comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fit᷑ peiꝰ est. nͥ cñ ꝑꝑea desent᷑. ut ad fidem
u̾am legitimãq redeat᷑ .i. ut pecc̃m emeii¬
detur poluntatis prauitate correcta tanq
si quisꝙͣ eũ homine̾ solus exposiare nsꝰ
possit. inueniat sociũ. iniqͥtatis. ⁊ cum go
pa ciscat᷑. ut simul id faciant. spoliũq
pacant. quo facinore edmisso. totũ solu
anferat. Uolet quid̃ ille ⁊ seruatã sibi ñ¬
cogitare deb. potiꝰ in bona uita. Ipi hũa¬
ne societati fidem fuisse seruandã ne p̃¬
d a imqua ex homine fieret. si sentit quã
inque sibi inpeccati societate seruata nõ
fũit. Ille quippe utrobiq ꝑfidus an ꝓ¬
fecto sceleratior indicandus ẽ. ¶ demi
uiolata. fidem seruet adult̾o. utiq mala ẽ.
si nee adutto peior. pͥorm sieam fiagen pe¬
niteat᷑. ⁊ ad caftitate rediens coniugalem pac¬
ca ac placita adult̾ma resciidat. mixor si
eam sidei iuolatricem uł ip̃e adiat̾ ꝓuer
bit EAx his itaq apparet. qd̃ si quisquam

Expanded text:
ea deseritur, ut ad fidem veram legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet quidem ille, et fidem sibi cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sentit quam inique sibi in peccati societate servata non fuerit: ille quippe utrobique perfidus profecto sceleratior judicandus est. Item, ta fidem servet adultero, utique mala est: sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter Ex his itaque apparet, quod si quisquam,
Abbreviated transcription (Latin):
on ꝑiurabis in nomine mõ. uͨ pollues
nomen dĩ tui. Ego dñs. Malum tñ
quod scur̃um se sacram̃to deuo u̾it. oĩo
nõ faciat. qr stulta uota frangenda
i aliquio forte incautiꝰ nos tit᷑ nõ ẽ seru
iurasse contig̾it. qd̾ obseruatũ pero¬
rẽ urgat in exitum. Illud sauberiori

Expanded text:
on pejerabis in nomine meo, nec pollues nomen Dei tui, ego Dominus. Malum tamen, quod facturum se sacramento devoverit, omnino non faciat, quia stulta vota frangenda i aliquid forte incautius nos jurasse contigerit quod observatum pejorem vergat in exitum, illud consili
Abbreviated transcription (Latin):
Idrẽ peccare hominẽ: quo audi abaliqͦ¬
ente iurat aliquis falsum. ⁊ scit eũ iurat᷑¬
falsum iirare. ⁊ tacet. sunc ã scit si eiꝰ rei
de qua uirat᷑. testis fuit. aut uidens aut
consciꝰ fuit .i. aliquo mͦ cognou̾it. aut ocłi
suis conspexit. aut ille ip̃e qͥ uurat illũdi¬
rẽ ħꝰ pecẽi ⁊ timorẽ hꝰ ꝓdicionis hominũ
ñ ꝑua existit. plerũq temptauis.
Possumꝰ enĩ ꝑatumad ꝑ iuriũ ad monendo
u ꝓhibendo. a tam graui pecc̃o relocare.
S si non audierit ⁊ coram uob̾ de re quã
ficilluna̾ q̃stio est. S qr ħ ñ exp̃ssit. eͥ hoc
iudicand̾ sit. utr̃ illi cui uirat᷑ ansacer¬
doti tuͥpiã qui ñ solũ eũ ꝑseqͥ ñ pot̃ irro
gando suppliciũ. s ⁊̃ orare ꝓ illo potest.
uidr̃ mͥ quod se abhoc soluat pecci uinculo
simdicet calib qui mag̃ possent ꝓdeẽ. quã

Expanded text:
re, peccare hominem, quo audiente iurat aliquis falsum, et scit eum falsum iurare et tacet. tunc autem scit, si ei rei de qua iuratur testis fuit aut uidit aut conscius fuit, id est aliquo modo cognouit aut oculis suis conspexit aut ipse qui iurat illi indirem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et coram nobis de re quam ficillima quaestio est. sed quia non hic expressit cui hoc indicandum est, utrum illi cui iuratur an sacerdoti gando supplicium, sed etiam orare pro illo potest: videtur mihi quod se ab hoc solvat peccati vinculo, si indicet talibus, qui magis possint prodesse quam
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs u̾ba consid̾are. s uoĩtatẽ ⁊ intentionẽ.
qr non debet intentio uerbis deseruire. set
timis ꝓferunt᷑ si intentio ñ debet seriure
uerbis. s u̾ba intentioni. patet qd̃ deus a
ba nr̃a sonent. I cem obitit᷑. Q uiuut
suꝑ lapidem putans se uirare supͣ sac sc̃m̃
um iurau̾it licet ille cui uixat iõ suꝑ la¬
pidẽ illũ turare fecerit. ne ñ seruando qd̾
ꝓmittit reatu ꝑiurii tencat᷑. Itenr obr᷑.

Expanded text:
aliquis verba considerare, sed voluntatem et intentionem, quia non debet intentio verbis deservire, sed timis proferuntur, si intentio non debet servire verbis, sed verba intentioni: patet, quod Deus ba nostra sonent. § 1. Item objicitur, qui jurat super lapidem, putans se jurare super sacrosancta ia juraverit, licet ille, cui jurat, ideo super lapidem illum jurare fecerit, ne, non servando quod promittit, reatu perjurii teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
on est obseruand̾ iuramentũ quo malũ
inçaute ꝓmittit᷑. Ueluti siquis piam
ad ult̾e ꝑpetͥnam fidem ẽ ea ꝑmanendi
polliceatur. Tollerabiliꝰ ẽ enĩ. implere
sacͣmentũ. quã ꝑmanere instupri flagi¬

Expanded text:
Non est conservandum sacramentum quod male et incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea manendi fidem polliceatur, tolerabilius est non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ẜ ysidorũ. Quacumq arte uerboꝵ quis u¬
ret deus sic accipit. sicut ille eui iuratur ir¬
telligit. S edsicut aliuid ẽ calida arte ũboꝵ
uiran. aliud simplicit intentionẽ suã u¬
rando denuiciare sic aluidẽ simplici intentio¬
ne iuramentũ fcm̃ reciꝑe. aliud inrepien¬
do calliditate uti qr sic̃ quisꝙͣ aput dnĩ nõ
ualeat aliꝙ̃ led̾e. sic nec p̃ter eł intentionẽ
uulet quis alicui subuenire. Neus aut̃ duꝑ¬
plcitatis asꝑnator simplicẽ intentionem
utriusꝙ consid̾ait. ⁊ cam exꝑte rcipientis
quã ex ꝑte p̃stantis: ũboꝵ artei asꝑnatur

Expanded text:
 Isidorum, quacunque arte verborum quis jurat, Deus sic accipit, sicut ille, cui juratur, intelligit? Sed sicut aliud est callida arte verborum jurare, aliud simpliciter intentionem suam jurando enunciare, sic aliud est simplici intentione juramentum factum recipere, aliud in recipiendo calliditate uti, quia, sicut quisquam apud Deum non valet aliquem laedere, sic nec praeter ejus intentionem valet quis alicui subvenire. Deus autem duplicitatis aspernator simplicem intentionem utriusque considerat, et tam ex parte recipientis quam ex parte praestantis verborum artem aspernatur
Abbreviated transcription (Latin):
assumendã. hieu regis isrł. nos doccat
exemplũ. qͥ ñ potuisset int̾ficere sac̃ dotes
baal insi finxisset se ydolũ liele colere
ego seruam michi in niultis. Et dauid
qñ mutauit faciẽ suã coram abunelche
⁊ dimisit cum ⁊ abiit. Ned mirũ ceͣ ꝙͣ¬

Expanded text:
srael nos doceat exemplum, qui non potuisset interficere sacerdotes Baal, nisi se finxisset velle idolum colere,ego serviam in multis . Et David quando mutavit faciem suam coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit . Ne
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. tẽ solidius subsistit. eum iuram̃¬
ti hoc int̾põito roborat. Sed ⁊ om̃e quod a¬
inicoꝵ anmos conciliat tẽ fidelius du¬
rat. cum sacͣmenti uncula ligant. Oẽ
⁊ si testis deficiat innocenfus fidẽ sola
uirandi taxatio manifestat. tem ab̃.
p̃ceptum dñi iuratio que amalo tenda¬
ñ iurantis est. s increduli aquo iurare
cogitur. Nam huic intłłigit᷑. ita dñm
ꝓħibiusse aniriurando. ut qñt in ip̃o
est quisq ñ uuret. quod multi facrobrr
more habentes uirationẽ. canꝙͣ magnũ
atq suaue aliquod. Nam utiq apłer
nouerat p̾ceptum dñi ⁊ cñ iurauit. nõ

Expanded text:
venit, tunc solidius subsistit, quum juramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne, quod amicorum animos conciliat, tunc fidelius durat, quum eos sacramenti vincula ligant. Omnesi et testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurandi taxatio manifestat. C. II. ceptum domini iuratio, que a malo nn iurantis est, sed increduli, a quo iurarcogitur. Nam hinc intelligitur ita Dominum prohibuisse a jurando , ut quantum in ipso est, quisque non juret, quod multi faciunt, in ore habentes jurationem tanquam magnum et suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
facaitas. s laudanda bonitaa ħ ẽ ininocen¬
tẽ cẽ ignorare qd̾ noceat᷑ ⁊ sicͥcunsebit aba¬
tur mom̃ib hac gͥ menitis sue dote iclina¬
cus ihõ ut crederet gabaonitis testatũtũ
disposutt. pacẽ dedit. confirmauit socie¬
tatem. S ubiuit̾ras coꝵ uentũ ẽ. depre¬
hensa fraude. qd̾ cum eẽt᷑ funtuni adie¬
indiguari cepit. Iħe aut̃ pacẽ̾ quã ded̾at
reuocandam noͣ censuit. qr firmata erat
sacram̃ti religione ne dum alienã ꝑfidiã
eos meliori tñ obsequio minist̾ii. clem̃tior
sñtia s diuturmor

Expanded text:
facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si circumscribitur ab atur. Hac igitur mentis suae devotione inclinatus Josue, ut crederet Gabaonitis, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod, quum essent finitimi, adveindignari coepit. Jesus tamen pacem quam dederat, revocandam non censuit; quia firmata erat sacramenti religione; ne dum alienam perfidiam eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sententia, sed diuturnior
Abbreviated transcription (Latin):
Diurasse: contigerit. quod obł lum¬
uatũ peiorẽ uerbat mexitũ. lib̾e illd̾ aute ꝓ¬
salubriori consilio niucand̃ noñimsꝰ. ac nuttit¬
ꝑuirio. maliud cͥmen cẽ diu̾tendum. Le¬
mq urauit. dauid ꝑ dm̃ occid̾e nabal .uii¬
rum stultum. ⁊ impium. atq omĩa q̃ ad
cum ꝑcinebant. demoliri. s ad pͥmã inter¬
cessionẽ abigail femine prudentis mox re¬
misit. minas. reuocauit ensem inuaginam.
neq aliqͥd culpe se ꝓtali ꝑuirio contraxisse
doluit. ¶tem. De duobus malis minu¬
om̃i quod agimꝰ ħoc ẽ mod̾tio solliciꝰ obseruã¬
da. ut si intuem forte lapsum u̾suti hostis ĩ¬
cid̾imꝰ insidiis : exquo sñ auquo pecc̃ĩ contagio
surgere ñ possum.: illũ potiꝰ euadendi aditũ
petamus. in quo minꝰ ꝑiculi nos ꝑpessuros eẽ

Expanded text:
jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac tendum. Denique iuravit David per Deum occidere Nabal virum stultum et impium, atque omnia que ad eum pertinebant demolire, sed ad primam intercessionem Abigail femine prudentis mox remisit minas, revocavit ensem in vaginam, neque aliquid culpe se pro tali periurio contraxisse doluit. Item: omni quod agimus, haec est moderatio solertius observanda, ut si talem forte lapsum versuti hostis inciderimus insidiis, ex quo sine aliquo peccati contagio surgere non possimus, illum potius evadendi aditum petamus in quo minus periculi nos perpessuros esse
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ssit ⁊ p̃ssit. ¶ tem exconcilio magociensi.
testimonia ad ꝑuiria attraxisse. uł quac̃q tͣ
corruptione sossicitasse. Ip̃ẽ quid̃ usq ad exitũ
uite nõ cõmuniet. hn uero qui ei inꝑuirio
consensisse ꝓbant᷑. postea ab om̃i cestimomro
sut̃ remouendi. ⁊ sed̾ legem̃ ĩfamia notabũt᷑.¬

Expanded text:
perjuria trahit. Item ex Concilio Matisconensi estimonia vel perjuria attraxisse, vel quacunque corruptione sollicitasse, ipse quidem usque ad exitum vitae non communicet; ii vero, qui ei in perjurio consensisse probantur, postea ab omni testimonio sunt removendi, et secundum legem infamia notabunt
Abbreviated transcription (Latin):
intsligendum ẽ. qd̾ scit᷑ eẽ illicitũ sum iurat
Siã nescit᷑ illicitũ ẽẽ ip̃a ignorantia excusat᷑.
si putet᷑ illicitũ eẽ ñ ignorantia uiris. s ft̃
aliud est. enĩ si alicꝰ copula credat᷑ eẽ lici¬
qua qͥsq ferẽ excusatur. Semores ã isrł ñ
ignorabant gentes t̾re ꝓmissiomiꝰ ex
p̃cepto dm̃ eẽ delendas. S ignorabant
gabaonitas eẽ incolas t̾re ꝓ missionis.
sgnorabant siquid̾ ftm̃ s hõ ignorabant

Expanded text:
intelligendum est, quod scitur esse illicitum, dum juratur. Si autem nescitur illicitum esse, ipsa ignorantia excusat, si putetur licitum esse, non ex ignorantia juris, sed facti. Aliud enim est, si alicujus copula credatur esse liciqua quisque vere excusatur. Seniores autem Israel non ignorabant gentes terrae promissionis ex praecepto Domini esse delendas; sed ignorabant Gabaonitas esse incolas terrae promissionis. Ignorabant siquidem factum, sed non ignorabant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pugnando magnã hostiũ stragem dedisset ⁊̃
salucem fecisset misił. fame laborans iudit
fauũ mellis quẽ regia iuirga. qiss gestabat ĩ
manib accepit. ⁊ c̾omedit. statumnq octi quos
mortis reuocauit sũam. ne int̾siceret᷑ ille ꝑ¬
ꝑ quẽ salus data erat in isrłi ⁊ quo pugnante
de manibꝰ hostiũ pp. ille lib̾atus fuãt. Etce sa
uit. p̃cib ppͥ reuocatus ñ fecit. nec cñ ꝑnirii
ieus arguit᷑. qr qnt in ip̃o fuit qd uirauit

Expanded text:
quum pugnando magnam hostium stragem dedisset, et salutem fecisset in Israel, fame laborans vidit favum mellis, quem regia virga, quam gestabat in manibus, accepit et comedit statimque oculi, quos mortis revocavit sententiam, ne interficeretur ille, per quem salus data erat in Israel, et quo pugnante de manibus hostium populus ille liberatus fuerat. Ecce Sauvit, precibus populi revocatus non fecit. Nec tamen perjurii reus arguitur, quia, quantum in ipso fuit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bũs nost̾ nõ hñs pecc̾m nec carnẽ pecq̃
simulationẽ pectatricis carns. assumpsit.
ut condẽp̃nans in carne pec̃cm. nos in se
ab̃. ñ cẽ menciend̾ ꝓ temꝑali uita alicꝰ
cũ abraham descẽd̾ens inegiptũ rogau̾it
saram ut sororem eꝰ se eẽ mentiretur dicẽs¬
Noui quod pulcra sis mulier. ⁊ qd̾ cũ uid̾int
te egiptii dicturi sunt uxor illiꝰ ẽ. ⁊ int̾ficient
me. ⁊ te reseruabunt. Ric gͦ obserro te qd̾ soror
mea sis ut bñ sit mͥ ꝑꝑ te. ⁊ uiuet aĩa mea.¬

Expanded text:
us noster, non habens peccatum, nec carnem peccati, simulationem peccatricis carnis assumserit , ut, condemnans in carne peccatum, nos in se  esse mentiendum pro temporali vita alicujus, quum Abraham descendens in Aegyptum rogaverit Saram, ut sororem ejus se esse mentiretur, dicensNovi, quod pulchra sis mulier, et quod, quum viderint te Aegyptii, dicturi sunt, uxor illius est, et interficient me, et te reservabunt. Dic ergo, obsecro te, quod soror mea sis, ut bene sit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ui sacramento se obligan̾it. ut litigas
cum qͦtib ad pacẽ milo mͦ redea t.
ꝓ ꝑiuro. uno anno acoĩone corꝑis ⁊ san¬
guins dñ: seg̃gatis reatum suum̃ eleme¬
sinis fletib ⁊ quͣtis potuerit ieuimis ab

Expanded text:
ui sacramento se obligaverit, ut litigans cum quolibet ad pacem nullo modo redeat, pro perjurio uno anno a communione corporis et sanguinis Domini segregetur, reatum suum eleemosynis et fletibus, et quantis potuerit jejuniis
Abbreviated transcription (Latin):
s ex ꝑim:. it obedientie querimꝰ. sic̃ abra¬
ham᷑ a dõ temptatꝰ legit᷑. eum iuissus est ĩ¬
molaxe filium. quem dominꝰ noluit ab
enĩ uolebat deus immolari a patie filiũ
nec impłi hoc munꝰ uolebat. qui ouemꝑ
s ceptabat affectum patͥs. s dĩ precepta
manũ inpuerũ. n facias illi qcꝗͣ. affetũ
tuũ inquisim. ñ fcm̃ exeq cep̾tam men¬
tẽ tuã. ⁊̃ si filio dileccissimo nõ ꝑceres ꝑꝑ
IeR. Simulatio utilis eł intempore assu

Expanded text:
 experimentum obedientiae quaerimus, sicut Abraham a Deo tentatus legitur, quum jussus est immolare filium, quem Dominus nolebat ab osius: Non enim volebat Deus immolari a patre filium, nec impleri hoc munus volebat, qui ovem pro d tentabat affectum patris, si Dei praecepta  Affectum tuum inquisivi, non factum exegi; tentavi mentem tuam, si etiam filio dilectissimo non parceres propter XXI. Simulatio utilis est et in tempore assu
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩcida᷑ inextremo examine auisto iuidice
degrãdinabit᷑ ille ꝑ quẽ sacroscm̃ eungłiũ
ad inustũ. ⁊ illicitum. ⁊ dõ numme amabi¬
le. qͣ testimomũ iste ⁊ humane petitionis
adducit᷑. foucat itaq ubaldus matrem ⁊
frẽs. ⁊ lugeat: si coactione ⁊ timore iuram̃¬
ti aliquid defuit matri. Qui uͦ eum i¬
rare coegert̃ : quod ñ debuit reatu ꝑuirii
impliciti cencant᷑. Inuiria qͥppe iniuste
irrogata eiꝰ ẽ infamia. qͥ facit. ħon .it. ul¬
lo modo ad oppbriũ coacte uoluntatis cra

Expanded text:
mine a justo judice degrandinabitur, per quem sacrosanctum evangelium ad injustum et illicitum, et Deo minime amabile, quasi testimonium justae et humanae petitionis adducitur. § 2. Foveat itaque Hubaldus matrem et fratres, et lugeat, si coactione et timore juramenti aliquid defuit matri. Qui vero eum jurare coegerunt quod non debuit, reatu perjurii impliciti teneantur. Injuria quippe injuste irrogata ejus est infamia, qui facit. Nec enim ullo modo ad opprobriu
Abbreviated transcription (Latin):
nosse deb̾ent talem de ꝑiurio pñam. impo¬
in debere. qualẽ ⁊̃ de adult̾io. Ue fornica¬
gam ad confessionẽ uenire nolũit ab eccłia
repellendꝰ est. siue a coĩõne ⁊ corsortio fide¬
lium ut nlꝰ c̃ eo comedat. neq bibat. neq¬

Expanded text:
nosse debent, talem perjurio poenitentiam imponi debere, qualem et de adulterio, et de fornicantiam longam, ad confessionem venire noluerit, ab Ecclesia repellendus est, sive a communione et consortio fidelium, ut nullus
Abbreviated transcription (Latin):
De laban. ⁊ abimaleheᷤ ꝑ deos suos iurauit. sic̃
chabeoꝵ romani legunt᷑ pacem firmasse cum¬
iudeis intłłigendi sut̃. iurasse ꝑfalsos deos
ip̃m ꝯuid̾ uirarc̃ ꝑcreaturas malum ẽ. qr a
deo phibitum ẽ. s seruare qd̾ iuratuR
bonsum ẽ. ut eiutet᷑ pecc̃m mendatii ⁊
creaturas uirauit. dum dixit frĩb suis. ꝑ
salutem pharionis non exibitis hic. Sez
sciendum est qd̾ scĩ ñ tam ꝑ c̾aturas quã ꝑ
anctorẽ c̾at᷑arum uirabant. nͨ inc̾aturis aliud
quã c̃atorẽ ipãrũ uenerabant᷑. sic̃ ioseph qui¬
ꝑ pharaonẽ iurando hoc med ueneratus est.
quod dr̃ iuditio ł poĩtus erat in infimis. Uñ¬

Expanded text:
si tamen Abimelech per deos suos iuravit, sicutchabeoJudaeis, intelligendi sunt jurasse per falsos Deos,ipsum quidem jurare per creaturas malum est, quia a Deo prohibitum est; sed servare quod juratur, bonum est, ut evitetur peccatum mendacii et creaturas iuravit, dum dixit fratribus suis: Per salutem pharaonis non exibitis hinc, sciendum est quod sancti, non tam per creaturas, quam per auctorem creaturarum iurabant nec in creaturis aliud quam creatorem ipsarum venerabantur sicut Ioseph per pharaonem iurando, hoc in eo veneratus est quod dei iudicio positus erat rex in infimis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmutat in honestum. aut si ꝓmiserit. to¬
lerabiliꝰ est ꝓmissum ñ adimp᷑iere: quã fa¬
cere qd̾ curp̾e est. Sepe płiq constringunt
se iuris iuraudi sacramento. ⁊ cũ ip̃i cog¬
nou̾int. ꝓmittend̾ ñ fuisse. sacramenti tñ
contemplatione faciunt qd̾ spospond̾unt.
sic̃ deherode supͣscͥpsimꝰ. qmi saltrici p̃miũ
turpit̾ ꝓmisit crudelit̾ soluit. Turpe ẽ¬
qd̃ reg̃. pͣ saltatione ꝓ mittit᷑. crudele qd̾
mors ꝓphete ꝓiurissurandi religione doãt
Qnͣto tollerabiliꝰ tali fuisset ꝑuiriũ sacra¬
mento si tñ ꝑ uiriũ dici posset qd̾ ebrius
ciũ choros ꝓmiserat᷑. Infert᷑ disco ꝓpħe¬

Expanded text:
tat inhonestum. At si promiserit, tolerabilius est promissum non facere, quam facere quod turpe sit. Saepe plerique constringunt seipsos jurisjurandi sacramento: et cum ipsi cognoverint promittendum non fuisse sacramentum, tamen contemplatione faciunt quod spoponderunt. Sicut de Herode supra scripsimus, qui saltatrici praemium turpiter promisit, crudeliter solvit . Turpe quod regnum pro saltatione promittitur: crudele, quod mors prophetae pro jurisjurandi religione donatur. Quanto tolerabilius tali fuisset perjurium sacramento? Si tamen perjurium posset dici, quod ebrius tium choros promiserat. Infertur disco p
Abbreviated transcription (Latin):
ne quisꝙ sic̃ bonũ appetat uuisiurand̾. ⁊
assiduitate inrandi. ad ꝑiuriũ ꝑtonsue¬
uirationẽ: refrenat se qnt̃ pot̃. ut non
pigros homines eẽ ad credend̾. qd̾ eis utile
est cred̾c nͥiuratione firmet᷑. ad hoc utiq¬
hoc bonũ ẽ. ⁊ appetend̾. Q uod aut̃ ampli
est. a malo c̃. Id ẽ si iurare cog̾is scias de
necẽitate uenira inairmitatis eoꝵ quibus
au quid suades. Q̃ infitmitas utiq malũt.
uñ nos cotidie lib̾ari deycam. ẽ dnĩs uła¬

Expanded text:
ne quisquam sicut bonum appetat jusjurandum, et assiduitate jurandi in perjurium per consuendam, refrenat se quantum potest, ut non esse homines ad credendum quod eis utile est credere, nisi juratione firmentur. Sed hoc bonum est, et appentendum. Quod autem amplius est, a malo est; id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie liberari deprecamur, cum dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
sororẽ suã. ⁊ nͣ potiꝰ do̾ cõmisit. qui si uellet
eiꝰ pudiciciã aput pħonẽ seruare posset. s
u̾itatẽ uoluit celeri. ñ mendatiũ dici. Soror
enĩ dr̃. qr filia frĩs erat ⁊ in hoc ostnͣiditur qr
potuit dõ cõmisit. inquẽ sꝑauit. nec eũ fides
aut spes fefellit. Si aut̃ interrogatꝰ illam uxo¬

Expanded text:
t, qui, si vellet, ejus pudicitiam apud Pharaonem servare posset. Sed veritatem voluit celari, non mendacium dici. Soror enim dicitur, quia filia fratris erat. Et in hoc ostenditur, quod potuit Deo commisit, in quem speravit, nec eum fides aut spes fefellit. Si autem interrogatus illam
Abbreviated transcription (Latin):
facue aba̾git᷑ quam mat᷑ boni oꝑis :
pietas ip̃ comi itat᷑ : Non nulli uͦ obstre¬
cicum fallatiam conant᷑ asserere: hoc men¬
datii genus non eẽ pecẽm. maxime qr ilimeti¬
cientib scͥptum ẽ. qd̃ edificaũit ei dominꝰ
donios. in qua magis recompensatione re¬
cognoscit᷑. quid mendatii culpa mereat᷑.
Nam benignitatis eoꝵ m̾ces. que eis
pueros suos. sedete hic c̃ asina ego ⁊ puer
illuc usq ꝑtransibimꝰ. ⁊ c̃ orauerimus
ituertemur aduos. licet aliud s& feũtum
dur immolato filio. S dominꝰ locutꝰ ẽ.

Expanded text:
abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis pueros suos ait: Sedete hic cum asino; ego et puer illuc usque pertransibimus, et, quum adoraverimus, revertemur ad vos; licet aliud se facturum dire immolato filio. Sed Dominus per
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾e reus ꝑuirii ñ eẽt. consueta obedientia ab
sacramentoꝵ gestis. quod deus adu̾tat cͥm̃ adn¬
a quibꝰubet illicita uł non bona extitisset conit¬
ditio allegata. que aut iugulare aĩam patris
aut gerere compelleret stuprũ sac ratissime
uͥginis: Nunqͥd urtollerabiliꝰ cẽt stulte
ꝓmissionis nota reicere. quã ꝑ mutiliũ ꝓmis¬

Expanded text:
pus reus perjurii non esset, consueta obedientia ab sacramentorum gestis, quod deus avertat, a quibuslibet illicita, vel non bona extitisset conditio allegata, que aut iugulare animam patris, aut gerere compelleret stuprum sacratissime virginis, nunquid non tollerabilius esset stulte promissionis vota reiicere, quam per inutiliu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait. ueniã ãduos᷑. ñ tñ indolo urauit.
ane meudacit̾ ꝓmitit. In euiꝰ mente ẽ
ñ sic se eẽ feur̃ur̃ ut ꝓmitiie. Ille ã qͥ pro¬
mittit falsum qd̾ putat u̾m. nec indolo
uirat nec mendacit̾ ꝓmittit. Uñ ab̃ a de

Expanded text:
dolo jurat, aut mendaciter promittit, in cujus mente est, non sic se facturum, ut promittit; ille autem, qui promittit falsum quod putat verum, nec in dolo jurat, nec mendaciter promittit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
testimonii ueritas ꝓciuiꝰcumq corꝑali cõtodo
ac salute corrumpit᷑. Ad sempiternã uͦ salu¬
tẽ nullus ducendꝰ ẽ. opitulante mendatio.
q cõmoditas. aut salus temꝑalis ꝑ ficien¬
da. fidei p̃ferenda ẽ. nec se ꝯuisꝙͣ mrec̃te
factis nostris sam male moneri senciat. ut¬
fiat ⁊̃ animo deiettt ⁊ Iongeq apietate

Expanded text:
testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est, nec si quisquam in recte factis nostris tam male movetur, ut fiat etiam animo deterior, longeque a pietate
Abbreviated transcription (Latin):
fidem dico seruari. qua fideles uocantur
geq discreta a fide humanoꝵ placitoꝵ atq
pactoꝵ. u̾nitñ sine ulla dubitatione minus
dm̃ u̾m fallacit̾. Qmͣto enĩ. ꝑ quod iurat᷑
Alia q̃stio ẽ utrũ non peccet qͥ ꝑfalsos deos
sibiuira facit. qr ille qui ei uirat. uinte¬
ꝑ filsos deos quos colit. cin q̃stioni: possut¬

Expanded text:
fidem dico seruari, qua fideles uocantur,geque discreta a fide humanorum placitorum atque pactorum. uerum tamen sine ulla dubitatione minus deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, Alia quaestio est utrum non peccet qui per falsos Deos sibi jurare facit, quia ille qui ei jurat, jurat per falsos deos quos colit. Cui quaestioni possu
Abbreviated transcription (Latin):
cione uirtutis. Erat gͦ iacob esau nͣ nascendo
ut diximꝰ. s emption̾e. pͥmogeuitoꝵ de nõ
pͥmogenito inpͥmogenitum transeundo siẽ
⁊ ip̃ esau. pͥ mogenita uendendo. de pͥmoge¬
intͥo. ñ pͥmogenitus fĩ m̃uit. S ⁊ iudei cũ
eẽnt filii abrahe carne qr ñ fucrd̾ filii etꝰ
ĩmitatione. ñ deputaut᷑ int̾ silios abrahe
s dnͣr filii diaboh. euiꝰ filii sut̃ ñ nascendo

Expanded text:
ione virtutis. Erat ergo Jacob Esau, non nascendo, ut diximus, sed emptione primogeniturae, de non primogenito in primogenitum transeundo, sicut et ipse Esau primogenita vendendo de primogenito non primogenitus fieri meruit. Sic et Judaei, quum essent filii Abrahae carne, quia non fuerunt filii ejus imitatione, non deputantur inter filios Abrahae, sed dicuntur filii diaboli, cujus filii sunt, non nascendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph nesciebatis. quia ñ ẽ inaugurio hõ
qualis ego. De hoc augurio ⁊̃ mandauit
an qr ñ serio. s ioco dcm̃ẽ. ut exitꝰ docuit
non ẽ hũdum mendatiũ. Mendatia .łł.
a mendatib serio agint᷑ ñ ioco. Cũ a̾ q̃
ñ sut̃ tanquã ioco durͣ. ñ deputantur
cebant᷑. quoꝵ exemplis hodie uti nõlicet
iquis ꝑ testamentũ uetꝰ uult suũ cueri
mendatiũ: qr minꝰ illic: quibꝰdã fortasse
nocuerit dicat neccẽ ẽ rerualienarũ rap¬
firmis concessa surt. sibi nocere nõ posse.
Q̃ omĩa cunctis liq̃t. qͣnta a ĩadu̾sione
u̾itas insequit᷑. Q nob̾ iam sig̃ĩcationis
siũ umbra pp̾oĩta inuera carne declarat᷑

Expanded text:
Joseph : Nesciebatis quia non est in augurio homo qualis ego? De quo augurio etiam mandavit an quia non serio sed joco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium. Mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non joco. Cum autem quae non sunt tanquam jocotebantur, quorum exemplis hodie uti non licetper testamentum vetus vult suum tueri mendacium , quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum rapillic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis s
Abbreviated transcription (Latin):
luisset efficere. QUantũ ad diuini secre¬
ca consilii: que ut honio ñ potuit omĩa¬
licet spũ dĩ plenus agnoscere. suꝑna p̃termi¬
sit dupõne ꝓuentus nec qr beatus petrus
apłe ꝑ affectu diuine reuerentie ip̃i domno
respondit. ñ lauabis mͥ pedes inet̾num¬
fefellisse quod absit. aut insua putabit᷑
mnime constitisse snã. qr mox eid̾ diuine
uoluntate̾ cesserit ⁊ quod dixerat se ñ eẽ
fasturum: causis astrict᷑ humane salutis
eẽ qͥuod iurat. Est mendatiũ ut aõ ait. fal¬

Expanded text:
luisset efficere; quantum ad diuini secreluisset efficere; quantum ad diuini secreta consilii, quae ut homo omnia non potuit licet spiritu dei plenus agnoscere, superna praetermisit dispositione praeuentus. nec quia beatus Petrus apostolus pro affectu diuinae reuerentiae ipsi domino respondit: non lauabis mihi pedes infefellisse quod absit aut in sua putabitur minime constitisse sententia, quia mox eidem divinae voluntati cesserit, et quod se dixerat non esse facturum, causis adstrictus humanae salutis,esse quod jurat. Est enim mendacium ut August
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽm. quia possumus aliquando alieui ꝓ¬
dẽẽ menciendo. Possumꝰ enĩ ⁊ furando: si
pauꝑ cui palam datur sentit. commodũ
⁊ diues euidam tollit᷑ ñ sentit in cõmodũ
qr qut̃ in ip̃o ẽ nͣ fallit ipẽ s fallit᷑. hõ
itaq mendatii. s aliqñ cemeritatis. arguẽ¬
dus est. qui falsa incautus eredit ac ꝓ ueris
titur. qui dicit u̾m. quod putat eẽ falsum
Quantum enĩ ad animã eiꝰ attinet. qr nõ
quod sentit . hoc dicip. ñ u̾m dicit. qͣ uis uͦ
inueniatur eẽ quod dicit. Nec uuo mode
liber ẽ amendatio. qui ore nesciens u̾m loqͥt᷑
S̃ciens aut̃ uoluntate mentit᷑. Non consi¬
deratis itaq reb ipĩs de quib aliquid dicit᷑
s sola intentione dicentis. Melior ẽ qͥasci¬
ens falsum dicit qm̃ id u̾m putat q̃uã qui¬
. menciendo animũ gerit. nesciens uerum
non iõ quod absit. fefellisse credendꝰ est.
maioribꝰ occupatus ex causis. qd̾ ꝓmisit im
terfuit hoc ꝓuunciauit. quod reuera uo¬

Expanded text:
peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper, cui palam datur, sentit commodum, et dives, cui clam tollitur, non sentit incommodum, quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris titur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum deo, quod absit, fefellisse credendus est maioribus occupatus ex causis implere non pots interfuit, hoc pronuntiauit quod re uera uo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd̃ genus mendatii qd̃ pecc̃m ñ sit
puta uerit decipiet se ip̃m curpiter c̃
honestũ se eẽ deceptorẽ. arbitret᷑ alioꝵ¬
uin humilitatis militatis causa mentiti.
antequã mentireris menciendo efficere¬
ris. ꝙ euitaras. u̾itas unte ñ est. nͥ te ita
dixeris pedc̃o rem. ut ⁊̃ cẽ cognoscas. u̾itas
ã ip̃a est ut quod ẽ. dicas. Nam qͦmͦ humi¬
litas ⁊ubi regnat falsitas: Iteni gg̃. De eo
ioħm. Non licet mentiri ut arrognntiã¬

Expanded text:
aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putaverit, decipiet se ipsum turpiter, quum honestum se deceptorem arbitratur alioui humilitatis causa mentiri. ante, quam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas, ubi regnat falsitas? C. X. De eodem. II. Non licet mentiri, ut arrogantia
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. se redditurum. cum ilie qui cõm¬
mendauit poposc̾te. Si forte gladiũ suũ
repetat furens. manifestũ est. tẽ ñ eẽ red¬
dendum. ne uł se occidat : uł alios: donec
ei sanitas restituat᷑. hic homo ñ ht̃ dup¬
plex cor. qr ille cui cõmendatꝰ ẽ tor gladuꝰ.
cͥum ꝓmitcebat se redditurũ poscenti.
ñ cõgitabat furcutẽ posse repetere. Manifes

Expanded text:
promittat se redditurum, quum ille, qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est, tunc non esse reddendum, ne vel se occidat, vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non habet duplex cor, quia ille, cui commendatus est gladius, quum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Et infra
Abbreviated transcription (Latin):
peccando consulere ñ possit. iam se extimet
nõ hr̃e quid faciat. qñ id reliquũ ee ꝓspex¬
casu nec studio loquaris falsum. nec ut
p̾stes mentiri studeas nec qualibet falla¬
tia uitam alicuiꝰ defendas. Caue menda¬

Expanded text:
peccando non possit, jam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse perspexcasu, nec studio loquaris falsum, nec, ut praestes, mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave menda
Abbreviated transcription (Latin):
na religionis. ad qd̾ mendatiũ nulla conditõ¬
ne quis debet adduei. Scd̾m ut aliquẽ ledat.
iniuste qd̃ gale ẽ. ut nulli ꝓsit. ⁊ obsit ali¬
cui. Terciũ qd̃ ꝓdest alt̾. ta ut obsit alu
quãuis ñ adiimudiciã obsit corꝑalẽ. Erͣ¬
cum sola mentiendi fallendiq libidine
qd̃ murũ mendatiũ ẽ. Qͥ ntũ qd̾ sit pla¬
cendi cupiditate de suaui eloquio. his õi¬
b penitꝰ enitatis atq reiectiꝰ. Sequit᷑¬
tollendam. ꝯciens ubi seit nescire se men¬
ciatur. Septimũ ⁊ quod nulli ob est. ⁊
ꝓdest alic̾. uelud si nolens hominẽ ad
mortẽ quesitũ ꝑdere menciat᷑. Octauũ

Expanded text:
la conditione quisquam debet adduci. Secundum, ut aliquem laedat injuste: quod tale est ut et nulli prosit, et obsit alicui. Tertium quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamvis non ad immunditiam obsit corporalem. Quartum sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. Quintum quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus penitus evitatis atque rejectis, sequittollendam sciens ubi sit, nescire se mentitur. Septimum, quod nulli obest et prodest alicui, velut si nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, mentiatur. Octavum
Abbreviated transcription (Latin):
onsid̾a quod saluator ñ ꝑdm̃ iurare
ꝓhibuerit.si ꝑ celum ⁊ terram. ⁊ ꝑiero¬
lege concessũ ut quom᷑ uictimasł ĩmolabant
deo. ne eas iminglarent ydolis: sic ⁊ iurare
ꝑ mitt̾ent᷑ indm̃ ñ quod recte hoc facerent.
s quod meliꝰ eẽt id dõ exib̾e quã demoni.
Icem exconcilio cartagnensi .iiii. cõĩcet᷑ cluus

Expanded text:
r deum iurare prohibuerit, sed per celum et terram et per Hierolege concessum, ut quando victimas immolabant deo, ne eas immolarent idolis, sic iurare permitterentur in deum non quod recte hoc facerent, sed quod melius esse id deo exhibere, quam demoniis. Item ex concilio Carthaginensi: Clericum per c
Abbreviated transcription (Latin):
dine uirandi labant᷑ in ꝑuiriũ. S cũ dicat᷑
ꝓcedere amalo non credentis. uidet᷑. quod
lumsit. S noĩe mali ñ malicia. s pec̃ci pena
intłłigit᷑. expenali .it. ĩfirmitate inẽdulitas
illa ꝓcessit. qua adurand̾ cõpellim᷑. Ip̃m aut̃
iuraᷤre : sic̃ pecc̃m ñ ẽ. ita uiram̃tũ ab aliquo
reciꝑe malumͣ. Uñ ab̃ scͥbit ad publicolam.

Expanded text:
um dicatur procedere a malo non credentis, videtur, quod, lum sit. Sed nomine mali non malitia, sed peccati poena intelligitur. Ex poenali enim infirmitate incredulitas illa processit, qua ad jurandum compellimur. Ipsum autem jurare sicut peccatum non est, ita juramentum ab aliquo recipere malum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uidet᷑ magna ncc̃citate compussus tũ
uideo nͥ faciã mͥ ñ credi. ⁊ ei qui mͥ ñ credit
ñ expedire. quod ñ credit hac ꝑpensa rõne
⁊ consid̾atione librata. cum magno timore
dico corã dõ aut testis ẽ mͥ ds̃ aut sit xp̃c.¬

Expanded text:
 videtur, magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno timore dico: Coram Deo, aut Testis est Deus, aut Scit C
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑto archidia¬
conus eiꝰ iurauit
se nunꝗͣ p̃staturũ
se obedientiam.
Compellit᷑ archi¬
diachonꝰ ab ep̃o ad exibendam sibi consue¬
tam reu̾entiã. accusat᷑ ep̃c de dupplici ꝑ¬
iorio. ⁊ de eo quod faisum uirauit᷑. ⁊ qr
archidiaconũ ad peiorand̾ compellit.
ł non. Ncd̾o. Si sit ꝑiurus qui uirat fal¬
sum. quod putat u̾m. Cercio si licuit ar¬
ebidiachono: deuegare ep̃o consuctã obe¬
dientiam. Q uarto si constit̾it cẽ islicitũ
quod uiraisit archidiaconus ansit seruãd̃.
uinto si constit̾it illud seruand̾ cẽ. an
ep̃c sit reus ꝑuirii. qui contra iuram̃tũ
archidiaconum suum ire compellat.¬

Expanded text:
chidiaconus ejus juravit se nunquam praestaturum ei obedientiam. Compellitur archidiaconus ab episcopo ad exhibendam sibi consuetam reverentiam; accusatur episcopus de duplici perjurio, et de eo, quod falsum juravit, et quia archidiaconum ad pejerandum compellit. an non? Secundo, si sit perjurus qui jurat falsum quod putabat verum? Tertio, si licuit archidiacono denegare episcopo consuetam obedientiam? Quarto, si constiterit esse illicitum quod juravit archidiaconus, an sit servandum? Quinto, si constiterit illud servandum esse, an episcopus sit reus perjurii, qui contra juramentum archidiaconum suum ire compellit
Abbreviated transcription (Latin):
micos seruet atq exhibeat: leuitatem.
hitanta qͥppe crudelitate. q̾cũq ꝑter san¬
gͥnẽ uindicta ꝓcesserit. magna lenicas
tieite cõmotis uidr̾ indignũ. ⁊ qͣi dissolu¬
cionis ⁊ negligentie simile tnsactis cĩ mo¬
cibꝰ aiõꝵ ip̃oꝵ. qui recentioribꝰ stĩs solent
turbuientius excitari. egregie luculen¬
ta bonitas apparebit. Ldem donato.
societatẽ ab hõibꝰ impiis ingratisꝙ cõmit¬
ait᷑. ꝓ festo grauiꝰ ẽ ⁊ actrociꝰ. quã si mali
cias obsecramꝰ. Et paulo post. Ex occõ¬
ne r̾ribiiũ udiciũ ⁊ legum. ne et̾m iudicii
penas lauaut. corrigi eos cupunꝰ uł necari.
nec disciplinã cirra eos negliqi uoluinꝰ cia
suppliciis quibꝰ digni sunt coherteri. Sic ego¬
pecc̃a coꝵ cõpesde. ut sint qͦs peniteat per̾¬

Expanded text:
micos seruet atque exhibeat lenitatem. in tanta quippe crudelitate, quaecumque praeter sanguinem uindicta processerit, magna lenitas motis videtur indignum, et quasi dissolutionis et negligentiae simile, transactis tamen motibus animorum qui recentioribus factis solent turbulentius excitari egregie luculenta bonitas apparebit. C. societatem ab hominibus impiis ingratisque committitur, profecto grauius est et atrocius, quam si icias obsecramus. Et paulo post: § 1. Ex occasione terribilium judicum ac legum, ne aeterni judicii poenas luant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos negligi volumus, nec suppliciis, quibus digni sunt, coerceri. Sic igpeccata compesce, ut sint quos poeniteat pec
Abbreviated transcription (Latin):
ment᷑. s intͣie potiꝰ ut iꝰtificeut᷑. I cem post
anquaInx g cõpagẽ corꝑis ueniant.
t labores suos ñ dñandi cupiditate. s bñ utẽ¬
di pietate possideant. Nos ã uoluntatẽ nr̃a
ut iã dem est : ab ħꝰ cupiditatis sordib qͦli¬

Expanded text:
nientur, sed intrare potius, ut justificentur. Item post us ergo compagem corporis veniant, et labores suos non dominandi cupiditate, sed bene utendi pietate possideant. Nos autem voluntatem nostram, ut jam dictum est, ab hujus cupiditatis sordibus, quoli
Abbreviated transcription (Latin):
iuria hec plena humilitatis st̃ ⁊ ut arbi¬
tror plena affectus eł. quẽ imꝑatori dedet
ore piscis piscante petro inuentũ ẽ. qr de
ext̾ior dꝰ suis q̃ palã cunccis apparent: cri
butũ eccłi reddit. Non ã tonuĩ pisem¬

Expanded text:
aec plena humilitatis sunt, et, ut arbitror, plena affectus ejus quem imperatori debet ore piscis piscante Petro inventum est, quia de exterioribus suis, quae palam cunctis apparent, Ecclesia tributum reddit. Non autem totum piscem
Abbreviated transcription (Latin):
hi᷑ oppͥmi de b̾e homines ⁊ canonuice scͥpte
auctoritas ⁊ pat̾narũ nos regularũ u̾itas
docet. & iusquis g ab apłieis diuisus ẽ sedi¬
tuit. głia ur̃a consid̾ete uͥ post alia sic diẽ.
Qiͥ a cõione semet ip̃m suspendit ⁊ collectam
fecit ⁊ altare ꝯstituit. ⁊ noluit uocanti ep̃o¬
consentire. ⁊ uoluit eid̾ acqͥescepe. neq obe¬
reciꝑe eum posse honorẽ. Si .st. ꝑmansert̃
cirbas faciens ⁊ seditiones eccłie ꝑ atra
neã potestatẽ tanꝙͣ seditiosũ cõprimi. et¬

Expanded text:
e auctoritas, et paternarum regularum nos veritas docet. Quisquis ergo ab apostolicis divisus est sedituat, gloria vestra consideret, ubi post alia sic dicit: Qui a communione se ipsum suspendit, et collectum facit, et altare constituit, et noluerit vocanti epcquiescere, neque oberecipere eum posse honorem. Si enim permanserit turbas faciens et seditiones ecclesiae, per exteram potestatem tanquam seditiosum comprimi.
Abbreviated transcription (Latin):
repͥmere nouit. ⁊ dnnuttitis eos incontemp¬
cũ apticarũ sediũ de sua rusticitate gliari.
cum siqͥd eos de iuditio uniu̾sali sinodi qd
conffantinopoli ꝑ pͥmã nuꝑ elapsamsa¬
rigere debuerunt. ⁊ ñ clansis occulis cor¬
re.Nqolite gͦ dubitare hicemodi homine
it. ia seorsum collegerit. aut aliud altare
erexit. seu scisma fecerit iste excõicet atꝙ¬
dapues  ox si forte ⁊ hoc contepsertien
ꝑmanserit. duinsiones ⁊ scismata faciendo
ꝑͣ potestates ꝑ ublicas oppmarat. pe ce
uidearis: de patr̃ nob̾ auccoritate s uĩruit
cur ut facientes scissuras inscã eccłia nõ
soll̃ exilis. s ⁊̃ ꝓ scͥptione ecrũ ⁊dura custe¬
diã ꝑ publicas pocestates debeant coher¬

Expanded text:
reprimere, et dimittitis eos in contemptum apostolicarum sedium de sua rusticitate gloriari: cum, si quid eos de judicio universalis synodi, quod Constantinopoli per primam nuper elapsam irigere debuerunt; et non clausis oculis corre. Nolite ergo duberit, vel seorsum collegerit, aut aliud altare erexerit, seu schisma fecerit; iste excommunicetur atQuod si forte et hoc contempserit, et permanserit divisiones et schisma faciendo, per potestates publicas opprimatur. Eccevidearis, de Patrum vobis auctoritate haec breviter tur, ut facientes scissuras in sancta ecclesia non solum exiliis, sed et proscriptione rerum et dura custodia per publicas potestates debeant coer
Abbreviated transcription (Latin):
cati. it ab inquietudine sana ĩ adͭ sanita¬
cis ocium legũ coħcione dirigant᷑. i a
malignis oꝑib alicͥ utili oꝑi deputent.
uocatꝰ᷑ quide̾m ⁊ ista dap̃natio. s qͥs ñ ĩ¬
tłłigat magis br̃ficiũ quã supplic iũ nũ¬
cuꝑand̾: ubi nec seruiendi relarat᷑ au¬
datia. nẽc ꝓenitñdi salutaris medicina
subtrahit᷑. Imple xͥane iudex pni patris
di adhibeas uoluncatẽ. nͥ ꝑdere pat̾nã¬
quisitione seruasti. qũ tantoꝵ scelerũ ẽ¬
tessionẽ. ñ excendendo eculeor ñ sultatibꝰ
ungia. ñ urxntibꝰ flãmis. s uͥgarũ uer¬
berib eriusti. Qui modus cohertiomã
ramagistris areiũ libaliũ ⁊ ab ipĩs ꝑenti¬
haberi. ⁊ Ioli gͦ actrociꝰ uĩdicare. ꝙ leui¬

Expanded text:
cati vel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum coercitione dirigantur, vel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. Vocatur quidem et ista damnatio; sed quis non intelligat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur audacia nec paenitendi medicina subtrahatur? Imple, Christiane iudex, pii patris di adhibeas uoluntatem. noli perdere patquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sberibus eruisti, qui modus coercitionis et a magistris artium liberalium, et ab ipsis parentiadhiberi. Noli ergo atrocius vindicare qu
Abbreviated transcription (Latin):
co excenentia ur̃a apt̃ c̾atorẽ gria ꝓficiti
Si ꝑ eam disꝑsarũ eccłiarũ potu̾it sccietid
resfaurari. cum .st. largita mun̾a ad no¬
minis sui conspicit głiam reuocari cũto
largiora tͥbuit. qͣnto ꝑeã religionus suc
dignitatẽ iud̾it am pliari ꝑ soluentes p̃¬
cepea paterne caritatis affectũ dñm pe
cimꝰ. quo brachiũ ur̃m ad cepͥmendos
hostes forte efficiat. ⁊ m̃te̾ ełꝰ fidi ⁊ ptio
nelud muc̾ne gladii uibrantis exauuat.
religionis grã cauta excellentie ure belli¬
ut scrammꝰ. hec ⁊̃ antidius belloꝵ durib fu¬
isse concessa. S cum futuras dõ largiente
iugorias ñ carnali ꝓuidentia s mag̃ oro¬
nibꝰ p̃uenitis.: fit ictͦ hoc instuporẽ ueniat.¬

Expanded text:
rae apud Creatorem gloria proficit, si per eam dispersarum Ecclesiarum potuerit societas restaurari. Cum enim largita munera ad nominis sui gloriam conspicit revocari, tanto largiora tribuit, quanto per ea religionis suae dignitatem viderit ampliari. Persolventes praeterea paternae charitatitimus, quod brachium vestrum ad comprimendos hostes forte efficiat, et mentem vestram fidei zelo velut mucrone gladii vibrantis exacuat. religionis gratia tanta excellentiae vestrae bellicum sciamus haec etiam antiquis bellorum ducibus fuisse concessa. Sed cum futuras Deo largiente victorias non carnali providentia, sed magis orationibus praevenitis, fit ut hoc in stuporem veniat
Abbreviated transcription (Latin):
reges xp̃iam. qr exsufflat᷑ xp̃c a quo nõ
tres pueri. s orbis t̾rarum cũ ip̃is regi¬
h a gehenuarũ igne libeꝑant᷑ ⁊ infra.
Duomodo gͦ ⁊ isti reges nͥ moueantur
qͥ nͥ tnĩ tres pueros attendunt lib̾atos de

Expanded text:
non tres pueri, sed orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Et infra: § 2. Quomodo ergo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de
Abbreviated transcription (Latin):
mercatores. uͥ ⁊̃ conexũ est testimoniũ scͥp¬
ture dicentis. zelus domꝰ tue cõmedit me.
estis ultro eccłiis catholicis. uͥ pocueritis
ad u̾tere. qd̾ in ñabilib exemplis res ip̃ in¬
dicat. Si dicitis uos loca nr̃a defend̾e. ⁊ resis¬
titis fustibꝰ ⁊ cedibꝰ. qͥbꝰcumnq potueritis. Qsͤ
recte ꝑ uim corꝑalem resistat᷑ iuolenti nͨ t̃o
p̃ceptum moletur. qd̾ audiuimꝰ a dũo. Ego¬

Expanded text:
mercatores, ubi etiam connexum est testimonium scripturae dicentis: Zelus domus tuae comedit me. estis ecclesiis catholicis, ubi poteritis advertere quod innumerabilibus exemplis res ipsa indicat? Sed dicitis, vos loca vestra defendere, et resistitis fustibus et caedibus, quibuscunque potueritis. Quarrecte per vim corporalem resistatur violentis, nec ideo praeceptum violetur, quod audivim
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ ẽ ut imꝑasti. ⁊ adhuc locus est. ⁊ ait
dñs seruo. ex̃i inuias ⁊ sepes ⁊ compellei¬
trare ut impleant᷑ domus mea. uide nũe.
ꝙͣ admod̾ dehis qui pͥmi uenerant dictũ ẽ
introduc eos. nunc dẽm est compelle.
ita significata sunt eccłie pͥmordia ad
huc crescentis ut sẽnt uires ⁊̃ compelẽ¬
deus concitare pocestatẽ nõ ferunt.¬
adu̾sus hereticos. adu̾sus scismaticos.
adu̾sus dispensatores ecctie. ad u̾sus ex¬
sufflatores ecctie xͥ. adu̾sus blaspħinato¬
res. blasphemi non mirentur. quiadeus
deret adnã sua. occurrit ei angħ ⁊
dixit. Qͥd tͥ ẽ agar ancilla sare ÷ con
q̃ sta cẽt de dnã. quid audiuit ab angło:¬

Expanded text:
ut imperasti, et adhuc locus est\'. et ait dominus seruo: Exi in uias et saepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. uide nunc, quem ad modum de his, qui prius uenerunt, dictum est: Introduc eos, non dictum est \'compelle,\' ita signifihuc crescentis, ut essent vires etiam compellenDeus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores baptismi, non mirentur. Quia Deus deret a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit: Quid est Agar, ancilla Sarae? Quum questa esset de domina, quid audivit ab ang
Abbreviated transcription (Latin):
tua frustra. se excõicatũ anatħati care licet ñ¬
zatũq conq̃stus est. qd̃ quã obrẽ fc̃m̃ fu̾̃it.
dum aclico tuo qui p̃sens erat uoluissemꝰ
rau̾it fcm innotuit. Q̾. res nos uchem̃ter
afflixit. qr si ita est nol te cogitare deceles¬
tib ostendit. s t̾renam te hr̃ ꝯu̾sationẽ
significas. dum ꝓ iundicta ꝓpͥe iniurie ꝙ¬

Expanded text:
tua frustra se excommunicatum anathematizatumque conquestus est. Quod ob quam rem factum fuerit, dum a clerico tuo, qui praesens erat, voluissemus rat factum innotuit. Quae res nos vehementer afflixit: quia si ita est, nichil te cogitare de coelestibus ostendis; sed terrenam te habere conversationem significas, dum pro vindicta propriae
Abbreviated transcription (Latin):
loculis. quos exoꝑib implebat. alioꝵ ⁊
paulopost. Non gͥ suscipiamꝰ peccores
qui¬
⁊ui ⁊ homines sunt. humana consid̾atioe et¬
ne grad iu accipit. qui nilla suꝑiori ae les¬
tuma potestate. ia nibente uł cowcedente

Expanded text:
loculis, quos ex opibus implebat aliorum. Et paulo post: § 2. Non ergo suscipiamus peccatores, qui homines sunt, humana consideratione tr accipit, qui nulla superiori ac legitima potest
Abbreviated transcription (Latin):
ualuntate fccisti. s quã crudeles cẽnt ser
udĩ. si hiue male ualũtati cue ce ꝓmitt̾ent.
⁊ ñ iu de illa morte libarent: ors eos mte
ñ culparet. qͥs ñ impios recte uidicaret᷑:
Et it̃ tute uolens inaqua misisti ũ more¬
reris illi te nolentẽ leuauert̃. de aqua ne
morẽtis. Tu fccisti sid̾ uolũtatẽ tuã. s ꝑni
tuã. Si gͦ salus ista corꝑalis sic custodienda
Q ut ⁊̃ innolentib abẽis qui cos disigunt
seruet̾. qͣnͣtomag̃ ula sp̃ꝑalis incuiꝰ desertõ¬
ne mors et̾na metuit : ꝯssiquã ⁊ in ista mo¬
te ꝯuã tu tͥ ip̃e tͥ ip̃e uoliusti inferre. ñ¬

Expanded text:
luntate fecisti. Sed quam crudeles essent servi Dei, si huic malae voluntati tuae te permitterent, et non te de illa morte liberarent? Quis eos non merito culparet? Quis non impios recte judicaret? Et tamen tu te volens in aquam misisti, ut morereris; illi te nolentem de aqua levaverunt, ne morereris. Tu fecisti secundum voluntatem tuam, sed in tuam. si ergo salus ista corporalis sic custodienda est, ut etiam in nolentibus ab eis, qui eos diligunt, seruetur, quanto magis illa spiritalis, in cuius desertione mors aeterna metuitur! quamquam in ista morte, quam t