comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at lamsiadhuc. inerrore
heretico. constitutis ali¬
quid ante donationis uł
putauerint ad catholicã
traenseundum. qui a de
talib credibileẽ non
m&u caelestis iuditii
porius quamterreni
cõmodi auiditate uni¬
tatem. catholicã prae¬
optasse adhaec autẽ
opus
ẽ potestatum suarum
quarumq: prouintia¬
rum. sane ꝓutilitati¬
b: ecclesiae quicquid
intellexerint ꝓdesse
agendi & in p&rendi
libenrm decernimus le¬
gationem illud p̃terea
cunctis nob placuit ut
littere de co&u nr̃o ad
glorio sissimos impera¬
tores & eminentissi¬
mas potestates dirigan¬
tur quib instruantur¬
nr̃o omnium consensu
ad beatissimũ comitatũ
legatos a nobis eẽ directos
sed ab his dem. litteris ab
omnib: nobis subscribatꝰ
tardissimum ẽ ne singulo¬
rum. subscriptionib: ea¬
dem epistolae. honoren¬
tur p&imus frater au¬
reli. ut hisdem ⁊ uaca¬
ritas nr̃o omnium sub
scribere dign&ur & sub¬
scripserunt aurelius ep̃s
eccłe cartaginensis huic

Expanded text:
at, etiamsi adhuc in errore at, etiamsi adhuc in errore haeretico constitutis aliquid ante donationis velputaverint ad catholicam transeundum, quia de talibus credibile est, non metu coelestis judicii potius quam terreni commodi aviditate unitatem catholicam praeoptasse. Ad haec autem opus est potestatum suarum quarumque provinciarum, sane pro utilitatibus Ecclesiae, quidquid intellexerint prodesse, agendi et imperandi liberam decernimus legationem. Illud praeterea cunctis nobis placuit, ut litterae de coetu nostro ad gloriosissimos imperatores et eminentissimas potestates dirigantur: quibus instruantur omnium consensu ad beatissimum comitatum legatos a nobis esse directos. Sed quia iisdem litteris ab omnibus subscribi tardissimum est, nisi singulorum subscriptionibus eaedem epistolae onerentur; petimus, frater Aureli, ut iisdem tua charitas nostro omnium nomine subscribere dignetur. Et subscripserunt. Aurelius episesiae Carthaginensis, huic
Abbreviated transcription (Latin):
quae a religiosae me¬
moriam eorũ patre
tbeodosio de aurilibris
x in ordinatores uel
ordinatos. hereticos seui
tiam. ad possessores ubi
eorum. congregatio dep̃¬
henditur demulgata ẽ
ita de inceps. confirmari.
p̃cipiant ut in eos. ualeat
contiequos p̃ter eorũ insi¬
dias catholici ꝓuocati
contestationem deposue¬
runt ut hoc saltim terro¬
rem. abscismaticã uel
her&icam prruitatem
desciscant qui conside¬
ietione aeterni suppli¬
cii emendari corrigiq:
dissimulant p&endum
&iam ut lex omnes he¬
r&icis. uel ex donationi¬
b: uel extestamentis ali¬
quid capiendi aut re¬
linquendi denegat fa¬
cultatem. abeorum quo¬
q pi&ate actenus repe¬
tatur ut eis relinquen¬
di uel sumendi ius ad¬
imat qui ꝑtinatiae fu¬
rore caecitate indona¬
tistarum errore ꝑse¬
uenrre uoluerint ce¬
terum illis. qui conside¬
ratione unitatis & pa¬
cis secorrigere uolue¬
rint absq: interdicto
huius legis capiendae
hereditatis additus pate¬

Expanded text:
quae a religiosae mequae a religiosae memoriae eorum patre Theodosio de auri libris decem in ordinatores vel ordinatos haereticos, seu etiam in possessores, ubi eorum congregatio deprehenditur, promulgata est, ita deinceps confirmari praecipiant: ut in eos valeat, contra quos propter eorum insidias catholici provocati contestationem deposuerint, ut hoc saltem terrore a schismatica vel haeretica pravitate desistant, qui consideratione aeterni supplicii emendari corrigique dissimulant. Petendum etiam ut lex quae haereticis vel ex donationibus vel ex testamentis aliquid capiendi vel relinquendi denegat facultatem, ab eorum quoque pietate hactenus repetatur, ut eis relinquendi vel sumendi jus adimat, qui pertinaciae furore caecati in Donatistarum errore perseverare voluerint. Caeterum illis qui consideratione unitatis et pacis se corrigere voluerint, absque interdicto hujus legis capiendae haereditatis aditus pate
Abbreviated transcription (Latin):
diis oppresserint eclesi¬
as &iam aliquas inuase¬
rint aliquas inuadere
ꝑtempta uerint ipsorũ
iam lementia ẽ consule¬
re ut ecclesia catholica
nutriuit eorum &iam.
prospectione muniatur
n&emerarii homines
relegiosis temporib: in¬
firmos populos terren¬
do p̃ualeant qm̃ seducen¬
do de prauare non pos¬
sunt Notaẽ enim &ese¬
pelegib: canclamata
circum cellionum qua
furiunt d&estabilis
manus quae &iam ipso¬
rum relegio sissimorũ
suꝑbia principum fre¬
quentib: sanctionibus
conscripta ẽ aduersus
quorum furiorem pos¬
semus non insolita nec
ab inscripturis sc̃is alie¬
na imp& nrre p̃sidia
quando a postolus pau¬
lus sicut in apostolorũ
actib: fidelib notum ẽ
factiosorum conspira¬
tionem militari &iam
submouit auxilio sed
nos illud poscimus. ut
catholicis ecclesiis or
dinum ꝑciuitates sin¬
gulas & uicinorum
quorumq: possessorũ
ꝑ diuersa loca sineul¬
la dissimulatiane tui¬
tio p̃beatur simul&iam
petendum ut illã legẽ

Expanded text:
diis oppresserint, ecclesidiis oppresserint, ecclesias etiam aliquas invaserint, aliquas invadere pertentaverint: ipsorum jam clementiae est consulere, ut Ecclesia catholica,nutrivit, eorum etiam prospectione muniatur, ne temerarii homines religiosis temporibus infirmos populos terrendo praevaleant, quoniam seducendo depravare non possunt. Nota est enim, et saepe legibus conclamata Circumcellionum, qua furunt, detestabilis manus, quae etiam ipsorum religiosissimorum supra principum frequentibus sanctionibus condemnata est; adversus quorum furorem possemus non insolita, nec a Scripturis sanctis aliena impetrare praesidia, quando apostolus Paulus, sicut in Apostolorum Actibus fidelibus notum est, factiosorum conspirationem militari etiam submovit auxilio . Sed nos illud poscimus, ut cathdinum per civitates singulas, et vicinorum quorumque possessorum per diversa loca sine ulla dissimulatione tuitio praebeatur. Simul etiam petendum ut illam legem
Abbreviated transcription (Latin):
ommonitorium. fartri¬
sb: theasio & euuodio le¬
gatis ex castagine concilio
ad glorio sissimos relegio¬
sissimos.q principes. it¬
missis cũ dñi auxilio p̃us¬
simos. imperatores. adie¬
rint & eis insinuent quẽ¬
admodum plena fidutia.
secundum superioris. anni
concilium donatistarũ
p̃positi actis municipali¬
bus. sunt conuenti. ut si
confiderent de assestio¬
nib: suis electis ex suo nu¬
mero. aliquib: idoneis
nobiscũ pacifice confer¬
rent & mansu&udine
xp̃iana siquid ueritatis
tenerent non ambigerent
demonstrare quo sinceri¬
tas. catholicae quae iam¬
pridem superiorib tem¬
porib: claruit nunc quo¬
q ꝑ imperitiam uel per¬
tinatiam resistentibus
in notescer& sed quia dif¬
fidentia p̃mebantꝰ nihil
paene ausi sunt responde¬
re: undequia impl&um
ẽ erga eos episcopale dc
pacificũ offitium &
illi qui ueritati respon¬
dere nequiuerunt ad
immanes uolentias sunt
conuersi itaut multos
epõs multosq: łros ut de¬
eti laicis taceamus insi¬

Expanded text:
Commonitorium fratribus Theasio et Evodio legatis ex Carthaginensi concilio ad gloriosissimos religiosissimosque principes missis. Cum Domini auxilio piissimos imperatores adierint, eis insinuent, quemadmodum plena fiducia secundum superioris anni concilium Donatistarum praepositi actis municipalibus sunt conventi, ut si confiderent de assertionibus suis, electis ex suo numero aliquibus idoneis, nobiscum pacifice conferrent, et mansuetudine christiana, si quid veritatis tenerent, non ambigerent demonstrare; quo ita sinceritas catholica, quae jampridem superioribus temporibus claruit, nunc quoque per imperitiam vel pertinaciam resistentibus innotesceret. Sed quia diffidentia premebantur, nihil pene ausi sunt respondere. Unde quia impletum est erga eos episcopale ac pacificum officium, et illi qui veritati respondere nequiverunt, ad immanes violentias sunt conversi, ita ut multos episcopos multosque clericos, ut de laicis taceamus, insi
Abbreviated transcription (Latin):
um uniuersales legati¬
ones diuersarum pro¬
uintiarum allegarentꝰ
gitetissime accepte sunt
id est numidiarũ biza¬
cenorum. maurorum
sitifensium. ltemq cae¬
sariensium sed & tripo¬
litanorum deexcusa¬
tonibus ecclesiae
lacuit p̃terea ut excu¬
satorib: in omnib: desi¬
deriis quae hab& eccle¬
sia quinq postulentꝰ
in p&rantur¬
bus posaulenim ad¬
uocerorum defexsio

Expanded text:
sae legationes diversarum provinciarum allegarentur, gratissime acceptae sunt, id est Numidarum, Byzacenorum, Maurorum Sitifensium, itemque Caesariensium, sed et Tripolitanorum. De exsecutoribus Ecclesiae. Placuit praeterea ut exsecutores in omnibus desideriis quae habet Ecclesia quinque postulentur, impertianturbus postuletur advocatorum de
Abbreviated transcription (Latin):
tagine in basilica regio¬
nis secunde huius conci¬
lii. gesta ideo non ex in¬
tegro descripsi qm̃ ma
gis eaq: intempore neces¬
saria fuerunt quam
aliqua generalia cons¬
titut a sunt sed ad instruc¬
tionem. studiorũ eius¬
dem concilii. breuem
digessi breuis causarũ
ut libenr legatio abom¬
nib ꝓuintus ad conci¬
lium dirigatur ad mi¬
zonium legati & litte¬
re ꝓpter libenem diri¬
gendã legationẽ destina¬
ri p̃ceptae sunt ut qui a
apud castaginem tan¬
tum ut unitas. facta est
dentur &iam. littere ad
iudices ut & aliis ꝓuintis
&ciuitatib operam inpen¬
di iubeant unitati ut gra¬
tiarum actiones de carta¬
ginensae ecclesia ꝓuniuer¬
sa africa de exclusione do¬
natistarum cum epis copo¬
rum litteris ad comitatũ¬
mitatum. mittantur re¬
citate littere papae in no¬
centi. ut ep̃i adtraens ma¬
rina ꝑgere facile non de¬
beant quod hoc ipsum ep̃o¬
rum consentus confirma¬
tur ut ꝓpter grrtiarum.
actionẽ exclusionis dona¬

Expanded text:
agine in basilica regionis secundae. Hujus concilii gesta ideo non ex integro descripsi, quoniam magis ea quae in tempore necessaria fuerunt, quam aliqua generalia, constituta sunt, sed ad instructionem studiosorum ejusdem concilii brevem digessi. Brevis causarum. XCIV. Ut libera legatio ab omnibus provinciis ad concilium dirigatur, ad Mizonium legati, et litterae, propter liberam dirigendam legationem destinare praeceptae sunt: ut quia apud Carthaginem tantum unitas facta est, dentur etiam litterae ad judices: ut et aliis provinciis et civitatibus operam impendi jubeant unitati, et gratiarum actiones de Carthaginensi Ecclesia pro universa Africa de exclusione Donatistarum cum episcoporum litteris ad comitatum mittantur. Recitatae litterae papae Innocentii, ut episcopi ad transmarina pergere facile non debeant, quod hoc ipsum episcoporum sententiis confirmatur: ut propter gratiarum actionem et exclusionem Dona
Abbreviated transcription (Latin):
lius ep̃s unacumꝰ ep̃is suis
consediss& ad stantib: dia¬
conis qm̃ constitutum fue¬
itet in concilio ipponiensi
ut singulis annis contro¬
her&ur conciliũ africae¬
plenarium nontantum
apud cartaginem uerum
&iam ꝑ diuersas ꝓuintias
suo ordine & hoc reserua¬
tum ẽ ut indiceremus ali¬
quando innumidia ali¬
quando inbizatio atq hoc
laboriosum omnib: pfra¬
trib uisum ẽ¬
xcu. concilitim uniuer¬
SALEM NONNISI NeCES¬
Srtarem faciendum.
lacuit ut non sit ultra
fatigandis frrtrib: anni¬
uersarii necessitas sed quo¬
tiens exaegerit causa
cõmununis id est totius
africae undecumq hanc
sedem dehacre datae lit¬
tere fuerint congregan¬
dum eẽ sinodum in eadi
ꝓuntia ubi . oportunitas
ꝑuaserit causae autem
quae communes non st̃
in suis ꝓuintis iudicentꝰ¬
XEUI utabelectis tudi¬
cibus prouocars uor
LiICEXT
i autem fuerit ꝓuoca¬
tum elegat qui prouo¬
cauerit iudices & cũ eo
&ille contra quempro¬
uocauerit ut ab ipsis de¬

Expanded text:
pus una cum episcopis suis consedisset, astantibus diaconis, quoniam constitutum fuerat in concilio Hipponensi, ut singulis annis contraheretur concilium Africaeplenarium: non tantum hic apud Carthaginem, verum etiam per diversas provincias suo ordine, et hoc reservatum est, ut indiceremus aliquando in Numidia, aliquando in Byzatio, atque hoc laboriosum omnibus fratribus visum est. Concilium universale non nisi necessitate faciendum. XCV. Placuit ut non sit ultra fatigandis fratribus anniversaria necessitas, sed quoties exegerit causa communAfricae, undecunque ad hanc sedem de hac re datae litterae fuerint, congregandam esse synodum in eas provincias ubi opportunitas persuaserit. Causae autem quae communes non sunt in suis provinciis judicentIS JUDICIBUS PROVOCARE NON LICEAT. Si autem fuerit provocatum, eligat, qui provocaverit, judices, et cum eo ille contra quem provocaverit, et ab ipsis de
Abbreviated transcription (Latin):
uersas ecclesias. uindica¬
re sibi epõs catholicos eorũ
locorum. adquos locos
sub her&icis ꝑtinebant
uel conuersorum ad catho¬
licam. uel non conuerso¬
rum her&acorum & dio¬
ceses & siqua forte sunt
instrumenta ecclesiae
uel ad eius ius ꝑtinentia
qui uero aliqua usurpa¬
uerunt post legem usur
tii cum lecta fuiss&
scida quam obtulit ep̃s
placentinus qui personã
legem numidiarũ gestã¬
eiusdem placentini reci¬
tataẽ inconspectu episco
a conis proforib id est se¬
nioris. anoua germani
acminime inuenirentur
secundo uel tertio requi¬
terea censuit scm̃ conci

Expanded text:
versas Ecclesias vindicaversas Ecclesias vindicare sibi episcopos catholicos eorum locorum, ad quos loca sub haereticis pertinebant vel conversorum ad Catholicam, vel non conversorum haereticorum, et dioeceses, et si qua forte sunt insvel ad ejus jus pertinentia. Qui vero aliqua usurpaverunt, post legem usurptii, cum lecta fuisset scheda quam obtulit episcopus Placentinus, qui personam legati Numidiarum gestaejusdem Placentini recitata est in conspectu episcopaconis pro foribus, id est, seniores a nova Germania, ac minime invenirentur, secundo vel tertio requiterea censuit sanctum con
Abbreviated transcription (Latin):
mauri. deplenario con¬
cilio oportere litteras des¬
tinari aduenerabilem
fratrem senem. in nocen¬
tium. has placuit mitti
ut agnoscat requesitum.
primosum. inconcilio &
minime fuisse repertũ
quaenum quã habuert
ꝓprios epos nisi exconcilio
plenario unius cuiusq:
ꝓuintiae & primates atq
consensu eius. ad cuius dio¬
cesim eadem ecclesia per¬
tinebat decr&us fuerit
minimae accipiant
xcuiiii deplebibus ueldio¬
CESIbUIS EXDOUATIS CON¬
UERSIS¬
ane ut ille plebes quae
conuersae sunt adona¬
tistis & habuerunt ep̃os
sine dubio in consulto con¬
cilio habere mereantur
quae autem plebes habu¬
erunt epõs & eo de func¬
to uoluerint non ep̃m
ꝓprium habere sed alicu¬
lus ep̃i diocesim ꝑtinere
non eis eẽ denegandum
Nieenon & illud sug gestũ¬
ẽ quod plebes antelegẽ
imperatoris deunitatẽ
lata. quicumq conuer¬
terunt ep̃i ad catholicã
ipsieas. obtinere debeant
uerum. a lege unitatis
& deinceps oporteat uni¬

Expanded text:
Mauri de plenario conMauri de plenario concilio oportere litteras destinari ad venerabilem fratrem senem Innocentium, has placuit mitti, ut agnoscat requisitum Primosum in concilio, et minime fuisse repertum.quae nunquam habuerunt proprios episcopos, nisi ex concilio plenario uniuscujusque provinciae et primatis, atque consensu ejus ad cujus dioecesim eadem Ecclesia pertinebat, decretum fuerit, minime accipiantcundae. De plebibus vel dioecesibus ex Donatistis conversis. Ut illae plebes, quae conversae sunt a Donatistis, et habuerunt episcopos, sine dubio, inconsulto concilio habere mereantur: quae autem plebes habuerunt episcopum, et eo defuncto voluerint non episcopum proprium habere, sed ad alicujus episcopi dioecesim pertinere, non eis esse denegandum. Nec non et illud suggest quod plebes, ante legem imperatorum de unitate latam, quicumque converterunt episcopi ad Catholicam, ipsi eas obtinere debeant: verum a lege unitatis, et deinceps oporteat uni
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit &iam ut p&ant
ex nomine ꝓuinciarũ
omnium legati perrec¬
turi. uincentius. & for¬
tunacianus glorio sissi¬
mis imperatorib: ut
dent facultatem defen¬
sores. constituendi. sco¬
lasticos qui in actu sunt
uel in munere defensio¬
nis causarũ ut more sa¬
cerdotum ꝓuintiae idem
ipsi quidefensionem eccle¬
siarum susciperint ha¬
beant facultatem ꝓnego¬
tus ecclesiarum. quoti¬
ens necessitas flagitaue¬
rit uel obsistendum ob¬
repetentib: uel ad neces¬
saria suggerenda ingre¬
di iudicum secr&aria.
ursre lecxtio libena
lacuit ut legationem
libentem habeant ad co¬
mitatum missi dilecti
legati prortesratimnati¬
popũ poipicũ de pe¬
moso
rotestatos eẽ p̃terea
mauros caesarienses
constat primosum per
principales ciuitates
thigabensis. conuentum
litteris eorum fuisse
ut secundum plenaria
scita plenario concilio
sui p̃sentiam facer&
& ut oportuit requesi¬
tus primosus repertus
non est si cuti diaconi
renunciauerunt sed
quia poposcerunt idem

Expanded text:
lacuit etiam ut petant ex nomine provinciarum omnium legati perrecturi, Vincentius et Fortunatianus a gloriosissimis imperatoribus: ut deut facultatem defensores constituendi scholasticos, qui in actu sunt, vel in munere defensionis causarum, ut more sacerdotum provinciae, iidem ipsi qui defensionem Ecclesiarum susceperint, habeant facultatem pro negotiis Ecclesiarum, quoties necessitas flagitaverit, vel ad obsistendum obrepentibus, vel ad necessaria suggerenda, ingredi judicum secretaria. Ut sit legatio libera. Placuit ut legationem liberam habeant ad comitatum missi delecti legati. Protestatio Maurorum pontificum de Primoso. Protestatos esse praeterea Mauros Caesarienses constat, Primosum per principales civitatis Thiganensis conventum litteris eorum fuisse, ut secundum principalia scita, plenario concilio sui praesentiam faceret, et ut oportuit requisitus Primosus repertus non est, sicuti diaconi renuntiaverunt: sed quia poposcerunt iidem
Abbreviated transcription (Latin):
tas non p&istis . ex mo¬
re p̃ceptionib: dedica¬
re non audeant non am¬
biant sibi m& uindicare
clericos potestatis alienae

Expanded text:
tas non petitis ex more praeceptionibus dedicare non audeant; et non ambiant sibimet vindicare clericos potestatis alienae
Abbreviated transcription (Latin):
nis ubinemo sibim& ali¬
quid. aestim& imminu¬
tũ cum & deunius. cuius¬
que gredus ꝑfectione
nihil deperit & conueni¬
enter r&inendo qđ caeles¬
ti dispensatione conlatũ ẽ
pariter nobis & cognoscibi¬
lem dm̃ fieri & tribuit
eẽ rectorem nam & si
quid indulg&ur detem¬
porum quantitate mo¬
nib ad gregati & strinui
tate. iam ꝓ posito contine¬
tur qđ protelata fuerat
aetate cunandũ modo
nullatenus dissimulata
subripient quorum qđ¬
lib& in eẽ claruerit me¬
rito clericalib: infulis
reprobabilem conuincat
eẽ ꝑsonam. & sulla non¬
num quã sinenda sunt
quaesi c&erorum cons¬
t& integritas. solam no¬
cere non ualeant illa
tamensunt magnopere
p̃cauenda. quae recipi
sine manifesta. decolora¬
tione non possunt hac
siea ipsa quae nullo
d&rimento aliquotiens
indulgenda creduntꝰ.
uelrerum temporum.¬
quae cogit intuitus uel
acceleratae ꝓuissionis.
recpectus . excus & quan¬
nec eclesiastica pror¬
sus extorqu& utilitas

Expanded text:
nis; ubi nemo sibimet alinis; ubi nemo sibimet aliquid aestimet imminutum, cum et de uniuscujusque gradus perfectione nihil deperit, et convenienter retinendo quod coelesti dispensatione collatum est, pariter nobis et cognoscibilem Deum fieri et tribuit esse rectorem. Nam etsi quid indulgetur de temporum quantitate, moribus aggregata strenuitae jam proposito continetur, quod protelata fuerat aetate curandum, dummodo illa nullatenus dissimulata subripiant: quorum quodlibet in esse claruerit merito clericalibus infulis reprobabilem convincat esse personam. Etsi illa nonnunquam sinenda sunt, quae si caeterorum constet integritas, sola nocere non valeant: illa tamen sunt magnopere praecavenda, quae recipi sine manifesta decoloratione non possunt. Ac si ea ipsa, quae nullo detrimento aliquoties indulgenda creduntur, vel rerum temporumque cogit intuitus, vel acceleratae provisionis respectus excusat: quannec ecclesiastica prorsus extorquet utilitas?
Abbreviated transcription (Latin):
umq: nobis contra salu¬
tarium. reuerentiam.
regularem cupiamus.
temere mil. licere & cũ
sedis. apostolicae suꝑ his
omnib: fauente dño quae
paternis. canonib: sunt
p̃fixa pio deuotoq stu¬
deat tenere ꝓposito satis
indignumẽ quem quam
uel pontificũ uel ordinũ
subsequentum hanc ob¬
seruantiã refutare quã
beati p&ri sedem. & sequi
uideat & docere satisq
conueniens sit ut totum
corpus eccłe in hac sibima
obseruatione concord&
quã illic uigere conspici
te autem scriptura ordi¬
nate in me caritatem &
item. omnia. cum ordine
fiant atq: iterum psalmis¬
ta p̃dicante Circum date
sion & conplectimini eam
narrate inturrib: eius
ponite corda ur̃a inuirtu¬
te eius & distribuite grac¬
dos eius. ut innarr&is. in ꝓ¬
geniem. alterrm qm̃ hic ẽ
ds̃nt̃ in a&ernũ & ipse reg&
nos inscła hic ꝓcul dubio
qui inecclesi asticarum nar¬
ratur altitudine dignita¬
tum & inculus. uistute
butis. cunctis ds̃ nt̃ & rector
populis p̃dicandus ẽ xp̃ia¬

Expanded text:
umque nobis contra salutarium reverentiam regularum cupiamus temere nihil licere, et cum sedes apostolica super his omnibus favente Domino, quae paternis canonibus sunt praefixa, pio devotoque studeat tenere proposito, satis indignum est quemquam vel pontificum vel ordinum subsequentum hanc observantiam refutare, quam beati Petri sedem et sequi videat, et docere: satisque conveniens sit, ut totum corpus Ecclesiae in hac sibimet observatione concordet, quam illic vigere conspiciate autem Scriptura, Ordinate in me charitatem, et item, Omnia cum ordine fiant ; atque iterum Psalmista praedicante, Circumdate Sion, et complectimini eam, narrate in turribus ejus, ponite corda vestra in virtute ejus, et distribuite gradus ejus, ut enarretis in progenie altera: quia hic est Deus noster in aeternum, et ipse regit nos in saecula : hic procul dubio, qui in ecclesiasticarum narratur altitudine dignitatum, et in cujus virtute butis, cunctis Deus noster et rector populis praedicandus est Christia
Abbreviated transcription (Latin):
tenorem paternis. cano¬
nib: deputatum quidpi¬
am temptare ꝑmitti¬
mus nihileorum. suo
ministerio paenitus ad¬
plicare quae primis or¬
dinib: ꝓpriae decreuit
ant nisi p̃dictis fortasse
offitiis longius constitu¬
tis necessitas. extrema
conpellat qđ & laicis xp̃i¬
anis facere plerumq
conceditur¬

Expanded text:
tenorem paternis canotenorem paternis canonibus deputatum quidpiam tentare permittimus, nihil eorum suo ministerio penitus applicare, quae primis ordinibus proprie decrevit ant, nisi praedictis fortassis officiis longius constitutis necessitas extrema compellat, quod et laicis Christianis facere plerumque conceditur
Abbreviated transcription (Latin):
Tecminus &iam pbros con
trac suum modum ten¬
dere ꝓhibemus nec episco¬
pali fastigio debita sibi¬
m& audaciter ad sume¬
re non conficiendi chrrs¬
matis non consignationis
pontificalis adhibende
sibim& arripere facul¬
tatem non p̃sente quoli¬
b& antestite nisi fortas¬
seiubeatur uel ontio¬
nis uel actionis sacrae
supp&ere sibi p̃sumat ẽẽ
licentiam neq: subeius
aspectu nisi iubeatur
aut sedere p̃sumat aut
uenenbilia trrctare
mysteria nec sibi me¬
minerit: ulla rtione
concedi sine summo pon¬
tifice subdiaconũ uel
acholitũ ius habere fa¬
ciendi nec prorsus ad¬
dubit& siquicquam ad
epis copalem mysteriũ
specialiter ꝑtinens. suo
motu. putauerit ex se¬
quendum continuo se
pres biterii dignitate
& sacra communione
priuari quod fieri neces
seest censeamus sieius
p̃sulae deferentes. huius¬
modi fuerit p̃uarica¬
tio conprobata nec ip¬
moderata faciente dis¬
simulanter uindicare¬
iaconos quoq propriã
constituimus seruare
mensurtem nec ultiro

Expanded text:
minus etiam presbyteros ultra suum modum tendere prohibemus, nec episcopali fastigio debita sibimet audacter assumere: non conficiendi chrismatis, non consignationis pontificalis adhibendae sibimet arripere facultatem: non, praesente quolibet antistite, nisi fortasse jubeantur, vel orationis vel actionis sacrae suppetere sibi praesumant esse licentiam: neque sub ejus aspectu, nisi jubeantur, aut sedere praesumant aut venerabilia tractare mysteria. Nec sibi meminerint ulla ratione concedi sine summo pontifice subdiaconum, vel acolythum jus habere faciendi: nec prorsus addubitent, si quidquam ad episcopale ministerium specialiter pertinens suo motu putaverint exsequendum, continuo se presbyterii dignitate et sacra communione privari. Quod fieri necse est, censemus, si eorum praesule referente hujusmodi fuerit praevaricatio comprobata; nec ipturo, si immoderata facientem dissimulaverit vindicareiaconos quoque propriam constmensuram, nec ultra
Abbreviated transcription (Latin):
absentib: ius non habeant
exercendi cumenim decre¬
ta uenerrbiliũ sanctionũ
nos quoq: magnopere custo¬
dire nitimur. hac sine eor
dispendio &iam illa quae
ꝓalicuius ut ilitatis. for¬
tasse conpendio uideantꝰ
laxanda cedamus :¬

Expanded text:
absentibus jus non habeant exercendi. Cum enim decreta venerabilium sanctionum nos quoque magnopere custodire nitamur, ac sine eorum dispendio etiam illa quae pro alicujus utilitatis fortasse compendio videantur laxanda cedamus
Abbreviated transcription (Latin):
aptizandis consignan¬
disq fidelib p̃tia nul¬
la p̃figant nec in lationib¬
quib: lib& in positis exagi¬
tare cupiant renascentes
qm̃ qđ gractis accipimus
gnatis dare mandamur
& ideo nihil p̃dictis pror¬
sus exigere moliantur
quo uel paupertate cogente
d&erriti uel indignatioñ
reuocati redemptionis suȩ
causa suadere despiciant
certũ habentes quod qui
ꝓhibita dep̃hensi fuerint
non potius sua sponte cor¬
rexerint periculũ subitu¬
ri ꝓprisint honoris:¬

Expanded text:
aptizandis consignandisque fidelibus pretia nulla praefigant, nec illationibquibuslibet impositis exagitare cupiant renascentes, quoniam quod gratis accepimus, gratis dare mandamur. Et ideo nihil a praedictis prorsus exigere moliantur, quo vel paupertate cogente deterriti, vel indignatione vocati, redemptionis suae causas adire despiciant; certum habentes quod qui prohibita admisisse fuerint non potius sua sponte correxerint, periculum subituri proprii sint honoris
Abbreviated transcription (Latin):
nec contie eos ulla ncti
dentis. defectus remedio
ꝓuid&ur non aduer¬
sus scita maiorum no¬
ecclesiis sub hac occassio¬
ne cessantib: quas. non
simili. clade uastitas.
pristinam faciendis or¬
dinationib: conuenit
tenere sententiã quo
magis. hac oportunitate
commoniti. obseruan¬
tiam uenenandorũ ca¬
nonum ꝓpensius. dili¬
gamus singulorum gra¬
duum conscientias. ad¬
monentes. ne in licitos.
ꝓrumpere moliantur
excessus nefas eẽ confi¬
d& quisq: pontificum
bigamus aut coniugia
sorcientes ab aliis de relic¬
ta siue quos lib& post pae¬
nitentiam uelsine litte¬
ris uel corpore uiciatos
uel conditionarios aut
curiae publicarumq re¬
rum nexib inplicatus
aut passim nulla tempo¬
ris. congruentis expecta¬
tione discussas diuini
seruituros. adplicaremrs¬
teriis. neq ꝓsuo libitu.
iure studeant aliena
ꝑuadere absq: sedis apos¬
tolicae iusta dispositio¬
ne mandante :

Expanded text:
 ne contra eos ulla ratio ne contra eos ulla ratiodentis defectus remedio providetur. Non adversus scita majorum noecclesiis ab hac occasione cessantibus, quas non simili clade vastatas pristinam in faciendis ordinationibus convenit tenere sententiam. Quo magis hac opportunitate commoniti, observantiam venerandorum canonum propensius delegamus: singulorum graduum conscientias admonentes, ne in illicitos prorumpere moliantur excessus, ne fas esse confidat quisquam pontificum, bigamos, aut conjugia sortientes, aut ab aliis derelicta, sive quoslibet post poenitentiam, vel sine litteris, vel corpore vitiatos, vel conditionarios, aut curiae, publicarumqrum nexibus implicatos, aut passim nulla temporis congruentis examinatione discussos divinis servituros applicare mysteriis; neque pro suo libito jura studeant aliena pervadere, absque sedis apostolicae justa dispositione mandante.
Abbreviated transcription (Latin):
nare personam quanto
inter mundanam reli¬
giosamq: uitam constateẽ
discriminis qui autiq: con¬
uenentia ecclesiae minis¬
teria repanenda sunt
non inconuentib: meri¬
tis. ingerendi tantoq: ma¬
gis qđ sacris. aptũ potest
eẽ seruitis ineorum que¬
rendumẽ institutis quan¬
tum detempore quofue¬
nent haec ad sequenda
decerpitur ut morum.
habere doceatur hoc ꝓ¬
bitas quod ꝓlixior con¬
su&udo non contulit
riae clericalis uitia
potius diuinis. cultib
intulisse non legitimae
familiae conputemur
ꝓcuresse conpendia
quorum ꝓmotionibus
super anim a&as. sex
menses nihi lominus.
subrogamus qm̃ sicut
dictumẽ distare conue¬
nit inter ꝑsonã diuini
cultui deditã & delaico¬
rum conuersatione ue¬
nientemq: ⁊amen eate¬
nus indulgenda credidi¬
mus ut illis ecclesiis qui¬
b: infestatione bellorũ
uel nulla poenitus uel
exigua remanserunt
ministeria renouentur
quatenus his dõ ꝓpitio
restitutis. in ecclesi asti¬
cis graedib: subrogandis
canonũ paternorũ ue

Expanded text:
nare personam, quantum inter mundanam, religiosamque vitam, constat esse discriminis: quia utique convenientia ecclesiae ministeria reparanda sunt, non inconvenientibus meritis ingerenda: tantoque magis, quod sacris aptum possit esse servitiis, in eorum quaerendum est institutis, quanto de tempore, quo fuerant haec assequenda, decerpitur, ut morum habere doceatur hoc probitas, quod prolixior consuetudo non contulit:riae clericalis, vitia potius divinis cultibus intulisse, non legitimae familiae reputemur procurasse compendia, quorum promotionibus super anni metas sex menses nihilo minus subrogamus. Quoniam, sicut dictum est, distare convenit inter personam divino cultui deditam, et de laicorum conversatione venientem: quae tamen eatenus indulgenda credidimus, ut illis ecclesiis, quibus infestatione bellorum, vel nulla penitus, vel exigua remanserunt ministeria, renoventur; quatenus his Deo propitio restitutis in ecclesiasticis gradibus subrogandis, canonum paternorum vet
Abbreviated transcription (Latin):
Iam hii qui pꝰ baptismũ
abher&icis acceperunt
baptizati. antea non fuis¬
sent sola scĩ sp̃s inuocatio¬
ne ꝑ in positione manuũ
confirmandi sunt quia
formã tantũ baptismi
sũpserunt & hanc regulã
ut scitis. seruandã in om¬
nib: ecclesiis p̃dicamus
ut lauacrũ semel initiũ
nulla. itenatione uiol&ꝰ
dicente apło unus ds̃ una
fides unũ baptisma cuiꝰ¬
ablutio nulla itenatioñ
temperaanda ẽ sed ut dixi¬
mus sola scĩficatio scĩ sp̃s
inuocanda ut quod ab he¬
r&icis nemo accipit acatho¬
licis. sacerdotib: consequa¬
tur haec autem epistolã
nnẽm quamad consola¬
tionem ⁊uae fraternita¬
tis emisimus adomnes
fr̃s & conprouentia lestu¬
os epõs facias ꝑuenire
ut omniũ obseruantiae
data prosit auctoritas

Expanded text:
am hi qui baptismum ab hereticis acceperunt, cum baptizati ante non fuissent, sola sancti Spiritus invocatione per impositionem manuum confirmandi sunt, quia formam tantum baptismi sumpserunt. Et hanc regulam, ut scitis, servandam in omnibus aeclesiis predicamus, ut lavacrum semel initum nulla iteratione violetur, dicente apostolo: 'Unus Deus, una fides, unum baptisma'. Cuiablutio nulla iteratione temeranda est, sed, ut diximus, sola sanctificatio sancti Spiritus invocanda, ut quod ab haereticis nemo accipit, a catholicis sacerdotibus consequatur. Hanc autem epistolam nostram, quam ad consultationem tuae fraternitatis emisimus, ad omnes fratres et comprovinciales tuos episcopos facies pervenire, ut ad omnium observantiam data prosit auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
secessaria rerũ disposi
moderamine conueni¬
mur siccanonũ paterno¬
cessorũq nr̃orum p̃cep¬
ta m&iri utq p̃sentiũ
necessitas. temporũ res¬
taunendis ecclesis re¬
laxanda deposcit ad hibi¬
ta considenatione dili¬
genti quantum potest
fieri temperemus quo
nec in totũ formam uete¬
rũ uideamur excedere
regularũ & repanendis
militiae clericalis. offi¬
tiis quae ꝑ diuersas. sta¬
liae partes itabelli fa¬
mesq consũpsit incursio
sacerdotis frequenti
relatione conperimus.
usquequaq deficiente
seruitio ministrorũ
nil remittendo paulis¬
per ecclesi asticis ꝓmo¬
tionib: antiquitus. in¬
terualla p̃fixa rema¬
neat sine quib: ad mi¬
nistuori. nequeunt sa¬
cris ordinib: ecclesiae
funditus. destitut ae
atq in plurimis locis
ꝑ inopiam conp&entis
auxilii salutare subsi¬
dium redimendarum
tanto co ortante pericu¬
lo non aliquatenus con¬
solamus in necti.

Expanded text:
ecessaria rerum dispensamoderamine convenimur; sic canonum paternocessorumque nostrorum praecepta metiri, ut quae praesentium necessitas temporum restaurandis Ecclesiis relaxanda deposcit, adhibita consideratione diligenti, quantum potest fieri, temperemus: quo nec in totum formam veterum videamur excedere regularum, et reparandis militiae clericalis officiis, quae per diversas Italiae partes ita belli famisque consumpsit incursio,cclesiae sacerdotis frequenti relatione comperimus, usquequaque deficiente servitio ministrorum, nisi remittendo paulisper ecclesiasticis promotionibus antiquitus intervalla praefixa remaneant, sine quibus administrari nequeant sacris ordinibus Ecclesiae funditus destitutae, atque in plurimis locis per inopiam competentis auxilii salutare subsidium redimendarum tanto coarctante periculo non aliquatenus consulamur, innexi.
Abbreviated transcription (Latin):
tus maxime si huic aetas
&iam suffrogatur sex sub¬
diaconi nomen accipiat
acsi modeste conuersatio¬
nis honestȩq uoluntatis
existit. Nono mense diãc
cõpl&o anno sit pbt̃ cuita¬
men qđ annorũ fuertent
inter stitia conlaturro.
scĩ propositis pontifexsus¬
cepta doc&ur praestitis¬
se deuotio :

Expanded text:
tus. Maxime si huic aetas tus. Maxime si huic aetas etiam suffragatur, sexto mense subdiaconi nomen accipiat, ac si modestae conversationis honestaeque voluntatis existit nono mense diaconus, completo anno sit presbyter, cui tamen quod annorum fuerant interstitia collatura, sancti propositi sponte suscepta doceatur praestitisse devotio.
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑ urgu& angustia
regulariter conuenit
custodiri. eatenus. eccle¬
siis quae uł cunctis sunt
priuate ministris uł suf¬
ficientib: usq: ad eo dispo¬
liatae seruitis ut plebib
adseꝑtinentib diuina
munera suliplere non ua¬
leant tamii instituendi
quam ꝓmouendi clerica¬
lis obsequiis sic spatia
dispensanda concedimus.
so ꝓposito & disciplinis.
monasterialib: eruditłs
adclericalemunus acce¬
dat inprimis eius uita
p̃teritis acta temporib:
inquintur sinullo gra¬
ui. facinore ꝓbatur in¬
fectus. si secundã non ha¬
buit fortassis uxorem
nec amarito relictam sor¬
titus. ostenditur si pȩni¬
tentiam publicam. for¬
tasse non gessit nec ulla
corporis parte uitiatus
appar& siseruilis aut
originalis nonẽ conditio¬
nis obnoxius sicuriae
iamꝓbatur nexib: abso¬
lutus si ad sequutus ẽ lit¬
terrs sine quib uix forias¬
sis hostiarium implere
p̃dicta fulcitur continu¬
olector uel notarius. aut
certe defensor effectus pꝰ
tres menses. exsistit acholi¬

Expanded text:
rum perurget angustia, regulariter convenit custodiri, eatenus Ecclesiis, quae vel cunctis sunt privatae ministris, vel sufficientibus usque adeo dispoliatae servitiis, ut plebibus ad se pertinentibus divina munera supplere non valeant, tam instituendi quam promovendi clericalis officii sic spatia dispensanda concedimus. so proposito et disciplinis monasterialibus eruditus ad clericale munus accedit, imprimis ejus vita praeteritis acta temporibus inquiratur; vel si nullo gravi facinore probatur infectus, si secundam non habuit fortassis uxorem, nec a marito relictam sortitus ostenditur, si poenitentiam publicam fortassis non gessit, nec ulla corporis parte apparet vitiatus; si servilis aut originariae non est conditionis obnoxius, si curiae jam probatur nexibus absolutus; si assecutus est litteras, sine quibus vix fortassis ostiarium possit implere; praedicta fulcitur, continuo lector, vel notarius, aut certe defensor effectus, aut post tres menses existat acoly
Abbreviated transcription (Latin):
quam exigit &ium ipse
dependat & sicut non
uult grauius honoris
sarcinam ferre ltanon
audeat alii inportabi¬
le pondus in poneredis¬
cipulienim sum humilis
& mitis magistridicentis
discite a me qui a mitis
sum & humilis corde
& inuem&is requiem
animabus ur̃is iugũ
enimmeum suaueẽ

Expanded text:
quam exigit, etiam ipse quam exigit, etiam ipse dependat, et sicut non vult gravis oneris sarcinam ferre, ita non audeat alii importabile pondus imponere. Discipuli enim sumus humilis et mitis magistri, dicentis Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum su
Abbreviated transcription (Latin):
li autem alter alterius
membroe connixiotocus
corporis unã sanitatem
unampulcrhi tudinem
facit & haec quidem con¬
nixio tocius corporis uni¬
animitate requirit sed
praecipuae exigit con¬
cordiã sacer dotum quib
& sidignitas communis
non est. tamen ordoge¬
nertelis est qñm & inter
beatissimos a postolos simi¬
litudinem honoris fuit
quedum discretio potes¬
tatis & cum omnium par
ess& electio unitamen
datũ est ut ceteris pre¬
miner& dequaformu
episcoporum quoque ẽ
orta distinctio & mag¬
na ordinatio prouisum
est neomnes sibi om¬
nia uindicarent sed
essent insingulis ꝓuin¬
ciis singuli quorum int̃
fractees haberdur pri¬
ma sententua & rursũ
quidã inma ioribus
urbibus constitutis solli¬
citudinemeius susciperea
ampliorem ꝑ quos ad unã
pari sedem uniuersdis
ecclesiae curat confluerit¬
& nihil usquam asuoca¬
pite desider& quiergo
scit se quibus dampre¬
positum non modeste
feract aliquem sibiesse
prcelatũ sedoboedientiã

Expanded text:
li autem alter alterius li autem alter alterius membra. Connexio totius corporis unam sanitatem, unam pulchritudinem facit. Et haec quidem connexio totius corporis unanimitatem requirit, sed praecipue exigit concordiam sacerdotum, quibus etsi dignitas communis non est, tamen ordo generalis est. Quoniam et inter beatissimos apostolos in similitudine honoris fuit quaedam discretio potestatis, et cum omnium par esset electio, uni tamen datum est ut caeteris praeemineret. De qua forma episcoporum quoque est orta distinctio. Et magna ordinatione provisum est, ne omnes sibi omnia vindicarent, sed essent in singulis provinciis singuli, quorum inter fratres haberetur prima sententia, et rursum quidam in majoribus urbibus constituti sollicitudinem ejus susciperent ampliorem, per quos ad unam Petri sedem universalis Ecclesiae cura conflueret, et nihil usquam a suo capite dissideret. Qui ergo scit se quibusdam praepositum, non moleste ferat aliquem sibi esse praelatum, sed obedientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita praestituto tempore
non ultrac quindecim dies
qui conuenerint retarden¬
tur si audem in eo quod
cum froctribus trocctan¬
dum definiendum uel
credideris diuersaeorũ
ne referantur ut remo¬
tis ambiguitatib quod
dõ placeat decernitur
adhoc enimfinem omnẽ
afflectũ nr̃m curt̃que di¬
rigimus ut qđ ad unitatẽ
concordiae & quod adcus¬
todiã pertina disciplinec
nulla dissensione uiola ur
nulla desidia neglegitur
& teigitur fraet̃ dilectis¬
sime &eos fractres nr̃os
quid&is offenduntur
excessibus cum tamen ñ
similis si tomnib: materi¬
a quaerellarum ortor
& moneo ut que piaesunt
ordinata salubrit̃quae
disposita nulla concer¬
tatione turbentur un
at in bonum ad aedifi¬
cationero non enĩ po¬
terit unitatis nỹae fir¬
ma esse conpago nisi
nos ad insepa rabilem
soliditatem uinculum
caritatis. ad strinxerit
quia sicut inunocor pore
multa membra habemꝰ
omniaautem membrar
non eundem actum hubent
ita multi unum corpus
summus in xp̃o singu¬

Expanded text:
in praestituto tempore non ultra quindecim dies qui convenerint, retardentur. Si autem in eo quod cum fratribus tractandum definiendumque credideris diversa eorum ne referantur, ut, remotis ambiguitatibus, quod Deo placeat decernatur. Ad hunc enim finem omnem affectum nostrum curamque dirigimus, ut quod ad unitatem concordiae, et quod ad custodiam pertinet disciplinae, nulla dissensione violetur, nulla desidia negligatur. Et te igitur, frater dilectissime, et eos fratres nostros qui de tuis offenduntur excessibus, cum tamen non similis sit omnibus materia querelarum, hortor et moneo, ut quae pie sunt ordinata, salubriterque disposita nulla concertatione turbentur. at in bonum ad aedificationem . Nec enim poterit unitatis nostrae firma esse compago, nisi nos ad inseparabilem soliditatem vinculum charitatis astrinxerit: quia sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent; ita multi unum csumus in Christo, singu
Abbreviated transcription (Latin):
itestendũ baptismũ uel
m&u coacti uł errore
trans ducti sunt & nunc
si contrar catholicae fidei
sacitementũ egisse cog¬
noscunt ea eẽ costodien¬
da modertrtio quae in
soci&catẽ nitẽm non ni
si paenitentiae reme¬
dium & ꝑ in positionẽma¬
nus episcopalis cõmuni¬
onis recipiant unitatẽ
tẽpor penitudinis ha¬
bita modenatione tuo
custo dienda iuditio
ꝓut conuersorũ animos
inspexerit eẽ deuotos¬
qͥpariter &iam haben¬
tes. a&atis senilis intui¬
tũ & periculorũ quorũs
aut aegritudinem res¬
picientes necessitates
in quib siq̃ ita giteuit̃
urgeatꝰ utdũ ad huc
penit& desalute ipsius dis

Expanded text:
el metu coacti vel errore traducti sunt, et nunc se contra catholicae fidei sacramentum egisse cognoscunt, ea est custodienda moderatio, qua in societatem nostram non nisi per poenitentiae remedium et per impositionem manus episcopalis communionis recipiant unitatem, temporis poenitudinis habita moderatione tuo constituenda judicio, prout conversorum animos perspexeris esse devotos, pariter etiam habens aetatis senilis intuitum, et periculorum quorumque aut aegritudinum respiciens necessitates: in quibus si quis ita graviter urgeatur, ut, dum adhuc poenitet, de salute ips
Abbreviated transcription (Latin):
Siaut̃ alique muli¬
cires ita posteriorum
uirum amore sunt
capte ut mallent his
coherere quam adle¬
gitimum redire con¬
sortium merito sunt
elegerunt ostenden¬
tes sibimet prosucc
incontinenti pla¬
cuisse quod iusture¬
misio poteraet ex¬
piare rede anter go
insuistatu uolunta¬
ria redinte gractio¬
ne coniugici neq:
ullo modo a propriũ
male uoluntatis
trochatur quod con¬
ditio necessitatis
extorsie quia sic̃
hae mulieres quȩre¬
uesti aduiros suos
nolucrunt impiae
&ille qui in asfec¬
sedeunt merito sud¬
eħ autem xp̃ianis qui
intereos aquib: fue¬
nent capti. immolatici
is cybis asserentur eẽ
polluti consolationi ca¬
ritatistuae hoc &iam
respondendum eẽ cre¬
didimus. ut penitenti¬
ae satis factione pur¬
gentur quaeñ tã tem¬
poris. longitudine quã
cordis conpunctione
pensandaẽ & siue hoc
terror extorserit siue
famis sua serit non du¬
bit&ꝰ abolendum cũ
aut indigentia non ꝓ
religionis uenerttio¬
ne sit sumptus: Aluii

Expanded text:
autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum amore sunt captae ut malint his cohaerere, quam in legitimum redire consortium, merito sunt elegerunt, ostendentes sibimet pro sua incontinentia placuisse quod justa remissio potuit expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria reintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis extorsit, quia sicut hae mulieres quae reverti ad viros suos nolunt impiae illae quae in affecredeunt merito suis autem Christianis qui inter eos a quibus fuerant capis cibis asseruntur esse polluti: consultationi charitatis tuae hoc etiam respondendum esse credimus, ut poenitentiae satisfactione purgentur, quae non tam temporis longitudine, quam cordis compunctione pensanda est. Et, sive hoc terror extorserit, sive fames suaserit, non dubitetur abolendum: cum aut indigentia, non pro religionis veneratione sit sumptus. » XVI
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui a nouimus scrip¬
mulier uiro & iterum
praeceptũ agnouimꝰ
ut quod es̃ iunxit ho¬
mo non separ& neces¬
se ẽ utlegitimarum
foedera nupciarum¬
red integrandac creda¬
mus & remotis medis
quae hostilitas intulit
unicuiq: id quod legi¬
time habuit reform&ur
omniq studio ꝓcuroen¬
dumẽ ut recipiatunus¬
quis que quod propriũ
qui iamnon ẽe aesti¬
mabatur ad sumpsit
sic enim multa que
adeos qui in captiuita¬
teductisunt ꝑtineb au
inius alienum troen¬
si se potuerunt & ta¬
men plenum iusticiae
ẽ ut bis dem reuersis
ꝓpria reformentur
quod si in mancipus
uel in agris aut &iũ
in domib ac possessi¬
onibus rite seruat
quanto magis in con¬
iugiorum redintegroc¬
tione faciendum sit
ut quod bellica neces¬
sitas turbauit pacis
remedium reform&ur
tideo siuiri postlon¬
gam captiuitatem
reuersi ita indilecti¬
one suarum coniu¬
gum ꝑ seuertont ut
eas cupiant insuũ
redoͥre consortium
õmittendũ. ẽ. & in¬

Expanded text:
Sed quia novimus scripSed quia novimus scripmulier Deo , et iterum praeceptum agnovimus ut quod Deus junxit homo non separet , necesse est ut legitimarum foedera nupredintegranda credamus, et remotis malis, quae hostilitas intulit, unicuique id quod legitime habuit reformetur, omnique studio procurandum est ut recipiat unusquisque quod proprium qui jam non esse existimabatur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt, et tamen plenum justitiae est ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis vel in agris, aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum redintegratione faciendum est, ut quod bellica necessitate turbatum est pacis remedio reformeturideo, si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
A quilegens salutemo
regressus ad nos filius
meus ad eodatus sedis
nr̃e diaconus dilectio¬
nemduam poposcisse
memorauit ut debis
auedoritatem apostoli¬
cesedis acciperes que
quidem magnai dif¬
ficultatem diiudicati¬
onis uidentur affemice
sed ꝓ ins pectatione tem¬
poraliũ necessitatum
adhibenda curatio est
ut uulnerac quae aduer¬
sione hostilitatis in lata¬
ta sunt religionis maxi¬
me ractione san&ur
Quod de beaũ pam¬
UE que captis u¬
RIS XUPSENUT
ALIIE RECRESSIS
DECAPTIUITATE
tuINIs. prioribus
COPUILARI uIVD¬
gladem & grauissimos
hostilitatis incursus ita
quaedam dicitis diuer¬
sa es se coniugia ut ab¬
ductis in captiuitate
eorum remanserint
destitute quec uiris pro¬
priis aut interemtos
putarent aut numquã
ad monitione crederint
staturerum auxilian¬
tedno in meliora con¬
uerso non nullieorũ.
quiputabantur peris¬
sc remearent merito
caritastua uid&ur
ambigere quid demu¬
lieribus quae aliis iunc¬
tesunt uiris anobis¬
non debeant ordinari

Expanded text:
Aquileiensi salutem. Regressus ad nos filius meus Adeodatus, sedis nostrae diaconus, dilectionem tuam poposcisse memoravit, ut de his auctoritatem apostolicae sedis acciperes, quae quidem magnam difficultatem dijudicationis videntur afferre: sed pro inspectione temporalium necessitatum adhibenda curatio est, ut vulnera, quae adversitate hostilitatis illata sunt, religionis maxime ratione sanentur. Quod debeant feminae, quae captis viris nupserant aliis, regressis de captivitate viris prioribus copulari, ucladem , et per gravissimos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captivitatem eorum remanserint destitutae, quae viros proprios, aut interemptos putarint, aut nunquam a dominatione crediderint statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse remeaverint, merito charitas tua videtur ambigere quid de mulieribus quae aliis junctae sunt viris a nobis debeat ordinari.
Abbreviated transcription (Latin):
Magnũ : fr̃s km̃i ministĩum ur̃m. magnũ donũ. magna gr̾a. Oportet gͦ ut uasa
sint munda ubitalia renanunt᷑. Oportet ut quasi candel abra luceatis indomodñ.

Expanded text:
Magnum est, fratres, ministerium vestrum, magnum donum, magna gratia. Oportet ergo ut vasa Magnum est, fratres, ministerium vestrum, magnum donum, magna gratia. Oportet ergo ut vasa sint munda, ubi talia reponuntur. Oportet ergo ut quasi candelabra luceatis in domo Dom