comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in sexagesimo septimo psalmo leganꝰ.
lñs dabit uerbum euangelizantib
iurtutem multam. ut haberent oꝑa¬
tionem uirtutum. et gratiam sami¬
tatum. et predicaturi multis gentib
acciꝑent genera linguarum: ut
iam tunc cognosceretur qui apł̃oꝵ.
quib deberent gentib nuntiare.
Deniq apostolus qui de ieru¬
salem usq ad illiricum predi¬
cauit. et inde ꝑ romam ad his¬
panias ire festinat. gratias agit
deo: quod cunctis apostolis magis
lingius loquatur: Qui enim mł¬
lis gentib annuntiaturus erat:
multarum linguarum acceꝑat
gratiam. Que repmissio spiritus
sancti. die decima post ascensionẽ
saluatoris expleta est: luca refe̾n¬
te qui scripsit. Cumq complerent᷑
dies pentecostes. erant omnes disci¬
puli pariter in eodem loco: et fac¬
tus est repente de celo sonus tanꝗͣ

Expanded text:
in sexagesimo septimo psalmo legimus: in sexagesimo septimo psalmo legimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum, ut iam tunc cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent gentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad Hispanias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus adnuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. quae repromissio spiritus sancti die decimo post ascensionem saluatoris expleta est Luca referente, qui scribit: cumque conplerentur dies pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco et factu
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes quidem baptirauit apua.
uos autem baptrrabimini spiritu
sancto. non post multos hos dies.¬
Rursum in finem euangelii secundũ
iohannem. eo die quo resurrexerat.
id est die domimca. clausis ianus
ad apostolos introisse narratur.
et dixisse eis secundo pax uobis. eł
intulisse sicut misit me pater. Es
ego mitto uos: et cum hoc dixisset
insufflauit et dixit eis. accipite fp̃m
sanctum. quoꝵ remiseritis peccata
remittantur eis: et quoꝵ retinueri¬
tis retenta erunt. Primo igitur die
resurrectionis eis. acceꝑunt spiritꝰ
sancti gratiam. qua peccata dimitte¬
rent et baptixarent. et filios dei face¬
rent. et spiritum adoptionis eredenti¬
by largirentur: ipso saluatore dicente.
Quoꝵ remiseritis peccata. remitent᷑
eisi et quoꝵ retmueritis retenta eruis.
die autem pentecostes. eis amplius
reꝓmissum est. ut baptrarentur sp̃u
sancto. et induerentur uirtutem¬
ex alto. qua xp̃i euangelium cunctis
gentib predicarent: uixta illud qd̾

Expanded text:
es quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies,rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et dicit eis: accipite spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, quorum retinueritis, retenta erunt. primo igitur die resurrectionis eius acceperunt spiritus sancti gratiam, qua peccata dimitterent et baptizarent et filios dei facerent et spiritum adoptionis credentibus largirentur ipso saluatore dicente: quorum remiseritis peccata, remittentur eis et, quorum retinueritis, retenta erunt. die autem pentecostes eis amplius repromissum est, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtutem, qua Christi euangelium cunctis gentibus praedicarent, iuxta illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo saluator secundum
iohannem insufflat sp̃m san¬
ctum apossolis: et secundum lucã
post asceusionem missurum esse¬
se dicit. Huius questiomis ꝑfa¬
cilis solutio est: si docente apostolo
paulo. spiritus sancti diuersas
gratias nouerimus. Scribit enĩ
oꝵ sunt. idem autem dñs. et diui
qui oꝑatur omnia in omnib. Uni¬
cuiq autem datur manifestatio
spiritus: ad id quod expedit. Alii
quidem datur ꝑ spiritum ser mo
sapientie: alii sermo scientie scd̾m
tundem spiritum. Alii gratia sa¬
nitatum: in uno spiritu. Alii fi¬
des in eodem spiritu. Alii oꝑatio
uirtutum. alii ꝓphetia. alii discre¬
tio spirituum. alii genera lingua¬
rum: alii interpretatio sermonum.
Omnia autem hec oꝑatur unus
atq idem spiritus: diuidens uni¬
cuiq ꝓut uult. Ergo dñs qui pꝰt
resurrectionem suam. iuxta luce
euangelium dixerat. ecce ego mit¬
tam ꝓmissionem patris mei in uos.
uos autem sedete in ciuitate. quo¬
adusq induamin uirtute ex al

Expanded text:
uomodo Salvator noster secundum Joannem insufflat Spiritum sanctum in apostolos, et secundum Lucam post ascensionem missurum esse dicit? Hujus quaestionis perfacilis solutio est, si docente apostolo Paulo Spiritus sancti diversas gratias noverimus. Scripsit 746 um sunt, idem autem Deus, qui qui operatur omnia in omnibus. unicuique autem datur manifestatio spiritus ad id, quod expedit. alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii gratiae sanitatum in uno spiritu, alii fides in eodem spiritu, alii operatio uirtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum. omnia autem haec op-eratur unus atque idem spiritus diuidens unicuique, prout uult. ergo dominus, qui post resurrectionem suam iuxta Lucae euangehum dixerat: ecce ego mittam promissionem patris mei in uos; uos autem sedete in ciuitate, quoadusque induamini uirtutem e
Abbreviated transcription (Latin):
tiam aspice ne mox. incutiant
aliena tibi peccaia pudorem.
fallumir. & quondam non dig¬
num tradimus gͦ. Quem sua
culpa ꝑremet. deceptus omitte
tueri. Ut penitus notum. si tẽ¬
ptent crimina serues. Tuteris¬
q: tuo fidentes presidio. nam
Iam tua res agitur. paries cũ
ꝓrumis ardeti: & neglecta so¬
lent incendia sumere uires. Ter¬
cium est cohibere auariciam.
ꝯ libidinem. Unde idem poeta.
Non te semꝑ mops agitet. uexet¬
ꝙ cupido. Non ancilla tuum ie¬
abicere elationem. nixta illud.
hec tua landabis studia. aut
suo de pauꝑtate tacentes. plus
poscente ferent. Distat sumas ne
eitus pasci si posset coruus. ha¬
beret: plus dapis. &. rixe multo
mimis. inuidieq. Quare autẽ

Expanded text:
tiam aspice: ne mox Incutiant tiam aspice: ne mox Incutiant aliena tibi peccata pudorem. Fallimur, et quondam non dignum tradimus; ergo Quem sua culpa premet, deceptos omitte tueri: Ut penitus notum, si tentent crimina, serves, Tuterisque tuo fidentem praesidio . . . Nam tua res agitur, paries cum proximus ardet: Et neglecta solent incendia sumere vires. Tertium est cohibere avaritiam et libidinem; unde idem HORATIUS: Non te semper inops agitet vexetque cupido . . . Non ancilla tuum jeabjicere elationem juxta illud HORATII: Nec tua laudabis stuata aut suo de paupertate tacentes Plus poscente ferent; distat sumasne . . . Nam tacitus pasci si posset corvus haberet: Plus dapis, et rixae multo minus invidiaeque. Quare autem
Abbreviated transcription (Latin):
bernas. regumq turres.
dominum necessaria prebere:
minus. si estimat seruititem. ui
totum homnniem descendere. Pars
uiris est: adeo libera ꝙ uaga ut
nec ab hoc carcere. eui melusa ẽ
teneri possit. quo mius impe¬
tu suo utatur. ꝙ ingentia agat:¬
ꝙ̾ in infinitum comes celestib
exeat. Ideo sic cum inferiore ui
uas: quemad modum suꝑiorem
tecum uelis uiuere. Quotiens
in mentem uenerit. quantum
ł in seruum liceat: ueniat in m̃¬
tem tantundem in te domino
cultura potentis amici. Exꝑtꝰ
metuet. Tu dum tua nauis in
alto est. hoc caue ne mutata re¬
trorsum: te ferat aura. Oderũt
hilarem. tristes. tristemq io cosi
sedatum celeres. agilem gnauũ¬
q remissi. Po tores bibuli. media
de nocte falerni. Oderunt por¬
recta negantem pocula. deme
destus. occupat obscuri. sp̃em
lacitur ns acerbi. Consentire
sius studiis qui crediderit te.
fautor utroq laudabit polli¬
ce ludum. Secundum officium
est. dignos dominos cõmendare
Qialem cõmendas. etiam atq e¬

Expanded text:
bernas Regumque turres. 53. dominum necessaria praebere, minus, si existimat servitutem in totum hominem descendere; pars juris est adeo libera et vaga, ut ne in carcere quo inclusa est, teneri possit, quominus impetu quo utatur et agat ingentia et in infinitum comes excessibus exeat. Ideo vas, quemadmodum tecum superiorem velis vivere. Quotiens in mentem venerit, quantum tibi in servum liceat, veniat in mentem tantuncultura potentis amici: Expertus metuit; tu, dum tua navis in alto est Hoc age, ne mutata retrorsum te ferat aura. Oderunt hilarem tristes, tristemque jocosi; Sedatum celeres; agilem gnavumque remissi. Potores bibuli media de nocte Falerni Oderunt porrecta negantem pocula: quamvdestus Occupat obscuri speciem, taciturnus acerbi . . . Consentire suis studiis qui crediderit te, Fautor utroque tuum laudabit pollice ludum. Secundum officium est dignos domino commendare; Qualem commendes, etiam atque e
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. Bonũ sibi uidi si bellum
qͦ duitꝰ comes in eũ deseuierat.
int̾uenientis conugii caritas ter¬
minaret. addidit p̃terea uos ue¬
stros q cõpiunciales ei scͥpto con¬
firmasse. Cõpendio pacis ꝯqͥetis
tolerandũ consangͥnitatis piacłm
Unde & assensũ cenomãnensis eccle
fut᷑is nuꝑtiis postulauit: ut eiꝰ
qͦ auctoritate coniuigio filie stabi¬
litatẽ acqreret. si q̃n ei libellꝰ re¬
pudũ scͥberet᷑. nͥ autẽ nec extoriq¬

Expanded text:
ravit, bonum sibi videri, si bellum quo diutius comes in eum desaevierat, intervenientis conjugii charitas terminaret. Addidit praeterea vos vestrosque comprovinciales ei scripto confirmasse, compendio pacis et quietis tolerandum consanguinatis piaculum. Unde et assensum Cenomanensis Ecclesiae futuris nuptiis postulavit, ut ejus quoque auctoritate, conjugio filiae stabilitatem acquireret, si quando ei libellus repudii sc
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse: qͦs redarguit apłs di¬
centes. fa̾ciamꝰ mala: ut ueniañ
bona. Suꝑ his gͦ qd̾ ad me ꝑtimi¬
it: sollicitus fui. Petenti assensũ.
dissensũ nuntiani. Nullꝰ dispen¬
sationis intuitu ꝑmittens consan¬
guineos. aut affines inhabitaꝵ fe¬
dera contͣhere nuꝑtiaꝵ. hiuc ãu
comibio usq ad discidiũ resist̾e.
illiꝰ erit sollicitudinus:ad cuꝰ pa

Expanded text:
e, quos redarguit Apostolus dicentes: Faciamus mala ut veniant bona . Super his ergo quod ad me pertinuit sollicitus fui. Petenti assensum, dissensum nuntiavi, nullius dispensationis intuitu permittens consanguineos aut affines inhibitarum foedera contrahere nuptiarum. Huic autem connubio usque ad dissidium resistere, illius erit sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
dere distulimꝰ: donec inde ur̃m
haberemꝰ consiliũ. Res enĩ grauis¬
sima ẽ. ꝙut aluĩ a similib abster¬
reant᷑. cautissime ꝓuidendũ. St̃
autẽ qͥ dicunt: qd̾ iꝑsi dem̃brato
adu̾sus malefactores incumbat.
suã ꝓbare inuiriã. Qui autẽ ita
sentrunt: illi adħent iudicio qd̃
car notense conciliũ. auctaritate
litt̾aꝵ calixti. pp̃. de cenomannice¬
comite & lisiardo ꝓmulgauit. qͦ
iudicatũ ẽ ipsum uicecomitẽ ꝓcla¬
mantẽ: qd hoĩes lisiardi de mace¬
ria cuiꝰdam eccłe. cui ip̃e uicecomes
eg̾ssus de captione confugiens acd
eccłam inheserat. deb̾e contactu
calidi ferri ꝓbare: se iolentia

Expanded text:
dere distulimus, donec inde vestrum haberemus consilium. Res enim gravissima est, et ut alii a similibus absterreantur, cautissime providendum. Sunt autem qui dicunt quod ipsi demembrato, adversus malefactores incumbat probare injuriam. Qui autem ita sentiunt, illi adhaerent judicio, quod Carnotense concilium, auctoritate litterarum Calixti papae, de Cenomanensi vicecomite et Lisiardo promulgavit; quo judicatum est ipsum vicecomitem, proclamantem quod homines Lisiardi de maceria cujusdam ecclesiae, cui ipse vicecomes, egressus, de captione, consurgens ad ecclesiam, inhaeserat, debere, contactu calidi ferri, probare se violentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsione m̃broꝵ canonico nr̃o
illatã: ad aures uĩas usq ꝑuenisse.
De qͣ uideł̃ contumelia. cũ ipse de¬
membratꝰ adu̾sus qͦsclã nob̃ querelã
deposuisset. dicens p̃fatã in iuriã.
eoꝵ consilio & machinam̃to sͥ illatã.
nos illis diẽ declimꝰ. affuer̾t simul
ut̾q: accusator & accusatꝰ. Cet̾m no¬
lente accusatore iudiciũ susciꝑe.
s moratouã q̃rente dilationem.
nos cũ accusatis nͥ pͥus de nr̃a &
totiꝰ eccłe pur garent᷑ contumelia.
cõmuncare nolentes: pͣgationẽ
ittusq sub septima manu legiti¬
nou̾it sublimitas. de illis qͥ in ca¬

Expanded text:
sione membrorum canonico nostro illatam, ad aures vestras usque pervenisse. De qua videlicet contumelia, cum ipse demembratus adversus quosdam nobis querelam deposuisset, dicens 140 praefatam injuriam eorum consilio et machinamento sibi illatam, nos illis diem dedimus. Adfuerunt simul utrique, accusator et accusatus. Caeterum, nolente accusatore judicium suscipere, sed moratoriam quaerente delationem, nos cum accusatis, nisi prius de nostra et totius Ecclesiae purgarentur contumelia, communicare nolentes, purgationem utriusque sub septima manu legitinoverit sublimitas, de illis qui in ca
Abbreviated transcription (Latin):
ista numero differre.s sola ꝓpͥe¬
late. Uerbigr̃a. hic homo & hoc
animal numero non discrepant
quia hic homo est hoc animal.
ꝙ nichil hoc animal. nͥ hic h̃õ.
Tum etiam quia ad hoc quod
sit hoc animal. non erigitur
nͥ sub̃a cum animatione ꝙ sen¬
sibilitate. ad hoc autem ut he
homo sit. oportet esse rationa¬
Similis ratio est utilis & hone¬
sti.Cum enim idem sint num̃o.
ad hoc quod aliquid sit utile:
exigit quod fructum habeat.
Ad hoc uero ut honestum sit:
requirit ut sua dignitate nos
aliciat. Cum gͦ unum s idem
sint: sequitur nulluis rei it¬
lem esse usum. qui a uixtutib
diserepet. Iccirco nulla omnino¬
est utilis. & honesti oppositio. Qa
uero uulgus quenoumq temꝑa¬
lium usum. utilem credit. illici¬
ter autem honesto obuiat: ideo
de controuersia utilł & honesti.

Expanded text:
ista duo numero differre, sed tota proprieista duo numero differre, sed tota proprietate. Verbi gratia: Hic homo et hoc animal non discrepant, quia hic homo est hoc animal et nihil est hoc animal nisi hic homo. Tum etiam quia ad hoc ut fit hoc animal non exigitur, nisi substantia cum animatione et sensibilitate; ad hoc autem ut sit hic homo oportet esse rationaSimilis ratio est utilis et honesti; cum enim idem sint numero, ad hoc ut aliquid sit utile exigitur, quod fructum habeat, ad hoc vero ut honestum, requiritur ut sua dignitate nos alliciat. Cum igitur unum et idem sint, sequitur nullius rei utilem esse usum, qui a virtutibus discrepet. Idcirco nulla est omnino utilis et honesti oppositio. 67. Quia vero vulgus quemcunque temporalium usum utilem credit, illicitum vero honesto obviat, ideo de controversia utilis et honesti
Abbreviated transcription (Latin):
mus ẽsse questionem de pugna
ltilitatis. & honestatis. Si enim
est utile ad se trahere: honestũ
lero aliis erogare: ꝑsepe in delibe¬
rando aminus noster habet an¬
cipitem cogitandi cuiam: utrũ
scilicet spreta utilitate. honesto
oppositionem ptolomeo regi ꝑ¬
lomẽẽ nocentes: Dat penam lau¬
data fides: cum sustinet illos. qͥs
fortuna premit. fatis accede deis¬
ꝙ. Et cole felices. miseros fuge.
Sidera. terra. ut distant. ꝙ flã-¬
ma mari. sic utile recto. Sceptro¬
rum uis tota perit. si penclere
parta incipit. euertitq arces.
respectus honesti. Libertas scele¬
rum est. que regna immensa tu¬
etur. Sublatus q modus gladiis.
urtus & sũma potestas. non coe¬
unt. semꝑ metuet quem seua pu¬
Hdebunt. Sũma uͦ auctoritate
lit quiequid bonum est. id etiã
utile censeant: &. quicqͥd honestũ
Unde sequitur: onme honestum
utile esse:Fir missime itaq tene
honestum utile esse. quod nicħ
est utile nͥ sit honestum: nec duo

Expanded text:
mus esse quaestionem de pugna utilitatis et honestatis; si enim est utile ad se contrahere, honestum vero aliis erogare, persaepe in deliberando animus noster habet ancipitem cogitandi curam, utrum scilicet, spreta utilitate, honesto oppositionem Ptolemaeo regi plemaee, nocentes Dat poenas laudata fides, cum sustinet illos, Quos Fortuna premit. Fatis accede deisque, Et iste felices, miseros fuge; sidera terra Ut distant, ut flamma mari sic utile recto. Sceptrorum vis tota perit si perdere justa Incipit: evertitque arces respectus honesti. Libertas scelerum est, quae regna invisa tuetur, Sublatusque modus gladiis. Virtus et summa potestas Non coeunt: semper metuet, quem saeva pudebunt. 66. Summa vero auctoritate ut quidquid bonum est, id et utile censeatur, quidquid honestum unde sequitur omne honestum utile esse. Firmissime itaque tene honestum utile esse, quod nihil sit utile nisi sit honestum; nec dico
Abbreviated transcription (Latin):
rant in m̃cede uaticinari ĩmullos: in
m̃cede uaticinari crecdebant ꝙ istos.
Cet̾m neut̾ eoꝵ legit᷑ delata suscepisse
muña. cũ poti samuel satis hospi¬
talit̾ saul pausse. haias uͦ p̾fatam
mulierẽ u̾bis duriorib inc̃passe
memoret᷑: faciamꝰ autẽ eos accepisse
scd̃m eundẽ ieronimũ. stipes potiꝰ
aures obtirate: scientes qm̃ aurũ
Margentũ libatis cło. qd̃ ꝓ dõ recu¬
satis. Aqͣm ꝙenĩ ꝑicło militũ de be¬
thleemitica sũptam cift̾na. ꝙ eam
dauid cũ sitiret ꝓpt̾ dñm fudit: gͣ¬
tum dño sacͥficitim fec̃. Qua es aqua
recharedo Wisigotoꝵ regi. qͥ obla¬
tũ sͥ anrũ ꝓ deo recusau̾at: sic b̾s
gregoriꝰ ait. Dauid regis factũ nͥ
ad memoriã redit. cui cũ conpu¬
pita aqͣ de cist̾na bethleemitica.
que int̾ hostiles cuneos habebat
ab ob sp̃ seq̃ntib militib fuisset
illata: ꝓtmꝰ dix̃. absit a me: ut
sangͥnem hoĩum istoꝵ bibã. Qͣm
qr fudit ꝯ bib̾e noluit: scͥptũ ẽ

Expanded text:
rant in mercede vaticinari nonnullos, in mercede vaticinari credebam et istos. Caeterum neuter eorum legitur delata suscepisse munera, cum potius Samuel satis hospitaliter Saulem pavisse, Ahias vero praefatam mulierem 23 verbis durioribus increpasse memoretur. Faciamus autem eos accepisse, secundum eumdem Hieronymum; stipes potiusaures obturate, scientes quoniam aurum et argentum libatis Deo, quod pro Deo recusatis. Aquam etenim periculo militum de Bethleemitica sumptam cisterna, quia eam David, cum sitiret, propter Dominum fudit , gratum Deo sacrificium fecit. Qua de aqua, Recaredo Wisigothorum regi, qui oblatum sibi aurum pro Deo recusaverat, sic beatus Gregorius ait: « David regis factum mihi ad memoriam venit, cui cum concupita aqua de cisterna Bethleemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset allata, protinus dixit: Absit a me ut sanguinem hominum istorum bibam. Quam quia effudit et bibere noluit, scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
uid sit quod in matheo scͥꝑ¬
non bibam a modo de hoc gen¬
quo illud bibam uobiscum no¬
uum. in regno patris mel.

Expanded text:
uid sit quod in Matthaeo scriNon bibam amodo de hoc genquo illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei.
Abbreviated transcription (Latin):
hanc õmo sit uita: Qd̃ de illis
ꝙ sentire ĩpium ẽ: & heretic̃ at¬
testari. In hanc en ĩ ꝓlabi insa¬
niã. spẽ celestiũ euacuat p̃mioꝵ
& ei miserie addicit. de qͣ sic apł̃s
ait. Si tm̃in hac uita in xp̃o sꝑã¬
tes sumꝰ: miserabiliores sumꝰ õib
hõib. Porro qd̾ int̾pellantib ꝓ̃
aĩe int̾pellent. ad uigilantium
cuiꝰ pedisseqͣm fecisti aĩam tuam.
ier onimꝰ scͥbens: his eũ redargu¬
it u̾bis. Bicis in libello tuo. quod
dũ iuuimꝰ mutuo orare possumꝰ.
pꝰquam autẽ mortui fuerimus.
p̾sertim cũ martyres ultionẽ
sui sangͥnis obseentes: ĩpetiare
neqͥuer̃t.Si apl̃i & martyres in
corꝑe constituti adhuc posst̃ ꝓ ce¬
t̃is. qñ adhuc de se cdebent eẽ sol¬
liciti: qͣntomagis pꝰ coronas. iuc¬
torias & tͥumpbos. Unꝰ h̃o moyses.
dei sui. & pͥmꝰ martyr in xp̃o. ꝓ
ꝑsecitorib ueniã dep̃catur: ꝙ pꝰ¬
Paulꝰ apłs cũ centũ septuagnita
sex. sibi dic̃ in naui aĩas condona¬

Expanded text:
hanc omnino sit vita? Quod de illis, et sentire impium et haereticum attestari. In hanc enim prolabi insaniam, spem coelestium evacuat praemiorum, et ei miseriae addicit, de qua sic Apostolus ait: Si tantum in hac vita sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Porroae interpellent, ad Vigilantium, cujus pedissequam fecisti animam tuam, Hieronymus scribens, his eum redarguit verbis: « Dicis in libello tuo quod dum vivimus mutuo orare possumus: postquam autem mortui fuerimus, aesertim cum martyres ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare nequiverint. Si apostoli et martyres in corpore constituti, adhuc possunt ris, quando de se debent adhuc esse solliciti; quanto magis post coronas et victorias et triumphos? Unus homo Moyses sDei sui et primus martyr in Christo peccatoribus veniam deprecatur; pPaulus apostolus ducentas septuaginta sex sibi dicit in navi animas condona
Abbreviated transcription (Latin):
uiris. non ultima laus est.
exui officium est. quicqͥd
ab eo erigitur complere
lucanꝰ¬
sibi s domino. grauis est que
seruit egestas. Sũmoꝑe autem
cauent garrulitatem. Nam lin¬
gua mali. pars pessima serui.
tium: honestantur obsequia ser¬
uoꝵ. De peculio uͦ thesauro. or
natu. que cõmuni nomine di¬
uitie dicuntur. est illud philo¬
sophi satis eleganter dictum.
animi. tamq parui: quam a¬
mare diuitias. Nichil honestius
magnificentiusq quam pecuni¬
am contempnere si habeas:non
si habeas ad liberalitatem confer¬
re. Nimis enim illiberalis uidet᷑
cio non emo. A cuius rei nimio¬
desiderio: his causis reuocari de¬
bemus. Prima est. quia breuis
scis an adiciant hodier ne crastina
sit futurum fuge querere. Pru¬
dens futuri exitum ealiginosum.¬
nocte ceca premit deus: ridetq si

Expanded text:
iris non ultima laus est. Sextum autem officium est, quidquid a domino exigitur, complere LUCANsed domino gravis est, quae servit egestas. Summo opere caveat garrulitatem. JUVENALIS: Lingua mali pars pessima servi. tium honestantur obsequia servorum. 55. De peculio vero thesauro, 990 ornatu, quae communi nomine divitiae dicuntur, est illud philosophi satis eleganter dictum. animi, tamque parmare divitias: nihil honestius magnificentiusque, quam pecuniam contemnere, si non habeas; si habeas, ad liberalitatem conferre. » Nimis enim liberalis videtur tio non emo 56. A cujus rei desiderio his causis revocari debemus. Prima est quia hominis scit, an adjiciant hodiernae crastina sit futurum cras, fuge quaerere Prudens futuri temporis exitum Caliginosnocte premit deus; Ridetque si
Abbreviated transcription (Latin):
ut diu̾si cultores litoris. caritas u¬
nͥat: qͦ unã rem publicam t̾iam
fecit & celũ. Huiꝰ itaq fiducia iniec¬
.rͫ ta ẽ mͥ p̃sumptio inquirendi. atq
postulandi: qd̾ impensum ñ minu¬
et erogantẽ. Si uotoꝵ sũma qͦrit᷑.
sequens illa pagina declarabit.
apłoꝵ relationib didici uos in con¬
cilio barensi sermonẽ h̾uisse de sp̃u
sc̃o. quẽ calũpniosa grecoꝵ u̾sutia.
p̃fato ꝓmulgastis concilio. succin¬
cto tͣctatu dep̃cor annotari. Et qr
ipsi latinoꝵ patrũ testimonia nõ
suscipiunt. his auctoritatib opꝰ fla¬
gitatũ munire ñ tedebit: quas g̾ca
calliditas. & suas fateat᷑ ꝙ nĩas. Mag¬
na qͥd̾e beate pat̾ postulo: s qͣ pari¬
t̃ & suscipienti ꝓficiant & danti. No¬
bilis enĩ possessio ẽ scientia. qͦ distri¬
buta suscipit increm̃tũ: ꝯauarũ
declignata possessorẽ nͥ publicet᷑

Expanded text:
 charitas uniat, quae unam rempublicam 90 terram fecit et coelum. Hujus itaque fiducia, invecta est mihi praesumptio inquirendi atque postulandi quod impensum non minuit erogantem. Si votorum summa quaeritur, sequens illa pagina declarabit. Appulsorum relationibus didici vos in concilio Barensi sermonem habuisse de Spiritu sancto, quem calumniosa Graecorum versutia praefato promulgastis concilio, succincto tractatu deprecor adnotari. Et quia ipsi Latinorum Patrum testimonia non suscipiunt, his auctoritatibus opus flagitatum munire non taedebit, quas Graeca calliditas et suas fateatur et nostras. Magna quidem, beate Pater, postulo, sed quae pariter et suscipienti proficiant et danti. Nobilis enim possessio est scientia, quae distributa suscipit incrementum, et avarum dedignata possessorem, nisi pub
Abbreviated transcription (Latin):
absentẽ: neminẽ non familiarem.
Ea nicħ est diffusius: par enĩ latitu
do & caritatis & mundi. Caritas am¬
plectit᷑ quicqͥd occeauꝰ. Caritas in sa¬
crario dilectionis. & amicũ colligit
in diñ: ꝙ inimicũ ꝓpt̾ dm̃. Eadem
dilig̾e non desinit: cũ diligi desina¬
t᷑. Omnes habet p̃sentes: om̃is affines.
Quib ñ potest obseqͥo: subuenit uł¬
affectu. Absit gͥ ut publicũ caritatiᷤ
b̾nficium. mͥ maris fluctib auferał:
cũ scͥptum sit. aqͦ multe ñ poterunt

Expanded text:
absentem nobis, neminem non familiarem. absentem nobis, neminem non familiarem. Ea nihil est diffusius. Par enim latitudo est, et charitatis et mundi. Charitas amplectitur quidquid Oceanus. Charitas in sacrario dilectionis, et amicum colligit in Deum, et inimicum propter Deum. Eadem diligere non desinit, cum diligi desinatur. Omnes habet praesentes, omnes affines. Quibus non potest obsequio, subvenit affectu. Absit igitur ut publicum charitatis beneficium mihi maris fluctibus auferatur, cum scriptum sit: Aquae multae non pote
Abbreviated transcription (Latin):
pudet dũ modo iuuet. Eges¬
sas ꝙ ad erim̃ urget: s int̾cedit
ad ueniã. Ignosees gͥ si qͥd ea ułgñ¬
te: supͣ meritũ postulabo. Doces
enĩ sꝑare me maiora m̃itis: que
m̾̃itis maiora largiri ñ desistis.
cia: planeta indigeo. Eam m ꝓ
nisisti. Sic̃ arbitror ñ deseres ꝓ¬
hissũ: ꝗ etiã non ꝓmissa festmaᷤᷤ
rogare.
amiliare ẽ sapienti. tolerare
nescientẽ: hinc ẽ qd̾ inscĩam
eã aꝑire ñ timui. qr eiat cũ sa¬
piente colloquiũ. Eam nͥ fallor. & scĩa
ur̃a erudiet: & caritas subportabit.
Felicẽ me inqͣm si meruissẽ uł p̃sens
instrui: uł tanqͣm familiaris epłam
susciꝑe destinatã. Hoc autẽ mͥ locus
inuidet. nec alit̾ salutationis indul¬
sit obseqͥa: nͥ priꝰ orbis dimiliũ consul¬
tarẽ. Oportet enĩ marisꝙ aeris explo¬
rare clem̃tiam: si quẽ iudicamꝰ in
anglia salutandũ. Cet̃m talis incõ¬
moda seꝑationis. caritatis copula
supplent᷑. que neminẽ ꝑatit᷑ esse uob̃¬

Expanded text:
et. Egestas et ad crimen urget et intercedit ad veniam. Ignosces igitur si quid, ea urgente, supra meritum postulabo. Doces me sperare majora meritis, quae meritis majora largiri non desistis. lem. Planeta indigeo. Eam mihi promisisti. Sicut arbitror, non deseres promissum, quae etiam non promissa festinas erogare. amiliare est sapienti tolerare nescientem. Hinc est quod inscientiam meam aperire non timui, quia erat cum sapiente colloquium. Eam, nisi fallor, et scientia vestra erudiet, et charitas supportabit. Felicem me, inquam, si meruissem ui, vel tanquam familiaris epistolam suscipere destinatam. Hoc autem mihi locus invidit, nec aliter salutationis indulsit obsequium, nisi prius orbis dimidium consultarem. Oportet enim maris et aeris explorare clementiam, si quem judicamus in Anglia salutandum. Caeterum talis incommoda separationis, charitatis copula supplevit, quae neminem patitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
in sacri¬
legũ. Qa genĩ tͣres
eccłe nr̃e deicere noluim. tͣnsmari¬
nis subiciendi iuidicus coacti sum᷑
miirias pelagi sustiñe. singłarẽ
sciłe molestiã in t̾ris. atq unicã¬
totiꝰ humane cõpaginis dissolu¬
tionẽ: tantis gͥ agitati tͥbinib
ad apłoꝵ limina decreumꝰ ꝓfici¬
sei. magnũ noue tͥbulationis aꝑ¬
bit᷑rati remediũ: si romanꝰ pon¬
tifex nob̃ & consilio subueñit &
auxilio. Suscipite gͥ niãm benino¬
li excusationẽ. diligent᷑ attenden¬
tes nr̃os sumptꝰ itiñis expense pa¬
rit̾q conciliis suffic̾e non posse qͥ
de reliquiis incendioꝵ tanꝙͣ tabu¬
le de naufragio extͣcti: defectum
nob̃ in uia pollicent᷑.¬

Expanded text:
in sacrilegium. Quia etenim turres Ecclesiae nostrae dejicere nolumus, transmarinis subjiciendi judiciis, coacti sumus injurias pelagi sustinere, singularem scilicet molestiam in terris, atque unicam humanae compaginis dissolutionem. Tantis igitur agitati turbinibus, ad apostolorum limina decrevimus proficisci, magnum novae tribulationis arbitrati remedium, si Romanus pontifex nobis et consilio subvenit et auxilio. Suscipite igitur nostram benevoli excusationem, diligenter attendentes nostros sumptus itineris expensae, pariterque concilii, sufficere non posse, qui de reliquiis incendiorum, tanquam tabulae de naufragio, extracti, defectum nobis in via pollicent
Abbreviated transcription (Latin):
oni. cuiꝰ sinũ quasi reus aram iam¬
dudũ complex essem: si consultꝰ pa¬
pa pontificis onͦ amoliri ꝑmisisset.
Ille dũ me remisit ad laborẽ: inui¬
dit ad głam. Non imputet ei d̃s.
int̾im in umbra alaꝵ tuaꝵ sꝑabo.
donec educar de lacu miserie:
& de luto fecis. Atq dicam ecce
uenio: ut faciã uoluntatẽ tuã
cds meus. De cet̾o redundantis ẽ

Expanded text:
oni, cuius sinū, quasi reus aram, iamoni, cuius sinū, quasi reus aram, iamdudum complexus essem, si consultus Papa Pontificis onus amolliri permisisset. Ille dum me remisit ad laborem, inuidit gloriam. Non imputet ei Deus. Interim in vmbra alarum tuarum sperabo, donec educar de lacu miseriæ, & de luto fæcis, atque dicam, Ecce venio vt faciam voluntatem tuam Deus meus. De cætero, redundantis operæ
Abbreviated transcription (Latin):
aximũ duco atq habeo : qd̾
mͥ ur̃e sacrariũ familiari¬
tatis aꝑiustis. In eo susceptꝰ mul¬
tis magnis exꝑtꝰ sũ ꝑiculis: qͣn¬
tum ualet dep̃catio ĩti assidua.
huic & soli debeo. qd̾ insidias mͥ¬
roma redeunti dispositas. inta¬
ctꝰ ꝑtransiui. qd̾ ingentes & ui¬
gentes maris ꝓcellas illesꝰ euasi.
qd̾ non incidi in barbaros pyra¬
tas. laruali forma deformes. fe¬
rina erudelitate hoĩem diffiten¬
tes: suꝑ oĩa etiã gaudentes. nul¬
la se cum rͥanis hab̃e consortia.
hii catholice religionis exꝑtes
ꝙ hostes: in insulã beati honora¬
ti saetisimo die pentecostes. i¬
multis. nauib delati st̃. Ibi ad fun¬
daũitum monast̾io penitꝰ euerso:
płimi monachoꝵ gładio ꝑcussice¬
cider̃t. Reliquis & latibulis & tͣre
ꝑxima consultũ. Eadẽ die de p̾fata
insula: felix me uentꝰ expulerat. Ita¬
hec de ipsis pene leonũ faucib euul¬
fus: auspicato cursu in agͣlonam
nauigaui. Hec ideo sc̃issime pater

Expanded text:
AXIMVM duco atq. habeo, quod mihi vestræ sacrarium familiaritatis aperuistis. In eo susceptus multis & magnis expertus sum periculis, quantum valet deprecatio iusti assidua. Huic & soli debeo quod insidias mihi redeunti Roma dispositas intactus pertransij, quod ingentes, & vrgentes maris procellas illęsus euasi, quod non incidi in barbaros pyratas laruali forma deformes, ferina crudelitate hominem diffitentes, super omnia etiam gaudentes, nulla se cum Christianis habere consortia. Hi Catholicæ Religionis expertes & hostes, in Insulam beati Honorati sacratissimo Pentecostes dimultis nauibus delati sunt. Ibi ad fundamentum Monasterio penitus euerso plurimi Monachorum gladio ceciderunt: reliquis & latibulis & turre proxima consultum. Eadem die de præfata Insula felix me ventus expulerat. Ita de ipsis pene leonum faucibus euulsus, auspicato cursu Magolanam nauigaui. Hæc ideo, sanctissime Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
onfrat̃ ꝙ filiꝰ
nr̾.s. exiit in regionẽ longin¬
qͣm. ubi eum sine monacho inuẽ¬
tum: ad conuentũ monui redi¬
re monachoꝵ. Credidit gͦ mͥ. ꝙ
pͥus ad se: dehinc ad monast̾iũ
reu̾sus ẽ. Inde & te fili mi opor
ad te. ad qͣm cũ ocłos inclinanis¬
animũ qͦ ad miscdiam inclines.
Misccłia: speciosũ est humane
nat᷑e ornamentũ. cuiꝰ exꝑs male
degeñat. ꝙ hominẽ diffitet᷑. Unde
ꝯ nescire misererr: cũ feris ẽħre
cõmerciũ. S absit ut ren̾cies ho¬
mini. & mansuetudine ꝓiecta in
animal siluestre declines. Lotus
enĩ hominẽ redoles. eũq geris
sicut opꝰ nat᷑e: sic s exemplũ do¬
ctͥne. Suscipe gͥ filiũ tuum in
pace. qr tue sollicitudinis ẽ: as

Expanded text:
onfrater et filius noster G. exiit in regionem longinquam, ubi eum 159 sine monacho inventum, ad conventum monui redire monachorum. Credidit ergo mihi, et prius ad se, dehinc ad monasterium reversus est. Unde et te, fili mi, oportad te. Ad quam cum oculos inclinaquoque ad misericordiam inclines. Misericordia speciosum est humanae naturae ornamentum, cujus expers male degenerat, et hominem diffitetur. Unde et nescire miseri, cum feris est habere commercium. Sed absit ut renunties homini, et mansuetudine projecta in animal silvestre declines. Totus enim hominem redoles, eumque geris sicut opus naturae, sic et exemplum doctrinae. Suscipe igitur filium tuum in pace, quia tuae sollicitudinis est as
Abbreviated transcription (Latin):
Susceꝑam pͥus bndictionẽ tuam ser¬
deo: ꝙ tͥ deuotꝰ affectꝰ. affectꝰ meus.
humanũ qͥd̾e fuit subuenire ꝓxi¬
mo ꝑ cõpassionis affectũ: s diumũ.
fidẽ catholicam defendere ꝑ inhabi¬
tantẽ in te sp̃m sc̃m. Utrumq autẽ
uirtutũ exuberare gr̃am. qͦ sue ꝓ¬
cessionis ã filio reseruabat defenso¬
rẽ. In maliuolam enĩ animam non
pot̾at intͦire sapĩa. nec habitare
in corꝑe subdito pecc̃is: unde dig¬
nũ fuit ut aduocatꝰ ueritatis. ex¬
emplũ p̃tenderet religionis. Talis
p̃terea pastoralib excubiis congru¬
ebat. cui nicħ deeẽt ad plenitu¬
dinẽ iusticie: nicħ ad integͥtatẽ
doctͥne. beatũ sane pectꝰ qd uͥtu¬
tum conuentꝰ reu̾endum sibi pe¬
netͣle consecͣuit. Inde uelut ex ab¬
ditis diuina ꝓdeunt oracła. nicħ¬
ꝙ aliud sacͣ uerba ꝓfitent᷑: qͣm
celestis int̾pretem uoluntatis.
foꝵ me sepĩꝰ recordantẽ: stupor
oppͥmit. Et dũ singła diligent̃

Expanded text:
am prius benedictionem 94 tuam, serDeo et tibi devotus effectus, affectus meus. Humanum quidem fuit subvenire proximo per compassionis affectum, sed divinum fidem Catholicam defendere per inhabitantem in te Spiritum sanctum. Utrumque autem virtutum exuberare gratiam, quem suae processionis a Filio reservabat defensorem. « In malevolam enim animam non poterit introire sapientia, nec habitare in corpore subdito peccatis . » Unde dignum fuit ut advocatus Veritatis exemplum praetenderet religionis. Talis praeterea pastoralibus excubiis congruebat, cui nihil deesset ad plenitudinem justitiae, nihil ad integritatem doctrinae. Beatum sane pectus, quod virtutum conventus reverendum sibi penetrale consecravit. Inde velut ex abditis divina prodeunt oracula, nihilque aliud sacra verba profitentur quam coelestis interpretem voluntatis. Eorum me saepius recordantem stupor opprimit; et dum singula diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ doloris manduco. in quib
bibo calicẽ luctꝰ. de qͥb uocari
a dño uotis om̃ib exopto: p̃cib
dñin int̾pello. Et quid̃e desicłio
desid̾aui ur̃e sc̃itati occurrere
s ira regis meũ impediuit desi¬
d̾ium. Sicut autẽ mͥ sig̾eatũ ẽ.
uob̃ in angliã necesse ẽ tͣnffreta¬
re: & prudentie ur̃e iniunctam
exequi legationẽ. Qd̃ si ita ẽ: de
qͥbdã negotiis a romana mͥ im¬
positis eccła. uob̃̾cũ locut᷑us. in
normannia uob̃ oceͣrere disposui:
si diẽ mͥ & locũ sigc̃are dignemini.
Eaꝑꝑ exoro. ut & hoc mͥ sigillatis
designetis litt̾is. & regis indig¬
nationẽ. qͣm ꝓ tuenda iusticia
incͣri: circa meã in nocentiã mi¬
tigare satagatis.

Expanded text:
nem doloris manduco, in quibus nem doloris manduco, in quibus bibo calicem luctus, de quibus vocari a Domino votis omnibus exopto, precibus Dominum interpello. Et quidem desiderio desideravi vestrae sanctitati occurrere, sed ira regis meum impedivit desiderium. Sicut autem mihi significatum est, vobis in Angliam necesse est transfretare, et prudentiae vestrae injunctam exsequi legationem. Quod si ita est, de quibusdam negotiis a Romana mihi impositis Ecclesia vobiscum locuturus in Northmannia vobis occurrere disposui, si diem mihi et locum significare dignemini. er exoro, ut et hoc mihi sigillatis designetis litteris, et regis indignationem, quam pro tuenda justitia incurri, circa meam innocentiam mitigare satagatis.
Abbreviated transcription (Latin):
frustia p̾ces attuli. frustͣ ꝓtuli
płima: quib in manifestis etiã
inuriis. iratã dec̾et mitescere
potestatẽ. arguar m̃dacui. nisi
plures cũ eo sac̃dotes in testimo¬
iticiam exequi. qd̾ eoꝵ subdidi
me iudicio: qͥ de me ñ habebant
iudicare. Deniq sic regressũ a
rege. secutꝰ ẽ nũtiꝰ qui diceret
dixisse regẽ. ne fructꝰ possessio¬
nũ turonensis eccłe. quos regis
potestas attingit. ad p̃fatã defep¬
ret᷑ eccłam. s fisco de inceps ascͥp¬
tꝰ. regiisusib deseruiret: qd ita
factum ẽ. Terra qͦ ipsiꝰ. sic mͥ suᷤ¬
pecta ẽ: ut eã ingrediñ audeã.
tanqͣm postulans eccłastice rigo¬
rẽ discipline. Subuenire eccłe.¬
ꝙ. mͥ ꝑ ur̃m dep̃cor int̾uentum.
& regi ex caritate suggeri. ne sa¬
gittas suas in sene cõpleat sac̃do¬
te: ne contͣ sc̃oꝵ patrũ sanctiões
insurgat. ne ꝑsequat ciñes eccle
iam sepulte: cmñes in qͥb ego pa¬

Expanded text:
Frustra preces attuli, frustra protuli Frustra preces attuli, frustra protuli plurima, quibus in manifestis etiam injuriis iratam deceret mitescere potestatem. Arguar mendacii, nisi plures cum eo sacerdotes mihi testimojudicium exsequi; quod eorum subdidi me judicio, qui de me non habebant judicare. Denique sic egressum a rege secutus est nuntius, qui diceret dixisse regem, ne fructus possessionum Turonensis Ecclesiae, quos regis potestas attingit, ad praefatam deferrentur Ecclesiam, sed fisco 138 deinceps ascripti regiis usibus deservirent: quod ita factum est. Terra quoque ipsius sic mihi suspecta est, ut eam ingredi non audeam. tanquam postulans ecclesiasticae rigorem disciplinae. Subveniri Eccle vestrum deprecor interventum, et regi ex charitate suggeri ne sagittas suas in sene compleat sacerdote, ne contra sanctorum Patrum sanctiones insurgat, ne persequatur cineres Ecclesiae jam sepultae, cineres in quibus ego pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: indignationẽ p̃cellentissimi
fiancoꝵ regis circa me. lenire po᷑¬
se. Cuiꝰ dum zelor legem dñi: gͣ¬
tiam amisi. Cũ enĩ ex p̃cepto ro¬
mani pontificis. de ep̃atu ad¬
turonicã metͦpolim tͣnsissem:
archidiaconatũ in ea atq deca¬
niã ꝑsonis uacantes imeni. Be¬
inde ꝑacto fere in eadẽ met᷑poli
anno. regis litteras accepi. conti¬
eaꝑdem dignitatũ mitt̾e non
differrẽ. Quo audito: nolui in
causa dei contͣ dm̃ parere po¬
testati. sciens meliꝰ eẽ deo mag̃
ꝙͣ hõib obedire. attendens tñ
oportere conuemiri regẽ. atq
ut ab hmodi tẽꝑaret ãmoneri.
ab eo reportans: agendi cũ eo diẽ
suscepi. Affui statuto die ꝙ loco.
in audientia eoꝵ qͥ conuen̾ant.
ꝑatꝰ respondẽ obiectis: & canoni¬
cũ subire iudiciũ. Dehinc ardi¬
la utͥusq partis causa. cũ ego
rex mͥ ꝑ seip̃m ꝓhibuit. ne qͥcqͣm
de p̃dictaꝵ redditib diguitatũ.
aut p̾sumerẽ. aut ordinarem.

Expanded text:
est spes, indignationem praecellentissimi Francorum regis circa me leniri posse, cujus, dum zelor legem Domini, gratiam amisi. Cum enim ex praecepto Romani pontificis de epTuronicam metropolim transissem, archidiaconatum in ea et decaniam personis vacantes inveni. Deinde peracto fere in eadem metropoli anno, regis litteras accepi, contiearumdem dignitatum mittere non differem. Quo audito nolui in causa Dei contra Deum parere potestati, sciens melius esse Deo magis quam hominibus obedire. Attendens tamen oportere conveniri regem, atque ut ab hujusmodi temperaret admoneri,  bonam spem ab eo reportans, agendi cum eo diem suscepi. Adfui statuto die et loco in audientia eorum qui convenerant paratus respondere objectis, et canonicum subire judicium. Dehinc audita utriusque partrex mihi per seipsum prohibuit, ne quidquam de praedictarum reditibus dignitatum aut praesumerem aut ordinarem.
Abbreviated transcription (Latin):
partes scindit᷑. ut & ipsum diuisum
& ꝑ partes sumat᷑: s sub partib di¬
usis & in partib singłis. a singłis
ꝑcipientib ipsum ꝑcipit᷑ totum
atq indiusum. Nulla etiã infe-¬
rat ratio. qr si corpꝰ hoc totum ẽ
alicubi. non ẽ totum alibi. uł si
hoc corꝑe minor ẽ locus: non capit
corpꝰ hoc quod ipso est maius Hera
siquidem hec sunt. non solum in
corꝑib aliis: s & circa corpꝰ hoc ni¬
xta modum existendi. qͥ comitat᷑
natuiam. non autẽ iuxta eum qͥ
iurtutem sequit᷑ diuuinam. Quẽ¬
admodum uerum ẽ. si qua peꝑit:
cum uiro concubuit. uerum aũ
circa pariendi uł concipiendi mo¬
dum. quem nouit natura. non

Expanded text:
partes scinditur, ut et ipsum divisim, partes scinditur, ut et ipsum divisim, et per partes sumatur, 1106 sed sub partibus divisis, et in partibus singulis a singulis percipientibus ipsum percipitur totum atque indivisum. Nulla etiam inferat ratio, quia si corpus hoc totum est alicubi, non est totum alibi, vel si hoc corpore minor est locus, non capit corpus hoc, quod ipso est majus. Vera siquidem sunt haec, non solum in corporibus aliis, sed et circa corpus hoc juxta modum existendi, qui comitatur naturam, non autem circa eum qui virtutem sequitur divinam. Quemadmodum verum est, si qua peperit, cum viro concubuit, verum autem circa pariendi vel concipiendi modum, quem novit natura, non
Abbreviated transcription (Latin):
natura innata. unde est omnis
tam nat᷑a. quam potentia. Non
g hominis ratio solita. solitam
sequi nat᷑am circa hoc insolitum
atq diuinũ: solitas suas afferat
uł recipiat questiuncłas. Non .¬
locum hic habent inuestigatiões.
de illis que adiacent modis existñ¬
excectunt. & ab illis ꝓcul distantes
siit. Non gͦ quisquã hic quere¬
re quod alias querit presumat.
in quo nea sit loco. Que corporis
pars. sub qua sit sacͣmenti parte:
uł quomͦ partes sint deposite. Qe
sursum. que deorsum. que dextror¬
sum. que sinistrorsum. que ante
& que retro. & utrum maiorem
locum occupet. pars corꝑis maior.
& minorem minor: cum singulis
sub sacͣmenti partib. non sint cor¬
ꝑis partes singłe. s eque sub sin¬
głis. ut sub uniu̾sis partes uniu̾se.
id ẽ non sub una parte unum m̃¬
brum. & sub altera alterum: sed
sub unaqͣq singła. corpus integrũ
& uniũsum. Ideo enim &̃ sacͣmento
ꝑ partes diuiso. non tñ corpus in

Expanded text:
natura innata, unde est omnis natura innata, unde est omnis tam natura quam potentia. Non igitur hominis ratio solita, solitam sequi naturam, circa hoc insolitum atque divinum, solitas suas afferat, vel recipiat quaestiunculas. Non enim hic habent locum investigationes de illis quae adjacent modis existenexcedunt, et ab illis procul distantes sunt. Non ergo quidquam hic quaerere quod alias quaerit praesumat sin quo non sit loco. Quae corporis pars, sub qua sit sacramenti parte, vel quomodo partes sint dispositae. Quae sursum, quae deorsum, quae dextrorsum, quae sinistrorsum, quae ante, et quae retro, et utrum majorem locum occupet pars corporis major, et minorem minor, cum singulis sub sacramenti partibus, non sint corporis partes singulae, sed aeque sub singulis, ut sub universis partes universae; id est non sub una parte unum membrum, et sub altera alterum, sed sub unaquaque singula corpus integrum et immensum. Ideo enim et sacramento per partes diviso, non tamen corpus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter uerã corꝑis natuiam. ꝙ saci¬
dam existendi. Quod enĩ sic est in
altari qd̃ uere dici potest. qr in lac
parte altaris ẽ: & in illa parte ñ
est. In ea enim ẽ in qua sacramen¬
tum ẽ ipsius. & in illa non est in
qua eꝰs sacramentum non ẽ: in hoe
ad modum corꝑis in loco cͥcũ seript¬
biliter ẽ. Quod uero non sic est in
hoc altari. quin eodem tẽꝑe. ꝙ mͦ
eodem totum sit alibi .i. in alio qͦ¬
libet altari. in hoc incͥcunseͥptibilĩ
eristit: atq in hanc cõmunem cor¬
poꝵ natuiam. & subsistendi mod̃.
longe tͣnscendit. Nec solum for¬
naturam: & subsistendi uincit.
potentiam. Non gͦ in modum
subsistendi quẽ habet corpꝰ hoc.
inuestiges nat᷑am. s uirtutẽ ma¬
gis attendas diumam. Non con-¬
sulas quid soleat & possit facere.
creata & minus potens natura.
s potiꝰ cogites quid nam possit.
non pꝰse gratia. & iurtus diuma
que increata. & omp̃c est nat᷑a:

Expanded text:
propter veram, corporis naturam, et sacrapropter veram, corporis naturam, et sacradam existendi. Quod enim sic est in altari, quod vere dici potest, quia in hac parte altaris est, et in illa parte non est. In ea enim est, in qua sacramentum est ipsius, et in illa non est, in qua ejus sacramentum non est, in hoc ad modum corporis in loco circumscribiliter est. Quod vero non sic est in hoc altari, quin eodem tempore, et modo eodem totum sit alibi, id est in alio quolibet altari, in hoc incircumscribiliter existit, atque in hanc communem corporum naturam, et subsistendi modum longe transcendit. Nec solum fornaturam, et subsistendi vincit potentiam. Non ergo in modum subsistendi, quem habet corpus hoc, investiges naturam, sed virtutem magis attendas divinam. Non consulas quid soleat et possit facere creata et minus potens natura, sed potius cogites quidnam possit non post se gratia et virtus divina, quae increata et omnipotens est natura,
Abbreviated transcription (Latin):
significat subsistentrum: s subsistẽ¬
di modos. Non enim ꝓpt̾ naturam
dei inhabitantis. s ꝓpter ihabitan¬
di modum ait apłs: in xp̃o esse onmẽ
plenitudinem diuinitatis corꝑalit̃.
Corpꝰ uero. xp̃i non solum ad sp̃e mo¬
dum. siml totum in diu̾sis est locis.
id ẽ in altarib multis: s ꝙ in singłis
quoq ñ nullatenus sp̃ualem quendã
habet eristendi modum. Quamus ni.
ubiq ꝓ corꝑis uarietate. ip̃m in se
ipso sit sensibile: nobis t̃n in alta¬
ri. p̃sens uxta speciem suam en¬
stit insensibile. Unde ip̃m & sen¬
sebilit̾ dici potest esse ibi & insen¬
sibilit᷑. Sensibiliter quidem ꝓpt̃
ueram corꝑis sensibilitatẽ. &. ꝓpter
sacͣmenti formam sensib subiectã
insensibilit̾ uero quantum ad su
am speciem. & sensus nr̃i ꝑceptaonẽ
Non enum ita ibi ẽ: ut ibi in specr
sua. infirmis nr̃is sensib ꝑcipi pos¬
sit. Est gͥ scd̃m aliquid. ibi corꝑalit̃

Expanded text:
significat subsistentium, sed subsistensignificat subsistentium, sed subsistendi modos. Non enim propter naturam Dei inhabitantis, sed propter inhabitandi modum ait Apostolus in Christo esse omnem plenitudinem divinitatis corporaliter . Corpus vero Christi non solum ad spdum simul totum est in diversis locis, id est in altaribus multis, sed et in singulis quoque, nonnullatenus spiritualem quemdam habet existendi modum. Quamvis enim ubique pro corporis varietate ipsum in se ipso sit sensibile, nobis tamen in altari praesens juxta speciem suam existit insensibile. Unde ipsum et sensibiliter dici potest esse ibi, et insensibiliter. Sensibiliter quidem, propter veram corporis sensibilitatem, et propter sacramenti formam sensibus subjectam; insensibiliter vero quantum 1105 ad speciem, et sensus nostri perceptionem. Non enim ita ibi est, ut ibi in specie sua, infirmis nostris sensibus percipi possit. Est igitur secundum aliquid ibi corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
uinum in uno subsistens loco corpo¬
ralit̾ & naturaliter: in płib tamen
est sp̃ualiter atq uir tualiter. sic ꝙ
contra ipse deus. qͣmius in locis plu¬
rimis. ĩmo in omnib sit sp̃ualiter
ꝙ essentialiter. scd̃m modum tam̃
aliquem existendi .i. ꝑsonalit̾: in u¬
no tm̃ est loco. in ipso uidelicet hoĩe
assumpto. ꝑ grãm diuine pleni¬
tudinis. ut ait cipłs. Habitans
corporalit̃. quod corꝑis est assum̃s:
ꝙ quod suum est. corꝑi tͥbuens.
alicubi habitare corꝑalit̃. uł cor
si uł sp̃c alicubi fiat corpꝰ. uł corpꝰ
alicubi fiat sp̃c: s quia quod sp̃e
ille icͥcunscriptus alicubi iuxta
quendam modum existendi .i. ꝑ u
nionem ꝑsone habitat cͥcunscripti¬
bilit᷑ .i. ita ibi ut nusquam est ali¬
bi: hoc fit ad corpꝰ mod̾ cuius na¬
tura est cͥcunscribi. Quod autem
corpꝰ hoc simil totum est: in locis
płib fit ad mod̾ fp̃c. Quod gͦ dictũ
corꝑalit̾ & sp̃ualiter. non naturas

Expanded text:
vinum in uno subsistens loco corpovinum in uno subsistens loco corporaliter et naturaliter, in pluribus tamen est spiritualiter atque virtualiter, sic et contra ipse Deus, quamvis in locis plurimis, imo in omnibus sit spiritualiter et essentialiter, secundum modum tamen aliquem existendi, id est personaliter in uno tantum est loco, in ipso videlicet homine assumpto per gratiam divinae plenitudinis, ut ait Apostolus , habitans corporaliter, quod corporis est assumens, et quod suum est corpori tribuens, alicubi habitare corporaliter, vel asi vel spiritus alicubi fiat corpus, vel corpus alicubi fiat spiritus; sed quia quod spiritus ille incircumscriptus alicubi juxta quemdam modum existendi, id est per unionem personae habitat circumscribiliter, id est ita ibi ut nusquam sit alibi. Hoc fit ad corpus, cujus modus natura est circumscribi. Quod autem corpus hoc simul totum est, in locis pluribus sit ad modum spiritus. Quod ergo dictum corporaliter et spiritualiter, non naturas