comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& parco c&eris ad ex aggerendũ & demonstraendũ qđ nec
xlii
Quod occurrit loth angelis &adoruit infaciem uid &ur
intellexisse qđ angeli eent sed rursus cũ eos ad refectio¬
nem corporis inuitat quae mortidib: nec essaria .ẽ. uid&ur
putisse qđ homines essent. ergo questio similiter soluitur
ut solutaẽ. in trib: qui uenerunt ad abracham ut aliquib
signis apparen& eos diuinitus missos qui tamen homines
crederentur nam hoc & inepistola quae ẽ. ad hebreos
cum dehospitditatis bono scriptura loquer&ur ait. per
hanc enim quidam nescientes hospitio receperunt angelos:
Qđ ait sod omitis loth. sunt mihi duȩ filiue quae nondũ noue¬
runt uiros ꝓducã illas ad uos utimini illis quomodo placue
rit uobis. tantũ in uiros istos nefaciatis iniquum. quõ pro¬
stituere uolebat filias suas. hac conpensatione ut uiri hospi¬

Expanded text:
et parco caeteris; ad exaggerandum et demonstrandum quod nec et parco caeteris; ad exaggerandum et demonstrandum quod nec XLI. Ib. XIX, 1. Quod occurrit Loth angelis, et adoravit in faciem, videtur intellexisse quod angeli essent; sed rursus cum eos ad refectionem corporis invitat, quae mortalibus necessaria est, videtur putasse quod homines essent: ergo quaestio similiter solvitur, ut soluta est in tribus qui venerunt ad Abraham, ut aliquibus signis appareret eos divinitus missos, qui tamen homines crederentur. Nam hoc et in Epistola quae est ad Hebraeos, cum de hospitalitatis bono Scriptura loqueretur, ait: Per hanc enim quidam nescientes hospitio receperunt angelos .. Ib. XIX, 8. Quod ait Sodomitis Loth, Sunt mihi duae filiae quae nondum noverunt viros, producam illas ad vos; utimini illis quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum. quoniam prostituere uolebat filias suas hac conpensatione, ut uiri hospi
Abbreviated transcription (Latin):
quia sciebat ds̃ ibi non eẽ. ł decem. &ideo sic respondebatur
abrachȩ ut significar&ur nec tot ibipos inueniri ad exag¬
genationem iniquititis illorum. non enim necesse erat
dotum scelentis hominib: parcere necum illis perder&
iustos cum possit iustis in delibentis reddere impus dig¬
nasupplicia sed ut dixi ad ostendendam malignitatem mul¬
titudinis illius dixit sidecem ibi inuenero parcam uniuersȩ
ciuitati. tamquam sidicer& certe possum nec pios cũ impus
perdere nec tamen propter ea impus parcere quia libenttis
& sepinatis indepiis. possum impus dignare pendere. &
tamen siibi inueniantur parco. hoc ẽ quia nec tot ibi possent
in ueniri. tade aliquid.ẽ. apud hieremȩam ubi ait circuite
uius hierusedem & uid&ei &quaerte in plateis eius & cog¬
noscite si in ueni&is homineh facientẽ iustitium & quuerentẽ
fidem & propitius ero peccatis eorum. Id ẽ inuenite ł unum

Expanded text:
quia sciebat deus ibi non esse uel decem. et ideo sic respondebatur quia sciebat deus ibi non esse uel decem. et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur nec tot ibi posse inueniri, ad exaggerationem iniquitatis illorum. non enim necesse erat deo tam sceleratis hominibus parcere, ne cum illis perderet iustos, cum posset iustis inde liberatis reddere impiis digna supplicia. sed, ut dixi, ad ostendendam malignitatem multitudinis illius dixit: si decem ibi inuenero, parcam uniuersae ciuitati, tamquam diceret: "certe possum nec pios cum impiis perdere, nec tamen propterea impiis parcere, quia liberatis et separatis inde piis possum impiis digna rependere; et tamen, si ibi inuinveniri. Tale aliquid est apud Jeremiam, ubi ait, Circuite vias Jerusalem, et videte, et quaerite in plateis ejus, et cognoscite si invenietis hominem facientem justitiam et quaerentem fidem, et propitius ero peccatis eorum : id est, invenite vel unum,
Abbreviated transcription (Latin):
& minantis accipiumus nulla questio . ẽ. more quippe huma¬
no ds̃ inscripturis ad homines loquitur & eius iraẽ nouert̃
sine perturbatione eius intellegere qui nouerunt. solemus
autem &ium sic minaciter loqui uide amus si non tibi facio aut¬
uideamus sinon illifacio & si non potuero tibi facere ł scium
id ẽ. hoc ipsum experibor utrum non possim qđ comminando
non ignoraendo dicitur inrti apparet affestus sed ꝑ turbito
noncadit indm̃ mos autẽ humanȩ locutionis &usitactusẽ ehu¬
manȩ infirmitati congruit cuids̃ coaptut locutionẽ sucom
Quueri sol& utrum qđ desodomis dixit ds̃ non seperdere locũ
sunuenirentur illic ł decem iusti. speciadi quaȩdã sententia
de illa ciuitite ande omnib: in tellegendum sit genereliter
parcere dm̃ lobo quocumq ł decem iusti fuerint. Inqua
questione non .ẽ quidem necesse ut hoc deomniloco accipere
compellamur uerum tamen desodomis potuit & sic dici

Expanded text:
et minantis accipiamus, nulla quaestio est. more quippe humaet minantis accipiamus, nulla quaestio est. more quippe humano deus in scripturis ad homines loquitur et eius iram nouerunt sine perturbatione eius intellegere qui nouerunt. solemus autem etiam sic minanter loqui: "uideVideamus si non illi facio, et, Si non potuero tibi facere; vel, Sciam, id est hoc ipsum experibor, utrum non possim, quod comminando non ignorando dicitur. Irati apparet affectus, sed perturbatio non cadit in deum. mos autem humanae locutionis et usitatus est et humanae infirmitati congruit, cui deus coaptat locutionem suam. Quaeri solet utrum quod de Sodomis dixit deus non se perdere locum, si inuenirentur illic uel decem iusti, speciali quadam sententia de illa ciuitate an de omnibus intellegendum sit generaliter, parcere deum loco, in quocumque uel decem iusti fuequaestione non est quidem necesse ut hoc de omni loco accipere compellamur, uerum tamen de Sodomis potuit et sic dici,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi quue necessuria nisi infirmȩ carni eẽ non possent mirũ
nisi homines prius. eẽ. arbitratus. ẽ sed fortussis inquib: dm̃
loqui intellexit quib dum diuinȩ miestitis existentib &
apparentib signis sicut in hominib dĩ sȩpe apparuis se scrip¬
tur testictur. sed rursus quȩritur siita ẽ. unde angelos fuisse
postea cognouerint. nisi forte cũ eis uidentib in caelũ issent
Sciebat enim quia constituet filiis suis &domui suue post se
& custodient uius dñi facere iustitiam &iudiciũ ut adducat
dñs in abrocham omnia quae locutus . ẽ. ad illum: ecce ubi ꝓ¬
mittit dñs abrachae non solum premia sed &iam oboedien¬
tium iustitiue filiorum eius ut circa eos &iam premia
promissa conpleantur¬
Descendens ergo uidebo sisecundum damorem ipsor uenien¬
tem ad me consumantur. si autẽ non ut scium uerbahuec. si
non dubitantis quid duore potius euenturũ sit sed inscentis

Expanded text:
dixi, quae necessaria nisi infirmae carni esse non possent, mirum dixi, quae necessaria nisi infirmae carni esse non possent, mirum nisi homines prius esse arbitratus est: sed fortassis in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis, sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scriptura testatur. sed rursus quaeritur, si ita est, unde angelos postea fuisse cognouerint, nisi forte cum eis uidentibus in caelum issent. Sciebam enim quia constituet filiis suis et domui suae post se, et custodient uias domini facere iustitiam et iudicium, ut adducat dominus in Abraham omnia quae locutus est ad illum. ecce ubi promittit dominus Abrahae non solum praemia, sed etiam oboedientiam iustitiae filiorum eius, ut circa eos etiam praemia promissa compleanturDescendens ergo uidebo, si secundum clamorem ipsorum uenientem ad me consummantur; si autem non, ut sciam. uerba haec si non dubitantis, quid duorum potius euenturum sit, sed irascentis
Abbreviated transcription (Latin):
quia dixit emortuum. la mergo nec animã habuisse sed ca¬
dauer fuisse intellegi deb&. qđ absurdissime falsitatis .ẽ.
sic itaq soluitur istaquestio. alio quinmerito mou& quo¬
modo cum e& abrocham ꝓpe medie a&atis. secunc
homines tunc uiuebant & postea filios dec&hura fece¬
rit dicaturꝰ a postolo corpore emortuo & prominculo
quia genuit priredic&ur¬
Et dixit dñs ad abratham quare risit sante insem & ipsadicens.
ergo uere purium ego autẽ senui. quueritur quare istã redar¬
guat dñs cum & abrocham riserit. nisi quia illius risus ammi¬
rationis & lu&itiue fuit. sumace autẽ dubitationis & ab illo
huec diiucare potuit qui corda hominum nouit:
gebant dm̃ . eẽ. qui loquebatur cum &iam negare ausasit santo
qđ riserit tamquam illehoc poss& ignorare. nisi forte sante
homines eos putabat. abracham uero dm̃ intellegebat. sed
&iam ipse illahumanitatis officia prebendo dequib: suprae

Expanded text:
quia dixit emortuum; jam ergo nec animam habuisse, sed caquia dixit emortuum; jam ergo nec animam habuisse, sed cadaver fuisse intelligi debet; quod absurdissimae falsitatis est. Sic itaque solvitur ista quaestio. Alioquin merito movet quomodo cum esset Abraham prope mediae aetatis, secundum quam homines tunc vivebant, et postea filios de Cethura fecerit, dicatur ab Apostolo, corpore emortuo, et pro miraculo, quia genuit, praediceturEt dixit Dominus ad Abraham, Quaere risit Sara in semetipsa dicens, Ergo vere pariam? ego autem senui. Quaeritur quare istam redarguat Dominus, cum et Abraham riserit, nisi quia illius risus admirationis et laetitiae fuit, Sarae autem dubitationis; et ab illo hoc dijudicari potuit, qui corda hominum novit. gebant Deum esse qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sara quod riserit, tanquam hoc ille posset ignorare: nisi forte Sara homines eos putabat, Abraham vero Deum intelligebat? Sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, de quibus supra
Abbreviated transcription (Latin):
Quam senum. quamuis & senes appellentur seniores. unde
si uera sunt quae annonulis medicis asseruntur. qũo senior
uir cum muliore seniore filios facere non potest. &iam si
ad huc feminae muliebria ueniant. secundũ hoc amminoctũ
abraham deꝓmisione filii & minaculum posuisse a postolũ.
gendum ẽ. acsi omnino nullã uim generandi habere poss&
simulier iuuenalis a &atis eẽt sed secundũ he mortuũ ut
&ium de profectioris a &atis muliert non poss&. namideo
dec&hura potuit quia iuuenadem illam inuenit quundo
huec iam defecit. ut cũ femina ꝓuectioris a&itis quamuis
menstrua adhuc patiatur. genenre non possit. deiuuencu¬
la potest & rursus mulier quae ium ꝓuestȩ a&atis .ẽ.
quumuis adhuc menstrua fluant ut deseniore parere
non possit de iuuene potest. illud itaq ideo mirtcculũ fuit
quia secundũ id qđ diximus. emortuo corpore uiri. femina
quoq ꝓuectȩ a&ictis fuit ut ei destitissent fieri muliebria.
nam siqđ apostolus corpus emortuum. uerbo quis premat

Expanded text:
quam senum, quamuis et senes appellentur seniores. unde, si uera sunt quae a nonnullis medicis adseruntur, quoniam senior uir cum muliere seniore filios facere non potest, etiamsi adhuc feminae muliebria ueniant, secundum hoc admiratum Abraham de promissione filii et miraculum posuisse apostolum gendum est, ac si omnino nullam uim generandi habere posset, si mulier iuuenalis aetatis esset, sed secundum hoc emortuum, ut iam de prouectioris aetatis muliere non posset. nam ideo de Cettura potuit, quia iuuenalem illam inuenit aetate.hoc imenstrua adhuc patiatur, generare non possit, de juvencula potest. Et rursus mulier quae jam provectae aetatis est, quamvis adhuc menstrua fluant, ut de seniore parere non possit, de juvene potest. Illud itaque ideo miraculum fuit, quia secundum id quod diximus, emortuo corpore viri, femina quoque provectae aetatis fuit, ut ei destitissent fieri muliebria. Nam si quod ait Apostolus, corpus emortuum, verbo quis premat,
Abbreviated transcription (Latin):
Et facies eis femoradia linea tegere turpitudinẽ coloris eo¬
rum alumbis usq ad femora erunt cum uestiis tanta coope¬
riat totum corpus. quid .ẽ. qđ ait femorodia facies linea tege¬
re turpitudinem coloris eorum. quasi apparere poss& tunta
desuper ueste adeibita. nisi quia signum eẽ. uoluit in hoc casti¬
tatis uel continentiae. quue ideo perindumentum significatur
ut non exse ipso habita seddata intellegatur:
cxxiii

Expanded text:
Et facies eis femoralia linea tegere turpitudinem corporis eorum; a lumbis usque ad femora erunt. Cum vestis tanta cooperiat totum corpus, quid est quod ait, Femoralia facies linea tegere turpitudinem corporis eorum, quasi apparere posset tanta desuper veste adhibita? Nisi quia signum esse voluit in hoc castitatis vel continentiae: quae ideo per indumentum significatur, ut non a seipso habita, sed data intelligatur. CXXIII
Abbreviated transcription (Latin):
terant sed eaquae deeraent. ex aquis uidelic&. ipsas quippe in
d.ẽ aues quas coturnices multi latini interpw&atis
iud genus auium ortygo m&ra quum uis coturnio
nonusquequaque dissimile mouenet enim ds̃ quid desiderrent
& desiderium eorum quo carnisgenere satian&. sed quia scrip¬
tura concupiuisse illos carnes dixenat nec expresserat cuius
modicarnes ideo quaestio factu est:¬

Expanded text:
terant, sed eas quae deerant, ex aquis uidelicet. ipsas quippe in terant, sed eas quae deerant, ex aquis uidelicet. ipsas quippe in  data est, id est aues, quas coturnices multi latine interpretati iud genus auium ortygometra quamuis coturnicibus non usquequaque dissimile. nouerat enim deus quid desiderarent et desiderium eorum quo carnis genere satiaret. sed quia scriptura concupiuisse illos carnes dixerat nec expresserat cuius modi carnes, ideo quaestio facta est
Abbreviated transcription (Latin):
non .ẽ. heremus non quia continuo ut uenerunt ad tenuem
habitabilem destiterunt uesci manna sed quia non ante troe¬
iecto enim iordane significatur manna cessusse ubi panes
tenoce manducauerunt. qđ ergo ingressi sunt habitabilẽ
tentem antequam trarnsir& iordanem. uel tantum manna
uesci uel utroq cibo potuerunt. hoc quippe intellegi potest
quando cessusse manna nondicitur nisi iordane trriecto
cur autem in illa heremi in opia &iam carnes desidenruerint
quando de aegypto cum suis uulde multis pecorib exierunt
magna questio .ẽ. nisi forte dicictur cum perheremũ pascua
tunta non essent & ex eominor futurx uideatur fecunditas
pecorum peperciss& illis pecorib ne omnib deficientibus
&ium sacrificiis necessicria de fuissent. uel siquid aliud dici
potest unde questio ista soluactur. congruentius tamen
creditur non eos carnes desiderasse quas depecorib: habere po¬

Expanded text:
non est heremus, non quia continuo ut uenerunt ad terram non est heremus, non quia continuo ut uenerunt ad terram habitabilem destiterunt uesci manna, sed quia non ante. traiecto enim Iordane significatur manna cessasse, ubi panes terrae manducauerunt. quando ergo ingressi sunt habitabilem terram, antequam transirent Iordanem, uel tantum manna uesci uel utroque cibo potuerunt; hoc quippe intellegi potest, quando cessasse manna non dicitur nisi Iordane traiecto. cur autem in illa heremi inopia etiam carnes desiderauerint, quando de Aegypto cum suis ualde multis pecoribus exierunt, magna quaestio est. nisi forte dicatur, cum per heremum pascua tanta non essent et ex eo minor futura uideretur fecunditas pecorum, pepercisse illos pecoribus, ne omnibus deficientibus etiam sacrificiis necessaria defuissent, uel si quid aliud dici potest, unde quaestio ista soluatur. congruentius tamen creditur non eos carnes desiderasse, quas de pecoribus habere po
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit moses ad aaron accepe uus aureum unum &mitte illud
plenum gomor mannȩ & repones illud antedm̃ ut seru&ur in
ron poner& antedm̃. quando nec ullum simulacrum fuit. nec
arca testamenti lam fueraet instituta. anforte ideo defuturo
dixit repones ut intelleger&ur tunc ante dm̃ posse reponi
quando futurx ertet arca. an potius ante dm̃ dictum .ẽ. qđ
fit ipsa deuotione offerendi inquocumq loco ponen&ur ubi
enim non dr̃ sed illud quod adiungit & reposuit aaron ante
testimonium adseruandum priorem magis sensum asserit
hoc enim modo scriptur dixit perprolenssin qđ postea factũ
ẽ cum esse coepit tabernaculum testimonii:
adusq uenerent intemuẽ quaehabitactur. manna ederunt
quo adusq uenirent in partem phoenicds. significauit scriptu¬
ror perprolemsin id .ẽ. hoc loco memorendo qđ &ium postea
factum ẽ none disse filio isrochel inheremo nisi manna hoc ẽ.
enim qđ ait usq ad temxm quae in habitatur. id ẽ. quue ium

Expanded text:
dixit Moyses ad Aaron: accipe uas aureum unum et mitte in illud plenum gomor manna et repones illud ante deum, ut seruetur in ron poneret ante deum, quando nec ullum simulacrum fuit nec arca testamenti iam fuerat instituta. an forte ideo de futuro dixit., repones", ut intellegeretur tunc ante deum posse reponi, quando futura erat arca? an potius "ante deum- dictum est quod fit ipsa deuotione offerendi. in quocumque loco poneretur? ubi enim non deus? sed illud quod adiungitestimonium ad reservandum, priorem magis sensum asserit. Hoc enim modo Scriptura dixit per prolepsim, quod postea factum est, cum esse coepit tabernaculum testimonii. adusque uenirent in terram quae inhabitatur; manna ederunt, quoadusque uenirent in partem Phoenices. significauit scriptura per prolepsin, id est hoc loco commemorando quod etiam postea factum est, non edisse filios Israhel in heremo nisi manna. hoc est enim quod ait: usque ad terram quae inhabitatur, id est quae iam
Abbreviated transcription (Latin):
& mane replemini panib: ecce non pro omni alimento panes
nominantur: Num isto nomine & carnes complecterentur.
quia & ipsa alimenta sunt nec tam panes eos modo dicit qui
fiunt exfrumentis. ipsos enim propriue panes appellure¬
consueuimus. manna autem panum nomine appellat non
autem uacat qđ dicit aduespertẽ carnes & mane panes se
daturum tale quippe aliquid &iam inhelia significatum. ẽ
cum ei alimenta corbus affen& anforte carnib: aduespenẽ
& mane panib: ille significatur qui traditus. propter de¬
lictanr̃te & resunexit propter iustificationem nostram
aduesperam quippe mortuus ex infirmitate sepultus. ẽ:
mane autem aperuit discipulis quiresurexerait in uirtute :¬

Expanded text:
t mane replebimini panibus. Ecce non pro omni alimento panes t mane replebimini panibus. Ecce non pro omni alimento panes nominantur. Nam isto nomine et carnes complecterentur, quia et ipsae alimenta sunt: nec tamen panes eos modo dicit, qui fiunt ex frumentis; ipsos enim propriconsueuimus — manna autem panum nomine appellat. non autem uacat quod dicit ad uesperam carnes et mane panes se daturum. tale quippe aliquid etiam in Helia significatum est, cum ei alimenta coruus adferret. an forte carnibus ad uesperam et mane panibus ille significatur, qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram? ad uesperam quippe mortuus ex infirmitate sepultus est, mane autem adparuit discipulis, qui resurrexerat in uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
ligni quis nisi creutor & demonstnrtor laudandus ẽ :
Dixit autem dñs admosen ecce ego pluam uobis panes decaelo lxiuii¬
& exi& populus & collig& unius diei indiem ut temptem illos
si ambulabunt in lege mea annon temptatio ista probatio.ẽ.
non ad peccatum sedustio nec ideo probatio ut ds̃ nonerit sed
ut ipsos ipsis hominib ostendat qͦđ humiliores fiant ad p&en¬
dum adiutorium & agnoscendam dĩ gratiam:
ex audiuit dñs murmunetionem urũcm quam uos murmuractis
aduensum nos nos autem quid sumus. nonenim aduensum nos
murmur ur̃um ẽ. sed aduersum dm̃. non ex hoctantũ se ualere
uoluerunt quantum ds̃. dixerunt enim quid sumus nos ut illi
aduensus illum se scirq̃ murmuraesse quiistosmiserat & qui
peristos operabatur. nectidis . ẽ illa sententia ubi p&rus dicit
annaniae ausus es mentirispũi scõ non hominib mentitus es
cum ille seputat& hominib fuisse mentitum. ipsẽ sp̃m scm̃

Expanded text:
m natura ligni quis nisi creator et demonstrator laudandus est? m natura ligni quis nisi creator et demonstrator laudandus est? Dixit autem dominus ad Moysen: ecce ego pluam uobis panes de caelo; et exiet populus et colliget unius diei in diem, ut temtem illos s ambulabunt in legnon ad peccatum seductio: nec ideo probatio ut Deus noverit, sed ut ipsos ipsis hominibus ostendat, quo humiliores fiant ad petendum adjutorium et agnoscendam Dei gratiam. exaudiuit dominus murmurationem uestram quam uos murmuratis aduersum nos. nos autem quid sumus? non enim aduersum nos murmur uestrum est sed aduersum deum. non ex hoc tantum se ualere uoluerunt quantum deus — dixerunt enim: quid sumus nos? — ut illi aduersum illum se scirent murmurasse, qui istos miserat et qui per istos operabatur. nec talis est illa sententia, ubi Petrus dicit Ananiae: ausus es mentiri spiritui sancto? non hominibus mentitus es, cum ille se putaret hominibus fuisse mentitum, ipse Spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerunt autẽ in mesroc & non poteraent bibere aquam de
mesroc amarte enim eroet. si ꝓpter hoc appellatũ . ẽ. nomen loci
eius amaritudo quia non potenent ibi aquã bibere qđ a masto
e&̃ mesrac enĩ interpr&ur amaritudo. quomodo uenerunt
inmesrorm nisi quia eo nomine locũ scripture appellauit
inquem uenert qđ ium appellabatur cũ haec scribebantur
posterius enim utiq scripta sunt quã illa contigerunt:
Et ostendit ei dñs lignũ &misit illũ in aquã & facta ẽ aqua
dulcis genus ligni eraet istĩhabens uima quõ lib& ligno id
facere potueret ds̃ qui tantamintrbilia faciebat. hoc tamen
uid &ur significare qđ dictum ẽ. ostendit ei. tũquã taleiam
lignũ e&. quo poss& hoc fieri nisi forte locus enxt ubi ligna
nino ñ inueniebantur. ut hoc ipsũ. e&̃. diuini adu
qđ ei lignum dñs ostendit. ubinullũ enet. & ꝑlignũ aquas
dulcis fecit p̃figuraens gloriã & gratiã crucis. sed intali &iũ

Expanded text:
in Merra et non poterant bibere de Merra; amara enim erat. si propter hoc appellatum est nomen loci eius amaritudo, quia non potuerunt ibi aquam bibere, quod amara esset — Merra enim interpretatur "amaritudo" — quomodo uenerunt in Merra, nisi quia eo nomine locum scriptura appellauit, in quem uenerunt. quo iam appellabatur cum haec scribebantur ? posterius enim utique scripta sunt quam illa contigerunt. Et ostendit ei dominus lignum et misit illud in aquam, et facta est aqua dulcis. genus ligni erat istam habens uim an quolibet ligno id poterat facere deus, qui tanta mirabilia faciebat? hoc tamen uidetur significare, quod dictum est "ostendit ei." tam quam tale iam lignum esset. quo posset hoc fieri; nisi forte locus erat, ubi ligna omnino non inueniebantur, ut hoc ipsum esset diuini adiutorii, quod ei lignum dominus ostendit. ubi nullum erat, et per lignum aquas dulces fecit, praefigurans gloriam et gratiam crucis. sed in tali etia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eis qui gratiam nondum intellegebant. ut desua infirmita¬
te atq peccatis perlegem conuincerentur. & lex illis fien&
pedugogus quo perducerentur ad gractiam quae ẽ. infide
sps̃dĩ quo inꝑtitur gractia & regenenatio inuitã a &ernã. dr̃¬

Expanded text:
est eis qui gratiam nondum intelligebant, ut de sua infirmitaest eis qui gratiam nondum intelligebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per Legem convincerentur, et Lex illis fieret paedagogus, a quo perducerentur ad gratiam quae est in fide s Dei, quo impertitur gratia et regeneratio in vitam aeternam, d
Abbreviated transcription (Latin):
ruit eos mare. meminerimus autem sp̃m dĩ non solum ad beneficia
uerum &iam aduindictam comiemoneri. Nam quid aliud &iũ
suprac dixit persp̃m irȩ tuȩ diuisa ẽ. aqua. istae ituq spĩdĩ in
aegyptios Num sp̃s inre eius quib nocuit aquarum diuisio ut
in traentes possent aquis redeuntib: obrui filiis uero is rahel qui
bus profuit qđ aqua diuisa .ẽ. non fuit ille sp̃s iraedĩ unde sig¬
nificatur propter diuersus operactiones & effectus. sp̃mdĩ dissi¬
militer appellari. cumsit unus atq: idem illedum taxat qui
&ium sp̃s sc̃s inunitate trinitatis accipitur. proinde non arbi¬
tror alium quam eundem significari ubidicit apostolus non eni
accepistis sp̃m seruitutis iterum intimorẽ. sed accepistis sp̃m ad¬
optionis in quoclamamus abbapater. quia eodem sp̃udĩ id ẽ.
digito dĩ qͦđ lex intabulis lapideis conscripta. ẽ . timor incusus

Expanded text:
ruit eos mare. » Meminerimus autem spiritum Dei, non solum ad beneficia, ruit eos mare. » Meminerimus autem spiritum Dei, non solum ad beneficia, verum etiam ad vindictam commemorari; nam quid aliud etiam supra dixit? Per spiritum irae tuae divisa est aqua. Iste itaque spiritus Dei in Aegyptios, nam spiritus irae ejus, quibus nocuit aquarum divisio, ut intrantebus profuit quod aqua diuisa est, non fuit ille spiritus irae dei. unde significatur propter diuersas operationes et effectus spiritum dei dissimiliter appellari, cum sit unus atque idem ille dumtaxat, qui etiam spiritus sanctus in unitate trinitatis accipitur. proinde non arbitror alium quam eundem significari, ubi dicit apostolus: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis in quo clamamus: abdigito Dei, quo Lex in tabulis lapideis conscripta est , timor incussus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ qđ ait accipi&is autem fasciculum ysopi & tinguentes ex
sanguine qui ẽ. iuxta hostium lin&is superlimen & super am¬
bos postes.
quueritur enim quem sunguinem dicat iuxta hos¬
tium
cum illius agni utiq uelit intellegi sanguinem cuius
Iimmolatione fit paschaafieo modo consequenter prcecipit quiom¬
uis hoc tacuerit ut idem agnus iuxta hostium occidatur. ani
quod .ẽ credibilius ideo dixit ex sanguine qui .ẽ. iuxta hostium
quia utiq ille qui liniturus .ẽ. superlimenpostes. uas ipsum in
quo sanguinem excoepit iuxta hostium positurus. ẽ. ut ad ma¬
num habeat quando tinguit:
Misisti sp̃m tuum & cooperuit eos mare. ecce ium quinto comme¬
moratur sp̃sdĩ. ut in hoc numero accipiamus & qđ dictum .ẽ.
digitus dĩ ẽ. hoc primo ubiscriptum ẽ. sp̃s dĩ superferebatur
superca quas secundo ubidicitur non permanebit in istis homi
digitus dĩ .ẽ. hoc. quinto in hoc cantico misisti sp̃m tuum & coope¬

Expanded text:
Quid est quod ait: accipietis autem fasciculum hyssopi et tinguentes ex sanguine qui est iuxta ostium linietis super limen et super ambos postes? quaeritur enim quem sanguinem dicat iuxta ostium, cum illius agni utique uelit intellegi sanguinem, cuius immolatione fit pascha. an eo modo consequenter praecipit, quamuis hoc tacuerit, ut idem agnus iuxta ostium occidatur? an, quod est credibilius, ideo dixit: ex sanguine qui est iuxta ostium, quia utique ille qui liniturus est super limen et postes uas ipsum, in quo sanguinem excepit, iuxta ostium positurus est, ut ad manum habeat quando tinguit? iritum tuum et cooperuit eos mare. » Ecce jam quinto commemoratur spiritus Dei, ut in hoc numero accipiamus et quod dictum est: « Digitus Dei est hic . » Primo, ubi scriptum est: « Spiritus Dei ferebatur super aquas . » Secundo ubi dicitur: « Non permanebit in istis hominDigitus Dei est hic. » Quinto in hoc cantico: « Misisti Spiritum tuum et coope
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternum de his significatiuis reb: superius sepae diximus
Nam utiq: mutatum .ẽ. hoc sacerdotium ut ille eã in a &tr¬
num secundum ordinem melchisedech non secundum ordi¬
nemaaron ibi enim & iuratio & nulla dĩ penitudo qui signi¬
fic&ur mutatio. iuruit enimdñs & non penitebit eum tues
inquit sacerdos in a&ernum secundum ordinem melchisedeh
de ordine autem a aron dictum ẽ. quidem in sempiternum
uel propter tempus non preceptum quo usq obseru ar&urł
quõ res significar& a&ernas. nusquam ẽ. tamen dictũ desacer¬
dotio a aron. qui a iurocuit dñs & non paenitebit eum. & ideo
dictum .ẽ. in illo sacerdotio secundum ordinem melchi sedech
non paenitebit eum ut significar&ur quia desacerdotio aa¬
ron paenitebit eum. id ẽ mutauit illud:

Expanded text:
sempiternum" de his significatiuis rebus, superius saepe diximus. nam utique mutatum est hoc sacerdotium, ut illis esset in aeternum secundum ordinem Melchisedec, non secundum ordinem Aaron. ibi enim et iuratio et nulla dei paenitudo, quas significetur mutatio. iurauit enim dominus et non paenitebit eum, tu es, inquit, sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. de ordine autem Aaron dictum eat quidem "in sempiternum" uel propter tempus non praeceptum quousque obseruaretur uel quod res significaret aeternas; nusquam est tamen dictum de sacerdotio Aaron, quia iurauit dominus et non paenitebit eum. et ideo dictum est in illo sacerdotio secundum ordinem Melchisedec: non paenitebit eum, ut significaretur, quia de sacerdotio Aaron paenituit eum, id est mutauit illud.
Abbreviated transcription (Latin):
isrchel nullum. ingracuctum .ẽ. cor pharoconis. quomodo e con¬
trxriis causis fasta ẽ. haec in gracuatio cordis pharaconis. sienim
& peconx is rocheliturum morerentur. tunc uider&ur causa com¬
p&ens quacor eius graauan&ur ad contemnendum dm̃. tam quã
si & magi eius pecora is rochelitarũ fecissent mori. nunc uero
unde debuit ad timendum uel credendum moueri uidens nullũ
pecus mortuũ expecorib: hebreorũ hinc ingraxuatum ẽ. id ẽ.
illa ingracuatio &iam huc usq progressa est: xx¬
xxXI

Expanded text:
Israhel nullum, ingrauatum est cor Pharaonis. quomodo e conIsrahel nullum, ingrauatum est cor Pharaonis. quomodo e contrariis causis facta est haec ingrauatio cordis Pharaonis? si enim et pecora Israhelitarum morerentur, tunc uideretur causa conpetens, qua cor eius ingrauaretur ad contemnendum deum, tamquam si et magi eius pecora Israhelitarum fecissent mori; nunc uero unde. debuit ad timendum uel credendum moueri uidens nullum pecus mortuum ex pecoribus Hebraeorum, hinc ingravatum est; id est, illa ingravatio etiam huc usque progressa est. XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
&ideo inheremũ dicebant seire uelle. ubi aegyptii ñ uiderent
ab hominationes suas. hoc aut̃ intellegendum .ẽ. mystice signi¬
ficari qđ &iam depastorib diximus quiertent aegyptiis ab¬
hominabiles & ideo separaatũ temem isrochelitue acceperunt
cumuenerunt in aegyptum sic enim & sacrificia is rochelitarum
ab hominationss sunt aegyptus sicut iniquis uita iustorum: xxuiiii¬
um ablata e&. lucustadictum ẽ depharxone: ingrauauit pha¬
nco corsuum &iam in hoc tempore & noluit dimittere populum.
certe nunc nondictum ẽ. ingracuatum ẽ. corpharconis. sed in¬
grcuauit phanco corsuum. sic utiq in omnib plagis. a uoluntate
quippe hominis ẽ. origo uitiorũ mouentur autẽ causis corda hominũ
dia sic telia uero sic &i cm non diuensis causis sȩpe diuerso modo
secundũ proprias qualitates quae ex uoluntatib ueniunt:¬
Videns autẽ phanco quia non .ẽ. mortuũ depecorib filiorum

Expanded text:
et ideo in heremum dicebant se ire uelle, ubi Aegyptii non uiderent et ideo in heremum dicebant se ire uelle, ubi Aegyptii non uiderent abominationes suas. hoc autem intellegendum est mystice significari. quod etiam de pastoribus diximus, qui erant Aegyptiis abominabiles et ideo separatam terram Israhelitae acceperunt, cum uenerunt in Aegyptum. sic enim et sacrificia Israhelitarum abominationes sunt Aegyptiis, sicut iniquis uita iustorum. Cum ablata esset locusta, dictum est de Pharaone: et ingrauauit Pharao cor suum etiam in hoc tempore et noluit dimittere populum. certe nunc non dictum est: ingrauatum est cor Pharaonis, sed: ingrauauit Pharao cor suum. sic utique in omnibus plagis. a uoluntate quippe hominis est origo uitiorum; mouentur autem causis corda hominum talia sic, talia uero sic etiam non diuersis causis saepe diuerso modo secundum proprias qualitates, quae ex uoluntatibus ueniuntVidens autem Pharao quia non est mortuum de pecoribus filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
non posse fieri propter ab hominationes aegyptiorum¬
exuiii Quod ait moses non potest fieri sic ab hominationes enim ae¬
gyptiorum immolabimus dñodõ nr̃o id ẽ. haec immolaturi
sumus quae ab hominantur aegyptii & propterea in aegyp¬
to non possumus hoc manifestant uerba quae ad iungit &¬
dicit si enim immolauerimus abhominationes aegyptiorũ
palam ipsis. lapidabimur hoc non intellegentes quidum in¬
terpi&es nr̃i sic interpr&ati sunt ut dicerent non poterit
fieri numquid ab hominationes aegyptiorum immolabimus
dño dõ nr̃o cum mugis hoc scriptura dixerit quia aegyptiorũ
ab hominationes immolaturi sunt alii uero latini sichabent
non potest fieri sic quõ ab hominationes aegyptiorum non
immolabimus dño dõ nr̃o. contrarium sensum facit addita
perticula negatiua cum moyses dixerit. non potest fieri
sic. ab hominationes aegyptiorũ immolubimus dñodõ nostro.

Expanded text:
non posse fieri propter abominationes Aegyptiorumnon posse fieri propter abominationes Aegyptiorum. Quod ait Moyses: non potest fieri sic; abominationes enim Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro. id est: haec immolaturi sumus quae abominantur Aegyptii et propterea in Aegypto non possumus. hoc manifestant uerba quae adiungit et dicit: si enim imm immola ueri mus abominationes Aegyptiorum palam ipsis, lapidabimur. hoc non intellegentes quidam interpretes nostri sic interpretati sunt, ut dicerent: non potest fieri sic; numquid abominationes Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro? cum magis hoc scriptura dixerit, quia Aegyptiorum abominationes immolaturi sunt. alii uero latini sic habent: non potest fieri sic, quoniam abominationes Aegyptiorum non immolabimus domino deo nostro. contrarium sensum facit addita particula negatiua, cum Moyses dixerit: non potest fieri sic; abominationes enim Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro;
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ego mitto inte & inseruos tuos & inpopulum tuũ & indo¬
mos tuas cynomian &implebuntur domos aegyptiorũ cyno¬
mia ut scias qũo egosum dñs ds̃ omnis tenxe. & dibo inter¬
uallum interpopulum meũ & interpopulum tuum. qđ hic
scripture aperuit ne ubicumq dicen&. intellegere debemus
sed mn posteriorib: in priorib signis factum eẽ ut tenae inqua
hubitabat populus dĩ nullis plagis tidib: uexar&ur oportu¬
nũ autem fuit ut ibi hoc aperte poneretur unde iam inci¬
piunt signĩ quib: magi similia ne conati sunt facere procul
dubio enimquia ubiq fueroent scynifes in regno pharconis
non autẽ fueraent intenuem gessem ubi conati sunt magi simili¬
ter facere & minime potuerunt. quo usq ergo deficerent ni¬
hil deillius teroe segregatione dictum. ẽ. sed ex quo coepe¬
runt ea fieri ubiiam illi similia facere nec conart auderent:
enim eos ire quodicebant. sed ut illic in aegẏpto immolaoent
uolebat hoc ostendunt uerba mose quue secuntur ubidicit

Expanded text:
Ecce ego mitto in te et in seruos tuos et in populum tuum et in domos tuas cynomian, et implebuntur domus Aegyptiorum cynomia, ut scias, quoniam ego sum dominus deus omnis terrae. et dabo interuallum inter populum meum et inter populum tuum. quod hic scriptura aperuit, ne ubique diceret, intellegere debemus et in posterioribus et in prioribus signis factum esse, ut terra in qua habitabat populus dei nullis plagis talibus uexaretur. oportunum autem fuit, ut ibi hoc aperte poneretur, unde iam incipiunt signa quibus magi similia nec : conati sunt facere: procul dubio enim quia ubique fuerant scinifes in regno Pharaonis, non autem fuerant in terra Gessem, ibi conati sunt magi similiter facere et minime potuerunt. quousque ergo deficerent, nihil de illius terrae segregatione dictum est, sed ex quo coeperunt ea fieri, ubi iam illi similia facere nec conari auderent. enim eos ire quo dicebant, sed ut illic in Aegypto immolarent uolebat. hoc ostendunt uerba Moysi quae secuntur, ubi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
oris tabernaculi quue decẽ auleis tenduntur. & uicenas &ium
ipsae columnas habent. nũ sicut interioris tabernaculi duola¬
tera ab aquilone & austro centenis cubitis porriguntur. ita &
exterioris atrii non ergo ad ipsa exteriont totidem columnarũ
lateror tegenda capillaciore uelor ꝓficit longitudo. qua longi¬
tudinẽ superaent auleor. tantũ enimdunt exteriorib: laterib:
quantũ & interiorib: darent id ẽ. cubita centena quae fiunt du¬
centa sed quia laterib orientis &occidentis sufficerent laterr
quadrrgena si tantũ modo interius. tabernaculũ uelis capillacus
cinger&ur. additis autem laterib: atru creuit tabernaculi lati¬
tudo ut tegendis laterib: orientuli & occidentidi. iam non qua¬
dragena sed quinquagena cubita sint necessaria ad eategenda
rentur. sed cubitũ ex hoc &cubitũ ex hoc acsic haber& exipsa suꝑ¬
habundantia latus orienti de cubitadecem & ꝗccidentide alia

Expanded text:
oris tabernaculi quae decem aulaeis tenduntur et uicenas etiam oris tabernaculi quae decem aulaeis tenduntur et uicenas etiam ipsa columnas habent. nam sicut interioris tabernaculi duo latera ab aquilone et austro centenis cubitis porriguntur, ita et exterioris atrii. non ergo ad ipsa exteriora totidem columnarum latera tegenda capillaciorum uelorum proficit longitudo, qua longitudinem superant aulaeorum. tantum enim dant exterioribus lateribus, quantum et interioribus darent, id est cubita centena, quae fiunt ducenta. sed quia lateribus orientis et occidentis sufficerent latera quadragena, si tantummodo interius tabernaculum uelis capillaciis cingeretur, additis autem lateribus atrii creuit tabernaculi latitudo, ut tegendis lateribus orientali et occidentali iam non quadragena, sed quinquagena cubita sint necessaria, ad ea tegendarentur, sed: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc, ac sic haberet ex ipsa superabundantia latus orientale cubita decem et occidentale alia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cubitum ex hoc & cubitum ex hoc id .ẽ. ne omnia inunã
partem coguntur ut proficiant operiendis laterib: taber¬
naculi sed exterioris atrii id ẽ omnia illa trecenta cubitu
uelorum capillaciorum extrinsecus tabernaculum cingant.
adiunctis quippe laterib atrii exterioris centũ cubitorum
id .ẽ. austri & aquilonis quinquagena cubita supersunt ori¬
entis & occidentis quae omnia fiunt trecenta quib cooperiendis
capillaciorum trecenta sufficiunt. hoc ẽ. qđ ait cubitum ex hoc
& cubitũ exhoc id ẽ distributio duorũ cubitorũ quib unum¬
quotq uelum capillaciũ longius .ẽ. hoc ẽ. exeo qđ supenit uelis
de longitudine uelorx erit contegens super latera tabernaculi.
illa scilic& exteriore quue ad a trium ꝑtinent hinc atq hinc
ut operiat. nec illa ipsius atrii quuecentenis cubitis & uicenis colum¬
nis tenduntur . ipsu enim non sunt facta longiorae quã illa interi¬

Expanded text:
sunt: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc; id est, ne omnia in unam sunt: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc; id est, ne omnia in unam partem cogantur, ut proficiant operiendis lateribus tabernaculi, sed exterioris atrii, id est omnia illa trecenta cubita uelorum capillaciorum extrinsecus tabernaculum cingant. adiunctis quippe lateribus atrii exterioris centenum cubitorum. id est austri et aquilonis, quinquagena cubita supersunt orientis et occidentis, quae omnia fiunt trecenta, quibus cooperiendis capillaciorum trecentena sufficiunt. hoc est quod ait: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc, id est: distributio duorum cubitorum, quibus unumquodque uelum capillacium longius est. hoc est ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum erit contegens super latera tabernaculi, illa scilicet exteriora, quae ad atrium pertinent, hinc atque hinc ut operiat, nec illa ipsius atrii, quae centenis cubitis et uicenis columnis tenduntur; ipsa enim non sunt facta longiora quam illa interi
Abbreviated transcription (Latin):
nent ut quid exeis cooperiatur non sint omnino. unde restut
&iam ipsa subtegi & subtegendo d&rochi. quod scripturoc
nondicit. auleam quippe decem quae habent cubita uicena
& octona quib: interius tenditur tabernaculum circum¬
plectuntur spatium quantum possunt circum plecti cubita
ducenta octoginta. unde latertr illa longiora australẽ
& aquilonium habentia uicenas columnas. auferunt ex
his cubitis centena cubita restant osto ginta quue duob
reliquis laterib: breuiorib: orientidi qđ non hab& ordinẽ
columnarum & occidentidi ubi erent columnae osto qua¬
dragena distribuantur. proinde in capillaciis quo d& roco¬
tis triginta cubitis tricenta restabant. si trecentis cubitis
capillaciorum uelorum ducenta octoginta cooperiantur
auleorum. Ita super erunt uiginti ut nonsit qđ ex eis tegatur
proinde duo illa cubita quae singula capillacia plus habent
ex quib: summa uiginti cubitorum collecta ẽ. sic distribuenda

Expanded text:
rant, ut quid ex eis cooperiatur non sit omnino. unde restat rant, ut quid ex eis cooperiatur non sit omnino. unde restat etiam ipsa subtegi et subtegendo detrahi. quod scriptura non dicit. aulaea quippe decem, quae habent cubita uicena et octona, quibus interius tenditur tabernaculum, circumplectuntur spatium quantum possunt circumplecti cubita ducenta octoginta: unde latera illa longiora, australe et aquilonium, habentia uicenas columnas auferunt ex his cubitis centena cubita; restant octoginta. quae duobus reliquis lateribus breuioribus, orientali, quod non habet ordinem columnarum, et occidentali, ubi erant columnae octo. quadragena distribuantur. proinde in capillaciis <utis triginta cubitis trecenta restabant, si trecentis cubitis capillaciorum uelorum ducenta octoginta cooperiar.tur aulaeorum, ita supererunt uiginti, ut non sit quod ex eis tegatur. proinde duo illa cubita, quae singula capillacia plus habent, ex quibus summa uiginti cubitorum collecta est, sic distribuenda
Abbreviated transcription (Latin):
duplicatio a tergo dimidii subtectio. sed ipsa uela capillacia
comparata auleis ex quib decem iussit fieri interius tu¬
bernaculum quat tuor colorib: textis longiora reperiuntur
cubitis binis. ea enim eraent aulea singula cubitorum uiginti
nisiquia illa longitudo inquabinis cubitis uela capillacia
longiora sint auleis singulis singula non totu in unam par¬
tem cogenda ẽ. id ẽ ut quid quid superat ã posteriora
tubernaculi colligatur. sed distribuatur ex aequo. tantumq
id ẽ quo duo cubita insingulis uelis eandem quae superat lon¬
gitudinem faciunt ut cubitum inde auferaet pars istu cubi
cubitis longiora uiginti cubitorum longitudinem faciunt
quauidentur superare serie sua. seriem auleorum: deinceps
uidendum ẽ. haec uiginti cubita quae superoent delongitu¬
dine uelorum cui spatio cingendo proficiant si enim uelis
capillaciis interius tabernaculum circum tegitur lta supe¬

Expanded text:
duplicatio, a tergo dimidii subtectio; sed ipsa uela capillacia duplicatio, a tergo dimidii subtectio; sed ipsa uela capillacia comparata aulaeis, ex quibus decem iussit fieri interius tabernaculum quattuor coloribus textis, longiora reperiuntur cubitis binis. ea enim erant aulaea singula cubitorum uiginti , nisi quia illa longitudo in qua binis cubitis uela capillacia longiora sunt aulaeis singulis singula non tota in unam partem cogenda est, id est ut quidquid superat, ad posteriora tabernaculi colligatur, sed distribuatur ex aequo tantumque iam duo cubita in singulis uelis eandem quae superat longitudinem faciunt, ut cubitum inde auferat pars ista et cubcubitis longiora uiginti cubitorum longitudinem faciunt, qua uidentur superare serie sua seriem aulaeorum? Deinceps uidendum est haec uiginti cubita. quae superant de longitudine uelorum, cui spatio cingendo proficiant. si enim uelis capillaciis interius tabernaculum circumtegitur, ita supe
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& cubitis. decentum ostoginta d& rocstis a facie tuber¬
naculi uelo duplicato. & a posteriorib: tubernaculi dimidio
uelo subtecto iam illud qđ sequitur aliud .ẽ. & aliam questi¬
onem infert propter quam magime huius loci expositionẽ
differendam putaui. ut prius & forma constituendi taber¬
naculi & deatrio circum ponendo qđ scriptum. ẽ. uidemus
sequitur ergo cubitum ex hoc exeo qđ superaet uelis delon¬
gitudine uelorum tubernaculi egit contegens ad super late¬
rte tabernaculi hinc atq hinc ut operiat. aliud .ẽ. quod
superbit una pars ex uelorum aliam partem quinque
uelorum propter ampliorem uelorum numerum unde iam
diximus. aliud qđ superbit delongitudine uelorum.
unde nunc dictum ẽ. Ita enim nonpum parti companctur
& altera alterem superare Inuenitur illa scilic& quae uela
sex hab& illam quae uelaquinq: hub&. quue ambue ut sibi¬
m& aequirentur a facie tabernaculi facta . ẽ. unius ueli

Expanded text:
scilicet cubitis de centum octoginta detractis a facie taberscilicet cubitis de centum octoginta detractis a facie tabernaculi uelo duplicato et a posterioribus tabernaculi dimidio uelo subtecto. Iam illud quod sequitur aliud est et aliam quaestionem infert, propter quam maxime huius loci expositionem differendam putaui, ut prius et formam constituendi tabernaculi et de atrio circumponendo quod scriptum est uideremus. sequitur ergo: cubitum ei hoc et cubitum egitudine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi, hinc atque hinc ut operiat. aliud est quod superabit una pars sex uelorum aliam partem quinque uelorum propter ampliorem uelorum numerum, unde iam diximus; aliud quod superabit de longitudine uelorum, unde nunc dictum est. ita enim non pars parti comparatur et altera alteram superare inuenitur: illa scilicet, quae uela sex habet, illam, quae uela quinque habet. quae ambae ut sibimet aequarentur, a facie tabernaculi facta est unius ueli
Abbreviated transcription (Latin):
nebant. &ideo post centum quinquaginta cubita quibus
illi partiquinq uelorum &iam istapars sex uelorum aequa¬
batur supertebant atq habundabant cubita quindecim
illic enim eroent a parte quinque uelorum cubita centum
quinquaginta. hinc autem a parte sex uelorum duplicato
uno uelo secundum faciem tabernaculi ertent cubita centum
sexaginta quinq plus ergo habebat. pars ista cubita quin¬
decim. hoc dicit dimidium ueli qđ iub& subtegi post taberna¬
culum ut quia illud a faciue duplicatum .ẽ. hoc dimidium
redundans a posteriore parte tubernaculi non duplicare¬
tur sed subteger&ur. id ẽ. omnia ipsa quindecim cubita
sub termissa tegerentur. acsic & ipsa illi longitudini d& rche¬
rentur. sicut illu itidem quindecim a facie tabernaculi unius
ueli duplicatione d& rocsticta sunt. eoque modo centum quin¬
quaginta cubitis quinque uelorum occunerent ex alia
parte centum quin quaginta cubita sex uelorum triginta

Expanded text:
nebant. et ideo post centum quinquaginta cubita, quibus nebant. et ideo post centum quinquaginta cubita, quibus illi parti quinque uelorum etiam ista pars sex uelorum aequabatur, superabant atque abundabant cubita quindecim. illinc enim erant a parte quinque uelorum cubita centum quinquaginta; hinc autem a parte sex uelorum duplicato uno uelo secundum faciem tabernaculi erant cubita centum sexaginta quinque. plus ergo habebat pars ista cubita quindecim. hoc dicit dimidium ueli, quod iubet subtegi post tabernaculum. ut, quia illud a facie duplicatum est, hoc dimidium redundans a posteriore parte tabernaculi non duplicaretur, sed subtegeretur, id est omnia ipsa quindecim cubita subtermissa tegerentur, ac sic et ipsa illi longitudini detraherentur, sicut illa itidem quindecim a facie tabernaculi unius ueli duplicatione detracta sunt, eoque modo centum quinquaginta cubitis quinque uelorum occurrerent ex alia parte centum quinquaginta cubita sex uelorum: triginta
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. abund& & rest& dimidium ueli exilla seriue conexorũ
uelorum oport& inquirere . quõ quinq: in sẽ & sex inse
mecti uoluit sicut superius loquitur: dixeraet s
uelum a facie tabernaculi duplicandum id .ẽ. ab oriente
totiens enim posteriorx tabernaculi a parte occident᷑ ĩ eẽ.
significauit id .ẽ. admare. qđ igitur facies tubernaculi
nisi pars illa intellegenda .ẽ. quae .ẽ. ad orientem pars
ergo illa qua uelaquinq tonexa sunt hub& cubita centũ
quinquaginta. hoc .ẽ. quinquies tricena. tricenorum enim
cubitorum eraent singula sicut ea ds̃ fieri iusserat. illa uero
pars inqua eront non quinq sed sex uela sibim& similiter
nexa cubita habebunt centum ostoginta id ẽ. sexies tricena
acperhoc duplicato ex eis uno uelo sicut iussum .ẽ. secundum
faciem tabernaculi minuebantur in ea duplicatione cubitu
quindecim quib d&racctis centum sexaginta quinq rema¬

Expanded text:
id est abundet et restet dimidium ueli, ex illa serie conexorum id est abundet et restet dimidium ueli, ex illa serie conexorum uelorum oportet inquirere, quoniam quinque in se et sex in se conecti uoluit, sicut superius loquens dixerat, sextum uelum a facie tabernaculi duplicandum, id est ab oriente. totiens enim posteriora tabernaculi a parte occidentis esse significauit, id est ad mare. quid igitur facies tabernaculi nisi pars illa intellegenda est, quae est ad orientem? pars ergo illa, qua uela quinque conexa sunt, habet cubita centum quinquaginta, hoc est quinquies tricena — tricenorum enim cubitorum erant singula, sicut ea deus fieri iusserat — illa uero pars in qua erant non quinque, sed sex uela sibimet similiter nexa, cubita habebat centum octoginta, id est sexies tricena; ac per hoc duplicato ex eis uno uelo, sicut iussum est, secundum faciem tabernaculi minuebantur in ea duplicatione cubita quindecim: quibus detractis centum sexaginta quinque rema