comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ad thessalonicenses scriens: cũ
anima & corpore seruari integrum dep̃¬
catur. Et tamen hanc quoq ipsam con¬
scientiam iuxta illud quod in ꝓuerbiis
scriptum ẽ. impiꝰ cum uenerit inꝑfun¬
dum peccatorum contẽpnit. cernimꝰ p̾ci
pitari apud quosdã. & suum locum a¬
mittere: qui ne pudorem quidẽ & uere¬
cundiam habent indelictis & merent᷑
audire. Facies meretricis facta ẽ tibi: nes¬
cis erubescere. Hanc gͥ quadrigam in
aurige mͦ ds regit. & incompositis cur¬
rentem gradib refrenat. docilemq facit:¬
& suo parere cogit imꝑio. Quam disputa¬
tionem partium anime id ẽ hominis. qͥ
minor mundꝰ abisdem phylosophis ap¬
pellat᷑: etiam nos attingemus.
unt qui simpliciter inquatuor ani¬
malib iuxra hẏpocratis sententiam.
quatuor arbitrantur elem̃ta monstrari.
de quib constant omĩa: ignẽ. aerẽ. aquã.¬
t̾ram. Que quomͦ sibi misceant᷑. & cũ sin¬

Expanded text:
Paulus ad Thessalonicenses 11 scribens, cum Paulus ad Thessalonicenses 11 scribens, cum anima et corpore servari integrum deprecatur . Et tamen hanc quoque ipsam conscientiam, juxta illud quod in Proverbiis scriptum est: Impius cum venerit in profundum peccatorum, contemnitpitari apud quosdam et suum locum omittere, qui ne pudorem quidem et verecundiam habent in delictis, et merentur audire: « Facies meretricis facta est tibi, nescis erubescere . » Hanc igitur quadrigam in aurigae modum, Deus regit, et incompositis currentem gradibus refrenat, docilemque facit, et suo parere cogit imperio. Quam disputationem partium animae, id est, hominis qui minor mundus ab iisdem philosophis appellatur, etiam nos attingemus. Sunt qui simpliciter in quatuor animalibus juxta Hippocratis sententiam, quatuor arbitrantur elementa monstrari de quibus constant omnia, terram, ignem, aerem, aquam, quae quomodo sibi misceantur, et cum sin
Abbreviated transcription (Latin):
nem & leonem ac uitulũ referunt: ratio¬
nem. & cogitationẽ. & mentẽ. & consilium.
eandemq uirtutẽ atq sapientiam. in ce¬
rebri arce ponentes: feritatĩ uͦ & iracun¬
diam atq iuolentiam in leone. que consis¬
tat infelle. Porro libidinem. luxuriam.
& omniũ uoluptatũ cupidinem in iecores
idẽ. inuitulo: qui t̾re oꝑib hereat. Quar¬
tamq ponunt que suꝑ hec ce extra hec
tria ẽ: quam greci uocant syneidesin. Quȩ
scintilla conscientie in cam quoq pecca¬
tore. postquam eiectus ẽ. de paradyso ñ
extinguitur: & uicti uoluptatib uel
furore. ipsaq interdum rationis decep¬
ti similitudine. nos peccare sentimus:
quam ꝓprie aquile deputant. ñ se miscen¬
tem trib. s tria errantia corrigentem:
quẽ inscripturis interdum uocari legi¬
mus sp̃m. qui interpellat ꝓ nob̃ gemi¬
tib in enarrabilib. Hemo eñi scit ea q̃
hominis st̃: nisi sp̃c qui in eo ẽ. Quẽ &

Expanded text:
nem, et leonem ac vitulum referunt: rationem, et leonem ac vitulum referunt: rationem et cognitionem, et mentem, et consilium, eamdemque virtutem atque sapientiam in cerebri arce ponentes: feritatem vero et iracundiam atque violentiam in leone, quae consistat in felle. Porro libidinem, luxuriam, et omnium voluptatum cupidinem in jecore, id est, in vitulo qui terrae operibus haereat. Quartamque ponunt quae super haec et extra haec tria est, quam Graeci vocant συντήρησιν, quae scintilla conscientiae in Cain quoque pectore, postquam ejectus est de paradiso, non extinguitur, et qua victi voluptatibus, vel furore, ipsaque interdum rationis decepti similitudine, nos peccare sentimus. Quam proprie Aquilae deputant, non se miscentem tribus, sed tria errantia corrigentem, quam in Scripturis interdum vocari legimus spiritum, qui interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Nemo enim scit ea quae hominis sunt, nisi spiritus qui in eo est . Quem et
Abbreviated transcription (Latin):
mio c̃mentariorum mathei secuti sumꝰ:
horum animaliũ putant nominib de¬
signari. Mathei: quod quasi hominẽ de¬
scripserit. Lib generationis iħu xp̃i filii
dauid: filii abraham. Leonis. ad marcum
referunt: initium euangłii ih̃u xp̃i filii
dĩ sicut scriptum ̃. in ysaia ꝓpħa. uox cla¬
mantis indeserto: parate uiam dñi. rectaᷤᷤ
facite semitas eiꝰ. Hituli ad luce ȩuangłm:
qd azacharie incipit sacerdotio. Aquile.
ad iohis exordium: qui ad excelsum euo¬
lans cepit. In principio erat uerbum. &
uerbum erat apud dm̃: & cłs erat uerbum.
Suꝑ quo quid nob̾ uide̾t᷑. insupradicto o¬
pere diximꝰ: pleniꝰq in apocalipsi ioħis.
horum animantiũ species ac nomina
coaptari: temptabimus suo loco dicere.
Alĩ uͦ qui philosophoꝵ stultam sequunt᷑
sapientiam: duo emisperia induob templi
cherubin. nos & antipodas quasi supinos
&e candentes homines suspicant᷑. Mleriq

Expanded text:
mio commentariorum Matthaei secuti 10 sumus, mio commentariorum Matthaei secuti 10 sumus, horum animalium putant nominibus designari: Matthaei, quod quasi hominem descripserit: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Leonis, ad Marcum referunt: Initium Evangelii Jesu Christi Filii Dei, sicut scriptum est in Isaia propheta: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini: rectas facite semitas ejus . Vituli, ad Lucae Evangelium, quod a Zachariae incipit sacerdotio. Aquilae, ad Joannis exordium, qui ad excelsum evolans coepit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Super quo quid nobis videretur, in supradicto opere diximus, pleniusque in Apocalypsi Joannis horum animantium species ac nomina coaptari, tentabimus suo loco dicere. Alii vero qui philosophorum stultam sequuntur sapientiam, duo hemisphaeria in duobus templi Cherubim, nos et Antipodas, quasi supinos et cadentes homines suspicantur. Plerique,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi planta pedis uituli. Et scintille qͣsi as¬
pectus eris candentis: & manus homĩs sub
pennis eorum in quatuor partib.lxx. Et
quatuor facies uni: & quatuor ale uni. O
crura eoꝵs recta. & pennati pedes eoꝵ: cescin¬
tille quasi fulgurans eramentũ. Et leues
penne eorum: & manꝰ hominis sub penniᷤ
eorum in quatuor partib eorum.
De quatuor animalib quoꝵ aspectꝰ erat
similitudo homĩs. ita dum taxat ut singła
hab̾ent quat̃̾nas facies. & quat̾nas alas. pe¬
desq rectos. & plantam pelis quasi uesti¬
gium pedis uituli. siue ut interpretatus
est. a quila rotundũ. qd̾ .lxx. penitus omi¬
serunt: de scintillis quoq eris splendore
rutilantib. ce de leuib peanis eorũ. qd̃
in hebraico ñ hapetur : de manu quoq hoĩs
sub alis corum inquatuor partes. & reliquis
quȩ ꝓphicus sermo describit: conabimur
quid nob̾ uideatur dicere. cum opiniones
singłoꝵ breuiter strinxerimꝰ. Quidam
quatuor euangłia. quos nos quoq inꝑe¬

Expanded text:
uli, et scintillae quasi aspectus aeris candentis. Et manus hominis sub pennis eorum in quatuor partibus. LXX: Et quatuor facies uni, et quatuor alae uni, et crura eorum recta, et pennati pedes eorum. Et scintillae quasi fulgurans aeramentum, et leves pennae eorum, et manus hominis sub pennis eorum in quatuor partibus eorum. De quatuor animalibus, quorum aspectus erat similitudo hominis ita dumtaxat ut singula haberent quaternas facies, et quaternas alas, pedesque rectos, et plantam pedis, quasi vestigium pedis vituli, sive, ut interpretatus est Aquila, rotundam, quod LXX penitus omiserunt, de scintillis quoque aeris splendore rutilantibus, et de levibus pennis eorum, quod in Hebraico non habetur, de manu quoque hominis sub alis eorum in quatuor partes, et reliquis quae propheticus sermo describit, conabimur quid nobis videatur dicere, cum opiniones singulorum breviter strinxerimus. Quidam quatuor Evangelia, quos nos quoque in prooe
Abbreviated transcription (Latin):
do rationabilia demonstrentur. faciamꝰ
eñi inquit hominẽ: ad imaginẽ ce similitu¬
dinem nr̃ãm. Imago autẽ & similitudo dĩ. ñ
ẽ corꝑis forma s mentis: descripta adsimilitu¬
dinem uere imaginis xp̃i: qui ẽ imago dĩ in¬
iusibił. He rationales creature. inquatuor ũ¬
santur locis: siue ꝓpter quatuor cardines mũ¬
di quib orbis includitur. siue ꝓpt̾ quatuor
loca. celestium. terrestrium. & infernorum. qe

Expanded text:
do rationabilia demonstrentur: Faciamus do rationabilia demonstrentur: Faciamus enim, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Imago autem et similitudo Dei non est corporis forma, sed mentis: descripta ad similitudinem verae imaginis Christi, qui est imago Dei invisibilis. Hae rationales creaturae in quatuor versantur locis, sive propter quatuor cardines mundi, quibus orbis includitur, sive propter quatuor loca, coelestium, terrestrium, et infernorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Iuodq sequitur & splendor i eo: obelo p̃¬
notandũ ẽ. Nisi addidisset scriptura dicens.
idẽ de medio ignis: ꝓpter ambiguitatẽ u̾bi
errare poteramꝰ. ut putaremus speciem uł
uisionem electri eẽ. in medio uenti uel sp̃c.
Ergo hoc sentiendũ. quod in medio ignis
et tormentorum dĩ. electri similitudo sit.
qd̾ ẽ. auro argentoq preciosius: & post iudi¬
cium atq tormenta quȩ pacientio tristi¬
a uidentur & dura pretiosus electri fulgor
appareat. dũ ꝓuidentia dĩ omĩa gubernan¬
tur. & quȩ putatur pena medicina est.
Et in medio eiꝰ similitudo quatuor anima¬
liũ: & hic aspectꝰ eoꝵ. Similitudo hoĩs in eis.
n medio eĩ. subaudit̃ quidem electri. Si
melius. ut ignis intelligamꝰ: qui credentibus
lumen. in creduł ẽ. supplicium. In huiꝰ ergo
ignis medio: erat similitudo quatuor ani¬
malium. Similitudo. ñ natura. Quatuorq
animaliũ que postea dicunt᷑ quadriformia.
una similitudo ẽ homĩs: ut omĩa in mũ¬

Expanded text:
Quodque sequitur, Et splendor in eo, obelo praenotandum est. Nisi addidisset Scriptura, dicens: Id est, de medio ignis, propter ambiguitatem verbi errare poteramus, ut putaremus speciem, vel visionem electri esse in medio venti, vel spiritus. Ergo hoc sentiendum, quod in medio ignis et tormentorum Dei, electri similitudo sit, quod est auro argentoque pretiosius; ut post judicium atque tormenta, quae patientibus tristia videntur et dura, pretiosior electri fulgor appareat, dum providentia Dei omnia gubernantur, et quae putatur poena, medicina est. Et in medio ejus similitudo quatuor animalium, et hic aspectus eorum: similitudo hominis in eis. In medio ejus, subauditur quidem, electri: sed melius ut ignem intelligamus, qui credentibus lumen, incredulis supplicium est. In hujus ergo ignis medio erat 9 similitudo quatuor animalium, similitudo, non natura; quatuorque animalium quae postea dicuntur quadriformia, una similitudo est hominis, ut omnia in mun
Abbreviated transcription (Latin):
talis incarne: tunc enĩ absconditꝰ ẽ. & non
apparuit. Qd̃ huit tempori congruit. qñ
dictum ẽ: hic c̃ filiꝰ m̃s dilectus. in quo mͥ
complacui. Porro buzi in linguam nr̃am
uertitur sp̃tus atq contemptꝰ. ez echiel ro¬
boratus a deo. Qd̃ sic dño coaptabitur. ut
dicamꝰ creatorẽ mundi qui pat̾ ẽ saluato¬
ris. ab omĩb hereticis sꝑni atq contẽpni:
qui uetꝰ ñ recipiunt testam̃tum. Nec mi¬
rum robustum dei eẽ. dm̃: cum ipse sit
dĩ uirtus dĩq sapientia.
t facta ẽ. suꝑ eum ibi manus dñi. lxx.
Et facta ẽ suꝑ me manꝰ dñi. Ut cern̾e uisio

Expanded text:
talis in carne, tunc enim absconditus est, et non talis in carne, tunc enim absconditus est, et non apparuit. Quod huic tempori congruit, quando dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Porro Buzi in linguam nostram vertitur, spretus atque contemptus: Ezechiel, roboratus a Deo. Quod sic Domino coaptabitur, ut dicamus Creatorem mundi, qui Pater est Salvatoris, ab omnibus haereticis sperni atque contemni, qui vetus non recipiunt Testamentum. Nec mirum robustum Dei esse Dominum: cum ipse sit Dei virtus Deique sapientia. Et facta est super eum ibi manus Domini. LXX: Et fact
Abbreviated transcription (Latin):
uti sacerdotẽ in t̾ra caldeoꝵ: secꝰ flum̃ chobar.
Et daniheli & ezechieli qui inbabilone
erant. iuxta flumina. futurorũ sacram̃ta
pandunt᷑ suꝑ aquas. immo in aqͥs puris¬
simis: ut baptismatis potentia monstrare¬
T Alioquin ce apłs paulus quando ab
annania lotus in dño c̃. tegentib prius
oculos eiꝰ squamis: caruit cetitate. Et inge¬
nesi pͥma que uiuerent: de aquis eg̾ssa
sunt. Illud quoq intelligendũ. quod in
tricesimo etatis suȩ anno dñs adbaptis¬
ma uenerit. inquarto mense qui apud
nos uocatur ianuariꝰ. & ẽ. inanni pͥmus
exordio: p̃ter nisan mensc̃ nouorũ in qͦ
pascha celebratur. Apud orientalis eñĩ
popłos post collectiont̃ frugum & torcu¬
laria. quando decime deferebantur in
templũ: october erat pͥmus m̃sis. ⁊ ianua¬
rius quartus. Quintam autẽ ddiem mensis
adiungit: ut significet baptisma in quo
aꝑti sunt xp̃o celi. Et epiphanioꝵ dies huc¬
usq uenerabilis c̃. ñ ut quidã putant na¬

Expanded text:
Buzi, sacerdotem, in terra Chaldaeorum, secus flumen Chobar. Et Danieli et Ezechieli, qui in Babylone erant juxta flumina, futurorum sacramenta panduntur super aquas, immo in aquis purissimis, ut baptismatis potentia monstraretur. Alioquin et apostolus Paulus quando ab Anania lotus in Domino est, tegentibus prius oculos ejus squamis, caruit caecitate . Et in Genesi, prima quae viverent, de aquis egressa sunt. Illud quoque intelligendum, quod in tricesimo aetatis suae anno Dominus 6 ad baptisma venerit: in quarto mense, qui apud nos vocatur Januarius, et est in anni primus exordio, praeter Nisan mensem novorum, in quo Pascha celebratur. Apud Orientales enim populos, post collectionem frugum, et torcularia, quando decimae deferebantur in templum, October erat primus mensis, et Januarius quartus. Quintam autem diem mensis adjungit, ut significet baptisma, in quo aperti sunt Christo coeli, et Epiphaniorum dies hucusque venerabilis est, non ut quidam putant Na
Abbreviated transcription (Latin):
titudine dĩ suꝑ nos opus ẽ. In qua manu
ce brachio ecductus ẽ. popłs isrł de egypto:
cuiꝰ fortitudinis partem etiam magi in¬
tellexerunt. dicentes. Digitus di ẽ. Et salua¬
tor in euangłio. Si ego indigito dĩ eicio de.¬
monia. Pro quo in altero euangłio scriptũ
e Si ego in sp̃u dĩ eitio demonia.
I uiddi⁊ et eccx uentus turbinis ueniebat

Expanded text:
tudine Dei super nos opus est . In qua manu et brachio eductus est populus Israel de Aegypto; cujus fortitudinis partem etiam Magi intellexerunt dicentes: Digitus Dei est . Et Salvator in Evangelio: Si ego in digito Dei ejicio daemonia . Pro quo in altero Evangelio scriptum est: Si ego in spiritu Dei ejicio daemonia . Et vidi, et ecce ventus turbinis venieb
Abbreviated transcription (Latin):
uabilone hoc ẽ. nabugodonosor. & ierłm
post sexannos huiꝰ uisionis eẽ capiendam.
Cernitur eñi uisio quinto anno transmi¬
grationis regis ioachim. qui ce sedechie
regnanti in urłm quintꝰ erat: qut̃ legimꝰ
post sex similiter annos. idest anno unde¬
cuno imꝑii sui urbe capta. ductum inba¬
bilonem. His ergo qui habitabant ꝓpter
flum̃ chobar. & sponte se regi tradiderant:
reuelatur qd̾ benifetirint obedirt sentin¬
tiȩ dĩ. In breui enim: & iudeam ꝓuinciã
&e urbem ierłm eẽ capiendam. Qd̾q nubes
lutus ignis monstrat uentura supplicia
ce captiuitatis mala: splendorq incutui¬
tu eiꝰ. significat dĩ aꝑta iudicia. Qui autẽ
incontrariam partem sentiunt hoc ẽ bo¬
nam. sp̃m auferentem siue ex tollentẽ sp̃m
sc̃m intelligunt: qui auferat ab hominib
uitia atq peccata. siic iacentes attollat
ao sullimia. faciatq recedere ab aquilone
uento frigidissimo. a quo exardescunt ma¬

Expanded text:
Aquilone, hoc est Nabuchodonosor, et Jerusalem Aquilone, hoc est Nabuchodonosor, et Jerusalem post sex annos hujus visionis esse capiendam. Cernitur enim visio quinto anno transmigrationis regis Joachin, qui et Sedeciae regnanti in Jerusalem quintus erat, quem legimus post sex similiter annos, id est, anno undecimo imperii sui, urbe capta, ductum in Babylonem. His ergo qui habitabant prope flumen Chobar, et sponte se regi tradiderant, revelatur quod benefecerint obedire sententiae Dei. In brevi enim et Judaeam provinciam, et urbem Jerusalem esse capiendam. Quodque nubes lutus ignis monstrat ventura supplicia, et captivitatis mala. Splendorque in circuitu ejus significat Dei aperta judicia. Qui autem in contrariam partem sentiunt, hoc est, bonam, spiritum auferentem, sive 8 extollentem, Spiritum sanctum intelligunt, qui auferat ab hominibus vitia atque peccata, sive jacentes attollat ad sublimia, faciatque recedere ab Aquilone vento frigidissimo, a quo exardescunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
& reuelationem sententie dĩ ꝓpħa uidit
maximam uisionẽ: incuiꝰ interp̃tatione
om̃s sinagoge iudeorũ mute sunt. ultra
hominẽ eẽ dicentium &e de hac &e de edi¬
ficatione templi quod inultimo ꝓphetie
huius scribitur. aliquid uelle cõnari.
Nos autẽ que a maiorib accepimus. &
quam explanare: beniuolis credimus fidis
ritati immo fidei nescienti m̃suram suã.
faueant magis quam irascantur. Ac pri¬
mũ sciendũ sp̃m auferentẽ siue attollentẽ.
quẽ nos iuxta aquilam interp̃tati sumus
uentũ turbinis. & iuxta syminachũ & theo¬
dotionẽ flatum ac sp̃m tempestatis: ab
aliis in bonam. ab aluis incontrariã partẽ
accipi. Uerbũ eñi hebratũ ruha:. ꝓ locorum
qualitate. uel sp̃c. uel anima. uel uentus ac¬
cipitur. Sp̃c: ut ibi. Einte sp̃m tuũ: & crea¬
buntur. Anima: egredietur sp̃c eiꝰ. & reuer¬
tetur in t̾ram suam. Hentus: in sp̃u uiolen¬
to. conteres nauis tharsis. Et alibi. Ignis. sul
hoc sentiunt. iram & furororĩ dĩ uenire a

Expanded text:
tionem sententiae Dei, propheta videt maximam 7 visionem. In cujus interpretatione omnes synagogae Judaeorum mutae sunt, ultra hominem esse dicentium, et de hac, et de aedificatione templi, quod in ultimo prophetiae hujus scribitur, aliquid velle conari. Nos autem quae a majoribus accepimus, et quam explanare, benivolis credemus fidisqritati, immo fidei nescienti mensuram suam, faveant magis quam irascantur. Ac primum sciendum, spiritum auferentem, sive attollentem, quem nos juxta Aquilam interpretati sumus, ventum turbinis, et juxta Symmachum et Theodotionem flatum ac spiritum tempestatis, ab aliis in bonam, ab aliis in contrariam partem accipi. Verbum enim Hebraicum RUA pro locorum qualitate, vel spiritus, vel anima, vel ventus accipitur. Spiritus, ut ibi: Emitte spiritum tuum et creabuntur . Anima: Egredietur spiritus ejus et revertetur in terram suam . Ventus: In spiritu violento conteres naves Tharsis . Et alibi: Ignis et suhoc sentiunt: iram et furorem Dei venire ab
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum. Hubes & caligo in circuitu illius.
Ignem quoq micantẽ & splendorem in cir¬
cuitu eiꝰ. iuxta illud accipi qd̃ scͥptum ẽ. ds̃
ignis consumens ẽ: ad quem mittendũ suꝑ
t̾ram saluator uenisse se dicat: & in nobis.
omĩbq credentib ardere desideret. Qui
cũ terrorẽ peccatorib inferat atq suppli¬
cia: tamen splendore rutilet. & lumine ac
fulgore sit plenus: iccirco nos excoquens. ut
puris atq purgatis tribuat letiora.

Expanded text:
» Et iterum: « Nubes et caligo in circuitu ipsius . » « Ignem quoque micantem et splendorem in circuitu ejus, » juxta illud accipi quod scriptum est: « Deus ignis consumens est , » ad quem mittendum super terram Salvator venisse se dicit , et in nobis omnibusque credentibus ardere desiderat, qui cum terrorem peccatoribus inferat atque supplicia, tamen splendore rutilet, et lumine ac fulgore sit plenus, idcirco nos excoquens ut puris atque purgatis tribuat laetiora.
Abbreviated transcription (Latin):
cito nemini imposueris. neq cõmuniceᷤᷤ
peccatis alienis. Uel certe sic intelligen
mei. & audetis indignos alienosq custo¬
des ponere in obseruatione scũarii mei
uob̃met ipsis. ut subaudiatur ñ michi.
Et est sensus. Qui uobis incarnalibus

Expanded text:
cito nemini imposueris: neque communices cito nemini imposueris: neque communices peccatis alienis . Vel certe sic intelligendanctuarii mei, et audetis indignos alienosque custodes ponere in observatione sanctuarii mei vobismetipsis, ut subaudiatur, non mihi. Et est sensus: Qui vobis in carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
alienos incircumcisos corde. & incircũcisoᷤ
carne. ne sint insanctuario di. ce polluant
domum ei. Si enim hoc fecerint: aptabi¬
t᷑ illis qd̃ sequit᷑. Et offertis panes meos.
panes uidelicet ꝓpositionis. incunctis ec-¬
cłiis. & in orbem t̾rarum de uno pane pul¬
lulantes. Et non solum panes s de adipe
quoq de quo scͥptum ẽ. exadipe frum̃ti
saturauit eos. & sanguine qui in xp̃i pas¬
sione effusus est. Legendumq ita: ce sic
lectionis ordo reddendꝰ. Cum filios alie¬
nigenas incircumcisos corde ce corpore
inducatis inscũarium meũ. & polluatiᷤ
domũ meam. audetis offerre panes. & ad¬
ip̃e & sanguinẽ mistica sacram̃ta. & ñ
intelligitis qd solu̾itis & p̃t̃gressi sitis
pactum meũ. in omnib scelerib & im¬
pietatib urĩs. & ñ seruau̾itis p̃cepta
scũarii mei. neq posueritis custodes ce¬
rimoniarum meaꝵ inscũario meo. Dĩs
autẽ adu̾sus eos est comminatio: qui
ñ audierunt apłm p̃monentẽ. manꝰ

Expanded text:
alienos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ne sint in sanctuario Dei, et polluant domum ejus. Si enim hoc fecerint, aptabitur illis quod sequitur: « Et offertis panes meos, » panes videlicet propositionis in cunctis ecclesiis et in orbe terrarum, de uno pane pullulantes. Et non solum panes, sed adipem quoque, de quo scriptum est: « Et adipe frumenti saturavit eos , » et sanguinem qui in Christi passione effusus est. Legendumque ita et sic lectionis ordo reddendus. Cum filios alienigenas, et incircumcisos corde et corpore inducatis in sanctuarium meum, et polluatis domum meam, audetis offerre panem et adipem et sanguinem, mystica sacramenta, et non intelligitis quod solveritis et praetergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietatibus vestris, et non servaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custodes caeremoniarum mearum in sanctuario meo. Omnis autem adversus eos est comminatio, qui non audierunt Apostolum praemonentem: Manus
Abbreviated transcription (Latin):
rogant. flumina eiusd̃ẽ abyssi incieciul¬
tu radicum erant. de quib d̃r. Quid ubꝰ
&e uie assirioꝵ ut bibas aquas flumini
Et in alio loco Et ce dñs inducet supt̃
uos aqũa fluminis fortẽ & mult̃a. regem
assirioꝵ & omnẽ glam eiꝰ. Riuos quoq suoᷤ
emisit abissus ad uniũsa ligna regionis.
ut ñ solum principem mundi huiꝰ s &e socioꝰ
illius irrigaret. Propterea eleuatꝰ ẽ. ce super
omĩa altissima ligna succreuit. & multipli¬
cata st̃ arbusta eiꝰ. & totiꝰ orbis possedit im¬
ꝑium dicens. ħ omĩa mͥ tradita st̃. Et e¬
leuati sunt rami eiꝰ qui aquis abissi fue¬
rant irrigati. qui extendit siue dilatauit.
umbraculum suũ. ut om̃s sue subiceret
ditioni. In ramis eius fecerunt nidos omĩa
uolatilia celi. Omnis enĩ qui fac̃ peccatũ.
dediabolo natꝰ est: & de ramoꝵ er numero
computat᷑. Illa autem uolatilia fecerunt
sequitur. & subfrondib ei genuerunt

Expanded text:
rogant . Flumina ejusdem abyssi in circuirogant . Flumina ejusdem abyssi in circuitu radicum ejus erant, de quibus dicitur: Quid tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum ? Et in alio loco: Ecce Dominus inducet super vos aquam fluminis fortem et multam, regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . Rivos quoque suos emisit aut non solum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imperium dicens: Haec omnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa enim volatilia fecerunt Sequitur: « Et sub frondibus ejus genuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
liabitur. S tam̃ non sit eiꝰ altitudini si¬
milis. qui quasi cedrus siue ciparissus
in libano fuerit. pulcher ramis ce frondib
nemorosus: excelsusq altitudine. & ad
nubes usq erexerit caput: ad quas scd̃m
dauid uĩtas di ꝑuenit. & quib mandat᷑
ne pluant suꝑ isrł imbrem. Pulcritudo
quoq illuis p̾dicatur. que inturpitudi¬
nem praua uoluntate mutata ẽ. itaut
dicatur de eo. confringet dñs cedros liba
m. Et excelsus ꝓpse in altissimo montiũ
libano constitutꝰ. ut quanto sublimor
fuerat. tanto fortius caderet. Cuiꝰ scͥptu¬
ra scã uolens altitudinem demonstrare:
appellat eum sensum magnum qũe nu¬
trierunt aque. ñ aque syloe que uaduit
cũ silentio. s aque rasin. & aque egipti
de quib scriptum ẽ. quid tͥ ut bibas aqul
seon siue sior. qd̃ aquas turbidas sonat
abissus quoq exaltauit eum. suꝑ qua
in prinicipio mundi tenebre ferebant.
ce ad quã ineugłio demones ne mutans

Expanded text:
liabitur , » sed tamen non sit ejus altitudini siliabitur , » sed tamen non sit ejus altitudini similis, qui quasi cedrus sive cyparissus in Libano fuerit pulcher ramis, et frondibus nemorosus, excelsusque altitudine, et ad nubes usque erexerit caput. Ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudinem prava voluntate mutata est, ita ut dicatur de eo: « Confringet Dominus cedros Libani ; » et excelsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat eum cedrum magnam quam nutrierunt aquae. Non aquae Siloe, quae vadunt cum silentio, sed aquae Rasinde quibus scriptum est: Quid tibi ut bibas aquas Geon , sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum super quam in principio mundi tenebrae ferebantur , et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ. S quia corripitur pharao &
postea plangitur. ꝓpterea t̾cius mensis
&e unꝰdies. undecim annoꝵ numero copu¬
lant᷑. Unde a inconsequentib duodeci¬
mo anno. m̃se duodecimo una m̃sis: fit
ũbum dñi adierechielem dicens. fili hoĩs
assume planctum suꝑ pharao regem
egipti. & dices ad eum. Ouienim plangit᷑:
ido plangitur. ut intelligat quanta bo¬
na ꝑdid̾it. Et tam̃ quia pharao erat. &
brachium eius necdum fuerat colligatie
annorum numerus impleat᷑. Uno gͥ m̾sis
regi egipti. & multitudini eiꝰ. In quo mi¬
randum quod quatuor interp̃tes ñ popu¬
lum dixerint. s multitudinẽ. Multi em̃
uocati &e pauci electi. Et in lege scͥptũẽ.
Non eris cum multitudine in malo.
Diciturq ad regem egipti. cui similis fac¬
tus es in magnitudine siuie altitudine
tua quod & ipse se exaltau̾it. & subiaceat
illi sententie. Om̃ĩs qui se exaltat humi¬

Expanded text:
sanitatem . Sed quia corripitur Pharao et sanitatem . Sed quia corripitur Pharao et postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde in consequentibus, duodecimo anno, mense duodecimo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel dicens: « Fili, hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum . » Qui enim plangitur, ideo plangitur, ut intelligat quanta bona perdiderit, et tamen, quia Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum,annorum numerus impleatur. Uno igitur mensis regi Aegypti et multitudini ejus. In quo mirandum quod quatuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. « Multi enim vocati et pauci electi . » Et in lege scriptum est: « Non eris cum multitudine in malo. » Diciturque ad regem Aegypti: « Cui similis factus es in magnitudine, sive, in altitudine tua, » quod et ipse se exaltaverat, et subjaceat illi sententiae: « Omnis qui se exaltat, humi
Abbreviated transcription (Latin):
tentissimo. id est antixp̃o. Quod si ule
corruerit: utiq & alii rectores tenebraꝵ
istarum ce principes mundi. facilius
corruant. Dicamus gͦ de singłis. b̃uiter
omnia ꝑstringentes. ut non tam disse¬
ramꝰ & explanemꝰ obscura. quã expla¬
nare cupientib matĩam dedisse uide¬
amur. Primumq discutiendũ. cur un¬
decimo anno. t̾cio m̃se. una die m̃sis
factum est u̾bum dñi ad iezechielem di¬
cens. Fili hominis dic pharaoni regi e¬
gipti & multitudini eiꝰ. Locuturo ad
pharaonem: undecimo anno sermofit
dñi. Nec dum enĩ uenãt ad duodeci-¬
mum: qui numerus plene consũmate¬
q uirtutis ẽ. Unde & duodecĩ filii st̃¬
iacob. a quib postea duodecim nomina
ꝓpħaꝵ uno uolumine continent᷑. Et
apłi duodecim st̃: quorum qr unꝰ ui¬
das ꝓditor fuit in locum eiꝰ mathias
eligitur. Et archisinagogi filia annoꝵ
duodecim a domino suscitatur. Aemo¬
rousa quoq anno duodecimo recipit

Expanded text:
tentissimo, id est, Antichristo. Quod si ille tentissimo, id est, Antichristo. Quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutiendum cur undecimo anno, tertio mense, una die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem dicens: Fili hominis, dic Pharaoni regi Aegypti, et multitudini ejus. Locuturo ad Pharaonem undecimo anno sermo fit Domini; necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim Jacob filii sunt , a quibus postea duodecim nomina prophetarum uno volumine continentur. Et apostoli duodecim, quorum quia unus Judas proditor fuit, in locum ejus Matthias elegitur . Et archisynagogi filia annorum duodecim a Domino suscitatur. Hemorrhoissa quoque anno duodecimo recipit
Abbreviated transcription (Latin):
ros deductus es. dicente scͥptura. Ingre¬
dient᷑ ad extrema t̾re. tradentur in manꝰ
gladii. partes uulpium erunt. In medio
ait incircumcisoꝵ dormies. cũ his qͥ int̃¬
fecti sunt gladio. Ostendit que eent ligna
que cedrus. siue ciparissus gladiis uulna¬
ta. & iacens cum incircumcisis. Et ut
extrema antiorib uingeret. quia supra
dixerat. cui similis factus es in magnitu¬
dine tua. ecce assur quasi cedrus in liba¬
no pulcher ramis. & frondib ce reliqua:¬
nc̃ infert. sic est pharao & om̃is multitu¬
do eiꝰ dic̃ dominus. Quomodo inquit
assirius cedrus e ciparissus babilonio suc¬
cidente deiecta ẽ. sic pharao &e popłs eius
hoc est ipsa arbor ce rami illiꝰ ababilonio
succidentur. Hec interĩ iuxta hystoriã
dicta sint. q̃ pleriq inconsuminatione
mundi futura intelligunt. & regẽ phara¬
onem hoc est eam potestatẽ cui egiptus
subiecta sit comꝑari regi assiriorum po¬

Expanded text:
ros deductus es, dicente Scriptura: Ingreros deductus es, dicente Scriptura: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . In medio, ait, incircumcisorum dormies cum his, qui interfecti sunt gladio. Ostendit quae essent ligna, quae cedrus, sive cyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: Cui similis factus es in magnitudine tua: ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et frondibnunc infert « :Sic est Pharao et omnis multitudo ejus dicit Dominus. » Quomodo, inquit, Assyrius cedrus et cyparissus Babylonio succidente dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor, et rami illius a Babylonio succidentur. Haec interim juxta historiam dicta sint, quae plerique in consummatione mundi futura intelligunt; et regem Pharaonem, hoc est, eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit comparari regi Assyriorum po
Abbreviated transcription (Latin):
succidant᷑. Quodq ꝑ translationẽ dictum
erat. ut sit manifestius om̃sait traditi st̃.
subauditur reges inmortem: ad tram ul
tinam hoc est ad infernum in medio filioꝵ
hominum. nequaquam int̾ arbores. ad eoᷤ
qui descendunt in lacum. hauddubium
quin inferna significet. Post succisionẽ
rursum ꝑtranslationẽ de eo loquitur. qd̃
oꝑtꝰ sit abisso. uixta illud qd̾ scͥptum est.
ueni in ꝓfundum maris: &e tempestas de¬
mersit me. Et omĩa flumina. om̃s uidelicet
naliones eum ultra rigare cessau̾int: & con¬
itus sit siuie contenebratꝰ suꝑ eam. idẽ ar-¬
bremuł eum .d. ẽ assitium ubanꝰ. Nc ne
putaremꝰ de arbore eẽ sermonẽ: sequit᷑.
Asonitu ruie ei commoui gs̃. Que enĩ
tanta ruina ẽẽ unius arboris pot̾ ut ad
sonitum eiꝰ uniu̾se gs̃ commoueantur:
Cũ deducerem inquit eam ad infernum.¬
Iuxta litteram arbor ad inferos deduci
ñ pot̃. cum aliis qui in lacum id ẽ. ad infe¬

Expanded text:
succidantur. Quodque per translationem dictum succidantur. Quodque per translationem dictum erat, fit manifestius. Omnes, ait, traditi sunt subatimam, » hoc est, ad infernum; « in medio filiorum hominum, » nequaquam inter arbores, « ad eos qui descendunt in lacum: » haud dubium quin inferna significet. Post succisionem rursum per translationem de eo loquitur, quod opertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: « Veni in profundum maris, et tempestas demersit me , » et omnia flumina, omnes videlicet nationes eum ultra rigare cessaverint, et contritus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad sonitum ejus universae gentes commoveantur. « Cum deduceremjuxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest cum aliis qui in lacum, id est, ad 372 infe
Abbreviated transcription (Latin):
ellem ut ante iã dixi
ꝓpħias contra unam
ꝓuintiam aut unum
regem. isdem explana¬
re libris: & nequaqm
sensum lectoris diuide.
S qͥd faciam longitu¬
dimi. q̃ nisi diuidat᷑ in partes modũ us¬
luminis e greditur. & infinita conge¬
es tam dictanti qm̃ legenti molestacst¬
Itaq post sermonẽ contͣ egiptũ ce planc¬
tumeiꝰ regemq egipti. de cuiꝰ brachio ne¬
quaquã obuoluto. neq restituto p̾stine
sanitati. inultima parte nomi libri dix¬
imꝰ: transimꝰ ad pͥncipium decimi libri.
contra eundem pharaonem regẽ egipti.
qui comparatur regi assirio. &e post lon¬
gissimam ꝓpħiam lam̃tatio suꝑ eodem
assumit᷑. & deinceps contra omnẽ egip¬
tum. In quib disserendis o xp̃i uirgo eu¬
stochium. eleua cum moyse manꝰ ut nr̃a
uictoria tuarum orationum fructꝰ sit.
Non est enim uolentis neq currentis.
s d̃i miserentis. qui loquitur ad ꝓpħam.
aꝑios tuum &e implebo illud. ꝓpħa ad do¬

Expanded text:
ellem, ut ante jam dixi, prophetias contra unam provinciam, aut unum regem, iisdem explanare libris, et nequaquam sensum lectoris dividere. Sed quid faciam longitudini, quae nisi dividatur in partes, modum voluminis egreditur; et infinita congeries, tam dictanti, quam legenti Itaque post sermonem contra Aegyptum et planctum ejus, regemque Aegypti, de cujus brachio nequaquam obvoluto, neque restituto pristinae sanitati, in ultima parte noni libri diximus, transimus ad principium decimi libri contra eumdem Pharaonem regem Aegypti, qui comparatur regi Assyrio, et post longissimam prophetiam, lamentatio super eodem assumitur, et deinceps contra omnem Aegyptum. In quibus disserendis, o virgo Christi, Eustochium, eleva cum Moyse manus ut nostra victoria tuarum orationum fructus sit. Non est enim volentis neque currentis, sed miserentis , Dei qui loquitur ad prophetam: Aperi os tuum
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝓhibui flumina eiꝰ. & coheirui aquas
multas. Contritus ẽ. siue ꝯtenebratus
suꝑ cum libanꝰ: & omĩa ligna agri concus¬
sa sunt. siue defecerunt. A sonitu ruine erꝰ
cõmoui siue commote st̃ gs̃. cũ deducer̃ẽ
eum siue eam adinfernum: cũ hisqui de¬
scendebant siue descendunt in lacum.
Et consolata st̃ in t̾ra infima om̃ia ligna
uoluptatis siue delitiarum. egregia atq
p̃clara in libano uniu̾sa que irrigabant᷑
aquis. Nam &e ipsi cum eo siue cũ ea descen¬
dent siue descenderunt in infernum ad
int̾fectos siue uuln̾ãtos gladio. & bra

Expanded text:
et coercui aquas multas. Contritus est sive contenebratus super eum Libanus, et omnia ligna agri concussa sunt sive defecerunt. A sonitu ruinae ejus commovi sive commotae sunt gentes, cum deducerem eum sive eam ad infernum cum his qui descendebant sive descendunt in lacum; et consolata sunt in terra infirma omnia ligna voluptatis sive deliciarum egregia atque praeclara in Libano: universaque irrigabantur aquis. Nam et ipsi cum ea sive cum eo descendent sive descenderunt ad infernum ad interfectos si
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Et tu eras inclitus atq sublimis
int̾ ligna eden. hoc ẽ. delitiarum &e paradi¬
si. &e ecce deductꝰ es sicut assirius cum oĩb
lignis que quondam fuerant in delicis
ad t̾ram ultimam ce ad inferos. & dormies
ñ inrequie s inpenis in medio incircũci¬
sorum hoc ẽ. immundoꝵ. ce cum his qui
ingladio dñi conciderunt. Et ut sciams
quis sit ille cui dixerit. oinclite atq subli¬
mis int̾ ligna uoluptatis: ponit mani¬
festius. Ipse est pharao & omnis multitu¬
om̃is multitudo eiꝰ. ut quomodo supta
assirius succisus ẽ. & corruit. sic ce egiptꝰ
subruatur¬
t factum ẽ. induodecimo anno il
mense duodecimo siue decimo: in
pharaonem regem egipti ce dices ad euin
leoni gentium assimilatꝰ es: ce draconi
qui est in mari. Et uentilabas coru ii
fluminib tius. ce conturbabas aquas pe¬
dib tius: &e conculcabas flumina earl¬
tua. Propterea hec dicit dñs d̾sꝰ. Ex pan
suꝑ te rete meum in multitudine por¬

Expanded text:
ruit. Et tu eras inclytus atque sublimis ruit. Et tu eras inclytus atque sublimis inter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradisi. Et ecce deductus es sicut Assyrius cum omnibus lignis, quae quondam fuerant in deliciis, ad terram ultimam et ad inferos. Et dormies non in requie, sed in poenis, in medio incircumcisorum, hoc est, immundorum, et cum his qui in gladio Domini conciderunt. Et ut sciamus qui sit ille cui dixerit, « o inclyte atque sublimis inter ligna voluptatis, » ponit manifestius: « Ipse est Pharao, et omnis multituomnis multitudo ejus, ut quomodo supra Assyrius succisus est, et corruit, sic et Aegyptius subruaturEt factum est duodecimo anno, in mense duodecimo sive decimo, inPharaonem regem Aegypti, et dices ad eum: Leoni gentium assimilatus es, et drqui est in mari et ventilabas cornu in fluminibus tuis et conturbabas aquas pedibus tuis et conculcabas flumina eorum propterea haec dicit Dominus Deus expandam super te rete meum in multitudine po
Abbreviated transcription (Latin):
& deductionem ad inferos cũ cetĩs sociis eiꝰ
Accepert̃ q consolationem omĩa ligna uo¬
luptatis. idest paradisi. dum uident & ma¬
lamalis. & bona bonis restitui. Hec autẽ
ligna libani sunt aqiuis irrigata flumi¬
num dñi: quib ae illa arbor fuerat irri¬
gata que corruit. Siue omĩa ligna que
quondam fuerunt bona. & irtigantur
aquis &: in libani altitudine morabant᷑:
accipient consolationem quando princi¬
pem suum similia uiderint sustin̾e torm̃ta.
Et ipsa enim descendent ad infernum ad
int̾fectos gladio dñi. & omĩs fortitidoli¬
gnorum habitabit sub umbraculo eius.
idest in pena in medio omniũ nationũ.
que claustris inferi tenebunt᷑. Post hec ad
ipsum pharaonem sermo conũtitur. cui
dictum fuerat in principio cui similis fa¬
ctꝰ es in altitudine tua: &e d̾radeum. Cui
assimilatus es oinclite atq sublimis int̃
ligna uoluptatis: Nempe assirio qui cor¬

Expanded text:
et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. Acceperuntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum Domini, in quibus et illa arbor fuerat irrigata, quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo convertitur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis factus es in magnitudine tua? » et dicitur ad eum: « Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? » nempe Assyrio, qui cor
Abbreviated transcription (Latin):
assur deducant᷑ in mortem. ad t̾ram ul¬
timam: de quib scriptum ẽ. In conspectu
eius cadent om̃s qui descendunt int̾ram.
Et in alio loco. Ingredientur ad extrema
t̾re & erunt nequaquam cũ angłis s cũ
filiis hominum qui descendunt in lacũ.
siue infoueam sempit̾nam. Cum autẽ
ille descendĩt in extremo t̾re. & pars uul¬
pium fuerit aquib lacerand̾ est tẽ luclꝰ
erit uł omnium socioꝵ eius uł scãrum
fortitudinum. que illum dolebunt ad in¬
feros descendisse. Unde dic̃ dñs. O ꝑui eum
abisso cuius aquis fuerat ante nutritus:
& ꝓhibui flumina eiꝰ. idest abissi: & co
hercui aquas multas ne eum rigarent.s
magis opprimerent. Contristatus ẽ suꝑ
eum libanus inquo fuerat exaltatꝰ &e oĩa
agri ligna concussa st̃. succisionẽ similem
formidantia. A sonitu ruine eiꝰ commoui
gs̃. ut nullus ꝑditionem illius ignoraret.

Expanded text:
Assur, deducantur in mortem ad terram ulAssur, deducantur in mortem ad terram ultimam, de quibus scriptum est: « In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram . » Et in alio loco: « Ingredientur ad extrema terrae , » et erunt nequaquam cum angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit in extrema terrae, et pars vulpium fuerit, a quibus lacerandus est, tunc luctus erit vel omnium sociorum ejus, vel sanctarum fortitudinum, quae illum dolebunt ad inferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutritus. « Et prohibui flumina ejus, » id est, abyssi, « et coercui aquas multas, » ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, » in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem similem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius ignoraret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiert̃. Cui assimilatꝰ es oinclite atq sub¬
limis int̾ ligna uoluptatis: Ecce dedue¬
tꝰ es cum lignis uoluptatis ad t̾ram ulti¬
mam. In medio in circumcisoꝵ dormies.
cum eis qui int̾fecti sunt gladio. Ipse est
pharao & om̃is multitudo eiꝰ dic̃ dñs ds̃.
tramq editionem ex more cõmis¬
cui. ubitam̃ plurimũ discrepabãt:
ne duplex ꝓpositio augeret magnitudiñe¬
libroꝵ. Ac pͥmũ sciendũ qd̃ quecumꝙ
dicuntur de rege assirioꝵ futuro temꝑe.
in lxxͣ. quasi transacta memorant᷑. &e sic
uł ad arborem uł ad pͥncipẽ loquit᷑ assiri¬
orum: ut tam masculino qũã feminino
gen̾e de una ꝑsona intelligatur. dũ &e ar¬
bor refertur ad assirium. & assirius in arbo¬
re nominat᷑. Nec de rege babilonio in p̃sen¬
ti sermone nulla fit m̃tio. ne uideat᷑ contͣ
captiuum popłm positꝰ inchaldea. dnõꝵ.
atq regnantium iracundiã ꝓuocare. s dr̃
de rege assirioꝵ: qͥ eo iã temꝑe captꝰ fue¬

Expanded text:
ionum. Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? Ecce deductus es cum lignis voluptatis ad terram ultimam: in medio incircumcisorum dormies, cum eis qui interfecti sunt gladio: Ipse est Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Utramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio augeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro tempore, in LXX quasi transacta memorantur, et sic vel ad arborem, vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam, masculino quam feminino genere de una persona intelligatur, dum et arbor refertur ad Assyrium, et Assyrius in arbore nominatur. Nec de rege Babylonio in praesenti sermone ulla fit mentio; ne videatur contra captivum populum positum  Al. poatque regnantium iracundiam provocare, sed dicitur de rege Assyriorum, qui eo jam tempore captus fue
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. & dedit summitatẽ suã uirentẽ
atq condensam. siue in medio nubiũ
& eleuatumẽ cor eiꝰ inaltitudine sua:
tradidi eum siue eam. in manu fortissi¬
mi. siuie principis gentium. faciens faci¬
Set ei. siue ce faciet ꝑditionem eiꝰ: iuxta
impietatem eius eieci eum. Et succideñ
illum alieni ce crudelissimi nationum.¬
suꝑ montes. & in cunctis conuallibus
corruent rami eiꝰ & confringent᷑ arbus¬
Et recedent de umbraculo eiꝰ om̃s ppłi t̾re.
&e relinquent eũ. In ruina eius habitaue¬
celi: & in ramis eius fuert̃ unui̾se bestie
regionis. Quã obrem ñ eleuabuntur in
altitudine sua omnia ligna aquarum.
neq ponent sublimitatẽ suã int̾ nemo
rosa. atq frondosa siue innubib. nec sta¬

Expanded text:
tudinem, et dedit summitatem suam virentem atque condensam sive in medio nubium, et elevatum est cor ejus in altitudine sua: tradidi eam sive eum in manu fortissimi sive principis gentium: faciens faciet ei: sive et faciam perditionem ejus: juxta impietatem ejus ejeci eam. Et succident illum alieni et crudelissimi nationumsuper montes et in cunctis convallibus corruent rami eius et confringentur arbuset recedent de umbraculo eius omnes populi terrae et relinquent eum in ruina eius habitavecaeli et in ramis eius fuerunt universae bestiae regionis quam ob rem non elevabuntur in altitudine sua omnia ligna aquarum neque prosa atque frondosa sive in nubibus: nec sta
Abbreviated transcription (Latin):
ua᷑ Ecce assur quasi cedrus. siue cipa¬
ussus in libano. pulcher ramis ce frondib
nemorosus. excelsus q altitudine & inter
condensas frondes. siue in medio nubi¬
um eleuatum est cacum̃ eiꝰ. Aque nutrie¬

Expanded text:
e Cyparissus in Libano, pulcher ramis et frondibus nemorosus, excelsusque altitudine, et inter condensas frondes sive in medio nubium elevatum est cacumen ejus. Aquae nutrie
Abbreviated transcription (Latin):
lludo eius. siue omins fortitudo illiꝰ. Et
iam omĩa uim̃ta eius que erant suꝑ a
quas plurimas. siue abaquis multis. ce
i conturbabit eas pes hominis ultra: neq
ungula ium̃toꝵ turbabit siue calcabit eas.
epurissimas reddam aquas eoꝵ. siue ut a¬
lquando quiescant aque eoꝵ ce flumina
n quasi oleum adducam. siue ut oleum
lent ait dñs d̾s: cum dedero t̾ram egipti
folatam siue ꝑditam. Deseret᷑ autẽ tra a

Expanded text:
etur omnis fortitudo illius. Et perdam omnia jumenta ejus quae erant super aquas plurimas sive ab aquis multis: et non conturbabit eas pes hominis ultra, neque ungula jumentorum turbabit sive calcabit eas. Tunc purissimas reddam aquas eorum sive ut aliquando quiescant aquae eorum, et flumina eorum quasi oleum adducam sive ut oleum fluent, ait Dominus Deus, cum dedero terram Aegypti desolatam sive perditam. Deseretur autem terra a
Abbreviated transcription (Latin):
habitabat cetus gentium uniu̾sarum.
eratq pulcherrimꝰ inmagnitudine sua.
& indilatatione siue multitudine arbu
ces illius uixta aquas multas. Cedri siue
ciparissi ñ fuerunt altiores illo in paradi¬
so dĩ. abietes siue pini ñ ad equauer̃t sum
illius. Omne lignum paradisi d̾i. siue in¬
paradiso d̃i. ñ est assimilatum illi & pulcͥ¬
tudini eiꝰ. qm̃ speciosum feci eũ. & multis

Expanded text:
habitabat coetus gentium universarum. Eratque pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatione sive multitudine arbuces illius juxta aquas. Cedri sive Cyparissi non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, et abietillius. Omne lignum pretiosum paradisi non est assimilatum illi et pulchritudini eius. Quoniam speciosum feci eum in multis
Abbreviated transcription (Latin):
cint securi &e indomino confidentes. & edi¬
ficauerint domos &e plantauerint uineas.
cum sua ꝑmissa compleuerit: & tc̃ cogno¬
scant qd̾ ipse sit dñs. cuius ꝓmissa firmis¬
sima sunt. Quod multi ad tempꝰ refert̃
zorobabel. esd̾re. & neemie. quando reũsus
est popłs isrł &e habitauit int̾ra uidea.
Aui uͦ multimo temꝑe & in mille annis
sꝑant eẽ complendum. Porro scd̃m intelli¬
gentiam spualem. hic nobis sensus uidet᷑.
sydonii int̾p̃tantur uenatores. de quib
& in psalmis scriptum est. Anima nr̃a sic̃

Expanded text:
rint securi et in Domino confidentes, et aedirint securi et in Domino confidentes, et aedificaverint domos, et plantaverint vineas, cum sua promissa compleverit; et tunc cognoscant quod ipse sit Dominus, cujus promissa firmissima sunt. Quod multi ad tempus referunt Zorobabel Ezrae et Neemiae, quando reversus est populus Israel, et habitavit in terra Judaea. Alii vero in ultimo tempore, et in mille annis sperant esse complendum. Porro secundum intelligentiam spiritalem hic nobis sensus videtur: Sidonii interpretantur venatores de quibus et in Psalmis scriptum est: « Anima nostra si