comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter amaras aquas fuerit. et temtatus sit iuxta omnia
abs que peccato . Nonsensitamaras aquas. sed flumine circũ¬
datus est De quo et inalio loco legimus Fluminis im¬
petus laetificat ciuitatemdĩ. Alus bibentibus salsos fluc¬
tus. ego in mediis temtationibus dul¬
ma fluenta sorbe¬
ecundum illud.
quod ex ꝑsona patris inzach
tur. Percutiam
pastorem. et oues disperger
Omnes gurgi¬
tes tui et fluctustui. superma
uod suꝑionam tumentis maris fluctus transierunt. et de¬
tonerit saeua tempestas. nulli dubium est: Quaerimus
autem quohodo omnes elationes et gurgites. Et fluc¬
tus dĩ. suꝑ saluatorem transierunt Temtatio estuita ho¬
minum super terram. siue ut in hebraeo habecurmilitia
quia hic militamus. ut alibi coronemur. Nullusq ẽ.
hominum quicunctas sustinereque atemtationes. absque co
quitemtatus est in omnibus iuxta nos tram similitudinem. abs¬

Expanded text:
inter amaras aquas fuerit, et tentatus sit juxta omnia inter amaras aquas fuerit, et tentatus sit juxta omnia absque peccato, non sensit amaras aquas: sed flumine circumdatus est, de quo et in alio loco legimus: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei : aliis bibentibus salsos fluctus, ego in mediis tentationibus dulcissima fluenta sorbesecundum illud quod ex persona Patris in Zacharia ponitur: Percutiam pastorem, et oves dispergentur . Omnes gurgites tui et fluctus tui super meQuod super Jonam tumentes maris fluctus transierint, et detonuerit saeva tempestas, nulli dubium est. Quaerimus autem quomodo omnes elevationes, et gurgites, et fluctus Dei, super Salvatorem transierint. Tentatio est vita hominum super terram , sive ut in Hebraico habetur, militia, quia hic militamus, ut alibi coronemur. Nullusque est hominum, qui cunctas sustinere queat tentationes, absque eo qui tentatus est in omnibus, juxta nostram similitudinem, s
Abbreviated transcription (Latin):
Et proiecistime in profundi cordis maris. et flumina me
circum dederunt.
Quantum ad ꝑsonam ionae.
non est difficilis interp̃tatio. quod ceticlausus aluo in pro¬
fundissimo et inmedio marifuerit. flum inibus que uallatus
sit. Quantum ad dnm saluatorem. sexagesimi octaui psalmi
sumamus exemplum. in quoloquitur. Infixus sum in ligmã
profundi. et non est substantia Veni in profundum maris.
et tempestas demet sitme: De quo et in alio p̃salmo dicitur
Tuautem abiecisti etdespexisti. distulistixp̃mtuum: Sub¬
uertisti testamentum seruitui. contamin asti interram sanc¬
tu ariumeius. Destruxistiomnes macerias eius. et reli¬
quã Ad conparationem enim caelestis. beatitudinis.
eteius loci de quoscriptum est. inpacesanctalo cus eius.
omnis terrena habitatio plena est fluctibus. plena tempes¬
tatibus. Porrocormaris significatur infernus. pro
quo in euangelio legimus. incorde terrae: Quomodo aut̃
coranimalis inmedio est. ita et infernus inmedio terrae

Expanded text:
 Projecisti me in profundum cordis maris, et flumina me circumdederunt. Quantum ad personam Jonae non est difficilis interpretatio: quod ceti clausus alvo in profundissimo et in medio maris fuerit, fluminibusque vallatus sit. Quantum ad Dominum Salvatorem sexagesimi octavi psalmi sumamus exemplum in quo loquitur: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia: Veni in profundum maris, et tempestas demersit me; de quo et in alio psalmo dicitur: Tu autem abjecisti et despexisti, distulisti Christum tuum: subvertisti testamentum servi tui, contaminasti in terra sanctuarium ejus, destruxisti omnes macerias ejus , et reliqua. Ad comparationem enim coelestis beatitudinis, et ejus loci, de quo scriptum est: In pace sancta locus ejus , omnis terrena habitatio plena est fluctibus, 408 plena tempestatibus. Porro per cor maris significatur infernus, pro quo in Evangelio legimus: In corde terrae . Quomodo autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae
Abbreviated transcription (Latin):
edom quam &iduma eam. quia in hebracico ipse qui condidit.
ingraeco urłs quae sit ab eo condita nominatur : Audiuit ergo
scribunt contra edom quod ad gentes legatus mis sussit media
peraggeum: Mouebo om̃s gentẽs. & ueniet desideratus crinc¬
tis gentibus. Ptemnesaia magniconsilii angelus & pat̃ futuri

Expanded text:
Edom, quam et Idumaeam: quia in Hebraico ipse, qui condidit, Edom, quam et Idumaeam: quia in Hebraico ipse, qui condidit, in Graeco urbs, quae sit ab eo condita, nominatur. Audivit ergo Jscribunt contra Edom, quod ad gentes legatus missus sit, mediper Aggaeum: « Movebo omnes gentes, et veniet desideratus cunctis gentibus . » Iste in Isaia: « Magni consilii angelus, et pater futuri
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃tum tuum &uestim̃tatua sicut culcantium in torculari.
ipseloquitur intriumpho exponens palmas crucis suae : Torcular
calcaui solus & degentibus uirnon est mecum. Sunt quiidum ȩ ã
ad carnem referant. & aduersum illius pugnam animã aestime ñ
prouocari ut mostificantes membra nr̃a suꝑterram. fornicationẽ.
immunditiam. passionẽ. aeternam in xp̃o uictoriam consequa¬
mur Iuda ei frustra somniant contra urbem romã regnumque
romanum hanefieri prophetiam. & illud quod inesaia scriptũ
est: Onusduma : paululum litterae apice commutato . pro
daleth legiposse res & sonareromam : uau. quippelitte¬
ra : &pro .u. &pro .o. ineorum lingua accipitur. Auditũ
audiuimus adño & legatum ad gentesmisit. Surgite & con¬
surgamus aduersum eum in proelium .lxx. Auditum audiui
adno & munitionẽ ingentib misit Surgite & consurgamꝰ
aduersum eam in proelium. Iam & supra diximus eundẽ eẽ e

Expanded text:
indumentum tuum: et vestimenta tua sicut calcantium in torculari? indumentum tuum: et vestimenta tua sicut calcantium in torculari? Ipse loquitur in triumpho, exponens palmas crucis suae: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Sunt qui Idumaeam ad carnem referant, et adversus illius pugnam animam aestimant provocari, ut mortificantes membra nostra super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, aeternam in Christo victoriam consequamur. Judaei frustra somniant contra urbem Romam, regnumque Romanum hanc fieri prophetiam; et illud quod in Isaia scriptum est, Onus Duma  , paululum litterae apice commutato pro DELETH legi posse RES, et sonare Romam  : VAU quippe littera et pro u, et pro o, eorum lingua accipitur. Auditum audivimus a Domino, et legatum ad gentes misit: Surgite et consurgamus adversus eum in praelium. LXX: Auditum audivi a Domino, et manitionem in gentibus misit: Surgite et consurgamus adversus eum in praelium. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob & populum esse cui iratus est dñs in sempit̃num. nos sedebe¬
mus secundum leges tropologiae auteontra iuda eos factum eẽ
sermonem qui s unt acmulixp̃ianis. & ꝑ sequuntur fratrem sciũ
ia cobpopulum supplaritatorem quullis primogenita prae¬
ripuit : autceste ad uersum om̃s hereses & contrari adogmata
ueritati quacuidentur quidem nobis. ẽẽ uicina sed mugis ad uer¬
saria sunt & depaterna hereditate . simplicem & habitatorem
domusi a cobnituntur expellere. Porro quia idumea. & t̃rena
interp̃tatur. & propt̃ colorem rubrum cruenta quoque intellegi
pocest id circo saluator repostans ad patrem uictoriam quando
angeli condamabant. a perite postas principes urãs. & in troibit
rexgloriae : Et inesaia stupentes in terro gabant. quis est iste
quiuenit deedom. fuluida ueste debosor. sic formosus in stola can¬
dida : & ad ipsum comminus loquebantur. qua rerubrum est

Expanded text:
Jacob, et populum esse cui iratus est Dominus in sempiternum, nosse debeJacob, et populum esse cui iratus est Dominus in sempiternum, nosse debemus secundum leges tropologiae, aut contra Judaeos factum esse sermonem qui sunt aemuli Christianis, et persequuntur fratrem suum Jacob, populum supplantatorem, qui illis primogenita praeripuit, aut certe adversus omnes haereses et contraria dogmata veritati, quae videntur quidem nobis esse vicina; sed magis adversaria sunt, et de paterna haereditate simplicem, et habitatorem domus Jacob nituntur expellere. Porro quia Idumaea et terrena interpretatur, et propter colorem rubrum cruenta quoque 366 intelligi potest: idcirco Salvator reportans ad Patrem de mundo victoriam, quando Angeli conclamabant: Aperite portas, principes, vestras, et introibit rex gloriae . Et in Isaia stupentes interrogabant: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulvida veste de Bosor, sic formosus in stola candida ? Et ad ipsum cominus loquebantur: Quare rubrum est
Abbreviated transcription (Latin):
rientis. Excepto ordine commutato. & aliis quae uident᷑
discrepare. magna pars abdiae. in hieremiae uoluminae
continecur. Isti sunt montes seir. aduersum quos et echielis
facies roboratur &dicitur. Dabo montem seir desolatum
& deseitum. Et post paululum. Dissi patus eris mons seir.
& idumea omnis. Longum est si uol uero cunctas scriptu¬
ras &uentilare & proferre inmedium suꝑ montes seir. ma¬
ximeq malachiae. ubi statim in principio scriptum .ẽ. Non¬
ne frat̃ erat esauia cobdicith̃s: & dilexiia cob esauautẽ
odiohabui. Et posui montes eius in solitudinem. & heredita
tructi sumus sed reuestentes aedificabimus quaedesesta sunt
haec dicit dñs exercituum. Isti aedificabunt. & ego destruã
Et uocubuntur terminiimpietatis. & populus cuiratus. ẽ
dñs usque in aeternum. Quia ergo didicimus terrã idumeoꝵ
aduersariam ẽẽ terrae repromissionis. &esauin imicũ legimꝰ

Expanded text:
rientis. Exceptoque ordine commutato, et aliis quae videntur rientis. Exceptoque ordine commutato, et aliis quae videntur discrepare, magna pars Abdiae in Jeremiae volumine continetur. Isti sunt montes Seir adversum quos Ezechielis facies roboratur, et dicitur: Dabo montem Seir desolatum, et desertum. Et post paululum: Dissipatus eris, mons Seir, et Idumaea omnis. Longum est si voluero cunctas Scripturas eventilare, et proferre in medium super montes Seir, maximeque Malachiae, ubi statim in principio scriptum est: Nonne frater erat Esau Jacob, dicit Dominus: Et dilexi Jacob, Esau autem odio habui. Et posui montes ejus in solitudinem, et haeredittructi sumus, sed revertentes aedificabimus quae deserta sunt. Haec dicit Dominus exercituum: Isti aedificabunt, et ego destruam, et vocabuntur termini impietatis, et populus cui iratus est Dominus usque in aeternum . Quia ergo didicimus terram Idumaeorum adversariam esse terrae repromissionis, et Esau inimicum legimus
Abbreviated transcription (Latin):
poleos. ubi antea habitauerant chorrei qui interp̃tantur liberi.
unde & ipsa urbs postea sostita uocabulum est. Quodergo hebrci¬
ceedom. & grece dicituridumȩa. nuncuiculus palestinae est.
a conditore sic inposito nomine. cuius latina quoque & greca. me¬
minichistoria. Iste est cuidiciturꝑ amos. Suꝑtribus scelerib:
edom & suꝑquat tuor non conuestam eum. eo quod ꝑsecutus est
gladio fratremsuum. & uio lauerit misericordiameius. & te¬
nuerit ultra furorem suum. & indignationẽ suã serua uerit
usq infinem. In esaia quoque iuxta hebraicũ legimus. Onus
duma. Ad medamat exseir. Eustos quide nocte. custos quid
de nocte. Ethieremias in eandem prophetiam. pariuoce con¬
sentit dicens. Numquid non est ultra sapientia intheman :
et reliqua usque ad finem eiusdem prophetiae. ubidicitur :
terit cor fostium idumeae in dieilla. quasi cormulieris pastu¬

Expanded text:
πόλεως, ubi ante habitaverant Horraei, qui interpretantur liberi: πόλεως, ubi ante habitaverant Horraei, qui interpretantur liberi: unde ipsa urbs postea sortita vocabulum est. Quod ergo Hebraice EDOM  , et Graece dicitur ἰδουμαία, nunc viculus Palaestinae est: 365 a conditore sic imposito nomine: cujus Latina quoque et Graeca meminit historia. Iste est cui dicitur per Amos: Super tribus sceleribus Edom, et super quatuor non convertam eum: eo quod persecutus sit gladio fratrem suum, et violaverit misericordiam ejus, et tenuerit ultra furorem suum, et indignationem suam servaverit usque in finem . In Isaia quoque juxta Hebraicum legimus: Onus Duma ad me clamat ex Seir: custos quid de nocte, custos quid de nocte ? Et Jeremias in eamdem prophetiam pari voce consentit, dicens: Numquid non est ultra sapientia in Theman ? et reliqua usque ad finem ejus prophetiae, ubi dicitur: Et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris partu
Abbreviated transcription (Latin):
uitute. Multiputant iuxta interp̃tationẽ nominis. quod
seruus iste sit dñi cuidicitur inesaia: magnum tibi est uocarite
puerum meum. qui se exinaniuit. formam serui accipiens Sed
si hoc ita in tellexerimus alius riobis quaerendus erit legatus
qui est missus ad gentes. Et dum tropologiam sequimur. per¬
dimus manifestissimã prophetiam. Quaerimus ergo quisit
isteedom uelidum ȩa adquam nunc ꝑ abdiam dñs loquitur
rilibro geneseos esau filiumisa ac appellatum fuisse edom.
quia propt̃ rufum lenticula ecibum primogenita uendiderit:
manifestissime legimus. Edomenim interp̃tatur. trppoc
idestrufus. In eodem uolumine scribitur. hunc eundẽ uoca¬
tum . ẽẽ seir idest pilosum. quia hispidus erat. & Non habe¬
bat lenitatem iacob Unusergo atqueidem trib: romi¬
nibus appellatur. Esau edom seir. Possidet que eam
regionem quaenune gebalena dicitur. Et infinibus est eleuthero¬

Expanded text:
vitute. Multi putant juxta interpretationem nominis, quod vitute. Multi putant juxta interpretationem nominis, quod servus iste sit Domini, cui dicitur in Isaia: Magnum tibi est vocari te puerum meum , qui se exinanivit formam servi accipiens . Sed si hoc ita intellexerimus, alius nobis quaerendus erit legatus, qui est missus ad gentes. Et dum tropologiam sequimur, perdimus manifestissimam prophetiam. Quaerimus ergo quis sit iste Edom, vel Idumaea, ad quam nunc per Abdiam Dominus loquitur. In libro Geneseos Esau filium Isaac appellatum fuisse Edom, quia propter rufum lenticulae cibum primogenita vendiderit, manifestissime legimus : Edom enim interpretatur πυῤῥὸς, id est, rufus. In eodem volumine scribitur hunc eumdem vocatum esse Seir, id est, pilosum, quia hispidus erat, et non habebat lenitatem Jacob. Unus ergo atque idem tribus nominibus appellatur, Esau, Edom, Seir, posseditque eam regionem, quae nunc Gebalena dicitur, et in finibus est ἐλευθερο
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt oculitui. Et iohannes in epistola Quoduidimus inquit
oculis nr̃is quod ꝑspeximus. & manus nr̃ae palpauerunt de uerbo
uitae. Et moses uocemdĩ qua eadeum loquebatur uidisse sedicit
Siergo postuisionem qua e inferuntur. & quaedicta sunt. & uiden¬
turmentis oculis quaea urib ꝑcipisolent. recte uidens. quia
prophetae ante a uocabantur uidentes. titulo praenotat uisionẽ:
haec dicit d̃s ds̃ ad edom: Paruus propheta. uersuum supputa¬
tione non sensuum:. Alio qui ut intribus uoluminib: salomonis
canticum canticorum quanto breuius. ẽ. tanto difficilius: Et
epistola ad philemonem. quen sensum haberet expressimus:
Quangelicus quoque sermo breuiatus. laciniosis legis operibus
augustior est : Ita hic quoque propheta quasi seruus dñi iuxta
abrahamisaac. &ia cob & mosen famulum dĩ. & apostolum
seruum xp̃i . eauidet. ea audit. quae prophetali digna sunt ser¬

Expanded text:
viderunt oculi tui . Et Joannes in Epistola: Quod vidimus, inquit, viderunt oculi tui . Et Joannes in Epistola: Quod vidimus, inquit, oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae 364 palpaverunt de Verbo vitae . Et Moyses vocem Domini, quae ad eum loquebatur, vidisse se dicit . Si ergo post visionem inferuntur quae dicta sunt, et videntur mentis oculis quae auribus percipi solent, recte videns, quia prophetae antea vocabantur videntes, titulo praenotat visionem. Haec dicit Dominus Deus ad Edom: Parvus propheta, versuum supputatione, non sensuum. Alioquin ut in tribus voluminibus Salomonis, Canticum canticorum quanto brevius est, tanto difficilius. Et Epistola ad Philemonem quem sensum haberet, expressimus. Evangelicus quoque sermo breviatus, laciniosis Legis operibus angustior est. Ita hic quoque propheta quasi servus Domini juxta Abraham, Isaac, et Jacob, et Moysen famulum Dei, et apostolum sermo Christi, ea videt, ea audit, quae prophetali digna sunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
uelceste uisio est non idumeae. quod poterat suta scriptũ eet
facere quaestionem. sed abdiae idest seruid̃i. quam uidet
gentibus adquas legatum misitdñs. & quibus dicitur. Surgite
& consurgamus aduersum eam in proelium. Destructio eñ
idumeae. uisionationum est. Sin aut̃ quaeritur quare pona¬
tur intitulo uisio abdiae. & nihil postea quoduisum est de¬
monstretur. secundum illud esaiȩ : Vidihm sabaoth seden¬
tem suꝑthronum excelsum & eleuatum: & etechiel. aꝑtis
caeli & uidiuisiones dĩ. statimque subiungitur. &uidi &ecce
sp̃s auferens ueniebat ab aquilone & nubes magna & splen¬
dor incircuitueius. sed post uisionem abdiae protinus infer¬
tur: haec dicit d̃s adedom. & iterum. ecce paruulum te¬
dedi ingentibus : dedeutero nomio sumemus exemplum¬
inquononres sed uerba cernuntur : Attende inquittibi. & conserua
Animam tuam uehementer. nefoste obliuiscaris sermonum quos

Expanded text:
vel certe visio est, non Idumaeae, quod poterat, si ita scriptum esset, vel certe visio est, non Idumaeae, quod poterat, si ita scriptum esset, facere quaestionem; sed Abdiae, id est, servi Domini, quam videt gentibus, ad quas legatum misit Dominus. Et quibus dicitur: Surgite, et consurgamus adversus eam in praelium. Destructio enim Idumaeae, visio Nahum est. Sin autem quaeritur quare ponatur in titulo, Visio Abdiae; et nihil postea quod visum est demonstretur, secundum illud Isaiae: Vidi Dominum sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum . Et Ezechiel: Aperti sunt coeli, et vidi visiones Dei: statimque subjungitur: Et vidi, et ecce spdor in circuitu ejus ; sed post visionem Abdiae protinus inferatur: Haec dicit Dominus ad Edom. Et iterum: Ecce parvulum dedi te in gentibus, de Deuteronomio sumemus exemplumin quo non res, sed verba cernuntur: Attende, inquit, tibi, et conserva animam tuam vehementer, ne forte obliviscaris sermonum, quos
Abbreviated transcription (Latin):
soleo helisei prophetae. & baptistae iohannis in sebaste uenerati¬
onihabetur. qua e olim samaria dicebatur. Hancherodes rexiude¬
ae antipatri filius in honore maugusticaesaris graecosermone
uocauit augustam Igitur quia centum prophetas aluerat. accepit
gratiam prophetalem. Et deduce exercitus. fit dux ecđȩ. Tunc
in samaria paruum gregẽ pauerat. nunc toto orbe . xp̃ipascit
ecdesias ETΟΕΡΩΝ ΥMCC sicut in actis apłorum Stephanus
mastrrio coronatus. ita hic seruus appellatus estdni. Porro qđ
contra idumeam cernens non onus idest ATIMMΑ & ponđ
idumeae uidet. scđm regulam & distinctionem quã innaum
scripsimus illud in causa est quod ueledom id est esau nonde
extraneis gentib: computatur filius isaac & frateria cob: unde
& tera illius nondatur in possessionem israhel nec dimittit᷑
bellare contraeum. & aduersum fratrem armari prohibet᷑:

Expanded text:
soleo Elisaei prophetae 363 et Baptistae Joannis in Sebaste veneratisoleo Elisaei prophetae 363 et Baptistae Joannis in Sebaste venerationi habetur, quae olim Samaria dicebatur. Hanc Herodes rex Judaeae Antipatri filius, in honorem Augusti Caesaris Graeco sermone vocavit Augustam. Hic igitur, quia centum prophetas aluerat, accepit gratiam prophetalem, et de duce exercitus, fit dux Ecclesiae. Tunc in Samaria parvum gregem paverat: nunc in toto orbe Christi pascit Ecclesias, et φερωνύμως, sicut in Actis Apostolorum Stephanus martyrio coronatus , ita et hic servus appellatus est Domini. Porro quod contra Idumaeam cernens, non onus, id est, λήμμα, et pondus Idumaeae videt secundum regulam et distinctionem, quam in Nahum scripsimus, illud in causa est, quod vel Edom, id est, Esau , non de extraneis gentibus computatur, filius Isaac et frater Jacob: unde et terra illius non datur in possessionem Israel, nec dimittitur bellare contra eam, et adversus fratrem armari prohibetur :
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentulo sibi inchoata quaedam. & erudia excidisse: Si hoc
ille tam delibris adherennium. quam derhetͥoricis. quosego uel ꝑ¬
fectissimosputo ad conparationem senilis peritiae dicere potuit.
quanto magis ego libere proficebor. & illud fuisse puerilis ingenii
& hocmaturae senectutis : in libris quoque contra marcionem.
septimius testullianus. hoc idem passus est. & origenes incantica
canticorum & quintilianus induod ecim libris institutionis orato¬
riae. Ex quibus ꝑspicue ostenditur. unam quamque ae tatem
in suo esse ꝑfectam. & exannorum debere numero iudicari
Sediam tempus est proponere exordium abdiae. & orationũ
tuarum auxilio cui uolumen hoc scribitur. confrago summare
Huncesse auint hebraei. qui subrege samariae achab: & impi¬
issima hie zabel pauitcentum prophetas inspecubus. qui non cur¬
uauerunt genubahal. & deseptem milibus erant. quos helias

Expanded text:
adolescentulo sibi inchoata quaedam et rudia excidisse. Si hoc adolescentulo sibi inchoata quaedam et rudia excidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herennium, quam de Rhetoricis, quos ego vel perfectissimos puto, ad comparationem senilis peritiae dicere potuit: quanto magis ego libere profitebor, et illud fuisse puerilis ingenii, et hoc maturae senectutis! In libris quoque contra Marcionem Septimius Tertullianus hoc idem passus  Al. fassus est, et Origenes in Cantico canticorum: et Quintilianus in duodecim libris Institutionis oratoriae. Ex quibus perspicue ostenditur unamquamque aetatem in suo esse perfectam, et ex annorum debere numero judicari. Sed jam tempus est proponere exordium Abdiae, et orationum tuarum auxilio, cui volumen hoc scribitur, confragosum mare, Hunc aiunt esse Hebraei, qui sub rege Samariae Achab, et impiissima Jezabel pavit centum prophetas in specubus, qui non curvaverunt genu Baal, et de septem millibus erant, quos Elias
Abbreviated transcription (Latin):
nec difficeor perhosce triginta annos in eius opereme &labore
sudasse. Clemens est pater. cito reuestentem filium suscipit.
nec exspectat donec quis aperiat ostium. ipse egreditur obuiam.
anulum & stolam parat licet germanus inuideat . & scortatorem
acnepotem uocet. De saluteillius symphonia angelicae lacti¬
tiae. cunctarumq: uistutum incadestibus ꝑsonat. Hoc ẽ illud
tempus mi. pammachi. hacluce dulcior. quoe gressi scholam
rhecorum diuerso studio ferebamur. quando ego &heliodorꝰ
carissimus parit̃ habitare solitudinem srriae chalcidis uoue
bamus. Quod putabam latere uulgatum est Peruetera
uestigia rursum in grediar. emendans sifieri potest curuos api¬
ces litterarum . Infanseram necdum scribere noueram : Ti tubat
manus tremebant asticuli Nunc utnihil aliud profecerim
saltem sõcraticum illud habeo: Scio quod nesciam . Dicit & tullius tuus

Expanded text:
Nec diffiteor per hosce triginta annos in ejus opere me ac labore Nec diffiteor per hosce triginta annos in ejus opere me ac labore sudasse. Clemens est pater: cito revertentem filium suscipit, nec exspectat donec quis aperiat ostium: ipse egreditur obviam, annulum et stolam parat; licet germanus invideat, et scortatorem ac nepotem vocet, de salute illius symphonia Angelicae laetitiae cunctarumque virtutum in coelestibus personat . Hoc est illud tempus, mi Pammachi, hac luce dulcius, quo egressi scholam Rhetorum, diverso studio ferebamur, quando ego et Heliodorus charissimus pariter habitare solitudinem Syriae Chalcidis nitebamur  Al. volebamus; quod putabam latere, vulgatum est. Per vetera vestigia rursum ingrediar, emendans, si fieri potest, curvos apices litterarum. Infans eram, necdum scribere noveram: titubabat manus, tremebant articuli. Nunc, ut nihil aliud profecerim, saltem Socraticum illud habeo: Scio, quod nescio. Dicit et Tullius tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
cordabar. beatimundo corde quia ipsidm̃ uidebunt. Necdum
de altari carbo sublatus. labia mea purgauerat necdum error
loquebar addm̃: Ecceego mitteme. Sperabam inscriniolis
ignibus uoueram : Cum subito deitalia affestur exemplar
a quodam iuuene totannis quot & ego quondam scripseram.
laudante opusculum meum. Lateor miratus sum quod quã¬
uis aliquis male scripserit. in uenit lectorem similem sui. Ille
p̃dicabat ego erubescebam . Ille quasi mysticos intellectus fere¬
bat ad caelum ego dimisso capite conficeri meum pudorem
prohibebar. Quidigitur : condemnamus inquib: puerilusi¬
mus : minime Scimus enim in taberaculum dĩ & aurũ.
& pilos caprarum similit̃ oblatos. Legimus in euangelio
uiduae pauperes duominuta. magis quam diuitum substantias
approbatas. Et cunc dedimus quod habuimus. & nunc sitam̃ aliquid
profecimus. dño suum reddimus: Cratia enim eius sum quod sũ.

Expanded text:
cordabar: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Necdum cordabar: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Necdum de altari carbo sublatus, labia mea purgaverat . Necdum error loquebar ad Dominum: Ecce ego, mitte me. Sperabam in scriniolis ignibus voveram, cum subito de Italia affertur exemplar a quodam juvene tot annis, quot et ego quondam scripseram, laudante opusculum meum. Fateor miratus sum, quod quantumvis aliquis male scripserit, invenit similem lectorem sui. Ille praedicabat, ego erubescebam: ille quasi mysticos intellectus ferebat ad coelum, ego demisso capite confiteri meum pudorem prohibebar. Quid igitur? condemnamus in quibus pueri lusimus? minime. Scimus enim in tabernaculum Dei, et aurum, et pilos caprarum similiter oblatos. Legimus in Evangelio , viduae pauperis duo minuta, magis quam divitum substantias approbata  Al. approbatas. Et tunc dedimus quod habuimus, et nunc, si tamen aliquid profecimus, Domino suum reddimus. Gratia enim ejus sum quod sum .
Abbreviated transcription (Latin):
um Eecnparuulus. LoquOBARUT PARuVł
sapiebam ut paruulus. cogitabam ut paruulus. Post quã¬
faccussumuir quae paruulierant deposui. Sia postolus profic̃
preceptum dñi saluatoris . stiuam tenens post tergum non respic̃.
suram xp̃iueni mereri debeo ueniam. quod in adolescentia mea
prouocatus ardore &studio scripturarum. allegoricae interpre
tatus sum abdiam prophetam. cuius historiam nesciebam : Arde¬
batanimus cogitatione mystica. Et quia legeram om̃a possibi¬
lia credentib ignorabam diuersa essecharismata. Litterulas
sȩculi noueram. & obid putabam melibrum legere posse signatũ
Stultus ego : uiginti quat tuor seniores habentes in manib: fialas
& cytharas & quattuor animalia plena oculis consurgunt
dethronosuo inperitiam conficentur. Cloriam agnocanunt
& uirgae deradiceiesse. & putabam posseme quod credebã.
cuius in manu rionfiebat sermodĩ. nec dicere poteram. aman¬
datistuis intellexi. Neque illius deeuangelio beatitudinis re¬

Expanded text:
s loquebar, ut parvulus sapiebam, ut parvulus cogitabam: postquafactus sum vir, quae parvuli erant, deposui . Si Apostolus proficitpraeceptum Domini Salvatoris, stivam tenens, post tergum non respicit :  in mensuram Christi veni, mereri debeo veniam, quod in adolescentia mea provocatus ardore et studio Scripturarum, allegorice interpretatus sum  Al. sim Abdiam prophetam, cujus historiam nesciebam. Ardebat animus cognitione mystica, et quia legeram omnia possibilia credentibus, ignorabam diversa esse charismata: litteras saeculi noveram, et ob id putabam me librum legere posse signatum. Stultus ego, viginti quatuor seniores habentes in manibus phialas et citharas, et quatuor animalia plena oculis consurgunt de throno suo, imperitiam confitentur, gloriam Agno canunt , et virgae de radice Jesse, et putabam posse me, quod credebam: cujus in manu non fiebat sermo Dei, nec dicere poteram: A mandatis tuis intellexi : neque illius de Evangelio beatitudinis re
Abbreviated transcription (Latin):
idest munitionem interp̃tuti sunt. possumus dicere quod ipse
legatussic nr̃. &ipse munitio dicens ea quae prophetalis sermo
contexuit. Surgite & consurgamus aduersum eum uel eam
in proelium Legatus quiad gentes est missus. haec loquitur
habetis primuminacie egoero AΡXΙCTpatetoc proeliorũ
qui &ihũ filionaue gladium tenens apparui. & amalech incru¬
cis uexillo mose pugnante superaui. Hie remias inuisione c̃tra
idum ȩam Non multum abhis discrepat : Auditum inquit
audiui adño &legatus ad genter missus est : Congregamini
& uenite contraeam : & consurgamus in proelium. Sequitur

Expanded text:
id est, munitionem interpretati sunt, possumus dicere, quod ipse legatus noster sit, et ipse munitio: dicens ea quae prophetalis sermo contexuit: Surgite, et consurgamus adversus eum, vel eam in praelium. Legatus qui ad gentes est missus, haec loquitur:habetis primum in acie. Ego ero ἀρχιστρατηγὸς praeliorum, qui et Jesu filio Nave gladium tenens apparui: et Amalec in crucis meae vexillo, Moyse pugnante, superavi . Jeremias in visione contra Idumaeam non multum ab his discrepat: Auditu, inquit, audivi a Domino, et legatus ad gentes missus est: congregamini, et venite contra eam, et cons
Abbreviated transcription (Latin):
idem euangelista. & apostolus loquitur. Ds ueritas est. Et legant̃
additur. Fecit sibimetibi umbraculum. Ibi. iuxtaniniuen sibimet fecit
Nullus enim deniniuetis. tunc temporis habitarepoterat cũ propheta
Et sedebat subumbra. ueliudicis habitu. uelde sua maiestate contractus.
& accinctus lumbas infostitudine. ut non tota ad pedes & ados quide¬
tur. Porro quod dicit ut uideret quid accideret ciuitati. solita consue¬
tudine utitur scripturarum. uthumanos dõ ingat affectus
Et p̃parauit dñs ds̃ hederã. et ascendit suꝑ caput ionae utesset umbra
suꝑca pateius. & protegereceum. Laborauerat enim. & laetatus est

Expanded text:
idem evangelista et apostolus loquitur. Deus veritas est. Et eleganter idem evangelista et apostolus loquitur. Deus veritas est. Et eleganter additur Et fecit sibimet umbraculum ibi , juxta Niniven. Sibimet fecit, nullus enim de Ninivitis tunc temporis habitare poterat cum propheta: et sedebat sub umbra, vel judicis habitu, vel de sua majestate contractus, et accinctus lumbos in fortitudine, ut non tota ad pedes, et ad nos, qui detur. Porro quod dicit ut videret quid accideret civitati, solita consuetudine utitur Scripturarum, ut humanos Deo jungat affectus. Et praeparavit Dominus Deus hederam, et ascendit super caput Jonae, ut esset umbra super caput ejus, et protegeret eum, laboraverat enim: et laetatus est
Abbreviated transcription (Latin):
mundum germanis anguine dedicans a edificauit ciuitatem. &
uocauit de nomine filii sui cainam. Vnde & osce propheta dic̃
Os̃ ego & non homo inmediotuis c̃s. & non ingrediarciuitatẽ
Onĩenim psalmista dicente : Sunt exitus mortis. Quã obrem
& una fugitiuorum ciuitas appellaturramoth. quod interp̃tatur
uisio mostis : Etrecte. Quicumque fugitiuus est. & propter peccata
non mere tur habitare inhierusalem. habitat in urbe mortis. & est trans
fluenta iordanis quidescensus exprimitur. Egreditur ergo columba
uel dolens deistius modi ciuitate . & habitat contraorientem. unde sol
oritur & estibi in taberna culo suo. Labenti aque tempora contẽplatus
expectat. quid supradictae eueniat ciuitati. Antequam niniue salua
& complere curzachariae prophecia ecceuiroriens nomen eius.
ionas subumbraculo erat. Necdum quippe ueritas uenerat : De qua

Expanded text:
mundum germani sanguine dedicans, aedificavit civitatem, et mundum germani sanguine dedicans, aedificavit civitatem, et vocavit eam ex nomine filii sui Enoch . Unde et Osee propheta dicit, Deus ego et non homo, in medio tui sanctus: et non ingrediar civitatem . Domini enim, Psalmista dicente, sunt exitus mortis . Quamobrem et una fugitivorum civitas appellatur Ramoth  , quod interpretatur visio mortis. Et recte quicumque fugitivus est, et propter peccata non meretur habitare Jerusalem, habitat in urbe mortis, et est trans fluentas Jordanis, qui descensus exprimitur. Egreditur ergo columba, vel dolens, de istiusmodi civitate, et habitat contra Orientem, unde sol oritur: et est ibi in tabernaculo suo, ubi labentia quaeque tempora contemplatus, exspectat quid supradictae eveniat civitati: antequam Ninive salvaret compleretur Zachariae prophetia: Ecce vir 425 Oriens nomen ejus , Jonas sub umbraculo erat. Nec dum quippe veritas venerat, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Non potui. moriar. & mundus saluabitur. Historia manifesta est:
& suꝑ persona prophetae. sic pocest intellegi ut crebro iam diximus
quod propterea contristecur &moriuelit. Ne conuersa multitu¬
dinegentium in aeternum pereatis rahel. Et dixitdñs Putas¬
ne bene ira sceristu: :
Et dixit dñs adionam. Si uehementer
contristatus estu : : uerbum hebraicum. hadralach. & iratus estu
niniuetas fuissementitus. uel contristatus. intellegens is rahel
esseperiturum. Et rationabilit̃ non eidicit. maleiratus es
uel contristatus es neuideretur rep̃hendere contristatũ: Nec
deat & maeroris. autsiille tacuerit. uerum dĩ iudicium exeius
silentio conprobetur. Et egressus estionas deciuitate. & seđ
contrixorientẽ ciuitatis. & fecit sibimet ibi umbraculum & se
debat supt̃ illud inumbra. donec uideret quid accideret ciuitati
bxexsimiliter. Primuscain. fratricida & homicida. cruentũ

Expanded text:
non potui: moriar, et mundus salvabitur. Historia manifesta est, non potui: moriar, et mundus salvabitur. Historia manifesta est, et super persona prophetae sic potest intelligi, ut crebro jam diximus, quod propterea 424 contristetur et mori velit, ne conversa multitudine gentium, in aeternum pereat Israel. Et dixit Dominus: putasne bene irasceris tu? LXX: Et dixit Dominus ad Jonam: Si vehementer contristatus es tu? Verbum Hebraicum ARA LAC  , et iratus es tu, Ninivitas fuisse mentitus, vel contristatus, intelligens Israel esse periturum. Et rationabiliter non ei dicit, male iratus es, vel contristatus es, ne videretur reprehendere contristatum. Nec deat, vel moeroris: aut si ille tacuerit, verum Dei judicium ex ejus silentio comprobetur. Et egressus est Jonas de civitate, et sedit contra orientem civitatis, et fecit sibimet umbraculum ibi, et sedebat subter illud in umbra, donec videret quid accideret civitati. LXX similiter. Primus Cain fratricida, et homicida cruentum
Abbreviated transcription (Latin):
quid ait non hoc est uerbum meum cum adhuc essem in t̃ramea .
sciuite hocesse facturum. Nonignorabam miseri cordem. propte¬
rea seuerum & truculentum nuntiare nolebam. Ideo uolui fuge¬
re intharsis: uacare contemplationi rerum & in mari istius scłi
quietepotius & otio ꝑfrui. Dimisi domumineam reliquiheredita¬
temmeam egressussum desinutuo &ueni. Simiseri cordem
dicerem atq: clementem & ignoscentẽ malitiae. nullus a geret
ebam hoctuae non esse naturae. In hocergo ambiguo positus.
malui fugere. potius quam penitentes lenitate decipere. aut dete p̃dica¬
re quod noneras. Tolleigitur dñẽ animã meam . quia melior mihi est
mors quamuita: Tolle animã meam quae tristis fuit usquead mortẽ
Tolleanimã meã In manus enim tuas commendo spm̃meum. Melior
quippe mihi est mors. quam uita : Viuens un amis rahel gentẽ saluare

Expanded text:
quid, ait, non hoc est verbum meum, cum adhuc essem in terra mea? quid, ait, non hoc est verbum meum, cum adhuc essem in terra mea? Scivi te hoc esse facturum: non ignorabam misericordem, propterea severum et truculentum nuntiare nolebam: ideo fugere volui in Tharsis, vacare contemplationi rerum, et in mari istius saeculi quiete potius et otio perfrui. Dimisi domum meam, reliqui haereditatem meam, egressus sum de sinu tuo, et veni. Si misericordem dicerem atque clementem et ignoscentem malitiae, nullus ageret ebam hoc tuae non esse naturae. In hoc ergo ambiguo positus, malui fugere potius, quam aut poenitentes lenitate decipere, aut de te praedicare quod non eras. Tolle igitur, Domine, animam meam: quia melior mihi est mors, quam vita. Tolle animam meam, quae tristis fuit usque ad mortem. Tolle animam meam: In manus enim tuas commendo spiritum meum , melior quippe mihi est mors, quam vita. Vivens unam Israel gentem salvare
Abbreviated transcription (Latin):
quia neperiret populus iudacorum. quantum in sefuit multa ꝑpessus .ẽ.
Historiae quoque magis dolentis conuenit nomen. significans laboriosũ
prophetam. & peregrinationis atquenau fragii miseriis p̃grauatum
Ebsecro dñe numquid non hocest uerbum meũ cum adhuc essem in t̃ra
mea : Propthoc praeoccupaui. ut fugerem intharsis: Scio enim quia
nes meicumadhuc essem in terramea: propterea occupaui fugere
intharsis. Scioenim quod tu misericorses &miserator. patiens &
multae miserationis & agens penitentiam suꝑmalitis. Et nunc
domina tordñe tolleanimam meam ame. quia melius mihi est mors
quam uiuere Hoc quod nos int̃ pretatisumus obsecro. Cclxx
int̃iectio dep̃cantis. significare blandientis affectum Quia igitur
oratio eius dumsedicit iuste fugere uoluisse quodammodo in iustitiȩ
arguit dnm quaerelas suas obsecrationis exordio temperat : Num¬

Expanded text:
quia ne periret populus Judaeorum, quantum in se fuit, multa perpessus est. quia ne periret populus Judaeorum, quantum in se fuit, multa perpessus est. Historiae quoque magis dolentis convenit nomen, significans laboriosum prophetam, et peregrinationis atque naufragii miseriis praegravatum. Obsecro, Domine, numquid non hoc est verbum meum, cum adhuc essem in terra mea? propter hoc praeoccupavi ut fugerem 423 in Tharsis. Scio enim quia nes mei, cum adhuc essem in terra mea? propterea praeoccupavi fugere in Tharsis. Scio enim quod tu misericors et miserator, patiens et multae miserationis, et agens poenitentiam super malitiis, et nunc, dominator Domine, tolle animam meam a me, quia melius est mihi mori, quam vivere. Hoc quod nos interpretati sumus, obsecro, et Seinterjectio deprecantis significare blandientis affectum. Quia igitur oratio ejus, dum se dicit juste fugere voluisse, quodammodo injustitiae arguit Dominum, querelas suas obsecrationis exordio temperat. Num
Abbreviated transcription (Latin):
irritauerunt in his qui non suntdii. Et ego eosirritabo suꝑgentẽ
qua enon est suꝑnatione stulta. eos adiracundiam concitabo
desperat desaluta eis rahelis. Et magno dolore concutitur. qui
erumpit inuocem. & causas maeroris exponit. & quodã modo
loquitur. Ego solus electussum detantonumero prophetarũ.¬
qui ꝑ aliorum salutem ruinam meo populo nuntiarem. Nonigitur
contristatur ut quidam putant quod gentium multitudo saluetur. sed qđ
pereatis rahel: Vnde & dñs nr̃ fleuit suꝑhierusalem & noluit tollere panẽ
filiorum &dare eum canibus. Et a postoli primum p̃dicant is raheli
Et paulus cupit anathema esse profribus suis qui sunt is rahelitae. Quorum
adoptio & gloria & testamentum. & repromissiones. & legis datio ex quib:
patres : & ex quib xp̃s. secundum carnem . Pulchrae aut̃ dolens quod
interp̃taturionas affligiturdolore. & tristis est anima eius usq: ad mortẽ

Expanded text:
irritaverunt in his, qui non sunt dii, et ego eos irritabo super gente, irritaverunt in his, qui non sunt dii, et ego eos irritabo super gente, quae non est: super natione stulta eis ad iracundiam concitabo , desperat de salute Israelis, et magno dolore concutitur, qui erumpit in vocem, et causas moeroris exponit, et quodammodo loquitur: Ego solus electus sum de tanto numero prophetaruqui per aliorum salutem ruinam meo populo nuntiarem. Non igitur contristatur, ut quidam putant, quod gentium multitudo salvetur; sed quod pereat Israel. Unde et Dominus noster flevit super Jerusalem , et noluit tollere panem filiorum, et dare eum canibus . Et Apostoli primum praedicant Israeli . Et Paulus cupit esse anathema pro fratribus suis, qui sunt Israelitae, et quorum adoptus Christus est secundum carnem . Pulchre autem dolens quod interpretatur Jonas  affligitur dolore, et tristis est anima ejus usque ad mortem;
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ reuersi sunt deuiis suis malis. et egit paenitentiam ds̃.
uꝑmalitia quem locutus erat ut faceret eis. & Non fecit. Scđm
ut rrmque intellegentiam siue tuncurbi as spriae. siue cotidie mundi
ds̃ populis comminatur utagant paenitentiam. Qui si conuersi
bona uidelicet impleredque promiserit. si boni uertantur adui¬
tia. Nec mala quae pessimis comminatur. siilli reuersi fuerint
adsalutem. Itaigitur & nuncuidit d̃s opera eorum. quia c̃uersis
Auia sua pessima : Non uerba audiuit quae solebat. is rahel sae pe
promittere . om̃a quae cumque dixit dñs faciemus. sedo pera
conspexit Et quia uult paenitentiam peccatoris quam mortem
libenter mutauit sententiam. quia uidit opera commutata. Quin
potius ds̃ ꝑseuerat in proposito suo. misereri uolens ab initio.
Nemo enim punire desiderans quod facturus est comminat᷑. Ma¬
litiam aut̃ ut supra diximus prosuppliciis & tormentis accipe
Videns sub intracre gentium plenitudi¬
nem. & illud impleri quod indeutero nomio dicitur. ipsime

Expanded text:
tiam Deus super malitia, quam locutus fuerat, ut faceret eis, et non fecit. Secundum utramque intelligentiam sive tunc urbi Assyriae, sive quotidie mundi Deus populis comminatur ut agant poenitentiam: qui si conversi bona videlicet implere Dominum quae promiserit, si boni vertantur ad vitia; nec mala quae pessimis comminatur, si illi reversi fuerint ad salutem. Ita igitur et nunc vidit Deus opera, quia conversi sunt a via sua pessima: non verba audivit quae solebat Israel saepe promittere: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus ; 422 sed opera conspexit: et quia mavult poenitentiam peccatoris, quam mortem , libenter mutavit sententiam, quia vidit opera commutata. Quin potius Deus perseveravit in proposito suo misereri volens ab initio: nemo enim punire desiderans, quod facturus est comminatur. Malitiam autem, ut supra diximus, pro suppliciis et tormentis accipe: ad Dominum, et ait. Videns subintrare gentium plenitudinem, et illud impleri quod in Deuteronomio dicitur: Ipsi me
Abbreviated transcription (Latin):
autem ipsi qui prius mala docuerant uersi ad paenitentiam
doceri coeperint bona. tunc uidemus nineuiti cos populos una
p̃dicatione conuerti. et fieri illud inisaia legimus . Sinata est
genssimul. Homines quoque et iumenta operta saccis et
clamantia addm̃. eodem sensu intellege: Quod et ratio¬
nabiles et in rationabiles. et prodentes et simplices ad
p̃dicationẽ ionae agant paenitentiam. iuxta illud quod
alibi dicitur. Homines et iumenta saluos facier dnẽ. Pos¬
sumus autem iumenta operta saccis. et aliter inter p̾ta¬
ri De his maxime testimoniis. in quibus legimus. Sol
et luna. induentur cilicio. Et in alio loco. Induam cae¬
lum sacco. Prolu gubri scilicet habitu. et merore atque
iustitio quae meta foricos saccus nominantur. Illud que
quod dicitur. quiscit si conuertatur etignoscatds̃ : Ideo
ambiguum ponitur et incertum. ut dum homines dubus

Expanded text:
autem ipsi qui prius mala docuerant, versi ad poenitentiam, autem ipsi qui prius mala docuerant, versi ad poenitentiam, docere coeperint bona, tunc videbimus Niniviticos populos una praedicatione converti, et fieri illud quod in Isaia legimus: Si nata est gens semel. Homines quoque et jumenta operta saccis, et clamantia ad Dominum, eodem sensu intellige: quod et rationabiles, et irrationabiles, et prudentes ac simplices ad praedicationem Jonae agant poenitentiam juxta illud, quod et alibi dicitur: Homines et jumenta salvabis, Domine . Possumus autem jumenta operta saccis et aliter interpretari, de his maxime testimoniis, in quibus legimus: Sol et lunainduentur sacco . Et in alio loco: Induam coelum sacco , pro lugubri scilicet habitu, et moerore atque moestitia, quae μεταφορικῶς saccus nominantur. Illud quoque quod dicitur: Quis scit si convertatur, et ignoscat Deus? Ideo ambiguum ponitur et incertum: ut dum homines dubii sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ loriam uenit eloquentiae . ut oratoriam quoque doceret carcha¬
gini. audissetandem sermonem ionae. et ad paenitentiam conuer¬
sum. intantam uenis se uirtutem ut xp̃m publice p̃dicaret. et pro
illo ceruicem gladio flecteret. Pro fecto intellegimus rege
nineuen descendisse desolio. et purpuram sacco. unguentalu¬
to munditias sordibus commutasse. Non sordibus sensuum.
sed uerborum. Vnde et debabylone in hieremiadicitur. Calix
aurcus babylon. in ebrians omnem terram. Quem non in ebria¬
uit eloquentia saecularis. cuius non animos conpositione
uerborum et desertitudinis suae fulgore ꝑstrinxit. Diffi¬
cile homines. potentes et nobiles. et diuites. et multo his dif¬
us eloquentes creduntdõ. Obcaecatur enim mer
diuitus. et opibus atque luxuria. Et circumdati uitiis. Non
pos sunt uidere uirtutes. Simplicitatem que scripturae scãe. Ñ
exmaiestate sensuum. sed ex uerborum iudicant. uilitate. Cũ

Expanded text:
gloriam venit eloquentiae, ut oratoriam quoque doceret Carthagloriam venit eloquentiae, ut oratoriam quoque doceret Carthagini audisse tandem sermonem Jonae, et ad poenitentiam conversum, in tantam venisse virtutem, ut Christum publice praedicaret, et pro illo cervicem gladio flecteret. Profecto intelligimus regem Ninive descendisse de solio suo, et purpuram sacco, unguenta luto, munditias sordibus commutasse: non sordibus sensuum, sed verborum. Unde et de Babylone in Jeremia dicitur: Calix aureus Babylon inebrians omnem terram . Quem non inebriavit eloquentia saecularis? cujus non animos compositione verborum et disertitudinis suae fulgore perstrinxit? Difficile homines potentes et nobiles et divites, et multo his difficilius eloquentes credunt Deo: obcaecatur enim mens eorum divitiis et opibus atque luxuria, et circumdati 421 vitiis, non possunt videre virtutes simplicitatemque Scripturae sanctae, non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
empla praeteream. et sileam deue teribus historiis ethnico¬
rum. sufficit nobis apłi testimonium quidicit ad corinthios
scribens. Videtẽ fratres uocationem urãm. qui a non sunt
multis apientes iuxta carnem. non multi potentes. non mul¬
et in firma mundi elegit ds̃ ut confundat fortia. etignobilia
mundi et ea quae erant contemtibilia. elegit ds̃ et cetera
Inderur sum dicit. Perdam sapientiam sapientium. et intel¬
legentiam prudentium reprobabo. Et uidetenequis uos
spoliet perphilosophiam. et inanem seductionem. Ex quo
ꝑspicuum est p̃dicationem xpĩ reges mundi audire nouissi¬
mos. et deposito fulgore eloquentiae. etornamentis acde¬
core uerborum. totosse simplicitati ecrusticitati tradere
et inplebeium cultum redactos se dere insordibus. et destrue¬
re quod ante p̃dicauerant. Proponamus nobis beatumcy¬
prianum quiprios idolo latriae as sertor fuit. et intantã

Expanded text:
empla praeteream, et sileam de veteribus historiis ethnicoempla praeteream, et sileam de veteribus historiis ethnicorum, sufficit nobis Apostoli testimonium, qui ad Corinthios scribens, ait: Videte, framulti sapientes iuxta carnem, non multi potentes, non mulet infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ignobilia mundi, et ea quae erant contemptibilia elegit Deus , et caetera. Unde rursum dicit: Perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo . Et: Videte, ne quis vos spoliet per philosophiam et inanem seductionem . Ex quo perspicuum est, praedicationem Christi reges mundi audire novissimos, et deposito fulgore eloquentiae et ornamentis ac decore verborum, totos se simplicitati et rusticitati tradere, et in plebeium cultum redactos sedere in sordibus, et destruere quod ante praedicaverant. Proponamus nobis beatum Cyprianum qui prius idololatriae assertor fuit, et in tantam
Abbreviated transcription (Latin):
nium similis est. praeteritum omne pronihilo est. Quiañ
qua erimus quidaliquando fuerimus. sed quidsemperfuturi sum̃
ec ignoro quae aduersum haec soleant dicere et spemsibi acsalu¬
tem cum diabolo praeparare. Uerum non est. istius temporis
contra dogma peruersum. et CΥNΟΡAT MA diabolicum docen¬
tium in angulis. et in publico denegantium latius scribere:
ufficit nobis indicasse quid in hoc testimonio senserimus. et quasi
in commentariis breuiter intimare quisitrexnineue. adquem
extremum dĩ sermo ꝑueniat. quidualeat apud homines sȩculi
eloquentia. sapientiae saecularis. Testes sunt demosthenes
tullius plato. xenofon. Theo phrastus. aristoteles et ceteri
oratores acphilophi quiuelut reges habentur hominum. et
praecepta eorum non ut praecepta mortalium sed quasi ora¬
cula accipiuntur deorum. Vnde et platodicit felices foreres¬
publicas. si aut philo sophi regnent. autreges philo sofentur

Expanded text:
nium similis est, praeteritum omne pro nihilo est, quia non nium similis est, praeteritum omne pro nihilo est, quia non quaerimus quid aliquando fuerimus; sed quid semper futuri simus. ec ignoro quae adversum haec soleant dicere, et spem sibi ac salutem cum diabolo praeparare. Verum non est istius temporis contra dogma perversum, et σύμφραγμα diabolicum docentium in angulis, et in publico denegantium, latius scribere. Sufficit nobis indicasse, quod de hoc testimonio senserimus, et quasi in commentariis breviter intimare, quis sit rex Ninive, ad quem extremum Dei sermo perveniat. Quid valeat apud homines saeculi eloquentia et sapientia saecularis, testes sunt Demosthenes, Tullius, Plato, Xenophon, Theophrastus, Aristoteles, et caeteri oratores ac philosophi, qui velut reges habentur hominum, et praecepta eorum non ut praecepta mortalium, sed quasi oracula accipiuntur deorum. Unde et Plato dicit: Felices fore respublicas, si aut philosophi regnent, aut reges philosophentur