comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tim restituat. sut reu̾sus
domũ siputaͣt sibi expe¬
utatur. uł siño putauerit
restituat tot̾a hroitatem.
ne honera patiatur. ¶Siqs
bona sua.uł om̃a sua roga¬
uerit restituẽ fidei ꝯmissa¬
riam restitutionem ẽẽ in¬
telligendum est.nã meoꝵ
⁊ tuoꝵ appellatione ⁊̃ actio¬
nes ꝯtineri.dicenḋ est¶Sn¬

Expanded text:
tim restituat, sed ut reuersus domum, si putauerit sibi expeutatur uel, si non putauerit, restituat totam hereditatem, ne onera patiatur. Si quis 'bona sua' uel 'omnia sua' rogauerit restituere, fideicommissariam restitutionem esse intellegendum est: nam meorum et tuorum appellatione etiam actiones contineri dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃o mre hrontarioretineati
anuero inre uł ĩ pecuma su
piore caũ.actiones diuidi¬
tur int̾ hrdem⁊ fideigmissa¬
rũ postiore uero ap̾fideom¬
issarium sũt actios. ¶si pro
pes hr̃s institutus rogatuo¬
ꝙ br̾ditat ema restituete pce¬
ta aliqua fũma uł reã sum¬

Expanded text:
re hereditario retineatur an uero in re uel pecunia: nam superiore casu actiones diuiduntur inter heredem et fideicommissarium, posteriore uero apud fideicommissarium sunt actiones. Et heres institutus rogatusque hereditatem restituere praecepta aliqua summa uel re
Abbreviated transcription (Latin):
instit sus ꝗ quadringẽtu
bons hebat. petut abporde su¬
out si sinelibis morctur. q̃¬
tapecuma exh̾rditate sua.i
stitueretur. si ex fructibme¬
diotp̃r quadringeta ꝓcepit¬

Expanded text:
si qui quadri‹n›genta in bonis habebat petit ab herede suo, ut, si sine liberis moreretur, quanta pecunia ex hereditate sua stitueretur: si ex fructibus medio tempore quadringenta p
Abbreviated transcription (Latin):
eius meino. debiturũ ⁊ cu
diumultũ ꝙ tractaui an
cum augm̃tum hrs sensit
ꝯpiculum substineat.an
potrariu nouissimeait. iiii¬
quum ẽe afidei ꝯmissariu
dĩpnumptinere ad q̃ aug¬
m̃tum nõ ptinet ⁊ an adsu¬
adringẽta de fuerit ⁊̃.augm̾¬
tum adeũ ꝑtinebit. hoc est.
ut usq adsũmam quadra¬
tẽtur. ꝙuẽrius ẽe arbitror.

Expanded text:
ingenta debiturum. et cum diu multumque tractauit, an, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium, nouissime ait iniquum esse ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non pertinet: et an ad suadringentis defuerit, etiam augmentum ad eum pertinebit, hoc est ut usque ad summam quadritentur: quod uerius esse arbitror.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cẽ prãndam. ¶Si sub
ꝯditione hrs inscitutus ro¬
gatusꝙ hrditatem restitu¬
ẽre nõ uult ꝯditioni parere.
⁊ adire h̾rditatem si fac̃tiẽo
te fidci ꝯmissario recusãte at
h̾rte fc̾m ad ĩpłc. licentiada¬
bitur fidei ꝯmissariosmmu

Expanded text:
sub condicione heres institutus rogatusque hereditatem restituere non uult condicioni parere et adire hereditatem, si facti est te fideicommissario. recusante autem herede factum adimplere licentia dabitur fideicommissario secu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃t̃ est. utrum ip̃i ꝓmittat pat¬
cono. aneis a mpot̾ite eiꝰ sunt.
¶Onsi creditori fuo libtum pato¬
nus delegrũt nõ pot iddiciso
cũ lib̾mr. er haclege.nãueꝵ est pi¬
tronũ eum ex ꝓmisisse quis pit¬
rono nũc non debeat ꝙsi abinito¬

Expanded text:
mittat patrono an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus delegauerit, non potest idem dici: seum liberari ex hac lege: nam uerum est patrono eum expromisisse, quamuis patrono nu
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Int̾dum ⁊ diminutionẽ
⁊ augm̃tum ⁊ mutationẽ ⁊ reci¬
pe obligationes o parscienḋ est.
nãdum lãguet libtus patrono
ope q̃ iamced̾e ccperunt. ercũts. si
lib̾ta que opas pmisit.adeãdigni¬
tate puemiat ut inouemẽs sit pa¬

Expanded text:
um. Interdum et deminutionem et augmentum et mutationem recipere obligationes operarum sciendum est. nam dum languet libertus, patrono operae, quae iam cedere coeperunt, pereunt. sed si liberta, quae operas promisit, ad eam dignitatem perueniat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ch̾eĩ ꝓhibet suspectũ tutore
ẽc q̃ ius cũ plura mrem pupil¬
in quam obligati pupilli fu¬
erint actionem otrariã adu¬
sus eos hr̃e posse.Rndi.

Expanded text:
hibet suspectum tutorem esse, quamuis complura in rem pupilin quam obligati pupilli fuerunt, actionem contrariam aduersus eos habere posse r
Abbreviated transcription (Latin):
qode p̾ons sen sissi ueꝵ si ear
mett eptiones ibi hr̃et. ut hi
legatarie datis. ꝓprictas p̾di¬
or prarentur. posse defendi.
gauit.lãces nũo duas leues
quas desigillanbemidari
uolo. is de sigillarib leues q
triduũ q̃ moreretur qitum ẽ
anhxe lãcos qͣs ẽptas desigili¬
las alias desigillarib emerit.

Expanded text:
sensisset, uerum si ea mente emptiones ibi haberet, ut his legatariae datis proprietas praediorum praestaretur, posse defendi pgauit: 'lances numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues qtriduum quam moreretur: quaesitum est, an hae lances, quas emptas de sigilllas alias de sigillaribus emerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗbodiximus. si t̾cia ⁊ quarta
sit delata. licet in quarta priu
det̾e̾tus sit. ꝙ huius .i. quarte
ex quo nissus ẽ administrare.
illius ex quodatus ẽpiculum

Expanded text:
diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in quartam prius detentus sit, quod huius, id est quartae, ex quo iussus est administrare, illius ex quo datus est periculum
Abbreviated transcription (Latin):
ratfieri ut hrs iustitur
nolit adire brditatemirĩ¬
tłss̾ ne cãpno afficeretur
ꝓspectum est ut fidei ꝯmis¬
sarius diceret suopiculo
adire ⁊ restitui sibi uelle
cogãtur h̃rs institutus a
p̾tore adire ⁊ restituere h̾r¬
ditatem ¶Qd̾ si fuerit fẽz
transeunt actiones ex tre¬
belliano necquarteꝯmodo
h̾rs inrestitution e utetur.
nam cum Aliẽo ꝑiculo aui¬
erit hroitatemmerito or¬
niconio ⁊rcebitin. uecint̃¬
est soluendo sit hroitasi
nec ne. sufficit eĩ recusari
tis nec ĩmerito. non eĩ pre¬
scribi hrdiinstituto debet c̃
ea lccuplex uideatut brci¬
tas quoꝵcã offensasuł ra¬
uidiam quordam grati¬
ficariuolẽtium has ꝗ bobr
ditas relicta ẽ sine henere

Expanded text:
 ut heres institutus nolit adire hereditatem ueritus, ne damno adficeretur, prospectum est, ut, si fideicommissarius diceret suo periculo adire et restitui sibi uelle, cogatur heres institutus a praetore adire et restituere hereditatem. quod si fuerit factum, transeunt actiones ex Trebelliano nec quartae commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, soluendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari tis, nec immerito: non enim praescribi heredi instituto debet, cu locuples uideatur hereditas, quorundam offensas uel inuidiam: quorundam gratificari uolentium his, quibus hereditas relicta est, sine onere
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmissum qͣi min̾us resti¬
tuerit. recte petetur. Qd eue̾i¬
re si muillum pignus int̾ce¬
ssssi. possidet ci exm rem qie
dito. Si ⁊ si fidei ꝯmissarius
remtencat ⁊ hic ẜulana ac¬
tiotenebit. Um est ei nonce
titiopignoris nõi eꝯpetit
ꝯ solutumno repereret᷑. Re¬
manet ergopppignus na¬
turalis obugatio/ ĩ reaut̾e
integrañoputatem ꝯ pelli¬
dum adire. isi prius de in¬
tẽpnitate cẽt ei cautum. ul
soluta pecuma ẽet. nãm ⁊c
deluctohrsscriptus agit. q
forte legatu accepit si h̾rsñ
cogend̾adire. nisi legatopre¬
stitouibi ꝯdẽ potuit dĩcinec¬

Expanded text:
fideicommissum, quasi minus restituerit, recte petetur: quod eueniret, si nullum pignus intercessisset: possidet enim eam rem quasi creditor. sed et si fideicommissarius rem teneat, et hic Seruiana actio tenebit: uerum est enim non esse titio pignoris nomine competit et solutum non repetetur. remanet ergo propter pignus naturalis obligatio. in re autem integra non putarem compellendum adire, nisi prius de indemnitate esset ei cautum uel soluta pecunia esset: nam et cum de lucro heres scriptus a sit, quod forte legatum accepit, si heres non cogendum adire nisi legato praestito. ubi quidem potuit dici ne
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ suam restituẽ fuerat ro¬
gatus.pignori hrditanas¬
re creelitore hrdem ĩstitit.
eũ ꝙ rogauit restituẽ hrdi¬
cum nol

Expanded text:
tem suam restituere fuerat rogatus, pignori res hereditarire creditorem heredem instituit eumque rogauit restituere heredicum nol
Abbreviated transcription (Latin):
anastipulatio fiat extre¬
bellian otrasferetur. ⁊ ĩoi
nec indebiti petitio efitic
similit᷑ hrditario cͥlitori.
simedu tpris nosoluant.
lifc. fidei ꝯmissarium ĩhis
quor tebellianum trnebit
nec ĩo querelelocus erit.q
defructibohrs quos uire
sũo pciehat fenus nõ sol¬
uerit. Alifesthrs medu

Expanded text:
tipulatio fuit ex Trebelliano transferetur, et ideo nec indebit‹i› repetitio erit. ac similiter hereditario creditori si medii temporis non soluantur usurae, fideicommissarium in his quoque Trebellianum tenebit nec ideo querellae locus erit, quod de fructibus heres, quos iure suo perci‹pi›ebat, faenus non soluerit. quod s
Abbreviated transcription (Latin):
¶Moititem post notem
mam exceptis readitip
stituere rozatus. Malla¬
rum ptus nĩo retinebt
nec fetus pecoꝵ. ꝗsuussi
gregẽ retinet.¶andienis¬

Expanded text:
itatem post mortem suam exceptis reditibus restituere rogatus ancillarum partus non retinebit nec fetus pecorum, qui summissi gregem retinent.Ante
Abbreviated transcription (Latin):
mis diuortium fuerit
fuĩt. ex mercede qued
betur. portione retine¬
bit. It simesses eius ã¬
m.quo diuortium i¬
factum ẽ colonum ex
forma locatioĩs seqͣtũ¬

Expanded text:
mis diuortium fuerit fuit, ex mercede quae bitur portionem retinebit. Item si messes eius anni, quo divortium factum est, colonum ex forma locationis sequ
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Ex fc̃o querit᷑a filiu̾
hebat mutũ pub̾em ĩpetrau
aprĩcipe. ut muto suostitue
ci liceret ⁊ substituit titium
mutus dircit uxore post mo¬
tem patris ⁊ nascitur ei filiu
pr̃icipes sole̾t inter p̾tari uer
uolutatem prĩcipis inspitiẽ¬
tib põt dici catenus ideũtii¬
buere uoluisse q̃tenus  filius
cuis in eade ualitudine pscu¬
crassiut q̃ admod̾iure ciuil
pub̾tate fuit᷑ pupillaretest̾
ita pr̃iceps imitatus sit ius
stituiss di ceremus desinere
iã possi sibi testm̃n facere. ⁊ ei
inquum mcip̃ fieri bnfiti
pr̃ĩcipis.si adhuc idualere
dicamus. iuferret ẽ testi fac¬
tionẽ hõi sanc m̃tis Igitur q̃
agnatione su hrdis dicend̃
ẽ rumpi substitutionẽ qr n
chil int̾ est aliũ h̾rdem institu¬
erit ip̃e filius postea. an iurei
hre cepit suum h̃rdem. Hec
eĩ aut patrẽ aut princip̃e. de
hoc casu cogitasse iͣsimileẽ
ut eũ ꝗ postea nascͣctur exh̾r¬
daret/ necint̾ est q̃ admodu

Expanded text:
x facto quaeritur: qui filium habebat mutum puberem, impetrauit a principe, ut muto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mortem patris et nascitur ei filiusprincipes solent interpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine perseuerasset, ut, quemadmodum iure ciuili pubertate finitur pupillare testamentum, ita princeps imitatus sit ius stituisset, diceremus desinere iam posset sibi testamentum facere: etenim iniquum incipit fieri beneficium principis, si adhuc id ualere dicamus: a‹u›ferret enim testamenti factionem homini sanae mentis. igitur etiam adgnatione sui heredis dicendum est rumpi substitutionem, quia nihil interest, alium heredem institueret ipse filius postea an iure habere coepit suum he redem: nec enim aut patrem aut principem de hoc casu cogitasse uerisimile est, ut eum, qui postea nasceretur, exheredaret. nec interest, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
Iui duos in pubes filio
hrdes reliq̾rat. ita substitu¬
it si ãbo mortui ẽẽnt. de ind̾
pueri post mortẽ patrissimł
todeferũtur./ S si diu̾sis tez¬
poribꝰuita decedãt ih̃rdit¬
ate nouissimi pueri eiꝰ frĩs
h̾rditas nõ ueniet. nec substi¬
utuse¬

Expanded text:
ui duos impuberes filios heredes reliquerat, ita substituit, si ambo mortui essent: deinde pueri post mortem patris simuto deferuntur. sed si diuersis temporibus uita decedant, in hereditate nouissimi pueri eius fratrhereditas non ueniet nec substiutus
Abbreviated transcription (Latin):
nepotẽ in potãte suab̾t ꝯseq̾ter
crit dicend̾. si n epos patrissi e¬
mãcipati accipiat bõꝵ ponem
eum deb̾e ⁊ ẽẽ sinulẽ ei qadopta¬
ut. hoc eĩ dun fres rescripserũt.
ut adcollationẽ ausꝯpellat᷑
plane eode rescripto.⁊diectum
ẽ. sic. nisi forte. auus iste nullũ
exhis bõis fructũ acqrere uult.
patusq ẽ depotãte nepot̾e dim¬
ittere.ut ademãcipatum omẽ

Expanded text:
nepotem in potestate sua, consequenter erit dicendum, si nepos patris sui emancipati accipiat bonorum poseum debere et esse similem ei qui adoptauit: hoc enim diui fratres rescripserunt, ut ad collationem auus compellatur. plane eodem rescripto adiectum est sic: 'nisi forte auus iste nullum ex his bonis fructum adquirere uult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
recũ is qmpotãte fuerũt iu ben¬
tur quare sic̃ is q in pot̾a te est de¬
tẽ uxoris precipitita emãcipatꝰ
quor qͣi precipiat retin̾e deb̾et.
¶⁊mãcipatus filius pret̾itus si
fr̃e exstipłatu. ap̃oim̃. tutus erit.

Expanded text:
ui in potestate fuerunt, iubentur. Quare sicut is, qui in potestate est, dotem uxoris praecipit, ita emancipatus quoque, quasi praecipiat, retinere debet. Emancipatus praeteritus si,fratre ex stipulatu ipso iure tutus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝯferre debẽt. is solis ꝗ ĩpotate
patris fucrũt ⁊ hoc q̃ admodũ er¬
pediri optet q̃risolet.nãsi bona¬
sua. apatre relicta ⁊ emãcipator
ĩmedium ꝯferãtur. ⁊ta inriles
ptes sumãtur euemet. ut emãci¬
patis quorcollatio. abip̃is facta
psit. urocamus ergone comodis¬
simũ sit emãcipatos quartãpter
crbõis pat̾ms ferre exsins t̾ciam.
Ad̾dico exẽplo manfestius fiat
ponamꝰ patrẽ quadringẽta reliq¬

Expanded text:
debent his solis, qui in potestate patris fuerint. hoc quemadmodum expediri oporteat, quaeri solet: nam si bona a patre relicta et emancipatorum in medium conferantur et ita uiriles partes sumantur, eueniet, ut et emancipatis quoque collatio ab ipsis facta prosit. uideamus ergo, ne commodissimum sit emancipatos quartam partem ex bonis paternis ferre, ex suis tertiam: quod dico, exemplo manifestius fiet. ponamus patrem quadr‹in
Abbreviated transcription (Latin):
bobsuãda diuus marchusꝯ
stituit. ꝯputada sũt. utrũ exdie
apti testian ex quoadnegotia
gerenda uocat᷑ .i. post qͣitũ decim̃
annũ impletũ. mod̾dit. excu

Expanded text:
bseruanda diuus Marcus statuit, computanda sunt, utrum ex die aperti testamenti, an ex quo ad negotia gerenda uocatur, id est post quartum decimum annum impletum. Modestinu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ei restituet. ¶Si exdodrãte
fuerit institutus filius qerat
inpot̾ate exͣneus exquadrãte
cm ãcipatum accipientẽ. ec.ta.
iuł ait. qa iolũ quadratem fri
cipatus nepotib ex senatis soł
ꝯferre cogitur.¶pat filium q̾e
tũ ita demũꝯferre fñ suo debe. si
aliqd ei ex cã hrditariaabstule¬
rit. Nã siexminore q̃ exptedim¬
idia isꝗmpotãte erat hrsscrip¬
tus finͣt iniq uidebit᷑. collatio¬
Totiẽs igitur collanoi locus est
quotiẽs aliquo incomodo affec¬
tus ẽ is ꝗ in pot̾ãte est int̾uentu
emãcipati. Ceteꝵ si nõ est collatio
cessabit. uł maxime aũt tunce¬
macipatũ  ꝯferre nõ oꝑtet.si⁊̃i
iuditiu. patris menut nec qc¬

Expanded text:
dum ei restituit. Si ex dodrante fuit institutus filius qui erat in potestate, extraneus ex quadrante, emancipatum accipientem contra tIulianus ait, quia solum quadrantem fratri cipatus nepotibus ex se natis solis conferre cogitur. Pater filium quem tum ita demum conferre fratri suo debere, si aliquid ei ex causa hereditaria abstulerit: nam si minore ex partei in potestate erat heres scriptus fuerit, inique uidebitur collatioTotiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interuentu emancipati: ceterum si non est, collatio cessabit. Uel maxime autem tunc emancipatum conferre non oportet, si etiam iudicium patris meruit nec q
Abbreviated transcription (Latin):
testatorptem alienassi. re¬
liquam dum caxat ꝑtem
deberi placęt. qr ⁊̃ si adiecis¬
set aliquid ci fundo. augm̃¬
tum legatario. accederet.
¶si ita scriptum sit. lutius
titius heres meus aut me¬
mus heres meus .x.seioda¬
to. enra utro uelit. seuis. a¬
get. ut si cumunoactum
sit. ⁊ solutum. alter libetũ.
quasi si duoreiꝓmittendi
insolidumobligati fuiss¬
entquidergosi abaltero
ptem petierit. lib̾m eierit.
abalter utro reliquum pe¬
tere¶ demerit.⁊ sialt ꝑter
soluisset. ¶iiti legatum
sit lectitirios octo. aut ꝓhĩs
inhoies singuloscertami

Expanded text:
testator partem alienassliquam dumtaxat partem deberi placet, quia etiam si adiecisset aliquid ei fundo, augmentum legatario cederet. Si ita scriptum sit: 'Lucius Titius heres meus aut Maeuius heres meus decem Seio dato', cum utro uelit, Seius aget, ut, si cum uno actum sit et solutum, alter liberetur, quasi si duo rei promittendi in solidum obligati fuissent. quid ergo si ab altero partem petierit? liberum cui erit ab alterutro reliquum petere. idem erit et si alter partem soluisset. Si ita legatum sit: 'lecti‹c›arios octo aut pro his in homines si
Abbreviated transcription (Latin):
pecumam. utrum legati¬
qrunum in alterutra cale
gatum sit.quem admolu
las libras. certumes legati
sit. ne. aliter obẜuantibus
uno homine legitodiuisio
ꝯcedatur nec interest duu¬
sa ca summa an ꝯuincta po¬
natur. ¶Et otrac̾te octo ẜis
aut ꝓhomnbus certi pccu¬
nia legata non posse muitũ
D. d ꝙ. apud hostes est lega¬
ri posse octauenus scripsit
uissu patris optar posse.net

Expanded text:
pecuniam, utrum legataquia unum in alterutra causa legatum sit, quemadmodum las libras certum aes legatum sit: ne aliter observantibus etiam uno homine legato divisio concedatur. nec interest, divisa ea summa an iuncta ponatur: et certe octo servis aut pro omnibus certa pecunia legata non posse invitum Id quod apud hostes est legari posse Octauenus scripsit iussu patris optari posse ne
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit legatumnia ⁊si ꝙ
ego titio debeo eilegauero
quantitate nõ adiecta cõ¬
stat nullum ẽẽ legatum.
mit legatum ut inlegato
x. que michititius debet.i
legoͬ. sine dubio nichilent
iñlegatonam int fłami
demonstrãtionẽ ⁊ fłamo¬
ditionẽ fiue cãm. multu
michi seius debet legauo.
nullum erit legatum esse
cĩ debitor debet.nam ⁊ siĩu¬
uus ex egissem extingu̾et᷑
legatum. et si debitor man¬
cret actiones.adu̾sus eum.
heres m̃s dum taxit pr̃are
cog̾etur. ¶Siquisita scip¬
ulatus stichum aut .x.u
trumegouelim legauerit
ꝙ ei debebatur. tenebitur
hr̃s eius. ut prestet legata¬
rio. actionem. clectionem
babituro. utrum stichuri
sticũ ei auit .x. deb̾r ineerti

Expanded text:
fuerit legatum: nam et si quid ego Titio debeo ei legauero quantitate non adiecta, constat nullum esse legatum, remit legatum, ut in legato 'decem quae mihi Titius debet lego', sine dubio nihil erit in legato: nam inter falsam demonstrationem et falsam condicionem siue causam multum mihi Seius debet, legauero, nullum erit legatum: esse enim debitor debet: nam et si uiuus exegissem, exstingueretur legatum et, si debitor maneret, actiones aduersus eum heres meu‹s› dumtaxat praestare cogeretur. Si quis ita stipulatus: 'Stichum aut decem, utrum ego uelim' legauerit quod ei debebatur, tenebitur heres eius, ut praestet legatario actionem electionem habituro, utrum Stichum aStichum aut decem deberet, incerti
Abbreviated transcription (Latin):
xi. hãc questionem ẽẽ q̃r̾n
rum ẽẽ. fłm repietur. nam
ꝙsi legatum tibi datumi
ualeredicamus.legifa. lo¬
cuserit.ioq defitiente ꝯdi¬
tione. nõ delebitur Rursus
si quͥi ꝯditio defitiat. lega¬
tumꝰ ualituꝵ nõ sit legifal.
locus nõ crit. porro si legi lo¬
cus ñõ sit. eristẽte ꝯditione
legatum tibi debebitur. Cũ
legatum.ceteroꝵ legatami
cre.debeamus.tui legatiodi¬
tionẽ defecisse . Adergodice¬
mus si .cc. legauit ⁊ tĩbisim¬
ꝯditionemut aut totum
aut nichtibi debcatur. ⁊ ini¬
quum ⁊ cc̃ uolũtatemtest¬
atoris existimabitu. Ru¬
susptem deb̃i rõi nonꝯgru¬
it. qnͣ necesse est totius le¬
gati ꝯditione uł extitisse
uł defecisse. ergõ pexceptio¬
nem doli maũ. tota ea resi
tempanda erit. Quare cum

Expanded text:
 hanc quaestionem esse, qui rum esse, falsum repperietur. namque si legatum tibi datum ualere dicamus, legi Falcidiae locus erit ideoque deficiente condicione non debebitur. rursus si, quia condicio deficiat, legatum ualiturum non sit, legi Falcidiae locus non erit: porro si legi locus non sit, exsistente condicione legatum tibi debebitur. cum legatum ceterorum legata ere debeamus tui legati condicionem defecisse. Quid ergo dicemus, si ducenta legavit et tibi simicondicionem, ut aut totum aut nihil tibi debeatur, et iniquum et contra voluntatem testatoris existimabitur: rursus partem deberi rationi non congruit, quando necesse est totius legati condicionem vel exstitisse vel defecisse. ergo per exceptionem doli mali tota ea res temperanda erit. Quare cum
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾andũ si ei cuius ẜuus
ẽ. qr ꝓ nullo isti h̃ntur
ap̃ pretore. Ideꝙ si płiu
p̃stituemus. ¶ Ut p̾tor. si
tp̃s addelib̾and petet.dabo.
Cum dic̃ tp̃c nec adicit diẽ
siñ dubio ostendit ẽe ĩ ius
dicẽtis põt᷑ate q̃ diẽ restitu¬

Expanded text:
liberandum, sed ei cuius seruus est, quia pro nullo isti habentur apud praetorem. itemque si plurium praestituemus. Ait praetor: 'si tempus ad deliberandum petet, dabo'. Cum dicit tempus nec adicit diem, sine dubio ostendit esse in ius dicentis potestate, quem diem praestitu
Abbreviated transcription (Latin):
te patus fos sit. posse adire
b̾rditatem mag̾ admittit.
int̾dum fili fa. ⁊ sine aditi¬
oe acqrent brditatem hus
in quoꝵ sũt pot̾ate ut puta
sinepos exfilio exhrdato. br
sit ĩstitutus patrẽ ei suum
sine aditiõe faciet brdem.⁊
qde necessariũ.S⁊siꝗs hr̃s
ĩstitutus adoptet᷑ a filio ex¬
hrdato nectium eũ no facit
si iuberi debet ut ad eat. qm
otimore coactus fallẽs ad¬
ierit h̾rditatem. siue lib̾ sit

Expanded text:
e hereditatem magis admittit. interdum filii familias et sine aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato heres sit institutus: patrem enim suum sine aditione faciet heredem et quidem necessarium. Sed si quis heres institutus adoptetur a filio exheredato, necessarium eum non facit, sed iuberi debet, ut adeat, quoo timore coactus fallens adierit hereditatem, siue liber sit,
Abbreviated transcription (Latin):
lxxu. a. lib̾tũ capitis accam̃ierit
di. siuc ipe sinc tutor eius uł ci¬
rator accusauiͣt sisi minor ꝗd̾e
instituit. accusatione maiorãt
factus smĩam accepit. b̾iigne
mus. curnõt̾efuit accãtionem.
ułcurabolitiore no petierit. cum
alteꝵ si fecissi ĩ timpillianũ ĩcidẽt.¬

Expanded text:
e annis, libertum capitis accusauerit di, siue ipse siue tutor eius uel curator accusauerit.Sed si minor quidem instituerit accusationem, maior autem factus sententiam acceperit, benigne mus, cur non deseruit accusationem vel cur abolitionem non petierit, cum, alterum si fecisset, in Turpillianum incide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpatre aut lib̾tos oseqtur. Dõ
sipat᷑ eius sit ab auo exhrdatus
ipe non sit. posse nepot̾e auitor
patre meũ. ⁊ prior auus decessit.
abutrisq lib̾tis me repelli. S⁊
si int pat̃ decessiss postea auus.
dicenderit nich̾ michi noe̾e patͥs
crhrtatione. ad.auitoꝵ lib̾tor bõa.
ui. ¶dsi pat̾ meus apatre suo sit
sus auitos. ⁊ adu̾sus pat̾nos iu¬

Expanded text:
patrem auitos libertos consequitur: quod si pater eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, posse nepotem auitorupatrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea auus, dicendum erit nihil mihi nocere patris exheredationem ad auitorum libertorum bona.uod si pater meus a patre suo sit rsus auitos et aduersus paternos li
Abbreviated transcription (Latin):
mo gradu exh̃rdatus ⁊ id̾ sub¬
stitutus ẽ. cͥgo. isquistitutus
sit hrs uł prĩmo graduuł seq̃¬
ti uł.alio quo gradu. licet exh¬
uẽdus alib̾ti bõis. ¶Patronifi¬
lius emãcipatus noluit adire
hrditate uł q inpot̾ate est reti¬
nere nichominus lib̾ti. bõꝵ po¬
rum lib̾toꝵ.accipe nõ põt.licet eĩ
neccius existat patri suono pse
met ip̃m. s⁊ paliũ. adh̾rditate
admiitit᷑. ⁊ certe ostat siemançi¬
patus filius exhrdatus fuit.⁊ ẜ
nus eius hes scriptus ⁊ sinisẜit
s̃ uoh̾rditatem. adire. ⁊ itapat̾

Expanded text:
mo gradu exheredatus et idem substitutus est. ergo is, qui institutus sit heres vel primo gradu vel sequenti vel alio quo gradu, licet exhvendus a liberti bonis. Si patroni filius emancipatus noluerit adire hereditatem vel qui in potestate est retinere, nihilo minus liberti bonorum libertorum accipere non potest: licet enim necessarius existat patri suo, non per semetipsum, sed per alium ad hereditatem admittitur. et certe constat: si emancipatus filius exheredatus fuerit et servus eius heres scriptus, etsi iusserit servo hereditatem adire et ita pat
Abbreviated transcription (Latin):
alteꝵ nõ facile ĩ petretur. certe si
abolitione publice data repetit
iã maiordicend̃ est hunc rem¬
ouend̾ maior ẽĩ factus potit

Expanded text:
alterum non facile impetretur. certe si abolitione publice data repetit iamiam maior, dicendum est hunc esse removendum: maior enim factus potuit
Abbreviated transcription (Latin):
bti ponem. ¶Siꝗs no mala m̾te
parctis exh̾rcatus sit. sialia ercã
echrdatio ip̃i nõ nocet. Ut puta
pone furoris causa ex hrdatũ eu̾
tutu rogatũ ei restitue hr̃ditatẽ
ẽc nõ repellitur. Reb c̃i iudicatis
standest. ¶ Si filius patromerh̾r¬
datus ĩ ꝑtem obtinuit ḋmnoffiti¬
oso ĩptem uictus sit ideamus
annoceat ei exh̾rdatio ⁊ noc̾e ãbi¬
tror qr testm̃n ualet a quo erhrdat᷑¬

Expanded text:
ionem. Si quis non mala mente parentis exheredatus sit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non nocet: ut puta pone furoris causa exheredatum eumtutum rogatum ei restituere hereditatem. dicatis standum est.Si filius patroni exheredatus in partem optinuerit de inofficioso, in partem uictus sit, uideamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arbitror, quia testamentum ualet, a quo exheredat
Abbreviated transcription (Latin):
patrom filius priore gadusit
hrs scriptus ẜoexhrdatus huic
nõ nocet erhrdatio cũ uolu̾tate
patris. uł extitit hrs uł exister
poti̾t n eĩ debet uideri pat̾ indi

Expanded text:
patroni filius priore gradu sit heres scriptus, secundo exheredatus, huic non nocet exheredatio, cum voluntate patris vel extiterit heres vel existere potuerit: neque enim debet videri pater i
Abbreviated transcription (Latin):
q̃plius ei ture tapnas estosẽ¬
fetie testatoris standum est.
ctiõe si ꝗn quag̾ita h̃rdi dedis¬
sipleriꝙ putãt utile ẽẽ lega¬
tũ qroditiõis inplende cã dat᷑.

Expanded text:
amplius ei dare damnas esto", sententiae testatoris standum est. cione, si quinquaginta heredi dedisset, plerique putant utile esse legatum, quia condicionis implendae c
Abbreviated transcription (Latin):
luł. P retia reꝵ. nõ exafi¬
locupletior ẽ ꝙ eũ si aliusp¬
sideret. płimo redẽpturus tu¬
issi. Si nee ille ꝗ filiũ alier
possidet. tm̃ ht qͣti eũ patri

Expanded text:
 Pretia rerum non ex affeclocupletior est, quod eum, si alius possideret, plurimo redempturus fuisset. sed nec ille, qui filium alienum possidet,
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Quius pius.
cecilio ꝓculorese¬
ripsit. eũ cui ẜuo¬
rum legata sit
lectio.tres posse.eligere.
optiõdatur. legatarius i¬
loptabit q̃ uelitisi ⁊ hõie ge¬
neralit̾ legato. arbitriũ eli¬
gendi q̃ accipet adlegata
nuptinet: data igitur.op¬

Expanded text:
. Diuus Pius Caecilio Proculo rescripsit eum, cui seruorum legata sit electio, tres posse eligere. optio datur, legatarius optabit quem velit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet. Data igitur op
Abbreviated transcription (Latin):
domũ. ⁊ hec uͥbi adiccit. ut
meab̾itent lib̾ti nec de noĩe¬
eat exeat.⁊ ut. adumũ q no¬
uissimus extit̾it ⁊ ꝑuei̾at.
eoãplius eisd̃e lib̾tis meis
diriuolo fundũsofianuz.
Quesitũ est ã ꝯditio. appõita
nedenoĩe exiret adseq̃squor

Expanded text:
domum et haec uerba adiecit: 'ut in ea habitent liberti, ne de nomine exeat et ut ad unum, qui nouissimus exstiterit, perueniat: et eo amplius eisdem libertis meis dari uolo fundum Sosianum'. quaesitum est, an condicio adposita, ne de nomine exiret, ad sequens quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit. ⁊ si prãri necesse ẽ fili phibe¬
te res suas admmiistrar ta
uolu̾tatem filia mutãte ꝯdi
restituẽt nepos libis relictism
traetatẽ supra scriptã uita dece¬
ssit fideiꝯmissi ꝯditionẽꝯiee¬
tura pietatis. R. defecissequod¬
Auł Nitalegatũ sit tito⁊ cur.
pꝰt.x. aos datosi satis abhrde
nõ ex egerit ⁊titius intra.x
annum decesẜit. adb̃rdem su¬
um trãsmittat legatũq. mo¬
riente coꝯditio extitit.

Expanded text:
sserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uoluntatem filia mutante condrestitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam uita decessit. fideicommissi condicionem coniectura pietatis rSi ita legatum sit Titio post 'decem annos dato, si satis ad herede non exegerit' et Titius intra decimum annum decesserit, ad heredem suum transmittat legatum, quia moriente eo condicio exstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
xuiii.gesẜit defecisse nouite¬
bitur. socrus nunnfidioitr
pa uiri post mortẽ socrus feo
diẽ fider .ꝯ. cedere q̃ mori cepit
nupta uł maritus. Et ione
mutianã cautionẽ locũ he¬

Expanded text:
um gesserint' defecisse non uidebitur. Socrus nurui fideicopa uiri post mortem socrus factdiem fideicommissi cedere, quam mori coeperit nupta uel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum h
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾tate s q̃ morte tutoris ułpu¬
pilli. ¶ Filũ fanł. emãcipatur
si tutelã ad ministret. ⁊̃ directoti¬
neri. iuł putat. ¶ Si adhuci¬
ꝑubes tutele agat nicħ̾ ꝯsumet.¬
¶Su furiosi curatore nõ tutelef

Expanded text:
pubertate, sed etiam morte tutoris uel pupilli.Filium familias emancipatum, si tutelam administret, etiam directo teneri Iulianus putat.Si adhuc impubes tutelae agat, nihil consumitur.Cum furiosi curatore non tutelae,
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Siexh̾rdatus filius. an̾¬
q̃ adiretur patris hrditas occi¬
sus sit. ex euetu inspĩtietur.i
ut si adita fuĩt ħ̃rditas. q̃ si
alicm fuisse uideãtur. Si uõ
uritum testm factum sit qr
ipĩus ẽent suuiueret. om̃iaꝑ

Expanded text:
um.Si exheredatus filius, antequam adiretur patris hereditas, occisus sit, ex euentu inspicietur, ut, si adita fuerit hereditas, quasi alieni fuisse uideantur: si uero irritum testamentum factum sit, quia ipsius essent si uiue
Abbreviated transcription (Latin):
missinõie pr̃are cogendus
distribuere idꝙ subꝯditiõe
legatũ est. tunc ꝑcipe debeb̾.
cũ ꝯditio extitit. Interĩuõ
aut ei. aut his qb legatũ
ẽ. satisdareoptet. ¶Cui sta¬
tu lib̾ pecumã dareiussus ẽ.
is rogari põt ut eanõ pecu¬
nã alicui restituat.nãcũ
possit testator codicilł puẽ
lib̾tatẽdare ⁊ hos moodi¬
tione extĩguere curnon⁊̃¬

Expanded text:
ogatus distribuere, id quod sub condicione legatum est tunc praecipere debebit, cum condicio exstiterit: interim aut ei aut his quibus legatum est satisdari oportet. Cui statuliber pecuniam dare iussus est, is rogari potest, ut eandem pecuniam alicui restituat: nam cum possit testator codicillis pure libertatem dare et hoc modo condicionem exstinguere, cur non
Abbreviated transcription (Latin):
DSimi chistichus legatꝰ
eẽt fideiq mee ꝯmissum.
ut aut stichũ aut paphi¬
aliqd exlegato pplegẽ fal¬
cidiã poidissẽ. Necẽe hẽo au̾
dare. aut cã ꝑtem stichi qͣ¬

Expanded text:
mihi Stichus legatus esset fideique meae commissum, ut aut Stichum aut Pamphialiquid ex legato propter legem Falcidiam perdidissem, necesse habebo aut dare aut eam partem Stichi
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝯtra here possĩt qͣ ꝯditi¬
one ficei omisso ĩiecisse.ꝙ
quadrigenta paphile de¬
bebũtur. ¶Quõt. lege mł
bona uacãtia adfiscũptin¬
ent ⁊legata ⁊ fideiꝯmissa
prantur. que pr̃are cogeret
hr̃s aquo relicta erãt. ¶Sĩ
tibi ẜuus legatus fuit ⁊ pe¬
titũ atent titio aliqd pra¬
resusq ad pretiũ ẜui. dem̃¬

Expanded text:
ris contrahere possint, quam condicionem fideicommisso iniecisse, quod quadringenti Pamphilae debebuntur. Quotiens lege Iulia bona vacantia ad fiscum pertinent, et legata et fideicommissa praestantur, quae praestare cogeretur heres a quo relicta erant. Si tibi servus legatus fuerit et petitum a te, ut Titio aliquid praestares usque ad pretium servi, de
Abbreviated transcription (Latin):
aut damas. legatus eẽt.
electionelegatario data.⁊
chũ alteri praret.si damaz
uendicaret malint. incħo
minus stichũ ex cã fideis¬
missi pr̃are debebit. siue ẽĩ
ris eq̃ stichũ uste dare cogi¬
cur. cum ꝑ eũ stet̾it quomi¬

Expanded text:
aut Dama legatus esset electione legatario data et chum alteri praestaret: si Damam uindicare maluerit, nihilo minus Stichum ex causa fideicommissi praestare debebit. siue enim ris, aeque Stichum iuste dare cogetur, cum per eum steterit, quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
reos quadringẽtos pãphile
dariuolo.itaut infra scrip¬
tum ẽ auilio actore aureos
tot.⁊ in castris quos ha beo
tot innumeratoꝙ habeo
tot.post multos ãnos inea¬
dem uolũtate decessit cũ õs
sume mnalios usus trãslate
eẽnt. quero an debeatur fid̃i
uoluisse. uĩn aureos q̃drin¬
getos sin in ꝯm̃orei familia

Expanded text:
reos quadri‹n›gentos Pamphilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum omnes summae in alios usus translatae essent: quaero, an debeatur fideicuoluisse, unde aureos quadri‹n›gentos sine incommodo rei familia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ illumꝯ modũ brditatis hr̃e
aliũ honera sustinẽ in pranto
legato. S ⁊ sititiouissus fui̾t
dare. nõ illi. si filio dare debet.
cipatus ĩstitutus a pparet cõ¬
missũ ẽc edictum peũ qui ra
potate est. ⁊ siãbo petissẽt. cc̃ta.¬

Expanded text:
ditatis habere, alium onera sustinere in praestando legato. sed et si Titio iussus fuerit dare, non illi, sed filio dare debet. cipatus institutus, apparet commissum esse edictum per eum, qui in potestate est: et si ambo petissent cont
Abbreviated transcription (Latin):
S rectius dicet᷑ mem ãcipatu
solum  dundã esse actione nepo¬
ti⁊ qde nõ ultra quadrantem.
endos qd̾e libos ⁊ parẽtes ostat.
S ⁊ si uarie donãtum fuit er¬
ceptis psoils atestatore mortis
cipatosic̃. accidit ĩ portiõibohroi

Expanded text:
sed rectius dicetur in emancipatum solum dandam esse actionem nepoti, et quidem non ultra quadrantem, endos quidem liberos et parentes constat. sed si uarie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis ncipat‹o›, sicut accidit i
Abbreviated transcription (Latin):
mortem eius. filia solad
dote ageret. Id̃erit dicend
Cum eni doli exceptio ĩ fit
dedoteactioi. ut inceteris
boe fidei uiditus pot diciu
et celsouidetur. m ẽe hunc
xine siex uolũtate filie fẽl¬
D̾. Sicum dotẽ daret i sit.¬
patuł extraneus ꝓ mulie
munum casum pepigit.
uł indiuortium ułmino¬
tem dicendum ẽ in eumca¬
sum in quẽ ñ pepigerat eẽ
⁊ uiua ea ⁊ mortua. actio
Ceteꝵ sin ꝑditure. ⁊ ex iusti
cais soluta sit. nõ superit.
actio. S⁊ mortuo patre. nec
⁊hrsaget. nec mulier¶si
mulier soluto mio.egentẽ
reũ dotis pnouatione̾. dece¬
ꝑta accipiat. nichominus¬
ei actio dotis remanebit.
¶Sipat filia absente dedote.
egerit ⁊ si omissa sit derato
satisdatio. filic denegari de¬
bet actio. siue patri hr̃s exti¬
terit. siue in lega totm ac¬
cẽpit. qͣtum dotis satis eẽt
ꝙapatre datur. lucroq ei

Expanded text:
mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc xime si ex uoluntate filiae f. Si, cum dotem daret pater uel extraneus pro muliere, in unum casum pepigit, uel in diuortium uel in mortem, dicendum est in eum casum, in quem non pepigit, esse met uiua ea et mortua actio ceterum si non perditurae et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio. sed mortuo patre necSi mulier soluto matrimonio agentem reum dotis per nouationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit. Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, siue patri heres exstiterit, siue in legato tantum acceperit, quantum dotis satis esseta patre datur lucroque eius
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit successionẽ licet n¬
chil ꝯtigat hrditarium uñ
⁊sidomũ pignoridata sicut
h̾rditariam retinuit. cuius
ate. phrde gerere uidet/Ide̾ꝙ
est ⁊ si alienã remut hrdita

Expanded text:
gnoscit successionem, licet nihil attingat hereditarium. unde et si domum pignori datam sicut hereditariam retinuit, cuius ate, pro herede gerere uidetur: idemque est et si alienam rem ut heredita
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. P annomus auitus cũ
ĩcilitia ꝑ curaret. hrs instit¬
utus. an̾ uita decesẜ̾at. q̃ br¬
dem se institutũ cognoscet.
h̾re nõ potuerat. ex ꝑsõa de¬
fũcti restitution̾e in ĩtegrũ
ĩploͬrabat. q̃ stricto iure no
ꝯpetet. Qr intradiẽ aditio¬
nis auitus obissi. Diuũ tñ
piũ ꝯtra ꝯstit᷑uissesmetianꝰ
ubro q̃onum refert. in eo ꝗ
iegatiõis cã rome eͣrat. Infi¬
nioꝗ matris delatã possõnẽ.
ab sens amiẜat. sine respectu
eius distĩctionis restitutiõe
tatis  grã. optinend̾ est. ¶Rei
pduessionis h̾rditatẽ suspe̾¬
sa cognitione. filius emãcip¬
atus cui de patris innocẽtia
liq̃ret. pot querere. ¶Pbrde
gessisse filũi placuit. ꝗ mori¬
cns. ꝯptomatre suam inte¬
statouita decessisse. codicur
ac sibiparetibꝰ ꝙ suis ĩ possõ¬
nematris. monum̃tũ exstru

Expanded text:
.Pannonius Auitus cum in cilicia procuraret heres institutus ante uita decesserat, quam heredem se institutum cognoscerethabere non potuerant, ex persona defuncti restitutionem in integrum implorabant, quae stricto iure non competit, quia intra diem aditionis Auitus obisset. diuum tamen Pium contra constituisse Maecianus libro quaestionum refert in eo, qui legationis causa Romae erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis restitutionem itatis gratia optinendum est.Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere.Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicilliac sibi parentibusque suis in possession‹e› matris monumentum exstru
Abbreviated transcription (Latin):
semmiscẽ ouenit. ꝗ remoto
fimilie uĩculo. ꝓhrde gerẽ
indetur. Et ĩo filius q tanq̃
erbõis matris cinus hrdita¬
tẽ suscepit agrũ adhrditat̾e
patris ꝑtinẽtem. ut mat̾nũ
ignoras possedit. abstinẽdi
ꝯsiliũ ꝙ in bõis patris tenuit
amisisse ño uidetur. ¶Pup¬
illis quos placuit.honeribo
brditariis ẽẽ lib̾ãdos ꝯ̾fusas
actiones restitui optet.

Expanded text:
remoto familiae uinculo pro herede gerere uidetur. et ideo filius, qui tamquam ex bonis matris, cuius hereditatem suscepit, agrum ad hereditatem patris pertinentem ut maternum ignorans possedit, abstinendi consilium, quod in bonis patris tenuit, amississe non uidetur.Pupillis, quos placuit oneribus hereditariis esse liberandos, confusas actiones restitui oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
abintestato decesẜit apatro¬
no põt ũsq. ad ꝑte debitazi
fidei  omissũ relinquere. qr
si testm faceret licebat ei ꝑtẽ
debitã solã relinquere. ¶Qr
ĩtestato decedit. ⁊ scit bona
sua ad fiscũ puẽtura uacã¬
tur. qdã abeo cui funḋlega¬
uerit fideiomisit ut eũ fũ¬
dum post mortẽ suã resti¬
tuerat sẽpmo. eusdẽ lega¬
taru fidei omiẜat. ut titio

Expanded text:
ab intestato decesserit, a patrono potest usque ad partem debitam fideicommissum relinquere, quia, si testamentum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere.Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum peruentura uacantur. quidam ab eo cui fundum legauerat fideicommisserat, ut eum fundum post mortem suam restitueret Sempronio: eiusdem legatarii fide
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis effectus an mortem ob¬
ierit. q̃ h̾rditatem agnosce̾t.
subscitutus decedat. nec tm̃
furiosusobstet cet̾is siprius

Expanded text:
tis effectus ante mortem obierit, quam hereditatem agnosceret. substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius
Abbreviated transcription (Latin):
łp. Si qn incerta sũma est
fidei .o. eius ꝗ cognoscit ta¬
xationẽ quor fideiussores
petũt. ¶Amonendi aũt su¬
mus rebpublicis remitti
sole satisdationẽ fideiomi¬

Expanded text:
. Si quando incerta summa est fideicommissi, qui cognoscit taxationem quoque fideiussores petuntur. Admonendi autem sumus rebus publicis remitti solere satisdationem fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
adita est hrditas. ⁊ si for̃te
post multos a deaturãnos¬
brditas om̃ium ãnoꝵ lega¬
tariodeb̾i. si⁊ siquot ãnis
sit legatũ michi uidet᷑ ⁊̃ in
hoc mitiũ cuiusq ãm spec¬
tandũ insi forto cui dẽs sit
uolũtas testatoris in ãmi
as pẽsiones ideodiuidẽtis.i
hrdi ꝓspectũ uoluit. ne ur¬
geretur ad solutionẽ. ¶Si
sciplinã legetursic ãnuar¬

Expanded text:
adita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi. Sed et si quotannis sit legatum, mihi videtur etiam in hoc initium cuiusque anni spectandum, nisi forte evidens sit voluntas testatoas pensiones ideo diuidentis, heredi prospectum uoluit, ne urgueretur ad solutionem.Si in sciplina‹m› legetur sic 'annua
Abbreviated transcription (Latin):
anuuleg̾etur toͣt aurei id̃ẽ
erit dicend̃. ¶Sicui homo
gnaliterlegatus fit.si añ¬
qͣ uendicet dece̾sẜit. ad h̾rdẽ
suum legatum nõ trãsfert.
¶Sititiosit sic legatũ. qd̃
seiis elegerit. ⁊ senis post
electione decesẜit locus est
uendicatiõi semel acqsite.
aul. ħ uiusmõi legatu.
siue iliud fcm fi̾it suie ñ
fuit.illi .do. legoadb̃rdez
nõ transit. nisi alt̾ uterca¬
sus uiuo legatario extite¬
rit. qm cã exqua debeatũ.
precet̾e sempdebet nec qr cͥ¬
tum ẽ alt̾utrum futuru
om̃i mõdebebitur. nã tale
legatũ. cum morieturhrs¬

Expanded text:
legentur tot aurei, idem erit dicendum. Si cui homo generaliter sit legatus et antequam uindicet, decesserit, ad heredem suum legatum transfert. Si Titio sit sic legatum 'quem Seius elegerit' et Seius post el‹e›ctionem decesserit, locus est uindicationi semel adquisitae.num Huiusmodi legatum: "sive illud factum fuerit sive non fuerit, illi do lego", ad heredem non transit, nisi alter casus vivo legatario exstiterit, quoniam causa, ex qua debeatur, praecedere semper debet. nec, quia certum est alterutrum futurum, omnimodo debebitur: nam tale legatum: "cum morietur
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm substitutũ ꝓnuntit an
ille legatarus tencaturuid̃¬
mus ⁊ cum ius facit hec prĩ¬
tiatio. ꝙ attinet adip̃ius
sonã nunqd legatarus teno¬
atur. nec ẽĩ tam in pbecainpi¬

Expanded text:
m substitutum pronuntiet, an ille legatariis teneatur, videamus: et cum ius facit haec pronuntiatio quod attinet ad ipsius personam, numquid legatariis teneatur? nec enim tam improbe ca
Abbreviated transcription (Latin):
psecutio
aoũsus fiscum locum h̃t.
quid tñ si fiscus bona non
agnoscat. ex necessitate re
remsibiũt ei br̃ditas. adiu¬
dicetur. ⁊ honerib careret.ł
minus plene defendit cãm
nonse ex honerat. exemplo
eius. qui collusorie de b̃rdi¬
tate eis littigauit. ¶si nũ¬
merus nunmoꝵ legatussit.
napparet quale̾ sint legati¬
ante onĩa ip̃ius patris fam¬
il.ꝯsuctudo dem̃ regionis ĩ
qua u̾satus est. exqrenda est.
s⁊ mes patris famił ⁊ lega¬
tarudignitatis.⁊ caritas.
⁊ necessitudo. It eꝙ q̃ p̾cecdũt
uł que sequntur sũmarur
scriptas spectanda.

Expanded text:
rsecutio aduersus fiscum locum habet. quid tamen, si fiscus bona non adgnoscat? ex necessitate redrem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret, uel minus plene defendit causam, non se exonerat exemplo eius, qui collusorie de hereditate litigauit. Si numerus nummorum legatus sit neque apparet quales sante omnia ipsius patris familias consuetudo, deinde regionis, in qua versatus est, exquirenda est: sed et mens patris familiae et legatarii dignitas vel caritas et necessitudo, item earum quae praecedunt vel quae sequuntur summarum scripta sunt spectanda.
Abbreviated transcription (Latin):
ris quider nichinter ẽeuer
debitorem hr̃e ex testo aco¬
nem int̾ est eniz ipius l¬
ri quippe ꝯueniri a fideiso
eius ꝯmifit. ut creditorsa¬
uat. ⁊ debitor ⁊ fideuissons
hr̃s agere cum titio. excas
dei ꝯmissi poterunt. qr utiꝰ¬
ꝙ inter est legatariums¬
uere. ¶Meminisse aut op¬
tet. eum qui dãpnatur hoe
solum.fund uendere. nogo¬
tis dãpnari hoc facere si hoeb
lum ut uendat uero pretia
¶ꝙsi certo pretio sit dãpnat̾
facere nececẽ habebit tanti
uendere quamti dãpnatust¬
acꝗret. ¶ brditatis uider
ꝯtra brdem ꝓnuntiauerit.
non agentem cãmułluso¬
rie agenter. nicħ hoc nocebr
legatarus. ¶ꝗd ergo sipm
iuriam fuerit ꝓnuntiatu.

Expanded text:
ris quidem nihil interesse, uerum debitorem habere ex testamento actionem: interest enim ipsius liberari, quippe conueniri a fide iuseius commiserit, ut creditori soluat, et debitor et fideiussoris heres agere cum Titio ex causa fideicommissi poterunt, quia utriusque interest legatarium soluere. Meminisse autem oportet eum, qui damnatur hoc solum 'fundum uendere', non gratis damnari hoc facere, sed hoc solum, ut uendat uero pretio. Quod si certo pretio sit damnatus facere, necesse habebit tanti uendere, quanti damnatusadquiret. Si hereditatis iudex contra heredem pronuntiaverit non agentem causam vel lusorie agentem, nihil hoc nocebit legatariis. quid ergo, si per iniuriam fuerit pronuntiatum,
Abbreviated transcription (Latin):
turq̃ ꝑfidie agenemoden¬
ꝙ dicet unu̾ tutorẽ ⁊ duplũ
hac actione prãre ⁊ quasi sp̃e
ꝯditioĩs aut ipãm remaut
cius extimationẽ/ nõ solum
ergo gessisse tutelã is credit᷑.
ꝗ alii gerendã mãdauit.s ⁊ q
satis a ꝯtutore accepit remsal¬
uã pupillo futura eiꝙ ꝑmi¬
sit administration̾e totius
tutele. nec põt se defend̾e ꝯsti¬
tutiõib que iubẽt añ ꝯuẽiri
eũ ꝗ gessit. It in eoꝙ nemoge¬
ssit non a utiq eius piculũ

Expanded text:
rfide agere: nemo denique dicet unum tutorem et duplum hac actione praestare et quasi specie condictionis aut ipsam rem aut eius aestimationem. Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandavit, sed et qui satis a contutore accepit rem salvam pupillo futuram eique permisit administrationem totius tutelae, nec potest se defendere constitutionibus, quae iubent ante conveniri eum qui gessit. Item in eo quod nemo gessit n
Abbreviated transcription (Latin):
eas pr̃are debueri. uł mere
ge falcidia. ⁊ si coh̾rs coact¬
eius ad̾issi. m̾o si ip̃e nõ co¬
actus. adierit hr̃ditatem.¬
¶ Etiam ab sentis ꝓcurato
rem. desiderare posse restitu
hñdo. Sino euidens absen¬
dicend̾ est. ut h̃rs ꝯsuspec¬
sit ꝯpellendus adire. si in cer¬
tum sit anmandunͣt qͣui
ei caueat᷑ ꝓpfragilifatem
cantioĩs. Qd̃ si spõteadicĩt
hr̃ditatem nõ magna cap¬
dauit.transibũt eotp̃r qu¬
oratum huit.¶Si dãpnũ
tfãfibit legis acque actio
ad fidciomissariũ. hec enĩ
actiones trãseunt. que ex

Expanded text:
eas praestar‹e› debuerim uel in credge Falcidia, etsi coheres eius coactus adisset, modo si ipse non coactus adierit hereditatem. Etiam absentis procuratori, ‹si› desideraret, posse restitui habendo, si non euidens absendicendum est, ut heres, qui suspecsit compellendus adire, si incertum sit, an mandauerit, quamuis ei caueatur, propter fragilitatem cautionis. quod si sponte adierit hereditatem, non magna capdavit, transibunt eo tempore, quo ratum habuerit. Si damnum transit legis Aquiliae actio ad fideicommissarium: hae enim actiones transeunt, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
riphꝰ. U tilitate̾ pupilloꝵ p̾to
seqturno scripturã test̾i uł codi¬
cilloꝵ. nã patris uolũtatem pre¬
torita accipe debet. siñ fui̾t igna¬
uire dedit. scripsit tutorem ẽẽ
nolle. nẽpe nõseqtur. primam
uolu̾tat̾e pretor aq̃ pat̾ discessit.
torẽ dełit fidei ꝯmisso ei relicto.
Quesitũ est anadministrarecu¬
rator ꝯpelli debeat. R. qd̾e curato
rẽnon ẽẽ.Srcum aliqdeitest̾o
datum ẽet generi eũ ex fidcio mi
sso curã suscipe nisi idꝙ ei datũ
eẽt nollet peteͣ. aut redõe c̃et pãtꝰ.¬
It quesitũ est.aniste curatorsatiꝰ¬
direnepotibodebeat.R. qͣi cura¬

Expanded text:
. utilitatem pupillorum praetor sequitur, non scripturam testamenti uel codicillorum. nam patris uoluntatem praetor ita accipere debet, si non fuit ignalisue non iure dedit, scripsit tutorem esse nolle? nempe non sequitur primam uoluntatem praetor, a qua pater discessit.torem dedit fideicommisso ei relicto: quaesitum est, an administrare curator compelli debeat. respondit curato cum aliquid ei testamento datum esset, teneri eum ex fideicommisso, si non curam susciperet, nisi id quod ei datum esset nollet petere aut reddere esset paratus.Item quaesitum est, an iste curator satisdare nepotibus debeat. r