comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
im maꝰ sacramentum sit. quam baptis
¶S sicut sacͥ canones diffiniunt. utrũq
dum om̃ino ẽ sacramentum: & suma
deuotione pensandum. Quanuis tam̃ alte¬
rum. id ẽ impositio manuum. in eo qd̃ asolis
summis pontisicibus celebratur maiori ui¬
deatur reuerentia colendum. Sed hec duo.
ita coniuncta sunt inoꝑatione salutis. ut
nͥ morte interueniente om̃i no seꝑari ñ pos
sint. Qd̃ ñ deb et iterari manꝰ imposicio sicutt
yec paptismus. & qs a ieiunis sint celebranda.
e satramento impositionis manuũ. ii.¬
diffinitum est ut nulla ratione ite¬
retur. sicut nec baptismus: & si forte factũ
fũit griui penitentia plectendum est. hoc
quoq statutum ẽ. ut impositionis manuũ
sacramentum. n nͥ aieiunis uł detur. ł acci¬
piatur: si hii qui accipiunt ꝑfecte etatis fue¬
rint ut mundi donum sp̃s scĩ accipiant.
Sicut enim duobus tẽpis pascha uidelicit
& pente costen. baptisma qd ĩis solũ tẽꝑib
generaliter celebrandum ẽ. a ieiunis cebrari

Expanded text:
it sacramentum quam baptismus. Sed sicut sacri canones definiunt, utrumque magnum omnino est sacramentum, et summa devotione pensandum. Quamvis tamen alterum, id est impositio manuum in eo quod a solis pontificibus celebratur, majori videatur reverentia colendum, sed haec duo ita conjuncta sunt in operatione salutis, ut nisi morte interveniente omnino separari non pos. Quod non debeat iterari manus impositio sicut nec baptismus, et quod a jejunis celebranda sit. De sacramento impositionis manuum definitum est, ut nulla ratione iteretur, sicut nec baptismus; et si forte id factum fuerit gravi poenitentia est plectendum. Hoc quoque statutum sacramentum, non nisi a jejunis, vel detur vel accipiatur; filii qui accipiunt perfectae aetatis fuerint, ut mundi donum Spiritus sancti accipiant. Sicut enim duobus temporibus in Pascha videlicet et Pentecoste baptisma, quod illis solum temporibus generaliter celebrandum est, a jejunis celebrari
Abbreviated transcription (Latin):
nqͣ um ꝑhenniter uirꝰturꝰ exueret. sed̾m
ti aliquando reparte cħsposunt. & iterũ
i empus postulabat assumpsit: mirũ est
S uuc cũtempus postulabat passur fuitꝰ.
Ngͥ soc ẽe potuit. ut ipse seipsum manib
stuiret. & discipłis sine corruptione sui eden¬
lindistribueret. et tam̃ ipse qui dedit et
nudldatur ꝙͥ qui portauit & qui portabat᷑
deaet. quid mirum est si dr̃. quia ipse

Expanded text:
 perenniter victurus exueret secundum tempus aliquando ex parte deposuit, et iterum cum tempus postulabat assumpsit, quid mirumtamen adhuc cum tempus postulabat passurus fuit? Si ergo hoc esse potuit, ut ipse seipsum manibus gestaret, et discipulis sine corruptione sui edendum distribueret; et tamen ipse qui dedit et qui dabatur qui portavit, et qui portabatur idem esset, quid mirum est si dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
it figura saluandoꝵ. octo anime plie
saluate sũt. Si militer & in mari rubros
aqua baptismum. & rubor sangunẽ¬
rebat. Similit̾ inaqua asꝑsionis cud
infiraitatẽ. rufa ꝓpter sanguiremꝰ.¬
ctione singularis ille unctus pitigiua
ticipes illius ẽẽ mererent᷑ inutint li

Expanded text:
in figura salvandorum octo animae per lignum salvatae sunt. Similiter et in mari Rubro, ubi aqua baptismum, et rubor sanguinem praeferebat. Similiter in aqua aspersionis cui cinis infirmitatem, rufa propter sanguinemunctione singularis ille unctus praefigurqui participes illius esse mererentur in uncti
Abbreviated transcription (Latin):
put ep̃i p̾sentiam & ñ suscipiunt ma
tipositionem. ne forte ꝓpt̾ea dlamp¬
ea qua festi nare debuer̃t dũ potue
sitit cos enĩ qui articulo tẽpis p̃
e sum inutice linit. sacri chrismatis
bioit in hoc ipso ostendatur. quantũ
udisliniat. consignatio tam̃ frontis.
sinaficibus reseruatur. Solus enĩ ponti
fet̃ consignare ac linire pot̃: & spm ꝑ¬

Expanded text:
pi praesentiam, et non suscipiunt manus impositionem, ne forte propterea damnentur; quia festinare debuerunt dum potuerunt. Propter eos enim qui articulo temporis pzatum statim in vertice linit, sacri chrismatis unctio, ut in hoc ipso ostendatur quantum sos in vertice liniat, consignatio tamen frontis solis pontificibus reservatur. Solus enim pontifex frontem consignare et linire potest,
Abbreviated transcription (Latin):
tendos: nͥ quos uł habitus religionis uł sp̃i¬
talis uite honestas. cõmendat. Penitentes
uͦ si necesfitas exegerit: inter ostiarios depu¬
ñ legant. Si aut̃ ordinati sunt inter sub¬
diacones haberi concedunt: ita tam̃ ut ma-¬
nũ non imponant. aut sacra contingant:
Penitentes dicinꝰ eos qui post baptisniũ pro
homicidio aut ꝓ diuersis cͥminib aut gra¬
uissimis peccatis publicam agentes penitẽ¬
ciam sub cilicio: diuino fuerint altario re-¬
conciliati. Si milit̾ transmarinos & incogni¬
tos homines. siue clericos aliarũ ȩccłarum.
neq ordinari. neq orclinatos recipi concedũt
utatio ep̃oꝵ de suis locis ad alia lo-¬
ca: nulla ratione debet fieri. nisi
ꝓ magna utilitate. uel necessitate cogente.
Et hoc quidem non ꝑipsos fieri oportet.
s consilio & inuitatione coepoꝵ: atq aucto¬
ritate romani pontisicis. Mutatio similit̃

Expanded text:
tendos, nisi quos vel habitus religionis, vel spiritendos, nisi quos vel habitus religionis, vel spiritualis vitae honestas commendat. Poenitentes vero si necessitas exegerit inter ostiarios depustolam non legant. Si autem ordinati sunt inter subdiaconos haberi concedunt, ita ut manum non imponant, nec sacra contingant. Poenitentes autem dicimus eos qui post baptismum pro homicidio, aut pro diversis criminibus, aut gravissimis peccatis, publicam gerentes poenitentiam sub cilicio, divino fuerint altario reconciliati. Similiter transmarinos et incognitos homines, sive clericos aliarum ecclesiarum, neque ordinari neque ordinatos recipi concedunt,Mutatio episcoporum de suis locis ad alia loca nulla ratione debet fieri, nisi pro magna utilitate vel necessitate cogente. Et hoc quidem non per ipsos fieri oportet, sed consilio et invitatione coepiscoporum, atque auctoritate Romani pontificis. Mutatio similiter
Abbreviated transcription (Latin):
sali & conditione coꝵ qui ad
nobis patres documenta reliquerunt. Nã qͥd
a sacris ordinib ñ impediat. eos qui pbate
fu̾int conuersationis: placuit diffinire. Qa
medicoꝵ forte incisione claudi efficiuntur.
uł ꝓ egritudine. siue ꝑ uiolentiam abscidũt᷑
putauert᷑. si tam̃ tale fu̾it ut ab oꝑe ad mini¬
strationis ñ impediat. & laici qͥ ñ concubi nã
ñ pelicem. norunt. nec digamiextiterunt. et
in ceteris si ne cͥmine uxert. liberti qͦ qui
a dñis suis ita manu missi sunt. ut in eis
nullum obsequĩ. ius aut potestatẽ reseruap¬
uerint. & sine crimine uixerint. hos inclerũ
assumi posse. sine cunctatione santerunt.
Publice uͦ pententes criminosos. illiteratoᷤ.
digamos. repudiatarũ maritos. ex adulte¬
rio natos. a bherecicis baptiratos. & qui se ip¬
sos absciderunt. a sacͥs ordinib arcendos. et
energuminos inclerum non ẽẽ recipiendos.
S & filios pbroꝵ ad sacros ordines ñ acdmit¬

Expanded text:
 conditione eorum qui ad nobis patres documenta reliquerunt. Nam quid a sacris ordinibus non impediat eos qui probatae fuerint conversationis placuit definire. Qui a medicorum incisione forte claudi efficiuntur, vel pro aegritudine sive per violentiam absciduntur; putaverunt; si tamen tale fuerit ut ab opere administrationis non impediat, et laici qui non concubinam nec pellicem norunt, nec bigami exstiterunt, et in caeteris sine crimine vixerunt; liberi quoque qui a dominis suis ita manumissi sunt, ut in eis nullum obsequii jus aut potestatem observaverint, et sine crimine vixerint, hos in clerum assumi posse sine contradictione sanxerunt. Publice vero poenitentes, criminosos, illiteratos, bigamos, repudiatarum maritos, ex adulterio natos, ab haereticis baptizatos, et qui seipsos absciderunt, a sacris ordinibus arcendos, et energumenos in clerum non recipiendos. Sed et filios presbyterorum ad sacros ordines non admit
Abbreviated transcription (Latin):
Adseoem metropolitana conuemredt
ut ab om̃ib ipse ordinet᷑. O portet eñ ire
qui illis om̃ib preesse debet. abomĩs il
gatur ec orclinetur. Alioquin. asa me
exponendam et pallium suscipiendũ¬

Expanded text:
ad sedem metropolitanam convenire debent, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet enim ut ipse qui illis omnibus praeesse debet, ab omnibus illis eligatur et ordinetur, alioquin cassa juexponendam et pallium suscipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
porib fieri debere scĩ patres decteuerunt: ĩd ẽ
ieuimo quati mensis. & septimi. & decimi. &
initii quadragesimalis ac mediane quadra¬
gesime. die sabbi circa uesꝑam. i eiunio cele¬
brato. Quando uͦ ep̃c ordinationes facere
disponit. om̃s qui ad sacrũ ministeriũ acce¬
dere uolunt. feria quarca ante ipsam ordi¬
nationem euocandi sunt ad ciuitatẽ: una
cum pb̃ris qui eos p̃sentare debent: Tuncgͦ
epc̃ ẽ lat̾e suo elig̾e debet sac̾dotes. & alios pru¬
dentes uiros gnaros legis diuine. & exercita¬
tos in eccłasticis sanctionib qui orditiandoꝵ
& uitã & scientiam sine fauoris grã. aut
muneris cupiditate. scđm u̾itatẽ diligen¬
ter inuestigent: ut sic ꝑ tres dies continu
s diligenter ex aminati. sabb̃o tandem
qui ꝓbati fu̾int inuenti. ep̃o consecradi
p̃sententur. Benedictiones nͦ pontificumͤ
diebiis tanitũ dñiciscelebrandas ẽe. sacri
discretionẽ reliquit: ut subdiaconus qͥdem
ñ ordinet᷑ aꝑte quattuordecĩ annos. nec di¬

Expanded text:
poribus fieri debere sancti Patres decreverunt, id est jejunio quarti mensis et septimi, et decimi, et initii quadragesimalis ac medianae quadragesimae die Sabbati circa vesperam jejunio celebrato. Quando vero episcopus ordinationes facere disponit, omnes qui ad sacrum ordinem accedere volunt, feria quarta ante ipsam ordinationem evocandi sunt ad civitatem, una cum presbyteris qui eos praesentare debent. Tunc ergo episcopus e latere suo eligere debet sacerdotes, et alios prudentes viros, gnaros legis divinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum et vitam et scientiam sine favoris gratia, aut muneris cupiditate, secundum veritatem diligenter investigent, ut sic per tres continuos dies diligenter examinati, Sabbato tandem qui probati fuerint episcopo consecrandi praesententur; benedictiones vero pontificum diebus tantum Dominicis celebrandas esse sacri discretionem reliquit. Ut subdiaconus quidem non ordinetur ante quatuordecim annos, nec di
Abbreviated transcription (Latin):
achidiaconus imꝑat subdiaconib
o iurgia ad eiꝰ ꝑtinent curam. Pro reꝑ¬
nsdiocesianis basilicis ipse suggeri sac̾.¬
collectam pecuniam de cõmunione
⁊ aduocatus in causis ȩccłasticis ex aminã
lectores. atq psalmiste: idẽ cantores.
nium quoq dandũ pofficio clericoꝵ pro
E honestate. & officium cantandi & pera¬
di ullicite. lectiones. benedictiones. psal¬
in. laudes offertorium. & responsoria. qͥs
ricoꝵ ficere debeat. ordoq & modus psallen
isarium e ꝓ reparatione basilicarũ que
ns dirgit. clerieos quos delinquere ag.x¬
eut ipse distringit.: quos uͦ em̃dare ñ ualet.
ercessum ad agnitionẽ ep̃i defert. Basidi
primus. aut eruditione his explendis
licarum ordinatio. incensi p̃paratio.
cura crismatis confitiendi cura baptist̾ii
ordinandi: p̃pantio luminariorũ insacͥfi¬

Expanded text:
Archidiaconus imperat subdiaconis et jurgia ad ejus pertinent curam. Pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacero idem refert, collectam pecuniam de communione curae advocatus, in causis ecclesiasticis examinandilectores atque psalmistae, id est cantores. Signum quoque dandum pro officio clericorum, pro vitae honestate, et officium cantandi peragendi sollicite: lectiones, benedictiones, psalmos, laudes, offertorium et responsoria: quis clericorum dicere debeat. Ordo quoque et modus psallendnecessarium est pro reparatione basilicarum, quaostiarios dirigit. Clericos quos delinquere cognoscit, ipse distringit; quos vero emendare non valet, eorum excessum ad agnitionem episcopi defert. Basilicproximus, aut eruditione his explendis licarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminarium in sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
rum faciendarum: quasi creator ẽẽ¬
ñ posset. nisi creatura ẽẽt. Deinde ex ipsa p̃¬
scientia ⁊ ꝓuidentia d̃i. alia necessitas inreb
factis uel faciendis ꝓuenire. quasi fieri ñ possit
ut ñ eueniat qͦd ꝓuisum ẽ. uel prescitum ado.
qđ utrũq pari inconuenientia animũ pulsat.
⁊ consid̾ationẽ ꝑturbat. Primũ gͦ consideran¬
dum ẽ. qua ratione rerũ faciendarũ. necessitaᷤᷤ
indm̃ cadere uideatur. ex p̃scientia ⁊ ꝓuiden¬
tia: ex dispositione uel predestinatione eoꝵ
quȩ facienda fuerant ab ipso. Omnis enim
scientia. ⁊p̃scientia. ⁊ ꝓuidentia.⁊ dispositio.
uel p̃destinatio. ad aliquid c̃ẽ uidentur: &
alicuꝰ cẽ uidentur. Omnis quippe scientia
Scientia quippe que de nullo ẽ: upsa nulla ẽ.

Expanded text:
rum faciendarum, quasi Creator essn posset nisi creatura esset. Deinde ex ipsa praescientia et providentia Dei alia necessitas in rebus factis vel faciendis provenire, quasi fieri non possit ut non eveniat quod praevisum est vel praescitum a Deo; quod utrumque pari inconvenientia animum pulsat et considerationem perturbat. Primum ergo considerandum est qua ratione rerum faciendarum necessitas in Deum cadere videatur ex praescientia et providentia, ex dispositione et praedestinatione eorum quae facienda fuerant ab ipso. Omnis enim scientia, et praescientia, et providentia, et dispositio vel praedestinatio ad aliquid esse videtur, et alicujus esse videtur. Omnis quippe scientia scit
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ñ fuit: futurũ fuisset & prescitũ qͦd
turum ñ fuit: nec p̃scientia huius futuri
tata fuisset. s nũqͣm habita. quia futurũ
fuisset. Qa autẽ p̃destinauit se facturũ d̾
posuit: nec p̃destinauit nͥ qd̃ facturus fur
Presciuit autẽ quedam q̃ facturus ñ fuit.
presciuit omne qͦd futurũ fuit. in quo ꝙ¬
dam futura fuert̃. que facturus fuit. qued

Expanded text:
t, futurum fuisset et praescitum quod futurum non fuit, nec praescientia hujus futuri mutata fuisset; sed nunquam habita, quia futurum non fuisset. Quod autem praedestinavit Deus facturum se disposuit; nec praedestinavit nisi quod facturus fuit. Praescivit autem quaedam qui facturus non fuit; quia praescivit omnem quod futurum fuit, in quo quaedam futu
Abbreviated transcription (Latin):
iñ cognouit aliqͥd extra se d̾s. qui omĩa ha¬
bebat᷑ ise: Nec id̾o ibi fuert̃. qͥa hic futura
fuerunt. ne causa illoꝵ fuisse credatur exs
neq ideo huc uenert. quia ibi fuert. quasi
ẽe ñ potuissent illa sine istis. Nam uillas
issent: etiam si ista ex illis futura ñ fuissent
Tantum istoꝵ causa ñ fuissent: si ista futur

Expanded text:
et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia haet non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura fuerunt; nec causa illorum fuisse credatur ex istis, neque ideo huc venerunt quia ibi fuerunt, quasi esse non potuissent illa sine istis. Nam et illa fuissent etiam si ista ex illis futura non fuissent; tantum istorum causa non fuissent, si ista futura
Abbreviated transcription (Latin):
indo et̾na scientia uel p̾scientia eẽt: nͥ futurũ
eẽt aliquid de qͦ eẽt. Si gͦ creatum nichil uel
creandum fuisset: nichil increatore scitum
uel prescitum fuisset. Ae ꝑhoc: scientia nulla
uel prescientia fuisset. Si autẽ scientia nulla
increatore fuisset. manifeste consequitur: qm
nec ipse creator fuisset. qui utiq sine scientia
ẽẽ ñ potuisset: cui idem est ẽẽ qđ scire. Ut gͦ
scientia uel p̾scientia increatore ẽẽ potuisset.
necesse erat aliquid ẽẽ. uel futurũ ẽẽ. de quo
ẽẽ potuisset: cum sicut dictum ẽ. si de nichi¬
lo eẽt nulla ẽẽt. Omnis enĩ scientia. alicuiꝰ
ẽ. scientia: ⁊de aliquo ẽ. Si gͦ ex creaturis
pendet p̃scientia creatoris: causaliter pruis
ẽẽ uidebitur qd creatũ ẽ: ipso qui creauit
n dicemus quia omnia increatore ab erat.¬
eterno increata fuer̃t: que abipso tẽpo¬
rasiter creata st̃. uillic sciebantur ubi habe¬
bantur. ⁊ eo mͦ sciebantur quo habebant᷑:

Expanded text:
in Deo aeterna scientia vel praescientia esset nisi futurum esset aliquid de quo esset. Si ergo creatum nihil vel creandum fuisset, nihil in Creatore scitum vel praescitum fuisset. Ac per hoc scientia nulla vel praescientia fuisset. Si autem scientia nulla in Creatore fuisset, manifeste consequitur, quoniam nec ipse Creator fuisset; qui utique sine scientia esse non potuisset, cui idem est esse quod scire. Ut ergo scientia vel praescientia in Creatore esse potuisset, necesse erat aliquid esse vel futurum esse de quo esse potuisset: cum sicut dictum est si de nihilo esset nulla esset. Omnis enim scientia alicujus est scientia, et de aliquo est. Si ergo ex creaturis pendet praescientia Creatoris causaliter, prius esse videbitur quod creatum est, ipso qui creavit n dicemus quod omnia in Creatore ab aeterno increata fuerunt quae ab ipso temporaliter creata sunt, et illic sciebantur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur;
Abbreviated transcription (Latin):
uili modo dispositio diuina duplicit̾
consid̾atur. Bona quidem dispositio¬
nem de suꝑ habent. & ut sint ꝙ bona st̃: &¬
ut sic sint qr ordinata st̃. Mala uͦ exdispositi¬
one suꝑna ñ habent qd̵ st̃. quia mala st̃:
⁊ tamen habent qͦd sic st̃. quia ordinata st̃.
Ds̃ enim malum ñ fe̾cit. s cũ factũ ẽ. inor¬
dinatũ ẽẽ ñ ꝑmittit: quia maloꝵ actor ñ ẽ.

Expanded text:
Simili modo dispositio divina dupliciter Simili modo dispositio divina dupliciter consideratur. Bona quippe dispositionem desuper habent: et ut sint quia bona sunt, et ut sic sint quia ordinata sunt. Mala vero ex dispositione superna non habent quae sunt quia mala sunt; et tamen habent quod sic sunt, quia ordinata sunt. Deus enim malum non facit; sed cum factum est, inordinatum esse non permittit; quia malorum auctor non est,
Abbreviated transcription (Latin):
dentia illa. qua ds curat de omnib que fecit.
inicħ derelinquit ex omnib que ꝑtinent ad
iꝑsum.: i que subiecta sunt ipsi: s ꝓuidet singu¬
lis. ut habeat unũ qͦdq qđ sͥ debetur iconue¬
nit. Sed̾m hanc itaq uniuersalem ꝓuiden¬
uistã ordinationẽ euadat. Nam & ipsa iniqͥtaᷤᷤ
ex hac ꝓuidentia stipẽ habet: iñ potuit uel
ipsa malitia mobliuionem uenire. apud ꝓui-¬
sorem omniũ. Uis scire que siit iniquitatis
ipeccati stipendia: Scͥptum ẽ. Stipendia au¬
tem peccati mors: grã autẽ di uita ȩterna.
Stipendia peccati mors: stipendia iustitie
uita. ꝑeccato datur mors: iustitie uita. Cul¬
pe pena: uirtuti głã. Unum qͦdq qͦd suũ ẽ
accipit. Heo ẽ. ꝓuidentia. Utrũq oꝑatur:
in suo ⁊ inalieno. Insuo qd̃ fecit: malieno qd̃
pinisit. Cuncta illi subiecta sunt: ⁊ ꝓuidet
omnib p̃sidens omnib. Creature gub̾natio¬
nem. iustitie głificationem: malitie dampna¬
tionem. De dispositione diuina.

Expanded text:
identia illa qua Deus curat de omnibus quae fecit; et nihil derelinquit ex omnibus quae pertinent ad ipsum, et quae subjecta sunt ipsi, sed providet singulis ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Secundum hanc itaque universalem providenjustam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae sunt iniquitatis et peccati stipendia? Scriptum est: Stipendia autem peccati mors; gratia autem Dei vita aeterna . Stipendia peccati mors; stipendia justitiae vita. Peccato datur mors, justitiae vita; culpae poena, virtuti gloria. Unumquodque quod suum est accipit. Haec est providentia: utrinque operatur in suo et in alieno. In suo quod fecit, in alieno quod permisit. Cuncta Illi subjecta sunt, et providet omnibus, praesidens omnibus: creaturae gubernationem, justitiae glorificationem, malitiae damnationem. CAP. XX. De dispositione divina.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ prius p̃scitum fuit qͣm futurũ fuit
prius prescitum fuit. ⁊prius futurũ funt
fuit. Et anteqͣm fuit qndo adhuc futur
Fuit. potuit ẽẽ scđm contingens ut ñ fici
⁊ hoc semꝑ potuit ẽẽ qͣmdui futͣm fuit itt
fieret. sicut semper futurum fuit ut fiet
Qd̃ futurũ fuit adhoc spectabat qđ futi
fuit: qđ ẽẽ potuit. ad hoc spectabat qd̃
tuit. ⁊ futurũ non fuit. Et currebant sim
abeterno duo hȩc: qd futurũ fuit. & qđ i

Expanded text:
Et non prius praescitum fuit quam futurum fuit sed prius praescitum fuit, et prius futurum fuit quam fuit. Et antequam fuit, quando adhuc futurum fuit, potuit esse secundum contingens ut non fieret; et hoc semper potuit esse, quandiu futurum fuit ut non fieret, sicut semper futurum fuit ut fieret. Quod futurum fuit ad hoc spectabat quod futurum fuit; quod esse potuit, ad hoc spectabat quod esse potuit et futurum non fuit. Et currebant simul ab aeterno duo haec quod futurum fuit; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
sa sp̃ualis ẽẽt. capar in uno prescientie. ⁊ ꝓui¬
dentie ⁊ rationis. uintelligentie omnium. Et
aurit ꝑfecta imago. auctorem suũ imitans:¬
o apparuit quasi ipsum in altero. udem unũ.
Ec inuenta st̃ inscdo qͦq que ⁊ inpͥmo. scdłm
tuulationem: ⁊ imitationem. & unaginem. et¬
sumilitudinem. rationes ⁊ cause. et similitudineᷤ
eosorine: & dispositiones ⁊ ꝓuidencie futuroꝵ
que facienda fuerant. Et cum facta st̃ illa que
facta sunt. adsimilitudinẽ horũ facta sunt que
trant in scd̃o facta: sicut facta st̃ adsimilitu¬
dinem illoꝵ que inpͥmo erant ñ facta. Sedĩn
huĩmnodi rationem & considerationẽ corporea

Expanded text:
sa spiritualis esset capax in uno praescientiae et provisa spiritualis esset capax in uno praescientiae et providentiae et rationis et providentiae omnium. Et eluxit perfecta imago imitans auctorem suum, et apparuit quasi ipsum in altero, et idem unum. Et inventa sunt in secundo quoque quae et in primo secundum aemulationem et imitationem, tudinem rationes et causae et similitudines et formae, dispositiones et providentiae futurorum quae facienda fuerant. Et cum facta sunt illa quae facta sunt ad similitudinem horum facta sunt quae erant in secundo facta; sicut facta sunt ad similitudinem illorum quae in primo erant non facta. Secundum hujusmodi rationem et considerationem c
Abbreviated transcription (Latin):
dinem dĩ. ⁊ deo simile eẽ. Nam in as
uua continebat. et maior erat in toto. & qͣsi
suꝑabundabat singulis. udeo ñ erant singła
hoc totum. sed intoto erant singła. qm̃ totum
ad totum. ⁊ ad singła singula. et tam̃ deo in
parte nichil minus erat. qͣm intoto. quia par ͤ
itoũ unum erat. s ratione ⁊ ꝑuidentia una
aslta sũt. quȩ futura erant᷑ in parte ⁊ toto:
inus futura erant in parte qͣm intoto.
dõ upsa inratione minus habuert̃. qͣm ex
tatione minus futura fuer̃t: tamen d̾s minus
ñ habuit. qui intoto totus fuit. ⁊ꝑfectus ⁊ unꝰ.
Ppter hoc gͦ rationali creature ñ unũ aliqͥd.
aut hoc. aut illud mnratione diuina ꝓ exempla¬
ri sufficere potuit. ad cuiꝰ similitudinem forma¬
retur. s quasi totum assumpsit dm̃. ut eiuis ip¬
sius imago fieret. & expressa ẽ. ad totum. emu¬
lans ꝑfectionem: ut sicut d̾s sp̃s erat. ⁊ unꝰ
erat. un ipso totum erat. scd̾m rationẽ & ꝓ¬
uidentiam. & prescientiam & causam. sic ip¬

Expanded text:
dinem Dei et Deo simile esse. Nam in Deo omnia continebat; et major erat in toto et quasi superabundabat singulis. Et ideo non erant singula hoc totum, sed in toto erant singula, quoniam totum ad totum et singula ad singula. Et tamen Deo in parte nihil minus erat quam in toto, quia pars et totum unum erat; sed ratione et providentia una discreta sunt quae futura erant in parte et toto, et minus futura erant in parte quam in toto. Ideo et ipsa in ratione minus habueruut, quoniam ex ratione minus futura fuerunt. Tamen Deus minus non habuit, qui in toto totus fuit et perfectus et unus. Propter hoc ergo rationali creaturae non unum aliquid aut hoc aut illud in ratione divina pro exemplari sufficere potuit, ad cujus similitudinem formaretur; sed quasi totum assumpsit Deum ut ejus ipsius imago fieret, et expressa est ad totum aemulans perfectionem. Ut sicut Deus spiritus erat, et unus erat, et in ipso totum erat secundum rationem et providentiam et praescientiam et causam, sic ip
Abbreviated transcription (Latin):
possint legitime ad prioris uiri cognatioi̾s
rabile. ẽ inimutabile: non mom̃itaneũ
ñ transitorium. Ait aũt ꝑse ipsa ueritas:
carne inter homines appareret: eo inspi¬
rante dixit adam. Quam obrem relinqͣt
homo patrem suam ⁊ matrem suam. et
ad herebit uxori sue. & erunt duo in
carne una. Cui ñ contradixit dñs. De¬
inde cum ueritas oriretur de terra
interram. & in uisibilis in humanita¬
te apparuit: interrogatum ẽ si licitũ
eẽt homini uxorem relinquere. Quod

Expanded text:
possint legitime ad prioris viri cognationis possint legitime ad prioris viri cognationis rabile, est immutabile, non momentaneum, non transitorium. Ait autem per seipsa Veritas, carne inter homines appareret, eo inspirante dixit Adam: Quamobrem relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Cui non contradixit Deus. Denique cum Veritas oriretur de terra in terram, et visibilis in humanitate apparuit, interrogatum est si licitum esset homini uxorem relinquere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia in lege scͥptum est. Turpi¬
tudinem patris tui non reuelabis. Neq enĩ
tupitudinem patris filius reuelare potest.
s quia scͥptum eͥ. erunt duo in carne una
qui turpitudinẽ nouerce que una caro
cum patre fuit. reuelare p̾sumpserit. ꝓ.¬
fecto patris tu ptrudinẽ reue labit. Cũ
cognita quoq frĩ misceri ꝓhibitum est: qr
ꝑ coniunctionẽ priorem caro fr̃is fuerit fa¬
cta: ꝓ qua re etiam ioħes baptista capite trũ¬
catus & scõ martirio consummatꝰ est. De¬
di. uenerio caralitano frat̾nitatis
tue studiose sagacitati frater amande qͣs
debeo refero grates. Qm̃ que sistique de¬
busti: iocundum reddidisti me. Unde pla-¬
cide ad inquisita respondeo. Sedemapłi¬
cam consulere decreuisti. si mulier copula
nuptiali extraneo uiro iuncta. cognatioi
eiꝰ ꝑtineat. si eo defuncto cognatio maneat
eadem. uł si subalio uiro cognationis uo¬
cabula dissoluantur: uł si suscepte soboles

Expanded text:
est, quia in lege scriptum est: Turpiest, quia in lege scriptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim turpitudinem patris filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una . Qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognita quoque fratri misceri prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus, et sancto martyrio consummatus est i, Venerio Caralitano. Fraternitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is uxorem uł deꝓpria cognatiõe
uł quam cognat᷑ habuit: nullus audeat
sibi in coniugio copulare. Si quis huic
tali nefario coniugio conuen̾it. et in
eo ꝑmanserit: sciat se apłice auctoritaris
a nathematis uinculis ẽẽ innodatum
et nullus sacerdos tribuat ei cõmanio
nẽ Si uͦ conu̾sus diuisusq fu̾it atali
copulatione digne penitentie sub mi-¬
tatur: ut sac̾dos loci considerauerit.
Decretum gregorii iunioris.
iquis fr̃is uxorem duxerit incon¬
Niugium: anathema sit. Siquis no.¬
uercam aut nurum suiam duxerit. Ana¬
thema sic. Si quis dde ꝓpria cognatione
uł quam cognatus habuit. duxerit in
coniugium: anathena sit. Beda in
ni fr̃s singulas sorores uxores ac.¬
Tipere: que sunt abillis longa ꝓgenie
generate. Responsio õregorii
oc fieri modis omm̃ibus litet. Nedͥa
enim in sacris eloquiis inuenitur. qͥd huic
capło contradicere uideatur. Capitulo¬
xxx.uii. Gregorius ad augustinum.
um nouerca misceri graue facinꝰ

Expanded text:
fratris uxorem vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit, et in eo permanserit, sciat se apostolica auctoritate anathematis vinculis esse innodatum, et nullus snem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gregorii Junioris Si quis fratris uxorem duxerit in conjugium, anathema sit. Si quis novercam aut nurum suam duxerit, anathema sit. Si quis de propria cognatione vel quam cognatus habuit duxerit in conjugium, anathema sit. Beda in fratres singulas sorores uxores accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae, respondit Gregorius: Hoc fieri omnibus modis licet. Nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic opulae contradicere videatur. Responsio Gregorii ad Augustium noverca misceri grave facinus
Abbreviated transcription (Latin):
taim inmedium eamdem psam seng
ꝓtulit. homo. Quam obrem relinque
eoꝵꝰ ꝓpinquus ꝑtinere uni. si ñ ꝑene
alteri: Qd mininie fieri posse: credr
Nam uno defuncto insuꝑstite afinis
deletur: nec alia copula coniugalit
sius affinitatis prioris si quidemee
duo in carne una. et masculũ et ftmis
qui innumerã multitu dinẽ sEtꝰ utnie
ñ destitit secum facere unũ. sicut ꝑ
ueritas dicit. non ꝓhis tantũ rogo
s ꝓ eis qui credituri sunt ꝑ ubum
eos in me. et unusit sicut tu pater

Expanded text:
tim in medium eamdem sententiamse primus protulit homo: Quamobrem relinquet opinquus pertinere uni, si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendum est, nam uno defuncto in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis ipsius affinitatis prioris siquidem traduos in carnem unam et masculum et feminam, qui innumeram multitudinem sexus utriusque non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dicit: Non pro iis tantum rogo, sed pro iis qui credituri sunt per verbum eorum in m
Abbreviated transcription (Latin):
dcttur a nobis sc̃itas ur̃a. si aliquis hõ
ponutrs spuales habere ualeat. unam
utram: in quo fraternitas tua memi
pn cõpatitm constitui illi mulieri
iposse iungi incopula que cõmater
anithematis ut scitis ꝑcutitur icti
Smiliter aũt et illum ꝑcutere ꝑ¬
gmus. qui cum ea qua de sarro fon
tismatis susceꝑit. aut cum illa quã
t ineta. fornicationis ꝑpetrau̾it scelꝰ.
timnam tam̃ sihabuerit ñ dimittere co¬
uxorem. Ex concilio cabillonensi.
ictum etiam nobis ẽ. quasdam femi¬
Inas desidiose. quasdam uͦ fraudu.
nos dignum duximꝰ. ut si qua mulier
lm suum desidia aut fraude aliqua
uiuit penitentiam agat auiro tam̃ suo ñ

Expanded text:
tur a nobis sanctitas vestra, si aliquis homo commatres spirituales habere valeat unam post alteram, in quo fraternitas tua meminvirum compatrem constitui illi mulieri non posse jungi in copula, quae commater anathematis, ut scitis, percutitur ictibus. Similiter et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam erit uncta, fornicationis perpetraverit scelus, legitimam tamen, si habuerit, non dimittat uxorem. Ex concilio Cabilonensi. Dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudunos dignum duximus, ut, si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua vivet, agat poenitentiam; a viro tamen suo n
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis quia templtmdĩ estis. & sp̃s dĩ habitat
in uobis. Unde & econtrario de quibusdã dicit
tatẽ penitꝰ trinitatis ignorat. qd in aliquo habi¬
tare possit pat᷑ aut filiꝰ inquo ñ habitat sp̃s sẽo.
aut in aliquo spos sc̃s̃ in quo ñ pat᷑ & filiꝰ : IInde

Expanded text:
Nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? unde et e contrario de quibusdam idem dtatem penitus trinitatis ignorat, quod in aliquo habitare possit pater aut filius, in quaut in aliquo Spiritus sanctus in quo non et Pater et Filius? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
signatur. Secuntur deinde septem giuduũ
umotines in quibus p isp̃tale potestat e altã
semoe ad sacra cractanda conscendit. ꝑero
setreiuaconor ÷ se ptimus sacerdotum hiced
dispares in eodem ordine ht̃ dignitates. Nam
pra alos qui dicunt̃ pͥmates supra quosdͥoe
pri iarthas constituert uolunt. Alĩ eosdem
pmates &e pattiarchas dicunt. Nostam̃ quatuor
tantum ex antiquo ȩccłe usu patriarchas
nominatos inueninimꝰ idẽ alexandrinũ¬
arche alibi pͥmates appellati sunt. Postͥ os õs
sequitir suminus pontifex: quẽ papã idẽ
patrẽ patrũ consuetudo ȩectastica normana

Expanded text:
signatur. Sequuntur deinde septem graduum signatur. Sequuntur deinde septem graduum promotiones, in quibus per spiritualem potestatem altius semper ad sacra tractanda conscendit. primus sextus diaconorum; septimus sacerdotum. Hic gradus dispares in eodem ordine habet dignitates. Nam supra illos qui dicuntur primates, supra quos quidam patriarchas constituere volunt; alii eosdem primates et patriarchas dicunt. Nos tamen quatuor tantum ex antiquo Ecclesiae usu patriarchas nominatos invenimus. Primum Alexandrinuarchae; alibi primates appellati sint. Post hos omnes sequitur summus pontifex quem papam, id est Patrem patrum consuetudo eccles
Abbreviated transcription (Latin):
uimodi ciatu imitandi exciterunt. scilicet
it hoc signo uitia incorde & oꝑe pullulantia.
in penitentie. quemad modũ in ordine
monachoꝵ: quibus & ceteri ordines sacri qui
dignitatis inecclam curam suisciꝑe. donec ad
derum assumant᷑. Propt̾ea qb in illis sͥ sacri
signaculi ad indulgentiam e. ñ ꝓ potestate
plationis in ppło di. s ne ipso quo habitu
penitentie quo se sponte. ꝓpt̾ dm̃ sequestra¬
uerunt. sacro scãm corporis & sanguinis tp̃i
comunionẽ. uł hab̾e ñ possint. uł eit᷑ adimipe¬
dimentum quietis sue requirere cõpellant᷑.
stu dicuni ipsis ꝑ indulgentiam concedunt᷑.
ñ ad exereendam plationẽ in popło di. s ad
celebrandam intrinsecus cõmunionẽ sacm̃ti
duĩ. Qd tam̃ apͥncipio ñ ita fuisse dicunt Mo¬
nachi quippe &s heremut habitantes. olim pbros
habuisse legunt᷑. De septem ordinibꝰ sacris.
Rimũ gͥ signaculum derici corona
est qua in partem minist̾ii sctieon¬

Expanded text:
i cultu imitandi exstiterunt, scilicet ut hoc signo vitia in corde et opere pullulantia dam poenitentiae, quemadmodum in ordine monachorum, quibus et caeteri ordines sacri qui dignitatis in Ecclesia curam suscipere, donec ad clerum assumantur. Propterea quod in illis est sacri signaculi, ad indulgentiam est, non pro potestate praelationis in populo Dei, sed ne in ipso quoque habitu poenitentiae quo se sponte propter Deum sequestraverunt, sacrosanctam corporis et sanguinis Christi communionem vel habere non possint, vel extra ad impedimentum quietis suae requirere compellantur. sterii divini per indulgentiam ipsis conceduntur; non ad exercendam praelationem in populo Dei, sed ad celebrandam intrinsecus communionem sacramenti Dei, quod tamen principio non ita fuisse dicunt. Monachi quippe et eremum habitantes olim presbyteros habuisse leguntur. CAP. V. De septem gradibus sacris. Primum igitur signaculum clerici corona est, quo in partem ministerii sacri con
Abbreviated transcription (Latin):
debent mañ sacerdos & leuita tractaturi diuna
sarmimenta. hoc offitio usus e. dns. quando fai¬
ta cena cũ disciplis inteo se p̃cinx̃. & mittens aqua
impelium. pedes discipłox lauit ⁊ linteo extersit.
sequitur loco. ñsine aliqͦ senariĩ mis.x¬
derio. inquo ꝓpt̃ ꝑfectionẽ sui significat᷑ bonoꝵ¬
oꝑum ꝑfectio. Hic ordo inuet̾i testamento a
tribu leui habet exordium. Precepit eñĩ dñs
moysi ut post ordinationẽ aaron & filioꝵ ei rur¬
sus tribus leui ad cliuini eultꝰ ministeria ordina¬
ret᷑ & consecrar et᷑ dño.: & seruirent ꝓ istł coram
aaron & filiis eiꝰ in tabernaculo dĩ psic gesta

Expanded text:
uri divina sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis linteo se praecinxit, et mittens aquam in pelvim pedes discipulorum lavit, et linteo extersit .sequitur loco, non sine aliquo senarii mysterio, in quo propter perfectionem sui significatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri Testamento a tribu Levi habuit exordium. Praecepit enim Deus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, rursus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur, et consecraretur Domino, et servirent pro Israel coram Aa
Abbreviated transcription (Latin):
as et aut̃ potestas scłaris exti
quedam dignitatissue: qtidl q
cellentia ordinis ostendit᷑. & sacranti tes¬
terii figuratur. Anulus fidẽ. artndi ln
oꝑationẽ. sceptrũ iusticiã. glatiꝰ uindito
purpura reuerentiam: diadema glma
signat. Et hec quidem de scłari pottlatt¬
piuitalis potestas in cleriod¬
natur: habens gradus & etds
signatur ad partem sortis miniti due

Expanded text:
abet autem potestas saecularis ornamenta quaedam dignitatis suae, quibus et excellentia ordinis ostenditur, et sacramentum ministerii figuratur. Annulus fidem, armilla bonam operationem, sceptrum justitiam, gladius vindictam, purpura reverentiam, diadema gloriam designat. Et haec quidem in praSpiritualis potestas in clero ordinatur habens gradus et ordiest corona, qua signatur ad partem sortis ministe
Abbreviated transcription (Latin):
c ipso dicunt᷑ humana intelligentia timidẽ
pntingi: s deuotio fidĩ ampliꝰ p̃sumens. scdm
turan conscientiã fidenter inquirit. Queren¬
dum itaq in pͥmis ẽ quomͦ inteligi oponteatas
ditume benta anariã de spũ sẽd concepnssere i

Expanded text:
et caetera quae de ipso dicuntur, humana intelligentia timide contingit, sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fideliter inquirit. Quaerendum itaque inprimis est quomodo intelligi oporteat quod dictum est beatam Mariam de Spiritu sancto concepiss
Abbreviated transcription (Latin):
ũtam spectant. subiecta sunt t̾rene potestati.
Parsũ. hec aut̃ omĩa duplicit̾ ꝑtinent ad ius t̾reue
potestatis: ut uidelicet ipsa terrena potestas.
hec &e possidentibus scđm iusticiam distribu¬
at. as contra in iusticiã impugnantium defen¬
Tat. Sicut aut̃ p̾latoꝵ debitum ẽ. subiectis pos¬
sidenda iuste dispensare. & eos contra iniusticiã¬

Expanded text:
ta sunt terrenae potestati. Haec autem omnia dupliciter pertinent ad jus terrenae potestatis, ut videlicet ipsa terrena potestas haec et possidentibus secundum justitiam distribuat; et contra injustitiam impugnantium defendat. Sicut autem praelatorum debitum est subjectis possidenda juste dispensare, et eos contra injusti
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis data ẽ quinq modis detͥminatur:
scd̃m ꝑsonam. scdm causam. scđ̃m modum.
scd̾m locum. & scđm tempus. Nam qd̃ aliqͦ
mͦ licet. non statim om̃i mͦ licet: & ipsa iusti¬
cia. nͥ iuste exhibita fu̾it. iusticie nom̃ antit¬
tit. Qua ꝓpt̃ qd̾ licet. ꝑspitienduni ẽ. dili¬
genter. quomͦ licet: & considandi sunt mo¬
di quibus iusticie forma det̾minat᷑. Scd̾m
ꝑsonam aliquid licet & aliquid ñ licet:
quẽ adnodum scłari iudici in ꝑsonã laicã
si peccau̾it manũ mitt̾e licet. in clericũ¬
ñ licet. Scd̾m cansam iusticia detͥminat᷑:
ut uidelicet negoria scłaria a potestate

Expanded text:
tis data est, quinque modis determinatur, secundum personam, secundum causam, secundum modum, secundum locum, et secundum tempus. Nam quod aliquo modo licet, non statim omni modo licet, et ipsa justitia nisi juste exhibita fuerit, justitiae nomen amittit. Quapropter quod licet perspiciendum est diligenter quomodo licet, et considerandi sunt modi quibus justitiae forma determinatur. Secundum personam aliquid licet; et aliquid non licet, quemadmodum saeculari judici in personam laicam si peccaverit manum mittnon licet. Secundum causam justitia determinatur: ut videlicet negotia saecularia a potestate
Abbreviated transcription (Latin):
legum. & rationabiles consuetudines prelatis
& in se & in suis seruitium exhib̾e. Est seruitiũ
aliud de t̃minatũ. sicut census & tributũ. que
annuatim soluuntum. aliud fortuitũ qđ uideł
ꝓculpis ex casu accidentibus exigitur. Qd & ipsũ.
licet legibus scd̾m m̃suram peccati de tͥmina¬

Expanded text:
biles consuetudines, praelatis et in se et in suis servitium exhibere. Est autem servitium aliud determinatum, sicut census et tributum quae annuatim solvuntur. Aliud fortuitum quod videlicet pro culpis ex casu accidentibus exigitur. Quod et ipsum licet secundum mensuram peccati legi
Abbreviated transcription (Latin):
terra habere ñ debeat. cleric nͥdm̃ & ea que
ad partem dĩ spectant. cui statutũ est deci¬
mis & oblationib que dõ offeruntur susten¬
tari. Laicis gͦ xp̃ianis fidelibus terrena pos¬
side conceditur clericis uͦ spũalia tantum
committunt᷑: quẽ ad modũ olim in illo ppło
pore cetere trib que tipũ laicoꝵ p̾ferebant
portiones in hereditate acceꝑunt. sola tribus
leui que clericos figurabat. decimis & oblati¬
onibus & sacrifitiorum uictimis pascebat᷑.¬

Expanded text:
terra habere non debeat clericus nisi Deum, et ea quae terra habere non debeat clericus nisi Deum, et ea quae ad Dei partem spectant. Cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur, sustentari. Laicis Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, clericis vero spiritualia tantum committuntur, quemadmodum olim in illo populo priore caeterae turbae, quae typum laicorum praeferebant, portiones in haereditate acceperunt, sola tribus Levi, quae clericos figurabat decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebat
Abbreviated transcription (Latin):
Nit̾isitas aũt hec. duos ordines com¬
plectitur. laicos & clericos. quasi duo
latela corporis uniꝰ. Quasi enĩ ad sinistram
sunt laici.: qui uite p̃sentis necessitati in ser¬
iuunt. N ita dico ad sinistram que madino¬
dum illi ad sinstram statuentur. quibꝰ dice t᷑.
ite maledicti in ignem ȩt̃num. Absit a me
ut bonos laicos ibi statuere p̃suma. Nam qͥ
xp̃iani sunt constituo: sed ad illam sinistrã
de qua dr̃ in dextera eiꝰ longeuitas uite. in
stram in corpore ẽ. de corpore ẽ & bonũ est
quam iuis optimũ ñ sit. Laici ergo xp̃iani.
qͥterrena & terrene uite necessaria tractãt.
pars corporis xp̃i sinistra sunt. clericiuͦ qñi
ea que ad sp̃italem uitã ꝑtinent dispensãt.
quasi dextera pars sunt corporis.xͥ. Ec constat
enĩ laos. latine dr̃ pps. Unde & basileos
tine interp̾tatũ sortem sonat. siue qđ ipse
sorte electus sit adõ. & ad seruitium dĩ siue
qd̾ ipse dĩ sors illꝰ sit. &e qd portionẽ aliam in

Expanded text:
niversitas autem haec duos ordines complectitur, laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui  veri Christiani sunt, constituo; sed ad illam sinistram de qua dicitur: In dextera ejus longaevitas vitae; in stram in corpore est, de corpore est, et bonum est, quamvis optimum non sit. Laici ergo Christiani, qua terrena et terrenae vitae necessaria tractant pars corporis Christi sinistra sunt: clerici vero quoniam ea quae ad spiritalem vitam pertinent dispensant, quasi dextra pars sunt corporis Christi. Et conenim laos latine dicitur populus. Unde et basileos uod interpretatum sonat sortem, sive quod ipse sorte electus sit a Deo, et ad servitium Dei, sive quod ipse Deus sors illius sit, et quod portionem aliam in
Abbreviated transcription (Latin):
pura hominis humanitas. & diuinitas qͥd̃e
iantas ñi ẽ. dis̃ tam̃ homo ẽ. Natura druer
psona una. Quia aũt uinta ẽ natura: una
psona. Etquia ꝑsona dĩ & hominis una ẽ
c homo umis ẽ. Pꝑt̾ ea qd facit di fac̃ iho.
& quod facit homo facit & eis. quia nonduo

Expanded text:
natura hominis humanitas; et divinitas quidem humanitas non est, Deus tamen homo est. Natura diversa, persona una. Quia autem unita est natura, una est persona; et quia persona Dei et hominis una est; Deus et homo unus est. Propterea quod facit Deus facit homo, et quod facit homo facit Deus; quia non duo,
Abbreviated transcription (Latin):
fitiũ erudũ: aliqͣndo de elibano. aliqͥndo
de sartagine. aliq̃n de craticula. qđ saefi¬
tium coctum uocabat᷑. Sacrifitia alia ꝓpes¬
cato erant: alia ꝓdelicto. ꝓ peccato quidẽ
ut peccatũ expiaretur: ꝓdelicto. ut expia¬
retur delictũ. P eccatum ẽ: qndo sit qdͥ fie¬
ri ñ debet. Delictũ ẽ. qͣndoꝰ fit qd fieri de¬
bet. Eit inhis quidẽ omnib sac̾menta con¬
stabant. Sciendũ uͭ ꝗd hec ominia ñ talia
sacramenta intellige debemꝰ. qualia suꝑi lic̃m̃ta
ĩ ꝓpͥe sacͣmenta dicunt᷑. eẽ debere diffiniuimꝰ: sed
in his et huiuscemodi quedam obhoc solũmͦ
sacramenta uocata. quia sacrarum rerum
cram̃tis quidem scripte legis. hactenus diris¬
se sufficiat. De ꝓmissionib uͦ quas intertia
parte prime distinctionis posuimꝰ. tͣctare p̃¬
ꝑta ꝯtinebat: precepta. sacram̃ta. ꝓmissa.

Expanded text:
ficium crudum: aliquando de clibano, aliquando ficium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato quidem, ut peccatum expiaretur; pro delicto, ut expiaretur delictum. Peccatum est quando fit quod fieri non debet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his quidem omnibus sacramenta constabant. Sciendum vero quod haec omnia non talia sacramenta intelligere debemus, qualia superius sacramenta proprie sacramenta dicuntur, esse debere definivimus; sed in his et hujusmodi quaedam ob hoc solummodo sacramenta vocata; quia sacrarum rerum cramentis quidem scriptae legis hactenus dixisse sufficiat; de promissionibus vero quas in tertia parte primae distinctionis posuimus; tractare pripta contineb
Abbreviated transcription (Latin):
tur ineis. nec ñ ⁊ sacra indum̃ta muinistran¬
cum ⁊ tet̾a om̃ia. quȩ adexornandũ eultum
diuinum suerant instituta. Iterũ sac̃menta
alia fuer̃t que sc̃ificabant᷑ ademundationẽ.
alia quȩ tractabantur addeuotionẽ: tertia qͦ
erercebantur aduenationẽ. Pma necessitati. sed̃a uir
alia erant inreb qubdam sc̃ificatis. alia tiors. ii¬
snsaerifitis ⁊ oblationib: alia inministerii
auunis. Sic res eadem multis modis adeui¬
dentiam distuigui potest. Sacrificiũ dice¬
batur: qͣndo de animalib fiebat immolacio.
Oulatio autẽ aliarũ quarũlibet rerũ uoca
alia pacifica. Nolocaustũ uocabatur. qd
uel ex debito uel sponte oblatũ. dotũ incen¬
uartim reseruabat᷑. Pacifica aicedantur. ẽ
sponte offerebantur. siue ꝓgr̃arũ actione.
suie gp̃cedentis uoti adimpletione:. siuie ꝓuo
suntaria: ⁊ spontanea deuotione. Holo¬
eaustium aliqͣndo fiebat dͥe arm̃tis. aliq̃n
ade pecorbi: aliq̃n de uolatilib Oblatio

Expanded text:
tur in eis; necnon et sacra indumenta ministrantium, et caetera omnia quae ad exornandum elementum divinum fuerunt instituta. Item sacramenta alia fuerunt quae sanctificabantur ad emundationem; alia quae tractabantur ad devotionem; tertia quae exercebantur aalia erant in rebus quibusdam sanctificatis, alia in sacrificiis et oblationibus, alia in ministeriis divinis. Sic res eadem multis modis ad evidentiam distingui potest. Sacrificium dicebatur, quando de animalibus fiebat immolatio. Oblatio vero aliarum quarumlibet rerum voalia pacifica. Holocaustum vocabatur quod vel ex debito vel sponte oblatum totum incenpartim reservabatur. Pacifica dicebantur quae sponte offerebantur, sive per gratiarum actionem, sive pro praecedentis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio