comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
capabilis est. nullius ego ca¬
pax. Nec ip̃i angeli ita se alter¬
utrum capiunt. Sequestret᷑
proinde prerogatiua hec. sũmo
atq in circum scripto sp̃ui. qui
Colus cum docet angelum siue
hominẽ scientiam instrumen¬
tum non querit. nostre corporee
auris. sicut nec sibi oris. Der se
infunditur. ꝑ se innotescit. pu¬
rus capitur a puris. O ꝑatur¬
tamen immensa ⁊ innumera
per subiectam creaturam cor¬
poralem siue sp̃alem s quasi ĩ¬
perans oĩ qͣt mendicans. En
uerbi gr̃a quod linguam me¬
am corporalem assumpsit nẽ
in opus suum docere uidelicet
nos. cum per se absq dubio fa¬
ciliꝰ suauiꝰq so possit profecto in¬
dulgentia est nori indigentia.
In profectu siquidem nr̃o meri¬
tum querit michi non sibi sola¬
tium. Id ip̃m sapere opus est
omni homini operanti bonũ.
ne forte. in se de bonis domini ⁊
non in domino glorietur. Do mꝰ¬
ergo securi ueram soli deo sicut
immortalitatẽ ita ⁊ incorporetta¬

Expanded text:
capabilis est, nullius ego cacapabilis est, nullius ego capax. Nec ipsi angeli ita se alterutrum capiunt. Sequestretur proinde praerogativa haec summo ac incircumscripto Spiritui, qui solus, cum docet angelum sive hominem scientiam, instrumentum non quaerit nostrae corporeae auris, sicut nec sibi oris. Per se infunditur, per se innotescit, purus capitur a puris. tamen immensa et innumera per subjectam creaturam corporalem, sive spiritualem; sed quasi imperans, non quasi mendicans. En, verbi gratia, quod linguam meam corporalem assumpsit nunc in opus suum, docere videlicet vos, cum per se absque dubio facilius suaviusque id posset; profecto indulgentia est, non indigentia. In profectu siquidem vestro meritum quaerit mihi, non sibi solatium. Idipsum sapere opus est omni homini operanti bonum, ne forte in se de bonis Domini, et non in Domino glorietur. ergo securi veram soli Deo, sicut immortalitatem, ita et incorporeita
Abbreviated transcription (Latin):
angelica corpora utrũnam ip̃is
Epĩbus naturalia sunt sicut
hominib sua. ⁊ sunt anima¬
lia sicut homine immortalia
tamen quod nundum sunt ho¬
mines. porro ip̃a corpora mu¬
tent ⁊ uersent in forma ⁊ sp̃e
qua uolunt. quando apparere
uolunt densantes ⁊ solidantes
ea quantum uolunt. cum tñ
sint ⁊ nr̃is omĩno matingibilia
iusib an uero simplici sp̃ali sub¬
stantia subsistentes. corpora cũ
opus est sumant. rursumq ex¬
pleto opere ponant in eandem de
qua sumpta sunt mat̾iam dissol¬
uenda: nolo ut ame requiratis.
Uidentur partes de Huusmodi
spicuum est unde alterutrum
doceam.⁊ nescire me fateor. S
et ur̃is ꝑfectib non multum cõ¬
ferre arbitror. Harum rerum
noticiam. Ilud aitẽ scitote nul
nullo mecdiante nr̃i sui uel cor¬
poris instrumento ita nõbis
immisceatur uel infundatur. qͦ
eius participatione docti siue
doctores. boni suie meliores ef¬
ficiamur. Nullus angłoꝵ. nul¬
la animarum. michi hoc mͥ

Expanded text:
angelica corpora, utrumnam ipsis spiritibus naturalia sint, sicut hominibus sua; et sint animalia sicut homines, immortalia tamen, quod nondum sunt homines; porro ipsa corpora mutent et versent in forma et specie qua volunt quando apparere volunt, densantes et solidantes ea quantum volunt, cum tamesint, et nostris omnino inattingibilia visibus; an vero simplici spirituali substantia subsistentes, corpora cum opus est sumant, rursumque expleto opere ponant in eamdem, de qua sumpta sunt, materiam dissolvenda; nolo ut a me requiratis. Videntur Patres de hujusmodi spicuum est unde alterutrum doceam; et nescire me fateor. Sed et vestris profectibus non multum conferre arbitror harum rerum notitiam. 8. Illud autem scitote, nulnullo mediante nostri suive corporis instrumento, ita nobis immisceatur vel infundatur, quo ejus participatione docti sive doctiores, vel boni sive meliores efficiamur. Nullus angelorum, nulla animarum hoc modo mihi
Abbreviated transcription (Latin):
humanarum nc̃citatum: Pro¬
sunt ꝓfecto uisu. ⁊ si non usu.
utiliora cordib intuentium ꝙͣ
utentium. corporib ẽẽ possunt.
Et si nociua ⁊ si etiam ꝑnitiosa
temporali hominum constet ẽẽ
saluti. non tamen deest eorum
corporib unde corporentur in bo¬
num his qui scd̃m ꝓpositum
uocati sunt sancti. ut si non ce¬
dendo incibum. aut exhiberedo
ministerium certe ungentum
exercendo. iuixta eum qui utiq
omni utenti rõne presto ẽ com¬
munis discipline ꝓfectum. qͦ
inuisibilia per ea que facta ft̃¬

Expanded text:
humanarum necessitatum? Prosunt profecto visu, etsi non usu; utiliora cordibus intuentium, quam utentium esse corporibus possent. Etsi nociva, etsi etiam perniciosa temporali hominum constet esse saluti; non tamen deest eorum corporibus unde cooperentur in bonum his qui secundum propositum vocati sunt sancti; et si non cedendo in cibum, aut exhibendo ministerium, certe ingenium exercendo, juxta eum, qui utique omni utendi ratione praesto est, communis disciplinae profectum, quo invisibilia Dei, per ea quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
fauces ab auditate compesce. Hoc
tam̃ de cibo corporali intellige
dictum. Nam de refectione sp̃a¬
lis cibi fauces potus quam uẽ¬
ter sunt consulende. fautes di¬
co non carnales s sp̃uales. ⁊
alem. Nam sicut cibum sp̃ale
nouimus. ita fauces ⁊ uentrẽ
spiritaliter intelligere debemꝰ.
Ht̃ quippe spãlis cib idest u̾bũ
dei similiter saporem suum qͥ

Expanded text:
fauces aviditate compesce. Hoc fauces aviditate compesce. Hoc tamen de cibo corporali intellige dictum. Nam de refectione spiritualis cibi fauces potius quam venter sunt consulendae. Fauces dico, non carnales, sed spirituales; et alem. Nam sicut cibum spiritualem novimus, ita fauces et ventrem spiritualiter intelligere debemus. Habet quippe spiritualis cibus, id est verbum Dei, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud in corpus traiciat. mas¬
saui: ut illam eiciat. Sapor quo
modo delectat. ñ grauat. Inde ẽ
ꝙ fames in faucib satiati nũ¬
quam potest. quia nec ibi appe¬
titus mensuram h̃t. nec delec¬
tatio finẽ. In stomaco autẽ fa¬
mes satietatẽ recipit. qr ibi ap¬
petitus edeudi certam mensurã
ht̃. ⁊ delectatio finem. Nam qr
ille nutrim̃tum qd̃ sustentat ñ
ꝑcipit sine massa q̃ grauat. ne
so qd̃ prodest ultra modum appe¬
tere incipiat: ipsa qͣm̃ simul
ꝑcipit massa illum ou̾ando ref¬
uat. Nam cum eum pregrauare.
⁊ quodam modo suffocare incipit
pondus ipsum quod intus tõle¬
rat. uoluntane iam appetere de¬
siuit. nutrimentum quod refi¬
ciebat. Ergo frater cum man¬
ducas. nioli int̾rogare fauces si
satis est. qr si iuditium illaꝵ
sequeris. priusꝙͣ earum delecta¬
tione repleans stomatum tuũ
ouere suffocabis. Uentrem potiꝰ
de mensura edendi consule.⁊pͥ
usquam illum dolere in cipias:

Expanded text:
ut illud in corpus trajiciat; masut illud in corpus trajiciat; massam ut illam ejiciat. Sapor quodmodo delectat, non gravat. Inde est quod fames in faucibus satiari nunquam potest, quia ibi nec appetitus mensuram habet, nec delectatio finem. In stomacho autem fames satietatem recipit, quia ibi appetitus edendi certam mensuram habet et delectatio finem. Nam quia ille nutrimentum, quod sustentat, non percipit sine massa quae gravat, ne id quod prodest ultra modum appetere incipiat, ipsa quam simul percipit massa illum onerando refrenat. Nam cum eum praegravare et quodammodo suffocare incipit pondus ipsum, quod invitus tollerat, voluntarie jam appetere desinit nutrimentum quod reficiebat. Ergo, frater, cum manducas, noli interrogare fauces tuas an satis est, quia si judicium illarum sequeris priusquam eas delectatione repleas, stomachum tuum onere suffocabis. Ventrem potius de mensura edendi consule, et priusquam ille tibi dolere incipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
emperantiam manducandi
intelligimus meo. si homo¬
tractim. ⁊ non cum nuia festi¬
natione comedat. ubi nos quan
tum fieri potest modum. ⁊ men¬
suram omnes tenere suademꝰ.¬
uam dulcia¬
faucib meis¬
eloquia tua suꝑ mel ori meo. Nũ¬
quid putas fr̃. iste manducare
consueuerat u̾bum dei. ut dice¬
ret. quam dulcia fautib meis
⁊ cet᷑a. Et quis est qui uerba
manducet: Si gͦ manducant᷑
u̾ba dei. utiq cib sunt. ⁊ qͣlis
mentis. immo ieiunium uents.¬
et cyb mentis. quia ⁊ ideo u̾ba
dei dicta sunt cibus. quoniam
sicut cib corporalis uentr̃e refi¬
cit. ita sapientia mentẽ pascit.
Corporalis cp̃b tria ht̃ in se. sa¬
porẽ. nittͥm̃tũ massã. Sapor de¬
lectat. nutrimentũ sustentat.
massa otierat. Sapor ad palat¬
um ꝑtinet. nurrim̃tum ad na¬
turam. massa ad miseriam. Gu¬
la ꝑcipit naturam saporem. sto¬
macus nutrimentũ. ⁊ massã
alt̾um ad refectionem. alterũ
ad grauamen. Nutrimentũ

Expanded text:
emperantiam manducandi intelligimus in eo, si tractim homo et non cum nimia festinatione comedat; ubi nos quidem quantum fieri potest modum et mensuram omnes tenere suademuam dulcifaucibus meieloquia tua super mel ori meo . Nunquid putas, frater, iste manducare consueverat verba Dei, ut diceret: Quam dulcia faucibus meis ? Et qui est, qui verba manducaret? Si ergo manducantur verba Dei, utique cibus sunt. Et qualis mentis, iet cibum mentis, quia et ideo verba Dei cibus dicta sunt, quoniam sicut cibus corporalis carnem reficit, ita sapientia mentem pascit. Cibus corporalis tria habet in se, saporem, nutrimentum, massam. Sapor delectat, nutrimentum sustentat, massa onerat. Sapor ad palatum pertinet, nutrimentum ad naturam, massa ad miseriam. Gula percipit saporem, stomachus nutrimentum et massam: alterum ad refectionem, alterum ad gravamen. Nutrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
um domine uenter carnalitatis
infirmitatẽ. grauat labor oꝑis:
intus tñ desiderium pascit dul¬
cedo ⁊ gustus suauctatis. Hinc
est quod carus ⁊ dilectus iohes¬
qui u̾bum dei tam frequenter
⁊ tam libenter edere consueu̾at.
de se ꝑhibet dicens. Accepi librũ
de manu angeli. ⁊ deuoraui eũ. ⁊¬

Expanded text:
um, Domine, venter carnalitatis um, Domine, venter carnalitatis infirmitatem gravat labor operis, intus tamen desiderium pascit dulcedo et gustus suavitatis. Hinc est quod dilectus illequi verbum Dei tam frequenter et tam libenter edere consueverat, de se perhibet, dicens: Accepi librum de manu angeli et devoravi eum;
Abbreviated transcription (Latin):
suam que infirmitatẽ quodã¬
modo premit ⁊ grauat fauces
sp̃uales dicinus palatum cor¬
dis. Sapor u̾bi dei gustus int̃¬
ne dulcedinis. Diuina autem
ip̃a est sub̃a sp̃nalis. Nutrimen¬
tum u̾bi. dei ex̾citum uirtutis.
Massa uero: pondus laboris. Qͥa
igitur sapor ille int̾ne dulcediuiᷤ
sine fastidio samitur. qͣsi de qͦdã
spalis tibi gustu ĩ fauces cordis
delectationem percipiunt. sed
saturari non possunt. Quia
uero ex̾titiũ uirtutis quo ani¬
ma pascitur. non sumitur si¬
ne pondere laboris quo caro
grauatur: quasi quidam sensu¬
alitatis stomatus. dum cibum
boni oꝑis ex̾cendo ꝑcipit. ne uir¬
tutem qua reficiatur ultra mo¬
dum appetat ip̃e eum quo p̃mit᷑
labor oꝑis castigat. Iam ut esti¬
mo satis intelligis. qͥd sibi uult̾
quod iste dicebat. Quam dultia
fautib meis eloqͥa tua sr̃ mel ⁊ fa
uũ orim̃ Non enim ait dulcia
uentri meo. s faucib meis: non
stomacho meo: s ori meo. Ac si di¬
ceretur. Per uerbum quidem tu¬

Expanded text:
suam quae infirmitatem quodammodo premit et gravat. Fauces spirituales dicimus palatum cordis. Sapor verbi Dei est gustus internae dulcedinis. Anima autem, ipsa est substantia spiritualis. Nutrimentum verbi Dei est exercitium virtutis; massa vero, pondus laboris. Quia igitur sapor ille internae dulcedinis sine fastidio sumitur, quasi de quodam spiritualis cibi gustu fauces cordis delectationem percipiunt, sed saturari non possunt. Quia vero exercitium virtutis, quo anima pascitur, non sumitur sine pondere laboris, quo caro gravatur, quasi quidam sensualitatis nostrae stomachus, dum cibum boni operis exercendo percipit, ne virtutem qua reficitur ultra modum appetat, ipse eum quo premitur labor operis castigat. Jam, ut existimo, satis intelligis quid sibi vult quod iste dicebat: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo! Non enim ait dulcia ventri meo, sed faucibus meis. Non stomacho meo, sed ori meo. Ac si diceret: per verbum quidem tu
Abbreviated transcription (Latin):
u. Quod rationalis treatura non¬
nisi in beatitucdinis a deptione
quiescit. ⁊ quare cum beatitu¬
dinẽ optet iuam tamen qua
eam optineat mira infelitate
refugiat
Quod requies quam rationał
creatura naturaliter appetit nͥ
in salitte corporis nec in uolupta¬
te neq indiriis querenda sit.

Expanded text:
. Quod rationalis creatura nonnisi in beatitudinis adeptione quiescit: et quare cum beatitudinem optet, viam tamen, qua eam obtineat, mira infelicitate refugiatQuod requies, quam rationalis creatura naturaliter appetit, nec in salute corporis, nec in voluptate, neque in divitiis quaerenda sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ⁊ proximi dei dilectio¬
uod ad actum ⁊ desid̾ium a¬
mor nr̃ moueatur. ⁊ quod ali¬
quando affectu aliqñ ratione
adħ luo moueatur.

Expanded text:
ectioQuod ad actum et desiderium amor noster moveatur, et quod aliquando affectu, aliquando ratione ad haec duo moveatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fiet. ut cuiq opera sua bona uł
mala cuncta in memoriam re¬
uocent᷑ ⁊ mentis intuitu mira
celeritate cernantur. ut accuset
uel extuset scĩa conscĩam atq

Expanded text:
fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque
Abbreviated transcription (Latin):
Unicuiq liber est sua conscientia.
et ad hunt librum discutiendũ.
et ut emendandum omnes alii¬
libri inuenti sunt. Anima cum
de corpore egreclietur nullum
alium pret̾ librum conscientie
sue secum portare poterit. atq
in illo cognoscet quo debeat ire.
⁊ quid debeat recipere. Ex his
que scripta sunt erunt in libͥs
niis iuidicabimur. ⁊ sdeo scͬbi
debent scd̃m exemplar libri
uite.⁊ si scripti non sunt saltim
corrigantur. Conferamus itaq
libros nr̃os tum libro uite. ne

Expanded text:
uique est liber sua conscientia: et ad hunc librum discutiendum et emendandum omnes alii inventi sunt. Anima cum de corpore egredietur, nullum alium praeter conscientiae suae librum secum portare poterit, atque in illo cognoscet quo debeat ire, et quid debeat recipere. Ex his quae scripta erunt in libris nostris judicabimur, et ideo scribi debent secundum exemplar libri vitae: et si sic scripti non sunt, saltem corrigendi sunt. Conferamus itaque libros nostros cum libro vitae: e
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus qui reformabit corpꝰ
humilitatis nr̃e configuratũ
corpori claritatis sue. exhibens
quod pollicitus est. quoniam ful¬
gebunt iusti sicut sol in regno
patris eoꝵ. Sic enim replebit
anunas ur̃as deus. cum fu̾it¬
ꝑfecta in eis scientia. ꝑfecta ui
ftitia. perfecta letitia. Sic re¬
plebitur maiestate eius omĩs
tr̾a ur̃a. cum fu̾it corpus ĩmor¬
tale. impassibile. agile. confi¬
guratum corpori claritatis sue.

Expanded text:
Apostolus, qui reformabit corpus Apostolus, qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae , exhibens quod pollicitus est, quoniam fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Sic ergo replebit animas nostras Deus, cum perfecta in eis scientia fuerit, perfecta justitia, perfecta laetitia. Sic replebitur majestate ejus omnis terra, cum fuerit corpus incorruptibile, impassibile, agile, configuratum denique corpori claritatis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicit̃ tͥ caro mea. Habeat
ergo t̾ra nr̃a imortalitatem.
ne iam timeat denuo se in pul¬
uerem redigendam. Resurgens
enim corpus nr̃m ian ñ mori¬
tur. mors illi ultra ñ dominabi¬
tur. S quid proderit si forte cõ¬
tingat inet̾num uiuere cum ml¬
seris et erumpnis passibilita¬
tis huius quaꝵ nimirum in¬
cessanter corruptibile hic cor¬
pus affligitur. ⁊ si non semel
utiq semper moritur. Habeat
passionum. S iam desiderat
eam nimirũ quam ht ex aere
portionẽ ne uel ip̃o honere sit
molestum. Tanta fuma creden¬
da est corpoꝵ leuitas ⁊ agilitas
beatoꝵ: ut possint si uelunus
absq omni mora seu difficul¬
tate ip̃ãm quoq cogitationũ
ntarum sequi ad omnia uelo¬
citatẽ. Quid ultra deest ad per¬
fectani corporis beatitudinẽ: So¬
la utiq pulchritudo. hanc per¬
fectissimam habitui ñ in meri¬
to possumus attribuere ei pargi
quam habemus ab igne. Salua¬
torem enim expectamus ut ait

Expanded text:
multipliciter tibi caro mea! Habeat multipliciter tibi caro mea! Habeat ergo terra nostra immortalitatem 1038, ne jam timeat denuo se in pulverem redigendam. Resurgens enim corpus nostrum jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Sed quid proderit, si forte contingat in aeternum vivere in miseriis et aerumnis passibilitatis hujus, qua nimirum incessanter corruptibile hoc corpus affligitur; et si non semel, utique semper moritur? Habeat passionum. Sed jam desiderat eam nimirum quam habet ex aere portionem, ne vel ipso onere sit molestum. Tanta itaque futura credenda est corporum levitas et agilitas beatorum, ut possint, si velint, absque omni mora seu difficultate ipsam quoque cogitationum nostrarum sequi ad omnia velocitatem. Quid ultra deest ad perfectam corporis beatitudinem? Sola utique pulchritudo. Hanc perfectissimam habituri, non immerito possumus attribuere ei parti, quam habemus ab igne. Salvatorem enim exspectamus, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum usti aut iniusti aut¬
reputamur. Iam uero qd̃ dicit᷑
in nobis irascibile tum repleue¬
rit illud. deus perfecta erit in no
bitur pace diuina. Et uide si ñ
in his trib perfecta sane quan¬
tum ad animam spectat beati¬
tudo consistit. quando scĩa non
iam inflabit ꝓpt̾ iustitiam. iã
non contristabit ꝓpt̃ leticiam.
ut cesset iam prouerbiũ illud qͥ
apponit scientiam apponit do¬
lorem. quansdo iusticia nec indis¬
creta. erit ꝓpter scientiam. nec o¬
nerosa ꝓpter leticiam. qñ leticia
net suspecta erit ꝓpter scientiã.
nec impura ꝓꝑter iusticiam. S
in his omnib nichil homonr
ext̾ior accepit. Ip̃i ergo ut in ba¬
bitet gloria etiam in terra nr̃a.
⁊ iuxta alium ꝓphami repleatur
maiestate domini omnis t̾ra
quatuor sunt querenda. quẽ
nimirum constat ex quatuor¬
elementis ẽẽ compactum. Nec
digere qui miser est. cum ĩ psal¬
mo legeris dicente ꝓpheta. Si
tiuit inte anima mea. quam

Expanded text:
nimirum justi aut injusti nimirum justi aut injusti reputamur. Jamvero quod dicitur in nobis irascibile, cum repleverit illud Deus, profecto erit in nobbimur pace divina. Et vide si non in his tribus perfecta sane, quantum ad animam spectat, beatitudo consistit, quando scientia jam non inflabit propter justitiam, jam non contristabit propter laetitiam; ut cesset jam proverbium illud, Qui apponit scientiam, apponit dolorem : quando justitia nec indiscreta erit propter scientiam, nec onerosa propter laetitiam; quando laetitia nec suspecta erit propter scientiam, nec impura propter justitiam. Sed in his omnibus nihi homo noster exterior accepit. Ipsi ergo, ut inhabitet et juxta alium prophetam repleatur majestate Domini omnis terra , quatuor sunt quaerenda, quem nimirum constat ex elementis quatuor esse compactum. Nec detur qui miserior est, cum et in psalmo legeris, dicente Propheta: Si tivit in te anima mea, quam
Abbreviated transcription (Latin):
triplicem naturam ẽẽ. uñ
⁊ sapientes mundi huis ani¬
mam humanam rõnabilem.
concupiscibilem. irascibilem ẽẽ
tradiderunt. Quam utiq tͥpli
cem uim anime ip̃a quoq na¬
tura ⁊ cotidiana exꝑimenta
nos docent. Porro quemadmno
habitus ⁊ priuatio sit ⁊ circa
concup iscibile desideriũ ⁊ con¬
temptus ⁊ circa hoc qd̃ clicitur
irascibile letitia parit̃. ⁊ ira u̾¬
satur. Implehit gͦ deus rõna¬
le nr̃m luce sapientie. ita ut
penitus nobis nichil desit in
nulla sc̃ia implebit concupis¬
cibile nr̃m fonte iusticie ut oĩ¬
no desideremus eam.t ea peni¬
tus repleantur sicut scriptũ ÷
Beati qui esuriunt ⁊ sitiunt
iustitiam. qm ip̃i saturabu¬
tur. Nulla enim res implere
potest desiderium anime. nul¬
la alia pret̾ iusticiam beatifi¬
repleu̾it deus concupiscibile
ur̃m iusticia. quicquid respuere
et ex omnib his magis appetet
od̃ magis fu̾it appetendum.
Merito cdeniq contupiscibili
nr̃o iustitiam attribuimꝰ. ex qͦ

Expanded text:
triplicem naturam. Unde et sapientes mundi hujus animam humanam rationalem, concupiscibilem, et irascibilem esse tradidecem vim animae ipsa quoque natura et quotidiana experimenta nos docent. Porro quemadmoduhabitus et privatio: sic et circa concupiscibile, desiderium et contemptus: et circa id quod dicitur irascibile, et laetitia pariter, et ira versatur. Implebit ergo Deus rationale nostrum luce sapientiae, ita ut penitus nobis nihil desit in ulla scientia. Implebit concupiscibile nostrum fonte justitiae, ut omnino desideremus eam, et ea penitus repleamur, sicut scriptum est: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nulla enim alia res implere potest desiderium animae, nulla alia praeter justitiam beatifirepleverit Deus concupiscibile nostrum justitia, quaecumque respuere et ex omnibus his magis appetet quod magis fuerit appetendum. Merito denique concupiscibili nostro justitiam attribuimus, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
quia si subtilius ĩ dagemꝰ
quicquid nobts laboris oborit᷑
uel a carnis concupiscentia. uł
a concupiscentia oculoꝵ uel su¬
pbia uite quasi quibusdam
ueneriosis fontib diriuari ma¬
nifestissime cognoscemus. Si gͦ
Ad huc cibus me contristat as¬
ꝑ ior laborem michi concupis¬
centia carnalis indicit. nec sceo
laboro quia iugum xp̃i suscepi.
s̾ quia non plene iugum cupi¬
ditatis abieci. Quisi latio¬
ris eduliz inflammatus ardo¬
re uilioris appositione contur¬
bor. uel si solito minus. si uel
tardius uel negligentius p̃pa¬
retur. murmuratioras peste
consumor. Quis mͥ has parit
angustias passio cupiditatis.
An suauitas caritatis:¬

Expanded text:
quia si subtilius indagemus, quidquid nobis laboris oboritur, vel a carnis concupiscentia, vel a concupiscentia oculorum, vel superbia vitae, quasi quibusdam venenosis fontibus derivari, manifestissime cognoscemus. Si ergo adhuc cibus me contristat asperior, laborem mihi concupiscentia carnalis indicit: nec ideo laboro, quia jugum Christi suscepi, sed quia non plene jugum cupiditatis abjeci. Quid si lautioris edulii infiammatus ardore, vilioris appositione conturbor; vel si solito minus, vel si tardius, vel negligentius praeparetur, murmurationis peste consumor? Quid mihi has parit angustias, passio cupiditatis, an suavitas charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pene abripuit a terrenis. ple¬
nius michi enodari desidero. qd̾
scilicet amicitia optimus ad ꝑ¬
fectionẽ gradus existit. ⁊opor¬
tune satis hic nunc noster gra¬
tianꝰ intrauit. quem ip̃ius ami¬
citie alumpnum urte dixerim cu¬
ius totum studium est amarz ⁊
amare. ne forte anucitie nimi¬
um auidus eiusq similitisdine
deceptus. falsam pro uera. fictã
pro solida. pro spãli carnalem re¬
cipiat. Gratianꝰ Ago grãs huma¬
nitati tue futer quod non uo¬
cato. s se imprudentius ingerẽ¬
ti. nunc tandẽ ad spirituale cõ¬
nuium concedis accessum. Nã
si me serio non ludo alumpnum
amicitie appellandum putasti:
debueram in sermonis principto
accersiri. nec auiditatem in eã
posita u̾econdia prodidissem. A¬
t tu pater penge quo ceperas et
causa mei aliquid mensis ap¬
pone. ut sinon satiari. ut iste
qui nescio quot ferculis deuora¬
tis. ⁊ nunc me quasi ad reliqͥas
suas fastidiosus asciuit. saltẽ

Expanded text:
 pene abripuit a terrenis, ple pene abripuit a terrenis, plenius mihi enodari desidero; quod scilicet amicitia optimus ad perfectionem gradus existit. Et opportune satis hic nunc noster Gratianus intravit, quem ipsius amicitiae alumnum jure dixerim: cujus totum studium est amari et amare; ne forte amicitiae nimium avidus, ejusque similitudine deceptus, falsam pro vera, fictam pro solida, pro spiritali carnalem recipiat. GRATIANUS. Ago gratias humanitati tuae, frater, quod non vocato, sed se impudentius ingerenti, nunc tandem ad spiritale convivium concedis accessum. Nam si me serio, non ludo alumnum amicitiae appellandum putasti, debueram in sermonis principio accersiri, nec aviditatem meam posita verecundia prodidissem. At tu, Pater, perge quo coeperas, et causa mei aliquid mensis appone; ut, si non satiari ut iste qui nescio quot ferculis devoratis, nunc me quasi ad reliquias suas fastidiosus ascivit, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
q. ubiq amicitia gͣra. amitus
ncc̃arius. utilis gr̃a repperitur.
Quo circa amiti ut ait tullius
⁊absentee assunt sͥ ⁊ egentes
habundant. ⁊ in becilles ualent.
⁊ qd̃ difficilius dictu est mortui
ꝑib pro censu. egrotis pro medi¬
cina. mortus pro uita. sanis ꝓ
gra. inbecillib pro uirtute. robu¬
stis est pro premio. Tantus enim
amicos honor. memoria. laus. de¬
sideriumq prosequitur. ut ⁊ eoꝵ
uita laudabilis. ⁊ mors preciosa
iudicetur. Et quod his omnib
excellit. quidam gradus est ami¬
citia uicinus ꝓfectioni: q̃ in dei di¬
lectione ⁊ cognitione consistit. ut
homo ex amico hominus dei effici¬
dicam uos seruos. sed amicogme
os. Gal. Ita fateor tua me mouit
oratio. ita in amiticie desideriũ
totum animi mei succendit ap¬
petitum. ut nec uiuere me cre¬
diclerim quam dui huius tant
boni tam multiplici fructu ta¬
ruero. Sed hoc quod ultumnum po¬
susti. quod me totum rapuit.¬

Expanded text:
que ubique amicitia grata, amicus que ubique amicitia grata, amicus necessarius, utilis gratia reperitur. Quocirca amici, ait Tullius, et absentes adsunt sibi, et egentes abundant, et imbecilles valent: et, quod difficilius est dictu, mortui peribus pro censu, aegrotis pro medicina, mortuis pro vita, sanis pro gratia, imbecillibus pro virtute, robustis pro praemio. Tantus enim amicos honor, memoria, laus, desideriumque prosequitur, ut et eorum vita laudabilis, et mors pretiosa judicetur: et quod his omnibus excelsius, quidam gradus est amicitia vicinus perfectioni quae in Dei dilectione et cogitatione consistit, ut homo ex amico hominis Dei efficidicam vos servos, sed amos . GALTERUS. Ita, fateor, tua me movit oratio, ita in amicitiae desiderium totum animi mei succendit appetitum, ut nec vivere me crediderim, quandiu hujus tanti boni, tam multiplici fructu caruero. Sed hoc quod ultimum posuisti, quod me totum rapuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ feceris. cui cordis tui omnia secͤ¬
ta committas ⁊ cõmendes consi¬
lia: Quid igitur iocundius ꝙͣ ita
unire animum animo. ⁊ unũ
efficere de duob ut nulla iactan¬
tia timeatur. nulla formidetar
Cuspicio. nec corre us alter ab
altero doleat. nec laudentẽ alter
alt̾um adulationis notet uel ar
guat:Amicus ait sa piens me¬
dicamentũ uite est. Preclare qui¬
dem id. Non enu ualsoior uel ef¬
medicina. qͣm habere qui omni
in commodo occurrat compati¬
ens omni cõmodo occurrat cõ¬
uinctis humeris onera sua inincẽ
tolerent. nisi qd̃ unusquisq ꝓpri¬
am leuius qͣm amici portat iniu¬
riam. Amicitia gͦ scd̾as res splen
cõmunicans q leuiores. Optimũ
ergo uite medicam̃tum amicus
Nam ut ethucis etiam placuit᷑.
utimur quam amico. In omni
actu. in omni studio. incertis. ĩ
dubus. in quolibet euentu. in for¬
tuna qualibet. in secreto. in publico
in omni consultatione domi foris¬

Expanded text:
si quid profeceris; cui cordis tui omnia secrsi quid profeceris; cui cordis tui omnia secreta committas, et commendes consilia? Quid igitur jucundius, quam ita unire animum alterius, et unum efficere de duobus, ut nulla jactantia timeatur, nulla formidetur suspicio; nec correptus alter ab altero doleat; nec laudantem alter alterum adulaguat? Amicus, ait Sapiens, medicamentum est vitae . Praeclare quidem id. Non enim validior vel efmedicina, quam habere qui omni incommodo occurrat compatiens, omni commodo occurrat conuis humeris, onera sua invicem tolerent, nisi quod unusquisque propriam levius quam amici portet injuriam. Amicitia ergo secundas res facit communicansque reddit leviores. Optimum ergo vitae medicamentum amicus. Nam et philosophis etiam placuit. Nutimur, quam amico. In omni actu, in omni studio, in certis, in dubiis, in quolibet eventu, in fortuna qualibet, in secreto, in publico, in omni consultatione, domi foris
Abbreviated transcription (Latin):
insinues. Cum enim res tantasit.
ut certis rectiorib uisus es com¬
ꝓbasse tunc primum uehementiꝰ
te rei dignitate a me explicari
posse presumo. cum in reb huma¬
nis nichil sanctius appetatur.
nichil queratur ittilius. nichil
difficilius inueniatur. nichil ex¬
ꝑiatur dulcius. nichil fructuosiꝰ
teneatur. Habet enim fructum
ture. Ip̃a enim omnes uirtutes
sua condit suauitate. uicia sua
uirtute confodit adu̾sa temꝑat.
componit ꝓspera. ita ut sine ami¬
co int̾ mortales nichil fere possit
eẽ iocundum. homo bestie compa¬
retur. hñs ñ qui sibi colleretur in
reb scd̃is. in tustib contristetur.
cui euaporet si quid molestum mẽs
conceperit. cui cõmunicet si quid p̃¬
ter solitum. sublime uel lumino¬
sum accesserit. Ue soli qui cum ce¬
ciderit. non habet subleuantẽ se.
Solus omnino est. qui sine amico
est. Atq̃ felicitas. q̃ securitas. q̃ io¬
tueas si quid deliqueris. cui ñ

Expanded text:
insinues. Cum enim res tanta sit, insinues. Cum enim res tanta sit, ut certis rationibus visus es comprobasse; tunc primum vehementius id pro tantae rei dignitate a me explicari posse praesumo; cum in rebus humanis nihil sanctius appetatur, nihil quaeratur utilius, nihil difficilius inveniatur, nihil experiatur dulcius, nihil fructuosius teneatur. Habet enim fructum turae; ipsa enim omnes virtutes sua ostendit suavitate, vitia sua virtute confodit: adversa temperat, componit prospera: ita ut sine amico inter mortales nihil fere possit esse jucundum: et homo bestiae comparetur, non habens qui secum collaetetur in rebus secundis, in tristibus contristetur; cui evaporet, si quid molestum mens conceperit; cui communicet, si quid praeter solitum sublime vel luminosum accesserit. Vae soli, quia, cum ceciderit, non habet sublevantem se! Solus omnino est, qui sine amico est. At quae felicitas, quae securitas, quae jutimeas, si quid deliqueris; cui non
Abbreviated transcription (Latin):
Scis aũ quia plures pretierunt
anni. ex quo se dula ip̃a cui de spã¬
li amicitia eius interrogationes
measq responsiones impresseram
uobtz elapsa est. Ge̾ Non me la¬
tent ista. S ut uerum fateaR
huic tota ista auiditas ⁊ impati¬
entia tota descendit. qd̾ se dulã
ip̃am ante hoc triduum. repertam
⁊ tͥ traditam a quibdam accepl.
Ostende queso eam puero tuo
ium enun requiescit spẽ meris do¬
nec conspestis omnib. ⁊ quid il¬
li dispittationi delit aduertens.
ea que michi uel mens ꝓpria uł
inspiratio occulta suggesserit eẽ
querenda: ad tue pat̾uitatis ex¬
amen proferam. aAut reꝓbãda
aut almittenda. aut exponenda.
legas quod scriptum ẽ nec effera¬
tur in publicum. ne forte aliqͣ re¬
secanda addenda ñ nulla. pluri¬
ma uero corrigenda estimaium
tua u̾ba suspensas. tanto certe
auidius. quanto idqtiod de a¬
nucitia legi dulcius sapuit. Qm
fice dispitatum. quid cultorib
sus pariat itilitatis uelim mͥ

Expanded text:
Scis autem, quia plures praeterierunt Scis autem, quia plures praeterierunt anni, ex quo schedula ipsa, cui de spirituali amicitia ejus interrogationes, measque responsiones impresseram, nobis elapsa est. GALTERUS. Non me latent ista; sed, ut verum fatear, hinc tota aviditas et impatientia tota descendit; quod schedulam ipsam ante hoc triduum repertam, et tibi traditam, a quibusdam accepi. Ostende eam, quaeso, puero tuo: non enim requiescit spiritus meus, donec conspectis omnibus, et quid illi disputationi desit, advertens; ea quae mihi vel mens propria, vel inspiratio occulta suggesserit esse quaerenda, ad tuae paternitatis examen proferam, aut reprobanda, aut admittenda, aut exponenda. legas quod scriptum est, nec efferatur in publicum: ne forte aliqua resecanda, addenda nonnulla, plurima vero corrigenda aestimavertua verba suspensas; tanto certe avidius, quanto id quod de amicitia legi, dulcius sapuit. Quofice disputatum; quid cultoribus suis pariat utilitatis, velim mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dior quo estus precessit ardentior.
Age iam ⁊ quod auxio pectore
paulo ante parabas euoluere. in
medium ꝓferre non differas.
de hora causari quam isti nobis
reliquere breuissimam. utdebor
ip̃e eam michi fac̾e breuiorem.
Dic nunc rogo te utrum elap¬
lum animo lit. an adhuc me¬
moria teneas. quid interte qͦu¬
dam ⁊ tuum iuonem de amicina
syiituali conuenerit que sumꝰ¬
t᷑ ip̃e ꝓposuerit questiones. qͣn¬
tum in earum enueleatione ꝓ¬
celleris. qd̃ de his quoq stilo tra
recordatio. immo continuus am¬
plexus ⁊ affectus. ita michi sẽꝑ
recens ẽ ut licet humans exẽp¬
tus conclitioni satis decderit. in
meo tamen animo nunqͣm uide¬
atur obisse. Ibi enim semper me¬
cum est ibi michi religiosus eius
uultus elucet. ibi michi dulces
eius arrident oculi. ibi eius io¬
cunda michi uerba sic sapiunt
ut uel ego usdear cum eo ad me¬
liora tͣnsisse. uel ip̃e mecum ad¬
huc in his inferiorib conu̾sari.

Expanded text:
dior, quo aestus praecessit ardentior. dior, quo aestus praecessit ardentior. Age jam, et quod anxio pectore paulo ante parabas evolvere, in medium proferre non differas. de hora causari, quam isti nobis reliquere brevissimam, videbor mihi eam facere breviorem. Dic nunc, rogo te, utrum elapsum animo sit, an adhuc memoria teneas; quid inter te quondam, et tuum Ivonem de amicitia spirituali convenerit; quas tibi ipse proposuerit quaestiones: quantum in earum enucleatione processeris, quid de his quoque stylo tradrissimi mei recordatio, imo continuus amplexus et affectus, ita mihi semper recens est, ut, licet humanis exemptus conditioni satis dederit, in meo tamen animo nunquam videatur obiisse. Ibi enim semper mecum est, ibi mihi religiosus ejus vultus elucet, ibi mihi dulces ejus arrident oculi, ibi ejus jucunda mihi verba sic sapiunt, ut vel ego videar cum eo ad meliora transisse; vel ipse mecum adhuc in inferioribus conversari.
Abbreviated transcription (Latin):
Am nunc frater accede et
quidnam cause fuerit qd̾
paulo anteenm carnalib
illis carnalia compararem
solus sedebas modicum
semotus anob̾. ⁊ nunc oca¬
los huc illucq uertebas.
nunc frontem confricabas
manu. nunc capillos cligitis
attractabas. nunc irua ipsi
facie preferens aliquid tͥ pre¬
ter nomen accessisse crebra uul¬
tus inuitatione comprobarise¬
dicito. Galterus Profecto ita ÷.
Quis enim patienter sustine¬
at tota clie nescio quos exac¬
tores pharaonis tui hr̃e copiã.
nos aũ quib specialit debitor
es. nec rarum tecum habere pos¬
se colloquium. Aifredus Et illis
quoq gerendus est mos quoꝵ
uel optamus beneficia. uł ma¬
leficia formidamus. Quib uel
nunt taridem exclusis tanto in
gratior est solttudo. qͣnto moles¬
tior inquietudo p̃cessit. Nam op¬
timũ cibi condim̃tum fames ÷.
nec mel alia ue species uinum
sic sapidum reddit. ut sitis ue¬
hemens aquam. Quo circa eritt
forte hec nĩa collatio quasi cibꝰ
uel potus quidam spalis. eo iocũ¬

Expanded text:
am nunc, frater, accede: quidnam causae fuerit, quod paulo ante, cum carnalibus illis carnalia compararem, solus sedebas, modicum semotus a nobis; et nunc oculos huc illucque vertebas, nunc frontem confricabas manu, nunc capillos digitis contrectabas, nunc iram ipsa facie praeferens, aliquid tibi praeter votum accessisse, crebra vultus mutatione querebaris, edicito. GALTERUS. Profecto ita est. Quis enim patienter sustineat tota die, nescio quos exsecutores Pharaonis tui habere copiam; nos autem, quibus specialiter debitor es, nec rarum tecum habere posse colloquium? AELREDUS. Et illis quoque gerendus est mos, quorum vel optamus beneficia, vel maleficia formidamus. Quibus vel nunc tandem exclusis, tanto mihi gratior est solitudo, quanto molestior inquietudo praecessit. Nam optimum cibi condimentum fames est; nec mel aliave species vinum sic sapidum reddit ut sitis vehemens aquam. Quocirca erit tibi forte haec nostra collatio quasi cibus vel potus quidam spiritualis, eo jucun
Abbreviated transcription (Latin):
modis uita dicitur duob xxi.
modis etiam mors debet in
ud est beate uiuere atq aluro
essentialiter. Anima itaq ⁊ mor.¬
talis ẽẽ intelligitur ⁊ immorta¬
lis. Mortalis quippe quia beate
uiuere amittit. immortalis aũ
desinit. ⁊ nature sue uitã ꝑdere
non ualet. nec cum in ꝑpetua fu¬
erit morte dampnata. Illic enĩ
tem sine morte. defectum sine
defectu. ⁊ finẽ sine fine patiatͦ.
quatinus ei ⁊ mors immortalis
sit. ⁊ defectus in deficiens. ⁊ finis
infinitꝰ¬

Expanded text:
modis vita dicitur, duobus etiam modis mors debet intud beate vivere, atque aliud est essentialiter. Anima itaque et mortalis esse intelligitur, et immortalis. Mortalis quippe, quia beate vivere amittit; immortalis autem, desinit, et naturae suae vitam perdere non valet, nec cum in perpetua fuerit morte damnata. Illic enim tem sine morte, et defectum, sine defectu, et finem sine fine patiatur; 453 quatenus ei mors immortalis sit, et defectus indeficiens, et finis infinit
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes ꝑ amorẽ incipĩt ⁊ angent᷑.
Humor de ralice ascendit in her¬
bam ⁊ tͣnsmittit᷑ in semen. s ad
ratlices ñ reu̾titur. sic caritas de
parentib ascendit ad filios. s ñ
conu̾tit᷑. Et sdeo parentes plus
liligunt filios qͣm ab eis diligã¬
t᷑. qr filii tͣnsmitũt affectũ ad fi¬
lios ꝓcreandos

Expanded text:
entur. Humor de radicibus ascendit in herbam, et transmittitur in semen, sed ad radicem non revertitur, sic charitas de parentibus ascendit ad filios, sed non convertitur. Et ideo parentes plus diligunt filios, quam ab eis diligantur, quia filii transmittunt affectum ad alios procreandos
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ temporalis ut qd̾ illicita aĩe
delectatõe siue ⁊̃ carnali uolupta¬
te cõmissũ est satiffastõis amaritu¬
dine digne purge t᷑ ab hoĩe dum
licet ne districtius a deo puniãtͤ
in futuro. Nullũ enĩ malũ pret̾it
impunitũ. Confessio gͦ conuenie
Finstititta ẽ ut qui in sua potesta¬
te positus a deo cliscessit sub alio
positus cũ humilitate ⁊ deuotõe
rentꝰ᷑. ut pcc̃or ñ a se s ab alio ma¬
ioris humilitatis causa satiffacti¬
onis medicinã requirat. Sũt enĩ
sacͥmenta qĩ qdã emplastra. Cor¬

Expanded text:
ralis, ut quod illicita animae delectatione, sive etiam carnali voluptate commissum est, satisfactionis amaritudine digne purgetur ab homine, dum licet, ne districtius a Deo puniatur in futuro. Nullum enim malum praeterit impunitum. Confessio igitur convenienter constituta est, ut qui in sua potestate positus, a Deo discesserat, sub alio positus, cum humilitate et devotione rentur, ut peccator non a se, sed ab alio majoris humilitatis causa satisfactionis medicinam suscipiat. Sunt enim sacramenta quasi quaedam emplastra. E
Abbreviated transcription (Latin):
Non nullos etiã penitet pectasse ꝓ
sola pcc̃i turpitudine. uixͣ̃ illud
philosophi. Si scirẽ dõ cõdonato
⁊ hoĩes ignoraturo: ñ pectarẽ. Fru¬
ctuosa aũ cordis contͥtio ẽ. cũ qͥs de
ꝓrc̃o qͦ dm̃i offendit dolet. ⁊ ide
turbat᷑. qr iniqͥtas amore i̾ticie dis
plicet sͥ. Huic ẽ illud. Occ̃or qͣcũq
hora ingemu̾it. saluus erit. Et enĩ
tociꝰ qui est p̾sens dimitire sũmꝰ sa
mei. Delib̾aui scilicet in corde firmĩt¬
q disposui illud qd̃ cõmisi ꝯtẽpnẽ¬
do clm̃ execrare ꝓpt̾ lm̃ accusando
me ip̃m. Uñ illud. Iustus ĩ principio¬
sermonis atrusator ẽ sui. Est aũ
dm pcc̃m dimittere et̃nam penã¬

Expanded text:
Nonnullos etiam poenitet peccasse pro sola peccati turpitudine, juxta illud philosophi: « Si scirem deos condonaturos, et homines ignoraturos, non peccarem. » Fructuosa autem cordis contritio est, cum quis de peccato quo Deum offendit dolet, et inde turbatur, quia iniquitas amore justitiae sibi displicet. Hinc est illud: « Peccator, qua hora ingemuerit, salvus erit . » Etenito citius qui est praesens dimittit. Unde et mei . » Deliberavi, scilicet in corde meo firmiterque disposui illud quod commisi contemnendo Deum exsecrare, propter Deum accusando meipsum. Unde et illud: « Justus in principio accusator est sui . » Est autem Deum peccatum dimittere, aeternam p
Abbreviated transcription (Latin):
se diligñt qͣi una aĩa dicunt᷑. ut
illud. Multitudimie credentiũ erat
cor unũ ⁊ aĩa una. sic uir ⁊ uxor qu
carnalit᷑ se diligunt una caro di¬
cuntꝰ. Uel ideo una caro. qr una
lege astringunt᷑ ad carnis debi¬
tũ ꝑsoluendũ. Sicut enĩmuli¬
er ñ ht̃ potestatẽ corporis sui s¬
iur. ⁊ta ⁊ iur ñ ht̃ potestatẽ cor

Expanded text:
se diligunt, quasi una dicuntur, ut illud: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una ; sic vir et uxor quia carnaliter se diligunt, una caro dicuntur. Vel ideo una caro, quia una lege astringuntur ad carnis debitum persolvendum, sicut enim mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir, ita et vir non habet potest
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. Fletib suis mũdantia sub¬
thit. ⁊ añ dei oclos sordidas ⁊̃ ip̃as
lacrimas sacit. Qͥ uͦ a desid̾io m̃tis
q̃dam uitia resecant. dum in aliis
guit ꝑdurant: pauciora quidẽ ma¬
la diligunt ꝙͣ prius. s nͥ muꝰ ma¬
lũ diligãt ñ fiunt minꝰ mali. Tau¬
tus enĩ nonniũꝙͣ affectus mali ẽ in
nno crimine ut magis alienet a
deo qͣm etiã multi. Illud aũ certũ T̃
ꝙ dum quis in morte uniꝰ tͥminis
iacet in alio irrigari ⁊ uiuificar
ñ pot̃. ut ꝓpsus deleat᷑. s int̾lum
ad diminutõem pene compluit᷑.

Expanded text:
emnit, fletibus suis munditia subtrahit, et ante Dei oculos sordidas etiam ipsas lacrymas facit. Qui vero a desiderio mentis quaedam vitia resecant, dum in aliis graviter perdurant, pauciora quidem mala diligunt quam prius, sed nisi minus malum diligant, non fiunt minus mali. Tantus enim nonnunquam affectus mali est in uno crimine, ut magis alienet a Domino quam etiam multa. Illud autem certum est d, dum quis in morte unius criminis jacet in alio irrigari, et vivificari non potest, ut prorsus deleatur, sed interdum ad diminutionem poenae compluitur,
Abbreviated transcription (Latin):
illis nr̃e or̃onis imꝑtiamur. ut
⁊ ip̃i inueniantur nob̾cum in
xp̃o ihu domino nr̃o. Inde ad ali¬
ud tͣnseundum est. in quo frater¬
ne caritatis summa consistit. in
quo homo dei filius efficitur. ĩ
quo diuine bonitatis similitu¬
do plenius reparatur. sicut ait
saluator in euuangłio. Diligi¬
te inimicos ur̃os. bene facite
his qui oderunt nos. ⁊ orate
ꝑ ꝑsequentib ⁊ calumpnian¬
tib uob ut sitis filii patris ur̃i
qui in celis ẽ. Exinde quid supe¬
rerit nisi annus septimus. in
quo debitores repetere non per¬
mittim᷑ in quo seruus lib̾tati do¬
natur: Qui enim nouit etiam
inimicos simplici oculo intueri.
ille est qui ueracit᷑ dicere potest.
dimitte nob̾ sicut ⁊ nos dimitti¬
mus. Omnis inquit qui facit
pccm seruus ẽ pcc̃i. Cui de plorande
seruttuti tamdui quisq addicit᷑.
donec ip̃e dimittens ⁊ diligens di¬
mittat᷑ ⁊ diligatur. ⁊ de seruo ñ
modo liber. s etiam amitus effici¬
atur.

Expanded text:
illis nostrae orationis impertiamur, ut illis nostrae orationis impertiamur, ut et ipsi inveniantur nobiscum in Christo Jesu Domino nostro. Inde ad illud transeundum est, in quo homo fraternae charitatis summa consistit, in quo homo Dei Filius efficitur, in quo divinae bonitatis similitudo plenius reparatur, sicut ait Salvator in Evangelio: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et oratepro persequentibus; et calumniantibus vobis, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Exinde quid supererit, nisi annus septimus, in quo debitores repetere non permittimur, in quo servus libertate donatur? Qui enim novit etiam inimicos simplici oculo intueri: ille est, qui veraciter dicere potest: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus . Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Cui deplorandae servituti tandiu quisque addicitur, donec ipse dimittens et diligens, dimittatur et diligatur, de servo non modo liber, sed etiam amicus efficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cissitudine copulantur. dilectio nr̃a
ꝓgreditur. ⁊ quodam modo sinu ã¬
pliore laxatur. Sane utraq hec di¬
lectio qͣmqͣm parum premi seruata
conquirat. quippe cum ad illam
lex naturalis impellat. ad iftam
gr̃a imꝑtita nos ꝓuocet. neglecta
tamen tumulũ dampnatõis impor¬
tat. Ex his dominris in euuangłio.
Sicdiligitis inquit eos qui uos cli¬
ligunt. quam m̾cedem ħẽbitis : Nõ¬
ne et ethnici hoc faciunt: Et si sa¬
lutau̾itis fres ur̃os tantum. quid
amplius facietis. Ut gͦ in aliqͥd
amplũ dilectio nr̃a tendatur. am¬
plectatur ⁊ eos qui nob̾cum ei¬
dem iugo ꝓfessionis subduntur.
Het plane dilectio premio non
fraudabitur. quia deus causa ẽ
cui exhibetur. Restant ad huc duo
hominum genera. eoꝵ qui foris st̃
gentilium uidelicet ⁊ uideoꝵ. bere¬
ticoꝵ q scismaticoꝵ quoꝵ necesse ẽ
ut ignorantiam doleamus. compa-¬
tiamur infirmitati. malitiam de¬
fleamus. ac pio affectu solatium

Expanded text:
cissitudine copulantur, dilectio nostra cissitudine copulantur, dilectio nostra progreditur, et quodammodo sinu ampliore laxatur. Sane utraque haec dilectio, quanquam parum praemii servata conquirat, quippe cum ad illam lex naturalis impellat, ad istam gratia impertita nos provocet, neglecta tamen cumulum damnationis importat. De his Dominus in Evangelio: Si diligitis, inquit, eos, qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et ethnici hoc faciunt? Et si salutaveritis fratres vestros tantum, quid amplius facitis? Ut ergo in aliquid amplum dilectio nostra tendatur, amplectatur et eos, qui nobiscum eidem jugo professionis subduntur. Haec plane dilectio praemio non fraudabitur, quia Deus causa est, cur exhibetur. Restant adhuc duo hominum genera, eorum qui foris sunt, gentilium videlicet et Judaeor schismaticorum; quorum necesse est ut ignorantiam doleamus, compatiamur infirmitati, malitiam defleamus, ac pio affectu solatium
Abbreviated transcription (Latin):
dine ꝓpheta dauid in sonum gra¬
tulabunde sollem puitatis erupit
dicens. Ecce quam bonum ⁊ qͣm
iocundum hĩtare fres in unum.
uere bonum. uere iocundum. Bo¬
num plane. quia nichil utilius.
Iocundum quia nichil sapiclius.
Quod si ex sex illis annis qui sabba¬
tum hoc sp̃uale precedunt. aliquid
misticum uelis exculpere. scito sex
ẽẽ genera hominũ. in quoꝵ dilecti¬
one necc̃e est animus ex̾ceat. S̾mo
gͦ dilectio nr̃a naturali ordine
ad domesticos sanguinis nñ diri¬
uatur. Que dilectio ut heatua
quia ip̃i nature est insitum. si nͣ
heatur nimis ẽ ĩhumatum. Uñ
apls. Si quis suoꝵ ⁊ maxime do¬
mesticoꝵ curam non h̃t. fidem ne¬
gauit. ⁊ est infideli det̾ior. ħ autẽ
dilectio qm̃ ab ip̃a natura ꝓficiscit᷑.
in p̃ceptis que ad dilectionẽ ꝑtinẽt
ꝓximi. primo loco sancitur. ita deo ꝓ¬
testante. Donora patrem tuum ⁊
matrem. Hinc ad eos qui nob̾ spe¬
tialis amicitie federe. uł officii ui¬

Expanded text:
dine, propheta David in sonum gradine, propheta David in sonum gratulabundae solemnitatis erupit dicens: Ecce quam bonum, et quam jucundum, habitare fratres in unum! Vere bonum, vere jucundum. Bonum plane, quia nihil utilius; jucundum, quia nihil sapidius. Quod si ex sex illis annis, qui Sabbatum hoc spirituale praecedunt, aliquid mysticum velis exculpere, scito sex esse genera hominum, in quorum dilectione necesse est animus exerceatur. Primo ergo dilectio nostra, naturali ordine, ad domesticos sanguinis nostri derivatur. Quae dilectio ut habeatur, quia ipsi naturae est insitum, si non habeatur, nimis est inhumanum. Unde Apostolus: Si quis suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior . Haec autem dilectio, quoniam ab ipsa natura proficiscitur, in praeceptis, quae ad dilectionem pertinent proximi, primo loco sancitur; ita Deo protestante: Honora patrem tuum et matrem . Hinc ad eos, qui nobis specialis amicitiae foedere, vel officii vi