comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: Nam de uiris: quid dica: Nores eĩm ip̃i interiert uiroꝵ pe¬
nuria: Cuius tantimali nõ mõ redlenda rõ nob̾. s etiã tanq̃ reis ca¬
pitis qͦclamͦ dicẽda cã ẽ. Nr̃ĩs eĩm uitus nõ cãu aliquo. rem .pi. uͥbore¬
tinemus. re ip̃a uo iam pͥdem amisimꝰ Hec Cicero fatebatur longe
quide post morte africani. que insius libris fecit de re publica disputa¬
re. adhuc tam̃ añ aduentu xp̃i. Que si diffamata. ⁊ p̃ualescente reli¬
gione xp̃iana sentirẽtur.atq dicerentur. quis nõ istoꝵ ea xp̃ianis im¬
putanda ẽẽ censeret: Quamobre cur nõ curarũt dii coꝵ. ne tumct
periret atq amitteret᷑ illa res publica qua cicero longean̾ q̃: xp̃s
incarne ueniss tam lugubriter deplorat amissam: Uiderint lauda¬
tores eius. etiam illis antiquis uiris ⁊ morib quał fu̾it utrum ĩca

Expanded text:
rentur? Nam de uiris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt uirorum perentur? Nam de uiris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt uirorum penuria, cuius tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tamquam reis capitis quodam modo dicenda causa est. Nostris enim uitiis, non casu aliquo, rem publicam uerbo retinemus, re ipsa uero iam pridem amisimus.\' Haec Cicero fatebatur, longe quidem post mortem Africani, quem in suis libris fecit de re publica disputare, adhuc tamen ante aduentum Christi; quae si diffamata et praeualescente religione Christiana sentirentur adque dicerentur, quis non istorum ea Christianis inputanda esse censeret? Quam ob rem quur non curarunt di eorum, ne tunc periret adque amitteretur illa res publica, quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amissam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea
Abbreviated transcription (Latin):
uisqͣr altius. s suo ẜmone lar̾ns ĩpͥncipio quiti libri comemorato
culo quoclam mͥ esse effatꝰ uidetur. Nam neq uiri. nͥ it morata
ciuitas fuit. s neq mores nisi hi uiri p̾fuissent aut fundare aut
tam diu tener̾ pocuissent. tanta ⁊tam uste lateq ĩperãte rem. pu¬
Itaq añ nr̃am memoria ⁊mos ip̃e patrius p̾stantes uiros adhibebat.
Et netere mor̾tẽ ac maior instituta retinebant excellentes iuri. Nrã
nõ etas cu rem .pii. sic̃ picturã accepiss egregiã. s euanescẽte uetus¬
tate nõ modo ea colorib isdem quib fuerat renouare neglexit. s ne
id quide curauit ut formã saltem eius ⁊ extrema taqͣ lin̾am̃ta ẜ̃ua¬
ret.Quideĩm manet ex antiquis morib quib ille dixit remstare roma¬
na. quos ita obluuone obsolecos iud̾mus. ut nõ mõ nõ colant. s iam igͦ¬

Expanded text:
iusquam alterius, sed suo sermone loquens in principio quinti libri commemorato iusquam alterius, sed suo sermone loquens in principio quinti libri commemorato culo quodam mihi  esse effatus uidetur. Nam neque uiri, nisi ita morata ciuitas fuisset, neque mores. nisi hi uiri praefuissent, aut fundare aut tam diu tenere potuissent tantam et tam iuste longe lateque Itaque ante nostram memoriam et mos ipse patrius praestantes uiros adhibebat, et ueterem morem ac maiorum instituta retinebant excellentes uiri. Nostra uero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed euanescentem uetustate, non modo eam coloribus isdem quibus fuerat renouare neglexit, sed ne id quidem curauit, ut formam saltem eius et extrema tamquam liniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixit rem stare Romanam, quos ita obliuione obsoletos uidemus, ut non modo non colantur, sed iam igno
Abbreviated transcription (Latin):
minat. Docet d̾ind̾. quãta sit indisputãdo diffinitionis utilitas.
unte geritur. Siue ab uno reg̾e siue a pancis optimatib siue ab
uniuerse ppło Cum uero inĩustus ẽ rex que tyrandu morei
greco appellauit aut inisti optimates. quoꝵ cõsensu drx̃ esse
factione aut iniustus ip̃e ppłs cui nom̃ usitatu nõ repperit. nisi
ut etiam ip̃m tirãnu uocaret nõ iam uitiosa sic̃ pͥdie fuerat dispu
tatu. s sic̃ rõ ex illis difinitioĩb cõnexa docuisset oñmo nullã ẽe
nec ip̃e ppłs iam ppłs ẽẽt si ẽẽt inustus qm̃ nõ ẽẽt multitudo un̾is
cõsensu ⁊ utilit.atis ꝯminione scciata. sic̾ ppłs fuerat definitus. Qn
ergo res publica romana tał erat quale illam describit dalustiꝰ
non um pessima ac flagitiosissima sic̃ ip̃e.uit s omĩno nulla erat
pes habita patefecit. Sicut etiam ip̃e tullius nõ scipionis nec cu¬

Expanded text:
minat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utilitas, minat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utilitas, i, cum bene ac iuste geritur siue ab uno rege siue a paucis optimatibus siue ab uniuerso populo. Cum uero iniustus est rex, quem tyrannum more Graeco appellauit, aut iniusti optimates, quorum consensum dixit esse factionem, aut iniustus ipse populus, cui nomen usitatum non repperit, nisi ut etiam ipsum tyrannum uocaret: non iam uitiosam, sicut pridie ftatum, sed sicut ratio ex illis definitionibus connexa docuisset omnino nullam essnec ipse populus iam populus esset, si esset iniustus, quoniam non esset multitudo iuris consensu et utilitergo res publica Romana talis erat, qualem illam describit Sallustius, non iam pessima ac flagitiosissima, sicut ipse ait, sed omnino nulla erat pes habita patefecit. Sicut etiam ipse Tullius non Scipionis nec cu
Abbreviated transcription (Latin):
putaret. quo possent longuis ꝓgredi nisi ẽet cõfirmatũ nõ mͦ falsu
ẽe illud sine inuiria nõ posse. s hoc uerissimu ẽẽ sine sũma iustitia
remꝑ. regi nõ posse. Cuius qonis explicatio cũ indiem cõsequẽtẽ di¬
lata eet. int̾tio libro magna conflictione res actaẽ suscepit ẽ prlꝰ
ip̃e disputatione eoru qui sentirent. sm̃ ĩ iustitia gen nõ posse. re
.pͥ. purgans p̃cipue ne hoc ip̃e sentir crede̾tur. egitq sẽdulo ꝓ ĩiustitia
contrã iustitia. ut hãc ẽẽ utile rei publice Illam noͣ ĩutile uerisimi
lib rõnib ⁊ exemplis uelut conaret ostende̾ Tunc lelius rogãtib
oĩb iustitia defende̾ agressus ẽ. Asseruitq quãtũ potuit. nihil tam
inimicũ. qͣ ĩiustitia cuuitati. nec omino nͥ magna iustitia gerii
pio adintẽmissa reutit᷑. Recolitq suam atq ꝯm̃dat breuẽ. rei .p.

Expanded text:
putaret, quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum non modo falsum putaret, quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum non modo falsum esse illud, sine iniuria non posse, sed hoc uerissimum esse, sine summa iustitia rem publicam regi non posse. Cuius quaestionis explicatio cum in diem consequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictione res acta est. Suscepit enim Philus ipse disputationem eorum, qui sentirent sine iniustitia geri non posse rem publicam, purgans praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur, egitque sedulo pro iniustitia contra iustitiam, ut hanc esse utilem rei publlut conaretur ostendere. Tum Laelius rogantibus omnibus iustitiam defendere adgressus est adseruitque, quantum potuit, nihil tam inimicum quam iniustitiam ciuitati nec omnino nisi magna iustitia geri pio ad intermissa reuertitur recolitque suam adque commendat breuem rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
deritione ꝯcors tam̃ efficitur ⁊ cõgruens. sic exsũmis et infimis.⁊ me¬
diis int̾iectis ordinib ut sonis moderata ratione ciuitatẽ cõsensu.
dissimillimoꝵ cõciner. ⁊ q̃ armonia amusicis dicit incãtatu eam
ẽẽ ĩ ciuita te cõcorcham artissimu atq optimu om̃i inre .p. uincu¬
lum ĩcolumitatis. Eamq sine iustitia nullo pacto ẽẽ posse. Ac õind̃
cu aliquãto latius aubrius disseruiss quãtu prodesset iustitia ci¬
uitati. quãtuq obẽẽt si alfuiss. Suscepit deinde pilus unus eorũ qͥ
disputatioĩ aderat ⁊ poposcit ut hec ip̃a q̃stio diligentiꝰ tractaret᷑ ac
de iustitia plura dicerentur. ꝑꝑ illud qd̾ i.am uułgo ferebat. Rem. ꝑ
regi sine iniuria nõ posse Hanc ꝓude q̃onem discutiẽdam ⁊ enodã¬
dam ẽe adsensus ẽ sçipio Responditq nihil ẽẽ qd̾ adhuc de re.p. dcm̃

Expanded text:
deratione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mederatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine iustitia nullo pacto esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset iustitia ciuitati quantumque obesset, si afuisset, suscepit deinde Philus, unus eorum qui disputationi aderant, et poposcit, ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur ac de iustitia plura dicerentur, propter illud, quod iam uulgo ferebatur rem publicam regi sine iniuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse adsensus est Scipio responditque nihil esse, quod adhuc de re publica dictum
Abbreviated transcription (Latin):
re publici peximam ac flagitiosissima dixit nec. Capitulũ.xxi¬
curant isti quãta mor pessimor ac flagitiosor labe ac dedecore ĩplea
rat pessima ac flagitiosissam fcãm s sicut Cicero disputat. iam tẽ
prorsus perisse. ⁊ nullam om̃mo remansisse rem publica. Induẽ
eĩm scipione eu ip̃m qui cartagine extinxerat de re publica dispi¬
cantẽ. quãdo p̾sentiebatur. ea cõ:ructione quã describit salusti. iamq
peritura. ẽo quippe tp̃e disputatur. quorim unus graccoꝵ cecisus fuit
⁊ quo scribit sedictiones graues cepitq s. alustiꝰ Ñmi mortis eiꝰ sit ĩ
cisde libris ꝯmemoratio Cum aut scipio inẜi libri fine dixisset.⁊
ut infidib. aut tibus atq cantu ip̃o ac uocib cõcẽtus ẽ quida tenen¬
dus ex distinctis sonis. quẽ ĩmutatu aut discrepante aures erudi¬
te ferre nõ possunt ł possẽt. hisq cõcentus ex dissimitimar uocum mo¬

Expanded text:
rem publicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosissimorum labe ac dedecore inpleatrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem extinxerat, de re publica disputantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ati sũnt duo gemini. anciqua pr̃um memoria. ut de insignib laq
sic alt̾ post alt̾eru. ut postior planta prioris teneret. Tanta ineoru
ita fuer̾t. moribq diu̾sa. tanta mactib disparilitas tanta ĩ parẽ¬
tu amor dissimilitudo ut etia inimicos eos int̾ se face̾t ip̃a distan
cui Nũquit hoc dr qr uno ambulate. alius sedebat ⁊ alio dormiete
minutias q̃ nõ pñt abeis ꝯp̾hendi: qui cõstitutionẽ sid̾r qua qsq
nascitur scribunt: nñ mathematici cõsulant Unus dux mereenda
ria ẜuitutẽ. alius nõ ẜmuit. Unus a matre diligebat. Alter non
diligebatur. Umis hõrem ꝗ magnus apd̾ eos habebat᷑. amisit.
Altẽr ad eptus ẽ. Quid de ur̃orib quid de filiis quid de rebi quãta

Expanded text:
ati sunt duo gemini antiqua patrum memoria ut de insignibus loquar sic alter post alterum, ut posterior plantam prioris teneret. Tanta in eorum uita fuerunt moribusque diuersa, tanta in actibus disparilitas, tanta in parentum amore dissimilitudo, uttia . Numquid hoc dicitur, quia uno ambulante alius sedebat, et alio dormiente minutias, quae non possunt ab eis comprehendi, qui constitutionem siderum, qua quisque nascitur, scribunt, unde mathematici cos non servivit; unus a matre diligebatur, alius non diligebatur; unus honorem, qui magnus apud eos habebatur, amisit, alter indeptus est. Quid de uxoribus, quid de filiis, quid de rebus, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
puldicit. abruptis etiam umbrib ꝓlutas uł płutas totas eẽ regio¬
nes illas etiam q̃ prius fuerant continẽtes hospitib atq aduenis t¬
fuctib ĩsulatas: aliasq desidia maris pedestri. accessu factas ꝑ mias
uentis ac procellis en̾sas ẽe ciuitates incendia de nubib emicasse
quib orientis regiones cõflagrate perier̾t. ⁊ ĩ occidentis plagis seatu¬
rigines quasdam̃ ac ꝓluuiones. easdẽ strages dedisse. sic ex ẽthne uẽ¬
ticib quedam effusis craterib. diuino incendio ꝑdeclima torrentis
uice flamaꝵ flumina cucurrisse/ Sibec atq huiusmedi q̃ ħt hystoria.
uñ possem colligere uoluisse qñ finisse q̃ illis tp̃orib euenerunt.
añqͣ xp̃i nom̃ ulla istoꝵ uana ⁊ uere salutis ꝑnitiosa cõpͥmeret.¬

Expanded text:
pulis dicit; abruptis etiam imbribus prolutas totas esse regiopulis dicit; abruptis etiam imbribus prolutas totas esse regiones; illas etiam, quae prius fuerant continentes, hospitibus adque aduenis fluctibus insulatas aliasque desidia maris pedestri accessu peruias factas; uentis ac procellis euersas esse ciuitates; incendia de nubibus emicasse, quibus Orientis regiones conflagratae perierunt, et in Occidentis plagis scaturrigines quasdam ac proluuiones easdem strages dedisse; sic ex Aetnae uerticibus quondam effusis crateribus diuino incendio per decliuia torrentis uice flammarum flumina cucurrisse. Si haec adque huius modi, quae habet historia, unde possem, colligere uoluissem, quando finissem, quae illis temporibus euenerunt, antequam Christi nomen ulla istorum uana et uerae saluti
Abbreviated transcription (Latin):
libro satis quãtu existimo ab soluius. In ẜo agentes de malis
moꝵ. q̃ mala uł sola uł maxima deputanda st̃. Int̾tio. aũt d̾ hi
mał que stulti sola ppeti ex horrent corporis iidelicet ex t̾naꝵq re¬
rum q̃ plerũq patiuntur ⁊ boni Illa uero mala nõ dico patient
s libenter ħent. quib ip̃i fiunt mali. ⁊ qͣ pauca dixi de sola ip̃a cuu¬
tate. atq eius impio. nec inde om̃ia usq ad cesarem augustur: Qid
si cõmemorare uoluisse ⁊ exagerare illa mala q̃ nõ sibi inuicem
homines faciũt. sic̃ sunt uastationes eu̾sionesq bellantiũ. s ex ip̃i
mũdi elem̃tis t̾renis accidunt reb Que uno leco apuleius b̾niter
stringit in eo libello que de mũdo scripsit t̾rena om̃ĩa dicens. mutati¬
ones cõu̾siones et interitus habere. Iamq ĩmodias tremoribus
t̾raꝵ. ut u̾bis enus utar dissiluisse humũ. ⁊ int̾ceptas urbes cũ po¬

Expanded text:
libro satis, quantum existimo, absoluimus, in secundo agentes de malis libro satis, quantum existimo, absoluimus, in secundo agentes de malis morum, quae mala uel sola uel maxima deputanda sunt, in tertio autem de his malis, quae stulti sola perpeti exhorrent, corporis uidelicet externarumque rerum, quae plerumque patiuntur et boni; illa uero mala non dico patienter, sed libenter habent, quibus ipsi fiunt mali. Et quam pauca dixi de sola ipsa ciuitate adque eius imperio! nec inde omnia usque ad Caesarem Augustum. Quid, si commemorare uoluissem et exaggerare illa mala, quae non sibi inuicem homines faciunt, sicut sunt uastationes euersionesque bellantum, sed ex ipsius mundi elementis terrenis accidunt rebus, quae uno loco Apuleius breuiter stringit in eo libello quem de mundo scripsit, terrena omnia dicens mutationes, conuersiones et interitus habere? Namque inmodicis tremoribus terrarum, ut uerbis eius utar, dissiluisse humum et interceptas urbes cum po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grauissime auctoritatis cum rer humanaꝵ atq diuinaꝵ disꝑtito
faceret libros. alios humanis. alios diuinis ꝑsua cuiusq reidig¬
tate distribuens. nõ saltem in reb humanis .ẜ inreb diuinis lũdo
scenicos poneret. Cu utiq si tm̃mͦ bomi ⁊ honesti hoĩes ĩ cuntate eẽnt
nec in reb humanis ludi scemci ẽe debuissent. Quod pfecto nõ anto¬
ritate sua fec̃. s qm̃ eos rome natus ⁊ educatus in diuinis reb ĩuẽĩt
Et qm̃ infine primi libri: q̃ deinceps dicenda eẽnt. breuit̾ posum
ut ex his q̃dam ĩ duob ꝯsequentib diximus. expectationi legẽtiu¬
nos ẽẽ dicturos. aduersus eos qui romane rei publicẽ clades ĩ
religionem nr̃a referunt. Et cõmemoraturos. q̃cũq ⁊ qͣr tũc̃q
occurrẽ potussẽt. uł satis ẽẽ uiderẽtur mala q̃ illa ciuitas pẽtulit

Expanded text:
t grauissimae auctoritatis, cum rerum humanarum adque diuinarum dispertitos t grauissimae auctoritatis, cum rerum humanarum adque diuinarum dispertitos faceret libros, alios humanis, alios diuinis pro sua cuiusque rei dignitate distribuens non saltem in rebus humanis, sed in rebus diuinis ludos scaenicos poneret, cum utique, si tantummodo boni et honesti homines in ciuitate essent, nec in rebus humanis ludi scaenici esse debuissent Quod profecto non auctoritate sua fecit, sed quoniam eos Romae natus et educatus in diuinis rebus inuenit. Et quoniam in fine primi libri, quae deinceps dicenda essent, breuiter posuimus et ex his quaedam in duobus consequentibus diximus, expectationi legentiunos esse dicturos aduersus eos, qui Romanae rei publicae clades in religionem nostram referunt, et commemoraturos quaecumque et quantacumque occurrere potuissent uel satis esse uiderentur mala, quae illa ciuitas pertulit
Abbreviated transcription (Latin):
murmura habere uideantur sue scientie dissimulatione firmantib
delibris quos auctores eorum ad cognoscẽdam p̃teritoꝵ tp̃orũ hysto¬
ria memorie mãdauer̾t. longe aliter ẽẽ qͣ putant. demostrãdu
fuit. ⁊ simul docendũ deos falsos. quos uel pͥalam colebant. uel de¬
culte ad huc colunt eos ẽẽ ĩmũdissimos sp̃s ⁊ malignissimos ⁊
fallacissimos demones. usq adeo. ut aut ueris aut f̾ictis. etiã sui
tam̃ criminib delectentur. q̃ sibi celebrari ꝑ sua festa uoluerunt.
ut a ppetrandis dampnabilib factis. Humana reuocai nõ possit
infirmitas. du adhec imitãda uelut diumna p̃betur auctoritas
Hec nõ ex nr̃a ꝯiectura ꝓbauimꝰ s pãtim ex recenti memoriai
qr ⁊ ip̃i uidimus talia. ac talib numinib exhiberi. pãti ex lri
eoꝵ qui nõ tanqͣ in cõtumeliam. stanqͣ in honore deoꝵ suoru
ista cõscripta posteris reliq̃r̾t. ita ut uir doctissimus apd̾ eosuãr¬

Expanded text:
murmura habere uideantur, suae scientiae dissimulatione firmantibus: de libris, quos auctores eorum ad cognoscendam praeteritorum temporum historiam memoriae mandauerunt, longe aliter esse quam putant demonstrandum fuit et simul docendum deos falsos, quos uel palam colebant uel occulte adhuc colunt, eos esse inmundissimos spiritus et malignissimos ac fallacissimos daemones, usque adeo, ut aut ueris aut fictis etiam, suis tamen criminibus delectentur, quae sibi celebrari per sua festa uoluerunt, ut a perpetrandis damnabilibus factis humana reuocari non possit infirmitas, dum ad haec imitanda uelut diuina praebetur auctoritas. Haec non ex nostra coniectura probauimus, sed partim ex recenti memoria, quia et ipsi uidimus talia ac talibus numinibus exhiberi, partim ex litteris eorum, qui non tamquam in contumeliam, sed tamquam in honorem deorum suorum ista conscripta posteris reliquerunt, ita ut uir doctissimus aput eos Varr
Abbreviated transcription (Latin):
tis. siquis de ꝓximo urgeret. Quãti mali signu fuit. si h& signu
fuit qd̾ tantu malũ fu̾it. sietiam signu non fuit. Hoc si nostris
tp̃orib accidiss rabidiores istos qͣ sua illi aĩalia pateremur.
Nitiu aũt ciuu̾mu ma oꝵ fuit sedictiones gra Capłm xxiiii
ccoꝵ: agraruis legib excitate. Dolebant eĩm agros pͦpͦ diuidẽ̾.
quos nobilitas pperam possidebat. s iam uetust̾a iniquitatẽ
auder̃ ꝯuellere. piculosissimu.ĩmo uõ ut res ip̃a docuit. pnitio

Expanded text:
tis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum tis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum fuit; quod tantum malum fuit, si etiam signum ntemporibus accidisset, rabidiores istos quam sua illi animalia pateremur.nitium autem ciuilium malorum fuit seditiones Gracchorum agrariis legibus excitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuellere periculosissimum, immo uero, u
Abbreviated transcription (Latin):
Ed iam̃ illa mala breuit᷑ qͣtu possumꝰ. cõmemõe : Capłu.2
que quãto interiora tanto miseriora extitert.discordie ciuiles
uł potius ĩciuiles. nec iam sedictiones. s etiã ip̃a bella urbana uͥ
tantus sangͥs effusus ẽ. uͥ ꝑtiu stuclia: nõ ꝯtemptionũ dissẽtioĩ¬
b. uariisq u̾ocib ĩ alt̾utru. s plane iam ferro. ãmisq seuiebant
Bella sccialia. bella ẜuilia. bella cuulia. quãtu romanũ cruoremi
fud̾rũt. quãtam italie uastationẽ deẜtionẽq fecerunt. Nam q̃
añ qͣ se adu̾sus roma scciale latium cõmouẽt. cũcta aĩalia hua¬
nis usib subdita. canes equi asim bones.⁊ queq alia pecora. sub¬
hoĩu dnĩo fuerunt. subito efferata ⁊ domestice lenitatis oblita.
relictis tectis. libera uagabantur Et om̃er nõ solum alioꝵ numerͦ
etiam dñoꝵ au̾sabantur accessu. Non sine eeitio uł ꝑiculo audẽ¬

Expanded text:
ed iam illa mala breuiter, quantum possumus, commemoremus, quae quanto interiora, tanto miseriora exstiterunt: discordiae ciuiles uel potius inciuiles, nec iam seditiones, sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus est, ubi partium studia non contionum dissensionibus uariisque uocibus in uilia, bella ciuilia quantum Romanum cruorem fuderunt, quantam Italiae uastationem desertionemque fecerunt! Namque antequam se aduersus Romam sociale Latium commoueret, cuncta animalia hunis usibus subdita, canes equi, asini boues, et hominum dominio erant, subito efferata, et domesticae lenitatis oblita, relictis tectis libera vagabantur; et omnem non solum alienorum, verum etiam dominorum aversabantur accessum; nec sine exitio vel periculo auden
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inquit: q̃cũq dissimilima phibent᷑. in motib casibq gemi¬
noꝵ. Hoc figm̃tu fragilius ẽqͣ uasa. q̃ illa rotatione fingunt᷑
Nam si tam młtu in celo int̾est. ꝙ costellatiõib cõp̾bendi ñ põt
ut alteri geminor hereditas obueniat. Alteri nõ obueniat. En
audent ceteri qͥ gemini nõ sunt cu inspexerint eor cõstellatio¬
nes. talia ꝓnũctiare q̃ ad illum secretũ ꝑtinẽt. qd̾ nemo põt cõ¬
scentes. reb minimis tribuunt᷑. De qualib mathematici non
solent cõsuli. Quis eĩm cõsulat qñ sedeat. qñ de imbłe̾t. qñ qd

Expanded text:
 dissimillima perhibentur in moribus casibusque geminorum.\' Hoc figmentum fragilius est quam uasa, quae illa rotatione finguntur. Nam si tam multum in caelo interest, quod constellationibus conprehendi non potest, ut alteri geminorum hereditas obueniat, alteri non obueniat: quur audent ceteris, qui gemini non sunt, cum inspexerint eorum constellationes, talia pronuntiare, quae ad illud secretum pertinent, quod nemo potest conscentes, rebus minimis tribuuntur, de qualibus mathematici non solent consuli quis enim consulat quando sedeat, quando deambulet, quand
Abbreviated transcription (Latin):
rusq głantẽ ⁊ d̾ manubus capitoliu fabricantẽ. nõ abscedẽtes
s p̃sentes manẽtes q uid̾runt/ ⁊ regẽ suũ iouẽ.ĩ illo altissimo tẽ¬
pło. hoc ẽ ĩ oꝑe paricide sibi p̾sidere atq̃ regnar ppessi st̃. Ueq eĩ ad¬
huc ĩnocens capitoliu strlxit.⁊ postea m̾ał meritis. urbe pulsus
est. s ad ip̃m regnu inquo capitoliũ fabricaret ĩmanissimi scele¬
ris ppetratione ꝑuenit. Quod uõ eũ regͦ romani postea d̾puler̾t
ac secluser menib ciuitatis. nõ ip̃ius de lucretie stupro. s filii pec

Expanded text:
riisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, riisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno Romani postea depulerunt ac secluserunt moenibus ciuitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ qr disputator mag̃qͣ laudator fuit. Cet̾i aũt reges pͥp romãi
excepto numa põpilio ⁊ ancomãtio qui ancomartiũs mobo inte¬
riert. qͣ horrẽdos exitus habuert: Tullꝰ ut dixi hostiliꝰ. uictor.⁊ eu¬
sor albe. cũ tota domo sua fulmine cõcrematꝰ ẽ. Pscus tarqnius ꝓ
sui decessoris filios int̾emptꝰ ẽ. Seruius tullus geneĩ sui tãqnũ
supbi. qui ei successit ĩ regnũ. nephario scelere cc̃̾cisus ẽ. nec disce¬
sser aditis arisq relictis di. tanco ĩ optimũ illiꝰ ppͥ regẽ paicidio
ppetrato quos dicũt. ut hoc miser̃ trole face̾nt. eamq grecis diru¬
enda ex urẽdaq relinq̾rent. adultẽio paridis fuisse.⁊ motos.s
insuꝑ int̾fecto a se socero. tãquiniꝰ ip̃e successit. Iuẽ illi dii nefa¬
riu paricida soceri int̾fectiõẽ regͣnte ĩ suꝑ multis bellis. uicto

Expanded text:
dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'discessere adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicuendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos. Sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi dii nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper mul
Abbreviated transcription (Latin):
trpestatẽ q̃ ꝑfecto aut occasioẽ sceleris p̾buit aut romulũ ip̃a. ꝯsũp¬
sit. Detullio qppe ⁊̃ hostilio ꝗt̾tius a romulo rex fuit qr ⁊ ip̃e fulmĩe
assũptus ẽ dicit in eisde libris idẽ cicero ppea ⁊ istũ nõ creditũ. ĩdeos
receptũ tali morte/ Quia fortasse qd̾ erat in romulo pbatũ .i. ꝑsua
su: romani uulgar noluer̾t .i. uile fac̾e. si ħ ⁊ alteri facile tribueret
Diẽ etiam apte m̃uectuus. Illũ qui hac urbẽ ꝯdidit. romulu ad d̾o̾
ĩmortales. Gniuolentia famaq substulimꝰ ut nõ uere fcm̃. s ip e
mei̾tu uirtutis eius beniuole iactatũ. diffamatũq mõstraret. In
hortensio uero diałago. cũ d soł canonicis defensionib loq̃retur.
ut easde in quit tenebras efficiat. quas effeẽ ĩ int̾itu romuli. qui
obscuratioñ soł ẽ factus. Certe ħ minime timuit. hõis int̾itum

Expanded text:
tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumtempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis interitum
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi ũo si luctus ille soł fuiss nõ mag̾ id̾o crecli deberet occisus. ip̃mq sce¬
lus au̾sione etiã diuĩmi luinis ĩdicatu / Siẽ re ũa fcm̃ ẽ cũ dñs crucifix
ecrudlitate atq ĩpietate indoꝵ. Quã soł obscurationẽ nõ ex canonico
sid̾ru cursu accidisse satis oñdit ꝙtũc erat pasca iudor Nam plena lu¬
na sollẽpnit̾ agitur. Regularis aũt solis defectio nõ nisi lune fine cõ¬
tinẽ. Satis ⁊ cĩcero illa int̾ dõs romuli receptionẽ putat᷑a mag̾ signi
ĩ nũo collocatus putaret. Quã oppinionẽ nemo ĩqͣ ĩ mortałasseq
potuit siñ eximia uirtutis głia. Qd̾ aũt dicit eu subito nõ. ⁊paru¬
isse. ꝑfecto ibi intelligitur aut molentia tẽpestatis. aut cedis facĩo¬
risq secretũ. Nam et̾. alii scͥptores eoꝵ defẽsioĩ sol addũt etiã subit.

Expanded text:
Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque sceQuasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regularis autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis in numero collocatus putaretur: quam opinionem nemo unquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria\'. Quod autem dicit eum subito non conparuisse, profecto ibi intellegitur aut uiolentia tempestatis aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tantis stragib. it̾um it̾umq ꝯfecta. Iterũ it̾uq post fedꝰ. ⁊ pacẽ intẽ¬
scceros ⁊ generos ⁊ eoꝵ stirpem posterosq repetita. nõ panu initium
calamitatis huiꝰ fuit. ꝙ portas belli nullus clansit illor. Qprti¬
Ullus ergo eoꝵ sub tot diis p̃siclib ĩ pace regͣiut. Ipoꝵ aũt regu qͥ exi
tus fuert: D̾romulo indei̾t adulatio fabłosa. qua phib̾tur recept
ĩ celũ. ind̾rint quidã scͥptores eorum. qui cum pꝑferocitatẽ asenatu di¬
scerptũ eẽ dixerunt. subornatũq nescio. que iuliũ pculũ. qui eũ s
apparuisse diceret. eũq ꝑse ppło mandasse romano ut int̾ numia
coleretur. Eoq modo ppłm qui contra senatu intumesce̾ ceperat
rep̃ssur atq sedatu. Accid̾rat eͥ ⁊ soł de fectio. quã certa ratione su
cursus effectam ĩpita nesciens multitudo. meitis romuli tbuebat.¬

Expanded text:
et tantis stragibus iterum iterumqet tantis stragibus iterum iterumqgeneros et soceros et eorum stirpem posterosque repetita? Non parvum indicium calamitatis hujus fuit, quod portas belli nullus clausit illorum. Nullus ergo illorum sub tot diis praesidibus in pace regnavit. CAPUT XV.-- Qualilatio fabulosa, qua perhibetur receptus in caelum; uiderint quidam scriptores eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dixerunt subornatumque nescio quem Iulium Proculum, qui eum sibi apparuisse diceret eumque per se populo mandasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione sui cursus effectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiuũ cõstit̾uerat. tẽtio loco hitauerãt numina ila troiana s more
sũo.⁊̃ inde iam fortasse migranant. idõ deleta ẽ. Discesserant uidelicẽt᷑
om̃s. aditis arisq relictis. dii quib imꝑiu illd̾ steterat. Discesserint
sane. Ecce im t̾tio ut eis quãta roma ꝓuidentissime cred̾ret᷑ Displicu¬
erat eĩm ⁊ alba uͥ amullius expłso fre̾ ⁊ roma placuerat. uͥ romulus
occiso fre reguerat. S añqͣ alba dirueret᷑ trãsfusus ẽ ĩquiũt ppłs ei ĩ
romã. ut ex utraq una cuitas fieret. Esto ita fcm̃ sit urbs tam illa i
ascanii regnũ. ⁊ tt̾iu domiciliũ troianoꝵ do̾ꝵ aburbe filia mat̾ eus⁊ ẽ
Ut aũt belli reliquie ex duob ppłis unũ facent miserablẽ colguiur
multus añ fusus utriusq sangns fuit. quid ia singłati dica̾m. sb̾
cet̾is regib. totiens eadẽ bella renouata. q̃ uictorus finita ud̾bantur

Expanded text:
fugitiuum constituerat, tertio loco habitauerant numina illa Troiana. Sed more fugitiuum constituerat, tertio loco habitauerant numina illa Troiana. Sed more suo etiam inde iam fortasse migrauerant, ideo deleta est. Discesserant uidelicet omnes adytis arisque relictis di, quibus imperium illud steterat. Discesserant sane ecce iam tertio, ut eis quarta Roma prouidentissime crederetur. Displicuerat enim et Alba, ubi Amulius expulso fratre, et Roma placuerat, ubi Romulus occiso fratre regnauerat. Sed antequam Alba dirueretur, transfusus est, inquiunt, populus eius in Romam, ut ex utraque una ciuitas fieret. Esto, ita factum sit; urbs tamen ilia, Ascanii regnum et tertium domicilium Troianorum deorum, ab urbe filia mater euersa est; ut autem belli reliquiae ex duobus populis unum facerent, miserabile coagulum multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid iam singillatim dicam sub ceteris regibus totiens eadem bella renouata, quae uictoriis finita uidebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomedo gͦ gloriosum altuis matris altius filie ciitatis int̾se ar¬
moꝵ potuit ẽẽ c̾tam̃. an id̾o diu̾su fuit ꝙ. arena illa nõ fuit. Et latiores
cĩpi. nõ duoꝵ gladiatoꝵ. s ĩduob ppłis multoꝵ fune̾ib implebant᷑.
nec amphiteatro cingebant᷑ illa cẽtamina. s unuiso orbi.⁊ tuc uiuuis
⁊ po steris. quousq ista fama po̾ rigit᷑. imꝑiũ spectacłm p̾bebat᷑. ni tñ
patiebant studii sui. Di illi p̃sides rom.ani impi. italiu c̾taminu
tanqͣ theatͥci spectatores. donec oratior soror ꝓꝑcuriatios tres phẽpto
etia ip̃a t̾tia ex altera ꝑte. frat̾no fẽro duob fr̃ib adderet: ne minus he¬
ret mortiu etĩa roma q̃ incerat. Deind̃ ad fructũ iuctorie alba subñsa ẽ
u̾ post illiũ qd greci eu̾terũt ⁊post lauiniũ uͥeneas regnũ peregͥnũ atq i

Expanded text:
Quo modo ergo gloriosum alterius matris, alterius filiae ciuitatis inter se arQuo modo ergo gloriosum alterius matris, alterius filiae ciuitatis inter se armorum potuit esse certamen? An ideo diuersum fuit, quod harena illa non fuit, et latiores campi non duorum gladiatorum, sed in duobus populis multorum funeribus inplebantur, nec amphitheatro cingebantur illa certamina, sed uniuerso orbe et tunc uiuis et posteris, quo usque ista fama porrigitur, inpium spectaculum praebebatur? Vim tamen patiebantur studii sui di illi praesides imperii Romani et talium certaminum tamquam theatrici spectatores, donec Horatiorum soror propter Curiatios tres peremtos etiam ipsa tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne minus haberet mortium etiam Roma quae uicerat. Deinde ad fructum uictoriae Alba subuersa est, ubi post Ilium, quod Graeci euerterunt, et post Lauinium, ubi Aeneas regnum peregrinum adque
Abbreviated transcription (Latin):
ciruo. in grecia laced̾monii ⁊ atheniẽses cepere urbes atq nati¬
ones subiger̾ libidinẽ dñandi. cãm belli ħre maximã głiam
ĩ maximoꝰ impio putar̃. Et cetr̾a q̃ ip̃e in stituerat dicere. Mihi
huc uiq satis sit eius u̾ba posuisse. Pibido istadñandi magnis
mał agitat. et conterit humanu genus. Hac libiline roma
tunc uicta albam seuicisse triũphabat. ⁊ sui scelei̾s laudẽ glo¬
ria noĩabat. Qm̃ laudat inquit scriptura nr̃a pector ĩ d̾sidẽis
mime sue. ⁊ qui iniqua gerit bñdicet᷑. Fallacia ig tegmina. ⁊ decepto¬
rie dealbationes iufera̾tur a reb. ut sincero ĩspiciantur examine. ne
momͥ dicat. magnus ille atq ille. qui cũ illo ⁊ illo pugͣuit ⁊ uicit. Pu¬
riam. Et tñ si marenã ꝓcederẽt. pugͣturi int̾ se gladiatores. quoꝵ alt̾er
filius. ⁊ alter ẽẽt pat̾. talespectaculu quis ferret. Quis nõ anferret

Expanded text:
Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes adque natiCyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes adque nationes subigere, libidinem dominandi causam belli habere, maximam gloriam in maximo imperio putare\', et cetera quae ipse instituerat dicere. Mihi huc usque satis sit eius uerba posuisse. Libido ista dominandi magnis malis agitat et conterit humanum genus. Hac libidine Roma tunc uicta Albam se uicisse triumphabat et sui sceleris laudem gloriam nominabat, quoniam laudatur, inquit scriptura nostra, peccator in desideriis mae suae et qui iniqua gerit benedicitur. Fallacia igitur tegmina et deceptoriae dealbationes auferantur a rebus, ut sincero inspiciantur examine. Nemo mihi dicat: magnus ille adque ille, quia cum illo et illo pugnauit et uicit. Puriam. Et tamen si in harenam procederent pugnaturi inter se gladiatores, quorum alter filius, alter esset pater, tale spectaculum quis ferret? quis non auferret?
Abbreviated transcription (Latin):
su suu a fr̃e suo pemptũ. sine crimine fleuei̾t. siuiri hostes a se
uictos etiam cr laude fleuer̾t. Ergo spõso a frẽ illata mortẽ. qñ
femina illa flebat tuc se cõtra mat̾re ciuitatẽ tãta strage bella¬
sse ⁊ tata hinc ⁊ inde cognati cruoris effusione uicisse roma gand¬
bait. Quid m obtẽditũr nom̃ laudis. nõq uictorie: Remotis
obstacuł insane oppinionis. facinora nuda cẽnant: cã dicat᷑ albe
sic̃ troie adult̾iũ dicebat᷑. Nulla tał nlła simił inuenit ̃tãtu ut
desides moueret tullus ĩ ama uiros. ⁊̃ desueta triũphis agmina
Iuo itaq iutio tm̃ scelus ppetratu ẽ. sociał belli atq cognati. Qd
uitiu salustiꝰ magnũ transeñt̾ atting̃. Cu eĩm laudans buiter
intiquiora cõmemorasset tp̃a. quomͣ uita hoĩum sine cupidita¬
te agitabat/ ⁊ sua cuiq satis placebant. Postea uõ ĩquit qͣ inasia

Expanded text:
sum suum a fratre suo peremtum sine crimine fleuerit, si uiri hostes a se sum suum a fratre suo peremtum sine crimine fleuerit, si uiri hostes a se uictos etiam cum laude fleuerunt. Ergo sponso a fratre inlatam mortem quando femina illa flebat, tunc se contra matrem ciuitatem tanta strage bellasse et tanta hinc et inde cognati cruoris effusione uicisse Roma gaudebat. Quid mihi obtenditur nomen laudis nomenque uictoriae? Remotis obstaculis insanae opinionis facinora nuda cernantur, nuda pesicut Troiae adulterium dicebatur. Nulla talis, nulla similis inuenitur; tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam desueta triumphis Agmina. Illo itaque uitio tantum scelus perpetratum est socialis belli adque cognati, quod uitium Sallustius magnum transeunter adtingit. Cum enim laudans breuiter antiquiora commemorasset tempora, quando uita hominum sine cupiditate agitabatur et sua cuique satis placebant: Postea uero, inquit, quam in Asia
Abbreviated transcription (Latin):
Un fuit qñ filia cinitas cũ ciitate matre pugͣuit. Accessit aluid
Hiuc tergeminoꝵ pugne ultime atrox atq horrendũ malũ. Nam
ut erantꝰ mbo pͥ pͥus amici uicini quippe atq cogͣti. uni curiatoꝵ
desposaua fuãt. Oratior soror. Ioxcpostea q̃ sponsi spolia ĩuictore frẽ
sprxit ab ecdem fr̃e qm̃ fle̾uit occisa ẽ. Numanior huiꝰ uniꝰ fẽme qͣ
uniu̾si ppłi romani mͥ fuisseuid̾tur affectꝰ illa quẽ iuiꝵ iam fide media
retmebat. aut forte etiam ip̃m frẽm dolens. qui eũ occiderat. cui soro¬
rẽ pmiserat puto ꝙ nõ culpabiłr fleuẽi̾t. Uñ eĩm apud uirgiliu
Pius eneas landabilit̾ dolet hostẽ. sua etiã pemptu manũ. Und̾
marcelł siracusanã ciuititẽ recolens eiꝰ paulo añ culm̃ ⁊głia sb̾
manꝰ suas subito ⁊cidisse cõmunẽ cogitans ꝯditionẽ.flendo mi¬
seratus ẽ Queso ab humano ĩpetremus affectu. ut femina spon¬

Expanded text:
llum fuit, quando filia ciuitas cum ciuitate matre pugnauit. Accessit aliud llum fuit, quando filia ciuitas cum ciuitate matre pugnauit. Accessit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox adque horrendum malum. Nam ut erant ambo populi prius amici uicini quippe adque cognati, uni Curiatiorum desponsata fuerat Horatiorum soror; haec postea quam sponsi spolia in uictore fratre conspexit, ab eodem fratre, quoniam fleuit, occisa est. Humanior huius unius feminae quam uniuersi populi Romani mihi fuisse uidetur adfectus. Illa quem uirum iam fide media retinebat, aut forte etiam ipsum fratrem dolens, qui eum occiderat cui sororem promiserat, puto quod non culpabiliter fleuerit. Unde enim aput Vergilium pius Aeneas laudabiliter dolet hostem etiam sua peremtum manu? Unde Marcellus Syracusanam ciuitatem recolens eius paulo ante culmen et gloriam sub manus suas subito concidisse communem cogitans condicionem flendo miseratus est? Quaeso ab humano inpetremus adfectu, ut femina spon
Abbreviated transcription (Latin):
to malo nõ solu suo. s etiã romanoꝵ in bellũ albani ꝓnocati st̃.
qr uid̾licet paxmime. tam longauiluerat. qͣ crebre stra̾ges rõani
albamq exercitus fuer̾t. Et ut̾riusq cõminut. e ciuitatis. alba nã¬
q illa. quã filius enee creauit ascanius. rome mat̾ ꝓͥor ip̃aqͣ trora
a tullo hostilio rege puocita ꝯ flrxit. Confligens aũt ⁊ afflicta ẽ. ⁊ affli¬
xit. dones mitor tederet pari defectioñ certaminu Tũc euentu
belli det᷑ geminis. hĩc atq ĩde frib placuit exꝑiri. A romanis tres
orati ab albanis aũt tres curiatii ꝓcesserũt. Acuriatus trib.ora¬
tũdus abuno aũt oratio tres curiatii supati ⁊ extincti sũt. Itaro¬
ma excitit uietrie. ea clate. etiã ĩc̃tamine extremo. ut de sex iinusre¬
uiret domũ. Qui dãpnu: ĩ utrisq cui luctꝰ. nisi enee stirpi. nͥ ascanu
postei̾s. nisipli ueneris. nͥ nepotib iouis: Nam ⁊ hoc plusqͣ ciuile be¬

Expanded text:
to malo non solum suo, sed etiam Romanorum in bellum Albani prouocati sunt, quia uidelicet pax Numae tam longa uiluerat! Quam crebrae strages Romani Albanique exercitus fuerunt et utriusque comminutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipsa quam Troia, a Tullo Hostilio rege prouocata conflixit, confligens autem et adflicta est et adfiixit, donec multorum taederet pari defectione certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis hinc adque inde fratribus placuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt; a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. Ita Roma extitit uictrix ea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctus, nisi Aeneae stirpi nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris nisi nepotibus Iouis? Nam et hoc plus quam ciuile be
Abbreviated transcription (Latin):
itaq qd ip̃is p̃sidib placito uinxerat fide. uinxerat iuratice cõstrĩxe¬
rat. a pfido obsexa. oppressa ꝯsũpta ẽ. Si xp̃i dii tẽpestate atq fulmĩ¬
b anibale postra romaĩs ꝓximũ menib terruer̃t. longeq misert
tũc pͥmu tałe aliquid facerent Andeo quippe dicer honestiꝰ illos ꝓ
amicis romanoꝵ idõ piclitãtib. ne romanis frãgerẽt fidẽ. ⁊ nlłam
opem tẽ hentib.qͣ ꝓ ip̃is romanis. qui ꝓse pugn̾abãt atq adu̾sꝰ
anibale opulẽti erant. potuisse tẽpestate seuire̾. Si gͦ tutores ẽẽnt
romane felicitatis ⁊ glorie. tam graue ab ea cm̃ saguntine calami¬
tatis au̾terẽt. Nũc nõ qͣ stulte credit᷑ diis ilł defensorib. romam
uictorie anibale nõ pisse. qui sagũtine urbi nõ potuer̾t. ne peiꝰ peri¬

Expanded text:
iter quod ipsis praesidibus placito junxerat, fide vinxerat, juratione constrinxerat, a perfido obsessa, oppressa, consumpta est. Si ipsi dii tempestate atque fulminibus Hannibalem postea Romanis proximum moenibus terruerunt longeque miserunt: tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere honestius illos pro amicis Romanorum ideo periclitantibus, ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis, qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius peri
Abbreviated transcription (Latin):
bere horrõĩs ẽ.breuit̾ tñ eũ quẽ memorabo. adrẽ quippe q̃ agat᷑ mltu
ꝑtinet. pͥmo fame ꝯtabuit. Nam ⁊̃ suoꝵ cadanerib. a nõ nulł pasta
phibetur. Deinde oĩum fexa rerũ ne saltẽ captiua ĩmanꝰ anibalis
pueniret.ingentẽ rogu publice strux̃ inquẽ ardẽtẽ ferro etiã truc¬
datos. om̃s se suosq miẜunt. Hic aliquid agerẽt dii. helluones atq
nebulones sacͥficioꝵ adipib in hiantes. ⁊ fallaciu diuinationũ ca¬
ligine decipientes. Hic aliquid agerent. ut cintati. pͥꝑ romani ami¬
cusime subuenirẽt.fid̾i ꝯẜuatione peuntẽ. perire nõ smerẽt. Ip̃i utiꝗ¬

Expanded text:
o; ad rem quippe quae agitur multum pertinet. Primo fame contabuit; nam etiam suorum cadaueribus a nonnullis pasta perhibetur. Deinde omnium fessa rerum, ne saltem captiua in manus Hannibalis perueniret, ingentem rogum publice struxit, in quem ardentem ferro etiam trucidatos omnes se suosque miserunt. Hic aliquid agerent di helluones adque nebulones, sacrificiorum adipibus inhiantes et fallacium diuinationum caligine decipientes; hic aliquid agerent, ciuitati populi Romani amicissimae subuenirent, fidei conseruatione pereuntem perire non s
Abbreviated transcription (Latin):
pate pmitit Qoscelus fauente uel patiente pͦo fecit Aquo poẽo sela¬
tumi irm cõlatinus sic̃ etiam ip̃e brutus acceperat. ehoc pere debo
tioralaxcus camutus ulius tp̃is uir egregnis. quiuenientes graui¬
simos bostes ꝓpromani post decennale beliur quo romanus exercie
siens maile pugnando grauit afflctus ẽ. Iinip̃a ronrodes abnter
dubet intẽ etq trepidãte f icillime suꝑnut. Eoꝵq urbem opinlem

Expanded text:
tate permisit. Quod scelus fauente uel patiente populo fecit, a quo populo consulatate permisit. Quod scelus fauente uel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Conlatinus sicut etiam ipse Brutus acceperat. Ex hoc iure ac bono M. Camillus, illius temporis uir egregius, qui Veientes, grauissimos hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando grauiter adflictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque trepidante facillime superauit eorumque urbem op
Abbreviated transcription (Latin):
uuebat srre uire ac hono cretoriptis sibinaõ. Quieni iusti
i melsius q̃ faus alienas frade spectaculi inductas no aperen¬
tib elccipus ui ut quisq poterat auferri. Imsimrꝙ faderen
cabnineg. srepostuiatas. quanto fuit iniquins rapere nõratmo
sustrr ue telu. cumeagente geri potuit qͥ filrad suas admnatenoi¬
me irebelli minste negatas iuste nictor inferret. Mentetũ
iure puis nedataoripuit. iniustu hellum cu eat parentibus
iure susessentibr grsnt oo iane utius fenciusqr successt sart
na merdrt fraucds ilius circensui. spectaculm mansit faei¬
noris tam milla cunntate ⁊ imꝑio nõ placuit exẽplum facilurer
romam m hoc errauerunt ut post illam miquitaterdeum sirom¬
uum eosecrarent q̃ ut ĩfemmis capiendis. factur euro iitandi
legrulla uł more ꝑmittẽt. Et hoc uire ac bono. post expulbrerc lite¬
regsius regem tarquiniu cuiꝰ filius lucretiam strupro uiolenttu pe¬
ne fut Iunims brntus consul. itur: tarquinun cõlatinu mantiũ e¬

Expanded text:
Ex hoc iure ac bono credo raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimrtasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensenum spectaculum mansit, facinoris tamen in illa ciuitate et imperio non placuit exemplum, faciliusque Romani in hoc errauerunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis rapiendis factum eius imitandum lege ulla uel more permitterent. Ex hoc iure ac bono post expulsum cum liberis suis regem Tarquinium, cuius filius Lucretiam stupro uiolenter obpresserat. Iunius Brutus consul L. Tarquinium Conlatinum, maritum e
Abbreviated transcription (Latin):
nec finis ẽẽt tanti mali nisi rapte ille. laceratis crinib emicarẽt
⁊ puolute parentib ira eoru iustissimã. nc̃ amis ucti̾cib. s suꝑ¬
pͥlici pietate sedarent. Demd̾titu tatiũ regẽ sabinoꝵ sociũ regni
romulus ferre cõpulsus ẽ. gẽmani ꝯsortis inpatiens S qñ ⁊ utũ
du tollerat. qui frẽm geminũq nõ ꝑtulit: Uñ ⁊ ip̃o int̾fecto. ut i¬
maior ds̃ eẽt. regnũ solus obtinuit. Que sũt ista mra nuptiaꝵ: q̃
ĩritam̃ta bellor q̃ fed̾ra germanitatis. adfmitatis secietatis dim¬
nitatis. q̃ postremo suh tot diis tutorib uita cutatis. Uides qͣnte

Expanded text:
nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent et prouolutae parentibus iram eorum iustissimam non armis uictricibus, sed supplici pietate sedarent. Deinde Titum Tatium regem Sabinorum socium regni Romulus ferre conpulsus est, germani consortis inpatiens: sed quando et istum diu toleraret, qui fratrem geminumque non major deus esset, regnum solus obtinuit. Quae sunt ista jura nuptiarum, quae irritamenta bellorum, quae foedera germanitatis, affinitatis, societatis, divinitatis? quae postremo sub tot diis tutoribus vita civitatis? Vides quanta