comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et tracie simul imꝑio p̃fecit. Ita¬
q theodosiꝰ afflictã rempublicã
ira dei. recuꝑandã credidit mi¬
scd̾ia dĩ. omnẽ fiduciã sui ad opẽ
rp̃i conferens. maximas illas sci¬
thicas gentes formidatasq cun¬
ctis maiorib. alexandroq illi
magno euitatas. ac tunc extin¬
cto romano exercitu. romanis
equis armisq structissimas.
hor ẽ alanos. hunos. ⁊ gothos
incunctant̾ aggressus magnis
multisq p̃liis uicit: urbem
constantinopolim uictor intra¬
uits Et ne paruã ipsã romani
ex̾citus manũ assidue bellando
dete reret: fedus cũ athanari¬
co rege gothorũ ꝑcussit. Atha

Expanded text:
et Traciae simul imperio praefecit. || Itaet Traciae simul imperio praefecit. || Itaque Theodosius afflictam rem publicam ira dei reparandam credidit misericordia dei; omnem fiduciam sui ad opem Christi conferens maximas illas Scythicas gentes formidatasque cunctis maioribus, Alexandro quoque illi Magno evitatas, at tunc extincto Romano exercitu Romanis equis armisque structissimas, hoc est Alanos Hunos et Gothos, incunctanter adgressus magnis multisque proeliis vicit. urbem Constantinopolim victor intravit et ne parvam ipsam Romani exercitus manum assidue bellando deterreret, foedus cum Athanarico rege Gothorum percussit. atha
Abbreviated transcription (Latin):
moxq catholico baptismate tin¬
ctus presũ ẽẽt ordinatꝰ: cumq
ꝓ fide catholica libros graciano
imꝑatori porrexisset. acuen̾atiõe
qua debuerat susceptus ẽẽt: um¬
uersa statim ad rectã fidẽ italiare¬
pedauit. ¶Eo tp̃r ingalliis ap̃d
tiironis multis beatissimꝰ marti¬
nus lampabat iurtutib. totoq
orbi doctrinis et scientia clarus
apud bethleem iude ciuitatẽ pale¬
stine situs radiabat ieronimꝰ/ Por¬
ro gracianꝰ cũ animadũtisset traciã
daciã q tanquã genitales terras
possidentib gothis taifalisq atq
om̃i ꝑuicie atrociorib hunis at
a lanis extremũ romano nomini
pericłm instare: eadẽ ꝓuisione
qua quondã legerat nerua hispa¬
nũ uirũ traianũ ꝑ quẽ respubli¬
ca reparata ẽ. accitũ ⁊ ipse nichi¬
lominꝰ eque ab hispania theodosiũ
fauentib cunctis apud syrmiũ
purpurã induit: etatis annum
tricesimũ t̾ciũq agentẽ. orientisꝙ

Expanded text:
moxque catholico baptismate tinmoxque catholico baptismate tinctus praesul esset ordinatus cumque pro fide catholica libros Gratiano imperatori porrexisset ac veneratione, qua debuerat, susceptus esset, universa statim ad rectam fidem Italia repedavit. || eo tempore in Galliis apud Turonos multis beatissimus Martinus lampabat virtutibus || totoque orbi doctrinis et scientia clarus apud Bethleem civitatem Palaestinae situs radiabat Hieronimus. || Porro Gratianus cum animadvertisset Traciam Daciamque tamquam genitales terras possidentibus Gothis Taifalisque atque omni pernicie atrocioribus Hunis et Alanis extremum Romano nomini periculum instare, || eadem provisione, qua quondam legerat Nerva Hispanum virum Traianum, per quem res publica reparata est, accitum et ipse nihilominus aeque ab Hispania Theodosium faventibus cunctis apud Syrmium purpuram induit aetatis annum tertium tricesimumque agentem, Orientisque
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑfidie succendat igni.¶Gochi
uͦ imꝑatore occiso iam securi ad
urbẽ ꝓperant constantinopolita¬
nã: ubi tunc dũica augusta
ualentis uxor multa pecunia ple¬
bi largita. ab urbis uastatione ho¬
stem submouit: regnũ cũ natis
ualentis .ui. annis imꝑiũ tenuit.
qͣmuis iam dudũ aute cum
patruo ualente ⁊ cũ ualen¬
tiniano fr̃e regnaret. Igit᷑ graci¬
auꝰ admodũ uiuenis cum inesti¬
mabilẽ multitũdinẽ hostũ roma¬
nis infusam finib certieret: fretꝰ
xp̃i potentia longe impari mili¬
tũ num̾o sese inhostẽ dedit: ⁊ con¬
tinuo apud argentariã oppĩdum
galliarui formidolosissimũ bellũ
incredibili felicitate confecit.
Nam plusqͣm tͥginta nulia aleman.¬
norũ minimo romanoꝵ detm̃to
ineo p̃lio int̾fecta narrant᷑ Hoc
buit. Nam cũ usq ad id tempus
italia arriane ꝑfidie morbo lan¬
gueret: post aurencii serã mortẽ
cũ ambrosuis ex pagano iudice
subito apud mediolanũ diuino
nutu ep̃s a cunctis fuisset electus.

Expanded text:
ipse perfidiae succenderat igni. || Gothi vero imperatore occiso iam securi ad urbem properant Constantinopolitanam, ubi tunc Dominica Augusta Valentis uxor multa pecunia plebi largita ab urbis vastatione hostem submovit, regnum cognatis Valentis sex annis imperium tenuit, quamvis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaret. || igitur Grati admodum iuuenis cum inaeatimabilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus Christi potentia, longe inpari militum numero sese in hostem dedit et continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidulosissimum bellum incredibili felicitate confecit. nam plus quam triginta milia Alamannorum minimo Romanorum detrimento in eo proelio interfecta narrantur. buit; nam cum usque ad id tempus Italia Arrianae perfidiae morbo langueret, post Auxentii seram mortem cum Ambrosius ex pagano iudice subito apud Mediolanum divino nutu episcopus a cunctis fuisset electus
Abbreviated transcription (Latin):
ethio ñ impuniti discederent.
bonifaciꝰ uit̾ hec apud africã¬
gła potentiaq augebat᷑. Mit¬
tuntur adu̾sus eum maborciꝰ
et galbio. Qui dum bonifaci¬
um obsidere parant: ab eo
int̾empti sunt. Exinde gen¬
tib que uti nauib nesciebant:
dũ a concertantib in auxilium
uocantur mare ꝑuium factũ
ẽ. Rursus contra bonifaciũ
sigisiuusdus comes dirigitur:
Bonifacius uero sentiens se ñ
posse tuto africã tenere. cer¬
nensq sibi ꝑiculũ instare: in
ꝑniciem totiuis rei publice
efferuescens. guandalorum
alanorũq gentẽ cũ geserico
suo rege ab hispaniis euoca¬
tos africe intromisit. Qͥ cun¬
ctam pene africã ferro. flana.
rapinis. crudelissime deuastan¬
tes: catholicã insuꝑ fidem ar¬
riana ĩpietate subuertere ¶Sub
hoc turbine beat issimus de
quo p̃missũ ẽ augustinꝰ ypo¬
niensis ep̃s ne ciuitatis sue
ruinã cerneret. t̾cio eius obsi¬
dionis mense septuaginta ⁊ sex nui¬
te annis expletis. ex quib .xl. in

Expanded text:
etio non inpuniti abscederent. Bonifatius inter haec apud Africam potentia gloriaque augebatur. mittuntur adversus eum Mabortius et Galbio; qui dum Bonifatium obsidere parant, ab eo interempti sunt. exinde gentibus, quae uti navibus nesciebant, dum a concertantibus in auxilium vocantur, mare pervium factum est. rursus contra Bonifatium Sigisvuldus comes dirigitur. Bonifatius vero sentiens se non posse tuto Africam tenere cernensque sibi periculum instare, in perniciem totius rei publicae effervescens Wandalorum Alanorumque gentem cum Geiserico suo rege ab Hispaniis evocatos Africae intromisit, qui cunctam paene Africam ferro flamma rapinis crudelissime devastantes catholicam insuper fidem Arriana inpietate subvertere. sub hoc turbine beatissimus, de quo praemissum est, Augustinus Hipponiensis episcopus, ne civitatis suae ruinam cerneret, tertio eius obsidionis mense sex et septuaginta vitae annis expletis, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicatione occidit. ꝑ hec inusita¬
to fauore dilectus ab oĩb. morbo¬
ꝑiit in ea qua pat̾ uilla: post bi¬
eo mortuo publicꝰ fuit: ut omnes
tanqͣm in ꝓpria doluerint orbita¬
te. Senatus obitu ip̃iꝰ circa uesꝑã
nunciato nocte irrupit in curiã:
congessit. qͣntas nec uiuo unqm
egerat nec p̃senti. Int̾ diuos relatꝰ ẽ
Comicianꝰ mox accepit imperiũ
aut caligule. aut tyberio. morib¬
similior: qͣm patͥ uł fr̃i suo. Pri¬
mis tam̃ annis. mõd̾atꝰ in imꝑio
fuit. Mox aũ ad ingentia uicia
ꝓgressus. libidinis. iracundie. cͥ¬
delitatis. auaricie. tautũ in se oĩũ¬
õdia concitauit: ut m̃ita ⁊ patͥs
⁊ fr̃is aboleret. Int̾fecit nobilis¬
simos e senatu: dñm se ⁊ dm̃ pͥmꝰ
appellari iussit.¶ Nullam sibi nisi
aureã aut argenteã statuã pas¬

Expanded text:
dicatione eius occidit. Per haec inusitadicatione eius occidit. Per haec inusitato favore dilectus morbo periit in ea, qua pater, villa post bieo mortuo publicus fuit, ut omnes tamquam in propria doluerint orbitate. Senatus obitu ipsius circa vesperam nuntiato, nocte inrupit in curiam eue congessit, quantas nec vivo umquam egerat nec praesenti. Inter Divos relatus est. Domitianus mox accepit imperium, aut Caligulae aut Tiberio similior quam patri vel fratri suo. Primis tamen annis moderatus in imperio fuit, mox ad ingentia vitia progressus libidinis, iracundiae, crudelitatis, avaritiae tantum in se odii concitavit, ut merita et patris et fratris aboleret. Interfecit nobilissimos e senatu. Dominum se et deum primus appellari iussit. Nullam sibi nisi auream et argenteam statuam
Abbreviated transcription (Latin):
aut filios sibi successuros aut ne¬
minẽ. Nuic titus filiꝰ successit.
qui ⁊ ipse uespasianꝰ ẽ dictus. uir
om̃iũ uirtutũ gen̾e mirabilis. ad¬
eo ut amor ⁊ delitie humani ge¬
neris dic̾et᷑. facund issimꝰ. bellico¬
sissimꝰ. mõd̾atissimꝰ. Causas latine
egit: poemata et tragedias grece
cõpofuit. In oppugnatione iero¬
solimorũ sub patre militans .xi i.
ꝓpugnatores .xiͥi. sagitaꝵ ictib
confixit Rome tante ciuilitatiᷤ
in imꝑio fuit: ut nullũ om̃ino
puniret. Conuictos ad u̾sũ se
ꝯiurationis dimisit: ⁊ in eadem
familiaritate qua ante. habuit.
facilitatis ⁊ lib̾alitatis tante fuit.
ut cũ nulli quicqͣm negaret. ⁊ ab
amicis rep̃hendet᷑.: respond̾it.
nullũ tristẽ debere ab ĩꝑatore
discẽderes Pret̾ea cũ quadã die
int illo die qͥcqm p̃stitisse:
dixit. Amici: hodie diem ꝑdidi.
Hic rome amphiteatrũ edifica¬
uit. ⁊ qͥnq milia feraꝵ in eiꝰ de¬

Expanded text:
aut filios sibi successuros aut neaut filios sibi successuros aut neminem. Huic Titus filius successit, qui et ipse Vespasianus est dictus, vir omnium virtutum genere mirabilis adeo, ut amor et deliciae humani generis diceretur, facundissimus, bellicosissimus, moderatissimus. causas Latine egit, poemata et tragoedias Graece conposuit. in oppugnatione Hierosolymorum sub patre militans duodecim propugnatores duodecim sagittarum ictibus confixit. Romae tantae civilitatis in imperio fuit, ut nullum omnino puniret, convictos adversum se coniurationis dimisit et in eadem familiaritate quam antea habuerit. facilitatis et liberalitatis tantae fuit, ut cum nulli quicquam negaret et ab amicis reprehenderetur, responderit nullum tristem debere ab imperatore discedere, praeterea cum quadam diese illo die cuiquam praestitisse, dixerit: "Amici, hodie diem perdidi". Hic Romae amphitheatrum aedificavit et quinque milia ferarum in de
Abbreviated transcription (Latin):
exilii penã. Sub hoc iti dea roma¬
no accessit impio ⁊ iherosolima:
que ẽ urbs nobilissima palestine.
Achaiam. liciam. rõdũ. biranciũ.
samũ: que libere añ id tempus
fũ̾ant. Item traciã. ciliciã. coma¬
genẽ que sub regib amicis eg̾ant:
in ꝓuinciarũ formã redegiti offen¬
saiũ tinuriarũ immemor fuit.
Conuicia a causidicis ⁊ philosophiͤ
in se dicta: leuit̾ tulit. diligens ta¬
m̃ coercitor discipline militaris.
hic cũ filio tito de iherosolimis tͥ¬
umphauit. ꝑ hec cũ senatui. po¬
pło. postremo cunctis amabil ac
iocundus ẽet. ꝓfluuio uentris ex¬
tinctus ẽ in uilla ꝓpria circa sabi¬
nos: annũ agens etatis . lxͫ. nonũ.
ĩperii uͦ nonũ.⁊ diem septimũ. at¬
q int̾ diuos relatꝰ ẽ. Geniturã fi¬
lioꝵ ita cognitã habuit: ut cũ ml¬
te contͣ eũ conuirationes fierent.
quas patefactas ingenti dissimu¬
latione contẽpsit. in senatu dix̾it

Expanded text:
exilii poenam. sub hoc Iudaea Romaexilii poenam. sub hoc Iudaea Romano accessit imperio et Hierosolyma, quae fuit urbs nobilissima Palestinae. Achaiam Lyciam Rhodum Byzantium Samum, quae liberae ante id tempus fuerant, item Thrachiam Ciliciam Commaginem, quae sub regibus amicis egerant, in provinciarum formam redegit. Offensarum et inimicitiarum inmemor fuit, convicia a causidicis et philosophis in se dicta leviter tulit, diligens tamen coercitor disciplinae militaris. hic cum filio Tito de Hierosolymis triumphavit. per haec cum senatui populo, postremo cunctis amabilis ac iocundus esset, profluvio ventris extinctus est in villa propria circa Sabinos annum agens aetatis sexagesimum nonum, imperii nonum et diem septimum atque inter divos relatus est. genituram filiorum ita cognitam habuit, ut cum multae contra eum coniurationes fierent, quas patefactas ingenti dissimulatione contempsit, in senatu dixit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluto. ⁊pectus ab om̃ib obuiis appe¬
titus. Postremo iugulatꝰ ⁊ intỹberĩ
deiectus: cõmuni etiã caruit sepui¬
tura. ꝑiit aũ anno etatis qͥnqua
⁊die uno. Uespasianus huic succes¬
sit factus apud palestinã imꝑator.
pͥnceps. obscure quidẽ natus. s ob¬
timis cõparandus. Priuata uita
illustris. ut qui a claudio ingerma¬
niã ⁊ deinde inbritanniã missus
.tricies ⁊ bis cũ hoste conflixerit: du¬
as ualidissimas gentes .xcͦ. oppida.
insulã uectã britanme ꝓximam
imꝑio romano a diecerit. rome se
imꝑio mõd̾atissime gessit. Pecunie
tantũ auidior fuit: ita ut eamnon
nullis inuiste aufertet. Quã cũ om̃i
diligentie ꝓuisiont collig̾et: tam̃
studiosissime largiebat᷑ p̃cipue ifidi¬
gentib : nec facile ante eũ cuiꝰqͣm
pͥucipis uł maior ẽ liberalitas cõꝑta.
lentratis: ut qui maiestatis etiã ꝯtͤ
se reos non facile punierit. ultra

Expanded text:
nvoluto et pectus ab omnibus obviis adpenvoluto et pectus ab omnibus obviis adpetitus, postremo iugulatus et in Tiberim deiectus etiam communi caruit sepultura. periit autem aetatis anno et die uno. Vespasianus huic successit, factus apud Palestinam imperator, princeps obscure quidem natus, sed optimis conparandus, privata vita inlustris, ut qui a Claudio in Germaniam et deinde in Brittaniam missus tricies et bis cum hoste conflixerit, duas validissimas gentes, viginti oppida, insulam Vectam Brittaniae proximam imperio Romano adiecerit. Romae se in imperio moderatissime gessit. pecuniae tantum avidior fuit ita, ut eam nullis iniuste auferret. quam cum omni diligentiae provisione colligeret, tamen studiosissime largiebatur, praecipue indigentibus. nec facile ante eum cuiusquam principis vel maior est liberalitas conperta lenitatis, ut qui maiestatis quoque contra se reos non facile punierit ultra
Abbreviated transcription (Latin):
stris in modũ castroꝵ dispositis
ipse desuꝑ ꝓpugnantes diu ob¬
stitere romanis. S cũ ab eis no¬
uo cedis genere terrerent᷑. abs¬
cisis enĩ cũ crine ceruicib in¬
honesto satis uulñe turpes re¬
linquebant᷑. ferrũ qd in hostes
uerterant. in se suosq uertert̃.
Namq alie concursu mutuo
iugulate. alie app̃hensis inuicẽ
facieb strangulate. alie funib
ad sua colla ligatis equorũq
crurib ꝓtracte int̾iert̃: alie
laqueo de subrectis ꝑ laustroꝵ
themonib pependert̃. Quedã¬
eaꝵ dũ se suspendet: duos filios
traiectis ꝑ colla eoꝵ laqueis ad
pẽdes suos uiurit. Ita his duob
sa: centũ q̃ draguita milia cap¬
ta st̃.: absq innumera multitti¬
dine mulierũ. que furore fe¬
mineo se suosq paruulos neca¬
uert̃. Is belli finis fuit. Trium¬
phus. utriq decretꝰ ẽ./ Sexto iu¬
lio cesare.⁊ lucio marcio phi¬
lippo consulib. sescentesimo
quinquagesimo no co no an¬

Expanded text:
stris in modum castrorum dispositis stris in modum castrorum dispositis ipsae desuper propugnantes diu obstitere Romanis, sed cum ab eis novo caedis genere terrerentur, abscisis enim cum crine cervicibus inhonesto satis vulnere turpes relinquebantur, ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque verterunt. nam aliae concursu mutuo iugulatae, aliae apprehensis invicem faucibus strangulatae, aliae funibus ad sua colla ligatis equorumque cruribus protractae interierunt, aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependerunt; quaedam dum se suspenderet, duos filios traiectis per colla eorum laqueis ad suos pedes vinxit. ita his duobussa, centum quadraginta milia capta sunt absque innumera multitudine mulierum, quae femineo furore se suosque parvulos necaverunt. || his belli finis fuit; triumphus utrique decretus est. Sex. Iulio Caesare et L. Marcio Philippo consulibus sexcentesimo quinquagesimo nono an
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã iugurthinã scd̾o con¬
sul ẽ factus: bellũq ei contra
cimbros ⁊ teutonos. decretũ est.
tercio quoq ei ⁊ quarto delatꝰ
ẽ consulatus quia bellũ cimbri¬
cũ ꝓtrahebat᷑: s in quarto con¬
sulatu collegã habuit qͥntũ lu¬
taciũ catulũ¶ Cũ cimbris itaq
conflixit ⁊ duob p̃liis ducen¬
ta milia hostrũ cicidit. octo¬
ginta milia cepit : ⁊ducẽ eoꝵ
meritũ: ab sens consul ẽ factus.
Int̾ea cimbri⁊ teutones quoꝵ
copia adhuc infinita erat. ad
italiã transiert̃. It̾m a gaio ma¬
rio et quinto catulo contra eos
dimicatũ ẽ: s a catuli parte
feliciꝰ. Nam p̃lio qd̾ simul am¬
bo gesserunt .c.xl. milia aut
inpugna aut in fuga cesa sr̃:
.lx. milia capta. Romani milites
ta sunt. Ex his exertitꝰ marii duo
reportauit: catuli exercitꝰ. xxx.⁊
unũ. S ab eorũ mulierib graui¬
orẽ pene qͣm ab ipsis ꝑugnã ro¬
mani exꝑti sunt hee etenĩ plau¬

Expanded text:
victoriam Iugurthinam secundo convictoriam Iugurthinam secundo consul est factus, bellumque ei contra Cimbros et Teutonas decretum est. tertio quoque ei et quarto delatus est consulatus, quia bellum Cimbricum protrahebatur. sed in quarto consulatu collegam habuit Q. Lutatium Catulum. cum Cimbris itaque conflixit et duobus proeliis CC milia hostium cecidit, LXXX milia cepit et ducem eorum meritum absens consul est factus. Interea Cimbri et Teutones, quorum copia adhuc infinita erat, ad Italiam transierunt. iterum a C. Mario et Q. Catulo contra eos dimicatum est, sed a Catuli parte felicius. nam proelio, quod simul ambo gesserunt, CXL milia aut in pugna aut in fuga caesa sunt, LX milia capta. Romani milites ta sunt, ex his exercitus Marii duo reportavit, Catuli exercitus xxxi. || sed ab eorum mulieribus graviorem paene quam ab ipsis pugnam Romani experti sunt; hae etenim plau
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab eo qd̃ hyrcanos bellou
cerat hyrcani nom̃ accẽpit i id
etiã cempꝰ cicero. arpini nascitim.
matre eluia noĩe: patre equestri
ordinis ex regio uuscoꝵ genere.
Codẽq tp̃r quedã uirgo de roma
in apuliã ꝑgens ictu fulmminis
exanimata ẽ: om̃ib sine scissu¬
ra aliqua uestim̃tis ademptis
ac pecłoris pedũ ꝙ uinculis. mo¬
nilib etiã anułisq discussis:
illeso corpore nuda iacuit. Equꝰ
quoq eiꝰ pari mͦ frenis ⁊ cingłis
ꝑemptus iacuit dissolutis. Etpli¬
um bellũ in nu¬
mdia contͣ iuigur¬
thã gerit᷑. roma
ni consules marcuͤ
icipio acimbris ⁊ teutonis ⁊ tu¬
gurinis ⁊ ambronib que erant
germanorũ ⁊ gallorũ gentes ui¬
cti sunt iuxta flumen rodanũ:
et ingenti int̾nitione etiã ca¬
stra sua:⁊ magnã partẽ ex̾cituᷤᷤ
ꝑdiderunt. Timor rome gͣudis
fuit. qͣntus uix annibalis tp̃r
punicis bellis: ne it̾m galliro¬
mã uenirent. Ergo mariꝰ post

Expanded text:
qui ab eo, quod Hyrcanos bello qui ab eo, quod Hyrcanos bello vicerat, Hyrcani nomen accepit. || per id etiam tempus Cicero Arpini nascitur matre Helvia nomine, patre equestris ordinis ex regio Vulscorum genere.|| eodem tempore quaedam virgo de Roma in Apuliam pergens ictu fulminis exanimata est omnibus sine scissura aliqua vestimentis ademptis ac pectoris pedumque vinculis, monilibus etiam anulisque discussis inlaeso corpore nuda iacuit; equus quoque eius pari modo frenis et cingulis peremptus iacuit dissolutis. um bellum in Numidia contra Iugurtham geritur, Roni consules M. Caepio a Cimbris et Teutonis et Tigurinis et Ambronibus, quae erant Germanorum et Gallorum gentes, victi sunt iuxta flumen Rhodanum et ingenti internicione etiam castra sua et magnam partem exercitus perdiderunt. timor Romae grandis fuit, quantus vix Hannibalis tempore Punicis bellis, ne iterum Galli Romam venirent. ergo Marius post
Abbreviated transcription (Latin):
tos eiꝰ occidit uł cepit. multasci¬
tates eiꝰ cepit. Et cũ iam finẽ bello
positurꝰ ẽet: successũ ẽ ei a gaio
mario. Is iugurthã ⁊ boceũ mau¬
ricanie regẽ qui auxiliũ iuigur¬
the ferre ceꝑat parit̾ suꝑauit.xcͣ.
cidit: aliqͣnͣta ⁊ ip̃e oppida nu¬
nũdie cepit. belloq t̃minũ posu¬
it. capto iugurtha ꝑ questorẽ suuĩ
corneliũ. Sillam ingentẽ uirum.
tradente bocco iugurthã qui ꝑ
eo ante pugiau̾at. Amarco iu¬
nio sillano collega quinti metel¬
li cimbri ingallia uicti sunt:
a minucio rufo in macedonia
scordisci ⁊ tribelli. ⁊ a seruilio sci¬
pione in hispania lusitam uc¬
tisunt: ⁊ duo triũphi de iugur¬
tha pͥmꝰ ꝑ metellũ. scd̃s ꝑ mariũ
acti sunt. Aute currũ tam̃ ma¬
rii iugurtha cũ duob filiis du¬
ctus ẽ cathenatꝰ: ⁊ mox iussu con¬
sulis in carcere strangulatꝰ est.
Ihis apud iherosolimã dieb ioh̾es
dux iudeoꝵ ⁊ pontĩfex extitit:

Expanded text:
tos eius occidit vel cepit, multas citos eius occidit vel cepit, multas civitates ipsius cepit. Et, cum iam finem bello positurus esset, successum est ei a C. Mario. Is Iugurtham et Bocchum, Mauritaniae regem, qui auxilium Iugurthae ferre coeperat, pariter superavit. it. Aliquanta et ipse oppida Numidiae cepit belloque terminum posuit capto Iugurtha per quaestorem suum Cornelium Sullam, ingentem virum, tradente Boccho Iugurtham qui pro eo ante pugnaverat. A M. Iunio Silano, collega Q. Metelli, Cimbri in Gallia victi sunt, et a Minucio Rufo in Macedonia Scordisci et Triballi, et a Servilio Cpione in Hispania Lusitani victi sunt et duo triumphi de Iugurtha, primus per Metellum, secundus per Marium acti sunt. ante currum tamen Marii Iugurtha cum duobus filiis ductus est catenatus et mox iussu consulis in carcere strangulatus est. || his apud Hierosolymam diebus Iohannes dux Iudaeorum et pontifex extitit,
Abbreviated transcription (Latin):
te apud uideos occiso iuda ma¬
chabeo: fr̃ eiꝰ ionathas pontifex
habet᷑. Tunc etiã claruit apud
brundisiũ põpacuuuiꝰ tͣgediarũ
scͥptor Igitur scipio multas his¬
panie cruitates partim cepit: par¬
tim in deditionẽ accepitꝰ Codẽ
nis. mortiuis ẽ : heredẽq populũ
romanũ reliquit. Ita imꝑio ro.¬
mano ꝑ testam̃tũ asia accessit.
Mox etiã decimꝰ iumꝰ brutꝰ de

Expanded text:
te apud Iudaeos occiso Iuda Mate apud Iudaeos occiso Iuda Machabaeo || frater eius Ionathas pontifex habetur. || tunc etiam damit apud Brundisium Pacuvius tragoediarum scriptor. || igitur Scipio multas Hispaniae civitates partim cepit, partim in deditionem accepit, Numantnis mortuus est heredemque populum Romanum reliquit. ita imperio Romano per testamentum Asia accessit. Mox etiam D. Iunius Brutus de
Abbreviated transcription (Latin):
exposc̾ent. ut mori eis qͣi uiris lice¬
ret: nouissime larga priꝰ potione
calefacti. q̃ madefactis frugib con¬
fici solet. subito suꝑ romanos irru¬
pugnare se adu̾sũ numantinos
fugiendo ꝓbassent: nͥ sub scipione
pugnassent. Numantini int̾fectis
suis fortissimis: bello cedunt. Cõ¬
positis tam̃ ordinib nec sic̃ fugi¬
entes: in urbẽ reu̾tunt᷑. Corpora
int̾fectoꝵ ad sepulturã sũblata:
acciꝑe noluert̃: clausaq urbe
cuncti parit̾ ferro. ueneno. atq
igni consũpti st̃. Romani ex his
nicħ aliud qͣm securitatẽ adepti
st̾: seq magis euasisse numantinos
qͣm uicisse dixert̃. Unũ numan¬
tinũ uictoris cathena ñ tenuit:
quicquid suppellectił fuit ignis
absũpsit. Tunc scipio tẏresũ qͦn¬
dã celticũ pͥncipẽ ꝯsuluit: qua
de causa numantia priꝰ inuicta
aut post eu̾sa fuisset. Hresus res¬
pondit. Concordia uictoriã: dis¬
cordia. excidiũ p̃buit¶ Hac tẽpesta¬

Expanded text:
exposcerent, ut mori eis quasi viris liceexposcerent, ut mori eis quasi viris liceret, novissime larga prius potione calefacti, quae madefactis frugibus confici solet, subito super Romanos inrupugnare se adversum Numantinos fugiendo probassent, nisi sub Scipione pugnassent. Numantini interfectis suis fortissimis bello cedunt, compositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem revertuntur. corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt clausaque urbe cuncti pariter ferro veneno atque igne consumpti sunt. Romani ex his nihil aliud quam securitatem adepti sunt seque magis evasisse Numantinos quam vicisse dixerunt. unum Numantinum victoris catena non tenuit, quicquid supellectilis fuit, ignis consumpsit, tunc Scipio Tyresum quendam Celticum principem consuluit, qua de causa Numantia aut prius invicta aut post eversa fuisset; Tyresus respondit: concordia victoriam, discordia excidium praebuit. hac tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ fecit infameni quã ppłs ⁊ sena¬
tus iussit infringi: atq ip̃m man¬
cinũ hostib tradi: ut millo qͣsi
auctore federis uindicarent. Cũ
ꝙ ꝑ continuos annos .xiiii. consules
post tantã gͥ ignominiã qua a nu-¬
mantinis bis romami ex̾citꝰ fu̾ant
sub iugatis publiꝰ scipio affricanꝰ
scd̾o consul factꝰ ẽ. ⁊ ad numantiã
missus ẽ. Is pͥmo militẽ uiciosũ
⁊ignauũ exercendo magis quã pu¬
uiendo sine aliqua acerbitate cor¬
rexit. Mox pugna cũ numantinis
cõmissa exertitꝰ romanꝰ oppressus.
impetu numantinoꝵ t̾ga uertit.
s increpatione ⁊ minis obiectantis
sese consulis. tandẽ iudignatus in
hostem rediit: ⁊ quẽ fugiebat fu¬
gere cõpulit Unde qͣmuis scipio
letatus sit: tam̃ ultra bello adũsꝰ
eos audendũ non ẽẽ ꝓfessus ẽ. Itaq
urbẽ obsidione conclusit: ac ual¬
lo circũdedit. Cũq du conclusi fa¬
nie laborarent: pugneq facultatẽ

Expanded text:
cem fecit infamem, quam populus et senacem fecit infamem, quam populus et senatus iussit infringi atque ipsum Mancinum hostibus tradi, ut in illo quasi auctorem foederis vindicarent. || cumque per continuos annospost tantam igitur ignominiam, qua a Numantinis bis Romani exercitus fuerant subiugati, P. Scipio Africanus secundo consul factus est et ad Numantiam missus est. is primum militem vitiosum et ignavum exercendo magis quam puniendo sine aliqua acerbitate correxit, || mox pugna cum Numantinis commissa exercitus Romanus oppressus impetu Numantinorum terga convertit; sed increpatione et minis obiectantis sese consulis tandem indignatus in hostem rediit et quem fugiebat, fugere compulit; unde quamvis Scipio laetatus sit, tamen ultra bello adversus eos audendum non esse professus est. itaque urbem obsidione conclusit, vallo circumdedit; cumque diu conclusi fame laborarent pugnaeque facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
tis. stipendiarios fecitꝰ Gallie
aũ tributi noĩe annuũ imꝑa¬
renũ aggressus ĩmanissimis
p̃liis uicit. Int̾ tot successus.
ter male pugnauit. apud auer¬
nos semel p̃sens. ⁊ absens ager¬
mania bis. Nam legati eiꝰ duo
tituriꝰ ⁊ arunculeus ꝑ insidias
cesi sunt. ¶Cinea eadẽ tẽpora
pompeii magni in consulatu
scd̾o. contra parthos missus ẽ.
Et cũ circa carras contͣ omen⁊
auspicia dinicasset: a surena
sule p̃miũ pet̾ent: responsũ ẽ nũqͣm
romanis placuisse. ĩꝑatores a suismi¬
litib int̾fici . Eo tp̃r rome puerex
ancilla natꝰ ẽ quadrupes. quadri¬
mianꝰ. ocłis .iiiͬi. aurib totidẽ. natu¬
rã uirilẽ duplicẽ hñs. In bononien¬
si agro: fruges in arborib nate st̃.
Qͥutꝰ pompeiꝰ deinde consul anu¬
mantinis que hispanie ciuitas fuit
opulentissima suꝑat᷑: pacẽ ignobi¬
lẽ fecit Post eũ gauis hostilius man¬
cinꝰ consul it̾m cũ numantinis pa¬

Expanded text:
tis stipendiarios fecit. Galliae tis stipendiarios fecit. Galliae autem tributi nomine annuum imperaRhenum adgressus inmanissimis proeliis vicit. inter tot successus ter male pugnavit apud Arbenos semel praesens et absens a Germania bis; nam legati eius duo Titurius et Aurunculeius per insidias caesi sunt. Circa eadem tempora Cn. Pompei Magni in consulatu secundo contra Parthos missus est, et cum circa Carras contra omen et auspicia dimicasset, a Surena sule peterent, responsum est numquam Romanis placuisse imperatores a suis militibus interfici. || eo tempore Romae puer ex ancilla natus est quadrupes quadrimanus oculis quattuor auribus totidem naturam virilem duplicem habens. in Bononiensi agro fruges in arboribus natae sunt. || Q. Pompeius deinde consul a Numantinis, quae Hispaniae civitas fuit opulentissima, superatus pacem ignobilem fecit. post eum C. Hostilius Mancinus consul iterum cum Numantinis pa
Abbreviated transcription (Latin):
ducenta septuaginta duo milia
fuisse referunt᷑. hii cũ repente
ysiluis erũpentes exercitũ cesa¬
ris ꝑt̾ritũ in fugã uertissent:
tundẽ hortatu cesaris exercitus
resticit: eosq usq ad int̾ntio¬
ne pene de leuit. De hinc titurꝰ¬
aluinus legatꝰ cesaris aluercas
eburonices. lixiuiosq incredi¬
bili cede deleuit¶ Publiꝰ crassus
alt̾ legatꝰ: ex aquitanis ⁊ can¬
¶Cesar rursus germanos qͥ renũ
tͣnsierant. ⁊ totas gallias sibi
subic̃e parabant. bello ad orsus
fuisse Deinde facto ponte.renũ
transgressus. sueuos maximã
ferocissimã gentẽ. quoꝵ ẽẽ cen¬
tũ pagos multi ꝓdidere. totãq
liã se recepit. Domuit aũ annis
nouem fere omnẽ galliã que
int̾ alpes. flumen rodanũ. re¬
nũ ⁊ occeanũ ẽ. ⁊ circuitupa¬
tet ad bis tricies centena mi¬
lia passuũ / Britannis mox bel¬
lũ intulit: quib ante ne no¬
men quidẽ romanoꝵ cognitũ
erat. eosq uictos obsidib accep¬

Expanded text:
ducenta septuaginta duo milia ducenta septuaginta duo milia fuisse referuntur. hi cum repente e silvis erumpentes exercitum Caesaris perterritum in fugam vertissent, tandem hortatu Caesaris exercitus restitit eosque usque ad internicionem paene deleAlbinus legatus Caesaris Alvercos Eburovices Lixoviosque incredibili caede delevit. P. Crassus alter legatus ex Aquitanis et CanCaesar rursus Germanos, qui Rhenum transierant et totas Gallias sibi subicere parabant, bello adortus ufuisse; deinde facto ponte Rhenum transgressus Sueuos maximam et ferocissimam gentem, quarum esse centum pagos multi prodidere, totamque liam se recepit. || domuit autem annis novem fere omnem Galliam, quae inter Alpes flumen Rodhanum Rhenum et Oceanum est et circuitu patet ad bis tricies centena milia passuum. Brittanis mox bellum intulit, quibus ante eum ne nomen quidem Romanorum cognitum erat. eos quoque victos obsidibus accep
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis copiis ad portã collinã
signa contulit: ubi. lixͣx. milia
hominũ occidit. Mox ettã urbẽ
ingressus. triamilia hominuin
cont᷑ fidẽ datã inermes ꝑenite.
Cũq magna crudelitate contia
sontes insontesq seuirent: quuitꝰ
catulus palam sille ddixm Cum
quib tandẽ uicturi sum̾.si inbel¬
lo arinatos. in pace inermes occi¬
dimus: Silla dehinc marro ma¬
riũ de aprili casa extractũ uin¬
cire uissit: ductũq tͣus ty berĩ
effossis ocłis. membris minuta¬
tim ex sectis uł fractis trucidare.
Mariũ marii filiũ p̃neste ꝑsecut᷑
obsedit: ad mortẽ cõpulit. Lur¬
sus pugnã grarussimã habuit con¬
tra lamponiũ et cecrinatẽ duces
partis mariane : ad portã collinã.
.lxx. milia hostiũ in eo p̃lio contra
silłã fuisse dicunt᷑. Ex quib .xi.¬

Expanded text:
reliquis copiis ad portam Collinam signa contulit, octoginta milia hominum occidit. || mox etiam Urbem ingressus || tria milia hominum contra fidem datam inermes peremit cumque magna crudelitate adversus sontes insontesque seuiret, Q. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem victuri sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? || Sulla dehinc Marcomarium de caprili casa extractum vinciri iussit ductumque trans Tiberim effossis oculis membris minutatim exsectis vel fractis trucidari. || Marium Marii filium Praeneste persecutus obsedit et ad mortem conpulit. rursus pugnam gravissimam habuit contra Lamponium et Carinatem duces partis Marianae ad portam Collinam. LXX milia hostium in eo proelio contra Sullam fuisse dicuntur. XII mi
Abbreviated transcription (Latin):
suo dicatis nomine in¬
dulgeat. quantaq eisdẽ
ꝓ fideli seruicio henigni¬
tatis ope compenset: neino ẽ ut¬
sufficiat. Magna quidẽ eis se polli¬
cetur redditurũ in celo: s que accep¬
turi sunt plerũq hoc declarat in scłoͥ.
Nam sepius de seruis liberos. de libe¬
ris efficit głosos: uixta illud psalmo¬
graphi dictũ. Suscitans a t̾ra mo¬
pem ⁊ de st̃core erigens pauꝑemr: ut
collocet eũ cũ pͥncipib ppłi sin. De hoc
et anna helcane ait. Saturati prius
ꝓ pane se locauerunt: ⁊ famelici satu¬
rati sunt. Ex hoc et ip̃a redemptoris
nr̃i genitrix maria iirgo dicebat.
Deposuit potentes de sede: ⁊ exalta¬
uit humiles. S et ip̃e dñs in euan¬
gelio ait. Prunt pͥmi nouissimi: et
honissimi pͥmi. Illicit gͦ amore suo
magnos statuat. ac de infimis uni¬
geniti sui faciat coheredes: p̃fecit enĩ
de hac mundana egestate in celo.
quo scand̾e ñ potuit t̾renũ ĩꝑium.
ut ascendat illuc homo rusticanus

Expanded text:
suo dicatis nomine indulgeat, quantaque eisdem pro fideli servitio benignitatis ope compenset! Magnset, magna quidem se pollicetur redditurum in caelo, sed quae accepturi sunt plerumque hoc declarat in saeculo. Nam saepius de servis liberos, de liberis efficit gloriosos iuxta illud psalmographi dictum: Suscitans a terra inopem et de stercore erigens pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. et Anna Helcanae ait: Saturati prius pro pane se locaverunt, et famelici saturati sunt . Ex hoc et ipsa Redemptoris nostri genitrix virgo Maria dicebat: Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles . Sic et ipse Dominus in Evangelio ait: Erunt primi novissimi et novissimi primi. Inlicet ergo amore suo  de parvis magnos statuat ac de infimis Unigeniti sui faciat coheredes. Praefecit enim de hac mundana aegestate in caelo, quo scandere non potuit terrenum imperium; ut accedat illuc rusticus,
Abbreviated transcription (Latin):
b: anuourbis condite millesimo
ceutesimo octauo decimo: Qͥa uͦ
ad inclitos pͥncipes uenerandosꝙ ꝑ
uentũ ẽ: int̾im oꝑi modũ dabimꝰ.
Iam reliqua stilo maiore dicenda
sunt:. Que nc̃ ñ tam p̃t̾mittimꝰ̃.: qͣm
ad maiorem stribendi diligentiã

Expanded text:
bus anno urbis conditae millesimo bus anno urbis conditae millesimo centesimo octavo decimo. quia autem ad inclitos principes venerandosque perventum est, interim operi modum dabimus. nam reliqua stilo maiore dicenda sunt. quae nunc non tam praetermittimus, quam ad maiorem scribendi diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret: si fẽderis necessitate tunc cum
integrũ fuit mutare uoluissec:
sicut a romanis om̃ib his bellis
quecũq memoraui factũ ẽ. Nam ⁊
sannitib ⁊ numentinis ⁊ numidis
confestim bella illata sunt: neq par
rata fuit¶S dum emulũ imperii
uereret᷑: intra orientẽ residens głe
parũ consuluit. Is ꝙ iter agressus at¬
ꝙ illiricũ petens iugalathie finib
repentina morte obiit: uir alias
ueq iers neq impͣdens. Multi ex¬
auimatũ opinant᷑ nimia cruditate.
int̾ cenañdũ enĩ numiũ epulis in¬
dulserat: alii õdore cubiculi qd̾ ex
recenti textorio calcis graue qui¬
escentib erat: quidã nimietate
pͥnarũ quas graui frigore adoleri
multas fẽcerat. Decessit imperii
gnitate pͥncipũ qui ei successert̃
it̾ diuos relatꝰ ẽ. Nam ⁊ ciuilitate
ꝓprior. ⁊ natura ad modũ liberaliᷤ
fuit ¶Is status erat romane rei io¬
uiano eodẽ ⁊ uarroniano consuli¬

Expanded text:
ret, si foederis necessitatem tum cum ret, si foederis necessitatem tum cum integrum sicut a Romanis omnibus his bellis, quaecunque memoravi, factum est. nam et Samnitibus et Numantinis et Numidis confestim bella inlata sunt neque pax rata fuit. sed dum aemulum imperii veretur, intra Orientem residens gloriae parum consuluit. isque intergressus atque Illyricum petens in Galatiae finibus repentina morte obiit, vir alias neque iners neque imprudens. multi exanimatum opinantur nimia crudelitate, inter cenan dum enim nimium epulis indulserat, alii odore cubiculi, quod ex recenti textorio calcis grave quiescentibus erat, quidam nimietate prunarum, quas gravi frigore adoleri multas iusserat. decessit imperii gnitate principum, qui ei successerunt, inter divos relatus est. nam et civilitate proprior et natura admodum liberalis fuit. Is status erat Romanae rei Ioviano eodem et Varroniano consuli
Abbreviated transcription (Latin):
marcio antonio ñ absimił. que
etiã emulari studebat. iouiniamis
genitꝰ patre uarroniano incola
agri singidonensis ꝓuincie panno¬
nie. Huius patri cum liberos cre¬
bros admitt̾et p̃ceptũ sonnio ẽ. ut
eũ qui iam instante uxoris partu
ẽdendus foret: dicet iouianũs hic
insignis corpore. letus ingenio. lit¬
terarũ studiosus. ad obtinendũ
imperiũ consensu exercitꝰ electus
ẽ: cõmendatione patris militib
quã sua notior. Qui iam turba¬
tis reb exercitu quoq inopia la¬
borante. uno a ꝑsis atq alt̾o p̃lio
uictus : pacẽ cum sapore necessa¬
riã quidẽ s ignobilẽ fecit. mul¬
tatus finib ac ñ nulla imperii
ex quo romanũ imꝑiũ conditũ
erat. nunqͣm accidit./ E nenam
legiones nr̃e ita apũd sanmam
ꝑ ponciũ telesinũ ⁊ in hispania
apid numantiã. ⁊ in numidia
sub iugo misse sunt: ut nichił
tam̃ finiũ trãderet᷑. ¶Ea pacis con¬
ditio non penitꝰ rep̃hendenda fo¬

Expanded text:
M. Antonio non absimilis, quem M. Antonio non absimilis, quem etiam aemulari studebat. || Iovianus genitus patre Varroniano incola agri Singidonensis provinciae Pannoniae. eius patri, cum liberos crebro amitteret, praeceptum somnio est, eum, qui iam instante uxoris partu edendus foret, diceret Iovianum. hic fuit insignis corpore, laetus ingenio, litterarum studiosus. || ad obtinendum imperium consensu exercitus lectus est, commendatione patris militibus quam sua notior. qui iam turbatis rebus exercitu quoque inopia laborante uno a Persis atque altero proelio victus pacem cum Sapore necessariam quidem sed ignobilem fecit multatus finibus ac ex quo Romanum imperium conditum erat, numquam accidit. Quin etiam legiones nostrae ita et apud Caudium per Pontium Telesinum et in Hispania apud Numantiam et in Numidia sub iugum missae sunt, ut nihil tamen finium traderetur. Ea pacis conditio non penitus reprehendenda fo
Abbreviated transcription (Latin):
oppĩda ⁊ castella ꝑsaꝵ in dediti¬
onẽ accepit: uł ui oppugnauit.
assiriãq popłatus castia apd
thesifontẽ statiua aliqnͣdiu
habuit. Remeansq uictor dũ
se inconsulte p̃liis aliis inserit
hostili manu int̾fectus ẽ.uiͣ.
publicã insignit̾ mod̾aturꝰ si ꝑ
lata licuisse. liberalib discipli¬
nis adprime erũditꝰ. grecis do¬
ctior. atq adeo ut latina erũdi¬
tione quã qͣm cũ greca scientia
conueniret. facundia nigenti:
ꝓnita. memorie tenacissime atq
amplissime. inquilsdã philoso¬
phis ꝓpior. in amicos lberalis
s nuinus diligens qntũ pͥnci¬
pͥs deciutstuerunt enĩ non¬
nulli qui uuln̾a głe eiꝰ infertent.
in ꝓuinciales iustissimꝰ. ⁊ tͥbutoꝵ
quatenꝰ fieri posset oppresor: ci¬
iulis in cunctos. mediocrem hũs
erarii curã. głe auidus. ac ꝓ ea
animi plerũq ĩmõdici. nimiꝰ re¬
ligionis xp̃iane insectator. ꝑm¬
de tam̃ ut cruore abstintret:

Expanded text:
oppida et castella Persarum in deditioppida et castella Persarum in deditionem accepit vel vi expugnavit Assyriamque populatus castra apud Ctesiphontem stativa aliquamdiu habuit. Remeansque victor, dum se inconsultius proeliis inserit, hostili manu interfectus est VI publicam insigniter moderaturus, si per fata licuisset. liberalibus disciplinis adprime eruditus, Graecis doctior atque adeo, ut Latina eruditione quamquam cum Graeca scientia conveniret, facundia ingenti et prompta, memoriae tenacissimae atque amplissimae, in quibusdam philosopho proprior. in amicos liberalis sed minus diligens, quantum principem decuit; fuerunt enim nonnulli, qui vulnera gloriae eius inferrent. in provinciales iustissimus et tributorum, quatenus fieri posset, repressor. civilis in cunctos, mediocrem habens aerarii curam, gloriae avidus ac per eam animi plerumque inmodici, nimius religionis Christianae insectator, perinde tamen, ut cruore abstineret,
Abbreviated transcription (Latin):
moti ultra renũ gerniani ⁊ fi¬
nib suis romanũ imꝑiũ restitutũ.
Neq multo post cũ germanicia¬
ni exercitus a galliarũ p̃sidio
tolłent᷑: consensu militũ uilia¬
q anno ad illiricũ obtinendũ¬
ꝓfectus ẽ: constantio parthicis
p̃liis occupato Qui reb cogni¬
tis ad bellũ ciuile conũsus in
itinere obiit: int̾ ciliciã ⁊ ca¬
uos referri. uir egregie t̾nquil¬
litatis placsous nimiũ aunici
⁊ familiarib credens. mox etiã
uxorib deditior: qui tam̃. pͥmis
imꝑii annis. ingenti se modestia
egerat. famibarũ locupletator.
neꝙ inhonoros sinens quoꝵ la¬
boriosa exꝑtus fuisset officia. ad
seueritatẽ tam̃ ꝓpensior si sus¬
picio imperii mou̾etur. mitis
alias. ⁊ cuiꝰ in ciuilib magisꝙͣ
in ext̾nis bellis sit laudanda for¬
tuna/ Hinc iulianꝰ. rerũ summa
pocitus est: ingentiq apparatu
parthis intulit bellũ. cui expe¬
ditioni ego quoq int̾fui. Aliqͣ

Expanded text:
motique ultra Rhenum Germani et fimotique ultra Rhenum Germani et finibus suis Romanum imperium restitutum. Neque multo post, cum Germaniciani exercitus a Galliarum praesidio tollerentur, consensu militum Iuliaque anno ad Illyricuprofectus Constantio Parthicis proeliis occupato. qui rebus cognitis ad bellum civile conversus in itinere obiit inter Ciliciam Cavos referri, vir egregiae tranquillitatis, placidus, nimium amicis et familiaribus credens, mox etiam uxoribus deditior, qui tamen primis imperii annis ingenti se modestia egerit, familiarum etiam locupletator neque inhonoros sinens, quorum laboriosa expertus fuisset officia, ad severitatem tum propensior, si suspicio imperii moveretur, mitis alias, et cuius in civilibus magis quam in externis bellis sit laudanda fortuna. Hinc Iulianus rerum potitus est ingentique apparatu Parthis intulit bellum, cui expeditioni ego quoque interfui. aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
dunũ actulit. imꝑii anno .iiͦͬ.
mense.uiͦiᷤ frat̾ quoq eiꝰ seno¬
nis: quẽ ad tuendas gallias
cesarẽ miserat. Phec tempora
ctiã constantio multis inciuili¬
b gestis gallus cesar occisus est:
uir natura ferus ⁊ ad tyrannudẽ
ꝓuior si suo iure imꝑare licuis¬
set ¶ Siluanus quoq in gallia
res nouas molitus ante diem
tricesimũ extinctus est: solusq
imperio romano eo tempore con¬
stantiꝰ pͥnceps & augustus fuit.
Mox lulianũ cesarẽ ad gallias
misit. patruelẽ suũ galli fr̃em tͣ¬
dita ei in matͥmoniũ sorore sua.
cũ multa oppida barbari expu¬
gnassent. alia obsiderent.ubiq
feda uastitas ẽẽt. romanũq imꝑi¬
um non dubia lam calamitate
nutaret. Aquo modicis copiis
apud argentoratũ gallie urbẽ
ingentes alemannoꝵ copie ex¬
tincte sunt⁊ rex nobilissimꝰ cap¬
tus : gallie resticute. Multa po¬
stea ꝑ eundẽ iulianũ egregia
adu̾sus barbaros gesta st̃: sub¬

Expanded text:
dunum attulit imperii anno tertio, dunum attulit imperii anno tertio, mense septimo, frater quoque eius Senonis, quem ad tuendas Gallias Caesarem miserat. Per haec tempora etiam a Constantio multis incivilibus gestis Gallus Caesar occisus est, vir natura ferus et ad tyrannidem pronior, si suo iure imperare licuisset. Silvanus quoque in Gallia res novas molitus ante diem tricesimum extinctus est solusque in imperio Romano eo tempore Constantius princeps et Augustus fuit. Mox Iulianum Caesarem ad Gallias misit, patruelem suum, Galli fratrem, tradita ei in matrimonium sorore, cum multa oppida barbari expugnassent, alia obsiderent, ubique foeda vastitas esset Romanumque imperium non dubia iam calamitate nutaret. A quo modicis copiis apud Argentoratum, Galliae urbem, ingentes Alamannorum copiae extinctae sunt, rex nobilissimus captus, Galliae restitutae. Multa postea per eundem Iulianum egregia adversum barbaros gesta sunt sum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. adeo ut ne elem̃ta quidẽ pri¬
marũ luterarũ nͥgrandeuus etiã
imꝑator acceꝑit¶ S a constantio
qui ad ultionẽ frat̾ne necis bellũ
ciuile cõmou̾at abrogatũ ẽ uetra¬
nioni imꝑiũ. nouo inusitatoq
more:/ consensu militũ depoñe
insigne cõpulso¶ Rome quoq
tumultus fuit: nepociano. soro
riã manũ. imꝑiũ uendicante.
Quis eiꝰ exordiis dignũ exitũ
nactus ẽ. Uicesimo enĩ atq octa¬
uo die. a magnentianis ducib
opp̃ssus: penas dẽdit. Caput eiꝰ
pilo ꝑ urbẽ circũlatũ ẽ: grauis¬
simeq ꝓscriptiones ⁊ nobilium
cedes fuerunt. Non multo post
magnentiꝰ apũd nursam ꝓfli¬
gatus acie ẽ. ac pene captus. In¬
gentes romani ĩꝑii uires ea di¬
micatione consũpte sunt. ad q̃¬
libet bella ext̾na sdonee: q̃ mul¬
tũ tͥumphoꝵ possent securita¬
tisq conferre. Orienti mox a con¬
stantio cesar ẽ datꝰ patrui filiꝰ
gallus magnentiꝰq diu̾sis p̃li¬
Is uictus uim uite sue apũd lug¬

Expanded text:
tem adeo, ut ne elementa quidem prima litterarum nisi grandaevus et iam imperator acceperit. Sed a Constantio, qui ad ultionem fraternae necis bellum civile commoverat, abrogatum est Vetranioni imperium; novo inusitatoque more consensu militum deponere insigne conpulsus. Romae quoque tumultus fuit, Nepotiano, Constriam manum imperium vindicante, qui saevis exordiis dignum exitium nanctus est. Vicesimo enim atque octavo die a Magnentianis ducibus oppressus poenas dedit. Caput eius pilo per Vrbem circumlatum est, gravissimaeque proscriptiones et nobilium caedes fuerunt. Non multo post Magnentius apud Mursam profligatus acie est ac paene captus. Ingentes Romani imperii vires ea dimicatione consumptae sunt, ad quaelibet bella externa idoneae, quae multum triumphorum possent securitatisque conferre. Orienti mox a Constantio Caesar est datus patrui filius Gallus, Magnentiusque diversis proeliis victus vim vitae suae apud Lug
Abbreviated transcription (Latin):
this igneq supposito concrema¬
tus ẽ. Deniq petentib gochis
ut eis ep̃os mitt̾et. a quib fidei
rudimenta susciꝑent: ualens
doctores ad eos arriani dognia¬
arriaua effecta ẽ. Iusto itaq dĩ ui¬
dicio ab illis igne crematus ẽ. qͦs

Expanded text:
this ignique supposito concremathis ignique supposito concrematus est. || deniquepetentibus Gothis, ut eis episcopos mitteret, a quibus fidei rudimenta susciperent, Valens doctores ad eos Arriani dogmaArriana effecta est. iusto itaque dei iudicio ab illis igne crematus es
Abbreviated transcription (Latin):
inaccessis seclusa montib. re¬
pentina rabie ꝑcica exarsit in
gothos: eosq conturbatos ab
antiquis sedib expulit Gothi
tͣnsito danubio fugientes: a ua¬
lente sine ulla federis pactione
suscepti st̃. Beinde ꝓpt̾ intolera¬
bilẽ auariciã maximi ducis fa¬
me cõpulsi in arma surgentes:
uicto ualentis exercitu sese per
tracias infudere: om̃ia cedib
incendisq uastantes. Quib¬
.iii cognitis ualens. antiochia¬
hab egressus cũ adu̾sus gothos
exercitũ aptaret. sera peccati
gothis bello cõmisso: ad primũ
gothorũ impetũ ꝑturbate ro¬
nianoꝵ equitũ turme. nuda¬
tos pedites deseruere: qͥ mox
equicatu hostiũ septi. ac sagita¬
rũ imbrib obruci. cũ amentes
huc illucq fugitarent. funditꝰ
int̾ieres Ip̃e qͦ ĩperator cũ sa¬
guta saũcius uerstisq in fugã
ob dolorem nimiũ sepe equo la¬
beret᷑. atq in uilissimã casulam
deportatꝰ ẽẽt: suꝑuenientib go¬

Expanded text:
inaccessis seclusa montibus reinaccessis seclusa montibus repentina rabie percita exarsit in Gothos eosque conturbatos ab antiquis sedibus expulit, Gothi transito Danuvio fugientes a Valente sine ulla foederis pactione suscepti sunt. deinde propter intolerabilem avaritiam Maximi ducis fame conpulsi in arma surgentes victo Valentis exercitu sese per Trachias infudere, omnia caedibus incendiisque vastantes. quibus cognitis Valens Antiochia egressus cum adversus Gothos exercitum aptaret, sera peccati Gothis bello commisso || ad primum Gothorum impetum perturbatae Romanorum equitum turmae nudatos pedes deservere. qui mox eqvitatu hostium septi ac sagittarum nubibus obruti cum amentes metu huc illucque fugitarent, funditus interiere. ipse imperator cum sagitta saucius uersusque in fugam || ob dolorem nimium saepe equo laberetur || atque in vilissimam casulam deportatus esset, supervenientibus Go
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib explens: lege data ut mo¬
nachi militarent. nolentes. ꝑ
tͥbunos ⁊ milites fustib iussit in¬
t̾fici. Quorũ innum̾a multitu¬
do ꝑ uastas tunc egypti solitu¬
dines effusa. p̃cipueq apud ni¬
triã. martyrii consecuta ẽ palmã.
Ac ꝑ singulas ubiq ꝓ uincias ad¬
u̾sus catholicas eccłias ⁊ recte fidi
ppłos: diu̾sa sunt illata incõmo
se excitatis maurorũ gentib regẽ
constituens: africam mauritani¬
õdosius. theodosii qui post im¬
perio p̃fuit pater. aualentim¬
ano missus: effusas maurorum
gentes mulus p̃liis fregit. ipsũq
firmũ afflictũ et opp̃ssũ ad mor¬
tẽ coegit. Qͥ postquã exꝑientis¬
sima ꝓuidentia africã cõposu¬
isset: stimulante inuidiaͫ ius¬
sus aualente int̾fici: apud car¬
thaginẽ baptizari in remissio¬
nẽ peccatoꝵ p̃optauit. ac de¬
mũ głosa morte occũbeus. ꝑcus¬
sori ugulũ ultro p̃buit ¶ Ea
tempestate gens hunorũ diu

Expanded text:
operibus explens || lege data, ut mooperibus explens || lege data, ut monachi militarent, nolentes per tribunos et milites fustibus iussit interfici; quorum innumera multitudo per vastas tunc Aegypti solitudines effusa praecipueqtriam martyrii consecuta est palmam. Ac per singulas ubique provincias adversus catholicas Ecclesias, et rectae fidei populos, diversa sunt illata incommodam Firmus sese, excitatis Maurorum gentibus, regem constituens, Africam Mauritaniodosius Theodosii, qui post imperio praefuit, pater a Valentiniano missus effusas Maurorum gentes multis proeliis fregit, ipsum Firmum afflictum et oppressum ad mortem coegit; qui postquam experientissima providentia Africam composuisset, stimulante invidia iussus a Valente interfici apud Carthaginem baptizari in remissionem peccatorum praeoptavit ac demum gloriosa morte occumbens percussori iugulum ultro praebuit. Ea tempestate gens Hunnorum diu