comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo & honorabili frĩ bonifacio.
aurelius ualentinus prima sedis ꝓuinciae
numidiae. & cȩteri qui presentes affuimus
numero ducenti decem & septẽ. ex omni con¬
cilio africae. qm̃ dño placuit ut dehis quȩ
nobiscũ egerunt scĩ fratres nr̃i coq̃i faustinꝰ¬
beatȩ momorit epõ tosimo a quo ad nos
mandata & litteras attulerunt. sed tuȩ ue¬
nerationi qui in eius locum esdiuinitus confti¬
tutus humilitas nrã subscriberet ea breuit̃
insinuare debemus quȩ utrorumq concordia
terminata sunt ne eaquȩ ꝓlixis gestorũ uolu¬
minibus continentur in quib salua quidem
caritate. non tam̃ sinc paruo altercationis la¬
bore de morati sumus ea gestis delibantes quȩ
nunc ad causam ꝑtinent: quã quã & ille si ad¬
huc esset incorpͥore hoc accipere gratius
quod uideret pacatius terminatũ domine
siccensi uerũ etiã totius africanȩ eccłȩ non
leue scandalũ de omnib: erratis suis ueniã
petens. cõmunioni est restitutus: Prior aut̃

Expanded text:
omino beatissimo et honorabili fratri Bonifacio Aurelius, Valentinus primae sedis provinciae Numidiae et caeteri qui praesentes adfuimus numero ducenti decem et septem ex omni concilio Africae. Quoniam Domino placuit, ut de his quae nobiscum egerunt sancti fratres nostrbeatae memoriae episcopo Zosimo, a quo ad nos mandata et litteras attulerunt, sed tuae venerationi, qui in ejus locum es divinitus constitutus, humilitas nostra rescriberet, ea breviter insinuare debemus, quae utrorumque concordia terminata sunt, nec ea quae prolixis gestorum voluminibus continentur, in quibus, salva quidem charitate, non tamen sine parvo altercationis labore demorati sumus, ea gestis deliberantes quae nunc ad causam pertinent. Quanquam et ille, si adhuc esset in corpore, hoc acciperet gratius, quod videret pacatius terminatum, domine Siccensi, verum etiam totius Africanae Ecclesiae non leve scandalum, de omnibus erratis suis veniam petens communioni est restitutus. Prior autem
Abbreviated transcription (Latin):
coep̃o nr̃o alex andrinȩ eccłȩ & auenerabili
attico constantinopolitano antistite ex authen¬
tico missis quȩ etiã ante hoc ꝑ innocentium
prb̵m & marcellum subdiaconũ ꝑ quos ad nos
ab eis directa sunt. uenerabilis memoriae bo¬
nifacio ep̃o decessori ur̃o a nobis transmissa
sunt in quib: tale aliquid non potuimus re¬
perire : Executores etia clericos urõs quibusq
potentibus nolite mitt̃e. nolite concedere:
lucem simplicitatis & humilitatis diem dñi ui¬
dere cupientib prefert: uideamur inducere
Nam de fratre nr̃o faustino. a moto iam ꝓsuis
nefandis nequitiis de xp̃i eccła dolendo a piario
securi sumus: quod eum ꝓbitate ac moderatione
tuȩ sc̃itatis salua fraterna caritate ulterius¬
in africa minime patiatur. Et alia manu dñs
nobis custodiat domine frater:¬

Expanded text:
coepiscopo nostro Alexandrinae Ecclesiae, et a venerabili coepiscopo nostro Alexandrinae Ecclesiae, et a venerabili Attico Constantinopolitano antistite, ex authentico missis: quae etiam ante hoc per Innocentium presbyterum et Marcellum subdiaconum, per quos ad nos ab eis directa sunt, venerabilis memoriae Bonifacio episcopo decessori vestro a nobis transmissa sunt, in quibus tale aliquid non potuimus reperire. Exsecutores etiam clericos vestros quibusque petentibus nolite mittere, nolite concedere, lucem simplicitatis et humilitatis diem Deum videre cupientibus praefert, videamur inducere: nam de fratre nostro Faustino amoto jam pro suis nefandis nequitiis de Christi Ecclesia dolendo Apiario securi sumus, quod eum probitate ac moderatione tuae sanctitatis, salva fraterna charitate, ulterius Africa minime patiatur. Et alia manu: Dominobis custodiat, domine frater
Abbreviated transcription (Latin):
Prudentissime enĩ iustissim eq uiderunt quȩ¬
cunq negocia in suis locis ubi orta sunt fini¬
turam qua aequitas axp̃i sacerdotibus & pru¬
denter uideatur & constantissime teneatur
maxime quia unicuiq concessum est si iudic¬
cio offensus fuerit cognitoꝵ: ad concilia
suȩ ꝓuinciȩ uł etiã uniuersale ꝓuocare.
nisi forte quisquã est qui credat unicuilibet
posse dñm nr̃m examinis inspirare iustiti¬
am : & innumerabilib: congregatis in consili¬
um sacerdotib: denegare: Aut quomodo
ipsum transmarinũ iudicium ratum erit.
ad quod testium necessariae ꝑsonae uł ꝓpt̃
sexus uł ꝓpt̃ senectutis infirmitatẽ uł mul¬
tis aliis impedmentis adduci non poterunt :
Nam ut aliqui tanquã atuȩ scĩtatis lacere
mictantur : nullo inuenimus patrũ sy nodo
constitutũ. quia illud quod pridem ꝑ eundẽ
concilii ex inde transmisistis: in conciliis ueri¬
orib: qui accipiuntur niceni a scõ cyrillo

Expanded text:
Prudentissime enim justissimeque viderunt quaePrudentissime enim justissimeque viderunt quaecunque negotia in suis locis ubi orta sunt finituram, qua aequitas a Christi sacerdotibus et prudenter videatur et constantissime teneatur; maxime quia unicuique concessum est, si judicio offensus fuerit cognitorum, ad concilia suae provinciae vel etiam universale provocare; nisi forte quisquam est qui credat unicuilibet posse Deum nostrum examinis inspirare justitiam, et innumerabilibus congregatis in concilium sacerdotibus denegare. Aut quoipsum transmarinum judicium ratum erit, ad quod testium necessariae personae vel propter sexus, vel propter senectutis infirmitatem, vel multis aliis impedimentis adduci non poterunt? Nam ut aliqui tanquam a tuae sanctitatis latere mittantur, nulla invenimus Patrum synodo constitutum. Quia illud quod pridem per eumdeconcilii, exinde transmisistis, in conciliis verioribus, quae accipiuntur Nicaeni, a sancto Cyrillo
Abbreviated transcription (Latin):
re diuturnioris questionis absoluit. & sus
uuln eribus qualẽcunq medelam & si inuita
ac suae conscientiae reluctantȩ confessione
prouidit domine frater: Prefato itaq debitae
salutationis officio: impendio deprecamur.
ut deinceps adurãs aures hinc uenientes. ñ
facilius admitatis. nec a nobis ex cõmunica¬
tos in cõmunionẽ ultra uelitis excipere.
quia hoc etiã niceno concilio definitũ faci¬
le aduertet uenerabilitas tua: Nam side in¬
feriorib clericis uł laicis uidetur ibi p̃ca¬
ueri quanto magis hoc de episcopis uoluit
obseruari. ne in sua ꝓuincia cõmunione
suspensi. a tua sc̃itate prȩponere uł in debi¬
te uideantur cõmunioni restitui: Prboꝵ
gia sicut te dignum est repellat sc̃itas tua:
quia & nulla patrũ definitio ne hoc eccłȩ
de rogatum est africanȩ & decreta nicena
siue inferioris gradus clericos. siue ipsos
epõs suis metropolitanis apercissime cõmiserunt:

Expanded text:
re diuturnioris quaestionis absolvit, et suis re diuturnioris quaestionis absolvit, et suis vulneribus qualemcunque medelam, etsi invita ac suae conscientiae reluctante confessione providit, domine frater. Praefato itaque debitae salutationis officio, impendio deprecamur ut deinceps ad vestras aures hinc venientes non facilius admittatis, nec a nobis excommunicatos in communionem ultra velitis excipere: quia hoc etiam Nicaeno concilio definitum facile advertet venerabilitas tua. Nam et si de inferioribus clericis vel laicis videtur ibi praecaveri, quanto magis hoc de episcopis voluit observari, ne in sua provincia a communione suspensi a tua sanctitate praepropere vel indebite videantur communioni restitui! Presbygia sicut te dignum est, repellat sanctitas tua, quia et nulla Patrum definitione hoc Ecclesiae derogatum est Africanae: et decreta Nicaena, sive inferioris gradus clericos, sive ipsos episcopos suis metrop
Abbreviated transcription (Latin):
tamen laboriosissimo agitato iudicio. cum di¬
uersa eidem obiecta affuctissimi quȩreremur
uł moras. co epĩ nr̃i faustini uel cergiuersati¬
ones ipsius apiarii quibus nefandas turpitu¬
dines occulere conabatur : ds̃ iudex iustus
forcis & longanimis magno comperidio rese¬
cauit: Tecriore quippe acputidiore obstina¬
tione compressa qua tantũ liuidum cenum
impudentia negationis uolebat obruere dõ
nr̃o eius conscientiã coartante & occulta quȩ
in illius corde tantã quam inuoluta criminũ
iam damnabat etiã hominib publicante re¬
pente in confessione cunctoꝵ obiectoram
flagitioꝵ dolosũs negator erupit. & tandẽ
de om̃ibus incredibilibus opprobriis ultroncus
se ipse conuicit atq ipsam quoq nrãm spem
qua eum & credebamus & optabamus de tã
pudendis maculis posse purgari. conuercit
ingemitus. nisi qm̃ istam nrãm mestitiam
uno tantũ solatio mitigauit: qđ & nos labo¬

Expanded text:
tamen laboriosissimo agitato judicio, cum ditamen laboriosissimo agitato judicio, cum diversa eidem objecta afflictissimi quaereremus, vel moras coepiscopi nostri Faustini, vel tergiversationes ipsius Apiarii, quibus nefandas turpitudines occulere conabatur, Deus judex justus, fortis et longanimis magno compendio resecavit. Tetriore quippe ac putidiore obstinatione compressa, qua tantum lividum coenum impudentia negationis volebat obruere, Deo nostro ejus conscientiam coarctante, et occulta quae in illius corde tanquam in volutabro criminum jam damnabat etiam hominibus publicante, repente in confessionem cunctorum objectorum flagitiorum dolosus negator erupit. Et tandem de omnibus incredibilibus opprobriis ultroneus se ipse convicit, atque ipsam quoque nostram spem, qua eum et credebamus et optabamus de tam pudendis maculis posse purgari, convertit in gemitus, nisi quoniam istam nostram moestitiam uno tantum solatio mitigavit, quod et nos labo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto & nr̃a & ura modo a lacritas cercior
nec preprora uiderentur quȩ ad huc magis¬
de audiendo quã de audito prȩcesserant:
Adueniente sane ad nos scõ fratre & coep̃o
nr̃o faustino conciliũ congregauimus & cre¬
didimus ideo cũ illo missum. qm̃ sicut ꝑ eiꝰ
nunc posset de tantis criminibus athabra¬
cenis obiectis eo laborante purgari: Cuiꝰ
tanta ac tam immania flagitia de cursum
nr̃i concilii examen inuenit ut & memo¬
rati patrocinium potius quã iudicium ac
defensoris magis oꝑam quã disceptatoris
iustitiam superarent: Nam primũ quantũ
obstiterit om̃i congregationi diuersas in¬
iurias in gerendo quasi ecđȩ romanȩ asse¬
rens priuit egia & uolens eum a nobis in cõ¬
munione suscipi quẽ tua sc̃itas credens¬
appellasse quod probare non potuit cõmunioni
rediderat: quod minime tam̃ licuit. quod etiã
gestorum melius lectione cognosces : Triduano

Expanded text:
profecto et nostra et vestra modo alacritas certior, profecto et nostra et vestra modo alacritas certior, nec praepropera videretur, quae adhuc de audiendo, quam de audito praecesserat. Adveniente sane ad nos sancto fratre et coepiscopo nostro Faustino, concilium congregavimus, et credidimus ideo cum illo missum: quoniam sicut penunc posset de tantis criminibus a Thabracenis objectis eo laborante purgari. Cujus tanta ac tam immania flagitia decursum nostri concilii examen invenit, ut et memorati patrocinium potius quam judicium, ac defensoris magis operam quam disceptatoris justitiam superarent. Nam primum, quantum obstiterit, omni congregationi diversas injurias ingerendo, quasi Ecclesiae Romanae asserens privilegia, et volens eum a nobis in communionem suscipi: quem tua sanctitas credensappellasse, quod probare non potuit, communioni reddiderat; quod minime tamen licuit, quod etiam gestorum melius lectione cognosces. Triduano
Abbreviated transcription (Latin):
passus est & resurrexit tertia die ascendit incȩ¬
lum uenturus inde iudicare uiuos & mortuos.
& in sp̃m sc̃m̃. Eos uͦ qui dicunt erat tempus quan¬
do non erat & qui ex nichilo factus uł ex alia
substantia uł essentia esse aut mutabilem
aut conuertibilem filiũ dĩ dicunt anathemati¬
tat catholica & apłica cccła. huic symbolo
fidei etiã exemplaria statutorũ eiusdẽ concilu
niceni amemoratis pontificib annexa sunt
sicut suꝑius ꝑ omĩa continentur quȩ nos hic
eaiterum conscribi necessiriũ non. eẽ. credimꝰ:
Ncipit epła concilii africani ad papã celefti¬
num urbis romȩ ep̃m:
aurelius palatinus antonius tutus seruus dei
terentius fortunatus martinus i anuarius optatus
celticius donatus theasius uincentius fortunati¬
anus & cȩteri qui in uniuersali afficano concilio
carchaginis affuimus: Optaremus quidẽ ut quẽ¬
ad modum scitas tua de aduentu a piarii lȩtatos
one hȩc scripta cũ lȩtitia mitteremus. Esset

Expanded text:
tertia die, ascendit in coelum, venturus inde judicare vivos et mortuos: et in Spiritum sanctum. Eos vero qui dicunt, erat tempus quando non erat, et qui ex nihilo factum, vel ex alia substantia, vel essentia esse, aut mutabilem aut convertibilem Filium Dei dicunt, anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. Huic symbolo fidei etiam exemplaria statutorum ejusdem concilii Nicaeni a memoratis pontificibus annexa sunt, sicut superius per omnia continentur: quae nos hic iterum conscribi necessarium non esse credidimus. Incipit epistola concilii Africani ad papam Coelestinum urbis Romae episcoAurelius, Palatinus, Antonius, Tutus, Servusdei, Terentius, Fortunatus, Martinus, Januarius, Optatus, Ceticius, Donatus, Theasius, Vincentius, Fortunatianus, et caeteri, qui universali Africano concilio Carthaginis adfuimus. Optaremus, si quemadmodum sanctitas tua de adventu Apiarii laetatos one haec scripta cum laetitia mitteremus. Esset
Abbreviated transcription (Latin):
De arrianis non rebaptizandis.
Ut prȩter pascha & pentecosten baptisma non¬
celebrentur1
De apostatis¬
Quod non liceat alterius sponsam ad matri¬
monii iura sortiri
Oc his qui pȩnitentiã minime seruauerunt
Demonachis & uirginib propositum
non seruantibus.
UII De clericis in continentibus.
UIII De clericis quales debeant ꝓmoueri¬
De clericorum conuersatione:¬

Expanded text:
De Arianis non rebaptizandis. 2. Ut praeter Pascha, et Pentecosten baptismus nonelebretur. 3. De apostatisQuod non liceat alterius sponsam ad matrimonii jura sortiri. 5. De iis, qui poenitentiam minime servaverunt. 6. De monachis et virginibus propositum non servantibus. 7. De clericis incontinentibus. 8. De clericis, quales debeant promovericorum conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
ominis scĩs merito beatissimis fr̃ĩb cocpĩs
insynodo apud carchaginem habita consti¬
quod merui tancoꝵ fratrum benedictione
simos canones apud niceam ciuitatem metro¬
polim bythiniae apatrib constitutos sub
fidei ad stipulatione dirigam: Et quis est qui
cõmunẽ fidẽ uł statuta apatrib firmata
sũis fribus deneget: Qua de re ꝑeundem
filium meum marcellum subdiaconũ ur̃m
nimium festinantem sicut statuti sunt inni¬
cea ciuitate apatribus canones in integro
ut iussistis direxi. petens: ut prome pluri¬
mum urã scã congregatio orare iubeat: Et
alia manu ds̃ nr̃ sc̃itatem urãm custodiat:
quod optamus scĩ fratres:
Ncipit exemplaria concilii niceni directa
dm̃ ex deo lumen ex lumine. dm̃ uerũ ex dõ
uero. natum non creatum eiusdẽ cũ patre
substantiȩ ꝑ quẽ omiã facta sunt cȩlestia
& terrena quiꝓpt̃ nos homines & ꝓpt̃ nram salu¬

Expanded text:
ominis sanctis, merito beatissimis fratribus coepisin synodo apud Carthaginem habita constiquod merui tantorum fratrum benedictione simos canones apud Nicaeam civitatem, metropolim Bithyniae, a Patribus constitutos sub fidei astipulatione dirigam. Et quis est qui communem fidem, vel statuta a Patribus firmata suis fratribus deneget? Qua de re per eumdem filium meum Marcellum, subdiaconum vestrum, nimium festinantem, sicut statuti sunt in Nicaea civitate a Patribus canones, in integro, ut jussistis, direxi: petens ut pro me plurimum vestra sancta congregatio orare jubeat. Et alia manu: Deus noster sanctitatem vestram custodiat, quod optamus, sancti fratres. Incipiunt exemplaria concilii Nicaeni, directa Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum, non creatum, ejusdem cum Patre substantiae, per quem omnia facta sunt, coelestia et terrena. Qui propter nos homines
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩs altaribus se ultro ingerere. aut sacrata
uasa impudenter contingere. siue indum̃ta
sacerdotalia prb̃is ministrare. aut corpus
& sanguinẽ dñi contingere popłisq. porri¬
& ne ulterius fiat omnimodo ꝓhibitum. ẽ :
Etquȩcunq feminae deinceps hoc facere
prȩsumpserint iudicio canonico usq ad sa¬
tis factionẽ sub dantur. Quod aut̃ mulie¬
res ingredi ad altare non debeant: in conci¬
lio calcidonensis & indecretis gelasii papae
copiosissime inuenitur :¬
Siquis criminator non ante iudicium decidat
quam accusitor prȩsentetur atq scđm legẽ
Q canonicã sententiã ex quiratur. Qđ siin¬
digna ad accusandũ ꝑ sona inuenitur ad
accusationẽ non ad mittatur : quia indig¬
num est ut uita in nocentis ulla maculetur
pernicie:
genui quã serui. Simaior ꝑsona in hoc scele¬
re fuerit de prehensa: amissa medietate bo¬
noꝵ sũoꝵ ꝑpetua notetur in famia. Sicleri¬

Expanded text:
sanctis altaribus se ultro ingerere, aut sacrata sanctis altaribus se ultro ingerere, aut sacrata vasa impudenter contingere, sive indumenta sacerdotalia presbyteris ministrare, aut corpus et sanguinem Domini contingere, populisque porrit ne ulterius fiat omnimodis prohibitum est. Et quaecunque feminae deinceps hoc facere praesumpserint, judicio canonico usque ad satisfactionem subdantur. Quod autem mulieres ingredi ad altare non debeant, in concilio Calchedonensi, et in decretis Gelasii papae copiosissime inveniturSi quis criminatur, non ante in iudicium detrudatur quam accusator pertentetur, atque secundum legem et canonicam sententiam exquiratur. Quod si indigna ad accusandum persona inveniatur, ad accusationem non admittatur, quia indignum est, ut vita innocentis ulla maculetur pernicie. genui quam servi. Si maior persona in hoc scelere fuerit depraehensa, amissa medietate honorum suorum perpetua notetur infamia. Si cleri
Abbreviated transcription (Latin):
non debere: Simul & hoc constitutum est
ut siquispiam prboꝵ deinceps huius con¬
sciaitionis normã contumaciter transgressor
ex titerit. scilicet ut aliquas uiduas in con
uirginibus a prbis non uelandis statutũ. ẽ
ut siquis hoc facere temptauerit. tanquã
treos timoris necessitas non constringat cir¬
ca altaria manere . & loca ueneratione dig¬
na polluere de positis armis qui fugerint
Quodsi non de posuerint : sciant sẽ arma¬
torũ uiribus ex trahendis & quicuno eos de
porticib & de atriis de ortulis debalneis
uł adiacentus ecclesiarum abstrahere prȩ¬
sumpserit : capite puniatur :¬
t ex cõmunicatus a sacerdote quandiu in
ipsa est ex cõmunicatione : maiores natu¬
uł ep̃os accusare non p̃sumat: Quod si prȩ¬
sumpscrit: non recipiatur. sed aut maiori ex¬
communicationi subiaceat. aut ab eccła pel¬
latur:¬
tatutum est ut illicitus feminarũ accessus ad¬
altare non fiat. qui contra omnẽ auetoritatẽ
diuinam et canonicã institutionẽ est. feminas

Expanded text:
o. Simul et hoc statutum est, ut si quispiam presbyterorum deinceps hujus constitutionis normae contumaciter transgressor exstiterit, scilicet ut aliquas viduas velare virginibus a presbyteris non velandis statutum est, ut si quis hoc facere tentaverit, tanquam t eos timoris necessitas non constringat circa altare manere, et loca veneratione digna polluere, depositis armis qui fugerint. Quod si non deposuerint, sciant se armatorum viribus extrahendos. Et quicumque eos de porticibus et de atriis et de hortulis, de balneis vel adiacenciis ecclesiarum abstrahere praesumpserit, capite puniaturt excommunicatus a sacerdote, quandiu in ipsa est excommunicatione, majores natu accusare non praesumat. Quod si praesumpserit, non recipiatur, sed aut majori excommunicatione subjaceat, aut ab Ecclesia pellaturtatutum est ut illicitus feminarum acessus adaltare non fiat, quia contra omnem auctoritatem divinam et canonicam institutionem est, feminas
Abbreviated transcription (Latin):
bet sacerdote apopulo accusato si certi
non fuerint testes qui crimini illato app¬
bent ueritatẽ : ius iurandum erit inmedio &
illum testem ꝓferat deinnocentiae suȩ purita¬
te. cui nuda & aꝑta sunt omnia sicq maneat
in proprio gradu : Istauͦ omia quia iures nr̃as
excedunt. in iudicio epõrũ iuxta canonicam
sanctionem definienda relinquimus ut hȩc
quando orta fuerint ita definire satagant.
ut nec scđm scłm iustam reprehensionẽ nec pones
dm̃ quod absit damnationẽ sed ȩternȩ beatitu¬
dinis ipso auxiliante qui omĩa infucata pres¬
tat p̃mia consequantur:¬

Expanded text:
bet sacerdote a populo accusato, si certi non fuerint testes qui crimini illato non veritatem dicant, ius iurandum erit in medio, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nuda et aperta sunt omnia; sicque maneat in proprio gradu. » Ista vero omnia, quia vires nostras excedunt, in iuditio episcoporum iuxta canonicam sanctionem definienda relinquimus; ut haec quando orta fuerint, ita definire satagant, ut nec secundum seculum iustam reprehensionem, nec penes Deum, quod absit, damnationem, sed aeternae beatitudinis ipso auxiliante, qui omnia infucata praestat, praemia consequantur
Abbreviated transcription (Latin):
agunt inflectere non prȩsumant : sed in prȩ¬
dictis rebus eas fideliter sub ministrent &
sciant se non suarum sed dominicarũ rerũ
esse dispensatores. ꝓptea quasi dominicas
res fidelit̃ eas conseruare & utilit̃ dispensa¬
Et dñi sacerdotes oportet. Si et quod abst
aliter fecerint : canonica inuectiono dis¬
tricte feriantur:
uł testimonio aut humano iudicio penitus
non audiatur: neo hi accusare quenquã
ꝑmittantur. Sed siquis anathematis penã
parui duxerit : aut in insulam religetur
aut exilio deputetur. nepossit eccłam dĩ
eiusq famulos ꝑ turbare :¬
ancitum est ut a prbis uł diaconib ac reli¬
quis clericis omnimꝰ uecetur ebrietas quȩ
omniũ uitiorũ fomes ac nutrie est Itaq
eum quẽ ebrium fuisse conftiterit: ut ordo

Expanded text:
aguntur, inflectere non praesumant, sed in praeaguntur, inflectere non praesumant, sed in praedictis rebus eas fideliter subministrent; et sciant se non suarum, sed dominicarum rerum esse dispensatores. Propterea quasi dominicas res fideliter eas conservare et utiliter dispensare Domini sacerdotes oportet. Et si, quod absit, aliter fecerint, canonica invectione districte feriantur. vel testimonio aut humano iudicio penitus non audiatur, nec hi accusare quemquam permittantur. Sed si quis anathematis poenam parvi duxerit, aut in insulam religetur, aut exilio deputetur, ne possit ecclesiam Dei eiusque famulos perturb reancitum est, ut a presbiteris vel diaconibus seu a reliquis clericis omni modo vitetur ebrietas, quae omnium vitiorum fomes ac nutrix est. Itaque eum, quem ebrium fuisse constiter
Abbreviated transcription (Latin):
prbi uł diaconi non uendant rem ecclesiae
ubi sunt constituti nescientibus ep̃is suis. & ne
deinceps fiat cauendũ est. sicut a quibusdã
in aliquib locis impudenter factũ audiuimꝰ
eo quod quidã sacerdotes antequã messes ma¬
turȩ uł collectȩ essent eoꝵ decimas uendere
causã ebrietatis temptauerunt. quod ne dein¬
ceps fiat. parit̃ om̃s in hibemus sedut prius
cum grãrũ actione a sacerdotibus recipiant᷑.
et sinecessitas fuerit prorestauratione eccła¬
rum uł ꝑredẽptione captiuorum eas uendere
cum consilio ꝓprii ep̃i & aliorum bonorum
sacordotum hoc faciant. ne qualibet occasio¬
ne occulte & sine testimonio fraudentur obla¬
tiones fidelium. & unde pauperes recreari de¬
bent uł eccłȩ restaurari. seu derici uiuere
siue epĩ recipi hospites. & peregrini pasci
ac uenerari prbi uł diaconi. aut quilib et fideli¬
um in suis nimiis potationib uł cõmessationib
seu camnalibus desideris quȩ multis modis

Expanded text:
ri vel diaconi non vendant rem ecclesiae, ubi sunt constituti, nescientibus episcopis suis. » Et ne deinceps fiat cavendum est, sicut a quibusdam in aliquibus locis impudenter factum audivimus, eo quod quidam sacerdotes, antequam messes maturae vel collectae essent, eorum decimas vendere causa ebrietatis temptaverunt: quod ne deinceps fiat pariter omnes inhibemus, sed ut prius cum gratiarum actione a sacerdotibus recipiantur. Et si necessitas fuerit pro restauratione ecclesiarum vel pro redemptione captivorum eas vendere, cum consilio proprii episcopi et aliorum bonorum sacerdotum hoc faciant; ne qualibet occasione occulte et sine testimonio fraudentur oblationes fidelium; et unde pauperes recreari debent vel ecclesiae restaurari seu clerici vivere, sive episcopi recipi, hospites et peregrini pasci ac venerari, presbiteri vel diaconi aut quilibet fidelium in suis nimiis potationibus vel comessationibus seu carnalibus desideriis, quae multis modis
Abbreviated transcription (Latin):
cina: scđm canonum autenticoꝵ & scõꝵ patrũ¬
esse debet: & non scđm placitũ hominis sed scđm
uoluntatẽ dĩ. Nec in hac parte uoluntas aut
precibus & penitudine digna placari possit
omnipotentis di iundicta quã uitio ꝓuocauit:¬
Siquis quiete gradiens ꝑuiam aut sĩetiã in do¬
mosua fuerit. aut in platea ciuitatis. aut inuil¬
la subito aut ab alio suꝑuentus. aut litis com¬
motione uolens se defendere non babens contͣ
illum antea odium. interfecerit hominem:
.VII. annos scđm canonicã institutionẽ penite¬
at. Tres uͦ a communione priuetur .iiii. aut̃
in cõmunione orationum et oblatione suscept᷑
in sacerdotis pendebit arbitrio utrũ dignus
sit corpus xp̃i accipere : aut usq ad plenitudi¬
nem penitentiȩ ab eo separari. Abstinentia
ciborum in prouidentia sacerdotis erit. scđm
possibilitate penitentis & deuotionẽ & affec¬

Expanded text:
cina, secundum canonum autenticorum et sanctorum patrucina, secundum canonum autenticorum et sanctorum patruesse debet, et non secundum placitum hominis, nec secundum voluntatem; nec in hac parte voluntas, aut precibus et poenitudine digna placari possit omnipotentis Dei vindicta, quam homo suo vitSi quis quiete gradiens per viam, aut si etiam in domo sua fuerit, aut in platea civitatis, aut in villa, subito ab alio sit superventus, aut litis commotione, volens se defendere, non habens contra illum ante odium, interfecerit hominem, septem annis secundum canonicam institutionem poeniteat: tres vero a communione privetur, quatuor autem in communione orationum et oblationum susceptus, in sacerdotis pendeat arbitrio, utrum dignus sit corpus Christi accipere, aut usque ad plenitudinem poenitentiae ab eo separari. Abstinentia ciborum in providentia sacerdotis erit, secundum possibilitatem poenitentis, et devotionem, et affec
Abbreviated transcription (Latin):
picio potest esse indomo sua habeat: et non solũ
eas sed neq illas quas antiqui canones concedun
quia instigante diabolo etiã in illis scelus fre¬
quenter ꝑ petratum reperitur. aut etiã in pe¬
dissequis carum. Nam si qua dehis habuerit talẽ
necessitatẽ. cui sit necessaria sustentatio prb̃i:
habeat inuilla aut inuico domũ longe a prbi
conuersatione. & ibi ei subministret quȩ neces¬
saria sunt: Sed & hoc scđm auctoritatẽ cano¬
num modis omnib ꝓhibendũ : ut nulla femina
ad altare presumat accedere . aut prbo minis¬
trare uł infra cancellũ stare uł sedere :
libet fidelis confessionem peccatorũ. qualiter
primo peccatum ꝑpetratum: aut si postea ite¬
ratum. aut frequenter actum sit si sponte si
coacte. si ꝑebrietatẽ. aut ꝑ quod libet ingeniũ
factum sĩt: et cum inuenerit unde radix illius
peccati processit: tunc congruam ad hibeat
medicinam: Qualis uͦ peccati adhibenda sit medi¬

Expanded text:
picio potest esse, in domo sua habeat, et non solum picio potest esse, in domo sua habeat, et non solum illas, sed neque illas, quas antiqui canones concedunt; quia instigante diabolo etiam in illis scelus frequenter perpetratum reperitur, aut etiam in pedissequis earum. Nam si qua tem patientem cui sit necehabeat in villa aut in vico domum longe a presbiteri conversatione, et ibi ei subministret quae necessaria sunt. Sed et hoc secundum auctoritatem canonum modis omnibus prohibendum, ut nulla femina ad altare praesumat accedere, aut presbitero ministrare, vel infra cancellum stare aut sedere. slibet fidelis confessionem peccatorum, qualiter primo peccatum perpetratum, aut si postea iteratum aut frequenter actum sit; si sponte, si coacte, si per ebrietatem aut per quodlibet ingenium factum sit. Et cum invenerit, unde radix illius peccati processit, tunc congruam adhibeat medicinam. Qualis vero peccati adhibenda sit medi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic odit ds̃ eos qui ad uersus patres armantur:
ut patrum in uasores in omni mundo in famia
notantur :¬
Nstruendi sunt prbi parit̃q ad monendi
quatinus nouerint decimas & oblationes
quas a fidelibus accipiunt pauperũ & hos¬
pitum & peregrinorũ esse stipendia & non
quasi suis sed quasi cõmendatis uti debere De
quibus omnibus sciant se rationẽ redditu¬
ros in conspectu diuinȩ maiestatis & nisi eas
fideliter pauperibus & his quib premissũ et
administrauerint condemnationẽ patiendos:
Qualit̃ uͦ dispensari debeant: canones sacri
inftituunt: scilicet ut .iIII. partes ex omnibus
fiant : Una ad fabricã ecłȩ releuandã alte¬
ra pauperibus distribuenda tertia prbocum
sius clericis habenda: quarta ep̃o reseruanda:
& quicquid inde pontifex iusserit prudenti
consilio est faciendum:
nhibendum et modis omnib est tenendũ. ut
nullus sacerdos eas ꝑsonas feminarũ sicut in
canonibus insertum continetur : de quib: sus¬

Expanded text:
Sic odit Deus eos qui adversus Patres armantur, ut Patrum invasores, qui in omni mundo infamia notantur nstruendi sunt presbiteri pariterque admonendi, quatenus noverint decimas et oblationes, quas a fidelibus accipiunt, pauperum et hospitum et peregrinorum esse stipendia, et non quasi suis, sed quasi commendatis uti debere; de quibus omnibus sciant se rationem redditurus in conspectu divinae maiestatis, et nisi eas fideliter pauperibus et his, quibus praemissum est, administraverint, condempnationem patiendos. Qualiter vero dispensari debeant, canones sacri instituunt: scilicet ut quatuor partes ex omnibus fiant, una ad fabricam ecclesiae relevandam, altera pauperibus distribuenda, tertia presbitero cum suis clericis habenda, quarta episcopo reservanda. Et quicquid exinde pontifex iusserit, prudenti consilio est faciendum. nhibendum et modis omnibus tenendum est, ut nullus sacerdos eas personas feminarum, sicut in canonibus insertum continetur, de quibus sus
Abbreviated transcription (Latin):
aliã accipere prima uiuente. nec illa primo:
habent tam̃ potestatẽ semet ipsos reconciliare :
impositionẽ sp̃s scĩ donum. sollicite & deuote
om̃s concurrant : & ep̃o suo eaquȩ necess aria
sunt fideliter ministrent eiq ab om̃ĩb & ꝑ
omnia oboediatur:¬

Expanded text:
aliam accipere prima vivente, nec illa primo. aliam accipere prima vivente, nec illa primo. Habent tamen potestatem semetipsos reconciliari. inpositionem Spiritus sancti donum sollicite et devote omnes concurrant, et episcopo suo ea quae necessaria sunt fideliter ministrent, eique ab omnibus et per omnia oboediatur
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier habens uirum. si ad ulteriũ ꝑpetrauerit
et occulte ad confessionem uenerit . uii. annos
peniteat .iii. in pane & aqua cȩteros .IIII inꝓ
uidentia erit sacerdotis qualit̃ eam uiderit
posse. et ita ei ciborum abstinentia imponat᷑
Sicuius uxor adulterium ꝑpetrauerit. & hoc
auiro deprehensum fuerit et publicatũ : dimit¬
tat uxorem si uoluerit ꝓpt̃ fornicationẽ: Illa
uͦ scđm quod superus insertũ est : publice agat
penitentiã. Uir uͦ eius illa uiuente nulla tenus
habebit licentiam aliam ducere uxorem:
Quod si uoluerit adulteram sibi reconciliari :
licentiam habeat: Ita tam̃. ut parit̃ cũ illa
pęnitentiã agat. et ex acta penitentia ad cõ¬
munionis gram sicut superius continctur in ser¬
tum utriq accedant : Similis forma & in muli¬
ere seruabitur : Si aut̃ uir eius adulterauerit :
habet potestatem dimittendi uirũ ꝓpt̃ forni¬
cationem: maneat tam̃ in nupta quandiu uir
eius uixerit : quia nec ille habet potestatem

Expanded text:
Mulier habens virum si adulterium perpetraverit et occulte ad confessionem venerit, septem annis poeniteat, tres in pane et aqua; caeteros quatuor in providentia erit sacerdotis qualiter eam viderit posse; et ita ei ciborum abstinentia innonatur. Si cuius uxor adulterium perpetraverit et hoc a viro deprehensum fuerit et publicatum, dimittat uxorem, si voluerit, propter fornicationem. Illa vero secundum quod superius insertum est, publice agat poenitentiam. Vir vero eius illa vivente nullatenus habebit licentiam aliam ducere uxorem. Quod si voluerit adulteram sibi reconciliari, licentiam habeat, ita tamen ut pariter cum illa poenitentiam agat et exacta poenitentia ad communionis gratiam, sicut superius continetur insertum, utrique accedant. Similis forma et in muliere servabitur. Si eam vir eius adulteraverit, habet potestatem dimittendi virum propter fornicationem. Maneat tamen innupta, quamdiu vir eius vixerit; quia nec ille habet potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
pere cauendum sit neclanculo aut publice
bus dilanient. ꝑ pendentes illud exemplum
mariȩ. quȩ ꝓeo quod moysi famulo dñi
ꝓpt̃ echiopissam detraxit immundicia
lepre multata est : & illud psalmiste: Noli¬
te tangere xp̃os meos et in ꝓpħis ieis no¬

Expanded text:
elibus ne clanculo aut publice bus dilanient, perpendentes illud exemplum Mariae, quia pro eo quod Moysi famulo Dei propter Aethiopissam detraxit, immunditia leprae multata sit. Et illud Psalmistae: Nolite tangere christos meos, et in prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
Delator siquis extiterit fidelis. & ꝑdilationẽ eius
aliquis fuerit ꝑscriptus uł interfectus: placuit
eum nec infinem accipere commnunionẽ :
Sancitum est atq modis om̃ib inhibitum. ut siquis
prbt p̃uentus fuerit alicui clerico uł laico mu¬
nera dare aut dedisse. aut aliquam pecuniam
tribuere ut alterius prbi eccłam surripiat. pro
Hac cupiditate seu rapina turpis lucrigrã deici¬
atur acdero & alienus existat a regula: Namsi
penitendo quȩ gessit in carceris erumna reclu¬
dere : & usq adsatis factionẽ ibi detinere liceat.¬
& postea si se correacerit et talia deinceps mini
me facere ꝓmiserit humanus erga eum agere
poterit si uoluerit. & ipsẽ dignus inuent᷑ fucrat :¬
mnos ep̃i intertia accessione acclamauerunt :
Sane dignum est . ut sicut sacerdotes uł cleri¬
cossua in accusatione uł scłaribus iudicus
laici non recipiunt : ita ipsĩ insacerdo tum
uł clericoꝵ accusationib scu eccłasticis ne¬
gociis nisi sponte non recipiantur. q̃m in¬

Expanded text:
Delator si quis exstiterit fidelis, et per delationem ejus aliquis fuerit proscriptus vel interfectus, placuit non nisi in fine accipere communionem. Sancitum est atque omnibus modis prohibitum, ut si quis presbyter praeventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare aut dedisse aut alicui pecuniam tribuere ut alterius presbyteri ecclesiam subripiat, pro hac cupiditate seu rapina turpis lucri gratia dejiciatur a clero et alienus existat a regula, Nam sipoenitendo quae gessit, in carceris aerumna recludere, et usque ad satisfactionem ibi detineri, et postea, si se correxerit, et talia deinceps minime se facere promiserit, humanius erga eum agere, poterit, si voluerit, et ipse dignus inventus fueritopi in tertia sessione adclamaverunt: Sane dignum est, ut sicut sacerdotes vel clericos sua in accusatione vel secularibus iudiciis laici non recipiunt, ita ipsi sacerdotum vel clericorum accusationibus seu ecclesiasticis negotiis nisi sponte non recipiantur; quoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
Tulier quȩ duobus frib nupserit abicidebet
usq ad diem mortis sed ꝓpter humanitatẽ in cxxii¬
extremissuis sacramentis reconciliari oportet:
lta tam̃ ut prius soluatur coniugiũ & maneat
innupta: et uir cius absq uxore simili pęniten¬
tiȩ sit subditus: Quodsi duo fr̃s cũ una femina
fornicati fuerint nescientes alter alterius exxui
fornicationẽ.: statim ut cognouerint ad ulceriũ
qui eam habet uxorem dimitat. & ille quidom
post actam penitentiã siuxor defuncta fuerit.
potest alteri sociari : Illa uiuente nequaquam:
Illaũ nunquã ulterius poterit in coniugium
assumi. & iugi penitentia submissa : ad exitum
uitȩ communionis grãm accipiat: Mulie etiã
quȩ dormiens filium suum oppresserit & mor¬
tuus fuerit : uI . pmiteat. Uir eius si indomo
illius fucrit .iiii. annos: Si uͦ inuno lecto : simili
modo pęniteat: duos in pane & aqua: reliquos
iiii. scđm quod sacerdos illos

Expanded text:
ulier quae duobus fratribus nupserit, adjici debet usque ad diem mortis, sed propter humanitatem in extremis suis sacramentis reconciliari oportet: ita tamen ut prius solvatur conjugium, et maneat innupta, et vir ejus absque uxore simili poenitentiae sit subditus. Quod si duo fratres cum una femina fornicati fuerint nescientes ad alterutrum fornicationem, statim ut cognoverint adulterium, qui eam habet uxorem dimittat. Et ille quidem post actam poenitentiam, si uxor defuncta fuerit, potest alteri sociari; illa vivente, nequaquam. Illa vero nunquam ulterius poterit in cassumi, et iugi poenitentiae submissa ad exitum vitae communionis gratiam percipiat . Mulier quae dormiens filium suum oppresserit, et mortuus fuerit, sex annis poeniteat. Vir eius si in domo illius fuit, quatuor; si vero in uno lecto, simili modo poeniteat, duos in pane et aqua, reliquos quatuor secundum quod sacerdos illos
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uxorem habet. co tempore concubinã
habere non potest ne ab uxore cũ dileti
separet concubine:¬
llud etiã unanimi consensu conuenit obser¬
uari. ut siquis monachorũ aut monacharũ¬
in congregatione positi religiosam conuer¬
sationemꝰ elegerint et post ea aut ad pa¬
rendsaut quã cunq ꝓprietatẽ sȩ decongre¬
epłan ad moniti ad septa monasterii sui
redire noluerinit: sint usq ad exitum uitȩ
aeomunione disiuncti: ne prius ad eucha¬
ristiae grãm admittantur quã ad ouile
suum de quo se uacationis in solentia uisi
sunt subtraxissẽ. cum humillima sũpplicatio¬
ne debeant satis factione reuerti¬
e uiduis et puellis quȩ sibi in habitu religio¬
nis indomos ꝓprias tam a parentib: quam
ꝑ sẽ uestem m utauerint. & sẽ postea contͣ
insfituta patrũ ł prȩcepta canonũ coniu¬
gia crediderint copulanda : tandiu utriq
habeatur a communione suspensi quous
quod illicite ꝑuetrauerunt emendent Q
si emendare neglexerint : a communione

Expanded text:
Qui uxorem habet, eo tempore concubinam habere non potest, ne ab uxore eum dilectio separet concubinllud etiam unanimi consensu convenit observari, ut si qui monachorum aut monacharuin congregatione positi religiosam conversationem elegerint, et postea aut ad parentes aut quamcumque proprietatem se a congre per epistolam admoniti ad septa monasterii sui redire distulerint, sint usque ad exitum vitae a communione suspensi, nec prius ad eucaristiae gratiam admittantur, quam ad ovile suum, de quo se vagationis insolentia visi sunt subtraxisse, cum humillima subplicatione debeant satisfactione revertie viduis et puellis quae sibi in habitum religionis in domibus propriis, tam a parentibus quam per se, vestem mutaverint, et se postea contra instituta patrum vel praecepta canonum coniugia crediderint copulanda, tamdiu utrique habeantur a communione suspensi, quousque quod inlicite perpetraverunt, emendent. Quod si emendare neglexerint, a communione
Abbreviated transcription (Latin):
udicis non est quẽ libet iudicare uł condem
furem esse sciebat : sed quia non est accusatus :
ideo non est condemnatus:
cii Eius quifrequent̃ litigat. & ad accusandũ est
facilis accusationẽ eius absq grandi examine
nemo recipiat:¬
Sunt quidam qui contra eccł asticã regulã pug¬
nare uidentur. & ꝑ testes redemptos putant
se ad accusationem ad mitti debere: hi om̃i¬
nonon admittantur. nisi actis publicis do¬
cuerint omĩse suspicione carere:¬

Expanded text:
udicis non est quemlibet judicare, vel condemninus Judam furem esse sciebat: sed quia non est accusatus, ideo non est ejectus.  Eius, qui frequenter litigat et ad accusandum est facilis, accusationem absque grandi examine nemo recipiatSunt quidam, qui contra ecclesiasticam regulam pugnare videntur et per testes redemptos putant se ad accusationem admitti debere. Hi omnino non admittantur, nisi actis publicis docuerint, omni se suspicione carere
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo potest debitorẽ plus agnoscere quam
ille qui iniuriȩ sustinuit nequitiã:
t incestum nullus sibi umquã societ coniu¬
gium. Quod si contigerit : ab ep̃o loci illius
separentur & pub licã .uii. annoꝵ iuxta
canonicos gradus ambo agant penitentiã
Qui aũt hocagere noluerit : ab omnib ut
anathema habeatur:
quirere : ut cum iustitia definiant᷑ : Nullus
quenquã ante iustũ iudicium dam net :
Nullus suspicionis arbitrio iudicet : Prius pro¬
bare debec: & sic iudicet: Nonenĩ qui accusa¬
tur : sed qui conuincitur reus est: lessimum
nanq & periculo sum est quenquã desuspicio¬
ne iudicare : In ambiguis dĩ iudicio semper
sententia rescruetur : Quod certe agnoscunt:
suo Quod nesciunt: diuino rescruet᷑ iudicio
qm̃ non potest humano condemnari ex ami¬
ne. quẽ ds̃ suo iudicio reseruauit: In certa
nanq non debemus iudicare : quousq ueniat
dñs qui latentia producit inlucem. & illumi¬

Expanded text:
Nemo potest debitorem plus agnoscere, quam Nemo potest debitorem plus agnoscere, quam ille, qui iniuriae sustinuit nequitiam. t incestum nullus sibi umquam societ coniugium. Quod si contigerit, ab episcopo loci illius separentur et publicam septem annorum iuxta canonicos gradus ambo agant poenitentiam. Qui autem hoc agere noluerint, ab omnibus ut anathema habeantur. quirere, ut cum iustitia definiantur. Nullus quemquam ante iustum iudicium damnet, nullum suspicionis arbitrio iudicet. Primus bet, et sic iudicet; non enim qui accusatur, sed qui convincitur, reus est: pessimum namque et periculosum est quemquam de suspicione iudicare. In ambiguis Dei iudicio reservetur sententia; quod certe agnoscunt, suo, quod nesciunt, divino reservent iudicio. Quoniam non potest humano condemnari examine, quem Deus suo iudicio reservavit. Incerta namque non debemus iudicare, quoadusque veniat Dominus, qui latentia producet in lucem et inlumi
Abbreviated transcription (Latin):
olumus atq prȩcipimus ut om̃s a falso testi¬
monio se abstineant. scientes & hoc grauissi¬
mum scelus ẽẽ. & ab ipso dño in monte sy¬
nai ꝓhibitum est dicente eo Non falsum
testimoniũ dixxeris siue testis falsus non
erit impunitus. Sciat etiã sequisquis hoc
ꝑpetrauerit . tali pęnitentia purgandum
sicut de ꝑiurio. aut tali damnatione & ex¬
cõmunicatione feriendum sicut de homi¬
cidio uł ꝑ iurio. Summa enĩ stultitia & ne¬
quitia .ẽ. ut aliquis homo qui xp̃iano no¬
mine censetur: ꝓcupiditate argenti uł au¬
ri aut uestimentoꝵ siue agroꝵ. uł cuius libet
rei. sicut sepe contingere solet ꝓpt̃ ebrita¬
tem aut uentris ingluuiem in tam grande
scelus corruat. ut aut .uii. annis in arca
erumna sit. aut ab eccła sit repulsus di¬
cente dño. Quid ꝓdest homini si lucretur
uniuersum mundũ. animȩ uͦ suȩ decrim̃tũ
faciat
enam quã reus passurus erat. accusator
excipiat. si conuincere eum non potuerit:

Expanded text:
olumus atque praecipimus, ut omnes a falso testimonio se abstineant, scientes et hoc gravissimum scelus esse et ab ipso Domino in monte Synai prohibitum, dicente eo: Non falsum testimonium dixeris. Sive: Falsus testis non erit inpunitus. Sciat etiam se, quisquis hoc perpetraverit, tali poenitentia purgandum, sicut de periurio, aut tali damnatione et excommunicatione feriendum, sicut de homicidio vel periurio. Summa enim stultitia et nequitia est, ut aliquis homo, qui christiano nomine censetur, pro cupiditate argenti et auri aut vestimentorum sive agrorum vel cuiuslibet rei sicut saepe contingere solet, propter ebrietatem aut ventris ingluviem in tam grande scelus corruat, ut aut septem annis in arcta erumna sit, aut ab ecclesia sit repulsus, dicente Domino: Quid prodest homini, si lucretur universum mundum, animae vero suae detrimentum faciatenam, quam reus passurus erat, accusator excipiat, si convincere eum non potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. nr̃isq iudicibus uł comitibus sacrilegus
& homicida uł fur sacrilegus legalit̃ punia xxxuii¬
tur. et ab epĩs nr̃is anathematizetur. ita ut
mortuus etiã sepultura & cunctis dĩ eccłȩ pre¬
cibus & oblationib: careat. nec elemosinam
suam quisquã recipiat. Quod aũt maximum
sacrilegiũ sit res ecłȩ auferre. inuadere ali¬
enare uastare uł surripi maxime om̃s scrip¬
turȩ diuinȩ testantur. & beatus simachus papa
sinodali sententia cunctos feriendo dicit Ini¬
quum est inquit. & sacrilegii instar. ut quȩ¬
ꝓsalute uł requie animarum suarũ unusqͥsq
uenerabili eccłȩ pauperum causa contulerit.
aut certe reliquerit : maxime ab his quib ser¬
uari conuenerit auferri aut in aliud trans ferras
& multa scõrũ canonum decreta & scõrũ patrũ
edicta hȩc eadem testantur. quȩ scrutari &
scire cupientibus ꝑ facile patent:¬
i aduocatus in causa suspecta iniqua cupidi¬

Expanded text:
nostris nostrisque iudicibus vel comitibus sicut sacrilegus nostris nostrisque iudicibus vel comitibus sicut sacrilegus et homicida, vel fur sacrilegus legaliter puniatur, et ab episcopis nostris anathematizetur, ita ut mortuus etiam sepultura et cunctis Dei ecclesiae precibus et oblationibus careat, nec elymosinam suam quisquam recipiat. Quod autem maximum sacrilegium sit res ecclesiae auferre, invadere, alienare, vastare vel subripi, maxime omnes scripturae divinae testantur. Et beatus Symmachus papa synodali sententia cunctos feriendo, dicit: « Iniquum est, inquit, et sacrilegii instar, ut qusalute vel pro requie animarum suarum unusquisque venerabili ecclesiae pauperum causa contulerit aut certe reliquerit, ab his, quibus maxime servari convenerat, auferri aut in aliud transferri. » Et multa sanctorum canonum decreta et sanctorum patrum edicta haec eadem testantur: quae scrutari et scire cupientibus perfacile patenti advocatus in causa suscepta iniqua cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
sentire nec in fantibus aut successoribi nr̃is exem¬
plum dare uolumus : sed quantũ ualemus et
possumus adiuincto leonis papȩ & omniũ ep̃oꝵ
ne talia faciant. uł facere uolentibus consentians
sed ad uitores & defensores atq sublimatores
eccłarum & cunctoꝵ seruorũ dei ꝓuirib exis¬
tant. ne in foueã inqua p̃dicti reges & regna xxui¬
ceciderunt cadant. aut in ꝓfundũ quod absit
inferni demergantur. Et ut hȩc deuotius ꝑ
futura tempora conseruentur : pręcipientes
iubemus. ut nulli tam nr̃is quã futuris tẽporib
a nobis uł successorib nr̃is. ullo umquã tẽpore
absq consensũ et uoluntate ep̃orũ inquorũ
parroechiis esse noscuntur res eccłarũ petere
aut inuadere uł uastare. aut quocunq inge¬
nio alienare prȩsumat: Quodsiquis fec erit᷑
tã nr̃is quã & successorũ nr̃oꝵ temporibi pęnis
sacrilegii subiaceat & a nobis atq a successorib

Expanded text:
sentire nec infantibus aut successoribus nostris exemsentire nec infantibus aut successoribus nostris exemplum dare volumus; sed quantum valemus et possumus, adiuncto Leonis papae et omnium episcoporum, ne talia faciant vel facere volentibus consentiant; sed adiutores et defensores atque sublimatores ecclesiarum et cunctorum servorum Dei pro viribus existant; ne in foveam, in quam praedicti reges et regna ceciderunt, cadant, aut in profundum, quod absit, inferni demergantur. Et ut haec devotius per futura tempora conserventur, praecipientes iubemus, ut nullus tam nostris quam futuris temporibus a nobis vel successoribus nostris ullo unquam tempore absque consensu et voluntate episcoporum, in quorum parrochiis esse noscuntur, res ecclesiarum petere, aut invadere, vel vastare aut quocumque ingenio alienare praesumat. Quod si quis fecerit, tam nostris quam et successorum nostrorum temporibus, poenis sacrilegii subiaceat, et a nobis atque successoribus