comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit. qd̾ demones impii seduxerunt qͣ qd̾ hoĩes prouidi p̃cauerunt.
s luxuriã q̃ritis ĩpimita. Qui deprauatis reb prospis nec corrigi po¬
tiustis aduẽsis. Uolebat uos ille scipio treri ab hoste. ne in luxũria:
flueretis. Mec cõtriti ab hoste luxuriam rep̾ssistis: ꝑdidistis utilita¬
tem calamitatis ⁊ miserrimi fcĩ estis. ⁊ pessimi ꝑmãs stis Cap̃.xxxii
Ttam̃ ꝙ uiuitis dei ẽ. qui uob̾ parcendo. ãmonet ut corigamini
penitendo. qui nob̾ eciam ingratis p̾stitit. ut uł sub nomine se¬
nor ũ eius. uł ilocis matiru eius hostiles manꝰ euaderitis: Ro¬
mulus ⁊ remus asylum cõstituisse ꝑhibent: quo quisꝗs cõfugerit
ab om̃i noxa liber eẽt augere q̃rẽtes creande multitudinẽ citatis.
Mirandu in honorẽ xp̃i ꝓcessit exẽplum. Noc cõstituerũt en̾sores
urb qd̾ cõstituerant antea ec̃litores. Quid añt magnu si hec fece¬

Expanded text:
ualuit quod daemones inpii seduxerunt, quam quod homines prouidi praecauerunt. ualuit quod daemones inpii seduxerunt, quam quod homines prouidi praecauerunt. sed luxuriam quaeritis inpunitam. qui deprauati rebus prosperis nec corrigi potuistis aduersis. V Volebat uos ille Scipio terreri ab hoste, ne in luxuriam flueretis: nec contriti ab hoste luxuriam repressistis, perdidistis utilitatem calamitatis, et miserrimi facti estis et pessimi permansistis. CAPUT XXXII uiuitis Dei est, qui uobis parcendo admonet, ut corrigamini paenitendo; qui uobis etiam ingratis praestitit, ut uel sub nomine seruorum eius uel in locis martyrum eius hostiles manus euaderetis. Romulus et Remus asylum constituisse perhibentur, quo quisquis confugeret ab omni noxa liber esset, augere quaerentes creandae multitudinem ciuitatis. Mirandum in honorem Christi processit exemplum. Hoc constituerunt euersores Urbis, quod constituerant antea conditores. Quid autem magnum, si hoc fece
Abbreviated transcription (Latin):
nastata quos pestilentia ista possedit. atq inde fugiẽtes cartagine
peruenire potuerunt. Intheatris cotidie c̾tati ꝓ instrionib in sanirent.
Nentes amẽtes quis ẽ hic tantus nõ ẽror s furor Capitłm.S.
ut ecitui nr̃m sicuti audiuuimꝰ plãgentib orientalib ppłis ⁊ maxi¬
mis ciuitatib. ĩ remotissimis tris publicu luctum meroreq ducẽtib
nos theatra q̃reretis ⁊ intraretis impleretis. ⁊ multo insaniora qͣz
fuerant antea faceretis. Hanc animoꝵ labem. ac peste. Hanc ꝓbita¬
tis et honestatis eu̾sionem uob̃ scipio ille metuebat. qñ cõstrui theatͥ
phibebat qñ reb prosperis uos facile cõrũpi. atq eu̾ti posse cernebat
Qñ uos securos ee ab hostili t̾rore nolebat. Neq enim censebat ille fe¬
licem ẽẽ rem publicam stantib menib ruentib morib. s ĩ uos plus

Expanded text:
uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim pro histrionibus insanirent.entes amentes! quis est hic tantus non error, sed furor, ut exitium uestrum, sicut audiuimus, plangentibus orientalibus populis et maximis ciuitatibus in remotissimis terris publicum luctum maeroremque ducentibus uos theatra quaereretis intraretis inpleretis, et multo insaniora quam fuerant antea faceretis? Hanc animorum labem ac pestem, hanc probitatis et honestatis euersionem uobis Scipio ille metuebat, quando construi theatra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile corrumpi adque euerti posse cernebat, quando uos securos esse ab hostili terrore nolebat. Neque enim censebat ille felicem esse rem publicam stantibus moenibus, ruentibus moribus. Sed in uobis plus
Abbreviated transcription (Latin):
tam diu potatis errorib ebria uosaliquid sanum cogitar̃ ꝑmittit
dii ꝑo sedanlam corpoꝵ pestilentia ludos sibi scenicos exhiberi
ibebant. Pontifex aũt ꝑꝑ animor cauendam pestilentia ip̃a
seenam cõstiti ꝓhibebat. si aliqua luce m̃tis aĩum corpori ꝓpoĩtis.
eligite quem colatis. Neq eni et illa corporum pestilentia ideo con¬
quieuit quia popło bellicoso ⁊ solis antea ludis circensib assueto
ludoꝵ scenicoꝵ delicata subintrauit insania: s astutia spirituu
nefandoꝵ preuidens illam pestilentiam. iam fine debito cessatu¬
ram aliam longe grauiorem. qua plurimum gaudet exhac
occasione nõ corporih s morib curauit ĩmitte. ꝗͥ. iimos miseroru
tantis obcecauit tenebris tanta deformitate fedauit ut etia modo
qrincredibile forsitan erit. si a nr̃is posteris audiret᷑ romana urbe

Expanded text:
tamdiu potatis erroribus ebria, vos aliquid sanum considerare permittit. tamdiu potatis erroribus ebria, vos aliquid sanum considerare permittit. Dii propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scenicos exhiberi iubebant; pontifex autem propter animorum cauendam pestilentiam ipsam scaenam constitui prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit insania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens illam pestilentiam iam fine debito cessaturam aliam longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit tenebris, tanta foedauit deformitate, ut etiam modo quod incredibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe
Abbreviated transcription (Latin):
in ludorum spectaculo iam uti ciuitas cepat . deinceps ꝓhibe̾t apponi.
Quanto stuclio iste aburbe roma ludos ip̃os scencos abstuliss si
auctoi̾tati coru. quos deos putabat. resister anderet. quos ẽẽ noxios
demones nõ intelligebat ant suntelligebat. placandos etiam ip̃e po¬
tius.q ꝯtempnẽdos existimabat. Non dum eni fuerat deciarata
gentib suꝑna doctrina q̃ fide cor mundans ad celestia uł supcelestia
capescenda. humili pietate humanũ mutaret affectum. ⁊ adñãtu
adu̾tite qui adu̾sus liberatorem. a talibus dominis murmurati
ludiscemci: specta cula turpitudinum et licentia uanitatu nõ hõi¬
num uitiis s teorum uestroꝵ iussis rome instituti sunt. toleribiliꝰ
honores diinos deferretis illi scipioni. qͣ deos huiꝰmõi coleretis:
neq enim erant illi dii suo pontifice meliores. Ecce attẽdite si m̃s

Expanded text:
in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. Quanto studio iste ab urbe Roma ludos ipsos scaenicos abstulisset, si auctoritati eorum, quos deos putabat, resistere auderet, quos esse noxios daemones non intellegebat aut, si intellegebat, placandos etiam ipse potius quam contemnendos existimabat. Nondum enim fuerat declarata gentibus superna doctrina, quae fide cor mundans ad caelestia uel supercaelestia capessenda humili pietate humanum advertite, qui adversus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scenici, spectacula turpitudinum et licentia vanitatum, non hominum vitiis, sed deorum vestrorum jussis Romae instituti sunt. Tolerabilius divinos honores deferretis illi Scipioni, quam deos ejusmodi coleretis: neque enim erant illi dii suo pontifice meliores. Ecce attendite, si mens
Abbreviated transcription (Latin):
tem hostiu maxima fortissima. opulentissimã nolebat auferre̾ ut lui¬
do cimore p̃meret: libidine p̃ssa nõ luxuriaret᷑. Iuxuriaq cohibita.
nec auaritia crassaretur. Quib uitiis obsecratis. Qiuitati utilis u̾tus
floreret. ⁊ cresceret. eiq uirtuti libertas congrua ꝑmaneret. Hinc q̃
erat. ⁊ ex hac ꝓuidentissima patrie cai̾tate ueniebat. qd̾ idem ip̃e põtifex¬
ur maximus a senatu illius tp̃is. qd̾ sepe dicendũ est electus sine ulla
sñiaru discrepantia uir optimus caueam theatri senatum cõstruere
molientẽ abhac dispositione ⁊ cupiclitate cõpescuit. ꝑsuasitq orone
grauissima: ne grecam luxuriam. uirilib patrie morib paterentur
obrepere. et ad uirtute labefactandam eneruãdamq romanã peregͥ¬
nationẽ cõsentire nequitie Tantũq auctoritate ualuit. ut u̾bis eius
ꝯmota senatoria ꝓuidentia. etiam subsella quib ad honorẽ ꝯgesti.

Expanded text:
 maximam fortissimam opulentissimam nolebat auferri, ut timore libido premeretur, libido pressa non luxuriaretur luxuriaque cohibita nec auaritia grassaretur; quibus uitiis obseratis ciuitati utilis uirtus floreret et cresceret eique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam erat et ex hac prouidentissima patriae caritate ueniebat, quod idem ipse uester pontifex maximus, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine ulla sententiarum discrepantia uir optimus, caueam theatri senatum construere molientem ab hac dispositione et cupiditate conpescuit persuasitque oratione grauissima, ne Graecam luxuriam uirilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad uirtutem labefactandam eneruandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae, tantumque auctoritate ualuit, ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis
Abbreviated transcription (Latin):
qr discensiones domi fuer.iam inde apͥncipio.neq ampliusqͣ regibi
eeactis. dum metus a tarquinio ⁊ bellum graue cum ituria positũ ẽ
equo ⁊ modesto iure agitatũ. Uides qͣ. idmõdum etiam illo tpe breui
ut regib exactis .i. ciẽctis aliquãtur: equo ⁊ modesto iure ageretur.i
metum dixit fuisse cãm. Qm̃ metuebatur bellũ. ꝙ rextaquinius
regno atq urbe pulsus. ⁊ truccis sotiatus cõtra romanos gerebat. At¬
tendeitaq quid deinde cõtexat. Deind̾ inquit ẜuili impĩo. patres
plebem exercer̃. deuita atq tergo regio more cõsuler̃ agro peller. ⁊¬

Expanded text:
que dissensiones domi fuere iam inde a principio, neque amplius quam regibus que dissensiones domi fuere iam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem exercere, de uita adque tergo regio more consuler
Abbreviated transcription (Latin):
uns tp̃e quo expulus regib incredibilit̾ cuu̾tis brenitatis spatioe
plurimu creuit. Item tam̃ ĩ pmo ystorie suẽ libro atq ip̃o eiis exo¬
dio fatetur etiam tinc cum ad cõsules a regibeẽt translatare spet¬
blica. post parun int̾uallũ ĩiurias ualidor ⁊ obeas descessionẽ pleb
⁊ maxima cõcordia ppłm romanũ. int̾ secũdũ et postremũ belbem
cartaginense cõmemorass egisse. Camq huiuiboni. nõ amorem
iititĩe s stante cartagine metu pacis infide fuisse dixisset. Uñg
nasica ille adrepͥmẽdãm nequitiã ẜ uãdosq ip̃os mores optimos. ut
metunitia cohiberent᷑ cartagine nolebat eũti. Continuo subiecit
idem salustius et ait. At di sc̃ordia ⁊. i.aitia atq ambitio ⁊cetera sis
reb oriri sueta mala. post cartaginis excidui maxime aucta sunt. Ot
intelligeremus etiam ante oriri solere et augeri. Uñ subnectẽs cur hoc
dieerit᷑ Nam ñurie inquit ualidor ⁊obeas discẽsio plebis apr̃ib. alie¬

Expanded text:
us, quo expulsis regibus incredibiliter ciuitas breui aetatis spatio plurimum creuit, idem tamen in primo historiae suae libro adque ipso eius exordio fatetur etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res publica, post paruum interuallum iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginense commemorasset egisse, causamque hujus boni, non amorem justitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset; unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam, servandosque istos mores optimos, ut metu vitia cohiberentur, Carthaginem nolebat everti: continuo idem Sallustius et ait: At discordia et auaritia adque ambitio et cetera secundis rebus oriri sueta mala post Carthaginis excidium maxime aucta sunt\', ut intellegeremus etiam ante oriri solere et augeri: Unde subnectens quur hoc dixerit: Nam iniuriae, inquit, ualidiorum et ob eas discessio plebis a patribus aliae
Abbreviated transcription (Latin):
nib platonis. qñ ille cuncta poetica figm̃ta condempnat. isti añt
portis adimũt. saltem in homines malelicendi licentiã. Ille poc¬
cis ab urbis ip̃ius hitatione isti saltem actores poctarum poeti¬
ciru fabular remouent. asccietate ciuitutis Et si contra deos
ludoꝵ scenicoꝵ expecitores aliquid auderẽt. forte undiq remoue¬
rent. Nequaqͣ igitur leges adinstituendos bonos. aut cõrigẽdos
malosmores adiis sius possunt acciper̾. seu sperare roman̾i. qͦs
legib sius iuncũt atq ꝯuincũt. Illi ẽim hõri suo deposcũt ludos
scenicos isti ab honorib omĩb repellunt. homines scenicos. Iui
celebrari sibi iubent figm̃tis pocticis obꝓbria dõꝵ. Isti ab obpbrii
hoĩum det̾rent ĩpudentia poetaru. Semideus aũt ille plato

Expanded text:
a figmenta condemnat, isti autem poetis adimunt saltem in homines maledicendi licentiam; ille poetas ab urbis ipsius habitatione, isti saltem actores poeticarum fabularum remouent a societate ciuitatis; et si contra deos ludorum scaenicorum expeditores aliquid auderent, forte undique remouerent. Nequaquam igitur leges ad instituendos bonos aut corrigendos malos mores a dis suis possent accipere seu sperare Romani, quos legibus suis uincunt adque conuincunt. Illi -enim honori suo deposcunt ludos scaenicos, isti ab honoribus omnibus repellunt homines scaenicos; illi celebrari sibi iubent figmentis poeticis obprobria deorum, isti ab obprobriis hominum deterrent inpudentiam poetarum. Semideus autem ill
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ xp̃s in carne p̾sens docere cepisset. uerũ etiam añqͣ de u̾gine
natus ẽẽt. Cum igitur tot ⁊tanta mala tp̃or illoꝵ uł tolle̾rabi¬
liora supius. uł põst subusam cartagine intolleranda ⁊ horren¬
da diis sus ĩputaret nõ audeant op̾piniones humanis mẽtib
unde talia itia siluescerẽt astutia maligna ĩserentib. cũ mala

Expanded text:
isset, verum etiam antequam de Virgine natus esset. Cum igitur tot et tanta mala temporum illorum vel tolerabiliora superius, vel post eversam Carthaginem intoleranda et horrenda diis suis imputare non audeant, opiniones humanis mentibus, unde talia vitia silvescerent, maligna
Abbreviated transcription (Latin):
crepent. Theatra in honeste letitie nocib atq omi gnͣe. siue crud̾li¬
ssime sine turpissime uoluptatis exestuent. Ile sit public̃ inimic¬
cui hec felicitas displicet. Quisqͥs eam mutare uł auferre tẽptamͣt.
gum libera multitudo aũtat ab aurib eu̾tat a selib. auferat abiben¬
tib. Illi beantur du ueri qui hanc adipiscẽdam ppłis procurauerint adep¬
tam ẜuanerit. Colantur ut uoluerint. Iudos exposcant quales uohu̾nt.
quos cum suis uel desius possint hr̃e cultorib. Tantur efficiant ut talii
felicitati nihil abhoste nihil apeste nihil abulla clade timeat. Quishane
rem .ꝑ. sanus nõ dicam Romano impio. s domui sardanapali cõp̃mũt
Qui quẽcdam rex ita fuit uoluptatib deditus ut insepulcro suo scͥbi
fecẽit. ea sola se hr̃e mortim q̃ libido eius etia cu uueret auriendo ꝯ¬
sũpserat. Quem regẽ isti si haberent sibi intalib indulgẽtẽ nec ĩeis

Expanded text:
inhonestae laetitiae uocibus adque omni genere siue crudelissimae siue turpissimae uoluptatis exaestuent. Ille sit publicus inimiccui haec felicitas displicet; quisquis eam mutare uel auferre tentauerit, eum libera multitudo auertat ab auribus, euertat a sedibus, auferat a uiuentibus. Illi habeantur di ueri, qui hanc adipiscendam populis procurauerint adeptamque seruauerint. Colantur ut uoluerint, ludos exposcant quales uoluerint, quos cum suis uel de suis possint habere cultoribus: tantum efficiant, ut tali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, nihil ab ulla clade timeatur. — Quis hanc rem publicam sanus, non dicam Romano imperio, sed domui Sardanapali conparauerit? qui quondam rex ita fuit uoluptatibus deditus, ut in sepulcro suo scribi fecerit ea sola se habere mortuum, quae libido eius, etiam cum uiueret, hauriendo consumserat. Quem regem si isti haberent sibi in talibus indulgentem nec in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nec discesser̃ aditis arisq relictis dii. nͥ forte ꝗspiam sic defedat i¬
stos deos. ut dicat eos. ideo mansiss rome. qͦ possent mag̃ romano
punire supplicus qͣ bñficuis adiuuare. seducẽtes eos u̾anis uicto¬
riis. ⁊ bellis grauissimis ꝯterẽtes. Hec fuit romanoꝵ uita. sub re¬
gib landabili tpe illius rei publice usq ad expulsionẽ tãquim

Expanded text:
. Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae. quo possint magis Romanos punire suppliciis quam beneficiis adiuuare, seducentes - eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ p̃cipitati adeo iunuẽtus luxi atq auai̾tia cõrupta. ut merito
dicatur genitos ẽe. qui neq ip̃i habere possent res familiares
neq alios pati. Dicit deinde plura salustiꝰ de sylle uitiis. ceteraq
feditate rei publice. et alii scriptores ĩ hoc cõsentĩt qͣuis eloquio
multu ĩpari. Cernis tam̃ ut oppmor.⁊ quisquis ad u̾terit facilli¬
me ꝑspicit colluuie moꝵ pessimoꝵ quo illa ciuitas ꝓlapsa fue̾it.

Expanded text:
adeo iuuentus luxu adque auaritia corrupta, ut merito dicatur genitos esse, qui neque ipsi habere possent res familiares neque alios pati.\' Dicit deinde plura Sallustius de Syllae uitiis ceteraque foeditate rei publicae, et alii scriptores in haec consentiunt, quamuis eloquio multum inpari. Cernis tamen, ut opinor, et quisquis aduerterit, facillime perspicit, conluuie morum pessimorum quo illa ciuitas prolaps
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ adult̾ium ꝑtulitietiam nõ adultera occidit: non ẽ pu̾dicĩe cai̾tus
s pudoris infirmĩtas: Puduit eni eam turpitudinis aliene in se cõ¬
misse etiam si nõ secu et romana mułr laudis auida nimiũ uerita
ẽ: ne putaretur ꝙ iuolent̾ eẽt passa cum uiueret. libẽt passa si uiueret
Uñ ad cculos hoĩum. testem m̃tis sue illam penam adbibendam putuũ
buit. si quod alius in ea fecerat turpiter ferret ip̃a patient̾. Non hoc fe¬
cerunt femine xp̃iane que passe similia uiuunt. tam̃ nec in se ulte st̃¬
crimen alienum ne aliorum scelerib adderent sua. Si qm̃ hostes
meis cc̃cupiscendo stupra cõmiserant. ille inseip̃is homicidia eũ¬
bescendo cõmitterent. Hnt quippe intus głam castitatis. testimo¬
nium cõscientie. H̾ent aũt coram ocuł dei sui nec requirunt ã¬
plius. ubi quid recte faciant. nõ ħ̾nt amplins. ne deuient ab auc¬

Expanded text:
quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, uerita est ne putaretur, quod uiolenter est passa cum uiueret, libenter passa si uiueret. Unde ad oculos hominum testem . mentis suae illam poenam adhibendam putauitbuit, si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae Christianae, quae passae similia uiuunt tamen nec in se ultae suncrimen alienum, ne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auc
Abbreviated transcription (Latin):
tẽium unus admisit. s potius ambo adult̾ium cõmiserunt. Unust
manifesta muasione. alter latente cõsentione. nõ se occidit insonte
⁊ ideo põt alitteratis eius defensorib dici nõ ẽẽ apud inferos int̾ illos
qui sibi letum insontes peperẽ manu: Seditaħ cã ex utroq latere
coartatur. ut si extenuatur homicidiu. adult̾ium cõfirmetur.Si pur¬
gat᷑ adult̾iu. homicidiu cumuletur. Nec omino inuenit exitur exi¬
tus. ubi dicit. si adulterata. curlaudata. sipudica cur occisa: Nob̾ tam̃
hoc tam nobili femine huiꝰ exemplo adistos refutãdos. qui xp̃ianis fe¬
minis ĩ captiuitate cõpressis alieni abomni cogitatione sanctitatis
isultãt sufficit. qd̾ inp̾claris eius laudib dictum ẽ Quo fuerunt.t¬
⁊ adult̾ium inius admisit. Talis eĩm ab eis lucretia mag̃ credita ẽ.
q̃ se nullo adulterio potuerit maculare concessu. Qd̾ ergõ se ip̃am.⁊

Expanded text:
terium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus terium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se ipsam,
Abbreviated transcription (Latin):
astat quã punire possitis. Cur interfectricẽ ĩnocentis ⁊ caste tanta sc̃a¬
pͥlieatione landatis. quam certe apud inferos iudices etiam tales qͣle
poetaru nr̃orum cãminib cantant᷑ nulla ratione defenditis. cõstitu¬
tam .s. int̾ illos. qui sibi letum insontes peperẽ manu. lucemq peto. si ꝓ¬
iecer̃ animas. cui ad suꝑna reddire cupienti fas obstat. tristisq palus
inamabilis. un alligrit. Anforte ideo ibi nõ ẽ. quia nõ in sontẽ. s male
sibi cõsciam se peremit: Quid: Si ẽim qd̾ ip̃a tantũmͦ nosse poterat.
qͣius niuemi uolent᷑ irruenti etiam sua libidine illecta consensit. Idq
inse puniens. itadoluit ut morte putaret expiandu. quãqͣ ne sic qͥdẽ
sececidere debuit. si fructuosam posset apud deos falsos agere penitẽtiã
Serũtam̃ si forte ista ita est. falsumq ẽ illud. qd̾ duo fuerunt. ⁊ adul¬

Expanded text:
 punire possitis; cur interfectricem innocentis et castae tanta pra punire possitis; cur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe apud infernos judices, etiam tales, quales poetarum vestrorum carminibus cantitantur, nulla ratione defenditis, constitutam scilicet inter illos, qui sibi letum Insontes peperere manu, lucemque perosi, Projecere animas. Cui ad superna redire cupienti Fata obstant, tristique palus innabilis unda Alligat An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat, quamvis juveni violenter irruenti, etiam sua libidine illecta consensit, idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quanquam nec sicquidem occidere se debuit, si fructuosam posset apud deos falsos agere poenitentiam. Verumtamen si forte ita est, falsumque est illud, quod duo fuerunt, et adul
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem inõ quod cõiunctione m̃broꝵ s qure animigrus
dolntat axeretur attendens. Quo inquit fuerunt. ⁊adult̾ium
inui aomisit zed quid ẽ hoc qd̾ in eam grauius uindicatur. qͥ
oul terim non admisit: Nam ille patria cum patre pulsus e
Iec summo ẽ mactata supplicio. s non est illa impudicitia.
qua in uita oppͥmitur. nõ ẽ hec iustitia qua casta pumiturinDOe
orllo leges uicdicesq romani. Nempe post perpetrato paerior a diẽc
pueq ecclestium indẽpnatum ĩpune noluistis peadant iergo adur̃.
uidicium quisqͣ deferret ho crimen uobq probatetur. Nen solere
indeputam uerum etia castam ⁊ ĩnocente int̾fecta ẽẽ muliere
Monne eum qui id feciss seueritate congrua plecteretis. Hoc feat
illa lucretia. illa illa sic p̾dicata lucretia innocẽte castamium ppessa
lucretia ĩsuꝑ interemit. Ior oferte snĩam. Qd̾ sippea nõ potestis. quia ñ

Expanded text:
uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur, quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea
Abbreviated transcription (Latin):
orosui cõcubenti nulla uoluntate consenserit contradicere aud¬
bunt hrcontra quos feminarii xp̃ianaru in captiuitate oppre¬
harum non tanctum mentes uerum etiam corpora sancta defẽ¬
dimus. Eucretiam certe matronam nobilem ueteremq roma¬
nam pudicitie magnis his eferunt lauclib huiꝰ corpore cu iuo¬
lent oppsso tarquini regis filius libidinose potitus eẽt. Illa sce¬
lur improbissimi uiuenis marito collatmo ⁊ propinque Brudo
uiris clarissimis ⁊ fortissimis indicauit eosq aduindictam con¬
strinx̃. Deinde fedi inse cõmissi egri atq ĩpaciens se ꝑemit. Qi
dicemus. adultera hec an casta idicanda ẽ Quisinhac con¬
troura laborandũ putauerit: Egregie quidam exhoe ueriate
decłim isait ahirabile dictu duo fuerunt.⁊ adult̾i upis id¬
misitrsplendide atq uerissime. Intuenseim induoꝵ cor porum
momtstoone unius inquinatissimã cupilitate alterius entissĩa

Expanded text:
obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audobpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam certe, matronam nobilem ueteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum uiolenter obpresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus inprobissimi iuuenis marito Collatino et propinquo Bruto, uiris clarissimis et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda etroversia judex laborandum putaverit? Egregie quidam ex hoc veraciterque declamans ait: Mirabile dictu; duo fuerunt, et adulterium unus admisit. Splendide atque verissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam
Abbreviated transcription (Latin):
perseuerantia continentie sue. An uo si aliqua feminamentecor¬
rupta uiclatoq ꝓponito quod deo uouerat. pgat iutianda ad decep¬
torem suum. adhuc eam ꝑgente scam uł corpore dicimus ea sc̃itate
uumi. ꝑ quam corpus sañctificabatur amissa atq destructa. absi
ic error. et hinc potius admoneamur itaño ãmitti corporis san¬
ctitatem manente animi sanctitate etiam corpore opp̾sso. sic̃. ãdmi¬
t̾citur et corporis sc̃tas molata. animi scitate etiam corpore intacto.
O uam obrem non het quod in se morte spontanea puniat femina
sine ulla sua consentione uiolent̾ oppressa pecc̃o. quãto minus ante¬
qͣ hoc fiat. ne imittatur homicidium certum: cum ip̃m flagitium
quanius alienum ad huc penclet incertum Capitulum .xix.
qͣ proposito castitatis ulla inmalo consentione mutato. illius
tantum eẽ flagitium. qui opprimens concubuerit. non illius qͥ

Expanded text:
perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corperseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pendet incertum. CAPUT XVIIII. Daquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae
Abbreviated transcription (Latin):
miniunt. Quod sitale aliquid ẽ pudiciti.a. ut quid pro illa ne aĩc¬
tatur. etiam cum piculo corporis laborat᷑: Si aũt animi bonum est
etiam opp̾sso corpore nõ am̃ittitur. Qum etiam sancte continẽtie bo¬
num. cu ĩmũditie canalium cõcupiscẽtiaꝵ nõ cedit ⁊ ip̃m corpus scĩ¬
ficat᷑. Et ideo cum eis non cedere in cõcussa intentione psistit. ne de
ip̃o corpore periit scĩtas quia eo sc̃e utendi ꝑseuerat uolutas. ⁊ quã¬
sunt integra. ant eoꝙ in nullo cõtrectant. ad tactũ. cu possint dui¬
sis casib etiam uulnera uiui ꝑpeti. ⁊ medici aliqũ saluti opitulan¬
pere: ut huit pisse anquid existimet etiamde ip̃uus eorpo ps sp̃o site
hursuis membri illius in tegritate um ꝑdita. Suo cireupt apessito
inimi ꝑmanente ꝑ quod etiam corpus sanctificar meruit Diee ipi
copori anfert sanctitate uolentialibidims aliene quam seruat

Expanded text:
minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, utquid pro illa, ne amitminuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum inmunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quansunt integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulanpere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat
Abbreviated transcription (Latin):
incrente. ne alium patiatur nocentẽ. atq inse perpetret peccatum
porium: ne ineo perpetretur aliemim: Capitulum. deamũotiᷤᷤ¬
erit. si autẽ polluet.aliena nõ erit S cum pudicitia uirtus sit animi
comitẽq Beat fortitudinẽ. qua potius quelibet mala collerar. ꝙͣ malo
consentir dec̾nit. nullus. aũt magͣnimus et pudicus in potestate ha¬
beat quid de sua cãne fiat. s tm̃ quid. annuat. uł renuat. quis eadem
sana mteputauerit perdere se pudicitiam siforte in app̾hensa et op¬
pressa carne sua exerceatur ⁊ expleatur libido non sua. Si eĩm hoc
modo pudicia periit. profecto pudicitia uirtus animi nõ erit. Nec
ptinebit ad cabona quib bene iuuit. s inbonis corporis numerabr
Qualia sunt. uires. pulcritudo .s. ana ualitudo ac siquid huius mõi
est. Que bona etiam siminuãtur bonã iustamq uitam omĩo non

Expanded text:
innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum? CAPUT XVIerit, si autem polluet, aliena non erit. Sed quum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernat, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente vel renuat: quis tandem sana mente putaverit, se perdere pudicitiam, si forte in apppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt, vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo facinore alienum flagitium deiitarent. Quisquis se huiꝰ
crimi dederit. ip̃e crimine insipientie non carebit. Nam utiq si nõ
lcet priuata potestate homine occidere uł nocente. eus occidendi
licentiam lex nulla concedit. profecto etiam qͥ se ip̃m occididit homi¬
cida est ⁊ tanto fit nocentior cum se occiderit. quanto ĩnocentior lea
causa fuit. qua se occidendu putauit. Nam si iude ftũm merito det¬
tamur. eumq ueritas ĩudicat. cum se laqueo suspendit scelerate
sperancdo exitiabiliter penitens nullum sibi salubris pñie locmi reli¬
quit Quanto magis asua nece se abstmer̃ debet. qui tali supplicio qd̾
inse puniat non het Iudas ẽĩm cum se ocadit. sceleratum hominẽ
Quia licet ꝑp suum scclus. alio suo sçelere occisus ẽ. Sur aũt homo qui
nihil mali fec̃ sibi male faciat. ⁊ seip̾m int̾ficiẽdo hominẽ int̾ficiat

Expanded text:
ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae isericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat
Abbreviated transcription (Latin):
louimi cum coru exagerantes captauitatem aducunt etiam
spraromissa nõ solum in aliena matumonia uirgiesq nup¬
furs Extiam in quasclam scimoniales. Hicũo non fides nõ pr¬
etus. no ipamrtus que castitas dicitur. s nr̃a potins duiputatio
ent pndorem atq rationem. quibdam eo arcatur augustas. nec
tantuma hie curamus alienis responsionem teddere. ꝯtirem tũ upiõ¬
mnit consositionem: Sit igitur ipͥmis positum ato: frim pepare¬
mirtuti quarecte uiuitur ab animi sede m̾bres eo poris imnperare
poro enge ualcat eiutari p̃ter culpam ẽe patienti ẜtipeq uio ron
sorin s addolorem uerim etam qͥd ad libicdinem ptmet ic oc pore
alueno ꝑpetran fõt. quicquid tale fcam fiũtina reten tam eostas¬
tluemo imno pudicitiam nõ excutit. tam pudor era incutit eie
crequcu fatuom cum m̃tis etiam uoluntate. qd̾ fieri fortasse siñ
humanus affectus eis nolit ignosci. ⁊ que secccidere noluerunt

Expanded text:
is, cum eorum exaggerantes captivitatem, addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia virginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic vero non fides, non pietas, non ipsa virtus quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firuirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
scenicor flagitatores deos. Romani u̾o homĩb scenicis. nec plebe¬
iam tribu. quantominꝰ senatoriã curiã dehonestari sinuĩt. In hac
disceptatione huiꝰscemodi ratiocinatio. sũmã q̃stionis absoluit.⁊
Pponũt greci. Si di tales colendi sunt profecto etiam tales hoĩes
honorãdi: Assimũt romãĩ. s nullom̃o tales hoĩes hõrandi sunt
Toncludunt epĩani nullom̃o igit᷑ dii tales colendi Cap̃. xiiii.¬
Einde q̃rimꝰ ip̃i pocte talium t̾abulaꝵ cõpositores. qui duodecĩ
tabulaꝵ lege phibentur famã ledere ciuiu: tam ꝓbrosa ĩ deos
conuitia iculantes. cur ut nõ scenici habeant᷑ in honesti. Qꝰ rõne ⁊
tur actores:. Anfortẽ greco plãtoni potius palma danda ẽ qui cũ¬
ratione formaret. qualis eẽ cuutas debeat. tanq̃ adu̾sarios ueritatis.
poetas censiut urbe pellendos. Iste nõ ⁊ dor iniurias indigne tulit.

Expanded text:
scenicorum flagitatores deos: Romani vero hominibus scenicis nec plebescenicorum flagitatores deos: Romani vero hominibus scenicis nec plebeiam tribum, quanto minus senatoriam curiam dehonestari sinunt? In hac disceptatione hujuscemodi ratiocinatio summam quaestionis absolvit. Proponunt Graeci: Si dii tales colendi sunt, profecto etiam tales homines honorandi. Assumunt Romani: Sed nullo modo tales homines honorandi sunt. Concludunt Christiani: Nullo modo igitur dii tales colendi sunt. einde quaerimus, ipsi poetae talium fabularum conpositores, qui duodecim tabularum lege prohibentur famam laedere ciuium, tam probrosa in deos conuicia iaculantes quur non ut scaenici habeantur inhonesti. Qua ratione ur actores, honorentur auctores? An forte Graeco Platoni potius palma danda est, qui curatione formaret, qualis esse ciuitas debeat, tamquam aduersarios ueritatis poetas censuit urbe pellendos? Iste uero et deorum iniurias indigne tulit
Abbreviated transcription (Latin):
randa prudentia. s ueller seip̃a seq̃retur. se imitaret᷑ Erce eĩ recte
quisꝗs cuuui: romanoꝵ ẽe scenicus elegisset nõ solum ei nullus
id hõrem dabatur locus uerum etiam censoris notam. tribuũ tenẽ
ꝓpͥam minime sinebat᷑. O animũ ciuitatis laudis. auidum. germane¬
q romanu. s respondeatur mͥ qua consentanca rõne homines sce
nici abom̃i honore pellunt. Et ludi scenici deoꝵ honorib admiscẽtur
Illas theatricas artes diu uirtus romana nõ nouerat. Que si ad
oblectam̃tur uoluptatis humane q̃rerent᷑ uitio moꝵ ĩrepent huma¬
nor. du eas sibi exhiberi petiuerunt Quomͦ ergo abicitur scenicus
ꝑ queni coltur deus. ⁊ theatrice illuis turpitudinis qua f̾ronte notat᷑
actor. si adoratur exactor In hac cõtrou̾sia greci romaniq cõcẽtẽt
Freci putant recte se hõrare homines scencos. qr uolunt ludorũ

Expanded text:
randa prudentia; sed uellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, randa prudentia; sed uellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis ciuium Romanorum esse scaenicus elegisset, non solum ei nullus ad honorem dabatur locus, uerum etiam censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis laudis auidum germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi: qua consentanea ratione hominici ab omni honore repelluntur, et ludi scenici deorum honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu virtus Romana non noverat: quae si ad oblectamentum voluptatis humanae quaererentur, vitio morum irreperent humanorum. Dii eas sibi exhiberi petiverunt: quomodo ergo abjicitur scenicus, per quem colitur Deus? et theatricae illius turpitudinis qua fronte notatur actor, si adoratur exactor? In hac controversia Graeci Romanique concertant. Graeci putant recte se honorare homines scenicos, quia colunt ludorum
Abbreviated transcription (Latin):
hinc magis ip̃i intellecti sunt nõ ẽẽ dii uer nec omnino digni
quib diuinos honores deferret illa res publica. Quos enim coli mi¬
nime deceret minimeq oporteret. si ludos expectarent agendos cõui¬
tus romanoꝵ. quom̃o q̃so colencliputati sunt. quom̃o non detestã¬
di sp̃e intellecti. qui cupicditate fallendi inter suos honores sua ce¬
lebrari crimina poposcerẽt. Itemq romani: qͣrusiam suꝑstitione
noxia p̾merentur. ut illos deos colerent. quos uidebant sibi uo¬
luisse scenicas turpitudines consecrari. sue tam̃ digtatis memo¬
res ac pudoris. actores talium fabulaꝵ nequaqͣ horauerunt
more grecoꝵ.s sic̃ apud ciceronẽ idẽ scipio loquitur. cu artẽ lu¬
dicram. scenamq totam ĩ ꝓbro ducerent.genus id hõium. nõ modo
honore cuun: reliquoꝵ careret. S etiam tribu amoueri notatiõe
censoria uoluerunt PReclara sane ⁊ romanis laudib añume¬

Expanded text:
hinc magis ipsi intellecti sunt non esse di ueri nec omnino digni, hinc magis ipsi intellecti sunt non esse di ueri nec omnino digni, quibus diuinos honores deferret illa res publica? Quos enim coli minime deceret minimeque oporteret, si ludos expeterent agendos conuiciis Romanorum, quo modo quaeso colendi putati sunt, quo modo non detestandi spiritus intellecti, qui cupiditate fallendi inter suos honores sua celebrari crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamuis iam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos uidebant sibi uoluisse scaenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris actores talium fabularum nequaquam honorauerunt more Graecorum, sed, sicut aput Ciceronem idem Scipio loquitur, \'cum artem ludicram scaenamque totam in probro ducerent, genus id hominum non modo honore ciuium reliquorum carere, sed etiam tribu moueri notatione censoria uoluerunt.\' Praeclara sane et Romanis laudibus adnume
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ pepcisse ur̃oꝵ. Ita ne pluris tibi habenda nisa ẽ existimatio
curie uestre .qͣ capitolii. Immo nõ rome uniusqͣ celi totius ut i¬
lingua maleclicam ĩciues tuos exerere pocte etiam lege ꝓhibe̾nt᷑¬
⁊ indeos tuos secuti tanta cõuitia nullo senatore. nullo censore nu¬
llo principe nullo põtifice ꝓhibente iacularent᷑. Indignum uidlic
fuit ut plantus aut neniuspublio ⁊ gneus scipioni aut celius mã¬
eo catoni malediceret ⁊ dignum fuit ut trentius ur̃ flagitio iouis
optimi maximi. adolescentiu nequitiam cõcitaret.Tap̃.xiii
Ed respondẽt mͥ fortasse siuiueret. Quomõ nos ista ĩpunita
ẽẽ nollemꝰ. que ip̃i dii sacra ẽẽ uoluerunt. Cum ludos scenicos
ubi talia celebrant᷑ dictitantur actitant᷑. ⁊ romanis morib in¬
uexerunt. Et suis honorib dicari exhiberiq iusserũt. Cur gͦ non

Expanded text:
deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimatio deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimatio curiae uestrae quam Capitolii, immo Romae unius quam caeli totius, ut linguam maledicam in ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in deos tuos securi tanta conuicia nullo senatore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni optimi maximi adolescentium nequitiam concitaret? CAPUT XIIIed responderet mihi fortasse, si uiueret: Quo modo nos ista inpunita esse nollemus, quae ipsi di sacra esse uoluerunt, cum ludos scaenicos, ubi talia celebrantur dictitantur actitantur, et Romanis moribus inuexerunt et suis honoribus dicari exhiberique iusserunt? Quur non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scenicos ꝑ quos ludi exhibentur. ne uel om̃ib diis suis. ñ ⁊ ludi t¬
om̃ib grati sint. uł qd̾ ẽ inligniꝰ his quos bonos bonos putant
siludi ab eis solis amãtur fac̾ere cõuincant ĩiuriã. Capitulũ. xii
bris. ⁊ iiuriis poctarum subiectam uitam famamqͦ habere
noluerut. Capite etiam sanctientes tale cãmẽ cõde̾ siꝗs auderet.
Quod erga se quide satis honeste cõstituerunt. S erga deossuos
supbe ⁊ in religiose quos cum scirent nõ solum patient̾ ueru etũ
libent poctarum ꝓbris maledictisq lacerari se potius qͣ illos huius¬
scemocli ĩ iuriis indignos ẽẽ duxerunt seq ab eis etiam lege muni¬
ere. illoru aũt ista ẽtiam sacris sollempnitatib miscuerunt. Ita¬
ne tandem scipio laudas hanc poctis romanis negatam ẽẽ licẽtiã
ut cuiqua oꝓbrium infringerent romanoꝵ. cum uideas cos nlłi

Expanded text:
et scaenicos, per quos ludi exhibentur, ne uel omnibus dis suis, si et ludi et scaenicos, per quos ludi exhibentur, ne uel omnibus dis suis, si et ludi omnibus grati sunt, uel, quod est indignius, his, quos bonos putant, si ludi ab eis solis amantur, facere conuincantur iniuriam. CAPUT XII. robris et iniuriis poetarum subiectam uitam famamque habere noluerunt, capite etiam sancientes, tale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste constituerunt, sed erga deos suos superbe et inreligiose; quos cum scirent non solum patienter, uerum etiam libenter poetarum probris maledictisque lacerari, se potius quam illos huiusce modi iniuriis indignos esse duxerunt seque ab eis etiam lege munierunt, illorum autem ista etiam sacris sollemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam obprobrium infligerent Romanorum, cum uideas eos nulli
Abbreviated transcription (Latin):
petentib ⁊ nͥ fieret irascentib eoꝵ ad monitiõe didicerãt. Cum p̃
serti labeo. quẽ huiꝰs cemodi rer pentissimũ p̃dicant numina bona
a numinib mał ista etiam cultus diusitate distinguat. ut malos
deos propitiari cedib. tristib supplicationib asserat.bonos aũt ob¬
sequus letis atq iocundis qualia sunt. ut ip̃e ait. ludi cõinuia. lecti
sternia. qd̾ totum quale sit. postea sideus iuuerit. diligentius dissere
Munc adrem presente qd̾ actinet siue om̃ib omĩa tanqͣ bonis pe¬
mixte tribuantur. Neq eĩm ẽe decet deos malos. cũ potius isti quia
inmundi sunt sp̃c om̃s sunt mali. siue certa discretione. sic̃ labeoĩ
uisu ẽ ilł illa. istis ista distribuantur obsequia. Cõpetentissime gͥ¬
ei. utrosq honori ducunt. ⁊ sacdotes ꝑquos uictime mĩstrantur.

Expanded text:
petentibus et, nisi fieret, irascentibus eorum admonitione didicerant? petentibus et, nisi fieret, irascentibus eorum admonitione didicerant? aesertim Labeo, quem huiusce modi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diuersitate distinguat, ut malos deos propitiari caedibus et tristibus supplicationibus adserat, bonos autem obsequiis laetis atque iucundis, qualia sunt, ut ipse ait, ludi consternia. Quod totum quale sit, postea, si Deus iuuerit, diligentius disseremus. Nunc ad rem praesentem quod adtinet, siue omnibus omnia tamquam bonis permixte tribuantur neque enim esse decet deos malos, cum potius isti, quia inmundi sunt spiritus, omnes sint mali, siue certa discretione, sicut Labeoni uisum est, illis illa, istis ista distribuantur obsequia, conpetentissime Graeci utrosque honori ducunt, et sacerdotes, per quos uictimae ministrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
athemensis uir eloq̾ntissimꝰ cum adolescens tragedias actitauiss
rem publicam capesciuit. Et aristodemũ tragicum.Item actorem
maximis dereb pacis ac belli legatum ad philippum atheniẽses sepe mi¬
serunt. Non eĩm cõsentaneu putabat̾ cum casdem artes.eosdemq
scenicos ludos etiam diis suis acceptos uiderent. illos ꝑ quosage
diis suis om̃ino cõgruerẽt. qui nec uita ciu̾in lacerãdam liguis
poetar ⁊hystrionu subtrahere ausi sunt. aquib cẽnebant dorum
uita . eisdem ip̃is diis uolentib ⁊ libentib carpi. et ip̃os homines ꝑ qꝰ
ista intheatris agebant᷑. q̃ niim̃b quib subditi erant grata ẽẽ cogͥ¬
uerant nõ solum minime spe̾nendos ĩ cuntate. ueꝵ etia maxime
honorãdos putarũt. quid eim cãe repperire possent. cur sac̾dotes ho
norarent quia ꝑ cosuctimas diis acceptabiles offerebant a scenico
pbrosos hent ꝓ quos illam uoluptate siue honorẽ diis ex hibere

Expanded text:
Atheniensis, vir eloquentissimus, cum adolescens tragoedias actitavisset, rempublicam capessivit ; et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebus pacis ac belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Non enim consentaneum putabatur, cum easdem artes eosdemque scenicos ludos etiam diis suis acceptos viderent, illos, per quos agediis suis omnino congruenter, qui nec vitam civium lacerandam linguis poetarum et histrionum subtrahere ausi sunt, a quibus cernebant deorum vitam eisdem ipsis diis volentibus et libentibus carpi; et ipsos homines, per quos ista in theatris agebantur, quae numinibus, quibus subditi erant, grata esse cognoverant, non solum minime spernendos in civitate, verum etiam maxime honorandos putarunt. Quid enim causae reperire possent, cur sacerdotes hnorarent, quia per eos uictimas dis acceptabiles offerebant, et scaenicos probrosos haberent, per quos illam uoluptatem siue honorem dis exhiberi