comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relaxasse cegnoscãt nes tnͣsieris
nr̃ ex̾citus more flumñs dum ir¬
rigauit opp̃ssit. Nam lie ꝓ geu̾a¬
li securitate frementi abntie tõe
prerꝑit p̾c̾iens tũ istorum cułra.
uastauit. Rodit enim sꝑ sl is
alueũ suũ.⁊ liort molliter egredi¬
ens uitina fecum det aud tñ reddͭ.
st̾ue quo collectus malug̾it. Unde
necõr fiut ciuica uastaride de iecti
porri ge dexters. i salutarei. S
ingͣti dicant se ꝑisse solos ꝓdefen¬
sione ciuirtoꝵ nusceantur pocius
leticie qui iam ytalie defensorib
p̾stit̾unt. Tributa enm ñ decent
tristes exigi. ꝑ quos tributarios
stautus. Enimꝰ nr̃o dispendio ꝓsi¬
ut hostis uinc̾etur illesus

Expanded text:
relaxasse cognoscat, quos transiens noster exercitus more fluminis, dum irrigavit, oppressit. nam licet pro generali securitate frementi adunationeperit, praeteriens tamen istorum culta vastavit. Radit enim semper fluvius alveum suum; et licet molliter egrediens vicina fecundet, illud tamen reddit sterile, quo collectus influxerit. Unde necesse fuit, civica vastatione dejectis porrigere dextram salutarem, nec ingrati dicant se periisse solos pro defensione cunctorum: misceantur potius laetitiae, qui viam Italiae defensoribus praestiterunt. Tributa enim non debent tristes exigi, per quos tributarios bjectus. Emimus nostro dispendio prosput hostis vinceretur illaesus
Abbreviated transcription (Latin):
est inisandllui fietib au dien¬
ciam non negare max̃. cum moris:
nr̃isit ad leges cuncta remitt̾e ut
et ꝯq̃rens mereat᷑ effcm̃: ⁊ pulsatꝰ
nullũ se q̃ratur sustinuisse p̃̾iudici¬
cium. ⁊ freqñt᷑. ab eo eius ꝓpositões fu¬
isse ꝯtent᷑is. ⁊ qr in cãis semꝑ ẽ suspͤta po¬
tentia dũ uelle creditur ꝙ posse iudica¬
tur añfatũ ẜuata reu̾entia añ p̾cipi¬
mꝰ amorũ ut sb̃sponsione legittĩa
instructã ꝑ sonã ad emittat̾ nr̃m
dirig̾e̾ se ꝓmutat ꝙ ap̃ delegatos mo¬
nitũ nr̃o iudices eius intẽcionib ua¬
leat p̾bere R̾nsum. accor hic penã
sue recept᷑s audacie si cc magnific̃¬

Expanded text:
est miserandis fletibus audienam non negare, maxime cum moris nostri sit ad leges cuncta remittere, ut et conquerens mereatur effectum et pulsatus nullum se queratur sustinuisse praeiudiciiciumisse contemptas. Et quia in causis semper est suspecta potentia, dum velle creditur quod posse iudicatur, antefatum servata reverentia a te praecipimus ammoneri, ut sub sponsione legitima instructam personam ad comitatum nostrum dirigere se promittat, qui apud delegatos motu nostro iudices eius intentionibus valeat praebere responsum: actor hic poenam suae recepturus audaciae, si contra magnific
Abbreviated transcription (Latin):
casu sb̃ ducitur reparare consilio hec
statuisse cognosce ut supͣdcõs dro¬
manarios ꝓhares ine aliqͣ dubi¬
tatione festines ꝙ tñ ad hoc opus
possint ydonei reꝑiri. Remigum
enĩ labor operosus ualentes aĩo ⁊
iub querit ut confidẽcia m̃tis ꝑ¬
cellis obiuare possit nudosis. q
eiũ audatius qmͣ ullud infidum
acusatillim̃ mareintrare ꝑuo
nauigio ꝙ elucta ri facit desperõ¬
nis soia p̾sumptio qͣ pp̃ iussis te
nr̃is hnͣc cautelam ꝯueñ adhib̾e
ut q̃relam de cong̾gatis dblib

Expanded text:
casu subducitur reparare consilio, hoc statuisse cognosce; ut supradictos dromonarios probare sine aliqua dubitatione festines, qui tamen ad hoc opus possint idonei reperiri. Remigum enim labor operosus valentes animo et viribus quaerit, ut confidentia mentis procellis obviare possit undosis. Quid enim audentius quam illud infidum ac vastissimum mare intrare parvo navigio, quod eluctari facit desperationis sola praesumptio? Quapropter jussis te nostris hanc cautelam convenit adhibere, ut querelam de congregatis debilibus
Abbreviated transcription (Latin):
dilatior e luspensun. Nam cdͦs cres.¬
centib morb̾ lesio de bacchari ꝑmit¬
tit᷑ cũ medicina differt᷑. bobis ita
hostili ferocitate uastatis ꝓ qͣlitat᷑.
lesionis ꝑ inda̾ct̾. qrͣtam relaxatã
ag̾scite cributariam functõem qr
non gͣtulamur exig̾e quod tristis
noscitur solutor offerre. Itatũ ut
de illis que constat intacta ex̾citua¬
les habeantur expense qr in totũ:
deuocio deserẽ ñ d quos ꝓ se labora¬
te cognoscit. Innalidus est siquid̃¬
leminus defensor nec aĩmus mĩs¬
trat audatiam c̃uirt̾ corporco fu̾it
robore destituta

Expanded text:
dilatione suspensum. nam aegrecentibus morbis laesio debacchari permittitur, cum medicina differtur. Vobis itaque hostili feritate vastatis pro qualitate laesionis per indictionem quartam relaxatam agnoscite tributariam functionem, quia non gratulamur exigere, quod tristis noscitur solutor offerre. ita tamen ut de illis, quae constat intacta, exercituales iuventur expensae: quia in totum devotio deserere non debet quos pro se laborare cognoscit. injejunus defensor, nec animus ministrat audaciam, cum virtus corporeo fuerit robore destituta
Abbreviated transcription (Latin):
beres officia nulli tuam operam:
uendicabas aocabulum principiᷤ
nulla sorde maculasti ẜuans dig.¬
uitatem nominis ex̾citatione uir¬
tutis huic ÷ ꝙ spectabilitatis hon¬
orem qm̃ milicie sudore det̾so ius¬
ta deputauit antiquitas in p̾sen¬
ti tͥ auct ͤ confimus ut laboris
tu: tandem finitas excubias re¬
mun̾atione. E omitiue p̾mi or¬
dinis iam securus intssigas. Et:
quia gr̃am pͥucipis dignitas nu¬
da non asserit. nec bene ficumi dici
pot̃ quod nulla utilitate sentit᷑
priuilia quoq qui tribius sco le
tue exp̾ncipib diualia constituta
uolu̾unt simili mnunificentia cõ

Expanded text:
beres officia, nulli tuam operam venditabas. Vocabulum principis nulla sorde maculasti, servans dignitatem nominis exercitatione virtutis. hinc est quod spectabilitatis honorem, quem militiae sudore detersis iusta deputavit antiquitas, praesenti tibi auctoritate conferimus, ut laboris tui tandem finitas excubias remuneratione comitivae primi ordinis iam securus intellegas. Et quia gratiam principis dignitas nuda non asserit nec beneficium dici potest quod nulla utilitate sentitur, privilegia quoque, quae tribui scholae tuae exprincipibus divalia constituta voluerunt, simili
Abbreviated transcription (Latin):
soluamus futuris tũ uotis spẽ
maximam pollicemur. S qm̃ ã
gustas unt beneficia que ñ ecia
defuturis alicaid pollicent᷑ a de¬
rit prouidentia principał ut qͦs
dignos fauore nr̃o credimus eos
quo maiore honore cumule mus
U̾ni qr celari non decet regnum
bonum impetrata p̾sentia ad pro¬
uinciał iudicis facito noticiam
ꝑ uenire qͣtenirs ĩ pecta bilitate
tuam decoratam nr̃o testimonio
umu̾sitatis corda cogno scant tͥq
ut pote milicie munere ꝑsoluto
xum laude ẜuetur.

Expanded text:
solvamus, futuris tamen votis spem maximam pollicemur. sed quoniam angusta sunt beneficia, quae non etiam de futuris aliquid pollicentur, aderit providentia principalis, ut, quos dignos favore nostro credimus, eos quoque maiore honore cumulemus. verum quia celari non decet regium bonum, impetrata praesentia ad provincialis iudicis facito notitiam pervenire, quatenus spectabilitatem tuam decoratam nostro testimonio universitatis corda cognoscant tibique utpote militiae munere persoluto rum laude servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
est ustis laborib compensatio pre¬
mioꝵ quia ⁊ probata milicia ñ cre¬
ditur. si itremun̾ata trausitur. athe¬
tam pͥp̃. palma designat õẽ uictorẽ
sudores bellicos ciuica coroua tes¬
tatur. Expectant ecilm equos p̾¬
una oua ⁊ tanta iusticie iis ÷ ut
nec illis tardius detur laboris p̃¬
cium qui sentire non pot̾ant dene¬
gatum. Ꝙ si ĩ est dignum ẽ hoc
homini reddere qui ꝑ hon esta cog¬
noscitur ob sequia placuisse. Per
tot enim actionum lubricos casus
fixum tenuisti militie ꝓbate ues¬
tigium. Et ꝙ raro inẜniente pro¬
uenit ꝑ nuitatio iudicium uũ ꝙͣ
circa tẽ uariauit affectum. Nece¬
rat alienum te iudicii quisqͣm inui¬
dus cum eciam decessoꝵ suoꝵ ordĩa¬
tionib redderetur adu̾sus. Plac̾e¬
adu̾sus siqiuidem m̾uisti cunctis c̃
semꝑ diligenda custodis. silentiũ ĩ
secretis. In actionib efficatiam

Expanded text:
compensatio praemiorum, quia exprobrata militia creditur quae irremunerata transitur. Athletam populis palma designat esse victorem. Sudores bellicos civica corona testatur. Exspectant etiam equos praemia sua; et tanta justitiae vis est, ut nec illis tardius detur laboris pretium, qui sentire non poterant denegatum. Quod si ita est, dignum est hoc homini reddere, qui per honesta cognoscitur obsequia placuisse. Per tot enim actionum lubricos casus fixum tenuisti militiae probatae vestigium et, quod raro in serviente provenit, permutatio iudicum numquam circa te variavit affectum. nec erat alieni in te iudicii quisquam invidus, cum etiam decessorum suorum ordinationibus redderetur adversus. placere siquidem meruisti cunctis, cum semper diligenda custodis, silentium in secretis, in actionibus efficaciam
Abbreviated transcription (Latin):
aodintes super ĩponere smagro
ge ur̃e p̾senti uos auctoritatecẽ¬
lemus peticio io nris eatenus
iuentiam ꝯmodantes quatenus
onscituta diualia ꝑmiẜunt.
Necaleno ornatus fas uit adic̾e
uł in ampliandis edib euaga¬
ri. Et nou̾itis uos se uitatem
minime diciug̾i uec̾is sanctioĩs
si reb non abstineatis illicitis .qͣ
ipis ues ramotib ccoperiendis
refus ere deberotis: Namos quio
landabilit̾ imbatuus. Religio:¬
nem imperare ĩpissumus qr
neris cogetur ut coedat inuitus

Expanded text:
arietibus superimponere synagogae vestrae praesenti vos auctoritate censemus, petitionibus vestris eatenus licentiam commodantes, quatenus constituta divalia permiserunt. nec aliquid ornatus fas sit adicere vel in ampliandis aedibus evagari. Et noveritis vos severitatem minime defugere veteris sanctionis, si rebus non abstineatis illicitis. in ipsis vero parietibus cooperiendis refugere deberetis? damus quidem laudabiliter improbamus: religionem imperare non possumus, quia nemo cogitur ut credat invitus
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas li reuentie cura rõane
ultro debueratis expet̾e inquib ar¬
giũ. Quid em̃ p̃senti temꝑe potu¬
istis culuũ urbanotam ꝓpͥum quiͣ
senatus c̾m̃ta cogitare. qnͣ fame pre¬
S qnͣtum uiri clarissim⁊ arm̃tarii
cestatur nuissa suggestioĩ ccͣriũ fedo
ambitu demora q̃ritis emoda. cuiꝰ.
uos obtare debuisse constat augmĩta
Q demĩ amplius ẽẽ possit in congͣu
qmͣ nrĩs uissionib expeditis suppli
tionis affatum. si dici fas est ad hͨͦ
regiũ suspendisse uidiciũ. S nos
quib cordi ẽ post pͥmã culpã ñ sta¬
tim desid̾are iũdc̃am adãmoĩtioẽm
tis nimia qm lenis pacĩa ñ p̾cedat.¬

Expanded text:
auctoritas, si reverentiae cura Romanae, ultro debueratis expetere, in quibus arguimini. quid enim praesenti tempore potuistis culmini urbano tam proprium quam senatus crementa cogitare, quando famae praeSed quantum viri clarissimi Armentarii testatur missa suggestio, in contrarium foedo ambitu de mora quaeritis commoda, cujus vos optare debuisse constat augmenta. Quid enim amplius esse possit incongruum, quam nostris jussionibus expeditis supplictionis affatum, si dici fas est, adhuc 69 regium suspendisse judicium? Sed nos, quibus cordi est post primam culpam non statim desiderare vindictam, ad admonitionem tio nimia, quam lenis pati
Abbreviated transcription (Latin):
nium ꝯu̾satõne dampnata qui natꝰ
ẽ reñscẽs ad romaũ reprĩauit ĩꝑi¬
um. t̾ absentia cõtigisse dr᷑ ut eius
quicquid sibi ꝯpetẽs quolib mͦ uñc
admissum potu̾it ꝯpbare. sinc aliqͣ
recuperet tarditata. Retinẽt ex nõ¬
tra auit. dñii ius om̃e ꝙ huit nec¬

Expanded text:
ium conversatione damnata quod natus est reminiscens, ad Romanum repatriavit imperium: cuius absentia contigisse dicitur ut eius quicquid sibi competens quolibet modo nunc amissum potuerit comprobare, sine aliqua recuperet tarditate, retinens ex nostra auctoritate dominii ius omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
rege qmͣ tñ constat rõnabilit̾ et
decretam nuii a uolumꝰ ambigni¬
tate titubare: q decet firm̃ õe qꝰ.
ꝯm̃datur ꝓ hab̾ili iussiõe. Cur s
rigore debramius atq sop̾senti

Expanded text:
rege, quam tamen constat rationabiliter esse decretam, nulla volumus ambiguitate titubare, quia decet firmum esse quod commendatur probabili iussione. cur enim rigere debeamus? Atque ideo praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
orum exemplaria Re¬
narde celebris cͥcumquaq fam¬
a amulgat. nͨ mirum. sqͥpta tua
infame pulpito collocari cum ꝯ¬
stet ea qualiacuniq sint amaio¬
ribꝰ huius temporis approbari. m¬
nuantur homines inte lib̾alnm
disciplinarum ignaro. tantã ub̾ ta¬
tem facundie. quia emissiones:
tuc iam cooperuerunt iniu̾sam
sr̃finiem terte. Q ubꝰ ẽ diuinitis
et hec est muto dext̾e excelli. set
uich̾ ẽ tur adimirõ ne ꝑcelli debeant
ro mag̾ mirandim cẽt. eloqu¬
te urg̾̃i siccitate. qm̃ audiuinus
aymis fere adolescencie ruãmãtis.
cantiundas mimicas et urbanos
modulos fictitasse. Neq certe m
inc̾to lo quimur opimonis. s testis
Aonne ieciam tue memorie altus.
ẽ insigͥtum quod fr̃es tuoᷤ rithim¬

Expanded text:
orum exemplaria, Bernarde, celebris circumquaque fama divulgat. Nec mirum scripta tua in famae pulpito collocari, cum constet ea, qualiacunque sint, a majoribus hujus temporis approbari. Mirantur homines in te, liberalium disciplinarum ignaro, tantam ubertatem facundiae, quia emissiones tuae jam cooperuerunt universam superficiem terrae. Quibus est divinitus et: Haec est mutatio dexterae Excelsi . Sed nihil est cur admiratione percelli debeant. Imo magis mirandum esset te eloquii urgeri siccitate, quoniam audivimus a primis fere adolescentiae rudimentis cantiunculas mimicas et urbanos modulos fictitasse. Neque certe in incerto loquimur opinionis, sed testis Nonne id etiam tuae memoriae altius est insignitum
Abbreviated transcription (Latin):
lis ille in tota domo egypti.de nr̃a
uos extraxit egypto. in manu po¬
tenti et brachio excelso. ut euomẽ¬
tes ollas carmum.damare positis
indeserto manhu. Quid esthoc.
admiratur celestis edulii. quam
ꝓferre ñ sustmet guttur egipti .Ig̾
ne redoletis allia pharaonis: acce¬
fsistis ad ysopum cruas. et ꝓ egix¬
cio gemitu celosti aliti desiderio: E¬
lamatis quio est hos. a regione de¬
serti uenit manna ad uatores de¬
serti. et une dicitis quid est þoc.
quid inquam ẽ ꝙ famẽ repesuit
quod desid̾ium saciat. et saciando ac¬
cendit. rapuit manus illa inexhau¬
ste demencie lutum deluto. et in diade¬
mate salomonis quocoronauit enra¬
nir̃ fec̾ uos aur de luto. az nescio quo
pcõ nunc aur̃ rediit inlutum. et in

Expanded text:
lis ille in tota domo Aegypti de vestra lis ille in tota domo Aegypti de vestra vos extraxit Aegypto in manu potenti et brachio excelso, ut evomentes ollas carnium clamare possitis in deserto, Manhu? Quid est hoc? admiratur coelestis edulii, quam proferre non sustinet guttur Aegypti. Igitur, ne redoleretis allia Pharaonis, accessistis ad hyssopum crucis, et pro Aegyptio gemitu coelestis aliti desiderio clamatis: Quid est hoc? A regione deserti venit manna ad viatores deserti, et jure dicitis: Quid est hoc? quid, inquam, est quod famem repellit, quod desiderium satiat, et satiando accendit? Rapuit manus illa inexhaustae clementiae lutum de luto, et in diademate Salomonis, quo coronavit eum mater , fecit vos aureos de luto. Sed nescio quo pacto nunc aurum rediit in lutum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tatem incriliumꝰ mittet. ł fr̃es fi¬
ng̾e potiustis . s ut maiori auͣcte in
aures publicas ꝓdeant: me taliũ
facitis inuentorem. iurem me dix¬
isse nõ. s qiͣ mons pariat murem
redibitis: i ecognoscam: S uir¬
tutem crucis statim senciam exꝑ¬
imento. Quid gͥ faciam: Uemã
rogo in nocens. et si magis placet
ueniam postulo reus ad cumulũ
añ sat̃ faccõnis. sextarium mei
Sangunus offõ uob̃. Parcite gͥ
somile. ora ur̃a nolite federe. li¬
gua .ii. mea ur̃is laudibꝰ militat.
et eccl̃ie ur̃e piꝰsum p̾dicator ubi¬
q. Hanc humilitatem absens
uob̃ p̾senti pagina mitto. qmͣ
ła tribus cartusie ꝓfession
em iuratis .S. cum lazaro ꝗ¬
uondam pauꝑe et̾mam ha¬
bere requiem. Lo quar ad dominos
meos cum sini puluis et cius. set
ut iumentum fc̃us sum ap̃ uos
et tam̃ homines et ium̃ta salua¬
bis domme. multiplicauit deus:
mĩam suam qui cong̾ganit uos.
a .iiiͦiͦ. uentis celut᷑ recumbatis cũ
abra ham inregno patris sui. fide¬

Expanded text:
tatem in exsilium mittet. » Hoc, fratres, fingere potuistis? Sed ut majori auctoritate in aures publicas prodeant, me talium facitis inventorem. Jurem me non dixisse? Sed quasi mons pariat murem, ridebitis. Recognoscam? Sed virtutem crucis statim sentiam experimento. Quid igitur faciam? Veniam rogo innocens; et, si magis placet, veniam postulo reus. Ad cumulum autem satisfactionis sextarium mei sanguinis offero vobis. Parcite igitur, ersonulae ora vestra nolite foedare. Lingua enim vestris laudibus militat, et ecclesiae vestrae pius sum praedicator ubique. Hanc humilitatem absens vobis praesenti pagina mitto, quam ta em juratis B. cum Lazaro, quondam paupere, aeternam habere requiem. Loquar ad dominos meos, cum sim pulvis et cinis . Sed ut jumentum factus sum apud vos , et tamen homines et jumenta salvabis, Domine . Multiplicavit Deus misericordiam suam, qui congregavit vos a quatuor ventis coeli, ut recumbatis cum Abraham in regno Patris sui. Fide
Abbreviated transcription (Latin):
iratus fueris mĩe recordaberis.yi¬
de quid distet int̾ iram d̾i et iram
hominnus. Cum homo unscitur
clemencie ab eiꝰ pectore mencõ ex¬
sine obliuione: qui irasciarr siue
cõmocõne. magnus dominus nr̃
qui sic sumia temꝑat. ut curã¬
inferiorum nõ negligat. hꝰ imagi¬
nem enuilani. huiᷤ te oportebat ues¬
tigia totis conatibꝰ amplexari. ut cal¬
culo quem forcipe tulerat angelus
de altari. purgares uitium labiorum.
Petri. Nec ignorare ius erat tebom¬
inem ẽe. quem et culpe lubricum tͣ¬
here adpenam et medicans gr̃a reꝑ¬
are posset adueniam. Hiis ita de¬
ortum iam expetit. obrecreaudũ
lectoris fastidium debitus primo:
uoluũ terminus affigeturiut ad
ea que ꝓmisimus enodanda se cũdi
luctamen laboris officiosius accin

Expanded text:
iratus fuerisiratus fuerisde quid distet inter iram Dei et iram hominis. Cum homo irascitur, clementiae ab ejus pectore mentio exssine oblivione, qui irascitur sine commotione. Magnus Dominus noster, qui sic tentat summa, ut curainferiorum non negligat. Hujus imaginem aemulari, hujus te oportebat vestigia totis conatibus amplexari, ut calculo quem forcipe tulerat angelus de altari, purgares vitium labiorum Petri. Nec ignorare jus erat te hominem esse, quem et culpae lubricum trahere ad poenam et medicus gratia reparare posset ad veniam. His ita deportum jam expetit, ob recreandum lectoris fastidium debitus primo volumini terminus affigetur, ut ad ea quae promisimus enodanda secundi luctamen laboris officiosius accin
Abbreviated transcription (Latin):
eidem. ieix. sunt testati. Quod si
petrus tam crudelit̾ contra nupti¬
as oeclamasset. ꝓ fecto b̾nardꝰ in eiͦ
exicium. coniugatorum cobortos
armasset. Angꝰ. erroribus suis in¬
imicus eos libros retractacõnum
purgandos cõmittit. ⁊actanciꝰ
de quo ip̃e augͦ. asseuerat quod
miulto auro suffarcinatus exier¬
it deegypto. cum ore fulmineo:
contra gentes xp̃m defendat. q̃¬
dam absona de dogmatibꝰ eccłic
postea sompniat. Lougum est re¬
censere ueterum sin grapha tracta¬
torum q̃ nõ sunt sic ad purum exto¬
cta. ut nõ inuemiantur in eis mł¬
ta que uirga correccõns eẽnt dig¬
uissima. uerax namq est iacobi.
apłi smña. In multis inquit offen¬
dimus om̃s. Siquis aut̃ inuer¬
bo non offenderit. Hic ꝑfectus est
uirꝯtaq si petrus ni uerbo offen¬
blandum deberet sentire tactum.
quam iracundic incentiuum. e¬
quũ erat te remmisci quod ab ac¬
nc ꝓpħa d̾o decanitat dicens. T ũ

Expanded text:
eidem Hieronymo testati sunt. Quod si eidem Hieronymo testati sunt. Quod si Petrus tam crudeliter contra nuptias declamasset, profecto Bernardus in ejus exitium conjugatorum cohortes armasset. Augustinus erroribus suis inimicus eos libro Retractationum purgandos committit. Lactantius, de quo ipse Augustinus asseverat quod multo auro suffarcinatus exierit de Aegypto, cum ore fulmineo contra gentes Christum deffendat, quaedam absona de dogmatibus Ecclesiae postea somniat. Longum est recensere veterum syngrapha tractatorum, quae non sunt sic ad purum excocta, ut non inveniantur in eis multa quae virga correctionis essent dignissima. Verax namque est Jacobi apostoli sententia: In multis, inquit, offendimus omnes. Si quis autem in verbo non offenderit, hic perfectus est vir . Itaque si Petrus in verbo offenblandum deberet sentire tactum quam iracundiae incentivum. Aequum erat te reminisci quod Habacuc propheta Deo decantat, dicens: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
disponebas. Ex qua complexi¬
one insimnnam redigitur: te
mpetrum exarsisse non amore
S barbaries incondita tẏrãni.
Testatur etiam rancorem aĩ eiꝰ
Parce. parte bellator inclite. Nõ
decet monachum sic pugnare.
Crede salomoni. Noli inquit ni¬
mium eẽ iustus ne forte obstu¬
pescas. Non inpugnat fidem. pe¬
tri. qui fidem affirinat petͥ. d gͦ
inuenire refugium ap̾ sedẽ petͥ.
et si uis tetum erit catholicꝰ. et si
ñ us: tñ erit catholicꝰ. Cõmun¬
is enĩ deus ẽ ñ priuatꝰ. S si sedet
siña cordi: ꝑgamus parit᷑ ⁊ tem¬
plari. quomodo petrus fidem in¬
festat petri. Scribit eñ petrꝰ ad
ancillam d̾i heloisam sacris lr̃is
ad pͥme institutam. familiarem
satis epłam q̃ int̾ reliqua hor. ⁊̃
quia uri est maus malum qͣm
iỹm. multos fideles uiros int̾ qͦs
et pamachium senatorem scandali¬
z auit ħ effera ansteraq disputacõ
doloremq suum scͥptis suꝑ ħ epłis:¬

Expanded text:
disponebas? Ex qua complexidisponebas? Ex qua complexione in summam redigitur te in Petrum exarsisse non amore sed barbaries incondita tyranni. Testatur etiam rancorem animi ej» Parce, parce, bellator inclyte. Non decet monachum sic pugnare. Crede Salomoni: Noli, inquit, nimium esse justus, ne forte obstupescas . Non impugnat fidem Petri, qui fidem affirmat Petri. Debet ergo invenire refugium apud sedem Petri. Et si vis, tecum erit Catholicus. Et si non vis, tamen erit Catholicus. Communis enim Deus est, non privatus. Sed si sedet sententia cordi, pergamus pariter contemplari quomodo Petrus fidem infestat Petri. Scribit enim Petrus ad ancillam Dei Heloissam sacris litteris apprime institutam, familiarem satis epistolam, quae inter reliqua horum quia uri est majus malum quam ipsum. Multos fideles viros, inter quos et Pamachium senatorem, scandalizavit haec effera austeraque disputatio, doloremque suum scriptis super hoc epis
Abbreviated transcription (Latin):
gum. Siuis. si mandas. Si sic de¬
ceruis agendum. Qm penes ar¬
bit̾um ẽ et ius et norma loq̃ndi.
Cuiꝰ unqͣm iħu bone culpa tam
cecos hũit udices: ut ñ utiũq
cãe lat̾a uentilarent. ut nõ ĩ qmͣ
potissimum partem ius u̾geret
elimarent. Isti clausis ocłis pal¬
pant negocium et qiͣ otulati rex
cognitores artu miquitatis intẽ¬
so toritum subito iaculantur e¬
dcm̃. Q cquid intestiꝰ odiorum
furor. quiquid implacabił om̃cie
turbo rotare̾t impetr̃. qͥcquid ĩ i¬
qua conflareͣt emulacõ censure
apłice sobrium nũꝙ̃ dormitare
debet acum. S facile deuiat a
iusticia qui plus hoĩem qmͣ d̾m
dum. Aplanta pedis usq aduerci¬
em ñ ÷ ineo sanitas. s corrig̾e̾ in qͥ¬
unt fautores abb̾is petrum uole¬
bat. Si petrum bone uir ad in¬
tegrum fidei statum reuocare:
disponebas. cur ei coram ppło et̾ne
blasphemie caracterem inpin¬
gebas. Rursusq si petro amo¬
rem ppͥ tollebas: quo corrigere

Expanded text:
gum, Si vis, si mandas, si sic degum, Si vis, si mandas, si sic decernis agendum; Quem penes arbitrium est, et vis et norma loquendi. Cujus unquam, Jesu bone, culpa tam caecos habuit judices, ut non utrinque causae latera ventilarent, ut non in quam potissimum partem jus vergeret elimarent? Isti, clausis oculis, palpant negotium, et quasi oculati rerum cognitores arcu iniquitatis intenso toxicum subito jaculantur. Quidquid intestinus odiorum furor, quidquid implacabilis amentiae turbo rotaret in Petrum, quidquid iniqua conflaret aemulatio, censurae apostolicae sobrium nunquam dormitare deberet acumen. Sed facile deviat a justitia, qui plus hominem quam Deum dum, a planta pedis usque ad cervicem, non est in eo sanitas . Sed corrigere, inquiunt fautores abbatis, Petrum volebat. Si Petrum, bone vir, ad integrum fidei statum disponebas revocare, cur ei coram populo aeternae blasphemiae characterem impingebas? Rursusque, si Petro amorem populi tollebas, quomodo corrigere
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ eũ filii nrr̃is sue. sic sues cras¬
se adu̾sus silentem grumuunt.
Int̾ tot itaq et tantas angustias
dep̾hensꝰ ab calardꝰ: ad fõmani ex¬
eamĩs ꝯfugit asilum. Filius sum
inquit romane eccłie. nolo cansa
mea qiͣ impii iudicetur. cesarẽ
appeslo. at b̾nardꝰ abbas inciiꝰ
brachio fidebat p̾sulum muiltirtu¬
do ñ dix̾. ut p̾ses qui tenebat pa¬
ulum in uincuł. Cesarẽ appesl¬
asti ad cesarem ibis. s cesarem
applłasti adcesarem nõ ibis. renũ¬
ciauit enĩ que gesta fuerant a¬
płico et statim aromana sede li¬
tt̾e dampnacõnis in petrum ꝑ
gallicanam eccłiam uolau̾iut.
ꝑ ampnatur talit̾ os r̾. ꝓmptua¬
riu rõnis tuba fidei. Hospicum
trinitatis: dampnatur ꝓ dolor ab¬
sens ĩ auditus. et in ꝯuinctꝰ. quid
dicam. Qͥ d ue nõ dicam. Ber¬
narde. nilopꝰ est bello: ueniam
pacemq rogamꝰ. Porrigimus
iunctas ad tualora manꝰ iura
cadent rerumi: u̾tetur sanctio le¬

Expanded text:
contra eum filii matris suae. Sic sues crascontra eum filii matris suae. Sic sues crassae adversus silentem grunniunt. » Intra tot itaque et tantas angustias deprehensus Abaelardus ad Romani examinis confugit asylum. « Filius sum, inquit, Romanae Ecclesiae. Volo causa mea quasi impii judicetur: Caesarem Hic loquitur nimis, ille tacet; brachio fidebat praesulum multitudo, non dixit ut praeses qui tenebat Paulum in vinculis: Caesarem appellasti, ad Caesarem ibis , sed, Caesarem appellasti, ad Caesarem non ibis. Renuntiavit enim quae gesta fuerant Apostolico, et statim a Romana sede litem damnationis in Petrum per Gallicanam Ecclesiam volaverunt. Damnatur taliter os illud promptuarium rationis, tuba fidei, hospitium Trinitatis. Damnatur, proh dolor! absens, inauditus et inconvictus. Quid dicam? quidve non dicam, Bernarde? Nil opus est bello, veniam pacemque rogamus, Porrigimus junctas ad tua lora manus. Jura cadent rerum, vertetur sanctio le
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatis contͣ psalmi decretum qͥ
dam memorie celebͥs ep̃c. incuius
auctem płimoꝵ se reclinabat assẽsꝰ
l est̾nam crapulam ructuans huiꝰ¬
mͦi ĩ concione sermonẽ enomuit.
etur ne sincerꝰ columbe oculus tur¬
gente macła õbelucat᷑. Nich enĩ ꝓ¬
dest aliar̃ uirtutum possõ: uͥ fu̾it
lepos. Osales atrici. O eloq̃ncia tul¬
liana. hnͣc certe caudam ñ uult h
asinus. Talis finis tali capiti non
rendet. Uñ eciam qui fauerunt p̾s¬
sa fronte ruboren ꝯfessi sunt. pla¬
cet et ñ in m̾ito hanc magni noĩs
umbram gregi illoꝵ ꝯnuin̾are de
quibꝰ dc̃m ẽ. Qonceꝑunt uentum.
et telas aranee texuerunt. p̾fat
Petrꝰ in quid semꝑ turbat eccłiã¬
semꝑ ex cogitat nouitatem. o tp̃a
o mores. Dic indicat degisole cecꝰ
sic ping̾ in egbore mancꝰ. Sic urbẽ
appreciatur asmus. Sic aĩales ep̃i
uidicant. sic causas uentilant. ͦ¬
cliscuciunt rõnes. Sic pugnant

Expanded text:
cubito innititur, ut det oculis suis cubito innititur, ut det oculis suis somnum. Alius super molle cervical atem plurimorum se reclamabat assensus. Hic hesternam crapulam ructans, hujusmodi in concione sermonem evomuit: etur, ne sincerus columbae oculus turgente macula obducatur. Nihil enim prodest aliarum virtutum possessio ubi fuerit lepos! o sales Attici! o eloquentia Tulliana! Hanc certe caudam non vult hic asinus. Talis finis tali capiti non respondet. Unde etiam qui faverunt, pressa fronte ruborem confessi sunt. Placet et non immerito hanc magni nominis umbram gregi illorum communicare, de at naufragus in littore constitutum. et telas araneae texuerunt . Praefimus, anima? Quo nos vertimus? Excidsemper excogitat novitatem. O tempora! o mores! Sic judicat de sole caecus. Sic pingit in ebore mancus. Sic urbem appretiatur asinus. Sic animales episcopi judicant sic casus ventilant, sic discutiunt rationes. Sic pugnant
Abbreviated transcription (Latin):
Unꝰ añ erip̃is nomine b̾ nan dus¬
abbas cumcẽt pontifex concili illiꝰ¬
ꝓpħ̾auit dicens. Expechit nobis¬
uit iniꝰ ext̾minet᷑ homs appͦ. et nõ¬
totagens ꝑeat. ab illo gͦ die cogita
u̾unt ꝯ dempnare eñ dicentes t̾ sa¬
lomomis. Tendamꝰ insidias iusto.
Oupplantemꝰ ei gͣm labiorum. in
uemamꝰ radicem u̾bi contͣ iustũ.¬
facientes feaistis et lugͣ uiꝑeas ĩ¬
aba elard̾̃ euaginastis.ubu̾si sb̾
u̾tisti. et uiuũ absorbiustis. ficut
qui deuorat pauꝑeni ĩ abscondito.
¶nt̃ ħpetrꝰ orabat. domine lib̾a ani¬
mam meam a labiis iniquis et alĩ¬
gua dolosa. Int̾ dui psalunste se¬
dulo rumĩabat. Cirtumdederũt
me uituli ml̃ti tauri pingues obse¬
derunt me. aꝑuerunt suꝑ mo os suũ.
u̾e pingue. quoꝵ cosla thoris adipe¬
is incrassata liquidam suoabarit a
ruinam. Nec mir̾. uisitau̾ant enĩ
domestici fidi uentriũ lacumas ĩ
nũa et caritate. Sedit ã inconcilio

Expanded text:
quiunt, ecce qui destruit temquiunt, ecce qui destruit templum Dei . Sic judicant verba luminis caeci, sic virum sobrium damnant ebrii, sic contra organum Trinitatis disserunt calices facundi. Sic contra simplicem disputant cornuti. Sic sanctum canes, sic margaritas porci corrodunt. Sic sal terrae infatuatur. Sic legis fistula obturatur. Concionatur sapiens vir: Qui tangit picem inquinabitur ab ea , quod nos ertistis, et vinum absorbuistis sicut qui devorat pauperem in abscondito. Inter haec Petrus orabat: Domine, libera animam meam a labiis iniquis, et a lingua dolosa . Interdum illud Psalmistae sedulo ruminabat: Circumdederunt me vituli multi, tauri pingues obsederunt me. Aperuerunt super me os suum . Vere pingues, quorum colla thoris adipedolia sua vini do vino. Cujus calor ruinam. Nec mirum. Visitaverant enim lethargiam oculi omnium solverentur. Inter haec sonat lector, stertit auditor. Alius
Abbreviated transcription (Latin):
uitis u̾a: s illiꝰ qui pr̃iarch ami
nudum strauit in area: Sonoriꝰ
qmͣ pꝰtulatum fu̾at: exdamauit.
Post aliqua pontifices ĩ sultare.
pedem pedi applod̾e. rid̾e ngari.
conspiceres. ut facile quilib iudica¬
ret. illos nõ xp̃o uota ꝑ solũere Set
baco.Int̾ ħ salutantur ciphi. pocula
celebrantur. laudantur uina. pon¬
tificum guttura irrigantur. Tũc
aͥs horatiano sale lud̾e̾ posset. Nul¬
lam uare satra uite pͥus seueris ar¬
borem. nam ĩ. ꝙidem poeta ĩ alio
carmine ꝓmit. Nunc ÷ bibendũ.
nuinc pode pulsanda tellus: ibi in
luculentis ad mod̾ u̾sibus uigila¬
ta. ¶Art em̃. Uinaꝓbo. si potamͦ.
debentq ꝓbari. Siꝰ nõpota mͦ ui
na: uenena puto. S lethei pocio
suear pontificum corda iam sepe¬
pocula q̃runt. pontifices satĩ quid
diapoemata narrent. demq c̃ aͥd
ientes om̃es dissecabantur cordi¬
bꝰ̾ suis. et stridobant dentibꝰ ĩ petr̃.
Et ocłos talpe hñtes ĩphm. ħ in

Expanded text:
vitis vera , sed illius qui patriarcham vitis vera , sed illius qui patriarcham nudum stravit in area , sonorius quam postulatum fuerat exclamavit. Post aliqua pontifices insultare, pedem pedi applaudere, ridere, nugari conspiceres, ut facile quilibet judicaret illos non Christo vota persolvere, sed Baccho. Inter haec salutantur scyphi, pocula celebrantur, laudantur vina, pontificum guttura irrigantur. Tunc aliquis Horatiano sale ludere posset: Nullam, Vare, sacra vite prius severis arborem. Nam illud, quod idem poeta in alio carmine promit, Nunc est bibendum, nunc pede libero Pulsanda tellus . . . . luculentis admodum versibus vigilata. Ait enim Vina probo si pota modo, debentque probari Si non pota modo, vina venena puto. Sed lethaei potio succi pontificum corda jam sepepocula quaerunt Pontifices saturi quid dia poemata narrent. Denique cum aientes omnes dissecabantur cordibus suis, et stridebant dentibus in Petrum. Et oculos talpae habentes in phi
Abbreviated transcription (Latin):
Ab ut̾o mr̃is eccłie uelud aborsum
p̃cidisti. in uia xp̃i ambulantẽ tãꝙ
Sicariꝰ de occulto ꝑdiens: tunica ĩ¬
consutili spoliasti. Contionabatis
ad ppłm ut orõnem fund̾et ad d̾m
ꝓco. int̾iꝰ aut̃ disponebas eũ ꝓscrib¬
end̾ aborbexͥano. Qͥd uulgus fac̾et.
qͥd uulgͦ oraret. cũ ꝓ quo eẽt orand̾
nesciret. Tu uir di qui mtracla
feceras. qui ad podes iħu cũ maria
sederas. qui ꝯ sernabas om̃ia u̾ba
ħ incorde tuo: purissimũ sacre orõ¬
nis fhus: coram sr̃nis obtutibꝰ ad o¬
le deb̾es. ut reus tuus. Petrus re¬
sipisc̾et. et talis effic̾e̾tur. qͣm ulła
Suspicio inquinaret. S forsitam
malebas talem in quo rep̾hensi¬
onis idoneam nanciscereris occa¬
sionem. deniq pꝰt prandium ałl¬
atꝰ ẽ liber. Petry et cuidam p̾cep¬
tum ⁊̃ ut uoce damosa petri op¬
cula ꝑsonaret. At ille. et petri o¬
dio aminatus. et uitis g̾m̃e irri¬
gatꝰ: nõ illiꝰ qui dixit. E gosum

Expanded text:
ab utero matris Ecclesiae velut aborsum ab utero matris Ecclesiae velut aborsum praecidisti. In via Christi ambulantem, tanquam sicarius de occulto prodiens, tunica inconsutili spoliasti. Concionabaris ad populum, ut orationem funderet ad Deum pro eo; interius autem disponebas eum proscribendum ab orbe Christiano. Quid vulgus faceret? quid vulgus oraret, cum pro quo esset orandum nesciret? Tu vir Dei, qui miracula feceras, qui ad pedes Jesu cum Maria sedebas ; qui conservabas omnia verba haec in corde tuo , purissimum sacrae orationis thus coram supernis obtutibus adolere deberes, ut reus tuus Petrus resipisceret, et talis efficeretur quem nulla suspicio inquinaret. Sed forsitan malebas talem, in quo reprehensionis idoneam nanciscereris occasionem. Denique post prandium allatus est liber Petri, et cuidam praeceptum est ut voce clamosa Petri opuscula personaret. At ille et Petri odio animatus, et vitis germine irrigatus, non illius qui dixit: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
S suꝑħ hactenꝰ. ad reliqua pocuis tͣ¬
nseamus.iami dudum sc̃tudims
fue odorem ales ꝑ orbem fama disꝑ
scła. tam corusci sid̾is uen̾tata ni¬
tore: mũdumqiam deb̾itum ꝑdi¬
cõni. tuis m̾̃itis subsist̾e putabamus.
tpabamꝰ niligne tue arbitrio celi.
sitam dem̃itiam. Aeris temꝑiem u¬
btatem t̾re. frctuũ bñdicẽdemi. cap̃
tiu. nubes tangebat. et uix̃. uul¬
moncum tnͣscendebant. Sic cdiu
uixisti. sic eccͦm castis instituc̃onibꝰ
informasti. ut ad semiamntia tua r¬
ugire demones ⁊ne ł cres q emꝰ
Batulos nos tanto głaremur prono.
Nunc ꝓdolor patuit᷑ quod latebit.
et colubͥ soporati tandem aculeos sus¬
citasti. Omissis omĩbꝰ petrum a¬
baelardũ qiͣ sigñ ad sagistam posꝑ¬
isti. in quem acerbitatis tue uir
euom̾es. quem de t̾ra uiuencium
tolłes.q̃mint̾ mortuos: collocares.
Corrogatis undecũq ep̃is: eum ĩ
s enoñ. concilio ħ̾e ticũ ꝓnunciasti.

Expanded text:
Sed super hoc hactenus; ad reliqua potius trSed super hoc hactenus; ad reliqua potius transeamus. Jamdudum sanctitudinis tuae odorem ales per orbem fama dispeoderna saecula tam corusci sideris venustata nitore, mundumque jam debitum perditioni tuis meritis subsistere putabamus. Sperabamus in linguae tuae arbitrio coeli sitam clementiam, aeris temperiem, ubertatem terrae, fructuum benedictionem. Caput tuum nubes tangebat; et juxta vulmontium transcendebat. Sic diu vixisti, sic Ecclesiam castis institutionibus informasti, ut ad semicinctia tua rugire daemones autumaremus, et beatulos nos tanto gloriaremur patrono. Nunc, proh dolor! patuit quod latebat, et colubri soporati tandem aculeos suscitasti. Omissis omnibus, Petrum Abaelardum quasi signum ad sagittam posuisti, in quem acerbitatis tuae virus evomeres, quem de terra viventium tolleres, quem inter mortuos collocares. Corrogatis undecunque episcopis eum in Senonensi concilio haereticum pronuntiasti,
Abbreviated transcription (Latin):
usucia sp̃ etuꝑare contendebas. cui¬
qmius grauis et ꝑ ac̾ba nidebatur
nnuirla. reꝑire aliꝙ qui pari respõ¬
det ꝓt̾uia. Sossẽ aliqua de migio
tuis buic opusculo cum testium pro¬
babilium astipulacõne inserere. S
uereor pagmam fedi ꝯm̃ti int̃põne
nrt̾polati. C et̾ua cunctis nota:
teste ñ moigent. Illum na ꝯm̃t¬
andi et negandi usum. ad dumn¬
uri sepe instrim̃ĩtum accersis. et a¬
sruunt ĩꝑiti grauit̾ et granciter
dictum: ꝙ ub̾tim et eloq̾nt̾ effutis.
em̃ ĩit̾as ab solute et illepe̾de ꝓt̾t᷑.
et falsitas plausibilis eloquii comi¬
tate co mñatim.⁊ tinilcoqi funt
ut ait augꝰ. s implicitas dicendi et e¬
loq̃ncia. uasis rusticans et urbanis.
fassitas u̾o et u̾itas: fertłis uilibus
et p̾ciosis. Utraq aut̃ ferła ntͥnsq
possunt uasis ministrari. ¶ eqi
K̾ id̾o dix̾im: ut te nõbilem et sus¬
p̾tum reddam. s ut i̾tatem nõ in
om̃i fatundia esse simpłr astruam

Expanded text:
superare contendebas? Cui gravis et peracerba videbatur injuria reperire aliquem qui pari responderet protervia. Possem aliqua de nugis tuis huic opusculo ex testium probabilium astipulatione inserere, sed vereor paginam foedi commenti interpositione interpolari. Caeterum cunctis nota teste non indigent. Illum itaque commentandi et nugandi usum ad divinum saepe instrumentum accersis; et astruunt imperiti graviter et granditer dictum, quod ubertim et eloquenter effutis.enim veritas absolute et illepide profertur, et falsitas plausibilis eloquii comitate commendatur. Similesque sunt, ut ait Augustinus, simplicitas dicendi et eloquentia vasis rusticanis et urbanis; falsitas vero et veritas, ferculis vilibus et pretiosis. Utraque autem fercula utrisque possunt vasis ministrari. Neque hoc ideo dixerim, ut te notabilem et suspectum reddam, sed ut veritatem non in omnium facundia esse simpliciter astruam.
Abbreviated transcription (Latin):
incassum syontancos uulm̾ uos
offortis. Quis nũcquam uicdit
os aꝑire ut sagittam reciꝑet. ego
quid̃ fr̃s alias arcum intend̾am.
S uos ferrum uolatilo retiniustis. re¬
um ferire uo lebam.s uos caritate
cõmitti. uulu̾a eius inuĩam trahitis
p̃haretre mee. ergo ignoscite in nocẽ¬
ti. est aliud inquiũt: cur cidopas cõ¬
duxinus ut fulmina fãbricent inca¬
put cuum. Q uid q̃so: tu inquiũt
re geniusti me uirum rrae et doloris
in uniu̾sa terra. ubi et quando q̃so
talia eructaui. tunc forsitan quauu
nnindum nundinas celebrabam. ta¬
les blasphemias nr̃o ep̃o inpͥmeba.
Nam u̾e fateor in uullo eło talia de¬
latraui. Aluidẽ in quiunt cur te.
nr̃o in eb̾emus aceto. Q uid illud:
de nob̾ in quiunt chixisti. Senatꝰ
uir᷑. uulgꝰ est. terretis me fr̃s nouita¬
tibus ur̃is. et contra portenta que:
fingitis: frontem truce signabo. ⁊̃
fug̾e hinc lib et glacialem occean

Expanded text:
incassum spontaneos vulneri vos incassum spontaneos vulneri vos offertis. Quis unquam vidit os aperire, ut sagittam reciperet? Ego quidem, fratres, alias arcum intenderam, sed vos ferrum volatile retinuistis. Renui, ferre volebam; sed vos charitate commoti, vulnera ejus in vestram trahitis pharetrae meae. Ergo ignoscite innocenti. Et aliud inquiunt. « Cur Cyclopas conduximus, ut fulmina fabricent in caput tuum? » Quid, quaeso? Tunc, inquiunt,are genuisti me virum rixae et doloris in universa terra? Ubi et quando, quaeso, talia eructavi? Tunc forsitan quando extra mundum nundinas celebravi, tales blasphemias vestro episcopo imprimebam. Nam vere fateor, in nullo de eo talia delatravi. « Aliud est, inquiunt, cur te nostro inebriemus aceto. » Quid est? De nobis, inquiunt, dixisti: « Donatus vester vulgus est. » Terretis me, fratres, novitatibus vestris; et contra portenta quae fingitis frontem cruce signabo: In fugere hinc libet et glacialem Ocean
Abbreviated transcription (Latin):
puritati antique fid̾i n autragi¬
um minabatur. i groducebat᷑
x ꝙ̾ter dm̃ alim ireatorem. sic̃
epła eiꝰ ad me scͥpta oeclarat. S
qnotumq inquiunt te ꝑsequi¬
mur. arma dofensionis opponis.
miseremim mei. misenũ mei.
Saltem uos amiti mei. quia hu¬
nulitas tetigit me. ubi lesi uos:
Ubi malestatem ur̃am saricia¬
iii. tunc in quiũt nos ꝑcussisti:
quando cluxisti. ap̃ religiosos pate¬
ila psalmꝰ est. et pinguis refeccio:
alleluya. fr̃es indulgete. nicħ lesi
uos. In incerto locut᷑ꝰ sum qndeter¬
minate guarriui. nillum sp̃alit̾
flagellam. Ut apollo casum oracu¬
lum emisi. quasi aerem u̾berans
S ut uideo quicquid dicam aut erit
aut nõ. cur alienam uob̃ sarcinam
imposiustis. cur iaculo ñ aduos de¬
stinato. nundiciam ur̃am exulcera¬
stis: dra. ap̃ religiosos patella p̾s ẽ.
et pignis refeccõ alła. Quid ad nos:
et magalonenses: religiosi sunt et
canonici bĩ rufi. religiosi. apollo. te

Expanded text:
puritati antiquae fidei naufragipuritati antiquae fidei naufragium minabatur. Introducebat enim praeter Deum alium Creatorem, sicut epistola ejus ad me scripta declarat. « Sed quocunque, inquiunt, te persequimur, arma defensionis opponis. Miserimini mei, miseremini mei, saltem vos, amici mei, quia humilitas tetigit me . Ubi laesi vos? ubi majestatem vestram sauciavi? Tunc, inquiunt, non percussisti quando dixisti: « Apud religiosos patella psalmus est, et pinguis refectio alleluia? » Fratres, indulgete, nihil laesi vos. In incerto locutus sum. Indeterminate garrivi. Nullum specialiter flagellavi. Ut Apollo cassum oraculum emisi, quasi aerem verberans. d, ut video, quidquid dicam, aut erit, aut non. Cur alienam vobis sarcinam imposuistis? Cur jaculo non ad vos destinato munditiam vestram exulcerastis? Dixi: « Apud religiosos patella psalmus est, et pinguis refectio alleluia. » Quid ad vos? Et Magalonenses religiosi sunt, et canonici beati Rufi religiosi. Apollo coel
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾it: ꝯciat teetate ñ in alicia
peccasse. dampnabo in quam ta¬
li condicõne. ut si quid inꝑsonã
honims d̾i dixi: ioco leg̾atur ñ
serio. Non refutamꝰ inquiunt
rõciua tua. Satis caute a sellum
in ueccõne punxisti: cur a cellulis
sins abstraxisti: hicplacide pur¬
gacõeni meam audite. imꝑꝑat
ꝓpħaeis qui cong̾gant m̾ces. et
cõmendant eas sacculo ꝑtuso. cõ¬
gregabant sc̃i anachorite. cartu¬
siani.m̾ces iusticie. S sacculum
ꝑ tusum hẽbant. curaui obstru¬
ere foram̃ sacculi. ne farmare¬
ligionis patentibus ruis exi¬
ret. Uolui resecare meis ĩ mo¬
d̾atam licenciam lingne. qua:
uelut quidam geometre totũ
orbem mensurabunt. ¶Curh
mea pietas crudelitatis arguit᷑.
cur sedulus sartor dissipator app¬
ellatur. hic inquiunt firme ron¬
is columpne inuit̾is. S masilli¬
ensem illum monachum. cur u¬
uln̾sti usq ad aminam. quia:
uuln̾abat auulum sponse xp̃i. et

Expanded text:
legerit sciat te aetate, non malitia legerit sciat te aetate, non malitia peccasse. » Damnabo, inquam, tali conditione, ut, si quid in personam hominis Dei dixi, joco legatur, non serio. « Non refutamus, inquiunt, ratiocinia tua, satis caute asellum einvectione perunxisti? cur a cellulis suis abstraxisti? » Hic placide purgationem meam audite. Improperat propheta eis qui congregant merces, et commendant eas sacculo pertuso . Congregabant sancti anachoretae Carthusiani merces justitiae, sed sacculum pertusum habebant. Curavi obstruere foramen sacculi, ne farina religionis patentibus rimis exiret. Volui resecare in eis immoderatam licentiam linguae, qua velut quidam geometrae totum orbem mensurabant. Cur hic mea pietas crudelitatis arguitur? Cur sedulus sartor dissipator appellatur? « Hic, inquiunt, firmae rationis columnae inniteris. Sed Massiliensem illum monachum cur vulnerasti usque ad animam? » Quia vulnerabat annulum Sponsae Christi, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ii debet trem̾e iusticia. nec antepe
potente̾. u̾itas a duconis damide¬
Se induere. uñ seneca. cesatem
alloq̃ns. cesar inquit. Qui contra
tuam ignorant. Q ui u̾o nõ an¬
dent: nesciunt te hominem eẽ.
Socrates quo ꝙͣ appollinis ora¬
łm sapiontissimum ẽe cecunt.
capitalis erat anctoritatis. et tsi¬
D cur inquiut expleto pͥmo
uolumine. scłm ut spospond̾as
nõ texis. Q ua ꝓcessu temporis
meũ saꝑe creuit. et insm̃am ab¬
b̾is pedibus ut dr᷑ iui. nolui eẽ
pr̃onus capituloꝵ obiectorum.
abaelardo. quia et si sanumisa¬
ꝑent nõ sane sonabant. Pt᷑qͣm
gͥ inquiunt. ascd̾o libro manus
torpint. qͣre primũ nõ rasistie
fecissem hoc inqͣm. nisi cassa eẽt
industria. Reman̾ent .ii. uiua
exemplaria. que iam ꝑ totam
franciam. et italiam cucurre¬
runt. Si gͥ in quiunt apologi¬
am illam ugulare non potes:
damna uł uiuam. caracterem
rei. fronti eiꝰ infige. ut omĩs qui

Expanded text:
ii debet tremere justitia, nec ante ii debet tremere justitia, nec ante potentem veritas adulationis chlamidem induere. Unde Seneca Caesarem alloquens: « Caesar, inquit, qui contra tuam ignorant: qui non audent, nesciunt te hominem esse. » Socrates quoque, quem Apollinis oraculum sapientissimum esse cocinit, capitalis erat auctoritatis; et td cur, inquiunt, expleto primo volumine, secundum, ut spoponderas, non texis? » Quia processu temporis meum sapere crevit, et in sententiam abbatis pedibus, ut dicitur, ibi. Nolui esse patronus capitulorum objectorum Abaelardo, quia, etsi sanum saperent, non sane sonabant. « Postquam igitur, inquiunt, a secundo libro manus torpuit, quare primum non rasisti? » Fecissem hoc, inquam, nisi cassa esset industria. Remanerent enim viva exemplaria; quae jam per totam Franciam et Italiam concurrerunt. « Si igitur, inquiunt, apologiam illam jugulare non potes, damna vel vivam. Characterem rei fronti ejus infige, ut omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
abortu soł. us ad occasum. et uide¬
alt̾ altum ustis occõnbꝰ repreheu¬
dat. Colotes loquacitate notabil.
rodit platonem principem pħe. cũ
et certe. colotes ad p̃latonem mus
est ad elephantem. lucilius eniium.
Oracius lucilui lacereͣt. omittã
fumos gentilium. et membͣnulã
piunt. ful gencius regem q̃ndam af¬
frice notat ħ̾eticum. nõ ueritꝰ regi¬
am potestatem. dum cliligit u̾ita¬
tem qulianus augꝰtinum ledit a¬
udaciter. ab infeccõne in quit h̾esis.
nulla te purgabit ħba fullonis. so¬
lus ambrosius ab onim suspicõms
infamia integer ẽ. quem eggregio
p̾conio coronauit. pelagiꝰ quãuis
heticus ta dicens. Ambrosius lati¬
norum scriptorum uelut quidam
flos enituit. cuiꝰ purissimum in
scripturis sensum. nec etiam inunnc᷑
audet rep̾hendere. Si gͦ albas ali¬
qua silenda descripsit. Quid pecta¬
uit inore meo u̾itas. si exturpanda
notauit: qec em̃ ante faciem glad¬

Expanded text:
ab ortu solis usque ad occasum, et videab ortu solis usque ad occasum, et videalter alterum justis occasionibus reprehendat. Colotes loquacitate notabilis rodit Platonem principem philosophEt certe Colotes ad Platonem mus est ad elephantem. Lucilius Ennium, Horatius Lucilium lacerat. Omittam fumos gentilium, et membranulam punt. Fulgentius regem quemdam Africae notat haereticum, non veritus regiam potestatem, dum diligit veritatem. Julianus Augustinum laedit audaciter. « Ab infectione, inquit, haeresis nulla te purgabit herba fullonis. » Solus Ambrosius ab omni suspicionis infamia liber est, quem egregio praeconio coronavit Pelagius, quamvis haereticus, ita dicens: « Ambrosius Latinorum Scriptorum velut quidam flos enituit. » Cujus purissimum in Scripturis sensum nec etiam inimicus audet reprehendere. Si igitur abbas aliqua silenda descripsit, scripsit, quid peccavit in ore meo veritas, si exstirpanda notavit? Nec enim ante faciem glad
Abbreviated transcription (Latin):
es malos nubes lamiginis adum¬
brabati eratq in uelut scolastico
animus. inficta crebro mat̾ia de¬
cdamare. porro ueri certaminis ar¬
ridente uena pectus appuli. ut pu¬
rgarem abaclardum. abbatisq
confutarem audaciam. Si non ĩ¬
quiunt a te tali talem argui opor¬
tebat. Tu enĩ bestia es et montẽ
tang̾e nõ debes. Parciꝰ ista fres.
mementote uos ħ obicere uiro. ĩ
quo audet abbas: Audet nlitteri:
audeo et ego. Audet intheo logias:
aude  et ego. audet infide: Audeo ⁊
ego. audet inscĩtate. h non audeo
ego. Quid gͦ pectam si fideb̾. fidelẽ.
minor maiorem. se daris religio¬
sum redargui. memordi fateor. ñ
contemplatiũ sed pħophum. nõ
confessorem s scriptoremi nõ men¬
tem s linguam. nõ p̾cordia s sti¬
lum nõ medicõnes uiri s sonum.
Negant eruditi uiri. apologetic ꝙͣ
edidi. et si dominum abb̾em iuste ñ
argui: licent̾ me redarguant. Qͤ¬
rite ꝑtotam seriem scripturanm

Expanded text:
res malas nubes lanuginis adumres malas nubes lanuginis adumbrabat, eratque mihi velut scholastico animus inficta crebro materia declinare. Porro veri certaminis arridente vena, pectus appuli ut purgarem Abaelardum, abbatisque confutarem audaciam. « Sed non, inquiunt, a te theologum talem argui oportebat. Tu enim bestia es, et montem tangere non debes. » Parcius ista, fratres. Mementote vos hoc objicere viro. In quo audet abbas? Audet in litteris, audeo et ego. Audet in theologicis, audeo et ego. Audet in fide, audeo et ego. Audet in sanctitate, hic non audeo ego. Quid ergo peccavi, si fidelis fidelem, minor majorem, saecularis religiosum redargui? Momordi, fateor, non contemplativum, sed philosophum; non confessorem, sed scriptorem; non mentem, sed linguam; non praecordia, sed stylum; non meditationes viri, sed somnum. Legant eruditi viri Apologeticum quem edidi, et si dominum abbatem juste non argui, licenter me redarguant. Quaerite per totam seriem scripturarum