comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃o est. plenitudo uenit. quam quam ⁊ aliter. Et ideo
inquid benedicta tu inter mulieres id est plus benedicta
quam omues mulieres. Ac ꝑ hoc quic quid maledichoĩs
in fusum est pereuam: totum abstulit benedictio orati et
n super ⁊ graciam refudit rp̃i ortus: quam nõ habuit prei
omins mundus. Igitur quod natura nõ habuit: usus nes¬
ciuit: ignorauit racio. mens nõ capit hunima pauet ce¬
lum. stupet tenã. creatura omnis etian celestis miratura.
Hoc totum est quod per gabrielem exarie. duunitꝰ nũciatur:
⁊ per xp̃m ad impletur. Qua de causa de tali tantaq lo¬
qui me in dignum fateor. Sed ⁊ puto quod nemo est qui¬
presumat nisi qui quanta sint que panduntur penitus. igno¬
rat. Tamen ⁊ si ad hec nemo idoneus inuenitur: uotis omnibꝰ
cessare nõ debet qui libet etiam peccator a laudibus. quã¬
uis explere nõ que sentit. Unde sermo diuinus cum de pec¬

Expanded text:
Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, Christo est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius omnis mundus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum est quod per Gabrielem Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de pec
Abbreviated transcription (Latin):
tortum accapiens quod dei est omnino aluio quam deus qui
natus est ermaria esse non potuit. Scit crum deus oĩa
⁊ potens. Propterea quia ita est sciuit se hac potuit inu¬
tero unginis sinc sui corruptione misceri. atꝙ uniri. ⁊ unꝰ
esset rp̃o deus ⁊ homo. umna persona. unaq substancia.
ob quod dei genitrir electa ⁊ pre electa. uire abangelo sa
lutatur. ⁊ predicatur gracia plena. Sere plena: perquam
laugo scĩ sp̃s unbrem super fussa est omnis creatura. Et iło
satis eam deuotissime primum angłs uencratur ⁊ salutat.
Eiratur itaq ⁊ ipsa. qualis aut quanta sit quam salutat.
Non enuim simpler fateor uel consueta fuit ista salutatio: s
omui ad miratione digna. Uiquidem uenerationis fuit
delatio. ⁊ oblatio. muneris famulatu obsequii: quia ⁊ si
in sanctis patribus ⁊ prophetis gratio fuisse creditur. nõ
tamen ea tenus plena. In mariam uero totius gr̃e que in

Expanded text:
totum retinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui totum retinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui natus est ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si in sanctis Patribus et prophetis gratia fuisse creditur, non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae quae in
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e. Hoc quippe est: quod dauid canit. Descendit sicut
pluuia in uellus. Uellus itaq cum sit de corpore: nescit
corporis passionem. Sic ⁊ uirgiuitas cum sit in carne: iui¬
cia carnis nescit. Celestis plane imber uirgineo uelleri
placido se in fundit elapsu: ⁊ tota diumnitatis unda se cõ¬
tulit in carne: quando uerbum caro factum. hacde inde
per crucis patibulum expressum terris homnibus plu¬
uiam salutis effudit: ⁊ stillicidia gr̃e humanis mentibꝰ
prestitit. Dominus inquid tecum. Mira res. Iam erat cũ
uingine. qui ad uirginem mittebat angelum ⁊ preces¬
sit nuncium suum deus. sed a deo nõ recessit: uec te¬
neri potuit locis qui omnibus habetur in locis:
totus ubiq est. sine quo nichil totum. Ergo totum uer¬
bum patris numquam apatre discedens homo proprie fie
ri dignatus est secreto suo misterio quod ipse nouit. Q
qm̃ totum suscepit quod est hominis homo totus est. ⁊

Expanded text:
gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et virginitas cum sit in carne, nescit vitia carnis. Coelestis plane imber in virgineum vellus, placido se infudit illapsu: tota divinitatis unda se contulit in carnem, quando Verbum caro factum est: ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus salutis pluviam effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus, inquit, tecum. Mira res et jam cum Virgine erat, qui ad Virginem mittebat Angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit: nec teneri potuit locis qui omnibus habetur in locis: et totus ubique est, sine quo nihil totum. Ergo Verbum Patris numquam a Patre diri dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
abangelo uenerabiliteratq offitiosissime salutata. Preterea
qualis ⁊ quanta esset: ab eodem diuinitus de claratur cum ait.
Aue maria gratia plena dominus tecum. Benedicta tu
in mulieribus. Talibus namq decebat uirgiiem. opig¬
nerari muneribus: ut essent gracia plena que dedit celi
głam. terris deum pacemq refudit: fidem gentibus fi¬
nem uiciis: uite ordinem moribus disciplinam. Et bene
angłs ad uirginem mutitur quia semper est angelis
cognita uirginitas. Profecto in carne preter carnem uiue¬
re: nõ terrena uita est sed celestis. Unde in carne angłicã
głam ad quirere mauis est meritis quam habere. Scce enĩ
angłm felicitatis est esse uero uirginem uirtutis dum
hoc obtinere uiribus nititur cum gratia. quod habet
gelum: diuini muneris est offitium nõ humani. Aue in¬
quid gratia plena. Et bene plena: quia ceteris pre par¬
tes prestatur. Maue uero: simul si tota in fuoit plenitudo

Expanded text:
ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Talibus namque decebat virginem oppignerari muneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed cœlestis. Vnde in carne Angelicam gloriam adquirere, maius est meritum, quam habere. Esse enim Angelum felicitatis est, esse vero Virginem virtutis: dum hoc obtinere viribus nititur cū gratia, quod habet gelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laudate: quia si deum hore prophetico in scĩs suis laudare
iubemur. multo magis eum in hac celebritate beate uirgnuis
matris eius oportet eum ymnis. ⁊ canticis diligentius extolle¬
re. ⁊ dignis deo iubilare preconiis: hac misticis honiorare
mimeribus. Nulli dubium qui totum ad głam laudis eius
ꝑtineat : quicquid digne genitrici sue inpensum fuerit.
ac sollempniter cribitum. Exquo timeo satis ⁊ ualde perti¬
mesco. dum ur̃is cupio parere profectibus. ne forte sicut im¬
probus. ita ⁊ in dignus laudator inueniar: profecto cum nec
scĩtas uel fecundia sub peditet ut beatam ⁊ gloriosam uirgi¬
nem digne laudare queam. Qm̃ uerum ut fatear. quie qͥt
humanis dici potest uerbis inunus est alaude celi: que diui¬
nis est ⁊ angłicis excellentius predicata.⁊ laudata preconiis
aprophetis quidem prenuntiata a patriarchis figuris. ⁊ enig¬
matibus presignata ab euuangłist is eribit a ⁊ monstrata

Expanded text:
et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae Mariae Virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignismuneribus. Nulli dubium quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat, quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, ac solemniter attributum. Ex quo timeo satis, et valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar, profecto cum nec sanctitas vel facundia suppetat, ut beatam et gloriosam virginem digne laudare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli, quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata, a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata,
Abbreviated transcription (Latin):
tamini: que in scola xp̃i per manere nouistis. P seuerate mora¬
tionibus: unanimiter uiuentes. quousq intrare possitis. gau¬
dia eterne uite. quo beata uirgo feliciter hodie introuut. alter¬
nantibus hymuidicis angłorum ehoris. infra pascua etẽrue ui¬
riditatis: ubi una societas omnium supernorum. ubi dulcis
sollempnitas anglorum: ubi post labores ⁊ crumpnas felix
⁊ suauis refectio animarum. Hodie uamq glosa semper
na mundi. hodie de teiris ⁊ de presenti scło nequam eripi¬
tur. Iterum dico gaudete. quia secura de sua marcessibiligła.
adeeli iam ꝑuenit palatium. Erultate in quam hac gaudete
⁊ letetur omnis orbis: quia hodie nobis omnibus eius inter¬
uenientibus meritis salus aucta est. Uobis quoq diligenti¬
bus eam. honor. ⁊ uirtus: una cum reliquis uirginibus sacs¬
amplior. per restatur ⁊ gracia. Id circo dilectissime letamini

Expanded text:
tamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in oratamini, quae in schola Christi permanere vovistis: perseverate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio animarum. Hodie gloriosa namque semna mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur: iterum dico gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, et gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus ejus intervenientibus meritis salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam, honor, et virtus una cum reliquis sacris virginibus amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimae, laetamini
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ⁊ ioħs. iacobus ⁊ andreas. philipus ⁊ thomas. Bar¬
tolomeus ⁊ matheus. iacobus alphei⁊ symon zelotes. ⁊ uita¬
Icce ihu ascendente. cum quibus urgo uacat in scola uir¬
tutum. ⁊ meditatur in lege mandatorum đr. ut ⁊ ipsa sit
forma discipline xp̃i. ⁊ eremplum prefectionis uiginibus.
Conuersatur autem cum testibus sc̃e resurectionis: ⁊ ipsa
testis. Conuersatur cum sanatoribus celi. infra curiam
cohortes. quorum uita nõ erat iam de terris. in quibus rp̃s
preliebatur: sed de celis. Hinc ascendisse leguntur incena
manebant cum maria. matre iħu unianimiter aspirati. in
caritate perseuerauites in oratione: donec in duerenturiuir¬
tute eralto. Ceperant eni iam orare qui dudum cum domi¬
no conuersantes. urtutibus ⁊ miraculis pascebantur. Et be¬
ne perseuerantes in oratione nichil esitantes. donec accipe¬
rent muera spũ sci. que poscebant. Quos ⁊ nos ofilie uni¬

Expanded text:
Petrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, BarPetrus et Joannes et Jacobus, et Andreas, Philippus et Thomas, Bartholomaeus et Matthaeus, Jacobus Alphaei Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenmanebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent munera Spiritus sancti quae poscebant. Quos et vos, o filiae imi
Abbreviated transcription (Latin):
quid est quod maria genuit: euuangelizando suo comnien¬
dat eloquio. Uerbum quod in principio erat. ⁊ uerbum erat
apud deum: ⁊ deus erat uerbum. Hoc quippe uerbum qd̃
erat in principio: ⁊ apud deum erat. ⁊ deus erat uerbum. Ip¬
sum deum genuit beata ⁊ glosa uirgo maria er se caro fac¬
tum. Id circo ⁊ uirginitas longe sacratior. ⁊ fecunditas ut ita
dicam multo in effabilior: quam suo putuerit ille erplicare
eloquio ueruntamen quanto uirginitas cognatior uirginitati:
tanto beatus euuangłista ceteris excellentior & uicinior uer¬
bo. Ideo quicquid est quod uirgo genuit : totum pro ut po¬
tuit homo. per sp̃m scm̃ nobis reserauit: manifestius ⁊ do¬
humane inte conuersatio eius post ascensionem xp̃i gene¬
raliter cum apłis fuit. quousq disperguntur. sicut luchas me¬
munit dicens. quod regressi quid ẽ amonte oliueti iherosolimã
uenerunt: ⁊ ascenderunt incenaculum ubi manebant

Expanded text:
quid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commenquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spiritum sanctum nobis reservavit manifestius et dohumanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant
Abbreviated transcription (Latin):
ciarum splendor decoratus. Una si quidem uirtus uirginita¬
as in ambobus sed altera pro portio in maria. Altera quidem
in fecundior: sed ipsa. Ipsa uero: sed altera. Quia ⁊ supsa ea¬
demq in corruptio: tamen fecundia integritatis longe glori¬
osior est quam uirginitas. Io circo ⁊ fecunditas in illa tota deifi¬
cata est. ⁊ uirginitas. Alioquin nusquam scđm naturam nascẽ¬
di uirginitas. ubi fecunditas predicatur: neq fecunditas ubi uir¬
giutas integra conseruatur. Ideoq totum super excellit de illa
que dicuntur. quia sunt diuma atq in effabilia. Unde iurgini¬
cas ⁊ facunditas prolis super emiminens nouitas est: quam ꝗͣ
humanum cernatur excarne quod uascitur. ueruntamen ⁊¬
si magnificencior multũ uirginitas in maRia piopter gracie
ercellenciam: una tamen integritas carius ⁊ una uirtus. que
ad inuicem quasi cognata sociatur. Hinc quoq ioħs quie¬

Expanded text:
tiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quid
Abbreviated transcription (Latin):
familiarius contulit de xp̃i in carnatione: tanto si quidem
uerius. quanto abinicio plenius per sp̃m sc̃m cuncta didice¬
rat. ⁊ per spererat oculis uniuersa: licet ⁊ apłi pereundem
spm scm̃. omnia cognouerut. ⁊ in omnem edocti ꝑuene¬
rint ueritatem. Quam sane beatam uirginem. ⁊ si omnes
uenerati sunt discipłi. eiq famulabantur offitio dilectionis :
ioħe tamen amplius hac specialius usq ad finem uite. qui sibi
cominissam accepit. in suam quasi matrem filius. cui benig¬
nus magister decruce. mulier in quid ecce filius ciuis. ad disci¬
płm autem ecce mater tua. ut uirgo uirgini cohereret.⁊ de¬
seruiret officiosissime cura ad obtionis. Non enim pudicissi¬
ma uirgmitas alicui: discipło rectius quam uirgini cominẽ¬
datur. ut esset at in uicem grata societas.⁊ florioiis aspectus:
nec nõ ⁊ uenustus conuersandi uernans alternatim pudici¬

Expanded text:
familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudici
Abbreviated transcription (Latin):
o porteat: quam in consulte definere quod sine perieulo
nescitur. Unde de his erquibus certi sumus tantisꝑ loqua¬
mur ad erortationem urãm qualicumq sermone ad edif¬
ficationem ⁊ laudem nominis dei : ut religio conseruetur
pro famulatu.⁊ de uocio augeatur pro affectu. Quoniã
hec est uirgo que sola inter emit uniuersam hereticam pra¬
uitatem sola sit post dm̃ que nos confirmet in omni ueri¬
tate suisq commendet meritis.⁊ precibus auxilietur: ut ⁊¬
ipsi digni in ueniamur in eius laudibus. Quod si queritur
post ascensionem domini quid egerit. unum pro certo est:
quia uirgo scã corpore ac mente per mansit. Quam sane
angłs gabrielh hac si celestis. paranimphus in tactam custo
ce cominisit iurgo uirginem seruauit. suisq ei de serunuit
obsequiis. nõ quod eximius ille scõrum corus apłorum eam
de seruerit. inter quos post resurrectionem intrans ⁊ eriens.

Expanded text:
oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens,
Abbreviated transcription (Latin):
dormierant surrererunt. hac uenerunt in scãm eiuitatem
scilicet ihrłm ⁊ apparuerunt. multis. Se quibus profecto
nõ nulli doctorum senserunt. etiam ⁊ in suis reliquerunt
scriptis: quod iam in illis perpetua sit completa resurrectio.
Tatentur enim quod ueri testes nõ essent: nisi ⁊ uera esset
resurrectio. eorum. Unde ⁊ beatus petrus dirisse legitur cũ
de dauit loqueretur intestimonium. ⁊ sepulcrum. eius a¬
pud nos est: quasi nõ sit ausus dicere quod ipse aud corpꝰ
eus aput nos est : seo tantum sepulerum quo conditus fue¬
rat. Hinc aiuint resurrerisse cum ceteris scĩs. ⁊ ideo uacuum
remansisse monumentum: uti nunc beate maRte ceriuitux.
Q uod sanc factum. ⁊ de aliis quibus libet locis scripturarum
firmare conantur: quod hii iam cum rp̃o regnent resussci¬
tati in et̾na societate. Quod quia deo nichil est impossibi¬
propter cautelam salua fide pio magis desiderio opinari

Expanded text:
dormierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, dormierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, scilicet, Jerusalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibi quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur: sed nunc uacuum esse cernentibus ostenditur: h ec
io circo dixerim quia multi nr̃orum dubitant utrum assũp¬
ta fuerit simul cum corpore: an obierit relicto corpore. Quo¬
modo autem uel quo tempore. aut a quibus personis scĩssi¬
mum corpus. eius in de ablatum fuerit. uel ubi transpositũ.
utrum ue resurrererit nescitur. quam uis non nulli abstrue¬
tate incelestibus ur̃i. Quod ⁊ de beato ioħe euuangłista
eius ministro eui uirgini a xp̃o. uirgo comnussa est: plurimi¬
mi asseuerant. quia in sepulero eius ut fertur. nõ nisi manna
in uenitur quod ⁊ seaturire cernitur. Uerumptamen quid
horum uerius censcatur ambigimus. Relius tamen deo totũ
cui nichil in possibile est comittimus. quam aliquid temere.
de finire uelimus auctoritate nr̃a quod nõ probamus: sicuti
⁊ de his quos cum domino teste euanglo resurrerisse credi¬
tur.S utrum redierint interre puluerem certum nõ ha¬
bemus: nisi quod legimus. quia multa corpora sc̃orum qͥ

Expanded text:
it; sed uacuum esse cernentibus ostenditur’. ‘Hec’, inquit, ‘idcirco dixerim, quia multi nostrorum dubitant utrum assumpta fuerit simul cum corpore an obierit relicto corpore. Quomodo autem uel quo tempore aut a quibus personis sanctissimum corpus eius inde ablatum fuerit uel ubi transpositum utrumue resurrexerit nescitur, quamuis nonnulli astruete in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plurimi asseverant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire velimus auctoritate nostra, quod non probemus: sicuti et de his, quos cum Domino Evangelio teste resurrexisse credimus. Sed utrum redierint in pulverem terrae, certum non habemus, nisi quod legimus: Quia multa corpora sanctorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
equalis. ⁊ consubstantialis. Et hec trinitas unus deus
magnitudo. bonitas. ommipotencia. Et quiequid ad se
substancialiter dicitur. nõ ita inrelatiuis uocabulis in¬
telligendum est. uel dicendum. quia dici nõ potem pa¬
ꝑsonam referti. debent.

Expanded text:
us et consubstantialis. Et haec Trinitas unus est Deus,magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum; quia dici non potest, Papersonam referri debent.
Abbreviated transcription (Latin):
Rsio hoc donum dei. id est sp̃s sõs: quide patre
filioq equalit̾ procepit. in effabilis quedam. patris
filiiq cõmunio est.⁊ ideo fortasse sie appellatur. quia pa¬
tri ⁊ filio potest eadem appellatio conueniri. Nam hoc
ipse proprie dicitur. quod illi comminiter dicuntur
te dicitur. Tngo ut nominibus uinctis que separatim

Expanded text:
Ergo hoc donum Dei, id est Spiritus sanctus qui de Patre et Filio aequaliter procedit, ineffabilis quaedam Patris Filiique communio est. Et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter dicuntur. te dicitur. Ergo ut nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ustimanus uero egressus athuronis uerzellis italie
cuutatem adgressus: udicio dei ꝑcussus obiit ꝑegͥ¬
nus. Turonici euis obitum audientes. ⁊ in sua malicia
perseuerantes: armentium in cis locum constitiuunt.
At briccius ep̃s ronam uenieus cuncta que pertu¬
lerat pape refert. Qini ad sedem apłicam resioens.
plerumq missarum sollẽpnia celebrauit: ibi quie¬
quid in sc̃o dei deliquanerat deflens. Ueptimo gͥ

Expanded text:
Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitatem aggressus, judicio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in ejus loco constituunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam residens, plerumque Missarum solemnia celebrans, inibi quidquid i
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc ppło primas ardentes in buro suo posuit.
ad se stringens usq ad scm̃ sepulcrum beati mar¬
tin una cum ppłorum turbis uadit. Proiectisq an¬
te scm̃ sepulcrũ primis: uestimentum in ustum ap¬
paruit. Ille quoq ppło: sic eum persequenti ait.
Bicut uestimentum istut ab his ignibus uitetis il¬
lesum: ita & corpus meum atacti mulieris scitore¬
⁊ impollutum. Illis uero nõ credentibus. sed contra¬
tur eieitur: ut sermo sq̃ martim adimpleretur. No¬
ueris te in epãtu multa ad uersa passurum. Quo
eiecto: iustimanum in ep̃atu constituunt. Seniq
briccus rome urbis papam experit: flens ⁊ iuilans
atq dicens. Merito hec patior quia peccaui un
scm̃ dei.⁊ eum delirum ⁊ amentem uocaui: euus
uidens uirtutes nõ credidi. Post cuus abscessum
autẽ turonici sacerdoti suo. Uade post eum ⁊ exq̃re
negocium tiuim. Quia si eum persequtus nõ fu¬
eris: ad nostrum om̃ium contẽptum humiliaberis.

Expanded text:
adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis ilaesum, ita et corpus meum a tactu mulierisque coitu est impollutum. Illis vero non credentibus, sed contratur, ejicitur, ut sermo sancti adimpleretur Noveris te in episcopatu multa adversa passurum. Hoc enim ejecto, Justinianum in episcopatu constituunt. Denique Briccius Romanae urbis papam expetiit. flens et ejulans, atque dicens: Merito haec patior, quia peccavi in sanctum Dei, et eum delirum et amentem saepe vocavi; cujus videns virtutes, non credidi. Post cujus abscessum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium contemptum humiliaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
cubiculariĩ eius uestimenta deferebant ad abluendx̃.
que sub spetie religionis erat ueste mutata: conce¬
pit ⁊ peperit. Qua de re sunerit om̃is ppłs turo¬
norum iniram ⁊ totum crimen super epm referrũt:
uolentes cum umanimit᷑ lapidare. Aiebant enĩ. Dui
pietas sc̃i tuam celauit luxuriam. Nec nos deus di¬
utius sinet manus suas in dignas osculando polliui. Iuo
quoq contrario uiriliter hec negante : afferte in quio
in fantem ad me. Cumq oblatus fuisset infans trigin¬
ta dies abortu habens: ait ad eum briccius ep̃s. Ad¬
iuro te per iħm xp̃m filium dei omnipotentem: ut
si ego te generaui coram cunctis edicas. ⁊ ille infans
Copuli s autem rogantibus ut quis esset pater int̾ro¬
garet ait sanctus brictius ep̃s. Non est hoc meum.
ud ad me ꝑtinuit: sollititus fui. Uob̾ si aliquis sup¬
petit. ꝑ uos res citote. Tunc illi magicis hoc ad se
Non diutuis nobis falso. pastoris nomine dominab̾¬

Expanded text:
cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginta dies ab ortu habens, ait ad eum episcopus: 'Adiuro te per Iesum Christum, filium Dei omnipotentis, ut, si ego te generavi, coram cunctis edicas'. Et ille: 'Non Populis autem rogantibus, ut quis esset pater interrogaret, ait sacerdos: 'Non est hoc meum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artib'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominabe
Abbreviated transcription (Latin):
deum angelos discut̾iere predicaret. iamq se unum etꝓ
urtutibus magna apud nos uolumma retinentur:
cium ad huc diaconum implatea conuenit. Cui si¬
pliciter ait. Ec̃ce ego prestolor beatum uirũ.
⁊ nescio ubi sit ueł quid oꝑis agat. Qui briccius.
UI inquid delirũ illum queris: prospice eminus.
cium diaconum. uir beatus martinus alloquit᷑.
n ego brici delirus tibi uideor. Cumq confusus
hec audiens dixisse. se denegaret. ait sc̃s martinus
Nonne aures mee ad hostium erant cum hec eminꝰ
loquebaris : Amen dico tibi obtinui apud deum.
noueris te inepãtu multa ad uersa passurum. Bricci¬
us hec audiens: irridebat eum dicens. Nonne uerũ
dixi istum delira uerba pro ferre: Sed ⁊ pb̃rii hono¬
re preditus. sepuis beatũ martuium conuciis lacessi¬
uit. Ad eptus consentientibus ciuibus ponificatus
officii orationi uacabat. Quia quamquam esset
⁊ suꝑbus ⁊ uaniis castus tamen habebatur in corpo

Expanded text:
Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex virtutibus, magna apud nos volumina retinentur, cium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: cium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, noveris te in episcopatu multa adversa passurum. Briccius haec audiens irridebat, dicens: Nonne verum dixi, istum delera verba proferre?' Sed et praesbiterii honore praeditus, saepius beatum virum conviciis lacessivit. Adeptum ergo consentientibus civibus pontificatus officium, orationi vacabat. Quia quamquam esset superbus et vanus, castus tamen habebatur in corpor
Abbreviated transcription (Latin):
de diabolo eiusdemq artibus sermo ȩportus est. nõ
abre uideti licet extrinsecus referre quod gestum
est: quia ⁊ quedam meo martin urtutum portio
eseres pes digna imraculo recte memorie mandabit᷑
meremplumꝰ cauendi: si quid de inceps cus piam taleo
contigerit. Mlarus quitam nomine ad olescens nobui
simus pb̃r cum relictis om̃ibꝰ set ad martinis eontobi¬
ser. bieui tempore ad summum fidei iurtutumq om̃i¬
um culmen enituit. Itaq cum aut longe sibi abepis¬
copi monasterio tabnaculum constitusset. muiltiq a¬
pud cum fratres commorarentur: inuenis quidam ad
cum anatholius nomine subprofessione monachi om̃i
bumilitate atq innocentia mentitus accessit: abitauitꝙ
aliquandiu in commune cum ceteris. De inde procedẽ¬
te tempore angelos apud se loqui solere dicebat. Tum
fidem nullus ad Inberet: signis quibꝰ plerosq ad credentũ
choortabatur. Postremo eo usq processit. ut inter se ac

Expanded text:
de diabolo eiusdemque ade diabolo eiusdemque aab re videtur, licet extrinsecus, referre quod gestum est: quia et quaedam in eo Martini virtutum portio est, et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cavendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. XXIII. Clarus quidam nomine, adolescens nobisu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore ad summum fidei uirtutumque omnium culmen enituit. itaque cum haut longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset multique apud eum fratres commorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mouebatur obiectus. Testabantur etiam aliqui
erfribus se audisse demonem. ꝓpteruis martinũ
uocibus increpantem: cur intra monasteriũ aliqͦs
ex fr̃ibus qui olim baptismũ diuersierioribꝰ per¬
didissent. conuersos postea recepisset. ex ponentem
crimina singulorum. Martimis diabolo repugnantẽ
respondisse constanter antiqua delicta melioris uite cõ¬
uersatione pugnari: & per misericordiam domini ab¬
soluendos esse accipiatis. si peccare desinerent. Contra
dicente diabolo nõ pertinere ad ueniam criminosos &
tunc in hanc uocem fertur ęrclamasse martinus. Ui
tu ipse omiserabilis ab hominum insectatione desiste¬
res. ⁊ te factoꝵ tuoꝵ uel hoc tempore cum dies ui¬
dicii in proximo est peniteret: ego tibi uere confissus
in domino xpisti misericordiam pollicerer. Oquam
sc̃a de domini pietate presumptio inqua ⁊ si auctori¬
tatem prestare nõ potuit: ostendit affectum. Et quia

Expanded text:
non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et am, tunc in hanc uocem fertur exclamasse Martinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi uere confisus in Domino Jesu Christo misericordiam pollicerer. o quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
spm est trahens. in dicat fr̃ibus casum mortis
uulneris. iunctus scilicet bubus. cum dissoluta
artius lora constringeret: bouem sibi excuso ca¬
pitẽ. inter in guma cornu in iecisse. Hec multo
post uitam reddidit. Uidete quo iudicio diabolo
data fuerit hec potestas. In martino illud: mi¬
rabile erat: quod nõ solum hoc quod supra re¬
tulimus. set multa istius modi. si quociens accidis¬
sent. longe ante preuidebant.⁊ sibi nunciata:
fr̃ibus in dicabant. Frequenter aũt diabolus dũ
mille nocendi. artibus scm̃ uirũ conabatur illu¬
dere : usibilem se ei formis diuersis in gerekat.
Nam interdum in iouis ꝑsonam plerumq mercu¬
rii : ꝑ sepe enim se ueneris: ac minerue transfi¬
guratum uultibus offerebat. Ad uersus quem
semper intentus. signo se crucis.⁊ orationis auxri¬
lio protegebat Audiebantur plerumq conuicia
quibus illa turba demonum proterus uocibus
in crepabat. set omĩa falsa ⁊ uana cognoscens.

Expanded text:
spiritum trahens indicat fratribus causam mortis spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata tribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens
Abbreviated transcription (Latin):
ia bolum uero tam conspiealem. ⁊ subiectum
oculis habebat. ut siue se in propria substantia con¬
tineret. siue in diuersas figuras. sṗualesq nequicias
transtulisset: qualibet sub imagine uideretur. Quod
cum diabolus. sciret se effugere nõ posse. conuiciis
eum frequenter urgebat. quia fallere nõ posset in¬
sidiis. Q uodam autem tẽpore cornu bouis cruen¬
tum in manu tenens. cum in genti fremitu cellulã
eius irrupit: cruentamq ostentans dexteram. ⁊ ad¬
missum recens scelus congaudens ubi est in quis
martine. uirtus tua: Uinum de tuis modo inter fe¬
ci. Tunc ille cõuocatis fribus: reffert quis diabo¬
lus in dicasset. Sollititos esse precepit. per cellulas
singulorum. quis nam occasus fuisset effectus.
N eminem quidem. de esse de monachis: set unum
rusticum mercede conductum: ut uculo ligna
defferet isse ad siluam musitant. Iubet igitur ali¬
quos ire ei obuiam. Qui aut longe amonasterio
iam pene. ex animis inuentus est. Extremum tam

Expanded text:
iabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu adfectus fuisset. neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
esse. Nec sic dicimus patrem filium esse. sicut deum ẽe
dicimus. quia deus substantialiter dicitur. pater ⁊ filiꝰ¬
Uicut enĩ reliatiue. pater ⁊ filius dicuntur. ita ⁊ sp̃s
sc̃s. ad patrem ⁊ filium quodammodo. relatiue dicit᷑.
quia patris ⁊ filii spiritus est. Ued ipsa relatio sp̃s sc̃i nõ
ita reci proca ratione. cõuerti pot̾it sicut pater ⁊ filiꝰ. Nam
io. sc̃s um formiter. dicitur ad panem ⁊ filium. quia patris
cissim dicimus patrem sp̃s sc̃i. ne filius eius intelliga¬
us donator dom sui est. in quibus nominibus circũ¬
ferri potest uicissim relationis regula. Ut si dicamus
domator idoni ⁊ donum donatoris: quia in þis uocabiss
potunt unnuenuri usitata uic categorice. quȩ dicitr ad ali¬
quid circumlatio.

Expanded text:
esse; nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus esse; nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse, quia Deus substantialiter dicitur; Pater, et FiliSicut enim relative Pater et Filius dicuntur, ita et Spiritus sanctus ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita reciproca ratione converti poterit, sicut Pater et Filius. tus sanctus vero uniformiter dicitur ad Patrem et Filium, quia Patris cissim dicimus Patrem Spiritus sancti, ne Filius ejus intelligaus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia quicquid est pater quod deus est. quod substamntia
est. quod et̾nitas est. hoc filius. hoc sp̃s sc̃s est. Ita etiã
⁊ filius eo quod deus est. quod substancia est. quod eter¬
mitas est. hoc pater ⁊ filius. Uina intribus diuinitas umna
essentia. una omnipotencia.⁊ quicqͥd substancialiter
de deo dici potest. Si forte de solo patre int̾rogatus
int̾ragatus fueris simul de patre ⁊ filio ⁊ spiritu sancto:
non deos: sed deum responde. inum onmipotentem¬
et̾num in comutabilem
ciendum est quod quedam de deo substancialiter di¬
Icuntur. ut deus magnus ommipotens. ⁊ quicquid
ad se dicitur: id est substanciam diuinitatis significans.
Quedam itaq relatiue dicuntur. ut pater ad filium. ⁊ fi
se autem. siue pater. siue filius. siue sp̃s sc̃s. deus dicitur.
Itaq pater eo quod deus est. hoc ipso substancia est. qr.
mus filium patrem esse. quomodo dicimus filium deum

Expanded text:
quia quidquid est Pater, quo Deus est, quo substantia quia quidquid est Pater, quo Deus est, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Filius, hoc Spiritus sanctus est. Ita etiam et Filius, eo quo est Deus, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius. Una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter de Deo dici potest, si forte de Patre solo interrogatus interrogatus fueris simul de Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidquid ad se dicitur, id est, substantiam divinitatis significans: quaedam itaque vero relative dicuntur: ut Pater ad Filium, Filiuse autem sive Pater, sive Filius, sive Spiritus sanctus, Deus dicitur. Itaque Pater eo quo est Deus, hoc ipso substantia est: quia mus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum
Abbreviated transcription (Latin):
seiti adimaginem ⁊ similitudinem nrãm. Lum enim
singulari numero dixit imaginem: oftenoit imam
niturem ese ad euuis imaginem homo fiebat. nõ uña¬
sedes maginem meam. Nec driset faciananisi ser farua
Ue ueiro uuillis tribus ꝑsonis. tres essent inteligenoe fa
eredl eues substincie: nec diceretur ad imagiiem urãm sẽo
setiuis aiertur: ut una sc̃ẽ tnntatis essentialit̃ diuunita
intimnetur hanc quoq trinitatẽ ꝑsonarum atq umtate
natiur apba isaias peuelatum sibi nõ tacuit: cum se di
deus sabaoth. Ubi prorsus inco quos dicitur tercio
sẽs. ꝑsonarum trinitatem: ineo quod semel dicitur do¬
minus deus sabaoth. diuine nature cognoscimus umi¬
lane ⁊ absq omni dubitatione credendum est pa
potentem. et̾num incomutabilem. ⁊ singulus horum deus:
⁊ simul omnes unus deus. ⁊ singl̃is quisq horum plena
⁊ perfecta. ⁊ et̃na substancia ⁊ simul om̃s ima substintiã.

Expanded text:
nem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim nem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cuginem meam: nec dixisset, Faciamus; sed, Faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram; sed, ad factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque trinitatem personarum atque unitatem naturae propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dics Dominus Deus sabaoth . Ubi prorsus in eo quod dicitur tertio, sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero quod semel dicitur, Dominus Deus sabaoth, divinae naturae cognoscimus uniPlane absque omni dubitatione credendum est, Paomnipotentem, aeternum, incommutabilem: et singuli horum Deus, et simul omnes unus Deus: et singulis quisque horum, plena et perfecta et aeterna substantia: et simul omnes, una substantia:
Abbreviated transcription (Latin):
unus est deus.⁊ pater ⁊ filius ⁊ spiritus scanctus. Qũa¬
uis pater filium genuerit. ⁊ ideo filius nõ sit qui pat̃
est. Filius qui apatre sit genitus. ⁊ ideo pater nõ sit qͥ
filius est. Spiritus scanctus nec pater sit. nec filius:
sed tantum patris ⁊ filii spiritus patri.⁊ filio etiam ip̃e
coequalis: ⁊ ad trintas pertinens imitatem. Et hec tri¬
nitas unus est deus: ex quo omnia. perquem om̃ia.
⁊ in quo om̃a. beato paulo apło testante ubi ait.
ĩnum esse naturaliter deum: neq tamen ip̃m pa¬
rrem ẽẽ qui filius est: nec filium ip̃m eẽ qui pat̃ est:
nec sp̃m scm̃ ipsum eẽ qui pat̾ aut filius filius est.
Aena est enim patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ essentia: inqua nõ
est aliud pater. aliuo filius. aliud spiritus scanctis.
quam uis ꝑsonalit̾. sit aluis pater. alius filius. alius
sp̃s sẽs. quo nobis marime in ipso sc̃arum seͥpturarõ¬
uunio demonstratur ubi deus dicit. Ciciamus homi¬

Expanded text:
sed unus: Pater, et Filius, et Spiritus sanctus: quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est: Spiritus sanctus nec Pater sit, nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, Patri et Filio etiam ipse coaequalis et ad Trinitatis pertinens unitatem. Et haec Trinitas unus est Deus, ex quo omnia, per quem omnia, et in quo omnia, beato Paulo attestante, ubi ait: um sanctum unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse qui Pater est, nec Spiritum sanctum ipsum esse qui Pater aut Filius est. Una est enim Patris et Filii et Spiritus sancti essentia. In qua non est aliud Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus; quamvis personaliter sit alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus. Quod nobis maxime in ipso sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus homi
Abbreviated transcription (Latin):
enique aoueram beatitidinem ꝑuenire uolen¬
tibus primo omnium fices necessaria est. sieut
peruenire posse beatitudinem. nisi deo placeat. ⁊ deo
neminem placere posse nisi ꝑfidem. Fides namq honoꝵ
initium. Sine hac nemo ad filiorum dei porest con¬
sortium peruenire quia sine ipsa neq in oc scło quis¬
quam iustificationis consequitur grãm: nec in futino
uitam possicebit et̾nam. Et siquis hic non ambula¬
uerit per fioem: non perueniet ad spetiem bcate in¬
sionis domin nostri ibu xpisti. Ero inde omnis anima
rationalis ctate congrua. discat fidem chatholicam.
marime ppłi predicatores xpistiani. ⁊ eccłiarum dei doc¬
tores: ut possint ueritati contradicentibus resistere ẽ
catholicam amantibus pacem prodesse. Quomodo
Aocet quis qđ nõ dioieit: Uel qualiter pastor esse pot̾it.
Nec sciens si tardus sit docere quot nouit. sciat uterq
se suo domino accepte peceunie rationem red diturum.
Lunc desiderabilem fidelis seruus: audiet uocem do¬

Expanded text:
enique ad veram beatitudinem pervenire volentibus primo omnium fides necessaria est, sicut pervenire posse beatitudinem, nisi Deo placeat; et Deo neminem placere posse, nisi per fidem. Fides namque estinitium; sine hac nemo ad filiorum Dei potest consortium pervenire; quia sine ipsa nec in hoc saeculo quisquam justificationis consequitur gratiam, nec in futuro vitam possidebit aeternam. Et si quis hic non ambulaverit per fidem, non perveniet ad speciem beatae visionis Domini nostri Jesu Christi. Proinde omnis anima rationalis aetate congrua discat fidem catholicam, maxime populi praedicatores Christiani, et ecclesiarum Dei doctores, ut possint veritati contradicentibus resistere, et catholicam amantibus pacem prodesse. Quomodo docebit quis quod non didicit? Vel qualiter pastor esse poterit, nec sciens tardus sit docere quod novit. Sciat uterque se suo Domino acceptae pecuniae rationem redditurum. Tunc desiderabilem fidelis servus audiet vocem Do