comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manna quod de celo pluebat do¬
minus. seu animatas et sen sibi¬
les creaturas quas populus ille
sa crificare consueuerat parua bus¬
cella panis modicoq uim prestã¬
ciores exstitisse. Rursus quiꝰ non
in telligat diuimꝰ funsse promin¬
ciare futura quam uarrare pre¬
terita cum illud non possit facere
insi sp̃n dei plems. Hoc autem
faciat sepe idiota eciam uel quili¬
bet imperitus: set ab sit hoc a fide¬
lium corde ⁊ xp̾iaua intelligencia
yp̃i namqz miles ambrosius illa
inferiora. hec pociora et digniora
ẽẽ in libro de misteriis confirmat
dicens. Sũmo studio uolumus
comprolare. quia et antiꝯuiora
sunt sacramenta ecce. quam syna¬
goge. et prestanciora quam man¬
na est. Et paulo post. Probatum ẽ
antiquiora ẽe ec̾ce sacramenta. nũc
cognosce pociora. Et post aliqua. Cog¬
noui sti prestanciora. Pocior est lux
quam umbra. beritas quam figura
Item in quarto de sacramentis. Acri¬
pite quedico. diuinora ẽẽ sacramẽ¬

Expanded text:
manna quod de celo pluebat domanna quod de celo pluebat dominus seu animatas et sensibiles creaturas quas populus ille sacrificare consueuerat, parua bucella panis, modicoque vini praestantiores exstitisse? Rursus quis non intelligat divinius fuisse praenuntiare futura quam narrare praeterita, cum illud non possit facere nisi Spiritu Dei plenus, hoc autem saepe faciat idiota etiam vel quilibet imperitus? Sed absit hoc a fidelium corde et Christiana intelligentia! Christi namque miles Ambrosius illa inferiora, haec potiora et digniora esse in libro De mysteriis confirmat dicens : « Summo studio volumus comprobare quia et antiquiora sunt sacramenta Ecclesiae quam Synagogae, et praestantiora quam manna est. » Et pauantiquiora esse ecclesie sacramenta, nunc cognosce potiora. Et post aliqua: Cognouisti prestantiora. Potior est lux quam umbra, ueritas quam figura. Item in iiii de sacramentis: Accipe que dico diuiniora esse sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitati obedire posius studio
quam tu mori. Et paulo post. Qmͣ
racionem afferre potes si partum pͥ¬
dicas uirginis si redditos oculos
non negas cecis. si sepultos osten¬
das redisse amortius. Si ergo ho¬
rum et inconprehensibilis est ra¬
cio et ueritas promta est faciliꝰ
in uagociis ficei testunoiis creoitur
quam racio uestigatur. Probatis q
probari oportebat. et exclusis que ex¬
cludi racio suadebat. Iam tandem
quid tu credas et crudelitatem tuã
quid sequatur indeamus. Tu cre¬
dis panem uinumqz dominice
mense inter consecrandum quan¬
tum ad substaciam in mobilia
permanere. Hoc est panem et ui¬
nun extitisse ante consecracionẽ
giuius inect̾ia celebrentur ut domi¬
nicam passionem per hꝰ ãmoniti
semper retolamus et recolentes
carnem nostram cum uiciis et
concupiscenciis in cessanter cruci¬
figaunus. Que si uera sunt pres¬
tanciora et diuiniora fuerunt sa¬
cramenta. indeoꝵ sa cramentis
xp̃ianoꝵ. Quis enim nesciat

Expanded text:
simplicitati obedire potius studeo simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Et paulo post: Quam rationem afferre potest si partum predicas uirginis, si redditos oculos non negas cecis, si sepultos ostendas redisse a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et ueritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio uestigatur. Probatis que probari oportebat, et exclusis que excludi ratio suadebat, iam tandem quid tu credas et credulitatem tuam quid sequatur uideamus. Tu credis panem uinumque dominice mense inter consecrandum quantum ad substantiam immobilia permanere. Hoc est panem et uinum extitisse ante consecrationem,guinis in ecclesia celebrentur, ut dominicam passionem per hoc admoniti semper recolamus, et recolentes carnem nostram cum uitiis et concupiscentiis incessanter crucifigamus. Que si uera sunt, prestantiora et diuiniora fuerunt sacramenta iudeorum sacramentis christianorum. Quis enim nesciat
Abbreviated transcription (Latin):
te orare deuin ut aut intelligeres q̃
pro humano capacitate intelligi
possunt. aut pacienter et humi liter
ferres et tamen crederes que in tan¬
to archano humaui ingenii uires
excedunt. et in hac uita intelligi
miumine possunt quam litau mo¬
uere. ab uniuersali et̾ca dissentire
nouuni sasma uerbis et scriptis
contra sanctorum patrum precep¬
ta inferre. Profecto hoc modo age¬
res quod agi oportere precipit legis¬
lator dicens. Ne transgrediaris ter¬
minos patrum. Et beatus augus¬
tinus in pͥmo libro desermoue do¬
mini in monte. Quod uero inꝙͣ.
aut obscire. aut ab surdum illiso¬
nat. non inde concitet contradictõ¬
mun sertamina set orat ut intel¬
ligat. Et in libro tercio de trinita¬
te. Michi autem ait utile est ut
meminerim uirrium incarum.
fratresqz meos admoueamn ut
meminerint suarum. ne ultra
quam tutum est humana progͤ¬
diatur in firmitas. Et in libro cõ¬
tra felicianum hereticum. Scrip¬
turarum auctoritate contentus

Expanded text:
te orare deum, ut aut intelligeres que te orare deum, ut aut intelligeres que pro humana capacitate intelligi possunt, aut pacienter et humiliter ferres et tamen crederes, quae in tanto archano humani ingenii uires excedunt, et in hac uita intelligi minime possunt, quam litem mouere, ab uniuersali ecclesia dissentire, nouum scisma uerbis et scriptis contra sanctorum patrum precepta inferre. Profecto hoc modo ageres, quod agi oportere precepit legislator dicens: Ne transgrediaris terminos patrum. 440 Et beatus Augustinus in primo libro de sermone domini in monte: Quod uero inquit aut obscurum aut absurdum illi sonat, non inde concitet contradictionum certamina sed oret ut intelligat. Et in libro tertio de trinitate: Michi autem ait utile est ut meminerim uirium mearum, fratresque meos admoneam ut meminerint suarum ne ultra quam tutum est, humana progrediatur infirmitas. Et in libro contra Felicianum hereticum: Scripturarum inquit auctoritate contentus,
Abbreviated transcription (Latin):
panis cõmutetur. Ad qui uec paĩs
sustollitur nec caro defertur. Nou
igitur est uera caro. in quam panis
conuertitur. Hoc uos colligitis se¬
cundum humairam sapienciam.
non secundum diuinam. Huma¬
ua autem sapiencia per quiri di¬
uua opera. pro hilet apłs ad romͣ¬
nos dicens. Non plus sapere qm
oportet sapere. set sapere ad sobrie¬
tatem. Et ad corinthios. sermo
meus et predicacio mea nou in
suasibilibus humane sapiencie
uerbis set inostencione sp̃c ⁊ uir¬
tuns. ut fides uestra non sit sapi¬
encia hominũ set in uirtute dei.
Et ad colosenses. uidete ne quis
nos decipiat per philosophiam ⁊
in anem fallaciam secundum tra¬
dicionem hominum. secundum
elementa mundi. Et beatus gre¬
goriꝰ in omelia paschali. Sciendũ
in quid uobis est quod diuina ope¬
racio si racione conprehenditiu nõ
est admirabilis. Nec fides habet me¬
ritum cui humana racio prebet ex¬
peruuentum. ꝓp̾terea intanta re¬
rum profunditate magis oportuit

Expanded text:
panis commutetur. Atqui nec panis panis commutetur. Atqui nec panis sustollitur, nec caro defertur. Non est igitur uera caro in quam panis conuertitur. Hoc uos colligitis secundum humanam sapientiam, non secundum diuinam. Humana autem sapientia perquiri diuina opera prohibet apostolus ad romanos dicens: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Et ad corinthios: Sermo meus et predicatio mea non in persuasibilibus humane sapientie uerbis, sed in ostensione spiritus et uirtutis, ut fides uestra non sit in sapientia hominum sed in uirtute dei. Et ad colosenses: Videte ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, secundum elementa mundi. Et beatus Gregorius in omelia pascali: Sciendum inquit nobis est, quod diuina operatio si ratione comprehenditur, est admirabilis. Nec fides habet meritum cui humana ratio prebet experimentum. Propterea in tanta rerum profunditate magis oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum intelligencia. Neq eĩ
similitudinis ad u̾bia ⁊demptita.¬
tem. siue equalitatem ubiq posi¬
ta significãt. In ennͣgelio uamq
saluator dicit. Estote misericordes
siut et pater uester misericors est.
Non tamen eadem seu equalis
misericordia potest mẽe ra deo et
hominib. Et in enuͣgelio secund̾
Iohannem. Et ego in quid ciarita¬
tem quai de diati michi dedi eis. ut
sint unum sicut et nos unuin su¬
mus. Et alibi. Dilexisti eos. sicut
et me dilexisti. Dinde beatus augus¬
tinus inexposicione enisdem eunͣ¬
gelii ait. Neq enim semper equa¬
litatem significat qui dicit. sicut
illud. ita et illud set aliquamdo tm̃
qr est illud est et illud aut quia est
quod obicitis quod concessa loquẽ¬
di facultate. multis in locis clama¬
tis et dicitis. Si panis in ueram xͥ
carnem conuertitur aut pains sus¬
tollitur in celum. ut illic in xp̃i car¬
nem transferatur aut caro xp̃i.
ad terram defertur ut illic in eam

Expanded text:
uerborum intelligentia. Neque enim uerborum intelligentia. Neque enim similitudinis aduerbia identitatem, seu aequalitatem ubique posita significant. In Evangelio namque Salvator dicit: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Non tamen eadem, seu aequalis misericordia potest inesse Deo et hominibus. Et in Evangelio secundum Joannem: Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi dedi eis, ut sint unum sicut et nos unum sumus . Et alibi: Dilexisti eos, sicut et me dilexisti. . Unde et beatus Augustinus in Expositione ejusdem Evangelii ait : Neque enim semper aequalitatem significat qui dicit, sicut illud, ita et illud: sed aliquando tantum, quia est illud, est et illud, aut quiquod obicitis, quod concessa loquendi facultate multis in locis clamatis et dicitis: Si panis in ueram Christi carnem conuertitur, aut panis sustollitur in celum ut illic in Christi carnem transferatur, aut caro Christi ad terram defertur ut istic in eam
Abbreviated transcription (Latin):
uermis. lignum. petra. lapis angu¬
laris. multaq in hunc modum sic
et corpus xp̃i uocatur panis. uel qr
ex paue conficitur. sen quia coutuẽ¬
cium oculis cum caro sit. panis bide¬
tur. siue quod corporali et uisibili pa¬
is similitudine quadam comũgitꝰ
Nam sicut iste materialis panis.
discrete sumptus humanam carna¬
lem mittit et substentat sic sp̃uale
et et uisibile corpus xp̃i animain
digne sumentis alit et uegetat. Ad¬
huc obicis et auctoritate ambrosii
ip̃m ambrosium in firmare moli¬
ris dicens. Ambrosius in libro de
sacramentis ait. Sicut enim mor¬
tis similitudinem sumpsisti ita eci¬
am simi litudinem pꝰciosi sangui¬
nis bibis. Nec uerla expouens ꝙͥ
comperacius inquis quid similnꝰ.
Negari non potea leatum ambro¬
sium sacramenta baptismi sacra¬
menta comparauisse altaris. Non
est tamen autem uera xp̃i mo̾s in
baptismo. igitur nec uerus eius san¬
guis in hoc sacramento. Pace tua
dictum sit multum falleris in hac

Expanded text:
uermis, lignum, petra, lapis anguuermis, lignum, petra, lapis angularis, multaque in hunc modum. Sic et corpus Christi uocatur panis uel quia ex pane conficitur, seu quia conuentium oculis cum caro sit panis uidetur, siue quod corporali et uisibili pani similitudine quadam coniungitur. Nam sicut iste materialis panis discrete sumptus humanam carnem nutrit et sustentat, sic spirituale et inuisibile corpus Christi animam digne sumentis alit et uegetat. Adhuc obicis, et auctoritate Ambrosii ipsum Ambrosium infirmare moliris 439 dicens: Ambrosius in libro de sacramentis ait: Sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudinem preciosi sanguinis bibis. Hec uerba exponens, quid comparatius inquis, quid similius? Negari non potest beatum Ambrosium sacramento baptismi, sacramenta comparauisse altaris. Non est autem uera Christi mors in baptismo; igitur nec uerus eius sanguis in hoc sacramento. Pace tua dictum sit: multum falleris in hac
Abbreviated transcription (Latin):
et putredo. non quod deus tinea sit
et putredo. set quod sustinentibus
penas hec unuersa uideantur. Et
in eunͣgelio secundum Iohannẽ.
Maledixerunt ei et dixerunt. Tu
discipulus eius sis. cum non ma¬
bediccio sit. set benediccio. ẽẽ disci¬
pulum xp̃i. Tinde beatus augus¬
tinus in exposicõne ensdem ennͣ¬
gelii dicit. tale maledictum super
nos et super filios nostros. Male¬
dictum est enim sicor discucias nõ
si uerla perpendas. Et in ennͣgelio
secundum matheum. et similiter
senuidum lucam. Si ergo uos cũ
sitis mali nostis bona data dare filiis
uestuis. De qua sentencia beatus
angustinus in secundo libro de ser¬
mone comini in monte sic dispu¬
tant. Quomodo mali dant lona.
Cet malos appellauit. dilectores se¬
culi eius huius et petratores. Bonͣ
uero que dant secundum eoꝵ sensũ
bona dicenda sunt. quia hec pro
boins habent. Et dominus uic xp̃c
ꝓpter quasdam similitudmes in eiꝰ¬
dem litteris uocatur leo. agnus.

Expanded text:
et putredo, non quod deus tinea sit et putredo, non quod deus tinea sit uel putredo, sed quod sustinentibus penas hec uniuersa uideantur. Et in euangelio secundum Ioannem: Maledixerunt ei et dixerunt: Tu discipulus illius sis, cum non maledictio sed benedictio sit esse discipulum Christi. Vnde beatus Augustinus in expositione eiusdem euangelii dicit: Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si uerba perpendas. Et in euangelio secundum Matheum et similiter secundum Lucam: Si ergo uos cum sitis mali nostis bona data dare filiis uestris. De qua sententia beatus Augustinus in ii libro de sermone domini in monte sic disputat: Quomodo mali dant bona? Sed malos appellauit dilectores seculi huius et peccatores. Bona uero que dant secundum eorum sensum bona dicendi sunt, quia hec pro bonis habent. Et dominus Iesus Christus propter quasdam similitudines in eisdem litteris uocatur leo, agnus,
Abbreviated transcription (Latin):
ium rerum ox quibus fiunt. seu
que ẽe putantur et non sunt si¬
ne quibus aliquo modo similes
existunt. Unde beatus Ieronimꝰ
in secundo explanationũ libro
in osee. Postquam autem reu̾¬
sa fuerit terra in terram suam
et tam nos qui scribimus quam
eos qui de uobis indicant pallida
mors subtraxit. Et superbo ho¬
mini a uiro sapiente dicitur. Qͥo
superbis terra et ciuis. Et habra¬
ham tres uiros indisse legitur cũ
eẽnt augeli. De quarebeatus au¬
gustinus in secundo libro de trmuita¬
te dicit. Subilice autem mambre
tres uiros uidit habrahm quibus
et ĩuitatis hospicioq susceptis et
epulantibus ministrauit. Et in
libro iudicum mulier sterilis ad ui¬
rum sinm de angelo dicit. uir dei
uenit ad me. Et paulo post. Ecte ap¬
paruit michi uir quem autea uide¬
ram. Et post a liqua. Et uesciebat
maune quod angelus dei eẽt. Et
beatus. Ieronimus in eodem expla-¬
nacõnum libro super osee ꝓphetã
dicit de deo. Quasi tinea efficitur

Expanded text:
rum rerum, ex quibus fiunt, seu rum rerum, ex quibus fiunt, seu quae esse putantur, et non sunt, sive quibus aliquo modo similes existunt. Unde beatus Hieronymus in secundo Explanationum in Osee: Postquam autem reuersa fuerit terra in terram suam et tam nos qui scribimus quam eos qui de nobis iudicant pallida mors subtraxerit. Et superbo homini a uiro sapiente dicitur: Quid superbis terra et cinis? Et Abraham tres uiros uidisse legitur, cum essent angeli. De qua re beatus Augustinus in ii libro de trinitate dicit: Sub ilice autem Mambre tres uiros uidit Abraham, quibus et inuitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministrauit. Et in libris iudicum, mulier sterilis ad uirum suum de angelo dicit: Vir dei uenit ad me. Et paulo post: Ecce apparuit mihi uir quem ante uideram. Et post aliqua: Et nesciebat Manue quod angelus dei esset. Et beatus Ieronimus in eodem explanationum libro super Osee prophetam de deo dicit: Quasi tinea efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
quale pro nobis sit hoc sacrificiũ
quod pro absolucione nostra pas¬
sionem imigenti filii semper.i¬
mitatur. Et post aliqua. Qui pas¬
sionis dominice misteria celebra¬
mus. delemus imritari quod coli¬
mus. Item in omelia paschali. in
utroq et enim poste agni sanguis
positus est. quando sacramentum
passionis eius cum ore ad redemp¬
cionem sumitur ad initacõnem
quoq in tenta mente cogitatur.
Sacram̃tũ saue in diuinis codi¬
cibus non una tanteni signifi¬
cacione positum reperitur. Deniz
sanctus ambrosins in libro ad gra¬
cianum apparuisse dicit hominbz
tum assumpti hominis. Quod
tantundem signi ficat. quantum
si diceret. apparnisse eum per ho¬
minem quem assimisit. et quẽ
diuinitati sue dignũ habitaculũ
consecraut. Halet autem et a¬
lias significacõnes de quibus sa¬
tis superius dictum est. Quod
uero panis dicitur consueto sacroꝵ
codicum more id fit qui res quas¬
libet sepe nocant nomimbus illa¬

Expanded text:
quale pro nobis sit hoc sacrificium quale pro nobis sit hoc sacrificium quod pro absolutione nostra, passionem unigeniti filii semper imitatur. Et post aliqua: Qui passionis dominice mysteria celebramus, debemus imitari quod colimus. Item in omelia pascali: In utroque etenim poste agni sanguis positus est, quando sacramentum passionis eius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Sacramentum sane in diuinis codicibus, non una tantum significatione positum reperitur. Denique sanctus Ambrosius in libro ad Gratianum apparuisse dicit hominibutum assumpti hominis. Quod tantundem significat quantum si diceret apparuisse eum per hominem, quem assumpsit, et quem divinitati suae dignum habitaculum consecravit. Habet autem et alias significationes, de quibus satis superius dictum est. Quod vero panis dicitur, consueto sacrorum codicum more id fit, qui res quaslibet saepe vocant nominibus illa
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta sumimus que per sa¬
cre oracionis misterium in carnẽ
transfigurantur. et sangunem
mortem amninciannis. augusti¬
nus in libro de catirizandis rudib.
Efficieunir enim sicut ab illo spe¬
rainus et expectainus equales au¬
gelis dei. et cum eis pariter illa tri¬
nitate perfruemur. iam perspeciẽ
in qua nunc perfidem ambulamꝰ
Apostolus ad philippenses. Insimi¬
litudinem hominũ factus et ha¬
bitu inuentus ut homo. Item ad
hebreos Qui cum sit splendorglo¬
rie et figura substancie enus. Por¬
ro signũ mifteriũ. sacramentum.
et si quid huiusmodi et dominice
passioms designatiua nomina sũt
si tamen sacramentum ea signi fi¬
cacõne accipiatur qua sacrum ẽẽ sig¬
nini in libro de ciuitate dei a beato
anguamo diffinitur. Nude beatus
gregoriꝰ in quarto dialogi libro.
Kec namq singularis uictima
ab interitu eterno animan. sal¬
nat. que illam nobis mortem u¬
r geniti perusteriũ reparat. Et
paulo post. Ninc ergo pensemus

Expanded text:
sacramenta sumimus, quae per sasacramenta sumimus, quae per sacrae orationis mysterium in carnem transfigurantur et sanguinem, mortem annuntiamus. » Augustinus in libro De catechizandis rudibus: « Efficiemur enim, sicut ab illo speramus et exspectamus, aequales angelis Dei et cum eis pariter illa Trinitin qua nunc per fidem ambulamus. Apostolus ad philippenses: In similitudinem hominum factus et habitu inuentus ut homo. Item ad hebreos: Qui cum sit splendor glorie et figura substantie eius. Porro signum, mysterium, sacramentum, et si quid huiusmodi est, dominice passionis designatiua nomina sunt, si tamen sacramentum ea significatione accipiatur, qua sacrum esse signum in libro de ciuitate dei a beato Augustino definitur. Vnde beatus Gregorius in iiii dialogi libro: Hec namque singularis uictima ab eterno interitu animam saluat, que illam nobis mortem unigeniti per mysterium reparat. Et paulo post: Hinc ergo pensemus
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis uenitatem. Et paulo
post. Ideo in similitudine qui dẽ
accipis sacramentum. set uore ua¬
ture graciam uirtutem qz conse¬
queris. Similitu dinem hoc in
loco nullo dubitante panis uini qz
speniem intelligit sub qua corporis
xp̃i natura contegitur. et sine cru¬
oris horrore a digne sumentibus
in salutem accipitur. In uenitꝰ
eciam species similituld. figura ꝓ
ueritate. un de dominus in ennͣge¬
lio secundum Iohannem. Neq
uo cem eius uni quam audistis. nez
spociem uididistis. Apostolus ad
conuthios. Perfidem emin am¬
bulamus et non per speciem. am¬
bros iusͦ in libro de musteriis. Spe¬
ciem autem et proueritate accipien¬
dam legimus et de xp̃o. et specie in rẽ¬
tus ut homo. et de patre deo. Neque
speciem eius uidistis. Item in quar¬
to de fide ad gracianum. Caro enim
mea uere est esta. et sangius mens
uerus est potus. Carnem au dis.
languinem au dis mortis domini¬
ce sacramenta cognoscis. Et paulo
post. Nos autem quo cieuscumqz

Expanded text:
sanguinis veritatem. » Et paulo sanguinis veritatem. » Et paulo post: « Ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. » Similitudinem hoc in loco nullo dubitante panis vinique speciem intelligit, sub qua corporis Christi natura contegitur, et sine cruoris horrore a digne sumentibus in salutem accipitur. Invenitur etiam species, similitudo, figura pro veritate. Unde Dominus in Evangelio secundum Joannem: Neque vocem ejus unquam audistis, neque speciem ejus vidistis . Apostolus ad Corinthios: Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Ambrosius in libro De mysteriis : « Speciem autem et pro veritate accipiendam legimus et de Christo: Et specie inventus ut homo , et de Patre Deo: Neque speciem ejus vidistis. » Item, in quarto De fide ad Gratianum : « Caro enim mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus . Carnem audis, sanguinem audis, mortis Dominicae sacramenta cognoscis. » Et paulo post: « Nos autem quotiescunque
Abbreviated transcription (Latin):
ne sumentib. Qui enim man¬
ducat et bibit indigne: idiciũ
sibi manducat et bibit. Huic
et sanctus gregoriiꝰ in quarto di¬
alogi libro. Tunc uera pro nobis
deo hostia erit cum uosmetipos hos¬
tiam fecerimꝰ. Est quidem eciam
pectatoribus et indigne sumenti¬
bus uera xp̃i caro uerusq sangͥs
set essencia. non salubri effici en¬
cia. Hunius rei testis est leatus au¬
guainus in quinto libro de laptis-¬
mo dicens. Situt enim nidas cui
buccellam tradidit dominus nou
malum accipiendo. set male acaipi¬
endo locum in se dialolo prebuit. sic
indigne quisq sumens cominitũ
sacramencum non esficit. ut qui a
ip̃e malus est. malum sit. aut qͥa
non ad salutem accipit nichil acce¬
perit. Corpus enim domim et san
guis inchillomimus erat enam
illis. quibus dicebat apostolus.
Qui manducat et bibit indig¬
ne: iudicium sibi manducat ⁊¬
bibit. ambrosius in seyto de sa cra¬
mentis. Quomodo uera. Qui
similitudinem uidea nou uideo

Expanded text:
ne sumentibus: Qui enim manne sumentibus: Qui enim manducat et bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit. Hinc et sanctus Gregorius in iiii dialogi libro: Tunc uera pro nobis deo hostia erit, cum nosmetipsos hostiam fecerimus. Est quidem etiam peccatoribus et indigne sumentibus uera Christi caro uerusque sanguis, sed essentia non salubri efficientia. Huius rei testis est beatus Augustinus in v libro de baptismo dicens: Sicut enim Iudas cui bucellam tradidit dominus non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo prebuit, sic indigne quisque sumens dominicum sacramentum, non efficit ut quia ipse malus est malum sit, aut quia non ad salutem accipit 437 nihil acceperit. Cguis Domini nihilominus erat etiam illis quibus dicebat Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit. Ambrosius in sexto De sacramentis : « Quomodo vera? Qui similitudinem video, non video
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quod sub specie panis uimi q
nnc geritur mainfesta uisioue si¬
cuti reuera es qñq capiatur. Uleri¬
tas enim pro mainfestacõne insacͥs
sepe litteris reperitur. Dequa ma¬
infesta uisione dominuis in euuͣge¬
lio secundum Iohannem discipulis
dixit. Qui autem diligit me. dilige¬
tur a patre meo. Et ego diligam eũ
et manifestabo ei meĩpni. Et dauid
inpersona dei patris. lougitudine
dierum replebo eum. et ostendam
illi salutare meu̾. Quamuis ñ
inprobabiliter quidam expouant
hoc in loco ẽe carins et sanguinis
ueritatem ipsam corundeni ef¬
ficienciam id est peccatoꝵ remissio¬
nem. Illis namq ominib modis
uera xp̃i caro. et sangns existit.
qui digne percipiunt. qui percipien¬
do delutoꝵ indulgenciam conseqũ¬
cur. Unde in canone misse sacer¬
dos dicit. ut nobis corpus et san¬
gis fiat dilectissimi filii tui do¬
mini nr̃i ih̃u xp̃i. Nobis inquã
id esi credentibus et mĩa tua dig¬

Expanded text:
Christi quod sub specie panis uinique Christi quod sub specie panis uinique nunc geritur, manifesta uisione sicuti reuera est quandoque capiatur. Veritas enim pro manifestatione in sacris sepe litteris reperitur. De qua manifesta uisione dominus in euangelio secundum Ioannem discipulis dicit: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo. Et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Et Dauid in persona dei patris: Longitudine dierum replebo eum, et ostendam illi salutare meum. Quamuis non improbabiliter quidam exponant hoc in loco esse carnis et sanguinis ueritatem, ipsam eorumdem efficientiam, id est peccatorum remissionem. Illis namque omnibus modis uera Christi caro ac sanguis existit qui digne percipiunt, qui percipiendo delictorum indulgentiam consequuntur. Vnde in canone misse sacerdos dicit: Vt nobis corpus et sanguis fiat dilectissimi filii tui domini nostri Iesu Christi. Nobis inquam id est credentibus et misericordia tua dig
Abbreviated transcription (Latin):
uero que ad aliquid referuntur
possunt ẽe id quod sunt ea que ad
referuntur. Non est igitur corpꝰ
yp̃i. Noc enim in quodam scrip¬
to tuo diuersis ac prolixoribus u̾¬
bis. set non mutata sentencia rep¬
peri. Hoc garriunt discipuli atz
sequaces tini subuersores qui dẽ
alioꝵ et ip̃i auro et argento cet̾a
petunia tua a te subusi. errante s
et alios in errorem mittentes nõ
intelligentes sicut dicit apostolus.
neque que lo quntur neqz de qui¬
b affirmant. ⁊erum hiis uoca¬
bulis in nuillo prescribitur fidei
qua credimus et ueritati quã
defendimus. species namq et
similitudo illarum rerrum uoca¬
bula sunt. que ante fuerunt. et¬
ex quib corpus rp̃i sangiis q cõ¬
ficitur. Panem dico ac uinũ unde
in fine cuiusdam misse oratur et
dicitur. Perficiant in nobis conni¬
ne quesumꝰ tua sacramenta quod
continent. ut que nunc specie geri¬
mus rerum ueritate capiamus.
Postulat quippe sacerids ut corpus

Expanded text:
uero que ad aliquid referuntur, uero que ad aliquid referuntur, possunt esse id quod sunt ea ad que referuntur. Non est igitur corpus Christi. Hoc enim in quodam scripto tuo diuersis ac prolixioribus uerbis sed non mutata sententia reperi, hoc garriunt discipuli atque sequaces tui, subuersores quidem aliorum et ipsi auro et argento ceteraque pecunia tua a te subuersi errantes et alios in errorem mittentes, non intelligentes sicut dicit apostolus neque que loquuntur neque de quibus affirmant. Verum his uocabulis in nullo prescribitur fidei qua credimus, et ueritati quam defendimus. Species namque et similitudo illarum rerum uocabula sunt que ante fuerunt, etex quibus corpus Christi sanguisque conficitur. Panem dico ac uinum. Vnde in fine cuiusdam misse oratur et dicitur: Perficiant in nobis domine quesumus tua sacramenta quod continent, ut que nunc specie gerimus, rerum ueritate capiamus. Postulat quippe sacerdos ut corpus
Abbreviated transcription (Latin):
et fortiter atqz suauiter disponẽs
omina. Que mira cula facta ẽẽ
ignorat nillus quisquis in ecc̃a s¬
ticis historiis. sen sanctoꝵ patrumi
gestis est aliquantulum studio¬
sus. Que scripeure tam et si illã
excellentissimam auctoritatis
arcem non optinent qua donate sũt
quas ꝓpheticas sen apostolicas mĩ¬
cupamus hoc tameu probare suf¬
ficiunt quod hanc fidem quan n¬
unc hemus omnes fideles qui nos
precesserunt a pͥscis temporibus
habuerunt. Alio quin cum inde¬
cretis romanoꝵ pontificũ sacris q
canonibus a pocrife scripture no¬
minatim dauinate sunt. Nee
quoq spenaliter dampnarentur
nec in ecc̃ia catholica a catholicis
solempniter legerentur. Aduers
tantam diuinaꝵ auctoritatum
lucem questionis caliginem oꝑ¬
ponere non desistis dicens. Quod
tu uerum xp̃i corpus asseris ẽẽ ĩ
sacris luteris appellatur species.
similitudo. figura. signũ. miste¬
rium. sacramentum. Nec autͥ
uocabula ad aliquid sunt. Nulla

Expanded text:
et fortiter atque suauiter disponens et fortiter atque suauiter disponens omnia. Que miracula facta esse ignorat nullus, quisquis in ecclesiasticis historiis seu sanctorum patrum gestis est aliquantulum studiosus. Que scripture tametsi illam excelsissimam auctoritatis arcem non obtinent, qua donate sunt quas propheticas seu apostolicas nuncupamus, hoc tamen probare sufficiunt, quod hanc fidem quam nunc habemus, omnes fideles qui nos precesserunt a priscis temporibus habuerunt. Alioquin cum in decretis romanorum pontificum sacrisque canonibus apocriphe scripture nominatim damnate sint, hec quoque specialiter damnarentur, nec in ecclesia catholica a catholicis solemniter legerentur. 8 436 Aduersus tantam diuinarum auctoritatum lucem questionis caliginem opponere non desistis dicens: Quod tu uerum Christi corpus esse asseris, in sacris litteris appellatur species, similitudo, figura, signum, mysterium, sacramentum. Hec autem uocabula ad aliquid sunt. Nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tum qui reconcil. Audo noindo et
pmium ẽet et poculum. Sãctus
gregorius in omelia paschali. Qu¬
id namq sit sangiis agni non iã
andiendo set bibendo didicistis. Qͥ
sangnnis super utrumq postem poni¬
tur quando non solum ore corporis.
set eciam ore cordis hauritur. Niis
diuinoꝵ eloquioꝵ testimoniis que
ex multis compendii causa panca ex¬
cerpsi. clare ut arbitror innotescit.
quod uera xp̃i caro uerus q enis sã¬
gnis in mensa dominica immolet᷑
comedatur. bibatur. corporaliter.
sp̃ũaliter in comprehensibilit̾ et
ne quis peruersus atisz peruertens
aliter ea intelligeret uel expoueret.
quam uniuersalis ec̾ce spũa les fi¬
lii intelligunt et exponunt. Ftacta
sunt tem antiquis quam moder¬
nis temporib in diuersis ecclesiis
huis fidei congrua miracula. quã¬
do et ubi et quibus tantum secretũ
demonstrare uoluit eterna dei sa¬
piencia cui nulla sunt non possibi¬
lia. actingens a fine usque ad finẽ

Expanded text:
tum, qui reconciliando mundo et tum, qui reconciliando mundo et premium esset et poculum. Sanctus Gregorius in omelia paschali: Quid namque sit sanguis agni non iam audiendo sed bibendo didicistis. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis sed etiam ore cordis hauritur. His diuinorum eloquiorum testimoniis, que ex multis compendii causa pauca excerpsi, clare ut arbitror innotescit, quod uera Christi caro uerusque eius sanguis in mensa dominica immoletur, comedatur, bibatur, corporaliter, spiritualiter, incomprehensibiliter. Et ne quis peruersus atque peruersor aliter ea intelligeret uel exponeret quam uniuersalis ecclesie spirituales filii intelligunt et exponunt, facta sunt tam antiquis quam modernis temporibus in diuersis ecclesiis huic fidei congrua miracula, quando et ubi et quibus tantum secretum demonstrare uoluit eterna dei sapientia, cui nulla sunt non possibilia, attingens a fine usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
quod operantur intelligunt. Nã
dicente domino. inisi manducaue¬
ritis carnem filii hominis et bi¬
leritis sanguinem eius. non h̾e¬
bitis uitam in uobis sic sacre mẽ¬
se cõmunicare debetis ut nichil
prorsus de ueritate corporis xp̃i ⁊
sanguinis ambigatis. Hoc ore
enim sumitur. quod fide credit᷑
et frustra ab illis amen respon¬
detur a quibus contra id quod ac¬
cipitur disputatur. Item in epła
anatholio ep̃o missa. Aliter em̃
in eccłiadei que corpus est xp̃i. nͨ
rata sunt sa cerdcia nec uera sa¬
crificia nisi in nre propͥetate na¬
ture uerus nos pontifex reconci¬
liet. uerus in maculati agni san
gins ennndet. Qui licet in prĩs
sit dertera constitutus in eadem
tamen carne quam sũp sit exuirgi¬
ne sacramentum ꝓpician᷑is eyequit᷑.
Item in sermone de passione domi
ni fefellit ergo illum malignitas
sua intulit supplicium filio dei. qd̃
cunctis filiis hominũ in remediũ
uerteretur fu dit sanguinem ius¬

Expanded text:
quod operantur intelligunt. Nam quod operantur intelligunt. Nam dicente domino: Nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius non habebitis uitam in uobis, sic sacre mense communicare debetis ut nichil prorsus de ueritate corporis Christi et sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide creditur. Et frustra ab illis amen respondetur, a quibus contra id quod accipitur, disputatur. Item in epistola Anatholio episcopo missa: Aliter enim in ecclesia dei que corpus est Christi, nec rata sunt sacerdotia nec uera sacrificia, nisi in nostre proprietate nature uerus nos pontifex reconciliet, uerus immacguis emundet. Qui licet in Patris sit dextera constitutus, in eadem tamen carne, quam sumpsit ex Virgine, sacramentum propitiationis exsequitur. Idem in sermone De passionni: Fefellit ergo illum malignitas sua, intulit supplicium filio dei, quod cunctis filiis hominum in remedium uerteretur. Fudit sanguinem ius
Abbreviated transcription (Latin):
mone ad neophitos. Noc accpite
in pane quod pependit in cruce. et hͦ
accipite in calice quod effusum est
ta. qui mendacem putauerit uitã.
Item in libro quarto de trinitate.
Apud eum pancissimi remanserũt
agnoscentib gentibus et pia hu¬
militate bilentibus p̾cium sum.
enis q fiducia deserentibus hostẽ
suim. Et in subsequenti capitło
post aliqua. Quid tam mundũ
pro mundandis uiriis mortaliũ
quam si ne ulla contagione carna¬
lis concupiscencie caro nata in u¬
tero et ex utero unginali: Et quid
tam grate offerri et suscipi posset
quam caro sacrificii nr̃i corpus ef
fectum sacerdotis nr̃i. Leo paꝑa ĩ
sermone de ienuno septimi men¬
sis. L auc confessionem dilectis¬
simi toto corde promentes impia
hereticoꝵ comenta respuite. ut
iemnia uestra et elemosine nulliꝰ
erroris contagio polluantur. Tũc
enim et sacrificii munda est ob¬
lacio et misericordie sancta largi¬
cio quando hii qui ista dependunt

Expanded text:
mone ad Neophytos: « Hoc accipite mone ad Neophytos: « Hoc accipite in pane quod pependit in cruce. Et hoc accipite in calice quod effusum est ta, qui mendacem putaverit vitam. » Item, in libro quarto De Trinitate : « Apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus, et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem suum. » Et in subsequenti capitulo 247 post aliqua: « Quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero, et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset quam caro sacrificii nostri corpus effectum sacerdotis nostri? Leo papa in sermone de ieiunio 435 vii mensis: Hanc confessionem dilectissimi toto corde promentes, impia hereticorum commenta respuite, ut ieiunia uestra et elemosine nullius erroris contagio polluantur. Tunc enim et sacrificii munda est oblatio, et misericordie sancta largitio, quando ii qui ista dependunt,
Abbreviated transcription (Latin):
stratis carbombus in uerubus assũ.
Danc carnalem eoꝵ intelligenciam re¬
targuens dominus in enͣnͣgelio secun¬
dum Iohannem dicit. Sp̃c est qui ui¬
uificat. caro autem non prodest quic¬
quam. Quod expouens beatus au¬
gustinus in uiseca septuua eius¬
dem enͣugelii omelia ait. Quidͤ ergo
non prodest quicquam caro. Non ꝓ¬
dest quicquam set quomodo illi intel¬
lexerunt. Carnem quippe sic inteller¬
erunt quomodo incadauere dilama¬
tur aut nni massello uenditur non
quomodo sp̃u uegetatur. De hiis¬
nem. In populo enim iudeoꝵ figu¬
ratus est populus xp̃ianoꝵ. Ibi fign¬
ra hic ueritas. Ibi umbra hic corpus.
At illi uiderunt xp̃m suo scelere
morientem. et crediderunt in xp̃m
sins scelebrib ignostentem. Quo¬
usq bilerent sanguinem quem fu¬
derant. de sua salute desperauerant.
Item in quadragelima. Qui semi¬
entes occiderunt. mutati crediderũt.
et quem sanguinem seuiendo fu de¬
runt. credendo bilerunt. Itera inser¬

Expanded text:
tractis carbonibus in verubus assum. tractis carbonibus in verubus assum. Hanc carnalem eorum intelligentiam redarguens Dominus, in Evangelio secundum Joannem, dicit: Spiritus est qui vivificat; caro autem non prodest quidquam . Quod exponens beatus Augustinus in vicesima septima ejusdem Evangelii homilia, ait: « Quid est ergo, non prodest quidquam caro? Non prodest quidquam, sed quomodo illi intellexerunt? Carnem quippe sic intellexerunt: quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spIn populo enim Judaeorum figuratus est populus Christianorum. Ibi figura, hic veritas; ibi umbra, hic corpus. At illi viderunt Christum suo scelere morientem, et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverant. » Item, in quadragesima: « Qui saevientes occiderunt, imitati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt. » Item, in ser
Abbreviated transcription (Latin):
ins ruior dum uiueret eum as¬
perserit. Inmo reuera id dixit. ꝙ
catholica ecclesia in omnibus mẽ¬
bris suis fideliter fatetur et credit
quod ego quoq in professione fidei
breuiter superiꝰ posi. breuiter com¬
p̾h endi. uidelicer ip̃m ẽẽ corpus et
non ip̃m. Neq ip̃m enim id quod
ip̃i putabant modo credimus quod
insibile xp̃i corpus comedamus
aut sanguinem quem fusuri et ocu¬
lis suis conspecturi erant persequẽ¬
tes bilamius. S et pocius id crediniꝰ
quod non uidemus. ut ualeat ẽẽ fide s
que non potest ẽẽ. si res que crediratur
corporalib sensib constiterit subiace¬
re. Ulude exponens quod obsce posu¬
it. et si u̾cte est in quid illud insibilitͥ
celebrari. oportet taiem inuisibilit̾
intelligi. Eristimabant namq ꝙ
preciperet eis domniius aut bestiali
aut humano more comedere corpus¬
quod uidelant. ac sanguinem bilere ꝙ̃¬
persequentes fu suri erant. Hy oc est a¬
ut crudum aut cortum aqua. aut sub¬

Expanded text:
nis rumor dum uiueret eum asnis rumor dum uiueret eum asperserit. Immo re uera id dixit quod catholica ecclesia in omnibus membris suis fideliter fatetur et credit, quod ego quoque in professione fidei breuiter superius posui, breuiter comprehendi. Videlicet ipsum esse corpus et non ipsum. Neque enim eo quo ipsi putabant modo credimus quod uisibile Christi corpus comedamus, aut sanguinem quem fusuri et oculis suis conspecturi erant persequentes bibamus. Sed potius id credimus quod non uidemus, ut ualeat esse fides que non potest esse, si res que creduntur corporalibus sensibus constiterit subiacere. Vnde exponens quod obscure posu« Et si necesse est, » inquit, « illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. » Existimabant namque quod praeciperet eis Dominus, aut bestiali more, aut humano, corpus comedere quod videbant, aut bibere sanguinem quem persequentes fusuri erant, hoc est aut crudum, aut aqua coctum, aut sub
Abbreviated transcription (Latin):
bituri illum sanguinem ꝙ̃ fusu¬
ri sunt qui me crucifigent. In hiis
postremis beati auguain uerbis
exultas in hiis uicisse et superiorẽ
te ẽẽ głiaris. Hic firmamentũ tue
defencionis te inuenisse gratularis
Quomodo inquis persuadere con¬
tendis. quod ueram carnem ue¬
rura uerean q sanguinem in hos
sacrauento sumamus tum mani¬
feste quod corpus quod uidebant nõ
ẽent discipuli comesturi. neq ui¬
bituri sanguinem quem crucifigẽ¬
tes erant effusun. Calumpniosa
quidem ista obiectio est. Qui enim
superius testatus est qu od carnem
quam de matre nirgine sumpsit
et in qua interris ambulaint ad
manducandum nobis salubriter
tradidit. quomodo huic tam precla¬
re sentencie alia contraria senten¬
tia potinit obuiare; bsit a sobrio
lectore et catholico expositore tam
peruerse sentire de columpna ecte
de furmamento ueritatis. de quo ce¬
lestinus papa indecretis sins asserit
quod nec saltem sinstre suspicio¬

Expanded text:
bituri illum sanguinem quem fusubituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifigent. In his postremis beati Augustini uerbis exsultas. In his uicisse te et superiorem esse gloriaris, hic firmamentum tue defensionis te inuenisse gratularis. Quomodo inquis persuadere contendis, quod ueram carnem uerumque sanguinem in hoc sacramento sumamus cum manifeste audias quod corpus quod uidebant non essent discipuli commesturi, neque bibituri sanguinem quem crucifigentes erant effusuri? Calumniosa quidem ista obiectio est. Qui enim superius testatus est quod carnem quam de matre uirgine sumpsit, et in qua in terris ambulauit, ad manducandum nobis salubriter tribuit, quomodo huic tam preclare sententie alia contraria sententia potuit obuiare? Absit a sobrio lectore et a catholico expositore tam peruerse sentire de columna ecclesie 434 de firmamento ueritatis, de quo Celestinus papa in decretis suis asserit, quod nec saltem sinistre suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
uentum ẽ quemadino dũ adoret᷑
tale scalelluu pedum domii. ⁊
non solum non peciemus adorãdo
set peccenins non adorando. Et pau¬
lo post. Tunc autem quando domi¬
nus h̾ mandauit de carne sua locu¬
tus erat et dixerat. Nisi quis mã¬
ducauerit carnem meam non h̾e¬
bit in se uitam eternam. Scanda¬
lizati sunt discipilli enis quidam.
septuaginta ferme et dixerunt.
Durus est hic sermo. ⁊ quis potest
eum audire. Et recesserunt ab eo
et amplius cum eo non ambula¬
uerunt. Durũ illis insum est qdꝰ
ait. insi qui manducauerit carnẽ
meam non h̃ebit uitam eternã.
Accoperunt illud stulte. carualit̾
illud cogitauerunt. et putauerũt
quod prescisurus eẽt iominus ĩ¬
perticulas quasdam de corpore suo
et datinus illis. et dixerunt. Durꝰ
est hic sermo. Ip̾i erant duri non
sermo. Et pancis intenuissis. spi¬
ritualiter inquid intelligite quod
locutus sum. Non hoc corpus qdͥ
indetis manducaturi estis et bi-¬

Expanded text:
ventum est quemadmodum adoretur ventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. » Et paulo post: « Tunc autem quando hoc Dominus commendavit, de carne sua locutus erat, et dixerat: « Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit in se vitam aeternam . » Scandalizati sunt discipuli ejus quidam septuaginta ferme, et dixerunt: « Durus est hic sermo, quis potest eum intelligere? » Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulaverunt . Durum illis visum est quod ait: « Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam aeternaAcceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt et putauerunt quod precisurus esset dominus particulas quasdam de corpore suo et daturus illis et dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri non sermo. Et paucis intermissis: Spiritualiter inquit intelligite quod locutus sum. Non hoc corpus quod uidetis manducaturi estis et bi
Abbreviated transcription (Latin):
nebrati sunt. nos manducando cra¬
crucifixum et bilendo illuminamur
Et post aliqua. ⁊ Iere magnus et
magna misericordia enis uere. qui
nobis de dit manducare corpus inqͦ
mine quem occidistis. inptizamini
et dimictintur nobis ppc̃ta uestra
medicum uel postea cognouistis. iam
seaurri bibite sanguinem quem fudisti ᷤ
Item iomelia spalimn sexagesimi
quinti. Modo homicidis donatus ẽ
fusus sanguis inno centiis. et ip̃m
sanguinem quem per in samain fu¬
derunt. per graciam bilerunt. Itẽ
in omelia spalmi nonagesimi octa¬
ni. Quero quod scalellũ sit pedumi
enis et dicit michi scriptura. terra
scabelli pedum meoꝵ. fluctuans cõ
et inuenio. quo modo sine impieta
pit enim de terra terrã qr caro de ter¬
ra est. et de ca̾ue marie carnem ac¬
cepit. et quia in ipa carne hic ain¬
uulaint. et ip̃am carnem nobis ad
manducandum ad salutem dedit.
Nemo auteni illam caruem mã¬
ducat nisi prius adorauerit. In¬

Expanded text:
nebrat, sunt, nos manducando nebrat, sunt, nos manducando crucifixum et bibendo illumitramur. » Et post aliqua: « Vere magnus Dominus, et magna misericordia ejus, vere qui nobis dedit manducare corpus suum, in quo mine quem occidistis baptizamini, et dimittuntur vobis peccata vestra. Medicum vel postea cognovistis; jam securi bibite sanguinem quem fudistis. » Item, in homilia psalmi sexagesimi quinti: « Modo homicidis 246 donatus est, et fusus sanguis innocentis, et ipsum sanguinem, quem per insaniam fuderunt, per gratiam biberunt. » Item, in homilia psalmi nonagesimi octavi: « Quaero quid sit scabellum pedum ejus, et dicit mihi Scriptura : Terra scabellum pedum meorum. Fluctuans convro hic et invenio quomodo sine impietatpit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit, et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis ad manducandum ad salutem dedit. Nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit. In
Abbreviated transcription (Latin):
ciam uirtutemq consequeris. Ego
sum in ꝙͥ pains uinus qui de celo des.¬
cendi set caro non descendit e celo. hͦ
est carnem in terris assupsit ex uͥ¬
gine. Quomodo ergo descendit pa
diuinitabͤ et corporis. Et tu qui
accipis carnem diuine eius substã¬
cie in illo participaris alimento. Itẽ
in epła adhyreneum. Queris a me
cur domnus deus mannia pluoret
populo patrum et mns non pluat.
Si cognosas pluit et cotidie pluit
e celo manna sermentibus sibi. Et
corporeum quidem illud in anua ho¬
die plerisq in locis inuenitur set m̃c
non est tanti res miraculi. quia ue¬
nit quod perfectum est. ꝑfectum aꝰ
pains de celo. corpus ex uirgine est
te quo satis eni.gelium te docet. Qu¬
anto prestanciora hec superioribus.
augustinus in omelia secunda pal¬
im tricesimi tercii. Accesserunt iudei
ad xp̾m ut crucifigerent. nos ad eũ
accedauus ut corpus ens et sangui¬
nem accipiamus. Illi de crucifixo te¬

Expanded text:
tiam virtutemque consequeris. Ego tiam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit, panis vivus qui de coelo descendi . Sed caro non descendit e coelo, hoc est, carnem in terris assumpsit ex Virgine. Quomodo ergo descendit pandivinitatis et corporis. Et tu qui accipis carnem, divinae ejus substantiae in illo participaris alimento. » Item in epistola ad Hireneum : « Quaeris a me cur Dominus Deus manna pluerit populo patrum, et nunc non pluat. Si cognoscis, pluit, et quotidie pluit de coelo manna servientibus sibi. Et corporeum quidem illud manna hodie plerisque in locis invenitur, sed nunc non est tanti res miraculi, quia venit quod perfectum est. Perfectum autem, panis de coelo, corpus ex Virgine, est de quo satis evangelium te docet. Quanto praestantiora haec superioribus! » Augustinus in homilia secunda psalmi tricesimi tertii: « Accesserunt Judaei ad Christum ut crucifigerent, nos ad eum accedamus ut corpus et sanguinem ejus accipiamus. Illi de crucifixo te
Abbreviated transcription (Latin):
stancia patris. ita ens uera caro est si¬
cut ip̃e dixit quam accepimꝰ. et uerꝰ
eius sanguis est quem potanus. set
forte dicas. quod dixerunt tunc tera¬
poris ⁊̃ discipuli xp̃i audientes dicẽ¬
tem. nisi quis manducauerit carnẽ
meam. et bilent sanguinem meu̾
non manebit in me. nec halebit ui¬
tam eteruam. Forte dicas. Quo¬
modo uera: Qui similitudinem
indeo. non uideo sanguinis uerita¬
tem. Primo omnium dixi tibi de ser¬
mone domiui qui operatur ut possit
mutare et conuertere genera institu¬
ta nature. Deinde ubi non tulerũt
sermonem xp̃i discipuli ens audier¬
tes quod caruem suamn daret mandu¬
care. et sanguinem suu̾ daret bi ben¬
dum recedelant. Solus autem petrꝰ
dixit. uerba uite eterne hes ⁊ ego a te
quo recedam. Ne igitur plures hoc
dicerent ueluti quidam eẽt horror cru
oris set maueret gr̃ã redempcionis.
Ideo in similitudine quidem accipis
sacramentum. set uere nature gra¬

Expanded text:
stantia patris, ita uera eius caro est sistantia patris, ita uera eius caro est sicut ipse dixit, quam accipimus, et uerus eius sanguis est, quem potamus. Sed forte dicas quod dixerunt tunc temporis etiam discipuli Christi audientes dicentem: Nisi quis manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non manebit in me nec habebit uitam eternam. Forte dicas: Quomodo uera? Qui similitudinem uideo, non uideo sanguinis ueritatem. Primo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare et conuertere genera instituta nature. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli eius, audientes quod carnem suam daret manducare et sanguinem suum daret bibendum, recedebant. Solus autem Petrus dixit: Verba uite eterne habes et ego a te quo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, ueluti quidam eoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gra