comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempora. Et sicut dm̃ non se p̃scruit fu¬
turũ quod semꝑerat: sic nec patrẽ. quia
cũ filio semꝑ erat. Nec magno filio maior.
nec bono melior: quia non pat̾ tantum.
sed uniuersȩ trinitati dictum est. Tues es
solus magnꝰ. Nec de patre tantũ sed deim¬
u̾sa tͥnitate recte intelligit᷑ dixisse idemsiũ
nemo bonus nͥ unꝰ ds̃ quando eũ appelaut
magistrũ bonũ qui eũ nondũ intelligebat

Expanded text:
tempora. Et sicut Deum se non praescivit futurum quod semper erat; sic nec Patrem, quia cum Filio semper erat: nec magno Filio major, nec bono melior; quia non Patri tantum, sed universae Trinitati dictum est, Tu es Deus solus magnus . Nec de Patre tantum, sed de universa Trinitate recte intelligitur dixisse idem Filius, Nemo bonus, nisi unus Deus ; quando eum appellavit magistrum bonum, qui eum nondum intelligebat
Abbreviated transcription (Latin):
uod dic̃. ubi fuerit corpꝰ illuc congre¬
gabunt᷑ aquilȩ: id ẽ in cęlũ quo hinc
secũ leuauit corpus in homine suscepto
Quod etiã cadauer idõ appellatũ ẽ: quia
moriturus hȩc loquebatur. Illo congre¬
gabunt᷑ aqͥlȩ dictũ ẽ: de sp̃ualib qui
eius passionẽ humilitatẽq imitando.
tãqũa de eiꝰ corpore saturarent᷑. Corpus
enĩ ꝓpt̃ humilitatẽ ꝓ nob̾ passionem¬
suscepit

Expanded text:
us dicit, Ubi fuerit corpus, illo congregabuntur aquilae; id est in coelum, quo hinc secum levavit corpus in homine suscepto: quod etiam cadaver ideo appellatum est, quia moriturus haec loquebatur. Illo congregabuntur aquilae, dictum est de spiritualibus, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus corpore saturantur. Corpus enim propter humilitatem pro nobis passionemsuscepit
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi phantasma eẽ: significat id
qͦd dictũ ẽ. putas inueniet fidẽ in terra.
quia qͥda qui cesserint diabolo de xꝑi ad¬
uentu dubitabt̃. Qͦd aut̃ petrys implo¬
rat a dño auxiliũ ne mergat᷑: significat
quib dã tribulationib etiã posse ultima¬
significat dicens. Saluus erit sic tãqu̾a
ꝑ ignẽ. Quod seqͥtur ut adorantes om̃s
qui in naui erant dic̾ent. uere filiꝰ dei est:
significat caritatẽ tunc manifestã futurã.¬

Expanded text:
discipuli phantasma esse, significat id quod dictum est, Putas, inveniet fidem in terra ; quia quidam qui cesserint diabolo, de Christi adventu dubitabunt. Quod autem Petrus implorat a Domino auxilium, ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiasignificat dicens: Salvus erit; sic tamen quasi per ignem . Quod sequitur, ut adorantes omnes qui in navi erant, dicerent, Vere Filius Dei es, significat claritatem ejus tunc manifestam futura
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ est  E ecce magis querit᷑ ꝗͣ cõprehen¬
dit᷑. Sepe mͥ ꝓpositã questionẽ putaui me
intellecturũ: si inde cogitarẽ. Cogitaui
nec potui: sepe ñ putaui. ⁊ tam̃ potui.
Uires itaq intelligentiȩ meȩ ñ st̃ mͥ utiq
cognitȩ: ⁊ credo qͥa nec tͥ. S me contẽnes
forsitan confitentẽ: ⁊ ꝓpt̾ hoc qͦq pecorib
cõꝑabis. Ego aut̃ monere uł si ñ dignaris
certe admonere ñ desino. ut cognoscas po-¬
tius cõmunẽ infirmitatẽ in qͣ uirtꝰ ꝑficit᷑:
ne ꝓ cognitis in cognita p̃sum̃do. ad uerita-¬
tẽ ꝑuenire ñ possis. Futo enĩ ẽẽ aliqͥd qͦd
⁊ tu intellig̾e queris nec potes: nec tam̃
quereres nisi te posse sꝑares. Nc ꝑ hoc et
tu uires intelligentiȩ tuȩ nescis: qͥ naturȩ
tuȩ scientiã ꝓfiteris. nec mecũ ignorantiam

Expanded text:
nunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehennunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehenditur. saepe mihi propositam quaestionem putaui me intellecturum, si inde cogitarem; cogitaui nec potui, saepe non putaui et tamen potui. uires itaque intellegentiae meae non sunt mihi utique cognitae et credo quia nec tibi. Sed me contemnis forsitan confitentem et propter hoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumimꝰ aliqͥd memoria recitaturos. ⁊ cũ
id putamꝰ ñ scribimꝰ. nec nob̾ postea cũ uo¬
lumꝰ uenit in mentẽ. nosq pęnitet credi¬
disse uenturũ. uł litt̾is ñ ligasse ne fugeret:¬
⁊ subito rursus cũ idñ queramꝰ occurrit.
Nũqͥd nos ñ eramꝰ qͣndo id cogitabamꝰ. nec
hoc sumꝰ qͦd fuimꝰ quando id cogitare ñ
possumꝰ: Quidẽ gͦ qͦd nescimꝰ. quomͦ subtra¬
him negam᷑q nobis. Itẽq nescio qͦmͦ ꝓferimͦ
ad nos recidim̃q nob̾ qͦsi alii simꝰ ⁊ alibi simꝰ:
qͣndo querimꝰ nec inuenimꝰ qͦd in memoria
nr̃a posuimꝰ. neq nos ipsi ad nos ipsos ueluti
alibi positos ꝑuenire possimꝰ. ⁊ tc̃ ꝑueniamꝰ
qͣndo inuenimꝰ: Ubi enĩ querimꝰ. nͥ apud
nos.Q qͥd querimꝰ nͥ nos qͣsi ñ simꝰ in nobis.
⁊ aliqͦ recesserimꝰ a nob̾. Nonne ad tendis &
exhorrescis tantã ꝓfunditatẽ: E qͥd ẽ hoc
aliud ꝗͣ nr̃a natura: nec qͣlis fuit. s qualis

Expanded text:
moria retenturos et eum id putamus, non scribimus nec nobis postea cum uolumus uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenturum nec litteris inligasse, ne fugeret; et subito rursus, cum id non quaeramus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod fuimus, quando id cogitare non possumus. quid est ergo, quod nescio quomodo subtrahimur negamurque nobis itemque nescio quomodo proferimur ad nos reddimurque nobis, quasi alii simus et alibi simus, quando quaerimus nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, neque nos ipsi ad nos ipsos ueluti alibi positos peruenire possimus et tunc perueniamus quando inuenimus? ubi enim quaerimus nisi apud nos? et quid quaerimus nisi nos, quasi non simus in nobis et aliquo recesserimus a nobis? nonne adtendis et exhorrescis tantam profunditatem ? et quid est hoc aliud quam nostra natura nec qualis fuit, sed qualis
Abbreviated transcription (Latin):
lor ste filio scctm quod unigenitũ uerbũ
eius est: sed sed̾m id qͦd uerbũ caro factum est.
Sed quid mirũ. quando in eadẽ carne factus
est etiam angłis minor :

Expanded text:
o, secundum id quod unigenitum Verbum ejus est: sed secundum id quod Verbum caro factum est. Sed quid mirum, quando in eadem carno factus est etiam Angelis minor?
Abbreviated transcription (Latin):
in segete: tizania dicunt᷑.
Qd primo seꝑant᷑ zizania dicit᷑: quia tri-¬
bulatione p̃cedente seꝑabunt᷑ impii apiis.
Qͥd ꝑ bonos angłos intelligit᷑ fieri: quia
quomͦ lex. qͣmͦ uidex: officia uͦ miscdiȩ.¬

Expanded text:
in segete zizania dicuntur. Quod primo separentur zizania dicitur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos angelos intelligitur fieri, quia quomodo lex, quomodo judex; officia vero miseric
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uiri ⁊ mulieris. E si em̃ ñ ex dõ nata uł trac¬
ta st̃ uł manart̃. ita ut eiꝰ naturȩ sint: tam̃
ex dõ st̃. A quo enĩ creata. condita facta. sunt.

Expanded text:
racta sunt, vel manarunt, ita ut ejus naturae sint; tamen ex Deo sunt. A quo enim creata, condita, facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã suꝑiores ut dic̾ẽt: dixit. ⁊ credimꝰ eũ
posse retrorsũ recitare uirgiliũ. De qͦcũq
loco uoluimꝰ petiuimꝰ ut faceret: fecit. de¬
psa etiã de quac̾q oratione ciceronis ꝗͣ me¬
moriȩ cõmendauerat. id eũ facẽ uoluimꝰ: qͣn¬
tũ uoluimꝰ sursũ uersꝰ secutꝰ ẽ. Cũ ad mirarem᷑:
testatꝰ ẽ dm̃ nescisse hoc posse. ante illud exꝑi

Expanded text:
etiam superiores ut diceret: dixit. et credidimus eum etiam superiores ut diceret: dixit. et credidimus eum posse retrorsus recitare Vergilium; de quocumque loco uoluimus, petiuimus ut faceret: fecit. prosa etiam de quacumque oratione Ciceronis, quam memoriae commendauerat, id eum facere uoluimus: quantum uoluimus sursum uersus secutus est. cum ammiraremur, testatus est deum nescisse
Abbreviated transcription (Latin):
ueramꝰ. Neq enĩ nc̃ anima mea trahit᷑ ex
parentib. aut insufflat᷑ a dõ. Utrũ libet
horũ fecerit. tc̃ fecit qͣndo me creauit: non
etiã nc̃ de me uł in me facit. Actũ illud atq
transactũ est: nec p̃sens mͥ ẽ nec recens.
Ne id qͥdẽ sciã utrũ id scierĩ oblitꝰq sim: an
uͦ nec tc̃ qͣndo factũ ẽ id sentire ac nosse
potuerĩ. Ecce modo dñ sumꝰ. dũ uiuimꝰ. dũ
nos uiuere scimꝰ. dũ meminisse nos ⁊ intelli¬
gere. ⁊ uelle certissime scimͦ. qͥ nos naturȩ
nr̃ȩ magnos cognitores ẽẽ iac tamꝰ: qͥd uale¬
at memoria nr̃a uł intelligentia uł uolun¬
tas. om̃mo nescimꝰ. Amicus qͥdã meus iam
inde ab adolescentia simplicius nomine. ho¬
mo excellentis mirabilisq memoriȩ. cũ in¬
terrogatꝰ eẽt a nob̾. qͦs uersus uirgiliꝰ in
om̃ib libris suꝑra ultimos dixerit: continuo
celerit̾ memorit̾q respondit. Quesiuimꝰ

Expanded text:
ueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex ueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de me uel in me facit; actum illud atque transactum est nec praesens mihi est nec recens. ne id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nos uiuere scimus. dum meminisse nos et intellegere et uelle certissimi sumus, qui nos naturae nostrae magnos cognitores esse iactamus quid ualeat memoria nostra uel intellegentia uel uoluntas omnino nescimus. amicus quidam meus iam inde ab adulescentia, Simplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos uersus Vergilius in omnibus libris supra ultimos dixerit, continuo celeriter memoriterque respondit. quaesiuimus
Abbreviated transcription (Latin):
secus nr̃a uiscera nouerimꝰ. ñ medicos empiricos.
nec anatomicos. nec doginaticos. nec metoticos.
s hominẽ scire arbitror neminẽ. C qͥsqͥs fue¬
rit conatꝰ hȩc discere: ñ frustra ei dicet᷑. altio¬
ra te ne quesieris. ⁊ fortiora te ne scrutatꝰ fu¬
eris. Neq enĩ altiora st̃ ꝗͣ potest nr̃a statu¬
ra conting̾ẽ. s ꝗͣ potest nr̃a comiectura com-¬
prehendere: ⁊ fortiora ꝗͣ potest uis huma¬
ni ingenii penetrare.⁊ tam̃ ñ ẽ cęlũ cęli.
ñ dimensio siderũ. ñ modꝰ maris atq terra¬
rũ. ñ infernꝰ inferior. Nos sumꝰ qͥ nos cõpre¬
hendere ñ ualemꝰ: nos modulũ scientiȩ nr̃ȩ
altiores fortioresq suꝑamꝰ. Nos ñ possumꝰ
capere nos: & certe non sumꝰ extra nos. Nec
idõ cõꝑandi pecorib. qͥa id qͦd sumꝰ ñ penitꝰ
inuenimꝰ. ⁊ cõꝑandos nos pecorib putas. si
qͦd fuimꝰ obliti sumꝰ. si tam̃ id aliquando no¬

Expanded text:
secus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos secus nostra uiscera nouerimus, non medicos empiricos nec anatomicos nec dogmaticos nec methodicos, sed hominem scire arbitror neminem. Et quisquis fuerit conatus haec discere, non frustra ei dicitur: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris. neque enim altiora sunt quam potest nostra statura contingere, sed quam potest nostra coniectura conprehendere et fortiora quam potest uis humani ingenii penetrare; et tamen non est caelum caeli, non dimensio siderum, non modus maris atque terrarum, non infernus inferior, nos sumus, qui nos conprehendere non ualemus, nos modulum scientiae nostrae altiores fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando no
Abbreviated transcription (Latin):
discere expectẽ. unde agat᷑ a me qͦ agit᷑ in
me. Nã cũ in corde cogitare dicamͦ. ⁊ quod co¬
gitamꝰ nullo alio homine sciente sciamꝰ: ipsũ
tam̃ cor ubi cogitamꝰ nescimꝰ in ꝗͦ parte corpo¬
ris habeamꝰ. nͥ ab alio discamꝰ. qͥ nescit qͦd co¬
gitamꝰ. Nec ignoro cũ audimꝰ ut ex toto cor¬
dde diligamꝰ dm̃. ñ hoc dici de illa particula
carnis nr̃e q̃ sub costis latet. s de illa in qͣ
cogitationes fiunt. q̃ merito appellat᷑ hoc
nomine: qͥa sic̃ motus ñ cessat in corde unde
se pulsus diffundit usqueqͣq uenarũ. ita non
quiescimꝰ aliqͥd cogitando uersare. Uerũtam̃
cũ om̃is sensus ab anima insit ⁊ corpori: cur
etiã in tenebris ⁊ oculis clausis. sensu corporis
qͥ uocat᷑ tactꝰ. mẽbra foruisecꝰ nr̃a numeremꝰ.
ipsiꝰ aut̃ animȩ interiore p̃sentia qͥ cunctis
quȩ uiuificat atq animat p̃sto ẽ. nulla intrin¬

Expanded text:
discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in discere exspectem, unde agatur a me quod agitur in me. nam cum in corde cogitare dicamur et quod cogitamus nullo alio homine sciente sciamus, ipsum tamen cor ubi cogitamus nescimus in qua parte corporis habeamus, nisi ab alio discamus qui nescit quod cogitamus. nec ignoro, cum audimus, ut ex toto corde diligamus deum, non hoc dici de illa particula carnis nostrae, quae sub costis latet, sed de illa ui, qua cogitationes fiunt; quae merito appellatur hoc nomine, quia sicut motus non cessat in corde, unde se pulsus diffundit usquequaque uenarum, ita non quiescimus aliquid cogitando uersare. uerum tamen cum omnis sensus ab anima insit et corpori, cur etiam in tenebris et oculis clausis sensu corporis, qui uocatur tactus, membra forinsecus nostra numeremus, ipsius autem animae interiore praesentia, qua cunctis quae uiuificat atque animat praesto est, nulla intrin
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ⁊ unde agat in corpore: i dõ adilla altio¬
ra atq fortiora id ꝑtinere ñ putas. At ego
hinc tibi maiorẽ moueo questionẽ. cur pau¬
cissu nouerint unde agant qͥd om̃s agunt.
fortasse dicturꝰ eris qͥa illi didicert̃ artẽ aua¬
tomicã uł empuricã qͦs medicinalis continet
disciplina. ꝙͣ pauci assecunt᷑: cȩti uͦ ista di¬
scere noluert̃ cũ potuissent si utiq uolus¬
sent. Ubi omittã dic̃e cur multi conent
discere ista nec posint. qͥa tardo qͦd maltil̃
mirũ est impediunt᷑ ingenio. ea discere ab
aliis quȩ agunt᷑ ab eis ipsis ⁊ in eis ipsis. Sed
hȩc ipsa ẽ maxima questio. cur dͥte mͥ ñ opus
sit ut ẽẽ in cęlo solẽ sciã ⁊ lunã ⁊ alia sicdera.
& arte mͥ opus sit. ut sciã quando digitũ mo¬
ueo. unde incipiã a corde. qn a cerebro. an ab
utroq an a neutro. ⁊ doctore ñ egeã ut sciam
qͥd sit tã longe altiꝰ suꝑ me. ab alio aut homine

Expanded text:
haec et unde agat in corpore, ideo ad illa altiohaec et unde agat in corpore, ideo ad illa altiora atque fortiora id pertinere non putas ? At ego hinc tibi maiorem moueo quaestionem, cur paucissimi nouerint unde agant, quod omnes agunt. fortasse dicturus es, quia illi didicerunt artem anatomicam uel empiricam, quas medicinalis continet disciplina, quam pauci assequuntur, ceteri uero ista discere noluerunt, cum potuissent, si utique uoluissent. ubi omitto dicere, cur multi conentur discere ista nec possint, quia tardo. quod multum mirum est, inpediuntur ingenio ea discere ab aliis. quae aguntur ab eis. ipsis et in eis ipsis. sed haec ipsa est maxima quaestio, cur arte non mihi opus sit, ut esse in caelo sciam solem et lunam et alia sidera, et arte mihi opus sit, ut sciam quando digitum moneo, unde incipiam, a corde an a cerebro an ab utroque an neutro, et doctore non egeam. ut sciam quid sit tam longe altius super me, ab alio autem homine
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sensu eiꝰ aliqͦ factũ ẽ qͣndo factũ ẽ: nec
putas absurdũ atq in congruũ ut corpus
sibi subditũ nesciat. ⁊ qͦd non ẽ de p̃teritis eiꝰ
sed de p̃sentib prorsus ignoret. utrũ uenas
moueat ut uiuat in corpore. neruos aut̃ ut
mẽbris corporis oꝑet᷑. ⁊ si ita ẽ. cur neruos ñ
moueat nisi uelit. pulsus aut̃ uenarũ etiam
si nolit sine int̾missione agat. de qͦ parte
corporis cȩt̾is dominet᷑. qͦd egimonicon uocant.
utrũ de corde an de cerebro. andisꝑtitis de
ñ uoluntariis uenarũ pulsib ⁊ si de cerebro
illa duo fac̃ cur sentiat ⁊ si nolit. mẽbra uͦ
ñ moueat nͥ uelit: Cũ gͥ hȩc in corpore nisi
ipsa ñ faciat. cur nescit qͦd fac̃ uł unde fac̾
nec ei turpe ẽ ista qͦd nescit. ⁊ turpe ẽẽ exis¬
timas si nesciat unde uł qͦmͦ facta sit. cũ se
ipsa ñ fecerit. Anima uͦ nulli sciunt qͣñ

Expanded text:
cum sensu eius aliquo factum est quando factum est, nec cum sensu eius aliquo factum est quando factum est, nec putas absurdum atque incongruum, ut corpus sibi subditum nesciat et quod non est de praeteritis eius, sed de praesentibus prorsus ignoret, utrum uenas moueat ut uiuat in corpore, neruos autem utres membris corporis operetur, et si ita est, cur neruos non moueat, nisi uelit, pulsus autem uenarum, etiam si nolit, sine intermissione agat, de qua parte corporis ceteris dominetur quod ἡγεμονικόν uocant, utrum de corde an de cerebro an dispertite de non uoluntariis uenarum pulsibus, et si de cerebro illa duo facit, cur sentiat etsi nolit, membra uero non moucat nisi uelit? cum igitur haec in corpore nisi ipsa non faciat, cur nescit quod facit uel unde facit ? nec ei turpe est ista quod nescit et turpe esse existimas, si nesciat unde uel quomodo facta sit. cum se ipsa non fecerit? an quia nonnulli sciunt, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ illȩ rigent. illi alligent. utrũ in neruis
deputanda sit cutis. utrũ in ossib dentes.
distant enĩ qͦd medulla carent. ⁊ qͥd ab
utrisq differant ungues. qm̃ his duritia
similes st̃. p̃cidi aut̃ ⁊ crescere. cõmune
illis ẽ cũ capillis: qͥs nã sit usus uenarũ ñ
sanguinis sed aeris. qͦs arterias uocant.
Hȩc atq huiꝰmodi de nat᷑a corporis sui si
anima nosse desideret: tunc dicendũ est
homini. altiora te ne quesieris. ⁊ fortiora te
ne scrutatꝰ fueris. Si aut̃ de sua origine qͦd
nescit inqͥrat. ñ ẽ altiꝰ neq foctiꝰ quã ut pos¬
sit apprendere: ⁊ absurdũ ex istimas atq in¬
congruũ rationi. ut nesciat anina utrũ nam᷑
diuinitꝰ insufflata sit. an de parentib trac¬
ta. cũ hoc iã p̃teritũ ñ meminerit ⁊ inter
illa deputet q̃ in reuocabilit̾ sic̃ infantiã &
cȩt̾a recentis ab utero ȩtatis oblita ẽ. si tam̃

Expanded text:
corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab utrisque differant ungues, quoniam his duritia similes sunt, praecidi autem et crescere commune illis est cum capillis, quisnam sit usus uenarum non sanguinis, sed aeris, quas arterias uocant: haec atque huiusmodi de natura corporis sui si anima nosse desideret, tuncine dicendum est homini: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, si autem de sua origine quod nescit inquirat, non est altius neque fortius quam ut id possit adprehendere ? et absurdum existimas atque incongruum rationi, ut nesciat anima utrum noua diuinitus insufflata sit an de parentibus tracta, cum hoc iam praeteritum non meminerit et inter illa deputet, quae inreuocabiliter sicut infantiam et cetera recentis ab utero aetatis oblita est, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ faciliꝰ inuenert̃. Ac qͥa hoc intranos ẽ. idõ
ñ altiꝰ nobis ẽ:  Interior enĩ ẽ animȩ nr̃e na-¬
tura qũa corpꝰ. Quasi uͦ corpꝰ ipsũ ñ faciliꝰ nos¬
se potuit anima extrinsecꝰ ꝑ oculos ipsiꝰ corpo¬
ris: ꝗͣ intrinsecꝰ ꝑ seipsam. Qͥd eñ ẽ in intesti¬
nis corporis ubi non ẽ ipsa  E tam̃ etiã quȩq
int̾na atq uitalia oculis corporis inqͥsiuit:
⁊ qͥcqͥd ex eis discere potuit. ꝑ oculos corporis
didicit. E certe ibi erat: etiã qͦndo illa ne¬
sciebat. Q cũ uiscera intrinsecꝰ nr̃a ñ possint
sine anima uiuere: faciliꝰ ea potuit anima
uiuificare ꝗͦ nosse. An forte ad eiꝰ cognitio¬
nẽ altiꝰ illa ẽ coepꝰ eiꝰ qua ipsa: Et idõ si ue¬
lit inqͥrere atq disserere qͣndo sem̃ homi¬
nis conuertat᷑ in sanguinẽ. qͣndo in solidã
carnẽ. qͣndo ossa durari. qͣndo incipiant
medullari. qͦt sint genera uenarũ atq
neruoꝵ. qͥb discursib ⁊ anfractib uniu̾sũ

Expanded text:
n facilius inuenerunt? an quia hoc intra nos est, ideo non altius nobis est? interior enim est animae nostrae natura quam corpus. quasi uero corpus ipsum non facilius nosse potuit anima extrinsecus per oculos ipsius corporis quam intrinsecus per se ipsam. quid enim est in intestinis corporis, ubi non est ipsa? et tamen etiam quaeque interna atque uitalia oculis corporis inquisiuit et quicquid ex eis discere potuit per oculos corporis didicit. et certe ibi erat, etiam quando illa nesciebat. et cum uiscera intrinsecus nostra non possint sine anima uiuere, facilius ea potuit anima uiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera uenarum atque neruorum, quibus discursibus et anfractibus uniuersum
Abbreviated transcription (Latin):
re debemꝰ: qͥa ñ ad dei naturã ꝑtinent sed
ad nr̃am. Quid qͦd ñ nulla in oꝑib dĩ qũa ds̃
ipse in qͣntũ cognosci potest difficiliꝰ cognos.¬
cunt᷑. s Nã didicimꝰ dm̃ ẽẽ trinitatẽ. Quͣot
animaliũ genera creauerit saltẽ terrestriũ
quȩ in archa noe intrare potuert̃. adhucusq

Expanded text:
n ad dei naturam pertinet, sed ad nostram. Quid quod nonnulla in operibus dei quam deus ipse, in quantum cognosci potest, difficilius cognoscuntur ? nam didicimus deum esse trinitatem; quot autem animalium genera creauerit, saltem terrestrium, quae in arcam Noe intrare potuerunt, adhuc usque
Abbreviated transcription (Latin):
fieri a sp̾u sco quȩ ab eofieri cõmemo¬
rauerunt. non est ex eo consequens qͦd ad-¬
iungunt alienũ eẽ a filio sp̾m scm̃. natura
& ordine. gradu et affectu. dignitate & po¬
testate. uirtute & oꝑatione. quandoqͥdẽ
nec hommũ diu̾sa natura est. quoꝵs sepa-¬
rabilia oꝑa esse posfunt. qͦd tͥmtatis ẽe non
possut. Ordo autẽ gradus affectus. qui
inuenit᷑ in creaturȩ disparilitate & infir¬
mitate. nullus est in illa coȩt̾na. & ȩquali
et impassibili tͥnitate. Dignitas uͦ potestaᷤᷤ
uirtus. quomͦ non equalis est om̃ib qͥ eadẽ
et similit̾ oꝑantur: Quod enĩ dicunt eos
oꝑatione diu̾sos: hoc om̃ino falsũ ẽẽ con

Expanded text:
fieri ab Spiritu sancto, quae ab illo fieri commemoraverunt, non est ex eo consequens quod adjungunt: Alium esse a Filio Spiritum sanctum natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione. Quandoquidem nec hominum diversa natura est, quorum separabilia opera esse possunt, quod Trinitatis esse non possunt. Ordo autem, gradus, affectus, qui invenitur in creaturae disparilitate et infirmitate, nullus est in illa coaeterna et aequali et impassibili Trinitate. Dignitas vero, potestas, virtus, quomodo non aequalis est omnibus, qui et eadem et similiter operantur? Quod enim dicunt eos operatione diversos, hoc omnino falsum esse con
Abbreviated transcription (Latin):
et natura & ordine gradu et affectu.
dignitate et potestate. uirtute & oꝑatione.
sicuti et filius natura et ordine. gradu et af¬
fectu. diuina p̃otestate & dignitate unigenitꝰ
ds̾ aliꝰ est ab ingenito deo.

Expanded text:
et natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione: sicut et Filius natura et ordine, gradu et affectu, divina dignitate et potestate, unigenitus Deus alius est ab ingenito Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
N trib libris contra ȩpłam parme¬
niani donatistarũ ⁊ cartaginensis epͣi
successorisq donati. quȩstio magna uer¬
sat᷑ et soluit᷑. utrũ in unitate ⁊ eoru̾dẽ
cõmunione sacramtoꝵ mali contami¬
nent bonos. ⁊ qũeadmodũ nͣ conta¬
minent disputat᷑: ꝓpt᷑ ȩccłam toto orbe
diffusa. cui caluniando. scisma fecer unt.
In quoꝵ libro tertio cũ dissereret᷑ qͣmͦ
sit accipiendũ qđ ait apłs. auferte ma¬
lũ ex uob̾ipsis. illud qd̃ dixi. ut se ipso
qͥsq afferat malũ. ñ sic eẽ intelligendũ.
sed sic potiꝰ. ut homo malus auferat᷑ ex
hominib bonis. qđ fit ꝓ ecclastica disci¬
plina. satis g̃ca lingua indicat: ubi sine
ambiguitate scriptũ ẽ. ut intelligat᷑¬

Expanded text:
ibusdam libris contra epistulam Parmeniani, Donatistarum Carthaginiensis episcopi successorisque Donati, quaestio noua uersatur et soluitur, utrum in unitate eorundem communione sacramentorum mali contaminent bonos et quemadmodum non contaminent disputatur propter ecclesiam toto orbe diffusam, cui calumniando scisma fecerunt. In quorum libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, illud, quod dixi: ut ex se ipso quisque auferat malum, non sic esse intellegendum, sed sic potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, sicut graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝙͣ utilitate ꝑdiscit᷑. Si aut̃ dñs uoluerit.
ut ad illũ ipsũ iuuenẽ scribã sic̃ desidero: ibi sci¬
et fortasse dilectio tua etiã hoc qũa ñ te do-¬
cuerit. si tam̃ id te ab illo didicisse letaris. Sed
ne qͥd forte aliud sit qͦd constat ẽẽ utile ⁊ ad fi¬
dẽ necessariã ꝑtinere: peto rescribere ñ graue¬
ris. Nã illud qͦd rectissime ⁊ ualde salubriter
credit. uidicari animas cũ de corporib exierint

Expanded text:
tate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, tate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint,
Abbreviated transcription (Latin):
docuit. nec huic errori eiꝰ ullo mͦ qũalibet or¬
nati ⁊ disserti sermonis illec tꝰ suauitate consen¬
si: ago ingentes dõ gr̃as. S quero unde illi ca¬
put exosculatꝰ ut dicit᷑ grãs egeris te didicisse.
qͦd usq ad auditã disputationẽ illiꝰ ignorabas.
Aut si falsũ ẽ hoc te fecise atq dixisse. hoc ipsũ
peto nobis intimare digneris. ut in anis rumor
tuis litteris refellat᷑. Si aũt uerũ ẽ. illahumi¬
litate homini ȩgisse te gr̃as. gaudeo qͥdẽ si te illud
ñ docuit. qͦd suꝑius qũa sit detestandũ cauen¬
dũq monstraui. Ꝙ non rep̃hendo qͦd gratus
fueris tanta humilitate doctori: si aliquid ali¬
ud disputante illo uerũ atq utile didicisti.
S hoc qͥd sit inqͥro. An forte animã ñ sꝑm ẽẽ
sed corpꝰ. Non qͥdẽ magnũ doc trinȩ xpianȩ ar¬
bitror ẽẽ detrim̃tũ ista nescire. Q si de corpoꝵ
generib subtilit̃ disputet᷑: hoc maiore difficul-¬

Expanded text:
docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas aut, si falsum est hoc te fecisse atque dixisse, hoc ipsum peto nobis intimare digneris, ut inanis rumor tuis litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hoc quid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficul
Abbreviated transcription (Latin):
iã ꝑtinebit. Quib uerbis significant
filii ĩa non sibi opꝰ esse parentũ ꝓ se oblatio¬
nes: qͦd ad eã ȩtatẽ ꝑuenissent ut possent
iã ipsi offerre ꝓ se. In hac gͦ etate constitu¬
tos ut possent parentib suis hoc dicere.
cũ hoc dixissent negabant pharisei reos
eẽ. si parentib suis nͣ p̃starent honorẽ:¬
xuIII.
Om̃is plantatio qũa non plantauit pater

Expanded text:
ibus verbis significant filii jam non sibi opus esse parentum pro se oblationes, quod ad eam aetatem pervenissent, ut possent jam ipsi offerre pro se. In hac ergo aetate constitutos, ut possent parentibus suis hoc dicere, cum hoc dixissent, negabant Pharisaei reos esse, si parentibus suis non praestarent honoreXVII. Omnis plantatio quam non plantavit Pater
Abbreviated transcription (Latin):
numero infideliũ. qͦd a te auertat dñs exiptr¬
meris. Non enĩ sic tecũ agendũ ẽ ut cũ illo:
aut ea uenia tuus iste tã horrendus. qua
iuuenis illius. licet ab illo ad te transierit
error ẽ dignus. Ille ouili catholico sanandus
nuꝑ accessit: tuin catholicis pastorib deputa¬
ris. Nolumꝰ ita curet᷑ qͥ uenit ab errore ad do¬
minicũ gregẽ: ut priꝰ pestifera contagione dis-¬

Expanded text:
numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione dis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ s. R. d uidelicet qͦd maius dicimꝰ.
A. Quio cũ duarũ figurarũ rotundam
quadrata meliorẽ ẽẽ confitemͣ. quantitas¬
ne id faciat. an qͥd aliud R Hullo mͦ
quantitas: sed illa de qua supiꝰ egimus
equalitas huiꝰ excellentiȩ causa est.
a ¶ unc gͦ illud attende utrũ uideat᷑
uirtus ȩqualitas quȩda ẽẽ uitȩ. rationi
undiq consentientis. Nã si aliud ab alio
in uita discrepet: magis ni fallor offen¬
dimus. qũa si aliqua pars circuli maiore
minoreq int̾uallo qũa aliȩ partes dis¬
tenta puncto:an tũ alit̾ existimas. ᷤ¬
P. Immo assentio: ⁊ hanc quȩ a te
descripta ẽ probo ẽẽ uirtutẽ. Nã ⁊ ratio
non dicenda ẽ aut existimanda nͥ uera.
⁊ cuiꝰ uita ꝑ om̃ia congruit uerirati.
Is est ꝓfecto uł solus uł cer te maximus.

Expanded text:
tatem? E. Id videlicet quod majus dicimus. A. Quid cum duarum figurarum rotundam quadrata meliorem esse confitemur? quantitasne id facit, an quid aliud? E. Nullo modo quantitas, sed illa de qua superius egimus, aequalitas hujus excellentiae causa est. A. Nunc ergo illud attende, utrum tibi videatur virtus aequalitas quaedam esse vitae, rationi undique consentientis. Nam si aliud ab alio in vita discrepet, magis, ni fallor, offendimur, quam si aliqua pars circuli, majore minoreve intervallo quam aliae partes distet a puncto. An tu aliter existimas? E. Imo assentior, et hanc quae abs te descripta est, probo esse virtutem: nam et ratio non dicenda est aut existimanda, nisi vera; et cujus vita per omnia congruit veritati, is est profecto vel solus, vel certe maxim
Abbreviated transcription (Latin):
nitus uenerit. Sed agamꝰ si placet more
nr̃o. ut duce ratione tu tͥ ipse responde¬
as: ac priꝰ queramꝰ utrũ crescentis cũ cor¬
pore animi certũ argum̃tũ sit. qͦd ętatis
accessu aptior humanȩ consuetudini ho¬
mo: ⁊ in ea magis magisq peritus est.
RAge ut placet. Nã ut ego id genꝰ
docendi ac discendi maxime probo. Ne¬
scio quo enĩ modo cũ id qͦd nesciens quere¬
bã ipse respondeo. fit ipsa inuentio non
modo re sed admiratione etiã dulcior.

Expanded text:
nitus venerit. Sed agamus, si placet, more nitus venerit. Sed agamus, si placet, more nostro, ut duce ratione tu tibi ipse respondeas. Ac prius quaeramus, utrum crescentis cum corpore animi certum argumentum sit, quod aetatis accessu aptior humanae consuetudini homo, et in ea magis magisque peritus est. E. Age ut placet; nam et ego id genus docendi ac discendi maxime probo: nescio quo enim modo cum id quod nesciens quaerebam ipse respondeo, fit ipsa inventio non modo re, sed admiratione etiam dulcior.
Abbreviated transcription (Latin):
istud libentissime. atq assentio. Sed il¬
lud me mouet. cũ corporeȩ quantitats
non ẽẽ ammã res ita clara sit om̃ino que¬
adinodũ res ista illis argum̃tis. ⁊ qua
eoꝵ ñ concedã prorsus ignorẽ: primun co
cũ ętate corpus crescit. ita ⁊ anima uel
crescat uł crescere uideat᷑. Quis enĩ ne¬
get pueros infantes. ne bestiarũ quidẽ
non nullarũ astutiȩ cõꝑandos: Quis ait
dubitet illis crescentib etiã ipsã in eis
qͦdã modo crescere rationẽ. Demde si
ꝑ spatiũ sui corporis anima distendit᷑. quo¬
modo nulliꝰ quantitatis ẽ. SSi aũt non
distendit᷑. quomͦ sentit ubiq pungentẽ :
.A. Omnino ea queris: quȩ me quoq
sepe mouert̃. Itaq ñ sũ imparatꝰ tibi res¬
pondere: ut mͥ soleo. Utrũ aut̃ bene ra¬
tio quȩ tecũ agit iudicabit qualecũq
id tam̃ sit. plus certe ñ possũ: nisi forte
aliqͥd melius cũ disputamꝰ in mentẽ cliui¬

Expanded text:
ista libentissime atque assentior: sed ilista libentissime atque assentior: sed illud me movet, cum corporeae quantitatis, non esse animam res ita clara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis argumentis, et quid eorum non concedam, prorsus ignorem; primum, cur aetate ut corpus crescit, ita et anima vel crescat vel crescere videatur. Quis enim neget pueros infantes, ne bestiarum quidem nonnullarum astutiae comparandos? quis autem dubitet, illis crescentibus etiam ipsam in eis quodammodo crescere rationem? Deinde, si per spatium sui corporis anima distenditur, quomodo nullius quantitatis est? si autem non distenditur, quomodo sentit ubique pungentem? A. Omnino ea quaeris quae me quoque saepe moverunt: itaque non sum imparatus tibi respondere, ut mihi soleo; utrum autem bene, ratio quae te agit judicabit: qualecumque id tamen sit, plus certe non possum, nisi forte aliquid melius cum disputamus, in mentem divi
Abbreviated transcription (Latin):
bis quantũ ad alia ualebit. si hanc dis¬
ceptationẽ aliqͥd eo aduitã ẽẽ concedis.
Nam ⁊ exercet animũ hoc genus discipli¬
narũ ad subtiliora cernenda: ne luce
illoꝵ reꝑcussus ⁊ ea sustinere ñ ualens.
in easdem tenebras quas fugere cupie¬
bat libent̃ refugiat. E affert argum̃¬
ta nͥ fallor certissima: qͥb qͦd fuerit
inuentũ atq confectũ impudentẽ ha-¬
beat disputationẽ quantũ homini
talia uestigare ꝑmissũ ẽ. Minus enim
ego de his reb dubito: qũa de his quaᷤ
istis oculis uidemꝰ. cũ pituitis sẽꝑ bellũ
gerentib. Quid enĩ minꝰ ferendũ ⁊ au¬
diendũ ẽ. qũa fateri nos ratione pre¬
stare bestiis. ⁊ eã rem fateri ẽẽ aliquid.
qũa corporeo lumine sentimꝰ. qũa etiã
nonnullȩ bestiȩ melius cernunt: id au-¬
tẽ qͦd ratione intuem᷑ nichil ẽẽ conten¬
dere: Quod si dice̾t᷑ tale ẽẽ quale illud
est qͦd oculi uident: nichil ꝓfecꝰ to dici
posse indignius uideret᷑. R Accipio

Expanded text:
bis quantum ad alia valebit, si hanc disceptationem aliquid eo adjutam esse concedis: nam et exercet animum hoc genus disciplinarum, ad subtiliora cernenda, ne luce illorum repercussus, et eam sustinere non valens, in easdem tenebras quas fugere cupiebat, libenter refugiat; et affert argumenta, nisi fallor, certissima, quibus quod fuerit inventum atque confectum, impudentem habeat dubitationem, quantum homini talia vestigare permissum est. Minus enim ego de his rebus dubito, quam de iis quas istis oculis videmus cum pituita semper bellum gerentibus. Quid enim minus ferendum et audiendum est, quam fateri nos ratione praestare bestiis, et eam rem fateri esse aliquid quam corporeo lumine sentimus, quam etiam nonnullae bestiae melius cernunt; id autem quod ratione intuemur, nihil esse contendere? Quod si diceretur tale esse, quale illud est, quod oculi vident, nihil profecto dici posse indignius videretur. 26. E. Accipio
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ origine querit᷑ demonstrant᷑ ambigua.
Certũ ẽ enĩ dm̃ dedisse hominib flatũ et
sp̃m: dicente ꝓpħ̃a. Sic dicit dñs qͥ fecit cȩ¬
lũ & fundauit terrã & q̃ st̾ in ea: qui dat
qũã defendit: ut qͦd ait dat flatũ popło
ñ ex ppagine facẽ animas popło. sed nouas
insufflare credat᷑. Audeat gͦ dic̾e ñ ipsũ nob̾
dedisse carnẽ: qͥa de parentib origo carnis
attracta ẽ. E ubi ait apls de frum̃ti grano.
deus illi dat corpus quomͦ uoluerit. Neget
si audet de tritico tͥticũ nasci: & herbã eiꝰ ex
semine scłm genus. Qͦd si negare ñ audet.
unde gͥ scit. qͦmͦ dictũ sit. dat flatũ popło.
utrũ eũ trahens de parentib. an insufflans
tur. & ñ animã uł sꝑm qͦ nat᷑a uiuit humana.
sed sꝑm sc̃m significare uoluerit: Si eñ fla-¬
accipite sp̃m sc̃m. Neq scͥptũ ẽẽt in actibus

Expanded text:
mae origine quaeritur. demonstrantur ambigua. mae origine quaeritur. demonstrantur ambigua. certum est enim deum dedisse hominibus flatum et spiritum dicente propheta: sic dicit d ominus, qui fecit caelum et fundauit terram et quae sunt inea, qui dat quam defendit, ut, quod ait, \'dat flatum populo\', non ex propagine facere animas populo, sed nouas insufflare credatur. audeat ergo dicere non ipsum nobis dedisse carnem, quia de parentibus origo carnis adtracta est, et, ulli ait apostolus de frumenti grano: deus illi dat corpus quomodo uoluerit, neget, si audet, de tritico triticum nasci et herbam eius ex semine secundum genus. quod si negare non audet, unde igitur scit quomodo dictum sit \'dat flatum populo\', utrum eum trahens de parentibus an insufflans tur et non animam uel spiritum quo natura uiuit humana, sed spiritum sanctum significare uoluerit? si enim flaaccipite spiritum sanctum, neque scriptum esset in Actibus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ dice qm n st̃ utiq dicenda dixerit par¬
uulos ñ trahere originale peccatũ nec hab̾e
unde dãnent᷑. si ñ accepto sacram̃to regenatiõis
hinc exeant: in heresim pelagianã sine dubita¬
tione danabilẽ dãnandus incurret. Cd ei ne
contingat. qͣnto meliꝰ tenet de animȩ origine
cunc tationẽ meã. ne audeat affirmare. qͦd
nec humana ratiõe cõphendit. nec diuina
auc toritate defendit: ne cogat᷑ insipientiã
ꝓfiteri. dũ ueret᷑ ignorantiã confiterr.Hic for¬
te dicat sententiã suã diuina auctoritate
defendi: qm̃ sc̃arũ scripturarũ testimoniis
ꝓbare se existimat. animas a dõ ñ ex ꝓpagine
fieri. sed nouas singulis insufflari. Probet si
potest. &. fatebor me didicisse ab illo. qͦd mag¬
na intentione querebã. Sed querat alia ne for¬
tassis inueniat. Nã hoc istis testimoniis quȩ
iã posuit ñ ꝓbauit. Om̃ia qͥppe q̃ hic adhi¬
buit: ad aliqͥd certa st̃. Ad hoc uͦ qͦo de ani¬

Expanded text:
non sunt utique dicenda, dixerit paruulos non trahere originale peccatum nec habere unde damnentur, si non accepto sacramento regenerationis hinc exeant, in heresim Pelagianam sine dubitatione damnabilem damnandus incurret. quod ei ne contingat, quanto melius tenet de origine animae cunctationem meam ne audeat affirmare, quod nec humana ratione conprehendit nec diuina auctoritate defendit, ne cogatur insipientiam profiteri, dum ueretur ignorantiam confiteri! Hic forte dicat sententiam suam diuina auctoritate defendi, quoniam sanctarum scripturarum testimoniis probare se existimat \'animas a deo non ex propagine fieri, sed nouas singulis insufflari\'. probet, si potest, et fatebor me didicisse ab illo quod magna intentione quaerebam. sed quaerat, aliane fortassis inueniat; nam hoc istis testimoniis, quae iam posuit. non probauit. omnia quippe quae hic adhibuit ad aliquid certa sunt; ad hoc uero, quod de ani
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eã. hoc ẽ p̃noeñ. Ipsũ uerbũ ẽ & ubihono
animatꝰ ẽ: & insufflauit ds̃ in faciẽ eiꝰ flatũ
uitȩ. S & ipsũ uerbũ ẽ in psalmo. ubi canit᷑:
om̃is sꝑc laudet dñm. Ipsũ ẽ & in libro iob:
ubi scriptũ ẽ. Aspiratio aut̃ om̃ipotentis ẽ q̃
docet. Noluit dic̃e flatꝰ sed aspiratio cũ in
sede sp̃u hominis dixisse qͦdait. sp̃c
ẽ in hominib Uolebat enĩ ostendere unde
habebant sapientiã. qͥa ñ a seipsis. & repe¬
tendo id exposuit dicens. aspiratio om̃ipo¬
tentis ẽ quȩ docet. Itẽ alio loco in eodẽ libro
Intellectꝰ inqͥt labioꝵ meoꝵ pura intelligit.
Sp̃s chiuinꝰ qui fecit me. Inspiratio auit̃ om̃ipo

Expanded text:
rbum est et ubi homo animatus est: et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae. sed ipsum uerbum est et in psalmo, ubi canitur: omnis spiritus laudet dominum; ipsum est et in libro Iob, ubi scriptum est: aspiratio autem omnipotentis est, quae docet. noluit dicere flatus, sed \'aspiratio\', cum se de spiritu hominis dixisse, quod ait: spiritus est in hominibus. uolebat enim ostendere, unde habeant sapientiam, quia non a se ipsis, et repetendo id exposuit dicens: aspiratio omnipotentis est, quae docet. item alio loco in eodem libro: intellectus, inquit, labiorum meorum pura intellegit. spiritus diuinus qui fecit me, inspiratio autem omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
subsan nabit eos. Ubi cdictũ ẽ. dabo tͥ gentes
hereditatẽ tuã & possessionẽ tuã fines terȩ.
ñ utiq aliud dix̃ hereditatẽ. aliud possessio¬
nẽ: nec aliud gentes aliud fines terrȩ sed esdẽ
sententiȩ repeticio ẽ. Innumerabiles iueniet
huiꝰmodi locutiones diuinoꝵ eloquioꝵ si aduĩtat
qͦd legit. Qͦd aut̃ grecꝰ dic̃. pͣnoeĩ hoc latin
uarie int̃pretati st̃: aliqͣndo flatũ aliqͥndo spm

Expanded text:
dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam fines terrae non utique aliud dixit \'hereditatem\', aliud \'possessionem\' nec aliud \'gentes\', aliud \'fines terrae\', sed eiusdem sententiae repetitio est. et innumerabiles inueniet huiusmodi locutiones diuinorum eloquiorum. si aduertat quod legit. Quod autem graecus dicit πνοἡν hoc latini uarie interpretati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uit dicens. qͥ dat flatũ popło suꝑ eã. & tãꝗͣ
exponens qͦd dixerit flatũ. repetiuit atq
ait. & sꝑm calcantib eã: Tc̃ enĩ euidentis¬
Aut si nondũ dicenduᷤ ẽ popłs. centũ uigin-¬
ti homines qͥ tc̃ in loco uno aderant: certe
qͣndo simul qͣtuor uł qͥnq milia credidert̃.¬
nẽ q̃ ambulabat in t̾ra. id ẽ homines calcan¬
tes terrã. Nã ille qͥ dat᷑ ad naturã hominis
ꝑtinens. siue ex ꝓpagine det᷑. siue nouus insuf¬
flet᷑. quoꝵ nichil affirmandũ ẽẽ dico. donec
alterutrũ sine ulla dubitatione clarescat:
non dat᷑ calcantib terrã. sed adhuc mat̾no
pore. donec discedendo de hac uita & suc¬
cedendo in hanc uitã uniu̾sus eiꝰdẽ popłi nu-¬
merus cõpleat᷑. Ut hoc sc̃ȩ scͥpturȩ loco ñ
aliud sit flatus aliud sp̃c. sed euisclẽ sen¬
tentiȩ repeticio: sic̃ ñ aliꝰ ẽ qͥ habitat in celis
& alius dñs. nec aliud ẽ irridere & aliud

Expanded text:
vit, dicens, Qui dat flatum populo super eam? et tanquam exponens quid dixerit flatum, repetivit atque ait, et spiritum calcantibus eam? Tunc enim evidentisAut si nondum dicendus est populus, centum viginti homines, qui tunc in loco uno aderant, certe quando simul quatuor vel quinque millia credidernem quae ambulabat in terra, id est homines calcantes terram? nam ille qui datur ad naturam hominis pertinens, siue ex propagine detur siue nouus insuffletur — quorum nihil affirmandum esse dico, donec alterutrum sine ulla dubitatione clarescat —, non datur calcantibus terram, sed suo cuique tempore, donec discedendo de hac vita, et succedendo in hanc vitam, universus ejusdem populi numerus compleatur: ut hoc sanctae Scripturae loco non aliud sit flatus, aliud spiritus: sed ejusdem sententiae repetitio. Sicut non est alius qui habitat in coelis, et alius Dominus; nec aliu
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ł roboris. ł horũ simul om̃ium
reqͥras. an quantũ ualeat. nosse uelis
Solemꝰ enĩ querere qͣntus fuerit her¬
cules. id ẽ in qͦt pedes statura eiꝰ por¬
recta fuerit: ⁊ itẽ quantꝰ uir fuerit.
id est quantȩ potentiȩ atq uirtutis.
R Utrũq de anima scire cupio.
A At quin illud suꝑiꝰ dici ñ potest:
nec om̃ino intelligi de anima. Non enĩ
ullo modo aut longa aut lata. aut
quasi ualida. suspicanda ẽ anima. Cor¬
porea ista st̃ ut michi uidet᷑: ⁊ de con-¬
suetudine corpoꝵ sic animã querimꝰ.
Idõq bene p̃cipit᷑ etiã in misteriis. ut
om̃ia corporea cont̾ẽnat. uniu̾soq huic
mundo renuntiet. qͥ ut uidemꝰ corpo¬
reus ẽ. quisqͥs se talẽ reddi desiderat.
qualis a dõ factus ẽ. id ẽ similẽ dõ. non enĩ
alia salus animȩ ẽ. aut renouatio aut
reconciliatio auẽtori suo. Qũaobrẽm
quanta sit anima scdm inqͥsitionẽ hanc

Expanded text:
nis, vel roboris, vel horum simul omnium nis, vel roboris, vel horum simul omnium requiras; an quantum valeat nosse velis. Solemus enim quaerere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantae potentiae atque virtutis. E. Utrumque de anima scire cupio. A. Atqui illud superius dici non potest, nec omnino intelligi de anima. Non enim ullo modo, aut longa, aut lata, aut quasi valida suspicanda est anima: corporea ista sunt, ut mihi videtur; et de consuetudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene praecipitur etiam in mysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut videmus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est, similem Deo: non enim alia salus animae est, aut renovatio, aut reconcilaitio auctori suo. Quamobrem quanta sit anima secundum inquisitionem hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nos uidem᷑ talia fac̾e: ds̃ aut̃ ĩmorta¬
lem animã fecit ut opinor. nͥ forte aliter¬
tͥ uidet᷑. A. Ergo tu uelles talia fi¬
eri ab hominib: qualia ds̃ facit. R
Non eqͥdẽ hoc dixerĩ: sed que admodũ
ipse ĩmortalls a dõ facti. ad similitudi¬
nẽ nr̃am qͦd facimꝰ ĩmortale ẽẽ deberet.
A Rec te dic̾es. si ad eiꝰ imaginem
pingeres tabulã. qͦd in te ĩmortale esse
credis. Nc̃ uͦ in ea expͥmis similitudinẽ
corporis: qͦd ꝓfecto mortale ẽ. R
Quomͦ gͦ sũ similis dõ. cũ ĩmortalia nulla
possim fac̾e ut ille:A. Quomͦ nec
imago corporis tui potest hoc ualere
qͦd tuũ corpꝰ ualet: sic amma ñ miran¬
dũ ẽ si potentiã tantã ñ habet. qͣntã
ille ad cuiꝰ similitudinẽ facta ẽ. R
Et hoc interĩ satis ẽ: dic nc̃ quanta sir
anima .A. Quomͦ queris quanta sit¬
anima:  Non enĩ intelligo utrũ eiꝰ
quasi spatiũ latitudinis ł longitudi¬

Expanded text:
Sed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortaSed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur. A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis nem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in ea exprimis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non mirandum est si potentiam tantam non habet, quantam ille Et hoc interim satis est: dic nunc quanta sit anima. A. Quomodo quaeris quanta sit? Non enim intelligo utrum ejus quasi spatium latitudinis vel longitudi
Abbreviated transcription (Latin):
uelis hab̾e substantiã. cũ dixeris a dõ
factã: non intelligo. A. Quomͦ t̾rã
terra constet: simplex enĩ corpꝰ ẽ terra.
eo ipso quo t̃ra ẽ. & idõ elem̃tũ dicitur
om̃iũ istoꝵ corpoꝵ: quȩ fuint ex quatu¬
or elem̃tis. Non gͦ sibi aduersat᷑ senten¬
tia . qua dicimꝰ ⁊ a dõ animã factã: et
ꝓpriã quandã hab̾e naturã. Hanc
enĩ ꝓpriã quandã naturã ⁊ suã ds̃ ip¬
se fecit. ut ignis. ut aeris. ut aquȩ &
t̾rȩ: quo cȩtera ex his om̃ib cõpone¬
E siqͥd me mouerit: post reqͥrã. Unde
queso explices qualis sit A Uidetur
michi ẽẽ similis dõ. De anima enĩ nisi
fallor reqͥris humana. R Idipsũ est
qͦd abste explicari uellẽ. que admodũ
sit anima dõ similis: cũ dm̃ a nullo fac¬
tũ ẽẽ credamꝰ. animã uͦ ab ipso dõ factã
supra dixeris .A. Quid tu difficile pu¬
tas dõ fuisse ut aliqͥd sibi simile faceret:
cũ hoc in tanta uarietate imaginũ

Expanded text:
velis habere substantiam, cum dixeris a Deo factam, non intelligo. A. Quomodo et tterra constet. Simplex enim corpus est terra, eo ipso quo terra est; et ideo elementum dicitur omnium istorum corporum, quae fiunt ex quatuor elementis. Non ergo sibi adversatur sententia qua dicimus, et a Deo animam factam, et propriam quamdam habere naturam. Hanc enim ejus propriam quamdam naturam et suam, Deus ipse fecit, ut ignis, ut aeris, ut aquae, ut terrae, quo caetera ex his omnibus componeet si quid me moverit, post requiram. Unde quaeso, explices qualis sit. A. Videtur mihi esse similis Deo. De anima enim, nisi fallor, requiris humana. E. Idipsum est quod abs te explicari vellem, quemadmodum sit anima similis Deo; cum Deum a nullo factum esse credamus, animam vero ab ipso Deo factam supra dixeris. A. Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum