comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gere saluatorẽ qusaudiunt nisi in sinẽ mundi dũsuerit cõsũ ma¬
tio scłi: ꝓnunciat enĩ hoc dñs peresaiam ꝓph&ã dicens: Audite au¬
dienter & nolite intollegere & uidoat uisionẽ : & nolite cognosce¬
re : & caoͥca corpopuli hiuur & aures eius ad graua & oculos ne
farte uideant oculissuir & aurib: suis audiant & cordesuo intel¬
legant & conuertantur : & ranem illum: & dixit ꝓphaa: usque¬
quodnẽ : & dixitoñs: donec desolentur ciuitates absq habitatoro¬
& domus sine homine : & terra relinquitur deserta & longe fa¬
cio dnr̃ hominer ĩ tunc conuerteur: &erit in hostensione sicut
terebintur & sic̃ quercur quae & pandit ramossuor: sem̃ sc̃m erit :
ber &e uerrapene redeat indesertã: tunceni conuersi ui debunt

Expanded text:
gere Salvatorem, qui audiunt, nisi in fine mundi, dum fuerit consummatio saeculi; pronuntiat enim hoc Dominus per Isaiam prophetam dicens: « Audite audientes, re. Excaeca cor populi hujus, et aures aggrava et oculos, ne forte videant oculis suis, et auribus suis audiant, et corde suo intelligant, et convertantur, et sanem illos. Et dixit propheta: Usquequo Domine? Et dixitet domus sine homine, terra relinquetur deserta, et longe faciet Dominus homines; tunc convertetur, et erit in ostensione, sicut terebinthus, et sicut quercus, quae expandit ramos suos, semen sanctum erit, bes, et terra pene redeat in desertum; tunc enim conversi videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
dominatione &iã superius sic fuerat p̃locutus : & dominabitur ama¬
riusq admare : & a flumine usq ad terminor orbisterrȩ: qđ testimo¬
niũ nec sed omoni congruit: nec đđ : Notũ ẽ enĩ quib: terminis reg¬
nũ condusũ extititsalomonis s̃edhoc in xp̃oui demus fuis se conpl&um:
natiuitate &ꝓ orestite ingentib. ⁊ta dñs loquitur: ante luciferũ inquid
gnuite Tuesracer dop ina &ẽ nũ scđm ordinẽ melbi sedech: Iudicabis
innationib:: &eruas: indieilla erit r adixiesse quistat in signũ ꝓpłoꝵ¬

Expanded text:
 dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. 3. Quod testimonium nec Salomoni congruit, nec David. Notum est enim quibus terminis regnum conclusum exstitit Salomonis. Sed hoc in Christo videmus fuisse completum. nativitate et potestate in gentibus, Dominus loquitur: « Ante luciferum, inquit, genui te; tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; judicabit in nationib
Abbreviated transcription (Latin):
& nomen gentẽ quaq: egenur patriã natiutatẽ uintutes & cu¬
rationes cõp̃hensiores palmas. flagella consputationes suspen¬
sionem fellis &ac&i potationem mortẽ agittã sepulehrũ in in
feonũ incorruptionẽ corporis resurrestionẽ carnis ascensionẽ
eius in caelis regnum ad que iudicium declarauimus:¬

Expanded text:
, nomen, gentem, genus, patriam, nativitatem, virtutes, cu, nomen, gentem, genus, patriam, nativitatem, virtutes, curationes, comprehensiones, palmas, flagella, sputa, suspensionem, fellis, aceti pfernum, incorruptionemque corporis, resurrectionem carnis, ascensionem ejus in coelum, regnum atque judicium declaravimus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nisi uidendur ẽ in iudicio sic̃ legimus. Tider̃ inquẽ confixer̃
q uem quidem cdicunt. In eoloco iudicaturum impior ubupseẽ iudi¬
ra quae potest ẽe nisi iudicii futuriꝵ sedubis itmediũ interre
enim alia ẽ salus nr̃a nisi redem p̃io dñĩ nr̃i saluatoris & iudi¬
enent ista om̃a libri hebreorum. legunt cuncta sed non intelle¬
gunt quia om̃a sigata suntillis ꝓph&a testante &erunt sermo¬
ner librihuiur sicut sermoner libri signati. quẽ siquẽ dede¬
rit homini nesciente litteras & dicat lege Ille respondeat
nescio litteras & rursum d& alteri scienti litteras & di¬
cat lege : Ille uero respondeat non possum signatus ẽ
enĩ lib̵. hoc sunt testam̃ti ueterir sigacula qua filius
&heris resigauit cordis nr̃ĩ oculos inluminans sicut seriptum ẽ¬
Higa testimaniũ signalegom indiscipulis mos habiomurenĩ adm
tellegendũ xp̃m. ducẽ legẽ testes ꝓph&as ex quilur diuinitatẽ e uis¬

Expanded text:
Deum, nisi qui videndus est in judicio? sicut legimus: Videbunt in quem confixerunt . 8. Quem quidam dicunt in eo loco judicaturum impios, ubi ipse est judira quae potest esse, nisi judicii futuri? Sed ubi sit medium terrae enim alia est salus nostra, nisi redemptio Domini nostri Salvatoris et judiostendimus. Tenent ista omnia libri Hebraeorum, legunt cuncta Judaei, sed non intelligunt. Quia omnia signata sunt illis, propheta testante: Et erunt sermones libri hujus, sicut sermones libri signati, quem si quis dederit homini nescienti litteras, et dicat Lege, respondeat Nescio litteras, et 65 rursum det alteri scienti litteras, et dicat Lege; ille vero respondeat Non possum, signatus est enim liber . 2. Haec sunt Testamenti Veteris signacula, quae filius et haeres resignavit, cordis nostri oculos illuminans, sicut scriptum escipulus: habemus enim ad intelligendum Christum, ducem legem, testes prophetas, ex quibus divinitatem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
r& dñised ante gentilitar credor& & post modũ iudea sequer&e:
dicit ae⁊ iopia p̃ueni& manus et̃ dõ Idẽprius quã iudea credat saluan¬
dã seo ffert omni potenti dño peccatis nigra gentilitas : Sic̃ cecsaiar
ait : Donec plenitudogentiũ intro eat &̃ si c om̃r isrł saluus siat: & de
utero nomiũ : xeritis gentes in capud. incredulus aũt ppł ad caudã :

Expanded text:
nisset Dominus, sed ante gentilitas crederet, et postmodum Judaea sequeretur, dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert 77 omnipotenti Deo peccatis nigra gentilitas. Sicut et Isaias ait: Donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat; et in Deuteronomio: Eritis gentes ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
Eraias. auditã inquid faci& dĩs głam uocissuae. & terrorẽ brachusui
hostend& in cõminationẽ furoris & flãmaignis deuoratis adlid&
inturbine & in lapides grandinis. brachiũ enĩ dixpr est qui in flam¬
mã & terrone tẽpestatis adiudicandũ uenturus est. decuius iterũ
iudicio idemꝓph&a sicdicit Consurgȩ sic̃ indieb: antiquis ingene¬
rationib: sđoꝵ. Num quid nontu ꝑcusisti suꝑbũ uulnerasti draco
in iudicium ad separatione bonorum adq: malorũ quia uirtũte
surrexit ingenerationib sđorit. hoc est in principio quando ꝑ¬
cussionib: suꝑbũ id est diabolũ separando eũ lonarũ consortio
angelorũ decuus xp̃i uidicio & micheas ꝓph&a sic loquitur di¬
cens Audite colles iudicium dñi & forcia fundam̃ ta terrae quia
iudiciũ dñi cãppło suo & cũisrł diuidicabitur dicens. populis m̃p

Expanded text:
 brachii sui ostendet in comminatione furoris, et flamma ignis devorantis. Allidet in turbine et in lapide grandinis . Brachium enim Dei Christus est, qui in flamma et terrore tempestatis ad judicandum venturus est. De cujus iterum judicio idem propheta sic dicit: Consurge, sicut in diebus antiquis, in generationibus saeculorum. Nunquid non tu percussisti superbum, vulnerastin judicium ad separationem bonorum atque malorum, qua virtute surrexit in generationibus saeculorum, hoc est, in principio, quando percussit superbum, id est diabolum, separando eum a conangelorum. De quo Christi judicio et Michaeas propheta sic loquitur, dicens: Audite, colles, judicium Domini, et fortia fundamenta terrae, quia judicium Domini cum populo suo et cum Israel dijudicabitu
Abbreviated transcription (Latin):
Iuadã oxprtẽ dnũ & saluatrs nr̃i natiuitatẽ passionẽ resurrestionem
paucis enĩ aduertere quanta ꝓph&arũ uoces in abiectione iudaiceple¬
lis & cerimoniarũ caecinor quanta in laude ppłi noui uł testam̃ti
lius reliqua cõtueantur : diu isa sides eccłe antea declaratu : deniq
cũ p adorato uitulo dñm p̃ careur moyses. ut parcer& ppło peccatori :
Respondit dñ: ꝓpiciurero illis : uerũ tam̃ uiuo ego & uiu& nom̃ meũ :

Expanded text:
quadam ex parte Domini, et Salvatoris nostri nativitatem, passionem, resurrectionem, paucis animadvertere, quanta prophetarum voces in abjectione Judaicae plebis et caeremoniarum cecinerunt, quantaque in laude populi Novi Testamenti lius reliqua contueantur, dum ipsa fides Ecclesiae antea declaratur. Denique cum pro adorato vitulo Dominum precaretur Moyses, ut parceret populo perespondit Dominus, Propitius ero illis, verumtamen vivo ego et vivit nomen meum,
Abbreviated transcription (Latin):
I pse tãquã sponsus ꝓcedens d&chalamosuo excultauit utgiganr ad cur¬
rendã uiã suã a sũmocelo egressio eĩ & occursus eĩ usq ad sũmũ
Caius ascendens incalũ uł introitus quib: gaudus declar&ur psalmo¬
grauus indicat uidentes enĩ potestates &heriȩ carnẽ xpĩ ascen¬
dentẽ in nubib: & portas celi in gredientẽ dixer̃. Tollte pattas prin

Expanded text:
xsultavit, ut gigas, ad currendam viam, a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum 3. Cujus ascensus in coelum, vel introitus, quibus gaudiis declaretur, Psalmographus indicat. Videntes enim potestates aethereae carnem Christi ascendentem in nubibus, et portas coeli ing
Abbreviated transcription (Latin):
inmaete aonmã siã. uidebit semen lon ge ium ocuol antas
dñi in manu eius dirigocur. &ipse ꝑhieremiam ꝓph&am sic
loquitur Reli qui domũ meã dimisi hereditatẽ meã tradidi
dilectã animã meã inmanu in unicorum eius. hocẽ in manũ
iudaetrum qui eum interfecerunt:¬

Expanded text:
idebit semen longaevum, et voluntas ini in manu ejus dirigetur . Et ipse per Jeremiam prophetam sic loquitur: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, tradidi dilectam animam meam in manus mimicorum ejus , hoc est, in manus Judaeorum, qui eum interfecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cabuntur gentermulȩ ad dm̃mndie illo: & c̃e mihi in ppbi : &c habitabo
in mediotui : & scios quia dñp &ecituũ misitmeadis Itemibi
Haecdic̃ dñ &ercituũ. usquequo uenuntppłi & habitent inciuitatib
multis &uad anthalitatores unus ad alterũ dicentes. Eamus & dep̃ce¬
mur faciẽ dñi & queramus dm̃ exor cituũ : diadã &iã & ego &ueniant po¬

Expanded text:
m in die illo, et erunt mihi in populum, et habitabo in medio tui: et scies quia Dominus exercituum misit me ad te » . Item ibi: « Haec dicit Dominus exercituum, usquequo venient populi, ut habitent in civitatibus multis, et vadant habitatores unus ad alterum, dicentes: Eamus et deprecemur faciem Domini, et quaeramus Deum exercituum, vadam etiam et ego, e
Abbreviated transcription (Latin):
aquã & in duxistinos inrefrigeriũ aduo cauit caelos sursũ. & terra
discernere ppłm suũ. Congregate illis scõs eĩ quiordinant testam̃ tũ eius

Expanded text:
aquam, et induxisti nos in refrigerium. Advocabit coelum desursum et terram aquam, et induxisti nos in refrigerium. Advocabit coelum desursum et terram discernere
Abbreviated transcription (Latin):
liator suscitat uelũ. Voci ferauitent & clamauit & suꝑ inimicos
suor confuatabitur: tacui sẽꝑ silui. paciens fui sic̃ paries locor
Dissi pabo & ab sorbobo simulhoc ad scđm aduentũ adtin&. Inquo
non humilis ut iudic&ur. sed ut iudic& fartis egredietur. Neque
tacebit qđ ipriori aduentum fecit. aut paciens erit. Sicut fuit
inpassione carnir. sediudicans. uociferauit. Hoquetur utpa¬
ries quia repente quasi paries cornuens suos ostes ẽ opressu¬
rus hoc &iam & testimoniopsalmiste ita docetur. ubidicit
militatis sue aduentũ taciuit iuidicator in scđo dũ manifestur¬
uenerit ut iudic& ñ tacebit. Seddam auit ut redat singiuis scđm ope¬
ra conũ. Sequitur. Ignis anteeũ ardebit. & incirciutu eĩ tempestas¬
ualida Ienis ante eũ ardebit qui a in ligie fenũ stipula delinquentium̃
consumpturus est opera ac sicut aurum &argentũ. lapidesq p̃tio¬
res iustoꝵ ꝓbatunus ẽ gesta quid dicduri sunt. Transiumus ꝑignẽ &

Expanded text:
liator, suscitabit zelum, vociferabitur, et clamabit, et super inimicos suos confortabitur. Tacui semper, silui, patiens fui, sicut paries, loquar, dissipabo, et absorbebo simul » . Hoc ad secundum adventum attinet, in quo non humilis, ut judicetur, sed ut judex fortis egredietur; neque tacebit, quod in priori adventu fecit, aut patiens erit, sicut fuit in passione carnis, sed judicans vociferabitur, loquetur ut paries, quia repente, quasi paries corruens, suos hostes est oppressurus. 63 3. Hoc etiam et testimonio Psalmistae docetur, ubi dicitmilitatis suae adventu tacuit judicatus, in secundo, dum manifestuvenerit, ut judicet, non tacebit, sed clamabit, ut reddat singulis secundum opera eorum. 4. Sequitur: Ignis ante eum ardebit, quia, ut lignaur: Ignis ante eum ardebit, quia, ut ligna, fenum, stipulam, delinquentium consumpturus est opera, ac, sicut aurum, argentum lapidesque pretiosos, justorum probaturus est gesta . Qui dicturi sunt: Transivimus per ignem et
Abbreviated transcription (Latin):
p lumina aque uiuentis egredientur deuentre illiur aque scilic&
baptis matis quaecredentes uiuificat quaeq: sicientib: largiunt̃
quando in pl&ur qđ scriptumẽ. I auaminimundi estote &¬

Expanded text:
t: Flumina aquae viventis egredientur de ventre illius, aquae scilicet t: Flumina aquae viventis egredientur de ventre illius, aquae scilicet baptismatis, quae credentes vivificant, et quae sitientibus largiuntur, quando impletur quod scriptum est: Lavamini, mundi estote
Abbreviated transcription (Latin):
in & celso ciuitatem sublimem humiliabit . humiliabit eã usq: ad t̃ra
Detrahet eã usq ad puluerem & conculcabit eã pes pauperis eressus
cessisse in laco: quẽ suꝑba plebr iudeorum ꝑdiderat: talia & alibi id esti¬
fitebor nomini tuo qm̃ secstimrabilia: & cogitationer antiquar sideles
amenq: quia posuisti cuutatem intumultũ urbem fortem in ruinã
domum alienorum ut nonsit cuitas & in sempiternũ non aedificorur:
S uꝑ hoc laudabitte populus fectis ciuitas gentium robustarũ t̃imebit

Expanded text:
in excelso, civitatem sublimem humiliabit. Humiliabit eam usque ad terram, detrahet eam usque ad pulverem. Conculcabit eam pes, pedes pauperi, gressus cessisse in locum quem superba plebs Judaeorum perdiderat. 3. Talia et alibi idem prfitebor nomini tuo: quoniam fecisti mirabilia, cogitationes antiquas, fideles, amen. Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam; domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum non aedificetur. Super hoc laudabit te populus fortis, civitas gentium
Abbreviated transcription (Latin):
Plim cũ obiurgatione esaias illis p̃dixerat dicens. Se menpessi¬
mum p̃parate filios ur̃os occisioni in iniqui tate patrũ suorũ
Venientib: enĩ in iudeagentib: ꝓscelere patrum &iam silii tru¬
cidati sunt sub quarum ꝑsona . & hieremias interitum eorũ¬
itadeplorat dicens. Patres nr̃i peccauer & non sunt nos aut̃
iniquitater eorum & coluimus. Item ineremias. Sacerdotes

Expanded text:
olim cum objurgatione Isaias illis praedixerat, dicens: Semen pessimum, praeparate filios vestros occisioni in iniquitate patrum suorum . Venientibus enim in Judaeam gentibus, pro scelere patrum etiam filii trucidati sunt. 2. Sub quorum persona et Jeremias interitum eoruita deplorat, dicens: Patres nostri peccaverunt, et non sunt, nos autem iniquitates eorum exsolvimus . Item Jeremias: Sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
secitibi & quid molestus fui tibi respondemihi ui a eduxite
d&erra aegypti & dedomo seruientiũ libor auite &misi ante
faciẽ tuã moysen & aaron & mariã. ubi ostendit beneficia
& prestita dñi in ppłm suũ & contrahaeo aduersus eũ mala
eorũ & quiduxta haec ei populo uenturũ sit. Deinde
subiungit. audite trib: quis ad ꝓbauit illud ad huc ignis in
domo impi thesauriiniquitatis quia palsis testipus

Expanded text:
e terra Aegypti, et de domo servientium liberavi te, et misi ante faciem tuam Moysen, et Aaron, et Mariam? Ubi ostendit beneficia Domini praestita in populum suum, et contra haec adversus eum mala eorum. Et quid juxta haec eidem populo venturum sit, deinde subjungit: Audite, tribus, quis approbabit illud? adhuc ignis in domo impii, thesauri iniquitatis. CAPUT XXV. In passione
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑosae ita ante p̃nunciauit. Ego inquid ego capiã &uadam
tollã & ñẽ quieruat. Nadens reuertar ad locũmeũ idẽ ad caeles¬
te soliũ & insra demanũ inquid iortis liberabo eos demarte
redimã illos Ero morstua : omors ero monsustuus infernis
uidit. ged statior deuita oionte necungens as ilperis ne¬
t hoc ꝑ proph&am. ideminps abnis p̃dixit. Caromea soreauit:¬
÷ requiescit in spe qm̃ ñ derelinques animã meã in inferno nec
dabis scm̃tuũ uidere corruptionẽ. de quare surrectione inpsal¬
motertio itacanitur. Ego dormiui & qui eui & resurrgit:¬
drage simo psalmo manifestius ostenditur ubidicit. Tuautẽ
istime. Sinnilarit̃ quia tantũ solus ipre scire qui euit ut
consestim post mortem resurger&. Itẽ ꝑesaiã deeadẽ resur¬
restiane sua sic lamat. Nunc& surgã dic̃ dñs nuncex alta

Expanded text:
er Osee ita ante praenuntiavit: Ego, inquit, ego capiam, et vadam; tollam, et non est qui eruat; vadens revertar ad locum meum; id est, ad coeleste solium. Et infra: De manu, inquit, mortis liberabo eos, de morte redimam illos. Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne vidit t hoc per prophetam idem in Psalmis praedixit: Caro mea requiescit in spe. Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. De qua resurrectione et in psalmo tertio ita cantatur: Ego dormivi, et requievi, et resurredragesimo psalmo manifestius ostenditur, ubi dicit: Tu auteisti me. Singulariter, quia solus ipse sic requievit, ut confestim post mortem resurgeret. 3. Item per Isaiam de eadem resurrectione sua sic clamat: Nunc exsurgam, dicit Dominus, nunc exa
Abbreviated transcription (Latin):
pendens patreor proioncis sius dep̃catus ẽ:
Esaias dicit Ip se pec cata multorum tulit & pertrans¬
gres soribur orauit & in psalmis sic. Pro eo inquid
quodeos diligebam aduersabantur. Exo auten orabã
proeis Item abbacuc dum abbacue dixissa deos
mmnedio duorũ animalium cogiosceris subiecit.
Cum turbata fuerit animamea in ira micđiȩ tuȩ memo¬
reris p̃sigurauit enĩ ꝓph&a. subhac sententia insem &ipso
ubitam̃ ille memoratus micdie suȩdixit . Pater ignos ce
illis qui anes ciunt quid faciunt: et quia non progius

Expanded text:
pendens Patrem pro inimicis suis deprecatus est, Isaias dicit: Ipse peccata multorum tulit, et pro transgressoribus oravit . Et in Psalmis sic: Pro eo, inquit, quod eos diligebam, adversabantur mihi; ego autem orabam pro eis . 2. Item Habacuc cum dixisset de eo: In medio duorum animalium cognosceris, subjecit: Cum conturbata fuerit anima mea, in ira misericordiae tuae memor eris . Praefiguravit enim propheta sub hac sententia in semetipsoUbi tamen ille, memor misericordiae suae dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dam ÷ suꝑ eumrugier leones & deder̃ uocẽ suã posuer̃
terrã eius in solitudinem. & ciuitates eius gustesunt. & non est
meã satiati runt panis meis. & in psalmis ipse dicit. Ego
ad flagella paratussum. &terum Congregata sunt in me
flagella & ignorauerunt. Similiter & ꝑ esaiam Nonsũ in¬
quid cantumax neq: contradico. Corpus ineũ dediꝑcuci¬
entib: & genasmeas uellentib: Faciem meã non auerti ab
scapulas meas ad flagella & maxillas ad palmas. Item
deipso idem hieremias . dabit inquid ꝑ cuci entise maxil¬
la raciabitur obprobriis et gura aruudine capud

Expanded text:
rugierunt leones, et dederunt vocem suam, posuerunt terram ejus in solitudinem, et civitates ejus exustae sunt, et non est meam, satiati sunt poenis meis . Et in Psalmis ipse dicit: Ego ad flagella paratus sum . Et iterum: Congregata sunt in me flagella, et ignoravi . 2. Similiter et per Isaiam: Non sum, inquit, contumax, neque contradico: corpus meum dedi percutientibus, et genas meas vellentibus: faciem meascapulas meas ad flagella, et maxillas ad palmas . Item de ipso dicit Jeremias: Dabit, inquit, percutienti se maxilsaturabitur opprobriis . Quia arundine Filii
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie liberdicit. Dixerunt interse impii. Conp̃ hen¬
damus iustum quia inutiles ẽn obis & contranius ẽ operib:
nr̃is promittit scientiã dĩ sehabere & silium dĩ seno¬
minat : & in fra Sienimẽ uerus filiur dĩ suscipit illum
& liberauit eũ demanu contrarorũ exinfra. Vt sciamus
reuerentiã illius : ꝓbemus pacientiã ipsius morte turpissima
tibi solipeccaui &malũ corãtefeci utiustisiceris inser¬
monib: tius & uincas cũ iudicaris. ueniens enĩxp̃s in cor

Expanded text:
em legitur: Dixerunt inter se impii: Comprehendamus justum, quia inutilis est nobis, et contrarius est operibus nostris. Promittit scientiam Dei se habere, et Filium Dei se nominat ; et infra: Si enim est vere Filius Dei, suscipiet illum, et liberabit illum de manu contrariorum ; ac deinde: Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissima Tibi soli peccavi, et malum coram te feci, ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas, cum judicar
Abbreviated transcription (Latin):
ernens in ȩccła plurimos diuinarum
scripturarum misticos sagaciter ꝑqui¬
rere sensus earũq: typicosma lle
decerpere fructus huno exmultis unum alle¬
goriorum floribus plenum. curaui colligere
ubrum : Et demagnorum tractib: prolatisque
sermonibus. Id est hilarii hieronimi am¬
bro su agustini cipriani cirilli gregorii

Expanded text:
ernens in Ecclesia plurimos divinarum Scripturarum mysticos sagaciter perquirere sensus, earumque typicos mavelle decerpere fructus, hunc ex multis unum, allegoriarum floribus plenum curavi colligere librum, et de magnorum tractatibus prolatisque sermonibus Patrum, id est Hilarii, Hieronymi, Ambrosii, Augustini, Cypriani, Cyrilli, Gregorii,
Abbreviated transcription (Latin):
xiii Postremã ponat ephiphanius massalianoꝵ heresem qđ nom̃ exlin¬
gua syraẽ grocȩ aut dicunt᷑ euticithe aborando sicappellatis̃
tantũ enĩ orant uteis qui hac deillis audiunt incredibile iudeatur
pora orandi ista it animis hoc faciunt ut huic iudicarentur int̃here¬
ticos nominandi. Quã cus ñ nulli eos dicant depurgatione animarum
nescio qua fanta sica & rudicula fabulose narrare. porcã scilic&
cũ porcellis uideri eissẽ dehore haminis quando purgant᷑ & in eũ uisi¬
bili. Similit̃ speciẽ ignẽ quiñ conburat intrare Hus adiung& ȩphi¬
phanius eofremitas martirianos & sathanianos &hos om̃s cũ illis
tã quã unã here sẽ pon& dicunt᷑ euticithe opinari. Monadis ñ li¬
cere sustendande uictus causa aliquid operari atq: ita seipso mo¬
nachos ꝓfiteri Vtomnino abaperib uacent usq adisto ergo dehe¬

Expanded text:
VII. Postremam ponit Epiphanius MASSALIANORUM haeresim: quod nomen ex linVII. Postremam ponit Epiphanius MASSALIANORUM haeresim: quod nomen ex lingua syra est. Graece autem dicuntur Εὐχίται, ab orando sic appellati. Tantum enim orant, ut eis qui hoc de illis audiunt incredibile videatur. pora orandi: isti ita nimis hoc faciunt, ut hinc judicarentur inter haereticos nominandi. Quamvis nonnulli eos dicant de purgatione animarum nescio quam phantasticam et ridiculam fabulam narrare , porcam scilicet cum porcellis videri exire de ore hominis quando purgatur, et in eum visibili similiter specie ignem, qui non comburat, intrare. His adjungit Epiphanius Euphemitas, Martyrianos, et Satanianos, et hos omnes cum illis tanquam unam haeresim ponit. Dicuntur Euchitae opinari, monachis non licere sustentandae vitae suae causa aliquid operari, atque ita se ipsos monachos profiteri, ut omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de hae
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ñ eos abstinere dicit ephiplianius silaster uero & hane
eis tribuit abstinentia. HV de &hia nstis:
Aabiani ab &io s̃ uocati idẽq: eunomiani ab eu namio & hi discipulo¬
A inquo nomine magis innotuerint eunamius quippe indialec¬
quoꝵ lib & ꝑp&eratio hancꝑseuerantia peccatoꝵ sihuiusq ab illo
dicebat᷑ fidei particps o& lvi deapolhinarists:
pollinarista apollinaris sticuit quide anumn a xp̃i acatholica dissen¬
Aser̃ dicentes sic arrianidm̃ xp̃m carnẽ solã sine anuna sus cepisse
in qua questione testimonus euangelicis iultim̃tẽ quarationalis ẽ
Carnẽ illã &uerbũ unius eĩdẽq substantiae contentio sissine ad seue¬
rantes uerbũ carne fastũ hocẽ uerbi aliquid in carnefusse conuer¬
sũ atq mutatũ non aut carnẽ demariae carne sus cepta: Luii¬
tici quimariae iuirginitati usq ad eo contradicunt ut affirment

Expanded text:
nium non eos abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et hanc nium non eos abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et hanc eis tribuit abstinentiam. LIV. AETIANI ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialecquorumlibet perpetratio ac perseverantia peccatorum, si hujus quae ab illo docebatur fidei particeps esset. LV. APOLLINARISTAS Apollinaris instituit, qui de anima Christi a Catholica dissenserunt, dicentes, sicut Ariani, Deum Christum carnem sine anima suscepisse. In qua quaestione testimoniis evangelicis victi, mentem, qua rationalis est carnem illam et Verbum unius ejusdemque substantiae, contentiosissime asseverantes, Verbum carnem factum, hoc est, Verbi aliquid in carnem fuisse conversum atque mutatum, non autem carnem de Mariae carne fuisse susceptam. LVItici, qui Mariae virginitati usque adeo contradicunt, ut affirment
Abbreviated transcription (Latin):
cũ arriani nec similẽ uellent cũ hoc eunomiani dicere celebrent᷑
& filio reste sentiunt qđ unicissint eiusdẽq: substantiae uel
dicentes. Hospitius quidã semi arrianos uocant qđ in hac
questione & parte cũ illisunt & parte nobiscũ quãiuis an non¬
nullis ꝑhibeant nondm̃ seddĩtatẽ patris & filiidicant sp̃m scm̃¬
& nullã propriam habere substantiam: Deherrianists:
isse fertur qđ ep̃s non poterat ordinari & in arrianoꝵ hererem
lapsur ꝓpria quoq dognata ad didisse ñ n ulla dicens offerri
ꝓ darmientib: non oportere nesstatuta sollẽpniter cȩlebran¬
da ẽe ieiunia sed cũ quisq uoluerit ieiun ando neui deat᷑ ẽẽ
discerni quidã peribent istosic̃ en cratitas uł apotactitas ñ ad¬
mittere ad cõmunio nẽ suã nisi continentes & hos qui scło ita
renunciauerint utꝑpria nulla possideant abesca tam̃ car¬

Expanded text:
riani nec similem velint; cum hoc Eunomiani dicere celebrentur. riani nec similem velint; cum hoc Eunomiani dicere celebrentur. et Filio recte sentiunt, quod unius sint ejusdemque substantiae, vel dicentes. Hos potius quidam Semiarianos vocant, quod in hac quaestione ex parte cum illis sint, ex parte nobiscum. Quamvis a nonnullis perhibeantur, non Deum, sed deitatem Patris et Filii dicere Spiritum nullam propriam habere substantiam. LIII. AERIANI aisse fertur quod episcopus non potuit ordinari; et in Arianorum haeresim lapsus, propria quoque dogmata addidisse nonnulla, dicens offerri pro dormientibus non oportere; nec statuta solemniter celebranda esse jejunia, sed cum quisque voluerit jejunandum, ne videatur esse discerni. Quidam perhibent istos, sicut Encratitas vel Apotactitas, non admittere ad communionem suam nisi continentes, et eos qui saeculo ita renuntiaverint, ut propria nulla possideant. Ab esca tamen car
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos dicunt quia ñ r̃ eis merita ulla certaminis quo uitia supe¬
rantur: xl uiii. deonlatianistis:
nis ẽẽ coniuncti: XLUIIII DEARRIANIS:¬
tranturminus notir̃ nec aduersus eos ab alico inueni de hac re
aliquando suisse certatũ sed hoc uerũ ẽẽ & ephy̧ phanius ñ tacuit
&ego ex eooꝵ quib scriptis & conlocutionib certissimne repperire¬
baptizare quoq ab hiscathclicis nouimus uo ũ & noncatholicos
ttone carnali in simili tudinẽ imaginis corruptibilis hominis¬
qđ nusticitati etꝙ tribu& ephiphanius parcens eis nedicantur
her&ii eosaũt separasse sedicit a cõmunionenra culpando
epõs diuites & parcha cũ iudeis caelebrando quãuis sint qui
eos in aegypto ecđa catholitȩ cõmunicare ad seuerent:
ephotinianis aut quos istoloco ephiphanius. Itẽ depotiautaris:¬
cõmemorat iã superius satis locutussũ iđt̃ marcillianis:¬

Expanded text:
parvulos dicunt, quia non sunt eis ulla merita certaminis, quo vitia supeparvulos dicunt, quia non sunt eis ulla merita certaminis, quo vitia superantur. XLVIII. MELETIANI nis esse conjuncti. XLIX. ARIANItrantur, minus noti sunt: nec adversus eos ab aliquo inveni de hac re aliquando fuisse certatum. Sed hoc verum esse, et Epiphanius non tacuit, et ego ex eorum quibusdam scriptis et collocutionibus certissime comperi. Rebaptizari quoque ab his Catholicos novimus; utrum et non catholicos,tatione carnali in similitudinem hominis corruptibilis: quod rusticitati eorum tribuit Epiphanius, parcens eis ne dicantur haeretici. Eos autem separasse se dicit a communione nostra, culpando episcopos divites, et pascha cum Judaeis celebrando. Quamvis sint qui eos in Aegypto Ecclesiae catholicae communicare asseverent. De Photinianis autem, quos isto loco Epiphanius commemorat, jam superius satis locutus sum. L
Abbreviated transcription (Latin):
A iunt carnalẽ concupiscentiã quã caro concupis cit aduersus
sp̃m ñ euitiata in primo homine natura nob̵ in ẽe in firmitatẽ
sed substantiã uolunt ẽe contraria sic nob adherentẽ ut quando
liberamur atq: purgamur separ&ur anab & insua natura &iã
inse in mortaliter uiuat easq duas animas uł duas mentes unã
sed a nob̵ seuinltũ atq inse clusã sub stantiã istã mali & finito isto
scło post conflagrationẽ mundionglobo quodã tã quã in cur¬
cere sempit̃no tẽ uisturũ cuiglobo ad firmant accessurũ semꝑatq
adheserum quasi cooꝑtoriũ atq: tectorium & animab: naturã quidẽ
nouiss& tam̃q: non potuerint anature malȩ conditione mundari
xLUIIHieratite quoꝵ austor hiereta nuncupatur. de hie racitis¬
resurrectionẽ carnis negant mona diostantũ & monachas & coniugia
non habentes in cõmunionẽ suir ecipiunt ad regnũ celoꝵ ñ ꝑtineet

Expanded text:
a est. Carnalem concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus a est. Carnalem concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus spiritum, non ex vitiata in primo homine natura nobis inesse infirmitatem; sed substantiam volunt esse contrariam, sic nobis adhaerentem, ut quando liberamur atque purgamur, separetur a nobis, et in sua natura etiam ipsa immortaliter vivat: easque duas animas, vel duas mentes, unam sed a nobis sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et finito isto saeculo post conflagrationem mundi in globo quodam, tanquam in carcere sempiterno, esse victuram. Cui globo affirmant accessurum semper et adhaesurum quasi coopertorium atque tectorium ex animabus, natura quidem bonis, sed tamen quae non potuerint a naturae malae contagione mundari. XLVII. HIERACITAE, quorum auctor Hieraca nuncupatur, resurrectionem carnis negant. Monachos tantum et monachas et conjugia non habentes in communionem recipiunt. Ad regnum coelorum non pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
todiunt Nã & elestis suis babent duodecim quos appellant
magistnos & terciũ decimũ principũ ipsorũ epõs aut septua¬
ginta duo qui ordinantur amagistris & prbos qui ordinantur
ali ep̃is habent &iã epĩ dia cones iã c&eri tantũ modo electi
uocant᷑ sedmit tuntur &iã ipsi qui uident᷑ idon ei ad hunc erro
mũ in aquanihil cui quã ꝑhibent salutis adferre. nec quẽ quã
eoꝵ quos decipiunt baptizandũ putant orationes faciunt ad
solẽ ꝑdiẽ quauersus circiuit adluinã ꝑ noctẽ sia par&. Si autẽ
non appar& ad aquilaniã partem quas olcũ occiderit adorien¬
tẽ rouertit᷑. Stant oranterpeo catoꝵ arigines non libero arbi¬
trio uoluntatis sed substantiaȩ tribuunt gentis aduerse quam
dogmatizantes ẽe hominib: mixtã. Omnẽ carnẽ non dĩ sed male
mentis ẽẽ ꝑhibent opisiciũ que contrario principio dõ coa naẽ:¬

Expanded text:
todiunt. Nam ex Electis suis habent duodecim, quos appellant todiunt. Nam ex Electis suis habent duodecim, quos appellant magistros, et tertium decimum principem ipsorum: episcopos autem septuaginta duos, qui ordinantur a magistris; et presbyteros, qui ordinantur ab episcopis. Habent etiam episcopi diaconos. Jam caeteri tantummodo Electi vocantur: sed mittuntur etiam ipsi qui videntur idonei, ad hunc errorandum. Baptismum in aqua nihil cuiquam perhibent salutis afferre: nec quemquam eorum quos decipiunt, baptizandum putant. Orationes faciunt ad solem per diem, quaqua versum circuit: ad lunam per noctem, si apparet; si autem non apparet, ad aquiloniam partem, qua sol cum occiderit, ad orientem revertitur, stant orantes. Peccatorum originem non libero arbitrio voluntatis, sed substantiae tribuunt gentis adversae: quam dogmatizantes esse hominibus mixtam, omnem carnem non Dei, sed malae mentis perhibent esse opificium, quae a contrario principio Deo coaetern
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m aũt suisse ad firmant quẽ dicit nra scriptura serpentẽ a quo
inluminatus asser̃ ut cagnitionis oculos aperirent & bonũ malũ¬
quaȩ dinoscerent eũ quae xp̃m nouissimis tẽporibus uenisse
adanimas non ad corporali ueranda nec fusse in carne uera sed
simulatã speciem carnis ludisicandis humanib: sensib: p̃buisse
ubi non solum mortem uerũ &iam resurrectionẽ . Cimiliter
mentir &ur dm̃ quilogẽ ꝑmox sendedit & in hebreis ꝓph&cs locu¬
tus est non ee dm̃uerũ sed unũ & principib: tenebrarũ ipsius¬
quoq: testam̃ti noui scripturas tãquã infalsatas italegunt᷑ ut qđ
uolunt inde accipiant & qđ nolunt reiciat eisq: tã quã totum
uerbũ habentes ñ nullas a pocrifas ante ponant ꝓmissionem
dñi ihũ xp̃i. Deparaclito spũ scõ in suo heresi archimani cheum
dicunt eẽ conpl&a unde ipse in suis litteris ihũ xp̃i apłm sedicit
instar apłi cinumeri Quẽ numerũ manichei hodiȩ quaecus¬

Expanded text:
m autem fuisse affirmant, quem dicit nostra Scriptura serpentem, a quo illuminatos asserunt, ut cognitionis oculos aperirent, et bonum malumque dignoscerent: eumque Christum novissimis temporibus venisse ad animas, non ad corpora liberanda. Nec fuisse in carne vera, sed simulatam speciem carnis ludificandis humanis sensibus praebuisse, ubi non solum mortem, verum etiam resurrectionem similiter mentiretur. Deum qui Legem per Moysen dedit, et in Hebraeis Prophetis locutus est, non esse verum Deum, sed unum ex principibus tenebrarum. Ipsiusque Testamenti Novi scripturas tanquam infalsatas ita legunt, ut quod volunt inde accipiant, quod nolunt rejiciant, eisque tanquam totum verum habentes nonnullas apocryphas anteponant. Promissionem Domini Jesu Christi de paracleto Spiritu sancto in suo haeresiarcha Manichaeo dicunt esse completam. Unde se in suis litteris Jesu Christi apostolum instar apostolici numeri, quem numerum Manichaei hodieque cus
Abbreviated transcription (Latin):
allegoritando uertentes quid quid in scis libris ẽ qđ eoꝵ euer¬
taterrorẽ. Dexp̃osabelbanã sestã tenent eundẽ ipsũ dicentes
xxii Nic& silaster alios her&icosquicũ hominib: ñ sumunt escar sed ue¬
rũ cũ aliis qui eĩdẽ seste ñ s̃ an &ã interseipsos hoc facutnt ñ
lxxiii Ar &honio quodã & ortã heresem dic̃ nimiũ mirabilis uanitatis
Aquae om̃s her&icos reste ambulare & ueredicere ad firmat
qđ ita ẽ ab surdã ut mihi incredibile uideat᷑. Itemhereses
hxxiii Ilia ẽ heresis quaedicit inxp̃o diuinitatẽ doluisse cũ figer&ur
Herosis ẽ alia quae trifomẽ si c adser& dm̃ utquaedã parsẽi sitpat̃
facunt trinitatẽ uelut &his partib: trib conpleatur dr̃ nec sit
ꝑfestus inseipso uł pat̃ uł filius uł sp̃s scr Ite m alia lxxui

Expanded text:
allegorizando vertentes quidquid in sanctis Libris est quod eorum everallegorizando vertentes quidquid in sanctis Libris est quod eorum evertat errorem. De Christo Sabellianam sectam tenent eumdem ipsum esse dicentes, XXI. Dicit Philaster, esse alios haereticos qui cum hominibus non sumunt escas: sed utrum cum aliis qui ejusdem sectae non sunt, an etiam inter se ipsos id faciant, non LXXII. A Rhetorio quodam exortam haeresim dicit nimiquae omnes haereticos recte ambulare, et vera dicere affirmat: quod ita est absurdum, ut mihi incredibile videatur. LXXIII. Alia est haeresis, quae dicit in Christo divinitatem doluisse, cum figeretur Est alia, quae triformem sic asserit Deum, ut quaedam pars ejus sit Pater, faciunt Trinitatem: velut ex his tribus partibus compleatur Deus, nec sit perfectus in se ipso, vel Pat
Abbreviated transcription (Latin):
carnis corpora seminari adstruunt &iã fata lib: siellis hominer
conligatus ipsũq: corpus nrm scđm duo decim signa caeli compositũ cẽ
sic hii quimathematici uulgo appellant᷑ constituentes in capite ari¬
s&atẽ taurũ inceruicẽ geminos in humeris cancrũ mnpestire &ce
etera nominatim signã ꝑ currentes ad plantas usq ꝑueniunt quas
piscib tribuunt qđ ultimũ signũ ab austrologis nuncupatur hec
& alia fabiulo sa uana s acrilega quae ꝑ sequi longũ ẽ heresis istacon¬
tex̃ Carnes tã quã inmundas escas &iã ipsa deuitat coniuges
quib: hoc malũ potuerit ꝑsuadere disiungens & uiros a nolenti
b: feminis a nolentib: uiris. Opificiũ quippe om̃is carnis ñ dõbono
& uero sed malignis angelis tribuunt hocuersutioros &iã ma¬
nicheis qđ nihil scripturapũ canonicarũ repudiant simul a po¬
crisis legentes om̃a & in austoritatẽ sum̃ tes sed insuos sensus

Expanded text:
carnis corpora seminari. Asserunt etiam fatalibus stellis homines carnis corpora seminari. Asserunt etiam fatalibus stellis homines colligatos, ipsumque corpus nostrum secundum duodecim signa coeli esse compositum. Prorsus sicut ii qui Mathematici vulgo appellantur, constituunt in capite arietem, taurum in cervice, geminos in humeris, cancrum in pectore, et caetera nominatim signa percuPiscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis nuncupatur. Haec et alia fabulosa, vana, sacrilega, quae persequi longum est, haeresis, ista contexit. Carnes tanquam immundas escas etiam ipsa devitat: conjuges, quibus hoc malum potuerit persuadere, disjungens, et viros a nolentibus feminis, et feminas a nolentibus viris. Opificium quippe omnis carnis non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt: hoc versutiores etiam Manichaeis, quod nihil Scripturarum canonicarum repudiant, simul cum apocryphis legentes omnia et in auctoritatem sumentes, sed in suos sensus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis qđ &xtra eoꝵ eccła in suis honorib: sineulla in quoquã repe¬
titione baptis matis receper̃ nec eos ut corrig&air ꝑpublicas po¬
testates agere destiter̃ nec eoꝵ criminib: ꝑ sui consilu sententiã
uehem̃ter & ageratis cõmunionẽ suã contaminare timuerunt :
Priscillianiste quas in hispania priscilli deprsciłliarustis:¬
Lanus instituit maxime gnosticoꝵ & manicheoꝵ digma ꝑ mixta
sestant᷑ quã uis & aluis heresib: in eos sordes tã quã insentinã quandã
orribili confusione confluxerint ꝓpt̃ occultandas aũt contamina¬
tiones & turpidines suas habent in suis dogmatib: haec uerba
iura periera secr&ũ ꝓdere nolihii animas dicunt eiusdẽ na¬
turae atq: substantiae cuius ẽ dr̃ ad agonẽ quendã sponta neum
descendere principatus & inmalignũ principẽ incurrere
a quos istũ mandũ fastũ uolunt atq ab hoc pri cipe diuersic

Expanded text:
clesiam baptizaverant, in suis honoribus sine ulla in quoquam repeclesiam baptizaverant, in suis honoribus sine ulla in quoquam repetitione Baptismatis receperunt, nec eos ut corrigerent per publicas potestates agere destiterunt, nec eorum criminibus per sui Concilii sententiam vehementer exaggeratis communionem suam contaminare timuerunt. LXX. PRISCIELIANISTAE, quos in Hispania Priscillianus instituit, maxime Gnosticorum et Manichaeorum dogmata permixta sectantur. Quamvis et ex aliis haeresibus in eos sordes, tanquam in sentinam quamdam horribili confusione confluxerint. Propter occultandas autem contaminationes et turpitudines suas habent in suis dogmatibus et haec verba: Jura, perjura, secretum prodere noli. Hi animas dicunt ejusdem naturae atque substantiae cujus est Deus, ad agonem quemdam sdesa quo istum mundum factum volunt, atque ab hoc principe per diversa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinã qui appellant᷑ circũ celiones genus hominũ a greste & famo¬
sissime audaciae ñ solũ in alios inmania facinora ꝑp&rando sed nec
sibi eandem in sana feritate parcendo nã ꝑmortes uarias maxime¬
que p̃cipitioꝵ & aquacrũ &igni ũ seipsos negaere consuer̃. &istum
furorẽ alios quos potuerit sexus utriusq: seducere aliquando ut
occidantur ab aliis mortẽ nisi fecerint cõminantes . Uerũ tam̃
plerisq: donastarũ displicent tales nec eoꝵ cõmunione contami¬
nari seputant qui xp̃i ano orbi terrarũ clem̃t̃ obiciunt ignotoꝵ
crimena fro multa & inter ipsor factas̃ scis mata & abeis sedi¬
uersis co&ib: aliiatq alii separauer̃ quoꝵ separatione c&cera
grandis multitudo ñ sensit sed aput cartaginẽ maximianus con¬
tra primianũ ab eĩdẽ erroris centũ ferme ep̃is ordinatus & are
corporali int̃ fuerant a trocissima criminatione dã pnatus

Expanded text:
pertinent, qui appellantur Circumcelliones, genus hominum agreste et famopertinent, qui appellantur Circumcelliones, genus hominum agreste et famosissimae audaciae, non solum in alios immania facinora perpetrando, sed nec sibi eadem insana feritate parcendo. Nam per mortes varias maximeque praecipitiorum et aquarum et ignium se ipsos necare consuerunt; et in istum furorem alios quos potuerint sexus utriusque seducere, aliquando ut occidantur ab aliis, mortem, nisi fecerint, comminantes. Verumtamen plerisque Donatistarum displicent tales, nec eorum communione contaminari se putant, qui christiano orbi terrarum dementer objiciunt ignotorum crimen Afrorum. Multa et inter ipsos facta sunt schismata, et ab iis se diversis coetibus alii atque alii separarunt; quorum separationem caetera grandis multitudo non sensit. Sed apud Carthaginem Maximianus contra Primianum ab ejusdem erroris centum ferme episcopis ordinatus, ecorporali interfuerunt, atrocissima criminatione damnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Erunt cũ ecđae catholicȩ uniuersae placuerit necinipsis her&a¬
cis baptis ma cõmune rescindere : huius heresis principẽ accipimus
fuisse donatũ quid enumidia ueniens & contracecilianũ xp̃i anãt
diuidens plebẽ adiunctis sibi eiusdẽ factionis eps maiorinũ aput
cartaginẽ ordinauit ep̃m cuimaiorino donatus alius in eadẽ
diuisione successit quidonatus eloquentia sua sic confirmauit
hanchere sem ut multi estonent ꝓpt̃ ips ũpatius eos donatistas
uocam: &x tant deniq: scripta eĩ uibi appar& eũ &iã ñ oatho¬
licã d&rinitate habuisse sententiã sequãiuis eiꝰdẽ subistantiae :
minorem tam̃ patre siliũ & minorẽfilio putasse sp̃m̃ scm̃aerũ in
intenta ñ suit nec facilo in eis quis quã qui hoc illũ sensisse nouerat
inuenit᷑: Istiher&aci inurbe roma mantes uocant᷑ quib: hinc e
forte ibi eũ ordinare placuiss& adhanoheresem in africa & illi

Expanded text:
runt, cum Ecclesiae catholicae universae placuerit, nec in ipsis haeretrunt, cum Ecclesiae catholicae universae placuerit, nec in ipsis haereticis Baptisma commune rescindere. Hujus haeresis principem accipimus fuisse Donatum, qui de Numidia veniens, et contra Caecilianum christianam dividens plebem, adjunctis sibi ejusdem factionis episcopis, Majorinum apud Carthaginem ordinavit episcopum. Cui Majorino Donatus alius in eadem divisione successit, qui eloquentia sua sic confirmavit hanc haeresim, ut multi existiment propter ipsum potius eos Donatistas vocari. Exstant scripta ejus, ubi apparet eum etiam non catholicam de Trinitate habuisse sententiam, sed quamvis ejusdem substantiae, minorem tamen Patre Filium, et minorem Filio putasse Spiritum sanctum. Vintenta non fuit; nec facile in eis quisquam, qui hoc illum sensisse noverit, invenitur. Isti haeretici in urbe Roma Montenses vocantur, quibus hinc ex forte ibi eum ordinare placuisset. Ad hanc haeresim in Africa et illi
Abbreviated transcription (Latin):
Non aũt malas creat dr̃ naturas atq substantiar in quantũ s̃ naturae
atq: substantiae ubiflori anus errabat. Here s ẽ quandã sine aut¬
tore & sine nomine filaster cõmemorat quaedic& hunc mundũ &iã
postresurrestionẽ mortuoꝵ in eodẽ statu in quanuncẽ ẽẽ mansurũ
neq ita ẽẽ mutandũ ut sit celũ nouũ & tranoua sic̃ scã scripͥtura
stalia heresis nudis pedib sẽꝑ ambulantiũ in eoqđ dñs dixerit ad mos
sic ambulant. sed quia testimonia diuna talit̃ intellegunt.
a traditorib: diuincerũ scripturarũ suerit ordinatus : ed post causã
cũ eo distã atq finitã falsitatis rei dep̃hensi ꝑtinacidis sensione fir
perierit cbi futura ꝓmissa ẽ atq masricana donati parte remanse¬
rit in aliis terrarũ partib quasi cogitatione cõmunionis &tincta :
audent rebaptiture catholicos ubi se amplius hor&icos ẽẽ frma¬

Expanded text:
non autem malas creando naturas atque substantias, in quantum sunt naturae non autem malas creando naturas atque substantias, in quantum sunt naturae atque substantiae; ubi Florinus errabat. LXVII. Haeresim quamdam sine auctore et sine nomine Philaster commemorat, quae dicit hunc mundum etiam post resurrectionem mortuorum in eodem statu in quo nunc est esse mansurum, neque ita esse mutandum, ut sit coelum novum et terra nova, sicut sancta Scriptura alia haeresis nudis pedibus semper ambulantium, eo quod Dominus dixerit ad Moyssic ambulant, sed quia testimonia divina taliter intelligunt . a traditoribus divinarum Scripturarum fuerit ordinatus. Sed post causam cum eo dictam atque finitam falsitatis rei deprehensi, pertinaci dissensione firmperierit, ubi futura promissa est, atque in Africana Donati parte remanserit, in aliis terrarum partibus quasi contagione communionis exstincta. Audent etiam rebaptizare Catholicos: ubi se amplius haereticos esse firma
Abbreviated transcription (Latin):
nis humanȩ ñ ad dõ sedaddiabulo conditã dicunt eãq sic sugiendã pu
tant &d & estanda utquidã eoꝵ ꝑhibe antur &iã mortẽ sibum& in latã
carere carnẽ uolusse: Lxiii. deas cite arustis¬
nouo uino replei lxiiii. depas salilio nencitis:¬
Hassalorencite intantũ silentiũ student ut narib & labiis suis digitũ
adponant neuł psa taciturnitatẽ uocẽ p̃cipiant quando tacendũ
rint a quib: hoc nom̃ compositũ ẽ nescio cũ grecȩ dicitur. Digitus dac¬
euidentius nuncupari LXU Dea guacitis:
Iquiri e hoc appellatis qđ aquã oferant in poculo sacram̃ti non il¬
olutiani a quodã colutũ qui dicebatb̃ ñ faceremala contra illud
Tloriam a florino quiae contiario dicebat dm̃ facere mala contra
id qđ scriptũ ẽ fec̃ dr̃ am̃a & eccebona ualde. hacꝑ hoc quã uis con¬
traria intersedicentes tam̃ ambo diuinis eloquiis resistebant. Creat
enĩ ds̃ mala poenas iustissimas in rogando qđ colotus ñ udebat

Expanded text:
itam dicunt: eamque sic fugiendam et detestandam putant, ut quidam eorum perhibeantur etiam morte sibi illata carere carne voluisse. LXII. ASCITAnovo vino repleti. LXIII. PASSALORYNCHITAE in tantum silentio student, ut naribus et labiis suis digitum opponant, ne vel ipsam taciturnitatem voce praeripiant, quando tacendum rint, a quibus hoc nomen compositum est, nescio: cum graece et dicatur digitus δάκevidentius nuncupari. LXIV. AQUARII ex hoc appellati sunt, quod aquam offerunt in poculo Sacramenti, non ilANI a quodam Colutho, qui dicebat Deum non facere maquoque a Florino, qui a contrario dicebat Deum creasse mala, contra id quod dictum est, Fecit Deus omnia, et ecce bona valde . Ac per hoc quamvis contraria inter se dicentes, tamen ambo divinis eloquiis resistebant. Creat enim Deus mala, poenas justissimas irrogando; quod Coluthus non videbat:
Abbreviated transcription (Latin):
iugio ꝓcossisse ꝑhib& intellestũ & ueritate & ꝓtullis se in honorẽ
patris eonas acto deuitellestũ aut &ueritate ꝓcessise uerbatm
& uitã ꝓtulisse ae anas decem: porro deuerbo &uitã ꝓcessisse
cem &duo decimfieri triginta eonas habentes utdiximus primũ
principiũ deꝓfundo & silentio xp̃m aũt apatremissũ iđ aꝓ¬

Expanded text:
sse in honorem patris Aeonas octo. De intellectu autem et veritate processisse verbum et vitam, et protulisse Aeonas decem. Porro de verbo et vita processisse cem et duodecim fieri triginta Aeonas, habentes, ut diximus, primum principium de profundo et silentio. Christum autem a patre missum, id