comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmittit᷑ interire. Datur
ei qui uult eẽ bonꝰ. aliꝰ nec uult
nec ei dat᷑. ut sit bonꝰ. Iste nas¬
cit᷑ in errore ⁊ morit᷑. ille ĩbo¬
no qͦ cep̃ usq infinem ꝑdurat.
Tamdiu iste stat qͦ usq cadat.
ille diu male uiuendo ĩ fine
saluat᷑. respectꝰq cõu̾tit᷑. Uult
ꝓdesse in bono iustꝰ nec p̃uab.
uult nocere malꝰ ⁊ ñ ualet.
Iste uult dõ uaccare ⁊ scło im¬
pedit᷑ ille negociis implicari
cupit nec ꝑficit. Dominatur
malꝰ bono. bonꝰ dãpnat᷑ ꝓun
pio. impiꝰ honorat᷑ ꝓ iͦto: ⁊ in
hac tanta obscuritate ñ uab
hõ diuinã ꝑscruptari disposi¬
cionem. & occultũ p̃destinato¬
nis ꝑpendere ordinẽ. de cõu̾sis.

Expanded text:
permittitur interire. Datur ei qui vult esse bonus; alius nec vult, nec datur ei ut sit bonus. Iste nascitur in errore et moritur, ille in bono quo coepit usque in finem perdurat. Tandiu iste stat quousque cadat; ille diu male vivendo in fine salvatur respectusque convertitur. Vult prodesse in bono justus nec praevalet, vult nocere malus et valet. Iste vult Deo vacare, et saeculo impeditur, ille negotiis implicari cupit, nec perficit. Dominatur malus bono, bonus damnatur pro impio; impius honoratur pro justo. Et in hac tanta obscuritate non valet homo divinam perscrutari dispositionem, et occultum praedestinationis perpendere ordinem. + Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunꝰ. Nam qd̵ sapientes
nere sumꝰ. Utam gͦ optime di¬
uinis beneficiis. qͣtinꝰ &e dm̃
ñ peniteat dedisse. & nob̃ acce¬
pisse sit utile. Auferre d̾s dr ho¬
mini donũ aliqͦd qd̃ homo ñ
babuit. id est qd̃ acciꝑe ñ me¬
ruit. sic̃ &e obdurare ds dr ho¬
minem. ñ eiꝰ faciendo datriciã
s ñ auferendo eam qͣm s ip̃e
nutuit. Hon alit̾ & obcecare
dͦr qͦsdam ds. ñ ut in eis eand̾
ip̃e cecitatẽ faciat. s qd̃ ꝓcorũ
mutilib mĩtis. cecitatem eor̃
ab cis ip̃e ñ auferat. Plerisq d̃ĩ
dona dant᷑. ꝑseuerantia uͦ do¬

Expanded text:
cognoscimus. Nam quod sapientes nere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obdurare dicitur Deus hominem, non ejus faciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non aliter et obcaecare dicitur quosdam Deus, non ut in eis eamdem ipse caecitatem faciat, sed quod pro eorum inutilibus meritis caecitatem eorum ab eis ipse non auferat. 14. Plerisque Dei dona dantur, perseverantia vero do
Abbreviated transcription (Latin):
gat g̾ssꝰ suos. Sciant libi arbitͥ
defensores. nicħ posse in bonũ
sua p̃uałe̾ uirtute. nͥ diuine
gr̾e sustentet᷑ iuuamine. Unde
rito. ut salueris meo auxitio. ho
mines m̃itũ suꝑna gr̃a ñ ut ueni¬
at inuenit. s pt᷑ꝗͣ uen̾it fac̃. atq
ad indignam m̃tem ueniens. fa¬
cit iuea mĩtũ qd̃ remuneret. qͥ
solum inuenerat qͦd puniret.
Quid enim ex se ille latro meru¬
quidem ille ⁊ fr̃̾no sanguie ue¬
int cruent᷑. s diina gr̃a ĩcͥcem¬

Expanded text:
. 196 4. Sciant liberi arbitrii defensores nihil posse in bonum sua praevalere virtute, nisi divinae gratiae sustententur juvamine. Unde rito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruquidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina grati
Abbreviated transcription (Latin):
s dicendi imꝑio oꝑat᷑. sic̃ scͥptã
est. Dix̃ & facta st̃. mandauit et
creata st̃. Qd̃ in scͥpt᷑is scĩs una
bis repꝑit᷑ sententia. aut cõfir¬
mationis cã est aũ mystii.sicut
lex ⁊ gr̾a. sic̃ iniciũ ⁊ ꝑfectio. sic̃
bonũ & meliꝰ. lex diuina tͥpli
ci sentienda ÷ mͦ. pͥmo ut hysto¬
rice. sed̾o: ut tropologice. t̃rio u¬
mystice intelligat᷑. Hystorice
namq iurta litt̾am. tropologi¬
ce iuxta moralẽ seutentiã. myᷤᷤ¬
tice iuxta spiritalem ĩ telligẽtiã.
frgo sic hystorice oportet fidem
tenere. ut eã ⁊ moralit̾ debeamꝰ
int̾p̃tari :⁊ spiritalit̾ intelligere.
uͭii. ĩ scd̃a. In pͥma tabula tͥum
mandatorũ ħ pͥmũ est: diliges

Expanded text:
icendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, sicut bonum et melius. 11. Lex divina ici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio umystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
t. Propt̾ea ꝓpħia rerum fut᷑arũ
gesta p̾sentib miscet reb ut ita
credant᷑ illa fut᷑a. qͦmadmodũ
ista cernunt᷑ cẽ cõpleta. More e¬
nim suo ꝑp̃sentia de fut᷑is loqͥt᷑.
sic̃ in ꝑsona ierłm de eccłia ⁊ sic̃¬

Expanded text:
 prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut in persona Jerusalem de Ecclesia, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
a intelligentie. qͥb g̃ss cõtẽpla¬
tionis qͣi cerui erigantan sĩpli¬
ces qͣsi parua animalia ĩuemi¬
unt inodicos intellectꝰ. ad qͦs hu¬
miles ipĩ refugiant. Scͥpt᷑a
sacra infirinis ⁊ sensu paruul
scdm hystoriam humił uide¬
tͦ in u̾b̃. cũ excellentiorib autẽ
uiris altiꝰ incedit. dũ eis sua
mistĩa pandit. ac ꝑ hoc utsq
manet cõmunis :⁊ paruuł ⁊ ꝑ

Expanded text:
igentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et parvulis, et
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta repꝑuinit᷑. ut ĩtellectꝰ lecto¬
iis ⁊ studium angeat᷑. Nã si cũs¬
ta paterẽt. stat̾i intellecta uiles¬
cerent. Nursꝰ si cuncta clausaer¬
isterent. cõfestĩ diffidentiã gigue¬
rent. Negͦ de obscuris desꝑatio
fiat: eaq̃ manifesta st̃ satiant.
n ne de ĩtellectis fastidiũ existat.
ea q̃ clausa st̃ desid̾ium excitãt.
nã płaq ꝗͣtomagis latet̃. tãto
mag̃ exticium p̃bent. In scͥpt᷑is
sc̃is sepe ea q̃ fut᷑a st̾. qͣi facta nar¬
rant᷑. sic̃ illud. Dedert̃ in escã me¬
am fel:⁊ ĩ siti mea potauer̃t me
aceto. S cur fut᷑a qͣi p̾t̾ita scͥbũtͦ

Expanded text:
ellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
fractꝰ incidert errorum. Primũ
uncuiq est scire qd̃ appetat. scdm
uͦ est: ut id qd̃ appetit app̾hñdat.
Imꝑfecta quippe sapĩa ẽ: qͦ cen¬
das scire. ⁊ nescire iter ꝑ qd̃ expe¬
diat ire. Quid enim ꝓdest siqͥs
samis tẽꝑe ub̾tatis regione inde¬
ficiendo. Qnͣtoq plus ambłat.
tanto mag̃ ab eo qd̃ q̃rit elõgat.
Qui uiã regiam hoc ẽ xp̃m dese

Expanded text:
fractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videroficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam regiam, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sa. ut frangi ñ queant. Tc̃ ma¬
gis st̃ di ocłi suꝑ iustos. qͣndo eos
affligi ab iniquis ꝓuidencia suꝑ¬
na ꝑimitit. Nam tc̃ eis gaudia dis
bulatõnis accid̾it. ñ stat s cełiter
transit. Qui uice fucͦe p̃mia diligẽ¬
ter excogitat. mala omĩa uite p̃sẽ
tis equanumter portat. qr ex illiꝰ
dulcedine hꝰ amaritudinem cẽpe¬
rat.⁊ ex eternitate illiꝰ breuitatẽ
Hꝰ spicit transitoriam. Patiiꝰtosdi¬

Expanded text:
adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc maadversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia dispibulationis acciderit, non stat, sed celeriter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter extis aequanimiter portat: quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeternitate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
adũsa ostentant. nec iuncunt cã¬
dem de sue ꝑnĩfitatis insama cõ¬
funduntur. Stulti contra bonoᷤ
studium semꝑ assumũt. quibꝰ
dũ ꝓsperitas elucet. iactanter de
suis mĩtis głantur. et bonorum
atq iustorum afflictõnib decħũt.
Dumq eis adu̾sa contig̾ĩnt. mox
ad blasphemiam pusillaminita¬
te animi conũtuntur. Quidam
simplicium nescientes dispensati¬
onem dĩ. in malorum ꝓfectibꝰ scã¬
dalizantur. dicentes uixta ꝓpham.
qͣre uia impiorũ ꝓsꝑatur: bene
est omĩb qui p̃uaricantur ⁊⁊ ĩig̃
agunte Quigͦ hoc dicũt ñ mirẽ¬
tur qd̃ prauorum bominũ tẽpo¬
ralem ⁊ caducam felicitatẽ aspici
dant. qͣnta ilł post ħ eterna sup¬
plicia p̃parent᷑. dicente ꝓpħ̃a. Duct̃
inbomis dies suos. ⁊ subito ad in
sancti plꝰ formidant ꝓsꝑa qͣm
adu̾sa. quia d̃i seruos ꝓsꝑa deici¬
unt. adũsa uͦ erudiunt. Ideoq sc̃ĩ
iuriconstant̾ ita portare debent

Expanded text:
adversa ostentant, nec vincunt, tanadversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt, dumque eis adversa contigerit, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum provectibus scandalizantur, dicentes juxta Prophetam: Quare via impiorum prosperatur? Bene est omnibus qui praevaricantur, et inique agunt. Qui ergo hoc dicunt, non mirentur, quod pravorum hominum tempordant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad infsancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet
Abbreviated transcription (Latin):
cutores. ⁊ st̃ uiolenti fidelio:. son¬
solando enim ꝑ ꝓpham d̃s suos.
ita uidicare ꝓmiittiticur. Ad u̾sus
eos inquit qui iudicauert̃ te. ego
iudicabo. et cibabo hostes tuos
carnb meisuis ⁊⁊ qͣsi a musto sã¬
quando usum ⁊ malorũ iniqͥtas.
ꝑ hoc uita impiorum sibi deꝑit.
iustorum autem non deꝑit. s ꝓfi¬
cit. dum eos mali ꝑ tribulatõnis
exercicium ad p̾sentim odiendã
uitam. ⁊ futiram desid̾andã enidi¬
unt. In terdum en im ꝓdest ꝑu̾so¬
rum pͣuitas. utilitati ustorum.
dum eos malicia sua trudiunt.
⁊ ad regna celorũ requirenda. mo¬
lestia temꝑali impellunt. Proba¬
tur hoc exemplis ifrahelitice ple¬
b. que tc̃ dimnus agebatur ĩ egyp¬
to. qͣndo oportebat eã ꝑ moyse
ad terram repinissionis uocari. et
ex mał que in egypto patiebant᷑
discedere. ꝙ ad ꝓmissam patriã
festinare. Iniqui dũ constantiam
iusti in ꝑsecucõnib suis aspiciut᷑.
m̃tis conftisione tabescunt. ⁊dũ

Expanded text:
cutores et violenti fidelibus. Consolando enim per prophetam Deus suos, ita judicare promittit adversarios: Eos, inquit, qui judicaverunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanquem usum, et malorum iniquitas, per hoc vita impiorum sibi deperit: justorum autem deperit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam, et futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑitatt̃. Ham exꝓsꝑitate indet̾iꝰ
itur. ex tẽptatõnis dolore in meliꝰ
ꝓficitur. Unusquisq ad tẽp̃tatõnẽ
animum p̃ꝑare debet. Minꝰ enĩ
dum sꝑatur tẽptatõ grauat. du¬
re autem p̃mit si insꝑata adue¬
uerit. Sapientis est contͣ omĩa ad¬
ũsa añ meditari. nec inuemre casꝰ
debet. quem ñ consilia eiꝰ p̃ueniat̃.

Expanded text:
stat, nam ex prosperitate in deterius itur, ex tentationis dolore in melius proficitur. 8. Unusquisque ad tentationem animum praeparare debet . Minus enim dum speratur tentatio, gravat; dure autem premit, si non sperata advenerit. 9. Sapientis est contra omnia adversa ante meditari; nec inveniri casus debet, quem non consilia ejus praeveniant.
Abbreviated transcription (Latin):
lia ornam̃ta ⁊ quos success᷑ habeat
cultꝰ cõpositꝰ et ornatus. hoc est ꝓ
⁊audiant eum dicentem. He qui
opulenti estis. Quanto enim qͥsq
potencia inmor est. tantomag̃ lib̃
a peccato⁊. Nam patrimonium
grandis tep̃tatõ est. Nlus uenerãf᷑
ł potencia

Expanded text:
lia ornamenta, et quos successus habeat lia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, p355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur rali potentia
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓ quib infut᷑o supplicio penas
dabunt. hisqui in uoluntate se¬
untur cecitate scl̃aris amoris. ut
nunꝗͣ resipiscant ad dm̃ amorẽ
recorquere m̃tis. Multis mortuus
÷mundꝰ. ipsi t̾ñ uicissim mũdo
mortui non st̃. Bona enim scl̃idi¬
ligunt. & tñ ip̃a que diligunt un¬
nime consecuntur. Inutroq ua¬
cui. quia et futura ꝑdunt. ⁊ p̃sen¬
cia non adquirunt. Egestas ẽ elec¬
torum qd̃ ꝑegrinantur abonis
sempiternis:⁊ ĩ hoc exilio dutiꝰ
remorantur. Egestas: reꝓborum
qd̾ habundant diuiciss.⁊ uirtuti¬
b uacuantur. seq ẽẽ inopes ues¬
cuintꝰ qd̾ ꝓbatur ꝑ apocalipsi
ioh̃is. qui contra huius scł̃i ama¬
tores sic ait. Dicis qd̾ diues sum:
locupͥes. ⁊nullius egeo. ⁊ nescisqi
fons fulgore potentie. interiꝰ tam̃
uacui st̃ elatõne suꝑbie. sicuti ca
tiuͦ ext̾ius quasi arborum cortices
fedi. int̾ius uero solidi. Qui p̃cioso
cultu incedunt. audiant ꝓph̃am
quemad̃m detestatur eorum corꝑa¬

Expanded text:
et pro quibus in futuro supplicio poenas dabunt. 354 4. His qui in voluntate saeuntur caecitate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas est reproborum, quod abundant divitiis, et virtutibus vacuantur, seque esse inopes nesciunt. Quod probatur per Apocalypsim Joannis, qui contra hujus mundi amatores sic ait: Dicis quod dives sum, et locuples, et nullius egeo; et nescis quia foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calvero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corpora
Abbreviated transcription (Latin):
tes consilium dĩ facrunt. qd̾ noue¬
it̃. Sic d̾o subiecta ẽẽ omĩa. ut et
amał. ut uerum ĩ illa uita mali
idicentur abonis. siue ut et iã
sit hic bonis temꝑał afflictõ. et
illuc cterna remuneratõ. Iccirro
st̃ necessarii mali. ut qͦciens bo¬
m offendũt. flagellentur ab ilł.
hinc est qd̃ assur uirgam furo¬
ris su testatur dñs. s qͦciens ita fit
assur. Ipse autem ñ sic arbitra
tur. s ad conterendum ꝑatũ: eiꝰ
cor. Atrocem suꝑ eos diuinũ fu¬
rorem uenturum. uana uł adu̾

Expanded text:
tes consilium Dei faciunt, quod novetes consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit,de eodem Assur. Ipse autem non sic, sed ad conterendum paratum est cor ejus, atrocem super eos divinum furorem venturu
Abbreviated transcription (Latin):
auꝑum oppressores cc̃ se
sciant grauion dignos sẽ¬
tencia. qͣndo preualuernt his
qͦs nocere uoluerint. Nam tanto
atrocius futuro fupplicio cõdẽp¬
nandi st̃. qͥnto hic forciꝰ. contͣ im¬
serorum uitam inualuerint. Au
um. et dedi eos in manu tua. Non
uere. sede. tace. &e intra in tenebraᷤ.
Uemet suꝑ te malum :⁊ nescies et
uruet suꝑ ce calamitas. qͣm ñ po¬
teris expiare. Nemet suꝑte repẽte
miseria qͣm nescis. Magis ma¬
la facientib qͣͦm inala pacienti¬
b dolere debemꝰ. Illi enim pͣua fa¬
ciendo in malum ꝓficiunt. isti
patiendo amalo corrigunt᷑. Ds̃
aũ ꝑ malas uoluntates aliorũ.
ĩ aliis oꝑatur bona. multa. Ma¬
lignantium hominum uolũ tas
neqͣqͣm potest impleri nͥ d̾s̃ ded̾it
potestatem. Nam homines d̾o per¬
Sierit malum qd̃ dñs non fecit.
Geruntam̃ qd̃ iniqui malaeruo¬
ficiendi potestatem ꝑ suam bona
uoluntatem. quia de nr̃o malo:
cum dĩ uoluntati resistũt. nescien¬

Expanded text:
um oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. um, et dedi eos in manu tua; non e in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris miseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo perSi erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expeficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo cum Dei voluntati resistunt, nescien
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ dicit. ip̃i regnauert̃ sñ ex me.
Dabo inquit tͥ regem in furore
meo. Quo manifestius elucet. bo¬
nam malamq potestatem adeo
picius. malam irat᷑. Reges qͣn bo
ẽẽ popłi Scd̃m mĩtum enim ple¬
bium. disponit᷑ uita rectorũ. testã¬
te iob. Qui regnare facit hypocri¬
tam ꝓpter peccata popłi. Irascente
ꝓmalicia pleb. cẽ reges inutantur.
et qui ante uidebant᷑ cẽ bom. accep¬
to regno fiunt mniqͥ. de iꝰticia pͥn¬

Expanded text:
tibus dicitur: Ipsi regnaverunt, sed non ex me? tibus dicitur: Ipsi regnaverunt, sed non ex me? Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo pitius, malam iratus. Reges quando esse populi. Secundum meritum enim plebium, disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam, propter peccata populi, irascente pro malitia plebis, etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰmũdi adet̾nam transieat głam.
Qui uͦ praue regnum exercent. pꝰ
uestem fulgentem. ⁊ lumina lapil¬
lorum. nudi ⁊ misi ad inferna cor¬
quendi descendũt. Reges a recte
ne regant. ⁊ motꝰ resistentes sibi.
ratõnabili dispositõcõponant.
Recte gͥ illi reges uocantur. qui
cam semetipsos qͣm subiectos bñ
regendo modificare nouert̃. Qui¬
dam ip̃m nom̃ regiminis ad mi¬
mantatẽ transũtunt crudelita¬
tis. dũq ad culm̃ potestatis uene¬
unt. in apostasiam cõfestĩ labut.
tantoq setumore cordis extollũt.
ut cunctos sub dices in sun cõpa¬
ratõne despiciant. eosq quibꝰ p̃esse
cõtigit. non agnoscant. Quib con
sublimiores se ẽẽ. cet̾is sentiant. mor¬
tales cam̃ se ẽẽ agnoseant. nec reg¬
ii głam qͣ in scło sublimant᷑ aspi¬
ciant.s opꝰ qd̾ secum ad inferos de¬
nem sine fine posfideant. Dũ apłs
dicat. ñ est potestas nisi adõ. quomͦ¬
dñs ꝑ ꝓph̃am de quibꝰdam potesta¬

Expanded text:
d aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte ne regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnsublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos denem sine fine possideant. 10. Dum Aposas, nisi a Deo. Quomodo per prophetam de quibusdam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
bñ geratur. Tc̃ autem bñ gi̾tur
qͣndo subiectis ꝓdest. quibꝰ t̾re¬
ni honores p̃ferunt᷑. Potestas bo¬
na est quȩ adõ donata÷. ut malũ
timorem coherceat. ñ ut temere
malũ cõmittat. Nichil autẽ petus
qͣm ꝑpotestatem peccandi lib̾ta¬
tem hr̃e. nichilq infeliciꝰ mali
agendi felicitate. Qui intra se

Expanded text:
bene geratur. Tunc autem bene geritur, bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male a
Abbreviated transcription (Latin):
Probatur aũ hoc apostolico exem¬
plo. qui data sibi pocestate oẽ nec
ad hec usus est q̃ docebat. s dum
posset uti licita abnuit. seseq ut
paruulũ in medio eorum quib
preerat ostendit. Qui in appetin¬
dis houorib scł̃i aut ꝓsꝑitatib
mũdi instanti desudat labore.:
hic et infuturo uans inuenit᷑
arequie. Tantoq sarcmnis peccato¬
rũ est grauat᷑. qͣnto a bonis oꝑibꝰ
cularis honoris dignitate sub¬
limatur. tanto grauiꝰ curarum
pond̾ib ad grauatur. eisq m̃te
mag̃ ce cogitatõne subicit᷑. quibꝰ
sublimitatis gradu p̃ponit᷑. Nam
ut quidam patrum ait. om̃e qd̵
suꝑeminet. plus merorib affi¬
citur. qͣm honorb gaudet. Qnͣto
quisq curis mundi maioribꝰ oc¬
cupat᷑. tanto faciliorib uiciis p̃¬
mit᷑. Si enim uir ualet peccata
animꝰ deuitare quietus. qͣntoma¬
gis occupatõne seculan deuĩct᷑:
Non statim utile est om̃e poteͤ¬
tatis insigne. s tc̃ uere est utile si

Expanded text:
Probatur autem hoc apostolico exemProbatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis operibisque amplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si
Abbreviated transcription (Latin):
nopter peccatum pͥmi hoĩs
humano gĩi pena diuinit᷑¬
illata est. serintutis. ita ut qͥbꝰ d̾s as¬
picit ñ congruere lib̾tatem. his mi¬
serie iroget seruitutem. Et licet ꝑ
ut licencia male agẽdi. in suis po¬
testace duãntium restringat᷑. Nã
si om̃s sine metu fuissent. qͥs eẽt qͥ
amał quempiam cobiberet: Iñ
st̃: ut cerrore suo popłos a malo
cohercerent. atq ad recte uiuend̾
legib: subderent. Quantũ nonẽ ad
bilia⁊ cõtẽptibilia. ⁊ quȩ ñ st̾. ut
ea quȩ st̃ destiueret. ne głiet᷑ om̃is
caro. hoc ÷ camał potentia coram
illo. Unus enim dñs. equalit ce do¬
muns fert consultum ⁊ suis. Me
lior est. subiecta sint᷑. qͣm elata lib̾¬
tas. Multi enim inueniunt᷑ deo
lib̾i. seruientes. sub dñis cõstitu⁊
flagiciosis. qͥ ͥ subiecti st̃ ilł corꝑe.¬
iR iustus aut om̃i potesta¬
te seculari eruitur. aut si
aliqͦcingitur ñ sub illa curuat᷑.
ut suꝑb tumeat. s eam iam sibi
subicit. ut bumilior innotescat.

Expanded text:
opter peccatum primi hominis humano generi poena divinitillata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libsericordius irroget servitutem: et licet per ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet abilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum, et servis. 3. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corVir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
rare timet. Multi dũ locũt᷑
iurare semꝑ delectant᷑. dũ
oporteat hoc tantũ eẽ in ore.
est. est. nou. non. Ampliꝰ eñi
qͦ m est ⁊ ñ est: a malo est. Mł¬
ti ut fallant ꝑuirant. ut ꝑ
fidem sacͣm̃ti fidem faciant
et m̃tiunt᷑. hominẽ incautũ
decipĩunt. Int̾dũ &e falfis la¬
cͥiis seducti decipim᷑. ⁊ credi¬
t᷑ dũ plorant. qͥb credendũ ñ
erat. Plerumq sine uiram̃to
loqͥ disponimꝰ. s inc̾dulitate
eorũ qui ñ credũt qd dicimꝰ
iurare cõpellum᷑. taliq neces¬

Expanded text:
rare timet. Multi dum loquuntur, jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum eEst, est, Non, non. Amplius enim quam est, et non est, a malo est. Multi ut fallant pejerant, ut per fidem sacramenti fidem faciant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compell
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ. ip̃i nos seducimꝰ. et
uitas in nob̃ non est. Qued̃a
st̃ facta peccati sumilia. s sibo¬
no aĩo fiant ñ st̃ peccata. ut
pote potestas si ñ se ulciscẽdi
cupiditate s mag̾ corrigẽdi
studio ulciscatur in reũ.
Item st̃ peccata leuia. q̃ ab ĩ¬
cipientib cotidiana satiffa¬
ctione pͣgantur. q̃ tñ a ꝑfec¬
tis uiris uelud magna crimi
solum grauia s: ⁊ leuia st̃ ca¬
uenda peccata. Multa enini
leuia unũ gnͣde efficiunt. si¬
c̃ solent paruis & minimiᷤᷤ
guttis ĩ m̃sa flumina c̃ scere
num̃ositas aũ in unũ coada
erundantẽ efficit copiã. Pec¬
cata q̃ incipientib leuia st.
ꝑfectis uiris gͣuia deputãt᷑.
Tanto enim maiꝰ cognoscit᷑¬

Expanded text:
seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna criminsolum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
peccare. s in quib iam alia pec¬
cata p̃cessert̃. ut iꝰto iudicio eiꝰ
mereant᷑ in det̾iꝰ ire. Talia qͥp¬
pe peccata. p̾cedentib aliis pec¬
catis ꝓlabunt᷑ in pęnam. ⁊ pe¬
nam peccati merent᷑. Quedã
de ira dĩ ueniunt peccata. q̃ ꝓ
mĩto aliorũ cõpensant᷑ pecca¬
ratꝰ es: & nos peccauimꝰ ĩ

Expanded text:
care, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccaratus es, et nos peccavim
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ut duriꝰ feriant᷑ ꝓmagnis
scełib qui de paruis corrigi
noluert̃. Iudicio aũ diumo
ĩ reatũ nequiorem labũt᷑. qͥ
diffͥnge minora sua facta cõ¬
tẽpnũt. Multi acrune ĩcri¬
mm corruunt. qui dĩ cogni¬
tionem habentes timorẽ eiꝰ
negligũt. & qͦm nouer̃t ꝑsci¬
entiã. ꝑ actionem ñ uenerã¬
t᷑. id̃oq cecant᷑ diumno rudi¬
cio pumenda cõmitt̾e. & ĩpe¬
nam cõmissi facinoris. facinꝰ
detiꝰ add̾e. Sepe peccatũ alt̾iꝰ
peccati causa ÷: qd̵ cũ cõmittit᷑
aliud ex ip̃o qͦsi sua soboles
oritur. sicut fieri solet nasci
libidinem ex nimia uentͥs
in gluiue. Pena uͦ peccati pec¬
catũ admittit᷑. qͥndo ꝓ mĩto
cͦq peccati dõ deserente ĩ ali

Expanded text:
ta, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, i
Abbreviated transcription (Latin):
Precedentiũ peccatorũ pęna ip¬
sa uocat᷑ indurat̾o. ueniens de
Indurasti cor nr̃m. ne timere¬
adõ impellũt᷑. ut mali fiant.
s dũ mali iam st̾: indurantur
ut det̾iores existant. sic̃ ⁊ apłs.¬

Expanded text:
Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de Indurasti cor nostrum, ne timerea Deo impelluntur ut mali fiant, sed dum mali jam sunt indurantur ut deteriores existant. Huc us
Abbreviated transcription (Latin):
iudicant᷑ ⁊ ꝑcunt. opponit᷑ illi
ordini bonorũ. de qͦ st̃ qͥ iudicãt᷑
et regnant. Sed̾s ordo corũ qͥ ñ u¬
dicant᷑ et ꝑeunt. opponit᷑ illi or¬
dini ꝑfectorum: in qͦ ff huĩ qͥ ñ
iudicant᷑ et regnant. Terciꝰ ordo
corum qui iudicant᷑ ⁊ regnãt. il¬
illi contrario ordini. in qͦ illi s̃ qͥ

Expanded text:
judicantur et pereunt, opponitur illi ordini bonorum, de quo sunt qui judicantur et regnant. Secundus eorum ordo qui non judicantur et pereunt, opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi, qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant, ililli contrario ordini, in quo illi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
tudiẽm. ut qui m̃te tractauert̃
qd̃ ꝑficerẽt corꝑe. simul ⁊ aĩo pułi¬
mantur ⁊ corꝑe. Ignem geħnue
ad aliquid lum̃ hr̃e. ad aliqͥd ñ
hr̃e. hoc est hr̃e lum̃ ad dãpna¬
tionem. ut uideant impii unde
doleant. ⁊ non hr̃e ad cõsolatõẽm
ne uideant uñ gaudeant. Apta
fit cõꝑat̾o de camino tͥum pũor̃
ad exemplũ ignis gehenne. Ham
sic̃ ille ignis ñ arfit adtͥum pũo¬
rum supplicium. ⁊ arsit ad cõbu¬
mentum penarũ. ut uideant uñ
doleant: ⁊ ñ lucebit ad cõsolatõem
ne uideant uñ gaudeant. Int̾ hꝰ
uite ⁊ fut᷑e infelicitatis ͥ ᷤᷤ riã.
multa discretio est. Illuc enĩ . ⁊mi

Expanded text:
e, ut qui mente tractaverunt quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, et ad aliquid non habere, hoc est, habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant, et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum, ad exemplum ignis gehennae; nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad combumentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant; inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est: illic enim et mis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uidicatꝰ : uidebt̃ ut doleant.
diuinitatẽ uͦ eiꝰ ñ uidebt̃ ne gau¬
deant. Quib enim diuunita ᷤ os¬
tenditur. utiq ad gaudiũ demõ¬
strat᷑. Prodiu̾sitate cõscientiarũ
et mittis apparebit ĩ uidicio xꝰ.
lem quisq cõscientiam tulerit.
talem ⁊ iudicem habebit. ut ma¬
nente in sua tnͣiquillitate. xp̃o. il¬
ł solis t̾ribilis appareat. qͦs cõs¬
cientia ĩ mał accusat. Due ft̃ di¬
fferentie uł ordines hoĩũ ĩ iudi¬
cio. hoc est electorũ ⁊ rȩꝓborũ.
ordo unꝰ est qͥ cũ dño udicat. et

Expanded text:
qua judicatus est, videbunt, ut doleant, divinitatem vero ejus non videbunt, ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gaudium demonstratur. 9. Pro diversitate conscientiarum et mitis apparebit in judicio 186 alem quisque conscientiam tulerit, talem et judicem habebit, ut manente in sua tranquillitate Christo, illis solis terribilis appareat, quos conscientia in malis accusat. CAPUT fferentiae vel ordines hominum in judicio, hoc est electorum et reproborumordo unus est, qui cum Domino judicat, et
Abbreviated transcription (Latin):
si non fiñs locutꝰ ut se custodiat:
impiꝰ a uia sua. ip̃e inĩquitate sua
morietur. sanguinem autẽ eiꝰ de
manutria requiram. Sic enĩ hely
sacerdos ꝓ filiorum unquitate dãp¬
natus est. qui licet eos delinqñtes
admonuit. tñ ñ ut oportebat redar¬
guit. Sacerdoces exquirere debent
peccata popłoruĩ :⁊ sagaci sollicitu¬
dine unumqͣmq ꝓbare. iuxta testi¬
monium dñi ad ieremniam loqutiᷤᷤ.
Probatorem inquit dedi te popło
meo robustũ ⁊ scies: ꝓꝓbab̃ uias eo¬
rum. Sacerdotes studio corrigendi
facta p̃scmptari debent subiectoꝵ.
ut em̃datos lucrifacere possint. Si c̃
aĩi peccatorem conuenit argui. ita
iͦtum ñ erulcerari. Sacerdotes curã
les existrint. ab eccłia separentur.
Atrociter tierum argiunt. qui pec
cantem non reciptunt. s despici¬
unt or sꝑnunt. nec alt̾uis delictũ
tanqm ꝓpͥum ingemiscũt. De tali¬
b ꝑ ysaiam dñs cõmiuans dicit.
Qui dicunt recede a me. ne appro

Expanded text:
Si non fueris locutus, ut se custodiat Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam les existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui deccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appro
Abbreviated transcription (Latin):
ciciam ꝑdant. & molestiam odiorũ
incurrant. peccantes ũ arguunt. et
corriꝑe pauꝑum oppressores uerent᷑.
sibi cõmissis. Qnͣdo a potentib pau¬
ꝑes oppͥmunttir: ad eripiendos eos
boni sacerdotes ꝓtectionis aurilium
feit̃. Nec uerentur cuiusqm ĩnnici¬
ciarũ molestias. s oppressores pauꝑũ
palam arguunt. increpant. ercõmu¬
nicãt. minꝰq metuunt eorum nocẽ¬
di insidias. & sinocere ualeant. Pastor
dos suꝑ gregeni .xͥ. sollicit᷑ cẽ debet.
ne inunicꝰ uastet. ne ꝑsecutor ĩfestet.
ne potentioris cinusq cupiditas ui¬
tam panꝑum inquictet. Praui aut̃
pastores ñ hñt curam de ouib s fic̃
legitur in eunͣgłio de m̃oennariᷤᷤ. u¬
dent lupum uenientem ⁊ fugiunt.
lunc enim fugiunt qͣn ᷤ potentibꝰta¬
cent. et mał resistere mettiunt.
te dãpnant᷑. si eos aut igno¬
rantes ñ erudiant. aut peccantes
ñ arguant. Testante dũo ad ꝓpħ̃am.
Speculatorem dedi te domiu isrł.

Expanded text:
citiam perdant, et molestiam odiorum citiam perdant, et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur. sibi commissis, quando a potentibus pauperes opprimuntur. Ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant. Pastor dos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt; te damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino ad prophetam: Speculatorem domui Israel dedi te.
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝓsiluint iniquorum. De pre
est: multum subeunt ꝑicł̃i.
si contradicentib iũtati resistere no¬
lueruͥnt. Dum ꝓpħa doctorem eccłie
instruat: ad sũmum usq iusticie ꝑ¬
ũ enire c̃dicit. suꝑ montem excelsũ
ascende qui eunͣgłizas sion scili¬
cet ut ita p̃mineat mĩto. sic̃ ⁊ gͣdu se¬
qñt. ne forte debeat adocendi timo¬
re restringi aud̃. exalta in fortitudĩe
nocem tuam: ⁊ noli tuere. Uñ ⁊ ie¬
renne ita dñs ait. Accinge lũboᷤ tu¬
os:⁊ surge. loquere ad eos. Ne formi¬
des a facie eorum. nec enini tunere
te faciam irultũ eorum. Unde ⁊ ap¬
paret.qr iñ timere dĩdonũ ÷. Qui ꝑ¬
sonam potentis accipit. ⁊ uĩtatem
loqui pauescit. gͣui multat᷑ culpe sẽ¬
tentia. Multi enim sac̃dotes metu
cuiꝰ formidine aut potestate t̾rente
au̾tuntur. S heu ꝓdolor inde mitu¬
unt. qri amore rerũ scłariũ implican¬
Multi p̃sules ecłiatũ tim̃tes ne ami

Expanded text:
nem prosiliunt iniquorum. CAPUT Xnem prosiliunt iniquorum. CAPUT Xest, multum subeunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu cujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicanMulti praesule
Abbreviated transcription (Latin):
mito audientis. in potestate diuina
cõsistit. cui uelit d̃s doctrine u̾bum
dare. uł cui aufenre. & hoc aut pro
dicentis. sicut ꝓ audientis fit nĩto.
ut mͦ ꝓ culpa pleb̾ auferat᷑ sermo
malũ. ⁊ bonꝰ malũ ⁊ malꝰ bonũ. qd̾
tam̃ fit. iuxta mĩtum popłorum.
Non omĩa temꝑa congruunt doc¬
trine. scd̃m salomonis sententiam
iniquitatem. Non minqͣm electoᷤᷤ
oportet adoctrina cessare. Intduin
doctores eccłie calore caritatis ardñ¬
tes conticescunt a docendo: qr ñ ẽ.
qui   audiat testante ꝓpħa.
Ciuitates austri clause st̃.  ñ est qui
aꝑiat. Qui docendi acc̃ĩpit offici¬
um̃. interdum ad tempꝰ facta ꝓri¬
mi taceat. que statim corrigere ne¬
qͣqͣm existimat. Nam sicorrig̾ẽ pot̃
⁊ dissimulat. ticrum est qd̾ cõsensũ
erroris aliem habeat. Pleriq scĩ
doctores ꝓ mali ꝑtinacia qr inqͦs
em̃dare negueunt. his taccre dispo¬
nunt. s calore sp̃c qͦ aguntur ferre
ñ sustmentes. iterum in increpatõ¬

Expanded text:
mo doctori. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre. Et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo malum; et bonus malum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proxime taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpatio
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃itũ qd insingłari traditone
cõm̃idatũ sollicitudĩe ꝓhibet ite¬
randũ. medicinali remedio peni¬
tentie subrogat ad ium̃tii. cuiꝰ re¬
medio egere se cuncti agnoscere
debent. ꝓcotidians humane fra¬
głitatis excessib sine qͥb ĩ hͣ uita

Expanded text:
cramentum, quod singulari traditione commendatum sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio egere se cuncti agnoscere debent pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ⁊ mortificat᷑ caro. Hi uͦ qͥ pe¬
intentiã gert̃. ꝓ iñ capillos⁊ bar¬
bam nutͥunt. ut demonstrent
habundanciam cͥminum. qͥb
caput peccatoris gͣuatur. Capil

Expanded text:
atur, et mortificatur caro. Qui vero poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum quibus caput peccatoris gravatur. Capil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓadu̾sis. Corde bñ loquit᷑. qͥ
caritatẽ ñ simulat. Ore uñ lo¬
quit᷑ qͥ uĩtatẽ adnũtiat. fac¬
tis bñ loqͥt᷑. qui alios bouis ex̃¬
plis edificat. Corde male loqͥt
qui int̾iꝰ cogitationes norias
ineditat᷑ & cogitat. Lingͣ ma¬
le loquit᷑. qͥ pro eo qd̃ maleag̾
flagellat᷑ etinurmat. factima¬
le loquit᷑. qͥ male uiuendo eỹ¬
plis suis alios ad ip̃a be¬
dũ informat. Semel bene lo¬
quit᷑. qui se penitendo redar¬
guit. Bis bñ loquit᷑. qui bene
uiuendo ⁊ alios instruit.Se¬
mel male loquit᷑. qͥ ptꝰ uiciũ
cito corrigitur. Bis male loqͥt᷑
qͥ male uiuit & male docet.
Idem bis male loquit᷑. qͥ ⁊ ma¬
le iogitat. & male refert co¬
gitata. Itẽ bis male loquit᷑.
qui ⁊ bonũ qd̃ debuit ñ eg̃.
⁊ inalũ qđ ñ oportebat admi¬
fortitudo adhibenda ÷ pati ẽ¬
ciȩ. ut tẽptato u̾bi ꝙ̃ foris im¬
pugnat. tolerantie uirtute
deuicta discedat. N omĩsqͥpa-¬

Expanded text:
. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admifortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Diceba
Abbreviated transcription (Latin):
glutinat᷑. eod̃ suspenso dissoluit᷑.
Illa ẽ uera amicicia q̃ nicħ q̃rit.
ex reb amici. nͥ solam beniuo¬
lentiam. scilicet ut gͣtis amet amã¬
tem. Perumq amicicia exne¬
cessitate uł indigentia nascitur.
ut sit ꝑ qͦm quisq qd̃ desid̾at cõ¬
seqͣt᷑. Ille autem eam ueracit̾ q̃rit.
qͥ nicħ egendo eam appetit. Nã
illa ex inopia b̃uis est. ⁊ fuscata.
ista pura atq ꝑpetua. de ma

Expanded text:
glutinatur eodem suspenso dissolvitur. glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis est et fucata, ipsa pura atque perpetua. 319 CA
Abbreviated transcription (Latin):
amicicia. nec scitur utrũ ꝑso¬
na an felicitas diligat᷑. Sepe ꝑ
simnulatõnem amieicia colit᷑ t
qui non potuit aꝑte deciꝑe. deci¬
ꝑcussum. Qua in re &e sͥ occasio¬
nem m̃cedis tollit. ⁊ ergͣ ꝑcussi¬
onem ꝓximi crudeł existit. uelu¬
tiactum est int̾ lazarum ulcero
detegitur. statunq despilit qͣm
se diligẽ simulauit. Ancĩda
certa nulla ui excludit᷑. nullo
tp̃r abo letur. Ucumq eiñ se u̾¬
tit tempꝰ. illa firmaẽ. Rari st̃. qͥ¬
usq infinem scłi existant cari.
Nammultos a caritate aut ad¬
u̾sitas tꝑis. aut c̃tentio q̃libet.
actionis au̾tit. Sepe ce ꝑ houo¬
rem qͦrũdam mutant᷑ &e mores.
Etqͦs ante conglutinatos carita¬
te habuerĩt. postꝗͣ ad culm̃ ho¬
noris ueniñt. amicos habere
cicia exbeniuolentia orit᷑. ĩter
fictos beneficio ad iungit᷑. ñ st̃
fideles in amicicia qͦs munꝰ ñ gr̃a
copłat. Nã cito deserĩt. nͥ semꝑ¬
acceꝑint. Dilectõ enimq̃ muni̾e

Expanded text:
amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipercussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosdetegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. usque ad finem existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere citia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi sempacceperint. Dilectio enim quae munere
Abbreviated transcription (Latin):
qr uncło & igne caritatis c̃ iũc¬
ti. unum om̃s generalit sine diᷤ¬
sensione sapiebant. Amicicia
reddit. qr dum intͥbulatõne
amici c̃solatõ adiũgit᷑. nec frã¬
git᷑ animͦ. nec cladem patitur.

Expanded text:
ulo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitreddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiciari sͥ dĩn quęxit. qui dito
inferat. alterum ut bonũ un¬
pendat. Primumut caueat le¬
dere. seq̾nt̾ ut discat p̾stare.
Amicicia est animorũ societas.
hec quippe aduob incipit. Ham
iminꝰ ꝗͣ int̾ duos dilectõ ẽẽ nͣ po¬
tit. Antiqui dixerunt. de societa¬
te duorũ unã ẽẽ. ammã ĩ duo cor

Expanded text:
propitiari sibi Deum quaerit, qui cito propitiari sibi Deum quaerit, qui cito inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de societate duorum, unam esse animam in duobus cor