comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. Est et mulciplex facies
gines ipsoꝵ ad nichilũ rediges.
est et facies głie. que dabitur
nouabitur ut aquile iuentus
tua.s facies culpe faciem ua¬

Expanded text:
carnis . » Est et multiplex facies ginem ipsorum Deus ad nihilum rediget . » Est et facies gloriae quae dabitur novabitur ut aquilae juventus tua . » Sed facies culpae, faciem na
Abbreviated transcription (Latin):
ut rarus sit hodie qui non men¬
dicet nisi fenerator. uel qui cer¬
tis stipendiis et reddicib susten¬
tertur. Tales simules sunt ama¬
lecħ hoc est lingentib terrã qͥ
non tantũ terrena lingunt
et comedunt. sed sicut bos ab¬
lingunt raclicitus substancio¬
las pauperũ deuorantes et ra¬
pientes. ob quam rem ꝓbati

Expanded text:
ut rarus sit hodie, qui non menut rarus sit hodie, qui non mendicet, nisi fenerator, vel qui certis stipendiis et redditibus sustentetur. Tales similes sunt Amalec, hoc est, lingentibus terram, qui non tantum terrena lingunt et comedunt, sed, sicut bos, ablingunt radicitus, substantiolas pauperum devorantes et rapientes; ob quam rem probati
Abbreviated transcription (Latin):
non funs aptꝰ regñ dei. Hii sum¬
les sunt comprehendentib dñm
qͥ uequeuntes maiestatẽ eius sus¬
tinere corruunt retro. infa. suas ⁊
poralium nolunt ea egerere in
usus necessar los quib terra fe¬
erunt in endor .i. infonte ꝓpaga
sunt lapidandi in quib stercora
temporalrũ generant stercora
pectatorum stercorib pñalium
satisfactionũ amonendorũ¶Itẽ
⁊c̃. auiditas temporaliũ homi¬
nes facit araneas. aranea ẽ. uer
mnis putridus ⁊ uenenosus qui
deuorat muscas ut terat inuti¬
les telas quas texendo sese euisce¬
rat. Sic et quidam aranee sunt
mundi et tamen musce et tene¬
ratorum uel potentum qui etiã
sunt musce principalium et
maiorum aranearũ. illi garcio¬
nũ suorum uel hostium uel adu¬
latorum uel aulicorum ut puni
geris et sepe supra quam ab ali¬
is emimixisti. Hii sunt eqͥ pħoĩs
qui cum sessore suo sub mergũ¬
tur in mari. Talib dieit diabo¬
liis et mundus incuruare ut
transeamus. hiis effectum est

Expanded text:
non sunt apti regno Dei . » Hi similes sunt comprehendentibus Dominum et nequeuntibus majestatem ejus sustinere, corruunt retro in facies suasporalium, nolunt ea egerere in usus necessarios, quibus terra feerunt in Endor, » id est in fonte propagatum lapidandi , » in quibus stercora temporalium generant stercora peccatorum, stercoribus poenitentialium satisfactionum amovendorum. Item c. Aviditas temporalium homines facit araneas. Aranea vermis est putridus et venenosus, qui devorat muscas, ut texat inutiles telas, quas texendo sese eviscerat. Sic et quidam araneae suntmundi, et tantum muscae, vel feneratorum, vel potentium; qui etiam sunt muscae principalium et majorum aranearum: Illi garcionum suorum, vel hostium, vel adulatorum aulicorum, ut puniageris, et saepe supra quod ab aliis emunxisti. Hi sunt equi Pharaonis, qui cum sessore suo submerguntur in mari . Talibus dicit diabolus et mundus, « incurvare ut transeamus . » His effectum est,
Abbreviated transcription (Latin):
terra .i. cute et sollicitudines tẽ¬
poraliũ corrodunt ex tales eorum.
quia uiscera et bona eorum inte¬
riora uel corrumpunt uel consu¬
munt. hii etiam testamentum
dei habent non ut iuxta illud
uiuant s ut illo curiose uani¬
tates suas pretexant. qd̾ statuen¬
tes iuxta dagon illud tantum
umbratilit̾ et ꝓ temporalib si¬
eut et eternis obseruantes cor¬
ruunt cum dagon cum ỹdolis
et uariis uanitatib suis ampui¬
tatis sibi capitib uerbũ aũ dñi
manet mneternũ. Hos turpes
moyses turpib comꝑat. qr tẽ¬
poralia ista uelud stercora in
auro uituli conflatilis redacto
in pultierem datoq il ud sicien¬
c. tib et adorantib inpotum in msi¬
dissimo stercorum fimo et fimi
urine condempnauit. qi diceret
eifstertora sitistis. ster .bi. aurum¬

Expanded text:
terra, id est curae et sollicitudines temporalium, corrodunt extales eorum; quia viscera et bona interiora eorum vel corrumpunt, vel consumunt. Hi autem testamentum Dei habent, non ut juxta illud vivant, sed ut illo curiose vanitates 233 suas praetexant. Quod statuentes juxta Dagon illud tantum umbratiliter, et pro temporalibus, sicut et aeternis observantes corruunt cum Dagon , cum idolis et variis vanitatibus suis, amputatis sibi capitibus. « Verbum autem Domini manet in aeternum . » Hos turpes Moyses turpibus comparat, qui temporalia ista, velut stercora in auro vituli conflatilis redacto in pulverem , datoque illud sitientibus et adorantibus in potum, immundissimo fimo stercorum, et fumo urinae, condemnavit. Quasi diceret eis: Stercora sitistis, stercora bibet
Abbreviated transcription (Latin):
ficari dormitoria et refecii a rapto¬
rib et feneratorib insignũ et me¬
moriale eternũ auaricie ipsoꝵ. S
uec hec fieri pati deberent ex pe¬
cunia ꝓpria uirorũ suoꝵ bonorũ
s ex ortari eos ut pocius ista conu̾¬
cerent in alimonia pauperum
et redemptionẽ captiuorũ ¶ tem
et in eccͥis. construendis peccatur.
cum enim capita earũ humilio¬
ra esse deberent corporib ipsarũ
eriguntur. hanc etiam triplicẽ
famẽ. sũmiq penates summo us¬
se hyemem tecto preciosaq ties¬
tis hẏrtã membra suꝑ romani
more qͥritis induixisse togam.
Item psalmus xlyui. Et relinq̃it

Expanded text:
a et refectoria, a raptoribus et feneratoribus, in signum et memoriale aeternum avaritiae ipsorum. Sed nec id fieri pati deberent ex pecunia propria virorum bonorum, sed adhortari eos ut potius ista converterent in alimoniam pauperum, et redemptionem captivorum. Item: Etiam in ecclesiis construendis peccatur. Cum enim capita earum humiliora esse deberent corporibus ipsarum eriguntur. Hanc etiam triplicem famem summique penates Submovisse hiemem tecto, pretiosaque vestis, Hirtam membra super, Romani more Quiritis, Induxisse togam. Item Psalmista: « Et relinquent
Abbreviated transcription (Latin):
Molliciẽ igitur uesti ũ: uicium
constat esse. sicut ait g̾g: tndrc̃
illud adiungat dñs uitiõ constan¬
tie. cui adiuncta est suꝑbia. Cum
enum corpus de natura hac molli
delectatio ad suꝑbiam non ad ne¬
cessitatẽ. In usu ciborũ unica ma¬
mi pcutit nos diabolus .s. per mol¬
liciem. In usu uestiũ duab .s. ꝑ mol¬

Expanded text:
Mollitiem igitur vestium vitium constat esse, sicut ait Gregorius , cum illud adjungat Dominus vitio inconstantiae, cui adjuncta est superbia. Cum enim corpus de natura, hac mollidelectatio ad superbiam, non ad necessitatem? In usu ciborum unica manu percutit nos diabolus, scilicet per mollitiem; in usu vestium duabus et per mol
Abbreviated transcription (Latin):
Nͥunc nobis loquor quorũ eque
spaciosa luxuriosa quam illoꝵ
auaricia diffunditur. Sobis
dico hoc. quousq nullus erit la¬
cus cui non uillarum uestrarũ
fastigia immineant. nullũ flu¬
men cuius ripais edificia ur̃a¬
scatebant aquarũ calentiũ ue¬
ne. ibi noua diuer soria luxurie
extita antur. Ubicumq in aliq̃.
sinũ litus curuabitur: uos ꝓti¬
nus fundamenta iacitis non
contenti solo nisi quod manu
gula corpora estis. et ꝑuła ꝙͥ pro¬
sunt multa cubilia. in uno ia¬
cetis. non est urm̃ ubicũq nõ
estis. ¶Item poe. Nullus

Expanded text:
Nunc vobiscum loquor, quorum aeque Nunc vobiscum loquor, quorum aeque spatiose luxuria quam illorum avaritia diffunditur. Vobis dico: quo usque nullus erit lacus cui non villarum vestrarum fastigia immineant? Nullum flumen cuius non ripas aedificia vesscatebunt aquarum calentium venae, ibi nova deversoria luxuriae excitabuntur. Ubicumque in aliquem sinum litus curvabitur, vos protinus fundamenta iacietis nec contenti solo nisi quod manu gula corpora estis et parvula. Quid prosunt multa cubilia? in uno jacetis. Non est vestrum ubicunque non estis. Item poeta: Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
tur suꝑ terrã de quib ĩn apoc̃.
Ex quib magni regis ciuitas con
struitur. ¶tem idem. epła
xxx. qua uoce tibi exponã salua¬
toris speluncam et illud presepe
in quo infantulus uagiit silentio
mag̃ quam infimo ser mone ho¬
noranda sunt. intamen uͥ cͥca
hec sunt late porticus aurata la¬
quearia. uͥ domus miseroꝵ penis
et dampnatorũ labore uestite.
Cybi adinstar palacii priua¬
torũ extructe basilice ut uile
corpusculũ hominis preciosius
inambulet. et quasi mundo quic¬
quam possit esse ornatius. tecta
sua uelit aspicere quam ceł̾m:
bethleem in paruo foramine
hic uisus a pastorib. hic demon¬
stratus a stella. Hic a magisiͤad¬
cũ suũ opprimet frusta et m̾¬
cedẽ eius non reddet ei. qui dicit
edificabo michi domum latam
et cenacula spaciosa. qui aperit
sibi fenestras et facit laquearia
cedrina. pingitq synopide cu¬
ius uident oculi et cor ad aua¬
riciam et ad calũpniã. et ad
consũpationem mali operis
tib fundos et agros adiungit.

Expanded text:
 terram. De quibus in Apocalypsi, ex quibus magni regis exstruitur civitas. Item idem epist. 30 : Qua voce tibi exponam Salvatoris speluncam, et illud praesepe, in quo infantulus vagiit? Silentio magis quam infimo sermone honoranda sunt. Verumtamen ubi circa haec sunt latae porticus? Ubi aurata laquearia? Ubi domus miserorum poenis, et damnatorum labore vestitae? Ubi ad instar palatii privatorum exstructae basilicae ut vile corpusculum hominis pretiosius inambulet, et quasi mundo quidquam possit esse ornatius, tecta sua magis velit aspicere quam coelum? Bethlehem , in parvo foramine Hic visus a pastoribus, hic demonstratus a stella, hic a magis adcum suum opprimet frustra, et mercedem ejus non reddet ei. Qui dicit: Aedificabo mihi domum latam et coenacula spatiosa, qui aperit sibi fenestras, et facit laquearia cedrina pingitque synopide. Cujus oculi et cor ad avaritiam et ad calumniam et ad consummationem mali operis.tibus fundos et agros, adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
inminuit rem. fregit opes. nec
par ua tamen mensura relicte
partis erat. totam hanc turba¬
uit filius amens. dum meliore
nouas attollit marmore uillas.

Expanded text:
inminuit rem, fregit opes, nec parva tamen mensura relictae partis erat: totam hanc turbavit filius amens, dum meliore novas attollit marmore villas.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ serigendum de quo constat
quia uiciũ est illud suꝑflue con¬
strui et ordinari. Unde po. Celo te¬
gͦ qui non habet urnã. facił iac¬
tura sepulcri. qr sepelit natiua
relictos. Et gg̾. Sũptuosa  orna¬
ta sepulcra mortuis sunt pocius
maugmentum supplicii quã re
mediũ. Est autẽ hominis prim̃
sepulerũ corpus ꝓpriũ. Unde dor¬
mientes in sepulcris. Scd̾m ter¬
renũ habitatulũ suꝑ terrã uel
in terra. terciũ erit ignis purga¬
torius. Quartũ infernus uel pa¬
radẏsus. Ne sis autẽ magis solli¬
citus circa structurã et ornatũ
terre. domus quam corꝑis ꝓprii
quod modico tegitur in quo eti¬
dalo in edificanda domo. non gi¬
gantib altitudine. non salomo¬
nii sumptuositate. S cur non sa¬
lomoni sapienti qula non moo
sicut᷑ talia approbantur. quando

Expanded text:
 morandum, de quo constat, quia vitium est illud superflue construi et ornari. Unde poeta: Coelo tegitur qui non habet urnam. Facilis jactura sepulcri. Sepelit natura relictos. Et Gregorius : Sumptuosa et ornata sepulcra mortuis sunt potius in augmentum supplicii quam in remedium. Est autem hominis primum sepulcrum, corpus proprium. Unde: « Dormientes in sepulcris . » Secundum: Terrenum habitaculum super terram vel in terra. Tertium erit ignis purgatorius. Quartum paradisus vel infernus. Ne sis autem magis sollicitus circa structuram et ornatum terrenae domus quam corporis proprii, quod modico tegitur in quo etidalo in aedificanda domo, non gigantibus altitudine , non Salomoni sumptuositate . Sed cur non Salomoni sapienti? Quia non modo sicut olim talia approbantur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tis eo qd̃ uid̾et tugurriola pasto¬
nis cist̾nensiũ tunc habitare in¬
cipientiũ in palaciis stellatis et
muratis. S ꝓ hoc morbo edifican¬
di sepe ipsi religiosi sicut et alii
instrumento sue offensionis puni¬
untur. Constructio enim ampla¬
rũ et pulcrarũ domorũ inuitatõ
est suꝑborũ hospit ũ. Grangie ̃
eorũ ꝓmninime sui sepe incastellã¬
tur quas etiam ne amittant se¬
pe ueritatẽ celant. et iusticiam dei
omictunt non audentes mutire
ꝯͣ principes eo qd̾ libertatẽ suã de
qua dicitur cantabit uacuus et¬

Expanded text:
tis eo quod videret tuguriola pastotis eo quod videret tuguriola pastonis Cisterciensium tunc habitare incipientium in palatiis stellatis et muratis. Sed et pro hoc morbo aedificandi saepe ipsi religiosi, sicut et alii, instrumento suae offensionis puniuntur. Constructio enim pulchrarum et amplarum domorum, invitatio est superborum hospitum. Etiam grangiae eorum pro munimine sui saepe incastellantur, quas etiam ne amittant, saepe veritatem celant, et justitiam Dei omittunt, non audentes mutire contra principes, eo quod libertatem suam, de qua dicitur: Cantabit vacuus
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ.a. h. i c̃. Ecce quia modicitas
ihumilitas xp̃i docet nos deb̾e
esse contentos humilib hedita¬
ubi gloriam suã et se dilataret.
Et nos ergo ne simus uulpib
dolosis et fetidis similes: ne dia¬
bolo uiciniores ⁊ inferis ne sig¬
nũ absorbitionis nr̃e cum da¬
than et abyron ostendamus. Nle¬
quaquã edificemus in ruscerib
terre usq ad penłtima eus. sed
nec in aere deputato demonib
incarcerẽ usq adiudiciũ. ne il¬
lie ꝑ suꝑbiam edificantes uicini
scd̾m corpus et scd̾m animã. Et
turres quid propugnacula in
eis. non magis hiis contra diabo¬
lũ munitus eris s uicinior tẽ
hanc libidinẽ edificandi detantur
palatia principũ structa ex lacri¬
mis et rapinis pauperũ monas¬
tica etiã uel eccłiastita edificia erec¬
ta ex fenorib et usuris auaroꝵ. ex
mendaciis cdeceptionũ ⁊ deceptio¬
nib mendaciorũ predicatoruo
mercennarioꝵ que ex male par¬
tis constructa sepe dilabuntur

Expanded text:
linet . » Ecce quia modicitas linet . » Ecce quia modicitas et humilitas Christi docet nos debere esse contentos humilibus habitaubi gloriam suam et se dilataret. Et nos ergo ne simus vulpibus dolosis et fetidis similes, ne diabolo viciniores et inferis, ne signum absorptionis nostrae cum Dathan et Abiron ostendamus , nequaquam aedificemus in visceribus terrae usque ad penitima ejus, sed nec in aere, deputato daemonibus in carcerem usque ad judicium; nec illis, per superbiam aedificantes, vicini undum corpus, et secundum animam; et turres? Quid propugnacula in eis? Non magis in his contra diabolum munitus eris, sed vicinior. Item: Hanc libidinem aedificandi detestantur palatia principum constructa ex lacrymis et rapinis pauperum. Monastica autem vel ecclesiastica aedificia erecta ex fenoribus et usuris avarorum, mendaciis deceptionum et deceptionibus mendaciorum, praedicatorum, mercenariorum, quae ex male partis constructa saepe dilabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
contentione. de diuisione enis.
benedictione: qua uterq uolu¬
pon̾e. paulus autẽ plurimas q̃s¬
tiones ꝓposuit antonio. inter
quas et hanc interseruit querẽs
an adhuc cessaret ydolatria obsti¬
natio uideoꝵ. Et an xp̃iana reli¬
gio ritus gentiũ medificiis sum¬
ptuosis mutaretur: dicens. Sur
Ile uero fiens amplius suꝑfluita¬
tẽ deplanxit conquestus homi.¬
nes tante uanitati deditos cum
xp̃ianoꝵ debeat esse adinuicem
cohabitatio dicentiũ. non habe¬
mus hic certam mansionẽ s fu¬
turã inquirimus. ¶ Item im¬
perator quidã tuidã herẽmitȩ.
Cur inquid sicco angustatũ est¬
et cõmẽ suratũ hospiciolũ tuũ cor¬
puisculo tuo ut illud nec iriota
uno suꝑet uel excedat: Cui ille.
Sufficit hoc homini morituro ut
semꝑ memor sit forme gustiꝰ sui.
ut ex eadẽ necessitate se credat
presepeliri. et adiunxit. Melius
et tucius ꝓsilit incełu de tugitr¬
rior quam de palatio. ¶tem
dominus inewangelid. uulpes¬

Expanded text:
contentione de divisione ejus et benedictione, qua uterque reliquponere. Paulus autem plurimas quaestiones proposuit Antonio, inter quas et hanc inseruit quaerens, an adhuc cessaret idololatria, obstinatio Judaeorum, et an Christiana religio, ritus gentium in aedificiis sumptuosis imitaretur, dicens: SurgIlle vero flens amplius hanc superfluitatem deplanxit, conquestus homines tantae vanitati deditos, cum Christianorum deberet esse ad invicem cohortatio dicentium: « Non habemus hic certam mansionem, sed futuram inquirimus . » Item: Imperator quidam cuidam eremitae: Cur, inquit, sic coangustatum et commensuratum est hospitiolum tuum corpusculo tuo, ut illud nec in iota uno superet nec excedat? Cui ille: Sufficit 227 hoc homini morituro, ut semper memor sit saniei busti sui, ut ex eadem necessitate se credat praesepelivi; et adjunxit: Melius et tutius prosilitur in coelum de tugurio quam de palatio. Item Dominus in Evangelio: « Vulp
Abbreviated transcription (Latin):
quia non tantũ uiatores esse de¬
ter uus qui salra cursũ adiuuat.
et queq hrantia et obstansilitia
transilit. suinc autẽ econtrario
strictã uiam suꝑfluitate uestiũ
et rerũ aliarũ obstiiuimꝰ. ne ui¬
am maiidatorũ inutniamus. uł¬
obie̾e a uiis nr̃is amouend̾ dñs
inluxu et superfiuitate uestium
duo reprehendit in ewangelio .s.
molliciẽ et suꝑfiuitatẽ dicens Ꝙex¬

Expanded text:
Quia non tantum viatores esse deQuia non tantum viatores esse decervus, qui saltu cursum adjuvat et quaeque hiantia et obstantia transilit. Nunc autem econtrario. Strictam viam superfluitate vestium et rerum aliarum obstruimus, ne « viam mandatorum » inveniamus, vobicem a viis nostris amovendum, Dominus in luxu et superfluitate vestis duo reprehendit in Evangelio, scilicet mollitiem et superbiam, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
agonis possint impedire et a licitiꝰ
se abstinet. Nos autẽ sinuositate et
suꝑfluitate uestiũ quẽ ad̾m et alia¬
res earũ. sed et ueredarii. quadri¬
garii et suminarii. cũ tam̃ ex cel¬
lens premiũ nos inaneat. si cõpre¬
henderimnus et euanescat siin cur¬
su hoc periculoso defecerimus in
quo ut ad metã ꝑtingamus. ꝓtinc.¬
ti debemus esse ituri in hoc stadio
lo ꝑ prudentiã quari eligamus
quid faciendũ. quid cyedendũ. quo¬
modo in uiis dei ambulãdã. et ĩ
quo statu qui necessar us est ad
bene ruuend̾o. Debemus etiam es¬
se succineti cur suri ꝑ tẽperantiã
contra fluentes sinus cupiditatis. pr¬
ministraturi ꝑ iusticiã⁊ raituiq
reddit qd̾ susi est. tibi: si habeas
lumbos precinctos ad currend̾
ut composito gradu uehas . s. sc̃m
praximo ut ei facias qd̃ tibi uis
fieri. etiam accincti esse debemus
puncitaturi ꝑ fortitudinẽ contra
pedito debet esse riter nrm ꝙ
uoiuiari debemeur su. cuͦ susisaltu.

Expanded text:
agonis possunt impedire, etiam a licitis, « abstinet. » Nos autem, si numerositate et superfluitate vestium, quemadmodum et aliares earum, sed et veredarii, quadrigarii et summarii; cum tam excellens praemium nos maneat, si comprehenderimus; et evanescat, si in cursu hoc periculoso defecerimus. In quo, ut ad metam attingamus, procincti debemus esse, ituri in hoc stadio per prudentiam, qua eligamus quid faciendum, quid credendum, quomodo in viis Dei ambulandum et in quo statu, qui necessarius est ad bene vivendum. Debemus etiam esse succincti, cursuri per temperantiam contra fluentes sinus cupiditatis: ministraturi per justitiam quae unicuique reddit quod suum est. Tibi, si habeas lumbos praecinctos ad currendum, ut composito gradu vehas Spiritum sanctum proximo, ut ei facias, quod tibi vis fieri . Etiam accincti esse debemus pugnaturi per fortitudinem contra pedito debet esse iter nostrum, quod juvari debet curru, cursu, saltu.
Abbreviated transcription (Latin):
egerit ꝓ nulla autẽ necessaͣte uł
aliquando concessũ est religio. sis
uti splendidis uel suꝑfluis uestib
nunt autem in domib ep̃crum
et elicorũ sunt qͥ mollib uestum¬
tur. si dicant quia et ipsi reges
suntisie quidemet apłs qui om̃ia
eri. Molliciaautem et suꝑbia ues¬
tiũ potest addi tercium ceprehien
tentis martͥx ⁊ spolio. non leui¬
ore leuer. et burse predo sabellus
hĩis pelib et aliis animanciur¬
nobis barbas artificrales ut lar¬
uati incedamus comparamus abͣ¬
sis naturalib propter molliciem
effenationẽ et luxuriam sum
meretr icib nitor. habitus hystri¬
onicus ues regius apparatus non
deceat humilitatẽ non congru¬

Expanded text:
autem necessitate, vel aliquando concessum est religiosis, uti splendidis vel superfluis vestibus. Nunc autem in domibus episcoporum et clericorum sunt qui mollibus vestiuntur. Si dicant, quia et ipsi reges sunt, sic quidem et apostoli, qui omnia  Mollitiei autem et superbiae vestium potest addi tertium reprehensitentis Martrix et spolio non leviore bever. Et bursae praedo Sabelus. His pellibus, et aliis animantinobis barbas artificiales, ut larvati incedamus, comparamus, abrasis naturalibus, propter mollitiem, effeminationem, et luxuriam, cum meretricius nitor, habitus histrionicus vel regius apparatus, non deceat humilitatem, non congru
Abbreviated transcription (Latin):
luxu facili que sera solebat ieiinia
solue̾ glande. nec bachica munera
norat liquido confund̾e melle nͦ
lucida uͤłła seres tyrio misc̾e uene¬
no. sompnos dabat herba salubͤs
potũ quoq lubricus amnis. um¬
bras altissima pinus. Sicut inla
tegeris culmine tuo. De suꝑfluita
tiendi primorũ tũ in materia
tũ incolore forma et compositio¬
ne uestiũ animaduerte. porro
prumis parentib ad tegendam
ex ubescibiłm nuditatẽ et curpt¬
cas pellicias fecit. s quomodo pa¬
ratas nescio. Ecie rudis ⁊ mate¬
ria simplex uestis a qua uentum
est. ad coriũ animancium. ad la¬
uã ouium  ad linũ agrorũ. ⁊ hec
quidẽ a natura sunt ⁊̃ ideo tolle¬
lerabilia. s nec hicꝰ uolumus. nͥ us

Expanded text:
luxu; Facili quae sera solebat Jejunia luxu; Facili quae sera solebat Jejunia solvere glande. Non Bacchica munera norat Liquido confundere melle, Nec lucida vellera Serum Tyrio miscere veneno. Somnos dabat herba salubris Potum quoque lubricus amnis, Umbras altissima pinus. Sic ergo: «tegeris culmine tuo. CAPUT LXXXIIItiendi primorum, tum in materia, tum in colore, forma et compositione vestium, animadvertite. Porro primis parentibus ad tegendam erubescibilem nuditatem et turpicas pelliceas fecit , sed quomodo paratas, nescio. Ecce rudis et simplex materia vestis, a qua ventum est ad corium animantium, ad lanam ovium, ad linum agrorum et haec quidem a natura sunt et ideo tolerabil
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. habentes alimenta nõ
oblectamenta. Et uestes. Nõ orna¬
menta hiis contenti simus. Et
qui altario seruit: de altario ui¬
uat. non lasciuiat. Et alia aue¬
habet duas escas: det unã non
habenti. Quomodo autẽ contra
hec necessitas tibi conuersa sit mͦ
in gula.modo in uanã gloriam.
tũ ex suꝑfluitate ferculorũ. tum
ex sũptuositate eorũ. tũ ex lau¬
ticia tũ ex uarietate. ⁊ multi¬
cibi laucuis p̃pentur. S quo modo
sic laborantes arguat ph̾s auoi.
cit. taurus paucorũsiuierũ pascua
querit. homo uero terris et mari
pascitur. et uariis modis. Quid
igitur: an natura nobis uentrẽ in¬
saciabiłe dedit ut cũ corͣ nobis modi
suꝑemus: Minime. Nh on enim fameᷤ
uentris magno nobis constat: s
ambitio. uide pͥores parentes sim¬
plici uictu non sũptuoso. non ua¬
rio. non suꝑfluo. non corrupto ar¬
tificio: usos fuisse. Unde boecius.
felix nimiũ: prior etas contenta
fidelib aruis ñ fuit merti ꝑdita

Expanded text:
us: « Habentes alimenta, » non oblectamenta; « et vestes, » non ornamenta, « his contenti simus . » Et « qui altario servit, de altario vivat , » non lasciviat. Et alia auchabet duas tunicas, det unam non habenti . » Quomodo autem contra haec necessitas cibi conversa sit modo in gulam, modo in vanam gloriam, tum ex superfluitate ferculorum, tum ex sumptuositate eorum, tum ex lautitia, tum ex varietate, plurali lautius praeparentur. Sed quomodo sic laborantes arguat philosophuscit, taurus paucorum jugerum pascua quaerit; homo vero terris et mari pascitur, et his variis modis. Quid igitur? An natura nobis ventrem insatiabilem dedit, ut cum nobis modisuperemus? Minime. Non enim fames ventris magno nobis constat, sed ambitio. Vide 221 primos parentes simplici victu, non sumptuoso, non vario, non superfluo, non corrupto artificio usos fuisse. Unde Boetius : Felix nimium prior aetas Contenta fidelibus arvis, Nec inerti perdita
Abbreviated transcription (Latin):
set hii in quam non necessar ii
sunt quib nisi prius arti sue
concessit uiuere de officio suo
nec ei penitus interdixit. Et cũ
iudici necessarius sit gladius:
licet gladios fabͤ fieri. Numqͥ ideo
et sicas et piladuplicatã loricã
ꝑforantia: Ita. Sicut enim pͥ¬
mo prudentia hominis bene ꝯͣ
maliciam hostiũ simplices gla
cogitare et componere potest.
S quid erit de artifice toxici:
tollerari potest dum caustionẽ
prestiterit eccłie se nemini no.¬
citurũ esse ꝑ toxicũ. s hec in cõ¬
suetudinẽ dẽducta reprehendi
et uituperari uilipenditur cum
eccłia eis primo emer gentib
deberet restitisse et tales opifi¬
ces amouisse:ne pulularent.
Suꝑfluitatẽ uero uestrũ et ali¬
aruͭ rerũ redarguens apłs in
prima epistola ad chor̾ xli.Ait
Nescitis quod hii qui insta. curo.

Expanded text:
est. Hi, inquam, non necessarii est. Hi, inquam, non necessarii sunt, quibus nisi prius arti suaeconcessit vivere de officio suo, nec ei penitus interdixit. Et cum judici necessarius sit gladius, licet gladios fabrefieri. Nunquid ideo et sicas et pila duplicatam loricam perforantia? Ita. Sicut enim primo prudentia hominis bene contra malitiam hostium simplices gladcogitare et componere potest. Sed quid erit de artifice toxici? Tolerari potest, dum cautionem praestiterit Ecclesiae se non esse nociturum per toxicum. Sed haec in consuetudinem deducta, reprehendi et vituperari vilipenditur, cum Ecclesia eis primo emergentibus, deberet restitisse, et tales opifices amovisse, ne pullularent. Superfluitatem 224 vero vestium et aliarum rerum redarguens Apostolus in I Epist. ad Cor. c IX, ait: « Nesci
Abbreviated transcription (Latin):
cessarii essent ecclesie. et qui non.¬
et qui tollerandi in ea. et qui nõ.
Necessarii quidẽ sunt agricole. si¬
eut pes mundi. Unutores etiã ꝓpt̾
infirmitatẽ nrãm. licet primo¬
lotħ uineam pl antauerit. et pri¬
mo uino in quo est luxuria iebri¬
atus sit. postea cõmittens incestũ
merito ebrietatis. Similiter pel¬
leparii. sutores. tãnarii. carpenta¬
rii. simplices ñ dedalini. non sũp¬
tuosi fabri. textores. simpliciter
in materia operantes. tinctores
etiam. dum non nimis excedant
in sũptib et propter misteriũ
qd̃ geritur in ecclesia. forte pic
tediũ amoneatur. deuotio non
lacuua exͤitetur. a laciuis enim.
hec ꝑiculose audiũtur. Aurifabͥ
uero inaxime qui sellas et calca¬
ria deaurant. ł cetera sine qui¬
b poss esse xp̃iana religio. ir.¬
cisores et ꝑforatores uesti ũ cõpõi¬
tores deciorum maxime plumba¬
torũ. Alearũ non dico scaccoꝵ qr
hiis ad recreandũ lud̾e quis pos¬

Expanded text:
cesarii essent Ecclesiae et qui noncesarii essent Ecclesiae et qui non; qui tolerandi in ea et qui non. Necessarii sunt agricolae, sicut pes mundi. Vinitores autem propter infirmitatem nostram, licet Noe primam vineam plantasset, et primo vino, « in quo est luxuria , » inebriatus sit; postea et Lot committens incestum merito ebrietatis. Similiter pelliparii sutores, tannarii, carpentarii simplices; non daedalini, non sumptuosi fabri, textores simpliciter in materia operantes; tinctores etiam, dum non nimis excedant in sumptibus et propter mysterium, quod geritur in Ecclesia forte; pictaedium amoveatur, devotio non lascivia excitetur. A lascivis enim haec periculose audiuntur. Aurifabri vero maxime qui sellas et calcaria deaurant, vel caetera, sine quibus posset esse Christiana religio; incisores, perforatores vestium, compositores detiorum, maxime plumbatorum, alearum, non dico schaccorum, quia his ad recreandum, quis ludere pot
Abbreviated transcription (Latin):
cisi. similes daius ⁊ byrrhs. Unde
milotaruanensis ep̃c in sermone
suo. Non decet inquid matronas
xp̃ianas. uestes habere subtala¬
res et post se trahentes. quib uer¬
rant sordes pauimenti et inarũ.
Scitate inquit domine dilecte¬
ii. qd̾ si huiusmodi uestes uo¬
bis essent necessarie. natura uo¬
bis in remediũ eiꝰ aliquid dedis¬
s: quo terrã tangere possetis.S
cum modo uestis excedat quan¬
titatẽ corporis: cur non et calceus.
dam etiã cum uon possint infe¬
rius caudari in ueste. facirnt ẽo¬
sui caudas aĩantiũ. ne prorsus sĩt
expartes caudarũ. Alii stellati. inmo
stellionati. uestib utuntur ꝑfora
tis. ad has uanitates et suꝑfluita¬
tes fingendas curiositas huma¬
na xp̃iana. uarios habet artifi¬
ces. quib forte caret ydolatria.
Incredibile enim est. scipiones. ca¬
tones. ⁊ lelios. si tales opifices uidis¬
sent. eos statim non repulissent.
Uidendũ ergo qui opifices ne¬

Expanded text:
entium, similes Dariis et Byrrhiis. Unde entium, similes Dariis et Byrrhiis. Unde Milo Terwanensis episcopus in sermone suo: Non decet, inquit, matronas christianas, vestes habere subtalares et post se trahentes, quibus verrant sordes pavimenti et viarum. Scitote, inquit, dominae dilectae, quod si hujusmodi vestii vobis esset necessaria, natura vobis in remedium ejus aliquid dedisset, quo terram tegere possitis. Sed modo cum vestis 223 excedat quantitatem corporis, cur non et calceus, idam etiam, cum non possint inferius caudari in veste, faciunt consui caudas animantium, ne prorsus sint expertes caudarum. Alii stellati, imo stellionati, vestibus utuntur perforatum. Ad has vanitates et superfluitates fingendas, euriositas Christiana varios habet artifices, quibus forte caret idololatria. Incredibile enim est Scipiones, Catones, Laelios, si tales opifices vidissent, eos statim non repulisse. Videndum ergo, qui opifices ne
Abbreviated transcription (Latin):
inuentor. suꝑfluorũ magis noti¬
uorsĩ. Unde boecius. heu primus
quis fuit ille auri qui pond̾a tec¬
ti geminas latẽq uolentes precio
inquit exercetur illius artis offici
ñqd̃ luxuria adinuenit ad abusũ.
peccatur etiam in cõpositione ues¬
tiũ maxime. Cum enĩ natura ho¬
miẽ abruto insigni et honesto
caracte distinxerit. qd̾ natura
homini denegauit .s. caudã. ip̃e
ꝑ artificiũ illud inueste cauda¬
tasibi usur pauie. habens et men¬
tẽ caudatã quia. dep̃udas ãi torm̃¬
huiusmodi homines redar guit
apostolus. ut incõpositos. aliĩ in ues¬
te sua habent sinir mata.⁊ longaᷤᷤ
reuolutiones uestiũ ses: post se ii
longa ueste trahentes. que men¬
datio staturã adiuuant.cũ hospo¬
eta gentilis redarguat dicens. Estẽ
procul uicte tenues in signe pu¬
ta pedes. maxime autẽ uestis sinir¬
matica et longa non decet xp̃ia¬
nũ que pꝰse puluerẽ trahit uel
suscitat ad extecandũ oculos seꝙ̃¬

Expanded text:
inventor superfluorum magis nociinventor superfluorum magis nocivorum? Unde Boetius : Heu, quis primus ille fuit, Auri qui pondera tecti, Gemmasque latere volenteis, Pretiosinquit, exercetur illius artis officium, quod luxuria adinvenit ad abusum. Peccatur enim in compositione vestium maxime. Cum enim natura hominem a bruto, insigni et honesto charactere distinxerit, quod natura homini negavit, scilicet caudam, ipse per artificium illud in veste caudata sibi usurpat habens et mentem caudatam. Quia: Deprendas animi tormeHujusmodi homines redarguit Apostolus , ut « incompositos. » Alii in veste sua habent syrmata et longas revolutiones vestium sese, post se, in longa veste trahentes, qui mendacio staturam adjuvant; cum hos poeta gentilis redarguat, dicens: Este procul villae tenues insigne pulonga pedes Maxime autem vestis syrmatica et longa non decet Christianum, quae post se pulverem trahit, vel suscitat, ad excaecandum oculos sequ
Abbreviated transcription (Latin):
oculos nos uitz:uentiũ. eosq inad¬
urntouẽ rapiamꝰ: cum uatura sin¬
gulis reb et maxime florib inna¬
tũ a deoq pulchrũ colorẽ dederit:
quali nec poterat operiri salofͦ᷑
in omni gloria sua. si obicis uesteᷤ
uarii coloris. et pelles rubricatas ⁊
quia. signa recesserunt. si. mͣa. Iere
de. sanguis pecudũ fuit re¬
missio peccatorũ. nunc autẽ pau¬
ꝑ dominus pauꝑtatẽ et simplici¬
t̾atẽ in eccłia sua dedicauit. ergo
dirent inmores tempora priscos.
ad exemplũ scõꝵ pallidorũ. qui re¬
colentes simplicitatẽ uestis primo
Alii corticib. alii sacco. Alii cilicio.
łgipciata suꝑ erogauit. que nu¬
da ui deserto latuit. fugiens homi¬
nũ aspectus qui nude inducerẽt
erubescentiã. Porro quidꝰ minus
ut sit transicio inter hoc nomen
hoꝵ. non in errriositate. suꝑfluita¬
itur tubalchaym a ier. suꝑ gene¬
sim eo qd̾ diuersis ictib malleorũ
inueniret uanã ⁊ uariã conso¬
nantiam musicorũ. quanto magis

Expanded text:
oculos nos intuentium, eosque in admirationem rapiamus, cum natura singulis rebus et maxime floribus, innatum adeo pulchrum colorem dederit, quali nec poterat « operiri Salomon in omni gloria sua . » Sed objicis, vestes varii coloris, et pelles rubricatas et Quia: Signa recesserunt; significata mado sanguis pecudum remissio fuit peccatorum. Nunc autem pauper Dominus, paupertatem et simplicitatem 222 in ecclesia sua dedicavit. Ergo dirent in mores tempora priscos, ad exemplum sanctorum Pallidorum, qui recolentes simplicitatem vestis priorutudinem, alii corticibus, alii sacco, alii cilicio. Aegyptiaca , supererogavit, quae nuda in nemore latuit, fugiens hominum aspectus, qui nudae erubescentiam inducerent. Porro quidam nimis » ut sit transitio inter hoc nomen  non in sumptuositate, superfluitaitur Tubalcain, a Hieron. super Genesim, eo quod diversis ictibus malleorum inveniret vanam et variam consonantiam musicorum: quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
lũ erigeretur. non fundamen¬
ta usq in tantã abyssum iace¬
rentur in quo assimilantur gy¬
gantib turrim habel odifica¬
re contra dominum autenti¬
pietas et erogatio in pauperes
minus enim sufficimus alimo¬
nie eorũ et hmnc sumptib suꝑflu¬
is. ¶Item ẏsaias .c. xi ce¬
Scio inquit ppłos esse. s magalen
ses qui sic edificant uelud semꝑ
uicturi. sic autẽ comedunt ue
damus et bibamus. eras enim
moriamur. ¶tem paulus
puimus heremita in cͥpta siue
ypogeo et subt̾raneo herebitabat
pastus ab angelo cotidie dimidio
pane. de cuius sanc titate audiens
antonius pater h̾emitarũ. ⁊ ar¬
quod antonius esset: cuius nom̃
pruis ignorabat aic. Bene ueni¬
at dominus meus antonius. ⁊ os¬
culati sunt adinuicẽ. Quib simł
comestaris angelus integrum pa¬
nẽ intulit. Quo accepto e reg

Expanded text:
lum erigeretur, non fundamenlum erigeretur, non fundamenta usque ad tantam abyssum jacerentur. In quo assimilantur gigantibus turrim Babel aedificantibus, contra Dominum enitenti, minor est hodie pietas et erogatio in pauperes. Minus enim sufficimus alimoniae eorum, et hujusmodi sumptibus superfluis. Item Isaiae, cap. LXVI: « Coesses, qui sic aedificant velut semper victuri; sic autem comedunt et damus et bibamus, cras enim moriemur . » Item: Paulus primus eremita in crypta, sive in hypogeo et subterraneo habitabat, pastus ab angelo quotidie dimidio pane. De cujus sanctitate audiens Antonius pater eremitarum et arelatum est ei quod Antonius esset, cujus nomen prius ignorabat, et ait: Bene veniat dominus meus Antonius; et osculati sunt ad invicem. Quibus simul comesturis, angelus integrum panem attulit. Quo arrepto e reg
Abbreviated transcription (Latin):
lici. Inquancumq ciuitatẽ intͣ¬
ueritis: querite quis in ea dignus
sit et manete apud illũ nec inde
exeatis. ¶ Item cum terra ma¬
los homines educet atq pusillos
non tantũ statura s etiam diu¬
turnitate uite nobis abbreuiate:
suꝑfluitate multiplici et pro
peccatis nostris cum etiam fines
scłoꝵ et consummatio u nos de¬
uen̾int: quanta dementia quã¬
tusq excessus uos ita esse sollici¬
tos circa molem et curiositatẽ et
sũptuositatẽ domoꝵ edificãtoꝵ.sie.¬
eut quasi numquã ꝑiturarum.
et maxime cum antiqui quib di¬
uturnior uita.   concessa. qui ⁊̃
in pr incipio mundi fuer unt
nimis a fine eius. talia non cura¬
uer int. credentes qr mouebun¬
tur in fine mundi fundamen¬
ta terre usq ad penłtima eius
quantũ uidelicet descenderunt
opera peccatoꝵ. pur gabitur
aer quantũ ascenderunt oꝑa
rent inquit edificatores isti.
mundũ esse finẽ habiturum.
non tam alta moles usq in ce¬

Expanded text:
lici: « In quamcunque civitatem intrlici: « In quamcunque civitatem introieritis, quaerite quis in ea dignus sit, et apud illum manete, nec inde exeatis . » Item: Cum Terra malos homines nunc educet, atque pusillos, Et non tantum statura, sed et diuturnitate vitae nobis abbreviatae superfluitate multiplici, et pro peccatis nostris, cum 226 etiam fines saeculorum, et consummatio in nos devenerint, quanta dementia, quantusque excessus est, nos ita esse sollicitos circa molem, et curiositatem, et sumptuositatem domorum aedificandarum; sic, quasi nunquam periturarum, et maxime cum antiqui, quibus diuturnior vita concessa est, qui etiam in principio mundi fuerunt nimis remoti a fine ejus, talia non curaverunt, credentes, quia « movebuntur » in fine mundi « fundamenta terrae , » usque ad penitima ejus, quantum scilicet descenderunt opera peccatorum; purgabitur et aer quantum ascenderunt opera rent, inquit, aedificatores isti mundum esse finem habiturum, non tam alta moles usque in coe
Abbreviated transcription (Latin):
curiositate. labor nature uer
cadit si caret arte. sic et insuper¬
fluitate curiositate. sũptuosita¬
te edificiorũ. Intuere ergo quã¬
tũ recessũ sit a simplicitate anti¬
quorum in construendis domib.
legitur qd̃ abrahã prima treden¬
di uia incasula tantum h̃ĩtauie¬
rit. ñ habens passũ pedis suꝑ
terram: qui tentoria sua fixit
inter bethel et hay. sicut ꝑegri¬
nus uiator et non mansor. non
est. in casula culmo tecta recepit
angelos hospites. Similiter loch
et noe in centoriis habitabant.
Quidã etiam antiquorum in
cũnis petrarũ. Alii incorticib &¬
ꝑaconcauitatib arboꝵ a quib
uisi egredi a quibdam orti esse.
ab hiis farbulose putabantur.
helyseus non proprrũ s alienũ
habuit hospitiolũ quia a uidua
quadam sibi cõmodatũ in qua
habebat cenaculũ et mallo men¬
sulã lectulũ et candelabrũ. hoc
etiam non cõmutabat diuer tens
ad aliud hospiciũ. iam memor
et custos illius precepti ewange¬

Expanded text:
curiositate, labor naturae in cadit, si carot arte: sic et in superfluitate, curiositate et sumptuositate aedificiorum. Intuere enim quantum recessum sit a simplicitate antiquorum in construendis domibus. Legitur enim quod Abraham prima credendi via in casulis tantum habitavit, non habens etiam passum pedis super terram. Qui tentoria sua fixit inter Bethel et Hai, sicut peregrinus viator et non mansor, non est in casula tecta culmo recepit angelos hospites . Similiter Lot et Noe in tentoriis habitabant . Quidam etiam antiquorum, in cavernis petrarum, alii in corticibus et concavitatibus arborum, a quibus visi egredi, a quibusdam orti esse ab his fabulose putabantur. Eliseus, non proprium, sed alienum habuit hospitiolum, quia a vidua quadam sibi commodatum, in quo habebat coenaculum, et in illo mensulam, lectulum et candelabrum . Hoc etiam non commutabat divertens ad aliud hospitium, jam memor et custos illius praecepti evange
Abbreviated transcription (Latin):
militer recedentẽ in modico a lu¬
ce moralium preceptoꝵ non argu¬
unus obicientes ei qd̾ iam non sĩt
iluce s in tenebris. non sobrius
sed ebrius. sobrietatem uite exce¬
dens. Cum etiam fides ex quib¬
dam cellulis paruris locis .s. satre
scͥpture. ⁊ sub obscuris sit aicita
in quarum/ cellarũ ex positione
deuiaretur de facili: si ałr adden¬
do uel minuendo uel remitten¬
do quam nobis statutum est. et
ex positũ a sc̃is exponeretur et in¬
ter pretaretur. Cur ergo in luce
moꝵ simiłr necessaria saluti no¬
bisq traditĩ in luce ⁊ manifesta¬
tione uerboꝵ licet nobis sine er¬
rore notabili afferre nafigram
ex positionẽ quãcumq eausa re¬
mittentẽ ⁊⁊ obscurantẽ. tenoreq
suo priuantẽ. Uerbi causa. Ego
ditur sabellius. In hoc qd̃ unum:
arrius. ut ita uitemus et scillam
sabellii . ⁊ caribdim arrii.Si autẽ
iuxta huius loci ex positionẽ ex¬
pon̾es illũ locũ. Rogo pater ut

Expanded text:
militer recedentem in modico a lumiliter recedentem in modico a luce moralium praeceptorum non arguimus, objicientes ei, quod jam non sit in luce, sed tenebris; non sobrius, sed ebrius, sobrietatem vitae excedens? Cum etiam fides ex quibusdam cellulis, parvis locis, scilicet sacrae Scripturae, et sub obscuris sit elicita, in quarum cellularum expositione deviaretur de facili, si aliter addendo, vel minuendo, vel remittendo, quam nobis statutum est et expositum a sanctis exponerentur et interpretarentur, cur in luce morum similiter necessaria saluti nobisque tradita in luce et manifestatione verborum, licet nobis sine errore notabili afferre nostram expositionem, qualitercunque eam remittentem et obscurantem, tenoreque suo privantem? Verbi causa: « Egditur Sabellius: in hoc quod unum, Arius, ut ita vitemus et Scyllam Sabellii, et Charybdim Arii. Si autem juxta hujusmodi loci expositionem, exponeres illum locum: « Rogo, Pater, ut
Abbreviated transcription (Latin):
non trasci. quia omnis qui irascit᷑
fratri suo: reus erit iudicio. Si gͦ
irasceris peccato eius uel ipsi ꝑ pri¬
mos motus caueas ne uidicrum
amplius irascendo quam decet in¬
cułras. ad dit etiam qd̃ qui dixerit
tu uel signo uel uerbulo leser it
uel mouerit. reus erit concilio. Qn¬
to magis qui maiora precepta
euernando docet soluere: Qui aũ
gehenne. ¶si dic̾et. Iã iudicatus est.
Item in ioħe .xliii. Si litteris
moy. non creditis quomodo uerb̾
impletis sp̃uałr quomodo ea que
ewangelica precepta sunt imple¬
bitis.C ⁊ nde augꝰ. suꝑ illũ locũ.
Ex hoc colligitur quod qui legis
precepta que exteriora sunt im¬
płe neglig̃: ewrangelica que ꝓfec¬
tiora ⁊ subtiliora sunt multo minꝰ
lo. sa. deside. E t meditatio. corm.
pͥ. de bonis morib. duo enim sũt¬
genera necessaria ad salutem
ma fidei. ⁊ lux moꝵ. Si ergo pa¬
rum deuiantẽ fide uocamus h̾e̾¬
ticum increpanteᷤᷤ & dicentes euoꝯ
non ẽẽ inuia. s ex tra. quare ⁊ si¬

Expanded text:
non irasci; quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio . Si ergo irasceris peccato ejus, vel ipsi, per pravos motus, caveas ne judicium amplius irascendo, quam decet, incurras. Addit etiam qtu, vel signo, vel verbulo laeserit et moverit, « reus erit concilio. » Quanto magis qui majora praecepta enervando docet solvere? « Qui augehennae, » quasi jam judicatus est. Item in Joanne, cap. V: « Si litteris Moysi non creditis, quomodo verbis impletis spiritualiter, quomodo ea, quae evangelica sunt praecepta, implebitis? Unde Augustinus super illum locum: Ex hoc colligitur quod qui legis praecepta, quae exteriora sunt, implere negligit, evangelica, quae perfectiora sunt et subtiliora, multo minus l, » de bonis moribus. Duo enim sunt necessaria ad salutem: Via fidei et lux morum. Si ergo parum deviantem a fide vocamus haereticum, et increpamus, dicentes eum non esse in via, sed extra; quare et si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a eucũ ꝓpħis ⁊ quo ad significati¬
onẽ figurarũ ⁊ cerimonialiũ. et
quo ad impletionẽ mandatoꝵ nõ
transeat celũ celum et terra anteꝙͣ
de hac mutabili forma mutentur
ĩ inmutabilitatẽ. Iota. unũ minimũ
racha. uel fatue de subueniendo ei
etiam in asino eius subleuando. de
non uestiendo mollib. de non domi¬
nando proximis ⁊ huiusmodi. aut
unus apex iiniminũ mandatum
siue minina alicuius precepti ꝑti¬
cula. non preteribit a lege donec
omnia fi. Nlon remanebit quin im¬
pleatur in meo capite uel incorde
in exhibitione u̾itatis figurałr in
spirituali ĩ płoe mandatorũ et in
ꝑ fectione moraliũ ut inꝑfecta ꝑfi¬

Expanded text:
et a prophetis, et quoad significationem figurarum et caeremonialium, et quoad impletionem mandatorum. Nec transeat coelum et terra , antequam, de hac mutabili forma, mutentur in immutabilitatem, iota unum » minimum « raca, » vel « fatue, » de subveniendo ei, etiam in asino ejus sublevando; de non vestiendo mollibus, de non dominando proximis, et hujusmodi. « Aut unus apex; » minimulum mandatum, sive minima alicujus praecepti particula, « non praeteribit a lege, donec omnia fiant; » non remanebit, quin impleantur in me capite, vel in corpore; in exhibitione veritatis figurarum, in spirituali impletione mandatorum, et in perfectione moralium, ut imperfecta
Abbreviated transcription (Latin):
sa tur carni ⁊ sensualitati homũ
docens eam uiam mandatorum
doi. ⁊ in illis ambulare qui manda¬
se temporalia localia. ꝑsonalia.
precepta tonsilia addens et subtra¬
hens int̾pretans ⁊ exponans aduo¬
luntatẽ i libitũ suũ. Cales inquã
grauiter peccant quia os domini
non sane ⁊ sincere in terrogant
qui ob hoc scłmsmandata dei no¬
sc̃is quippe maioris cure est inte¬
gritas et uitas sensuum: quamin
tegritas et compositio uerboꝵ. Eqͣ
test cum dicamus omnia in luce et
apta doctrina xp̃i. eur sic aͥ sp̃uui
uificante ⁊⁊ littera ewangelica pla¬
na recesserimus ex ponendo ⁊⁊ alle¬
gorrando magis quam uidei ¶ ut¬
teia oceidente In .ui. libro eccsiasti¬
ce hẏstorie .iiii. legitur de origene.¬

Expanded text:
satur carni et sensualitati hominis, docens eum « viam mandatorum Dei , » et in illis ambulare, qui « mandase temporalia, localia, personalia; et praecepta et consilia addens et subtrahens, interpretans et exponens ad voluntatem et libitum suum. Tales, inquam, graviter peccant, quia « os Domini non, » sane et sincere, « interrogant . » Qui ob hoc solum quod mandata Dei noSanctis quippe majoris curae est integritas et veritas sensuum, quam integritas et compositio verborum. Ectest, cum dicamus omnia esse in luce, et aperta in doctrina Christi, cur sic a Spiritu vivificante, et littera evangelica plana recesserimus, exponendo et allegorizando magis quam Judaei a littera occidente? In sexto libro ecclesiasticae Historiae
Abbreviated transcription (Latin):
plũ uiuitur. Qd igitur semꝑ priꝰ
legem consid̾es añquã exemplum.
euiuscumq sequaris ne offendas.
Inmultis enim offendimus om̃s
etiam prelati. quorũ uita deb̾et
esse lectio subditoꝵ et interpreta¬
no sacre scͥpture. Et dñs ⁊ in põo.¬
factũ ẽ cor meũ secretũ scͥpture.
quia ruxta uolũtatẽ suã uiu̾e en¬
pientes eam praua ⁊ molli ex posi¬
tione ad nichilant ⁊i euauescere fa¬
eiunt. cũ uelũ tẽpli seissũ sit ut ⁊̃
infir mis sca appareant. Si dilexerĩt
si oculos in celum leuauerie non

Expanded text:
um vivimus. Quid igitur? Semper prius legem consideres antequam exemplum cujuscunque sequaris, ne offendas. « In multis enim offendimus omnes , » etiam praelati, quorum vita deberet esse lectio 211 subditorum, et interpretatio sacrae Scripturae . Et Deus in pFactum est cor meum, » secretum Scripturae, Quia juxta voluntatem suam vivere cupientes, eam prava et molli expositione adnihilant, et evanescere faciunt, cum « velum templi scissum sit , » ut etiam infirmis Sancta appareant, si dilexerint, si oculos in coelum levaverint; non
Abbreviated transcription (Latin):
precepta sacre scͥptire. quib debet
anetoritans corrigere ad illoꝵ uo¬
luntatem. emollit sensa suo in inpe¬
to uinum corxumpit. Unde idẽ.
et uapiditare sua argentum eloqͥi
tui uersum est inscoriam. muta¬
tus est color eiꝰ optimus ꝑ prauos
pictores ⁊ argentarios qui cum
luesdi. ⁊ argentei esse deberent:
uersi sunt m̃luceos ⁊ sordidos et fic¬
tos uoluntatẽ fuã in mero sacre
scͥpture sequentes ñ dei. Marty nus
uidens ouem tonsam: hec inquid
impleuit preceptum ewpangelitũ.

Expanded text:
praecepta sacrae Scripturae, quibus debet auditores corrigere, ad eorum voluntatem emollit, suo sensu immisto, vinum corrumpit. Unde idem: insipiditate sua. « Argentum, » eloquii tui, « versum est in scoriam; mutatus est color ejus optimus » propter vos pictores et argentarios, qui cum lucidi et argentei esse deberent, versi sunt in luteos et sordidos et fictos, voluntatem suam in mero sacrae Scripturae sequentes, non Dei. Martinus videns ovem tonsam: Haec, inquit, implevit praeceptum evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
positione arcum domini remittẽ¬
te ⁊ molliente minimꝰ uocabitur
in regno celorum. despec lissimus
et stultus ĩmo nullus est. in eccłia
maxime inminimis mandatis
ce. licet in p̃senti abiec tus ⁊ uił. par¬
uꝰ ergo est qui soluit ⁊⁊ dnon docet
soluere. Mmimus qui soluit ⁊ hoc
docet. Magnus qui non soluit.
hoc non dotert. Magn. Maximus¬
qͥ ñ soluit u docet non soluere. Ti¬
mens ergo deum omnia precep¬
ta usq ad apicem implet et
consilia si innecessitate noti fui̾nt
sciens se redditurũ rationẽ desolu¬
tione eoꝵ usq ad uerbul̃ otiosum.
Qd̃ si de uerbo ocioso reddituri
sumus rationem. quanto magis

Expanded text:
positione arcum Domini remittente et molliente, « minimus vocabitur in regno coelorum , despectissimus et stultus, imo nullus est in Ecclesiamaxime in mandatis minimis,  licet in praesenti abjectus et vilis. Parvus ergo est, qui solvit et hoc docet solvere; minimus qui solvit et hoc docet; magnus qui non solvit, et si hoc non docuerit; maximus, non solvit, et docet non solvere. Timens igitur Deum omnia praecepta usque ad apicem implet, etiam consilia, si in necessitate voti fuerint, sciens se redditurum rationem de solutione eorum usque ad verbum otiosum. Quod si de verbo otioso reddituri sumus rat