comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed in heremo alios hostes inuenimꝰ priusquam
ad ꝓmissionis patriam ꝑtingamꝰ. Multe noc
temptationes fatigant. & ad terram uiuentium¬
tendentib iter intercludere festinant. Qui
ergo dicit peccata in baptismate funditus non
dimitq dicat in mari rubro ȩgyptios ueracit̃
ptios ueraciter mortuos: fateatur necesse est
peccata in baptismate funditus mori: quia ni¬
mirum plus ualet in absolutione nr̃a ueritas.
quam umbra ueritatis. IN euangłio dñs dicit.
totus. Si gͥ peccata in baptismate funditus mini¬
me dimittunt᷑: neq is qui lotus est mundus ẽ totꝰ.
Totus enimmundus dici non potest. cui de peccato
aliquid remansit. Sed nemo resistit uoci uerita¬
tis. quȩ ait. qui lotus est: mundus est totus.Ni
chil ergo ei de peccati sui contagione remanet:
quem totum fatetur mundum ipse qui redemit.
Siqui audẽ dicunt de peccato quolibet triennio
penitentia agenda est. & post triennium in uo¬

Expanded text:
Sed in eremo alios hostes invenimus priusquam Sed in eremo alios hostes invenimus priusquam ad promissionis patriam pertingamus. Multae nos tentationes fatigant, et ad terram viventiumtendentibus iter intercludere festinant. Qui ergo dicit, peccata in baptismate funditus non dimitti, dicat in mari Rubro Aegyptios veraciter ptios veraciter mortuos, fateatur necesse est peccata in baptismate funditus mori, quia nimirum plus valet in absolutione nostra veritas, quam umbra veritatis. In Evangelio Dominus dicit: totus . » Si igitur peccata in baptismate funditus non dimittuntur, neque is qui lotus est mundus est totus. Totus enim mundus dici non potest, cui de peccato aliquid remansit. Sed nemo resistit voci Veritatis, quae ait: « Qui lotus est, mundus est totus . » Nihil ergo ei de peccati sui contagione remanet quem totum fatetur mundum ipse qui redemit. Si qui autem dicunt, de peccato quolibet, et triennio poenitentia agenda est, et post triennium in vo
Abbreviated transcription (Latin):
cum boni conuiges. aut meritu augere desiderant.
aut ante actȩ uitȩ culpas delere. ut se ad continen¬
tiam astringant. &̃ meliorem uit̾a appetant. licet.
Si uͦ continentiã qũa uir appetit uxor non sequi¬
tur. aut qua uxor appetit. uir recusat. diuidi con¬
iugium non licet. quia scriptũ est. Mulier sui
corporis potestatẽ non habet. sed uir. Si qui uͦ sunt.
qui dicunt in baptismate peccata suꝑfitietenus
dimitti: quid est hac predicatione infidelius. in
qua ipsum fidei sacramentũ festinant soluere. in
quo principalit̃ ad cȩlestis munditiȩ mysterium
anima ligatur. ut absoluta radicitus a peccatis
om̃ib soli illi inhereat de quo scriptum ẽ Michi
autẽ adherere do bonum ẽ. Certe rubri maris
transitus figura sacri baptismatis fuit: in qͦ hostes
a tergo sunt mortui. sed alii contra faciem in here¬
mo inuenti. Sic quippe om̃ib qui in scõ baptis¬
mate tingunt᷑. eoꝵ peccata prȩterita laxantur.
quia eis egyptii uelut hostes a tergo moriunt᷑.

Expanded text:
cum boni conjuges, aut meritum augere desiderant, aut ante actae vitae culpas delere, ut se ad continentiam astringant, et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam, quam vir appetit, uxor non sequitur, aut quam uxor appetit, vir recusat, dividi conjugium non licet, quia scriptum ecorporis potestatem non habet, sed vir . » Si qui vero sunt qui dicunt, in baptismate peccata superficie tenus dimitti, quid est hac praedicatione infidelius, in qua ipsum fidei sacramentum festinant solvere, in quo principaliter ad coelestis munditiae mysterium anima ligatur, ut absoluta radicitus a peccatis omnibus soli illi inhaereat, de quo scriptum est: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est . » Certe Rubri maris transitus figura sacri baptismatis fuit , in quo hostes a tergo mortui sunt, sed alii contra faciem in eremo inventi. Sic quippe omnibus qui in sancto baptismate tinguntur, eorum peccata praeterita omnia laxantur, quia eis velut Aegyptii hostes, a tergo moriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ecitamen carnalis euis filius repmissionis ẽ fluꝰ
osecutus Q uiod magnus doctor ex ponit dicens.¬
Ssicutis qui se d̃m carne est ꝑsequebat᷑ eum qui
scdm sp̃m ita s nunc. Duos isaac filios habute.
cd uisis qui spiritalis extitit anteminas filuo¬
catnaus carnalis fugit. Duodecim racobfilios
sabuat seđ unum qui rectius uiuebat. decem in
eguoto uendiderĩ. In dauio ꝓpha quia fint quod
purgari debuisset. actum ẽ ut ꝑsetutorẽ filium
pateretur. S eatus iob de societate repboꝵ dicit.

Expanded text:
sed tamen carnalis ejus repromissionis est filium sed tamen carnalis ejus repromissionis est filium persecutus. Quod magnus doctor exponit, dicens: « Sicut is qui secundum carnem est, persequebatur eum qui secundum Spiritum, ita et nunc . Duos Isaac filios habuit, sed unus, qui spiritalis exstitit, ante minas fratris carnalis fugit . Duodecim Jacob filios habuit, sed unum qui rectius vivebat, decem in Aegypto vendiderunt . In David propheta, quia fuit quod purgari debuisset, actum est ut persecutorem filium pateretur . Beatus Job de societate reproborum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
enim electis sius in hac uita ꝓmisit gaudia dele¬
ctationis. sed amaritudines & tribulationes. ut
medicinȩ more ꝑ amarum poculum ad dulce¬
dinem ȩternȩ redeant salutis. Qui namq dicit.
mundus gaudebit. uos lugebitis: qua spe qua
ꝓmissione paulopost subdit. iterũ uidebo uos.
& gaudebit cor ur̃m. & gaudium ur̃m nemo au¬
feret a uobis Hinc iterum discipulis dicit. In
patientia ur̃a possidebitis animas ur̃as. P ensate
quȩso ubi erit patientia. si deest quod toleretur.
Non suspicor eũ abel eẽ. quem cain malitia non
exercuerit. Boni enim si sine malis fuerint. ꝑfe¬
cꝰte ẽẽ boni ñ possunt: quia minime purgant᷑. Ipsa
autẽ maloꝵ societas purgatio bonoꝵ ẽ. Tres in
archa noe filii fuerunt. unus irrisor patris extitit.
Oui ꝙ si in se benedicꝰtus fuerit: maleclictionis
tam̃ sententiam in filio suscepit. D uos abrahã
priusqũa eechuram ixorem acciperet flios habut.

Expanded text:
enim electis suis in hac vita promisit gaudia deleenim electis suis in hac vita promisit gaudia delectationis, sed amaritudines et tribulationes , ut medicinae more per amarum poculum ad dulcedinem aeternae redeant salutis. Quid namque dicit: « Mundus gaudebit, vos lugebitis? » Qua spe, qua promissione paulo post subditur: « Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferat a vobis . » Hinc iterum discipulis dicit: « In patientia vestra possidebitis animas vestras . » Pensate, quaeso, ubi erit patientia, si deest quod toleretur. Non suspicor enim Abel esse quem Cain malitia non exercuerit. Boni enim sine malis si fuerint, perfecte esse boni non possunt, quia minime purgantur. Ipsa autem malorum societas purgatio bonorum est. Tres in arca filii Noe fuerunt; unus irrisor patris exstitit , qui etsi in se benedictus fuerit, maledictionis tamen sententiam in filio suscepit . Duos Abraham, priusquam Cethuram uxorem acciperet, filios habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sertum uidere: Harundinem uento agitatam:
Quod uidelicet ꝑ negationẽ dicit᷑ non ꝑ confir¬
mationẽ. cum subditur. Sed quid existis uidere.
Hominem mollib uestitũ: Ecce qui mollib
uestiunt᷑. in domib regum sunt. Qũauis enĩ
iuxta ueritat᷑ẽ ęuangłii ioħs uestimento aspe¬
ro fuerit indutꝰ. ꝑsignificationẽ tam̃ mollibus
uestiti sunt. qui adulationib ac laudib dele¬
cꝰtantur. Negatur autẽ quia ioħs harundo uen¬
do agitata fuerit. qm̃ mentis eiꝰ fortitudinẽ nulla
humani oris aura fiectebat. Nos enim si laudib
eriginur. uituꝑationib humiliam᷑: harundo
uento agitata sumꝰ. Sed absit hoc. absit a cor
de ur̃ȩ excellentiȩ. Scio quia magistrũ gentiũ
studiose legitis: qui ait. Si adhuc hominib
placerẽ: xp̃i seruus non essem. Siqua tam̃ uel
parua tristitia ex hac re menti ur̃e exorta ẽ: credo
quod hoc om̃ps ds̃ fieri benigne ꝑmisit. Neq

Expanded text:
sertum videre? arundinem vento agitatam? » sertum videre? arundinem vento agitatam? » Quod videlicet per negationem dicitur non per confirmationem, cum subditur: « Sed quid existis videre? hominem mollibus vestitum? Ecce qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt ; » quamvis enim juxta veritatem Evangelii Joannes vestimento aspero fuerit indutus , per significationem in mollibus vestiti sunt qui adulationibus ac laudibus delectantur. Negatur autem quia Joannes arundo vento agitata fuerit, quoniam mentis ejus fortitudinem nulla humani oris aura flectebat. Nos enim si laudibus erigimur, vituperationibus humiliamur, arundo vento agitata sumus. Sed absit hoc, absit a corde vestrae excellentiae. Scio qui magistrum gentium studiose legitis, qui ait: « Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem . » Si qua tamen vel parva tristitia ex hac re menti vestrae exorta est, credo quod hoc omnipotens Deus fieri benigne permisit. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
głam habebit. & non in altero. Si enĩ aut lau¬
dib lȩtamur aut uituperatione frangimur.
nrãm głam non in in nobis sed in alioꝵ ore¬
posuimus. Et fatuȩ uirgines in uasis suis ole¬
um non sumpserunt: sapientes autẽ sumpsert̃
oleum in uasis suis cum lampadib. Lam pades
quippe nr̃ȩ bona sunt oꝑa. De quib scriptu est.
Luccat lux ur̃a coram hominib. ut uideant
oꝑa urã bona. & glłificent patrẽ ur̃m qui in cȩlis
est. Tunc autẽ oleum in uasis cũ lampadib su¬
mimus: quando de bonis actib nitorem głȩ ñ
a laudantib ꝓximis quęrimꝰ. sed hunc intra te¬
stimonium conscientiȩ seruamꝰ. In omne autẽ
quod de nobis extra dicit᷑. recurrere ad archana
mentis debemꝰ. Et si om̃s uituperent. liber ẽ qũe
conscientia non accusat: quia q̃ si om̃s laudent.
liber eẽ non potest. si hunc conscientia accusat.
De iohanne ueritas dicit. Quid existis in de¬

Expanded text:
gloriam habebit, et non in altero . » Si enim aut laugloriam habebit, et non in altero . » Si enim aut laudibus laetamur, aut vituperatione frangimur, nostram gloriam non in nobis, sed in alioposuimus. Et quidem fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpserunt, sapientes autem sumpserunt oleum in vasis suis cum lampadibus . Lampades quippe nostrae bona sunt opera. De quibus scriptum est: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificentest . » Tunc autem oleum in vasis cum lampadibus sumimus, quando de bonis actibus nitorem gloriae non a laudantibus proximis quaerimus, sed haec intra testimonium conscientiae servamus, in omne autem quod de nobis extra dicitur, recurrere ad arcana mente debemus; et si omnes vituperent, liber est tamen quem conscientia non accusat; quia, etsi omnes laudent, liber esse non potest, si hunc conscientDe Joanne Veritas dicit: « Quid existis in de
Abbreviated transcription (Latin):
AGIAS omnipotenti do gr̃as
agere debemus. quod pissimi & be¬
nignissimi imꝑatores nrͣi tales desuo
genere uxta se ꝓpinquos habent.
de quoꝵ conuersatione nobis om̃ib
grande sit gaudium. Unde ꝙ pro
eisde dominis continue nobis orandum est: ut eoꝵ
uita cum suis om̃ib ꝓtegente cȩlesti gr̃a ꝑ longa
tempora tranquilla seruetur. Indico autẽ. quod
leuitate popłi tumultum contra uos detractio¬
ex re excellentiã urãm audio fuisse non modice
contristatã. Quod si ita est: ualde miror. cur uos
qui cor fixistis in cęlo. uerba hominũ agitant in
terra. B eatus & enĩ iob cum amici eiꝰ qui ad conso¬
landũ eum uenerant. in increpatione ꝓsiluissent:
ait. Ecce enĩ in cęlo testis m̃s. & conscius meus¬
in excelsis Qui enim uitȩ suȩ in cęlo testem habet:
iudicia hominum ꝑtimescere in terra non debet.
Dux quoq bonoꝵ paulus dicit. O pus autẽ su¬
um ꝓbet unus quisq & sic in semet ipso tantum

Expanded text:
agnas omnipotenti Deo gratias agere debemus, quod piissimi et benignissimi imperatores nostri tales de suo genere juxta se propinquos habent, de quorum conversatione nobis omnibus grande sit gaudium. Unde et pro eisdem dominis continue nobis orandum est, ut eorum vita cum suis omnibus, protegente coelesti gratia, per longa tempora et tranquilla servetur. Indico autem quod levitate populi tumultum contra vos detractioex re excellentiam vestram audio fuisse taedio non modico contristatam. Quod si ita est, valde miror cur vos, qui cor fixistis in coelo, verba hominum agitent in terra. Beatus enim landum eum venerant, in increpatione prosiluissent, ait: « Ecce enim de coelo testis meus et conscius in excelsis . » Qui enim vitae suae in coelo testem habet, judicia hominum pertimescere in terra non debet. Dux quoque bonorum Paulus dicit: « Opus autem suum probet unusquisque, et sic in semetipso tantum
Abbreviated transcription (Latin):
si grauit᷑ fuerit infirmata. daudum ei placuit baptis¬
mum. non denegari.
XII
euerit: eo quod alienũ uendiderit corpꝰ uł potius
suum. placuit eam nec infine acciꝑe cõmunionẽ: xuii
irgines quȩ se deo dicauert̾ si pactũ ꝑdiderint uir¬
ginitatis. atq eidẽ libidini seruierint ñ intelligen¬
tes quod amiserint: placuit nec in fine dandam
eis esse cõmunionem. Quod si semet ꝑfuaserint
quod infirmitate corporis lapse fuerint. etiam tem
pore uitȩ suȩ huiꝰmodi femine egerint penitentiã
& abstinuerint se a coitu. eoquod lapse potius uide¬
antur: placuit eas infine cõmunionẽ acciꝑe deb̾e¬
irgines que uirginitatẽ suã ñ custodierint. iui¬
si eoscdẽ qui eas iuolauerint duxerint & tenuerint
maritos: eo quod solas nuptias uiolauerint post
annũ sine penitentia reconciliari debebunt. Uł si alioᷤ
cognouerint uiros: eoquod mechate sint placuit ꝑ
quinquenii tempora acta legitima penitentia admitti
eas ad cõmunonem:

Expanded text:
si graviter fuerit infirmata, dandum ei baptismum placuit, non denegari. XII.cuerit, eo quod alienum vendiderit corpus vel potius suum, placuit eam nec in finem accipere communionem. XIIirgines quae se Deo dicarunt, si pactum perdiderint virginitatis, atque eidem libidini servierint, non intelligentes quid amiserint, placuit nec in fine eis dandam esse communionem. Quod si sibimet persuaserint, quod infirmitate corporis lapsae fuepore vitae suae hujusmodi feminae egerint poenitentiam, et abstinuerint se a coitu, eo quod lapsae potius videantur, placuit eas in fine communionem accipere debeirgines quae virginitatem suam non custodierint, si eosdem qui eas violaverint duxerint et tenuerint maritos, eo quod solas nuptias violaverint, post annum sine poenitentia reconciliari debebunt; vel si alios cognoverint viros, eo quod moechatae sunt, placuit per quinquennii tempora acta legitima poenitentia admitti eas ad communionem
Abbreviated transcription (Latin):
satores ministeriorum eius. ut non uituperetur
ministerium ur̃m. ne fiat inuobis sicut scͥptum
est. erit sicut popłs sic sacerdos. Sic enĩ uos ur̃os¬
q & cunctos corrigite ut nemini noceatis: quati¬
nus & ab hominib bonam adquiratis famã. et
a cdo mercedis premiũ eterna beatitudine ꝑciꝑe
mereamini. Et siqͥd aduersi de unitate ȩccłiȩ ac¬
ciderit. radicitus amputetur. & d̃i eccłia fructꝰ ꝙ

Expanded text:
satores mysteriorum ejus, ut non vituperetur satores mysteriorum ejus, ut non vituperetur ministerium vestrum, ne fiat in vobis sicut scriptum est: « Ecce sicut populus sic sacerdos . » Sic enim vos vestrosque et cunctos corrigite, ut nemini noceatis, quatenus et ab hominibus bonam acquiratis famam 18 et a Deo mercedis praemium in aeterna beatitudine percipere mereamini. Et si quid adversi de unitate Ecclesiae acciderit, radicitus amputetur, ut Dei Ecclesia fructusque
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. hostis est animȩ suȩ. & non tantũ in famis s
ex cõmunicatus atq alienus ab eccła efficiatur.
qm̃ necesse est ea uitia ferro abscidere. que aliis
medicaminib non sanantur. Parcat unusquisq
a laceratione uł detractione linguȩ sue: caueatq
ne aut linguam aut aures habeat prurientes.
id est ne aut aliis deroget detrahat ꝙ. quoscumq
aut alios audiat derogantes uł detrahentes. Cus¬
todiatq quisq sermones suos: & sciat quia qui¬
cumq de aliis loquitur. sua sententia iudicabitur.
Caueat etiam omnis fidelis: ne cum derogando
qͦd indomo cuiusquam agitur: alia domus ꝑ
eum cognoscat: sed omnium xpĩanoꝵ domos
quasi proprias amet. Nemo enim muito audi¬
tori libenter refert. Sitq unuiscuiusq studiũ.
non solum oculos castos seruare. sed & linguam.
Uos autẽ kmĩ qui estis subdisciplina domini con¬
stituti. sic uos exhibete. ut ueri ministri & dispen¬

Expanded text:
verit, hostis est animae suae, et non tantum infamis, sed verit, hostis est animae suae, et non tantum infamis, sed et excommunicatus atque alienus ab Ecclesia efficitur, quoniam necesse est ea vitia ferro abscindere quae aliis medicaminibus non sanantur. Parcat unusquisque a laceratione, vel detractione linguae suae, caveatque ne aut linguam, aut aures habeat prurientes, id est, ne aut aliis deroget, detrahatque quoscunque, aut alios audiat derogantes vel detrahentes, custodiatque quisque sermones suos, et sciat quia quicunque de aliis loquitur, sua sententia judicabitur. Caveat etiam omnis fidelis, ne derogando quod in domo cujusquam agitur, alia domus per eum cognoscat, sed omnium Christianorum domos quasi proprias amet. Nemo enim invito auditori libenter refert, sitque uniuscujusque studium, non solum oculos castos servare, sed et linguam. Vos autem, charissimi, qui estis sub disciplina Domini constituti, sic vos exhibete, ut veri ministri et dispen
Abbreviated transcription (Latin):
liter ei obedire deberent. eumq obseruare. inter cetera
ita. Si inimicris est alicui pro actib suis: uos nolite
ex pectare ut ipse uobis dicat. cum illo nolite amici
esse: sed prudenter obseruare debetis. & uoluntati eiꝰ
absꝙ cõmunicatione obsecundare. & auertere uos
abeo. cui ipsum sentitis aduersum. sed nec loqui
his quib ipse non loquitur: ut unusquisq qui¬
hic inculpa est. dum cupit omnium ur̃m ami¬
citias ferre. festinet citius reconciliari ei qui om
nibꝰ preest. & ꝑ hoc redeat ad salutẽ. cum obedire
ceꝑit monitis presidentis. Si uero qͥs amieus
fuerit his quibus ipse amicus non est. & locutꝰ
fuerit his quib ipse non loquitur. unus est & ip¬
His aluisq quam plurimis documentis facile
imusquisꝙ aduertere potest. qualit̾ obedire & ob¬
temperare debet prepositis suis. & qualiter circa
eos agendum sit. quibus ipsi aut amici sunt aut
inmicei. Siquis enim hȩc precepta non obserua¬

Expanded text:
liter ei obedire deberent, eumque observare inter caetera, liter ei obedire deberent, eumque observare inter caetera, it Clemens alicui pro actibus suis, vos nolite exspectare, ut ipse vobis dicat: Cum illo nolite amici esse, sed prudenter observare debetis et voluntati eius absque commutatione obsecundare et avertere vos ab eo, cui ipsum sentitis adversum, sed nec loqui his, quibus ipse non loquitur, ut umisquisque, qui in culpa est, dum cupit omnium vestrum amicicias ferre, fenibus praeest, et per hoc redeat ad salutem, cum obedire coeperit monitis praesidentis. Si vero quis amicus fuerit his quibus ipse amicus non est, et locutus fuerit his quibus ipse non loquitur, unus est et ipis facile unusquisque advertere potest, qualiter obedire, et obtemperare debet praepositis suis, et qualiter circa eos agendum sit, quibus ipsi aut amici sunt aut inimici. Si quis enim haec praecepta non observa
Abbreviated transcription (Latin):
corrigendus. sed pro reprobis morib magis. ẽ. tole¬
randus quam distringendus: quia rectores ȩccłiȩ
a do iudicandi sunt: sicut ait propħa. D̾s stecit in
synagoga deorum: inmedio autem dõs diuidicat
Unde oportet unumquemq fidelem. si uiderit aut
cognouerit plebes suas aduersus pastorem suum
tumescere. aut clerum detrectationib uacare. Hoc
uitium ꝓuirib exstirpare. prudenterq corrige¬
re satag̾at. nec eis in quibꝰcumq negotuᷤ misceri. si
incorrigibiles apparuerint. antequam suo reconci¬
lientur doctori presumat: qm̃ tam sacerdotes qm
reliqui fideles. omnes debent summam habere
curam de his qͥ ꝑeunt: quatinus eoꝵ redargutio¬
ne aut corrigantur a peccatis.aut si incorrigibiles
apparuerint. ab eccła separentur. it gͦ beatꝰ¬
apłoꝵ princeps petrus. de scõ predecessore nr̃o Cle¬
mente. plebib predicando. quando docebat eas qua¬

Expanded text:
corrigendus, sed pro reprobis moribus magis est tolecorrigendus, sed pro reprobis moribus magis est tolerandus quam distringendus, quia rectores Ecclesiae a Deo judicandi sunt, sicut ait Propheta: « Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat ; » unde oportet unumquemque fidelem, si viderit aut cognoverit plebes suas adversus pasttumescere, aut clerum detractionibus vacare, hoc vitium pro viribus exstirpare, prudenterque corrigere satagat, nec eis in quibuscunque negotiis misceri si incorrigibiles apparuerint, antequam suo reconcilientur doctori, praesumat: quoniam tam sacerdotes quam reliqui fideles omnes summam debent habere curam de his qui pereunt, quatenus eorum redargutione, aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles apparuerint, ab Ecclesia separentur. apostolorum Petrus de sancto praedecessore nostro Clemente plebibus praedicando, quando docebat eas qua
Abbreviated transcription (Latin):
priȩ nos ipsos decipiunt. & ido iuste in fames sunt:¬
& merito ab eccłia extorres fiunt. Promeritis ergo
plebis sepe pastores de prauantur eccłiȩ. ut procli¬
uius corruant qui secuntur. Capite uidelicet lan¬
guescente. facilius reliqua membra corporis infici¬
lum qui sicut leo rugiens circuit. querens quem
possit deuorare. cordib plebium suadere. ut doctores
atq pastores suos detractionib irrogent uł accusent.
ut plebib languescentib uł mala agentibꝰ non
tenentib pastorib frena eoꝵ lasciuiant atq in ima
ruant. Multum uero distant damna morum. a dam¬
nis rerum temporalium: cum ista extra nos sint. il¬
la uͦ innobis. Sententia quoq cham filii noe dam¬
nantur: qui suoꝵ doctorum uł prepositorum cul¬
ꝑam ꝓdunt: ceu cham qͥ patris pudenda non oꝑuit.
sed magis deridenda monstrauit. Doctor autem uł
pastor eccłie si a fide ex orbitauerit. erit a fidelibus

Expanded text:
prie nosipsos decipiunt. Et ideo juste infames sunt, etprie nosipsos decipiunt. Et ideo juste infames sunt, et merito ab Ecclesia extorres fiunt. Pro meritis ergo plebis saepe pastores depravantur Ecclesiae, ut proclivius corruant qui sequuntur. Capite videlicet languescente, facilius reliqua membra corporis inficilum qui sicut leo rugiens circuit, quaerens quem possit devorare cordibus plebium suadere, ut doctores atque pastores suos detractoribus irrogent vel accusent ut plebibus languescentibus, vel mala agentibus, non tenentibus pastoribus frena eorum lasciviant atque in ima ruant. Multum vero distant damna morum a damnis rerum temporalium, cum ista extra nos sint, illa vero in nobis. Sententia quoque Cham filii Noe damnantur, qui suorum doctorum vel praepositorum culpam produnt, sicut Cham qui patris pudenda non operuit, sed magis deridenda monstravit. Doctor autem vel pastor Ecclesiae, si a fide exorbitaverit, erit a fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
est omnibus. ne ut est emulationes male. sed
piȩ sint inter uos dilectiones: quia in hoc uos
omnes domini discipulos esse ueros nouerint.
si dilectionẽ habueritis ad inuicem. Ex omni
gͦ genere plurimos d̃s dignatur attrahere: qͦs
erutos de potestate tenebrarum. transferat in reg¬
num filii karitatis sue: & de uasis ire faciat uasa
cooꝑatores simus grȩ̃ d̃i. quia ad hoc uocati sumus.
eiusq familiari colloquio sociati. & sacerdotes
sacrati: ut fructuosos illi manipulos reportemus
cooꝑante grã eius. Necesse est enim ut rectores
a subditis timeantur. ab ipsisꝙ corrigantur:
ut humana formidine peccare metuant. qui
diuina non formidant iudicia. Teterio¬
res quippe sunt. qui doctorũ uitam moresq
corrumpunt. his qui substantias aliorum prediaq
diripiunt. Ipsi autem eaquȩ extra nos licet nr̃a sint
auferunt: nr̃i quoq detiactores & morum corrupto¬
res nr̃orũ. siue qui aduersus nos armantur. pro-¬

Expanded text:
est omnibus, ne ut sunt aemulationes malae, sed est omnibus, ne ut sunt aemulationes malae, sed piae sint inter vos dilectiones, quia in hoc vos omnes Domini discipulos esse veros noverint, si dilectionem habueritis adinvicem. Ex omni errorum genere plurimos Deus dignatur attrahere, quos erutos de potestate tenebrarum, transferat in regnum filii charitatis suae , et ex vasis irae faciat vasa cooperatores simus gratiae Dei, quia ad hoc vocati sumus, ejusque familiari colloquio sociati, et sacerdotes sacrati, ut fructuosos illi manipulos reportemus, cooperante gratia ejus. Necesse est enim ut rectores a subditis timeantur, ab ipsisque corrigantur, ut humana formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant: deteriores quippe sunt qui doctorum vitam, moresque corrumpunt, his qui substantias aliorum, praediaque diripiunt, ipsi autem ea quae extra nos, licet nostra sint, auferunt, nostri quoque detractores et morum corruptores nostrorum sive qui adversus nos armantur, pro
Abbreviated transcription (Latin):
se difficiliores inter uos orte fuerint: ad huius
scẽ sedis apicem eas quasi ad caput referte. ut
apłico terminentur iudicio: quia sic d̃nm uelle.
ab eoq ita constitutum esse. ante dictis testimoniis
declaratur. Lec uͦ apłica sedes cardo & caput est
facta a domino. & non ab alio constituta. Et sic̃
cardine ostium regitur. sic huiꝰ scȩ̃ sedis auctori¬
tatẽ. omnes eccłe domino disponente reguntur:
ccusatores autem & testes ẽẽ nonpossunt. qͥ aute
hesternum aut mdius tercius diem inumci
fuerunt. ne irati nocere cupiant. ne lesi se ulsis¬
ci uelint. In offensus igitur accusatorum & tes¬
tium affectus querendus est. & non suspectus. Cau¬
sam enim ur̃am alieno nolite committere iudicio.
Ualde enĩ iniquum est: ut omissis suis. alii qͥli¬
bet aliorum se causis immisceant. qm̃ nullis
in locis spũalis cura deficit: sed se ꝑ omnia qua
nomen di predicatur extendit. Studendum

Expanded text:
sae difficiliores inter vos ortae fuerint, ad hujus sae difficiliores inter vos ortae fuerint, ad hujus sanctae Sedis apicem eas quasi ad caput referte, ut apostolico terminentur judicio, quia sic Dominum velle ab eoque ita constitutum esse antedictis testimoniis declaratur. Haec vero apostolica Sedes cardo et caput factum est a Domino, et non ab alio constituta, et sicut cardine ostium regitur. Sic hujus sanctae Sedis auctoritate omnes Ecclesiae, Domino disponente, reguntur. Accusatores autem et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudiustertius inimici fuerint, ne irati nocere cupiant, vel laesi ulcisci velint. Inoffensus igitur accusatorum et testium affectus quaerendus est, et non suspectus. Causam enim vestram alieno nolite committere judicio, valde enim iniquum est ut omissis suis, alii quilibet aliorum se causis immisceant, quoniam nullis in locis spiritualis cura deficit, sed se per omnia, qua nomen Domini praedicatur, extendit. Studendum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui & eandem formam suis successorib. & reliqͥs
epĩs tenendam tradiderunt. Et non solum hoc in
nouo testamento est constitutum:. sed etiam in uete
dotib eiꝰ. id est primi in eos fuerunt. Et qmͣuis
ita sit ordinatum: nemo tamen qͦd suum est quȩ
rat sed qͦd alterius. Unde ait beatus apł̃s paulus.
Unusquisq placeat proximo suo in bonum. ad
edificationem. Et sicut ipse saluator suis ait dis¬
cipłis. Qui maior est urm. erit minister ur̃. E reliqͣ.
Et licet suꝑhis aliqua dicta sint: repetentes tamen
sepius admonemus. ut semꝑ in omnib & ab omĩb
uitentur elationes mentis & corporis. Et quan¬
tum maior unusquisq uidetur ẽẽ. tantũ sit hu-¬
milior. sicut dominus saluator nr̃ non uenit mi¬
nistrari. sed ministrare. Et si fr̾ aliqͥs preoccupatꝰ
fuerit inaliquo delicto: uos qͥ spũales estis in¬
struite eum in spũ lenitatis. Sique uero aliȩ cau¬

Expanded text:
quia et eamdem formam suis successoribus, et reliquis quia et eamdem formam suis successoribus, et reliquis apostolis tenendam tradiderunt. Et non solum hoc in Novo Testamento est constdotibus ejus , id est, primi inter eos fuerunt. Et quamvis ita sit ordinatum, rat, sed quod alterius, unde ait beatus apostolus Paulus: « Unusquisque placeat proximo suo in bonum ad aedificationem . » Et sicut ipse Salvator suis ait discipulis: « Qui major est vestrum, erit minister vester , » et reliqua. Et licet super his aliqua dicta fuerint, repetentes tamen saepius, admonemus ut semper in omnibus, et ab omnibus vitentur elationes mentis et corporis. Et quanto major unusquisque videtur esse, tanto sit humilior, sicut Dominus Salvator noster non venit ministrari, sed ministrare. Et, si frater aliquis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite eum in spiritu lenitatis. Si quae vero aliae cau
Abbreviated transcription (Latin):
ipse & inegypto primũ uerbũ ueritatis directus a
petro predicauit: & głosum suscepit martyrium.
Cui uenerabilis successit abilius. ertia uero se¬
des apud antiochiam. eiusd̾e id est beati petri apł̃i¬
noĩe habetur honorabilis: quia illic priusquã
romam ueniret habitauit. & ignatium epm̃ con¬
stituit. & illic pͥmũ nomen xpĩanoꝵ nouellę
gentis exortum est. Reliquas uero ut prediximꝰ.
in quodam thomo prolixitatem uitantes epłe. uo¬
bis conscpͥtas direximus. Inde namq & beati
apłi inter se statuerunt. ut ep̃i singularum sci-¬
rent gentium. quis inter eos pͥmus esset: quati¬
nus ad eum potior eorum sollicitudo ꝑtineret.
Nam & inter beatos apłos quȩdam fuit discre¬
tio. Et licet omnes essent apłi: petro tamen a
domino est concessum. & ipsi inter se id ipsum
uoluerunt. ut reliquis omnibus prȩȩsset apłis:
& cȩfas id est caput & principium teneret apłat.

Expanded text:
ipse et in Aegypto primum verbum veritatis directus a ipse et in Aegypto primum verbum veritatis directus a Petro praedicavit, et gloriosum suscepit martyrium, cui venerabilis successit Habilius. Tertia vero sedes apud Antiochiam, id est, beati Petri apostoli habetur honorabilis, quia illic priusquam Romam veniret habitavit, et Ignatium episcopum constituit, et illic primum nomen Christianorum novellae gentis exortum est. Reliquas vero, ut praediximus, in quodam tomo, prolixitatem vitantes epistolae, vobis conscriptas direximus. Inde namque et beati apostoli inter se statuerunt ut episcopi singularum scirent gentium quis inter eos primus esset, quatenus ad eum potior eorum sollicitudo pertineret. Nam et inter beatos apostolos quaedam fuit discretio, et licet omnes essent apostoli, Petro tamen a Domino est concessum, et ipsi inter se idipsum voluerunt, ut reliquis omnibus praeesset apostolis, et Cephas, id est caput et principium teneret apostolatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ni cȩlorum. Et quecumq ligaueris suꝑ terram.
erunt ligata & in cęlo: & quȩcumq solueris suꝑ
terram. erunt soluta & incelo. Adhibita est eti¬
am societas in eadem romana urbe. beatissimi
apłi pauli uasis electionis. qui uno die uno quoq
tempore. glosa morte cum petro. sub principe niero¬
ne agonizans coronatus est: & ambo scãm roma
in uniuerso mundo. eam sua presentia atq uene¬
rando triumpho pretulerunt. Et licet pro omĩb
assidua apuo dm omnium sanctoꝵ fundatur oratio:
his tamen uerbis paulus beatissimus apłs. roma¬
nis proprio cyrographo pollicetur dicens. Testis
enim michi est d̃s cui seruio in spũ meo. in euange¬
lio filii eiꝰ. qͦd sine intermissione memoriam ur̃i
est celesti beneficio romane eccłie: quam ut me¬
moratum est beatissimi petrus & paulus suo
martirio conseerarunt. Secunda autem sedes
apuo alexandriam. beati petri nomine a marco
eius discipło atq euangłista consecrata est: quia

Expanded text:
 ligaveris super terram, erunt ligata et in coelo. Et quaecunque solveris super terram, erunt soluta et in coelo . Adhibita est etiam societas in eadem Romana urbe beatissimi apostoli Pauli vasis electionis, qui uno die, unoque tempore gloriosa morte cum Petro sub principe Nerone agonizans coronatus est; et ambo pariter sain universo mundo sua praesentia, atque venerando triumpho praetulerunt. Et licet pro omnibus assidua apud Deum omnium sanctorum fundatur oratio, his tamen verbis Paulus beatissimus apostolus Romanis proprio chirographo pollicetur dicens: Testis enim mihi est Deus, cui servio, in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriamest coelesti beneficio Romanae Ecclesiae, quam, ut memoratum est, beatissimi Petrus et Paulus suo martyrio consecrarunt. Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco ejus discipulo atque evangelista consecrata est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
postulamus abeo. Qui scit frẽm suum peccare
peccatum non ad mortem: petat & dabitur ei uita
peccanti non admortem. Est peccatum ad mor¬
tem: ñ pro illo dico ut roget quis. Omnis in iqͥtaᷤᷤ
peccatũ est: & est peccatum admortem. Scimus
qm̃ omnis qͥ natus est ex d̃o non peccat: sed gene¬
ratio di conseruat eũ & malignus non tangit eũ

Expanded text:
postulamus ab eo. Qui scit fratrem suum peccare postulamus ab eo. Qui scit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petat, et dabitur ei vita peccanti non ad mortem. Est peccatum ad mortem: non pro illo dico, ut roget quis. Omnis iniquitas, peccatum est: et est peccatum ad mortem. Scimus quia omnis qui natus est ex Deo, non peccat: sed generatio Dei conservat eum, et malignus non tangit e
Abbreviated transcription (Latin):
lium non posse ab hac luce patris penitus sepa
rari. qm̃ cum solum filium dixerit interra cum ho¬
minib conuersatum. patrem ab illo non est cre¬
dendum fieri alienum. Si testimonium enimho¬
minum accipimus. testimonium d̃i maius est:
qm̃ hoc est testimonium di qͦd maius est: quia
testificatus est de filio suo. Qui credit in filium
di. habet testimonium di inse. Qui non credit in¬
filium. mendacem facit eum. quia non credit in
testimonium. quod testificatus est ds̃ de filio suo.
Et hoc testimoniũ est. qm̃ uitam eternam dedit
nobis ds. & hec uita est infilio eius. Qui habet fi¬
lium. habet uitam. Qui non habet filium d̃i non
habet uitam. Hec scribo uobis. ut sciatis qm̃ ui
tam habebitis eternam qui creditis in nomine fi¬
lu d̃i. Et hec est fidutia quam habemus ad eum:.
quia quodcumq petierimus scđm uoluntatem
eius. audit nos. Et scimus quia audit nos. quicqͥd
petierimus. Scimus qm̃ habemus petitiones. qͣs

Expanded text:
lium nlium nrari, quoniam cum solum Filium dixerit in terra cum hominibus conversatum, Patrem ab illo non est credendum fieri alienum, « Si testimonium enim hominum accipimus, testimonium Dei majus est: quoniam hoc est testimonium Dei quod majus est, quia de Filio  Al. add. suo. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui non credit Filio, mendacem facit eum: quia non credit in testimonium, quod testificatus est Deus de Filio suo. Et hoc est testimonium, quoniam vitam aeternam dedit nobis Deus. Et haec vita in Filio ejus est. Qui habet Filium, habet vitam: qui non habet Filium, vitam non habet. Haec scribo vobis: ut sciatis quoniam vitam habetis aeternam, qui creditis in nomine Filii Dei. Et haec est fiducia, quam habemus ad eum: Quia quodcumque petierimus secundum voluntatem ejus, audit nos. Et scimus, quia audit nos quidquid petierimus: scimus quoniam habemus petitiones, quas
Abbreviated transcription (Latin):
sum lux huius mundi. Qui sequitur me. non am¬
bulat intenebris. sed habebit lumen uite eterne.
Et euangłista. Erat lux uera ait. que illuminat
omnem hominem uenientem in hunc mundũ.
Si hȩc lux quȩ credentib ꝓmittitur: in filio eẽ pro¬
batur. & cum ȩterno ȩterna esse dicitur: quomodo
a uobis in accessibili luce patris filius separatur:
Si enim filius. d̾s uerus. & uita eterna est: sine du¬
bio in hac luce simul cum patre habitare creden¬
dus est. quam nullus modo nr̃m hoc mortali cor¬
pore constitutus. potest aliquatenus contueri.
S dum apparuerit. tunc uere illum uidebit sicu¬
t est. qui eius conspectib fuerit dignus coaptari.
Et non sicut moyses cȩteriq propħe ꝑ enigmata
& figuram. sed ipsam ueracit̾ in filio scd̃m apłm
contuebitur deitatis ⁊maginem. Nam si hunc
eundemq. prophete testimonio subsequente. sereno
mentis intuitu in uestigare uolueris: inuenies fi¬

Expanded text:
sum lux mundi. Qui sequitur me non amsum lux mundi. Qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae aeternae ; » et evanomnem hominem venientem in hunc mundum . Si haec lux, quae credentibus promittitur, in Filio esse probatur, et cum aeterno aeterna esse dicitur, quomodo a vobis ab inaccessibili luce Patris Filius separatur? Si enim Filius Deus verus et vita aeterna, sine dubio in hac luce simul cum Patre habitare credendus est, quam nullus modo in hoc mortali corpore constitutus, potest aliquatenus contueri; sed dum apparuerit, tunc vere illam videbit sicuti est, qui ejus conspectibus dignus fuerit coaptari: et non sicut Moyses caeterique prophetae per aenigmata et figuram, sed ipsam veraciter in Filio secundum Apostolum contuebitur deitatis substantiam. Nam si hunc eumdemque prophetae testimonium sequentem, sereno mentis intuitu investigare volueris, invenies Fi
Abbreviated transcription (Latin):
la luce infilio potuit cõmanere. aut intabernacu¬
lo filii sine eadem potuit requiescere. cum idem fi¬
lius candor sit ȩterne lucis. & speculum sine macu¬
la deitatis. quã salomon suꝑ salutem suam dilet¬
isse se dicit. in cuius speciem semꝑ delectare ges¬
tiuit: Suꝑ salutẽ & speciem inquit dilexi illam.
& pro luce proposui habere eam. qm̃ in extingui¬
bile est lumen eius. Hanc igitur lucem dauid
propħa desiderans. anxius proclamat. dicens.
Emitte lucem tuam. & ueritatem tuam. Et
iterum. In lumine tuo uidebimus lumen. In
huiꝰ igitur luminis claritate. filius se ipsum¬
in monte trib discipulis prȩostendit: qͥ metu
mortis ꝑterriti. prostratiq in faciem. sibi uite finẽ
ad esse senserunt. Hanc inquam lucem in se fuis¬
se demonstrans filius proclamabat: & ut in eadẽ
incederent discipulos premonebat. Dum lucẽ
habetis inquit. ambulate in luce. ꝙ tterum. Ego

Expanded text:
la luce in Filio potuit commanere, aut in tabernacula luce in Filio potuit commanere, aut in tabernaculo Filii sine eadem potuit requiescere, cum idem Filius candor sit aeternae lucis, et speculum sine macula deitatis, quam Salomon super salutem suam dilexisse se dicit, in cujus spem semper delectari gestivit: super salutem et spem inquit dilexi illam, et pro luce proposui habere eam, quoniam inexstinguibile est lumen ejus Hanc ergo David propheta lucem desiderans anxius proclamat, dicens: « Emitte lucem tuam et veritatem tuam , » et iterum: « In lumine tuo videbimus lumen . » In hujus igitur luminis claritate Filius seipsumin monte tribus discipulis praeostendit, qui metu mortis perterriti, prostratique in faciem, sibi vitae finem adesse senserunt: hanc, inquam, lucem in se fuisse demonstrans Filius proclamabat, et ut in eadem incederent, discipulos praemonebat: « Dum lucem habetis inquit, ambulate in lucem ; » et iterum: « Ego
Abbreviated transcription (Latin):
credendum est. Nam si solus pater sine filio. qͦd
dicere nefas. ẽ. lucem habitat in accessibilem: neces¬
se est ut sequestratam pater a filio habeat mansionẽ.
Quod si ita est: quoniammodo idem filius ad dexte¬
r̾am patris astans. a beato martire stephano dicitur
conspici. si pater scd̃m eos solus dicitur sedibus lu¬
cis contineri: Absit hoc a sensu fidelium. xp̃o
dicitur pat̾ lucẽ in accessibiłe habitare: itañ obest patri.
cũ sapientia q̃ ẽ. filiꝰ dicit᷑ gyrũ celi sola circuire. Pat̾ itaq
cũ sit inuisibilis & ingenitꝰ in se. infilio uisus apłi testimo¬
nio cõpbat᷑. et in filio a se in enarrabiliter genito. man¬
sisse ac requieuisse monstratur:. ipso filio in pro¬
in sinu patris erat filius ab initio: & excorde patris
uerbũ bonũ eructuatus est: quomͦ non corde pa¬
terno consistens. lucem cum eodem maccessibiłẽ
habitasse credendus est: Nunquid pater absq ul¬

Expanded text:
credendum est; nam si solus Pater sine Filio quod credendum est; nam si solus Pater sine Filio quod dicere nefas est lucem habitat inaccessibilem, necesse est ut sequestratam Pater a Filio habeat mansionem; quod si ita est, quonam modo idem Filius ad dexteram Patris astans a beato martyre Stephano dicitur conspici, si Pater secundum eos solus dicitur sedibus lucis contineri. Absit hoc a sensu fidelium Christdicitur Pater lucem inaccessibilem habitare, ita non obest Patri cum sapientia, quae est Filius, dicitur gyrum coeli sola circuire; Pater itaque, cum sit invisibilis et ingenitus in se, in Filio visus Apostoli testimonio comprobatur, et in Filio a se inenarrabiliter genito mansisse ac requievisse monstratur, ipso Filio in proin sinu Patris erat Filius ab initio, et ex corde Patris verbum bonum eructatum est, quomodo non in corde paterno consistens lucem cum eodem inaccessibilem habitasse credendus est? Nunquid Pater absque ul
Abbreviated transcription (Latin):
omnes pariter & sentiamus & pronuntiemus.
Si enim aliter presumpta fuerint. ꝑount pro¬
fecto ipsi transgressores seipsos. qui semetipsos
decipiunt. Hec cuncta recitanda ꝑ omnes africa¬
nas ȩccłas scripta dirigite. & dirigite. & istis co¬
nectite quas adiunximus litteras prȩfectorum:
ut de his quȩ inique laudantur si quid tale ꝓbari
poterit iudicium fiat. & inhibita coerceantur. et
missa: digna seueritate corripiantur. De cetero uͦ¬
nram fatigata negligentiam. ꝑdat priuilegia que
est ꝑuiros uenerabiles consecuta. De his uero qͥb
ab insidiatorib fatigamini. unde & nos consule
qui arbitrantur de patre solo dictum esse. quia
ipse solus habet immortalitatem. & lucem habitat
in accessibilem: ita eos apłicis ꝑcutite ferulis. &
diuinis redarguite preceptis. Non enĩ solus pa¬
ter sine filio lucem inaccessibiłe habitat: quia
ubi pater est. ibi etiam filium eẽ indubitabili fide

Expanded text:
omnes pariter et sentiamus et pronuntiemus. omnes pariter et sentiamus et pronuntiemus. Si enim aliter praesumpta fuerint, perdunt profecto ipsi transgressores seipsos, qui semetipsos elim, cuncta recitanda per omnes Africanas Ecclesias scripta dirigas, et istis connectas, quas adjunximus litteras praefut de his quae inique laudantur si quid tale probari poterit judicium fiat, et inhibita coerceantur, et missa, digna severitate coerceantur, et de futuro nostram fatigata negligentiam perdat privilegia quae est per viros venerabiles coab insidiatoribus fatigamini, unde et nos consulequi arbitrantur de Patre solo dictum esse, quia ipse solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, ita eos apostolicis percutite ferulis, et divinis redarguite praeceptis: Non enim solus Pater sine Filio lucem inaccessibilem habitat, quia ubi Pater est, ibi etiam Filium esse indubitabili fide
Abbreviated transcription (Latin):
mos est cum precib & oblationib a sacerdote
benedicatur. & a paranimphis ut consuetudo
congruo petita. legibus detur & sollemniter acci¬
piatur. & biduo uł triduo orationib uacent &
castitatem custodiant. ut bonȩ soboles generent᷑
&e domino suis in actib placeant. Taliter enim
& dño placebunt. & filios non spurios sed legi¬
timos atq hereditabiles generabunt. Qua ꝓpter
filii lm̃i & merito illustres. fide catholica suffra¬
gante. ita ꝑacta legitima scitote esse coniugia. Ali¬
ter uero presumpta. non conugia sed aut adul¬
teria aut contubernia aut stupra. uł fornica¬
tiones potius quam legitima conuigia esse ñ du¬
bitate. nisi uoluntas ꝓpria suffragauerit. & uo¬
ta succurrerint legitima. Nam fructus diuinus
ẽ precepta diuina custodire. Ea quoq deserere
presumptionẽ fieri nulli dubium. ẽ. Cur gͦ in¬
dignum est unitatem eccłe custodiri: Idem q

Expanded text:
mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote mos est, cum precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis, ut consuetudo congruo petita, legibus dotetur, et solemniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant, ut bonae soboles generentur, et Domino in actibus suis placeant. Taliter enim et Domino placebunt, et filios non spurios, 587 sed legitimos atque haereditabiles generabunt. Quapropter, filii charissimi et merito illustres, fide catholica suffragante, ita peracta legitima scitote esse conjugia. Aliter vero praesumpta, non conjugia, sed aut adulteria, aut contubernia, aut stupra, vel fornicationes, potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legitima. Nam fructus divinus est praecepta divina custodire. Ea quoque deserere, praesumptionem fieri nulli dubium est. » Cur ergo indignum est unitatem Ecclesiae custodiri? Idemque
Abbreviated transcription (Latin):
ILECTISSIMS
frĩb uniuersis africe re¬
gionis epĩs: euaristus.
scͥptis uisum esset. uel
quio docilis ratio ꝑsua¬
deret. aut quid a beatis
apłis nõbis traditum aut custoditum remaneret:
optantes ut retulistis nr̃is instrui documentis. Si
quidem dilectio ur̃a normam secuta prudentium.
ad sedem apłicam referre maluit quasi ad caput.
quid deberet dereb dubiis custodire. potius quã
usurpatione presumere᷑. Oiaconi qͥ quasi ocłi
constituta septem debent esse. qui custodiant epis¬
copum predicantem. ne aut ipse ab insidiatorib
quo qͦmͦ infestetur aut ledatur a suis. aut uerba
diuina detrahendo aut insidiando polluantur uł
despiciantur. sed ueritas spũali redoleat feruore.
pax predicata labiis cum animi uoluntate concor
legitime uiro iungatur. Aliter enim legitimum
nisi abhis qui suꝑ ipsam feminã dominationẽ
petatur. & a parentib propinquiorib sponset᷑.¬
& legibus detur. & suo tempore sacerdotaliter ut

Expanded text:
ilectissimis fratribus universis Africae regionis episcopis EVARISTUS. scriptis visum esset, vel quid docilis ratio persuaderet, aut quid a beatis apostolis nobis traditum, aut custoditum remaneret, optantes ut retulistis nostris institui documentis. Si quidem dilectio vestra normam secuta prudentium ad sedem Apostolicam referre maluit, quasi ad caput, quid deberet de rebus dubiis custodire potius quam usurpatione praesumere. De ordinatione constituta septem debent esse, qui custodiant episcopum praedicantem, ne aut ipse ab insidiatoribus quoquo modo infestetur, aut laedatur a suis, aut verba divina detrahendo aut insidiando polluantur, vel despiciantur, sed veritas spirituali redoleat fervore, pax praedicata labiis animi cum voluntate concorlegitime viro coniungatur. Aliter enim legitimum,nisi ab his qui super ipsam feminam dominationem petatur, et a parentibus aut propinquioribus sponsetur, et legibus dotetur, et suo tempore sacerdotaliter, ut
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcharum. aut primatum nomine fruantur.
Relique uͦ metropoles. archiep̾oꝵ aut metropoli¬
tanoꝵ & non patriarcharum aut primatũ utant᷑
nominibus: quia hȩc eadem & leges scłi in sus con¬
tinent pͥncipib. Aliȩ autem primȩ ciuitates.
quas uobis conscͥptas in quodam thomo mittimꝰ. t
a scĩs apłis & a beato clemente siue a nobis pͥma¬
tes predicatores acceꝑunt. Hȩc uͦ sacro scã romana
& apłica eccłia. non ab apłis sed ab ipso domino sal¬
uatore nr̃o pͥmatum optinuit. sicut ipse beato pe¬

Expanded text:
Patriarcharum, aut primatum nomine fruantur: reliquae vero metropoles archiepiscoporum, aut metropolitanorum, et non patriarcharum aut primatum utantur nominibus, quia haec eadem et leges saeculi in suis continent principibus. Aliquas vobis conscriptas in quodam tomo mittimus, a sanctis apostolis et a beato Clemente sive a nobis primates predicatores acceperunt. Haec vero sacrosancta Romana et apostolica ecclesia non ab apostolis, sed ab ipso Domino Salvatore nostro primatum obtinuit, dicens beato Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. xp̃c fecit. Ds̃ nobis iustȩ irascebatur: & nos
contemnebamus iratum. Clementẽ dñm declina
q. ꝙ nobis quod imminebat supplicium ipse
sustinuit. Item eiusdem in eadem omelia inter
lit patri: & oblatum donum miratus ẽ pat̾ quod
tanta dignitas offerebat. quȩ nulla macula feda¬
batur. Nam ꝙ suis manib suscepit oblatum.
& suȩ sedis fecit ẽẽ participem: & quod plus est
ad suã dexterã collocauit Cognoscamꝰ qͥs ille ẽ qͥ
audiuit. sede ad dexterã meã. quȩ natura ẽ. cui dixit.
esto meȩ particeps sedis. quȩ illa natura qͥ audiuit. t̾ra
cȩtera. Quo sermone utar. quo uerbo dicam re¬
ꝑire non possum. Natura fragilis. natura contem¬
pta. & om̃ib monstrata deterior. omĩa uicit.
om̃ia suꝑauit. om̃ib hodierna die meruit excel¬
sior reꝑiri. Hodie angłi diu quod desiderauerunt
acceperunt: hodie archangłi quod multo dem¬

Expanded text:
et Christus fecit. Deus nobis juste irascebatur, et nos et Christus fecit. Deus nobis juste irascebatur, et nos contemnebamus iratum, et clementem Dominum declinabtramque naturam, et nobis quod imminebat supplicium ipse sustinuit. Item ejusdem in eadem homilia. lit Patri, et oblatum donum miratus est Pater, quod tanta dignitas offerebat, et quod offerebatur nulla macula foedabatur. Nam et suis manibus suscepit oblatum, et suae sedis fecit esse participem; et, quod plus est, ad partem suae dexterae collocavit. Cognoscamus quis ille est 290 qui audivit: Sede ad dexteram meam ; quae natura est cui dixit: Esto meae particeps sedis. Illa natura est quae audivit: Terra lia, inter caetera. Quo sermone utar, quo verbo dicam, reperire non possum. Natura fragilis, natura contempta, et omnibus monstrata deterior, omnia vicit, omnia superavit, et omnibus hodierna die meruit excelsior reperiri. Hodie angeli diu vota desiderata receperunt; hodie archangeli, quod multo tem