comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ab epiro in macedoniã ꝓsequente
eacida rege molassorũ ueniret. ⁊ ab eu¬
ridice finib prohiberet᷑. a nitentib ma¬
cedonib arrideũ regem ⁊ euridicen ius
sit occidi. Quamquã ⁊ ipsa olimpias
continuo crudelitatis meritas penas
undi. Nam cũ muliebri audatia mul¬
tas pricipũ cedes ageret audico aduen¬
tu casandri diffisa macedonib cum¬
rona nuu sua. ⁊ nepote hercule: in ur¬
bem pydnã consedit. Ubi concinuo¬
ꝑ casandrũ capta. ⁊ int̾fecta est. filius
alexandri magni cũ matre in arcem
mancipolitanã: custodiendus est mis¬
sus. Perdica. alcita. ⁊ poliperconte ce¬
teris q ducib quos cõmẽdare longũẽ
diuerse partis occisis. finita bella int̃
successores alexandri uidebant᷑. cum
antigonus ardens cupidicate domi¬
nandi. liberandũ bello herculem re¬
gis filiũ ab obsidione simulat. His
cognitis ptholomeus ⁊ cassander ini¬
ca cũ lisimacho ⁊ seleuco societate. bel¬

Expanded text:
eum ab Epiro in Macedoniam prosequente eum ab Epiro in Macedoniam prosequente Aeacida rege Molossorum ueniret et ab Eurydice finibus prohiberetur, adnitentibus Maoedonibus Arridaeum regem et Eurydsit occidi: quamquam et ipsa Olympias continuo meritas crudelitatis poenas luit. Nam cum muliebri audacia multas principum caedes ageret, audito adventu Cassandri, diffisa Macedoniburu sua et nepote Hercule, in urbem Pydnam conper Cassandrum capta et interfecta est. filius Alexandri Magni cum matre in arcem Amphipolitanam custodiendus est missus. Perdicca Alceta et Polyperconte ceterisque ducibus, quos commemorare longum est, diuersae partis occisis finita bella inter successores Alexandri uidebantur, cum Antigonus ardene cupiditate dominandi liberandum bello Herculem regis filium ab obsidione simulat. his cognitis Ptolemaeus et Cassander, inita cum Lysimacho et Seleuco societate bel
Abbreviated transcription (Latin):
rant in auxiliũ rogat. Qui fastidio¬
se ducem in disponendo bello auden¬
tes. ab antigono uicti castris q priua¬
ti: et uxores et liberos. simulq om̃ia
que sub alerandro acquisierant ꝑdi¬
derunt. Qui postea turpit̾ ꝑ legatos
reddi sibi que perdiderant iuctorem
rogant. Antigonꝰ autẽ redditurum
pollicet᷑. si sibi unctũ eumenẽ ꝑtrahe¬
rent. At illi spe recuperationis illecti.
dedecorissima ꝓdicione ducem suum
cuius signa paulo ante secuti fuerañ
captiui ipsi captũ cathenditũq duxe¬
runt. et mox cũ fedissima ignominia
in exercitu antigoni disꝑssi sunt. In te¬
rea euridice uxor arridei regis mace¬
donũ. multa sub nomine uiri nefa¬
ria gerit per casandrũ. quẽ flagitiose
cognitũ: ad sũmum fastigium ꝑ or̃s
honoꝵ gradus prouexerat. Qui ex li¬
bidine mulieris multas grecie ciuita¬
tes afflixit. Tunc olimpias mater
alexandri regis. ortante poliꝑconca

Expanded text:
rant, in auxilium rogat: qui fastidiorant, in auxilium rogat: qui fastidiose ducem in disponendo bello audientes ab Antigono uicti castrisque priuati, et uxores et liberos simulque omnia, quae sub Alexandro adquisierant, perdiderunt. qui postea turpiter per legatos reddi sibi quae perdiderant, uictorem rogant. Antigonus autem redditurum pollicetur, si sibi uinctum Eumenen pertraherent. ita illi spe recuperationis inlecti, dedecorissima proditione ducem suum, cuius signa paulo ante secuti fuerant.:, captiui ipsi captum catenatumque duxerunt et mox cum foedissima ignominia in exercitu Antigoni dispersi sunt. interea Eurydice, Arridoei regis Macedonum uxor, multa sub nomine uiri nefaria gerit per Cassandrum, quem flagitiose cognitum ad summum fastigium per omnes honorum gradus prouexerat: qui ex libidine mulieris multas Graeciae ciuitates adflixit. tunc Olympias, mater Alexandri regis, hortante Polyperconta,
Abbreviated transcription (Latin):
Uictius neoptholemꝰ ad antipatrũ sugit.
Quẽ nt̃ eũmenẽ desꝑato oppͥmat ꝑur¬
get. qd̃ euinenes futurũ ratus. insidian¬
tes insidiis capit. In eo bello polipercon
occidit᷑. neoptholemꝰ et eumenes mu¬
tius uuluerib confossi. Sed neopthole¬
mus interut. eumenes uictor euasit.
Perdica cũ ptolomeo acerbissimo bel¬
ĩo congressus: amissis copis ipse quoq
int̾fectus est. Cumenes. python. ⁊ illiri¬
us. et alceta frat̃ ꝑdice a macedonib ho¬
stes ꝓnunciant᷑. bellũ q aduersus eos
antigono discer nit᷑. Itaq eumenes et
antigonꝰ collatis aduersũ se magnificiᷤ
copus conflixerunt. Cumenes uictus
in quoddã castellũ municissimũ fugit.
Unde auxilia antipatri tunc potentis¬
simi per legatos poposcit. Quo nuncio
territꝰ antigonꝰ: ab obs̃dione discessit.
Sed nec eumeni spes firma aut salus cer¬
ta. Quare ultimo consilio argiraspida¬
sub arma deargentata sic dictos. hoc ẽ
milites quib sub alexandro militaue¬

Expanded text:
uictus Neoptolemus ad Antipatrum fugit: quem ut Eumenen de insperato opprimat perurguet: quod Eumenes futurum ratus, insidiantes insidiis capit. in eo bello Polypercon occiditur, Neoptolemus et Eumenes mutuis uulneribus confossi, sed Neoptolemus interiit, Eumenes uictor euasit. Perdicca cum Ptolemaeo acerbissimo bello congressus, amissis copiis ipse quoque interfectus est. Eumenes Python et Illyrius et Alceta frater Perdiccae a Macedonibus hostes pronuntiantur, bellumque aduersus eos Antigono decernitur. Itaque Eumenes et Antigonus conlatis adnersum se maximis copiis conflixerunt. Eumenes uictus in quoddam castellum munitissimum fugit, unde auxilia Antipatri tunc potentissimi per legatos poposcit: quo nuntio territus Antigonus ab obsidione discessit. sed nec sio Eumeni spes firma aut salus certa. quare ultimo consilio argyraspidas ob arma deargentata sic dictos, hoc est milites, qui sub Alexandro militaue
Abbreviated transcription (Latin):
bant. que in quo non ꝑmiserit ds. si edo¬
mita obtinerent: ritu suo cõponere mo¬
lirent᷑. dicendi posteris magni reges.
qui nunc a nobis seuissimi hostes ad¬
uidicant᷑. quolibet hec gesta nomine
censeant᷑. hoc est siue dicant᷑ muerie.
suie uirtuites. utrac priorib compa

Expanded text:
bant quae — in quo non permiserit Deus — si edobant quae — in quo non permiserit Deus — si edomita obtinerent, ritu suo conponere molirentur, dicendi posteris magni reges, qui nunc nobis saeuissimi hostes adiudicantur. quolibet haec gesta talia nomine censeantur, hoc est siue dicantur siue uirtutes, utraque prioribus conpa
Abbreviated transcription (Latin):
parte secura. unũ angulũ fugax latro
uiolauit. quasi uero gothoꝵ et sueboꝵ
pacem. ut non dicam uersa uice indꝰ uel
assirius. sed etiã uel ipse qui hostem pati¬
tur. hispanis orauerit. At uero si illa
alȩrandri tempora laudanda potius
propt̃ uirtutẽ qua totus orbis obtentus.
quã decestanda propt̾ ruiã qua totꝰ
orbis euersus est iudicant᷑: inuenient᷑
ad modũ plurimi qui hec laudanda
cesserint. quia multa uicerunt. et
miserias alioꝵ: felicitatẽ suã reputais
Sed dicat quisquã. isti hostes roma¬
nie sunt. respondebit᷑ hoc. Et tunc
toto orienti de alerandro uidebatur.
cales q et romani aliis uisi st̃. dũ bellis
quietos ignotosq pecierunt. Sed il¬
li acquirere regna. isti euertere studeis.
Segarata sunt hostis excidia ⁊ iudicia
iuictoris. Siquidẽ ⁊ illi prius eos bello
affuerunt. quos postea suis legib ordi¬
narunt.C.t .iiii. qui ne hostiliter tur¬

Expanded text:
parte secura unum angulum fugax latro parte secura unum angulum fugax latro uiolauit? quasi uero Gotthorum et Sueborum pacem ut non dicam uersa uice Indus uel Assyrius, sed etiam uel ipse, qui hostem patitur, Hispanus orauerit. at uero si illa Alexandri tempora laudanda potius propter uirtutem qua totus orbis obtentus, quam detestanda propter ruinam qua totus orbis euersus est iudicantur: inuenientur et modo plurimi, qui haec laudanda censeant, quia multa uicerunt et miserias aliorum felicitatem suam reputent. sed dicat quisquam: isti hostes Romaniae sunt. respondebitur: hoc et tunc toto Orienti de Alexandro uidebatur, talesque et Romani aliis nisi sunt, dum bellis ignotos quietosque petiuerunt. sed illi adquirere regna, isti euertere student. separata sunt hostis excidia et iudicia uictoris. siquidem et illi prius eos bellis adfiixerunt, quos postea suis legibus ordinarunt: et hi nunc hostiliter tur
Abbreviated transcription (Latin):
Nomqͥd corde condolui: Numqͥd reuol¬
uens hec propt̾ cõmunẽ uiuendi statũ
maiorũ miserias feci: Cũ tñ si quando
de me ipso refero. ut ignotos primum
barbaros uiderim. ut infestos declina¬
uerim. ut dominantib blanditꝰ sim.
ut infideles p̃uaricauerim. ut infidi¬
antes subt̃ fugerim. postremo ꝑseqͤn¬
ces in mari ac saris. spiculisq appeten¬
tes. manib etiam pene iã apprehenden¬
tes. repentina nebula circũfuisus eua¬
serum. cunctos audientes me in lacri¬
mas comoueri uelim. et tacitus de
nori dolentib doleam. reputans du¬
ricie eoꝵ qui quod ñ sustinuere non
credunt. Hispanꝰ morinꝰ ad supplican¬
dũ alexandrũ babiloniã adiit. eruen¬
tum q ultro dñm. ne hostem exciperet
per asiam indiam q quesiuit. terraꝵ
metas lustrans uciq infelicit᷑ notus
occeano. Et cam̃ tam iuiolente necessi¬
tatis memoria. uel obͥuuone defecit. uel¬
dationi hesurũ putamꝰ. qd̃ plurima orbis

Expanded text:
numquid corde condolui? numquid reuolnumquid corde condolui? numquid reuoluens haec propter communem uiuendi statum maiorum miserias meas feci? cum tamen, si quando de me ipso refero, ut ignotos primum barbaros uiderim, ut infestos declinauerim, ut domi-nantibus blanditus sim, ut infideles praecauerim, ut insidiantes subterfugerim, postremo ut persequentes in mari ac saxis spiculisque adpetentes, manibus etiam paene iam adprehendentes repentina nebula circumfusus euaserim, cunctos audientes me in lacrimas commoueri uelim et tacitus de non dolentibus doleam, reputans duritiae eorum, qui quod non sustinuere non credunt. Hispanos et Morinus ad supplicandum Alexandro Babylonam adiit cruentumque ultro dominum, ne hostem exciperet, per Assyriam Indiamque quaesiuit, terrarum metas lustrans et utrique infeliciter notus Oceano: et tamen tam uiolentae necessitatis memoria uel obliuione defecit ueldationi haesurum putamus, quod plurima Orbis
Abbreviated transcription (Latin):
citus. sagictis hostiũ ueneno illitis
amisit. Ac post herba ꝑ somnium
sibi ostensa. ⁊ in potũ saucus data.
cũ reliquis subueniret᷑. urbem expug¬
nauit ⁊ cepit. Poit quasi circũactam
flumen ingressus: babiloniã cełit̃
redut. ubi eũ exterritarũ tociꝰ orbis
prouinciaꝵ legati oꝑiebant᷑. Hoc ẽ
cartaginiensiũ. tociꝰ q affrice ciuitatũ.
Sed ⁊ hispanoꝵ. galloꝵ sicilie. sardinie¬
q plurime preterea partes italie. Tan¬
tus timor in sũmo oriente constituti
ducis. poplõs ultimi occidentis inua¬
mundo legationẽ. quo uir crederes per¬
uenisse rumorem¬
lexander uͦ apud babiloniã.¬
cũ adhuc sangͥne sitiens ma¬
potasset: interut. O dura mens homi¬
nũ. et corsemꝑ inhumanũ. Ego ipse qͥ
hec pro asserenda om̃ium cẽporũ alt̃¬
nanti calamitate percenseo. in relatu
tanti mali quo uel a morte ipsa. uel
formidine mortis accepta: totꝰ mundꝰ
intremuit. Nũquid illacrimaui ocłis:

Expanded text:
citus sagittis hostium ueneno inlitis citus sagittis hostium ueneno inlitis amisit, ac post herba per somnium sibi ostensa et in potum sauciis data cum reliquis subueniretur, urbem expugnauit et cepit. Post quasi circumacta flumen ingressus, Babylonam celeriter rediit. ubi eum exterritarum totius Orbis prouinciarum legati opperiebantur, hoc est Carthaginiensium totiusque Africae ciuitatum, sed et Hispanorum Gallorum Siciliae Sardiniaeque, plurimae praeterea partis Italiae. tantus timor in summo Oriente constituti ducis populos ultimi Occidentis inuaneres legationem, quo uix crederes peruenisse rumoremlexander uero apud Babylonamcum adhuc sanguinem sitiens mas uenenum potasset, interiit. O dura mens hominum et cor semper inhumanum! ego ipse, qui haec pro adserenda omnium temporum alternanti calamitate percenseo, in relatu tanti mali, quo uel morte ipsa uel formidine mortis accepta totus mundus intremuit, numquid inlacrimaui oculis?
Abbreviated transcription (Latin):
gentes eũ armatis octoginita milib
peditũ. ⁊ seraginta milib equicum
excipiunt. Cõmisso q p̃lio diu anceps.
r eruenta pugna. tandem tristem pe¬
ne uictoriã: macedonib dedit. Nam
fusis hostiũ copus. alexander exercitũ
ad urbem durit. Et cũ murũ primꝰ
ascendisset. uacuã ciuitatẽ ratus. solus
intͣr orsus desiluit. Quem cũ undiq
infesti hostes circũdedissent. incredi¬
bile dictu est. ut eũ non multitudo
hostiũ. non uis magna teloꝵ. ñ tan¬
tus iacessentiũ clamor terruit. So¬
lus tot milia ceciderit ac fugarit.
dine persensit. obice muri posteri¬
eiꝰ clamorẽq hostiũ perfractis mu¬
ris exercitꝰ om̃ĩs irrumperet. In eo
p̃lio sagita sub mãma traieet᷑. firo
genu eateñ pugnauit: donec eũ aqͦ¬
uulneratus ẽẽt occideret. Inde cons¬
censis nauibe cũ occeani licora ꝑagra¬
ret. ad urbem quandam cui ambi¬
ra rex preerat: ꝑuenit. Sed in expug¬
natione ciuitatis magnã partẽ exer¬

Expanded text:
gentes eum armatis octoginta millibus peditum, et sexaginta millibus equitum, excipiunt. Commissoque praelio, diu anceps et cruenta pugna tandem tristem pene victoriam Macedonibus dedit. Nam fusis hostium copiis, Alexander exercitum ad urbem duxit. Et cum murum primus escendisset, vacuam civitatem ratus, solus introrsum desiluit, quem cum undique infesti hostes circumdedissent, incredibile dictu est, ut eum non multitudo hostium, non vis magna telorum, non tantus lacessentium clamor terruerit, solus tot millia ceciderit ac fugarit. dine persensit, muri obice posteriejus clamoremque hostium, perfractis muris, exercitus omnis irrumperet. In eo praelio sagitta sub mamma trajectus, fixo genu eatenuulneratus esset occideret. inde conscensis nanibos cum Oceani litora peragraret, ad urbem quandam cui Ambira rex praeerat peruenit. sed in expugnatione ciuitatis magnam partem exer
Abbreviated transcription (Latin):
cer iui ner ⁊ pericula conquisiuit. Nã
om̃sante irruptionẽ urbis sue succen¬
sis domibr suis: se sua q om̃ia conere¬
mauert̃. Post hec bellũ int᷑ itagiort
et ꝑdicã orit᷑ grauissime. multis proum¬
cũisminsulis. ob auxiliaͬ negata. uel pres¬
tita dilaceratis. Dni deliberatũ utrum
in macẽdonia bellũ transferret᷑. an in¬
asia gerẽret᷑. Nõuissune ipse ꝑdica egipo¬
tum cũ ingenti exercitu petit. Sie ma¬
cedonia in duał par̾tes decurrentibus
ducib in sũa uiscera armat᷑. Ptholome¬
us egypti uirib et cirenensib copiis
instructꝰ. occurrere bello ꝑdice parat.
Int̃ hec neoptholemꝰ et eumenes. cͥcuen

Expanded text:
aeter uulnera et pericula conquisiuit, nam aeter uulnera et pericula conquisiuit, nam omnes ante inruptionem urbis suae succensis domibus suis se suaque omnia concremauerunt. Post haec bellum inter Antigonum et Perdiccam oritur, grauissime multis prouinciis et insulis ob auxilia uel negata uel praestita dilaceratis, diu deliberatum, utrum in Macedoniam bellum transferretur an inAsia gereretur: nouissime ipse Perdicca Aegyptum cum ingenti exercitu petit. sic Macedonia, in duas partes discurrentibus ducibus, in sua uiscera armatur. Ptolemaeus Aegypti uiribus et Cyrenensibus copiis instructus occurrere bello Perdiccae parat. inter haec Neoptolemus et Eumenes cruen
Abbreviated transcription (Latin):
menios. thelpeninos ꝑsas. peucestes babi¬
lomos. arcous. palassus. archelaus meso¬
potamiã adepti sc̃. Igit᷑ causa ⁊ origo
belloꝵ epła alexandri fuit regis. qua
ussit om̃s exules pͥatrie libertatiq re¬
stitui. Pocentes enĩ eiuitatũ grecie tĩ¬
mentes ne exules recepta libertate uil¬
tionẽ meditarent᷑: a regno macedonũ
defecerunt. Primi athenienses contrac¬
to triginta miliũ exercitu. et ducen¬
tis nauib bellũ cũ amtipatro. eui gre¬
cia sorte obuenerat gerunt. ꝑ demo¬
stenem quoq oratorem siciondm. ar¬
gos et chorithũ ceteras q ciuitates si¬
bi socios adungunt. et antipatr um
obsidione cingunt. Ioi dur leosteneseoꝵ
telo e muris iacto ꝑfossus occidit᷑. Ache¬
menses leonatio qui antipatrũ auxi¬
lium ferebat occurrunt. eiusq copus
cõminucis: ipsũ int̾ficiunt. Perdica uͦ
bellũ anarato cappadocũ regi incrilit
eumq uicit. In qua uictoria nichil p̃¬

Expanded text:
menios, Tleptolemus Persas, Peucestes Babymenios, Tleptolemus Persas, Peucestes Babylonios, Archon Pelassos, Archelaus Mesopotamiam adepti sunt. Igitur causa et origo bellorum epistula Alexandri regis fuit, qua iussit omnes exules patriae libertatique restitui potentes enim ciuitatum Graeciae timentes, ne exules recepta libertate ultionem meditarentur, a regno Macedonum defecerunt. primi Athenienses, contracto triginta milium exercitu et ducentis nauibus, bellum cum Antipatro, cui Graecia sorte uenerat, gerunt, per Demosthenen quoque oratorem Sicyonam Argos et Corinthum ceterasque ciuitates sibi socias adiungunt, Antipatrum obsidione cingunt. ibi dux eorum Leosthenes telo e muris iacto perfossus occiditur. Athenienses Leonnato, qui Antipatro auxilium ferebat, occurrunt eiusque copiis conminutis ipsum interficiunt. Perdicca uero bellum Ariarato Cappadocum regi intulit eumque uicit. in qua uictoria nihil pr
Abbreviated transcription (Latin):
maiori acropatꝰ minori socer perdice¬
preponit᷑. Susaniana gens semo. fri¬
gia maior antigono philippi filio ad¬
signat᷑. Liciam ⁊ pamphiliam near¬
eus. car iam casander. lidiã menan¬
der sortiunt᷑. Le onius minorem fri¬
giam acerpit. Trachia ⁊ regiones pon¬
tici maris: lisimascho. capadocia eũ
paflagonia eumeni data summã castroꝵ
seleuco anthiochi filio cessit. Scipatori¬
bus regis satellitib q casander filiꝰ anti¬
patri p̃ficitur. In baetr iana ulter iore
et indie regionib prefecti priores qui
sub alexandro esse ceperant: ꝑmanser̃t.
Seres int̾ duos annes idaspen. et indũ
consticutos: taxiles habuit. In colonias
indis conditas. xthonã agenoris filius
mictit᷑. Parapamenos fine caucasi mon¬
tis oriarches accipit. Arachiisicedrosi¬
q sibirti decernunt᷑. Dranceos etareos
stantanors. ratrianos. amuintas sortitur.
Sosdianos sicheus. itacanor parthos.
philippus hirchanos. fracte fornes ar¬

Expanded text:
majori Acropatmajori Acropatpraeponitur. Susiana gens Scyno, Phrygia maior Antigono Philippi filio adsignatur. Lyciam et Pamphyliam Nearchus, Cariam Cassander, Lydiam Menander sortiuntur. Leonnatus minorem Phrygiam accipit. Thracia et regiones Pontici maris Lysimacho, Cappadocia cum Paphlagonia Eumeni data. summa castrorum Seleuco Antiochi filio cessit; stipatoribus regis satellitibusque Cassander filius Antipatri praeficitur. in Bactriana ulteriore et Indiae regionibus praefecti priores, qui sub Alexandro esse coeperant, permanserunt. Seres inter duos amnes Hydaspen et Indum constitutos Taxiles habuit. in colonias in Indis conditas Python Agenoris filius mittitur. Parapamenos fine Caucasi montis Oxyarches accepit. Arachossi Chedrosique Sibyrti decernuntur. Drancheos et Areos Statanor, Bactrianos Amyntas sortitur, Sogdianos Scythaeus, Statanor Parthos, Philippus Hyrcanios, Fratafernes Ar
Abbreviated transcription (Latin):
campi spatio: pret̃ innumeros focos
cernã. ita per totũ macedonie regm̃
hoc est ꝑ uniuersam asiam. ⁊ pluri¬
mam europe partẽ. libie q uel maxi¬
mã. horrendi subito belloꝵ globi
collurerunt. Qui cũ ea precipue loca
in quib exarsere populati sunt. reliqͥ
om̃ia terrore rumoris: quasi fumi ca¬
ligine turbauer̃t. Sed nequaquam
tantoꝵ regũ ac regnoꝵ bella excidia¬
q explicabo. nis̃i prius ipsa cũ regib¬
suis regna prodidero. Igit᷑ alerander
ꝑ duodecĩ annos trementẽ sub se orbẽ
ferro oppressit. Pr incipes uero eiꝰ qua¬
tuordecim annis dilaniauer unt. Q ue¬
lut opimã predã magno leone prostra¬
tam. auidi discerpsere catuli. seq ipsoᷤ
inuicẽ in rixam irritatos: prede enu¬
latione fregerunt. Itaq ptolomeo
pruma egyptꝰ et affrice arabieq pars
sorte prouenit. Confinẽ huic proum
cie siriam lamoeneeeuthesenus: ciliciã
filotas filo illirios accipiunt. Medie

Expanded text:
campi spatio praeter innumeros focos campi spatio praeter innumeros focos cernam. ita per totum Macedoniae regnum, hoc est per uniuersam Asiam et plurimam Europae partem Libyaeque uel maximam, horrendi subito bellorum globi conluxerunt: qui cum ea praecipue loca, in quibus exarsere, populati sunt, reliqua omnia terrore rumoris quasi fumi caligine turbauerunt. sed nequaquam tantorum regum ac regnorum bella excidiaque explicabo, nisi prius ipsa cum regibus regna prodidero. Igitur Alexander per duodecim annos trementem sub se orbem ferro pressit, principes uero eius quattuordecim annis dilaniauerunt et ueluti opimam praedam a magno leone prostratam auidi discerpsere catuli, seque ipsos inuicem in rixam inritatos praedae aemulatione fregerunt. itaque prima Ptolemaeo Aegyptus et Africae Arabiaeque pars sorte prounciae Syriam, Laomedon Mitylenus, Ciliciam Philotas, Philo Illyrios, accipiunt. Mediae
Abbreviated transcription (Latin):
lis facta societate cũ rediuiuũ contra
romanos bellũ molirent᷑: romani ad
erorandos gallos misere legatos. Quos
cũ galli int̾fecissent. cecilius pretor ob
ulciscendam legatoꝵ necem. et cõpri¬
mendũ tumulcũ hostiũ. cũ exercicu
missus ab ecruscis gallis q oppressus¬
interut. Septẽ preterea tribun mi¬
licũ in ea pugna occisi. multi nobiles
milicũ romanoꝵ illo bello prostrata
sunt. Ita autẽ quocienscũq galli exar¬
serunt. tocis opib suis roma detr ita ẽ
ut sub presenti nunc concursatione
gothoꝵ: magis debeat meminisse
galloꝵ. At ego nunc reuocor. ut per
hec eadem tempora quib romani ista
perpessi sunt. que int̾ se bella gesser̃t
macedonũ duces reuoluam. Qui mor¬
tuo alexandro diuersas sortiti ꝓuin¬
cias mutius se bellis consũpserunt.
Quoꝵ ego tumultuosissimũ tempus
ita michi spectare uideor. quasi aliqͣ
ĩmensa castra per noctẽ de specula
montis aspectans. nichil in magno

Expanded text:
lis facta societate, cum redivivum contra lis facta societate, cum redivivum contra Romanos bellum molirentur, Romani ad exorandos Gallos misere legatos. Quos cum Galli interfecissent, Cecilius praetor, ob ulciscendam legatorum necem et comprimendum tumultum hostium cum exercitu missus, ab Hetruscis Gallisque oppressus, periit. Septem praeterea tribuni militum in ea pugna occisi, multi nobiles militum Romanorum in illo bello prostrasunt. Ita autem quotienscumque Galli exarserunt, totis opibus suis Roma detrita est, ut sub praesenti nunc concursatione Gotthorum magis debeat meminisse Gallorum. At ego nunc reuocor, ut per haec eadem tempora, quibus Romani ista perpessi sunt, quae inter se bella gesserint Macedonum duces reuoluam, qui mortuo Alexandro diuersas sortiti prouincias mutuis se bellis consumpserunt. quorum ego tumultuosissimum tempus ita mihi spectare uideor, quasi aliqua inmensa castra per noctem de specula montis aspectans nihil in magno
Abbreviated transcription (Latin):
trata p̃lio q conserto. cũ subito pug¬
nantẽ filiũ consulem filiũ. insistente
pontio samnitarũ duce. ⁊ infestis hos¬
tiũ telis conclusũ uideret: in mediũ se
aginen pius senex equo uectus inges¬
sit. Quo facto ꝑmoti romani tota
ibi incubuere acie. donec ipsũ ducem
pontiũ. deleto hostili erercitu: uictũ
oppressum q ceperunt. Cesa st̃ in eo
p̃lio samnitũ uigniti milia. capta
autẽ quatuor milia cũ rege suo. Tan¬
dem qr samniticũ bellũ quod per
quinquaginta nouem annos
multa romanoꝵ clade trahebatur
capti ducis desticutione finicũ est:
nno subsequente Cap̃ xxui¬
consule bellũ gestũ est. ubi quot mi¬
lia hominũ int̾fecta. quot capta sint
ipse consul ostendit. Qui cũ in senacu
magnitudinẽ adquisiti agri sabini::
multitudinẽ capti popłi referre uellet
numerũ explicare non potuit: Cap̃¬
domicio consulib lucani bruti sam¬
nites quoq cũ etrusis et senonib gal¬

Expanded text:
trata, praelioque conserto, cum subito pugtrata, praelioque conserto, cum subito pugnantem filium consulem, insistente Pontio Samnitium duce, et infestis hostium telis conclusum videret, in medium se agmen pius senex equo vectus ingessit. Quo facto permoti Romani tota ibi incubuere acie, donec ipsum ducem Pontium, deleto hostili exercitu, victum oppressumque ceperunt. Caesa sunt in eo praelio Samnitium viginti millia, capta autem quatuor millia cum rege suo: tandemque Samniticum bellum, quod per quadraginta et novem annos multa Romanorum clade trahebatur, capti ducis destitutione finitum est. Anno subsequente consule, bellum gestum est, ubi quot millia hominum interfecta, quot capta sint, ipse consul ostendit: qui cum in senatu magnitudinem acquisiti agri Sabini, et multitudinem capti populi referre vellet, numerum explicare non potuit. ADomitio consulibus, Lucani, Brutii, Samnites quoque cum Hetruscis et Senonibus Gal
Abbreviated transcription (Latin):
confecit bellũ quã constant̃ appriur.
Nam in hoc prelio duodecim milia ho¬
mnum cesa. quatuor milia capta¬
referunt᷑. Sed hanc quoq istiꝰ uere
laudandam uictoriã. quã aruspices
impedire ñ potuerunt. oborti subito
corrũpere morbi. Nam canta ac cam
incolerabilis pestilentia cunc corri¬
puit ciuitate. ut propt̾ eam quacũq
ratione sedandam libros sibillinos:
consulendos putarent. horrendum¬
q illũ epidaurũ colubrũ cũ ipso esco¬
lapu lapide aduererunt. quasi uero
pestilentia aut ante sedanda nonsit.
aut post orta non fuerit. Preterea al¬
tero abhinc anno fabins gurges consul
male aduersũ samnicas pugnauit.
Namq amisso erercitu: uictus in ur¬
bem refugit. Itaq cũ senatꝰ de submo¬
uendo eo deliberaret. pat̃ eiꝰ fabius
marimꝰ. ignominiã filii dep̃catus. le¬
gatũ se filio iturũ ultro obculit: si
illi depellende ignominie ⁊ gerendi
iterũ belli faculcas daret᷑. Qua ĩpe¬

Expanded text:
confecit bellum, quam constanter arripuit. confecit bellum, quam constanter arripuit. Nam in hoc praelio duodecim millia hostium caesa, tria millia captareferuntur. Sed hanc quoque istius vere laudandam victoriam, quam vani auspices impedire non potuerunt, oborti subito corrupere morbi. Nam tanta ac tam intolerabilis pestilentia tunc corripuit civitatem, ut propter eam quacumque ratione sedandam, libros Sibyllinos consulendos putarint, horrendumque illum Epidaurium colubrum, cum ipso Aesculapii lapide 199 advexerint: quasi vero pestilentia aut ante sedata non sit, aut post orta non fuerit. Praeterea altero abhinc anno Fabius Gurges consul male adversus Samnitas pugnavit. Namque, amisso exercitu, victus in Urbem refugit. Itaque cum senatus de submovendo eo deliberaret, pater ejus, Fabius Maximus, ignominiam filii deprecatus, legatum se filio iturum ultro obtulit, si illi depellendae ignominiae, et gerendi iterum belli facultas daretur. Qua impe
Abbreviated transcription (Latin):
aduocart̃. galloꝵ ⁊ samnitũ pedicum
centũ quiquaginta milia. trecentos
triginta. equitũ uero quinquaginta
septẽ milia libius refert. Et carpen¬
tarios mille in armis contra aciem
est. semꝑ romanoꝵ aut domesticam
quietem extraneis bellis int̾pellatam.
aut externos ꝓuentus morbis interi¬
orib ad grauatos tantũ ut om̃imodis
ingentes animi undecũq premerent᷑.
hanc cruentã tristem q uictoriam
pestilentia ciuitatis onerauit. et
triumphales pompas obue mortuoꝵ
exsequie polluerunt. Nec erat eui
de triumpho gaudiũ suaderet᷑: eum
tota ciuitas aut egris suspiraret aut
mortuis. Sequit᷑ annus quo romani
instaurato a samnitib bello uicti st̃.
atq in castra fugerunt. Postea uero
animo ni uincant mori bello sese of¬
ferunt. Aduersũ quos papirius con
sul cũ exercitu missus. cũ apulariis au¬
gurib uana coniectantib congredi
prohib̾et᷑. irridens eos tam felicitee.

Expanded text:
avocaverunt, Gallorum et Samnitium peditum avocaverunt, Gallorum et Samnitium peditum centum quadraginta millia trecenti et triginta, equitum vero quadraginta quatuor millia, Livius refert: et carpentarios mille in armis contra aciem est, semper Romanorum aut domesticam quietem extraneis bellis interpellatam, aut externos oribus adgrauatos, tantum ut omnimodis ingentes animi undecumque premerentur — hanc cruentam tristemque uictoriam pestilentia ciuitatis onerauit et triumphales pompas obuiae mortuorum exsequiae polluerunt. nec erat cui de triumpho gaudium suaderetur, cum tota ciuitas aut aegris suspiraret aut mortuis. Sequitur annus, quo Romani instaurato a Samnitibus bello uicti sunt atque in castra fugerunt. postea uero animo ni uincant mori, bello sese offerunt. aduersum sul cum exercitu missus, cum a pullariis auguribus vana conjectantibus congredi prohiberetur, irridens eos, tam feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
uta: in hoc tempore minora sunt. fit
tione alexandri atq persaꝵ. Si uir¬
tus nunc uocanda est inior est hosti¬
um. Si miseria: minor est ronianoꝵ.¬
ue populi in unũ agm̃ fedus q coierunt.
Nam etrusci. umbri. samnites. ⁊ galli
uno agmine conspirantes: romanos
delere conati st̃. Tremefacti hoc bel¬
lo romanoꝵ anumi. et labefacta fi¬
ducia est. nec ausi sunt totũ sperare
de uirib. dolo diuisere hostes. tutiꝰ
rati plurib se bellis implicare quam
grauib. Itaq cũ quibdã suis ad po¬
pulandos hostiles agros. in umbriam
corũ q exercitũ redire ad tuncionem
eoiu coegissent. cũ samintib gallisq
bellũ mire properarunt. In quo bel¬
lo cũgalloꝵ impetu romani preme¬
rent᷑: decius consul occisus: fabius ta¬
men post magnã deciane partis stra¬
gem tandem uicit. So prelio quadra
tantũmodo parte qui occisus est ex¬
tincta referunt᷑. Fuisse autẽ absq etru¬
scis ⁊ umbris quos astuce romani bello

Expanded text:
ta in hoc tempore minora sunt, atqutione Alexandri atque Persarum: si uirtus nunc uocanda est, minor est hostium; si miseria, minor est Romanoe populi in unum agmen foedusque coierunt. Namque Hetrusci, Umbri, Samnites et Galli, uno agmine conspirantes, Romanos delere conati sunt. Tremefacti hoc bello Romanorum animi et labefactata fiducia est; nec ausi totum sperare de viribus, dolo divisere hostes: satius tutius rati pluribus, se bellis implicare quam gravibus. Ita cum, quibusdam suis ad populandos hostiles agros in Umbriam Hcorumque exercitum redire ad tuitionem suorum coegissent, cum Samnitibus et Gallis bellum inire properarunt. In quo bello cum Gallorum impetu Romani premerentur, Decius consul occisus est. Fabius tamen post magnam Decianae partis stragem tandem vicit. Eo praelio quadragtantutincta referuntur. Fuisse autem absque 197 Etruscis et Umbris, quos astu Romani bello
Abbreviated transcription (Latin):
nis an quo multi fugerant ꝑuenisset
cognoscit herculem. ab expugnatio¬
ne eiusdem saxi terre motu prohi¬
ditũ. emulacione permot᷑ ut hercu¬
lis acta superaret. eũ sũmo labore et
periculo. saro potitꝰ om̃s ioci eius gen¬
tes. in dedicionem accepit. Alexan¬
Cum poro fortisimo indoꝵ rege eruen¬
tissimum bellũ gessit. In quo alex¬
ander cũ ipso poro singłariter con¬
gressus. occiso q deiectꝰ equo concur¬
su satellicũ presentiã mortis euasit.
Porus multis uulnerib confossus
et captus est. Quo ob testimoniũ
uirtutis in regnũ restituto. duas
ibi condidit ciuitates. niciam et
bucefalem. quã de nomine equi
sui ita uocari precepit. Inde ades
tras. cathenos predias. et gangaridã
cesis eoꝵ exercitib macedones expug¬
nauere. Cũ ad confides peruencũ ẽẽt
ibi contra ducenta milia equitũ ho
stium pugnã conseruerunt. Et cũ
iam estate detrici. animo egri uirib
lassi difficile uicissent: castra ob me¬

Expanded text:
i populi confugerant, peruenisset, cognoscit Herculem ab expugnatione eiusdem saxi terrae motu prohibitum. aemulatione permotus, ut Herculis acta superaret, cum summo labore ac periculo sare potitus omnes loci eius gentes in deditionem accepit. cum Poro fortissimo Indorum rege cruentissimum bellum gessit: in que Alexander cant ipso Poro singulariter congressus occisoque deiectus equo concursu satellitum praesentiam mortis enasit; Porus multis uulneribus confossus et captus est. quo ob testimonium uirtutis in regnum restituto duas ibi condidit ciuitates Niciam et Bucefalen, quam de nomine equi sui ita uocari praectas, Cathaeos, Praesidas et Gangaridas, caesis eorum exercitibus, Macedones expugnavere. Cumque ad Chofides ventum esset, ibi contra ducenta millia equitum stium pugnam conseruerunt; et cum iam aetate detriti, animo aegri, uiribus lassi difficile uicissent, castra ob me
Abbreviated transcription (Latin):
quam reqͥri qui uel laceus perierit. Recde
sane cõparari hunc fuisse ibi seruatoꝵ mi
merũ. qui hic fuerit ꝑdicoꝵ. plane qd̃ re
prodit᷑. Et fatendũ est in hac clade p̃senti
plus d̾m seuisse. homines minꝰ. cũ ꝑagen¬
do ip̃se: quod illi ñ impleuissent: cur eos
miserit cdemonstrauit. quippe cũ supra
humanas uires esset. incendere eneas tra¬
bes. & subruere magnaꝵ moles structu¬
rarũ. fulminũ ictu. forũ cũ imaginib ua¬
nis que supersticione miserabili uel d̾m
uel hominẽ mentiunt᷑ adiectũ est. hoꝵ

Expanded text:
quam requiri, qui forte ut latens perierit recte quam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conpararim, hunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem menti
Abbreviated transcription (Latin):
ambitu informiũ riunaꝵ: obscena conge¬
ries. It undiq per impedica errantiũ. ⁊
int̃ sua ignotoꝵ offense uocis imago res¬
pondens trepidos suspendebat: Auditꝰ hor¬
ror quatiebat animos. Silentia ipsa cerre¬
bant. Siquidẽ materia pauoris est: raritas
ipsa uocis. hinc illi mucare sedes. aliud
incolere oppidũ. altero aucẽ censeri noĩe.
tempora quo cõparatione p̃sentia pond̾ an¬
tur. un quib recordatio suspirat. en que
incutiunt de electa uel potiꝰ de neglecta
religione penitentiã. Re uera pares st̃
et conferunt᷑ int̾ se hee due captiuitates.
Iua sex mensib cleseuiens. ꝙ trib dieb
ista transcurrens. Galli extincto poplõ.
urbe deleta. ipsũ quoq rome nomen ex¬
tremis cinerib ꝑsequentes. Et gothi re¬
licta intentione predancli ad confugia sa¬
lutis. hoc est scõꝵ locoꝵ agmina ignara
cogentes. Ibi uix quendã inuencũ esse sena¬
torem. qui uel absens euaserit. hic uix qͣm¬

Expanded text:
ambitu informium ruinarum obscoena congeambitu informium ruinarum obscoena congeries, et undique impedita errantium, et inter sua ignotorum offensae vocis imago respondens, trepidos suspendebat auditus. Horror quatiebat animos, silentia ipsa 142 terrebant. Si quidem materia pavoris est raritas ipsa vocis in spatiosis. Hinc illis mutare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine tempora quorum comparatione praesentia ponderantur; quibus recordatio suspirat: en, quae incutiunt de electa, vel potius de neglecta religione, poenitentiam. Revera pares sunt et conferuntur inter se hae duae captivitates, illa sex mensibus desaeviens et tribus diebus ista transcurrens. Galli, exstincto populo, Urbe deleta, ipsum quoque Romae nomen in extremis cineribuslicta intentione praedandi ad confugia salutis, hoc est sanctorum locorum, agmina ignara cogentes; ibi uix quemquam inuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quem
Abbreviated transcription (Latin):
clusini oppicli obsidione dimissa.: totis ui¬
tu consul excepit. nec tam̃ obsti¬
cit. imm̃o potius hostilis ille impetus qͣsi
aridam segetẽ suecendit. strauit ⁊ transiit.
Lestat᷑ hanc fabii cladem. fluuius allia: si¬
cut cremera fabioꝵ. Non enĩ facile aliquiᷤ
similem ruinã romane militie recenseret.
etiã si roma insuꝑ incensa non esset. Paten¬
tem galli urbem penetrant. trucidant
rigentes simulacroꝵ modo in suis sedib
senatores. Losq incendio domoꝵ crematos
lapsu culminũ suoꝵ sepeliunt. Uniuersã
reliquam iuuentutẽ. quam constat uix
mille hominũ cunc fuisse in arce capito¬
ulini montis latitantẽ: obsidione con¬
cludunt. Ibiq infelices reliquias fame
uendunt. Nam mille libris auri disces¬
sionis p̃ciũ paciscumt᷑ Non quo apud
gallos roma parui nominis fuerit sed
quo illam sicut iã ante detriuerint ut
ampliꝰ tunc ualere non possit. Exeuntib
gallis remanserat in illo quondam urbis

Expanded text:
Clusini oppidi obsidione dimissa, totis uiClusini oppidi obsidione dimissa, totis uitu consul excepit, nec tamen obstitit, immo potius hostilis ille impetus, quasi aridam segetem succidit, stravit et transiit. Testatur hanc Fabii cladem fluvius Allia, sicut Cremera Fabiorum. Non enim facile aliquis similem ruinam Romanae militiae recenseret, etiam si Roma insuper incensa non esset. Patentem Galli Urbem penetrant, trucidant rigentes simulacrorum modo in suis sedibus senatores: eosque incendio domorum crematos, lapsu culminum suorum sepeliunt. Universam reliquam juventutem, quam constat vix mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis latitantem, obsidione concludunt: ibique infelices reliquias, fame, vendunt: nam mille libris auri discessionis pretium paciscuntur: non quod apud Gallos Roma parvi nominis fuerit, sed quod illam sic jam ante detriverint, ut amplius tunc valere non posset. Exeuntibus Gallis remanserat in illo quondam Urbis
Abbreviated transcription (Latin):
quinto. obsidio uebiorum decẽ continus
annis magis obsessores quã obsessos decri¬
uit. Nam romani repentinis sepe hostiũ
eruptionib cõminuti. preterea in hiber¬
nis bella sortiti hiemare sub pellib postre¬
mo q famem ac frigus. in conspectu hosti¬
um ꝑpeti coacti sc̃. Urbem nouissime
sine ullo digno romane uirtutis testimo¬
nio. cuuiculis & clandestina obreptione
ceperunt. Hanc utilem magis quã nobi¬
lem uictoriã: primo dictatoris camilli qͥ
eam de uehientib patrauit xriliũ. de huic
irruptio galloꝵ ⁊ incendiũ urbis insequit᷑
Cuicladi audeat quisquã. si pocest aliquos
motꝰ huiꝰ temporis cõparare. Quãuis ñ etͤ
pendat: preteriti mali fabulam. presen¬
Git᷑ salli senones. duce brennio. gxercicu
copioso ⁊ robusto nimis cũ urbem cdusini
que nc̃ tuscia dr obsiderent. legatos roma¬
noꝵ qui tunc cõponende int̾ eos pacis gr̃a
uenerant: macie aduersum se uidere
pugnantes. Qua indignatione permoti

Expanded text:
 obsidio Veiorum decem continuis annis magis obsessores quam obsessos detriuit. nam Romani repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiri, hiemare sub pellibus, postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt; urbem nouissime sine ullo digno Romanae uirtutis testimonio cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. hanc utilem magis quam noouem uictoriam primo dixtatoris Camilli, qui eam de Veientibus patrauit, exilium, dehinc inruptio Gallorum et incendium urbis insequitur. oni cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus huius temporis conparare: quamuis non aeque pendat praeteriti mali fabulam praesenGalli senones duce brenno exercitu copioso et robusto nimis cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent,. legatos Romanorum, qui tunc conponendae inter eos pacis gratia uenerant, in acie aduersum se uidere pugnantes: qua indignatione permoti,
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ uiuoꝵ mortuoꝵ q sc̃oꝵ piam recor¬
dationẽ. dei iram passura non plenã. si
forte peniceat confusa: et ꝑ experientiã
fidem discat: ab incursu halarici regis:⁊
hostis sed xp̃iani aliqͣntulo ad tempꝰ spacio
defert᷑. Inc̾ea comes stilico uuandaloꝵ
inbellis. auare. ꝑfide. ⁊ ydolose gentis genẽ
edit᷑. paruipendens qd̾ sub ĩperatore impe¬
rabat: eucheriũ filiũ suũ sicut a plersc
tradit᷑. iã inde xp̃ianoꝵ persecutionẽ a pue¬
ro pͥuatoq medicantẽ. in imperiũ quoquo

Expanded text:
propter vivorum mortuorumque sanctorum piam recorpropter vivorum mortuorumque sanctorum piam recordationem, Dei iram passura non plenam, 571 si forte confusa poeniteat, et per experientiam fidem discat, ab incursu Alarici regis et hostis sed Christiani aliquantulo ad tempus spatio differtur. Interea comes Stilico, Vandalorum inbellis auarae perfidae et dolosae gentis genere editus , parui pendens quod sub imperatore imperabat, Eucherium filium suum, sicut a plerisque traditur, iam inde Christianorum. persecutionem a puero priuatoque meditantem, in imperium quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
entes. languescentes q consũptist̃. paruũ
timuere romani. illũ q idolatre suũ cuiꝰ
sacrificia se magis pertimesc̃e quã arma
fingebant: nisi p̃lio uictũ. ac iunctũ sub.
iugo chatenis q despiciant. Igit᷑ rex reda¬
gasiꝰ solus spẽ fuge sumens. clam suos dese¬
ruit. atq in nr̃os incidit. A quib capt᷑ pau¬
lisꝑ retent᷑. ac dem̃ int̾fectꝰ est. Tanta uero
multitudo captiuoꝵ gothoꝵ fuisse fert᷑
ut uilissimarũ pecudũ modo singlis au¬
reis passim greges hominũ uenderent᷑. Sed
nichil suꝑesse de eodẽ poplõ sinit d̾ñs. Nam
ilico cunctis qͥ emebant᷑ morientib qd̾ ĩpro¬
bi emptores eoꝵ ñ ĩpenderunt turpĩt p̃ciis:
expender̃t miscd̾it̾ sepulturis. Igit᷑ ingͣta
roma quoq sicut ñ sensit. ñ ad remicten¬
dam. sed ad repͥmendã idolatͥe p̾sũptionẽ
iuidicis d̃i obliquã miscd̃iam. ita continuo

Expanded text:
entes languentesque confecti sunt. Parum entes languentesque confecti sunt. Parum timuere Romani: illumque idololatram suum, cujus sacrificia se magis pertimescere quam arma fingebant, sine praelio victum ac vinctum sub jugo catenisque despiciant. Igitur rex Rhadagaisus, solus spem fugae sumens, clam suos deseruit, atque in nostros incidit, a quibus captus, ac paulisper retentus, deinde interfectus est. Tanta vero multitudo captivorum Gothorum fuisse fertur, ut, vilissimarum pecudum modo, singulis aureis passim greges hominum venderentur. Sed nihil superesse Deus de eodem populo sinit. Nam illico cunctis qui emebantur morientibus, quod improbi emptores eorum non impenderunt turpiter pretiis, expenderunt misericorditer sepulturis. Igitur ingrata Roma, quae sicut nunc sensit, non ad remittendam, sed ad reprimendam idololatriae praesumptionem, judicis Dei obliquam misericordiam, ita continuo
Abbreviated transcription (Latin):
manissimũ illũ hostẽ redagaisũ. aliorum
hostiũ cũ copiis suis inclinati ad auxiliũ
animi. Adsunt uldin ꝙ psarꝰ. hunoꝵ ⁊ go¬
choꝵ duces: p̃sidio romanoꝵ. Sed ñ sunt d̾s
rẽpotentiesue. uirtute hominũ ac maxi¬
me hostiũ uid̾i. Conterricũ diuinit᷑ reda¬
gaisũ in fessolanos montes coegit. eiꝰq scd̾m
eos qͥ parcissime referunt. ducenta milia
hominũ inopũ consili & cibi in arido et
asꝑo montis ugo urgente undiq timore
concludit. Agmina q quib dudũ ang̾ta
uidebat᷑ italia: latendi spe in unũ ac par¬
uũ uertic̃e trudit. Quid multis morer:
non disposita in bellũ acies fuit. ñ cimor
furor q incerta pugne p̃culerit. ñ cedis
acta. ñ sangͥs effusus est. Nam postremo
qd̃ infelicitatis loco deputari solet: dãpna
pugne fuert̃ euentui. cõpensata uictorie
Edentib bibentib ludentib q nr̃ĩ. tan¬
ti illi tãq ĩmanes hostes. esurientes. siti¬

Expanded text:
manissimum illum hostem Rhadagaisum, aliorum manissimum illum hostem Rhadagaisum, aliorum hostium cum copiis suis inclinati ad auxilium animi. Adsunt Uldin et Sarus, Hunnorum et Gothorum duces, praesidio Romanorum: sed non sinit Deus rem potentiae suae, virtutem hominum et maxime hostium videri. Conterritum divinitus Rhadagaisum in Faesulanos montes cogit: ejusque secundum eos qui parcissime referunt ducenta millia hominum, inopum consilii et cibi, in arido et aspero montis jugo, urgente undique 570 timore concludit: agminaque, quibus dudum angusta videbatur Italia, latendi spe in unum ac parvum verticem trudit. Quid multis morer? Non disposita in bellum acies fuit, non furor, timorque incerta pugnae praetulit, non caedes acta, non sanguis effusus est, non postremo quod felicitatis loco deputari solet damna pugnae eventu compensata victoriae; edentibus, bibentibus, ludentibusque nostris, tanti illi tamque immanes hostes, esurientes et siti
Abbreviated transcription (Latin):
incede. Et hic iã sinu recept᷑ italie. romam
ꝓrimo trementẽ terrore quassabat. Itaq si
hue ultionis potestas ꝑmitteret᷑. qͣm romani
ob hoc p̃cipue timendũ abbitrabant᷑. quia
fauorem d̾oꝵ. sacrificiũ obseqͥis inuitaret.
ĩnoderatior cedes sine fructu emendationis
asisset. et error nouissimꝰ peior pͥore creuisset.
q̃nquidẽ in pagani & ydolatrie manꝰ inei¬
dissent. Non solũ pagani residuis de instau¬
rando cultu ydoloꝵ ẽẽt indubitata ꝑsuasio.
sed etiã xp̃ianis periclosa confusio. cũ et
mi cerrerent᷑ p̃iudicio: et illi confirmarent᷑
erẽplo. Quã obrẽ iustissimꝰ dispensator huma¬
ni generis d̾s. perire paganũ hostẽ uoluit:
s xp̃ianũ p̃ualere ꝑmisit. Ut pagani. blas¬
phemantes q romani. ꝙ illo confunderent
ꝑdito. ⁊ hoc punirent᷑ ĩmisso. Max ime cũ
ĩperatoris honorii ãmiranda in rege conti¬
mereret᷑. Concedunt᷑ qͥdem aduersus un¬

Expanded text:
in caede: et hic jam sinu receptus Italiae, Romam in caede: et hic jam sinu receptus Italiae, Romam e proximo trementem terrore quassabat. Itaque si huic ultionis potestas permitteretur, quem Romani ob hoc praecipue timendum arbitrabantur, quia deorum favorem sacrificiorum obsequiis invitaret; et immoderatior caedes sine fructu emendationis arsisset et error nouissimus peior priore creuisset; quandoquidem in pagani et idololatrae manus incidisse, non solum paganis residuis de instaurando cultu idolorum esset indubitata persuasio sed etiam Christianis periculosa confusio, cum et hi terrerentur praeiudicio et illi confirmarentur exemplo. quamobrem iustus dispensator humani generis Deus perire paganum hostem uoluit et Christianum praeualere permisit, ut pagani blasphemantesque Romani et illo confunderentur perdito et hoc punirentur immisso; maxime cum imperatoris Honorii admiranda in rege contimereretur. Conceduntur quidem adversus im
Abbreviated transcription (Latin):
Urbẽ autẽ id̾o destitutã ⁊ mature ꝑiturã
qͥa d̾os et sacra ꝑdiderit. Magnis querelis
ubiq agit᷑. et continuo de repetendis sacris
celebrandis q tractat᷑. Feruent tota urbe
blasphemie. uulgo nom̃ xp̃i tanqͣm lues
aliqua p̾sentiũ tempoꝵ opprobriis ingra¬
uat᷑. Itaq ineffabili uiditio dei factũ est.
uti qͣm in ꝑmixto poplõ pusgr̃a. pena ĩpis
debebat᷑. oportebat q ꝑmitti hostes qͥ i¬
suadibilẽ in plurimis. contͣdicentẽ ciuita¬
tẽ. seueriorib solito flagris coarguerent
ñ tñ eos qͥ indiscrete cunctos intẽperata cede
delerent. duo tẽ gochoꝵ popłi. cũ duob
potentissimis regib suis: ꝑ romanas ꝓum¬
cias bachabant᷑. Quoꝵ umꝰ xp̃ianꝰ. ꝓprioeq¬
romano. ⁊ ut res docuit: timore dei mittis
in cedes. Aliꝰ paganꝰ barbarꝰ. et uere scicha.
qͥ ñ tantũ głam. aut p̃dam: quãtũ inex¬
saturabsi erudelitate ipsam cedẽ amaret

Expanded text:
Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, Vrbem autem ideo destitutam et mature perituram, quia deos et sacra perdiderit. magnis querellis ubique agitur, et continuo de repetendis sacris celebrandisque tractatur, feruent tota Vrbe blasphemiae, uulgo nomen Christi tamquam lues aliqua praesentium temporum probris ingrauatur. itaque ineffabili iudicio Dei factum est, uti, quoniam in permixto populo piis gratia, poena impiis debebatur oportebatque permitti hostes, qui insuadibilem in plurimis et contradicentem ciuitatem seuerioribus solito flagris coarguerent, non tamen eos, qui indiscrete cunctos intemperata caede delerent — duo tunc Gothorum populi cum duobus potentissimis regibus suis per Romanas prouincias bacchabantur: quorum Romano, et ut res 569 docuit timore Dei mitis in caede, alius paganus, barbarus, et vere Scytha, qui non tantum gloriam aut praedam quantum inexsaturabili crudelitate ipsam caedem amaret
Abbreviated transcription (Latin):
hosti ꝓpter religionẽ ut pugnaret ex cortũ
est. cũ qͥdem ostendente in breui d̾̃i iudicio
et qͥd fauor eiꝰ possit. et qͥd ultio erigeret:
pugnantes uincimꝰ. uictores uictisumꝰ. Pa¬
ceo de ipsoꝵ int̾ se bar baroꝵ crebris diacet¬
tionib eũ se inuicẽ gochoꝵ cunei duo. dẽm
halani atq chum: uariis cedib populabm¬
tur. Redagaisus om̃iũ antiquoꝵ p̃sentiũ¬
q hostiũ longe ĩmanissimꝰ: repentino ĩpen
totã mundauit italiã. Nã fiuisse in popso
eiꝰ plusqͣm ducenta milia gothoꝵ fert. ha
supͣ hanc incredibilem multitudinẽ. indo¬
mitãq uirtutẽ paganꝰꝙ scita erat. qͥ ut
mos est barbaris eiꝰdem gentis. omnẽ roman
generis sangͥnẽ: diis suis ꝓpinare deuouerat.
Hocgͥ romanis arcib ĩminente. fit om̃iũ
paganoꝵ in urbe concursus. hostẽ ẽẽ cũ utq
copia uiriũ. tũ maxime p̃sidio doꝵ potentẽ.

Expanded text:
hosti propter religionem, ut pugnaret, extortum hosti propter religionem, ut pugnaret, extortum est: cum quidem, ostendente in breui indicio Dei et quid fauor eius possit et quid-ultio exigeret, pugnantes uicimus, uictores uicti sumus. taceo de ipsorum inter se barbarorum crebris dilacerationibus, cum se inuicem Gothorum cunei duo, deinde Alani atque Huni uariis caedibus populabantur. Radagaisus, omnium antiquorum praesentiumque hostium longe immanissimus, repentino impetu totam inundauit Italiam. nam fuisse in populo eius plus quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque uirtutem paganus et Scytha erat: qui, ut mos est barbaris huiusmodi gentibus, omnem Romani generis sanguinem dis suis propinare deuouerat. hoc igitur Romanis arcibus imminente fit omnium paganorum in Vrbe concursus, hostem esse cum utique copia uirium tum maxime praesidio deorum potentem,