus obliquis, ut "huiusmodi", uel ex recto et obliquo, ut "magister militum", uel contra, ut "iurisperitus". 9 Componitur autem nominatiuus cum omnibus obliquis, excepto, uocatiuo, ut "legis lator", "urbi prefecte captus", "rectus corde" et "maior natu". 10 Et singulare cum plurali, ut "orbis terre" et "terrarum", "armipotens", "magister militum", "a secretis", "a responsis" et ceteris. 11 Possunt tamen hec eadem etiam separata esse, si eis diuersos accentus de
Abbreviated transcription (Latin):
tio. a Rĩgendo .i. componeudo dicta. hec
quoq in quantitate comprehenditur.
uel enum est sunplex ut magnus uel¬
de composita ut magnanimus. uel de¬
composita ut magnauimitas. Est
autem simplex que non potest diuid
induas intelligibiles partes prtoris sen¬
sus. capacos nec dicit᷑ a composita. ut mẽs
iustus. Composita uero queduudit᷑
in duas intelligibiles uel plures partes
prioris sensus capaces nec dicitur a cõ¬
posita: ut clemens. De composita autẽ
que dicitur a composita ut dementia.
Sunt tamen quedam de quibus dubi¬
tatur composita an decomposita sit.
ut infelicitas. impietas. Notandum
autom nomina. quatuor modis. ex so¬
us duabus partibus componi. Ex du¬
ab integris ut tribunus plebis. sub¬
urbanus. Ex duobus corruptis. ut
beniuolus. efficax. Ex integro et corrup¬
to. ut inimicus duodecim. Excorrup¬
to et integro. ut impius nugigerulus.
aliquando uero ex trib uel ex amplio¬

Expanded text:
tio, a fingendo, id est componendo, dicta. 2 Hec tio, a fingendo, id est componendo, dicta. 2 Hec quoque in quantitate comprehenditur; uel enim est simplex, ut "magnus", uel composita, ut "magnanimus", uel decomposita, ut "magnanimitas". 3 Est autem simplex que non potest diuidi in duas intelligibiles partes prioris sensus capaces, nec deriuatur a composita, ut "mens", "iustus"; composita uero que diuiditur in duas intelligibiles uel plures partes, prioris sensus capaces, nec deriuatur a composita, ut "demens"; decomposita autem que deriuatur a composita, ut "dementia". 4 Sunt tamen quedam de quibus dubitatur composita an decomposita sint, ut "infelicitas", "impietas". 5 Notandum autem nomina IV modis ex solis duabus partibus componi: ex duobus integris, ut "tribunus plebis", "suburbanus"; ex duobus corruptis, ut "beniuolus", "efficax"; ex integro et corrupto, ut "inimicus", "duodecim"; ex corrupto et integro, ut "impius", "nugigerulus". 6 Aliquando uero ex tribus uel ex amplio
Abbreviated transcription (Latin):
quis quille. uenie. reliquie. scale. te¬
nebre. aucie. Generis neutri. hec menia
arma spolia. parata. presepia. pascua.
sponsalia. altilia. menala. gargara. tar¬
tara elindima. bactra. precordia. exta.
magalia. mapalia. cunabula. Item fes¬
torum nomina. saturnalia. compita¬
lia. floralia. et cetera. Q uamiuis et
heo singulari. et supradicta in plura¬
li. auctoritate tamen non usu reperi¬
antur. Notandum igitur quia sunt
nomina quedam singularia. littera ⁊
intellectu. ut socrates. homo. quedam
littera uon intellectu. ut plebs. popłs.
exercitus. quedam e contrario iutellectu
singularia uoce pluralia ut athene. me¬
uela. tartara. Pluralia quoq sunt que¬
dam uoce. ⁊ siguificatione. ut homines.
uoce ⁊ non significatione. ut thebe. sig¬
tuifucatione et uon littera ut populus.
dictionis simpliciter uel ex qui¬
bus placuit dictionib adinuenta fic¬

Expanded text:
"quisquilie", "nenie", "reliquie", "scale", "te"quisquilie", "nenie", "reliquie", "scale", "tenebre", "ancie". 13 Generis neutri hec: "menia", "arma", "spolia", "prata", "presepia", "pascua", "sponsalia", "altilia", "Menala", "Gargara", "Tartara", "Dindima", "Bactra", "precordia", "exta", "magalia", "mapalia", "cunabula"; item festorum nomina, "Saturnalia", "Compitalia", "Floralia", et cetera. 14 Quamuis et hec in singulari et supradicta in plurali auctoritate tamen, non usu reperiantur. 15 Notandum igitur quia sunt nomina quedam singularia littera et intellectu, ut "Socrates", "homo", quedam littera et non intellectu, ut "plebs", "populus", "exercitus", quedam e contrario intellectu singularia, uoce pluralia, ut "Athene", "Menala", "Tartara". 16 Pluralia quoque sunt quedam uoce et significatione, ut "homines", uoce et non significatione, ut "Thebe", significatione et non littera, ut "populusdictionis simpliciter uel ex quibus placuit dictionibus adinuenta fic
Abbreviated transcription (Latin):
preter hec deficiunt in plurali. Hic fu¬
fames. lux. labes.pax. sitis. tabes. humꝰ.
hoc ceuuin fenum. ius. lutum. uulgꝰ.
pelagus. iuscus. euum. et pluralia no¬
mina quinte declinatioius. ut facies.
p̃ter dios. pos. aut specus. In plurali uͦ
declinant᷑ tantuin onĩa numeroꝵ noĩa
pret̃ unum et duo tros. et cetera ⁊ pon¬
do. et mascuła. Heo plurałr. hii carceres.
prostabulo equoꝵ. casses. fur. fures. fo¬
yi. cani. pisces gemini. liberi. manes. pe¬
nates. optimates. primores. proceres. pu¬
gillares. quirrites. sentes. uepres. Que¬
dam tamen ex hiis singulaniter inuei¬
untur. et feminiuna hec. hee argustis.
blaudicie. athene. thebe. micene. cume.
uercelle. exequie. inferie. insidie. ininuci¬
tie. scole. exuius. mauubie. primicie.
bige. trige. quadrige. delicie. dapes. ferie.
nundine. idus. iures. latebre. nuptie.

Expanded text:
Preter hec deficiunt in plurali: "hic fuPreter hec deficiunt in plurali: "hic fufames", "lux", "labes", "pax", "sitis", "tabes", "humus", "hoc cenum", "fenum", "ius", "lutum", "uulgus", "pelagus", "uiscus", "euum", et plura nomina quinte declinationis, ut "facies", preter "dies", "res" aut "species". 11 In plurali uero declinantur tantum: omnia numerorum nomina preter "unum", ut "duo", "tres" et cetera, et "pondo", et masculina hec pluraliter, "hi carceres" pro stabulo equorum, "casses", "furfures", "fori", "cani", "Pisces", "Gemini", "liberi", "Manes", "Penates", "optimates", "primores", "proceres", "pugillares", "Quirites", "sentes", "uepres"; quedam tamen ex his singulariter inueniuntur. 12 Et feminina hec: "he arguties", "blanditie", "Athene", "Thebe", "Micene", "Cume", "Vercelle", "exequie", "inferie", "insidie", "inimicitie", "scole", "exuuie", "manubie", "primitie", "bige", "trige", "quadrige", "delicie", "dapes", "ferie", "nundine", "Idus", "uires", "latebre", "nuptie",
Abbreviated transcription (Latin):
ris gͥ abusiue. dicitur numerus. nisi
quia ceteri ex eo componuntur. et in ip̃m
soluuntur. Numero autemi hee habent̾
dictiones. que et personas habent fiuitas.
uel infinitas. idest nomina. uerba. par¬
ticipia. pronomina. Unde si deficiat u̾¬
bum. persona. deficit et numero. qualia
sunt in fiuita. imꝑsonalia. gerundia uł
supina. Sciendum uͦ quedam nomĩa
somperꝰ esse singularia. uel natura uł
usu. Natura ut propria hector. siciłia.
sol. usu quibus sic utuntur poete. ut
sangius. pulius. Que tamen quatuor
modis trauseunt in pluralia. Guentu:
ut duo catones. Opiuone: ut plures so¬
les. Particione. ut due gallie. auctorita¬
te. ut uina. mella. et e contrario sunt q̃¬
dam semper pluralia. natura. ut gemin
pisces. Usu ut manes arma. Sunt igit᷑
singularia. tantum hec propria aliquo¬
rum iudiuiduorum. nec uon et nomĩa
metallorum. aurum. aes. Item aridoꝵ
suram uel ad pondus omnia referunt᷑.

Expanded text:
ris igitur abusiue dicitur numerus, nisi ris igitur abusiue dicitur numerus, nisi quia ceteri ex eo componuntur et in ipsum soluuntur. 4 Numeros autem he habent dictiones, que et personas habent finitas uel infinitas, id est nomina, uerba, participia, pronomina. 5 Vnde si deficiat uerbum persona, deficit et numero, qualia sunt infinita, impersonalia, gerundia, uel supina. 6 Sciendum uero quedam nomina semper esse singularia, uel natura, uel usu: natura, ut propria: "Hector", "Sicilia", "sol"; usu, quibus sic utuntur poete, ut "sanguis", "puluis". 7 Que tamen IV modis transeunt in pluralia: euentu, ut "duo Catones"; opinione, ut "plures soles"; particione, ut "due Gallie"; auctoritate, ut "uina", "mella". 8 Et e contrario sunt quedam pluralia semper natura, ut "Gemini", "Pisces", usu, ut "Manes", "arma". 9 Sunt igitur singularia tantum hec: propria aliquorum indiuiduorum, necnon et nomina metallorum "aurum", "es" , item aridorum suram uel ad pondus omnia referuntur. 10
Abbreviated transcription (Latin):
fenuuiia sunt. ut ars. fors. gens. stipsi
plus. sors. scrobs. stirps. que uero eiam
masculiua sunt. Excipitur mons. fons.
pons. dens. mars. Ultra sillabam mas¬
culuia sunt. ut quadrans. triens. do¬
draus. ufens. arruns. manceps. calibs
adeps. forceps. que duo et femiuina st̃
antiquitus. Excipiturꝰ hyems. chobrl.
In aus feminina sunt. Fraus. laus. In
aes. hic praes. predis. hoc aes. aeris. In
eus. greca sunt. ut tideus. Omuia no¬
mina fluuorum masculina. ut par¬
ma. alpo. preter desinentia in um. que neu¬
tra. Nomina fructus arborum neutra
dictionis in uoce. et discretio quan¬
titatis. in significatione. Est autem
singularis et pluralis. Singularis fi¬
nitus. pluralis infinitus. Cum enim
dico homo: certum est de uno dicere. Gũ
uero homines. incertum est de quot. ad
quod determinandum. certi inuenti sũt
numeri. ut duo.tres. oentum. Singula¬

Expanded text:
feminina sunt, ut "ars", "fors", "gens", "stips", feminina sunt, ut "ars", "fors", "gens", "stips", "puls", "sors", "scrobs", "stirps" que duo etiam masculina sunt; excipiuntur "mons", "fons", "pons", "dens", "Mars". 90 Vltra sillabam, masculina sunt, ut "quadrans", "triens", "dodrans", "Vfens", "Aruns", "manceps", "calibs", "adeps", "forceps" que duo et feminina sunt antique; excipitur "hiems", "cohors". 91 In aus feminina sunt, "fraus", "laus". 92 In aes, "hic praes, predis", "aes, aeris". 93 In eus Greca sunt, ut "Tideus". 94 Omnia nomina fluuiorum masculina sunt, ut "Parma", "Alpo", preter desinentia in um, que sunt neutra. 95 Nomina fructus arborum neutra dictionis in uoce et discretio quantitatis in significatione. 2 Est autem singularis et pluralis; singularis finitus, pluralis infinitus est; cum enim dico "homo", certum est de uno dicere; cum uero "homines", incertum est de quot; ad quod determinandum certi inuenti sunt numeri, ut "duo", "tres", "centum". 3 Singula
Abbreviated transcription (Latin):
neutro iunguntur. Excipiuntur habẽ¬
tia .e. ante .x. supra sillabam ut uertex
senex. cunex. apex. culex. que sunt mas¬
culina. De quib tamen extrahuntur
nomina fetus terre. ut ilex. carex. q̃
sunt feminina. et hec supellex. iubex.
De superiori regula adhuc excipiunt᷑.
hic grex. calix. uarix. fornix. ⁊ calyx. ꝓ
pedẽ. scd̃m quosdam. Et hic uel hec cor¬
tyx. silex. Greca uero sine notha eadẽ
seruant apud uos genera. quomodo ⁊
barbara. ut hic aiax. atax. calix. uolux.
hec nox. sphiix. pro acu. nam ꝓ mon¬
hec frix. In duas desinentia consonants.
sisunt adiectiua. omius sunt gen̾is. ut
hic et hec et hoc exspers. prudens. ĩops.
In ceps. in sons. in quibus ponenda st̃
et cominuua. ut hic ⁊ hec princeps.
municeps. parens. infans. figurate.
tamen iungi possunt neutris in sin¬
gulari et gentilia. hic et hec arabs. ti¬
burs. Alia uero si sunt monosillaba.

Expanded text:
neutro iunguntur. 85 Excipiuntur habenneutro iunguntur. 85 Excipiuntur habentia e ante x supra sillabam, ut "uertex", "senex", "cimex", "apex", "culex", que sunt masculina, de quibus tamen extrahuntur nomina fetus terre, ut "ilex", "carex", que sunt feminina, et "hec suppellex", "uibex". 86 De superiori regula adhuc excipiuntur: "hic grex", "calix", "uarix", "fornix" et "calx" pro "pede" secundum quosdam et "hic" et "hec cortex", "silex". 87 Greca uero, siue notha, eadem seruant apud nos genera, quomodo et barbara, ut "hic Aiax", "Atax", "calix", "Volux", "hec nox", "sphinx" pro acu; nam pro mon"hec Phryx". 88 In duas desinentia consonantes, si sint adiectiua, omnis sunt generis, ut "hic" et "hec" et "hoc expers", "prudens", "inops", "biceps", "insons", in quibus ponenda sunt et communia, ut "hic" et "hec princeps", "municeps", "parens", "infans" figurate tamen neutris iungi possunt in singulari, et gentilia, "hic" et "hec Arabs", "Tiburs". 89 Alia uero, si sunt monosillaba