comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ miscdĩȩ impleret officiũ. Inueniunt corpꝰ
exanime. & uiteicalore depulso. mortis rigo¬
re iam frigidũ. Depositaq ꝓanimȩ requiȩ
oratione. remeabant. Cũ subito multitudinis
luctus at tollitur. inherent seniores sui. mani¬
bus sacerdotis. ut ꝓ parentũ orbitate & defunc¬
ti reditu dnõ supplicaret. diu restitit. scõ
pudore confusus. cessit tandẽ misedĩe & caritatis
impcrio fidei arma concutiens. Turbas ciecit
mortuoq in oratione ꝓstiatꝰad uingit᷑. rigat lacri¬
mis terrã : in caelũ altigemitus porriguntur. uocat
plantib xpm̃. Interea mouet᷑ exanimis. & paula¬
tini menbris emortius uitalia reodunt᷑ officia.
Oculi lucẽ querunt. micant digiti. lingua iã reso¬
nat. uterq consurgit . Ille deoratione. & ille de
morte. Qemanus manu alleuat dormientem.
residet. respirat. reficit᷑. respicit. paulatĩq
uigore concepto. in tegrã recipit sospitatẽ. Red¬

Expanded text:
tum misericordiae inpleret officium. Inveniunt corpus tum misericordiae inpleret officium. Inveniunt corpus exanime et, vitae calore depulso, mortis rigore iam frigidum, depositaque pro animae requie oratione, remeabant: cum subito multitudinis luctus adtollitur, inhaerent senioris sui manibus sacerdotes, ut pro parentum orbitate et defuncti reditu Domino supplicaret. Diu restitit, sancto pudore confusus; cessit tandem misericordiae et caritatis imperio. Fidei arma concutiens, turbas eiecit mortuoque, in oratione prostratus, adiungitur. Rigat lacrimis terram, in caelum alti gemitus porriguntur, vocat planctibus Christum. Interea movetur exanimis, et paulatim membris emortuis vitalia redduntur officia. Oculi lucem quaerunt, micant digiti, lingua iam resonat; uterque consurgit, ille de oratione, iste de morte. Germanus manu allevat dormientem: residet, respirat, reficitur, respicit, paulatimque vigore concepto, integram recipit sospitatem. Red
Abbreviated transcription (Latin):
rescebat cotidie admiratio & fama pontificis.
gram̃ quã contulerat dilatabat. assidebant iugit̃
obsequentes sex uenerabiles sacerdotes. qui non
minus abstinentiȩ eius cruces sine interpolatio¬
ne durantes quam uirtutes assiduas mirabantur.
hii testes operũ illius multis fuere tẽporibus¬
olusiani cuiusdã filius qui tũ patricii segis uulthi
cancellis p̃ erat. succensus igne febriũ uexabatur
et ita aestuantis uaporis accensio adolescentis
medullas corpusq consup̃serat. ut desperatio
conclamata sequetr. Medici manus & ꝓmis¬
sa iã sub trahuntur. luctusq solus parentibus
rescruatur. Adbeatũ uirũ spes tarda conuer¬
titur. parentes cũ amicis omĩb & ꝓpinquis.
scĩ genib implicantur.: Additur etiam in¬
tercessio sacerdotũ. cũ quib festinus ex petit
acgrotantẽ. Euntibꝙ. oc cursor obuius
adolescentẽ iam mortuũ nuntiauit. nedesse
causa quase uir uenerabilis fatigaret. Insistunt
tamen antistites. supplicat multitudo. ut coep¬

Expanded text:
rescebat cotidie admiratio et fama pontificis; usque gratiam quam contulerat dilatabat. Adsidebant iugiter obsequentes sex venerabiles sacerdotes, qui non minus abstinentiae suae cruces sine interpellatione durantes quam virtutes adsiduas mirabantur. Hi testes operum suorum multis fuere temporibusolusiani cuiusdam filius, qui tum patricii Segisvulti cancellis praeerat, succensus igne febrium vexabatur, et ita aestuantis vaporis accensio adulescentis medullas corpusque consumpserat, ut desperatio conclamata sequeretur. Medici manus et promissa iam subtrahunt, luctusque solus parentibus reservatur. Ad beatum virum spes tarda convertitur, parentes cum amicis omnibus et propinquis sancti genibus inplicantur. Additur etiam intercessio sacerdotum, cum quibus festinus expetit aegrotantem, euntibusque occursor obvius adulescentem iam mortuum nuntiavit nec esse causam, qua se vir venerabilis fatigaret. Insistunt tamen antistites, supplicat multitudo, ut coep
Abbreviated transcription (Latin):
Stramen conditũ ꝓfert. quo furiosus circũ datus
conligatur. Qui per spatium noctis unius quasi
ao posito uallatus incendio inclamato sẽper nomi¬
ne sacerdotis. qui cũ abeet p̃sentia. uirtute non
de erat. diuino purgator auxilio. Neq umquam
postea in omĩ uitȩ suȩ spatio periculũ temptati¬
onis incurrit

Expanded text:
Stramen conditum profert, quo furiosus circumdatus Stramen conditum profert, quo furiosus circumdatus conligatur. Qui spatium noctis unius, quasi adposito vallatus incendio, inclamato semper nomine sacerdotis, qui, cum abesset praesentia, virtute non deerat, divino purgatur auxilio neque umquam postea in omni vitae suae spatio periculum temptationis incurrit
Abbreviated transcription (Latin):
reteriri silentio impium puto in alisiensi loco ab¬
sens quantũ uirtutis operatus est. Erat illic prbt̃
senator nomine. natalibus nobilis religione nobi¬
lor Con iunee illi nec tariola similis scĩtate.
quos p̃teriens ꝓstudio antiq̃ caritatis expetut.
Ad uenienti p̃parant mansionẽ. et quantũ maior
persona aderat. tantũ minor impenditur appa¬
ratus Matrona furtim stramen in lectulo sub di¬
dit sacerdotis quo ille inscius cubitauit. deducta¬
q noctẽ oratione uel psalmis. die reddito. iter
quod agebatur ingreditur. in lustrato hospitio.
familia tota gaudebat. Strati reliquias fidelis ma¬
trona collegit & condidit. Accidit post dies ali¬
quot ut agrestius quidam bene in genuus habens
uxorẽ filios & parentes possessio fieret in uaden¬
tis inimici. suorũq om̃ium fletibus non minus
germani absentia. quam infelicis captiuitas
lugebatur. Et cum nihil remedii posset adhi¬
beri. p̃sup̃sit uirtutẽ fidei matrona uenerabilis.

Expanded text:
eterire silentio impium puto, in Alisiensi loco absens quantum virtutis operatus est. Erat illic presbyter Senator nomine, natalibus nobilis, religione nobilior. Coniunx illi Nectariola, similis sanctitate; quos praeteriens pro studio antiquae caritatis expetiit. Advenienti praeparant mansionem, et quantum maior persona aderat, tantum minor inpenditur apparatus. Matrona furtim stramen in lectulo subdidit sacerdotis, quo ille inscius cubitavit, deductaque nocte oratione vel psalmis, die reddito, iter quod agebat ingreditur. Inlustrato hospitio familia tota gaudebat; strati reliquias fidelis matrona collegit et condidit. Accidit post dies aliquot, ut Agrestius quidam bene ingenuus, habens uxorem, filios et parentes, possessio fieret invadentis inimici, suorumque omnium fletibus non minus Germani absentia quam infelicis captivitas lugebatur. Et cum nihil remedii possit adhiberi, praesumit virtutem fidei matrona venerabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ quã sepe locor̃ recreabat᷑ uisitationibus & quẽ
genuerat mentis cõplexabat᷑ amplexibus : Deniq
amaorapĩs desideriũ pariebat. Desideriũ uͦgliscens
q uasi nouis reparabat᷑ ardorib: intantũ ut credam
nonnũquã qđ om̃ã &iam & semet ipsam transcenderit
quia omnino amor impaciens quod amat non potest
non iuidere. Hinc ẽ carissimȩ qđ om̃s scĩ om̃a quȩ
meruerant ꝓ paruis duxere. si dnm̃ quȩ amiuerant
non iuderent. Sicuti & uenerabilis: beata maria

Expanded text:
 ideo quam saepe locorum recreabatur visitationibus: et quem genuerat, mentis complectebatur amplexibus. Denique amor Christi, desiderium pariebat! desiderium vero gliscens, quasi novis reparabatur ardoribus, intantum ut credam nonnumquam, quod omnia etiam et semetipsam transcenderet: quia omnino amor impatiens, quod amat, non potest non videre. Hinc est, charissimae, quod omnes sancti omnia quae meruerant, pro parvis duxere, si Dominum quem amaverant, non viderent: sicuti et venerabilis beata vi
Abbreviated transcription (Latin):
foras portam quȩ est adaquilons quȩ
ducit ad cesareãm. ubi die ac nocte ucuit p¬
iectus ut sepulturȩ non daretur scđm man¬
datũ inpiorum principũ R aferis consumeretur.
his: non fera. non auis: non : canis: Egogamaliel. con¬
patiens xpi ministro & festinans habere mercedẽ
& partem cumscõ uiro infide. misiꝑ noctem quan¬
deliter credentes habitantes in hrłm in medio ui¬

Expanded text:
foras portam quae est ad Aquilonem, quae ducit ad Cedar; ubi die ac nocte jacuit projectus, ut sepultura ei non daretur, secundum mandatum impiorum principum, ut a feris consumeretur chis, non fera, non avis, non canis. Ego Gamaliel compatiens Christi ministerio, et festinans habere mercedem et partem cum sancto viro fidei, misi per noctem quanJesu credentes, habitantes in Jerusalem in medio
Abbreviated transcription (Latin):
caphargama luginti milia habens aciuitate. &
ibi fęci illi planctum fieri dieb quadragintao
tali theca. E t p̃ cepi meis ut quȩcũq necessari¬
a erant pro eius planctu. dẽ meo darent. Ip¬
se etiam domnus nichodemꝰ. in alia theca po¬
situs ẽ. quiuenit ad saluatorem iħm nocte. & ca¬
teciratus ẽ ab eo. cum audisset quia nisi quis re¬
natus fuerit ex aqua & spũ scõ. nonꝑotest in

Expanded text:
 viginta millia habens a civitate; et ibi feci illi planctum fieri diebus quadraginta tali theca, et praecepi eis quaecumque necessaria erant pro ejus planctu de meo dari. Ipse etiam domnus Nicodemus in alia theca positus est, qui venit ad Salvatorem Jesum nocte, et evangelizatus est ab eo, audiens: Nisi quis renatu
Abbreviated transcription (Latin):
uocans nomine niro a dicens : Luciane lucia¬
ne luciane: & dixit mihi greco sermone : Vade
si sumus & non apperis nobis. & maxime quia an
temporib: tuisacerdotii oportet nos reuelari:
aperinobis festinanter monumentũ. ubi neglegen
casibus. quim ed fiunt cotidie. Et non tantũ sollic¬
Hespondit mihi Ego sum gamaliel: qui paulũ apłm¬
Itephanus mecũ in orientali parte monumen¬

Expanded text:
vocans nomine meo, dicens: Luciane, Luciavocans nomine meo, dicens: Luciane, Luciane, Luciane. Et dixit mihi graeco sermone, Vade si sumus, et non aperis nobis? Et maxime, quia in temporibus tui sacerdotii oportet nos revelari. Aperi nobis festinanter monumentum, ubi in negligcasibus, qui fiunt in eo quotidie. Et non tantum solliciui tecum sunt? Respondit mihi: Ego sum Gamaliel, qui Paulum apos. Et qui mecum est in orientali parte monumen
Abbreviated transcription (Latin):
uod ap paruit meȩ pusillitati adoorio. derẽ
nichodemi qui in euuangelio icriptus ef: & ga¬
malielis qui in actibus apło rum nomina¬
turi necessarium duxi ur̃ȩ in xpõ signi
ficare dilectioni: Inploratus ac magis iussũs
ascõ & dĩ cultore patre auito prbtro ut scdm
fidem consũmatam. interroganti quasi filius
patri qb audiens. sicut cognoui cum omi sim¬
plicitate inpiger indi carem omnem uerita
mientę me incubi culo meo in loco scõ bap¬
tisterii ei quo consuetudo mihi erat dormi¬
re. et custodire ec clesiastica quȩ erant
iniisterio. hora tercia noctis quȩ est pri¬
ma custodia uigiliarũ. quasi inextasi effect.
semi uigilans. uidi uirũ senẽ longũ. Ft Po¬
ΠIΠĨ .N. horẽ dignũ sacerdotĩ. canũ. barbã¬
ꝓlixam habentẽ. palliatum. alba stola indutum cui
merant gemiur auree habentes intrinietus se cru¬
cis signũ &x urgã auream in manu habens stetie¬
ad dedeterã meã: & uirga aurea pulsauit me ter

Expanded text:
quae apparuit meae pusillitati a Deo ter, de rNicodemi qui in Evangelio scriptus est, et Gamalielis qui in Actibus Apostolorum nominatur, necessarium duxi pandere vestrae in Christo Dilectioni, imploratus ac magis jussus a sancto et Dei cultore patre Avito presbytero, ut secundum fidem consummatam interroganti quasi filius patri obaudiens, sicut cognovi, cum omni simplicitate impiger integre indicarem omnem veritatmiens in cubili meo, in loco sancto baptisterii, in quo consuetudo erat mihi dormire, et custodire ecclesiastica quae erant in ministerio, hora tertia noctis quae est prima custodia vigiliarum, quasi in ecstasi effectus semivigilans, vidi virum senem, longum, hieroprepen, hoc est dignum sacerdotem, canum, barblixam habentem, palliatum alba stola, cui inerant gemmulae aureae habentes intrinsecus sanctae crucis signum, et virgam auream in manu habenteteram meam, et aurea virga pulsavit me, ter
Abbreviated transcription (Latin):
montis. Vbi aut̃ fundam̃ta locanda erant. siccitas fuit.
iace. Quistatĩ om̃i potentid nõ grãs agens. scĩq implorans
est. exstruxitq fabricã non culmine sublimitatis celsã
sed immodũ criptȩ rotundũ. certũ ut ȩstimat᷑ hominũ
capacẽ. illius in monte gargani uolens ex aequare formã
inmonte p̃rupti silicis an glico apparatu. factã terrige¬
nis ad laudẽ & głam dĩ habitationẽ. manifeste docens
sẽꝑ incelestib diuini muneris opẽ esse poscendã. altoq
contẽplationis intuitu. penetrare &heris astra. non
terrenis limosisq: paludib: rotantia hominũ poncre corda
Qđ cũ non posł multũ tẽpus eẽt opẽ ferente dõ edificatũ.
uiro dĩ autberto epo manente anxio ꝓinde qc cernebat
sibi decẽ. sc̃i archangłi pignora. beatus eundẽ sacer dotem
michael admonuit. ut fr̃s clerrime usq ad locũ quo
memoria uenerabilit̃ colit᷑ scissimi ardangłi michaelis

Expanded text:
montis; ubi autem fundamenta locanda erant, siccitas fuit, montis; ubi autem fundamenta locanda erant, siccitas fuit, jace. Qui statim omnipotenti Deo gratias agens, sanctique implorans est. Exstruxit itaque fabricam non culmine sublimitatis celsam, sed in modum cryptae rotundam, centum ut aestimatur hominum capacem, illius in monte Gargani volens exaequare formam, in modum praerupti silicis angelico apparatu facta terrigenis ad laudem et gloriam Dei habitatione: manifeste docens semper in coelestibus divini muneris opem esse poscendam, altoque contemplationis intuitu penetrare aetheris astra, non terrenis limosisque paludibus rotantia hominum ponere corda. Quod cum post non multum tempus esset opem ferente Deo aedificatum, viro Dei Autberto episcopo manente anxio, proinde quia cernebat sibi deesse sancti archangeli pignora, beatus eumdem sacerdotem Michael admonuit, uti fratres celerrime usque ad locum quo memoria venerabiliter colitur sanctissimi archangeli,
Abbreviated transcription (Latin):
exertere imperatũ opus ad gressus ẽ. congregataq rusticoꝵ
maxima multitudine locũ purgauit. atq inspaciũ cõ¬
planauit Incuius medio duȩ maxime p̃mineb ant rupes.
quas operantiũ multorũ mouere non poterant manus.
net a suo diuellere statu. Qui cũ diu hererent. nec om̃ino
quid facerent inuenirent. nocte insecuta uisio apparuit
qui .xii. filiis ampliatus. magnae int̃suos tenebat dignitatis
sisteret. festinus ao locũ cũ filus uenit impletur qđ fuerat
uissus. Quo cũꝑuenisset fretus aacilio scĩ michaelis archan¬
głi qđ humana non poterat uirtus. mirũ in modũ tã facile
molẽ tante᷑ magnitudinis remouit. ut nullũ pondus
in ibi eẽ. uideretur Ad om̃s in cõmune conlaudantes
dm̃. scĩq: archangłm michaelem cepto ad tentius insiste¬
bant operi Cũq iã dictus ep̃s de magnitudinis construende
fabricȩ ad huc dubius cogitaret. nocte media sicuti quon¬
da gedeoni in signũ uictoriae ros iacuit supra uerticem

Expanded text:
rusticorum maxima multitudine locum purgavit, atque in spatium complanavit: in cujus medio duae praeeminebant rupes, quas operantium multorum movere non poterant manus, nec a suo divellere statu. Qui cum diu haererent, nec omnino quid facerent invenirent, nocte insecuta visio apparuit Huynes , qui duodecim filiis ampliatus magnam inter suos tenebat dignitatis sisteret, festinus ad locum cum filiis venit, impleturus quod fuerat jussus. Quo cum pervenisset, fretus auxilio sancti Michaelis archangeli, quod humana non poterat virtus, mirum in modum tam facile molem tantae magnitudinis removit, ut nullum pondus inibi esse videretur. At omnes in commune laudantes Deum sanctumque archangelum Michaelem, coepto attentius insistebant operi. Cumque jam dictus episcopus de magnitudine construendae fabricae adhuc dubius cogitaret, nocte media, sicuti quondam Gedeoni in signum victoriae, ros jacuit super verticem
Abbreviated transcription (Latin):
quasi digito hominis inscripta. suꝑ quã memoratꝰ ep̃s resedit:
quoadusq opus ao finẽ ad duxit. ꝑcunctanti igit᷑ ep̃o quo
loco aedificationi congruus posset uiderilocus. angłica inhunc
modũ ẽ responsione ditatus. ut loco eo ȩdificaret᷑ ȩdesquo in¬
erat taurus absconditȩ religatus Cũq deloci requireret am¬
plitudine uł quantitate. eis dẽ cognouit responsis ȩdificationi
eũ debere statuere modũ. quẽ uideret uiuencũ pedib: in ar¬
cuitu ꝓtriuisse. Post hȩc quoq: uissũ est ut suo p̃reptus
dominio restituer&ur taurus. Uenerabilis uͦ ep̃s deui

Expanded text:
quasi digito hominis inscripta, super quam memoratus episcopus resedit, quasi digito hominis inscripta, super quam memoratus episcopus resedit, quousque opus ad finem adduxit. Percunctanti igitur episcopo qui aedificationi congruus posset videri locus, angelica in hunc modum est responsione dictatum, ut loco eo aedificaretur aedes, quo inerat taurus absconditus et religatus. Cumque de loci requireret amplitudine vel quantitate, eisdem cognovit responsis aedificationi eum debere statuere modum, quem videret juvencum in circuitu protrivisse. Post haec jussum est ut suo praereptus domino restitueretur taurus. Venerabilis ergo epi
Abbreviated transcription (Latin):
HCI PER ANDE LICÃ REUELATION EM
uo oaai tẽpr̃ cũ religiosissimꝰ & dõ amabilis p̃fate urbis an¬
tistes autbtus nomine sopori sese dedisset. ad monitus est
angłica reuelatione ut in iã dicti sũmitate loci. scĩ construeret
in honorẽ archangłi ȩdẽ. ut cuius celebrabat᷑ ueneranda cõ¬
memoratio ingargano. non minori taipudio celebraretur
inpelago. At sacerdos dũ reuoluit illud apłi. ꝓbate sps¬
lit ad huc p̃sul constructionẽ. sed adhibuit int̾cessionẽ. qua¬
tẽpus ut taurũ cuiusdã quẽ furtĩ quidã instintu prauitatis
sub traxerat in eiuisdẽ deponeret saxi cacumine. ut dum
is quiamiserat uiuencũ repperiendi amit teret spem. turpe
latrunculus lucrũ fiereo ex eodẽ: Interea tertia ad moni
bis ad monitꝰ. locũ adiret celerius a quo tam̃ se saret egressurum
nullatenꝰ prius quã ꝑficeret qđ fuerat uissus. Ad cuuis fio ei
confirmationẽ monstrat᷑ &iam ibidẽ usq: in p̃sens. petra

Expanded text:
ci per angelicam revelationem. Quodam tempore cum religiosissimus et Deo amabilis praefatae urbis antistes Autbertus nomine sopori sese dedisset, admonitus est angelica revelatione, ut in jam dicti summitate loci sancti construeret in honore archangeli aedem: ut cujus celebrabatur veneranda commemoratio in monte Gargano, non minori tripudio celebraretur in pelago. At sacerdos dum revolvit illud apostoli, Probate split adhuc praesul constructionem, sed adhibuit intercessionem, quatempus ut taurum cujusdam, quem furtim quidam instinctu pravitatis subtraxerat, in ejusdem deponeret saxi cacumen, ut dum is qui amiserat juvencum, reperiendi amitteret spem, turpe latrunculus lucrum efficeret ex eodem. Interea tertia admonitibis admonitus, locum adiret celerius, a quo tamen se sciret egrediendum nullatenus, priusquam perficeret quod fuerat jussus. Ad cujus fidei confirmationem monstratur etiam ibidem usque in praesens petra
Abbreviated transcription (Latin):
sepeliui iuxta domnũ stephanum. Similiter
& abibas filius meus dilectiss imus. qui merũ
xp̃i baptismũ accepit ab eius discipulis .xx. anno¬

Expanded text:
sepelivi juxta domnum Stephanum. Similiter et Abibas filius meus dilectissimus, qui mecum Baptismum Christi accepit ab ejus discipulis, viginti anno
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã gens francorũ xp̃ĩgra insignita longe
lateq undiq ꝑ ꝓuincias suꝑborũ colla ꝑdomuisset
childeberto piissimo principe. monarchiam totius
occiduȩ nec non septẽ trionis. & meridianȩ partis strenuȩ
gubnante. quia omp̃s ds̃ non solũ in om̃s gentes. ueru etiã
in om̃ib: mundi quẽ ipse fecit ꝑsubiectos spiritus partib¬
principatur Beatus archangłs unus ex septẽ in conspectu
dnĩ sẽꝑ aostantiũ qui&iam & paradrsi p̃positus saluadidorũ
animas in pacis regione collocandas legit᷑ post manifestati¬
onẽ quase in monte gargano ad orandũ & glorificandum
quomꝰ & qualit̃ uoluit sicut inscriptis hab&ur ostendit. hisq
ut cõphensũ ẽ ꝑbeatũ archangłm patratis. inluminatis xp̃i

Expanded text:
ostquam gens Francorum Christi gratia insignita longe lateque undique per provincias superborum colla perdomuisset, Childeberto rege monarchiam totius occiduae et septentrionis, necnon et meridiei partis strenue gubernante, quia omnipotens Deus non solum in omnibus gentibus, verum etiam in omnibus mundi quem ipse fecit subjectorum spiriturchangelus unus ex septem in conspectu Domini semper assistentibus, qui etiam et paradisi praepositus salvatorum animas in pacis regione collocaturus legitur, post eam manifestationem qua se in monte Gargano ad adorandum ac glorificandum quomodo et qualiter voluit, sicut in scriptis habetur, ostendit; his, ut comprehensum est, per beatum archangelum patra
Abbreviated transcription (Latin):
asellũ dapibus dilectione uera farcitis. sicq duce in uisibili
p̃iuio ꝑloca ibat inuia. acredibat. ferens dnĩ uissu illis.¬
quȩ erant necessaria. Sed quia hic locus nutu dĩ futuro pa¬
rabat᷑ miraculo scĩq sui archangłi uenerationi. mare qđ longe
distabat. paulat̃ ao surgens. om̃cm siluȩ magnitudinem
uirtute conplanauit sua. & in arenȩ suȩ formã cuncta redegit.
p̃bens it̃ popło t̾rȩ. ut enarrent mirabilia dĩ Iauͦ ad illud
ueniendũ ẽ qualit̃ idẽ beatorũ princeps spirituũ. angłica¬

Expanded text:
asellum dapibus dilectione vera farcitis: sicque duce invisibili asellum dapibus dilectione vera farcitis: sicque duce invisibili praevio, per loca ibat invia, ac redibat ferens Domini jussa illisque necessaria. Sed quia hic locus Dei nutu futuro parabatur miraculo sanctique sui archangeli venerationi, mare quod longe distabat paulatim assurgens, omnem silvae magnitudinem sua virtute complanavit, et in arenae suae formam cuncta redegit, praebens iter populo terrae ut enarrentur mirabilia Dei. Jam vero ad illud veniendum est, qualiter idem beatoru
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ plerũq fluminũ marisq: in fusione congerit᷑. Procul
uͦ cernentib: nilfore aludo quãspatiosa quȩdã. immo. spa¬
tiosa turris uidet᷑ Sed & mare recessu suo deuotis popłis
bis indie desideratũ it̃ p̃bet beati p&entib: limina archan¬
głi michaelis. Qui primũ locus. sicut aueracib: cognoscere
potiumꝰ narratoribus opacissima claudebat᷑ silua. longe
aboceani ut estimat᷑ estu milib distantib: aptissima
p̃bens latibula ferarũ. Et & secretiora celi ꝑ contẽplationis
subtilitatẽ rimare uolentib: gratissima eẽ solent remotiora
heremiloca. quattuor in ibi olĩ inhabitasse cõperimꝰ mona¬
dios ubi &iam usq nunc duȩ extant ȩcđȩ priscorũ manu
constructe Nã ipsi monachi ibidẽ dnõseruientes. dispen¬
satione cuncta regentis. sustentabantur. pres bitero quodã
ut illis sine quo humana non potest exigi uita deerat uictus.
fumo signofero discurrente altaq cȩli p&entes. onerabut

Expanded text:
quae plerumque fluminum marisque infusione congeritur. Procul vero cernentibus nihil aliud fore quam spatiosa quaedam, imo speciosa turris videtur. Sed et mare recessu suo devotis populis bis inde desideratum iter praebet beati petentibus limina archangeli Michaelis, qui primum locus, sicut a veracibus cognoscere potuimus narratoribus, opacissima silva claudebatur longe ab Oceani ut aestimatur aestu millibus distans sex, altissima praebens latibula ferarum. Et quia secretiora coeli per contemplationem subtilitatis rimari volentibus gratissima esse solent remotiora eremi loca, inibi olim inhabitasse comperimus monachos, ubi etiam usque nunc duae exstant ecclesiae priscorum manu constructae. Nam ipsi monachi ibidem Domino servientes dispensatione cuncta regentis Dei sustentabantur, presbytero quodam dut illis sine quo humana non potest exigi vita, deerat victus, fumo signifero discurrente altaque coeli petente, onerabat
Abbreviated transcription (Latin):
Haec ita cẽ deuotio credit fideliũ. ꝓpt̃ ostensionẽ signorũ
otũ enĩ sefieri uoluit mortalib actatis nr̃ȩ teporibus.
quo se humanũ genus inelectoꝵ spirituũ soc&ate cognosce¬
ret deuocatũ Deniq: ad uertendũ ẽ quo misterio locũ mor¬
talib: p̃uiderit in partib: occiduis. ubi ex om̃i orbe confluit
uenerant̃ angelicũ p̃catura subsidiũ. religiosamultitudo
qͣsi abarenis emergens in altũ inspatio ducentorũ cubitoꝵ
porrigit᷑ Ocea no undiq: cinctus locus. angustũ ad mira¬
bilis insule p̃b& spatiũ int̃hostia situs ubi inmergunt

Expanded text:
Haec ita esse devotio credit fidelium propter ostensionem signorum. Notum enim se fieri voluit mortalibus aetatis nostrae temporibus, quo se humanum genus in electorum spirituum societate cognosceret devocatum. Denique advertendum est quo mysterio locum mortalibus praeviderit in partibus occiduis, ubi ex omni orbe confluit veneranter angelicum imprecatura subsidium religiosa multitudood in morem tumuli quasi ab arenis emergens in altum, in spatio ducentorum cubitorum porrigitur, Oceano undique mari cinctus locus, angustum admirabilis insulae praebet spatium inter ostia situs, ubi immergunt
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti adq asuis non recepto quinpotius ꝓdito. ipso ad pa¬
qe remeante dũ abolet᷑ obseruatio priscȩ ligis. constabilit᷑
aonuntiationis euangelicȩ ad mirabile sacram̃tũ. dũ exe¬
unte ꝑom̃em terrã sono apłoꝵ. cerimoniȩ tranferunt᷑
sagorũ ꝑministeria angłoꝵ. Aiunt
& enim
istoriȩ ecclesi asticȩ. quod postpassionẽ o ascensionem
dñiadcȩlos. postdiu expectatã israhelitaru ꝓ lenitudine.
ȩccła apud hiero solimã monitu diuinitatis ꝑcunctũ orbẽ
gentib euangelizatura diffundit᷑ Cũq congregatus
undiq ex om̃ib: locis popłs paschalis festiuitatis pres¬
laret᷑ diem. sacerdotib solitas excubias obseruar¬

Expanded text:
venienti, atque a suis non recepto, quin potius prodito, ipso ad Patrem remeante, dum aboletur observatio priscae legis, constabilitur annuntiationis evangelicae admirabile sacramentum, dum exeunte per omnem terram sono apostolorum, caeremoniae transferuntur sacrorum per ministeria angelorum. Aiunt etenim historiae ecclesiasticae quod post passionem et ascensionem Domini ad coelos, post diu exspectatam Israelitarum plenitudinem, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evangelizatura diffunditur. Cumque congregatus undique ex omnibus locis populus Paschalis festivitatis praestolaretur diem, sacerdotibus solitas excubias observa
Abbreviated transcription (Latin):
sacra contegit᷑ ȩdes. ad aquilon aaltaris. dulcis & nimiũ
lucida gut tatim aqua dilabit᷑. quã in colȩ stillam uocant.
Obhoc & uitreũ uas eiusdẽ receptui p̃paratũ. argente a
pendet catena suspensũ. morisq: ẽ popło cõmunicato
singulos ad hoc uasculũ ascendere ꝑgradus. donũq celestis
degustare liquoris Nã & gustu suauis ẽ . & haustusa lubris
Deniq: non nulli post longas febriũ flammas. hac hausta
stilla. celeri confestim refrigerio potiunt᷑ salutis: In nu¬
meris quoq: & aliis modis ibi. & crebro sanantur egroti.
& multa quȩ angelica tantũ licit potestate gerimiracula
cõꝓbant᷑ maxime tam̃ eiusdẽ die natalis. cũ & dȩpum¬
tis circũ positis plus solito confluens turba returrat. &
angelicȩ uirtutis maior quodã modo credat᷑ ad eẽ frequen¬
tia . ut quod spiritalit̃ dicit apłs. & corporilit̃ agi uide¬

Expanded text:
sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula conprobantur. Maxima tamen eiusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi vide
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ sub nixa sunt unacũ hymnisquos de hocgloriosimo mar¬
tyreatq pontifice habes & officiũ noctur nale subiungas
ed& differenter accũ integritate sui quae q. exeore ꝑta sunt
in altero uolumine colligas nobisq distincte & correcte tran¬
scripta quantotius dirigas. aut p̃sentes. Qm̃ maximũ ual¬
deq dulcissimũ pignus de siderabilis p̃sentiat᷑ ipsius domni
& solatiatoris nr̃i ubicũq simus habere noscredimus sicũ co
uel deeo aut ab eodictis. oratione: conlatione. siue lectione con¬
loquimur. Vale inxp̃o uir dni. insacris o rationibus iugiter me¬

Expanded text:
dem subnexa sunt, una cum hymnis quos de hoc gloriosissimo mardem subnexa sunt, una cum hymnis quos de hoc gloriosissimo martyre atque pontifice habes, et officium nocturnale subjungas; sed et differenter, ac cum integritate sui, quaeque ex eo reperta sunt, in altero volumine colligas, nobisque distincte et correcte transcripta quantocius dirigas aut praesentes: quoniam maximum valdeque dulcissimum pignus desiderabilis praesentiae illius domini et solatiatoris nostri, ubicunque scimus, habere nos credimus, si cum eo, vel de eo, aut ab eo dictis, oratione, collatione, lectione colloquimur. Vale in Christo, vir Dei, in sacris orationibus jugiter me
Abbreviated transcription (Latin):
dio in terp̃tũq sud ore in nram linguã explicatis huic negotio in¬
serifuerit congruũ. quȩq & iã in latinis codicibus iã in de habes
inuentũ ad iuncta eaquȩ in libello passionis ipsius continentur:
nec non a illa quae in tomo castis uetustissimis. armario parisia cae
aeccłȩ : sacrȩ uidelica sedissuae ꝓlatis inueneras. & obtutibus
sollertiae nraẽ serenitatis ostenderas : scđm qđ rerũ causarum
& iã & tẽporũ conuenientiã noueris. in corpus unũ redigas.
atq uni formem textũ ex inde componas. Quatenus deuotis¬
compendiosius ualeant in notesci & fastidioss minus ueca¬
pacibus uelstudiosis lectionis possit tediũ subleuari. pariter¬
q. omib aedificationis utilitas ꝓuideri His ita contextis. uolu¬
mus ut reuelationẽ ostensã beato papae stephano in aeccła
eiusdẽ scissimi dio nr̃sii sicut ab eodictata est & gesta quae ei¬

Expanded text:
dio, interpretumque sudore in nostram linguam explicatis, huic negotio indio, interpretumque sudore in nostram linguam explicatis, huic negotio inseri fuerit congruum, quodque etiam in Latinis codicibus jam inde habes inventum, adjunctis eis quae in libello ejus passionis continetur, nec non et illis quae in tomis vel chartis vetustissimis armarii Parisiacae ecclesiae, sacrae videlicet sedis suae, prolatis inveneras, et obtutibus nostrae serenitatis ostenderas, secundum quod rerum, causarum etiam ac temporum convenientiam noveris, in corpus unum redigas, atque uniformem textum exinde componas, quatenus compendiosius valeant innotesci, et fastidiosis minusve capacibus vel studiosis lectionis possit taedium sublevari, pariterque omnibus aedificationis utilitas provideri. His ita contextis, volumus ut revelationem ostensam beato papae Stephano in ecclesia ejusdem sanctissimi Dionysii, sicut ab eo dictata est, et gesta quae ei
Abbreviated transcription (Latin):
neris benedictionem ꝑcepit Iuiq cũ quanta se humilitate an¬
teliminaba silicae scõrũ martrrũ ꝑ functo huiusuitae curriculo
sepeliri p̃ceperit . titulus & iã ipsius conditorii in notescit: Sed
& nosmultis ac frequentib: largitionib: beneficia eiꝰ sumus ex ꝑti
Praecipue tamen in humane uarietatis euentu. quodĩ ut seꝑ fatendũ e
iustoiudicio inuirga eruditionissuae uisitati. & baculo speciosae mi
patrinrĩ p̃tio ꝗlionysiiuirtute diuina reerecł & restituti sumꝰ
cingulũq: milare iudicio atq auctoritate episcopali re sump¬
simus. & usq ap̃sensipsius gratioso adiutorio sustentam᷑ Id circo
uenerabilis cusras. accultor ipsius ꝓuisoris & adiutoris nr̃i domni
dio npsii monere te uolumus. ut quid deeiꝰ notitia exgrecorum
historiis pinter p̃tationẽ sumptũ. uel quod ex libris abeo patrio
sermone con scriptis. & auctoritatis nrãe iussione. actuo sagacistu¬

Expanded text:
neris benedictionem percepit. Quique cum quanta se humilitate anneris benedictionem percepit. Quique cum quanta se humilitate ante limina basilicae sanctorum martyrum, defuncto hujus vitae curriculo, sepeliri praeceperit , titulus etiam ipsius conditorii innotescit. Sed et nos multis ac frequentibus largitionibus beneficia ejus sumus experti, praecipue tamen in humanae varietatis eventu, quo Dei, ut semper fatendum est, justo judicio, in virga eruditionis suae visitati, et baculo speciosae misPatris nostri Dionysii, virtute divina recreati et restituti sumus , cingulumque militare judicio atque auctoritate episcopali resumpsimus, et usque ad praesens ipsius gratioso adjutorio sustentamur. Idcirco, venerabilis custos ac cultor ipsius provisoris et adjutoris nostri domini Dionysii, monere te volumus ut quidquid de ejus notitia ex Graecorum historiis per interpretationem sumptum vel quod ex libris ab eo patrio sermone conscriptis, et auctoritatis nostrae jussione, ac tuo sagaci stu
Abbreviated transcription (Latin):
estapicem principatus. Eidemq decur somor alitatis tem¬
pore qđ carius potuit habere depositũ corpus scilic& ꝓprium.
imagni dieiudicii suscitandũ & animã dnõ p̃sentandã fideli¬
ter cõmendauit. Ac ꝑhoc maxime de uotione atq fiduciã
cordissuierga peculiarẽ patronũ patenter ostendit Sae
nihil ominus recordationis auusnr pippinus: ꝓpter altare qđ
ante sẽpulchrũ sȩpefatisȩpiusq: dicendi domini dionysii. ꝑdiuinã
& memorabilẽ reuelationẽ iussuipsius scissimi martyris in hono¬
re dĩ xapłorũ eius petri& pauli quip̃ sentes ostendebant᷑: ab eato
& angelico uiro stephano sũmo pontifice dedicatũ est. inter sacra
missarũ sollempnia una cũ duob: filiis Karlo manno uidelic& &
diuȩ memoriȩ domno ac genitore nr̃o Karolo iure p̃nominato
magno ab eodẽ a postolico papa in regẽ francorũ unctus suꝑni mu¬

Expanded text:
est apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis temest apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis tempore , quod charius potuit habere depositum, corpus scilicet proprium, in magni die judicii suscitandum, et animam Domino praesentandam fideliter commendavit, ac per hoc maxime devotionem atque fiduciam cordis sui erga peculiarem patronum patenter ostendit. Sanctae nihilominus recordationis avus noster Pippinus propter altare quod ante sepulcrum saepe fati saepiusque dicendi domini Dionysii per divinam et memorabilem revelationem jussu ipsius sanctissimi martyris in honorem Dei et apostolorum Petri et Pauli, qui praesentes ostendebantur, a beato et angelico viro Stephano summo pontifice dedicatum est , inter sacra missarum solemnia una cum duobus filiis, Carolomanno videlicet et divae memoriae domino ac genitore nostro Carolo, jure praenominato Magno, ab eodem apostolico papa in regem Francorum unctus, superni mu
Abbreviated transcription (Latin):
senserunt. quãe eius in signi a posto latu fidei rudimenta sump¬
serunt & salutis subsidia ꝑceperunt. Prae decessores aut̃
nrĩ głam huius eximii testis & amicidĩ non inaniter coluerunt
ihũ xp̃i opibus quib: poterant hono rauerunt ꝑ eius p̃cesdignis¬
simas honoris priui legio potiri & interrenis & incaelestibus
meruerunt. Ut uidelic& unus expriscis francorũ regibus
dagobertus qui eundẽ p̃tiosissimũ xp̃i martyrem ueneratus
non mediocriter fuerat & in mortali uita est sublimatus
& ꝑ eiꝰ adiutoriũ sicut diuina accelebris ostensio ꝑhib& a poenis
est liberatus. inque uita ꝑhenni desiderabiliter constitutus
rogenitores quoq nr̃i mellifluũ nomen domnidionrsii. sic
enĩ uerbis ac scriptis suis eũ appellare consueuerunt. non in con
pia dilectione & dilectissima pietate amplexi sunt¬
quia ꝓ auusnr̃ Rarolus princeps francorũ ditus. ꝑ oratio¬
nes ipsius excellentis simi martyris. indepti se fuisse gratulatus

Expanded text:
senserunt, quae ejus insigni apostolatu fidei rudimenta sumpserunt, et salutis subsidia perceperunt. Praedecessores autem nostri gloriam hujus eximii testis et amici Dei non inaniter coluerunt, i nostri Jesu Christi opibus, quibus poterant, honoraverunt, per ejus preces dignissimas honoris privilegio potiri et in terrenis et in coelestibus meruerunt, ut videlicet unus ex priscis Francorum regibus, Dagobertus, qui eumdem pretiosissimum Christi martyrem veneratus non mediocriter fuerat, et in mortali est vita sublimatus, et per ejus adjutorium, sicut divina ac celebris ostensio perhibet, a poenis est liberatus, inque vita perenni desiderabiliter constitutus. Progenitores quoque nostri mellifluum nomen domini Dionysii sic enim verbis ac scriptis suis eum appellare consuevere non incongrue pia dilectione et dilectissima pietate amplexi suntQuia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi martyris indeptum se fuisse gratulatus
Abbreviated transcription (Latin):
ħludouuicus diuinareꝓpitiante
clementia imperator augustus
Hil duuino uenerabili abbati mo¬
nasterii scissimorũ martyrum
ac specialiu ꝓtectorũ nr̃orũ dioni¬
si p̃tiosi. sociorũq. eius ae terna
i xp̃o salutem
Uerũ &ĩam totius imperii
nr̃i posulis. dnĩꝓuidentia ꝑ beatissimũ dionysium sȩpt¬
numero immo continue inmagnis grãrũ ubertatibus
enollerit. cunctȩ ꝑtransati tẽpora gallicae genenuones

Expanded text:
Ludovicus, divina repropitiante clementia, imperator Augustus, Hilduino venerabili abbati monasterii sanctissimorum martyrum ac specialium protectorum Dionysii pretiosi sociorumque ejus, aeternam in Christo salutemerum etiam totius imperii nostri populis, Domini providentia per beatissimum Dionysium saepenumero, imo continue in magnis gratiarum ubertatibus contulerit, cunctae per transacta tempora Gallicae generationes
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuantibus scis apłis petro & paulo ꝑbeatissimũ mnartyrem
dionysium hoc anno qui est ab incarnatione dni nr̃ĩ ihũ xp̃ĩ¬
brationẽ conseenationis p̃fatialtaris & oblationem sacratissimi
sacrificii unxit in reges francorum florentissimũ regempip¬
pinum & duos filios eius Rarolum & Rar lomannum
Sed & bertradam coniugem ipsius incłytiregis pippini indu¬
cans. auctoritate beati p&ri sibi ad nõdõ ihũxpõ tradita obligauit
& obtestatus est. ut non quã de altera stirpe ꝓsuccedentum tẽ¬
porum curricula ipsi uel quiquae ex eorũ progenie ostire¬
gem suꝑse p̃sumant aliquo modo constituere. nisi de eorũ pro¬
pagine quos & diuina ꝓuidentia ad scĩssimã a postolicam sedem

Expanded text:
adjuvantibus sanctis apostolis Petro et Paulo, per beatissimum martyrem adjuvantibus sanctis apostolis Petro et Paulo, per beatissimum martyrem Dionysium hoc anno, qui est ab Incarnatione Domini nostribrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, sed et Bertradam conjugem ipsius inclyti regis Pippini inducans, auctoritate beati Petri sibi a Domino Jesu Christo tradita obligavit, et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula, ipsi, vel quique ex eorum progenie orti, regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina providentia ad sanctissimam apostolicam sedem
Abbreviated transcription (Latin):
dieto bonus pastor domnus parus Hic fmternr postu¬
lat sanitatem Eit dixit beitus domnus paulus MOCo
sanabitur Et ad ꝓpinquans misit manũ suã ad ꝓcetus dor¬
ni diory̧ sii amicabiliter respexitq ad dom num petrũ
ł dixit domnus p&erus ad domnũ dionysium hilariter
Tuagrana est sanitas eius Et statimbeatusdions sus turibu¬
lum incensi & pal mam in manutenens cũ presbitero &
diacono qui in parte stabant uenit ad me a dixit mihi
ax tecũ frater. nolitimere non morieris donec ad sedẽ
tuam ꝓspere reuertaris  Surge sanus & hoc altare
in honoredĩ & apłorũ eius p&ri& pauli quos uides dedi¬
ca. missas gratiarum agens. Erat enimibi in aestimabi
plere qđ mihi p̃ceptũ erat. & dicebant qui ibi ad erant
gisuisq optimatibus quae uideram. & quomodo sanus fu¬
erim & impleui quaeiussa sunt mihi omnia. benedictus ds¬
esta sunt aut̃ haec inbeato stephano papa diuina dem̃cia

Expanded text:
Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postuDixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanitas est ejus. Et statim beatus Dionysius thuribulum incensi, et palmam in manu tenens, cum presbytero et diacono qui in parte stabant, venit ad me, et dixit mihi: Pax tecum, frater, noli timere, non morieris, donec ad sedem tuam prospere revertaris. Surge sanus, et hoc altare in honorem Dei et apostolorum ejus Petri et Pauli, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilplere quod mihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibi aderant et regi, suisque optimatibus quae videram, et quomodo sanus fuerim, et implevi quae jussa sunt mihi omnia. Benedictus Desta sunt haec a beato Stephano papa divina clementia,
Abbreviated transcription (Latin):
TE PHANUS
Sicut nemose
debet lac tare desius meritis.
sic non deb& operadĩ quae in
illo ꝑsuos scos fiunt sine suis
meritis silentiare sed p̃dica¬
re . quiꝰ sic angelus ad mon&
⁊tobiam Unde ego pro oppres¬
si one scaẽ a eccłae a rege a trocis¬
simo & blas phemo & nec dicendo haistul fo ad optimũ & scĩ petri
fidelem domnum pippinum xpianissimũ regem in franciam
ueni ubi ȩgrotaui usq ad mortem. & mansi aliquot tempus
apud pagũ parisi acũ inuenerabili monasterio scĩ martyris
xp̃idionysii Quocũ iamme medici desperarent. fui si
cut in oratione in aeccła eiusdem beatimar tẏris subtus
campanas & uidi ante altare bonum pastorem domnum
petrum & magistrum gentium domnum paulum. & nota
mente illos recognouide illorum surcariis. Et ter beatũ
domnum dionysium addexteram domni petri subtilem &
longiorõn Pulcdha facie. capillis candidis colobio inditũ
candidissimo purpura clauato. pallio toto purpurto au
interstellato & sermoicinabantur inter seletantes

Expanded text:
tephanus Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonet Tobiam. Unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo, nec dicendo Aistulpho, ad optimum et sancti Petri fidelem dominum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio beati martyris Christi Dionysii. Quo cum cut in oratione in ecclesia eiusdem beati macompanas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes.
Abbreviated transcription (Latin):
mana simiłt. & loqͥtur: & non alius quidẽ miracula
operatus est alius ꝑp&rauit humana. passionesq
sustinuit : sed unus idẽq xp̃s filius dĩ atq filius homi¬
nis. qui& diuina gessit. & humana: siqͥde
diuina gessit. & humana : siqͥdẽ
in separabiter atq indiuise cõmunes xp̃s habuit
actiones sed intellegendȩ sunt ipsor̃ operũ qualitates.
contẽplandũq semper adq̃ ꝓuchatur humilitas carnis
& adquȩ inclin&ur altitudo diuinitatis. ita ut per
omnem textũ scĩ eugłu uideat᷑ nihil caro sine uerbo
agere neq uerbũ sinc carne quicquã efficere. Unde
quod concipit & parit uirgo. si cut non sine potentia
uerbiẽ. ita non sine ueritate carnis quod nascit᷑.
quod pannor fasciis iacet in uolutũ. & in p̃sepio reclinat᷑
Porro qđ stella auce amagis ad orat᷑ sicut dĩtatis est.
ita humanitatis qđ in egiptũ ꝑfugã nec apiat᷑ ab duci¬
tur. Sic itaq om̃a iustutũ opera considerand a sunt.

Expanded text:
mana similiter: et non alius quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, passionesque sustinuit: sed unus idemque Christus filius Dei atque hominis filius, qui divina gessit et humana: siquidedivina gessit et humana: siquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Sed intelligendae sunt ipsorum operum qualitates: contemplandumque semper ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae inclinetur altitudo divinitatis: ita ut per omnem textum sancti Evangelii videatur nihil caro sine Verbo agere, neque Verbum sine carne quidquam efficere. Unde quod concipit et parit Virgo, sicut non sine potentia Verbi est, ita non sine veritate carnis quod nascitur, quod pannorum fasciis jacet involutum, et in praesepio reclinatur. Porro quod stella duce a Magis adoratur , sicut deitatis est: ita et humanitatis, cum in Aegyptum per fugam ne capiatur, adducitur. Sic itaque omnia virtutum opera consideranda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Sacris ieiunus recurrentib anniuenturi. ñ transeas iorda nem
ut consuetudinẽ habetis agere in monasterio Stupebat uero
losimas audiens qm̃& canonẽ monasterii inscia qͣsi neet edice¬
bat. nihilq aliud clamabat. nisigła dõ qͥ maiora quã p&itur.
diligentib se largit᷑ Illa aut dixit: Sustine ut dixi abba inmo¬
nasterio. neq enĩ & siexi&e uolueris quoquã ualebis. Uespere
aut̃ sacratissimȩ dominicȩ cenȩ accipe diuini corporis & uiui¬
fici corporis portionẽ in sacro uase. digneq: tantũ nsteriũ
affer. & sustine me in parte iordanis quȩ c̃iungit᷑ scło. &
ueniens uiuificai accipiã dona. Ex quo enĩ in ȩccła batissimi
p̃cursoris priusquã iordanẽ transirẽ cõmunicaui. de inceps

Expanded text:
ut sacris jejuniis recurrentibus anni venturi non transeas Jordanem, ut sacris jejuniis recurrentibus anni venturi non transeas Jordanem, ut consuetudinem habetis in monasterio. Stupebat autem Zosimas, audiens quoniam et canonem monasterii inscia quasi quae nosset dicebat; nihilque aliud clamabat nisi gloriam Dei, qui majora quam petitur diligentibus se largitur. Illa autem dixit: Sustine ut dixi, abba, in monasterio; neque etsi exire volueris quoquam, valebis. Vespere autem sacratissimo Dominicae coenae, divini corporis et vivifici sanguinis portionem in vase sacro dignoque tanti mysterii affer, et sustine me in parte Jordanis quae conjungitur saeculo, et veniens vivifica accipiam dona. Ex quo enim in ecclesia beatissimi Praecursoris, priusquam transirem Jordanem, communicavi, deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃scripturarx testimonia ꝓferebat. ex morsi uidelic&¬
libris & beati iob seupsalmorũ. dixit ad eã Psalmos omater¬
aut aliud qualr cũq. animal. ex quo in hane urni
solitudinẽ. lit trras aut̃ nũ quã alicubi didici. sednrq
psallentr̃ aut legentẽ aliquẽ auscultaui. Sermo aut
dĩ uiuus ẽ & efficax & intrinsetus intellectũ docet humanũ
Hucusq finiseoꝵ quȩ mea sunt. Nunc obsetrans que sote ꝑ
incarnatione uerbidĩ ut ores ꝑine luxuriosa. Et cũ hȩc
dixisset. cucurrit senex. ut genuflexo se in t̾rã ꝓsterneret.
facit mirabilia magnasolus głosa & uehem̃t̃ stupenda
qͥb: ñẽ numerꝰ. Benedictꝰ es dnẽ ds̃ qͥ ostendistim quanti lar¬
giris tim̃tib: te. Uere enĩ ñ derelinquis querentestednẽ.
carnis ab soluat me his om̃ibus acceptis uade in pace. & iterum
hoc eodẽ tẽpr̃ adueniente reuoluto anno apparebotibi. & ui¬
debis medĩ nos gubnante grã. Fac aut̃ ꝓpt̃ dm̃ qđ tibi inuingo

Expanded text:
Moysi videlicet et beati Job sive Psalmorum, dixit ad eam: Psalmos, o materaut aliud animal qualecunque, ex quo in hanc deveni solitudinem. Litteras autem nunquam alicubi didici, sed neque psallentem aut legentem aliquem auscultavi. Sermo autem Dei vivus et efficax intellectum intrinsecus docet humanum. . Huc usque finis eorum quae mea sunt. Nunc autem obsecrans quaeso te per incarnationem Verbi Dei ut ores pro me luxuriosa. Et cum haec dixisset, cucurrit senex et genu flexo se in terram prosternerebilia magna solus, gloriosa et vehementer stupenda quibus non est numerus . Benedictus es, Domine Deus, qui ostendisti mihi quanta largiris timentibus te. Vere enim non derelinquis quaerentes te, Domine . carnis absolvat me. His omnibus acceptis in pace, et iterum hoc eodem tempore adveniente anno apparebo tibi, et videbis me, Dei nos gubernante gratia. Fac autem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inueni ebant᷑ ꝑsolitudinẽ. Indum̃tũ aut̃ quđ habui
trans meato iordane nimia uetustate scissũ consuptũ est
Nultã ergo glaciali frigorẽ & incendio estiuo necessitatẽ susti¬
liberauit me dñs. esca nutrior in consumabili. & sacietatis
possideo epulas spẽ salutis meae. Nutrior aut̃ & cooperior

Expanded text:
e inveniebantur per solitudinem. Indumentum autem quod habui, transmeato Jordane nimia vetustate scissum et consumptum est. Multam ergo glaciali frigore et aestus ardore necessitatem sustiliberavit me Dominus, esca nutrior inconsummabili, et satietatis possideo epulas spem salutis meae. Nutrior autem et cooperior