comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contentio diuidentium finiretur. uel nulla patius ose¬
setur : quodergo ait quisquid tolleset: quando quidẽ
hoc sorti deputatur : non ad omnia quae diuisa sunt
uestimenta referendum est. Sors enim missa est quis
illam tunicam tolleset. de qua qm̃ narrare praeter
misit qualis suerit . & quem ad modum aequalibur factir
par tibus sola remanserit. quae ne conscindesetur ueni¬
set in sortem : pro ea positum est quodait : quis quid tol¬
leset : id est quis eam tolleseti tamquam si totum ita
dicesetur. Diuiserunt uestimenta eius mittentes sor¬
tem super eis quis tunicam quae partibur aequalib:
super suerat tolleset: Quaerat forte aliquis quid sg¬
nisicet intot par tes uestimentorum facta diuisio: &
detunica illa sortitio: Quadriper tita uestis dñi iliũ
xp̃i : quadripertitam sgurauit eius ecclesiam. toto sci¬
licet qui quat tuor partibus constat terra sum orbe
diffusam & omnibus eisdem partibus aequaliter id est

Expanded text:
contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oricontentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait: Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est. Sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret, de qua quoniam narrare praetemisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, veniret in sortem; propterea positum est quod ait, Quis quid tolleret, id est, quis eam tolleret: tanquam si totum ita diceretur, Diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis tunicam quae partibus aequalibus superfuerat, tolleret. 4. Quaerat forte aliquis, quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadripartita vestis Domini Jesu Christi, quadripartitam figuravit ejus Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequal
Abbreviated transcription (Latin):
ta sor titio ut inter eos uniuersa uestimento sim eiusdiui¬
sio conplesetur : Quid autẽ inter est utrumdicatur di¬
uidenter miserunt sorter. quod ait lucas. Andiuise sunt
sortem mittenter: qđ ait matheus : Nisi qđ iucar dicendo
sorter pluralem pro singularinumerum posuit: Quae
locutio scripturis scĩr insolita non est : Quamuis non nulli
codicer sor tem repperiantur habere non sortes : Mar¬
cus itaque solus uidetur aliquam intulisse quaestionem.
Dicendo enim mittentes sortem super eir quisquid tol¬
leset: Tamquam super omnibus uestimentis. non super
sola tunica sors missa sit locutus uidetur : sed &iam hic
bseuitas obscuritatem facit. Sic enim dictũ est mitten¬
tes sorter super eir: acsidiceretur. mittentes sol tem
cum diuiderentur. quod & factũ est: Omnium quippe
uestimentorum eius diuisio completa nones set : nisi sor¬
te claruisset : Quis &iam illam tunicam tolleset ut sic

Expanded text:
t sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divit sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur: Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors sit missa, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur. Quod et factum est; omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse continuo sub iungens. Ut scriptura inquit implese¬
tur dicens: partiti sunt uestimenta mea sibi & inuestem
meam miserunt sortem. Nonenim ait sor titi: sed par¬
titi nec ait sortientes partiti sunt : sed inceteris uestimen¬
tis sortem omnino non nominans. posteadixit. Et in
uestem meam miserunt sorteni. propter illam reliquã
tunicam dequaredicam quod ipsedonauesit : cumprius
eam quae oboriri potest tamquam euargelistae inter se
dis crepent calumniam propulsauero de monstrans : nullius
ceterorum uerba narrationi iohannis esse contraria.
Matheus enimdicendo: Diuiserunt uestimenta eiur
sortem mittenter: Ad totam diuisionem uestimentanũ
uoluit intellgi &iamillam tuni cam pertinere dequa¬
sortem miserunt : quia utique ominer uester diuidendo
inquibus & illa suit deipsa sortiti sunt. tale est quodait¬
&iam lucas: diuidenter uestimenta eiur miserunt sor¬
tes: Diuidenter enim uenerunt ad tunicam dequa est fac¬

Expanded text:
et ipse continuo subjungens, Ut scriptura, inquit, implereet ipse continuo subjungens, Ut scriptura, inquit, impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et super vestem meam miserunt sortem. Non enim, ait, sortiti; sed, partiti: nec ait, sortientes partiti sunt; sed in caeteris vestimentis sortem omnino non nominans, postea dixit, et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam Evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. 3. Matthaeus enim dicendo, Diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes, ad totam divisionem vestimentorum voluit intellsortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta es
Abbreviated transcription (Latin):
cisiissent eũ acceperunt uestimenta eiur de fecerunt
quattuor parter unicuique militi par tem & tunicam. Subau¬
diendum est acceperunt ut iste sit sensus : Acceperunt uestimen¬
taeius & fecerunt quattuor pastes. unicuique militi pastem
accepesunt: & tunicam. Et sic locutus est ut deceteris uesti¬
mentis nullam sortem missam esse uideamus. Sedde tuni¬
ca quamsimul cum ceteris acceperunt. sed non similiter
diuiserunt. Dehacenim sequitur &xponens. erat autem
tunica in consutilis desuper contexta pertotum. Cur autẽ
deilla sortem miserint. narrans. Dixerunt ergo in quit
ad inuicem. Non scindamus eam sed sortiamur deilla cuiur
sit. apparet itaque in aliis uestibus aequaler eor habuisse par¬
ter ut sortiri necesse non fuerit: In illa uero una noneor
habere potuisse singulas parter nisi scinderetur. ut pannos
eius inutiliter tollesent: quod nefacerent adunum eam
peruenise sortitione maluerunt : Huius euargelistȩ nar¬
rationi consonat &iam propheticum testimonium quod

Expanded text:
cifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem, et tunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus, Acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est, ut de caeteris vestimentis nullam sortem missam esse videamus; sed de tunica quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens, Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserunt narrans: Dixerunt ergo, inquit, ad invicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pere saluandir non &pedit nobir. non &istimemus nos pete¬
re in nomine saluatoris : sed hoc petimur in nomine saluato¬
nis quod pertinet adrationem salutis.
de co quod dieit Haec maudo uobis urdilica¬
pis itteieeo ueqiad. Sedeco eleciuos demurdo

Expanded text:
pere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petepere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis. De eo quod dicit Jesus, Haec mando vobis, ut diligatis
Abbreviated transcription (Latin):
serant merita : est autem gratia : haecgitur non inuenit sed
effecit merita: et uidete Rm̃i quem ad modum non elgat
bonor sed quos eligit faciat bonos : ego inqui telegiuos & po¬
sui uos ut eatis & fructum adferatis & fructur uester maneat :
Non no iste est fructur de quo iamdixerat sine me nihil potestir
facere . eleit ergo & posuit ut eanur: & fructum abferamꝰ
nullum itaq fructum unde nos elegerit habebamus : Vt
eatis inquit & fructum ad feratir : inus ut adferamus et
ipse est uia qua imus. in qua nor posuit ut eamur: pro inde
inomnibus misericordia eiur praeuenitnos: Et fructus
inquit uester maneat. ut quod eumq petieritis patrem
in nomine meo d& uobis: maneat ergodilectio ipse est enim
fiuctus noster : Quae dilectio nunc est indesiderio nondũ
insaturitate & ipso desiderio : Quod cumq petierimur
in nomine ungeniti filiidat nobis pater : Quod autem acci¬

Expanded text:
serant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed serant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos elegit habebamus. « Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. » Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem acci
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quia bonifuerunt: qui boni non essent. nisi electi
essent : Alio quin gratia iam non est gratia: si praecessis¬
se contendimus merita: Haec quipƿe electio gratiae est
dequa dicit apłur: Sic ergo & in hoc tempore reliquiae
per electionem gratiãe factȩ sunt : unde sub iungit : Si
autem gratia iamnon eoperibus. alio quingratia ium ñ
est gratia: Audi ingrate in grate audi: non uos me ele¬
gistis. sed go uos elegi non est ut dic as. ideo electur sum quia iam
credebam : Sienim credebar in eum. ia melegeras eum : Sed au¬
dinon uorme elgistis : Non est ut dicas ante quam crederem
iambona operabar : ideo electus sum: Quidenim est boniope¬
rir ante fidem. cumdicat apłur. Omne quod non est & fide
peccatum est : Quid ergo dicturis umus audiendo non uos
me elegistir. nisiquia malieramus. & electisumur ut boniper
gratiam nos elegentes essemus : Non est enim gratia si praeces

Expanded text:
sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratiae est, de qua dicit Apostolus: Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Unde subjungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus, Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praec
Abbreviated transcription (Latin):
do diligit : numquidiam in nobirerat quod inpsalmoo
nitur eleg abiectus esre indomo dñi magir quam habi¬
tare intabernaculis peccatosum& non utiq: quid erg
eramus nisi iniqui & perditi : Neque enimiam crediden¬
mus in eumut elgeset nos : namsiiam csedenter elgit
electos elent: Cur ergo diceret non uor me elegistir. nisi
quia misericor dia eiur psȩuenit nor: hic certe uacat
uana illosum ratiocinatio qui psȩscientiam dĩ defendut
contra gratiam dĩ : & ideo nor dicunt electos ante mun¬
diconstitutionem quia praesciuit nor dr̃ futuror bone¬
nonseipsum nos facturum bonos: Non hoc dicit quidi&
non uor me elgistis: Qm̃ si propterea nos elgisset qua
bonos suturos esse praescierat : Simul&iam praescisset¬
quod eum nor suissemus prius electuri : Non ehim alter
esse possimur boni nisi for tedicendur est bonus qui non de¬
git bonum: Quid ergo elegit in nonbonur : non enim elecq

Expanded text:
non diligit? Nunquid jam in nobis erat quod in psalmo non diligit? Nunquid jam in nobis erat quod in psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Dtare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me elegistis, » nisi quia: « Misericordia ejus praevenit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonnon se ipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit. Quid dicit? Non vos me elegistis, quoniam si propterea nos elegisset quia bonos futuros esse praescierat, simulquod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet inside quae per dilectionem operatur perogen¬
dum diem. atque in sine diei recipiendam esse mercedem:
non solum redemptionem corporis nr̃i dequadicit apłus
paulus : uerum &iam salutem anima sum nostrasum
dequadicit apłur petsus: Vtriusque enim reifelicitar isto
tempore at que inistamor talitate. inspe potiur habetur
quam in re tenetur : Verum hoc inter est quod &terior
homo noster id est cospus ad huc corrumpitur interior
autem id est anima iam renouatur dedie indiem : Itaq
icut immortalitatem carnir & salutem animasuni
faturam &pectaniur quamuiriam pgnore accepto
salui facti esse dicamur : It a omnium notitiam quae
cumique ungenitur audiuit apatre futurã sperare debeñ
quamuiriam sehoc fecisse dicerit xp̃i non uorme ele¬
Distir in quit sed eo elgiuor.: haec est illa in effabilirgo¬
tia quid enim eramus quando xp̃m nondumegerañ
& ideo non diligebanur : Nam qui eum non elggit quoñ

Expanded text:
dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notcunque unigenitus audivit a patre, futuram sperare debemus. Quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus, gistis, sed ego elegi vos , haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo nondum diligebamus? nam qui eum non eligit, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
qui axat oo: cumproptereo quaedam ulea non cducat
quia sou. eot pecedo por are non posse. Sed nimirum quos
Srut euri ait per prophetana ꝑoderunt manur mer¬
in illa plenitudine scientiae dequadicit apłus : cum autẽ
uenerit quod per fectum est quod & parte est euacuabitur
Ni quipƿe dic̃ nunc scio & parte. tunc autem cogꝰioscam
sicut & cognitussum : et nunc per speculum in engmate.
tunc autem facie ad faciem : Nã& ipse apłur saluos nordicit
factorperla uacrum regenerationir : quitamen alio loco:
Spe inquit salui factisumus : Spes autem quae uidetur ñ est
spes: quod enim uidet quis quid & sperat . Si autem quod
non uidemus speramus perpatientiam & pectamus: un¬
de &iam eiurco apłur petrus : Inquem modo inquit non ui¬
denter creditir. quem cum uideritir xultabitis gaudio
inenarrabili &honoratopercipienter mercedem fidei
salutem animarum uestrarum : Siergo nunc tempur
est sidei salus autemanimarum mercir est fidei : quir

Expanded text:
vit a Patre cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod Sicut enim ait per Prophetam: Foderunt manus mein illa plenitudine scientiae de qua dicit Apostolus: Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur Ibi quippe dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis
Abbreviated transcription (Latin):
are den nis ios autem dxiamicorquia orsiuare¬
cumque audiui apatremeo nota fec iuobis que
err andleat ad firmare ueleredere ullum lionino
serre onuuia quecumque a patre audiut unt oruns
uerbamt ullum uerbum cunipsest patric uncu
uer bame querl quedaliquanto post in hoc ipro a nei

Expanded text:
autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitua Patre ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uon erat ullur alius populus dĩ quam illud semen a brabȩ :¬
iagnoscerent & reciperent xp̃m. tamquam rami na¬
turales in olea permanerent: Nec aliae fierent ecclesiae
cp̃i. aliae sinagoge iudaeosum : e&dem quippe essent. si in
todem esse uoluissent : Quod quia noluesunt quid resta¬
rent eos qui ñ relinquerent xp̃m : Accepto quippe spũ
scõ destes eius effecti non utiq tales essent dequalibur di¬
citur: multi principes iuda eosum crediderunt in eũ.
sed propter metũ iudaeosum nepellerentur desynago¬
gisinon audebant consiterieum. Dilxerunt enimglo¬
riam hominum mogis quan dĩ : crediderunt ergo in eũ
sed non sic quomodo eos uolebat credere qui dicebat
quomodo potestir credere gloriam ab inuicem & pec

Expanded text:
non erat ullus alius populus Dei, quam illud semen Abrahae, snon erat ullus alius populus Dei, quam illud semen Abrahae, si agnoscerent et reciperent Christum tanquam rami naturales in olea permanerent , nec aliae fierent Ecclesiae Christi, aliae synagogae Judaeorum; eaedem quippe essent, si in eodem esse voluissent: quod quia noluerunt, quid restarent eos qui non relinquerent Christum? Accepto quippe Spiritu sancto testes ejus effecti, non utique tales essent, de qualibus dicitur: Multi principes Judaeorum crediderunt in eum ; sed propter metum Judaeorum, ne pellerentur de synagogis, non audebant confiteri eum. Dilexerunt enim gloriam hominum magis quam Dei . Crediderunt ergo in eum, sed non sic, quomodo volebat eos credere, qui dicebat: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem exspec
Abbreviated transcription (Latin):
q uod nouerat faceret : Instructuserat ut star& sedi
epat firmatus ne caderet : quod postea quamper spm̃
gauerat timens mortem : Ideo dñr in hoc consequenti
capitulo dequo nunc nobis loquendum est Haec ingut̃
locutus sum uobis ut non scandaligemini: Caniturqui¬
pe inpsalmo. paxmulta dilgentibus lgem tuan & ñ
est eis scandalum Merito itaque promisso spũ sc̃o quo¬
in eis operante siese t testes eiur subiunxit: haeclocutur
sumuobis ut non scandalizemini. Cumenim carita sdi
scandalum: Deinde quae passuri essent iam & primens ait :
xtra sinagogas facientuos: Quid autem malierat apłir
x pelli deiudaicis sin agogis. quasinon inde sefuerant sepa¬
aturi &iam sieor nullus & peller& : sed nimirũ hoc uolu¬
e denuntiase quia iuda ei xp̃m non fuerant recepturi
quo isti non suerant recessuri : &ideo futurum erat
uit foras mitterentur cum illo ab eis qui esse nollent in
illo hi quiesse non possent sine illo : Namprofecto quia

Expanded text:
quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed non quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed non erat firmatus ne caderet. Quod posteaquam per Spiri quem negaverat timens mortem. Ideo Dominus in hoc consequenti capitulo, de quo nunc vobis loquendum est, Haec, inquit, locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in Psalmo, Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spin eis operante fierent testes ejus, subjunxit: Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Cum enim charitas Dscandalum. Deinde quae passuri essent jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat apostolis expelli de Judaicis synagogis, quasi non inde se fuerant separaturi, etiam si eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, qui Judaei Christum non fuerant recepturia quo isti non fuerant recessuri, et ideo futurum erat ut foras mitterentuillo hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Inhir quae praecedunt hoc eu argelii capitulum dñrdis¬
cipulos suos ad iimicorum odia perferenda confirmans
suo quoq praeparauit &emplo ut eum imitando sie
puocd sapnsserent destes eiur. hoc utique meir opeante
tostimorurem ꝑ lubebitin ⁊ttiq quia ille phibebit &uo
uo: plibebiti Ilein cordibus uestrir uor in uocibus uexdr
ile inspirando uor fanandout possĩt impler ih on uesor
erram geit sonus eosuim Parum quippe fuerat rur a¬
oertar a cemplo suo nis implerae ip̃ũ suo deniq aplis
perius cum iam uerbaeius audisset ubidixerat nonet
Trss eho eillo iam iuderet impleri in quopatientui
dñ scu si cemplum sufficer& debuit imitare : Sucubi
&ngauit onutiq ferens quod illum ferre cernebte
sum ueno accepit donum spr sci quemingauerat predu¬
uit & quẽ confiteri timuerat non timuit prositeru
prius enm̃ ꝓemplo quidem suerat edoctus ut quod fier
conuenerat nossed: Sed nondũ fuerat uirtute fultur ie

Expanded text:
In his quae praecedunt hoc Evangelii capitulum, Dominus discipulos suos ad inimicorum odia perferenda confirmans, suo quoque praeparavit exemplo, ut eum imitando fierquod et ipsi fierent testes ejus, hoc utique in eis operante testimonium perhibebitis . Itaque quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis. Ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille in spirando, vos sonando, ut possit impleri: In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, nisi impleret Spiritu suo. Denique apostolus Petrus, cum jam verba ejus audisset, ubi dixerat: Non est hoc in illo jam videret impleri, in quo patientiam Domini sui, si exemplum sufficeret, debuit imitari: succubuit et negavit, non utique ferens quod illum ferre cernebat. Cum vere accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat praedicavit; et quem confiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo quidem fuerat edoctus, ut quod fieri convenerat nosset; sed nondum fuerat virtute fultus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uideat ad siduciam a diffidencia & ad libestaetem aseruita¬
te trans latum tot linguas in imicorum conuertere ad
xp̃ĩ confessionẽ quarum ñ ualendo unam fereuersa fuerat
innerationem Quid plura tantus in illo gratiae fulgor
tis pseciosisisme ueritatis pondera procedebant. ut ingen¬
tirmultitudinis aduersarior interfectores xp̃i iuda eos
faceret pro illo parator moria quibus cumillo formida¬
bat occidi: hoc fecit spr̃ ser tunc missur. ante promissus i
ista dñr magna atque miranda suabeneficia prae uide¬
bat quando dicebat. et uiderunt &oderunt me & patsẽ
meum ut impleatur sermo qui in lege eorum scriptus est

Expanded text:
videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servituvideat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? Tantus in illo fulgor gratiae,tis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tunc missus, ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda sua beneficia praevidebat, quando dicebat, « Et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: ut adimpleatur sermo qui in L
Abbreviated transcription (Latin):
autem iste ñ est in caritate sed ꝑfecta caritas foras mitat
timorem. Deniq ante passionem dñi seruilir timor eiur
interrogatus est a femina seruitutis . ꝓostresurrectionẽ
uero dñi liberalis amor eiur ab ipso principe libertatir &
ideo ibi turbabatur. hic tranquillabatur: Ibiquẽ dilex¬
rat negabat. hic quem negauerat hilgebat: Sed ad huc
&iam tunc amor ipse infirmus suerat & angustus. donecẽ
dantia gratiae largioris in fusur sic ad ꝑhibendum dex p̃o
testimonium quondam eius frgidum pectus accendit atq
illa prius trepida quae ueritatẽ suppseserant ora sesera¬
solus ad testimonium dexp̃o ꝑhibendum praeceteris prom¬
tius emicar &: eiusq interfectorer deillius resurrectione
confunder &: Si quem ddectat tamsu auit̃ scm̃ tale specta¬
culũ contueri actur apostolorũ legat ibibeatũ petrum quẽ
ngantem doluerat s tupeat praedicantem. ibi linguam illã

Expanded text:
autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eudantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reserasolus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam
Abbreviated transcription (Latin):
sus ab eis intermor tuor deputabatur resussexisse &
uiuere probaretur : conpuncti corde conuersi sunt.¬
& tanti sanguinis tam impie atque immaniter susi
indulgentiam percepesunt. ipsore demptisanguine
quenfude sunt: xp̃i enim sanguir sic inremssionem
peccatosum omnium fusus est. ut ipsum &iam pecca¬
tum posset delere quo su sus est: hoc ergo intuenr
deme tam quam diceset : odio me habuesunt & oc¬
timonium ꝑ hibebit. ut eos faciat in me credere ñ
tis &euor quia enim ab int̾eio mecum estir  Potestir
praedicare quod nostir quod ut modo non faciato Viur
spĩ plenitudo nondum ad est uobir. Ille ergo testimo uiui
ꝑ lubebit dec & uos ꝑlubebitis. Dabit enĩ uobis siditau
testimonium ꝑ hibendi caritas diffusa incordibus ur̃i pe
fuit quando mulieris ancille in terrogatione per terrtar
non potuit uesum testimonium ꝑ hibere sed contra suam pol¬
lici tationem timore mgno compulsus est ter negase : tn

Expanded text:
sus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et sus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti saindulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remissionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum possit delere, quo fusus est. Haec ergo intuens de me, tanquam diceret: Odio me habuerunt, et ocaracletus perhibebit, ut eos faciat in me credere non tis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordibus vestris fuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor
Abbreviated transcription (Latin):
disputare suscepinus : Cum autem uenerit para di¬
tus quem ego mittam uobis apatse spm̃ uesitatis qui
apatre procedit ille testimonium ꝑ hibebit deme &
uos testimonium perhibetir quia ab inicio mecum estis
Quid hoc pertinet ad illud quod dixerat. Nuc auten &¬
uidesunt & odesunt & me & patsemmeum. sed ut imple¬
atur sesmo qui inlege eosum scriptus est. qui a odio me¬
i abuesunt gratis  din quia par a clitus quando uenit
sueritatis eor qui uidesunt & oderunt testimonio ma¬
iisestiose coniuneit : Immo uero & iamaliquos gillis
quiuiderant & adhiuc oderant. ad sidem quae per dilet¬
tionem operatur suimanisestatione conuertit: hoc
ut ita intellega mur ita factum esse recolimus: Venit
impleticum linguis orinium goitium loquerentur : plu¬
ser &x his quiaderant tanto miraculo stupe factiquan¬
do quidem uidesunt loquente petro tam magium atq:
diuinum testimonium perhiberi dexp̃o.ut ille qui occi¬

Expanded text:
disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracledisputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc autem et oderunt et me, et Patrem meum; sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit impleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ihr̃ in sermonequem locutus est discip alis sur
post cenam proximus passioni tanquam iturur
& selictusus eos psȩsentia corporali cum oninibu
autem suis usquȩ in consummationem saeculi futusur
psesentias piritali ehor tatur est cos adperfesendas ꝑ¬
secutiones impiosum quos mundi nomine nuncupaut
ex quo tamen mundo &iam ipsos discipulos elgisse st¬
dixit ut scirent se gratiadĩ esse quod sunt : Suis auctem
uitus fuisse quod suerunt. Deinde persecutorer & suos
& ipso sum iudaeos euidenter &psesit : ut omnino appa¬
reset & iam ipsos mundidaminabilis appellatione condu¬
sos. qui ꝑsequetur scõi: cumque deillis diceret quod gnora¬
sent eum a quo missus est &tamen o dissent & silium &
patsen  Hoc est & eum quimissus est. & eum a quo missu
est. De quibus omnibur in aliis sermionibus iam disserui¬
mur ad hoc ꝑuenit ubi ait. ut impleatur sermo quin
lege eosum scfiptus est. quia odio me habuesunt gratis
Deinde tamquam consequenter adunxit. udenunc

Expanded text:
 in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adjunxit, unde modo
Abbreviated transcription (Latin):
haturam dilgit uitium : Odit qđ factus est ꝑ dĩbonita¬
tem : dilgit qđ in eo factum est perliberam uoluntatem:
Uinde nos quoq illum diligere. & prohibemur si secte in
tellegimur. &iubemur: Prohibemur scilicet ubi nobis
dicitur : nolite dilgese mundum: Iubenur autẽ ubi
nobis dicitur. Diligite inimicos ur̃or: Ipsi sunt enim mun¬
dur qui nor odit: ergo prohibenur dilgere in illo quod ipse
diligit inseipso. & iubemur dilgere in illo : quod ipse odit
bemurq naturam. cumipse insedilgat uitium. oderitq
naturam : ut noseum &dilgamus &oderimus recte
cum se ipse dilgat oderitq per uersae.

Expanded text:
naturam, diligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitanaturam, diligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prtelligamus, et jubemur. Prohibemur scilicet ubi nobis dicitur: Nolite diligere mundum . Jubemur autem ubi nobis dicitur: Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt enim mundus, qui nos odit. Ergo prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso, et jubemur diligere in illo quod ipse odit bemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam, ut nos eum et diligamus, et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque perverse.
Abbreviated transcription (Latin):
suumerat dilgeret : continuo subiecit : quia uesode
mundo nonestis. sed ego elegiuor demundo proptesta
odit uos mundus: Ergo & ipsi inde erant: unde ut non
essent. electi sunt. Inde non meritis suir. quorum nulla
bona praecesserant opera : Non natura quaetota su¬
erat per liberum arbi trium in ipsa radice uitiata
Sed gratuita hoc est uera gratia:. Quienim demundo
mundum elegit. fecit quodelgeset non inuenit quia
eliquiae per electionem gratiae saluȩ factȩ sunt.
i autem gratia in quit iamnon e operibur : alio quin
gratia iam non est gratio. Siautem quaeratur quomo¬
do sedilgat mundur perditionis . qui odit mundum re¬
demptionis: Dilgit se utiq falsa dilectione non uera:
proinde falso sedilggit. & uere odit: Quienim dilgit ini¬
quitatem odit animam suam: Sed dilgere sedicitur:
qm̃ iniquitatem qua iniquus est dilgit : Et rursus odis¬
se se dicitur: qm̃ qđ ei nocet hoc dilgit: Odit ergo inse

Expanded text:
diligeret; continuo subjecit, Quia vero de diligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . 4. Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis; diligit se utique falsa dilectione, non vera. Proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit: et rursus odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se
Abbreviated transcription (Latin):
nos dese ipso dñs consolatur : quicum dixirr& haec man¬
do uobis ut dilgatis inuicem adiecit atque ait : simun¬
dus uos odit. scito tequia me priorem uobis odiohabuit:
Curergo semenbrum supra uesticen extollit : recusass ẽc̃¬
se in corpore . sinonuis odium mundi sustinere cum capite¬
Sideniundo mquit enecis mundus quod suum erat qig¬
que xiam ipsam mundinomine appellat sicuti petsug¬
Neiet in xp̃o mundum reconcilianr s̃bi. Itemq Ni¬
Abuterani uenit silus hominir ut iudicet nun dun
Mundus gitur odit mundũ inimicur reconcillo
Dnmanus saluatum in quinatur mundatũ Sedes
demundo electur est inimicodam nato. contaminaa
Decader quippe massa quac tota inadam perut surt
uasa misericordiae in quibus est mundus pertinenriã
recouciliationem quem mundus odit eceadeni mas
per tinenraduasa urȩ quȩ perfecta sunt ad perditions
Denique cumdixisset. Sidemundo essetis mundus quad¬

Expanded text:
nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; Haec mannos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; Haec mando vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capiteSi de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat dique etiam ipsam mundi nomine appellat; sicut esoncilians sibi . » Itemque illud: « Non venit filius hominis ut judicet mundum, Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed ide mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt « vasa misericordiae, » in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tas bonitar fider mansuetudo continetia : Quis aut̃
beiegaud&i quibonum non diligit unde gaud& : quis
pacem ueram nisi cumillo potest habere quenueraci¬
ter diligit : quis ẽ longanimis inbono perseueranter
teneido nisi ferueat diligendo : quis est benignus nisi
diligat cuopitulatur : quis bonus nis diligendo efficiatur:
quis sa lubriter sidelis nisi eafide quaeperdilectionẽ
operatur : Quis utilit̃ mansuetus cui non dilectio mode¬
ratur : quis abeo continet unde turpatur. nisidiligat
unde honestatur : Merito itaque magis terbonus dilecti
onem sic saepae commeidat tam quam sola praecipienda
sit sine qua nonporsunt prodesse ceterabona : Et quȩ
non potest haberisine caeteris bonis: quib: homo effici¬
tur bonus: prohac auten dilectione : pacieter debe¬
mus &iam mundi odia sustinere: Necerse est enm ut nos
oderit quoscernit nolle quod diligit: sed plurimum

Expanded text:
tas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem tas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? Quis utiliter mansuetus, cui non dilectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectonem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam odia mundi sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
Tit quod cumq petieritis patrem in nomine meodet uobitꝰ
Tuncutique dabit nobir sidiligamus inuicem : Cum ale
ipsum ipsedederit nobis qui norelegit non habenter frui¬
tum quia non eumnos elegeramur : & posuit nos ut sue
tum ad feramus. Hoc est inuicem dilgamus. quenfruc¬
tim sine illo ad ferre nom possumur sicut palmiter facer
sine uite nil possunt : Caritar est ergo fructus noster
quam desinit apłus decorde puro & conicientiabona
& side nonficta : hac dilgimus inuicem. hac dilgimus
dm̃: neque enim uera dilectione dilgesemur inuicem
nisi dilgoterdñi: Diligit enim unur quirque proximum
Des uctuitaq nobis mandanr. Haec mando inquit uobis
ut dilgatis inuicem: Vinde &apłur paulus. cum contra
opera carnis commendare fructum sp̃r uellet a capite
hoc posuit : Fructus inquit sp̃r est caritatis : ac deinde
cetera tamquam existo capite exosta & religata conte¬
xuit : Qquice sunt : gaudium pax longanimitas bengni¬

Expanded text:
ue petieritis Patrem in nomine meo, det vobis; tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem, cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus. De fructu itaquetum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benigni
Abbreviated transcription (Latin):
ternum : qm̃ itaque dedit nobir potestatem filios dĩ fier
non serui sed filiisimur. ut miro quodam & ineffabiili sed
tamen uero modo. serui non seruiesse possimus : serui
cilicet timore casto. ad quem pertinet seruus intrans
tendo adquempertinet seruur non manens indomo
naeternum: Vt autem taler serui non seruisimus
lnm̃ facere scimus : hoc seruus ille nescit . qui nescit quid
aciat dñs eius. Et cum aliquid bonifacit sic &tollitur
quasi hoc ipse faciat non dñr eius: Et in se non in dno glo¬
riatur cumse ipse deceperit. quia sic gloriatur quasi
non acceperit : Nos autem Rm̃i ut amicidñi esse possimꝰ
quid noster dñs faciat sciamur : Non solum enim homi¬
ner. uerum &iam iustos ipse facit nor : & non ipsinos : et
ut hoc sciamus quis nisi ipse facit : Non enim spm̃ huiur
mundi accepimus. sed spm qui & dõ est : ut sciamur quae
adõ donata sunt nobis : ab ipso quicquid boniest donatur:

Expanded text:
ternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri ternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans tendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur.
Abbreviated transcription (Latin):
am petinenius. Sicut enim duo sunt timorer qui fad¬
uiri duo genera timentiũ.: Sic duȩ sunt seruituter qu
faciunt duo genera ser uorum: est timor quem per se
necnitas farar mittit & eit aliurtimor castur pernu¬
nens insaeculum saeculi.: Illum timorem qui non est inces¬
tote et tendebat apł̃ur cum dicebat: nonenim accepisio
spm ser uitutir iterum intimore : Illum autem timo ri
castumat tendebat cum dicebat: noli altum sapere ses
times In illo timore quemforar caritas mittit est & ian
euitur simul foras cum ipso timore mittenda : utsis
Senim iunxit apłur hoc est & ser uttutem & timorem dio¬
o. non enim accepistis spm seruitutis iterum intimorẽ:
dhanc seruitutem seruum pertinentem intuebatur
tinenr castum cuidicitur : Eige bone serue intra irgaudi
imdñituu: Sed ille seruus pertinens ad timorem foras
caritate mittendum dequo alibidicit : Seruur non
nanet indomo in aeternum. filius autem manet in ae¬

Expanded text:
 ero. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae sunt servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur tinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in ae
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo & seruat per seuerando: Ipse est inquit qui dilgo
me: Opere est demonstranda dilectio nesit inffuctuosa
nominis appellatio: Et quidilgit me inquit dilgitur
apatre meo. & ego dilgam eũ & manifestabo ei meipsum:
Quid est dilgam tamquam tunc dilectusus sit & nunc ñ
diligat: absit .: quomodo enim nos pater sine filio. aut sili¬
us sine patre dilger&. Quomodo cum in separabiliter ope¬
rentur separabiliter dilgunt : Sed ad hoc doxit dilgani
eum ad quod sequitur. & manifestabo ei meipsum: Dilgã
& manifestabo id. ẽ ad hoc dilgam ut manifestem. Nunc
enim ad hoc daexit ut credamur & mandatũ fidei tenea¬
mur: tunc ad hoc dilg& ut uideamus & ipsam usionem
mercedem fidei capiamus : quia & nor nunc dilgemus cre¬
dendo quod uidebimus. tunc autem dilgemus uidendo
de eoquod sequitur. dicit ei iudas Fille. scani¬

Expanded text:
faciendo, et servat perseverando; ipse est, inquit, qui diligit faciendo, et servat perseverando; ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo; id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus: quia et nos nunc diligimus, credendo quod videbimus; tunc autem diligemus, videndo De eo quod sequitur, Dicit ei Judas, non ille Iscari