comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
figurã futurã. quic umbra est haec quae nc̃ nr̃ai est
uita int̾ra. siue in quodc̃i pignore uitȩ erat. quȩ habe¬
bcit insufflationẽ dĩ Habebat gͦ pignais immortalitci¬
tis s mumbra uitȩ positꝰ. absc̃ditt̃ uitã cũ xp̃o ĩdõ.
uulgari quodã tcictu ⁊ aspectu: uđe et capere po
terat᷑ Q si nondũ peccator: non tam̃ in corrupte miuo¬
labilisq nat᷑e. Ut putai qͥ postea peccato lcipsus est:
nequaquã autẽ adhuc peccator Deniq inũbiti uide
erat. Nui autẽ peccatores s̃: mumbra mortis sunt. secca¬
torũ enĩ popłs. sic̃ r̃scucis docet: sedebat inumbra mor¬
discretio. Nec hominẽ quis potest dicere plus sibi pos¬
se ad quirere : quã diuinci ei largittite collatum ẽ:
Utinã acceptũ tenere possemus. Labo et enĩ ñr eo pro¬
ficit. ut quȩ tributti s̃ resumaimꝰ. Tertiũ illud qđ ꝓpo¬

Expanded text:
opter figuram, quia umbra est haec quae nunc nostra est opter figuram, quia umbra est haec quae nunc nostra est uita in terra, siue in quodam pignore uitae erat, quia habebat insufflationem dei, habebat ergo pignus inmortalitatis, sed in umbra uitae positus absconditam uitam cum Christo in deo uulgari quodam tactu et aspectu uidere et capere non poterat etsi nondum peccator, non tamen incorruptae inuiolabilisque naturae, utpote qui postea peccato lapsus est, nequaquam autem adhuc peccator. denique in umbra uitae erat; qui autem peccatores sunt in umbra mortis sunt. peccatorum enim populus, sicut Esaias docet, sedebat in umbra mordiscretio, nec hominem quia potest dicere plus sibi posse adquirere quam diuina ei largitate conlatum est. utinam acceptum tenere possemus! labor etenim noster eo proficit, ut quae tributa sunt resumamus. tertium illud quod propo
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ habes intrcentesimo et occtiuo thomo eiꝰ. has quęstio¬
nes ꝓponunt. Suomodo lignũ uitȩ plus oꝑari iudet᷑
ad uitã. quã insufflatio dĩ: De inde si hominẽ ñ ꝑfec¬
nẽ fecit ds̃. Unꝰ quisq autẽ ꝑ industriã ꝓpriã ꝑfectio¬
nẽ sibi uirtutis ad sciscit. ñ ne uidet᷑ plus sibi homo
ad quirere quã ei ds c̃tulit: Tertiũ obiciunt. Si homͦ
ñ gustouerit mortẽ: utiq quc̃ ñgustauerat scire non
poterait. Ergo si ñ gustauerat: nesciebat Sinesciebat: timere
mines ñtimebant: Discamꝰ igit᷑. quici ibi lignũ uitae ubi
etiã lignũ scientiaȩ boni et mali: ꝓduxerit᷑ ds̃. Nabes-
Apd̾ nos enĩ intelligitur: qđ inmedio ꝓduxerit Ergo in me¬
dio porrcidyso. ⁊ uita erat. & ccuisci mortis: Intellige ꝗc ñ homo
fecit uitt̃. sed uł oꝑando uł custodiendo.mandata dĩ:
potuit inuenire Erat autẽ uitti sic̃ et apłs dix̃.: absc̃¬
dita cũ xp̃o indõ: Homo gͦ siue inumbra uitȩ erit. ꝓpt̃¬

Expanded text:
ctauo tomo eius, has quaestiones proponunt: quomodo lignum uitae plus operari uidetur ad uitam quam insufflatio dei ? deinde:. si hominem non perfectum fecit deus, unusquisque autem per industriam propriam perfectionem sibi uirtutis adsciscit, nonne uidetur plus sibi homo adquirere quam ei deus contulit? tertium obiciunt: et si homo non gustauerat mortem, utique quam non gustauerat scire non poterat. ergo si non gustauerat, nesciebat: si nesciebat, timere mines non timebant. discamus igitur quia ubi lignum uetiam lignum scientiae boni et mali produxerit Deus. Habes  enim intellegitur quod in medio produxerit. ergo in medio paradiso et uita erat et causa mortis. intellege quia non homo fecit uitam, sed uel operando uel custodiendo mandata dei potuit inuenire. erat autem uita, sicut apostolus dixit, abscondita cum Christo in deo. homo ergo siue in umbra uitae erat pr
Abbreviated transcription (Latin):
michi p̃ iudicat symiachi int̾p̃tatio. qͥ unittitẽ patris
nfilii uidere ñ potuit. & si aliquotiens insermone ⁊ aquila
et upse ẽfessi sunt. Nec quisquã de eo qđ p̃uciricaiturũ popłm
diuma mandata. singularit̃ alloquunt᷑: putet suꝑiori m̃o
obiuandũ eẽ sermoni. qͥa popłs uidȩorũ ȩtic̃ singularit᷑¬
date p̃scriptti uolauit Lex enĩ sp̃ittilis ẽ. et ideo alterũ
insermone. alterũ in p̃destincitione : diumo popłm ds̃
alloquebat̾ orciculo: Deniq ait Non coques ouẽ ĩ lacte
megris fucie. facilis ab hinc p̃ceptorũ cęlestiũ series iuidẽ¬
retr fusi questionẽ plurami commouerent: quib respon

Expanded text:
mihi praeiudicat Symmachi interpretatio, qui unitatem patris et fili uidere non potuit, etsi aliquotiens in sermone et Acylas et ipse confessi sint. nec quisquam de eo quod praeuaricaturum populum diuina mandata singulariter adloquitur putet superiori nostro obuium esse sermoni quia populus Iudaeorum etiam singularitdata praescripta violavit. Lex enim spiritualis est: et ideo alterum in sermone, alterum in praedestinatione, divino populum Deus alloquebatur oraculo. Denique ait: Non coques agnum in lacte matris suae. Facilis abhinc praeceptorum caelestium series uideretur, nisi quaestionem plurimi commouerent, quibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
ystorici: uł eorũ relotio qͥ uide potuer̃ Pererua hic
corniger uermis c̃uerti pͥmũ inspeciẽ caulis. atq ineã
muturi naturã. inde ꝓcessu quodã: fieri bambylius.
nec ec̃ tam̃ formã figuramq custodit. s lcixis et lci¬
tiorib folus. pennais uidet᷑ assumere. exhis folis. mollia
illci seres depectunt uellera. quȩ adusus sibi ꝓpͥos di¬
uites uendicarunt Unde et dñs ait Quid existis inde¬
sertũ iudere: Homanẽ mollib uestim̃tis indutũ: Ecce
qui mollib uestunt᷑: indomib regũ sunt. Came lcor¬
quoq diuersas species fert᷑ uario colore mentiri
epores certe qđ de ꝓximo facile cognouimꝰ. yeme
albescere: aestate insuũ colorẽ redire. ñ dubiũ est
Haec ideo libaui. ut ad cõmutationis fidẽ quȩ inre su¬
rrectione futurti ẽ: etic̃ istti exẽplci nos ꝓuocent.
sed itei ut cõmutationẽ illc̃ dicamꝰ quã apłs euident᷑

Expanded text:
historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. fertur hic corniger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam; inde processu quodam fieri bombylius; nec eam tamen formam, figuramque custodit, sed laxis et latioribus foliis videtur pennas assumere. Ex his foliis mollia illa Seres depectunt vellera, quae ad usus sibi proprios divites vindicarunt. Unde et Dominus ait: Quid existis in desertum videre? hominem mollibus vestimentis indutum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibquoque diuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita u
Abbreviated transcription (Latin):
sentire ñ possint: Bestici quoq nec nudci fucile penitra¬
bilis ferro sit. & munita loricis. obuias sine sui ꝑiculo
acies secet. conteret turmas : Itaq ut imm̃sci aedificia.
itti eleftnti fundcõtis ualidiorib sustinent᷑. Alioquin
mporib fulti pedibus. intra breuẽ lab̾ent̾ ȩtatem

Expanded text:
sentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrasentire non possint, bestia quoque nec nuda facile penetrabilis ferro sit et munita loricis obuias sine sui periculo acies secet, conterat turmas ? itaque ut inmensa aedificia ita helefanti fundamentis ualidioribus sustinentur; alioquin inparibus fulti pedibus intra breuem laberentur aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
mcigis bellci quẽ subeunt. Itti alien aꝑiculo uident᷑
tuti molib besticirũ Quis enĩ ecis adire audecit cum
de suꝑ iciculis fcicile figat᷑. inferius elefcintorum
c̃terat᷑ in cursu : Deniq cedunt illis acies et armatoꝵ
cunei. & castiti illa qucidiata soluuntur. Intolercibili
namq impetu: in hostes ruunt. ut nullo agmine be¬
llcitorũ. nulla constipatione militũ: nullo dypeorũ
returdentur obiectu Uelut quidc̃ mobiles montes
uerscnt̾ in pͣlus. & ut colles alto eminent uertice.
mugitꝰ fragore : omĩum ꝑt̾bant c̃fidentiam Quid
his fticiat pedes. quc̃uis lacertis ualidus. & icinui
ꝓmptꝰ. cũ sibi septus armatorũ poplis grridienti mo¬
tu murꝰ occurrat: Quid facicit eques cũ equus eiꝰ ꝑterre¬
fcictꝰ tantae bestiae immcinitute diffugicit. Quid fciciat
sagitturius cũ desuꝑ ferratai inrorũ corpora. iciculi ictũ

Expanded text:
magis bella, quam subeunt. Ita alieni a periculo videntur, magis bella, quam subeunt. Ita alieni a periculo videntur, tuti molibus bestiarum. Quis enim eas adire audeat, cum desuper jaculis facile figatur, inferius elephantorum conteratur incursu? Denique cedunt illis acies et armatorum cunei, et castra illa quadrata solvuntur. Intolerabili namque impetu in hostes ruunt; ut nullo agmine bellatorum, nuretardentur obiectu, uelut quidam mobiles montes uersantur in proeliis et ut colles alto eminent uert;ce, mugitus fragore omnium perturbant confidentiam. quid his faciat pedes, quamuis lacertis ualidus et manu promptus, cum sibi saeptus armatorum populis gradienti motu murus occurrat? quid faciat eques, cum equus eius perterrefactus tantae bestiae inmanitate diffugiat? quid faciat sagittarius, cum desuper ferrata uirorum corpora iaculi ictum
Abbreviated transcription (Latin):
insidicis parent. ut arbores ecis quib se applicare
assuerint. ex cilici parte qua infrequentior usus
eis sit. aliqͥntulũ recidant. ut reflectente se eleftin
pondus mẽbrorũ eiꝰ sustinere ñ possit. rumc̃ĩq eiꝰ accer¬
scit S siquis ista rep̃hendit: rep̾hendat etic̃ altitudi¬
nes aedificiorũ. qͥa citius grriuẽ mincint᷑ ruiñ. et di¬
fficilius lopsci reparant᷑ Uerũ si illa aut ꝓpt̾ puldri¬
tudinẽ. aut ꝓpt̾ speculã frequenter attollimꝰ. haec
quoq melefanntis ꝓbare debemꝰ. Quia maignũ rebus
bellicis usũ ministreint. Indegens ꝑ scirũ ferox belliꝰ.
ucilidci scigittis. omĩq telorum icictu. quia desuꝑio¬
rib cid inferiorci. uolidiore nisu tela torquentur :
acies eorũ uelud gradientib turrib septri ꝓcedit
inmediis ccmpis. & tamqͣm demuro dimiccgit. et
uelut in circe quadc̃i et speculci colloccti: spec tant

Expanded text:
insidias parent; ut arbores eas quibus se applicare insidias parent; ut arbores eas quibus se applicare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit ruinamque ejus arcessat. Sed si quis ista reprehendit, reprehendat etiam altitudines aedificiorum; quia citius gravem minantur ruinam, et difficilius lapsa reparantur. Verum si illa aut propter pulchritudinem, aut propter speculam frequenter attollimus; haec quoque in elephantis probare debemus, quia magnum rebus bellicis usum ministrant. Inde gens Persarum ferox bellis, valida sagittis omnique telorum jactu, quia de superioribus ad inferiora validiore nisu tela torquentur, acies eorum velut gradientibus turribus septa procedit. In mediis campis tamquam de muro dimicant; et velut in arce quadam et specula collocati spectant
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cȩderis animantib potest habere cõmunẽ. Fulcit̾
hinc inde trabib maximis ut insomno aliqͣntulũ
sine ꝑiculo reflecttit᷑. qͥa pes eiꝰ nulla artuũ c̃uinc¬
tionẽ distinguit᷑ Monsuetis gͥ ueluti quȩdcĩ fulera
orũ quib hic̃ usus ẽ parcint᷑ ingenio Feris autẽ et a¬
grestib quia nemo huiusmodi quib sustentari ꝗqͦant
fulchra substernit: hinc uenit usus ꝑiculi Nãq
arbore niai. aut costais fricant : aut in somno sese
relaxant. quȩ ñ num quã uictoi atq inflexci
tanto corpore: frangit᷑. atq ille qͥsese in eã refu¬
derat: corruit. nec erigere atq eleucire se potest.
lbiq icicens interit : aut gemitu suo ꝓditꝰ sternit᷑.
dũ uentre cęterisq iuxta molliorib ad uulnus patet:
Nã dorsũ eiꝰ cȩteraq ext̾iora. ñ ullai facile solent
tela penitrare Sunt autẽ qͥ ꝓpt̾ ebur has illis

Expanded text:
cum caeteris animantibus potest habere communem. Fulcitur cum caeteris animantibus potest habere communem. Fulcitur hinc inde trabibus maximis; ut in somno aliquantulum sine periculo reflectatur, quia pes ejus nulla artuum conjunctione distinguitur. Mansuetis igitur veluti quaedam fulcra eorum quibus hic usus est, parantur ingenio: feris autem et agrestibus, quia nemo hujusmodi quibus sustentari queant fulcra substernit, hinc venit usus periculi. Namque arbori innixi aut costas fricant, aut in somno sese relaxant, quae nonnumquam victa atque inflexa tanto corpore frangitur: ille vero qui sese in eamdem refuderat, corruit nec erigere atque elevare se potest; ibique jacens interit, aut gemitu suo proditus sternitur, dum ventre caeterisque juxta mollioribus ad vulnus patet. Nam dorsum ejus caeteraque exteriora non ulla facile solent tela penetrare. Sunt autem qui propter ebur has illis
Abbreviated transcription (Latin):
bos quoq simili mͦ Hac enĩ pcscuntur herbis
Ele funtꝰ autẽ etiã ꝓminentẽ ꝓ mofchide̾ hab&.
qͥa cũ sit eminentior cunctis: inclincire se ad pas¬
cendũ non potest: Ittiq eius ad colligendũ crbũ utit̾
ministerio. ea mmani bestiae et largi potus infun¬
dit bumorẽ. Ideoq c̃cauici est quod ad reftinguen¬
dcũ eantę beluce sitĩ. plenos lcicus hauriat. ut collec¬
to flumine possit undcre potuntẽ Ceriuix scme
minor est quã poscit tati corporis moles. ne et qͦq
oneri magis eẽt quã usui Ideoq nec ienua inflectit
qͥa rigidĩorib opus fuit cruribus. quo uelut colum¬
nis tantti possit meͫ brorũ machina sustineri
Calccineũ leuit̾ incurucit. rigent cȩtera pedum.
asummo usq ad imũ Nec sic̃ nos mangulos nos sepe
deponimis: ita se eticĩ bestia potest tantu deflec¬
tere: Meritoq ñ uoluendi se neq recubandi usum

Expanded text:
bos quoque simili modo; hi enim pascuntur herbis. bos quoque simili modo; hi enim pascuntur herbis. Elephantus autem etiam prominentem promuscidem habet; quia cum sit eminentior cunctis, se inclinare ad pascendum non potest. Itaque ejus ad colligendum cibum utitur ministerio. Ea immani bestiae largi potus infundit humorem; ideoque concava est, quo ad restinguendam tantae belluae sitim plenos lacus hauriat, aut collecto flumine possit inundare potantem. Cervix sane minor est quam poscat tanti corporis moles; ne ea quoque oneri magis esset quam usui. Ideoque nec genua inflectit, quia rigidioribus opus fuit cruribus, quo velut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. Calcaneum leviter incurvat, rigent caetera pedum a summo usque ad imum. Nec sicut in ancylas nos saepe deponimus, ita se etiam bestia potest tanta deflectere; meritoque non volvendi se, neque curvandi usum
Abbreviated transcription (Latin):
nepullos suos incurset lupus: gyllȩ folia suꝑ iacit
Nouit enĩ qđ huiusmodi folic lupi fugere c̃sueue¬
rint. Nouit uulpecula qͦmͦ posteriettẽ foueat
sucĩ. & tu ignorcis. tu negligis. quomͦ aduersũ lupͦs
nequiciae sp̃itcilis. posteritatẽ uitȩ huiꝰ habeas tu
qua icitione dñs aliis bestus angustioret colla forma¬
uerit ut łeonib atq dr̃gridibrs. ursis quoque alus
plixiora. ut elefantis et camelis. Nonne euidens
causci est. quia illis feris que carne uescunt n erat
opus ꝓlixxitate ceriucis : Non enĩ int̾ras pascendi
gũm: ceruicẽ atq orci deiciunt. sed aut ceruiũ
inuadunt aut bouẽ. aut ouẽ discerpunt. Ecimeluꝰ
uͦ cũ sit altior. qͦmͦ herbis minutissimis pasceretur.
nisi longiorꝗ usq ad t̾rã colla adusũ pastionis
extendet: Ittiq dimelus ꝓratione ꝓcẽritutis
suae ꝓlixiorci colla sortitus ẽ. Equus ꝓratione

Expanded text:
ne pullos suos incurset lupus, squillae folia superjacit. ne pullos suos incurset lupus, squillae folia superjacit. Novit enim quod hujusmodi folia lupi fugere consuerint. Novit vulpecula quomodo posteritatem foveat suam: et tu ignoras, tu negligis quomodo adversum lupos nequitiae spiritalis posteritatem vitae hujus habeas tutqua ratione Dominus aliis bestiis angustiora colla formaverit, ut leonibus atque tigridibus, ursis quoque; aliis prolixiora, ut elephantis et camelis. Nonne evidens causa est; quia illis feris quae carne vescuntur, non erat opus prolixitate cervicis? Non enim in terras pascendi gratia cervicem atque ora dejiciunt: sed aut cervum invadunt, aut bovem ovemque discerpunt. Camelus vero cum sit altior, quomodo herbis minutissimis pasceretur, nisi longiora usque ad terram colla ad usum pastionis extenderet? Itaque camelus pro ratione proceritatis suae prolixiora colla sortitus est, equus pro ratione,
Abbreviated transcription (Latin):
petrã ccipe & fugit. Petra tua xp̃c est. Si ad
axp̃m c̃fugicis. fugit lupus. nec terrere te pot̾it
Banc petr̃ quȩ stuit petrus cũ titubaret influc¬
tibꝰ inuenit : dͥa dext̾am amplexus ẽ xp̃i  Quid dcã
allio homines delecttri. ⁊ illud ad ȩscã sumere
qđ et leopardus fugit: Deniq sic ubi alliũ aliquiꝰ
c̃fricandũ puttiuerit: leopardiis inde exilit nec resis¬
tit. Cuius uenenata fera odorẽ ñ potest sustinere:
id tu ꝓci̾bo sumis. & uiscerib infundis internis. Int̾¬
ꝓcrbo sumet᷑ : ab egrotantib ñ ab epulantibus. Medi¬
ccm̃tum queris n ieiuniũ fugis. quaisi magis aliud
remediũ : repꝑire possis Teiuni ħominis sp̃utũ. si
serpens gufdauerit. moritur Uides quanto uis
ieumi i sit: ut & sputo suo homo terrenũ serpen¬
tẽ int̃ficiat. nimerito sp̃itcilẽ. Quenritã dñs etiã
minusculis. infudit prudentia: Turt᷑ nidos suos

Expanded text:
petram cape, et fugit. Petra tua Christus est. Si ad petram cape, et fugit. Petra tua Christus est. Si ad Christum confugias, fugit lupus, nec terrere te poterit. Hanc petram quaesivit Petrus, cum titubaret in fluctibus, et invenit; quia dexteram amplexus est Christi. Quid dicam allio homines delectari, et illud ad escam sumere, quod et leopardus fugit? Denique sicubi allium aliquis confricandum putaverit, leopardus inde exsilit, nec resistit. Cujus venenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis, et visceribus infundis internispro cibo: sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantibus. Medicamentum quaeris, et jejunium fugis; quasi majus aliud remedium reperire possis. Jejuni hominis sputum si serpens gustaverit, moritur. Vides quanta vis jejunii sit; ut et sputo suo homo terrenum serpentem interficiat, et merito spiritalem. Quantam Dominus etiam minusculis infudit prudentiam! Turtur nido suo,
Abbreviated transcription (Latin):
dem sise p̃uisũ senserit : deponit ferociã. nõpotest cu¬
prere: Leo gallũ ⁊ maxime albũ ueret᷑ Capra¬
uulnerati. dictamnũ petit : et de uulnere exdudit
sugitus. Norunt et bestia remedia sua Leo egor
simiam quęrit ut deuoret : qͦ possit scinari leo par¬
dus caprea agrestis scnguinẽ bibit: et iim langͥo¬
ris euitut: Omĩs fera aegra: canis hausto curaiturꝰ
scinguine. Ursus aeger formicas uorat Ceruis.
oleae uomusculos mandit. Ergo ferȩ norunt expe¬
teirnesue sibi psint.tu ignorcis ohomo: remediai tua
turescis qͥmodo uirtutẽ eripicis aduerscrio. ut te
tumquã preuentꝰ lupus effugere ñpossit. ut oculo
tuer m̃tis eiꝰ ꝑfidicĩ dephendas. & prior cursum
uerborũ eiꝰ impedicis. impudentiã eiꝰ et acumen
dispututionis obtundas: Qđ site ille p̃uenerit uo¬
cẽ ÷ aufene. et si ommutueris: solue amictũ tuũ
ut sermonẽ resoluas. & si intẽ insurrexerit lupꝰ.

Expanded text:
idem si se praeuisum senserit, deponit ferociam, non potest cuidem si se praeuisum senserit, deponit ferociam, non potest currere. leo gallum vulnerata dictamnum petit, et de vulnere excludit sagittas. Norunt et bestiae remedia sua. Leo aeger simiam quaerit, ut devoret; quo possit sanari. Leopardus capreae agrestis sanguinem bibit, et vim languoris evitat. Omnis fera aegra canis hausto curatur sanguine. Ursus aeger formicas devorat. Cervus oleae ramusculos mandit. Ergo ferae norunt expetere ea quae sibi prosint; tu ignoras, o homo, remedia tua! Tu nescis quomodo virtutem eripias adversario, ut te tamquam praeventus lupus effugere non possit, ut oculo tuae mentis ejus perfidiam deprehendas, et prior cursum verborum ejus impedias, impudentiam ejus et acumen disputationis obtundas. Quod si te ille praevenerit, vocem tibi aufert: et si obmutueris, solve amictum tuum, ut sermonem resolvas. Et si in te insurrexerit lupus,
Abbreviated transcription (Latin):
lla quoq int̾mubtai agniculorũ milici solũ filiũ
nouit. unus plurimorũ balcitus. ecidem species. Illa
tam̃ foetũ suũ discernit acȩteris. ⁊ solũ filiũ tacito
pi&citis destimonio recognoscit: Pastor errat indiscre¬
tione ouiũ. agniculus inaignitione matris nescit
errcre: Pastor fcillit᷑ specie. sed ouis pi&cite ñfallit᷑
Unus odor omĩb sed tum̃ habet nat᷑a odorẽ suũ domes¬
ticũ. quẽ soboles cara specicili quadã uidet̾ ꝓprieta¬
te redolere: Habet suos usus nat᷑a. & sensus domesti¬
cos. Uix inftintulo dentes cȩꝑunt ꝓrumꝑe: & iam
nouit suci arma tẽpture: Nondũ catulo dentes. et
teimquã habecit ore ꝓpͥo se quęrit ulcisci Nondũ ceruo
cormiai. & tam̃ ꝓfonte p̃ludit. atq exea quȩ nondum
erxptus sit dela minitcit᷑: Lupus si prior hominẽ uidit :
uocẽ eripit . ⁊ despicit eũ tronquc̃ uictor uocis abletę

Expanded text:
illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum num discernit a ceteris et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretione ouium, agniculus in agnitione matris nescit errare. pastor fallitur specie, sed ouis pietate non fallitur. unus odor omnibus, sed tamen habet natura odorem soumsuum, quem suboles cara speciali quadam uidetur proprietate redolere. habet suos usus natura et sensus domesticos. uix infantulo dentes coeperunt prorumpere, et iam nouit sua arma temptare. nondum catulo dentes, et tanquam habeat, ore suo se quaerit ulcisci. nondum ceruo cornua, et tamen fronte praeludit atque ex ea quae nondum expertus sit tela minitatur. lupus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatae:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ erat difficilius: ultionẽ ꝑsecutus ẽ. qͥa defensionẽ
p̃store ñ potuit. Quid nos dignũ nr̃o referimus
creatori. cuiꝰ cr̃bo uescim᷑. ⁊ dissimulamꝰ in iuricis
et sȩpe inimicis dĩ ecis quas adõ accepimꝰ epulcis
exhibemꝰ: Quid agniculis simpliciꝰ. quos mi¬
misculȩ paruulorũ cõpartimꝰ infaintiae: Sȩpe exhis
in magno grege agniculus ꝑ ouilici totci uagcitus.
errat amcitre. & cũ ecĩ repꝑire ñpossit: balcitu fre¬
quenti absentẽ cittit. ut responsurȩ uocẽ excitet.
quo ad eiꝰ sonũ: errabunda replicet uestigici. multis
licet uerset᷑ inmilib ouiũ: recognoscit uocẽ parentis:
festincit ad maitrẽ: Lactis qͦq mat̾ni notos sibi fonte
requirit. Quamuis cibi desiderio tenecit᷑ et potus:
tixinscurrit tcim̃ alienci uba. grauida licet humore
lactis exundent. solã maitrẽ requirit: soliꝰ sibi
metẽni uberis pauꝑes sucos significcit habundore:

Expanded text:
quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit. quid nos dignum nostro referimus creatori, cuius cibo uescimur? et dissimulamus iniurias et saepe inimicis dei eas quas a deo accipimus epulas exhibemus! Quid agniculis simplicius, quos minusculae paruulorum comparamus infantiae? saepe ex his in magno grege agniculus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ccinẽ sibi ad iunctũ hab̾et Miles quidã pre¬
dcindi studio minister cȩdis extiterat. tectus idem
tenebroso adhuc diei exordio in alicis partes cõcesse¬
rtit: Icicebat inhumcitũ cadciuer. frequens spectem¬
tiũ uulgus astobat. conis quęstu lacrimaibili dñi
de flebat erumnã Forteis qui necẽ intulerat ut
se habet uersutici humani ingenii : qͦ uerscindi
in medio auetoritate p̃sumpta fidẽ adscisceret
in nocentiae : ad illã circũ spectontis popli accessit
coroncĩ. ⁊i uelut misercins appropinquauit ad fumus¬
Tum canis sequestrcito paulisꝑ quȩstu doloris: arma
ultionis assũpsit: atq app̃hensũ tenuit.  uelud epylog
quodc̃: misercibile carm̃ immurmurons: uniuersos cõ¬
uertit in lacrimas. Fidẽ ꝓbationi detulit. qđ solũ
tenuit explurimis ac dimisit: Deniq ꝑ turbatus
ne uacuare : crim̃ diutus nequiuit refellere Itaq

Expanded text:
qui canem sibi ' adjunctum haberet. Miles quidam praequi canem sibi ' adjunctum haberet. Miles quidam praedandi studio minister caedis exstiterat: tectus idem tenebroso adhuc diei exordio in alias partes concesserat: jacebat inhumatum cadaver, frequens spectantium vulgus astabat, canis questu lacrymabili domini deflebat aerumnam. Forte is qui necem intulerat, ut se habet versutia humani ingenii, quo versandi in medio auctoritate praesumpta fidem adscisceret innocentiae, ad illam circumspectantis populi accessit coronam, et velut miserans appropinquavit ad funusTum canis sequestrato paulisper questu doloris, arma ultionis assumpsit atque apprehensum tenuit et velut epilogo quodam miserabile carmen inmurmurans uniuersos conuertit in lacrimas, fidem probationi detulit, quod solum tenuit ex plurimis nec dimisit. denique perturbatus ne uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
iix plixa cõposite artis meditcitione cõponunt: hoce
ccnib ex natura suppetit. ut ante m̃daciũ dep̃hendanͭ.
& postea falsitute repudicita: inueniant ueritatem
Nonne doto dies c̃ter̃ phylosofi ꝓpositiones sibi inpulue¬
re diuidentes. qͥradio sibi describunt singulas. & extrib
cũ unã ecirũ uerã ẽẽ necesse sit. ducis pͥmo int̾ficiunt
tamquã m̃dcicio. ẽ gruentes. & sic ineci quȩ relictti ẽ.
uim ueritatis herere definiunt: Quis tã tenax potest
ẽẽ beneficu et memor gr̃ae. qͥndo quidẽ ꝓdño etiã in
latrones in silue nouer̃. & extemeorũ accessus ꝓhib̾e
noct̾nos. et mori ꝓ dñis. ⁊ cõmori cũ dominis sint pa¬
rati: Sȩpe etic̃ necis illcitae eudentici canes adre¬
dorguendos reos indicici ꝓdider̃: ut muto eorũ testi¬
monĩo : plerũq sit creditum:Atiochiae ferunt
inremotiori parte urbis crepusculo necatũ uirum

Expanded text:
vix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc vix prolixa compositae artis meditatione componunt, hoc canibus ex natura suppetit; ut ante mendacium deprehendant, et postea falsitate repudiata inveniant veritatem. Nonne totos dies conferunt philosophi propositiones sibi in pulvere dividentes, qui radio sibi describunt singulas, et ex tribus cum unam earum 122 veram esse necesse sit, duas primo interficiunt tamquam mendacio congruentes, et sic in ea quae relicta est, vim veritatis inhaerere definiunt? Quis tam tenax potest esse beneficii, et memor gratiae? Quandoquidem pro domino etiam in latrones insilire noverunt, et extraneorum accessus prohibere nocturnos, et mori pro dominis, et commori cum dominis sint parati? Saepe etiam necis illatae evidentia canes, ad redarguendos reos indicia prodiderunt; ut muto eorum testimonio plerumque sit creditum. 24. Antiochiae ferunt in remotiori parte urbis crepusculo necatum virum,
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ auctoritutis eẽ: ubi sterilittitis. nat̾a mul¬
tatur: Exortẽ itionis canẽ ẽẽ memo dubitar¬
uerit : tcim̃ si sensus eiꝰ iugorẽ cõsides: censes eũ
sentiendi sagacitate : ium sibi rationif adsciscere:
D eniq qđ pauci ingymnasiis constituti qͥ totũ
indiscendo uitae longȩuitatẽ c̃triuerint. uix
potuer̃ cognoscere. ut syllogismorũ cõ uinctio¬
nes c̃texęrent: hoc nat᷑ali canes eruditione con¬
p̃hende. fcicile poterit ęstimari Nã ubi uestigiũ
leporis ceruiue repꝑerit. atq ad diuerticulũm
semitȩ uenerit.⁊ & qđ dã uicrũ cõpitũ qđ partes
iplurimcs seindit̾ obiens. singulcrũ semittrũ exordia
taicit secũ ipse ꝑtiuetut. uelud sillogisticã uocẽ sagaici¬
tate celligendi odoris emittens. aut in hame partẽ in¬
qͥon deflexit aut millcĩ: aut certe in humnc se anfractum
ut inistã se partẽ sine dubitaitione c̃tulerit: qđ homine

Expanded text:
tatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura multatur auctoritatis esse, ubi sterilitatis natura muletatur. 23. Exsortem rationis canem esse nemo dubitaverit; tamen si sensus ejus vigorem consideres, censes eum sentiendi sagacitate vim sibi rationis adsciscere. Denique quod pauci in gymnasiis constituti, qui totam in discendo vitae longaevitatem contriverint, vix potuerunt cognoscere, ut syllogismorum conjunctiones contexerent, hoc naturali canis eruditione comprehendere facile poterit aestimari. Nam ubi vestigium leporis cervive repererit, atque ad diverticulum semitae venerit, et quoddam viarum compitum quod partes in plurimas scinditur; obiens singularum semitarum exordia, tacitus secum ipse pertractat, velut syllogisticam vocem sagacitate colligendi odoris emittens. Aut in hanc partem, inquit, deflexit, aut in illam; aut certe in hunc se anfractum ut in istam se partem sine dubitatione contulerit. Quod homines
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ cubitu: parentes a sobole de pͣucint᷑. neq nouerunt
p̃ferre filios poterioris copulȩ: Suꝑiores autem
negligere norunt pignorci suci. nesciunt karita¬
tis differentiã. odiorũ in centiuci. offensionum
discrimina. Simplex fertirũ ncit᷑a est. nescit ueri¬
totis ccilũnicis Sic enĩ om̃a tẽꝑauit ds̃. ut quibus
minus rationis dciret: plus indulger& affectus
Quȩ fera ꝓcatulis suis ñ ipsi potissimũ offerat se mor¬
ti: Quȩ fera fetus suos in numeris lic& obsessci cune¬
is armatorũ. ñ suis uiscerib tegat. ingruat̾ licet
telorũ seges: illai tam̃ paruulos suos. muro sui corpo¬
ris septos: immies p̾stcit ꝑ iculi Quid dicit homo
qͥ madctũ negligit. naturã obliterat Filius
patrẽ despicit. pat̾rẽ ab diccit filiũ. ⁊ hoc putunt
nis. ẽẽ. ubi dcimncit᷑ fecunditois: Se potius pater
damnat qͥ faicit irritũ eẽ qđ geniut.⁊ hoc pu¬

Expanded text:
concubitu parentes a sobole depravantur, neque noverunt concubitu parentes a sobole depravantur, neque noverunt praeferre filios posterioris copulae, superioris autem negligere. Norunt pignora sua, nesciunt charitatis differentiam, odiorum incentiva, offensionum discrimina. Simplex ferarum natura est, nescit veritatis calumnias. Sic enim omnia temperavit Deus, ut quibus minus rationis daret, plus indulgeret affectus. Quae fera pro catulis suis non ipsa potissimum se offerat morti? Quae fera fetus suos innumeris licet obsessa cuneis armatorum, non suis visceribus tegat? Ingruat licet telorum seges, illa tamen parvulos suos muro sui corporis septos immunes praestat periculi. Quid dicit homo qui mandatum negligit, naturam oblitterat! Filius patrem despicit, pater abdicat filium; et hoc putant jus esse, ubi damnatur fecunditas: se potius pater damnat, qui facit irritum esse quod genuit. Et hoc pu
Abbreviated transcription (Latin):
eucidendi ullũ suppetere sibi posse subsidiũ: thecã
huiꝰmodi fraude molitur. Ubi se c̃tignũ uiderit. sph¬
rã de iutro ꝓicit: At illci imagine sui ludit᷑. et so¬
bolẽ putcit. reuocat impetũ. colligere fȩtũ desiđans
Hursus incini specie retenta : totisse ad cõp̃henden¬
dũ equitẽ uirib fundit. et iracundiae stimulo ue¬
locior flgienti immanet: Iterũ ille sphere obiectu
sequentẽ rettirdat. nec tum̃ sedulitatẽ matris. memo¬
ria fraudis excludit. ccisscĩ uersat imaginẽ. ⁊iqͦ si
lciettitura fetus residet. Sic pi&atis suce studio de¬
ceptri. & undictũ amittit & ꝓlem: Quid noui
script̾a affert quȩ dicit. filii diligite patres ur̃os. paren¬
des nolite adiracundicĩ ꝓ uocare filios ur̃os: Nat̾a hoc
bestus infundit ut catulos ꝓpͥos ament. fętus suos dili¬
gennt: Nesciunt illȩ odici nouercciliai. nec mutato

Expanded text:
euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam euadendi ullum subpetere sibi posse subsidium technam huiusmodi fraude molitur. ubi se contingi uiderit, sphaeram de uitro proicit; at tunc imagine sui luditur et subolem putat. reuocat impetum colligere fetum desiderans. rursus inani specie retenta totis se ad conprehendendum equitem uiribus fundit et iracundiae stimulo uelocior fugienti inminet. iterum ille sphaerae obiectu sequentem retardat nec tamen sedulitatem matris memoria fraudis excludit. cassam uersat imaginem et quasi lactatura fetus residet. sic pietatis suae studio decepta et uindictam amittit et subolem. quod nobis scriptura adfert, quae dicit: filii, diligite patres uestros; parentes, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, natura hoc bestiis infundit, ut catulos pgant. Nesciunt illae odia novercalia, nec mutato
Abbreviated transcription (Latin):
puttimꝰ : noxicis repꝑimus. Quotiens int̾dulees epulcit
cyb lȩtcilis irrepsit: & int̾ ipscsaulicorũ ex cubicis
minis trorũ: uittilic regũ feralis ȩscci penetrauit:
Pere solo norũt odore: noxici et ꝓfutura discer¬
nere. Nullo p̃uo. nullo p̃ gustcit ore. carpit᷑ herba
nec lȩdit Melior enĩ magistra ueritus naturai est:
Hȩc sine ullius magisterio. suciuitatẽ scinittitis. nr̃is infun¬
dit sensibus. eadem doloris acerbitritẽ: docet eẽ fugien¬
dcĩ: Hlinc uitci dulcior. mors amarior. Hȩc cõmen¬
dcit leaenę catidos suos. et immitẽ ferã: mat̾no
mollit affectu: Haec tygridis int̾pellat ferocituti
et imminentẽ ec̃ prȩdȩ: reflectit: Namq ubi uci¬
cuũ rcipte sobolis cubile reppererit: ilico uestigiis
raptoris insistit At ille quã uis equo uectus fugri¬
ci. uidens tim̃ uelocitate ferȩ se posse p̃uerti: nec

Expanded text:
putamus, noxias reperimus. Quoties inter dulces epulas putamus, noxias reperimus. Quoties inter dulces epulas cibus lethalis irrepsit, et inter ipsas aulicorum excubias ministrorum, vitalia regum feralis esca penetravit? Ferae solo norunt odore noxia et profutura discernere: nullo praevio, nullo praegustatore carpitur herba, nec laedit. Melior enim magistra veritatis natura est. Haec sine ullius magisterio suavitatem sanitatis nostris infundit sensibus, eadem doloris acerbitatem docet esse fugiendam. Hinc vita dulcior, hinc mors amarior. Haec commendat leaenae catulos suos, et immitem feram materno mollit affectu. Haec tigridis interpellat ferocitatem, et imminentem eam praedae reflectit. Namque ubi vacuum raptae sobolis cubile repererit, illico vestigiis raptoris insistit. At ille quaci, uidens tamen uelocitate ferae se posse praeuerti nec
Abbreviated transcription (Latin):
formicci reuocauerit: Boues impen
Idem
ubi naturcili sensu¬
mutcitionẽ
ccieli collegerint: forcis spec¬
ceruices
extendunt
ut se prius herbȩ pcibulo ftirciat
gelu adurente omĩf herba defi
p̃senserit: spinis suis clcuidit᷑ atq
nouerit.
de tergi aeris nubilci: ad septentrio¬
ncilemse ẽferat : ut flaitꝰ declinet ob iuos
& eregiones nocituros Unde dignã dño laudẽ
ꝓpħci detulit dicens Quã magnificatti simͭ
oꝑa tua dñe. omũci inscipientici fecisti. Omĩa
pensͣtrat diuinai scipientici. impłet omĩci. id¬
que locupletius ex mnrationcibiliũ sensib quã
exrationcibiliũ disputcitione colligit᷑ Ualidius ẽ
enĩ noiturę testimoniũ: qͣm doctrinȩ argum̃tũ:
Cui animanti in cognitũ est quem ad modũ sucim
tueat᷑ scilutẽ. si uirtꝰ suppetit resistendo. si ue locitos fu
herbarũq docuit hab̾e noticiã: Homines sumꝰ. et se¬
pe:specie herbarũ fallim: et plerũq quas sclubres

Expanded text:
foueam reuocauerit. boues inpendidem ubi naturmutationem coeli collegerint, foras speccervices extendunt ut se prius herbae pabulo farciat, gelu adurente omnis herba deficsenserit, spinis suis clauditur atquegnouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nocituros. Unde dignam domino laudem propheta detulit dicens: quam magnificata sunt opera tua, domine! omnia in sapientia fecisti. omnia penetrat diuina sapientia, inplet omnia, idque locupletius ex inrationabilium sensibus quam ex rationabilium disputatione colligitur; ualidius est enim naturae testimonium quam doctrinae argumentum. cui animanti incognitum est quemadmodum suam tueatur salutem, si uirtus subpetit, resistendo, si uelocitas, fugherbarumque docuit habere notitiam? homines sumus et saepe specie herbarum fallimur et plerumque quas salubres
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. posteci ꝑ in continenticĩ m̃tis atq in curtam
a suo deflexa ꝓposito: studiai suci sepe cõmutet
& qđ est insipientie atq in scientie Unde et
script̾a ait Stultꝰ ut lunci mututur. & ideo
sapiens nõ cũ lunci mutait̾. s ꝑmamebit cũ sole
U⁊de ñ lunci ẽ particeps stułticiae : quia ñ lunci
mutcitur ut stultus. s stultus ut lunci Deniq
sem̃ iusti siẽ lunci ꝑfectti in aet̾nũ manet
& testis in celo fidelis: Aliud ẽ enĩ fungi minis¬
terio. aliud cireũferri ingenio. & sensus infir¬
mitate: fixc̃i non habere sententiã Luno ꝓ te
laborat ⁊ et ꝓpt̾ uolũtatẽ dĩ subditci ẽ Ulamitciti
enĩ creatura sub iectoi ẽ. ñ sponte. sed ꝓpter eũ
qͥ subiecit inspẽ. Illa gͦ non sponte mutat᷑ tu
sponte muttris Illci c̃gemiscit & cõ parturit in
suci mutcitione: tu ñ intelligis & greitulcris fre

Expanded text:
fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam a suo deflexa proposito studia sua saepe commutet, quod est insipientiae et inscientiae. Unde et Scriptura ait: Stultus ut luna mutatur . Et ideo sapiens non cum luna mutatur; sed permanebit cum sole. Unde non luna est particeps stultitiae; quia non luna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna. Denique semen justi sicut luna perfecta in aeternum manet, et testis in coelo fidelis. Aliud enim est fungi ministerio, aliud circumferri ingenio, et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. Luna pro te laborat, et propter voluntatem Dei subdita est. Vanitati enim creatura subjecta est non sponte, sed propter eum, qui subjecit in spe. Illa ergo non sponte mutatur: tu sponte mutaris. Illa congemiscit et comparturit in sua mutatione: tu non intelligis, et gratularis fre
Abbreviated transcription (Latin):
paticitur. cũ tantũ uim mutuitionis habecit suae.
c̃siderci et ineo magnũ ẽẽ mysteriũ. qđ eiꝰ exemplo
Nam et si etic̃ lund cui tuntũ dñs commisit minis¬
deriũ. ut illuminet orbẽ terrarũ & crescit ideficit.¬
omĩci quȩ ex nichilo ortei usq adꝑfectionẽ uenerunt.
editenũ ꝑ fecitiminuuntur. celũ enĩ nt̾r p̃teribunt.
cur ñ id moderationis assumimꝰ. ut neq inciduersis abi¬
cicimꝰ aniiũ: Qui enĩ omĩa fecit ex nichilo. fecile
te quoq potens ẽ ad simainca et ꝑfecta ꝓuehere.
& rurstis non extollam in prosꝑis. neq inpotestate
aliqua nos diuitiisq icictemus. neq inuiribꝰ eorporis
aut pulchritudine głem̃ in quo est focilis corruptio.
crebra muttitio. sed mcinentẽ infuturũ animi gram
ꝑsequam Nã site lunȩ c̃tristut occasus. quę se
semꝑ reparcit ac reformat : multomagis c̃tristare
te debet. Si anuci ꝓfecto uirtutis implete. eũ

Expanded text:
patiatur, cum tantam vim mutationis habeat suae; patiatur, cum tantam vim mutationis habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus exemplo Nam si etiam luna, cui tantum Dominus commisit ministerium, ut illuminet orbem terrarum, et crescit, et deficitomnia quae ex nihilo orta usque ad perfectionem venerunt, iterum perfecta minuuntur, coelum enim et terra praeteribunt; cur non id moderationis assumimus, ut neque in adversis abjiciamus animum, qui enim omnia fecit ex nihilo, facile te quoque potens est ad summa et perfecta provehere; et rursum non extollamur in prosperis, neque in potestate aliqua nos, divitiisque jactemus, neque in viribus corporis, aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis corruptio, crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur. Nam si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat; multo magis contristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum
Abbreviated transcription (Latin):
nolebam Deniq delectatus sũ qđ nullus ymber-
effusus ẽ. donec p̃cib ecdẽ datꝰ: mainifestur& non
de miciis lunae eũ sꝑandũ ẽẽ : s de ꝓuidentici et
demiscđici creatoris Sane euripi cũ exundent undiq
scđm reliqucis species luncię et acceptos fluctus¬
refundant. uł etiã ipsi magno fercintur impetui
inortu ttim̃ eiꝰ stant placidi qͦ ad lunci sine lumine
:At uͦ ubi eã dierũ accessus retexerit: tunc
suos cursus refluos reuertuntur: mpotis quoq
quȩ inocecino eẽ phibet᷑ cũ reliqͥs dieb ordinẽ suũ
seruare diccitur. lunari exortu euidens mutai¬
tionis suȩ fertur indiciũ dare. ut mare ipsum
occidenttle in quo spectcitur ampotis: solito ampliꝰ
quib dc̃i aspucitionib re tror sũ traihat᷑. & iterũ
hisdẽ impulsũ ac retrcictũ  inm̃ surcĩ ꝓpricim
fundat᷑ Unde simurtiris quomͦ defectum lunci

Expanded text:
nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber nolebam. denique delectatus sum quod nullus imber effusus est, donec precibus ecclesiae datus manifestaret non de initiis lunae eum sperandum esse, sed de prouidentia et misericordia creatoris. sane euripi cum exundent undique secundum reliqurefundant, vel etiam ipsi magno ferantur impetu; in ortu tamen ejus stant placidi, quoadusque luna sine lumine est. At vero ubi eam dierum accessus retexerit, tunc in suos cursus refluos revertuntur. Ampotis quoque, quae in Oceano esse perhibetur, cum reliquis diebus ordinem suum servare dicatur, lunari exortu evidens mutationis suae fertur indicium dare; ut mare ipsum occidentale, in quo spectatur ampotis, solito ampliusquibusdam aspirationibus retrorsum trahatur, et iterum iisdem impulsum ac retr Unde si miraris quomodo defectum luna
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ta. & ꝓ gressu eiꝰ. quȩ fuerint exincnitoi
mulcnt᷑. ut animantiũ cerebrũ: maritimorũ umida
Si quidẽ plemores ostreae repperiri ferant᷑. multaq alici
cũ glob lunciris adolescit. et de arborũ quoqq internis
idem allegant: qui hoc usu ꝓpͥo cõperer̃. Uidemꝰ gͦ
ortũ eiꝰ idefectũ. rationis eẽ non infirmitutis. Nũ qͣm
enĩ tantã reb muttitionem daret: nisi p̃stantẽ uir¬
tutẽ hab̾et et gr̃am aconditore collatã Aerem
quoq ñnulli etiã docti & xp̃icini uiri: allegauer̃
luinȩ ex ortu sole remuttiri. Sedsi id mutcitionis lu¬
naris qucidc̃i fier& iuolentici : ad om̃s eiꝰ ortus inte¬
xeret᷑ nubib ccelũ. pluuiae funderent᷑ Deniq eñ
ante dies eẽt sermo de pluuici quȩ fore utilis diceret᷑.
ait quidc̃ Ecce neomenici dcibit eã Ꝙ quãuis cupidi
eẽmus ymbriũ : tam̃ huius modi assertiones uertis ẽẽ

Expanded text:
elementa: et processu ejus quae fuerint exinanita, elementa: et processu ejus quae fuerint exinanita, cumulantur, ut animantium cerebrum, et maritimorum humida. Siquidem pleniores ostreae reperiri feruntur, multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant, qui hoc usu proprio compererunt. Videmus ergo ortum eius et defectum rationis esse, non infirmitatis. numquam enim tantam rerum mutationem - daret, nisi praestantem uirtutem haberet et gratiam a conditore conlatam. aerem quoque nonnulli etiam docti et christiani uiri allegauerunt lunae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nubibus caelum, pluuiae funderentur. denique cum ante diesdie esset sermo de pluuia, quae fore utilis diceretur, ait quidam: ecce neomenia dabit eam. et quamuis cupidi essemus imbrium, tamen huiusmodi adsertiones ueras esse
Abbreviated transcription (Latin):
ndi spaitici refrigeratus. nullũ terris sem̃ calor
inoleret. sed ieiunã atq inopem fructuũ deręlin
quens. ad nullã fertilitatis grãm uaporare. Simi¬
lici de lunȩ rcitione c̃ueniunt. quȩ de consorti eiꝰ
ac fr̃e: memorauimus Siquidẽ inid se induit
ministeriũ: in qđ et fr̃. ut illuminet tenebris. foueat
seminci. augeat fructus Habet etiã plerciq afr̃e dis
tinetri. ut quẽ toto die calor humorẽ terrȩ siccauerit:
eundẽ exiguo noctis tempore ros reponcit. Nã .iii.
luna largri roris asserit᷑ Deniq cũ serenor nox est.
& luna ꝑnox: tunc largior ros fertur aruci ꝑfunđe.
Et pleriq sub aere qui escentes. quo maigis sublumine
fuissent lunae : eo plus humoris se capite collegisse
noctis Tum de bide minuit᷑ ⁊ auget᷑. ut minorsit
cũ resurgit nouci. cũ sit imminutri cumulet᷑. In quo
grande mysteriũ: Nã nde fectu eiꝰ compaitiunt᷑

Expanded text:
mundi spatia refrigeratus, nullum terris semen caloris mundi spatia refrigeratus, nullum terris semen caloris inoleret, sed jejunam atque inopem fructuum derelquens ad nullam fertilitatis gratiam uaporaret ? Similia de lunae ratione conueniuDt, quae de consorte eius ac fratre memorauimus, siquidem in id se induit ministerium, in quod et frater, ut inluminet tenebras, foueat semina, tincta, ut quem tota die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguae noctis tempore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse noctis. tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit, cum resurgit noua, cum grande mysterium. Nam et defectui ejus compatiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ solis ñ solũ oculo m̃tis sed eticĩ corporis
estimare: c̃sidera quanti stellarũ globi. axem
cęli uidecintur indexere.⁊ innumeris insignire
uminibus. nõ queunt tcm̃ tenebras noctis e
cęli nubilci de tergere. Simul ut sol ortus sui
signci p̃miserit. om̃s stellarũ ignes sub uniꝰ lumi¬
ncris fulgore ucnescunt. Aꝑitur aer. cęliq fcicies
purpurciscenti rubore ꝑfunditur: Ad huc spircins
xordiũ etium mom̃tuirici celeritate pleni lir¬
nis micit splendor: et surgentis solis prȩuici aura
dulcis aspirat:. Dic michi quȩso nisi magnꝰ orbiᷤ
ẽẽt. quomodo magnũ poss& orbem illuminire t̾rarũ :
Quid autẽ de tonto loquar temꝑam̃to & moderamine
c̃ditoris. qui eam mensurã muneri solis at tribuit.
ut neq ucipor eiꝰ igneus ut uidet᷑ terrarũ uencis. su¬
cos. rerũq species infusus ex ureret. neq iterũ ꝑtonto

Expanded text:
nitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis nitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum coeli videantur intexere, et innumeris insignire luminibus; non queunt tamen tenebras noctis, et coeli nubila detergere. Simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore vanescunt, aperitur aer, coelique facies purpurascenti rubore perfunditur. Adhuc spirans exordium, et jam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor, et surgentis solis praevia aura dulcis aspirat. Dic mihi, quaeso, nisi magnus orbis esset, quomodo magnum posset orbem illuminare terrarum? 28. Quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam mensuram muneri solis attribuit; ut neque vapor ejus igneus, ut videtur, terrarum venas, succos, rerumque species infusus exureret, neque iterum per tanta
Abbreviated transcription (Latin):
lũquid ideo angustiora efficit quȩ uidentur: Spe¬
cies minuitur. non maignitudo detrahit᷑. Neq enĩ
infirmitcitis nr̃e passiones. passioni luminarium
debemus ascrib̾e Mentitur nr̃ aspectus Nolugͦ
i figura. non sui forma. De summo uertice
montium si sub iectũ oculis tius campũ specttire
de sideres atq illic arm̃tri pascentia. ñne formica¬
rũ similici corporci iudiccibis: Si mare spectes
especulci aliquai litorcili. ñne tibi nciuiũ maixi¬
me int̾ ceruleos fluctꝰ uelci candentia refulgen¬
des. uelut columbarũ uolitamdiũ speciẽ eminus
posito uidentur obtexere: Quid ipse insulȩ quȩ
mare diuidunt. terrarũ aruci diffundunt. quã
angusto estimant᷑ fine c̃dudi: Quẽ ad modum
rotunda apparent de asꝑis. spissci de raris: has eͦ
infirmitates uisus tui pende ieorũ que astriumꝰ
fidẽ : exte ipso arbit̾ iustus arcesses. Seduis mag¬

Expanded text:
numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? spenumquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. mentitur noster aspectus; noli eri figura, non sui forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae insulae, quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis mag