comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sitate locucõnis ẜuauit. ⁊ mystice aliquid
nitimait. Lucas autẽ ad ħ ip̃m quẽ ad¬
modũ gestum eẽt oñdit. ut huic aduer¬
t̾e cog̾ẽmur. ilłud matħs quẽadinodũ
calumpmose obiciunt eunͣgłio. narra¬
ret aliquid ĩdẽ ipẽ bis mnim̾o. Nec falsum
nec fallicit̾. s omino id uolens intima¬
re ⁊ exponerẽ ⁊ stilo exciꝑent᷑ u̾ba ens.
eiq recitarent᷑. Utcum ũ aliud plus.
umius ne dret. aut pͥost̾o ordine ñ ner
sua sentencia dr̃et tanqmͣ alius dix̾it. ꝙ eum
dixisse ñ audierit. S uoluisse atq sensisse
tea qͣi expͥssius articłos explicass. Et siquid
ẽ aliud ꝙ fortasse possit cͥtis reguł compre¬
hendi. Quomͦ fiat ut uel induoꝵ singu¬
lis enisd rei narracõnib ił duab iniuis
ex una eademq re. multa diu̾sa inuemant᷑.
milla tñ adu̾sa.⁊ multa uaria. nuilla contͣ¬
ria. Sic soluunt᷑ omina de quib sibi isti

Expanded text:
sitatae locutionis seruauit et mystice aliquid sitatae locutionis seruauit et mystice aliquid intimauit; Lucas autem hoc ipsum quemadmodum gestum esset. ostendit, ut hinc aduertere cogeremur, illud Matthaeus quemadmodum calumniose obiciunt euangelio, narraret aliquid idem ipse bis numero, non falsum nec fallaciter, sed omnino id uolens intimare et exponere, et stilo exciperentur uerba eius eique recitarentur, utrum non aliquid plus minusue diceret asua sententia adiceret. tamquam alius dixerit, quod eum dixisse non audierit, sed uoluisse atque sensisse tea quasi expressius articulos explicasset, et si quid est aliud, quod fortasse possit certis regulis conprehendi, quomodo fiat, ut uel in duorum singulis eiusdem rei narrationibus uel in duabus unius ex una eademque re multa diuersa inueniantur, nulla tamen aduersa, et multa uaria, nulla contraria. sic «oluuntur omnia, de quibus sibi isti
Abbreviated transcription (Latin):
locutura. Et ħ quid̾ de cõmumi loq̃ndi cõsue¬
tudine. puicatib t̾bulentis ꝙ respond̾im.
Cet̾um qͥui ħ ñ litigiose s placide ac fide¬
liter querunt. accedant ad pp̃m ñ carne
s corde. ñ corpis p̾sencia s fid̾i potencia.
sicut ille centio. Tuit meluis quid maths
dix̾it sencient. Talib enim dr̃ in psalmo.
Accedite ad eum ⁊ illummañ. ⁊ uultus
nr̃i ñ erubescent. unde cent᷑io ille ad ypm̃
magis accesserat cimis fidem ita laudauit.
qmͣ illi ip̃i ꝑ quos u̾ba sua iisit. Huic rei
qñ mulier q̃ fluxum sangums paciebat᷑
tangens symbriam nestuñti enis salua
facta ẽ. Hoc enim mirabilit̾ discipuł su¬
is dr̃e indebat᷑. quis me tetigit. ⁊ decigit
me aliquis. cum eum tutba compͥmi̾et.
Demq ħ ei respond̾unt. Turbe de com¬
pͥaunt. ⁊ dicis. quis me tetigit. Quẽad¬
modũ gͦ illi p̾mebant. s illa tecigit. sic il¬
li missi erant ad xp̃m. S centi᷑ magis ac¬
cesfit. Ita matħs ⁊ morẽ ñ usq a deo inu¬

Expanded text:
tura? et hoc quidem de communi loquendi consuetudine peruicacibus turbulentisque responderim. Ceterum qui haec non litigiose, sed placide ac fideliter quaerunt, accedant ad Christum non carne sed corde, non corporis praesentia, sed fidei potentia, sicut ille centurio, tunc melius, quid Matthaeus dixerit, sentient. talibus enim dicitur in psalmo: accedite ad eum et inluminamini et uultus uestri non erubescent. unde centurio. ille ad Christum magis accesserat, cuius fidem ita laudauit, quam illi ipsi, per quos uerba sua misit. huic rei quando mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, tangens fimbriam uestimenti eius salua facta est. hoc enim mirabiliter discipulis suis dicere uidebatur: quis me tetigit? et: tetigit me aliquis, cum eum turba conprimeret. denique hoc ei responderunt: turbae te conprimunt, et dicis: quis me tetigit? quemadmodum ergo illi premebant, sed illa tetigit, sic illi missi erant ad Christum, sed centurio magis accessit. ita Matthaeus et morem non usque adeo inu
Abbreviated transcription (Latin):
ormmo ridendus ẽ. qui extnͣsu̾so ueniens
tanto pꝰ natus litem uob̾ hiis ꝯtradictio¬
ins intend̾it. Ita c̾tum ẽ manichm uł ma¬
intheos ẽẽ ridendos. aut ⁊̃ dosendos. qͥ tam
fundate auccoritati. a temꝑib apłorum
risq ad hec temꝑa cͥcis successionib custo¬
dite atq ꝑducte audeant tale aliquid dr̃e.
Iam gͦ anctorrias manicħi confe̾nda ẽ auc¬
toritati apłorum. Nam litt̾as istoꝵ istas eẽ
tam cͥtum ẽ. qmͣ illas illuis. Quis autem

Expanded text:
omnino ridendus est, qui ex trauerso ueniens omnino ridendus est, qui ex trauerso ueniens tanto post natus litem uobis huius contradictionis intenderit: ita certum est Manichaeum uel Manichaeos esse ridendos aut etiam dolendos, qui tam fundatae auctoritati a temporibus apostolorum usque ad haec tempora certis successionibus custoditae atque perductae audeant tale aliquid- dicere. lam ergo auctoritas Manichaei conferenda est auctoritati apostolorum. nam litteras istorum istas esse tam certum est quam illas illius. quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
suanitas. ⁊ luicis hunis aspectus. ⁊ siquid ali¬
ud uł aurib uł ocuł tuis. uł natib uł pala¬
to. iss palpatin similit̾ forte blanditũ ẽ. At
si unilisam crcaturam ata pͥus aspic̾es. ut
auccori deo tͥbueres qͣi legens magnum qnͣ¬
dam librum nature rerum. Atq ita siquid
migas. ⁊ blasphenna figmenta. quibr ñ in¬
telligens unde sit malum d̃m implere co¬
nareris omnib mał. Hic iam si queratis
unde ⁊ uos scitis illas litt̾as ẽẽ manichi. quas
miserabłit̾ huic auctoritati pͥponitis. Si enĩ
⁊ huic uob̾ aliquis moueat qͥstionẽ. ⁊ sccu¬
pulum contͣdutionis ĩpignat dicens.
libros quos ꝓfertis manichi ñ ẽẽ mam¬
chei quid facturi estis. Nonne pocius enis¬
dem deliram̃ta ridebitis. qui sont᷑ rem tan¬
ta cõnexionis ⁊ successionis serie ꝯfrema¬
tam. ĩprudenciam hius uocis enuttat. Si¬
cut gͦ cͥtum ẽ illos libros ẽẽ manichi. ⁊

Expanded text:
suauitas et lucis huius aspectus et si quid alisuauitas et lucis huius aspectus et si quid aliud uel auribus uel oculis tuis uel naribus uel palato similiter forte blanditum est. at si uniuersam creaturam ita prius aspiceres, ut auctori deo tribueres, quasi legens magnum quendam librum naturae rerum atque ita si quid nugas et blasphema figmenta. quibus non intellegens, unde sit malum, deum inplere conaris omnibus malis. Hic iam si quaeratis unde et uos scitis illas litteras esse Manichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. si enim et hinc uobis aliquis moueat quaestionem et scrupulum contradictionis. inpingat, dicens libros, quos profertis Manichaei, non esse Manichaei, quid facturi estis ? nonne potius eiusdem deliramenta ridebitis, qui contra rem tanta conexionis et successionis serie confirmatam inpudentiam huius uocis emittat? sicut ergo certum est illos libros esse Manichaei et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt libris. Quib miserabili ertore cceden¬
dum ẽẽ censansti. cum tͥ nuilla demonstren¬
t᷑. cur ñ posnis enugłice auctoritati. tam
fimdate. tam stabilite. tanta głia disfamate.
Itq ab apłorum temꝑib usq ad nostra
temꝑa ꝑ successiones tͥtissimas comm̃date.
nõ te subdis ut ccedas: ut unias nt discas.
cẽ naturam incõmitibłem d̾i aliquid mor¬
talis assumpsisse creature. In qua incõuu¬
tibilit̾ ꝑmanens ñ fallacit᷑. s ueracit̾ face¬
ret atq pat̾etur. quicqͥd eamd̃ creatam fa¬
ta erat salute ꝯgrueret. Qmͣ molabilẽ ⁊
corrnptibłem coed̾e d̾i naturam aiec inqͥ¬
natam. atq oppͥssam. Totam posse lib̾ari
cepta es. Qina sicut in illa scͥptura eiñ¬
głica. ita in hoc mundo ncħ mali putare
potnisti. Nisi quo tiunus carnał sensus of¬
fensus ẽ. sicut ẜpentẽ. ignem. nenemim.
um carnalẽ sensum. aliqua locunditate
ꝑmulsit. Sicut sapoꝵ iocunditas. ⁊ o dorũ

Expanded text:
sunt libris, quibus miserabili errore credensunt libris, quibus miserabili errore credendum esse censuisti, cum tibi nulla demonstrentur, cur non potius euangelicae auctoritati tam fundatae, tam stabilitae, tanta gloria diffamatae atque ab apostolorum temporibus usque ad nostra tempora per succeut discas verum, naturam incommutabilem Dei aliquid mortalis assumpsisse creaturae, in qua incommutabiliter permanens non fallaciter, sed ueraciter faceret atque pateretur, quicquid eandem creaturam fata erat, salute congrueret, quam uiolabilem et corruptibilem credere dei naturam nec inquinatam atque obpressam totam posse liberaricepta es, quia sicut in illa scriptura euangelica, ita in hoc mundo nihil mali putare potuisti, nisi quo tuus carnalis sensus offensus est, sicut serpentem, ignem, uenenum um carnalem sensum aliqua iucunditate permulsit, sicut saporum iucunditas et odorum
Abbreviated transcription (Latin):
bet quid imꝓbet.i. ut ñ auctoritati scͥptura¬
rum subiciatur ad fidem. s sibi scͥpturas
ipẽ subiciat. ñ ut ĩo illi placeat aliquid.
qr ħ in sublum auccoritate scͥptum segit᷑.
⁊ idõ recte scͥptum undeat᷑. qr ħ illi placu¬
it. Quo te cõmittis amma miseta. infirma.
carnalib nebuł inuoluta. quo te cominittis.
si emone gͦ auict̃atem indeamnus. Niemoue
uicc̾̃atem. redde uõnem. Eo ne rõ tua ꝑduci¬
tur. ut nͥ dĩ natura inolabilis corruptibiłq
credatur. exitum thectͥcum longa illa fabu¬
la ur̃a reꝑire ñ possit. Postremo unde scis
occo ẽẽ t̾ras.⁊ decem celos. Qd̃ athlas mum¬
dum ferat. splenditenensq suspendat. ⁊ in¬
inm̾iabłia talia. Unde scis ħ.: Psane inquis
manich̾s me dociit. S infelix credidisti. Neq
omimn indisti. Si gͦ ad milia fabłosorũ phã¬
tasmatũ quib tͣpiter gramdata es. te auc¬
toritati ignotissime ⁊ suriosissime sudidisti.
ut io ħ omnia cred̾es. qr i illis consqͥta

Expanded text:
bet, id est, ut non auctoritati scripturarum subiciatur ad fidem, sed sibi scripturas ipse subiciat, non ut ideo illi placeat aliquid, quia hoc in sublimi auctoritate scriptum legitur, sed ideo recte scriptum uideatur, quia hoc illi placuit. quo te committis, anima misera, infirma, carnalibus nebulis inuoluta? quo te committis? remoue ergo auctoritatem, uideamus, remoue auctoritatem, redde rationem. eone ratio tua perducitur, ut nisi dei natura uiolabilis corruptibilisque credatur, exitum theatricum longa illa fabula uestra reperire non possit? postremo unde scis octo esse terras et decem caelos, quod Atlas mundum ferat splenditenensque suspendat et innumerabilia talia? unde scis haec? plane, inquis, Manichaeus me docuit. sed, infelix, credidisti; neque enim uidisti. si ergo ad milia fabulosorum phantasmatum, quibus turpiter grauidata es, te auctoritati ignotissimae et furiosissimae subdidisti, ut ideo haec omnia crederes, quia in illis conscripta
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i inserta u̾ba sunt. que noniine sig¬
nata ip̃nis. cum enis fide ñ ꝯgruant. pre¬
ẜtim quid iam sepe ꝓbatum uob̾ ẽ. nec ab
ip̃o ħ sunt. nec ab enis apłis scͥpta. S multo
pꝰ eorum assumpcõnem a nescio quib ⁊ ipis in¬
ter se ñ concordantib seminudens. ꝑ famas o¬
pimonesq comꝑta sunt. Qui tñ omma ead̾
in apłorum dñ confe̾ntes nomina. uł eorũ
qui secira ꝓpłos id̾ent᷑. ertores ac mendacia
sua scd̾m eos se scͥpsisse ñttmu sunt. Sed ui¬
d̾is. De ħ nr̃am. ut inqmͣ capitulo tecum
ñ mium ego ꝯtenderim. cum mͥ illud sa¬
tis ad pͥsidium sit ꝙ anteposui. ⁊ ꝙ nec ip¬
nẽbris iacuisse ꝓ m̾itis suns. Unde si unꝙͣ
lib̾ati a rp̃o ad sumen reducti sunt. Quid
ħ ad odium attinet ite ip̃orum. Odimꝰ

Expanded text:
ine signata ipsius cum eius fide non congruant, praesertim quia, ut iam saepe probatum a nobis est, nec ab ipso haec sunt nec ab eius apostolis scripta, sed multo post eorum adsumptionem a nescio quibus et ipsis inter se non concordantibus Semiiudaeis per famas opinionesque conperta sunt: qui tamen omnia eadem in apostolorum domini conferentes nomina uel eorum, qui secuti apostolos uiderentur, errores ac mendacia sua secundum eos se scripsisse mentiti sunt. sed uideris; de hoc interim ut inquam, capitulo tecum non nimium ego contenderim, cum mihi illud satis ad praesidium sit, quod ante posui et quod nec ipnebris iacuisse pro meritis suis: unde si umquam liberati a Christo . ad lumen reducti sunt, qui hoc ad odium adtinet uitae ipsorum? odimus
Abbreviated transcription (Latin):
me tunc mandata intessigimus ⁊ umb̾s
futuroꝵ ẽẽ didiciis. ⁊ minc iam impłi.
cognoscimus. Ac ꝑ ħ quisqͥs illa tunc ⁊̃ oꝑs
que ad significand̾ agi indebant᷑. ñ obser¬
nabat penas diuntus ꝯstitutas rectissimo
iudicio ꝑsoluebat. sicut nunc siquis sacͣ¬
m̃ta nom testam̃ti ꝓ temꝑis rõne distiuc¬
ta fi̾nt ausus sacͥlega temitate molare.
Quẽadmod̾ enim tunc iusti uiri qui ꝓ

Expanded text:
me tunc mandata intelligimus, et umbras me tunc mandata intelligimus, et umbras futurorum esse didicimus, et nunc jam impleri cognoscimus. Ac per hoc quisquis illa tunc etiam opera, quae ad significandum agi iubebantur, non obseruabat, poenas diuinitus constitutas rectissimo iudicio persoluebat, sicut nunc si quis sacramenta noui testamenti pro temporis ratione distincta fuerit ausus sacrilega temeritate uiolare. quemadmodum e
Abbreviated transcription (Latin):
himana. s que iiquitas cõmittit pocã.
ꝯdempnans. Iam uͥo de antiquoꝵ factis.⁊
que stustis atq meruditis udent᷑ pecc̃a dumi
ñ sinit. ⁊ que uere peccata sunt qmͣ obcau¬
sam ꝯscͥpta sunt seruata magisq com̃da¬
ta scͥpture ipñis ueneracõne. susficienti iã
ẜmone monstraumis. Nec neõ de male¬
diccio ens qui pendet in ligno. ⁊ enis qui
ñ suscitau̾it seĩ in ifrł. iam pͥmum suo
Loco responduis. cum ħec ante dilueremꝰ
obiecta. Et prorsus ommna. siue de quib si¬
gillatim in ant̾iorib himis oꝑis partib
disserimmus. siue que in isto sin responde¬
mus ẜmone suo faustus similia posunit.
una sirmissima u̾itatis rõne defendimus.
ꝙͣ. de sc̃arum scͥpturarum anctoritate ꝑci¬
ꝑmus. Quecumq scͥpta sunt in illis libͥs
net̾is testam̃ti omina u̾issime atq utilis
sune ꝓ et̾na uita scͥpta eẽ laudannis. acci¬
puinus. aꝓpbans. S que in hiis manda¬

Expanded text:
humana, sed quae iniquitas committit peccata humana, sed quae iniquitas committit peccata condemnans. Iam uero de antiquorum factis et quae stultis atque ineruditis uidentur peccata, dum non sunt, et quae uere peccata sunt, quam ob causam conscripta sunt, seruata magisque commendata scripturae ipsius ueneratione sufficienti iam sermone monstrauimus; necnon de maledicto eius, qui pendet in ligno, et eius, qui non suscitauerit semen in Israhel, iam primum suo loco respondimus, cum haec ante dilueremus obiecta. et prorsus omnia, siue de quibus singillatim iam anterioribus huius operis partibus disseruimus. siue quae in isto, cui respondemus, sermone suo Faustus similia posuit, una firmissima ueritatis ratione defendimus, quam de sanctarum scripturarum auctoritate percepimus. quaecumque scripta . sunt in illis libris ueteris tessime pro aeterna vita scripta esse laudamus, accipimus, approbamus: sed quae in his manda
Abbreviated transcription (Latin):
tis carmb nesc̾ent᷑. elegisse mͥ iidentur
ꝓ temꝑe rem facilem. ⁊ neqͣqmͣ obẜuan¬
tib onerosam. in qua cum isrłitis ⁊̃ gen¬
tes pp̃ illum angularẽ sapidem duos in se
condentẽ aliquid cõmunt̾ obẜuarentt. Si¬
mul ⁊ admon̾ent in ipã archa noe qnͣ ds
ħ̾ uissit eccłiam ommũ gencium fuisse figu¬
ratam. Cinus facti ꝓpħia iam gentib ad fidẽ
accedentib incipiebat impłi. Transacto uͥo
illo temꝑe. quo illi duo ꝑietes iunis ex cir¬
cuncisione alt̾ ex p̾pucio nementes. qmͣuus
in angulari lapide ꝯcordarent. tũ sins qui¬
b dam ꝓprietatib distinctius emmebant.
Ubi eccłia gentium tał esfecta ẽ. ut in ea
nullus i frsita carnał appareat. quis iam
aincłas ñ attingat. nͥ quaꝵ sanguis esfusus
ẽ. Aut leporem ñ edat. si manu a cͥuice ꝑ¬
cuissus. nuillo cruento uulnere ocasus ẽ
et qui forte adhuc tange̾ ista foruidat.
a cet̾is irrident᷑. Ita ominũ aminos in hac
lam sibi naturam qmͣ societas admittit.

Expanded text:
tis carnibus uescerentur, elegisse mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus onerosam, in qua cum Israhelitis etiam gentes propter angularem illum lapidem duos in se condentem aliquid communiter obseruarent, simul et admonerent in ipsa arca Noe. quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium gentium fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem accedentibus incipiebat inpleri. transacto uero illo tempore, quo illi duo parietes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio uenientes, quamuis in angulari lapide concordarent, tamen suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant. at ubi ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israhelita carnalis adpareat, quis iam auiculas non adtingat, nisi quarum sanguis effusus est, aut leporem non edat, si manu a ceruice percussus nullo cruento uulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc tangere ista formidant, a ceteris inridentur. ita omnium animos in hac lam cibi naturam, quam societas admittit
Abbreviated transcription (Latin):
ita genus hominũ ab adam usq usq in finẽ
scłi. qmͣdni corpus ꝙ corrumpit᷑ aggrauat
aminã. Egrum atq saucium ñ d diuinam
rep̾hend̾e medicinam. si in quibdam u̾o ali
pit. p̾sertim qr se alnid p̾ͥcepturam eẽ ꝓmi¬
sit. Nulla gͦ comꝑacõ ẽ qmͣ faustus obtendit.¬
ita uob̾ ꝑaclytum ex nouo testam̃to ꝙ cre¬
datis elegisse. ⁊ ꝙ respuatis demonstrauisse.
cum ip̃õ nouo testam̃to fu̾it ꝓpħatus. Sicut
nob̾ xp̃c fecit ex uet̾i. quo similit̾ ꝓpħatus ẽ.
hoc enum aliquo ueri simili rõne dr̃etur.
Si eẽt aliquid in uet̾is testam̃ti libris ꝙ nos
dĩemus ñ recce dictum. ñ dumntus iissum.

Expanded text:
Adam usque in finem saeculi quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam, aegrum atque saucium non debet diuinam reprehendere medicinam, si in quibusdam hoc idepit, praesertim quia se aliud praecepturam esse promisit. Nulla ergo coita uobis paracletum ex nouo testamento, quod credatis, elegisse. et quod respuatis, demonstrauisse, cum ipse nouo testamento fuerit prophetatus, sicut nobis Christus fecit ex uetere, quo similiter prophetatus est. huc enim aliqua uerisimili ratione diceretur, si esset aliquid in ueteris testamenti libris, quod nos diceremus non recte dictum, non diuinitus
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo repbent᷑ tam multa. himis soluis
nichil nõ debeat aꝓpbari pͥsertim ꝙ nec a
xp̃õ s cͥptum constat ut diximus. nec ab eiꝰ
aduntatis ꝑpbias. ⁊ illa que supus dixiiꝰ¬
cunlia. atii ad disciplinam urte cõmuis

Expanded text:
x illo reprobentur tam multa, huius solius nihil non debeat adprobari, praesertim quod uec a Christo scriptum constat, ut diximus, nec ab eiusadmittitis prophetias et illa, quae superius dixiciuilia atque ad disciplinam u
Abbreviated transcription (Latin):
secd̃as nuptias quas ille ꝑm̾sit. susb hus u̾b̃
insidiantes. qr scͥptum ẽ. De paraclyto. ipe
omne ũitatem paulus ⁊ cec̾i apłi docuis¬
sent. ac locum catafrigarum paratlyto
reẜnassent. Ad ħ ⁊ illud trax̾unt. ꝙ paulus
art. Ex ꝑte enim scimis. ⁊ ex ꝑte ꝓpħannis.¬

Expanded text:
secundas nuptias quas ille permisit; sub his verbis secundas nuptias quas ille permisit; sub his verbis insidiantes, quia scriptum est de paracleto: ipse omnem ueritatem Paulus et ceteri apostoli docuissent ac locum Cataphrygarum paracleto reseruassent. ad hoc et illud traxerunt, . quod Paulus ait: ex parte enim scimus et ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
s multis eadem scͥptura ꝯtre̾tur. Nam ⁊̃ nc̃
ñ mille codit̃ m̃dositates. uł de antiquiorib
uł de lingua p̾cedente emĩdant᷑. Ita gͦ aut
cogninin᷑ neraces illos codices confit̾i.⁊ cõ¬
trmio eu̾tunt ħ̾esim nr̃am. aut si fallaces
eos dix̾itis eoꝵ auccoritate ꝑaclytum ũ po¬
t̾itis asserere. ⁊ uos eu̾titis ħeresim ur̃am.
Huic accedit. qr ea dicta sunt in ꝓmissio¬
ne ꝑaclyti. ut manicheum pꝰ tam mul¬
tos anuos uementẽ. ab ista suspicione
prorsus excludant. Quia enini post rrͦnem
erat datus. qr iħc ñdum fu̾at głificatus.
Si ħ itaq causa erat ut ñ daretur. qr nõ¬
dum erat głificatus iħc. ꝓculdubio clarifici¬
to iħn. iam̃ causa erat ut statun daret᷑. Nani
⁊ catafriges sc ꝓmissum ꝑaditum suscepisse
dix̾unt. ⁊ hinic a fide catholica deinart̃. conã¬
tes ꝓhibe ꝙ panlus concessit. ⁊ dampnare

Expanded text:
sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc nonnullae codicum mendositates uel de antiquioribus uel de lingua praecedentecogimini veraces illos codices confiteri, et continuo evertunt haeresim vestram; aut si fallaces eos dixeritis, eorum auctoritate Paracletum non poteritis asserere, et vos evertitis haeresim vestram.Huc accedit, quia ea dicta sunt in promissione paracleti, ut Manichaeum post tam multos annos uenientem ab ista suspicione prorsus excludant. quia enim post resurrectionem erat datus, quia Jesus nondum fuerat clarificatus . Si haec itaque causa erat ut non daretur, quia nondum erat clarificatus Jesus, procul dubio clarificato Jesu, jam causa erat ut statim daretur. Nam et Cataphrygae se promissum Paracletum suscepisse dixerunt, et hinc a fide catholica deviarunt, conantes prohibere quod Paulus concessit, et damnare
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ẽẽ fallacem. Huc accedit.qr si omina
que de ꝓmissione ꝑacliti ineimigłio legunt᷑.
tałia eẽ demonstrarets. ut ñ omino nͥ de
maincħo ur̃o possent. intelligi. sicut oñdũ¬
tur in ꝓpħis ea eẽ dicta de xp̃õ. que in alium
cad̾e omnino ñ possint. tñ cum ea de hiis
codicib ꝓferretis quos dicitis infalsatos.
Hoc ipm̃ illic falsum ⁊ acorruptorib ma¬
iorib uris ĩmuissum ẽẽ drẽmus. ꝙ illic de ma¬
nich̾o sit scͥptum sege̾tis. ut de alio intelli¬
gere ñ possenns. Qand fac̾etis. dicite mͥ. nͥ
&amaretis millo mͦ uos potusse falsare co¬
dices. qui iam in manib eẽnt ominũ xͥa¬
norum. qr mox ut fac̾e̾ cepissetis uetistio¬
tum exemplaꝵ u̾itate ꝯuinc̾emini. Qua gͥ
causa a uob̾ corrumpi nõ possent. hac cau¬
sa a nenime potu̾nt. Quisqͥs enim ħ pͥmitꝰ
ausus ẽẽt multoꝵ codicum netustioꝵ colla¬
cõne confutaret᷑. maxie qr una lingna

Expanded text:
Christum esse fallacem? huc accedit. quia si omnia, Christum esse fallacem? huc accedit. quia si omnia, quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, talia esse demonstraretis, ut non omnino Manichaeo vestro possent intelligi, sicut ostenduntur in Prophetis ea esse dicta de Christo, quae in alium cadere omnino non possint; tamen cum ea de iis codicibus proferretis, quos dicitis infalsatos, hoc ipsum illic falsum et a corruptoribus majoribus vestris immissum esse diceremus, quod illic de Manichaeo sic scriptum legeretis, ut de alio intelligere non possemus: quid faceretis, dicite mihi, nisi clamaretis, nullo modo vos potuisse falsare codices, qui jam in manibus essent omnium Christianorum ? quia mox ut facere coepissetis, uetustiorum exemplarium ueritate conuinceremini. qua igitur causa a uobis corrumpi non possent, hac causa a nemine potuerunt. quisquis enim hoc primitus ausus esset, multorum codicum uetustiorum conlatione confutaretur, maxime quia non una lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
bminis. Quis autẽ ferat leccorem uł audi¬
torẽ. scͥpturan auctoritatis tante facilius
qm̃ incium. sue tarditatis aud̾e culpare. An
ħ̾ dicitis uos pachitum docuisse. scͥpturas istas
apłorum nõ eẽ. S sub eor nominibr ab alnis
ẽẽ conscͥptas. Hoc saltem docete. istum ip̃m pa¬
tur uob̾. Omnimo istum xp̃c. nec ꝓmisit.
Unde asseritis ꝑsonam urĩ auctoris. uł poci¬
us deceptoris. Nespondetis ex ennͣgło. uos ꝓ¬
bare. Ex quo euuͣgłio. Quod ñ totum accipi¬
tis. ꝙ falsatum eẽ uos dicitis. Quis gͦ testem
sinim pͥus ip̃e dicat. falsitate ẽẽ corruptum.
⁊ tunc ꝓducat ad testimoniũ. Si enm qd̃
mibtis ei credimus ⁊ ꝙ ñ uultis ei ñ credimꝰ
iam ñ illi s uob̾ credimus. Si antẽ uob̾ore¬
de̾ uellemus. testem a uob̾ ñ exig̾emus. De¬
inde paclytus sic ẽ ꝓmissus. ut dr̃ẽtur. Ip̃e
uos inducet mominẽ u̾itatẽ. Quomꝰ uos
autẽ ille inducet in u̾itatẽ. qui uos decet

Expanded text:
ferat, lectorem vel auditorem, Scripturam tantae auctoritatis facilius quam vitium suae tarditatis, audere culpare? An hoc dicitis vos Paracletum docuisse, Scripturas istas Apostolorum non esse, sed sub eorum nominibus ab aliis esse conscriptas? Hoc saltem docete, istum ipsum Patur vobis, Omnino istum Christus nec promisit, Unde asseritis personam vestri auctoris, vel potius deceptoris? Respondetis, ex Evangelio vos probare. Ex quo Evangelio? Quod non totum accipitis, quod falsatum esse vos dicitis. Quis ergo testem suum prius ipse dicat falsitate esse corruptum et tunc producat ad testimonium? si enim, quod uultis, ei credimus, et quod non uultis, ei non credimus, iam non illi, sed uobis credimus. si autem uobis credere uellemus, testem a uobis non exigeremus. deinde paracletus sic est promissus, ut diceretur: ipse uos inducet in omnem ueritatem. quomodo uos autem ille inducet in ueritatem, qui uos docet
Abbreviated transcription (Latin):
te in ommẽ i̾ntatẽ spũ sc̃õ. cims nuic
pigmis accepimus. Quod autẽ dictum ẽ:
mudus eum acciꝑe ñ pot̃. de hiis utiq
dictum ẽ qui solent in scͥturis mundi
nomine appellari. amatores mundi. uel
impri uł carnales. de qualib dicit apłs.¬
Ammał autẽ homo ñ ꝑcipit que sunt spc̃
possunt saꝑe ampłius qmͣ sunt ista corꝑea
que in ħ nuido senserunt. Sicut nec
nos aliud sapitis. qui cum lucem istam
solis ⁊ lime nuraremun. talia uob̾ onñã
dima finxistis. auctoritate illo uamloqͦ
quẽ decepti ⁊ deceptores ꝑaclytum dicitis.
Pude millo mͦ uasentes oñdere quomͦs

Expanded text:
nunc pignus accepimus. quod autem dictum est: mundus eum accipere non potest, de his utique dictum est, qui solent in scripturis mundi nomine appellari, amatores mundi uel inpii uel carnales, de qualibus dicit aposautem homo non percipit, quae sunt spiritus possunt sapere amplius quam sunt ista corporea, quae in hoc mundo senserunt; sicut nec uos aliud sapitis, qui, cum lucem istam solis et lunae miraremini, talia uobis omnia diuina finxistis auctore illo uaniloquo, quem decepti et deceptores paracletum dicitis. proinde nullo modo ualentes ostendere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
enacnabitur ⁊ minidus eum accipe ñ pot̃.
de nr̃o manich̾o eẽ p̾dictum. Et quetandẽ
pot̾it ħesis exoriri sub ꝑacliti nomine. q̃
ñ ħ omina ueri similit̾ sibi audeat crap¬
tare. Nunquid enim ẽ heresis que nõ i̾n¬
tatẽ se nommet. ⁊ qnͣto ẽ suꝑbior tanto
magis se ⁊̃ ꝑfectam nominet n̾tatẽ nt ⁊
in omnẽ u̾itatẽ se polliceat᷑ mduc̾e. ⁊ doc¬
tͥnam apłorum suo errori contͣriam. qͣ ꝑ
illam uemit. Quod ꝑfectum ẽ enatuare
u̾it p̾ter qmͣ ꝙ accepistis anathema sit.
cum ceꝑit alud ãmincuns ab uniun̾so or¬
be a nathemari. contuo dicat. ħ ẽ ꝙ scͥp¬

Expanded text:
euacuabitur et: mundus eum accipere non potest, de uestro Manichaeo esse praedictum? et quae tandem poterit haeresis exoriri sub paracleti nomine, quae non haec omnia uerisimiliter sibi audeat coaptare ? numquid enim est haeresis, quae non ueritatem se nominet et quanto est superbior, tanto magis se etiam perfectam nominet ueritatem, ut et in omnem ueritatem se polliceatur inducere et doctrinam apostolorum suo errori contrariam, quasi per illam uenerit, quod perfectum est, euacuare uerit praeterquam quod accepistis, anathema sit', cum coeperit aliud adnuntians ab uniuerso orbe anathemari, continuo dicat: hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmod̾ ħ scͥpta emigłica ex quib nõ
lorent. Scil qr natus ex urgĩne ibi nar¬
ratur. qr curciuncisus. qr ꝓ inlo oblatum
satficium ꝙ tunc osferebatur. qr baptra¬
tus. qr temptatus a dyabło ẽ. Hic autem
exceptis ⁊ testraioniis ex uet̾e testam̃to
cipue crucis enis mysticam fixionẽ qua
passionis amme ur̃e uuln̾a demonsti¬
ti. Serade inqint p̾cepta salitatia es

Expanded text:
non m decolorent, scilicet quia natus ex uirgine ibi narratur, quia circumcisus, quia pro illo oblatum sacrificium, quod tunc offerebatur, quia baptizatus, quia temptatus a diabolo est. His autem exceptis et testimoniis ex uetere testamento, ini accipere et praecipue crucis eius mysticam fixionem, qua passionis animae uestrae uulnera demonstrantur. deinde, inquit, praecepta salutaria
Abbreviated transcription (Latin):
cut ꝓmissũ leginus in huis libris quoꝵ nõ
omina uultis acciꝑeata ⁊ missum legrinis
meo libro quẽ nominare ⁊̃ formidatis. In
actib quippe apłoꝵ sicut sepe ⁊ paulo ante
ꝯmemorai. aꝑtissime legitur. Missus die
quis eẽc. Linguis enim omnib locuti sũt. qui
eum pͥmitus acceꝑunt. ut ħ ⁊̃ signo ꝓmit¬
t̾et. in lingins omnib ħ ẽ in ominib genti
qr ñ sunt apłorum xp̃i. Nam illa uox alt̾a
riganorum ẽ. qui dicinit apłos xp̃i nõ recca
docusse. uos gͦ quid dicitis. Unde oñditis
scͥpturas illas ñ ab apłis minstratas. Nies¬
pondetis. Quna multa sunt in eis ⁊ int̾ se
⁊ sibi contͣria. Omĩno falsissimũ ẽ. Uos ñ
intelligitis. Nam quioqͥd tale ꝓtulit faustꝰ¬

Expanded text:
gimus in iis libris, quorum non omnia uultis accipere, ita et missum legimus in eo libro, quem nominare etiam formidatis. in actibus quippe apostolorum, sicut saepe et paulo ante commemoraui, apertissime legitur missus die quis esset. linguis enim omnibus locuti sunt, qui eum primitus acceperunt, ut hoc etiam signo promitteret in linguis omnibus, hoc est in omnquia non sunt apostolorum Christi. nam illa uox altera paganorum est, qui dicunt apostolos Christi non recta docuisse. uos ergo quid dicitis? unde ostenditis scripturas illas non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid tale protulit Faust
Abbreviated transcription (Latin):
tum tu ut supͣ oñsum ẽ testam̃ti uet̾is
suppͥmum liquorem iuix sumnis ut auitͥ
labris attingas.
dignuni ẽ ueras dnimasq laudamꝰ.
nos scͥpturas nom testam̃ti tanqmͣ falsa¬
tas corrnptasq pulsatis. Nos ea que nunic
de libris testañm uet̾is obseruamus ñ. cõ¬
gruent̾ tã illo temꝑe atq ili ppło fuusse
precepta. nob̾q me̾i̾s ipĩs que ñ obserua¬
mus significata. que intelligamus ⁊ spũ¬
alit̾ teneamus. Non solum dñt. s in apłi
tatis. Uidetis gͦ. qnͣtum int̾ nos ⁊ uos ꝙ
ad hanc rem ꝑtinet distet. Eum itaq a
nob̾ querit᷑. qͣr ñ omĩa młibris noui
testam̃ti accipitis. s meis libris inquib
appbatis aliqua multa respintis. rep̾ heꝵ¬
ditis accusatis. a corruptorib mset ta et
si querat᷑. cur ñ eo ritu colamus dñ ꝙ co
lunt hebrei prẽs temꝑe net̾is testam̃ti. Ries¬
pondemus aliud nob̃ d̃m pͥcepisse ꝑ patres

Expanded text:
cum tu, ut supra ostensum est, Testamenti Veteris cum tu, ut supra ostensum est, Testamenti Veteris supremum liquorem vix summis, ut aiunt, labris attingas. dignum est, ueras diuinasque laudamus, uos scripturas noui testamenti tamquam falsatas corruptasque pulsatis. nos ea, quae nunc de libris testamenti ueteris non obseruamus, congruenter tamen illo tempore atque illi populo fuisse praecepta nobisque in eis ipsis, quae non obseruamus, significata, quae intellegamus et spiritaliter teneamus. non solum dicimus, sed in aratis. uidetis ergo, quantum inter nos et uos, quod ad hanc rem adtinet, distet. cum itaque a uobis quaeritur, quare non omnia in libris noui testamenti accipitis, sed et in eis libris, in quibus adprobatis aliqua, multa respuitis, reprehenditis, accusatis, a corruptoribus inserta esse si quaeratur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Q iud ab re ẽ. si ⁊ nos de testam̃to nouo
sola accipientes ea que in honorẽ ⁊ laudem
filii maiestatis. uł ab ip̃o il dicto comꝑi¬
unis uł ab enis apłis. Si iam p̾fectis ⁊ fideli¬
b dissimłaiminis cet̾a. qui aut simpliciter
tunc ⁊ ignorant᷑ a rudib dicta. aut obliq
⁊ maligne ab ĩmncis obiecca. aut impru¬
dent a scͥptorib asfirmata sunt ⁊ post̾is tra¬
dita. Dico autẽ ħ ip̃m natum ex femina
tp̃iter cntũtisum iudaice. sacͥficasse genti¬
liter. baptizatum humilit̾. circũductum
a dyabło ꝑ deserta. ⁊ ab eo temptatũ ꝯmͣ
misetrime. Hnis gͥ exceptis ⁊ siquid ei ab
sc̃ptorib ex testam̃to uet̾i falsa sub testisi¬
tis enis mysticam fixionem qua nre am¬
me passionis monsirant᷑ uulnu̾a. tunt pre¬
cepta salutaria enis. tunc ꝑabolas cunctũ¬
pfens naturaꝵ disccecionẽ. ip̃nis eẽ ñ ue
int moubium. Nicħ gͦ est iam cur meõ¬
nia crede̾ estimes deb̾e que ꝯtinent euugłia

Expanded text:
ma, quid ab re est, si et nos de testamento nouo sola accipientes ea, quae in honorem et laudem filii maiestatis uel ab ipso dicta conperimus uel ab eius apostolis, sed iam perfectis ac fidelibus dissimulauimus cetera, quae aut simpliciter tunc et ignoranter a rudibus dicta aut oblique et maligne ab inimicis obiecta aut inprudenter ab scriptoribus adfirmata sunt et posteris tradita? dico autem hoc ipsum natum ex femina turpiter, circumcisum Iudaice sacrificasse gentiliter. baptizatum humiliter, circumductum a diabolo per deserta et ab eo temptatum quam miserrime. his igitur exceptis et si quid ei ab scriptoribus ex testamento uetere falsa sub testificis eius mysticam fixionem, qua nostrae animae passionis monstrantur uulnera, tum praecepta salutaria eius, tum parabolas cunctumens naturarum discretionem, ipsius esse non venit in dubium. Nihil ergo est jam cur me omnia credere existimes debere, quae continent Evangelia;
Abbreviated transcription (Latin):
inite. Cur enim ñ expediat ĩmolacio uesci xͥ
momioꝵ. Neq enim ipãm ĩmolacõnẽ repͥhen¬
dit. qmͣ faciebant prẽs p̾figurantes sangͥ¬
nem sacͥficii quo nos xp̃c redemit. s que mm¬
molant gentes demoniis inquit ĩmolant.
⁊ ñ dõ. Seinde adiecit ꝙ dixi. nolo uos. socios
e demoroꝵ. Nam ⁊ si natura ipa ĩmolati¬
cie tarnis eẽt ĩmunda. utiq ⁊ nescientẽ cõ¬
tammaret. Neq enim eo mis ipã eẽt.
quo mimis absciente accaxtur. S pp̃ ꝯscĩam.
antẽ puto ꝙ ad escam usus hominũ ñ adim¬
sit oo ꝙ ñ occisoꝵ s mortuoꝵ ammaliũ mor¬
bida caro ẽ. nec apta ad salutẽ corꝑis. cunus
oñdiis: ꝑletiq intlłigunt ⁊ in actĩbus
apłorum ħ legi p̾ceptum ab apłis. ut ab¬
intelligunt. s a sangume p̾ceptum eẽ ab¬
stinend̾. nequis homicidio s ꝯtammet.
hoc munc distut̾e longum ẽ ⁊ nõ nccͣnm.¬

Expanded text:
nite. cur enim non expediat immolaticio uesci cnite. cur enim non expediat immolaticio uesci cmoniorum. neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo uos socios fieri daemoniorum. nam si natura ipsa immolaticiae carnis esset immunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo minus ipsa esset, qnum ad escam usus hominum non admisit, eo quod non occisorum sed mortuorum animalium morbida caro est, nec apta ad salutem corporis, cujus ostendimus — plerique intellegunt. et in actibus ■ apostolorum hoc legi praeceptum ab apostolis, ut abintellegunt, sed a sanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contaminet. hoc nunc discutere longum est et non nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si aliqnͣtum saboriosum ẽ in hoc seculo.
qm̃ angusta ⁊ arta ma ẽ que ducit ad in¬
tam mnces tũ cͥta ẜuatur. Nam ip̃e labor
significatus ẽ illis ꝓdigiis. ꝙ aliqnͣtum
est. cum qͥnqͣgesimo die pꝰ celebracõnem
ouis occise. moyses digito d̾i scͥptam legẽ
accepit in monte. Legite euñgłm. ⁊ adu̾¬
tite ibi sp̃m scm̃ appellatum digitum d̾i. Ca
quippe anmu̾sarie meccłia celebrant᷑. que
insigint̾ excellencia c̾tis dieb st̃a sunt ut e¬
orum nccͣiam salubreniq memoriam festi¬
uitas celebrata tustodiat. Si miltis gͦ nosse
qrͣ celebramus pascha. qr tunc ꝓ nob̾ ĩmola¬
tus ẽ pp̃c. Si uultis nosse qͣr ñ illud ritu i¬
daico celebremus qr illa erat uentĩ ueri pͥfi¬
gurato. ħ completi ꝯmemorõ. fut᷑um autẽ
⁊ pret̾itum. nec ipĩs u̾b̾ nris eo nͦ emincia¬
tur. unde iam satis in hoc oꝑe locuti sumus. Si
morticino ⁊ ĩmolacõ nũ uescimr. Et hoc au¬
dite. ⁊ calumpniis uanitatis u̾mi aliqũ p̾po¬

Expanded text:
aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis, quod aliquantulum est, cum quinquagesimo die post celebrationem ouis occisae Moyses digito dei scriptam legem accepit in monte. legite euangelium et aduertite ibi spiritum sanctum appellatum digitum dei. ea quippe anniuersarie in ecclesia celebrantur, quae insigniter excellentia certis diebus facta sunt, ut eorum necessariam salubremque memoriam festiuitas concelebrata custodiat. si uultis ergo nosse, quare celebramus pascha, quia tunc pro nobis inmolatus est Christus'. si uultis nosse, quare non illud ritu Iudaico celebremus quia illa erat uenturi ueri praefiguratio, haec conpleti commemoratio'. futurum autem et praeteritum nec ipsis uerbis nostris eodemtur; unde iam satis in hoc opere locuti sumus. Si morticino et immolaticio non uescimur, et hoc audite et calumniis uanitatis uerum aliquando praepo
Abbreviated transcription (Latin):
enuͣgłii. ñ mo umbra futi᷑. enisq occisionẽ
cum cotidie. cum maxime aumu̾saria sol¬
sempintate. ñ uenturã pͥsignemnus. s fc̃am
ꝯmemoremus. Io plane dies pasche sollẽp¬
intatis nr̃e ad diem celẽbracõnis umbrati¬
ce udeoꝵ ñ occrit. ut dñĩcum diem quo
xpc̃ resurrexit ꝯplect̾emur. Arima uͦ qui
recce sidi̾ ip̃iam sunt ñ nferm̃to uet̾is

Expanded text:
euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad diem celebrationis umbraticae Iudaeorum non occurrit, ut et dominicum diem, quo Christus resurrexit, conplecteremur. azyma uero qui rectae fidei christiani sunt, non in fermento ueteris
Abbreviated transcription (Latin):
nuusse. suscͥeset eis ⁊ eos increpans corrigit
nolentes ẽẽ pauli. Nunquid paulus inqͥt
baptizati estis. Tanqmͣ. dr̃ẽt. Desũcco fc̃i
At u̾o qui electus ab eccłia munstium eunͣ¬
głizandi renu̾it. ab ipã eccłia im̾ito digne¬
betur expnere. ñ sane siue signo huius ob¬
ꝓbrii ut calciam̃to pedis inmis exuatur.
ne sit meorum sorte quib ipẽ apłs ait.
Et calciati pedes in p̾paracõnem euuͣgelii
pacis. Et de quib ꝯmemorat ppħa. Qmͣ
speciosi pedes eorum qui ãnuntiant pacẽ.
qui ãminciant bona. Qͥ enim sic eunͣgłicam
fidem denet. ut ⁊ sibi ꝓsit. ⁊ eccłie ꝓdesse
ñ uenuat. bñ intelligit᷑ uttoq pede calcia¬
tus. Qui autẽ sibi putat qr tredidit satis
ẽẽ ꝯsultum. curam u̾o lucnͣdorum refugit
alioꝵ. discalciati illius ñ figuratum signifi¬
cauit. s in se impletũ portauit obpbrum.
Quid ꝙ ⁊ pascha a nob̾ obicit celebrari.
nec ꝙ ita ut udĩ celebramus insultat.
cum ouem magis nos hiñs in re p̾sentis

Expanded text:
nuisse, succenset eis, et eos increpans corrigit volentes esse Pauli. Nunquid Paulus, inquit, baptizati estis? tanquam diceret: Defuncto fratri At vero qui electus ab Ecclesia ministerium evangelizandi renuerit, ab ipsa Ecclesia merito digneubetur expuere, non sane sine signo huius opprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibus commemorat propheta: quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona. qui enim sic euangelicam fidem tenet, ut et sibi prosit et ecclesiae prodesse non rennuat, bene intellegitur utroque pede calciatus. qui autem sibi putat, quia credidit, satis esse consultum, curam uero lucrandorum refugit aliorum, decalciati illius non figuratum significabit, sed in se inpletum portabit obprobrium. Quid? quod et pascha a nobis obicit celebrari nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat. cum ouem magis nos habeamus in re praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus accidit mͥ in q̃dam
disputacõne ncc̃itas ut de duna¬
cõne demonum libellum scͥbem. cuius ti¬
tulus isbe ipẽ ẽ. In eius autẽ qͦdam loco uͥ¬
ñ solum uoce ꝓlatas. i̾mm ⁊̃ cogitacione
uenire ista ad notitiam demonũ ꝑ ñ mũ
na q̃dam dent᷑ ex corꝑe cogitanciũ uł sen¬
sibłia. nos autẽ latencia. an alia in ⁊ ea
spĩtali ista cognoscant. aut disficillime po¬
test ab omib aut om̃ino ñ pot̃ inueniti.
Hic lib̾ sic incipit. Quodam die in dieb
scĩs occauarum.

Expanded text:
er idem tempus accidit mihi in quadam disputatione necessitas, ut de diuinatione daemonum libellum scriberem, cuius titulus iste ipse est. In eius autem quodam loco, un solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione eruenire ista ad notitiam daemonum per nonnna quaedam dentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia ui et ea spiritali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus aut omnino non potest inueniri. Hic liber sic incipit: Quodam die in diebus sanctis octauarum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓpħiam extinganns. qr in umbra fcã
sunt futuroꝵ. ⁊ cũrare nos ñ deb̾e eos qui
nos huic iudicare uolu̾int. Quod corꝑa¬
lit̾ iam ñ obseruamus. sicut alibi tale qͥd¬
dam dixit. ħ in figura ꝯtingebant illis.
scͥpta sunt autẽ pp̃ corrupcõnẽ nr̃am in
quos funs scłorum obuenit. Cum gͦ tale
aliquid segit᷑ in iustriũto uet̾is testam̃ti.
Quale a nob̾ obẜuari uł iussum ñ ẽã no¬
uo testam̃to uł ⁊̃ ꝓhibitum. quid signi¬
ficet q̃rendum ẽ ñ rep̾hendend̾. Quia eo
ip̃o quo iam ñ obẜuatur. ñ dampnatũ s
impletũ ꝓbatur. Unde multa ⁊ sepe iam
q uocatet nomine ꝙ uide nasc̾etur. quid
alud infigura p̾monstrat. nͥ qr unusqͥsq
euuͣgłn p̾dicator ita d in eccłia laborare.
meu accipiat. Semq ħ implens apls ñ¬

Expanded text:
etiam extinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos, qui nos hinc iudicare uoluerint. quod corporaliter iam non obseruemus, sicut alibi tale quiddam dixit: haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti,. quale a nobis obseruar uel iussum non est in nouo testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, non reprehendendum, quia eo ipso, quo iam non obseruatur, non damnatum, sed inpletum probatur. unde multa et saepe iaque uocaret nomine, quod inde nasceretur, quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque euangelii praedicator ita debet in ecclesia laborare, men accipiat? denique hoc inplens apos
Abbreviated transcription (Latin):
in omnẽ iͥntatẽ ⁊ uislt induc̾e. in talem
ip̃m. in quo ipr̃us passionis p̾dicat fałfi¬
tatem. Isti xp̃m in carne qmͣ de abrahe susce¬
pit semine cirtũcisum. ille dm̃ in ip̃a sua
natura a tenebraꝵ gente concisum. Isti ꝓ
carne xp̃i infante sacͥsicium ꝙ tunc pie fi¬
ebat oblatum. ille ñ carins s ip̃nis dime¬
sube m̃brum omnnb demonib ommo¬
sandũ. natiur adu̾se gentis illatum. Isti
xpm̃ exempli p̾bendi cansa baptizatum ĩ
sum. S ꝙ enis mundari ñ potu̾nt et̾na
dampnacõne pumend̾. Isti carnẽ xp̃i a
demonum duce temptatam.ille ꝑtem dĩ
a demonũ gente possessam. ⁊ isti quid̃ il¬
lam temptatam ut doc̾e̾t resist̾e tempta¬
tori alle illam possessam. ut pr̃i ñ possit res¬
niti. ni uiccori. Deniq nec manicħs ex
doctͥna demonioꝵ aliud annũciat. ut qͣi¬

Expanded text:
ucere in talem Christum, in quo ipsius passionis praedicat falsitatem; isti Christum in carne, quam de Abrahae suscepit semine, circumcisum, ille deum in ipsa sua natura a tenebrarum gente concisum; isti pro carne Christi imitante sacrificium, quod tunc pie fiebat, oblatum, ille non carnis, sed ipsius diembrum, omnibus daemonibus immolandum, naturae adversae gentis illatum. Isti Christum exempli praebendi causa baptizatum in sed quod eius mundari non potuerit aeterna damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum gente possessam; et isti quidem illam temptatam, ut doceret resistere temptatori, ille illam possessam, ut patri non possit restitui nec uictori; denique Manichaeus ex doctrina daemoniorum aliud adnuntiat, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
Aut fiditus int̾itum eum de gene suo qui
ad ominẽ ꝑtineat ⁊ͥ mnim. Aut lapidib ex¬
tiiguend̃ eum qui soluit sabbm. aut nõ
ꝑcendum ei. qui unum ꝙ libet testam̃ti ue¬
tis mandatũ irruꝑit. Que ommna tu si cce¬
das firimimq ħeas qr sunt eaderu add̾ mã¬
data. nł crede. mamis prior miecisses imxpm.
nec nnic rrasc̾e̾ iideis. qui hunc aĩius ac
nrib ꝑsecuti dĩ sun mandata compleri.
Et quitem maud ignoro qum uos ħ mõau¬
deatis dr̃e falsa. E qr sint eadem ꝓ tempore
ut uiltis dre testam̃to. ip̃e iam doceat qd
accipiendum nob̾ ex eodem sit ⁊ quid reli
oportet. qr si iħc ꝑ testam̃tum uetus ãmm¬
ciatus munc dnudicat ⁊ carminat. docet q
panca eius accipienda eẽ. repudianda uͦ qmͣ
płima. ⁊ nob̾ ꝑaclitus ex nouo testam̃to pro¬
missus ꝓinde docet quid acciꝑe ex eodem de¬
ueannis. Et quid repudiare. De quo ultro
iħc cum eum ꝓmitt̾et. dicit ineuu̾gło. Ipẽ
nos inducet in ominẽ iͥntatem. ⁊ ipe nob̾an¬

Expanded text:
iturum eum de genere suo, qui ad omnem pertineat christianum; aut lapidibus extinguendum eum, qui soluerit sabbatum; aut non parcendum ei, qui unum quodlibet testamenti ueteris mandatum inruperit: quae omnia tu si credas firmumque habeas, quia sint eadem a deo mandata, mihi crede, manus prior iniecisses in Christum nec nunc irascerere Iudaeis, qui hunc animis ac uiribus persecuti dei sui mandata complerint. Equidem haud ignoro, quin uos haec non audeatis dicere falsa, sed quia sint eadem pro tempore ut uultis, uetere testamento ipse iam doceat, quid accipiendum nobis ex eodem sit et quid relioportet, quia, si Iesus per testamentum uetus adnuntiatus nunc diiudicat et carminat docetque pauca eius accipienda esse, repudianda uero quam plurima, et nobis paracletus ex nouo testamento promissus perinde docet, quid accipere ex eodem debeamus et quid repudiare. de quo ultro Iesus cum eum promitteret, dicit in euangelio: ipse uos inducet in omnem ueritatem et ipse uobis ad
Abbreviated transcription (Latin):
accipiam. scias ⁊ te qnͣtum ad annũ mul¬
ta nõ crede̾. que in uet̾ sunt destaito. qmͣ¬
ins ip̃m te ꝓfitearis acciꝑe. Neq eram illud
inconfessis ex eodem hẽs ⁊ credibilib ẽẽ iua¬
ledc̃m ommẽ qui pepend̾it in ligno. qr id uti¬

Expanded text:
accipiam, scias et te, quantum ad animum. mulaccipiam, scias et te, quantum ad animum. multa non credere. quae in uetere sint testamento, quamuis ipsum te profitearis accipere. neque enim et illud in confessis ex eodem habes et credibilibus esse maledictum omnem, qui pependerit in ligno. quia id uti
Abbreviated transcription (Latin):
atq alia huisiͦ sunt testam̃ti uetͥis: ⁊
exempla⁊ nira. Que si bona sunt. cur nõ
nntamim. Si mala. tur ñ dampnatis auc¬
torem.a. testam̃tum ip̃m uetus. Aut si
falsa ħ ⁊ tanqmͣ nos de nouo credinis. ⁊
nos putatis inserta. pares gͦ simnuis. Desi¬
inte iam ꝓuide id a nob̾ exige̾ intestam̃¬
to nouo. ꝙ uos ñ seruetis in uet̾e. Equid̾
ego qnͣtum arbitror. qͣtenus id iam ꝑsua¬
sum ẽẽ uoluastis. ut sit ex dõ ⁊̃ testamen¬
tum uetus cõmodius satis atq excusaci¬
us uob̾ ẽ ñ seruantib enis mandata. si fa¬
teamim in ꝯgrins ẽẽ adiectionib inciatũ.
qmͣ si mminolatũ idem sꝑnatis ⁊ incorrup¬
tum. Pinde hanc de nob̾ ego sentenciam
hĩn semꝑ ⁊ hẽo. quociens querit᷑ cur pͥua¬
ricemim testam̃ti uet̾is nissa. Quod enim
aut ut sapientes ꝯtempnitis falsa. arit ut
contumaces ⁊ indeuoti negłigras uera. In¬
t̾im qr me ad credenda onina que nom test.¬
m̃ti momimĩtis inserta sunt. dogis s̃ ip̃m

Expanded text:
atque alia huiusmodi sunt testamenti ueteris et exempla et iura: quae si bona sunt, cur non imitamini? si mala, cur non damnatis auctorem, id est testamentum ipsum uetus? aut si falsa haec ei, tamquam nos de nouo credimus, etiam uos putatis inserta, pares ergo sumus. desinite iam proinde id a nobis exigere in testamento nouo, quod uos non seruatis in uetere. Equidem ego quantum arbitror, quatenus id iam persuasum esse uoluistis, ut sit ex deo etiam testamentum uetus, commodius satis atque excusatius uobis est non seruantibus eius mandata, si fateamini incongruis esse adiectionibus uitiatum, quam si inuiolatum idem spernatis et incorruptum. proinde hanc de uobis ego sententiam habui semper et habeo. quotiens quaeritur, cur praeuaricemini testamenti ueteris iussa, quod enim aut ut sapientes contemnitis falsa aut ut contumaces et indeuoti neglegitis uera. interim quia me ad credenda omnia, quae noui testamenti monumentis inserta sunt. cogis, si ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
muliercam apud maiores natu depone de
hac impietate cognati su q̃relam. ut idẽ
accersitum eum censoria gͣintate coherce¬
ant. Qui si ꝑ negai̾nt apud eos ñ ferat
impime. s ex caltiatus dextͥ pedis calciam̃¬
to a p̾dicta muliere cedatur infatiẽ. Et

Expanded text:
mulierculam apud maiores natu deponere de mulierculam apud maiores natu deponere de hac inpietate cognati sui querelam, ut idem accersitum eum censoria grauitate coherceant; qui si pernegauerit, et apud eos non ferat inpune, sed exalciatus dextri pedis calciamento a praedicta muliere