comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. Ip̃ius enĩ sumꝰ sigm̃tum. creati
deus ut in illis ambulemꝰ. tũc gͦ efficim᷑
uere lib̾i: cum deus nos fũgit .i. formaͭ.
⁊ creat non ut hor̃es quos iam fecit. S
ut bom hoĩes simꝰ. qd̾ nũc gr̃a sua fa¬
turam cordis humam non iam creaue¬
rat deus. ¶Item ne quis ꝙmͣ ⁊ si non
de oꝑib de ip̃o glorietur liło uohuntatis
arbitͥo tamgͣ ab ip̃o incipiat m̾ituan
cui tamgͣm debitum reddat᷑ premium
bñ oꝑandi ip̃a lib̾tas audiat eumdem
gre preconem dicentem. Deus enimest
qui oꝑatur in nobis. ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓ
bona uiolimitatẽ. Et alio loco. igitur nõ
uolentis necꝙ cirẽtis. s misc̾tis est di
cum procul dubio si homo eisetatis
est ut ratõne iam utatur non possit
credere sperare dilig̾e nͥ uelit nec ꝑue¬
nire ad palmã sꝑꝑne nocationĩ di nͥ uo¬
luntate cicintest. quo mͦ gͦ non uolen

Expanded text:
eati Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est, format et creat, non ut homines, quod jam fecit; sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua faturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit. Quomodo ergo non vole
Abbreviated transcription (Latin):
nem᷑ orare pro inucis nr̃is. utiq nolẽ¬
tib pie uiu̾e. insi ut deus m ilł operet᷑
et uelle. Itemq cur admonem pet̾e nt
accipiam nͥ ut ab illo fiat quod uolumꝰ
sicut preuenit ⁊ nos. Oramus gͦ pro

Expanded text:
emur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumussicut praevenit et nos: oramus autem pro
Abbreviated transcription (Latin):
straret. ¶Angelis gͥ aliquib impi¬
a suꝑbia deserentib deum. ⁊ in h̾ aeris
ymam caliginẽ de suꝑna celesti hĩtatio¬
ne deiectis: residnis nũs angeloꝵ ine¬
t̾na cum deo beatitudme. ⁊ sanctitate
ꝑmãsit. Necq enim ex uno angelolap¬
so atq dampnato cet̾i ꝓpagati sunt. ut
eos sicut hoies origiale malũ obno¬
rie suscessionis iĩculis obligaret atq
Uniu̾sos theret ad debitas penas.Ss
to. ⁊ ip̃a cumeis elatione prostrato. cet̾i
pia obed̾ra dño coheserunt accipientes ⁊̃¬
scĩam qua eẽnt qd̾ illi nõ huerunt c̾tã
scĩam qua ẽẽnt de sua sempit̾na ⁊ nõgͣm
cassura st abłitate secim. placuit itaq u¬

Expanded text:
ti. Angelis igitur aliquibus impia superbia deserentibus Deum, et in hujus aeris imam caliginem de superna coelesti habitatione dejectis, residuus numerus angelorum in aeterna cum Deo beatitudine et sanctitate permansit. Neque enim ex uno angelo lapso atque damnato caeteri propagati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: seto, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate securi. CAPUT XXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
dicimius in remislionẽ pect̾ati illa est
e atͣialocutio: qua ꝑ pła̾lem significatur
nũs singłans. sicut inewangelio de he¬
rode mortuo dictum est. Mortui sunt eĩ
tp̃a. de quo dix̾unt. hii sunt diitin isrł¬
qͥ te edux̾unt de t̾raegypti ⁊ hic plu¬
ralem ponentes pro singłari. ¶ Qaͣnm
intrauit imunidũ. ⁊ in oñs ꝑtͣnisiit.¬
ꝓpt̾ qd̃ ⁊̃ ꝑuuli baptizant᷑ possunrt in¬
telligi pła peccata si unum ip̃m ĩ fua
cũ menbra singła dimudant ᷑. Iam ⁊
suꝑbra est illic qr homo in sua potius
e̾e qmͣ in di potestate dilexit. ⁊ sactile¬
gum q d̾õ non credidit. ⁊ homicidi¬

Expanded text:
dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur numerus singularis. Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt enim t, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti : et hic pluralem ponentes pro singulari. CAPUT Xintravit in mundum, et in omnes homitiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia estillic, quia homo in sua potius esse, quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq reb ip̃is de quib aliguid dicit᷑
s̃ soła intentione dicentis. melior est
qui nestiens faltum dicit qm io uerũ
putat qm̃ qui mentiendi am̃i sciens
gent nesciens uerum o̾e id qd̾ dicit. I¬
le namiq non aliud h̾t manimo alius
in ubo. huic u̾o qualecumq ꝑ se ip̃m sit
qd̾ ab eod̾r. aliud tñ clausum in pecto¬
re aliud i lingua promptum est qd̾ m
malum est ꝓprium mẽtientis. In ip̃aꝵ
tiatur. ut tũ falli ꝗm̃ mentiri minus
at malum gnͣtum ꝑtin ad hoĩs uolũ¬
tatem tñ longe sit colłabiliꝰ i ciueare
sinc quoꝵ fide uł noticia deus coli nõ po¬
test falli. Qd̾ ut illustret᷑ exemplis ĩtu¬
eamͣ quale sit si qͥspiam dum mentitur
uiu̾e aiñ tiet aliq̃m mortuũ̃. ⁊ aliꝰdum
fallit᷑ credat it̾um pp̃m postgmlib mul¬
ta longa temꝑa moriturum. Nõ ne illo
modo mentiri gmͣ isto moto falli in con¬
parabłr prestat. młtoq in moris mali
est in illum alig̃m errorem induoere

Expanded text:
itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarutiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem; tamen longe tolerabilius sit sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere,
Abbreviated transcription (Latin):
daꝵ. ⁊ ꝯcupiscia noxiaꝵ quib comi¬
tes sub infut᷑ error ⁊ doloꝵ que du¬
o mala qñdo mimentia sentiũt᷑ edt
fugitantis motꝰ uocatur metus. Pͥor¬
ro animꝰ cum adipiscit᷑ ꝯcupitagͣus

Expanded text:
 concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita,
Abbreviated transcription (Latin):
quid est malus homonͥ malũ bonum tñ
cum duo ista dec̾nmꝰ inuenimꝰ nec idet
malum quia ho est nec ĩo bonũ qr miqꝰ
est. S bonun qr homo est. Malum: quia
⁊̃ si uitiosa ÷ inꝗnͣtũ natura est. bona ÷.
illa dẏaleticoꝵ regula deficit qua dñt
cibus aut potꝰ suł dulcis ⁊ amar̾. nlłm
corpus simł ubi album ibi ⁊ ing̾. nullũ
simł ubi deforme ibi formosum. ⁊ hoc
ut in unare sił eẽ non possunt. Eumã bo¬
na ⁊ mala nlłus ambigat esse ꝯtrania ñ
bona sine inalis possi̾t. Pocest enĩ homo
uł angelus e̾e miustꝰ. Innstus autem nõ
pot̾ ẽẽ nͥ homo uł angelus. Et bonũ qd̾
homo bonian qid̾ angelas. malum qd̾ m
istrs. ⁊ ħ duo ꝯtraria ita simł sunt ut
si bonũ nõ ẽẽt in quo eẽt prorsus nec ma¬

Expanded text:
quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; illa dialecticorum regula deficit, qua dicucibus aut potus simul dulcis et amarus; nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum: nullum simul ibi deforme ubi formosum. Et hocut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non sine malis possint. Potest enim homo vel angelus non esse injustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo malum esset, prorsus nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
rens in tegrum bonum est. Eu u̾o mest
malim. intiatran uł intiosum bonũ est
nec malu inꝙͣ pot̾ e̾ẽ ullum ubi ÷ boñ
nullim. Uñ res mira ꝯficiturͥ ut quia
om̃is natura in qnͣtum natura est bo¬
num. nichil aliud dici indeatur cum
intiosa mlturamala esse natura dicit᷑
nisi malũ ẽẽ qd̾ bonrm est nec malu̾
Nec res aliqua mala ẽẽt si res ip̃a que
mala ĩlitura non e̾et. nõ gͥ pot̾ esse ma¬
lum nisi aliqd̾ bonim. Qd̾ cum dicin
deatur absurde ꝯnexio tñ ratõtmatõis
ħꝰ uelud in eintabilit̾ nos ꝯpellit hoc
dice̾. Et cauend̾ est ne incidamꝰ m illã
ꝓpheticam suĩam ubi legit᷑. ue hiis qͥ
malum est bonum qui dñt tenebrat
lucem ⁊ lucem tenebras. qui dñt dul¬
ce amarñ ⁊ amarũ dulce. Et tñ dñs
ait. Malus homo de malo thesaure
cordis sin profert mala. Quid ÷ autẽ
malus nisi mala natura q hõ nat᷑a est
porto si homo aliqd̾ bonum÷ qr naturaest

Expanded text:
rens integrum bonum est. Cum vero inest rens integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est bonum nullum: unde res mira conficitur, ut, quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est, nec malum nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incidamus in illam propheticam sententiam, ubi legitur: Vae iis qui malum est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Et tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
Mito quippe natura incorrupta laudat᷑
porro si ⁊ incorruptibłis sit que corrũ¬
ꝑi oĩo non posit. młto est proculdubiola¬
udablior. cum u̾o corrumpit iõ malume
nis est corrupto qr eam qualisdumq puat
bono. Namsi nlło bono priuat nõ nocet
corru̾pitur mẽ ei bonum quo priuet᷑ ac
ꝑ hoc si nat᷑e aliquid remanebit qd ram
corrumpinequeat profecto nt᷑a incor¬
rutibłis erit. ⁊ ad hoc tam magnũ bon̾
corruptio nõ ꝑueniet. Et si corrumpi
non desm ⁊ bonum h̾ere utim nõ desi¬
net quo eam possit priuare corruptio
Quam si penit᷑ totamq ꝯstmpsit ideo
nlłm bonũ ment qr nat᷑a nlłaent. Quo¬
cͥcͣ bonum ꝯsum̾e corrupt̾o nõ pot̾ nͥ cõ¬
sum̃to naturam. Omĩs gͦ natura bonũ
est magnũ si corrumꝑi non pot̃. ꝑ nñ sipo¬
test. hegari cñ boñ eẽ insi stulte atq ĩ¬
ꝑite prorsus non pot̾. que si corruptice
ꝯsumitur nec ip̃a corruptio remanebit
ulla possit ẽẽ ubi subsistente natura.

Expanded text:
Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: corrumpitur, inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio nouram. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente natura.
Abbreviated transcription (Latin):
homies acutissimos. a cademicos torsit n̾e
mͥ enodanda suscepta est utͣm debeat a
liquid sapiens approbare ne incidat in
errorem. si proueris aꝓꝓbau̾it falsa cir
om̃a sicut affirmant᷑ ul occulta sint uł
incerta. Uñtͥa ⁊feti uolimina mũtio ⁊¬
u̾sionis mee. ne impedm̃to nobis e̾ẽt que

Expanded text:
homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ssitate tactatis qm cause conoidende
sunt reꝵ bonaꝵ ⁊ malaꝵ qnͣtum nie
satis est que nos ꝑducat ad regnum
ubi ent uita ꝓpetua sine morte. sine ẽ¬
rore u̾itas. sine ꝑturbatione felicitas
nequacuñ dubitare debemus. reꝵ que

Expanded text:
ssitate tractatis, quoniam causae cognoscendae sunt rerum bonarum et malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitare debemus, rerum quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ que in alt̾iꝰ notĩam qͥsq cogitatõnes
suas ꝓferat u̾bis qͦ uti ad fallatiam
nõ ad qt̾ sunt instituta peccatum est
nec ĩo ullum mendatiũ putand̾ ÷ nõ
ẽe peccatum qr possumꝰ alignͣdo alicui
prodessemẽtiendo. possumꝰ enĩ ⁊ furã¬
tur sentit ꝯmodum. ⁊diuec cui clam
tollitur non sentit iꝯmodum nec
i̾o tale furtum quiqm dix̾it non ẽẽ
peccatum possummꝰ ⁊ adialt̾ando prode¬
sse si aliqua nisi ad hoc ei ⁊sentiat᷑. a¬
ppareat amando moritura. ⁊ si uix̾it
penitendo purganda nec io pectatũ
negabitur tale adult̾ium. Si autem
ad m̾ito nobis plac castitas. quid
offendit᷑ u̾itas. ut ꝓpt̾ alienam utilita¬
dem isla non iuoletur adultando. ⁊ ui¬
oletur istamẽtiendo. plurimum qͥdẽ.
ad bonum profecude hoĩes qrinõ nisi
pro salute hoĩs mentiunt᷑. non est ne¬
gand̾. S in eoꝵ tali merito profectu

Expanded text:
 cogitationes suas perferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod instituta sunt, peccatum est. Nec ideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furtur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem merito nobis placet castitas, quid offendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tali profectu
Abbreviated transcription (Latin):
dere aliud pro alio sicputabat. ut a corpo¬
rum ymagĩb in quib se ẽẽ arbitͣbatur
uera in qͥb erat. corpora non disnoc̾et nͥ
cum ab illo angelus ꝑ quẽ fu̾at lib̾atus
aboessit. Aut ab hac ua deurabat iacob
patͥarcha qñ uiuentẽ filium credebat abe¬
stia occisum. In hiis atq hi falsitatib
Qui enrores etiã si peocata nõ sunt tñ ĩ
malis ħ uite deputandi sunt que it asb̾¬
iecta ÷ uanitati ut approbent hic falsa
pro ueris respuant᷑ u̾ra ꝓ falsis teneant᷑
icerta pro mcertis. Quãuis enĩħ ab ea fi
sunt in qua ad huc sumꝰ. Nullo mͦ qͥppe
falłem᷑ in aliqͦ uł animi uł corꝑis sensu
si iam u̾a illa atq ꝑfecta felicitate fiue

Expanded text:
dere, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fidsunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitat
Abbreviated transcription (Latin):
b nichil int̾est ad capessend̾ d̾i regnũ
ue putentur an falsa. In hiis errare
id aliud pro alio putare non arbitͣnd̾
est ẽẽ peccatum. Aut si est mĩmum ẽẽ
atio leuissimũ. Postremo qualeicũq¬
illud. ⁊ gliͣtũcumq sit ad ilłam uiam ñ
ꝑtin oua imus ad deum. Que uia fides ÷¬

Expanded text:
bus nihil interest ad capessendum Dei regnum, sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum. Postremo, qualecumqillud et quantumcumque sit, ad illam viam non pertinet, qua imus ad Deum: quae via fides
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑetur qm̃ nichil ÷ alud corruptio gmͣ
bom ext̾nmatio. Ex bonis gͥ mala orta
sunt. ⁊ nͥ in aliq̾b bons non sunt. Nec
erat alius uñ oriet᷑ mala nat᷑a. Nam si
ẽet in qnͣtum nat᷑a set profecto bonaeẽt
Et aut incorruptibłis nat᷑a magñ e̾et
bonum. aut ⁊̃ natura corruptibłis nul¬
lo modo eẽt nͥ aliqd̾ bonum qd̾ bom̃ cor¬

Expanded text:
m nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum cor
Abbreviated transcription (Latin):
cntudo ¶ In qua ⁊̃ illud qd̾ malũ dicit᷑
bñ ord̾iatum ⁊ loco suo poĩtum emmẽ¬
trus ꝯmendat bona ut magis placeant
⁊ laudabliora sint dumi ꝯparatur malis
Netq enm dens gm̃ipocẽs qd̾ ⁊̃ in fideles
fatentur reꝵ an sỹma potestas cum sũ¬
me bonus sit pllo mͦ smn̾et malialiqͥd eẽ
in oꝑib sins nͥ usq adeo eẽt omĩpotens
⁊ bomis. ut bñ face̾t ⁊ de malo. Quid
est aliud ÷ morbis. ⁊ uuln̾ib affĩci quã

Expanded text:
oni. In qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. Neque enim Deus omnipotens, quod etiam infideles fatentur, rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est est aliud morbis et vulneribus affici, quam
Abbreviated transcription (Latin):
do passaz dolorem. Unde sordes in
domo ad qmͣ ulłs hospes accessit.
nit. uestem ꝙͣñ hẽbat induit. eam¬
qi sicut inreit clansam dimisit. Sic̃
ille natus solus iutmortuos lib̾ ẽ.
Sic istiꝰ ex qua natus mt̃is pudor

Expanded text:
est perpessa dolorem? Unde sordes in est perpessa dolorem? Unde sordes in domo ad quam nullus hospes accessit? nit; vestem quam non habebat induit, eamque sicut invenit clausam reliquit. Sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est, matris pudor
Abbreviated transcription (Latin):
biuo falleremu ⁊ nõ irem ꝑ eum locũ
ubi oꝑiens tͣnssitum nr̃m donastitaꝵ ma¬
nus aimata subsederat atq ita factum
est ut eo quotentebamꝰ ꝑdemum carcu¬
it um ꝑueniremus. egnitisq insid iis
ilłoꝵ nos gͣtularem᷑ errasse atq inde gra¬
tias ag̾ems d̾o. Quis gͦ uratorem sic errã¬
tem. sic non eirantilattm pponeñe du¬
bitau̾t. Et fortasse ĩo apud iłlum sũ¬
inum poetam locmñs quidam miser ama¬
tor. ut uidi inqͥt ut ꝑii utͣ malus abstu¬
lit error. qm est ⁊ eirorbonus aui nõid¬
lum nichil obsit. U̾m ⁊̃ prosit alicͥd. Sẽd
diligentins asid̾ata u̾itate cum aluid n¬
chil alid ꝗ sit eirare gm̃ u̾m putare qd̾ fal¬
sum est. falcum ue ad um est uł certũ
here pro ineerto. incertum ue procerto. si
atq intecens qra pulchrũ ac decormm ẽe
est .÷. nõ . ñ. profecto ⁊ hoc ip̃m est inta
micera ista qua unumꝰ. qd̾ ei nonnũqm
ut non amittat᷑ eror est neccuis. absit.

Expanded text:
bivio falleremur, et non iremus per eum locum bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sivatque indecens, quam pulchrum et decorum esse est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit
Abbreviated transcription (Latin):
ad illam ciunppe ꝯfelicitatem tenend̾ est
ubi nłsa quatiamur erumpna nlło erro¬
re fallamͣ nam sicause corporalium moti¬
onum nocende nobis e̾ent nlłas mag̾ no¬
sse qm̃ nr̃e ualitudinis deb̾emus. cum n̾o e¬
is ignoratis medicos q̃riꝰ quit nõ indeat
qd de secretis celi. ⁊ t̾re. noslat ꝯnͣta sit
ꝯseciñs ut ꝯtinuo eiret quictͥis aliqͥd ne¬
scit s qͥsqͥs ce existimat scire qd̾ neccit
prou̾o amipe approbat falsum qt̾ erroris
ea ꝓprumi. W̾mptñ in qua re quisdo er¬
ret int̾est płimũ. Nam in una edem ꝙ
re. ⁊ uescienti sciens ⁊ erranti nõ e̾rans
rectaratione p̃ponitur. In diu̾sis autẽ
reb id est cum iste scit alia ille alia. ⁊
iste ut iliora ille nius utilia uł ⁊̃ noxi¬
a. quis non meis que ille scit ei preferat
ncłcientem. Sunit eĩ quedam que nescne
qmscire sit meliꝰ. Item non nlłis eirare pro¬
fuit alicmn .8 in iua pedum. nonmuia
noꝵ. Nam nobis accidit ut in quodam

Expanded text:
Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ om̃is assensio. Errare quippe dñt e¬
um quisqͥs assentit᷑ in t̾tis nichilq cer¬
tram ẽẽ i hoĩm usis ꝓpt̾ indiscretã si¬
ssimis eflictatõib disputant. Apud nõ
autẽ iustus ex fide uiuit. at si collatur
assensio fides collitux.qr sine assensio
nẽ credit᷑. Et sunt ua qͣmuis non uide¬
antur q̃ nͥ credant᷑ ad iutãbeatam q̃ nõ

Expanded text:
datur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam sissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem oꝑatur approbat atq ⁊mẽ
ꝓm̃ necamor sine spe est. nec sine a¬
more spes nec utmq sinefide. ¶ Cum¬
ugionem ꝑtineat mon reꝵ natura ita
nmanda est ꝯ̃mad̾ ab eis quos fisices
coꝵ ⁊ tempoꝵ de signis nuimenturm
tempestatum. ⁊ alia sexcenta. Dehu
reb ꝯuas illi uł inuenerunt ur̃ nie¬
nisse se oxistimant xpĩam᷑s ignoret
qr nec ipi omĩareperunt tanto excel

Expanded text:
dilectionem operatur, approbat atque comm. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide. CAPligionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos corum et temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia reper
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ sine celestium siue tewestum. siue
uisibłium siue minsibłium non nͥ bom¬
tatem coedere creatoris qui est deus unus
⁊ nerus ulłam q ẽe naturam que nõ au
ip̃e sit aut ab ip̃o eumq ẽe trmitatem pa¬
trem. scil ⁊ filium a patre genitum. ⁊ spi¬
ritum scm̃ ab eodem pr̃e procedentẽ. Sed

Expanded text:
 sive coelestium sive terrestrium, sive visibilium sive invisibilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinitatem, Patrem scilicet, et Filium a Patre genitum, et Spiritum sanctum ab eodem Patre procedentem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
atur. non emĩ sic peccatille qui ꝯsulendi
quo m ille qui nocendi uobantate ment¬
tur. ant n̾o tm̃ noc qui matorem mẽ¬
tiendo in diu̾sum it̾ mittit. ꝙͣntum is qͥ
uiam inte m̃datio fallente depranat
ita mendatii. s alicñ ten̾utatis argu¬
endus est qui falsamcautiꝰ credita
putat falsum. Qaͣitum enĩ ad aĩ nuim
eius attin qr non hoc qd̾ sentit dicit:
non uerũ dicit qm̃uis uerum inuenia¬

Expanded text:
atur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iꝑmas. ⁊ eo mͦ tamçpͥũ arbormala fru¬
ctus bonos .i. oꝑa bona non pot̃ face̾ uo¬
luntas mala. G. ex bona hõis natura orri¬
ri uoluntas. ⁊ bona pot̃ ⁊ mala. Net fuit
prorsus unde primitus oritetur uoluntaᷤ
mala nͥ ex angeli ⁊ hoĩs natura bona. ꝙ
⁊ ip̃e dñs eodem loco ubi de arbore. ⁊ fru¬
tib loquebatur aꝑtissime ostendit. ait
enĩ aut facitearborem bonam. ⁊ fructũs
eius bon̾os aut arborẽ mała. ⁊ fructum
eius malum. Satis admonens ex arbore
quid̾ bona malos aut er mala bonos na¬
sci fructꝰ non poste. ex ip̃a tñ terra cin loc̃¬
felix qupocuit reꝵ cognosd̾e cansas. Nõ
nobis uideatur ad felicitatem ꝯsegñdam
ꝑtin̾e sisciamꝰ cãs magnaꝵ ĩ mundo corpo¬
raluum mocionum que abditissimis nat᷑e¬
nature sinib oculunt᷑. Un̾ tremor t̾ris qͣ
in maria alta timectunt obicib rupͥis rur¬
suiq inse ip̃a ressdrant equora ⁊c̃. huius

Expanded text:
inas. Et eodem modo tanquam arbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loFelix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓpħicum ꝯmemorasi testimonium
atinuo subiecit. Quomi autẽ iuoca¬
bunt in quẽ non credid̾unt: ꝓpt̾ hoc sim¬
bolum. In hiis duob tͥa illa intuere. Fi¬
des credit. Spes ⁊ caritas orant.si sine fi¬
de c̃e non possũt ac ꝑ hoc ⁊ fidesorat. ꝓpt̾¬
ea quippe tc̃m est. Quo mͦ autem ĩ u̾ora
sperari pot̃ qd̾ non creditur:. porro ali¬
quid ⁊ qd̾ non speratur credi potest. qͥs
namq fidelium penas non credit impi¬
oꝵ: Nec sperat tam̃. Et quiscͥs eas i̾minie
ꝙͥ creditac fugaciamii motu ex orret
qrid distĩguens ait. liceat sperare dĩnti
non autem ab alio peeta gmͣ meliore ꝓ¬
prie dictum ÷ hunc ego si potuitantim
spcrare dolororem. Deniꝙ nõ nlłi marte

Expanded text:
mmemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocasperari potest quod non creditur? Porro aliquid etiam quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret,quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare
Abbreviated transcription (Latin):
est ut ea resoluas. ⁊ relegas. Si autem
non est: com memorante me rece l as
quem enchirid̾. ut d̾r h̾eas ⁊ de tuis ma¬
nib nõ recedat ꝯtinens postulata. id
est quid sequend̾ maxime. quid prin
sola non ꝯueĩat. quid primũ quidul¬
timũ teneatur que totiꝰ diffintõnis
sũma sit qrd̃ ceitum ꝓprium q fid̾i catho¬
lice fundamentum. Hec antem omĩa que
requiris procul dubio scies diligenter
sciento quid credi quid sperari debeat qͥd
amari. Hec enmi maxi̾e nmo n̾o sola ĩ
religione segñda sunt. Hns qui ꝯcͣdicit.
aut oĩo axp̃i noĩe alienus est aut ħeti¬
cus. hec sunt defentenda ratione uła sẽ¬
sib corporis inchoata. uł ab intelligen¬
tia mentis muenta. Que autem nec cor¬
poreo sensu exꝑti sunrus nec mente as¬
sequi ualuimus nec ualemꝰ. eis sineul¬
la dubitat̾one credenda sunt testib acͥ
b ea que diuina uocari merint scͥp¬
tura ꝯfecta est qͥ ea sine ꝑ corꝑ us sineꝑ¬

Expanded text:
est ut ea revolvas et relegas; si autem est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me recolas. Cquem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid proptsola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
in malo ¶Hommis autem sapiẽtia
pretas est. habes hoc in libro b̾r iob. nã
ibi legitur qd̾ ip̃a sapientia dix̾it hõr
cultus. Dicitur enim pietas ⁊ aliar gͤ
ce. ⁊ alit̾. id est eusebia q no nomine
significatur bonus cultus qmͣuis ⁊ hoc
precipue referatur ad colendum deum
S nichil est ꝯmodns illo noĩe quo enidẽ¬
ter dĩ cultus exp̃ssus est. cumi quid ẽet sa
pientia dicer̾etur hõis. Queris ne aliqͥd
dici breuius qui petis ame ut breuiter
magna dicant᷑. An hoc ipm̃ tͥ forasse de¬
sid̾as breuit̾ aꝑm. atq in sermonẽ bre¬
uem colligi. quo nam mͦ sit colenduis
deus. ¶Hic si respondemo. side spe. ⁊ can¬
tate colendum deum. profecto dicturus
est biemius hoc dictum ẽe qmͣ uelles
ac deinde petitur᷑ ea tͥ bremit̾ explican q̃
ad singła tria ista ꝑtineant. quidcre¬
dendum scil quid sperand̾ quidamã¬
dum sit qd̾ cum fec̾o ib erant om̃ra il¬
la que i epła tua querendo posisti.
cuius exemplum si est penes te fatile

Expanded text:
ietas. Hominis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermonem colligi brevem, quonam modo sit ctate. Hic si respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt esse sub uocabulo ⁊p̃iano.
⁊ gmͣ sit hoc uerum ꝑ singulasqͣsꝙ
monstrand̾. Que disputatio est tam
non qd̾ armaria possit honerare. Ut
gͥ ad illa tͥa redeamꝰ ꝑ que diximꝰ ꝙ len¬
dum deum fidem. spem ⁊ cantatem.
facile est ut dicatur quid credendũ
quid sperand̾ quid amand̾ sit. Sed
quemadmod̾ adu̾sus eoꝵ quidiu̾sa sen¬
tiunt calumpinas defentat oposioris ube¬
tioriq doctrme est. Que ut hãbeat ñ bre¬
ui enchiridion manus debet impleri s gͣn¬
est simbolum ⁊ dm̃ca or̃o. Quid breuĩ au¬
ditur aut legitur: quid fatiliꝰ memorie
omendatur. qr enĩde pecc̃o gͣui misia p¬
mebatur gemuis humanum ⁊ diuina ni¬
digebat mĩa gre deitemp. ꝓpħa premtẽs

Expanded text:
sub vocabulo christiano, et quam sit hoc verum per singulas quasque monstrandum. Quae disputatio tam multorum stringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed granest Symbolum et dominica oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus humanum, et divina indigeba
Abbreviated transcription (Latin):
¶Um hic difficilima ⁊ latebrosusia
gignitur questio de qua iam gͣndẽ libͣm
cum respondendi nos neccitas nrigu¬
eret absolumꝰ: Utium ad osfitum ho¬
enim eo usco progrediunt᷑. ut ⁊ pere

Expanded text:
um hic difficillima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hoen
Abbreviated transcription (Latin):
dere potu̾nt. ¶Cum autem initio fid̾i
que ꝑdilectionẽ oꝑatur imbuta mẽs
fin̾t. tendit bene iuuendo ⁊̃ ad spẽm
ꝑnenire uͥ est sanctis ⁊ ꝑfectis cordib
qd̾ requiris. quid pͥmum quid ultimũ
teneatur inchoari fide ꝑfici ip̃e. Hec ⁊̃
tocius diffiit̾ois est suma. Certumu¬

Expanded text:
d q. 4. Cum autem initio fidei quae per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibusquod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Dico q p̃r ⁊ filius deus. dico
deicatẽ. alt̾n facit unius naciitas.
S unũ ostendit ẽẽ diuinica. Sũ dioo
besce arnane. tiricam hominis iã
iudicati in cruce pendentis carmfices
pylati nõ sũt ausi ꝯscindere. ⁊ uos

Expanded text:
tia. Dico quia Pater et Filius Deus, dico deitate: alterum facit unius nativitas, sed unum ostendit divinitas: cum dico e, Ariani. Tunicam hominis jam judicati in cruce pendentis carnifices Pilati non sunt ausi conscindere, et vos
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Q. dico unũ audiat arnianꝰ.
Q dico sumꝰ audiat sabełianus.
Non diuidat amanus mm̃. slon de¬
leat sabellianus sumꝰ. S ambo ue¬
niãt ⁊ sint ⁊̃ ip̃i in nobis unũ. sic̃

Expanded text:
sumus. Quod dico unum, audiat Arianus; quod dico sumus, audiat Sabellianus. Non dividat Arianus unum, non deleat Sabellianus sumus, sed ambo veniant, et sint etiam ipsi in nobis unum, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. S hominib bone uoluntatiᷤ.
Ip̃e : h̾editas. ip̃e÷ cestator. ipm̃ que¬
tis diuid̾e. Quid ꝑtitis. Unũ: si uñ
merecx. erubesce iudicari a salõe.
Meretx ne unũ uiuium. ne undeo¬

Expanded text:
onae voluntatis. Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum , erubesce! Judicante Salomone, meretrix ne unum vivum, ne unde
Abbreviated transcription (Latin):
iste respuendus. Item dixi.
ue sũt .ni. persone un religione
laudabiles. Una eorũ qui iam
inuenert̃. quos ⁊̃ beatissimos indi¬
cari nc̃ce ẽ. alia eorũ qui studiosissĩe
⁊ rectissĩe inquirũt. Primi gͦ iam st̃

Expanded text:
nsus respuendus. Item dixi: duae sunt enim personae in religione laudabiles, una eorum, qui iam inuenerunt, quos etiam beatissimos iudicari necesse est, alia eorum, qui studiosissime et recti
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a possõe iam ẽẽ diximꝰ. sic accipiã¬
tur beatisiimi. ut nõ in hac uita.
uiam tendimꝰ sint. son h̃t ute sen¬
sus errorem. ip̃i .n. indicandi sũt
ꝙ querendũ: inuenisse. qui iam iͥ
sunt quo nos querendo ⁊ credũdo
id ꝑ uam fid̾i cendñdo cupimus
ꝑuenire. si aut̃ in hac uita putan

Expanded text:
e diximus, sic accipiantur beatissimi, ut non in hac uita, uiam tendimus, sint non habet iste sensus errorem; ipsi enim iudicandi sunt quod quaerendum eat inuenisse, qui iam ibi sunt, quo nos quaerendo et credendo, id est uiam fidei tenendo, cupimus peruenire. si autem in hac uita
Abbreviated transcription (Latin):
collegi te. himũs mĩs portaui te. pr̃
mõ reddidi te. laborau. sudani. cap̃t
meũ spinis imposui. manus meas
clauis obieci. Lancea latus meum a¬
aiãm meam posui ut mͥ te coniũge¬

Expanded text:
i te, humeris meis portaui te, patri meo reddidi te; laboraui, sudaui, caput meum spinis opposui, manus meas clauis obieci, lancea latus meum aam meam posui ut michi te coniunge
Abbreviated transcription (Latin):
cis quib nc xp̃ianis uti fas nõ est
quale uł sabb̃m ẽ. uł cͥcõcisio. uł sac̾¬
ficia. ⁊ siquid hiꝰ est. tanta misi̾a cõ¬
qmͣ spũ reuelari. Inde ẽ lict̾a occidit.
sp̃e aut̃ uiuificat. S alit̾ exposm uͥ¬
uł pociꝰ ipĩs reb appar młto conue

Expanded text:
i fas non est, quale uel sabbatum est uel circumcisio uel sacrificia et si quid huius modi est, tanta mysteria conquam spiritu reuelari. inde est: littera occidit, spiritus autem uiuificat. sed aliter exposui ueu
Abbreviated transcription (Latin):
dñi in flama ignis de rubo. ⁊ iudit
qm̃ rub ardebat igni. rubus aut̃
nõ cremabat᷑. ⁊ dixit moyses. Transi¬
ens uidebo grandebo grandẽ inisum
dñs qm̃ accedit indere. uocauit eñ¬
Et sequit dicens. Moyses moyses. At¬
Ne accessi̾s huc. uͥ solius calciam̃tũ de
pedib ciuis. locus .n. en quo stas t̾ra

Expanded text:
Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, quoniam accedit uidere, uocauit ede rubo dicens: Moyses, Moyses. qune accesseris huc nisi solueris calciamentum de p
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur pars d̾i gmͣ se manducando
solue. ⁊ purgare profitent᷑ crgit
eos tam nephandi eiroris h̾i necce¬
ssitas ut non solum de pane ⁊ ole¬
rib ⁊ poms q̃ sola uidentur in ma¬
gari. hoc se face̾ quidam ꝯfessi ẽẽ ĩ
pu. iuditio ꝑhibentur non tm̃ in pa¬
flagonia. s ⁊̃ in gallia sicut a quo¬
dam ronze xpĩano catholico audiui
Et cum int̾regarent᷑ cuiꝰ auctoritate
scͥpture ista fac̾e̾nt hoc de thesauro
suo prodidisse qd̃ paulo aute ꝯme¬
moraui. Isti autẽ cum hoc eis obicit᷑
solent R̾ndere nescio qm̃ inimicũ su¬
um de nu̾o suo. hoc ÷ electoꝵ suoꝵ deᷤᷤ¬
ciuisse. ⁊ scima fecisse. atq hi spuris
crgunt᷑. si libros tenent aut sinõ ꝯmit
tur. S quid agunt cũ eis dicit᷑. aut pͣ¬
gare lumẽ de quib pot̾itis sem̃ib ut
nec illud recusetis qd̾ nos nõ fac̾e assitis

Expanded text:
ligatur pars dei, quam se manducando ligatur pars dei, quam se manducando soluere et purgare profitentur, cogit eos huius tam nefandi erroris necessitas, ut non solum de pane et holeribus et pomis, quae sola uidentur in magari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphlagonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholico audiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur, , solent respondere nescio quem inimicum suum de numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse. atque huiusmodicoguntur, si libros tenent; aut si non committnantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod uos non face
Abbreviated transcription (Latin):
oem simł. secum ingñatione proctͤatam
comedit. as plerisq uirib sumptis ex
istius mod̾i esta in qua nõ modo merat
fortitudo.s młto magis astutie. ⁊ pra¬
ui sensus. ex fera genitoꝵ m̃te ꝓpriam ad
se ꝯuigem enocauit ex ea qua ĩp̃e erat
stirpemañtem. ⁊ frõ cum ea coitu semi¬
nauit ut octi habindantĩã maloꝵ q̃
sua cogitatone ac uirtnte ut ẽet sent̃
eius oĩm hoꝵ que pofud̾at formator
atq descͥptor cuiꝰ ⁊par excipiebat ħut
sem̃ ꝯsueuit culta optima t̾ra ꝑcipere
In eadem enĩ ꝯstituebant᷑. ⁊ ꝯterebã¬
tur oĩm ymagines celestiũ ⁊ t̾renaꝵ
uirtatũ ut ꝓlem uidel orbis id qd̾ for¬
mabat᷑ siłitubiem optin̾et. O ideleste mõ¬
strum. s execͣuta ꝑditio. ⁊ labes deceptaꝵ
aĩaꝵ. Onutto qͥd sit de natura d̾i qd̾ sic
ligetur hoc d̾re. ħ saltem atcendant mi¬
sĩ decepti. ⁊ eirore mortifero uenena¬
ti qr si ꝑ coitum masculoꝵ ⁊ femĩaꝵ

Expanded text:
cem simul secum in generatione procreatam cem simul secum in generatione procreatam comedit; ac plerisque uiribus sumptis ex istius modi esca, in qua non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae et praui sensus ex fera genitorum mente, propriam ad se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri abundantiam malorum, quae sua cogitatione ac uirtute, ut esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat formator atque descriptor; cuius compar excipiebat haec, ut semen consueuit culta optime terra percipere. in eadem enim construebantur et contexebantur omnium imagines caelestium ac terrenarum uirtutum, ut pleni uidelicet orbis, id quod formabatur, similitudinem obtineret. scelestum monstrum t o execranda perditio et labes deceptarum animarum! omitto, quid sit de natura dei, quod sic ligetur, haec dicere. hoc saltem adtendant miseri decepti et errore mortifero uenenati, quia, si per coitum masculorum et feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
luĩs preregare. sic quippe illiꝰ mag¬
ni qui gloriosus apparuit ymagĩem
dn secũ delib̾antes iustissimũ puta¬
runt id qd̾ postulabant᷑ prebere. Nec
enĩ fidebant se idem lum̃ iugit̾ retẽ¬
turos. Unde meliꝰ rati sunt principi id
suo offr̾e neqͣatn desꝑantes eodem se pa¬
oĩb diuinis scͥpturis archanis q celesti¬
b asꝑsum est. Sapientib u̾o quomͦ sit
datum scire mĩme est difficile. Nam co¬
ram aꝑteco cognoscitur ab eo qui ue
minaꝵ scil ac masculoꝵ impulit eos ut
int̾ se coirent in quo coitualii semmna¬
runt alie gͣnde effecte. sunt. Erant autẽ
partꝰ hiis qui genuant siłes. uires płi¬
mas parentum uti primi obtinentes
ħ sumens eoꝵ princeps uti principnr
donum gauisus est ⁊ sient ⁊̃ nũc fien
uidemꝰ corpoꝵ formatcem nat᷑am mali
inde uires sumentẽ figurare. ita ⁊̃ añ
dictus princeps sodaliũ prolem accipiẽs
hñtem parentum sensus prutẽtiam lu¬

Expanded text:
luminis praerogare: sic quippe illius magluminis praerogare: sic quippe illius magni qui gloriosus apparuit, imaginem diu secum deliberantes, justissimum putaverunt id quod postulabantur praebere. Nec enim fidebant se idem lumen jugiter retenturos: unde melius rati sunt principi suo id offerre, nequaquam desperantes eodem se paomnibus diuinis scripturis arcanisque caelestibus aspersum est; sapientibus uero quomodo sit datum scire minime est difficile; nam coram aperteque cognoscitur ab eo, qui ueminarum scilicet ac . masculorum, inpulit eos, ut inter se coirent. in quo coitu alii seminarunt, aliae grauidae effectae sunt. erant autem partus his, qui genuerant, similes uires plurimas parentum uti primi obtinentes. haec sumens eorum princeps uti praecipuum donum gauisus est. et sicuti etiam nunc fieri uidemus corporum formatricem naturam mali inde uires sumentem figurare, ita etiam ante dictus princeps sodalium prolem accipiens habentem parentum sensus, prudentiam, lu
Abbreviated transcription (Latin):
tizau̾int. ⁊ manichei esse destit̾it. si
gatur. quis nõ digne credat eos facere
qd̾ int̾ untutes celoꝵ ⁊ principes dene¬
brarum fieri in thesauro suolegunt
qñ qͥd̾ ⁊ carnes suas de gente tenebraꝵ
eẽ dicunt. ⁊ in eis ligatã ten̾i uitalem
dubitant. que utiq si soluenda. ⁊ nrã¬
ducando purganda sic̃ eos fat̾i crgit fu¬
nestꝰ error ip̃oꝵ. quis nõ uidert quis
nõ ex horreat᷑. qnͣta turpitudo. ⁊ ꝯmͣue
pharia ꝯseqͣtur. Nam ⁊ a quibdam pr̃ĩ¬
cipib gentis tenebraꝵ sic dñt primũ¬
hoĩem creatum ut lum̾ ab eis uefuge¬
ret tenetur. In epła enĩ ꝯmͣ fundam̃ti
applłant quo mͦ ꝓrmceps tenebraꝵ ꝯm̃
⁊ egerit. ita scͥpsit manicheus. Inrqͥs
gͥ ꝯmentis ad eos qui ad erant ait. qͥd
uobis udetur: Maximũ hoc lnm̃ qd̾ ori¬
tur intuem̃. qm̃ad̾ polum mouet ꝯ¬
cutit płimas potestates. Quap̃p mͥ uos
potius equũ ÷ io qd̾ in nr̃is uirib h̾etis

Expanded text:
uerint et Manichaei esse destiterint. si uerint et Manichaei esse destiterint. si gatur: quis non digne credat eos facere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gente tenebrarum esse dicunt et in eis ligatam teneri uitalem dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria consequatur ?. Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum sic dhominem creatum, ut lumen ab eis ne fugeret teneretur. In epistola enim quam Fundamenti appellant, quomodo princeps tenebrarum, quem  egerit, ita scripsit Manichaeus: Iniquis igitur commentis ad eos qui aderant ait: Quid vobis videtur maximum hoc lumen quod oritur? Intuemini quemadmodum polum movet, concutit plurimas potestates. Quapropter mihi vos potius aequum est, id quod in vestris viribus habetis
Abbreviated transcription (Latin):
paret potestatib quaꝵ nat᷑a frigida÷
atq humida q̃q in celis ordinate sm̃
equidẽ hiis que femĩe sunt in ĩpis for¬
ma puoꝵ apparet. mastułꝰ uo uirgi¬
nim. hac u̾o mutatõne ⁊ diu̾sitatẽdi¬
q stirpis principes masculi siue fem¬
ne soluũtur atcp id qđ in ip̃is estu¬
tale fugit. qd̾ u̾o resed̾it laxatimd¬
ducitur in t̾ram ꝑ frigora. ⁊ cũctis
t̾re gñib admiscẽtur. Quis hoc ferat
quis hoc credat nõ dico ita esse. Sed
uł dici potuisse. ecce qui docentem:
tientem d̾m. ꝑ electos autẽ suos pur¬
gar dñt eamdem ip̃am ⁊mixtã ꝑter
ac nat᷑am d̾i mandncando. scil ⁊ bibendo¬
qr eaindẽ in alimentis oĩb dicunt liga¬
tam ten̾i. Qne cum ab electis uelud sã¬
ctis in refectione corporis manducando
⁊ bibendo assumũtur ꝑ eoꝵ sc̃itatẽ solui
ꝯgrue de illis creditum sit qd̾ frustra
negauit nͥ eosdem libros anathema¬

Expanded text:
paret his potestatibus, quarum natura frigida est paret his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida, quaeque in coelis ordinatae sunt. Et quidem his quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum apparet: masculis vero, virginum. Hac vero mutatione et diversitate di stirpis principes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit; quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico, ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem tientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibus dicunt ligatam teneri: . quae cum ab electis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendo adsumuntur, per eorum sanctitatem solui,congrue de illis creditum sit, quod frustra negant. nisi eosdem libros anathema