comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Sic̃ ergo cũ eũ sedentẽ incȩlo
nemo ꝑsequeret᷑ damauit qͥd
me ꝑsequeris: cũ caput menbra
sua agnosceret: & a compage
corporis sui caput caritas ñ sepa¬
qui sumus menbra eiuᷤ & corpꝰ
eiꝰ. Nec ideo tam̃ debemꝰ securi
peccare: & ꝑuerse nob polliceri:
enĩ quȩdã peccata. quȩdã in iqͥ¬
tates: de qͥb quidẽ disserere
atq definire. aut impossibile
nobis ẽ: aut siiam ẽet possibile.
certe tempori lo ngũ ẽẽt. He¬
mo enĩ potest dicere se ẽẽ sine
peccato: quia si dixerit. menti¬
etur. Si enĩ dixerimꝰ quia pec¬
catũ ñ habemꝰ: nos ipsos sedu¬
cimꝰ: & ueritas in nob ñ est. Er¬
go unus quisq ꝓ peccatis sius ne¬
cessario flagellatur: sed ab eo si
Piane si in tantas ieris iniquita¬
tes. ut repellas ate uirgã uer¬
berantis: si repellas manũ fla¬
gellantis. & de disciplina dei in¬
Aigneris: & fugias a patre ce¬
patrẽ pati÷ quia ñ parcet pec¬
canti: tu te alienasti ab heredi

Expanded text:
rgo, cum eum sedentem in coelo nemo persequeretur, clamavit, «Quid me persequeris?» cum caput membra sua cognosceret, et a compage corporis sui caput charitas non sepaqui sumus membra ejus et corpus ejus. Nec ideo tamen debemus securi peccare, et perverse nobis polliceri enim quaedam peccata et quaedam iniquitates de quibus quidem disserere atque definire aut impossibile nobis est, aut, si jam esset possibile, certe tempori longum esset. Nemo enim potest dicere esse se sine peccato; quia si dixerit, mentietur: «Si» enim «dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est» . Ergo unusquisque pro peccatis suis necessario flagellatur; sed ab eo, sinon dispergitur. Plane si in tantas ieris iniquitates, ut repellas a te virgam verberantis, si repellas manum flagellantis, et de disciplina Dei indigneris, et fugias a Patre caepatrem pati, quia non parcit peccanti; tu te alienasti ab haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
iã sagena mittetur in uascula.
Nouit dñs qui st̃ eiꝰ. Securus
enĩ ꝓmisit: qui nos anteqͣ eẽmꝰ
p̃destinauit. Quos autẽ p̃desti¬
nauit: illos & uocauit. Quos
autẽ uocauit: illos & iustifica¬
uit. Quos autẽ iustificauit: il¬
los & glificauit. Peccent qͣntum
uolunt desꝑati: respondeant
contra nos: Non ergo nocebit
tum suum. Manet immobile
testamentũ eiꝰ: quia ipse sibi
p̃sciens p̃destinauit heredes. Et
quȩ ꝓcedunt de labiis eiꝰ ñ re

Expanded text:
la sagena mittetur in vascula . la sagena mittetur in vascula . Novit Dominus qui sunt ejus . Securus enim promisit, qui nos antequam essemus praedestinavit: «Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit.» Peccent quantum volent desperati: respondeant bis, quis contra nos» ? Non ergo nocebit tum suum. Manet immobile testamentum ejus, quia ipse sibi praesciens praedestinavit haeredes: et quae procedunt de labiis ejus, non re
Abbreviated transcription (Latin):
at ueritas uindicantis. Neq
ꝓphanabo testam̃tũ meũ &
quȩ ꝓcedunt de labiis meis ñ
repbabo.Non q filii eiꝰ pec¬
cant. ideo ego mendax inueni¬
ar: ꝓmisi: facio. Pone quia
uolunt illi etiã cũ desꝑatiõe
peccare: & sic ire omino in pec¬
cata: ut offendant ocłos pałs:
& exheredari mereant᷑. Non¬
ne ipse ẽ d̃s de quo dictũ est
de lapidib istis suscitabit ds̃¬
filios abrahȩ: Itaq dico uo
bfr̃s: multi xpĩani tolerabi¬
lit̃ peccant: multi flagello
a peccato corriguntur: & em¬
dantur & sanantur: multi
omnino auersi dura ceruice ob¬
nitentes aduersus disciplinã
patris. & ipsã omĩno dei here¬
ditatẽ recusantes: habentes
tam̃ signũ xp̃i eunt intales ini¬
quitates: ut ñ possint nisi re¬
citari contͣ eos: qm̃ qui talia
agunt regnũ dei ñ possidebt̃.
Non tamen ꝓpt hos remane¬
bit xp̃c sine hereditate: ñ ꝓ¬
pt̃ paleã etiã frum̃ta interibt̃:
ñ ꝓpt̾ pisces malos. nichil ex il¬

Expanded text:
indicantis. 4. «Neque profanabo testamentum meum; et quae procedunt de labiis meis non reprobabo.» Non quia filii ejus peccant, ideo ego mendax inveniar: promisi, facio. Pone quia volunt illi etiam cum desperatione peccare, et sic ire omnino in peccata, ut offendant oculos Patris, et exhaeredari mereantur; nonne ipse est Deus de quo dictum est: «De lapidibus istis suscitabit filios Abrahae» ? Itaque dires: multi christiani tolerabiliter peccant, multi flagello a peccato corriguntur, et emendantur, et sanantur; multi omnino aversi, dura cervice obnitentes adversus disciplinam Patris, et ipsam omnino Dei paternitatem recusantes, habentes tamen signum Christi, eunt in tales iniquitates, ut non possit nisi recitari contra eos, «Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non tamen propter hos remanebit Christus sine haereditate: non propter paleam etiam frumenta interibunt ; non propter pisces malos nihil ex il
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlo ad dexterã patris sedente:
Uidua illa parens & habens fili¬
os abundantiores quã illa quȩ
habebat uirũ: audiuit ignoni¬
nias: audiuit obꝓbria. S eccła
inultiplicata extendens in dex¬
terã atq sinistram ignominiã
uiduitatis suȩ : iam ñ est me¬
mor. Memento dñe apud quẽ
est abundantia suauitatis me¬
moriȩ tuȩ: memento: noli obli¬
uisci. Quid memento: Mem̃¬
to obꝓbrii seruoꝵ tuoꝵ: Quod
contuiui in sinu meo multarum
gentiũ. Ibam inquit p̃dicare:
& obꝓbria audiebã: & in sinu
meo continebã: quia implebã
Hlasphemam᷑: rogamꝰ: quasi
purgamenta facti sumꝰ omĩum
ꝑipsima. Diu continuert̃ xp̃ĩa¬
ni obꝓbria in sinu suo: incorde
suo: nec audebant resistere con¬
uiciantib: antequã crim̃ uide¬
retur respondere pagano. Nc̃
iã crim̃ ẽ. remanere paganum.
fȩcit admirabilem apud reges
terrȩ. Iam mͦ nemo insultat xp̃i¬
anis: aut si insultant ñ publi¬
ce insultant. Sic loquit᷑ mala:

Expanded text:
in coelo ad dexteram Patris sedente, Vidua illa pariens, et habens filios abundantiores quam illa quae habebat virum , audivit ignominias, audivit opprobria: sed Ecclesia multiplicata, extendens in dexteram atque sinistram, ignominiae viduitatis suae jam non est memor. «Memento, Domine,» apud quem est abundantia suavitatis memoriae tuae; «Memento,» noli oblivisci. Quid, «Memento? Memento opprobrii servorum tuorum, quod continui in sinu meo multarum gentium.» Ibam, inquit, praedicare, et opprobria audiebam, et in sinu meo continebam; quia implebam, «Blasphemamur, rogamus; quasi purgamenta mundi facti sumus, omnium peripsema» . Diu continuerunt Christiani opprobria in sinu suo, in corde suo; nec audebant resistere conviciantibus: antea cum crimen videretur respondere pagano, nunc jam crimen est remanere paganum. fecit admirabilem apud reges terrae. Jam modo nemo insultat Christianis, aut si insultat, non publice insultat: sic loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
& apłs cõminat᷑. Quid uultis.
in uirga ueniã ad uose Absit
ut dices pii filii: si cũ uirga uen¬
turus es: noliuenire. Meliꝰ est enĩ
erudiri inuirga patrisquã in
blandimento ꝑire p̃donis. Uisita¬
bo inquit inuirga iniqͥtates eoꝵ:
& in flagellis delicta eoꝵ: mĩam
uͦ meã ñ disꝑgã ab eo. Aquo:
Ab illo scilicet dd̃ cui talia ꝓmisi:
forte sollicitus dicat: quando¬
suã ñ disꝑsurũ ẽẽ confirmat: Qͥa
gͦ peccatore Nunqͥd enĩ hoc dix̃¬
mĩam autẽ meã ñ disꝑgã ab eise
Ui sitabo inqͥt in uirga iniqͥta¬
tes eoꝵ. & in flagellis delictaeoꝵ.
Expectabas ad securitatẽ tuã:
quidẽ hoc ñnulli codices haben:
sed em̃datiores ñ habent. Tam̃ &
qui hoc habent: nichil ab re ha
tor corporis. uel in terra. uel in cȩlo
peccauit: qui sedet ad dexterã
tam̃. sed a menbris eiꝰ. a corpore
eiꝰ. qđ ẽ excła. Sic enĩ ꝓ magno
dicit. qđ ab illo ñ disꝑgat mi¬
scdiam suã: quasi ñ agnoscamꝰ

Expanded text:
s comminatur: «Quid vultis? in virga veniam ad vos» ? Absit ut dicerent pii filii, Si cum virga venturus es, noli venire. Melius est enim erudiri in virga patris, quam in blandimento perire praedonis. 3. «Visitabo,» inquit, «in virga iniquitates eorum, et in flagellis delicta eorum. M meam non dispergam ab eo.» A quo? Ab illo scilicet David cui talia promisi, forte sollicitus dicat, Quandosuam non dispersurum esse confirmat, quid ergo peccator? Numquid enim hoc dixutem meam non dispergam ab eis? «Visitabo,» inquit, «in virga iniquitates eorum, et in flagellis delicta eorum.» Exspectabas ad securitatem tuam, quidem hoc nonnulli codices habent, sed emendatiores non habent: tamen et qui hoc habent, nihil ab re habtor corporis vel in terra vel in coelo peccavit; qui sedet ad dexteram tamen: sed a membris ejus, a corpore ejus quod est Ecclesia. Sic enim pro magno dicit quod ab illo non dispergat misericordiam suam, quasi non agnoscimus
Abbreviated transcription (Latin):
berantis & flagellantis. Dit itaq
manus pat̾na suꝑte: & si filiꝰ bo¬
nus es noli repellere disciplinã.
Quis ẽ. enĩ filius: cui ñ dat disci¬
plinã pat̾ eiꝰ: Det disciplinã:
dũ ñ auferat mĩam. Cedat con¬
tumacẽ : dũ tam̃ reddat heredi¬
tatẽ. Tu si ꝓmissa patris bene ag¬
nouisti non timeas flagellari:
sed exheredari. Quẽ enim dili¬
git dñs corripit: flagellat au¬
tẽ omnẽ filium quẽ recipit.
leccator filius dedignat᷑ flagel¬
lari: cũ sine peccato uideat uni¬
cũ fiagellatũ: Uisitabo gͦ in¬

Expanded text:
berantis et flagellantis. Sit itaque manus paterna super te, et si filius bonus es, noli repellere disciplinam: quis est enim filius, cui non dat disciplinam pater ejus? Det disciplinam, dum non auferat misericordiam; caedat contumacem, dum tamen reddat haereditatem. Tu si promissa patris bene agnovisti, non timeas flagellari, sed exhaeredari: quem enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . Peccator filius dedignatur flagellari, cum sine peccato videat Unicum flagellatum? «Visitabo»
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ea ñ uider̃: sed qđ ꝑ ea ñ reuixe¬
tur homines ut confiteantur tͥ:
in hebreo quidem alit̾ se habere
firmat᷑. Non enĩ medici: s gygan¬
tes ẽẽ ꝑhibentur. Uerũ septuagin¬
ta interp̃tes quoꝵ auctoritas tan¬
ta ẽ. ut ñ immerito ꝓpt̾ mirabilẽ
consonantiã diuino spu int̃preta¬
ti ẽẽ credantur : de uocis similitu¬
dine qua in hebrea lingua gygan¬
tes & medicipȩne eodẽ mͦ sonant.
ut exigua differentia distinguan¬
tur. ñ errore sed potius occasione:
quomͦ isto loco accipiendi eẽnt gy¬
gantes significare uoluert̃. Si enĩ
suꝑbos gygantum nomine insinu¬
atos intelligamꝰ. de quib dicit apłs.
ubi sapiens. ubi scriba. ubi conqͥ¬
sitor huiꝰ scłi: ñne fuit in congru¬
ũ eõsdẽ medicos nuncupari. ue¬
lut partẽ sapientiȩ suȩ ꝓmitten
in bonũ accȩꝑimus gygantes:
qr & de ipso dño dictum ẽ. exul¬
tauit sic̃ gygas ad currendam

Expanded text:
quod ea non viderunt, sed quod per ea non revixequod ea non viderunt, sed quod per ea non revixetur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigantes esse perhibentur: verum Septuaginta interpretes, quorum auctoritas tanta est, ut non immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intelligamus, de quibus dicit Apostolus, «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? non fuit incongruum eosdem medicos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentin bono acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃: ideo consequent̾ adiecit. Nun¬
qͥd mortuis facies mirabilias. Hoc enĩ
si de his dictũ putauerimꝰ. quoꝵ
caro ex animis facta ẽ. magna mira¬
bilia facta sunt mortuis: cũ quidã
eoꝵ etiã reuixert̃. Et qđ dñs penetra¬
uit inferna atq in de uictor ascen¬
dit: magnũ mortuis miraculum
factũ est. Significat ergo isto uerbo
quo ait. nunqͥd mortuis facies mi¬
rabilia hoĩes corde ita mortuos: ut
eos ad uitã fidei tanta xp̃i mira¬
bilia ñ mouerent. Neq enĩ ꝓpte¬
rea dix̃ ñ eis fieri mirabilia. qr
ñ ea uident: sed qr ñ eis ꝓsunt.
Nam sic̃ hic ait. totadie ex pandi
manꝰ meas ad te. quia oĩa oꝑa sua
ñ nisi ad uoluntatẽ referat patris :
sepissime se contestans idõ uenisse.
ut uoluntatẽ patris impleret: ita
qr eadem oꝑa etiã infideł popłsui
dit. alius ꝓpħa dicit: totadie ex¬
pandi manus meas ad popłm ñ¬
credentẽ & contͣdicentẽ. Ipsi st̃ mor¬
tui. quib ñ st̃ facta mirabilia: ñ

Expanded text:
erunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magna mirabilia facta sunt mortuis, cum quidam eorum etiam revixerunt : et quod Dominus penetravit inferna, atque inde mortis victor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam infidelis populus vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi manus meas ad populum nt mortui, quibus non sunt facta mirabilia; non
Abbreviated transcription (Latin):
significans temporis: donec fi¬
niatur hoc scłm. Et sepe amici
cit apłs. Om̃s medereliquert᷑:
ñ illis imputetur. Sed utquid
hȩc omĩa: nͥ ut oratio huiꝰ scĩ
corporis mane. id est post no¬
ctem infidelitatis in luce fidei
p̃ueniat dm̃÷ donec ueniat sa¬
lus illa. in cuiꝰ nondũ re s iam
spe salui facti sumus: eamq
cum patientia fideliter expe¬
ctamus : ubi nec repellet dñs
erit petendũ: s quicqͥd rectũ
petitũ ẽ obtinebunt: Nec faci¬
em suã auert et a nob: qm̃
uidebimus eũ sicuti ẽ. Nec m¬
opeserimus: qr copia nr̃a ipse ds
erit omĩa in om̃ib. Hec laborabi¬
mus: quia nulla remanebit in¬
firmitas. Nec exaltati humiliabi¬
mur & conturbabim᷑: quia nul¬
laerit ibi aduersitas. Hec irã
dei uł transeuntẽ sustinebimꝰ:
qr in eiꝰ benignitate manentes
manebimus Nec terrores eiꝰ nos
conturbabunt: quia ꝓmissa
reddita nob̃ obuiabunt. Nec ter¬
ritus longe fiet a nob notus &

Expanded text:
significans temporis, donec fisignificans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici cit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominerit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et
Abbreviated transcription (Latin):
ad id qđ̃ uolunt: q̃n sibi nesciuñ
ñ expedire qđ petunt. Et in ops.
ẽ. eccła cũ esurit & sitit: ꝑegrina
pus xp̃i: & in alio psalmo dicit.
Sepe expugnauert̃ me a iuuen¬
tute mea. Et ad hoc exaltantur
ut in eis sit maior humilitas: &
suꝑ ipsũ corpus id est unitatẽ sc̃oꝵ
atq fideliũ cui caput ẽ xp̃c. tran¬
est xp̃s. transeunt irȩ dei. Non
autẽ manent: quia ñ de fideli s
de infideli dictum ẽ. ira dei man&e
suꝑ eũ. Et terrores dei conturbars
infirmitatẽ fideliũ: quia om̃e
qđ accidere potest. etiã si ñ acci¬
dat prudent̾ timetur. Et aliq̃n
t̃rores ipsi ita conturbant ani¬
mũ cogitantis. circum penden¬
tib malis: ut sicut aqua undiq
circunfluere uideatur: & sunul
circundare metuentẽ. Et qr eccłȩ
inhoc mundo ꝑegrinanti ista ñ
desunt: dũ mͦ in his mͦ in illis m̃¬
bris eiꝰ usq qͣq contingunt: ideo
dix̃ totadie: continuationem

Expanded text:
ad id quod volunt, quando sibi nesciunt ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina,pus Christi et in alio psalmo dicit, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur ut in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput estus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem
Abbreviated transcription (Latin):
pulisti orationẽ meã: Huius tam̃
rei causa si diligent̃ aduertatur: ia
suꝑuis indicata ẽ. Ad hoc enĩ oratio
scõꝵ dilatione tanti beneficiĩ & tri¬
bulationũ aduersitate quasi repel¬
litur: ut tanꝗͣ ignis flatu reꝑcus¬
sus in flãmetur ardentiꝰ. Exequit᷑¬
itaq breuit᷑. etiã tribulationes cor¬
poris xp̃i. Neq enĩ in solo capite fa¬
cte sunt. cũ & saulo dictũ sit. quid
me ꝑsequeris: & ipse iam paulus
tanquã electum menbrum in eode
quȩ dest̃ pressuratũ xp̃i ih carne
mee Inops sum ego & in laborib
a iuuentute mea: exaltatus autẽ¬
& humiliatus sum & conturbatus.
In me transiert̃ irȩ tuȩ: & t̃rores
tui conturbauer̃t̃ me. Mirciuer̃
me sicut aqua totadie: circũdede¬
rt̃ me simul. Nonge fȩxisti a me
amicũ: & notos meos a miseria. Con¬
aigert̃ & contingunt omĩa hȩc in
menbris corporis .xp̃i: & auerrit d̃s
aborantib faciẽ. ñ ex audiendo

Expanded text:
ulisti orationem meam?» Hujus tamen ulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur ardentiuitaque breviter etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem quae desunt pressurarum Christi in carne  tuam a me? Inops sum ego, et in laboribus a juventute mea; exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus. In me transierunt itui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo
Abbreviated transcription (Latin):
sçitando & trahendo a tenebris e¬
duxisset. & ad lum̃ fidei ꝑduxisset.
Ideo sequit᷑. Et mane oratio mea
p̃ueni& te. Iam mane: postea ꝗͣ
nox infidelitatis & tenebrȩ tͣnsie¬
runt. Qđ mane ut mͥ ẽẽt: miscdia
quidẽ tua preuenit me. Sed qr re¬
stat illa clarificatio. ubi illumina¬
buntur occulta tenebrarũ. & ma¬
nifestabuntur cogitationes cordis.
& laus erit uniciuiq a te: nc̃ in ista
uita. in ista ꝑegrinatione. in hac
luce fidei. quȩ in cõparatione tene¬
brarum infideliũ iam dies ẽ. sed ĩ
cõparatione diei. ubi uidebimus
facie ad faciem. adhuc nox ẽ: ad
pinor uerb̾ explicari potest. differ
la transitoria crebrescunt. Idõ se¬
quit᷑. Ut quid dñe reppulistiora¬
tionẽ meame Hoc & in illis uer¬
bis dictũ est. Ds̃ ds̃ m̃s respice me
ut quid me dereliqͥsti: Causa co¬
gnoscenda ꝓposita ẽ: ñ tanꝗͣ sine
causa hoc faceret dei culpata sa¬
pientia. Ita & hic. Ut qͥd dñe rep¬

Expanded text:
scitando, et trahendo, a tenebris escitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane ut mihi esset, misericordia quidem tua praevenit me: sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox est, adpinor, verbis explicari potest; differtla transitura crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hoc et in illis verbis dictum est, «Deus, Deus meus, respice in me; utquid me dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, rep
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inuocabunt inquẽ ñ
credidert̃: Aut quomodo cre¬
dent quẽ non audiert̃: Quomͦ
autẽ audient si ne p̃dicante.
Aut quomͦ predicabunt nͥmit¬
tantur: Sicut scriptũ ẽ. Quam
speciosipedes eoꝵ qui annunti¬
ant pacem : qui annuntiant bo¬
na psi sunt medicicurantes a
latronib sauciatum: sed dñs eũ ꝑ¬
duxit ad stabulum: quia ipsi st̃
etiã oꝑantes in agro dnĩco. Nec
tamen qui plantat ẽ. aliquid.
aut qui rigat: sed qui increm̃tũ
dat dĩ. Ideo & ego ad dnm̃ clama¬
ui: hoc est dñm ut saluus ẽẽm
inuocaui. Quomͦ autẽ inuocarẽ
nisi crederẽ: Quomͦ crederẽ nͥ
audirẽ : Sed ut audita crederẽ
ipse me attraxit: quia in occulto
a morte cordis ñquilibet medicus
sed ipse excitauit. Nanq multi au¬
diert̃: quia in omnẽ terrã exiit so¬
nus eoꝵ: & infines orb t̃rȩ uerba
eoꝵ. Sed ñ omniũ est fides: & no¬
uit dñs qui st̃ eiꝰ. Ac ꝑ hoc nec cre
sint: me in occultis uocando & su¬

Expanded text:
autem invocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum : sed non omnium est fides ; et novit Dominus qui sunt ejus . Ac per hoc, nec creduae sunt, me in occultis vocando, et su
Abbreviated transcription (Latin):
tuã in ꝑditione: hoc ẽ intali
morte nicħ hoꝵ ualenti cred̾e
atq sentire.: Nunquid enim
in tenebris huiꝰ mortis. hoc est
in homine qͥ te obliuiscendo
uite lum̃ amisit. tua mirabi¬
lia & iustitia cognoscentur:
demonstretur quȩ sit dei grã
in p̃destinatis : qui scđmn ꝓpo¬
sitũ uocati st̃. Unde ipsum
corpus in alio psalmo dicit.
cis meis. Ergo & hic sequitur:
nos aliqn natura filii ire. sic̃
& cȩteri: Sed ad te clamaui:
ut saluus ẽẽm. Quis enĩ me di¬
scernit ab aliis filiis ire. cũ apłor
audiã ingratos terribiliter
increpantẽ ac dicentẽ: quis
enĩ te discernit: Quid enĩ ha¬
bes qđ ñ accepistie Si autẽ

Expanded text:
tuam in perditione;» hoc est, in tali tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae lumen amisit, «tua mirabilia et justitia cognoscentur?»demonstretur quae sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio psalmo dicit: cis meis . Ergo et hic sequitur nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentur intenebris mira¬
bilia tua: & iustitia tua in t̾ra
oblita: Qđ est in tenebris: hoc ẽ
in t̾ra oblita. Infideles enĩ signifi¬
cantur noĩe mortuoꝵ. Hinc dicit
apłs. Fiustis enĩ aliq̃n tenebrȩ.
Sic & t̾ra oblita. homo ẽ. qui o¬
blitus ẽ dm̃. Potest nanq aĩa
infideł usq ad tantas tenebras
ꝑuenire: ut dicat stultus in
aorde suo. non ẽ ds̃. Totꝰ gͦ iste
sensus ita continuatur: atq con¬
texitur. Clamaui ad te dñe in¬
ter passiones meas: totadie ex
ñ destiti ad te głificandũ ex¬
tendere oꝑa mea. Curgͦ in me
impĩ seuiunt: nͥ qr mortuis ñ
facies mirabilia: id ẽ. ñ eis com¬
mouentur ad fidem: nec medi
ci exsuscitabunt ut confitean¬
tur tibi: in quib occulta gr̃a
tua ñ oꝑatur: qui trahuntur
ut credant: quia nemouenit
ad me. nisi quẽ tu attraxeris:
Nam qͥs narrabit in sepulchro
miscđiam tuã: id ẽ. animȩ mor¬
mortuȩ. cuius mors iacet sub
corporis pondere: & ueritatẽ

Expanded text:
oscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors jacet sub corporis pondere? «et veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nunqͥd enarrabit qͥs ueri¬
tatem tuam in ꝑditione: Mi¬
secłiam qͥppe & ueritatẽ amat
scriptura coniungere maxime
one: alio uerbo repetiuit qđ
supra dixerat in sepulchro. Sic
autẽ dictũ ẽ in sepulchro: ut
intelligantur ii qui sunt inse¬
pulchro. qui & suꝑius signifi¬
cati st̃ nomine mortuoꝵ: ubi
ait: nunqͥd mortuis facies mira¬
bilia. Animȩ nanq mortuȩ:
corpus sepulchrum ẽ. Unde dñs

Expanded text:
 Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime one,» alio verbo repetivit quod supra dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
& quis tͣditurus eũ ẽet Et secutꝰ.
atq ipsius dñi uerba coniungeis:
ait. Et dicebat. ꝓpterea dixi
uob̾. quia nemo potestꝰ uenre :
nisi fuerit ei datũ a patre meo
ipsam fidẽ quã credit & ex morte
sui cordis anima reuiuescit. dari
nob̾ adeo. Quantumlibet gͦ ex¬
ipsa excellentis uerbi p̃dicatores
& ueritatis. etiã ꝑ miracula sua¬
fortes. tanꝗͣ magni medici agats
cũ hominib si mortui sunt. &
mortius facies mirabilia: aut me¬
dici exsuscitabt̃: & ii quos ex su¬
scitabunt confitebuntur tibi:
Hȩc enĩ confessio indicat uiuos:
chro miscđiam tuam: & ueri¬
tatẽ tuã in ꝑditione: Subau¬
ditur qđ supra dictũ ẽ: ut iste

Expanded text:
et quis traditurus eum esset:» et secutus atque ipsius Domini verba conjungens, ait, «Et dicebat, Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo» ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt, et» hi quos exsuscitabunt, «confitebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: cro misericordiam tuam, et veritatem tuam in perditione?» Subauditur quod supra dictum est, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
& totis trib noctib Unus qͥppe me¬
dius fuit totus dies: duoꝵ autẽ par¬
tes pͥmi ultima ultimi pͥma. Si aut̃
ñ crucẽ suã in hac ꝓpħia psalmi
significauit his uerb: sed orationẽ
ꝗͣ eũ ex forma serui fudisse dõ patri
ȩuangłio teste didicimꝰ: ubi eũ &
longe ante passionẽ & subdie passi¬
onis & in ipsa cruce orasse memini¬
mus: nusꝗͣ hoc eũ totadie fecisse
legimꝰ. Pinde conuenient̃ ꝑ exten¬
tas manus tota die continuationẽ
bonoꝵ oꝑũ intelligere possumꝰ: a
quor nunꝗͣ intentione cessauit. D¬

Expanded text:
et totis tribus noctibus: unus quippe meet totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fudisse Deo Patri, Evangelio teste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possumus, a quorum nunquam intentione cessavit.
Abbreviated transcription (Latin):
totadie pependit in ligno: cũ & nox
ad totũ diem ꝑtineat: Si autẽ hoc
ẽ iam pars pͥma & ñ parua transierat.
Di autẽ diẽ ꝓ tempore positũ uelimꝰ ac¬
ciꝑe: maxime qͥa hoc nom̃ genere fe¬
minino posuit qđ in latino eloqͥo ñ nͥ
tempꝰ significare solet: ꝗͣuis in grȩco¬
ñ ita sit. semꝑ quippe in ea lingua dieᷤ
terp̃tari puto: artiꝰ quęstio colligabi¬
tur. Quomͦ enĩ toto tẽpore: si nec sal¬
tẽ uno totadie manꝰ extendit incruce
Porro si totũ ꝓparte accipiendũ ẽẽ di¬
camꝰ: qr isto genere locutionis uti eti¬
ã scã scriptura consueuit: ñ mͥ occur¬
rit exemplum totũ ꝓ parte etiã tẽ
posse accipi: q̃n ipsũ uerbum
addit᷑ & dr̃ totũ. Nam & in eo qđ̃ dix̃
dñs in ęuangłio. sic erit & filiꝰ homi¬
nis in corde t̾rȩ trib dieb &e trib m¬
ctib: idõ totũ ꝑ parte ñ in solenter
accipitur: qr ñ ait totis trib dieb

Expanded text:
tota die pependit in ligno, cum et nox tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies  sic interpretari puto, arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ adhibensait. Si totũ
corpus ocłs. ubi auditus: Si totus
auditus. ubi odoratꝰ: Si fuissent
omĩa unum menbrũ ubi corpus:
Nunc autem multa menbra: unum
autẽ corpꝰ. Non potest dicere ocłs ma¬
nibꝰ. opꝰ uob̃ non habeo: et sidixerit
manus quia non sum ocłs non siun
de corpore: non ideo non ẽ de corpore:
Quid autem his uerbis uellet intel¬
ligi euidentius ex p̃ssit: dicens. Uos
autẽ estis corpus ap̃i. et menbra. Qua¬
non reuelauerat caro et sangiuis. s
pater eius qui in cęlis ẽ ut petrus
siuis interiorib occultus omĩa qua¬
si suꝑatus atq impotens ꝑferebat:
infirmati sunt ab inopia: uelut
subtracto sibi cybo suo: lumine suo.
in lig no. Sed qđ sequit᷑. totadie
expandi manus measadte : quomͦ¬
accipi oporteat: merito quęrit᷑. Si
enĩ in eo qđ ait. extendi manus me¬
as crucis patibulũ intellexerimꝰ: qͦ¬
inͦ intellecturi sumꝰ totadie: Nunqͥd

Expanded text:
similitudinem adhibens, ait: «Si totum similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non potest dicere oculus manibus, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem his verbis vellet intelligi, evidentius expressit dicens, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Quanon revelaverat caro et sanguis, sed Pater ejus qui in coelis est, ut Petrusuis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
illus mortis horrebant. S meliꝰ in¬
telligitur de his: de quibꝰ siuis ꝑsecu¬
toribꝰ suꝑius loquebat᷑. Traditꝰ sũ
inquit: & non egrediebar. Utrum
quia foris erant discipłi eius quan¬
do ipse intus uidicabat᷑. an pociꝰ ñ
egrediebar alciꝰ dictum debemꝰ ac¬
cipe id ẽ. in interioribꝰ meis latebã.
non ostendebam quis ẽẽm: ñ ꝓ pala¬
bar: non manifestabar. & ideo sequit᷑.
Odi mei infirmati sunt ab inopia:
Nam quos eius ocłos intellecturi sumꝰ:¬
Nam si ext̾iores in carne inqua pacie¬
batur positos: non eos in eiꝰ passione le¬
gimus infirmatos ab inopia. id ẽtãꝙ same
ut assolet languisse. Post cenam qͥp-¬
pe suam traditus: et eodem die cru¬
cifixus est.Si interiores. quomͦ in¬
firmati sunt ab inopia. cum in eis
ẽẽt lux indeficiens: S nimirum
ocłos suos dixit menbra: quȩ in suo
corpore cui caput ẽ ipse. clariora et emi¬
nentiora e p̃cipue diligebat. De qͦ

Expanded text:
illius mortis horrebant; sed melius inillius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sum,» inquit, «et non egrediebar.» Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ me induxisti. Transeunt
enim sui e quȩ non attingunt
sicut suspensiones: siue quȩ attin¬
gunt sicut fluctus. Cum autem
om̃s suspensiones non ait suꝑ me
trausierunt. sed suꝑ me indixisti:
omĩa quȩ impendebant euenisse
significat. Impendebant autem
quam diu in ꝓpħia futura unmine¬
bant: omĩa quȩ de illius passione p̃
tos meosame. Si eos quos nouerat
acceꝑimus dictum eẽ notos meos:
omnes erunt: nam quẽ ille non no¬
uerat: S eos dic̃ notos. quibꝰ et ipse
notus erat. quantum eũ nosse potue.¬
rt̃ tunc certe uel hactenꝰ qđ sciebãt
eum innocentẽ &̃ si hominẽ tantũ¬
modo & diñ non putabant. quamuiᷤ
& bonos quosꝓbaret notos dicere po¬
tuerit. sicut in alos quos imꝓbaret
ignotos. quibꝰ in fine dicturus ẽ non
noui uos. Quod uero ad iungit. posu¬
erunt me abominationẽ sibi. pos¬
sunt et illi quidem intelligi. quos¬
non notos sibi dixit: quia et ipsi genꝰ

Expanded text:
«super me induxisti.» Transeunt «super me induxisti.» Transeunt enim, sive quae non attingunt, sicut suspensiones; sive quae attingunt, sicut fluctus. Cum autem, «Omnes suspensiones,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imminebant, omnia quae de illius passione pratos meos a» «me.» Si eos quos noverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improbaret, ignotos, quibus in fine dicturus est, «Non novi vos» . Quod vero adjungit, «Posuerunt me abominationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus
Abbreviated transcription (Latin):
inligno: & ideo cum eiꝰ obȩ¬
dientiam usq ad extremam
humilitatẽ comendare uello.
humiliauit inquit semet ipsu
factus obediens usq ad mortẽ:
quod cum parũ uidet᷑ adiecit
mortem autem erucis: ꝓ ꝑter
hoc quantũ michi uidetur. ꝙ¬
in isto psalmo tał uersus seqͥt᷑.
& om̃s suspensiones tuas: uł
sic̃ quidã st̃ interp̃tati. om̃s
fluctus tuos. aut sicut alii. om̃s
elationes tuas suꝑ induxisti.
Scͥptum ẽ. & in alio psalmo.
om̃s suspensiones tuȩ et fluer
tui suꝑ me ingressi sunt: uł
sic̃ quidam melius transtuler.
et suspensiones et fluctus:
non ibi potuert̃ poni ꝓsus¬
pensionibꝰ fluctus. Quȩ duo
sic ex posuimus. ut suspensio¬
ones diceremus comminatio¬
nes: fluctus autẽ iam ipsas
passiones. Quȩ utraq uenui¬
unt de iudicio dei: s illic dic¬
tum ẽ om̃s suꝑ me transiert̃.
omnia tam̃ mala. que illis
uerbis intelligi uoluit suꝑ
me transiert̃ dixit. hic uero

Expanded text:
in ligno» . Et ideo cum ejus obein ligno» . Et ideo cum ejus obedientiam usque ad extremam humilitatem commendare vellet, «Humiliavit,» inquit, «semetipsum, factus obediens usque ad mortem:» quod cum parum videretur, adjecit, «mortem autem crucis» . Propter hocin isto psalmo talis versus sequitur: «Et omnes suspensiones tuas;» vel, sicut quidam sunt interpretati, «omnes fluctus tuos;» aut, sicut alii, «omnes elationes tuas super me induxisti.» Scriptum est et in alio psalmo, «Omnes suspensiones tuae, et fluctus tui super me ingressi sunt» : vel, sicut quidam melius transtulerunet «suspensiones» et «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio Dei. Sed illic dictum est, «Omnes super me transierunt;» omnia tamen mala quae illis verbis intelligi voluit, «super me transierunt,» dixit: hic vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ror tuus. Quad enĩ positum
nr̃i. Nam ubi greti codices
habent orge. ibi iram latine
dicere nullus fere dubitauit
interpres. Ubi autem positum
ẽ thymos. pleriq non putauert̃
iram eẽ diceudam: cum magni
auctores latine eloquentiȩ de
phylosophoꝵ grecoꝵ libris etiã
hoc irȩ nomen uerterint inla¬
tinum. Neq de hac re duitius
disputandum ẽ. Cui tam̃ si &
nos aliud nom̃ adhibere debemꝰ:
tolerabi lius indignationẽ di¬
xerim quã furorẽ. Furor quip¬
pe sicut se latinum habet elo¬
quium: non solet ẽe sanoꝵ:
Quid est gͦ inme confirma¬
ta ẽ ira tua: nisi quemadmo¬
eos enim sic erat: quod rradĩ
non solum cõmota. uerum &̃
confirmata fuerit suꝑ eum:
quem usq ad mortẽ nec qͣlẽ¬
libet mortem s quam p̃ceteris
execrabilius habebant: id ẽ
usq ad mortẽ crucis ꝑducere
potuert̃. Unde dicit apłs:¬
Xp̃s nos redemit de maledic¬
to legis. factus est ꝓ nobis ma¬
ledictum. Scriptum ẽ enĩ.
Maleclictus omĩs qui pendet

Expanded text:
ror tuus.» Quod enim graece positum nostri. Nam ubi graeci codices habent ὀργὴ, ibi iram latine dicere nullus fere dubitavit interpres; ubi autem θυμὸς positum est, plerique non putaverunt iram esse dicendam, cum magni auctores latinae eloquentiae de philosophorum graecorum libris etiam hoc irae nomine verterint in latinum: neque de hac re diutius disputandum est; cui tamen si et nos aliud nomen adhibere debemus, tolerabilius indignationem dixerim quam furorem. Furor quippe, sicut se latinum habet eloquium, non solet esse sanorum. Quid ergo est, «In me confirmata est ira tua;» nisi quemadmoeos enim sic erat, quod ira Dei non solum commota, verum etiam confirmata fuerit super eum, quem usque ad mortem, nec quamlibet mortem, sed quam prae caeteris exsecrabilius habebant, id est, usque ad mortem crucis perducere potuerunt. Unde dicit Aposs nos redemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum; scriptum est enim, Maledictus omnis qui pendet
Abbreviated transcription (Latin):
dũ existimo: quam ut id qd dic¬
cum ẽ et ipsi expulsi sunt de
manu tua. ad illos referatur
dormientes in se pulcro. quoꝵ
ñ mẽminit adhuc: cũ sint ineis iusti. ꝗ¬
rĩ licet ñ meminerit adhuc ut resurgan:
& inptectione dĩ celi cõmorant᷑.
S illi expulsi sunt demanu
nu esꝰ expulsũ ẽẽ credideĩt:
quia eum inter iniquos de
tius in lacu infimo: sic enim
ẽ ingreco. Quid ẽ autẽ lacus
infimus. nisi ꝓfundissima mise¬
ria᷑ qua non sit ꝓfundior:
Unde alibi dr̃. eduxisti me
delacu miseriȩ. Intenebrosis
& in umbra mortis. Posuerunt
idẽ existimantes qñ qd̃ faciebant
nesciebant: et ignorabant eum
quem nemo pͥncipum hutꝰ
sehi cognouit. Umbra enun
mortis nescio utrum mors cor¬
poris hic intelligenda sit: anilla
potius de qua scͥptũ ẽ. qui se¬
debant intenebris et umbra
mortis lux orta ẽ eis. quia cre¬
dendo inlucem et inuitã. exte¬
uebris et morte impietatis educ¬

Expanded text:
dum existimo, quam ut id quod dicdum existimo, quam ut id quod dictum est, «Et ipsi expulsi sunt de manu tua,» ad illos referatur dormientes in sepulcro, quorum non meminit adhuc: cum sint in eis justi, quorum licet non meminerit adhuc ut resurgant;et in protectione Dei coeli commorantur . Sed illi expulsi sunt de manu nu ejus expulsum esse crediderunt, quia eum inter iniquos deptius, «in lacu infimo:» sic enim est in graeco. Quid est autem lacus infimus, nisi profundissima miseria, qua non sit profundior? Unde alibi dicitur, «Eduxisti me de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt utique id existimantes, quando quid faciebant nesciebant, et ignorabant eum quem nemo principum hujus saeculi cognovit . Umbra enim mortis, nescio utrum mors corporis hic intelligenda sit: an illa potius de qua scriptum est, «Qui sedebant in tenebris et umbra mortis,» «lux orta est eis» ; quia credendo in lucem et in vitam, ex tenebris et morte impietatis educ
Abbreviated transcription (Latin):
eugilauit :. & factꝰ ẽ sic̃ passer sui¬
głaris intecto. idẽ ad dext̾aͫ pa¬
tris uicelo. Nec iam moritur: &
nces ei ultra non dominabitur.
Unde longe distat ab eis: quoꝵ
ad talem resurrectionẽ ds̃ non
meminit adhuc. Quod enim p̃ce¬
dere oportebat in capite. corpori
sruatur infinem. Tunc autẽ dr̃
ds meminisse qñ facit: tec̃ obliuis¬
ci qñ non facit. Nam neq obluuo
cadit indm̃ ÷ qr nullomꝰ mutat᷑:
neq recor datio: quia non obli¬
iuscitur. Factussum gͦ ab eis nes¬
cientibꝰ qd̃ faciebant tanꝗͣ homo
sine ad uitorio. cum eẽm int̾mor¬
tuos liber. factus sum ab eis nes¬
uentibꝰ qđ faciebant uelut uul¬
n̾ati dormientẽ ĩsepulchroEt ipsi expul
si de manu tua st̃. Id ẽ cũ hec ab
eis factus sum. ipsi expulsi st̃ de
manu tua: ipsi ad uitorio manꝰ
tuȩ priuati st̃: qui me sine ad¬
uitorio ẽẽ putauert̃. Fodert̃
enĩ fic̃ dic̃ in alio psalmo aute
faciem meã foueã: et incidert̃
in eã. Melius enĩ sic intelligen¬

Expanded text:
passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo; nec jam moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Unde longe distat ab eis quorum ad talem resurrectionem Deus non meminit adhuc: quod enim praecedere oportebat in capite, corpori servatur in fine. Tunc autem dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivisci, quando non facit: nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recordatio, quia non obliviscitur. «Factus sum» ergo, ab eis nescientibus quid faciebant, «tanquam homo sine adjutorio;» cum essem «inter mortuos liber:» factus sum ab eis nescientibus quod faciebant, «velut vulnerati dormientes in sepulcro. Et ipsi expulsi sunt de manu tua:» id est, cum haec ab eis factus sum, «ipsi expulsi sunt de manu tua;» ipsi adjutorio manus tuae privati sunt, qui me sine adjutorio esse putaverunt. «Foderunt» enim, sicut dicit in alio psalmo, «ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam» . Melius enim sic intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo deinceps dr̃. Estimatus sũ
cum descendentibꝰ inlacum. Htiq
adn esceͥntibꝰ quid facerent: qui
eum sic mori putauer̃ ut mori¬
untur homines cęteri:. tanquã
necessitati subditũ atq illa neces¬
sitate cleuictũ. Lacum eiũ dix̃:¬

Expanded text:
psalmo deinceps dicitur, «Deputatus sum psalmo deinceps dicitur, «Deputatus sum cum descendentibus in lacum:» utique a nescientibus quid facerent, qui eum sic mori putaverunt, ut moriuntur homines caeteri, tanquam necessitati subditum atque illa necessitate devictum. «Lacum» enim dix
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ carnis humane. dñs iħs non
condicionis necessitate. s mise¬
rationis uoluntate suscepit.: iit
transfiguraret inse corpus suũ
qd̾ ẽ ȩccłia: cui caput ẽẽ dignotꝰ
ẽ: Hoc ẽ menbra sua in scĩs &
fidelibꝰ sius. ut si cui eoꝵ ĩt᷑ hu¬
manas temptationes contrasta¬
ri et dolere continget. n ideo
se ab eiꝰ gr̃a putaret alienũ. &
ñ eẽ ista peccata.s humane
infirmitatis indicia: tanꝗͣ uoci
p̃misse concinens chorꝰ: ita corpꝰ
eiꝰ exipso suo capite ad dicẽt.
In hoc quippe corpore p̃cipuũ
membrũ apło paulũ legimꝰ:
& audimus confitentẽ talibꝰ
mał repletam eẽ aĩam suam:
cum dicit tristiciam sibi ẽẽ
magnã et continuũ dolorem
cordi suo ꝓ frĩdꝰ suis scđi car¬
nem: qui st̃ isrłite. S quibꝰ si
contristatũ dicamꝰ & dñin. cũ
eius passio propinquaret: inqua
illi se immanissimo scelere fuerant
obligaturi: non in congrue nos di
in cruce dixit. pater ignosce ilł
qr nescunt quid faciunt: &̃ in isto

Expanded text:
rnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo pro fratribus suis secundum carnem, qui sunt Israelitae . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicin cruce dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ; etiam in isto
Abbreviated transcription (Latin):
mus ei÷ saluum faciat eum si
uult eũ. factꝰ ẽ. idest existimatͥ
ẽ tanquam homo sine adiuto¬
rio. Tanquã uulnerati dormien¬
tes uisepulchro. S addidit qͦꝵ
ẽ: & mortuus positus insepulcha
S illi qui nesciebant qđ facie¬
bant. quis eẽt utiq nescientes.
similem illum putauerẽ aliis
uulnere occisis : &e dormientibꝰ
in sepulchro. quoꝵ ds̃ ashue ñ
meminit: idẽ quoꝵ nondum
Ideo namq mortuos consueuit
scriptura diere dormientes: qr
euigilaturos. idẽ resurrecturos
uult intelligi S hic uulneratꝰ¬

Expanded text:
mus ei. Salvum faciat eum, si mus ei. Salvum faciat eum, si vult eum» ; factus est, id est existimatus est, «tanquam homo sine adjutorio. Tanquam vulnerati dormientes in sepulcro.» Sed addit, «quorum est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebant, quis esset utique nescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc non meminit, id est, quorum nondum Ideo namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulnerat