comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dixi: Qui adhuc desiderat
istã uitã: qͣndo illi uenerit dies mor-¬
tis patienter tolerat mortẽ. luctat᷑
adũsum se. ut sequat᷑ uoluntatẽ dĩ.
&e hoc pocius agit animo qđ ele.¬
git ds. ñ qd elegit uoluntas huma¬
na. & ex desiderio uitȩ p̃sentis.
fit luctator cũ morte: & ad hibet
patientiã & forcitudinẽ. ut equo ani-¬
mo moriatur. Iste patienter morit᷑:
Qui autẽ desiderat sicut dicit apłs
dissolui & ẽẽ cũ xp̃o: ñ patienter
moritur. sed patienter uiuit. de¬
lectabiliter moritur. Uide Apłm pa¬
tienter uiuentẽ : id ẽ cũ patientia
hic ñ amare uitã sed tolerare. Dissol¬
ui inquit & eẽ cũ xp̃o multomagis
optinũ : manere incarne. necessariũ
agite uobiscũ. ut desideretis diem
iudicii. Aliter ñ ꝓbatur ꝑfecta cari-¬
tas: nisi cũ cȩperit ille dies deside¬
rari Ille autẽ desiderat eũ: qui fi-¬
duciã habet in illo Ille autẽ habet¬
fiduciã in illo: cuius conscientia

Expanded text:
Quid dixi? Qui adhuc desiderat Quid dixi? Qui adhuc desiderat istam vitam, quando illi venerit dies mortis, patienter tolerat mortem: luctatur adversum se, ut sequatur voluntatem Dei; et hoc potius agit animo, quod eligit Deus, non quod eligit voluntas humana: et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte; et adhibet patientiam et fortitudinem, ut aequo animo moriatur: iste patienter moritur. Qui autem desiderat, sicut dicit Apostolus, dissolvi et esse cum Christo, non patienter moritur; sed patienter vivit, delectabiliter moritur. Vide Apostolum patienter viventem, id est, cum patientia hic non amare vitam, sed tolerare. Dissolvi, inquit, et esse cum Christo multo magis optimum manere autem in carne necessarium agite vobiscum, ut desideretis diem judicii. Aliter non probatur perfecta charitas, nisi cum coeperit ille dies desiderari. Ille autem eum desiderat, qui fiduciam habet in illo: ille autem fiduciam habet in illo, cujus conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
re cepit diẽ iudicii. m̃bra sua suꝑ
trã: tantũ surgunt & corroborant᷑
m̃bra celestia:. Menbra autẽ cȩles¬
tia: om̃ia oꝑa bona: Surgentibus
cęlestib menbris. incipit desidera.¬
re qd timebat: Timebat enĩ ne ue
quẽ d̾a naret : desiderat. ut ueniat.
quia inuenturus ẽ piũ. quẽ coronet:
lã cũ cȩꝑit desiderare uenientẽ. xp̃m
casta anima. quȩ desiderat amplexus.
sponsi: renuntiat adultero. fit uir-¬
go interius ipsa. fide. spe. & caritate :
Habet iã fiduciã indie iudicii Non
contra se pugnat: quando orat &
dicit. ad ueniat regnũ tuũ Qui eniꝰ
timet. ne ueniat regnũ dĩ: timet.
ne exaudiatur Quomͦ orat. qui ti¬
met. ne exaudiatur: Qui autẽ orat
cũ fiducia: caritate optat iã. ut ue¬
niat. De ipso desiderio dicebat qͥda
inpsalmo: Et tu dñe usq quo: Con¬
uertere dñe : & eripe animã meã:
Gemebat se differri. St̃ eniꝰ homines.
qͥ cũ patientia moriuntur: st̃ autẽ
quida ꝑfecti. qͥ cũ patientia uiuunt:

Expanded text:
mbra sua super terram, tantum surgunt et corroborantur membra coelestia. Membra autem coelestia, omnia opera bona. Surgentibus coelestibus membris, incipit desiderare quod timebat. Timebat enim ne venium quem damnaret; desiderat ut veniat, quia inventurus est pium quem coronet. Jam cum coeperit desiderare venientem Christum casta anima, quae desiderat amplexus sponsi, renuntiat adultero; fit virgo interius ipsa fide, spe, et charitate. Habet jam fiduciam in die judicii: non contra se pugnat quando orat, et dicit, Adveniat regnum tuum . Qui enim timet ne veniat regnum Dei, timet ne exaudiatur. Quomodo orat, qui timet ne exaudiatur? Qui autem orat cum fiducia charitatis, optat jam ut veniat. De ipso desiderio dicebat quidam in Psalmo, Et tu, Domine, usquequo? Convertere, Domine, et erue animam meam . Gemebat se differri. Sunt enim homines qui cum patientia moriuntur: sunt autem quidam perfecti qui cum patientia vivunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ram ẽẽ ñ credunt. Prȩt̃mittamus
istos. Excitet illos ds. ut uiuant.
De mortuis ut qͥd loquim᷑: Non cre¬
dunt futurũ diẽ iudicii: nec timent
nec desiderant qđ ñ credunt: Cepit
aliquis credere diẽ iudicii. Si cȩpit
credere: cepit et timere. Sed quia ti¬
met ad huc: ñdũ habet fiduicia in
die iudicii. ñdũ ẽ in illo ꝑfecta cari-¬
tas. Nuqͥd tam̃ desꝑandũ ẽ: In quo¬
uides iniciũ. cur desperas finẽ: Qd̃
inciũ uideo. inquies: Ipsũ timorẽ:
Audi scripturã. Iniciũ sapientie. timor
dñi Cȩpit ergo timere diem iudicii:
Tim̃do corrigat se: uigilet adũsus
hostes suos. id ẽ adũsus peccata sua.
incipiat reuiuiscere interius. & mor¬
tificare m̃bra sua que st̃ suꝑ t̾rã: si¬
cut apłs paulus dicit Mortificate

Expanded text:
ram esse non credunt. Praetermittamus istos: excitet illos Deus, ut vivant; de mortuis utquid loquimur? Non credunt futurum diem judicii, nec timent, nec desiderant quod non credunt. Coepit aliquis credere diem judicii: si coepit credere, coepit et timere. Sed quia timet adhuc, nondum habet fiduciam in die judicii, nondum est in illo perfecta charitas. Numquid tamen desperandum eas finem? Quod initium video, inquis? Ipsum timorem. Audi Scripturam: Initium sapientiae timor Domini . Coepit ergo timere diem judicii: timendo corrigat se; vigilet adversus hostes suos, id est, adversus peccata sua; incipiat reviviscere interius, et mortificare membra sua quae sunt super terram, sicut Apostolus dicit, Mortificate
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. & foras mittit cimorẽ. ut
remaneat ille timor castus ꝑ ma¬
nens inscłm scłi. Coleremus mun¬
dum. toleremus tribulationes¬
ipsius: toleremus scandala tẽpta¬
tionũ ñ recedamꝰ a uia Tenea
teneamus caritatẽ. Non diuella¬
mur am̃bris sponse ipsus. ñ di¬
uellamur a fide. ut głem in p̃¬
sentia ipsius. & securi manebimꝰ

Expanded text:
ipsa, et foras mittit timorem, ut ipsa, et foras mittit timorem, ut remaneat ille timor castus permanens in saeculum saeculi. Toleremus mundum, toleremus tribulationes, toleremus scandala tentationum. Non recedamus a via; teneamteneamus charitatem. Non divellamur a membris sponsae ipsius, non divellamur a fide, ut gloriemur in praesentia ipsius: et securi manebimus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudet quomͦ potest diligeree
c los mandatũ labemus ab
ipso: ut qͥ diligit dm̃ diligat &
frẽm suũ Magnifice Dicebas di¬
ligo dm̃. & odis frẽm : O homici¬
da. quomͦ diligis dm̃: Non audi¬
sti suꝑius inista epła. qͥ odit frẽm
suũ. homicida ẽ: Sed ꝓrsus diligo
dm̃: quãuis oderim frẽm meũ Pror¬
sus ñ diligis dm̃: si o disti frẽm. Et
modo ꝓbo alio docum̃to Ipse dixit:
dedit nobis p̃ceptũ. ut diligamus
mincẽ Quomͦ diligis eũ. einus
odisti p̃ceptũ: Quis ẽ qui dicat.
diligo imperatorẽ. sed odio leges
eius: In hoc intelligit imperator.
si diligis eũ: si obseruentur ate¬
legeᷤ eius ꝑ ꝓuintias. Lex impera¬
uũ do uobis: ut uos inuicẽ di¬
ligatis. Dicis ergo te diligere
frẽm dilige: Si autẽ frẽm ñ di¬
ligis: quoniͦ eũ diligis cuius
mandatũ contẽnis : Fr̃s. ego¬
ñ satior loquendo de caritate
innomine xp̃i. Quantũ & uos
habetis huius rei auariciã: tan.¬
tum sꝑamus. quia crescit in uob̾

Expanded text:
det, quomodo potest diligere? Et hoc mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Magnifice dicebas, Diligo Deum; et odis fratrem! O homicida, quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixit, Dedit nobis praeceptum, ut diligamus invicem : quomodo diligis eum, cujus odisti praeceptum? Quis est qui dicat, Diligo imperatorem, sed odi leges ejus? In hoc intelligit imperator si diligis eum, si observentur leges ejus per provincias. Lex imperavum do vobis, ut vos invicem diligatis . Dicis ergo te diligere fratrem dilige. Si autem fratrem non diligis; quomodo eum diligis, cujus mandatum contemnis? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Christi. Quantum et vos habetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
do bonũ. est. Totũ bonũ meũ: in hȩ
rere dõ gratis. Nam si int̃roges &
dicas. quare in hęres dõ. & dicat.
ut donet mͥ. quid tͥ donet: Celũ
ipse fecit: t̾rã ipse fecit: Quid tͥ
donat᷑us ẽ e lam hęres illi. inueni¬

Expanded text:
Deo bonum est . Totum bonum meum est, Deo inhaerere gratis. Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi: in
Abbreviated transcription (Latin):
petu leuari matrũ corpora. nec
eas tam̃ calce repellere. sed & si desit
filius qui sugat: mugitu uocari
adubera. Si ergolẽ in nobis illa cari.¬
tas spũalis. de qua apłs dicit. factussũ
paruulis inmedio ur̃m tanquã nutrix
fouens filios suos: tunc uos diligimꝰ.
quando exigitis. Pigros ñ amamus: qr
languentes formidamus: Intercesser t̃
autẽ. ut int̃mitteremus textũ huius
tractari. Nunc ergo ad prȩt̾mis sum
ordinẽ redeamus: & quȩ restant. in-¬
tente accipiat scitas ur̃a Nescio utrũ
magnificentius nobis caritas cõmen-¬
dari posset: quã ut diceretur ds ca-¬
ritas ẽ Breuis laus: et magna laus.
Breuis in sermone: & magna. in intel.¬
lectu: Quã cito dr̃. ds dilectio ẽ: &
hoc breue ẽ Si numeres: unũ ẽ. Si
appendas: qͣntũ ẽ ds dilectio .ẽ. Et
qui manet inquit indilectione: in
maneat in te d̾s Manet inte ds. ut
te contineat: manes indo. ne cadas:
quia sic de ipsa caritate apłs dicit

Expanded text:
petu levari matrum corpora, nec petu levari matrum corpora, nec eos tamen calce repelli; sed et si desit filius qui sugat, mugitu vocari ad ubera. Si ergo est in nobis illa charitas spiritualis, de qua Apostolus dicit, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos ; tunc vos diligimus quando exigitis. Pigros non amamus; quia languentibus formidamus. Intercesserunt autem, ut intermitteremus textum hujus tractari. Nunc ergo ad praetermissum ordinem redeamus; et quae restant, intente accipiat Sanctitas vestra. Nescio utrum magnificentius nobis charitas commendari posset, quam ut diceretur, Deus charitas est. Brevis laus, et magna laus: brevis in sermone, et magna in intellectu. Quam cito dicitur, Deus dilectio est! Et hoc breve est: si numeres, unum est; si appendas, quantum est! Deus dilectio est. Et qui manet, inquit, in dilectione, in mte contineat; manes in Deo, ne cadas. Quia sic de ipsa charitate Apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
apłi ultimã
partẽ resti¬
tisse nobis.
cractandã & exponendã uobis qͣn¬
tũ dñs donat. Nuius ergo debiti
nos memores sumus: exactionis
aut̃ẽ uos memores ẽẽ debetis. Eadẽ
quippe caritas. quȩ in ipsa epła
maxime. & ꝓpe sola cõmendatur:
&e nos facit fi delissimos debitores
&e uos dulcissimos ex actores. Ideo
dixi. dulcissimos exactores: quia
ubi caritas ñ est: amarus exactor
ẽ: ubi autẽ caritas: & qui exigit dul¬
cis ẽ. & a quo exigitur. & si aliquẽ
laborem suscipit : facit eundẽ la-¬
borẽ ꝓpe nullũ & leuẽ ipsa cari-¬
tas. Nonne uidemꝰ etiã inmutis
animalib & irrationabilib. ubi
ñ est sp̃ualis caritas. sed carnalis
& naturalis exigi tam̃ magno af-¬
fectu de uberib matris lac a paruui¬
lise Q quãnis su gens impetum fa.¬
ciat in ubera: melius ẽ tam̃ matri.
quã siñsugat nec exigat. qd carita¬
te debetur Sepe uidemus ubera
uaccarũ etiã a grandiusculis uitu-¬
lis capite ꝑ cuti : & ꝓpe ipso im¬

Expanded text:
toli ultimam partem restare nobis tractandam, et exponendam vobis, quantum Dominus donat. Hujus ergo debiti nos memores sumus: exactionis autem vos memores esse debetis. Eadem quippe charitas quae in ipsa Epistola maxime et prope sola commendatur, et nos facit fidelissimos debitores, et vos dulcissimos exactores. Ideo dixi dulcissimos exatores, quia ubi charitas non est, amarus exactor est: ubi autem charitas est, et qui exigit dulcis est; et a quo exigitur, etsi aliquem laborem suscipit, facit eumdem laborem prope nullum et levem ipsa charitas. Nonne videmus etiam in mutis animantibus et irrationalibus ubi non est spiritualis charitas, sed carnalis et naturalis, exigi tamen magno affectu de uberibus matris lac a parvulis? Et quamvis sugens impetum faciat in ubera; melius est tamen matri quam si non sugat, nec exigat quod charitate debetur. Saepe videmus ubera vaccarum etiam a grandiusculis vitulis capite percuti, et prope ipso im
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbet s imꝰquisq qͣntũ in illo ꝓfece¬
rit caritas: uel pocius quantũ ipse
incaritate ꝓfecerit: Nã si caritas ds̃
lñtroga ergo qͣntũ in caritate ꝓfeceriᷤᷤ
& qͥd tibi respondeat cortuũ: ut noue¬
ris mensurã ꝓfectus tui: Promisit enĩ
ostendere nobis in quo cognoscamus
nobis: Quȩre in quo. Ut fiduciã ha¬
beamus in die iudicii. Quisquis fidu¬
ciam habet indie iudicii: ꝑfecta ẽ
in illo caritas. Quid ẽ habere fidu¬
ciam indie iudiciis Nontimere. ne

Expanded text:
fecerit charitas: vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus Interroga ergo quantum in charitate profeceris, et quid tibi respondeat cor tuum, ut noveris mensuram profectus tui. Promisit enim ostendere nobis in quo cognoscamus lectio. Quaere, in quo? Ut fiduciam habeamus in die judicii. Quisquis fiduciam habet in die judicii, perfecta est in illo charitas. Quid est habere fiduciam in die judicii? Non time
Abbreviated transcription (Latin):
cas ñ furandũ: furaris. Soluit ergo
in facto: qui furatur &̃ qui docet
sic: minimus uocatur in regno cȩloꝵ.
id est in eccła huius temporis. De
illo dictũ ẽ. Quȩ dicunt. facite:
quȩ autẽ faciunt. facere nolite.
Qui autẽ fecerit. & sic docuerit.
magnus uocabitur in regno cȩloꝵ
Careo qđ dixit hic fecerit. contra
hoc ibi dixit soluerit: id est ñ fece¬
rit. & docuerit sic. Ille ergo soluit:
qui ñ facit: Quid nos docet. nisi
ut facta int̾rogemus: ñ uerbis cre¬
cdamus: Obscuritas rerũ multa
nos cogit dicere : maxime. ut illud
quod dñs reuelare dignatur. etiam
ad tardiores fr̃s pueniat. quia om̃s
xp̃i sanguine cõparati sunt: & ue¬
reor ne ipsa epła istis dieb sicut
ꝓmiserã ñ finiatur. Sed quod dño
placet: melius est seruare reliquiã.
quã onerare corda nimio cibo:
Abeo qđ scriptũ ẽ. iam uos ex dõ
estis filioli. & uicistis eum: usq¬

Expanded text:
cas non furandum, furaris . Solvit ergo in facto qui furatur, et quasi docet sic; minimus vocabitur in regno coelorum, id est, in Ecclesia hujus temporis. De illo dictum est, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite . Qui autem fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum . Ex eo quod dixit hic, fecerit, contra hoc ibi dixit, solverit, id est, non fecerit, et docuerit sic. Ille ergo solvit qui non facit. Quid nos docet, nisi ut facta interrogemus, non verba credamus? Obscuritas rerum multa nos cogit dicere: maxime ut illud quod Dominus revelare dignatur, etiam ad tardiores fratres perveniat; quia omnes Christi sanguine comparati sunt. Et vereor ne ipsa Epistola istis diebus, sicut promiseram, non finiatur: sed quod Domino placet, melius est servare reliquias, quam onerare corda nimio cibo. Ab eo quod sequitur, Jam vos ex Deo estis filioli; us
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ ꝓ nobis : quia caritatẽ mul¬
suã ponat ꝓ amicis suis. Tn non
habes caritatem : quia ꝓ honore
tuo diuidis unitatem. Ergo hinc
intelligite sp̃m ex dõ. Pulsate.
tangite. uasa fictilia: ne forte
crepuerint. & male resonent. Ui.¬
dete si integra sonant: uidete si
est ibi caritas: Tollis te abunitate
orbis terrarũ: diuidis ȩccłam
ꝑscismata. dilanias corpus axp̃i:
Ille uenit in carne. ut colligat:
tu ideo clamas. ut spargas Ergo
encarne uenisse Negat & ipse. ñ
lingua sed uita: ñ uerbis. sed factis.
Manifestatũ ẽ ergo: unde cognosca¬
mus fr̃s. Multi intus. quasi intus sunt:
nemo autẽ foris. nisi uere foris.
Adeo ut noueritis quia ad facta
retulit: & om̃is sp̃s inquit. qui sol¬
uit xp̃m in carne uenisse. ex dõ
ñ est: Soluere. factis intelligitur:
Quid tibi ostendit qui negat. qr
dixit soluit: Ille uenit colligere:
tu uenis soluere: Nistinguere uis
menbra xp̃i. Quomͦ ñ negas xp̃m¬

Expanded text:
tuus est pro nobis, quia caritatem multuus est pro nobis, quia caritatem mulsuam ponat pro amicis suis. Tu non habes charitatem; quia pro honore tuo dividis unitatem. Ergo hinc intelligite spiritum ex Deo. Pulsate, tangite vasa fictilia, ne forte crepuerint et male resonent: videte si integre sonant, videte si ibi est charitas. Tollis te ab unitate orbis terrarum, dividis Ecclesiam per schismata, dilanias corpus Christi. Ille venit in carne, ut colligat: tu ideo clamas, ut spargas. Ergo ipse carne venisse. Negat et ipse non lingua, sed vita; non verbis, sed factis. Manifestum est ergo, unde cognoscamus fratres. Multi intus, quasi intus sunt, nemo autem foris, nisi vere foris. Adeo ut noveritis, quia ad facto, retulit: 'Et omnis spiritus', ait, 'qui solvit Iesum in carne venisse, non est ex Deo'. Solvere factis intellegitur quid tibi ostendit, qui negas, quia dixit solvit? Ille venit colligere, tu venis solvere. Distinguere vis membra
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ & d̃s erat uerbũ: Non¬
ne ipse pascebat angłos & ipse
pascit angłos: Nonne sic uenit.
ut inde ñ recederet: Nonne sic
ascendit ut nos ñ dimitteret: Quare
ergo uenit in carne: Quia opor-¬
tebat nobis ostendi spem resurrec¬
tionis. Ns erat : & in carne uenit:
Ds enim mori ñ poterat: caro mori
poterat: Id̾o ergo uenit in carne.
ut moreretur ꝓnobis. Quẽ ad modũ
autẽ mortuus ẽ ꝓ nobis e Maiorẽ
hac caritatem nemo habet: quã
ut animã sua ponat ꝓ amicis suis:
Caritas ergo illũ adduxit ad car-¬
nen: Quisquis ergo ñ habet ca-¬
ritatem : negat xp̃m in rarne
uenisse. Nunc etiam int̾roga om̃s
hereticos: A p̃c uenit in carne e
Uenit. Noc credo: hoc ꝓfiteor.
lmmo hoc negas. Unde ñ egoe
Andis quia hoc dico: lmmo ego
conuincio: quia negas. Dicis uoce.
negas corde. Picis uerbis : negas
factis. Quomͦ inquis. negas factis:
Quia ideo uenit xp̃c in carne:
ut moreretur ꝓ nobis:. Ideo mor¬

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum ? Nonapud Deum, et Deus erat Verbum ? Nonne ipse pascebat Angelos, et ipse pascit Angelos? Nonne sic huc venit, ut inde non recederet? Nonne sic ascendit, ut nos non dimitteret? Quare ergo venit in carne? Quia oportebat nobis ostendi spem resurrectionis. Deus erat, et in carne venit; Deus enim mori non poterat, caro mori poterat; ideo ergo venit in carne, ut moreretur pro nobis. Quemadmodum autem mortuus est pro nobis? 'Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis'. Caritas ergo illum adduxit ad carnem. Quisquis ergo non habet caritatem, negat Christum in carne venisse. Nunc etiam interrogo omnes hereticos: Christus venit in carne? Venit, hoc credo, hoc profiteor. Immo hoc negas. Unde nego? Audis, quia hoc dico? Immo ego convinco, quia negas. Dicis voce, negas corde; dicis verbis, negas factis. Quomodo, inquis, nego factis? Quia ideo venit Christus in carne, ut moreretur pro nobis. Ideo mor
Abbreviated transcription (Latin):
Unde discernimus: Intendite. Camꝰ
simul in corde: & pulsemus. Uigi.¬
let ipsa caritas. quia ipsa pulsatura
ẽ: ipsa aꝑtura: Modo intelligetis.
perius audistis: quia dictũ est Qui
negat iłim xp̃m in carne uenisse:
hic est antixp̃c: Q ibi quesiuimus.
quis neget: quia nec nos negamus.
nec illi negant. & inuenimus quos¬
dam factis negare Ad hibuimus testi¬
moniũ de apło. qui ait: Confitent᷑
se nosse dm̃: factis autẽ negant. Sic
ergo & modo quęxamus in factis. ñ
in lingua. Quis ẽ sp̃s. qui ñ est ex
do Qui negat iłim ap̃m in carne
Qui confitetur ilim xp̃m in car-
mus : ñ strepitũ linguẽ. Quexamꝰ¬
quare uenerit in carne xp̃c: & in-¬
ueniemus qui eũ negant in carne
uenisse: Nam si linguas attendas:
multas hereses es auditurus. confi-¬
tentes a p̃m in carne uenisse: Sed
conuncit illos ueritas. Quare ue-¬
nit xp̃c in carne : Nonne ds̃ erat:
Nonne de illo dictum est. inpͥn-¬
cipio erat uerbum. & uerbum erat

Expanded text:
unde discernimus? Intendite; eamus unde discernimus? Intendite; eamus simul corde, et pulsemus. Vigilat ipsa charitas, quia ipsa pulsatura est, ipsa apertura: modo intelligetis iperius audistis quia dictum est, Qui negat Jesum Christum in carne venisse, hic est antichristus . Et ibi quaesivimus, quis neget; quia nec nos negamus, nec illi negant. Et invenimus quosdam factis negare ; et adhibuimus testimonium de Apostolo, qui ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Sic ergo et modo quaeramus in factis, non in lingua. Quis est spiritus qui non est ex Deo? Qui negat Jesum Christum in carne Quimus, non strepitum linguae. Quaeramquare venerit in carne Christus, et invenimus qui eum negant in carne venisse. Nam si linguas attendas, multas haereses auditurus es confitentes Christum in carne venisse: sed convincit illos veritas. Quare venit Christus in carne? Nonne Deus erat? Nonne de illo scriptum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
de quo audistis. qđ uenturus sit: & nc̃
in isto mundo ẽ: Qđ si eriguntur
aures ad discernendos sp̃s : & tale qͥd¬
dam audiuimꝰ unde nichilominus
ñ discernamus. Quid enĩ aitꝰ Omĩs
sp̃s qui confitet᷑ iłim xpni in carne
uenisse: ex do ẽ: Ergo sp̃s qui ẽ apud
hereticos. ex do : quia confitentur iłim¬
se forte aduersũ nos : & dicunt. Uos
ñ habetis spm ex dõ: sed nos confitem
iłim xp̃m in carne uenisse: Iste autẽ.
illos negauit sp̃m dĩ habere : qui ñ
confitentur iłim xp̃m in carne ue¬
nisse: Quere abarrianis: confiten¬
tur iłim xp̃m in carne uenisse:
Quęre a machedonianis : confitent᷑
ilłim xp̃m in carne uenisse. Int̾roga
in carne uenisse. Int̾roga nouatia¬
nos: confitentur iłim xp̃m in carne
uenisse. Om̃s ergo iste hereses. spm̃
dĩ habent : Non ergo pseudo ꝓpłiȩ
sunt: Nulla est ergo ibi deceptio
nulla ẽ ibi seductio. Certe antixp̃i¬
isti sunt : qui ex nobis exierunt. sed
ñ erant ex nobis. Quid ergo facimꝰe

Expanded text:
de quo audistis quod venturus sit; et nunc in isto mundo est. » Quasi eriguntur aures ad discernendos spiritus; et tale quiddam audivimus, unde nihilominus non discernamus. Quid enim ait? Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. Ergo spiritus qui est apud haereticos, ex Deo est; quia confitentur Jse forte adversus nos, et dicunt: Vos non habetis spiritum ex Deo; sed nos confitemte autem illos negavit Spiritum Dei habere, quia non confitentur Jesum Christum in carne venisse. Quaere ab Arianis, confitentur Jesum Christum in carne venisse; quaere a Macedonianis, confitentur Jesum Christum in carne venisse; interroga in carne venisse; interroga Novatianos, confitentur Jesum Christum in carnevenisse. Omnes ergo istae haereses Spiritum Dei habent? Non ergo pseudoprophetae sunt? nulla est ergo ibi deceptio, nulla est ibi seductio? Certe antichristi sunt, qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. 13. Quid ergo facimus?
Abbreviated transcription (Latin):
cdesiam. quã ille congregauit :
Intus sis. foris sis: antixp̃c es. Sed
quando intus es. lates: quando foris
es manifestaris. Soluis iłim. & negas
eũ in carne uenisse: ñ es ex do ldeo
dicit in euangelio. Qui soluerit
unũ de mandatis istis minimis. &
docuerit sic: minimus uocabitur
in regno cȩloꝵ Quid ẽ soluitur:
Quid ẽ docetur: Soluitur factis:
& docetur quasi uerbis. Qui p̃di-¬

Expanded text:
Dei, quam ille congregavit? Intus sis, foris sis; antichristus es: sed quando intus es, lates, quando foris es, manifestaris. Solvis Jesum, et negas eum in carne venisse; non es ex Deo. Ideo dicit in Evangelio: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic, minimus vocabitur in regno coelorum. Quid est, solvitur? quid est, docetur? Solvitur factis, et docetur quasi verbis. Qui p
Abbreviated transcription (Latin):
de paulo apło quid male sensuri
sumus: Ipse ñ diligebat fr̃s: Apud
ipsum ñ erat testimoniũ conscien¬
tiȩ eius in conspectu dĩ: Non erat
in paulo radix illa caritatis. de¬
qua om̃s boni fructus ꝓcedebant:
Quis hoc demens dixerit: Ubi
ergo in uenimus petisse apłm. &
ñ accepisse: Ait ipse In magnitu¬
dine reuelationũ ne extollar: da¬
tus est michi stimulus carnis meȩ
angelus sathane. ut me colaphizet:
Propter qđ ter dñm rogaui. ut
auferret eũ ame: & dixit michi:

Expanded text:
de apostolo Paulo quid mali sensuri de apostolo Paulo quid mali sensuri sumus? Ipse non diligebat fratres? Apud ipsum non erat testimonium conscientiae ejus in conspectu Dei? Non erat in Paulo radix illa charitatis, unde omnes boni fructus procedebant? Quis hoc demens dixerit? Ubi ergo invenimus petisse Apostolum et non accepisse? Ait ipse: In magnitudine revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet: propter quod ter Dominum rogavi ut a
Abbreviated transcription (Latin):
udȩi. Qđ peccatũ: Qd̃ in eũ ñ cre¬
diderunt : qđ p̃sentẽ contẽpserunt.
Sicut ergo ibi peccatũ dixit. & ñ ẽ
consequens ut om̃e peccatũ intelliga¬
mus. sed certũ peccatũ: sic & hic ñ
om̃e peccatũ. ne contrarius sit illi
loco ubi ait. si dixerimus quia pec¬
catũ ñ habenius. nosmet ipsos sedu¬
cimus. & ueritas in nobis ñ est: sed
certũ qđ dam peccatũ. id ẽ uiola.¬
tionem caritatis. Nic autẽ plus nos
constrinxit. Si petierimus dyxit.
si ñ nos accusauerit cor nr̃m. & re.¬
nuntiauerit in conspectu dĩ. quia
uera dilectio ẽ in nobis: quicquid
postulauerionis. ab eo accipiemus lam
ergo dixi caritati ur̃ȩ fr̃s : nemo
attendat ad nos. Quid enĩ sumus
nos. aut quid estis uos: Quid. nisi
eccła di. quȩ nota est om̃ib: Q
si illi placet: in illa sumus. Ꝙ̾ qui
dilectione in illa manemus. ibi ꝑse¬
ueremus: si uolumus ostendere di¬
lectionem quã habemus. Uerũtam̃.

Expanded text:
Judaei. Quod peccatum? Quo in eum non creJudaei. Quod peccatum? Quo in eum non crediderunt, quo praesentem contempserunt. Sicut ergo ibi peccatum dixit, et non est consequens ut omne peccatum intelligamus, sed certum peccatum: sic et hic non omne peccatum, ne contrarius sit illi loco ubi ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; sed certum quoddam peccatum, id est, violationem charitatis. Hic autem plus nos constrinxit: Si petierimus, dixit, si nos non accusaverit cor nostrum, et renuntiaverit in conspectu Dei quia vera dilectio est in nobis; quidquid postulaverimus, ab eo accipiemus. 6. Jam ergo dixi Charitati vestrae, fratres, nemo attendat ad nos. Quid enim sumus nos? Aut quid estis vos? Quid, nisi Ecclesia Dei, quae nota est omnibus? Et si illi placet, in illa sumus; et qui dilectione in illa manemus, ibi perseveremus, si volumus ostendere dilectionem quam habemus. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
lis nichil ẽ planius: & quic quid
postulauerimus accipiemus ab eo
quia mancdata eius seruamꝰ. & que
placent in conspectu eius facimus:
quicqͥd postulauerimus. ait : accipie¬
mus ab eo. Angustauit nos uehem̃ter:
quia et ibi angustaret. si diceret
om̃e peccatũ: sed ideo in uenimus
locũ exponendi : quia de certo
peccato dixit. ñ de om̃i. sed de
quodã peccato qđ omis qui na-
ipsũ qđdam peccatum. uiolationẽ
ẽẽ caritatis : & habemus exemplum
de euangelio manifestũ. quando
ait dñs. Si ñ uenissem : peccatum ñ
haberent. Quid ergo: Ad in nocen¬
tes iudeos uenerat. quia sic loqui.¬
tur: Ergo si ipse ñ ueniret. pecca¬
tũ ñ haberẽt: Presentia medici
fecit egrotos. febrem ñ abstulit:
Quis hoc uel cdemens dixerit:
Ille ñ uenit. nisi curare & sanare
infirmos. Quare ergo dixit. si ñ
uenissem. peccatũ ñ haberent. nͥ quia
certũ qđdam peccatũ uolebat intel-
ligie Qđdam enĩ peccatũ ñ habebant

Expanded text:
his nihil est planius: « Et quidquid his nihil est planius: « Et quidquid postulaverimus, accipiemus ab eo; quia mandata ejus servamus, et quae placent illi, in conspectu ejus facimus. Quidquid postulaverimus, » ait, « accipiemus ab eo. » Angustavit vehementer. Quia et ibi angustaret, si diceret omne peccatum: sed ideo invenimus locum exponendi, quia de certo peccato dixit, non de omni; sed de quodam peccato, quod omnis qui ex ipsum quoddam peccatum violationem esse charitatis. Et habemus exemplum de Evangelio manifestum, quando ait Dominus, Si non venissem, peccatum non haberent . Quid ergo? ad innocentes Judaeos venerat, quia sic loquitur? Ergo si ipse non veniret, peccatum non haberent? Praesentia ergo medici fecit aegrotum, febrem non abstulit? Quis hoc vel demens dicat? Ille non venit nisi curare et sanare aegrotos. Quare ergo dixit, Si non venissem, peccatum non haberent, nisi quia certum quoddam peccatum non haberent
Abbreviated transcription (Latin):
de me potest dicere unusquisq ñ
habet caritatẽ. & de quolibet homi¬
ne huius temporis. facile dici potest.
& sentiat quis qđ uult homo de ho¬
mine maiorẽ quęstionem ñ facunt.
nisi illi uiri quos scõs fuisse con¬
stat. cũ scriberent: & modo ẽẽ cũ
do Quis habet caritatem. si eam
paulus ñ habebat qui dicebat. os
nr̃m patet ad uos õ chorintii. cor
nr̃m dilatatum ẽ: ñ angustiamini
in nobis. qui dicebat. impendar
ꝓ animab ur̃is: & tanta gr̃a in illo
erat. ut manifestaretur. eũ habere
caritatem: Inuenimus tam̃ eũ petis¬
se. & ñ accepisse. Quid dicimus fr̃s:
Questio est. Intenti estote ad dm̃:
Magna & ista questio ẽ: quomͦ de
peccato ubi dictũ est. qui natus ẽ
ex do ñ peccat. inuenimus hoc ẽẽ
peccatum. uiolare caritatem. & hoc
ꝓprie designatũ eẽ hoc in loco: sic
& nunc querimus quid dixerit
Si enĩ uerba adtendas: planũ uide-¬
tur. si exempla: obscurũ ẽ: Uerbis

Expanded text:
de me potest dicere unusquisque, Non de me potest dicere unusquisque, Non habet charitatem; et de quolibet homine hujus temporis facile dici potest; et sentiat quis quod vult homo de homine: majorem quaestionem non faciunt, nisi illi viri, quos sanctos constat fuisse cum scriberent, et modo esse cum Deo. Quis habet charitatem, si eam Paulus non habebat, qui dicebat, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est; non angustamini in nobis ; qui dicebat, Impendar pro animabus vestris : et tanta gratia in illo erat, ut manifestaretur eum habere charitatem? Invenimus eum tamen petisse, et non accepisse. Quid dicimus, fratres? Quaestio est; intenti estote ad Deum Magna et ista quaestio est. Quomodo de peccato ubi dictum est, Qui natus est ex Deo, non peccat ; invenimus hoc esse peccatum violare charitatem, et hoc proprie designatum esse in hoc loco: sic et nunc quaerimus quid dixerit. Si enim verba attendas, planum videtur; si exempla, obscurum est. Verbis
Abbreviated transcription (Latin):
uit om̃ia Carissimi. si cor nr̃m sen¬
serit: fiduciam habemus ad dm̃
Quid ẽ. cor ñ male senserit: Uerũ¬
ñ male nobis responderit. quia dili¬
gimus: & germana dilectio est in
nobis. ñ ficta sed sincera. salutem
expectans afr̃e. nisi salutem ipsius.
Fiduciã ergo habemus ad dm̃: quia
quicquid petierimus ab eo. accipie¬
mus. sed si mandata eius seruaue¬
rimus. Quȩ sunt mandate eius:
Nũ quid semꝑ repetendũ ẽ: Man-¬
datũ nouũ do uobis. ut uos in uicẽ
diligatis: Ipsam caritateni loquitur
ipsã cõmendat. Quisquis ergo ha¬
buerit caritatẽ fraternã. & coram
d̾o habuerit. ubi d̃s uidet. cor quoq
eius int̾rogatum sub iusto examine
ñ ei aliud responderit. quã ger¬
manã ibi eẽ radicem caritatis. un¬
de boni fructus existant: habet
fiduciam apud dm̃. & quic quid po¬
stulauerit ab eo. accipiet: quia man¬
data eius seruat. Incurrit quęstio
quęda: quia ñ ille. aut ille homo.
aut tu. aut ego. qui si petiero aliqͥd

Expanded text:
 Dilectissimi, si cor non male senserit, fiduciam habemus ad Deum. Quid est, cor non male senserit? Verum nobis responderit, quia diligimus, et germana dilectio est in nobis: non ficta, sed sincera; salutem exspectans a fratre, nisi salutem ipsius. Fiduciam ergo habemus ad Deum; et quidquid postulaverimus, ab eo accipiemus: sed, quia mandata ejus servamus. Quae sunt mandata ejus? Numquid semper repetendum est? Mandatum norum do vobis, ut vos invicem diligatis . Ipsam charitatem loquitur, ipsam commendat. Quisquis ergo habuerit charitatem fraternam, et coram Deo habuerit, ubi Deus videt, corque ejus interrogatum sub justo examine, non ei aliud responderit, quam germanam ibi esse radicem charitatis, unde boni fructus existant; habet fiduciam apud Deum, et quidquid postulaverit, ab eo accipiet, quia mandata ejus servat. 5. Occurrit quaestio quaedam, quia non ille aut ille homo, aut tu aut ego, qui si petiero aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Posuit quidẽ signũ: & hoc fortasse
difficile. Uideamꝰ tam̃. An ad illã ca¬
ritatẽ redituri simus: Ipsa ẽ que nos
docet: quia ẽ unctio. Tam̃ luc qͥd
ait: Probate sp̃s si exdõ sunt: quia
multi pseudo ꝓpłiȩ exiert̃ in istũ
mundũ Iam ibi st̃ om̃s heretici.
& om̃s scismatici Quomͦ ergo ꝓbabo
sp̃s: Sequitur: In hoc cognoscitur
sp̃s dĩ E rigite aures cordis: Labo¬
rãmus. & dicebamus: Quis nouit:
Quis discernit: Ecce dicturus ẽ
signũ: In hoc cognoscitur sp̃s di:
Om̃is sp̃s qui confitetur iłim xꝑui
in carne uenisse: ex dõ ẽ: Et om̃is

Expanded text:
est. Posuit quidem signum, et hoc fortasse est. Posuit quidem signum, et hoc fortasse difficile; videamus tamen. Ad illam charitatem redituri sumus; ipsa est quae nos docet, quia ipsa est unctio. Tamen hic quid ait? Probate spiritus si ex Deo sunt: quia multi pseudoprophetae exierunt in istum mundum. Jam ibi sunt omnes haeretici et omnes schismatici. Quomodo ergo probo spiritum? Sequitur, In hoc cognoscitur Spiritus Dei. Erigite aures cordis. Laborabamus, et dicebamus, Quis novit? quis discernit? Ecce dicturus est signum. « In hoc cognoscitur Spiritus Dei: omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse,
Abbreviated transcription (Latin):
abhac epła:. nolite om̃i spũi credere:
Accestantur etiam uerba illa salomo¬
nis. Ab aqua aliena. abstinete: Quid
est aqua : Sp̃s:. Nũqͥd semꝑ aqua sp̃m
siguificat: Non semꝑ: sed quib dani
.locis sp̃m significat. quib dam locis
baptismũ significat : quibdã locis
popłos significat. qͥbdã locis consi-¬
liũ significat. Nabes quoda loco dic¬
tum: Fons uitȩ: consiliũ. possidentib¬
illud. Ergo. ꝑ diuersa loca scriptu¬
rarũ. nom̃ aquȩ diũsa significat:
nc̃ tam̃ nomine aquȩ sp̃m sc̃m au-¬
distis ñ ex interp̃tatione nr̃a sed ex
testimonio euangelico: ubi ait. Noc
autẽ dicebat de sp̃u : quẽ erant ac¬
cepturi hi. qui in eũ erant credituri
lite om̃i sp̃ui credere. sed ꝓbate
sp̃s si ex do sunt : intelligamus inde
dictũ eẽ. ab aqua aliena abstine
te: & ne de fonte alieno biberis:
Quid ẽ defonte alieno ne biberis:
Sp̃ui alieno ne credideris. Restat gͦ
examen : unde ꝓbetur quia sp̃s. sp̃s dĩ

Expanded text:
ab hac Epistola, Nolite omni spiritui credere; et testantur verba illa Salomonis, Ab aqua aliena abstine te. Quid est aqua? Spiritus. Numquid semper aqua Spiritum significat? Non semper: sed quibusdam locis Spiritum significat, quibusdam locis Baptismum significat, quibusdam locis populos significat, quibusdam locis consilium significat. Habes quodam loco dictum, Fons vitae consilium, possidentibus eum . Ergo per diversa loca Scripturarum nomen aquae diversa significat. Nunc tamen nomine aquae Spiritum sanctum audistis, non ex interpretatestimonio, ubi ait: Hoc autem dicebat de Spiritu quem erant accepturi hi qui in eum erant credituri.lite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sunt; intelligamus inde dictum esse, Ab aqua aliena abstine te, et de fonte alieno ne biberis . Quid est, de fonte alieno ne biberis? Spiritui alieno ne credideris. 12. Restat ergo examen, unde probetur quia Spiritus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quis frangit faciem. offendendo
in illum: Qui ignorat ciuitatem
suꝑ mmontem positam. Sed nolite
mirari. quia ignoratur ab istis qui ode¬
rut fr̃s quia intenebris ambulant.
& nescunt quo eant. quia tenebre
excȩcauert̃ ocłos eoꝵ. Montẽ ñ ui¬
dent: nolo mireris. ocłos ñ habent.
Unde ocłos ñ habent: Quia tene¬
bre excȩcauert̃ eos: Unde ꝓbamus:
Quia fr̃s oderunt: quia cũ offen¬
dunt̾ in afros. separant se ab orbe
terrarũ: Quia ñ tolerant ꝓ pace
xp̃i quos infamant: & colerant ꝓ
parte donati quos danant:¬
uobis filioli. quia remittuntur uo

Expanded text:
Quis frangit faciem offendendo Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damnantvobis, filioli, quia remittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
plens uniuersam facien terrȩ: ec.¬
ce ciuitas de qua dictum est. Non
potest ciuitas abscondi. supͣ mon¬
tem posita. Illi autem offendunt in
montem: Q̾ cum eis dicitur. ascen¬
dite: ñ est mons. dicunt. Q̾ facilius
illic facie impingunt : quã illic
habitaculum quęrunt: Isaias hester¬
na die lectus est: Quisquis ur̃m
uigilabat ñ oculis tantum sed aure.
nec aure corporis sed aure cordis:
aduertit: Crit in nouissimis dieb
manifestus mons domus dñi: paratus
in cacumine montiũ. Quid tam ma¬
nifestum. quã mons: Sed sunt & mon¬
tes ignoti: quia in una parte terra¬
rum positi sunt: Quis ur̃m nouit
olympũ montem. quomͦ ibi qui ha¬
bitant gybbam nr̃m ñ norunt: In
partib sunt isti montes. Ille autem
mons ñ sic: quia impleuit uniuersã
faciem terrȩ. & de illo dixit. para¬
tus in cacumine montiũ. Mons est.
suꝑ cacumina om̃iũ montiũ. Q̃
congregabuntur in quit. ad eun om̃s
gentes. Quis errat in hoc monte:

Expanded text:
plens universam faciem terrae: ecplens universam faciem terrae: ecce civitas de qua dictum est, Non potest civitas abscondi super montem constituta . Illi autem offendunt in montem. Et cum eis dicitur, Ascendite; Non est mons, dicunt; et facilius illuc faciem impingunt, quam illic habitaculum quaerunt. Isaias hesterna die lectus est; quisquis vestrum vigilabat, non oculis tantum, sed aure, nec aure corporis, sed aure cordis, advertit, Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montium. Et congregabuntur, inquit, ad eum omnes gentes . Quis errat in hoc monte?
Abbreviated transcription (Latin):
noueritis quia cęci sunt: in montẽ
offenderunt. Cadem dico: ne uo¬
bis excidant: Nonne lapis ille qͥ
p̃cisus est de monte sine manib.
nasciturus: Nonne ille lapis confregit
om̃ia regna cerrarum. id est om̃s do¬
minationes idoloꝵ & demonioꝵ: Non¬
ne ille lapis creuit. & factus ẽ mons
magnus. & impleuit uniuersũ orbẽ
terrarum: Numquid digito ostendi¬
mus montẽ istum. quomͦ ostenditur
hominib tertia luna. uerbi gr̃a. qͣn
ibi qui ñ ualent intendere aciem:
&̃ dicunt. Ubi: Intenditur illis cligi¬
tus: ut uideant: Aliquando dũ eru¬
bescunt ne cȩci putentur : dicunt se
uidisse quod ñ uiderunt. Nũ quid
sic ostendimus eccłam fr̃s mei: Non¬
ne aꝑta est: Nonne manifesta
Nonne tenuit om̃s gentes: Nonne
impletur quod ante tot annos ꝓmis¬
sum est abrahe : in semine eius be¬
nedici om̃s gentes: Uni fideli pro¬
missum ẽ : in milib fidelium mun¬
dus impletus est: Ecce mons un¬

Expanded text:
noveritis quia caeci sunt, in montem noveritis quia caeci sunt, in montem offenderunt. Eadem dico, ne vobis excidant. Nonne lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, i? Nonne ille lapis confregit omnia regna terrarum, id est, omnes dominationes idolorum et daemoniorum? Nonne ille lapis crevit, et factus est mons magnus, et implevit universum orbem terrarum ? Numquid digito ostendimus istum montem, quomodo ostenditur hominibus tertia luna? Verbi gratia, quibi qui non valeant intendere aciem, et dicant, Ubi? intenditur illis digitus ut videant. Aliquando dum erubescunt ne caeci putentur, dicunt se vidisse quod non viderunt. Numquid sic ostendimus Ecclesiam, fratres mei? Nonne aperta est? nonne manifesta? nonne tenuit omnes gentes? nonne impletur quod ante tot annos promissum est Abrahae, in semine ejus benedici omnes gentes ? Uni fideli promissum est, et millibus fidelium mundus impletus est. Ecce mons im
Abbreviated transcription (Latin):
Pax multa diligentib legem tuã¬
dñe: & ñ est illis scandalumm. Pacem
multã dixit eis qui diligunt legẽ
di: & ideo ñ eis eẽ scandalum. Illi
perdiderunt. Q̾ quos dixi. ñ pati
scandalũ. aut ñ facere : Diligentes
legem dĩ: Ergo. in caritate positi
sunt: Sed dicit aliquis: Legem dĩ
Audi quid dñs dicat: Mandatũ no¬
uimi do uobis: ut uos in uicẽ diligatis:
Quid est lex. nisi mandatũ: Quomͦ
autẽ ñ patiuntur scandalum. nisi dũ
sufferunt: in uicem. Sicut paulus
dicit. sufferentes in uicẽ in dilectio¬
ne. studentes seruare unitatẽ sp̃s in
uinculo pacis: Q quia ipsa lex xp̃i¬
est: eimdem auli apłm cõmendan¬
tem ipsam legem. Inuicem inquit
bris est. & intenebris ambulat &
nescit quo eat Magna res fr̃s.
Accendite: rogamus uos: Qui odit
frẽm suum: in tenebris ambulat. &
nescit quo eat Cñ tenebre excȩca¬
uerunt oculos eius. Quid tam cȩcũ.
quã isti qui oderunt fr̃se Nam ut

Expanded text:
Pax multa diligentibus legem tuaPax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei Audi quid Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scandalum, nisi dum sufferunt invicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex Christi, eumdem audi apostolum commendantem ipsam legem: Invicem, inquit,bris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Magna res, fratres; attendite, rogamus vos. Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Quid tam caecum, quam isti qui oderunt fratres? Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
dendo in xp̃m. & ñ ab ipso illis p̃sta¬
tur beneficium: cũ duodecim re-¬
mansissent. ait illis dñs. Numqͥd
derunt ex uoce petri: Pñe uerbum
uitȩ ȩterne habes. quo ibimus: Quos
autem ussit sel ȩccłam. canquam
lima ꝑ noctem: Qui scisma fece-¬
runt. Audi ipsum uerbum positũ
in Apło. Quis infirmatur. & ego ñ¬
in firmor: Quis scandalizatur. &
ego ñ urore Quomͦ ergo ñ est scan¬
dalum in eo. qui diligit frẽm: Quia
qui diligit frẽm. colerat om̃a ꝓpt̃
unitatẽ : quia in unitate caritatis.
est frat̃na dilectio. Offendit te
nescio quis. siue malus. siue ut tu
putas malus. siue ut tu fingis malus.
& deseris tot bonos Qualis dilectio
frat̃na est: qualis apparuit in istis:
Cum accusant afros: deseruerunt
orbem terrarũ: Num quid in orbe
terrarũ scĩ ñ erant. aut in auditi
a uobis darnari potuerunt: Sed
o si diligeretis fr̃s. scandalũ in uobis
ñ eẽt. Audi psalmũ quid dicat:

Expanded text:
dendo in Christum, et non ab ipso illis praestadendo in Christum, et non ab ipso illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numquid derunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego noinfirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Quomodo ergo non est scandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? Qualis dilectio fraterna est, qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur scandalum : qui relm¬
quunt aut xp̃m aut eccłam. Unde
intelligimus. quia inde dicit psal¬
mus. ꝑ diem sol ñ uret te. neq lu-¬
na ꝑ nocteme. Quia ipsam ustio¬
nem. scandalum uult intelligi
Primo ipsam similitudinẽ atten¬
de Quomͦ qui uritur dicit. ñ
tolero. ñ fero. & sub ducit se: sic
qui quȩdam ñ ferunt in eccła
& subtrahunt se. uel nominis xp̃i
uel eccl̃ȩ scandalum patiuntur. Ui¬
dete enim. quomͦ passi sunt scanda-¬
lum tanquã a sole. illi carnales qͥb
p̃dicabat carnem suã xp̃c & dice¬
bat: Qui ñ manducauerit carnẽ
filui hominis & biberit sanguinẽ¬
eius : ñ habebit in se uitã. Septua¬
ginta ferme homines dixerunt. du¬
rus est iste sermo: & recesserunt ab
eo: Q̾ remanserint duodecim. Om̃s
illos ussit sol: & recesserunt ñ ua-¬
lentes ferre uim uerbi. Remansert
ergo duodecim: Ꝙ̾ ne forte putarent
homines. quia ipsi p̃stant xp̃o cre-¬

Expanded text:
patiuntur scandalum, qui relipatiuntur scandalum, qui relinquunt aut Christum aut Ecclesiam. Unde intelligimus quia inde dixit Psalmus, Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, quia ipsam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non ferunt in Ecclesia, et subtrahunt se vel nomini Christi vel Ecclesiae, scandalum patiuntur. Videte enim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non habebit in se vitam. Septuaginta ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant Christo cre
Abbreviated transcription (Latin):
intenebris est usq ad huc: Q&
quod gaudere. si ñ fiat. aut quod
plangere si fiat:
ui diligit fr̃em suũ. in lumine
manet: & scandalũ in eo ñ est
Obsecro ꝑ xp̃m. pascit nos ds̃:
refecturi sumus corpora in nomi¬
ne xp̃i. & aliquantũ refecta sunt.
& reficienda sunt. Mens nr̃a pas-¬
catur. Non quia: dicturus diu sum
dico: nam ecce iam finitur lectio.
sed neforte ex tedio minus attente
audiamus. quod maxime necessa¬
rium est: Qui diligit frẽm suũ.
in lumine manet: & scandalum
in eo ñ est. Qui sunt qui patiunt᷑
scandalum. aut faciunt: Qui scan¬
dalitantur in xp̃o & in ȩccła. Qui
in .xp̃o scandalizantur : tanquam
a sole uruntur. Qui in ȩccła. tan¬
quam a lima: Dicit autẽ psalmus:
Per diem sol ñ uret te: neq lia
ꝑ noctem. Id est. si tenueris carita¬
tem: nec in xp̃o scandalum patieriᷤᷤ.
nec in eccła. nec xp̃m relinques.
nec eccłam. Qui enim eccłam
modo est in xp̃o. qui in membriᷤᷤ
in corpore xp̃i ñ est: Illi ergo

Expanded text:
in tenebris est usque adhuc. Quod quod gaudere si non fiat, aut quod plangere si fiat. 12. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Obsecro per Christum; pascit nos Deus, refecturi sumus corpora in nomine Christi, et aliquantum refecta sunt, et reficienda sunt; mens nostra pascatur. Non quia diu dicturus sum, dico; nam ecce jam finitur lectio: sed ne forte ex taedio minus attente audiamus quod maxime necessarium est. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. Qui sunt qui patiuntur scandalum, aut faciunt? Qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia. Qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem Psalmus Per diem sol non uret te, neque luna per noctem : id est, Si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam. Qui enim Ecclesiam modo est in Christo, qui in membris in corpore Christi non est? Illi ergo