comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ filius &dum eam ten& post uerba iunentis nondũ illã
redditam mox adoruit dm̃ non enim pudebat eũ fere taon¬
tis ꝑ insigne potestatis filii sui ubi figura mugnae rei futur
price signubatur quamuis in ebreo facillima huius questio¬
nis ab solutio esse dicatur ubi scriptum perhibent & adora¬
uit is rochel adcaput lecti in quo utique senex iacebut &¬
sic positum habebat ut in eo sine labore quando uell& orter&
nec ideo tamen qđ septuaginta interpr&ati sunt nullum
uelle  sensum habere putundum est:
clxiii
tas dicit sibi dictum faciam te in congregutiones gentium
quib uerbis magis fidelium uocationem significat quam
carnadis generis propugationem: clxiiii¬

Expanded text:
idem filius, et dum eam tenet, post verba jurantis, nondum illa idem filius, et dum eam tenet, post verba jurantis, nondum illa reddita mox adoravit Deum? Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur: quamvis in hebraeo facillima hujus quaestionis absolutio esse dicatur, ubi scriptum perhibent, Et adoravit Israel ad caput lecti, in quo utique senex jacebat, et sic positum habebat, ut in eo sine labore, quando vellet, oraret; nec ideo tamen quod Septuaginta interpretati sunt, nullum vel levem sensum habere putandum est. CLXIII.tas, dicit sibi dictum, Faciam te in congregationes gentium: quibus verbis magis fidelium vocationem significat, quam carnalis generis propagationem. CLXI
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosum eorum resunestionem futuroey. c lxii¬
Quod habent latini codices & ad oreuit suꝑ caput uirgie
eius non nulli emendantes habent ad orouit suꝑ caput
uirgue suae uel in capite uirgie suae siue in cacumen ł
super cacumen fallit eos enim grecum uerbum qđ eisdem
litteris scribitur siue eius siue suue sed accentus dispares
sunt & ab eis qui ista nouerunt in codicib non contem nuntur
uadent enim ad magnã discr&ionẽ quamuis & unam
plus litterã habere poss& si ess& suue ut non ess& autu
sedea ut tu acperhoc mfrito quueritur quid sit qđ dictũ
ẽ. num facile intellegen&ur semnem qui uirgũ ferebat eo
more quo illa a &as baculum sol& ut se incliniuit addm
ad orendum id utiq fecerit suꝑ cacumen uirgue suue quã
sic ferebat ut super etm caput inclinando ad oner& dm̃.
quid ẽ. ergo ad orcuit supercacumen uirgue eius id ẽ. filii
sui ioseph anforte tulertet abeo uirgum quando ei iuroebat

Expanded text:
gloriosam eorum resurrectionem futuram. gloriosam eorum resurrectionem futuram. Quod habent latini codices: et adorauit super caput uirgae eius, nonnulli emendantes habent: adorauit super caput uirgae suae, uel in capite uirgae suae siue in cacumen uel super cacumen. fallit eos enim graecum uerbum, quod eisdem litteris scribitur siue eius siue suae: sed accentus dispares sunt et ah eis qui ista nouerunt in codicibus non contemnuntur. ualent enim ad magnam discretionem; quamuis et unam plus litteram habere posset, si esset suae, ut non esset autoO, sed eaotoO. ac per hoc merito quaeritur quid sit quod dicest. Nam facile intelligeretur senem, qui virgam ferebat eo more, quo illa aetas baculum solet, ut se inclinavit ad Deum adorandum, id utique fecisse super cacumen virgae suae, quam sic ferebat, ut super eam caput inclinando adoraret Deum. Quid est ergo, Adoravit super cacumen virgae ejus, id est filii sui Joseph? An forte tulerat ab eo virgam, quando ei jurabat
Abbreviated transcription (Latin):
& lterum ambulans haec eadem facit sepultura ergomor¬
tuorũ remissionem significat peccatorum eopertinens
qđ dictum ẽ. beati quorum remissue sunt iniquitates
& quorum testa sunt peccata ubi ergo sepelienda erom
hoc significantia cadauert patriarchurũ peccata homi¬
num figunta sunt. dicitur autem ab eo loco qđ abrocha¬
mium uocatur ubi sunt ista corpore ab eẽ locum ubi cru¬
cifixus .ẽ. dñs fere triginta milib ut &iam ipse numerus
eum significare intellegatur: qui in baptismo appuruit
ferme triginta annorum. & siquid aliud dere tanta
uel hoc modo ud sublimius intellegi potest. dum tamen ñ
frustrac arbitremur tales ac tuntes hominis dĩ tintũ
gessisse curtẽ prosepeliendis corporib: suis. cumsit atque
eẽ debeat fidelium ista securitas. qđ ubicumq corpona
um sepeliantur uel in sepulta &iam pepinimi
raebiem relinquantur. aut pro eorum libidine dilacero¬
ta assumantur. non ideo uel minus in tegraem uel minus

Expanded text:
 sua et iterum ambulans haec eadem. facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum num figurata sunt. dicitur autem ab eo loco. quod Abrahamium uocatur. ubi sunt ista corpora. abesse locum ubi crucifixus est dominus fere triginta milibus, ut etiam ipse numerus eum significare intellegatur, qui in baptismo adparuit ferme triginta annorum; et si quid aliud de re tanta uel hoc modo uel sublimius intellegi potest, dum tamen non frustra arbitremur tales ac tantos homines dei tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atque esse debeat fidelium ista securitas. quod ubicumque corpora eorum w sepeliantur uel insepulta etiam per inimicorum rabiem relinquantur aut pro eorum libidine dilacerata absumantur, non ideo uel minus integram uel minus
Abbreviated transcription (Latin):
dispersim leguntur misericordia &iustitia. uel misericor¬
dia &iudicium uel misericordia &ueritas. quando qui idem
quodã loco scriptum .ẽ. uniuersae uiae dñi misericordia &
ueritus. Itahac duo multũ commendata. multũ conside
renda sunt. seruus autem abyochue dixerat facitis indñm
meum misericordiũ &iustitiam. sicut & iste filio suo dicit
ut facics in me misericordiam &ueritatem: quid sibi autẽ
uelit a tunto uiro tam sollicita corporis commendatio ut
non inaegypto sepeliatur sed interre chanaan iuxta patres
suos mirum uid &ur & quasi absurdum nec conueniens tantȩ
excellentiue mentis proph&icae. si hoc exhominum con¬
su&udine m&iamur si autem in his omnib: sacramentu
iuerantur maiores ammirationis gaudium i
inuenerit ori&ur: cad auerib: quippe mortuorũ peccatu
significari inlege non dubium ẽ. cum iubentur homines
post eorum contrastationẽ siue qualecumq contactum.

Expanded text:
dispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericordispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericordia et iudicium uel misericordia et ueritas, quandoquidem quodam loco scriptum est: uniuersae uiae domini misericordia et ueriranda sunt. seruus autem Abrahae dixerat: si facitis in dominum meum misericordiam et iustitiam; sicut et iste filio suo dicit: ut facias in me misericordiam et ueritatem. quid sibi autem uelit tanto uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est, cum iubentur homines post eorum contrectationem siue qualemcumque contactum
Abbreviated transcription (Latin):
fames intente chanaan. & propter hanc &iam inopicm
pascuorũ se uenisse commemonuerent. pro inde siea
fame pascua defecenent intente chanaan. cur in aegypto
non defecerant eadem tunc fame ubiq: inuidescente .: An
sicut perhib&ur ab eis quiloca sciunt inmultis aegxpti pa¬
ludib poterant pascua nonde esse &iam cum fumes ẽ&
frumentorum. quae solent nili fluminis inundatione pro
uenire: magis enim dicuntur palides illae feracius pascua¬
gignere. quando aquanili minus ex crebit:
Moriturus iacob filio suo ioseph dicit simueni groctiam in con¬
spectu tuo subice manum tuum subfemore meo & facies in me
misericordiam & ueritatem  a filiũ iunctione constringit.
qua seruum constrinxepetabracham: ille mandans unde uxor
ducatur filio suo. iste sepulturam commendans corporis sui:
inutraq tamen causa nominata sunt duo illa quae magni ha¬
bentda atq pendenda sunt. inscripturis omnib: quacumque

Expanded text:
fames in terra Chanaan, et propter hanc etiam inopiam fames in terra Chanaan, et propter hanc etiam inopiam pascuorum se uenisse commemorauerant. proinde si ea fame pascua defecerant in terra Chanaan, cur in Aegypto non defecerant eadem tunc fame ubique inualescente? an, sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegludibus poterant pascua non deesse, etiam cum fames esset frumentorum, quae solent Nili fluminis inundatiouenire? magis enim dicuntur paludes illae feracius pascuagignere, quando aqua Nili minus excrescit. Moriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice manum tuam sub femoremeoetfaciesin me misericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua senium constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus. quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
nam dñs pollic&ur. unde uidendum ẽ. quemam modũ
dictum ẽ. deimpiis incolent & abscondent ipsi calcancũ
meum obseruabunt. Dehis enim conuenientius acci
pitur qui ut abscondant incolunt. id .ẽ. ut insidientur
rrsesẽ sicut procecoepit pharro. quuerendum utrum
tenuem ramessem ipsa sit gessem. ipsum enim p&ieraent¬
Et m &iebatur triticum patrisuo ioseph & tamen eũ pater
Nec quando uidit ad oruit. Nec quundo ab illo triticum
accipiebat. quomodo ergo somnium io seph modo impl&ũ
putatiimus & ñ potius iaaoris rei continere ꝓph&iam: clxuii
pertinuit adscripturaem inhanc &ium recommen¬
dure fidem famuli di:
panes ꝓpecorib ur̃is sidefecit argentũ. quueri potest
cũ ioseph frumenta collegerit unde homines uiuerent
pecorac unde uiuebant. cum tanta fames inualescen&
maxime quia fraxtres ioseph phanconi dixerent . non
sunt enim pascua pecorib puerorũ tuoꝵ. inualuit enĩ

Expanded text:
nam dominus pollicetur. unde uidendum est quemadmodum nam dominus pollicetur. unde uidendum est quemadmodum dictum est de inpiis: incolent et abscondent ipsi, calcaneum meum obseruabunt. de eis enim conuenientius accpitur, qui ut abscondant incolunt; id est, ut insidientur Ramessem, sicut praecepit Pharao. Quaerendum est utrum terra Ramessem ipsa sit Gessen. Ipsam enim petierant, etIb. XLVII, 12. Et metiebatur triticum patri suo Joseph; et tamen eum pater nec quando vidit adoravit, nec quando ab illo triticum accipiebat: quomodo ergo somnium Joseph modo impletum putabimus , et non potius majoris rei continere prophetiam? CLIXPertinuit ad Scripturam in hac etiam re commendare fidem famuli Dei.panes pro pecoribus vestris, si defecit argentum. Quaeri potest, cum Joseph frumenta collegerit unde homipecora unde uiuebant, cum tanta fames inualesceret, maxime quia fratres Ioseph Pharaoni dixerant: non sunt enim pascua pecoribus puerorum tuorum; inualuit enim
Abbreviated transcription (Latin):
uel habeo uel siquid aliud. utrum ergo ideo dixit quos incolo
quia intenae natus .ẽ. quam nondum populus diuina pro¬
missione hereditatis acceperaet. & ibi uitam ducens utiq
inaliena terte erat non solum quando peregrinubutur sicut
in mesopotumia. uerum &iam quando ibi eraet ubinatus. ẽ.
anpotius secundum id accipiendum . ẽ. qđ ait apostolus. quũ
diu sumus incorpore per egrinamur ad nõ. secundum hoc
& illud in psidmo dictum ẽ. intellegitur inquilinis egosum
interac & peregrinus sicut omnes patres mei. Nam Iterum
dicit deipsis dieb uitae suue non peruenerunt indies annorx
uitae patruum meorum quos dies ineor coluerunt. Non
enim hic aliud uoluit intellegi quam id qđ latini codices
habent uixerunt hacꝑ hoc significauit hanc uitam incoli¬
tus esse super teram . id .ẽ. ꝑ egrinationes habitationem
sed credo sc̃is hoc conuenire quib alicon patrium a&er¬

Expanded text:
uel "h a be 0" uel si quid aliud. utrum ergo ideo dixit: quos incolo, uel "h a be 0" uel si quid aliud. utrum ergo ideo dixit: quos incolo, quia in terra natus est, quam nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur. sicut in Mesopotamia, uerum etiam quando ibi erat ubi natus est? an potius secundum id accipiendum est, quod ait apostolus: quam diusu mus in corpore, peregrinamur a domino? secundum hoc et illud in psalmo dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc significauit hanc uitam incolatum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus aliam patriam aeter
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerunt autem in aegẏptum adiosephia cob & filii eius. &
audiuit pharoco rex aegypti. & ut phaoco adioseph dicens
pater tuus & fr̃s tui uenerunt adte. ecce temax aegypti ante
te ẽ. intera optima colloca patrem tuum & fratres tuos
haec rep&itio non pr&ermisse rei adquam sȩp e obscure
per recapitulationẽ reditur. sed omnino apertaẽ. lam enĩ
scriptura dixeraet quomodo uenerint ad pharxonem fr̃s
ioseph & quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc nunc
uelut ab initio rep&iuit utinde contexen& numtionem
ab his uerbis quae soli ioseph phanto dixit. quorũ omniũ in
codicib grecis quia diligentiorib conscripti sunt. quȩdã obolis¬
cos hubent & significant ea quue in ebreo non inueniuntur &
inseptuuginta inueniuntur: quaedũ asteriscos quib ea
significantur quae habent hebrȩi nechabent septuaginta:
Quid ẽ. qđ dixit iacob phurconi dies annorum uitue meue
quos in colo sic enim habent greci. qđ lictini habent ago.

Expanded text:
enerunt autem in Aegyptum ad Iosepli Iacob et filii eius; et audiuit Pharao rex Aegypti. et ait Pharao ad Ioseph dicens: pater tuus et fratres tui uenerunt ad te: ecce terra Aegypti ante te est. in terra optima conloca patrem tuum et fratres tuos. haec repetitio non praetermissae rei, ad quam saepe obscure per recapitulationem reditur, sed omnino aperta est; iam enim dixerat scriptura quomodo uenerint ad Pharaonem fratres Ioseph et quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc nunc uelut ab initio repetiuit, ut inde contexeret narrationem ab his uerbis, quae soli Ioseph Pharao dixit. quorum omnium in codicibus graecis, qui a diligentioribus conscripti sunt, quaedam obeliscos habent et significant ea quae in hebraeo non inueniuntur et in Septuaginta inueniuntur. quaedam asteriscos, quibus ea significantur quae habent hebraei nec habent Septuaginta. Quid est quod dixit lacob Pharaoni: dies annorum uitae meae, quos incolo? sic enim habent graeci, quod latini habent "a g 0"
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ putabut se stare pharao superflumen. quem ammodũ
seruus abrochue dixit ecce ego sto superfontem aquue:
epitu potamu. haec locutio si intellegatur inpsadmo ubi
scriptum .ẽ. qui fundiuit terbem suꝑ aquum noncogun¬
tur homines puture sicut nauem natare temtem super
quam. secundum hanc enim locutionem recte
gitur qđ altior sit terra quam aqua. altius quippe al
aquis sustollitur ubi hubitent terrena animalia:
cxxxiii

Expanded text:
 putabat se stare Pharao super flumen, quemadmodum servus Abrahae dixit, Ecce ego sto super fontem aquae ic ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ: haec locutio si intelligatur in Psalmo ubi scriptum est, Qui fundavit terram super aquam ; non coguntur homines putare sicut navem natare terram super aquam. Secundum hanc enim locutionem recte intelligitur quod altior sit terra quam aqua; altius quippe ab aquis sustollitur, ubi habitent terrena animalia. CXXXIII
Abbreviated transcription (Latin):
factum .ẽ. hoc loco qđ factum fuerat. anlterũ commemorbr¬
tum ẽ. sed qđ lib& horum sit suꝑ lpidem libauit iacob¬
non lupidi libauit non ergo sicut idolatriue solent aroes
ante lapides constituere & tũquã dus libare lapidibus: tu¬

Expanded text:
factum est hoc loco, quod factum fuerat? an iterum commemorafactum est hoc loco, quod factum fuerat? an iterum commemoratum est? sed quodlibnon lapidi libauit: non ergo sicut idolatrae solent aras ante lapides constituere et tamquam dis libare lapidibus.
Abbreviated transcription (Latin):
suam & de inceps post uitã suã appellatũ eẽ iacob cuisemel
ds̃ dixerat non iam uocaberis ia cob sed isrochel erit nom̃
tuum. Nimirũ ergo nomen hoc ad illam rectam intelle¬
gitur ꝑtinere ꝓmisionẽ ubi sic uidebitur ds̃ quomodo non ẽ.
ante a patrib: uisus ibi nonerit nomen u&us quia nihil re¬
manebit uel in ipso corpore u&us tatis. &dĩ uisio summũ
erit prȩmium: In promissis ia cobdicitur gentes & con¬
gregitiones gentium erunt extẽ utrum gentes secundũ
carnẽ. congregationes autẽ gentium secundum fidem an
utrumq propter fidem gentium dictũ .ẽ. sigentes appel¬
luri non possunt unagens is rochel secundum carnem:
Ascendit autẽ ds̃ ab eo loco ubi locutus ẽ. cum eo &stituit iacob
titulum in loco in quo locutus .ẽ. cum eo titulũ lapideum &
libauit suꝑ eum libamen & infudit super eũ oleum. & uocauit
ia cob nomen loci in quo locutus ẽ. cum eo illic ds b&hel. Iterũ

Expanded text:
suam et deinceps post uitam suam appellatum esse Iacob, cui semel suam et deinceps post uitam suam appellatum esse Iacob, cui semel deus dixerat: non iam uocaberis Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. nimirum ergo nomen hoc ad illam recte intellegitur pertinere promissionem, ubi sic uidebitur deus quomodo non est antea patribus uisus. ibi enim non erit nomen uetus. quia nihil remanebit uel in ipso corpore uetustatis et dei uisio summum erit praemium. In promissis Iacob dicitur: gentes et congregationes gentium erunt ex te. utrum gentes secundum carnem, congregationes autem gentium secundum fidem an utrumque propter fidem gentium dictum est, si gentes appellari non possunt una gens Israhel secundum carnem? Ascendit autem deus ab eo <de> loco ubi locutus est cum eo. et statuit Iacob titulum in loco in quo locutus est cum eo, titulum lapideum: et libauit super eum libamen et infudit super eum oleum. et uocauit Iacob nomen loci in quo locutus est cum eo illic deus "Bethel". iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ciui tatis commemorata ullamaus quod distum . ẽ. ecc̃prius
uocatum cumilluc prius perges in mesopotamiam ueniss&
iacob & b& hel qđ nomen ipse in posuit & interpr&atur
domus dĩ. & luza qđ modo commemoratum .ẽ. nec mirũ
deb& uideri multis enim locis h acciditꝰ inciuitictib & in
fluminib & inquibq tenucrum ut exaliis atq aliis cau¬
sis uel adderentur uel muturentur uocabula sicut &¬
iam ipsis hominib:. Iterum inluza apparuit ds̃ iacob &
dixit ei nomen tuum iam non uocabitur ia cob sed isyochel
erit nomen tuum. hoc ei dicit. Ecce lterum ds̃ in benedicti¬
one quae rep&itio confirmat magnum promissum hoc
nomine. nam hoc mirum ẽ. quib enim semel dictum est
amplius eos non uocari qđ uocabantur. sed qđ eis nouum
nomen inponebitur omnino amplius aliquid non uocatos
nisi qđ eis impositum sit istum . ẽ. autem pertotam uitam

Expanded text:
ciuitatis commemorata: Vlammaus, quod dictum est eam prius ciuitatis commemorata: Vlammaus, quod dictum est eam prius uocatam, cum illuc prius pergens in Mesopotamiam uenisset Iacob. et Bethel, quod nomen ipse inposuit et interpretatur domus dei, et Luza, quod modo commemoratum est. nec mirum debet uideri; multis enim locis hoc accidit et in ciuitatibus et in fluminibus et in quibusque terrarum, ut ex aliis atque aliis causis uel adderentur uel mutarentur uocabula sicut etiam ipsis hominibus. Iterum in Luza adparuit deus Iacob et dixit ei: nomen tuum iam non uocabitur Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. hoc ei dicit ecce iterum deus in benedictione, quae repetitio confirmat magnum promissum in hoc nomine. nam hoc mirum est, quibus nomen semel dictum est. amplius eos non uocari quod uocabantur, sed quod eis nouum nomen inponebatur, omnino amplius aliquid non uocatos nisi quod eis inpositum sit, istum autem per totam uitam
Abbreviated transcription (Latin):
& dederunt ia cob deos alienos qui eraent in manib eorum
& in aures quue eraent in aurib: eorum: quueritur quure
& in aures quȩ si ornamenta eraent adidolatriam non ꝑtine¬
bant nisi quia intellegendum ẽ. filacteria fuisse deorũ
alienorum nam rebeccam a seruo abrchue in aures acce¬
pisse scriptura testatur. qđ non fier& si eis in aures orna¬
menti gractia non licen&. ergo illȩ in aures quȩmcum idolis
datȩ sunt ut dictum ẽ. idolorum filacteria fuerunt :¬
cxii Et factus .ẽ timordĩ inciuitatib quae circa illos eyent
& non secuti post filios ispochel. incipiamus enim aduertere
quem ad modum ds̃ oper&ur in hominum mentib:. a quo
enim timordĩ factus .ẽ. in illis ciuitatibus nisi ab illo qui¬
sua promisa iniacob filusque tuebatur:
Uenit autem iacob inluza quae ẽ. in temo chanaan quae.ẽ.¬
in b& hel anim aduertendum .ẽ. triaiam nomina huius

Expanded text:
et dederunt Iacob deos alienos, quierant in manibus eorum, et dederunt Iacob deos alienos, quierant in manibus eorum, et inaures quae erant in auribus eorum. quaeritur quare et inaures — quae si ornamenta erant, ad idolatriam non pertinebant — nisi quia intellegendum est phylacteria fuisse deorum alienorum. nam Rebeccam a seruo Abrahae inaures accepisse scriptura testatur; quod non fieret, si eis inaures habere ornamenti gratia non liceret. ergo illae inaures quae cum idolis datae sunt. ut dictum est, idolorum phylacteria fuerUł:t. Et factus est timor dei in ciuitatibus quae circa illos erant et non sunt consecuti post filios Israhel. incipiamus animaduertere quemadmodum deus operetur in hominum mentibus. a quo enim timor dei factus est in illis ciuitatibus nisi ab illo, qusua promissa in Iacob filiisque tuebatur? Venit autem Iacob in Luza, quae est in terra Chanaan, quae est Bethel. animaduertendum est tria iam nomina huius
Abbreviated transcription (Latin):
tores fuerunt: Quod ait iacob timens bella finitimorũ
apud ciuitatẽ salem quam expugnauerunt filii cius ego
autem exiguus sum numero & conuenientes suꝑ me occi¬
derent me propter bella plurium quue consurgere pote¬
nent. sed dixit numero exiguũ ñ qđ minus multos haber&
quam possent sufficere expugnatione illius ciuitatis:
Cum suos initinere inbina castra diuiserit dixit autẽ ds̃
adia cob surge & ascende in locũ b& hel & abitibi & fac
ibi aroemdo qui apparuit tibi cum fugeres a facie escui
fr̃is tui. quid ẽ qđ non dixit & facibi arom mihi qui ap¬
parui tibi. sed ds̃ dicit facibi aroemdo qui apparuit tibi
utrum filius ibi apparuit & ds̃ pater hocdicit anin aliquo
genere locutionis annumerandum:¬
XI Quod ia cob ascensurus b&hel ubiiussus .ẽ. a roem facere dicit
domui suce & omnib: quicum illo eraent. tollite deos alie¬
nos qui uobiscum sunt demedio ur̃m & c&era. deinde dicitur

Expanded text:
tores fuerunt. Quod ait Iacob timens bella finitimorum tores fuerunt. Quod ait Iacob timens bella finitimorum apud ciuitatem Salem, quam expugnauerunt filii eius: ego autem exiguus sum <in> numero et conuenientes super me occident me. propter bella plurium, quae consurgere poterant, se dixit numero exiguum, non quod minus multos haberet quam possent sufficere expugnationi illius ciuitatis, cum suos in itinere in bina castra diuiserit. Dixit autem deus ad Iacob: surge et ascende in locum Bethel et habita ibi; et fac ibi aram deo qui adparuit tibi, cum fugeres a facie Esau fratris tui. quid est quod non dixit: et fac ibi aram mihi, qui adparui tibi, sed deus dicit: fac ibi aram deo qui adparuit tibi? utrum filius ibi adparuit et deus pater hoc dicit? an in aliquo genere locutionis adnumerandum? Quod Iacob ascensurus Bethel, ubi iussus est aram facere, dicit domui suae et omnibus qui cum illo erant: tollite deos alienos qui uobiscum sunt de medio uestrum et cetera; deinde dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ sicoͥmorum quae . ẽ. intere chancan. cum aduenit
de mesopotumia syrice. & applicuit ad faciem ciuitutis &
emit partem agri in quostatuit illic tabernaculũ suũ abemmo
patrem sychem centum agnis & statuit ibi arem & inuo¬
cauit dm̃ is rochel. exut autẽ dinac filia lice quam peperit¬
ipsi ia cob ut condiscer& filias regionis eius & c&ere. appa¬
r& ergo his uerbis non transeunter sicut uiator sol& illic
mansisse iacob sed agrum emisse & tabernaculum constitu¬
isse arem instruxisst. acꝑ hoc diutius habitasse. filia uero
eius cum adeam ueniss& a &atem ut amicas im habere
poss&s condiscere uoluisse filias ciuium loci atq Itic fastũ
eẽ . pro illa cruentissimã cedem & de predationẽ quae iam
ut puto questionem non hab&. multitudo enim non purua
enet cumia cob qui plurimũ ditatũ fuit sed filii tius in hoc
facto nominantur. quia eiusdem facti principes atq auc¬

Expanded text:
uitatem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, cura aduenit uitatem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, cura aduenit de Mesopotamia Syriae; et applicuit ad faciem ciuitatis. et emit partem agri, in quo statuit illic tabernaculum suum, ab Emmor patre Sychem centum agnis; et statuit ibi aram, et inuocauit deum Israhel. exiit autem Dina filia Liae. quam peperitipsi Iacob, ut condisceret filias regionis eius cetera. adparet ergo his uerbis non transeunter, sicut uiator solet, illic mansisse Iacob, sed agrum emisse. tabernaculum constituisse, aram instruxisse ac per hoc diutius habitasse; filiam uero eius cum ad eam uenisset aetatem, ut amicas habere iam posset, condiscere uoluisse filias ciuium loci; atque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae iam, ut puto. quaestionem non habet. multitudo enim non parua erat cum Iacob, qui plurimum ditatus fuit; sed filii eius in hoc facto nominantur, quia eiusdem facti principes atque auc
Abbreviated transcription (Latin):
uidit sychem filius emmor correus princeps teroe dinã
filic̃ iacob & accepit eum & dormiuit cum et & humiliauit
eam & intendit animo dinae filiue iacob & amauit uir¬
ginem & locutus .ẽ. secundũ sensum uirginis ipsi. quomodo
uirgo appellatur siiam cum illo dormieraet etmq humi¬
liuuenat si forte uirgo nomen a &atis ẽ. secundũ hebreũ
eloquium. an potius ꝑ recapitulationẽ postea comme¬
mortur qđ primo factum ẽ. prius enim potuit intendere
animȩ ipsius & amare uirginem & loqui secundum sensum
uirginis deinde cum illa dormire eam̃q humiliare:
Cum paulo anteloquens ia cob cũ fr̃e suo escu infuntes
filios suos. eẽ. signific& quȩ grece dicuntur pedia. quueri
potest quomodo potueruni facere tuntum stragem
direptionemq ciuitatis interfectis quamuis indolore cir¬
cumcisionis constitutis prosorore sua dina. sed intellegendũ ẽ.
diu illic habitasse iacob donec & filiacius uirgo fier& &
filii iuuenes nam ita scriptum .ẽ. & uenit iacob insadem inci¬

Expanded text:
or Chorraeus, princeps terrae, Dinam filiam Iacob, et accepit eam et dormiuit cum ea et humiliauit eam. et intendit animo Dinae filiae Iacob et adamauit uirginem et locutus est secundum sensum uirginis ipsi? quomodo uirgo appellatur, si iam cum illa dormierat eamque humiliauerat? nisi forte uirgo nomen aetatis est secundum hebraeum eloquium. an potius per recapitulationem postea commemoratur quod primo factum est? prius enim potuit intendere animae ipsius et amare uirginem et loqui secundum sensum uirginis et deinde cum illa dormire eamque humiliare. Cum paulo ante loquens Iacob cum fratre suo Esau infantes filios suos esse significet, quae graece dicuntur rcatSta, quaeri potest quomodo potuerunt facere tantam stragem direptionemque ciuitatis interfectis quamuis in dolore circumcisionis constitutis pro sorore sua Dina. sed intellegendum est diu illic habitasse Iacob, donec et filia eius uirgo fieret et filii iuuenes. nam ita scriptum est: et uenit Iacob in Salem in ci
Abbreviated transcription (Latin):
audire atque intellegere solent:
Quueritur utrum mendaciter ꝓmiserĩ iacob fratrisuo
qđ sequens pedes suorum initinere propter quo simorae¬
re&lur uenturus eoꝵ ad eũ in eis. hic enim sicut scriptura dĩ
deinde nuntet ñ fecit sedeo ꝑrexit in itinere quo dirige¬
bat ad suos. anforte ueraci animo promiseroet. sed aliud

Expanded text:
audire atque intaudire atque intQuaeritur, utrum mendaciter promiserit Iacob fratri suod sequens pedes suorum in itinere, propter quos immoraretur, venturus esset in Seir ad eum. Hoc enim, sicut Scriptura Dei deinde narrat, non fecit, sed eo perrexit in itinere quod dirigebat ad suos. An forte veraci animo promiserat, sed aliud
Abbreviated transcription (Latin):
accipi possunt fortassis enĩ quia dicta sunt & gentium
dii quae sunt demonia non p̃iudic&ur exhis uerbis ho¬
minidĩ non enim dixit quem ad modum siuiderẽ faciem
dĩ sed cum uid& aliquis. ipse autẽ aliquis quem significare
possit incertum ẽ. atq Itic fortasse temperata sunt uerba¬
ut & ipse escu sibi delatum tantum honorem grate acciper&.
& qui haec &iam aliter intellegere possunt eum aquo dista
sunt nullo crimine impi&atis arguerent. qđ & si benigno
animo dista haec uerba freternasunt quõ & post bonum
susceptionem m&us ipse transierat potuit sic dici quemad¬
modũ & moses pharoconi ds̃ dictus .ẽ. secundũ qđ dicit a pos¬
tolus & si sunt quidicuntur disiue in caelo siue intem
quem ud modũ sunt dumulti & dñimulti maxime quia
sine articulo ingreco dictum .ẽ. quo articulo euidentissi¬
me sol& dĩ ueri unius fieri significatio. non enim dixit
intellegunt qua distantia deatur qui grecũ eloquium

Expanded text:
accipi possunt? fortassis enim quia dicti sunt et gentium accipi possunt? fortassis enim quia dicti sunt et gentium dii, quae sunt daemonia, non praeiudicetur ex his uerbis homini dei. non enim dixit: , quemadmodum si uiderem faciem dei, sed: cum uidet aliquis; ipse autem "aliquis" quem significare possit incertum est. atque ita fortasse temperata sunt uerbaut et ipse Esau sibi delatum tantum honorem grate acciperet et qui haec etiam aliter intellegere possunt, eum a quo dicta sunt nullo crimine inpietatis arguerent. quod etsi benigno animo dicta haec uerba fraterna sunt, quoniam et post bonam susceptionem metus ipse transierat, potuit sic dici, quemadmodum et Moyses Pharaonis deus dictus est, secundum quod dicit apostolus: etsi sunt qui dicuntur diiquemadmodum sunt dii multi et domini multi : maxime quia sine articulo in Graeco dictum est, quo articulo evidentissime solet veri Dei unius fieri significatio; non enim dixit:m hoc intelligunt qua distantia dicatur, qui Graecum eloquium
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ab illo angelo desiderat ia cobbenedici cui luctando
preuiduit. mugna .ẽ. dexp̃o proph&ia. nam eo ipso ammo¬
n& mysticũ aliquid sapere : quia omnis homo amaiore
uult benedici. quomodo ergo abeo iste uoluit quem luctan¬
do superuit. preualuit enĩ iacobxp̃o ł potius p̃uadere
tamen benedicitur in eis is rochelitis qui crediderunt in
xp̃m ex quib erat qui dicebat nlm &ego isyochelitasum
exgenere abracham d&ribu beniamin unus ergo atque
idemiacob & diuidus & benedictus clicudus inlatitudine
femoris tumquam inmultitudine generis dequib: dictum ẽ
&daudicauerunt a semitis suis benedictus aut̃ in eis de
quib dictũ ẽ. reliquiȩ ꝑelestionẽ gnatiȩ saluȩ fastȩ sunt:
Quid sibi uult qđ ia cob ait fr̃i suo propter hoc uidi faciẽ tuã
quem ad modũ cum uid& aliquis faciem di utrũ pauentis
& ꝑturbati animi uerba usq in hac adulationẽ ꝓrupe¬
runt ansecundũ aliquem intellectũ sine peccato dictu

Expanded text:
Quod ab illo angelo desiderat benedici Iacob, cui luctando praeualuit, magna est de Christo prophetia. nam eo ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a maiore uult benedici. quomodo ergo ab eo iste uoluit, quem : luctando superauit? praeualuit enim Iacob Christo uel potius praeualere s; et ab eo tamen benedicitur in eis Israhelitis, qui crediderunt in Christum, ex quibus erat qui dicebat: nam et ego Israhelita sum ex genere Abraham tribu Beniamin. unus ergo atque idem Iacob et claudus et benedictus: claudus in latitudine femoris tamquam in multitudine generis, de quibus dictum est: et claudicauerunt a semitis suis; benedictus autem in eis, de quibus dictum est: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt. Quid sibi uult quod Iacob ait fratri suo: propter hoc uidi faciem tuam, quemadmodum cum uidet aliquis faciem dei? utrum pauentis et perturbati animi uerba usque in hanc adulationem proruperunt? an secundum aliquem intellectum sine peccato dicta
Abbreviated transcription (Latin):
consum mabitur:
Nesacrificio ꝓpeccato cum dicer& sacerdos inquit qui
inpon& illud manducabit illud. non hoc quod impon& man¬
ducubit. Nam illud igni consum m& ur sed quod inde reman¬
sit. nonenim holo caustum ẽ. ut totum ardect in altari dicit
aũt poste omnia quae ꝓpeccato sunt ex quibus in latũ fuent
a sanguine eorum intabernaculum testimonii exoririlni
scõ non ed &ur sed igni concremabitur. quomodo ergo ad sacer¬
dotes ꝑtineNT manducanda quaeremaneNT sacrificus ꝓpecca¬
tis quod in tellegendum . ẽ. haec excepta ẽẽ dequorũ sanguine
tangitꝰ illud ałtare incensi intabernaculo testimoni. hoc
enimꝰ iussit fieri superius deuitulo quem ꝓpeccato suo sacerdos
offerr& & deuitulo quem ꝓpeccato uniuersae sinagogue
ut carnes quae remanserint foris extrac castrac conburantur
hoc & modo breuiter com memorocuit .::
tes ꝑtinent manducanda.
ficii exposuiss& ait. quomodo quod .ẽ. propeccato ita &id ꝗd

Expanded text:
consummabitur. consummabitur. De sacrificio pro peccato cum diceret, sacer dos, inquit, qui inponet illud, manducabit illud. non hoc quod inponet manducabit — nam illud igni consumetur — sed quod inde remanserit; non enim holocaustum est, ut totum ardeat in altari. dicit autem postea: omnia quae pro peccato sunt ex quibus inlatum fuerit a sanguine eorum in tabernaculum testimonii exorari in sancto non edetur, sed igni concremabitur. quomodo ergo ad sacerdotes pertinent manducanda, quae remanent de sacrificiis pro peccatis? quod intellegendum est haec excepta esse, de quorum sanguine tangitur illud altare incensi in tabernaculo testimonii. hoc enim iussit fieri superius de uitulo, quem pro peccato suo sacerdos offerret, et de uitulo, quem pro peccato uniuersae synagogae, ut carnes quae remanserint foris extra castra conburantur; hoc et modo breuiter commemorauit. Et tes pertinent manducanda. ficii exposuisset, ait: Quomodo quod est pro peccato, ita et id quod
Abbreviated transcription (Latin):
reste int p̃tatum ÷ exillo quod grecus hab&. erictu
& plurcdit̃ hoc posuit genere neutro. Non enim ait
fresamtam quam eandem similuginẽ quam dixerat
conspursum. h&c autem fresa sacrificium defrag¬
mentis. ẽẽ dicitur. ut rum ergo fresa dicat ipsa frag¬
menta id ẽ. comminuta an ipsa minutissima simila¬
ginis fresa dixerit non ÷ euidens.¬
xuI Q equitur autem &dicit sacrificium modorem sua¬
uitatis dño sacerdo s unctus qui p᷑ ex filuis eius faci& illud
p̃phoc fortus ses dixerat semprt̃num ut hoc faciat
omnissũmus sucerdos quando succedit mortuo eo die quo
unstus fuerit. adiunxit enĩ & ait. lex ȩterna cum possit
&ium aeternum secundum intellegi qđ significat:¬
Xuii. Q equitur autẽ omne consummabitur qđ hab& grecus
impon&ur ubi uult intellegi. eẽ holo caustũ quia nihil ex in¬
de reman& deniq adiuingit. & omne sacrificiũ sucerdo¬
tihlocaustum erit & nond&ur hocergo dixerat omne

Expanded text:
recte interpretatum est ex illo quod graecus habet ipr/.xa recte interpretatum est ex illo quod graecus habet ipr/.xa et pluraliter hoc posuit genere neutro. non enim ait fresam tamquam eandem similaginem, quam dixerat consparsam. haec autem fresa sacrificium de fragmentis esse dicit. utrum ergo fresa dicat ipsa fragmenta, id est comminuta, an ipsa minutissima similaginis fresa dixerit. non est euidens. Sequitur autem et dicit: sacrificium in odorem suauitatis domino. sacerdos unctus qui pro eo ex filiis eius faciet illud. propter hoc fortasse dixerat "sempiternum", ut hoc faciat omnis summus sacerdos, quando succedit mortuo eo die quo unctus fuerit; adiunxit enim et ait: lex aeterna, cum possit etiam aeternum secundum id intellegi quod significat. Sequitur autem: omne consummabitur, quod habet graecus inponetur. ubi uult intellegi esse holocaustum, quia nihil exinde remanet. denique adiungit: et omne sacrificium sacerdotis holocaustum erit et non edetur. hoc ergo dixerat: omne
Abbreviated transcription (Latin):
dotes ut sacerdotio suo fungi incipiant & cliud ÷ qr
modo commemorat. quid offerat summus sucerdo
quando constituitur. id÷ quando ungitur hoc enĩ
sequitur & dicit. in die quacumq unxeris eum nondĩ
unxeris eos cum &ium secundos sacerdotes ungip̃ci¬
piat. dei dedicit ipsum sacrificium deci mampar¬
tem oephi similaginis insacrificium sempit̃num
quueritur quomodo sempit̃num. si illadho die offer¬
tur quo ungitur summus sacerdos ub illo quiunctus.
nisut semꝑ hoc offeratur indie quo unguitur sum¬
mus sacerdos. hoc ÷ ꝑ successiones sacerdotum quum¬
uis & illo modo sempit̃num possit intelleginon hoc
sed quod significat.
Himidium eius inquit mane & dimidium eius pͦme¬
ridiem quod grecus hab& dilinon. in sartagine
inquit inoleo fi& consplrsa. afferr& eam fresam
id ÷ eam similaginem deinde dicit fresa si tumen hoc

Expanded text:
dotes, ut sacerdotio suo fungi incipiant, et aliud est, quod dotes, ut sacerdotio suo fungi incipiant, et aliud est, quod modo commemorat, quid offerat summus sacerdos, quando constituitur, id est quando ungitur. hoc enim sequitur et dicit: in die quacumque unxeris eum. non dixit: unxeris eos, cum etiam secundos sacerdotes ungi praecipiat. deinde dicit ipsum sacrificium: decimam partem oephi similaginis in sacrificium sempiternum. quaeritur, quomodo sempiternum, si illo die offertur, quo ungitur summus sacerdos, ab illo qui unctus est, nisi ut semper hoc offeratur in die quo ungitur summus sacerdos, hoc est per successiones sacerdotum. quamuis et illo modo sempiternum possit intellegi non hoc, sed quod significat. Dimidium eius, inquit, mane et dimidium eius post meridiem, quod graecus habet δειλινόν. in sartagine. inquit, in oleo fiet, consparsam offeret eam, fresa, id est eam similaginem. deinde dicit" fresa", si tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lutu ꝓ peccatis suꝑ holo caustuim poni. & non eratne¬
cesse offerentis acrificia ꝓpeccato & ium holo caustũ
offerre suꝑ quod illud inponer&ur. nsi quando partur¬
turum offereb atur. aut duo pulli columbini. Nũ
ibi omnino definituñꝑ peccato alterum in holo caustũ
offernoportere. & prius ꝓpeccato deb deholocaus¬
tum dein de quaeri potest utrum holo caustum qđ ma¬
ne mane iussit inponi ipsum &ium ꝑ totum nostem
urder& usq: adulterum mane. anillud quod ait to¬
ta noste ardere debere holo caustum fuerit uesꝑtinũ.
& in de coeperit delege holo causti dicere ut auesꝑtino
holocaus to inciper&. quod mirum ÷ sitacer& nec amis¬
moner& talia uespere offerrio portere.
Et locutus ÷ dñs admorsen dicens istud do num aa¬
ron & filiorum eius quod offerunt donom die qua¬
cumq unxerit eum: Alia sunt sacrificiaq commo¬
riuit in exodo quib ꝑ septem dies scĩ ficantur sacer¬

Expanded text:
lata pro peccatis super holocausta imponi; et non erat nelata pro peccatis super holocausta imponi; et non erat necesse offerenti sacrificia pro peccato, etiam holocaustum offerre super quod illud imponeretur, nisi quando par turturum offerebatur, aut duo pulli columbini: nam ibi omnino definit unum pro peccato, alterum in holocaustum offerri oportere et prius pro peccato, deinde in holocaustum. deinde quaeri potest utrum holocaustum quod mane mane iussit inponi ipsum etiam per totam noctem arderet usque ad alterum mane, an illud quod ait tota nocte ardere debere holocaustum fuerit uespertinum et inde coeperit de lege holocausti dicere, ut a uespertino holocausto inciperet: quod mirum est si taceret nec admoneret talia uespere offerri oportere. Et locutus est dominus ad Moysen dicens: istud donum Aaron et filiorum eius quod offerunt domino in die quacumque unxeris eum. alia sunt sacrificia, quae commemorauit in Exodo, quibus per septem dies sanctificantur sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Ita int̃pr&ati sunt & ubici& holo carpoma quod
consecratum ẽ. extra castrum locum mundum.
id ÷ abillo igne i quo arsit holo caustumusq h mane
ult enim ignem prorsus extingui sed cum usc
in mane arseritholo caustum ublatis in de reliquiiscon¬
sumptionis nec sic extin gui ignem. sed inde iterum.
reno uari quo ardeunt aliaquae in ponuntur.¬
.xiii. Quod cũt sequitur & dicit & exur& suꝑ illud sacer¬
dos lignamane & stippauit suꝑ illud holo caustum & su¬
ꝑ pon& suꝑ illud adipem sclutaris. & ignis semꝑ arde¬
bit suꝑ illud non extingu&ur. uidendum ÷ utrumma
ne mane cotidie uoluerit intellegi. ut nullus dies p̃t̃¬
mitt&ur quonon inuenir&ur holo caustum & adepssa¬
luturis. anmane mane ut quocumq: dieinponer&ur
non nisi mane inponer&ur. si enim cotidie intellexe¬
rimꝑ quid sinullus afferr& si autem tum quam depu¬
blico uel desuo sacerdotes cotidian aholo caustaꝓcu¬
rabant suꝑ ipsa inponebatur eaq̃ iussit apopulo ab¬

Expanded text:
ita interpretati sunt, Et abjiciet holocarpoma, quod concrematum est, extra castra in locum mundum. id est, ab illo igne in quo arsit holocaustum usque in mane. Non vult enim ignem prorsus exstingui, sed cum usque in mane arserit holocaustumsumptionis nec sic extingui ignem, sed inde iterum renouari, quo ardeant alia quae inponuntur. Quod autem sequitur et dicit: et exuret super illud sacerdos ligna mane mane et stipabit super illud holocaustum et superponet super illud adipem salutaris; et ignis semper ardebit super <altare>, non extinguetur, uidendum ne mane quotidie voluerit intelligi, ut nullus dies praetermitteretur, quo non inveniretur holocaustum, et adeps salutaris; an mane mane, ut quocumque die imponeretur, nonnisi mane imponeretur. Si enim quotidie intellexerimus, quid, si nullus afferret? Si autem tanquam de publico vel de suo sacerdotes quotidiana holocausta procurabant; super ipsa imponebantur ea quae jussit a populo ob
Abbreviated transcription (Latin):
que appellat chiliarcos quos quidĩ latini interpte
tribunos appellauerunt chiliarcicutem uidentur amil¬
le cognominati sed cum consilium iothor socer mosi gene¬
pussuo dr& quod &ium dr̃ approbauit deor dincon do no¬
pulo subprincipib ut non omnes omnium cause mosenuer
uins oneaerent. chiliurcos appellauit constituendos suo

Expanded text:
que appellat χιλιάρχους? quos quidam latini interpre"tribunos" appellauerunt; χιλίαρχοι autem uidentur a mille cognominati. sed cum consilium Iothor socer Moysi genero suo daret, quod etiam deus adprobauit, de ordinando populo sub principibus, ut non omnes omnium causae Moyseu ultra uires onerarent, χιλίαρχος appellauit constituendos super
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatũ uero ad scientem ꝑtinere apostolus iucob tumquũ
definiens uit. scienti igitur bonũ facere & non fucienti peccu¬
tum . ẽ illi sed siue illu siue ista siue uliu aliqua differen

Expanded text:
peccatum uero ad scientem pertinere apostolus Iacobus tamquam peccatum uero ad scientem pertinere apostolus Iacobus tamquam definiens ait: scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est illi. sed siue illa siue ista siue aliqua alia di
Abbreviated transcription (Latin):
na aũt linguic quid aliud neglegitꝰ nisi ꝙͥ ñ legitur. id ẽ ñ elegitꝰ:
Vnde &iam legẽ alegendo id.ẽ ab eligendo latini austores apellutũ ee
dixert̃: his quodam modo uestigis collegitꝰ qđ ille deliquiđ qui banũ
dereliquiđ & derelinquendo ab ono cadit quia neglegit id ẽ. non legit:
occurrit: postẽ &iam uideri illud ẽẽ delistum qđ in prudenter id ẽ
ignoranter illud peccatum qđ absciente committitꝰ huic diffe
yentice uidentur istuc testimoniae cosonare diuina delistie quis
intellegit. & illud quõtũ scisti in prudentiũ meam. continuo
quippe secutus adiunxit. & delicta mea atẽ non sunt abscon¬
dita. uel ut ulio modo rep&ens eandem sententiũ. nec ubeadẽ
ratione discordat qđ paulo unte commemoraui a postoli
distum si p̃occupatus fuerithomo inaliquo delisto: hinc enim
qđ p̃occupatum dicit in prudentem lapsum eẽ significat:

Expanded text:
na autem lingua quid aliud negligitur nisi quod non legitur, id est non eligitur. na autem lingua quid aliud negligitur nisi quod non legitur, id est non eligitur. Unde etiam legem, a legendo, id est ab eligendo, Latini auctores appellatam esse dixerunt. His quodammodo vestigiis colligitur quod ille delinquit, qui bonum dereliquit, et relinquendo a bono cadit, quia negligit, id est non legit. occurrit. Potest etiam videri illud esse delictum quod imprudenter, id est ignoranter; illud peccatum, rentiae uidentur ista testimonia consonare diuina: delicta quis intellegit? et illud: quoniam tu scisti inprudentiam meam; continuo quippe secutus adiunxit: et delicta mea a te non sunt abscondita, uelut alio modo repetens eandem sententiam. nec ab eadem ratione discordat quod paulo ante commemoraui apostoli dictum: si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto; hinc enim quod praeoccupatum dicit, inprudenter lapsum esse significat.
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ peccatum & delictũ. si interse nihil diffenent. & siunus
rei duo nomina essent non curar& scriptura tam diligenter com¬
mendare. unũ eẽ utriusque sacrificiũ : fostasse ergo peccatũ ẽ
ꝑ p&cyntio mali delictũ autem desertio boni. ut quem ad modũ ln
laudabiliuita aliud ẽ. declinare amalo aliud facerebonũ: quo¬
dam monemur dicente scriptura declina amalo & facbonum.
ita indamnabili aliud sit declinare abono. aliud facere malũ.
&illud delictum hoc peccatum sit : nam & ipsum uocabulũ sidicutiatꝰ
quid aliud sonat delistũ nisi derelictũ & quid derelinquid qui de¬
linquidnisibonum : greci&iam duo nomina husiticta huic pesti
In posuerunt : nam delictum apud eos & baraeptoma dicitur
aut̃ ubidicit. Si p̃occupatus fuerit homo haliquo delicto
parapto matigrecus hab& quorũ nominum siorigo discutiatꝰ
in paraptamate tam quam decidere intellegitꝰ qui delinquit.

Expanded text:
id est peccatum et delictum, si inter se nihil differrent, et si unius rei duo nomina essent, non curaret Scriptura tam diligenter commendare unum esse utriusque sacrificium. Fortassis ergo peccatum est perpetratio mali, delictum autem desertio boni: ut quemadmodum in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur dicente Scriptura, Declina a malo, et fac bonum ; ita in damnabili, aliud sit declinare a bono, aliud facere malum; et illud delictum, hoc peccatum sit. Nam et ipsum vocabulum si discutiatur, quid aliud sonat delictum, nisi derelictum? et quid derelinquit qui delinquit, nisi bonum? Graeci etiam duo nomina usitata huic pesti imposuerunt. Nam delictum apud eos et παράπτωμα dicitur autem ubi dicit, Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto , παραπτώματι graecus habet: quorum nominum si origo discutiatur in παραπτώματι, tanquam decidere intelligitur qui delinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ inmonte duas runus lapideas tabulas conscripturo dicit mosi
inter c&len corem omni populo tuo faciam gloriosa. nondum
dignatur dicere conaem omni populo meo. anlta dixit populo
tuo quomodo cui lib& homini eiusdem populi dicer&ur. id ẽ
ex quo populo es. quomodo ciuitati tuue dicimus non cui do¬
minaris uel quam constituisti. sed unde ciuis es. sic enim &
piculo postdicit. omnis populus in quibus es. alio modo
quid dictum est nisi populus tuus quod autem non dixit in
quo es consu&udo locutionis. est
mentum. his qui sedent suꝑ temuẽ non enim hab& nequando gnecur
ponas sed nequando ponat. anforte depopula dicere uoluit
cuius ipse doctor fuit sed non ipse introduxit populũ in eum ter¬
ram ubi prohib& poni testamentum cum eis qui in illa hibita¬
bant mirũ ltq locutionis genus ẽ. & adhuc in exꝑtum ł anim¬
aduersum sitamen locutio .ẽ. ac non sensus aliquis: cluiii

Expanded text:
s in monte duas rursus lapideas tabulas conscripturo dicit Moysi inter cetera: coram omni populo tuo faciam gloriosa. nondum dignatur dicere: coram omni populo meo. an ita dixit populo tuo, quomodo cuilibet homini eiusdem populi diceretur, id est: ex quo populo es, quomodo "ciuitati tuae" dicimus, non cui dominaris uel quam constituisti, sed unde ciuis es? sic enim et paulo post dicit: omnis populus, in quibus es. alio modo quid dictuquo es, consuetudo locutionis est. Cmentum his qui sedent super terram. Non enim habet graecus, nequando ponas; sed, ne quando ponat. An forte de populo ei dicere voluit, cujus ipse ductor fuit? Sed non ipse introduxit populum in eam terram, ubi prohibet poni testamentum cum eis qui in illa habitabant. Mirum itaque locutionis genus est, et adhuc inexpertum vel non animadversum: si tamen locutio est, ac non sensus aliquis. CLVIII