comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finis. quȩ in qͣdragesinũ potiꝰ differenda
sit annũ. id ẽ. desolatio ꝓuintiȩ. ultimũq
urbis ac tẽpli sequatur᷑ excidium. E x¬
urget aut̃ gens contra gentẽ. & regnum
suꝑ regnũ: & ert̃ terrȩ motus ꝑ loca &
ita scͥptũ est. Et terrȩ motus magni erunt
ꝑ loca .&. pestilentie & fames. Constat aut̃
hȩc ante ultimoᷤ acerbissimosq dolores qͥb
om̃is est uastata unmo erasa ꝓuintia. hoc
est tempore uidaicȩ seditionis ad licteram.
contigisse. Potest uͦ suꝑ regnũ suꝑ regnũ
& pestilentia eoꝵ quoꝵ sermo serpit ut
cancer. & fames audiendi uerbum dei. et
cõmotio uniuersȩ terrȩ. & a uera fide sepa¬
ratio in hereticis magis intelligi: qui con¬
tra se inuicem dimicantes. eccłiȩ uictoriã
faciunt. Qđ aut̃ merito hierosolimis ac ꝓ¬
uintiȩ iudeoꝵ uniuersȩ tot irroganda
fuerint aduersa: dñs subdendo manifes¬
tat. cum dicit. Cidete aut̃ uosmet ipsos.

Expanded text:
finis, quae in quadragesimum potius differenda finis, quae in quadragesimum potius differenda sit annum, id est desolatio provinciae, ultimumque urbis ac templi sequatur excidium. Exsurget autem gens contra gentem, et regnum super regnum, et erunt terraemotus per loca, ita scriptum est: Et terraemotus magni erunt per loca, et pestilentiae et fames . Constat autem haec ante ultimos acerbissimosque dolores, quibus omnis est vastata, imo erasa provincia, hoc est tempore Judaicae seditionis, ad litteram contigisse. Potest vero regnum super regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer, et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Quod autem merito Jerosolymis ac provinciae Judaeorum universae tot eroganda fuerint adversa, Dominus subdendo manifestat cum dicit: Videte autem vosmetipsos,
Abbreviated transcription (Latin):
dete: nequis uos seducat. Multi enĩ ueni¬
ent in nomine meo dicentes quia ego sũ:
& moltos seducent. Multi ĩminentẽ hiero¬
solimoꝵ excidio pͥncipes ex titẽre: qui se
re referrent. Multi in eccłia ipsis etiã tẽpo¬
rib apłoꝵ heresiarchȩ ꝓdiere: qui int̾ alia
ses dapnat. Multi in nomine x p̃i uenere
antixp̃i. quoꝵ pͥmus est symon magus.
om̃s qui in samaria erant. aminimo usq
ad maximũ dicentes. Hic est uirtus dei. que
uocatur magna: eo qd̃ multo tempore magi
cis suis dementasset eos. Cum audieritĩs
aut̃ bella & opiniones belloꝵ: ne timueritis.
Oportet enĩ hȩc fieri : s nondũ finis. Bella
ad hostes ꝑtinent. seditiones ad ciues. Que
utraq a tẽpore diũcȩ passionis in popło
iudeoꝵ. qui sibi ꝓ saluatore xp̃o seditio¬
sũ latronem elegit : satiᷤᷤ suꝑ q constat
abundarꝰe. S hĩs aduentantib apłi ne
terreantur. nec hierosolumã uideamq de¬
serere ãmonent᷑: quia uidelicet ñ statim

Expanded text:
dete ne quis vos seducat. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Quia ego sum, et multos seducent. Multi imminente Jerosolymorum excidio principes exstitere qui se esque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia ses damnat. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus est Simon Magus: cultabant omnes qui in Samaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur magna, eo quod multo tempore magicis artibus suis dementasset eos . Cum audieritis autem bella et opiniones bellorum, ne timueritis. Oportet enim fieri, sed nondum finis. Bella ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore Christo seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. Sed his adventantibus apostoli ne terreantur, ne Jerosolymam, Judaeamque deserant, admonentur, quia videlicet statim
Abbreviated transcription (Latin):
uere fidĩ ꝑsistimꝰ. ñ terrenis infimisq ac̾¬
tib mancipari: s tanto altiꝰ uirtutũ cul¬
men debemꝰ ascende: qͣnto plures ampla
& errabunda uiciorũ sequi itinera uidemꝰ.
Tc̃ qui suꝑ tectũ est. hoc est qui excedenᷤ ani¬
mo carnalia tãꝗͣ in aura lib̾a spitalit̾ ui¬
uit. ne descẽdat ad infimos actus pͥstinȩ
conu̾sationis: neq ea que reliquerat mun¬
di carnalia desideria repetat. Domꝰ nãq
nr̃a uł mundus hic. uł ipsa in qua degimꝰ
nr̃a intelligenda est caro: de qua dicit᷑ apłs.
Scimꝰ eiũ quia si terrestris domus nr̃a huiꝰ
habitationisᷤ dissoluatur : qđ edificationem
ex deo habemus. Et qui oꝑatur in eccł̃ia ac
sicut paulꝰ ꝙ apollo plantat & rigat: ñ res¬
piciat spem scłarem cui renuntiauit. nec
cautꝰ p̾sumat. Ue aut̃ p̾gnantib & nutrien-¬
tib in illis dieb. Ue presente captiuitate

Expanded text:
verae fidei persistimus, non terrenis infirmisque acverae fidei persistimus, non terrenis infirmisque actibus mancipari, sed tanto altius virtutum eulmen debemus ascendere, quanto plures ampla et errabunda vitiorum sequi itinera videmus. Tunc qui super tectum est, hoc est qui excedens animo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, ne descendat ad infimos actus pristinae conversationis, neque ea quae reliquerat mundi carnisve desideria repetat. Domus namque nostra, vel mundus hic, vel ipsa in qua degimus, nostra intelligenda est caro, de qua dicit Apostolus: Scimus enim quod si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus . Et qui operatur in Ecclesia, ac sicut Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit, nec cautus praesumat. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae praesenti captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
troeant tollere aliquid de domo sua. ꝙqͥ
in agro erit : non reu̾tatur retro tollere
uestimentũ suum. Hec uixta littãm facta
ẽẽ. constat: cũ apppinquante romano bello
& ext̾minio iudaice gentis. oracło ãmoniti.
om̃s qui erant in ꝓuintia xpĩani longiꝰdiᷤ¬
scessert̃: ut ecclesiastica narrat hystoria. ꝙ
trans iordanem secedentes manebant ad tẽp
in ciuitate pella sub tutela agrippȩ regis iu¬
deoꝵ. Cuiꝰ in actib apłoꝵ mentio est. quicũ
ea quȩ sibi obtemꝑare uolelut parte udeoꝵ
semꝑ romanoꝵ imꝑio subditus agebat.
Iuxta uͦ sensus sp̃itales cum uiditis abho¬
minationẽ desolationis stare ubi ñ debet
hoc est hereses & flagitia regnare inter eo
qui cȩlestib mist̾is uidebant᷑ eẽ. consecrati
cũ oꝑantes iniquitatẽ: loquentes m̃datiũ
uiros sanguinum & dolosos quos abhomi¬
natur dñs. pacem fidelrum turbare ppendẽ¬
rimꝰ: t̾e quicunq in iudea. hoc est in ꝯfelsioe

Expanded text:
troeat tolltroeat tollerit, non revertatur retro tollere vestimentum suum. Haec juxta litteram facta esse constat, cum appropinquante Romano bello et exterminio Judaicae gentis, oraculo admoniti, omnes qui erant in provincia Christiani longius discesserant, ut ecclesiastica narrat Historia, et trans Jordanem sedentes, manebant ad tempus in civitate Pella sub tutela Agrippae regis Judaeorum, cujus in Actibus apostolorum mentio est, qui cum ea quae sibi obtemperare volebat parte Judaeorum, semper Romanorum imperio subditus agebat. Juxta vero sensus spiritales, cum viderimus abominationem desolationis stare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est in confessione
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾ eos. Hoc in ꝑsecutionib crebro fieri
udimꝰ: nec ullus est int̾ eos fidus affectꝰ
quoꝵ diuersa fides est. Cũ aut̃ uidĩtis
abhominationẽ desolationis stantẽ ubiñ
debet : qui legit intelligat. I eo qđ marcꝰ
ait stantem ubi ñ debet. in matħo sõp¬
tum est stantẽ in loco scõ:. quia unũ om̃i¬
modis idemq significat : quia nimirũ
in loco sc̃o ñ debẽt abhominatio stare de¬
solationis. Quando aut̃ ad intelligenti¬
am ꝓuocamur : misticum monstrãtur
ẽẽ qđ dictum est. Potest aut̃ simpliciter
aut de antixp̃o accipi. aut de imagine
cesaris qͣm pilatus posuit in tempło. aut
de adriani equestri statua: quȩ in ipso
sc̃o scõꝵ loco multo tempore stetit. Abho¬
minatio quoq sed̾m uete̾m scͥpturã ido¬
lum nuncupatur. & iccir co additur deso¬
lationis: qd̾ in desolato templo atq deser¬
to ydolum positũ sit. Tunc qui in tu¬
Sdea sunt fugiant in montes: & qui suꝑ
dectum nec descendant in domũ: neo in¬

Expanded text:
em, etc. Hoc in persecutionibus crebro fieri vidimus nec ullus est inter eos fidus affectus, quorum diversa fides est. Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat. Pro eo quod Marcus ait: Stantem ubi non debet, in Matthaeo scriptum est: Stantem in loco sancto ; qui unum omnimodis idemque significat, quoniam nimirum in sancto loco non debet abominatio stare desolationis. Quando autem ad intelligentiam provocamur, mysticum monstratur esse quod dictum est. Potest autem simpliciter aut de Antichristo accipi, aut de imagine Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, quae in ipso sancto sanctorum loco multo tempore stetit. Abominatio quoque secundum veterem Scripturam idolum nuncupatur. Et idcirco additur, desolationis, quod in desolato templo atque deserto idolum positum sit. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et qui super tectum, ne descendat in domum, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
ex utroq popło unam fideliũ sibi ciuita¬
tem. unũ templũ edificet Rosdẽ enĩ si¬
nagogȩ magistrosᷤ. qͦs supͣ colonos dixerat
nc̃ edificantes appellat: quia qui subdicam
sibi plebem ad ferendos uite fructus qͣsi tui¬
neam iubebant᷑ excolere: ipsi qͦq hanc dõ
inhabitatore dignã. quasi domũ constru.¬
ere atq ornare᷑ p̾cipiebant᷑. U nde & apls¬
fidelib scribens ait. Dĩ agͥcultura estiᷤ. Aĩ¬
ȩdificatio estis. S quia frucꝰtum uineȩ dĩ
quasi pessimi coloni redde magno patrifa¬
milias negabant: idem quasi mali cem̃ta¬
rii laborabant domui dĩ lapidẽ p̾ciosum
& elecꝰtũ qui uł in fundam̃tis uł in angło
ponendꝰ erat subtraħe. hoc est fidẽ xp̃i¬
auditorib suis conabantur era pe re

Expanded text:
ex utroque populo unam sibi fidelium civitaex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apfidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat, subtraauditoribus conabantur eripere
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ aut̃ quia duas ob causas maxi¬
me scientia ui̾tatis est occultanda que¬
rentib. cũ uidelicet is qui quęrit. aut
minꝰ capax est ad intelligendũ qđ querit:
aut odio uł contemptu ĩpsiꝰ u̾i̾tatis indig
nꝰ est. cui debeat aꝑiri qđ querit. Quoꝵ
ꝓpt̾ unũ ueritas ait. Ad huc multa ha¬
beo uob̾ dicere. s ñ potestis illa portare mͦ.¬
Ppt̾ aliud uͦ discipłis p̾cepit. Nolite scm̃
dare canib. neq mitatis margaritas
bolis loqui. Uineam pastinauit homo
& circũdedit sepemi. & fodit lacũ. & edi-¬
ficauit turrem. Homo iste qui pastina¬
uit uineam. ipse ÷ qui in alia parabo¬
extremum inferens. Umea dñi sabaoth

Expanded text:
Notandum autem quod duas ob causas maxiNotandum autem quod duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus. Cum videlicet is qui quaerit, aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel conus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modPropter aliud vero discipulis praecipit: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas bolis loqui: Vineam pastinavit homo, et circumdedit sepem, et fodit lacum, et aedificavit turrim. Homo iste qui pastinavit vineam ipse est qui in aliqua paraboextremum inferens: Vinea Domini Sabaoth,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptatoꝵ calũpniam confutare. s pruden-¬
ter interrogat. ut suo uł silentio uł sen¬
tentia condempnentur. At illi cogitabani
secum dicentes. Si dixerimꝰ de cęlo. dicet
nob̃. qrͣ gͦ ñ credidistis eic. Quem ꝯfitemi¬
ni de celo habuisse ꝓpħiam. mͥ testimontũ
ꝑhibuit : & ab illo᷑ audistis. in qua ista
faciam potestate. Si dixerimꝰ ex homini¬
b: tumemꝰ popłm. Om̃s enĩ habebant
ioħem: quia uere ꝓpħa e̾e̾t. Uiderunt gͦ¬
si qd̾ libet hoꝵ respondissent in laqueũ se
casuros. timentes lapidationẽ. s magis
timentes ui̾tatis confessionẽ. Et respon
dentes dicunt iħu. Nescimꝰ. Et respondenᷤ
iħc ait illis. Neq ego dico uob̃. in qua po¬
testate hec faciam. Non uob̾ dico qͣ scio.
quia ñ uultis fateri qđ scitis. Iustissume
repulsi. utiq confusi abscessert̃. Ꝙ imple¬
tum est qđ in psalmo ꝑ ꝓpħam dicit ds̃
pater. Parauilucernã xp̃o meo id ÷ ipsũ
lohem. Inimicosᷤ eiꝰ induam confusione

Expanded text:
tentatorum calumniam confutare, sed propterea interrogat, ut suo vel silentio, vel sententia condemnentur. At illi cogitabant secum dicentes: Si dixerimus, de coelo, dicet nobis: Quare ergo non credidistis ei? Quem enim confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ista faciam potestate. Si dixerimus ex hominibus, Timemus populum. Omnes enim habebant Joannem, quia vere propheta esset. Viderunt go quodlibet horum respondissent in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Si endentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi, utique confusi abscesserunt. Et impletum est quod in psalmo per prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem. Inimicos ejus induam confusione .
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. s in ueritate uiam dĩ doces. Li¬
cet dari tributum cesari. anñ dabimꝰ:
Blanda & fraudulenta int̾rogatio illuc ꝓ¬
uocat respondentẽ: ut magis dm̃ ꝗͣ cesa¬
rem timeat: & dicat non deb̾e tributa sol¬
ui: ut statim audientes herodiani sediti¬
onis contra romanos auctorẽ eũ teneañ.¬
Qui sciens uersutiam eoꝵ: ait illis. Qo me
tẽptatis c. Afferce mͥ denariũ. ut uideam
At illi atculert̃. Sapientia semꝑ saplenter
agit. Ut suis potiꝰ temptatores sermonib

Expanded text:
sed in veritate viam Domini doces. Licet dari tributum Caesari, an non dabimus? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos auctorem eum teneant.Qui sciens versutiam eorum, ait illis: Quid me tentatis? Afferte mihi denarium ut videam. At illi attulerunt ei. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potius tentatores sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
si in edib deo sacratis agunt᷑: llerum quia sp̃ssc̃s
sp̃s charismata signantur. Qui autẽ sunt intẽplo
dei hodie qui colũbas uendũt. nisi qui ineccła pre-¬
tium de impositione manus accipiunt. ꝑ quam
uidelicet inpositionẽ sp̃s sc̃s cȩlitꝰ dat᷑: Colũbagͥ
uendit᷑. quia manus impositio ꝑ quã sp̃s sc̃s accipit᷑:¬
ad p̃tium p̾bet᷑. Sed redẽptor. ñr cathedras uen-¬
dentium colũbas euertit: quia talium negotiato¬
rum sacerdotiũ destruit. Hinc est quod sacri ca¬
nones sy moniacã hieresim dãpnant. & eos sacer¬
dotio priuari p̃cipiunt: qui delargiendis ordini¬
bus p̃tium querunt. Cathedra gͦ uendentiũ colũbaᷤᷤ
euertit᷑. quia hii qui spiritalẽ grãm uenundant:

Expanded text:
si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus Spiritus charismata signantur. Qui autem sunt in templo Dei, hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecctium de impositione manus accipiunt? Per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Columba ergo venditur, quia manus impositio, per quam Spiritus sanctad pretium datar. Sed Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est enim quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos a sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quando hi qui spiritualem gratiam ve
Abbreviated transcription (Latin):
uinas tantũ resagi. hostias & orationes deo offerri.
uerbũ dei legi. audiri. & decantari p̾ceptũ erat.
Q quidẽ credendũ ÷. quia ea tantum uendi uel emi
repperit intẽplo. quȩ ad ministeriũ ne. cessaria e̾ẽnt
eiꝰ dẽ tẽpli. iuxta hoc quod alias factił legimus: cum
idem tẽplum ingrediens inuenit in eo uendentes et
ementes oues & boues. & colũbas: quia nimirũ omĩa
non nisi offerrent᷑ indomo dnĩ. eos qui delonge ue¬
nerant ab indigenis cõparare credendũ: Si ergo
plo uolebat offerri: uidelicet ꝓpt̾ studium auari¬
tiȩ. siue fraudis. quod ꝓprium solet esse negotianti¬
um facinus: quanta putas animaduersione puni-¬
ret. si inuenisset aliquos ibi risui & uaniloquio ua¬
cantes: aut alii cuilibet uitio mantipatos: Sienĩ
ea quȩ alibi libere geri poterant dñs in domo sua
tẽporalia negotia geri non patitur. quanto magis
ea quȩ nusquã ficri licet plus celestis irȩ merentur.

Expanded text:
vinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, vinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad ministerium necessaria essent ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit in eo vendentes et ementes oves et boves et columbas. Quia nimirum haec omnia, nonnisi ut offerrentur in domo Domini, eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. Si ergo plo volebat offerri, videlicet propter studium avaritiae, sive fraudis, quod proprium solet esse negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi liberi gerere poterant, Dominus in domo sua temporalia negotia geri non patitur, quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ementes intẽplo. & mensas nũmulariorũ.
& cathedras uendentiũ columbas euercit. Quod
maledicendo ficũ infruꝰ tuosam ꝑfiguram fecit
dñs: hoc idem mox aꝑtiꝰ ostendit. etienqdo impro¬
bose tẽplo. Nequȩ enĩ aliquid peccauit arbor qđ
esuriente dño poma non habuit. quoꝵ nec qdum
tẽpus aduenerat: sed peccauere sacerdotes quim
domo dñi scłaria negotia gerebant. & fructũ
pietatis quẽ debuerant. quẽq in eis dñs esuris¬
bat ferre suꝑsecd̾ant. Arefecit dñs arborẽ mal¬
dicto ut homines hȩc uidentes siue audientes
multo magis intelligerent sese diuino ꝯdemp¬
nandos esse iuditio: si absq oꝑum fructu de pali¬
su tantum sibi religiosi sermonis uelut deson¬
tu & tegum̃to blandim̃torent᷑. uiridantiũ foliorũ.
llerum quia non intellexerunt: in ipsos ꝯsequent̾
districtionẽ meritȩ ultionis exercuit. & eiecit com¬
mertia humanarũ rerum dedomo illa inqua di¬

Expanded text:
tes et ementes e templo, et mensas nummulariorum, tes et ementes e templo, et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Quod maledicendo ficum infructuosam per figuram fecit Dominus, hoc idem mox apertius ostendit, ejiciendo improbos e templo. Neque enim aliquid peccavit arbor, quod, esuriente Domino, poma non habuit, quorum necdum tempus advenerat; sed peccare sacerdotes qui in domo Domini saecularia negotia gerebant, et fructum pietatis quem debuerant, quemque in eis Dominus esuriebat, ferre supersederant. Arefecit Dominus arborem maledicto, ut homines haec videntes sive audientes, multo magis intelligerent sese divino condemnandos esse judicio, si absque operum fructu de plausu tantum sibi religiosi sermonis, vel ut de sonitu et tegumento blandirentur, viridantium foliorum. Verum quia non intellexerunt, in ipsos consequenter districtionem meritae ultionis exercuit. Et ejecit commercia rerum humanarum de domo illa, in qua di
Abbreviated transcription (Latin):
circa illam. & mutã stercora. & si quidẽ fecerit
fructũ. Sincaut̃: infuturũ succides illã. Cul¬
tor aut̃ uineȩ ordo ẽ. apłoꝵ doctorũq spirita¬
lium. qui sy nagogã ne ꝑiret diligent̾ adpe¬
nitentiam uocare. ꝓq enus salute dñõ supplica¬
re studuerut̃. Precipue iacobus fr̃ dñ. qui re¬
illa nec in legalibus edictis. nec in ꝓpheticis con¬
testationib. nec in ipsa choruscantis euangelii
grã fructũ obedientie ferre consensit: quasi tri¬
bus annis ficus sterił ꝑ manens abiecta est adño
& eterna maledictione subuersa. Non solũ nãq¬
ab electorum sorte repulsa. sed ab ipsa etiam
quã inanis occupabat terra abscisa ÷. Sed et
tu si non ius audire inuidicio a xp̃o. discete amẽ
maledicti in eternũ ignẽ: quia esuriui & non dedis
ti mͥ manducare. arbor esse sterił in hac uita caue¬
to. Quin potius pauꝑi xp̃o & esurienti fructũ
pietatis quo indiget offer. Et ueniunt hieros¬

Expanded text:
it fructum: sin autem, in futurum succides illam . Cultor autem vineae ordo est apostolorum doctorumque spiritalium qui Synagogam, nei periret, diligenter ad poenitentiam vocare proque ejus salute Domino supplicare studuerunt. Praecipue Jacobus frater Domini, qui reilla nec in legalibus edictis, nec in propheticis contestationibus, nec in ipsa coruscantis Evangelii gratia fructum obedientiae ferre consensit, quasi tribus annis ficus sterilis permanens, abjecta est a Domino, et aeterna maledictione subversa. Namque non solum ab electorum sorte repulsa, sed ab ipsa etiam quam inanis occupabat terra abscissa est. Sed et tu, si non vis audire in judicio a Christo: Discede a me, maledicte, in ignem aeternum, quia esurivi, et non dedisti mihi manducare, arbor esse sterilis in hac vita caveto: quin potius pauperi Christo et esurienti fructum pietatis quo indiget offer. » Et i
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet᷑ gens impia non ad tẽpus uł ex parte
corripienda externoꝵ incursib. & mox mise¬
rante dño post actam penitentiã priscȩ restuen¬
da libertati. ut sepe factum sacra hystoria refert:
sed eterna potius dãpnatione ferienda. Arefacta
ẽ aradicib. ut intimaret᷑ nefanda plebs non solum
humana gła forinsecus. uerũ etiam diuino intus
fauore funditꝰ esse destituenda. Nam & salutẽ uitãq
quã acciꝑe pot̾at inceł. & quã iã perceꝑat patriã:
ꝑdidit interris. Et respondens iħc: ait illis. Ha

Expanded text:
ut ostenderetur gens impia, non ad tempus vel ex parte ut ostenderetur gens impia, non ad tempus vel ex parte corripienda externorum incursibus, et mox, miserante Domino, post actam poenitentiam priscae restituenda libertati, ut saepe factum sacra historia refert; sed aeterna potius damnatione ferienda, arefacta est radicibus, ut intimaretur nefanda plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus esse destituenda. Nam et salutem vitamque quam accipere poterat in coelis, et quam jam perceperat patriam, perdidit in terris.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ fecistis illam spelumcã latronũ. Qui ad ac¬
cipienda munera intẽplo residebant: ꝓfecto qui
busdã nondantibus lesiones exquirerent dubiũ
non erat. Domus gͦ orationis spelunca latronũ
facta fuerat. quia ad hoc intẽplo assistere nouãt.
ut aut nondantes munera stud̾ent corporalit̾
resident: & simplicit̾ gradientes interficiunt:
quando in eos qui innullo rei sunt lesionis gla¬
dium defigt̃. Alens enĩfideliũ non iã domus oratio¬
nis. s spelunca latronis est: quando relicta in no¬
centia & simplicitate scĩtatis. illud conat᷑ agere: un¬
de ualeat ꝓximis nocere. Et cum manȩ transiret:
uiderunt ficum aridam factã aradicib. Non rami
tantum aut stipes infructuosȩ. fici. sed ipsa etiam
radix arefiendo sententiã diuinȩ inse reꝓbationis
ostendit. E ioħs ait. quia securis ad radicẽ ar¬
borũ posita ÷. Arefacta est itaq ficus a radicib:

Expanded text:
autem fecistis eam speluncam latronum. Qui ad acautem fecistis eam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam non dantibus laesiones exquirerent, dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter resident. Et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium non jam domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere. Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus. Non rami tantum aut stipites infructuosae fici, sed ipsa etiam radix arefiendo, sententiam divinae in se reprobationis ostendit. Et Joannes ait quia securis ad radicem arborum posita est . Arefacta est itaque ficus a radicibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et non sinebat ut quisqͣ. transferret uas ꝑtem¬
plum. Deuasis dicit illis quȩ mercandi grã infere-¬
bant᷑. Ceterum absit. ut uasa deo dicata dñs eice¬
ret detẽplo. uł introferri ꝓhiberet intẽplũ. ubi¬
futuri sui examinis insigne p̾tendit exẽplũ. Sedpo¬
tius immunda & ꝓfana eliminat uasa detẽplo: ac
ne amplius inferant᷑ ꝓhibet. quando nonsolum de
eccłaom̃s repellit ac detͣbat ereꝓbos: uerũ etiam
ne adtur bandã ultra eccłam intrent. eterno eos
dĩ .i. cordis fidelium purificatio. ut non tantũ
peccata quȩ inerant diuinitꝰ inmissa cõpunctio tol¬
lat: sedetiam ne hȩc ultra repetant᷑ diuina meis
grã ꝑseũans adiuuet. Et docebat dicens eis. Non¬
ne scriptũ ÷. quia domus mea domus orationis uo¬
cabitur omnib gentib: Omnibus inquit gen¬
tibus. non unigen. ti uideȩ. nec in uno hierosolimȩ
urbis loco: s in toto orbe terrarũ. & nequaꝗͣ.
tauroꝵ & hyrcorũ & arietum. sed orationis: llos

Expanded text:
Et non sinebat ut quisquam transferret vas per templum. De vasis dicit illis quae mercandi gratia inferebantur, caeterum absit ut vasa Deo dicata Dominus ejiceret de templo, vel introferri prohiberet in templum, ubfuturi sui examinis insigne praetendit exemplum. Sed potius immunda et profana eliminat vasa de templo, ac ne amplius inferantur prohibet, quando non solum de Ecclesia omnes repellit ac deturbat reprobos, verum etiam ne ultra ad turbandam Ecclesiam intrent, aeterno eos d est, cordis fidelium purificatio, ut non tantum peccata quae inerant divinitus immissa compunctio tollat, sed etiam ne haec ultra repetant, divina in eis gratia perseverans adjuvet. Et docebat, dicens eis: Nonne scriptum est quia domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus? Omnibus, inquit, gentibus non uni genti Judaicae, nec in uno Jerosolymae urbis loco, sed in toto orbe terrarum, et nequaquam taurorum et hircorum et arietum, sed orationis. Vos
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ folia sine fructib habere reꝑta ÷. ficulnea:
dampnat᷑. quia udea quȩ uerba scripture sine
oꝑ ibus sonabat: digna est. ultione punita.
Hoc autẽ drerim: non qd tota sinagoga fuerit
abiecta. ex qua utiq ꝯstat quod primitiua fue¬
rit eccła constructa: sed illa nimirũ portio si¬
nagoge dãpnari meruit. quȩ esurientẽ. xp̃m
pascerẽ bene oꝑatido recusauit. q̃ foliis uerboꝵ
spiritaliũ magis obumbrare. quã fructibus
sps uoluit onustari. Qiub ipse dicit alibi. Ego
uado. & queritis me: & in peccato ur̃o moriemi¬
ni. Uongruit sane hic locus illi eiꝰ parabolȩ. ubi
ait. Arborẽ fici habebat quidã plantatã inuine
sua. & uenit querens fructũ in illa & non inuẽ¬
nit. Dixit aut̃ adcultorẽ uineȩ. Ecce annitres

Expanded text:
quia folia sine fructibus habere reperta est ficulnea, quia folia sine fructibus habere reperta est ficulnea, damnatur, quia Judaea quae verba Scripturae sine operibus sonabat digna est ultione punita. Hoc autem dixerim, non quod tota Synagoga fuerit abjecta, ex qua utique constat quod primitiva fuerit Ecclesia constructa. Sed illa nimirum portio Synagogae damnari meruit, quae esurientem Christum pascere bene operando recusavit, quae foliis verborum spiritalium magis obumbrari, quam fructibus Spiritus voluit honestari. Quibus ipse dicit alibi: Ego vado, et quaeritis me, et in peccato vestro moriemini . Congruit sane hic locus illi ejus parabolae, ubi ait: Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua, et venit quaerens fructum in illa, et non inveni
Abbreviated transcription (Latin):
cause erat ut esuriens fiens mficulnea
quęreret. quoꝵ tẽpꝰ ñdũ ẽẽ. quilibet hõ
nouerat. arboremq qđ fructũ ꝑ id tẽpꝰ
ñ hab̾et. eternę sterilitatis maledictione
dãpnaret. nͥ quia plebẽ qͣm uerbo docebat᷑
hoc etiam facto terrebat. neqͥs habendo fo¬
lia & fructũ ñ habendo. hoc est uerba iusti¬
ciȩ absq oꝑib p̾tendendo. excidi & in ig¬
nem mereret᷑ ꝓici. Unaquęq enĩ arbor
ñ de florib non de foliis. s de fructu suo
cognoscitur :i. unusquisq homo ñ de esti¬
matione famȩ uł sermonũ pompa. s de
suarum testimonio ꝓbatur actionũ. Esu¬
riens gͦ dñs uidit ficum habentẽ folia:
& uenit quęrere fructũ in illa nec inue¬
nit: quia salutem desid̾ans hum aui gene¬
ris. uidit uideam habentẽ eloquialegis
& ꝓpħarũ: uenitq ꝓbare docendo. eorripi¬
endo. miracła faciendo. siquẽ forte ineorum
corde fructũ fidei & uitȩ posset inuenire. S̾

Expanded text:
causae erat ut esuriens fructus in ficulnea quaereret, quorum tempus nondum esse quilibet homo noverat, arboremque quod fructum per id tempus non haberet, aeternae sterilitatis maledictione damnaret, nisi quia plebem, quam verbo docebat, hoc etiam facto terrebat, ne quis habendo folia, et fructum non habendo, hoc est verba justitiae absque operibus praetendendo, excidi et in ignem mereretur projici? Unaquaeque enim arbor non de floribus, non de foliis, sed de fructu suo cognoscitur, id est, unusquisque homo non de aestimatione famae vel sermonum pompa, sed de suarum testimonio probatur actionum. Esuriens ergo Dominus vidit ficum habentem folia, et venit quaerere fructum in illa, nec invenit. Quia salutem desiderans humani generis, vidit Judaeam habentem eloquia legis et prophetarum, venitque probare docendo, corripiendo, miracula faciendo, si quem forte in eorum corde fructum fidei et vitae posset invenire. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lucas eũgłista testatur. Quȩrentes gͦ
dũm ꝯprehende sũmi sacerdotes sc̃ribȩ
& seniores timuert̃ turbam᷑. atq ideo qd̾
ꝑ se ñ poterant. t̾renȩ potestatis mnani¬
b efficere tep̾tabant: ut uelut ipsi amor¬
de eiꝰ uidentur ĩmunes. Nuꝑ enĩ sub
cesare augusto iudea subiecta romanis
qͣndo in toto orbe est celebrata descͥptio.
stipendiaria facta fuerat: & erat in po¬
pło magna seditio: dicentib aliis ꝓ se¬
curitatẽ & quiete qua romani ꝑ om̃ib
militarent. deb̾e tribura ꝑsoluiꝰ. Phari¬
seis uͦ qui sibi applaudebant iusticiam.
e contrario nitentib ñ deb̾e popłm dei
qui decimas soluẽt ꝙ pͥmitiua daret: et
cetera quȩ in lege scͥpta sunt humanis
legib subiacere. Cuiꝰ seditionis adeo fo¬
mes inualuit. ut pꝰ dñi resurrectionẽ
insistentib romanis. patriam. gentẽ. &
regnũ.augustũ quoq illud cum sua reli¬

Expanded text:
Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Dominum comprehendere summi sacerdotes, scribae, et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia per se non poterant, terrenae potestatis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militabant, debere tributa persolvi; Pharisaeis vero qui sibi applaudebant in justitia, e conas solveret, et primitias daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini resurrectionem, insistentibus Romanis, patriam gentem, et regnum, augustum quoque illud cum sua reli
Abbreviated transcription (Latin):
heredẽ qͣntũ in se est occidit. qui & filiũ dĩ
contumeliam fecerit. ꝑdito malo cultore
spreuit. humilis quisq ditabitur. S & hoc
qđ principes sacerdotum scͥbe ac senores
manũ mittere quęrenteᷤᷤ in iħm. timore tur¬
bȩ retinentur: cotidie geritur in eccłiea. cũ
quilibet solo de nomine fr̃ eã qͣm ñ diligit
ȩccłiasticȩ fidĩ ac pacis unitatemꝓpt̾ cohabi¬
tantium fr̃m bonoꝵ multitudinẽ. aut e¬
rubescit. aut timet impugnare. Qui tam̃
sicut de stultissima auiũ strutione dñs
ait. cũ tempꝰ fuerit in altum alas eri¬
git: qr ꝑsequendo ȩccłam quasi dñm cru¬
ci addicere. & ostentui gaudebit habi
Et mutunt ad eum̃ quosdam. ex pha¬
rͣseis & herodiatus: ut eum caꝑent iN
uerbo. Herodianos dicit milites herodiᷤᷤ
dethrarchȩ qui & ipse tc̃ temporis erat
hierosolimis. atq in sꝑnendo & irniden
do dñm pilato & tudeis consentiebat: ũt

Expanded text:
haeredem quantum in se est ochaeredem quantum in se est occontumeliam fecerit. Perdito malo cultore, quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et mittunt ad eum quosdam ex Pharisaeis et Herodianis, ut eum caperent in verbo. Herodianos dicit milites Herodis tetrarchae, qui et ipse tunc temporis erat Jerosolymis, atque in spernendo et irridendo Dominum Pilato et Judaeis consentiebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
turbam. Cognouert̃ enĩ qm̃ ad eos para¬
bolam hauc dixerit: & relicto eo abiernii.
Principes sacerdotum & sc̾bȩ quasi menti¬
entẽ contra se dũm quȩrebant int̾ficere:
s hoc idem quȩrendo docebant uera ẽẽ.
quȩ dixerat. Ipse quippe ẽ. heres cuiꝰ inius¬
tam necẽ aiebat ẽẽ. undicandã a patre. Illi
neꝗͣ coloni qui ab occidendo dĩ filio ad mo¬
dicum quidem timore humauo retardati.
donec ueniret hora eiꝰ. ñ ꝗͣ uͦ diuino amore
potuere cohib̾i. Morali sane intellectu
cuiq fidelium cũ mynist̾iũ baptismi qđ
exerceat oꝑando cõmittitur: quasi uinea ꝗͣ
ex colat locatur. Hittitur seruus unꝰ. altͣ
& tercius: qui de fructu accipiant: cum
lex. psalmodia. & ꝓpħia. quarũ ãmonitio¬
nẽ bene agendo sequatur : legitur. S miᷤ.¬
sus seruus contumeliis affec̾tus uł cesuᷤ
eicitur: cũ sermo auditꝰ contẽpnit᷑. uł qd̾
peiꝰ est etiam blasphematur. Missũ insuꝑ

Expanded text:
gnoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit, et relicto eo abierunt. Principes sacerdotum et scribae, quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere. Sed hoc idem quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter, et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum admonitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus contemnitur, pejus est, etiam blasphematur: missum insuper
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum fũmi sacerdotes & scͥbȩ. & senioreᷤᷤ
& dicunt illi. In qua potestate hec facise
Et quis tͥ dedit hanc potestatem ut ista¬
⁊ faciase. Diuersis modis eandẽ qͣm supͣ
calũpniam struunt. qͣndo dixerunt. in be¬
el zebub pͥncipe demonioꝵ. eicit demo¬
nia. Quando enĩ dicunt in qua potesta¬
te hȩc facis: de dei dubitant potestate. &
subintelligi uolunt diaboli ẽẽ. quȩ faci¬
at. Addentes quoq. qͥs tͥ dedit hanc poteᷤᷤ.¬
tatem. manifestissime dĩ filium negant.
quẽ putant ñ suis s alienis uirib signa
facere. Iħc aut̃ respondit eis. Int̾rogabo
uos & ego tuitĩ uerbũ. & respondete mͥ. et¬

Expanded text:
cerdotes, et scribae, et seniores, cerdotes, et scribae, et seniores, et dicunt illi: In qua potestate haec facis? Et quis tibi dedit hanc potestatem ut ista facias? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa facere. Jesus autem respondens ait: Interrogabo vos et ega u
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlis est. dimittat uob peccata& ur̃a. st oetã.
Notanda distincꝰtio dep̾cantiũ. Qui ꝑfec̾tã
habet fidem que ꝑ dilectionẽ oꝑatur. ille
orando uł etiam iubendo potest transferre¬
montes spiritales. quomodo fecit paulus
de elima mago. quẽ &e oculis & arte nefan¬
da pͥuauit: quomodo etiam de phytonissa
in phylippis. del sp̃m malignũ. montẽ in¬
delicet suꝑbissimũ eiecit. S idem mons in
mare ꝓiectus: qͣntĩ furibundi ignis huic
intulerit. subsequuta confestim contra eũ
gentilium ꝑsequitio ꝑdocuit. Qui uͦ dau¬
te fastigium ꝑfectionis necdũ conscende
queunt: postulent sibi peccata dimitti.
quo ad uitam intrare mnereantur ꝑpe¬
tuam: & absq dubio impetrabunt qđ pe¬
tunt. si tam̃ in se peccantib aliis pͥmo ip¬
si dimictunt. Sin aut̃ hoc facere contẽp¬
nunt: ñ solum orando uirtuteᷤ facẽ. s nec
suoꝵ possunt consequi ueniã peccatoꝵ.
Et cũ ambularet in templũ: accedunt

Expanded text:
in coelis est, dimittat vobis peccata vestra, etc. Notanda distinctio deprecantium. Qui perfectam habet fidem, quae per dilectionem operatur, ille orando, vel etiam jubendo, potest montes transferre spiritales. Quomodo fecit Paulus de Helyma mago, quem et oculis et arte nefanda privavit. Quomodo de Pythonissa in Philippis, de qua spiritum malignum, montem videlicet superbissimum, ejecit. Sed idem mons in mare projectus quantum furibundi ignis huic intulerit, subsecuta confestim contra eum gentilium persecutio perdocuit. Qui vero tantae fastigium perfectionis necdum conscendere queunt, postulent sibi peccata dimitti, quo ad vitam intrare mereantur perpetuam, et absque dubio impetrabunt quod petunt, si tamen in se peccantibus aliis primo ipsi dimittunt. Sin autem hoc facere contemnunt, non solum orando virtutes facere, sed nec suorum possunt veniam consequi peccatorum. Et cum ambularet in templo, accedun
Abbreviated transcription (Latin):
se dolet a lesione prioꝵ. ftusse depulfũ. Cu
simile est illud apocalypsis. & seđ̾s anqło
tuba cecinit: & ecce tanquã mons magn̾us
igne ardens missus ẽ. in mare. Canente
etenim angło tuba. mous igne ardens miᷤ¬
sus est in mare: quia p̾dicante u̾bũ docꝰ¬
tore uĩtatis. antiquꝰ hostiᷤᷤ inuidiȩ facib
accensus. ꝑuersoꝵ animosᷤ grauiꝰ corruptu

Expanded text:
se dolet a laesione piorum fuisse depulsum. Cui se dolet a laesione piorum fuisse depulsum. Cui simile est illud Apocalypsis: Et secundus angelus tuba cecinit, et ecce tanquam mons magnus igne ardens missus est in mare . Canente etenim angelo tuba, mons igne ardens missus est in mare, quia, praedicante verbum doctore veritatis, antiquus hostis invidiae facibus accensus, perversorum animos gra
Abbreviated transcription (Latin):
flexis: ãmonuit dnm̃ ꝓmissionis sue. ut mon¬
tem longius iuxta fidem petentis ageret. Et
mane facto: reuersus inuenit montẽ tantum
spatii reliquisse structorib eccłe: quantũ opus
habuerant. Poterat gͦ hic. pot̾at alius quis eiꝰdẽ
meriti uir si oportuntas exigisset inpetrare
adomino merito fidei: ut mons etiam tolleret᷑.
& mitteret᷑ inmare. Llerũ quia montis nomi¬
ne ñnun qͣ diabolus significat᷑. uidelicet ꝓpter
superbiam qua se contra dnm̃ erigit & esse uult
simił altissimo: mons ad p̃ceptũ eorum qui for¬
tes fide stͣ tollitur de terra. & in mare ꝓicitur:
cum p̃dicantibus uerbũ doctorib sc̃is. immu¬
ndus sp̃s ab eoꝵ cordibus expellitur qui ad uitã
sunt preordinati: & inturbulentis amarisq
fidelium mentibus uesaniã suȩ tr rannidis
exercere ꝑmittit᷑: non qđ ibi ꝙ antea sedem
regnũ q ñ habuerit: s quia tanto acrius
m̃ eos quos libet deseuit. quanto amplius

Expanded text:
flexis admonuit Dominum promissionis suae, ut monflexis admonuit Dominum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Poterat ergo hic, poterat alius quis ejusdem meriti vir, si opportunitas exegisset, impetrare a Domino, merito fidei, ut etiam mons tolleretur et mitteretur in mare. Verum quia montis nomine nonnunquam diabolus significatur, videlicet propter superbiam qua se contra Deum erigit, et esse vult similis Altissimo, mons ad praeceptum eorum qui fortes fide sunt tollitur de terra, et in mare projicitur, cum praedicantibus verbum doctoribus sanctis immundus Spiritus ab eorum corde repellitur, qui ad vitam sunt praeordinati, et in turbulentis amarisque infidelium mentibus vesaniam suae tyrannidis exercere permittitur. Non quod ibi etiam antea sedem regnumque non habuerit, sed quia tanto acrius in eos quos licet desaevit, quanto amplius
Abbreviated transcription (Latin):
huic monti tollere & mitere inmare. & non hesi¬
tauerit incorde suo sed crediderit. quia quodcũq
dixerit. fiat: fiet ei. Solent gentiles qui contra
eccłam maledicta scripsere. improꝑare nr̃is qđ
non habuerut plenam fidem dei : quia ñquã
montes fransferre potuerint. Quibus respon-¬
dendũ non omĩa scripta esse que in eccła sunt gesta:
sicut etiam de factis ipsius. rpi dei & dñi nr̃i scri¬
ptura nr̃a testat᷑. Ulnde & hoc quoq fieri potuisse.
ut mons ablatus de terra muteret᷑ in mare si neces¬
sitas id fieri poposcisset. Quomodo legimus fac¬
tum p̾cib beati patris gregorii necessaria e
ponti. antistitis uiri meritis & uirtutib eximiii.
ut mons interra tantũ loco cederet. quantum
incolȩ ciuitatis opus habebant. Cum enĩ uolens
edeificare eccłam in loco apto. uideret eum
angustiorẽ esse. quã res exigebat: eoquod ex
una parte rupe maris. exalia monte ꝓrimo
coartaretur: uenit nocte ad locũ. & genibus

Expanded text:
ti: Tollere et mittere in mare, et non haesitaverit in corde suo, sed crediderit quia quodcunque dixerit fiat, fiet ei. Solent gentiles qui contra Ecclesiam maledicta scripsere, improperare nostris quod non habuerint plenam fidem Dei, quia nunquam montes transferre potuerint. Quibus respondendum est non omnia scripta esse quae in Ecclesia sunt gesta, sicut etiam de factis ipsius Christi Dei et Domini nostri Scriptura nostra testatur. Unde et hoc quoque fieri potuisset, ut mons ablatus de terra mitteretur in mare, si necessitas id fieri poposcisset. Quomodo legimus factum precibus beati patris Gregorii Neocesareae Ponti antistitis, viri meritis et virtutibus eximii, ut mons in terra tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare Ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem esse, quam res exigebat, eo quod ex una parte rupe maris, ex alia monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum, et genibus
Abbreviated transcription (Latin):
XLS. Qd triguita argenteis uenditus est dñs.
xlui. Qd ait ubi fuerit corpꝰ illuc ꝯg̾gabunt᷑ aqͥle.
xluii Qd̾ ait ñ bibã amͦ de hac generatione uitis.
AlUiii. Qd expuer̃ ĩ faciẽ eiꝰ ⁊ colaphis eũ ꝑcusserunt.
xlyiiii De trina petri negatione
.I. Qd̾ alonge secutꝰ ÷ dñm eunitẽ ad passionẽ.
Li. Qd ter dñs orauit priꝰꝗͣ pat̾et᷑.¬

Expanded text:
enditus est. XLII. Quod ait, tibi fuerit corpus, illo congregabuntur aquilae. XLIII. Quod ait, Non bibam amodo de hac generatione vitis. XLIV. Quod spuerunt in faciem ejus, et colaphis eum percusserunt. XLV. De trina Petri negatione. XLVI. Quod a longe secutus est Dominum euntem ad passionem. XLVII. Quod ter Dominus oravit priusquam t
Abbreviated transcription (Latin):
ris. quantis mouebat᷑ repleta scõ sp̃u celestium
secretoium incitam̃tis: quia et si diligebat ꝙ p̃m
eu toto corde. et ex tota anima et ex tota iurticte.
noiis tamen cotidie inflammabatur p̾sentiũ absens
diiinus amor ita ut inei nichil eẽt mundanus. quod
uio laret affectus. sed qͣr dor continuus et ebritas
ꝑfusi amoris. Nam et axp̃c ab omnib est amandus
entoto corde et ex tota animaͥatq extota uͥtute

Expanded text:
ris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium ris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium secretorum incitamentis: quia etsi diligebat Christum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute, novis tamen quotidie inflammabatur praesentia absens divinus amor: ita ut in ea nihil esset, mundanus quod violaret affectus, sed ardor continuus, et ebrietas perfusi amoris. Nam et Christus ab hominibus est amandus, ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute
Abbreviated transcription (Latin):
dicebantur: conserens incorde suo. Conferte erg
et uos incordib ur̃is karissimȩ. q̃ de ipso eodẽq
domino catholicȩ dicunt᷑. ut et fidem integͣm
seruare possitis. et mati ei i euis debite uinera¬
ri: qm̃ nullus lonor eius alius. nisi cum ille iure
honoratur. quinasci dignatus ẽ exea. Certum
rogo quecumq estis filiȩ quecumq matres. cogi¬
tate adcenrius et ꝑpendite diligentius. qui bi
affic iebatur beata et intemerata uirgo dolorit:
farie multisqͣmodis p̾signata. diuinis declaiata
oraculis. uirtutib exibita: et que humanitatis st
ostensa p̃sagũs. Queso si qua sunt inuobis uiscera
pietatis. considate quo cruciebatur amore. qͦue
desid̾io estuabat hȩc uirgo: dum reuolueret
animo cuncca que audierat. q̃uid̃at.¬
: que cognouerat. Puto quod qu. quia cor-¬
disẽ. quicquid m̃tis. quic quid iuirtutis qumanȩ.
si totum adhibeas. nonsufficiat ut eogitare ualeas
quanto in desmenter cremabatur ardore pii amo¬

Expanded text:
icet, conferens in corde suo . Conferte ergo et vos in cordibus vestris, charissimae, quae de ipso eodemque Domino catholice dicuntur: ut et fidem integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea. Caeterum rogo quaecumque estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria dolfarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, virtutibus exhibita, et quae humanitatis sunt ostensa praesagiis. Quaeso, si qua sunt in vobis viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat. Puto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinenter cremabatur ardore pii amo
Abbreviated transcription (Latin):
flores rosar um et lilia conuallium: eo cͦdom̃s
animȩ martirio rubricatȩ. eam et̃nȩ dilectioĩt
conpleccuntunt᷑ amplexib et uir ginitatis can¬
dore candidate. ac sililia inualle humilitatis enu¬
tritȩ circundãt eam: uenerationis gratia ob¬
sequentes. Recte igitur qm̃ beata dei genttrio et mar¬
tyr et iuirgo fuit: quamuis inpace uitam finierit.
non potuerunt. Beata uͦ de genitriy quia in ea
parte passa est que inpassibilis habetur: ideo ut
ita fatear quia sp̃ualiter et totiu passa ẽ gladio
passionis xp̃i. plusquam martyr fuit. Unde cons¬
tat quia plus omnib dilexit. ꝓpterea et plus dolu¬
it.: intantum ut animam eius cotam ꝑtͣnsiret et
possid̾et ius doloris. ad testimonium eximiȩ dilec¬
tionis. Que quia m̃te passa ẽ. plusquam martir
fuit. Nimirum et eius dilectio amplius fortis qͣm
circundant eam flores rosarum. indesinenter eiꝰ
admirantes pulchritudinem int̾ filias ierusalẽ:

Expanded text:
flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam aeternae dilectionis complectuntur amplexibus: et virginitatis splendore candidatae, ac si lilia in valle humilitatis enutritae, circumdant eam, venerationis gratia obsequentes. Recte igitur: quoniam beata Dei genitrix et martyr, et virgo fuit, quamvis in pace vitam finierit. non potuerunt. Beata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita fatear, quia spiritualiter et caro ejus passa est gladio passionis Christi, plus quam martyr fuit. Unde constat, quia plus omnibus dilexit, propterea et plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Quae quia mente passa est, plus quam martyr fuit. Nimirum quod ejus dilectio amplius fortis, quacircumdant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem :