comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitanda: animã dicit a dõ qͥdem factã.
nec dĩ ẽẽ partẽ siue naturã. quod om̃ino
uerũ ẽ. Sed cũ non uult ex nichilo factã
fateri. & aliã nullã creaturã unde sit facta
cõmemorat. atq ita ͥ cdat auctorẽ dm̃. ut
neq ex nullis extantib id ẽ ex nichilo. neq
ex aliqua re quȩ ñ est qͦd ds̃ est. sed de se
ipso eã fecisse credat᷑: nescit se eo reuolui
qͦd declinasse se putat. ut scilicet nichil
aliud anima qũa dĩ naturasit: acsi conse¬
quent̃ & de dĩ natura fiat aliqͥd ab eodẽ
dõ. cui faciendȩ mareria de qua facit. sit
ipse qui facit. ac ꝑ hoc & dei sit natura mu¬
tabilis : & mutata in deterius eiꝰde ipsius di
ab eocdẽ ipso dõ natura dãnet᷑. Qͦd pro tua
fideli intelligentia quam non sit opinan¬
dum. et quam. sit coede cat holis
secludendũ. longeq fugiendũ uides Ita qus¬
pe anima uł de flatu facta uł di flatus se¬

Expanded text:
ne uitanda, \'animam\' dicit \'a deo quidem factam ne uitanda, \'animam\' dicit \'a deo quidem factam nec dei esse partem sine naturam\', quod omnino uerum est. sed cum eam non uult ex nihilo factam fateri et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat atque ita illi dat auctorem deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est ex nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod dens est. sed \'de se ipso eam fecisse\' credatur, nescit eo se reuolui, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam dei natura sit ac sic consequenter et de dei natura fiat aliquid ab eodem deo, cui faciendo materia, de qua facit, sit ipse qui facit, ac per hoc et dei sit natura mutabilis et mutata in deterius eiusdem ipsius dei ab eodem ipso deo natura damnetur. quod pro tua fideli intellegentia quam non sit opinandum et quam sit a corde catholico secludendum longcque fugiendum uides. ita quippe anima uel de flatu facta uel dei flatus fa
Abbreviated transcription (Latin):
di serta dixerit. uera dixisse uideat᷑. qũ auis
& ipso eloquio habeat multa emendanda:
et animȩ exundantia reprimenda. Quod
in illo quoq ut uiro graui sicut tua indi¬
cant scripta displicuit. Sed hoc uł facile
corrigitur: uł sine detrim̃to fidei a leuib
mentib amat᷑. tolerat᷑ a grauibꝰ Habemus
enĩ iã quosclã spumeos in sermone: sed in
fide sanos. Nonitaq desꝑandũ est etiã hoc
in isto. qũauis sit tolerabile si ꝑmanserit.
posse tamen expurgari &. tẽperari. atq ad
integrũ & solidũ uel ꝑduci uł reuocari
modũ. p̃sertĩ qͦd iuuenis ẽẽ ꝑhibet᷑. ut qͦd
minus habet peritia suppleat diligentia:
& qͦd cruditas loquacitatis eructat: ȩta¬
tis maturitas decoquat. Illud molestũ est
ꝑsuadet᷑ insipientia: & in p̃cioso poculo
bibat᷑ pestifera potio. Ut enũ iã incipiã de¬
monstrare quȩ p̃cipue sint in eiꝰ disputario¬

Expanded text:
diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis et in ipso eloquio habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia suppleat diligentia et quod cruditas loquacitatis eructat. aetatis maturitas deeoquat. illud molestum est persuadeatur insipientia et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint in eius disputatio
Abbreviated transcription (Latin):
erga me hominis ignotꝰ est & incertus: me¬
lius arbitror meliora sentire. qũa in explora
ta culpare. fortassis enĩ amore mei fecit.
sciens ad me ꝑuenire posse qͦd scripsit dũ
in eis reb errare me ñ uult. in quib se potiꝰ
errare ñ putat. & idõ debeo etiã eiꝰ hab̾e
gratã beniuolentiã: cuiꝰ me necesse ẽ imꝓ¬
bare sententiã. Ac ꝑ hoc in eis quȩ ñ rec¬
te sapit adhuc lenit̃ corrigendus mͥ ui¬
det᷑. non aspere detestandus: p̃sertĩ quia
sicut audio nuꝑ catholicꝰ factus ẽ: quod
ei gratulandũ est. Caruit enĩ donatista¬
rũ uł potiꝰ nogatitarũ diuisione & errore
quo antea tenebatur. si tamen catholicam
ueritatẽ sicut oportet intelligat. ut uere
de illiꝰ conũsione gaudeamꝰ. Habet enĩ eloqͥũ:
quo possit explicare quȩ sentit. Unde cũ illo
agendũ ẽ. eiq optandũ ut recta sentiat: ne
faciat ẽẽ delec tabilia quȩ st̃ inutilia. & quȩ

Expanded text:
erga me hominis ignotus est et incertus, meerga me hominis ignotus est et incertus, melius ata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat. et ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae
Abbreviated transcription (Latin):
doqͥdẽ putasti me sic accepturũ quasi tu
mͥ iniuriã feceris: notũ faciendo qͦd aliꝰ fecit.
Quantũ aut̃ hoc absit ab animo meo uide:
ut ne ab illo qͥdẽ me passũ iniuriã coequarer.
Cũ enĩ utilit̃ quȩdã qũa ego saperet: mĩqũã
debuit reticere. Unde michi gratũ eẽ
debet. qͦd non ita tacui᷑ ut id etiã legere
possimꝰ. Deberes quidẽ tu tantũ scribere
potius ad me: qũa ad alterũ de me. Sed
qͦd mͥ esset ignotus non ẽ ausus se mͥ ingere¬
re. in meoꝵ refutatione dictoꝵ. Nec consu¬
lendũ me putauit. ubi sibi uidet᷑ minime
dubitandũ: sed plane cognitã & certã tene¬
re sententiã. Obtẽ ꝑauit aut̃ amico suo:
a quo se ut scriberet dicit ẽẽ cõpulsũ. Et
siquid int̃ disputandũ qͦd in meã contume¬
liam redundaret expressit: non eũ conuiti¬
antis uoluntate crediderĩ. sed diuersa sen¬
tientis necessitate fecisse. Ubi enĩ mͥ animꝰ

Expanded text:
doquidem putasti me sic accepturum, quasi tu doquidem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi injuriam feceris, notum faciendo quod alius fecit. Quantum autem hoc absit ab animo meo, vide, ut ne ab illo quidem me passum injuriam conquerar. Cum enim aliter quaedam quam ego saperet, numquidnam debuit reticere? Unde mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. Deberet quidem tantum scribere potius ad me, quam ad alterum de me: sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. Nec consulendum me putavit, ubi sibi videtur minime dubitandum, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. Obtemperavit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse compulsum. Et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit; non eum conviciantis voluntate crediderim, sed diversa sentientis necessitate fecisse. Ubi enim mihi animus
Abbreviated transcription (Latin):
inceritatem tuam
erga nos renate frat̃
carissime. & frat̾nã
beniuolentiã ac
mutuȩ dilectionis
affectũ: ꝓbatũ qͥdẽ
& antea tenebamꝰ.
Uerũ nc̃ ꝓbatiorẽ
nobis amica diligen¬
tia demonstrasti: qͦd mͥ duos libros eiꝰ quidẽ
hominis qu̾e penitus ignorabã. nec tam̃ idõ
contẽnendi. uincentii uictoris. sic enĩ p̃nota¬
tũ ibi nom̃ eiꝰ inueni ꝓxime p̃terita estate
misisti: qũauis michi eoqͦd absens fuissem.
in autũni fine sint redditi. Quomͦ enĩ tu
carissimꝰ m̃s posses uł deberes in meã non
ꝑferre noticiã. cũ in manus tuas uenissent
cuiuslibet hominis qualescũq litt̾ȩ. licet
ad aliũ seribentis. ubi tam̃ nom̃ cõmemoraret᷑
& legeretur meũ. ita ut contradiceretur
uerbis meis. quȩ in quibusdã opusculis edi¬
dissem: Hoc itaq fecisti: qͦd sincerissimꝰ et
dilectissimꝰ amicus meus facere debuisti.
Sed hinc angor paululũ: qͦd adhuc tuȩ
sc̃itati minus qũa uellẽ cognitus sũ. Quan¬

Expanded text:
inceritatem tuam erga nos, Renate frater carissime, et fraternam beniuolentiam ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus, uerum nunc probatiorem nobis amica diligentia diligentia, quod mihi duos libros eius quidem hominis, quem penitus ignorabam. nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris — sic enim praenotatum ibi nomen eius inueni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hoad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur verbis meis, quae in quibusdam opusculis edidissem? Hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti. CAPUT II. 2. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuae Sanctitati minus quam vellem cognitus sum: quan
Abbreviated transcription (Latin):
ille regnaturũ ẽẽ post mortẽ. Deseruerunt
illi sponsorẽ salutis. honorauit ille sociũ eru¬
cis. Inuenta ẽ in eo mensura martiris. qui tẽ
in xꝑm credidit. quando defecert̃ qui futu¬
ri erant martires. E hoc qͥdẽ oculis dñi cla¬
rũ fuit: qui ñ baptizato tãqũa martirii san¬
guine abluto. tantã felicitatẽ statĩ contulit.

Expanded text:
ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium crucis. inuenta est in eo mensura martyris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex aqua & sp̃u non potest intrare in regnũ
dĩ.&. alio loco. qui ꝑdiderit animã suam
ꝓpt̾ me inueniet eã: nemo fit mẽbrũ xp̃i
sed in cruce confessor. de quo ñnũqũa p̾iudi¬
ciũ captat᷑ siue tẽptat᷑ contra baptismni
sacram̃tũ: a cypriano scõ int̾ martires cõpul¬
tat᷑. qͥ suo sanguine baptizant᷑. qͦd plerisq
non baptizatis feruente ꝑsecutione ꝓuenit.
Tanto nãq pondere appensũ est. tantũq
ualuit apud eũ qͥ hȩc nouit appendere. qͦd
confessus ẽ dñm crucifixũ: quantũ si fuisset
ꝓ dño crucifixus. Tuno enĩ fides eiꝰ de ligno
floruit. quando discipuloꝵ mareuit: uisi
cuiꝰ mortis terrore marcuerat. eiꝰ resurrectio¬
ne reuiresceret. Illi enĩ desꝑauert̃ de mori¬
ente: ille sꝑauit in cõmoriente. Refugert̃
illi auc torẽ uitȩ : rogauit ille consor tẽ penȩ.
Doluert̃ illi tãqũa hominis mortẽ: credidit

Expanded text:
ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit
Abbreviated transcription (Latin):
obesse potuisset. paulisꝑ alieno inherere pee¬
cato. Quod tolerabilit᷑ diceret᷑: si ñ iste uer
catrix. Unde seom̃ino ñ lib̾at: nͥ hoc eũ dixis¬
se peniteat. De illis aut̃ paruulis qui moete
p̃ueniunt᷑ priꝰqũa baptizent᷑ in xꝑo. cũ res¬
pondere uoluisset. ausus ẽ eis ꝓmittere non
solũ paradisũ. uerũ etiã regnũ cȩloꝵ non m¬
ueniens qua exiret. ne dm̃ animas innocentes
cdicere cogeret᷑ ȩt̃na morte dãnare. quas
nullo merito p̃cedente peccati. carni inserit
peccatrici sed utcũq sentiens qͥd mali dixe
posse solui originale peccatũ sine xp̃i baptis¬
mo. in quo fit remissio peccatoꝵ: Uidens gͦ
in qũa se ꝓfunditatẽ naufragosi gurgitis
iecerit. sane in qͥt ꝓ eis oblationes assiduas
& offerenda iugiter scõꝵ censeo sacrificia
sacerdotũ. Ecce aliud unde nũqu̾a exiturus
ẽ: nͥ eũ dixisse pęniteat. Quis enĩ offerat

Expanded text:
obesse potuisset paulisper alieno inhaerere pecobesse potuisset paulisper alieno inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur, si non iste uerbsse peccatrix. unde se omnino non liberat, nisi hoc eum dixisse paeniteat. De illis autem paruulis qui morte praeueniuntur, priusquam baptizentur in Christo, cum respondere uosolum paradisum, verum etiam regnum coelorum: non inveniens qua exiret, ne Ddicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati carni inserit peccatrici. sed utcumque sentiens quid mali dixerposse solui originale peccatum sine Christi baptismo, in quo fit remissio peccatorum, uidens ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis iecerit: sane, inquit, pro eis oblationes assi- duas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. ecce aliud, unde numquam exiturus est, nisi eum dixisse paeniteat. quis enim offerat
Abbreviated transcription (Latin):
qua pena lib̾at gr̃a sine merito dicat: ut
qͦd dixit. aliqua si ualuerit ratione defendat.
Non enĩ hoc exigerẽ: nͥ ipse chxisset. qͦd anima
meruerit ẽẽ peccatrix. Dicat: meritũ eiꝰ. utrũ
bonũ fuerit an malũ. Si bonũ: quo merito
bono uenit in malũ . Si malũ. unde aliqͦd
malũ meritũ ante om̃e peccatũ:Itẽ dico
si bonũ. non gͦ eã gratis. sed sccłm debitũ lib̾at
gr̃a: cuiꝰ p̃cessit meritũ bonũ. Acsic gr̃a sã
non erit gr̃ã. Si aut̃ malũ: quero quod sit.
an qͦd uenit in carnẽ. quo ñ uenisset. nisi
apud quẽ ñ est iniqͥtas ipse misisset. Nũqũa
igitur nisi m peiora precipitans hane sian
sententiã moliret᷑ astruere. qua cixit. quos
anima meruͣit eẽ peccatrix. E de his qres
paruulis quoꝵ in baptismo diluuit᷑ origiiade
peccatũ. iuenit qualit̾cũq qͦd diceret. qñ
p̃scientia dĩ p̃destinatis in uitã et̾̃nã nichi

Expanded text:
qua poena liberat gratia sine merito. Dicat, ut qua poena liberat gratia sine merito. Dicat, ut quod dixit, aliqua, si valuerit, ratione defendat. Non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset quod anima meruerit esse peccatrix. Dicat meritum ejus, utrum bonum fuerit, anne malum. Si bonum, quo merito bono venit in malum? Si malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? Item dico: Si bonum, non ergo eam gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cujus praecessit meritum bonum; ac sic gratia jam non erit gratia. Si autem malum, quaero quod sit: an quod venit in carnem, quo non venisset, nisi apud quem non est iniquitas, ipse misisset? Nunquam igitur nisi se in pejora praecipitans, hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit quod anima meruit esse peccatrix. Et de his quidem paruulis, quorum in baptismo diluitur originale peccatum, inuenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia dei praedestinatis in uitam aeternam nihil
Abbreviated transcription (Latin):
identidẽ in ĩmania saxa colli
Hoc si ego de illo dicerẽ: for
censeret. Uerba st̃ eius. Quibꝰ
p̃missis: ꝓposuit questionẽ in qua ipsa
saxa quib collisus naufragauit ostenderet.
Ad hoc enĩ ꝑductus ẽ. & tam horrendis
cautib illatus impulsus. infixus: ut eruere
se nͥ emencdando qͦd dixit omino ñ possit. non
ualens ostendere. qͦ merito anima sit facta
peccatrix: qũa dicere ñ timuit ante om̃e suũ
peccatũ meruisse fieri peccatricẽ. Quis tam
ĩmane suppliciũ meret᷑ sine peccato. ut in ali¬
ena iniquitate conceptꝰ antequ̾a exeat de
uiscerib matris iã non sit sine peccato: De
hac pena paruuloꝵ animas qui regenerant᷑
in xꝑo. nullis eoꝵ p̃cedentib meritis. gratui¬
ta liberat gr̃a. Alioquin grã iam ñ est gr̃a.
Proinde iste homo ualde intelligens cui dis¬
plicet in tanta ꝓfunditate. & si non doc ta
tam̃ cauta nr̃a cunc tatio: dicat si potest. in
hanc pęnã. quo ꝑuenerit anima merito: de

Expanded text:
identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam hcautibus illatus, impulsus, infixus, ut eruere se nisi emendando quod dixit, omnino non possit; non valens ostendere quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. Quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de visceribus matris, jam non sit sine peccato? De utem poena parvulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis gratuita liberat gratia: alioquin gratia jam non est gratia . Proinde iste homo valde intelligens, cui displicet in tanta profunditate, etsi non docta, tamen cauta nostra cunctatio, dicat si potest, in hanc poenam quo pervenerit anima merito, de
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ potuit originali peccato ẽẽ pecca¬
trix. Aut qͦmͦ in originali peccato ẽẽ nisi ꝑ
carnẽ. si de parente ñ trahit᷑. Nidemꝰ ergo
eã ꝑ gr̃am liberari a peccato: sed ñ uidemꝰ
unde meruit herere peccato. Quid ẽ gͦ
qͦd dicit. si peccatrix ẽẽ meruit. ñ tamen
in peccato remansit. s Si enĩ ab illo queran
cur non in peccato remanserit: rectissime
dicit unde aniia pueri fuerit lib̾ata peceatx.
sic etiam dicat unde meruerit ẽẽ peccatrix.
Sed qͥd dicit cui hoc qͦd prelocutus ẽ con¬
tigit.  Namq ut istã questionẽ sibi ꝓponeret

Expanded text:
 enim potuit originali peccato esse peccatrix, aut quoquo modo in originali peccato esse, nisi per carnem, si de parente non trahitur. Videmus ergo eam per gratiam liberari a peccato: sed non videmus unde meruerit haerere peccato. Quid est ergo quod dicit: « Si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit? » Si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime Sicut ergo dicit unde anima parvuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat unde meruerit esse peccatrix. 9. Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est, contigit? Namque ut istam quaestionem sibi proponeret,
Abbreviated transcription (Latin):
hesaurũ in agro absconditũ: dixit
duo testam̃ta legis in ȩccła. Quȩ qͥs cũ
ex parte intellectꝰ attigerit: sentit
om̃ia sua ⁊ emit agrũ illũ. id ẽ contẽptu
tẽporaliũ cõꝑat sibi ociũ: ut sit diues

Expanded text:
hesaurum in agro absconditum, dixit duo Testamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex parte intellectus attigerit, sentit omnia sua, et emit agrum illum, id est, contemptu temporalium c
Abbreviated transcription (Latin):
surũ refert. ad confirmandũ in
posterũ testimoniũ fecit: quia dixit.
in ore duoꝵ uł triũ testiũ stabit om̃e
uerbũ. Ut enĩ neq uulgaret᷑ qͦd dice¬
bat. neq careret humani testimonis¬

Expanded text:
surum refert, ad confirmandum in posterum testimonium fecit: quia dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Ut enim neque vulgaretur quod dicebat, neque careret humani testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
gatione uĩa. s auferte malũ ex uobis ipsisq
cũ quisq impedit᷑ ab ecclȩ congregatione
malos homines seꝑare. si a se pso auferat ma¬
lum. non eis corde miscet᷑: atq ita spualit̾
ñ sołu comungit᷑ bonis. s etiã seꝑ at᷑ a malis.
Sic enĩ in hoc loco ad timotheũ cum dixiss
neq cõmunicaueris peccatis alienis. tanqͣm
ille diceret fieri poise ut aliquos malos ab

Expanded text:
gatione uestra\', sed: auferte malum a uobis ipsis, quia et, gatione uestra\', sed: auferte malum a uobis ipsis, quia et, cum quisque impeditur ab ecclesiae congregatmalos homines separare, si ex se ipso auferat malum, non eis corde miscetur; atque ita spiritualiter non solum conjungitur bonis, sed etiam separatur a malis. Sic enim in illo loco ad Timotheum cum dixisset, Neque communicaveris peccatis alienis: tanquam ille diceret, fieri posse ut aliquos malos ab
Abbreviated transcription (Latin):
T̃m om̃is pia ratio & modus¬
& medus eccłasticȩ discipline
unitatẽ spc̃ in uincło pacis
marime debeat intueri. qđ
apłs sufferendo inuicẽ precipit
custodiri. & quo ñ custodito medicine uin¬
dicta. non tantũ suꝑflua s etiam ꝑ nicio¬
sa: & ꝓpt̾ea iam nec medicina ẽẽ conumci¬
tur. illi filii mali qͥ non odio iniquitatũ
alienarũ. s studio contentionũ suarũ infir¬
mas plebes iact̾antia sui nominis irretitas
uł totas traheret. uł certe diuidere afec¬
tant. suꝑbia tumidi. ꝑuicatia uesanr ca¬
lumpniis insictiosi. seditionib turbuleno¬
ti. ne luce ueritatis carere oftendant᷑: um¬
br̃a rigide seueritatis obtendunt. &quȩ in
scripturis scĩs salua dilectionis sincerita¬
te & custodita pacis unitate. ad corrigess
da fr̃na uitia mordaciore curatione fieri
p̃cepta st̃: ad sacrilegiũ scismatis. n adoc¬
casionẽ p̃cisionis usurpant dicentes ł at
apłs ait. Nuferte mału ex uobis ipsis.

Expanded text:
m omnis pia ratio et modus ecclesiasticae disciplinae unitatem spiritus in uinculo pacis maxime debeat intueri, quod apostolus sufferendo inuicem praecepit custodiri et quo non custodito medicina uindictae non tantum superflua, sed etiam perniciosa et propterea iam nec medicina esse conuincitur, illi filii mali, qui non odio iniquitatum alienarum, sed studio contentionum suarum infirmas plebes iactantia sui nominis inretitas uel totas trahere uel certe diuidere affectant, superbia tumidi, peruicacia uaesani, calumniis insidiosi, seditionibus turbulenti, ne luce ueritatis carere ostendantur, umbram rigidae seueritatis obtendunt et, quae scripturis sanctis salua dilectionis sinceritate et custodita pacis unitate ad corrigenda fraterna uitia mordaciore curatione fieri praecepta sunt, ad sacrilegium schismatis et ad occasionem praecisionis usurpant dicentes: ecce ait apostolus: auferte malum a uobis ipsis.
Abbreviated transcription (Latin):
culto tc̃ erat: qđ in xp̃o fuerat reue
transierit. quo crucifixo uelam̾ etiã¬
templi scissũ est: ut significaret᷑ quod
trib qũa rarissima. tam̾ fuerunt et
usq ad mortem exempla patientiȩ. a
sanguine abel. usq ad sanguinẽ ⁊a¬
chariȩ. quoꝵ sanguinẽ dicit dñs iħc¬

Expanded text:
culto tunc erat, quod in Christo fuerat reuelculto tunc erat, quod in Christo fuerat reuelquisque inde transierit. quo crucifixo uelamen etiatempli scissum est, ut significaretur, quod tribus quamuis rarissima tamen fuerunt et usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, quorum sanguinem dicit domi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝓ utretine saluus factꝰ est: ⁊ ei
cunct̾a quȩ amiserat duplicata sunt
restituta. Ubi etiã comi̾data ẽ refur¬
rectionis fides. Nam filii non duplũ
s totidẽ redditi. etiã illos quos amise¬
rat resurrecturos significart᷑. Sicipsi
quoq illis pͥorib iunct̾i. a restitutio¬
nib dupli ñ inuenirent᷑ alieni. Ut gͦ
non talẽ remunerationẽ sꝑaremꝰ qͦn¬
do mala temporalia paterem᷑: ñ
ait sustinentiã ⁊ finẽ iob audis¬
tis. s ait. sustinentiã iob audis¬
tis  finẽ dnĩ uidistis Tanquã
diceret. Mala temporalia ficut
runt : sed ęt̾na potiꝰ quȩ indnõ p̃cessert̃.
Iob gͦ de illis patrib erat qͥ exclamaue¬
riuit ⁊ salui facti sunt. Cũ enĩ dicit
ego autẽ. satis insinuat qua salute il¬
los saluos factos e̾ẽ uelit intelligi. in
qua utiq ipse derelictꝰ ẽ: ñ qͦ illi a
salute et̾na fuerint alien. S in oc-¬

Expanded text:
atque putredine saluus est factus et ei atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicata sunt restituta. ubi etiam commendata est resurrectionis fides. nam filii non in duplum sed totidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut runt, sed aeterna potius, quae in domino praecesserunt. Iob ergo de illis patribus erat, qui exclamauerunt et salui facti sunt. cum enim dicit: Ego autem, satis insinuat, qua salute illos saluos esse factos uelit intellegi, in qua ipse utique derelictus est, non quo illi a salute aeterna fuerint alieni, sed in oc
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na felicitate contẽpnere usq ad mortẽ
ꝑtulit. ꝑsequentes atq seuientes. & qua¬
si uicto u opp̾so suꝑbe illudentes. Qđ au̾
carnẽ suã resuscitauit & discipuloꝵ. aspec¬
tib atq contact̾ib reddidit. eisq uiden¬
tib ascendit in cęłu̾: ipsos edificauit .&.
quid expect̾are quid p̃dicare leberent.¬
euidentissima ueritate monstrauit. Illos
antes in ea opinione dereliqͥt. ut qͥsqͥs
eorũ salute ȩt̾na saluus fieri uellet:
hoc de illius mortui resurrectione crede¬
ret. quod hi qͥ uidert̃ signis contestanti¬
bus. p̃dicauert̃: & pro ea p̾dicatione simi¬
exhortaret᷑ fidelłs qui post passionẽ
resurrect̾ionẽq xp̃i. ad huc in ista uita
tenebant᷑ : dispessationẽ testam̃ti ue¬
teris nouiq distinguens: sustinentiam
inqͥt iob audistis. ⁊ finẽ dnĩ uidistis: ne
iłõ patient̾ sustinerent temꝑalia mala.
ut sibi hoc restitueret᷑. quod recipis¬
se iob legimꝰ. Nam n ab illo uulnere

Expanded text:
felicitate contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saevientes, et quasi victo et oppresso superbe illudentes. Quod autem carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus atque contractibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare euidentissima ueritate monstrauit. illos antes in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet quod hi qui uiderunt signis contestantibus praedicauerunt, et pro eadem praedicatione simiexhortaretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere
Abbreviated transcription (Latin):
nes noui propriã quandã ⁊ a uim̾tor.
consortio separatã quȩ ad nouũ ꝑti¬
net testam̃tũ : Habent omĩno. N am
de illa ibidẽ sequit᷑ & dicit. Filii autẽ
hominũ in tegmine alarũ tuarũ sꝑa-¬
bunt. in ebriabunt᷑ abubertate domꝰ
tuȩ. ⁊ torrente uoluptatis tuę potabis

Expanded text:
nes noui propriam quandam et a iumentorum nes noui propriam quandam et a iumentorum consortio separatam, quae ad nouum pertinet testamentum, habent omnino; nam de illa ibidem sequitur et dicit: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt; inebriabuntur ab ubertate domus tuae et torrente uo
Abbreviated transcription (Latin):
sum uermis ⁊ homo. ego aũ sum filiꝰ
hominis ⁊ ñ homo: tanquã diceret᷑.
Ego au̾ sum xp̃c in quo om̃s uificant᷑.
non adam inquo om̃s moriunt᷑. Ac ꝑ
hoc discite homines ꝑ gr̃am noui testa¬
menti iam initã concupiscere sempit̾nã
Quid ꝓ magno ita uos uultis a dño de
nr̃i. quando cõmendabat ds̾ etiã ter¬
rene felicitatis pret̾ se non ee̾ largito¬
rem alium: Illa felicitas ad ueterẽ ho
minẽ ꝑtinet. quȩ uetustas ab adã cę¬
pit. Ego aũ sum uermis n ñ homo. xp̃c
non adam. A ueteri ueteres fuistis. a
nouo noui estote: ab ada homines: a
xp̃o filis hominũ. Non enĩ sine causa
familiarissime dñs in eugłio se filium
hominis dicit magis quã hominẽ. nec
sine causa in alio psalmo homines in¬
quit ⁊ iuim̾̃ta saluos facies dñe. sic̃
multiplicata ẽ miscd̾ia tua deus. ab¬
ste qͥppe etiã ista salus hominib ium̃-¬
tisq cõmunis. S habent aliã homi-¬

Expanded text:
sum uermis et non hosum uermis et non hohominis et non homo, tamquam diceretur: Ego autem sum Christus, in quo omnes uiuificantur, non Adam, in quo omnes moriuntur. Ac per hoc discite, homines, per gratiam testamenti noui iam uitam concupiscere sempiternam. quid pro magno ita uos uultis a dri, quando commendabat Dominus etiam terrenae felicitatis praeter se non esse alium largitorem? Illa felminem pertinet, quae uetustas ab Adam coepit. ego autem sum uermis et non homo; Christus, non Adam. a ueteri ueteres fuistis, a nouo noui estote; ab Adam homines, a Christo filii hominum. non enim sine causa familiarissime dominus in euangelio se filium hominis dicit magis quam hominem nec sine causa in alio psalmo: Homines, inquit, et iumenta saluos facies, domine, sicut multiplicata est misericordia tua, deus. abs te quippe etiam ista salus hominibus iumentisque communis. sed habent aliam homi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut natꝰ est ille de uirgine. S in li
bro iob cum de creaturis loqueret᷑ ce
munde sint: quantomagis inqͥt ħo
putredo i filius hominis uermis: Pu¬
tredinẽ pro mortalitatẽ posuit. quȩ iã
uelut conceptã moriendi gerit necessi¬
tatẽ. in quã peccando contrusus ẽ homo.
⁊ filium homine̾ uermẽ. natũ de pu¬
tredine quasi patre. hoc ẽ de mortali¬
tate mortalẽ. Ac ꝑ hoc in his uerbis
psalmi. aliũ sensũ nos querere ãmonuit.
illo qͥdẽ psalmo nequaꝗͣ reꝓbato. ut non
sołu scrutem᷑ qd̃ ait. ego aũ sum uer¬
mis. s &̃ illud qd addidit. ⁊ ñ homo.
scd̾m illud qđ de libro iob cõmemoraui.
tanꝗͣ. diceret. ego aũ sum filiꝰ hominis
⁊ non homo. non qͦd homo non sit xp̃c.
de quo apls dicit. unus inedtiator dei
hominis homo est: sed ad quendã res¬
picit sensus iste. qui homo sic fuerit
ut non e̾e̾t filius hominis homo. id ẽ
adam. Forte gͦ sic dictũ est: ego au̾

Expanded text:
sicut natus est ille de uirgine. sed in libro sicut natus est ille de uirgine. sed in libro suo Iob cum de creaturis caelestibus lmunda sint: Quanto magis, inquit, homo putredo et filius hominis uermis. putredinem pro mortalitate posuit, quae iam uelut conceptam gerit moriendi necessitatem, in quam peccando contrusus est homo, et filium hominis uermem natum de putredine quasi putrem, hoc est de mortalitate mortalem. ac per hoc in his uerbis psalmi alium sensum nos quaerere admonuit illo quidem saluo neque reprobato, ut non solum scrutemur, quod ait: Ego autem sum uermis, sed etiam illud, quod addidit: et non homo, secundum illud, quod de libro Iob commemoraui, tamquam diceret: Ego autem sum filius hominis et non homo, non quod homo non sit Christus, de quo hominis homo est —, sed ad quendam respicit sensus iste, qui homo sic fuerit, ut non esset filius hominis, id est Adam. forte ergo sic dictum est: Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
illis exhibenda demonstrauit ds etiã
talia dona sua e̾ẽ. non uidert̾ iam ẽẽ tẽ¬
pus quo reuelarent᷑ inxp̃o bona et̾na.
propͥe prestare dm̃ iustis qui bona tem¬
poralia prestat ⁊ impiis. Deniq cum di¬
xisset. inte spauert̾ patres nrͣi. sꝑauert̃
⁊ eruisti eos. ad te clamauert̾ ⁊ saluifac¬
ti st̃: inte sꝑauert̾ ⁊ non st̃ confusi.
uide qͥd adiunxerit. Ego au̾ sũ uer-¬
mis ⁊ ñ homo. Quod uidet᷑ qͥdẽ ad com¬
mendanda humilitatẽ simplicit̾ dict̾ũ. ut
se in oculis ꝑsequentiũ abiect̾issimũ quid¬
dã & contẽptissimũ demonstraret. sed ñ
est contẽpnenda altitudo secreti. ꝓfun-¬
ditasq misterii. p̾sertim in eis uerbis q̃
tanto saluatori in ꝓphetie p̾dicatione co-¬
aptant᷑. Dict̾us est hinc sensus elegan-¬
tissimus a priorib a pͥorib. ido se hoc no¬
mine xp̃m p̾nuntiare uoluisse. qr uer¬
mis de carne sine concubiti nascitur.

Expanded text:
illis exhibenda demonstrauit deus etiam illis exhibenda demonstrauit deus etiam talia dona sua esse, non uiderunt iam esse tempus, quo reuelaretur in Christo bona aeterna proprie deum praestare iustis, qui bona temporalia praestat et impiis. Denique cum dixisset: In te sperauerunt patres nostri, sperauerunt et eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, uide, quid adiunxerit: Ego autem sum uermis et non homo. quod uidetur quidem ad commendandam humilitatem simpliciter dictum. ut se in oculis persequentium abiectissimum quiddam et contemptissimum demonstraret; sed non est contemnenda altitudo secreti profunditasque mysterii praesertim in eis uerbis. quae tanto saluatori in prophetiae praedicatione coaptantur. dictus est hinc sensus elegantissimus a prioribus, ideo se hoc nomine Christum praenuntiari uoluisse, quia uermis de carne sine concubitu nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Ad te clamauert̾ & salui facti st̃:
in te sꝑauert̾ ⁊ non sunt confusi. Illos
quippe patres inimicos suos iuuentes.
& diuitiis implesti. ⁊ ab hostib eruisti.
glõsasq uictorias reportare fecisti.:⁊ de
diuersis eos mortib eos libera̾ti. Pro alio
sub iecisti ne feriret᷑ arietẽ. alium de
putredine sanũ. & ei dupla quȩ amise¬
rat reddidisti: alium int̾ leones esuri-¬
ente ᷤ integrũ illesumq seruasti. alioꝵ.
int̾ flamas de abulantiũ. grata uoce
laudatꝰ es. Tale aliqͥd in xp̃o expecta¬
bant e deri. unde ꝓbarent si uere filiꝰ
dei eet. Ex eoꝵ. ꝑsona & in libro sapien¬
tiȩ dr. Morte curpissima condẽpnemꝰ
cum. Erit enĩ respectꝰ in sermonib ipsiꝰ.
Si enĩ uerꝰ filius dei ẽ: suscipiet eumos
liberabit eũ. de manib cont᷑rioꝵ. Hȩc
inquit cogitauert̃ ⁊ errauert̃. Exceca¬
uit enĩ eos malitia eoꝵ. At tendentes
quippe tempꝰ ueteris testam̾ti. & illam
patrũ etiã temꝑalẽ felicitatẽ. in qua

Expanded text:
eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi. illos quippe patres inter inimicos suos uiuentes et diuitiis implesti et ab hostibus eruisti gloriosasque uictorias\' reportare fecisti et de diuersis eos mortibus liberasti. pro alio subiecisti, ne feriretur, arietem; alium de putredine sanum et ei dupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumque seruasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima condemnemus eum; erit enim respectus in sermonibus ipsius. si enim uerus filius dei est. suscipiet eum et liberabit eum de manibus contrariorum. haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim eos malitia eorum. adtendentes quippe tempus ueteris testamenti et illam patrum etiam temporalem felicitatem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
rum meoꝵ. id ẽ ista quę dixi uerba
dicit qd̃ est eccła. hȩc exꝑsona dicit in¬
firmitatis carnis peccati quã transfi-¬
gurauit in eam quã sũpsit ex uirginie
similitudinẽ carnis peccati. hec sponsꝰ

Expanded text:
rum meorum\', id est ista, quae dixi, uerbadicit, quod est ecclesia; haec ex persona dicit infirmitatis carnis peccati, quam transfigurauit in eam, quam sumpsit ex uirgine. similitudinem carn
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ exaudies clamantẽ ꝑ diem id ẽ in rel
prosꝑis. ut eas non omittã. ⁊ noct̾e. idẽ
in reb aduersis. ut ꝓpera quȩ amissa
st̃̾ redeant. Qerũ hoc non mͥ ad insipien¬
tiam facies. sed potius ut sapiã quid iam
pectare. quid desiderare. qͥd poscere debe¬
am. Clamo quippe ego ut mͥ bona tẽꝑalia
non auferant᷑. Tu au̾ in scõ habitas laus
uetustatis. tu aũ queris munditiã noui¬
tatis. Non eraudiendo istã cupiditatẽ
relinquas. quia caritatẽ inqua habitas
queris. Caritas aũ dei diffundit᷑ in cordib¬

Expanded text:
idem exaudies clamantem per diem, id est in rebus idem exaudies clamantem per diem, id est in rebus prosperis. ut eas non amittam, et nocte, id est in rebus aduersis. ut prospera, quae amissa sunt, redeant, uerum hoc non mihi ad insipientiam facies, sed potius ut sapiam, quid iam pectare, quid desiderare. quid poscere debeam. clamo quippe ego, ut mihi bona temporalia non auferantur, tu autem in sancto habitas, laus uetustatis, tu autem quaeris munditiam nouitatis; non exaudiendo istam cupiditatem relinquis, quia caritatem, in qua habites, quaeris; caritas autem dei diffunditur in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
ũ non iam duo s una caro. Si gͦ caro
una: ꝓfect̾o cõpetent̾ etiã uox una. Qđ
hic queris humana infirmitas uocẽ uer¬
bi ꝑ qͦd facta st̃ omĩa:  Audi potiꝰ uocẽ
carnis quȩ fact̾a ẽ inter om̃ia. qm̃ uer¬
bum caro fact̾ũ est: & habitauit in no¬
bis: audi potius medicine uoc̾e qua
sanaris. ut uideas dm̃. quẽ tibi uidendum
distulit. hominẽ aũ uidendũ attulit.
occidendi optulit: imitantũ contulit.
credendii transtulit. ut ista fide ad u¬
dencdũ dm̃ mentis oculit sanaret᷑. Qud
gͦ dedignam audire uocem corꝑis ex
ore capitis:Accta in illo patiebat᷑. qͣn¬
uocẽ ȩccłẽ in xp̃o patientis. saule saule
quid me ꝑsequeris: ᷤ Cum itaq ñ exau¬
dimur ad temporalia bona retinenda
ul ad ipiscenda. quando ꝓ his dep̾cam᷑
dm̃. in eo qd̃ nos non exaudie delinqͥt
nos: s ad potiora quȩ uult ut intelli¬
S uide qͥd ad iung̃. Et non ad insipi¬
entiã michi. hoc ergo dicit. Non meqͥ¬

Expanded text:
ur non iam duo sed una caro. si ergo caro una, profecto competenter etiam uox una. quid hic quaeris, humana infirmitas, uocem uerbi, per quod facta sunt omnia? audi potius uocem carnis, quae facta est inter omnia, quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis; audi potius medicinae uocem, qua sanaris, ut uideas deum, quem tibi uidendum distulit, hominem autem uidendum adtulit, occidendum obtulit, imitandum contulit, credendum transtulit, ut ista fide ad uidendum deum mentis oculus sanaretur. quid ergo dedignamur audire uocem corporis ex ore capitis? ecclesia in illo patiebatur, quanuocem in ecclesia patientis: Saule, Saule, quid me persequeris? Cum itaque non exaudimur ad temporalia bona retinenda uel adipiscenda, quando pro his deprecamur deum, in eo, quod nos non exaudit, derelinquit nos; sed ad potiora, quae uult, ut intellesed uide\\ quid adiungit: et non ad insipientiam mihi. hoc ergo dicit: Non me qu
Abbreviated transcription (Latin):
tres nr̃i & eruisti eos. ad te clamauert̾
& salui fact̾i st̃: inte sꝑauert̃ ⁊ non st̃
confusi. subiunxit. ego autẽ. Non enĩ
ait. sic ⁊ ego. sed eggo aũ. Quid ergo
iste qͥ se ita distinguit. ego aũ sum uer
tem quȩ ad uetꝰ ꝑtinens testam̃tũ homi¬
ni uet̾i tribuenda e̾e̾t: quȩ cȩpit ab adã.
Ego aũ sum uermis. hoc ẽ filius homi¬

Expanded text:
tres nostri et eruisti eos; ad te clamauerunt tres nostri et eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, subiungit: Ego autem? non enim ait sic: Et ego, sed: Ego autem. quid ergo iste, qui se ita distinguit? ego autem, inquitem, quae ad uetus pertinens testamentum homini ueteri tribuenda esset, qui coepit ab Adam, ego au
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. In illa qͥppe felicitate. eiꝰ salu¬
tis quȩ cõmunis est hominib ⁊ uim̾¬
tis eo nomine illos appellare uoluit.
qͦ demonstrarent᷑ ad illũ pͥmũ homi¬
nẽ ꝑtinere quo uetustas cȩpit ⁊ mors:
qui sic fuit homo ut non eet filius ho-¬
minis. Istis aũ posteriorib qui sꝑant
aliam felicitatẽ & fontis uite in effabi-¬
bilem uoluptatẽ & sempit̾ni luminis
Lum̃ hoc nom̃ imposuit. quo se familiariꝰ ap¬
pellari uoluit dñs eoꝵ : in quo talis erat¬
gr̃a reuelata ẽ. eosq filios hominis potius
quã homines appellauit. Non aũ estimes
quasi locutionis reguła figi. ꝑpetualege
seruandã. ut ubic̾q legeris hominis aut
filios hominũ. scd̾m hanc distinctionẽ sẽp
intelligas. sed ut se habuerit circunstan¬
tia lectionis. Unde sensus si patet haurit᷑.
si latet eruit᷑ : sicut in hoc loco psalmi
huiꝰ quẽ non moueat distinctionis inten¬
tio cum ille qͥ dixerat. inte spauert̃ pa¬

Expanded text:
hominum. in illa quippe felicitate eius salutis, quae communis est hominibus et iumentis, eo nomine illos appellare uoluit, quo demonstrarentur ad illum primum hominem pertinere, quo , uetustas coepit et mors, qui sic fuit homo, ut non esset filius hominis; istis autem posterioribus, qui sperant aliam felicitatem et fontis uitae ineffabilem uoluptatem et sempiterni luminis lumen, hoc nomen inposuit, quo se familiarius appellari uoluit dominus eorum, in quo talis gratia reuelata est, eosque filios hominum potius quam homines appellauit. Non autem existimes quasi locutionis regulam figi perpetua lege seruandam, ut, ubicumque legeris homines aut \'filios hominum\', secundum hanc distinctionem semper intellegas, sed ut se habuerit circumstantia lectionis, unde sensus, si patet, hauritur, si latet, eruitur; sicut in hoc loco psalmi huius quem non moueat distinctionis intentio, cum ille, qui dixerat: In te sperauerunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
est in fide. ꝓostea uero erit in sp̃ecie
quandui enĩ sumꝰ in corpore ait apłs. ꝑe
grinamur a dño. ꝑfide enĩ ambulamꝰ ñ
ꝑ speciẽ. ⁊ idõ nc̃ in spe: tc̃ inre. Deniq
resurrectionẽ suam quã ñ sicut nr̃aͣm in
longũ differri oportebat. ut in exẽplo
carnis eius disceremꝰ qͥd in nia sꝑareue
beremꝰ. noluit alienis de monstrare. s suis:
alienis dico ñ natura s uitio. qd̃ semꝑ con-¬
tra naturã ẽ. Mortuus gͦ in conspectu

Expanded text:
est in fide, postea uero erit in specie. est in fide, postea uero erit in specie. quam diu enim sumus in corpore. ait apostolus, peregrinamur a domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem et ideo nunc in spe, tunc in re. Denique resurrectionem suam, quam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare sed suis; alienis dico non natura sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est ergo in consp
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ n abiectio plebis. Om̃s qui conspi¬
ciebant me subsannabant me: locutist̃
labiis ⁊ mouert̾ caput. Sꝑauit in dño
eruat eum. saluum faciat eum qm uult
eum. hoc in labũs non in corde dixert̾. in¬
sultando qđ non fieret: non credendo
quod futurũ e̾e̾t. Fact̾ũ est auͣ & hocs
sicut fieri oportebat in filo hominis.
in quo spes ȩt̾nę uitȩ fuerat reuelanda ad
nouũ ꝑtinens testam̃tũ: non sicut illier¬
pectabant. ⁊ qui fieri ñ uidebant tangͥ.
suꝑato insultabant ꝑtinentes ad testam̃¬
tum uetꝰ. ⁊ hominẽ inquo oms moriunt᷑
non ad filiũ hominis inqͦ os uiuificabun¬
tur. Mortem quippe intulit homo sibi filioq
hominis. uitã uero attulit homini mori¬
ens ⁊ resurgens filius hominis obꝓbriũ
hominũ ⁊ ab iectio plebis: usq ad morte̾. hoc
enim uoluit in conspectu inimicoꝵ pati.
quo eum tanquã derelictũ putarent.
ut gra cõmendaret᷑ noui testam̃ti qua
disceremꝰ aliã querere felicitatẽ. quȩ nc̃

Expanded text:
hominum et abiectio plebis; omnes, qui conspiciebant me, subsannabant me et locuti sunt labiis, mouerunt caput: Sperauit in deum, eruat eum, saluum faciat eum, quoniam uult eum. hoc in labiis, non in corde dixerunt insultando, quod non fieret. non credendo, quod futurum esset. factum est autem et hoc, sed sicut fieri oportebat in filio hominis, in quo spes aeternae uitae fuerat reuelanda ad nouum pertinens testamentum, non sicut illi expectabant. et quia fieri non uidebant, tamquam superato insultabant pertinentes ad testamentum uetus et hominem. in quo omnes moriuntur, non ad filium hominis, in quo omnes uiuificabuntur. mortem quippe intulit homo sibi filioque hominis; uitam uero adtulit homini moriens et resurgens filius hominis, opprobrium hominum et abiectio plebis usque ad mortem. hoc enim uoluit in conspectu inimicorum pati. quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tuqͥs es qui respondeas dõ. Uiuent gͦ
corda saturatoꝵ. pauꝑuni in scłm scłi.
hoc est humiliũ caritate flagranti¬
uiii. ñ sua querentiũ. s sc̃oꝵ. societa¬
te gaudentiũ. Hoc pͥmitꝰ in aplis fac¬
tumẽ: ẜ. laudando dm̃ id ẽ pdican¬
do grãm dei. qm dictũ est laudabunt
anm qui requirt᷑ eum. Quid popłoꝵ
ad quifierint in eo qđ sequit᷑ uide

Expanded text:
tu quis es, qui respondeas deo? uiuent ergo tu quis es, qui respondeas deo? uiuent ergo corda saturatorum pauperum in saeculum saeculi, hoc est humilium caritate flagrantium, non sua quaerentium, sed sanctorum societate gaudentium. CCXXI. tum est. Sed laudando Deum, id est praedicando gratiam Dei quoniam dictum est, Laudabunt Dominum qui requirunt eum , quid populorum acquisierint, in eo quod sequitur, vide
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã caritatis xp̃i. ut impleamini
in omnẽ plenitudinẽ dei. In hoc miste¬
rio figura crucis ostendit᷑. Qui enĩ
latitudinis huiꝰ ⁊ longitudinis ⁊ alti¬
tudinis ⁊ profunditatis magist᷑ exis¬
teret. Nam latitudo in eo ligno est
quo transu̾sũ desuꝑ figit᷑. hoc adbo¬
na oꝑa pertinet. quia ibi extendunt᷑
manꝰ. Longitudo in eo ẽ qđ ab ipsolig¬
no usq ad t̾ram conspicuũ est. Ibi
enĩ quodamͦ statur. idẽ ꝑsistit᷑ ⁊ per¬
seuerat᷑ qđ longanimitate tͥbuitur.
Altitudo ẽ. in ea ligni parte quȩ ab
illo qđ transuersũ figit᷑ sur fũ uer¬
sus telinqͥtur. hoc ẽ ad caput cruci-¬
fixi. quia bene sperantiũ suꝑna expec-¬
tatio ẽ. lam uͦ illud ex ligno qđ ñ ap¬
paret qđ fixum occultat᷑. unde totũ
illud exurgit. profunditatẽ signifi¬
cat gratuite gr̃ę inqua multoꝵ. in¬
gnia conterunt᷑. id uestigare conan-¬
tia. ut ad extremũ eis dicat᷑. o homo

Expanded text:
scientiam caritatis Christi, ut impleamini scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, quod transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo quod transuersum figitur sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: o homo,
Abbreviated transcription (Latin):
nis oꝑib. quib beniuolentia porri-¬
git᷑ usq ad diligendos inimicos.&
longitudo. ut longanimitate ꝓ hac
latitudine molestię tolerent᷑. & alti¬
tudo. ut pro his ȩt̾num qđ in suꝑnis
est p̃mium. ñ uanũ aliqͥd temꝑale spe¬
retur. ⁊ ꝓfundũ ut de gratuita grã
dei. scdm secretũ & abditũ uolunta¬
tis eiꝰ existat. Ibi enĩ radicati ubi fun-¬
dati simꝰ. radicati ꝓpter agricultu¬
ram: fundati propt̾ ȩdificationem
Quȩ qm̃ non ẽ ab homine : dicit alio
loco idẽ apłs. Dĩ agricultura. dĩȩdi¬
ficatio estis. Hoc totũ agit᷑. cũ in hac
plena caritas sine ulla maloꝵ toleran¬
tia. non fide credit qđ ñ uidet. nec
spe desiderat qͦd non tenet: sed inȩt̃¬
num ueritatis in cõmutabilẽ speciem
contẽplabit᷑ cuiꝰ sine fine quietũ opꝰ
erit laudare qđ amat. maniare qđ
laudat. Ne hac conse quenter
dicit. Scire etiã super eminentẽ

Expanded text:
nis operibus, quibus beniuolentia porrinis operibus, quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos, et longitudo, ut longanimitate pro hac latitudine molestiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in supernis est praemium, non uanum aliquid temporale speretur, et profundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius exsistit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus; radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem. quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hacplena caritas sine ulla malorum tolerantia non fide credit quod non uidet, nec spe desiderat quod non tenet, sed in aeternum ueritatis incommutabilem speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare quod amat et amare quod laudat. de hac consequenter dicit: scire etiam super-is eminentem