comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lerriꝰ preter br̃a nemo gͥ cõputz bona opasua
añ fidem. ubi fides nõ ẽẽt bonũ opꝰ nõ erat.
bonũ enĩ opus intẽtõ facit intẽtõnẽ fides dĩ¬
git nõ ualde attendas ꝙͥ hõ faciat s ꝙͥ tñ faci¬
at aspiciat quo iat̾tos optime gubnationis

Expanded text:
lerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis
Abbreviated transcription (Latin):
manu non accipitur ꝙ corde obsti ͭ ͦ. in małi¬
dantis mente pensatur. cũcta iraq malicie
matusa ab inferiori nrõ hoĩe cogitacõnis
ĩmutacione tergenda est qr iran nndicis pla¬
tare nescit ablõ nsi ex mũdicia placeat offẽt̾
unde scriptũ est respicit deus ad abel et admu̾a
enis ad caym antez et ad mu̾a enis nõ respicit
neq et enĩ sacrũ eloqunũ dicit respicit ad mu̾a
abel et ad caym mĩa non respexit. sed prins
ent qr respexit ad abel ac deinde sbm̃git et ad
mũs enis et rinsũ dicit quia nõ respexit ad
caym ac deinde subiũgit nec ad mu̾a enis
ex dantis quippe corde illud quod datur acci¬
pitur idtirto non abel ex inim̾ib sed ex abel
mu̾a oblata placuerũt prins nãq ad emin
legitur dñs respexit sed quidabat quã ad illa

Expanded text:
manu non accipitur, quod corde obligato in malidantis mente pensatur. Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Rexpexit Deus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Neque etenim sacrum eloquium dicit, respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit, sed prius ait: Quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, et ad munera ejus. Et rursum dicit, quia non respexit ad Cain, ac deinde subdidit, nec ad munera ejus. Ex dantis quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
nã qui oĩo pu̾sus estnz ħ potest uidere ꝙ esti qui
uero ptt̃orez se intelligit iã ex ꝑte aliqua esse¬
rat ex eo ꝙ est instus accãt qua acc̃acõne sua
deo inher̾e nchoat dñ rectũ contra se iudiciũ
proferẽs ħin se ꝙ illi sentit displit̾e condẽpnat
recepta ergo insticia sua dicet hõ iste pectam.¬

Expanded text:
t. Qui vero peccatorem se intelligit, jam ex parte aliqua justrat, ex eo quod justus est accusat. Qua accusatione sua Deo inhaerere inchoat, dum rectum contra se judicium proferens, hoc in se quod illi sentit displicere condemnat. Recepta ergo justitia sua dicit homo iste: Pecca
Abbreviated transcription (Latin):
subm̃git. dicit gͥ aliquis quid prodest eccłia
si iã confessor uoce dñica resuscitatus prodit
quid prodẽ eccłia confitenti tibi. dñs actique
solu̾itis in terra erũt soluta et in celo ipm̃ la¬
zarũ attende tũ uinculis prodiit iã uniebat
confitendo sed ñdũ lib̾ ambulabat uniculis
irretitus quid gͥ facit eccłiatii dcm̃ est. que

Expanded text:
s prosit. Dicit ergo aliquis, Quid prodest Ecclesia, si jam confessor voce dominica resuscitatus prodit? Quid prodest Ecclesia confitenti, cui Dominus ait: Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo ? Ipsum Lazarum attende: cum vinculis prodit. Jam vivebat confitendo; sed nondum liber ambulabat, vinculis irretitus. Quid ergo facit Ecclesia, cui dictum est, Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur illi deꝰ bomũ pro malo ħ est uitã promor¬
te talem .s. retribucionẽ qualis hic poscitur
cit retribue ẜuo tuo uniã si peĩtꝰ iã ess mor¬
tuꝰ nõ oraret sed ab illo accepit mitiũ bone
cõcupĩe a quo uitã poscit obẽẽ hẽbãt enĩa¬
li quã fidem d qui dicebãt dñe ange nobis
fidẽ ille uero incredulitatẽ cõfite batur nec
fidez diffidebatur qui tũ ess interrogatus
si cred̾et ait. credodũe aduna in tredulita¬
tẽ meã iã uti unu̾e nicipiẽs postulat uitã
qui credẽs orat obĩam nõ pro ea seruata p̃

Expanded text:
rgo illi Deus bonum pro malo, hoc est, vitam pro morte; talem scilicet retributionem, qualis hic poscitur, ubi dicitur, cit, «Retribue servo tuo, vivam;» si penitus esset mortuus, non oraret: sed ab illo accepit initium bonae concupiscentiae, a quo vitam poscit obedientiae. Habebant enim aliquam fidem, qui dicebant: «Domine, auge nobis fidem» . Ille vero et incredulitatem suam confitebatur, nec fidem diffitebatur, qui cum esset interrogatus utrum crederet, ait: «Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam» . Jam utique vivere incipiens postulat vitam, qui eredens orat obedien
Abbreviated transcription (Latin):
apłĩ ẜ ͤ iii. sine te tefecit deus nõ enĩ adhibi¬
sti aliquẽ consensũ ut te faceret deus. qũo cõ¬
sensiebas qui nõ eras qui gͥ fecit te sine te
nõ nistificat te sine te igitur fecit nescientẽ
instificat uolentẽ tũ ipẽ instificat ne sit n¬

Expanded text:
Sed sine te fecit te Deus. Non enim adhibuisti aliquem consensum, ut te faceret Deus. Quomodo consentiebas qui non eras? Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Ergo fecit nescientem, justificat volentem. Tamen ipse justificat, ne sit j
Abbreviated transcription (Latin):
confiteris in acc̃acione prc̃itm in acc̃atione
tin ip̃nis quare cõfiteris insi qr ex mortuo
fessio qui cõfitetur unut et si pcc̃m confite
utiz a morte renixit si pcc̃i confessor remxit
a morte quis eñ suscitaint nullus mortis
est sin ipiꝰ suscitator qui eũ suscitauit nͥ qui
remoto lapide clamait .d. lazare prodifo¬
ras ꝙ est antẽ foras prodire insiquod occs¬
tũ erat foras prodere qui confitetur foras
prodit fozas prodire nõ possit insi unu̾et ui¬
uere nõ posset insi dei uocatio esset. dicit q¬

Expanded text:
ccati tui? in accusatione tui ipsius quare confiteris, nisi quia ex mortuo fessio, qui confitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit remoto lapide clamavit, dicens: Lazare, prodi foras? Quid est autem foras prodire, nisi quod occultum erat foras prodere? Qui confitetur, foras prodit. Foras prodire non posset, nisi viveret: vivere non posset, nisi resuscitatus esset. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tĩo sedet de medio nemo dubitat nͥ qui igͦ¬
zans dei iusticiã et suã uolẽs cõstitũe insticie
dei non est sbiectus quid emĩ agnoscis creãtis
et salnus ero qũ iaus mea tues insticie dei
iusticiã agnoscebat a quo sꝑabat eq̃ tã sal¬

Expanded text:
tat, nisi qui ignorans Dei justitiam, et suam volens constituere, justitiae Dei non est subjectus . Quid enim? Agnoscis creantis fac, et salvus ero, quoniam laus mea tu es . Iste justitiam Dei agnoscebat, a quo aeq
Abbreviated transcription (Latin):
tanistorũ placabilia neq enĩ in omĩpotẽtis
dei iudicio quid sed a quo detur inspititur hĩc
est enĩ ꝙ scriptũ est respexit dens ad sibel. ad
caymantez et ad imumera enis nõ respexit.
dicturus qmppe quia dñs respexit ad mu̾a
premisit sollicite quia respexit ad abel a qua
repatenter ostenditur quia non offerẽs a
mimerib sed mmim̾a abofferente plac̾iumt¬

Expanded text:
ta iustorum placabilia. Neque enim in omnipotentis dei iudicio quid, sed a quo detur, aspicitur. Hinc est enim, quod scriptum est: Respexit dominus ad Abel et ad munera eidicturus quippe quia Dominus respexit ad munera, praemisit sollicite quia respexit ad Abel. Ex qua re patenter ostenditur quia non offerens a muneribus, sed munera ab offerente placu
Abbreviated transcription (Latin):
uotat de quo propoĩto dicit apostolus. scimꝰ quia
diligentib dni omĩa cooꝑantur in bonũ hiis qͥ
non uotatorũ qd alibi aꝑtiꝰ ita poĩtũ est colla¬
bora enciã ͦ scdm̃ uirtutẽ dei saluos nos facia¬
tis et uotantis uocatione sua sc̃a nõ ẜm oꝑa nr̃a

Expanded text:
to dicit Apostolus: Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, eis qui non vocatorum. Quod alibi apertius ita positum est: Collabora Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua secunda, non
Abbreviated transcription (Latin):
nox ios arbitnͣtur cũ apud dñi nõ siña sacer¬
dotũ sed rrͣ uita q̃ratur. legius in leitito
de leprosis ubi nibentur ostendere se sacerdoti¬
b et si leprã hu̾rt tũc a sacerdote ĩmũdi fiãt
nõ ꝙ leprosos sacerdotes faciant et ĩmũdos
s ꝙ hẽant notitiã leprosi et nõ leprosi et pñt
disc̾n̾e qui mũdus qui ue ĩmũdus sit. quodã
modogi leprosũ sacerdos ĩmũdũ facit. sic et

Expanded text:
noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita queratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur, ut ostendant se sacerdotibus et, si lepram habuerint, tunc a sacerdote inmundi fiants leprosos faciant et immundos, sed quo habeant notitiam leprosi et non leprosi, et possint discernere qui mundus et qui immundus sit. Quomodo ergo ibi leprosum sacerdos immundum facit, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
cogitenns in quacreati suꝰ cũ om̃s u̾itas c̾a¬
int quis nõ est ex u̾itate sed nõ om̃s sũt quib¬
sunt ut audiãt ueritatẽ et credant ex ip̃a u̾ita¬
te pr̃atur mislis protuldubio precedentibus
m̾itis ne gr̃a non sit gr̃a. si em̃ dixiss omis qui
audit rocem meã ex u̾itate est. iõ dtũs ex bita¬
te putaretur qr obtẽꝑat u̾itati nõ & ħait s at

Expanded text:
 cum omnes veritas creaverit, quis non est ex veritate? Sed non omnes sunt, quibus, ut audiant veritatem et credant, ex ipsa veritate praestatur, nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit vocem meam, ex veritate est: ideo dictus ex veritate putaretur, quia obt
Abbreviated transcription (Latin):
dixi uobis qr nemo potest uenire ad me insi
fint ei datũ a pr̃e meo ut ostenderet eciã ipãm
fidez qua credit et ex morte sin tordis aĩa re¬
iminscit da nobis a deo quãtũl igitur ex¬
ipã extellentes u̾bi predicatores et u̾itates
etiã ꝑ miracula suasores tanꝙͣ magni me¬
diciagant cũ homĩb si mortin sũt et tua
gr̃a nõ reur̾nt mĩquit mortins facies mi¬
rrbilia aut medici resuscitabũt et hii quos

Expanded text:
it, «vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui et sr̃ illud ps̾ .ꝯsi. confessio et pulcritudo
in tõuẽtu enis pucritudĩem inquit amas
uis ẽẽ pulch̾ cõfit̾e nõ dixit pulcritudo et cõfõ
sed cõfessio et puicritudo fedus eras cõfit̾e ut
sis puith. pcc̃o eras cõfit̾e ut sis instus cõfõ¬

Expanded text:
ssio et pulchritudo in conspectu ejus.» Pulchritudinem amas? vis esse pulcher? Confitere. Non dixit, Pulchritudo et confessio; sed, «Confessio et pulchritudo.» Foedus eras, confitere ut sis pulcher: peccator eras, confitere ut sis justus. Fo
Abbreviated transcription (Latin):
sũmacõ fieri debeat de nobis sine etiã ĩ no-¬
bis non autez a nobis. creacio uero fc̃a sit
et sine nobis solaq nobis cũ quodã modo
ex̾tia ꝑ que utiq constat int̾iorẽ homĩen
nostrũ renouari de die in diem dũet intẽcõ
terrems incinuata curis de imis paulatĩ
ad suꝑna resurgit et affectio cuta carins deli¬
deria languens senẜi in amorẽ spũs cõntile¬
scit et memoria uet̾m hoĩ turpiissime soz¬
dens noms boms qz actibz cãdidata in dies il¬
larescit in hiis igitur trib int̾ior renonatio
cõsistit rectitudine. s. intẽtionis puntate affec¬
cioms recordacione bone opacioins ꝑ quã bñ¬

Expanded text:
summatio fieri habeat de nobis, sive etiam in nobis, non autem a nobis; creatio vero facta sit et sine nobis: sola, quae nobiscum quodammodo exercitia, per quae utique constat interiorem hominem nostrum renovari de die in diem: dum et intentio terrenis incurvata curis, de imis paulatim ad superna resurgit; et affectio circa carnis desideria languens, sensim in amorem spiritus convalescit; et memoria veterum operum turpitudine sordens, novis bonisque actibus candidata in dies hilarescit. In his namque tribus interior renovatio 623 consistit: rectitudine scilicet intentionis, puritate affectionis, recordatione bonae operationis, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
diã u̾ba tua. et qm̃ añ fide nõ hoĩ debẽtur nͥ
mala pro malis retribuit & deꝰ ꝑ indebitã
gr̃am bona pro malis hãc retribucõnẽ ro¬
la pro malis retribuñtur sicut deꝰ ignem
eternũ retributurꝰ est impnis ant bona pro
bonis sicut regnũ et̾m̃ retributinꝰ ẽ instis

Expanded text:
dibo verba tua.» Et quoniam ante fidem non homini debentur nisi mala pro malis, retribuit autem Deus per indebitam gratiam bona pro malis; hanc retributionem rola pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis sicut regnum
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnacõ bonis ꝙͥ debetur m̃tes regii celorũ.
tu er in malis oꝑib ĩẽtus es. si reddatur tͥ
tibi reddit debitã penã s donat in debitã gr̃a
debebat unidtãm dat indulgẽtiã incipis
gͥ esse n fide ꝑ indiugẽtiã iã fides illa assũp¬
ta spe et dileccõne ĩcipit opari quapropter

Expanded text:
damnatio? Bonis quid debetur? Regnum coelorum. Tu autem in malis operibus inventus es: si reddatur tibi tibi Deus reddit debitam poenam, sed donat indebitam gratiam. Debebat vindictam, dat indulgentiam. Incipis ergo esse in fide per indulgentiam; jam fides illa assumpta spe et dilectione incipit bene oper
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ est ꝙ fides est ex ħ ꝙ concipit mẽs per
auditũ neq ita ut sola cõceptio mẽtis faciat
fidẽ in hoĩe sed qr fides nequit eẽ sine cõcepcio¬
ne addita nã rectitudine uocandi cõcepcõm
ꝑ gr̃am fit fides qr credit ꝙ audit. Et infraue¬

Expanded text:
ligendum est quia fides est ex hoc quod concipit mens per auditum; neque ita ut sola conceptio mentis faciat fidem in homine, sed quia fides esse nequit sine conceptione. Addita namque rectitudine volendi conceptioni per gratiam, fit fides; quia credit quod audit. Auditu
Abbreviated transcription (Latin):
fatiẽ t̾re .i. nomis homĩb cõfitẽtib se iusti¬
ficatos ẽẽ nõ a se nstos ut gr̃a dei sit in illis
uide quales sint quibz ĩnouata est facies
terre paulus dicit. plus enĩ illis omib la¬
boram ꝙͥ est paule attende si tu sis spũs tuꝰ
nõ ego inquit sed gr̃a dei mecũ ꝙͥ igitur q¬
cũ abstulerit spm̃ nr̃m in puluerẽ nr̃m cõ¬
u̾timur utilr̃ intuẽtes infirmitatẽ nr̃am

Expanded text:
id est, novis hominibus, confitentibus se justificatos esse, non a se justos, ut gratia Dei sit in illis. Vide quales sint quibus innovata est facies terrae. Paulus dicit: «Plus omnibus illis laboravi.» Quid est, Paule? Attende si tu, si spiritus tuus. «Non ego,» inquit, «sed gratia Dei mecum» . cum abstulerit spiritum nostrum, in pulverem nostrum convertemur, utiliter intuentes infirmitatem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
tis et audieritis me. itelligũt et cogitãt ꝙ dr̃¬
dr̃ uelle et audire ħest obedire. Qui enĩ and ͭ
et nõ obedit dr̃ nõ audire. Sed obe dire neq̃¬
ũt nͥ uelĩt uelle sr obedire est recte uelle recte
uero uel le uenio potest nsi hẽat rectitudĩem

Expanded text:
tis, et audieritis me , intelligunt et cogitant quod dicitur velle et audire, hoc est obedire: qui enim audit et non obedit, dicitur non audire. Sed obedire nequeunt, nisi velint; velle autem obedire, est recte velle: recte vero velle nemo potest, nisi habeat rectitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
umisquisz arbor bona non se arbitretur hr̃e fruc¬
tus bonos. si manet arbor mala nõ erit fruc¬
tus bonus insi arboris bone muta cor et mu¬
tabr̃ opus extirpa cupiͭ ẽ planta caritatem
situt enĩ est radix om̃ malorũ cupi ͭ ͣ ᷤᷤ sic est
radix oĩm bonorũ caritas. quare et anẜ de tõ
et arbores sine quib hũa natura alitur aut
sunt ncͣce nõ sine magno labore at cutore
nõ abs semb ita corda hũa sine doctrina sine
nes nicħ̾ utiles saluti aut etiã noxias illa uero
quib ad salutẽ aĩe nõ proficimꝰ nequaquã
sine sine sin gn̾s seĩe et laboriosa cultura cõ¬
cipiũt aut g̾m̃ant. uñ illos homñes quibta¬
lis cultura impenditur agͥcultura dei uocat
nec solũ sensus u̾bi sed om̃s sensus nel intel¬
lectus rectitudimis qm̃ mens hũa siue ꝑ au¬
alio modo cõcipit semẽ est recte uocãdi. millꝰ

Expanded text:
unusquisque arbor bona; non se arbitretur habere fructus bonos; si manet arbor mala, non erit fructus bonus, nisi arboris bonae; mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et radix omnium bonorum charitet arbores, sine quibus humana natura alitur, aut sunt necessariae,, non sine magno labore atque cultore, nec absque seminibus: ita corda humana sine doctrina sive luntates nihil utiles saluti, aut etiam noxias; illas vero, sine quibus ad salutem animae non proficimus, nequaquam sine generis sui semine et laboriosa cultura concipiunt et germinant. Unde illos homines, quibus talis cultura impenditur, agriculturam Dei vocat Nec solum sensus verbi, sed omnis sensus vel intellectus rectitudinis, quem mens humana sive per aualio modo concipi
Abbreviated transcription (Latin):
milla igitur hꝰ bona u̾ita precesserãt ymo
talia precesserant de quib dãpnaretur incħ
bom attulit et saluꝰ fcũs est pronichilo sal¬
nos facies eos nõ offerent hyrcos a rietes thai¬
ros nõdona et ornamẽta afferẽt tẽplo tuo
nõ aliquid de cõscĩa bona libaĩs sr̃fundunt
lo saluos facies eos .i. gratis data gr̃a. Qm¬

Expanded text:
lla ergo hujus bona merita praecesserant, imo talia praecesserant de quibus damnaretur; nihil boni attulit, et salvus factus est. Pro nihilo salvos facies eos. Non ad te afferent hircos, arietes, tauros, non dona et aromata afferent in templo tuo, non aliquid de conscientia bona libaminis superfundunt;lo salvos facies eos, id est gratis data gra
Abbreviated transcription (Latin):
infra ignis est deus atte ͭ ͤ paulo deus nr̃ ignis
consumẽs est deus quippe ignis dr̃ qr ꝑ hñc pcc̃o¬
rñ rubigo consĩntur de ħ igne u̾itas dicit ignẽ
uem mitt̾e in t̾rã et ꝙͣ uolo insi ut ardeat terra
enĩ uocata sunt corda terrena que dũ semꝑifĩmas
in se cognitiones congerũt a malignns spim¬
tib contulcantur. Sed ignẽ dñs in t̾rã mittit
cõflatu scĩ spũs cor carnaliũ incendit nõ so¬

Expanded text:
is ignis est Deus, attestante Paulo; Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia pnum intulit. De hoc igne Veritas dicit: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? » Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infirmas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram misit, cum afflatu sancti Spiritus cor carnalium incendit;
Abbreviated transcription (Latin):
ii. nullũ inquit dignũ sed eligendo efficit digͫ.
bonitas dei ad pñam te adducit. uerũ ẽe cõstat
sed ꝙͣ predestinanit adducit quẽ nõ ip̃e secũdũ
duriciã suã et tor impenitens quãtũ ad ipm̃ at¬
tinet thauriz et sibi irã in die ire undc̃e et rene¬
lacioins iusti iudicii dei qui reddet unncinq ẜm¬

Expanded text:
i ? Nullum eligit dignum, sed eligendo efficit dignumBonitas Dei ad poenitentiam te adducit. » Verum est, constat; sed quem praedestinavit adducit: quamvis ipse secundum duritiam suam et cor impoenitens, quantum ad ipsum attinet, thesaurizet sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
adnĩgat et dicat. ego sũ inquit uitis uos palimi¬
tes qui manet mie et ego m eo hic fert fructũ
multũ. sine me nicħ potestis facere ne quisꝙͣ
putaret saltem aliquẽ puũ frnctũ posse a se¬
metipõ palmite ferre cũ dixisset hic fert fruc¬
tũ multũ non ait quia sine me pũ potestis fa¬
tere sedincħ potestis facere. sine igi᷑ ꝑmĩ sine
multũ sine illo fien non potest sine qͣuo nicħ fi¬
eri potest quia et si puũ attulerit palmes eum
purgat agritola ut plus afferat tñ insi in uite
manserit et uix̾it de radice quantũl fructũ a se¬

Expanded text:
almites. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a se
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ p̾sciso inquit palinite potest de uia radi¬
ce alius pululare qui a p̾scisus est sine radice
non potest uiu̾e demq ci dm̃git et dicit sicut
palines non potest ferre fructũ a seiz ipõ insi mã¬
serit in uite. sic et uos insi in me manserctis magͣ
gr̃e cõmendatio fr̃es mei corda instrint huilñ
placentes et ad bona oꝑa facienda diñ sibi ncc̃m
non putantes ñne huic resictũt u̾itati hoĩes mẽ¬
ex alto elacionis ꝑ ĩama presũpcionis in profũ¬
da subm̾sioins nẽpe uox ur̃a est ꝙ hõ ex seinzip̃o
facit iusticiã ħ est altũ elacionis nr̃e sed quis uos¬

Expanded text:
 praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis. Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines menex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis ve
Abbreviated transcription (Latin):
in cõfessione pcc̃orũ uentas enĩ ip̃a est: Iustus em̃ de¬
bes esse inte ut pm̃ias te ip̃a est prima hom̃s nisti¬
cia ut pñias te malũ et faciat te dens bonũqr igi
ips̃ est pͥma homĩĩs iusticia ip̃a uia deo ut ueniat
ad te deus. ibi illi fac uiã in confessione pcc̃orũ: Iõ
et iohãnes cũ baptizaret in aqua pm̃e et uelle aid
bas tibim pct̃is tins o homo displice tibi ꝙeras
ut possis esse ꝙ non eras pate uiam dño precedat
ista iusticia ut confitearis ꝑcc̃a ueniet ille et uisita¬
bit te qr ponet in uia gressus suos est enĩ iã ubi po¬
nat gressus suos est ubi ad te ueniat ant añ aliꝙ̃
confitens pcr̃a int̾cluseras a te uiam dei non erat
qua a te ueniss confitere uitã et apis uiã et ueraet
xpũs et ponet in uia gressus suos ut te informet

Expanded text:
in confessione peccatorum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes esse in te, ut punias te: ipsa est prima hominis justitia, ut punias te malum, et faciat te Deus bonum. Quia ergo ipsa est prima hominis justitia, ipsa fit via Deo, ut veniat ad te Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, bas tibi in peccatis tuis, o homo; displiceat tibi quod eras, ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qua ad te veniret. Confitere vitam, et aperis viam; et veniet Christus, «et ponet in via gressus suos,» ut te informet
Abbreviated transcription (Latin):
quis adepto inl ult̾ins desiderare queat quo
quidem est oĩm sũmũ bõzũ tũcta bona intͣ
se contmẽs cin si quid aibforet sũmm̃ eẽ non
posset. qm̃ relinqueretur extrisetus ꝙ po opta¬
ri liquet gͥ esse beatitudĩem statũ bonorũ om̃i¬

Expanded text:
quis adepto nihil ulterius desiderare queat. Quod quidem est omnium summum bonorum, cunctaque intra se bona continens: cui si quid abforet, summum esse non posset, quoniam relinqueretur extrinsecus quod posset optari. Liquet igitur esse beatitudinem statum bonorum omni
Abbreviated transcription (Latin):
bit intende in districtam insticiam eͥnidica ẜm
lo deo abstunt dyabonĩ uincendo restituat ut ꝙͣ
tiam hanc iusticiã uiolare posse .b. non andeo
cogitare . a. millatemis igitur o et potest acci¬
ꝑe homo a deo ꝙ deus illi dare proposint si nõ
reddit deo totũ ꝙ illi abstulit ut sicut ꝑ illũ deꝰ

Expanded text:
 Intende in districtam justitiam; et judica slo, Deo abstulit, diabolum vincendo restituat: ut qutiam, hanc justitiam posse violare? BOS. Non audeo cogitare. ANS. Nullatenus ergo debet aut potest accipere homo a Deo, quod Deus illi dare proposuit; si non reddit Deo totum quod illi abstulit: ut sicut per illum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ei sinc̾e et simplr̃ offeratur. etiã si ad sĩmĩ quis
ꝑueniat malorũ et tñ m̃ uelit reu̾ti ad uirtutis
uiam suspicit libenter amplectitur facit oĩa qua¬
tunis ad priorem renocet statũ quodcũ est adhuc
prãntiꝰ et emũentius etiã si nõ potu̾t quis exple
om̃e satisfatiendi ordinẽ quãtłacũ tñ et brem

Expanded text:
ei sincere et fideliter offertur, etiamsi ad summum quis perveniat malorum, et inde tamen vellet reverti ad virtutis viam, suscipit libenter et amplectitur, facit omnia quatenus eum ad priorem revocet statum; quodque est adhuc praestantius et eminentius, etiamsi non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ordinem, quantulamcunque tam
Abbreviated transcription (Latin):
autem nr̃a et ompotentis dei sunt et nr̃a quia
ipẽ aspitiendo nos prenemt ut uelinis que
adimiendo subsequitur ne mainter ueliins
sed possimꝰ implere que uolunius p̾uemente¬
autem gr̃a et bona uoluntate subsequente h
ꝙ om̃ĩpotentis deidonũ est sic m̃itũ nr̃m. ꝙ bñ
paulus brem sententia explitat.d. plus illis
omĩb laborani qui ne uideretur sue uirtuti tͥ

Expanded text:
sunt, et nostra. Quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur, ne inaniter velimus, sed possimus implere quod volumus. Praeveniente gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat dicens: Plus illis omnibus laboravi . Qui ne vi
Abbreviated transcription (Latin):
dere. langores enĩ seinat leprosos curat mortu¬
os suscitat samtatem auget quã cõsernat clau¬
dũ gressũ arid copiã cetis restitunit uisũ uitia
fugat uirtutes exornat mẽtẽ mnunit et robo¬
rat oĩa sanat oĩa rẽĩtegͣt oĩa letificat tꝑ̃at suc¬
cessus constringit impetus moderatur excessus
ram reddit creatori ista ouẽ p̾ditã mr̃auit q̃rẽ¬
ti et deciniã draginã obtulit ãxiãti ħ dissipatorẽ¬

Expanded text:
dere. Languores enim sanat, leprosos curat, mortuos suscitat, sanitatem auget quam conservat; claudis gressum, aridis copiam, caecis restituit visum; vitia fugat, virtutes exornat, mentem munit et roborat, omnia sanat, omnia redintegrat, omnia laetificat. Temperat successus, constringit impetus, moderatur excessus.ram reddit Creatori. Ista ovem perditam monstravit quaerenti , et decimam drachmam obtulit anxianti Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
matiᵈ est et om̃ib execͣtõib detestandis. Qmi eñ
hasserũt a gr̃adei penitus aliem sunt qr ignorates
dei insticiam sicut de indeis dicit apostolus et suam
nolentes constituere etiam iusticie dei non st̾ sbi
plenitudo quippe legis non est insi caritas et utiq
caritas dei dffusa est in cordib nr̃is nõ ꝑ nos ipõs nec
quit leges dei cib ipõ deo scripte in tordib insi ip̃a
principia spũs sancti q̃ est digitus dei quo pñte dif¬
funditur caritas in cordib nr̃is q̃ plenitudo iegis
da pcc̃a et desidena uincenda carnalia diffũdendo
inquit quãins pua et impfc̃a petro non deerat
qñ dicebat dño aĩmã meã pro te ponã putabat
enĩ se posse quod se uelle sẜiebat et quis istã et si
ꝑnã darecepat caritatem insi ille qui p̃pat uo¬
lũtatem et cooꝑando ꝑfitit ꝙ oꝑando ici ͭ qm̃¬

Expanded text:
mandum est et omnibus eiecrationibus detestandum. qui enim hoc adserunt, a gratia dei penitus alieni sunt, quia ignorantes dei iustitiam, sicut de Iudaeis dicit apostolus, et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. plenitudo quippe legis non est nisi caritas et utique caritas dei diffusa est in . cordibus nostris non per nos ipsos nec ergo leges dei ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsa praesentia spiritus sancti, qui est digitus dei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis da peccata et desideria vincenda carnalia, diffundendon, quamvis parva et imperfecta, non deerat quando dicebat Domino: Animam meam pro te ponam: putabat enim se posse quod se velle sentiebat, et quis istam, etsi parvam, dare coeperat charitatem, nisi ille qui praeparat voluntatem, et cooperando perficit quod operando incip
Abbreviated transcription (Latin):
ni bono quo libro arᷤ eamdem grãm est sb̾ se¬
qutus in ope admĩxit sed gr̃a dei mecũ ac si di¬
ceret in bono oꝑe laboram non ego sed et ego
in eo enĩ ꝙ solodm̃ dono p̾uentus sũ nõ ego
meo autem ꝙ dñi uolinitate subsequtus et
ego. hiis igitur br̃ contra pelagnũ et celesti¬
nũ dicentem ad exponendi ordinẽ redeanns

Expanded text:
in bono, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus in opere, adjunxit: sed gratia Dei mecum; ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego; in eo autem quod donum voluntate subsecutus, et ego. His igitur breviter contra Pelagium et Coelestium dictis, ad exponendi ordinem redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
spũs homĩs uidelicet spũs elacionis. et qr ꝑoctul¬
tam grãm ad amorem dei dr̃ temꝑata de suꝑ mẽ¬
sura proficimꝰ quãto in nobis cotidie de spũ uͥ
tus crescit tanto nr̃ spũs deficit qui spũs erro¬
ris qr nõ a nobis sb̾ito fũditus aputatur bñ
paulisꝑ defetisse ꝑhibetur tũc uero in deo profici¬
mus cũ a nobis ipĩs fũditus defet̾imus hee ita¬
q trescentiũ mẽsure uirtutũ sancti uni uocibus

Expanded text:
us hominis, videlicet spiritus elationis? Et quia per occultam gratiam ad amorem Dei temperata desuper mensura proficimus, quanto in nobis de Dei spiritu virtus crescit, tanto noster spiritus deficit. Qui spiritus erroris, quia non a nobis subito penitus amputatur, bene paulisper defecisse perhibetur. Tunc vero in Deo plene proficimus, cum a nobis ipsis funditus defecerimus. Hae itaque crescentium mensurae virtutum, sancti viri vocibus
Abbreviated transcription (Latin):
sum pelagiam legem dicunt esse dei gratiam qua ni¬
uanur ad non pectandũquidest ꝙ miseri dicunt qͥ
smne ulla dubitationeitanto apostolo contradititi
ille dicit pcc̃m uires adu̾sus hõm̃m accepisse ꝑ legem.
et eum ꝑ mandatũ quãus sanctũ et instũet bomũ
tñ octidere et per bonĩ oꝑari ei mortem de quaͥlibe
derat sicut alio loco dicitilr̃a occidit spũs autem ui¬
inficat. Et isti indociles contralucem derceti et con¬
tra uocem dei surdioccidentem lr̃am umificar ͤ dñti
et unufitanti spũi contradicunt. ¶ Et infra .2s.

Expanded text:
ssimi Pelagiani legem dicunt esse Dei gratiam, qua juvamur ad non peccandum? Quid est miseri quod dicunt, qui sine ulla dubitatione tanto Apostolo contradicunt? Ille dicit peccatum vires adversus hominem accepisse per legem, et eum per mandatum, quamvis sanctum et justum et bonum, tamen occidere, et per bonum operari ei mortem, de qua non derat sicut alio loco dicit, Littera occidit, spiritus autem vivificat : et isti indociles contra lucem Dei caeci, et contra vocem Dei surdi, occidentem litteram vivificare dicunt, et vivificanti spiritui contradicunt. Ergo, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
pronũciabo nõ dixit pronũciam et tu dunisi¬
stidixi promĩtiabo et tudunsistiq eo ip̃õ ꝙ di¬
xit promĩciabo ostendit ꝙ ne dñ ore pronũcia¬
uerat sed corde promĩciauerat ħ it̾m dr̃e pro¬
nũtiabo pronũtiare est ĩo et tu dimisisti im¬

Expanded text:
Pronuntiabo: non dixit, Pronuntiavi, et tu dimisisti; dixit, Pronuntiabo et tu dimisisti: quia eo ipso quod dixit, Pronuntiabo, ostendit quia nondum ore pronuntiaverat, sed corde pronuntiaverat. Hoc ipsum dicere Pronuntiabo, pronuntiare est: ideo et tu dimisisti im
Abbreviated transcription (Latin):
lcõdi lectatioq sĩ illius at incõmutabilis boni
quod deus esti et minc cũ adhut ꝑ fidem ambulatur
nõd ꝑ spetiem ut hac sibi uelud arra data gratuiti
mimeris etiam ardescat inherere creatorat ĩflã¬
metur accedere ad ꝑticipacionem illius liñs ueri
cum illud quod agend et quo intend̾ est ceꝑitinõ
latere insietiam delectetiet ametimnon agitur.
non sustinetur non bñ unntur ut autem diliga

Expanded text:
o dilectioque summi illius atque incommutabilis boni, quod deus est, etiam nunc cum per fidem ambulatur, nondum per speciem, ut hac sibi uelut arra data gratuiti muneris inardescat inhaerere creatori atque inflammetur accedere ad participationem illius ueri luminis, cum id quod agendum et quo nitendum est coeperit non latere, nisi etiam delectet et ametur, non agitur, non suscipitur, non bene uiuitur. ut autem diligat
Abbreviated transcription (Latin):
nere apte inquit dĩa uoce subiũgitur noli metu̾e
quia cũ plus ip̃i ꝙ timeamus agnoscimꝰ plus
nobis de deo ꝑ int̾nã graciam infũdi ͦ ꝙ ameꝰ
quatinus et conceptus nr̃ panlisꝑ transeat in
timorem et timor transit in caritatem ut quia
q̃renti nos deo cõtept̃ resistimus ꝑ timorem
sugimus et cõtẽptis qũ et timore postpossito
solo ei amore nĩgannr paulisꝑem̃ eñ timere
tis pedem prius ꝑ timorem in ymo poĩmꝰ et
post modũ ꝑ caritatem ad alta amoris leuaꝰ¬

Expanded text:
 apte divina voce subjungitur: Noli metuere; quia cum plus ipsi quod timeamus agnoscimus, plus nobis de Deo per internam gratiam infunditur quod amemus: quatenus et contemptus noster paulisper transeat in timorem, et timor transeat in charitatem. Ut quia quaerenti nos Deo per contemptum resistimus, per timorem fugimus, et contemptu quoque et timore postposito solo ei amore jungamur. Paulisper enim etiam timere us nostri, mentis pedem prius per timorem in imo ponimus, et post propter charitatem ad alta amoris leva
Abbreviated transcription (Latin):
quaitãde impndentiti hõ de deolutũ de figulo
iidicabit non soĩ dñs inquit me fecistitit
s etiã de s lns dãpnabili curiositate ꝑscnntãdi
constatex inthilo no cũ debito mor fier et ptt̃is
origine nasc̾eturi et tñ ex eis creator omĩpotẽs
meterm̃õ millos dãpnare uell in int̾itũ
quis omĩpotenti treatori diceret. qr̃ fecisti sici
qui enĩ cũ nõ essentiẽe donan̾at quo fine es¬
sent hũit potestatẽiet dr̃ent cet̾i cũ ꝑib¬

Expanded text:
qua tandem impudentia homo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans constat ex nihilo, non cum debita mortis et peccati origine nasceretur, et tamen ex eis Creator omnipotens in aeternum nonnullos damnare vellet interitum, quis omnipotenti Creatori diceret, Quare fecisti sic? Qui enim cum non essent, esse donaverat, quo fine essent habuit potestatem; nec dicerent caeteri, cur
Abbreviated transcription (Latin):
differebaturq non insi ꝑ illud fieri dispo ͭ ͥ erat
nam si flinũ quẽ equo et nau transire possim
propono me non nisi nau transiturum. Et id¬
tuto dr̃o transmeareq nais abest cũ iã p̾sto
est nains si trãseo rette de me dr̃ nains pata fint
propterea transut. Et non solũ ita loquinnur
ciã qñ nõ fit ꝑ illud sed tm̃modo post illud facere
aliud aliquid statiumꝰ. siquis enĩ differat tibũ
su ͬ ͤ propterea quia nõdũ ea dic misse telebranñ
affintppacto ꝙ prins facere uolebat non incõgrue¬

Expanded text:
differebatur; quia nonnisi per illud fieri dispositum erat. Nam si fluvium, quem equo vel navi transire possum, propono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transmeare, quia navis abest: cum jam praesto est navis, si transeo, recte de me dicitur: Navis parata fuit, propterea transivit. Etiam quando non per illud, sed tantummodo post illud, facere aliud aliquid statuimus. Si quis enim differt cibum sumere propterea quia nondum ea die missae celebrationi adfuit, peracto quod prius facere volebat, non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
stitie. ⁊i. graue inquit non est ꝙ diligendo fit nõ
timendo laborant autem in dei p̾ceptis qui ea
timendo conantib implere sed pft̃a caritas foras
mittit timorẽ et facit pretepti sartinã lenẽ nõ
somĩ nõ p̾m̃tẽ hoñe ponderũ uerũ etiã sb̾lenãte

Expanded text:
tas — graue non esse quod diligendo fit, non timendo? laborant autem in dei praeceptis, qui ea timendo conantur implere; sed perfecta caritas foras mittit timorem et facit praecepti sarcinam leuem, non solum non prementem onere pon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ deus etc̃. non ita dcm̃ est .q. millatenus potu¬
biss ꝑuenire ad hant exaltationẽnisi ꝑ hanc
ip̃e dixit. omĩa sibi ẽẽ tradita a pr̃e et oĩa prĩs
esse sua. S qm̃ ipẽcũ pr̃e sancto q spũ disposu¬
erati se non alr̃ quã ꝑ mortẽ telsitudinẽ oĩpo ͤ¬
mortem fieri dispo ͭ ͬ esticum pro illis fit nõ incon¬
gruc dr̃ipropter illam fierisi em̃ intẽdimꝰ fr̃e adi¬

Expanded text:
ut : non ita dictum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc exaltationem nisi per hanc ipse dixit omnia sibi esse tradita a Patre ; et omnia Patris esse sua . Sed quoniam ipse cum Patre sanctoque Spiritu disposuerat se non aliter, quam per mortem, celsitudinem omni mortem fieri dispositum est, cum per illam fit, non incongrue dicitur propter illam fieri. Si enim intendimus ali
Abbreviated transcription (Latin):
insta pena debeturad ipãm ꝑtĩet iusta correp¬
tio que meditinalr̃ exhibetimetiam sisalus
egro tantũ intreataestiut si is qui corrip̃r̃ ad
ibre meditamẽtũisi antẽ nõ ꝑtin fit eicoꝵp¬
cio penale tormẽtũbisto gͥ in t̾to ex caritate

Expanded text:
justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, alubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate
Abbreviated transcription (Latin):
dx̃omes homñes saluos uult fierucur nõ imples
et cõdiciolatz. uñ dicit apostolus petrusoĩs scrip¬
tura indiget int̾p̾ta ͤ uult enĩ deus om̃s hoĩes
saluos fieri. Sed si accedant ad eĩon enĩ dicit¬
unltiot nolentes saluenturisz uult ipõs saluarisi
et ip̃i uelintinã qui omĩb legẽ deditimillũ exte¬

Expanded text:
omnes homines salvos vult fieri, cur non impletur et conditio latet. Unde dicit Petrus apostolus : Omnis scriptura indiget interpretatione. Vult enim Deus omnes salvos fieri, sed si accedant ad eum. Non enim sic vult, ut nolentes salventur, sed vult illos salvari, si et ipsi velint. Nam u
Abbreviated transcription (Latin):
est qui cõdẽpn nemo discuciat cur alius trahatur
ex donoialius repellatur ex m̃itoquibz et concors¬
los potes uelle saluareullud terte nuilla racione cõ¬
prehendi potestitur de similibz malis hos magis
salues quã illos ꝑ sũmã bonitatez et illos magis

Expanded text:
stravit. Nemo discutiat cur alius trahatur ex dono, alius repellatur ex merito. Si enlos potes velle salvare: illud certe nulla ratione comprehendi potest, cur de similibus malis hos magis salves quam illos per summam bonitatem, et illos magis
Abbreviated transcription (Latin):
daripro tanto laboremam utiq fr̃s pro eterna
requie labor eteriis subeñdiis eratet eternam
felicitatem accepturus. eternas pasiones sustĩe¬
re deberes s si eterm̃ sustmeres laborem qñ uen̾s
ad eternam felicitatemata sit ut ncͣca temporał
sit tribulatio tua qua funita ueniat ad felicitatẽ

Expanded text:
dari pro tantillo labore. Nam utique, fratres, pro aeterna requie labor aeternus subeundus erat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qr malũ cõspitiũti et misericorditer enaserũt
tãtoq maiores redẽptori suo gr̃as referũtquã¬
touident ꝙ in aliis ipĩ ꝓpeti si essent relcĩ potu¬
tuerunti nec illã tãte bestitudinis clarctatez a¬
pudiustorũ aĩm fuscat aspecta pena reꝑboꝵ
qr. ubi iã cõpassio miserienonerit michi becto¬

Expanded text:
isericorditer evaserunt, tantoque maiores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis, quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam compassio miseriae non erit, minue
Abbreviated transcription (Latin):
non pectandũqiia ꝑ ipãm nobis reuelatur et api¬
tur intelligentia mandatorimiut sciamꝰ quid appe¬
tere quid uitare debeamus non autem ꝑ illam nob
prestaribt quid faciend cognoi̾mꝰ eciam facere
debeamus aut ualeamꝰ anathema sit. Si quis

Expanded text:
non peccandum, quia per ipsam nobis revelatur, et aperitur intelligentia mandatorum, ut sciamus quid appetere, quid vitare debeamus: non autem per illam nobis praestari, ut quod faciendum cognoverimus etiam facere diligamus atque valeamus, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ac uehementissime resid̾ estiqui putant sine adinto¬
rio deuꝑ se ipãm ui uoluitatis humanemelinsti¬
tiam posse ꝑficere nel ad cam tendendo proficereet
ne ope dinnareprimũt se nec hanc uocem audent
enuitere qm̃ uident ꝙ sit impia et non ferenda. sed
am̃tuõista sine ope duna nõ fieriq et homĩem de¬
us crecunticum librouoluntatis arbitrio et dando p̾¬
cepta docet quamadmodũ sit hoĩ umiendũet i eo
utiq aduuat ꝙ docendo anfert ignoranciam ut sci¬
at homom oꝑib sins quidentare et quid appetere
ad bãm ead q eternamuitam ꝑuenire mereatur.
nos autem dicimus hũam uoluntatenusic din¬
intus adiuarrad faciendũ institiam ut preter qd
creatus est homotũ lib̾ro uoluntatis arͦ preter q

Expanded text:
ac uehementissime resistendum est, qui putant sine adiutorio dei per se ipsam uim uoluntatis humanae uel iustitiam posse perficere uel ad eam tendendo proficere etne ope diuina, reprimunt se nec hanc uoccm audent emittere, quoniam uident quam sit impia et non ferenda. sed aiunt ideo ista sine ope diuina non fieri, quia et hominem deus creauit cum libero uoluntatis arbitrio et dando praecepta ipse docet quemadmodum homini sit uiuenduin ot in eo utique adiuuat, quod docendo aufert ignorantiam, ut sciat homo in operibus suis quid euitare et quid adpetere ad beatam candemquc aeternam uitam peruenire mereatur. Nos autem dicimus humanam uoluntatem sic diuinitus adiuuari ad faciendam iustitiam, ut praeter quod creatus est homo cum libero
Abbreviated transcription (Latin):
quit pelagnis tria constituat atq dstinguat qͥ¬
bus diiia mandata dicit impleri possi ͭ ͤ. uolũ¬
tatemactionem possi ͭ ͤ.s. qua potest homo essen
stus poiuntatem qua uult esse nistus agcionem
qua iustus estihorũ triũ primũa. possi ͭ ͤ datane

Expanded text:
um tria constituat atque distinguat, quibus divina mandata dicit impleri, possibilitatem, voluntatem scilicet, qua potest homo esse iustus, uoluntatem, qua uult esse iustus, actionem, qua iustus est — horum trium primum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a gratis data q̃ rolũtatez hoĩs prenenit non
em̃ ess magnũ siħ a deo diceretur ẽẽ a quo sũt
omĩa sed poꝰ enis gr̃a gratis data intelligitu
ex qua intipiũt bonam̃ita quecũ ex gr̃a sola
eẽ dicantur nõ excluditur librũ ar . qr nulũ¬

Expanded text:
gratia gratis data, quae voluntatem hominis praevenit. Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur liberum arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
a dño ad non pectand aut in natura et lib̾ro pomt
arbitrio aut in lege ant doctrina cũ uidelicet adn
uat deus homñemut declinz a malo et faciat bomũ
reueᵈ ͦ et ostendendo quid fien debeat a dniare cre¬
daturnon ctiam tooꝑando et dileccionẽ inspitien¬
dout illud quod faciende esse agnoi̾nt faciat. Et¬
nos ꝑ doctrinã et renelacionem suamdũ cordis
nrĩ oculos aꝑitdũ nobis ne presentib occupenur
futura dẽt dũ dẏaboli pandit nsidias. dũ nos mul¬
tiforinis meffabili dono gr̃e celestis illm̃at illĩat
inquit est graciam dei ponere in lege atz doctriner
hic itaq cipp hanc eũ gr̃am confiterqua dẽt et re¬
uelz deus quid agere debeamꝰ non qua donat atz
nichil prositiberũ et plurimũ obsitnsi adiuu gr̃a et
ħ ostendatur legis utilitas. qm̃quos facit preuarica¬
cionis reos togit cõfugere ad graciam liberandos et ut
cõcupi ͭ ᷤ malas supent aduuandos ⁊ Pub em̃ ma¬

Expanded text:
amur ad non peccandum, aut in natura et libero ponit arbitrio aut in lege atque doctrina, ut uidelicet, cum adiuuat deus hominem, ut declinet a malo et faciat bonum, reuelando et ostendendo quid fieri debeat adiuuare credatur, non etiam cooperando et dilectionem inspirando, ut id quod faciendum esse cognouerit faciat. , per doctrinam et reuelationem suam, dum cordis nostri oculos aperit; dum nobis, ne praesentibus occupemur, futura demonstrat; dum diaboli pandit insidias; dum nos multiformi et ineffabili dono gratiae caelestis illuminatest ergo gratiam dei ponere in lege atque doctrina. Hinc itaque apparet hanc eum gratiam confiteri, qua demonstrat et reuelat deus quid agere debeamus, non qua donat atqunihil prosit, uerum etiam plurimum obsit, nisi adiuuet gratia, et haec ostendatur legis utilitas, quoniam quos facit praeuaricationis reos, cogit confugere ad gratiam liberandos et ut concupiscentias malas superent adiuuandos. iubet enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
citz in illius dãpnacione sentencie foneã tadant.
qui dñt a deo nobis gr̃am istificatiomis dart¬
ꝙ fatere ꝑ lib̾rũ in beniur arͫ. facilius possumꝰ im¬
plere ꝑ grãm tanquã et si gr̃a non daretim nõ quid
facile. stñ possemꝰ eciam sine illa implere dei mã¬
data quod et catholiti pontifices dignũ anathema¬
te tenserũt utend est nobis eo quo usi st̾ testimoĩo

Expanded text:
ita in illius damnatae sententiae foveam cadat, qua dicitur, Ideo nobis gratiam justificationis darfacilius possimus implere per gratiam; tanquam etsi gratia non daretur, non quidem facile, sed tamen possemus etiam sine illa implere divina mandata. Quod quia catholici pontifices dignum anathemate censuerunt, utendum nobis est eo, quo usi sunt testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
tĩet relaxat et refrenat. alia ad tẽptandũ sed
sed tñ corpus protegit ꝙ quidem tẽptatori post¬
modũ traditinus est sed tñ nõ sił tid omĩa rela¬
xat hostẽ ne undiq furiens frangnt eũ mala
i. tũ multa electis euemũt mira conditoris gr̃a
ex tẽpe dispensantur ut que coat̾nata ꝑm̾ient
possint dĩsa tollerari. hinc paulus cut. fidelis
deus qui nõ pacietur uos tẽptari sũ ꝙͣ potestis
sed faciet tũ tẽptacione etiam exitũ ut possitis
sustĩere. hinc dd ait. proba me dñe et tẽpta
me. ac si aꝑte dicat prins uires inspice et tũc
u̾bens conitatur custodia protectiomis et elcm̃
sunĩ dĩa dispensatio tustodiendo deẜit et deserẽdo
custodit alia ins prodit alia protegit. si enĩto¬
q c̾tannẽ et seruns hĩlis expressione profici¬
at et hostis suꝑ biens ex prnssione succũbat.

Expanded text:
tinet; relaxat, et refrenat. Alia ad tentandum dat, sed sed tamen corpus protegit, quod quidem postmodum tentatori traditurus est, sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undiquenim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc verberis comitatur custodia protectionis, et electum suum divina dispensatio custodiendo deserit, deserendo custodit, alia illius prodit, alia protegit. Si enim toque certamine et servus humilis ex oppressione proficiat, et hostis superbiens ex permissione succumbat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne ista mẽte tin regnũ in libiciones et̾na lege
cõscessũ ẽẽ cõgnoscimꝰ potetiorẽ ẽẽ libi ͤ ego
enĩ nulło pacto puto n enĩ ẽẽt ordĩa ͫ̃ ut
impotẽtior a potenciorib imparẽt. qr̃ ncc̃e ar¬
bitror ẽẽ ut plus possit mẽs ꝙͣ tupiditas eõ

Expanded text:
i regnum in libidines aeterna lege concessum esse cognoscimus, potentiorem esse libidinem? ego enim nullo pacto puto. Neque enim esset ordinatissimum ut impotentiora potentioribus imperarent. Quare necesse arbitror esse ut plus possit mens quam cupiditas, eo