comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acerbas. circuncisionẽ recipit uerecondam.
⁊ que celestis pat̾ iubet ñ discutit. s iudi¬
cat gloriosa. Parricidium consicłat ꝑsceles¬
tem. s qi d̾s imꝑat. totum pietati cõmittit.
Hinc ysaac patͥs suꝑ se gladium cũ uidd̃et.
hostiam se eẽ. cum horrere. tum dołe po¬
terat. ẽ. gauisus. hinc iepthe filia patͥs ma-¬
nus. pat̾s uota sua morte tota gͣtulatione
ꝑsoluit. Quare gͦ iam sciens dm̃. de patͥs¬
datis disputat: Cum paruulꝰ ⁊ innocuꝰ

Expanded text:
acerbas; circumcisionem recipit verecundam ; acerbas; circumcisionem recipit verecundam ; et quae coelestis Pater jubet, non discutit, sed judicat gloriosa: parricidium considerat perscelestum; sed quia Deus imperat, totum pietati committit. Hinc Isaac patris super se gladium cum videret, hostiam se esse, cum horrere, cum dolere poterat, est gavisus . Hinc Jephte filia patris munus, patris vota, sua morte tota gratulatione persolvit . Quare ergo jam sciens Deum de patris disputat datis, cum parvulus et innocuus
Abbreviated transcription (Latin):
toris. qnͣtum ipe auctor pignoris. tuo pig¬
non conaris impende. Cen. ñ solum in
te qͥd eẽt. gen̾antis affectio. sentire te d̃s
uoluit. s ⁊ inferis. in pecudib & auib hoc
ãs uoluit te uidere. Quȩ cum de tr̃a sola¬
ꝓdux̾it iussione. postea laborem sentire
compulit gen̾antis. mutare patͥam. loca
cubilib apta conquirere. fetꝰ locorum dif¬
fitultatib cõmunire. gemitib sedare. ma¬
ximis laborib enutrire. ac se morti si na¬
tos suos capi uidint ñ negare. Unde siñ
hominis uł ferarum comꝑatione. petu¬
dum similitudine. exemplis auium disce.
qñta sit in pat̾na karitate sincetitas:
Si ergo diñ credidisti & confessus es patrem.
eẽ. salutiferum. crede satis eẽ. utile. Patris
data discutere ñ licet. patris monita retrac¬
tare ñ conuenit. Sit pat̾ni licet mandati
speties tristior. res tam̃ ip̃a salutifera ⁊ in¬
mandatorum formas ñ attendit asꝑas ⁊

Expanded text:
toris, quantum ipse auctor pignoris tuo pigtoris, quantum ipse auctor pignoris tuo pignori conaris impendere. Certe non solum in te quid esset generantis affectio, sentire te Deus voluit, sed in feris, et in pecudibus, et avibus, hoc Deus voluit te videre: quae cum de terra produxerit sola jussione, postea laborem sentire compulit generandi, mutare patrias, loca cubilibus apta conquirere, fetus locorum difficultatibus communire, gemitibus edere, maximis laboribus enutrire, ac se morti, si natos suos capi viderint, non negare. Unde si non hominis, vel ferarum comparatione, pecudum similitudine, exemplis avium, disce quanta sit in paterna charitate sinceritas. Si ergo Deum credis, et confessus es patrem, esse salutiferum, crede satis esse vitale. Matris data discutere non licet, patris monita retractare non convenit; sic licet paterni mandati species tristior, res tamen ipsa salutifera et viit, mandatorum formas non attendit asperas et
Abbreviated transcription (Latin):
legis diffusa. uolummibus
congesta libris. amorem nob̃ ñ suffece¬
diis. comꝑationib exemplis. inserit᷑ d̃ĩ.÷
insinuat᷑ affectus. Quis in qͥt ex uob̃ pa-¬
trem petit panem. numqͥtd lapidẽ dabit
illi: karitas dolum nescit. ñ habet frau¬
dem pietas. affectio non recipit falsitatẽ.
Si pat̃ ẽ: ñ potest ñ amare. Si amat. nͥ qõ bo¬
num ẽ. nescit dare. Negat patrem. qͥde pa-¬
tͥs suspectus ẽ largitate. Ignorat se filium.
qͥ data pat̃na discutit. Totum qd̃ ẽ. pieratiᷤ
excludit. qͥ salutare ñ credit. qͥcqͥd de̾̃it¬
patͣ. dut qͦm pot̾it pat̃ filiis dare malap
bonis. qͥ mala semꝑ ꝓ filiis paratꝰ ẽ. susti¬
nere. qui ꝑ filuis mortem ñ refugit. ꝑicła ñ
declinat. Ideo te cd̾s patrem fecit. ideo ate
uoluit hominẽ procreari. Utiq qͥ te de tra
fecat. pot̾at fecisse qmͣplurimos. S egit.
ut generando scires. quanta ẽ. gen̾a̾ntis
affectio. ⁊ inte amorẽ tui tantũ ꝓbares aue¬

Expanded text:
legis diffusa voluminibus, congesta libris, amorem nobis non suffecediis, comparationibus, exemplis, inseritur Dei et insinuatur affectus. Quis, inquit, ex vobis patrem petit panem, numquid lapidem dabit illi? dem pietas, affectio non recipit falsitatem. Si pater est, non potest non amare; si amat, nisi quod bonum est dare nescit. Negat patrem, qui de patris suspectus est largitate; ignorat se filium, quem data paterna sollicitant. Totum quod est pietatis excludit, qui salutare non credit qpater poterit filiis dare mala pro bonis, qui mala semper pro filiis paratus est sustinere, qui pro filiis mortem non refugit, pericula non declinat? Ideoque te Deus patrem fecit, ideo a te voluit hominem procreari, qui utique quod te de terra fecerat, poterat fecisse quamplurimos: sed egit ut generando scires quanta esset generantis affectio, et in te amorem tui tantum probares auc
Abbreviated transcription (Latin):
nerat gͦ panis de cȩlo qͥ dixit. Ego sum
panis qui de cȩlo descendi. s iudeis con-¬
uersꝰ ẽ. in lapidem offensionis. ⁊ petram
scandali dicente dnõ. Ecce pono in syon
lapidem offensionis. & petram scandali.
Qͤ te petram: & a mordere petram. ñ panẽ
a patre petere gestiebant. Cirrundedunt
minib in canes ꝓbant᷑ eẽ. conu̾si. celestiᷤᷤ
ilł in petram conũsꝰ ẽ. panis. non dantis ui-¬
tio. s accipientis nequitia. qͥ illos ñ reficeret.
s necaret. nec in fundamento positus ꝓmoue¬
ret ad culmen. s eos qͥ sui tendebant patͥs ad
necem. in ꝓfunda daret ⁊ uolueret in rumã.

Expanded text:
t: Ego sum panis qui de coelo descendi . Sed Judaeis est conversus in lapidem offensionis , et petram scandali , dicente Domino: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali . Quare petram? Quia mordere petram, non panem a patre quaerere gestiebant. Circumdederunt minibus in canes probantur esse conversi, coelestis illis in petram conversus est panis, non dantis vitio, sed accipientis nequitia, qui illos non reficeret, sed necaret; nec in fundamento positus promoverat ad culmen, sed eos qui sui patris tendebant ad necem, in profundam daret et volveret in ruinam.
Abbreviated transcription (Latin):
totus ad dei amorem natus. angeli
initium dat signoꝵ celestium. dũ
conu̾tit aquas inuinum. ut quem
pater uoce filium comꝓbarat: ipse sẽ
deum uirtutib manifestaret. quia
auctor ẽ elementoꝵ qui elementa
conmutat: et naturam fecit ip̃e. qͥ
Nam qui panes quinq fragmento
ꝓfluo et furtiuo incremento adqͥnq
are. et ꝑpetuare mensuram.S: aqͣ
insanguinis erat conu̾tenda mis¬
t̾ium. ut mera pocula de uase sui
impleret illud ꝓpħe. & calix tuus
inebrians quam p̾clarus est. Trib
autem modis hodie xͥ deitas ẽ ꝓba¬
ta. magoꝵ mun̾e.patͥs testimoͬnio.
aqua mutatione muinum: quia
ture firmauic auctoritas.S quia¬
festiuitas ip̃a ad mensam nos dñi.
et calicis istius leticiam cõmonet¬
nos iam uenire: resamplas breui
sermone sufficiat conclusisse: De

Expanded text:
totus ad Dei amorem natus angelictotus ad Dei amorem natus angelic Christus initium dat signorum coelestium, dum convertit aquas in vinum , ut quem Pater voce Filium jam probarat, ipse se Deum virtutibus approbaret, quia auctor est elementorum qui elementa commutat; et naturam fecit ipse, quiNam qui panes quinque fragmento profluo et furtivo incremento, ad quinare et perpetuare mensuras. Sed aqua in sanguinis erat convertenda mysterium, ut mera pocula de vase corpimpleret illud prophetae: Et calix tuus inebrians quam praeclarus est . Tribus autem modis hodie Christi deitas est probata: magorum munere, Patris testimonio, aquae mutatione in vinum; quia turae firmavit auctoritas difestivitas ipsa ad mensam nos Domini et calicis istius laetitiam commonet jam venire, res amplas brevi sermone sufficit conclusisse, pe
Abbreviated transcription (Latin):
patrem quis nouit nisi filius.
hodie sp̃s sanctus suꝑnatat aqͥs
inspetie columbe. ut siut illa co¬
lumba nohe nunciarat mundi¬
diluuiium discessisse: ita ista in¬
dice nosceretur ꝑpetuum mun¬
di cessare nausfragium: neq sic̃
illa uet̾is oliue surculum portaret:
s totam incaput parentis noui
crismatis pinguedinem fundit.
ut impleat illud quod ꝓpheta p̾
die dñs suꝑ aquas. Bene suꝑ aqͣs.
et ñ subtus aquas. quia xͨ baptis¬
matis sui ñ deseruit s imꝑat sa¬
cram̃tis. Hodie dñs maiestatis in¬
tonuit. & si pat̾ decelo intonat.
si filius iordanis insistit fluentiᷤ
si sp̃s sc̃s corporalit̾ appareret de
suꝑnis. quid est quod iordanis
qui fugit ad p̾sentiã letalis arche.
ad totuis trinitatis p̾sentiam ñ re¬
fugit: Quid est: Nuia qui pietati
obsequitur. incipit non eẽ timori
ut seruulos instituat adtimorem
Int̾ hec tñ talia et tanta intrepidꝰ
stat ioħs: quia timere non porest. qͥ

Expanded text:
Patrem quis novit nisi Filius . Patrem quis novit nisi Filius . Hodie Spiritus sanctus supernatat aquis in specie columbae, ut sicut illa colomba Noe nuntiaverat diluvium discessisse mundi , ita ista indice nosceretur perpetuum mundi cessasse naufragium; neque sicut illa veteris olivae surculum portaret, sed totam in caput parentis novi chrismatis pinguedinem fundit, ut impleat illud quod propheta pdie Dominus super aquas. Bene super aquas, et non subtus aquas, quia Christus baptismati suo non servit, sed imperat sacramentis. Hodie Deus majestatis intonuit, et si Patsi Filius Jordanis insistit fluentis, si Spiritus sanctus corporaliter apparet de supernis; quid est quod Jordanis qui fugit ad praesentiam legalis arcae , ad totius Trinitatis praesentiam non refugit. Quid est? Quia qui pietati obsequitur, incipit non esse timori. ut servulos instituat ad timorem. Inter haec tamen talia et tanta intrepidus stat Joannes, quia timere non potest, qui
Abbreviated transcription (Latin):
thure dm̃. auro regem: ut diuite
placaret obsequio.quem curioso
illud quod multi de spadone ex
ethiopia suspicantur.Ethiopia
bus suis. quia qñ. ip̃m iudeus
herodi scelere ꝓdebat. tunc magu̾
fide est gentium credulitas dedica¬
ta. et iudeoꝵ ẽ notata credulitas.
Hodie xͨ iordanis alueum mundi
peccatum lauaturꝰ intͣuit: ad qd̃
eum uenisse ioħs ip̃e cestatur. Ecce¬
inquit annus dei. ecce qui tollit
tenet accepturꝰ ueniam non daturꝰ.
Hodie sicut ait ꝓpheta. uox dñi
suꝑ aquas. Que uox: Nic ẽ filius
meus dilectꝰ in quo michi compla¬
cii. Hodie uox dñi suꝑ aquas. qr
pat̾ deus ut ꝓbaret generis fidem.
ip̃e sibi sui testis filiĩ. ip̃e assertor
assistit. hic ẽ filius meus dilectus.
quia alt̾um qui testimonium di¬
ceret:non habebat. Archanum
patris arbit̾um non hãbebat cestẽ¬
generationis generatio nescit di¬
uina. diuinitas ext̾nam non re-¬
cipit notionem. ip̃o filio dicente.
hemo nouit filium nͥ pater. neq

Expanded text:
Thure Deum, auro regem, ut eum diviti placaret obsequio, quem curioso illud quod multi de spadone ex Aethiopia suspicantur: Aethiopibus suis, quia quando Christum Judaeus Herodi scelere prodebat, tunc magus fide est gentium credulitas dedicata, et Judaeorum est notata crudelitas. Hodie Christus Jordanis alveum, mundi peccatum lavaturus intravit: ad hoc eum venisse Joannes ipse testatur. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit tenet accepturus veniam, non daturus. Hodie, sicut ait propheta: Vox Domini super aquas . Quae vox? Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Hodie vox Dei super aquas, quia Pater Deus ut probaret generis fidem, ipse sui testis Filii, ipse assertor assistit. Hic est Filius meus dilectus, quia alterum qui testimonium diceret non habebat: arcanum Patris, arbitrum non habebat; testem generatio nescit divina; divinitas externam non recipit notionem, ipso Filio dicente. Nemo novit Filium, nisi Pater, neque
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o incarnationis dñice¬
sacͤmento afferunt clara
semꝑ diuinitatis insignia: dm̃ tñ
uenisse inhumanum corpus mul
obtinere meruit. et possidere ꝑ gr̃am.
Nam qui nobis nasci uoluit. a nob̾
noluit ignorati: & ideo sic aꝑit. ne
magnum pietatis sacͣmentum.
magi fieret erroris occasio. Hodie
magus fulgentem querebat ĩ stellĩ.
in cunis repꝑit uagientem Nodie
miratione ꝑuoluit: int̾ra celum.
in celo t̾ram. indõ hominem. in
ñ capacem concludi corpore ꝑpu¬
sillo. Unde magꝰ quia scructari ñ
ualet. capere non potest: mox ado¬
tit regem. inteligit humani gñis
amore moriturum. pauida cogita¬
tione ꝑtͣctat. quemadmodum pos¬
sit mori ds̃. qualit̾ possit uite res¬
ticutor occidi. ac sic cessat arce querc¬
re.quod arte non potest inueniri.
Et quia se incelo cum astris erran¬

Expanded text:
inicae incarnationis sacramento adfuerint clara semper divinitatis insignia, Deum tamen venisse in humanum corpus multtenere meruit et possidere per gratiam. Nam qui nobis nasci voluit, a nobis noluit ignorari: et ideo sic aperit, ne magnum pietatis sacramentum magni fieret erroris occasio. Hodie magus quem fulgentem quaerebat in stellis, in cunis reperit vagientem. Hodie re pervolvit: in terra coelum, in coelo terram, in Deo hominem, in n capacem concludi corpore perpusillo. Unde magus qui scrutari non valet, capere non potest, mox adotit regem, intelligit humani generis amore moriturum, et pavida cogitatione pertractat quemadmodum possit mori Deus, qualiter possit vitae restitutor occidi. Ac sic magus cessat arte quaerere quod arte non potest invenire: et quia se in coelo diu cum astris erran
Abbreviated transcription (Latin):
isti quib nullꝰ unquam locutus
tus ẽ rex iudeoꝵ: Hidimꝰ stellã
eius moriente. et uenimus ado¬
re eum. Accedunt illi de ꝓximo.
hi ueniunt de longinquo: utͥq
tñ ad unum eundemq fidei lo¬
cum pia deuotione conueniunt.
ibiq regem xp̃m appositum añ
duo ꝓphetiea illa iumenta. duoꝵ
uidelicet populoꝵ typum figãq
gestantia. intuentur. ãmirant᷑.
agnoscunt. Agnouit bos eñim
agnouit et asinus. paganꝰ stulticie
feritate deposita: ille deserens suꝑ¬
fluum obseruationis laborem.
hic relinquens uagum suꝑfticio¬
nis errorem. Utͥq agnouit. quia
lt̾q adunum dñi presepe epula¬
turꝰ accessit. epulaturꝰ ñ fenum
mortis s cibum salucis. Edite ecdite
pia animalia et̾ne uite cibaria. non¬

Expanded text:
tes tus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Accedunt ergo illi de proximo, hi veniunt de longinquo, utrique tamen ad unum eumdemque fidei locum, pia devotione conveniunt: ibique regem Christum appositum ante duo prophetica illa jumenta, duorum videlicet populorum typum figuramque gestantia, intuentur, admirantur, agnoscunt. Agnovit enimagnovit et asinus paganus stultitiae feritate deposita; ille deserens superfluum observationis laborem, hic relinquens vagum superstitionis errorem. Uterque agnovit, quia uterque ad unum praesepe Domini epulaturus accessit, epulaturus non fenum mortis, sed cibum salutis. Edite, edite, pia animalia, aeternae vitae cibaria:
Abbreviated transcription (Latin):
a credentib sumitur. inceg̾ inore
cordis accipitur. u̾bum enim caro
factum ẽ: et habitauit innobis. Ha¬
bitauit. ex quo ut̾am uͥginis dignã¬
ter impleuit. Obtulerunt illi ut scͥp¬
tum ẽ aurum. thus. ⁊ myrram.
nos fidei thꝰ longinq regionis. nõ
ꝓrime confessionis myrrã boni
odoris. nos suaue olentia dona cari¬
tatis. ẽria namq ista offerimꝰ. qñ¬
mun̾a fidei et confessionis obtule¬
duces credulitatisq pͥncipẽ. cõmoni¬
ti isonnis id ẽ inhac uita q̃ ẽ sõno
mur. de qua ꝑ adam infeliciter e¬
nunc reducti:

Expanded text:
in ore cordis recipitur. Verbum enim caro factum est, et habitavit in nobis : habitavit, ex quo uterum Virginis dignanter implevit. Obtulerunt illi, ut scriptum est, aurum, thus et myrrham. Nos fidei thus longinquae regionis, nos proximae confessionis myrrham boni odoris, nos suaveolentia dona charitatis; tria namque ista offerimus, qmunera fidei et confessionis obtulduces credulitatisque principes, commoniti in somnis, id est, in hac vita, quae somno mur, de qua per Adam ejecti infeliciter nunc redu
Abbreviated transcription (Latin):
octauo kalendaꝵ men¬
sis huiꝰ quo crescere diẽ
cepit. quia uerꝰ dies illurit. in car
lunt qui legͥunt. uł qui audiert̃:¬
Iisraelitici pastores suꝑ greges suos
uigilantes: angelis nuntiantib
cognou̾unt: hodie ineadem car¬
ne.manifestatum.gentiles ma¬
gi curiose sectantes. signis indicã¬
tib inuen̾unt. Ilł ortum dñice
natiuitatis adnuntians. locuta
ẽ uox spiritaliũ ministrum. istiᷤ
stella tanquam lingua celoꝵ. Di¬
cunt illi ad quos sepuis ꝓphete

Expanded text:
octavum kalendarum mensis hujus quo crescere dies coepit, quia dies verus illuxit, in carnlunt, qui legerunt, vel qui aurIsraelitici pastores super gregem suum vigilantes, angelis nuntiantibus, cognoverunt: hodie in eadem carne manifestatum gentiles magi curiosa sectantes, signis indicantibus, invenerunt. Illis ortum Dominicae nativitatis annuntians locuta est vox spiritualium ministrorum, istis stella tamquam lingua coelorum. Dicunt illi ad quos saepius prophet
Abbreviated transcription (Latin):
quiod om̃s stĩ om̃ia que merueras.
uitdeat sargitorem: Aut quo modo
tredit a deo se amari. cuiꝰ non metͦ
aspectum: hinc ẽ quod amor qui
finferunt. ut in suiserrorib oculis
cernerent quod colebant Sciens gͦ
deus uisencti se desid̾io cruciari lassauq
mortales: unde se uisibilem faceret ħ
elegit. quod e̾et ec tͥrenis magnum: et
hominem ad imaginẽ et similitudi¬
nem nr̃am. ꝑfecta deuotio ħ debet ima¬
gini. quod debet ⁊ regi. Si decelo sc̃p¬
sisset ad gloriã. nichilominꝰ inuisibił
haberitur. Si cde t̾ra minꝰ homine: et

Expanded text:
quod omnes sancti omnia quae meruerant quod omnes sancti omnia quae meruerant videat largitorem? Aut quomodo credit a Deo se amari, cujus non meretur aspectum? Hinc est quod amor qui finxerunt, ut in ipsis erroribus oculis cernerent quod colebant. Sciens ergo Deus visendi se desiderio cruciari, lassarique mortales, unde se visibilem faceret hoc elegit, quod esset et terrenis magnum, et hominem ad imaginem, et similitudinem nostram . Perfecta devotio hoc debet imagini, quod debet et regi. Si de coelo sumpsisset angelum, nihilominus invisibilis haberetur: si de terra minus ho
Abbreviated transcription (Latin):
et ex tota anima tua. et ex tota uirtu¬
te tua. Quic quid ẽ cordis. quicquid
mentis. ꝗnicquid u̾tutis humane.
ita dei amore uoluit possideri. ut
hominis mundanꝰ ñ haberet qd̾
uiolaret affectus. S: ꝑ hec que me¬
morauimꝰ ubi humana corda di
iune caritatis flamma succendit.
et humanis sensib amorĩ dei tota
se infucdit ebrietas: saucie mentẽ
ceꝑunt dm̃ carnalib uelle occulis
intueri. S deum quem mundus
ñ capit. angustꝰ quomͦ capere pot̾at
humanus aspetus: Quid uelit.
quid debeat. quid possit. ñ respicit
iuis amoris. Amor ignorat iudiciũ.
ratione caret. modum nescit: Amor
non accipit de impossibilitate so¬
latium. ñ accipit de difficultate re-¬
medium. Amor nisi desiderata ꝑ¬
uaserit: necat amantem. et ideo
uadit quo ducitur: ñ quo debeat.
amor parit desideriũ. desidium¬
gilscit artlorem. ardor ad inconces¬
sa ꝑtenclit. E quid plura: Amor qd̾
amat ñ potest ñ iudere. Hinc est

Expanded text:
 ex tota anima tua, et ex tota virtu ex tota anima tua, et ex tota virtute tua . Quidquid est cordis, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, ita Dei amore voluit possideri, ut hominis mundanus non haberet quid violaret affectus. Sed per haec quae memoravimus, ubi humana corda flamma divinae charitatis accendit, et humanis sensibus amoris Dei tota se fundit ebrietas, saucia mente coeperunt Deum carnalibus velle oculis intueri. Deum quem mundus non capit, angustus quomodo capere poterat humanus aspectus? Quid erit, quid debeat, quid possit, non respicit jus amoris. Amor ignorat judicium, ratione caret, modum nescit. Amor non accipit de impossibilitate solatium, non recipit de difficultate remedium. Amor nisi ad desiderata pervaserit, necat amantem; et ideo vadit quo ducitur, non quo debeat. Amor parit desiderium, gliscit ardore, ardor ad inconcessa pertendit. Et quid plura? Amor quod amat non potest non videre: hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
saluatum. Hinc ẽ. quod abraham
uocat degentib. auget nomine. patrẽ
fidei fatit. commucatur inuia. inter
exteros seruat. ditat rebus. trihum
inturiis. hospitalitate blanditur. mi¬
rificat gͥmine despato: ut tot repletͤ
bonis. tanta illetus dulcedine carita¬
tis: dm̃ diligere disceret non timere:
amando colere ñ pauendo. hinc est
quod iacob fugientem solatur in
sonnis. redeuntem pio certamine
ꝓuocat. luctatoris constringit ample¬
xui: ut amaret parem certaminis
non timeret. hinc ẽ. quod moysen
patͥa uocat uoce. pat̾na alloquitur
caritate: ut sit plebis sue liberator
inuitat. et quid plura : deum fac̃.
Dedi te inquit in deum pharaoni.
tem ip̃o u̾bo runc̾e tribuit. p̾ceptis
tͥumphare concedit. atq ꝑ omnes
urtutum coronas ad amicitiam
suam ꝓmouet. celestis regni p̾stat
tẽ participem. et ut ip̃e sit legis la¬
tor indulget. Totum tñ ut amaret
os ut diligent̾ sic moneret. Diliges
dnm̃ deum tuum ex coto corde cuo.¬

Expanded text:
salvatum . Hinc est quod Abraham salvatum . Hinc est quod Abraham vocat de gentibus, auget nomine, patrem fidei facit, comitatur via, inter exteros servat, ditat rebus, honoratinjuriis, hospitalitate blanditur, mirificat germine desperato; ut tot repleius bonis, tanta divinae illectus dulcedine charitatis, Deum diligere disceret, non timere; amando colere, non pavendo . Hinc est quod Jacob fugientem solatur in somnis, redeuntem pro certamine provocat, luctatoris constringit amplexu; ut amaret patrem certaminis, non timeret . Hinc est quod Moysen patria voce vocat, paterna alloquitur charitate, ut sit plebis suae liberator invitat . Et quid plura? Deum facit, dedit eum in Deum Pharaonis;tem ipso verbo vincere tribuit, praeceptis triumphare concedit atque per omnes virtutum coronas ad amicitiam suam promovet, coelestis regni praestat esse participem, et ut ipse sit legislator indulget, totum tamen ut amaret os ut diligerent sic moneret: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
petebat quam fug̾at mortem: me¬
luisestimans morti succumbere
quam timori. Petrꝰ quoq dñice
uirtutis timore turbatus. xp̃m
tit a se discederet supplicabat. Dis¬
cede inquit ane. quia homo pec¬
cator sum. Hoc dicebat. quia quic¬
quid erat amoris. quicquid fidei.
pondus pauoris extinx̾at. Sic ti¬
mor nisi amore fuĩt temꝑatus.
quamuis deuotam seruitutẽ: ef-¬
ficit contumacem. Uidens gͦ deus
mundum timore labefactari con-¬
tinuo. agit ut eum amore reuocet.
inuitet ad grãm. caritate teneat.
constringat affectu. Hinc ẽ.quod
in uet̾atam malis t̾ram abluit.
ulci scente diluiuo. et noch noui
seculi parentem uotat. blando ser¬
mone compellat. ditat familiari
fidutia. pie de p̾sentib instruit:
consolatur ꝑ grãm de futuris. Etĩã
non ussis. s participato labore. una
in archa claudit tot nussa culparũ:
ut sotietas amor timorem seruitutiᷤᷤ
aufferret. et seruaretur amore com¬
muni: quod fuerat cõmuni labore

Expanded text:
petebat quam fugerat mortem, mepetebat quam fugerat mortem, melius existimans morti succumbere quam timori . Petrus quoque Dominicae virtutis timore turbatus, Christum ut a se discederet, supplicabat: Discede, inquit, a me, quia homo peccator sum . Hoc dicebat, quia quidquid erat amoris et fidei, pondus pavoris exstinxerat; sic timor nisi amore fuerit temperatus, quamvis devotam servitutem efficit contumacem. Videns ergo Deus mundum labefactari timore, continuo agit ut cum amore revocet, invitet gratia, charitate teneat, et constringat affectu. Hinc est quod inveteratam malis terram abluit ulciscente diluvio, et Noe novi saeculi vocat parentem, blando sermone compellat, dat familiarem fiduciam, pie de praesentibus instruit, consolatur per gratiam de futuris; et jam non jussis, sed participato labore una in arca claudit totius saeculi partum, ut societatis amor, timorem servitutis auferret, et servaretur amore communi quod fuerat communi labore
Abbreviated transcription (Latin):
sarnis intrare. habitare uirginał
ut̾i mansiones. qui ante hac audi¬
re cepimꝰ: hodie plenius audiamꝰ.
uos michi uita. uos mͥ salus. uos
gloria mea: et ideo ñ patior nescire
Irgo deum quem sciebat. agnoscebat.
sentiebat. quia uidere non pot̾at cre-¬
atura: ferebat seruitutẽ duram. triᷤ¬
te exhibebat obsequiũ: ꝓ inuisibili
maiestate obsecłat pauor omnia. ti¬
mor soluerat uniu̾sa. cuncta t̾ror¬
concusserat. Incelo diuinꝰ splendor
ꝓstarau̾at angelos. int̾ra tonitrua
et fulmina mortalium corda lassa¬
bant. Si nimius pauor amorem
dominantis exclusit. angelos fuga¬
uit ad t̾ras. hominem traxit ad
Ydola. mundum uanis erroribus
occupauit: fecit om̃s creatorẽ fug̾e.
colere creaturas. Amare ñ potest. qͥ
satis timet. Hinc ẽ. quod mundus
pire maluit: quam tim̃e. Pauore:
mors ip̃a leuior. Deniq cam ubi par¬
ricidali cepit t̾rore uexari. mortem
petũt. requiem credidit si ꝑiret. E
quid dicam de cain: helias ille uͥ

Expanded text:
carnis angustias, habitare virginalis uteri mansionem, quia ante hac audire coepimus, hodie plenius audiamus. Vos mihi vita, vos mihi salus, vos mihi gloria: et ideo non patior nescire rgo Deum quem sciebat, agnoscebat, sentiebat: quia videre non poterat creatura, ferebatur servitute dura, triste exhibebat obsequium pro invisibili majestate; obsederat pavor omnia; timor solverat universa; cuncta concusserat terror; in coelo divinus splendor prostraverat angelos; in terra tonitrua et fulmina corda mortalium quassabant. Sic minus pavor amorem dominantis exclusit; angelos fugavit ad terras; homines traxit ad idola; mundum vanis erroribus occupavit: fecit omnes Creatorem fugere, colere creaturas. Amare non potest, qui satis timet: hinc est quod mundus perire maluit quam timere; pavore mors ipsa levior. Denique Cain ubi parricidali coepit terrore vexari, mortem petit, requiem credit si periret . Et quid dicam Cain? Elias ille ubi
Abbreviated transcription (Latin):
x. ꝑfectio ẽ scĩtatis. iusticiȩ regła. magistͣ
doctͥnȩ. morum custodia atq̃ in reb oĩb
landabilis disciplina. Pax suffragiũ p̃cũ
dilectionis mat̾ ẽ. concordiȩ uincłm. ac

Expanded text:
fectio est sanctitatis, justitiae regula, magistra fectio est sanctitatis, justitiae regula, magistra doctrinae, morum custodia, atque in rebus omnibus laudabilis disciplina. Pax suffragium precumdilectionis mater est, concordiae vinculum, ac
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ eẽ. naturȩ. S qͣre discipłi ñ poti̾nt
eitẽ eum: Qa hic homo gentilis ppłi ꝓdu¬
citur in fig᷑am. siquidem gentił ppłs uix
⁊ ꝑaquas amari semꝑ gurgitis iactabat᷑.
nec pot̾at a discipłis uł ullo homine sana
ri. Deniq ubi imꝑio xͥ fugatꝰ ẽ. dẏadolus
patescunt clausa. uincta soluunt᷑. sermo
reddit᷑. auditꝰ redit. homo reparat᷑. soł dy¬
abolꝰ deflet diutina se possessione detru¬
sum. hinc ẽ. qd̾ uenens ex gentib impo¬
sitione manus & exorcismis ante a demone
purgat᷑: aꝑtionem aurium ꝑcipit. ut fid̾̃i
capere possit auditum. ut possit ad salutẽ
proseqñte domino ꝑuenire:
tutes inirescunt in eo. qͥ unanimitatem ha¬
bet pacis. nec ꝑuenit᷑ ad nocabulum filii
dĩ. nͥ ꝑ nomen pacifici. Lax ẽ. ham̃. quȩ spo¬
liat hominem seruitute. Dat nom̃ inge¬
nuum. mutat apcł dm̃ cum conditione
ꝑsonam. ex famulo fiuum. lib̾um fac̃ ex
seruo. Pax frm̃. uoluntas ẽ ci. iocunditas

Expanded text:
et naturae. Sed quare discipuli non potuerunt ejicere eum? Quia hic homo gentilis populi producitur in figuram: siquidem gentilis populuset per aquas amari semper gurgitis jactabatur; nec poterat a discipulis, vel ullo homine sana. Denique ubi imperio Christi fugatus est diabolus, patescunt clausa, vincula solvuntur, sermo redditur, auditus redit, homo reparatur, et solus diabolus deflet diuturna se possessione detrusum. Hinc est quod veniens ex gentious impositione manus et exorcismis ante a daemone purgatur, et aperitionem aurium percipit, ut fidei capere possit auditum, ut possit ad salutem prosequente Domino pervenire. tutes virescunt in eo qui unanimitatem Christianae habet pacis, nec pervenitur ad vocabulum filii Dei, nisi per nomen pacifici. Pax est, charissimi, quae spoliat hominem servitute, dat nomen ingenuum, mutat apud Deum cum conditione personam, ex famulo filium, liberum facit ex servo. Pax fratrum voluntas est Dei, jucunditas
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum. Dilectio gͦ om̃ib desidĩis am¬
plettanda ẽ. quȩ tot bona potest habere:
curo. ⁊ spe longi laboris eluso. exspettatos
fruitꝰ ipsa messis maturitate ꝑdat. aut
uinum netustate suaue in liquorem ꝑfi
che mutatum infusa fecis commixtiõe
ꝑtͦbet. aut nrrt̃ dulcia mella feslis uenena
amariora ꝑfundat. Procul contentioẽs.
ꝓcullites: ꝓtul maledicta mitant. sq
laqueus ẽ. mortis lingͣ susurroris ⁊ bilin¬
guis. parcat unusqͥsq animȩ suȩ. ne m
supplicium suum uincla s mortis innectat.

Expanded text:
peccatorum. Dilectio ergo omnibus desideriis ampeccatorum. Dilectio ergo omnibus desideriis amplectenda est, quae tot bona potest habere o jam rustico, et spe longi laboris eluso, exspectatos fructus ipsa messis maturitate perdat; aut vinum vetustate suave in liquorem perfidiae demutatum infusa faecis permixtione conturbet; aut inter dulcia mella felle venena amariora confundat. Procul contentiones, procul lites, procul maledicta mittantur: et quia laqueus est mortis lingua susurronis et bilinguis, parcat unusquisque animae suae, ne in supplicium suum vincula sibi mortis innectat.
Abbreviated transcription (Latin):
pacem relinqͦ. nob̃. h oc ẽ. dicẽ. In pace
uos dimisi. inpace uos mueniam. Pro¬
ficiscens uoluit dare. qd̃ desid̾abat redi¬
ens i omib inuenire. Cȩleste manda¬
tum ẽ. seruare qđ decdit. Una uox ẽ. Inue¬
niam qd̃ dimisi. P lantare pacem radicitꝰ
cdi ẽ. euelłe penitꝰ inimici. Iam sic̃ amor
fr̃nitatis ex do ẽ. ita odium ex dẏabolo.
Quappt̾ lampnanda sunt odia. qm̃ scͥp
da ẽ.⁊ diligñda concordia. Ista enim st̃ quȩ
generant ⁊ nuitͥunt caritatẽ. Pax plebis
lnĩ. gla ẽ. sacerdotis. ⁊ pat̾s plena leticia.
ẽ ꝑfecta haritas filiorum. Sat̾dotis ẽ am¬
monẽ qd̾ decet. plebis audire qd̃ monet.
Qͥ cqͥd ñ licet pastoris ẽ ꝓhib̾e. gͣgiꝰ audire.
ac uelle ne fiat. Utraq si conueniant.
salua sunt uniu̾sa. nec ds inuenit inple¬
be qd̃ puniat. nec sac̃dos potest hab̾e qd̃¬
at se profundȩ pacis. netib colligata fr̃m̃¬
tas. ⁊ salutari uincło caritatis mutuo se
constͥngat. qi karitas oꝑit multitudinem

Expanded text:
pacem meam do vobis ; hoc est dicere: In pace vos dimisi, in pace vos inveniam: proficiscens voluit dare quod desiderabat rediens in omnibus invenire. Coeleste mandatum est servare quod dedit: una vox est, inveniam quod dimisi. Plantare pacem radicitus est Dei; evellere penitus, inimici. Nam sicut amor fraternitatis ex Deo est, ita odium ex diabolo; quapropter damnanda sunt odia, quoniam sda est, et diligenda concordia; ista sunt enim quae generant et nutriunt charitatem. Scitis gloria sacerdotis, et pacis plena laetitia est perfecta charitas filiorum. Sacerdotis est admonere quod decet, plebis est audire quod monet; quidquid non licet, pastoris est prohibere, gregis audire ac velle ne fiat: utraque si conveniant, salva sunt omnia; nec Deus invenit in plebe quod puniat, nec sacerdos potest habere quoat se profundae pacis nexibus colligata fraternitas, et salutari vinculo charitatis mutua seconstringat, quae operit multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
figmento. ut desꝑarent posse curari eũ.
manȩ. deputarent pignori assebent na¬
turȩ. qđ intulerat hostis mclusus. Ueniq
sicut sc̃s matħs de eodem refert. s aliasi¬
mulatione istiꝰ miseri fefellerat patrem.
Nam ibi sic supplicat. Dnẽ muserere filumei.
qr lunaticꝰ ẽ. & male torquet᷑. Ant humane
nat᷑ͤȩ aut cȩiestis elem̃ti demon qd̾ artis su¬
e fuerat. uoluit tunc uidi. aptans lunȩ
cursib hominis passiones. uexabat᷑ corpꝰ
criminis ⁊ furoris. Sic homines illusit. cirtũ¬
uenit ignaros. infamauit apł desides crea¬
turam. quȩ lumini tantũ condita lede nes¬
cit homines. qͦs iuuare mag̾ continua co¬
git᷑ seruitute. Uerum pꝰea qmͣ uenit poc¬
cultoꝵ cognitor. inspector ualidissimꝰ secre¬
torum. cui latentia dẏaboli ñ poterant ob¬
inare sigmenta. adducit᷑ puer sanandus.

Expanded text:
figmento, ut desperarent curari posse figmento, ut desperarent curari posse is humanae, deputarent pignori, ascriberent naturae, quod intulerat hostis inclusus. Denique, sicut Matthaeus de eodem refert, et alia simulatione istius miseri fefellerat patrem; nam sibi sic supplicat: Domine, miserere filii mei, quia lunaticus est, et male torquetur . Aut humanae naturae aut coelestis elementi daemon, quod suae artis fuerat, voluit tunc videri, aptans lunae cursibus hominis passiones; vexabat corpus criminis et furoris. Sic homines illusit, circumvenit ignaros, infamavit apud desides creaturam, quae lumini tantum condita laedere nescit homines quos continua magis juvare cogitur servitute. Verum posteaquam venit occultorum cognitor, inspector validissimus secretorum, cui latentia diaboli non poterunt obviare figmenta, adducitur puer sanandus
Abbreviated transcription (Latin):
supplicatione dixiss cum dic̃ Attuli fili¬
um meum habentem sp̃m̃ surdũ ⁊ mutũ.
nͥ dñs ip̃e immundum spm̃ tali uoce. tali
increpatione depulisset. Surde ⁊ mute
sp̃s̃. ego p̃cipiot. exi ab eo.s iam quȩ ad
sũlutionem questionis ꝑtinent ꝓseqͣm᷑.
qͥ iam eos ⁊ inp̃senti astͥngit unicsis. alli¬
gat cruciatib. urget penis. potest ⁊ cum
iusserit tota debilitate truncare. atq eo
mͦ q̃ uident qͦ audiunt. qͦ locunt᷑. cecos ret¬
dẽ. surdos ⁊ mutos facere neloqͣnt᷑. S in
hoc loco qͥd dẏabolꝰ homini feci̾t ddeclara¬
t᷑. antiquus refuga ubi ad tr̃as repꝑit ad¬
uenisse dnm̃. obstruxit aures bominis.
umnxit linguam. ⁊ obseratis humani sen¬
sꝯ forib speluncȩ suȩ latebram. pectus fec
⁊ parauit humanum. estimans qd̃ illuc
auditꝰ u̾bi. uirtus diumi hominis ñ ue¬
niret. Simulut ẽ. dolosꝰ ⁊ calliꝰ. patrem
caꝑe parentesq tali se credidit decipere

Expanded text:
supplicatione dixisset, cum dixit: Attuli filisupplicatione dixisset, cum dixit: Attuli filium meum habentem spiritum surdum et mutum, nisi Dominus ipse immundum spiritum tali increpatione depulisset: Surde et mute spiritus, ego praecipio tibi, exi ab eo. Sed jam quae ad solutionem quaestionis pertinent prosequamur. qui jam eos, et in praesentia astringit vinculis, angit cruciatibus, urget poenis, potest et cum jusserit tota debilitate truncare, atque eo modo quo vident, quo audiunt, quo loquuntur, caecos reddere, surdos et mutos facere ne loquantur. Sed in hoc loco quid diabolus homini fecerit declaretur. Antiquus refuga, ubi Deum terris reperit advenisse, obstruxit aures hominum, vinxit linguam, et obseratis humanis sensus foribus, speluncae suae latebram pectus fecit et paravit humanum: aestimans quod illuc auditus verbi, virtus divini nominis non veniret: simul, ut est dolosus et callidus, patrem capere parentesque tali se credidit decipere
Abbreviated transcription (Latin):
pctoris officium ẽ. lecta dissere̾.
& mysticis obsiurata sensibus
ne minor intelligentia inde ꝑniciem
generet auditori unde scientiam confer¬
re debuit ⁊ potuit salutarẽ. hec ẽ igit᷑
hodiernȩ consonantia lectionis. Gt res¬
pondens unꝰ de tͦba dixit. Magist̾ at¬
tuli filium menͣ. habentem spm̃ surdũ
⁊ mutum. Hunc qͥdem neqͥtia spiritaliᷤᷤ¬
humanis distͥngit᷑ menbͥs. sensib an¬
gustat᷑ humanis. ut debilitates nras
um capere auditum. sermonem lingͤ
uł oris officio ꝓferre. ⁊ ꝑ hoc surdi mu¬
tiq statum miserabilẽ sustine̾. tũ te¬
nins ⁊ aeria nata carnem nesciat. re¬
futet ossa. & uelut aura spirans orbem to¬
tum temꝑis transeat in momento. diu̾saᷤᷤ
speties assumat. uarias mutet in formas.
corda penetret. illudat animab. inspiret
redeat sentiat᷑. ac sic innocuas mentes ue¬
lut iacłm uolans letali nuln̾e tota facilita¬
te transũb̃et. Parum eẽt. si hoc pat̾ solꝰ sua

Expanded text:
ctoris officium est lecta disserere, et mysticis obscurata sensibus ne minor intelligentia inde perniciem generet auditori, unde scientiam conferre debuit et potuit salutarem. Haec est igitur hodiernae consonantia lectionis. Et respondens unus de turba, dixit: Magister, attuli filium meum habentem spiritum surdum et mutumhumanis distinguitur membris, et sensibus angustatur humanis, ut debilitates nostrum capere auditum; sermonem linguae aut oris officio proferre, et per hoc surdi mutique statum miserabilem sustinere, cum tenuis et aerea natura carnem nesciat, refutet ossa, velut aura spirans orbem totum temporis transeat in momento, diversas species assumat, varias mutetur in formas, corda penetret, illudat animabus, inspiret redeat sentiatur, ac sic innocuas mentes, velut jaculum volans, lethali vulnere et tota facilitate transverberet? Parum esset si hoc pater solus sua
Abbreviated transcription (Latin):
requirit affectio. Xpc̃ gͦ qui tunc ȩccle¬
siam. desponsabat. indulgebat se men¬
sis. conuiuantib ñ negabat humanum.
communem. blandum se piacaritate
reddebat. donec diuinis humana con¬
iung̾et. & faceret de terrena societate
mittit commissuram panni rudis
in uestimentum uetus. Antique legĩ
tritam. corruptam sensib. secꝰtis scissã.
impuris actib obsoletam. Pannum
rudem. euangłii nuncupat indum̃¬
tum. S audis pannum. ñ scissurȩ par¬
tem. s texture principium. Tunc enĩ
primum regalis indumenti tela de
xp̃i uellere texebat᷑. de uellere qd̃ da-¬
bat xͣpcͣ. agnusdĩ qui tollit peccatũ
mundi. Texebat᷑ autem regium indu¬
mentum. qd̃ in purpureum fulgorẽ
cruor tingeret passionis. Merito gͦ xp̃c
bunc pannum rudem iudaicȩ uetus¬
tati ꝓhibebat immitti. ne peior scisfu¬
ra fieret. si iudaicam uetustatem no¬
uitas scinderet xp̃ĩana. Et geminat
exemplum dicens. Non potest umũ

Expanded text:
requirit affectio. Christus ergo qui tunc Ecclerequirit affectio. Christus ergo qui tunc Ecclesiam desponsabat, indulgebat se mensis, convivantibus se non negabat, humanum, comem, blandum se pia charitate reddebat, donec divinis humana conjungeret, et faceret de terrena societate cens: Nemo immittit commissuram panni rudis in vestimentum vetus, tollit enim tritam, corruptis sensibus, sectis scissam, impuris actibus obsoletam. Pannum rudem Evangelii nuncupat indumentum. Sed audi pannum non scissurae partem, sed principium texturae. Tunc enim primum regalis indumenti tela de Christi vellere texebatur, de vellere quod dabat Agnus. Agnus Dei qui tollit peccata mundi . Texebatur autem regium vestimentum, quod in purpureum fulgorem cruor tingeret passionis. Merito ergo Christus hunc pannum rudem Judaicae vetustati prohibebat immitti, ne pejor scissura fieret, si Judaicam vetustatem novitas scinderet Christiana. Et geminat exemplum, dicens: Neque mittunt
Abbreviated transcription (Latin):
picit. s nubentem. & quis uob̃ ieiunii fruc¬
tꝰ ẽ. qui ieninium ieinatis iuitum:
Ieiunium ẽ. singłare scĩtatis aratrum.
colit corda. eradicat crimina. euellit de¬
licta. intia subrint. caritatem serit. co¬
piam nutrit. parat innocentiȩ messẽ:
iuirtutum mamipłõs colligentes. ha¬
bentes panem iam nom fructꝰ muete¬
rata ñ possunt iciunia ieiunare. quȩ
iactantur ubis. pallore ꝓponinnt᷑. uen¬
ditant᷑ defectui. placent humanis ocłis
possunt filii sponsi ieuinare. quam¬
dincum illis ẽ. sponsus: Qͥo ẽ hoc In¬
terrogatꝰ iohannes sponsum eẽ. sictes
gaudet. qr stat ⁊ audit uocem sponsi.
Conuement᷑ gͦ disciplĩ iohannis magi¬
stͥ sui uoce respondit. ut uł ei crede¬
rent.⁊ ñ cogerent tempora sponsileta
tristicias intrare ienunii. Quia qui quit
sponsam ieninia seponit. relinqͥt auste¬
ra. dat totum se gaudus. epulis indul¬
get. Totꝰ blandus. totꝰ amabilis. totꝰ festi
nicedit. ⁊ facit totum qd̾ sponse ten̾a

Expanded text:
sed lubentem. Et quis vobis jejunii fructus est, qui jejunium jejunatis invitum? Jejunium est singulare sanctitatis aratrum, colit corda, eradicat crimina, evellit delicta, vitia subruit, charitatem serit, copiam nutrit, parat innocentiae messem. et virtutum manipulos colligentes, habentes panem jam novi fructus, inveterata non possunt jejunia jejunare. Quae jactantur verbis, pallore proponuntur, venditantur defectu, placent humanis oculis, possunt filii sponsi jejunare, quamdiu cum illis est sponsus? Quid est hoc? Interrogatus Joannes sponsum esse sic tesgaudet propter vocem sponsi . Convenienter ergo discipulis Joannes magistri sui voce respondit, ut vel illi crederent et non cogerent tempora sponsi laeta tristis intrare jejunii: quia qui quaerit sponsam jejunia seponit, relinquit austera, totum se dat gaudiis, epuiis indulget, totus blandus, totus amabilis, totus festivus incedit, et facit totum quod sponsae tenera
Abbreviated transcription (Latin):
tunt in uires nouos. ⁊ambo conseruãt᷑.
Ntres ueteres iudeo uocat. nouos utres
mincupat xpĩanos. Qͥa sic̃ utres pel¬
lium ab omĩ squalore purgant᷑. O
pigmentis linunt᷑ odoratis. ut sapo¬
rem ium possint inuiolabile̾ custo¬
dire. ita ienimis corꝑa huniana aboiͣ
carnalium delictoꝵ squalore pͣgant᷑.
⁊ fiunt ntres diuinis apti torcularib
ut de prelo crucis accipiant uinũ no¬
uum. ⁊ incorrupta nat᷑mutate conser¬
uent. S hoc sient xpĩanm accipunt.¬

Expanded text:
utres novos, et ambo conservantur. Utres veteres Judaeos vocat; novos utres nuncupat Christianos: quia sicut utres pellium ab omni squalore purgantur, et pigmentis liniuntur odoratis, ut saporem vini possint inviolabilem custodire, ita jejuniis corpora humana ab omni carnalium delictorum squalore purgantur, et fiunt utres divinis torcularibus apti, ut de prelo crucis accipiant vinum novum, et incorruptam novitatem conservent. Sed hoc sicut accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
rent. si taciuss artis magice crimen
inferrent. Dicebant enim. In beelze¬
bub pͥncipe demonioꝵ eicit demonia.
E sic̃ hodie lectum ẽ. apd̃ discipłos in
magistrum notam de publicanorsᷤ
conuiuio componebant. apd̃ magis¬
trum discipłos ieiunii nescios gulȩ
deditos accusabant. S sic discipłis
de magistro. magistro de discipłis o-¬
dioꝵ causas. discordie semina liuore
iactabant. accesserunt inqͥt discipłi
iohis dicentes. Qͣre nos⁊ pharisei ieui¬
cum discipłis iohannis quȩ ẽ. societas
phariseis. nisi qi iunxerat inuidia qͦs
disinxerat disciplina: Hic iam ꝑdit.¬
sua uira xelus. Iunxit. disiungẽ consu¬
etus. Iudei post poni moysen dnõ ñ fere¬

Expanded text:
rent; si tacuisset, artis magicae crimen rent; si tacuisset, artis magicae crimen inferrent. Dicebant enim in Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia : et, sicut hodie lectum est, apud discipulos in magistrum notam de Publicanorum convivio componebant. Apud magistrum discipulos jejunii nescios gulae deditos accusabant; sed discipulis de magistro, magistro de discipulis odiorum causas, discordiae semina livore jactabant. Accesserunt, inquit, discipuli Joannis, dicentes: Quare nos et Pharisaei jecum discipulis Joannis quae societas Pharisaeis? nisi quia junxerat invidia, quos disjunxerat disciplina. Hic jam sua perdit jura zelus, junxit disjungere consuetus. Judaei postponi Moysen Domino non fere
Abbreviated transcription (Latin):
tutum matͣ. malitia ori¬
go intiorum. Uirtutes
comitat᷑ gloria. inheret
uiciis cognata confusio.
Sicut uitia tegunt᷑ dolis. ita illustran
tutum lux agebat libere. loquebat᷑ pu-¬
re. prestabat ut ds. patiebat᷑ ut pareus.
ut dñs arguebat. Iudei uero iupermũ
germen. gentricis mors. genitoris octi¬
sio. dum ꝑimunt xpm. synagoge ma-¬
tͥs uterum disrumpunt. Uere sicͣ scͥptũ
ẽ. ꝓgemes in ꝑarum submittebant ca-¬
pita. adulabant᷑ lingͣ. uulnera dabant.
dolis. blasphemiis uenena fundebant.
¶c qͣsi ñ sufficeret ado odium contemptus.
aespectus ad iniuriam. sic xpm̃ ꝑ seq̃
bantur insidiis. temptabant. dolis.
int̾rogatione pulsabant. Appetebant
contumeliis. ⁊ tota cupidi simulatione
uallabant. Obiciebant curandos sabb̃o.
ut si ñcurass fieret de impossibilitate
contemptꝰ. de lege maneret calump-¬
nia si curasset. Infrogabant inqͣ po-¬
testate faceret sola iussione uirtutes.
ut si dixiss ditatis. inuidiam cõmoue¬

Expanded text:
tutum mater, malitia origo vitiorum; virtutes comitatur gloria, inhaeret vitiis cognata confusio; sicut vitia teguntur dolis, ita illustrantus virtutum lux, agebat libere, loquebatur pure, praestabat ut Deus, patiebatur ut parens, ut dominus arguebat: Judaei vero viperinum germen, genitricis mors, genitoris occisio, dum perimunt Christum Synagogae matris uterum diruperunt. Vere sicut scriptum est: Progenies viperarum submittebant capita, adulabantur lingua, vulnera dabant dolis, blasphemiis venena fundebant: et quasi non sufficeret ad odium contemptus, despectus ad injuriam, sic Christum per sequebantur insidiis, tentabant dolis, interrogatione pulsabant, appetebant contumeliis, et tota cupidi simulatione vallabant. Objiciebant curandos sabbato, ut si non curasset, fieret de impossibilitate contemptus; de lege manaret calumnia si curasset. Interrogabant in qua potestate faceret sua jussione virtutes , ut si dixisset, deitatis, invidiam commove
Abbreviated transcription (Latin):
fuscetur. ne sit in ȩccłia cuiꝰ man̾ũ are¬
faciat cupiditas. contrahat auaricia.
rapina debilitet.tenacitas egrota con¬
contingat. S si accicłit idipsum. audi¬
at dnm̃. ⁊ cito eam in oꝑe pietatis extẽ¬
dat. relaxet in misccdia. in elemosinis
porrigat. Sanari nescit qui nescit
pauꝑi fenerari. Tunc egressi pharisei
cum herodianis. consilium faciebãt
qͦmͦ eum ꝑdent. Semꝑ iudeꝰ herodia¬
nis iungit᷑. ut inuadat xp̃iano s.
Iħs cum discipłis secessit ad mare. ut
deserinente nauicła. id .ẽ. ecclia sequestͣ¬

Expanded text:
fuscetur; nec sit in Ecclesia cujus manum arefuscetur; nec sit in Ecclesia cujus manum arefaciat cupiditas, contrahat avaritia, rapina debilitet, tenacitas aegrotam constringat: sed si acciderit idipsum, audiat Dominum et cito eam in opere pietatis extendat, relaxet, et in misericordia, in eleemosynis porrigat. Sanari nescit, qui nescit pauperi fenerari. Tunc egressi Pharisaei statim cum Herodianis consilium faciebant, quomodo eum perderent. Semper Judaeus Herodianis jungitur, ut invadait, cum discipulis secessit ad mare. Ut deserviente navicula, id est, Ecclesia, sequestr
Abbreviated transcription (Latin):
nem corpore animoq gestiret. illi eum
accusandi studio ꝑdere moliunt᷑. Qͥ pa-
ciebantur eum sabb̃is curare. insidian¬
tes animo utrum curaret. ut cum curaᷤ¬
set sensus sui malignitate dampnatẽ
li iudicio dementes. At illi tacebant.
Et circumspiciens eos cum ira. contrista¬
tꝰ ẽ. suꝑ cecitate cordis eorum. Circumspi¬
ciens dix̃ ñ conspiciens. id ẽ. ñ tantum
faciem ut homo intuens. s ut ds corꝑa.
corda. mentes. sensus. pret̾i̾ta. p̃sentia.
fut᷑a contemplat᷑ Circumspiciens eoᷤ cuͣ
ira contristatꝰ ẽ. I rascit᷑ ut dñs. contͥsta¬
t᷑ ut as dolet ut homo. mouetur
ut ds̃. Tunc dicit homini. Extende ma-¬
num tuam. Et extendit. ⁊ restituta ẽ ma-¬
nus eius. Extende manum tuam. Iussi-¬
one soluitur. qui fuerat nissione demĩc.¬
tꝰ. agnouit pena iudicem. opꝰdm̃. in¬
dulgentia ꝓdidit conditorem. Orate
frs ut synagoga sola tali debilitate

Expanded text:
re corpore animoque gestiret, illi eum re corpore animoque gestiret, illi eum accusandi studio perdere moliuntur, qui et patiebantur eum sabbatis curare; insidiantes animo utrum curaret, ut cum curasset, sensus sui malignitate damnarentuli judicio dementes. At illi tacebant, et circumspiciens eos cum ira, contristatus super caecitate cordis eorum. Circumspiciens dixit, non conspiciens, id est, non tantum faciem ut homo intuens, sed ut Deus corpora, corda, mentes, sensus, praeterita, praesentia, futura contemplatus. Circumspiciens eos cum ira, contristatus. Irascitur ut dominus, contristatur ut parens, dolet ut homo, intuetur ut Deus. Dicit homini, extende manum tuam; et extendit, et restituta est manus illius. Extende manum tuam: jussione solvitur, quae fuerat jussione devinc. Agnovit poena judicem, opus Deum, indulgentia prodidit conditorem. Orate, fratres, ut sola Synagoga tali debilitate
Abbreviated transcription (Latin):
nosꝰ accusat: Obserbabant solliti sacer¬
dotes. sabbatis ñ si peccaret s si curaret.
ut accusarent eum. amatores criminum
inuigilant. insidiant᷑ in accusatione
untutum. qͣsi contra salutem ñ ꝓ salute
t ali legis interprete ñ dico laborat nimiᷤ
s funditꝰ exspirat egrotus. Sabb̃o ñ im¬
pie curam denegauit infirmis. s tota
pietate aliquotiens quietem prestitit
fessis nimio labore mortalib. Tunc ait
homini habenti manum aridam. Sur¬
ge in medium ꝓfessor debilitatis ꝓpͥȩ.
suꝑnȩ pietatis exactor. testis diuinȩ
uirtutis. iudaicȩ crudelitatis exactor
surge in medium. Qͦs ñ compungit ur¬
tꝰ tanta signorum. qͦs ñ oꝑa tantȩ salu¬
tis inclinant. ł debilitatis tante mise¬
ratio constringat ⁊ mitiget. ⁊ unc dic̃
eis. Licet sabb̃is benefacere an male.
animam saluam facere an ꝑde:Hoc di¬
cendo bonitatem commendat oꝑissin.
⁊ illoꝵ malitiȩ conceptȩ conscientiam

Expanded text:
nosus accusat? Observabant solliciti sacernosus accusat? Observabant solliciti sacerdotes sabbatis, non si peccaret, sed si curaret, ut accusarent eum. Amatores criminum invigilant, insidiantur in accusatione virtutum, quasi contra salutem, non pro salute tali legis interprete, non dico laborat nimis, sed funditus et exspirat aegrotus. Sabbatum non impie curam denegavit infirmis, sed tota pietate aliquoties quietem praestitit fessis nimio labore mortalibus. Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium, professor debilitatis propriae, supernae pietatis exactor, testis divinae virtutis, Judaicae incredulitatis assertor. Surge in medium, ut quos non compungit virtus tanta signorum, quos non opera tantae salutis inclinant, vel debilitatis tantae miseratio constringat et mitiget. Tunc dicit eis, licet sabbatis benefacere an male; animam salvam facere, an perdere? Hoc dicendo, bonitatem commendat operis sui, et illorum malitiae conceptae conscientiam