comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si naich̾ me contra mouit. accepto. S̾i a
aliquid mou̾it. motum m̃umi indice t̾
Ego no
iendi ad tua dicta augs dixit Quia
Quia
prius est ut mn ad id qd interrogaur¬
rendeas. tantum feci ⁊ tibi ut prior rend̾¬
am. forte nõ te mouit id̾o non rendisti. for¬
te ⁊ me nõ monebit cum renderis. Rnde
ergo ad qd̾ int̾rogaui felix dixit. Rudeo.
Et adiecit. Dicisti ergo de t̾ra illa inqua
deus hẽtur an fc̃a est ab illo. an gu̾a¬
uit illam. an coeterna illi est. Et ego
dico qr quõ deus eternus est. ⁊ fcura a¬
pud illum nulla est. totum et̾num ẽ.
tur finem h̃t. qd̾ innatum est nõ h̃t fi¬
nem. Augs dixit. Quib ergo erat ille
pater. aut cuins erat pat̾ q̃m mõ pr̃e
confessus errorem m̾earis intelligere
uitatem Felir dixit faciat deus. Iugi
Attende ergo iam ut incipias cog

Expanded text:
si nihil me contra mouerit, accepto; si autem aliquid mouerit, motum meum indico tibi, Ego non respondi ad tua dicta.- AUG. dixit: Quia prius est, ut mihi ad id, quod interrogaupondeas, tamen feci etiam, ut tibi prior respondeam . forte non te mouit; ideo non respondisti . forte et me non mouebit, cum responderis. responde ergo ad quod interrogaui. FEL. dixit: Respondeo. et adiecit: dixisti ergo de terra illa, in qua deus habetur, an facta est ab illo, an generauit illam, an coaeterna illi est. et ego dico, quia, quomodo deus aeternus est et factura apud illum nulla est, totum aeternum est.. citur, finem habet; quod innatum est, non habet finem. AUG. dixit: Quibus ergo erat ille pater aut cuius erat pater, , quem modo patrem confessus errorem merearis intellegere ueritatem. FEL. dixit: Faciat deus. AUG. Adtende ergo iam, ut incipias cog
Abbreviated transcription (Latin):
pnuitat. ⁊ testimonium consciẽ iam illi
rendeat.ñ ad id qd̾ q̃re se fruxit. s qd̾ inue¬
iire desid̾abat. Sic balaam cum abalac
rege moabitarum ad maledicend̾ filu
isrł ꝓposita m̾cede muitaretur a domino
q̃rit an ire debeat. ⁊ eundi licentiam ac¬
cipit. cui tũ pot ħ eurti angłs dominii
uia occurrens obsistit. Quid ẽ hoc. Si boñ
fuit uia cur ei angłs obsistit. Aut si m̃¬
cessit. S nunirum prauitas mentis il¬
lius hoc niuit ut uld pocius eid̾s rend̾et.
qd̾ ip̃e magis audire desid̾auit. Nam qui
auaricia cecatus ire uolebat. ⁊ prius ꝙͣ
inquiret an ire deb̾et.dum ei licentia
eundi conçedr̃. ad ꝑficiend̾ soluminodo
id qd̾ concupierat relaxatur. Nec pcep¬
to domini ad id faciend ducitur. s pro¬
donatur. qr ⁊si aluid donimus q̃renti
rendis. nõ scire cupientem docẽt. s rem̃
nere uolentem coget. Sic ꝓfecto animuꝰ
delctatione laudis sue cormuptus. consci¬
Centiam d̾ uitatis testimonio consulit. ñ

Expanded text:
tat, et testimonium conscientiae jam illi respondeat non ad id quod quaerere se finxit, sed quod invenire desiderabat. Sic Balaam cum a Balac rege Moabitarum ad maledicendum filiis Israel proposita mercede invitaretur, a Domino quaerit an ire debeat, et eundi licentiam accipit; cui tamen post haec eunti angelus Domini in via occurrens obstitit . Quid est hoc? Si bona fuit via, cur angcessit? Sed nimirum pravitas menti illius hoc meruit, ut illud potius ei Deus responderet quod ipse magis audire desideravit. Nam qui avaritia caecatus ire volebat, etiam priusquam inquireret an ire deberet, dum ei licentia eundi conceditur, ad perficiendum solummodo id quod concupierat relaxatur. Nec praecepto Domini ad id faciendum inducitur, sed perdonatur, quia, etsi aliud Dominus quaerenti respondisset, non ire cupientem doceret, sed nere nolentem cogeret. Sic profecto animus delectatione laudis suae corruptus conscientiam de veritatis testimonio consulit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Au̾tantur statim erubescentes qui dut mͥ
euge euge. Quisquis enim landatus d̾
ĩtate consulturus conscĩam addit. ex
eo ip̃o iam consentire adulationi coniui¬
citur. qr occ̃onem appbonis eius ñ q̃re̾t¬

Expanded text:
Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge . Quisquis enim laudatus de veritate consulturus conscientiam adit, ex eo ipso jam consentire in adulationem convincitur, quia occasionem approbationis ejus non quae
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ no ille. s in illo iusto iuditĩo suo ad no¬
stram ꝓbõnem siue iubendo siue ꝑmittẽ¬
do opetur ds̃. Postremo ut conside̾mus
ꝙ malum agenti ñ wascend̾ s compaci¬
endum sit. sicut corporalit̾ infirmanti.
siue plagam ⁊ uulnus hñti nemo qui¬
sane sapet nõ pocius condolend̾ qm̃ wa¬
cend̾ existimaret. Pcc̃a emi qĩ qͥdam st̃
uuln̾a animarum. ⁊ omnis qui male
agit ñ qͣi ex iurtute agens s qiͣ a uirtu¬
te deficiens ⁊ uelut q̃dam frenesis egritu¬
diue laborans pie tolerandus ẽ.Prũ̃
humilitas. Quociens adulatione laudã¬
tium siue reue̾ntia exbibentium pulsa¬
ri ext̾ius atq temptari se sensĩt non at¬
tendat n agitet utrum um sit qd̾ d̾ se
dr̃. aut dignum qd s̾ͥ exhibetur. s stati
ne decepta mens ꝑ manem głam lau¬
dem q qua foris pulsatur nͥtus suscipi¬
at. ex ip̃o suo uicio ei oppon̾e curet unde
pocius erubescat. dicẽs cum psalmista.

Expanded text:
quasi non ille, sed in illo justo judicio suo ad noquasi non ille, sed in illo justo judicio suo ad nostri probationem sive jubendo sive permittendo operetur Deus; postremo, ut consideremus quod malum agenti non irascendum, sed compatiendum sit, sicut corporaliter infirmanti, sive plagam aut vulnus habenti, nemo sana saperet qui non potius condolendum quam irascendum existimaret. Peccata enim quasi quaedam sunt vulnera animarum; et omnis qui male agit, non quasi ex virtute agens, sed, quasi a virtute deficiens et veluti quadam phrenesis aegritudine laborans, pie tolerandus est. Primhumilitas. Quoties adulatione laudantium sive reverentiam exhibentium pulsari exterius atque tentari se senserit, non attendat neque cogitet utrum verum sit quod de se dicitur, aut dignum quod sibi exhibetur, sed statim ne decepta mens per inanem gloriam laudem qua foris pulsatur intro suscipiat, ex ipso suo vitio ei opponere curet unde potius erubescat, dicens cum Psalmista:
Abbreviated transcription (Latin):
occulis exconsidatione tantarum iurtutũ
intumescit. Dum q in sui adnratione
occupata defigitur. paulatim iam ⁊ eum
a quo hoc bt obliuisci incipit.⁊ q̃iͣ s̃ͥ iam
sufficiat qd̾ ẽ mala sua amplius in ñ¬
moriam reduce̾ non dignatur. Tune hoᷤ¬
tis postq̃m intus cortimidum uidet. ⁊ ho¬
minem in sius magnũ effcm̃. continuo
oppbria foris ⁊ ninas admonet. qr scit qd
decepta mens tanto iam eas impacientiꝰ
susceptura sit. qnͣto in se nich nisi qd̾ lau¬
de dignum ẽ agnoscit. Quapꝑ oportet
si hunulitatem integram ⁊ ꝑfectam ẜuare
cupimus. muiqͣm animũ ab agnitione
ur̃i au̾tamus. ⁊ accepta contunnelia dis¬
camus nocenti ñ irasci s compati. ⁊id qd̾
ab eo pariniur existimemus nõ maliciẽ¬
illius s nrĩs m̃ĩtis debẽ imputari. Tria de¬
iq sunt ꝑ que humilitas adu̾sus illatã
contumeliam se defendit. Primum ut
consid̾e̾mus culpam nram qua m̾uimuᷤ

Expanded text:
oculis ex consideratione tantarum virtutum oculis ex consideratione tantarum virtutum intumescit. Dumque in sui admiratione occupata defigitur, paulatim jam et eum a quo hoc habet oblivisci incipit; et quasi sibi jam sufficiat quod est, mala sua amplius ad memoriam reducere non dignatur. Tunc hostis postquam intus cor tumidum videt, et hominem in suis oculis magnum effectum, continuo opprobria foris et injurias admovet, quia scit quod decepta mens tanto jam eas impatientius susceptura sit, quanto magis in se nihil, nisi quod laude dignum est, agnoscit. Quapropter oportet, si humilitatem integram et perfectam servare cupimus, animum ab agnitione nostri avertamus, et, accepta contumelia, discamus nocenti non irasci, sed compati, et id quod ab eo patimur existimemus non malitiillius, sed meritis nostris debere imputari. Tria denique sunt, per quae humilitas adversus illatam contumeliam se defendit: Primum, ut consideremus culpam nostram, qua meruimus
Abbreviated transcription (Latin):
iam ⁊ qiͣ sine culpa in adulatione sua
delectari se posse arbitratur. Cumq se tã¬
tum mo testimonio iitatis consensum
p̾bere existimat. nõ ip̃a causa uitas. sed
adulatio pocius dlectat. Ut aut̾ prsus
ab elationis uicio innocens ẽẽ iuideatur
maiore adhuc calliditate se palliat. ⁊ p̃t
se ad grãrum actionẽ conu̾tit. Hec aut̃cõ¬
fessio mõ mirabili nõ ad bimulitatem e
i s ad elationis augmentum ꝓficit. q̃m
tanto iam fiducialius ap̃ semetipm ex¬
tollitur qñto manifestius bonum suũ
ñ a se s a deo eẽ confitetur pharisaica
prsus suꝑbia dicentis. Deus grãs ago
tibi qr ñ sum sicut cet̾i hominum. Etc̃. Et
nd̃ quõ ruius pestilentie paulatim se
difundit. Primum fortassis aliqd̃ unũ
bonum in nob̃ laudatum fuerat. s dum
mens ex eo incaute extollitur continuo qͦ
cet̾a in memoriam ueniĩt. ut amplius
ad elatõm attendatur replicat studiose
amplificare fallacit̾ satagit. u̾acit̾ in suiꝰ

Expanded text:
asi sine culpa in adulatione sui delectari se posse arbitratur. Cumque se tantummodo testimonio veritatis consensum praebere existimat, non ipsa eam veritas, sed adulatio potius delectat. Ut autem prorsus ab elationis vitio innocens esse videatur, majori adhuc calliditate se palliat; et posse ad gratiarum actionem convertit. Haec autem confessio modo mirabili non ad humilitatem, sed ad elationis augmentum proficit, quoniam tanto jam fiducialius apud semetipsum extollitur, quanto manifestius bonum suum non a se, sed a Deo esse confitetur. Pharisaei prorsus superbia dicentis: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptvide quomodo virus pestilentiae paulatim se diffundit. Primum fortassis aliquod unum bonum in nobis laudatum fuerat, sed dum mens ex eo incaute extollitur, continuo caetera quoque in memoriam veniunt, ut amplius ad elationem accendatur. Replicat studiose amplificare fallaciter satagit, veraciter in suis
Abbreviated transcription (Latin):
gñis. mopia pauptatis. debilitas corpori
asi qua sunt talia q̃ hominem huisliãt
Nami si culpas nrãs ⁊ miserias nr̃as bñ
⁊ attente inspic̾e̾ uolumus. tunc fortassi
nec indignum udicabinius si ub̃ infer̃¬
tur miuria. nec indignum si reue̾ntia
exhibeatur. Sepe aut̃ diaibolus quos ꝑ
miuriam qiͣ inpingendo ñ ualet ꝓst̃¬
nere. ꝑ reuenciam qͣĩ occulte suffodiẽ¬
do nititur supplantare. Mens ⁊ enim
homnnus cicius in laude sua decipitur
qr qd̾ libentius accipit difficilius repel¬
lit. Nam dum bona sua nnunqͣm foriꝰ
latidari audit. ⁊ quodaminõ ad semet

Expanded text:
bilitas corporis, et si qua sunt talia quae hominem humiliant. Nam si culpas nostras et miserias nostras bene et attente inspicere volumus, tunc fortassis nec indignum judicabimus, si nobis inferatur injuria; nec dignum, si reverentia exhibeatur. Saepe autem diabolus, quos per injuriam quasi impingendo non valet prosternere, per reverentiam quasi occulte suffodiendo nititur supplantare. Mens etenim hominis citius in laude sui decipitur, quia quod libentius accipit, difficilius repellit; nam dum bona sua nonnunquam foris laudari audit, et quodam modo ad semet
Abbreviated transcription (Latin):
aliqu facit illos renentiam exhibe. ⁊ sc
ad uanam glam ⁊ manem leticiam nõ
inquinare conatur. Nos nõ si contra
ħ bella minuci himtilitatem nram u¬
lesani custodire nolumus. mala nr̃a ui¬
git᷑ ante occulos hre studeamus. Clala
aut dico nõ solum in nitiom q̃ ad ii¬

Expanded text:
ando facit illos nobis reverentiam exhibere, et sic ad vanam gloriam, et inanem laetitiam nos inclinare conatur. Nos vero si contra haec bella inimici humilitatem nostram illaesam custodire volumus, mala nostra jugiter ante oculos habere studeamus. Mala autem dico non solum interiora,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. aut qr om̃ino sit natus: nͨ uidisse
ocłis quia longo post tẽpore idest pt᷑ bap¬
tismũ cognouerunt eum. mͥ ⁊ om̃i recte
iudicanti tam stultũ iudetur hoc credere.

Expanded text:
nem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo post tempore, id est post baptismum cognouerint eum: mihi et omni recte iudicanti tam stultum uidetur hoc credere
Abbreviated transcription (Latin):
dentes eos et dicaciter in sultantes lenit̾
ammonemꝰ. si scd̾m ip̃os tͥciuncisio tur¬
pis est nõ eos habere qd̾ ibi rideant s qd
lugeant: qr deus eoꝵ et illi ꝑticule q̃
p̃ciditur. ⁊ illi sanguini quĩ distillat

Expanded text:
dentes eos, et dicaciter insultantes, leniter admonemus, si secundum ipsos circumcisio turpis est, non eos habere quod ibi rideant, sed quod lugeant; quia deus eorum et illi particulae quae praeciditur, et illi sanguini qui distillat
Abbreviated transcription (Latin):
huonana cupiditate geritus nui sdelu o
incorruptibili deo s nec ttoxius solelie
Alifo potest: quib potus s ed is cereste¬
dari ganentiã et ad humiliandã aiam
serendanee pat nam disciplina. Et a po¬
desse inuenituo sleq oñt parat enã pes
fuic desrs e lon est ena porestai nosiad

Expanded text:
humana cupiditate geritur, non solum humana cupiditate geritur, non solum incorruptibili deo, sed nec sanctis eius obesse aliquid potest: quibus potius ad exercendam patientiam et ad humiliandam animam ferendamque paternam disciplinam etiam prodesse inuenitur. neque enim habet in eos fuerit desuper. non est enim potestas nisi a deo
Abbreviated transcription (Latin):
et deo que di sunt. Et ad hoc eñi tributa
prestantur: ut ꝓpter bella necessario
militi stipendiũ prebeatur. Merito et¬
et illius centurionis dicentis. et eogo hõ
sum sub potestate constitutꝰ habens sb̾
me milites. et dico huic uade. et uadis.
et alio ueni. et uenit. et seruo meo. fac
hoc et facit. fidem laudauit: nõ illius
milicie desertionem imꝑauit. Et de iusti
quidem iniustisq bellis nunc disputare
longum est: et nõ necessariũ. Int̾est .N.
quib causis quibq auctorib homines
gerenda bella suscipiant.ordo tamen
ille naturalis mortaliũ paci accomoda¬
tus hoc poscit. ut suscipiendi belli auc¬
toritas atq consiliũ penes pͥncipes sit:
exeq̃ndi aut̃ uissa bellica mynist̾ium.
milites debeant paci salutiq ꝯmuni.
Bellum aut̃ qd̾ gerendũ deo auctore
sula piter rede suiscipr dubitare fas no est
uel ad eerendam uel ad subiiiga sd oiet¬
talin suꝑbram qndo ne illus qude mies

Expanded text:
et deo, quae dei sunt. et ad hoc enim tributa et deo, quae dei sunt. et ad hoc enim tributa praestantur, ut propter bella necessario militi stipendium praebeatur. merito et illius centurionis dicentis: et ego homo sum sub potestate constitutus habens sub me milites; et dico huic: uade, et uadit, et alio: ueni, et uenit, et seruo meo: fac hoc, et facit, fidem laudauit, non illius militiae desertionem imperauit. et de iustis quidem iniustisque bellis nunc disputare longum est et non necessarium. Interest enim, quibus causis quibusque auctoribus homines gerenda bella suscipiant; ordo tamen ille naturalis mortalium paci adcommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exequendi autem iussa bellica ministerium milites debeant paci salutique co mmuni. bellum autem, quod gerendum deo auctore suscipitur, recte suscipi dubitare fas non est uel ad talium superbiam, quando ne illud quidem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in bellis iure culpantur. que plerumq
ut etiã iure puniant᷑. adu̾sus uolentiã
resistentiũ siue deo siue aliquo legitimo
imꝑio iubente. gerente ip̃a bella suscipiũ¬
tur abonis. cum in eo rerũ humanaꝵ or¬
dine inueniunt᷑. ubi eos uel iubere ali
qͥd tale uel in talib obedire iuste ordo
ip̃e constringit. Alioqͥn iohãnes cum ad
eum baptirandi milites uenirent dicẽ¬
tes. et nos quid faciemus: responderet eis
armei abicite miliciam istam deserite.
neminẽ ꝑcutite. uulnerate. ꝓsternite
S quia sciebat eos cum hec militando
facerent nõ ẽẽ homicidas. s ministros
legis. et nõ ultores iniuriaꝵ suaꝵ. Sed
salutis publice defensores: respondit eis.
Neminẽ contutiatis. nulli calũpniã
feceritis: sufficiat uobis stipendiũ ur̃m.
S qr manichei ioh̾em aꝑte blasphe¬
audiant hoc stipendiũ iubentẽ reddi
cesari. qd̾ ioh̃es dicit debere suffic̾e militi
Reddite inquit cesari que cesaris sunt:

Expanded text:
in bellis iure culpantur, quae plerumque in bellis iure culpantur, quae plerumque ut etiam iure puniantur, aduersus uiolentiam resistentium siue deo siue aliquo legitimo imperio iubente gerenda ipsa bella suscipiuntur a bonis. cum in eo rerum humanarum ordine inueniuntur, ubi eos uel iubere tale aliquid uel in talibus oboedire iuste ordo ipse constringit. alioquin Iohannes, cum ad eum baptizandi milites uenirent dicentes: et nos quid faciemus? responderet eis: arma abicite, militiam istam deserite, neminem percutite, uulnerate, prosternite; sed quia sciebat eos, cum haec militando facerent, non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores iniuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. sed quia Manichaei Iohannem aperte blaspheaudiant hoc stipendium iubentem reddi Caesari, quod Iohannes dicit debere sufficere militi. reddite inquit, Caesari, quae Caesaris sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
postea gentib annuntiabat. qd̃ ei primo
cum dñis uellet fieri displiceat. Quã obrẽ
si iam tandem intelligit humana duricia
atq in reb rectis uoluntas praua atq ꝑu̾¬
sa. plurimũ int̾ẽẽ utrum aliqͥd humana
cupiditate uel teniitate ad mittat᷑. an d̾i
ꝑeatur imꝑio. qui nouit qͥd. qͣndo quib
ꝑmittat. aut uibeat. qͥd cuiq facere pati¬
q conueniat: nec bella ꝑ moysen gesta
nuretur aut horreat. qr et in illis diuina
secutus imꝑia. nõ seruens. s obediens fu¬
it. Nec do cum uibeat ista seiuebas e
digna dignis retbuebat. atq dignos t̾re¬
bat. Quid eñi culpatur in bello: An quia
moriuntur qͣndoq morituri: ut doment᷑
in pace uicturi. Hoc rep̃hendere timi¬
doꝵ est: nõ religiosoꝵ. Nocendi cupiditaᷤ
ulciscendi crudelitas. impacatus atq ĩ¬
placabilis animꝰ. feritas rebellandi li¬
bido dñandi. et si qua similia. hec sũt q̃

Expanded text:
postea gentibus adnuntiabat, quod ei primo, postea gentibus adnuntiabat, quod ei primo, cum dominus uellet fieri, displicebat. Quamobrem si iam tandem intellegit humana duritia atque in rebus rectis uoluntas praua atque peruersa plurimum interesse, utrum aliquid humana cupiditate uel temeritate admittatur. an dei pareatur imperio, qui nouit, quid, quando. quibus permittat aut iubeat, quid cuique facere patique conueniat, nec bella per Moysen gesta miretur aut horreat. quia et in illis diuina secutus imperia non saeuiens, sed oboediens fuit, nec deus, cum iubebat ista, saeuiebat, sed digna dignis retribuebat dignosque terrebat. quid enim culpatur in bello? an quia moriuntur quandoque morituri, ut domentur in pace uicturi? hoc reprehendere timidorum est. non religiosorum. nocendi cupiditas, ulciscendi crudelitas, inpacatus atque inplacabilis animus, feritas rebellandi, libido dominandi et si qua similia, haec sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
guib et dentib querens. usq ad calump¬
niosũ mendatium ꝑueniret. hoc tamen
rep̃hendere non auderet. nisi forte non ei
ueniret in mente factum ita nobile. ut
et non lectum nec q̃situm animo occur¬
reret: ut deniq tot linguins cantatum
tot locis pictum. et aures et odos dissimu¬
lantis feriret. Quaꝓpter si in occidendo filio
spontaneus motus exedrabilis. deo autem
ubente obsecundans famulatus. nõ solũ
inculpabilis. uerũ etiã laudabilis inuenit᷑.
qͥd moysen fauste rep̃hendis. qd̾ expolia¬
rit egyptios: Si te irritat uelut huma¬
na facientis imꝑbitas: duuna t̾reat iu¬
bentis auctoritas. Antalia fieri uolentẽ
etiã ip̃m d̾m uutuꝑare paratus es: Redi
gͦ rethro sathanas. Neq eñi sapis q̃ dei
sunt s que hominũ. Atq utiniã hoc si¬
cut petrus dignus audire fuisses. atq id
qd̾ in deo sensu infirmo rep̾hendis. p᷑tea
p̃dicasses. quẽ admodũ ille głoso p̃conio

Expanded text:
guibus et dentibus quaerens usque ad calumguibus et dentibus quaerens usque ad calumniosum mendacium perueniret, hoc tamen reprehendere non auderet, nisi forte non ei ueniret in mentem factum ita nobile, ut et non lectum nec quaesitum animo occurreret, ut denique tot linguis cantatum, tot locis pictum et aures et oculos dissimulantes feriret. quapropter si in occidendo filio spontaneus motus execrabilis, deo autem iubente obsecundans famulatus non solum inculpabilis, uerum etiam laudabilis inuenitur: quid Moysen, Fauste, reprehendis, quod expoliarit Aegyptios? si te inritat uelut humana facientis inprobitas, diuina terreat iubentis auctoritas. an talia fieri uolentem etiam ipsum deum uituperare paratus es? redi ergo retro, satanas; neque enim sapis, quae dei sunt, sed quae sunt hominum. atque utinam hoc sicut Petrus audire dignus fuisses atque id, quod in deo sensu infirmo reprehendis, postea praedicasses, quemadmodum ille glorioso praeconio
Abbreviated transcription (Latin):
satione ꝑmissi sunt: illius iudicio iusto
bonoq ꝑmissi sunt. qui nouit ⁊ penis
uel cohercere imꝓbos. uel erudire subie¬
stos et p̃cepta iralidiora dare saniorib
et quosdam medicinales gradus infirmio¬
rib ordinare. Moyses u̾o nec cupiditatis
arguendus est in illis reb desideratis. nec
contumacie in duunis imꝑus quibcũ¬
q contemptis. Quedam eñi facta lex illa
st̾na que ordinem naturalẽ conseruari
iubet. ꝑturbari uetat. ita medio quodã
loco posuit hommib. ut in eis usurpan¬
dis m̾ito rep̃hendatur audacia: in exeq̃n¬
dis aut̃ obedientia iure laudetur. Tantũ
int̾est in ordine naturali. qͥd a quo agat᷑:
et sub quo quisq agat. Abraham si filiũ
sponte ĩmolaret. qͥd nisi horribilis et in¬
sanus: deo aut̃ iubente quid nisi fidelis
et deuotus apparuit: Qd̃ usq a deo ipsa
ueritas clamat. ut eius uoce det̾ritus fau¬
stus cum in ip̃m abraham quid dic̾et un¬

Expanded text:
satione permissi sunt, illius iudicio iusto satione permissi sunt, illius iudicio iusto bonoque permissi sunt, qui nouit et poenis uel cohercere inprobos uel erudire subiectos et praecepta ualidiora dare sanioribus et quosdam medicinales gradus intirmioribus ordinare. Moyses uero nec cupiditatis arguendus est in illis rebus desideratis nec contumaciae in diuinis imperiis quibuscumque contemptis. Quaedam enim facta lex illa aeterna, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, ita medio quodam loco posuit hominibus, ut in eis usurpandis merito reprehendatur audacia, in exequendis autem oboedientia iure laudetur. tantum interest in ordine naturali, quid a quo agatur, et sub quo quisque agat. Abraham si filium sponte immolaret, quid, nisi horribilis et insanus, deo autem iubente, quid, nisi fidelis et deuotus adparuit? quod usque adeo ipsa ueritas clamat, ut eius uoce deterritus Faustus, cum in ipsum Abraham, quid diceret, un
Abbreviated transcription (Latin):
pnum hominũ. desid̾io demonũ conces¬
sisse. Quis aut̃ dementissimꝰ dixerit. qd̃
eos abhominib nõ potuisse excludere.
etiã si eoꝵ nocie uoluntati nec porcoꝵ exi¬
tium prestare uoluiss: Porro si sp̃uum
dampnatoꝵ et igni et̾no iam destinatoꝵ
qͣmuis seua et iniqua cupiditas a creato¬
re atq ordinatore om̃ium naturaꝵ oc¬
culto quidem s utiq iusto moderamĩe
in id quo se inclinau̾at relaxata ẽ: qͥd
absurdũ est si egyptii ab hebreis hoĩes
inique dñantes ab hominib liberis.
quoꝵ etrã mercedis ꝑ eoꝵ tam duris ⁊
inuistis laborib fuerant debitores : re¬
b terrenis quib etiam ritu sacrilego in
iniuriam creatoris utebantur. pͥuari me¬
ruerunt: Qd̃ tamen moyses si sua spon¬
te iussiss. Aut hoc hebrei sua sponte fe¬
cissent ꝓfecto peceassent: qͣm ꝙͣ illi non
quidem hoc faciendo qd̃ uel iusserat uł
ꝑmiserat d̾s. s tamen talia fortasse pec

Expanded text:
mnum hominum desiderio daemonum concesmnum hominum desiderio daemonum concessisse. quis autem dementissimus dixerit. quod eos ab hominibus non potuisset excludere, etiamsi eorum noxiae uoluntati nec porcorum exitium praestare uoluisset? porro si spirituum damnatorum et igni aeterno iam destinatorum quamuis saeua et iniqua cupiditas a creatore atque ordinatore omnium naturarum occulto quidem, sed ubique iusto moderamine in id, quo se inclinauerat, relaxata est, quid absurdum est. si Aegyptii ab Hebraeis, homines inique dominantes ab hominibus liberis, quorum etiam mercedis pro eorum tam duris et iniustis laboribus fuerant debitores, rebus terrenis. quibus etiam ritu sacrilego in iniuriam creatoris utebantur, priuari meruerunt? quod tamen si Moyses sua sponte iussisset, aut hoc Hebraei sua sponte fecissent, profecto peccassent; quamquam illi non quidem hoc faciendo, quod uel iusserat uel permiserat deus, sed tamen talia fortasse cupi
Abbreviated transcription (Latin):
mani contradicat et xp̃o. ne bono deo u¬
bente impii mali aliqͥd patiant᷑. cũ dic¬
turꝰ est angłis. colligite pͥmũ ⁊izama
et alligate fa̾ciculos ad comburendũ. Q
tam̃ hoc ip̃m in oportune fac̾e uolentes.
seruos ꝓhibuit dicens. Ne forte cũ uul¬
tis colligere zizania. eradicetis simul ⁊
triticum. Ita solus d̾s uerꝰ et bonus no¬
uit: quid. qͣndo. quib ꝑ quos fieri aliqͥd
uel iubeat uel ꝑmittat. Poterat etiã ista
humana nõ bonitas s plane uanitas. ei¬
dem dñs contradicere cum desid̾io noxio
demonũ in porcos ire uolenti petentiq ꝑ
misit. p̃sertun qr manichei nõ solũ por¬
cos uerum etiã minuta et abiecta ani¬
malia hominũ animas habere credide¬
runt. Qua uanitate imꝑbata et abie¬
cta. illud tamen constat. dñm nr̃m iħm¬
xp̃m d̾i unicum filiũ: ac ꝑ hoc d̾m uer̃
et bonũ. morte pecoꝵ alienoꝵ ꝑniciem
qualiũqunq animantiũ et graue dã¬

Expanded text:
mani contradicat et Christo, ne deo bono iumani contradicat et Christo, ne deo bono iubente inpii mali aliquid patiantur, cum dicturus est angelis: colligite primum zizania et alligate fasciculos ad conburendum. qui tamen hoc ipsum inoportune facere uolentes seruos prohibuit dicens: ne forte cum uultis colligere zizania. eradicetis simul et triticum. ita solus deus uerus et bonus nouit, quid, quando, quibus, per quos fieri aliquid uel iubeat uel permittat. poterat etiam ista humana non bonitas, sed plane uanitas eidem domino contradicere, cum desiderio noxio daemonum in porcos ire uolentium petentiumque permisit, praesertim quia Manichaei non solum porcos, uerum etiam minuta et abiecta animalia hominum animas habere crediderunt. qua uanitate inprobata et abiecta illud tamen constat dominum m dei unicum filium ac per hoc deum uerum et bonum mortem pecorum alienorum perniciem qualiumcumque animantium et graue da
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ut sint alie cause occultissime:
cur hoc illi ppło diuinitꝰ dictũ sit. S
diuinis imꝑiis cedendũ obtemꝑando:
nõ resistendum est disputando. Apłs di
itit. Quis eñi cognouit sensũ dñi. Aut
qͥs consiliariꝰ euis fuit : Siue gͦ ista fit
causa qͣm dixi. siue alia quelibet inse¬
creta et abdita dispositione dei lateas
cur hoc ꝑ moysen illi ppło dixit ut ab
egyptiis sibi cõmodanda peterent que
auferrent: hoc tamen confirmo. nͨ fru¬
stra nec inique dictum ẽẽ nec licuisse
moysi alit̾ qm d̾s dicerat facere. ut
penes dñm ẽẽt consiliũ iubendi penes
famulũ aut̃ obsequiũ ꝑagendi. Sed
d̾s inquit uerꝰ et bonus : nullomͦ talia
uississe credendus est. Immo uo talia re¬
cte nõ iubet nͥ deꝰ uer̃ et bonus: qͥ ⁊ solus
nouit qͥd cuiq iubendum sit. et solus ne¬
minẽ quicqͣm incongruũ ꝑpeti siit. Cete¬
rum ista imꝑitia et falsa bonitas cordis hu¬

Expanded text:
potest, ut sint aliae causae occultissimae, potest, ut sint aliae causae occultissimae, cur hoc illi populo diuinitus dictum sit: sed diuinis imperiis cedendum obtemperando. non resistendum est disputando. apostolus dixit: quis enim cognouit sensum domini? aut quis consiliarius eius fuit? siue ergo ista sit causa, quam dixi, siue alia quaelibet in secreta et abdita dispositione dei lateat. cur hoc per Moysen illi populo dixerit, ut ab Aegyptiis sibi commodanda peterent, quae auferrent, hoc tamen confirmo nec frustra nec inique dictum esse nec licuisse Moysen aliter quam deus dixerat facere, ut penes dominum esset consilium iubendi, penes famulum autem obsequium peragendi. Sed deus, inquit, uerus et bonus nullo modo talia iussisse credendus est. immo uero talia recte non iubet. nisi deus uerus et bonus, qui et solus nouit, quid cuique iubendum sit, et solus neminem quicquam incongruum perpeti sinit. ceterum ista inperita et falsa bonitas cordis hu
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm terra frugib ita ferendis uirtu¬
tib excolendũ. Quid gͦ iam de expolia¬
tis egẏptiis faustus obicit: nesciens qͥd
loquatur: Qd̃ faciendo moyses usq ado
nõ peccauit: ut nõ faciendo peccaret. Ds
eñĩ iusserat. qui utiq nouit nõ solum
scd̾m facta. uerum etiã scd̃m cor homĩs
qͥd unusqͥsꝙ uel ꝑ quem ꝑpeti debeat. Car
terrenaꝵ cupiditate occupatus. egyptũ
u̾o sacrilegi et iniqui. Nam et auro il¬
lo hoc est dei creatura. male utentes ad
creatoris inuiriam suis ydolis seruie¬
bant: et homines ꝑegrinos labore gͣ¬
tuito iniuste ac uehement̃ afflix̾ant.
Digni gͦ erant et isti quib talia iub̾en¬
tur: et illi qui talia pat̾entur. Et forte
scd̾m suas uoluntates et cogitatõnes he¬
brei magis ꝑmissi sunt facere ista. qͣm
iussi: S tis deus ꝑmissionem suam per
famulũ suũ moysen in notesc̾e uoluit.
qͣndo mandauit. ut diceret. fieri autem

Expanded text:
tamquam terra frugibus. ita ferendis uirtutamquam terra frugibus. ita ferendis uirtutibus excolendum. Quid ergo iam de expoliatis Aegyptiis Faustus obicit nesciens, quid loquatur? quod faciendo Moyses usque adeo non peccauit, ut non faciendo peccaret. deus enim iusserat, qui utique nouit non solum secundum facta, uerum etiam secundum cor hominis, quid unusquisque uel per quem perpeti debeat. carnterrenarum cupiditate occupatus, Aegyptii uero sacrilegi et iniqui; nam et auro illo, hoc est dei creatura male utentes ad creatoris iniuriam, suis idolis seruiebant et homines peregrinos labore gratuito iniuste ac uehementer adflixerant. digni ergo erant et isti, quibus talia iuberentur, et illi, qui talia paterentur . et forte secundum suas uoluntates et cogitationes Hebraei magis permissi sunt facere ista quam iussi; sed eis deus permissionem suam per famulum suum Moysen innotescere uoluit, quando mandauit, ut diceret. fieri autem
Abbreviated transcription (Latin):
feracitatis indiciũ. Hinc erat etiã il¬
lud petri. cum tuaginato gladio uo¬
lens defendere dñm. aurem ꝑsecuto¬
ris abscidit. Qd̃ factum dñs satis mina¬
citer cohibuit dicens. Recunde gradi¬
um. qui cñi gladio usus fu̾it gladio
cadet. Ille aut̃ utitur gladio. qui nul¬
la suꝑiore ac legittima usus potestate
uel uibente uel concedente: in sangͥ¬
nem alicuiꝰ armatur. Nam utiq do¬
minus iusserat ut ferrum discipuli
eiꝰ ferrent : s nõ iusserat ut ferirent
Quicqͥsd gͦ incongruũ sipetrus post hoc pec¬
ca̾tum factus est pastor eccł̃ie: sicut mo¬
yses post ꝑcussum egẏptium factus est
rector illuis synagoge: Uterq eñi non de¬
testabili ĩmanitate. s emendabili aĩo¬
sitate iusticie regłam exccessit ⁊ uterq o¬
dio imꝓbitatis aliene. S ille fr̃no. iste
dñico:Licet adhuc carnali. tamen amo¬
re peccauit. Resecandũ hoc uiciũ uel
eradicandũ s tamen tam magnũ cor

Expanded text:
feracitatis indicium. hinc erat ilferacitatis indicium. hinc erat illud Petri, cum euaginato gladio uolens defendere dominum aurem persecutoris abscidit: quod factum dominus satis minaciter cohibuit dicens: reconde gladium; qui enim gladio usus fuerit, gladio cadet. ille autem utitur gladio, qui nulla superiore ac legitima potestate uel iubente uel concedente in sanguinem alicuius armatur. nam utique dominus iusserat, ut ferrum discipuli eius ferrent, sed non iusserat, ut ferirent. quid ergo incongruum, si Petrus post hoc peccatum factus est pastor ecclesiae, sicut Moyses post percussum Aegyptium factus est rector illius synagogae ? uterque enim non detestabili inmanitate, sed emendabili animositate iustitiae regulam excessit, uterque odio inprobitatis alienae, sed ille fraterno, iste dominico, licet adhuc carnali. tamen amore peccauit. resecandum hoc uitium uel eradicandum. sed tamen tam magnum cor
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt: et quẽ montẽ oleastris
siluescere aspexerint: oleis ẽẽ utilem
cultura accedente non dubitant. Sic
ille animi motus quo moyses ꝑegrinũ
frẽm a ciue imꝓbo iniuriam ꝑpetien¬
tem. nõ obseruato ordine potestatis mł¬
sum eẽ nõ ꝑtulit: non uirtutum fruc¬
tib intilis erat. S adhuc incultus
uitiosa quidem s magne fertilitatis si¬
gna fundebat. Ip̃e tleniq ꝑ angłm su¬
um diuinis moysen uocib euocauit
ĩ monte syna. ꝑ quem liberaretur ex
egypto ppłs isrł: eumq miratulo usi¬
onis in rubo flãmante et non arden¬
te. u̾brs dñicis ad frugem obedientie
p̾parauit: qui etiã saulũ eccłiam ꝑse¬
quentẽ de celo uocauit ꝓstrauit. erex¬
it impleuit : tanq̃m ꝑcussit. ampu¬
tauit. inseruit. fecundauit. Illa nãq
pauli seicia. cum scd̃m emulatõnem
paternaꝵ traditionũ ꝑsequebat᷑ ecde¬
siam. putans officium se deo fac̾e tan¬
qm sil uestre erat uitium: S magne

Expanded text:
intellegunt, et quem montem oleastris intellegunt, et quem montem oleastris siluescere aspexerint, oleis esse utilem cultura accedente non dubitant: sic ille animi motus, quo Moyses peregrinum fratrem a ciue inprobo iniuriam perpetientem non obseruato ordine potestatis inultum esse non pertulit, non uirtutum fructibus inutilis erat, sed adhuc incultus uitiosa quidem, sed magnae fertilitatis signa fundebat. ipse denique per angelum suum diuinis Moysen uocibus euocauit in monte Sina, per quem liberaretur ex Aegypto populus Israhel, eumque miraculo uisionis in rubo flammante et non ardente uerbisque dominicis ad frugem oboedientiae praeparauit: qui etiam Saulum ecclesiam persequentem de caelo uocauit, prostrauit, erexit, inpleuit, tamquam percussit. amputauit, inseruit, fecundauit. illa namque Pauli saeuitia, cum secundum aemulationem paternarum traditionum persequebatur ecclesiam, putans officium deo se facere, tamquam siluestre erat uitium, sed magnae
Abbreviated transcription (Latin):
liato. nullo bello gesto: quoꝵ ille a¬
liud futuri in dole defensoris. alia in¬
posito imꝑio fecit dei. Ut interim omͣ¬
tam. qd̃ cum ꝑcussiss egyptͥum quam¬
qͣm illi d̾s nõ preceꝑit. in ꝑsona tamẽ
ꝓpħica. ad hoc diuinitus fieri ꝑmissũ
est: ut futurũ aliqͥd p̾signaret unde
nunc nõ ago. s om̃ino tanqͣm nich sig¬
nificau̾int facta illa discutio: consul¬
taq illa eterna lege. reꝑio nõ debuis¬
se hominẽ ab illo qui nullã ordinatã
potestatem gerebat. qͣmius iniuriosũ
et imꝓbũ occidi. Uerũptam̃ anime
uirtutis capaces ac fertiles. p̃mittunt
sepe uitia. quib hoc ip̃m indicent cui
uirtuti sint potissimũ accõmodate si
fuerint preceptis exculte. Sic eñi et
agricole cum terram uiderint qͣmuis
inutiles tamen ingentes herbas ꝓgig¬
nere. frumentis aptam cẽ ꝓnunͣtiant:
et ubi filicem aspexerint. sicet eradi¬
candam sciant. ualidis iitib habilẽ

Expanded text:
liato, nullo bello gesto, quorum ille aliato, nullo bello gesto, quorum ille aliud futuri indole defensoris, alia inposito imperio dei fecit. Ut interim omittam, quod cum percussisset Aegyptium, quamquam illi deus non praeceperit, in persona tamen prophetica ad hoc diuinitus fieri permissum est, ut futurum aliquid praesignaret, unde nunc non ago, sed omnino tamquam nihil significauerint facta illa discutio consultaque illa aeterna lege reperio non debuisse hominem ab illo, qui nullam ordinatam potestatem gerebat, quamuis iniuriosum et inprobum occidi. uerumtamen animae uirtutis capaces ac fertiles praemittunt saepe uitia, quibus hoc ipsum indicent, cui uirtuti sint potissimum adcommodatae, si fuerint praeceptis excultae. sicut enim et agricolae quam terram uiderint quamuis inutiles, tamen ingentes herbas progignere, frumentis aptam esse pronuntiant, et ubi filicem aspexerint, licet eradicandam sciant, ualidis uitibus habilem
Abbreviated transcription (Latin):
toris celi et terre nõ de alieno s de nich¬
lo nõ p̃mente necessitate s affluente
bonitate nõ ꝑ sui memibri penam s per
sui u̾bi potentiam: hunc inqͣm moysen
humilem in recusando tam magnum
mynist̾ium subditũ in suscipiendo. fide¬
lem in seruando. strenuũ in exeq̃ndo. ĩ
regendo ppło iuigilantẽ. in corrigendo
uehementẽ. in amando ardentem. in
deo se int̾posuit consussenti. opposuit
irascenti: hunc itaq talem ac tantũ
lurum. absit a nobis ut ex maledico
fausti ore pensemus: S ex ore plane
ueridici dei qui ueracit̾ hominẽ quẽ fe¬
cerat nouerat. qͣndo quidẽ etiã peccata
hominũ que ip̃e nõ facit. et in eliffitẽ¬
tib ut iudex agnoscit. et in confitenti¬
b ut pater ignoscit: ex ore om̃ino eiꝰ
moysen seruum eiꝰ et amamus ⁊ ãmi¬
ramur. et qͣntum possumus initame
cum simus longe illius m̾itis infi̾ores.
etiã nullo egyptio uel occiso uel expo¬

Expanded text:
toris caeli et terrae, non de alieno, sed de nihitoris caeli et terrae, non de alieno, sed de nihilo, non premente necessitate, sed adfluente bonitate, non per sui membri poenam, sed per sui uerbi potentiam, hunc, inquam, Moysen, humilem in recusando tam magnum ministerium, subditum in suscipiendo, fidelem in seruando. strenuum in exequendo, in regendo populo uigilantem, in corrigendo uehementem, in amando ardentem. in deo se interposuit consulenti, obposuit irascenti: hunc itaque talem ac tantum uirum, absit a nobis, ut ex maledico Fausti ore pensemus, sed ex ore plane ueredici dei, qui ueraciter hominem, quem fecerat, nouerat, quandoquidem etiam peccata hominum. quae ipse non facit, et in diffitentibus ut iudex agnoscit et in confitentibus ut pater ignoscit. ex ore omnino eius Moysen seruum eius et amamus et admiramur et quantum possumus imitamur, cum simus longe illius meritis inferiores, etiam nullo Aegyptio uel occiso uel expo
Abbreviated transcription (Latin):
apparebunt. Ita etiam multi nulliꝰ appe¬
tentes uixcorem. nullũ maritum appeti¬
te usq ad mortem ꝑseq̃ntes : tam̃ daui¬
titũ m̾itum cum ille ista feciss. Apud
d̃m hr̃e nõ possunt. Tantum int̾ est
quid cuiq in seip̃o qͣntumq displiceat ut
penitus exstirpetur. et qͥd ꝓ eo frugifer
et opulentum ingenti feracitate consur¬
gad: qr et agricole plus placent agriqͥ
spinis etiam magnis eradicatis centenũ
ꝑferunt. qͣm qͥ nullas unqͣm spinas
habuerunt. et uix ad tͥcenũ ꝑueniũt
Sic et moy sen famulũ d̾i. fidelissim̃
in tota domo eius mynistrũ legis scẽ.
et mandati sc̃i iusti et boni. cui et a¬
hec que cõmemoraui. mĩstrũ etiã sa¬
cramentoꝵ nõ iam prestantiũ salutẽ¬
et saluator ip̃e confirmat dicens. si cͤ¬
deretis moysi. cred̾etis et mͥ. de me eñi
ille scͥpsit. unde suo loco qͣntum satis ui¬
sum est contra impudentes manicheoꝵ

Expanded text:
adparebunt? ita etiam multi nullius adpeadparebunt? ita etiam multi nullius adpetentes uxorem, nullum, maritum adpetitae usque ad mortem persequentes tamen Dauidicum meritum, cum iste illa fecisset, apud deum habere non possunt. tantum interest, quid cuique in se ipso quantumque displiceat, ut penitus exstirpetur, et quid pro eo fructiferum et opulentum ingenti feracitate consurgat, quia et agricolae plus placent agri, qui spinis etiam magnis eradicatis centenum proferunt, quam qui nullas umquam spinas habuerunt et uix ad tricenum perueniunt. Sic et Moysen famulum dei fidelissimum in tota domo eius, ministrum legis sanctae et mandati sancti, iusti et boni, cui apos, quae commemoraui — ministrum etiam sacramentoet saluator ipse confirmat dicens: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit — unde suo loco, quantum satis uisum est, contra inpudentes Manichaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
que presentia nunc uident᷑. Quid aliud
in eungłio discimus. cum eadẽ uox pet̾
Auditur confitentis xp̃m filiũ d̾i que etiã
demonioꝵ paria u̾ba s longe impari
corde emntentium: ꝓunde in simili uoce
fides petri laudatur: demonioꝵ ĩmun¬
dicia chohibetur. A quo. nisi ab illo qui
ñ aure humana. s diuina mente radiceᷤ
int̾nas uocum illarum nosset inspicere:
et sine ulla falsitate discernere: Quam
multi eñi et alii homines dicunt xp̃m
filiũ d̾i uiui. nec tamen petri meritis
comꝑantur: nõ solum illi qui dicturi sũt
in illo die dñe dñe. et audituri discedite
Ame: s etiam illi qui segregabuntur.
ad dexteram. In quib plurimi qui nec
unqͣm xp̃m uł semel negauerunt. nec
eius ꝓ nr̃a salute passionem impbaue¬
runt. nec gentes iudarare coegerunt:
et tamen petro qui hec fecit. sedenti ĩ du¬
odecim sedib. et non solum duodecim
t̾ib uerum et angłos iudicanti impes

Expanded text:
quae praesentia nunc uidentur. Quid aliud quae praesentia nunc uidentur. Quid aliud in euangelio discimus, cum eadem uox Petri auditur confitentis Christum filium dei, quae etiam daemoniorum paria uerba, sed longe inpari corde emittentium? proinde in simili uoce fides Petri laudatur, daemoniorum inmunditia cohibetur. a quo, nisi ab illo, qui non aure humana. sed diuina mente radices internas uocum illarum nosset inspicere et sine ulla falsitate discernere? quam multi enim et alii homines dicunt Christum filium dei uiui nec tamen Petri meritis conparantur, non solum illi, qui dicturi sunt in illo die: domine, domine et audituri: discedite a me. sed etiam illi, qui segregabuntur ad dexteram, in quibus plurimi nec umquam Christum uel semel negauerunt nec eius pro nostra salute passionem inprobauerunt nec gentes iudaizare coegerunt, et tamen Petro, qui haec fecit, sedenti in duodecim sedibus et non solum duodecim tribus, uerum et angelos iudicanti inpares
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ureretur uidebat erga se et man̾e
ueniam: et nõ negligi medicinã. Cur aũ
saul ꝑ samuelem correctus cum dicerit. ⁊̃
ip̃c peccaui: nõ meruit audire qd̾ dauid.
qd̾ ei dñs ignouisset: Nunqd ꝑsonarum
acceptio est apud d̃mͦ Absit. S insimili
uoce qͣm sensus humanus audiebat. dis¬
simile pectus erat: qd̾ diuinus ocłs dis¬
cernebat. Quid talib docemur exemplis.
nisi regnum celoꝵ intͣ nos ẽẽ. et de inti¬
mis nr̃is d̾m colere nos debere. ut ex ha¬
bundantia cordis os loquatur. nõ aut̃
ut ppls labus honoret. cor aut̃ eoꝵ lon¬
ge sit a d̾o: neq iudicare aliter aud amꝰ
de hominib quoꝵ int̾iora uidere re ñ pos¬
sententiã de dauid. cum diuine scͥpture
contineat. tam sublimis auctoritas: mł¬
tum ridenda uel potuis dolenda est. Alit̃
sentiens humana tem̾itas. Eis quippe
diuinis libris de antiquis uiris credendũ
est: qui tam longe futura dixerunt.

Expanded text:
tionibus ureretur, uidebat erga se et manere tionibus ureretur, uidebat erga se et manere ueniam et non Saül per Samuelem correptus, cum diceret etiam ipse, Peccavi , non meruit audire quod David, quod ei Dominus ignovisset? Num personarum acceptio est apud Deum? Absit . Sed in simili voce quam sensus humanus audiebat, dissimile pectus erat quod divinus oculus discernebat. Quid talibus docemur exemplis, nisi regnum coelorum intra nos esse , et de intimis nostris Deum colere nos debere, ut ex abundantia cordis os loquatur ; non autem ut populus labiis eum honoret, cor autem eorum longe sit ab eo, neque iudicare aliter audeamus de hominibus. quorum interiora uidere non posententiam de Dauid cum diuinae scripturae contineat tam sublimis auctoritas, multum ridenda uel potius dolenda est aliter sentiens humana temeritas ? eis quippe diuinis libris de antiquis uiris credendum est, qui tam longe futura dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bat sp̃c d̾i. qͣndo correctus ꝑ ꝓpħam di¬
xit. peccaui. contimioq ad hoc unum
ubum audire meruit qd̾ acceꝑit ue¬
niam: Ad qͣm rem nisi ad sempit᷑nã
salutem: Neq eñi p̃termissa est in illo
scd̾m d̾i cõminationẽ flagelli paterm
disciplina. ut et confessus in et̾nũ liba¬
retur: et afflictus temꝑalit̾ ꝓbaret᷑. Aut
u̾o mediocre fidei robur fuit. aut ꝑuum
mitis et obediontis animi inditiĩ. cũ au¬
disset a ꝓpha qͥd sibi d̃s ignouiss. et tam̃
que fuerat cõminatus conseq̃nter euenrs-
sent: nõ se dicere ꝓpħe deceptum ẽe men¬
datio nec murmurare adusus d̾m. quasi
falsam ꝑeccatoꝵ eius indulgentiam ꝑnũ¬
tiau̾it: Intelligebat eñĩ uir alte sc̃s. & f̃i
contra d̾m s ad d̾m leuans animã suam
nͥ dñs eẽt confitenti penitentiq ꝓpitius
qͣntum penaꝵ et̾narũ eius eẽnt digna
pectata: ꝓ quib cum temꝑalib emenda¬

Expanded text:
bat spiritus dei, quando correptus per prophetam dibat spiritus dei, quando correptus per prophetam dixit "peccaui" continuoque ad hoc unum uerbum audire meruit, quod acceperit ueniam? ad quam rem nisi ad sempiternam salutem? neque enim praetermissa est in illo secundum dei comminationem flagelli paterni disciplina, ut et confessus in aeternum liberaretur et adflictus temporaliter probaretur. haud uero mediocre fidei robur fuit, aut paruum mitis et oboedientis animi indicium, cum audisset a propheta, quod sibi deus ignouisset, et tamen quae fuerat comminasent, non se dicere Prophetae deceptum esse mendacio, nec murmurare adversus Deum, quasi falsam peccatorum ejus indulgentiam pronuntiaverit. Intelligebat enim vir alte sanctus, et non contra deum, sed ad deum leuans animam suam, nisi dominus esset confitenti paenitentique propitius, quantum poenarum aeternarum eius essent digna peccata; pro quibus cum temporalibus emenda
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝓ quo egrotante multis lac̾mis ⁊ hu¬
militatis sordib sese abiciens dm̃in fue¬
rat dep̃oatus. mortuũ nõ luxerit. idem
iuuenẽ filium ꝑricidali furore p̃cipitẽ.
qui et pat̾num cubile stupris nefa¬
riis maculauerat. et contͣ patrẽ scele¬
stium bellum gerebat. et uellet cons̾¬
uatum et fleret occisum: anime scilz
tantis cͥminib inuolute sempit̾nas
preuidens penas. quib euadendis eum
ꝑ pnĩam corrigendum. uiu̾e cupiebat
humiliatum. Hec et alia multa lau¬
danda et imitanda in illo sc̃o reppiũ¬
tur uiro. si nõ ꝑu̾sus animꝰ eam scͥp¬
turã que de illo loquitur ꝑscrutet᷑. ma¬
xime si mente subdita et pia ⁊ plane
fid̾i sequamur sñiam d̾i qui eiꝰ nou̾at
occulta cordis. ubi in consp̾tu eius qͥ fal¬
li nõ potest. ita placuit. ut eciam filiis
suis imitandus ab illo ꝓpon̾etur. Qd
enĩ aliud qͣm cordis eu̾s ꝓfunda cerne¬

Expanded text:
rum, pro quo aegrotante multis lacrimis et hurum, pro quo aegrotante multis lacrimis et humilitatis sordibus sese abiciens dominum fuerat deprecatus, mortuum non luxerit, idem iuuenem filium parricidali furore praecipitem, qui et paternum cubile stupris nefariis maculauerat et contra patrem scelestum bellum gerebat, et uellet conseruatum et fleret occisum, animae scilicet tantis criminibus inuolutae sempiternas praeuidens poenas, quibus euadendis eum per paenitentiam corrigendum uiuere cupiebat humiliatum. haec et alia multa laudanda et imitanda in illo sancto reperiuntur uiro, si non peruersus animus eam scripturam, quae de illo loquitur, perscrutetur, maxime si mente subdita et pia et plane fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis, ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. Quid enim aliud quam cordis eius profunda cerne
Abbreviated transcription (Latin):
m̾itis suis hoc redlitũ suꝑno iudicio.
quo ille iniriosus missus eẽt. ut ĩ eũ
talia iacularetur obprobria. Ibi ĩ gregẽ
sibi cõmissũ tanta dilectio pastoralis.
merato pcc̃m elationis eus sic puni¬
re placuit deo: ut eundem numerũ
minueret morte multoꝵ. cuiꝰ multitu¬
dine cor regis fuerat suꝑbia ꝑtempta¬
tum. In quo occulto iudicio. d̾s apud ꝙͣ
nõ est iniquitas. et quos nouerat in¬
dignos hac uita subtraxit huic uite:
et in illo qui de hominũ copia se ex¬
tulerat: tumorẽ animi humani euis¬
dem copie diminutione sanauit. Ibi tam
religiosus d̾i timor. sac̃mentũ xp̃i ĩ scã
unctione seruabat: ut cor eius pia solli¬
citudine trepidau̾it. qͣndo exiguam ꝑti¬
culam de ueste ip̃ius saulis lacent absci¬
dit. ut hab̾et unde illi fidem faceret. qͣ
nollet eum cum poss occidere. Ibi tan¬
ta prudentia. tam prudens infilios. et
tanta clementia. ut cum ĩnocentẽ pue¬

Expanded text:
meritis suis hoc redditum superno iudicio, meritis suis hoc redditum superno iudicio, quo ille iniuriosus missus esset, ut in eum talia iacularetur obprobria. ibi in gregem sibi commissum tanta dilectio pastoralis, merato peccatum elationis eius sic punire placuit deo, ut eundem numerum minueret morte multorum, cuius multitudine cor regis fuerat superbia pertemptatum: in quo occulto iudicio deus, apud quem non est iniquitas, et. quos nouerat indignos hac uita, subtraxit huic uitae et in illo, qui de hominum copia se extulerat, tumorem animi humani eiusdem copiae diminutione sanauit. ibi tam religiosus dei timor sacramentum Christi in sancta unctione seruabat, ut cor eius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particulam de ueste ipsius Saulis latenter abscidit, ut haberet, unde illi fidem faceret. quam nollet eum, cum posset, occidere. ibi tam prudens in filios et tanta clementia, ut cum innocentem pue