comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oredicabo. EN pompcium studio & aucto¬
ritate eque tinum quemque uestrum opibo
contentione precibus periculis demque p¬
cipue prosalute mea laborasse Hictins .
Lentule quom tu nchil aliud dies & noc¬
tos nisi de salutę mea cogitares consiliis oĩ¬
bus interfint. Hictibi grauissimus auctor
id instituendam fidelissimus ad compa¬
randam fortissimus aduitor ad rem pͥer¬
fitiendar fuit. Hic inumcipia colomasq
adut. hic italic totius auxiltum cupicnts
implorauit hic insenatu princeps senten
illam sententiam qui dixeram de nnona
pontificum animnos esse mutatos. Prorde
quas isti aut de CN. Pompeio alitet atqr
erga me . pro ratione mei temporis fatien¬
dum fucrit ignorent aut etiam si quorus
forte pontificis animum quod certoscio
aliter esse mea sententia offendit alio mõ
sic constitutus aut de teligione pontificis¬
uit de ie .p. quoius quam meum aut ce¬
rimomarum iis aut cuntatis salus coc¬

Expanded text:
praedicabo Cn. Pompeium studio et auctopraedicabo Cn. Pompeium studio et auctoritate aeque atque unum quemque vestrum, opibus, contentione, precibus, periculis denique praecipue pro salute mea laborasse. hic tuis, P. Lentule, cum tu nihil aliud dies et noctes nisi de salute mea cogitares, consiliis omnibus interfuit; hic tibi gravissimus auctor ad instituendam, fidelissimus socius ad comparandam, fortissimus adiutor ad rem perficiendam fuit; hic municipia coloniasque adiit; hic Italiae totius auxilium cupientis imploravit, hic in senatu princeps sententillam sententiam quam dixeram de annona pontificum animos esse mutatos; proinde quasi isti aut de Cn. Pompeio aliter atque erga me, pro ratione mei temporis faciendum fuerit ignorent, aut etiam, si cuius forte pontificis animum, quod certo scio aliter esse, mea sententia offendit, alio modo sit constituturus aut de religione pontifex aut de re publica civis quam eum aut caerimoniarum ius aut civitatis salus coe
Abbreviated transcription (Latin):
ouoris mei magna pontifices ut menonso¬
lum pigeat stultitio mec sed etiam pudeat. q
quomi ineqon repentinum aliquod incuti
tempus. sed ueteres multo ante suscepti &
prouisi labores cum uito fortissimo & cl¬
rissimo conuinxissent sin passus atali un¬
citia distrahi neque intellererim quibus
iioaut apertis inimicis obsuterem aut ut m¬
sidiosis nnicis non credertm proinde desinãt
liquaudo me isdem inflare uerbis quid sibi
ste uult nescit quantum auctoritate ualoat
quas res gesscrit qua dignntite sit restitutus
quor orn̾at cum a quo desertus est : ego uo
eque metum desertum puto. sed pene
deditum nec que sint milla rẽ p. flamm
gesta contra me neque quoinodo nequep
quos pate facundum michi esse arbitror
omuibus illam indignissimam calamutatẽ
cciam hoc utile sit quorum id scelere con¬
flatum sit me occultare & tacere: illud uero
est lominis ingrati tacere itaq libentissime

Expanded text:
erroris mei magna, pontifices, ut me non soerroris mei magna, pontifices, ut me non solum pigeat stultitiae meae sed etiam pudeat, qui, cum me non repentinum aliquod tempus meum, sed veteres multo ante suscepti et provisi labores cum viro fortissimo et clarissimo coniunxissent, sim passus a tali amicitia distrahi me, neque intellexerim quibus aut ut apertis inimicis obsisterem aut ut insidiosis amicis non crederem. proinde desinant aliquando me isdem inflare verbis: quid sibi iste vult? nescit quantum auctoritate valeat, quas res gesserit, qua dignitate sit restitutus? cur ornat eum a quo desertus est? ego vero neque me tum desertum puto sed paene deditum, nec quae sint in illa rei publicae flamma gesta contra me, neque quo modo, neque per quos, patefaciundum mihi esse arbitror.omnibus illam indignissimam calamitatem, etiam hoc utile est, quorum id scelere conflatum sit, me occultare et tacere. illud vero est hominis ingrati tacere, itaque libentissime
Abbreviated transcription (Latin):
otumuni certe laudandus essem sicius dig¬
utati suffragatus uderer qui mec salutio¬
psta ocilium tulisset Desinant homies
isdem machitis sperate mę restitutum pos¬
sc labefactati quibis antea stantem perclile¬
de illius dignitate industrins quis seus¬
uisepius dixit qui tantus fuit labor que
imultas que contentio quam ego non pro
lius digiitate susceperim qui ab illo in me
onos. que predicatio de mea laude que te¬
muneratio bemuolentie preterinissa ẽ hanc
nostram coniunctionem. hanc conspiratio¬
nem inrep. bene gerenda hanc uicundissi¬
nam uite atque officioꝵ omniuma sotietatẽ
ent ine caueret monerent idem apud
me michi illum uti esse mimicissimum diceret
neque ego ab illo que michi petenda essent
sitis audacter petere possem neque ille tor sus¬
pitionibus certorum hominum & scelere ex¬
alceratus que mecum tempus postularet s¬
tis prolore michi pollicerctur data mercese

Expanded text:
communi, certe laudandus essem si eius digcommuni, certe laudandus essem si eius dignitati suffragatus viderer qui meae saluti opem et auxilium tulisset. desinant, desinant homines isdem machinis sperare me restitutum posse labefactari quibus antea stantem perculeulum Romanum de illius dignitate inlustrius, quis in senatu saepius dixit? qui tantus fuit labor, quae simultas, quae contentio, quam ego non pro illius dignitate susceperim? qui ab illo in me honos, quae praedicatio de mea laude, quae remuneratio benivolentiae praetermissa est? hanc nostram coniunctionem, hanc conspirationem in re publica bene gerenda, hanc iucundissimam vitae atque officiorum omnium societatem ret, me caveret, monerent, idem apud me mihi illum uni esse inimicissimum dicerent, ut neque ego ab illo quae mihi petenda essent satis audaciter petere possem, neque ille, tot suspicionibus certorum hominum et scelere exulceratus, quae meum tempus postularet satis prolixe mihi polliceretur. data merces est
Abbreviated transcription (Latin):
ocio tiusangiuims qui sua lingua etiam sororẽ
uam ate alicnauit omne frumc̃tum priua
u& publicum omnes proiuntias fiumen¬
atias dinnes mancipes omnis horrcoꝵ clauis
ege tua tradidisti qua ex te primum caritis
mata est deinde inopia. impendebat fames
incendia cedes. direptio imminebat tiuis furor
mtuium fortunis & bonis Queritur etiam ĩ¬
ortuna pestis ex ore impurissimo sex. Clodu
extra ordinem ferri inchil placet Clodio. qđ
de me quod tulisse te dicis pagricida fratdo¬
La sororicida nonne extra ordinera tulisti an
de pestę ciuis quem adinoduma omnes iam dii
pquiemad modum autem tute ip̃e confiteris
non modo indemnati sed ne accusati quidẽ
ieuit tibi ferre non legem sed nefarium pͥ¬
uilegium lugente senatu incrẽtibus bonis
omibus totiuis italie precibus repudiatis qp¬
bus non licuit de salute.px sententiam di
ligmtas aucta est coniuncta cum utilitate

Expanded text:
socio tui sanguinis, qui sua lingua etiam sororem socio tui sanguinis, qui sua lingua etiam sororem tuam a te abalienavit, omne frumentum privatum et publicum, omnis provincias frumentarias, omnis mancipes, omnis horreorum clavis lege tua tradidisti; qua ex lege primum caritas nata est, deinde inopia. impendebat fames, incendia, caedes, direptio: imminebat tuus furor omnium fortunis et bonis. queritur etiam importuna pestis ex ore impurissimo Sex. Clodi extra ordinem ferri nihil placet Clodio. quid? de me quod tulisse te dicis, patricida, fratricida, sororicida, nonne extra ordinem tulisti? an de peste civis, quem ad modum omnes iam di apublicae, quem ad modum autem tute ipse confiteris, non modo indemnati sed ne accusati quidem, licuit tibi ferre non legem sed nefarium privilegium, lugente senatu, maerentibus bonis omnibus, totius Italiae precibus repudiatis, opbus, non licuit de salute populi Romani sendignitas aucta est coniuncta cum utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
pularis fuit non modo non abstulit ale¬
natu sed etiam ut necesse esset quot ami
recidisti extra ordinem nominatim sin¬
sorie dedisti non consulibus sed ⁊cipp
memaui exturbasses ipse archipirata clup
rege predonum imputissimo plenissimis ue
maluga sses si quetum proniulgasti constitu
protnifisti uendidisti perferit potuisses q
eeus orbi terrarum uacuis extra oedinarus
ascibus itque imperio Clodiano fuisset sed ex¬
tatus aliquaudo EN Pompei dictam ipso
iudiente quod sensi & sentio quoquo anino¬
nodo auditurus est ui excitatus in quam ili¬
quando.EN Pompcii nimium dui recondi¬
us Spenitus abstrusus animi dolor subue
itam ic debilitatam abiectam metu ad asi¬
quata sꝑem libertatis & pristine dignitatiso
enit.Hic uir extra ordinem roifrumẽtarie
preficiendus non fuit. scilicet tu helluoni spur¬
cissimo pregustatori libidinum tuarum homi¬
negtutdssimo & faciuoro sissimo sex clodio

Expanded text:
pularis fuit, non modo non abstulit a sepularis fuit, non modo non abstulit a senatu, sed etiam ut necesse esset quotannis cidisti, extra ordinem sine sorte nominatim dedisti non consulibus, sed rei pe navi exturbasses, ipse archipirata cum grege praedonum impurissimo plenissimis velis navigares—si quae tum promulgasti constituisti promisisti vendidisti perferre potuisses, ecqui locus orbi terrarum vacuus extraordinariis fascibus atque imperio Clodiano fuisset? sed excitatus aliquando Cn. Pompei—dicam ipso audiente quod sensi et sentio, quoquo animo auditurus est— excitatus, inquam, aliquando Cn. Pompei nimium diu reconditus et penitus abstrusus animi dolor subveninutam ac debilitatam, abiectam metu ad aliquam spem libertatis et pristinae dignitatis erexit. hic vir extra ordinem rei frumentariae praeficiendus non fuit? scilicet tu helluoni spurcatissimo, praegustatori libidinum tuarum, homini egentissimo et facinerosissimo, Sex. Clodio,
Abbreviated transcription (Latin):
misit in contione recitati uoluit aut siu
ille misit siuctu finxisti cexte consiliua
um de catonis honore illarum luterarum
recitatione patefactum est. Sed omitto cr¬
tonem quouis eximia untus dignitasa
in eo negotio quod gessit fides & contir¬
tia tegert uderctur improbitatem & leg
Uactioris tue quod homini pose homino
natos tuipislimo sẽcleratissimo contam¬
tissimo quis illara opimam fertilemq sp¬
riam quis bellum pacatiss imis gentibu
quis pecumam ad emendos annos costi¬
tam creptam exui cesaris ex rebus actis
quis imperium infinitum dedit quoro
dem cilicciam quom dedissem mutasti pi¬
tionem & cilitiam ad prctorem item ex
Ordinem transtulisti gabinio precio amp¬
ficato syriam nominatim dedisti quidl
ni nõne nominatim populos libetos n
tiumque prouintie meo sanguine tibi
persolutum tamen erarium cum eopi
es ita ne uero tu prouintias consulate
quas .C. Grachus qui unus maxuno po¬

Expanded text:
misit, in contione recitari noluit. at, sive misit, in contione recitari noluit. at, sive ille misit sive tu finxisti, certe consilium tuum de Catonis honore illarum litterarum recitatione patefactum est. sed omitto Catonem, cuius eximia virtus, dignitas, et in eo negotio quod gessit fides et continentia tegere videretur improbitatem et legis et actionis tuae: quid? homini post homines natos turpissimo, sceleratissimo, contaminatissimo quis illam opimam fertilemque Syriam, quis bellum cum pacatissimis gentibus, quis pecuniam ad emendos agros constitutam, ereptam ex visceribus aerari, quis imperium infinitum dedit? cui quidem cum Ciliciam dedisses, mutasti pactionem et Ciliciam ad praetorem item extra ordinem transtulisti: Gabinio pretio amplificato Syriam nominatim dedisti. quid?isoni, nonne nominatim populos liberos, mpretiumque provinciae meo sanguine tibi esset persolutum, tamen aerarium cum eo partitus es? itane vero? tu provincias consularis, quas C. Gracchus, qui unus maxime po
Abbreviated transcription (Latin):
unicissimum rci .p. uirtute consilio ratione
uita mirabili ad laudem & prope singulan
Sed quid ad te qui negas esse uuirum quẽq̃
ulli rer.p. extra ordinem prefici atquo
hoc solum in constantiam redarguo tunt
intate perduxeras. sed protuo scelere subdi¬
cras quem tuis Sergiis. Lollis ceterisq subdo
cras eedis & incendiorum. ducibus obicce¬
ras quem cainficem ciuium quem inlo¬
natorum necis principem quetti crudel¬
tis auctorem fuisse dexeras ad hunc hono¬
rem & imperium extra ordinem nomi¬
tim rogitione tua detulisti & tanta fu
intemp̾erantia ut illius tui sceleris iton
occultare non posses luteras in contione
citalti quas tibi a.C. Ccsare missas dico
Cesar pillchro quom etiam es arguinet¬
i moris esse hoc signum quora nominil
tantum uteretur neq ascriberet pro cosi
riis potestatibus libertatem ademisses qui
uut nũquam tibi ille luteras inisit aut

Expanded text:
amicissimum rei publicae, virtute, consilio, ratione amicissimum rei publicae, virtute, consilio, ratione vitae mirabili ad laudem et prope singulari! sed quid ad te, qui negas esse verum quemquam ulli rei publicae extra ordinem praefici? atque in hoc solum inconstantiam redarguo tuam: dignitate produceres, sed pro tuo scelere subduceres, quem tuis Sergiis, Lolliis, Titiis ceterisque caedis et incendiorum ducibus obieceras, quem carnificem civium, quem indemnatorum necis principem, quem crudelitatis auctorem fuisse dixeras, ad hunc honorem et imperium extra ordinem nominatim rogatione tua detulisti. et tanta fuisti intemperantia ut illius tui sceleris rationem occultare non posses: litteras in contione recitasti quas tibi a C. Caesare missas diceres Caesar Pvlchro, cum etiam es argumentatus amoris esse hoc signum, quod cognominibus tantum uteretur neque adscriberet pro consvariis potestatibus libertatem ademisses. quas aut numquam tibi ille litteras misit, aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
darc quom pompeio datiuti sit id se pro
dignitait hominis ornare & tueri solert hor
ego sententiam nelaudem impedior. EN
pompei triumphis quibus ille quora esset
Atra ordinem ad patriam defendendato
honestauit constantiamꝰ probe qua michi
quoque utendum fuit quo illo auctort ex̃
Ardiuema bellum cum Alitridate sigrancq
gessit sed cum illis tamen possum asiq ud
dis putart tua uero que tanta impuden¬
tia est ut audeas dicere extra ordinem
duri nchil quoiqam oportere qui quor
lege nefaria ꝑtolomeum regera erpri frarte
regis Alexandri in codem iure regnanteme
usa incognita priblicasses.pqt scelere obliga¬
sses quomꝰ in enis regnum bona fortunas pa¬
trocinium huius imperii immisisses quonu
cum patre auo maioribus societas nobis a
imieitia fusset hinus pecinie deportande
&siquis suum defenderet bello gerendo
MCatonem prefecisti dies quem uirur
sanctissimum prudentissimum fortissimũ

Expanded text:
dare; cum Pompeio datum sit, id se pro dare; cum Pompeio datum sit, id se pro dignitate hominis ornare et tueri solere. Horum ego sententiam ne laudem impedior Cn. Pompei triumphis, quibus ille, cum esset extra ordinem ad patriam defendendam vhonestavit: constantiam probo, qua mihi quoque utendum fuit, quo ille auctore extra ordinem bellum cum Mithridate Tigraneque gessit. sed cum illis possum tamen aliquid disputare: tua vero quae tanta impudentia est ut audeas dicere extra ordinem dari nihil cuiquam oportere? qui cum lege nefaria Ptolomaeum, regem Cypri, fratrem regis Alexandrini, eodem iure regnantem causa incognita publicasses, populumque Romanum scelere obligasses, cum in eius regnum bona fortunas patrocinium huius imperi inmisisses, cuius cum patre avo maioribus societas nobis et amicitia fuisset, huius pecuniae deportandae et, si ius suum defenderet, bello gerendo M. Catonem praefecisti. dices: quem virum! sanctissimum, prudentissimum, fortissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur siue ego met aliquid aduenti meo con¬
silio auctoritate diligentia pro tanto bene
spondeo nichil dico amplius hoc quod sa¬
in id discrimen quod uocabatur non esse
uenturam. num igitur in hoc officio quod
fuit precipue in cum sententia mea xepre¬
henditur Rem inxrimam eripui apesto
surami periculi non solum eam sed eti am¬
nos a cede in cendiis uastitate nemo niegat
quom ad causam carititis accedit & iste
speculator cõmunium miscriarum qui sem¬
per in te .p. malis sceleris sin faces inflam¬
manit negat oportuisse quicꝗ̃ uni extra
ordinema decerm. Non iam tibisic tespo¬
debo ut cettris. CN pompcio pluruna pe¬
riculosissima. maxima terra mariq bella
extra ordinem sunt cõmissa quaruta rer
siquem pemteat eum uictorie .p.x. necce¬
est penitere non ita tecum ago. Cum iis
hee haberi ratio potese qui ita disputãt
sed si qua res eit ad unum deferendum
id CN pompeium delaturos potissimũ
sed se eitra ordinem nichil quoiquam

Expanded text:
tur, sive egomet aliquid adventu meo, contur, sive egomet aliquid adventu meo, consilio, auctoritate, diligentia pro tanto benefspondeo,—nihil dico amplius, hoc quod sain id discrimen quo vocabatur non esse venturam. num igitur in hoc officio, quod fuit praecipue meum, sententia mea reprehenditur? rem maximam fuisse summique periculi, non solum a fame, sed etiam a caede incendiis vastitate, nemo negat, cum ad causam caritatis accederet iste speculator communium miseriarum, qui semper ex rei publicae malis sceleris sui faces inflammaret. negat oportuisse quicquam uni extra ordinem decerni. non iam tibi sic respondebo ut ceteris, Cn. Pompeio plurima, periculosissima, maxima mari terraque bella extra ordinem esse commissa: quarum rerum si quem paeniteat, eum victoriae populi Romani paenitere. non ita tecum ago; cum his haec a me haberi oratio potest qui ita disputant, se, si qua res ad unum deferenda sit, ad Cn. Pompeium delaturos potissimum; sed se extra ordinem nihil cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
bar sed etiam depulsis ac dissipatis tuis copiis
uenerat quom illo dic minus ualerem no
pectatus multis iam sententiis dictis roga¬
innone uilitas quasi possem aliquid in ea rege
renda non habebatur flagitabar honoꝵ expo¬
stulatione improborum conuitia sustinere nõ
poteram delegiui amico locuplectiori non
quo illi ita de mc merito omis illud imponie¬
em succubuissem eram potius ipse sed quia
udebam id quod omnes quod nos de N
Fompeio pollicereiur. id illum fide consilio
uirtute auctontate felicitate demque sua
facillime perfecturum. Itaq siue hunc dũ
ĩmortales fructum mei reditus p .x. tribu¬
unt ut quem adinodum discessu meo frui¬
gum ĩnopia fames uastitas cedes incendia
rapine scelerum impunitas fuga formido
lis cordia fuiss& sic teditu meo ubertas agio¬
rum frugum copia spes ocũ tranquillitas a¬
nimor uiditia leges concordia populi sena¬
tus auctoritas mecum simul reducta iudeã¬

Expanded text:
bar, sed etiam, depulsis ac dissipatis tuis copiis,bar, sed etiam, depulsis ac dissipatis tuis copiis,venerat, cum illo die minus valerem, in pectatus; multis iam sententiis dictis rogaannonae vilitas: possem aliquid in ea re necne ratio non habebatur. flagitabar bonorum expostulatione: improborum convicia sustinere non poteram. delegavi amico locupletiori, non quo illi ita de me merito onus illud imponerem—succubuissem enim potius ipse—sed quia videbam id quod omnes, quod nos de Cn. Pompeio polliceremur, id illum fide consilio virtute auctoritate felicitate denique sua facillime perfecturum. itaque sive hunc di immortales fructum mei reditus populo Romano tribuunt, ut, quem ad modum discessu meo frugum inopia, fames, vastitas, caedes, incendia, rapinae, scelerum impunitas, fuga, formido, discordia fuisset, sic reditu ubertas agrorum, frugum copia, spes oti, tranquillitas animorum, iudicia, leges, concordia populi, senatus auctoritas mecum simul reducta videan
Abbreviated transcription (Latin):
aut compressum aliquod frumẽtum tene¬
rem aut in isto genere quicquam omnino¬
aut curatione aut potestate ualuissem sed
homo ad cędem imminens an eum nomeri
operariis ediderat imperitis iniecerat quom
de mea digntate intemplo iouis optimi ma¬
ximi senat᷑us frequẽtissimus uno isto dis¬
sentiente decreuisset subito illo ipso die
carissimam annonam nec opinata uili¬
tas consequuta est erant qui deos ĩ mor¬
tales id quod ego sentio numine suo redi¬
tum meum dicerent comprobasse. non
nulli autem illam rem ad illam rationem
comiecturam que reuocabant qui quod
in meo reditu spes otii & concordie sita
uidebatur in discessu autem quotidianus sedici¬
onis timor iam pene belli depulso metii com¬
mutatam annonam esse dicebant que quia
rursiis in meo reditu facta erat durior ame
quous aduentu fore ulitatem boni uiri dicti¬
tabant. innona flagitabatur ego deinque nõ
solum ab operariis tins ampulsu tuo nomina¬

Expanded text:
aut compressum aliquod frumentum teneaut compressum aliquod frumentum tenerem, aut in isto genere omnino quicquam aut curatione aut potestate valuissem. sed homo ad caedem imminens meum nomen operis ediderat, imperitis iniecerat. Cum de mea dignitate in templo Iovis optimi maximi senatus frequentissimus uno isto dissentiente decrevisset, subito illo ipso die carissimam annonam necopinata vilitas consecuta est. erant qui deos immortalis—id quod ego sentio—numine suo reditum meum dicerent comprobasse; non nulli autem illam rem ad illam rationem coniecturamque revocabant, qui, quod in meo reditu spes oti et concordiae sita videbatur, in discessu autem cotidianus seditionis timor, iam paene belli depulso metu commutatam annonam esse dicebant; quae quia rursus in meo reditu facta erat durior, a me, cuius adventu fore vilitatem boni viri dictitabant, annona flagitabatur. ego denique non solum ab operis tuis impulsu tuo nomina
Abbreviated transcription (Latin):
quis est Sergius armiger Catiline stipator tiu
corporis sigrafer seditionis concitator taberna¬
rior damnatus inuiriarum percissor lapida¬
torfori depopulator obsessor patric his atq
huiꝰ modi ducibus quom tu in annone carita¬
te in consules in senatum in bona fortiinasq
locupletum per causam inopum atque pe¬
regrinoꝵ repentinos impetus comparates
quom tibi salus esse in ocio nulla posset quor
desperatis ducibus decuriatos ac descrip¬
tos haberes exercitus perditoꝵ nonne pro¬
uidendum senatin fuit ne in hanc tantam
materiem sediti onis ista funesta fax adhẽ¬
resceret Fuit igitur causa capiendi nour
consilii iudete nunc fuerint ne partes mee
lollius quem cetere pestes in lapidatione
illa nominabant quem annonam p̃sta¬
re oportere dicebant non neme Quid pu¬
erorum illa concursatio nocturna numa
te ipso instituta me frumẽtum flagitabant
quasi uero ego aut rei frumẽtarie prefuisse

Expanded text:
quis est Sergius? armiger Catilinae, stipator tui quis est Sergius? armiger Catilinae, stipator tui corporis, signifer seditionis, concitator tabernariorum, damnatus iniuriarum, percussor, lapidator, fori depopulator, obsessor curiae. his atque eius modi ducibus cum tu in annonae caritate in consules, in senatum, in bona fortunasque locupletium per causam inopum atque imperitorum repentinos impetus comparares, cum tibi salus esse in otio nulla posset, cum desperatis ducibus decuriatos ac descriptos haberes exercitus perditorum, nonne providendum senatui fuit ne in hanc tantam materiem seditionis ista funesta fax adhaeresceret? fuit igitur causa capiendi novi consili: videte nunc fuerintne partes meaeLollius, quem ceterae pestes in lapidatione illa nominabant? quem annonam praestare oportere dicebant? nonne me? quid? operarum illa concursatio nocturna non a te ipso instituta me frumentum flagitabat? quasi vero ego aut rei frumentariae praefuissem,
Abbreviated transcription (Latin):
mes nide satis facta lapidatio est si er do¬
lore plebi nullo incitante magnum malũ
si .p. Clodii impulsu usitatum hom̃is faci¬
norosi scelus. si utrunque ut res esset ea q̃
sua sponte multitudins animos incitaret
&parati atque armati sedicioins duces
uidetur ne ipsa res .p. & consulis auxili¬
um implorasse & senatus fidem atque
utrumq fuisse perspicuum est difficulta¬
tem an non e summamq inopiara rei
frumentarie ut homines non iam diutur¬
nam caritatem sed ut famem plane timerẽt
nemo negat hunc istum otii et pacis hostẽ
causam arepturum fuisse ad incendia ce¬
des rapinas nolo pontifices suspicemini
msi uideritis. Quisunt homnies a .q. Me¬
tello fratre tuo consule insenatu palam
nominati a quillus ille se lapidibiis appe¬
titum & percussum esse dixit. L. Sergiuia
&lollium nominauit. Quis est iste Lollius
qui sine ferro ne nunc quidem tecum ẽ
CN. Pompcium incerficiendum depoposcit

Expanded text:
mes; non est satis; facta lapidatio est. si ex domes; non est satis; facta lapidatio est. si ex dolore plebei nullo incitante, magnum malum; si P. Clodi impulsu, usitatum hominis facinerosi scelus; si utrumque, ut et res esset ea quae sua sponte multitudinis animos incitaret, et parati atque armati seditionis duces, videturne ipsa res publica et consulis auxilium implorasse et senatus fidem? atquin utrumque fuisse perspicuum est; difficultatem annonae summamque inopiam rei frumentariae, ut homines non iam diuturnam caritatem, sed ut famem plane timerent, nemo negat: hanc istum oti et pacis hostem causam arrepturum fuisse ad incendia caedis rapinas nolo, pontifices, suspicemini, nisi videritis. qui sunt homines a Q. Metello, fratre tuo, consule in senatu palam nominati, a quibus ille se lapidibus adpetitum, etiam percussum esse dixit? L. Sergium et M. Lollium nominavit. quis est iste Lollius? qui sine ferro ne nunc quidem tecum estCn. Pompeium interficiendum depoposcit.
Abbreviated transcription (Latin):
gratus esset tum cum in ipã fame subuems¬
sent custodiis sius clausum continebant
ut subito nouum mitterent xeserat non
in opinione dubia sed inpresentia atque
ante oculos proposito periculo neque id cõ¬
iectura prospitiebamus sed iam experti ui¬
debamus. Nam quom ingra uesceret an¬
nona ut iar plane inopia acfames nõ
caritas timeretut Concursus est ad tem¬
plum coticordie factus senatum illuc uo¬
cante Metello consule quisiuerus fuit
ex dolore hominum & fame certe consu¬
les causam suscipere certesenatus aliquid¬
consilii capere potuit. Sin causa fuit annona
seditioms quidem instimulator & concita¬
tor tu fiusti nõne id agendum nobis om̃ib
Fuit ut materiem subtraheremus furori tuo
quid si utrumque fuit ut & faines stunula¬
ret homines & in hoc ulcere tanquam
ungę existeres. nonne fuit co maiot adhi¬
benda medicina quę & illud natiuum
⁊ hoc delectum mhalum sanare posset
Erat igitur & presens caritas & futura fa¬

Expanded text:
gratius esset tum cum in ipsa fame subvenisgratius esset tum cum in ipsa fame subvenissent, custodiis suis clausum continebant, ut subito novum mitterent. res erat non in opinione dubia, sed in praesenti atque ante oculos proposito periculo, neque id coniectura prospiciebamus, sed iam experti videbamus. nam cum ingravesceret annona, ut iam plane inopia ac fames non caritas timeretur, concursus est ad templum Concordiae factus, senatum illuc vocante Metello consule. qui si verus fuit ex dolore hominum et fame, certe consules causam suscipere, certe senatus aliquidconsili capere potuit; sin causa fuit annona, seditionis quidem instimulator et concitator tu fuisti, nonne id agendum nobis omnibus fuit ut materiem subtraheremus furori tuo? quid? si utrumque fuit, ut et fames stimularet homines et tu in hoc ulcere tamquam inguen exsisteres, nonne fuit eo maior adhibenda medicina quae et illud nativum et hoc inlatum malum sanare posset? erat igitur et praesens caritas et futura fa
Abbreviated transcription (Latin):
natus frequens tum quota michi ẽ assen¬
sus sequutus ełt ut neque allata sit a me
res inoppinata ac recens nec si quod in
sententia uitium est manis sit eiis qui
dixerit quam omnium qui probarint. At
enim liberum senatus iudicium propter
metum non fuit. sitimuisse cos facis qui
dis cesserunt concede non timuisse cos
qui remanserunt sin autem sine iis qui tũ
affuerunt nichil decerm libere potuit
quoin omnes adessent ceptum ẽ referri
tor quid reprehendatur utrum causa no¬
ui consilii capiendi non fuit an mec par¬
tes in ea causa non precipue fuerunt an
alio potius confugiendum fuit uisque
causa maior quam fames esse potuit ꝗͣ
sedicio quam consilia tua tuorlimq qui
facultate oblata ad imperitorum anmos
incitandos tenorantur tetua illis fune¬
sta latrocima ob annone causam putauit
frumentum prouincie frumentarie partim nõ
habebant partim in alias terras credo pp
uarictatem uenditorium miserant partut qͦ

Expanded text:
natus frequens tum cum mihi est adsennatus frequens tum cum mihi est adsensus secutus est: ut neque adlata sit a me res inopinata ac recens, nec, si quod in sententia vitium est, maius sit eius qui dixerit quam omnium qui probarint. at enim liberum senatus iudicium propter metum non fuit. si timuisse eos facis qui discesserunt, concede non timuisse eos qui remanserunt; sin autem sine iis qui tum afuerunt nihil decerni libere potuit, cum omnes adessent, coeptum est referri tor, quid reprendatur. Vtrum causa novi consili capiendi non fuit, an meae partes in ea causa non praecipuae fuerunt, an alio potius confugiendum fuit nobis? quae causa maior quam fames esse potuit, quam seditio, quam consilia tua tuorumque, qui facultate oblata ad imperitorum animos incitandos renovaturum te tua illis funesta latrocinia ob annonae causam putasti? frumentum provinciae frumentariae partim non habebant, partim in alias terras, credo, propter avaritiam venditorum miserant, partim, quo
Abbreviated transcription (Latin):
rem quod se insenatu tuto non esse arbitra¬
bantur discesserunt noꝵ reprehendo nec
quero fuerit uc aliquid pertimes cendum
illinc abiisso constabat quor quom uiribo¬
ni non nulli putarint tuto se isenatu esse
non posse ego non idem senserun quor
liis licet & recte licet in meo metu sibi m¬
chil timere michi um necesse erit & meã
&aliorum cedem pertimescerę an quia non
condeninaui sententia mea duos consules
sum reprehendendus eos igitur ego potissi¬
mum damnare debiu quorum lege perfec¬
tum est no ego indemnatus atq op̾time de
it .p. meritus damnatorum penam sustine¬
reti quorum etiam delicta propter corurti
egregiam in me conseruando uoluntatẽ
non modo me sed omnis bonos ferre opor¬
teret corum optimum consiliura ego po¬
tissimum per eos in meam pristinamꝰ dig¬
nitatem restitutus meo consilio repudia¬
rem. At quam sententiam dixi primum
cam quam populi sermo in animis uestris

Expanded text:
rem, quod se in senatu tuto non esse arbitrarem, quod se in senatu tuto non esse arbitrabantur, discesserunt. non reprehendo, nec quaero fueritne aliquid pertimescendum: illinc abisse constabat. cur, cum viri boni non nulli putarint tuto se in senatu esse non posse, ego non idem senserim? cur,liis licet, et recte licet, in meo metu sibi nihil timere: mihi uni necesse erit et meam et aliorum vicem pertimescere? an quia non condemnavi sententia mea duo consules, sum reprehendendus? Eos igitur ego potissimum damnare debui quorum lege perfectum est ne ego, indemnatus atque optime de re publica meritus, damnatorum poenam sustinerem? quorum etiam delicta propter eorum egregiam in me conservando voluntatem non modo me sed omnis bonos ferre oporteret, eorum optimum consilium ego potissimum per eos in meam pristinam dignitatem restitutus meo consilio repudiarem? at quam sententiam dixi? primum eam quam populi sermo in animis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
PLentulus eos optime deme ac de re p
meritus quom Q Metellus qui quor
mers inimicus esset frater tius & dissen¬
sioni nostre & precibus tiuis salutem ac dig¬
intatem meam preculisset me arcesserent
in senatum quom tanta multitudo ciuium
tam recenti officio suo me ad itfertndam
gratiam nominatim uocaret non uenire
quom presertim teiam illinc cum tua
fugitiuor manu discessisse constaret. Hlic
tu ie etiam custodem defensorem que
capitolii templorumq omnium hostem
camtolinum appellart ausus es. quod quo
in capitolio senatum duo consules habe¬
rent eo uemrent utrum ne est tempus ali¬
quod quo in senatum uenisse turpe sit au
&eos qui agebant condernare deberem
Primum dico senatoris esse bom semper
in senatum uempe ne cum his semperꝗ
statiuint minus boms temporibus ÷ senalũ¬
ut ipsi non ueuirent non intelligentes hanc su¬
am nimiam perseuerantiamhis quorum ani
dam fuisse At enim non nulli propter timo¬

Expanded text:
P. Lentulus consul optime de me ac de re publica P. Lentulus consul optime de me ac de re publica meritus, cum Q. Metellus, qui cum meus inimicus esset, frater tuus, et dissensioni nostrae et precibus tuis salutem ac dignitatem meam praetulisset, me arcesserent in senatum, cum tanta multitudo civium tam recenti officio suo me ad referendam gratiam nominatim vocaret, non venirem, cum praesertim te iam illinc cum tua fugitivorum manu discessisse constaret? hic tu me etiam, custodem defensoremque Capitoli templorumque omnium, hostem Capitolinum appellare ausus es, quod, cum in Capitolio senatum duo consules haberent, eo venerim? Vtrum est tempus aliquod quo in senatum venisse turpe sit, an et eos qui agebant condemnare deberem? primum dico senatoris esse boni semper in senatum venire, nec cum his sentio qui statuunt minus bonis temporibus in senatum ipsum non venire, non intellegentes hanc suam nimiam perseverantiam vehementer iisratam et iucundam fuisse. at enim non nulli propter timo
Abbreviated transcription (Latin):
occupatione fori oppressione curie domo &
patria necum improbis boni dimicarent co¬
dere curasti quem a senatu quem abonis õ¬
nibus quem a ciuicta italia desideratum
accexsitum reuocatum conserua de reip
causa confiteris. At enim senatum uenire
in capitolium intrare turbulento illo dic
non debiustis ego uero nequę ueni & do¬
mo me tenui quam dui turbulentum tem¬
pus fuit quom seruos tuos ad rapinam ad
bonorum cedem paratos cum illa tua con¬
sceleratorum ac perditorum manu arma¬
tos in capitolium tecum uensse constabat
quod quom michi ininciaretur scio me
domi mansisse & tibi & gladiatoribus tu¬
is instaurande cedis potestatem nõ fecisse
tolium propter metum atque inopiam iti
frumentarie conuensse ministros autem
scelerum tuorum perterritos partim ami¬
sis gladiis partim creptis diffugisse uem
non solum sine ullis copiis ac manu uecrũ
ctiam cum paucis ⁊micis An ego quor

Expanded text:
occupatione fori, oppressione curiae domo et occupatione fori, oppressione curiae domo et patria, ne cum improbis boni ferro dimicarent, cedere coegisti, quem a senatu, quem a bonis omnibus, quem a cuncta Italia desideratum, arcessitum, revocatum conservandae rei publicae causa confiteris? at enim in senatum venire in Capitolium turbulento illo die non debuisti. ego vero neque veni et domo me tenui quam diu turbulentum tempus fuit, cum servos tuos, a te iam pridem ad bonorum caedem paratos, cum illa tua consceleratorum ac perditorum manu armatos in Capitolium tecum venisse constabat; quod cum mihi nuntiaretur, scito me domi mansisse et tibi et gladiatoribus tuis instaurandae caedis potestatem non fecisse. tolium propter metum atque inopiam rei frumentariae convenisse, ministros autem scelerum tuorum perterritos partim amissis gladiis, partim ereptis diffugisse, veni non solum sine ullis copiis ac manu, verum etiam cum paucis amicis. an ego, cum
Abbreviated transcription (Latin):
esse iratos & aliud de sũma hoc tempore
ieligione sensuros ac me presente sen¬
serin̾t arbitrere. Fuisti tuitquit apud põ¬
tifices superiores sed etiam quomam ie
ad ꝓopulum contulisti sis inferior necesse
est Ita ne uero quod in multitudine imperita
est iutiosissimum uarietas & in constaritia
& crebra tanquam tempestatum sic sũatũ
commutatioh oc tu ad hos transferas quos
ab inconstantia grauitas a libidinosa sinã
certum & definitum ius religionum uetu¬
stas exemplorum auctoritas suterarum mo¬
numentorumque deterret. Tu ne es ille
inquit quo senatus carere non potuit quẽ
restituto senatus auctoritatem restitutam
putamus quam primum adueniens pro¬
didisti. Non dum de mea sententia dico
impudentie parum respondebo tue Huc
igitur funesta .x.p. pestis Hunc tu ciuem
ferro & armis & exercitus terrore & con¬
sulum scelere & audacissimoꝵ hominum
minis seruorum delectu ossessione templor

Expanded text:
esse iratos, et aliud de summa religione esse iratos, et aliud de summa religione hoc tempore sensuros ac me absente senserint arbitrere? fuisti, inquit, tum apud pontifices superior, sed iam, quoniam te ad populum contulisti, sis inferior necesse est. itane vero? quod in imperita multitudine est vitiosissimum, varietas et inconstantia et crebra tamquam tempestatum sic sententiarum commutatio, hoc tu ad hos transferas, quos ab inconstantia gravitas, a libidinosa sententia certum et definitum ius religionum, vetustas exemplorum, auctoritas litterarum monumentorumque deterret? tune es ille, inquit, quo senatus carere non potuit, quemrestituto senatus auctoritatem restitutam putabamus quam primum adveniens prodidisti? nondum de mea sententia dico: impudentiae primum respondebo tuae. hunc igitur, funesta rei publicae pestis, hunc tu civem ferro et armis et exercitus terrore et consulum scelere et audacissimorum hominum minis, servorum dilectu, obsessione templorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pientiaque pontifices ea que furore impro¬
borum in xt .p. ab aliis oppressa ab alus de¬
serta ab aliis prodita gesta sunt rescindũ¬
tur erit causa qua consilium maiorum
in amplissimis uiris ad sacerclotia eligẽ¬
dis iute ac merito laudare possimus. Sed
quomam ille demens si ea que ego per hos
dies insenatu de te .p. sensi uituperasset
aliquando se aditum ad aures uestras ẽẽ
habiturum putauit Omittam ordinera
dicendi in eum tespondebo hominis furi¬
osi non orationi qua illi uti non potest
sed conuitio quoius exercitationem cũ
intollerabili petulantia tum etiam diu¬
turna impumtate muniuit Ac pͥmum
illud ate homine uesano ac furioso te¬
quiro que te tanta pena tuor scelerum fla¬
gitior que ueret ut hostales uiros qui nõ
solum consilus suis sed etiam spetie lpsa
dignitatem rei s sustinent quod ego in
sententia dicenda salutem ciuiumꝰ cum
honort CN Pomper conumxerim mihi

Expanded text:
pientiaque, pontifices, ea quae furore impropientiaque, pontifices, ea quae furore improborum in re publica ab aliis oppressa, ab aliis deserta, ab aliis prodita gesta sunt rescinduntur, erit causa cur consilium maiorum in amplissimis viris ad sacerdotia deligendis iure ac merito laudare possimus. sed quoniam ille demens, si ea quae per hos dies ego in senatu de re publica sensi vituperasset, aliquem se aditum ad auris vestras esse habiturum putavit, omittam ordinem dicendi meum: respondebo hominis furiosi non orationi, qua ille uti non potest, sed convicio, cuius exercitationem cum intolerabili petulantia tum etiam diuturna impunitate munivit. ac primum illud a te, homine vesano ac furioso, requiro, quae te tanta poena tuorum scelerum flagitiorumque vexet ut hos talis viros,—qui non solum consiliis suis sed etiam specie ipsa dignitatem rei publicae sustinent,—quod ego in sententia dicenda salutem civium cum honore Cn. Pompei coniunxerim mihi
Abbreviated transcription (Latin):
MA NULTA DIUINI¬
tus pontifices a maioribus nr̃is
Anuenta atque instituta sunt
tum nichil preclarius quam
quod uos cosdem & teligiomi¬
bus deorum immortalium & sumine xci
ligiones sapicriter interpretando x .p. con¬
seruarent. Quod si ullo tempore magna
uersata est hec pibfecto tanta est ut omĩs
rei p dignitas omnium ciuium Salus uita
libertas ⁊re foci di penates bona fortune
domicilia uestre sapientie fidei potestatiq
cõmissa creditaque esse uideantur Uobis
hodierno die constituendum est utrumpo¬
st hac amentis ac perditos magistratus ĩ¬
proborum ac sceleratorira ciuium presi¬
dio nudare mn etiam deorum inmorta¬
lium religione armare malitis. Nam si
illa labes ac flanma rei p sium illum pe¬
stiferum & funestum tribunatum quem
equitate humana non potest tueri diui¬
na religione defenderit alie cerimonie
nobis erunt alii antistites deorum ĩ mor¬
taliuim alii interpretes religionum xequi¬
tendi Sin auter uestra auctoritate sa¬

Expanded text:
m multa divinitus, pontifices, a maioribus nostris inventa atque instituta sunt, tum nihil praeclarius quam quod eosdem et religionibus deorum immortalium et summae rei giones, religiones sapienter interpretando rem publicam conservarent. quod si ullo tempore magna versata est, haec profecto tanta est ut omnis rei publicae dignitas, omnium civium salus, vita, libertas, arae, foci, di penates, bona, fortunae, domicilia vestrae sapientiae, fidei, potestati commissa creditaque esse videantur. vobis hodierno die constituendum est utrum posthac amentis ac perditos magistratus improborum ac sceleratorum civium praesidio nudare, an etiam deorum immortalium religione armare malitis. nam si illa labes ac flamma rei publicae suum illum pestiferum et funestum tribunatum, quem aequitate humana tueri non potest, divina religione defenderit, aliae caerimoniae nobis erunt, alii antistites deorum immortalium, alii interpretes religionum requirendi; sin autem vestra auctoritate sa
Abbreviated transcription (Latin):
ram fuisse. En ego tot testimoniis Quixites
hac anctoritate senatus tanta consensione
tibus deprecante. EN Pompeio omnibus
hominibus fauentibus diis demq ĩ morta¬
libus frugum ubertate copia uilitate tedi¬
tum meum comprobantibus michi meis
r .p. restitutus tantum uobis quantũ face̾
possum. Quirites pollicebor. Primum qua
sanctissimi homines pietate erga deos
immortales esse soleant eadem erga. pa¬

Expanded text:
ram fuisse. en ego tot testimoniis, Quirites, ram fuisse. en ego tot testimoniis, Quirites, hac auctoritate senatus, tanta consensione tibus, deprecante Cn. Pompeio, omnibus hominibus faventibus, dis denique immortalibus frugum ubertate copia vilitate reditum meum comprobantibus, mihi meis rei publicae restitutus, tantum vobis quantum facere possum, Quirites, pollicebor: primum, qua sanctissimi homines pietate erga deos immortalis esse soleant, eadem me erga p
Abbreviated transcription (Latin):
tam causamq meam cum cominum sa¬
lute contunxit hortatusq ut auctoritatẽ
senatus statum ciuitatis fortunas ciuis
bene meriti defenderetis. Tum me ĩ pero
Pemde ipse ad adstremum pro mea sa
lute uos non rogauit solum uerum etiã
obsecrauit huit ego homini. Quirites
tantum debeo quantum hominem hor
debete uix fas est. Huius consilia. P. lẽ¬
tuli sententiam senatus auctoritatem uos
sequuti in eo loco in quo uestris bñfitiis
fueram iisdem centuriis quibus colloca¬
racis teposiustis. Eodem tempore audi¬
stis eodem ex loco sũmos uiros ornatis¬
simos atq amplissimos homines prrt¬
cipes ciuitatis onines consularis omẽs
pretores eadem dicere ut omtium tes¬
constaret ltaq quom P sertuluis claris¬
simus uit & ornatissimus ciuis dixisset opa
ceteri sed andistis eodem tempore clarissimi
uiri non solum anctoritatem sed etiam testi¬
monium. L Q̃elli qui quia suam classem
attentam magno cum suo periculo pene sen¬
sit dixit in contione uestrum siego cõsul

Expanded text:
tam, causamque meam cum communi salute coniunxit, hortatusque est ut auctoritatem senatus, statum civitatis, fortunas civis bene meriti defenderetis; tum me in perordeinde ipse ad extremum pro mea vos salute non rogavit solum verum etiam obsecravit. huic ego homini, Quirites, tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est. huius consilia, P. Lentuli sententiam, senatus auctoritatem vos secuti me in eo loco, in quo vestris beneficiis fueram, isdem centuriis quibus conlocaratis reposuistis. eodem tempore audistis eodem ex loco summos viros, ornatissimos atque amplissimos homines, principes civitatis, omnis consularis, omnis praetorios eadem dicere, ut omnium tesconstaret. itaque cum P. Servilius, gravissimus vir et ornatissimus civis, dixisset operceteri. sed audistis eo tempore clarissimi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit, dixit in contione vestrum, si ego consul
Abbreviated transcription (Latin):
muisepise profectionem uestre salutis gratia
Suscopissem ut quod odium scclerat hoie
te hoe si animo in uos libetosq uesttos fuis¬
semut aliquando uos pattesq conscriptos
itabiamq uui uersam memoria inei inise¬
todididq desideriuq teneret eius deuo¬
toras ie esse conuictum iuditio deorim
mortalim testimonio senatus consensuitalic
tooi fessione inimicor benefitio diuinoil¬
moretaliq uestio maxime letor kł Ianu x
legitut tutoris implorauit P Patiuscq¬
quam de me agendum indicauit. Atq

Expanded text:
miseram profectionem vestrae salutis gratia miseram profectionem vestrae salutis gratia suscepissem, ut quod odium scelerati homines t,—hoc si animo in vos liberosque vestros fuissem, ut aliquando vos patresque conscriptos Italiamque universam memoria mei misericordia desideriumque teneret: eius devotionis me esse convictum iudicio deorum immortalium, testimonio senatus, consensu Italiae, confessione inimicorum, beneficio divino immortalique vestro maxime laetor. namque, legitimi tutoris imploravit, P. Lentulus coquam de me agendum iudicavit. atque
Abbreviated transcription (Latin):
ueret tequiem infta omẽs mortuos eman¬
latus ẽẽt Nunquid de .L Popilio optim
fortissimus consul nam nunꝗ de .Q. Me¬
tello non modo .C Marius qui erat ĩ imicꝰ
&neeis quidem qui sequutus ẽ M. Anto¬
mus homo eloquentissimus cum. M. AI¬
bino collega senatum populum ẽ cohorta¬
tus At pto me superiores consules semper
ut teferentes flagitati sunt sed ueriti sunt
ne gratie causa facere uiderentur quod
alter michi affinis erat alterius causam ca¬
patis toet operani qui pronintiatum federe irri
toq totum annum querelas senatus luctum
bonorum italie genaitum pertulerunt. Quod
precatus ⁊ loue optimo maximo ceterisqp
dus immortalibus sum quirites eotemporẽ
quom me fortimasq meas pro uestra ĩcolu¬
itate otio eon cordiaq deuoui ut uł simo¬
s rationes unꝗͣ uestre saluti aute posuissem
sempiternam penam sustinerem mca uolup¬
tote susceptard sin & eaque ante gesseract
conseruande cuutatis causa gessisse̾mi & illam

Expanded text:
veret, re quidem infra omnis mortuos amanveret, re quidem infra omnis mortuos amandatus esset. numquam de P. Popilio L. Opimius, fortissimus consul, numquam de Q. Metello non modo C. Marius, qui erat inimicus, sed ne is quidem qui secutus est, M. Antonius, homo eloquentissimus, cum A. Albino conlega senatum aut populum est cohortatus; at pro me superiores consules semper ut referrent flagitati sunt; sed veriti sunt ne gratiae causa facere viderentur, quod alter mihi adfinis erat, alterius causam capitis receperam; qui provinciarum foedere infrenati totum illum annum querelas senatus, luctum bonorum, Italiae gemitum pertulerunprecatus a Iove optimo maximo ceterisque dis immortalibus sum, Quirites, eo tempore cum me fortunasque meas pro vestra incolumitate otio concordiaque devovi, ut, si meas rationes umquam vestrae saluti anteposuissem, sempiternam poenam sustinerem mea voluntate susceptam, sin et ea quae ante gesseram conservandae civitatis causa gessissem et illam
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid de .Q Metello nobi lissimo ac
constantissimo. Nunquid de c mario cũs¬
rode eutatis atq imperii uestri in senatu
mentio facta ẽ tribunitiis superiores illito¬
gatiotubus nulla auctoritate senatus sunt
restitut Matius uero non modo nõ ab se¬
natu sed etiara oppresso senatu rstitatus est
nec rerum gestarum memotia in teditu.
os marii sed exercitus atq arma ualuerũt
At deme ut ualerent semper senatus flagi¬
tauit ut aliquando perficeret. cum primu
liciit frequentia atq auctoritate perfecit
nullus in eorum reditu motus municipior
& tolomar factus est. At me in patriam ter
sius decietis italia cuncta reuocauit. Ihi
inimicis interfectis magna ciuium cede
sacta teducti sunt ego his a quibus ꝓiectus
sum prouintias optinentibus inimit. . op¬
timo uiro & mitissimo consule altero refe¬
tente teductus sum Quom is inimicus qui
ad meam peritiem uocem suam cõmini¬
bus hostibus ptebuisset siritu dumtaxat iu¬

Expanded text:
numquam de Q. Metello, nobilissimo et numquam de Q. Metello, nobilissimo et constantissimo cive, numquam de C. Mario, custode civitatis atque imperi vestri, in senatu mentio facta est. tribuniciis superiores illi rogationibus nulla auctoritate senatus sunt restituti, Marius vero non modo non a senatu sed etiam oppresso senatu est restitutus. nec rerum gestarum memoria in reditu C. Mari sed exercitus atque arma valuerunt; at de me ut valeret semper senatus flagitavit, ut aliquando proficeret, cum primum licuit, frequentia atque auctoritate perfecit. nullus in eorum reditu motus municipiorum et coloniarum factus est; at me in patriam ter suis decretis Italia cuncta revocavit. illi inimicis interfectis magna civium caede facta reducti sunt: ego iis a quibus eiectus sum provincias obtinentibus, inimico autem, optimo viro et mitissimo, consule altero consule referente reductus sum, cum is inimicus, qui ad meam perniciem vocem suam communibus hostibus praebuisset, spiritu dumtaxat vi