comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. utmulta non dicam inquacumq: sui parte lineis diuidi
uelcircum scribi potest qđ anima si pater&ur nullo mo¬
donos seposs& tales lineas quae per longum secarinon
q: untquales in corpore non posse in uenirini hi lominus nouit
necipsa sibi aliquid taleoccurrit. cum senescire non possit
&iam quando seut cognoscat inquirit. cumenim sequaerit
nouit quod sequaeret quod nosse non poss&. si senon noss&
Neque enim aliunde sequaerit . quam seipsa : Cum ergo quȩ¬
rentem senouit. seutiq: nouit &omne qđ nouit totanouit.
quum itaq: sequaerentem nouit. totase nouit. ergo &to¬
tam se. nouit neq enim aliquid alid sed seipsam totanouit
quidergo adhuc sequaerit siquaerentẽ senouit. Neq
enĩ sine scir& se poss&l. quaerentem sescirese. sed hoc in prae¬
sentiqđ aut̃ de sequaerit quid antea fuerit. uelquid futura
sit quaerit desinatergonuncinterim suspicari seesse corpus.

Expanded text:
est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo modo nosse posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse inueniri nihilominus nouit. Nec ipsa sibi aliquid tale occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando, se ut cognoscat, inquirit. cum enim se quaerit, nouit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. cum itaque se quaerentem nouit, tota se nouit, ergo et totam se nouit; neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota nouit. quid ergo adhuc se quaerit, si quaerentem se nouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc interim suspicari se esse corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
portae natunre propinquiore ssunt quam umorea
terra. ut ad earum proximum ministerium tota molestia
ministr&ur utrumd s̃ de hoccircum fuso & suꝑ fuso caelo corpo¬
riui uenti s miscuerit. autadiunxerit an&ipsa delimo sicut
carnem fecerit non .ẽ. ad rempertinens quae stioom ne
quippecorpus i n omne corpus mutari posse credibile ẽ
quod lib& autẽ corpus mutari posseinanima credereab¬
surdum ẽ. : Quam obrẽ necillud audiendum ẽ qđ quidã
puta uerunt quintum quoddam eẽ corpus unde sint ani¬
mae qđ necterri. necaqua sit necaer necignis. siue iste
turbulentioratq terrenus siue ille caelestis purus & luc¬
dus sed nescio quid aliud quod careatus itato nomine sed ta¬
men corpus sit : Sienim qui hoc sentiunt. hocdicunt cor¬
pus: qđ & nos idie naturã quam lib& longitudine lati¬
tudine. altitudine spatium locioccupantem: neq: hoc
ẽ. anima neq: inde facta credenda ẽ quiqd quidenĩ tale

Expanded text:
poreae naturae propinquiores sunt quam humor et poreae naturae propinquiores sunt quam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles ministretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo corpori uiuentis miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, non est ad rem pertinens quaestio. omne quippe corpus in omne corpus mutari posse credibile est; quodlibet autem corpus mutari posse in animam credere absurdum est. Quamobrem nec illud audiendum est, quod quidam putauerunt, quintum quoddam esse corpus unde sint animae, quod nec terra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulentior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim qui hoc sentiunt hoc dicunt corpus, quod et nos, id est naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium loci occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. quidquid enim tale
Abbreviated transcription (Latin):
causa sit ut si potuerit medicina suc curratnamquaealiud
esseipsam. aliud haȩceius corporaelia ministeria: uel
uasa uel organa uelsiquid aptius diciposs̃ hinceuident¬
ereluc&. quod plerumq seue hementi cogitationis inten¬
tione auestit abomnib: ut prxeoculis patentib: recteq:
ualentib: multa positane sciat & simaior intentio ẽ dũ
ambulabat repente subsistat. auestens utiq: imperandi
nutum. amisterio motionis qua pedes agebantur : siau¬
tem nontanta ẽ. cogitationis intentio ut figat ambulan¬
tẽ loco sed tamentanta ẽ ut partẽ illã cerebrimediã
nunti antẽ corporis motus non uac& aduestere obliuis¬
citur aliquando. &undeueniat. & quo eat. & transit im¬
prudens uillã quotendebat. naturx sui corporis sana.
sed sua inali udauocata. quappt̃ istascorporeicaeli cor¬
poreas quasdam particulas id ẽ lucis& aeris quae pri¬
me excipiunt nutus animae uiui ficantis. eo quod incor¬

Expanded text:
causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud auocata. quapropter istas corporei caeli corporeas quasdam particulas, id est lucis et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod incor
Abbreviated transcription (Latin):
tamquam perea quae spiritui siilora sunt corpus ad minis¬
trat. Nuntiat autem aliquid luxcorporea. cuiautem
nuntiat non hoc ẽ quod illa: & haec ẽ anima. cuin un¬
tiat. Non illa quae nuntiat . & cumafflictiones corporis mo¬
lestesentit actionem suam qua illi regendo ad ẽ. turba¬
toeius tempentmento impe dirio ffenditur. &hae cof¬
fensio doloruocatur. & aer quineruis infusus .ẽ. pa¬
r& uolumtati. ut membii moueat. Non autem ipseuo¬
lumtas ẽ. & illa pars media motum membrorum nun¬
tiat. ut memoria teneatur. Non ipsa me moria ẽ de¬
niq: dum haeceius tamquam ministeria. uitio quo lib&
seu perturbatione: omnimodo deficiunt. desistentib: nun¬
tus sentiendi. & ministrismouendi tamquam non ha¬
bensquura ssit. ab scedit si autem nonita deficiunt ut in
moste assol& turbatureius intentio tamquam conan¬
tis redinte gixre labentia. necualentis. & inquib: reb:
turbatur inde cognoscitur quae parsministeriorũ in

Expanded text:
tamquam per ea quae spiritui similiora sunt corpus administamquam per ea quae spiritui similiora sunt corpus administrat. nuntiat enim aliquid lux corporea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique, dum haec eius tamquam ministeria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in
Abbreviated transcription (Latin):
dum .e. si fuerit quod fecit oblitus. Haecillicestis indiciis ꝓ¬
bataesse dicunt quando & ipsepastes aliquo affectae
morbo ueluitio. cum defecissent officia uelsentiendi
uel mouendi membr uel motus corporis reminis cen¬
di satis quidualerent singulae dedicnrrunt. Eis quie
adhibit acunctio. Cui rei reparandae profecerte ex¬
plonctumest. sed aniama inistis. tam quam inorga¬
nifagit: Nihil horumestipsa. sed uiuificat & regit
omnia & perhaec corpori consulit & huic uitae inqua
factus .ẽ. homo inanimamuiuam. undeergosit ipsa id
est dequa uelut materie ds hunc flitum fecerit quaea¬
nima dicitur dumqueritur nibil corporeũ deb&occurrere
icut enim ds omnem creatunem si canima omnem corpo¬
ream creatunm natunre dignitate pnrecellit perli¬
cemtamen & aeremquae in ipso quoque mundo p̃¬
cellentia sunt corpone magisq habent faciendipre¬
stantiam : quam patiendi corpulentiam sicutumor & t̃m

Expanded text:
dum est, si fuerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis produm est, si fuerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua factus est homo in animam uiuam. Unde ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie deus hunc flatum fecerit, quae anima dicitur, dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrere. sicut enim deus omnem creaturam, sic anima omnem corpoream creaturam naturae dignitate praecellit. per lucem tamen et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora magisque habent faciendi praestantiam quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra,
Abbreviated transcription (Latin):
ceruicem ad medullam spinae. dequalo quebamur pauloan¬
te deducitur. undehab& utique sensum intangendo & faciessi¬
cut cotum corpus exceptis sensibus uidendi. audiendi olfaciend
gustandiqui in sola faciep nrelocati sunt ideo scribtum arbi¬
tror quod infaciem ds̃ sufflauerit homini flatum utrae
cum factus est inani mam uiuam : Anterior quippepars
posteriori merito prteponitur. quia & istaducit illa sequi¬
tur & abista sensus ab illa motus est sicut consilium pnrece¬
dit astionem. & quoniam corponelis motus qui sensum se¬
quitur sineinteruallis temporum nullus .e. agere autem
inter ualla temporum spontaneo motu. Nisi peradiutori¬
um me moriae nonualemus : Ideo trestamquam uentricu
lices ebri demonstnentur unus anterior ad faciem a quo
sensus omnis alter posteriont ad ceruicem a quo motus omns
tertius interutrumq: in quo memoria uigere demons traent.
Necum sensum sequitur motus non conetat homo quod facien

Expanded text:
ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo anceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et quoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tres tamquam uli cerebri constituti sunt: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis; alter posterior ad servicem, a quo motus omnis; tertius inter utrumque, in quo memoria vigere demonstratur, ne cum sensum sequ
Abbreviated transcription (Latin):
secus agitur. quid quida incrementũ speciemq: arboris ꝑ¬
tin&. quoducitur sucus inne dicẽ uestiturq: in ea quib :
constat herbae natuna uelligni. Nihilenĩorumsine inter¬
nomotu. sediste motus non . ẽ spontaneus. qualisille qui
sen sui quo pulatur adcorporis amministrationẽ. sicut
inomnium animalium genere quã uocat scriptura ani¬
mã uiuã Nam & nobis. nisun e&. &iam ille motus. Nec
croscerent nr̃a corport necungues. capillosq: ꝓduce¬
rent. sed si hoc eẽ in nobis sine sensu motuq: illo spon¬
taneo nondicer&ur homo factus in animã uiuã
Oroinde quoniam pars cerebri anterior unde sensus
omnes distribuuntur adfrontem collocata ẽ atq:
infacie s̃ ipsa ue lut organa sentiendi exceptotan¬
gendi sensu qui pertotum corpus diffundituri
quitamen &iamipse ab eadem anteriore paste cerebri osten¬
ditur habere ui amsuam quaer& rorsus peruesticem atquo

Expanded text:
secus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris psecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. nam et nobis nisi inesset etiam ille motus, nec crescerent nostra corpora nec ungues capillosque producerent. sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motuque illo spontaneo, non diceretur homo factus in animam uiuam. Proinde, quoniam pars cerebri anterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem conlocata est atque in facie sunt ipsa uelut organa sentiendi — excepto tangendi sensu, qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque
Abbreviated transcription (Latin):
umidam quadam terrã. quae in carnis uorsa .ẽ. qualitatem
persub tiliorem natuntm corporis amministuxt. Id .ẽ. perlu¬
tem &aerem. Nullu s enim sinehis duob uel sen sus incorpore
ẽ. uel ab anima sponta neus corporis motus. sicut autem prius
essedeb& nosse quam facere. Ita sentire prius ẽ quam mo¬
uere Animaergo quonam resest incorporea . corpus quod
incorporeo uicinum .ẽ sicuti ẽ ignis uel potius lux & aer
primitus agit & per haecce terx quae cissiona sunt corporis.
secuti umor & terraunde carnis corpulentia solidatur
quae magis sunt ad patiendum subdita. quam prredita ad
fatiendum non mihi ergo uid&ur dictum factus .ẽ. homo
in animã uiuã nisiquia sentire coepit in corpore. quod .ẽ.
anima taeuiuentisq carnis certissimum indicium
am mouentur & arbusta non tantum .ui. extrinsecus inpel¬
Ulente. uelut cumuentis agitantur sed ĩllo motu quo intrin¬

Expanded text:
humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere. anima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrin
Abbreviated transcription (Latin):
piat anima quidquideam corporelium non latet ipsa uero
usque ad ec aliud quid damsit utcumuult intellegere ueldiuina
ueldm̃ uel omnino &iamscipsa suas que considentre uistutis
ut aliquid uericeraque conprarehendat ab ipsorum quoque
oculorum lucese auestat eamquead hoc negotium non tan¬
tum nullo adiumento uerum &iam nonnullo impedimento
essesentiens sei n obtutum mentis atollat. Quomodo exeo
genere aliquid ẽ cum eiusdem generissumum non sit nisi
lumen quod ex oculis emicat quod illa non adiuuatur¬
nisi ad corporeas formas coloresq sentiendos. hab&q ipsa
innume ntbilia longe dissimilia cuneto genericorporum quȩ
non nisi intellestuadq netione conspiciat quonullus carnis
sensus aspirat : Qua propternon .ẽ. quide humanae ani¬
mae natuna nec d&erra nec deaqua necdeaere nec deigne
quolib& sed tamenents sioris comporis suimateriam hoc ẽ

Expanded text:
piat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero piat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid ueri certique conprehendat, ab hac ipsorum quoque oculorum luce se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumento, uerum etiam nonnullo inpedimento esse sentiens se in obtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuaturnisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
assirmant quam uis omnis caro terrenam soliditatem in prom¬
cugeret hab&tamen in se & aeris aliquid quod & pͥulmom¬
bus contin&ur & a corde peruenas quas arterias uocant dis¬
sunditur &ignis non solum feruidam qualitatem cuiusse¬
des iniecorecius incerebro .e uerum &iam luculentam
quamuelut eliquari acsubuolare ostendunt in excelsum ce¬
rebrilocum tamquam in caelum corporis noferi unde & rr¬
dii emicant oculorum & decuius medio uelut centroquo¬
dam non solum adoculos sed &iam ad sensus c&crosce¬
nu es fistulae deducuntur ad aures uidelic& ad naresid
palatum propter audiendum olfaciendum. atquegustan¬
dum ipsum que tangendi sensum. qui perto cum corpusest
ab eodem cerebro dirigi perme dullam ceruicis & am quae
continentur ossibus quibus dorsispina conseritur. ut indese
tenuissimi quidam ribuli quitangendise sum faciunt percunc¬
a membnt diffundant : Cumigitur hisquas inunt iis acci¬

Expanded text:
adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promadfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas, quas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis acci
Abbreviated transcription (Latin):
flat nostra desu: onuer dm̃ eẽ const& : supra omne mun¬
dicorpus : & suprc omne spim̃ quẽ creauit: in comparabili omni¬
nodistancia: quomodo id reltedici potest : anfoste : quanto
magis ds uniuersae creatunte suae p̃sens ẽ : omni potentia
singulari :tanto magis potuit exaere flatum facere quae ani¬
ma hominisesse Sed quum anima non sit corporea quid quidat̃
xmundi corporeis elimentis siti corporeum sit necesse .ẽ. in que
mundi elementis &iam aeraste nume r&ur nec sidepurullius caeles¬
tisq: ignis elemento facta anima dicer&ur credioposter& :
Omne quippe corpus in omne corpus possemutari. Nondefuerum
quias sererent corpus autem aliquod. siue terrenum siuecueleste
conuesti in animani fierique natuntm incorpoream nec quem¬
quam sensissescio. Nec fides hab& de indesinon est contempno¬
dum quod medici. non tantum dicunt uerum &iam probarise

Expanded text:
flat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne munflat nostra de sui. cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus uniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima hominis esset? sed cum anima non sit corporea. quidquid autem ex mundi corporeis elementis fit, corporeum sit necesse est inque mundi elementis etiam aer iste numeretur, nec si de puri illius caelestisque ignis elemento facta anima diceretur, credi oporteret. omne quippe corpus in omne corpus posse mutari non defuerunt qui adsererent; corpus autem aliquod, siue terrenum siue caeleste, conuerti in animam fierique naturam incorpoream nec quemquam sensisse scio nec fides habet. Deinde — si non est contemnendum, quod medici non tantum dicunt, uerum etiam probare se
Abbreviated transcription (Latin):
disputationis ambagib: natuialiter & uentiter insitum ẽ.
es seomnino in commotabilem & incorruptibilem dm̃ : tota eor
mille formis fabula repente dilabitur : quam in suis uanis ac
sacra legis mentibus : non nisi dedi turpissima mutabilitate
pinxerunt
on ẽ igitur materies animae humanae :¬
necanimae in nationalis: quidergo ẽ. undeanima flatus
dĩ falta ẽ: ncornus aliquod erat terrenum quidem & humi¬
dum : nullo modo hincenĩ potius caro facta ẽ: Nam quid ali¬
ud ẽ limus: quã tęrra umia necumore solo anima
facta crederta ẽ quasi caro d&erra : animadeaqua
Nimisenim ab surdum ẽ. inde fastã putare animã homi¬
nis : unde facta .ẽ. caropiscis &uolucris: ergo fortassis
exxere huicenim eiementouam flatus compit . sed nos¬
ter nondĩ : unda supra diximus. hoc potuisse congruenter
putari : sianima munditꝗm quã unius maximianimantis. dm̃
cre deremus: utita eã flauerit deaere corporis sui : sicut

Expanded text:
disputationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum est, disputationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum est, esse omnino incommutabilem et incorruptibilem deum, tota eorum milleformis fabula repente dilabitur, quam in suis uanis ac sacrilegis mentibus nonnisi de dei turpissima mutabilitate pinxerunt. Non est igitur materies animae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta credenda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdum est inde factam putare animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
git: quid mirum siquodam dĩ iusto
occultoq: iudicio snuntur daemones incordib &iam uigilanti¬
um talealiquid posse: Malhaei autem qui sechris anos uel pu¬
tant uel putari uolunt : in hacopimone trans lationis : uel
re uolutionis animarũ eo sunt illisgertium philo sophis:
uelsi quialii uani homines hoc putant᷑ : d&eriores & doesta¬
biliores : quod illi animae natunam adinature discernunt :¬
sti autem cum aliud nihildicant esseanimã : quam ipsã
dĩ substantiã : atq idomnino quod ds ẽ.: Nontrepidanteã
tamturpiter commutabilem dicere : ut nullum sit herba e :¬
seu ueriniculigenus : ubieã non ẽe commixtã : uelquo re uol¬
ui non posse : mine biliopinentur in sania qui tamen. si re mo¬
tis ab animo suo rerum obscurissimarum quae stionib: quas
carnali cordeuersantes: necesse .ẽ. & inopiniones falsas
noxias monstrosasq: labantur & ꝓuoluantur: unum illud
firmissime teneant : quodomni animae retional: sineullius

Expanded text:
egit, quid mirum, si quodam dei iusto egit, quid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaei autem, qui se christianos uel putant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant esse animam quam ipsam dei substantiam atque id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuolui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouoluantur, unum illud firmissime teneant, quod omni animae rationali sine ullius
Abbreviated transcription (Latin):
Longeque plus ab hominibus: qua mapecoribus
differunt: Numquam erunt hominum anime
iftas si ea quae similiora sunt trahunt
Siautem hoc argumentum falsum est quomodo
erit uera illa opinio: quando quidem nihil
aliud efferunt : quo &iam sinon uera saltim ueri¬
similis habeatur : Vnde prochuius & ipse
crediderim: quod &iam eorum posteri sectatores:
Vos homines quihaec primitus insuis libris po¬
suerunt: In hacuita potius intellegi uoluisse
quadam peruersitate morum ac turpitudine:
homines pecorum similesfieri: acsiquodam
modo inpecora commutari uthocdedecore obiesto
eos acupiditatum pracuitate reuocarent :
Namilla quae feruntur accidisse utquidam quasi
secordarentur in quorum animalum corporibis
fuerint : aut falsa nanaentur aũ ludificationib:
demonum hoceorũ animis factum est: Sienim
Sienim
contigit in somnis ut fallacimemoria quasi recorde¬
tur sehomo fuisse quod non fuit: Aut egis sequod

Expanded text:
longeque plus ab hominibus quam a pecoribus longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
aibi Quales cauendos dñs significat. ubi
dicit eos indutos uestitum ouium: Intus aut̃
esse lupos rac paces uel ipsi diabolo & angelis
eius Nam & illedictus e eleo & draco
Tuidenim asferunt argumenti philo sophi :
quiputant hominum animas in pecora: uel
pecorum in homines postmostem posse trans¬
ferri Hoccestequod morum similtudo: ad id
trachat: Uelut auaros informicas: pacpaces. in
miluos: saeuos ac superbos: in leones secte tores
inmundae uoluptates insues: &siqua similia haec
quipp̃e asserunt Nec adtendunit perhancratio¬
nem nullo modo fieri posse: Ve pebris anima
post mostem: in hominem traensfera tur:
Nullo modo enim porcussimilior erit homini quam
porco & cum mansuescunt leones canibus. uel&iam
ouibus fiunt simihores : quam hominibus
Cum igitur apecorum moribus pecora non rece¬
dunt & quae aliquantulum c&leris dissimila fiuNt
similiora sunt tamen suo generi quam humano

Expanded text:
tibi — quales cauendos significat dominus, ubi tibi — quales cauendos significat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. Quid enim adferunt argumenti philosophi, qui putant huminum; num animas in pecora uel pecorum in homines post mortem posse transferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi diftum ẽ: homo in honore positus non intellex it:
comparatus ẽ pecoribus insensatis: & similis
factus ẽ eis : Aut ubiitem legitur : N& radideris
bestiis animam confitentem tibi: Neq enim non
omnes her&lici scripturas catholicas legunt Ne cob
alud sunt her&dici: Nisiquod eas non refte intellegen¬
tes suas falsas opinationes: contra earũ ueriatem
peruicaciter asserunt sequoquo modo sehabeat
uel non habeat opinio philo sophorum dereuolutionib
animarum: Catholicae tamen fidei non conuenit cre¬
dere animas pecorum in homines: autho¬
minum in pecora trans migrare:
ierisane homines uitae genere pecoribus
similes : & ipsae reshumanae lamant &
scriptura testatur. Vnde estillud quod com¬
memoraui: Homo in honore positus non in¬
tellexit: companatus ẽ iumentis insensatis. &
simĩlis factus ẽ eis : Sed in þacuita utique:
non post mostem: Proinde uel talibus bestus :¬
nolebat in potestatemdarianimam suami qui
dicebat : N& radideris bestiis animam confitentẽ

Expanded text:
: homo in honore positus non intellexit; conparatus est pecoribus in sensatis et similis factus est eis, aut ubi item legitur: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. neque enim non omnes haeretici scripturas catholicas legunt nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non bene intellegentes suas -falsas opiniones contra earum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habeat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes et ipsae res humanae clamant et scriptura testatur. unde est illud, quod commemoraui: homo in honore positus non intellexit; conparatus est iumentis insensatis et similis factus est eis, sed in hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam confitentem
Abbreviated transcription (Latin):
formas & species contruillas primaria somnium nascentiũ causales
pactiones sucorum temporumperagerespatia: Restatergo
ut ad utrumq modum habilescreataesint: siuea distum quo
ufttatifsime temporaba transcurrunt Siuead illum quoye¬
ra & minibiba fiunt sicuidõ facere placuerit quod tem pori
congruat: Herum tamen sic factus ẽ homo quem ammodũ
illep rimae causae habeban utfier& primus homo queni
non ex parem b nasci quinulli pracecessereno sed
delimo farmari opostebat. secđm causalẽ rationem
inqua primitus facctus erit: Nam si alter factuses

Expanded text:
formas et species contra illas primarias omnium nascentium causales formas et species contra illas primarias omnium nascentium causales rationes suorum temporum peragere spatia. restat ergo ut ad utrumque modum habiles creatae sint, siue ad istum quo usitatissime temporalia transcurrunt, siue ad illum quo rara et mirabilia fiunt, sicut deo facere placuerit quod tempori congruat. Verum tamen sic factus est homo, quemadmodum illae primae causae habebant at fieret primus homo, quem non ex parentibus nasci, qui nulli praecesserant, sed de limo formari oportebat secundum causalem rationem, in qua primitus factus erat. nam si aliter factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt hi dies ut indiaconẽ uirga conuesteretur de manumorsi
& aaron: Nec istacum fiuNt contranatunt̃ fiunt nisi nobisquib:
aliter natun recursus in notuit Non aut̃ dõcui ẽ natura qđ fecerit :¬
uaeri autem merito potest causales illaerationesquas mun¬
do indidit Cum primũ simu lomnia creauit: quomodo sint in¬
stitute. Vit rumque mad modũ uidemuscuncta nascentia uel fru
sua ꝓdic uersitate generũ diuersa spatia peragereñ temporũ
N quem ammodum creditur factus adam sineullo ꝑgressu in¬
crementorum uiril a& ate continuo formar&ur : Sed quur
non trumq illas credimus habuisse ut hocex eis futurũ e& quod
facturo placuiss&. Si enimillomodo dixerimus incipitcontia
ipsas factum uideri Non solũ &iamilluđ dequauinum sed & omnia
mira cula quae contrxnatunte usitatum cursum fiunt : Si aut̃
istomodo multoerit absurdius istasipsascotidianas natunxe

Expanded text:
tati sunt hi dies, ut in draconem virga converteretur de manu Mosi tati sunt hi dies, ut in draconem virga converteretur de manu Mosi et Aaron? nec ista cum fiunt contra naturam fiunt nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit, non autem Deo, cui hoc est natura quod fecerit. Quaeri autem merito potest, causales illae rationes quas mundo indidit, cum primum simul omnia creavit, quomodo sint institutae? utrum ut quemadmodum videmus cuncta nascentia, vel frutsua pro diversitate generum diversa spatia peragerent temporum? An ut quemadmodum creditur factus Adam sine ullo progressu incremenon utrumque illas credimus habuisse, ut hoc ex eis futurum esset quod facturo placuisset? si enim illo modo dixerimus, incipit contra ipsas factum uideri non solum etiam illud de aqua uinum sed et omnia miracula, quae contra naturae usitatum cursum fiunt; si autem isto modo, multo erit absurdius istas ipsas cotidianas naturae
Abbreviated transcription (Latin):
posse ac facere congruebat :  ta enim ceftas temporũ
leges generibus qualitatibus querrũ in manifestum & abdito
ꝑducendis at tribuit ut eius uoluntus sit suꝑomnea. Poter¬
tia quippe sua numerus creaturaeledit Nonipscm
Quis enim nescit aquam concraium temce cum adra dices
uitis uenerit ducimn sagina ligm illius atq: in eo sumere qualitatẽ
qua muuam procedat paulatim erum pentem atq inea grandes¬
centem uinum fiat maturumq dulcescat qđ ad huc ferue scat
ex pressum: & quadã ueustate firmatũ adusum bibendi
utiliusi ocundiusq ꝑueniat: Numideo dñs lignũ quae siuit
aut cerrã aut hastemporũ mont scuma quã miro compendio con¬
uertitinuinũ : & taleuinum quod ebrius &ia i conuiua laudar&
Numquidadiutorio temporis eguit conditor temporis. Non necefis
dierum numerissuocuiq generi accõmodatis omnes nature ser
pentium coalescit formatur nascitur roboratur. Numex pec¬

Expanded text:
posse ac facere congruebat. ita enim certas temporum posse ac facere congruebat. ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis adtribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam Quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in saginam ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque . in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam uetustate firmatum ad usum bibendi utilius iucundiusque perueniat? num ideo dominus lignum quaesiuit aut terram aut has temporum moras, cum aquam miro conpendio conuertit in uinum, et tale uinum, quod etiam ebrius conuiua laudaret? numquid adiutorio temporis eguit conditor temporis? nonne certis dierum numeris suo cuique generi adcommodatis omnis natura sepentium coalescit, formatur, nascitur, roboratur? Num exspec
Abbreviated transcription (Latin):
ongruit ergo & corpus eius animae rationuli Non secundumlina¬
menta figurtos que membrorum sed potius secđm quod in caelum
erestum ẽ ad intuenda quae in corpore ipsius mundi superna sunt :
Sicut animarictionalis in eadeb& erigi quae inspirita libus natunx
maxime excellunt . ut que sursum sunt sapiat nonq sunł suꝑt̃rõ :
ed quomodo eum fecitd s̃ delimotemre utrum repente i na&ate
perfecta hoc ẽ uirili atq uiuenali ansicuti nuncusq format
inuteris matrum. Neq: enim alius haec facit quamille qui dixit
Prius quam te formarem in utero nouite : Litillud tantum ꝓ prium
habuerit adam quod non ex parentib: natus ẽ sed fuctu s̃ extemr
Eotamen modo uthocꝑ ficiendo & ꝑ a&ate s augendo hitemporũ
numeri complerentur. Quos natune humani generis adtri¬
butos uidemus. An potius hoc non ẽ requirendum utrum lib&
enimfecerit hoc fecit. Quod dm̃ &omni potentẽ & sapientem

Expanded text:
ongruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniaongruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id, quod in caelum erectum est ad intuenda, quae in corpore ipsius mundi superna sunt; sicut anima rationalis in ea debet eregi, quae in spiritalibus natura maxime excellunt, ut quae sursum sunt sapiat, non quae sunt super terram. Sed quomodo eum fecit deus de limo terrae? utrum repente in aetate perfecta, hoc est uirili atque iuuenali, an sicut nunc usque format in uteris matrum? neque enim alius haec fecit quam ille, qui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te, ut illud tantum proprium habuerit Adam, quod non ex parentibus natus est, sed factus ex terra, eo tamen modo, ut in hoc perficiendo et per aetates augendo hi temporum numeri complerentur, quos naturae humani generis adtributos uidemus. an potius hoc non est requirendum ? utrumlibet enim fecerit, hoc fecit, quod deum et omnipotentem et sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia idem uerbum & sapientia & urtuseius ẽ. dictur & manuseuis
nonui sible membrum sedefficiendi potentia : Nam haec eadem serb¬
ture quaedicit qđ ds̃ hominẽ delimotenare finxerit: Dicit &iam
qđ & bestia s agrid&erax finxerit. quandoea scũ uolatilib: caeli ad¬
duxit adadã ut uider & quidea uocar&. sicenĩ scribtum .ẽ. & finxit
đ ad hucdoceniromnes bestias : Ciergo & hominẽ deenir &bes¬
tias deterra ipse formauit. quid ha b& homo excellentius in
hacre nisi qđ ipse adimagine dĩ creatus ẽ. Nec tamen hoc secun¬
dum corpus sed secundũ intellestum mentis dequo post loquemur :¬
uam quã & in psocorpore habeatquandam propri&atem quae
hoc indic& quod eresta staturx factus ẽ. Vt hoc ipso ammone¬
r&ur Non sibi terrena eẽ sestanda uelut pecora quorum uolup¬
ta s omnis exterax ẽ. unde in aluum cuncta ꝓnuatq ꝓstrata suNt :¬

Expanded text:
sed quia idem uerbum et sapientia et uirtus eius est, dicitur et manus eius sed quia idem uerbum et sapientia et uirtus eius est, dicitur et manus eius non uisibile membrum, sed efficiendi potentia. nam haec eadem scriptura, quae dicit, quod deus hominem de limo terrae finxerit. dicit etiam, quod et bestias agri de terra finxerit. quando eas cum uolatilibus caeli adduxit ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret. sic enim scriptum est: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias. si ergo et hominem de terra et bestias de terra ipse formauit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi quod ipse ad imaginem dei creatus est? nec tamen hoc secundum corpus, sed secundum intellectum mentis, de quo post loquemur. quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est: unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. c
Abbreviated transcription (Latin):
&operx manuũ tuarũ suntcaeli & de hocimõ quasi fundo mundi
scribtum .ẽ. quoniã ipsius ẽ mare & ipse fecitillud & aridã terrã
manus eius finxerunt : Nonigitur hoc in honorẽ hominis depute¬
tur uelutc&eneds̃ dixerit& facta sint : Huncaute ipse fecerit
aut uerboc&ent huncautẽ manib: fecerit. sed hoc excellit in homi¬
ne quia ds̃ hominẽ adimaginẽ suã fecit ꝓpterhoc qđ ei dedit mentem
intellestua lẽ qua prestat pecorib: undeiam superiore loco disseru¬
imus in quo honore positus si non intellexerit ut beneagat ei sdẽipsis
pecorib quib: pnrelatus .ẽ. compa nebitur sice nĩ & scribtũ .ẽ. homo
in honore positus non intellexit . companxtus ẽ. pecorib: insensatis
necdicendũ ẽ hominẽ ipsefecit pecorax ueroius sit & fasta sunt. & hunc
enĩ & illa ꝑuerbũ suũ fecit. ꝑ qđ facta sunt omnia:

Expanded text:
et opera manuum tuarum sunt caeli. et de hoc imo quasi fundo mundi et opera manuum tuarum sunt caeli. et de hoc imo quasi fundo mundi scriptum est: quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus eius finxerunt. non igitur hoc in honorem hominis deputetur, uelut cetera deus dixerit, et facta sint, hunc autem ipse fecerit, aut uerbo cetera, hunc autem manibus fecerit. sed hoc excellit in homine, quia deus hominem ad maginem suam fecit propter hoc, quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pecoribus: unde iam superiore loco disseruimus. in quo honore positus, si non intellexerit, ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus, quibus praelatus est, conparabitur. sic enim et scriptum est: homo in honore positus non intellexit; conparatus est pecoribus insensatis Nec dicendum est: Hominem ipse fecit, pecora vero jussit et facta sunt; et hunc enim et illa per uerbum suum fecit, per quod facta sunt omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ti & biathio excelso: Sedꝓpotestate & uistut edĩ positum huius
membrinomen quisusq adeo desipitut non intellegat:
Iecillud audiendum .ẽ. qđ non nulli putant . ideo picecipuũ dio pus
eẽ hominẽ quiac&terx dixit & facta sunt huncautẽ ipse fecit sedideo
potius quia hunca dimaginẽ suã fecit. Nã illa quae dixit & facta sunt
ideo sic scribtum .ẽ. quia ꝑ uerbum eius facta sunt sicut ꝑ hominẽ ho¬
minib: dici potuit uerbis quae tempou liter cogitantur & uoce pro¬
feruntur. Non sicautẽ loquiturds̃: nisicum ꝑcreatunt̃ corpondẽ
loquitur sicutabiihae sicut morsi sicut ꝑnubem defilio suo:
Ante omnẽ uero creaturt̃ ut e& ipsa creatura eo uerbo dictum ẽ
qđ in principio enaids̃ a pudđm & quia omnia ꝑ ipsum facta sunt.
& sineipso factum ẽ nihil utiq & homo ꝑipsũ factus ẽ. cesteenĩ
caelum uerbo fecit. quia dixit & factum .ẽ  Ecribtum ẽ tamen

Expanded text:
ti et bracchio excelso. sed pro potestate et uirtute dei positum huius ti et bracchio excelso. sed pro potestate et uirtute dei positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat? nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia cetera dixit et facta sunt, hunc autem ipse fecit; sed ideo potius, quia hunc ad imaginem suam fecit. nam illa quae dixit et facta sunt, ideo sic scriptum est, quia per uerbum eius facta sunt, sicut per hominem hominibus dici potuit uerbis, quae temporaliter cogitantur et uoce proferuntur. non sio autem loquitur deus, nisi cum per creaturam corporalem loquitur, sicut Abrahae, sicut Mosi, sicut per nubem de filio suo. ante omnem uero creaturam ut esset ipsa creatura, eo uerbo dictum est, quod in principio erat deus apud deum; et quia omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil, utique et homo per ipsum factus est. certe enim caelum uerbo fecit, quia dixit et factum est; scriptum est tamen:
Abbreviated transcription (Latin):
siue sufflauit in eius faciem sp̃muitae & factus .s̃. homo in
animã uiuã. Nontunc prae destinatus : hocenim ante sae¬
culum in prre scientia creatoris Neq tunc causaliter uel
consummate inchoatus. uelinchoate con summatus. hocenĩ
is aeculo inuationib primordialib: cum simulomnia crearentur sedcreatus
intempore suo ui sibiliterin corpore in uisibiliterinanima constans
exanima & corpore iã ergo uideamus quomodo eũ feceritđs: primũ
d&erux corpuseius post&iam de amimna uidebimus si quidua lebimus:
Quod enĩ manib: corponilib: ds delimo finxerit hominẽnimiũ pueri¬
lis cogatatio ẽ : Itaut si hoc scribtuna dixiss& magiseũ quiscribsit
tins lato uerbousũ credere deberemus quã dm̃ talib: membrorũ
liniamentis d&erminatũ qualia uidemus incorporib: nr̃is dictũ ẽ
enim manustuagentes disꝑdidit & eduxistipopulũtuũ in manufor¬

Expanded text:
siue inaufflauit in eius faciem spiritum uitae, et factus est homo in siue inaufflauit in eius faciem spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuam: non tunc praedestinatus; + hoc enim ante saeculum in praescientia creatoris; neque tunc causaliter uel consummate inchoatus uel inchoate consummatus; hoc enim a saeculo in rationibus primordialibus, cum simul omnia crearentur: sed creatus in tempore suo, uisibiliter in corpore, inuisibiliter in anima, constans ex anima et corpore. Iam ergo uideamus quomodo eum fecerit deus. primum de terra corpus eius; post etiam de anima uidebimus, si quid ualebimus. quod enim manibus corporalibus deus de limo finxerit hominem, nimium puerilis cogitatio est, ita ut, si hoc scriptura dixisset, magis eum qui scripsit translato uerbo usum credere deberemus quam deum talium membrorum liniamentis determinatum, qualia uidemus in corporibus nostris. dictum est enim: manus tua gentes disperdidit, et: eduxisti populum tuum in manu for
Abbreviated transcription (Latin):
compositio illorũ & consummauit ds indie sextoopert sua quae
fecit. & benedixit ds̃ diem septimũ & sc̃ĩ ficauit eum rursusq
nisi inchoata essent nonita sequer&ur quia in illa diere quie¬
uit ab omnib: operib: suis quae inchoauit ds̃ facere AII
Iicigitur siquis inquinat quomodo consummauit. & quo modo
inchoauit : Neq enim alia consummauit. alia inchoauit.
sed eadem ipsautiq: a quib: in die septimo requieuit ex hisquȩ
supu diximus clarum .ẽ : Consummas sequippeista intelle¬
gimus dm̃ cumcreauit omnia simul. Ita ꝑfecte utnihilei ad huc
iordine temporum creandum ess& : Quod non hic abeo
iam in ordinecausarum creatum e& inchoas se autẽ ut qđ hic
pure fixenet causis postinpler& effectisXIIII
Iroinde formauit ds̃ hominem puluerem tenire uellimũ
terrae hoc ẽ. depuluere uellimo terrae & in spirauit

Expanded text:
consummatio illorum; et consummauit deus in die sexto opera sua, quae consummatio illorum; et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit; et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum. rursusque nisi inchoata essent, non ite sequeretar, quia in illa die requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. hic igitur si quis inquirat, quomodo consummauit et quomodo inchoauit — neque enim alia consummauit, alia inchoauit, sed eadem ipsa utique a quibus in die septimo requieuit — ex his quae supra diximus clarum est. consummasse quippe ista intellegimus deum, cum creauit omnia simul ita perfecte, ut nihil ei adhuc in ordine temporum creandum esset, quod non hic ab eo iam in ordine causarum creatum esset; inchoasse autem, ut quod hic praefixerat causis post impleret effectis. proinde formauit deus hominem puluerem terrae, uel limum terrae — hoc est de puluere uel limo terrae - et inspirauit
Abbreviated transcription (Latin):
festas formas altusq procreantur. profesto autnihilexeis
postea ꝑtempont fier&. authoc fier& quod existis quae suoquȩ¬
q iam tempore oriuntur ds̃ noncessat opentri :XII¬
uncautem quia & consummata quod ammodo & quodam mo
Udo inchoata sunt eaipsa quae consequentib: euolisendatem¬
porib: primitus ds̃ simulomnia creauit . cum facer & mundũ
consummata quidem quianihil habent illa innaturis ꝓpriis
quib suorũ temporum cursus agunt quod non inistis causaliter
factum sit inchoatauero quoniã quaedam enent quasi semina
futurorũ ꝑ saeculi trastũ ex occulto in manifestum locis con¬
gruis exerenda ipsius &iam scribtunae uerba satis ad hoc
ammonendũ in sighiteruigent : Siquis in ei seuigil& nam&
consummata eadicit & inchoatanisi enim consummata essent
Non scribtum .e& & consummata sunt caelum & tenar & omnis

Expanded text:
festas formas actusque procreantur, profecto aut nihil ex eis festas formas actusque procreantur, profecto aut nihil ex eis post ea tempora fieret aut hoc fieret, quod ex istis, quae suo quaeque iam tempore oriuntur, deus non cessat operari. nunc autem, quia et consummata quodam modo et quodam modo inchoata sunt ea ipsa quae consequentibus euoluenda temporibus primitus deus simul omnia creauit, cum faceret mundum — consummata quidem, quia nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, quod. non in istis causaliter factum sit; inchoata uero, quoniam per quaedam erant quasi semina futurorum per saeculi tractum ex occulto in manifestum locis congruis exerenda — ipsius etiam scripturae uerba satis ad hoc admonendum insigniter uigent, si quis in eis euigilet. nam et consummata ea dicit et inchoata. nisi enim consummata essent, non scriptum esset: et consummata sunt caelum et terra et omnis