comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicendas eẽ : uiduas quȩ &iã pauperes sunt . Id enĩ & cpos¬
tolus euidenter ostendit ubicat: si quac aũt uidua filios & ne¬
potes hab& discut primũ domũ suã pie tratare & mutua ui¬
cem parentib: reddere : hoc enim acceptum ẽ coram dño: quȩ
aũt uere uiduc ẽ & desolata sperauit in dñm & ꝑstitit inora¬
tionib: noste & die : Hanc uerã uiduã dixit. quȩ ñ hub& aqui¬
b: sustentetur. quia non solũ uiro: sed &iã posteris atq omni
ope destituta ẽ Diuitem quippe non dicer& de solatã pau¬
peri ittcq pignus ñ est. auferendũ uestimentũ Nam& hoc
ipso qđ uestimentũ ꝓhib& auferri pauperẽ ostendit. neque
enĩ creditor ñ potius aufer& argentũ ł siquid aliud quam
uestimentũ: pond sioccunerit animo quid simulta habeat
uestimenta ñ necessuria sed suꝑflua: quomodo intellegitur
uere uidua hoc ẽ ñ solũ desolata uerũ &iã quȩ ñ in delicus

Expanded text:
dicendas esse uiduas, quae etiam pauperes sunt. id enim et aposdicendas esse uiduas, quae etiam pauperes sunt. id enim et apostolus euidenter ostendit, ubi ait: si qua autem uidua filios et nepotes habet, discat primum domum suam pie tractare et mutuam uicem parentibus reddere; hoc enim acceptum est coram domino. quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in dominum et persistit in orationibus nocte et die. hanc uere uiduam dixit, quae non habet a quibus sustentetur, quia non solum uiro, sed etiam posteris atque omni ope destituta est; diuitem quippe non diceret desolatam. pauperi itaque pignus non est auferendum uestimentum; nam et hoc ipso, quod uestimentum prohibet auferri, pauperem ostendit. neque enim creditor non potius auferret argentum uel si quid aliud quam uestimentum. porro si occurrerit animo: quid? si multa habeat uestimenta non necessaria, sed superflua, quomodo intellegitur uere uidua, hoc est non solum desolata uerum etiam quae non in deliciis
Abbreviated transcription (Latin):
modo potius intimauit: Ideonamq ꝑhib&ur ꝑfectus quia
ex his duob: constat ternario scilic&. & primo imparitoto
& quaternario primo paritoto unde eẽ & illud ꝓph&i¬
cum existimo qđ ad sidue rep&itur intrib & quatuor in¬
pi&ctib ñ auersubor ꝑqđ uoluit in pi&ates uniuersas potius
quã tres ł quattuor intellegi
Non delinabis iudiciũ aduenȩ & orfuni & uiduȩ ñ pigno¬
rabis uestimentũ uiduȩ cur non ait: & ñ pignerabis uestimen¬
tũ eorum quȩ enim causa. ẽ ut triũ istoꝵ iudiciũ declinare u&u¬
erit. pignus aũt aufes uestimentũ solius uiduȩ ñ & illorũ nisi
quia iudicia omniũ facienda ꝑꝑ ea cõmendauit. quia ñ habent
a quib: defendantur: siue aduena quia intente aliena ẽ siue
orfunus idest pupillus quia parentib: car& siue uidua quia
maritum non hab& : pignus uero cũ ꝓhib& uestimentũ cu¬
fene uiduȩ puto qđ satis eleganter admoneat eas uere

Expanded text:
modo potius intimauit? ideo namque perhibetur perfectus, quia modo potius intimauit? ideo namque perhibetur perfectus, quia ex his duobus constat, ternario scilicet primo inpari toto et quaternario primo pari toto. unde esse et illud propheticum existimo, quod assidue repetitur: in tribus et quattuor inpietatibus non auersabor: per quod uoluit iopietah\'s uniuersas potius quam tres uel quattuor intellegi. Non declinabis iudicium aduenae et orphani et uiduae, non pignerabis uestimentum uiduae. cur non ait: et non pignerabis uestimentum eorum? quae enim causa est, ut trium istorum iudicium declinare uetuerit, pignus autem auferri uestimentum solius uiduae, non et illorum? nisi quia iudicia omnium facienda propterea commendauit, quia non habent a quibus defendantur siue aduena, quia in terra aliena est, siue orphanus, id est pupillus, quia parentibus caret, siue uidua, quia maritum non habet: pignus uero cum prohibet uestimentum auferre uiduae, puto quod satis eleganter admoneat eas uere
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ natis illud intellegitur ꝑ ꝑoriginale peccatum qđ & iũ
excdam traxit genus humanum. hic autẽ defiliis iam natis
est facta distinctio ut unus quisq: in suo peccato moriatur. non
enim trahit aliquid expatre qui iam natus erat quando pater
eius peccauit. sed cum & ibi dicit his quioderunt me. manifes¬
tum . ẽ. &iã illũ conditionẽ posse mutari. si filii parentũ suoꝵ
facta non fuerint imitacti: Nam & illud exadã tempora
eis quifuerint ꝑgratiã spiritaditer regenerati In eu que per¬
manserint usq: infinẽ: quã uis & illud merito quȩri possit.
si redduntur peccata patrũ infilios his quioderunt dm̃. cur
loꝵ parentum. An ꝑhunc numerũ quo septenarius intelle¬
gitur uniuersitatẽ significare uoluit. & ideo non ipsũ potus
septenariũ posuit ut dicer& inseptimã generationẽ ac sic om¬
nis intelleger&ur. quia ciusc̃ ꝑfectionis huius numerihoc

Expanded text:
nondum natis illud intellegitur propter originale peccatum, quod etiam nondum natis illud intellegitur propter originale peccatum, quod etiam ex Adam traxit genus humanum, hic autem de filiis iam natis est facta distinctio, ut unusquisque in suo peccato moriatur? non enim trahit aliquid ex patre, qui iam natus erat, quando pater eius peccauit. sed cum et ibi dicit: his qui oderunt me, manifestum est etiam illam condicionem posse mutari, si filii parentum suorum facta non fuerint imitati. nam et illud ex Adam temporaeis qui fuerint per gratiam spiritaliter regenerati in eaque permanserint usque in finem. quamuis et illud mento quaeri possit, si redduntur peccata patrum in filios his qui oderunt deum, culorum parentum. an per hunc numerum, quoniam septenarius intellegitur, uniuersitatem significare uoluit et ideo non ipsum potius septenarium posuit, ut diceret "in septimam generationem" ac sic omnis intellegeretur, quia causam perfectionis huius numeri hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qđ si ad conpellendũ debitorẽ fieri uoluerit. quomodo se ur¬
geat ad reddendũ cum sciat pignus eodem die se recepturũ:
An forte hoc fieri uoluerit propter memoriam neobliuisꝰ¬
cãctur reddere. & tunc ñ reddat siuere ñ habuerit maxime quia
creditoris sui miseri cordia uincitur cuiesse ñ deb& ingratus. si
pignus receperit in quodormuat simul & creditor cumille ñ red¬
diderit deb& eum credere ñ hubere. quihac &iam indig& miseri¬
cordia ut pignus ei propt̃ ea restituatꝰ qđ aliud ñ hab ubi dormiat
Nonmorientur patres ꝓfilus & filii ñ morientur ꝓpatribus
unusquisq suo peccato mori&ur : ecce ñ solum ꝓph&ae hoc
dixerunt. uerum &iam lex dt̃. suu culpa quemq int̃imendum
non aut patris sui aut filii sui: quidest ergo qđ clibi dr̃. ds̃ reddens
peccata patrum infilios intertiã & quartam ꝓgeniem. andefiluis

Expanded text:
quod si ad conpellendum debitorem fieri uoluerit, quomodo se urquod si ad conpellendum debitorem fieri uoluerit, quomodo se urgeat ad reddendum, cum sciat pignus eodem die se recepturum? an forte hoc fieri uoluerit propter memoriam, ne obliuiscatur reddere et tunc non reddat, si uere non habuerit? maxime quia creditoris sui misericordia uincitur, cui esse non debet ingratus, si pignus receperit in quo dormiat; simul et creditor cum ille non reddiderit, debet eum credere non habere, qui hac etiam indiget misericordia, ut pignus ei propterea restituatur. quod aliud non habet ubi dormiat. Non morientur patres pro filiis et filii non morientur pro patribus: unusquisque in suo peccato morietur. ecce non solum prophetae hoc dixerunt uerum etiam lex dicit sua culpa quemque interimendum, non aut patris sui aut filii sui. quid est ergo quod alibi dicitur: deus reddens peccata patrum in filios in tertiam et quartam progeniem? an de filiis
Abbreviated transcription (Latin):
Cecundũ legẽ omnẽ quũ iurauerint uob̵ sacerdotes leuitȩ
hic appur& omnẽ sacer dotem leuitã fuisse quã uis non
om̃s leuites sacerdos fuerit:
Sidebitũ fuerit in proximotuo debitũ qđ cũq non in trabis
indomũ eius pignertere pignus foris stabis. & homo apud
quẽ debitũ tiuĩ tuũ ẽ. ꝓfertibi pignus foras: siuũt homo eg&
ñdormies inpignore eius. redditione reddes ei uestimentũ
suũ circa occasũ solis & d ormi& inuestimento suo &bene dic&tẽ
& tibi erit misericordia corã dño dõtuo: non in merito uid&ur
adopus misericor diȩ ꝑtinere ut non intr& pignerator indo¬
mũ nefiat ꝑturbatio debitori sed ex hoc &iã ipsũ debitorem
ammon& pignus forus ꝓfene creditori: qđ uero iub& egenti
pignus eodem die restitui ut in eo dormiat qui ñ hab& ubidor¬
miat. Merito mou&. ut requiratur cur ñ potius creditori
p̃ceperit ut non auferat pignus qđ eodẽ die opost& restituat :

Expanded text:
s Leuitae. hic adparet omnem sacerdotem Leuitam fuisse, quamuis non s Leuites sacerdos fuerit. debitum fuerit in proximo tuo, debitum quodcumque, non intrabis in domum eius pignerare pignus: foris stabis, et homo apud quem debitum tuum est proferet tibi pignus foras. si autem homo eget, non dormies in pignore eius: redditione reddes ei uestimentum suum circa occasum solis et dormiet in uestimento suo et benedicet te et tibi erit misericordia coram domino deo tuo. non inmerito uidetur ad opus misericordiae pertinere, ut non intret pignerator in domum, ne fiat perturbatio debitori; sed ex hoc etiam ipsum debitorem admonet pignus foras proferre creditori. quod uero iubet egenti pignus eodem die restitui, ut in eo dormiat qui non habet ubi dormiat, merito mouet. ut requiratur cur non potius creditori praeceperit, ut non auferat pignus, quod . eodem die oportet ut restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
dehoc ipso interrogans ait sub qua arbore uidistis cosͣ loquentes
qđ illidixerunt concubuit . ðeinde alterum arguens atq con¬
uincens dixit. semen chunaan & non iuda species delestiaut te
& illa concupiscentia euertit cortuum. sic enim faciebatis filiab
istochel sed ille timentes ad quie scebant uobis. grecus autemha
quebantur uobis quo significan&ur concubitus. im ubi dicitu
subqua arbore conprehendistis eos. grecus hab& comprehen
distis eos colloquentes inuicem & illic significatur concubitus
qđ ergo dehac dequa agitur adiungit scripturc &dicit si autẽ
tria haec non fecerit ei exibit gractis hoc intellegitur siec̃ ipsi
concubitu non humiliauerit neque filio suo coniunxerit neque
alicm filio suo dustam istam eiecerit abibit gratis id ẽ. susfi¬
ci& ei non teneri inseruitutem abibit enim nihil accipiens ut
seruus hebreus nonenim lic& dominiꝰ eius copulare illam uiro

Expanded text:
de hoc ipso interrogans ait: sub qua arbore uidistis eos conloquentes? de hoc ipso interrogans ait: sub qua arbore uidistis eos conloquentes? quod illi dixerant: concubuit cum ea. deinde alterum arguens atque conuincens dixit: semen Chanaan et non Iuda, species delectauit te et illa concupiscentia euertit cor tuum; sic enim faciebatis filiabus Israhel, sed illae timentes adquiescebant uobis. graecus autem haquebantur uobis," quo significaretur concubitus. iam ubi dicit: sub qua arbore conprehendistis eos colloquentes invicem: et illic signifiQuod ergo de hac de qua agitur adiungit scriptura et dicit: si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis, hoc intellegitur: si eam ipse concubitu non humiliauerit neque filio suo coniunxerit neque alia a filio suo ducta istam eiecerit, abibit gratis, id est sufficiet ei non teneri in seruitute; abibit enim nihil accipiens ut seruus hebraeus. non enim licet domino eius copulare illam uiro
Abbreviated transcription (Latin):
xerit etan uxorem. quando quidem dicit secundum iustificationẽ
filiarum faci& ei id ẽ ut sic tredat tumquam filiam. dotem scilie&
apponens ei. deinde adiungit qđ si aliam accipi& ei id ẽ. non istã
deputauit uxorem filio suo. sed ei aliam accipi& quae opus sunt
& uestem & conuensitionem eius nonfracudabit ei. simili lege
quue comp&unt qũo non mansit uxor filio eius quem ad modũ
ei dam& si ecmsibi non annominass&. & tamen concombendo hu¬
milicss&. qđ autem nos diximus conuessictionem non frcuda¬
bit grecus hab& omiliañ idẽ. locutionem. quo nomine intel¬
legitur scriptur honestius appellare concubitum. quid.ẽ.
autem concubitum non fracudabit . nisi proconcubitu mercedẽ
dibit. Namque apud danielem contra susannam falsum testi¬
monium dicentes seniores. uenit inquiunt ad eam adulescens
qui enet in latenti absconditus & concubuit cumere. Daniel aut̃¬

Expanded text:
xerit eam uxorem, quandoquidem dicit, secundum justificationem xerit eam uxorem, quandoquidem dicit, secundum justificationem filiarum faciet ei: id est, ut sic tradat tanquam filiam, dotem scilicet apponens ei. Deinde adjungit: Quod si aliam accipiat ei, id est, non istam deputavit uxorem filio suo, sed ei aliam accipiet, quae opus sunt, et uestem et conuersationem eius non fraudabit, dabit ei simili lege quae conpetunt, quoniam non mansit uxor filio eius, quemadmodum ei daret, si eam sibi non adnominasset et tamen concumbendo humiliasset. quod autem nos diximus: conuersationem non fraudabit, graecus habet ὁμιλίαν, id est "locutionem," quo nomine intellegitur scriptura honestius appellare concubitum. quid est autem "concubitum non fraudabit" nisi "pro concubitu mercedem dabit?" namque apud Danielem contra Susannam falsum testimonium dicentes seniores, uenit, inquiunt, ad eam adulescens, qui erat in latenti absconditus, et concubuit cum ea. Daniel aut
Abbreviated transcription (Latin):
cẽsaĩ scriptum . ẽ. in hoc autem loco apolrtrose legitur ibi
intellegitur qđ accipit mugis ali quidquam prodatur ut redi¬
mictur: cui enim dabit dominus eius ut redimat quam ipse fa¬
mulam possid& genti autem exterre non ẽ. dominus uende¬
re illũ quia spreuit in ea id ẽ. non quia spreuit in ea ideo domi¬
nus ẽ. uendere illa id ẽ in tuntum ei dominabitur ut &ium
extente genti eam licite uendat. hoc ẽ. autem spreuit in ea qđ ẽ
spreuit eio. spreuit eam autem hoc ẽ. humiliauit eam id est
can cõnbendo nec uxorem faciendo. dixit autem grecae &¬
& hesen qđ nos diximus spreuit quo uerbo scripture utitur
apud hieremiam sicut spernit mulier eum cui commisc&ur.
deinde sequitur & dicit qđ si filio an nominauerit eam secun
dum iustificationem filicrum faci& ei. hiciam apperere in¬
cipit quem ammodum suproc dixerit quam non annominauit.
num quid ẽ. aliud sifilio annominauerit etm nisi filio confix¬

Expanded text:
riptum est. in hoc autem loco ἀπολυτρώσει. legitur, ubi intellegitur, quod accipit magis aliquid quam pro ea datur, ut redimatur. cui enim dabit dominus eius, ut redimat quam ipse famulam possidet? genti autem exterae non est dominus uendere illam, quia spreuit in ea, id est: non quia spreuit in ea, ideo dominus est uendere illam, id est in tantum ei dominabitur, ut etiam exterae genti eam licite uendat. hoc est autem "spreuit in ea ", quod est "spreuit eam"; spreuit eam autem hoc est" humiliauit eam", id est concumbendo nec uxorem faciendo. dixit autem graece ἠθέτησεν, quod nos diximus "spreuit": quo uerbo scriptura utitur apud Hieremiam: sicut spernit mulier eum cui commiscetur. Deinde sequitur et dicit: quodsi filio adnominaudum justificationem filiarum faciet ei. Hic jam apparere incipit, quemadmodum supra dixerit, quia non annominavit. Nam quid est aliud, si filio annominaverit eam, nisi filio confi
Abbreviated transcription (Latin):
quentib: utcumq darescit. sequitur enim & dicit qđ si non pla¬
cuerit dño suo quam non annominauit ecm id.ẽ. non eam fecit
uxorem remuneraebit eam hoc .ẽ. qđ supra dixit non abibit. itu
ut recedunt ancillue: iussa . ẽ. quippe aliquid accipere proeo
qđ humiliata ẽ quia non ei se ita miscuit ut facen& uxorem id ẽ.
ut an nominan& eum sibi. hoc autem qđ diximus remunenebit
cum quidum interpr&es dixerunt redemit eam qđ si ingreco

Expanded text:
quentibus utcumque clarescit. sequitur enim et dicit: quodsi non plaquentibus utcumque clarescit. sequitur enim et dicit: quodsi non placuerit domino suo quam non adnominauit eam — id est non eam fecit uxorem — remunerabit eam, hoc est quod supra dixit: non abibit ita ut recedunt ancillae. iustum est quippe aliquid accipere pro eo, quod humiliata est, quia non ei se ita miscuit, ut faceret uxorem, id est ut adnominaret eam sibi. hoc autem, quod diximus: remunerabit eam, quidam interpretes dixerunt: redimet eam, quod, si in graeco
Abbreviated transcription (Latin):
in ea qđ si filio ad nominauerit eum secundum iustificationem
filicrum faci& ei qđ si aliam accipi& ei quae opus sunt & uesten
& conuensationem eius non fricudabit. si autem tria huec non fe¬
cerit ei exibit gractis sine pr&io. obscurissimum  locum inusitataugia
locutionesq fecerunt Ita ut interpr&es nr̃i quem ad modũ eũ
explicarent paene non inuenirent. in ipso quoq greco eloquio
multum obscurum . ẽ. qđ hic dicitur. tamen quid uideatur ut po¬
tero aperium. siquis autẽ inquit uendiderit filicm suã famulã
idẽ ut sit famula quam oiteteni greciuocant non abibit ita
ut recedunt ancillae. intellegendum . ẽ. non sic reced& quomodo
recedunt ancillae hebreae. post sex annos eam quippe oport&¬
&iam infeminam hebream legem datam intellegi quae seruatur
in marib: curergo ist& ita reced& nisi quia in illo famulatu in¬
tellegitur humiliata qđ ei sedñs miscuerit. hoc quippe in conse¬

Expanded text:
in ea. quodsi filio adnominauerit eam. secundum iustificationem filiarum facietei. quodsi aliam accipiet ei, quae opus sunt et uestem et conuersationem eius non fraudabit. si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis sine pretio. obscurissimum istum locum inusitata uerba locutionesque fecerunt, ita ut interpretes nostri quemadmodum eum explicarent paene non inuenirent. in ipso quoque graeco eloquio multum obscurum est quod hic dicitur. tamen quid uideatur, ut potero, aperiam. Si quis autem, inquit, uendiderit filiam suam famulam — id est, ut sit famula, quam otyinjv Graeci uocant — non abibit ita ut recedunt ancillae, intellegendum est: "non sic recedet quomodo recedunt ancillae hebraeae post sex annos". eam quippe oportet etiam in femina hebraea legem datam intellegi, quae seruatur in maribus. cur ergo ista non ita recedet, nisi quia in illo famulatu intellegitur humiliata, quod ei se dominus miscuerit? hoc quippe in conse
Abbreviated transcription (Latin):
tu tuo ostende mihi tem&ipsum manifeste uideam te. ut
sim inueniens gractiam in conspestu tuo. indilectione autem
proximi ubi ait. & ut sciam quia populus tuus÷ gens haec: clui
Quid ẽ. qđ dicit ds̃ ad mosen quo scio te preomnib:. num quid
ds̃ plus aliqua scit & aliqua minus. ansecundũ qđ dicitur
quibus dam in euangelio non noui uos. secundum hanc enim
scientium qua dĩ dicitur scire quae illi placent. nescire quue
displicent non quia ignorat ea. sed quia non approbat. sicut
ars reste dicitur nescire uitia cum improb& uitia. preomnib:¬

Expanded text:
tu tuo, ostende mihi temet ipsutu tuo, ostende mihi temet ipsusim inveniens gratiam in conspectu tuo; in dilectione autem proximi, ubi ait, Et ut sciam quia populus tuus est gens haec. CLIQuid est quod dicit deus ad Moysen: quoniam scio te prae omnibus? numquid deus plus aliqua scit et aliqua minus? an secundum quod dicitur quibusdam in euangelio: non noui uos? secundum hanc enim scientiam, qua deus dicitur scire quae illi placent, nescire quae displicent, non quia ignorat ea, sed quia non adprobat — sicut ars recte dicitur nescire uitia, cum probet uitia — prae omnib
Abbreviated transcription (Latin):
& ut scium quia populus tuus . ẽ. gens haec qđ hub& grecus
q̃nostos. hoc quidam latini interpr&ati sunt munifeste. cum
scriptun non dixerit phaneros. potuit ergo fortusse appe¬
tius dicisi in ueni gractiam inconspectu tuo ostende mihi tem&¬
ipsum scienter uideam tẽ. quib uerbis satis ostendit moses¬
qđ non lta uidebat dm̃ in illa tanta famili aritate conspec¬
tus ut desiderabat uidere. quõ ille omnes uisiones dĩ quae
mortidium prebebantur aspectib: & ex quib: fiebat sonus
quo mortidis attinger&ur auditus. sic exhibebantur assump¬
tu sicut ds̃ uolebat speciae qua uolebat ut non in eis ipsa
ullo sensu corporis sentir&ur diuina naturoc quue in uisi¬
biłis ubiq totaẽ & nullo contin&ur loco.
&quie in duob: prueceptis hoc ẽ. dilestionis dĩ & proximi tota
lex pendex. ideo moses in utrosq suum desiderium demonstroc¬
bat indilestione scilic& dĩ ubi ait. sun uenigretiam inconspec¬

Expanded text:
 ut sciam quia populus tuus est gens haec.  Quod habet Graecus  ut sciam quia populus tuus est gens haec.  Quod habet Graecus γνωστὸς, hoc quidam Latini interpretati sunt manifeste, cum Scriptura non dixerit φανερῶς. Potuit ergo fortasse potius dici, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum scient, ut videam te. Quibuquod non ita uidebat deum in illa tanta familiaritate conspectus, ut desiderabat uidere, quoniam illae omnes uisiones dei, quae mortalium praebebantur aspectibus et ex quibus fiebat sonus, quo mortalis adtingeretur auditus, sic exhibebantur adsumpta, sicut deus uolebat, specie qua uolebat, ut non in eis ipsa ullo sensu corporis sentiretur diuina natura, quae inuisibilis ubique tota est et nullo continetur loco. et quia in duobus praeceptis, hoc est dilectionis dei et proximi, tota lex pendet, ideo Moyses in utroque suum desiderium demonstrabat: in dilectione scilicet dei, ubi ait: si inueni gratiam in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
sedicit qđ patrib eorum iurruit. tam quam & hic ostendas
hoc seideo facere quia illis patrib: iustis promisit non quod
isti digni essent. quid ergo significauit nisi forte ideo se non
eẽ cum eis qui durx ceruice sunt quia non eum propitium
sed salubrem nisi humilitas & pi&us capit. eẽ autem dm̃ cum
dure ceruicis hominib: nihil. ẽ. aliud quam uindicando ad eẽ
atq puniendo. unde cum eo modo malis non ad ẽ. parcendo
facis: del perum& illud qđ dicetur. Auerter sicien tua mapee¬
catis meis. quia si auertit euertit sicut enim fluit cera a fa¬
ciae lgnis sici pereant peccatores a facie dĩ ci¬
Et dixit moses ad dñm ecce tumihi dicis deduc populũ hunc
tũ autem non demons trasti mihi quem simulmittus mecum.
tu autem dixistimihi scio te pixomnib: & gratiam habes apud
me si ergo in ueni gratiam in conspectu tuo ostende mihitem&¬
ipsum manifeste uid eam te ut sim inueniens gratium antetẽ:

Expanded text:
se dicit quod patribus eorum iurauit, tamquam et hic ostendens se dicit quod patribus eorum iurauit, tamquam et hic ostendens hoc se ideo facere, quia illis patribus iustis promisit, non quod isti digni essent. quid ergo significauit nisi forte ideo se non esse cum eis, quia dura ceruice sunt, quia non eum propitium et salubrem nisi humilitas et pietas capit? esse autem deum cum durae ceruicis hominibus nihil est aliud quam uindicando adesse atque puniendo: unde cum eo modo malis non adest, parcendo facit. quo pertinet illud quod dicitur: auerte faciem tuam a peccatis meis, U quia si auertit, euertit; sicut enim fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie dEt dixit Moyses ad dominum: ecce tu mihi dicis: deduc populum hunc: tu autem non demonTu autem dixisti mihi, Scio te prae omnibus, et gratiam habes apud me. Si ergo inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum, manifeste ut videam te, ut sim inveniens gr
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio reuocar&. nec tumen &iam illo intercedente sine
flugello disciplinue populum dereliquid. nescio quo enim
modo ut sic eos diligen& ipse moses ds̃ illos occumtius dilige¬
bat qui manifeste uoce terrebat
Vbidicit ds̃ ad mosen uade ascende hinc tu & populus tuus
quos eduxisti d&emte aegypti intentem quam iurtcui abyte
ham isaac & ia cob dicens. seminiur̃o debo eam. continuo
tum quam ad ipsum mosen adhuc loquatur occulta conuer¬
satione quȩ grecae a postrophae dicitur iam ad ipsum po¬
pulum loquitur dicens & simulmittam angelum meũ ante
tẽ & eici& chananeum & amonireum & c&heum & fere¬
zeum & gergesscum & eueum & iebusscum. & introduc&
tẽ in temuem fluentem lac & mel. non enim ascendum tecum
quia populus duroc ceruice es & non deleam te inuia magna
sacroementi & mira profunditas tamquam iaiorem mise¬
ricordiam poss& angelus habere quam dñs quipopulo dure

Expanded text:
supplicio reuocaret. nec tamen etiam illo intercedente sine supplicio reuocaret. nec tamen etiam illo intercedente sine flagello disciplinae populum dereliquit. nescio quo enim modo, ut sic eos diligeret ipse Moyses, deus illos occultius diligebat, qui manifeste uoce terrebat. Vbi dicit deus ad Moysen: uade, ascende hinc tu et populus tuus, quem eduxisti de terra Aegypti, in terram quam iuraui Abraham <et> Isaac et Iacob dicens: semini uestro dabo eam, continuo tamquam ad ipsum Moysen adhuc loquatur occulta conuersione, quae graece ajcoatpo»iij dicitur, iam ad ipsum populum loquitur dicens: et simul mittam angelum meum ante te et eiciet Chananaeum et Amorrhaeum etChettaeum et Pherezaeum et Gergesaeum et Euaeum et Iebusaeum, et introducet te in terram fluentem lac et mel. non enim ascendam tecum, quoniam populus dura ceruice es, ut non deleam te in uia. magna sacramenti et mira profunditas, tamquam maiorem misericordiam posset angelus habere quam dominus, qui populo durae
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in oboedienter famulus non parebat & dm̃ hoc᷑ seruo uelut
probeneficio p&ere non dicebat . cum presertim poss& eos &iã
illo nolente conterere ille Itaq ibi sensus in promptu est
qđ his uerbis significauit dr̃ plurimum apudse prodesse
illi populo quiasic ab illo uiro diligebantur quem sic dñs di¬
ligebat. ut eo modo ammoneremur cum merita nr̃oe nos
grcuassent ne diligamur adõ. releuarinos apud eum illorx
meritis posse quos diligit: Nam eum ab omni potente dicitur
homini sine me & conterem eos quid aliud dicitur quum con¬
terem eos nisi diligerentur abste. Ita ergo distum. ẽ. sine me
acsidicen&ur noli eos diligere & conterem eos. quia neid fa¬
ciam dilectio tua in illos intercedit mihi. Op temperoendũ aut̃
ess& dño dicenti: noli eos diligere si hoc iubendo dixiss&. &
non potius ammonendo & exprimendo quid illum ab eorum

Expanded text:
deus, inoboedienter famulus non parebat, et deum hoc a seruo uelut deus, inoboedienter famulus non parebat, et deum hoc a seruo uelut pro beneficio petere non decebat, cum praesertim posset eos etiam illo nolente conterere. ille itaque ibi sensus in promtu est, quod his uerbis significauit deus plurimum apud se prodesse illi populo, quia sic ab illo uiro diligebantur, quem sic dominus diligebat, ut eo modo admoneremur, cum merita nostra nos grauant ne diligamur a deo, releuari nos apud eum illorum meritis posse quos diligit. nam cum ab omnipotente dicitur homini: sine me, et conteram eos, quid aliud dicitur quam: contererem eos, nisi diligerentur abs te? ita ergo dictum est" sine e me, " ac si diceretur: noli eos diligere, et conteram eos, quia ne id faciam dilectio tua in illos intercedit mihi. obtemperandum autem esset domino dicenti: "noli eos diligere", si hoc iubendo dixisset et non potius admonendo et exprimendo quid illum ab eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cia eius & inuestigubiles uiue eius
Uade ascende hinctu & populus tuus quem eduxisti d&er¬
ra aegypti ds̃ iractus dicere uid&ur tu & populus tuus. quem
eduxisti alioquindixiss& tu & populus meus quem eduxi
d&ente aegypti. sed illi quando idolum poposcerunt itu
locuti sunt. moses autem hic homo qui eduxit nos d&ene ae¬
gypti nonscimus quid factum sit ei. liberaetionem suum in ho¬
minem constituendo defecerant. hoc eis modo replicatur cũ
dicitur tu & populus tuus quem eduxisti d&ere aegypti.
qđ illis .ẽ. criminis non mosi. Nonenim aliud uolebat moses
nisi ut non illo sed in dño spem ponerent & dñi misericordia se
ingrrticrum astione crederent ab illa seruitute libertos.
cuius tamen apud dm̃ tumquam fidelissimi famuli tantum
eret meritum per illius gratiam ut ei dicer& ds̃ sine me. &
inxtus  contͣr̃ eos. qđ utrum iubentis sit cum ait sine me. an
quisi p&entis utrumq uideatur absurdum. Num & si iubtat

Expanded text:
inuestigabiles uiae eius. Vade, ascende hinc tu et populus tuus, quem eduxisti de terra Aegypti. deus iratus dicere uidetur "t u et populus tuus, quem eduxisti;" alioquin dixisset: tu et populus meus, quem eduxi de terra Aegypti. sed illi quando idolum poposcerunt, ita locuti sunt: Moyses enim hic homo, qui eduxit nos de terra Aegypti, non scimus quid factum est ei. liberationem suam in homine constituendo defecerant. hoc eis modo replicatur cum dicitur: tu et populus tuus, quem eduxisti de terra Aegypti, quod illis est crimini, non Moysi. non enim aliud uolebat Moyses, nisi ut non in illo, sed in domino spem ponerent et domini misericordia se in gratiarum actione crederent ab illa seruitute liberatos. cuius tamen apud deum tamquam fidelissimi famuli tantum erat meritum per illius gratiam, ut ei diceret deus: sine me, et iratus ira conteram eos. quod utrum iubentis sit cum ait: sine me, an quasi petentis, utrumque uidetur absurdum. nam et, si iubebat
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse credendum sit sicut ego quoq a libi postea disputaui:
Item quod in quinto libro dixi ubi commemorantur matres
ingenertionib: euangelicis non eas positas nisi cum pa¬
trib uerum . ẽ. quidem sed adrem dequa agebatur non
ꝑtin& agebatur autẽ de his quiducebant fratrum uel
ꝓpinquore coniuges eoꝵ qui sine filuis defunsti essent
ꝓpter duos patres ioseph quorx alterum mattheus com¬
memorat alterx lucas dequa questione diligenter in hoc
opere diserui cum msturemus opus nr̃m contrax faus¬
tum manicheum hocopus sic incipit cum scripturaes
scãs quue appellantur canonicae:¬

Expanded text:
fuisse credendum sit, sicut ego quoque alibi postea disputaui. fuisse credendum sit, sicut ego quoque alibi postea disputaui. item quod in quinto libro dixi, ubi commemorantur matres in generationibus euangelicis, non eas positas nisi. cum patribus, uerum est quidem, sed ad rem, de qua agebatur, non pertinet. agebatur autem de his, qui ducebant fratrum uel propinquorum coniuges eorum, qui sine filiis defuncti essent, propter duos patres Ioseph, quorum alterum Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua quaestione diligenter in hoc opere disserui, cum retractaremus opus nostrum contra Faustum Manicheum. Hoc opus sic incipit: Cum scripturas sanctas, quae appellantur canonicae
Abbreviated transcription (Latin):
tris non oporten& dixi propter hoc necesse fuisse nondum
sepulto patre statim posteius mortẽ filium eius constitui
quia succeder& patri &iam propter continistionis incensũ
qđ bis indie necesse eraet offen. qui sacerdos permortẽ
nondum sepulti patris prohiber&ur intrare. sed parum
attendi potuisse hoc precipimagis propter illos quifuturi
fuerint summi sacerdotes non patrib summisacerdotib
succedentes : sed tamen exfiliis id .ẽ. exposteris aaroñ.
si forte summus sacerdos aut filios non huber& aut itu
reprobos huber& ut nullus eorum patri deber& succedere.
sicut samuhel summo sacerdote heli successit cum sacer¬
dotis filius ipse non e& sed tumen exfiliis hoc .ẽ. expos¬
teris ess& a aron:¬
i Delatronẽ &ium cuidictum ẽ. hodiue mecum eris in
panrdiso qđ non fuerit uisibiliter baptizatus quasi cer¬
tum posui cumsit incertum magisq illum baptizatum

Expanded text:
tris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum tris non oporteret, dixi propter hoc necesse fuisse nondum sepulto patre statim post eius mortem filium eius constitui, qui succederet patri, propter etiam continuationis incensum, quod bis in die necesse erat offerri, qui sacerdos super mortem nondum sepulti patris prohibetur intrare. sed parum adtendi potuisse hoc praecipi magis propter illos, qui futuri fuerant summi sacerdotes non patribus summis sacerdotibus succedentes, sed tamen ex filiis, id eat ex posteris Aaron, si forte summus sacerdos aut filios non haberet aut ita reprobos haberet, ut nullus eorum patri deberet succedere, sicut Samuhel summo sacerdoti Heli successit, cum sacerdotis filius ipse non esset, sed tamen ex filiis, hoc est ex posteris esset Aaron. De latrone etiam, cui dictum est: hodie mecum eris in paradiso, quod non fuerit uisibiliter baptizatus, quasi certum posui, cum sit incertum magisque illum baptizatum
Abbreviated transcription (Latin):
modo creubat filios cum haber& necessitictẽ bis diei in¬
gredi in scã scõrum ubierat altare incensi ad offerendũ
incensum mane & uespere quo non poss& sicut lexdicit in¬
mundus intrere & ecdem lexdicat inmundum fieriho¬
minem &ium ex concubitu coniugidi quem iub& quidem
liuari aqua sed & lotum dicit in mundum eẽ usq idues¬
penem unde dixit consequens fuisit ut aut continens
e& aut dieb aliquib: intermitter&ur incensum non uidi
non fuisse consequens pote senim sic intellegi qđ scriptũ
ẽ. in mundus erit usq ad uesperam ut post ipscm uespent̃
ĩm non ess& in mundus e&dusq ad ipsum ut uespertino
iam tempore incensum mundus offem& cũ ꝓpt creundos
filios postmatutinum incensum mixtus ess& uxori:
Itemq ubi quaesitum .ẽ. quomodo prohibitus. e&. super fu¬
nus patris sacerdos summus intrare cum eum fieri sacer¬
dotem quando unus entet nisi post mortem sacerdotis pa¬

Expanded text:
modo creabat filios, cum haberet necessitatem bis dies inmodo creabat filios, cum haberet necessitatem bis dies ingredi in sancta sanctorum, ubi erat altare incensi, ad offerendum incensum mane et uespera, quo non posset, sicut lex dicit, inmundus intrare, et eadem lex dicat inmundum fieri hominem etiam ex concubitu coniugali, quem iubet quidem lauari aqua, sed et lotum dicit inmundum esse usque ad uesperam - unde dixi consequens fuisse, ut aut continens esset, aut diebus aliquibus intermitteretur incensum - non uidi non fuisse consequens. potest enim sic intellegi, quod scriptum est: inmundus erit usque ad uesperam, ut per ipsam uesperam iam non esset inmundus, sed usque ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus esset super funus patris summus sacerdos intrare, cum eum fieri sacerdotem, quando unus erat, nisi post mortem sacerdotis pa
Abbreviated transcription (Latin):
÷ odem tempore scripsi &iam libros questionum delibris
eisdem diuinis septem quos ideo sic appellare sic uolui
quia ea quae ibi disputantur magis quuerenda ꝓposui
quam quuesita dissolui. quamuis multo plun in eis mihi
uideantur itcpertrestata ut possint &ium soluti & ex¬
positu non inmerito iudicari. regnorum quoq libros eodẽ
modo iam considenrre coepenamus sed non multo ꝓgrem
in alia quue magis ur guebant animum intendimus:
Inprimo autem libro ubi agitur deuirgis uariatis quias
ponebat iacob in aqua ut in conceptu positue oues eis uide¬
rent cumbiberent & uarios fo&os ponerent nonbene a
nobis expositu ẽ. causu. Cur iterum concipientib non
ponebut id ẽ. cum alios fo&os conciperent sed inpriore
conceptu num questionis alterius expositio ubi quaeritur
quur dixerit socero suo ia cob & decepisti mercedem meu
decem agnabus satis uerciter enodata de monstrat
istum sicut soluideburt non solutum:
Intertio quoq libro ubi desummo agitur sacerdote quo¬

Expanded text:
odem tempore scripsi etiam libros quaestionum de libris eisdem diuinis septem, quos ideo appellare sic uolui, quia, quae ibi disputantur, magis quaerenda proposui quam quaesita dissolui, quamuis multo plura in eis mihi uideantur ita pertractata, ut possint etiam soluta et exposita non inmerito iudicari. Regnorum quoque libros eodem modo iam considerare coeperamus, sed non multum progressi in alia, quae magis urguebant, animum intendimus. In primo autem libro, ubi agitur de uirgis uariatis, quas ponebat Iacob in aqua, ut in conceptu positae oues eas uiderent, cum biberent, et uarios fetus parerent, non bene a nobis exposita est causa, cur iterum concipientibus non ponebat, id est cum alios fetus conciperent, sed in priore conceptu. nam quaestionis alterius expositio, ubi quaeritur, cur dixerit socero suo Iacob: decepisti mercedem em meam decem agnabus, satis ueraciter enodata demonstrat istam, sicut solui debuit, non solutam. In tertio quoque libro, ubi de summo agitur sacerdote, quo
Abbreviated transcription (Latin):
antequam hereditatem sumerent tentẽ exꝓmissione dĩ qđ fac¬
tum ẽ. postea quam ex aegypto libeneti sunt. ut yꝑbiton hic in¬
tellegictur &ordo uerborum sit sciendo scies quia peregrinũ
erit sementuum in tente non propria quadringentis annis
illud autem interpositum intellegatur & inserui tutem redi¬
gunt eos & nocebunt illis. Itac ut ad quad ringentos annos ista
interpositio non pertineat. In extrema enim parte annorũ
summae huius hoc ẽ. post mortẽ ioseph factum . ẽ. ut in ae¬
gypto populus dĩ duram perager& serui tutem:

Expanded text:
antequam hereditatem sumerent terram ex promissione dei. quod facantequam hereditatem sumerent terram ex promissione dei. quod factum est posteaquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intellegatur et ordo uerborum sit: sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis, illud autem interpositum intellegatur: et in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ita ut ad quadringentos annos ista interpositio non pertineat. in extrema enim parte annorum summae huius, hoc est post mortem loseph, factum est, ut in Aegypto populus dei duram perageret seruitutem.
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute qua d ringentos annos dĩ populus fuerit. sed quia scrip¬
tum ẽ. in isaac uocabitur tibi semen exanno natiuitatis isaxc
usq ad annum egressionis ex aegypto computantur anni qua¬
dringentiquinq cum ergo dequadringentis triginta. d&rax¬
iuigintiquinq qui sunt a promissione usq ad natu
non mirum .ẽ. siqua dringentos &quinq: annos summa solida
quadringentos uoluit appellare scriptura. quue sol& temponx
Ita nuncupare ut qđ desumma perfectioris numeri paululũ
excrescit aut infitr .ẽ. non comput&ur. non itaq qđ ait inser¬
uitutem redigent eos & nocebunt illis ad quad rngentos annos
referendum ẽ. tamquam pertot annos eos habuerint in serui¬
tute sed referendi sunt qua dringenti anni adid qđ dictum. ẽ.
peregrinum erit semen tuũ intenae non propria quia siue
intente chanaan siue in aegyptũ ꝑ egrinũ eraet illud semen

Expanded text:
seruitute quadringentos annos dei populus fuerit; sed quia scripseruitute quadringentos annos dei populus fuerit; sed quia scriptum est: in Isaac uocabitur tibi semen, ex anno natiuitatis Isaac usque annum egressionis ex Aegypto conputantur anni quadringenti quinque. cum ergo de quadringentis triginta detraxeris uiginti quinque, qui sunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum est, si quadringentos et quinque anuos summa solida quadringentos uoluit appellare scriptura, quae solet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectioris numeri paululum excrescit aut infra est non conputetur. non itaque quod ait: in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ad quadringentos annos referendum est, tamquam per tot annos eos habuerint in seruitute: sed referendi sunt quadringenti anni ad id quod dictum est: peregrinum erit semen tuum in terra non propria, quia siue in terra Chanaan siue in Aegypto peregrinum erat illud semen,
Abbreviated transcription (Latin):
& nono anno a &itis suue in quo eum pater inaegypto inuenit.
uixit septuuginta & unum annos quia omnes a &atis eius anni
centum decem fuerunt cum itaq ad ducentos quindecim annos
accesserunt septuaginta unum. fiunt anni ducenti octoginta sex
restant centum quadraginta quat tuor uelquinq quib intel¬
legitur seruisse in aegypto populus ispahel post mortẽ ioseph
his annis quantum multiplicari potuerint si fecunditas hominis
consider&ur ad iuuante illo qui eos uoluit uadde multiplicari
reperitur noneẽ mirum qđ insexcentis milib peditum egressus
ẽ. populus ex aegypto excepto c&ero apparatu ubi & seruitia
eraent & sexus muliebris & inbellis a &as Qđergo dixit ds̃ ad abra¬
ham sciendo scies quia peregrinum erit sẽmentuum intemae non
propria & inseruitutem redigent eos & nocebunt illis quadrin¬
gentis annis. non sic accipiendum .ẽ. tamquam in illa durissima

Expanded text:
et nono anno aetatis suae, in quo eum pater in Aegypto invenit, et nono anno aetatis suae, in quo eum pater in Aegypto invenit, vixit septuaginta et unum annum, quia omnis aetatis ejus anni centum decem fuerunt. Cum itaque ad ducentos quindecim annos accesserint septuaginta unum, fiunt anni ducenti octoginta sex. Restant centum quadraginta quatuor vel quinque quibus intelligitur servisse in Aegyphis annis quantum multiplicari potuerint, si fecunditas. hominis consideretur, adiuuante illo qui eos uoluit ualde multiplicari, reperitur non esse mirum quod in sescentis milibus peditum egressus est populus ex Aegypto excepto cetero adparatu. ubi et seruitia erant et sexus muliebris et inbellis aetas. Quod ergo dixit deus ad Abraham: sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria; et in seruitutem redigent eos et nocebunt illis quadringentis annis, non sic accipiendum est, tamquam in illa durissima
Abbreviated transcription (Latin):
patres intente chanaan. & deinde semen is rochel in aegypto. ac
sic compl&i sunt quad ringenti triginta anni a promissione usq
ad exitum isrochel exaegypto. quando facta ẽ. inmonte sina
quue non infirmat testamentum ad euacuundas ꝓmissiones
septuugensimo & quinto anno uitue suue abrocham sicut scrip¬
tur dicit egressus. ẽ. intenẽ chanaan & genuit isaac cum e&̃
annorum centũ fiunt itaq anniuiginti quinq expromissione
usq ad natum isaac his adduntur omnes anni uitue suie id .ẽ. centũ
ostoginta fiunt ducenti quinq tunc eraet iacob annorũ centum
uiginti. Nati sunt enim sexagenario patre gemini ipse & escu.
post decem autem annos intracuit ia cob in aegyptũ. cum ess&
annorum centum triginta.ioseph autem cum e& triginta nouẽ
fiunt proinde anni a promissione usq ad ingressum iacob inae¬
gyptum ducenti quindecim. loseph autem ab illo tricensi mo

Expanded text:
patres in terra Chanaan et deinde semen Israhepatres in terra Chanaan et deinde semen Israhesic completi sunt quadringenti triginta anni, a promissione usque ad exitum Israel ex Aegypto quando facta est lex in monte Sina, quae non infirmat testamentum ad evacuandas promissiones. Septuagesimo et quinto anno vitae suae Abraham, sicut Scriptura dicit , egressus est in terram Chanaan, et genuit Isaac cum esset centum annorum. Fiunt itaque anni viginti quinque ex promissione usque ad natum Isaac. His adduntur omnes anni vitae suae, id est, centum octoginta, et fiunt ducenti quinque; tunc erat Jacob annorum centum viginti. Nati sunt enim sexagenario patre gemini, ipse et Esau. Post decem autem annos intravit Jacob in Aegyptum, cum esset annorum centum triginta, Joseph autem cum esset triginta novem. Fiunt proinde anni a promissione usque ad ingressum Jacob in Aegyptum ducenti quindecim. Joseph autem ab illo tricesimo
Abbreviated transcription (Latin):
in quid quia testamentum confirmatum adõ post quad rigen¬
tos & triginta annos factalex non infirmata deuacuundas
promissiones. exilla ergo promissione qua uocatus ẽ abrchũ
& credidit dõ. post quadringentos & triginta annos factum
legem dicit a postolus non extempore : quo ia cob intriuit in ae¬
gyptũ deinde &ium ipsa scriptura exodi satis hoc significatur.
Non enim dixit in colatus filiorum is rochel. quem in coluerunt
interix aegypti anni quadringenti triginta. sed aperte dixit.
quam in coluerunt intera aegypti. & interaa chunaan. ipsi &
patres eorum. acper hoc manifestum .ẽ. computundũs ẽẽ tẽpus
&iam patri archarum abnchae isa ac &ia cob exquo peregrinare
coepit abrocham intentechanaan id ẽ. exilla promissione inqua
eius fidemuudat apostolus usq ad illud tempus quꝰ ingressus ẽ.
isrochel in aegyptum. toto quippe isto tempore peregrinati sunt

Expanded text:
inquit, quia testamentum confirmatum a deo post quadringeninquit, quia testamentum confirmatum a deo post quadringentos et triginta annos facta lex non infirmat ad euacuandas promissiones. ex illa ergo promissione, qua uocatus est Abraham et credidit deo, post quadringentos et triginta annos factam legem dicit apostolus. non ex tempore quo Iacob intrauit in Aegyptum. deinde etiam ipsa scriptura Exodi satis hoc significatur; non enim dixit: incolatus filiorum Israhel, quem incoluerunt in terra Aegypto, anni quadringenti triginta, sed aperte dixit: quem incoluerunt in terra Aegypto et in terra Chanaan ipsi et patres eorum. ac per hoc manifestum est conputandum esse tempus etiam patriarcharum Abrahae, Isaac et Iacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra Chanaan, id est ex illa promissione, in qua eius fidem laudat apostolus, usque ad illud tempus, quo ingressus est Israhel in Aegyptum. toto quippe isto tempore peregrinati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
anni possunt accedere illi summae . quia septuaginta unũ annos
uixit in aegypto ioseph post ingressum patris sui qua propter
&icm sic septuaginta anni uitue ioseph ab ingressuia cob in aegyp¬
tum usq natiuitatem cathsitunc natus asserctur &centum
triginta anni ipsius cath &centum triginta septem filii eius am¬
bram patris mosi. & octoginta ipsius mosi. quadringentos & .x.
& septẽ annos faciunt. non quadringentos triginta proinde illa
nimirũ computatio quam secutus . ẽ. eusebius inhistoria sua
cronica ꝑspicua ueritate subnixa .ẽ. ab illa enim promissione
computat quad ringentos triginta annos qua uocauit ds̃ abroe¬
ham ut exir& d&era sua interaem chanaan. quia & a postolus
cum abrachae laudan& & commendar& fidem in ea promissione
quaxp̃m uult intellegi proph&atum. id .ẽ. qua promisit ds̃ abite¬
hue qđ benedicerentur in eo omnes trib terae. hoc autẽ dico

Expanded text:
anni possunt accedere illi summae, quia septuaginta unum annos anni possunt accedere illi summae, quia septuaginta unum annos uixit in Aegypto Ioseph post ingressum patris sui. quapropter etiam sic septuaginta anni uitae Ioseph ab ingressu Iacob in Aegyptum usque natiuitatem Caath, si tunc natus adseratur, et centum triginta anni ipsius Caath et centum triginta septem filii eius Ambram patris Moysi et octoginta ipsius Moysi, quadringentos decem et septem annos faciunt, non quadringentos triginta. Proinde illa nimirum conputatio, quam secutus est Eusebius in historia sua chronica, perspicua ueritate subnixa est. ab illa enim promissione conputat quadringentos triginta annos, qua uocauit deus Abraham, ut exiret de terra sua in terram Chanaan, quia et apostolus cum Abrahae laudaret et commendaret fidem, in ea promissione qua Christum uult intellegi prophetatum, id est qua promisit deus Abrahae quod benedicentur in eo omnes tribus terrae, hoc autem dico,
Abbreviated transcription (Latin):
si autem qđ aliquanto probabilius dicipotest. tunchabetmus
in tracsse isrochel in aegyptum. quando illicioseph eẽ. uenditus
coepit d&roccturisumus adhuc annos tredecim. ut trecentos tri¬
ginta septem annos ꝓer quadringentos accipiamus. sed cũ scrip¬
tunt commemor& cathfilium leui auum mosi cum auosuo ia cob
intraesse in aegyptum dicat eum autem uixisse annoscentũ triginta
filium uero cius patrem mosi abrõchem centum triginta septem.
sen uero dicat ostaginta annorum fuisse cum de aeg
lum liberauit &iam si tunc genuiss& cath patrem mosi quo anno
mortuis . ẽ. ille quoq ambram ultimo uitae suue anno genuisset
mosen. computiuu anni centum triginta. &centum triginta
septem & ostoginta. trecentos quadraginta septem annos
faciunt non quad ringentos triginta. qđ siquis dicat extremo
anno uitae ioseph natum eẽ cath filium leui septuaginta ferme

Expanded text:
Si autem, quod aliquanto probabilius dici potest, tunc habeamus Si autem, quod aliquanto probabilius dici potest, tunc habeamus intrasse Israel in Aegyptum, quando illic Joseph esse venditus coepit, detracturi sumus adhuc annos tredecim, ut trecentos triginta septem annos pro quadringentis accipiamus. Sed cum Scriptura commemoret Caath filium Levi avum Moysi cum avo suo Jacob intrasse in Aegyptum ; dicat autem eum vixisse annos centum triginta ; filium vero ejus patrem Moysi Ambram centum triginta septem; Moysen vero dicat octoginta annorum fuisse cum de Aegypto populum liberavit : etiam si tunc genuisset Caath patrem Moysi, quo anno mortuus est, ille quoque Ambram ultimo vitae suae anno genuisset Moysen; computati anni centum triginta et centum triginta et octoginta trecentos quadraginta septem annos faciunt. non quadringentos triginta. quodsi quis dicat extremo anno uitae Ioseph natum esse Caath filium Leui. septuaginta ferme