comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uod aũt diu̾sus sit modꝰ
inpducenda proleprodi¬
usitate nature: neminẽputoi
posse ambigeSi aũtscire uolu¬
mus quis sit singulanis ille ꝓ¬
ducẽdi modus in illa deitatis
supeminẽtia et supexcellenti
natura: in nascibilis bonitatẽ.
sapiẽtiam.potẽtiam cogitemꝰ. ⁊
citius fortassis inucĩemus qḋ
querimꝰ. Proc̾to cui summe sa¬
piens bonitas mest nich oĩo
uelle p̃t et maxime circa diui¬
na.nisi ex ratione ut sicdica
intima et summa. Et si uere cõ¬
stat eum oĩpotẽtem ẽẽ: quicqd
ibi esse uoluerit erit pro uolũ¬
tate:ram si insolo uolento nõ
pot̾it obtineres uoluerit. qͦ mo¬
do queso omip̃s ueracit̾ dici
pot̾it: Ert itaq ei de se cõsb̾a

Expanded text:
uod autem diversus sit modus in producenda prole pro diversitate naturae neminem puto posse ambigere. Si autem scire volumus quis sit singularis ille producendi modus in illa Deitatis supereminenti et superexcellenti natura, innascibilis bonitatem, sapientiam, potentiam cogitemus, et citius fortassis invenimus quod quaerimus. Pro certo cui summe sapiens bonitas inest, nihil omnino velle potest, et maxime circa divina, nisi ex ratione, ut sic dicam, intima et summa. Et si vere constat eum omnipotentem esse, quiquid ibi esse voluerit, erit pro voluntate. Nam, si in solo volendo non poterit obtinere quod voluerit, quomodo, quaeso, omnipotens veraciter dici poterit? Erit itaque ei d
Abbreviated transcription (Latin):
incipit qd̾ prius non fuit:i
Nam qd̃ ẽẽ desinit. uł nũdũ¬
cepit: nich̾ ẽ. et qd̾ nichil est:
possideri nõ p̃t. Sed omp̃s pos¬
sessor nec ditescere p̃t. nec in
sua dicione decrescere.Qo gͦ.
Sed uide ne forte hoc ip̃m qd
actualit̾ ẽ. excellẽtiussit. ubi
actualit̾ nõ ẽ.ꝙͣ ubi actualit̾
ẽ. Nam hic ẽ transitoriũ.ibi c¬
t̾num. Et qd̾ factũ est ibi ui

Expanded text:
incipit, quod prius non fuit? incipit, quod prius non fuit? Nam quod esse desinit, vel nonduepit nihil est, et quod nihil est, possideri non potest, sed omnipotens possessor nec potest ditescere, nec in sua ditione decrescere. Quid ergo? Sed vide ne forte hoc ipsum quod actualiter est excellentius sit ubi actualiter non est quam ubi actualiter est. Nam hic est transitorium, ibi aeternum; et quod factum est in i
Abbreviated transcription (Latin):
Tcum u̾e oĩpotens sit: qc¬
quto ẽ aut eius opatione
aut cius ꝑmissione sb̃sistit. Nã
qcꝗo fit. nisi ad nutũ eius fie¬
ret: procutoubio omps nõ eẽt
Eius itaq facere ẽ: ase fieri uel¬
le Eius aut pati: ẽ nõ nolle ab¬
alio fieri. Et sicut omne eiusi
pati est sine omni passione.⁊
compatisine propassione:sic
omne eius agere ẽsine sui agi¬
tatione. et indeficiens facere
sine fatigatione. Sed si el fac̾e
ẽ itẽ qd̾ ase fieri uelle. nũqd qua¬
do aliqd facit qd̃ prius nõ fuit:
prius noluit: Sed qui uere
immutabilis ẽ. uelle suũ ua¬
riare nõ p̃t. Qd̾ gͦ semel uolu¬
it: semp uoluit. Nũqo gͦ que
uolendo fecit ab et̾no fecit.q
ut fieret ab et̾no uoluit: Et si
fecit que futura sũt. nũgo ad¬
huc facit et faciet que iam p̃¬
terita sũt. et de cet̾o futura ñ
crunt: Nũgo ꝑseuerat faciẽ¬
do sicut et uolẽdo: Et cũ ali¬
quid eẽ desinit. nũgo habere
desinit qd̾ prius habuit. uel
habere incipit. q̃n aliqo esse

Expanded text:
cum vere omnipotens sit, quidquid est aut ejus operatione, aut ejus permissione subsistit. Nam quidquid fit, nisi ad nutum ejus fieret procul dubio omnipotens non esset, ejus itaque facere est a se fieri velle, ejus autem pati non velle fieri. Et, sicut omne ejus pati est sine omni passione, et compati sine propassione, sic omne ejus agere est sine sui agitatione, et indeficiens facere sine fatigatione. Sed, si ejus facere est idem quod a se fieri velle, nunquid quando aliquid fecit quod prius non fuit, prius noluit? Sed qui vere immutabilis est, velle suum variare non potest. Quod ergo semel voluit, semper voluit. Nunquid ergo quae volendo fecit ab aeterno fecit, quia ut fieret ab aeterno voluit? Et si fecit quae futura sunt, nunquid adhuc facit et faciet quae jam praeterita sunt, et de caetero futura non erunt? Nunquid perseverat faciendo sicut et volendo? Et cum aliquid esse desinit, nunquid habere desinit quod prius habuit? vel habere incipit, quando aliquid esse
Abbreviated transcription (Latin):
Fhis que de deo dicũ¬
tur relatine. uolumus hoeloco
supsedere: Nam eoꝵ significati¬
o latius se extendit: ꝙͣ que sub
cõpediosa breuitate cõprehen¬
di possit. Ut eĩmͥ uidet᷑ eorum
sigͥficatio ad oĩa predicamẽta
euagat. Nam cũ ea quã signi¬
ficant relatione. qd̃ cõsignifi¬
cant. solet mͦ ad hec. mͦ ad al¬
lia p̃dicam̃ta ꝑtinere: Substã¬
tine namq dicit̾ unus alter
cõsubstãtialis. quãtitatiue x¬
equalis uł mequalis. qualita¬
tiue similis ułdissimilis. Ubi.
cõsignificat supior et inferior.
q̃n: anterior et post̾ior. situm:
cõsessor et cõsessio. habere: pos¬
sessor et possessio. Pertinet ad
facere et pati: generator et ge¬
nitus.amator et amatꝰ. Meliꝰ
itaq ẽ his int̾m suꝑsedere:⁊¬
ꝙ attẽptare qd nõ possimus
debita breuitate succing̾e.No¬
tandũ ẽ añt hoc loco qd quie¬
ꝗo de diuinis proprietatib
dictũ ẽ usq mͦ: ad illiro ẽẽ ꝑti

Expanded text:
his quae de Deo dicuntur relative, volumus hoc loco supersedere; nam eorum significatio latius se extendit quam quae sub compendiosa brevitate comprehendi possit. Ut enim mihi videtur eorum significatio ad omnia praedicamenta evagatur. Nam cum ea quam significant relatione quod consignificant solet modo ad hoc, modo ad illa praedicamenta pertinere. Substantive namque dicitur unus alteri consubstantialis, quantitative aequalis, vel inaequalis, qualitative, similis vel dissimilis, ubi consignificat, superior et inferior, quanto anterior et posterior situm, consessor et consessio, habere, possessor et possessio, pertinet ad facere et pati, generator et genitus, amator et amatus. Melius est itaque de his interim supersedere quam attentare quod non possumus debita brevitate succingere. Notandum est autem hoc loco quod quidquid de divinis proprietatibus dictum est usque modo, ad illud esse
Abbreviated transcription (Latin):
Oo̾ iocundissima psonar ger¬
mañitas nõ possit deesse insuma
felicitate.nec oromatissima pro¬
prictatũ habitudo insũmapul¬
chritudine.

Expanded text:
Quod jucundissima personarum germanitas non possit deesse in summa felicitate, nec ordinatissima proprietatum habitudo in summa plenitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
nem mutuã adinuicẽ differẽ¬
tiam hr̃e. Scd̾m originẽ u̾o dif¬
ferunt: siunus origine b̃t alter
origine caret. ul si originẽ h̾nti-¬
um origo unius differt ab ori¬
gine alt̾ius. Huĩmodi gͦ existẽ¬
tia uariat sc̾in originẽ solã nõ
scđm aliqua qualitatis differẽ

Expanded text:
nem mutuam adinvicem differentiam habere. Secundum originem vero differunt, si unus originem habet, alter origine caret, vel si originem habentium, origo unius differt ab origine alterius. Hujusmodi ergo existentia variatur secundum originem solam, non secundum aliquam qualitatis dif
Abbreviated transcription (Latin):
nis modũ quelibet una eẽtab¬
alia aliqua: huiꝰ cõcatenationis
productio abso dubio ĩ infini¬
tum procederet. et eiusmodi pro¬
ductionis t̾minus nullus orẽ¬
reret. Sicq fieret ut rerũ series
et ordo qui sine prĩcipio ẽẽ ñua¬
let: pr̃ĩcipiũ nõ hab̾et. Nrĩcipiũ
inꝙͣ nõ tam tẽporis ꝙͣ originis.
et eiusmodi alliis ẽ ip̃a ueritas
adeo manifesta et racio ꝑspieua.
ut om̃o nõ egeant probatione
aliquã. Ham qd̾ nullus facit qõ
facere nõ ualet. ꝙ nullus p̃tdare

Expanded text:
idem ipsum hoc loco absque ulla haesitatilia aliqua, hujusmodi concatenationis productio, absque dubio in infinitum procederet, et ejusmodi productionis terminus nullus occurreret, sicque fieret ut rerum series, et ordo qui sine principio esse non valet, principium non haberet; principium, inquam, non tam temporis quam originis, et ejusmodi aliis est ipsa veritas adeo manifesta et ratio perspicua, ut omnino non egeant probatione aliqua. Nam quod nullus facit quod facere non valet, quod nullus potest dare
Abbreviated transcription (Latin):
te nich̾ ibi aluto precedit. nich̾i
ibi alt̾i succedit. et eo ip̃o nichili
posterius. Sed qd̃ nõ p̃t ẽẽ priusᷤ
cẽporalit̾: p̃t ẽẽ prius causalit̾. et
eo ip̃o naturalit̾. Sicnt eĩ longe
supns diximꝰ. pfectio ꝑsone u¬
nius exigit utiq eõsortiũ alt̾i.
et ita fitut una sit causa alt̾ius.
Ubi ẽ eĩplenitudo diuinitatisi
ibi et plenitutobonitatis. etꝙ
coseq̃ns ẽplenitudo eatatis.i
plenitudo aũt cartatis exigitut
unus alt̾um sic̃ se ip̃mdiligat.
alioqn illius amor .to huc habet
quo crescere ualeat. Oportet u̾o
condignũ habere ut sit quẽ pos¬
sit et merito debeat ut se ip̃m di¬
ligere. Si gͥ primordialẽpsona
u̾aciter cõstat ẽc̃ sũme bonam. i¬
nolle õmo nõ pot̾it ꝙ sũma cari

Expanded text:
te, nihil ibi aliud praecedit, nihil te, nihil ibi aliud praecedit, nihil ibi alteri succedit, et eo ipso nihil posterius, sed quod non potest esse prius temporaliter, potest esse prius causaliter et eo ipso naturaliter. Sicut enim longe superius diximus, perfectio personae unius exigit utique consortium alterius. Et ita fit ut una sit causa alterius. Ubi est enim plenitudo divinitatis, ibi et plenitudo bonitatis, et quod consequens est plenitudo charitatis. Plenitudo autem charitatis exigit ut unus alterum sicut seipsum diligat, alioquin illius amor adhuc habet quo crescere valeat. Oportet vero condignum habere, ut sit quem possit, et merito debeat ut seipsum diligere. Si igitur primordialem personam veraciter constat esse summe bonam, nolle omnino non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
namq ꝙ cet̾atum null om̃ino
ẽẽ ualeat que nõ ab illa ĩmedia¬
te uł mechate procedat̃. Ubi antẽ
nõ ẽ ĩmediata: no p̃t ẽe processĩo
mediata. sic̃ nec illa que parit̾ est
mediata et ĩmediata. Sed nil ꝓ
hibet ut ĩmediata quandoq sit.
etiã ubi mediatã deesse cõtingit.
Processio ĩmediata ẽosistit in p¬
sonarum dualitate. mediata u̾o
nunꝙͣ sine ꝑsonar trinitate. In ĩ¬
tet ut sit tam illa que aliam pro¬
ducit. ꝙ illam que ex ip̃a proce¬
dit. Media  processio exceptis il¬
lispsonis in quib incipit ⁊ de¬
sinit: habet et t̾riam in quame¬
diatio cõsistit: Naturalit̾ autez
prior ẽdualitas ꝙ trinitas. nar
illa p̃t esse sine ista.ista u̾o nũꝙͣ
sine illa.Naturalit̾ itaq et illa ꝓ¬
cessio prior ẽ que p̃t subsist̾e in
psonaꝵ dualitate. ꝙͣ illa que nõ
p̃t ẽẽ sine ꝑsonar tͥnitate. Sed mnil¬
la psonar pluralitate et n̾a et̾nita¬

Expanded text:
namque quod caeterarum nulla omnino namque quod caeterarum nulla omnino esse valeat, quae non ab illa immediate vel mediate procedat. Ubi autem non est immediata, non potest esse processio mediata, sicut nec illa quae pariter est mediata et immediata. Sed nihil prohibet ut immediata sit, quandoque etiam ubi mediatam deesse contingit. Processio immediata consistit in personarum dualitate, mediata vero nunquam sine personarum trinitate. Im qua oportet ut sit tam ipsa quae illam producit, quam illa quae ex ipsa procedit. Mediata processio exceptis illis personis in quibus incipit et desinit habet et tertiam in qua mediatio consistit. Naturaliter autem prior est dualitas quam trinitas. Nam illa potest esse sine ista, ista vero nunquam sine illa. Naturaliter itaque et illa processio prior est, quae potest subsistere in personarum dualitate, quam illa quae non potest esse sine personarum trinitate. Sed in illa personarum pluralitate, et vera aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit᷑ modo.Et ꝙͣ uis ista
uideat multũ pegrina ab illa si¬
gulan et supexcellẽtinat᷑a. est
cñsimilitudo nõ nulla ut pote
inea que ẽ ad similititomie illiꝰ
facta. Oportetitaq ex hac natuͬa
ad illam cõtẽplationis speculam
erigere. et iuxta dictam cõsio̾ra¬
tionẽ qd ibi sit. uł ꝗd ibi nõ sit
proportione similititomis uł
dissimilituoĩs cũ sĩnma diligẽ¬
cia inuestigare. Sed si tres cius¬
modi existẽtias ibi eẽdicamus
quales iam supius distinximui.
ex cepta ea que asemetip̃a eẽ de¬
prebẽdit᷑. procutoubio in illam
naturam quat̾narũ psonarum
numerũ introduc̾e utoemur.Q¬
propt̾ querẽdũ ẽdiligẽter quenã
ex his propͥetatib ueracit̾ ibi sĩt.
Uliro aũt cõstat certissime¬
et de quo nullomͦ possimmuᷤ
dubitare.q ab illa principalissi¬
ma existẽtia necesse sit unaaliqũa
ĩmediate procedere. aliouopor¬
cebit cam solam remqͣre. Goustat

Expanded text:
distinguitur modo. Et quamvis ista distinguitur modo. Et quamvis ista videatur multum peregrina ab illa singulari, et superexcellenti natura, est tamen similitudo nonnulla, utpote in ea quae est ad similitudinem illius facta. Oportet itaque ex hac natura se ad illam contemplationis speculam erigere, et juxta dictam considerationem quid ibi sit, vel quid ibi non sit, proportione similitudinis, vel dissimilitudinis cum summa diligentia investigare. Sed si tres ejusdem existentias ibi esse dicamus, quales jam superius distinximus, excepta ea quae a semetipsa esse deprehenditur, procul dubio in illam naturam quaternarium personarum numerum introducere videmur. Quapropter quaerendum est diligenter quaenam ex his proprietatiIllud autem constat certissimeet de quo nullo modo possumus dubitare, quod ab illa principalissima existentia necesse sit unam aliquam immediate procedere, alioquin oportebit eam solum remanere. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
re debranꝰ. Inuisibilia ẽ dei pea
que facta sunt intellecta cõspi¬
tunt᷑. Ubi ad alta cõscendere i¬
uolumus. scala quidẽ uti solemꝰ
nos qui homines sumus et uo¬
lare nõ possumꝰ. Rerum gͦ uisi¬
bilium similititoine proscalai
utamur. ut que in semetipĩs ꝑ
specula et uelut ꝑspeculũ urõre
meream̃. In rebushumanis ui¬
demus ꝙ ꝑsona de ꝑsona pcedit.
et eiusmodi processio tribus pro¬
culdubio mochis fieri cõtingit.
Procedit namq ꝑsonade perso¬
na q̃nq quidẽ tĩnmodo ĩmedi¬
ate. qnq u̾o tĩnmodo mediate.
qͣnq aũt mediate simul et un¬
mediate.Tam iacob ꝙ ysaac
de suḃa abrahe procedit. sed uni¬
us processio mediata tm̃ alt̾iuᷤ
sio exhis fuit tm̃nmodo ĩmedia¬
ta. media u̾o mediatasimul et ĩ¬
mediata.Nam sech qutõe proces¬
sit de sub̾a aoc.ĩmediate utiq ĩ
quãtũ fuit de propͥo semine. me¬
diate u̾o inquãtumfuit de semi¬
ne eue. Eece in humana natura
quõ psonalis processio triplici

Expanded text:
 Invisibilia enim Dei per quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . Ubi ad alta quidem ascendere volumus, scala quidem uti solemus, nos qui homines sumus et volare non possumus. Rerum ergo visibilium similitudine pro scala utamur, ut quae in semetipsis per specula, et velut per speculum videre mereamur. In rebus humanis videmus quod persona de persona procedit, et ejusmodi processio tribus procul dubio modis fieri contingit. Procedit namque persona de persona, quandoque quidem tantummodo immediate, quandoque tantummodo mediate, quandoque autem mediate simul et immediate. Tam Jacob quam Isaac de substantia Abrahae processit, sed unius processio mediata tantum, altesio ex his fuit tantummodo immediata, media vero mediata simul et immediata. Nam Seth quidem processit de substantia Adae immediate, utique quantum fuit de proprio semine, mediate vero in quantum fuit de semine Evae. Ecce in humana natura quomodo personalis processio triplici
Abbreviated transcription (Latin):
mus quio de eius proprietate
sẽtire debeamꝰ. Hec proctoubio at¬
testatio illi assertioni concinit.
quar p̃missa supius disputatio¬
rata inuenit.Nampsona illa q̃
de innascibili procechit tm̃modo¬
utrũq habe. Nam ẽẽ qd̾ ẽ. in eai
plenitudie quã ab innascibili ac¬
cipit: alt̾iutiq sine una integri¬
tatis diminutione impẽdit. ter¬
tiam namq indiuinitate perso¬
na a nascibilisimul et innascibi¬
li procedit. Ecce qũo ratio ratio¬
ni occurrit. et attestationi cõte¬
statio allitoit. Ecce qd̃ cõstatlu¬
ce iam clarius.tres intribuspro¬
prietatudistictiones inuenim
Unius ẽ abalio nõ procederede
se tñ procedẽtem hab̾e. alt̾ius tã
ab alio proced̾e. ꝙͣ de seprocetẽ¬
tem habere. tertii u̾o ab aliopce¬
dere. nectñ quide se procedat ha¬
habere. Et duas quidẽ exhis p¬
prietatib in comimicabiles ẽe
iam nouimꝰ.sed ꝗo detertia sen¬
tiẽdusit: necdũ ratiocinando
aꝑprehendimꝰ.¬

Expanded text:
mus, quid de ejus proprietate mus, quid de ejus proprietate sentire debeamus. Haec procul dubio attestatio illi assertioni concinit, quam praemissa superius disputatio invenit. Nam persona illa quae de innascibili procedit tutrumque habere. Nam id esse quod est in ea plenitudine, quam ab innascibili accipit, alteri utique sine ulla integritatis diminutione impendit. Tertia namque in Trinitate persona a nascibili simul et innascibili procedit. Ecce quomodo ratio rationi occurrit, et attestatio attestationi alludit. Ecce quod constat luce jam clarius, tres in tribus proprietatum distinctiones invenimus; unius est ab alio non procedere, et de se tamen procedentem habere. Alterius tam ab alio procedere, quam de se procedentem habere. Tertii vero ab alio procedere, nec tamen qui de se procedat habere. Et duas quidem ex his proprietatibus incommunicabiles esse jam novimus, sed quid de tertia sentiendum sit nondum ratiocinando apprehendim
Abbreviated transcription (Latin):
nõ p̃t ẽẽ nisi una sola de qua ñ
procedat alia aliqua.Et itaq
ista queaomodũ et illa existen¬
tia in cõmuicabilis. nec om¬
nino pot̾it eẽ psonis aliquibus
cõmimisSolus eĩunus in illa
ꝑsonar pluralitate sic accipit ⁊
habet ẽẽ ex alio:ut nullus aliuᷤ
oĩno aut accipiat aut ẽe habeat
ab ip̃o. Exceduaꝵ intͥnitate ꝑso¬
naꝵ propͥctates tam aꝑta ratio¬
ne collegimꝰ: ut nullo modo
uł in mohieo inde dubitare i¬
quid de illius que int̾has me¬
dia ẽ debeamꝰ propͥetate sentire.
Nam si ibi nõ nisi unussolus ẽẽ
p̃t qui nõ sit ab alio aliquo.cose¬
quẽs ẽ ut hic de quo modo agi¬
mus nõ sit asemetip̃o. Item si ibi
nõ nisi unussolus eẽp̃t. qui de
se procedẽtem nõ habet. hũc de
quo modo loquim̃ qui desepce¬
dat habere oportet.Sicitaq ꝓ¬
cechit de alio: ut nichominꝰ tñ
alius procedat ex ip̃o. Ecce gͦ ut
diximꝰ absq ambiguitate habe¬

Expanded text:
non potest esse nisi una sola a qua non non potest esse nisi una sola a qua non procedat alia aliqua. Erit itaque ista quemadmodum et illa existentia incommunicabilis, nec omnino poterit esse personis aliquibus communis. Solus enim unus in illa personarum pluralitate sic accipit, et habet esse ex alio, ut nullus alius omnino aut accipiat, aut esse habeat ab ipso. Ecce duarum in Trinitate personarum proprietates, tam aperta ratione collegimus, ut nullo modo, el in moquid de illius quae inter has media est debeamus proprietate sentire. Nam si ibi nonnisi unus solus esse potest, qui non sit ab alio aliquo, consequens est ut hic, de quo modo agimus, non sit a semetipso. Item, si ibi nonnisi unus solus esse potest qui de se procedentem non habet, hunc, de quo modo loquimur qui de se procedat, habere oportet. Sic itaque procedit de alio, ut nihilominus tamen alius procedat ex ipso. Ecce ergo, ut diximus, absque ambiguitate habe
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsonaꝵ pluralitatẽ cõuincit.
ꝯportet itaq ut ibi sit qui exi¬
stendi prĩcipiũ aliunde non su¬
mat. sed exhibeat oportet eque
utꝰ ibi sit qui econu̾so ip̃m qd̾ ẽ
ab alio accipiat et nulli alii im¬
pendat.
¶ ortet proc̾to ut eiꝰ modi
aliqua ĩ diuinitatepsonar
existat. a qua uti iamdiximꝰ nul¬
la alia procedat.Sed p̃t adhuc ali¬
cuindubium uenire.utru hoc
ip̃msit propͥe propͥum uni alicu
iꝑsone.an possit et aliquib esse
cõmune. Sed si duepsone essẽt
que hoc cõmune hab̾ent. procul
dubio neutra illar ab alia proce¬
ĩmediate.forent utiq adinuu¬
cem sola mechata g̾manitate
cõiuncte. Qd quidẽ quã impos¬
sibile sit.supior demõstatio eu¬
toẽtissima ratione cõuincit. Et
itaq propͥe propͥum unius tm̃¬
modo psone de se procedentem
nullo modo habere.Quegonx¬
dum gͦ nõ p̃t ẽẽ indiumnitate
nisi una sola psona.que nõ pro¬
cedat abalia:sic absq ãbiguo

Expanded text:
et personarum pluralitatem convincit. et personarum pluralitatem convincit. Oportet itaque ut ibi sit qui existendi principium aliunde non sumat, sed exhibeat; oportet aeque ut ibi sit qui e converso ipsum quod est, ab alio accipiat, et nulli alii impendat.Oportet pro certo ut ejusmodi aliqua in divinitate persona existat, a qua, ut jam diximus, nulla alia procedat. Sed potest adhuc alicui in dubium venire, utrum hoc ipsum sit proprium uni alicui personae, an possit et aliquibus esse commune. Sed si duae personae essent quae hoc commune haberent, procul dubio neutra illarum ab alia proceimmediate, forent utique adinvicem sola mediata germanitate conjunctae. Quod quidem quam impossibile sit superior demonstratio evidentissima ratione convincit. Est itaque proprie proprium unius tantummodo personae, de se procedentem nullo modo habere. Quemadmodum ergo non potest esse in divinitate nisi una sola persona quae non procedat ab alia, sic absque ambiguo
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsonar senes i infinitũ due¬
ta. numositatis sue nullũ finem
accipet. Sed nulla opinio hoc reci¬
pit.nec ratio aliqua usqquaq ɨ
admittit. Opoͣtet itaq ut in di¬
uinar ꝑsonaꝵ pluralitatetalisi
aliqua existat. de qua nulla alia
originẽ trahat. Oportet nichil¬
ominus ut eadẽ ip̃a existẽcli pri¬
cipium ex alia habeat. sic̃ et illã
que ex alia aliqua nõ ẽ. oportet
ut alt̾i existendi causam exhibe¬
at. Utriusq sẽtentie eadẽ ratio.
utrũq c̃õuincit᷑ in dissimili i¬
argum̃to. Cum eĩ cõuincat ra¬
tio manifesta nõ nisi una pso¬
nam posse ẽẽ asemetip̃a. si illai
que ab alia nõ ẽ nullã de se pro¬
cedẽtem hab̾et. imppetuũ sola
reman̾et Simili quidẽ ratione
et illa que de se procedentẽ ñ hẽt
si a nulla alia procedẽt.diuino
consortio imperpetuũ careret.s
uti suꝑius satis eutoent̾ ostẽ di¬
mus.multiplex ratio a uera di¬
uininitate solitudinẽ excluoi.

Expanded text:
et personarum series in infinitum ducet personarum series in infinitum ducta numerositatis suae nullum finem acciperet. Sed nulla opinio hoc recipit, nec ratio aliqua usquequaque admittit. Oportet itaque ut in divinarum personarum pluralitate talis aliqua existat de qua nulla alia originem trahat. Oportet nihilominus ut eadem ipsa existendi principium ex alia habeat, sicut et illa quae ex alia aliqua non est, oportet ut alteri existendi causam exhibeat. Utriusque sententiae eadem ratio, utrumque convincitur non dissimili argumento. Cum enim convincat ratio manifesta nonnisi unam personam posse esse a semetipsa, si illa quae ab alia non est nullam de se procedentem haberet, in perpetuum sola remaneret. Simili quidem ratione et illa quae de se procedentem non habet, si a nulla alia procederet, divino consortio in perpetuum careret. Sed, ut superius satis evidenter ostendimus multiplex ratio a vera divinitate solitudinem excludit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nuenimꝰ insupioribus
differẽtias psonalium p¬
prietãtum quõ sibi inuicem
cohereant. uł procedant iuxta
modũ et cõseq̃ntiam numẽõ¬
rum. Sedsi tot cẽntꝑsone di¬
umne quot possut eẽhuiꝰmo¬
di differẽtie: ẽẽnt utiq infini¬
te.Oportet itaq ꝑsonar propͥe¬
cates diligẽtius pserutan. ne
de earumnum̾o possit aliqua si¬
nistra suspicatio oriri.Supius
probauimꝰ ꝙ in illa diumnar ꝑ
sonar pluralitate oporteat pso¬
nam aliquã ẽẽ que nõ habeat
aliunde ꝙ a se origine trahere..
Sed sicut necesse est ibi ẽe ali¬
quam que nõ sit ab alia:sic ibi
cẽ oportet aliam. aqua non sit
alia aliqua. Utrũq namqsimi¬
li ratione cõuincit᷑. utrũq pa¬
ri quidẽ demõstatione cõꝓbat.
Nam si in illa u̾a diuinitate ñ
eẽt aliqua ꝑsona a qua nõ pro¬
cederet alia aliqua. sed quelibet
ex alia procedẽs de se proceden¬
tem hab̾et: cĩmodi diductioĩs
protractio in infinitũ procetẽt.

Expanded text:
nvenimus in superioribus differentias personalium proprietatum, quomodo sibi invicem cohaereant, vel procedant juxta modum et consequentiam numerorum. Sed si tot essent personae divinae quot possunt esse hujusmodi differentiae, essent utique infinitae. Oportet itaque personarum proprietates diligentius perscrutari, ne de earum numero possit aliqua sinistra suspicio oriri. Superius probavimus quod in illa divinarum personarum pluralitate oporteat personam aliquam esse quae non habeat aliunde quam a se originem trahere. Sed, sicut necesse est ibi esse aliquam quae non sit ab alia, sic ibi esse oportet aliam a qua non sit aliqua alia. Utrumque namque simili ratione convincitur. Utrumque pari quidem demonstratione comprobatur. Nam si in illa vera divinitate non esset aliqua persona a qua non procederet aliqua alia, sed quaelibet ex alia procedens de se procedentem haberet, ejusmodi deductionis protractio in infinitum procederet,
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩes incõseq̃ntib.Nam quã¬
tumẽq huiꝰmodi prosecutio
semꝑ congruẽtiam ubiq pro¬
uenire utdebis. Notandũ aũt
quo huiꝰmodi differẽtia propri¬
etatum in solo constet num̾o
producẽtiũ. lam prima eaꝵ bẽt
eẽ anulla alia. alta ab una sola.
tertia u̾oagemina. Et si nume¬
rus eaꝵ in plures abĩoaret:i
eundẽ progͥssionis tenorem ꝑ
om̃s ĩuenin oport̾et.Eece qũo
hic ordo differẽtiaꝵ surgit.⁊ ex¬
cunit iurtamodũ et ordine
numeror. Illito quoq notan¬
duniꝙ iuxta quãlibet eiꝰ mo¬

Expanded text:
venies in consequentibus. Nam quanvenies in consequentibus. Nam quantumcunque hujusmodi prosecutionis dem congruentiam ubique provenire videbis. Notandum autem quomodo hujusmodi differentia proprietatum in solo constet numero producentium. Nam prima earum habet esse a nulla, secunda ab una sola, tertia vero a gemina. Et si numerus earum in plures abundaret, eumdem progressionis tenorem per omnes inveniri oporteret. Ecce quomodo hic ordo differentiarum surgit, et excurrit juxta modum et ordinem numerorum. Illud quoque notandum, quod juxta quamlibet e
Abbreviated transcription (Latin):
ximus ueracit̾ et ĩdubi¬
tant colligere possinus. qi
si quarta indiumnitate psona eẽ
potuisset. procutoubio ex cct̾is
tribus eam originẽ trahere im¬
mediate oporteret. Alioqn alicu¬
i caꝵ nõ nisi mediata g̾manita¬
de cohereret. nec cam nisi media¬
te utderet. Et si quta psona ibi
ẽe potuisset: similiratione dece¬
teris quatuor ĩmeciate proce¬
deret. Iuxta hũc ratiõationisi
modũsimilis in cõseq̃ntibus
cõseq̃ntia inuenit᷑ quãtũcũq
huius progͥssionis series intell¬
ectualit᷑ protrahat᷑. Confinnat᷑
aũt qd̾ hicdicimꝰ exhis quei
iam supius prelibauimꝰ. Sicut
ẽĩduabuspsonis cõmune ẽ
illito posse. un cõstat t̾tia ori¬
ginem trahere. sic procutoub¬
io illito posse tribus c̃oe esset.
ũn quartã eẽ oporteret. si q̃rta
indiuinitatelocum habet.⁊
alioꝗu due auare sibi reserua¬
rẽt qd̾ tertie salua utͥusq pro¬
prietate dare possent.Q uod
de istis dicimꝰ absordubio in¬

Expanded text:
t indubitanter colligere possumus, quoniam si quarta in divinitate persona esse potuisset, procul dubio ex caeteris tribus eam originem trahere immediate oporteret. Alioquin alicui earum nonnisi mediata germanitate cohaereret, nec eam nisi mediate videret. Et si quinta persona ibi esse potuisset, simili ratione de caeteris quatuor immediate procederet. Juxta hunc ratiocinationis modum similis in consequentibus consequentia invenietur, quantumcunque hujusmodi progressionis series intellectualiter protrahatur. Confirmatur autem quod hic dicimus ex his quae jam superius praelibavimus. Sicut enim duabus personis commune est illud posse, unde constat tertiam originem trahere, sic procul dubio illud posse tribus commune esset, unde quartam esse oporteret, si quarta in divinitate locum haberet. Alioquin duae avarae sibi reservarent, quod tertiae salva utriusque proprietate dare possent. Quod de istis dicimus, absque dubio in
Abbreviated transcription (Latin):
gemine. causa ẽ tertie in tuni¬
tateꝑsone. Si c̃ ꝑfectio unius
requinit cõdignũr:sic certe per¬
fectio utriusq exigit ẽodilec¬
tum. Sed qm̃ hec suꝑius diligẽ¬
ter exsecuti sumus. nõ oportet
cadẽ hoc loco it̾um ponere. cũpos¬
sit quisq cũ uoluerit ex illolo¬
co repetere. Illio aũt certissimũ
eẽ debet. et hor ẽ ꝙ de t̾tiaperso¬
na furmit̾ retinere oportet: qm̃
a quibꝰ ẽ ci existendi causa: ab ip¬
sis et existẽtia. Ecce iam ex rato¬
netenemus qd̾ tercia in trinita
cepsona ẽe habeat ex cet̾is du¬
abus. Qõ gͥ originẽ ex duob
trabat habemus. sed utrũ eins¬
modi existẽtiã cõmimicabilis
sit anu̾o ĩ cõmuieabilis:. nec¬
dum ratiociniãdo tenemꝰ..Uiii.

Expanded text:
geminae causa est tertiae in Trinigeminae causa est tertiae in Trinitate personae. Sicut perfectio unius requirit condignum, sic certe perfectio utriusque exigit condilectum. Sed quoniam haec superius diligenter exsecuti sumus, non oportet eadem hoc loco iterum ponere, cum possit quisque cum voluerit ex illo loco repetere. Illud autem certissimum esse debet, et hoc est, quod de tertia persona firmiter retinere oportet, quoniam a quibus est ei existendi causa, ab ipsis est et existentia. Ecce jam ex ratione tenemus, quod tertia in Trinitate persona esse habeat ex caeteris duabus. Quod igitur originem ex duabus trahat habemus, sed utrum ejusmodi existentia communicabilis sit, an vero incommunicabilis, necdum ratiocinando tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
it. Qo gͦ: Nũgo ex semetip̃o et
eo ip̃o sine alt̾ius dono h̃t qd̃ ex
alt̾ius dono ht: Utoes iam cre¬
do ꝙͣ sit sibi ip̃i cõtraria ista asẜ¬
tio. Est eĩ õmo contrariũ: rem e¬
andẽ et oĩno toẽ ip̃m haberi ex
alt̾ius dono. et haberi sine alt̾i¬
usdono. Qd aũt magis ĩpossi¬
bile ꝙͣ unũ aligo simul esse et
ut sĩmedigna psona c̃odignã
hab̾et. prout plenituto bonita¬
tis poscebat. de se ĩmecdiate ꝓ¬
cedẽti existẽtie dedit. quicqõi
ab oĩpotente ueracit̾ dan potu¬
it. Est itaq eis cõmune illudi
posse. a quo ẽ cet̾oꝵ õium et essẽ
et posse. Ab hac itaq gemina i¬
cxistẽtia ẽ oĩs cẽntia. oĩs psona.
oĩs euistẽtia.Ergo et illa que ẽ
tertia in t̾nitate psona. Huic ꝓ¬
cutoubio asseitioni attestat᷑.i
ꝙ illa quã supius in trinitatis
indagatione posuimꝰ. ratiocĩã¬
tione cõuincit. Ibi namq ma¬
nifesta ratione probatur mx
multiplici demõstratione cõ

Expanded text:
ipso. et eo ipso sine alterius dono habet, quod ex alterius dono habet? Vides jam, credo, quam sit sibi ipsi contraria ista assertio. Est enim omnino contrarium rem eamdem et omnino idem ipsum haberi ex alterius dono, et haberi sine alterius dono. Quid autem magis impossibile quam unum aliquid simul esse et ut summe digna persona condignam haberet, prout plenitudo bonitatis poscebat, de se immediate procedenti existentiae dedit quidquid ab omnipotenti veraciter dari potuit. Est itaque eis commune illud posse, a quo est caeterorum omnium et esse et posse. Ab hac itaque gemina existentia est omnis essentia, omnis persona, omnis existentia, ergo et illa quae est tertia in Trinitate persona. Huic procul dubio assertioni attestatur, quam illa quam superius in Trinitatis indagatione posuimus, ratiocinatione convincitur. Ibi namque manifesta ratione probatur, imo multiplici demonstratione conv
Abbreviated transcription (Latin):
procedit. Ille itaq existẽdi mo¬
dus qui ẽ cõmumis ꝑsonigou¬
abus h̃t ẽẽ ab et̾no nec tñ aseme̾¬
ipo Utor gͦ cet̾orum propͥctates
quãtũ sint diu̾se. imo õmo cõtͣ¬
rie. Hanm propͥetatũ cõtrarieta¬
tem t̾tius existendi modus pro¬
portionali quad̃a ratione cõnec¬
tit. et ad mutuã c̃õcordiam sua
mechatione duo extrema cõpo¬
nit. habẽs cõmune cũ uno esse
ab et̾no. cõmune habens cũ alio
no ẽẽ asemetip̃o. habemꝰ iampro¬
pric propͥumpsone unius.ha¬
bemus ꝗo sit cõmimeduabus.
sed que sint singular propͥara¬
tiocinando necdũ apprehẽdimꝰ.¬

Expanded text:
procedit. Ille namque existendi moprocedit. Ille namque existendi modus qui est communis personis duabus, habet esse ab aeterno, nec tamem proprietates quantum sunt diversae, imo omnino contrariae. Harum proprietatum contrarietatem tertius existendi modus proportionali quadam ratione connectit, et ad mutuam concordiam sua mediatione duo extrema componit, habens commune cum uno esse ab aeterno, commune habens cum alio non esse a semetipso. Habemus jam proprie proprium personae unius: habemus quid sit commune duabus sed quae sint singularum propria ratiocinando necdum apprehendim
Abbreviated transcription (Latin):
nolit in comunicabilis existẽ¬
tia possimuꝰgͦ utde manifeste col¬
ligere ꝙ nõsit incõmunicabi¬
lis existẽtia eẽpsonam aliunde.
potius ꝙͣ ase. alioqu indiuini¬
tate nõ eẽnt. sed nec ẽẽ possent:
nõ esse. Uites gͦ ꝙ incõmunica¬
bilis existẽtia cõmunicabilemi
mo cõmunẽ producit. et quomͦ
ista ex illa procedit et originẽ tra¬
hit. Eece illũ existẽdi medũ iam
itdubitata demõstatione colle¬
gimus. de quo inhuĩ opis exor¬
dio locutisumus. ubi probabi¬
li potius ꝙ̃ necessarta rationei
usi sumus. Ut eĩ ibi prelocutir
sumus.triplex ẽ existendi mo¬
dus. U nus qui ẽ ab et̾no et a se¬
metip̃o. alius qui nec ẽ asemet¬
ip̃o nec ab et̾no. et int̾ hos medi¬
us qui ẽ ab et̾no. nec tñ asemet¬
ip̃o.Sicut eĩ supius probatum ẽ
tote tres ꝑsone sibi sũt coequa¬
les et coct̾ne. Siẽ gͦ ab et̾no ẽ exi¬
stentia illa que asemetip̃a existit.
sic et ab et̾no eẽ hẽt. que ab eatẽ

Expanded text:
bilis existentia, possumus ergo inde manifeste colligere quod non sit incommunicabilis existentia esse personam aliunde potius quam a se. Alioquin in divinitate non essent, sed nec esse possent pnon esse. Vides ergo quod incommunicabilis existentia communicabilem, imo communem producit, et quod illa ex ista procedit et originem trahit. Ecce illum existendi modum jam indubitata demonstratione collegimus, de quo in hujus operis exordio locuti sumus, ubi probabili magis quam necessaria ratione usi sumus. Ut enim ibi praelocuti sumus, triplex est existendi modus: Unus qui est ab aeterno, et a semetipso; alius qui nec est a semetipso, nec ab aeterno; et inter hos medius, qui est ab aeterno, nec tamen a semetipso. Sicut enim superius probatum est, totae tres personae sibi sunt coaequales et coaeternae. Sicut ergo ab aeterno est existentia illa quae a semetipsa existit, sic et ab aeterno esse habet quae ab eadem
Abbreviated transcription (Latin):
dens utoet producẽtẽ. Cur gͦ
no eadẽ ratione cõuincat᷑ illã
ec̃ ab ista. qua probat̾ atq cõ¬
uincit᷑ istam ẽẽ ab illa: Ao hec
gͦ breuit̾ respondeo. et dico ꝙ
quelibet diuina psona ad aspec¬
tum alt̾ius diuine accipit plenũ
sape. et eo ip̃o diuinũ ẽẽ nisi ha¬
beat aliunde. Necesse ẽ nãq ut
inde habeat si aliunde ñ h̃t. Sed
sih̃t aliunte nõ ẽ necesse etiam
iñ habe̾. Et ut to exẽplo meliu̾
eluce¬
seat. ecce ueritatẽ seriptam uni
aliunoe cognitam. alt̾i aũt ali¬
unde minime notam ut̾q tñ
legit et intelligit. sedsolus ille
uentatis seripte cognitionem
erinspecta lectione pcipit. qui
cam aliunde nõ habuit.Qĩ gͥ
um sũme lucis in alt̾utrũ effũ¬
dunt. aut cxcipiunt. Et qr im¬
mediate uidẽt.ĩmediate adhe¬
rent. Impossibile itaq ẽ ĩ natu¬
radiuina ẽẽ aliquã ꝑsonã. me¬
diata tm̃modo alicui alt̾i gͥma¬
nitate cõiuntam. Hac item ra¬
ciocinatione cõfumat᷑. qd̃ de ter¬

Expanded text:
dens videt producentem. Cur ergo non eadem ratione convincatur illam esse ab ista, qua probatur atque convincitur istam esse ab illa? Ad haec ergo breviter respondeo, et dico, quod quaelibet divina persona ad aspectum alterius divinae accipit plenum sapere, et eo ipso divinum esse nisi habeat aliunde, necesse est namque ut inde habeat, si aliunde non habet. Sed si habet aliunde, non necesse est etiam inde habere. Et, ut id exemplo melius elucscat, ecce veritatem scriptam uni aliunde cognitam, alteri autem aliunde minime notam. Uterque tamen legit et intelligit, sed solus ille veritatis scriptae cognitionem ex inspecta lectione percipit, qui eam aliunde non habuit. Quoniaum summae lucis in alterutrum effundunt aut excipiunt. Et quia immediate vident, immediate adhaerent. Impossibile itaque est in natura divina esse aliquam personam mediata tantummodo alicui alteri germanitate conjunctam. Hac item ratiocinatione confirmatur quod de ter
Abbreviated transcription (Latin):
accipit ut sapiat: in accipit ĩ.¬
ut eristat. Un gͥ eisapiẽtia. in ⁊
ci existẽtia: Et si ĩmechate ab il¬
la accipit ut sapiat: et ĩmediate
quidẽ ab illa accipit ut existat.
Siqs u̾o dicat q ĩmediate ñ ui¬
det: cõseq̃ns ẽ ut c̃ocedat ꝙ oi
forme ueritatis cõtẽplationez

Expanded text:
accipit ut sapiat, inde accipit ut existat. Unde igitur ei sapientia, inde et existentia. Unde et si immediate ab illa accipit ut sapiat, et immediate quidem ab illa accipit ut existat. Si quis vero dicat quod immediate non videt, consequens est ut concedat quod omniformem veritatis contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ẽẽ. qd̾ ẽ propͥe proþͥum ĩnasci¬
bilis psone. Uerũ qui hoc dicit.
quantũ mͥ uitet᷑ nõ bñ intellig¬
it qddicit. Sed ut melius eluce¬
scat qd̾ dicimꝰ hoc ip̃m diligẽtiꝰ
discutiamꝰ. Dicitisqr si innasci¬
bilis ĩmediate tm̃ ase procedẽti
dedit plenitudinẽ potẽtie sue.i
gͦ et posse a semetip̃o existe. utpo¬
te qui oĩpotens ẽ. et oĩa p̃t. Ad
hoc ip̃e respondeo et ficent̾ affir

Expanded text:
ipsa esse, quod est proprie proprium innasciipsa esse, quod est proprie proprium innascibilis personae. Verum qui hoc dicit, quantum mihi videtur, non bene intelligit quod dicit. Sed, ut melius elucescat quod dicimus, hoc ipsum diligentius discutiamus. Dicit is, quia si innascibilis immediate tantum a se procedenti dedit plenitudinem potentiae suae, ergo et posse a semetipso existere, ut qui omnipotens est, et omnia potest. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
babus simul habeat ẽẽ et go lo¬
rum qua ratione cõuinci possit.
restat inquirere. Qo psona sũme
digna condignã hab̾e oportue¬
nt suꝑius prolata ꝑspiene rati¬
onis demostratio inuenit. Ut
aũt omnipotẽtipsone condi¬
gna eẽt oportuit ut ab oĩpoten¬
te õĩpotentiam accipet. ut equã
imo eandẽ oĩpotentiam haberet.
Nam ut sepe dictũ ẽ et oĩpotenti¬
a nõp̃t ẽẽ nisi una.Si aũt roem
posse accepit. illito utiq possei
accipit a quo ẽ õĩum posse.om¬
nium ẽẽ. oium exist̾e. a quo ut
supius dictũ ẽ h̃t ẽẽ omnis ẽẽn¬
tia. oĩs existẽtia. Si gͥ roe posse est
absordubio ambob cõmune.
cõseq̃ns ẽ t̾tiam in trinitate per¬
sonam exambobus et ẽẽ accepis¬
se et existẽtiam habere. Sed ad
hec fortassis dicturus ẽ aliqsSi
roem posse qd̃ habet innascibilis
accepit et habet ꝑsona nascibilis:
gͦ accepit et habet posse asemet¬

Expanded text:
babus simul habeat esse. Et quid hobabus simul habeat esse. Et quid horum, qua ratione convinci possit, restat inquirere quod persona summe digna, condignum habere oportuerit, superius prolata perspicuae rationis demonstratio invenit. Ut autem omnipotenti personae condigna esset, oportuit ut ab omnipotente omnipotentiam acciperet, ut aequam, imo eamdem potentiam haberet. Nam, ut saepe dictum est, omnipotentia non potest esse nisi una. Si autem idem posse accepit, illud utique posse accepit a quo est omnium posse, omnium esse, omnium existere. A quo, ut superius dictum est, habet esse omnis essentia, omnis existentia. Si igitur idem posse est absque dubio ambobus commune, consequens est tertiam in Trinitate personam ex ambobus et esse accepisse et existentiam habere. Sed ad haec fortassis dicturus est aliquis si idem posse quod habet innascibilis, accepit et habet persona nascibilis, ergo accepit, et habet posse a semet
Abbreviated transcription (Latin):
luerit nõ pot̾it nõ ẽe. Exigẽte ita¬
q caritate cõdignũ hab̾e uoletiꝰ
exhibẽte potestate habebit ꝙͣ ha¬
bere placet.Ecce qd̃ diximus ꝙ
ꝑfectio ꝑsone unius ẽ causa existẽ¬
tie alt̾ius. A quo aũt ẽ ei existẽdi
causa. ab ip̃o et existẽtia. Nec eĩm
potuit ab illa nõ eẽ.aqua uti iaz
diximus ẽ omne posse.Eece quo
ratio rationi attestat᷑. et ꝙ ex u¬
na cõuincit᷑. ex alia cõfirmat᷑. Ee¬
cc habes ꝑsonam de ꝑsona. existẽ¬
tiamde existẽtia. unam de unai¬
sola. processibilẽ de ĩprocessibili.
nascibilẽ de innascibili. una de¬
niq uni ĩmediate ad herentem.
qr unã de una ĩmechate procedẽ¬
tem. Qd̾ indiuna natura talis
existẽtia sit indubitant̾ agnoui¬
mus. s utrũ cõmunicabilis uł
incõmunicabilis sit. neccdu de¬
mõstratiua ratione collegimus.
Uoniam cõstat c̾tiam.uii.
in t̾ͥnitate ꝑsonam aliunde
ꝙ ale originẽ trahere. oportet ut
ab una aliqua dictaꝵ. aut ab ã¬

Expanded text:
on poterit non esse. Exigente itaque charitate condignum habere volet, et exhibente potestate habebit quem habere placet. Ecce quod diximus, quod perfectio personae unius est causa existentiae alterius. A quo autem est ei existentiae causa, ab ipso et existentia. Non enim potuit ab illa non esse, a qua ut jam diximus, est omne posse. Ecce quomodo ratio rationi attestatur, et quod ex una convincitur, ex alia confirmatur. Ecce habes personam de persona, existentiam de existentia, unam de sola, processibile de improcessibili, nascibile de innascibili. Unam denique uni immediate adhaerentem, quia unam de una immediate procedentem. Quod in divina natura talis existentia sit indubitanter agnovimus, sed utrum communicabilis vel incommunicabilis sit, nondum demonstrativa ratione uoniam constat tertiam in Trinitate personam aliunde quam a se originem trahere, oportet ut ab una aliqua dictarum, aut ab am
Abbreviated transcription (Latin):
etꝙ cas entasolam originalis
apprehẽdimꝰ. Stiroe amꝰ itaq nẽ
inhissic̃ et in aliis añ iamdictis.
ut qd̾ tenemꝰ ex ftoe. detur nobis
ratione apprehẽdere et demõstra¬
tiue certititoĩs attestatione fir¬
mare.
Rimo itaq illito dicamu
ꝙ naturali quodã instinc¬
tu om̃es in cõmune agnouimꝰ.
et usu cõtinuato cotidianis exp¬
im̃etis probamꝰ. Patet ꝓfectoq
psonar pluralitas quato germa¬
nior tanto ẽ cõuictior. et quãto
cõuĩctior: tanto et iocundior.i
Quis aũt attestari audeat uel
estimare presũmat ꝙ in illa sũ¬
me felicitatis plenitudine d̾sit
qd̃ magis iocundũ agnoscitur

Expanded text:
ca solam originalis apprehendimus. Studeamus itaque nunc in his, sicut in aliis ante jam dictis, ut quod tenemus ex fide, detur nobis ratione apprehendere et demonstrativae certitudinis attestatione firmare.Primo itaque illud dicamus quod naturali quodam instinctu omnes in commune agnovimus, et usu continuato quotidianis experimentis probamus, patet profecto quod personarum pluralitas quanto germanior tanto est conjunctior, et quanto conjunctior tanto et jucundior. Quis autem attestari audeat, vel aestimare praesumat quod in illa summae felicitatis plenitudine desit quod magis jucundum agnoscitu
Abbreviated transcription (Latin):
pit.ꝙ nulla cõpositio sine cõpo¬
nente. nulla partitio sine distri¬
buẽte. qd̾ sit quo nich̾ ẽ maius.
qd̾sit quo nich̾ ẽ melius: patet
õĩbus incellectũ habẽtib. et ra¬
tione utẽtibus Hec et huiꝰ modi
qui auoitsi sensũ uerboꝵ pcipit.¬

Expanded text:
 nulla compositio sine componente, nulla partitio sine distribuente, quod sit quo nihil est majus, quod sit quo nihil est melius, patet omnibus intellectum habentibus et ratione utentibus. Haec et hujusmodi qui audit, si sensum verbo
Abbreviated transcription (Latin):
am nr̃am diuinar ꝑsonaꝵ num̾¬
um in infinitũ extẽdamꝰ. opor¬
cet ꝓculoubio ut cõcedamusq
aliqua ꝑsona ex semetip̃a existaᷤ.
cabilis existẽtia. hoc ẽsi sit soliu̾
unius ex semetip̃o ꝑsonam eẽ.
in hoc ip̃m possit ẽẽ plurib com¬
mune.
Uoniam diligẽtiorẽ c̃osi¬
derationẽ locus iste expo¬
stulat. et nos ad sublimiorem
incelligẽtiam uocat. edificanti¬
um more oportet nos ibi qua¬
si altius fodere. et in profundo
c̾titudinis solido ratiocinatiõĩs
nr̃e fundam̃tum locare.ubi ne¬
cesse ẽ opis nĩi structurã ad secre¬
tioris intelligẽtie sublimiorai
cõsurgere. Inde gͦ incipiendũ ẽ
un a nemine dubitan p̃t. Con¬
stat sane qr omne qd̃ ẽ aut cõpo¬
situm ẽẽ habet aut simplex Con
betur aut scdm participationez:

Expanded text:
am nostram divinarum personarum numerum in infinitum extendamus, oportet procul dubio ut concedamus quod aliqua persona ex semetipsa existat, cabilis existentia, non est si sit solius unius ex semetipsa personam esse, an hoc ipsum possit esse pluribus commune.uoniam diligentiorem considerationem locus iste expostulat et nos ad sublimiorem intelligentiam vocat, aedificantium more oportet nos ibi quasi altius fodere, et in profundo certitudinis solido ratiocinationis nostrae fundamentum locare, ut ibi necesse est operis nostri structuram ad secretioris intelligentiae sublimiora consurgere. Inde ergo incipiendum est, unde a nemine dubitari potest. Constat sane quia omne quod est, aut compositum esse habet, aut simplex. Conbetur, aut secundum participationem,
Abbreviated transcription (Latin):
sola una ꝑsona nõ p̃t ẽẽ nͥ tãtũ¬
modo una. Similit̾ que sit tĩn
a geminanõ pt eẽ nisi una so¬
la Nam si gemina de una tãtũ
procederet procerto procedẽti¬
um neutra alt̾i ĩmechate ao he¬
reret. Qd̾ ꝙ impossibilesit. supi¬
us quide ratio manifesta pdo¬
cuit Iuxta illito qõ dictum ẽ
de una differentia. intelligida¬
tur de qualibet alia. Eece in his
gemine questionis solutiõe
habemus. quas supius sine so¬
lutione reliquimꝰ. Constat si¬
quidẽ qm̃ si abuna sola psona
stentia. nec agemina nisi una
sola: cõstat inꝙ̃ ꝙ utraq sit in¬
comunicabilis existẽtia. Sic̃ gͥ
indiuinitate nõ p̃t ẽẽ nisi un̾a

Expanded text:
sola persona non potest esse, nisi tantummodo una, similiter quae sit tantum a gemina, non potest esse nisi una sola. Nam, si gemina de una tantum procederet, pro certo procedentium neutra alteri immediate adhaereret. Quod quam impossibile sit, superius quidem ratio manifesta perdocuit. Juxta quod dictum est de una differentia, intelligi datur et de qualibet alia. Ecce in his geminae quaestionis solutionem habemus, quas superius sine solutione reliquimus. Constat siquidem, quoniam si ab una sola persona stentia, nec a gemina nisi una sola, constat, inquam, quod utraque sit incommunicabilis existentia. Sicut igitur in divinitate non potest esse nisi una
Abbreviated transcription (Latin):
cũdum ꝑticipationẽ: ht scdm
plenitudine. Sed ubi ẽplenitu¬
do potẽtie: ibi omne possẽ:Pso¬
ne gͥ eui ẽ roem ẽẽ qd̃ posse. si ex
semetip̃a ẽ ei suũ ẽẽ. ex semetipã
ẽ ei et suum posse. Sed suu posse
ẽ:omne posse. Eigo ex ip̃a ẽ ome
posse. Si ex illa ẽ omne posse. ex
illa ẽ omne eẽ. ex illa omne exi
na. Si gͦ cct̾arum quelibet ex ip¬
sa eẽ habet. cõstat proċto qr sola
ip̃a pr̃icipio caret. Constat nich̾¬
ominus qr nulla alia p̃t nisi ex
ip̃a ẽẽ ex qua ẽ omne posse. Ui¬
des certe qr ciusmodi existẽtia

Expanded text:
cundum participationem, habet secundum plenitudinem. Sed ubi est plenitudo potentiae, ibi est omne posse: personae igitur cui est idem esse quod posse, si ex semetipsa est ei suum esse, ex semetipsa est ei et suum posse. Sed suum posse est omne posse, ergo ex ipsa est omne posse; si ex ipsa est omne posse, ex ipsa est omne esse, ex ipsa omne exisna. Si ergo caeterarum quaelibet ex ipsa esse habet, constat pro certo quia sola ipsa principio caret, constat nihilominus quia nulla alia potest nisi ex ipsa esse, ex qua est omne posse. Vides certe quia ejusmodi ex
Abbreviated transcription (Latin):
Uemadmoduz ali¬
asiam diximus cõ¬
uenit omni perso¬
ne hab̾e rationalei
esse ex in cõmumicabili propͥeta¬
te.Psona aũtdiuina suprato.to¬
huc amplius exigit. ut merito
diuina dici possit.Propͥetas aũt
diuinepsone exigit diuinũ ẽẽ.

Expanded text:
uemadmodum alias jam diximus, convenit omni personae habere rationale esse ex incommunicabili proprietate. Persona autem divina supra id adhuc amplius exigit, ut merito divina dici possit. Proprietas autem divinae personae exigit divinum esse,