comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm uerus fuit. O si mͥ uox ferrea
eẽt. ⁊ omnes pili u̾terentur in lin¬
guas. ut uł sic ad aures tui cordis
uerba dilectionis mee ꝑuenire
ualuissent. uł in tuo pectore sp̾c
mei archana potuisses. crederes
utiq quam suauissimo sapore
tui amoris pectus meum imple¬
retur. S nunc qd̃ ualeo faciã.
ces caritatis. tibi dirigo. ut ꝑhoᷤsᷤ
incelligas. qd̾ uix intelligi pot̾.
Sicut flamina potest uideri.
tangi autem ñ potest. ita caritas
in luteri ᷤ cerni potest. s uix inaĩo
scribentis sentiri ualet. Quasi
scintille de igne sparguntur.
ita dilectio luterarum offitio
uolat. S płimi sunt in quoꝵ
corde extinguitur. ido gratius
lucescit. ubi uł aliqua eius flã¬
miuola ardescit. Quia inte fr̾
scĩssime ueram inueni caritatẽ.
id̃o nulla t̾rarum spacia me pro¬
hibent scđm oportunitatẽ por¬
inter frui. cuius amor nr̃a uti¬
nam impleat corda. ut ꝑ eius
dilectionem nob̾ iniuolabił ꝑ
maneat fr̾nitas. Cuius caritate

Expanded text:
quam verus fuit. O si mihi vox ferrea esset, et omnes pili verterentur in linguas, ut vel sic ad aures tui cordis verba dilectionis meae pervenire valuissent; vel in tuo pectore spirimei arcana potuisses! crederes utique quam suavissimo sapore tui amoris pectus meum 204 impleretur. Sed nunc, quod valeo, faciam. ces charitatis, tibi dirigo, ut per hos intelligas quod vix intelligi potest. Sicut flamma potest videri, tangi autem non potest, ita charitas in litteris cerni potest, sed vix in animo scribentis sentiri valet. Quia sicut scintillae de igne sparguntur, ita dilectio litterarum officio volat. Sed plurimi sunt in quorum corde exstinguitur: ideo gratius lucescit, ubi vel aliqua ejus flammula ardescit. Quia in te, frater sanctissime, veram inveni charitatem, ideo nulla terrarum spatia me prohibent, secundum opportunitatem porniter frui, cujus amor nostra utinam impleat corda ut per ejus dilectionem nobis inviolabilis permaneat fraternitas, cujus charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ariter habeatis multum ualet
tum uos proficere ĩ oi bonitate de¬
sider o. qui uos de huius: mor¬
talitatis erum nosami seria
ad et̾nitatis gaudia tra nsire
concedat. Huius uero epłe exem¬
plar fr̃ib qui in insula lirina
d̾o seriuunt. ut dirigere fatiatis.
deposco. qr illi meam paruita¬
tem de huiusmodi questionib
int̾pellare curabant.

Expanded text:
ariter habeatis. Multum valet ariter habeatis. Multum valet tum vos proficere in omni bonitate desidero, et de hujus mortalitatis aerumnosa miseria ad aeternitatis gaudia transire concedat. Hujus vero epistolae exemplar fratribus, qui in insula Lirina Deo deserviunt, ut dirigere faciatis, deposco: quia illi meam parvitatem de hujusmodi quaestionibus interpellare curabant.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate qualibet cogente. u¬
tendum fiat. ieo die non respu¬
endum eẽ nob̃ uidetur dignũ.
ñ ad satietatẽ gule. s ad uene¬
rationẽ scĩtatis. N itaq d̃s tan¬
tum requirit quid manducemꝰ.
qnͣtum considerat qua facilita¬
te abstineamus ab int̾dic̾tis. uł
qua modestia utamur conces¬
sis. In omnib his temporũ ratio.
⁊ frat̾ni amoris conuenientia
obseruanda ẽ. Ido dñm in eugłio
uideis legimus dixisse. dum de
ioħis abstinentia ⁊ de sui ipsius
ad homines conuenientia. pa¬
rabolam pueroꝵ ꝓposuit dicenꝰ.
Et iustificata ÷ sapientia a filiis
suis. id ÷ filii sapientie inteligt᷑
in omnib reb ubiq modest ã
oꝑe melius agnoscitis. qmͣ nos
uerbis proferre ualeamus. Uos
uero ceptum salutis et̾ne iter.
magna deuotione mentis ⁊ cor¬
poris ꝑagite. quatenus ad ꝑpe¬
tuam celestis głie coronã ꝑue¬
nire mereamini. meq in scĩs ora¬
tionib urĩs obsecro ut famili¬

Expanded text:
necessitate qualibet cogente, unecessitate qualibet cogente, utendum fiat, in eo die non respuendum esse nobis videtur dignum: non ad satietatem gulae, sed ad venerationem sanctitatis. Non itaque Deus tantum requirit quid manducemus, quantum considerat qua facilitate abstineamus ab interdictis, vel qua modestia utamur concessis. In omnibus his temporum ratio, et fraterni amoris convenientia observanda est. Ideo Dominum in Evangelio Judaeis legimus dixisse, dum de Joannis abstinentia, et de sui ipsius ad homines convenientia parabolam puerorum proposuit dicens: Et justificata est sapientia a filiis suis . Id est, filii sapientiae intelligunt in omnibopere melius agnoscit, quam nos verbis proferre valeamus. Vos vero coeptum salutis aeternae iter magna devotione mentis et corporis peragite, quatenus ad perpetuam coelestis gloriae coronam pervenire mereamini. Meque in sanctis orationibus vestris, obsecro, ut famili
Abbreviated transcription (Latin):
at. Et ne scismaticus inueniat᷑¬
⁊ non catholicus. sequamur ꝑ¬
batissimam scẽ romane eccłie
auctoritatẽ. ut unde catholice
fidei mnitia accipimus. inde exẽ¬
plaria salutis nr̃e semꝑ habea¬
mus. Ne membra acapite sepa¬
rentur suo. ne clauiger regni
celestis abitiat. quos asus de¬
uiasse intelligit doctrinis. E pła
uero qmͣ beati gregorii de simpla
mersione dicunt ẽẽ conscriptã.
in epłari suo libro qui deroma
nob̾ adlatus ẽ. non inuenimus.
alias uero omnes ꝑspeximus in
eo libro. que ad occidentalium
partium eccl̃as. pontifices. uł re¬
ges scripserat. ideo dubii sumꝰ
an illius sit. anab aliquo huiꝰ
secte auctore sub eius nomine
scͥpta sit. De obseruatione uero
unde int̾rogas scĩssimi sabbati.
qd̾ dominice resurrectionis diẽ
precedit. dignissimum nob̾ ui¬
detur. ut omni ueneratione ha¬
beatur iocundum. Et quicquid
aliis diebus in quadragesimali¬
b epuł. seu salutis causa. seu

Expanded text:
at. Et ne schismaticus inveniatur etat. Et ne schismaticus inveniatur et non catholicus, sequatur probatissimam sanctae Romanae Ecclesiae auctoritatem: ut unde catholicae fidei initia accipimus, inde exemplaria salutis nostrae semper habeamus; ne membra a capite separentur suo; ne claviger regni coelestis abjiciat, quos a suis deviasse intelligit doctrinis. Epistolam vero quam a beato Gregorio de simpla mersione dicunt esse conscriptam, in Epistolari suo Libro, qui de Roma nobis allatus est, non invenimus; alias vero omnes perspeximus in eo Libro, quem ad occidentalium partium ecclesias, pontifices et reges scripserat. Ideo dubii sumus, an illius sit, an ab aliquo hujus sectae auctore sub ejus nomine scripta sit. De observatione vero, unde interrogastis, sanctissimi sabbati, quod Dominicae resurrectionis diem praecedit, dignissimum nobis videtur ut omni veneratione habeatur jucundus. Et quidquid aliis diebus in quadragesimalibus epulis, seu salutis causa, seu
Abbreviated transcription (Latin):
eleuatus defonte. ꝑ grãm resur¬
gat ad uitam. Tunc albis induit᷑
uestimentis ꝓpt̾ gaudium rege¬
nerationis. ⁊ castitatẽ uite.⁊ an¬
głici splendoris decorẽ. Tunc sa¬
cro chrismate caput ꝑungitur.
⁊ mistico tegitur uelamine. ut
intelligat se diadema regni⁊
sac̾dotu dignitatẽ portare. Iux¬
ta apłm. Uos estis genus regale.
offerentes uosmet ipsos do uiuo.
hostiam scãm. qo placentẽ. Sic
corpore ⁊ sanguine dnĩco confir¬
matur. ut illius sit membrũ qͥ
ꝓeo passus ẽ.⁊ resurrex̃. Nouissi¬
me ꝑ impositionẽ manus asũ¬
mo sacerdote septiformis gre
spm̃ accipit. ut roboretur ꝑ spm̃
qui fuit inbaptismo ꝑ grãm ui¬
te donatus et̾ne. Uidetis qͣm fi¬
deliter. rationabilit̾ ⁊ prudent̾.
ħ omĩa tradita sunt nob̃ obser¬
uanda. Nemo catholicus contra
eccłe auctoritatẽ. nemo sobrius
contra rationabilem consuetu¬
dinẽ. nemo fideł contra pieta¬
tis intelligentiam. certare aude¬

Expanded text:
elevatus de fonte per gratiam resurelevatus de fonte per gratiam resurgat ad vitam. Tunc albis induitur vestimentis, propter gaudium regenerationis, et castitatem vitae, et angelici splendoris decorem. Tunc sacro chrismate caput perungitur, et mystico tegitur velamine, ut intelligat se de anathema, regni et sacerdotii dignitatem portare, juxta Apostolum: Vos estis genus regale, offerentes vosmetipsos Deo vivo hostiam sanctam et Deo placentem . Sic corpore et sanguine Dominico confirmatur, ut illius sit membrum, qui pro eo passus est et resurrexit. Novissime per impositionem manus a summo sacerdote septiformis gratiae Spiritum accipit, ut roboretur per Spiqui fuit in baptismo per gratiam vitae donatus aeternae. Videtis quam fideliter, rationabiliter et prudenter haec omnia tradita sunt nobis observanda. Nemo catholicus contra Ecclesiae auctoritatem, nemo sobrius contra rationalem consuetudinem, nemo fidelis contra pietatis intelligentiam certare aude
Abbreviated transcription (Latin):
cata. sapientiȩ sale diuino mu¬
nere mundentur. Deinde sim¬
boli apłici traditur ei fides. ut
uacua domus.⁊ aprisco habita¬
tore derelicta. fide ornetur. ⁊ p̃pa¬
retur habitatio dõ. Tunc fiunt
scrurnia. ut exploretur sepus
qm firmit̾ pt renuntiationem
sachane sacra uerba date fidei
radicitus cordi defixerit. Tan¬
guntur & nares. ut qͣmdui sp̃m
narib trahat. in fide accepta ꝑ¬
duret. Pectus quoq eodem ꝑun¬
guitur oleo. ut signo scẽ crucis
diabolo claudatur ingressus.
Signantur ⁊ scapule. ut undi¬
q muiniatur. Item inpectoris ⁊
scapu le unctione. signatur fidei
firmi tas.⁊ oꝑum bonorum ꝑse¬
ueran.tia.⁊ sic in nomine sc̃e tri¬
nitatis conditus ẽ trina submer¬
sione baptizatur. Et recte homo
qui ad imaginem scẽ trinitatis
conditus est per ĩuocationẽ scẽ tri¬
nitatis. ad eandem renouatur ima¬
ginem. Et qui t̾cio gradu peccati.
id ÷ oꝑatione cecidit in mortẽ. t̾cio

Expanded text:
cata sapientiae sale, divino mucata sapientiae sale, divino munere, mundentur. Vera deinde Symboli apostolici traditur ei fides, ut vacua domus et a prisco habitatore derelicta, fide ornetur et praeparetur habitatio Deo. Tunc fiunt scrutinia, ut exploretur saepius, quam firmiter, post renuntiationem Satanae, sacra verba datae fidei radicitus corde defixerint. Tanguntur et nares, ut quandiu spiritum naribus trahat, 110 in fide accepta perduret. Pectus quoque eodem perungitur oleo, ut signo sanctae crucis diabolo claudatur ingressus. Signantur et scapulae, ut undique muniatur. Item in pectoris et scapulae unctione signatur fidei firmitas, et operum bonorum perseverantia. Et sic in nomine sanctae Trinitatis trina submersione baptizatur. Et recte homo, qui ad imaginem sanctae Trinitatis conditus est, per invocationem sanctae Trinitatis ad eamdem revocatur imaginem. Et qui tertio gradu peccati, id est, operatione cecidit in mortem, tertio
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum trib modis actum ẽ. de¬
lectatione consensu ⁊ oꝑe. Itaq qi oẽ
peccatum aut delectatiõe aut ꝯsensu
aut oꝑatione efficitur. ido tri¬
plici generi peccatorum trina
uidetur ablutio conuenire. uł
propt̾ originale peccatum qd̾
in infantib ualet ad ꝑditionẽ.
etatis hominib. uoluntate. u̾¬
bo. uł facto. adduntur. Ut ue¬
ro cognoscatis huius sacratissimi
misterii significationes. iuxta
scõrum patrum intelligentiã.
ti eadem sacramenta catholi¬
ca interp̃tatione ostendam. Nã
magna scĩtate. ⁊ uenerabili signi¬
ficatione. quicquid in eis gerit᷑
statutum eẽ. neminẽ dubitare
fas eẽ arbitramur. Primo. pa¬
ganus cathecuminus fit acce¬
dens ad baptismũ. ut renuntiet
maligno spiritui.⁊ omnib dãp¬
nosis eius pompis. ⁊ sufflatur
etiam. ut fugato diabolo. xp̃o
d̾o nr̃o paretur introitus. E xor
dõ uero. Accipit cathecuminus
sal. ut putrida ⁊ fluxa eius pec¬

Expanded text:
peccatum tribus modis actum est: depeccatum tribus modis actum est: delectatione, consensu, et opere. Itaque et omne peccatum aut cogitatione, aut locuaut operatione efficitur; ideo triplici generi peccatorum trina videtur ablutio convenire; vel propter originale peccatum, quod in infantibus valet ad perditionem, aetatis hominibus voluntate, verbo, vel facto adduntur. Ut vero cognoscatis hujus sacratissimi mysterii significationes, juxta sanctorum Patrum intelligentiam ti eadem sacramenta catholica interpretatione ostendam. Nam magna sanctitate, et venerabili significatione, quidquid in eis geritur, statutum esse, neminem dubitare fas esse arbitramur. Primo paganus catechumenus fit, accedens ad baptismum, ut renuntiet maligno spiritui et omnibus damnosis ejus pompis. Exsufflatur etiam, ut fugato diabolo, Christo Deo nostro paretur introitus. ExorciDeo vero. Accipit catechumenus salem, ut putrida et fluxa ejus pec
Abbreviated transcription (Latin):
placuit.
mĩa trina uigent sub ma¬
iestate tonantis. Tres. pat̾.
una redemptrix. Tercia lux do¬
minũ remeantẽ amorte recepit.
Trina dies ionan tenuit sub uis¬
grante camino. Tres sabaoth
scm̃ referens benedictio psallit.
Ter mergendus aqua ẽ. cui grã
plena lauacri. Testib ⁊ stabilis.
constat trib actio cuncta. Ter¬
no mense. suis redeunt sua tem¬
pora membris. Tres sunt etates.
flos. ⁊ rubor. egra senectus. Tres
moduli in causis. iudex. defen¬
sor.⁊ actor. Tres insecla gradus.
ortus. transcursio. finis. Tres sp̃e
que palpant. requies. lux. gła
uitȩ. Hec uero precipui docto¬
res ⁊ scĩssimi patres nob̃ relique¬
runt in suis testimonia dictis.
Nob̃ uero iuxta paruitatẽ uti¬
ingenioli nr̃i uidetur. Ut sicut
interior homo in fide scẽ trim¬
tatis ad imaginẽ sui conditoris
reformandus ẽ. ita ext̾ior tia
mersione abluendus ẽ. ut
qd̾ inuisibilit̾ sp̃c oꝑatur in
anima. hoc uisibiliter sac̾dos
iitetur in aqua. N am originale

Expanded text:
placuit. Omnia trina vigent sub majestate tonantis. Tres, Pater una redemptrix. Tertia lux Dominum remeantem a morte recepit. Trina dies Jonam tenuit sub visgrante camino. Ter Sabaoth sanctum referens benedictio psallit. TER MERGENDUS AQUA EST, CUI GRATIA PLENA LAVACRI. Testibus et stabilis constat tribus actio cuncta. Terno mense suis redeunt sua tempora membris. Tres sunt aetates, flos et robur, aegra senectus. Tres moduli in causis, judex, defensor et actor. Tres in secla gradus, ortus, transcursio, finis. Tres spem quae palpant, requies, lux, gloria vitae. Haec vero praecipui doctores et sanctissimi Patres nobis reliquerunt in suis testimonia dictis. Nobis vero juxta parvitatem ingenioli nostri videtur, ut sicut interior homo in fide sanctae Trinitatis ad imaginem sui conditoris reformandus est, ita et exterior trina mersione abluendus esse: ut quod invisibiliter Spiritus operatur in anima, hoc visibiliter sacerdos imitetur in aqua. Nam originale
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cia die resurrex̾ a mortuis. Illa enĩ
t̾cia mersio typum dñce expͥmit
in baptismo. Item gregorius lean¬
dro ep̃o detͥna mersione baptismi.
ficit eccłe consuetudo diu̾sa. qr cũ
intrib subsistentiis una substan¬
tia ẽ. rep̾hensibile nullatenus po¬
test ẽẽ. infantem in baptismo uł
una potest diuinitatis singula¬
ritas designari. Ecce quod ex ista
aucꝰtoritate licet semel merg̾e
tantum. nob̃ uidetur t̾n. qd̾ ma¬
gis sit usus eccłe sequendus. Hai¬
mo suꝑ epłam ad romanos. Unus¬
quisq in suo sensu habundat.
Cypͥanus quando semel merge¬
bat inbaptismo paruulos. quia
qd̾ intelligebat studiose imple
bat bonis oꝑib habundando.
licet in hoc nescius delinqueret.
S: quia bonis oꝑib habundabat.
postea correctus habundauit adeo.¬
altiori sensu ter illos mergendo.

Expanded text:
tertia die resurrexit a mortuis. Illa enim tertia die resurrexit a mortuis. Illa enim trina immersio typum Dominicae exprimit in baptismo. Item Gregorius Leandro episcopo De trina mersione baptismi: ficit Ecclesiae consuetudo diversa, quia cum tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile nullatenus potest esse infantem in baptismate, una potest divinitatis singularitas designari. Ecce quod ex ista auctoritate licet semel mergere tantum, nobis tamen videtur quod magis sit usus Ecclesiae sequendus. Haimo super Epistolam ad Romanos: In suo sensu abundabat Cyprianus, quoniam semel mergebat in baptismo parvulos; quia quod intelligebat studbat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aqua: Accedit u̾bum adele¬
m̃tum.⁊ fit sacramentũ. Res huiꝰ
sacramenti ẽ. int̾ior ablutio. Etiã
ipsa trina immersio. sacramentũ
dicitur. uł tͥnitatis. uł sepulture
ta. in hoc sacramento concurrt̾.
ut insuffiatio. inuocatio tͥnitatis.
q̃ sunt partes huius sacram̃ti.
quoꝵ singulum ñ appellatur
sacramentum baptismatis.s
in eo continentur.
aptismus ẽ immersio fac¬
ta cum inuocatione tͥni¬
tatis. Alia enim q̃ p̾cedunt ad
decorem sunt ⁊ ad reu̾entiã. s ñ
ẽ in eis. uis ipsus sacramenti.
S aptismus enim. int̾pretat᷑ un¬
ctio. Potest etiam baptismus ap¬
pellari. ipsum elementũ scĩfica¬
tum. s ñ ita ꝓpͥe. In ħ loco dicen¬
dũ ẽ. qd̾ t̾cio debet fieri mersio.
Augustinus. Postqͣm uos credẽ
ꝓmisistis. t̾cio capita ur̃a insacro
fonte dimersimus. Qui ordo bap¬
tismi dupplici mist̾ii significati¬
one completur. Recte enim t̾cio
mersi estis. qui accepistis baptis¬

Expanded text:
nisi aqua? Accedit verbum ad elenisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Res hujus sacramenti est interior ablutio. Et ipsa trina immersio sacramentum dicitur vel Trinitatis, vel sepulturae ta in hoc sacramento occurrunt, ut insufflatio, invocatio Trinitatis, quae sunt partes hujus sacramenti; quorum singula non appellantur sacramentum baptismi, sed in eo continentur. Baptismus est immersio facta cum invocatione Trinitatis. Alia enim quae praecedunt ad decorem sunt et ad reverentiam; sed non est in eis vis ipsius sacramenti. Baptismus enim interpretatur unctio. Potest enim baptismus appellari ipsum elementum sanctificatum; sed non ita proprie. In hoc loco dicendum est quod tertio debet fieri immersio. Augustinus: Postquam vos credere promisistis, tertio capita vestra in sacro fonte dimersimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis, quia accepistis baptis
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. ꝑ unitatẽ nominis imple¬
tum ẽ myst̾ium. nec axp̃i baptis¬
mo spiritus separatur. Si enim
unctus ẽ filius.⁊ ipsum qui unctꝰ
ẽ filium.⁊ spiritũ quo unc̾tus ẽ
designasti. Scͥptum ẽ enim. hẽ
iħm anarareth. quem spũ sco un¬
rit ds̃. Hinc uolunt dicere quidã.
qd̾ si aliquis baptiret in nomine
patris tantum. uł filii tantum.
si ñ intelligit errorem induce̾. bap¬
tismum fit. nec debeat rebaptiza¬
ri. qd̾ nob̃ de auctoritate ñ ẽ cer¬
tum. s illa aut̾toritate ambrosi
us ꝑsimile uolunt ⁊ hoc dicere.
unc dicendum ẽ quid sit
sacramentũ ⁊ quid ressa¬
cramenti in hoc sacramento bap¬
tismi. In omni enim sacramento
ista duo consideranda sunt. Hic
potest appellari sacramentũ. ipsa
aqua scĩficata. Augustinus de
cathecismo. Debetis scire. cur uirtͦ
illius aque.⁊ anime ꝓsit ⁊ corpori.
N enim omnis aqua mundat.
Scĩficatur ħ ꝑ consecrationẽ u̾bi.
Tolle enim u̾bum.⁊ quid ẽ aqua

Expanded text:
i, per unitatem nominis impletum est mysterium; nec a Christi baptismate Spiritus separatur. Si enim unctus est Filius, et ipsum qui unctus est Filium, et Spiritum quo unctus est designasti. Scriptum est enim: Hunc Jesum a Nazareth quem u . Hinc volunt habere quidam quod si aliquis baptizetur in nomine Patris tantum, vel in nomine Filii tantum si non intelligit errorem inducere baptizatus sit, nec debeat rebaptizari. Quod nobis auctoritate non est certum, sed ex illa auctoritate Ambrosii per simile volunt et hoc unc videndum est quid sit sacramentum et quid res sacramenti in sacramento baptismi. In omni enim sacramento ista duo consideranda sunt. Hic potest appellari sacramentum ipsa aqua sanctificata. Augustinus De catechismo: Debetis scire cur virtus illius aquae et animae prosit et corpori. Non enim omnis aqua mundat; sanctificatur haec per consecrationem verbi. Tolle enim verbum, et quid est aqua
Abbreviated transcription (Latin):
mentum baptismi qd̵ nullus
abhorreret. Solec queri. si circũ¬
cisio amisit statum suum. ex
quo baptismũ fuit institutũ.
a d quod potest dici. qd̾ in illis
ammiserat statum. quib ista
nouitas sacramentoꝵ nuntiata
erat. ⁊ ab eis credita ⁊ recepta erat.
in aliis habebat adhuc statum.
⁊ conferebat eis remissionẽ usq
ad illud tempus. quo ipsa u̾itas
festari cepit. quando scilicet dic¬
tum ẽ eis. Ite p̾dicate eugłiũ õi
surrectionẽ. Si opponitur qđ illa
duo sacramenta. scilicet circũa¬
sio. ⁊ baptismum. cum idẽ confer¬
rent. ñ debuerunt simul hab̾e sta¬
tum. potest dici qd̾ non habuer̃t
siniul statum. quantum ad eosdẽ.
tradidit xp̃c cum dix̃. Ite
eos in nomine patris. ⁊ filii.⁊ sp̃c scĩ.¬
Inista forma debet tradi sacram̃¬
tum. Legitur t̾n inac̾tib apłoꝵ
baptirasse apłos in nomine xp̃i.
in quo sicut dicit ambrosius. tota
tͥnitas intelligitur. In hoc enim

Expanded text:
mentum baptismi quod nullus mentum baptismi quod nullus abhorreret. Solet quaeri an circumcisio amisit statum suum ex quo baptisma fuit institututum. Ad quod potest dici quod in illis dimiserat statum quibus ista novitas sacramentorum nuntiata erat, et ab eis credita et recepta; in aliis adhuc habebat statum, et conferebat eis remissionem usque ad illud tempus quo ipsa veritas festari coepit, quando scilicet dictum est eis: Praedicate Evangelium omni surrectionem. Sic opponitur quod illa duo sacramenta, scilicet circumcisio et baptisma, cum idem conferrent, non debuerunt simul habere statum. Potest dici quod non habuerunt simul stastum quantum ad eosdem. tradidit Christus cum dixit: Ite, eos in nomine Patris, et Filii, et Spiin ista forma debet tradi sacramentum. Legitur tamen in Actibus apostolorum baptizasse apostolos in nomine Christi ; in quo, sicut dicit Ambrosius, tota Trinitas intelligitur. In hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
N sacramento baptismi. ħ
considanda sunt. Institutio. cau¬
sa institutionis. forma baptismi.
quid sacramentum. quid sacra¬
menti res. Institutio sicut diximꝰ
fac̾ta fuit. quando xp̃c uenit
ad baptismũ. Causa institutio¬
apud antiquos. qd̾ ꝑbaptismũ
⁊ ꝑcet̾a sacramenta apud nos.
potest queri quare cessent illa.¬
⁊ ħ succedant. Unde apłs cõmu¬
nem ponit solutionem cum dic̃.
ħ omnia in figura contingebat
illis. Itaq pꝰqm accessit u̾itas. fi¬
gure cessauerunt. Etiã ido ces¬
sare debuerunt. ut duo popłi in
unum coniungerent᷑. abhorre¬
bant enim gentiles iudeorũ ce¬
rimonias.⁊ id̾o ut iudei ⁊ gentes
unus populus fierent. necesse
medium parietẽ soluens inimi¬
citias. legem mandatorum decre¬
tis euacuans. Circum cisionis erat.
solis uiris congruebat. s qui le¬
gẽ uenit adimplere. ꝑfec̾tũ uo¬
luit sacramentũ tradere.⁊ qui
dolores nrõs portauit. ab huius¬
modi dolore uoluit nos lib̾are.
⁊ suauissimum conferre sacra¬

Expanded text:
n sacramento baptismatis haec consideranda sunt: institutio, causa institutionis, forma baptismi, quod sacramentum, quid res sacramenti. Institutio, sicut diximus, facta fuit quando Christus ad baptismum venit. Causa institutioapud antiquos quod per baptismum et caetera sacramenta apud nos, potest quaeri quare illa cessant et illa succedant. Unde Apostolus communem ponit solutionem, cum dicit: Haec omnia in figura contingebant illis. . Itaque, postquam accessit veritas, figurae cessaverunt. Ideo etiam cessare debuerunt, ut duo populi in unum jungerentur. Abhorrebant enim Gentiles Judaeorum caeremonias; et ideo, ut Judaei et Gentes unus populus fierent, necesse medium parietem solvens inimicitias, legem mandatorum decretis evacuans . Circumcisionis etiam ia solis viris congruebat; sed qui legem venit adimplere, perfectum voluit sacramentum: et qui dolores nostros portavit, ab hujusmodi dolore nos voluit liberare, et suavissimum conferre sacra
Abbreviated transcription (Latin):
illa suꝑ fiuitas ñ erit iresurrec¬
tione. qr ñ ẽ de u̾itate humane na¬
ture. Ueritas humane substantie
dicitur. qd̃ in pͥmis parentibꝰ fuit.
Et illud solum erit in resurrectioe
S ille partes q̃ de cib̾ fuerut.⁊ in qͣs
transeunt. tanqͣm suꝑfiua depo¬
le peccatum.⁊ quare origuiale dicat᷑

Expanded text:
illa superfluitas non erit in resurrecilla superfluitas non erit in resurrectione, quia non est de veritate humanae naturdicitur, quod in primis parentibus fuit; et illud solum erit in resurrectione: sed illae partes quae de cibis fiunt, et in quas transeunt, tanquam superflua depoit peccatum originale. D
Abbreviated transcription (Latin):
S in illa particula q̃ incayn fu¬
it propagata. non tot fuerunt¬
athonii. quot homines ab eo des¬
cendunt. Unde non uidet᷑ uerũ.
qd̾ substantia unius cuiusq in
pͥmo parente fuerit. Ad quod po¬
test dici. quod qͣmuis illa parti¬
cula pͥmum fuerit ualde parua.
t̃n nulla substantia ext̾iori ineã
tͣnseunte augmentata ẽ. Et facta
ẽ magna. tanta scilicet. qnͣta mre¬
surrectione erit. fomentum enĩ
ht̃ ex cibis. s non transferuntur
cibi in ipsam humanam substan¬
tiam. Qd̃ ita probari potest. Puer
turus erat siuiueret usq ad ple¬
nam etatem. nulla egritudine.
nuuo uitio corporis impediente.
Unde apparet. qd̃ etiam siuiueret
ñ aliunde sumerent᷑ partes illiꝰ
substantie. s in se augmentaret᷑.
sicut costa de qua facta ẽ mulier.
⁊ sicut quinq panes eũgłici. Nec
t̾n negamus quin cibi ⁊ humoreᷤ
in carnem transeant. Uñ quidã
crassiores sunt. qͣm ẽẽ debeant. S

Expanded text:
sed in illa particula quae in Cain fused in illa particula quae in Cain fuit propagata non tot atomi, quot homines ab eo descenderunt, unde non videtur verum, quod substantia uniuscujusque in primo parente fuerit. Ad quod potest dici quod quamvis illa particula primum fuerit valde parva, tamen nulla substantia exteriori in eam transeunte augmentata est, et facta est magna, tanta scilicet, quanta in resurrectione erit; fermentum enim habet a cibis, sed non transeunt cibi in ipsam humanam substantiam; quod ita probari potest: Puer turus erat, si vixisset usque ad plenam aetatem, nulla aegritudine vel vitio corporis impediente. Unde apparet quod etiam si viveret, non aliunde sumerentur partes illius substantiae, sed in se augmentarentur, sicut costa de qua facta est mulier, et sicut quinque panes evangelici. Nec tamen negamus quin cibi et in humores, et in carnem transeant, unde quidam crassiores sunt quam esse debeant; sed
Abbreviated transcription (Latin):
quia illud peccatũ in paradiso
commissũ gͣuissimum fuit. qr
ñ ignorantia indux̃ eum ad pec¬
candum. nec fragilitas carnis.
quia ante peccatum neutrũ meo
ꝑ peccatum illud corrupta fuit.
Augustinus de cuuitate dĩ. Tanto
maiore iniusticia uiolatum est
illud mandatum. qͣnto faciliore
potuit obseruantia custodiri. Ñ¬
dum uoluntati cupiditas resiste¬
bat. qd̾ de pena transgressionis
postea secutum ẽ. S non uidet᷑
absolute concedendum. qđ illud
peccatum gͣuius omnibꝰ aliis
fuerit. cum legatur qui peccat in
hoies postea iuste uiuendo. unde
illa uita meruerunt ad paradi¬
sum reuocari. sic ⁊ caro peccati
etiã si remissis peccatis hõ in ea
iuste uixerit. ñ continuo m̾etur¬
eam mortẽ ñ ꝑpeti. qm trax᷑ apro¬
pagine peccati. Adħ qd̃ dixi¬
mus in adam fuisse om̃s. solet
sie opponi. Si omnes qui descen¬
đunt a cayn. in adam fuerunt:
pulam substantiã qm accepit
cam apͥmis parentibꝰ. ibi extiter̃c.

Expanded text:
quia illud peccatum in paradiso quia illud peccatum in paradiso commissum gravissimum fuit, quia non ignorantia induxit eum ad peccandum, nec fragilitas carnis, quia ante peccatum neutrum in etura per peccatum illud corrupta fuit. Augustinus De quantitate Dei: Tanto majori injustitia violatum est illud mandatum, quanto faciliore potuit observantia custodiri. Nondum voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. Sed non videtur absolute concedendum, quod illud peccatum gravius omnibus aliis fuerit, cum legatur: « Qui peccat in homines postea iuste uiuendo — unde n tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meam mortem non perpeti quam traxit a propagine peccati. Ad hoc quod diximus in Adam fuisse omnes, solet sic opponi: Sic omnes qui descenderunt a Cain in Adam fuerunt, per illam substantiam quam accepit Cain in primis parentibus, ibi exstiterunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nis.⁊ penam qm inde incurrit.
uidendũ ẽ. quare imputet᷑ post̃i¬
tati eius. Om̃s enim qui ab eo ꝑ
concupiscentiã descendunt.
obnoxii sunt illi peccato. ⁊ ꝑ illo
rei sunt originalis peccati. Ad qd̾
potest dici. quod idõ imputatur
lud commiserunt. ut apłs dic̃.
in quo omnes peccauerunt. Qd̾
ita potest exponi. In eo om̃s pecca¬
uerunt. id ẽ peccato eius rei tenen¬
tur. Ut enim dicit apłs paulus
ꝑ unius inobedientiã peccatores
constituuntur multi. qd̾ inde ẽ.
quia ꝑ legem peccati ab eo descen¬
dunt. Non ideo imputatur eis
quia in eo tunc fuerunt origina
inde descendunt. Et ita potest
dici. quod ido imputatur hoc¬
peccatum toti post̾itati. qr in af¬
fectu huius peccati. id ẽ inlege
peccati. de ħo ueniente concipi¬
untur. udelicet in concupiscen¬
tia. fu̾rtum. homicidium. ⁊ cet̾a
ñ imputantur post̾ĩs. qr ñ fit ge¬
n̾atio scđm effec̾tus illoꝵ. id ẽ
scđm motum de illis uenientẽ.
sic solui. Idõ illud peccatũ im

Expanded text:
s, quam inde incurrit, videndum est quare imputetur posteritati ejus. Omnes enim qui ab eo per concupiscentiam descendunt, obnoxii sunt illi peccato, et pro illo rei sunt originalis peccati. Ad quod potest dici quod ideo imputatur lud commiserunt, ut Apostolus dicit: In quo omnes peccaverunt , quod ita potest exponi: In eo omnes peccaverunt, id est peccato rei tenentur. Ut enim dicit Apostolus: Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi . Quod inde est quia per legem peccati ab eo descendunt. Non ideo imputatur eis quia in eo tunc fuerunt originalinde descenderunt. Et ita potest dici quod ideo imputatur toti posteritati; quia in effectu hujus peccati, id est in lege peccati de hoc veniente, concipiuntur, videlicet in concupiscentia. Furtum, homicidium et caetera non imputantur posteris; quia non fit atio secundum effectus illorum, id est secundum motum de illis venientem. sic solvi: Ideo illud peccatum omn
Abbreviated transcription (Latin):
qua peccata puniuntur. ut for¬
titudinem capiamus contra fra¬
gilitatẽ carnis. consolatur sa¬
pientia silii. que reficit qd̾ per
ignorantiam deficit. consolat᷑
benignitas sp̃c scĩ. ne subintrec
d esꝑatio. Hunus claustri ambit
uirtutum columpnis decorat᷑.
sustentatur pacientie basib ad
regulam iusticie quadrat᷑. uir¬
tutum coadunationib officins
munitur. muro boni oꝑis clau¬
stra septa formsecus ambuit᷑.
q̃ clauso silentii ostio. uage men¬
tis gressus cohibent. Ab hoc elas¬
stro egressa: aina filia iacob al
uideret mulieres religionis ał¬
ene. Quam cum uidisset sicli
filius emor adamauit. ⁊ rapll
⁊dormiuit cum illa.⁊ conglutina¬
ta ÷ anima eius cum ea. tristẽq
blanditiis delimuit. Audi bea¬
tũ gregoriũ. Dina in quit ut mu¬
li eres uideat aliene regionis egre¬
ditur. qnͣdo unaqueq mens sua
studia negligens. alienas actioẽs¬
curans. extra habitum atq ordinẽ
Et conglutinata : anima eius cũ

Expanded text:
qua peccata puniuntur, ut forqua peccata puniuntur, ut fortitudinem capiamus contra fragilitatem carnis; consolatur sapientia Filii, quae reficit quod per ignorantiam deficit; consolatur benignitas Spiritus sancti, ne subintret desperatio. Hujus claustri ambitus, virtutum columnis decoratur, sustentatur patientiae basibus, ac regula justitiae quadratur, virtutum coadjacentibus officinis munitur, muro boni operis, claustri septa forinsecus ambiuntur, quae clauso silentii ostio vagae mentis gressum prohibent. Ab hoc claustro egressa est Dina filia Jacob, ut videret mulieres regionis alienae. Quam cum vidisset Sichen filius Hemor, adamavit, et rapuit, et dormivit cum illa, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Audi beatum Gregorium: « Dina, inquit, ut mulieres videat regionis alienae egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, alienas actiocurans, extra habitum atque extra oEt conglutinata est anima ejus cum
Abbreviated transcription (Latin):
nime claustrum contempla¬
tio dicitur. in cuius simi dũ
se recipit animus. sola celestia
meditatur. separatur a t̾renisa
turba cogitationum carnaliũ
longe ponitur. auices carnisre¬
fugit affectus. uagos sensuum
motus restringit. in dño delec¬
tatur. angłica fruitur duicedi¬
ne. legit in libro uite. ꝓ suentio
pacem tenet. inchoro uircutũ
seruat concordiam morũ. Sũ¬
mi patris bonitatẽ. angłice cre¬
ature beatitudinem contẽplat᷑.
attendit bonitatẽ cui nicħ deẽ.
beatitudinem q̃ nullo indiget.
patris potentiam. filii sapien¬
ciam. sc̃ĩ sp̃c benignitatem con¬
sicłat. Dum ħ tria contemplant᷑
trib modis consolatur. Peccamꝰ
enim contra patrem. peccamus
contra filiũ. peccamus contra
sp̃m sc̃m. Ex infirmitate contra
patrẽ peccamus. quasi contra po¬
tentiã. ex ignorantia contra fili¬
um. quasi contra sapientiã. ex
malignitate contra spm̃ sc̃m.
quasi contra benignitatẽ. Con¬
solatur gͥ nos potentia patris.

Expanded text:
nimae claustrum contemplatio dicitur, in cujus sinum dum se recipit animus, sola coelestia meditatur, separatur a terrenis, a turba cogitationum carnalium longe ponitur, dulces carnis refugit affectus, vagos sensuum motus restringit, in Domino delectatur, angelica fruitur dulcedine, legit in libro vitae, pro silentio pacem tenet, in choro virtutum, servat concordiam morum, summi Patris bonitatem, angelicae creaturae, beatitudinem contemplatur, attendit bonitatem, cui nihil deest, beatitudinem, quae nullo indiget. Patris potentiam, Filii sapientiam, Spiritus sancti benignitatem considerat. Dum haec tria contemplatur, tribus modis consolatur. Peccavimus enim contra Patrem, peccavimus contra Filium, peccavimus contra Spiritum sanctum. Ex infirmitate contra Patrem peccavimus, quasi contra potentiam; ex ignorantia contra Filium, quasi contra sapientiam; ex malignitate contra Spiritum sanctum, quasi contra benignitatem. Consolatur igitur nos potentia Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obediunt. ⁊ eos ñ uenerant᷑. Nec
bonis tamen obedias in malũ. nec
ꝑu̾sis contradicas inbonum.

Expanded text:
n obediunt, et eos non venerantur. Nec bonis tamen obedias in malo, nec perversis contradicas in bono.
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur & proximus. Nullũ re¬
rum diligendarum genus. in
his duobus preceptis pret̾missũ
ẽ. Salus uero corporis propt̾ ser¬
uitium d̃i amanda ẽ.⁊ integri¬
tas anime indo diligenda est.
Proximus id ÷ omnis homo ꝓpt̾¬

Expanded text:
ligatur et proximus. Nullum religatur et proximus. Nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Salus vero corporis propter servitium Dei amanda est, et integritas animae in Deo diligenda est. Proximus, id est, omnis homo, p
Abbreviated transcription (Latin):
rensis eccłe. & giruensis.
humił leuita alchumnꝰ
salutẽ. Sẽꝑ pietatis urẽ
religionem ex quo scire potui.
amaui. magnamq inur̃e una¬
nimitatis orationib habens fi¬
dutiã.⁊ modo licet corpore pro¬
culpositus. animo tñ int̾ uos sẽ¬
ꝑ adsisto. quia latitudo cari¬
tatis nulla diuidit᷑ longinqui¬
tate. nullis clauditur t̾minis.
S quo magis ardet inpectoris
antro. eo latius flammam sua¬
uissimi ardoris spargere assu¬
escit. Sicut fons paradisum ir¬
rigans. quadriuio tramite la¬
tum diffunditur in orbem. sic
fons caritatis pectus uirtutum
florib pullulans. in quatuora¬
moris riuos diriuatur. ueluti sc̃s
augustinus in libro pͥmo de doc¬
trina xpĩana dixit. Cum gͦ qua¬
tuor sunt diligenda. unum qd̾
sumus. t̾cium qd̾ iuxta nos ẽ.¬
nrm̃ infranos ẽ. De secundo &
quarto. nulla precepta danda
erant. Quantumlibet enĩ homo
excidat au̾itate. remanet illi di¬
lectio sui.⁊ dilectio corporis sui.
Idõ precepit scriptura. ut ds di¬

Expanded text:
rensis Ecclesiae et Gyrvensis, humilis levita Alcuinus salutem. Semper pietatis vestrae religionem, ex quo scire potui, amavi, magnamque in vestrae unanimitatis orationibus habens fiduciam: et modo, licet corpore procul positus, animo tamen inter vos semper assistens, quia latitudo charitatis nulla dividitur longinquitate, nullis clauditur terminis: sed quo magis ardet in pectoris antro, eo latius flammam suavissimi ardoris spargere assuescit. Sicut fons paradisum irrigans quadrifido tramite latum diffunditur in orbem, sic fons charitatis pectus, virtutum floribus pullulans, in quatuor amoris rivos derivatur, veluti sanctus Augustinus in libro primo De Doctrina Christiana dixit: « Cum ergo quatuor sint diligenda, unum qsumus, tertium quod iuxta nos enostrum infra nos est. De secundo et quarto nulla praecepta danda erant  Codd. ms. sunt. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. Ideo praecepit Scriptura ut Deus di
Abbreviated transcription (Latin):
tua.⁊ diliges proximum tuũ
sicut te ipssum. Omnẽ uero
hominẽ proximum eẽ exẽplo
uulnerati.⁊ samaritani. discamꝰ.
Nullum autem exceptum. eui
cos etiam porrectum ÷ eodẽ dño
dicente. Diligite ininucos ur̃os.
benefacite his qui uos odert:
Siinimici diligendi sunt. qͣnto
magis ⁊ fr̃s. qui uno ouili conti¬
nentur: Uos uero fr̃s scĩssimi. his¬
geniti diu pastorib
ꝑpascua uite deducti. Similibꝰ
edocti. pacis & concordie unani¬
mitatẽ diligentissime obserua¬
te. B eati pacifici. qm̃ filii di uo¬
cabuntur. N sint scismata oc

Expanded text:
tua; et diliges proximum tuum sicut te ipsum . Omnem vero hominem proximum esse, exemplo vulnerati et Samaritani discamus. Nullum autem exceptum esse cos etiam porrectum est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite his, qui oderunt vos . » Si inimici diligendi sunt, quanto magis et fratres qui uno ovili continentur? Vos vero, fratres sanctissimi, iisnis diu pastoribus per pascua vitae deducti, similibusedocti, pacis et concordiae unanimitatem diligentissime observate. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ante quaituordecim
annos.⁊ puelle ante duo
pora copulationẽ inierint. sepa¬
rari possuñ. quamus uolunta¬
te ⁊ assensu parentum. iuncꝰti
sint. Qui uͦ inpueritia copula¬
ti. ptꝰ annos pub̾tatis senolunt
relinquere. s in coniunctione
ꝑmanere. iam ex ħ efficiuntur
conuiges. ⁊ deinceps nequeunt
in furore. ñ põssunt contrahere
conuigium. uixta ħ decretũ ca¬
nonicum. neq furiosus neq
furiosa matͥmonium contrahe¬
re possunt. S si contractũ sit.
ñ separetur. Si uir frigide na¬
ture ẽ. uł simulier naturalit̾
carens instrumento ad coeundũ
misceri. tales ꝑsone nec int̾ se.
nec cum aliis possunt fac̾e con

Expanded text:
es ante quatuordecim annos, et puellae ante duodpora copulationem inierunt; separari possunt, quamvis voluntarie et assensu parentum juncti sint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis se nolunt relinquere, sed in conjunctione permanere; jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt in furore non possunt facere conjugium, juxta hoc decretum canonicum: Neque furiosus neque furiosa matrimonium contrahere possunt; sed si contractum sit non separentur. turae est vel si mulier naturaliter carens instrumento ad coeundum misceri, tales personae nec inter se nec cum aliis possunt facere con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanguis eius quem sub uini spe¬
tie ac sapore potamus. caro uide¬
licet carnis. ⁊ sanguis sacram̃tũ
⁊ diuina maiestate. Quomodo
sit intelli gendum. qd̾ dic̃ augusti¬
nus caro sacramentũ carnis. u¬
dendum ẽ. Et est sciendũ. qd u
consuetudine scripture qua so¬
lent sacramenta earum rerũ nõia
sortiri. quarum sunt sac̾menta.
Inuisibił ⁊ intelligibilis dicit᷑
caro. quia non scdm illam spetiẽ
uidetur caro. s intelligit᷑. ⁊ est sa¬
cramentũ carnis uisibił. palpa¬
bił. que ad dexteram dĩ patris ẽ.
⁊ est sensus. Caro xp̃i scdm illã
spetiem in qua non uidetur ca¬
ro s panis ẽ sacramentũ sui ip¬
sius scđm uisibilem spetiẽ qua
indextera patris potest ꝯspici.

Expanded text:
et sanguis ejus quem sub vini speet sanguis ejus quem sub vini specie ac sapore potamus; caro videlicet carnis et sanguis sacramentumet divina majestate. Quomodo sit intelligendum quod dicit Augustinus, caro sacramentum carnis; videndum est et sciendum quod consuetudine Scripturae qua solent sacramenta earum rerum nomina sortiri quarum sunt sacramenta. Invisibilis et intelligibilis dicitur caro; quia secundum illam speciem non videtur caro, sed intelligitur; et est sacramentum carnis visibilis, palpabilis, quae ad dexteram Patris est; et est sensus: Caro Christi secundum illam speciem in qua non videtur caro, sed panis, est sacramentum sui ipsius, secundum visibilem speciem quae in dextera Patris potest conspici
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent sanguinẽ testam̃ti. consi¬
darent horrendũ eẽ. idẽ. incide
in manus dĩ uiuentis. Qenim in¬
digne manducat ⁊ bibit. iudiciũ
sͥ manducat ⁊ bibit. Indignus ẽ
ille. qui in crimine est. Indignus
etiam qui in reuerent᷑ tractat. E adẽ
tñ pacientia ⁊ istos tolerat ds. qua
ipse tołauit uideos irridentes. con¬
spuentes. crucifigentes. Itaq sicut
duplicit̾ intelligitur caro xp̃i. ut iã
diximus. ita ⁊ sumptio corporis. ⁊
sine spũali non prodest. Sp̃uał.
q̃ fide ꝑcipitur.⁊ sine sacramento
ubi ñ contemptus ẽ religionis. suf
e hoc sacramento ¶ ficit.¬
ita loquitur augustinus in
libro sententiarum ꝓsꝑi. Hoc est
qd̾ omnib modis approbare con
b. duob confici. uisibili elem̃toꝵ
rum. naturã ⁊ u̾itatẽ in se continet.
ex quib conficitur. E st enim sacra¬
mentum ⁊ res sacramenti idẽ corpꝰ
xp̃i. Item caro ens qͣm forma pa¬
nis oꝑtam in sacranento accipimꝰ.

Expanded text:
ducerent sanguinem testamenti, considucerent sanguinem testamenti, considerarent horrendum esse incidere in manus Dei viventis . Qui enim indigne manducat et bibit, judicium sibi manducat et bibit . Indignus est ille qui in crimine est. Indignus etiam est qui irreverenter tractat. Eadem tamen patientia et istos tolerat Deus, qua ipse toleravit Judaeos irridentes, et conspuentes, et crucifigentes. Itaque sicut dupliciter intelligitur caro Christi, sicut diximus, ita et sumptio corporis et sine spirituali non prodest. Spiritualis quae fide percipitur et sine sacramentali ubi non est contemptus religionis sufficit. De hoc sacramento ita loquitur Augustinus in libro Sententiarum Prosperi: Hoc est quod omnibus modis approbare contbus confici: visibili elementorum rum naturam et veritatem in.se continet ex quibus conficitur. Est igitur sacramentum et res sacramenti idem corpus Christi. Item caro ejus quam forma panis opertam in sacramento accipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ost supradicta Stiem.¬
uidendũ ẽ. qd̾ boni⁊ mali
sacramentũ corporis ⁊ sanguinis
dñi sumunt. rem uero sacram̃ti
boni tantum accipiunt. Sacra¬
mentum in hoc loco ipsum corpꝰ. ⁊
ipsum sanguinẽ dñi appellamꝰ.
rem uero sacramenti ipsam effi¬
catiam sacramenti. qm ut suꝑꝰ
diximus ieronimus uocat sp̃ualẽ
carnem xp̃i. Idem nãq uidas cũ¬
petro accepit. Idẽ dico. quantũ ad
eẽntiã. scilicet uerum corpus xp̃i
s n̾ idem quantum ad efficatiã
Petrus enim ad uitam. uidas ad
dampnationẽ. Augustimis. Sacͣ¬
mentum aliquib ad uitã. aliqͥb
ad exitium. res uero sac̃menti õi
homini ad uitam. nulli ad exitiũ.
Itẽ.Ut quid paras dentẽ ⁊ uentrẽ
Crede.⁊ manducasti. Itaq uirtutẽ
sacramenti hñt. qͥ corde credunt.
siue sacramentum suscipiant. siue
ñ. S qui sine fide oꝑante ꝑ dilec¬
tionem accedunt.⁊ si in sacram̃to
uerum corpꝰ xp̃i accipiant. rẽ tñ
sacramenti ñ hñt. Qͥ nisi pouutũ

Expanded text:
ost supradicta videndum est quod et boni et mali sacramentum corporis et sanguinis Domini sumunt; rem vero sacramenti boni tantum accipiunt. Sacramentum in hoc loco ipsum corpus et ipsum sanguinem Domini appellamus; rem vero sacramenti ipsam efficaciam sacramenti; quam, ut superius diximus, Hieronymus vocat spiritualem carnem Christi. Idem namque Judas accepit cum Petro. Idem dico quantum ad essentiam, scilicet verum corpus Christi; sed non idem quantum ad efficientiam. Petrus enim ad vitam, Judas ad damnationem. Augustinus: Sacramentum aliquibus ad vitam, aliquibus ad exitium; res vero sacramenti omni homini ad vitam, nulli ad exitium. Item: Ad quid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Itaque virtutem sacramenti habent qui corde credunt sive sacramentum suscipiant, sive non. Sed qui sine fide operante per dilectionem accedunt, et si in sacramento verum corpus Christi accipiant, rem tamen sacramenti non habent. Qui nisi pollutum
Abbreviated transcription (Latin):
potius econtrario mentitur. qͥ dicit
falsum qd̾ putat uerum. Itẽ augus¬
tinus. M endatium ẽ falsa signifi¬
catio uocis. cum intentione fallen¬
di. Qd̾ sic debet intelligi. cum in¬
tentione fallendi q̃ tunc in est. uł
postea aduenit. quandoq enim
cum aliquid promitat. ñ tunc fal¬
lendi uoluntatẽ ht̃. Item augusti¬
nus. Cum causa humilitatis m̃ti¬
ris. si anteqͣm m̃tireris peccator ñ
eras. mendatio effitieris. Si enim
te peccatorem dicis. ⁊ ita non cre¬
dis. iu̾tas inte non ẽ. Itẽ augusti¬
nus dicit. ꝓ salute alt̾uis ñ fit men¬
tiendum. Celare namq licet iu̾ta¬
tem. ut non prodat eum. qui que¬
ritur ad occidendũ. s negare ñ de¬
bet u̾tatẽ. Opponitur sic contra il¬
lud. sibona ẽ intentio. bona ẽ oꝑatio.
S qui negat se uidisse illum cũ
tñ udit. bona intentione fac̾. ut
lib̾et eum amorte. Ad qd̾ potest.
dici. qd̾ non debet dici bona illa
licet sit pia. Hoc enim debet hab̾e

Expanded text:
potius econtrario mentitur qui dicit potius econtrario mentitur qui dicit verum quod putat falsum. Item Augustinus: Mendacium est falsa significatio vocis cum intentione fallendi; quod sic debet intelligi, cum intentione fallendi quae tunc inest vel postea advenit. Quandoque enim cum aliquid promittit, non tunc habet voluntatem fallendi. Item Augustinus: Cum causa humilitatis mentiris, si antequam mentireris peccator non eras, mendacio reus efficeris. Si enim te peccatorem dicis et ita non credis, veritas in te non est. Item dicit Augustinus quod pro salute alterius non sit mentiendum. Celare namque licet veritatem ut non prodat eum qui quaeritur ad occidendum; sed negare non debet veritatem. Opponitur contra illud: Si bona est intentio, bona est operatio; sed qui negat se vidisse illum, cum tamen viderit, bona intentione facit ut liberet eum a morte. Ad quod potest dici quod non debet dici bona intenlicet sit pia. Hoc enim debet habere
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ tale mendatium qd̵ peccatũ sit.
Dicunt enim quidam qd̵ ñ omne
m̃dacium peccatum sit. s illud so¬
lum qd dicitur intentione fallen¬
di. Intentio autem iacob erat mat̾
obedire. S inulit̾ ioseph non inten¬
debat fallere. s non tam cito uole¬
bat se manifestare. S hoc non uide¬
tur uelle augustinus dicens. qd̾ nec
ꝓuta alicuius mentiendũ sit. Me¬
lius itaq uidetur. ut eos ñ ẽẽ m̃titos
dicamus. ⁊ familiari mandato ħ
dixisse. sic̃ et ebrei exeusantur a fur¬
to pro familiari mandato. Cũ enĩ
ꝑ abat. Itẽ opponitur. si quicquid
contra conscientiã. s nullus aude¬
ret dic̾e ħ ẽẽ mendatium. ad qd̾ po¬
test dici. qd̾ illud ẽ uerum qd̾ dic̃.
ñ mendacium.⁊ t̾n ipse mentitur.
sicuti iustus putans se uerũ dicere
faisum dicens. ñ mentitur. Augusti¬
nus in enchiridion. Nemo sane m̃¬
tiri uidicandus ẽ. qui dic̃ falsum
qd̾ putat uerum. quia quantũ in
ipso. non fauit ipse.s fauitur. Ille

Expanded text:
sed non tale mendacium quod peccatum sit. Dicunt enim quod non omne mendacium peccatum sit, sed illud solum quod dicitur intentione fallendi. Intentio autem Jacob erat matri obedire. Similiter Joseph non intendebat fallere; sed non tam cito volebat se manifestare. Sed hoc non videtur velle Augustinus dicens quod nec pro vita alicujus mentiendum sit. Melius itaque videtur esse ut eos non esse mentitos dicamus, sed familiari mandato hoc dixisse, sicut et Hebraei excusantur a furto, familiari mandato. Cum enim perabat. Item opponitur: Si quidquid contra conscientiam: sed nullus auderet dicere hoc esse mendacium. Ad quod potest dici quod illud est verum quod dicit, non mendacium; et tamen ipse mentitur, sicut justus putans se verum dicere falsum dicens non mentitur. Augustinus in Enchiridio: Nemo sane mentiri judicandus est qui dicit falsum quod putat esse verum; quia quantum est in ipso non fallit, sed ipse fallitur. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
ñ trans greditur legẽ. qui ei obedit.
prohibetur ꝑiuriũ. S quia om̃e
ꝑurium ẽ mendacium. dicendũ
ẽ quid sit mendacium.⁊ qd̾ m̃da¬
cium sit ꝑiuriũ. Augustinus. M̃¬
datium ẽ contra hoc qd̾ animo
sentitur loqui. Opponitur de iacob.
scientiam dicebat. uere enim scie¬
bat se ñ ẽẽ esau. Augustinus tñ in¬
cob qd̾ matre fecit auctore. ut pa¬
trem fallere uidetur. si diligent᷑

Expanded text:
n transgreditur legem qui ei obedit. prohibetur perjurium; sed quia omne perjurium est mendacium, dicendum est quid sit mendacium, et quod mendacium sit perjurium. Augustinus: Mentiri est contra hoc quod animo sentitur loqui. Opponitur de Jacob qscientiam dicebat: vere enim sciebat se non esse Esau. Augustinus tamencob quod matre fecit auctore ut patrem fallere videretur, si diligenter