comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
llud eciã magnoꝵe adi¬
ciendũ putaiii. ꝙ uir
quidã hat ꝓcul a ꝯfĩmio
remenẜ urbis hĩtans. desi¬
dei̾o religiose mẽtis ꝯcepit.
ut basilicã in honore stĩ eli-¬
grii in p̃dio suo edificae̾t
sacris eiꝰdem ꝯfessoi̾s deco¬
rari cupiẽs. ad ciuitatem
nouiomatensẽ ꝑrexit Quo
cũ ꝑueĩsset. reliquias po¬
quidã stimłis cupiditatis
agitatꝰ. cepͭ eũ uiolent̾ de¬
tin̾e̾. dicens ñ se ꝑmitt̾e eũ
gratis tũ reliquis exiret.
nisi sibi aliquod pro eisdẽ
munꝰ p̃beret Tũc p̃fatꝰ
uir ut ex maĩbꝰ eiꝰ citiꝰ
ille. auidissiẽ oblata p̃ripiẽs.
sũ aliqͣ tarditate int̾ gre¬
miũ sibi abscondͭ ilec mo
2a. ĩmisso diuĩtꝰ igne. cep ͭ
subito pͣtꝰ cũ uestimẽtis
eiꝰ uasto incendio confla¬
pellet᷑ ĩmensis uocibꝰ cla¬
mutre dicens Parce stẽ
eligii ꝑte. qr egro miẜer
nũqͣm iam deinceps tale
cͥcũstantes. ei uestimẽta
fumitãtia auferũt mu-¬
nꝰ q acceptũ unatori ⁊ re

Expanded text:
llud etiam magnopere adjiciendum putavi quod vir quidam, haud procul a confinio Rhemensis urbis habitans, desiderio religiosae mentis concepit, ut basilicam in honore sancti Eligii in praedio suo aedificaret: sacris ejusdem confessoris decorari cupiens, ad municipium Noviomagense perrexit; quo cum pervenisset, reliquias pous, stimulis cupiditatis agitatus, coepit eum violenter detinere, dicens non se permittere eum gratis cum reliquiis exire, nisi sibi aliquod pro eisdem munus praeberet. Tunc praefatus vir, ut ex manibus eius citius ille avidissime oblata praeripiens, sine aliqua tarditate intra gremium sibi abscondit. ra, et immisso divinitus igne coepit subito pectus cum vestimentis ejus vasto incendio conflapelleretur immensis vocibus clamare, dicens: Parce, sancte Eligi, quia ego miser nunquam jam deinceps tale circumstantes propere ei vestimenta fumigantia auferunt, munusque acceptum viator
Abbreviated transcription (Latin):
Ed nez illud silendum
turonite ruris. frĩ cuidam
cõtigit remediũ Ita quidã
illic moͣchꝰ honorabił int̾ suos.
michiq famliaĩt̾ notꝰ. ĩgruẽ¬
salutẽ. ĩspiratꝰ tandẽ. dei
miẜacõe. amphibalũ scĩeli¬
gni ꝙ illic cũ magͣ reue̾ncia
nimiꝵ ex fide amictꝰ. aniles
artꝰ cũctaq mẽbra seuo
languore defessta. baculo re¬
tente sustentãs. coĩonem

Expanded text:
ed neque illud silendum Turonici ruris fratri cuidam contigit remedium. Itaque quidam illic monachus honorabilis inter suos, mihique familiariter notus, ingruensalutem, inspiratus tandem Dei miseratione, amphibalum sancti Eligii, quod illic cum magna reverentia nimirum ex fide amictus, et aniles artus cunctaque membra saevo languore defessa baculo regente sustentans, com
Abbreviated transcription (Latin):
in celũ porrigẽs. testabat᷑ coar¬
tatũ se eduobꝰ. et ꝙͥ elige̾t igno¬
rantẽ. duũo totũ tribue̾ arbi¬
trio pietatis Nã et hinc pat̾¬
na illũ urgebat pietas filiorũ
uotis ãnuere. ut maneret. ĩde
tͣ hebat xͥ desideriũ ut migͣret
Radicata tñ ab olmi ĩ pectore
eiꝰ hũilitatis ꝑsuaserat ei. ut ex
intimo cordis affectu. ẜuũ se ĩuti¬
lem eẽ dicẽt. et arborẽ sterilem
reputaret. ex tuiꝰ uita nullꝰ
sibi fructq. nullꝰ altĩ cuiqmͣ
ꝓueniret ftã et solitꝰ e̾at in
familiari tollocucioẽ fateri.

Expanded text:
in coelum porrigens, testabatur coarctatum se e duobus, et quid eligeret ignorantem, divino totum tribuere arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat pietas, filiorum votis annuere ut maneret; inde trahebat Christi desiderium ut migraret. Radicata tamen ab olim in pectore ejus humilitas persuaserat ei, ut ex intimo cordis affectu servum se inutilem esse diceret et arborem sterilem reputaret, ex cujus vita nullus sibi fructus, nullus alteri cuiquam proveniret. Nam et solitus erat in familiari co
Abbreviated transcription (Latin):
Tañt expleta metensiũ
reconcihatione. et ꝓuĩtie
illi pace reddita. abbas scũs ad
monasteriũ rediit. gͣui ad modũ
iani iãq deficientis ĩ cõmodo cor¬
ꝑis occupatꝰ. in tanta animi
suauitate et dulcedĩe spũs. toti¬
die ꝓpinquabat ad exntũ. at si

Expanded text:
t expleta Metensium reconciliatione, et provinciae illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum jam jamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate, et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
rificã lucẽ horrere matris tene¬
Igit᷑ añ prĩs eiꝰ epcessũ acce¬
dentes ad eũ filii ⁊ quos ꝑ euã¬
treliũ uͦ trenuerat. pissimũ eiꝰ
am̃ii lat̾mabili supplitaccẽ pulsa
sterio pat̾. nũqͥd ñ cõpateris
nob̾. quo tanto pietatis affectu
mat̾nis lactasti uberibꝰ. pat̾na

Expanded text:
rificam lucem horrere magis tenerificam lucem horrere magis tenes excessum accedentes ad eum filii, quos per Evangelium ipse genuerat, piissimum ejus animum lacrymabili supplicatione pulsabsterio, Pater? nunquid non compateris nobis, quos tanto pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna
Abbreviated transcription (Latin):
Ut is qui insidiat᷑. ĩuenire nõ
possit uñ figat dentẽ. et uulnꝰ
infligat ¶ec ip̃e dictaui sic me
habens. ut ꝑ notã uob̾ manũ.
agnoscatis affectũ Ex huiꝰ gͥ
tens lector sacrũ illiꝰ uł ex
parte aliqua pectꝰ agnostere.
qnͣta illi ĩ ip̃a sin runa corꝑis.
tnͣqͥllitas mẽtis. serenitas
animi. suauitas spũs. qnͣta
subfiducie tulmine. radix hũili¬
tatis E et filioꝵ eiꝰ int̾ hec
aĩos aliqͣtenꝰ estĩare licebit. uiil¬
tus ex sangues. singultꝰ qͣues.
crebra suspiria. anpias cogita¬
ciones Nimirũ ꝯ thesaurꝰ tãtꝰ
et tam amabił. ad huc ĩ eoꝵ ma¬
retmnendi. nec facultas pariter
cõmeandi Nec tamẽ lugendũ
eis ullatenꝰ sr̃ illũ qͥ in taudiũ
dñi dei sui felic̾it᷑ ĩuitatꝰ. iã iãq
ĩtraturꝰ erat. s sr̃ se ipõs quibꝰ
eãt uita tũc tedio. et ad huc
mors timori Grauis quidẽ eat
ĩ hac seꝑacione condicio. pꝰ mi¬

Expanded text:
ut is qui insidiatur, invenire non ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem, et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam nobis manum agnoscatis affectum . » Ex hujugens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, serenitas animi, suavitas spiritus, quanta sub fiduciae culmine radix humilitatis. 84. Sed et filiorum ejus inter haec animos aliquatenus aestimare licebit, vultus exsangues, singultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabilis adhuc in eorum maretinendi, nec facultas pariter commeandi. Nec tamen lugendum eis ullatenus super illum, qui in gaudium Domini Dei sui feliciter invitatus, jam jamque intraturus erat, sed super se ipsos, quibus erat vita tunc taedio, et adhuc mors timori. Gravis quidem erat in hac separatione conditio, post mi
Abbreviated transcription (Latin):
ad arnaldũ boneuallis abtem.
in qua sit ait int̾ cet̾a Sonnꝰ
recessit a me. ne uł bñficio sopiti
sensus. dolor unꝙͣ recedat ilde¬
fectus stomachi. fere totũ qd̾
patior est. Freq̃ter ĩ die et in
nocte exigit confortari. modito
ad modũ qͣlicũq liquore. nã
ad solidũ om̃e in epora biliter
indignat᷑ A oc parũ ꝙ dignat᷑¬
admitte̾. nĩ snĩ tͣui molestia su-¬
mit. s timet gͣuiorẽ. si sese ua¬
cuũ omnino dimiserit. Quod
si plusculũ qͥd interdũ admitte
acquiestat. id trͣuissimũ ꝑe¬
des et crura ĩtumuerũt. q̃ad¬
modũ ydropitis contingere
solet Et ini his oĩbꝰ ne qͥd lateat
amicũ de statu anuiti sollicitũ
scdm̃ int̾iorẽ hoĩe. ut minꝰ sa¬
piens dico. spũs ꝓmptꝰ est ĩ
carne ĩfirma Grate saluatorẽ
qui ñ uult mortẽ pectatoi̾s. ut
tẽpestiuũ iam exitũ ñ differat.
s custodiat Curate munire
Uotis calcaneũ nudũ mũtis.

Expanded text:
ad Arnaldum Bonae-Vallis abbatem, ad Arnaldum Bonae-Vallis abbatem, in qua sic ait inter caetera: « Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus, dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter in die et in nocte exigit confortari, modico admodum qualicumque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatadmittere, non sine gravi molestia sumit; sed timet graviorem, si sese vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dico spiritus promptus est in carne infirma. Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non differat, sed custodiat. Curate munire votis calcaneum nudum meritis,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt rogans et obsetrans ꝑ mul¬
tas latͥmas. timorẽ dei et satre
puritatis. ac tociꝰ ꝑfectioĩs amo¬
rẽ eorũ in pͥm̾e̾ animus conabat᷑
E et monebat et cũ latͥmis
obtestabat᷑. ut siquid u̾tutis aũt
exemplo cõmendasset aut uerlo.
id enularent᷑. id firmit᷑ tene¬
rent. et ini eo ꝓficerẽt Uidẽs
ita suoꝵ finẽ ĩmin̾e̾ dierũ qͦs¬
dam frẽs qui in familiari sibi
cõu̾sacione diuciꝰ adheserant.
seorsum aduocãs. alloq̃bat᷑ ta¬
lia dicens Quia ñ arbitror
me magna uob̾ relitionis eꝑem¬
pla posse relinq̃re tria uobis
mtanda cõmendo. q̃ ĩstadio
quo cuturri. me ꝓ possibilitate
mea memini obẜuasse finus
sensui meo ꝙͣ altĩꝰ credidi. lesq
de ledente uinedictã nĩ expetiui.
nemini scandalũ face̾ uolui: et
siqnͣdo incidit. sedaui et potui
cienciã. caritatẽq discipuloꝵ
mẽtibꝰ inserere nitebat᷑. imi¬
tanda ꝓponens eis ñ tani u̾bo

Expanded text:
autem rogans et obsecrans per mulautem rogans et obsecrans per multas lacrymas, timorem Dei et sacrae puritatis ac totius perfectionis amorem eorum imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid virtutis aut exemplo commendasset aut verbo, id aemularentur, id firmiter tenerent, et in eo proficerent. Videns itaque suorum finem imminere dierum, quosdam fratres, qui in familiari sibi conversatione diutius adhaeserant, seorsum advocans alloquebatur, talia dicens: « Quia non arbitror me magna vobis religionis exempla posse relinquere, tria vobis imitanda commendo, quae in stadio quo cucurri, me pro possibilitate mea memini observasse. Minus sensui meo quam alterius credidi. Laesus de laedente vindictam non expetivi. Nemini scandalum facere volui; et si quando incidit, sedavi ut potui.tientiam, charitatemque discipulorum mentibus inserere nitebatur, imitanda proponens eis non tam verbo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ moĩ u̾ba subpͥmẽt Ceterũ
factis qͦdãmõ clamans. oꝑa cõ¬
sũmaui q̃ dedit mͥ pr̃ ut faterẽ.
matris ac magis actus ext̾iores
omitt̾e cepit. affectꝰ retuahere.
uelut et sacrorũ funibꝰ desidi̾oꝵ
sedula intentione p̃iactis. uicino
iam littori habar̃o firmꝰ et cõmo¬
diꝰ applicare DDeniq cũ uenera¬
bił antistes sedis linguonice.
todefridus de quibꝰ dã eñ solli¬
citaret agendis. et minꝰ appon̾e
animũ miraret᷑. ne nura mire¬
mini inqͥt. ego enĩ iam ñ sum
sc̃s cõpassionis et misericordie
uisceribꝰ affluens. km̃os sibi filios
iiẜabilit̾ tabescentes. et aresten¬
tes p̃timore et expectacione
suꝑueniẽtis desolacionis tͣuissiẽ.
et lamẽtabił orbitatis. dultissi¬
mis eos consolacionibꝰ refouebat
Et monens eos in tuto diuine
clementie sinu. spei anchoram
fideiq sue. ꝑ incõuulsibilem
caritatẽ firmꝰ firmiꝰ uidicare.
se qͦr ꝓmittebat. nec post mortẽ
eis aliqnͣ de futurũ ꝓd̾ pensiꝰ

Expanded text:
ba supprimeret. Caeterum factis quodam modo clamans, « Opera consummavi quae dedit mihi Pater ut facerem; » magis ac magis actus exteriores omittere coepit, affectus retrahere, velut et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne miremini, inquit; ego enim jam non sum sanctus, compassionis et misericordiae visceribus affluens, charissimos sibi filios miserabiliter tabescentes, et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis, dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei anchoram, fideique suae per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat, nec post mortem eis aliquando defuturum. Propensius
Abbreviated transcription (Latin):
solꝯ ip̃e ꝙ ẽat mirabrliꝰ non
uidebat. sue uidelicet uł oꝑatio¬
nis opinionis ue splendorẽ Ro¬
uissime cũ ext̾ioris habitaculi.
undiqr iam soluta cõpatro desi¬
deranti. aĩe liberũ p̃staret egres¬
sũ. pꝰ sacre unctioĩs celebracionẽ.
et sacͣtissimi corꝑis dñici ꝑcep¬
cionẽ. magnꝰ ille dies illuxit
quo ꝓpetuus illi ortus est dies
Ad cuiꝰ exitũ uicini epĩ cum
abbatũ et frñ copiosa mlt̾itu¬
dine fuerant cõtrregati

Expanded text:
irabilius, non videbat, suae videlicet vel operationis, opinionisve splendorem. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago desideranti animae liberum praestaret egressum, post sacrae Unctionis celebrationem, et sacratissimi corporis Dominici perceptionem, magnus ille dies illuxit, quo perpetuus illi ortus est dies. Ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati
Abbreviated transcription (Latin):
domo coruscãdo cõscendere.
at ĩt̾ mirãciũ obtutꝰ spe¬
ra ignea ccis similitudĩẽ
p̃ferens. ueloti cursu densi¬
tatem nubiũ p̃teriẽs. celi
altitudĩe penetͣre iħ oc gͦ
ordĩe. scã eiꝰ aĩa sarcinã
carnis abiecta utz t̾renis
pressionibꝰ lib̾ata. ad suũ
leta reuolauit auctorẽ. et
ĩ ãtiꝙͣ possessionẽ diu hic
ꝑegͥnata. celo gaudente. t̾ra
plorante. ãgli̾s eciã plan¬
dentibꝰ. tandẽ ouãs cõstẽ¬
dit Ita ꝙͣtũ habe̾t uir
bts̃ in plebe amorẽ. cõfestĩ¬
orb̾ in celo resonabat Od̾q
plateas c̾rente nũcio uariꝰ
subito rumor ĩpleue̾at. et
uniꝰ obitu qͣiͣ coĩ orbitatꝭ
uuln̾e. tota simł citus la¬
mẽtabat᷑ Quid młta:
Compositũ cõtinuo ex more¬
corpꝰ feretroq indicum.
ad eccłia deferũt i ln ex¬
cubias uicissim agentes.
magno põdere aggͣuat᷑

Expanded text:
conscendere, atque inter mirantium obtutus sphaera ignea crucis in se similitudinem praeferens, velocique cursu denuitatem nubium praeteriens, coeli altitudinem penetrare. Hoc ergo ordine sancta ejus anima sarcina carnis abjecta, atque terrenis pressionibus liberata, ad suum laeta revolavit auctorem, et in antiquam possessionem, diu hic peregrinata, coelo gaudente, terra plorante, angelis etiam plaudentibus, tandem ovans conscendit. Itaque quantum haberet vir beatus in plebe amorem, confesturbis in caelo resonabat omnesque plateas, currente nuntio, varius subito rumor impleverat et unius obitu quasi commune orbitatis vulnere tota simul civitas lamentabat. Quid multa? Conpositum cocorpus, feretroque inditum, ad ecclesiam deferunt, ibique excubias vicissim agentes, magno pondere aggravatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mulatrix u̾tutũ eiꝰ Geia¬
bat in plebem Uba uĩtatis
fructꝰ fidei redũdancia
sufficienti sale condita. et
uelut aromaticis infusa pec
cũiectas tantũ gallias illu¬
strare. sex exteras etiã ꝓuĩ¬
tias ĩplebat mi̾toꝵ gr̃a p̃¬
currente Int̾ barbaroꝵ si¬
quidẽ fremĩtꝰ. qͣ signifer¬

Expanded text:
mulatrix virtutum; seminabat in plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis icumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremi
Abbreviated transcription (Latin):
NR etea pastoi̾s cura sol¬
sicitꝰ. lustrabat urbes
et municipia circũqͣq sibi
quussa Sz flandrenses atz
antuuer penses. frisones¬
qͦ et sueui ac barbari quiq
circa maris lictora degẽtes.
quos uelut in extremis re¬
motos nullꝰ ad huc p̃dica¬
cõis uoiner ĩpressãt. pͥmo
eũ hostili aĩo et adu̾sa mẽte
susceperũt Postmodũ lo̾

Expanded text:
erea pastoris cura sollicitus, lustrabat urbes vel municipia circumquaque sibi commissa; sed Flandrenses atque Andoverpenses, Frisiones, et Suevi, et barbari quique circa maris littora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer impresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmod
Abbreviated transcription (Latin):
nudꝰ. s fidei feruore uestitꝰ
se ĩgerebat . xp̃i cai̾tate se¬
curꝰ Adusantesq sibi for¬
tit̾ suꝑabat. ñ corꝑea lorica
amictꝰ. sed fidei u̾tute ĩdutꝰ
O quociens ob u̾i̾tatis as¬
sercionẽ ꝑatam habuit
mortẽ. fecissetq sacis uotis.
si cõtuliss sors tp̃is G luz
ei racio tꝑis ñ potuit p̃sta
re martyriũ. głi̾am tñ

Expanded text:
idei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversantesque sibi fortiter superabat, non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quoties ob veritatis assertionem paratam habuit mortem, fecissetque satis votis, si contulisset sors temporis! Sed licet ei ratio temporis non potuerit praest re martyri
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta Gicq demũ ftm̃
est. ut qͣ celitꝰ lumẽ ostẽsũ.
aut radiꝰ quidã solis erũ¬
pens. totã ꝑtis illiꝰ barba¬
riem illustraret fam et
ip̃i qui eũ primo uelut fero¬
cissime bestie discerꝑe cupie¬
bant. postmodũ actendentes
eiꝰ boĩtatem ac mãsuetudĩe.
initatores eiꝰ fieĩ cupiebãt.

Expanded text:
cque demum factum est ut quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totam partis illius barbariem illustraret. Nam et ipsi qui eum primo velut ferocissimae bestiae discerpere cupierant, postmodum attendentes ejus bonitatem ac mansuetudinem, imitatores
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fortitudĩe ⁊ oboratq. iii
uigiliis sedulꝰ. in ieuiniis as¬
siduus. fidem ẜuãdo. cursit
ꝯsũmãdo. repositã sibi axp̃o
iusticie coronã. cotidie exp̃¬
tabat restitui Tanꝙͣ spe̾cu¬
lator etem̃ a dño ꝯstitutꝰ.
p̃dicabat u̾bũ cũ om̃i auc¬
toitate Itustabat scdm̃ apłi¬

Expanded text:
dum fortitudine roboratus, in vigiliis sedulus, in jejuniis assiduus, fidem servando, cursum consummando, repositam sibi a Christo justitiae coronam quotidie exspectabat restitui. Tanquam speculator etenim a Domino constitutus, praedicabat verbum cum omni auctoritate; instabat secundum Ap
Abbreviated transcription (Latin):
iam exꝑta fuerat. formidaret.
collo eiꝰ alligari cartulã ħ uer¬
ba continẽtem p̃cepit. In noĩe
ne hanc amõ mulierẽ p̃sumas
conting̾e̾ Quod mandatũ sic
expauit diabols. ut mulieri re¬
gresse ad ꝓpͥa. nũqmͣ deinceps
aꝑpinquare p̃sie p̃sumpseit¬
corꝑalibꝰ pota̾t delectari. ampliꝰ
delectabat᷑ in dño. nͨ aliqua sclĩ
huiꝰ ambicione pulsabat . qui
solis celestibꝰ inhiabat ¶uod
eccłie destitute pastoribꝰ. eũ sibi
in epm̃ elegerũt Elegit eum
domestica mat̾ linguonẽs eccia.
elegit cathalaunẽs Intra italiã.
bilissima francia ciuitas. scde
belirice ꝓuĩcie caput. eiꝰ p̃lacio¬
nẽ ambiuit Omĩbꝰ his uoca¬
cionibꝰ pꝰ positis. ñ sollicitauit

Expanded text:
jam experta fuerat, formidaret, jam experta fuerat, formidaret, collo ejus alligari chartulam haec verba continentem praecipit: « In nominene hanc amodo mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regressae ad propria nunquam deinceps appropinquare praesumpsepore poterat delectari, amplius delectabatur in Domino; nec aliqua saeculi hujus ambitione pulsabatur, qui solis coelestibus inhiabat. Quot ecclesiae destitutae pastoribus eum sibi in episcopum elegerunt? Elegit eum domestica mater Lingonensis ecclesia, elegit Catalaunensis. Intra Italiam cbilissima Franciae civitas, secundae Belgicae provinciae caput, ejus praelationem ambivit. Omnibus his vocationibus postpositis,
Abbreviated transcription (Latin):
geste audierãt. s repente gau¬
diũ uertitur in merorẽ. quia
ubi domꝰ sue limina mulier
actigit. rursꝰ mtrat Dyabolus.
et infestior solito miserã discerpit
atrociꝰ Quid face̾t miser maritꝰ.
quo se uerte̾t nesciebat Colia¬
bitare cum demonio molestissi¬
mũ. relinq̃re impiũ uidebat
Gurgit igit᷑. et assũpta secum
muliere. rursũ papiã reu̾titur
Ubicum uirũ dei ñ inueĩss.
usq cremonã ꝓsequit᷑ ab euntẽ
Indicat quid stm̃ͣ sit: et ut gr̃ã
deest pie peticioni abbĩs clemẽtia. s
p̃cipit ut eccli̾a ciuitatis illiꝰ
ingrediat ͧ. orans expectet. do¬
nec ip̃e sequatͥ. Itaq menior ꝓ¬
missi. cͥca noctis crepuscłm. cet̾is
dormitũ euntibꝰ. ipẽ uno tãtũ
ꝓseqñte. eccliam ingredit᷑. et
tota nocte illa oracioni uatans.
obtinuit a dño ꝙ petebat. et ĩ¬
petrata mulierisanitate. iubet
eam securẽ reuerti ad ꝓpͥa E
tum illa reditũ ad se diaboli sic̃

Expanded text:
gestae audierant, sed repente gaugestae audierant, sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemonio molestissimum: relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere rursum Papiam revertitur. Ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit; et ut gratiam deest piae petitioni Abbatis clementia, sed praecipit ut ecclesiam civitatis illius ingrediatur, orans exspectet donec ipse sequatur. Itaque memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum euntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans, obtinuit a Domino quod petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam secure reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
possũ Interrogatꝰ causã. quia
nec dũ uult magnꝰ dñs ait.
Qui scũs Et quis ẽ magnꝰ¬
dño : Et ille Ihs̃ nazarenus
Ad quẽ rursum uirdei Uñ
enĩ ihm̃̃ nosti aut si unqmͣ
uidistieum . Uidi inquit.
ubi nani eñ uidisti ; In glia̾¬
Et qũo qͦmõ inde existi : Cum
lucifero inqͥt multi cecdinius.
¶ec aũt omĩa uote lugubri ꝑ
os uetule audientibꝰ oĩbꝰ loq̃¬
bat ͧ dt̃ espondẽte aũt aibbate scõ.
nũqͥd in illã redire głi̾am uelles.
et restitui iñ tradũ pͥstinũ:
Rursũ uoce mutata. et miro mõ
cachimnãs. hoc inqͥt tradatutm
est Et nichil ultra locutꝰ. orãte
añt aũt attenciꝰ uiro dei. neqͥs¬
simꝰ ille uictꝰ abscessit. et mulier
sibi reddita. qnͣtas potuit grãs
egit Reuertit᷑ igit  uir cum
muliere. et ꝑ totã uiã m̃colu¬
mitati eiꝰ congrandens. expectã¬
tibꝰ amicis domui sue reddit ᷑
Letabant ᷑ om̃s qui ordinẽ rei

Expanded text:
possum. » Interrogatus causam: « Quia possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus Dominus, » ait. Cui sanctus: « Et quis est magnus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti, aut si unquam vidisti eum?--Vidi, » inquit. « Ubinam eum vidisti?--In gloria.Et quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri per os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid in illam redire gloriam velles, et restitui in gradum pristinum? » Rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, inquit, tardatum est. » Et nihil ultra locutus. Orante autem attentius Viro Dei, nequissimus ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. Revertitur igitur vir cum muliere, et per totam viam incolumitati ejus congaudens, exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei
Abbreviated transcription (Latin):
expelłe Nulta in hũc modũ ĩ
uirũ dei iaculabãt᷑ cõuicia. ut
blasphenis ꝓuocatꝰ. ĩpaciẽt᷑
ferreͭ obprobria. et confũde̾t᷑ ĩ
pñcia ppłi. cum indignis se au¬
diret ẜmoĩbꝰ latesseri sed uir
dei astũ eius intelliẽs irriso¬
rẽ irrisit. et ulcionẽ ñ ipse ex¬
petens. sed ad deũ remittens.
ad eccli̾a scĩ syri demoniatã
duci p̃cepit Uoluit quippe
curacioĩs illiꝰ głi̾am dare scõ.
et pͥmicias oꝑacionũ u̾tuti eiꝰ
ascribi At uͦ sc̃s sprus ad hospĩ¬
tem suũ remisit negotiũ. nec
in eccłia sua ꝓp̾a quippiã sibi
deferens. intactũ opꝰ reduci
uoluit ad abbatẽ Reducit᷑ itr̃i
mulier ad abbatis hospiciũ.
grarriente ꝑos eiꝰ dyabolo et
dicente Non me sprulꝰ eciet.
cabat Tũ uͦ spũs neqmͣ uelut
pͥori imꝓbitate mutata. qmͣ li¬
bens inqͥt egrederer ab hac
canicula gͣuit̾ molestatꝰ niea.
qmͣ libens egrederer. sed nõ

Expanded text:
expellere. » Multa in hunc modum in expellere. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astum ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Sancto, et primitias operationum virtuti ejus adscribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, cabat. Tum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea! quam libens egrederer! sed non
Abbreviated transcription (Latin):
trua. deũ confessa. grãs egit.
et intuita curatorẽ suũ. pedibꝰ
eiꝰ aduoluta est Ingens per
eccłia attolitur clamor. ꝑsonãt
eramẽta. bñditit᷑ ab om̃ibꝰ deꝰ.
epcedit ueneratio modũ. et ẜuũ
dei gratulabũda ciuitas. liq̃frã
saritate. intredibilit̾ ueneratur¬
aduenerat. et fama u̾tutum
aduẽtũ eiꝰ p̃cesserat. et cum
debito gaudio et apparatu. tan¬
te glie uirũ ciuitas letabũda
sustepit Et ne diu ppłi desideriũ
Dilacio suspende̾t. qui sic̃ mediolani
miracła fca audierat. signũ ab
eo optabat uidere. aduenit re¬
pente pꝰ eũ rusticꝰ quidã. qui
de mediolano secutꝰ eũ fuerat.
Uxorẽ demoniatã secũ addutẽs.
qmͣ añ pedes eiꝰ latͥmabili bote
intrĩsecas ꝓtestans auxietates
deposuit Pam mora ni cõtume¬
lias abb̃is ꝑ os misere mulieis
diabolꝰ locutꝰ est. et irridens
ẜuũ dei. ñ inquit me de canicła
mea hic porrulos edens. pot̾is.

Expanded text:
gua Deum confessa, gratias egit, gua Deum confessa, gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, personant aeramenta, benedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et servum Dei gratulabunda civitas, liquefacta charitate incredibiliter veneraturadvenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videre: advenit repente post eum rusticus quidam, qui de Mediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus, lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates, deposuit. Nec mora in contumelias Abbatis per os miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « Non, » inquit, « me de canicula mea hic porrulos edens poterit
Abbreviated transcription (Latin):
inique sps̃ iudex tuus. adest sũ¬
ma potestas. ianiͦ resiste si potes
Aldest ille qui pro nr̃a salute pas¬
surꝰ. nũc inqͥt pͥnceps mũdi ei¬
cietͦ foras ¶oc illud corpꝰ. ꝙ de
corꝑe uirgio sũptũ est. ꝙ instipite
crutis extensũ est᷑ ꝙ ĩtumulo ia¬
cuit. q de morte surrexit.q uidẽ¬
tibꝰ disciplis astendit in celũ Iln
luiꝰ gͦ maiestati terribili potestate
tibi spũs maligne p̃cipio. ut ab
hat ancilla eiꝰ̃ egrediẽs. cõtinq̾e
eani deinceps ñ p̃sumas Cũq
eam ĩuitus deserens. et mane
ultra ñ ualens. atrociꝰ affliessi.te. ͤ¬
malignꝰ. tam magnã irã quan
modicũ tempꝰ hñs. rediens pat̾
scũs ad altare fractionẽ hostie
salutai̾s rite cõpleuit. diffũdendãq
in populũ patẽ mĩstro dedit. et
cenfestim pax et salus incegru
reddita est mulieri fugato
dyabolo. mulier mẽtis sue cõpos
effecta. redditis cũ racione sen¬
sibꝰ. reuoluta intra fautes lin¬

Expanded text:
inique spiritus, Judex tuus; adest suminique spiritus, Judex tuus; adest summa Potestas; jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo Majestatis terribili potestate tibi, spiritus maligne, praecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens, contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret malignus, tam magnam iram quam modicum tempus habens, rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit, et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Fugato 1258 diabolo, mulier mentis suae compos effecta, redditis cum ratione sensibus, revoluta intra fauces lin
Abbreviated transcription (Latin):
chis secũ iuxͣ alture consistentibꝰ
mulierẽ ibidem iubet constitui et
teneri Illa uͦ reluctans. et ui dya¬
bolita ñ naturali u̾tute recaltit᷑ns.
tus ñ sñ aliorũ ĩuiria ipm abbem
pede ꝑcussit ¶Iuẽ dyaboli ausũ
mansuete ille ꝯtẽpsit. ad expul¬
sionẽ. ñ indignacioẽ ire. s pacifita
et hũili supplitatõe deũ ĩuotat
adiutorẽ. et ad immolationẽ ho¬
stie salutais accedit Quciens
tamẽ eandem sacram hostiã sig¬
nat. tociens ad mulierẽ qͦ cõu̾sꝰ.
eodem signo crucis edito. spm̃
ne qmͣ athleta fortis inpugnat
Aam et ille malignꝰ quciens
adu̾sus eum signũ crucis ĩten¬
dit ͦ. ꝑtussũ se indicans acriꝰ seuit.
et recaltitrãs contra stimulũ qͥd¬
nã toleret. ꝓdit muitꝰ Expleta
aũt oraciõne dnĩca. efficatiꝰ añt
hostem aggredit  uir beatꝰ Pa¬
tene siquidem calicis sacrũ dñi
corpꝰ imponẽs. et muliei̾s capiti
supponẽs. talia lo quebat᷑ Adest

Expanded text:
chis secum juxta altare consistentibus chis secum juxta altare consistentibus mulierem ibidem jubet constitui et teneri. Illa vero reluctans, et vi diabolica non naturali virtute recalcitrans, non sine aliorum injuria ipsum Abbatem pede percussit. Quem diaboli ausum mansuete ille contempsit, ad expulsionem non indignatione irae, sed pacifica et humili supplicatione Deum invocat adjutorem, et ad immolationem hostiae salutaris accedit. Quoties tamen eamdem sacram hostiam signat, toties ad mulierem quoque conversus, eodem signo crucis edito, spiritum nequam athleta fortis impugnat. Nam et ille malignus, quoties adversus eum signum crucis intenditur, percussum se indicans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest,
Abbreviated transcription (Latin):
Insanienti quippe dyabolo. et in
quibusdã obsessis debatanti. opposi¬
tũ est xp̃i uepillũ. et increpante
uiro dei. de possessis atriis suꝑue¬
niente emmenciore u̾tute. trita
et tremebũda diffug̾e demonia
Inter eos tͥ qui uexabant᷑. mulier
grandeua. ciuis mediolanensis.
et honorata qͦndã matrona. usq
ad eccli̾am btĩ ambrosii. pꝰ bti
uirũ a multis tracta est Ini cuiꝰ
pectore pluribꝰ anis dyabolus sede¬
rat. et iam iam ita suffocau̾at eã.
ut uisu et auditu. et uerbo pͥuata.
frendens dentibꝰ. et linguã ꝓten¬
dens. monstrũ ñ fẽmina uideret᷑
Sordida ei facies. nultꝰ t̾ribil flatꝰ
fetidꝰ. inhabitatoi̾s sathane collu¬
uiã testabant᷑ Manc cũ aspepisset
uir dei. nouit m̾herentẽ ei et muis¬
catũ dyabolũ. nec facele egressur ũ
de domo qmͣ tanto possederat tp̃e
Conu̾sus irit  ad ppłm. cuiꝰ ĩnu¬
mera aderat multitudo. orare
uibet attenciꝰ. et cleritis et mona¬

Expanded text:
Insanienti quippe diabolo, et in Insanienti quippe diabolo, et in quibusdam obsessis debacchanti, oppositum est Christi vexillum; et increpante Viro Dei, de possessis atriis, superveniente eminentiore virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Inter eos igitur qui vexabantur, mulier grandaeva, civis Mediolanensis, et honorata quondam matrona, usque ad ecclesiam beati Ambrosii, post beatum Virum a multis tracta est. In cujus pectore pluribus annis diabolus sederat, et jamjam ita suffocaverat eam, ut visu et auditu et verbo privata, frendens dentibus, et linguam protendens, monstrum, non femina videretur. Sordida ei facies, vultus terribilis, flatus fetidus, inhabitatoris satanae colluvia testabantur. Hanc cum aspexisset Vir Dei, novit inhaerentem ei et inviscatum diabolum, nec facile egressurum de domo, quam tanto possederat tempore. Conversus igitur ad populum, cujus innumera aderat mujubet attentius, et clericis, et mona
Abbreviated transcription (Latin):
ad unitatẽ ecclie deuios reuocaret
Trãsceriso itaz apennino ubi au¬
dierũt mediolanenses abbẽm de¬
sid̾a̾tũ sius finibꝰ ꝓpinquure.
longe aciuitate miliaribꝰ septẽ.
omĩs ppłs obuiat. nobiles ĩnobi¬
les. equites. pedites. mediocres.
pauꝑes. quasi de ciuitate migͣrẽt
ꝓprios lares deserũt :. si distinctis
agminibꝰ incredibili deuotione
et reuerencia uirũ dei suscipiũt
Om̃s illiꝰ parit̾ delectabantur
aspectu. feli ͥipeͦ p̃ aliis iudicantes
qui eius possent frui anditu Neos¬
culabant᷑ etiã pedes illiꝰ. licet h
ille moleste acciꝑet. s nulla pot̾at
ꝓr nos et deuotos ratione cõpesc̾e.
nulla interdictõne repellere Et
cum tractatũ eẽt in publico de
oblita fortitudĩs sue ciuitas.
om̃iq ferotitate deposita. obedien¬
cie se abbĩs substrauit Pagtatis
uttit᷑ om̃ibꝰ. reconciliata eccłia. fur¬
matis inter plebes concordie pactio¬
nibꝰ. alia ceperũt ei nasci negotia

Expanded text:
ad unitatem Ecclesiae devios revocaret. ad unitatem Ecclesiae devios revocaret. Transcenso itaque Apennino, ubi audierunt Mediolanenses Abbatem desideratum suis finibus propinquare, longe a civitate milliaribus septem omnis populus obviat: nobiles, ignobiles, equites, pedites, mediocres, pauperes, quasi de civitate migrarent, proprios lares deserunt, et distinctis agminibus incredibili devotione et reverentia Virum Dei suscipiunt. Omnes illius pariter delectabantur aspectu, felices se prae aliis judicantes, qui ejus possent frui auditu. Deosculabantur etiam pedes illius, licet hoc ille moleste acciperet: sed nulla poterat pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Et cum tractatum esset in publico de oblita fortitudinis suae civitas, omnique ferocitate deposita, obedientiae se Abbatis substravit. 52. Pacatis igitur omnibus, reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt ei nasci negotia.
Abbreviated transcription (Latin):
turas. qͣs ab eiusdẽ p̃decessore ñi¬
ꝑatore henrico. ꝑ mapĩos quidẽ
labores. et musta ꝑicula. roma¬
na ecclĩa uendicarat Plet ꝯsilũ
suppetebat. expauestentibꝰ roma¬
nis regis potenciam. donec mu¬
rũ se opposuit abbas sc̃s Aludatt̾
mira libertate redarguit. mira
auctoi̾tate compestuit ¶ ͫ xxiii
Ade dñs papa reuersus.
nec longas ni tallis fa¬
ciens moras. p̃fato regi. pꝰ ea
romã occurrit. et ab eo in latera¬
nense palaciũ deductꝰ est Relicto
itrit rome ĩnotentio. alias imꝑa¬
tor digredit᷑ Intelligẽs uerõ
innocenciꝰ rome sibi infrurtuosã
eo temꝑe morã. rursus pisas reu̾¬
tit᷑. ibiq aggrefatis tociꝰ occidẽ¬
tis epĩs. aliisq uiris religiosĩs
lio ad reconciliandos mediolanẽ¬
ses dñs papa. uirũ dei quẽ młtis
supplitationibꝰ expecierãt. a lat̾e̾
suo direxit. qui scisma ꝑanselmũ
in eadem urbe factũ ablueret. et

Expanded text:
turas, quas ab ejusdem praedecessore impturas, quas ab ejusdem praedecessore imperatore Henrico per maximos quidem labores et multa pericula Romana Ecclesia vindicarat. Nec consilium suppetebat, expavescentibus Romanis Regis potentiam, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. Unde dominus Papa reversus, nec longas in Galliis faciens moras, praefato regi postea Romam occurrit, et ab eo in Lateranense palatium deductus est. Relicto igitur Romae Innocentio, alias Imperator digreditur. Intelligens vero Innocentius Romae sibi infructuosam eo tempore moram, rursus Pisas revertitur, ibique aggregatis totius occidentis episcopis, aliisque viris religiosis, lio ad reconciliandos Mediolanenses dominus Papa Virum Dei, quem multis supplicationibus expetierant, a latere suo direxit , qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum ablueret, et
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuĩtiã nanigio delapsus est
Et burtũdiã tnͣsiens. aurelianũ
frantie urbem ꝑuenit. Ubi oct̾rẽ¬
tibꝰ epĩs. a rete piissimo. francoꝵ
lodonito. alatrit̾ et honorifice sus¬
ceptus est Inde carnotũ deducit᷑
Ibi gloriosꝰ rex anglorũ henri¬
cus ei cum mapĩo ex̃orũ et ꝓ¬
cerũ comitatu. a uenerabili abbe
clareuallensi adductꝰ occurrit.
quẽ eciã papã potenti eiusdem
abbãs abbis admonicione ꝑsuasꝰ.
in patrẽ suũ et pastorẽ suscepit
Reu̾sis int̾im de germana dnĩ.
lotharii consensũ et littas deferẽ¬
tibꝰ . pꝰmodũ apũd leõdiũ eidẽ
romanorũ regi oct᷑rit In om̃ĩbꝰ
hiis dñs papa abbẽm stm̃ asese¬
pari non paciebat ᷑. qui ubiq oꝑa
pietatis epercens. oppressis patro¬
cima exhibebat Itaq papa ĩnocẽ¬
ciꝰ. a retre honorifice susceptus. est.
sed uelotiter obnubilata est illa se¬
renitas Si quidẽ inportune idem

Expanded text:
in Provinciam navigio delapsus est. in Provinciam navigio delapsus est. Et Burgundiam transiens, Aurelianum Franciae urbem pervenit, ubi occurrentibus episcopis a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter et honorifice susceptus est. Inde Carnotum deducitur: ibi gloriosus rex Anglorum Henricus ei cum maximo episcoporum et procerum comitatu a venerabili Abbate Clarae-Vallensi adductus occurrit; quem etiam Papam potenti ejusdem Abbatis admonitione persuasus in patrem suum et pastorem suscepit. Reversis interim de Germania domini Lotharii consensum et litteras deferentibus, postmodum apud Leodium eidem Romanorum regi occurrit. In omnibus his dominus Papa Abbatem sanctum a se separari non patiebatur, qui ubique opera pietatis exercens, oppressis patrocinia exhibebat. Itaque papa Innocentius a Rege honorifice susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Siquidem importune idem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenturã Ubi uͦ ad lotũ uen¬
tũ q  celebrato pͥns ieuinio. et p̃ci¬
bꝰ ad dnĩ fusis. cũ de eodem u̾bo
tractaturi.rex et ep̃i cum pͥncipi¬
buo consedissent. unũ om̃i consi¬
liũ fuit. una sentencia. ut netro¬
ciũ dei. dei famulo imponet᷑. et
ex ore eiꝰ causa tota pendet ¶d̾
ille timẽs licet ac tremens. mo¬
nitio tamẽ uiroꝵ fideliũ atqͥes¬
cens suscepit. et diligent᷑ ꝓsecutꝰ
elertionis ordinẽ electorũ mĩta.
uitam et famã pͥoris electi. aꝑuit
os suũ. et sps̃ scũo impleuit illud
Unꝰ tͦ om̃n ore locutꝰ. sustipiẽ¬
dũ ab om̃ĩbꝰ sũmũ pontificem
ĩnotentiũ nominauit. et ratum
ẽẽ om̃s parit᷑ acclamauerũt Et
Decantatis ex more laudibꝰ deo.
obedientiã deinceps polliciti. elet¬
tioni ĩnocencii om̃s parit᷑ subscͥp¬
serũt. Int̾ea idem dñs papa mlt̾is
in pisis et tuscia et in aliis ꝓuĩciis
salubrit᷑ et potestateue dispositis.
ualefaciẽs pisanis. et grãs agẽs.

Expanded text:
enturam. Ubi vero ad locum ventum est, celebrato prius jejunio, et precibus ad Deum fusis, cum de eodem verbo tractaturi Rex et episcopi cum principibus consedissent, unum omnium consilium fuit, una sententia, ut negotium Dei, Dei Famulo imponeretur, et ex ore ejus causa tota penderet. Quod ille timens licet ac tremens, monitis tamen virorum fidelium acquiescens, suscepit; et diligenter prosecutis electiones ordinem, electorum merita, vitam et famam prioris electi, aperuit os suum, et Spiritus sanctus implevit illud. Unus ergo omnium ore locutus, suscipiendum ab omnibus summum pontificem Innocentium nominavit, et ratum esse omnes pariter acclamaverunt. Et decantatis ex more laudibus Deo, obedientiam deinceps polliciti, electioni Innocentii omnes pariter subscripserunt. 50. Interea idem dominus Papa multis in Pisis et Tuscia, et in aliis provinciis salubriter et potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens,
Abbreviated transcription (Latin):
corrnito. maritꝰ est eiꝰ ꝯtubermiũ
execratur. Int̾e̾a ad lotũ p̃dictũ
uii dei cũ comitatu suo aduen̾at.
cuiꝰ ut audiuit aduentũ ĩfelix
mulier. se ad pedes eiꝰ tremebũ¬
da ꝓiecit Alꝑit ei latͥmis ꝑfusa
passionẽ horribilẽ. et ludificatiõem
ĩueteratã. et ꝙ nichil ei ꝓfecisset̃.

Expanded text:
cognito, maritus ejus contubernium cognito, maritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comitatu suo advenerat - cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveterat
Abbreviated transcription (Latin):
quitaniã ꝓfecturũ Ibant igit ᷑
simł. et parit̾ namietũ uenerũt
Qrat aũt in retione illa. miẜa
mulier. que aqͦͣdam petulante
dyabolo uexabat᷑ Sabebat aũt
uirũ. huiꝰ tñ tam exetrabilł cõmer¬
cii prorsus ignarũ Abntebatur
tͥ ea. eciã in eodeni leco lecto cubã¬
te marito. ĩuisibiliter impur issimꝰ
ille adult̾. et incredibili uepabat
libidine Sex ãnis tantũ latuit
malũ. nec detexit mulier ꝑdita
tanti t̾ͥminis ꝓbrũ. Eeptimo
uͦ anno confusa est ni se ip̃a. et
expauit ꝓpt̾ timorẽ dei. cuiꝰ
iudicio singłis momẽtis timebat
intercipi et dãpnari Confucit
ad sacerdotes. et piacłmm confitet᷑
ꝑdagrat loca sc̃ã. et scõꝵ implo¬
rat suffragia. s nulla ei cõfessio
nullo oracio. nulla elemosinaꝵ
largicio suffragrat᷑ Cotidie ut¬
ut priꝰ et in portuniꝰ a demone
infestat᷑ Deniq ĩ publicũ. scelꝰ tã¬
tũ effusum est Quo audito et

Expanded text:
Aquitaniam profecturum. 57. Ibant igitur Aquitaniam profecturum. 57. Ibant igitur simul, et pariter Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Habebat autem virum, hujus tamen tam exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur igitur ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius et importunius a daemone infestatur. Denique in publicum scelus tantum effusum est. Quo audito et
Abbreviated transcription (Latin):
¶et luminaria de claraualle.
et doctͥna uiri dei bernardi abb̃is
assũpta. fulgore religioĩs p̃dictas
illustrauere ciuitates ¶ Re
epm̃. qui se uiderat tociꝰ aquita¬
nie pͥncipẽ et magistrũ ħis igr
Duohꝰ ob hanc maliciã in unũ
quenientibꝰ. quicũqz susteptiomi
petri leonis ñ subsc̾bebãt. ꝑsecu¬
cionibꝰ expositi. alii dãpnis alii
ꝓstͥpcionibꝰ multabãt̾. alii ase¬
dibꝰ ꝓpͥis pulsi. exulare cõpelle¬
bantur Aludiẽs hec et huiꝰ mõi.
uir uenerabł. gaufridꝰ carnotẽ¬
sis ep̃s. cui a pp ĩnocencio aqͥta¬
nie legatio fu̾at cõmẽdata. uelie¬
mẽt̾ in doluit. et suctrendũ ꝑicli¬
tanti eccle pͥpositis aliis negotiis
ut sibi ad tanta mala eliminãda
succurrat. Assensit uir dei. et se
inpximo cõgretaciõem monachoꝵ
mbritanniã in lotũ quẽ iuxͣ nã¬
netũ comitissa exmergardis pa¬
uerat ducturũ intimat. et ꝓmit¬
tit disposita illa domo. se cũ eo ĩa

Expanded text:
Haec luminaria de Clara-Valle Haec luminaria de Clara-Valle et doctrina viri Dei Bernardi abbatis assumpta, fulgore religionis praedictas illustravere civitates. m, qui se viderat totius Aquitaniae principem et magistrum. His igitur duobus ob hanc malitiam in unum convenientibus, quicumque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus mulctabantur, alii a sedibus propriis pulsi exsulare compellebantur. Audiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufridus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis,ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit Vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat, et promittit, disposita illa domo, se cum eo in
Abbreviated transcription (Latin):
animũ eiꝰ honor oblatus. nec
motꝰ est pes eius. ut se ad sub¬
limia inclinaret Promotio¬
nẽ tamẽ qmͣ in sua ꝑsona qͦ¬
ad potuit euitauit. iii filiis qͦs
de diu̾ẜ regionibꝰ cong̾gratis.
diuino manciparat ẜuicio.
dñs ad impleuit Ae his enĩ.
roma eugeniũ sũmũ meruit
habe̾ pontificẽ ꝑDreneste. step¬
uirũ Ostia. uitũ magnũ hugo¬
nẽ ꝓpe urbem. sub osberto
pontifice. nepa refloruit Ilnitus¬
cia. piscis. magnũ ecclie lumẽ
balduiꝰ p̃sul effulsit Circa
alpes lausenne. datꝰ est ame¬
deus. Geduno. Garmꝰ. ligo¬
nis. Gõdefrigꝰ Alanus. autis¬
siodoro. Nãnetis. Uernardꝰ.
Baluati. idemq remis henricꝰ
Tornaco. Gerardꝰ Eboraço.
henricꝰ. Andreas. atrebãti I
lybernia. epĩ duo. re et nõie
xpĩam In alemannia. ciuitate
curia. algotꝰ sapĩa etate et
trrã reuerendꝰ In ipã quoq
romana curia. henritꝰ et ber¬
nardꝰ. alter p̃sbit᷑. alter dya¬
conꝰ. ordinati sũt cardinales

Expanded text:
animum ejus honor oblatus, nec motus est pes ejus ut se ad sublimia inclinaret. Promotionem tamen, quam in sua persona quoad potuit evitavit, in filiis, quos de diversis regionibus congregatos divino manciparat servitio, Dominus adimplevit. De his enim Roma Eugenium summum meruit habere pontificem: Praeneste Stepvirum: Ostia, virum magnum Hugonem. Prope urbem sub Osberto pontifice Nepa refloruit. In Tuscia Pisis magnum Ecclesiae lumen Balduinus praesul effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus, Seduno Guarinus, Lingonis Godefridus, Alanus Autissiodoro, Nannetis Bernardus; Belvacis, itemque Remis Henricus, Tornaco Gerardus, Eboraco Henricus, Andreas Atrebati: in Hibernia episcopi duo, re et nomine Christiani: in Alemannia, civitate Curia, Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. In ipsa quoque Romana curia Henricus et Bernardus, alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales.
Abbreviated transcription (Latin):
aborabat ea tempestate
sub scismate petri leonis
romana ecclia E appt̾ cõuocato
stãpis colloquio. abbas scũs
spetialit̾ ab ip̃o francoꝵ retre.
et p̃cipuis quiliꝰq pontifitibꝰ
accersitꝰ. sic̃ postea fatebatͫ nõ
mediotrit᷑ pauidꝰ et tremebũdꝰ.
aduenit. ꝑiclm̃ quippe et pondꝰ
negocii nõ igrnorãs In itin̾e̾
tamẽ ꝯsolatꝰ eũ est deꝰ. ostendes
ei in uisu noctis. eccłia magnã

Expanded text:
aborabat ea tempestate sub schismate Petri Leonis Romana Ecclesia. Eapropter convocato Stampis colloquio , Abbas sanctus specialiter ab ipso Francorum rege, et praecipuis quibusque pontificibus accersitus, sicut postea fatebatur, non mediocriter pavidus et tremebundus advenit, periculum quippe et pondus negotii non ignorans. In itinere tamen consolatus est eum Deus, ostendens ei in visu noctis Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
tallo auri refertos. quoͦ
rio aĩe sue t̾bue̾t. hot ei so¬
lũ astruẽs prodesse Illa uo̾
q̃ in thesauris ielĩquebat.
ꝓculdubio aĩe sue obesse Er
ille sic̃ semꝑ rapidꝰ ita te¬
nax et auarꝰ. dũ mora di¬
lacoĩs longiꝰ ĩnectit. repẽte
miser spñ exalauit Cuiꝰ
corpꝰ eligiꝰ secũ pro mĩã
deferẽs. sepultͬe tͣdidit. at
sic u̾ba sua cũctis maĩfeste

Expanded text:
tallo auri refertos, quos tallo auri refertos, quos rio suae animae tribueret, hoc ei solum astruens prodesse, illa vero quae in thesauris relinquebat, procul dubio animae suae obesse. Sed ille, sicut semper, rapidus, ita tenax et avarus, dum moras dilationis longius innectit, repente miser spiritum exhalavit; cujus corpus Eligius secum pro misericordia referens, sepulturae tradidit, ac sic verba