comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis aut̃ contemplatõm qͣlis tũc
futura est minus amanius. qr nõd̾
noutmus nec hẽmus. Hec ꝑ tohem
significata est minus amantem.i
atq ideo ⁊ ad ip̃am ⁊ ad eius in nobts
amorem qͣlis ei debetur implendũ
donec ueniat dñs expectantem: s
plus amatum. qr id quod ꝑillum
figuratũ est hoc efficit bm̃. Nemo tñ istos
insignes apłos separet. Et in eo qd̃
significabat petrus ambo erant. ⁊
in eo quod significabat ioh̾es ambo
futuri erant. Significando seq̃batur¬
iste: manebat ille. Credendo aut̃ ambo
mala p̾sentia huius miserie tolera¬
bant: ambo futura bona illiꝰ bĩtudĩs
expectabant. Nec ip̃i soli s uitĩsa hoc
facit scã eccła sponsa xp̃i. ab istis tẽpta¬
toĩb eruenda. in illa felicitate seruãda.
quas drias uitas petrus ⁊ iohes figura¬
itunt singłi singias. D̾m ⁊ in hac tp̃ali¬

Expanded text:
ritatis autem contemplationem qualis tunc ritatis autem contemplationem qualis tunc futura est, minus amamus, quia nondum novimus nec habemus: haec per Joannem significata est minus amantem, atque ideo et ad ipsam, et ad ejus in nobis amorem, qualis ei debetur, implendum, donec veniat Dominus exspectantem; sed plus amatum, quia id quod per illum figuratum est, hoc efficit beatum. 7. Nemo tamen istos insignes apostolos separet. Et in eo quod significabat Petrus, ambo erant; et in eo quod significabat Joannes, ambo futuri erant. Significando seqiste, manebat ille. Credendo autem ambo mala praesentia hujus miseriae tolerabant. Ambo futura bona illius beatitudinis exspectabant. Nec ipsi soli, sed universa hoc facit sancta Ecclesia sponsa Christi, ab istis tentationibus eruenda, in illa felicitate servanda: quas duas vitas Petrus et Joannes, figuraverunt, singuli singulas, verum et in hac t
Abbreviated transcription (Latin):
tunc eum minus dilecturi sumus
qñ meliores erimus: cum meliores
utiq nisi eum amplius diligendo
nlło modo eẽ possimus. Cur ergo io¬
hannes minus eum diligebat qͣm
petrus si eam uitam significabat
in qua est młto amplius diligendꝰ.¬
id est expectare donec uenio. Nm̃ ip¬
sum amorem qui tunc amplior
erit nond̾ hẽmus s futurũ expecta¬
mus. ut cum ip̃e uen̾it hẽamus. Nã
sicut in epła sua idem dicit apłs.¬
qm̃ cim apartit limiles ererimus
qm̃ uidebimus eũ sicuti est. Tmnc ergo
amplius quod ut debtmus diligenus.
Ipe aut̃ dñs illam que futura estin¬
tam nr̃am. qualis in nob̾ futura sit
sciens p̃destinatione plus amat. ut
ad cam nos amando ꝑducat. auocirca
de intseria lib̾andi exheberi tiolumꝰ
plus amamiꝰ. eamq cotidie maxime
ꝑ pcc̃oꝵ remissione poscimus ⁊ hẽmꝰ.
Hoc ꝑ petrũ significatũ est plus a¬
mantem s minus amatũ. qr minus
nos amat xp̃c miseros qͣm beatos. Ue¬

Expanded text:
tunc eum minus dilecturi non sumus, tunc eum minus dilecturi non sumus, quando meliores erimus, cum meliores utique, nisi amplius eum diligendo, nullo modo esse possimus. Cur ergo Joannes minus eum diligebat quam Petrus, si eam vitam significabat in qua est multo amplius diligendid est, exspectare, donec venio, quoniam et ipsum amorem, qui tunc amplior erit, nondum habemus, sed futurum exspectamus, ut cum ipse venerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem dicit Aposm cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo amplius quod videbimus, diligemus. Ipse autem Dominus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit sciens, praedestinatione plus amat, ut ad eam nos amando perducat. Quocirca de miseria liberandis exhiberi volumus, plus amamus, eamque quotidie maxime pro peccatorum remissione poscimus et habemus: hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatum; quia minus nos amat Christus miseros quam beatos. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑmanere. s expectare. qm̃ quod ꝑ
eum significatur nõ utiq nunc. s
cum uen̾it xp̃c implebitur. Quodaut̃
ꝑ hunc significatur cui dcm est tu seq̃
re me. nisi nunc agatur nõ ꝑuenietur
ad illud quod expectatur. In hac autem
actiua uita qͣnto magis xp̃m diligimꝰ.
tanto facilius libamur a malo. At ip̃e
nos minus diligit qͣles nunc sumus.
Et hunc iõ liberat ne semꝑ tales simꝰ.
Ibi u̾o amplius nos diliget: qm̃ quod
ei displiceat. ⁊ quod a nob auferat ñ
hẽbimus. Nec ob aliud hic nos diligit
Huic ergominus ubi nõ uult remanea¬
mus. ibi amplius quo uult tnͣseamꝰ.
et unde nõ uult poamus. Amet ergo
petrus eum ut ab ista mortalitate libe¬
mur. Ametur ab eo iohes: ut in illa
imortalitate serueniur. S ista rõ¬
ne illud ostenditur cur amplius io¬
hannem qͣm petrũ amai̾nt xp̃t: non
cur amplius petrus qͣm iohes ama
xpc̃ in futuro scło ubi cum illo sine
fine uiuemus. qm in isto unde eru¬

Expanded text:
 exspectare: quoniam quod per eum significatur, non utique nunc, sed cum venerit Christus, implebitur. Quod autem per hunc significatur, cui dictum est, Tu me sequere, nisi nunc agatur, nec pervenietur ad illud quod exspectatur. In hac autem activa vita quanto magis Christum diligimus, tanto facilius liberamur a malo. At ipse nos minus diligit quales nunc sumus; et hinc ideo liberat, ne semper tales simus. Ibi vero amplius nos diligit, quoniam quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non habebimus. Nec ob aliud hic nos diligit, n diligit. Hic ergo minus, ubi non vult, remaneamus; ibi amplius, quo vult, transeamus, et unde non vult pereamus. Amet ergo eum Petrus, ut ab ista mortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amaverit Christus, non cur amplius Petrus quam Joannes aChristus in futuro saeculo ubi cum illo sine fine vivemus quam in isto, unde erui
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ eius. Suntaut̃ in quit ⁊ alia ml¬
ta q̃ fecit ihc. q̃ siscribant᷑ ꝑ singła. nec
ip̃m arbitror mundũ caꝑe eos quiscribẽ¬
di sunt libros. Nõ spatio locoꝵ credendũ
est mundũ caꝑe nõ posse. Que m eo scri¬
bi quõ possent si scripta nõ ferret:s
capacitate legenttũ ꝙp̾hendi forde nõ
possent Qmͣius salua reꝵ fide. płmq uec¬
ba excedere ideant᷑ fidem. Quod nõ fit
qñ aliquid quod erat obscurũ uł dibmꝰ
aptũ est uł augetur uł extenuat᷑. nec
qui nottit qusq credatur. a quo ult̾ quã
credend̾ est uł minitit᷑ loq̃ndo aliquid ul
anget᷑. Hunc loq̃ndi modũ grco noĩe
hoe loco ita in nõ nlłis aliis diuinio lit̾is
inuenitur. Ut est posu̾ut in celo ulia¬
et u̾ticem capilli ꝑanibłantiũ ĩ delicd
delunt sicub alii tropi hoc est loquntꝰ
modi. De quib oposius dis putare
nisi eĩngłista terminante eimͣgli
srũ etiam ip̃e compleret meũ t̾mi¬
nare setmonem.

Expanded text:
alia multa quae fecit Jesus: quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere posse eos qui scribendi sunt libros. Non spatio locorum credendum est mundum capere non posse quae in eo scribi quo modo possent, si scripta non ferret, sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent; quamvis, salva rerum fide, plerumque verba excedere videantur fidem, quod non fit quando aliquid quod erat obscurum vel dubiuapertum est, vel augetur, vel extenuatur, nec qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum graeco nomine, hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis Litteris invenitur: ut est, Posuerunt in coelet: Verticem capilli perambulantium in delictis desunt, sicut alii tropi, hoc est locutionum modi, de quibus operosius disputarem, nisi, evangelista terminante Evangelium suum, etiam compellerer meum terminare sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtitur: ⁊ nõ cadit: qm̃ fundata est super
petram. unde ⁊ petrus nom̃ accepit. sõ
entin a petro petra. s petrus a petra. Sic̃
Ideo quippe ait dñs. suꝑ hanc petram ei¬
dificabo eccłam moa. Petra enĩ erat

Expanded text:
quatitur, non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accipit. Non enim a Petro petra, sed Petrus a Petra; sicutIdeo quippe ait Dominus: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, quia dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
pectus eius discuibere m̾eretur. ꝓ mag¬
no mun̾e longum in corpore donaũit
somnũ cum beatum petrũ ꝑ ingentẽ
martirii gł̾am ab onere ip̃ius corporis
bolu̾it. ei q concessit quod apłs paulus
leconcupisse dixit ⁊ scripsit dissolui ẽẽ¬

Expanded text:
pectus ejus discumbere mereretur, pro magpectus ejus discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit et scripsit, dissolvi e
Abbreviated transcription (Latin):
iussit sepulchrum incolumen fuisse
p̾sentem. eoq effosso ⁊ diligentissime
sparato. ibi eum se tamqͣm in lectuli
collocasse statimꝙ ẽẽ defunctũ. ut an
isti putant qui hec u̾ba dñi sic intelle¬
gunt: nõ defuncturo s defuncto sin¬
lem cubuisse. ⁊ cum mortuus puta¬
tur sepultũ fuisse dormientem. ete
scaturuigine pulu̾is indicare. qui
puluis creditur ut ab iimo ad suꝑfi
tumuli ascendat flatu quiescentie
impelli. Huic opinioni suꝑuacium
existimo reluctari. Uid̾int enĩ qui la
sciunt utrũ hoc ibi faciat uł patia
nõ ualemus ne rursus aliud quoda no¬
dis queratur exsur gat cur suꝑhumatũ
mortuũ ip̃a humus quodãmodo uiuere
x ipirare uideatur. S nmiquid hinc
canta ista soluitur questio sine magno
nntaculo qͣlia pt̾ facere op̃s. ut tamdiu
uiuum ini sopore corpus sub tetra sit¬
dnoc ueniat terminus scłi: stͥn ĩmo fit
mmplior ⁊ difficilior. cur discipło dñs
quem p̾cet̾is diligebat. intantũ ut sr̃

Expanded text:
rum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patianon valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub tedonec veniat terminus saeculi? Quinimo fit amplior et difficilior, cur discipulo Jesus quem prae caeteris diligebat, in tantum ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
sint eis talia suadentib consensuri.
Suadent aut̃ miris ⁊ inui sibilibus
modis ꝑ illam sb̾tilitatem suoꝵ corpoꝵ.
corpora hoĩm nõ sentientiũ penetndo:
seq cogitatõnib eoꝵ ꝑ quedam yma¬
ginaria uisa miscendo siue uigilan¬
tium siue dormientiũ. Alñ aut̃ non
que ip̃i facunt. s que naturalib sig¬
nis futura p̾noscunt. que signa in ho¬
minũ sensus uentre nõ possunt: añ
p̾̃dicunt. Req enim qr p̾uidet medicꝰ
quod nõ p̾uidet eius artis ignarus:
iõ iam diuinus hñdus est. Quid aũ
mtrum si ꝙ̃ admod̃ ille in corporis

Expanded text:
sint eis talia suadentibus csint eis talia suadentibus cSuadent autem miris et invisibilibus modis, per illam subtilitatem suorum corporum corpora hominum non sentientium penetrando et se cogitationibus eorum per quaedam imaginaria uisa miscendo, siue uigilantium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque enim quia praeuidet medicus, quod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis
Abbreviated transcription (Latin):
possunt ut eos illi qui hec ñ possunt
plenis Eupendo in sui apitone diui¬
nos uocent. cum quidam illoꝵ suit arti¬
b potentiores. quidam istoꝵ moribus
meliores. q̃nto maiora ⁊ intrabiliora ꝓ
sb̾tilissimi corporis. hoc est aerii facuł¬
tate ac facilitate demones possint. cũ
tũ sint p̾uitate uoluntatis maxime
mundi atq ꝑu̾si: Qnͣtum aut̃ ualeat
aeris clem̃tum quo eoꝵ corpora p̾ua¬
lent ad młta uisibilia iuisibilit̾
molienda. mouenda. mutanda. atq
u̾sanda: longum est nunc demonstͣre.
et picto ꝙ uł mediocrit̾ consid̾anti fa¬
cile occurtat. Que cum ita sint: pͥmũ
sciend̾ est. qm̃ de diuinatõne demonũ
qõ est: illos ea płmq p̾nuntiare que ip̃i
facturi sunt Accipiunt enĩ sepe potesta¬
tem ⁊ morbos immitte. ⁊ ip̃m aerem
uitiando morbidũ redd̾e. ⁊ pu̾sis atq
amatorib t̾renoꝵ ꝯmodoꝵ malefacta
suadere: de quoꝵ morib certi sunt ꝙ

Expanded text:
possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum quidam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est aerii facultate ac facilitate daemones possint, cum tamen sint prauitate uoluntatis maximeqinmundi atque peruersi! quantum autem ualeat aeris elementum, quo eorum corpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sint, primum sciendum est, quoniam de diuinatione daemonum quaestio est, illos ea plerumque praenuntiare, quae ipsi facturi sunt. accipiunt enim saepe potestatem et morbos inmittere et ipsum aerem uitiando morbidum reddere et peruersis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rendos quod illi de ualitudinibus
illi de tempestatib. illi de arbustoꝵ
tiant. ut haꝵ reꝵ in exꝑto diumnare
uideãtur. Qd̃ u̾o nõ solum quedam
demones futura p̾dicunt. t̾i̾m etiam
quedam mira faciunt ꝓ ip̃a utiq sui
corporis excellentia: cur nõ ꝯtempna¬
tur a prudentib cum płmꝙ miqui
ac ꝑditi hoĩes ita ex̾ceant corpora sua
tanta q diu̾sis artib possint. ut ea
qui hec uescunt nec alñ uiderunt
etiam uarrata uir credant: qͣm młta
fimambuli cet̾iq theatrici artifi¬
ces. qͣm młta opifices. maximeq me¬
chanici miranda fecerunt: Non iõ
meliores sunt bonis ⁊ scã pietate pre¬
ditis hoĩb: Que tõ ꝯmemoraui. ut
qui R.c sine ꝑuicatia. ⁊ sine uana re¬
sistendi animositate consid̾at. simł
oogitet. si de subiacente crassiori ma¬
teria uł sui quisꝙ corporis. uł t̾re
et aque. lapidum atq lignoꝵ. me¬
talloꝵ q uarioꝵ tanta quidam hoĩes

Expanded text:
rendos, quod illi de ualitudinibus, rendos, quod illi de ualitudinibus, illi de tempestatibus, illi de arbustorum tiant, ut harum rerum inexperto diuinare uideantur. Quod uero non solum quaedam daemones futura praedicunt, uerum etiam quaedam mira faciunt, pro ipsa utique sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciunt nec aliquando uiderunt, etiam narrata ut credant? quam multa funiambuli ceterique theatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines
Abbreviated transcription (Latin):
acrior eẽ. Rec iõ tñ demones qui eo p̾diti
sunt: bonis hominib p̃ponendos prit¬
dens quisq consenserit. Hoc ⁊ de corpoꝵ
celeritate dix̾im. Et hac enĩ p̾stantia
nõ solum a uolucrib hoĩes. u̾metiã
a młtis q̃drupedib ita seꝑantur: ut
m eoꝵ compatõne plumbet deputan¬
di sint. Rec tũ iõ sibi hec animantiũ
gen̾a existimant p̾ponenda. quib ca¬
piendis. mansue faciendis. atq in
sue uoluntatis usum ꝯmodũ qr re¬
digendis: nõ ui corporis s rõnis i¬
ꝑitant. Illam u̾o t̾ciam demonũ po¬
tentiam quod diuturna reꝵ exꝑi¬
entia ꝙ̃ admod̃ p̾noscant atq pre¬
nuntient młta didic̾unt. ita ꝯtemp¬
nunt qui hec uigilant̾ curant a
u̾issime lucis u̾itate discerñe: ut
nec malos senes plura exꝑtos. ⁊ ob
hoc qͣi doctores. iõ ꝓbi adolescentes
sibi añcellere existiment.: nec medi¬
cos. nec mei nautas. nec agricolas
quos pͣue uoluntatis ⁊ miquis mo

Expanded text:
acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti acrior. nec ideo tamen daemones, qui eo praediti sunt, bonis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoluntatis usum commodumque redigendis non ui corporis, sed rationis imperant. Illam uero tertiam daemonum potentiam, quod diuturna rerum experientia quemadmodum praenoscant atque praenuntient multa didicerunt, ita contemnunt, qui haec uigilanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes sibi antecellere existiment nec medicos nec nautas nec agricolas,, quos prauae uoluntatis et iniquis mor
Abbreviated transcription (Latin):
sint: pͥmũ consid̾ant nõ iõ sibi p̃ponẽ¬
dos ẽẽ demones ꝙ acriore sensu corpo¬
ris p̾ualent. aeri scil. hoc est sb̾tili¬
oris elementi: qr nec in ip̃is tͥrenis
corporib bestias sibi p̃ponendas putãt
que acrius młta p̾sentiunt. uelut
sagacem canem. qr latentem feram
olfactu acerrimo sic inuenit. ut ad
eam capiendam ducatũ quemdam
homini p̾be at nõ utiq prudentõre
inteslectu animi. s acutiore corporis
sensu uł uulturem qr ꝓiecto cada¬
uere ex ꝓusa longinquitate aduo¬
lat sec aquilam qr sb̾limit̾ uolans
nilisa exertis pedib atq unguib
rape. Nec alia mlta animantiũ gn̾a.
que int̾ herbas saluti sue noxiasi
pascendo circũerrant. nec aliquid
coꝵ quo ledantur attingunt: cum
eas homo iux exꝑiendo cau̾e didioe¬
rit ⁊ młta innoxia ꝙ suit in exꝑta
formidet. Unde conicere facile est.
qnͣto possit i aeriis corporibi sẽsus

Expanded text:
sint, primum considerant non ideo sibi praeponensint, primum considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate aduolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans ter aquis inlisa exertis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto possit in aeriis corporibus sensus
Abbreviated transcription (Latin):
orem mobilitatem. nõ solum cursus
latus auium incompabilit uincant
Quib duab reb qnͣtũ ad aeriũ cor¬
pus attinet p̾diti. hoc est acrimonia
sensus ⁊ celeritate motus: młdo añ
cognita p̃nutiant uł nuntiant.
que hoĩes ꝓ sensus t̾reni tarditate
mirentur. Accessit etiam demonib ꝑ
tam longum tempus quo eoꝵ uita
ꝓtenditur reꝵ longe maior exꝑien¬
aerii corporis natura sortita est. ñ
solum młta futura p̾dicunt demo¬
nes. u̾m etiam młta mira faciunt.
Que qm̃ hoĩes dicere ac face̾ nõ pos¬
sunt eos dignos quib seruiant. et
quib diuinos honores deferant arbitn¬
tur: instigante maximo uitio curiosi¬
tatis pp̃ amorem felicitatis false atq
t̾rene excellentie tp̃ralis. suu aut̾ se
ablus cupiditatib mundant. nec
cis se feriendos rapiendos ꝙ ꝑmittũt.
s inquirunt ⁊ amant aliquid quod eod
modo semꝑ est cuius ꝑticipatõne boati

Expanded text:
orem mobilitatem non solum cursus orem mobilitatem non solum cursus latus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemonibus per tam longum tempus. quo eorum uita protenditur, rerum longe maior experienaerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daemones, verum etiam multa mira faciunt. Quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam quibus serviant et quibus divinos honores deferant, arbitrantur, instigante maxime vitio curiositatis, propter amorem felicitatis falsae atque terrenae et excellentiae temporalis. Qui autem se ab his cupiditatibus mundant, nec eis se fallendos capiendosque permittunt, sed inquirunt et amant aliquid quod eodem modo semper est, cujus participatione beati
Abbreviated transcription (Latin):
que hiis libris ꝓhibentur. utiq ꝓhi
diuinitus ꝓhibentur nisiqr displi¬
cent deo. que utiq phibendo nõ solũ
sibi displicere. iimi etiam curare sei
oscendit: neq omnino ꝯtempneres
unde colligitur ꝙ ds̃ aliquid ⁊ imꝑ¬
dicta cẽnt: concessum est nõ iõ putan¬
dum aliquid iuste ac bene fieri. cum
que ꝯtra religionem qua colitur ds
fuint ⁊ displic̾e deo iusto. ⁊ rõne iidi¬
tii etus ab oĩpotente ꝑmitti. s aliut
iam eẽ tractand̾ unde sint diuinatõ¬
nes uł demonũ: uł quilz illi sint
quos deos pagani uocant. Uidendum
enim est ne forte nõ quid̃ pp̃ca hec bo¬
nisi dei potentie tribuenda ẽẽ uidean¬
tur. Ad hoc me postea responsurũ eẽ
pmissi: qm̃ tunc hora ꝑdeundi ad po¬
pulũ iam nos urgebat. Nec distuli
cum spatium datum est scribendor
ut aerii corporis sensu t̾renoꝵ cor¬
poꝵ sensum facile p̾cedant. Celerita¬
te ctiam pp̃ eiusd̾ aerii corporis supi¬

Expanded text:
quae his libris prohibentur. utique diuquae his libris prohibentur. utique diudiuinitus prohibentur, nisi quia displicent deo, quae utique prohibendo non solum sibi displicere, uerum etiam curare se ostendit neque omnino contemnere? unde colligitur, quod deus aliquid et impdicta essent, concessum est non ideo putandum aliquid juste ac bene fieri, quiaquae contra religionem qua colitur Deus unt, et dis-. plicere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea haec bonisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. ad hoc me postea responsurum esse promisi, quoniam tunc hora prodeundi ad populum iam nos urguebat, nec distuli, cum spatium datum est scribendo, et ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam propter eiusdem aerii corporis superi
Abbreviated transcription (Latin):
sasse uisi displicuissent oĩpotenti.
Ad hoc ego. Cur ergo inqͣm ⁊ nunc ta¬
lia clanculo fuint. que uł ꝑpetuo de¬
litescunt. uł dep̾hensa puniutur.
iusto placet. cũ iusto quod miustũ est
omnino talia nõ fieri. Sacra enim illa in¬
quit nõ fiunt: que ponti ficalib ꝯscͥpta
sunt libris. Ea quippe tunc recte ficbant.
ca tunc deo placere demonstrabantur. eo
ip̃o ꝙ ab omnipotente ac iusto fieri si¬
nebantur. Si quid aut̃ nunc ꝓhibitoꝵ
sacrifitioꝵ fit occulte atq illicite non
est illi pontificali sacrifitioꝵ gen̾i coni¬
pand̾. s in eo deputand̾ ꝙ etiam noctur¬
no fit tpre cum hoc ominia illieita ip̃is
pontificalib libris certum sit ꝓhiberi
atq dampnart. Hic respondi. Cur uł
talia ꝑmittit ds̃ fieri si nich hoꝵ ma¬
lefactoꝵ contempnit que ꝯtͣ religionẽ
fuuit: cum p̾sertim hec cum curare
hinc ettam cogantur concede̾. qui pon¬
tificales libros magni estimant: ꝙ ca

Expanded text:
sasse, nisi displicuissent omnipotenti.. sasse, nisi displicuissent omnipotenti.. ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitiscunt uel deprehensa puniuntur,iusto placet, cum iusto quod iniustum est omnino talia non fieri. sacra enim illa, inquit, non fiunt, quae pontificalibus conscripta sunt libris; ea quippe tunc recte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur; si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorum fit occulte atque inlicite, non est illi pontificali sacrificiorum generi conparandum, sed in eodem deputandum, quod etiam nocturno fit tempore, cum haec omnia inlicita ipsis pontificalibus libris certum sit prohiberi atque damnari. hic respondi: cur ergo uel talia permittit deus fieri, si nihil eorum malefactorum contemnit, quae contra religionem fiunt, cum praesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere, qui pontificales libros magni aestimant, quod ea,
Abbreviated transcription (Latin):
qr iusto deo place̾ hinc ostendebantur
ꝙ ea uł iubet uł ꝑmittit eu̾ti. Contra
hoc dcm est iniusta quid̃ ẽẽ nunc ista:
quib ꝓhibentur fiunt. Ideo aut̃ non
mala. qr si mala eẽnt: nũqͣm deo uti¬
q placuissent. Porro si nũqͣm placu¬
issent: nũqͣm ⁊ facta eẽnt. illo non si¬
nente qui omnia p̃t: ⁊ qui talia uon
contempnet qñ tam magna sunt.
ut ꝗtra ip̃am religionem qua ds̃ co¬
litur fierent: si male fierent. Hic ego.
Si pp̃ea inqͣm mala nõ sunt. qr deo pla¬
cere hinc ꝓbantur: qr s ea fieri sinit
bentur ⁊ eũtuntur: Si aut̃ bonum
nõ est quod eũtuntur que deo placent
religionem fit qua colitur d̾s: si ea
prsus iam nõ fieri ꝙ oĩpotenti nũc
displicent umptũ placuisse cũ fi̾e̾nt
Nos enĩ uescire unde tunc placũint.
nunc aut̃ unde displiceant: dum tñ
certum sit nec tunc fieri potiuisse nͥ
placuissent oĩpotenti: nec nunc ces¬

Expanded text:
quia iusto deo placere hinc ostendebantur,quia iusto deo placere hinc ostendebantur,quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contra hoc dictum est iniusta quidem esse nunc ista, quibus prohibentur, fiunt, ideo autem non mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent; porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret, quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic ego, si propterea, inquam, mala non sunt, quia deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit bentur et euertuntur? si autem hoc bonum non est, quod euertuntur, quae deo placent, hoc contra religionem fit, qua colitur deus, si ea, prorsus iam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent, uerumtamen placuisse, cum fierent; nos enim nescire, unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant, ++ dum tamen certum sit nec tunc fieri potuisse, nisi placuissent omnipotenti. nec nunc ces
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ tustus d̾s. Nam ⁊ alia multa
manifestissime intusta fieri sicut
homicidia. adultĩa. furta. rapinas.
iusta sunt sine dubitatõne displi¬
ceant: idem tũ op̃s ea fieri certa iu¬
ditii sui rõne ꝑmitcit. nõ utiq im¬
puine. s ad eoꝵ dampnatõm a quib
fiunt que displicent iusto. Et cum
mana poc̃a que ꝯtra societatem hõmi
fierent nõ eum curare dum fierẽt.
pp̃ea posse fieri. que utiq fieri non
possent si op̃s nõ fuisset. illa u̾o q̃
ad ip̃m religionis cultũ ꝑtineant¬
nuillo modo ab eo credend ẽe ꝯtempus as
ꝑ hoc fieri nõ potuisse nisi ei placuissẽt.
et ideo mala ca putart nõ oportẽ: ad hoc
quoq respondi. Nunc ergo ei displicent
cum templa ⁊ siłachra eu̾tuntur. ⁊ illa
gentium sacrifitia si fc̃a fu̾it puni¬
untur. Sicut entm dr̃ nõ ea fieri potu¬
isse uisi deo placuissent: ⁊ iõ bona pu¬
tanda qm̃ iusto placent: ita dici põt

Expanded text:
mus et iustissimus deus; nam et alia multa mus et iustissimus deus; nam et alia multa manifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria, furta, rapinas eiusta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto. Et cum mana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset; illa uero, quae ad ipnullo modo ab eo credendum esse contemni; ac per hoc fieri non potuisse, nisi ei placuissent, et ideo ea mala putari non oportere: ad hoc quoque respondi: Nunc ergo ei displicent, cum templa et simulacra evertuntur, et illa Gentium sacrificia, si facta fuerint, puniuntur. Sicut enim dicitur non ea fieri potuisse, nisi Deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam justo placent; ita dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
octauaꝵ cum mane apd̃
me adeẽnt mł̃ti fr̃es lai¬
ci xp̃ĩani. ⁊ in loco solito
consedissemus: ortus ẽ
sermo de religione xp̃iana adu̾sus
p̃sumptõm. ⁊ tamqm mntram ⁊ mag¬
nam sciãm paganoꝵ. quem recorda¬
tum atq completum lict̾is maudan¬
dum putaui. nõ exp̾ssis ꝑsonis ꝯtͣ¬
gis ꝯtͣdicendo querẽ uidentur quid
paganis respond̃i oport̾et. Cumergo
de diuinatõne demonũ q̃reretur ⁊ af¬
firmaretur p̾dixisse nescio quem eu̾¬
sionem templi serapis que in alexã¬
dria facta est: respondi nõ ẽẽ miran¬
dum si istam eũ sionem templi siła¬
chris suis immin̾e demoues ⁊ scire
et p̾dice̾ potũunt sicut alia multa.
qͣntum eis nosse ⁊ p̾nuntiare ꝑmit¬
titur. Et cum mͥ referretur. nõ ergo
sunt male dut natõnes hr. nec deo
displicent. alioqͥn op̃s ⁊ iustus ista
fieri nõ ꝑmitt̾et. si mala ⁊ inuista
ẽent. respondi nõ iõ hec ud̾i iusta de¬
bere ꝙ ea fieri ꝑmittit oĩpotentissi¬

Expanded text:
octauarum, cum mane apud me fuissent multi fratres laici christiani et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de religione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contrgis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret. cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et praedicere potuerunt sicut alia multa, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur. Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentissi
Abbreviated transcription (Latin):
spectu eius untu̾se patrie gentium:
qm̃ dñi est regnum ⁊ ip̃e dñabitur
eod̾ ipõ psalmo unde hoc ꝯmemoraui
retur dicens. Fod̾tnt mantis meas et
pedes meos. dinum̾au̾unt omnia ossa
mea. ip̃i u̾o consid̾aũunt ⁊ inspex̾unt

Expanded text:
spectu eius uniuersae patriae gentium, spectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum, et ipse dominabitur eodem ipso psalmo, unde hoc commemoraui, etur dicens: foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
qr templa ⁊ simulachra ⁊ sacra eu̾tenda
ꝑ suos uates hoc est ꝓpħas aꝑta denim¬
tiacõne p̾dixit. apta potestate p̾cepit
apta u̾itate compleuit. Unde quis us
adeo desipiat. qui nõ eum potius colen¬
dum eligat. quem coli nõ ꝓhibent qͦs¬
et colebant: Quem ꝓculdubio cum co¬
lere cepit: illos utiq nõ est culturus
quos ꝓhibet coli quem colit. Qd̾̃ aut̃
ip̃m ẽẽnt culture gentes ext̾minatis
dis falsis quos antea colebant: a ꝓphe¬
tis eius ẽẽ p̾dictum paulo añ ꝯmemo¬
raui. ⁊ nunc repeto. Preualebit inqͥt
dũs adu̾sus eos ⁊ ext̾minabit omẽs
deos gentium t̾re. ⁊ adorabunt eum
unusquisq de loco suo omnes insule
gentium. seq sole insule. s ita om̃s
gentes ut etiam oinnes insule gen¬
tium. qñ quid̃ alibi nõ insulas noĩat.
s uniu̾sum orbem t̾raꝵ. dicens. Com¬
memorabuntur ⁊ ꝯũtentur ad dm̃n
uniũsi fines t̾re. ⁊ adorabunt in con¬

Expanded text:
umque templa et simulacra euertenda umque templa et simulacra euertenda per suos uates, hoc est prophetas, aperta denuntiatione praedixit, aperta potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque adeo desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autem ipsum essent culturae gentes exterminatis diis falsis, quos antea colebant, a prophetis eius esse praedictum paulo ante commemoraui et nunc repeto. praeualebit, inquit, dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, ogentium. Neque solae insulae, sed ita omnes gentes, ut etiam omnes insulae gentium; quandoquidem alibi non insulas nominat, sed universum orbem terrarum, dicens: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in con
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝯtra omines intmicos ualet. in
iudeoꝵ synagogis antiquissima et
notissima recitantur: tñ nec ista ip̃a
que ab eio uix mrs ⁊clanciule pltrin¬
tur mou̾e nos debent. si cuiqͣm demonum
geloꝵ. quod cur nõ fieret. cum ⁊ ista nõ
sit opinatio s attestatio uitatis: Illud
enim quod solum ab eis flagitand̾ est.
nec uniqͣm autea ptulerunt: nec ũꝙͣ
postea. nisi forte confictum ꝓferre co¬
nabuntur aliquid deos suos ꝑuatos su¬
os ꝯtra dñ isrł ausos fuisse p̾dicere
aut dicere. de quo deo doctissimi eoꝵ auc¬
tores qr onnia illa leg̾e ac nosse potue¬
runt. magis q̃sierunt quis ds̃ ẽẽt qͣm
dm̃ nogare potu̾unt. Porro aut̃ d̾s iste
quem ulss eoꝵ negare ausus est uerũ
dm̃ qui ⁊ si negaret nõ solum sb̾iac̾et
debitis penis um etiam certis ꝯuincẽ¬
tur effectib. iste ergo d̃s quem nemo
ut dixi illoꝵ negare ausus est uerum¬
dm̃i falsos eẽ deos ⁊ oĩo deferendos. coꝵ¬

Expanded text:
um contra omnes inimicos ualet — in um contra omnes inimicos ualet — in iudaeorum synagogis antiquissima et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam daemonum gelorum, quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitandum est, nec umquam antea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia illa legere ac nosse potuerunt, magis quaesierunt, quis deus esset quam deum negare potuerunt. porro autem deus iste, quem nullus eorum negare ausDeum, qui et si negaret, non solum subjaceret debitis poenis, verum etiam certis convinceretur effectibus; iste ergo Deus, quem nemo, ut dixi, illorum ausus est nedeum, illos falsos esse deos et omnino deserendos eor
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est potestates acrie dubitabant:
runt: ⁊ hinc melsigend̾ est qͣles sint.
aut cum ea uentura certissime scirẽt
iõ ꝑ sua templa tacuerunt. ne iami
u̾o postea qm tp̃s aduenit quo ꝯple¬
rentur uaticinia ꝓpħaꝵ dei unius.i
qui istos falsos deos dicit. ⁊ ne colan¬
tur uehem̃tissime p̾cipit: cur nõ hoc
etiam ip̃i comptũ p̾dic̾e sinerentur.
ut in de clarius appareret cos ħ aña
uł minime credidisse. uł suis culto¬
rib enuntiare timuisse: in fine aũ
gerent etiam ibi uoluisse suam ostẽ¬
tare diuinatõm. ubi iam ꝓduntur
diu simulasse diuinitatem: Quod
aut̃ dicunt reliqui eoꝵ cultores etiã
suoꝵ quibdam libris hec p̾cognita
contineri. qͣmqm ex reb impletis
conficta putanda sint. que in corum
tempas tam longo antea tp̃re ppłis
eoꝵ si uera eẽnt innotesc̾e debu̾unt.
sicut nr̃a nõ solum in eccłiis nr̃is.
u̾m etiam quod ad gͣuius testimoni¬

Expanded text:
hoc est potestates aeriae, dubitabant ehoc est potestates aeriae, dubitabant erunt — et hinc intellegendum est quales sint — aut, cum ea uentura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne iam tuero, posteaquam tempus aduenit, quo conplerentur uaticinia prophetarum dei unius, qui istos falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur non hoc etiam ipsi completum praedicere sinerentur, unde clarius adpareret eos haec antea uel minime credidisse uel suis cultoribus enuntiare timuisse, in fine autegerent, etiam ibi uoluisse suam ostendere diuinationem, ubi iam produntur diu simulasse diuinitatem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri, quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint, quae in eorum templis tam longo antea tempore populis eorum, si uera essent, innotescere debuerunt, sicut nostra non solum in ecclesiis nostris, uerum etiam — quod ad grauius testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
futura tacuissent. que ꝑ ꝓpłus p̾dcã¬
ignorare nõ possent: postea qͣm appro¬
pinqͣre ceꝑunt. uolu̾unt ea qͣi p̾diõe
ne ignari uictiq putarentur. Cũ
igitur tam longe añ p̾dcm̃ ẽẽt atq
ꝯscriptũ. ut alia int̾im taceam illud
quod sophonias ꝓpha dicit pͥualebit
dñs adulus eos. ⁊ ext̾̃minabit omnes
deos gentium t̾re. ⁊ adorabunt eũ om̃s¬
umsquisq de Loco suo omnes insules
gentrum aut nõ credebant ista sibi
uentura qui templis gentium cole¬
bantur. ⁊ hec iõ ꝑ suos uates ac forna¬
ticos freq̃ntare nolu̾unt. sicut eꝵ poe¬
ta unonem inducit nõ õtmodo credẽ¬
tem que de turni morte iupit̾ dix̾at
nino aut̃ ab istis potestas aerta p̾di¬
catur que apud uirgilium sic loqui¬
tur. nunc manet insontem grauis
etitus. aut ego ueri uana feror ꝙ
ut potius formidinem falsam daret
qui in melius tua si potes orsa reflec¬
tas. aut ergo ista sibi que ꝑ ꝓphas

Expanded text:
futura tacuissent, quae per pfutura tacuissent, quae per pignorare non possent, posteaquam adpropinquare coeperunt, uoluerunt ea quasi praedicere, ne ignari uictique putarentur. cum igitur tam longe ante praedictum esset atque conscriptum, ut alia interim taceam, illud, quod Sophonias propheta dicit: praeualebit inus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium, aut non credebant ista sibi euentura, qui in templis gentium colebantur, et haec ideo per suos uates ac fanaticos frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o potius formidine falsa ludar et in Melius tua, qui potes, orsa reflectas! — aut ergo ista sibi, quae per pr
Abbreviated transcription (Latin):
q suoꝵ ꝯiectorib culpa tribuatur. qnͣ
uł decepti fũint uł mentiti. Quid gͦ
mirũ si mimunente temploꝵ ⁊ simsa¬
chroꝵ eu̾sione quam pphe dei summi
tanto añ p̾dix̾ant. serapis demon ali¬
cui cultoꝵ suoꝵ hoc de ꝓcimo ꝓdidit.
ut suam qͣi diuinitatem recedens uł
fugiens ꝯmendaret: fugantur enĩ
isti uł etiam iussis suꝑiorib colliga¬
ti abstrahuntur ⁊ alienantur a locis
sins: ut de reb quibr dñabantur. qͥb¬
q colebantur fiat uoluntas dei:qui
hoc tanto aũ ꝑ omnes gentes futurũ
ẽẽ p̾dixit. ⁊ ut ꝑ suos fideles fieret im¬
pauit. Cur aut̾ hoc nõ sietur demõ
p̾dicare. cum sibi iam p̾nosc̾et inimi¬
nere: cum hec p̾dictio ⁊ ꝓpħis actesta¬
retur a quib sunt ista conscripta.
et prudentib daret inclłigi qͣm nigi¬
lant ẽẽt demonũ cauenda fallacia
cultusq fugiendus: Qui cũ añ per
tam longum tp̃s in templio suis hec

Expanded text:
umque suorum coniectoribus culpa tribuatur, quando umque suorum coniectoribus culpa tribuatur, quando uel decepti fuerint uel mentiti. Quid ergo mirum, si iam inminente templorum et simulacrorum euersione, quam prophetae dei summi tanto ante praedixerant, Serapis daemon alicui cultorum suorum hoc de proximo prodidit, ut suam quasi diuinitatem recedens uel fugiens commendaret? Fugantur enim isti uel etiam iussis superioribus conligati abstrahuntur et alienantur a locis suis, ut de rebus, quibus dominabantur quibusque colebantur, fiat uoluntas dei, qui hoc tanto ante per omnes gentes futurum esse praedixit et, ut per suos fideles fieret, imperauit. cur autem hoc non sineretur daemon praedicere. cum sibi iam praenosceret inminere, cum haec praedictio et prophetis adtestaretur, a quibus sunt ista conscripta, et prudentibus daretur intellegi, quam uigilanter esset daemonum cauenda fallacia cultusque fugiendus? qui cum ante per tam longum tempus in templis suis haec
Abbreviated transcription (Latin):
inpuiso ac repente mutantur. tam¬
qͣm si aliquid egro extͥnsecus accidat
quo moriatur: quem medicus u̾is
salutis p̾cedentib signis uicturũ
DE
e pmiserat Qit li aetis qlitate pus¬
sa diu flaturum illũ uentũ nautarũ
pulis nauigans ut quiesceret imꝑa¬
uit.⁊ facta est tnquillitas magna.i
Uel si agricola illo anno fructi fica¬
turam uitem polliceatur. naturam
utiq t̾re ⁊ numeros seminũ callens:
quo tñ anno eam uł ꝓuisa celi intem¬
ꝑies arefaciat. uł aliqua uissio potẽ¬
tioris eradicet. Ita młta etiam ad pre¬
sentiam etiam p̾dictõm q demonũ
ꝑtinentia que in morib ⁊ usitatõri¬
b causis futirra p̾uidentur: eadem
maiorib ⁊ occultiorib causis impedi¬
ta mutantur. Eallunt aut̃ etiam stu¬
dio fallendi ⁊ inuida uoluntate qua
hõmi errore letantur. s ne apud cul¬
tores suos pondus auctoritatis amit¬
tant: id agunt ut int̾p̃tib sius signoꝵ¬

Expanded text:
inprouiso ac repente mutantur. taminprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum se promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum pulis nauigans, ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificaturam uitem aliquam polliceatur, naturam utique terrae et numerum seminum callens, quo tamen anno eam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fallunt autem etiam studio fallendi et inuida uoluntate, qua hominum errore laetantur. sed ne apud cultores suos pondus auctoritatis amittant, id agunt, ut interpretibus suis signor
Abbreviated transcription (Latin):
tescat. Hoc nõ solum boni. u̾m etiam
mali nõ tacoant. cum in ip̃is hoĩb
iustis ꝑu̾sisq cantari. nec obeẽ ali¬
quid. mimo etiam ꝓdesse ad maiorẽ
notitiam famam q iuitatis cum de¬
illa etiam hu quicquid nou̾unt dñt.
qui ⁊ ꝑu̾sis morib ꝯtradicunt. In ce
luntur quid̃ qr cum suas dispõnes
iubetur quod eoꝵ consilia cuncta ꝑ¬
turbet: uelut si aliquid disponant
quilz hoĩes quib q potestatib sb̾diti:
ꝙ nõ ꝓhibituros suos ppositos arbi
trentur. idq facturos se eẽ ꝓmittãt.
At illi penes quos maior potestas est
ex alio suꝑiore consilio hoc totũ dispo¬
situm atq pparatũ repente ꝓhibcãt.
Falluntur etiam cũ causas natura¬
les sicut medici. aut naute. aut agri¬
cole: s longe acutius. longe q p̾stã¬
tius ꝓ aerii corporis sensu sollertõre
et excitatiore p̾noscunt. Quia ⁊ hec ab
angłis deo summo pte seruientib.
et alia dispõne ignota demonib. ex

Expanded text:
tescat, hoc non solum boni, uerum etiam tescat, hoc non solum boni, uerum etiam mali non taceant. cum in ipsis hominibiustis peruersisque cantari, non obesse aliquid, immo etiam prodesse ad maiorem notitiam famamquilla etiam hi quidquid noverunt dicunt, qui ei perversis moribus contradicunt. In caeluntur quidem quia cum suas dispositiojubetur, quod eorum consilia cuncta perturbat: velut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos ptrentur idque facturos se esse promittant, at illi, penes quos maior potestas est, ex alio superiore consilio hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. falluntur etiam in causis naturalibus — sicut medici et nautae et agricolae, sed longe acutius longeque praestantius pro aerii corporis sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
humani uł ꝑturbata uł modificata
temꝑie. seu bonas seu malas futuras
p̾uidet ualitudines: sic demon in ae¬
ris affectione atq ordinatõne sibi
nota. nob̃ ignota futuras p̾uideti¬
solum uoce ꝓlatas. u̾m etiam cogita¬
tione conceptas consignat: que dum
ex animo expͥmuntur in corpore: tota
facilitate ꝑdiscunt. atq hinc etiam¬
młda futura p̾nuntiant. aliis ui¬
delicet mira qui ista disposita nõ no¬
uerunt. Sicut ent apparet ꝯcitatior¬
animi motus in uiltui ut abboibq̃
tͥnsecus agitur ita nõ debet ẽẽ incredi¬
bile si etiam leniores cogitatõnes dant
aliqua signa ꝑ corpus que obtuso sen¬
su hõim cognosci nõ possut. acuto aũ
demonũ possunt. Hac atq hi faculta
diunt. nõ fallunt neq falluntur. Ue¬
racissima enĩ sunt angłica ⁊ ꝓpħica
oracula. Sic aut̃ indignant accipitur
ꝙ aliqua etiam talia demones ⁊ audi¬
ant ⁊ p̾dicant qiͣ aliquid indignum
sit. ut quod iõ dicitur ut hoĩb igno¬

Expanded text:
humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota futuras praeuidetsolum voce prolatas, verum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscunt: atqmulta futura praenuntiant, aliis uidelicet mira, qui ista disposita non nouerunt. sicut enim adparet concitatioranimi motus in uultu, ut ab hominibtrinsecus agitur, ita non debet esse incredibile, si etiam leniores cogitationes dant aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem daemonum possunt. Hac atque huius modidiunt, non fallunt neque falluntur; ueracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant, quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur, ut hominibus inno
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ quod pͥus adhibui. tbi di¬
ctum est. p̾ualebit dñs adu̾sus cos. ⁊
ext̾minabit omnos deos gentiũ t̾re.
in eo quod positum est p̾ualebit. satis
ostenditur etiam hoc p̾nuntiatũ. qd̃
pagani pͥus obpugnaturi ẽẽnt eccłam.
turi: ut si fieri posset de t̾ra oĩo dele¬
retur. Et qr eos patĩa martyrũ ⁊ mag¬
nitudine miraculoꝵ. ⁊ conseqñte fide
ppłoꝵ erat suꝑaturus. tõ sic dcm̃ est.
pualebit dñs adu̾sus cos cui obpug¬
nando illi resiste̾nt Unde ⁊ in ꝑsalmo
ita ꝓpħ̾atum est. Ut quid fremuerũt
gentos ⁊ ppłi meditati sunt mania:
Astiterunt regos t̾re. ⁊ pͥncipes ꝯuene¬
runt in unũ adu̾sus dm̃n ⁊ adu̾ sus

Expanded text:
us adhibui, ubi dictum est: praeualebit dominus aduersus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae, in eo, quod positum est \'praeualebit\', satis ostenditur etiam hoc praenuntiatum, quod pagani prius oppugnaturi essent ecclesiam turi, ut, si fieri posset, de terra omnino deleretur. et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum et consequente fide populorum erat superaturus, ideo sic alebit adversus eos, nisi oppugnando illi resisterent. Unde et in Psalmo ita prophetatum est: Utquid fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbior qr pͥor appetunt alienũ. Una
ergo malum inferre uoluit: altera
malũ ꝓ malo retribuit. Et nõ lege
talionis tamqͣm ocłm ꝓ ocło. quod
imprudent̾ ⁊ impudenter rep̾hendẽ
soletis: s młto grauius. Eligite gͦ
qͣui peiorem dicatis lue poe nõce
ioiit ait quo amplato ur ⁊ nolatt¬
cleiset sibi certe utei obrat ser illu
tio it bribem idusiratem pnitus
eũter etum sue parti graure nucuit
seerre eib illa norasima ⁊ quirzdam

Expanded text:
probior, quia prior adpetiuit alienum. una probior, quia prior adpetiuit alienum. una ergo malum inferre uoluit, altera malum pro malo retribuit, et non lege talionis tamquam oculum pro oculo, quod inprudenter et inpudenter reprehendere soletis, sed multo grauius. eligite ergo. quam peiorem dicatis, quae prior nocere uoluit, an quae amplnplesset, sibi certe nihil obfuisset; illa uero ut hostilem aduersitatem penitus euerteret, etiam suae parti grauiter nocuit. sicut est illa notissima et quarundam