comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib inunũ ut uerbis ampłi utar. iamñ
ẽ dñicam cenam manducare. Panẽ qͥppe
celestem nemo est quirequirat. nemo qͥ
tͥbuat. Nicħ̾ de scͥpturis. nͥlde salute agit᷑
aĩarum. s nuge ⁊ risus ⁊ uerba pfu̾nt᷑
in uentũ. Int̾ prandentes qͣntũ fauces
dapil: tm̃ aures pascunt᷑ rumorib. qͥb
totus intentus modũ nesciat in etento.
Int̾im aũt fercła fercłis apponunt᷑. ⁊ ꝑso¬
lis carnib aqͥbiᷤᷤ abstinet᷑. Endia pisciũ
corꝑa dupplicant᷑. cũq pͥorib fu̾is saciatꝰ
siscc̾os aitigis: uideb̾is t ñdum gustasse
teuoratis. pͥma ñ impediãt nouissima.
nͨ sacietas minuac appeticũ. Palatũ qͥp¬
pe dum nouellis secducit᷑ condim̃tis. paula¬
tim dissuesc̾e cognita ⁊ ad succos extͣneos
ras ut eas natura creauit epulas fastidimꝰ
dum alia aliis młtipharie ꝑmiscent᷑. ⁊ sp̾¬
tis naturalib qͦs deus introit. reb qͥboã
adult̾inis ꝓuocatur gula saporib.: tͥnsit᷑

Expanded text:
tibus in unum, ut verbis Apostoli utar, jam non est dominicam coenam manducare . Panem quippe coelestem nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. Nihil de Scripturis, nihi! de salute agitur animarum; sed nugae, et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, videberis tibi necdum gustasse devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad succos extraneosras, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis naturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterin
Abbreviated transcription (Latin):
eligat᷑. Quale ẽ aũt illud qd̾ ñnulla mo¬
nast̾ia ex more obseruare dicunt᷑. ĩ mag¬
nis uideł festis uina delibuta melle pig¬
m̃torum resꝑsa pulu̾ib in conuentu bi¬
b̾e. Nũqrud ⁊ ħ fieri dicemus ppt̃ infir¬
mitatẽ stomachi: Ego uͦ id ad nicħ ald̾
lec̃tabiliꝰ. S cũ uene uino fu̾int ingur¬
gitate toto in capite palpitantes. sic sur¬
genti am̃sa qͥd aliud mͥ libet nͥ dormire:
Si aũt ad iuigilias indigestum surg̾e co¬
gis. ñ cantũ s planctũ pociꝰ extorq̃bis. Cũ
uͦ ad lectũ teuen̾o. requisitꝰ incõmod̾ plã¬

Expanded text:
eligatur. Quale est autem illud, quod nonnulla monasteria ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis vina delibuta melle, pigmentorum respersa pulveribus, in conventu bibere? Nunquid et hoc fieri dicemus propter infirmitatem stomachi? Ego vero ad nihil aliud lectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad vigilias surgere indigestum cogis, non cantum, sed planctum potius extorquebis. 22. Cum vero ad lectu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ maria optimã ꝑtem elegit q̃ ñ aufe̾t᷑
ab ea: Qd̾ si regłam ab om̃ib qͥ eam ꝓfes¬
si st̃sic ad litt̾am tenẽdam censes. ut nllã
disp̾nsatioem ad muti paciaris. audact̃
dico: nͨ tu eam si ille tenetis. Nã ⁊ si ille ꝗͣtũ
qͥdẽ ꝑtinet ad obseruatioẽs corꝑeas. in płib
offentit. impossibłe̾ tñ ẽ te quoq uł in u
no tͣnsgredi. Scisarĩt qr qui in uno offen¬
dit. oĩum ẽ reus. Sin uͭ concedis aliqͣ pos¬
se mutari dispensatorie. ꝓcłdubio ⁊ tu il¬
lam tenes ⁊ ille. qͣmꝗͣ. dissimiłr. Nã tit qͥdẽ
illis ñ excuerit mox idõ spũał efficiat᷑. cũ

Expanded text:
cum Maria optimam partem elegit, quae non auferetur cum Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab eo? 14. Quod si Regulam ab omnibus qui eam professi sunt, sic ad litteram tenendam censes, ut nullam omnino dispensationem admitti patiaris, audacter dico, nec tu eam, nec ille tenetis. Nam etsi ille quantum quidem pertinet ad observationes corporeas, in pluribus offendit, impossible est tamen te quoque vel in uno non transgredi. Scis autem quia in uno offendit, omnium est reus. Sin vero concedas aliqua posse mutari dispensatorie, procul dubio et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: nam tu quidem illis non exercuerit, mox ideo spiritualis efficiatur: cum
Abbreviated transcription (Latin):
agͥe. ⁊ ista ñ omitt̾e. Alioqͥn cũ aut ista
omitti necc̃e sit. aut illa. ista pociꝰ omittẽ¬
dasũt. qͣ. illa. Qnͣto enim sp̃c corꝑe meli¬
tuosior. Tuuͦ cũ debonorũ obseruatiõe ela¬
tꝰ aliis eadẽ ñ obseruãtib derogas. ñ qͥd te
mag̃ tͣnsg̾ssorem regłe indicas. cuiꝰ utiq
licet minima q̃ dam tenẽs. meliora deui¬
.tas: De quib paulus. Emulamĩait caris¬
mata meliora. Detͣhendo qͥppe fr̃ib in qͦte¬
met ip̃m extollis. ꝑdis humilitatẽ in qͣa
lios depͥmis caritatẽ. que sũt ꝓcłdubio ca¬
rismata meliora. Tu tuum corpꝰ multis ⁊
nimiis laborib atteris. ac reglarib asꝑita¬
tib mortificas mẽbra tua qͥsunt suꝑ ter¬
rã. Bñ facis. s qͥd si ille quẽ similit᷑ ñ laborã¬
tẽ diiudicas. modicũ quid de habeat de
tatione. ampliꝰ aũt ꝗͣ tu te illa que ad oĩa
lior humilior anfatigatiors Anñis qui ado¬
mino didicit mitis ẽẽ ⁊ humił corde. qͥet

Expanded text:
agere, et ista non omittere. Alioquin cum aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda sunt, quam illa. Quanto enim spiritus corpore melide horum observatione elatus, aliis eadem non observantibus derogas, nonne te magis transgressorem Regulae indicas, cujus licet minima quaedam tenens, meliora devitas, de quibus Paulus: Aemulamini, ait, charismata meliora? Detrahendo quippe fratribus, in quo temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo alios deprimis, charitatem: quae sunt procul dubio charismata meliora. Tu tuum corpus multis et nimiis laboribus atteris, ac regularibus asperitatibus mortificas membra tua quae sunt super terram. Bene facis. Sed quid si ille quem similiter non laborantem dijudicas, modicum quidem habeat de tatione; amplius autem quam tu de illa, quae ad omnia lior, humilior an fatigatior? Annon is qui a Domino didicit mitis esse et humilis corde , qui et
Abbreviated transcription (Latin):
caritas appellatur. Ista caritas destruit
caritatẽ. hec discretio discretioẽm confũ¬
dit. Tal misccłia crudelitate plena ẽ. qua
uideł ita corꝑi seruitur. ut aĩa iugulet᷑.
Que enĩ caritas ẽ. carnem dilig̾e. ⁊ negli
lam reficere ⁊ dominã int̾fic̾e: Iam t̃n ħ¬

Expanded text:
charitas appellatur. Ista charitas destruit charitas appellatur. Ista charitas destruit charitatem, haec discretio discretionem confundit. Talis misericordia crudelitate plena est, qua videlicet ita corpori servitur, ut anima juguletur. Quae etenim charitas est, carnem diligere, et spirlam reficere, et dominam interficere? N
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ et ueracit creditur scõs patres uitã il¬
lam instituisse. ⁊ ut in ea plures saluarẽt᷑
usq ad infir mos regule temꝑasse rigorẽ
ñ regłam destruxisse. Absit aũt ut cre¬
dam tãtas eos ꝗͣtas uideo in płisq monaᷤ¬
teriis uanitates ac suꝑfluitates p̃cepisse
uł concessisse. Miror enĩũnint̃ mona¬
chos tãta intemꝑancia in cõmessatiõib.
et potationib in uestim̃tis. in lectist̾niit.
⁊ equitat᷑is. ⁊ construendis edificiis ino¬
lesc̃e potuit. qͣtinus uͥ ħ studiosiꝰ. uolap¬
tuosiꝰ atq effusius fuĩt: ibi ordo meliꝰ te¬
neri dicatur. ibi maior putetur religio.
Etce enĩparcitas putatur auaricia. so¬
bͥetas. aust̾itas creditur. silenciũ. tͥsticia
reputatur. Econtͣ remissio. disc̾tio dr̃.
effusio: lib̾alitas. loqͣcitas affabilitas. ca¬
chĩnatio. iocunditas. mollicies uestim̃toꝵ
⁊ equoꝵ fastus. honestas. lectoꝵ suꝑ fluus
cultꝰ. mũdicia. Cũq ħ alt̾ut᷑m impendimꝰ:

Expanded text:
citur, et veraciter creditur, sanctos patres illam vitam instituisse; et ut in ea plures salvarentur, usque ad infirmos Regulae temperasse rigorem, non Regulam destruxisse. Absit autem ut credam, tantas eos, quantas video in plerisque monasteriis, vanitates ac superfluitates praecepisse, vel concessisse. Miror etenim unde inter monachos tanta intemperantia in comessationibus et potationibus, in vestimentis et lectisterniis, et equitaturis, et construendis aedificiis inolescere potuit: quatenus ubi haec studiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melius teneri dicatur, ibi major putetur religio. Ecce enim parcitas putatur avaritia, sobrietas austeritas creditur, silentium tristitia reputatur. Econtra remissio discretio dicitur; effusio, liberalitas; loquacitas, affabilitas; cachinnatio, jucunditas; mollities vestimentorum et equorum fastus, honestas; lectorum superfluus cultus, munditia. Cumque haec alterutrum impendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ carius. morti adiudicatꝰ. Econtͣ u̾ helẏas
innoxie carnẽ comecłit. abrahã ãgłos gͣtissi
deus pͥceꝑit. s ⁊ saciꝰ ẽ modico uino uti
ꝓpt̃ infirmitatẽ. ꝗͣ multa aqua ingur¬
gitari ꝓpt̃ auiditatẽ. qr cũ paulus thy¬
moteo modico uino utendum consulu¬
it. ⁊ dominus ip̃e bibit. ut uni potator
econtͣrio aqͣm ad nuptias bibi ñ passus
quip̾ auiditate toto corꝑe ꝑstrato de fluĩe
biberũt: digni ad p̾lium ire ñ suerũt. Iã
uͦ de labore manuum qͥd głamini: cũ mͣ
tha laborans increpata. ⁊ maria qͥescens
laudata sit. ⁊ paulus aꝑte dicat. Labor
corꝑis ad modicũ ualet. pietas aũt ad oĩa.

Expanded text:
non carnis, morti adjudicatus : econtra vero Elias non carnis, morti adjudicatus : econtra vero Elias innoxie carnem comederit ; Abraham gratissimDeus praeceperit . Sed et satius est modico vino uti propter infirmitatem, quam multa aqua ingurgitari per aviditatem: quia et Paulus Timotheo modico utendum vino consuluit ; et Dominus ipse bibit, ita ut vini potator econtrario aquam ad nuptias bibi non passusqui prae aviditate toto corpore prostrato de flumine biberunt, digni ad praelium ire non fuerint , Jam vero de labore manuum quid gloriamini, cum et Martha laborans increpata, et Maria quiescens laudata sit ; et Paulus aperte dicat: Labor corporis ad modicum valet, pietas autem ad omnia?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in sermõe. s in uirtute. De corꝑalib itaq
obseruãciis fr̃ib calũpniam statuitis. ⁊ q̃
maiora sũt regule spualia scił instituta
relinquitis. camelumq glutientes. culicẽ
liqͣtis: Magna abrisio. Maxima cura est
ut corpus regłarit̃ induatur. ⁊ contͣ re¬
glam suis uestib anima nuda teseritur.
Cũ tãto studio tunica et cuculla corꝑi
ꝓcurent᷑. qͣtinꝰ cũ deer̃t monachꝰ ñ putet᷑.
Cur similit spĩu pietas ⁊ humilitas q̃st
⁊ elati aborremꝰ pellicias. tanꝗͣ melior ñ¬
sit pellib inuoluta humilitas. ꝙͣ tunica
rona pellicea lumbos accinx̾it. ⁊ ip̃e insti¬
pellib sese induerit. Repleti dem̃n uẽtrẽ
faba. mͣtem suꝑbia. cibos dãpnamus sa¬
ginatos qͣi ñ meliꝰ sit exiguo sanguĩe adu¬
sum uesci. ꝗͣ uentoso legumĩe usq ad ruc¬
tũ saturari. p̾cipue cũ esau ñ de carne s
de lente sit rep̃hensus. ⁊ de ligno adã nͣ ue
carne dapnatus. ⁊ ionathas ex gustu melł

Expanded text:
oralibus itaque observantiis fratribus calumniam struitis; et quae majora sunt regulae, spiritualia scilicet instituta, relinquitis, camelumque glutientes, culicem liquatis? Magna abusio! Maxima cura est, ut corpus regulariter induatur, et contra regulam suis vestibus anima nuda deseritur. Cum tanto studio et tunica, et cuculla corpori procurentur, quatenus cui deerunt, monachus non putetur: cur similiter spiritui pietas et humilitas, quae et elati abhorremus pellicias! tanquam non melior sit pellibus involuta humilitas, quam tunicat eremo zona pellicea lumbos accinxerit ; et ipse tunipellibus sese induerit. Repleti deinde ventrem faba, mentem superbia, cibis damnamus saginatos! quasi non melius sit exiguo sagimine ad usum vesci, quam ventoso legumine usque ad ructum exsaturari: praecipue cum et Esau non de carne, sed de lente sit reprehensus ; et de ligno Adam, non de carne damnatus ; et Jonathas ex gustu mellis,
Abbreviated transcription (Latin):
potiu stilo corripui. ⁊ me quoq ab hui̾ce¬
tͥs nimiũ in quib ñ decet uideor assenti¬
re. pauca q̃ ⁊ uob̾ displic̾e cognoui. ⁊ oĩb
bonis uitanda eẽ ñ dubito. necc̃ium re¬
or subiung̾e. que qͥdẽ ⁊ si fieri uident᷑ in
ordĩe. ab sit tñ ut sĩt de ordĩe. Nullꝰ qͥppe or¬
to qͥppiã recipit inordinatũ. Qd uͦ inortu¬
ordĩe clisputare putandꝰ ero. si ñ orbiẽm
in hominib s homiñ uicia rep̃hendo. Et
qͥdem diligentib ordĩem ñ tm̃ in hac re
molestũ me fore ñ timeo. qͥn ĩmo gͣtum
ꝓcłdubio accepturi sũt. si ꝑseqͥmur qd̾ ⁊
ip̃i od̾unt. Si quib displiciut. ip̃i se ma
nifestãt qr ordĩem nõ diligũt. cuiꝰ utiq

Expanded text:
potui, stylo corripui; et me quoque ab hujusmtris nimium, in quibus non decet, videor assentire; pauca quae et vobis displicere cognovi, et omnibus bonis vitanda esse non dubito, necessarium reor subjungere: 534 quae quidem etsi fieri videntur in Ordine, absit tamen ut sint de Ordine! Nullus quippe ordo quidpiam recipit inordinatum: quod vero inordiOrdine disputare putandus ero, si non Ordinem in hominibus, sed hominum vitia reprehendo. Et quidem diligentibus Ordinem in hac re molestum me fore non timeo: quinimo gratum procul dubio accepturi sunt, si persequimur quod et ipsi oderunt. Si quibus vero displicuerit, ipsi se manifestant, quia Ordinem non
Abbreviated transcription (Latin):
tãt uł augẽt uł minuũt. Recte ñ posst̃
ħ negari. s attendite in regła deicuii utiq
ñ dissonat institutio sc̃ĩ bñdicti. Regnũ
tis aut alim̃tis corꝑis. s in uirtutib int̾i¬

Expanded text:
tant, vel augent, vel minuunt? Recte. Non possunt tant, vel augent, vel minuunt? Recte. Non possunt haec negari. Sed attendite in regulam Dei, cui utique non dissonat institutio sancti Benedicti. Regnum  in vestimentis aut alimentis corporis, sed in virtutibus interi
Abbreviated transcription (Latin):
eicͥe festucam de ocło fr̃is tui. Q̾ris qͣm
tbem: anñ gͣndis ⁊ grossa tbes ẽ suꝑ¬
bia. qͣ te putas aliqͥd ẽẽ cũ nͥl sis. insanis¬
sime tͥ tanqͣ sanus exultãs. ⁊ aliis ua¬
nissime t̃bem portans de festucis insutas:¬
miñ in iusti. rͣapaces. adult̾i. Seq̃re gͦ ⁊
dic decͣctores. Neq enĩ minima hec ẽ fes¬
tuca int̾ cet̾as. qͣte cũ tã diligent̃ cet̾a e¬
num̾es. istam taces: Si ꝓ nullo minima
habes. audi apłm. Neq maledici ait reg¬
num dĩpossidebt̃. Audi ⁊ dm̃ in psalmo
cõminãtem. Arguã te inqͥt ⁊ statuam
cont̃ faciem tuã. Ꝙ qr dec̃c̃tori loqͣtur:
certũ ex p̃cebentib ⁊ qͥdẽ iuste ad se retor¬
q̃ndus. ⁊ se ꝯpellendꝰ ẽ intueri. qͥ au̾tens
faciẽ suam a se. aliena pociꝰ mala ꝗͣ suaso.¬
let curiosius ꝑscrutari. At inqͥũt qͦm re¬
carnib seu carniũ pinguedĩe uescunt᷑.
hibet admittũt. opꝰ manuũ qd̾ iubet ñ
faciũt. Młta deniq ꝓ libitu suo uł mu¬

Expanded text:
o fratris tui . Quaeris quam trabem? annon grandis et grossa trabes est superbia, qua te putans esse aliquid, cum nihil sis, insanissime tibi tanquam sanus exsultas, et aliis vanissime, trabem portans, de festucis insultasminum, injusti, raptores, adulteri : sequere ergo, et dic, Detractores. Neque enim minima est haec festuca inter caeteras. Quare cum tam diligenter alias enumeres, istam taces? Si pro nulla vel minima habes, audi Apostolum: Neque maledici, ait, regnum Dei possidebunt . Audi et Deum in Psalmo comminantem: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Quod quia detractori loquatur, certum est ex praecedentibus. Et quidem juste ad se retorquendus, et se compellendus est intueri, qui avertens faciem suam a se, aliena potius mala, quam sua solet curiosius perscrutari. CAPUT VI. Arcarnibus, seu carnium pinguedine vescuntur; prohibet admittunt; opus manuum, quod jubet , non faciunt: multa denique pro libitu suo vel mu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. Taliquadã arte spargit᷑ es: ut multipli¬
cetur. Expẽditur: ut augeat᷑. ⁊ effusio copiã
parit. Ip̃o quippe uisu sũptuosarũ uł mirã¬
darũ uanitatũ accendunt᷑ homĩes mag̃ ad
offe̾ndum. ꝗͣ ad orandum: Sic opes opib
hauriunt᷑. Sic peccunia pecuniã tͣhit qͥa
nescio qͦ pacto ubi ampliꝰ diuiciar cernit᷑.
ibi offertur libentiꝰ. Auro tecti reliqͥis signãt᷑
ocłi et loculi apiunt᷑. Ostendit᷑ pulch̃rima for¬
ma sc̃i uł sc̃e alicuiꝰ. et creditur sanctior
qͦ coloratior. Currũt homiẽs ad oscłand̃.
inuitant᷑ ad donand̾. ⁊ mag̃ mirant᷑ pł¬
craꝗͣ uen̾antur sc̃a. Ponunt᷑ tehĩc in ec¬
cłia gẽmate ñ corone. s rote curũ septe lã¬
padib. s ñ minꝰ fulgentes insertis lapidi¬
b. Cernimꝰ ⁊ ꝑ candelabͥs arbores qͣsdam
erectas. mł̾to eris pont̾e miro artificis oꝑe
fab̾catas. ñ mag̃ choruscãtes suꝑpositis
luc̾nis ꝗͣ suis gẽmis. Quid putas in his

Expanded text:
. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis saginantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancti vel sanctae alicujus, et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis mirantur ptur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus fulgentes insertis lapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam suis gemmis. Quid, putas, in his
Abbreviated transcription (Latin):
cͥe. nulłs meliꝰ testis erit qͣ uos. ⁊ si quis
me nouit sic̃ uos. Que in ur̃is lauda¬
błia sũt laudo. p̃dico. Si qua tep̾henden¬
dasũt. ut emendentur uob̃ et aliis ami¬
cis meis suadere soleo. Hoc ñ ẽ decͣctio s
attͣctio ꝙ ut nob̾ a uob̾ semꝑfiat. oĩo pre¬
cor et supplico. Ualete.

Expanded text:
cere, nullus melius mihi testis erit quam vos, et si quis me novit sicut vos. Quae in vestris laudabilia sunt, laudo et praedico: si quae reprehendenda sunt, ut emendentur, vobis et aliis amicis meis suadere soleo. Hoc non est detractio, sed attractio. Quod ut nobis a vobis semper fiat, omnino precor et supplico. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. cet̾os asꝑnamini. dicitis ut dicit᷑ soloᷤᷤ
uos homiñ ẽe scõs. aut om̃ib scĩores solos
uos monachoꝵ regłarit᷑ uiu̾e. cet̾os ũ re¬
alienis seruis: Suo dño stãt aut cab̃t.
Quis uos constituit iudices suꝑ eg: De¬
inde siita ẽ ut dicit᷑. de ordiẽ ur̃o p̾sumi¬
tis. quał ordo ẽ: ut añꝗͣ de suo qͥsq trabẽ e¬
iciat. in frm̃ ocłis tã curiose festucas ꝑ qͥ¬
ratis. Qui in regła głamini. cur ꝯtͣ re¬
głam detrahitis: Cur cont euugłm añ¬

Expanded text:
tes, caeteros aspernamini, dicitis ut dicitur solos vos hominum esse justos, aut omnibus sanctiores; solos vos monachorum regulariter vivere, caeteros vero Realienis servis? Suo domino stant, aut cadunt. Quis vos constituit judices super eos? Deinde si ita, ut dicitur, de Ordine vestro praesumitis; qualis ordo est, ut antequam de suo quisque trabem ejiciat, in fratrum oculis tam curiose festucas perquirat? Qui in Regula gloriamini, cur contra Regulam detrahitis? cur contra Evan
Abbreviated transcription (Latin):
regnabit. nichominꝰ fortt tał aliqdispar qͦdãmͦ
eqͣlitas futura sit: Iñ ⁊ enĩ scͥptũ ẽ. In domo
patͥs m̃i mansioẽs młte sũt. Sic̃ itaq illic
mansioẽs multe in una domo. ita hic mł̾ti
tiões qͥtẽ głarum s una domꝰ. Porro uni¬
tas tã hic ꝗͣ ibi una consistit. iuna cari¬
tate. diu̾sitas aũt hic qͥdẽ in ordinum ł
oꝑationum multifaria diuisioẽ. illic uͦ
ĩ qͣdam m̾itorum notissima. s ordinatis¬
sima distinctiõe. Intelligẽs deniq eccłia
hãc suã qͦtãm discordere cõcordiã. ⁊ ꝯcordare

Expanded text:
regnabit, nihilominus forte talis aliqua dispar quodammodo regnabit, nihilominus forte talis aliqua dispar quodammodo aequalitas futura sit? Inde etenim scriptum est: In domo Patris meidomo; ita hic multi tiones quidem gloriarum, sed una domus. Porro unitas tam hic quam ibi, consistit in una charitate; diversitas autem hic quidem in ordinum vel operationum multifaria divisione: illic vero in quadam meritorum notissima, sed et ordinatissima distinctione. Intelligens denique Ecclesia hanc suam quodammodo discordem concordia
Abbreviated transcription (Latin):
s qr ego carnał erã. uenũdatꝰ sub pc̃co.
⁊ talẽ aĩe mee languorẽ sentiebã. cus
fortior eẽt pocio neccĩa. ⁊ diu̾sis morbis
diuersa conuenũt mebicamina.
et fortiorib fortiora. Fac duos homĩes febͥ¬
bus anxiari. qͣrtanis unũ alterũ t̾cianis.
Cõmendet aũt qui cartanis laborat t̾cia¬
no. dqͣm. pua. ⁊ frigida q̃q sum̃da. cũ
lida. ut pote sibi cong̾entia sumat. Qhͥ
rogo hic eum recte rep̃hendat: Si dic̾et ille.
sur tu aqͣm ñ bibis qͣm ita laudas. anñ rec
laudo enĩ om̃s ⁊ diligo. uͥcũq pie ⁊ iuste
uiuit᷑ in eccłi̾a. Unum oꝑe teneo. cet̾os
caritate. fãciet aũt caritas fident᷑ loqͦx.
ut ne illorũ qͥtem fructu frauter. qͦrum
instituta nõseqͦr. Plus aliqͥd dicã. tu tibi
caute age. pͭ nãq fieri. qͥa tu frustra labo¬
rau̾is. ut aũt ego frust᷑ diligã bonum
sit plurał ut ita dix̾im unitas. unaq
płalitas. cũ in illa quoq patͥa qñ iã ip̃a

Expanded text:
 venumdatus sub peccato ; et talem animae meae languorem sentiebam, cui fortior esset potio necessaria. Et diversis morbis diversa conveniunt medicamenta, et fortioribus fortiora. Fac duos homines febribus anxiari, quartanis unum, alterum tertianis. Commendet autem qui quartanis laborat, tertiano aquam, pyra, et frigida quaeque sumenda: cum lida, utpote sibi congruentia, sumat. Quis, rogo, hinc eum recte reprehendat? Si diceret ille, Cur tu aquam non bibis, quam ita laudas? annon recteLaudo enim omnes et diligo, ubicunque pie et juste vivitur in Ecclesia. Unum opere teneo, caeteros charitate. Faciet autem charitas fidenter loquor ut ne illorum quidem fructu frauder, quorum instituta non sequor. Plus aliquid dicam. Tu tibi caute age. Potest namque fieri quia frustra tu laboraveris: ut autem ego frustra diligam bonum sit pluralis, ut ita dixerim, unitas, unaque pluralitas: cum in illa quoque patria, quando jam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dũt ambe plac̾e. ⁊ hac rõne in tota eccłia
q̃ utiq tã plurib tãq dissimilib ua¬
riatur ordinib. utpote regina que m
psalmo legitur. circũ amicta uarietati¬
b. nulla pax. nulla prsus concordia es¬
se putabit᷑. que ⁊ enĩ secura qͥes. quis tu¬
tus in ea statꝰ inueniet᷑. si unus qͥlibr hd̃
unũ quẽlibi ordiẽm eligens. alios alit̃ ui¬
uentes. aut ip̃e asꝑnetur. aut se ab ip̃is
pretũ suspicetur. p̾sertĩ cũ tenere impoᷤ¬

Expanded text:
dunt ambae placere. Et hac ratione in tota Ecclesia dunt ambae placere. Et hac ratione in tota Ecclesia quae utique tam pluribus, tamque dissimilibus variatur ordinibus, utpote regina quae in Psalmo legitur circumamicta varietatibus , nulla pax, nulla prorsus concordia esse putabitur. Quae etenim secura quies, quis tutus in ea status invenietur, si unus quilibet homo unum quemlibet Ordinem eligens, alios aliter viventes aut ipse aspernetur, aut se ab ipsis sperni suspicetur, praesertim cum tenere impos
Abbreviated transcription (Latin):
eiustẽ ordinis abbatib quoꝵ ne nomĩa
ꝓdam ip̃e eo optime nostis. ⁊ nich̾ominꝰ
ꝗͣ amica mͥ familiaritate iungant̃ scitis.
ñqͥdñ tñ ad aliumordĩem qd̾ ⁊ uos ñ latu
ũ consiliuni obuiauit. ac ne suas desere¬
rẽt cathedras effecit: Cur gͦ ordĩem dap̃¬
nare putoruł dicor. cui amicos meos de¬
seruire suadeo. cui suos ad nos uemẽtes
monachos rebdo: De quo ⁊ mͥ oto̾nes tã sol¬
licite reqͥro: tã deuote suscipio. anfote
qi iuxͣ alium ordiẽm conu̾sau uideor
propt̾ea suspectus hic habeor: S eadẽ ra¬
tione et uos nr̃o derogatis: quic̃q alit̃
uiuitis Get continentes ⁊ coniiges sem¬
uicẽ dãpnare putentur. qd̾ suis quibq
legib in eccłia conu̾sent᷑. Monachi qͦ ac
regłares di̾ci sibi inuicẽ derogare dicant᷑.
riam deniq ⁊ marthã necc̃e sit aut utrã¬
ꝙ̃ aut alta̾m saluatori displic̾e. eui nimi¬
rũ tã dissimil studio deuotiõis conten¬

Expanded text:
nomina prodam, ipsi eos optime nostis, et nihilominus quam amica mihi familiaritate jungantur, scitis: numquid non tamen ad alium Ordinem quod et vos non latuiium consilium obviavit, ac ne suas desererent cathedras effecit? Cur igitur Ordinem damnare putor, vel dicor, cui amices meos deservire suadeo, cui suos ad nos venientes monachos reddo, de quo et mihi orationes tam sollicite requiro, tam devote suscipio.quia juxta alium Ordinem conversari videor, propterea suspectus hinc habeor? Sed eadem ratione et vos nostro derogatis, quicunque aliter vivitis. Ergo et continentes, et conjuges invicem se damnare putentur, quod suis quique legibus in Ecclesia conversentur. Monachi quoque ac regulares clerici sibi invicem derogare dicantur,riam denique et Martham necesse sit aut utramque, aut alteram Salvatori displicere, cui nimirum tam dissimili studio devotionis conten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ usq ad torcular crucis. qd̾ utiq solus cal¬
cauit. solum qͥppe brachium suũ auxilia¬
tũ ẽ ei. uỹc illud in alio loco. singłarit̃ sũ
ei nom̃ qd̃ est suꝑ om̃e nom̃ ut in nomĩe
ih̾u om̃e genu flec. celestium. t̾rest᷑ͥ. ⁊ in.¬
Ascendat in altum. captiuã ducat capti¬
uitatẽ. donet tona hominib. Que do¬
na: Relinqͣ̃t. uitel sponse sue eccłie pignꝰ
ħeditatis. ip̃am tunicam suã. tunicam
scił polimitã. eãdemq inconsutilẽ. ⁊ de¬
suꝑ contextam ꝑ totum. s polimitã. ob
multoꝵ ordinum quiin ea sũt multimo¬
dam distinctioẽm. inconsutilẽ u p̃p indis¬
solubił caritatis indiuiduã unitatẽ. Es
me inqͥt seꝑabit a caritate xͥ audi qͦmͦ¬

Expanded text:
 usque ad torcular crucis, quod utique solus calcavit: solum quippe brachium suum auxiliatum est ei, juxta illud in alio loco, Singulariter suei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et inAscendat in altum, captivam ducat captivitatem, donet dona hominibus . Quae dona? Relinquat videlicet sponsae suae Ecclesiae pignus haereditatis, ipsam tunicam suam: tunicam scilicet polymitam, eamdemque inconsutilem, et desuper contextam per totum; sed polymitam ob multorum Ordinum, qui in ea sunt, multimodam distinctionem: inconsutilem vero propter indissolubilis charitatis individuam unitatem. Quis me, inquit, separabit a charitate Chri
Abbreviated transcription (Latin):
de ordĩe illo nͥ cũ gaudio uidi. nͥ cũ hono¬
re suscepi. nͥ cũ reu̾encia allocutꝰ sum.
nͥ cũ humilitate adhortatus sum: Dixi
et dico modꝰ qͥdam uite ẽ sc̃s. honestꝰ. casti¬
tate decorus. disc̾tione p̃cipuus. apatͥb
institutꝰ. a spẽi scõ p̾ordinatꝰ. animab sal¬
uandis ñ mediocͥter idoneus. Egone uł
dãpno uł despicio quẽ sic p̾dico: Memi¬
ni qͥdem me aliq̃n in aliquib eiꝰdẽ mo

Expanded text:
de Ordine illo nisi cum gaudio vidi, nisi cum honode Ordine illo nisi cum gaudio vidi, nisi cum honore suscepi, nisi cum reverentia allocutus, nisi cum humilitate adhortatus sum? Dixi, et dico: Modus quidem vitae est sanctus, honestus, castitate decorus, discretione praecipuus, a patribus institutus, a Spiritu sancto praeordinatus, animabus salvandis non mediocriter idoneus. Egone vel damno, vel despicio, quem sic praedico? Memini me aliquando in aliquibus ejusdem O
Abbreviated transcription (Latin):
palliet humana malicia. nͥ unde inuolu¬
ta ẽ infantia saluatoris: Et qͦmͦint᷑ prese¬
pium domini simulatͥe arrogantia se co¬
artat. ac ꝓuagitib innocentie. malum
inibi decctionis immurmurat : Anñ il¬
li suꝑbissimi depsalmo. quorũ ꝓdiĩt ini
na: Quis enim mag̃ pius. aut ꝓfitens im¬
pietatem. an menciẽs scĩtatem: Nõne is
qui om̃e m̃datium addens geminat im¬
pietatẽ: Et quid dicam: Hereor forte ne
caligĩẽ homo hominu n notesc̾e pot̃. ⁊ de
hacre sp̃alit̃ sciouos ñ ignorare qd̾ senci¬
ã. S ꝓpt̾ illos qui me n̾ita ut uos cogno¬
uerũt. nͨ sic̃ uob̾ hic̃ loqui soleo. loq̃ntem
audierũt. Scͥbo uob̃ qd̾ et freq̃nter audi¬
stis. ut qm̃ ego ꝑ singłos ire. et singłis satiᷤ¬
fac̾e ñ q̃o: ex me habetis unde qd̾ de me c̾¬
tissime scitis. eis ꝑ me u̾issime suadeatis.
Neq enĩtimeo oĩum ocłis scͥbere. quicqͥ
adu̾sus ordiẽm illum uł corã audiuit
disputantẽ. uł clã susurrantẽ : N̾ ũqͣm

Expanded text:
palliet humana malitia, nisi unde involuta est infantia Salvatoris? Et quomodo intra praesepium Domini simulatrix arrogantia se coarctat, ac pro vagitibus innocentiae, malum inibi detractionis immurmurat? Annon illi superbissimi de Psalmo, quorum prodiit ex na? Quis enim magis impius, an profitens impietatem, an mentiens sanctitatem? Nonne is qui etiam mendacium addens, geminat impietatem? Et quid dicam? Vereor ne forte caligine homo homini innotescero potest; ehac re scio vos non ignorare quid sentiam. Sed propter illos, qui me nec ita ut vos cognoverunt, nec sicut vobis hinc loqui soleo, loquentem audierunt, scribo vobis quod et frequenter audistis, ut quoniam ego per singulos ire, et singulis satisfacere nequeo, ex me habeatis, unde quod de me certissime scitis; eis pro me verissime persuadeatis. Neque enim timec omnium oculis scribere, quidquid audivit disputantem, vel clam susurrantem? Quem unquam
Abbreviated transcription (Latin):
ualle sunt inutilis seruus. Salt. ĩ dño.
Nsq modo si quidme scͥptitare iussistis
aut inuitus. aut nullatenꝰ ad quieui. ñ
ut negligerem qb̾ iubebar. s ne p̾sume¬
rẽ qd̾ nesciebam. Nũc uero urgͣente cã
pͥstina fugatur u̾ecundia. et uł perite
ul imꝑite dolori meo satisfacere cogor.
fiduciam dante ip̃a necessitate. Qͦ mͦ
nãq silenter audire possum ũram hu¬
iuscem᷑i de nobis q̃ rimoniam. qua scĩł
miserrimi hominũ in pannis et semĩci¬
ciis de caunis ut ille ait dicunt᷑ iudica¬
re mundũ. qd̾q int̾ cet̾a intołabilius
ẽ. etiã głosissimo ordini ũro derogare.
scĩs qui in eo laudabilit̃ uiuũt impu¬
dent̃ detrahere. et de umbra nr̃e igno¬
bilitatis. mundi luminarib insulta¬
re: Itanc sub uestim̃tis ouium ñ qͥtẽ
lupi rapaces. s pulices mordaces. seu
tinee de moliẽtes bonorũ uitam. qͥa pa¬

Expanded text:
-Valle sunt, inutilis servus, salutem in Domino. 1. Usque modo si qua me scriptitare jussistis, aut invitus, aut nullatenus acquievi: non quia negligerem quod jubebar, sed ne praesumerem quod nesciebam. Nunc vero nova urgente causa, pristina fugatur verecundia, et vel perite vel imperite dolori meo satisfacere cogor, fiduciam dante ipsa necessitate. Quomodo namque silenter audire possum vestram hujuscemodi de nobis querimoniam, qua scilicet miserrimi hominum, in pannis et semicinctiis, de cavernis, ut ait ille , dicimur judicare mundum; quodque inter caetera intolerabilius est, etiam gloriosissimo Ordini vestro derogare, sanctis qui in eo laudabiliter vivunt, impudenter detrahere, et de umbra nostrae ignobilitatis, mundi luminaribus insultare? Itane sub vestimentis ovium, non quidem lupi rapaces, sed pulices mordaces, imo tineae demolientes; bonorum vitam, quia pa
Abbreviated transcription (Latin):
meliores despicimꝰ. quid nob̾ ꝓdest tã¬
ta in nr̃o uictu parcitas. et asꝑitas in
uestitu. notabilis illa uilitas. ac diu̾si¬
taᷤᷤ in oꝑe manuum cotidiana desudatio.
in ieiuniis et uigiliis uigis exercicio.¬

Expanded text:
meliores despicimus, quid nobis prodest tanta in nostro victu parcitas et asperitas, in vestitu notabilis illa vilitas ac diversitas, in opere manuum quotidiana desudatio, in jejuniis et vigiliis jugis exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ego homũcio qui tanto labore et indu¬
stria studeo ñ ẽẽ uł pociꝰ nõ uideri sicut
cet̾i hominũ. minus tñ accepturꝰ. ĩmo
gͣuius cruciandus ꝗͣ quilibr hominũ.
siccine gͦ nõ inueniebat᷑ nob̃ uia ut ita
dicam uiccũq tolabilior ad infernũ:
Suta necesse erat ut illo descend̾emus.
cur saltẽ illam qͣm multi incedũt. iu¬
am scił latam q̃ ducit ad mortẽ ñ ele¬
gimꝰ: Quatinꝰ uł de gaudio ⁊ ñ de luc
tu tͣnsiremus: Qqͣ feliciꝰ est illis quorũ
ñ ẽ respectus morti eorum ⁊ firmamẽ¬
tum in plaga eorum. qui in labore
hominũ ñ sũt. et cũ hominib ñ flagel¬
lantur. qui et si pc̃cores ac ꝓ gaudiis
temꝑalib ꝑpetius cruciatib addicti.
saltẽ habundantes in scło obtinuer̃t
diuicias. be portantib c̾cem. nõ sicut
saluator suam. s sic̃ ille cireneus alienã.
Ueoytaredis cytharirantib ñ ut illi
de apocalypsi in cytharis suis. s uere
ut ypocͥte in alienis. Ue semel ⁊ ue ite¬

Expanded text:
ergo homuncio qui tanto labore et industria studeo non esse, vel potius videri sicut caeteri hominum; minus tamen accepturus, imo gravius cruciandus, quam quilibet hominum. Siccine ergo non inveniebatur nobis via, ut ita dicam, utcunque tolerabilior ad infernum? Si ita necesse erat, ut illo descenderemus; cur saltem illam, qua multi incedunt, viam scilicet latam, quae ducit ad mortem, non elegimus, quatenus vel de gaudio, et non de luctum transiremus? O quam felicius est illis, quorum non est respectus morti eorum, et firmamentum in plaga eorum, qui in labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellantur! qui etsi peccatores, ac pro gaudiis temporalibus, perpetuis cruciatibus addicti, saltem abundantes in saeculo obtinuerunt divitias . Vae portantibus crucem, non sicut Salvator suam, sed sicut ille Cyrenaeus, alienam . Vae Citharoedis citharizantibus, non ut illi de Apocalypsi, in citharis suis , sed vere, ut hypocritae in alicnis. Vae semel, et vae ite
Abbreviated transcription (Latin):
at. Hec interim a me ad id qd̾ queri¬
tis suspensiue responsa sufficiãt. Neq
enim possum unde certus non sum cer¬
tam proferre sendentiam. Sic contin¬
gere debet querenti rem ubi non sit.
Sermo a propheta consilium a sapi¬
ente querendum est. Numqͥd enim
de ludo limpidum quippiam hauri¬
re potestis:: Unum tamen est quod
amico absq periculo et nequaqͣm
sine fructu impendere possumꝰ. nr̃e
uidelicet prohac re orationis ad deũ
qualemcunq suffragium. Teo ergo
relinquentes sui quod ignoramꝰ secre¬
tum consilii. ipsum supplici deuoto¬
ne et deuota supplicatione p̃camur.
ut in uobis et de uobis operetur. qd̾
et se deceat. et uobis expediat. Habe
potestis. Nam tanto uir ille in diui¬
nis aperiendis mysteriis nobis pr̃õp¬
tior: qͣnͣto et deo ꝓpior ẽẽ cognoscitur.

Expanded text:
at. 4. Haec interim a me ad id quod quaeriat. 4. Haec interim a me ad id quod quaeritis, suspensive responsa sufficiant. Neque enim possum, unde certus non sum, certam proferre sententiam. Sic contingere debet quaerenti rem ubi non sit sermo a propheta. Consilium a sapiente quaerendum est. Nunquid enim de luto limpidum quidpiam haurire potestis? Unum tamen est quod amico absque periculo, et nequaquam sine fructu impendere possumus, nostrae videlicet pro hac re orationis ad Deum qualecunque suffragium. Deo ergo relinquentes sui, quod ignoramus, secretum consilii, ipsum supplici devotione et devota supplicatione precamur, ut in vobis et de vobis operetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetpotestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis promptior, quanto et Deo proprior esse cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
conturbat qd̾ non prius audierit
cum ceteris coapłis suis. ite in orbem
uniuersum predicate euangłium
omni creature qͣm egerit peniten¬
tiam multo tempore ac labore sequedo
dñm quocũq iret ꝑmanens cum eo
intemptatõnib suis. Set et si occur¬
rat de ambrosio qd̾ de tribunalibus
ad sacerdocium raptus fuerit. non
me ualde confortat. cum a puero
muncdam in mundo duxerit uitã.
et sic etiam fuga et latebris. multiᷤ¬
q dissimulatõnum modis declinare
conatus sit. Si de saulo quoq factus
repente paulus. repente uas electõnis.
repente doctor gentium in exemplũ
aducitur: hoc exempli enacuat si¬
militudinem qd̾ ille ideo miãm conse¬
cutus sit. quia ignorans ip̃o teste pec¬
cauit manens in incredulitate. mͣ¬
qͣm si tale quippiam qͣndoq bene et
utiliter factum fuisse agnoscitur.
de quo clici ueraciter possit. Hec est mui¬
tacio dextere excelsi: non tam exem¬
plum qmͣ miraculum affer re debe¬

Expanded text:
conturbat, quod non prius audierit conturbat, quod non prius audierit cum caeteris coapostolis suis, Ite in orbem universum, praedicate Evangelium omni creaturae ; quam egerit poenitentiam, multo tempore ac labore sequendo Dominum quocunque iret, permanens cum eo in tentationibus suis. Sed et si 27 occurrat de Ambrosio, quod de tribunalibus ad sacerdotium raptus fuerit , non me valde confortat, cum a puero mundam in mundo duxerit vitam, et sic etiam fuga et latebris multisque dissimulationum modis declinare conatus sit. Si de Saulo quoque factus repente Paulus, repente vas electionis, repente Doctor gentium in exemplum adducitur: hoc exempli evacuat similitudinem, quod ille ideo misericordiam consecutus sit, quia ignorans ipso teste peccavit, manens in incredulitate . Quanquam si tale quidpiam quandoque bene et utiliter factum fuisse agnoscitur, de quo dici veraciter possit, Haec est mutatio dexterae Excelsi , non tam exemplum, quam miraculum afferri debe
Abbreviated transcription (Latin):
aempnet: Hoc salucis compendiũ
sc̃s ille latro consecutus est. uno eod̾¬
q ddie simul et confessus latrocinia
et introductus in głam breui qͦdam
contentus ponte crucis ad transigen¬
dum de regiõe dissimilitudinis in
terram uiuentium: et de luto fe¬
cis in parachysum uoluptatis. Hoc su¬
bitum pietatis remedium percepit
felir illa peccatrix: cum repente uͥ
superhabundauerant delicta: suꝑha¬
bundare cepit et gr̃a. Absq multo
penitentie labore dimissa sunt ei pͤ¬
cata multa q̃m dilexit multum.
tis latitudinem: que ut scriptum est
cooperit multitudinem peccatoꝵ. Hoc
et ille paraliticus in euangłio duplex
atq celerrimum potentissime bonita¬
tis ꝑsensit bñficium: prius mente
qm carne curatus. Set aliud est ce¬
lerem adipisci ueniam peccatoꝵ: et
aliud de ip̃is scelerib ad infulas mox
puehi dignitatum. Uideo tamen ma¬
theum de theloneo ad apostolatus cril¬
men assumptum. Set hoc me rursũ

Expanded text:
demnet? Hoc salutis compendium demnet? Hoc salutis compendium sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque die simul et confessus latrocinia, et introductus in gloriam, brevi quodam contentus ponte crucis ad transigendum  al. transeundum de regione dissimilitudinis in terram viventium, et de luto faecis in paradisum voluptatis . Hoc subitum pietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cum repente ubi superabundaverant delicta, abundare coepit et gratia. Absque multo poenitentiae labore dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum ; ere latitudinem, quae, ut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Hoc et ille paralyticus in Evangelio duplex atque celerrimum potentissimae bonitatis persensit beneficium, prius mente quam carne curatus. 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccatorum, et aliud de ipsis sceleribus ad infulas mox provehi dignitatum. Video tamen Matthaeum de telonio ad apostolatus culmen assumptum ; sed hoc me rursum
Abbreviated transcription (Latin):
in de recurrerit penitentie tempuᷤᷤ
per qd ut cumq hriiꝰcemodi ꝑiculo¬
sissimus transitus fiat. Et quidem
rectus ordo requirit. ut prius pro¬
priam deinde alienas curare stude¬
as conscientias. Primus quippe pie¬
tatis gradus est de quo scriptum ẽ.
Miserere anime tue placens deo. Ex
hoc autem ad miserandum ꝓximũ
recto iam tramite caritas ordinata
ꝓcedit. quippe quem ad sui quisq
mensuram amare precipitur. Qd̃
si in hunc modum quo te hactenꝰ
ip̃e amasti. et tibi committendos a¬
maturus es: malo ego quidem
tibi non committi. qm sic diligi.
gi autem prius te diligere didicis¬
ses: et me forsitan scires amare. S
quid si suam deus acceleret tibi gra¬
tiam. et multiplicet mĩam. et sit
ad restituenddam innocentiam effica¬
tior uelox clementia. qͣm diutur na
penitentia  Beatus siquidem cui ñ
imputabit dñs peccatum. Nam qͥs
accusabit aduersus electum dei:
si deus iustificat: quis est qui con¬

Expanded text:
intercurrerit poenitentiae tempus, intercurrerit poenitentiae tempus, per quod utcunque hujuscemodi periculosissimus transitus fiat. Et quidem rectus ordo requirit ut prius propriam, deinde alienas curare studeas conscientias. Primus quippe pietatis gradus est, de quo scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Ex hoc autem ad miserandum proximum recto jam tramite charitas ordinata procedit; quippe quem ad sui quisque mensuram amare praecipitur. Quod si in hunc modum quo te hactenus ipse amasti, et tibi committendos amaturus es, malo ego quidem tibi non committi, quam sic diligi. Si autem prius te diligere didicisses, et me forsitan scires amare. 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi gratiam, et multiplicet misericordiam, et sit ad restituendam innocentiam efficacior velox clementia quam diuturna poenitentia? Beatus siquidem, cui non imputabit Dominus peccatum . Nam quis accusabit adversus electum Dei? Si Deus justificat, quis est qui con
Abbreviated transcription (Latin):
patum ad quiescere debeas. Quis
hec mortalium diffinire p̃sumat:
D̃s forsitan uocat: quis audeat diᷤ¬
suadere: forte non uocat. Quis
appropinquare consulat: Utrũ
uero uocatio sit an non sit. qͥs sci¬
re possit : Ercepto spũ qui scruta¬
tur etiam alta dei. uel si cui forte
reuelauerit ip̃e Magis quoq du¬
bium reddit consilium illa in lit¬
teris tuis humilis sec terribilis
confessio. qua uitam tuam tam
grauiter. et ut credo non nͥ uera¬
citer accusas. Nec enim negandũ
est huiꝰcemodi uitam esse indig¬
nam tam sacri dignitate myste¬
rii. Set rursum non inmerito
e regione times. nam et nos id ip¬
sum metuimꝰ si ob malum con¬
scientie. de commisso scientie talen¬
to non facis lucrum nisi qd̾ alio forte
negociandi genere et si minus copi¬
ose minuis tamen impericłose fruc¬
tificare ualeres. Horreo fateor. sic e¬
nim tibi ut mͥ loqui debeo quod sen¬
cio. Horreo inqͣm considerans unde
quo uocaris presertim cum nullũ

Expanded text:
patum acquiescere debeas. Quis patum acquiescere debeas. Quis hoc mortalium definire praesumat? Deus forsitan vocat: quis audeat dissuadere? Forte non vocat: quis appropinquare consulat? Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis scire possit, excepto Spiritu qui scrutatur etiam alta Dei, vel si cui forte revelaverit ipse? Magis quoque dubium reddit consilium illa in litteris tuis humilis, sed terribilis confessio, qua vitam tuam tam graviter, et, ut credo, non nisi veraciter accusas. Nec enim negandum est, hujuscemodi vitam esse indignam tam sacri dignitate ministerii. Sed rursum non immerito e regione times nam et nos idipsum metuimus si ob malum conscientiae de commisso scientiae talento non facis lucrum: nisi quod alio forte negotiandi genere, etsi minus copiose, minus tamen periculose fructificare valeres. Horreo, fateor, sic enim tibi, ut mihi loqui debeo quod sentio; horreo, inquam, considerans, unde, quo vocaris: praesertim cum nullum
Abbreviated transcription (Latin):
humilib dat gr̃am. Multa qͥdem
tibi kiñe locutus sum cum mul¬
tis opus non habeas. quippe cui sit
et ingenium uelox ad intelligend̾
qd dicitur: et uoluntas agilis ad eli¬
gendum quod utiliter suadetur.
S licet specialiter quidem ad te: ñ
tamen tam multa propt̃ te scribẽ¬
da putaui. Hec itaq quib deus ꝓ¬
uidit fore necessaria. Te autem
ut meum iam olim familiarissi¬
mum. paucis et cum om̃i fidutia
moneo. ne tam diutius animas
desiderantiumte in tue quidem
anime horrendum periculum: tui
expectatione suspendas. Eñ tua e¬
orumq ni fallor qui decum sunt.
et mors et uita in manu tua est.
Arbitramur enim qͥcqͥd feceris tu
aut uolueris : illos esse facturos.
Alioquin aperte denuntia illis qͥa
iuxta om̃ium albatum nr̃oꝵ. non
contempn sindã sententiam que
merito processit in uos : qui redi¬
erint: uiuent: qui renuerint. mo¬
uir illustris .B. an uolenti¬
Obus promouere te ad episco¬

Expanded text:
humilibus dat gratiam . 20. Multa quidem humilibus dat gratiam . 20. Multa quidem tibi, charissime, locutus sum, cum multis opus non habeas; quippe cui sit et ingenium velox ad intelligendum quod dicitur, et voluntas agilis ad eligendum quod utiliter suadetur, sed licet specialiter quidem ad te, non tamen tam multa propter te scribenda putavi. Haec itaque, quibus Deus providit fore necessaria. Te autem, ut meum jam olim familiarissimum, paucis et cum omni fiducia moneo, ne jam diutius animas desiderantium te, in tuae quidem animae horrendum periculum, tui exspectatione suspendas. En tua eorumque ni fallor qui tecum sunt, et mors, et vita in manu tua est. Arbitramur enim quidquid feceris tu aut volueris, illos esse facturos. Alioquin aperte denuntia illis, quia juxta omnium abbatum nostrorum non contemnendam sententiam, quae merito processit in vos: Qui redierint, vivent; qui renuerint, movir illustris Bruno, an volentibus te promovere ad episco
Abbreviated transcription (Latin):
aut beate defuncti sunt: Non ig¬
noro qd̾ reliquerit sibi deus .uii. mi¬
lia uiroꝵ qui non curuauerunt ge¬
nua sua ante baal : Ausculta ergo
aliis monasteriis ad nr̃a uenientes re¬
cipiendos censuerim. Numqͥd non ue¬
nientes dampnaui. Excuso illos:
non istos accuso. Soli sunt mundi:
quos excusare nec uolo nec ualeo. Q¬
bus exceptis: siqͥs ceteroꝵ ad regule
cupiat transire puritatem. set propt̃
scandalum non audeat. aut certe e¬
tiam ob certam corporis infirmita¬
tem: puto quia non peccat. dum ta¬
te et pie conuer sari. Nam si qua
ex more monasterii minus forte diͤ¬
tricte ꝗͣ regula constituisse uidetur.
obseruare compellitur. excusabit hoc
forsitan aut illa caritas qua cuncta¬
tur migrare ad melius propt̃ scan¬
dalum uuxta illud. caritas cooperit
multitudinem pecc̃oꝵ : aut illahu¬
militas qua ꝓprie conscius infirmi¬
tatis se reputat imperfectum. Si qͥ¬
dem et de ipsa scriptum est. Deus

Expanded text:
aut beate defuncti sunt? Non igaut beate defuncti sunt? Non ignoro quod reliquerit sibi Deus septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ante Baal . Audi ergo  al. ausculta ergo, aliis monasteriis ad nostra venientes, recipiendos censuerim. Nunquid non venientes damnavi? Excuso illos, non istos accuso. Soli sunt invidi, quos excusare nec volo, nec valeo. Quibus exceptis, si quis caeterorum ad Regulae cupiat transire puritatem, sed propter scandalum non audeat, aut certe etiam ob certam corporis infirmitatem; puto quia non peccat, dum tate, et pie conversari. Nam si qua ex more monasterii minus forte districte, quam Regula constituisse videtur, observare compellitur; excusabit hoc forsitan aut illa charitas, qua cunctatur migrare ad melius propter scandalum, juxta illud, Charitas operit multitudinem peccatorum ; aut illa humilitas, qua propriae conscius infirmitatis se reputat imperfectum: siquidem et de ipsa scriptum est: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
de labiis suis non faciat irrita:
Si querat homo ubi et quo mͦ per¬
soluat quod pollicitus est deo. quid
tu perdis : fortasse si aliquante pe¬
cunie tu eum debitorem deneres:
circumire cogeres mare et aridã.
usq ad nouissimũ quadrantem
debitum redderet uniuersum.
Quid gͥ meruit de te deus tuus.
qm̃ non uis ut ip̃e a suo quod su¬
um est debitore recipiat : Immo
uni inuiiens duos tibi reddis infen¬
sos: dumet dnm serui obsequio. ⁊
dñi gratia seruum fraucdare cona¬
ris. Tu quare illum potius non
imitaris. et ip̃e uidelicet persoluẽ¬
do quod debes: Putas ne et tuũ
non requiretur debitum: An po¬
tius propt̃ hoc magis irritas im¬
pie deum. quia dicis in corde tuo.
non requiret: Quid inquis: Om¬
nes gͦ danpnas qui similiter non
faciunt: non. Set audi. quid et
de ip̃is sentiam : et noli frustra
calumpniari. Quid me uis odio¬
sum facere multis milib scõꝵ qͥ
santes more. tamen aut sc̃e uiuũt.

Expanded text:
de labiis suis, non faciat irrita? de labiis suis, non faciat irrita? Si quaerat homo, ubi et quomodo persolvat quod pollicitus est Deo; quid tu perdis? Fortassis si aliquantae pecuniae tu eum debitorem teneres, circuire cogeres mare et aridam, donec usque ad novissimum quadrantem debitum redderet universum. Quid igitur meruit de te Deus tuus, quoniam non vis ut et ipse a suo quod suum est, debitore recipiat? Imo uni invidens, duos tibi reddis infensos: dum et dominum servi obsequio, et domini gratia servum fraudare conaris. Tu quare illum potius non imitaris, et ipse videlicet persolvendo quod debes? Putasne et tuum non requiretur debitum? An potius propter hoc magis irritas impie Deum, quia dicis in corde tuo, Non requiret? 19. Quid inquis? omnes ergo damnas qui similiter non faciunt? Non: sed audi quid et de ipsis sentiam; et noli frustra calumniari. Quid me vis odiosum facere multis millibus sanctorsantes more, tamen aut sancte vivunt,