comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nrm misisti in quib te
comꝑi motũ qđ cũ de adrumetina colo¬
nia policarpi nomine adte litterȩ dirige¬
rentur postea quam nos ego et liberalis
ineundem locum uenissemꝰ. cepissent illuc
ad pbros nr̃os et diaconos littere dirigi.
Qđ scire te uoluimꝰ & ꝓcerdo cred̾e: nulla
leuitate aut contumelia factum. S cũ
et fortunato missis. omĩa interim in tegra
suspendent᷑ donec ad nos idẽ orllege ñr̃i
reb illic aut ad pacem redactis. aut ꝓueritate
comptis redirent. prb̃ri et diaconi in adru¬
metina consistentes policarpo coep̃o nĩo absen¬
te ignorabant. qͥd nob̾ in cõmune placiusset.
At ubi nos inp̃senti nos uenimꝰ comꝑto con¬
silionr̃o. ipsi quoq id qđ & ceti obseruare ce¬
punt: ut innullo eccłarum istie consisten¬
cium consensio discreparet. Quidã tam̃
m̃tes nonnũqͣm & animos sermonibus
suis turbant: dũ alit̾ q̃dã quam se hab&
ueritas nunciant. Nos enim singłis

Expanded text:
um misisti, in quibus te comperi motum, quod cum de Adrumetina colonia Polycarpi nomine ad te litterae dirigerentur, postea quam nos, ego et Liberalis, in eumdem locum venissemus, coepissent illuc ad presbyteros et ad diaconos litterae dirigi. II. Quod scire te volumus et pro certo credere, nulla id levitate aut contumelia factum. Sed cumet Fortunato missis, omnia interim integra suspenderentur, donec ad nos eidem collegae nostri rebus illic aut ad pacem redactis, aut pro veritate compertis redirent; presbyteri et diaconi in Adrumetino consistentes, Polycarpo coepiscopo nostro absente, ignorabant quid nobis in commune placuisset. At ubi nos in praesentiam venimus, comperto consilio nostro, ipsi quoque id, quod et caeteri, observare coeperunt, ut in nullo ecclesiarum istic consistentium consensio discreparet. III. Quidam tamen mentes nonnumquam et animos sermonibus suis turbant, dum aliter quaedam, quam se habet veritas, nuntiant. Nos enim singulis
Abbreviated transcription (Latin):
poterat: quẽ sic domesticis exemplis uir¬
tutis ac fidĩ. prouocabat familiȩ digni¬
tas: & generosa nobilitas. Qđ si in fami¬
ua scłari p̃dicationis et laudis ẽ. ẽẽ. pa¬
tricium: quanto maioris laudis & ho¬
noris ẽ. fieri incelesti p̃dicatione gene¬
rosum. Non inuenio quem beatiorem
magis dicam: utrũ ne illos de posterita¬
de tam clara. an hũ c de origine głosa.
Ita equalit̾ apd eos recurrit et cõmeat
dignatio: ut & illorũ coronam dignitas
sobolis illustret. et huiꝰ głam sublimitas
generis illumin&. hunc adnos fr̃s di¬
lectissimi cũ tãta dnĩ dignatione ueniẽ¬
tem testimonio & miracło eiꝰ. ipsius qͥse
ꝑsecutꝰ fuerat illustrem. qͥd altud quã

Expanded text:
poterat quem sic domesticis exemplis uirpoterat quem sic domesticis exemplis uirtutis ac fidei prouocabat familiae dignitas et generosa nobilitas. quod si in familia saeculari praedicationis et laudis est esse patricium, quanto maioris laudis et honoris est fieri in caelesti praedicatione generosum. non inuenio quem beatiorem magis dicam, utrumne illos de posteritate tam clara an hunc de origine gloriosa. ita aequaliter apud eos recurrit et commeat diuina dignatio ut et illorum coronam dignitas sobolis inlustret et huius gloriam\' sublimitas generis inluminet. Hunc ad nos, fratres dilectissimi, cum tanta Domini dignatione uenientem, testimonio et miraculo eius ipsius qui se persecut
Abbreviated transcription (Latin):
magna funt mira: quȩ de uirtutibꝰ eius
ac laudib frat̾nitas audiat. Et si aliqͥs tho¬
mȩ simił extit̾it qͥ minꝰ aurib credat:
nec ocłorum fides deẽ. ut qͥs qđ audit et
uideat. Inseruo dĩ uictoriam gła uulnerũ
facit: głam cicatricum memoria custodit.
Nec rudis iste aut nouus est in celermo:
lm̃o nr̃o titulus głarum. ẜ uestigia cog¬
nationis suȩ gradit᷑. parentib acproꝑin¬
quis fuis honore consimili diuinȩ dig¬
nationis ȩguat᷑. Aua eiꝰ celerina iam pͥdẽ
martirio coronata ẽ. Itẽ patruus eiꝰ eo
auuncłs laurentinus. et ignatiꝰ. in casts
et ipsi quondã scłarib militantes. s
ueri et sp̃uales dĩ milites dũ diabolum
xp̃i confessione prosternunt: palmas a¬
dño et coronas illustri passione meruer
Sacrificia proeis semꝑ ut meministis of¬
ferimꝰ: quotiens martirum passiones &
dies. anniuersaria cõmemoratione cele¬
bramꝰ. Nec deneger ergo eẽ. nec minor

Expanded text:
magna, sunt mira quae de uirtutibus eius magna, sunt mira quae de uirtutibus eius ac laudibus fraternitas audiat. et si aliquis Thomae similis extiterit qui minus auribus credat, nec oculorum fides deest ut quis quod audit et uideat. in seruo Dei uictoriam gloria uulnerum fecit, gloriam cicatricum memoria custodit. Nec rudis iste aut nouus est m Celerino canssimo nostro titulus gloriarum. per uestigia cognationis suae graditur, parentibus ac propinquis suis honore consimili diuinae dignationis aequatur. auia eius Celerina iam pridem martyrio coronata est. item patruus eius et auunculus Laurentinus et Egnatius in castris et ipsi quondam saecularibus militantes, sed ueri et spiritales Dei milites, dum diabolum Christi confessione prosternunt, palmas Domini et coronas inlustri passione meruerunt. sacrificia pro eis. semper ut meministis, offerimus, quotiens martyrum passiones et dies anniuersaria commemoratione celebramus. nec degener ergo esse nec minor
Abbreviated transcription (Latin):
cionis initia feruencia cũ ipse ꝰ infestati¬
onis pͥnciꝑe et auctore congressus: dum
in expugnabili firmitate certaminis fui
aduersarium uincit uincendi cet̾is uiã
fecit: non breui comꝑendio uulnerum
uictor. sed herentib du et ꝑmanentibus
pȩnis longe colluctationis miracło triũ¬
phator. Per decem et nouem dies custo¬
dia carceris septus inneruo ac ferro fuit:
mansit. Caro famis acsitis diuturnitate
contabuit: s animã fide et iuirtute iu¬
uentem nutͥmentis spũalib ds̃ pauit.
Iacuit int̾ pęnas pęnis suis fortior. indu¬
sus indudentib maior. lacens stantib
celsior. uincientib firmior uinctꝰ. fubli¬
mior. uidicantib uidicatꝰ. & quamuis
ligati neruo pedes eẽnt: calcatꝰ serpens.
et obtritus et uictꝰ est. Lucent in corpe
gloso clara uulnerum signa: eminent
et apparent inneruis om nib acmenbris
longa tabe consumptis exp̃ssa uestigia. St̃

Expanded text:
tionis initia feruentia cum ipso infestatitionis initia feruentia cum ipso infestationis principe et auctore congressus, dum inexpugnabili firmitate certaminis sui aduersarium uincit, uincendi ceteris uiam fecit, non breui conpendio uulnerum uictor, sed adhaerentibus diu et permanentibus paenis longae conluctationis miraculo triumphator. per decem nouem dies custodia carceris saeptus in neruo ac ferro fuit. spiritus mansit. caro famis ac sitis diuturnitate contabuit, sed animam fide et uirtute uiuentem nutrimentis spiritalibus Deus pauit. iacuit inter paenas paenis suis fortior, inclusus includentibus maior, iacens stantibus celsior, uincientibus firmior uinctus, sublimior iudicantibus iudicatus, et quamuis ligati neruo pedes essent, galeatus serpens et obtritus et uictus est. lucent in corpore glorioso clara uulnerum signa, eminent et apparent in neruis hominis ac membris longa tabe consumptis expressa uestigia. sunt
Abbreviated transcription (Latin):
plebi uniuersȩ frĩbus
salutem. Agnoscenda
et amplectenda sunt
fr̃i dilectissimi benificia diuina:
quib eccłam suã. dñs illustrare temporib
nr̃is et honestare dignatus est: cõmeatũ
clando nobis confessoribus fuis et marti¬
ribus głosis. ut qui sublimit᷑. xp̃m con¬
fessi eẽnt clerum post modũ xp̃m mi
nisteriis eccłasticis adornarent. Exultate
itaq et gaudete nob̾cũ lectis litteris no¬
stris: quib ego et college mei qui psentes
aderant referimus aduos. celerinũ frẽm
nr̃m uirtutib parit̃ et morib głofum
cdero nr̃o ñ humana suffragatione sed
diuina dignatione coniunctum. Qui
cũ consentire dubitaret ȩocłȩ. ipsius ad¬
monitu et hortatu: inuisione ꝑ noctẽ
compulsus ẽ. ne negaret nob̾ suadentibꝰ.
cui plus licuit et coegit: quia nefas fue¬
rat nec decebat sine honore ȩccłastico ẽẽ.
quẽ sic dñs honorauit cȩlestis głȩ dignita¬
te. Hic ad temꝑis nr̃i p̃lium pͥmꝰ: hic int̃

Expanded text:
PLEBI VNIVERSAE FRATRIBVS S. Agnoscenda et amplectenda sunt, fratres dilectissimi, beneficia diuina quibus ecclesiam suam Dominus inlustrare temporibus nostris et honestare dignatus est, commeatum dando bonis confessoribus suis et martyribus gloriosis, ut qui sublimiter Christum confessi essent clerum postmodum Christi ministeriis ecclesiasticis adornarent. exultate itaque et gaudete nobiscum lectis litteris nostris quibus ego et collegae mei qui praesentes aderant referimus ad uos Celerinum fratrem nostrum uirtutibus pariter et moribus gloriosum clero nostro non humana suffragatione sed diuina dignatione coniunctum. qui cum consentire dubitaret, ecclesiae ipsius admonitu et hortatu in uisione per noctem conpulsus est ne negaret. nobis suadentibus cui plus licuit et coegit, quia nec fas fuerat nec decebat sine honore ecclesiastico esse quem sic Dominus honorauit caelestis gloriae dignitate. Hic ad temporis nostri proelium primus, hic inter
Abbreviated transcription (Latin):
dñi matrem. ut iysa nos ⁊ mun̾a nr̃a
filio suo gratificare dignetur. ⁊ ad simili¬
tudinem oblationis nr̃ȩ quȩ munda. clara.
⁊ feruida esse uidetur. deposcat nobis
ab ipso mundiciam cordis ⁊ corporis. lum̃
scientiȩ. feruorem fidei ⁊ haritatis. quati¬
luminati. purificatis m̃tibus intemplo
sc̃o głiȩ suȩ ualeamus apparere. ꝑ eundẽ

Expanded text:
Dei Matrem ut ipsa nos, et munera nostra, Dei Matrem ut ipsa nos, et munera nostra, Filio suo gratificare dignetur, et ad similitudinem oblationis nostrae, quae munda, clara et fervida esse videtur, deposcat nobis ab ipso munditiam cordis et corporis, lumen scientiae, fervorem fidei et charitatis, quatetum illuminati, purificatis mentibus in templo sancto gloriae suae valeamus apparere, per eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
la ⁊ laudibus angłicis celebrabatur in celo:
sic ⁊ modo cum paruulus infantubas
p̃sentaretur intemplo ad declarandam
deitatem suam incarne latitantem
corda ꝓpħarum illuminabat spũ scõ.
Nos ergo qui illum uerum dm̃i ⁊ homi¬
nem ad oramus: inmemoriam p̃sentaci¬
onis eius intemplo. celebramꝰ hunc diẽ
cum oblatione cereoꝵ. ꝑ lum̃ cerei diui¬
nitatem. ꝑ ceram significantes carnem
ipsius uirginalem. Apes enim mellis &
cerȩ opifex: sine coitu maris ac feminȩ
procreatur. Patet ergo quia p̃sentacio
cxp̃i intemplo processit ex obedientia le-¬
gis. ⁊ mĩa significanua oblatio ex dulci
ac uenerabili memoria suȩ p̃sentationis.
Nunc ergo fr̃s scientes de quam bonis
principiis sollempnitas ista prodiit: et
quam piam scãmq significationem nr̃a
oblatio gerit: sollempnitatem diuinis lau¬
dibus ⁊ oꝑibus ezcornenus. ⁊ oblationem
pio celebremis affectu: rogantes piissimã

Expanded text:
la, et laudibus angelicis celebrabatur in coelo: la, et laudibus angelicis celebrabatur in coelo: sic et modo cum parvulus infantulus praesentaretur in templo, ad declarandam divinitatem suam in carne latitantem corda prophetarum illuminabat Spiritus sanctus. Nos ergo qui illum verum Dominum et hominem adoramus, in memoriam Praesentationis ejus in templo celebramus hunc diem cum oblatione cereorum: per lumen cerei, divinitatem, per ceram significantes carnem ipsius virginalem. Apis enim et mellis, et cerae opifex sine coitu maris et feminae procreatur. Patet ergo quia Praesentatio Christi in templo processit ex obedientia legis, et nostra significativa oblatio est, ex dulci et venerabili memoria suae praesentationis. Nunc ergo scientes, quam ex bonis principiis solemnitas ista prodiit, et quam piam sanctamque significationem nostra oblatio gerit, solemnitatem divinis laudibus et operibus exornemus, et oblationem pio celebremus affectu, rogantes piissimam
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimo die natiuitatis p̃sentaret eum dño
intemplo cum hostiis. Et hic dies purificati¬
onis uocabatur. Quod p̃ceptum purificati¬
onis et oblationis impleuerunt aliȩ matres
ex necessitate: quia pollutȩ et peccatrices e¬
rant. Quando uero xp̃s natus ẽ de beatis¬
sima uirgine maria. ipsa non indigebat
legali purificatione. quia munda erat
& scã. Humilitatis tamen ⁊ obedientię cau¬
sa legi se subdens. obedire legi quamus
non indigeret: obtulit intemplo dĩ filiũ
suum cum hostiis quadragesimo die na¬
tiuitatis sicut ẽ hodie. s p̃sentatio illa:
insignis ⁊ głosa fuit. Monente enim spũ
scõ occurterunt illi sc̃s propħa symeon.
⁊ anna sc̃a uidua ⁊ propħissa: laudantes
⁊ benedicentes dm̃ de aduentu xp̃i. sicut
in carne ueniens fr̃s ostendebat pariter
⁊ humilitatis exemplum: ⁊ diuinȩ pie¬
tatis indicia. Sicut in natiuitate fua
cum iaceret humilit̾ inp̃sepio. noua stel¬

Expanded text:
dragesimo die nativitatis praesentaret eum Domino dragesimo die nativitatis praesentaret eum Domino in templo, cum hostiis: et hic dies Purificationis vocatur. Quod praeceptum Purificationis et oblationis impleverunt aliae matres ex necessitate, quia pollutae et peccatrices erant: quando vero Christus natus est de beatissima Virgine Maria, ipsa non indigebat legali purificatione, quia munda erat et sancta. Humilitatis tamen et obedientiae causa legi se subdens, obedire legi quamvis non indigeret, obtulit in templo Dei filium suum cum hostiis quadragesimo die nativitatis, sicut est hodie. Sed praesentatio illa insignis et gloriosa fuit: movente enim Spiritu sancto, occurrerunt ei sanctus propheta Simeon et Anna sancta vidua et prophetissa, laudantes et benedicentes Dominum de adventu Christi, sicut in carne veniens, fratres, ostendebat pariter et humilitatis exemplum, et divinae pietatis indicia. Sicut in nativitate sua, cum jaceret humiliter in praesepio, nova stel
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ uerum. Ibi enim collectus erat
ui unum popłs iherusolunus idest tribus
uida ⁊ beniamin. habens secum regem
⁊ sacerdotes. et ꝓpħas suos. ⁊ ꝓmissionem
cdatam a dño. quod post ꝑactam penitẽ¬
tiam . lxx. annoꝵ redituri eẽnt int̾ram¬
suam. quam nondum tradiderat dñs
aliengenis ad habitandum: s sicut nunc
deserta remanserat. Nunc uero non ẽ uobis
collectus popłs sicut tunc. neq rex neq
deserta uobis reseruata sicut tunc. nec pro¬
illuc redeatis sicut tunc: s est potius sẽ¬
tentia data adño. quod ꝑpetua sit hec de¬
solatio ur̃a. quod in loco suo satis demonstra¬
bitur que uobis iam circiter annos mille
ꝑsoluit. nichil fraudatura uos decetĩs usq
purificatione sc̃ẽ oratuie.
oluoius uobis breuiter exponẽ
fr̃e unde cępit sollempnitas pu¬
rificationis quam hodie celebra¬
tus : et quid cerei significent quos offertis.
Sollempnitas ergo ista: processit ex lege.
uiti sui conceptu primogenitum pateret: qua¬

Expanded text:
 et verum est; ibi enim collectus erat in unum populus Hierolosymis, id est, tribus Juda et Benjamin, habens secum regem et sacerdotes et prophetas suos, et promissionem datam a Domino, quod post peractam poenitentiam suam, quam nondum tradiderat Dominus alienigenis ad habitandum, sed sicut nunc deserta remanserat. Nunc vero non est vobis collectus populus, sicut tunc, neque rex, neque deserta vobis reservata, nec proilluc redeatis, sicut tunc, sed est potius sententia data a Domino, quod perpetua sit haec desolatio vestra, quod in loco suo satis demonstratur, quae vobis jam circiter annos mille persolvit, nil fraudatura vos de caeteris, usque PURIFICATIONE BEATAE MARIAE. Volumus vobis breviter exponere, fratres, unde coepit solemnitas Purificationis, quam hodie celebratis, et quid cerei significent quos offertis. Solemnitas ergo ista processit ex lege. viri sui conceptu primogenitum pareret, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. hic ministrauit ei post passionẽ.
⁊ resurrectionem. ⁊ ascensionem dñi: usq
infinem. Fuit aut̃ sepulta scĩssima in ual¬
le iosaphat. ubi ẽ edificata ęccłia ĩhonorẽ
euis: ⁊ sc̃s ioħs sepultꝰ est in epheso. Postea
uero cum religiosi xp̃ian reliquias eius¬
matris uidelicet dm̃i respicere uellent:
sepulcrum uacuum inuenerunt. S et
insepulcro beati ioħis respicientes: non
inuenerunt nis̃ manna. Credit itaq xp̃i¬
ana pietas quia xp̃s ds̃ dĩ filius matrem
fanle: quantam gr̃am ⁊ głam dederit
dĩs matri suȩ. Hoc tam̃ certo scimus.
quia iusti quicqiud ab eo postulant ꝑint̃¬
aessionem matris celerus impetrant. Pec¬
plurima exempla de utrisq: s ad p̃sens

Expanded text:
ndavit. Hic ministravit ei post passionem ndavit. Hic ministravit ei post passionem et resurrectionem et ascensionem Domini in finem. Fuit autem sepulta sanctissima in valle Josaphat, ubi est aedificata ecclesia in honorem ejus, et sanctus Joannes sepultus est Epheso. Post vero cum religiosi Christiani reliquias matris ejus, videlicet Domini, respicere vellent, sepulcrum vacuum invenerunt; sed et in sepulcro beati Joannis respicientes, non invenerunt nisi manna. Credit itaque Christiana pietas quia Christus Deus Dei Filius Matrem fabile quam gratiam et gloriam dederit Dominus Matri suae; hoc tamen certo scimus quia justi quidquid ab eo postulant, per intercessionem matris celerius impetrant, pecplura exempla de utrisque, sed ad praesens
Abbreviated transcription (Latin):
est angłs dñi prius ad ioachim. deinde ad
annam. nuntians nascituram eis filiam
nomine mariam. cui similis scĩtate. nec
ante nata fuerit nec postea nasceretur: fac¬
tum ẽ itaq uixta uerbum angłi. nata ẽ
inciuitate nazareth scĩssima uirgo maria:
⁊ mansit ibi trib annis inpat̃na domo.
Postea uͦ sicut parentes illam dõ uouerant.
ducta iherusolimis in templo dñi conũsa¬
ta ẽ usq ad quartum decinrũ annum ie¬
uiniis ⁊ orationib seruens die ac nocte.
⁊uirginitatem suam dõ uouens. quod
ante uirgo ulla non fecerat. angłicis col¬
loquiis frequent̃ utens deinde cum ẽẽt
reuersa ad domum parentum suoꝵ in ci-¬
uitatem nazareth: missus ẽ ad eam angłs
gabriel adeo. nuntians ei conceptionem
filii dei. Fuit gͦ conceptus dĩ filius in naza¬
reth: natus inbechleem. ꝑ ost natiuitatẽ
uero xp̃i mansit cum filio suo usq adpas¬
sionem crueis. ubi xp̃s uirginem matrẽ

Expanded text:
est angelus Domini prius ad Joachim, demum ad est angelus Domini prius ad Joachim, demum ad Annam, nuntians eis nascituram filiam nomine Mariam, cui similis sanctitate nec antea nata fuerit nec postea nasceretur. Factum est itaque juxta verbum angeli: nata est in civitate Nazareth sanctissima Virgo Maria, et mansit ibi tribus annis in paterna domo; postea vero, sicut parentes illam Deo voverant, ducta Hierosolymis in templo Domini conservata est usque ad quartum decimum annum, jejuniis et orationibus serviens die ac nocte, et virginitatem suam vovens, quod ante virgo ulla non fecerat, angelicis colloquiis frequenter utens. Deinde cum esset reversa ad domum parentum suorum in civitatem Nazareth, missus est ad eam angelus Gabriel a Deo nuntians ei conceptionem Filii Dei. Fuit ergo conceptus Dei Filius in Nazareth, natus in Bethlehem. Post nativitatem vero Christi mansit cum filio usque ad passionem crucis, ubi Christus Virginem matrem
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua referre breuit̃ de natalib eius et
uita ⁊ fine. et adintoriis quȩ ipsa xp̃ianis
& iustis ⁊ peccatoribus impendere solet.
Hec itaq nata ẽ de stirpe abraȩ atq dauid
regis: quib a deo promissio facta ẽ. quod
insemine ipsorum. idest in xp̃o benedicen¬
dȩ forent om̃s tribus t̃rȩ. Nata ẽ autem
iuxta relationem ⁊ scripturas scõꝵ patrũ
incitutare nazareth. patre nomine ioachĩ
ex eadem urbe oriundo. matre uͦ anna
nomine. oruinla ex ciuitate bethleem.
uita eorum simplex ⁊ recta ante dm̃: apõ
homines in reprehensibilis erat. Nam ostiẽm
substantiam suam trifarie diidebant.
unam partem templo. ⁊ templi seruitorib
impendebant: aliam ꝑegrinis ⁊ pauꝑib
erogabant. tc̃iam sibi ⁊ suȩ familiolȩ usib
reseruabant. Ita iusti deo. hominibꝰ¬
sine liberorum procreatione exercebant.
uouerunt tam̃ si forte ds̃ cdonaret eis so¬
bolem: eam se dñi seruitio in ancipaturos.
Euolutis ergo tot annoꝵ curriculis. misso

Expanded text:
breviter de natalibus ejus, et vita et fine, et adjutoriis quae ipsa Christianis et justis et peccatoribus impendere solet. Haec itaque nata est de stirpe Abrahae atque David regis, quibus a Deo promissio facta est, quod in semine ipsorum, id est in Christo, benedicendae forent omnes tribus terrae. Nata est autem juxta relationem et scripturas sanctorum Patrum in civitate Nazareth, patre nomine Joachim ex eadem urbe oriundo, matre vero Anna nomine oriunda ex civitate Bethlehem. Vita quorum simplex et recta ante Dominum, apud homines irreprehensibilis et pia erat. Nam omnem substantiam suam trifarie dividebant, unam partem templo et templi servitoribus impendebant, aliam peregrinis et pauperibus erogabant, tertiam sibi et suae familiae usibus reservabant. Ita justi Deo, et hominibsine liberorum procreatione exercebant. Voverunt tamen, si forte Deus donaret eis sobolem, eam se Domini servitio mancipaturos. Evolutis ergo tot annorum curriculis, missus
Abbreviated transcription (Latin):
nis elegit sibi locum regni sacerdotalis sic̃
p̃scripserat moyses. et sicut dauid postea
factum ẽẽ cecinit: non fuit insorte trib
uida rector nisi de genẽ legitimo usq ad
tempus herodis alienigene qui post hyr¬
canum regnauit iherusolunis sub cesare
augusto. quo tempore natus ẽ dñs iħs:
in bethleem uidȩ. S ex illo tempore ab

Expanded text:
nis elegit sibi locum regni sacerdotalis, sicut nis elegit sibi locum regni sacerdotalis, sicut praescripserat Moyses, et sic David postea factum esse cecinit, non fuit in sorte tribus Juda rector nisi de genere legitimo usque ad tempus Herodis alienigenae qui post Hircanum regnavit Hierosolymis sub Caesare Augusto. Quo tempore natus est Dominus Jesus in
Abbreviated transcription (Latin):
syon quem dilexit. De hoc itaq uanicinãs
patriarcha ce ꝑfinem eius aduentum mes-¬
siȩ significans: breuit̃ loquebatur dicens.
Non auferetur sceptrum de uidã. ⁊ dire
de femore eius donec ueniat qui muten¬
dus ẽ: ⁊ ipse erit expectacio gentium. Set
sensus ipsius ꝓpłnȩ sicaccipiendus ẽ: ac si
paulo plurib uerbis explicaretur hocͥ mͦ.
Domus uicla quȩ nũc modica ẽ ⁊ ꝑegrina
crescet olim inpopłm magnum: ⁊ habib̾it
int̾ra ꝓmissionis dñice patriam suam. et
reges siue duces ex genere suo. Nec tolletur
postea regimen siue ducamen ipsius ppłi
de manu sui genĩs: ita ut transmutetur
inmanum alieni rectoris donec ueniat
xp̃s. Cum ergo uiditis ouidei sceptrum
uida inmanum regis alienigene trans¬
mutatum: hoc certo signo xp̃m uenisse
cognoscite. nec expectetis ult̾ius temporale
regnum quod transiit: s gaudete ꝑpetu
secutus. Postquam enum ds̃ int̾ra ꝓmissio¬

Expanded text:
Sion quem dilexit . De hoc itaque vaticinans Sion quem dilexit . De hoc itaque vaticinans patriarcha et pro fine ejus adventum Messiae significans, breviter loquebatur dicens: Non auferetur sceptrum de Juda et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium, sed sensus istius prophetiae sic accipiendus est, ac si paulo pluribus verbis explicaretur hoc modo: Domus Juda, quae nunc modica est et peregrina, crescet olim in populum magnum, et habebit in terra promissionis Dominicae patriam suam et reges sive duces ex genere suo: nec tolletur postea regimen sive ducamen ipsius populi, de manu sui generis, ita ut transmutetur in manum alieni rectoris, donec veniat Christus. Cum ergo videritis, o Judaei, sceptrum Juda in manu regis alienigenae transmutatum, hoc certo signo Christum venisse cognoscite. Nec exspectetis ulterius temporale regnum quod transiit, sed gaudete perpeconsecutus. Postquam enim Deus in terra promissio
Abbreviated transcription (Latin):
egipto. cum filiis suis. nichilq de regia dig¬
nitate ꝑtinere uidebatur ad eos. nisi ꝓmissio
tantum ꝑficienda postĩs ipsoꝵ adño. Preui¬
debat tamen ille uir spũalis tale quoddã
regnum ẽẽ futurum de genẽ suo: quale
in exodo legimus. dicente dño ad filios ipsiꝰ
Si audieritis uocem meam. ⁊ custodieritis
pactum meũ: eritis mid in pecułum de
cunctis ppłis. Mea est enim omĩs terra:
⁊ uos eritis michi regnum sacerdotale.
Sacerdotale igitur regnũ p̃uidebat in
quo solo sacrificaretur dõ: ⁊ tale quod sine
sacerdotio subsistere nonposset. Cuiꝰ regni
locum comm̃dat mogses in deuterononio
dicens. Caue ne offeras hostiam tuam in
om̃i loco quem uideris: s ineo quem ele¬
gerit dñs in una tribuum tuarum.
Et de iam facta electione tribus et loci
canit rex dauid psaltes dicens. Repulit
tabernaculum ioseph: &e tribum effragm
non elegit. S elegit tribum uida: moutẽ

Expanded text:
Aegypto cum filiis suis, nihilque regia digAegypto cum filiis suis, nihilque regia dignitas pertinere videbatur ad eos, nisi promissio tantum perficienda posteris ipsorum ad nos. Praevidebat tamen ille vir spiritualis tale quoddam regnum esse futurum de genere suo, quale in Exodo legimus dicente Domino ad filios ipsius: Si audieritis vocem meam, et custodieritis pactum meum, eritis mihi in peculium de cunctis populis. Mea est enim omnis terra, et vos mihi eritis in regnum sacerdotale . Sacerdotale igitur regnum praevidebat, in quo solo sacrificaretur Deo, et tale quod sine sacerdotio subsistere non posset. Cujus regni locum commendat Moyses in Deuteronomio dicens: Cave ne offeras hostiam tuam in omni loco quem videris, sed in eo quem elegerit Dominus in una tribuum tuarum , et de jam facta electione tribus et loci canit rex Dei psaltes dicens: Repulit tabernaculum Joseph et tribum Ephraim non elegit, sed elegit tribum Juda, montem
Abbreviated transcription (Latin):
ucipimus. Ipsi ergo nobis catholi¬
cis in eo se consentire dicunt: quod unum
dm̃ colimus om̃ium creatorem. dissentiunt
aut̃ uibis quod trinitatem ꝑsonaꝵ inunita¬
te deitatis non agnoscunt: ⁊ quod xpm ne¬
gant dm̃ ẽẽ. ⁊ quod eum nondum uenisse
dicunt. Nos aut̃ ab hac ultima parte con¬
tradicere inchoantes: gradatim ueniamus
ad siunmam: Xpm itaq uenisse probant
inmimerabilia. De quib unum ẽ uatici¬
nium patriarchȩ iacob. et legis latoris mo¬
ysi: qui certum sigitum aduentus eius osten¬
derunt insceptro regni uidã dicentes. Non
auferetur sceptrum de uidã ⁊ dix de fe¬
more eius donec ueniat qui mittendus ẽ:
⁊ ipse erit expectacio gentium. Hanc aut̃
ꝓpħiam idcuto duob uiris simul ascribi¬
mus: quia unus illorum protulit eam.
alter retulit acscribendo corroborauit.
At ille qui protulit eam. idest sc̃s patriar¬
cha iacob: erat tunc aduena ⁊ peregrinus in

Expanded text:
incipimus. Ipsi ergo nobis catholiincipimus. Ipsi ergo nobis catholicis in eo se consentire dicunt, quod unum Dominum colimus omnium creatorem. Dissentiunt autem in his, quod Trinitatem personarum in unitate Deitatis non agnoscunt, et quod Christum negant Deum esse, et quod eum nondum venisse dicunt. Nos autem ab hac ultima parte contradicere inchoantes gradatim veniamus ad summam. Christum venisse probant innumerabilia. De quibus unum est vaticinium patriarchae Jacob et legislatoris Moysis, qui certum signum adventus ostenderunt in sceptro regni Juda, dicentes: Non auferetur sceptrum de Juda et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium . Hanc autem prophetiam idcirco duobus viris simul ascribimus, quia unus illorum protulit, eam alter retulit ac scribendo corroboravit. At ille qui protulit eam, id est sanctus patriarcha Jacob, erat tunc advena et peregrinus in
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: postquam tribus uida in om̃s natio¬
nes disꝑsa ẽ. Rege uero: dui ante caruerat.
Sic regnum uida om̃ib partib suis amissis:
regnum ẽẽ desiit. Est igitur extunc ablatũ
plane sceptrum de uidã: et declaratum quia
xp̃s uenit. Si ergo tibi constituas uł mendose
fingas unum uideum uerbi grã mardoche¬
um inbabilonia regem. uł certe insamaria
ubi decem trib uideoꝵ habitabant habentes
ꝓprium regem qui dicebatur rex isrł. ñ erit
tam̃ rex iuda. s rer isrł uł babyloniȩ ad quod
nullum respͥon fum habet ꝓpħa quȩ dicit.
non auferetur sceptrum de uida. Rursus
regum uida causa effectiua erant sacerdo¬
tes: qui ungebant eos in reges. Popłs autẽ
uideoꝵ sacerdotes cum loco sacrificandi ꝑ¬
didit. Regnuni igitur ac sceptrum: indu¬
bitant̃ amisit. Ubi enim causa effectiua ñ
ẽ: esfectus qui ex ea nascatur c̃ẽ nullatenus
ontra errores infidelium aliqua ne¬
cessaria dicere uolentes: mox auideis

Expanded text:
ruit, postquam tribus Juda in omnes natioruit, postquam tribus Juda in omnes nationes dispersa est. Rege vero diu ante caruerat. Sic regnum Juda omnibus partibus suis dimissis regnum esse desiit. Est igitur ex tunc ablatum plane sceptrum de Juda, et declaratum quia Christus venit. Si ergo constituas, vel mendose fingas, unum Judaeum, verbi gratia, Mardocheum, in Babylonia regem vel certe in Samaria, ubi decem tribus Judaeorum habitabant, habentes proprium regem, qui dicebatur rex Israel, non erit tamen rex Juda, sed rex Israel, vel Babyloniae, ad quos nullum respectum habet prophaetia, quae dicit, Non auferetur sceptrum de Juda. Rursus regum Juda causa effectiva erant sacerdotes qui ungebant eos in reges. Populus autem Judaeorum sacerdotes cum loco sacrificandi perdidit; regnum igitur ac sceptrum indubitanter amisit. Ubi enim effectiva causa non est, effectus qui ex ea nascatur esse nullatenus ra errores infidelium aliqua necessaria dicere volentes, mox a Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
quod ei nichil ꝓsit ad neganclum aduentũ
xp̃i. siue unum regem siue plures ostendat
de genere uideoꝵ. qui non sint reges uidã.
Quod cum demonstratum fũit: de his qui
alicubi sint si forte monstrentur. suꝑuacuũ
uidebitur agere. Tria ergo sunt: sine quib
regnum ẽẽ non potest. Terra uidelicet in
qua regnum sit. Popłs qui terram ipsam
inhabitet. Et ꝑsona regis electi: qui t̾ram
iundicet.⁊ ppłm regat. Terra aut̃ regni de
quo agimus est ꝓuintia iherusolimitana:
quȩ dicitur tra uida. Popłs huitis t̃rȩ. fuit
tribus uicda. Reges eius usq ad xp̃m: om̃s
de tribu uida. Sicut ergo donus constat
est domus si desit fundam̃tum. aut parie¬
tes aut tectum: ita non est regnum si desit᷑
t̃ea. aut ppłs aut rex. Ubi enim pars deest:
totum esse non potest. Et ubi totum est par¬
des quoq om̃s cẽ necesse est. Si ergo ꝑdita
una parte totum non est: quantomagis om
in manus alienigenarum uenit. Popło ca¬

Expanded text:
quod ei nil prosit, ad negandum adventum quod ei nil prosit, ad negandum adventum Christi, sive unum regem, sive plures ostendat de genere Judaeorum qui non sunt reges Juda. Quod cum demonstratum fuerit, de his qui alicubi sunt si forte monstrentur, supervacaneum videbitur agere. Tria ergo sunt sine quibus regnum esse non potest, terra videlicet, in qua regnum sit; populus, qui terram ipsam inhabitet; et persona regis electi, qui terram vindicet, et populum regat. Terra autem regni de quo agimus est provincia Hierosolymitana, quae dicitur terra Juda. Populus hujus terrae fuit tribus Juda. Reges ejus usque ad Christun omnes de tribu Juda. Sicut ergo domus constat est domus si desit fundamentum, aut parietes, aut tectum, ita non est regnum si desit terra, aut populus, aut rex. Ubi enim pars deest, totum esse non potest. Et ubi totum est, partes quoque omnes esse necesse est. Si ergo perdita una parte, totum non est, quanto magis omin manus alienigenarum venit. Populo ca
Abbreviated transcription (Latin):
hane. Singulariter enim enuntiatum scep¬
trum regni pluralit̃ exponendo: inbaculos
priuatoꝵ dissipant. Sicq ad ulterata soept᷑
Lii udeorum dicunt.
non est mirum sunodo cap¬
tiui sumus. si ihrłm nonte¬
nentes regem ꝓprium non
habemus. fiuimus enunsi¬
milit̃ pro peccatis nr̃is in
babilone captiui: regem proprium non ba¬
bentes. et postea recĩsi inpatriam habiumᷤ
reges ⁊ principes. Hec est ergo spes nr̃a. et
adhuc nobis similit̃ eueniat: cũ placuerit
rum senem reputari compellunt. Quid eram
israel ꝓpħasse uideretur suis hebreis. quod pro¬
pħare non posset quilibet grecus. latinis. aut
barbarus genti suȩ. Sequens profecto sicut
primus plane satagit: ut salutem ꝑpetualit̾
aduentus xp̃i esfugere possit. Si scierit uspi¬
am ẽẽ regem ex uidis: negabit uenisse xp̃m.
quia non putabit ablatum ẽẽ sceptrum de
uidã Si nescierit: tantudem ualebit.
quia licet nesciat ubi. tamen credet esse

Expanded text:
hanc, singulariter enim enuntiatum scephanc, singulariter enim enuntiatum sceptrum regni, pluraliter exponendo, in baculos privatorum dissipant. Sicque adultera sceptra lii Judaeorum dicunt: Non est mirum si modo captivi sumus, si Jerusalem non tenentes regem proprium non habemus; fuimus enim similiter pro peccatis nostris in Babylone captivi, regem proprium non habentes, et postea reversi in patriam habuimus reges et principes. Haec est ergo spes nostra, ut adhuc nobis similiter eveniat cum placuerit rum senem reputari compellunt. Quid enim Israel prophetasse videretur suis Hebraeis, quod prophetare non posset quilibet Graecus, Latinus, aut barbarus genti suae? Sequens profecto sicut primus plane satagit, ut salutem perpetualiter adventus Christi effugere possit. Si sciret uspiam esse regem ex Judaeis, negabit venisse Christum quia non putabit ablatum esse sceptrum de Juda; si nescierit tantumdem valebit, quia licet nesciat, ubi tamen credet esse
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium: nec messias ante ueniet. Qd
si ita est: ad quid putamus messias ultino
die ueniat. quam ut eos om̃s sepeliat mor¬
tuos. quos sanaturus sꝑabatur infirmos:
Heccine erat expectacio gentium: Quod nõ
debent sceptrum iuida tam commune fa¬
cere. nec tot reges quot patresfanilias in
sua gente niunerare. nusquam ante factũ:
neq patriarcham suum ita delirum finge̾.
ut grandeuus senex mox moriturus mag¬
uas nugas cum magno conatu prolaturꝰ
diceret. congregamini filii ⁊ cetã. Item si pro¬
pħia illa sic uitelligenda est. quid ꝓpħauit
ille patriarcha sius hebreis. quod facile ꝓpħa¬
rẽ non posset quilibet gentilis cetĩs paganis:
Neq enini defuturi erant eis patresfamli¬
as: usq adfinem scłi. Item. Qui sic exponit:
regni maiestatem minuit. ꝓpħiȩ derogat.
certum de aduentu xp̃i signum non dat:
nisi bonoꝵ om̃ium intitu. Alit. Nos primo
respondemus: quia male interp̃tant᷑ ꝓpħiam

Expanded text:
mortalium, nec Messias ante veniet. Quod mortalium, nec Messias ante veniet. Quod si ita est, ad quid putamus Messias ultimo die ut veniat, quam ut eos omnes sepeliat mortuos, quos sanaturus sperabatur infirmos? Haeccine erat exspectatio gentium! quod non debent sceptrum Juda tam commune facere, nec tot reges quot patresfamilias in sua gente numerare, nusquam ante factum, neque patriarcham suum ita delirum fingere, ut grandaevus senex mox moriturus magnas nugas cum magno conatu prolaturus diceret: Congregamini, filii, et caetera. Item si prophetia illa sic intelligenda est, quid prophetavit ille patriarcha suis Hebraeis, quod prophetare non posset quilibet gentilis caeteris paganis? neque enim defuturi erant eis patresfamilias usque ad finem. Item qui sic exponit, regni majestatem minuit, prophetiae derogat, certum de adventu Christi signum non dat, nisi bonorum omnium interitum. Aliter nos primo respondemus, quia male interpretantur prophetiam
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ⁊ intemploꝵ sacrilegoꝵ iniquitate
inuenta ẽ ueritas qua colebant ignotum
dm̃. ⁊ demonum iniquitate inuenta et
ueritas qua confessi sunt xp̃m: sic ⁊ inbe¬
reticoꝵ iniquitate inuenta ueritas non
neganda est qua detinetur baptismi sa¬
mnundi nobis in cognita possit ẽẽ congrega¬
ta multitudo udeoꝵ quȩ habeat ꝓprium
regem: ideoq non ablatum adhuc sceptrum
de uida. Alii dicunt ẽẽ in regionib uide¬
os prudentes atq potentes. qui uirga direc¬
tionis obtime gubernent domos ⁊ famili¬
as suas: ideoq non ẽẽ ablatum sceptrum
de uidã. Quib nos pͥmo respondemus:
qm̃ si ita accipienda ẽ ꝓpħia illa sic̃ illi
dicunt neq uenit messias. neq uenturꝰ
ẽ. donec om̃s uidĩ patresfamilias uł mor¬
tui sint uł ita impotentes. ut nullus eoꝵ
sit inmundo qui sciat uł possit regere do¬
mum suam. quod quia futurum non ẽ.
usq ad illum diem qui ẽ fuus onũum

Expanded text:
dum, et in templorum sacrilegorum iniquitate dum, et in templorum sacrilegorum iniquitate inuenta est ueritas, qua colebant ignotum deum, et in daemonum iniquitate inuenta est ueritas, qua confessi sunt Christum: sic et in haereticorum iniquitate inuenta ueritas non neganda est, qua detinetur baptismi samundi nobis incognita potest esse congregata multitudo Judaeorum, quae habeat proprium regem, ideoque non ablatum adhuc est sceptrum de Juda. Alii dicunt esse in regionibus Judaeos prudentes atque potentes, qui virga directionis optime gubernant domos et familias suas, ideoque non esse ablatum sceptrum de Juda. Quibus nos primo respondemus, quoniam si ita accipienda est prophetia illa, sicut illi dicunt, neque venit Messias neque venturus est, donec omnes Judaei patresfamilias vel mortui sint, vel ita impotentes, ut nullus eorum sit in mundo, qui sciat vel possit regere domum suam, quod quia futurum non est, usque ad illum diem qui est finis omnium
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ peccata om̃ib imputentur. Quod si
iustum arbitrantur rei sunt om̃s cuius¬
libet apud se inuno homine inuenti ma¬
nifestissimi criminis. Si aut̃ hoc sicut
iniustum est inuistum ẽẽ cognoscunt:
rei sunt om̃s iniquissimȩ separationis.
Iam uero qmͣ in hoc sermone de unico
magis baptismo questio est. unde cepta
ẽ nr̃a disputacio concludatur: sicut un
ipsa uiutate ares dñicȩ. nec ꝓpter bonos
laud. andi sunt mali. nec ꝓpter malos de¬
ferendi sunt boni. ut in uno homine nec
propter illud quod in eo integrum ẽ eius
est. accipienda ꝑu̾sitas: nec ꝓpter id quod
ineo ꝑuersum est negari eus debet iite¬
gritas. quia ⁊ inuideoꝵ iniquitate dei¬
netur ueritas resurrectionis mortuorum:
⁊ ingentilium iniquitate detinetur ue¬
ritas unius dĩ qui condidit mundum.
& in eorum iuiquitate qui cum xp̃o quia
non colligunt spargunt. detinetur uĩtas:
quia in eius nomine pellunt spm̃ imnũ¬

Expanded text:
suorum peccata omnibus inputentur. quod si suorum peccata omnibus inputentur. quod si iustum arbitrantur, rei sunt omnes cuiuslibet apud se in uno homine inuenti manifestissimi criminis. si autem hoc, sicut iniustum est, iniustum esse cognoscunt, rei sunt omnes iniquissimae separationis. Iam uero quoniam in hoc sermone de unico magis baptismo quaestio est, ut unde coepta est nostra disputatio concludatur: sicut in ipsa unitate areae dominicae nec propter bonos laudandi sunt mali nec propter malos deserendi sunt boni, sicut in uno homine nec propter illud, quod in eo integrum est, eius est accipienda peruersitas nec propter id, quod in eo peruersum est, negari eius debet integritas, quia et in Iudaeorum iniquitate detinetur ueritas resurrectionis mortuorum et in gentilium iniquitate detinetur ueritas unius dei, qui condidit mundum, et in eorum iniquitate, qui cum Christo quia non colligunt spargunt, detinetur ueritas, qua in eius nomine pellunt spiritum inmun
Abbreviated transcription (Latin):
nec ideo ẽ innocens pars donati si isti inno¬
centes a traditionis iniquitate monstrent᷑.
Melius enim audiuimus scđm scripturã.
quam uel cuiquam calumpniamur de
peccatis alienis. uł cuiusquam simlem
calumpniam formidamus. Anima enĩ
quȩ peccat ipsa morietur: ⁊ unusquisq
ꝓprium honus portabit. Q qui manducat
⁊bibit indigne: non alteri s sibi uidicium
manducat et bibit. Et sinuntur utraq cres¬
cere usq admessem. Ne cum ante tempus
colliguntur zzama: eradicetur simul et
triticum. Et commixti obtimis pascuis
hedi agniq pascuntur: donec apastore qui
errare non potest segregentur. Et ex om̃i
genẽ piscium retia complentur unitatis:
donec adiudicium littoris ꝑducantur. nisi
quod isti sua ꝑuersa falsaq sententia sibi
p̃uidicant. qui ꝓpter aliena peccata iuste
se dicunt ab oibis xp̃iam cominunuone se¬
paratos. Per hanc enim absurdam insanãq
opinionem ipsi faciunt ut eis quorumdã

Expanded text:
nec ideo est innocens pars Donati, si isti innonec ideo est innocens pars Donati, si isti innocentes a traditionis iniquitate monstrentur. melius enim audimus sanctam scripturam, quam uel cuiquam calumniamur de peccatis alienis uel cuiusquam similem calumniam formidamus. anima enim quae peccat ipsa morie tur et unus quis que proprium onus portabit et qui manducat et bibit it indigne, non alteri, sed sibi iudicium manducat et bibit, et sinuntur utraque crescere usque ad messem, ne, cum ante tempus colliguntur zizania, eradicetur simul et triticum, et commixti optimis pascuis haedi agnique pascuntur, donec a pastore qui errare non potest segregentur, et ex omni genere piscium retia complentur unitatis, donec ad iudicium litoris perducantur, nisi quod isti sua peruersa falsaque sententia sibi praeiudicant, qui propter aliena peccata iuste se dicunt ab orbis christiani communione separatos. per hanc enim absurdam insanamque opinionem ipsi faciunt, ut eis quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
Mali fuerunt in areȩ catholicȩ tritura
tanquam stipulȩ comminuti sunt: intra
istam aream boni ⁊ mali ẽẽ possunt. extra
eam boni eẽ non possunt. Quisquis ab bos
unitate uento suꝑbiȩ tanquam palea seꝑa¬
tur. area dnĩca ꝓpter commixtam paleam
quid calumpniatur: Nos quoq dicimus
nec tantum dicumus it̃um etiam litteriũ
monimentis ȩccłiasticis. et publicis compro¬
bamus: scđm tigisitanum cuius congrega¬
to concilio cecilianum dicunt ẽẽ dampna¬
tum: confessis traditorib ne scisma fieret
pacem dedisse cum et idem ipsi apurpu¬
ria limatensi crim̃ traditionis fuisset ob¬
iectum. Dicimus uictorem rusictadiensẽ.
donatum calamensem. donatum mas¬
culitanum. marinum ab aquis tibilitanis.
siluanum cirtensem fuisse traditori. eosdẽ¬
q quasi traditorum seuerissimos traditores.
Hoc ꝓbamus ȩccłiasticis ⁊ municipalib. et
iudicialib gestis. S nec ideo traditores sũt
om̃s in parte donati: quia in ea isti fuerũt.

Expanded text:
mali fuerunt, in areae catholicae tritura tamquam stipulae comminuti sunt. intra istam aream et boni et mali esse possunt, extra eam boni esse non possunt. quisquis ab hac unitate uento superbiae tamquam sola palea separatur, areae dominicae propter commixtam paleam quid calumniatur? Nos quoque dicimus nec tantum dicimus, uerum etiam litterarum monumentis ecclesiasticis et publicis comprobamus Secundum Tigisitanum, cuius congregato concilio Caecilianum dicunt esse damnatum, confessis traditoribus, ne schisma fieret, pacem dedisse, cum et eidem ipsi a Purpurio Liniatensi crimen traditionis fuisset obiectum, dicimus Uictorem Rusiccadiensem, Donatum Calamensem, Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilitanis, Siluanum Cirtensem fuisse traditores eosdemque quasi traditorum seuerissimos damnatores. hoc probamus et ecclesiasticis et municipalibus et iudicialibus gestis. sed nec ideo traditores sunt omnes in parte Donati, quia in ea isti fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
agere non ȩccłiȩ. Prorsus quiciunq tubicũq
traditores fuerunt ⁊ nor tantum traditoꝵ
peccatum. s ipsoꝵ etiam qui tradẽ compel¬
lebant. ⁊ om̃ium om̃ino facinorosoꝵ flagici¬
osoꝵ. sacrilegoꝵ admittebat stepħs in eccłiam
scđm istos. quia sibaptismum non habebant
om̃a peccata queciunq grauia ⁊ horrenda
commiserant in eis erant. ⁊ reos illos sine
ulla remissione retinebant. Tales admitte¬
bat stepħs. cum talib erat iminitate ca-¬
tholica cypriamis: nec tamen periit s ꝑse¬
uerauit ęccłia. Non igitur quemquam in
eius unitate maculant aliena peccata:
frustra filius malus a familia patris exire
ꝓperauit. frustra se iustum dicit: exitum
aut̃ suum non abluit. Anforte dicturi sũt
eos quos stepħs admittebat. ipsius unita¬
tis participatione mundatos qm̃ haritas
cooꝑit multitudinem peccatoꝵ: Utinam
dicant. Hoc enim ⁊ nos dicimus quando

Expanded text:
agere, non Ecclesiae. Prorsus quicumque et ubicumque agere, non Ecclesiae. Prorsus quicumque et ubicumque traditores fuerunt, et non tantum traditorum peccatum, sed ipsorum etiam qui tradere compellebant, et omnium omnino facinorosorum, flagitiosorum, sacrilegorum, admittebat Stephanus in Ecclesiam secundum istos: quia si Baptismum non habebant, omnia peccata quaecumque gravia et horrenda commiserant, in eis erant, et reos illos sine ulla remissione retinebant. Tales admittebat Stephanus, cum talibus erat in unitate catholica Cyprianus; nec tamen periit, sed perseveravit Ecclesia. Non igitur quemquam in ejus unitate maculant aliena peccata. Frustra filius malus a familia patris exire perauit, frustra se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. an forte dicturi sunt eos, quos ita Stephanus admittebat, ipsius unitatis participatione mundatos, quoniam caritas cooperit multitudinem peccatorum? utinam dicant! hoc enim et nos dicimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
unitate catholica ꝑ seuerans. non tam̃
cum fure concurreret. Nec peccatis com¬
municaret alienis. nec cuiusquam im¬
munditiȩ contractione macularetur.
nec pollueretur tangendo pollutum.
nec cuiusquam ferm̃to corrumperetur.
Hec eium fiunt consensione peccatorũ:
qua ꝑfeminam serpens hominẽ pͥmum
etiam inparadẏsi felicitate decepit. nõ
cominiuuone sacram̃toꝵ inqua condis¬
cipłos uidas mundos immundus conta¬
minare non potuit. Amalis aut̃ cũquib
dĩ sacram̃ta cominunicant. etiam mine
in area nondum in horreo iam tamen
boni discedunt ⁊ separantur. moꝵ dissi¬
militudine non corpoꝵ segregatione ali¬
ter uuendo. non in alia conuenticula
ueniendo. Sic nec cum malis unun fiunt:
nec ab ȩccłiȩ unitate discedunt. Quid gͦ nobis
nescio quoꝵ traditoꝵ crim̃ exaggerant. quos
tam̃ nec ipsos unquam coniuncere potuerãt:
S si eos contͣ istoꝵ calumpnias defendamus.
quoꝵdam hominum causam uidebimur

Expanded text:
unitate catholica perseuerans non tamen unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macularetur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in paradisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo. sic nec cum malis unum nec ab Ecclesiae unitate discedunt. 26. Quid ergo nobis nescio quorum traditorum crimen exaggerant, quos tamen nec ipsos unquam convincere potuerunt? Sed si eos contra istorum calumnias defendamus, quorumdam hominum causam videbimur
Abbreviated transcription (Latin):
gentib deliquatur: Hic certe sicut scrip¬
tum ẽ filius maliis ipse se uistum dicit:
exitum aut̃ suum non abluit. Hoc ẽ nõ
excusat. non diluit. non defendit. quo fu¬
rore scismatico in hereticam pestem de do¬
mo dĩ exire nõ timuit: quia siuere iustꝰ
eẽt sicut apłs paulus cum fr̃ibus falsis
de quib insuis epłis ingemit. ⁊ sicut cx¬
prianus cum eis quos sine baptismo suis
peccatis p̃tĩtis plenos estimabat. ⁊ adinit¬
ti ad ęccłiam abstephano sciebat: ita in
ȩccłia xp̃i cum eis quos iniustos uel no¬
uerat uel putabat sine ulla sui cõmu¬
nicatione ꝑsisteret. nec bonos ꝓpt̃ ma¬
los desereret. s malos propt̃ bonos potius
toleraret. tanquam granũ cum palea
pondere karitatis trituram ferens. non
tanquam leuissimus puluis etiam ante
uentilationẽ flatib cedens. Eo quippe
modo etiam cum iniquis quos necesse ẽ
usq ad littus retia ista contineant in

Expanded text:
gentibus dilatatur? hic certe, sicut scripgentibus dilatatur? hic certe, sicut scriptum est, filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, hoc est non excusat, non diluit, non defendit, quod furore schismatico in haereticam pestem de domo dei exire non timuit, quia, si uere iustus esset, sicut apostolus Paulus cum fratribus falsis, de quibus in suis epistulis ingemit, et sicut Cyprianus cum eis, quos sine baptismo suis peccatis praeteritis plenos existimabat et admitti ad ec. clesiam ab Stephano sciebat, ita in ecclesia Christi cum eis, quos iniustos uel nouerat uel putabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est usque ad litus retia ista contineant, in