comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na sit. apd̾ damelẽ. Uidebam inuisu nocte ⁊ ecce i mibibus celi qua¬
si filius hominis ueniens. Uenit usq ad ueterẽ dicrũ. ⁊ stetit in cõs¬
claritas seruiens ei. ⁊ potestas eiꝰ et̾na que nõ auferetur. ⁊ regnũ eiꝰ nõ cor¬
rumpetur. It apd̾ isaiã. Nunc exurgã dic̃ dñs. nunc clarificabor nune ex¬
altabor. Nimc uidebitis nc̃ intelligetis. nime confundemini. Uana erit
fortitudo spiritꝰ ur̃i. ignns uos consumet. It̾ in psalmo.c uiiii. Dix̃ dñs
domino meo sede a dextris meis. Quo adusq ponã mimicos tuos. sub¬
pedaneũ pedũ tuorũ. Uirgam uirtutis tue emittet deus asion. ⁊ do¬
minab̾is in medio miicorũ tuorũ. It in apoealipfi. Y conuersus res¬
pexi ut uiderẽ uocẽ que mecũ loquebatur. ⁊ uidi septẽ candela¬
bra aurea. ⁊ in medio candelabrorũ similẽ filio hominis uestitũ po¬
dere.⁊ erat pemetus sup̃ mãmas zonam aureã. Capud autẽ eiꝰ ⁊ ca¬

Expanded text:
erit dicere: cui deb a m in uisu nocte et ecce in nubibus caeli quasi filius hominis ueniens uenit usque ad ueterem dierum et stetit in consclaritas seruiens ei, et potestas eius aeterna quae non auferetur et regnum eius non conrumpetur. Item apud Esaiam: Nunc exurgam, dicit Dominus, nunc clarificabor, nunc exaltabor: nunc uidebitis, nunc intellegetis, nunc confundemini, uana erit fortitudo spiritus uestri, ignis uos consumet. Item in psalmo CVIIII: Dicit Dominus Domino meo: sede ad dexteram \'meam, donec ponam inimicos tuos spedaneum pedum tuorum. Virgam virtutis tuae mittet Deus a Sion, et dominaberis in medio inimicorum tuorum . Item in Apocalypsi: Et conversus respexi, ut viderem vocem quae mecum loquebatur. Et vidi septem candelabra aurea, et in medio candelabrorum similem Filio hominis vestitum podere, et erat praecinctus supra mamillas zonam auream. Caput autem ejus et ca
Abbreviated transcription (Latin):
tas reqͥrenttũ cd̃i q̃rentiũ faciẽ dĩ neob. xU Ii Ii  Iuod ip̃e sit spõsus ee¬
edesiã habẽs sponfã. dequa filis sp̃alit̾ nascerent᷑: Apd̾ iohel. Cantte tuba insion
sc̃ificate ieiuniũ. ⁊ inducite curationẽ. cõgregate popłm. scĩficate eccb̾m.
excipite maiores natu. colligite paruulos lactantes. ꝓcedit spõsus de cubi¬
culo suo ⁊ sponsa de thalamo suo. It apd̾ iheremiã. Et auferã de ciuitatibꝰ
uda. ⁊ de q̃druius iherm̃.⁊ uocẽ letantiũ ⁊ uocẽ sponsi. ⁊ uocẽ spõse. hipfal¬
xuii. ⁊ ip̃e uelut spõsus egrediens de thalamo suo. exultauit uelut gigas
ad euriendã uiã a sũmo celo ꝓfectio eiꝰ. ⁊ occurfio eiꝰ usq ad sũmũ eiꝰ. ⁊ nõ

Expanded text:
QVOD IPSE SIT SPONSVS ECCLESIAM HABENS SPONSAM, DE QVA FILII SPIRITALES NASCERENTVR. Apud Iohel: Canite tuba in Sion, sanctificate ieiunium et indicite curationem, adgregate populum, sanctificate ecclesiam, excipite maiores natu, colligite paruulos lactantes, procedat sponsus de cubiculo suo et sponsa de thalamo suo. Item apud Hieremiam: Et auferam de ciuitatibus Iuda et de quadriuiis Hierusalem uocem laetantium et uocem  ipse uelut sponsus egrediens f, de thalamo suo exultabit uelut gigans uiam currere; a summo caeli profectio eius et decursio eiususque ad summum eius et non
Abbreviated transcription (Latin):
ant ocłis ⁊ nuribꝰ audtant.⁊ corde intelligant. ⁊ reu̾tant᷑ ut curẽ illoᷤ.
Itẽ apd̃ hieremniã dñs dicit. Me deliquer̃ fontẽ aque unie ⁊ effoder̃
sibi lacus detͥtos. qͥ ñ potuer̃ aꝙͣ portare. Itẽ apd̃ eundẽ. Ecce sermo
dm̃ factꝰ ẽ eis in maledictũ. ñ uolunt illũ. Itẽ apd̃ eundẽ.dicit dñs. Cag¬
nouit tempꝰ suũ turtur.⁊ hirundo ruris pestes. passeres custodier̃.
tempora introitꝰ sui. ꝑopłs autẽ m̃s ñ cognouit iudiciũ dm̃.
Quomꝰ dicitis sapientes sumꝰ. ⁊ lex dm̃ nob̾eũ ẽ: In eassũ facta ẽ¬

Expanded text:
ant oculis et auribus audiant et corde intellegant et reuertantur, et curem illos. Item apud Hieremiam Dominus dicit: Me dereliquerunt fontem aquae uiuae et effoderunt sibi lacus detritos, qui non poterunt aquam portare. Item apud eundem: Ecce sermo Domini factus est eis in maledictum, non uolunt eum. Item apud eundem Dominus dicit: Cognouit tempus suum turtur et hirundo; ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit iudicium Domini. quom
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quẽ si dedis homini seienti lit̾as ad legendũ: dͥicet. Nõ possũ leg̃e sig¬
natꝰ ẽ enĩ. Sed m illa die audiẽt surdi sermones libri. ⁊ qui in tenebriᷤ
⁊ quti in nebula sunt. ocłi cecoꝵ uidebunt. Itẽ apd̾ hieremiã. In nouiᷤᷤ¬
simo dierũ cognoscetis ea. Itẽ apd̾ damelẽ. Mum sermones ⁊ sigra librũ
usq ad tempꝰ cõsũmationis. quo ediscãt multi. ⁊ adimpleat᷑ agnitio.¬

Expanded text:
 quem si dederis homini scienti litteras ad legendum, dicet: non possum legere, signatus est enim. sed in illa die audient surdi sermones libri, et qui in tenebris et qui in nebula sunt, oculi caecorum uidebunt. Item apud Hieremiam: In nouissimo dierum cognoscetis ea. Item apud Danielem: Muni sermones et signa librum usque ad tempus consummationis, quoad discant multi
Abbreviated transcription (Latin):
herentẽ in manu eiꝰ ⁊ dix̃. Hr̃ esaut adũ fariorũ : Ille aũ dix̃. Ego sũ dipe
iurtutis dñi nẽ aduemi. Tunc iħs cecidit in faciẽ suꝑ t̾ram. ⁊ drxit illi.
domine qͥd imꝑas famulo tuo: ⁊ ait dux uirtutis dñi Solue calcram̃tũ
de pedibꝰ tuis. locꝰ eñ in quo stas t̾ra sc̃a est. It̃ i erodo moises iubent᷑
calciam̃tũ cdepon̾e. quod nec ip̃e spõsꝰ eẽt. Et apparuit ei angis dñi in
flãma ignis de rubo ⁊ undit qm rubꝰ ardebat igni. rubꝰ au nõ conere¬
mabat᷑. Et dix̃ moyses. Uido ⁊ indebo hoc gͣnde uisũ. sur utiq ñ cõtre¬
mat᷑ rubꝰ: Ut indit aũ qm accedit uide. uociuit eũ dñs deus de

Expanded text:
lle autem dixit: ego sum dux uirtutis Domini, nunc adueni. et Iesus cecidit in faciem ad terram et ait illi: Domine, quid imperas famulo tuo? et ait dux uirtutis Domini: solue calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sancta est. Item in Exodo Moyses iubetur calciamentum deponere, quod nec ipse sponsus esset: Et adparuit ei angelus Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur
Abbreviated transcription (Latin):
Obtemꝑandum fuit fili lem̾e desidĩo
tuo sp̃ali impensissima petitione diuina
magisfia poscenti. quibus nos dñs ꝑ se̾p¬
turas scãs erudire ⁊ instruere dignatꝰ c̃
ut a tenebrosi erroris caligine abducti. ⁊ luce eiꝰ pura ⁊ can
didda inliominati. utiã uite ꝑsalutaria facram̃ta teneamꝰ. Et
quidẽ sic̃ petisti. ita a nob̾ serino compositꝰ. ⁊ libelłꝰ compendio
breiu ante digestꝰ ẽ. ut q̃ seribebant᷑ ñ copia latiora difsurele¬
rẽ s quantũ medioeris memoria suggerebat. Exceptis capiru¬
lis ⁊ ad nexis necessaria queq eolligere quibꝰ ñ tã traetasse. qͦd
t̃ctantibꝰ mat̾iam p̃buisse. uideam. S ⁊ legentibꝰ breuitas
ei modi plurtinũ ꝓdest dũ nõ intellectũ legentis ⁊ sensũ:
liber longior spargit. s subtiliore compendio id qͦd legit᷑ te¬
nix memoria custodit. Complexus sũ uero libellos duos pari
equalitate mod̾atos. unuĩ quo oftendẽ enisi sumꝰ tudeos se¬

Expanded text:
Obtemperandum fuit, fili carissime, desiderio tuo spiritali inpensissima petitione diuina magisteria poscenti, quibus nos Dominus per scripturas sanctas erudire et instruere dignatus est, ut a tenebris erroris abductidida luminati, viam vitae per salutaria sacramenta teneamus. Et quidem, sicut petisti, ita a nobis sermo compositus et libellus compendio breviante digestus est, ut quae scribebantur, non copia latiore diffunderem, sed, quantum mediocris memoria suggerebat, excerptis capitulis et annexis necessaria quaeque colligerem quibus non tam tractasse quam tractantibus materiam praebuisse uideamur. sed et legentibus breuitas eiusmodi plurimum prodest, dum non intellec.tum legentis et sensum liber longior spargit, sed subtiliore conpendio id quod legitur tenax memoria custodit. conplexus sum uero libellos duos pari qualitate moderatos : unum quo ostendere enisi sumus, Iudaeos se
Abbreviated transcription (Latin):
capiła Dncipit lib .sͦ. cipͥani ep̃i ad qͥrinũ
cuti st̃. bi erodo ppłs ad aaron. Ẽ xurge ⁊ fac nob̾ dõs qͥnos p̃cedãt.
quia meyses uir hie qͥ nos eiecit de egpto qͥd ei acciłit ñ stimꝰ. Itẽ
illie morses ad dñm. p̃ cor ait dñe. deliqͥt ppłs hic delietũ gͣnle. fecer̃
s dos aureos argenteos ⁊ nẽ sidimitis eis delictũ dimtte sinautẽ
dele me de libro quẽ scͥpfisti. ⁊ cdix̃ dñs ad morsen. Siqͥs deliq̃rit ante

Expanded text:
rint. CVTI SINT. In Exodo populus ad Aaron: Exurge et fac nobis deos qui nos praecedant: quia Moyses uir hic, qui nos eiecit de Aegypto, quid ei acciderit, non scimus. Item illic Moyses ad Dominum: Precor, Domine, deliquit populus hic deliande: et nunc si dimittis eis delictum, dimitte: sin autem, dele me de libro quem scripsisti. et dixit Dominus ad Moysen: si qui deliquit ante
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib factis corꝑib hominũ ñ potie do
nare uirtutẽ qua incelo ualeant habttar:
Nam cũ terrenoꝵ eorpoꝵ sic̃ onera geando.
sentire consueuimꝰ. qͣnto maior ẽ. qͣntitas tan¬
to fit maior i grauitas: tam̃ m̃bra sue caruis
leuiora portat anima c̃ insanitate robusta
sunt. qͣm in languore cũ macra st̃. Et cũ alii
gestantib onerosior sit sanꝰ & ualidus qͣ eis
⁊ morbidꝰ. ipse tam̃ adsuũ corpꝰ mouendũ aq
portandũ agilior ẽ cũ in bona ualitudine pl
habet molis. qͣmcũ inpeste uel fame mininũ
roboris: tantũ ualet in habendis etiã errenꝰ
corꝑib ꝗͣuis adhuc corruptibilib atq morta¬
lib ñ qͣntitatis pondus. s tẽꝑationis mõ.
Et qͥs uerbis explicet qͣntũ distat interp̃¬
sentẽ qͣm dicimꝰ sanitatẽ: et immortalitatẽ
futurã: Non itaq redarguant mãmfidẽ
philosoplii: de corpoꝵ pondib. Sicẽ cũ

Expanded text:
ominum, non poterit ominum, non poterit dare virtutem qua in coelo etiam valeant habitare? Nam cum terrenorum corporum, sicut onera gestando sentire consuevimus, quia quanto major est quantitas, tanto fit major et gravitas; tamen membra suae carnis leviora portat anima, cum in sanitate robusta sunt, quam in languore cum macra sunt, et cum aliis gestantibus onerosior sit sanus et validus quam exilis  morbidus, ipse tamen ad suum corpus mouendum adque portandum agilior est, cum in bona ualetudine plus habet molis, quam cum in peste uel fame minimum roboris. Tantum ualet in habendis etiam terrenis corporibus, quamuis adhuc corruptibilibus adque mortalibus, non quantitaEt quis verbis explicat quantum distat inter praesentem, quam dicimus sanitatem et immortalitatem futuram? Non ita redarguant nostram quidem philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
na corꝑa in celo manebunt.
ecesse ẽ. aunt quidam. ut terrena cor¬
pora naturale pondꝰ uel interra tene¬
at. uel cogat ad terram: udeo in celo esse
ñ possunt. Primi quidẽ illi hoĩes inter¬
ra erãt nemorosa atq fructuosa: que para¬
disi nom̃ obtinuit. Et de pondib elem̃toꝵ
sic argum̃tant᷑. q̃m scilicet magistro pla¬
tone. didicert̃ mundi duo corꝑa marima.
atq postrema duob mediis aere scilicet
iaqua eẽ copulata atq coniuncta. Ac ꝑ
hoc inquiũt qm̃ terra abhinc sursum uer¬
sus ẽ. prima scda aqua suꝑ terram. tertiꝰ
aer suꝑ aquã. quartũ suꝑ aerem celum:
ñ potest ẽẽ terrenũ corpꝰ incelo. Mom̃tis
librantur. Etce qualib argum̃tis ominpog¬
tie d̃i humana ꝯtͣdicit infirmitas:. qͣm pes¬
det uanitas. Quid gͦ faciunt in aere tema
tot corꝑa: cũ a terra sit aer tertiuse Nͥisi si
qui ꝑ plumarũ & pennarũ leuitatẽ conant
auiũ terrenis corꝑib ut portẽtur inaero. in

Expanded text:
na corpora in coelo maneant. Necesse est, aiunt quidam, ut terrena corpora naturale pondus vel in terra teneat vel cogat ad terram. Et ideo in coelo esse non possunt. Primi quippe illi homines in terra erant nemorosa atque fructuosa, quae paradisi nomen obtinuit. Et de ponderibus elementorum sic argumentatur. Quomodo scilicet magistro Platone didicerunt mundi duo corpora maxima atque postrema duobus mediis, aere scilicet et aqua, esse copulata atque conjuncta, ac per hoc inquiunt quoniam terra abhinc sursum versus est prima; secunda aqua super terram; tertius aer super aquam, quartum super aera caelum, non potest esse terrenum corpus in caelo; momentis librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas, quam possidet uanitas. Quid ergo faciunt in aere terrena tot corpora, cum a terra sit aer tertius? Nisi forte, qui per plumarum et pennarum leuitatem donauit auium terrenis corporibus, ut portentur in aere, i
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nam. sicut alio loco. qui ñ credit in¬
quit iã iudicatus ẽ. ꝓinde illi qui ad iudi¬
tiũ resurrecturi st̃: ñ cõmutabunt᷑ in illã
incorruptelã que nec doloris corruptionẽ
pati potest. illa namq fideliũ ẽ atq scõꝵ:
isti uͦ ꝑpetua dampnatione cruciabunt᷑.
qͥa ignis ñ extinguet᷑ : iuermis eoꝵ ñ mo¬
rietur. Ac ꝑ hoc. incorrupti quidẽ resur¬
gent inintegritate menbroꝵ: s tam̃ cor¬
rumpendi dolore penarũ: cũ audierĩt
ite inignẽ eternũ qui paratus ẽ diabolo
iangelis eius. Aqͦ auditu malo: ustus
ñ citiꝰ ꝑuenit ad ꝓpinqͥora. tardius
ad longinqͥora. s utraq interualla parili
celeritate contingit. ita cũ inictu ocłi sic̃
apls dicit sit resurrectio mortuoꝵ. om̃ipo.¬
tentiȩ dĩ. & ineffabili nutui tã facile ẽ q̃q
recentia. qͣm duiturno tempore dilapsa ca¬
inopinato dñi aduentu. celerrimũ

Expanded text:
sempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, insempiternam, sicut alio loco: Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uertur in eam, incorrupti quidem resurgent in integritate membrorum, sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus n citius pervenit ad propinquiora, nec tardius ad longinquiora, sed utraque intervalla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut Apostolus dicit, sit resurrectio mortuorum, omnipotentiae Dei et ineffabili nutui tam facile est quaeque recentia quam diuturno tempore dilapsa cainopinato Domini adventu celerrimum:
Abbreviated transcription (Latin):
uocat eos adregnũ: qd̾ eis paratũ ẽ. abmi.¬
no mundi. Sicut enĩ illis decet. ite mignẽ
eternũ: sic istis. uenite benedicti patris mei
possidete paratũ uobis regũ. Et sicut
ibt inambustionẽ eternam: sic usti inuitã
eternã. Quid ẽ. autẽ uita eterna: nͥ ut
qua dicit patri. qͣm habui apudte priꝰqͣm
mundus fieret: Tẽ enĩ tradet regnũ deo
& patri: ut intret seriuis bonꝰ ingaudiũ
ictu oculi. hoc ẽ. insumma celeritate:. in no¬
uissima tuba. hoc ẽ. innouissimo signo qd̵
dabitur: ut ista cõpleantur. Canet enĩ inqͥt
tuba: ⁊ mortui resurgent incorrupti: & nõ
cõmutabim᷑. Ergo istã cõmutationẽ inme¬
lĩ sins dubitations oportet intelligi: qͥ a
om̃s nisti: ⁊ iniusti resurrecturi st̃. s. sic̃
dñs in eungłio loquitur. qui bene fecert̃ in
resurrectionẽ uite. qui male egert̾ inresur¬
rectionẽ iuditii. iuditiũ appellans penam

Expanded text:
vocat eos ad regnum quod eis paratum est ab invocat eos ad regnum quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet: Ite in ignem aeternum ; sic istis: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobin combustionem aeternam, sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna nisi ut ritate, de qua dicit Patri: « Quam habui apud te priusquam mundus fieret . » Tunc enim tradet regnum Deo et Patri, ut intret servus bonus in gaudium  in ictu oculi; hoc est in summa celeritate et in novissima tuba, hoc est in novissimo signo quod dabitur, ut ista compleantur. Canet enim, inquit, tuba et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur . Ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui male egerunt. in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam
Abbreviated transcription (Latin):
genuit filiuĩ: uidicat cũ ilo. Sed̾m hoe gͦ
dictũ ẽ. qͦd iniuditio ñ forma dei s forma
filii hominis apparebit. ñ qr iudicabit qui
dedit omne iuditiũ filio. cũ de illo dicat fi¬
lius. ẽ. qui querat & iudicet: s ita dictũ ẽ
pater ñ iudicat quẽꝗͣ. s omne uiditiũ dedit
filio. acsi diceret᷑. patrẽ nemo uidebit inu¬
ditio uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ. s omnes filiũ. qi ⁊ fi¬
lius hominis ẽ. ut possit abimpiis uderi.
cũ ⁊ illi uidebt̃ inquẽ pupugert̃. Omnegͥ
niditiũ dedit filio. qͥa iudex informa filii
hominis apparebit. que forma ñ est patris
s. filii. nec ea filii inqua eqͣlis ẽ. patͥ. s in qͣ
minor ẽ. patre: ut sit inuiditio conspiciuiᷤᷤ¬
⁊ bonis ⁊ malis. Quando autẽ iudicẽ iude¬
bunt mali. ñ eis uidebitur bonus: qͥa ñ ad
fidelium. Uisio illa filii hominis. nec bonũ
erit impiis. qui mittentur inignẽ eternuĩ
nec summũ bonũ erit iustis. Adhuc enim

Expanded text:
lo. Secundum hoc ergo dictum est quod in judicio non forma Dei sed forma Filii hominis apparebit; non quia non judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius: Et qui quaerat et judicet; sed ita dictum est: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; ac si diceretur: Patrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium; quia et Filius hominis est ut possit ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Omne igitur judicium dedit Filio, quia judex in forma Filii hominis apparebit, quae forma non est Patris sed Filii; nec in ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre, ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Quando autem judicem videbunt mali non eis videbitur bonus, quia non aum et infidelium; visio illa Filii hominis nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim
Abbreviated transcription (Latin):
copora ꝑhibent᷑. ꝓpter qđ dictũ ẽ caro &
sanguis regnũ di ñ possidebt̃: ⁊ tanqͣm ex¬
ponens qͥd dixerit. neq corruptio inquit.
icorruptionẽ possidebit. Qd̃ priꝰ dixit ca
arisanguis. hoc posteriꝰ dixit corruptio:
i qd priꝰ dixit regnũ dei. hoc posterius
ncorruptionem. Quantũ autẽ attinet abl
hibstantiã: etiam tc̃ caro erit. ꝓpter qͦd &¬

Expanded text:
pter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: neque incorruptio, inquit, corruptionem possidebis : quod prius dixit caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius dixit regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam etiam tunc caro erit. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
ti exercere totã temptationẽ qm pot̾
ues ui uel ddolo ad seducendos homines:
in partẽ suã cogendo uiolenter fraudulen¬
ter uo fallendo. Qa si ꝑmitteret᷑ intã lon.¬
go temꝑe ⁊ tanta infirmitate multoꝵ: plu¬
rimos tales quales ds ꝑpeti id ñ uult. ⁊ fi¬
deles deiceret. & ne crederent impediret
Qd̃ ne faceret: alligatus ẽ. Tc̃ enĩ soluet᷑:
qndo ⁊breue tempus erit. Nã trib anniᷤ
& ser m̃sib legitur suis totis suoꝵq uirib
seuiturus: & tales ert̃ cũ quib ei bellige¬
randũ ẽ. ut uinci tanto eiꝰ impetai nes.¬

Expanded text:
ti exercere totam tentationem quam potest, vel vi, vel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo violenter, fraudulenter, vel fallendo. Quod si permitteretur, in tam longo tempore et tanta infirmitate multorum plurimos tales quales deos, id perpeti non vult, et fideles dejiceret, et ne crederent impediret. Quod ne faceret alligatus est. Tunc enim solvetur, quando et breve tempus erit. Nam tribus annis et sex mensibus legitur suis totis suorumque viribus saeviturus, et tales erunt cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu ins
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ẽẽ credituros: celeberrimũ ẽ. insermo¬
nib cordibq fideliũ. Ipse quippeante adum¬
tũ iudicis saluatoris. ñ inm̾ito sꝑatur esso
uenturus: qͥ etiã nc̃ uiuere ñ inmerito ardi¬
tur. Curru nãq igneo raptus ẽ de reb hu

Expanded text:
trum, esse credituros celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. ipse quippe ante aduentum iudicis saluatoris non immerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non immerito creditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimũ mediatorẽ di ⁊ hominũ resurgẽt
quidẽ eciã ipsi. unꝰ quisq cũ sua carne:
s ut cũ diabolo & eiꝰ angłis puniantur.
Utrũ sane ipsi cũ uitiis ⁊ deformitatibus
suoꝵ corpoꝵ resurgant. quec̃q ineis defor¬
mia iuitiosa m̃bra gestauert̃: inquerendo
laborare qͥd opus ẽ: Neq enim fatigare
nos debet incerta eoꝵ uel habitudo uel pul¬
chritudo: quoꝵ erit certa ⁊ sempit̾na dã¬
pnatio. Nec moueat qͦmͦ erit in eis corpꝰ
incorruptibile. si dolere pot̾it: aut qͦmͦ cor¬
ruptibile si ñ potit. Non enĩ ẽ. uera uita.
tio nͥ uͥ salus nullo dolore corrumpitur.
Ubi autem infelix mori ñ sinitur. & ut ita
dicam mors ipsa ñ moritur: & uͥ dolor ꝑpe¬
tuus ñ interimit. s affligit ipsa corruptio¬
& ñ finitur: hec inscͥpturis scĩs scd̃a mors
đr. Neo pͥma tam̃ qua suũ corpꝰ anima re¬
linquere cogitur. nec scda qua pęnale corpꝰ
anima relinquere ñ ꝑmittitur. homini

Expanded text:
i et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis deformia et vitiosa membra gestaverunt inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum vel habitudo vel pulchritudo quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile si non poterit. Non enim est vera vita salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, et, ut ita dicam, mors ipsa non moritur, et ubi dolor perpetuus non interimitur; sed affligit ipsa corruptio, et non finitur: haec in Scripturis sanctis secunda mors dicitur. Haec prima tamen qua suum corpus anima relinquere cogitur; nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini
Abbreviated transcription (Latin):
alias corporis reuocetur. curante artificis ꝓ¬
uidentia nequid indecens fiat. Necilludcon¬
sequens ẽ. ut id̃o diuersa statura sit. reiui¬
scentiũ singłoꝵ. quia fuerat diuersa uiuen¬
tium: ut macri cũ eadẽ macie. aut pingues
cũ eadẽ pinguedine reuiuiscant.S. si haũ.
in consilio creatoris. ut ineffigie sua cuicũq
ꝓpͥetas. & discernibilis similitudo seruetur
incet̾is autẽ corꝑis bonis equalia cuncta rai¬
dant᷑: ita modificabit᷑ illa in uno qͦq malia
ut nec aliqͥd ex illa ꝑeat. & qd̃ alicui defiat
ille suppleat. qui & de nichilo potuit qd uo¬
liuit oꝑari. Si autẽ incorꝑib resurgntiũ ra¬
tionabilis inequalitas erit. sicut õuorũ qͥb¬

Expanded text:
partes corporis revocetur curante artificis ppartes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum q
Abbreviated transcription (Latin):
buntur: & inalias atq alias rerum sp̃es for¬
dit. qd̾ tam crebra tonsura detͣit. si unguib
qͦd tociens dempsit exectio: immnod̾ata ⁊ inde¬
cens cogitantib. et ido resurrectionẽ carnis
ñ credentib occurrit informitas. S q̃ admo¬
dum si statua cuilibet solubilis metalli. aut
igne liquesteret. aut conu̾teretur inpulue¬
rem. aut confundetur inmassã. ⁊eã uellet
artifex rursus exilliꝰ materie qͣntitate reꝑare:
nichil intereẽt ad eius integritatẽ qui pc¬
cula mat̾ie cuicũq m̃bro statue redident eĩ
tam̃ cotũ ȩxqͦ constituta fuerat. restitnta t¬
m̾et. ita d̾s mirabilit̾ atq ineffabilitr an¬
fex. de toto qͦ caro nr̃a constiterat eã mrebii
& in effabili celeritate restituet: nec aliqͥa a¬
tinebit adeiꝰ redintegritatẽ. utrũ capili ad
capillos redeant. an ungues. adungues. an
qͥcqͥd eoꝵ ꝑierat mutetur incarnẽ. & in partꝰ

Expanded text:
buntur, et in alias atque alias rerum aliarum sbuntur, et in alias atque alias rerum aliarum s capitis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. » dum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae, cui membrouta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias
Abbreviated transcription (Latin):
uel minꝰ aliqͥd habendo. quidã nimia de¬
formitate monstra dicuntur. ad humanȩ
naturȩ figurã resurrectione reuocabuntur:
ita ut singulȩ anime singula sua corꝑa ob¬
tineãt. nullis choerentib. etiã quec̃q co¬
herentia nata fuerant. s seorsũ sͥ singłis
sua m̃bra gestantib. quib humani corꝑis
cõplebitur integritas. Non ꝑit dõ terrena
mat̾ies. deqͣmortaliũ creatur caro: s inq̃¬
libet puluerẽ cinerẽ ue soluat᷑. inquoslibet
alitus aurasq diffugiat. inqͣmcũq aliorũ¬
corporũ substantiam. uel in ipsa elem̃ta uer
puncto tẽporis redit. quȩ illã primit᷑. ut ho¬
mo fieret. uiueret. cresceret. animauit. De
modo resurrectionis. Aug̃ inlibro de cuu¬
solũ exterra. uerũ etiã exaliorũ elem̃¬
torũm secretissimo sinu. quo dilapsa cadau̾a
recessert̃. intemporis puncto reddenda & re¬
ita resurrectione reꝑabitur. ut ea que dila¬

Expanded text:
vel minus aliquid habendo quadam nimia devel minus aliquid habendo quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum substantiam, vel in ipsa elementa vertpuncto temporis redit, quae illa primitus, ut homo fieret, cresceret, animavit. De modo resurrectionis. Membrorusolum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et reita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dila
Abbreviated transcription (Latin):
pulosissime quidẽ inter doctissimos
queri solet & disputari potest. qd̾ utrum
ab homine inueniri possit ignoro: qͣndo
incipit homo mutero uiuere. utrũ sit
uiuentis appareat. Nam negare uixisse
puerꝑia que ꝓpt̾ea menbratim execant᷑.
ieiciuntur. eyuteris pregnantiũ. ne ma¬
trẽ qͦq si mortua ibi relinqͣntur occidau:
imprudentia nimia uidetur. Ex qͦ autẽ
incipit homo iuiuere: ex illo utiq mori
iam potest. Mortiuis uͭ. ubic̃q mors illi
qmͣlibet cito moriantur. aut resurrec¬
tura negabunt᷑. aut uitiata resurrec¬
tura credenda sunt: ac ñ potiꝰ correcta
⁊ em̃data natura. Absit enĩ ut illũ bimen.¬
brem qui nuꝑ natꝰ ÷ inoriente. dequo
fr̃s dilectissimi qui eũ uidert̃ retuler̃t.¬
& beatus iheronimꝰ pbr scͥptũ reliquit.
absit inqͣm ut unũ duplicẽ hominẽ. ac
ñ potiꝰ duos hoĩes qd̾ futurũ erat si gemini
nascerent᷑: resurrecturos existimemꝰ. Ita &
cetera. quȩ singła queq partus uel ampliꝰ

Expanded text:
pulosissime quidem inter doctissimos queri solet et disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere». Videsne sse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt retulerut beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit. Absit, inquam, ut unum duplicem hominem, ac non potius duos homines, quod futurum fuerat, si genascerentur, resurrecturos existimemus! Ita et caetera quae singuli quique partus vel amplius
Abbreviated transcription (Latin):
i nichil inconueniens eoꝵ ingerat senib In¬
decorũ quippe aliquid ñ erit: s qͥcqͥd futurũ
ẽ. hoc decebit. qͥa nec futurũ ẽ. siñ decibs.¬
homo ꝗͣ ꝓpter aliqͣm causã deformam
fecerat. conflare ⁊ pulcherrimã redd̾o. il
ut nichil substantie. s sola deformitas pit
ac siquid in illa forma pͥore indecenter all¬
bat. nec parilitati partiũ ꝯguebat. ñ dtcod
unde fecerat amputãre atq seꝑare.ħ ia chs¬
sparg̾e uniuerso atq miscere. ut nec elr
faciat nec minuat qnͣtitatẽ: qͥd de ore¬

Expanded text:
 nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit, quam propter aliquam causam deformem fecerat conflare et pulcherrimam reddere ita ut nihil substantiae sed sola deformitas pereat, ac si quid in illa forma priore indecenter exstabat, nec parilitati partium congruebat, non de toto unde fecerat amputare atque separare, sed ita conspergere universa atque miscere, ut nec foeditatem faciat nec minuat quantitatem, quid de Omn
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sapientiam diriguntur. ꝑ potestatem ꝓdu¬
cuntur. Uoluntas enim mouet. sapientia dis¬
ponit: potestas explicat. Hȩc st̃ eterna fun¬
lam̃ta causarũ omniũ. ⁊ principiũ primum:
que ineffabilia uncomp̃hensibilia st̃ omni cre¬
aturȩ. Sicut enim eternitatẽ d̃i non equat
tempus. nec immensitatem locus: sic nec sapi¬
entiam eius sensus. nec bonitatem uirtus. nec
potentiam opus. De uoluntate di ⁊ ꝓuidentia:
multa querenda restant. Primũ. siuim facit
reb p̃scientia ⁊ ꝑuidentia dei. deqͦiam multa
dicta st̃: post eã de uoluntate d̃i. deqͣ quedã
dicenda sunt: ita tamen ut prius adipsũ fidi
oculis contemplandũ respitiamus. quantũ
possibile est humane infirmitati. Inciꝑit¬
pars tertia. Qualiter ab mitio d̃s agnitꝰ¬

Expanded text:
per sapientiam diriguntur, per potentiam produper sapientiam diriguntur, per potentiam producuntur. Voluntas enim movet, sapientia disponit, potentia explicat. Haec sunt aeterna fundamenta causarum omnium et principium primum quae ineffabilia et incomprehensibilia sunt omni creaturae. Sicut enim aeternitatem Dei non aequat tempus nec immensitatem locus; sic nec sapientiam ejus sensus, nec bonitatem virtus, nec potentiam opus. De voluntate Dei et providentia multa quaerenda restant. Primum utrum vim facit rebus praescientia et providentia Dei. De quo jam multa dicta sunt. Postea de voluntate Dei de qua quaedam dicenda sunt. Ita tamen ut prius ad ipsum fidei oculis contemplandum respiciamus quantum possibile est humanae fragilitati. PARS TERTIA. DE
Abbreviated transcription (Latin):
quia & hoc ipse qui fecit potest. Ergo inse ñ
potest. inło ñ potest. quia ipsa ñ potest. s ds̃
Potest: ⁊ qͣntũ ipse pocest dici ñ potest. Ergo
pse melior ẽẽ ñ potest. s qͦd fecit omne me¬
luis ẽẽ potest: sitam̃ ipse uoluerit qui potest.
Et ipse qͦd fecit melius facere potest. ñ cam̃¬
corrigens malefactum.s benefactum ꝓmo¬
uens in melius: non ut ipse qͣntum adse me¬
luis faciat. s ut qͦd fecit ipso idemtitatẽ oꝑante
imeodem ꝑseuerante. melius fiat. Ergo sum¬
me potens ẽ. quia potest omne qđ possibile ẽ.
nec ideo minus potest. quia impossibilia non
potest. quia impossibilia posse. non eẽt posse
E ñ posse. Itaq omnia potest ds. que posse po¬
centia ẽ: udeo uere omnipotens ẽ. quia impo¬
cens ẽe. ñ potest. Cũ sint gͦ tria indeo. sapien¬
tia. potentia. uoluntas: primordiales cause
a uoluntate quidem diuina quasi ꝑficiscunt᷑.

Expanded text:
quia et hoc ipse, qui fecit, potest. Ergo in se non quia et hoc ipse, qui fecit, potest. Ergo in se non potest, in Deo potest, quia ipsa non potest, sed Deus potest, et quantum ipse potest dici non potest: ergo ipse melior esse non potest, sed omne quod fecit melius esse potest, si tamen ipse voluerit, qui potest. Et ipse qcorrigens male factum, sed bene factum promovens in melius; non ut ipse quantum ad se melius faciat, sed ut quod fecit ipso identidem operante et in eodem perseverante melius fiat. Ergo summe potens est qui potest omne quod possibile est; nec ideo minus potest, quia impossibilia non potest, impossibilia posse non esset posse sed non posse. Itaque omnia potest Deus quae posse potentia est; et ideo vere omnipotens est, quia impotens esse non potet. Cum sint ergo tria in Deo: sapientia, potentia, voluntas; primordiales causae a voluntate quidem divina quasi proficiscuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
habere: uniuersitatẽ autem rerũ omnu
in tanta consummatione boni exp̃ssam: i
ñ possit ẽẽ melior qͣm ẽ. Ubi mͥ primũ re¬
ponderi expostulo. cũ dic̃t uniuersitaten
rerũ ñ posse meliorem ẽẽ qͣm ẽ. qualiter e
accipiendum sit. qͦd dic̃t meliorẽ eam ẽẽ
posse. Siue ido non potest ẽẽ melior qui
summe bona ẽ. ita ut nulla omnino bonii
ctio ei desit: siue ideo ñ potest ẽẽ melior. qu
maius bonum qđ ei deẽ. capere ipsa ñ pott
S suta summȩ bona dr̃. ut nulla ei boni ꝑ¬
ctio desit. iam opꝰ suũ plane creatori equatis
& uel extra metam extenditur. qd̃ infra ẽ. il
intra immensitatem coartatur qd̾ sũmũ est
qđ utrũq pari in conuenientia im possibile
Si u̾ ideo ñ pocest melior eẽ. quia bonũ am¬
plius qđ ei de ẽ. capere ipsa ñ potest: iam hoc
⁊psum ñ posse defectionis ẽ. ñ consũmationis.
Et potest melior eẽ sifiat capar maioris boni:

Expanded text:
habere: universitatem autem rerum omnium habere: universitatem autem rerum omnium in tanta consummatione boni expressam, ut non possit esse melior quam est. Ubi mihi primum responderi expostulo cum dicunt universitatem rerum omnium non posse meliorem esse quam est: qualiter id accipiendum sit, quod dicunt mposse. Sive ideo non potest melior esse quia summe bona est ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit, sive ideo non potest esse melior quia majus bonum quod ei deest capere ipsa non potest. Sed, si ita summe bona dicitur ut nulla ei boni perfectio desit, jam opus suum plane Creatori aequaretur; et vel extra metam extenditur quod intra est, vel infra immensitatem coarctatur quod summum est, quod utrumque pari inconvenientia impossibile est. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius, quod ei deest, capere ipsa non potest, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis, et potest melior esse si fiat capax majoris boni,
Abbreviated transcription (Latin):
impediri potest. ut ñ fiat qđ futurũ ẽ. Si
autẽ impediretur euentus rei qͦd fieri pote
mutaretur uel cassaretur ꝓuidentia. qđ f
ri omnino ñ potest. S nõs adhec respond¬
mus. quia simutaretur euentus qd̃ fieri piꝰ
nec mutaretur nec cassaretur ꝓuidentia
quia omnino fieri ñ potest. s p̾otius nũꝙͦ
fuisset p̃usum. qd nũqͣm fuerat futurum
& constaret ꝓuidentia in eo ut ñ fieret. sũ
mͦ in eo constitit ut fieret ñ mutata. ut pos
aliam alia eẽt. s ut nũqͣm alia ẽẽt. Ergoeꝰ
aliud potest facere. qͣm facit. ut tam̃ ipsea¬
ud faciendo. alius ñ sit: s siue idem siue a¬
ud faciat. ipse tam̃ semꝑ sit idem. Nẽ ille
restat ut discutiamus utrũ ne melius alio¬
facere possit qͣm facit ds̃. Hic illi nr̃i scri¬
tores qui defecert scrutantes scrutations
nouũ aliquid ⁊ uere nouũ. nec tam ue
qͣm nouũ afferre se dicunt. Et dic̃t sin
quidẽ creaturas ꝑse consid̾atas. a ꝑfecto n

Expanded text:
pediri potest, ut non fiat quod futurum est: si autem impediretur eventus rei quod fieri potest, mutaretur vel cassaretur providentia, quod fieri omnino non potest. Sed nos ad haec respondemus, quia si mutaretur eventus quod fieri potest, nec mutaretur, nec cassaretur providentia, quia hoc omnino fieri non potest: sed potius nunquam fuisset praevisum, quod nunquam fuerat futurum, et constaret providentia in eo, ut non fieret, sicut modo in eo consistit ut fieret, non mutata, ut post aliam alia esset, sed ut nunquam alia esset. Ergo Deus aliud potest facere quam fecit: sic tamen ut ipse aliud faciendo alius non sit; sed sive idem, sive aliud faciat, ipse tamen semper idem sit. Nunc illud restat, ut discutiamus utrufacere possit quam facit Deus. Hic illi nostri scrutatores qui defecerunt scrutantes scrutationes, novum aliquid et vere novum, nec tam verum quam novum afferre se dicunt. Et dicunt singulas quidem creaturas per se consideratas a perfecto minus
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̾. ne uelhis que uidentur rationes.
sine causa assensũ negare uideamur. uel
omnino creduli. sine consideratione falsũ
ꝓuero recipere: oportet ꝓcompendio p̃sen¬
ti breuiter ad ea que dicta sunt respondere.
Primũ considerandũ ẽ. si d̾s̃ ulla ratiõe.
ñeq mutata neq cassata sua ꝓuidentia.
aliud facere possit qͣm facit. Constat enĩ
quia omne qͦd fit. ab eterno p̃uisum ẽ. futurũ
ẽẽ: quia ab eterno futurum ẽ. qͦd ipsũ tam̃
ab eterno ñ est. Et dicimꝰ quia possibile ẽ.
ñ fieri qͦd futurum ẽ. Et siñ fieret qͦd fiet.
⁊ñ fieri possibile ẽ: nũqͣm futurũ fuisset
nec p̃uisũ. Qa quia fiet: ⁊ futurũ semꝑ ẽ.
& p̃uisum ẽ.  ⁊ Nulla gͦ mutatio ho
S iam inquiunt p̃uisum ẽ. Bene. Preus
ẽ: quia futurũ ẽ. Et diẽt. S ꝓuidentia

Expanded text:
Quapropter, ne vel his quae videntur ratiQuapropter, ne vel his quae videntur ratisine causa assensum negare videamur, vel hominum creduli sine consideratione falsum pro vero recipere, oportet pro compendio praesenti breviter ad ea quae dicta sunt respondere. Primum considerandum est utrum Deus ulla ratione neque mutata, neque cassata sua providentia aliud facere possit quam facit. Constat enim quod omne quod fit ab aeterno praevisum est futurum esse: quia ab aeterno futurum est, quod ipsum tamen ab aeterno non est: et dicimus, quod possibile est non fieri, quod futurum est. Et si non fieret quod fiet et non fieri possibile est, nunec praevisum. Quod quia fiet, et futurum semper est et praevisum est. Nulla ergo mutatio hic, Sed jam, inquiunt, praevisum est. Bene. Praevisum est, quia futurum est. Et dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tione possibile ẽ. Amplius. Quicqͥd facit d̃s:
si meluis potest facere qͣm facit. in hoc ipso
non benefacit. qͦd optime quidem ñ facit qđ
facit. Melius enim faceret: si qͦd facit meliꝰ
faceret. facere quippe. ⁊ nolle melius facere:
etiam bonum facientis. male ẽ. facere. S hoc
pia mens indm dici non sustinet. Et obhoc
at male ineo qđ sic facit. Eius modi causis
atq rationib quidam inducuntur: ut di¬
cant dm̃ suoꝵ oꝑm mensura ac lege ita ast̾c¬
tum. atq alligatũ. ut preter qͣm facit. qͥcꝗͣ
nec aliud facere possit nec melius. Ao ꝑhoc
plane infinitam illam atq immensam diui¬
nitatis potentiam. sub termino ac mensura
alligare conuincuntur qui usq ad aliquid
qͦd uere finem ipsum habet eam extendunt.
iultra negant ꝓcedere. Certũ ẽ. enim qͥa
omne qͦd factum ẽ. in numero ⁊ pondere &
mensura: legitimũ terminũ ⁊ finem suum
dubio ⁊ fine ⁊ mensura terminari declarat᷑.

Expanded text:
tione possibile est. Amplius quidquid facit Deus, tione possibile est. Amplius quidquid facit Deus, si melius potest facere quam facit, in hoc ipso non bene facit, quod optime quidem non facit quod facit. Melius enim faceret si quod facit melius faceret. Facere quippe et nolle melius facere, etiam bonum facientis male est facere. Sec hoc pia mens in Deum dici non sustinet; et ob hocat male in eo quod sic facit. Ejusmodi causis atque rationibus quidam inducuntur ut dicant Deum suorum operum mensura ac lege ita astrictum atque alligatum, ut praeter quam facit, quidquam nec aliud facere possit nec melius. Ac per hoc plane infinitam illam atque immensam divinitatis potentiam sub termino ac mensura alligare convincuntur, qui usque ad aliquid quod vere finem ipsum habet eam extendunt et ultra negant procedere. Certum est enim quod omne quod factum est in numero, pondere, et mensura , legitimum terminum et finem suum dubio et fine et mensura terminari declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim posse. posse ñ eẽt: s ñ posse. Itaq
omnia pocest ds̃. que posse potentia ẽ: ndo
uere omnipotens ẽ. qͥa impotens ẽẽ ñ potest.
Eant gͦ nc̃: ide suo sensu glientur. qͥ oꝑa
diuina ratione se putant discutere: & eius
potentiam submĩsura coartare. Cũ enĩ dic̃t.
huc usq potest ⁊ñ amplius: quid hoc est
aluid qmͣ eius potentiam que infinita ẽ. con¬
cludere. ⁊ restringere admensuram: Aiunt
enim. Non potest ds aliud facere qͣm fac̃¬
potest facere qđ ñ p̃uidit. Et si potest facẽ
qđ ñ preuidit. potest sine ꝓuidentia oꝑari
ds. quia omne qͦd p̃iudit se facturum facit.
ꝓuisum est. aut cassari ut hoc ñ fiat qđ ꝓui¬
sum ẽ : necesse ẽ. totum fieri qđ ꝑuisum ẽ.
⁊ nichil fieri qͦd ꝓuisum ñ est. Porro qͥcqͥd
sit ꝓuisum eẽ constat: ⁊ quieqͥd ꝓuisum ẽ.¬
fieri dubiũ ñ ẽ. Qđ si pret̾ ꝓuidentiam fie

Expanded text:
Hoc enim posse posse non esset, sed non posse. Itaque Hoc enim posse posse non esset, sed non posse. Itaque omnia potest Deus, quae posse potentia est. Et ideo vere omnipotens est, quia impotens esse non potest. Eant ergo nunc et de suo sensu glorientur qui opera divina ratione se putant discutere, et ejus potentiam sub mensura coarctare. Cum enim dicunt: Hucusque potest et non amplius; quid hoc est aliud quam ejus potentiam quae infinita est concludere et restringere ad mensuram? aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facpotest facere quod non praevidit; et si potest facere quod non praevidit, potest sine providentia operari Deus; quia omne quod praevidit se facturum, facit, praevisum est; aut cassari, ut non fiat quod provisum est, necesse est totum fieri quod provisum est, et nihil fieri quod provisum non est. Porro quidquid fit provisum esse constat; et quiquid provisum efieri dubium non est. Quod si praeter providentiam fier
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. ipsum ẽ p̃destinatio: que iccireo pre¬
destinatio uocatur. q̃m in ea qd̵ faciendũ
fuit. dispositũ est pͥusqͣm fuit. Potest au¬
tem p̃destinatio generaliter aliqͣndo intelli¬
gi. ipsa faciendoꝵ dispositio: ut dicatur
d̾s quicqͥd facturus fuit. ab eterno p̃desti¬
nasse. qđ autẽ facturus fuit. s ꝑmissurus
ñ predestinasse. s prescisse solum. De potesta
utͦq mͦ d̾m omnipotentem ẽẽ.
Eicut de sapientia di quedam scdm tẽpꝰ
diximꝰ: ita ⁊de potestate eius aliqua ad
cruditionem legentium cominemorare opor¬
cet. Potestas duplex ẽ: alia ad aliquid faci-¬
endum. alia adnchil paciendum. Scdm
utramq ds omp̃s uerissime affirmatur: qr
nec aliquid ẽ. qd̃ ei ad paciendũ corruptionẽ
possit inferre. nec aliquid ad faciendum im¬
pedimentũ afferre. Omnia quippe facere
potest: precer id solũ qđ sine eiꝰ lesione fieri
id posset. omp̃s ñ eẽt. Dico gͦ quia d̾s omĩa
potest: ⁊ tam̃ se ipsum destruere ñ potest.

Expanded text:
destinatio, quae idcirco praedestinatio vocatur; quoniam in ea quod faciendum fuit, dispositum est priusquam fuit. Potest autem praedestinatio generaliter aliquando intelligi ipsa faciendorum dispositio; ut dicatur Deus quidquid sic facturus fuit ab aeterno praedestinasse. Quod autem facturus non fuit sed permissurus non praedestinasse, sed praescisse solum. CAP. XXII. ue modo Deum omnipotentem esse. Sicut de sapientia Dei quaedam secundum tempus diximus, ita et de potestate ejus aliqua ad eruditionem legentium commemorare oportet. Potestas duplex est: altera ad aliquid faciendum, altera ad nihil patiendum. Secundum utramque Deus omnipotens verissime affirmatur. Quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem possit inferre, nec aliquid quod ad faciendum impedimentum afferre. Omnia quippe facere potest, praeter id solum quod sine ejus laesione fieri id posset, omnipotens non esset. Dico ergo quod Deus omnia potest; et tamen se ipsum destruere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
des: ñ ẽ. fides. Cre¬
dit g fides: qd non uidit. Et ñ uidit quidẽ
qͦd credit: ⁊iuidet tam̃ aliquid ꝑ qͦd admo¬
nita ẽ. iexcitata. credere qͦd ñ udit. D̾s enĩ
sic abinitio notitiam suam ab homine temꝑa¬
uit: ut sic̃ numqm quid eẽt totum pot̾at cõ¬
prehendi. sic qͥa eẽt. numqͣm ꝓrsus poss

Expanded text:
 est fides. » Credit ergo fides quod non vidit; et non vidit quidem quod credit. Et vidit tamen aliquid per quod admonita est et excitata credere quod non vidit. Deus enim sic ab initio notitiam sui ab homine temperavit, ut sicut nunquam quid esset totum poterat comprehendi, sic quia esset nunquam prorsus posset
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: facilius uincuntur & cedunt. Sin au
uincere atq imꝑare consueuerũt laboriosa
difficultate uincuntur. Hoc autẽ bellum
nũꝗͣ ullũ eẽt: sinatura humana ꝑ liberũ
arbitriũ in rectitudine inqua facta ẽ. ꝑsti¬
tisset. Nẽ uͦ que pacẽ felir cũ deo habere
noluit: secũ pugnat infelir. Paucissimi autẽ
st̃ tante felicitatis. ut ab ipsa meunte adoles¬
centia nulla dampnabilia peccata cõmutãt.
uel inflagitiis. uel inflagitiis uel infacinoribꝰ.
uel innefarie cuiꝰꝗͣ impietatis errore: s. mag¬
na sp̃s largitate opprimant. qͥcqͥd in eis pos¬
set carnali delectatione dñari. Purimi u
p̃cepto legis accepto. cũ prius uicti fuerint
p̃ualentib uitiis: & p̃uaricatores eiꝰ effecti.
t̾o ad gr̃am confugiunt adiuuantẽ: qua
fiant & amarĩ penitendo. & uehementius
pugnando. prius do subditi. atq ita carni
p̃posita mente uictores. Quisqͥs gͦ cupit
penas euadẽ sempit̾iias. ñ solũ bapaeo

Expanded text:
sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Pasunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur,
Abbreviated transcription (Latin):
etas. idẽ. infantia. que sine ullo renisu subia¬
cet carni. & scdã que pueritia nuncupatur.
uͥ nondũ ratio suscepit contra uitia pugnã.
& fere sub omnib uitiosis delectationib iacet.
qͥa licet fari iam ualeat. ⁊ ido infantiã tran¬
sisse uideatur. ñ dũ mea ẽ. precepti capax in¬
firmitas mentis: si sacramenta mediatoris
acceꝑit. etiã si hãc meis annis uitã finiat. tnͣs¬
lata scilicet a potestate tenebrarũ in regnũdi.
ñ solũ penis ñ p̃ꝑatur eternis: s ne illa post
mortẽ purgatoria tormenta paciatur. Suf¬
ficit enĩ sola sp̃ualis regenãtio: ne pꝰ mortẽ
hoc sit. qͦd carnalis generatio trarit cũ mor¬
te. Cũ autẽ uentũ fuerit ad etatẽ que p̃cep¬
tũ iam capit. ⁊ subdi iã potest legis imꝑio.
suscipiendũ ẽ. bellũ contra uitia. & gerendũ
acriter. ne addampnabilia peccata ꝑducant:
⁊ si qͥ ñ dũ uictoriarũ consuetudine roborata

Expanded text:
aetas, id est infantia quae sine ullo renisu subjaaetas, id est infantia quae sine ullo renisu subjacet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit contra vitia pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet fari jam valeat, et ideo infantiam transisse videatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis vitam finiat, translata; scilicet a potestate tenebrarum in regnum Dei non solum poenis non praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetatem quae jam praeceptum capit, et subdi jam potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia et gerendum acriter ne ad damnabilia peccata perducat, et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata