comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uirtutes sue magnificent¬
de monstrauit. incrediente en ea Mar¬
naum. cũ ingressus eẽt ꝓpt̾ hoc qͦd
⁊ inuenit. ⁊ statim manifestũ est.
access sit adeũ centurio. Aecessit
uere ñ dimidius sed totꝰ. ñ aspectu
corporis tantĩ. sed aiȩ plenitudine.
ñ facię tantu sed in macłato corde.

Expanded text:
agnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur ibi ingressus est? Propter hoc quod et invenit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde.
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ. ut illos dõs tuos dicas:
quoꝵ uitã ñ cupias tuã cõiugẽ
łte imitari : ⁊ dicas tͥ inuriã
fieni: si eoꝵ uiuas exemplo
Si enĩ ueri dii st̃. bonũ tͥ obta
ui. ut talis uita tua sit. qͣlis
execraris eoꝵ cõsorcia mecũ
sentis: Dic gͦ tam pessimos ⁊
illũ optet ee qualis fuit exe¬
crabilis uita eoꝵ: Quincianꝰ
diis: aut diu̾sis suppliciis te¬
mansuescunt: Si ignẽ adhibeas:
decȩlo mͥ rorẽ saluificũ angłi mi¬
nistrabant: Si plagas ⁊ u̾bera:
eã incarcerẽ tenebrosũ recipi di
cens: Cogita tecũ agatha ⁊ penitẽ¬
re: ut possis euadẽ torm̃ta or

Expanded text:
tum ut illos | deos tuos dicas quorum uita non cupias tuam| coniugem esse uel imitare et dicas tibi iniuriam fieri. Si| eorum uiuas exemplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi opta| ui . ut talis uita tua sit qualis execraris eorum consortia m sentis. Dic ergo| tam pessimos esillum optit esse qualis| fuit execrabilis  uita eorum. Quintianus dies aut uaries te suppliciis to nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis eua
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ñ tantũmͦ iudeoꝵ. Et qͥc¬
qͥd figurabat᷑ in adam de xp̃o.
ad om̃s utiq gentes ꝑtinebat.
quibꝰ salus ẽ in xp̃o. Quid gͦ di¬
cam potissimũ de aqua prime
hidriȩ. nͥ quod apłs ait de adam
⁊ eua: Nemo enĩ me dicet pͣue
in tellexisse. quando intellectũ
ñ meũ sed apłi ꝓfero. Illud gͦ
unũ quantũ misteriũ de xp̃o
cõtinet quod cõmemorat. apłs

Expanded text:
erant, non tantummodo Judaeorum; et quidquid figurabatur in Adam de Christo, ad omnes utique gentes pertinebat, quibus salus est in Christo. Quid ergo potissimum dicam de aqua primae hydriae, nisi quod Apostolus ait de Adam et Eva? Nemo enim me dicet prave intellexisse, quando intellectum non meum, sed Apostoli profero. Illud ergo unum quantum mysterium de Christo continet, quod comme
Abbreviated transcription (Latin):
mĩę porrigens manũ: dicet. Uolo.
Mundare. U iħc ait illi munda¬
to alepra. cui misertꝰ ẽ. hinc cre
dis effectꝰ es. Noli obliuisci qͣt
fuenis. ⁊ qͥlis factꝰ sis. N õ cesses
grãs agere. ñ cesses cõfiteri. Hoc
⁊ nos debemꝰ facere. quando a

Expanded text:
iae porrigens manum, dicit: Volo, mundare. Et Jesus ait illi mundato a lepra, huic cui misertus est, huic credndus factus es. Noli oblivisci qualis fueris, et qualis factus sis. Non cesses gratias agere, non taceas confiteri. Hoc et nos debe
Abbreviated transcription (Latin):
cstodes fugerent. ⁊ carcerẽ aꝑtum
relinquerent: Tunc dicebãt sc̃ae a¬
gathȩ ꝑsonȩ quȩ ibi erant incluse:
ut fugeret: Illa aũt dix̃: Absit a
me ut ego coronã meã ꝑdã: ⁊ eos
ꝗ custodes s̃ tribulatioĩbꝰ tradã: Ego

Expanded text:
custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. Tunc dicebant sanctae Agathe| personae qui ibi erant clausae . ut habieret. Illa au| tem . dixit absit a me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt tribulationibus tradam Ego
Abbreviated transcription (Latin):
siue induobꝰ generibꝰ hominũ.
filios noȩ significatas. Figurata
ẽ enĩ ꝓpħia. ꝑtingens usq ad
om̃s gentes. Nam in eo quod ꝑ¬
tingit dicta ẽ metreta: sic̃ dic̃
apłs. Accepimꝰ m̃surã ꝑtingen¬
di usq aduos. Uentibꝰ enĩ euã¬
głitans. hoc ait. m̃surã ꝑtingẽ¬

Expanded text:
sive in duobus generibus hominum, sive in duobus generibus hominum, filios, significatas. Figurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingendi usque ad vos . Gentibus enim evangelizans, hoc ait, mensuram pertingen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia. ⁊ idõ de omibꝰ dictũ ẽ. ca¬
pientes metretas binas ł ternas:
Sed quomͦ ostendimꝰ om̃s gentes
ꝑtinere adbinas ł t̃nas metretas.
ut ipsa diceret binas quas dixerat
t̃nas. ad cõm̃dandũ scilicet sacra¬
m̃tũ. quomͦ sunt binȩ metrete
cireũcisio ⁊ p̃pucium: Hos duos
ppłos scripta cõmemorat. ⁊ nul¬
lum p̃t̃mittit humanũ genus.
quando dicit crreũcisio ⁊ p̃pti¬
cium. In duobꝰ istis nõibꝰ. habes
om̃s gentes. bine metrete sunt.
His duobꝰ parietibꝰ de diu̾so ue¬
nientibꝰ. ad pacẽ in se ipso facien¬
dam. lapis angularis factꝰ ẽ xp̃c.
erant filii noȩ. ꝑ quos repara¬
tũ ẽ genꝰ humanũ. Unde dñs
ait. Simile ẽ regnũ cȩloꝵ ferm̃¬
to. qd̃ accepit mulieꝵ ⁊ abscon¬
usq ferm̃taret᷑ totũ. Que ẽ ista
mensurȩ. ñ om̃s gentes ꝓpt̾ tres
filios noȩ: Sex gͦ hidrie capi¬
entes binas ł t̃nas metretas. sex
sunt ȩtates tempoꝵ capientes ꝓ¬
phiam ꝑtinentẽ ad om̃s gentes.

Expanded text:
ia; et ideo de omnibus dictum est, Capientes metretas binas vel ternas. 17. Sed quomodo ostendimus omnes gentes pertinere ad binas vel ternas metretas? ut ipsas diceret binas, quas dixerat ternas, ad commendandum scilicet sacramentum. Quomodo sunt binae metretae? Circumcisio et praeputium. Hos duos populos Scriptura commemorat, et nullum praetermittit hominum genus, quando dicit, Circumcisio et praeputium ; in duobus istis nominibus habes omnes gentes: binae metretae sunt. His duobus parietibus de diverso venientibus ad pacem in seipso faciendam, lapis angularis factus est Chrierant filii Noe , per quos reparatum est genus humanum. Unde Dominus ait: Simile est regnum coelorum fermento, quod accepit mulier et absconadusque fermentaretur totum . Quae est ista mensurae, nisi omnes gentes, propter tres filios Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Cedicius uii ait cȩlestis. corpora cũ
animabꝰ cutare possũ. ꝓpterea om̃
tang ⁊̃ ut infirmitai in adhere¬
at. s ut ab hns qͥ cã habent ex pe¬
lam. Sol fũ enĩ incorrup ribilis
⁊ luna iusticiȩ. ideo onibꝰ appro¬
pio. om̃s meis splendoribꝰ ad salu¬
tem irradio. ipse uͦ sic̃ fui insin
uulnus. ñ destruo mandatũ. sed
fugo ⁊ mundo lepr̃a. Idõ cũ exten¬
do manũ mox effugit hec cõtami
mundare.⁊ magnũ ad tangendũ
extendens. effugit illico lepra. x
inuenta ẽ manus dni ñ lepra sed
mundũ tetigesse corpꝰ. Considere¬
prã insua habeat aĩa. nullus con-¬
taminationes delictoꝵ in suo reti¬
neat corde. ¶ si habeat. instanter
ta delicta cõmittendẽ mundasti
manassen. tu innumerabilibꝰ aliis

Expanded text:
pora cum animis curare possum, propterea omnes tango, non ut infirmitas mihi adhaereat, sed ideo ut ab his qui eam habent expellam. Sol sum enim, ait, incorruptibilis, et luna justitiae, ideoque omnibus appropio, et omnes meis splendoribus ad salutem irradio, ipse vero sicut fui vulnus. Non destruo mandatum, sed fugo atque mundo lepram. Ideoque cum extendo manum, mox effugit haec contamiMundare, et manum ad tangendum extendens, effugit illico lepra. Et inventa est manus Domini non lepram, sed mundum tetigisse corpus. Considerepram in sua habeat anima, ut nullus contaminationes delictorum in suo retineat corde. Et si habet, instanter ta delicta committentem mundasti Naaman, tu aliis innumerabilibus a s
Abbreviated transcription (Latin):
opus est. idõ siuis. potes me mũ¬
dare. Uoliusti ut hec in mundis¬
sima lepra suꝑ me ueniret. siue
ꝓpt̃ peccata mea ut correptus
penituissem: siue ꝓpt̾ tuam
prudentiam. ut mirabilit̾ me
mundans magnificeris. Omĩa
dispensant̃ ⁊ ꝓuident̃ facis.
salutem largit̾ tribuis. Siue
gͦ hanc leprã ꝓpt̾ peccata mea¬
portaui. dimittens culpas meas
potes me mundare. Uoluntas tua
opus est: qͥa oꝑa uoluntati tuȩ̨

Expanded text:
opus est, ideo si vis, potes me munopus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas,potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae
Abbreviated transcription (Latin):
o hõ ⁊ inmonte nichil dicis: Qr
sic: Quia tẽpꝰ ⁊ tẽpora. omĩ rei
sub cęlo. Tempꝰ doctrine. ⁊ tempꝰ
curationis. In monte docuit. illu¬
minauit. monuit. animas cura¬
uit. corda sanauit. Propt̾ea gͦ illa
maiora temptare nolu. illa sum
ma passus sum tardare. Ipsis gͦ
ab illo cõpletis. deorsũ eo ad curã¬
decęlo. sicuti decelestibꝰ montibꝰ.
ad saluandos carnales demonte¬
descendente. uenit gͦ ad eũ lepro¬
sus adorans eũ: Vnte quã petẽt
adorare cepit. ante quã rogaret
cultãm ostendit. Ad orauit eum.
Sic nlli magi pͥus ꝓcidentes. ad¬
orauerunt. ⁊ ita demũ ei mune¬
ra obtulerunt. Codẽ mͦ ⁊ iste
nc̃ cadens adorabat. ⁊ sĩ supplicẽ
obtulit postulationẽ dicens:
Dñe tu qͥ digne adoraris. qͥ meri¬
to colenis. te ego ut dnin adoro.
ideo ⁊ dñm dico. oꝑa pͥus c̃õtes¬
tans. ⁊ sic u̾ba loquens. ꝑ te eni
omĩa facta sunt. Ergo siuis dñẽ:
potes me mundare. Uoluntas tua

Expanded text:
l dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curande coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. li beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta supotes me mundare. Voluntas tua
Abbreviated transcription (Latin):
etatȩ̨ tanquã inquinta hidria. da¬
mel uidit lapidẽ p̾cisũ demonte
sine manibꝰ. ⁊ fregisse omĩa regna
t̾raꝵ. ⁊ creuisse illũ lapidẽ. ⁊ fac¬
tũ eẽ montẽ magnũ.ita ut imple¬

Expanded text:
etate, tanquam in quinta hydria, Daniel vidit lapidem praecisum de monte sine manibus, et fregisse omnia regna terrarum; et crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum, ita ut imple
Abbreviated transcription (Latin):
si. ⁊ ait hic ẽ qͥ baptizat. Nec in¬
merito. illi qͥ ñ habebat uestem
nuptialem. hoc ꝑ incarnationẽ
obiectũ ẽ. quod ñ erat. amice
quid hur uenisti: Et sic̃ ille
obmutuit: sic ⁊ isti. Quid enĩ
prodest strepitꝰ horis. muto cor¬
de: Nouerunt qͥppe intus in¬
aput semet ipsos. ñ se habere
quod dicant. Intꝰ obmutuerunt.
foris ꝑstrepunt. Audiunt uelit
nolint. ȩtiã apud se cantari:
Surge ds̃ iudica t̾rã. qm̃ tu he¬
reditabis in omĩbꝰ gentibꝰ. Et
ñ cõmunicando omibꝰ gentibꝰ.
qͥd aliud quã exheredatos se¬
ẽẽ cognoscunt: Quod gͦ dicebã¬
qͥa ad om̃s gentes ꝑtinent ꝓpħiȩ.
uolo enim alium sensũ ostendẽ.
in eo quod dictũ ẽ capientes
metretas binas ł ternas. ad om̃s¬
memorauimꝰ demonstratũ in a¬
dã. qͥ ẽ forma futuri. Quis aũt

Expanded text:
si, et ait, Hic est qui baptizat . Nec imsi, et ait, Hic est qui baptizat . Nec immerito illi qui non habebat vestem nuptialem, hoc per increpationem objectum est, quod non erat: Amice quid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , ita et isti. Quid enim prodest strepitus oris, muto corde? Noverunt quippe intus apud semetipsos non se habere quod dicant. Intus obmutuerunt, foris perstrepunt. Audiunt, velint nolint, etiam apud se cantari, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus: et non communicando omnibus gentibus, quid aliud quam se exhaeredatos esse cognoscunt? 14. Quod ergo dicebaa ad omnes gentes pertinet prophetia: volo enim alium sensum ostendere in eo quod dictum est, Capientes metretas binas vel ternas: ad ommemoravimus demonstratum in Adam, qui est forma
Abbreviated transcription (Latin):
tunc fecit. inde reficeret. Uerbo
fec̃. u̾bo reficeret. nͥ qͥa misterium
cõm̃dabat .i scdm hidriã ꝓpheticȩ
dispensationis implebat. ut ꝑ lig¬
nũ lib̾aret᷑ figura orbis t̾raꝵ. qͥa
in ligno figenda erat uita orbis
terraꝵ. Iam in tercia hidria. apsi
nedicent᷑ om̃s gs̃. Et quis ñ uideat
cuiꝰ habeat figurã unicus eiꝰ. qui
sibi adsacrificiũ quo ipse immo¬
landus ducebat᷑ ligna portabat :
Portauit enĩ dñs crucẽ suã. Hoc
de tcia hidria. cõmemorasse suffi¬
ciat. De dauid aũt qͥd dicã. qͦd ad
om̃s gentes ꝑtinebat ꝓpħia eiꝰ. qͦn¬
do modo audiuimꝰ psalmũi.⁊ diffi¬
cile ẽ ut dicat᷑ psalmꝰ ubi nõ sonet
hoc : Sed certe ut dixi mͦ hoc cã¬
tu hereditabis in om̃ibꝰ gentibus.
Ideo donatistę. tanqu̾a ꝓiecti de
nuptiis. sic̃ ille aut̃ qͥ ñ habebat
uestem nuptialem inuitatꝰ ẽ ⁊ ue¬
nit. sed ꝓiectꝰ ẽ de nũo uocatoꝵ:
nare cuoci illiꝰ. qͥ amicꝰ erat sp̃o¬

Expanded text:
ceret; verbo fecit, verbo reficeret: nisi quia mysterium commendabat, et secundam hydriam propheticae dispensationis implebat, ut per lignum liberaretur figura orbis terrarum; quia in ligno figenda erat vita orbis terrarum? 12. Jam in tertia hydria, ipsi nedicentur omnes gentes. Et quis non videat cujus habebat figuram unicus ejus, qui sibi ad sacrificium, quo ipse immolandus ducebatur, ligna portabat? Portavit enim Dominus crucem suam, sichydria commemorasse suffecerit. 13. De David autem, quid dicam quod ad omnes gentes pertinebat prophetia ejus; quando modo audivimus Psalmum, et difficile est ut dicatur psalmus ubi hoc non sonet? Sed certe, ut dixi, modo cantu haereditabis in omnibus gentibus . Et ideo Donatistae tanquam projecti de nuptiis: sicut ille homo qui non habebat vestem nuptialem, invitatus est et venit, sed projectus est de numero vocatorum, nare voci illius qui amicus erat spon
Abbreviated transcription (Latin):
Noᷤ ipsos in terrogemꝰ. ⁊uidemus
qͥa factũ ẽ. Nos aũt de gentibꝰ
uenimꝰ: De gentibꝰ aut̃ ñ inue¬
niremꝰ. nͥ ds̃ delapidibꝰ suscitas¬
set filios habraȩ.facti sumꝰ filii
habraȩ imitando fidẽ. ñ nascen¬
do ꝑcarnẽ. Sic̃ enĩ illi de gene¬
rando exheredati. sic nos imitan¬

Expanded text:
emus quia factum est. Nos enim de gentibus venimus; de gentibus autem non veniremus, nisi Deus de lapidibus suscitasset filios Abrahae. Facti sumus filii Abrahae imitando fidem, non nascendo per carnem. Sicut enim illi degenerando exhaeredati; sic nos imitan
Abbreviated transcription (Latin):
sta quatuor nomina. si tanquã
u̾sus quatuor. sub inuicẽ scribas.
in eoꝵ capitibꝰ adam legit᷑. Hoc
in noȩ ꝓpt̾ archam figuratũ
ẽ. in qua erant omĩa animalia.
quȩ significabant om̃s gentes.
Hoc in habraam. cui aꝑeiꝰ dictũ
ẽ. in semine tuo benedicentir
om̃s gentes. Hoc indauid in cuiꝰ

Expanded text:
sta quatuor nomina si tanquam versus quatuor sub invicem scribas, in eorum capitibus Adam legitur. Hoc in Noe propter arcam figuratum est, in qua erant omnia animalia, quae significabant omnes gentes: hoc in Abraham, cui apertius dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes: hoc in David, de cujus
Abbreviated transcription (Latin):
partes ꝑ gregas appellationes
demonstrant᷑. Si enĩ grece di¬
cunt᷑ oriens. occidens. aquilo.
u̾boꝵ inuenis adam. Dicunt᷑
enĩ grece memorate. quatuor
sis aretos mesimbria

Expanded text:
partes per Graecas appellationes demonstrantur. Si enim Graece dicantur oriens, occidens, aquilo, verborum invenies Adam. Dicuntur enim Graece memoratae quatuor sis, arctos, mezembria
Abbreviated transcription (Latin):
Sacram̃tũ hoc magnũ ẽ. Et neqͥs¬
ista magnitudinẽ sacram̃ti in
singłis qͥbꝰq hõibꝰ uxores ha¬
bentibꝰ intelligeret: ego aũt in¬
quid dico in xp̃o ⁊ in ȩccłã. Quod
ẽ aũt hoc sacram̃tũ magnum:
Erunt duo in carne una. cũ de
adam ⁊ eua scriptã geneseos
loqueret᷑. unde uentũ ͤad hec
u̾ba. Propterea relinquet homo¬
patrem ⁊ matrem ⁊ adherebit u¬
xrori suȩ. ⁊ erunt duo incarne

Expanded text:
hoc magnum est ? Et ne quis magnitudinem istam sacramenti in singulis quibusque hominibus uxores habentibus intelligeret, Ego autem, inquit, dico in Christo et in Ecclesia. Quod est hoc sacramentum magnum, Erunt duo in carne una? Cum de Adam et Eva Scriptura Geneseos loqueretur, unde ventum est ad haec verba, Propterea relinquet homopatrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ibꝰ bonis iste centurio plenꝰ:
Iste aiebat mͥ seruus ẽ. ⁊ ego creato
ris seruus sum. Aste me habet su
habeo dnm. Si gͦ ego huic ñ mi¬
mo. ñ inuna re tantũ miserabił.
torquet᷑. Omĩa enĩ ista dolere
liticũ cidure de tentũ. ideo ut ꝙ
suȩ animȩ angustias demonstra¬
⁊ illiꝰ cruciatũ monstraret. ẜ
dñi benuiolentiã inuitaret:¬

Expanded text:
iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi servus est, et ego servus Creatoris sum. Iste me habet suphabeo Dominum. Si ergo ei non miNon in una re tantum miserabilistorquetur. Omnia enim ista dolore lyticum, et dure detentum. Ideo ut et suae animae angustias demonstraet illius cruciatum demonstraret, et Domini benevolentiam invitaret
Abbreviated transcription (Latin):
sic dico ut hodie docere possim.
aut quasi aliud inueniri ñ pos¬
sit. s tam̃ fortasse scriptę scru¬
tatȩ indicant. quod sp̃c sc̃s cari¬
tas est. Et ne putetis uilẽ ẽẽ cari¬
tatẽ. Quomͦ aũt uilis ẽ qͥndo
omĩa quȩ dicunt᷑ ñ uilia cara

Expanded text:
sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutatae Scripturae indicant quod Spiritus sanctus charitas est. Et ne putetis vilem esse charitatem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae d
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Nec illȩ quȩ uirgmitatẽ¬
deo uouent: quãquã ampliorẽ
gradũ honoris ⁊ scĩtatis in ȩccła
teneant. sine nuptiis sunt. Nam
⁊ ipse ꝑtinent ad nuptias cum
tota ȩccła. in quibꝰ nuptiis sp̃o

Expanded text:
e virginitateDeo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias cum tota Ecclesia, in quibus nuptiis spo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ ibi intelligat caritatẽ patris
⁊ filii. quã cũ habere ceperit sp̃m
sc̃m habebit. quã si ñ habuerit
sine spũ sc̃o erit. Et quomͦ corpꝰ
tuũ sine spũ quod ẽ anima tua.
fuerit. mortua deputabit᷑. Ergo
⁊ pat̾ inquit unũ sumꝰ. Sed ab¬
sit ut desit sp̃c sc̃s. ubi audimꝰ
ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ. Tam̃ qͥa pa¬
trẽ ⁊ filiũ nõiauit. capiebant hi¬
driȩ binas metretas. Sed audi

Expanded text:
ibi intelligat charitatem Patris et Filii? Quam cum habere coeperit, Spiritum sanctum habebit: quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, fuerit, mortua deputabitur. Ergoet Pater, inquit, unum sumus : sed absit ut desit Spiritus sanctus, ubi audimus, Ego et Pater unum sumus. Tamen quia Patrem et Filium nominavit, capiant hydriae
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ quod dicunt᷑ uel ternę̧ ętiam
expͥmit᷑ trinitas. Sed ẽ aliꝰ intel¬
lectꝰ ñ p̃ter mitendus: ⁊ ipsũ di¬
cam. Eligat qͥsq quod placet. nos
surientes ut apparet auiditas
ur̃a. Apħia quę abantiquis tẽpo¬
ribꝰ dispensat᷑. ad salutẽ om̃iun
gentiũ pertinet. Ad solũ qͥdem

Expanded text:
od dicuntur vel ternae, etiam exprimitur Trinitas. 9. Sed est et alius intellectus non praetermittendus, et ipsum dicam: eligat quisque quod placet; nos surientes, ut appareat aviditas vestra. Prophetia quae ab antiquis temporibus dispensatur, ad salutem omnium gentium pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ. quas ussit impleni aqua. Sex
gͦ ille hyãriȩ. sex etates significãt.
qͥbꝰ ñ defuit ꝓpħia. Illa gͦ tẽpora.
sex quasi articulis distributa atq
distincta. quasi uasa ẽẽt inhania.
nͥ axp̃o implerent᷑. Quid dixit
tp̃ra quȩ in hanit̃ currerent. nisi

Expanded text:
ussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae inaniter currerent, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. Ideo ñ dictũ ẽ capientes me¬
tretas aliȩ binas. aliȩ ternas.s
ipse sex hidriȩ capiebãt metre¬
tas binas ł ternas: Tanqua dice¬
ret. Et quando dico binas. ȩtiã
sp̃m patris ⁊ filii cũ his intelli¬
gi uolo. ⁊ quando dico ternas.
ipsã trinitatẽ manifestiꝰ enun¬
cio. Quis qͥs itaq nominat pa¬
trẽ ⁊ filiũ. oportet ut ibi intel¬
ligat tanquã caritatẽ inuiceo

Expanded text:
tae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem
Abbreviated transcription (Latin):
ñsuras quasquã. tanqu̾a si diceret
urnas. amphoras. uel siquid eius¬
modi nom̃ mensure ẽ. Metreta
Metron enĩ. m̃suram dicunt greci.¬
Inde appellatę metretȩ. Lapiebant gͦ
metretas binas uel ternas. Quid
steriũ trinitatis. S forte nec sic de¬
hemꝰ inde cito iam sensũ au̾tere.
qͥa dixit binas ł ternas. qͥa nõato
patrȩ ⁊ filio cõsequent̃ sp̃e sc̃s¬

Expanded text:
mensuras quasdam, tanquam si diceret, urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, Metron eniminde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, consequenter et S
Abbreviated transcription (Latin):
certa manifesta sunt. in tellec¬
tis. patebunt illa om̃ĩa miste¬
ria que inisto miracło dñi
latent. Uidete qͥd ait. qͥa opor¬
eo scripta sunt. Ubi se̾pta sunt :
p̃ter misit. Illa erat aqua. ⁊ idõ
dicti sunt illi adñõ insensati.
qͥa eis ad huc aqua sapiebat nõ
uinũ. Quomͦ aut̃ fecit de aqua
uinũ : Cũ aꝑuit illis sensum
⁊ exposuit eis script᷑as. in ci¬
piens amoyse ꝑ om̃s ꝓpħas. Uñ
iam in hebriati dicebant. Non¬
ne cor nr̃m erat ardens inuia.
cũ aꝑiret nobis script᷑as: In¬
tellexerunt enĩ xp̃m inhis
libris in qͥbꝰ eũ ñ nouerant:

Expanded text:
certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oporillo scripta sunt. Ubi scripta sunt? Ieterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nobis Scripturas ? Intellexerunt enim Christum in his L
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ suꝑ eũ sic̃ colubã. ipse ẽ qͥ bap¬
tizat in sp̃u sc̃o. Quid dicturi
st̃ qͥa nescimꝰ quando uenerit
colũba: Ne forte ibi lateant. le¬
gunt᷑ alii euãgliste qͥ planiꝰ illud
descendisse colũbam. cũ dñs ab
aqua ascendit. Suꝑ baptiz atũ
enĩ aꝑti sunt cęli. ⁊ uidit sp̃m¬
scm̃ descendentẽ. Si iam bapti

Expanded text:
tem super eum, sicut columbam, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto? Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descendent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapit qd̾ ñ sapiebat. in hebri¬
at quodꝰ in hebriabat. Si enĩ
iussisset inde aquã effundi.
⁊ sic ipse mitteret uinũ ex
ocultis creature finibꝰ. un fec̃
⁊ panẽ quando saturauit tot
milia ñ enĩ quinq panes ha¬
bebant.quinq miliũ hominũ
saturitatẽ. aut saltem duodecĩ
cophinos plenos. sed omĩpoten¬
cia dñi quasi fons panis erat.
sic pesset ⁊ effusa aqua uinũ
infundere. Quod si fecisset. ui¬
deret᷑ scriptãs ueteres impbasse.

Expanded text:
 sapit quod non sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres imp
Abbreviated transcription (Latin):
ut crederent qͦd incorpore resur¬
rexerat. hii sunt inquit sermo¬
nes quos locutꝰ sum ad uos cũ
adhuc eem uob̾cũ. qͥa oportebat.
impleri om̃ia quę scriptasunt
in lege dñt moysi ⁊ ꝓphis. ⁊ psal

Expanded text:
ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Mo
Abbreviated transcription (Latin):
moreret᷑. ⁊ ñdũ uidebat oportu¬
mĩ ut illa potestate ute t̃. Quomͦ
opus ẽ. nõ ne ⁊ ꝑu̾si ⁊ p̃posteri
ita loquim᷑. fatũ cõsideramꝰ: Quid
est gͦ nõdũ uenit hora mea: Qũa
do scio oportune me pati. quan¬

Expanded text:
moreretur, nondum videbat esse opportumoreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomopus est, nonne perversi et praeposteri ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportun
Abbreviated transcription (Latin):
appellas fatũ. sed nec ru aut ille aut
ego. aut quisquã hominũ Uerun¬
tam̃ seducti seducunt. ⁊ ꝓponunt
fallacias hominibꝰ. tendunt ad capi¬
endos hoĩes: ⁊ hoc inplateis. Nam
qui tendunt ad capiendas feras. in
siluis atq insollituine id agunt.
Quã infelicit̃ uani sunt hoĩes. qͥbus
capiendis in foro tendit᷑. Num mos
accipiunt. cũ se homines hominibꝰ
uendunt. Dant isti nũmos. ut ua
nitatibꝰ uendant. In trant enim
ad mathematicũ. ut emant sibi
dños quales mathematico dare
placuerit. uel saturnũ. ł iouẽ. ł mer¬
curium. uel siquid aliuo saciegi nõis.¬
legi. Intrauit liber: ut ĩimis da¬
tis seriuis exirot. Imino u̾ ñ intia¬
ret. si lib̾ eẽt: Sed intrauit quo
eũ dñs error. ⁊ dña cupiditas tra¬
xit. Unde ueratas dirit. Om̃is qͥ
facit peccatũ. seruus ẽ peccati. Qr̃¬
gͦ dixit ñdũ uenit hora mea. Sa¬
gis qͥa inpotestate habebat quãdo

Expanded text:
appellas fatum; sed nec tu, aut ego, aut appellas fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intrant enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati it, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando
Abbreviated transcription (Latin):
hora mea. Si gͦ dixisset horã non
habeo. exclusisset mathematicos
ñ eẽtͣ ^ calũpinarent᷑. Nunc uo quia
dirit nõdũ uenit hora mea. cõtra
eiꝰ u̾ba qͥd possumꝰ dicere: Mirũ ẽ
quod mathematici credendo u̾bis
quod sub hora satali uixerit xp̃e.
Credant gͦ xp̃o dicenti. potestatem
habeo ponendi aiãm meã. ⁊ itm
sum̃di eam. Nemo tellet ãme eã.
sed ego pono eam ame ipso:⁊ it᷑m
sumo eã. Ergone ista potestas sub
fato ẽ: Ostendant gͦ hominẽ qui
potestatẽ habeat quando moriat᷑.
quãdiu uiuat. omino ñ ostendent.
Credant g dicenti. potestatẽ habeo
ponendi aiãm meã. ⁊ it᷑m sũ m̃di
eam. ⁊ querant quare sit dictum.
ñdũ uenit hora mea. Nec ideo iã
sub fato ponant cõditorẽ cęli. crea¬
torẽ ⁊ ordinatorẽ siderũ. quia si eẽt
fatũ desideribꝰ. ñ poterat ẽẽ sub
necessitate siderũ cõditor siderũ
Ad de quia ñ solũ xp̃c ñ habuit qͦd

Expanded text:
hora mea. Si ergo dixisset, Horam non hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis quod sub hora fatali vixerit Christus. Credant ergo Christo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso, et iterum sumo eam . Ergone ista potestas sub fato est? Ostendant hominem qui potestatem habeat quando moriatur, quamdiu vivat: omnino non ostendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditor siderum. Adde quia non solum Christus non habuit quod
Abbreviated transcription (Latin):
se iħ̾c hoc ꝓposuit iudeis. ⁊ eos
inde cõuieit. Quomͦ gͦ dauid
carnẽ. dñs dauid scđm diuinita¬
ꝑ diuinitatẽ futurũ erat mira¬
culũ quod petebat. respondit ei
quod te negem matre. ñ dũ ueñ
hora mea. Ibi enĩ te agnoscam.
cũ pendere incruce infirmitas¬
ẽ. Quando passus dñs. sic̃ idem
eugli̾sta dicit. qui nouerat ma¬
trem dñi. ⁊ qui nobis insinuaũ
etiã in his nuptiis matrẽ dñi.
ipse narrans erat illic inquit
crucẽ cirea mat̾ iħu. ⁊ ait iħc ma¬
tri suȩ. Dulier ecce filiꝰ tius. &
ad discipłum. ecce mat̾ tua. Con¬
m̃dat matrẽ discipło. Cõm̃dat
matrem pͥor matre moriturꝰ.
turꝰ. Cõm̃dat homo. homini ho¬
minẽ. Hoc peperarat maria:
Illa hora iam uenerat. de qua
pondeamꝰ. Et ipsi unde conant᷑
cõ uincere. qͥa subfato erat iħc :
Quia ipse ait inquiunt. ñdum
uenit hora mea. Illi gͦ credimꝰ.
Et si dixississet horã ñ habeo.
exclusisset mathematicos. Sed
ecce inquiunt ipse dicit. ñdũ ueñ

Expanded text:
os inde convicit . Quomodo ergo David carnem, dominus David secundum divinitaper divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei,quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in cruce coeperit iest. Quando passus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui noverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis matrem Domini, ipse narrat: Erat, inquitmatri suae, Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, turus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua pondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit
Abbreviated transcription (Latin):
erat. In qua enĩ. uinũ quodam¬
modo latet. Dicit apłs. quid ĩ¬
telligamꝰ in ista aqua. Usq ad
hodiernũ inquit diem. qu̾a dui
legit᷑ moyses id ipsũ uelam̃ suꝑ
eoꝵ cͥor positũ ẽ. Quod ñ reuela¬
t᷑. qͥa in xp̃o euacuat᷑. Et cum
transieris inquit ad dñm. auferet᷑
uelam̃. Uelam̃ dicit adoꝑ tionem
cũ transieris ad dñm. Sic tollit᷑
insapientia cũ transieris ad dnm.
i quod aqua erat inuinũ tibi fit.
quid tam insipidũ. ⁊ fatuũ inue¬
nies: In tellige ibi xp̃m. ñ solum
sapit qͦo legis. sed ȩtiã in ębriat.
mutans m̃tẽ acorpore. ut p̾terita
obliuiscens. in ea quȩ ante sunt
ertendaris. Ergo ꝓpħia ab antiquis
tẽporibꝰ ex quo ꝓrsus currit ordo
nascentiũ. in gene̾ humano de
xp̃o ñ tacuit. sed occultũ ibi erat.
Ad huc enĩ erat aqua. Unde ꝓba¬

Expanded text:
erat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inquien » . Velamen dicit adopertionem cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris . 4. Ergo prophetia ab antiquis temporibus, ex quo prorsus currit ordo nascentium in genere humano, de Christo non tacuit: sed occultum ibi erat; adhuc enim erat aqua. Unde proba
Abbreviated transcription (Latin):
malũ eẽnt nuptiȩ. ⁊ quod dia¬
bolus eas fecͥsset. cũ idem dñs
dicat in euagłio. in t̾rogatꝰ ut:¬
rũ liceat homini dimittere
uxorem ex qualibet causa. non
licere excepta causa fornicatioĩs.
n qua responsione hoc ait. quod¬
ds̃ cõiunxit homo nõ separet.
Et qui bene eruditi sunt infi¬
de catholica. nouerunt qd̵ ds̃
fecerit nuptias Et sic̃ cõiune¬
tio adeo. ita diuortiũ adiabo¬
lu ẽ. Sed ꝓpt᷑a causa infornica¬
tionis licet uxorẽ dimittere.
qͥa ipsꝰ ẽẽ uxor pͥor noluit. qͦ

Expanded text:
malum essent nuptiae, et quod diamalum essent nuptiae, et quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsioneDeus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica, noverunt quod Deus fecerit nuptias, et sicut conjunctio a Deo, ita divortium a diabolo sit. Sed propterea in causa fornicationis licet uxorem dimittere, quia ipsa esse ux
Abbreviated transcription (Latin):
itaq opus est iã immorari diu¬
cius. in com̃dando miraculo. xp̃i.¬
pse est enĩ ds. qͥ ꝑ uniuersam
creaturã cotidiana miracula
facit. que hominibꝰ ñ facilitate
sed assiduitate uiluerunt Pa¬
ra aut̃ que facta sunt ab eo¬
dem dño. idest a u̾bo ꝓpt̾ nos
in carnato. maiorem stuporem
hominibꝰ attulerunt Non qͥa
maiora erant. quã sunt ea
que cotidie in creatura facit.
sed quia ista que cotidie fuĩt
tanqm naturali cursu ꝑ agu-¬
ntur: Illa uͦ efficaciã potentie
tanqͣm p̾sentis. exhebuisse uid¬
ent᷑ oculis hominũ: Diximꝰ sic̃
meministis. resurreait unus
mortuus. obstupuer̃ homines:
cu cotidie nasci qͥ ñ erant ne
da nr̃a miraculis. sed etia ad
edificanda in doct̾rina fidei
scrutari nos oportet. quid sibi
distulimꝰ. Qͦd aũt dñs inuitatꝰ
uenit ad nuptias excepta mi
stica significatione. cõ firmare
uoluit quod ipse fecit. Futuri
enĩ erant. de quibꝰ dixit apłs.
ꝓhibentes nubere.⁊ dicentes ꝙ

Expanded text:
itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creatura facit, sed quia ista quae quotidie fiunt, tanquam naturali cursu peraguntur; illa vero efficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, neda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi distulimus. 2. Quod Dominus invitatus venit ad nuptistica significatione confirmare voluit, quod ipse fecit. Sic enim erant, de quibus dixit Apostolus, prohibentes nubere , et dicentes quod
Abbreviated transcription (Latin):
uenit discipłõs de illo quẽ secu¬
ti erãt dubitantes. Uiderunt enĩ
eũ mortuũ. ⁊ ñ sꝑauerunt resur¬
recturũ.⁊ tota spes eoꝵ cõcidit
Unde ille latro laudatꝰ.ipso die
meruit eẽ in paradiso. qͥa incruce¬
eos nutantes. ⁊ quodãmodo argu¬
entes se ipsos quod in eo redẽptio
sine culpa occisũ. qͥa nouerant in¬

Expanded text:
cuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Queos nutantes, et quodammodo arguentes ssine culpa occisum, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
festat᷑ nobis quia ioħs scđm aliqͥd
nouerat scđm aliquid ñ nouerat
dñm. Nisi aũt hoc intellexerimꝰ.
mendax erat. Quomodo erit ue¬
rax agnoscens qui dicit tu adme
uenis baptizari. ego ate debeo bap¬
tizari:. Uerax ẽ cũ hoc dicit. Quo¬
modo rursus uerax est cũ dic̃¬

Expanded text:
 nobis quia Joannes secundum aliquid noverat, secundum aliquid nondum noverat Dominum. Nisi autem hoc intellexerimus, mendax erat. Quomodo erat verax agnoscens, qui dicit, Tu ad me venis baptizari, et ego a te debeo baptizari? Verax est cum hoc dicit? Et quomodo rursus verax est cu
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ⁊ fluctibꝰ imꝑabat. qͥa
d̾s erat: Hec omĩa com̃tanba
erant prius. ut ee uð lorbe
lint hydrie. qͥđd aqua in ui-¬
qͥd sponsus. qͥd mat̾ iħu in in miste¬
om̃ia. sed honerandi ñ estie No¬
lui qͥdem in noĩe xp̃irihester¬
no die qua solet sermo leberi
caritati ur̃e. id agere ubis¬
cum. sed ñ sũ ꝑmissusa¬

Expanded text:
ventis et fluctibus imperabat, quia ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod slint hydriae, quid aqua in viquid sponsus, quid mater Jesu in mysteomnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus
Abbreviated transcription (Latin):
bens quando moreret᷑. At si antea
moreret᷑ quã discipłos elegisset. certe
p̃posterũ ȩẽt.Si eẽt homo qui ñ
haheret inpotestate horã suam:
posset ante mori quã discipłos¬
elegisset. ⁊ si forte morereret᷑ iã
electis eruditisq discipłis. p̃sta¬
ret᷑ ei ñ ipse hoc faceret. At uͦ
qui uenerat in manu habens
quando rediret. quo usq excu¬
reret. cui paterent inferi. non
tantũ morienti sed etiã resur¬
genti. ut nobis ostenderet sp̃e
in mortalitatis ȩccłȩ suę in capi¬
te ostendit. quid m̃bra expecta¬
re deberent: Lesurget etõ
in ceteris mbris. qui resurre¬
uerit in capite. Hora ergo ñ¬
dũ uenerat. ouortunitas nõ¬
dũ erat: Uocandi erant discip¬
uli anruciandũ erat regnũ
celoꝵ. faciende erant uirtures.
com̃danda erat diuinitas dñi
manitas dnĩ in ipsa cõpassione
inmortalitis: Ille enĩ qui esuri¬
ebat qͥa homo erat. pauit qͥn¬
q panibꝰ tot milia qͥa d̾̃s erat:
Qui dormiebat qͥa homo erat:

Expanded text:
e quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipuloselegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Dominmanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat,
Abbreviated transcription (Latin):
sed moriebat᷑ in firmitas carnis.
Illud gͦ respondit discernens in
fide credentiũ. quis qua uenerit
Uenit enim ꝑ matrẽ feminam.
utiq ⁊ mariȩ. Scđm quod crea¬
tor. cęli ⁊⁊ t̾rȩ creator ⁊ marię:
Scđ̾m aũt quod dictũ ẽ factum
exmuliere. factũ sublege. filius
mariȩ. Ipse dñs maniȩ. ipse filiꝰ
mariȩ. ipse creator mariȩ. ipse
creatꝰ exmaria. Noli mirari.
qͥa filiꝰ ẽ ⁊ dñs. Sicut enĩ mariȩ.
ita dauid dictꝰ ẽ ⁊ filiꝰ. Et ideo
dauid filiꝰ. quia marię filius:

Expanded text:
sed moriebatur infirmitas carnis. sed moriebatur infirmitas carnis. Illud ergo respondit, discernens in fide credentium, quis, qua venerit. Venit enim per matrem feminam, utique et Mariae; secundum quod creator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem quod dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rus erat. scđ̾m diuinitatẽ facturꝰ
erat. ñ scđ̃m infirmitatẽ. Scd̾m¬
quod ds̃ erat. ñ scđm id quod in¬
firmus natus erat. Sed infirmũ
dĩ. forciꝰ ẽ hominibꝰ. Miracłm gͦ
exigebat mat̾. At ille tanqu̾a ñ
agnoscit uiscera humana. oꝑatu¬
rus facta diuina. Tanqu̾a dicens.
Quod de me facit miraculũ ñ tu
genuisti. diuinitatẽ meã ñ tu ge¬
inusti. Sed qͥa genuisti infir¬
mitatẽ meã. tunc te cognoscam
cũ ipsa infirmitas pendebit in
cruce. Hoc ẽ enĩ.nõdũ uenit ho¬
ra mea. Tunc enĩ cognouit. qui
utiq semꝑ nouerat. ⁊ ante quam
de illa natꝰ eẽt in p̃destinatione
nouerat matrẽ. Sed adquandam
horã in misterio ñ agnoscit. ⁊ ad
quãdã horã quȩ ñdũ uenerat in
misterio rursus agnoscit. Tunc
enim agnouit. quãdo illud quod
peperit moriebat᷑. Nõ enĩ morie¬
bat᷑ ꝑ quod facta erat maria. sed
moriebat᷑ qd̾ factũ erat exmaria.
Nõ moriebat᷑ et̃nitas diuinitatis.

Expanded text:
s erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum infirmitatem; secundquod Deus erat, non secundum quod infirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequamhoram in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod peperit moriebatur. Non enim moriebatur per quod facta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tradidero corpꝰ meũ ut ardea.
caritatẽ aũt ñ habeã: nichil
mͥ prodest. Quanta ẽ gͦ caritas.
quȩ si desit frustra habentur
cetera. si assit habent᷑ omĩa:
Tam̃ caritatẽ laudans apłs. co

Expanded text:
tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans aposto
Abbreviated transcription (Latin):
mant mathematici occasionem
fallaciȩ. qͥa dixit ñdũ uenit
hora mea. Et si hoc scdm mathe¬
maticos dixit. sacrilegiũ feci¬
mꝰ incendendo codices eoꝵ. Si
dñs. ñ dũ uenit hora mea. Dicunt
enĩ uaniloqui ⁊ seducti seductores.
respondendũ est : hereticis an ma¬
thematicis: Utriq enim aserpen¬
te illo ueniunt. uolentes corrũꝑȩ
uirgimitatẽ cordis ȩccłȩ. quã habet
in integra fide. Primo si placet eis
qͥdem iam exmagna parte respõ¬
dimꝰ. Sed ne arbitrent᷑ nos ñ habe¬
re quid dicamꝰ de his u̾bis. quȩ
dñs matri respondit. uos magis
adu̾sus illos instruimꝰ. Nam ulis
refellendis. puto quod suficiant
quȩ iam dicta sunt. Cur gͦ ait ma¬

Expanded text:
niant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si Dominus, Nondum venit hora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, respondendum est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis uidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait ma
Abbreviated transcription (Latin):
isti qui uident᷑ sic honorare. xp̃m:
ut negent eũ carnẽ habuisse.
nichil aliud eũ quã mendacem
p̃dicant. Qu gͦ m̃daciũ edifi¬
cant in hominibꝰ. qͥd ab eis ex¬
pellunt nͥ uenitatẽ: In mittunt
serpentis. Ad hoc enĩ locũt᷑ ut
serpens possideat. xp̃c excluda¬
tur. Quomͦ possidet serpens:
Quando possidet m̃daciũ. quan¬
do possidet falsitas. serpens pos¬
sidet. Quando possidet uenitas.
xp̃c possidet. Ipse ciũ dixit. Ego
sũ ueritas. De illo aũt dixit:
inueritate ñ stetit. qͥa ueritas
ñ est in eo Sic ẽ aũt ueritas
xp̃c. ut totũ uerũ accipias
aliqͥd hoꝵ direris falsũ. intrat
putredo. de ueneno serpentis.
nascuntur uermes m̃dacioꝵ.
⁊ nichil integrũ remanebit:
quod sequit᷑. ostendit nobis dñs
quare hoc direrit. ñ dũ uenit¬

Expanded text:
isti qui videntur sic honorare Christum, isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo . Sic est autem veritas Christus, ut totum verum accipiasaliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit. quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondu
Abbreviated transcription (Latin):
suo. exultauit ut gigas adcur¬
rendã uiã. De thalamo ꝓcessit
uelut sponsus. ⁊ inuitatus uenit
ad nuptias. Certi sacram̃ti gra ui
detͣ. matrẽ de qua sponsus ꝓcessit
Quid ẽ hoc: Ideone uenit ad nup¬
tias. ut doceret matres cõtẽpni :
Utiq ad cuiꝰ nuptias uenerat. ideo
ducebat urorẽ ut filios ꝓcrearet.
⁊ ab eis quos ut ꝓcrearet obtabat.
honorari cupiebat. Ille gͦ uenerat
adnuptias. ut ex honoraret ma¬
trem. cũ ꝓpt̾ filios habendos qͥbꝰ
reddere honorem parentibꝰ imꝑat
ds̃ ipsȩ nuptic cȩlebrent᷑. ⁊ ducan¬
tur uxores: Procul dubio. latet
ibi aliqͥd Nam tanta res ẽ. ut qͥ
cens. timeo ne sic̃ serpens euã se¬
disͤit astucia sua. sic ur̃ȩ m̃tes cor¬
rumpant᷑ asimplic tatȩ ⁊ castitatȩ
quȩ est in xp̃o. de rogantes euãglõ
⁊ dicentes. quod iħc ñ sit natus
de maria uirgine. hinc argum̃tũ
adu̾sus sanã fidem insani ãtes
inuenisse uideant᷑. unde sponse
uirginis castitas corrũpat᷑. id ẽ

Expanded text:
ultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processiQuid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut qucens, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
matri responderit. Ille singłari¬
ter natꝰ de patre sine matre. de
matre sine patre. sine matre ds̃.
sine patre homo. sine matre
ante tp̃ra: sine patre infine tẽ¬
poꝵ. quod respondit matri res-¬
pondit. qͥa erat ibi mat̾ iħu: &
dixit ei mat̾ eiꝰ. Hoc totũ euã¬
głm loquit᷑. Illic nouimꝰ qͥa erat

Expanded text:
matri responderit. Ille singularimatri responderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium loquitur. Illic novimus quia