comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ ex puidentia gen̾andi. leges
impositas non ꝑmittat excedere. Alioqͥn
possunt isti maledici potiis calũpnato¬
res qͣm ueridici uidices etram scos apłos
accusare. qd nõ caritate gen̾andi filios
uite et̾ne. s cupilitate laudis humane
ppłis tam multis euͣngłium . p̾dicauĩnt.
Neq emĩ deerat illis euͣngłicis patͥb¬
gius laudantib comꝑata. ĩmo u̾o tan¬
ta aderat: ut maior hominib ab hõi¬
b honor et gła deferri nõ debeat. Hanc
uoluit cecus emere. qd̃ illi diuina gr̃a
eademq gratuita meruerũt. Hurus
auidus głie fuisse intelligitur. quem se
uolentem sequi dñs in eu̾ngłio reuocat
dicens. Hulpes foueas hñt. et uolatilia
sa simulatione tenebrosũ. et uentosa
elatione iactatum. nõ habere fid̾i locũ.
uͥ se inclinantem doctorem humilitatis
exciꝑet: qr in discipulatu xp̃i nõ illius
gr̃am. s suam głam requirebat. Hoc
Amore głie corrupti erant q̃s paulus apłs.

Expanded text:
mortalium ex prouidentia generandi leges mortalium ex prouidentia generandi leges inpositas non permittat excedere. alioquin possunt isti maledici potius calumniatores quam ueredici iudices etiam sanctos apostolos accusare, quod non caritate generandi filios uitae aeternae, sed cupiditate laudis humanae populis tam multis euangelium praedicauerint. neque enim deerat illis euangelicis patguis laudantibus conparata; immo uero tanta aderat, ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres sa simulatione tenebrosum et uentosa elatione iactatum non habere fidei locum. ubi se inclinantem doctorem humilitatis exciperet, quia in discipulatu Christi non illius gratiam, sed suam gloriam requirebat. hoc amore gloriae corrupti erant, quos Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
rilit̾ accedunt. sed sepe coeundi stimulo
uicti eneruit᷑ ꝑtrahunt᷑: qͣi ueracit̾ sibi
uident᷑ conicere. qͣm maiore huiuscemodi
morbo ꝑmultas alii captiuentur: qͣndo
se uident in una temꝑantiam nõ posse ẜ¬
uare. Uerum nos eis qui hanc uirtutem
nõ hñt. ita de scõꝵ uiroꝵ morib iudicũ
cõmittere nõ debemus ⁊ sicut de cyboꝵ sua¬
uitate ac salubritate febrientes iudicare¬
nõ sinimus: potiusq illis sanoꝵ sensu ⁊
p̃cepto medicine. qͣm ex eoꝵ egritudinis
affectione alimenta p̃ꝑamus. Prouide esti
si uolunt nõ false atq adumbrate s u̾e
ac solide pudicitie caꝑe sanitatem: diui¬
ne scͥpture tanqͣm libris medicinalib cre-¬
dant. nõ frustra tam magnũ honorem
sc̃itatis. tributum quibdam uiris etiam
plures uxores habentib. nisi qr fieri po¬
test. ut imꝑator carnis finimus tanta
temꝑantie porestate p̃polleat: ut genͥta¬
lis delectationis motum insitũ nature

Expanded text:
riliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo riliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam temperantiam non posse seruare. Uerum nos eis, qui hanc uirtutem non habent, ita de sanctorum uirorum moribus iudicium committere non debemus, sicut de ciborum suauitate ac salubritate iudicare febrientes non sinimus, potiusque illis sanorum sensu et praecepto medicamine quam ex eorum aegritudinis adfectione alimenta praeparamus. proinde isti si uolunt non falsae atque adumbratae, sed uerae ac solidae pudicitiae capere sanitatem, diuinae scripturae tamquam libris medicinalibus credant non frustra tam magnum honorem sanctitatis tributum quibusdam uiris etiam plures uxores habentibus, nisi quia fieri potest. ut imperator carnis animus tanta temperantiae potestate praepolleat, ut genitalis delectationis motum insitum naturae
Abbreviated transcription (Latin):
obicitur sc̃õ iuiro iacob: Si naturã coñ¬
sulas. nõ lasciuiendi s gignendi causa.
illis mulierib utebatur. Si morẽ: illo
tempore atq in illis terris hoc factitabat᷑
Si p̃ceptum: nulla lege ꝓhibebat᷑. Nũc
u̾o cur cͥmen est siqͥs hoc faciat. nͥ qr et
morib ⁊ legib nõ licet: Que duo qͥsqͥs¬
contempserit. etiã si tantũm᷑ causa ge¬
n̾andi uti possit feminis plurib peccat
tamen: et ip̃am uiolat humanã socie¬
tatẽ. cui necessaria est ꝓpagatio filioꝵ. S
qr homines alit̾ se hntib iam morib
⁊ legib nõ possunt delectari uxorum
multitudine. nͥ libidinis magnitudine:
ideo errant et putant haberi om̃ino ñ
potuisse uxores multas. nͥ flagrantia cõ¬
cupiscentie carnalis et sordide uolupta¬
tis. Comꝑantes enĩ nõ alios qͦꝵ animi
uirtutẽ prorsus nosse nõ possunt. essic̃
ad tam nõ solum gen̾andi officio ductiui¬

Expanded text:
obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam conobicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla lege prohibebatur. nunc uero cur crimen est, si quis hoc faciat, nisi quia et moribus et legibus hoc non licet ? quae duocontempserit, etiamsi tantummodo causa generandi uti possit feminis pluribus, peccat tamen, et ipsam violat humanam societatem, cui necessaria est propagatio filiorum. Sed quia homines aliter se habentibus iam moribus et legibus non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptatis. conparantes enim non alios, quorum animi uirtutem prorsus nosse non possunt, sed, siad eandem non solum generandi officio ducti ui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto qͥsquis ne aliqͥd errando in eccl̃iam
peccet. secretũ uiri eiꝰ in scͥpturis scĩs dili¬
gent̃ intuetur: et inuenit eũ maiestatẽ
suam qua in forma di equalis est patri
paulisꝑ abscondisse informa serui. ut
eius capax ẽẽ humana infirmitas poss
eoq mͦ se conuigi congruent̾ aptaret. Qd
eñi absurdũ. ĩmo qͥd non conuenienter
futuroꝵ p̃nuntiationi accõmodatũ si
ꝓpħa d̃i carnale aliqͥd lusit. ut eum ca¬
ꝑet affectus uxoris: cũ ip̃m ĩibũ d̾i caro
factum sit. ut habitaret ĩ nobis: Iam
u̾o filio eius iacob qd̃ ꝓ ingenti cͥmine
qͣtuor obiciunt᷑ uxores. gen̾ali p̃locutõ¬
ne purgatur. Quando eñi mos erat: dri¬
men nõ erat. Et nũc ꝓpt̾ea cͥmen est: qr
mos nõ est. Alia eñi sunt peccata contra
naturã. alia contͣ mores. alia contͣ pre¬
cepta. Que cum ita sint. qͥd tandẽ cͥmi¬
nis est. qd̾ de plurib simul hĩtis uxorib

Expanded text:
profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
iuux nõ eẽt. lud̾e nõ deceret. Qd̃ cum sci
coniugati faciunt. nõ manit̾ faciũt: s
prudenter. Descendunt eñi quodãmͦ ad
feminei sexus infirmitatẽ. ut aliq̾d blã¬
da hylaritate uel dicant uel faciant. ñ
eneruantes. s temꝑantes iurilem iugo¬
rẽ. Qd̾ tam̃ ei que uxor ñ est. qui dixc̾it
aut qui fec̾it. turpis est. Uerũ hoc qd̃ ad
mores humanitatis ꝑtinet dixim. neqͥs¬
qͣm durus ⁊ sine affectu. id ip̃m ꝓ cͥmine
obiciat scõ uiro. qd̃ cum sua coniuge lusit
Tales eñi hoĩes inhumani si aliquẽ grauẽ
iurũ ludicrũ aliqͥd gearientẽ pũs etiã
ꝑuulis ud̾int. quo eoꝵ lacteum sensum
affabili et nutritoria. facilitate ꝑ mulceat.
tanqͣm delirantẽ rep̃hendunt : obliti uñ
creuerunt aut ingrati qd̃ creu̾int. Quid
aut̃ sibi uelit in sacramento xp̃i et eccł̃ie.
qd̃ tantus pr̃iarcha cum coniuge lusi̾t. cõ¬
iugiumq illud inde sit cognitũ : uided.

Expanded text:
iux non esset, ludere non deceret. quod cum sancti iux non esset, ludere non deceret. quod cum sancti coniugati faciunt, non inaniter faciunt, sed prudenter; descendunt enim quodam modo ad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes, sed temperantes uirilem uigorem: quod tamen ei, quae uxor non est, qui dixerit aut fecerit, turpis est. uerum hoc, quod ad mores humanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge sua luserit. tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ereuerint. quid autem sibi uelit in sacramento Christi et ecclesiae, quod. tantus patriarcha cum coniuge luserit coniugiumque illud inde . sit cognitum, uidet
Abbreviated transcription (Latin):
didit qͥppeꝰ ista nõ fecit. et cauenda ãmo¬
nuit. nõ ꝓposuit un itanta. Mirabili sa¬
ne impudentia. faustus qͦ ysaac filium
abrahe cͥminatus est: qd rebeccã q̃ uxor
erat sororẽ fuixerit. Genus eñi rebecte ñ
tacitum est. et eam ꝑ notissimã ꝓpinqui¬
tatem sororẽ eius fuisse manifestum est.
Ut aut̃ tacẽt uxorem qͥd mirũ est. Aut
qͥd prauũ si imitatirs est patrẽ cũ eadẽ
iusticia defendatur. qua p̃r eiꝰ de simili ob¬
iesto inculpatus inuentus est: Que gͥ ꝓ
abraham qd̃ ad hanc rem attinet adu̾sꝰ
cͥminantẽ faustũ diximꝰ. eadẽ etiã pro
ysaac filio cuis ualent. Que recensere nõ
est difficile. nͥ forte studiosoꝵ aliqͥs q̃rat:
in cuiꝰ figure sacramento accipiendum
sit. qd̃ rex alienigena rebeccã uiri sui ꝯ¬
iugem tunc ẽẽ cognouit: qñ eum cũ illa
ludentẽ uidit. Qd̃ nõ cognouiss. nͥ cũ cõ¬
iuge ille sic luderet: quomͦ cũ ea que con¬

Expanded text:
didit quippe ista, non fecit, et cauenda admodidit quippe ista, non fecit, et cauenda admonuit, non proposuit imitanda. Mirabili sane inpudentia Faustus Isaac quoque filium Abrahae criminatus est, quod Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit. genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus est? quae igitur pro Abraham, quod ad hanc rem adtinet, aduersus criminantem Faustum diximus, eadem etiam pro Isaac filio eius ualent. quae recensere non est difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem tunc esse cognouit, quando eum cum illa ludentem uidit: quod non cognouisset. nisi cum coniuge ille sic luderet, quomodo cum ea, quae con
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ aut fieri iusserit. aut factum appro¬
bau̾it: aut ita iusti homines in illis lib̾s
appellentur. ut si uolueruit peccare ñ pos¬
sĩt. Cum gͦ in lictis quas isti rep̾hendũt
d̾s huic facto nullũ iusticie testimoniũ
ꝑhibu̾it: qua dementia tem̾itatis hinc
illas litt̾̃as accusare contendũt. cũ aliis
eaꝵ locis aꝑtissime inueniat᷑. diuinis
p̃ceptis ista ꝑhiberi. Unde in illa re gesta
de oꝑe filiaꝵ loch. narrata ista sunt: nõ
laudata. Qluedam u̾o enuntiato iudicio d̃i.
q̃dam tacito narrari oportuit: ut qͣndo ꝓ¬
mitur qͥd inde iudicau̾it d̾s. instruatur
nr̃a imꝑitia. qñ aut̃ tacetur. uel exerce¬
atur ꝑitia. ut qd̃ alibi didicimꝰ recolamꝰ:
uel excictiatur pigritia. ut qd̃ nõdũ no¬
iuimus inqͥramꝰ. S̾s gͦ qui nouit et de
hoĩs oꝑe malo face̾ oꝑa bona. gentes qͥs
uoluit ex illo semine ꝓpagauit. nõ scͣp¬
turas sc̃as ꝓpt̾ hoĩs pc̃ca dampnauit. Pro¬

Expanded text:
noster aut fieri iusserit aut factum adpronoster aut fieri iusserit aut factum adprobauerit aut ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris. quas isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. quaedam uero enuntiato iudicio dei, quaedam tacito narrari oportuit, ut quando promitur, quid inde iudicauerit deus, instruatur nostra inperitia; quando autem tacetur, uel exerceatur peritia, ut, quod alibi didicimus, recolamus, uel excutiatur pigritia, ut, quod nondum nouimus, inquiramus. deus ergo, qui nouit et de hominum opere malo facere opera bona, gentes, quas uoluit, ex illo semine propagauit, non scripturas suas propter hominum peccata damnauit. pro
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ ip̃ius et si nõ ebriositatis at certe ebͥ¬
etatis causa q̃renda est: Quid eñi tandem
cogebat. ut filiab sius crebra uina miscẽ¬
tib. Aut fortasse nec mixta crebro porr¬
gentib consentixet aut cederet  an ab
hoc filias nimiã tristiciam fingentes.
ita uoliut consolari: ut illus destituti¬
onis mat̾ni luctus dolor de cogitatõe mẽ¬
tis ebrie fugaretur: etiã ip̃as tantũdẽ
bibere exisomans. et fliqua fraude agen¬
tes ne biberent: S etiã talem tristib
suis adhibere consolationẽ: quom̃ uirũ
iustum decuerit nõ uidemus. an aliqua
codomitarũ arte pessima. eniã paucis po¬
culis patrem sic inebriare potuerũt ut
ilud pcc̃m cum ignorante. uel potius
de ignorante cõ mnterent  s mirũ si
suet̃ do sine aliquo uoluptatis eiꝰ iuto
ppero sineret. Nos tam̃ scripturas scda.
nͥ hominũ pec̃a defendimꝰ. Sic aut de
huius fc̃ purgatione satagimꝰ qͣi hoc d̾s

Expanded text:
huius ipsius etsi non ebriositatis, at certe ebrhuius ipsius etsi non ebriositatis, at certe ebrietatis causa quaerenda est. quid enim tandem cogebat, ut filiabus suis crebra uina miscentibus aut fortasse nec mixta crebro porrigentibus consentiret aut crederet? an ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita uoluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus dolor de cogitatione mentis ebriae fugaretur, etiam ipsas tantundem bibere existimans et aliqua fraude agentes ne biberent? sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. an aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si suum deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti purgatione satagimus, quasi hoc deus
Abbreviated transcription (Latin):
flagratõne orbe terraꝵ. neq eñi discerne
poterant quousq ignis ille seiuierit: mi¬
scere se pat̾ uoluerunt. Potiꝰ quidem nũ¬
qͣm eẽnt matres: qͣm sic uti patre debu¬
erunt̾.Uerũptam̃ multũ int̾est qd̾ ea
causa use sunt. qͣm si concupiscentia tã
fiieste uoluptatis uterent᷑. Ab illo aut̃
oꝑe ita prẽm abhorrere sentiebant. ut id
se impleturas eẽ non crederent: nisi eius
ignorantiã ꝓcurarent. Namꝙ ut scͥptũ
est inebriauerũt eum: et se nescienti mi¬
scuerunt. Quappt̾ culpandus est quidem.
nõ tñ qͣntũ ille incestus. s qͣntũ illa me¬
tur ebrietas. Nam et hano lex et̃na con¬
dempnat. qr ꝙybum ac potum ad ordinẽ
naturalẽ. nõ nisi gr̃a conseruande salutis
admittit. Qmus gͦ int̾ ebriosũ et ebriũ
plurimũ uit sit nam nec ebriosus semꝑ¬
Est ebrius: nec quisqͥs aliqͣndo ebrius cõ¬
seq̃nt̃ ebriosus est: tamen in homĩe uste

Expanded text:
flagratione orbe terrarum - neque enim discernere flagratione orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti patre debuerunt; uerumtamen multum interest. quod ea causa usae sunt, quam si concupiscentia tam funestae uoluptatis uterentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sentiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt eum et se nescienti miscuerunt. quapropter cunec tamen quantum ille incestus, sed quantum illa meretur ebrietas: nam et hanc lex aeterna condemnat, quia cibum et potum ad ordinem naturalem non nisi gratia conservandae salutis admittit. Quamvis ergo inter ebriosum et ebrium plurimum intersit: nam nec ebriosus semest ebrius nec quisquis aliquando ebrius consequenter ebriosus est — tamen in homine iusto
Abbreviated transcription (Latin):
futuroꝵ. Pinde illud factum cum ĩ scã
scͥptura narrat᷑ ꝓpħia est: cum u̾o in il¬
loꝵ uita qui hoc cõmiserunt consid̾at᷑
flagitiũ est. Nec rursus tanta rephensio¬
ne atq actusatione res digna est: qͣntã
in eã faustus inimicus et cecus euomut
dinẽ naturalẽ conseruari iubens ꝑtur¬
bari uetans: et nõ ita de hoc facto uidi¬
cat. Ac si ille in filias nefaria libidine
exarsit. ut eaꝵ incestato corꝑe frueret᷑.
Aut eas hab̾et uxres: s nec de illis fe¬
minis ac si in sui prĩs carnem execrabili
amore flagrassent. Ratio qͥppe iusticie ñ
tantũ quid factũ sit: uerũ etiã quare fa¬
stum sit intuetur. ut ex causis suis facta
pendentia libramento eqͥtatis exammet.
Cum gͥ ille ad conseruationẽ gen̾is ꝓlem
q̃rerent: qr utiq in eis humanꝰ erat ⁊ na¬
turalis affectus. nec se crederent inueni¬
re posse alios uiros uelut exusto illa cõ¬

Expanded text:
futurorum. proinde illud factum cum in sancta futurorum. proinde illud factum cum in sancta scriptura narratur, prophetia est: cum uero in illorum uita, qui hoc commiserunt, consideratur, flagitium est. Nec rursus tanta reprehensione atque accusatione res digna est, quantam in eam Faustus inimicus et caecus euomuit. dinem naturalem conseruari iubens, perturbari uetans, et non ita de hoc facto iudicat, ac si ille in filias nefaria libidine exarserit, ut earum incestato corpore frueretur aut eas haberet uxores, sed nec de illis feminis, ac si in sui patris carnem execrabili amore flagrassent. ratio quippe iustitiae non tantum, quid factum sit, uerum etiam, quare factum sit, intuetur, ut ex causis suis facta pendentia libramento aequitatis examinet. cum igitur illae ad conseruationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis adfectus, nec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuantissima anterioꝵ intentione ab
his que retro sunt eriꝑet: mem̃tote inqͥt
uxoris loch. Sic etiã in ip̃o loth. qͣndo cum
co filie concubuerũt : nõ illud qd̾ cum a
fodomis liberatus est. sed aluid aliqͥd figã¬
tum est. Nam tunc ille ip̃e loch future
legis uidetur gestasse ꝑsonam. qm̃ quidã
ex illa ꝓcreatĩ. et sub lege positi male in¬
telligendo. quodãmͦ inebriant: eaq non
legntime utendo. infidelitatis oꝑa ꝑiunt
Bona est eñi lex ait apłs. siquis eã legit¬
time utatur. Nec ideo tamen hoc factum
uel ip̃ius loth uel eius filiaꝵ iustificamꝰ :
qr significauit aliqͥd quo futurã quoꝵ¬
dam ꝑu̾sitatẽ p̾nuntiaret. Aliud enim
ille ut hoc facerẽt intenderunt. aliud deꝰ
qui hoc fieri ꝑmisit: ut etiã inde aliqͥd
demonstraret: manente recto uidicio su¬
o suꝑ pccm̃ hominũ tũc p̾sentiũ: et ui¬
gilante ꝓuidentia sua ꝓ significatione

Expanded text:
perseuerantissima anteriorum intentione ab perseuerantissima anteriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, mementote, inquit, uxoris Loth. sic etiam in ipso Loth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquid figuratum est. nam tunc ille ipse Loth futurae legis uidetur gestasse personam, quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intellegendo quodam modo inebriant eaque non legitime utendo infidelitatis opera pariunt. bona est enim lex, ait apostolus, si quis eam legitime utatur. Nec ideo tamen hoc factum uel ipsius Loth uel eius filiarum iustificamus, quia significauit aliquid, quod futuram quorundam peruersitatem praenuntiaret. aliud enim illae, ut hoc facerent, intenderunt, aliud deus, qui hoc fieri permisit, ut etiam inde aliquid demonstraret manente recto iudicio suo super peccatum hominum tunc praesentium et uigilante prouidentia sua pro significatione
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ est: et qͥs agnoscet tum. qr occultatur
qd̃ sponsus est. Hec de patre abrahã adũ
fausti uocem satis dicta fint. Loch autẽ
fr̃ eius iuistus et hospitał in sodomis. ⁊
ab om̃i sodomitarũ cõtaminatione pu¬
rus atꝙ integer. ex illo incendio quod
erat similitudo futuri indicii meruit saluꝰ
gemit. quoꝵ fastis nõ consentit. et a qͦr
ꝑmixtione in scłi fine liberabitur. illis
dampnatis supplicio ignis et̾ni: sicut ali¬
ud genus hominũ in eius uxore figura¬
tum est: eoꝵ scil qui ꝑ gr̃am d̾i uocati
retro respiciunt: nõ sicut paulus qui ea
que retro sunt obluuscitur. et in ea que
Ante sunt extenditur. Unde et ip̃e dñs.
nemo inquit ponens manũ suꝑ aratrũ
respiciens retro: aptus est regno celoꝵ. Nec
illud exemplũ tacuit. quo nos tanquam
sale condiret. ut nõ fatui negligeremus.
s prudentes cau̾emus hoc malũ. unde
et illa ut hoc ammonet: in status falis
conusa est.Nam cũ p̾ciꝑet ut se quisq

Expanded text:
frater est. et quis agnoscit eum? quia occultatur, quod sponsus est. haec de patre Abraham adueralumniosissimam Fausti uocem satis dicta sunt. Loth autem frater eius iustus et hospitalis in Sodomis et ab omni Sodomitarum contaminatione purus atque integer ex illo incendio, quod erat similitudo futuri iudicii, meruit saluus gemit, quorum factis non consentit et a quorum conmixtione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis subplicio ignis aeterni. sicut autem aliud genus hominum in eius uxore figuratum est, eorum scilicet, qui per gratiam dei uocati retro respiciunt, non sicut Paulus, qui ea, quae retro sunt, obliuiscitur et in ea, quae ante sunt. extenditur. unde et ipse dominus, nemo, inquit. inponens manum super aratrum et respiciens retro aptus est regno caelorum. nec illud exemplum tacuit, quo nos tamquam sale condiret, ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret, in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se quisque
Abbreviated transcription (Latin):
te deuitant. nutrientes etiã ip̃e ac fouẽ¬
tes carnem suam.Nemo eñi umqͣm car¬
nem suam odio habet: s nitrit inquit
te. unde quo ascend̾it Intuemini si po¬
testis qͣm uim ducat A creatore creat᷑a.
ab ip̃is celestib apꝑatib usq ad carnem
⁊ sangunẽ uniuersitatis plenitudine
tͥminata. formar̃ uarietate decorata: re¬
rum gradib ordinata. Rursus idẽ apłs
cum de spiritalib du̾sis mun̾ib. ⁊ tñ
ad unitatem consonis. rem plane mag¬
nam et duunã. et abditam. nos docet .
de ista ip̃a carne nr̃a similitudinẽ dedit.
cuiꝰ artificem d̾m cum hec loq̃retur õmo
nõ tacuit. Qd̃ ⁊ si longum est. tamẽ qr
ualde necessariũ totum ip̃m locũ ex ei
ad corithios epła. huic oꝑi me inse̾re
nõ pigebit. De sp̃italib aut̃ nolo uos
ignorare frẽs. Scitis qͣndo gentes eratiꝰ:
Ad symulachra sine uoce. quomͦ ascendeba¬
tis inducti. Propter qd̃ notum facio uobis:

Expanded text:
te, deuitant nutrientes etiam ipsae ac fouente, deuitant nutrientes etiam ipsae ac fouentes carnem suam. nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit, inquit, te, unde quo ascenderit; intuemini, si potestis, quam uim ducat a creatore creatura ab ipsis caelestibus adparatibus usque ad carnem et sanguinem uniuersitatis plenitudine terminata, formarum uarietate decorata, rerum gradibus ordinata. Rursus idem apostolus cum de spiritalibus diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cuius artificem deum, cum haec loqueretur, omnino non tacuit. quod ualde necessarium, totum ipsum locum ex eius ad Corinthios epistula huic operi me inserere non pigebit. de spiritalibus autem nolo uos ignorare, fratres . scitis, quando gentes eratis, ad simulacra sine uoce quomodo ascendebatis inducti. propter quod notum facio uobis,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ lege om̃is ordo disponitur : Qd̾ si ad
ista intuenda ocłm nõ habetis. aplica
uos ducat austoritas. Apłs eñi cũ de sc̃a
dilectione p̃ciꝑet qualis ẽẽ debeat uiroꝵ
in uxores: ex anima amantis sũpsit exẽ¬
plum. Qui diligit inquit uxorẽ suã se
ipm̃ diligit. Nemo eñi umqͣm carnem
suam odio habet. s nutrit ⁊ fouet eam.
sicut et xp̃c eccli̾am. Ecce in consp̾tu ur̃o
est carnalis uni̾isa substantia uidete ꝙħ¬
admodũ in om̃e animal sibi ad salutem
conciliatũ ꝑtendat nature ista cõmunio.
ut diligat carnem suam. Neq eñĩ hoc
in hominib tantũ est qui cũ recte uiuũt
nõ solum consulunt saluti carnis sue ue¬
rũ etiã carnales motus ad usũ racõnis
edomant ꝙ refrenant: s etiã bestie fu¬
giunt dolorem. formidant int̾itũ. et qͥc¬
quid illam mẽbroꝵ compagẽ copulamq
carnis et sp̃c. Aconcordi iunctura dissic̾e
ac dirinĩe potest: qnta ualent agilita¬

Expanded text:
cuius lege omnis ordo disponitur? quodsi ad cuius lege omnis ordo disponitur? quodsi ad ista intuenda oculum non habetis, apostolica uos ducat auctoritas. Apostolus enim cum de sancta dilectione praeciperet, qualis esse debeat uirorum in uxores, ex anima amantis sumpsit exemplum. qui diligit, inquit, uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit et fouet eam tamquam Christus ecclesiam. ecce in conspectu uestro est carnalis uniuersa substantia! uidete quemadmodum in omne animal sibi ad salutem conciliatum portendat naturae ista communio, ut diligat carnem suam; neque enim hoc in hominibus tantum est, qui cum recte uiuunt, non solum consulunt saluti carnis suae, uerum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant, sed etiam bestiae fugiunt dolorem, formidant interitum; et quicquid illam membrorum conpagem copulamque carnis et spiritus a concordi iunctura disicere ac dirimere potest, quanta ualent agilita
Abbreviated transcription (Latin):
tremo uosip̃i qͣmuis carnali errore car¬
nem detestemini. nõ potestis nisi dilige
carnẽ ur̃am. eiusq saluti atq ĩcolumi¬
tati consułe̾: om̃s ictus ⁊ casus. et ĩtem¬
ꝑiem qua leditur deuitare. munimẽ¬
tau̾o et salubritatẽ qua consernatur ap¬
pet̾e. Ita ostenditis p̃ualere nature legẽ:
contra erroris ur̃i opinionẽ. Quid ĩ ipsa
carne iutalia iuiscera. totius forme cõ¬
uenientia. membra oꝑandi. uasa sen¬
nendi. locis atq officiis suis cuncta dis¬
tincta ꝙ concordi unitate contexxta. mo¬
deratõne mensurarũ. ꝑilitate num̾oꝵ
ordine ponderũ; None indicant artifi¬
uanis fabulis non hab̾etis inuisibilia eiꝰ
etiã ꝑ ista que in hac infima. ꝙ carnali
creatura facta sunt intellecta conspic̾e¬
tis. Unde eñi istis hec que cõmemoraui
nisi ab illo cuiꝰ unitate om̃is modꝰ sistit᷑.
cuiꝰ sapientia om̃is pulchritudo format᷑.

Expanded text:
tremo uos ipsi quamuis carnali errore cartremo uos ipsi quamuis carnali errore carnem detestemini, non potestis nisi diligere carnem uestram eiusque saluti et incolumitati consulere, omnes ictus et casus et intemperiem, qua laeditur, deuitare, munimenta uero et salubritatem, qua conseruatur, adpetere: ita ostenditis praeualere naturae legem contra erroris uestri opinionem. Quid in ipsa carne uitalia uiscera, totius formae conuenientia, membra operandi, uasa sentiendi locis atque officiis suis cuncta distincta et concordi unitate contexta moderatione mensurarum, parilitate numerorum, ordine ponderum nonne indicant artifiuanis fabulis haberetis, inuisibilia enim eius etiam per ista, quae in hac infima et carnali creatura facta sunt, intellecta conspiceretis. unde enim istis haec, quae commemoraui, nisi ab illo, cuius unitate omnis modus sistitur, cuius sapientia omnis pulchritudo formatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in isto quasi fundo liniu̾ise infimo cre¬
ature aspicite animalia que uolant
ꝙ natant: ꝙ gradiunt᷑ ⁊ repunt. Nẽ¬
pe mortalia sunt. nempe uita eorũ
sicut scͥptur est uapor est: ad modic̃
parens. Hunc eñĩ modulũ ab optimo
conditore ꝑceptum. tan qͣm incõmune
conferunt. uniu̾so ꝓ sui gen̾is portio¬
ne complendo: ut cum istis ymissĩt
omia bona. in quib sunt eis suꝑna
meliora. uerũptam̃ attendite ⁊ date
mͥ unum qͣmlib abiectissimũ a ĩał.
cuiꝰ anima oderit carnem suam: Ac nõ
potius nutriat ac foueat eam. motuq
uitali uegecet ꝙ regat. et quodã mͦ ã¬
ministret ꝓ sui gen̾is exiguitate quod¬
dam uniuersũ suũ ad incolumitatẽ
tuendam sibi conciliatũ. Qd̃ eñi rõnał
Anima castigat corpus suũ. et seruitut
subicit. ne ĩmod̾ato appetitu t̾reno im¬
pediatur ꝑceptio sapientie etiã sic utiq
diligit carnem suam. qm sibi ad obedi¬
endũ legitime subdit atq ordinat. Pos¬

Expanded text:
in isto quasi fundo infimo uniuersae creaturae aspicite animalia, quae uolant et natant et gradiuntur et repunt. nempe mortalia sunt, nempe uita eorum, sicut scriptum est, uapor est ad modicum adparens. hunc enim modulum ab optimo conditore perceptum tamquam in commune conferunt uniuerso pro sui generis portione conplendo, ut cum istis imis sint omnia bona, in quibus sunt eis superna meliora. uerumtamen adtendite et date mihi unum quamlibet abiectissimum animal, cuius anima oderit carnem suam, ac non potius nutriat et foueat eam motuque uitali uegetet et regat et quodam modo administret pro sui generis exiguitate quoddam uniuersum suum ad incolumitatem tuendam sibi conciliatum. quod enim rationalis anima castigat corpus suum et seruituti subicit, ne inmoderato adpetitu terreno inpediatur perceptio sapientiae, etiam sic utique diligit carnem suam, quam sibi ad oboediendum legitime subdit atque ordinat. pos
Abbreviated transcription (Latin):
fracti sunt seu̾itatẽ: in te aut̃ bonita¬
tem. si ꝑmansĩs in bonitate: Nempe
auditis. nempe aũititis. quẽad modum
net deo auferat udiciariã seuu̾tatem:
nec homini liberã uoluntatẽ. Occultũ
est. Altum est. inaccessibili secreto ab hu¬
mana cogitatione seclusum est: quẽ¬
admodũ d̃s et dampnet impiũ. ⁊ iusti¬
ficet pium. Utrũq enĩ de illo scͥpturaꝵ
sc̃aꝵ ueritas loquitur. Num gͥ id̾o ad¬
ĩisus diuina iudicia garrire delectat.
qr sunt inscrutabilia: Quanto conutni¬
entiꝰ qͣnto accõmodatiꝰ est modulo no¬
stro. expauescere illic ubi paulus expa¬
uit: ⁊ exclamare. O altitudo diuitia¬
rũ sapientie ⁊ scientie d̾i. qm inscruta¬
bilia sunt iudicia eius: ⁊ inuestigabi¬
les uie euis. Qñto melius est ita muari

Expanded text:
fracti sunt, seueritatem, in te autem bonitafracti sunt, seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate? nempe audistis, nempe aduertistis, quemadmodum nec deo auferat iudiciariam seueritatem nec homini liberam uoluntatem. occultum est, altum est, inaccessibili secreto ab humana cogitatione seclusum est, quemadmodum deus et damnet inpium et iustificet inpium; utrumque enim de ilsanctarum veritas loquitur. Num igitur ideo adversus divina judicia garrire delectat, quia sunt inscrutabilia? Quanto convenientius, quanto accommodatius est modulo nostro, expavescere illic ubi Paulus expavit, et exclamare, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles vi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ubi dicit᷑ miscd̾iam ꝙ udiciũ canta¬
bo tibi dñe. qͥcqͥd uos ꝓ infirmitate hu¬
mane mortalitatis offenderit. alienatis
om̃ino ab arbitrio et iudicio ueri dei: ui¬
delic habentes ꝑatum alterũ d̾m malũ.
quẽ uobis nõ u̾itas ostendit. s uanitas fin¬
gint. cui tribuatis nõ solum quicqͥd faci¬
tis iniuste. uerũ etiã quicqͥd patimini iuste.
ita deo tribuentes beneficia donoꝵ ꝙ ei au¬
ferentes uidicia penarũ quasi de alio dixe
qͣm de illo qui facit solem suũ oriri super
bonos et malos. et pluit suꝑ iustos ꝙ in¬
iustos. Unde hic tantam bonitatẽ. ꝙ ibi
tantam seueritatẽ. ad unum ꝑtin̾e d̾m.
ciũ cantare non nostis. Nõne idem ip̃e
qui facit solem suum oriri suꝑ bonos ⁊
malos ꝙ pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos. frã¬
git tamen ramos naturales: et contra
naturam inserit holeastrum : Nõne de
uno ip̃o illic dicit apłs uides gͦ bonita¬
tem et seu̾itatem d̾i. in eos quidẽ qui

Expanded text:
ubi dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine, quicquid uos pro infirmitate humanae mortalitatis offenderit, alienatis omnino ab arbitrio et iudicio dei ueri uidelicet habentes paratum alterum deum malum, quem uobis non ueritas ostendit, sed uanitas fingit, cui tribuatis non solum quicquid facitis iniuste, uerum etiam quicquid patimini iuste, ita deo tribuentes beneficia donorum et ei auferentes iudicia poenarum, quasi de alio dixerquam de illo, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. unde hic tantam bonitatem et ibi tantam seueritatem ad unum pertinere deum  et iudicium cantare non nostis ? nonne idem ipse, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super iustos et iniustos, frangit tamen ramos naturales et contra naturam inserit oleastrum ? nonne de uno ipso illic dicit apostolus: uides ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lectatur. ut gͦ ista ĩĩmo rerum opera
di. t̾rena. infirma. mortalia s tñ oꝑa
prorsus ita magnus est in oꝑib mag¬
nis: ut minor nõ sit in minimis. Ar̃s .R.
diuina q̃ celestia et t̾rena oꝑa fuint.
cum ea sint it̾ se dissimilia. ip̃a ĩ oĩ¬
b suui similis est: qr in suo qͦ gen̾e ꝑfi¬
ciendo ubiq ꝑfecta est. Neq eñi uniu¬
sum condidit in singłis. s ad uniu̾si
complexũ condens singula. uniusã se
condendis prebet: ꝙ singlis oĩa ꝯg̾ent᷑ lo

Expanded text:
lectatur. Ut ergo ista in imo rerum opera lectatur. Ut ergo ista in imo rerum opera dei, terrena. infirma, mortalia, sed tamen pror-. sus ita magnus est in operibus magnis, ut minor non sit in minimis. ars enim diuina, qua caelestia et terrena opera fiunt, cum ea sint inter se dissimilia, ipsa in omnibus sui similis est, quia in suo quoque genere perficiendo ubique perfecta est. neque enim uniuersum condit in singulis, sed ad uniuersi conplexum condens singula, uniuersam se condendi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. Iterũ aut̃ quia ea que bonus deus
bona facit uos ⁊ a malo fieri ⁊ mala cẽ
opinamni puili sensu horrentes. que
penalis mortalitatis imbecillitati nõ con¬
gruunt. & amantes que congruũt: ꝓ¬
inde malũ dicitis. qui fecit colubrum.
istum aut̃ solem tam magnũ bonum
putatis. ut nec fc̃m a d̾o s ꝓlatũ uelmis¬
sum ẽẽ credatis. D̾s aut̃ uerus in quem
nundũ a uobis credi nimiũ doleo. ꝙ co¬
lubrũ fecit. int̾ alia infiora. et solem in¬
ter alia suꝑiora: et adhuc in sublimiori¬
b nõ corꝑalib celestib. S etiã in spũa¬
lib multa ista luce longe meliora: que
carnalis homo quilib nõ ꝑcipit qͣnto
magis uos. qui cum carnem detestam̃i.
nicħ aliud qm ur̃am regłam detestam̃i.
qua bona et mala metimini: Neꝙ enĩ
potest in uobis ẽẽ cogitatio uł maloꝵ nͥ
qualib carnalĩ sensus ostenditur. uel
bonoꝵ.nisi qualib carnalis acies ob¬

Expanded text:
deus — iterum autem, quia ea, quae bonus deus deus — iterum autem, quia ea, quae bonus deus bona facit, uos et a malo fieri et mala esse opinamini, puerili sensu horrentes, quae poenalis mortalitatis inbecillitati non congruunt, et amantes, quae congruunt. proinde malum dicitis, qui fecit colubrum, istum autem solem tam magnum bonum putatis, ut nec factum a deo, sed prolatum uel missum esse credatis. deus autem uerus, in quem nondum a uobis credi nimium doleo, et colubrum fecit inter alia inferiora et solem inter alia superiora et adhuc in subli-' mioribus non corporalibus caelestibus, sed iam in spiritalibus multa ista luce longe meliora, quae carnalis homo quilibet non percipit, quanto magis uos, qui cum carnem detestamini, nihil aliud quam uestram regulam detestamini, qua bona et mala metimini! neque enim potest in uobis esse cogitatio uel malorum, nisi qualibus carnalis sensus offenditur, uel bonorum, nisi qualibus carnalis acies ob
Abbreviated transcription (Latin):
le alt̾m d̾m malũ fing̾e. qͣm unũ in bo¬
num ñ potiusti comp̾hende. Non enĩ
de noĩe agitur. s de oꝑe. Nam cito uide¬
tur faustus se defendisse cumait. Nõ
dicimus duos d̾os s d̾m et hylen. Porro
aut̃ cum quesieris qͣm dicat hylen: Au¬
dies plane describi alt̾m dm. Si enim
mat̾ies informis corꝑaliũ formarum
capax. ab eis hyle appellaret᷑ q̃ appel¬
lata est ab antiqͥs: nemo eam nr̃m
coargueret dici dm̃. Nunc u̾o qͣntus
error est. qͣnta dementia uel mat̾iem
corpoꝵ dicere opificem corꝑm. uł opifi
ut elementa. ut animalia sint. hoc uo̾
dicitis nescio quẽ alt̾m fac̾e: quolibet
eum noĩe uocitetis. recte dicimini errore
ur̃o d̾m alt̾m induc̾e. In hac eñi una rx.
bis erratis: errore sacrilego. Semel qͥ¬
dem. qd̾ ea. que d̃s facit eum fac̾e dici¬
tis: quẽ d̾m fateri erubescitis. S nlło
mͦ efficietis. ut non sit d̾s. nisi eum ta¬
lia fac̾e negau̾itis. qualia nõ facit nͥ

Expanded text:
m deum malum fingere, quia unum bonum non potuisti conprehendere ? non enim de nomine agitur, sed de opere. Nam cito uidetur Faustus se defendisse, cum ait: non dicimus duos deos, sed deum et hylen. porro autem cum quaesieris, quam dicat hylen, audies plane describi alterum deum. si enim materies informis corporalium formarum capax ab eis hyle appellaretur, quae appellata est ab antiquis, nemo eam nostrum coargueret dici deum. nunc uero quantus error est, quanta dementia uel materiem corporum dicere opificem corporum uel opiut elementa, ut animalia sint, hoc uos dicitis nescio quem alterum facere. quolibet eum nomine uocitetis, recte dicimini errore uestro deum alterum inducere. in hac enim una re bis erratis errore sacrilego: semel quidem, quod ea, quae deus fecit, eum facere dicitis, quem deum fateri erubescitis — sed nullo modo efficietis, ut non sit deus, nisi eum talia facere negaueritis, qualia non facit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
imprudent̾ existimant d̾m quẽ ad mod̾¬
⁊ apłs ds inquit scł̃i huiꝰ excecauit mẽ¬
tes infideliũ: d̾m quidẽ nomĩans quia
sic iam uocaretur a suis. s aditiens qd̃
mentes excecet: ut ex hoc intelligat᷑ non
ẽẽ uerus d̾s.
UGustinus respondit. uos quidẽ
deos. in ur̃is disputationib solemꝰ
audire. Qd̃ et si pͥmo negasti. tam̃ pau¬
lopost etiam ip̃e confessus es. qͣi rõnẽ
recdlens cur hoc dicatis: qr et apls ait. d̾s
scłi huiꝰ excecauit mentes infideliũ. Quã
quidẽ sententiã pleriq nr̃m ita distingũt:
ut d̾m uerum dicant. excecasse mentes¬
infideliũ. Cum eñi leg̾int in quib d̾s¬
⁊̃ suspendunt ꝓnuntiatõnẽ. ac tũc in¬
ferunt. scłi huius excecauit mentes in¬
fideliũ: quia ⁊ si ita nõ distinguas. s ex¬
ponendi gr̃a. ita u̾boꝵ ordinem mutes.
in quib d̾s extecauit mentes infideliũ
scłi huiꝰ. idem qui in illa distinctione sens

Expanded text:
eam inprudenter existimant deum: quemadmodeam inprudenter existimant deum: quemadmod deus, inquit, saeculi huius excaecauit mentes infidelium, deum quidem nominans, quia sic iam uocaretur a suis, sed adiciens, quod mentes excaecet, ut ex hoc intellegatur non esse uerus deus. AUGUSTINUS respondit: Duos quidem deos in uestris disputationibus solemus audire, quod etsi primo negasti, tamen paulo post etiam ipse confessus es quasi rationem reddens, cur hoc dicatis, quia et apostolus ait: deus saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quam quidem sententiam plerique nostrum itaut deum uerum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; at tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: "in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius" idem qui in illa distinctione sensus
Abbreviated transcription (Latin):
cam hyle assignamus. et beneficam deo
ut congruit: idc̾co nichil int̾ ẽẽ putas.
an utrũq eoꝵ uocemus d̾m: Qd̃ si ita ẽ.
pot̾is ꝙ uenenũ audiens ꝙ antidotum.
nicħ int̾eẽ putare. an utrũq uocetur an¬
tidotum: qr utrũq hoꝵ ium suam ha¬
beat. utrũq agat aliqͥd ⁊ oꝑetur. Necñ
et medicũ audiens. ac uenenariũ. utͦ:q
uocabis medicos et iustũ audiens atq ĩ¬
iustum. pot̾is utrosq uocare iustos: quia
uterq eoꝵ aliquid agat. Qd̃ si hoc fac̾e
absurdum est. qͣnto abfurdius d̾m ⁊ hy¬
len: idc̾co duos putare deos: qr eoꝵ qͥsq
aliud oꝑetur : Quappt̾ inepta hec ꝙ uiri¬
b satis effeta argumentatio est: ut qͥa
de remͥ respondere nõ possis. de solis no¬
minib conflens inuidiam. Nam nec
difficeor etiã int̾dum nos adu̾sam natu¬
ram nũcupare d̃m: S nõ hoc scd̃m no¬
stram fidem. uerum uicta p̃sumptum
iam meã nomen acultorib suis. qui

Expanded text:
cam hyle adsignamus et beneficam deo, cam hyle adsignamus et beneficam deo, ut congruit, idcirco nihil interesse putas, an utrumque eorum uocemus deum ? quod si ita est, poteris et uenenum audiens et antidotum nihil interesse putare, an utrumque uocetur antidotum, quia utrumque eorum uim suam habeat, utrumque agat aliquid et operetur. necnon et medicum audiens ac uenenarium utrosque uocabis medicos, et - iustum audiens atque iniustum poteris utrosque uocare iustos, quia uterque eorum aliquid agat. quodsi hoc facere absurdum est, quanto absurdius deum et hylen idcirco duos putare deos, quia eorum quisque aliquid operetur? quapropter inepta haec et uiribus satis effeta argumentatio est, ut quia de re mihi respondere non possis, de solis nominibus confles inuidiam. nam nec diffiteor etiam interdum nos aduersam naturam nuncupare deum, sed non hoc secundum nostram fidem, uerum iuxta praesumptum iam in eam nomen a cultoribus suis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
anduo: Plane unus. Quomͦ g ues
duos afferctis. Nunq̃m in nr̃is qͥ¬
dem assertionib duoꝵ deoꝵ auditũ¬
est nomen. S tu unde hoc suspiceris. scire cu¬
pio. Quia bonoꝵ et maloꝵ duo pͥncipia tra¬
ditis. Est quidem qd̾ duo pͥncipia confitem᷑:
s unum ex his d̾m uocamus alterũ hylen:
aut incõmunit̾ et usitate dix̾im demonẽ.
Qd̃ si hoc tu putas duos significare deos.
pot̾is ꝙ medico disputante de infirmitate
atqz de sanitate: duas casdem putare sa¬
nitates. Et cum qͥs bonũ nomĩat ⁊ ma¬
lum: tu pot̾is eadẽ duo putare bona. lt
copiam audiens atq egestatem: duas eas¬
dem putabis copias. Quid si tu de albo
et nigro disputante me. et frigido et calido.
et dulci et fimaro dicas. qr duo alba. et duo
calida. ⁊ dulcia duo ostend̾im : nõne uide¬
beris mentis impos et cetebri minime sa¬
ni: Sic et cum duo pͥncipia doceo deũ et
hylen: nõ idcirco uideri iam debeo tibi duoᷤ
oftendere deos. An qr ium omnẽ malefi¬

Expanded text:
an duo? Plane unus. Quomodo ergo vos duos asseritis? Nunquam in nostris quidem assertionibus duorum deorum audituest nomen. Sed tu unde hoc suspicaris, cupio scire. Quia bonorum et malorum duo principia traditis. Est quidem quod duo principia confitemur, sed unum ex his Deum vocamus, alterum Hylen: aut, ut communiter et usitate dixerim, daemonem. Quod si tu hoc putas duos significare deos, poteris et medico disputante de infirmitate atque sanitate, duas easdem putare sanitates; et cum quis bonum nominat et malum, tu poteris eadem duo putare bona; et copiam audiens atque egestatem, duas easdem putabis copias. Quod si et de albo et nigro disputante me, et frigido et calido, et dulci et amaro, dicas quia duo alba, et duo calida, et duo dulcia ostenderim, nonne videberis mentis impos, et ceni? sic et cum duo principia doceo, deum et hylen, non idcirco uideri iam debeo tibi duos ostendere deos. an quia uim omnem malefi
Abbreviated transcription (Latin):
um. Procedit eñi aliqͥd octultũ ĩ occułtis
ubi d̾̃s agat iustusimũ examen uidicii sui:
ut quoꝵdam mentes excecent᷑: quoꝵdam
illuminent᷑ cui uerissime dictũ est. Iudici¬
a tua abyfsus multa. Cuiꝰ ꝓfunditatis in¬
penetrabilẽ altitudinẽ. apłs ad miratus
exclamat. o altitudo diuitiaꝵ sapientie
⁊ scientie dei: qͣm inscrutabilia sũt uidi¬

Expanded text:
um. Praecedit enim aliquid occultum in occultis, um. Praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi Deus agat justissimum examen judicii sui, ut quorumdam mentes excaecentur, quorumdam illuminentur: cui verissime dictum est, Judicia tua abyssus multa . Cujus profunditatis impenetrabilem altitudinem Apostolus admiratus, exclamat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judi
Abbreviated transcription (Latin):
uit in głam et cet̾a. Certe hic nullomͦ
dici potest alium d̾m ẽẽ qui ostendit irã.
et demonstrat potentiã suam inuasis que
ꝑfecta sunt ad ꝑditionẽ. et aliũ qui ostẽ¬
dit diitias in uasis miscd̃ie. Nam unũ
eundẽq d̾m facere utrũq apłica doctͥna
testatur. Hinc est et illud. Propt̾ hoc tͣ¬
didit illos d̾s in concupiscentias cordis eoꝵ
ĩ immũdiciã: ut contumelus afficiant
corꝑa sua in semetipĩs. Et paulopt᷑. Pro¬
pt̾ea tradidit illos d̾s in passiones igno¬
runt deum hab̾e in noticia: tradidit il¬
los d̾s in repbum sensum. Ecce quomo¬
do uerꝰ d̾s et iustus: excecat mentes infi¬
deliũ. Neq eñi unqͣm in his apłi u̾bis
que cõmemoraui. Aluis d̾s intellestus
est: qͣm ille qui filiũ suũ misit dicentẽ.
In uidiciũ ueni in hunc mundũ : ut qͥ
nõ uident. uideant. et qui uident ceci fi¬
ant. Nam et hic satis apparet mentib
fideliũ: quom ds excecet mentes infideli¬

Expanded text:
uit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias cordis eorum, in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones ignon probauerunt deum habere in notitia, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae commemoraui, alius deus intellectus est quam ille, qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident, uideant, et qui uidentant . Nam et hic satis apparet mentibus fidelium, quomodo Deus excaecet mentes infideli
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Miserebor cui misertus ero: ⁊mise¬
ricordiã p̾stabo cui misericors fu̾o. Cũ gͦ
premisiss qd̃ inconcusse retinendũ ẽ. nõ
ẽẽ iniqͥtatem apud d̾m: paulopost attẽ¬
de quid dicat. Si aut̃ uolens ostend̾e d̃s
iram & demonstrare potentiã suam: at¬
tulit in multa patientia uasa ire que

Expanded text:
 miserebor, cui misertus ero. et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est. non esse iniquitatem apud deum, paulo post adtende, quid dicat: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae. q
Abbreviated transcription (Latin):
datur ꝑ sp̃m sermo sapientie. alii sermo
scientie. scd̾m eundẽ spm̃. Alt̾i aut̃ fides.
in eodem spũ. Alii donatio curationum.
in uno spũ. Alii oꝑationes uirtutũ. alii
ꝓphetia. alii diiudicatio spũum: alteri
gen̾a linguaꝵ. alii int̾pretatio sermo¬
nũ.Omĩa autt̃ hec oꝑatur unus atq id̾¬

Expanded text:
datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alteri autem fides in eodem spiritu, alii donatio curationum in uno spiritu, alii operationes uirtutum; alii prophetia, alii diiudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio linguarum: omnia autem haec operatur unus atque id