comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diffamat᷑s. qd̾ eius altitudo triginta cu¬
bitis surgit qm uum decies ht̃. Intrescẽ¬
tis cubitis longitudo. quia xp̃e est altiꝰ
doctrinam euͣngłicam cousecrauit ꝯtes¬
tans legem non se uenisse solũe. s ĩpłe.
Legis autẽ cor in .x. p̾ceptis agnoscitur.
unde decies tricenis arce longitudo ꝑficit᷑
Unde ip̃e uoe ab adam decimus compu¬
tatur ꝙ bitumiue glutiuãtur arte lig¬
na tut̾nsetus ut in compage utitane
siguificetur tolerantia caritatis nesen¬
dalis ecc̃am temptantib suͥ ab es qui
intꝰ sũe ab eis qui foris sunt cedat fa
ĩmunda. non quia pautiores antt

Expanded text:
diffamatus. Quod ejus altitudo triginta cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo: quia Christus est aldoctrinam evangelicam consecravit, contestans Legem non se venisse solvere, sed implere . Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur: unde decies tricenis arcae longitudo perficitur; unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur . Quod bitumine glutinantur arcae ligextrinsecus : ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive ab eis qui intus, sive ab eis qui foris sunt, cedat fraterna immunda : non quia pauciores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnitatem excedunt uinu̾sam t̾aturã
ut eum inueniant apncipio d̾m apd̃¬
d̾m ꝑ ꝙ̃ fc̃a sũt omĩa. Descendentes a̾
ut eum inueĩant fc̃m ex muliere fc̃m
sb̾ lege. ut cos qui sb̃ lege erant redime¬
ret. In ilło .n. scale at̃ra us incelum.
fiunt. ad quos lacte nutriendos ĩ ip̃i
spiritales descendunt quodãmõ cũ eis
⁊ scalas intlligimus. quia ip̃e dixit.
Ego sum uia. ad ip̃m g ͦ ascendit᷑. ut
in excelsis intlłigatur. ⁊ ad ip̃m descẽ¬
ditur. ut in menb̾s suis ꝑuuł nut̾ant᷑.
pe cuius seq̃ntes p̃dicatores eius ñ solũ
se erigunt. ut eum sbͥlimit᷑ expectent.
ent. uidete apłm ascendentẽ. siue ĩ qͥt
m̃te extessimus deo. uidete ⁊ descẽden¬
tem. sũ inqͥt temꝑantes sumus uob̾
dicat. ⁊ ꝑ q̃m ascend̾it ⁊ destend̾it. Ga¬
ritas .n. in quit xͥ compellit nos. iudicã¬
tes lec. qm̃ unus ꝓ oĩb mortuus ẽ. gͦ õs

Expanded text:
diuinitatem excedunt uniuersam creaturam, diuinitatem excedunt uniuersam creaturam, ut eum inueniant in principio deum apomnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. in illo enim scalae a terra usque ad caelum, fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis et scalas intellegimus, quia ipse dixit: ego sum uia. ad ipsum ergo ascenditur, ut in ecclesiis intellegatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis paruuli nutpe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent, ent. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas enim, inquit, Christi compellit nos indicantes hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
uictimam nisi qui crucem suam ad pas¬
sionem ip̃e portauit. Quis alius aries
ĩmolandꝰ in uepre cornib ad hebat
nͥ qui crucis patibło ꝓ nobis offerendꝰ
affigebatur. Quis alius in angło cũ
iacob luctatus eum sibi p̾ualentẽ qĩ for¬
ciorem infirmior uictus. qr uictorẽ ꝑtĩ
bñdicit. ꝑtim latitudĩem femoris eiꝰ
clandam reddit. nisi qui p̾uałe ad u̾sũ
ris iacob in multitudine carnał ppłi
csaudicauit. Quis alius lapis põĩtus
ad capd̃ iacob ut noĩatim quodãmodo
expͥm̾etur ⁊̃ ũctus est nisi capud uir xͤ.
lari qui ⁊̃ hoc ip̃m in enͣn ꝰ ꝯmemorans
⁊ de se figuratum aꝑtissime testificans.
cum qͣndam nathanahelem dixisset
u̾e isrłitem. in quo dolus non ess. Et
cum ille tamqmͣ sapidem illum hñs
ad capd̃ confessus eum eẽt filiũ dei ⁊ re¬
gem isrł. ista confõne quodãm̃o un¬
hẽbat a tra in t̾ra incelu scalas ꝑ q̃s
ascendebant ⁊ descendebant angłi dei

Expanded text:
uictimam, nisi qui crucem sibi ad pasuictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfigebatur?. Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduerris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatim quodam modo exprimeretur. etiam unctus est nisi caput uiri Chrlari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unhabebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei;
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓphis p̾nĩciatꝰ est. ueniss ĩ mũdũ.
bibiss de uinea sua calicem alum qͥ
qui tnͣłire non potuit dormiss ĩ pas¬
siouesua tamqm̃ inebrisite stisttĩe q̃
sapiencior est honñb. atq ita nu¬
daretur mortas tarnis infirmitas ꝑ
occultum dei consilium. fortior hõĩbr
te. ꝙ nos reu̾ent̃ hpnoremus. utatur
nob̾ ecc̃a tam qm sb̾ditis sibiut ꝓbati
maĩfesti fiant in ea us a deo nͥl qd̃ uł
hĩtura uł passura erat ꝓpħe illi tacue¬
runt. ut ⁊ nos ibi locis ur̃is in uesamꝰ
in nanitate ꝑuitiosa ad reꝓbos capiẽ¬
dos. uti les autẽ ad ꝓbatos maĩfestan¬
dos xp̃m ab isrłitis ꝓpħis. non ẽẽ p̃dc̃m¬
tare leuitate malletis. Quis alius in
abraham exiit de t̾ra sua ⁊ de cognati¬
one sua. ut apd̾ ext̾os dicetur. ⁊ locuple¬
tetur. nͥ  relicta t̃ra ⁊ cognatione iudõꝵ¬
Uñ ẜ̃m carnem natus est apd̾ gentes¬
ita p̃pollet. ⁊ p̾ualet. ut uidemus quis
alius in ysaat lignũ sibi portabat ad

Expanded text:
is praenuntiatus est. uenisset in mundum, bibisset de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; te, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant in ea. usque adeo nihil, quod uel habitura uel passura erat, prophetae illi tacuerunt, ut et uos ibi locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem ad probatos manifestandostare leuitate malletis. quis alius in Abraham exiit de terra sua et de cognatione sua, ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudundum carnem natus est, apud gentepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad
Abbreviated transcription (Latin):
medius. quia nec p̾matũ appłoꝵ te¬
nuit. nec ultimus in gentib credidit.
ftͣib ꝑ eum quippe maĩfestatũ e̾ ⁊ quo¬
dãmodo publicatum. qd̾ erat in ꝓpħu
secretum. Ideoq fit seruus fr̃m suoꝵ
legem. ⁊ ꝓphetas ad cestimõiũ assc̾ioĩ
eccłie. ut nos honoremus ꝑ sacram̃tũ qd̾

Expanded text:
medius, quia nec primatum apostolorum temedius, quia nec primatum apostolorum tenuit nec ultimus in gentibus credidit — fratribus. per eum quippe manifestatum est et quodam modo publicatum, quod erat in prophetia secretum; ideoque fit seruus fratrum sulegem et prophetas ad testimonium adsertionis ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mandutare. ne uita p̾stina ꝙĩ suffocata
nubib qui nũqmͣ nisi de solesplendet.
INi .ni. non ꝑeunit diluuio seꝑati ab ect̃ia.¬
qmͣ in dei nubib aguoseunt xp̃i głi¬
am. non querunt suam. U̾ni ne ado¬
ratores huius solis amplius tumescãt
sciant ita significari xp̃m alñ ꝑ solem
sicut ꝑ leonem. ꝑ agnũ. ꝑ lapidẽ. c̾dã
c siłitudinis cã non ꝓprietatis sb̾a. iã
u̾o illud qd̾ de uinea qmͣ plantauit in¬
eb̾atus noe uudatus est in domo suacͥ
non aꝑpeat xp̃c passus ingente sua. Pe
enĩ nudata est mortalitas cariis eiis
iudeis scmdalũ gentib stulticiam ẜ
autem uocatis iudeis ⁊ gentib tamq̃
semi ⁊ iaphet dei uͥtus ⁊ dei sapĩa. qiad
stultum est dei. sapientius est ꝙͣ ho¬
mines. et qd̃ inf̾mum est dei: forcius
est qmͣ homĩes. ꝓuide in dueb filus.
maximo ⁊ minino duo ppołi figurati¬
sut. Unam uestem a t̃go portantes saẽ

Expanded text:
manducare: ne uita pristina quasi suffocata manducare: ne uita pristina quasi suffocata nubibus, qui numquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluuio separati ab eccquam in dei nubibus agnoscunt Christi gloriam, non quaerunt suam. uerum ne adoratores huius solis amplius tumescant, sciant ita significari Christum agnum, per lapidem cuiusdam similitudinis causa, non proprietatis substantia. Iam uero illud quod de uinea, quam plantauit inebriatus Noe, nudatus est in domo sua, cui non appareat Christus passus in gente sua? tunc enim nudata est mortalitas carnis eius, Iudaeis scandalum, gentibus stultitia, ipsis autem uocatis Iudaeis et gentibus, tamquam Sem et Iafeth, dei uirtus et dei sapientia; quia quod stultum est dei, sapientius est mum est dei, fortius est quam homines. proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati unam uestem a tergo portantes — sac
Abbreviated transcription (Latin):
tione sp̃e ⁊ corꝑis septies ⁊ octo nos ht̃ uno
addito pp̃ unitatis uinculum. Cur de ar¬
cha coniuncti exeant qui dissuncti ĩtra¬
uerunt. Sic .ni. denĩ erat qd intrau̾it in
archam noe. ⁊ filii eius. ⁊ uxor eius. ⁊ uxo¬
res filioꝵ enis. seorsum uiri. seorsũ femi
uxor eius ⁊ filii eius. et uxores filioꝵ eiꝰ.
Nunc ꝯiuncti ꝯmemorati masculi ⁊ fe¬
mine. qr infine scłi. at in resurrectione
adħebit milla mortalitatis indigeñ
uł concupĩa resistente. Cur ali qͣmnis¬
ałia qmͣuis inunda ⁊ imũda in archa
fuerint. tñ post egressum de archa non
offeriuit᷑ deo in sacrificio nisi mũda.
Qͥd denĩ uelit sibi deo loq̃nte ad noe. ⁊
tamqmͣ rursus ab exordio. qr młtis mo¬
dis ead̾ significari oportebat figurã ecc̃e
ꝯmendante. qd̾ ꝓgenies eius bñdicit᷑ ad
ĩplendã int̾ram. ꝙ dant᷑ eis in estam cũc¬
ta ałia. sicut in ilso disco petro d̾r macta.
et manduca. ꝙ deiecto sang̾ne iubent᷑

Expanded text:
tus et corporis, septies octonos habet, uno addito propter unitatis vinculum. Cur de arca conjuncti exeant, qui disjuncti intraverant. Sic enim dictum erat, quod intraverit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seorsum uiri, seorsum feminuxor eius et filii eius et uxores filiorum eius, nunc coniuncte commemorati masculi et feminae, quia in fine saeculi atque in resurrectione adhaerebit nulla mortalitatis indigentia uel concupiscentia resistente. cur animalia, quamuis et munda et inmunda in arca fuerint, tamen post egressum de arca non offeruntur deo in sacrificio nisi munda? Quid deinde sibi uelit deo loquente ad Noe et tamquam rursus ab exordio - quia multis modis eadem significari opor- . tebat — figuram ecclesiae commendante, quod progenies eius benedicitur ad inplendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: macta et manduca? quod eiecto sanguine iubentur
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione conungitur. Neq .ii. reddito
excipit scõs. S pocius totum hom̃em ñ
ta renouatum in et̾ne uite munmus assĩnt
Quia gͦ septima requies cum octaua rrͦ¬
ne coniungitur. ⁊ ħ in sacram̃to regn̾atio

Expanded text:
surrectione conjungitur. Neque enim reddito surrectione conjungitur. Neque enim reddito excipit sanctos, sed potius totum hominem note renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. et hoc in sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
pnis ptt̃oꝵ qui in .x. p̃ceptis legis adm
singulas scłi. unde ista sexta etas q̃
umpleas qͥngentis us ad sexcentos sig
ta consulit fit uelud quadratum lig¬
un ꝑatus ad om̃e opus bonũ. ⁊ intret᷑
grentesuni quo intrat noe in archã
tiur. ⁊ seycenti. ⁊ sex milia. ⁊ sexagĩta
la. ⁊ sexcenta ilia ⁊ s excencies. Et
nsurgit. ⁊ qd̾ uicesimus ⁊ septimus di
ꝯmensis cõmemor atur ad enisdẽ
uadiatute significationẽ ꝑtim q̃iam
udencus. qr nos ad omne opus bonũ
te qua diligimus. tria .n. ter. ⁊ hoc ter
uit uiginti septem qui est nun t̾narii
abrars. Q d septimo niense archase¬
dit. hx est requieuit ad illam septimam
requieni significatio recurrit. et qr ꝑfcĩ re¬
quiescunt. ibiquo illius quadrature mi¬
merus it̾atur. Nam .xxͣuni. die ẜi mẽ¬
sis cõmendatũ est ħ sacramentũ. ⁊ rursus
cio confirmata est cum archa requieuit.
Qd .n. ꝓmittitur inspe ħ exibetur inre. por¬
to qr ip̃a septima requies cum octaua re¬

Expanded text:
peccatorum in decem praeceptis legis admisingulas saeculi. Unde ista sexta aetas quae completis quingentis usque ad sexcentos, sigtam consulit, sit velut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum, et intret in sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. nantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, et consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, euidentius, quia nos ad omne opus bonum tate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesimsis, commendatum est hoc sacramentum et rursum tio confirmata est, cum arca requievit. Quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re. Porro quia ipsa septima requies cum octava re
Abbreviated transcription (Latin):
dinem suam hũani corꝑis instar oñdit. qr
ginta eius latitudo expanditur. sic̃ dicit
aplꝰ. Cor nr̃m dilatatum est. unde uisi
caritate spiritali pp̃ qd̾ ip̃e dit̾m dicit. Ca¬
ritas dei diffusa est in cordib nr̃is ꝑsp̃m .s.¬

Expanded text:
dinem suam, humani corporis instar, ostendit quia dinem suam, humani corporis instar, ostendit quia aginta latitudo eius expanditur: sicut dicit apostolus: cor nostrum dilatatum est. unde nisi caritate spiritali? propter quod ipse item dicit: caritas dei diffusa est in cordibus nostris per s
Abbreviated transcription (Latin):
iudei ꝑditi hĩtant int̾ra cõmotionis .i. in
ꝑturbatione carnali contͣ iocunditatẽ
dei. hec est contͣ eden qd̾ int̾p̃tat᷑ epuło
ubi est plantatus ꝑ adp̾sus. Iam cet̾ã pau¬
ca de multis breuit᷑ ꝙ ꝑstringam ne ꝓpo¬
situm oꝑis huius ⁊ seusionis mee nuna
longitudine sermonis impediam. Q̾m
tanto suauius contemplentur qnͣto ex
abdiciorib locis enucleant᷑. Tñ exigũt
ꝓlixitatem discertationib. qr płib attes¬
tationib sudigent. Ut omittam gͦ ta¬
lia quẽ non moueant ad salubrem fidẽ
qd̵ ennoc septimus ab adam deo placuit
⁊ tnslatus est. et .unͣ. requies p̾dicat᷑ ad
q̃m tnͣst̾cur om̃ĩs qui tamꝙͣ sexto die sex¬
ta etate scłi xp̃i aduentu formatur. Ꝙ
tum. qd̾ de lignis quadratis eadem archa
fabricatur sicut ecc̃a de scĩs construit᷑ ad
om̃e opus bonũ sꝑ̃ ꝑatis. Qͣdratũ .ni. qͣ¬
cumq u̾t̾is firut᷑ stat ꝙ sexies longa
ad latitudinem suam. ⁊ docies ad altitu¬

Expanded text:
ommotionis, id est, in perturbatione carnali, contra jucunditatem Dei, hoc est contra Eden , quod interpretatur Epulatio, ubi est plantatus paradisus. Jam caetera pauca de multis breviterque perstringam, ne propositum operis hujus et responsionis meae nimia longitudine sermonis impediam. CAPUtanto suavius contemplentur, quanto ex abditioribus locis enucleantur, tamen exigunt prolixitatem dissertationis, quia pluribus attestationibus indigent: ut omittam ergo talia; quem non moveant ad salubrem fidem, quod Enoch septimus ab Adam, Deo placuit, et translatus est ; et septima requies praedicatur, ad quam transfertur omnis qui tanquam sexto die sexta aetate saeculi, Christi adventu formatur? Qutur. Quod de lignis quadratis eadem arca fabricatur; sicut Ecclesia de sanctis construitur, ad omne opus bonum semper paratis . Quadratum enim, quacumque verteris, firmiter stat. Quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitu
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝑduci. O post alios septem dies di¬
quo inħ tempore consociatur ecc̃a ꝙͣ diu
bibitur quod de xp̃i lat̾e manauit. S iã
in ip̃a ꝑfcĩone salutis et̃ne cum tradit᷑ teg¬
nim deo ⁊ pr̃i in illa ꝑspicua contẽpłõne
in ꝯmutabił u̾itatis nullis mift̾us coͣrli¬
b egeamus. nimis longum est ut ul
tam breuit᷑ qm̃ ħ cucurri cuncta ꝯtĩgã.
cur sexcentesimo ⁊ uno anno uite uoc .i.
tum sacramentũ. Cur uicesima septima

Expanded text:
posse perduci. Quod post alios septem dies diposse perduci. Quod post alios septem dies diquo in hoc tempore satiatur Ecclesia, quamdiu bibitur quod de Christi latere manavit: sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum traditur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis mysteriis corporalibus egeamus. Nimis lotam breuiter quam haec cucurri, cuncta contingam: cur sescentesimo et uno anno uitae Noe, idtum sacramentum? cur uicesima septima
Abbreviated transcription (Latin):
transcendit om̃em sapĩam suꝑboꝵ. Septẽ
quippe ⁊ octo coniũcta q̃ndecim fiũt. ⁊ qr
septuaginta a septem. ⁊ octoginta ab octo
denomĩantur ꝯiuucto utro nũo centum
qnquagiuta dieb exaltata est aqua eãdͥ
ꝯmendaus nob̾ atq confirm ans altitudi¬
nem bapĩ in consetñdo nouo homĩe ad
u̾sus. aut aquis utiq int̾ceptus. aut ali¬
quo suꝑnatante cadau̾e issectus. signisi¬
cat homines ĩmũdicia cupitatis det̾rimoᷤ.
⁊ h ob hoc ad ea que foris sunt inħ mũdo
dit seduci ⁊ ten̾i. Ox colimiba emissa nõ
iuuenta requie reuersa est. oñdit ꝑ nouũ
testm̃ requiem scĩs iu hoc muudo non esse
ꝓmissam. Post .xͣl. em̃ dies emissa est nõ¬
iudo agitur sigͣt. Deniq post .un. dies di¬
missa p̃p illam septenariam oꝑõm spiri¬
talem oliue fructuosum surtulum retitit
tizatos sieis pinguedo non defu̾it caritatis
postĩori temꝑe quasi nesꝑe in ore colum be.
tamꝙͣ in osculo pacis ad unitatis societatẽ

Expanded text:
transcendit omnem sapientiam superborum. septem quippe et octo coniuncti quindecim fiunt. et quia septuaginta a septem et octoginta ab octo denominantur, coniuncto utroque numero centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eandem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad uersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, dit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post mundo agitur, significat. Denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam, operationem spiritualem, olivae fructuosum surculum retulit:siam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriore tempore quasi vespere, in ore columbae tanquam in osculo pacis, ad unitatis societatem
Abbreviated transcription (Latin):
quib ħ omĩa contestantur tenetis le¬
gnis p̾dicatis. ubi ⁊ uos ip̃os dubitau̾i.
nisi in ilła maledc̃a medietate. cui nõ
est lapis angularis xp̃e. qr nec in isso
ꝑiete nos agnoscimus qui ex c̾cum¬
cisione credidit in xp̃m. unde erant
et apłi. nec in isto qui est ex p̾pucio.
dñ sunt om̃s ex cet̾is gentib in eandẽ
luntatem fidei tamqmͣ in pace anguli
amonislibros accipiunt. u ⁊ segũt. ubi
tñ eand̾ mortalitatem in passĩonemu¬
datam consociato unitatis sacram̃to
honorifice uelant. s sine scĩa pietatis
et cortatis inuiciant illd̾. uñ õs nati
sumus. qmͣuis int̾ se dissenciant. et

Expanded text:
quibus haec omnia contestantur, tenetis, legitis, praedicatis. ubi et uos ipsos deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli et nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant
Abbreviated transcription (Latin):
Dũe in uoluntate tua p̾stitisti decorimes
u̾̃tutem. au̾tisti a faciem tuam. ⁊ fc̃t sũ
conturbatus. uñ intłłigitur om̃em aĩa
ꝑticipatione lucis dei. non ꝑ seip̃am eẽ pł¬
cram ⁊ decoram ⁊ uirtute pollentẽ. Qd̾
et isti maniebei si consid̾arent ⁊ intelli¬
phemiam cad̾e̾nt putandos se eẽ nͣm ⁊
telligunt. Nam si quiesc̾ent sicut
dcm̃ est ad caym pccm suũ ad se conu̾te¬
rent .i. sibi tribu̾ent non genti nescio cui
tenebraꝵ atq ita ꝑ gr̃am dei eidꝰ pc̃cd
dñarentur. Nunc u̾o ⁊ ip̃i ⁊ om̃s qui
diu̾sis errorib contumaces resistendo u̾i

Expanded text:
domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et factus sum conturbatus. unde intellegitur omnem animam participatione lucis dei, non per se ipsam, esse pulchram et decoram et uirtute pollentem. quod et isti Manichaei si considerarent et intellephemiam caderent putando se esse naturatellegunt. nam si quiescerent, sicut dictum est ad Cain, peccatum suum ad se conuerterent, id est sibi tribuerent, non genti nescio cui tenebrarum, atque ita per gratiam dei eidem peccato dominarentur. nunc uero et ipsi et omnes, qui diuersis erroribus contumace
Abbreviated transcription (Latin):
etiut qui suꝑbi regno dũm int̾fete¬
runt. et posuit dñs deus caym signũ
ne occidat g oum om̃is qui inuen̾it
hoc reuera multum mirabile est ꝙ̃¬
ad mod̾ om̃s gentes aue a romaĩs sb̃¬
iugate sunt in ritum remanoꝵ satͦ¬
rum tnͣsierint. ea qr sacrisegia obser¬
uanda ⁊ celebranda suscepint. Gens
amiserit siguũ legis sue quo a cet̾is
gentib ppłis q distinguit᷑. ⁊ om̃is ĩꝑa¬
cor uł rex qui eos in regno suo inuen̾it
cum ip̃o signo eos inuenit. nec occidit.
q. non efficit. ut non sint iudei. certo q ͦ¬
dam et ꝓprio suo obsu̾ationis signo ac
iam uon inueniatur caym nec exeat
deus rogatur in psamio. ne dedis in mo¬
tum pedes ieos. ⁊ manus pc̃coꝵ ñ mo¬
ueant me. et qui tribulant me exulta¬
bunt simotus fu̾o. ⁊ dñs adextris est mͥ
nes ꝯmouear. ⁊ ĩnu̾abłia talia qd̾ paci¬
untur om̃s qui exeunt a fatie dñi di
psalmo. Ego dixi in hmm̃danͣ mea nõ
monebor iuetͥnum. S uide quid sequit᷑.

Expanded text:
uerint, qui superbo regno dominum interfecerunt. Et posuit dominus deus Cain signum, ne eum occidat omnis, qui inuenerit. hoc reuera multum mirabile est, quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum tansierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos, in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit, ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ciam non inueniatur Cain nec exeat a quod malum deus rogatur in psalmo: ne dederis in motum pedes meos, et: manus peccatorum non moueant me, et: qui tribulant me, exultabunt, si motus fuero; et: dominus a dextris est mihi, ne commouear et innumerabilia talia: quod patiuntur omnes, qui exeunt a facie dei. id psalmo: ego dixi in abundantia mea, non mouebor in aeternum. sed uide, quid sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
etatis ⁊ timoris dñi. Unde ⁊ille nu̾sai
quaguta dierum ad aduentũ st̃ sp̃ei
unitatem sp̃t in inuculo pacis. Malii
in binario nũo ad scismata facileł
et quodãmodo d̾isibsles oñduntur.o
die .i. post sabati septimum p̾mo an
tuis resurrexit. qui dies apassione iͥ¬
In nu̾o & dierum qui ꝑ omne cempl
uoluũt᷑ ⁊ octauus ⁊ primus est ꝙ art
collecta ad unũ cubitum desuꝑ ꝗ it
metum non colligit spargit. oa
ei sit a lat̾e nemo qbte iutͣt in cc̃s¬

Expanded text:
etatis et timoris dei. unde et ille numerus quinquaginta dierum ad aduentum sancti spiunitatem spiritus in uinculo pacis. mali autem in binario numero ad schismata faciles et quodam modo diuisibiles ostenduntur. quod die, id est post sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passione  autem dierum, qui per omne tempus uoluuntur, octauus et primus est. Quod arca conlecta ad unum cubitum desuper conqui mecum non conligit, spargit. quod aditus ei fit a latere: nemo quippe intrat in ec
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ gemens ⁊ tremens eris int̾ra. ñc
ate quis ñ uideat. quis nõ agnoscat.
et tremat tremore sõ ĩn u̾abłib ppłis
uor est cã mea. si eieis me hodie a fatie
tͥe iafacie tua abscondar. et ero ge¬
uens ⁊ tremens suꝑ t̾ram. ⁊ erit õis
qu inueu̾it me occidet me. uẽ inde
uoriatur. Carualit᷑ .ii. sapit ⁊ abscõ
enputat nͥ ne inueniatur ⁊ occidat᷑.
cemnalit̾ sapit tam qma oꝑans t̃ram.
aius uͥtutem nõ accipit. Sapere &
amisso regno gemit. ⁊ cõrlem mortẽ
tremit. s quid ei ond deus. Non sic

Expanded text:
I. Gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non videat, quis non agnoscat iet tremat timore sub innumerabilibus populis ior est causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit, omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde moriatur. carnaliter enim sapit et abscondi non putat, nisi ne Carnaliter sapit tanquam operans terram, cujus virtutem non accipit. Sapere auamisso regno gemit, et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondet Deus? Non sic,
Abbreviated transcription (Latin):
fl̾a ueg̃o. Essent a quodã modo xp̃i
custodes: si xanam fidem acciꝑe ⁊ custo¬
dite uoluissent. Namqui custodit in
ego custos sum fr̃is mei. Dyxit deus ad
cayͥm. Quid fecisti: uox sang̾nis frĩs tui
clamat ad me de t̾ra. Sic arguit ĩscͥpt̾is
sc̃s uox d̾ina udeos. ht̃ .ii. magnã uotẽ
xͥ sangͥnis in t̾ra. cũ ed accepto ũ oĩbigẽtib

Expanded text:
lsa negatio. Essent autem quodam modo Christi custodes, si christianam fidem accipere et custodire voluissent. Nam qui custodit in ego custos sum fratris mei? Dicit Deus ad Cain: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos. Habet enim magnam vocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab o
Abbreviated transcription (Latin):
iam iudebat sibidicentem. Scimꝰ quia
pc̃or eĩ deus non exaudit. S qui eũ colu¬
erit ⁊ uoluutatem cius fet̾it. Hũc ex aud̾
tamꝙͣ hox eis dt̃et. Suꝑ saccificium car̾
non respicit. S suꝑsacuficium abel res¬
ꝑicit. itaq occiditur abol minornatu a
frẽ maiore natu. occiditur xp̃c capud
uatu. Ille in campo iste in caluarie soco.
Int̾rogat deus caym non tamqmͣ igna
oum a quo discat. S̾ tamꝙͣ iudex re¬
im q̃m puniat ubi sit st̃ eaus. sendit
ille se uescire. nec eius se ẽẽ custodẽ uf
adhuc. quid nob̾ sꝑndent iudei cũ eos
dei uoce. hoc est scãꝵ scripturarum uoce.
int̾rogamus de xp̃o. nͥ nescire xp̃m ꝙ̃¬

Expanded text:
jam videbat, sibi dicente, Scimus quia jam videbat, sibi dicente, Scimus quia peccatores Deus non exaudit; sed qui eum coluerit, et voluntatem ejus fecerit, hunc etamquam hoc eis diceret: super sacrificium Cain non respicit, sed super sacrificium Abel respicit. itaque occiditur Abel minor natu a fratre maiore natu: occiditur Christus, cnatu; ille in campo, iste in Caluariae loco. Interrogat deus Cain non tamquam ignorans eum, a quo discat, sed tamquam iudex reum, quem puniat, ubi sit frater eius. respondit ille nescire se nec eius se esse custodem: usque adhuc quid nobis respondent Iudaei cum eos dei uoce hoc est sanctarum scripturarum uoce, interrogamus de Christo, nisi nescire se
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm occid̾e̾t innocentem. Sic ⁊ iuidei in
quoꝵ ħ figura g̾ebant᷑. si quiesc̾e̾nt
asua ꝑturbatione. et tempus salutis
ꝑ gr̃am in pcc̃oꝵ remissione cognoscen¬
res audirent xp̃m dñcem. non est op᷑
sanis medicus. S egrotantib. Nõ ueni
q ui facit pcc̃m. seriuis est pc̃cr ⁊ si uos
filius lib̾auit. tunt u̾e libĩ etitis. ad se cõ¬
ũtissent pcc̃m suum in ꝯfõne. sicut ĩ psal¬
mo scriptum est. medico dũte. Ego dixi
dũe miser̾e mei. sana animã meam qr
pcc̃aui tibi. et eidem pcc̃o qm̃ diu eẽt ad¬
Qinic autẽ ignorantes dei iustĩãm ⁊ suã
uolentes constitũe elati de oꝑib legis ñ
huimiliati de pcc̃is suis non quieu̾unt. Et
regnante pcc̃o in eoꝵ mortali corꝑe ad
otediendꝰ desid̃ns eius offendunt in la¬
pidem offensionis. et exarserunt odio
aduisus eim. cuius oꝑa uidentes deo ac¬
cepta doluerunt ilło qui cecus natus

Expanded text:
fratrem occideret innocentem. sic et Iudaei, in fratrem occideret innocentem. sic et Iudaei, in quorum haec figura gerebantur, si quiescerent a sua perper gratiam in peccatorum remissionem agnoscentes, audirent Christum dicentem, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni qui facit peccatum, servus est peccati; et, Si vos filius liberaverit, tunc vere liberi eritis : ad se convertissent peccatum suum in confessione, sicut in Psalmo scriptum est, medico dicentes, Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quia peccavi tibi ; et eidem peccato, quamdiu esset adNunc autem ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , elati de operibus Legis, non humiliati de peccatis suis, non quieverunt: et regnante peccato in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus , offenderunt in lapidem offensionis , et exarserunt odio adversus eum, cujus opera videntes Deo accepta esse, doluerunt, illo qui caecus natus
Abbreviated transcription (Latin):
quo cum in formadei ẽẽt. non rapinã
arbitratus est eẽ equał deo. S sem ip̃m
exinaniuit forͣm serui accipiens. reliqͥs¬
carnałr inh̾entẽ. ⁊ adhesisse uxori sue sc̃ẽ
ecc̃e. ut pace noui cestĩ eẽnt duo iu carue
una. Qͥa cum sit deus apud pr̃em ꝑ ꝙ̃
ut illius capitis corpus ẽẽ possemus. sic̃
abel autem sacrificium ex ouib. et ea
adipe suscipitur. ita noui cestĩ fides ex ĩ¬
notencie grã dñi laudans uet̾is testĩ
t̾renis oꝑib aute ponit᷑. qr ⁊ si antea
iudei recte illa fec̾unt: in eo tñ infideli
rei sunt. quia xp̃o ueniente iam tempꝰ
erunt. Dixit .n. deus ad caym. Si recte
offeras. recte autẽ non dĩdas: peccasti. qͥ
si obtemꝑass deo dñti quiesce. ad te .ni. cõ¬
u̾sio eius. et cudñab̾is illius. ad se qũtiss
pcc̃m suum si loc cribues ⁊ confiteris deo
ac fic adiutus indulgencie grã ip̃e pcc̃o suo
dñaretur non illo sibi dñante. seruus pc̃ci

Expanded text:
n forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens. reliquiscarnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una, quia cum sit deus apud patrem, perut illius capitis corpus esse possemus? Sicutbatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponitur, quia etsi ante Iudaei recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt. quia Christo ueniente iam tempuserunt. dixit enim deus ad Cain: si recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti. qui si obtemperasset deo dicenti: quiesce; ad te enim conuersio eius, et tu dominaberis illius, ad se conuertisset peccatum suum sibi hoc tribuens et confitens deo ac sic adiutus indulgentiae gratia ipse peccato suo dominaretur, non illo sibi dominante seruus peccati
Abbreviated transcription (Latin):
nrtante resurrectionis eius qui sur¬
ueit pp̃ iustificationem nr̃am. qr ⁊
erudfixus est ex infi̾nitate. s uiuͭ
aquib erat crucifixus aꝑuit tãꝙͣ
capm opanti tr̾̃am ut gͣmm illud se¬
nimaretur. non oñdans eadeni t̃ra

Expanded text:
ectionis ejus, qui resurrexit propter justificationem nostram. Quia etsi crucifixus est in infirmitate, sed vivit a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ psalmis de me. S quia maĩchei aliũ
fłitatis sectatores congruentes. ⁊ ip̃i mẽ¬
ciuntur nͥ ꝙ impudent̾ sibi crediuolunt
tum se mencientis ẽe discipłos ꝓfiteant᷑.
contingit eis. qd̾ de ip̃is infidelib iudeis
dicit apłus. Cumi legit᷑ moyses uelamẽ
est suꝑ cor eoꝵ. n .n. aufertur ħ uelam̃
ꝑ qd̾ non intlłigunt moysẽ ñ tnͣsieriut¬

Expanded text:
et psalmis de me. Sed quia Manichaei alium et psalmis de me. Sed quia Manichaei alium falsitatis sectatores congruenter et ipsi mentiuntur, nisi quod inpudenter sibi credi uolunt, cum se mentientis discipulos esse profiteantur: contigit eis, quod de ipsis infidelibus Iudaeis dicit apostolus: cum legitur Moyses, uelamen est super cor eorum; neque enim auferetur hoc uelamen, per quod non intellegunt M
Abbreviated transcription (Latin):
sit deus filium suũ fcm ex mlr̃e. fcm sb̾
lege. ut cos qui sb̃ lege erant redmm̾iet
ut adoptionem filioꝵ recipenus. ⁊ que
głia eo ꝵ nisi p̾cipue illa de qua idem
paulus ad eosdem romanos dicit. Qͥd
gͦ amplius est indeo. aut que utilitas
circumcisionis multũ ꝑ omnem modũ
Pͥmũ quid̾ qr credita sunt illis eloqͥa
dei. Querunt isti que sunt elo quia dei
ad istłitas p̾cipue ꝑtin̾e nisi quia uetus
testam̃tum illis est datum. ⁊ nouũ ĩ ueni
figuratum. Legis autẽ constitutionẽ
que istłitis data est uon intlłntes eius
disgpensationem. qui iam non uult nos
deus ẽẽ sb̾ lege. S sb̾ grã reprehend̾e isti
solent imꝑicia furiosa. Cedant gͦ aũca
legis constitutio. Que si ẽẽt mala nõ
utiq in eoꝵ laude pon̾etur. Siaũt xpͣ¬
c̾ẽt. Si credetis moysi: credb̾tis ⁊ m̃. de me
enĩ ilłe scripsit. nec post r̾nem sic eis at¬
testaretur dicens. Oportebat impleri oĩa
aue scriptasunt in lege mopsi. ⁊ ꝓphis

Expanded text:
b Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Et quae gloria eorum nisi praecipue illa, de qua idem Paulus ad eosdem Romanos dicit: Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. primum quidem, quia credita sunt illis eloquia dei. quaerant isti, quae sint eloquia dei ad Israhelitas praecipue pertinere, nisi quia et uetus testamentum illis est datum et nouum in uetere figuratum? legis autem constitutionem, quae Israhelitis data est, non intellegentes eius dispensationem, quia iam non uult nos deus esse sub lege, sed sub gratia, reprehendere isti solent inperitia furiosa. cedant ergo auctlegis constitutio. quae si mala esset, non utique in eorum laude poneretur; si autceret: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit, nec post resurrectionem sic ei adtestaretur dicens: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dũti oꝑtebant impleri omĩa q̃ sc̾pta
sunt iulege moysi ⁊ ꝓpħis ⁊ psalmis de
me. Nolunt isti credere qũ quidem xp̃c
ip̃e narrauit quid abraham dpet dix̾it
ĩmiscd̾i cuidam diuiti cum apd̾ info̾s tor¬
q̃retux ⁊ pet̾et indemitti aliq̃m ad fr̃es su¬
os aquo doc̾ent᷑. ne ⁊ ip̃i ueĩrent ĩ hu illũ
locum tormentoꝵ. Hoc .n. ei dictum est.
hñt ibi moysen ⁊ ꝓph̾as. et cum ille dre¬
iss non eos credituros nͥ aliquis resurrex¬
iss a mortuis uerissime Rnd Rensũ ẽ.
Si moysen ⁊ꝓph̾as non audiunt nec
siquis amortuis resurrex̾it credent.
Qua pp̃ isti non audientes moysen et
ꝓpħas. nonsolũ amortuis resurgenti xp̃o¬

Expanded text:
oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me, nolunt isti credere, quandoquidem Christus ipse narrauit, quid Abraham dixerit inmisericordi cuidam diuiti, cum apud inferos torqueretur et peteret inde mitti aliquem ad fratres suos, a quo docerentur, ne et ipsi uenirent in illum locum tormentorum. hoc enim ei dictum est: habent ibi Moysen et prophetas. et cum ille dixisset non eos credituros, nisi aliquis resurrexisset a mortuis, uerissime responsum est: si Moysen et prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent. quapropter isti non audientes Moysen et prophetas non solum a mortuis resurgenti Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nuut agitur donec excelsus ueĩat ad
dit requiescentẽ pauꝑcm diuesille cũ
quia millus ibirerũ defcũs est. sexto die
ingenesi formatur homo ad ymaginem
dei. sexta etate scłi manifestat᷑ reformacõ
rienti ecc̃a de sacramto sangͥnis qui de
lat̾e mortui ꝓfluxit. nocatur eua uita
l m̃r uiuoꝵ que de uiti sui lat̾e fõa est.
⁊ dicit dũs in eim̃głio. Si qͥs ñ maudu¬
cau̾it caruẽ meam ⁊ bib̾it sang̾nem¬

Expanded text:
nunc agitur, donec excelsus ueniat ad dit requiescentem pauperem diues ille, cum quia nullus ibi rerum defectus est. sexto die in genesi formatur homo ad imaginem dei: sexta aetate saeculi manifestatur reformatio rienti ecclesia de sacramento sanguinis, qui de latere mortui profluxit. uocatur Eua uita et mater uiuorum, quae de uiri sui latere facta est: et dicit dominus in euangelio: si quis non manducauerit car
Abbreviated transcription (Latin):
tibi semẽ. ħ est non hni qui fili caro
hii filii dei s filii ꝓmissionis depitar
in semen quid ad lxc ipnsuri sint aͥ
aꝑte alio loco de lie semine ad abͥha
dicat᷑. In scĩe tuo bñdicentut om̃i pi
gates t̾re. Nam sieo tempe huic dis¬
nutaremus. quo temꝑe los exponebat
qis dicens. abrahe dc̃e sinit ꝓmisso¬
ns i semini. non dicit in seminib
cmqmͣ̃ in multis. S tamꝙͣ in uno et

Expanded text:
tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semen . Quid ad haec responsuri sunt, cum aperte alio loco de hoc semine ad Abraham dicatur: In semine tuo benedicentur omnes gentes terrae ? Nam si eo tempore hinc disputaremus, quo tempore hoc exponebat Apostolus dicens, Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus: non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et
Abbreviated transcription (Latin):
nulto plura ibi ꝑ allegorias et enig¬
ibi maĩfesta eẽnt non comp̾hñdetur
stusus. quo ⁊̃ obscura claresc̾e̾nt. qm̃ꝙͣ
t ei alis que figuris unio luta sut. si
redam uelud so̾ uno aspectu q̃icexta
pantur. ita contiñgunt i ꝯtestatio
i xp̃i uoces suas. ut cuius is obtunsi
liditas erubescat. sex dieb ingenesi
consuminauit deus omia oĩa oꝑa sua. ⁊¬
septiuo requienit sex etatib hũanũ¬

Expanded text:
is multo plura ibi per allegorias et aenigibi manifesta essent, non conprehenderetur sensus, quo etiam obscura clarescerent. quamquam et ex illis, quae figuris inuoluta sunt, si quaedam uelut, sub uno aspectu quasi contexta ponantur, ita coniungunt in contestatione Christi uoces suas, ut cuiusuis obtunsi surditas erubescat. Sex diebus in genesi consummauit deus omnia opera sua, septimo requieuit: sex aetatibus humanu
Abbreviated transcription (Latin):
edicntur ex semnie abrahm. Nũc u̾o
aumħ impleri iudeaimis ꝙ tanto ante
dicentur om̃s gentes. Quis tã ꝑtina¬
nsamine abrahe conetur induc̾e. uł
siont quales in hoc oꝑe nr̃o coartamur
S quoh ingenti uo lumine omĩa ꝯmemo

Expanded text:
edicatur ex semine Abraham. nunc uero, cum hoc inpleri uideamus, quod tanto ante dicentur omnes gentes: quis tam pertinaex semine Abrahae, conetur inducere, uesione, quales in hoc opere habere coartamur, sed quolibet ingenti uolumine omnia commemo
Abbreviated transcription (Latin):
ib atestatur. qr cum ꝯgnouissẽt dm̃.
in ut dm̃ głificau̾ũt. aut grãs eg̾unt.
h euamierunt in cogitationib suis. ⁊ĩ¬
tenebratum est insipiens cor eoꝵ. ui¬
des gͦ non ẽẽ magnũ magna cogno¬
uisse nͥ ex eoꝵ uix̾is dignitate. aꝰ. sꝑnd.¬

Expanded text:
tibus contestatur: quia cum cognouissent deum, tibus contestatur: quia cum cognouissent deum, non ut deum clarificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis et intenebratum est insipiens cor eorum. uides ergo non esse magnum magna cognouisse, nisi ex eorum uixeris dignitate. AUGUS
Abbreviated transcription (Latin):
oque tingentes uidei tu de te testaxist¬
eeficaris dicebant testimoniũ tiummi sĩ
Sĩin. quib ip̃o⁊ si ego testificor de me.
amoriũ meum u̾m est qr nõ sũ solus
Nam ⁊ inlege ur̃a scͥptum est. Duoꝵ
oniiũ. testimoniũ uerum est. Ego sũ
qui testificor de me. ⁊testificatur de me qͥ
ne młit p̃r. non dixit ꝓpħe adħ. ⁊ oꝑa¬
ipãsua sibi iutestimoniũ uocat. Si m̾
uis cestimoniis de saluatore nr̃o nillis
gomnis. exempla tr̃a inite honeste ⁊ pru¬
laut sencio. Si quidem consulente me
aur eas accipiendos putares non inppuide
nes murbanit̾ silentio eoꝵ mandatis
epib ni sola tnͣsilinsti p̾sagia oblitus itti¬
ꝙ scriptun ẽẽ numꝙͣ uindemiariuuã
an tuam inderim. Qa queris cur
im accipiamus ꝓphetas. Alioqn n̾leos
ldris oñsimi est. Ego uͦ illd̾ adiciam ar
si lebraii uates xp̃m scientes ⁊ p̾dicãtes
tm flagitiose uixerint iure ⁊ in ipsos
an pot̾it id qd̾ ꝑ aulus de genciũ sapiẽ¬

Expanded text:
quae ringentes Judaei, Tu de te testificaris, dicebant; testimonium tuum non est verum. Quibus ipse, Etsi ego testificor de me, testimonium meum verum est, quia non sum solus. Nam et in Lege vestra scriptum est, Duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui testificor de me, et testificatur de me qui me misit Pipsa sua sibi in testimonium uocat, si mihi nos testimoniis de saluatore nostro nullis egemus; exempla tantum uitae honestae et prulatuerit sentio, siquidem consulente me, cur eos accipiendos putares, non inprouide nec inurbaniter silentio eorum mandatis operibus in sola transiluisti praesagia, oblitus utique scriptum esse "numquam uindemiari uuamnem tuam responderim, quia quaeris, cur non accipiamus prophetas; alioquin nihil eosibris ostensum est. ego uero illud adiciam,. quia si Hebraici uates Christum scientes et praedicantes tam flagitiose uixerunt, iure et in ipsos dici poterit id, quod Paulus de gentium sapien
Abbreviated transcription (Latin):
de xio psagia ⁊ qnͣtum ꝑ ea nob̾ ad fidĩ
bitatem infirmitatem ꝙ consultum
sit. et eos sue ꝓpħie congruent᷑ apte¬
ẜ uxisse in hatͣ triꝑtita dispitatione
Illud qd pͥmum posui longum est sic
ꝓbate. ut de om̃ib illis libris testimoͣ
contãm. Ita quippe non accipit ꝓph̾as he¬
breos. ut acciꝑe se non ꝓfiteatur apłos.
ex adu̾sa uoce int̾togass utrũ eum ac¬
cipet s̾ndit. ⁊ maxine quid de illoꝵ ꝓphe¬
tiã dicat audiamus. Paulus inꝙͥ suus

Expanded text:
esagia et, quantum per ea nobis ad fidei ueritatem firmitatemque consultum sit, et eos suae prophetiae congruenter apteque uixisse. in hac tripertita disputatione illud, quod primo posui, longum est sic probare, ut de illis omnibus libris testimoniconteram. ita quippe non accipit prophetas Hebraeos, ut accipere se tamen profiteatur apostolex aduersa uoce interrogasset, utrum eum acciperet, respondit: et maxime. quid de illorum prophetia d
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ restat insi ut eligam utrũ
manicho credam fabłam uanam ⁊ loi¬
gam contͣ panlũ narranti. an paulo
p̃monenti. Si quis uob eun głizau̾it
sit. hic forte dicant. Oñde nobis ubiłt

Expanded text:
quid igitur restat, nisi ut eligam, utrum Manichaeo credam fabulam uanam et longam contra Paulum narranti, an Paulo praemonenti: si quis uobis euangelizauerit sit? Hic forte dicant: "ostende nobis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tSt non accipis ꝓphas. Inrmo
tu dic pocius si quid hẽs cur debeamul
pph̾as acciꝑe pp̃ testimonia inquit quli
ułła inueni qnͣmis attencius eos iam
fidei simpłicitatem destruitis iuditisel
at testib fulciendo. et ħ iudeis ant si

Expanded text:
 non accipitis Prophetas? Imo tu dic potius, si quid habes, cur debeamus Prophetas accipere. Propter testimonia, inquis, quae ulla inveni, quamvis attentius eos et fidei simplicitatem destruitis, indiciis eam ac testibus fulciendo, et hoc Judaeis? Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͦdã ubello ensebii qͦndã egͥgii
miror tante doctͥne uirũ hnc macłam
tãto ipm̃ ĩfuixisse. ħeĩdicẽt degen̾ẽ
illũ sigͥficanit. Neqr eĩ pt̃ dici de d̾oeẽ
si nescit q̃d̾i sut. qr ĩ fi̾or nat᷑a ꝙͥ ĩ potõ¬

Expanded text:
in quodam libello Eusebii quondam egregii miror tantae doctrinae virum hanc maculamto inflixisse. Hoc enim dicens degenerem illum significavit. Neque enim potest dici de Deo esse, si nescit quae Dei sunt: quia inferior natura quid in potio
Abbreviated transcription (Latin):
dient. Quis illis enuncapith
suscitat mortuos ⁊ muificat.ae
filiꝰ quos uult uiuificat: Et ai
a dictum esset si uis potes me
mundare. R̾ndit. uolo munda¬
ee. st adu̾bum continuo fcm÷
ꝙ uelle se dixit. Sicut autem
silius faat uoluntatẽ patris.
sic ⁊ pater facit uoluntatem
filii. Piam filius dixit. Pat̾
uolout ubi ogo sum ⁊ isti sint
metum. non dixit peto uł ro¬
go: s uolo. ut isto uolente fa¬
ceret ille. ncut illo uolente fa¬
debat iste ⁊ non alia ille alia
nte. S que ille ħ etiam iste.
sius u̾ba ueritats sunt. falsa

Expanded text:
dient. Quis illis nuntiavit hsuscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat : et cum ei dictum esset, Si vis, potes me mundare; respondit, Volo, mundare; et ad verbum continuo factum est quod velle se dixit ? Sicut autem Filius facit voluntatem Patris, sic et Pater facit voluntatem Filii. Nam Filius dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Non dixit, Peto, vel, Rogo; sed, volo: ut isto volente faceret ille, sicut illo volente faciebat iste: et non alia ille, alia iste; sed quae ille, haec etiam iste. sius, verba veritatis sunt, falsa
Abbreviated transcription (Latin):
ihe deus erat. ⁊ sp̃ec sanctus quo
plemis erat non erat dens. tam
male sencientes de sꝑũ sco. ut
non er tribuatis saltem ꝙ ibu¬
tum est moysi famuło del g
non mumera graꝵui plaga¬
rum ꝓdigia in eodem qũ seͥ
gendos egyptios. ⁊ pharaomi
ad homines met̾nam uitam.
regenerantos ⁊ non est deus.
mmo uͦ est ⁊ deus uerus est.
Et utiq sb̾iectum est ⁊ templũ
ill cutus est templu. Qmodo
g᷑ d̾s non est cui sunt menbra
dei subrecta: Ac ꝑ hoc ⁊ dñs
÷ templi sui. Qaus em̃ hoc ne¬
get: quis itaq deupiat ut di¬
cat nõ eẽ aliquem cominũ

Expanded text:
 Deus erat, et Spiritus sanctus quo plenus erat, non erat Deus; tam male sentientes de Spiritu sancto, ut non ei tribuatis saltem quod tributum est Moysi famulo Dei, qui non munera gratiarum, sed plagarum prodigia in eodem Spiritu gendos Aegyptios, et Pharaoni ad homines in aeternam vitam regenerandos, et non est eis Deus! Imo vero est, et Deus verus est, Et utique subjectum est templum illi cujus est templum: quomodo ergo Deus non est, cui sunt membra Dei subjecta? Ac per hoc et Dominus est templi sui: quis enim hoc neget, quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tamqͣm in templo suo. Et ꝙ
possum. quom᷑ cũ sic laudetis
spm̃ scm̃ ut eũ sanctificandis
sidelib ubiq asseratis ẽẽ pre¬
senteuz tamen negare audeatis
deum. Ita ne deus no est qui re¬
pleuit orbem t̾rarũ: Scͥptura
em̃ dicit. Sp̃s domini repleuit
orbem t̾rarum.  quid dica¬
mꝰ quod repleuit dbem quirẽ

Expanded text:
tanquam in templo suo. Et quplicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctum, ut eum sanctificandis fidelibus ubique asseratis esse prsentem, tamen negare audeatis Deum. Itane Deus non est, qui replevit orbem terrarum? Scriptura enim dicit: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Sed quid dicamus quod rep
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid ⁊̃ tu adhibes hoc apłi
testimoniũ ubi ait. qui adħe¬
te eciam ate ꝓducto ceste cõ¬
uincam: Nunc saltem distin¬
que duo ista que non potiusti
cum simul ẽẽmus innr̃a dispu¬
tatoe distinguere. diligent̾ ita¬
q aitende que dico. Qnͣ de pebꝰ
duab aut plurib dr̃ unꝰ esto¬

Expanded text:
hoc Apostoli testimonium, ubi ait, Qui adhaete etiam a te producto teste convincam? Nunc saltem distingue duo ista, quae non potuisti, cum simul essemus, in nostra disputatione distinguere. Diligenter itaque attende quod dico. Quando de rebus duabus aut pluribus dicitur, U
Abbreviated transcription (Latin):
rex ñ 3: cuiꝰ templũ ÷ q̃ menbra
sunt regis: Qͦ mͦ nõ comidet
prĩ ⁊ filio. qui repleuit filiũ
qͥ menbͣ fihii suam possidet
domum: insi forte qñ filis
regressus est a iordane pleuꝰ
erat spñ sancto. ⁊ qñ secere
cepit ad dexteram prĩs exclu
sit utiq cogitandi carnalit᷑.
Alioquin opinaturi sumns
honorabiliꝰ silium sed̾e. qm̃
prem honorabiliꝰ quippe side¬
lur ad dexteram ⁊ indeoit᷑ ess
conseqũs ut pr̃ secent ad sm¬
tram. Ponremo qͣlis nobi q¬

Expanded text:
rex non est, cujus templum est quae membra sunt regis? Quomodo non consedet Patri et Filio, qui replevit Filium, qui membra Filii suam possidet domum? Nisi forte quando Filius regressus est a Jordane, plenus erat Spiritu sancto; et quando sedere coepit ad dexteram Patris, exclussit utique cogitanda carnaliter: alioquin opinaturi sumus honorabilius Filium sedere quam Patrem; honorabilius quippe sedetur ad dexteram: et videbitur esse consequens ut Pater sedeat ad sinistram. Postremo qualis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃i spm̃ sancto subtuhitur
a nobis. quisquis  ille ceu¬
sus tantm sedere clim pre uł
filis sit indignus qui eadem
sede efficit dignos: Em mous¬

Expanded text:
 Spiritui sancto subtrahitur a vobis quisquis est ille consessus, tanquam sedere cum Patre vel Filio sit indignus, qui eadem sede efficit dignos. Cui mo