comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ licebit epo de his aliquid humanius
cogitare. Quic̃q uͦ indifferent᷑ tulert̃
& habitum introeundi ęccłiam sibi
arbitrati ft̃ ad conuersionem posse suf¬
ficere: hi defĩnitum modis om̃ib tẽpꝰ
Fimpleant:
exitum ueniunt etiam nc̃ lex
antiqua regłarisq seruabit᷑. ita ut si
quis eͥgreditur e corꝑe ultimo &e neces¬
sario uiatico minime priuet᷑. Qd̾ si de¬
sꝑatꝰ & consecutus cõmunionẽ oblati¬
onisq particeps factꝰ iterum conualu¬
erit sit int̾ cos qui cõmunionẽ orati¬
onis tantũmͦ consecunt᷑. Ueneraliter
aut̃ om̃i eulibet in exitu posito &̾ po¬
scenti sibi cõmunionis gr̃am tribui
ep̃s ꝓbabiliter ex oblatione dare debe
tantummꝰ. Post hec autẽ cum cathecuii¬
nis orent..¬
Ropter multam ꝑturbationẽ ꝙ sediti¬
ones quȩ funt placint consuetudinẽ
om̃i modis amputari. quȩ p̃ter regłam in
quib dam partib uidetur admissa. ita ut

Expanded text:
vero licebit episcopo de his aliquid humanius vero licebit episcopo de his aliquid humanius cogitare. Quicunque vero indifferenter tulerunt, et aditum introeundi Ecclesiam sibi arbitrati sunt ad conversionem posse sufficere, hi definitum modis omnibus tempus implebunt. exitum veniunt, etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur, ita ut si quis egreditur e corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Quod si desperatus, et consecutus communionem, oblationisque particeps factus iterum convaluerit, sit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui, episcopus probabiliter ex oblatione dare debebtantummodo, posthaec autem cum catechumenis orent.Propter multam perturbationem et seditiones quae fiunt, placuit consuetudinem omnimodis amputari, quae praeter regulam in quibusdam partibus videtur admissa, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
qđ factum ẽ. sub tyrannde lic inũ. pla¬
cuit sẏuodo quãuis humanitate ꝓben¬
tur indigni. tam̃ eis beniuolentiã com¬
modari. Quic̃q gͦ ueracit̃ plenitudinem
gert̃. trib annis fideles int̾ audientes
habeant᷑. & sex annis om̃i se contritioni
deiciant. duob aut̃ annis sine oblatio¬
ne popło in oratione cõmunicent: xi.
Uieymre Socati ꝑ grãm pͥmum qͥ¬
dem inpetum monstrauert̃ depo¬
nentes militiȩ cingulum. pꝰmodũ uͦ ad
ꝓpͥũ uomitum sunt relapsi. ita ut qͥdã
& peccunias tribuert̃ &̾ beneficũ mili¬
tiam repeterent. hi decem annis post tri¬
ennũ tempꝰ quo int̃ audientes ert̃ in
afflictione ꝑmaneant. sed in his omnib
ꝓpositum & spetiem penitentię conue¬
nit explorare Quotqͦt enĩ inetu & la¬
crimis atq patientia uł bonis oꝑibus
reb ipsis conuersionẽ suã ñ simulati¬
onem demonstrant. hi definitũ tempꝰ
auditionis implentes tũ demũ fidelib
in oratione cõmunicent. Post modum

Expanded text:
quod factum est sub tyrannide Licinii: placuit synodo, quamvis humanitate probentur indigni, tamen eis benevolentiam commodari. Quicunque ergo veraciter poenitudinem gerunt, tribus annis fideles inter audientes habeantur: et sex annis omni se contritione dejiciant, duobus autem annis sine oblatione populo in oratione communicent.ue vocati per gratiam, primum quidem impetum monstravernentes militiae cingulum: postmodum vero ad proprium vomitum sunt relapsi, ita ut quidam et pecunias tribuerent, et beneficiis militiam repeterent, hi decem annis post triennii tempus quo inter audientes erunt in afflictione permaneant. Sed in his omnibus propositum et speciem poenitentiae convenit explorare: quotquot enim metu, et lacrymis, atque poenitentia, vel bonis operibus rebus ipsis conversionem suam, non simulatione, demonstrant: hi definitum tempus auditionis implentes, tum demum fidelibus in oratione communicent, postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
cognominant catharos id÷ mundos si
aliquando uenerint ad ęccłiam catholicã
placuit sc̃o & magno concilio: ut ĩpositi¬
onem manus accipientes sic in clero ꝑma¬
neaut. Hec aut̃ pre om̃ib eos scriptis con¬
uenit ꝓfiteri. qđ catholicȩ & apłicȩ eccłȩ¬
doginata suscipiant & sequant᷑. id. ẽ. & bi¬
gamis se cõmunicare. & his qui in ꝑse¬
cutione ꝓlapsi st̃. erga quos & spacia con¬
stituta st̃. & temꝑa definita: ita ut eccłȩ
catholicȩ &e apłicę placita sequant᷑ in om̃i
reꝑti fuerint ordinati qui inueniuntͤ
in clero: in eodem habitu ꝑseuerent. Ubi
to quidã ex illis adueniunt: certũ ẽ. qđ
possidebit: nisi forte placuerit ep̃o nomi¬
nis eum honore censeri. Si uͦ hoc ei mi¬
nime placuerit: ꝓuidebit ei aut cor¬
ep̃atꝰ aut presbiterũ locum ut in clero
ꝓrsus ẽẽ uideat᷑ & ne in una ciuitate
duo ep̃i probent᷑ existere:¬
I QUI prb̃i sine examine sunt pro¬
uecti uł cum discuterent᷑ peccata

Expanded text:
cognominant catharos, id est mundos, si aliquando venerint ad Ecclesiam catholicam, placuit sancto et magno concilio ut impositionem manus accipientes, sic in clero permaneant. Haec autem prae omnibus eos scriptis convenit profiteri, quod catholicae et apostolicae Eccledogmata suscipiant et sequantur, id est, et bigamis se communicare, et his qui in persecutione prolapsi sunt; erga quos et spatia constituta sunt, et tempora definita: ita ut Ecclesiae catholicae et apostolicae placita sequantur in omnirti fuerint ordinati, qui inveniuntur in clero in eodem habitu perseverent: ubi to quidam ex illis adveniunt, certum est quom presbyterii possidebit, nisi forte placuerit episcopo nominis eum honore censeri. Si vero hoc ei minime placuerit, providebit ei aut chorepiscopatus, aut presbyterii locum, ut in clero prorsus esse videatur, ne in una civitate duo episcopi probentur existereSi qui presbyteri sine examine sunt provecti, vel, cum discuterentur, peccata
Abbreviated transcription (Latin):
talium ꝓmoueri. Sicut autẽ hoc daret̃
qđ de his qui rem hanc affectarum uel¬
ausi sunt se ipsos abscidere: hec q̃ diximꝰ
statuta st̃. lta si quis uł ab arbaris uł ã
dñis suis cunuchi facti fc̃. & ꝓbabilis
uitȩ sunt : tales suscipit eccłastica regła¬
hõminib aut aduersus eccłasticã facta
ft̃ regulam. ut homines ex gentili uita
nuꝑ accedentes ad fidem. & instructos
breui temꝑe mox ad lauachrũ sp̃uale
optime placuit nichil tale de roliquo
fieri. Nam & temꝑe opꝰ ẽ ei qui cathezi¬
zatur & post baptisma ꝓbatione quam¬
plurima. Alanfesta ẽ. enim apłica scͥp
tura quȩ dicit ñ neophitum ne in suꝑbi¬
am elatꝰ in iudicium incidat: & laqueũ
diaboli: Si uero ꝓcessu temꝑis aliqđ deli¬
ctum animȩ circa ꝑsonani reꝑiat᷑ huiꝰ.¬
modi. &̾ aduob uł trib testib arguat᷑ :
aclero talis abstineat: Si quis autẽ prb̃t
hȩc fecerit. quasi contra magnũ concili¬

Expanded text:
talium promoveri, sicut autem hoc claret talium promoveri, sicut autem hoc claret quod de his qui rem hanc affectant, ausi sunt seipsos abscidere, haec quae diximus statuta sunt; ita si 48 qui vel a Barbaris vel a dominis suis eunuchi facti sunt, et probabilis vitae sunt, hos tales suscipit ecclesiastica regulhominibus, adversus ecclesiasticam facta sunt regulam, ut homines ex gentili vita nuper accedentes ad fidem, et instructos brevi tempore, mox ad lavacrum spiritale optime placuit, nihil tale de reliquo fieri. Nam et tempore opus est ei qui catechinatur, et post baptisma probatione quamplurima. Manifesta est enim apneophytum, ne in superbiam elatus in judicium incidat, et laqueum diaboli. Si vero processu temporis aliquod delictum animae circa personam reperiatur hujusmodi, et a duobus vel tribus testibus arguatur, a clero talis abstineat. Si quis autem praeter haec fecerit, quasi contra magnum concili
Abbreviated transcription (Latin):
patre. unigenitum hoc ẽ iͣn substan¬
tia. patris. dm̃ ex deo. lum̃ ex lumine.
dm̃ uerum ex dõ uero. natum ñ ere¬
atũ. homo usion. hoc ẽ. eiusdẽ cum
patre substantiȩ. ꝑ quem om̃ia facta
sunt celestia & terrena. qui ꝓpter
nos homines & ꝓpt̾ salutem nr̃am

Expanded text:
Patre, unigenitum, hoc est, ex substantia Patris, Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum, non creatum, homousion, hoc est, ejusdem cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt, coelestia et terrestria. Qui propter nos homi
Abbreviated transcription (Latin):
intercidant: Fortassis enim aut uxo¬
rem habet aut filios aut ꝓpinquos
aut seruos: & iustũ ẽ hoc apud dm̃ &
homines. ut nec ęccłia detrimentũ
patiatur. ignoratione rerun pontisi¬
eccłie ꝓscribantur. & incausas incidãt
qui ad eum ꝑtinent: morsq eiꝰ in iu¬
riis malȩ famȩ subiciatu: aar.
Recipioiꝰ ut in potestate sua ep̃s
to magis oportet eum curam peccun¬
asũ gerere. ita ut potestate eius indi gẽ¬
tib om̃ia dispensentur. ꝑ prb̾os & dia¬
conos. & cũ timore om̃iq sollicttudi¬
ne ministrentur. Ex his autem quȩ
indiget ad suas necessitates & ad ꝑe¬
grinorum fratrũ usus ipse ꝑcipiat:
ut nichil eis possit om̃ino deẽe. Lex
enim dei precipit: ut qui alteri de¬
seruunt: de altari pascant᷑. qr nec
miles stipendiis ꝓpriis contͣ hostes
arma sustollit¬
p̃s aut prb̃t aut diaconus alee
atq ebrietati deseriuens: aut de¬
sinat. aut certe dampnetur: ali¬
Uboiaconus aut lector aut can¬
Itor similia faciens. aut desinant.

Expanded text:
intercidant. Fortassis enim aut uxorem habet, aut filios, aut propinquos, aut servos, et justum est hoc apud Deum et homines, ut nec Ecclesia patiatur detrimentum ignoratione rerum pontifiecclesiae proscribantur, et in causas incidant quae ad eum pertinent morsque ejus injuriis malae famae subjaceat. XLI. Praecipimus ut in potestate sua episcto magis oportet eum curam pecuniarum gerere, ita ut in potestate eius indigentibus omnia dispensentur per presbiteros et diacones et cum timore omnique sollicitudine ministrentur. Ex his autem quae indiget ad suas necessitates et ad peregrinorum fratrum usus, et ipse percipiat, ut nichil eis possit omnino deesse. Lex enim Dei praecipit, ut qui altari deserviunt de altari pascantur, quia nec miles propriis stipendiis contra hostes arma sustollitpus aut presbyter aut diaconus alee aut ebrietati deserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia faciens, aut desinat
Abbreviated transcription (Latin):
cum heretieis orauerit: tantũmͦ
cõmunione priuet᷑ Si uͦ tanꝗͣ clericus
hortatus eos fuerit agere uł orare:
dampnari p̃cipimꝰ. Quȩ enĩ conuen¬
tio xp̃i ad belial. aut q̃ pars fideli cũ¬
si eum qͥ scdm ueritatẽ habue¬
rit baptisma : denuo baptirauerit.
aut si pollutũ ab impiis ñ baptiza¬
uerit: deponatur tanꝗͣ deridens erucem &
mortem dñi. Nec sacerdotes a falsis sacerdo¬
tib iure discernens.
Alteram uł ab alio dimissam duxe¬
t: communione priuet᷑¬

Expanded text:
cum haereticis oraverit, tantummodo communione privetur. Si vero tanquam clericos hortatus eos fuerit agere vel orare,damnari praecipimus. « Quae enim conventio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cusi eum, qui secundum veritatem habuerit baptisma, denuo baptizaverit, aut pollutum ab impiis non baptizaverit, deponatur, tanquam deridens crucem et mortem Domini, nec sacerdotes a falsis sacerdotibus jure discernens. alteram, vel ab alio dimissam duxerit, communione privet
Abbreviated transcription (Latin):
ioͥs ep̃s aut prb̃t iuxta p̃ceptum
dñi non baptirauerit in nomine
patris & filii ce sp̃s sc̃i. sed in trib sine
initio principiis. aut in trib filiis. aut̃
mersionem unꝰ misterii celebret.
ieinel mergat in baptismate qd̾ dari
uidetur in dñi morte: deponat᷑. Non
enun dixit nobis dñs in morte mea
baptirate : s euntes docete om̃s gentes
baptizantes eos in nomine patris & fi¬

Expanded text:
iscopus aut presbyter juxta praeceptum Domini non baptizaverit in nomine Patris, Filii, et Spiritus sancti, sed in tribus sine initio principiis, aut in tribus paraclitis, mersionem unius mysterii celebret, sed semel mergat in baptismate quod dari videtur in Domini morte, deponatur. Non enim dixit Dominus. In morte mea baptizate; sed: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m conuenit maxime quidẽ ab
nari. Si autem hoc difficile fuerit aut
ꝓpter instantem necessitatem aut ꝓpter
itineris longitudinem: trib tam̃ om̃i¬
modis in id ipsum conuenientib & ab¬
sentib quoq pari modo decernentib. &
ꝑ scripta consentientib : tunc ordinatio
celebret᷑. firmitas autẽ corũ quȩ gerũt᷑
ꝑ unam quãq ꝓuintiam metropolita
mone priuant᷑ seu ex clero seu ex
hi qui abiciunt᷑ ab aliis non recipiant᷑:
Requirat᷑ autẽ ne pusillanimitate aut
contentione uł alio quolibet ep̃i uitio ui¬
deatur a congregatione seclusus. Ut hoc
gͦ decentius inquirat᷑ bene placiuit an¬
nis singłis ꝑ unam quamq ꝓuintiam
bis in anno concilia cȩlebrari: ut com¬
Et sic qui suo peccauer̃t eiudenter ep̃o:
ex cõmunicati rationabilit ab omnib
placcat humaniorem ꝓ talib ferre sen¬
tentiam. Concilia uͦ cęlebrent᷑ unũ qͥdẽ
ante quadragesimã paschȩ : ut omni
dissensione sublata. munꝰ offerat᷑ dõ pu¬

Expanded text:
pum convenit maxime quidem ab nari. Si autem hoc difficile fuerit aut propter instantem necessitatem, aut propter itineris longitudinem, tribus tamen omnimodis in idipsum convenientibus, et absentibus quoque pari modo decernentibus et per scripta consentientibus, tunc ordinatio celebretur. Firmitas autem eorum, quae geruntur, per unamquamque provinciam metrotc. privantur, seu ex clero, seu ex hi qui abjiciuntur, ab aliis non recipiantur. Requiratur autem, ne pusillanimitate, aut contentione, vel alio quolibet episcopi vitio, videatur a congregatione seclusus. Ut hoc ergo decentius inquiratur, bene placuit annis singulis per unamquamque provinciam bis in anno concilia celebrari, ut comet sic, qui suo peccaverunt evidenter episcopo, excommunicati rationabiliter ab omnibus placeat humaniorem pro talibus ferre sententiam. Coucilia vero celebrentur, unum quidem ante quadragesimam paschae, ut omni dissensione sublata munus offeratur Deo pu
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽ culpandꝰ oseẽ ꝓpħa si mere.¬
tricem quam duxit conuerterit
ad pudicitiã. s potiꝰ laudandꝰ quia ex
mala bonam fecerit. Non enĩ qͥ bonꝰ
ꝑ manet ipse polluitur. si societ᷑ ma¬
lo. S qui malus in bonũ uertitur.
si exempla boni sectetur. Ex qͦ intel¬
ligimꝰ non ꝓpħam ꝑdidisse pudicitiã
fornicarie copulatum. s fornicariam
assũpsisse pudicitiam. quam antea ñ¬
habebat
constituit ut liceat meretͥtibus
honestiorem uitã eligere. sine aliquo
timore quãuis uiratoriam cautionem
exposuert̃. hii aut̃ qui iusuirandum
exegerunt. & contͣ castitatẽ suã oꝑam
dederunt. pene nomine .x. libras au¬
ri ꝑsoluant. hisdẽ meretͥcib qͥb sacra¬
m̃ta dederunt. pene aut̃ .x. librorum
officio p̃sidis. Fagelletur. Qd̾ si preses
neglexerit. de sũo patͥmonio penã p̃s¬
tare cogat᷑. & magistratu s cõmisso
cadat. &̾ ñ solũ mulierib s etiã here¬
dib & aliis successorib eoꝵ penã sol¬

Expanded text:
on est culpandus Osee propheta, si meretricem quam duxit converterit ad pudicitiam, sed potius laudandus quod ex mala bonam fecerit. Non enim qui bonus permanet ipse polluitur, si societur malo, sed qui malus est, in bonum vertitur, si boni exempla sectetur. Ex quo intelligimus non prophetam perdidisse pudicitiam fornicariae copulatum, sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam antea nhabebatconstituit ut liceat meretricibus honestiorem vitam eligere sine aliquo amore, quamvis juratoriam cautionem exposuerunt. Hi autem qui tale jusjurandum exegerunt, et contra castitatem operam suam dederunt, poenae nomine X libras auri persolvant iisdem meretricibus, quae sacramenta dederunt; poena autem X librarum officio praesidis flagitetur. Quod si praeses neglexerit, de suo patrimonio poenam praestare cogatur, et magistratu sibi commisso cadat, et non solum mulieribus, sed etiam haeredibus et aliis successoribus earum, poenam sol
Abbreviated transcription (Latin):
e puellis raptis necdũ desponsatiᷤ
simul habitandi cooꝑantes. & cohibentes
raptorib decreuit scã sinodꝰ. ut si qͥdem
intelligi. qualit̃ huiꝰ mali auctores dãpnan¬
di stͥ. quando participes concilii conuben¬
tes. tanto anathemate feriuntur: iuxta
canonicam auctoritatem. ad coniuigia
segitime raptas sibi iure uindicarẽ nul¬
latenus possunt:
i autẽ necdũ eas quas rapuerãt
cum uoluntate parentum. sub
p̃fato desponsationis. uł dotalicii nomine
in conuigio sũptas habent. quando un
om̃ium aures hȩc fuerit constitutio ꝙ¬
mulgata ab earũ coniuinctione seꝑent᷑.
&ẽ publicȩ penitentie subiciant᷑. Rapte
itrisq partib placito coniugio socient᷑.
Nam uobis in his regłam constitumꝰ. sed
ut uerbis magni leonis utamur. qͥd
nitentiam exegerit & suꝑstes extiterit:
itatum coniugiũ ñ p̃sumat. nͥ forte

Expanded text:
e puellis raptis necdum desponsatis simul habitandi cooperantes et conhibentes raptoribus, decrevit sancta synodus, si quidem intelligi qualiter hujus mali actores damnandi sunt, quando participes consilii et conniventes tanto anathemate feriuntur, ut juxta canonicam auctoritatem ad conjugia legitima raptas sibi jure vindicare nullatenus possi autem necdum eas quas rapuerant, cum voluntate parentum sub praefato desponsionis vel dotalitii nomine, in conjugium sumptas habent, quando in omnium aures haec fuerit constitutio promulgata, ab earum conjunctione separentur, et publicae poenitentiae subigantur. Raptae utrisque partibus placito conjugio socientur. Nam in his non regulam constituimus, sed, ut verbis magni Leonis utamur, quod nitentiam exegerit et superstes exstiterit, iterare conjugium non praesumat, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
udor ẽ feminis nuptiarũ p̾ma¬
non habere. qͥb hȩc sola causa
medioeris causa ẽ. ut uirgintas mariȩ. fal¬
leret pͥncipem mundi

Expanded text:
udor est feminis nuptiarum pranon habere, quibus haec sola causa mediocris est causa, ut virginitas Mariae falleret principem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
d domino patri consensu ambo
noueratis ꝑ seueranter usq in finem. redde
debiuistis. ã qͦ ꝓposito si lapsus ẽ ille tu sal¬
tem constantissime ꝑseuera. qd̾ te ñ exhor¬
tarer. nͥ qͥa tͥ ab hoc ipse consenserat. nã si
nũquam tenuisses eius assensum. numeiꝰ
te nullꝰ defendisset annoꝵ.
terat. ĩmo uͦ tanto sauciꝰ. int̾ uos conui¬
ges manebatis. qͣnto sanciora concorditer
placita seruabatis. Nicħ gͦ de tua ueste
nicħ de auro uł argento. uł quec̃q pec¬
cunia uł reb illis terrenis. sine arbi

Expanded text:
d Deo pari consensu ambo voveratis, perseveranter usque in finem reddere debuistis. A quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantissime persevera. Quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hoc ipse consenserat. Nam si nunquam tenuisses ejus assensum, numerus te nullus defendisset annorumterat, imo vero tanto sanctius inter vos conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita snihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ si quis ante audatiã aut ꝑsuade
eos aut exspoliare uoluerit uł p̃sũ¬
pserit. ab eccłia repellatur.

Expanded text:
d si quis ante audientiam, aut pervadere eos aut exspoliare voluerit, vel praesumpserit, ab ecclesia tueatur.
Abbreviated transcription (Latin):
oc uidet᷑ dicere peccare homi¬
nem. qͦ audiente uirat aliquis
siei rei de qua uirat᷑ testis fuit. aut
iudens. aut consciꝰ fuit .i. aliqͦ mͦ cog¬
nouit. aut ocłis suis conspexit. aut
consciꝰ. s int̃ amorem huiꝰ peccati. & ti¬
morem ꝑdicionis hominum. ñ parua
existif plerumq tẽptatio. Possumꝰ enĩ
ꝑatum ad ꝑuiriũ ãmonendo uł ꝓhi¬
bendo a tam graui peccato reuocare.
S si audierit : ⁊ corã nobis de re quam
nouimꝰ falsum uirauerit. utrũ ꝓhi
difficillima qͥstio ẽ. S qr hoc hic ñ exp̃ssit
cu hoc iudicatũ ẽ. utrũ illi cui uirat᷑
an sacerdoti. uł cuipiã qͥ ñ solũ eũ ꝑseqͥ
ñ potest irrogando suppliciũ. s etiã ora¬
re ꝓ illo ꝓdest. uidet᷑ mͥ. qd̾ si hoc soluat
etiã ã peccati uincło si indicet talib
qͥ magis possint ꝓdesse. quã obesse. ꝑui¬
ro siue ad corrigendum eũ. siue ad dm̃ ꝓ
eo placandũ. si et ipse confessionis adhi¬
beat medicinam:¬

Expanded text:
 uidetur dicere, peccare hominem, quo audiente iurat aliquis si ei rei de qua iuratur testis fuit aut uidit aut conscius fuit, id est aliquo modo cognouit aut oculis suis conspexit aut iconscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et coram nobis de re quam nouimus falsum iurauerit, utrum proddifficillima quaestio est. sed quia non hic expressit cui hoc indicandum est, utrum illi cui iuratur an sacerdotnon potest irrogando supplicium, sed etiam orare pro illo potest; videtur mihi quod se homo solvat etiam a peccati vinculo, si indicet talibus, qui magis possunt prodesse quam obesse ro, sive ad corrigendum eum, sive ad Deum pro illo placandum: si et ipse confessionis adhibeat medicinam
Abbreviated transcription (Latin):
ei fides sit. ñ audeo dicere ñ ẽẽ peccatũ.
tam̃ humana temptatio ẽ Si aut̃ no
uit fecisse. si scit eũ fecisse uidit fecis¬
se ꝙ cogit uirare: homicida est Ille
enim se suo ꝑiurio interimit: s iste
manum int̾ficientis. & inp̃ssit & p̾ssit:

Expanded text:
ei sit, » non audeo dicere esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem novit eum fecisse, si scit eum fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim se suo perjurio interimit; sed iste manum interficientis et impressit et pressit
Abbreviated transcription (Latin):
i ad peccatũ¬
admittendũ adhiberetur fides.
p̃terea. deseritur ut ad fidem uerã legiti¬
mãq redeat᷑.i. ut peccatum em̃detur
uoluntat se ꝓrauitate correcta. tanꝗͣ
quisq cũ homine solus expoliare ñ pos¬
sit. inueniat sociũ iniqͥtatis. &̾ cũ eo
paciscatur. uł simul id faciant. spolia q
partiant᷑. qd̃ fac inore cõmisso. totũ solus
rela cogitare debet pociꝰ in bona uita ipsi
humanȩ societati fuisse seruandũ. ne p̃¬
da iniq̾ua ex homine fieret. si sentit
quã iniqͣ sͥ in peccati societate seruata
ñ fuerit. Ille quippe ut robiq ꝑfidꝰ ꝓfe¬
uiolata fidem seruet adultero:
utiq mala ẽ. sine adultero peior ẽ. Por¬
rosi eã flagioiĩ peniteat.⁊ ad castitatem
rediens conuigalem pactã ac placitã rẽ¬
adulterinã rescindat. miror si eã fidei ui¬
olatricem uł ipse ad ult̾ putabit.
oħs apocͥsariꝰ orientalium
sedium dixit. Significat sermo patris
nrĩ sophronii. qd̾ meliꝰ sit iurautem

Expanded text:
i ad peccatuadmittendum adhibetur fides, t, nisi cum propterea deseritur, ut ad fidem veram legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque partiantur: quo facinore commisso totum solus rela cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate servata non fuerit: ille quippe utrobique perfidus profeviolata fidem servet adultero, utique mala est: sed si nec adultero, pejor est. Porro si eam flagitii poeniteat, et ad castitatem rediens conjugalem, pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabit.s apocrisiarius orientalium sedium dixit: Significat sermo patris nostri Sophronii quod melius sit jurantem
Abbreviated transcription (Latin):
gredi uoluit impiũ uiram̃tũ. Itẽ tare¬
patriarcha dixit. herodes obseruauit sa¬
Om̃e enĩ peccatũ bonꝰ ds̃ indulget. si qͥs ex
nr̃m uiram̃tũ mendax dissoluit᷑. quasi

Expanded text:
gredi voluit impium juramentum. Item papatriarcha dixit: Herodes servavit jOmne enim bonus Deus indulget, si quis ex ntum mendax dissolvitur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cio Signꝰ uderi uult & saluiis es̃ de fide¬
ate quã uirauit. Dñs aut̃ fideli suo ĩ
his om̃ib uicẽ reddere debet. Qa si nõ
fecerit: merito censebitur maleficꝰ. sic̃
ille si in eoꝵ p̃uaricatione uł faciendo
uł consentiendo dep̃hensus fuerit ꝑfid
animad¬
uertendũ ẽ qd̾ usiurandu hã¬
beat comites. ueritatẽ. udiciũ. atq
iusticiã. Si ista defecerint. neqͣꝗͣ uita¬
mentũ erit. s ꝑ urium
endaciũ ẽ falsa significatio eũ
uoluntate fallendi. Itẽ faciat
homo etiã ꝓ tẽꝑali hominũ salute. qd
potest. Cum aut̃ adhuc articłm uentã
fuerit: ut tali salicti consulere. n pec¬
cando ñ possit : iam se existimet. ñ habo
qͥo faciat. quando id reliquũ et̃ ꝓspato¬
rit. qd̾ recte faciat.
mẽ genꝰ m̃dacii sũmoꝑe fuge.
Nec casu nec studio loquaris faliũ.
nec ut prestes mentiri studeas. nec qͣ¬
libet fallacia uitã alicuiꝰ defendas. Ca¬

Expanded text:
s esse de fidelitate quam juravit. Dominus quoque fideli suo in his omnibus vicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus: sicut ille, si in eorum praevaricatione vel faciendo vel consentiendo deprehensus fuerit, perfidAnimadvertendum est quod jusjurandum hos habeat comites: veritatem, judicium, atque justitiam. Si ista defecerint, nequaquam juramentum erit, sed perjuriumendacium est falsa significatio cum voluntate fallendi. Item. Faciat homo etiam pro temporali hominum salute, quod potest. Cum autem ad hunc articulum ventum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, jam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse prospexerit, quod recte non faciat.e genus mendacii summopere fuge, nec casu, nec studio loquaris falsum, nec, ut praestes, mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
uo uͦ humilitatis causa m̃tiris.
si ñ eras peccator. antequã meu¬
tireris. menciendo efficieris. qd̾ euitaras.
Uitas uite ñ ẽ nͥ te ita dixerit peccatorẽ.
ut etiam eẽ cognoscas. Ueritas altem
ipsa est: ut qd̾ es dicas. Nã qͦmͦ reguat
humilitas. ubi regnat falsttas r̃

Expanded text:
uum humilitatis causa mentiris, si non eras peccator ante, quam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas, ubi regnat falsitas? C.
Abbreviated transcription (Latin):
in augurio. qualis ego: de hoc augia¬
rio etiã mandaiit eis dicendũ ꝑ homi¬
nem suum qͥd uelit sibi queri solet. an
quia ñ serio s ioco dictũ est. ut exitus
docuit ñ ẽ habendũ mendacium.
Mendacia eiũ ã mendacib serio aguntur
ñ ioco. Cũ aut̃ q̃ ñ st̃ tanquã ioco
dicunt᷑: non deputaut᷑ m̃dacia

Expanded text:
 homo qualis ego — de hoc augurio etiam mandauit eis dicendum per hominem suum — quid sibi uelit quaeri solet. an quia non serio sed ioco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputantur mendacia
Abbreviated transcription (Latin):
tur breuit̃ ex libroꝵ aucdoritate nota¬
ii. Qͥ dño suo fidelitatẽ iurat. ista ser
in memoria semꝑ habere debet. Incolu¬
me. tutũ. honestũ. utile. facile. possibile
Ineolume iudelicet. ne sit in dãpnũ de
de secreto suo. uł de munitionib ꝑ qͣs
tutꝰ eẽ potest. honestũ ne sit ei dãpnũ
de sua iusticia. uł de alis q̃ ad honesta¬
tẽ eiꝰ ꝑtinere uident᷑. Uale. ne sit ei in
dãpnum de suis possessionib facere faci¬
le. uł possibile. ne iobonũ qd ons sus
leuit̾ facere poterat. faciat ei diffieile
ne ue id qͦd possibile erat. redeat Q e¬
possibile. Ut fidelis hȩc nocumentan

Expanded text:
tur breviter ex librorum auctoritate notavi. Qui domino suo fidelitatem jurat, ista sex semper in memoria habere debet: incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Incolume videlicet, ne sit in damnum domide secreto suo, vel de munitionibus per quas tutus esse potest; honestum, ne sit ei in damnum de sua justitia, vel de aliis caustem ejus pertinere videntur. Utile, ne sit ei in damnum de suis possessionibus. Facile vel possibile, ne id bonum, quod dominus suus facere leviter poterat, faciat ei difficile, neve id, quod possibile erat, reddat ei impossibile. Ut fidelis haec nocumenta
Abbreviated transcription (Latin):
Uo mala licet omĩno
sint cautissime p̃cauenda. tam̃
nexu noscit᷑ obligari. Qd aut̃ leuiꝰ ex his
qͥdue sit gͣuiꝰ purȩ rationis acumine
uestigemꝰ. Et enĩ dũ ꝑuirare conpellim᷑.
ereatorem qͥdem offendimꝰ. s nos tantũ¬
mͦ maculamꝰ. Cũ uͦ noxia ꝓmissa com¬
plemꝰ. & dei uissa suꝑbe contẽpnimꝰ. &.
ꝓximis inpia crudelitate nocemꝰ. ⁊ uos
ipsos erudeliori mortis gladio trucida
mus. Illic enĩ duplici culparũ telo ꝑi¬
mimur. hic turpit̾ uigulam᷑.

Expanded text:
uo mala licet omnino sint cautissime praecavenda, tamen nexu noscitur obligare. Quid autem levius ex his, quidve sit gravius purae rationis acumine investigemus. Etenim dum percreatorem quidem offendimus, sed nos tantummodo maculamus; cum vero noxia promissa complemus, et Dei jussa superbe contemnimus et proximis impia crudelitate nocemus, et nos ipsos crudeliori mortis gladmus. Illic enim duplici culparum telo perimimur, hic tripliciter jugulamur.
Abbreviated transcription (Latin):
t prb̃t Semꝑ eucharistiã habeat ꝑa¬
tam ut quando quis infirmatꝰ fue¬
rit. aut paruulꝰ infirmꝰ fuerit statĩ eũ
cominunicet. ne sine communione mo
iuixta sententiã apłicã. ut quando quis
infirmatur inducat prb̃os eccłiȩ. & orent

Expanded text:
t presbiter eucharistiam habeat paratam, ut quando quis infirmaverit, aut parvulus infirmus fuerit, statim eum communicet, ne sine communione moriuxta sententiam apostolicam; ut quando quis infirmatur, inducat presbiteros ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tani tenent cum ꝓuunciales eorũ obser¬
uare debebunt
e eccłarum enim consecratione.
& de missarum cȩlebrationib ñ
alscubi quam in sacratis dũo locis. absq¬
in agna necessitate fieri debere. liquet õib
quib st̃ nota noui & ueteris testamenti
p̃cepta. Tab̃nacłm uͦ moysen dño año p̃¬
cipiente fecisse. & consecrasse eũ mensa
etiam sc̃i olei unctione dũo iubente ꝑli¬
nisse uouimꝰ:¬
ltaria in quib sacra corꝑa. uel
reliquiȩ martyrum non esse ꝓ¬

Expanded text:
tani tenent, comprovinciales observare debebunte ecclesiarum enim consecratione, et de missarum celebrationibus, non alicubi quam in sacratis Domino locis absque magna necessitate fieri debere liquet omnibus quibus sunt nota Novi et Veteris Testamenti praecepta. Tabernaculum vero Mosen Domino praecipiente fecisse, et sacrasse, cum mensa etiam sancti olei unctione, Domino jubente, perlinisse novimltaria in quibus sacra corpora vel reliquiae martyrum non esse p
Abbreviated transcription (Latin):
eyi synt inagris. canonicas
epłas dare non posst̃. Ad solos tantum
uicinos epõs. lateras destinabunt:
Corep̃i aut̃ qui st̃ irrep̃hensibiles: dare
posst̃ pacificas. id .ẽ. generales epłas:¬

Expanded text:
qui sunt in agris, canonicas epistolas dare non possunt, ad solos tantum vicinos episcopos litteras destinabunt: chorepiscopi autem qui sunt irreprehensibiles dare possunt pacificas, id est, generales epis
Abbreviated transcription (Latin):
nore p̃cellere : & nicħ ampliꝰ pret̾ eũ
ceteros ep̃õs agere scđm antiquã a
patrib nr̃is regłam constitutã. nͥ ea tã¬
tum: quȩ ad suam diocesim ꝑtinent
possessionesq subiectas. Nnꝰ quisq enim
ep̃s habeat suę parrochiȩ potestatem.
ut regat iuxta reuerentiam singłis
competentem. & ꝓuidentiam gerat
om̃is possessionis quȩ sub eiꝰ ẽ. potestate:
ita ut &̾ prb̃os & diaconos ordinet &̾
singła suo uidicio comp̃hendat. Ampliꝰ
autem nichil agere temptet pret̾ antis¬
titem metropolitamuĩ: nec metropoli¬
tanꝰ sine ceterorũ gerat consilio sacer
uł possessionib corep̃i nominã¬
tur quamuis manꝰ impositionẽ ep̃oꝵ¬
sc̃ȩ sẏnodo placuit: ut modũ ꝓprium
recognoscant & gub̃nent subiectas sibi
ȩccłas earumq moderamine curaq
contenti sint. Ordinent etiam lectores
& subdiaconos atq exorcistas. Nec¬
prb̃m uͦ nec diaconũ audeant ordi¬
nare preter ciuitatis ep̃m : cui ipse

Expanded text:
 praeter eum caeteros episcopos agere, secundum antiquam a patribus nostris regulam constitutam: nisi ea tantum quae ad suam dioecesim pertinent, possessionesque subjectas. Unusquisque enim episcopus habeat suae parochiae potestatem, ut regat juxta reverentiam singulis competentem, et providentiam gerat omnis possessionis quae sub ejus est civitate: ita ut presbyteros et diaconos ordinet, et singula suo judicio comprehendat. Amplius autem nihil agere tentet, praeter antistitem metropolitanum, nec metropolitanus sine caeterorum gerat consilio sacer possessionibus Chorepiscopi nominantur, quamuis manus impositionem Epsanctae synodo precognoscant, et gubernent subjectas sibi ecclesias, earumque moderamine curaque contenti sint. Ordinent etiam lectores, et subdiaconos, atque exorcistas; ro nec diaconum audeant ordinare praeter civitatis episcopum, cui ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ si aliqͦ mulier sit. q̃ ꝑ q̃dã maleficia
x incantationes m̃tes hominũ se inmu¬
tare posse dicat .i. ut dẽ odio in amorẽ. aut̃
de amore in odiũ conuertat. aut bona ho¬
minũ aut dãpnet aut usurpet. &̾ si aliqͣ
ẽ qͣ se dicat c̃ demonũ turbas in similitu¬
dinem mulierũ transformatã certis no¬
ctib equitare suꝑ quasdam bestias. & in
eoꝵ consorcio ãnumeratam eẽ. ħ tał om̃i¬
modis scopis correcta ex parrochia eici

Expanded text:
 si aliqua femina sit quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum se immutare posse dicat, id est, ut de odio in amorem, aut de amore in odium convertat, aut bona hominum aut damnet aut subripiat. Et si aliqua est, quae se dicat cum daemonum turba in similitudinem mulierum transformata certis noctibus equitare super quasdam bestias, et in eorum consortio annumeratam esse; haec talis omnimodis scopis correpta, ex parochia ejici
Abbreviated transcription (Latin):
cõpulsi dm̃ putant sortib ex emplo apłoꝵ
eẽ consulendũ. uideant hoc ipsos apłos ñ
nͥ collecto frm̃ cetu &̾ p̃cib ad dm̃ fusis
llos planetarios Segis¬
qͦs mathematicos uocant. plane desistere:
ñ desistebant. s quasi nillũ ei sacrificiũ
& mille p̃ces ad aliquẽ spm̃ ob diumitatẽ
dirigentur. qd̾ tam̃ xp̃iana & ueritas pi¬
etas consequent̾̃ expellit & dampnat:¬
Uis estimaret
quã magnũ peccatũ sit dies obserua
uant qui certis dieb siue m̃sib siue an.¬
nis. uolunt uł nolunt aliqͥd in choare.
eo qd̃ scdm uanas doctrinas hominũ fau¬
mali magnitudinẽ extimore apłi pensa¬

Expanded text:
compulsi Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hoc ipsos apostolos non nisi collecto fratrum coetu et precibus ad Deum fusis llos planetarios Mathematicos vocant, plane consulere non desistebam, quod quasi nullum eis esset sacrificium, et nullae preces ad aliquem spiritum ob divinationem dirigerentur, quod tamen Christiana et vera pietas consequenter expellit et damnatuis aestimaret quam magnum peccatum sit dies observarservant, qui certis diebus sive mensibus, sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausi magnitudinem ex timore Apostoli pensa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s pret̾ sy nodũ & p̃sentiã me¬
tropolitani: nullatenꝰ ordinet᷑.
hõc aut̃ modis omib corã posito me¬
liꝰ qͥdem.ẽ. ut om̃s simul adsint eiꝰdẽ
ꝓuintiȩ sacerdotes quos metropolitanꝰ ep̃s
aduocare debebit. & si quidem om̃s oc.¬
currerint optime. qd̾ si hoc difficile fue¬
rit saltim plures adesse om̃i modo con¬
uenit: aut certe scͥptis eiusdẽ sententiȩ
comprobari. & ita sub plurimoꝵ uł pre¬
sentia uł decreto: ordinatio celebret᷑. quos
si secus contra definita factũ fuerit nul¬
las ordinatio uires habeat. Si uͦ iuxta de¬
finitam regłam: fiat. Et nulli ꝓ contenti¬
one ꝓpͥa contradicant: optineat sententia

Expanded text:
pus praeter synodum et praesentiam metropolitani nullatenus ordinetur. Hoc autem modis omnibus coram posito melius quidem est, ut omnes simul adsint ejusdem provinciae sacerdotes: quos metropolitanus episcopus advocare debebit. Et si quidem omnes occurrerint, optime; quod si hoc difficile fuerit, saltem plures adesse omnimodo convenit: aut certe scriptis ejusdem sententiae comprobari, et ita sub plurimorum vel praesentia vel decreto ordinatio celebretur. Quod si secus contra definita factum fuerit, nullas ordinatio vires habeat; si vero juxta definitam regulam fiat, et nonnulli pro contentione propria contradicant, obtineat sententia
Abbreviated transcription (Latin):
celserit. non suo uitio sed qd̾ eũ aut
popłs uitet. aut ꝓpt̾ aliam causã
non tam̃ eiꝰ uitio ꝑpetratã. hic &
bonoris sit & minisferũ particeps. dũ¬
modo nil molestꝰ eccłis reb ex istat.
uͥ ministrare cognoscit᷑. quem etiam
obseruare conueniet. quicqͥd sỹ nodꝰ
ꝑfecta ꝓuintię qd̃ uisum fuerit iudi¬
cando decreuerit:¬

Expanded text:
ut populus vitet, aut propter aliam causam, non tamen ejus vitio perpetratam: hic et honoris sit, et ministerii particeps, dummodo nil molestus Ecclesiae rebus existat, ubi ministrare cognoscitur. Quem etiam observare conveniet quidquid synodus perfecta provinciae, quod visum fuerit, judicando decreverit
Abbreviated transcription (Latin):
ullus pͥmas uł metropoli¬
tanus diocesiam ȩccłiam uł parro¬
chiam. aut aliquẽ de eius parrochia pre¬
sumat excõmunicare. uł iudicare aliqͥd¬
hoc obseruet. qd̃ ab apłis ac patͥb & p̃¬
decessorib nr̃is statutũ ẽ. &e̾ a nobis¬

Expanded text:
utem primas vel metropolitanus, dioecesani ecclesiam vel parochiam, aut aliquem de ejus parochia praesumat excommunicare, vel judicare, aliquidhoc observet quod ab apostolis ac patribus et praedecessoribus nostris est statu
Abbreviated transcription (Latin):
on questus
ẽ apłatui nr̃o fr̃ nr̃ singegodus
archiep̃e narbonensis. qd̾ clericos suos
eo inuito ad iudicium tuũ uenire con¬
pellas. & de reb ad eccł̃am suã ꝑtinen.¬
tib eo inconsulto quasi uire patͥarcha¬
tus tui disponas. cũ hoc nec antiqͥtas
cui patres sansere reuerentiam habeat
&ͥ auctoritas. sacroꝵ canonũ penitus inter¬
dicat. nͥ forte ꝓ causis quas apud se ter
minare ñ possunt ad te quasi ad patriar
serit res eccłiȩ suȩ udicio tuo dispensare
uoluerint. P rimates enĩ uł patriarchas
nicħ pruulegii habere p̃ceteris ep̃is. nisi
quantũ sac canones concedunt. & pͥsca con¬
suetudo ilis uł antiquiis contulit diffinimꝰ.¬

Expanded text:
onquestus est apostolatui nostro frater Sigebodus archiepiscopus Narbonensis, quod clericos suos eo invito ad judicium tuum venire compellas, et de rebus ad Ecclesiam suam pertinentibus, eo inconsulto, quasi jure patriarchatus tui disponas, cum hoc neque antiquitas cui Patres sanxere reverentiam habeat, et auctoritas sanctorum canonum penitus interdicat, nisi forte pro causis quas minari non possunt, ad te quasi ad patriarcserit, res Ecclesiae suae judicio tuo dispensare voluerint. Primates enim vel patriarchas nihil privilegii habere prae caeteris episcopis, nisi quantum sacri canones concedunt, et prisca consuetudo illis antiquitus contulit, diffinim
Abbreviated transcription (Latin):
tinet parrochiam. sine confilio & uo
extra aliquid agere temptauerit. gra.¬
dus sui ꝑiculo subiacebit. & qd̵ egerit
irritum habeatur & uacuum:¬
ullus pͥmas nullusq
metro politanus. nullusq reli
sessionem accedat q̃ ad eum ñ ꝑtinet oe
alteriꝰ ep̃i parrochiam suꝑ cuiꝰquã dis¬
citur. ut qͥcꝗͣ ibi disponat. aut ordinet
uł iudicet si sui gradꝰ honore potiri uo-¬
luerit. Si aut̃ alit̃ p̃sumpserit dãpna¬
iudicatio. & aliarum rerum dispositio

Expanded text:
tinet parochiam, sine consilio et voscoporum , extra aliquid agere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit; et quod egerit irritum habeatur et vacuumullus primas, nullus metropolitanus, nullusque relisessionem accedat, quae ad eum non pertinet, et alterius episcopi parochiam super cujusquam citur, ut quiddam ibi disponat vel ordinet, au: judicet, si sui gradus honore potiri voluerit. Sin aliter praesumpserit, damnaordinatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus sacerdotũ causã alieno
comittat iudicio. nͥ ad sedem apłicam
fuerit appellatum. S unꝰquisq cũ¬
ꝓuinciales uidices & notos habeat. nͥ
aliquam uim temerarie multitudiius
timuert̃it. Aut si infestos uł suspe¬
ctos inibi iudices babuerit. ꝓ qͥb cau¬
sis ad maioris auctoritatis iudices. &
ad alias ꝓuincias appellare &e̾ uenire¬
concessũ ẽ.
atur. s om̃is accusatio intra ꝓui-¬
tiam audiat᷑. ⁊ ã op̃puncialib ter¬
iniuetur. nisi ad sedem apłicam fuerit tau¬
qun appellatum:

Expanded text:
nim sacerdotum causam suam alieno committat judicio, nisi ad Sedem apostolicam fuerit appellatum. Sed unusquisque comprovinciales judices, et notos habeat, nisi aliquam vim temerariae multitudinis illic timuerit, aut infestos, aut suspectos inibi judices habuerit, pro quibus causis ad majoris auctoritatis judices, et ad alias provincias appellare et venirconcessum est. atur. Sed omnis accusatio intra provinciam audiatur, et a provincialibus terinetur, nisi ad sedem apostolicam tantum fuerit appel
Abbreviated transcription (Latin):
causam introt incuriam. nec ante .iii.¬
dicem cinctum causam dicere p̃sumat.
introierit. anatbenia suscipiat:¬
arcellinꝰ p̃sul
romanus om̃ib ep̃is. Clericus eu¬
uis libet ordinis absq pontifiois sui per¬
missu. nullum presimiat ad secłare ui¬
diciũ attrabere. nec laico quelibet deri
liceat accusare:

Expanded text:
causam intret in curiam, nec ante judicem cinctum causam dicere praesumat, introierit, anathema suscipiatarcellinus praesul Romanus, omnibus episcopis. Clericus cujuslibet ordinis, absque pontificis sui permissu, nullum praesumat ad saeculare judicium protrahere, nec laico quemlibet clericum liceat accusare.
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq tͥb aucto¬
ritatib udicis conuentꝰ. uł trib
edictis ad udicem fuerit ꝓuocatꝰ. aut uno
ꝓ om̃ib ꝑẽptorio idẽ qͦd causam extinguit
fuerit euocatꝰ & p̃sentiam suam apd̾ eũ
iudicem a qͦ ei denuntiatum ẽ exhiberi
noluerit ad uersus eum quasi in contu¬
macem. iudicari potest. quin imo nec
retractari ꝑ appellationem negotia pos

Expanded text:
uicunque tribus auctoritatibus judicis conventus, vel tribus edictis ad judicem fuerit provocatus, aut uno pro omnibus peremptorio, id est quod causam exstinguit, fuerit evocatus, et praesentiam suam apud eum judicem, a quo ei denunciatum est, exhibere noluerit, adversus eum quasi in contumacem judicari potest. Quinimo nec retractari per appellationem negotia pos
Abbreviated transcription (Latin):
omines liberi qui urores fis¬
caluias. regias & fenimȩ li¬
bere que homines fiscalinos regios
acciprunt. nec de hereditate parentũ. nec
de causa querenda. nec de testimonio ꝓ
hac re abiciantur.
m̃iũ anathematum uox in occasi¬
one uł testimonio aut humano
uidicio penitꝰ ñ audiat᷑.
eRuus si suꝑ dñm fuerit. delator
p̃missa criminalia negotia audire. ceꝑint.
a die inscͥptionis si inditias aut accusator
aut reus petierit. int̃ annũ p̃stare de¬
bent. ut hec actio intra anm cͥculũ fini¬
atur. Qd̃ si accusator intra annũ quȩ
ꝓposuerit ꝓbare distulerit. absoluto reo
penani suscipiat legib suꝑiorib cõp̃hensã¬

Expanded text:
omines liberi, qui uxores fiscallinas regias, et feminae liberae quae homines fiscallinos regios accipiunt, nec de haereditate parentum, nec de causa quaerenda, nec de testimonio pro hac re abjiciantur.mnium anathematum vox in accusatione vel testimonio, aut humano judicio plenius non audiatur. ervus si super dominum fuerit delator,emissa, criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis, si inducias aut accusator, aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur; quod si accusator intra annum quae proposuerit, probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat legibus superioribus comprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
e inuito denuntietar
sus socerum. generum.
ut testimoniũ litis dicat adu̾
e lib̾to ipsius lib̃toꝵ¬
um dicere:
idoneus pr̃ filio aut filiꝰ patri ñ ẽ.¬

Expanded text:
e inuito denuntietur, rsus socerum generum, ut testimonium litis dicat adverDe liberto ipsius, libum dicere. idonei
Abbreviated transcription (Latin):
modis om̃ib inhibitum. ut si qͥs
prbt preuentus fuerit alicui elero uł
laico munera dare aut dedisse. aut ali¬
quam peccuniam tribuere ut alteriꝰ
te seu rapina turpis lucri grã. deici
temꝑe eum penitendo que gessit in car¬
ceris erũpna recludere: & usq ad sa¬
tisfactionem ibi detinere liceat. &̾ pꝰea
si se correxerit. & talia deinceps mi¬
nume facere ꝓmiserit. humanius erga
eum agere poterit si uoluerit. &̾ ipse
dignus inuentꝰ fuerit:
aĩs ep̃i in tercia accessione ac¬
clamauert̃. Sane dignũ ẽ. ut si¬
cut sacerdotes uł clericos sua in aceusa¬
tione uł scłarib uidiciis laici ñ recipi¬
unt: ita ipsi in sacerdotũ uł clericorũ
accusationib seu eccłasticis negociis nͥ

Expanded text:
modis prohibitum, ut si quis presbyter praeventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare aut dedisse aut aliquam pecuniam tribuere, ut alteriute seu rapina turpis lucri gratia deicitempore eum poenitendo quae gessit in carceris aerumna recludere et usque ad satisfactionem ibi retinere, liceat. Et postea si se correxit et alia deinceps minime se facere promiserit; humanius erga eum agere poterit, si voluerit et ipse dignus inventus fuerit. iscopi in tertia sessione acclamaverunt: Sane dignum est ut sicut sacerdotes vel clericos in sua accusatione, vel saecularibus judiciis laici non recipiunt, ita ipsi in sacerdotum vel clericorum accusationibus seu ecclesiasticis negotiis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
contumaces clerici ꝓut dignitatis
ordo ꝑmiserit ab ep̃is corrigant᷑. Et si
ita ut cũ eos penitentia correxerit:
rescripti in matricula gradũ suũ
dignitatemq recipiant.

Expanded text:
Contumaces clerici, prout dignitatis ordo permiserit, ab episcopis corrigantur, et si ita, ut quum eos poenitentia correxerit, rescripti in matricula gradum suum dignitatemque recipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
uetetur ebrietas. quȩ om̃iũ uitioꝵ
fomes ac nutrix ẽ. Itaq eũ quẽ ebriũ
fuisse constiterit: ut ordo patit᷑. aut xl.
dierum spacio cõmunione statĩ sub¬
mouendum. aut corporali subdendum
miserorũ ruinis debet subsidio
unusqͥsq quo ualeat ex ualeat reuelati¬
one aliene uindictȩ. a se dĩ remouere
uindictã. Libat enim dño ꝓsꝑa. qui
ab ꝗfflictis pellit aduersa
aticinatores qui se futura seire
dicunt: cesi de ciuitate iactentur:¬
ctionem in eccła suꝑ plebẽ funde¬
re. aut altare consecrare. aut reconci¬
altare erigere: uł de loco in locũ tran¬
smutare: ut ã quibdã factũ audiuimꝰ.
sine epĩ sui licentia uł consilio eiꝰ ÷
& ipsum altare congregare. & post

Expanded text:
etetur ebrietas, quae omnium vitiorum fomes ac nutrix est. Itaque eum quem ebrium fuisse constiterit, ut ordo patet, aut trium dierum spatio a vino statuimus submovendum, aut corporali subdendummiserorum ruinis debet subsidio unusquisque quo valet, et relevatione alienae vindictae a se Dei removere vindictam: libat enim Domino prospera qui ab afflictis pellit adversa. Vaticinatores, qui se futura scire dicunt, caesi de civitate iactenturctionem in ecclesia super plebem fundere aut altare consecrare aut reconcialtare erigere vel de loco in locum transmutare, ut a quibusdam factum audivimus, sine episcopi sui licentia vel consilio, cuius est et ipsum altare consecrare et pos
Abbreviated transcription (Latin):
diaconꝰ aut quilibet clericꝰ ȩx¬
cłie deputatꝰ. si intra ciuitatẽ fuerit
utt in quolibet loco in quo ȩccła ẽ. &
ad quotidianum psallendi sacͥficium
matutinis uł uesꝑtinis horis ad eccłã
ñ cõuenerit: deponatur ã dero.si tam̃
castigatus ueniam ab ep̃o ꝑ satisfacti¬
onem noluerit ꝓmereri.
si relicto officio suo ꝓpt̾ distri
ei defensionis impenderit: cũ eodem
de eccłiȩ cõmunione pellat᷑. Simili
mͦ decretum ÷. ut clerici qui comam
nutriunt ab archidiacono etiã si no¬
luerint inuiti detundant᷑. Uestim̃ta
uͦ uł calciamenta eis nͥ quȩ ad religi¬
ouem deccant. uti aut habere ñ liceat:¬

Expanded text:
diaconus aut quilibet clericus ecclesiae deputatus si intra civitatem fuerit, aut in quolibet loco, in quo ecclesia est, et ad quotidianum psallendi sacrificium matutinis vel vespertinis horis, ad ecclesiam non convenerit, deponatur a clero; si tamen castigatus veniam ab episcopo per satisfactionem noluerit promereri.si relicto officio suo propter distm defensionis impenderit, cum eodem de Ecclesiae communione pellatur. CAP. LIm nutriunt. Clerici qui comam nutriunt ab archidiacono etiam si noluerint inviti detondantur: vestimenta vel calceamenta eis etiam nisi quae religionem deceant uti aut habere non liceat