comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueneranda nris sint studiis
merita: precipue tamen
gloriose semꝑqz uirguns dei geitricis
marie. toto nobis affectu est ueneranda
libus quibusq locis. uarioꝵ auxilioꝵ
suffragia contulit. Hec uero beatissima
et singularis glosa uirgo et mater. Uniuer¬
so mũdo pctĩ labe tabido: generaliter salu¬
teni iuuexit. Sed ad tante promenda lau¬
dis preconia. quando tenue ingenium
et arens sufficiat lingua. cũ ad hoc nõ pos¬
sit sufficere philosophoꝵ etiã profusa loqua¬
citas: Net mirũ si hec birgo sc̃ĩssima suis
i laudibus humanã uocẽ exsuperat.
quando ipãm ctiã humani generis excel¬
lentibus meritis transcendit naturã. Sed
nõ omnino ab eius nobis cĩt laude reticẽ¬
dum. Quia et si minus sufficit sensus
mopia ad effectũ: sufficiens tamẽ apud
deũ est deuote mẽtis affectus. Net ãbigẽ¬
dũ quin ualeat hec de se loquẽdi. que sa
uttro: que ualct cũ bult efficatiã uerbi tri¬
bucre. Que uerbũ ctiã per qd̾ facta sũt

Expanded text:
veneranda nostris sint studiis merita, praecipue tamen gloriosae semperque virginis Dei genitricis Mariae toto nobis affectu est veneranda libus quibusque locis variorum suffragia contulit. Haec vero beatissima et singularis gloriae virgo et mater universo mundo peccati labe tabido generaliter invexit. Sed ad tantae promerenda laudis praeconia quando tenue ingenium et arens sufficiat lingua, cum ad hoc non possit sufficere philosophorum etiam profusa loquacitas? Nec mirum si haec Virgo sanctissima suis in laudibus humanae vocis modos exsuperat, quando ipsam etiam humani generis excellentibus meritis transcendit naturam. Sed non omnino ab ejus nobis est laude reticendum, quia etsi minus sufficit sensus inopia ad effectum, sufficiens tamen apud Deum est devotae mentis effectus; nec ambigendum quin valeat haec de se loquendi sapientiutero; valetque cum vult efficaciam verbi tribuere; quae Verbum, per quod facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum apparet iunior uobis est. et urã hac
doctrina decepta. diuina iussa cõtemp
nit. Ideo eam distuli ut ur̃o exitu terri

Expanded text:
tum apparet iunior uobis est . et uestrum| exemplo et doctrina decepta . diuina iussa contemp| nit . et ideo ea distuli ut uestro exitu . terri
Abbreviated transcription (Latin):
pulturas latibulũ requisinit. Scd ab¬
sconsus esse nõ potuit. quẽ detexit nõ
culpa sed grã. Itaqz de quadã sepul¬
tura trahitur uiius. quẽ nõ mortuũ
sed absconsũ uite claritas ostendebat
Igitur epãtus sartinã coactus suscepit
mãsuetoq inmẽto xp̃i ĩpositũ honus
modestie tẽꝑamẽto portatur. De pro¬
fectibus demq cũctoꝵ sollicitus et pro¬
uidus pastor statim ĩstituit ut cotidie
tercie sexteqz et none opus in scĩstephã
basilica clerici cũ hyninis cantarẽt.
Ot si quis forte sclariũ uel penitentũ.
scũi opus exequi ambiret absqz excu¬
satione aliqua cotidiano in esse possit:
officio. I pẽ uero spreta om̃i sollicitudĩc
curaq terrestri adnstar apłoꝵ soller¬
ciã culture in dispensatione ordinatori¬
bus et dyaconibus credidit sub dei ostẽ¬
tatione cõmittendã et totũ se uerbo dei
et lectiomi ĩquietis etiã predicationib
mãcipauit. Reuera spũalis medicus
qui morboꝵ uicia curaret ĩserta et pro

Expanded text:
pulturas latibulum requisivit. Sed absconsus esse non potuit, quem detexit non culpa, sed gratia. Itaque de quadam sepultura trahitur vivus, quem non mortuum, sed absconsum vitae claritas ostendebat. 13. Igitur episcopatus sarcinam coactus suscepit, mansuetoque jumento Christi impositum onus modestiae temperamento portavit. De profectibus itaque cunctorum sollicitus et providus pastor, statim instituit, ut quotidie tertiae, sextaeque et nonae opus in Sancti Stephani basilica clerici cum hymnis cantarent, ut si quis forte saecularium vel poenitentium sanctum opus exsequi ambiret, absque excusatione aliqua quotidiano interesse possit officio. Ipse vero spreta omni sollicitudine curaque terrestri, ad instar apostolorum solertiam culturae in dispensatione ordinatoribus et diaconibus credidit sub Dei obtestatione committendam, et totum se verbo Dei et lectioni, inquietis etiam praedicationibus mancipavit. Revera ut spiritalis medicus, qui morborum vitia curaret inserta et pro
Abbreviated transcription (Latin):
hiberet malis cogitationibus nascitura.
Tantamqz ei deus grãm de se dicendi de¬
dit ut quicquid oculis uidere potiuisset
ad edificationẽ audientiũ pro similitu

Expanded text:
hiberet malis cogitationibus nascitura. 16. Tantamque ei Deus gratiam de se dicendi dedit, ut quicquid oculis videre potuisset, ad aedificationem audientium pro similitu
Abbreviated transcription (Latin):
Issus namqz est terrencia¬
nus campi. doctor ad eos cũ mlitib:
hora cenandi. Qui ingressus ĩuenit
orantes. Qui dixit eis. Dñs noster
ad uos misit. ut adoretis illud. et
thura incendatis ei. Quod si non
feteritis. ambo modo gladio feriam̃.
Non enun decet uos nitra aulain
nutritos. ut publice occidamini.
Ioh̾es et paulus dicerũt. Iulianus
si tuus est dñs: habeto pacem cũ eo.
Nobis autẽ alius non est. nisi unus
deus pater. et filius. et spũs scũs. quẽ
ille negare nõ timuit. Et quia semel
afacie dei proiectus est. uult et alios
sẽcum in interitum deuenire. Tu

Expanded text:
issus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, quem ille negare non timuit. Et quia semel a facie Dei projectus est, vult et alios secum in interitum devenire. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
adem hora audita est uox.
ip̃o decio audiente. Ad huc
multa cẽrtamina tibi debẽtur. Tũc
ta. Uiri romani et cetus rei publice.
audistis consolationẽ demonũ in
sacrilegũ istũ: qui nec deos nec prĩci¬
incatasta: subridens et grãs agens¬
dicebat ꝓ enedictus es dñe deus.
pater dñ nr̃i ihũ xp̃i: qui nobis do¬
nasti mĩam quã meriti nõ sumus:
Sed tu dñe propter tuã pietatẽ da
nobis hanc grãmr:. ut cognoscãt os̃.
cirtũstantes quia tu cõsolaris seruos¬
per uerba beati laurẽci. et cepit dicere
ad beatũ laurenciũ. Dideo ante fe
hominẽ pulcherrimũ stantẽ cũ lĩteo:
et extergentẽ mẽbra tua. De qua re
gelũ suũ: ne me derelĩquas. Tũc deci¬
us furore plenus et dolo: dixit ad ua¬
lerianũ. Dicti sumus: per artẽ magi¬
cam. Et iussit eũ solui de catasta:
et leuari. Eadẽ hora romanus affe¬
Tunc decius cepit estuari. et iussit
ut yppolito redderetur: ibi tantũ in pa¬
latio. Ueniens autẽ romanus affe-¬

Expanded text:
adem hora| audita est uox ips\o/ decio audiente; Adhuc multa| certamina tibi debentur; Tunc lara; Viri romani et coetus rei publi| ce audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec princiin catasta . subridens et grdicebat: Benedictus es, Domine Deus, Pater Domini Jesu Christi, qui nobis donasti misericordiam, quam meriti non sumus. Sed tu, Domine, propter tuam pietatem da nobis gratiam, ut cognoscant omnes circumstantes, quia tu coper uerba beati laurentii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; De qua regelum suum ne me derelinquas;| Tunc decius furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus affe+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offe
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ geraldus. ca parte gal¬
liarũ. que ab antiquis cel¬
cica uocabatur. oriundus fuit . Territo¬
rio uidelicet ꝙ est aluernẽsi. nec non
nõ ctiã albiensi conterminiũ. Opido
uel uilla aureliaco. patre geraldo. mrͣe
uero altrude progenitus. Carius no¬
bilitate tam excellẽter illustris. ut ĩter
gallicanas familias eius familia tam
rebus qmͣ probitate morũ generosior

Expanded text:
ni GERALDVS ea parte Galliarum, quæ ab antiquis Celtica vocatur, oriundus fuit; territorio videlicet, quod est Aruernensi atq. non etiam Albiensi conterminū, oppido vel villa Aureliaco, patre Geraldo, matre vero Adaltrude progenitus. Carnis nobilitate tam excellenter illustris, vt inter Gallicanas familias eius prosapia, tam rebus, quam probitate morū, generosior
Abbreviated transcription (Latin):
placuerĩt tibi de ipĩs facito. Iucia dixit.
Audi mater consiliũ meũ. Non satis
deo kaxꝰ est qui illi hoc tribuit. quo ip̃e
per frui nõ potest. Sed si uis gratũ cẽ
nõ poteras. Umens crgo dũ salutem

Expanded text:
acultatibus| facito. Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat quod secum ferre| non potest. Sed si tibi uis gratum esse non prae| uales . uiuens ergo et salutem
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ geminus ornatã stantẽ et dicẽ¬
tem sibi Soror mea lucia uirgo deo de¬
uota quid ame petis. qd̃ ip̃a poteris pre¬
stare cõtinuo: Nam et matri tue fides
tua subueniet. et ecte saluata est. Et sic̃.
rtib: tur. quia iocundũ deo in tua uirgi¬
nitate habitaculũ preparasti. His audi¬
tis experge facta surrexit treniens. et¬
ait matri sue. Mater mea: ecce salua
facta es. Per ipãm te depretor qui te sal¬
uauit suis oromibus. ne tu michi aliquã
D iponsũ nomines. ne tu uelis de cor¬
poris mei posteritate fructũ mortalitatis
inquirere. sed omĩa que nchi datura eras¬
cũti ad corruptioĩs mec hominẽ actorẽ.¬
ait. Omĩa que sũt patris mei tin defũcti
ante nouẽ annos incontarinata custo¬
diens ãpliaui potuisꝙͣ minui: et pa¬
trimoniũ tuũ. Mca uero omĩa que
sunt. nel possunt esse. ip̃a meliuis nosti.

Expanded text:
 et dicentem soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata est. Et sicut rabitur quia iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et his auditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsam te depraecor| que te saluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis inquirere  sed omnia quae| mihi eunti ad corruptionis meae. Auctoreait omnia quae sunt patris tui defuncti . ante nouem| annos incontamenanter custodiens . ampliaui potius| quam minui in patrimonium . mea uiro omnia quae| sunt uel ess
Abbreviated transcription (Latin):
incipe xp̃otradere Igitur dũ de his co¬
thidic emocinarentur uirgo cũ sua¬
matre ficbat rcrũ distractio. et cothidie
necessitatibus pauperũ ĩpendebãtur.
Interca dũ distrahũtur predia et gẽne
ueudũtur ad sponsi ꝑuenitur noticiã

Expanded text:
incipe tradire. | Igitur cum his+ cotidiae sermocinaretur uirgo cumatre fiebat rerum districtio et cotidiae necessita| tibus pauperum pondebatur Interea dum distrahun| tur praedia et gemmae uenduntur . ad sponsi noticia
Abbreviated transcription (Latin):
fruttuosiores. quãto fuerĩt mũdiores.
mũ quo loti estis. sed ait ꝓpter uerbũ
qd̃ locutus sũ uobis. nisi quia et in aqua
uerbũ mũdat: Detrahe uerbũ. et quid
est aqua nisi aqua: Accedit uerbũ ad
clementũ: et fit saccamentũ ctiã ip̃m
tamquã uisibile uerbũ. Nam et hoc utiq:
dixerat. quãdo pedes discipulis lauit.
mũdus totus. Unde ista tanta uirtus
aque. ut corpus tangat et cor abluat:
nisi faciẽte uerbo. nõ quia dicitur sed qr
creditar: Nam et in ip̃o uerbo aliud ẽ
sonus transiens: aluid uirtus manens.
Soe est uerbũ fidei qd̃ predicamus ait
apłs̃. quia si confessus fueris

Expanded text:
fructuosiores, quanto fuerint mundiores. fructuosiores, quanto fuerint mundiores. mum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam et hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit: mundus totus'. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', ait stolus, 'quia, si confessus fueris
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. et ip̃e agricola est. N ec talis agri¬
cola. quales sũt qui extrinsetus operando
exhibent munisteriũ. sed talis ut det etiã
uttinsetus mecementũ. Nam neqz qui
plantat aliquid. neqz qui rigat: sed qui
incrementũ dat ds̃. Sed utiq ds̃ est xp̃s.¬

Expanded text:
sumus, et ipse agricola est; nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat D
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum uitis uera:
ab illa se uite utiqz dis¬
çernit. cui dicitur.
Quomodo cõuersa es in amaritudinẽ
uitis aliene: Nam quo pacto est uitis ue¬
ra. que expertata est ut faceret uuas.
fecit autẽ spinas: E go sũ inquit uitis
uera: et pater meus agricola est. Omnẽ
palmitẽ in me nõ ferentẽ fructũ: tellet

Expanded text:
Ego sum vitis vera; ab illa se utique discernitur, cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem, vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera. Et Pater meus agricola est. Omnem palmitem non ferentem fructum, toll
Abbreviated transcription (Latin):
in altissimis dei deus dei filus
ex paterno utero ante luciferũ genitus
dei : uerbũ qui rerũ in prĩcipio fundãs
terrã in sapiencia celos prudẽtia stabi¬
liuit. adornãdo celos syderibus germi¬
nãtibus cunctis terrã quoq in fine tẽ¬
porũ pro humani salute generis nostrã
assumẽdo naturã. texit nube nr̃e carius
fragilis semctip̃m. nũc aura instante
nouissima illuminãdo per cuncta re¬
spiciens opus produxit mirabile clari¬
tate glorie sue plenũ bonitatẽ suã mõ¬
strans magnifice sponsãq suã santã
matrẽ ecclesiã reddens nouitate tam

Expanded text:
in altissimis Dei Deus, Dei filius ex paterno utero ante luciferum genitus, Deus Verbum in principio fundans terram in sapientia, coelos providentia stabilivit, adornando coelos sideribus, germinantibus cunctis terram, quique in fine temporum pro humani salute generis nostram assumendo naturam texit nube nostrae carnis fragilis semetipsum, nunc hora instante novissima, illuminando per cuncta respiciens, opus producit mirabile, claritate gloriae suae plenum, bonitatem suam monstrans magnifice, sponsamque suam sanctam matrem ecclesiam reddens novitate tam
Abbreviated transcription (Latin):
credite. ab illo acceperunt:
Dater familias dedit illis: Unde ill am
pascerent. Ip̃m habemus. ab ipso peta

Expanded text:
credite; ab illo acceperunt. Paterfamilias dedit illis unde illum pascerent. Ipsum habemus, ab ipso peta
Abbreviated transcription (Latin):
phetas: qui ante nos fuerũt. Nunt
persecutionẽ generaliter posuit. et in ma¬
ledictis et in dilaceratione fame. Et
benc exẽplo adortatus est: quia uera
dicentes solent ꝑsecutionẽ pati. Nec ta¬
mẽ ideo prophe antiqui. timore ꝑsecuti¬
oms a ueritatis predicatione defecerũt

Expanded text:
phetas qui ante vos fuerunt. Nunc persecutionem generaliter posuit, et in maledictis et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati: nec tamen ideo Prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dauso in cubiculo eius et dixit ei. Uot
quid me q̃sisti tota die cũ auro et ar¬
nera eis sũt necessaria. qui terrena que

Expanded text:
 in cubiculo suo dixit ei: «Vt quid me quesisti heri tota die, cum munerHec eis sunt necessaria qui terrena que
Abbreviated transcription (Latin):
ropter hũc locũ quẽ hodie audi¬
uinuis cũ euãgeliũ recitaretur.
dico caritati ur̃ẽ. Oidetis miserum istũ
herodem: iolem scm̃ birũ et dei hominẽ
dilexisse. Sed qm̃ temere iurauit. ebrius
leticia et delcitatione saltantis: Daturũ se
quicquid illa puella que saltando placu¬
erat poposcisset. At ubi poposcit rem cru¬
delem et nefariã: contristatus est quidẽ.
Didebat cñi tantũ scelus fieri. sed potiꝰ ĩter
iurationẽ suã ⁊ puelle petitionẽ. uUt uidebat cruẽ
tiũ ubi rursꝰ tunebat reatũ ꝑiurii Net deũ
offenderet per uiraudo: deũ offendit se¬
uiendo. Dicit michi aliquis. Quid gͤ
debuit facere herodes: Si dixero nõ debu¬
it iurare. quis nõ uideat hoc eñ nõ facere
debuisset: Sed nõ consulor de hoĩe utrũ
uirare debeat. sed quid facere debeat qui
iurauit: ipsa est magna deliberatio. Teme
iurauit: qui nescit. Tamẽ lapsus est.
Iurauit. E cte puella petunt caput sc̃i io¬
hãnis. Quid facere debuit herodes: De¬

Expanded text:
ropter hunc locum, quem hodie audivimus, cum Evangelium recitaretur, dico Charitati vestrae: videtis miserum istum Herodem, Joannem sanctum virum et Dei hominem dilexisse: sed quoniam temere juravit ebrius laetitia et delectatione saltantis, daturum se promisit quidquid illa puella, quae saltando placuerat, poposcisset. At ubi poposcit rem crudelem et nefariam, contristatus est quidem; videbat enim tantum scelus fieri: sed positus inter jurationem suam et puellae petitionem, ubi videbat cruentum facinus, ibi rursus timebat reatum perjurii; ne Deum offenderet perjurando, Deum offendit saeviendo . Dicit mihi aliquis: Quid ergo debuit facere Herodes? Si dixero, Non debuit jurare: quis non videat hoc eum non facere debuisse? Sed non consulor de homine, utrum jurare debeat; sed quid facere debeat qui juravit. Ipsa est magna deliberatio. Temere juravit: quis nesciat? Tamen lapsus est, juravit. Ecce puella petivit caput sancti Joannis: quid facere debuit Herodes? De
Abbreviated transcription (Latin):
lapidibus obruti. alii frigore afflicti. alii
fanic cruciati. alii ucro truncatis manib.
siue ccteris cesis mebris. spectaculũ con¬
tumelie in ppsis. nudi propter dñm por¬

Expanded text:
lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame macerati, alii vero truncatis manibus sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini por
Abbreviated transcription (Latin):
In quo igne dũ penitus nec uostimẽta caꝵ
nos uel loqui cũ hiis qui denegant nomẽ
in or̃oue intacte ab igne ad dũm prexe¬
rũt. Ut autẽ ostenderet ds̃ ĩ credulis qr
ignis eas nõ interficeret exurendo. scd ip̃e
or̃omibus sins sibi exitũ ĩpetrauerũt ĩma¬
tulatis corporibus. ĩtactis crimbus ĩtegrisq
uestibus digesto igne reperte sũt. Quaꝵ
corpora nussis ab auastasia hominibz
furtiũ arcepta. ad eius sũt hospitalia noc¬
martiribus sepulturis agens in sarcofago
nouo cũ om̃i gaudio sepeliuit orans do¬
minũ ut earũ particeps effici mererctur

Expanded text:
in quo igne| paenitus . nec uestimenta earum in quo igne| paenitus . nec uestimenta earum nos| uel loqui cum his qui denegant te in orationem . intactę ab igne a deum perrexerunt| ut autem ostenderit deus incridulis quia ignis eas non in| terficerit exurendo . sed ipsę orationibus suis sibi exitum| inpetrarent . inmaculatis corporibus . intactis crinibus .| Integrisque uestimentibus . degestu igne repertae sunt| quarum corpora missis occulte ab anastasia homi| nibus . furtim abrepta . ad eius sunt hospitalia nocmartyrum sepultures agens in sargofago nouo cum omni| gaudio sepelliuit . orans dominum ut earum particeps effici| meriretur
Abbreviated transcription (Latin):
ta possit absolui. Et idcirto offerte diis
libamina. sicut et nos qui deuoti sumus¬
regibus. I gapen respondit. Insuꝑabi¬
lis est fides nrã. Dixit sisuimus. Tu
quid dicis chionia: Chionia respondit
Fides urã ĩmutabilis ꝑseuerat. Sifĩni
Sunt libri. sed in mẽtibus nr̃is abscõ¬
diti. Unde nũqmͣ potuerũt proferri ab
hostibus xp̃i. Sisinnius dixit. Quis
dedit nobis consiliũ ad istã calamitatẽ
deuenire. Famule dei responderũt. Ca¬
lamitas quidẽ tẽporalis est. Sed ex ip̃a
calamitate glia nascitur sempiterna.
Sisinnius dixit. Im plete preceptũ
regis et sacrificate. A gapen et chionia
nõ posse. Unde qd̃ tibi preceptũ est
ĩple uit sicut nos regis nr̃i precepta
seruamus ita tu ĩperatoris tui precep¬
ta conseruans possis eius gratiã ĩue¬
nire. Tũc si sĩnius dedit sentenciã dicẽs.
Agapen et chioniã. que nec terrore iu¬
diciario iussa principũ ĩplere noluer̃t.
uimus tui ꝑsencrantiã dare dignatus es

Expanded text:
 possit ab| solui Et idcircum offerte dies libamina . Sicut et nos| qui deuoti sumus. Agapae respondit . insuperabilis est fidis nostra. Dicit sisinius . tu quid dices . chyonia| respondit . fides nostra . inmutabilis perseuerat . sisin| niusunt libri . sed in mentibus nostris| absconditi. Vnde numquam poterunt proferri ab| hostebus christi. Sisynius dixit . quis uobis dedit consilium .| ad sta calamitatem deuenire famola dei. Respondit| calamitas quidem temporalis est . sed ex ipsa calami| tate gloria nascitur sempiterna. Sisinius dixit im| plite praeceptum regis . et sacrifecatae Agapae . Et| chionia. i deuiare non posse . unde quod tibi praeceptum est| imple . ut sicut nos regis nostri praecepta seruamus .| ita tu imperatores tui praecepta conseruans . possis eius| gracia inuenire. Tunc sisinius dedit sententia dicens.| Agapen . Et chyoniam quę nec terrore iudiciario . ius| sa principum implire uoluerunt . minis sui perseueranciam dare dig| natus es
Abbreviated transcription (Latin):
Quali indicio contra unã puellã. quĩqua¬
guita oratores opponis. quos ctiã pro uicto¬
ria remuincrãdos promittis. et mñ sine sp̃e
mercedis pugnare cõpellis: Erit tamen
rona prose certantiũ. Cũ igitur uirgo¬

Expanded text:
quali iudicio contra unam puellam quinquaginta oratores opponis, quos etiam pro uictoria remunerandos promittis, et me sine spe mercedis sic pugnare compellis? Erit tamen rona pro ipso certantium». Quid
Abbreviated transcription (Latin):
puluis ante faciẽ uenti erũt. Mirare po¬
cuis celũ et terrã. mare et omĩa que in eis
sunt. mirare or namẽta celoꝵ. solem uide¬
licet lunã et stellas. mirare faiulatũ coꝵ
qualiter a mũdi inicio usqz ad finẽ nocte
faugantur. Et cũ hoc aĩad uerteris ĩterro¬
ĩuenire ualebis. ip̃m adora. ip̃m glorifica

Expanded text:
pulvis ante faciem venti erunt. II 24 Mirare potius celum et terram mare et omnia, quae in eis sunt; mirare ornamenta celi, solem videlicet lunam et stellas, mirare famulatum eorum, qualiter a mundi initio usque ad finem die fatigantur, nire illi valueris, ipsum adora, ipsum glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
tam mira est: ut discerni
nequeat. Alioqum qd̃ fuit abinitio
uerbũ. quomodo recte dicitur hoc to¬
tũ esse qd̃ apłi audierãt qd̾ uiderãt.
quod manibus tractauerãt. nisi qr
xp̃s bnus. Unus idemq erat: ac
ailiud ex duabus naturis: quã unã
subsistenciã uel ꝑsonã. Hnic est qd̾
unus idemqz manens dei filus
unigenitus in disseparatus. in utris¬
q naturis cõspicitur: et que sũt
Utriusq substantie naturaliter

Expanded text:
tam mira est, ut discerni nequeat. Alioquin quod fuit ab initio Verbum, quomodo recte dicitur hoc totum esse quod apostoli audierant, quod viderant, quod manibus tractarant: nisi quia Christus unus idemque erat? Ac et nihil aliud ex duabus naturis quam unum juxta subsistentiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque naturis conspicitur, et quae sunt utriusque substantiae naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
utiqs. Nũc autẽ hẽmanuel dũ unꝰ
est. et meo ip̃o utrũq idem dẽ et
homo que utriusqz nature sũt uera¬
citer gessit: scd̃m aliud et aliud que¬
scd̃m qd̃ homo. idem ip̃e que huma

Expanded text:
tem: Emmanuel dum unus est, et in eo ipso uterque, id est homo, quae utriusque naturae sunt veraciter gessit, secundum aliud et aliud secundum quod homo idem ipse, quae huma
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliũ legeretur.
crudele spectaculũ ante
nostros oculos consti¬
tutum est. Caput sc̃ĩ iohĩs in disco. fera¬
lis missus crudelitatis: ꝓpter odiũ uerita¬
tis. Puella saltat et seuit mater. et inter
delicias et laciuias cõuiuantiũ tenere
uiratur: et ĩpic qd̃ uiratur ĩpletur. Factũ
ihũ xp̃o dixerat. illũ oportet crescere: me
autẽ minui. Iste minutus est in ccpite:
ille creuit in cruce. Odiũ peperit ueritas.
Non potuit equo aĩo tolerari. qd̾ homo
dei scũs monebat: qui utiqz salutẽ eoꝵ que¬
rebat. Quos sic monebat. responderũt.
illi mala probonis. Quid enĩ ille diceret.
nisi quo plenus erat: Et quid illi respon¬
derent. iusi quo pleni erant: Ille triticũ
senurauit. sed spinas ĩuenit. Dicebat regi¬
Non tibi licet habere uxorẽ fratris tui. Uĩ¬
cebat enĩ regem libido: tenebat apud se
prohibitã ucorẽ fratris sui. Sed eũ tam̃

Expanded text:
Evangelium legeretur, crudele spectaculum ante oculos nostros constitutum est, caput sancti Joannis in disco, feralis missus crudelitatis, propter odium veritatis. Puella saltat, et saevit mater: et inter delicias et lascivias convivantium temere juratur, et impie quod juratur, impletur. Factum im Jesu Christo dixerat, Illum oportet crescere, me autem minui . Iste minutus est in capite, ille crevit in cruce. Odium peperit veritas. Non potuit aequo animo tolerari, quod homo Dei sanctus monebat: qui utique salutem eorum quaerebat, quos sic monebat. Responderunt illi mala pro bonis. Quid enim ille diceret, nisi quo plenus erat? Et quid illi responderent, nisi quo pleni erant? Ille triticum seminavit, sed spinas invenit. Dicebat regiNon licet tibi habere uxorem fratris tui . Vincebat enim regem libido: tenebat apud se prohibitam uxorem fratris sui. Sed eum tam
Abbreviated transcription (Latin):
missũ: si quidẽ stũs iohes antequã
nasceretur matris adhus in utero
positus: spũs actepte granã designa¬
uit. Nam cum et paterreius auit
mater nulla ante mirabilia fecissẽt:
helizabesh. ait illa. Ecte ut facta est sa

Expanded text:
missum; siquidem sanctus Joannes, antequam missum; siquidem sanctus Joannes, antequam nasceretur, matris adhuc in utero positus, Spiritus accepti gratiam designavit. Nam cum et pater ejus aut mater nulla ante mirabilia fecissent, Elizabeth, ait illa: Ecce ut facta est sa
Abbreviated transcription (Latin):
lãpsus fuissete ut elli neresse esset ue¬
niã suoꝵ petere delictoꝵ: cũ magis
meritoꝵ premia sperare deberet. Qd̾
etiã dñs nr̃ in euangelio uidetur ex¬
priniere cũ dicit. Noli contempriere
unũ de pusillis istis. Sed loco suo: plu¬
ra seruentur. Ergo pusillus: contra¬
rius magno est. Et si iuxta apłm.
Paruulus sub elementis est. Cui
enu essemus paruuli: sub elemẽtis
huius mũdi eramus. Ergo manus
supra elementa mũdi est. Erit itaq
magnus iohãnes non uirtute corpo¬
ris: sed aĩe magnitudine. Deniq
non fines alicuius propagauit impe¬
rii: non triumphos aliquos bellici cer¬
taminis adoriens pre optauit. Sed
quod est amplius in deserto predicãs.
deliciis hominũ. corporisq lasciuiã.
magni animi uirtute depressit: par¬
uulu̾s ẽrgo in scło. magnus in spũ.
sentencie constariciã uiuẽdi desiderio
mutauit. Et spũ inquit scõ replebi¬
tur. tidhuc mutero matris sue. Non
est dubiũ uerũ hod. angeli esse pro

Expanded text:
lapsus fuisset, ut illi necesse esset ueniam suorum petere delictorum. cum magis meritorum praemia sperare deberet. quod etiam dominus noster in euangelio uidetur exprimere, cum dicit: nolite contemnere unum de pusillis istis. sed loco suo plura seruentur. ergo pusillus contrarius magno est. et si iuxta apostolum paruulus sub elementis est — cum enim essemus paruuli, sub elementis huius mundi eramus — ergo magnus supra elementa mundi est. erit itaque magnus Iohannes non uirtute corporis, sed animae magnitudine. denique non fines alicuius propagauit imperii, non triumphos aliquos bellici certaminis adoreis praeoptauit, sed quod est amplius, in deserto praedicans delicias hominum corporisque lasciuiam magna animi uirtute depressit. paruulus ergo in saeculo, magnus in spiritsententiae constantiam uiuendi desiderio mutauit.- Et spiritu inquit sancto replebitur adhuc in utero matris suae. non est dubium uerum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
partibus ad supra dictũ monasteriũ
toegebant eos producere: et ad eoꝵ¬
de omĩbus renieare. Qui languors
sentientes ad quieuerũt deprecantes.
Cum bñdictione quippe patris mona¬
sterii ip̃ius conglutinati pacis cõcordia
procedẽtes. uenerũt simul ebrinus: sali¬
cet cũ pontifice leodegario tiũitatis sue
augustodimũ. quã rem audiens totã
ciuitas. susctata est in gaudioz Quẽ ci¬
ues procedẽtes obuiã receperũt cũ mag¬
notrũpho letantes qd̃ recepissent patrẽ¬
quẽ admisissent. plangebant olim guber¬
ratorẽ. Quẽ recepto collocauerũt in
sedẽ pristinã. ut frueretur cũ suis leui¬
ticun. Qui cũ simul letati sũmo gau¬
dio tripudiarent aupiens in crastuiũ ebro¬
ribus ad propria destiare: I dem uero

Expanded text:
partibus ad supradictum monasterium partibus ad supradictum monasterium cogebant eos procedere et ad eorum domos remeare. Qui angore sentientes acquieverunt deprecantibus. Cum benedictione quippe Patris monasterii ipsius conglutinati pacis concordia, procedentes venerunt simul Ebroinus scilicet cum pontifice Leodegario ad civitatem suam Agustiduno. Quam rem audiens tota civitas, suscitata est in gaudio: qui cives procidentes obviam, reciperunt eos cum magno triumpho, letantes, equem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem receptum collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis laetitia. Qui cum simul laetati summo gaudio tripudiarent, cupiebat in crastinum ditribus ad propria destinare. Idem vero
Abbreviated transcription (Latin):
be esset disceptatio. Tũc relicto rege ⁊
omniũ potestatũ sublimatũ pro nichi¬
lo reputans qd̃ haberetur in mundo.
Eadem nocte procedens cũ paucis ire
rex audiens contristatus ualde ac merẽs.
quendã ex suis fidelibus cũ exercifu¬
magno post illũ misit: Et secutus eũ
per totam illã noctẽ diluculo repperit.
Et uixta iussũ regis ipsiq pontifici de¬
pretantẽ luxonio cenobio ut ei liceret
festinus in monasterio ꝑueniens ibidẽ
iant ebroniũ clericũ ĩuenit. Dicens se
aliquid in copeitasse. ueniã uicissim pe¬
tentes. steterũt concordes. Tamẽ se uinc¬
ti ab abbate aliquid spatiũ tẽporis uterq
penitentiã agentes. inter cõtuberiua
monachoꝵ strenue habitare quasi perpe¬
tui monachi conati sunt. Per idẽ tem¬
pus childerico rege defuncto germanus
theodericus in regno sublimauit. Het
audientes uterqz amicoꝵ desiderãtes aspec¬
tu eoꝵ cernẽtes. cũ fauore magno uota coꝵ cõ¬

Expanded text:
be esset disceptatio. Tunc relicto rege et be esset disceptatio. Tunc relicto rege et omnium potestatum sublimitatem , pro nihilo reputans, quod habetur in mundo, eadem nocte procedens cum paucis ire rex audiens, contristatus valde ac merens, quendam ex suis fidelibus cum exercitumagno post ipsum misit. Et secutus eum per totam illam noctem, deluculo repperit. Et iuxta iussum regis, ipsumque pontificem deprecantem, Luxovio coenuvio, ut ei liceret,lit'. Qui festinus in monasterio perveniens, ibidem Ebruinum iam clericum invenit; dicens se aliquid in eo peccasse, veniam vicissim petentes, steterunt concordes. Tamen ab abbate seiuncti, aliquod spatium temporis uterque penitentiam agentes, inter contubernia monachorum strinue habitare quasi perpetime monachi conati sunt. 8. Per idem tempus, Childerico vero rege defuncto, germanus suus Theudericus in regno sublimatur. Hec audientes uterque amicorum, desiderantes aspectum eorum cernere, cum favore magno vota eorum con
Abbreviated transcription (Latin):
pariter. et malo seminaria odio simul
haberet absconditũ. Tunc ĩstigator utiq
maloꝵ accedens eidẽ pontifici dixit. Ob¬
seruate inquid scẽ pontifex. quia trans¬
corde iam qd̃ olim est seminarũ in hac
nocte consumare est decretũ. Quod all¬
diens pontifex dissimulando distulit
et se letũ ostendit. Non pro magno
ducens apparuit uultu clarus sollẽma
missarũ que ceperat honestissime cõsuma¬
uit. Sed consumatiõnẽ scãm cũ ipse at
rex ꝑcepissent. rex ad palatiũ pergens
abiit pransurus. Pontifex uero cũ suo
per consumasset officio: et more cũ suis ac¬
cessisset: ficut est fragilitas humana.
metuens anmositatẽ regis. tractare
cũ suscepit quid in hoc cõflicto agere de¬
beret cogitans et orans ad dñin. Con¬
siliũ repperit melius esse omĩa relinquere
et xp̃m sequi. quã locũ regi dari. et
manus regis sanguine sacerdotũ in
re. Ne forte fieret regni francoꝵ obpro¬
briũ. et per se unũ hommẽ in tota ple¬

Expanded text:
pariter et malo seminario odii simul haberent absconditum, tunc insticatur uterque malorum accedens eidem pontifice, dixit: 'Observa te', inquid, 'sanctae pontifex, quia, transcorde iam quod olim est seminatum, in hac nocte consummare est decretum'. Quod audiens pontifex, dissimulando distulit et se letum ostendit; non pro magno ducens, apparuit vultu clarus, sollemnia missarum, quae coeperat, honestissime consummavit. Sed cum communione sancta ipse ac rex percepissent, rex ad palatium pergens, habiit pransurus; pontifex vero cum suo perconsummasset officio et merum cum suis accepisset, sicut est fragilitatis humane, metuens animositatem regis, tractare cum suis coepit, quid in hoc conflicto agere deberet. Cogitans et orans ad Dominum, consilium repperit, melius ei esset omnia relinquere et Christum sequi, quam locum regi dare et manus regis sanguinem sacerdotum in re, ne forte fierit regi Francorum obprobrium et per se unum hominem in tota ple
Abbreviated transcription (Latin):
cõmo daremus ni terris qd̃ postea re¬
ciperemus in celis. Interĩ etiã adiit dei
seruus ob remediũ arclatensis eccł̃ie
alaricũ inusigothoꝵ regem ad quem
tũc arclatensis ciintas ꝑtinebat ĩuiserez
A quo est reuerẽtia tanta susceptus ut
tũ esset arriana barbarus peruersitate
subuersus sũmo tamẽ tultu sũmaq¬
reuerẽtia cũ proceribus suis xp̃i seruũ
ueneraretur pariter et ditaret. Namqz

Expanded text:
commodaremus in terris, quod postea recommodaremus in terris, quod postea reciperemus in caelis'. Interim etiam adiit Dei servus ob remedium Arelatensis ecclesiae Alaricum Wisigothorum regem, ad quem tunc Arelatensis civitas pertinebat, invisere. A quo est reverentia tanta susceptus, ut cum esset Arriana barbarus perversitate subversus, summo tamen cultu summaqreverentia cum proceribus suis Christi servum veneraretur pariter et ditaret. Namq
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo basilice opus scm̃ possint audire.
Lectos lectuaria sumptus cũ ꝑsona que
obsequi et mederi possit ĩstituit. Locũ
ubertatẽq suggerendi captiius et pau¬
peribus nõ negauit. Precipiebat mi¬
nistro suo semꝑ dicens: Dide si aliqui
pauperũ pro foribus adstant. Ne pro
quiete nr̃a forsitan trepida et uerecũda
paupertas ad peccatũ nostrũ prestolãs
paciatur ĩuiriã. Non eñ ĩplebitur re¬
gulariter ordinis nr̃i censura si differamꝰ
miseros respicere uel audire qui nos de
diuersis pro unicus erũpnarũ causa
noscũtur expetere. Data etiã redẽptio¬
ne prout causa extitit cõmendatosq
addens qua titarentur or̃onẽ laxanit
¶rahensqz longa de profundo corde
suspiria dicebat Uere factus est xpũs
blaterator et garrulus surdis. et tamẽ
rogabat om̃s. suadet et admonet cõte¬
statur. Ad debat etiã nr̃is procul dubio
profectibus in presenti scło. pauperes
impartitos quibus nũc fide iussore xpõ

Expanded text:
aliquo basilicae opus sanctum possint audire; lectos, lectuaria, sumptos cum persona, quae obsequi et mederi possit, instituit. Locum libertatemque suggerendi captivis et pauperibus non negavit. Praecipiebat ministro suo semper, dicens: 'Vide, si aliqui pauperum pro foribus adstant, ne pro quiete nostra forsitan trepida et verecunda paupertas ad peccatum nostrum praestolans, patiatur iniuriam. Non enim implebitur regulariter ordinis nostri censura, si differamus miseros respicere vel audire, qui nos de diversis provinciis aerumnarum causa noscuntur expetere'. Data etiam redemptione, prout causa extitit, commendatosque addens, qua tutarentur, orationem laxavit. Trahensque longa de profundo corde suspiria, dicebat: 'Vere factus est Christus blaterator et garrulus sordidus, et tamen rogat omnes, suadet, admonet, contestatur. Addebat etiam nostris procul dubio profectibus in praesenti saeculo pauperes impertitos, quibus nunc fideiussore Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tu circa multa: illa cirta unũ¬
Unũ eñ preponitur multis
Non em̃ a multis unũ. sed młta
ab uno. Multa sũt: que facta sũt
Unus est qui fecit celũ et terrã:
mare et oĩa que meis sũt. Quã
multa sũt: Quis ita numeret :
Quis hoꝵ multitudinẽ cogitet:
Quis hoc fecit: Ds̃ omĩa. Ecte
bona ualde. bona ualde qui fecit. qñ
melior ille qui fecit: Attendamus
igitur occupationes nras circa
corpora refecturis. Quare hoc: Q
esuritur. quia sititur. Mĩa: miseris
ncessaria est. frangis panẽ esuriẽtr:
quia ĩuenisti esurientẽ. Tolle fa

Expanded text:
tu circa multa, illa circa utu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, quam multa sunt! Quis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle fa
Abbreviated transcription (Latin):
receperat: Quomodo ergo reprehẽ¬
ditur. que tanto hospite letabatur.
Hoc si berũ est. dimistant hoĩes. qd̾
ministrant egentibus. Eligant
sibi partẽ incliorẽ: que nõ auferatur
ab eis. Uaccent uerbo. urhient doc¬
trine dulcedini: occupentur cirta
scientiã salutarẽ. Nichil eis cure
sit. si quis peregrinus in uico sit:
quis redimẽdus. quis sepeliendus:
Uaccent operibus mĩe. uni inste.¬
tur sciencie. Si melior pars est. cur
nõ om̃s hoc faciũt. quãdo ip̃m dmm̃n
in hac causa patronũ habemius:
Non eñĩ timemus in hac re: ne of¬
fendamus eius iusticiã. cũ patro¬
nam teneamus eius sentenciã¬
Et tamẽ ita nõ est: sed sicut dixĩt
dñs. ita est. Quomodo ĩtelligis
non est: est autẽ quomodo ĩtellige¬
re debes. E cce aduerte. Circa ml̾¬
ta es occupata: quãdo unũ est ne¬
cessariũ. Maria meliorẽ partem
elegit. Non tu malẽ: sed ista me¬
liorẽ. Sed unde meliorẽ: Quia

Expanded text:
receperat? Quomodo recte reprehenreceperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis peregrinus in vico sit, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offendamus ejus justitiam, cum patronam teneamus ejus sententiaEt tamen ita non est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
est aduocatus. qui iudex fuerat ĩter¬
pellatus. Martha inquit circa mul¬
ta es occupata: quãdo unũ est neces¬
sariũ. Maria meliorẽ partẽ elegit:
que nõ auferetur ab ea. Audi¬
uimus enĩ. et ĩterpellationẽ inter¬
pellãtis: et sentenciã uidicis. Que
sentencia ĩ terpellãti respondit: sus¬
ceptã defendit. E rat enĩ maria.
intenta dulcedim uerbi dñi. Intẽ¬
ta erat martha quomodo pasceret
dum̃i: intenta maria quomodo pas¬
ceretur a dũo al martha cõminũ
dño parabatur: in cuius cõmuioiã
maria iocũdabatur Cũ ergo ma¬
ria suauiter audiret uerbũ dulcis¬
simũ et corde intentissimo pasceret᷑:
interpellato dño a sorore sua. quom
putanus eam timuisse ne diceret
ei dñs. surge et adiuua sororẽ tuã.
Maria eñ suauitate tenebatur: que
tris. Excusata est: sedit securior
Quomodo autẽ excusata᷑ Atten¬
damus inspitiamus. per scrutenur
quod possumus: inter nos pascam¬
cupauerat. que ip̃m dnm hospitio

Expanded text:
est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomodo pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae tris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut pascamcupaverat, quae ipsum Dominum hospitio
Abbreviated transcription (Latin):
gens. rescripto ĩpetrauit. Et postea
petito ad uisitandũ. et aduemẽte ad et¬
cdesiã hyppomensem tũc primate numi¬
die megalio calamẽsi epõ. Ualerius anti¬
stes epĩs qui forte tũc aderant. et dericis
om̃bus hyppomẽsibus et uniuerse
plebi: in oppinatam cunctis suã ĩsinu¬
at uolũtatem. Omĩbusq audiẽtib
gratulantib atq id fieri perficiq ĩgẽ¬
ti desiderio clamãtibus: epãtum succiꝑe

Expanded text:
gens, rescripto impetravit. Et postea gens, rescripto impetravit. Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae Megalio Calamensi episcopo, et Valerius antistes episcopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti des
Abbreviated transcription (Latin):
dum patitur unũ nembrũ cõpatiuntꝰ
omĩa mẽbra: ita cũ głificatur unũ
mẽbrũ congaudẽt oĩa mẽbra. Ille
uero beatus senex ualerius ceteris ex hoc
amplius exultans et deo grãs agens.
de concesso sibi speciali bñficio. metue¬
re cepit ut est humanus aĩmus: ne
ab alia eccł̃ia sacerdote priuata ad epis¬
copatũ quereretur. et sibi auferretur:
Nam et id prouenisset: nisi hoc idem
ep̃s cognito ad locũ secretũ eũ transire
turasset: atq occultatũ aquerẽtibus
minime ĩueniri fecisset. Onde ampli¬
us formidãs idem uenerabilis senex.
et sciens se corpore et etate ĩfirmissimũ:
egit secretis licteris apud primatẽ ep̃m
carthaginensẽ allegans in becillitatẽ
corporis sui. etatisq grauitatẽ: et obse¬
crans ut hypponiensi eccl̃ie ordinare¬
tur ep̃s. quo sue cathedre nõ tam succe¬
deret. sed cũ sacerdos accederet augusti¬
nus. Et que optauit. et rogauit sata¬

Expanded text:
dum patitur unum membrum, compatiuntur dum patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; ita etiam cum glorificatur unum membrum, congaudvero beatus senex Valerius caeteris ex hoc amplius exsultans, et Deo gratias agens de concesso sibi speciali beneficio, metuere coepit, ut est humanus animus, ne ab alia Ecclesia sacerdote privata, ad episcopatum quaereretur, et sibi auferretur: nam et id provenisset, nisi et hoc idem episcopus cognito, ad locum secretum eum transire curasset, atque occultatum a quaerentibus minime inveniri fecisset. Unde amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consacerdos accederet Augustinus. Et quae optavit et rogavit sata
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i fiducia aduersus africanas here¬
ses. Maximeqz contra donatistas. ma¬
nicheos. et paganos. libris confectis et re¬
pentinis sermonibus meffabiliter ãmi¬
rantibus xpĩanis et cõlaudantibus.
et hoc ip̃m ubi poterant nõ tacentibus
multo tpr̃e illis cõualescentibus here¬
ticis. precipueq rebaptisãte donati par¬
te maiorẽ multitudine afroꝵ seducta¬
et pressa. et oppressa iacebat. Et hos eiꝰ
libros atqz tractatus mirabili dei grã
procedẽtes ac profluẽtes. instructos ra¬
cionis copia atq auctoritate scãrum
scripturarũ: ip̃i quoq hefici cõcurrẽ¬
tes cũ catholicis ĩgenti ardore audiebãt.
et quisquis ut uoluit et potuit nota¬
rios adhibentes: et ea que dicebantur
excepta describentes. Et inde iam per
totũ africe corpus: prelara doctrina.
odorqz suauissinus xp̃i diffusus et
manfestatus est. Congaudẽte quoqz¬
eo comꝑto ecclł̃ia transmarina: qm̃ sic̃

Expanded text:
omni fiducia adversus Africanas haereomni fiducia adversus Africanas haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi poterant non tacentibus,multo tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. Et hos ejus libros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum Catholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et potuit, notarios adhibens, etiam ea quae dicebantur excepta descripsit. Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestatus est, congaudente quoqeo comperto, Ecclesia Dei transmarina. Quoniam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cepta primo. et scd̾o finita est die. In qua
ille manicheus preceptor ut se gestoꝵ cõ¬
tinet fides. nec catholicã assertionẽ potu¬
it uacuare: nec manicheoꝵ sectam ueri¬
tate subiixã ualuit cõprobrare. Sed re¬
sponsione deficiens ultima collaturũ
secũ sus maioribus ea que refellere nõ
potuit prosetutus est: et si sibi forte de
his satis minime fetissent: sue fũe con¬
sulturũ. Atos ita ab om̃ibus apud qd̃
magnus et doctus uidebatur: nchil
ualuisse in sue secte assertione iudicatus
est. Qua ille cõfusione affectus. et se¬
quẽti tpr̃e de hypponiensi ciuitate pro¬
fectus: ad cam amplius nõ remcauit.
Ac sic per memoratũ dei hominẽ. om¬
mũ cordibus uel qui aderant uel qui
absentes illa que gesta sũt cognouerãt.
error ille ablatus: et catholica est ĩtuna¬
ta ac retenta sincera religio. et docebat
ac predicabat ille prinatim et publice
in domo et in eccl̃ia salutis uerbũ: cum

Expanded text:
coepta primo, et secundo finita est die. In qua coepta primo, et secundo finita est die. In qua ille Manichaeus praeceptor, ut gestorum continet fides, nec catholicam assertionem potuit vacuare, nec Manichaeorum sectam veritate subnixam valuit comprobare: sed responsione deficiens, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, nihil valuisse in suae sectae assertione judicatus est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eam amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac retenta sincera religio. ac praedicabat ille privatim et publice, in domo et in ecclesia, salutis verbum cum