comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ subnixam. Dicebam sufficẽ scrip¬
ta eiuõ ad attusandũ eũ. nec mea
de dogmatib udicare Ienichilo
minꝰ inund ed amplus leuauit uo¬
cem. uocauit multos. congregauit
complices. que de me ãd discipłos
suos scripserit dic̾e̾ nõ curo. dissemi¬
nauit ubiq se mͥ die statuto aput
senonas responsurũ. Exiit sermo
ad om̃s ⁊ nõ potuit me latere. Dis¬
simulaui pͥmũ. nec eñ satis rumo¬
re populari mouebar. Cedens tñ
licet uix ita ut flerem consilio ami¬
coꝵ. qui uidentes quomodo se qͣsi
ad spectatłni om̃o pararẽt timebãt
ne de nr̃a absentia ⁊ scandalũ ppło
⁊ cornua crescent adu̾sario. ⁊ quia
error magis confirmaret᷑ cũ non
ẽẽt qui responderet aut contradi¬
ceret octurri ad locũ ⁊ diem. imꝑatꝰ
quidem ⁊ inimunitas nusi qd̾ mẽ¬
tari qͣlit̾ respondeatis dabitur enĩ

Expanded text:
esse subnixam. Dicebam sufficere scripesse subnixam. Dicebam sufficere scripta ejus ad accusandum eum; nec mea de dogmatibus judicare. Ille nihilo minus, imo eo amplius levavit vocem, vocavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen licet vix, ita ut flerem consilio amicorum, qui videntes quomodo se quasi ad spectaculum omnes pararent, timebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum non esset qui responderet aut contradiceret, occurri ad locum et diem, imparatus quidem et immunitus, nisi quod illtari, qualiter res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauerũt sagitas sitas in pharetra.
ut sagitent in obsturo rectos corde.
Inuictu aut̃ ⁊ habitu habentes for¬
mam pietatis. s uirtutẽ eus abne¬
gantes eõ decipiũt plures quo trãs¬
sigurant se. iñangłos lucis. cũ sit̃
sathane. Stans ergo golias una cũ
armig̾o suo int̾ utrasq aties cla¬
mat adu̾sus phalangas istł. exꝓ¬
bratq agminib scõꝵ. eo nimiũ
audatius quo sentit dauid nõ ad¬
ẽẽ. Deniꝙ in sugillatõem doctoꝵ
eccłie magnis effert laudib phi¬
losophos. adinuentões illoꝵ ⁊ su¬
as nouitates catholicoꝵ patrum
doctrine ⁊ sidei p̃fert. Et cũ om̃s
fugiant a fatie eius me omnium
minimũ expetit ad singłare certa
deberet si posset statuere praua
dogmata sua contra que ego au¬
sus mutire fuissem. Abnui. tum
qr puer sum. ⁊ ille uir bellator ab
ãdolescentta: tum qr iũdicarẽ in¬
dignũ rationẽ fidei humanis cõ¬
mitti ratiuncłis agitandam. quã
tam certa ac stabili ueritate cõstet

Expanded text:
averunt 183 sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. In victu autem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint Satanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adversus phalangas Israel, exprobratque agminibus sanctorum, eo nimirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certaorum suorum deberet, si posset, statuere prava dogmata sua, contra quae ego ausus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate constat
Abbreviated transcription (Latin):
te uixta consid̾atoẽm ꝑsonarũ
uł parum aliqͥd claudicare reci¬
ꝑimus. dum quod uni plus dat᷑
alti minuitur. minꝰ ꝓfecto est
totũ ab eo quo nil maius ualeat
cogitari. Mauis enim sine du¬
bio est quod totum maximũ
est qͣm quod ex parte. Ille uo̾ dig¬
ne ꝓ sua posubilitatẽ diuiuam
estimat maguificentiã qͥ nil in
ea cogitat dispar. ubi est totum
tegrum. nil deniq iiꝑfectũ. uł
egens. ubi totum est totũ. Totũ
nempe est pat̾. quod pat̾ ⁊ filius

Expanded text:
te juxta considerationem personarum te juxta considerationem personarum vel parum aliquid claudicare recipimus, dum quod uni plus datur, alteri minuitur; minus profecto est totum ab eo, quo nihil majus valeat cogitari. Majus enim sine dubio est quod totum maximum est, quam quod ex parte. Ille vero digne pro sua possibilitate divinam aestimat magnificentiam, qui nil in ea cogitat dispar, ubi est totum tegrum; nil denique imperfectum vel egens, ubi totum est totum. Totum nempe est Pater, quod Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
quidem spũ scõ filioq noua a se
differentiarũ numerositate dis¬
tantib unitas dissipat᷑ p̃sertim
cũ substantialem pateat ẽẽ dif¬
fe̾ntiam quã iste conat᷑ indutere.
Porro aut̃ spũ scõ a patris filiĩq
substantia recẽdente. nõ trinitas
remanet s dualitas. Neq enĩ
plici impietate munerũ ⁊ trini¬
tati minuat. ⁊ tribuat imitati
quod utrũq fides ab nuit xp̃i¬
ana. Et ne de re tanta solis ui¬
dear humanis inniti ratõib le¬
gat epłam ieronimi ad auitũ. ⁊
certe uidebit int̾ cet̾as quas re¬
darguit origenis blasphemi
in libro de unita trinitateita lo¬
quit᷑. Solum deum ubi memoratꝰ
sum nõ solam ꝑsonam patris indi
sola substantia patris eẽ nõ ab¬
nõ coheret ⁊ imitas pendet nec
istud sane absq iniuria maiesta¬
tis. Quicqͥd namq ilłlud est q̃d̾
d̾s sit id sine dubio est. quo non
possit maius aliꝗd cogitari.Si
gͦ in hac unica ⁊ sũnia maiesta¬

Expanded text:
quidem Spiritu sancto Filioque nova a se quidem Spiritu sancto Filioque nova a se differentiarum numerositate distantibus, unitas dissipatur: praesertim cum substantialem esse pateat differentiam, quam iste conatur inducere. Porro autem Spiritu sancto a Patris Filiique substantia recedente, non Trinitas remanet, sed dualitas. Neque enimplici impietate numerum et Trinitati minuat, et tribuat Unitati: quod utrumque fides abnuit christiana. Et ne de re tanta solis videar humanis inniti rationibus, legat epistolam Hieronymi ad Avitum: et certe videbit inter caeteras quas redarguit Origenis blasphemiaasius in libro de unita Trinitate ita loquitur: « Solum Deum ubi memoratus sum, non solam personam Patris indicsola substantia Patris esse non abnon cohaeret, et Unitas pendet; nec istud sane absque injuria majestatis. Quidquid namque illud est quod Deus sit, id sine dubio est, quo non possit majus aliquid cogitari. Si ergo in hac unica et summa majesta
Abbreviated transcription (Latin):
nes uł filii carnis fũt uł nõ sũt
de substantia carnis. aut u̾mes
de ligno putrito exeuntes aliũ¬
de qͣm de ligni substantia suit qͥ
tam̃ filii ligni nõ sũt: S ⁊ tinee
de substantia pannoꝵ substanti¬
am hãbent: gen̾atoẽm nõ babẽt.
Et multa inhũc. Miror aut̃ ho
fateatꝰ patri ⁊ filio consubstanti¬
alem neget tam̃ ex pr̃is filiiq
ꝓdire substantia. nisi forte illos
ex ip̃ius ꝓcẽd̾e uelit. quod qͥdẽ
mauditũ est ⁊ nepbãdum. Si aũ
nec is de illoeꝵ. nec illi de huiꝰ sub¬
stantia sũt. ubi queso cõsubstan¬
tialitas: Aut ergo fateat᷑ cum
loꝵ eẽ a quib nõ negan ꝓcedere.
aut certe cõsubst antialitatẽ de¬
neget ⁊ p̾dicet aꝑte creatõẽm. De¬
inde si filius de substantia patris
cesse est a se inuitem. nõ solũ qr
est quod sꝑ̃ẽ scs nõ est. Quam qͥdẽ
postĩorem differentiã catholica ecłia¬
huc usq nesciuit. Si eam admit̾¬
timꝰ. ubi trinitas. ubi unitas. Sic¬

Expanded text:
el filii carnis sunt, vel non sunt de substantia carnis? aut vermes de ligno putrido prodeuntes, aliunde quam de ligni substantia sunt, qui tamen filii ligni non sunt? Sed et tineae de substantia pannorum substantiam habent, generationem non habent: et multa in hunc modum. 3. fateatur Patri et Filio consubstantialem, neget tamen ex Patris Filiique prodire substantia. Nisi forte illos ex ipsius procedere velit: quod quidem inauditum est, et nefandum. Si autem nec is de illorum, nec illi de hujus substantia sunt; ubi, quaeso, consubstantialitas? Aut ergo fateatur cumlorum esse, a quibus non negat procedere; aut certe cum Ario consubstantialitatem deneget, et praedicet aperte creationem. Deinde si Filius de substantia Patris cesse est a se invicem, non solum quiest, quod Spiritus sanctus non est. Quam quidem posteriorem differentiam Catholica huc usque nescivit. Si eam admittimus, ubi Trinitas, ubi Unitas? Si
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qd est ereuna sigillũ exi¬
git netessario ut es sit. ⁊ ex eo
q̃d est homo ut animal sit. s ñ
eedu̾so. tta diuina sapientia
q̃ est potentra discernendi exi¬
git ut sit diuina potentia. s

Expanded text:
ex eo quod est aereum sigillum exigit necessario ut aes sit, et ex eo quod est homo ut animal sit sed non econuerso, ita diuina sapientia, quae est potentia discernendi, exigit quod sit diuina potentia sed
Abbreviated transcription (Latin):
contraria u̾tati. Hec ꝓ me ue le¬
uitate aut eerte tem̾itate usus m
tanto negotõ putarer. Uerũ tu o
successor petri uidicabis an dẽbeat
habere refugiũ sedem petri. qͥ petri
fidem impugnat. Tu inqͣm amice
sponsi ꝓuidebis quomͦ liberes sp̃õ¬
sam a labiis iniqͥs.⁊ a lingua dolo¬
sa. S ut paulo audatius loquar
cum dño nieo attende etiã tͥ ipsi ÷
amautissiine pater. ⁊ gr̃e dei q̃ in
de est. Nonne ci eẽs paruus ĩ ocu¬
lis tuis i p̃e te constitiut suꝑ geu¬
tes ⁊ reg̾natẽ Ĩs quid. nisi ut euel¬
las ⁊ destruas.⁊ edifices ⁊ planteᷤᷤ.
Qui gͦ tulit te dẽ domo patriz
tui. ⁊ unxit te unctõe sue miscd̾ie

Expanded text:
 me, ne levitate, aut certe temeritate usus in tanto negotio putarer. 5. Verum tu, o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. Tu, inquam, amice sponsi, providebis, quomodo liberes sponsam a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Sed ut paulo audacius loquar cum domino meo, attende etiam tibi ipsi, amantissime Pater, et gratiae Dei quae in te est. Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, ipse te constituit super gentes et regna? Ad quid, nisi ut evellas, et destruas, et aedifices et plantes? Qui ergo tulit te de domo patris tui, et unxit te unctione mise
Abbreviated transcription (Latin):
li alt̾i. An qd̾ filius dei nõ ut homi¬
nem lib̾aret hominẽ induit. Hxc
plane nemini te excepto uidet᷑. tu
uideris ubi uiders. Non enĩ a sa¬
piente hoc: nõ a ppła. nõ ab apło.
nõ demq ab ip̃o dño actepisti.Ma¬
gister gentiũ accepit a dño quod
⁊ tradidit nobis. Magister om̃i¬
um suam doctimã fatet᷑ nõ ẽẽ su¬
am. nõ enĩ ait a me ip̃o loquor
tu u̾o̾ de tuo nobis tradis.⁊ quod
a nemine accepisti. Quid loquit᷑
mendatiũ de suo loquit᷑. Tibi ꝓ¬
inde sunit que tua sũt. sego ꝓpħas¬
⁊ apłos audio. cbedio euͣngłio. s
nõ euͣngłio scd̾m petrũ. Tu nouũ
nobis condis eiͣngłium. Qͥntum
eccłia euangłi sẜ̾no recipit. Quid
si angls de celo aliud nobis eiͣi¬
głizau̾it: anathema sit. S qui
uenerũt post apłos doctores non
recipis. homo qͥ suꝑ om̃s docenteᷤᷤ
te intellexisti. Deniq nõ erubes¬
tis dice̾ quod adu̾sum te omneᷤᷤ

Expanded text:
li alteri. An quod Filius Dei non ut homili alteri. An quod Filius Dei non ut hominemtu videris ubi videris. Non enim hoc a sapiente, non a propheta, non ab apostolo, non denique ab ipso Domino accepisti. Magister Gentium accepit a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur . Tibi proinde sint, quae tua sunt. Ego ptolos audio, obedio Evangelio, sed non Evangelio secundum Petrum. Tu novum nobis condis Evangelium? Quintum Ecclesia evangelistam non recipit. Quid si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes
Abbreviated transcription (Latin):
doctores bac uecessitate incarnatus
est filius dei. ut homo qͥ alit̾ lib̾a¬
ri nõ pot̾at ꝑ mortem in nocentis
uite lib̾aret᷑ a iugo diaboli. S ut no¬
bis iuidet᷑ ait. nec diabolus umꝙͣ
ius aliquod in hoĩem hãbuit nisi
forte ꝑmintente. ut carcerariꝰ. uͨ
filius dei ut hoĩem liberaret carnẽ
assũpsit. Quid in hũs uerbis into¬
lerabilius uiditem blasphemiã an
arrogantiam: Quid dampnabiliꝰ
tem̾itatẽ an impietatẽ: An nõ ui¬
stius os loquens talia fustib tun¬
deretur qͣm cõnib refelleret᷑. Nõ¬
lie omniũ m̾ito in se ꝓuocat ma¬
nus cuiꝰ manus contͣ om̃s: Om̃s
in quit sic: s nõ ego sic. Quid gͦ
tũc: Quid melius affers. quio i¬
subtilius inuenio: Quid secretuiᷤ
tͥ reuelatũ iactas. qd̾ tot p̃terie¬
rit. scõs. effug̾it sapientes: Aquaᷤ
furtiuas ⁊ panes abscõnditos pu¬
to apponet nobis iste. Dic tam̃ dic
qͥcquid illud est qũdd tͥ uidet᷑ ⁊ nul¬

Expanded text:
doctores, hac necessitate incarnatus doctores, hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, » ait, « nec diabolus unquam jus aliquod in homine habuit, nisi forte Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12. Dic tamen, dic quidquid illud est, quod tibi videtur, et nul
Abbreviated transcription (Latin):
reo. ueniõ ad grauiora. nõ qd̾ ad i¬
sp̃a cũcta respondeam magnis enĩ
uoluminib eẽt. illa loquor q̃ tacere
sicut in libro quodam sententiarũ
ip̃ius.⁊ item. in quadam eius expõi¬
tõe epłe ad romanos legi temerariꝰ
scrutator maiestatis aggrediens in
ip̃o sue statim disputatõis exordio.
eccliasticoꝵ doctoꝵ unã omniu. de
hac rẽ dicit ẽẽ sententiã.⁊ ipsam
ponit ⁊ sꝑnit. ⁊ głatur se habe̾ me¬
liorem. nõ ueritus cont᷑ͣ p̃ceptũ sapi¬
entis transgredi t̾minos antiquos.
quos posuerũt patres nr̃i. Sciendũ
est ait q̃d̾ om̃s doctores nr̃i post a¬
a̾płos in hec cõuenũt. qd̾ diabolus
dominiũ ⁊ potestatẽ hãbẽbat super
hoĩem ⁊ iure eũ possidebat. id̾o scili¬
cet q̃d homo ex libertate arbitrii o
quam habebat spõtẽ diabolo cõsen¬
sit. Aiunt namq qd̾ siqius aliquẽ
uicerit uictus iure uictoris seruus
constituit᷑. ¶deo inquit sicut ditũt

Expanded text:
reo: venio ad graviora. Non quod vel ad ireo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae tacere sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt patres nostri . « Sciendum est, » ait, quod omnes doctores nostri post Apostolos in hoc conveniunt, quod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat: ideo scilicet quod homo ex libertate arbitrii, quam habebat, sponte diabolo consensit. Aiunt namque, quod si quis aliquem vicerit, victus jure victoris servus constituitur. Ideo, » inquit, « sicut dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ sperandarũ. nõ inaniũ fan¬
tasia cõiecturarui.Audis substan¬
tiam nõ licet tͥ in fide putare uł
dispitare ꝓ libitu. nõ hac illacq
uagari ꝑ inania opinionũ. ꝑ de¬
uia erroꝵ. Substantie uoĩe aliqͥd
tͥ certũ fixiunq p̃figit᷑. Certis dau¬
deris finib. certis limitib coarc¬
taris. Non est enĩ fides estimatõ.
s certitudo. S adu̾tite cet̾a. Ob¬
in futuro scł̃o uo futurũ. post cõsecra¬
toẽm panis.⁊ calicis pͥora accidentia.
q̃ remauent pendere maere. demo¬
nũ in nõbis suggestiones contactu
fieri lapidum ⁊ herbarũ. ꝓut illoꝵ
sagax malitia nouiti harũ rerum
uires diu̾sas diu̾sis incitandis ⁊
incendendis uitiis coueniresspm̃
platonem tanto excolentius an imã
ẽẽ qͣnto meliorẽ animã habet spm
scm. Ui dum multũ fudat quomͦ
platonẽ fatiat xp̃ianũ se ꝓbat ech
nitum. Hec inqͣm om̃ia aliasq isti¬
usmodi uenias eius nõ paucas p̃te¬

Expanded text:
rerum sperandarum, non inanium phanrerum sperandarum, non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, per devia errorum. Substantiae nomine aliquid tibi certum fixumque praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed advertite caetera. Omin futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis vitiis convenire; Spiundum, juxta Platonem, tanto excellentius animal esse, quanto meliorem animam habet Spiritum sanctum. Ubi dum multum sudat, quomodo Platonem f aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praete
Abbreviated transcription (Latin):
sũt nimis. Si quonunꝰ ip̃e postre¬
mo sp̃t̃ redoit testimoniũ spũi nr̃o.
qd̾ filii dei sumꝰ. Quomͦ gͦ fidem
quis audet dic̾e estimatõem nisi
quis sp̃m istũ nõdum accepit qui¬
ue euͣngłiũ aut ignoret aut fa¬
dulam putet. Scio cui credidi et
certus sum clanrat apls.⁊ tu michi
subsĩbilas fides est estimatio: Tu
mͥ amibiguũ garris quo nichil est
certius. S augustinus alit̾. fides
ait nõ coniectando uł opmando
habetur in cõrde in quo est ab eo cuiꝰ
est. s certa scientia acdamante cõ¬
scientia. Absit gͦ absit ut hos fineᷤ
fides habeat xp̃iana. Achademico¬
rũ sũt iste estimatões: quoꝵ est du¬
bitare de om̃ib. scire nichil. Ego
u̾o securus in magistri gentũi sen¬
tentiam ꝑgo. ⁊ scio qm̃ nõ cõfun¬
dar. Placet mͥ fateor illius de fide
diffiuitõ. ⁊ si iste etiam ipãm latẽ¬
ter insimulet. Edes est ait substã¬
tia rerũ sperandarũ. argum̃ttũ ñ
apparentiũ. Substantia inquit

Expanded text:
nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiritus reddit testimonium spiritui nostro, quod filii Dei sumus. Quomodo ergo fidem quis audet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio cui credidi, et certus sum, clamat Apostolus : et tu mihi subsibilas, « Fides est aestimatio? » Tu mihi ambiguum garris, quo nihil est certius. Sed Augustinus aliter: « Fides, » ait, « non conjectando vel opinando habetur in corde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiam pergo, et scio quoniam non confundar. Placet mihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium . Substantia, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciebam me ẽẽ in ualle lacrimar̃
aut oblitus fuerã habitare me in
t̾ra obliuionis: Non attendebam
t̾ram in qua habito spinas ⁊ tribu¬
los germmare mͥ suctisis succed̾e
nouos. ⁊ rursum illis alias sine
fine sine int̾tuissione fuctresd̾eᷤ᷑ Audi¬
eram hoc s melius ut nũc exꝑior
sp̃a uexatio dat intellectũ auditui.
Innouatus est dolor nõ ext̾minatꝰ.
latrime mnundauerũt q inualue¬
rũt mala. ⁊ exꝑtis pruinã irruit
suꝑ eos nix. Ante fatiem frigoris
huiꝰ quis sustinebit: Hoc frigore
frigescit caritas ut habundet ii¬
quitas. Leonem euasimꝰ. s incidimꝰ
in draconem. qui nõ minꝰ forsan
noceat sedens in insidiis. qͣm ille
ta folia adhuc utinã laterent in
scriniis ⁊ nõ in triuiis legerenturꝰ
Uolanti libei. ⁊ qui oderant lucem
qł̃ mali sũt impegerãt in lucem.
putantes lucem tenebras. Urbib ⁊
castellis ngerunt᷑ ꝓluce tenebre ꝓ
melle uł potus inmelle uenenum

Expanded text:
ciebam me esse in valle lacrymarum, ciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua habito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille ta folia utinam adhuc laterent in scriniis, et non in triviis legerentur. Volant libri: et qui oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum
Abbreviated transcription (Latin):
cit mͥ tolle animã meam. Neq eĩ
enĩ melior sum qͣm patres mei. Est
⁊ mͥ nũc aliqudd cõmume cũ scĩs in
uoluntate dum taxat nõ in merito.
Nam uellem ⁊ ip̃e modo de medio
fieri. uctus fateor a pusillanimi¬
tate sĩt ⁊ tempestatẽ. Uereor aut̃ ne
nõ sicut pant̾ affectus. ita parit̾
⁊ ꝑatus inuentar. Tedet uiu̾e. ⁊ an
mori expediat nestio. Et ideo for¬
te. etiam in uotio distem astĩs q̃d̾
p̃i ꝓnocenti᷑ desid̾io melioꝵ. cñ ego
scandalio ⁊ erũpnis. compellar exi¬
re. Deniq ait. dissolui ⁊ cũ xp̃o eẽ
multo melius. Ergo ⁊ in sid appe¬
titus.⁊ in me pualet sensus. s in
hac miserrima uita. nec ille q̃d̃
appetit bonsi nec ego qudo mole¬
stum patior nõ habere ualemus.
⁊ obhoc exire quidem ambo pari tu¬
pimus uoluntate. s nõ parimten¬
tõe. ꝯtulte dudum mͥ reqͥem pro¬
mutebam: si quidẽ leonina rabi¬
es qͥeiusset: ⁊ pax eccłie redd̾etur
Nam ecte illa qͥeuit s nõ ego. Nes¬

Expanded text:
it, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denique ait, Dissolvi et cum Christo esse, multo melius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum patior, non habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nes
Abbreviated transcription (Latin):
dete quidẽ ex patre. ⁊ filio. s mi¬
nime de pr̃is ẽẽ filiiue substantia.
Unde ergo. An forte ex nichilo. sicut
⁊ uniu̾sa que facta sũt: Nam ⁊ ip¬
sa ex̃ deõ ẽẽ nõ disitetur apłs nec
ueretur dic̾e ex quo sũt omnia.
Quid igit᷑᷑. Dicemus ex pr̃e ⁊ filio
qͣm om̃ia ĩd est nõ eẽntialit̾. s
creabilit᷑. ac ꝑ inde creatũ sicut
⁊ om̃ĩa. Aut nũquid t̾ciũ inueni¬
et sibi modũ quo eum ex pr̃e fi¬
lioq p̾dutat. Homo qui noua sẽ¬
per inquirit. ⁊ que nõ inuenit.
fugit affirmans ea que nõ sũt
tamqͣm ea q̃ sunt. At si eẽt ĩqͥt

Expanded text:
dere quidem ex Patre et Filio, sed minime de Patris esse Filiive substantia. Unde ergo? an forte ex nihilo, sicut et universa quae facta sunt? Nam et ipsa ex Deo esse non diffitetur Apostolus, nec veretur dicere: Ex quo omnia . Quid igitur? dicemus ex Patre et Filio quam omnia, id est non essentialiter, sed creabiliter; ac perinde creatum sicut et omnia? aut numquid tertium inveniet sibi modum, quo eum ex Patre Filioque producat, homo qui nova semper inquirit, et quae non invenit fingit, affirmans ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt? « At s
Abbreviated transcription (Latin):
libani. ⁊ transiui. ⁊ etce nõ erat.
O porret aut̃ ait hereses ⁊ scisma¬
ta ẽẽ ut qui ꝓluti sũt manifesti
fiant. Et in scismate iam ut dic¬
tum est dñs ꝓbauit te. ⁊ togno¬
uit te. s ne quid desit corone tue
en hereses surrexerũt. Itacꝑ ad
cõsũ matoẽm iurtictũ. ⁊ ne quid
minus fecisse inuenraniini. a mag¬
nis ep̃is antedessorib ur̃is capite
nobis amantissime pat̾ uulpes q̃
demoluint᷑ uineas dñi donec par¬
uule sunt. ne si crescant ⁊ multi
grandiuscule ⁊ multe sint: nec
nisi in manu forti uł a uobis ex¬
t̾minabunt᷑. Iacinctus multa ⁊¬
mala ostendit nobis. nec enĩ q̃
ꝑsone ur̃e net curie in curia illa
peꝑcit. Quõd melius nicholaus
iste meus immo ⁊ ur̃ uiua refe¬

Expanded text:
ani; et transivi, et ecce non erat. Oportet autem, ait, haereses et schismata esse, ut qui probati sunt, manifesti fiant . Et in schismate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: ne, si crescant et multigrandiusculae et multae sint, nec nisi in manu forti vel a vobis exterminabuntur. Jacinctus multa mala ostendit nobis: nec enim quapersonae vestrae, nec curiae in curia illa pepercit: quod melius Nicolaus iste meus, imo et vester, viva refe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter ep̃os ⁊ altates płimi uin reli¬
giosi. ⁊ de ciuitatib magistresco¬
larum. ⁊ clĩci litt̾ati multi. ⁊ rex p̃.¬
sens erat. Itaq in p̃sentia omniũ
adu̾sario stante exadu̾so pducta
sut quedam capitula de libris eiꝰ
eytepta. Que cum tepissent legi
nolens audire exiuit appellans.¬

Expanded text:
abbates plurimi viri religiosi, et de civitatibus magistri scholarum, et clerici litterati multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ destructa. qnta rursum bene edi¬
ficata. plantata ꝓpagata. Susci¬
tauit ds furorem scismaticoꝵ in
tuo tempore. ut tuo oꝑe cõtererẽ¬
tur. Uidi stultũ firma radice ⁊ sta¬
tin maledictum est pulcritudini
eiu̾s. Uidi inqͣm uidi im̃piũ super

Expanded text:
et destructa; quanta rursum bene aedificata, plantata, propagata. Suscitavit Deus furorem schismaticorum in tuo tempore, ut tuo opere contererentur. Vidi stultum firma radice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Vidi, i
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui nõ curat q̃ dicat. irru¬
ens in archana fidei. thesauros abs-¬
cõnditos ꝑpietatis tam irreu̾ent᷑ in¬
uadit. atq discerpit. cũ de ip̃a pieta¬
te fidei tiec pienet fidelit̾ sentiat.
Deniq in pmo limine theologie i
sentire. ⁊ loqui que libeat. liceat.
aut pendeant sub incerto in ua¬
gis ac uariis opmionib nr̃e fidei
sacram̃ta. ⁊ nõ magis certa u̾itate
subsistant. Nõne si fluctuat fides
inanis est ⁊ spes nr̃a: Stulti gͦ¬
⁊ martires nr̃i sustinentes tam
acerba ꝓpt̾ incerta: nec dubitan¬
tes sub dubio. remun̾atõis p̃mio
dignũ ꝑ exitum diuturnũ inire
exilium. S absit ut putemꝰ in
tide uł sꝑe nr̃a aliquid ut is pu¬
tat dubia estimatõe pendulum
⁊ nõ magio totũ quod in eo est
certa ac solida u̾irate subnixum.
oraculis ⁊ miratulis diuinitus ꝑ¬
suasũ. stabilitũ. ⁊ cõsetratũ par¬
tu uirgmis. sanguine redẽptoriᷤ.

Expanded text:
homo, qui non curat quae dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, sentire et loqui quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat fides, inanis est et spes nostra? Stulti ergo martyres nostri, sustinentes tam acerba propter incerta, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non magis totum quod in ea est, certa ac solida veritate subnixum, oraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptori
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sco quid sentiat. Reuignitas
ip̃a inquit q̃ hoc nomine quoo est
sp̃c sc̃o demonstrat᷑. nõ est in deo
potentia si ue sapientia. Uidebã sa¬
thanam tamqͣm fulgur catentem
de celo. Sĩc debet cad̾e qͥ ambulat
m̃ magnis. ⁊ in mirabilib super
me. Uides pat̾ scẽ quas scalas im¬
mo q̃ pcipitia iste sibi ꝑau̾it̃ ad ru¬
inam: Om̃ipotentiã. semipotentiã.
nullã potentiam. Ip̃o auditu hor¬
reo ⁊ ip̃m horrorem puto suffic̾e̾
ad refellendũ. Cerũptam̃ testimoni¬
um pono. qd̾ turbato interĩ occur¬
istius audatia ⁊ si nõ compͥmitur
cõuintit᷑ tam̃. Qlingua magni¬
ioqua. Esto ut iniuria filiĩ uł pa¬
tris remitat᷑ tibi. nũqudo blasphe¬
mia spt̃. Manet angło dtĩi qͥ secet
te mẽdiũ. Dixisti enĩ. Non est sp̃t sc̃a

Expanded text:
sancto quid sentiat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae hoc nomine quod est Spiritus sanctus demonstratur, non est in Deo potentia, sive sapientia . » Videbam. Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, Pater sancte, quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occuristius audacia, etsi non comprimitur, convincitur tamen. O lingua magniloqua! Esto ut injuria Filii vel Patris remittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te medium: dixisti enim, « Non est S
Abbreviated transcription (Latin):
tutĩb ⁊ uitus nõ moralit̾. de sacra¬
mentis ecclie nõ fidelit̾. De archa¬
uo scẽ trinitatis nõ simplato̾. nec
sobrie disputat᷑. s cuncta nobis ĩ
ꝑu̾sum. cuncta p̃ter solitũ. ⁊ p̃ter¬
qͣm accepimꝰ ministrant᷑. Procedit
golias ꝓcero corpore nobili illo suo
bellico apparatu ciirũuiitus. an¬
ualdõ de srixia. Scama stame cõ¬
uingitur: ⁊ nec spiracłm mcedit

Expanded text:
is non moraliter, de Sacramentis Ecclesiae non fideliter, de arcano sanctae Trinitatis non simpliciter nec sobrie disputatur: sed cuncta nobis in perversum, cuncta praeter solitum, et praeterquam accepimus, ministrantur. 3. Procedit Golias procero corpore, nobili illo suo bellico apparatu circummunitus annaldo de Brixia. Squama squamae conjungitur, et nec spiraculum incedit
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ quẽ dicũt sententiarũ eiꝰ. nec¬
nõ ⁊ illura qui instribitꝰ. sato te ip¬
sum ⁊ animadi̾tue qͣnta ⁊ ip̃i silues¬
cant. segete sacrilegioꝵ atq ercoꝵ.
taris. de potestate bigandiatq sol¬
uendi. de originali ꝑt̃o dẽ tocupis¬
centrã. de pedo delectasdis ⁊ de. põc̃o
infumitati e de ꝗtãtugnorantie.
uẽ opere pͥctũ de olinstare pertam¬
dĩ. Eo si quidem iudioats me iuste
mõueriimouem̾ini d̾uos. ac ne
frustia moueamini agite ꝓ loco
que tenetio ꝓ dignitate qua pol¬
letis. ꝓ potestatẽ quã accepistis. qͦ¬
modo qui ascendit usq ad celos des
etiam alii ponentes tenebras lu¬
cem. disputantes ĩ triuus dedi¬
uinis. qui loquũtus malam̃cor¬
dib suis. ⁊ in codicib suis sgribt̃¬
⁊ sic obstruat᷑ os locmñtiũ iniqũa.¬
nocentio dei gr̃a sũmo ⁊

Expanded text:
t Sententiarum ejus; necnon et illum qui inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque errorum: taris; de potestate ligandi atque solvendi, de originali peccato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de voluntate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit ad coelos, descetiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in cordibus suis, et in codicibus suis scribunt: et sic obstruatur os loquentium iniqua.NOCENTI
Abbreviated transcription (Latin):
cereq ut aiunt ꝓ ur̃a uice uer¬
samii. Hoc ut semper de uob̾
uere dicatur semꝑ in uobis ue¬
re inueniatur. Librum quem
q̃sistis ad transcribendum habenꝰ.
studio dignum putem. Tam̃ qr
melius iudico mͥ nr̃m culpari
ingeniolum qͣm uoluntatem

Expanded text:
cereque, ut aiunt, pro vestra vice vercereque, ut aiunt, pro vestra vice versamini. Hoc ut semper de vobis vere dicatur, semper in vobis vere inveniatur. 5. Librum quem quaesistis ad transcribendum, habetisstudio dignum putem. Tamen quia melius judico mihi, nostrum culpari ingeniolum, quam voluntatem;
Abbreviated transcription (Latin):
Alii adulantur ⁊ ficti sunt. alii
lau̾dant quod putant. ⁊ falsi sũt.
alii utroꝵq p̃coniis głantur. et
uani sunt. Solus sapiens qui cũ
apło dicit. parro aut̃ ne quis me
existimet supra id quod uidet in
me. aut audit aliquid ex me. Hec
interim uobis nimis festiue. ⁊
ob hoc minus festiue exaraui qͣm
dictaui. ac fortassis loqͣtius qͣm
debui: s omĩo ueratius nõ potui.
ꝓut sapui. S ut inde sumat.
epła finem unde sumpsit exor¬
dium nolo uos de meincerte fa¬
me nimis credulum ẽẽ que ut
optime nostis sepe in sua solet
utrobiq falli sententia: ⁊ de lau¬
de uidelicet ⁊ de iutuꝑatõe. Pro¬
bate si placet ⁊ estimate qͣtenus
plius sit amico gratus. quo pro
m̾itis mod̾atus. ut cum laus de
grauitate uiditii nõ demenda¬
to pcessent ĩuilgi. ⁊ si minus
honoris. minus qͦ conferat et
oneris. Est ceite qd̾ magis qͣntu¬
luscumq sum facit ẽẽ ur̃m: qd̾
rũdelicet in reb dei strenue sin¬

Expanded text:
Alii adulantur, et ficti sunt; alii Alii adulantur, et ficti sunt; alii laudant quod putant, et falsi sunt; alii utrorumque praeconiis gloriantur, et vani sunt. Solus sapiens qui cum Apostolo dicit: Parco autem ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . 4. Haec interim vobis nimis festine, et ob hoc minus festive exaravi potius quam dictavi, ac fortassis loquacius quam debui, sed omnino veracius non potui, prout sapui. Sed ut inde sumat epistola finem, unde sumpsit exordium, nolo vos de me incertae famae nimis credulum esse: quae, ut optime nostis. saepe in sua solet utrobique falli sententia; et de laude videlicet, et de vituperatione. Probate, si placet, et aestimate, quatenus amplius amico gratus, quo pro meritis moderatus: ut cum laus de gravitate judicii, non mendacio processerit vulgi, et si minus honoris, minus quoque conferat et oneris. Est certe quod me magis, quantuluscumque sum, facit esse vestrum: quod videlicet in rebus Dei strenue sin
Abbreviated transcription (Latin):
tõe ⁊ dilectõe u̾itatis amplectitur.
⁊ comp̃henditur cum om̃ib scĩs
longitudo. latitudo. sublimitas
⁊ ꝓfundum: hoc est et̾nitas. cari¬
tas. iurcus ⁊ sapientia. Et hec om¬
uerum deuin. ⁊ quem misisti ih̾ni
caritas est. Est ⁊ dei uirtus. ⁊ dei
sapientia. S qͣndo hec erunt. Qu¬
do uidebimus eum sicuti est: Qn¬
do amabimus eum ꝓut est. Nam
expectatõ creature: reuelationem
filioꝵ dei expectat. Uanitati enim
creatura subiecta est. nõ uolens.
De qua uniu̾sali uanitate mest¬
⁊ nobis ⁊ uelle laudari cum simus
uituꝑabiles. ⁊ nolle laudare quos
scimus eẽ laudabiles. S ⁊ hoc ua¬
num quod nr̃a plerumq ignoran¬
tia ⁊ tacetur quod est. ⁊ p̃dicatur
quod nõ est. Quid ad ista dicemus.
nisi quia uani filii hominũ mẽ¬
daces filii hominũ in stateris. ut
decipiant ip̃i de uanitate in id ip¬
tamur inauit̾. ⁊ ut naͣm sint qͥ
laudantur ⁊ mendaces qui laudãt.

Expanded text:
tione et dilectione 37 veritatis, amplectitur tione et dilectione 37 veritatis, amplectitur et comprehenditur cum omnibus sanctis longitudo, latitudo, sublimitas et profundum, hoc est aeternitas, charitas, virtus et sapientia. Et haec omverum Deum, et quem misisti Jesum eus enim charitas est . Est et Dei virtus, et Dei sapientia . Sed quando haec erunt? quando videbimus eum sicuti est? Quando amabimus eum prout est? Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Vanitati enim creatura subjecta est non volens . De qua universali vanitate inest nobis et velle laudari, cum simus vituperabiles; et nolle laudare quos scimus esse laudabiles. Sed et hoc vanum est, quod nostra plerumque ignorantia et tacetur quod est, et praedicatur quod non est. Quid ad ista dicemus, nisi quia vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idiptamur inaniter; ut et vani sint qui laudantur, et mendaces qui laudant.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tetur in uidicium. hoc est fides
in intellectum. iusticia uidelicet
que ex fide est in uiditiũ plene
cognitõis. ⁊ item desideriũ ꝑegͥna¬
tõis in plenitudinẽ cõmutabit᷑
dilectõis. Si enum adhuc absenteᷤᷤ
mitiat fides ⁊ desiderium: p̃senteᷤᷤ
ꝓfecto cõsuminat intellectus ⁊ amor.
Sicut aut̃ fides ducit ad plenam
cognitõem: sic desiderium ad ꝑfec¬
tam dilectõem. Et sicut dicitur
nisi credideritis nõ intelligetis: ⁊
sic dici eque nõ absurde pot̃. si nõ
desid̾au̾tis: nõ ꝑfecte amabitis. In¬
tellectus gͥ est fructus fidei. ꝑfec¬
ta caritas desiderii. Interim iuistꝰ
ex fide uiuit. nam beatus ex in¬
tellectu. Interim iustus desid̾at
ad deum sicut ceruus ad fontes
aquarum. nam beatus haurit
iam in gaudio de fontib saluato¬
ris. hoc est delectatur in plenitu¬
dine caritatis. Hiis gͥ fortassis
qͣiͣ duob anmie brachiis intellec¬
tu uidelicet ⁊ amore. id est cogni¬

Expanded text:
vertetur in judicium, hoc est, fides vertetur in judicium, hoc est, fides in intellectum, justitia videlicet quae ex fide est, in judicium plenae cognitionis, et item desiderium peregrinationis in plenitudinem commutabitur dilectionis. Si enim adhuc absentes initiat fides, et desiderium, praesentes profecto consummat intellectus et amor. Sicut autem fides ducit ad plenam cognitionem, sic desiderium ad perfectam dilectionem. Et sicut dicitur: Nisi credideritis, non intelligetis : sic dici aeque non absurde potest, Si non desideraveritis, non perfecte amabitis. Intellectus igitur est fructus fidei, perfecta charitas desiderii. Interim justus ex fide vivit ; nam beatus ex intellectu. Interim justus desiderat ad Deum sicut cervus ad fontes aquarum: nam beatus haurit jam in gaudio de fontibus Salvatoris, hoc est, delectatur in plenitudine charitatis. 3. His igitur fortassis quasi duobus animae brachiis, intellectu videlicet et amore, id est cogni
Abbreviated transcription (Latin):
tus uanitatis est cõtemptus u̾ita¬
tis. Contemptus u̾itatis causan
runt inquit deum habere in no¬
titiam: tradidit illos in repbum
sensum. Ex hac ergo cecitate des¬
cendit qd̾ plerumq pro eo qudd.ẽ.
amanus uł approbamus quod nõ
ꝑegrinamur ab eo qui summe: ẽ.
Et quid est homo nisi quod in¬
notiustiei. Itaq si noticia dei cau¬
sa est ut homo aliquid sit igno¬
rantia facit ut nichil sit. S qui
uocat ea que nõ sunt tamꝙͣ ea
que sunt: miseratus quodam.¬
modo redactos in nichili. manna
illud absconditum de quo apłs.
Et uita inquit ur̃a abscondita
est cum xp̃o in deo. quia nec dum
possumus contemplari ꝑ spẽm.
uł pene amplecti ꝑ amorem. de¬
dit interim nobis ⁊ sapere ꝑ fidẽ.
⁊ querere ꝑ desideriũ. ꝑ que utiq
duo adesse de nõ ẽẽ scdo reducti.
fieri incipiamus initium aliqd̃
creature eius. transituri qͣndo ꝙ
in uirum ꝑfectum. m mensuram
etatis plenitudinis ꝓp̃i. Quod
ꝓculdubio erit cum iusticia con¬

Expanded text:
tatis est contemptus veritatis; contemptus veritatis, causa runt, inquit, Deum habere in notitiam, tradidit illos in reprobum sensum . 2. Ex hac ergo caecitate descendit, quod plerumque pro eo quod est, amamus vel approbamus quod non pore, peregrinamur ab eo qui summe est. Et quid est homo, o Deus, nisi quod innotuisti ei? Itaque si notitia Dei causa est ut homo aliquid sit, ignorantia facit ut nihil sit. Sed qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt, miseratus quodammodo redactos in nihil; manna illud absconditum de quo Apostolus, Et vita, inquit, vestra abscondita est cum Christo in Deo , quia necdum possumus contemplari per speciem, vel plene amplecti per amorem, dedit interim nobis et sapere per fidem, et quaerere per desiderium: per quae utique duo ad esse de non esse secundo reducti, fieri incipiamus initium aliquod creaturae ejus, transituri quandoque in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Quod procul dubio erit, cum justitia con
Abbreviated transcription (Latin):
ro parum est ut digne
michi uidear recompen¬
sasseuł dimidium beniuolen¬
tie quam ege erga nr̃ani humilitatẽ
habere uos aiunt. Gaudeo quidein de
gr̃a. s temꝑat fateor peo tanto fauo¬
re letitiam. qd̾ eum̃dem mͥ fauorem
nõ opus s opinio acquisierit. Pu¬
det nimuirũ gͣndit̾ exultare. cũ sen¬
tio in me uen̾ari uł diligi. nõ qͥdem
quod sum s quod putor. Neq eͣgo
nestio quid in me ꝓ me quod ñ sum
ego. Immo ut uerius loquar ñ nes¬
cio: nam certissime scio q̃d̾ uichil.
Nichil enim ꝓculdubio est quicqͥd
putatur. ⁊ nõ est.Porro cum ama¬
tur quod nõ est s ẽẽ putatur nõ
amor uł amans nichil est. s quod
amatur. Mirandum s magis do¬
lendum qͣm mirandum quod ĩdi
quod nichili est amari põt hinc i¬
plane sentimus inde quo uenimꝰ.
quid ꝑdidimus. quid inuenimus.
Adherendo ei qui semꝑ est. ⁊ beate
est. semper ⁊ nos eẽ. ⁊ beate ẽẽ po¬
t̾amus. Adherendo aut̃ dixerim:

Expanded text:
 parum est, ut digne mihi videar recompensasse vel dimidium benevolentiae, quam erga nostram humilitatem habere vos aiunt. Gaudeo quidem de gratia: sed temperat, fateor, pro tanto favore laetitiam, quod eumdem mihi favorem non opus, sed opinio acquisierit. Pudet nimirum granditer exsultare, cum sentio in me 36 venerari vel diligi, non quidem quod sum, sed quod putor. Neque enimnescio quid in me pro me, quod non sum ego. Imo ut verius loquar, non nescio: nam certissime scio quod nihil. Nihil enim procul dubio est, quidquid putatur et non est. Porro cum amatur quod non est sed esse putatur, non amor vel amans nihil est, sed quod amatur. Mirandum, sed magis dolendum quam mirandum, quod id quod nihil est, amari potest. Hinc plane sentimus unde, quo venimus; quid perdidimus, quid invenimus. Adhaerendo ei qui semper et beate est, semper et nos esse, et beate esse poteramus. Adhaerendo autem dixerim,
Abbreviated transcription (Latin):
Merito ꝓmde obscuratum est in¬
sipiens coreoꝵ: qr cum u̾itatem
cognosc̾e̾nt. ⁊ contempnerent.
iure receꝑunt in penam. ut nec
cognoscent. Heu sic adherendo ue¬
ritati ꝑ cognitõem. s ab illa de¬
fluendo ꝑ amorem amando ꝓilla
scilicet uanitatem. homo uanita¬
tisimilis factus est. Et quĩd ua¬
nius qͣm dilig̾e uanitatẽ Et¬

Expanded text:
obscuratum est insipiens cor eorum: quia cum veritatem cognoscerent et contemnerent, jure receperunt in poenam ut nec cognoscerent. Heu! sic adhaerendo veritati per cognitionem, sed ab illa defluendo per amorem, amando pro illa scilicet vanitatem, homo vanitati similis factus est. Et quid vanius quam diligere vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ab hiis qui habent eam
reqͥram. ⁊ dirigam quocumq
man̾dau̾itis. Et ut sciatis quid
petatis scio me scripsisse libel¬
tum qui inscribitur de humili¬
tate. ⁊ qͣtuor omelias in laudi¬
b uirginis matris. nam hũc
habet titulum suꝑ illum iuide¬
licet locum eimgłii aput lucã.
ubi dicitur. Missus est angłs
gabriel nec nõ ⁊ apologiam.
ad quemdam amicum nr̃m u
pbi aliqua disserui. de clinia¬
censib ⁊ mĩs. id est cyst̾ciensib
obseruantiis. S ⁊ paucas ãd di¬
uersos epłãs dictaui. Aliqͥ frẽs
ex hũs que me coram audiere
loquentem. suo stilo exceperũt

Expanded text:
sunt, ab his qui habent ea requiram, et dirigam quocunque mandaveritis. Et ut sciatis quid petatis, scio me scripsisse libellum, qui inscribitur, De humilitate; et quatuor homilias in Laudibus Virginis Matris nam hunc habet titulum, super illum videlicet locum Evangelii apud Lucam, ubi dicitur, Missus est angelus Gabriel ; necnon et Apologiam ad quemdam amicum nostrum, ubi aliqua disserui de Cluniacensibus, et nostris, id est Cisterciensibus, observantiis. Sed et paucas ad diversos epistolas dictavi. Aliqui fratres ex his qui me coram audiere loquentem, suo stilo exceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
aritia ouggerit. Propter ea in¬
quit accipite armaturam dei
ut possitis resistere inclie malo
et in om̃ib perfecti stare. Aesta
tim singula spiritualis pugna¬
instrumenta tradens. addidit
et dixit. State ergo succinti
lumbos uros in ueritate. ⁊ in¬
duti. lorica iusticie. ⁊ calciati
pedibrs in p̃̾paratione euange

Expanded text:
arma suggerit. Propterea, inarma suggerit. Propterea, inquit, accipite arma Dei, ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare. Ac statim instrumenta singula spiritualis pugnae tradens, addidit et dixit, State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et induti lorica justitiae, et calceati pedes in praeparatione
Abbreviated transcription (Latin):
debes eẽ inigilantior. Qui plus
possidet: plus debet timere ne ꝑ¬
dat. Inuidere non cessat auctor
nuntlie: &z. qui semel a deo ip̃e ꝓ¬
iectus est. tanto maiore liuore
torquetur: quanto aliquem apd̃
deum uideat clariorem. Qui in¬
uidit eue paralisum: quantom¬
agis inuidet tibi regna celorum:
Cuncta michi crede ille nurc cir¬
cuit ut beatus petrus ait. deuora¬
ndi te cupidus in modum ru¬
grentis leonis ingreditur. uel in¬
ore dolosi hostis uniuersa per lu¬
strans. explorat omnes aditus a¬
nime tue ÷ an sit aliquid infirm¬
um ⁊ minus tutum. perꝙ poss¬
sit irrepere. Rimatur nuc ille
querit uulneri locum ÷ euius
tu insidias sollicite debes p̾iide¬
re: ut cum paulo non ignores
abstutias eius. Qui cum terri¬
biles cliaboli potestates pͥncipatꝰ¬
q describat. nos nichilominus
hortatur ad pugnam. hostiumq
uim pandit. ut augeat sollici¬
tudinem militum. Non enim
uult nos ẽẽ timidos: S paratos
Deniq non fugam suadet: sed

Expanded text:
debes esse vigilantior: qui enim plus possidet, plus debet timere ne perdat. Invidere non cessat auctor invidiae: et qui semel a Deo ipse projectus est, tanto majori livore torquetur, quanto aliquem apud eum viderit clariorem. Qui invidit Evae paradisum, quanto magis invidet tibi regnum coelorum? Cuncta, mihi crede, ille nunc circumit, ut beatus Petrus ait , devorandi te cupidus: in modum rugientis leonis ingreditur, vel more dolosi hostis universa perlustrans, explorat omnes aditus animae tuae, an sit aliquid infirmum, et minus tutum, per quod possit irrepere; rimatur nunc ille quaerit vulneri locum. Cujus tu insidias sollicite debes praevidere, ut quae cum Paulo non ignores astutias ejus . Qui cum terribiles diaboli potestates principatusque describat, nos nihilominus hortatur ad pugnam, hostiumque vim pandit, ut augeat sollicitudinem militum. Non enim vult nos esse timidos, sed paratos; denique non fugam suadet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in modrm ip̃a operis disficulta
te. cspem segetis de labore metit᷑
Sic neguociator auidus maria
labore. ac pericło lucrum cogita
et lassitudinem simul obliuiscit᷑.
et timorem. Consida queso ma¬
guitudĩem p̾mii tui: si tamen
consid̾ari potest. quicquid imnẽ¬
sum est. Post abscessum anime pꝰ
carnis interitam. post fauillas ⁊
tinerem. in meliorem statum uir¬
go repeͣranda eo: mundatum terte¬
num corpus. in celum eleuatũ.
sortio. regnum acceptura celorũ.
et in ꝑpetuum mansura cum xͦ.
bris que retribuit tibi ͦ Quiid tã¬
to remun̾atore tlignum facies. A¬
ut quem laborem durum prita¬
bis. cuius tanta sunt p̾mia : un¬
de beatus apłe. Nulle inqͥt sunt
comligne passiones huius tempo¬
ris ad suturam głam que reue¬
labitur in nobis. Quid em̃ clig

Expanded text:
in modum ipsa operis difficultate in modum ipsa operis difficultate laetus spem segetis de labore metitur. Sic negotiator avidus maria labore ac periculo lucrum cogitat, et lassitudinem simul obliviscitur et timorem. Considera, quaeso, magnitudinem praemii tui, si tamen considerari potest quidquid immensum est. Post abscessum animae, post carnis interitum, post favillas et cinerem, in meliorem statum virgo reparanda es. Mandatum terrae corpus in coelum elevandum sortio, regnum acceptura coelorum, et in perpetuum regnatura cum Christo. bus quae retribuit tibi ? quid tanto remuneratore dignum facies? aut quem laborem durum putabis, cujus tanta sunt praemia? Unde beatus Apostolus, Nullae, inquit, sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in