comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bene agit uiribussuis ad scribat qua si &iam sine adiutoriodĩ adbene a gendum sibi sufficiat¬
qui secundum hominem carNaliter uiuit & ideo autbenenon
quicquid boni prop̃t̃ homines facit qua humanis laudibus delectatus hici amtem poralem mer¬
cedem recipit suorum operum qua&emporaliter fecit : Igitur ille scđm hominem uiuit
est cum quibus uultꝑgit. quo uult domit quando & quam diuuult loquitur qua euu lt
& ubiuult manducat᷑ acbibit quando & quoduult & quantum uult rid& aciocatur inter
quo suualt : Postremo quic quidnarib suaue est quic quidtactui blandum quicquid
oculis delecta bile quic quid c&eris sensibus carnissuae iocundum ex eret̃ asequitur qua¬
liter uult quiomã licita & in licita carxaliter uult: quiautem sccundum diã uiuit orqđ
cum carnaliter delectat sed quod spiritaliter acdficat facit & om̃a desideria cardis sõs¬
talis desideru delactatione conpescit futuram p̃sentibus anteponit carenispuu sobdit E

Expanded text:
at quasi etiam sine adjutorio Dei ad bene agendum sibi sufficiat, secundum hominem carnaliter vivit, et ideo aut bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit, quia humanis laudibus delectatus hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit est cum quibus vult, pergit quo vult dormit quando et quandiu vult, loquitur quae vult et ubi vult, manducat et bibit quando et quod vult et quantum vult, ridet ac jocatur inter quos vult. Postremo quidquid naribus suave est, quidquid tactui blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carnis suae jucundum exercet, ac sequitur, qualiter vult, quia omnia licita et illicita carnaliter vult: qui autem secundum Deum vivit, non quod eum carnaliter delectat, sed quod spiritaliter aedificat, facit, et omnia desideria carnis spiritalis desiderii delectatione compescit, futura praesentibus anteponit, carnem spiritui subdit, et
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas profundam iactantiam : pellat̃ simplicitas puraue cordiam : Emendatimores
augeant disciplinã frangat dementia religiosa scuitiam & funditus eradic& bonitas ad qui¬
sita malitiam ut expulsione uitiorum caelebr&ur introductio glorio sauitutum: Sed deuir¬
tutibus in capitulo sequenti ui d ebimus Nunc deuitiis ut coepimus prosequamur:¬

Expanded text:
humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores humilitas profunda jactantiam, pellat simplicitas pura vecordiam, non impediat varietas fugata constantiam, emendati mores augeant disciplinam, frangat clementia religiosa saevitiam, et funditus eradicet bonitas acquisita malitiam, ut expulsione vitiorum celebretur introductio gloriosa virtutum. Sed de virtutibus in capite sequenti videbimus, nunc de vitiis, ut coepimus, prosequamur
Abbreviated transcription (Latin):
superbia humilitatis cedat ĩperio quia non potest mens regnum habereuirtutum pisi u¬
gum prius ex cusserit uitiorum : Tuncenim uitia fideliter exspetorata discedunt siurtutib
cedant : Ali quin uel s ab sidunt ad tem̃ pus ciecta uel redeant Nisuurtutes in loci s untioram
quae fuerint depulsa suc cesserint : Quapropter pi&as in nobis crudelitatis resistat i rampa¬
tientiã fundatã coberceat. Pudicitia libidinem uincat : A nimositatem trinquillitas
talis inminuat : Abstinentia erigor aculeos caris obtundat: Curiositati studium spi¬
ritale succrdat sobri&aticedat ebri&as : Mlan sue&udin saccumbat inmanitas :
Domin&ur leutati maturitas Di & proximi caritate crscente consimatartota mopoi
cupiditas excludat parcitas uera ligdriam : Castig& industriȩ iuirtus ignauiam reprimat

Expanded text:
superbia humilitatis cedat imperio; quia non potest mens regnum habere virtutum, nisi psuperbia humilitatis cedat imperio; quia non potest mens regnum habere virtutum, nisi prius jugum excusserit vitiorum. Tunc enim vitia fideliter expulsa discedunt, si virtutibus cedant. Alioquin vel subsidunt ad tempus ejecta, vel redeunt: nisi virtutes in locis vitiorum, quae fuerint depulsa, successerint. 2. Quapropter pietas in nobis crudelitati resistat, iram patientia fundata coerceat, pudicitia libidinem vincat, animositatem tranquillitas  carnalia imminuat, abstinentiae rigor aculeos carnis obtundat, curiositati studium spirituale succedat, sobrietati cedat ebrietas, mansuetudini succumbat immanitas, dominetur levitati maturitas, Dei et proximi caritate crescente, consumatur tota mundi cupiditas; excludat parcitas vera luxuriam, castiget industriae virtus ignaviam, reprimat
Abbreviated transcription (Latin):
roinde si suꝑbia est in itium omnis peccati & concupiscentia porna peccati : Non potest aliter
uina concupiscentia uitiosa Nisiprius caueatur humilitatis uirtute suꝑbia quȩ cius est inimi¬
ca: suꝑ bauo luntas facitdĩ p̃cepta contempni humilis custodiri: suꝑbia ex angdis demonesfecit:
humiltas homines scs angelis similes reddit: illa rebell es diabolo sud ditos facit hace humiles
xpõconiungit. Superbicupiunt in sequod onfaciunt p̃dicari humiles refugiunt quio¬
quid boni operantur ag nosci : Illi uitam suam alienar do ascꝑ uersitatem suac uoluntatis
excusant & bona sua suis uiribus deputando scm&i psos turpiter iaccant : Istsi qua pec¬
cata commiserint : uoluntariȩ confitendo sem & ipsos accusant : &omaboꝵ a sua diuino
muneri deputando dm̃ iugiter laudant : Quapp̃t siuirtus Nonbabitat in animo uitioso

Expanded text:
1. Proinde si superbia est initium omnis peccati, et concupiscentia poena peccati, non potest aliter 1. Proinde si superbia est initium omnis peccati, et concupiscentia poena peccati, non potest aliter vinci concupiscentia vitiosa, nisi prius caveatur humilitatis virtute superbia, quae ejus est inimica. Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, humilitas custodiri. Superbia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos facit, haec humiles Christo conjungit. Superbi cupiunt in se quod non faciunt praedicari; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Illi vitia sua a se alienando, perversitatem suae voluntatis excusant, et bona sua suis viribus deputando, semetipsos turpiter jactant; isti, si qua peccata commiserint, voluntarie confitendo semetipsos accusant; et omnia bona sua divino muneri deputando, Deum jugiter laudant. Quapropter si virtus non habitat in animo vitioso,
Abbreviated transcription (Latin):
exipsa corruptione niũ committimus : Primus autem homo Nonldeo pocciuit quia cor¬
ruptibilis fut. sedcum in corruptus c& scipsum peccando corrupit & corruptionem suam in nos
pro patione transiecit : Rid cirto ibi nobis auferenda est totamortalitas om̃is que corruptio
quae facta est expeccato ubierimus sineullo peccato : Hic uero ubiNoniam sanata est sed ad
Nris
resistit ipsa con cuipiscentia uitiosa Non naturalis sed naturac Nrac̃ indita poenaliter
serta quae peccato facta est & peccatum siuicerit facit quam lic& quam dumortaliter
uiuimus habeamus Noc eam tamen studionraẽ uoluntatis adiuuemus & uincimus qm̃ non
cam in nobis sentiendo sedei consentiendo peccamus : Necipsa statim ut Nos pulsauerit uincit
sed simentem Nrum̃ quod absit desublimitate ꝓpositi sui in consensu peccati deicerqͥ¬
REANT SIUIRTUTIBUS EEDANT

Expanded text:
ex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corruptibilis fuit, sed cum incorruptus esset, seipsum peccando corrupit, et corruptionem suam in nos propagatione transjecit; et idcirco ibi nobis auferenda est tota mortalitas, omnisque corruptio, quae facta est ex peccato, ubi erimus sine ullo peccato; hic vero ubi non jam sanata est, sed adhnostris resistit ipsa concupiscentia vitiosa, non naturalis, sed naturae nostrae indita poenaliter et inserta: quae peccato facta est, et peccatum, si vicerit, facit. Quam licet, quandiu mortaliter vivimus, habeamus, non eam tamen studio nostrae voluntatis adjuvemus, et vincimus: quoniam non eam in nobis sentiendo, sed ei consentiendo, peccamus; nec ipsa statim ut nos pulsaverit vincit, sed si mentem nostram quod absit de sublimitate propositi sui in consensum peccati dejecerreant, si virtutibus cedant.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiNihil aluid fuit poñpeccare quam nolle: Nobis autem in rep̃hensibiliter uiuereuelle orꝰ
suffict ⁊ isupsum uellepriñ quod languide possibilitate defictus diuina uirtus adiuuarit
uiaillum ađ donpeccati duim & iam iuuare poterat adhuc sanatura: Nosiam iñ pod& test
uitiata &illum peccare fecit sola pecandi uoluntas nos&iam cogit plerumq petcati iam
fata ticcossitas : Propt̃ quod dõ dommamus & dicmus denecessititibus ieis liberame
Ac sicido fortassisdicit scriptura diuma Inicium orinis pecati saperbia quodip sap cosset
E&cerumNos qui primo homine peccante peccauimus Nonin nr̃a separata lamuita sedin
eius patura in qua fuimus illeunus & corruptionem uclud deradico suꝑbiae morbotor¬
rupti contireximus &in ipsa corruptione Nit̃e om̃s peccatorum causas habemus quinoti
corruptibiles efficimur quia peccauimus sed quia corruptibilessumus : Omne peccatum

Expanded text:
cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. Nobis autem irreprehensibiliter vivere velle non cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. Nobis autem irreprehensibiliter vivere velle non sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibilitate dQuia illum ad non peccandum etiam juvare poterat adhuc sana natura, nos jam impedit vitiata; et illum peccare fecit sola peccandi voluntas, nos etiam cogit plerumque peccati jam facta necessitas. Propter quod Deo clamamus et dicimus: De necessitatibus meis libera me . Ac sic ideo fortassis dicit Scriptura divina, Initium omnis peccati superbia ; quod ipsa praecessit o omnes peccaverunt . 3. Caeterum nos, qui primo homine peccante, peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, in qua fuimus, et corruptionem velut de radice superbiae morbo corruptae contraximus, et in ipsa corruptione nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non corruptibiles efficimur quia peccamus; sed quia corruptibiles sumus, omne peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
&iam in ipsodiabolo ut diabolus ex angelo fier& a&crnaeꝑditionis extitit᷑ causadenique &ipse
sciens seꝑ superbiam decaelestibas corruisse & inbanc caliginosi aeris carterem tru sum. ho¬
mini subuertendo quem ds̃ fecerat sineullo peccato uitium ꝑ suasit serpentina calliditate suꝑ¬
biat : Certus quod recepta suꝑbia quȩ est malorum omnium causa facileiam peccata omnia
quȩ nonnisi suꝑbo concipiuntur animoꝑtuora : Hinc est quodidem primus homo suꝑbi
sp̃scdatione corrumptus omnem posteritatem suam quac in illo redica liter fuit Neces sitat
corruptionis acmortalitatis addixit : Vt tor ruptibilis & mortalis effaccus corruptibiles mor¬
talesq generaraꝰ: atque lta quo dinillo egerat pumenda suꝑba in omnibus exillo piatis pecca¬
tifier&ꝰ poena & propterta nonquomodoiam posumus peccato resistere ficut ille potuit

Expanded text:
etiam in ipso diabolo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse etiam in ipso diabolo, ut diabolus ex angelo fieret, aeternae perditionis exstitit causa . Denique et ipse sciens se per superbiam de coelestibus corruisse, et in hunc caliginosi aeris carcerem trusum; homini subvertendo quem Deus fecerat sine ullo peccato, vitium persuasit serpentina calliditate superbiae , certus quod recepta superbia, quae est malorum omnium causa, facile jam peccata omnia, quae non nisi superbo concipiuntur animo, perpetraret. 2. Hinc est quod idem primus homo superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit: ut corruptibilis et mortalis effectus, corruptibiles mortalesque generaret; atque ita quod in illo egerat punienda superbia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam possumus peccato resistere sicut ille potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
estis quilo quimini sed sp̃s patris uri caclestis quilo quitur inuobis & alibi dlata
ostuum & cgo adimplebo lud: Eaquemibi ut homini in possibibia sunt In luminaeoũo
ud docente possibilia fiunt : Consid eremus c̃o quȩ causȩ p̃cedant qua suitia sub sequantur: Quod
ut credibilius uideat᷑ Non haecame prudentia urã ꝑ quirat seduobis & mihi uel omnibus
scripturadiuina consulta respondeat : Quaelud siam quȩreremus abea in mobilem senten¬
tiam protulit dicens : inicium om̃is peccati suꝑbia : quid potest apertius quid probabilius diaic
Initium inquit nonolicuius sedom̃ĩs peccati suꝑbia ut euidenter ostender& quod ipsasit pecta¬
torum omnium causa. Qm̃ Nop solum peccatum est ipsa sed &iam pullum peccatum fieri potuit
potest aut poterit sincipsa : Si quidem nihil aliud omnepeccatum Nisidĩ contemtus est quoei
p̃cepta calcantur quem contemitum dĩ pullares alia ꝑsuad& hominibus pisi superbia : Quae

Expanded text:
ed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis ; et alibi, Dilata os tuum, et ego adimplebo illud : ea quae mihi ut homini impossibilia sunt, illuminante Domino, vel docente, possibilia fiunt. Consideremus ergo quae causae praecedant, quae vitia subsequantur. Quod ut credibilius videatur, non hoc a me prudentia vestra perquirat; sed vobis, et mihi, vel omnibus Scriptura divina consulta respondeat: quae velut si jam quaereremus ab ea immobilem sententiam protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia . Quid potest apertius, quid probabilius dici? Initium, inquit, non alicujus, sed omnis peccati superbia: ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potest, aut poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum, nisi Dei contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Quem contemptum Dei nulla res alia persuadet hominibus, nisi superbia; quae
Abbreviated transcription (Latin):
milita te in nocentia c&erisque uirtutib guudent uut secundum d ñ uiuunt
& aurtutes ueras habere credendisunt quaespiritaliter uiuentes ad eptȩ sc̃ificant & dõ commen¬
dant aut secundum hominẽiuuunt & non sunt uerae uirtutes seduirtutum similitu dines quȩ
nihil corpaliter uiuentibus prosunt: Quapp̃t qui religiose qui continenter qui sobriae
quimiseri corditer uiuit sidõ cuius manere ut bencuiuat adiuuatur ad scribit secundum dañ
spiritaliter uiuit : Siuero omnia quȩ beneagit uiribus suis ad scribat quasi &iam sine adiutorio¬

Expanded text:
militate, innocentia caeterisque virtutibus gaudent; aut secundum Deum vivunt, militate, innocentia caeterisque virtutibus gaudent; aut secundum Deum vivunt, et virtutes veras habere credendi sunt, quae spiritualiter viventes adeptae sanctificant, et Deo commendant; aut secundum hominem vivunt, et non sunt verae virtutes, sed virtutum snihil carnaliter viventibus prosunt. Quapropter qui religiose, qui continenter, qui sobrie, qui misericorditer vivit, si Deo, cujus munere ut bene vivat, adjuvatur, ascribit, secundum Deum spiritaliter vivit: si vero omnia quae bene agit, viribus suis ascribat quasi etiam sine ad
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt . Nec ad eum quiest finis bonorum omnium referreuoluerant: & quiddi
Non est exfidepeccatum est . Decla rauit quodom̃ abona aut exfide gesta uirtutes
sunt quae profecto iustificant autsi fuerint sinefide Non sunt aliqua bona creden¬
da seduitia : Qua e non iuuant suosoperarios sed condem nant in flatos quae praecipi¬
tant atque afinibus a &ernaes alutis climinant : Sed quid ego haec de infidelibus
ego fr̃s cumuenisem aduos Nonuobis potui loqui quasi s piritalibus sed quasicar Nalib
Nales estis & scđm hominem ambulatis : quid potest duabushis animi pestibus inue¬
Nrri d&erius telo & contentione : quibus carnales qui sccundum hominem aiuunt
&iam in hacuita torquentur : Cum & contentio er&ico sreddat. & telus
imitatores diaboli paradi sum primi s hominibus inuidentes efficiat:
acsiquando fideles iustitia pi&ate . miseri cordia mansu& udineihu¬

Expanded text:
crediderunt, nec ad eum qucrediderunt, nec ad eum qunon est ex fide, peccatum est, » declaravit quod omnia bona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona credenda, sed vitia, quae non juvant suos operarios, sed condemnant inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis eliminant. Sed quid ego haec de infidelibus, ego, fratres, cum venissem ad vos, non vobis potui loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibusnales estis et secundum hominem ambulatis? » Quid potest duabus his animi pestibus inveniri deterius, zelo et contentione, quibus carnales qui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torquentur cum et contentio haereticos reddat, et zelus imitatores diaboli paradisum primis hominibus invidentis efficiat? Ac si quando fideles justitia, pietate, misericordia, mansuetudine, hu
Abbreviated transcription (Latin):
to anime poena eius est sentienda quuemors probatur & ipsa ꝑ p&ua : Itadupliciter
rea est anima si& bonum nonfaciat undespĩtaliter uiuat & app&at similitudin ẽ
boni sub qua maleuiuat & lateat : suꝑbus uult sȩcredi constantem prodigus liberalẽ
auarus diligentem temerarius fortem in humanus parcum gdlo sus humanum ignauus
qui &um timidus cautum : inpudentia fiduciae sibinomen ad scribit. procacitas appella¬
tionem libertatis obtendit eloquentiã uerbositas fingit &curiositatis malum substudii
spĩtalis colore delitescit : Haec & si possunt ingenio humano discernitamen sinedono
dĩ quantum mihi uid&ur Necuirtutes possunt app&iuel haberi : Nec earum similitu¬
dines quae sunt uitia uirtutes imitantia declinari : intantum ut in fidelibus nihil prostus¬
se credamus &iam sisunt aliquas ꝑ corpus operati uirtutes quod e as Nea dõ suo seaccepifse

Expanded text:
tio animae poena ejus est sentienda, quae mors probatur, et ipsa perpetua. 2. Itaque dupliciter tio animae poena ejus est sentienda, quae mors probatur, et ipsa perpetua. 2. Itaque dupliciter rea est anima, si et bonum non faciat unde spiritualiter vivat, et appetat similitudinem boni, sub qua male vivat et lateat. Superbus vult se credi constantem, prodigus liberalem, avarus diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quietum, timidus cautum. Impudentia fiduciae sibi nomen ascribit, procacitas appellationem libertatis obtendit, eloquentiam fingit verbositas, et curiositatis malum sub studii spiritualis colore delitescit. Haec etsi possunt ingenio humano discerni, tamen sine dono Dei, quantum mihi videtur, nec virtutes possunt appeti vel haberi; nec earum similitudines, quae sunt vitia virtutes imitantia, declinari: in tantum, ut infidelibus niihil profuisse credamus, etiamsi sunt aliquas per corpus operati virtutes, quod eas nec a Deo suo se accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
iss& acceptum sed accelerat corporis mortem quod erat aliquanto duitius forteuicturum
sed plane dico aueris uirtutibus tantum similitu dines distare uircutum quantum distat aue¬
ritate mendacium : Quia & similitudo uirtutis quac uid & ur uirtus cẽ um non sit Nihilẽ¬
quiamanter ad hȩserit a peccatimorte resus citatus moriultra Non poterit : Nisicum
abea depreruata uoluntate recesserit : sicute contrari& uirtutis simulatio quȩ
est ut diximendacium ueritati contrarium. animam separit adõ uitam suam
Non interituram sed supplicio quȩ est illius mors paenaliter sine fine uicturõ
scriptura dicente : os quod mentitur occidit animã : A ꝑ hoc sicut uirtus
animam sibi ueraciter in herentem siuerit uera iustificat ita simula condem Nat: &
quidiustificatio animȩ pisieius est uita ꝑ p&uȩbeata acbeat& ꝑ p&ua. sicut condemna¬

Expanded text:
isset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto diutius forte victurum. isset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto diutius forte victurum. Sed plane dico a veris virtutibus tantum similitudines distare virtutum, quantum distat a veritate mendacium: quia et similitudo virtutis, quae videtur virtus esse, cum viqui amanter adhaeserit, a peccati morte resuscitatus, mori ultra non poterit; nisi cum ab ea depravata voluntate recesserit. Sicut econtrario virtutis simulatio, quae est, ut dixi, mendacium veritati contrarium, animam separat a Deo vita sua, non interituram, sed in supplicio, quae est illius mors, poenaliter sine fine victuram: Scriptura dicente: Os quod mentitur occidit animam . Ac per hoc sicut virtus animam sibi veraciter inhaerentem, si fuerit vera, justificat; ita simulata condemnat. Et quid justificatio animae, nisi ejus est vita perpetue beata ac beate perpetua? Sicut condemna
Abbreviated transcription (Latin):
cuita contem platiua & quantum ab ea differat actualis uel qualiter possitis ipsius con¬
templatiuae uirtutis fieridõ adiuuante participes primum uolumen absolui: Deactuali
quo queuita ubiquȩ e& religiosae increpationis utilitas ac patientiae uirtu sostensae st : & qualit
tractandȩ essent eđ ae facultates uel demodo spitalis abstinentiac quaedicenda uisa sunt dõ do¬
Nante in libro secundo disserui Nunc su ꝑ est ut disputationẽ deuitiis atquedircutibus Non in¬
genio frecus cuius mihi conscius Nonsum sedorantib: uobis aduuandus incipiam:¬
QUANTUALACERIS UIRTUTIB MRTUTÕ SIMILITUDINESDISTIN
uaesistis quantum aueris uirtutib: uirtutum similes distent : Nondico quatum amedicamento
uenenum quiamedicamentum ita corpus aliquoties sanat ut id defendere a mortis reces¬
sitate Nonual& & uenenum pon aufferri facit uitam corpori quasi auferenda None& Nisi fu¬

Expanded text:
ita contemplativa, et quantum ab ea differat actualis, vel qualiter possitis ipsius contemplativae virtutis fieri, adjuvante Deo, participes, in primo volumine absolvi. De actuali quoque vita, ubi quae esset religiosae increpationis utilitas ac patientiae virtus ostensum est, et qualiter tractandae essent ecclesiae facultates, vel de modo spiritualis abstinentiae, quae dicenda visa sunt, Deo donante, in secundo libro disserui. Nunc superest ut disputationem de vitiis atque virtutibus, non ingenio fretus, cujus mihi conscius non sum, sed orantibus vobis adjuvandus incipiamQuantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. 1. Quaesistis quantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. Non dico quantum a medicamento venenum: quia medicamentum ita corpus aliquoties sanat, ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fu
Abbreviated transcription (Latin):
tone deiiat sed ex seciutione deleccationum sublimiter roboratus supraaor pus secor¬
poralium uitor atollat : Acdo sao sub quocum uiuentem desideria rpidiat pti onan¬
cunt in a&ernum glori ficandus adhȩreat:¬

Expanded text:
tione dejiciat; sed exsecratione delectationum sublimiter roboratus, supra corpus se cortione dejiciat; sed exsecratione delectationum sublimiter roboratus, supra corpus se corporalium victor attollat; ac Deo suo, sub quo eum viventem desideria repudiata non vincunt, in aeternum glorificandus adhaereat
Abbreviated transcription (Latin):
alepudicos auttm peratio corporum facit au timor supplicu temporalis ab in puditi¬
nac actione suspendit aut occasio degata disatuit scalic& uolunto tesit in padicau du
decesstato pudicus est tamen si&ille temperati corporis debeneficio ct undiequias qo
auetoriominium paturarum gratias agat & ille quemtimor inbonopudictiae tendo
que is cui facultatem moechandi Negat occasio uiuere pudi ce consuestunt . Iurcutẽ
dene cessitate proficiunt & paulatim ipsius pudictiae delectatione crescente pudici
timore poenȩ carralibus incentiuis obsistant. Quod est inapientium proprium seꝗ
&x secratione peccati refrenent inqui &os carnis affectus Quod est castitatis consũma¬
tae fastigium : Non quod animusumquam desinat in haccarNe cumaitiis babere
confliccum sed quo deum alat ac prouelt & quantum fieri potest in p̃senti uta ꝑ fic¬
at ip saiumeresitas trium forum: Si modo Non scincorpos sensibili um captus decicto¬

Expanded text:
ales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii temporalis ab impudicitiae actione suspendit, aut occasio negata destituit. Sed licet voluntate sit impudicus qui necessitate pudicus est; tamen si et ille temperati corporis, de beneficio naturae suae, Deo auctori omnium naturarum gratias agat; et ille quem timor in bono pudicitiae tenet, atque is cui facultatem moechandi negat occasio, vivere pudice consuescant: in virtutem plerumque de necessitate proficiunt; et paulatim ipsius pudicitiae delectatione crescente, pudicitimore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione peccati refrenent inquietos carnis affectus, quod est castitatis consummatae fastigium. Non quod animus unquam desinat in hac carne cum vitiis habere conflictum; sed quod eum alat ac provehat, et quantum fieri potest in praesenti vita, perficiat ipsa numerositas triumphorum: si modo non se in corpus sensibilium captus delecta
Abbreviated transcription (Latin):
quiuitio se uiuiunt uircute s uitus anteponunt : quia aliudest quod faciunt morbo aliud quod
coguntur probareiudicio : Sed neforte haec spiritalia sccundum carniem ad huccar pales accipe¬
rent pecuirtutes cogtarent quas mulieres ille significart sed ipsas cogitando caralicer
deperirent consulto iuniores legere illa pro hibiti quaesicut spiritaliter accepta uiui fi¬
cant : Ita caraliter intellegentibus ipsa carnalis intellegentia occasiones carnalis con¬
cupiscentiae subministrat : Carumquisque Nomina frequenter hab& in orequarum
desideria uulneratio gestat in corde ac turpitudinem quam ex ercert uere cundatur
in facto tene in animoreus nonhumanio udicio seddiuno : QCODETIAM H VRUOS

Expanded text:
qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod coguntur, probare judicio. Sed ne forte haec spiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virtutes cogitarent quas mulieres illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministrat. Earum quisque nomina frequenter habet in ore, quarum desideria vulnerato gestat in corde, ac turpitudinem quam exercere verecundatur in facto, tenet in animo, reus non humano judicio, sed divino. CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo concupiscunt quia ista aut loquuntur libent̃ aut audiunt: quini si concupi scentiae mor¬
bo corrupti essent : Numquam uello querentus talia uel audirent quia tioncos ista cor¬
rumpunt sed corruptos ostendunt : acneme ista ueracter arguentem quis quam iudica
arguendum : Nouerit propt̃ hoc forte abantiquis fuissedeerecum Nequi ad ulis centiũ
legerent ꝯtnescos librum ac partem hete chibelis proph& & uel canticum canticorum
& c& era talia in quibus generortiores & actus & omina quarundã scripta sunt malierũ
quas lic& setundu mnistoriam fuisse credamus carumtamen pominibus uirtutes figurtas
accipimus qm̃ sicut ille Non solum uirissuis ꝑ scõs mores sed&iam extrancis sine dispendio
suipudoris obnimiam pulchritudinem placuerunt : Itascaẽ uirtutes & suosmirebiles om¬
nibus reddunt & extianeos quadam sui admietionł ꝑ stringunt: hinc est quod & ipsi

Expanded text:
ideo concupiscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morideo concupiscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morbo corrupti essent, nunquam vel loquerentur talia, vel audirent: quia non eos ista corrumpunt, sed corruptos ostendunt. 6. Ac ne me ista veraciter arguentem quisquam judicet arguendum, noverit propter hoc forte ab antiquis fuisse decretum ne qui adolescentium legerent Geneseos librum, ac partem pariter Ezechielis prophetae, vel Canticum canticorum, et caetera talia, in quibus generationes, et actus, et nomina quarumdam scripta sunt mulierum. Quas licet secundum historiam fuisse credamus, earum tamen nominibus virtutes figuratas accipimus. Quoniam sicut illae non solum viris suis per sanctos mores, sed etiam extraneis, sine dispendio sui pudoris, ob nimiam pulchritudinem placuerunt; ita sanctae virtutes et suos mirabiles omnibus reddunt, et extraneos quadam admiratione sui perstringunt. Hinc est quod et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
a tus amplexari sedcorpora: Hincest quodille corporis flugxos quifit in dormientibas sine
culpa inter dum ugilantibus contingat exculpa: Aliud est enim quod indormienti fit aliud
quo diuigilanis facit:. Ĩbin otu peliter plenitudo humoris expellitur. hitur piter concupis en¬
ta pubsicatur: sedhacc̃ concupiscentia illi s uigilantibus huncelicit fluxum. quibus ꝑ foc dacon¬
loquia sordidum commouerit app&itum: Hu sunt quibus usuest discriptio feminarum
illarudis est illa decacula illa deformis illa formos alterius plac& ornatus gestus alterius
Illius laudatur &iam sine forma festiuitas illius formositas : Indetransitur ad mores &
aliamtalibus commendat taciturnitas moderata ali amturpem uideri facit libertas in condi¬
ta: haec &hissimilia conloquentes suggerunt concupiscenti&e suac materiam: Nectamen

Expanded text:
atur amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine atur amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit appetitum. Hi sunt quibus usui est feminarum descriptio: illa rudis est, illa dicacula, illa deformis, illa formosa; alterius placet ornatus, gestus alterius; illius laudatur etiam sine forma festivitas, illius sola formositas. Inde transitur ad mores, et aliam talibus commendat taciturnitas moderata, aliam turpem videri facit libertas incondita. Haec et his similia colloquentes, suggerunt concupiscentiae suae materiam. Nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
frangitur : Tuncei actio spĩtalis efficitur onerosa &ipsasit in carnalibus inqu& a: itaut om̃a
qua e ꝑ sensum corporis sentit N onuicianda sediam uitiata turpiter concupiscat : & quando
corpus Nihil sensibilium sentit ipsa sibi delectabiliter recordando sensarum rerum imagi¬
Nes rep̃sentat: apud se intus audit sineuoce. quic quid cantilerȩ suauis aciocationis obsceriae
ꝑ flexuosos aurium meatus influxit : Ibiei odormalae fuauis corruptibiliter fla grat.
quiꝑ patulas parium cauernias inrepsit : Ibicam sapor oblectat quem ad se ꝑ in lecebram
uoluptuosi gustus admisit : Ibi ꝑ sentit ꝑ escio quid mollidr blandum quodci exteriortactus
in pressit : Ibi colors uarios & in lices formas concupis cibiliter uid& quasciocuiloram curiosi¬
cur palitr ut rimia sordid& cogitationis intentiorle defixa Non sibiimagͥines corporum uide¬

Expanded text:
frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia quae per sensum corporis sentit, non vitianda, sed jam vitiata turpiter concupiscat: et quando corpus nihil sensibilium sentit, ipsa sibi delectabiliter recordando, sensarum rerum imagines repraesentat. Apud se intus audit sine voce quidquid cantilenae suavis ac jocationis obscenae per flexuosos aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter fragrat, qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei exterior tactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiosicarnaliter ut nimia sordidae cogitationis intentione defixa, non sibi imagines corporum vide
Abbreviated transcription (Latin):
exmente Nisi scuo luntariã mens ante corrumpat quam recipiat aliquid unde corrum patur
aut proferat : C& erum sianimus subdõ suo firmus ipsius dĩ sui munere ꝑseuer& Nec quibu sli¬
b& delicis leno cinantibus ced q e necprosrt aliquid turpe Necrecipit : Iam deodo ribus pauca
ꝑstringam ut totam temptationem quinque ꝑtiti sensus includam : Quo sod ores ꝑaditum Nari¬
um aut affectat mensegrat᷑ aut diuinitus aduita repudiat quȩ si sem suo creatori subici¬
at atque ei qui est dignitas eius & salus amanter inhȩreat Non solum Nulla camuitiorum
focditas decolorat sed Necdelectatio ulla carpis effeminat : Quod sia caritate sui conditoris
& in iustratoris inflata resiliat ac seredicto interiore solido que bonoforas in exteriora
bona proiciat . quicquid in ea Neruoram potest cẽ resoluitur quicquid uirium debilitatur &

Expanded text:
ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibus cedit, nec profert aliquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam tentationem quinque pertiti sensus verbis includam. Quos odores per aditum narium aut affectat mens aegra, aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori subjiciat, atque ei, qui est dignitas ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interiore solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervorum potest esse, resolvitur; quidquid virium debilitatur et
Abbreviated transcription (Latin):
mouent Non conrũppunt sanum s ed ostendunt pro pria uoluntatt corruptum : Turpia
quoque uerba ꝑ aures in gressa quid p̃ualent sin on fuerint arbi triomentis admissa : Quando
autem praeualent : Non corrum punt mentem sediam corruptam sponte repperiunt : aurib:
enim castis. obsceni sermones cum sono deficiunt : Nec secr&um pudici cordis in rumpunt:
quid pal pamen tenerum quodmenti iam uici& sȩ iamblanditur . Num quid potest ad ani¬
mum admitti ꝑtractum si animus in corruptum seru& professionis suae propositum e Acsic
prius ut integritatem sui animus sponte uitiatus amittit & sic dilectionem tactus admittit:
Decibi ul potus cauenda delectatione iam dexi sufficenter ut arbitror in secundo uo lumine ubi
quanta potui breuitate ꝑ fectionem spitalis abstinentiae commendaui : Sed & hic ho ebreuiter
doco qued ꝑos carnis Non inrumpit delatatio gustus admentem : Neceram pit sermo turpis

Expanded text:
movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arbitrio mentis admissa? Quando autem praevalent, non ipsam corrumpunt mentem, sed jam corruptam sponte reperiunt. Auribus enim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pudici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tactum, si animus incorruptum servet professionis suae propositum? Ac sic, prius integritatem sui animus sponte vitiatus amittit, et sic delectationem tactus admittit. De cibi vel potus cavenda delectatione jam dixi sufficienter, ut arbitror, in secundo volumine, ubi, quanta potui brevitate, perfectionem spiritualis abstinentiae commendavi. 4. Sed et hic hoc breviter dico, quod per os carnis non irrumpit delectatio gustus ad mentem, nec erumpit sermo turpis
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt : Sunt alis quorum uitam linguaturpis infamat. in flammat & turpem
conscientiam manifestat qui prius inucrecundos sermonos aut proferunt libenter
aut audiunt. acde inde paulatim morbo crescente ab honostate deficiunt at tritoq
pudore uiles effecti dumindecenter elac ganTes uideriuolunt. passimiam turpibus uerb̵
in pudenter insaniunt: Hocenim locuntur quique quod diligunt & delectabiliter
audiunt quod assiduis cogitationibus uoluunt : Cogitatio quippeest. quaementem sicut tur¬
pis in quinat. ita sifuerit honesta purificat aut sinon ex cogitatione facies mentis ex istit sed
qualitas cogicationis ex mente Non sordȩ dȩ cogitationes mentem sordidam reddunt : sedex
mente sordida sordidȩ cogitationes existunt᷑:. Quod silta est pulchrorim cor peram for¬
mae ꝑ oculos inrepente sanimum non mouent incorruptum : & quan docorruptibiliter

Expanded text:
mittunt. 2. Sunt alii quorum vitam lingua turpis inflammat, aut turpem mittunt. 2. Sunt alii quorum vitam lingua turpis inflammat, aut turpem conscientiam manifestat, qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt, ac deinde, paulatim morbo crescente, ab honestate deficiunt, attritoque pudore viles effecti, dum indecenter elegantes videri volunt, passim jam turpibus verbis impudenter insaniunt. Hoc enim loquuntur quique, quod diligunt; et delectabiliter audiunt quod assiduis cogitationibus volvunt. Cogitatio quippe est quae mentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purificat. Aut si non ex cogitatione facies mentis existit, sed qualitas cogitationis ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, sed ex mente sordida sordidae cogitationes existunt. Quod si ita est, pulchrorum corporum formae per oculos irrepentes, animum non movent incorruptum; et quando corruptibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
sumeriti sc̃i tate tanto sinuidos bab& iusta poena tortores quantos in uidiosos h abuerit
laudatores: Si quidem inuidio sum facit ȩcellentia meriti in uidũ poeno peccati Nccci ab ho¬
mine pocest adhiberi remedium cuius est ualnus occultum : IN QUAE ET QGANTA
MAPRCDUCOPIS CENTIA CARDIS FROMPAT SIEI
NTUS CORROPTA CONSENTIAT̃
ui concupis centiae carnis addiccus Num quid nonuidxur xihil habere suꝑbiae
cum p̃sestĩ passio ipsacum uid eatur humiliari laxdriae : & tamen nisiprius dõre¬
dĩ contemptus & m&us sed aut contemptus dĩ p̃ponderut & suꝑbus animus recepta cupidita¬
te pudicitiã ꝑdit. aut obtin& m&us & animus dõ subiectus cupiditate simul acsuꝑbiae.
Alios iniuriam pudicitiae sordidae cogitationes incendunt : Non nullos deproposito casti¬
tatis occafiones oblitae deiciunt quosdam subdicitiae iugo exempla ꝑditae uiuentium

Expanded text:
sui meriti sanctitate? Tantos invidus habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit sui meriti sanctitate? Tantos invidus habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit laudatores. Siquidem invidiosum facit excellentia meriti, invidum poena peccati: nec ei ab homine potest adhiberi remedium, cujus est vulnus occultum. CAPUT VI. In quae et quanta mala concupiscentia carnis erumpat si ei mens corrupta consentiat. 1. Quid concupiscentiae carnis addictus, nunquid non videtur nihil habere superbiae, cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae? Et tamen nisi prius Deo reDei contemptus et metus; sed aut contemptus Dei praeponderat, et superbus animus, recepta cupiditate, pudicitiam perdit; aut obtinet metus, et animus Deo subjectus cupiditati simul ac superbiae  alios in  al. ad injuriam pudicitiae sordidae cogitationes incendunt, nonnullos de proposito castitatis occasiones oblatae dejiciunt, quosdam sub impudicitiae jugum exempla perdite viventium
Abbreviated transcription (Latin):
radice oma aut Nulla deputentur aut mortuo : Deinde si quod lib& peccatum ꝑ petrare
Non possum Nisimeae dilettioꝵe consentiam quod cupiditatis est proprium. & dĩ p̃cepta con¬
temnam quod su ꝑbiae malum quom odo ponexcupiditate quac est radix malorum om¬
nudos certe qui alienum bonum suum facit inuidendo supplicium: pulla uid&xur adimnui¬
dendum concupis centia prouocari sed tantum suꝑbiae morbo uexari: sed animi eius pestẽ
qua p̃cipitatur incensus subtiliter alte quaeri memini Inuenietis eum in ꝑdicionis eius cupidũ
cuiis cupit interitum & suꝑbiae maloteneri quo sibi iugiter in gemescut melioran cui in¬
uid& ante serri: qui s fadł epotest qualesit hocmalum uerbis ex primere. quo inuidus odio
hominis ꝑsequitur duinum munus in homine Cumpotius amarihomo debeat &iampro

Expanded text:
radice omnia, aut nulla deputentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare radice omnia, aut nulla deputentur, aut mortua? Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi malae delectationi consentiam, quod cupiditatis est proprium; et Dei praecepta contemnam, quod est superbiae malum: quomodo non ex cupiditate, quae est radix malorum oma. Invidus certe, qui alienum bonum, suum facit invidendo supplicium, nulla videtur ad invidendum concupiscentia provocari, sed tantum superbiae morbo vexari. Sed si animi ejus pestem qua praecipitatur incensus, subtiliter alteque rimemini, invenietis eum et perditionis ejus cupidine, cujus cupit interitum, et superbiae malo teneri, quo sibi jugiter ingemiscit meliorem cui invidet, anteferri. Quis facile potest quale sit hoc malum verbis exprimere, quo invidus odio hominis persequitur divinum munus in homine, cum potius amari homo debeat, etiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
animositates ambitio clatio prȩsumtio uanitas in qui& udo mendacium ꝑiurium & e& era
cius modi Sed haccquis dubit& excupiditate quoque procedere : Cum om̃s quifuerint
illis omnibus morbis quos Nominaui corruptihabeantur & cupidi Item cumgulo sos in¬
temperantes ebriosos auidos rapaces fornicarios adulteros stupritores incestos flagiciosos
cupiditas reddat quando possunt sine superbia talesfieri. sin equa omnino Non possunt dĩ
p̃cepta contempni quibus prohibentus illa omnia mala quae superius comp̃hendi : Ideo¬
que siuolumus consumare Nr̃i certaminis cursum caue amus in primi s cupiditatem atque
suꝑbiã Nonduo mala sedunum a quotrahunt : omã mala actusinicium. Nam sine
suꝑbia quae possunt saltim inchoari peccata cumdicatur inicium omĩs peccati suꝑbia
aut sine cupiditate quacest omnium malorum radix quae possunt fierimala cum sine

Expanded text:
animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera animositates, ambitio, elatio, praesumptio, vanitas, inquietudo, mendacium, perjurium, et caetera ejusmodi. Sed haec quis dubitet ex cupiditate quoque procedere, cum omnes qui fuerint illis omnibus morbis quos nominavi corrupti, habeantur et cupidi? 2. Item cum gulosos, intemperantes, ebriosos, avidos, rapaces, fornicarios, adulteros, stupratores, incestos, flagitiosos, cupiditas reddat; quando possunt sine superbia tales fieri, sine qua omnino non possunt Dei praecepta contemni quibus prohibentur illa omnia mala quae superius comprehendi? Ideoque si volumus consummare nostri certaminis cursum, caveamus imprimis cupiditatem atque superbiam; non duo mala, sed unum, a quo trahunt omnes mali actus initium. Nam sine superbia quae possunt saltem inchoari peccata, cum dicatur: Initium omnis peccati superbia? Aut sine cupiditate, quae est malorum omnium radix, quae possunt fieri mala, cum sine
Abbreviated transcription (Latin):
iut cumque iampatuit qualiter intellegatur quod scriptura dicit inicium om̃is pecca¬
tisuꝑbia hoc &iam uideamus quod sc̃s apłs dicit radex omnium omnium malorum est
possit cẽ diuersus sollicite consideraredebemus quareille in itium omnis peccati superbiam. hic
radicem omnium malorum cupiditatem Nominare uoluerit. An forte sermonem proph&i¬
cum paulus apł sut sol& exposuit quando quidem siueinitium omnis peccati siueradicem
omnium malorum dicas unum idem que significans: Porro cupiditas atque superbia
in tantum unum est malum ut Nec suꝑbus sinecupiditate : Nec sine suꝑbia possit inueniri
cupidus : Si quidem & diabolus in quoten& suꝑbia principatum propriae potestatis ac
ꝑdictionis huma& cupidus fuit &ipsehomo ꝑ appeitum arboris interdictae acdiui¬
pac similitudinis affectatione. morbose affactum cupiditatis ostendit : Desuꝑ bia Namque
Nascuntur hereses scis mata detractiones inuidia uerbo sitas lactantia contentiones

Expanded text:
ium omnis peccati superbia ; hoc etiam videamus quod sanctus Apostolus dicit: Radix omnium malorum est possit esse diversus. Sollicite considerare debemus quare ille initium omnis peccati superbiam, hic radicem omnium malorum cupiditatem nominari voluerit. An forte sermonem propheticum Paulus apostolus, ut solet, exposuit? quandoquidem sive initium omnis peccati, sive radicem omnium malorum dicas, unum idemque significas. Porro cupiditas atque superbia in tantum est unum malum, ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidus inveniri. Siquidem et diabolus, in quo tenet superbia principatum, propriae potestatis ac perditionis humanae cupidus fuit, et ipse homo per appetitum arboris interdictae, ac divinae similitudinis affectationem, morbosae affectum cupiditatis ostendit. De superbia namque nascuntur haereses, schismata, detractiones, invidia, verbositas, jactantia, contentiones,
Abbreviated transcription (Latin):
proph& a : Venite ascendamus in montem dm̃ : & de quodauio dicit : M Lon s dĩ mons uber: ut
qui suspicamini montes caseatos montem in quo conplacuit dõ habitare in eo : Cumenimdns xp̃s¬

Expanded text:
Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes
Abbreviated transcription (Latin):
duo testes idonei ex legeura ex quorum testimoniam Non sunt conpuntacor dauite : Sed alii
atque alii exlege xpitestes Introducancantur ut frontes durissimȩ in imicorum conterra&¬
tur. Veniat & illedaniel sẽs iuuenis quidem c&ate senior uero scientiae ac mansu&u di¬
Ne: ConuincaT om̃s falsostestes: sicut conuincit seniores in pudicos. ita suo testimonia xp̃i
conterat in imicos : Dic scãe daniel dicdexp̃o quod nosti : Cumuenerit inquit sc̃sscorum cessa¬
bit unctio Quareillo p̃sente cuim sultantes dicebatis Tud&cipsotestimonium dicis testimoni¬
umtuum Non est uerum Cessauit unctioura : Pisiquia ipsequiuenerat scs scorum: siut
uos dicitis Nondum uenit sed expectatur sos scõrum. De monstrec unctionem sicut autem quod
uerum est cessauit ur̃a unctio : Agnoscite uenisse scm̃ scõrum : Ipseest enim & lapis illeabs
quitantum creuit ut monsmagnus fier& &impler& faciem terrae: De quomonte dicit

Expanded text:
duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Daniel, dic de Christo quod nosti. Cum venerit, inquit, Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit Si autem quod verum est cessavit unctio vestra, agnoscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille absqui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit