comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impoitis manibꝰ int̾rogat᷑ eum si aliquit¬
uideret. Per oꝑa dm̃ uidit maiestatem eiꝯ.
Amagnitudĩnẽ enĩ creature. Creator ag¬
noscitur. Et aspiciens ait. Uoideo homines
uelut arbores ambulantes. id est homines¬
daid uocari hoĩem. s tam̃ mortuũ et puli¬
cem unũ. It̾um manus posuit suꝑ occłos
mũdo corde. qm̃ ip̃i deumundebunt. Ẽt mi¬
sit eumin domũsuã. ut ideret in se. quod
ante nõ uidit. Non enĩputat homo despe¬
rans de salute onmnino posse. qd̾ facile illu¬
minatꝰ ꝑspem potest ꝑficere. Et dicit ei. Si
in uicum intraueris. nemimi dix̃it id est ui¬
ciositatem tuam semꝑ ennarra. nõ uirtute
quia oportet filiũ hominis multapati. eti
tas paratos uult ẽe suos. Unde dñs. Siqͥs
uult post me uenire deneget semetip̃m. id
est alter ex alt̾o efficiatur. Post cõfirmatõe
crucis. glia resurrectõnis ostẽdit. E
Nde et sequit᷑. tcia decima uirtute. Et¬
py dies . sex. in monte excelso trãssiguratꝯ

Expanded text:
impositis manibus, interrogabat eum si aliqideret. Per opera Domini videt majestatem ejus. A magnitudine enim creaturae, creator agnoscitur. Et aspiciens ait: Video homines velut arbores ambulantes. Deinde iterDavid, vocari hominem, et canem mortuum, et pulicem unum. Iterum manus posuit super oculomundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt. Et misit eum in domum suam, ut videret in se, quod ante non vidit. Non enim putat homo desperans de salute omnino posse, quod facile illuminatus per spem potest perficere. Et dicit ei: Et si in vicum introieris, nemini dixeris. Et caecitatem tuam semper enarra, non virtutem: quoniam oportet filium hominis multa pati, et nautas paratos vult esse suos. Unde Dominus: Si quis vult post me sequi, deneget semetipsum: id est, alter ex altero efficiatur. Post confirmationem crucis, gloria resurrectionis ostenditur. Unde sequitur tertia decima virtute.  dies sex in monte excelso transfiguratus
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur. qd̃ pec̃or penitꝰ audiuit. Et lo¬
quitur. Exi ab eo. et amplius ne introea
ostium obtinue ut homo inuuitatis. Uñ
ꝓph̃a dicit. Esto m̾in deũ ꝓtectorẽ et in lo¬
co munitunt saluũ me facias. Et fcũs
cum xp̃o in deo. Unde infirmitas xpĩano¬
rum nonẽ mors s mortis similitudo. Et
cum introiss domũ. discipłi eius int̾ro¬

Expanded text:
loqueretur, quod peccator penitus audivit, et loquitur. Exi ab eo, et amplius ne introeasostium obtinuerit homo munitatis. Unde propheta dicit: Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum me facias. Et factus cum Christo in Deo. Unde infirmitas Christianorum non est mors, sed mortis similitudo. Et cum introissent in domum, discipuli ejus secr
Abbreviated transcription (Latin):
Ndecima noͣ uirtute septem panes
quatuor ienus milibꝰ frangunt᷑.
et pauci pisciculi benedicunt᷑. et defragm̃¬
tis septem sporte plene sustollunt᷑. Septẽ
septimane sunt. Pascicłi bñdc̃i libri nom
testamẽti. qm̃pisciꝰassi partem. dñs resur¬
gens postulabat. et piscem suꝑ poĩtum:
pimus discipłis in captura piseium porri¬
git. Post hec bethsaida uenit. Bethsaida
que domꝯ uallis intp̃tatur que ẽ alia nisi
mũdus qui est uallis lacͥmarĩ. Adi¬
ducunt duodecima iurtute cecimi. qui
nõ indet in ante nec retro. id est qd fuit.
qd̾ ẽ ꝙ erit. Et rogant illimunt eu̾tang̾et¬

Expanded text:
ndecima virtute septem panes, quatuor jejunis millibus franguntur, et pauci pisciculi benedicuntur: et de fragmentis septem sportae plenae sustolluntur. Septemseptimanae sunt. Pisciculi benedicti, libri sunt novi Testamenti: quoniam piscis assi partem Dominus resurgens postulat, et piscem superpositum prunis, discipulis in captura piscium porrigit. Post haec veniunt Bethsaida, quae domus vallis interpretatur, quae est alia nisi mundus, qui est vallis lacrymarum? Adducunt duodecima virtute, caecum qui non videt, nec ante nec retro, id est, qui fuit, qui est, qui erit. Et rogabant eum ut illum tange
Abbreviated transcription (Latin):
nascimur requirendu est . lxxx.¬
nͣs cũ filii iscł sepe delinq̃rent educ¬
ti de egẏpto iratus suĩsm dedit
Dicens nlłm isloꝵ ĩtratm ĩ t̾ram ꝓmuissi¬
onis excepto całephetꝰ Iosuẽ filionuĩ e¬

Expanded text:
NASCIMUR REQVIRENDUM EST. Dominus, cum filii Israhel saepe delinquerent educti de Aegypto, iratus sententiam dedit dicens nullum illorum intraturum in terram promissionis excepto Caleb et Iesu filio
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ca enĩ illoꝵ exclanat mors sciluci¬
toris. Erucifigiergo se ꝑmisit ut pas¬
sio eius ꝓfic̾e̾t nobis ut hinc cũ signo
eius exeñtes a scd̾a morte m̃nne te¬
a quo uicta est. Cur saluator pro se
tm̃ et petro digdragna soluit nõ ⁊¬
Igdrama capitũ exactio intłłi
possidebat in mũdo cũ sit dũs mũdi.
Mortuus se alienis ĩpendiis sepelit᷑ et
uos a quib mũdus ex̾neus est fricul¬
tates augẽ cupimꝰ ũ morientes mũ¬
dũ a nob̾ ĩ nasũ nõ tm̃ uoce s et lr̃s
cõtestemꝰ ũ passione nͣr ab eo cuiꝰ mũ¬
duest cõdẽpnem. hĩc dñs qui nõ ĩqͥt

Expanded text:
 enim illorum exclamat mors saluatoris. cruci figi ergo se permisit. ut passio eius proficeret nobis, ut hinc cum signo eius exeuntes a secunda morte minime tea quo uicta est. LXXVIIII. LXXV. CUR SALUATOR PRO SE TANTUM ET PETRO DIDRAGMAM SOLUIT, NON idragma capitum exactio intellepossidebat in mundo, cum sit dominus mundi, mortuus autem alienis inpendiis sepelitur; et nos a quibus mundus extraneus est, facultates augere cupimus, ut morientes mundum a nobis inuasum non tantum uoce, sed et litteris contestemur, ut professione nostra ab eo, cuius mundus est, conde
Abbreviated transcription (Latin):
u̾et cõuenerũt Salnator & cũ ꝓse et
itaet post saluatorẽ in pecro õs ꝯtiẽti
Ip̃m enĩ conctituit ẽẽ capd̾ eoꝵ ũ pas¬
torẽẽt gregis dñici. Nam nit̾ cetera
dicit discipuł ugilate et orate ne ĩtre¬
tis intemptatõe et petrodicit. eccesa¬
thanas expostłauit nõ uͥuos uentu

Expanded text:
ueret, conuenerunt. Saluator autem cum pro se et ita et post saluatorem in Petro omnes continentur. ipsum enim constituit esse caput eorum, ut pastor esset gregis dominici. nam inter cetera dicit discipulis: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, et Petro dicit: ecce satanas expostulauit, ut uos uentilet
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ qͥ natus mał reꝓbꝰ ĩbuit᷑ ũ hus stu¬
deat q̃ umica sũt creatori. młtos aisse¬
rẽs d̾os et hiis ĩmoland̾ .q. mu̾̃di rec¬
torib ħ si resipiscat et iux̃ nͣm s. sẽtiar
ad c̾acorem se cõferens filius erit dei
aic ꝑ hoc n filii dei st̾ qui nascũt᷑ ne
dyai. qͥd eĩ dicit saluator iudeis. Uos de

Expanded text:
 qui natus malis rebus imbuitur, ut his studeat, quae inimica sunt creatori, multos adserens deos et his immolandum quasi mundi rectoribus. hic si resipiscat et iuxta naturam suam sentiat ad creatorem se conferens, filius erit dei.. Ac per hoc neque filii dei sunt qui nascuntur neque diaboli. quid enim dicit saluator Iudaeis: uos de
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣt̾e ioseph ĩocẽs dm positꝰ de dei iudi ͦ
ded̾o sꝑabat nõ ꝑmansit ĩ ãbignitate.
In eo eñ quis iudicat᷑ in qͦ ꝓpensior est
apocalipsisioh̾is hoc sanctit. dicit enĩ
dubiis ⁊ ĩfidelib parserͣ ĩ stangno
ignis et sulphuris io̾ qui nõ ꝑman
indubitatõe eripitur a morte. Qds¬

Expanded text:
positus, de Dei judicio de Deo sperabat, non permansit in ambiguitate. In eo enim quis judicatur, in quo propensior est. Apocalypsis Joannis hoc sancit. Dicit enim, Dubiis et infidelibus pars erit in stagno ignis et sulphuris . Ideo qui non permanet in dubitatione, eripitur a morte:
Abbreviated transcription (Latin):
.q. ꝑ uibmͣ cõtingẽs cordadiscipuloꝵ.
Demq cleophas et alius discipulus
emaus eũtes in matristes dicũt int̾
cet̾a ip̃i duo nesciẽtes qr dũs ẽ. Nos pu¬
tabamꝰ qr ip̃e erat qui incipiebat libera¬
reisrł dubitau̾nt s statĩ agnito dño
tnͣsunt dubitatio. Siłr dcm̃ est ⁊ de io¬
temenadẽ qr dubitare de dõ uł xp̃o mors
est ac ꝑ ħ qui desunt dubitare euadit

Expanded text:
 umbram contingens corda discipulorum. Denique Cleophas et alius discipulus Emmaus euntes, in via tristes, dixerunt inter caetera ipsi Domino, nescientes quia Dominus est, Nos putabamus, quia ipse erat qui incipiebat liberare Israel . Dubitaverunt, sed, statim agnito Domino, transivit dubitatio. Sicut dictum est et de Jotem euadere, quia dubitare de deo uel Christo mors est ac per hoc qui desinit dubitare, euadit
Abbreviated transcription (Latin):
aib hiis exigenda erat qui aliꝙͥ uego¬
cu g̾ebant aut artib oꝑam tabant.
uatore exactoꝵ didragine aĩos occu¬
pauit ut eius fac̾ent nolũ te ut acce¬
solui debere ab eoꝵ magr̃o dr̃ent di¬
erãt. nł em̃ agebant ĩ mũdo qd̾ eẽt
mñdi ut qr non erat uñ solu̾et aut

Expanded text:
ab his exigenda erat, qui aliquid negotii gerebant aut artibus operam dabant. uatorem, exactorum didragmae animos occupauit, ut eius facerent uoluntatem, ut accesolui debere ab eorum magistro dicerent dierant — nihil enim agebant in mundo quod esset m
Abbreviated transcription (Latin):
nib encaptipiscis os apire et ulie mue¬
nire modũ exactõidebitũ. Qͦ soluto.
non solũ scandalũ nõ eẽt ex actorib
n iiclinaret requisito auxilio ad sol¬
uend̾.u̾m et̾ sig ͫ uirtutis maxie demõs

Expanded text:
 capti piscis os aperire et illic inuenire modum exactioni debitum, quo soluto non solum scandalo non esset exactoribus neque inclinaretur requisito auxilio ad soluendum. uerum etiam signum uirtutis maximae demons
Abbreviated transcription (Latin):
stiti canimus intumnesceus supbie age¬
ret pemtentiam seu̾issiõplacuit ut pͣ
aictam de ctmmime dampnabsi penitenti¬
cion nemo sit clericus. ut despationerẽ¬
porsilis cltitudinis. medicina macior
Et uerioreẽt hũilitatis. sicm et scũs
tauid de ctmũb mortiferis egit penitẽ¬
ticam. Et cũ in honore suo pstitit. ette
otũ petiũ qu̾ amarissimas lacrimas fu
aplus mansit. s non idosupuacut
putunda est postioꝵ diligentia. qubi
Salutimacbd ettahebatur hulitaticli¬
quid addiderũt quo salus cituus tiu¬
miretꝰ expticcedo aliquoꝵ fictas pemi¬
tentias p affectatas honoꝵ potentias

Expanded text:
escens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudinis medicina maior et uerior esset humilitatis. nam et sanctus Dauid de criminibus mortiferis egit paenitentiam et tamen in honore suatum Petrum, quando amarissime lacrimas fudapostolus mansit. Sed non ideo supervacua putanda est posteriorum diligentia, qui, ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti aliquorum fictas paenitentias per affectatas honorum potentias
Abbreviated transcription (Latin):
mtuir uec om̃ia que possicet hsodiatt¬
uta paupib nec corporis iignib lac¬
lonem ꝓdeste aliquid apostolus testis
es hergotam magnũ bomĩ si pu
M utiũ putatis merito intelicit exta¬
loishento si in unitatem cathosicã
non transitis peritis
ergdiuquiũt oportet ut nos ex¬
tra ecc̃am et aduersus ecc̃amfu¬
lle pemteat ut saluicue possimꝰ. Qmo
ncis ip̃ius compensatõe sanarentur
y sibi hocdicant. et multo maxnne
hulit dolesit quim tanta mortepcis¬
liomoi cicent. Ut isto quocam nun̾e
naties catholice reuuiscant. Queni
rsus ramds mseritur fit aliudiuiliꝰ
autore quo possit recipit ut inuats

Expanded text:
tur, nec omnia. quae possidet homo, distributa pauperibus nec corporis in ignibus passionem prodesse aliquid apostolus testis est, hoc ergo tam magnum bonum si paruum uel nullum putatis, merito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non transitis, peritis. Si ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo pacis ipsius compensatione sanaretur. Sed sibi hoc dicant, et multo maxime humiliter doleant, qui in tanta morte praecisionis jacent, ut isto quodam vulnere matris Catholicae reviviscant. Cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud vulnus in arbore, quo possit recipi, ut vivat
Abbreviated transcription (Latin):
reccatoꝵ ut enĩ constituetur mecclici
Ne quis post alicuiꝰ crinus penitentiã
cleritatũ accipiat uł ad clericatũ rede¬
at uł iclericatũ maneat nõ despatõ¬
ne udulgentie. s rigore fcm̃ est disci¬

Expanded text:
ne. Ut enim constitueretur in ecclesia, ne quisquam post alicuius criminis poenitentiam clericatum accipiat vel ad clericatum redeat vel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae, sed rigore factum est disci
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtũ ualemus inquirimꝰ.
ed hoc est inquiũt quod nos
monet si iniusti sumꝰ q̃re n
queritis quib respondemꝰ quetim
uos mustos ne pmanecaitis iusti.i
elueriꝰ pditos ut demuentis gunde¬

Expanded text:
ntum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quare nos quaeritis? quibus respoudemus: Quaerimus uos iniustos, ne permaneatis iniusti: quaerimus perditos, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
contig̾it iã iãq extinginitur ꝙͣdi erit
in aca t̾rena mat̾ia arserit ip̃ius uta ĩ
siere et hũore consistit. Uñ cũ potens gu¬
beruator igius ĩm int̾ mumicos et ser¬
uos suos diuid̾e uoluit ardorẽ ĩuncis
stabilem et hũitam aeris et sq̃ sbam
tem naturam ciccensi ard̾ent et hni in
flabili et limphaticonapore nł adu̾si¬
tatis ppeti sentirent. Qua pp̃ ⁊ scͥptura
dicit. angelus aũt dñi descendit cũ a¬
zaria et ceteris ĩ caminũ et excussit
flãmã igns de camino et fecit medi¬
um fornacis ut sp̃m roris flãtẽ excie¬
re enĩ spiratũ et ex aqua in ip̃o igne
muenit rorem. .Xi.¬

Expanded text:
contigerit, jamjamque exstinguitur. Quamdiu ergo in aliqua terrena materia arserit, ipsius vita in aere et humore consistit. Unde potens Gubernator ignis naturam inter inimicos et servos dividere voluit, ardorem inimicis, flabilem et humidam aeris et aquae subtem naturam accensi arderent, et hi in flabili et lymphatico vapore nihil adversitatis perpeti sentirent. Quapropter ita Scriptura dicit: Angelus Domini descendit cum Azaria et sociis ejus in caminum, et excussit flammam ignis de camino, et fecit medium fornacis quasi ventum roris flantem . Ex aere enim spiritum, et ex aqua in ipso igne invenit rorem.
Abbreviated transcription (Latin):
contrarias eadem die idem ꝓtulisset ne¬
cessẽ et alt̾am que facienda et uentura
esset signi oñsione firmaret uñ rex ut
p̾dicebat indubitant̾ ccederet soł cursũ
tima ne iterũ festinare incipet qui dier
uertit ut dies integra rursũ sũ interue

Expanded text:
contrarias eadem hora protulisset, necesse erat ut alteram quae facienda esset, signi ostensione firmaret. Unde rex ut quod dicebatur indubitanter crederet, solis ti mane iterum festinare inciperet, qui divertitur, ut dies integra rursum sine interve
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑ s a condc̃ionis miciꝰ sue apte
per angelũ ad̾o gubernat᷑. blandiciã
eĩ et leuitatẽ qm̃ catulis sins leones
ostendũt in damele ex̾cebant et seniciã
et ferocitatẽ qm̃ in p̾dã faciũt ĩ deuo¬
ratis pcc̃orib reddebant. Uñ certũ est

Expanded text:
ta a conditionis initio suapte per angelum a Deo gubernatur. Blanditiem enim et lenitatem, quas catulis suis leones ostendunt, in Danielem exercebant; et saevitiam et ferocitatem, quam in praedam faciunt, in devoratis peccatoribus re
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo acciditut dũ in lignis ardens
ii ardo cin̾e qui tursum terre uñ fuerat red¬
ditur liquoris penuria ignem extinguit.
Eandẽ quo liquoris naturã ardoris nora¬
citas consumendo nõ totũ deuorat. E
g̾e nntitur rursũ secũ in aera eleuat uñ
fumał ille uapor cũ ad aeris excelsa sus¬
tollit nebulosa facie concretus tm̃ it̾m
censoꝵ montiũ crebro naporalibꝰ toris
copicis deducentib decłatur. Tamdu
rursum in aera tñsimctat. Si u̾o exi¬
guus ignis saitis humidã matenom ĩ¬
hũoris huridantia cedit pp̃ea cũ limph¬

Expanded text:
Ex quo accidit, ut dum in lignis ardens, in arido cinere qui rursum terrae fuerat redditus, liquoris penuria ignem exstinguit. Eamdem quoque liquoris naturam ardoris voracitas consumendo non totam devorat, sed rgere nititur, rursum se  ille, cum ad aeris excelsa sustollitur, nebulosa facie concretus, terris iterum, censorum montium crebro vaporibus roreas copias deducentibus declaratur. Tamdiu sursum in aera mittat. Si vero exiguus ignis satis humidam materiam inhumoris abundantiae cedit. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃mĩam ne forte eã saluã faceret
reddens pociꝰ ꝙͣ exigens debitũ cõm¬
gale ꝓfectonec dolebit carnałr cũ
tura eius que nõ erat fenea nllo incẽ¬
dio cremaret᷑. Sũ ergo ni hac tũi uita
hoĩes ista patunit᷑ sũ etiã per hanc uitã
talia quedã iudicia subseqñt nõ abhor¬
ret qñtũ arbitror a rõne ueritatis iste
ꝙͣdintenemꝰ non cogim᷑ dr̃e inustis
nõ subditis celestis cõtam̃iatis patri¬
cidis. homicidis formcato ͦ mascłoꝵ¬

Expanded text:
iam, ne forte eam saluam faceret, reddens potius quam exigens debitum coniugale, profecto nec dolebit carnaliter, cum tura eius, quae non erat fenea, nullo incendio cremaretur. Siue ergo in hac tantum uita homines ista patiuntur siue etiam post hanc uitam talia quaedam iudicia subsequuntur, non abhorret, quantum arbitror, a ratione ueritatis iste quamdiu tenemus, non cogimur dicere iniustis, non subditis, scelestis, contaminatis, parricidis, matricidis, ho
Abbreviated transcription (Latin):
nõ resistit. Dicenda est ulla rõne i̾ntas
uł putanda. s int̾ii donec audiemus
tale aliquid at legamus. ascultemus
ei qui dicit. Nolite eirare. n formcato¬
res n ydolis seruientes et c̃. regnũ dei
possidebũt. quia qui talia sũt que ꝯͣ¬
statoẽm in alios sensus duc̾e neq̃ant.
ꝓfecto adu̾sus ea nos instarẽ ⁊ patos
esse uoluit Idem apłus dicens. ħ añti

Expanded text:
istit, dicenda est ulla ratione veritas, vel putanda. Sed interim donec audiamus tale aliquid aut legamus, auscultemus ei qui dicit, Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, etc., regnum Dei possidebunt. Quia si talia sunt, quae stationem in alios sensus ducere nequeant, profecto adversus ea nos instruxit, et paratos esse voluit idem apostolus dicens: Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
uritur reb quas ita diligit magis
pore tẽptatõnis malu̾it ten̾e ꝙͣ xp̃m
eũ in fundam̃to nõ hñit qui ħ priore
loco hũit cũ in edificio prius nõ sit
aͥd fudam̃to: Ignis io enĩ de quo eo
ut ambo ꝑ eũ transeãt id ẽ qͥ edifi¬
cait suꝑ hoc fũdam̃tũ. auꝵ. cigẽtũ
lapides p̾ciosos et qui edificat ligna
fenũ stipłam. Cũ em̃ hoc dixisi sid¬
ũxit uni̾ciuiꝰq opus quale sit igins pro¬
babit. Si cuiꝰ opus manserit qt suꝑedi

Expanded text:
uritur, rebus quas ita diligit, magis pore tentationis maluerit tenere quameum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius non sit aliquid fundamento. Ignis enim, de quo eo ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, et qui aedificat ligna, fenum et stipulam. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opu
Abbreviated transcription (Latin):
tñi mõ in xp̃m credatis et sacrm bap¬
tisimi eius accipiatis et̃ si uicã pessĩa
non mutau̾itis salui eritis. Uñ nec il
bonu tollere panẽ filioꝵ et mitt̾e ca¬
nib quia ille cordis inspector mutatã
fructũ ꝑuenire cognouit. Miror ã si ⁊
uoluit intelligere mutasse perditos
credere uitã u̾o inquinatissimã nec
saltẽ occultare s et libere ꝓfitĩ ac no¬
le mutare sanẽt filios eoꝵ si possũt
sicut sanata est filia mulieris chana
nõ tñ eos faciant iẽbra x cũ ip̃i ẽẽ
nõ desmãt mẽbra meretricis: Itẽq
um laurentiũ ista de hac re u̾ba me¬
a sũt. Credunt᷑ inꝙͣ a quibdã etiã
hii qui nomẽ d nõ relinq̃ut et eius

Expanded text:
tantummodo in Christum credatis et sacramentum baptismi eius accipiatis, etiamsi uitam istam pessimam non mutaueritis, salui eritis. Ynde nec illbonum tollere panem filiorum et mittere canibus, quia ille cordis inspector mutatam fructum peruenisse cognouit. miror autem, snolunt intellegere mutasse perditos credere, uitam uero inquinatissimam nec saltem occultare, sed etiam libere profiteri ac nolle mutare, sanent filios eorum, si possunt, sicut sanata est filia Chanatamen eos faciant membra Christi, cum ipsi esse non desinant membra meretricis » . 10. Item um Laurentium, ista de hac re verba mea sunt: « Creduntur, inquam, a quibusdam, etiam hi qui nomen Christi non relinquunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
pidi ͭ ͤ p̾ponant in eoꝵ amissione pas¬
si detͥmentũ ꝑ ignẽ ꝙ̃dam doloris per¬
ueniũt ad sclutem. A quo dolore at
detrim̃to tanto est quis secior quͣto
hñs hũerit. Qui no p̃p illa uł tenẽda¬
cõmiserit nõ p̃p fundamentũ ꝑ ignẽ
saluabͣr. S cmisso fundam̃to et̾no
igne torquebr. Qm̃obrem et iᵈ qd̾ di¬
cunt ueluti ꝓbare cupientes ꝙ̃tñ nci¬
leat sola fides uͥ apłs ait ꝙ si ĩfider¬

Expanded text:
piditate praeponant, in eorum amissione passi detrimentum, per ignem quemdam doloris perveniunt ad salutem. A quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto habens habuerit. Qui vero pcommiserit, non propter fundamentum per ignem saluabitur, sed amisso fundamento aeterno igne torquebitur. Quamobrem et illud, quod dicunt, ueluti probare cupientes, quantum ualeat sola fides, ubi apostolus d
Abbreviated transcription (Latin):
as aut si ꝙͥ aᵈ uł facinorosũ uł flag¬
tiosũ in iuro nouerat quo delectata
uł libidinẽ explebat uł facilẽ uictu
hebat uł et̾ incedebat ornatior. Tmic̾
diłctõem opatur ꝓcul dubio płs te¬
neb amore dĩne gr̃e qm̃ carns
luxie et mẽbrũ ꝙ eũ scandalizat for
ꝙ paciet᷑. ħ est ignis ꝑ ꝙ̃ feno ardẽte
ip̃e saluabr̃. Sic a̾ iã sic hẽat uxore

Expanded text:
as, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore divinae gratiae, quam carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat, fortquod patietur, hic est ignis per quem feno ardente ipse salvabitur. Si autem jam sic ha
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ut cont̃ eiudentissima testĩona
scͥpturaꝵ securos faciant de ꝑcipiͭ ͣ
salute nequissimos nequicie sue ꝑti¬
nacissime cohentes nec emẽdando a
et qͦ nã mͦ incelligendã putẽ. Fateo.¬
res atq docciores qui sic eã exponãt
ut illa om̃ia uera et inconcussa per
tissime scriptura testat᷑ nł ꝓdesse fid̾e̾
sse n ꝑͥ ignem saluat ip̃e utiq saluat
potero et ip̃ quid sentic̃ de illa sinci pam¬
li apłi ad intelligend̾ difficilidũ modo
re meliores fundam̃tũ xp̃e est ĩstructum
arthitecti scipientis. ħ expositõne nõ i¬
diget. aꝑte enĩ dcm ẽ. fundam̃tũ em̃ ad

Expanded text:
tum, ut contra euidentissima testimonia scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes nec emendando auet quonam modo intellegendam putem. fateores atque doctiores, qui sic eam exponant, ut illa omnia uera et inconcussa permertissime scriptura testatur nihil prodesse fidem, si per ignem saluat, ipsa utique saluat.potero, etiam ipse quid sentiam de illa sententia Pauli apostoli ad intellegendum difficili; dummodore meliores. fundamentum Christus est structura architecti sapientis. hoc expositione non indiget; aperte enim dictum est: fundam
Abbreviated transcription (Latin):
poĩta infundam̃to ueĩe ꝑire ꝑmittit
S quid si edificare sr̃ ħ fundam̃tũ. ⁊¬
anꝵ argentũ lapides p̾ciosos lignafẽ¬
nũ stipłam. si subtilius disserere coner
ꝟ̾eor ne ad intelligend̾ difficilior sit ip̃a
ꝙ sentio. Ecce ille qui quesunt a ma¬
gr̃o bono. quid bomi fac̾et ut heret
uitã et̾nã. et audiuit si aduitã ue¬
nire uell ẜuanda sͥ eẽ mandata dcm̃¬

Expanded text:
rmittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa quod sentio. ecce ille, qui quaesiuit a magistro bono, quid faceret, ut haberet uitam aeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ est op̃o ignis. Non sit in eis tñ et
u̾itas dix̃ quoꝵ nõ fidem s bona oꝑa
defuisse declarauit. Si ergo ħ̾ oĩa et c̃
ambiguitate dc̃a reꝑiri possũt fła erũt
pot̾it uerus eẽ intellectus de ligras et
ferro et stipła ꝙ hii salui erũt ꝑ ignẽ

Expanded text:
oc est operatio ignis, non sit in eos aeternaueritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declarauit. Si ergo haec omnia et ambiguitate dicta reperiri possunt, falsa erunt, poterit uerus esse ille intellectus de lignis et feno et stipula, quod hi salui erunt per ignem,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et apłi diffõne dicentis. Ip̃e a sal¬
nus erit sic tñ quasi per ignẽ. S qm̃ a
libi legimꝰ inquis et nõ cognouit eã
donec peꝑit quo itamt̾p̃tari nõ possumꝰ
idcudo de hoc cupimiꝰ fĩ c̾tiores. huc us
scribrde fide et oꝑib u de hac reita so¬
ter infestus est eis qui fidẽ sapĩt sñ
nꝰ est deus bñ facis. Et demones cre¬
dũt et cõtremiscũt quidb̾uiꝰ m̾ꝰ uehe¬
mentiꝰ q dicipotuit cũ et in enn ꝰ lega¬
nius hoc dixisse demoniacũ xp̃m filiũ
deicõfit̾e̾nt᷑ et ab illo corripent᷑ ꝙ ĩ pet̾¬

Expanded text:
hoc et Apostoli definitione dicentis, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed quoniam alibi legimus, inquis, Et non cognovit eam, donec peperit , quod ita interpretari non possumus; idcirco de hoc cupimus fieri certiores. » Huc usscribitur, de Fide et Operibus, ubi de hac re ita loter infestus est eis qui sapiunt fidem sinunus est Deus: bene facis; et daemones credunt, et contremiscunt. Quid brementius dici potuit, cum et in Evangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum Filium Dei confiterentur, et ab illo corriperentur ,
Abbreviated transcription (Latin):
stipłam qui cũ eandẽ fidẽ hẽant mei¬
nis posse p̾gari ad salutẽ ꝑcipiͭ ͣ n
lauda ᷝ ͥ cari ͭ ͤ coronari ut om̃s ĩ dis¬
ulłti etiã negligentissima eccͣa consucuit
adiutte uͥ ab illa pͥmitus ꝓstitõne lib̾a¬
tas. S istti tõne cur nõ om̃imõ uit̃o. Qͥs¬

Expanded text:
stipulam, qui cum eamdem fidem habeant, maeos posse purgari ad salutem percipiendamlaudabili charitate conari, ut omnes indisetiam nulla negligentissima Ecclesia consuevit admittere, nisi ab illa primitus prostitutione liberatas. S
Abbreviated transcription (Latin):
liberatoris sui. Nich̾ ei ꝓcest ĩta pe¬
sumpr̃o ĩmo eticm tantũ uocet. ut ue
hementiore põcidesiderio rapiat᷑. et n
peccatis et̾ prenaricator mueniat᷑.
dobin. nouest. lex ne puaticato. dic
ergdiatens cũ se quis cognonit pie
ip̃m surgere non ueilere mi ploret
libercitoris aueiliũ. lenit ergo. gta
quedonec pc̃ca p̾t̾ita: et conantẽ ad¬
iuet. et tribuat caritatem iusticie
et cuiferet mecũ. qd̾ cũ fit tam̃ desi¬
terie. quedam carius. dũ i hac uita
cũ dłcant in pecc̃m. Nontam̃ huo de¬
siderus consentiens spc̃. qũ est fixuo

Expanded text:
Liberatoris sui, nihil ei prodest ista praeLiberatoris sui, nihil ei prodest ista praesumptio: imo etiam tantum nocet, ut et vehementiori peccati desiderio rapiatur, et in peccatis etiam praevaricator inveniatur. Ubi enim non est Lex, nec praevaricatio . Sic ergo jacens cum se quisque cognoverit per seipsum surgere non valere, imploret Liberatoris auxilium. Venit ergo gratia quae donet peccata praeterita, et conantem adjuvet, et tribuat charitatem justitiae, et auferat metum. Quod cum fit, tametsi desideria quaedam ceum ducant in peccatum, non tamen his desideriis consentiens spiritus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uod añt dicit. ¶ Quia nõ uiscifi¬
cabitur in lege om̃is caro cora
nro. per legeni .ni. cogintio peccati ⁊ cẽ¬
tera siłia. Que quidam putant in cõ¬
tumeliam legis obicienda: sollicite
satis legenda sunt. ut ne lex ĩꝓbata
liberum sit ablatũ. Itaq. quatuor
istos gradus homus distinguamꝰ
ante legem. sub lege sub gratia in
pacesaute legem. sequimur cõcupis¬
centiam carnis sub legem trahur
ab easub gratia nec sequim eam n ͨ
trahuntur ab easin pace: ulła est coͣ¬
cupiscentia carnis. Antelegem gͦ.
nõ pugnamus. qr non solum concu¬
piscimꝰ et peccamus. s etiam aꝓpba¬
mus peccata/ Sub lege pugnamus.
facimus. et fatendomala eẽ ntiq
uolumnus fat̾e. S quia nond̾ ẽ gc̃a
supamur. In isto graduostenditu
nobis qũo iaceamus et dum surge
nolumus. et cadimus grauius af¬
fligimum. Inde hic dicitur. ¶Lex sb̃¬
intrauit ut habundaret delictũ: Inde
et qd nc positũ est. Per legem .n.
cognitio peccati. Nec .n. aibłatõ pca

Expanded text:
uod autem dicit, Quia non justificabitur in Lege omnis caro coram illo: per legem enim cognitio peccati, et caetera similia, quae quidam putant in contumeliam Legis objicienda, sollicite satis legenda sunt, ut neque lex ab Apoi arbitrium liberum sit ablatum. Itaque quatuor istos gradus hominis distinguamus; ante Legem, sub Lege, sub gratia, in pace. Ante Legem, sequimur concupiscentiam carnis: sub Lege, trahimur ab ea: sub gratia, nec sequimur eam, nec trahimur ab ea: in pace, nulla est concupiscentia carnis. Ante Legem ergo non pugnamus; quia non solum concupiscimus et peccamus, sed etiam approbamus peccata: sub Lege pugnamus, facimus, et fatendo mala esse, utique nolumus facere, sed quia nondum est gratia, superamur. In isto gradu ostenditur nobis quomodo jaceamus, et dum surgere volumus et cadimus, gravius affligimur. Inde hic dicitur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Inde et quod nunc positum est, Per Legem enim cognitio peccati. Non enim ablatio peccati
Abbreviated transcription (Latin):
mmib reddant mercedem. Nam deus
per gr̃am dedit. quia peccatorib dedit.
per fidem ut iuste unerent. id est bene
oparentur. Ꝙ ergo bene opamur iam
accepta gratia. non nob̾ s illitabnẽd̾
est. qui per gr̃am nos instificauit. Nã
si debitam mercedem uellet reddere:
pencan redderet debitam pãoribus.
pietate pmauet atq iusticia. quia iõ
iustificatus est. ut iustus sit. nomut
peccare sibi licere arbitretur. ¶ Quod
dem in int̾iore homñe eẽ in cõspectudi
nõ i ostentatione hommũ sicutiest

Expanded text:
minibus reddant mercedem. Nam Deus per gratiam dedit, quia peccatoribus dedit, ut per fidem juste viverent, id est bene operarentur. Quod ergo bene operamur jam accepta gratia, non nobis, sed illi tribuendum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam mercedem vellet reddere, poenam redderet debitam peccatoribupietate permaneat atque justitia; quia ideo justificatus est ut justus sit, non ut peccare sibi licere arbitretur. XXIII. dem in interiore homine esse in conspectu Dei; non in ostentatione hominum, sicuti est
Abbreviated transcription (Latin):
nod aũt ait. ¶ Si .i. abiahã ex
opib iustificatus est. ht gloriã.
s ñ ap̃dm̃. hoc est quia abiahã sine
legedum sinc opib legis gloriam cõ¬
quirit. qĩ suis iurib legem implecit.
eũ anͣt adhuc lex ista data nonesset
deu illagloria non sua est. Nõ . i m̾to¬
sui camꝙͣ ex opib. s dei gr̃a fide instifi

Expanded text:
od autem ait: Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non apud Deum, hoc est, quia Abraham sine lege, dum non ex operibus legis gloriam conquirit, quasi suis viribus legem impleat. Cum autem adhuc lex ista data non esset, Dei illa gloria non sua est, non immeritus vitam quam ex operibus, sed Dei gratia fide justifi
Abbreviated transcription (Latin):
notanda credims uͥ ⁊̃ meiminerims qd̾ sic̃
de illo altari sacrificioꝵ. qd̾̃ post mictõnẽ
appellariuoluit scm̃ sc̃. continuo dem̃ ẽ
oĩs qui tangit illud scificabit᷑. ita de oĩb
postea que de illo unguento mieta dc̃a st̃
sc̃a sc̃õꝵ. eadem sentencia sb̃sequta est ut
diceretur oĩs qui tangit ea sc̃ificabitur
ꝙ duob modis intelligi p̃t. siue taugẽdo
scĩficabitur. sine scĩficabit᷑ ut ei liceat tã¬
gere. Sitũ nõ libeebat tangere ppło. taber¬
naculum qũ offerebant hostias uł que¬
cumq ab eis oblata offerebant᷑ deo.
Nam cõsequent̾ nõ solis sacerdotibus
n solis lenitis dd̾ anmonet qd̾ ait ad
moysen ⁊ filuis isrł loquere dicens utiq
filiis isrł totus ille ppłs erat. hoc ub̃ in ꝓ¬

Expanded text:
notanda credimus ubi etiam meminerimus, sicut de illo altari sacrificiorum, quod post unctionem appellari voluit sanctum sancti, continuo dictum est, Omnis qui tangit illud sanctificabitur: de omnibus postea, quae de illo unguento uncta, dicta sunt Sancta sanctorum: eadem sententia subsecuta est, ut diceretur, omnis qui tangit ea sanctificabitur. Quid duobus modis intelligi potest, sive tangendo sanctificabitur, sive sanctificabitur ut ei liceat tangere, sive tamen non licebat tangere populo tabernaculum quando offerebat hostias, vel quaecunque ab eis oblata offerebantur Deo. Nam consequenter non solis sacerdotibus, neque solis levitis dicendum admonet, quod ait ad Moysen: Et filiis Israel loquere dicens. Utique filii Israel totus ille populus erat. Jubet
Abbreviated transcription (Latin):
rit atq ip̃o nõ idagente forma uituli ex¬
ierit: Qd̃ iõ nõ est credendũ hoc eñ aĩo di¬
xisse qr nec latere moysen posset quid eẽt
in uiro cum quo deus loquebat᷑ ⁊ frẽm de
mendatio non redarguit. qõ. cxliiii.¬
ET çum iudisset moyses pplm̃. qr dissi¬
patus ͤ dissipauit eĩ eos aaron. ut in gau¬
dium uenirent adu̾sariis sius. Notãdũ
est quẽ. ad modũ illd̾ totum malũ qd̃ ꝓpłs
fecit ip̃i a aron tribuat᷑. qd eis cõsenserit
ad faciendũ qd male penuerant. Magis
.ni. deũi est dissipauit eos a aron qmi cessit eiꝰ
qͣm disspauerunt se ip̃i qui tantum malũ
catum illoꝵ remite. Sin aũt dele me de
libro tuo quẽ scͥpsisti. Securus quidẽ hoc
de libro suo ppło pocm̃ illud remitteret. Uoe¬
rumptũ aduertendũ ẽ qͣntũ malũ m illo
¶EErito qr̃ cum suꝑius ppłm dissipasse
dcũs sit a aron. cur imip̃m iundicta ullã
ꝓcesserit. n cũmoyses int̾fici inssit oẽm

Expanded text:
rit atque ipso non id agente forma uituli exrit atque ipso non id agente forma uituli exierit? quod ideo non est credendum hoc eum animo dixisse, quia nec latere Moysen posset quid esset in uiro, cum quo deus loquebatur, et fratrem de mendacio non redarguit. Et cum uidisset Moyses populum, quia dissipatus est; dissipauit enim eos Aaron, ut in gaudium uenirent aduersariis suis. notandum est quemadmodum illud totum mali, quod populus fecit, ipsi Aaron tribuatur, quod eis consenserit ad faciendum quod male petierant. magis dictum est "dissipauit eos Aaron", quoniam cessit eis, quam dissipauerunt se ipsi, qui tantum malum catum illorum, remitte: sin autem, dele me de libro tuo quem scripsisti, securus quidem hoc de libro suo, populo peccatum illud remitteret. uerum tamen aduertendum est quantum malum in illo aeritur, cum superius populum dissipasse dictus sit Aaron, cur in ipsum uindicta nulla processerit neque cum Moyses interfici iussit omnem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ U ꝓpiciatus est dñs de malicia qmͣ di¬
eit facere ppło suo. maliciã hic penã intelli¬
gi uoluit sicuti est. Estimata est malicia
adeo nõ ẜin maliciam qua hoĩes mali st̃.
Malus eĩ deus nõ est. S malis ingerit
to dei conscriptas collisisse atq fregisse.¬
magnõ iistĩo. figurata est iteratio testam̃¬
ti quĩuetus fũat abolendũ ⁊ nonũ cõsti¬
tuendũ. Notandũ sane qͣuta ꝓpplõ ad dĩn
supplicatõne laborauerit qui tam seuerus
meos uiudicando extitit. Qd̃ aũt in iguẽ
missum uitulũ fufilem contrunt. ⁊ in aꝙͣ
sparc̾it qm ppło potum dedit. qͥd uob̾ inde¬
atur significare iam alibi scͥpsimus in ope
contra faustũ maiicheũ. qo. cxliii.¬
¶ T dederũt mͥ ⁊ misi in ignẽ. ⁊ exut uitu¬
lus hic. Conpendio loqutus est. nõ dicẽs
qd̃ ip̃e formauit ut exiret uitulus fusilis
an excusatõnis cã. timendo mentitus est
tanqͣm ip̃e in ignemꝑiturũ aurum ꝓiͤce¬

Expanded text:
est Dominus de malitia quam dixit facere populo suo. Malitiam hic poenam intelligi voluit, sicuti est, Aestimata est malitia a Deo , non secundum malitiam qua homines mali sunt. Malus enim Deus non est; sed malis ingerit to Dei scriptas collisisse atqmagno tamen mysterio figurata est iteratio testamenti, quoniam uetus fuerat abolendum et constituendum nouum. notandum sane quanta pro populo ad deum supplicatione laborauerit, qui tam seuerus in eos uindicando extitit. quod autem in ignem missum uitulum fusilem contriuit et in aquam sparsit, quam populo potum dedit, quid nobis uideatur significare, iam alibi scripsimus in opere contra Faustum Manichaeum. Et dederunt mihi; et misi in ignem et exiit uitulus hic. conpendio locutus est non dicens quod ipse formauerit, ut exiret uitulus fusilis. an excusationis causa timendo mentitus est, tamquam ipse in ignem periturum aurum proiece
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ qñ sicut homo moriebat᷑: qñ ⁊ illi
titubauerũt. qui indie crediderant. Hooc
est gͤ cum transiero tũc iidebis post̾ĩora
meã. cũ transiero de hoc mũdo ad prem po¬
terius iine credituri sũt quoꝵ si tipum
geris. Dunc .ni. cõpũcti corde dixerunt.
Qud faciemus. ⁊ iussi sũt ab apostolis
agere penitenciã ⁊ baptizari in noiẽ iħu¬

Expanded text:
noctem, quando sicut homo moriebatur, quando et illi titubaverunt qui in die crediderant. Hoc est ergo, Cum transiero, tunc videbis posteriora mea, Cum transiero de hoc mundo ad Patrem, posterius in me credituri sunt quorum typum geris. Tunc enim compuncti corde dixerunt: Quid faciemus? Et jussi sunt ab Apostolis agere poenitentiam, et baptizari in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
Nullũ opus hoĩs qr homo deo nõ ob¬
tempauit ⁊ eũreũ pocius lex fecit. In
secũdis aut tabulis homo paduito¬
rium dei tabulas fecit atq cõscͥpsit.
qr noui testam̃ti caritas legem facit.
Uñ dicit dũs nõ uemi legem soluere. S.
implere. Bicit aũt apłs. pleuitudole¬
gis caritas ⁊ fides que ꝑ dilectõnem
oꝑatur. Eactum est itaq homini fa¬
cile innouo testamento qd mueten
difficile fuit habentifidem que ꝑ dilec¬
tõnem oꝑatur atq illo digito dei. hoc ẽ
spũ dei uitus eam in corde scribente.
nõ foris in lapide. Uñ dicit apłs. non
intabulis lapideis. S in tabulis cõr¬
dis camalib. qm̃ car̾itas dei quã ue¬
significatur uetus testamentũ. qd̾ est

Expanded text:
nullum opus hominis, quia homo deo non obnullum opus hominis, quia homo deo non obtemperauit et eum potius reum lex fecit. in secundis autem tabulis homo per adiutorium dei tabulas facit atque conscribit, quia noui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini facile in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus; quoniam caritas dei, qua uesignificatur uetus testamentum, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
te. ⁊ huiano oꝑe conseͥpte date sũt. que
cuni ip̃is manerent ad eos significan¬
dos de sius oꝑibus gloriaturõs. ñ dedi¬
gito dei. hoc est de spũ dei : Certe gͦ repe¬
ticio legis nouum testamentũ significar
illud aut̃ uetus significabat. Un con¬
fractum. ⁊ abolitum est. maxie qm̃¬
cum scdõ lex datur. nullo terrore datur
sicut illaitanto strepitiugiũ mibiũ
⁊ tubaꝵ. Uñ tremefactus ppłs dixit. ũ
loquatur deus adnos ne moriamur.
uoñsignificatur timor eẽ in uetĩtestam¬
⁊ ille cõscͥpte digitio dei. iste scͥpte abħo¬
mine: Au forte io magis ⁊mlllis prio¬
ribus uetus significatum est cestamẽ¬
tum. qr deus ibi p̾cepit. S homo non
fecit. Lex emĩ posita est muetitestam̃to
que conuĩceret trangressores que sub¬
intrauit ut abundaret delictum. Nõ
em̃ implebebatur tumore. que nõ mi¬
pletur nͥ caritate. Et iõ dr opꝰ dei. qr
deus legem constituit des consc̾psit.

Expanded text:
ptae et humano opere conscriptae datae sunt, quae ptae et humano opere conscriptae datae sunt, quae cum ipsis manerent, ad eos significandos de suis operibus gloriaturos, non de digito dei, hoc est de spiritu dei? Certe ergo repetitio legis nouum testamentum significat — illud autem uetus significabat, unde confractum et abolitum est — maxime qcum secundo lex datur, nullo terrore datur, sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum, unde tremefactus populus dixit: non loquatur deus ad nos, ne moriamur: unde significatur timor esse in uetere testamenet illae conscriptae digito dei, istae scriptae ab homine? an forte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testamentum, quia deus ibi praecepit, sed homo non fecit? lex enim posita est in uetere testamento, quae conuinceret transgressores; quae subintrauit, ut abundaret delictenim inplebatur timore, quae non inpletur nisi caritate. et ideo dicitur opus dei, quia deus legem constituit, deus conscripsit,
Abbreviated transcription (Latin):
statimut cessauit loqui ad eumi monte
sina. duas tabulas testimor. t̾abiia
lapideas scͥptas digito dei. Pemde pau¬
lo post conũsus inquit. moyses desce¬
dit de monte. ⁊ due tabule testimonii
ntra ꝙ parte hinc atq hinc erant. ⁊ sc̃p
opus dicantꝰ ẽe s deinec abͥhone scͥpte
S scͥptura dei digito dei. postiores ueto
tabule. tam diumansure. ⁊ mcabna¬
culo at templo dei funue iubente qͥde¬
deo. tam ab hoĩe excise sunt qmͣ ab hoĩe
scͥte. Anforte forte nullis prioribus
grã dei signficat᷑. nõ hoĩs opus quagr̃a. bã
indigi fc̃i sunt reu̾tentes corde megip¬
tum. ⁊ facientes ydolum. Uñillo bñficio
pͥuati sunt.⁊ pp̃ea moyses. tabulas fregu
istis uero tabuls postĩorib significatũt᷑
qui de suis oꝑibus głiantur. Uñ dicit
apłs ignorantes deiꝰ iusticiam. ⁊ suam
uolentes constituere iusticie dei nõ st̃
subiecti.iõ tabule humano oꝑe exscul¬

Expanded text:
statim ut cessavit loqui ad eum in monte statim ut cessavit loqui ad eum in monte Sina, duas tabulas Testimonii, tabulas lapideas scriptas digito Dei. Deinde paulo post: Conversus, inquit, Moyses descendit de monte, et duae tabulae utraque parte, hinc atque hinc erant scriptaeopus dicantur esse, sed Dei; nec ab homine scriptae, sed scriptura Dei, digito Dei: posteriores vero tabulae tandiu mansurae, et in tabernaculo ac templo Dei futurae, jubente qDeo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. An forte in illis prioribus gratia Dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt revertentes corde in Aegyptum, et facientes idolum; unde illo beneficio privati sunIstis vero tabulis posterioribus significati sunt, qui de suis operibus gloriantur. Unde dicit Apostolus: Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Desubiecti — et ideo tabulae humano opere exscul
Abbreviated transcription (Latin):
manducauit. ⁊ aquã nõ bibit. ꝙ ⁊ aute
dixerat. qñ tabulas accepit. quas fre¬
git. hoc q̃ modo repetit nõ recapitulãdo
qd̃ fcm̃ est s iterũ fcm̃ ee̾ cõmẽdans. Re¬
petitio quippe legis iam quid significet
diximus. qdͣ aũt at panẽ nõ manduca¬
uit. ⁊ aquam nõ bibit. intelligit᷑ ienina¬
uit. a ꝑte totum .i. noĩe panis. om̃em
cibum. ⁊ nomine aque om̃em potum
signficante scͥptura. qõ. cxliiii.
¶ scͥpsit incabulis uba testamenti.
u̾badecem. De moyse dcm̃ est ꝙ ip̃e scͥ¬
serit cui q̃ deus paulo añdixerat. scribe
tibi uerbahec. Cumuero primũ legem
accepit. cius tabulas abiecit a⁊fregit.
nec ip̃e excidisse deu̾s est tabulas lapide¬
as. ⁊ modo dcm̃ est excide tibi duas tabu¬
las lapideas. nec ei dem̃ est ut scriberet
sicut ei modo dicitur nec eas ip̃e sc̃psis¬
se narratur. sic̃ modo narrat. scaiptura
et dicit. Scͥpsit intabulis testamenti
decemũba. s tũc dcm est. ⁊ dedit moysi

Expanded text:
manducauit et aquam non bibit. quod et ante dixerat, quando tabulas accepit, quas fregit, hoc etiam modo repetit, non recapitulando quod factum est, sed iterum factum esse commendans. repetitio quippe legis iam quid significet diximus. quod autem ait: panem non manducauit et aquam non bibit, intellegitur ieiunauit, a parte totum, id est nomine panis omnem cibum et nomine aquae omnem potum significante scripsi in tabulis verba Testamenti decem; de Moyse dictum est, quod ipse scripserit. Cui etiam Deus paulo ante dixerat: Scribe tibi verba haec. Cum vero primum legem accepit, cujus tabulas abjecit et fregit, nec ipse excidisse dictus est tabulas lapideas, et modo dictum est: Excide tibi duas tabulas lapideas; nec ei dictum est ut scriberet, sicut ei modo dicitur, nec eas ipse scripsisse narratur, sicut modo narrat Scriptura et dicit: Scripsit in tabulis Testamenti decem verba, sed tunc dictum est: Et dedit Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
dicere tpr̃e sationis ⁊ messis. Anforte ita
obseruaudam requiem sabb̃i p̾cepit. uti
nec illa tp̃ra hͤaͣt excusatõnem. que agrico¬
Iussum est gͦ. ut ⁊̃ tp̃re satõnis ⁊ messis.
qũ multũ urget oꝑatõ: requiescat᷑ in sab¬
bato. ac sic ꝑ ħ tp̃ra. que opus płimũ fla¬
gitant significatũ est oĩtpr̃e sabbo debere
Ouod dixit nõ cõcupisces quisꝙͣ de t̾ra
tria tpr̃a anni hoc uult intelligi. ut securs
quisq ascenderet. necͣt̾ra sua sollicitus
eẽt. dõ ꝓmitente custodiã. qd nemo inde
aliquid ꝯcupisceret pp̃ illũ qui ascendit
ne suã inde timeret abscenciã. ⁊ hic osten
dit satis quid supͣ dixerit. nõ apparebis
in conspectudm̃ dei tui manis quia ĩ illo

Expanded text:
dicere: "tempore sationis et messis". an forte ita dicere: "tempore sationis et messis". an forte ita obseruandam requiem sabbati praecepit, ut nec illa tempora habeant excusationem, quae agricoiussum est ergo, ut etiam tempore sationis et messis, quando multum urget operatio, requiescatur in sabbato. ac sic per haec tempora, quae opus plurimum flagitant. significatum est omni tempore sabbato debere uod dicit: non concupiscet quisquam de terra tria tempora anni, hoc uult intellegi, ut securus quisque ascenderet nec de terra sua sollicitus esset deo promittente custodiam, quod nemo inde aliquid concupisceret, propter illum qui ascendit, ne suam inde timeret absentiam. et hic satis ostendit quid supra dixerit: non adparebis in conspectu domini dei tui inanis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc u̾bo indicat nõ inpine plebem sua
ꝑ alienos deos formcaturam. Uuctumẽ
enĩu̾bum tropo methaforl azelo marita¬
li ꝙ castitatem custodit uxoris. Qd̃ nob̾
ꝓdest nõdeo. Quis .n. tali genere formẽ.¬
tionis deo nocuerit: S sibi płimũ ut ꝑ¬
eat. Qd̃ deus ꝓhib trore grauisimo zelã¬
tem se appellans. Cuid̾r in psalmo ꝑdidiᷤᷤ¬
ti om̃em qui formcat᷑ abste. mͥ aũt adhe¬
rere deo bonũ est. Ueniq sequit᷑. Ne for¬
te ponas testamẽtũ hiis qui sedent super
t̾ram ⁊ fornicent᷑. po deos eoꝵ. questio.
¶idait nõ uideberis in cõs .cluii.¬
pectu meo in anis. sic̃ indicant circũstan¬
cia de quib loquitur in ꝯspectu suo dieit
dũs intab̾uaculo suo. Hoc est aũt̃ non
illi uideberis in anis. nũꝙͣ intrabis sine
aliquo nuimere qd̾ spu ałr intellectinu
¶umi de sabbõ p̾cepisset: qͥd ẽ qd addidit
satione. ⁊ messe requiesces: Uidetꝰ emm

Expanded text:
hoc verbo indicat, non impune plebem suam hoc verbo indicat, non impune plebem suam per alienos deos fornicaturam. Ductum est enim verbum tropo metaphora a zelo maritali, quod castitatem custodit uxoris. Quod nobis prodest, non Deo. Quis enim tali genere fornicationis Deo nocuerit? sed sibi plurimum, ut pereat. Quod Deus prohibet terrore gravissimo, zelantem se appellans: cui dicitur in Psalmo, Perdidisti omnem qui fornicatur abs te; mihi autem adhaerere deo bonum est. denique sequitur: ne forte ponas testamentum his qui sedent super terram et fornicentur post deos eorum. Quid ait: non uideberis in conspectu meo inanis? sicut indicant circumstantia, de quibus loquitur, in conspectu suo dixit deus in tabernaculo suo. hoc est autem "non illi uideberis inanis": numquam intrabis sine aliquo munere. quod spiritaliter intellectuum de sabbato praecepisset, quid est quod adiunxit: satione et messe requiesces? uidetur enim