comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non posset: Hec omnia qui uel
corpus uł conpassitionẽ seuntẽ¬
perationẽ corporis ẽẽ mentẽ
putant in sub iecto ẽẽ uolunt
uideri. ut substantia sit. aeruel
ignis siue aluit aliquid corpꝰ
qđ mentẽ putant: Intelligen¬
cia uero ita insit huic corpo¬
ri sicut qualitas eius ut illut
sub iectum sit. hec insubiecto
Sub iectum scilicet mens quã
corpus ẽẽ arbitrantur Insub¬
iecto aut̃ intelligentia siue
quid aliud eorũ que certa
nobis ẽẽ comiemorauimus
Iuxtaq opiniantur ętiam
illi: qui mentẽ ipsam negant
ẽẽ corpus. sed conpaginẽ aut
temperantiã corporis: hoc
enim inter est. qđ illi mentẽ
psam dicunt ẽẽ substantiam
in quo sub iecto sit intelligen¬
cia: Isti aut̃ ipsã mentẽ in sub¬
iecto ẽẽ dicunt corpore scilic&.
cuius conpositio uel tempera¬
tio est: Unde consequenter &iã
intellegentiã quid aliuf qua
in eodem sub iecto corpore ex¬
istimant : Qui om̃s non ad¬

Expanded text:
non posset. 15. Haec omnia, qui vel non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud quam in eodem subjecto corpore existimant? 16. Qui omnes non ad
Abbreviated transcription (Latin):
uita hominũ uioiosa atq cul¬
pabilis qua male utens & male
fruens De quare non est nunc
aconsideratione nr̃a omnes
noticias que capiuntur extrin¬
secus ꝑsensus corporis. & ea quȩ
posuimꝰ oms enim mentes de
seipsis nosse certasq ẽẽ diligen¬
tius ad tendamus: Utrũ enim
aeris sit uis uiuendi reminis¬
cendi intelligendi uolendi co¬
gitandi. sciendi iudicandi an
ignis an celebris an sanguinis.
an athomorũ: An preter usita¬
ta quatuor elementa quinti
nes cio cuius corporis an ipsius
tum hec efficere ualeat: du¬
bitauer̃ homines & alius hoc
alius illut firmare conatus ẽ:
Uiuere set amen & meminisse
& intelligere & uelle & cogitare
& scire & iudicare quis dubitet
se intelligit: Sidubitat. certus
esse uult: Sidubita cogitat:
Si dubitat scit senescire. Sidu¬
bitat iudicat non se temere cõ¬
sentire oportere quis quis igit᷑
alicunde dubitat. dehis omni¬
bus dubitare non debet quę
si non ẽẽnt deullare dubita

Expanded text:
vita hominum vitiosa atque culvita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc a consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsiustum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet?se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
Sed intelligere adid qđ intelle¬
gunt refferunt. esse aut̃ & ui¬
uere ad seipsas & nulli est du¬
bium nec quẽ quã intelligere
qui non uiuat. sed quã quam
uiuere qui non sit: Ergo conse¬
quenter & ẽẽ & uiuere. id quod
intelligit: Non sicuti est cad auer
quod non uiuit. nec sicut uiuit
anima que non intelligit. sed
proprio quodam eodem que
prestantione modo Item uel¬
le se sciunt neq hoc posse quẽ¬
quã qui non sit & qui non
uiuat parit̾ sciunt: Itemq
ipsam uoluntate refer̃ ad ali¬
quid quod eauoluntate uolunt:
Meminisse &iã sesciunt simul¬
que sciunt qđ nemo meminis
igitur horũ triũ memoria &
intellegentia multarũ rerum
noticia atq scientia continet᷑
Uoluntas autẽ ad est per quã
fruamur eis uelutamur: Fru¬
mur enim cognitis in quibus
uoluntas ipsis ꝓpter se ipsã de¬
lec tata con qui escit Uti mur
uero eis quȩ ad aluit referimus
quo fruẽ dũ est Nec est alia

Expanded text:
sed intelligere ad id quod intellised intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate volunt. Meminisse etiam se sciunt; simulque sciunt quod nemo meminissigitur horum trium, memoria et intelligentia, multarum rerum notitia atque scientia continentur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsam: Nec ob aluit quam
eo qđ sibi presens est siaut qđ
dictum non intelligit: nõ uti¬
que facit: hoc igitur & pre¬
cipitur ut faciat qđ cum pre¬
Non gͦ adiungat aliut adid
qđ se ipsa cognoscit cũ audit
ut se ipsam cognoscat: Certe
enim nouit sibi dici sibi scili¬
ce que est & uiuit & intelligit
sed est & cadauer: Uiuit & pecus
Intelligit aut̃ necadauer nec
peccus Sic ergo se ẽẽ & uiuer&
scit quomodo est uiuit intelle¬
gentia:¬
Um ergo uerbi gr̃a mens
aerem seputat aerem in¬
telligere seputat sed tam̃
intellige scit Aerem aut̃ se esse
non scit sed putat Secernat qđ
putat cernat qđ scit hoc ei re¬
maneat. unde nec illi quidem
dubitauerunt qui aluit atq
aluit corpus ẽẽ mentẽ putauer̃
Neq enim omnis mens aerem
se ẽẽ existimat sed alie igenem.
aliȩ celebrum. aliȩ que aliut
corpus & alut aliȩ sicut supra
cõmemoraui: omnes tam̃ se in¬
telligere nouerũ & ẽẽ & uiuere:

Expanded text:
se ipsam; nec ob aliud, quam se ipsam; nec ob aliud, quam eo quod sibi praesens est. Si autem quod dictum est non intelligit, non utique facit. Hoc igitur ei praecipitur ut faciat, quod cum Non ergo adjungat aliud ad id quod se ipsam cognoscit, cum audit ut se ipsam cognoscat. Certe enim novit sibi dici, sibi scilicet quae est, et vivit, et intelligit. Sed est et cadaver, vivit et pecus: intelligit autem nec cadaver, nec pecus. Sic ergo se esse et vivere scit, quomodo est et vivit intelligentiaCum ergo, verbi gratia, mens aerem se putat, aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignem, aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere;
Abbreviated transcription (Latin):
on itaq uelut absentem
sequerat cerne sed p̃sentẽ
secur& discernere: nec
se quasi non norit cognoscat.
sed ab eo quod alterum nouit
di noscat Ipsum einim qđ au¬
dit corgnoscet teipsam quomo¬
quid sit teipsam: Si aut̃ utrũ¬
que nouit. nouit & seipsã quia
non ita dicitur menti cognos¬
cet̾ teipsam. sicut dicitur cog¬
nosce cherubin & serafin deab¬
sentibus enim illis credimus.
secundũ quod celestes quȩ dã
potestates ẽẽ predicantur: Ne¬
que sicut dicitur cognosce uo¬
luntatẽ illius hominis. que no¬
bis nec adsentienda ullo mo¬
do nec adintellegendũ prestox
est nisi corporalibus signis edi¬
tis Et hoc ita ut magis cre¬
damus quã intellegamus Ne¬
que ita ut dicitur homini ui¬
de faciem tuã qđ nisi inspe¬
culo fieri non potest: Nam
& ipsa nr̃a facies absens ab as¬
pectu nr̃o ẽ quia non ibi est
quo ille dirigi potest: Sedcũ
dicitur menti cognosce te ipsã
eo ictu quo intelligit quod
dictum est teipsam cognoscet

Expanded text:
on itaque velut absentem se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodquid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti, Cognosce te ipsam, sicut dicitur, Cognosce Cherubim et Seraphim: de absentibus enim illis credimus, secundum quod coelestes quaedam potestates esse praedicantur. Neque sicut dicitur, Cognosce voluntatem illius hominis: quae nobis nec ad sentiendum ullo modo, nec ad intelligendum praesto est, nisi corporalibus signis editis; et hoc ita, ut magis credamus, quam intelligamus. Neque ita ut dicitur homini, Vide faciem tuam: quod nisi in speculo fieri non potest. Nam et ipsa nostra facies absens ab aspectu nostro est, quia non ibi est quo ille dirigi potest. Sed cum dicitur menti, Cognosce te ipsam, eo ictu quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ aduingunt ea sine qui¬
bus nullã possunt cogitare na¬
turã: Sine fantasus enim cor¬
porũ quic quid iussi fuerint
cogitare nichi omiuno ẽẽ ar¬
bitrantur: Ideoq non se tam¬
quã ibi desit mens requirat:
Quid enim tam cogitationi
adest quã id qđ menti ad est
aut quid tam menti ad est
quã ipsa mens Unde & ipsa
quȩ appellatur inuencio siuer¬
bi originẽ retractemus quid
aluit resonat nisi quia inueni¬
re est iniduenire quod queri¬
tur: Propt̃ eaquȩ quasi ultro
inmentẽ ueniunt non ustite
dicuntur inuenta quam uis
cognita dici possint quia non
inea querendo tendebamur
ut in ea ueniremus hoc est ea
inueniremus: Qua ꝓpt̾ sicut
ea quȩ oculis aut ullo alio cor¬
poris sensu requiruntur ipsa
mens querit. ipsa enim etiã
sensu carnis intendit tunc
enim inuenit cum mea
quȩ requiruntur idem sen¬
sus uenit sialia que non
corporeo sensu inter nuncio
sed ꝑseipsa nosse debet cum
substantia idest indeo: aut

Expanded text:
sed quod adjungunt ea sine quised quod adjungunt ea sine quibus nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis enim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, nihil omnino esse arbitrantur. Ideoque non se, tanquam sibi desit, mens requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus, ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cumsubstantia, id est in Deo, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dem uitã omne uiuum corpꝰ̾
animantẽ ac uiuificantẽ ẽẽ
repererunt cõsequent̃ & in¬
mortalẽ. quia uita carere
uitã non potest Ut quisq
potuit ꝓbare conati sunt: Nã
dequinto illo nescio quo cor¬
pore qđ notissimis quat tuor
huius mundi elementis quidã
con uingentes. hic animam
ẽẽ dixer̃ hoc loco du disseren¬
dũ esse non puto: Aut enim
hoc uocant corpus qđ nos cuiꝰ
in locis patio pars tota minor
est & in illis adnumeradi sunt
qui mentẽ corporeã eẽ credi¬
der̃ aut siuel omnẽ substan¬
ciam uel omne mutabiles
substantiã corporis appellant.
cum sciant non omne bocorũ
spacus aliqua logitudine &
latitudine & altitudine conti¬
neri non cũ eis deuocabuli ques¬
tione pugnandũ est in omnibus
det mentis naturã & esse sub¬
stantiã & non eẽ corpoream
idest non minore sui parte
mimis occupare loci spacium
maius que maiore simul opor¬
tet uideat eos qui opiniantur
ẽẽ corpoream non oberrare
qđ mens desit eorũ notitie

Expanded text:
orpus animantem ac vivificantem esse repererunt; consequenter et immortalem, quia vita carere vita non potest, ut quisque potuit, probare conati sunt. Nam de quinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim hoc vocant corpus quod nos, cujus in loci spatio pars toto minor est, et in illis annumerandi sunt qui mentem corpoream esse crediderunt: aut si vel omnem substantiam, vel omnem mutabilem substantiam corpus appellant, cum sciant non omnem locorum spatiis aliqua longitudine et latitudine et altitudine contineri, non cum eis de vocabuli quaestione pugnandum est. 10. In his omnibus det mentis naturam et esse substantiam, et non esse corpoream, id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
intentionũ exerit amoris affec¬
tum: Que uestigiatã quã in¬
primuntur memorie. quando
hȩc que foris sunt corporalia ita¬
sentiuntur ut etiã cum absunt
ista presto sunit tamen imagines
eoꝵ cogitantibus: Cognoscat gͦ
semet ipsam. & quasi absentem
sequerant: & intentione uolun¬
tatis qua ꝑ alia uagabatur sta¬
tuat in semetipsa. & secogitet
Ita uidebit quod num qua se
non amauerit num quam
nescierit. sed alia secum aman¬
do cum eo seconfudit. & con¬
creuit qđ amodo: At que ita
dum sicunt unum diuersa cõ¬
plectitur unũ putauit ẽẽ quȩ
diuersa sunt:¬

Expanded text:
intentionum exserit amoris affecintentionum exserit amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complectitur, unum putavit esse quae diversa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Rcio seipsam quẽ admo¬
dum quę rat & inueniat
mirabilis questio est quo
at : Quid enim tam inmente
quã mens est: Sed quia inhis
est quȩ cum amore cogitat. sen¬
sibus aut̃ id est corporalibus cũ
amore assue facta est non ualet
sine imaginibus eoꝵ eẽ insemet¬
ipsa: hinc ei oboritur erroris
dedecus. dũ rerũ sensarum ima¬
gines secernere. a se non potest
ut sesolam uideat: Coheserunt
enim mirabiliter glutino amo¬
re. & hec est cius inmundicia qm̃
dum se solam nititur cogitare
hoc seputat ẽẽ sine quo se non
potest cogitare Cum igitur ei
precipitur ut seipsam cognoscat
non se tamquã sibi detracta sit
que rat sedid qđ sibi addidit
detrahat: Interior est enim
ipsa: nonsolũ quã ista sensibi ui¬
la quę manifeste forissunt.
sed etiam quã imagines eoꝵ
quae in parte quadam sunt
anime quã habent & bestie
quã uis intellegentia careant
quae mentis est propria: Cum
ergo sit mens interior qđ am
modo exit asemet ipsa cum
in hec quasi uestigia multarũ

Expanded text:
Ergo se ipsam quemadmodum quaerat et inveniat, mirabilis quaestio est, quo at. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae cum amore cogitat, sensibilibus autem, id est corporalibus, cum amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi addidit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia careant, quae mentis est propria. Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit a semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum
Abbreviated transcription (Latin):
t quia sibi bene conscia
est principatus sui quo
corpus regit: hinc factũ
est ut quidã quererent quid
corporis amplius ualeret in cor¬
pore: & hoc esse mentẽ uel om¬
nino totã animã existimarent:
Itaq alii sanguinẽ: alii celebrũ.
alii cor: Non sicut scriptura
dicit confitebor tibi dñe into¬
to corde meo & diliges dñm
dm̃ tuũ ex toto corde tuo: hoc
enim abutendo uel tranferen¬
do uocabulo dicitur acorpo¬
re ad animũ sedipsã omnino
particula corporis qua inuisce¬
ribus dilaniatis uidemus eam
ẽẽ putauerunt: Alii exminutis¬
simis indiuiduisq corpus culis
quas athomos dicunt. concur¬
rentibus inse atq coherentibus
cã cõfici credider̃ Alii aerem.
alii ignem. substantiã eius esse
dixerunt Alii eã nulla ẽẽ sub¬
stantiã. quia nisi corpus nullã
substanciã poterant cogitare.
& eã corpus eẽ non inueniebant.
Sed ipsam temporationẽ corpo¬
ris nr̃i uel conpagẽ primordioꝵ
quibus ista caro tamquã co¬

Expanded text:
Et quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii sanguinem, alii cerebrum, alii cor, non sicut Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo : hoc enim abutendo vel transferendo vocabulum ducitur a corpore ad animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alii ex minutissimis individuisque corpusculis, quas atomos dicunt, concurrentibus in se atque cohaerentibus, eam confici crediderunt. Alii aerem, alii ignem substantiam ejus esse dixerunt. Alii eam nullam esse substantiam, quia nisi corpus nullam substantiam poterant cogitare, et eam corpus esse non inveniebant: sed ipsam temperationem corporis nostri vel compagem primordiorum, quibus ista caro tanquam co
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enim eaipsa dr̃. tota dicit᷑.
Demde quia nouit. nondũ
se a se inuentã totam. nouit
quanta sit tota. Atq ita que¬
rit qđ deest. quẽ ad modum
solemus querere ut ueniat
in mentẽ qđ excidit. Nec
tamen penitus excidit. quia
potest recognosci cum uene¬
rit hoc eẽ qđ querebat᷑. Sed
quomodo mens ueniat in
mentẽ quasi possit mens in
mente non ẽẽ: huc accedit
qui a si parte inuenta non¬
se totã querit. tamen tota
sequitur querit. Tota sibi gͦ¬
ratur non est. hoc enim de est
qđ querit᷑. non illa quȩ que¬
rit. cum itaꝙ tota se querit.
nichil eius deest non tanta se
querit. sed pars quȩ inuenta
est querit partem quȩ nondĩ
inuenta est. Non se ergo mens
querit. cum se nulla pars que¬
rit. Pars ergo quȩ inuenta est
non sequerit. Pars autẽ quȩ
nondum inuenta est. nec ip¬

Expanded text:
Cum enim ea ipsa dicitur, tota dicitur. Cum enim ea ipsa dicitur, tota dicitur. Deinde quia novit nondum se a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inse totam quaerat, tamen quia se tota quaerit, tota sibi ratur non est: hoc enim deest quod quaeritur, non illa quae quaerit. Cum itaque tota se quaerit, nihil ejus deest. Aut si non tota se quaerit, sed pars quae inventa est quaerit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ip
Abbreviated transcription (Latin):
Ieinde quid eius ei tam notũ
est quam seiure Non potest
autẽ & mens eẽ & non uiuere
quando habet etiam ampluᷤ
ut intelligat. Nam & animȩ
bestiarum uuiunt. sed non in.¬
telligunt. Sicut gͦ mens tota
mens est. sic tota uiuit. Nouit
autẽ uiuerẽ se. Totam segͥno
uit. Postremo cum se nosse
mens querit. mentẽ seeẽ iã
nouit. Alio quin utrũ se que¬
rat. ignorat. & aliud pro alio
forsitan querit. Fieri enim po¬
test ut ipsa non sit mens. atq
ita dum mentẽ nosse querit.
sit mens. Porro si hoc inse no
est: totam se nouit. Sed ecce
non se nouerit ẽẽ mentem.
Cum autẽ se querit hoc tan¬
tum modo nouerit qđ seque¬
rat. Potest enim etiam sicali¬
ud ꝓ alio querere si hoc nes¬
cit. Ut autem non querat aliud
ꝓ alio : proculdubio nouit
quid querat. aut si nouit qͥd
querat. & seipsam querit. se
ipsam utiq nouit. Quid gͦ
ad huc querit. quod si ex par¬
te se nouit. ex parte autem
ad huc querit. non seipsam
de partem suam querit.

Expanded text:
einde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et mens esse, et non vivere, quando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, sit mens. Porro si hoc in se noest, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sibus nimis dedita ẽẽ affectat
excelsior ceteris aut cenoso
gurgite carnalis uoluptatis in¬
mergitur:
um ergo bona uolun¬
tate adinteriora ac suꝑi¬
ora ꝑcipienda que non priua¬
tim sed communiter ab omni¬
bus qui talia diligunt sine ulla
angustia uel inuidia quasto
possidentur amplexu. uel sibi
uel aliis consulit. & si fallatur
in aliquo ꝑ ignoraciam tempo¬
ralium quia & hoc temporali¬
ter gerit & modũ agendi nõ
teneat. quẽ debebat. huma¬
na temptatio est & magnũ
est hanc uitã sic degere quã
uelut uiã redeuntes carpimꝰ
ut temptatio nos non ad pre¬
hendat nisihumana hoc enim
peccatu extra corpus est nec
fonicatio deputatur & ꝓpterea
facillime ignoscitur Cum uero
propter adipiscenda ea quȩ
corpus sentiuntur ꝓpter expe¬
riendi uel excellendi uel con¬
trectandi cupiditatẽ ut inhis
finẽ bonisui ponat aliquid
agit quic quid agat turpit̃
agit & fornicatur incorpuss.
proprium peccans idest cor¬

Expanded text:
sibus deditis esse affectat sibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalis voluptatis immergitur. um ergo bona voluntate ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et cor
Abbreviated transcription (Latin):
otestatẽ quippe suã dili¬
gens anima acõmuni uni¬
uerso ad priuatã partẽ prola¬
bitur. & apostatica illa suꝑbia
quod iniciũ peccati dicitur.
cum uniuersitate creature
dm̃ rectorẽ secuta. legibus
cius obtime gubernari potu¬
isset. plus aliquid uniuerso
apetens id sua lege gubernare
molita. quia nihil est ampli¬
us. uniuersitas incurã partilẽ
trudit᷑. & sic aliꝗd amplius cõcu¬
piscendo minuitur.
Unde & auaricia dicitur. ra¬
dix omniũ malorũ: Totum¬
que illut ubi aliquid ꝓpriũ
contra leges quibus uniuersi¬
tas administratur agere niti¬
tur ꝑcorpus ꝓpriũ gerit quod
partilliter possidet atq ita for¬
mis & motibus corporalibus de¬
lectata quia intus ea secũ non
habet cum eorũ imaginibus
quas memorie fixit inuoluit᷑
& fantastica fonicatione turpi¬
ter inquinatur: Omĩa officia
sua aideos fines referens quibus
curiose corporalia ac tempora
ꝑcorporis sensus querit. aut
tumido fastualiis corporeis sen¬

Expanded text:
otestatem quippe suam diligens anima, a communi universo ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem truditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sen
Abbreviated transcription (Latin):
dedit nobis: Ipse ergo signi¬
ficatur ubi legitur. ds dilec¬
cio ẽ: Ds̃ igitur sp̃s sc̃s qui
ꝓcedit exdõ cũ datus fuerit
homini accedit eũ indileccio¬
nẽ dĩ & proxim & ipse dilec¬
cior ẽ: Non enim habet homo
unde dm̃ diligat: nisi exdõ:
Propt̃ qđ paulo post dicit:
Nos diligimus quia ipse prius
dilexit nos Apłs quoq pali¬
lus dileccio inquid dĩ diffusa
est incordibus nr̃is. ꝑ spm̃ scm̃¬

Expanded text:
dedit nobis. Ipse ergo signidedit nobis. Ipse ergo significatur ubi legitur, Deus dilectio est. Deus igitur Spiritus sanctus qui procedit ex Deo, cum datus fuerit homini, accendit eum in dilectionem Dei et proximi, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde Deum diligat, nisi ex Deo. Propter quod paulo post dicit: Nos diligamus eum, quia ipse prior dilexit nos . Apostolus quoque Paulus: Dilectio, inquit, Dei diffusa est in cordibus nostris, per S
Abbreviated transcription (Latin):
accipere: Dictũ ẽẽ dilectio¬
nẽ dm̃ merito queritur: Pat
enim solus: ita ds̃ solus. ut
non sit exdõ: ac ꝑ hoc dilec¬
tio que ita ds̃ est ut exdeo
sit. aut filius ẽ. aut sp̃s sc̃s:
Sed inconsequentib cũ dei
dilectionẽ comemorasset nõ
qua nos eum sed quia ipse
dilexit nos & misit filiũ suũ
lit tatorẽ ꝓpeccatis nr̃is & hinc
exortatus eẽt ut & nos inuicẽ
diligam: Atq ita ds̃ in nobis
maneat. quia utiq dileccionẽ
dm̃ dixerat statim uolens de
hac rẽ apertius aliquid elo¬
qui: In hoc inquid cognoscimꝰ
quia impso manemꝰ & ipse in
nobis. quia de sp̃u suo dedit
dedit nobis : facit nos indeo
manere & ipsũ in nobis: hoc
aut̃ facit dileccio. Ipse ẽ. igit᷑
ds̃ dileccio: Deniq paulo post.
cũ ipsũ repetiss& atq dixisso
ds̃ dileccio est: cõtinuo subiecit:
Et qui manet indileccione.
Unde supra dixerat: In hoc
cognostimꝰ quia ipsomanemꝰ
& ipse innobis qm̃ desp̃u suo

Expanded text:
accipere dictum esse dilectioaccipere dictum esse dilectionem Deum, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, ut non sit ex Deo: ac per hoc dilectio quae ita Deus est, ut ex Deo sit, aut Filius est, aut Spiritus sanctus. Sed in consequentibus cum Dei dilectionem commemorasset, non qua nos eum, sed qua Ipse dilexit nos, et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris; et hinc exhortatus esset ut et nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit dedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur s dilectio. Denique paulo post cum hoc ipsum repetiisset atque dixisset, Deus dilectio est; continuo subjecit, Et qui manet in dilectione, unde supra dixerat, In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ uocabula & uniuersa¬
liter poni. & ꝓprie quib dã
rebus adhiberi nisi inre aꝑta
uitanda sit longitudo sermo¬
nis: hoc indõ dixi nequis quã
ꝓpter ea nos inconueniter exis¬
time. caritatẽ appellare sp̃m
lius. potest caritas nuncupari:
Sicut ergo unicũ dĩ uerbum
ꝓprie uocamꝰ nomine sapienciȩ
cum sit uniuersalit̾ & sp̃s sc̃s
& pat̾ ipse sapiencia: ita sp̃s¬
sc̃s ꝓprie nuncupat᷑ uocabu¬
lo caritatis. cũ sit & pat̾ & filus
uniuers aliter caritas Sed dĩ
uerbũ idest unigenitus dĩ fi¬
lius aꝑte dictũ ẽ dĩ sapiencia.
ratas. inuenimus sidiligent̃
iohannis apłi scrutemur elo¬
quiũ: Quicũ dixiss& dilec¬
tissimi diligamꝰ inuicẽ quia
dileccio exdõ ẽ: Secutus ad¬
iungcit. & omnis qui diligit
exdõ nat᷑ ẽ Qui nõ diligit.
nõ cognouit dm̃ quia deus
dilectio est: hic manifestabit
eã sedixisse dilectionẽ dm̃.
quã dixit exdõ: ds̃ ergo
exdõ est dilectio: Sed quia

Expanded text:
rerum uocabula et uniuersarerum uocabula et uniuersaliter poni et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta uitanda sit longitudo sermonis. hoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconuenienter existimet caritatem appellare spiritum lius potest caritas nuncupari. Sicut ergo unicum dei uerbum proprie uocamus nomine sapientiae, cum sit uniuersaliter spiritus sanctus et pater sapientia, ita spiritus proprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, aperte dictus est dei sapientia ritas in-is uenimus, si diligenter Iohannis apostoli scrutemur eloquium. qui cum dixisset: dilectissimi, diligamus inuicem, quia dilectio ex deo est, secutus adiunxit: et omnex Deo natus est: qui non diligit, non cognovit Deum, quia Deus dilectio est. Hic manifestavit eam se dixisse dilectionem Deum, quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
esaia testimoniũ ponens apłs
ubi ait In aluis linguis &
alus labus loquar populo
huic : premisit tam̃ in lege
scriptũ est & ipse dñs in lege
in quideoru scriptũ est: quia
oder̃ me gratis: Cũ hoc legat᷑
inpsalmo: aliquando autẽ
proprie uocatur: lex quȩ
data est ꝑ moysen scđm qđ.
dictũ ẽ : lex & ꝓphete. usq
adiohannẽ: & inhis duobus
p̃ceptis tota lex pendet & ꝓ¬
phetę: hic utiq ꝓprie lex
appellata est demonte syna:
ꝓphetarũ aut̃ nomine &iã
psalmis significatis: Et tam̃
alio loco ipse saluator: Opor¬
tebat in quid impleri omĩa
que scripta sunt in lege &
ꝓphetis & psalmis deme:
hic rursus ꝓpetarũ nomine :¬
exceptis psalmis. intelligi uo¬
luit: Dicit᷑ ergo lex uniuer¬
salit̃ cum ꝓphetis & psalmis
dicitur & ꝓprie que ꝑmoy
sen data ẽ: Itẽ dicuntur. co¬
munit̃ ꝓphete simul cum
psalmis: Dicuntur & ꝓprie
p̃ter psalmos & multis alus
exemplis doceri potest: Mul

Expanded text:
Esaia testimonium ponens apostolus, Esaia testimonium ponens apostolus, ubi ait: in aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic, praemisit tamen: in lege scriptum est. et ipse dominus: in lege, inquit, eorum scriptum est: quia oderunt me gratis, cum hoc legatur in psalmo. aliquando autem proprie uocatur lex quae data est per Mosen, secundum quod dictum est: lex et prophetae usque ad-Iohannem, et: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae; hic utique proprie lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi significati sunt, et tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. dicitur ergo lex uniuersaliter cum prophetis et psalmis, dicitur proprie quae per Mosen data est. item dicuntur communiter prophetae simul cum psalmis, dicuntur et proprie praeter psalmos. et multis aliis exemplis doceri potest multa
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: &tam̃ non frustra in
hac trinitate non dicitur
uerbũ dĩ. nisi filius Nec
pater: Indõ aut̃ addidi
principalit̾ : quia & defilio
sp̃s sc̃s procedere repperit᷑.
sed hoc quoq illi pat̾ dedit:
Non iam existenti. & non¬
dum habenti. sed quic quid
unigenito uerbo dedit.
gignendo dedit: Sic ergo
eũ genuit : ut &iã deillo
donũ comune proceder&:
Non est igitur accpiendã.
transeunt̃. sed diligenter in¬
tuenda. inseparabilis trinita¬
tis. ista distinctio hinc enim
factum est. ut proprie dei
ceretur. cũ sit sapiencia &
prie aliquid horũ triũ caritã
nuncupanda ẽ: quid abtius
cet in illa simplici sũmaq
natura nõ sit aliud substan¬
cia & aliud caritas. sed sub¬
stancia ipsa sit caritas. & ca¬
ritas. ipsa substãtia siue in
pater siue infilio siue insp̃u
scõ & tamen proprie in sps
sc̃s caritas nuncupatur sic̃ in
legis nomine aliquando si¬
mul om̃a ueteris instrum̃ti
sc̃arũ scripturarã significant᷑
eloquia: Nam expropheta

Expanded text:
s. Non frustra in hac Trinitate, non dicitur Verbum Dei, nisi Filius, nec Pater. Ideo autem addidi, principaliter, quia et de Filio Spiritus sanctus procedere reperitur: sed hoc quoque illi Pater dedit, non jam existenti, et nondum habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune procederet,Non est igitur accipienda transeunter, sed diligenter intuenda inseparabilis Trinitatis ista difactum est, ut proprie dei ceretur, cum sit sapientia etprie aliquid horum trium caritas nuncupanda est, quid aptius, ut in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in patre siue in filio siue in spiritu sancto; et tamen proprie spiritus sanctus caritas nuncupatur. Sicut legis nomine aliquando simul omnia ueteris instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. nam ex propheta
Abbreviated transcription (Latin):
filius: Ipse aut̃ & sibi & illis
non nisi diligat sed sic po¬
cius. ut omnia tria & om̃s
& singuli habeant. insua
quisq natura: Nec distent
in eis ista sic̃ innobis aliud
est memoria. alut intelle¬
gencia alut dilectio. siue
caritas Sed unũ aliquid
sit qđ omnia ualeat. sicut
sapientia. & sic habeatur
inunius cuiusq natura. ut
qui habet hoc sit quod ha¬
bet. sic̃ inmutabilis simplex¬
que substantia: Si ergo hec
intellecta sunt & quantũ
nobis in rebus tantis uide¬
retur uel eoniectare con¬
cessũ est uera ẽẽ claruer̃
nescio quur non sic̃ sapien¬
cia & pat̾ dicit᷑ & filius &
sed una sapiencia: Ita &

Expanded text:
filius, ipse autem et sibi et illis filius, ipse autem et sibi et illis non nisi diligat; sed sic potius, ut omnia tria et omnes et singuli habeant in sua quisque natura nec distent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intellegentia, aliud est dilectio siue caritas, sed unum aliquid sit, quod omnia ualeat, sicut ipsa sapientia, et sic habetur in uniuscuiusque natura, ut qui habet hoc sit quod habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur non, sicut sapientia et pater dicitur et filius et sed una sapientia: ita et
Abbreviated transcription (Latin):
multa similia Non ẽ aut̃
dictũ dñe caritas mea aut
tũ ẽ ds̃ caritas est sic̃ dic¬
tũ est ds̃ sp̃s est: hoc qui
non discernit intellec tum
adño. non expositionẽ que¬
rat unobis: Non enĩ aꝑtius
quic quã possumus dicere.
aut̃ anfilius. an sp̃s sc̃s. an
ipsa trinitas. quia & ipsa
non tres du sed unus ds̃
est: Hoc queritur: Sed lam
in hoc libro suꝑus difputa¬
ui. non sic accipiendã esse
trinitatẽ que ds̃ ẽ exillis
tribus quȩ intrinitate nr̃e
mentis ostendimus ut tam¬
quã memoria sit omniũ
triũ pat̾ & intellegencia
omniũ triũ filius & caritas
omniũ triũ sp̃s sc̃s quasi pat̾
ei diligat ipse aut̃ & sibi &
illis tantũ meminerit: Et
filius nec meminerit nec
diligat sibi sed meminerit
ei pat̃ & diligat ei sp̃s sc̃s
Ipse aut̃ & sibi &illis tantũ¬
modo intellegat: Itẽ que
sp̃s sc̃s nec meminerit nec
intellegat sibi sed memine¬
rit ei pat̃ & intellegat ei

Expanded text:
multa similia. Non est autem multa similia. Non est autem dictum: Domine, charitas mea, auttum est: Deus charitas est: sicut dictum est, Deus Spiritus est. Hoc qui non discernit intellectum a Domino, non expositionem quaerat a nobis; non enim apertius quidquam possumus dicere. an Filius, an Spiritus sanctus, an ipsa Trinitas, quia et ipsa non tres dii, sed unus est Deus, hoc quaeritur. Sed jam in hoc libro superius disputavi, non sic accipiendam esse Trinitatem quae Deus est, ex illis tribus quae in trinitate nostrae mentis ostendimus, ut tanquam memoria sit omnium trium Pater, et intelligentia omnium trium Filius, et charitas omnium trium Spiritus sanctus, quasi Pater ei diligat: ipse autem et sibi et illis tantum meminerit, et filius nec meminerit nec diligat sibi, sed meminerit ei pater et diligat ei spiritus sanctus, ipse autem et sibi et illis tantummodo intellegat, itemque spiritus sanctus nec meminerit nec intellegat sibi, sed meminerit ei pater et intellegat ei
Abbreviated transcription (Latin):
deo donante uidere cõ¬
nec patris est solius nec filuss
solius sed amborũ: Et ideo
cõmunẽ qua inuicẽ sedili¬
gunt pater & filius: nobis
insinuat caritatẽ: Ut cum
nos exerceret sermo diuinꝰ
non res inpromtu sitas sed
in abscondito scrutandas. &
ex abditis seruendas maiori
studio fecit inquiri: Non ita¬
que dicit scripturas sp̃s sc̃s ca¬
ritas est Qđ sidixiss& non
paruã partẽ questionis istius
abstuliss&. sed dixit ds̃ ca¬
ritas est. Ut incentũ sit &
indeo requirendũ. utrum
ipsa trinitis: Neq enim dic¬
turi sumus non ꝓpt̾ ea dm̃
dictũ ẽẽ caritatẽ qđ ipsa
caritas sit ulla substancia
que dĩ digna sit nomine.
sed quod donũ sit dĩ. sicut
dictũ est dõ qm̃ tues paci¬
encia mea: Non utiq prop¬
terea dictũ ẽ. quia dei sub¬
stancia est nr̃a pacietia sed
quod ab ipso nobis est sic̃
alibi dicitur. qm̃ ab ipso ẽ.¬
paciencia mea: hunc quip¬
pe sensum facilere fellit
scripturaraũ ipsa locutio:
Tale ẽ enim tues paciencia

Expanded text:
Deo donante videre connec Patris est solius, nec Filii solius, sed amborum; et ideo communem, qua invicem se diligunt Pater et Filius, nobis insinuat charitatem. Ut autem nos exerceret sermo divinus, non res in promptu sitas, sed in abdito scrutandas et ex abdito eruendas, majore studio fecit inquiri. Non itaque dixit Scriptura, Spiritus sanctus charitas est: quod si dixisset, non parvam partem quaestionis istius abstulisset; sed dixit, Deus charitas est; ut incertum sit et ideo requirendum, utrum ipsa Trinitas. Neque enim dicturi sumus, non propterea Deum dictum esse charitatem, quod ipsa charitas sit ulla substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei, sicut dictum est Deo: Quoniam tu es patientia mea: non utique propterea dictum est quia Dei substantia est nostra patientia, sed quod ab ipso nobis est, sicut alibi legitur: Quoniam ab ipso patientia mea. Hunc quippe sensum facile refellit Scripturarum ipsa locutio. Tale est enim: Tu es patientia;
Abbreviated transcription (Latin):
ad significandũ in uisibilẽ
usq intelligibilem dm̃ non
solũ patrẽ sed & filium &¬
in uisibilia dĩ acreatura
mundi ꝑ ea quȩ facta sunt
intellecta conspiciunt᷑ sempi¬
terna quoq uirtus eius ac
di uinitas sed quod attinet
ad id quod nc̃ suscepimus
neo in monte sẏna uidet
quẽ ad modum appareat
ꝑ illa omĩa quȩ mortali um
sensibus t̾ribilit̾ ostendeban¬
loquebant᷑. Ueruntam̃ si qͥd
hinc sine ad firmandi te¬
meritate modeste atq in
cunctant̃ con iectare con¬
cedit᷑ si una ex tremitate
ꝑ sona potest intelligi. cur
non sp̃m scm pocius intel¬
ligimus quando & tabules
lapideis lex ipsa quȩ ibi
data est digito dĩ scripta
dicit᷑ quo nomine sp̃m sc̃m
in euangłio significare no¬
uimus & quinꝰ quaginta di¬
es numerant᷑ ab occisione
agni & cȩlebracione paschȩ
usq addiem quo hȩc fieri
cepta sunt in monte sina
sicut post dñi passionem.
abeiꝰ resurrectionẽ ab eiꝰ¬

Expanded text:
ad significandum invisibilem ad significandum invisibilem atque intelligibilem Deum, non solum Patrem, sed et Filium tura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas . 26. Sed quod attinet ad id quod nunc suscepimus, nec in monte Sina video quemadmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebanloquebatur. Verumtamen si quid hinc sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi, cur non Spiritum sanctum potius intelligimus, quando et tabulis lapideis Lex ipsa quae ibi data est, digito Dei scripta dicitur , quo nomine Spiritum sanctum in Evangelio, significari novimus . Et quinquaginta dies numerantur ab occisione agni et celebratione Paschae, usque ad diem quo haec fieri coepta sunt in monte Sina; sicut post Domini passionem ab ejus resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
sam: intra nebulam uero
moysen oculis carneis ui¬
disse filium dĩ: quẽ deli¬
rantes heretici in sua subs¬
tantia ui sibilem uolunt:
sane uiderit eum moyses
oculis carneis. sioculis car¬
neis posset uideri non mͦ
sapientia dĩ quod est xpꝰc:
sed uel ip̃sa cuiꝰ lib& homi¬
nis & qualis cũq sapientia:
lut quia scriptum est: de se¬
senioribus isrł quia uider̃
locũ ubi steterat ds̃ ifrł:
& quia subpedibus eius
tanquam opus lapidis saphiri
& tan quam aspectus firma¬
m̃ti cęli Propterea credendũ
est u̾bum & sapientiam dĩ
ꝑ suam substantiam inspacio
loci t̃reni stetisse: que ꝑten¬
dit afine usꝙ ad finem for¬
titer & disponit om̃a suauit
Et ita esse mutabile uerbum
dĩ ꝑ quod facta sunt omĩa
ut mͦ se contrahat. modo
distendat: Mund& dñs ata¬
libus cogitationibus corda
fidelium suoꝵ: sed per sub¬
iectam ut sepe dixcimus
creaturam exhibent᷑ hȩc
omĩa uisibilia & sensibilia

Expanded text:
sam, intra nebulam vero sam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est Christus, sed vel ipsa cujuslibet hominis et qualiscumque sapientis: aut quia scriptum est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci terreni stetisse, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et ita esse mutabile Verbum Dei, per quod facta sunt omnia , ut modo se contrahat, modo distendat mundet Dominus a talibus cogitationibus corda fidelium suorum: sed per subjectam, ut saepe diximus, creaturam exhibentur haec omnia visibilia et sensibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
bus & fulgoribus & tuba
& fumo ĩmonte sina cum
diceret᷑. Sina aũt mons
fumabat totis ꝓpt̃ quod
descendiss& in eum dñs in
igne. Et ascendebat fumus
tm quam fumus fornacis¬
aũt uoces tubȩ. ꝓdeuntes
fortit᷑ ualde. Moy ses loq̃¬
bat᷑ & ds̃ respondebat ei
uoce. Et paulo post datã
legem in decẽ p̾ceptis con¬
sequent̃ dicit Et om̃is po¬
pulus uidebat uoces &
lampadas. & uoces tu bȩ
montẽꝙ fuinigantẽ Et par¬
lo post. Et stabat. in quit
om̃is popłs a longe: Moyses
aut̃ intrauit in nebula:
ubi erat ds̃ Et dixit dñs
ad moysen. & c&era. Quid
hinc dicam. nisi quod nemo
tam uecors est : qui credat
dõ. nec ariarium quam hoc¬
ausi sunt dicere: Ergo crea¬
tura seruiente creatori. fac¬
ta sunt illa omĩa: & huma¬
nis sensibus. ꝓ dispensatici-¬
one congrua prę sentata
Nisi forte quia dictumest:
Moyses aut intrauit innebu¬
lam: ubi erat ds̃. hoc arbi¬
trabit᷑ carnalis cogitatio. apo¬
pulo. qui dem nehulam ui¬

Expanded text:
ba, et fumo in monte Sina, cum diceretur: Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendisset Deus in eum in igne, et ascendebat fumus tanquam fumus fornacisvoces tubae prodeuntes fortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem fumantem. Et paulo post: Et stabat, inquit, omnis populus a longe; Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nemo tam vecors est, qui credat Deo, nec Ariani hoc unquam ausi sunt dicere. Ergo creatura serviente Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam vi
Abbreviated transcription (Latin):
isado: & dm̃ ia cõb Ille enĩ
non est illoꝵ patrũ ds̃. qͥñ
est dĩ. Porro sinon solum
heretici concedunt sed & iam
filius quod uelint nolint:
cogunt᷑ fateri dicente ipso¬
rificate ergo dm̃ incorpore
ur̃o. cũ supra diceret nescitis
quia corpora urã templum
in uobis est sp̾c sci quẽ ha¬
betis adõ & hui tres unusds̃
sicut catholica santtas credit
non satis ȩlucet quam intri¬
nitate ꝑsonam & utrum
aliquam an ipsius trinitatis
gerebat ille angłs si unus
ex cȩteris angłis erat. Si aũt
in usum rei p̃sentis assupta
creatura est: quȩ humanis
oculis appararet & auribꝰ
insonaret. & appellaretur

Expanded text:
Isaac, et Deum Jacob. Ille enim Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, coguntur fateri, dicente rificate ergo Deum in corpore vestro; cum supra diceret, Nescitis quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo ? et hi tres unus Deus, sicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis appareret, et auribus insonaret, et apellaretur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̾c scđm carnem qui est
suꝑ om̃a ds̃ benedictus
ds̃ benedictus in scła non
absurde &iam hic ipse in¬
telligit᷑. ds̃ habraham & ds
angłs dñi dictus est. cum
derubo inflãma ignis appi¬
ruit utrũ quia unus ea
multis angelus erat. sed ꝑ
dispensationem per sonam
dñi sui gerebat an assuptã
erat aliquid creatę quod
adp̃sens negotium uisibilit̃
apparet & inde uoces ssen¬
sibilit̾ ederent᷑ quibus p̃¬
sentia dñi ꝑ sub iectam crea¬
turam corporeis & iam sensi¬
bus hominibus sicut oporte¬
bat ex hiberet᷑. Si enim unꝰ
ex angelis erat quis facile af¬
firmare possit. utrum ei fi¬
ui ꝑsona nontianda in po¬
patris: an ipsius om̃ino tri¬
nitatis. qui est unus & solus
ds̃ ut diceret : ego sum dr̃
ia cob Neꝙ enim possumus
dicere qm̃ abraham: & dm̃
isa ac . & dm̃ ia cob filium
dĩ esse & patrẽ non esse.
aut sp̃m sc̃m. aut ipsam
trinitatẽ quam credimus
& intelligimus unum dm̃
aut debit aliquis aliquis
negare dm̃ abraham: & dm̃

Expanded text:
em, qui est super omnia Deus benedictus Deus benedictus in saecula, non absurde etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda impoPatris, an ipsius omnino Trinitatis, qui est unus et solus Deus, ut diceret, Ego sum Deus Jacob? Neque enim possumus dicere Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob, Filium Dei esse, et Patrem non esse; aut Spiritum sanctum, aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum