comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bor meorũ hĩs erͣit fid̾i ꝯmitto. ut
siquis ex hus sũ lib̾is decedat hr̃dita¬
tis mee bessem cũ moriet᷑ fr̃ib suis
restituat. fr̃ decedens frem̃ suum
ex̃ dodront fetit hr̃dem. q̃ro. an
fidi comisso sac̾ fecit. marcelł.R.¬

Expanded text:
 meorum heres erit, eius fidei committo, ut si quis ex is sine liberis decedat, hereditatis meae bessem cum morietur fratribus suis restituat": frater decedens fratrem suum ex dodrante fecit heredem: quaero, an fideicommisso satisfecerit. Marcel
Abbreviated transcription (Latin):
plane andiendꝰ etit cohr̃s si ꝓ ban
possit ea m̃te testatorem ħrdem ĩsti.¬
tuisse frẽm suũ. ut ꝯtentus institu¬
cõne fid̾i ꝯmisso abstirĩe deb̾et.
N testam̃to ita scͥptũ est. gaio. seio.
illud ⁊ illud hr̃s meꝰ dato. ⁊ te sei ro
go. fid̾i ꝙ tue mando. ut ea mea oĩ¬
a que sup̃sqͥta sũt reddas sñ ulla

Expanded text:
plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fideicommisso abstinere deberet. In testamento ita scriptum est: "Gaio Seio illud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cences relictũ fu̾it aut ꝙ ad diui¬
siõm siguloꝵ cunũ. uł epulũ relic¬
tum fu̾it. hec amplus ꝙ ĩ alim̃ta
ĩfirme etatis. puta semiorib. uł
pu̾is puellꝙ relictũ fu̾it. ad hono¬
rem cuuitatis ꝑtin̾e respondetur.
uio .x. dare dampnas sumpto.
gauuis seuil. hr̃s nõ extitit sab̾ ait

Expanded text:
it aut quod ad divisionem singulorum civium vel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infirmae aetatis, puta senioribus vel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem civitatis pertinere respondetur. vio decem dare damnas sunto": Gaius Seius heres non exstitit. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
currendi cã. aut comphendendi
eos qui eodẽ fecerut nõ potu̾nt.
nec int̾est a.. quo clausi cõtine¬
bunt᷑. sic tñ si nõ data oꝑa uolu̾¬
ut̃. se itaincludi. ne ope ferre pos¬
sent. clauso s accipe debem᷑. ⁊ si
sut̃ uictr si tñ sut itauicti. ut oĩ¬
no erumꝑe uĩtula ⁊ auxilio eẽ ñ

Expanded text:
currendi causa aut comprehendendi currendi causa aut comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo clausi continebuntur: sic tamen, si non data opera uoluerint se ita includi, ne opem ferre possint. clusos accipere debemus et si sunt uincti, si tamen ita uincti, ut omnin‹o› rumpere uincula et auxilio esse non
Abbreviated transcription (Latin):
na senatꝰ.ꝯ. lib̾abunt᷑. s si exau¬
dissent. ⁊ opemi nõ tulissent. plec¬
tendierut̃. nõ tñ. si pprii ee̾nt młi¬
eris. s ⁊̃ si mariti. ¶ Si tñ mari¬
tus ĩ ad ult̾io dep̾hensam eccide¬
rit : qr ignoscit᷑ ei. dicend̃ ẽ. nõ
tñ mariti. si ⁊̃ uxors ẜuos libe¬
ti dño nõ restitͣunt. ¶ Si cu om̃s
dñi aggressuram patent᷑ iuuis
siu s opem tulit. an sit extusan¬
dͣ an u̾o quia om̃ib ñ tuliͣt᷑: piͦ¬
tendꝰ ẽ ⁊ mag̾ ẽ. ut si quid̾ om̃i¬
b foͣre potuit. ꝙͣius quibdã tͣuͣ¬
łit supplicõ afficiend̾. si u̾osimł
om̃ib nõ potuit excusand̾. quio
quibdã opemi tułit. nam illd̾ du¬
rũ ẽ dice̾ si cum duob auxilium
ferre nõ possit. elegitq altĩ ẽẽ
aurilio elecc̃oem cͥmẽ eũ cõtrax¬
isse. qr̃ ⁊ si suus młris marto do¬
mine mag̾ auxilio fuit qmͣ dñe
doꝰ dña ueͣ occisa ẽ. cansi ita
fu̾nt. sñ dolo .i. ut erumpe suc¬

Expanded text:
nsulti liberabuntur. sed si exaudissent et opem non tulissent, plectendi erunt, non tantum si proprii essent mulieris, sed etiam si mariti. Si tamen maritus in adulterio deprehensam occidat, quia ignoscitur ei, dicendum est non tantum mariti, sed etiam uxoris servos libeti domino non restiterunt. Si cum omnes domini adgressuram paterentur, uni servus opem tulit, an sit excusandus, an vero quia omnibus non tulit plectendus? et magis est, ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamvis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: si vero simul omnibus non potuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non possit, elegit alteri esse auxilio, electione crimen eum contraxisse. Quare et si seruus mulieris marito dominae magis auxilio fuit quam domidominus dominaue occisa est clausi ita fuerunt sine dolo malo, ut erumpere suc
Abbreviated transcription (Latin):
de siccariis lata est facinoris nor¬
ius fu̾it. ¶ Si ex scipulatu suusde¬
p̃mio uib̾ ẽẽ uissus sit ex stipula¬
tu accõ stipulatori nõdat᷑. nam ⁊
si supplico affectꝰ fuiss ñ daret᷑. q¬
sb̾ si sb̾ eodem tecto ñ fuit ex stipł¬
atu accõ inextimacõe ẜui utilis
erit creditori. ¶Utrũ aut̃ is solus
indeat᷑ iũdicasse. uł arguisse. qui
ad hec ꝓsiluit ultro. an ⁊̃is quicũ
accusaret᷑. ip̃e detorsit in aliũ cn¬
men. ⁊ mag̾ ẽ utiłe hoc p̾imo dig¬
nꝰ sit. qui ultro ad accusacõnem
ꝓsiluit. ¶ Hic quo qͥ nõ potu̾it

Expanded text:
inoris noxius fuerit. Si ex stipulatu seruus depraemio liber esse iussus sit, ex stipulatu actio stipulatori non datur: nam et si supplicio adfectus fuisset, non daretur. quod si sub eodem tecto non fuit, ex stipulatu actio in aestimatione serui utilis erit creditori. Utrum autem is solus uideatur indicasse uel arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit. Hi quoque, qui non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ seni qui auriliũ tułunt sũ dolo
malo. nam si fuyat quis auxi lũ
ferre. uł diclis gr̃am tulit. nicħ ħ
re. ut saluus eẽs dñs. u̾m is quouõ
q qͤquid potuit fecit tam ⁊ si
dñs int̾fectꝰ ẽ. ueluti siquis aa¬
inauit. ut ad autiliũ ⁊ uenire¬
t᷑. aut t̾ruit aggressoreᷤ. atq
siqͥs t᷑bam cõnocauit. aut si cor¬
pꝰ suũ obietit lt ał corꝑe suo au¬
xiliũtulit. ¶ Nontũ semꝑ qui
damore ususẽ. auxiliũ tulisse u¬
det᷑. ¶ Quid eĩ sicũ poss manu

Expanded text:
 serui, qui auxilium tulerunt sine dolo malo: nam si finxit s‹e› quis auxilium ferre uel dicis gratia tulit, nihil hoc rre, ut saluus esset dominus, uerum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tulit. Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse uidetur: quid enim, si, cum posset manu
Abbreviated transcription (Latin):
gissent. postea q aꝑto testo lib̾i scͥp¬
ti inuenirent᷑. ꝑ m̃ acsi de seruis qo
indulgenciã ipor qm̃ quis plemo¬
rẽ e̾et exꝑtus. eo grauiorẽ scełis
sin penã merebat᷑. ¶Q ad cãm
dolo. malo. aꝑiend̾. retitandum
describend̾ q curet edcõ cauet᷑.
pͥusꝙͣ de ea familia q̃o ex senatus

Expanded text:
gissent posteaque aperto testamento liberi scripti inuenirentur, perinde ac si de seruis quaindulgentiam ipsorum, quam quisque pleniorem esset expertus, eo grauiorem sceleri suo poenam merebitur. Quod ad causam dolo malo aperiendum recitandum describendumque curet, edicto cavetur, priusquam de ea familia quaestio ex senatus
Abbreviated transcription (Latin):
tudine affectus opem ferre dño¬
ñ potu̾it sb̾uemend̾ ẽ ei. ¶ Siqͥs
moriens dixiss a seruo uĩ mortis
allatã ẽẽ. sibi dicend̾ ẽ. ñ ẽẽ cre¬
dend̾ dño si moriens hoc dix̃ nsi
potuit ⁊̃ ꝓbaxi. ¶ Si marit᷑ uxo

Expanded text:
udine adfectus opem domino ferre non potuerit, subveniendum est ei. Si quis moriens dixisset a servo vim mortis allatam esse sibi, dicendum est non esse credendum domino, si moriens hoc dixit, nisi potuerit et probari. Si maritus uxo
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentis p̾dio uenundato si
Leonoĩe ap̾ iudice tutele. uł utir
accõins estrinacõ fcaẽ. eaq solu¬
tauendicat̃o p̾di ex equitate in
hi desicerent᷑ cã cognita p̾ses ꝓuĩ¬

Expanded text:
si eo nomine apud iudicem tutelae vel utilis actionis aestimatio facta est eaque soluta, vindicatio praedii ex aequitate inhhi desiderentur, causa cognita praes
Abbreviated transcription (Latin):
tã sũ dampni nitecti. ut ꝓcedat iu
bͥ ⁊̃ possideri pot̾it. hec .n. obliga¬
cõnes sũ alienacõnes lotum heat̃
quia nõ ex tutoris uł curatoris uo¬
lintate id fit. s ex magr̾atuum
auctoritate. ¶ Item quer potest
si fundꝰ a tutore petitus sit ꝑupil¬
laris nec restituat᷑. anlitis estͥo
oblata alienacõem ꝑiat. ⁊ magͥ¬
te tutoris. Idemq ent dicendũ.
⁊ si fundꝰ petitus sit sit qui pupi¬
li fuit. ⁊ ccͣ pupillũ ꝓnũciatum tu¬
tores q restitu̾nt. nam ⁊ hic uale¬
bit alienacõ pp̃ rei iudicate aucto¬
uideamꝰ an distrahi hec a tutori¬
b possit. ⁊ mag̾ est nõ posse. qmͣ¬
uis ius p̾di potuis sit. ¶ Nec usu
st̃. alienari pot̾ pupilli si solus
usust. fuit pupillan. gͦ hic nec
nõ utendo admittat᷑. si tutor c̾am
pͥbu̾it huiꝰ rei. ⁊ manifiũẽ res¬
do pupilli uł adolescentis. nec ser¬
uitutem reuinti qd̾ ⁊ in fundo do¬
tali placuit. ¶ Si lapidicinas
uł que alia metalla pupillꝰ ħu¬

Expanded text:
i, ut procedat, iuberi etiam possideri poterit: hae enim obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris uoluntate id fit, sed ex magistratuum auctoritate.Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem pariat, et magte tutorum fit. Idemque erit dicendum et si fundus petitus sit, qui pupilli fuit, et contra pupillum pronuntiatum tutoresque restituerunt: nam et hic valebit alienatio propter rei iudicatae auctovideamus, an distrahi hoc a tutoribus possit. et magis est non posse, quamvis ius praedii potius sit. Nec usus fructus alienari potest, etsi solus fuit usus fructus pupilli. an ergo hic nec non utendo amittatur, si tutor causam praebuerit huius rei? et manifestum est resdo pupilli vel adulescentis nec servitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas vel quae alia metalla pupillus ha
Abbreviated transcription (Latin):
nccͣia puto allienacoem impedi¬
ri. neuter enĩ pot̾it ꝓuocare. s
ambo ⁊ prouocacõem expectare.
idem si eosdem tutores habeãt
multo magis quis impeditam
allienationem dicet.¶Si
pupillus dicet dedit pignori
er ꝑmissu pretoris nulla erit
dubitacio an allienacio possit
imͣpediti. Sec dicendum est pos¬
se creditorem uis suum exequi.
titius tam̃ fecent si prius preto¬
rem adierit. Si pater uł parens
tutor siͣ alicui ex lib̾is an p̾cor¬
sit adeundus si obligare uent
etiã magas est ut debeat ꝓmor
tũ esse debet pretor ad ietiend̾

Expanded text:
, puto alienationem impediri: neuter enim poterit provocare, sed ambo provocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius praetorem adierit. Si pater vel parens tutor sit alicui ex liberis, an praetor adeundus sit, si obligare velit ? et magis est ut debeat: pronior tamen esse
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nec tñtitulo tems nutores ere
alieno allegato pet̾iam abutan¬
t᷑ quã mutuã acceꝑint oꝑte¬
bit p̾torem curare. ut petumia
accepta creditorib soluat᷑. ⁊ de
ħ detern̾e dareq matorem qui
ei renũciet peccumã istã ad hec
cõu̾sam pp̃ qd̾ desiderata est alliena¬
cõ uł obligõ. ¶ Si es allienũ nõ
int̾uemat. tutores tñ allegent
dicõem. nlłm q decretũ. nõ enĩ paᷤ¬
sim distrahi mb̾e p̾tori tͥ butũe.

Expanded text:
 Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus solvatur et de hoc decernere dareque viatorem, qui ei renuntiet pecuniam istam ad hoc conversam, propter quod desiderata est alienatio vel obligatio. Si aes alienum non interveniat, tutores tamen allegent ditionem nullumque decretum: non enim passim distrahi iubere praetori
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓ curatore ecs nõ posse distrabe
res pupilloꝵ. uł adolescenciũ nlła
dubitõ ẽ. ¶ Set ⁊ si curator sit
furiosi uł cuiꝰ alt̾ius nõ adolescen¬
tis. iudendũ ẽ utrũ uire uet̾iua¬
lebit uendicõ. an hanc oroem ad¬
mittemꝰ. ⁊ prto qui a de pupilł pħi¬
ceps loquitꝰ ⁊ ꝯuĩctam tutoribus
turatores accipiũt ꝑtin̾e ⁊ decet̾¬
is puto ex siña orõis idem c̾e̾ dicẽ¬
dum. an obligari ꝯid possĩt que¬
rit᷑. s nõ puto sñ decreto obligã¬
da. nam qd̾ excipit oeõ ad ħ tm̃

Expanded text:
pro curatore, eos non posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio est.Sed si curator sit furiosi uel cuius alterius non adulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc orationem admittemus. et puto, quia de pupillis princeps loquitur et coniuncti tutoribus curatores accipiunt, pertinere: et de ceteris puto ex sententia orationis idem esse dicendum. An obligari communia possint, quaeritur, sed non puto sine decreto obliganda: nam quod excepit oratio, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pilanti fundũ spopond̾it succes¬
serit q pupillꝰ ĩ stipulatũ forciꝰ
dicet᷑ sñ p̾toris auctoritate pos¬
se eum redd̾e. Idemqr ⁊ si uire hr̃¬
ditano ałii successit ꝙ erat ob¬
ligatus eadem iõe. ⁊ si parens uẽ
did̾it sundũ uł quis aliꝰ cui pu¬
pillꝰ successerit᷑ pt̃ dicipupissũ
posse ꝑsice̾. ¶ Fundũ aut̾ lega¬
tũ iepͥudiare pupillꝰ sũ rectoris
aucte nõ potest ee .n. ⁊ hanc asli¬
enacõem cũ res sit pupilli nemo
dubitat Non passim tutoribus
sb optentueris aliem ꝑmitti de bu¬
it uendicõ. Namq nõ c̾e mã eiꝰ
distra cc̃onis tͥbutam. ⁊ iõ p̾cori¬
huiꝰ rei arbitͥum senatus dedit
uius offo inpͥmis hec ꝯuenit ex¬
curr̾e. an aliunde possit pectĩ a ad
extenuandũ es alienũ imnpediri

Expanded text:
pulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat obligatus. Eadem ratione et si parens fundum vendidit vel quis alius, cui pupillus successerit, potest dici pupillum ‹po›sse perficere.Fundum autem legatum repudiare pupillus sine praetoris auctoritate non potest: esse enim et hanc alienationem, cum res sit pupilli, nemo dubitat.Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio: namque non esse uiam eis distractionis tributam. et ideo prhuius rei senatus dedit, cuius officio in primis hoc convenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri.
Abbreviated transcription (Latin):
trau̾it pupillꝰ uł pat̾ eiꝰ ut iure
dr̃e nõ posse distrahi p̾diũ pupil¬
lare. Idem q ⁊ si fu̾it ex cã damꝑ¬
ni infecti uissus possidere. ¶ Si fũ¬
dus legatꝰ uł ꝑ fidi̾ cõmissum fu̾ic
relictus seio apupillo hr̃de ĩstitu
to an tutores restitu̾e hũc fun
sare or̃omi. Sinu̾o de re pupilli di¬
cendũ erit locum ee̾ orõni nec ĩ¬
consulco p̾tore posse aliendre.¬
¶ Si pupillus mpulanti spoponde¬
rit an solu̾e possit sñ p̾toris auͣcte¬

Expanded text:
at pupillus vel pater eius, ut iure dicere non posse distrahi quasi praedium pupillare. idemque et si fuerit ex causa damni infecti iussus possidere. Si fundus legatus vel per fideicommissum fuerit rto, an tutores restituere hunc funsare orationem, sin uero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare.Si pupillus stipulanti spoponderit, an soluere possit sine praetoris auct
Abbreviated transcription (Latin):
instrũe possit p̾toris religionem
an assentire uendic̃om uł obligõ¬
in debat. ¶ Illud queri pt̃ si p̃¬
tor additus ꝑmiserit distrahi pos¬
cit ⁊ putem uałe si modo rome
tutele agebat᷑. ⁊ hii tutores emi¬

Expanded text:
instruere possit praetoris religionem, instruere possit praetoris religionem, an adsentire venditioni vel obligationi debeat. Illud quaeri potest, si praetor aditus permiserit distrahi poscit. et putem valere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutores e
Abbreviated transcription (Latin):
oen alienosat si possit. sigͥ depre¬
hend̾it nõ posse aliunde absolui.
cet dastiam si mꝰ urgeat creditor
aut usurar᷑ modꝰ ꝑend̾ en alie¬
nosuadeat ¶ Item p̾tor estima¬
re debebit. utrũ uendere pocius
an obligare ꝑmutat. nec nõ ⁊ iͥ
ingilant᷑ obseruare. ne plus acci¬
ꝙͣ opꝰ sit ad soluendũ es alienũ. aũ¬
si distrahend̾ arbitrabr̃ ne pp̃ mo¬
bat᷑. fec si sit alia possõ minor. uł
minꝰ ucilior pupillo mag̾ eamnu¬
Re distrahi qmͣ maiorẽ ⁊ itiliorẽ
¶In pͥmis gͥ quociens desiderat᷑ abeo
ut ꝑmittat distrahi ꝑ quir̾e d
cũ qͥd̾ se instruat de fortuns pu¬
pisli. nec nimũ tutorib uł curato¬
asseu̾are pretori seient ncc̃e ee di
trabi possones uł obligar requi¬
rat gͦ necessarios pupilli. uł pa¬
rentes. uł lib̾tos aliques fideles
uł quem aliũ qui noticiã rerum
pupillariũ ht̃. aut si nemo ĩ uei¬
atur. aut susperti sint qui ĩuem¬
aduocatũ quoq pupilli dare qͥ

Expanded text:
 alieno satisfieri possit. si igitur deprehenderit non posse aliunde exsolui tet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat.Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud uigilanter obseruare, ne plus accies alienum: aut distrahendum arbitrabitur, ne propter mohatur, sed si sit alia possessio minor vel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem. In primis igitur quotiens desideratur ab eo, ut remittat distrahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, nec nimium tutoribus vel curatoadseverare praetostrahi possessiones uel obligari. requirat ergo necessarios pupilli uel parentes uel libertos aliquos fideles uel quem alium, qui notitiam rerum pupillarium habet, aut, si nemo inueniatur aut suspecti sint qui inuenadvocatumque pupillo dare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat qd̾ actũ ẽ ⁊ neo fett opĩo
ꝑmitto. an possit lib̾m arbitͥum
hr̃e ꝙͥ faciat. ⁊ mag̾ ẽ ut possit.
te ꝑtib sins functũ. debuit eũste¬
statũe ⁊ eligere utrũmag̾ obli¬
gare uł uendere ꝑmittat.¶ Si
obligau̾it remtutor sñ decrẽto
ꝙͣuis oblig̾o nõ ualeat. est tñex

Expanded text:
valeat quod actum est ? et mea fert opinio rmitto ", an possit liberum arbitrium habere, qui faciat? et magis est ut possit, te partibstatuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat.Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ei periit ꝑtutores. d dici cessare
restitucionẽ cũ pat̾s uolũtate̾ se¬
cuta ẽ. ⁊nich̾ hñtifilio tutores ñ
penierit. ꝙ si remissa satisdacõ ñ
p̾t urĩs cessiom fu̾it arrogatꝰ
⁊ impubes obierit dicend̾ erit
mr̃ adu̾sꝯ arrogutore̾ ñ ꝯpet̾e.¬

Expanded text:
ci cessare constitutionem, cum patris uoluntatem secuta sit et nihil habenti filio tutores non petierit. quod si ei remissa satisdatio nonpost matris cessationem fuerit adrogatus et impubes obierit, dicendum erit matri aduersus adrogatorem non compete
Abbreviated transcription (Latin):
suo aliquis legau̾it ⁊ inuo eo qui
mͥ ẜinĩ legau̾at dies legati ꝓuo dati
cessit. ⁊festĩ: id legatũ hr̃ditati ac¬
quint᷑. ⁊ iõ qmͣius postea moriat᷑
is qui ẜuũ in legau̾at ad me id ꝙ
suo legatum est nõ ꝑtinebit¶ Cũ
ho ex tesro petitus est cã eiꝰ temꝑis
quo lis cõtestubr̃ rep̾se ntarid ac¬
tori ⁊ sicut ꝑtus an cillarũ. sic fruc¬
tus fundoꝵ. ĩt̾im ꝑcepti ĩ ħ indiciũ
ditatis noĩe int̾im obuem̾t p̾ston¬

Expanded text:
o aliquis legaverit et vivo eo qui mihi servum legaverat dies legati servo dati cesserit, confestim id legatum hereditati adquiritur: et ideo, quamvis postea moritur is qui servum mihi legaverat, ad me id quod servo legatum est non pertinebit. Cum homo ex testamento petitus est, causa eius temporis, quo lis contestabatur, repraesentari debet actori et, sicut partus ancillarum, sicut fructus fundorum interim percepti in hoc iudicium ditatis nomine interim obvenerit p
Abbreviated transcription (Latin):
hrdescpͥto ⁊̃ ꝯdicõnes q̃ añ aditam
hr̃ditatẽ impłi possunt ĩ utile lega¬
tũ efficient. ¶ Duob hr̃dib ĩ łlitũ¬
tis alt̾i stichũ legau̾at ⁊ eid̾sticho.
xx. cũ stichꝰ uiuotestatore ad lib̾tatẽ
ꝑuemiss totũ legatũ eidebebr̃. nã
ĩ solidũ ⁊stit isse cãm legati ĩ eius
ꝑsona hec quo argum̃to ẽ ꝙ si hr̃c

Expanded text:
hae condiciones, quae ante aditam hereditatem impleri possunt, inutile legatum efficient. Duobus heredibus institutis alteri Stichum legaverat et eidem Sticho decem. cum Stichus vivo testatore ad libertatem pervenisset, totum legatum ei debebitur: nam in solidum constitisse causam legati in eius persona hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
restituat eadem rõe ħ quo legatũ
ucile sit. si ticuis hr̃di meo cau̾it si
ĩ municipio ex .c. aureis se opus
facturũ. tũt ei .c. aurxes hr̃s meꝰ
dampnas esto. ¶Si sempnius ti¬
⁊ ciĩ hrdem institu̾it ⁊ ab eõ post biẽ¬
mũ fundũ dari iugit meiuo ticiꝰ
dem̃ ab hĩde suo fundũ eundem

Expanded text:
restituatur. Eadem ratione hoc quoque legatum utile sit: "si Titius heredi meo caverit se in municipio ex centum aureis opus facturum, tum ei centum aureos heres meus dare damnas esto". Si Sempronius Titium heredem instituerit et ab eo post biennium fundum dari iusserit Maevio, Titius deinde ab herede suo eundem fundum
Abbreviated transcription (Latin):
d id hr̃s meus menio dampnas es¬
to dare eam ꝯdicõm hr̃dis suis eẽ ꝯ¬
stituit. ut hr̃s ncc̃e ħeat alt̾i ac¬
cõnes suas alt̾i litis estimacõm p̾s¬
care si tñ uiuuꝰ testator gaio accep¬
tũ fecit. nocẽ est ut semꝑnu ⁊ me¬
ui legatũ ĩutile sit. ¶ Cum mͥ
scchꝰ aut pamphilꝰ legati fuissẽt
duor testũ ⁊ stichũ ex alt̾o testo̾ e
sequtus fuissem. ex alt̾o pamphi

Expanded text:
debet, id heres meus Maevio damnas esto dare", eam condicionem heredis sui constituit, ut is necesse habeat alteri actiones suas, alteri litis aestimationem praestare. si tamen vivus testator Gaio acceptum fecit, necesse est, ut Sempronii et Maevii legatum inutile sit. Cum mihi Stichus aut Pamphilus legati fuissent duorum testamentis et Stichum ex altero testamento consecutus fuissem,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ legatus est ꝓpͥetatem eius fundi re¬
demi detracto usu fructu. postea uen¬
ditor capite minutus est ⁊ usus fr̃.
ad me ꝑtin̾e cepit. si ex test̾õ egero
uidex tanti litem estimare debebit
qnͣti nl aberit. marcelł. idemerit.
⁊ si ꝑtem redim̾o ꝑs mͥ legata est.
aut donata ꝑtẽ enĩ dũ tarat pet̾e
ex pamphila natumenit. ego pam¬
philam mneatiͥs sũ. ⁊ ea apudme pe¬
ꝑit nõ possum. uid̾i ꝑtũ ex cã lucra¬

Expanded text:
us fundi redemi detracto usu fructu: postea venditor capite minutus est et usus fructus ad me pertinere coepit. si ex testamento egero, iudex tanti litem aestimare debebit, quantum mihi aberit. Marcellus. idem erit et si partem redemero, pars mihi legata est aut donata: partem enim dumtaxat petere ex Pamphila natum erit, ego Pamphilam mercatus sum et ea apud me peperit, non possum videri partum ex causa lucra
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ꝑtem p̾stabit suam cet̾i ĩ reli¬
quas ꝑtes tenebunt᷑. ¶ ualẽt le¬
gatũ si suꝑficie̾ legata sit ei cuiꝰ
ĩ solo fu̾it. licet is dñs soli sit. nam¬
q cõsequet᷑. ut hac ẜuitute lib̾e¬
t᷑. ⁊ suꝑficiem lucri faciat. PAmp̃¬
Ilio q̃m pr̃ mn pot̾ate recimiit. hr̃di
ꝙ ꝑte instituto l̃egatũ quo reliꝙͥ
durissima siña ẽ existimantiuan
denegandam ei legnti peticõm. si
pat̾s abstinu̾it hr̃ditate nõ em̃
pugnat᷑ iudiciũ ab eo qui iustis
racõib nolu̾it negotiis hr̃ditarus
nͥ hĩditatem retineat. tũc n ad¬
u̾sus cohr̃dem dandam ei legari
ditas ⁊ ħ ita ẽ. licet nõ condicõna¬
Am nes emancipatus hĩditate o

Expanded text:
m suam praestabit, ceteri in reliquas partes tenebuntur. Valet legatum, si superficies legata sit ei, cuius in solo fuerit, licet is dominus soli sit: nam consequetur, ut hac servitute liberetur et superficiem lucrifaciat. Papn potestate retinuit, heredi pro parte instituto legatum quoque relinquit. durissima sententia est existimantium denegandam ei legati petitionem, si patris abstinuerit hereditate: non enim impugnatur iudicium ab eo, qui iustis rationibus noluit negotiis hereditariis nisi hereditatem retineat, tunc neque aduersus coheredem dandam ei legat‹iditas: et hoc ita est, licet non condicionaa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissũ. ut ant stchũ aut pamphi¬
et legato pp̃ legem faltidiã ꝑdi¬
dissẽ ncc̃e ħebo aut pamphilũ ẜ¬
uũ meũ totũ tico dare. aut eam
ꝑtem stichi qmͣ legatorũ noĩe
acçepero. Nem.¬

Expanded text:
chum aut Pamphiex legato propter legem Falcidiam perdidissem, necesse habebo aut Pamphilum servum meum totum Titio dare aut eam partem Stichi, quam legatorum nomine accepero. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
repetita legata eẽnt qr̃ ⁊ si ꝑure
a filio sb̾ ꝯdicoe a sb̾stituto legatũ
fu̾it ꝑuide om̃ia ꝯuabunt᷑. ac si tm̃
a filio legatũ fuiss ¶ Contͣ aut̃
si a filio sb̃ ꝯdicõe a sb̾stituto pure
legatũ fu̾it ⁊ pupillus pendente ꝯ¬
ditõe decessit ex sb̾ssitucõe solale¬
gatũ ualebit. ¶Hus u̾b̾ lucõ ⁊ ti¬
cõne legatꝰ ẽ ⁊ pendente condicõe le¬
gati ⁊ dic̃o sratute lib̾tatis deficit.
legatũ utile st. nã sic̃ statuta lib̾¬
tas tc̃ ꝑimit legatũ tũ iures accip̃
ita legatũ quo nõ atĩ ꝑimi pt̃ qm̃¬

Expanded text:
repetita legata essent. quare et si pure a filio, sub condicione a substituto legatum fuerit, perinde omnia servabuntur ac si tantum a filio legatum fuisset: contra autem si a filio sub condicione, a substituto pure legatum fuerit et pupillus pendente condicione decesserit, ex substitutione sola legatum valebit. His verbis "Lucio et Tiicione legatus est et pendente condicione legati condicio statutae libertatis deficit, legatum utile fit: nam sicut statuta libertas tunc peremit legatum, cum vires accipit, ita legatum quoque no
Abbreviated transcription (Latin):
nicenis aureis intlligend̾ er̃ acho¬
hr̃de pr̃oni dũ tarat legatũdatum
⁊ iõ titiũ nõ ampliꝰ quicũcẽ ĩ sui
uendicare posse. ad iecc̃o aut̃ illa
quo ᷤᷤ estimo sĩgulo ᷤᷤ uicenis aureis
nõ mutat legati ⁊dicõm si. lesis
enĩ u̾m p̾tiũ ẜuor ĩ estimacõm de¬
ducet᷑. ¶Tico fundũ .do. lego. sic
buiss ⁊ eaticuis accepta ei feciss
fundũ uendicaͣnt᷑ pt̃. ¶ S̾i ticiꝰ
cui stichus legatus fu̾at añ qmͣ sa¬
ret ad se legaiũ ꝑtin̾e decest it ⁊
cundem sero legaũit ⁊ hr̃s ticii le¬
gatũ nõ repudiau̾it sachũ seuis
uendicabit. ¶ Si pac̾fa ab impu¬
b̾e filio ticõ fundũ legau̾it ⁊ a ss̾¬
stituto eundẽ eid̃ titõ ⁊ pupillus pa¬

Expanded text:
llegendum erit a coherede patroni dumtaxat legatum datum et ideo Titium non amplius quincuncem in servis vindicare posse. adiectio autem illa "quos aestimo singulos vicenis aureis" non mutat legati condicionem, si legis m deducetur. "Titio fundum do lego, si buisset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum vindicare potest. Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio legaverit et heres Titii legatum non repudiaverit, Stichum Seius vindicabit. Si pater familias ab impubere filio Titio fundum legaverit et a substituto eundem eidem Titio et pupillus pa
Abbreviated transcription (Latin):
aureos quadͥngentos pamphile da¬
ri uolo. ita ut infra scͥptũ ẽ auilio
auctore aureos tot. ⁊ incustͥs qͦs hẽo
tot. ⁊ ĩ mimi̾ato quo̾ hẽo tot. post
młtos ãnos ĩ eadeinossmtate mo¬
nente decessit cũ om̃s sũme ĩ alios
quadͥngento̾ sine ĩ ꝯmodo rei fꝯ¬

Expanded text:
"Aureos quadringentos Pamphilae dari volo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot": post multos annos eadem uoluntate manente decessit, cum omnes summae in alios quadri‹n›gentos sine incommodo rei fa
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ⁊ si quidem int̾ annũ maũ¬
mississ libͥm eum efrecturũ sr̃ a
ħ nõ feciss totũ ad ticiũ ꝑtinere.
Qui fundũ excepto edificõ legat
applłone edificii. aut suꝑficiem sigͣt
aut solũ quo cui edificiũ suꝑpoĩtũ
si de solo suꝑficiẽ exceꝑit nomuꝰ nu¬

Expanded text:
urum et, si quidem intra annum manumississet, liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere. Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significat aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. si de sola superficie exceperit, n
Abbreviated transcription (Latin):
thũuelle dare suche moituo siba¬
tmdare uelit mnutare scñam nõ
pot̾it. ¶L egatum ẽ ita fundum
cornelianũ ⁊ mancipia q̃ ĩ eo fun¬
do cũ moriar mea erũt hr̃s meus
ticõ dato. ancilla que meo fundo
ẽe enixa ẽ. quero an uł ip̃a uł ꝑtͦ¬

Expanded text:
 mortuo liberatrum dare velit, mutare sententiam non poterit. Legatum est ita: "fundum Cornelianum et mancipia, quae in eo fundo cum moriar mea erunt, heres meus Titio dato". ancilla, quae in eo fundo esset, enixa est: quaero, an vel ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
m ꝙ liquide mat̾ie sit. qr ꝑ se
c̾e ñ pot̾. qr rapit secum ĩ ac¬
dessioris lecũ id sñ qͦ eẽ ns pot̾
uasa a accessio legate penus ñ
legata st̃. demq pemi ꝯsump¬
tauasa ñ debebunt᷑. s ⁊ si penꝰ
cũuasis sp̃alit̾ sit legata uasa
debebunt᷑. ł ꝯ sumpto penu uł
adempta. s ciuq ĩ ꝓmtuario

Expanded text:
 liquidae materiae sit quia per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. sed et si penum cum uasis specialiter sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel adempta.
Abbreviated transcription (Latin):
cut urbica mĩst̾ia dr̃as que exͣ¬
tis sit urbi ꝯm̃ctus idem erit di¬
cend̾. ¶ Si cui penus legata sit
pt̾ uinũ oĩs penus legata nr᷑
la penus que rome c̃ legata urᷤ¬

Expanded text:
cuti urbica ministeria dicimus etis sit urbi iunctis, idem erit dicendum. Si cui penus legata sit praeter uinum, omnis penus legata uidetur la penus quae Romae est legata u
Abbreviated transcription (Latin):
is m̾cator. aut quociens cella
ẽ olei ⁊ uini q uenire sole bãt
ĩ br̃ditate relicta.¶Nomẽ
aut̃ penus mͥ traditũ ẽ om̃ib
leget᷑ penũ que rome sit. uatͥ¬

Expanded text:
nis mercat‹o›rum aut quotiens cella est olei et uini, quae uenire solebant, in hereditate relicta. Nomen autem penus mihi traditum est omnibus legetur 'penum, quae Romae sit', u
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tis testatorem ad hr̃dił: xitu.
uit in ħ u̾ba. sid̾i tue cõmitto sẽp¬
mosoror uti legata que alump¬
młmeis celiqͥ ex medio tp̃r reti¬
pias ⁊ apd̾ te heris quoddusq

Expanded text:
libertis testatorem ad heredis trigesuit in haec uerba: 'fidei tuae committo, Sempronia soror, uti legata, quae alumnis meis rel‹i›qui, ex medio recipias et apud te habeas, quoad usque
Abbreviated transcription (Latin):
usufructu finito p̃ran si modo id
ꝙ ex usufmitu sũt receptũ eet
ui marcho homini docto c̾ta an
simascio te de amicis meis turat᷑¬
am nequid hiis desit. u̾mptũ ⁊ mͣr¬
cho dari uolo. octoginta. q̃itũ est
an marchꝰ p̾stitis s̾ ex c̾a legatis

Expanded text:
ctu praestari, si modo id, quod ex usu fructu receptum esset, Qui Marco homini docto certa anmina sanctissima, scio te de amicis meis curaturam, ne quid his desit: uerum tamen et Marco dari octingenta': quaesitum est, an Marcus praestitis sibi ex causa legati
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pp̃ reu̾enciam ꝑsonarũ ĩ utro
ũm est qd̾ offilus ait ⁊̃ eas res
quas diuorcii tp̃r młr cõmede¬
rit. uendid̾it donau̾it qualz
racõne ꝯsumpserit rerũ amino¬
carum iudicõ ⁊tin̾i. ¶ Si filia
fa res amou̾it. mela. fultimus
aiunt ⁊ de petulio danda accõm
qr displicuit eam furti obliga¬
ri. uł in p̃am. ob res amotas
dari accõm. ¶S ⁊ si pat̾ adiũt¬
ca filia de dote agar. nõ ałr en
dandam accõm. qrͣ si fili cum
rerũ ãmotarũ indicõ insolidũ

Expanded text:
ter reuerentiam personarum in utroque uerum est quod Ofilius ait etiam eas res, quas diuortii tempore mulier comederit uendiderit donauerit qualibet ratione consumpserit, rerum amotarum iudicio contineri.Si filia familias res amouerit, Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia de dote agat, non aliter ei dandam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
Erũ amotarũ indiciũ
sĩgulare introductũ est.
⁊ adrisus eam q̃ uxor fuit. qr ñ
placuit cũ ea furti agere posse
quib dam eristim antib nec fur¬
cassio. qr societas uite quodam᷑¬
dominam catũ fac̾et. alut ut
labeo. ⁊ ꝓ tulo furtũ quidem
eã fac̾e sicuti filio pr̃i: facit.
s furti nõ ẽẽ acc̃om ⁊stitutoiu¬
nã ĩ honorem mar̃ĩmonii turpis
accc̃ adusus uxorem negatur.
ciũ easdem res contractet ⁊̃ fuiti
fec̾it furtũ cum ea age possumꝰ

Expanded text:
erum amotarum iudicium singulare introductum est adversus eam quae uxor fuit, quia non placuit cum ea furti agere posse: quibusdam existimantibus ne quiCassio, qdominam eam faceret: aliis, ut Sabino et Proculo, furto quidem eam facere, sicuti filia patri faciat, sed furti non esse actionem constituto iunam in honorem matrimonii turpis actio aduersus uxorem negatur: tium easdem res contrectat, etiam furti fecerit, furti cum
Abbreviated transcription (Latin):
uris ꝓiros qui tatelã gerẽre cepe¬
runt in ꝯsiliũ pͥncpis assumptos
optinm maxime̾ q pͥncipes nostͥ
eoꝵ agerent. ⁊ honor delatꝰ finẽ¬
riundꝰ ex ꝓuintia rome domicili¬
ũ bt̃ eundem curator decreto p̾si

Expanded text:
uris peritos, qui tutelam gerere coeperunt, in consilium principum adsumptos optimi maximique principes nostri eorum agerent et honor delatus fineriundus ex provincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾unt lib̾ent᷑. ¶ Si quis nõ
metu cͥminis immentis. si tedio
uite. uł in paciencia doloris sibi
manꝰ ĩtulit eiꝰ testrũ a ꝑiri ⁊ re¬
citari mortis casus nõ impedit.
Item illo̾ sciend̾ est nͥ constet aliꝙ̃
eẽ eccisum ñ hrĩde familia q̾oem¬
aut̃ si ͨ accipimus nõ torm̾ta tm̃
s oẽm inquisicõem ⁊ defensio¬
nemmortis. ¶ Hec aut̾ sena¬
tus . ꝯ. eos. quidem qͥ sb̾ eodem¬
rest̾o tecto. fu̾nt om̃iodo punit
tecto qͣlit̾ accipiat᷑ uideamꝰ. u¬
trũ int̾ eosdem ꝑietes an iultra

Expanded text:
n potuerunt, liberentur. Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio vitae vel inpatientia doloris sibi manus intulit, eius testamentum aperiri et recitari mortis casus non impedit. Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum, non haberi de familia quaeautem sic accipimus non tormenta tantum, sed omnem inquisitionem et defensionem mortis. Hoc autem senatus consultum eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit,"tecto" qualiter accipiatur, videamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra
Abbreviated transcription (Latin):
uł ⁊̃ quo olio. qd̾ clam necare sole¬
at ĩt̾emptꝰ sit ad hoc senatus .ꝯ.
ĩdicta mortis eiꝰ nõ ꝑtinebit
ħ idc̾co qr tociens pumiendi sut̃
serui. qui autiliũ dño ñ tułunt
quociẽs pot̾unt ei adu̾sus nĩ opẽ
ferre. ⁊̃ ñ tułunt. cec̾m qͥd potũ¬
ut̃ fac̾e̾ adu̾sus eo᷑. qui ueneno.
uł quo alio more insidiant᷑ pla¬
ne siuenenũ ꝑ iñ ĩ fusum sit. sen
ẽ locũ senatus .ꝯ. fore. ¶Qͥdgͦ¬

Expanded text:
 quo alio quod clam necare soleat interemptus sit, ad hoc senatus consultum vindicta mortis eius non pertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi sunt servi, quia auxilium domino non tulerunt, quotiens potuerre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum per uim infusum sit, senaest locum senatus consulto fore. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ rata sit distribucio residiue̾¬
dicio facienda ẽ. ut id demũ ĩ
bnditate cõputet᷑ qnͣti nomẽ
ditrahi potest. ¶Sr çi debite
quippe si ei mortis ca accepto
b̾acio relicta c̃. ⁊ iõ falcidia int̾¬
ueniente.ccc. accepto illi fert
debent residua .s. durabunt.
⁊ obligone. ⁊siquid̾ fac̾e posse
ceꝑit erigent᷑. ab eo dũ tarted¬

Expanded text:
rata fit distributio, residui venditio facienda est, ut id demum in hereditate computetur, quanti nomen distrahi potest. sed cum debitorquippe si ei mortis causa accepberatio relicta est, et ideo Falcidia interveniente trecenta accepto illi ferri debent, residua centum durabunt in obligationem et si quidem facere posse coeperit, exigentur ab eo dumta
Abbreviated transcription (Latin):
as. ł argento niusas placet
nam ⁊ argenteg lectos. It̃ argẽ¬
tea candelab̾ suplłcili ced̾e pos¬
t̾ior etas recepit. cũ l ex auro¬
⁊ ex argento lectũ uiuentis qr¬
boris trũctis ed ificatũ ornasse
ꝙ penolope recognostendi ui¬
ri signũ accepͭ. ut uoluit omerͤ
Suplłcili sua om̃i legata accep¬
tũ argentũ piguori ñ ꝯtinebr̃
qr suplłcilem suam legauit u¬
tiq si nõ ĩusu creditoris id at¬
gentũ uoluntate debitoris fũ
ac restituende re uincłm.¬
uiuestem õem ⁊ res ¶ Aboł.¬
płium genetum suplłcił expen¬
soferre solitus erat. is uxori supł¬
lcilem legau̾at. recte negabat᷑
uestem legato cessuram labeo
offilius. cassestiꝰ. qr nõ poss
uid̾i uestem appłłone supplła¬
lis contineri.
Item si quid aliud mag̃ delicia¬
suppsscis. labeo. ⁊ treb̾. putant.
murrea & uasa ⁊ intrea q̃ ad u¬
sum edendi ⁊ bibendi ca pata¬

Expanded text:
as uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitoris fuitac restituendae rei uincui uestem omnem et res plurium generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset uideri uestis appellatione supellectilis contineri. item si quid aliud magis deliciasupellectilis Labeo Trebatius putant. murrea autem uasa et uitrea, quae ad usum, edendi et bibendi causa
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̾ent᷑. ꝑm̃ haberent᷑. ac si ĩ tes¬
tam̃to scriptae̾ent. idõq seruo qͥ
testi fcĩ tempore testatoꝵis fuisset.
loꝵ tp̃r testattoris intlłr alieno ẜ¬
uolib̾tas data.⁊ iõ licet directe li¬
u̾tates deficient. attn ad fid̾nmis

Expanded text:
nde haberentur, ac si in testamento scripta essent. ideoque servo, qui testamenti facti tempore testatoris fuisset, lorum tempore testatoris, intellegitur alieno servo libertas data. et ideo licet directae libertates d
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ legatũ maxime sinlłas ius¬
tas c̾as hũit dioni legandi.
¶Eũ ita stipłoem ꝯcipimiꝰ si ho¬
minẽ aut fund̾ dederisñ .c. dare
spondes. utrũ ẽ faciend̾. nesti¬

Expanded text:
esse legatum, maxime si nullas iustas causas habuit Dioni legandi. Cum ita stipulationem concipimus: 'si hominem aut fundum non dederis, centum dari spondes?' utrumque est faciendum, ne sti
Abbreviated transcription (Latin):
simił eo possut̃ eẽ u̾o. ꝙͣuis int̾ se
cͣcna sunt. qr cũsignificacõ nõ ex
umu̾so. s ex aliquo simt᷑. si u̾i
aliꝙ inde sit. u̾am efficit totam
pugnancia⁊ tmẽtes simł fse stͥ
ueluti si qͥ lib̾or ꝑtim pubes ꝑtĩ
impub̾es decesserit. nam ⁊ hoc
ss̾m erit om̃is impubes decessisse
cũ ita concipio. si illd̾ aut illd̾ fac¬
fiat hiꝰ aut̃. ut uitũꝙ figt ncc

Expanded text:
s inter se contraria sunt, quia cum significatio non ex uniuerso, sed ex aliquo sumitur, si ueri aliquid inde sit, ueram efficit totam pugnantia continentes simul falsae sunt, ueluti si qui liberorum partim puberes, partim impuberes decesserint, nam et hoc falsum erit omnes impuberes decessisse cum ita concipio 'si illud aut illud fiat
Abbreviated transcription (Latin):
suis eiꝰdem nomnnis uni uł qui¬
bidã lib̾cas cato relicta ẽ. ⁊ m̾us
ẽ m huis om̃ib ⁊̃ legata ⁊ liber¬
tates. impediri. a dempcõm aut̾
utrĩq uase. plane si ita lib̾tatẽ
accepat si ancilla pͥmũ marem
peꝑit. lib̾a esto. ⁊ hec uno ut̾o
ir̃em ⁊ femin ã peꝑiss. siquid̾¬

Expanded text:
dem nominis uni uel quibusdam libertas relicta est. et uerius est in his omnibus etiam legata et libertates impediri, ademptionem autem in utrumque ualere. Plane si ita libertatem acceperit ancilla: 'si primum marem pepererit, libera esto' et haec uno utero marem et feminam peperiss
Abbreviated transcription (Latin):
fili ꝙͣ postea mortui bonauen¬
dicarerit. agnatiu̾o patͥs qiͣ filiꝰ
añ ꝑiss. diuus ad̾ anus credi¬
dit patrẽ pͥus mortuũ. ¶ Sicũ
filio suo lib̾tus simł ꝑierit ĩ tes¬
sugg̾ente dm̃s. ¶ Si maritus ⁊
uxor sił pet̾ienunt stipło de dote
ex capło si ĩ matͥmoĩo młr deces¬
siss ħebit locũ si nõ ꝓbat᷑ illa su¬
ꝑstes iro fuisse. ¶ Si lucus ticiꝰ
cũ filio pub̾e quẽ solũtest̾o scͥp¬
tũ hrdem ħ̾ebat pefierint intlłr¬
suꝑuixisse filius patͥ. ⁊ ex test̾õ
hr̃s fuisse es filii hereditas succes¬
sorib eiꝰ defertur. nͥ cͣcnũ appro¬
bet᷑. ꝙ si impubes cũ patre filiꝰ
petierit credit᷑ pr suꝑuixisse. ul ⁊¬

Expanded text:
uasi postea mortui bona vindicaret, adgnati vero patris, quasi filius ante perisset, divus Hadrianus credidit patrem prius mortuum. Si cum filio suo libertus simul perierit intessuggerente dicimus. Si maritus et uxor simul perierint, stipulatio de dote ex capitulo "si in matrimonio mulier decessisset" habebit locum, si non probatur illa superstes viro fuisse. Si Lucius Titius cum filio pubere, quem solum testamento scriptum heredem habebat, perierit, intuixisse filius patri et ex testamento heres fuisse, et filii hereditas successoribus eius defertur, nisi contrarium approbetur. quod si impubes cum patre filius perierit, creditur pater superuixisse,
Abbreviated transcription (Latin):
runt. qr cũ neutͥ fã suꝑstes fuit
ꝗi utriq ultum decessisse iudea¬
admittenda ẽ. ut utͥq heres sit.
nã ⁊ aͥ unicũ filiũ hc̃ si sup̃mũ
morienti sb̾stituit. nõ ur᷑ mu

Expanded text:
cum neutri frater superstes fuit, quasi utrique ultimi decessisse sibi uideaadmittenda est, ut utrique heres sit: nam et qui unicum filium habet, si supremum morienti substituit, no‹n›
Abbreviated transcription (Latin):
trum ꝑtẽ suã ĩ u̾iles ꝑtes restitũe
siguł deẜ̾at. an ꝓporconib heredi¬
tariis ex quib ħrdes scͥpti sunt ⁊
placuit. si testator ita restitu s¬
siss ꝑtem si aliꝙͣ pcc̃iam dediss
si quidẽ cas ꝑtes uissi fu̾int dare

Expanded text:
trum partem suam in uiriles partes restituere singulis debeat an pro portionibus hereditariis, ex quibus heredes scripti sint. et placuit, si testator ita restitui iussisset partem, si aliquam pecuniam dedissent, si quidem aequas partes iussi fuerint dare
Abbreviated transcription (Latin):
Irũ & postumꝰ ꝑtem ita faciat
si natus sit. an ⁊̃ si natus nõ sit
querit᷑. ego ꝯmodiꝰ dici puto si
quidẽ natus nõ ẽ mimiie eũ ꝑtẽ
cõ tͥ solido relicto. sin aut̃ natus
fu̾it. utrosq acciꝑe qͣntũ cuiq re¬
lictũ ẽ. ut uno nato ꝑs eius tͥ di¬
midia deb̾at᷑. duob naris. t̾tio
quo nascunt᷑. qͣita deb̾atur tͥ
⁊ nra quid̾ etate sarrapias alexaᷤᷤ
dĩ ꝯmisiss. ut cũ moreret᷑ ura ex
beredib cui ip̃e uel restitũ cã
ꝑtẽ hrditatis que ad eũ ꝑ uenissi¬

Expanded text:
utrum ita postumus partem faciat, si natus sit, an et si natus non sit, quaeritur. ego commodius dici puto, si quidem natus non est, minime eum partem tio tibi solido relicto: sin autem natus fuerit, utrosque accipere quantum cuique relictum est, ut uno nato pars tibi dimidia debeatur, duobus natis tertia quoque nascuntur, quarta debeatur. et nostra quidem aetate Serapias Alexandrdei commississet, ut, cum moreretur, uni ex coheredibus, cui ipse uellet, restitueret eam partem hereditatis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uidam relegatus fc̃o GAaius.¬
test̾o post hr̃dis institucom. ⁊ post
legata quib dam data. itasb̾ie¬
cit. si quis ex heredib cet̾isq ami¬
cis quoꝵ hoc test̾o mencõne̾ hũi.
siue qͥs alus restitucõm mͥ impe¬
tͣu̾it ab imꝑatore. ⁊ añ decessero
qmͣ ei gr̃as ag̾em. uolodari ei qͥ
id eg̾it a ceteris heredib aureos
tot̃ unꝰ ex huis quos ur̃des scͥpse¬
rat impetͣuit ei restitucõm ⁊ añ¬

Expanded text:
uidam relegatus facto testamento post heredis institutionem et post legata quibusdam data ita subiecit: 'si quis ex heredibus ceterisue amicis, quorum hoc testamento mentionem habui, siue quis alius restitutionem mihi impetrauerit ab imperatore et ante decessero, quam ei gratias agerem: uolo dari ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot'. unus ex his, quos heredes scripserat, impetrauit ei restitutionem et an
Abbreviated transcription (Latin):
utͥus ꝓnepo ᷤ ĩstitut᷑ succedens ĩ su
iħrdis locũ nõrumꝑat s⁊ bñ u̾ba se
h̾eant. si qͥs ex suis hr̃dib suus hr̃s
dix̾mmꝰ. nec solum si nepos inuo
pr̃e decedat. n ͨ succedens ꝓnepos
auo mortuo rũpat. set ⁊ si suꝑuit¬
it pr̃i ac decedat. dũmꝰ hr̃s ĩstitu¬
tus sit. aut ex hrdatꝰ uitend̾ est
num ac post̾ioriꝑte. si quis ex suis
hrdib suus hr̃s e̾e desierit. lib̾i eꝰ¬

Expanded text:
succedens in sui heredis locum non rumpat. et bene uerba se habent 'si quis ex suis heredibus suus heres diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus. Uidendum, num hac posteriore parte 'si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit, liberi e
Abbreviated transcription (Latin):
quid sibi lib̾oꝵ natũ enit post mor¬
tẽ. aut quicũq natꝰ fu̾it sit ĩsti¬
tutꝰ si sius̃ nasceret᷑. ¶ Si eiꝰ
qui filiũ ħebat ⁊ nepotem ex eo
instituat.mi   p̃gnans ab hosti¬
iat mox nepos ille post mortẽ p̃ris
atq amredeat utrũ is casus ad le¬
gem ueleiam respitiat. an ad ius
antiquũ aptandꝰ sit possit q
uł ex uire antiqͥuo. uł ex ueleia
rendũ est si iam mortuo filio hr¬
dem ꝓnepotem ĩstituat redeat¬
set cũ test̾m ab eo nõ rump̃r. nicħ
refert utrũ ex iupe anticsaner¬

Expanded text:
mortem' aut 'quicumque natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostiat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea rendum est, si iam mortuo, filio pronepotem instituat redeatstamentum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure anti
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s nascit᷑ ⁊ post mortem nascit᷑ sͦ ⁊
si ꝓ nepos admittet᷑. ¶ Qi natus
erit ex nepote. postea suuo fiuo at
si exeo natus eet adaptat᷑. ¶ In
om̃ib huis speb illud obseruand̾
ẽ. ut ⁊ filius dũ tarat ꝙ ẽ in potes¬
tate ex aliqua ꝑte sit institutus¬
hr̃s. nã frust᷑ ex ħrdabr post mortẽ
hostes ẽ. si ibi decedat ĩ nepote c̾te
ꝑꝓ nepote quoꝵ si lib̾i b̾rdes insti¬
tuant᷑ ĩstitucõem nũꝙͣ erigemꝰ
quia possut p̾teriri. ¶ Fuc de le
cũ nascerent᷑ sui hrdes futi e̾e̾nt.
ex u̾bis ⁊ m̾ꝰ dicendũ ẽ ñrumpi
testm̃. ut nõ solũ illd̾ pͥmo capite
qͥ ei suus hr̃s sutus er̃ ⁊c̾. ⁊ si ꝑen¬

Expanded text:
res nascitur et post mortem nascitur.Ergo et si pronepos admittetur, qui natus erit ex nepote postea uiuo filio, atque si ex eo natus esset, adoptatur.In omnibus his speciebus illud seruandum est, ut filius dumtaxat, qui est in potestate, ex aliqua parte sit heres institutus: nam frusta exheredabitur post mortem t pronepote, quorum si liberi heredes instituantur, institutionem numquam exigemus, quia possunt praeteriri.Nunc de legcum nascerentur, sui heredes futuri essent.ex uerbis dicendum est non rumpi testamentum, ut non solum illud primo capite qui ei suus heres futurus erit' et ce
Abbreviated transcription (Latin):
Allus sic posse mstiti postios
nepotes induxit. si filius meꝰ uiuo
me moriet᷑. tũc siquis mͥexeo ne¬
pos siue neptis post mortẽ meam
ĩ decem mensib ꝓrimis quib fili
moriet᷑ natꝰ nataue erit ħ̃rdes
sunto. ¶Qͥ dam recte adrmitẽ¬
possit ¶Iem credendũ ẽ gallũ exil¬
timassẽ ⁊ de ꝓnepote. ut dicat tes¬
tator. si me nuio nepos decedat. t̾c
iam uiuo iam mortuo nepote cus
ugor p̾gnans ẽet test̾m faceret¬

Expanded text:
allus sic posse institui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem meam in decem mensibus proximis, quibus filimoreretur, natus nata erit, heredes sunto'. Quidam recte admittenpossit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si me uiuo nepos de cedat, tunc uiuo filio iam mortuo pronepote, cuius uxor praegnas esset, testam
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo h̃rdem instituas ñ tñ si inuo
te filius decedat. s ⁊̃ post mortẽ añ¬
qmͣ ab hostib reu̾sus fu̾it succedẽ¬
sis dr̃e uiuo patre hũc suũ hrdemde¬
sinere ẽẽ. lices post mortẽ decedat
qr nec redit nec pot̾ redire. ¶ Ille
casu ᷤ indifficił est si filiũ heas et
nepotẽ nõ dũnatũ ĩstituas. is que
nascat᷑ unuo pr̃e suo. ac mox pac̾
decedat nõ emĩsuus hr̃s ẽ temꝑe quo
nascit᷑. nec posfiori alius succedende

Expanded text:
ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reuersus fuerit, succedensis dicere uiuo patre hunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur uiuo patre suo ac mox pater decedat: non enim suus heres est tempore quo nascatur nec posteriori alii succedendo