comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitas sacerdotalis & fũgitiuorũ. Distat ad meridianã pla¬
im ab helia milib circiter .xxͥ. duob. ubi & quercꝰ abrahã
u et mambre usq ad constantii regis imꝑiũ monstrabat᷑ &
ausoleũ eius imp̃sentiarũ cernitur. Cũq a nr̃is ibidẽ eccła¬
m extructa sit. in circũitu acunctis gentib therebinthi
cus supstitiose colit᷑. eo qđ sub ea abrahã angłos quondã
spitio susceꝑit. Hec gͦ primũ arbẽ. postea chebron ab¬
io filiorũ całleph sortita uocabulũ est. Lege uerba dierũ

Expanded text:
civitas sacerdotalis et fugitivorum, distat ad meridianam placivitas sacerdotalis et fugitivorum, distat ad meridianam plagam ab Elia milliaribus circiter viginti duobus; et quercus Abraham, quae et Mambre, usque ad Constantii regis imperium monstrabatur, et mausoleum ejus in praesentiarum cernitur. Cumque a nostris ibidem eccjam exstructa sit, in circuitu a cunctis gentibus terebinthi locus superstitiose colitur, eo quod sub ea Abraham angelos quondam hospitio susceperit. Haec ergo primum Arbe, postea a Cebro uno filiorum Calep sorti
Abbreviated transcription (Latin):
empitna. quia saluator nr̃ in ȩccła catholica quȩ & sponsa eiꝰ
t ꝑom̃e tempꝰ istius uite qͦd septenario numero dierũ decar¬
t regnas seđm illud. E cce ego inqͥt uobiscũ sum õĩb diebus
sq ad consũmationẽ scłi. Et post expletionem senarii numeri
oc ẽ. ꝑfectionem boni oꝑis om̃s electos suos ad sabbatũ uerũ
ẽ. ad requiem sempit̾nam ꝑducet. ubi & ꝑfruent᷑ dĩ iusione
petua. Est autẽ chebron eiuitas in tribu uida quȩ quondã uoca¬
itur arbe. licet male in grecis codicib habeatur arboc. Corru
tos in nr̃is codicib arboc seribit᷑ cum in hebreis legat᷑ arbẽ
r quatcuor ex eo qͦd ibi tres patriarchȩ abraham. isaac lia
b sepulti sunt & adam magnꝰ ut ingenesis libro scriptum ẽ.
cet eũ quidam conclitũ in loco caluariȩ suspicentur qͦd falsi¬
. hȩc ẽ. autẽ eacdem chebron olĩ metropolis philistinorũ. Et
abitaculiĩ gigantũ. regnumq postea dauid intribu iuda

Expanded text:
ica, quae et sponsa ejus est, per omne tempus istius vitae, quod septenario dierum numero decurrit, regnat secundum illud: « Ecce ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Et post expletionem senarii numeri, hoc est, perfectionem boni operis, omnes electos suos ad sabbatum verum, id est, ad requiem sempiternam perducet, ubi et perfruenter Dei visione perpetua . Est autem Hebron civitas in tribu Juda, quae quondam vocabatur Arbe, licet male in Graecis codicibus pte in nostris codicibus scribitur, dum in Hebraeis legatur arbe, id est quatuor, eo quod ibi tres patriarchae Abraham, Isaac et b sepulti sunt, et Adam magnus, ut in Jesu libro scriptum est: licet eum quidam conditum in loco Calvarie suspicentur. Haec est autem eadem Celibron olim metropolis Philistinorum, et habitaculum gigantum, regnumque postea David in tribu Juda
Abbreviated transcription (Latin):
dnm emulationis malo conspirati st̃. Et dũ audiente
xp̃m prȩdicari in gccłiis quẽ ipsi neci tradider̃t. & de uici¬
ipsiꝰ congratulari: grauit inde offensi sunt. Post diem al
alteram inuasit sp̃s dñi malus saul. & ꝓphetabat in me
arrepticiorũ agebat & ꝓphetabat. Prophetare enĩ in ho
loco nonẽ. aliud intelligendũ. n aliena reculisse. Quod
sequitur de. dauid & egrediebatur et ingrediebat᷑ in cons¬
ctu popłi. sic accipiendũ est. Quando egrediebant᷑ in pl¬
gnam. ipse pͥmus more regio egrediebatur in conspect
eorũ & regrediebat᷑. Dilexit autẽ dauid michol filiasa

Expanded text:
 malo pariter conspirati sunt. Et dum audiebant Christum praedicari in Ecclesiis, quem ipsi neci tradiderunt: et de victipsius congratulari: graviter inde offensi sunt. « Post diem autem alteram invasit spiritus Dei malus Saul, et prophetabat in medio arreptitiorum agebat, « Et prophetabat. » Prophetare enim in hoc loco non est aliud intelligendum, nisi aliena retulisse. Quod vero sequitur de David. « Et egrediebatur et ingrediebatur in conspectu populi. » Sic accipiendum est: Quando egrediebantur in pugnam, ipse primus, more regio, egrediebatur in conspectu eorum, et regrediebatur. « Dilexit autem Michol filia Saul
Abbreviated transcription (Latin):
uas dics ⁊ifuerit numerꝰ filiorũ ilre quasiorena oraris.
peliqsudlesaluȩ fient. Possunt nanq iera cogelboc montur
pri posie maledici. ut dũ fruccus exarescente tra moritaue
presseores tre sterilitatis dãno feriantur: quaton epsi mses¬
peetionis sententia accipent. qui apus se mortẽ regis susci¬
pert oniquitate sua exigente meruissent. Aliter si daibid
onibusl abuntur: in scło quodẽ. lubricum. Gelboe ecmorte
subrici int̾pretantur. sedm hanc intelligentiã & spem recupera¬
tioris suş omittentes. ꝓprio inuerone desꝑatione iidelices
nalig ĩ sp̃s de int̾fectis spolia uirtutũ auferentes. ꝓpeȩ forte¬
tudiu ascribunt uiccoria quȩ iusta ꝑmissione di intalio eue¬
ud: Sed dauid ñr in membris hoc ẽ. in lectis & sc̃is uiris cor¬
puentium casũ gemit. nec lȩtat᷑ in ꝑditione morientiũ. secd
pontradicit ne urbib allophilorum talis fama p̃dicetur. hoc
uant & induci loricea iusticiȩ. habentes galeã salutis & gladiũ

Expanded text:
: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . » Possunt namque idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra moritur, possessores terrae, sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam acciperent, qui apud se mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, meruissent. Aliter vero David onibus, labuntur in saeculo: quod est lubricum Gelboe enim montes, lubrici interpretantur, secundum hanc intelligentiam, et spem recuperationis suae omittentes, proprio mucrone, desperatione videlicet maligni spiritus, de interfectis spolia virtutum auferentes, propriae fortitudini ascribunt victoriam, quae justa permissione Dei, in talibus evenit. Sed David noster, in membris, hoc est in electis et sanctis viris, corruentium casum gemit: nec laetatur in perditione morientium, sed contradicit, ut urbibus Allophylorum, talis fama praedicetur, homuniant, induti lorica justitiae, habentes galeam salutis, et gladiu
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuus ẽ. saul & tres filii eiꝰ & armiger illius: & uniuersi
uiri eiꝰ. Uiri isti pueri domestici eiꝰ intelligendi sunt. Ii al
fili saul cũ eo interfecti sc̃ ionathan. aminadab. qui et iesil
et melchisua. Isbosechꝰ domi erat. qui anno quo saul rex c̃st¬
cutus: natꝰ fuisse dicitur: qui etiã quadraginta annoris
Nso legitut cum regnare sepisseo. Unde colligt aesaiul a idu

Expanded text:
« Mortuus est ergo Saul et tres filii ejus, et armiger illius et universi « Mortuus est ergo Saul et tres filii ejus, et armiger illius et universi viri ejus. » Viri isti pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii ejus cum eo interfecti sunt Jonathan, Aminadab, qui et Jesui et Melchisna; Isboset autem dormierat qui anno quo Saul rex constitutus est, natus fuerat. Qui etiam quadraginta annorum fuisse dicitur cum regnare coepisset. U
Abbreviated transcription (Latin):
nulli enĩ ab apolline phytio reꝑtum atq ab eiꝰ cognomine
dicunt ẽẽ. uocatum. Ded et hebreum nomen inquiunt con¬
gruit. qͥ phytona abyssi dicunt : unde  phytonissa & phyt¬
nes legendũ putant. Quod & nos diligenter inuestiganti
sic in antiquis immo et modernis uoluminib seriptũn
perimus. Alii uͦ a serpente qͥ phyton dictꝰ est. de cuiꝰ pelle di¬
nabant dictũ asserunt. unde & phẏtonissã et phytono
legunt. Quod nos arbitrio prudentis lectoris derelinqͥm
quid magis eligere placuerit. Hȩc enĩ sententia iuxta hysi¬
riam suꝑiorisententiȩ postposita ẽ. Quod nos ideo fecimꝰ
corruertq in p̃lio saul & ionathan et cȩtera usqueqͦ ait̃. et
armiger ipse corruit suꝑ gladiũ suum & mortuus ẽ. cis
co. Armigerũ istum hebrei doec idumeũ dicunt fuisse. a
cernens Saul mortuũ se. ipsũ ob metũ dauid interemit

Expanded text:
nulli enim ab Apolline Pythio repertum atque ab ejus cognomine nulli enim ab Apolline Pythio repertum atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen, inquiunt, congruit: Pythona abissi  sic  dicunt, unde et pythonissam et pythones legendum putant. Quod et nos diligenter investigantes sic in antiquis, imo et modernis voluminibus scriptum reperimus. Alii vero a serpente, qui python dictus est, de cujus pelle divinabant, dictum asserunt, unde et pythonissam et pythones legunt. Quod nos arbitrio prudentis lectoris derelinquimus, quid magis eligere placuerit. Haec enim sententia juxta historiam superiori sententiae postposita est. Quod nos ideo facimus, ut corrueruntque in proelio Saul et Jonathas, » etc., usquequo air gladium suum et mortuus est cum ipso. » Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicant fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam iusti anima ñ quidem cogatur magicis sacris. sed dios¬
tur ostendi occultiorib mysterus sũmȩ legis obtemperar
ut si fieri ñ posse claruerit ut non uterq sensus huiꝰ scriptr
tractatiomi admittatur : sed illo excluso imaginaria similite¬
do samuelis diabolico ritu facta intelligatur. Ded qm̃ siue
illud fieripossit siue ñ possit. tamen fallacia sathanȩꝰ atq in¬
ginaria simulandarũ callida operatio decipiendis sensibu
humanis multiformis inuigilat. Petentẽ quidem ne inquisi¬
onibus diligentiorib p̾scribamus sed potius existimemꝰ dale
aliquid factũ maligno sp̃u phytonissȩ illius ministerioq
diu nobis aliquid amplius ex cogitare atq explicare ñ datir
Iȩc sunt quȩtunc de phytonissa & samuele scripsit beatiss
augustinus. Sed quia hoc genꝰ magicȩ fantasie crebro in
hoc libro legitur: dicendum ẽ. unde nomen acceꝑit. NoN¬

Expanded text:
etiam justi anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetiam justi anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi, occultioribus mysteriis summae legis obtemperans: ut si fieri non posse claruerit, ut non uterque sensus hujus Scripturae tractatione admittatur, sed illo excluso, imaginaria similitudo Samuelis, diabolico ritu facta intelligatur. Sed quoniam sive illud fieri possit, sive non possit, tamen fallacia Satanae atque imaginum simulandarum callida operatio, decipiendis sensibus humanis multiformis invigilat. Tacendum nunc quidem ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, sed potius existimemus tale aliquid factum maligno spiritu pythonissae illius ministerio, quam diu nobis aliquid amplius excogitare, atque explicare non datur. Haec sunt quae tunc de pythonissa et Samuele scripsit beatissimus Augustinus. Sed quia hoc genus magicae phantasiae crebro in hoc libro legitur, dicendum est unde nomen acceperit: non
Abbreviated transcription (Latin):
ie ꝓnunciant. Et forte hoc ÷ qͦd cũ illa imago samuelis saulc̃
dicaret moriturũ. dixit etiam eẽ. secum futurũ: quod ut iq
lsum ẽ. Magno quippe int̾uallo post mortẽ separaribonos in
angłio legimꝰ. cum inter suꝑbum illũ diuitem cũ iam apud in¬
os cormenta pateret᷑. & illum qui ad eiꝰ ianuam ulcerosus iacȩ
iam in requie constitutũ. magnũ chaos interiectũ e̾ẽ. testat᷑.
siꝓpterea samuel ei dixit mecũ eris. ut ñ ad qualitatem feli¬
atis sed ad parem conditionẽ mortis referat᷑ quod uterq homo
m quiñ sit contra fidem: nisi forte ꝓfundiori inqͥsitione in¬
atur ad liquidũ. uel posse uł non posse animam humanã
cum ex hac uita migrauerit: magicis carminib euocari
uiuorũ apparere conspectib ȩtiam corporis liniamenta
stantem ut. non solum uideri sedd agnosci. Et si potest. utru

Expanded text:
fine pronuntiant: et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem fine pronuntiant: et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saulem praedicaret moriturum, dixit etiam secum esse futurum. Quod utique falsum est. Magno quippe intervallo post mortem separari bonos in Evangelio legimus : cum inter superbum illum divitem cum jam apud inferos tormenta pateretur, et illum qui ad ejus januam ulcerosus jacebat, jam in requiem constitutum, magnum chaos interjectum esse testatur. Aut si propterea Samuel ei dixit, mecum eris, ut non ad qualitatem felicitatis, sed ad parem conditionem mortis referatur: quod uterque hopotest, qui non sit contra fidem. Nisi forte profundiori inquisitione inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse, animam humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocari, et vivorum apparere conspectibus, etiam corporis lineamenta gestantem, ut non solum videri valeat, sed etiam agnosci, et si potest, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
u aliql sudit. ignoraret hoc augustinus. Usꝙ adeo manife¬
ume. non ipsos homines sed imagines eorũ iuderi. es pharas
t boum. Si g constat liquido nominib earũ rerum quari
agioros sunt easdẽ imagines appellari. non mirũ÷ quod
pisitura dicit samuelẽ uisum etiã si forte imago samuelis
paruit ꝑ ficta machinamenta eiꝰ qui transfigurans᷑ se in angln¬
ꝓtest. & illud mirũ uideri quomodo demones agnouer̾ xp̃m
tatem ꝑtinentia. facile ẽ. & non in congruũ ut om̃ps & iust
leorũ penam quib ista p̃dicantur: ut malũ qͦd eis imminet
tequã ueniat p̃noscendo patiantur. occulto apparatu miste¬
orũ suorum etiam spiritib talibus aliquid diuinationis im¬
fetiat & quod audiunt: ab angelis p̃mincient hominibus. Lan¬
m autẽ audiunt quantũ omium dñs atq moderator iubet
uerũ quod nosse potuerunt : ñ docendi magis quã decipiendi

Expanded text:
tale aliquis vidit ignoraret hoc Augustinus. Usque adeo manifetale aliquis vidit ignoraret hoc Augustinus. Usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum videri. Et Pharao imagines . Si igitur constat liquido, nominibus earum rerum quarum imagines sunt easdem imagines appellari, non mirum est quod Scriptura dicit Samuelem visum: etiam si forte imago Samuelis apparuit per ficta machinamenta, ejus qui transfigurans se velut anpotest et illud mirum videri, quomodo daemones agnoverunt Chrlitatem pertinentia, facile est, et non incongruum, ut omnipoteorum poenam quibus ista praedicantur, ut malum quod eis imminet, antequam veniat, praenoscendo patiantur occulto apparatu mysteriorum suorum, etiam spiritibus talibus aliquid divinationis impertiat, et quod audiunt ab angelis, praenuntient hominibus. Tantum autem audiunt, quantum omnium Dominus atque moderator jubet verum quod nosse potuerunt, non docendi magis, quam decipiendi
Abbreviated transcription (Latin):
spm samuelis excitatũ arequie sua credamus. sed aliqͦd far¬
tasma & imaginariã illusionem diaboli machinationib facd
quam ꝓptẽa seriptura nomine samuelis appellat. quia sola
imagines earũ rerum nominib appellari quarũ imagines
sunt. Sicut omĩa quȩ pingunt᷑ atq finguntur. earum reri
quarũ imagines st̃ nominib appellantur. sicut hominis pid¬
ra cum pingitur. ꝓprium nomen quoq incuntant᷑ adhibetur
et dicitur ille cicero ẽ. ille salustius: ille achilles. iste hector: hꝰ
flumen simois. illa roma: cũ aliud nichil sint quã picge imasi
Qe & cherubim eũ sint celestes uirtutes. ficti tamen ex metallo
as imnꝑerauit. ds̃ suꝑ archã cestamenti magnẽ persignificaora
io mapeion aliud quam cherubim illa quoꝙ figmenta uoca¬
inctus. lcerũq dũ qiuisq uuide somniũ. non dieitiudima
mem algustini. sed uidi augustinũ: cũ eo tempore qͥ aliqͥa

Expanded text:
spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phanspiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura nomine Samuelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque finguntur, earum rerum quarum imagines sunt, nominibus appellantur. Sicut hominis pictura cum cernitur, proprium quodque nomen incunctanter adhibetur. Et dicitur, ille Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, iste Hector, hoc flumen Simois, illa Roma: cum aliud nihil sunt, quam pictae imagines. Unde et Cherubim cum sint coelestes virtutes, ficti tamen ex metallo, quo imperavit Deus poni super arcam testamenti, magnae rei significandae gratia, non aliud quam Cherubim, illa quoque figmenta, vocabantur. Iterumque dum quisque videt somnium, non dicit: vidi imaginem Augustini, sed vidi Augustinum, cum eo tempore quo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
et constituit suꝑ pinnã templi : Quolibet enĩ modo fecerit. fi
dixerit faciliorẽ diabolo fuisse licentiã ad dñm uiuum unde u¬
luit assumendũ & ubi uoluit constituendũ. quam ad samuelis
defuncti spm e suis sedibus excitandũ. Qd si illud in euangelio
nos ideo conturbat quia ds uoluit atq ꝑmisit nulla dimin¬
tione suȩ potestatis & diuinitatis id fieriͭ. sicut ab ipsis iuder
quanquã ꝑuersis atq immundis & facto diaboli fauentibus
et deneri se & uinciri. et illudi. & crucifigi atq int̾fici passus ẽ¬
t non ẽ. absurdum credere ex aliqua dispensatione diuiN
potentia sed uolens atq obtemꝑans occultȩ dispensationi dei qu
phytonissam illã saulemq lat̾ebat. sp̃s ꝑferret. sc̃i samuelis se
tendere aspectib regis eũ diuina sententia ꝑcussurũ. Quanquan
in hoc facto potest᷑ adesse alius facilior indellectus. ut non ueri

Expanded text:
et constituit super pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, illet constituit super pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, illdixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad Dominum vivum unde voluit assumendum, et ubi voluit constituendum, quam ad Samuelis defuncti spiritum e suis sedibus excitandum. Quod si illud in Evangelio nos ideo non conturbet, quia Dominus voluit atque permisit nulla diminutione suae potestatis et divinitatis id fieri, sicut ab ipsis Judaeis, quanquam perversis atque immundis, et facta diaboli facientibus, et teneri se, et vinciri, et illudi, et crucifigi, atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione voluntpotentia, sed volens atque obtemperans occultae dispensationi Dei, quae pytostenderet aspectibus regis divina sententia perituri. Quanquam in hoc facto potest adesse alius facilior intellectus, ut non vere
Abbreviated transcription (Latin):
inam neq ꝑ prophetas. Respondebat dñs ꝑsomnia sic̃ ĩdem
hebrei asserunt. eo qͦd ieiunando & orando poscebant oraculũ
sibi fieri diuinũ: & ds illis ꝑsomnia reuelabat ea quȩ futã erant.
Q uod in loco hoc minime saul legitur fecisse. Per doctrinan
ꝑ ephoth scilicet. quod sacerdos in pectore porcabat. Neq p
prophetas. qͥa illis consulentib dñs nequaquam respondeba
li ꝓphetȩ dicunt᷑ fuisse discipuli samuelis. quib ꝓphetantibus
quȩ suscitaret illi samuelem. Statimq suscitatuis ait ad eũ.
Quare inquietasti me ut suscitaret: & cȩtera. Querit᷑ scd̾m h¬
storiam utrũ phẏtonissa ipsũ ꝓphecam de inferno euocauer
an aliquã imaginariam illusionẽ fallacia demonũ factam
De qua questione beatȩ memoriȩ augustinus ep̃c simpliciano
mediolanensi ep̃o ita scripsit. Inquiris inquit utrũ malignꝰ
rum receptaculis euocare: & ut uideret᷑ & loqueretur cũ saul
Nonne magis mirandũ sit qͦd sathanas ipsum dñm assumpsit

Expanded text:
inam, neque per Prophetas. Respondebat Dominus per somnia, sicut iidem Hebraei asserunt, eo quod orando et jejunando poscebant oraculum sibi fieri divinum, et Deus illis per somnia revelabat ea, quae futura erant, quod in hoc loco minime Saul fecisse legitur. Per doctrinam, per ephod scilicet, quod Sacerdos in pectore portabat. Neque per Prophetas, quia illis consulentibus, Dominus nequaquam respondebat. Hi Prophetae dicuntur fuisse discipuli Samuelis, quibus prophetantibus quae suscitaret ei Samuelem: statimque suscitatus ait ad eum, Quare inquietasti me ut suscitarer? Quaeritur secundum historiam, utrum Pythonissa ipsum prophetam de inferno evocaverit, an aliquam imaginariam illusionem fallacia daemonum factam. De qua quaestione beatae memoriae Augustinus episcopus Simpliciano, Mediolanensi episcopo, ita scrirum repagulis evocare, ut videretur et loqueretur cum Saul. Nonne magis mirandum sit quia Satanas ipsum Dominum assumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
unctus rer corporalit moritur: ipsi ab om̃i grȩ̃ rore siccal
equib & bene dicitur. ut agri pͥmitiarum ee. nompossus
Dupb quippe hebreorũ mentes pͥmitiuos fructꝰ non feriulse
quia in redẽptoris aduentu ex pare inarimdin ꝓfidia cre¬
manentes. eximordia fidei sequi noluert hca nanq eecĩar¬

Expanded text:
unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur, unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur, de quibus et bene dicitur ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferentes, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerint. 48. Sancta
Abbreviated transcription (Latin):
bole tropũ suilitudinem aquilȩ atq leonis. Filiȩ isrł suꝑͥ
saul flece qui uestiebat uos coccino in delitiis. qui prebebat
ornamenta aurea cultui ur̃o uidelicet de predis hostiũ qua
agebat. Quomodo cecider̃ fortes in p̾lio: Subauditur mmpe
dõ osaul & ionatha in excelsis cuis hoc ẽ. in peccato inobȩd¬
entie tuȩ occisus subauditur es. Ecce historiã. Ceterum ꝙ
sauł & ionachas bello occũberent gelboe montib male dicie
dicens. montes gelboe inqͥt nec ros nec pluuia ueniat suꝑ uo
neq sint agri primitiarũ. quia ibi abiectus ẽ. clipeus saula¬
non ect. unctus oleo: Quid gͦ montes gelboe saul moriente
deliquero. quatinꝰ in eis nec ros nec pluuia cadergt & ab omil
eos uiriditatis germine sententiȩ sermo siccaret: Secl quia
gelboe int̃pretatur decursus. ꝑsaul autẽ unctũ & mordium
supba iudeoꝵ corda signant᷑. Quȩ dũ in huiꝰ mundi desideris
defluunt. in xp̃i id÷ uncti se morte miscuer̃. Et quia a nei

Expanded text:
dinem aquilae atque leonis. « Filiae Israel, super Saul flete, qui vestiebat vos coccino in deliciis, qui praebebat ornamenta aurea cultui vestro. » Videlicet et de praedis hostium quas agebat. « Quomodo ceciderunt fortes in praelio? » Subauditur in Ideo, o Saul et Jonathan, « in excelsis tuis, » hoc est in peccato inobedientiae tuae occisus, subauditur es. Ecce historiam. Caeterum sSaul et Jonathan bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: « Montes Gelboe, inquit, nec ros, nec pluvia, veniant super vos. Neque sint agri primitiarum quia ibi abjectus est clypeus non esset unctus oleo. » Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine, sententiae sermo, siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, superba Judaeorum corda significant, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium. itẽq iumentorum. uolucrum. reptiliũ & piscius
uel qͦd in libro uerborũ dicitur. reliqua uͦ operũ salomonl
oriorum &e nouissimorũ seripta sunt iierbis nachana rbe¬
oriolibris achis sylonitis. in uisione quoꝙ addo audentis con¬
tra icroboam filiũ nabath: & multa huimodi uolumina que
eariotura quidẽ fuisse. ꝓbat. scd hodie constat ñ ẽ. Bastꝰ con¬
ianq. achaldeis iuidea. etiam bibliotheca quȩ e. antiaurt. eon¬
orgata int alias ꝓuicie opes hostili igne consupta ex qua
aua quiñc in scã seriptura continentur libri. postiodũ
dre pontificis ce ꝓphe sunt industria restaurati. Unde scer
go moysi: uelox uidelicet quia ꝓmptiores literarũ figuies
uã eattnus hebrei habebant. repperit. & in epła regis ꝑsarũ
astuir. Artaxersis rex regũ esdis sacerdoti scribȩ legus iceli

Expanded text:
omnium, itemque jumentorum, volucrum, reptilium et piscium; omnium, itemque jumentorum, volucrum, reptilium et piscium; vel quod in libro Verborum dierum dicitur: Reliqua vero operum Salomonis priorum et novissimoruentis contra Jeroboam filium Nabat, et multa hujusmodi volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldaeis Judaea, etiam bibliotheca quae est antiquitus congregata, inter alias provinciae opes, hostili igne consumpta est, ex qua pauci qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Ezrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriplege Moysi . » Velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras, quam eatenus Hebraei habebant, reperit. Et in epistola regis Persarum legitur: « Artaxerxes rex regum Ezrae sacerdoti, scribae legis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua. In hebreo & in ueris exemplarib non habet᷑ car me
sed arcum. qͦd nr̃is doctorib ita meliꝰ uidetur. Nam qͦd scrip
ẽ. quando plangebat intfecto saul & ionathan. et p̃cepit ut q¬
cerent filios iuda arcum. hoc ideo fecit quia philisteos sagitts
abundare iam nouerat. Aliter. Precepit dauid ut doceret
filios iuda arcũ. hoc ẽ. ut reges iuda docerent fortitudinem
scilicet ut fortes & intenti eẽnt᷑. in timore dni & in prȩceptisd
ne ꝑ inobedientiã a fortitudine & dimore dñi sicut saul s¬
cederent. & eo modo quo ille ꝑierat perirent. Unde. et saul
maxime horũ ictibus ꝑierat eandẽ bellandi artẽ & sui milid
ad̾ reuincendos eos discerent. Quod uͦ sequitur sicut seriptũ et
in libro iustorũ. ipsũ librumꝰ nusquã neq apud ipsos hebreos
inueniri posse asseuerant: sicut nec librũ bellorum dñi. cil
in libro numerorũ mentio est. neq carmina salomonis no
disputationes eiꝰ sapientissimas de lignorũ natura herbasᷤ

Expanded text:
aribus non habetur carmen, sed arcum, quod nostris doctoribus item melius videtur. Nam quod scriptum est, quoniam plangebat interfectos Saul et Jonatham « et praecepit ut docerent filios Juda arcum, » hoc ideo fecit quia Philisthaeos sagittariis abundare jam noverat. Aliter: « Praecepit David ut docerent filios Juda arcum, » hoc est ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei: ne per inobedientiam a fortitudine et timore Domini sicut Saul recederent, et eo modo quo ille perierat, perirenmaxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem et sui milites ad revincendos eos discerent. Quod vero sequitur: Sicut scriptum est in libro justorum, ipsum librum hodie nusquam, neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse asseverant, sicut nec librum bellorum Domini, cujus in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis, neque disputationes ejus sapientissimas de lignorum natura, herbarumque
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Et ẽ. sensus. Osaul głosi isrł suꝑ excelsa tua interfecti
lud in libro samuelis. Melior ẽ. enim obȩdientia qͣm uicti¬
is. & auscultare magis quã offerre adipem arietũ. Qm̃ qual¬
fecatũ ariolandiẽ. sepugnare. & quasi scelus idolatriȩ nol
ad quiescere. Sed qͦd ait nolite annunciare ingech. neq an¬
uncietis in compitis ascalonis & reliqua: obstupꝰescens ꝓpħa
mimicorũ. Gech enĩ & ascalon: urbes st̃ allophilorum
tenus historiã. nunc quid allegorice significet subiungamꝰ.¬

Expanded text:
tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti illud in libro Samuelis: « Melior est enim obedientia, quam victimae; et auscultare magis quam offerre adipem arietum: qupeccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae, nolle acquiescere. Sed quod ait: « Nolite annuntiare in Geth, neque annuntietis in compitis Ascalonis, » etc., obstupescens propheta inimicorum. Geth enim et Ascalon, urbes sunt Allophylorum. Hactenus historiam, nunc quid allegorice significet, subjungam
Abbreviated transcription (Latin):
in derra antiquitus. Hi pagi non erant sub potestate achi
abitati in terra dicunturͦ antiquitꝰ: quia quieti & securih¬
aduersus isrł: insurgentes amalechitȩ irruerunt in sicelas
& succendentes eam captiua uert omnia quȩ erant dauid̃
Nicrorum eius. Reuersus ergo dauid ad ꝑseuendos amalechi¬
sciniuenit egrptiũ puerum lassescente quem a malechite egro
in itinere reliquerant. Hunc autẽ dauid inuentĩ cibo re

Expanded text:
in terra antiquitus. » Hi non erant sub potestate Achis. in terra antiquitus. » Hi non erant sub potestate Achis. Habitati in terra dicuntur antiquitus, quia quieti et securi haadversus Israel, insurgentes Amalechitae irruerunt in Siceleg. Et succendentes eam, captivaverunt omnia quae erant David et puerorum ejus. Reversus ergo David ad persequendos Amalechitas invenit Aegyptium puerum lassescentem, quem Amalechitae aegrotum in itinere reliquerant. Hunc autem David inventum cibo re
Abbreviated transcription (Latin):
non in om̃ib appbamus eam : sed iudicio lectoris relinquin
apud nos. Sed quid significent ab unde. suꝑiꝰ dictum ẽ. Nami
demonstratum ẽ. quando idem dauid fugiens a facie saul
ingressus ẽ. in castra regis. cũ dormientẽ inuenisset ñ ꝑcussi
non occidit. sed solã lanceam quȩ erat. ad caput. eiꝰ & lenticul
sustulit dormientib cunctis. E gressus de castris. transiun
in cacumen montis. Quid ergo est hoc : Sequebantur nano
cordis: obdormitio ẽ. Dormiunt in uita ueteri. ñ euigilant ir
nouam. Uenit. xp̃c. non eos occidit: sed culit ab eis sciphũ aquȩ i
grãm legis. Tulit sceptrũ regale regniscilicet potestatẽ quam
magno habebant. & unde se. ꝓtegebant tẽporaliter. & quã adui¬
sus deum ꝑ incredulitatẽ gerebant. deinde ingressus uictor
dauid nr in castris eorũ &ͦ regressus transcendit in altitudine
de gessuri et de iethri & de amalechitis. hi pagiꝰ habitaban

Expanded text:
non in omnibus approbamus eam, sed judicio lectoris relinquimunon in omnibus approbamus eam, sed judicio lectoris relinquimuvid latet apud nos. » Sed quid significent, abunde superius dictum est. Nam iter demonstratum est, quando idem David fugiens a facie Saul, ingressus est in castra regis, cum dormientem invenisset, non percussit, non occidit, sed solam lanceam, quae erat ad caput ejus et scyphum sustulit dormientibus cunctis. « Egressus de castris transivit in cacumen montis. » Quid ergo est hoc? Sequebantur namqueorde: duritia enim cordis obdormitio est. Dormiunt in vita veteri, non evigilant in nova. Venit Christus, non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est gratiam legis. Tulit sceptrum magno habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam adversus Dominum per incredulitatem gerebant. Deinde victor David noster de castris eorum regressus transcede Gessuri, et de Gezri, et de Amalechitis. Hi enim pagi habitabantur
Abbreviated transcription (Latin):
igail ait ad dauid. cum gͦ fecerit t̃ dñs dño meo om̃ia quȩ
Qutus ẽ. bona de ce. & constituerit te ducẽ suꝑ isrł: nonerit
tibi hoc in singultum & in scrupulum cordis: ita intelligitrs
Non erit tͥ hoc in singultũ id ÷ ut modo effundas sanguinem
nabal. & ꝓpter hoc flendũ tibi sit & penitendũ. Saul aute deh
michol filiã suam uxorem dauid falti filio lais qui erat de
gallim. Ut hebrei tradunt. ñ agnouit eam falti. qͣm si cogna¬
uisset. nunqͣm dauid sibi eã postea sociasset: quia in lege. pen¬
tus huiuscemodi ꝓhibet᷑ coitus. Falti inquit de gallimꝰ. id ẽ¬
de inundatione. Inundatio lex intelligitur. Legis enim era¬
doctor de baurim id ÷ de electis. Quando enim a saule
michol ei datur. falti euadens intͣpretatur. Quando uͦ ipꝰ
aufertur. faltiel id÷ euadens a deo dr̃: uidelicet quia cust¬
diuit eũ ne tangeret eam. ne fieret transgressor legis. Unde
falti plorans post eam scilicet prȩ gaudio eo quod liberasse

Expanded text:
a quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem super Israel, non erit tibi hoc in singultum et in scrupulum cordis. » Ita intelligitur: non erit tibi hoc in singultum, id est ut modo effundas sanguinem Nabal, et propter hoc flendum tibi sit, et poenitendum. « Saul autem dedit Michol filiam suam uxorem David, Palthi filio Lais, qui erat de Gallim. » Ut Hebraei tradunt, non cognovit eam Phalti: quoniam si cognovisset, nunquam David sibi eam postea sociasset, quia in lege penitus hujuscemodi prohibetur coitus: Phalti, inquit, de Gallim, id est inundatione: Inundatio lex intelligitur. Legis enim doctor erat de Baurim, id est de electis. Quando enim a Saule Michol ei datur, Phalti evadens interpretatur: quando vero ipsi aufertur, Phaltihel, id est evadens a Deo dicitur: videlicet quia custodivit eum ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. Unde , plorans: postea tamen, inquiunt, prae gaudio, eo quod liberasset
Abbreviated transcription (Latin):
si cui credibile uidet᷑ quod saul in preliũ deculisset.
a capite eiꝰ co mortuo & abrachus absculissec. & dauide
sa adulationis & grẽ deculisset : non refragamꝰ ac in hiben
sed potiꝰ suo arbitrio derelinquimꝰ. Sed altiori intellectus
quid ẽ. quod ille amalechites qui se finxit corã dauid sa
regem int̾fecisse. ab eo ultionis penã multatus accepit. ne
quod om̃is qui ꝓximo suo machinat᷑ malum. uel de eur
gaudet interitu. iustȩ retributionis penã asuꝑno iudio
recipiet: luxta illud qͦd scriptum ẽ. Omĩs enim quifodic
foueam. incidet in eam. Et. Qui ꝑcusserit gladio: gladio pen¬
bit. & iterũ. Os quod mentitur. occidit aninã. His enĩ expl

Expanded text:
vero, si cui credibile videtur, quod Saul in proelium detulisset, et vero, si cui credibile videtur, quod Saul in proelium detulisset, et a capite ejus, eo mortuo, et a brachiis abstulisset, et David causa adulationis et gratiae detulisset, non refragamus ac inhibemus, sed potius suo arbitrio derelinquimus. Sed altiori intellectu reputamus quod est quod ille Amalechites, qui se finxit coram David Saul regem interfecisse, ab eo ultionis poenam multatus accepit, nisi quod omnis qui proximo suo machinatur malum, vel de ejus gaudet interitu, justae retributionis poenam a superno judice recipiet? Juxta illud quod scriptum est: « Omnis enim qui fodit foveam incidet in illam . Et qui percusserit gladio, gladio peribit . » Et iterum: « Os quod mentitur
Abbreviated transcription (Latin):
tabimus cõponere serta: ne ex pauꝑtate ingenii ingratus
dear a dño. sed potius sua clementia dũ cernit studiũ. ad¬
geat uires in pondere. ne fractus inueniar pressusq mole tar
us ÷ saul ut cdauid reuerteret᷑ acede amalech & maneret in
lech duos dies. In die autẽ tercio apparuit homo amalechi
ueniens de castris saul. & reliqua. Homo enĩ iste qͥ ad dauid
iens qui mortẽ saulis nunciauerat: qui etiam mentiens saul
amalechites dictus ẽ: hebrei ꝓut in quodam uolumine legi
filium doec idumci fuisse tradunt. A malechites en im
idumeus unũ sunt sicut repperi. qͥa filius pͥmogenituis
esau qui et edom eliphar fuit. & huiꝰ filius amalech ext¬
tit. Unde diadema & armillã quȩ dauid deculit. a patra
doec cõmendata filio fuisse ñnulli hebreoꝵ ꝑhibent. Unq
inquiunt ñ esse credendum ut saul ea in pręliũ deculis
sed doec amico suo cõmendauerat a quo ipse. acceperat. An

Expanded text:
tentabimus componere serta, ne ex paupertate ingenii ingratus tentabimus componere serta, ne ex paupertate ingenii ingratus videar a Domino, sed potius sua clementia, dum cernit studium, adaugeat vires in pondere, ne fractus inveniar pressusque mole tantae est Saul, ut David reverteretur a caede Amalec, et maneret in Siceleg duos dies. In die autem tertio, apparuit homo Amalechites, veniens de castris Saul, » et reliqua. Homo iste qui ad David veniens, mortem Saulis nuntiaverat, qui etiam mentiens, SaulAmalechites dictus est. Hebraei, prout in quodam volumine legi, filium Doeg Idumaei tradunt fuisse. Amalechites enim et Idumaeus unum sunt, sicut reperi, quia filius primogenitus Esau qui et Edom, Eliphax fuit, et hujus filius Amalec exstitit. Unde diadema et armilla quae David detulit, a patre Doeg commendata filio fuisse, nonnulli Hebraeorum perhibent. Unde, inquiunt, non esse credendum ut Saul eam in praelium detulisset, sed Doeg amico suo commendaverat, a quo ipse acceperat. At
Abbreviated transcription (Latin):
prinsisbonte. ⁊ponte eteñ sud. pater eiuis sauu imale agen
i duisut. ut taliter ina eum filiis perimereti uee
indoete primũ librũ historiȩ huius digessimꝰ. eEt
quasi linionẽ spũalis intelligentiȩ quodã modo
inconculis maris. huiꝰ uidelicet uoluminis lat¬
tm uelut alta pelagi lintre mrx inuestigationis imemer¬
uor adlucc̃ ꝓduximus. In quo quidẽ euidentissime uit
prelibauimis. mutatio sacerdotii uideoꝵ. ac repulste
igogs in uerũ xp̃i sacerdotium. & collectio sc̃e goele or ger¬
us aliaq plurima sacramenta. quȩ sub allegor iaruu
uras contineri ꝓbantur. nunc ipso inspirante inqͥsun or
conabimur. Et si ex tanta ꝓfunditate aurũ ꝓducere ad lucẽ
i possumus optimũ. aut carbunculuĩ ex phison fluuioñ
mus abscrahere lapidẽ magnificum: saltẽ quoꝙ marga¬
um fulgens possumus exhaurire de gurgite. Aut sietiam
femis renitentib non ualemꝰ optimam fabricare corona
odam modo ex florib amenitatis diuinarũ scripturarur

Expanded text:
meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. INindocte, primum librum hujus historiae digessimus, et quasi unionem spiritalis intelligentiae quodammodo in conchulis maris, hujus videlicet voluminis latitantem, velut alta pelagi, lintre nostrae investigationis, immergendo, ad lucem produximus. In quo quidem evidentissime, utpote praelibavimus, immutatio sacerdotii Judaeorum, ac repulsio Synagogae in verum Christi sacerdotium, et collectio sanctae Eccleus, aliaque plurima sacramenta quae sub allegoriarum figuris contineri probavimus. Nunc ipso inspirante, in quo conabimur. Et si ex tanta profunditate aurum producere ad lucem non possumus optimum, aut carbunculum ex Phison fluvio non quimus abstrahere, lapidem magnificum, saltem quoque margaritum fulgens possimus exhaurire de gurgite. Aut si etiam ex gemmis renitentibus non valemus optimam fabricare coronam, quodammodo ex floribus amoenitatis divinarum Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
abal enĩ uir durꝰ & pessimus et maliciosus. potest denere fi¬
guram popłi iudeorũ. quorũ nonnulli uua fellis & aman¬
tudinis botro debriati. ceruice duri. & incircuncisi cordibus
nalem sensũ in lege sequentes stolidi facti st̃. Cui bene inter¬
pretatio nominis conuenit. qͥ int̾pretatur demens uel insip¬
ens. ut abigail ait ad dauid. Quia nimirũ xp̃m uenientem
et ꝑ apł̃os ab eis refectionẽ. fidei & bonȩ oꝑationis expecentẽ res¬
pum habuit plebis illius: qui ex iudeis ad fidẽ conuersi dõ pla¬
cere meruer̃t. Int̾pretatur nanq patris mei exultatio. Undes
dñs. Confiteor tͥ pater eeli & trȩ. quia abscondisti hȩc a sapientib

Expanded text:
Nabal enim vir durus, et pessimus, et malitiosus, potest tenere fiNabal enim vir durus, et pessimus, et malitiosus, potest tenere figuram populi Judaeorum quorum nonnulli uva fellis atque amaritudinis botro inebriati, « Cervice duri atque incircumcisi cordibus, nalem sensum in lege sequentes, stolidi facti sunt » : quibus bene interpretatio nominis Nabal convenit, qui interpretatur demens vel insipiens, ut Abigail ait ad David: Quia nimirum Christum venientem, et per apostolos ab eis refectionem fidei et bonae operationis expetentem, resa typum habuit plebis illius, qui ex Judaeis ad fidem conversi, Deo placere meruerunt. Interpretatur namque, patris mei exsultatio. Unde et Dominus: « Confitebor tibi, Pater coeli et terrae, qui abs
Abbreviated transcription (Latin):
a quȩdam atq exteriora pͣpositorũ mala rep̾hendant. sed tam̃
militer collocunt᷑. quasi orã clamidis silent̾ incidunt: qͥ uide¬
et ddũ prelatȩ dignitati saltẽ innoxie & latenter derogant. quasi
is suꝑpositi uestẽ foedant. sed tamen ad semet ipsos redeunt.
uehementissime. uel de denuissima uerbi laceratione rep̃hen¬
¶it. Unde & bene ilic seriptũ est. Post hȩc dauid ꝑ cussit cor suũ.
in minimis lingua labit᷑. necesse ÷ ut ꝑ afflictionẽ pęnitentia
comprimatur. quatinꝰ ad semet ipsũ redeat. & cum p̃positȩ pod¬
stati deliquerit. eiꝰ se contra iudiciũ qui sibi pręlatus ẽ. ꝑhor¬
rescat. Nam cũ in p̃positis delinquimꝰ. eius ordinationi qui eos
nobis prȩtulerit obuiamꝰ. Unde moysesqͦ cum contra se & aaron
conqueri popłm cognouisset: ait. Nos enĩ quid sumus: Hec con
hȩc mysticũ ut quibusdã uidetur potest habere intellectũ.

Expanded text:
a quaedam atque exteriora praepositorum mala reprehendant: sed tamen a quaedam atque exteriora praepositorum mala reprehendant: sed tamen humiliter colloquuntur, quasi oram chlamidis similiter incidunt: qui videlicet dum praelatae dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi Regis superpositi vestem foedant; sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime, vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, ntra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est ut afflictione poenitentiae comprimatur, quatenus ad semetipsam redeat, cum praepositae potestati deliquerit, ejusque contra se judicium, qui sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron populum conqueri cognovisset, ait: « Nos enim quid sumus? Nec contra haec mysticum, ut quibusdam videtur, potest habere intellectum.
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate atq sacerdotio expoliati sunt: & tamen occisi non sunt.
d reseruati ꝓ eis qui de illo popło in fine mundi credituri st̃ in¬
ħ̃o. Alit̾ iuxta moralẽ significantiam qͥd ꝑsaulẽ nisi mali recto¬
s. quid uͦ ꝑ dauid nͥ bonisubditi designantur: Sauli enĩ uentrẽ
urgare ẽ. prauos p̃positos conceptã in corde maliciã usq ad oꝑã
iseri ocloris extendere: & cogitata apud se noxia factis exteriorib
equendo monstrare. Quorũ facta licet sint teterrimã. ab humi¬
bus subditis oris gladio ferienda non st̃. etiam cũ recte rep̃hen¬
enda iudicant᷑. Unde dauid ferire metuit. quia ipsȩ subditorũ
ientes ab omĩ se peste obtrectationis abstinentes. pꝰpositorum uitã
illo linguȩ gladio ꝑcutiunt: etiam cũ de imꝑfectione rep̃hendunt.
& si quando ꝓpt̃ infirmitatẽ sese abstinere uix possunt. ut extrȩ¬

Expanded text:
dignitate atque sacerdotio exspoliati sunt, et tamen occisi non sunt: dignitate atque sacerdotio exspoliati sunt, et tamen occisi non sunt: sed reservati pro eis, qui de illo populo in fine mundi credituri sunt Christo. Aliter juxta moralem significantiam: quid per Saulem, nisi mali rectores? quid vero per David, nisi boni subditi designantur? Sauli enim ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam, usque ad operam miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia, factis exterioribus exsequendo monstrare. Quorum facta, licet sint teterrima, ab humilibus subditis, oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Unde David ferire metuit, quia ipsae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt: etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando propter infirmitatem se abstinere vix possunt, ut extrem
Abbreviated transcription (Latin):
bscisio. regni ẽ. amputatio. Hoc etiã alio loco idem saul cũ per
iobȩdientiã peccasset oftendit. Nam cũ ueniam p̾caretur & roga¬
eo samuelẽ ut reuerteret᷑ cum illo ad placandũ deum. & nolu¬
sec. atq c̃̾uertens faciẽ suam abiret: tenuit saul penulã uesti¬
entieiꝰ & dirupit eã. Et dixit ad eũ samuel. Dirupit dñs regnũ¬
rł de manu dua hodie. & dabit illud ꝓximo tuo. & diuidetͤ
rł in duos populos. Ergo isrłis ꝑsonam figuratim gerebat. rex
ste qͥa popłs amissurus erat. regnũ. dum ꝑsequit᷑ xꝑͣm. Sed qͥa
anc sententiã diffuse suꝑius ꝓut doctoreᷤs exposuerunt. digessi¬
us. nc̃ breuiter replicabimꝰ. Dauid ꝑsecutionẽ saulis decli¬
ans in spelunca latuit. similiter & xp̃c dñs diuinitatẽ suam
ib spelunca carnis celans. a iudeorũ cordib recessit. Daul cũ uen¬
rem purgaret. abscisa clamide dehonestatus ẽ. Similiter & popłs

Expanded text:
abscisio regni est amputatio: hoc etiam alio loco idem Saul, cum per abscisio regni est amputatio: hoc etiam alio loco idem Saul, cum per inobedientiam peccasset, ostendit. Nam cum veniam precaretur, rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Deum, et noluisset, atque, convertens faciem suam, abiisset, tenuit Saul pinnulam vestimenti ejus, et disrupit eam. 8. Et dixit ad eum Samuel: Disrupit Dominus regnuIsrael de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo, et dividetur Israel in duos populos. Ergo Israelis personam figuratim gerebat rex iste, quia populus amissurus erat regnum, dum persequitur Christum: sed quia hanc sententiam diffuse superius prout doctores exposuerunt, digessimus, nunc breviter replicabimus. David persecutionem Saulis declinans in spelunca latuit: similiter et Christus Dominus divinitatem suam sub spelunca carnis celans, a Judaeorum cordibus recessit. Saul cum ventrem purgaret, abscissa chlamide dehonestatus est: similiter et populus
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ potest accipi. & certe qͦd manifestum & notũ ÷ om̃ib corpu
eius. in monumento positum ẽ. qͦd erat excisũ in petra. Hoc aut̃
monumentũ spelunca erat. Illuc fugit nr̃ dauid a facie saul las¬
diu enĩ ꝑsecuti st̃ illum uidei. quo adusq poneret᷑ in spelunca. So
quidẽ: quod saul ꝑsecutor ad purgandũ uentrem speluncam i¬
grelitur nisi qͦd iudei in xp̃m conceptã mentis maliciã quasi odss
foetidũ emiserunt. & cogitata apud se noxia factis deteriorib
noluit. & cum in abdito occultatꝰ antro haberet in potestatem. sel
tum enim erat de eis ꝑꝓphetã. ne occideris cos. Tantũ deniq
auid sũmitatẽ clamidis silent̾ abscidit. ut ostenderet ꝑ ꝓphetiã
ꝯͥm iudeos ñ occidisse. sed eis tantũ regni głam abstulisse: sicq
sa ꝑsecutione sua. uacua sede uel imꝑio reliqͥsse. Clamidis enĩ

Expanded text:
terrae potest accipi; et certe, quod manifestum est et notum omnibus, corpus terrae potest accipi; et certe, quod manifestum est et notum omnibus, corpus ejus in monumento positum est, quod erat excisum in petra: hoc ergo monumentum spelunca erat. Illuc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Sed quid est quod Saul persecutor ad purgandum ventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei in Christum conceptam mentis malitiam, quasi odorem fetidum emiserunt, et cogitata apud se noxia, factis deterioribunoluit, et cum eum in abdito occultatum antro haberet in potestate, reseridit. Scriptum enim erat de eis per prophetam: Ne occideris eos. Tantum denique David summitatem chlamydis ejus silenter abscidit, ut ostenderet prophetia Christum Judaeos non occidisse, sed eis tantum regni gloriam abstulisse, sicque eos persecutione sua vacuos sede vel imperio reliquisse. 7. Chlamydis enim
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ latuit. nisi ut occulcaretu & ñ inueniretur: Quid ẽ. conti¬
gi spelunca. nisi contegi terra: Qui enĩ inspelunca ẽ. a derra cegoꝰ
ne uideat᷑. Portabat. autẽ terram iesus carnẽ quam acceꝑat dẽ ti
& in ease occultabat. ne a iudeis inueniret᷑ deus. i eni cogo¬
inuenert̃: Quia spelunca se texerat. id÷ carnis infirmitatẽ oculis
obiciebat. & maiestatẽ diuinitatis corporis in tegmine tanquã
speluncȩ abdito contegebat. Illi gͦ ñ cognostentes dm̃. ꝑsecuti si
hominẽ. Nec mori potuit nisi m homine. nec crucifigisnisur
hõie. quia nec teneri posset nͥ in homine. Opposuit gͦ male qua¬
rentibus terrã. seruauit male quȩrentib dm̃. Fugit ergo scdm ei¬
nem inspeluncã afacie saul: quia passus ẽ. usq adeo se occultans
udeis ut moreret᷑. Sed quare usq ad mortẽ uoluit eẽ. patiens
ut fugeret a facie saul in speluncã: Et enĩ spelunca inferior pas

Expanded text:
autem latuit? nisi ut occultaretur et non inveniretur. Quid est conteautem latuit? nisi ut occultaretur et non inveniretur. Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? qui enim fugit in spelunca, terra tegitur ne videatur. Portabat autem terram Jesus carnem quam acceperat de terra, et in ea se occultabat, ne a Judaeis inveniretur Deus; si enim cognoinvenerunt? Quia spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, et majestatem divinitatis corporis in tegmine tanquam speluncae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, persecuti sunt hominem. Nec mori potuit, nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine, quia nec tenere posset nisi cum homine. Opposuit ergo male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultans Judaeis, ut moreretur. Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens, ut fugeret a facie Saul in spelunca? Etenim spelunca, inferior pars