comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uuris ciuilis sed homĩbus stultis obtempari
non oportere.Sin illos tecte respondere cõ¬
cedunt & alitex iudicari dicunt oportert
male iudicare oportere dicunt Neq em
fieri potest ut aliud iudicate de iute aluid
tesponderi oporteat nec ut quisquam iuris
numeretur peritus qui id statuat esse iris
quod non cporteat uidicari At e aliquãdo
contraiudicatum primum utrum tecte an
perperam. Si tecte id fuit ius quod iudica¬
tum ese. sin aliter non dubium ese utrum
iudices in uiris consulti ui tuperandi sint de¬
in de si de uite uario quippiam iudicatũ
est potius contra turis consultos statuunt si
aliter pronuntiatum est ac Mutio placuit
ꝙ̃ exeorum auctoritate sic ut Maulius sta¬
tucbat. sic est iudicatum. Et enim ipse Cras¬
sus non ita cuusam apud. Cuiros egit ut
contra uixis consultos diceret. sed ut hoc do¬
ceret illud quod Sccuola defendebat non
esse uiris & in eam rem non solum ratioes

Expanded text:
iuris consultis, sed hominibus stultis obtemperari iuris consultis, sed hominibus stultis obtemperari non oportere; sin illos recte respondere concedunt et aliter iudicari dicunt oportere, male iudicari oportere dicunt; neque enim fieri potest ut aliud iudicari de iure, aliud responderi oporteat, nec ut quisquam iuris numeretur peritus qui id statuat esse ius quod non oporteat iudicari. 'at est aliquando contra iudicatum.' primum utrum recte, an perperam? si recte, id fuit ius quod iudicatum est; sin aliter, non dubium est utrum iudices an iuris consulti vituperandi sint. deinde, si de iure vario quippiam iudicatum est, non potius contra iuris consultos statuunt, si aliter pronuntiatum est ac Mucio placuit, quam ex eorum auctoritate, si, ut Manilius statuebat, sic est iudicatum. etenim ipse Crassus non ita causam apud cviros egit ut contra iuris consultos diceret, sed ut hoc doceret, illud quod Scaevola defendebat, non esse iuris, et in eam rem non solum rationes
Abbreviated transcription (Latin):
esse mniintatam. fateor hoc interdictum
precoris uitidicaui si uoluntas et ęquitas
ex eo loco quem in locura ptohibui ne ueti¬
res. In ista defensione accusas eos qui con¬
suluntur quod equitatis censeant rationẽ
non uerbi habere oportere. Et hoc loco scęuo¬
lam dixisti causam apud centum uitos nõ
tenuisse. quem ego antea non cõmemnoraui
quod idem facerẽt quod tunune. tam& si
ille in aliqua causa faciebat tu in tulla fa¬
cis.tamen probasse memini quod defen¬
dis quia uerbis oppiignate equitatem uide¬
batur. Quom id mitor te hoc in hac rę a¬
lieno tempore & contra quam ista causapo¬
stulass& defendisse tura illud uulgo in lu¬
ditiis et non nunꝗͣ ab ingemosis hominibꝰ
defendi. michi mnirum tuderi solet nec
uiris consultis concedi nec us ciiule ineaulis
semper ualete oportere. Nam qui hoc dispu¬
tant sid dicunt non recte aliquid statuere
eos qui cons ultantur nec hoc debent dice

Expanded text:
esse minitatum, fateor hoc interdicto esse minitatum, fateor hoc interdicto praetoris vindicari, si voluntas et aequitas ex eo loco quem in locum prohibui ne venires'—in ista defensione accusas eos qui consuluntur, quod aequitatis censeant rationem, non verbi haberi oportere? et hoc loco Scaevolam dixisti causam apud cviros non tenuisse; quem ego antea commemoravi, cum idem faceret quod tu nunc—tametsi ille in aliqua causa faciebat, tu in nulla facis—tamen probasse nemini quod defendebat, quia verbis oppugnare aequitatem videbatur. Cum id miror, te hoc in hac re alieno tempore et contra quam ista causa postulasset defendisse, tum illud volgo in iudiciis et non numquam ab ingeniosis hominibus defendi mihi mirum videri solet, nec iuris consultis concedi nec ius civile in causis semper valere oportere. nam hoc qui disputant, si id dicunt non recte aliquid statuere eos qui consulantur, non hoc debent dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ego tamen si non nunc prinum neq ĩhaca
causa solum audio tamen ad modum
mirabar abstę quara obrem diceretur. tam
ceteri tum ad istata mortationema decurrũt
quom sem causa putant habete equura &
bonum quod defenddant Si ontra uerbis
& luteris &ut dici solet sũmo iute con¬
tenditur solent hins modi iniquitati &¬
boni & equi nomen dignitatemq opponẽ
Tum illud quod diciturꝰ. si uema he irridẽt
tum ancupio uerborum & luterarum tet¬
diculas in inuidiam uocanit nirti uocife¬
rantur ex oquo & bono nori ex callido
uersutoq uite tem iuclicari oportete scrip¬
tum sequi calumniatinis esso bomiq iudi¬
eis uoluntatem scriptonĩ auctoritatem de
fendete. In ista uerti crusa quom tusisis
qui te uerbo litteraq defendos quom tue
sint he pates unde doinss ati inde qͦ
cohibitus ei accedere ei eroctus es nõ ̾eiectus
quom tus sit hec oratio. fateor ge homĩes
coegisse fateor armasse fateor tibi mortem

Expanded text:
ego tametsi non nunc primum neque in hac ego tametsi non nunc primum neque in hac causa solum audio, tamen admodum mirabar abs te quam ob rem diceretur. nam ceteri tum ad istam orationem decurrunt cum se in causa putant habere aequum et bonum quod defendant; si contra verbis et litteris et, ut dici solet, summo iure contenditur, solent eius modi iniquitati aequi et boni nomen dignitatemque opponere. tum illud quod dicitur, 'sive nive,' inrident, tum aucupia verborum et litterarum tendiculas in invidiam vocant, tum vociferantur ex aequo et bono, non ex callido versutoque iure rem iudicari oportere; scriptum sequi calumniatoris esse bonique iudicis voluntatem scriptoris auctoritatemque defendere. in ista vero causa cum tu sis is qui te verbo litteraque defendas, cum tuae sint hae partes: 'unde deiectus es? an inde quo prohibitus es accedere? reiectus es, non deiectus,' cum tua sit haec oratio: 'fateor me homines coegisse, fateor armasse, fateor tibi mortem
Abbreviated transcription (Latin):
si uerbis interdicti non concluditur tamẽ
ad illud tuum non deieci s non sun enim
sui accedete puto te ipũr Piso perspicete
quanto ista sit angustior i quiorq defẽ¬
sio ꝗ̃ si illa uterere. non fuęrunt armati cum
fuscibus & saxis fuerunt. Si mc hercule mi¬
chi noti copiose homini ad digendum optio
detur utrum malum defendero non esse
deiectum eum cui ui & armis ingrediẽti
sit occursum an armatos non fuisse cos qui
sinc scutis ac sine ferro fuetint omnitio ad ꝓ¬
bandum utramq tem udeato infircaami
nugatoriamq esse ad dicendam autem ir
alte̾ra idear michi aliquid reperut posse
non fuisse armatus cos qui noq ferri quicqͣ
neq scutum ullum habuerutit hic uorõ
Hercam si michi defendendum sit eum ꝗ
pulsus fugatus q sit non esse de iectum. Atq
illud in tota defensione tua michi maxiẽ
mirum indebatur te dicere iuris consultoꝵ
auctoritati obtemperari non oportere: quod

Expanded text:
etsi verbis interdicti non concluditur, senteetsi verbis interdicti non concluditur, sentead illud tuum: 'non deieci; non enim sivi accedere.' puto te ipsum, Piso, perspicere quanto ista sit angustior iniquiorque defesio quam si illa uterere: 'non fuerunt armati, cum fustibus et cum saxis fuerunt.' si me hercule mihi, non copioso homini ad dicendum, optio detur, utrum malim defendere non esse deiectum eum cui vi et armis ingredienti sit occursum, an armatos non fuisse eos qui sine scutis sineque ferro fuerint, omnino ad probandum utramque rem videam infirmam nugatoriamque esse, ad dicendum autem in altera videar mihi aliquid reperire posse, non fuisse armatos eos qui neque ferri quicquam neque scutum ullum habuerint; hic vero haeream, si mihi defendendum sit eum qui pulsus fugatusque sit non esse deiectum. atque illud in tota defensione tua mihi maxime mirum videbatur, te dicere iuris consultorum auctoritati obtemperari non oportere. quod
Abbreviated transcription (Latin):
in tuo negotio latinę oblius cerentur qđ
inerim arinati iudicatentur quod quom
interdictum esset depluribus missa res
esset ab ino unus homo plures esse homi¬
nes iudicatentur Serura inhis cansis nõ
uerba ueniunt in inditum sed ea tesquis
causa uerba hec in interdictum comiecta
sunt uim que ad caput & ad uitam p¬
tinet testitiu̾ sine ulla exceptione uoluerũt
ea fit plerumq per homĩes coactos atma¬
tosq si alio conisilio codem periculo facta
sit eodem uite esse uoluerunt Non emin
maior est inutia si tua familia quam si
tuus uillicus non si tun sermi quam si alieni
ac mercenarũ non situus procurator qͣ
si uicinus aut libertus tuus non si chactus
hominibus ꝗ si uoluntarus aut etiam assi¬
dius ac donesticis Non si armatis quam
ad nocendiun non si plimbus ꝗͣ si ino ar¬
mato. Quibus ernm tebus plerlimq uis
fit. eius mnodi he res appellantur interdic¬
to siper alias tes eadem facta uisest ea tñ¬

Expanded text:
in tuo negotio Latine obliviscerentur, quod in tuo negotio Latine obliviscerentur, quod inermi armati iudicarentur, quod, cum interdictum esset de pluribus, commissa res esset ab uno, unus homo plures esse homines iudicaretur. verum in his causis non verba veniunt in iudicium, sed ea res cuius causa verba haec in interdictum coniecta sunt. vim quae ad caput ac vitam pertineret restitui sine ulla exceptione voluerunt. ea fit plerumque per homines coactos armatosque; si alio consilio, eodem periculo facta sit, eodem iure esse voluerunt. non enim maior est iniuria si tua familia quam si tuus vilicus, non si tui servi quam si alieni ac mercennarii, non si tuus procurator quam si vicinus aut libertus tuus, non si coactis hominibus quam si voluntariis aut etiam adsiduis ac domesticis, non si armatis quam ad nocendum, non si pluribus quam si uno armato. quibus enim rebus plerumque vis fit eius modi, eae res appellantur in interdicto. si per alias res eadem facta vis est, ea tam
Abbreviated transcription (Latin):
arboris arma esse suis nominibus alia ad
tegendum alia ad nocendum que qui nõ
habuerint eos inerines fuisse uinces. Uerũ
siquid erit armorum iuditium tum ista
dicito iuris iuditium. quom erit equita¬
tis Caue in ista tam frigida tam ieruna
calumna delites cas. non ein reperies quẽ¬
quana uidicem aut recuperatorem qui
tanquam si arma militis inspitienda sint
ita probet armatum sed perinde ualebit
quasi per amantssimi fuerint si teperient᷑
ita parati fusse ut ium iute aut corpori po¬
tuerint afferre. Atq ut magis intelligas
ꝗ uerba nichil ualcant si tusolus autꝰ qui¬
iis unus cum scuto cum gladio impetũ
in me focisset. atq ego ita deiectus essem
au detes ne dicete iuterdictum esse de ar¬
matis homĩbus. hic autera hominem at¬
matum unim fuisse. Non opinor iama
ipudens esses Atqui uide ne multo nũc
sis impudentior. Nam tum quidem omẽs
mortales implorate posses quod homines

Expanded text:
arboris; arma esse suis nominibus alia ad arboris; arma esse suis nominibus alia ad tegendum, alia ad nocendum; quae qui non habuerint, eos inermos fuisse vinces. verum si quod erit armorum iudicium, tum ista dicito; iuris iudicium cum erit et aequitatis, cave in ista tam frigida, tam ieiuna calumnia delitiscas. non enim reperies quemquam iudicem aut recuperatorem qui, tamquam si arma militis inspicienda sint, ita probet armatum; sed perinde valebit quasi armatissimi fuerint, si reperientur ita parati fuisse ut vim vitae aut corpori potuerint adferre. atque ut magis intellegas quam verba nihil valeant, si tu solus aut quivis unus cum scuto et gladio impetum in me fecisset atque ego ita deiectus essem, auderesne dicere interdictum esse de hominibus armatis, hic autem hominem armatum unum fuisse? non, opinor, tam impudens esses. atqui vide ne multo nunc sis impudentior. nam tum quidem omnis mortalis implorare posses, quod homines
Abbreviated transcription (Latin):
consistes quidem ullo iudice Uim can mlt¬
titudinis testitui uoluctut no solũ cõuocit
multitudits sed quia plerumq ibi mul¬
titudine opus est homines cogisolent. Ideo
de coactis compositum interdictum est
quod etiam si uerbo differte uidebitur xe
tamen erit unum et omĩbis in causis idẽ
ualebit in quibus perspicitur una atq ea¬
dem causa equitatis armatisue quid di¬
cemus Armatos si latine loqui uolumus
quos appellare uerc possumus opinor eos
qui scutis telisq parati ornatiq sunt ꝗd
igitur siglebis aut saxis aut fustibus ali¬
qͣuem de fundo precipitem egeris iussusq
sis quem homĩbus armatu deiecetis re¬
stituere restituisse dicis te. uerba si ualere
si cause non ratione sed uocibus ponde¬
rantur ine auctore dicito Uinces profre¬
to non fuisse armatos eos qui saxa lacerẽt
Qui de terra ipsi tollexent non ẽẽ arma
cespites neq glebas non fiusse armatos cos
qui pretereuntes ranium de fringerent

Expanded text:
consistes quidem ullo iudice. vim enim mulconsistes quidem ullo iudice. vim enim multitudinis restitui voluerunt, non solum convocatae multitudinis; sed, quia plerumque ubi multitudine opus est homines cogi solent, ideo de coactis compositum interdictum est; quod etiam si verbo differre videbitur, re tamen erit unum et omnibus in causis idem valebit, in quibus perspicitur una atque eadem causa aequitatis. 'armatisve.' quid dicemus? armatos, si Latine loqui volumus, quos appellare vere possumus? opinor eos qui scutis telisque parati ornatique sunt. quid igitur? si glebis aut saxis aut fustibus aliquem de fundo praecipitem egeris iussusque sis, quem hominibus armatis deieceris, restituere, restituisse te dices? verba si valent, si causae non ratione sed vocibus ponderantur, me auctore dicito. vinces profecto non fuisse armatos eos qui saxa iacerent quae de terra ipsi tollerent, non esse arma caespites neque glebas; non fuisse armatos eos qui praetereuntes ramum defringerent
Abbreviated transcription (Latin):
curatores qui aliquid nosta negotu gerũt
led quod inhac io quen nichiꝰ attinset
Tam testitues sinnus sermiilus quam lifa¬
milia fecerit uniuersa non qua ĩ demsit
seruulus quod familia uerum quia nori
quibus uerbis quidq dicatur querit sed
que tes agatur etiara s̃i ut longuis a uerbo
teceda mus ab equitate non tantulum
quidem sitius sernus mullus fuerit. & oẽ
alieni ac mer cennarii tamen et ipsi serui¬
tue familie & genere & nomĩc continebũ¬
tur. ferge porto hoc idem interdictoro
sequi ho ininibus coactis neminio creg¬
ris ipi conuenerint sua sponte certe cocge¬
rit is qui congregat honiẽs et coruoo
Coacti sunt iquꝰ ab aliquo sunt unamo
in locum congrrgati Si non modo duo¬
cati non suntꝰ sed ne conuenetunt ꝗdem
sed hi modo fuerunt qui etiam antea no
uis ut fieret. uerum colendi aut palcen¬
di causa esse in agro consueuerat defendes
homines coactos son fuisse & uetho qui¬
dem superabis me ip̃o uidicete auttm ne

Expanded text:
curatores qui aliquid nostri negoti gerunt, curatores qui aliquid nostri negoti gerunt, sed quod hoc in hac re quaeri nihil attinet. tam restitues si unus servolus, quam si familia fecerit universa; non quo idem sit servolus unus quod familia, verum quia non quibus verbis quidque dicatur quaeritur, sed quae res agatur. etiam, ut longius a verbo recedamus, ab aequitate ne tantulum quidem, si tuus servus nullus fuerit et omnes alieni ac mercennarii, tamen ei ipsi tuae familiae genere et nomine continebuntur. Perge porro hoc idem interdictum sequi. 'hominibvs coactis.' neminem coegeris, ipsi convenerint sua sponte; certe cogit is qui congregat homines et convocat; coacti sunt ei qui ab aliquo sunt unum in locum congregati. si non modo convocati non sunt, sed ne convenerunt quidem, sed ei modo fuerunt qui etiam antea non vis ut fieret, verum colendi aut pascendi causa esse in agro consuerant, defendes homines coactos non fuisse, et verbo quidem superabis me ipso iudice, re autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis est procuratotis nomic̃ appellet
non quo omnes sint ut appellentur procu¬
tatores qui negotũ nostri aliquid gerant
sed inhac re cognita sentenna interdicti
uerba ex quiri o̾mnia noluerunt. Non eĩ
alia causa est equitatis in uno seruo & in
pluribus non alia xatio uiris in hoc genẽ
durataxat utrum metuus procurator
de iecorit is qui legittime procurator dicit
omnium terum eius qui initalia nõ sit
absit uetei .p. causa quasi quidam pene
dominus hoc est aliom iuris uicarius aut
tuus colonus aut uicinus aut clicus aut
libertus aut quiuis qui illam uim deieo¬
tionemq tuo rogatu aut tuo nomiẽ fece¬
tit. Quaresi ad cum testituendum qui ui
deiectus elt tandem iuim habet equitatis
ratio ea intellecta certe nichil ad rem pti¬
net que uerborum uissit ac nominur
Tama testitues sinuis me libertus deiecerit
nulli tuo prepositus negotio quam si procu¬
rator deiecrit non quo omnes sint prou¬

Expanded text:
quisquis est, procuratoris nomine appelletur; quisquis est, procuratoris nomine appelletur; non quo omnes sint aut appellentur procuratores qui negoti nostri aliquid gerant, sed in hac re cognita sententia interdicti verba subtiliter exquiri omnia noluerunt. non enim alia causa est aequitatis in uno servo et in pluribus, non alia ratio iuris in hoc genere dumtaxat, utrum me tuus procurator deiecerit, is qui legitime procurator dicitur, omnium rerum eius qui in Italia non sit absitve rei publicae causa quasi quidam paene dominus, hoc est alieni iuris vicarius, an tuus colonus aut vicinus aut cliens aut libertus aut quivis qui illam vim deiectionemque tuo rogatu aut tuo nomine fecerit. qua re, si ad eum restituendum qui vi deiectus est eandem vim habet aequitatis ratio, ea intellecta certe nihil ad rem pertinet quae verborum vis sit ac nominum. tam restitues si tuus me libertus deiecerit nulli tuo praepositus negotio, quam si procurator deiecerit; non quo omnes sint pro
Abbreviated transcription (Latin):
grrocutarr tiuis sime rullicus tinis solus
deiecisset non familia deiecisset nt opinor
sed aliquis de familia. Recte igitut diceres
te testitisse quippe quid emin faciluis ełt ꝗͣ
probari is qui latine sciaat in uno seriuilo
familie nomen non ualere. Si uero ne ha¬
beas quidem seruum preter cum qui me de¬
iecerit clames nidelicet si habeo familiam a
familia mea fateor te esse deiectum. Neq du
constet ex seruis ꝑluribus. quin unus ho¬
mo familia nori sit uerbo nura corte hoc
non modo postulet sed etiam cogit At uõ
ratio iuris interdicti ius & preterum uo¬
luntas & hominum ꝑrudentium consi¬
lium & auctoritas rospuat hatic defensi¬
onem & pro nichilo putet Quid ergo isti
Homines latine non loquuntur. Immo uõ
tantum loquinit᷑ quanturt est satis ad
intelligen. lam uoluntatem quor sibi
hoc proposuerint ut siue mctu de ieceris
uos non numero distinguant sed appel¬
lent uno familie nornĩe. De liberis autem

Expanded text:
procvrator tvvs.' si me vilicus tuus solus procvrator tvvs.' si me vilicus tuus solus deiecisset, non familia deiecisset, ut opinor, sed aliquis de familia. recte igitur diceres te restituisse? quippe; quid enim facilius est quam probare eis qui modo Latine sciant, in uno servolo familiae nomen non valere? si vero ne habeas quidem servum praeter eum qui me deiecerit, clames videlicet: 'si habeo familiam, a familia mea fateor te esse deiectum.' neque econstet ex servis pluribus; quin unus homo familia non sit; verbum certe hoc non modo postulat, sed etiam cogit, at vero ratio iuris interdictique vis et praetorum voluntas et hominum prudentium consilium et auctoritas respuit hanc defensionem et pro nihilo putat. quid ergo? isti homines Latine non loquuntur? immo vero tantum loquuntur quantum est satis ad intellegendam voluntatem, cum sibi hoc proposuerint ut, sive me tu deieceris sicorum, servos non numero distinguant sed appellent uno familiae nomine; de liberis autem
Abbreviated transcription (Latin):
fundi iubet esse biẽnum at utimur eodem
iuit in edibiis que in lege non appellant
Si uia sit immunita iu̾bet qua uelit age¬
te iumentum potest̾ hoc ox uerbis ĩtelligi
licere si uia sit in brictiis imminuta age
siuelit iumentum pet MS caurum tus¬
culanum actio est in auctorem p̃sentem
his uerbis. Quandoq te m uite conspino
hac actionẽ Appus ille cetus uti noro
posset si tam uote homines ⁊ierba consęcta¬
tentur quam tem quoius causa uerba
sunt non considerarent testamento sixe¬
citaretur hores esset pupillus cotuelius isq
iam annos xx nobis interꝑtetibus ⁊dmit¬
teret hereditatem Ueniunt in mentem
michi permulta Uobis plura certo sçio
Ueriun ne nimium multa complectam
atq ab eo quod propositum est longuis ab¬
ertet gracio hoc ipsum interdictum de
constifiamui omnem utilitatem nõbu
iterdict dum uorsuti & callidi uolum
esse amissutos Unde tu aut familia aut

Expanded text:
fundi iubet esse biennium; at utimur eodem fundi iubet esse biennium; at utimur eodem iure in aedibus, quae in lege non appellantur. si via sit immunita, iubet qua velit agere iumentum; potest hoc ex ipsis verbis intellegi, licere, si via sit in Bruttiis immunita, agere si velit iumentum per M. Scauri Tusculanum. Actio est in auctorem praesentem his verbis: 'qvandoqve te in ivre conspicio.' hac actione Appius ille Caecus uti non posset, si ita in iure homines verba consectarentur ut rem cuius causa verba sunt non considerarent. testamento si recitatus heres esset pupillus Cornelius isque iam annos xx haberet, vobis interpretibus amitteret hereditatem. veniunt in mentem mihi permulta, vobis plura, certo scio. verum ne nimium multa complectamur atque ab eo quod propositum est longius aberret oratio, hoc ipsum interdictum quoconstituamus, omnem utilitatem nos huius interdicti, dum versuti et callidi velimus esse, amissuros. 'Vnde tv avt familia avt
Abbreviated transcription (Latin):
ad id quod ex uerbis intelligi possit obtẽ¬
perent Exemplis nunc uti uidelicet miba
necesse est harum xerum oninium nõ oc¬
currit unicuiq nostrum aliud alii ĩ orni
genert exemplum quod testiinomo sit nõ
ex uerbis aptis pendeit uis. sed uerba seruĩ¬
to hominum cansiliis & auctoritatibus
Sinate & copiose .l. Crassus homo longe elo¬
quentissimus paulo ante quam nos in foruro
uenimus iuditio centum uirali hanc sinãm
defendit & facile quom contra cum pruden¬
tissimus homo .CMntius ddiceret probauit
omibus + quartium quihetes insto¬
tums asset ita mortuo pestumo filio qui
fili is non modo non mortuus sed nena¬
tus quidem esset heredem esso oportere
Quid uerbis satis hoc cautum erat mixũ¬
me quo res igitur naluit uoluritas. que si
tacitus nobis intelligi possit uęrbis oriiuino
non utenur. quia uon potest uerba reꝑta
sunt non que impedirent. sed que indica¬
tent uolũtatem lex usum & auctoritatem

Expanded text:
ad id quod ex verbis intellegi possit obtemad id quod ex verbis intellegi possit obtemperent. exemplis nunc uti videlicet mihi necesse est harum rerum omnium; non occurrit uni cuique vestrum aliud alii in omni genere exemplum quod testimonio sit non ex verbis aptum pendere ius; sed verba servire hominum consiliis et auctoritatibus. ornate et copiose L. Crassus, homo longe eloquentissimus, paulo ante quam nos in forum venimus, iudicio cvirali hanc sententiam defendit et facile, cum contra eum prudentissimus homo, Q. Mucius, diceret, probavit omnibus, M'. Curium, qui heres institutus esset ita: 'mortvo postvmo filio,' cum filius non modo non mortuus sed ne natus quidem esset, heredem esse oportere. quid? verbis hoc satis erat cautum? minime. quae res igitur valuit? voluntas, quae si tacitis nobis intellegi posset, verbis omnino non uteremur; quia non potest, verba reperta sunt, non quae impedirent sed quae indicarent voluntatem. lex usum et auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ti intelligatut impudentiam sum mam
aut ltulticiam singulatem putabimus in uer¬
borum errore uersari rem & causam & utili¬
tatem cõmunem non solum telin quete sed
ctiam prodete. An hoc dubium est quin
neq uerborum tanta copia sit non inodo
in hostra lingua que dicitur esse in opssed
ne in alia quidera ulla res ut omies sius cer¬
tis ac propriis uocabulis nominent᷑ neq
uero quicquam ꝙus sit uerbis quom eates
lex quod .S.s quod magistratus edictum
quod fedus aut pactio quod ut ad prua¬
tas tes redeai testamentum que uiditia aut
stipulationes ant pacti & conuent formu¬
la non infirmati ac conuelli potest siad
uerba tem deflectero nol mus. Consiliu
autem eorum qui scripserunt & ratio¬
nem & auctoritatem telin quamus. Seri¬
mo hercule & familiaris & quotidianus
non coherobit si uerba antex nos aucupa¬
bimur. Demq imperium domesticum
nullum erit siseriuilis hoc nostris conces¬
serimus ut ad uerba nobis obediant none

Expanded text:
ti intellegatur, impudentiam summam ti intellegatur, impudentiam summam aut stultitiam singularem putabimus in verborum errore versari, rem et causam et utilitatem communem non relinquere solum sed etiam prodere? an hoc dubium est quin neque verborum tanta copia sit non modo in nostra lingua, quae dicitur esse inops, sed ne in alia quidem ulla, res ut omnes suis certis ac propriis vocabulis nominentur, neque vero quicquam opus sit verbis, cum ea res ltum, quod magistratus edictum, quod foedus aut pactio, quod, ut ad privatas res redeam, testamentum, quae iudicia aut stipulationes aut pacti et conventi formula non infirmari ac convelli potest, si ad verba rem deflectere velimus, consilium autem eorum qui scripserunt et rationem et auctoritatem relinquamus? sermo hercule familiaris et cotidianus non cohaerebit, si verba inter nos aucupabimur; denique imperium domesticum nullum erit, si servolis hoc nostris concesserimus ut ad verba nobis oboediant, non
Abbreviated transcription (Latin):
lide uerbis controuersias non equitate di¬
iudicas & uira non equitate cõmuni. sed
litteris exprimis poteris ne dicere deiectu
essc eum qui tactus non etit. Quid detriisũ
dices. Natn eo uerbo antea ꝓtetotes hoc in¬
terdicto uti solebant Quid ais potest ne de¬
trudi quisquam qui non attingerit. Nõ ne
siuerbum sequi uolumus hoc intelligamus
necesse est cum detrudi quoi ingnus affe¬
rantur. Nec est in quarti si aduerbum tem
uolumus attingete neminem statu detru¬
sum qui non adhibita ui manu demotus
et actus preceps intelligatur deiectus ueto
Qui potest esse quisquamꝰ nisi in inferiorem
locum de superiote motus. Potest prilsus
fugatus cicctus demq illud uero nullo mõ¬
tactus nonsit sed ne equo quidcmn et plano
loco Qiud ergo hoc iterdictum putamus cor
esse causa compositum qui se precipitatos ex
locis superioribus dicerent. cos enim uete
possumus diccte esse deiectos. An quom uo¬
luntas & consilium & senteutia interdic¬

Expanded text:
lide verbis controversias non aequitate dilide verbis controversias non aequitate diiudicas, et iura non utilitate communi sed litteris exprimis, poterisne dicere deiectum esse eum qui tactus non erit? quid? detrusum dicesne? nam eo verbo antea praetores in hoc interdicto uti solebant. quid ais? potestne detrudi quisquam qui non attingitur? nonne, si verbum sequi volumus, hoc intellegamus necesse est, eum detrudi cui manus adferantur? necesse est, inquam, si ad verbum rem volumus adiungere, neminem statui detrusum qui non adhibita vi manu demotus et actus praeceps intellegatur. deiectus vero qui potest esse quisquam nisi in inferiorem locum de superiore motus? potest pulsus, fugatus, eiectus denique; illud vero nullo motactus non sit sed ne in aequo quidem et plano loco. quid ergo? hoc interdictum putamus eorum esse causa compositum qui se praecipitatos ex locis superioribus dicerent—eos enim vere possumus dicere esse deiectos— an, cum voluntas et consilium et sententia interdic
Abbreviated transcription (Latin):
intelligetis statuctis homiẽs possessionis cupi¬
diotes quam uite esse oportete Age uero
de ii teipũm habeo indicem Ebutiꝰ Respon¬
de sitibi iudetur In fundum cecĩna utrum
te obstitisse &e tepudiasse dicis certe hunc
uoluisse concedis. Potest igitur dicete non
ci uim fuisse impedimẽto cuperet eoq con¬
silio uenisset pet homiẽs coactos non sit li
citum accedete. Si enim id quod maximę uo¬
luit mullo modo potuit ins profecto quedam
obscitrit ecesse est aut tu dic quamobtem
quom uellet actedert non accesserit lamuim
factam negate non potes. deiectus quem
ad modumꝰ sit qui non acçesserit id que¬
ritur. Demoneri enim et depelli de loco ne¬
cesse est cum qui deiciatut. Id autem acci¬
dete ei qui potese qui omnino in eo loco unde
se dciectum esse dicit nunꝗͣ fuit. quod si fu¬
isset & excoloco metu permotus fugisset quor
armatos uidisset dicetes ne esse deiectum o¬
pinor An tu quitam diligenter & tam cal¬

Expanded text:
intellegetis, statuetis homines possessionis cupiintellegetis, statuetis homines possessionis cupidiores quam vitae esse oportere. age vero, de vi te ipsum habebo iudicem, Aebuti. responde, si tibi videtur. in fundum Caecina utrum te obstitisse et reppulisse dicis, certe hunc voluisse concedis. potes igitur dicere non ei vim fuisse impedimento cui, cum cuperet eoque consilio venisset, per homines coactos licitum non sit accedere? si enim id quod maxime voluit nullo modo potuit, vis profecto quaedam obstiterit necesse est; aut tu dic quam ob rem, cum vellet accedere, non accesserit. iam vim factam negare non potes; deiectus quem ad modum sit, qui non accesserit, id quaeritur. demoveri enim et depelli de loco necesse est eum qui deiciatur. id autem accidere ei qui potest qui omnino in eo loco unde se deiectum esse dicit numquam fuit? quid? si fuisset et ex eo loco metu permotus fugisset, cum armatos vidisset, diceresne esse deiectum? opinor. ain tu? qui tam diligenter et tam cal
Abbreviated transcription (Latin):
ul conspexisset atmatos tecessisset eo ininis
dubitaretis omnis enin uis ese que ridiło
aut decedete nos alumde cogit aut ꝓhibet
eccdete. Quod si aliter statuctis iudetene
hoc uos statuatis qui uiuus discesserit ci
uun non esse factam ne hoc omibus ĩ pos¬
sessionem conirouersus ptescribatis ut ton¬
fligeudum sibi et atmis decertandum putẽt
ne quem adinodum in bello pena ignanis ab
imperatoribus conscituit᷑ sic in iuditus deterior
carisa sit corum qui fugerint quam qui adex¬
ecinum usq contenderint. Quom de uitt &
legitums homĩnum controuersus loquimur &
tuhis tebus ium nominamus perteni uis in¬
telligi debet Uidi armatos quamuis paucos ma¬
Qna uis est decessi unius hominis telo perternt
deiectus detrususq sim hoc suta statuctis nõ
modo non eut quor depugnate quisquam
post hac passionis causa udit sed ne illud q̃¬
dem quor repugnare Sin autera uim sinc̾
cede sinc uulueratione sinc sanguine nullã

Expanded text:
cul conspexit armatos recessisset eo minus cul conspexit armatos recessisset eo minus dubitaretis. omnis enim vis est quae periculo aut decedere nos alicunde cogit aut prohibet accedere. quod si aliter statuetis, videte ne hoc vos statuatis, qui vivus discesserit, ei vim non esse factam, ne hoc omnibus in possessionum controversiis praescribatis, ut confligendum sibi et armis decertandum putent, ne, quem ad modum in bello poena ignavis ab imperatoribus constituitur, sic in iudiciis deterior causa sit eorum qui fugerint quam qui ad extremum usque contenderint. Cum de iure et legitimis hominum controversiis loquimur et in his rebus vim nominamus, pertenuis vis intellegi debet. vidi armatos quamvis paucos; magna vis est. decessi unius hominis telo proterritus; deiectus detrususque sum. hoc si ita statuetis, non modo non erit cur depugnare quisquam posthac possessionis causa velit, sed ne illud quidem cur repugnare. sin autem vim sine caede, sine volneratione, sine sanguine nullam
Abbreviated transcription (Latin):
causam fuge dicitis candem quam oẽs
intelligunus anniua multitudine horĩ
cursionem atq imꝑctum armoꝵ Hecꝰ
ub conceduntur esse facta ibi us facta ne¬
gabitur at uero hoc quidem iam uetus est
&maioꝵ exemplo multis in tebus usita¬
tum quom aduim faciundam uemreturr
si quos armatos quamuis procul conspex¬
set ut statim testificati dis cedererit opti¬
me sponsionem facete possent ne aduersus
edictum .pr ius facta esset Ita ne ueto sci¬
re esse atmatos satis est ium factam ꝓbes
imanus eorum inçidete non est satis
spectiis armatoꝵ ad iuim probandam ua¬
ebit incursus et impetus non ualebit qui
abierit facilius sibi ium factam probabit
quam qui effugerit At ego dico hoc siut
orimo in castello cecinne dit Ebutuis
.homines coegisse & atinasse neq euta
Iillo accessisset habiturum. statim Cocinna
discessisset dubitate nos non debuisse quin
Cecinne facta uis esset. Si ucto simulac pro¬

Expanded text:
causam fugae dicitis eandem quam omnes causam fugae dicitis eandem quam omnes intellegimus, arma, multitudinem hominum, incursionem atque impetum armatorum; haec ubi conceduntur esse facta, ibi vis facta negabitur? at vero hoc quidem iam vetus est et maiorum exemplo multis in rebus usitatum, cum ad vim faciendam veniretur, si quos armatos quamvis procul conspexissent, ut statim testificati discederent, cum optime sponsionem facere possent, ni adversvs edictvm praetoris vis facta esset. itane vero? scire esse armatos satis est ut vim factam probes; in manus eorum incidere non est satis? aspectus armatorum ad vim probandam valebit; incursus et impetus non valebit? qui abierit, facilius sibi vim factam probabit quam qui effugerit? at ego hoc dico, si, ut primum in castello Caecinae dixit Aebutius se homines coegisse et armasse neque eum, i illo accessisset, abiturum, statim Caecina discessisset, dubitare vos non debuisse quin Caecinae facta vis esset; si vero simul ac pro
Abbreviated transcription (Latin):
neratum sit. Quod si ui pulsos dicimus exer¬
citus esse eos qui metu actentu suspitione
periculi fugerunt. & si non solum impulsu
scutorum neq conflictu corporum neq itu
cominus neq coniectione telorum sed sẽpe
clamore ipso militum aut instructione as¬
dectuq signor magnas copias pulsas esse&
iudimus & audiuimus que ius in bello ap¬
pellatut cam otio non appellabitur &e qđ
uehemens intę militati putatut id leue ĩ
uite ciuili idicabitur & quod exercitus
rematos mouet id aduocationem togator
to queretur quom fugam factam ẽc̃ consta¬
bit. Tuus enim testis hoc dixit metu perter¬
ntis nostris aduocatis locum qua effugerẽt
demonstrasse qui non modo ut fugetent
sed etiam ipsius fuge tutam uiamꝰ quesi¬
exunt his uis adhibita nõ udebitur. quid
gitur fugiebant ꝓtopter metum. quid me¬
tuebant ium iudelicet potestatis Igitur
orincipia negate potestis quom extrema
conceditis fugisse perterritos confitemim

Expanded text:
neratum sit. quod si vi pulsos dicimus exerneratum sit. quod si vi pulsos dicimus exercitus esse eos qui metu ac tenui saepe suspicione periculi fugerunt, et si non solum impulsu scutorum neque conflictu corporum neque ictu comminus neque coniectione telorum, sed saepe clamore ipso militum aut instructione aspectuque signorum magnas copias pulsas esse et vidimus et audivimus, quae vis in bello appellatur, ea in otio non appellabitur? et, quod vehemens in re militari putatur, id leve in iure civili iudicabitur? et, quod exercitus armatos movet, id advocationem togatorutio quaeretur, cum fugam factam esse constabit? tuus enim testis hoc dixit, metu perterritis nostris advocatis locum se qua effugerent demonstrasse. qui non modo ut fugerent sed etiam ipsius fugae tutam viam quaesiverunt, his vis adhibita non videbitur? quid igitur fugiebant? propter metum. quid metuebant? vim videlicet. potestis igitur principia negare, cum extrema conceditis? fugisse perterritos confitemini;
Abbreviated transcription (Latin):
non tentur quidita quod ius cecinne fena
nonest dici in hac causa poteit ubi aria
fuerint ubi coacta hominum multitudo
ubi inscructi & certis locis cum ferto hoĩes
collocati ubi mine pericula terroresq inor¬
num contentione iuris loquamur quom
uim negabis factam si cedes et occisio fac¬
ta non erit & exercitus maximus Sepepus¬
sos & fugatos esse dico terrore ipso impetuq
hostium sine quoius quam non modo mor¬
te uerum etiam uulnere Et enim tecupera¬
tores non ea sola uis est que ad corpus nos¬
trum uitamq peruenit sed etiam inulto
maior ea que periculo mortis iniecto for¬
midinę animum perterritum loco sepe&
certo de statu cõmouet. Itaq sautũ sepe
homines quom corpote debilitant᷑ animo
tamen non cedunt neq eum telinquerit
locum quem statuerint defendete at alii
pelluntur integri ut non dubium sit ꝗn
maior adhibita ius eisit quoiis aminus
sit per territus quam illi quoius corpus uil¬

Expanded text:
non tenetur.' quid ita? 'quod vis Caecinae facta non tenetur.' quid ita? 'quod vis Caecinae facta non est.' dici in hac causa potest, ubi arma fuerint, ubi coacta hominum multitudo, ubi instructi et certis locis cum ferro homines conlocati, ubi minae, pericula terroresque mornum contentione iuris loquamur, tu vim negabis factam, si caedes et occisio facta non erit? at exercitus maximos saepe pulsos et fugatos esse dico terrore ipso impetuque hostium sine cuiusquam non modo morte verum etiam volnere. etenim, recuperatores, non ea sola vis est quae ad corpus nostrum vitamque pervenit, sed etiam multo maior ea quae periculo mortis iniecto formidine animum perterritum loco saepe et certo de statu demovet. itaque saucii saepe homines cum corpore debilitantur, animo tamen non cedunt neque eum relinquunt locum quem statuerunt defendere; at alii pelluntur integri; ut non dubium sit quin maior adhibita vis ei sit cuius animus sit perterritus quam illi cuius corpus vol
Abbreviated transcription (Latin):
Fert ut ille cogatur testituere qui ingies¬
sum expulerit ille qui ingredientemꝰ te¬
prletit non cogatur indete per deos im¬
mortales quod ius nobis quam conditi¬
onem uobis in et ip̃is quam deniq ciui¬
tati legem constituete uelitis Huiset go¬
netis uina est actio per hoc interdictur
quo nos usi sumus constituta Ea sinichu
ualet. aut si ad hanc tem non ptinct
quid negligentuus aut quid stultius ma¬
ioribus nostris dici potest. Qui aut tanto
tei ptetermiserint actionem aut camco¬
stituerint que nequaquam satis uerbis
causam & rationem nitis amplectatet
Periculosum est dissolui hoc inttrdictu
est captiosum omĩbris tem ullam cõscitui
cuis modi quę quom atinis gestasit resci¬
di iute non possit. Uerum tamenc̃ tur
pissimuni illud tante stultitie prudentis¬
simos homines condeminat ut uosu¬
deretis. Huius tei atq actionem in mentẽ
maioribus nostris non uenisse. Queramur
inquit licottaner hoc interdicto Ebutiis

Expanded text:
fert, ut ille cogatur restituere qui ingresfert, ut ille cogatur restituere qui ingressum expulerit, ille qui ingredientem reppulerit non cogatur? videte, per deos immortalis! quod ius nobis, quam condicionem vobismet ipsis, quam denique civitati legem constituere velitis. huiusce generis una est actio per hoc interdictum quo nos usi sumus constituta; ea si nihil valet aut si ad hanc rem non pertinet, quid neglegentius aut quid stultius maioribus nostris dici potest, qui aut tantae rei praetermiserint actionem aut eam constituerint quae nequaquam satis verbis causam et rationem iuris amplecteretpericulosum, dissolvi hoc interdictum, est captiosum omnibus rem ullam constitui eius modi quae, cum armis gesta sit, rescindi iure non possit; verum tamen illud est turpissimum, tantae stultitiae prudentissimos homines condemnari, ut vos iudicetis huius rei ius atque actionem in mentem maioribus nostris non venisse. 'queramur,' inquit, 'licet; tamen hoc interdicto Aebutius
Abbreviated transcription (Latin):
parte sententia huius interdicti diminu¬
ta aut infirmata sit. Siin auctoritate ui¬
torum talium ius .tematoꝵ hominum iu¬
ditio apptobatum uideatur in quo iudi¬
tio noh de annis dubitatum sed rieron
quesitum esse dicitur is non apud uos ob¬
tinebit causam suam qui scita defende¬
rit. cieci ego te atmatis homĩbus non de¬
ieci ut tantum facinus non in ęquitate
de fensionis. sed in una littera latuisso n¬
deatut. Huiusce tei nos statuetis muillã
esse actionem. nulli experiundi pns con¬
stitutum quod obstiterit atmatis homi¬
nibus qui multitudine coacta non intto¬
itii. sed omnino ad itu quempiam prohi¬
buerit. Quid ergo hoc quam habet uim
ut ista te aliquid cur aliqua exparte
differre ideatur utrum pedem quom ĩ¬
tulcto atq in possessionem uestiguim fect¬
to tum expellar atq deiciar an in eadem
ui &usdem atinis michi ante occutrat᷑
ne non modo intrare uerum aspiccte
aut aspirate possim. Qui hoc ab illo dif¬

Expanded text:
parte sententia huius interdicti deminuparte sententia huius interdicti deminuta aut infirmata sit, si auctoritate virorum talium vis armatorum hominum iudicio approbata videatur, in quo iudicio non de armis dubitatum sed de verbis quaesitum esse dicatur? isne apud vos obtinebit causam suam qui se ita defenderit: 'reieci ego te armatis hominibus, non deieci,' ut tantum facinus non in aequitate defensionis, sed in una littera latuisse videatur? huiusce rei vos statuetis nullam esse actionem, nullum experiendi ius constitutum, qui obstiterit armatis hominibus, qui multitudine coacta non introitu, sed omnino aditu quempiam prohibuerit? quid ergo? hoc quam habet vim, ut distare aliquid aut ex aliqua parte differre videatur, utrum, pedem cum intulero atque in possessione vestigium fecero, tum expellar ac deiciar, an eadem vi et isdem armis mihi ante occurratur, ne non modo intrare verum aspicere aut aspirare possim? quid hoc ab illo dif
Abbreviated transcription (Latin):
qui non accesserit. Deitior ego inquis siꝗs
meor dicitur Omnino iam bene agis ⁊
iceris quom seriuis deicitur. Uerum ita
est uti dicis te deiectum debeo intelligere
etiam si tactus non fueris. Nonne agc nc̃
sine quidem tuorum quisꝗͣ loco mofuscit
ac omnes in edibus ac seruati ac tetenti
tu solus ptohibitus &atius edibus i atq
armnis perterritus uttum hane actionem
Habebis qua nos ipsi usi sumus. an aliam
quampiam ati omnino nullam Nullam
esse actionem dicete in te tam insigni tam¬
q atroci neq prudentie neq auctotitatis
tue est. Alia sique fotit est que nos fugcit
dic que sit. Cupio discete. Hec sicse qua nos
usi sumus te iudice uincaitius tiecesse ese
Non enim uereor ne hoc dicas in eadem
causa eodem interdicto te opportete testitui
Cecinnam non cportere.Et enim quoi per¬
spicuum non sit id incertum ituocatibo¬
na fortunas possessionis omnium siulla co

Expanded text:
qui non accesserit? 'deicior ego,' inquis, 'si quis qui non accesserit? 'deicior ego,' inquis, 'si quis meorum deicitur omnino.' iam bene agis; aiceris, cum servus tuus deicitur? verum ita est uti dicis; te deiectum debeo intellegere, etiam si tactus non fueris. nonne? age nunc, si ne tuorum quidem quisquam loco motus erit atque omnes in aedibus adservati ac retenti, tu solus prohibitus et a tuis aedibus vi atque armis proterritus, utrum hanc actionem habebis qua nos usi sumus, an aliam quampiam, an omnino nullam? nullam esse actionem dicere in re tam insigni tamque atroci neque prudentiae neque auctoritatis tuae est; alia si quae forte est quae nos fugerit, dic quae sit; cupio discere. haec si est qua nos usi sumus te iudice vincamus necesse est. non enim vereor ne hoc dicas, in eadem causa eodem interdicto te oportere restitui, Caecinam non oportere. etenim cui non perspicuum est ad incertum revocari bona, fortunas, possessiones omnium, si ulla ex
Abbreviated transcription (Latin):
giat non solum egeris uerum etiam com¬
demnaris licet nunquid magis posside¬
bis. Actio enim ĩiuratum non ius posses¬
sionis assequit᷑ sed dolortm inmihute
libertatis iuditio penaq mitigat. Ptctor
interca Pisotanta de te taccbit qũẽ admo¬
dum te restituat in edes tuas non habe¬
bit Qui dies totos aut uim ficri uetat ant
testitin factam iubet qui de fossis de do¬
icis de minimis aquarum itinerumq
conirouersiis interdictis tepente obinu¬
tescet in atrocissima te quid faciat non
habebit & CPisone domo tectisq suis
actos preter que madinodum mote & cr¬
emplo opitulari possit non habebit. Quid
emi dicet aut tu quid tam insigni ac¬
cepta in iunia postulabis. unde iuptohi¬
bitus sis nemo unꝗͣ interdixit Nonum
ẽ non dico inusitatum uetuta omnino
inauditum. Unde deiectiis quid ptofitiescũ
illis hoc respondebunt tibi quod quom nũc
michi acinatos seribi obstitisse ne in edes ac¬
cedetes de ieci porro nullo modo potuisse

Expanded text:
largiar; non solum egeris verum etiam conlargiar; non solum egeris verum etiam condemnaris licet; num quid magis possidebis? actio enim iniuriarum non ius possessionis adsequitur sed dolorem imminutae libertatis iudicio poenaque mitigat. praetor interea, Piso, tanta de re tacebit? quem ad modum te restituat in aedis tuas non habebit? qui dies totos aut vim fieri vetat aut restitui factam iubet, qui de fossis, de cloacis, de minimis aquarum itinerumque controversiis interdicit, is repente obmutescet, in atrocissima re quid faciat non habebit? et C. Pisoni domo tectisque suis matos, praetor quem ad modum more et exemplo opitulari possit non habebit? quid enim dicet, aut quid tu tam insigni accepta iniuria postulabis? 'Vnde vi prohibitus?' sic nemo umquam interdixit; novum est, non dico inusitatum, verum omnino inauditum. 'Vnde deiectus?' quid proficies, cum illi hoc respondebunt tibi quod tu nunc mihi, armatis se tibi obstitisse ne in aedis accederes; deici porro nullo modo potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sint ut hoc geniis unum uł maximum pre¬
termitetent ut si qui me exite domo mea
axmis cocnt habetem actionem si qui intro¬
ite prohibuisset non haberem. Non dum
de cecinne causa disputo non dum de iute
possessionis nostre loquor tantum de tua
defensione . C. Piso quetor. quomodo ita
dicis & ita constituis si cecinna quom in
fundo esset inde deiectus esset tum per hoc
interdictum cum testitu opportuisse. nunc
uero deiectum ullo modo esse inde ubi non
fuerit hoc mterdicto nchil nos asse quitos
esse queto site hodie domum tuam tede¬
initem coacti homines et armati non mõ
lumine tectoq edium tuarum sed pͥmo
iditu uestibuloq prohibuerunt quidac¬
turus sis Monet amicus meusit.LCal¬
purnius ut idem dicas quod ipse anita
dixit ĩ iuriarum quid add causam posses¬
sionis. quid ad testituendum cum quem
opportet restitin. quid demque ad insci¬
uile aut ad actoris notionem & ad aiad¬
uersionem uies. Iniutiarum plus tibi lat

Expanded text:
sint, hoc genus unum vel maximum praesint, hoc genus unum vel maximum praetermitterent, ut, si qui me exire domo mea coegisset armis, haberem actionem, si qui introire prohibuisset, non haberem? nondum de Caecinae causa disputo, nondum de iure possessionis nostrae loquor; tantum de tua defensione, C. Piso, quaero. quoniam ita dicis et ita constituis, si Caecina, cum in fundo esset, inde deiectus esset, tum per hoc interdictum eum restitui oportuisse; nunc vero deiectum nullo modo esse inde ubi non fuerit; hoc interdicto nihil nos adsecutos esse: quaero, si te hodie domum tuam redeuntem coacti homines et armati non modo limine tectoque aedium tuarum sed primo aditu vestibuloque prohibuerint, quid acturus sis. monet amicus meus te, L. Calpurnius, ut idem dicas quod ipse antea dixit, iniuriarum. quid ad causam possessionis, quid ad restituendum eum quem oportet restitui, quid denique ad ius civile, aut ad praetoris notionem atque animadversionem? ages iniuriarum. plus tibi ego
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem utis tetinetidi causa nõ
conuenit. nec uiri quic quam tam ini¬
micum quam uis nec equitati quicꝗͣ
tam infestum est quam conuocati homi¬
nes et atmati. Quod quom ita sit resq
eius moĩ sit ut inprimis a magistratibo
auima duertenda esse indeatur. Iterum
queto sit ne eius tti aliqua actio an nul¬
Ia . Nullam esse dices audite cupio qui
in pace & otio quom manum fecerit. co¬
pias pararit multitu dinem hominum co¬
egerit atmarit instruxerit homines iner¬
mesq ad constitutum experiundi iutis
auerterit hoc dicat feci equidem que dicis
omnia & ea sunt turbulenta & temeraria
& peticulosa. Quid ergo est impune feci
Nam quid agas mecum ex iute ciuili ac
pretotio non habes ita ne uero recupera¬
totes hoc uos audietis & apud uos dici pa¬
tiemini sepius. quom maiores nostri tanta
diligentia prudentiaq fuerint ut omnia om¬
nium non modo tantarum terum sed etiã
tenuissimaꝵ iura statuetint persequutiq

Expanded text:
multitudinem iuris retinendi causa non multitudinem iuris retinendi causa non convenit; nec iuri quicquam tam inimicum quam vis nec aequitati quicquam tam infestum est quam convocati homines et armati. quod cum ita sit resque eius modi sit ut in primis a magistratibus animadvertenda videatur, iterum quaero sitne eius rei aliqua actio an nulla. nullam esse dices? audire cupio, qui in pace et otio, cum manum fecerit, copias pararit, multitudinem hominum coegerit, armarit, instruxerit, homines inermos qui ad constitutum experiendi iuris averterit, hoc dicat: 'feci equidem quae dicis omnia, et ea sunt et turbulenta et temeraria et periculosa. quid ergo est? impune feci; nam quid agas mecum ex iure civili ac praetorio non habes.' itane vero? recuperatores, hoc vos audietis et apud vos dici patiemini saepius? Cum maiores nostri tanta diligentia prudentiaque fuerint ut omnia omnium non modo tantarum rerum sed etiam tenuissimarum iura statuerint persecutique