comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clarificandum filium: ut patrem clarificaret & filiꝰ
Modo autem dix̃. Ego te clarificaui suꝑ t̾ram: opꝰ con¬
summaui. qđ dedistimͥ ut faciam. Et nõ clarifica me: tã¬
quam prioripse patrẽ clarificauerit. a quo deinde ut
clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroq
uerbo suꝑiususum sodm id qđ futurum erat. eoq or¬
dine quo futurum erat. clarifica filium. ut te clarificet
filius: modo uero usum fuisse uerbo p̃teriti tẽporis.
de refutura. ubi ait. Ego te clarificaui suꝑ t̾ram: opꝰ
consũmaui qđ dedisti mͥ ut faciam. Deide dicendo ꝙ
nẽ clarificame tupater aput temetipsum. quasipo¬
sterius esset clarificandus a patre quemprius ipse clari¬
ficauerat. quid ostendit iusi suꝑus ubi ait. ego te glo¬
rificaui suꝑt̾ram. ita locutũ se fuisse tamquã fecisset
qđ facturus esset: hic autem popocisse ut pat̾ faceret
ꝑ qđ illud filius facturꝰ esset. idest ut pat᷑ clarificaret

Expanded text:
clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret Filius. clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret Filius. Modo autem dixit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat; quid ostendit, nisi superius ubi ait, Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret
Abbreviated transcription (Latin):
mauit opꝰ qđ accepit ut faciat. cũ restet ad huc passionis
exꝑimentũ ubi martirib siuis maxime prebuit qđ seque¬
esse certissime nouit: Sicut longe ante in ꝓphetia uerbis
rum fuerat qđ dicebat fõderunt inquit manus meas
& pedes: dinumerauerunt om̃ia ossa mea. Nonait fodi¬
ent. & dinumerabunt. Et in hoc ipso euangłio. Omĩa inqͥt
que audiui a patre meo: nota feciuobis. Quib ait postea.
Adhuc multa habeo uobis dicere: s non potestis portare¬
illa modo. Qui enim certis & immutabilib causis om̃ia
futura p̃destinauit: qͥcquid fac̾turꝰ est fecit. Nam & ꝑ
ꝓpħam dictum de illo ẽ. Qui fecit que futura sunt. Scdm
hoc: etiam qđ sequitur dicit. Et nc̃ clarifica me tu pat᷑.
apud temetipsum: claritate quam habui. priusquam
mundus esset apud te. Nam supra dixerat. Pat̾ uenit
hora: clarifica filium tuum. ut filius tuus clarificet
te. In quo uerborum ordine. ostenderat prius apatre

Expanded text:
mavit opus quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis mavit opus quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequeesse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praetrum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit: nam et per prophetam dictum de illo est, Qui fecit quae futura sunt . 5. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Nam supra dixerat, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te: in quo verborum ordine ostenderat prius a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
głia quagłiosi homines dicuntur: ita ẽ definita. Głia
ẽ frequens de aliquo fama cum laude. At si homolau
datur eũ famȩ ereditur: quomodo d̾s laudabitur. qͣndo
ipse uidebitur: ꝓpterqͦd scriptum ẽ. Beati qui habitãt
in domo tua: in scła scłorum laudabunt te. Ibi erit deisine fine
laudatio: ubi erit dĩ plena cognitio. & quia plena cognitio: i dõ
summa głificatio. uł clarificatio. S pͥus hic clarificaturd̃s.
dum annuntiat᷑ hominib inocescit: & ꝑ fidem credenti¬
um p̃dicatur. Propt̃ qđ dicit. Ego te clarificaui suꝑ t̾ram:
op consũmaui qđ dedistim ut faciam. Non ait uissistis de¬
disti: ubi cõmendat᷑ euidens gratia. Quid enĩ habet qđ ñ ac¬
cepit etiam in unigenito humana natura: anñ accepit ut
nichiliali s bona faceret om̃ia: quando inunitatẽ ꝑsone
sucepta ẽ a uerbo ꝑ qđ facta sunt om̃ia.: S quomodo cõsum¬

Expanded text:
gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens dtur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter quod dicit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consum
Abbreviated transcription (Latin):
autem uita eterna inquit: ut cognoscant te solumue¬
te & quẽ misisti iħm xp̃m cognoscant solum uerũ dm̃.
tris & filii. tamquam caritas substantialis &. consubs¬
tantialis amboꝵ. Qm̃ ñ duo dii pater & filius. nec tres
uerus deus. Necidem tam̃ paterquifilius. nec idemfi¬
lius qui pater. nec idem sp̃s sc̃s. qui pat᷑ aut filius: qm̃
statem om̃is carnis. & sic dedisti. ut om̃e qđ dedisti ei. det
eis uitam eternam. & hec est uita eterna ut cognoscant
te: sic te gͥfilius głificat. ut om̃ib quos dedisti ei te cog¬
nitũ faciat. Porro si cognitio dei ẽ uita eterna: tanto
magis iuuere tendimꝰ quanto magis inhac cogitatio¬
ne ꝓficimꝰ. Non autem moriemur in uita eterna. Tunc
ergo dei cognitio ꝑfec̃ta erit: quando nulla morserit.
Sũma tunc dei głificatio. quia sũma głia que grece dicit᷑
int̾pretati clarifica. qͥdam głifica. aueterib autem

Expanded text:
autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum veautem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum vete, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum verum Deum.iritus est Patris et Filii, tamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater et Filius; nec tres verus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam statem omnis creaturae, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam: Et haec est vita aeterna, ut cognoscant te. Sic te ergo Filius clarificat, ut omnibus quos dedisti ei te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur interpretati sunt, clarifica; quidam, glorifica. A veteribus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue p̃dicatione clarificat patrẽ. Hoc quippe aꝑit or¬
do ipse uerboꝵ. Ciarifica inquit filium tuum: ut filius
tuus clarificet ce. Taiquam diceret. Resuscita me: ut in¬
notescas toto orbe ꝑ me. Deuide magis magisq pandens.
quomodo clarificet patrem filius. sicut dedisti ei potestatẽ
om̃is carnis. ut om̃e qđ dedisti ei. det eis uitam eteynam.
Om̃em carnem dixit omẽm hominem. aparte totũ signifi¬
cans: quemad modum rursus a parte suꝑiore significatꝰ
ẽ homo totus. ubi ait apłs. Om̃is anima potestatib sublum¬
orib sub ditasit. Quid enim dixit om̃is anma. nisi om̃is ho¬
mo: Et hoc autem qđ potestas ap̃o a patre data ẽ om̃us
carnis: scd̾m hominem intelligendum est. Nam scdindm
om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. & in ipso condita sunt om̃ia.
notum te faciat om̃i earni quam dedisti ei Sic enĩdedi¬
str ut om̃e qđ dedisti eis det eis uitam eternam. Hecẽ

Expanded text:
tionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ortionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem dixit omnem hominem, a parte totum significans; quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus, Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit, Omnis anima, nisi, omnis homo? Et hoc autem quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est: nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt , et in ipso cnotum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
lorificatum a patre filium. scđ̾m formam serui
quam pater suscitauit a mortuis. & ad suamdex¬
teram collo cauit resipsa indicat: & nullus am¬
bigit xp̃ianus. S qm̃ non tantũ dixit. pater clarifica fili¬
um tuũ. s addidit etiam ut filius tuus clarificet te. me¬
rito queritur quomodo patrem clarificauerit filius. eũ
sempiterna claritas patris nec diminuta fuerit informa
humana. nec augeri potuerit in sua ꝑfectione diuna. s
in seipsa claritas patris nec minui nec augeri potest. Apd̃
homines autem ꝓculdubio minorerat. quando in uidea
tantum modo deus notus erat: nondum asolis ortuus¬
q ad occasum. laudabant pueri nom̃ dñi. Hoc autẽ qͥa
ꝑ euanglium ap̃i factum ẽ ut ꝑ filium pater inno¬
tesceret gentib ꝓfec̾to patrem clarificauit & filius. Si autẽ
tantũ modo mortuus fuisset filius. nec resurrexisset:. ꝓcul
dubio nec apatre clarificatꝰ esset. nec patrẽ clarificasset.
Nunc autem resurrectione clarificatus a patre: resurrec¬

Expanded text:
lorificatum a Patre Filium secundum formam servi, quam Pater suscitavit a mortuis, et ad suam dexteram collocavit, res ipsa indicat, et nullus ambigit christianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domini . Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
sit ipse pͥmogenitꝰ in multis fr̃ib. Quos autem p̃destinauit:
illos & uocauit. Nisi force ipsum p̃destinatum dicere
formidabimꝰ: quia de nobis tantum ut effitiam᷑ cõfor¬
mes imaginis eius hoc dixisse uidetur apłs. Quasi uero
regłam quisquã fidei fidelit̾ intuens. filium dei nega¬
turus est p̃destinatum: qui eum negare hominẽ non
potest. Rec̾te quippe dicitur ñ p̃destinatus: scd̃m id qd̃
est uerbũ dei ds̃ apud dm̃. Ut quid enim p̃destinaretur.
cũ iam esset qđ erat. sine initio. sine t̾mino sempit̾nus:
Illud autem p̃destinandum erat. qđ nondum erat: ut sic
suo tempore fieret. quem admodum ante om̃ĩa tempora
p̃destinatum erat ut fieret. Quis quis gͥ dei filium p̃desti¬
natum negat: hunc eundem filiũ hominis negat.S ꝓpt̃
contentiosos etiam hinc etiam hinc audiamꝰ apłm: in suar̃

Expanded text:
t ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit » . 8. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus secundum id quod est Verbum Dei, Deus apud Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut sic suo tempore fieret, quemadmodum ante omnia tempora praedestinatum erat ut fieret. Quisquis igitur Dei Filium praedestinatum negat, hunc eumdem filium hominis negat. Sed propter contentiosos etiam hinc audiamus Apostolum in suarum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ds̃ nouit in nobis: nescientib nobis.
Tam̃ quãtũ adhoĩes ꝑtinet: nemo sic se
nouit. quomͦ ipse homo. Alius nescit qͥd
in illo agatur: s sp̃c eius nouit. accepto
autẽ spiritudei discimꝰ et qͥd agatur in
deo: ñ totũ. quia ñ accepimus totũ. De
pignore multa nouimꝰ. Pignus enĩ accepi¬
mus: & huiꝰ pignoris plenitudo postea da¬
bitur. Interim in hac ꝑegrinatione pignꝰ
nos consoletur: quiaqͥ nos dignatiis est oꝑ¬
pignerare. multũ paratus est dare. Sitał
uidenti ẽ intellectus. son enĩ ñ erat sp̃ẽ
dei qͥ erat apud dm̃: s ñdũ erat in eis qͥcre¬
diderant iniħm. Ita enĩ disposuit dñs iħc
ñ eis dare sp̃m istũ dequoloquimur: nisi
post resurrectionẽ suã. et hoc ñ sine causa.
Et forte si queramus: annuet ut inuenia¬
mꝰ. Et si pulsemꝰ: aꝑit ut intremus. Pietas
pulsat ñ manꝰ quamquã pulset et manus:

Expanded text:
quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis videnti est intellectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus,
Abbreviated transcription (Latin):
eugłista ut dixi. unde dñs clamasset. ad qua¬
lẽ potũ inuitasset: qͥd bibentib ꝓpinasset
dicens. Hoc autẽ dicebat de spũ: quẽ acceptu¬
ri erant credentes ineũ. Nondũ erat sp̃c¬
habet in se ꝓpriũ sp̃m: de quo loquebar cũ
dicit paulus apłs. Quis enĩ seit hominũque¬
ẽsunt hoĩs. nisi. sp̃c hominis qͥ in ipso est:
Ipsa enĩ st̃ ꝓpria nr̃a quȩ interius cogitamꝰ:
et cogitationũ uniuscuiꝰq hõĩs ipsius spc̃
testis ẽ. Sic & quȩ dei sunt nemo scit: nisi
sp̃s dei. Nos cũ sp̃u nr̃o: ds cũ suo. Ita tam̃
ut ds̃ cũ suo sp̃u sciat etiã qͥd agatur in no¬
bis: Nlos autẽ sine eiꝰ sp̃u scire ñ possumus
qͥd̾ agatur indeo. Ds autẽ scit innobis: et
qđ ip̃si nescimꝰ in nobis. Nam infirmitate
suã petrus nesciebat. quando adño qd̃ ter
eẽt negaturus audiebat: & eger se ignora¬
bat. medicus egrum sciebat. St gͦ quedam

Expanded text:
Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad quaEvangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spihabet in se proprium spiritum, de quo loquebar cum dicit Paulus apostolus, Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
sic ds̃ in animo. Non enĩ facit corꝑi unde
ametur: nisi animus. Qͥ cũ migrauerit
cadauer horresces: et quantũcũq pulchra
illa m̃bra dilexeris: sepelire festinas. Decꝰ
gͦ corꝑis animus: decus animi d̃s. Clamat
ergo dñs ut ueniamus & bibamus. suntꝰ
sitiamus: & dic̃. quia cũ biberimꝰ fluent
aquȩ uiuȩ fluent denr̃o uentre. uenter
interioris hoĩs: conscientia cordis ẽ. Bibito
gͦ. isto liquore uuiscit purgata conscientia:
& hauriens fontẽ habebit. etiam ipsa fons
erit. Quid ẽ. fons. uel qͥd ẽ fluuiꝰ qͥ manat de
uentre interioris hõis: Beniuolentia: qua
uult consulere ꝓximo. Si en ĩ pucet qͥa qd̃
bibit soli ipsi debet sufficere: ñ fluit aqua
uiua deuentre eiꝰ. Si autẽ pximo festinat
consulere: ideo ñsiccat qͥa manat. Uidebi¬
Et unusqͥsq in se ipso debet agnosere si bi.¬
bit. & siuiuit ex eo qd̾ bibit. Non enĩ nos de¬
serit fons: si ñ deseramus fontẽ. Exposuit

Expanded text:
sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. VidebiEt unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
plus amat homꝰ anima quã corpus. Qͥd eni
amat᷑ in amico. ubi ẽ amor sincerior. & casti¬
or: Qtud amatur inamrico. animꝰ an corpus:
Si fides amatur: animꝰ amat᷑. Sibeniuolen¬
tia amatur: beniuolentiȩ sedes animꝰ est.
Si hoc amas in altero. qͥa & ipse amat te ani¬
mũ amas. quia ñ caro s animus amat. Ideo
enĩ amas: qͥa te amat. Quere unde te amet:
& uide qͥd ames. Plus gͦ amat᷑: & ñ uidetur.
Aliqͥd etiam uolo dicere. ubi magis appare¬
at dilectioni ur̃e quantũ ametur animus:
delectantur. et forma m̃broꝵ accendunt᷑:
tunc amant ampliꝰ quando amant᷑. Nã si
amet & sentiat qͥa odio habetur. magis iras
pendit. Si gͦ ipsi corporum amatores reda¬
mari se uolunt. et hoc magis eos delectat
si ament᷑. quales sunt amatores animoꝵ:
Et si magni sunt amatores animoꝵ. quales
sunt dei amatores qui pulchros animos
facit : Sic̃ enĩ amimus facit decus incorꝑe:

Expanded text:
plus amat homo animam quam corpus. Quid enim plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, orum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascpendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
interior: iuent̃ int̾ior qͥa ẽ hõ int̾ior. Et ille qͥdẽ int̾ior
iniu sibilis: exterior autẽ uisibilis. Si melior int̾ior
quã exterior: & quod ñ uidecur hoc plus
amatur. sonstat enĩ plus amari hominẽ in¬
teriorẽ: quam exteriorẽ. Unde hoc constat:
unusqͥsq inseipso ꝓbet. Quauis enĩ qui ma¬
le iuunt animos suos corꝑi addicant: ui¬
uere tam̃ uolt̃. qd̃ ñ est nͥ animi. Magisq
seipsos indicant qui regunt: quã illa que
regunt᷑. Regunt eñĩ animi: regunt᷑ corꝑa.
Saudet qͥsq uoluptate: et capit decorꝑe uo¬
luptatẽ. S separa animũ: nichil restat incor¬
pore qd̃ gaudeat. Et si de corpore gaudet: ani¬
mus gaudet. Sigaudet de domo sua.dese
ñ debet gaudere: Et si habet animꝰ unde ob¬
lectet᷑ ex trinsecus. sine delitiis manet intͥn¬
secus: Omnino constat plus amare hoĩem
animã suã: quã corpus suũ. S et inaliohoĩe

Expanded text:
interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine
Abbreviated transcription (Latin):
quib alii confunderent᷑ alii docerentur.
nouissimo festiuitatis illiꝰ die tẽ enĩ festa
agebant᷑: quȩ appellantur scenophegia.
io est tabnaculoꝵ constructio. De qua
festiuitate iam antea meminit caritas
Quã quã scd̃m interiorẽ hominẽ. & qͥ amat
migrat: s aliud ẽ migrare corꝑe. aliud cor¬
de. Migrat corꝑe: qͥ motu corporis mutat
locũ. Migrat corde : qͥ motu cordis mutat
affectũ. Si aliud amas aliud amabas: ñ ibies ubi
eras. Clamat gͦ nobis dñs: stabat enĩ et cla¬
mabat. Siqͥs sicit ueniat ad me ꝙ bibat.
& qͥ credit inme sic̃ dicit scriptura flumi¬
na deuentre eiꝰ fluent aquȩ uuẽ. Qͥd hoc
eẽt quando eugłista exposuit. immorari
ñ debemꝰ. Unde enĩ dixit dñs. Siqͥs sitit
ueniat adme et bibat. et qͥ credit inme fui¬
mina detientre eiꝰ fluent aquȩ uiue: con¬
sequenter exposuit eugłista dicens. Hoc
autẽ dixit de spũ quẽ accepturi erant cre¬
qͥa iħc ñdũ fuerat clarificatus. Est gͦ sitis

Expanded text:
alii confunderentur, alii docerentur; novissimo illius festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. 2. Clamat ergo nobis Dominus: Stabat enim, et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina esset, quando evangelista exposuit, immorari non debemus. Unde enim dixerit Dominus: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; et, Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae: consequenter exposuit evangelista, dicens Hoc autem dixit de Spiritu quem accepturi erant crequia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis
Abbreviated transcription (Latin):
marcha ad dnm̃. Dñẽ. si fuisses hic: frat̾ m̃s non
fuisset mortuus. Sed & nc̃ scio: quia quec̃q po¬
posceris adeo dabit tͥ deus. Non di x̃ ei sed & modo
rogo te : ut resuscites frẽm meu̾. Unde enĩ sciebat.
si fri eius resurgere fuerat utile: Hoc tantum
dix̃. scio quia potes siuis facis. Utrũ enĩfacias ui

Expanded text:
fuisses hic, frater meus non fuisset mortuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim facias
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ diffamat᷑ ubiq xp̃s: minat᷑ gehennas. uitã
ꝓmittit eternã. & ipse contẽpnit᷑. Transgrediunt᷑
homines eu angłium. Ecce quartꝰ dies mortis. Me¬
rito iam putet. Numquid & talibꝰ. neganda ẽ mi¬
scd̃ia : absit. Etiam ad tales ex eitandos dñs ñ dedig¬
natur accedere. Multi autem ex iudeis uenerant.
ad marth̾a & mariã: ut consolarent᷑ eas defr̃e
suo. Martha ergo ut audiuit. quia iħs uenit.¬

Expanded text:
s, minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium, ecce quartus dies mortis. Merito jam putet: nunquid et talibus neganda est misericordia? absit etiam, ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha ergo ut
Abbreviated transcription (Latin):
multa quidẽ dicipossunt: sicut se habent obscura
scripturarũ. que ꝓ diuersitate intellegentiũ. mul¬
tos sensus pariunt. Dicamꝰ & nos: qͥd nobis uide¬
atur significare mortuus quatͥduanꝰ. Quomodo enĩ
in illo ceco intelligimꝰ. quodam modo humanũ genus:
sic forte & in isto mortuos multos intellec̾turi sumꝰ.
Diuersis enim modis: una res significari potest. Homo
quando nascitur. iam cũ morte nascitur: qͥa de adã
peccatũ trahit. Unde dicit apłs. E unũ hominẽ pec
in om̃s ꝑtransiuit. in qͦom̃s peccauert̃. Ecce habes u
Deinde crescit. incip̃ accedẽ ad rationales annos: ut
legitur: furtũ uispati: Utiq ñ us. Ecce lex. in cor¬
de tuo. Quod ñ uispati: facere noli. Ethanc legem.
trans grediunt᷑ homines. Ecce alt̾ dies mortis. Data
ẽ etiam lex diuinitꝰ: ꝑ famłm dei moysen. Dic̃tum
niũ dices. honora patrem & matrẽ. ñ concupisces rẽ

Expanded text:
multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Apostolus: « Per ines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unDeinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ecce lex in corde tuo: quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen: dictum enium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem
Abbreviated transcription (Latin):
quid lateret eũ qͥ creauerat: & ad cuiꝰ manꝰ anima mo¬
rientis exierat: Hoc ẽ qđ ait. Gaudeo ꝓpt̾ uos ut cre-¬
datis. quia ñ ibi eram: ut iam inciꝑent ãmirari: qͥa
dñs potuit dicere mortuũ. quod nec uid̾at nec audi¬
erat. Ubi sane meminisse debemꝰ. qđ adhuc etiã ipsoꝵ
discipłoꝵ qui in eum iam credid̾ant miraculis edifica¬
turfides: ñ ut ea que ñ erat esse inciꝑet. sed ut ea quȩ
iam ẽe ceꝑat cresceret: quamius tali uerbo usus sit.
quasi tunc crede inciꝑent. Non enĩ ait gaudeo ꝓpter
uos. ut ur̃a fides augeat᷑ siue firmetur: sed ait ut cre
datis. Quod intelligendũ est: ut amplius robustius¬
q credatis. Sed eamꝰ ad eum. Dix̃ gͦ thomas. qͥ dicit᷑
didimꝰ: ad condiscipłos suos. Eamꝰ & nos: & moria¬
mur cũ eo. Henit itaq iħs: & inuenit eũ quatuor
dies iam in monum̃to habentẽ. De quatuor diebꝰ.

Expanded text:
quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima moquid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vos, ut fides vestra augeatur, sive firmetur; sed ait, ut credatis, quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. « Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, ut moriamur cum eo.dies jam in monumento habentem. » De quatuor diebus
Abbreviated transcription (Latin):
boni fideles: om̃s tam̃ adhuc in fine recepturi st̃.
qđ ꝓmisit ds. Promissa enĩ est resurrectio etiã car¬
nis. mortis consũptio: uita eterna c̃ angłis. hoc
om̃s simul accepturi sumꝰ. Nam requiem que con¬
tinuo post mortem datur: si ea dignus ẽ. tunc
accipit quisq cum moritur. Priores acceꝑunt pa¬
triarche: uidete ex quo requiescunt. Posterioreᷤᷤ
cotidieboni fideles: & alii in ista requie iã diu st̃.
alii non tamdui. Alii in annis pautiorib. alii in
recenti tempore. Cũ uero ab hoc somno eiugilabt᷑:
simul om̃s qđ ꝓmissũ est accepturi sunt. Lara¬
putauert̃: quia de dormitione somni diceret.
Tunc ergo dix̃ eis iħs: manifeste. Suboscure
enim dixerat: dormit. dit ergo manifeste. Laz a¬
rus mortuuis ẽ: & gaudeo ꝓpt̾ uos. ut credatis
quia non eram ibi. et scio quia mortuus ẽ ꝙ ñ¬
ibi eram. Eger enim ñ mortuus. fuerat nuntiatus.s

Expanded text:
boni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt boni fideles, omnes tamen adhuc in fine accepturi sunt quod promisit Deus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posteriores uotidie boni fideles. Et alii in ista requie tam diu sunt, alii non tam diu, alii annis paucioribus, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt simul omnes, quod promissum est accepturi sunt putaverunt quia de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste. Subobscure enim dixerat, dormit. Ait ergo manifeste: Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis quia non eram ibi, sed scio quia mortuus est. Aeger enim, non mortuus fuerat nuntiatus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est quali custodia quisq recipiat᷑. ad iudicẽ postea
ꝓducendus. Nam & receptiones in custodia ꝓ meri¬
tis causarũ adhibentur. aAlios uibentur custodire
lutores. humano. & initti officio: atq ciuili. Alii
tradunt᷑ obtionib: alii mittunt᷑ incarcerẽ. Et in
ipso carcere ñ om̃s: sed ꝓ meritis grauioꝵ causar.
in ima carceris contrudunt᷑. Sicut ergo diuerse
custodie gentiũ in officio. sic diuerse custo die mor¬
tuorũ: & diuersa merita resurgentiũ. Receptꝰ ẽ
pauꝑ: receptꝰ est diues. Sed ille in sinu abrahe: ille
ubi sitiret & guttam ñ inueniret. Habent ergo om¬
nes anime. ut ex hac occasione instruam carita¬
tẽ urãm. habent om̃s anime cũ de seculo exierĩt.
diuersas receptiones suas. Habent gaudiũ bone:
male tormenta. Sed cum fac̾ta fuerit resurrectio.
& bonoꝵ gaudiũ eritamplius: & maloꝵ torm̃ta
grauiora quando cum corpore torquebunt᷑. Re

Expanded text:
est quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea est quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiomalae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Re
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eis. La arꝰ amicꝰ noster dormit: sed uado ut
a somno excitem eum. Nerũ dix̃. Sororib mortu
us erat: dño dormiebat. Homunbꝰ mortuus erat:
qͥ eum suscitare ñ poterant. Nlam dñs tanta facili¬
tate excitabat de sepulcro: quanta tu ñ excitas
dormientẽ de lec̾to. Ergo scdm potentiã suam. di¬
.x dormientẽ: quia &e alii dicti mortui sunt in scͥp¬
turis sepe dormientes sic̃ apłs dicit. De dormientibꝰ
autem nolo uos ignorare fr̃s: ut ñ contͥstemini. sic̃
& ceteri qui spẽ ñ habent. Ideo & ipse dormientes
appellauit: qͥa resurrecturos p̃nuntiauit. bornit
ergo omnis mortuus. & bonus & malus. sed quomodo
interest in ipsis qui cotidie dormiunt & exsurgunt.
quid qͥsq uideat in somnis. alii sentiunt leta som¬
nia. alii torquentia. ita ut eiigilans dormire tume¬
at. ne ad ipsa iterũ redeat: sic unꝰ quisq hominum
cũ causa sua dormit. cũ causa sua surgit. & inter¬

Expanded text:
dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a sous erat, Domino dormiebat: hominibus mortuus erat, qui cum suscitare non poterant. Nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientautem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et inter
Abbreviated transcription (Latin):
lent dare cõsiliũ homines do. discipłi magistro. ser¬
ui dño. egroti medico: corripuit eos & ait. Nonne
duodeci hore sunt diei : Si quis ambulauerit indie:
ñ offendit. Me seqͥmini: si ñ uultis offendẽ. Nolite
diem se esse eis ostenderet duodecim discipłos eleg̃.
Si ego inquit sum dies. & uos hore: nũquid hore diei
consilium dant: Hore diem secunt᷑: ñ horas dies.
Si gͦ illi hore. quid ibi uidas: Et ipse inter duodecĩ
horas : Si hora erat: lucebat. Si lucebat: quomodo
diem ad mortem trahebat: Sed dñs in hoc uerbo
ñ ipsum uidam: sed successorem ipsius p̾uidebat. Iu¬
da enĩ cadente suocessit mathias: & duodenarius
numerus mansit. Non gͦ frustra duodecĩ discipłos
ghore diem. p̃dicent hore diem: hore illustrentur
a die. hore illuminentur a die: & ꝑ horarũ p̾dica¬
tionẽ. credat mundꝰ indiem. Hoc gͦ ait de cõpen-¬
dio. Me seqͥmini: si ñ uultis offende. Et posthec

Expanded text:
lent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, serlent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, numquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non dies horas. Si ergo illi horae, quid ibi Judas? Et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra duodecim discipulosergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendere. 9. Et post hoc
Abbreviated transcription (Latin):
me sathana: ñ enĩ ea que dei sunt sapis. sed quę
hominũ. & pauloante cõfitens filium dei: laudẽ
meruerat. Audierat enĩ. Beatꝰ es sy monbariona :
quia ñ tibi reuelauit caro & sanguis. sed pat̾ m̃s
qui in celis est. Cui dixerat beatus es. illidicit redire¬
tro sathana: quia beatꝰ ñ a se erat. Sed unde : Quia
ñ tibi reuelauit caro & sanguis: sed pat̾ meus qͥ
in celis est. Eece undebeatus. Non de tuo: sed de
meo. Non quia pat̾ ego: sed quia om̃ia que habet
diceret ñ caro & sanguis tibi reuelauit hoc: sed
pat̾ m̃s qͥ incelis ẽ. Hec est causa beatitudinis tuȩ.
Quod uero dix̃. redi post me sathana: audi etiam
huiꝰ rei causam. Non enĩ sapis que dei sunt: sed
que st̃ hominis. Nemo se gͦ palpet. De suo sathanas
ẽ. De dei beatus ẽ. Quid est enĩ de suo. nͥ de pecca¬
to suo: Tolle peccatũ: & qͥd estu: Iusticia inqͥs. de
meo est. Quid enĩ habes. qđ ñ accepisti: Cũ ergo uel¬

Expanded text:
me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis. Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vel
Abbreviated transcription (Latin):
Dict̃ ei disciplĩ. Rabbi: nc̃ querebant te iudei lapidare.
ꝙ iterũ uadis illuc : Respondit iħs. Nonne duodecĩ
sunt hore diei: Quid sibi uult ista responsio: Illi
uadis illuc. ut te lapident: & dñs. Nonne duodecĩ¬
st̃hore diei : Siquis ambulauerit in die ñ offendit.
quia lucem huiꝰ mundi uidet. Si autẽ ambulauerit
in nocte offendit: qͥa lux ñ est in eo. De die qͥdẽ locu
nuocemꝰ diem ut pellat noc̾tem: & cor lumine illu¬
tiȩ: red arguere uoluit illoꝵ dubitationẽ. & infideli¬
tatem. Noluert̃ enim consiliũ dare dño nemoreret᷑.
qͥ uenerat mori. neipsi morerent᷑. Sic etiam quodam
alio loco petrus sẽs diligens dnm. sed adhuc ñ plene
intelligens cur uenisset timuit ne moreret᷑: & ui¬
te displicuit. id est ipsi dño. Nam cũ indicasset disci¬
dit petrus int̾ ceteros. & ait. absit a te dñe. ꝓpiciꝰ
tibi esto: ñ fiet istud. Et continuo dñs. Redi post

Expanded text:
abbi, nunc quaerebant te Judaei lapidare, abbi, nunc quaerebant te Judaei lapidare, et iterum vadis illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim sunt horae diei? » Quid sibi vult ista responsio? Illi terum vadis illuc, ut te lapident? » Et Domiit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. « De die quidem loInvocemus diem, ut repellat noctem, et cor lumine illutiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discidit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post
Abbreviated transcription (Latin):
głia dei ut głificet᷑ filiꝰ dĩ ꝑ eam. ꝑ quã: ꝑ illã infir¬
mitate. Diligebat autẽ iħs marcham. & sororem
eius mariã: & lazarũ. Ille languens ille tͥstes: om¬
nes dilec̾ti. S diligebat eos & languentiũ saluator
imino etiã mortuoꝵ suscitatoꝵ & tristiũ consola¬
tor. Ut gͦ audiuit quia infirmat᷑: tẽ quidẽ mansit
in eode loco duobꝰ diebꝰ. Nuntiauerant gͦ ille. mã¬
sit gͦ illic ille. Tamdui tempꝰ ductũ ẽ: quo usq qua¬
tͥduũ compleret᷑. Non frustra: nͥ qͥa forte immo qͥa
certe. & ipse numerꝰ dierũ. intimat aliquod sacra¬
mentũ. Deinde post hec: dicit discipłis suis. Eam in
iudeam iterũ: ubi pene fuerat lapidatꝰ. Qui ꝓp¬
terea in de discessisse uidebat᷑. nelapidaretur. Dis¬
cessit enĩ ut homo: sed in redeundo q̃si oblitꝰ infir¬
mitatẽ. ostendit potestatem. Eamꝰ inquit iniudeam.
Deniq hoc dicto: udete quẽ ad modũ discipłi t̾riti fuerit.¬

Expanded text:
 eam. Per quam? Per illam infirmitatem. Diligebat autem Jesus Martham et sororem ejus Mariam, et Lazarum. « Ille languens, illae tristes, omnes dilecti. Sed diligebat eos, et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quod infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, ma quoadusque quadriduum compleretur: non frustra, quia forte, imo quia certe et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. « Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum. » Ubi pene fuerat lapidatus, qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. « Eamus, inquit, in Judaeam. » Deinde, hoc dicto, videte que
Abbreviated transcription (Latin):
sunt heretici. qͥ hoc negant: qđ filius di sit ds̃. Ecce au¬
diant. Infirmitas ħ inquit non ẽ ad mortem: sed ꝓ
głia dĩ. Qua głia : Cuiꝰ dei : dudi qđ sequit᷑. Ut głificet᷑

Expanded text:
sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus; ecce ausunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus; ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. Quae gloria? cujus Dei? Audi quod sequitur: Ut glorifice
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ibi iube & hic fiet. Cur enĩ ñ & iste. si fides
illiꝰ centurionis inde laudat᷑ Ait enim. Non sum di¬
gnꝰ ut intres sub tec̾tũ meũ.: sed tantũ dic uerbo.
& sanabitur puer ms. Nicħ horũ iste. sed tantũmͦ.
Dñe : ecce quẽ amas. infirmat᷑. Sufficit ut noueriꝰᷤ.
ñ enĩ amas & deseris. Dicet aliquis. Quomͦ ꝑ la¬
zarũ peccator significabat᷑ & a dño sic amabatur.
Audiat eũ dicentẽ. Non ueni uocare uistos: sed pec¬
catores. Si enĩpeccatores dñs ñ amaret: de celo ad
terras ñ descendet. Audiens autem iħs: dix̃ eis.
nfirmitas hec ñ est ad mortẽ: sed ꝓgłia dei ut gli¬
auxit: sed nob̾ ꝓ fuit. Hoc gͦ ait ñ est ad mortẽ:
qͥa & ipsa mors ñ est ad mortẽ. sed pociꝰ admira¬
cłm. quo facto credent homines in xp̃m. & uita¬
rent uerã mortẽ. Sane uidete quẽ ad modũ tãꝗͣ
ex obliquo dñs dm̃ se dix̃: ꝓpt̾ quosdã qui negant. Nã

Expanded text:
dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum iste, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a DAudiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut gloauxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte, quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
saria ꝑtrac̾temꝰ. Erat autẽ qͥdam languens lat arus.
Insuꝑiori lectione meministis. qđ dñs exiit de ma¬
nib eorũ. qui lapidare illum uoluerant: & disces¬
sit transiordanem. ubi ioħs babtizabat. Ibi ergo
dño cõstituto. infirmabat᷑ in bethania lazarus:
quod castellũ erat ꝓximũ iero solimis. Maria au¬
tem erat que unx dñm unguento. & ext̾sit pedes
eius capillis suis: cuiꝰ frat̾ laz arꝰ infirmabatur. Mi¬
serͣt gͦ sorores eius ad eũ: dicentes. Iam intelligunꝰ:
qͦ miserunt. Nbi erat dñs. qm̃ absens erat: trans
iordanẽ scilicet. Misert̃ ad dñm. nuntiantes qđ
egrotaret frat᷑ earu̾: ut si dignaret᷑ ueniret. &
eum ab egͥtudine lib̃ aret. Ille distulit sanare: ut
posset resuscitare. Quid gͦ nuntiauert᷑ sorores eiꝰ:
Dñe. ecce quẽ amas. infirmat᷑. Non dixerunt ue¬
m. Amanti enim. tantũ modo nuntiandũ fuit.
Non ause sunt dicere. ueni & sana: ñ ause sunt

Expanded text:
saria pertractemus. Erat autem qsaria pertractemus. Erat autem qIn superiore lectione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerunt, et discessit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& mole consuetudinis p̃ grauat᷑. Nec ad ipsum
tam̃ resuscitandũ: minor fuit uircus xp̃i. Noui¬
mꝰ: uidimꝰ Cotidie uidemꝰ homines pessima con¬
qͥ rep̾hendebant. Decestabaris hominẽ. Ecce ipsa
soror lazari. si tam̃ ipsa est que pedes dñi unxit unguen¬
to. et tersit capillis suis quos lacͥmis lauerat: melius
suscitata ẽ quã frat̾ eius. De magna male consue¬
tudinis mole. liberata est. Erat eiũ famosa peccat᷑x.
Et de illa dictum ẽ. Dimitent᷑ ei peccata multa: qm̃
dilexit multũ. Nidemꝰ multos: nouimꝰ multos. Ne¬
mo desꝑet: nemo dese p̾sumat. & desꝑare malũ est:
& dese p̃sumere. Sic noli desꝑare: ut eligas de qͦ
debeas p̃sumere. Ergo & la⁊ arũ. dñs suscitauit. Audi¬
stis qualẽ: idest qͥd significet laz ari resurrectio. Le¬
gamꝰ itaq iam : & qm̃ multa in haclec̾tione mani¬
festa sunt. expositionẽ in singłis ñ queramꝰ. ut neces¬

Expanded text:
 mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum  mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima conqui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum Dominus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut neces