comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur. Credi &iam potest beato paulo apło
dñm post suã ascensionẽ non insua natura appa¬
ruisse. sed potius per angłm. tantũ in ea forma
inqua recognosei ab ominib solet. Qui testimo¬
bũ. Uidit itaq haec om̃a et testimoniũ ꝑhibuit.
et scimus quiauerũ ẽ testimoniũ eius. Sed quod
fecit iohannes. hoc &iam fecit cotidie eccła cuius
mẽbrũ ille fuit: et incuius figura hanc apocalipsin
uidit. Acuius hore testimoniũ illius non recedit.
quia indesinenter doctrinis illius insistat. Beatus
quilegit et quiaudiunt uerba ꝓphetiae huius &
seruant ea quȩ in ea scripta sunt. Tempus enĩ ꝓpe ẽ
In his uerbis. duoꝵ personȩ fidelium. cõprehendunt᷑.
Doctoꝵ uidelicet quilegunt et aliis exponunt. et au¬
ditoꝵ qui audiunt retinent & opere ꝑficiunt. eaque
in ea scripta sunt. Licet enĩ hic liber multa habeat
inse ꝓfunda misteria. tamen multa sunt ibi. que &iã
adlit terã custodita. magnã utilitatẽ & salutem.

Expanded text:
osius: Credi etiam potest beato Paulo apostolo Dominum, post suam ascensionem, non in sua natura apparuisse, sed potius per angelum tantum in ea forma, in qua recognosci ab hominibus solet. Quoum. Vidit itaque haec omnia, et testimonium perhibuit, et scimus quia verum est testimonium ejus. Sed quod fecit Joannes, hoc etiam facit quotidie Ecclesia, cujus membrum ille fuit, et in cujus figura hanc Apocalypsin vidit, a cujus ore testimonium illius non recedit, quia indesinenter doctrinis illius resistit. Beatus qui legit et audit verba prophetiae hujus, et servat ea quae in ea scripta suntrehenduntur: doctorum videlicet, qui legunt et aliis exponunt, et auditorum, qui audiunt et retinent, et opere perficiunt ea quae in ea scripta sunt. Licet enim hic liber multa habeat in se profunda mysteria, tamen multa sunt ibi, quae etiam ad litteram custodita, magnam utilitatem et salutem
Abbreviated transcription (Latin):
gine. Sienĩ de uirgine natus non ẽ. utiq nec de semine.
desemine mulieris eẽ natũ sine semine uiri . et tamen
uirgo ꝑmansit. Inquo euugłio laboro usq ad uinuci
quasi male operans iđ quasi latro et homicida. Sedier¬
culis. Ideo suł qui a uerbũdĩ non est alligatũ. Omam
quo moda sustineo ꝓpt̃ electos iđ propt᷑ illos qui&e¬
ti & p̃destinati sunt. ut saltẽ et ipsi consequantur

Expanded text:
gine. Si enim de virgine natus non est, utique nec de semine, de semine mulieris esse natum sine semine viri, et tamen virgo permansit. In quo Evangelio laboro usque ad vincula quasi male operans, id est quasi latro aut homicida: sed verculis. Ideo, subaudis quia verbum Dei non est alligatum, omnia incommoda sustineo propter electos, id est propter illos qui electi et praedestinati sunt ut salutem consequantur
Abbreviated transcription (Latin):
diues est: sustentet sua elemosina pauperẽ. Solli¬
citi iđ studiosi cauti et adtenti semꝑsitis ser uare
uni tatem sp̃s: ut unũ sapiatis de xp̃o. ut unã fidẽ
habeatis et nonsint inuobis scis mata atq hereses:
& hocgite inuinculo pacis iđ indilectione dĩ et¬
dilectione proximi: siue inconcordia frater nitatis:
ilectioet enĩ uinculum recte appellatur : qui adu¬
osligat & coniungit: dm̃ uidelicet et hominem.
tis mate. scđm illud scĩ estote qui a ego sc̃s sum: ideoq
estis: qui a om̃s fideles aeternã spẽ habent ꝑuenien¬
di ad patriã caelestem. Unus ẽ dñs omniũ creatu¬
rarũ: una fides debet eẽ. in om̃ib credentibus Unũ

Expanded text:
dives est, sustineat sua eleemosyna pauperem. Solliciti, id est studiosi, cauti et attenti sitis semper. Servare unitatem spiritus, ut unum sapiatis de Christo, ut unam fidem babeatis; et non sint in vobis schismata atque haereses, et hoc agite in vinculo pacis, id est in dilectione Dei et proximi, sive in concordia fraternitatis. Dilectio etenim vinculum recte appellatur, quia duos ligat et conjungit, Deum videlicet et hominem, tismate, secundum illud: Sancti estote, quia ego sanctus sum , ideo ionis vocati estis, quia omnes fideles unam spem habent perveniendi ad patriam coelestem. Unus est Dominus omnium creaturarum, una fides debet esse in omnibus credentibus, quibus unum
Abbreviated transcription (Latin):
ebant qui ãb aeccła unitate segregabant. Inuidiȩ
is qui inhonore ẽ uidens alium ad id tendere
inuidet ei nead eundem possit peruenire honorẽ
aut cũ aliquis alterius felicitate torquetur. ui¬
dens illum superioremse. Cõ messatio dicitur men
uiuia quae caelebrantur alter natim. & p̃parant᷑
a sotis perdies et uices. Sunt alia que ex cõmunio
ne preparantur quando unus affert panẽ. alius
uinum. alius aliud que ideo quoque appellantur
cõ messationes. iđ mense collationes. quiasicut
prolibitu suo unus quisq quicquid scurilitartis eto¬
ciositatis placet loquitur. ideo uocantur turpia
conuiuia. & hissimilia sub peccata. operasunt car¬
um est ex hilaratio cordis. et hoc distat intergau¬
dium & letitiam. quia gaudium ẽ nimia ex ulta¬
tio cordis et corporis. Letitia uero est mediocri¬
ter. & fit solũ modo incorde. Paxest quȩ et tran¬
quillitas siue lenitas mentis. aqua salomon nom̃

Expanded text:
ebant, qui ab Ecclesiae unitate se segregabant, de ebant, qui ab Ecclesiae unitate se segregabant, de is qui in honore est, videns alium attente attendere, invidet ei ne ad eumdem pervenire possit honorem: aut cum aliquis alterius felicitate torquetur, videns illum supeuiuia quae celebrantur alternatim et praeparantur a sociis per dies et une praeparantur, quando unus affert panem, alius vinum, alius aliud. Quae idcirco appellantur comessationes, hoc est mensae collationes, quia sicut pro libitu suo unusquisque quidquid scurrilitatis et otiositatis ei placet loquitur, ideo vocantur turpia convivia. Et his similia, subaudis peccata, opera sunt carum est exhilaratio cordis, et hoc distat inter gaudium et laetitiam, quia gaudium nimia est exsultatio cordis et corporis: laetitia vero est mediocriter, et fit solummodo in corde. Pax est quies et tranquillitas sive lenitas mentis, a qua Salomon nomen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib gentibus. Uene ficia sunt. maleficia hoc est
male ar tes ꝑquas coguntur sȩpe miseri amare
& amari. unde dicuntur ueneficia quasi ueneno
infecta. Inimicitiȩ sunt male uoluntates. conten¬
tiones sȩpe exsuꝑbia procedunt. quia uolunt qui¬
dã contendere dequestionib diuinarũ scriptura¬
rũ nec non &iã humanarũ ubi illic uictores ex¬
sistunt glorificentur. Emulatio & inuidia dicitur.
dequa legitur quod he mulantes hoc ẽ inuidentes
ioseph fratri sui uendiderunt illũ. Ira ẽ grauis cõmo¬
tio animi. Sed hoc ẽ inter iracundũ & iratũ. quia ira¬
tus ꝓtempore ẽ. Iracundus uero. facile irascitur. &
semꝑ pronus ẽ ad irascendũ. Rixe iđ lites et conten¬
tiones. que plerũq sine causa exsurgunt. dissenti¬
o est discordia. que solet horiri inter maritum
et uxorẽ. Inter fr̃s quoq atq contuber nales. uel
cõmilitones. Sec te sunt di uisiones. idem sunt & he¬
diuidant se a cõmunione aliorũ. sicut hereticifaci¬

Expanded text:
ossenses veneficia sunt maleficia, hoc est maleficae artes, per quae coguntur saepe miseri amare et amari. Unde dicuntur veneficia, quasi veneno infecta. Inimicitiae sunt malae voluntates. Contentiones saepe ex superbia procedunt quia volunt contendere de quaestionibus divinarum Scripturarum atque etiam humanarum, ut dum illi victores existunt, glorificentur. Aemulatio est invidia, de qua legitur, quod aemulantes, hoc est, invidentes Joseph fratres sui, vendiderunt illum. Ira est grandis commotio animi. Et hoc distat inter iratum ac iracundum, quia iratus pro tempore est, iracundus vero facile irascitur, et semper pronus est ad irascendum. Rixae sunt lites et contentiones quae plerumque sine causa exsurgunt. Dissensio est discordia quae solet oriri inter maritum et uxorem, inter fratres quoque atque contubernales vel commilitones. Sectae sunt divisiones. Idem sunt et haeo, eo quod dividant se a communione aliorum sicut haeretici faci
Abbreviated transcription (Latin):
princeps tenebrarũ. Quando cumq enũ peccam̃
locum damus diabolo in nobis. Quifurabrͣtur bo¬
na alioꝵ. iam nonfuretur. Uel qui furabatur uer¬
sibi uerba dicentes haec dicit dñs. cũ dñs non iniss¬
set eos iam nonfuretur. sed recedat aberrore sus
M agi aut laboret operando manib suis quo db ouui
re sed debet operari maiub suis ut habeat unde
sus tentet alios inopiam pacientes ita dedi cido¬
frbies ueibis. duo cophenduntur. & ea scilicet que
finiendisiuit eito accipiant terminum &c ea que
mclio anda sunt cito sumant initium ista tamer
ne quaquã finẽ acceptura sunt. Unde nec me tuen¬
da sunt tor menta que transeunt sed ea metuendi
que enȩter n ũ per seuerant. nec gaudia fugititast
appre temua sed iugistatu ꝑmanentia. Cito ia inp̃¬
senti tempore. Omne enĩ presentis uitȩ tempus
coparatũ &ernitati quasi unius hore: par uissinũ
est mom̃tũ. Unde & idem iohannes. inepła suaat

Expanded text:
princeps tenebrarum. Quandocunque enim peccamus, princeps tenebrarum. Quandocunque enim peccamus, locum damus diabolo in nobis. Qui furabatur bona aliorum, jam non furetur, vel qui furabatur versibi verba, dicentes: Haec dicit Dominus, cum Dominus non miserit eos, jam non furetur, sed recedat ab errore suo. Magis autem laboret, operando manibus suis quod bonum are, sed debet operari manibus suis, ut habeat unde sustentet alios, inopiam patientes. Nolite conIn his verbis duo comprehenduntur, ut ea scilicet quae finienda sunt cito accipiant terminum: et ea quae inchoanda sunt, cito sumant initium. Ista tamen nequaquam finem acceptura sunt. Unde nec metuenda sunt tormenta quae transeunt, sed ea metuenda sunt quae in aeternum perseverant. Nec gaudia fugitiva sunt appetenda, sed jugi statu permanentia. Cito, id est in praesenti tempore. Omne enim tempus praesentis vitae comparatum aeternitati, quasi unius horae parvissimum est momentum. Unde et idem Joannes in epist
Abbreviated transcription (Latin):
roptet q uod deponentes mendatiũ. loquimy made¬
gacatẽ unus quisꝙ cũ proximo suo quiquomniin¬
dacium ⁊ diabolo equiẽ mendax etpa termediti
u cumq filiiedĩ ueritatis sunt. debent & poonẽ te
et pes oculo. Ideoq ministrat oculus manui &
pedilum̃. Manus aũt abstergit illũ. et lauat
oculus de bet ministrare lumenscientiae & pre¬
dicationis aliis quisunt manus et pedes. iđ quisunt
aele mosinarii. et qui currunt ad sepeliendũ mor¬
tuũ et qui ac tiue uitȩ sunt dediti. Et contra illi
debent de sua substantia sustentare oculũ id ẽ
p̃dicatorem prebentes ei cybum et potum. & mini¬
strantes ei c&era quȩ necessaria sunt illi. hoc faci
re. Si quando peccatis & auia rectitudinis diabo¬
lo suadente receditis. irascimini uobis m&ipsis.
& indignamini. neamplius talia faciatis. castigan¬
et recede̾t ira auobis. Nolite locũ dare diabolo.
lđ nolite uindictã expetere. neq irasci ultra modũ
nerecedat sol auobis xp̃s. et adueniat diabolus

Expanded text:
tes mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo. » Quia omne mendacium a diabolo est, qui est mendax et pater mendacii . Quicunque filii veritatis sunt, debent deponere s, pes, oculo, ideoque ministrat oculus manui et pedi lumen, manus autem abstergit illum et lavat oculus, debet ministrare lumen scientiae et praedicationis aliis qui sunt manus et pedes, id est, qui sunt eleemosynarii, et qui currunt ad sepeliendum mortuum, et qui activae vitae sunt dediti. Econtra illi debent de subspraedicatorem, praebentes ei cibum et potum, et ministrantes caetera quae necessre. Si quando peccatis et a via rectitudinis diabolo suadente receditis, irascimini vobis ipsis, et indignemini, ne amplius talia faciatis, castiganest Christus, a vobis. Nolite locum dare diabolo, id est, nolite vindictam expetere, neque irasci ultra modum, ne recedat sol a vobis Christus, adveniatque diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is operibus. tã prolatitudine caritatis quã patien¬
tia longanimitate. perse uerantia in bonis operib
sublimitatẽ patriȩ cęlestis quȩramus: sperantes nos
adõ remunera turos. Profundũ aũt siue occultũ cari¬
tatis ẽ: ut om̃a bona quȩ habemus de occulto dĩ dono
& inspiratione nobis uenire credamus Haec om̃a in

Expanded text:
nis operibus tam pro latitudine charitatis quam patientia, longanimitate, perseverantia in bonis operibus, sublimitatem patriae coelestis quaeramus, sperantes nos a Deo remunerandos. Profundum autem sive occultum charitatis est, ut omnia bona quae habemus de alto Dei dono et inspirationem n
Abbreviated transcription (Latin):
meuir gie. hoc nouũ fuit fecit miracula. que ne¬
mundius secie: conuersatus ẽ sine peccato inleote
mundo est uerus dĩ et uerus homo resur eaite
canoanius. &t haec oma noua fuerunt. et sunt
Scđm dĩi ereatus ẽ in iustitia quia iustus ẽ inscita

Expanded text:
ri; hoc novum fuit. Fecit miracula quae nemo alius fecit, conversatus est sine peccato in hoc mundo verus Deus et verus homo, resurrexit a mortuis, et haec nova omnia fuerunt et sunt. « Secundum Deum creatus est in justitia, » quia justus e
Abbreviated transcription (Latin):
macuilate conuersamini: ambulantes deuir tute
inututẽ. Quod aũt dicit ego iunctus: duplici
modo intellegi potest: uel uinctus catenis et po
nos propt̃ dnm̃. Cum om̃i humilitate. et mansue¬
tũdure sib ambulate et conuersamini dignes
cũpacientia subportantes inuicẽ in caritate. Hu¬
milis dicitur. humi id clinus Mansuctudo est le¬
Nitos ectranquillitas animi ambiuate inquiđ
i conuersamini cũ om̃i humilitate. et mansuctu¬
dine mentis. sub por tantes uos in uicẽ in caritate
id indilectione dĩ et proximi. Iusta illud. Alter al

Expanded text:
immaculate conversamini, ambulantes de virtute in virtutem. Quod autem dicit, ego vinctus, duplici modo intelligi potest: vel vinctus catenis et posvos propter Deum cum omni humilitate et consuetudine; subaudis, ambulate et conversamini digne. Cum patientia supportantes vos invicem in charitate. Humilis dicitur humi acclivis. Mansuetudo est lenitas et tranquillitas animi. Ambulate, inquit, et conversamini cum omni humilitate et mansuetudine mentis, supportantes vos invicem in charitate vel in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
He nouamini spũ mentis urãe. Pristina conuersati¬
oest peccatũ. & inpeccatis manere. Uetus autẽ
homo. conuersatio ueteris ade. Quicũq enĩ in pec¬
cato manet. conuersationẽ ueteris habet. Renoua
mus accipere. scđm beatũ augustinũ. iđ prorationa¬
tanea quae fit inbaptis mate. Inqua renouamur
ab omnib peccatis originalib et actualibus: alte¬
ra quaefit ꝑspaciũ temporis et ꝑassiduitatẽ lectio¬
nis. & ꝑ operationẽ bonoꝵ operũ. dequa hic dicit᷑.
Dum enim animus ea cotidie ꝑstudiũ lectionis dedõ
intelligit. que antea ignorabat. &dũ ꝓficit coti

Expanded text:
 spiritu mentis vestrae. » Pristina conversatio, est peccatorem in peccatis manere, vetus autem homo, veteris conversatio hominis Adae. Quicunque enim in peccato manet, conversationem vetermus accipere, secundum beatum Augustinum, Id est, pro rationast subitanea ac momentanea, quae fit in baptismate, in qua renovamur ab omnibus peccatis originalibus et actualibus. Altera quae fit per spatium temporis, et per assiduitatem lectionis, et per operationem bonorum operum, de qua hic dicit. Dum enim ea animus quotidie per studium lectionis de Deo intelligit, quae ante ignorabat, et dum proficit quot
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo inpugnamur. Quia ut phẏlosophi dixer̃¬
et ut doctores &iã nr̃i opinantur. ita plenus est
demonib & malignis spiritibus. sicuti radius solis
minutissimis puluis culis. Contra hos ergo pugnan
dũ est nobis potius quã contra homines constantes
excarne et sanguine. quia quicquid mali contra
homines machinantur. ab illis eis suggeritur. Et sisu¬
pera uerimus illos qui sunt principes militiae. & quo¬
rũ instinctu uitia carnis nr̃ae contranos seuiunt.
tunc facile superare poterimus om̃s ministros illoꝵ.
erbi gr̃a. Sicut superato principe exercitus facile
fugatur. quod ꝓbari potest ex libro iudit. Quo nar¬
rante discimus quia olofer nȩ principe militiȩ int̃¬
empto multitudo exercituũ infugam uersa. et aui¬
deis facillime est superata. Sicut unus quisq fideliũ
habet. sibi angelũ delegatũ ad custodiam sui. it a et
pagani habentꝰ malos quieis principantur ꝑ missione
dĩ. Et sicut michahel prepositus ẽ genti iudeorum.¬

Expanded text:
dicuntur. Qui, ut philosophi dixerunt, et doctores nostri opinantur, ita plenus est daemonibus et malignis spiritibus, sicuti radius solis minutissimis atomis. Cdum est nobis potius quam contra homines constantes ex carne et sanguine, quia quidquid mali contra nos homines machinantur, ab illis suggeritur, et si superavimus illos qui sunt principes militiae, et quorum instinctu vitia carnis nostrae contra nos saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes ministros illius, verbi gratia, sicut superato principe, exercitus facile fugatur. Quod probari potest ex libro Judith, quo narrante, dicimus quia Holoferne principe militiae interempto, multitudo exercituum in fugam versa est, et a Judaeis facillime est superata . Sed quaerendum habet sibi angelum delegatum ad custodiam sui: ita et pagani habent malos qui eis principantur permissione Dei, et sicut Michael praepositus est genti Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
aũt m̃s exfide uiuit. Non efficiamur inanis głae cu¬
pidi. Quȩ est in anis gloria : Laus humana: fauor
dõ placere: neque mercedem aeterni muneris ab
eo recipere: sed głam et laudem tẽporalem. dequi¬
bus dñs dicit. Omnia opera sua faciunt. ut uidean¬
tur ab hominibus. Istitales audient indie iudicii.
recepistis mer cedem urãm. Quia multisunt qui
nonsolum probono querunt laudari: sed etiam
promalo: et nonsolum ab aliis. sed insuꝑ ipsi se ex¬
tollunt et gloriantur deuirtutib Per fecta aũt
et plena gloriaẽ: ut homo probono quod agit
omnipotentidõ desideret placere incorde: et
ab illo mer cedem expectet: et gaudeat incor¬
de quod placeat creatori suo. Et ita agat bo¬
nũ quod operatur: ut opussit inpublico. & inter¬
tio in occulto. Qui hoc facit. ille non est cupidi
inanis gloriae. Inuicẽ ꝓ uocantes uos ad iracun¬
diam. ad lites. ad contentiones. in uicem in ui¬
dentes uobis. Erant galathȩ quidam seduc ti

Expanded text:
administratur. Non efficiamur inanis gloriae cupidi. Quae est inanis gloria? Laus humana, favor Deo placere, neque mercedem aeternae remunerationis ab eo recipere, sed gloriam et laudem temporalem, de quibus dicit Dominus: Omnia opera sua faciunt ut glorificentur ab hominibus . Isti tales audient in die judicii: Recepistis mercedem vestram , quia multi sunt, qui non solum pro bono quaerunt laudari, sed etiam pro malo: et non solum ab aliis, sed insuper ipsi se extollunt et gloriantur de virtutibus. Perfecta autem et plena est gloria, ut homo pro bono quod agit, omnipotenti Deo desideret in corde placere, et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat in corde quod placeat Creatori suo, et ita agat bonum quod operatur ut opus sit in publico, et intentio in occulto. Qui hoc facit, ille non est cupidus inanis gloriae. Invicem provocantes vos ad iracundiam, ad lites, ad contentiones, invicem invidentes vobis. Erant ex Galatis quidam seducti
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ae. et incentiua malarũ delectationũ. Insidia¬
tur ꝑministrossuos. ꝑhereticos uidelic&. ꝑfalsos
pr̃s hac paganos. Sed contra hos om̃s debemus ui
riliter pugnare nepossimus superari. Poterat ali¬
quis dicere. O apłe quare p̃cipis nos omnẽ arma¬
turã dĩ induere.e Adhaec ille sub iunx̃. Quia ñ ẽ¬

Expanded text:
incentiva malarum delectationum: insidiatur per ministros suos, per haereticos videlicet et falsos fratres, atque paganos: sed contra hos omnes debemus nos viriliter pugnare, ne possimus superari. Poterat aliquis dicere: O Paule, quare praecipis nos omnem armaturam Dei induere? Ad haec ille subjunxit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cati & fundati. Ex superiorib ista pendent ideo &iã
submit to sensus cordis mei addm̃. ut sitis incaritate
radicati: sicuti arbusta plantata radicitus firmatur
interra ut humorẽ habeat: & auento facile neradi¬
cetur. Et non solũ radicati sed firmati in ipsa carita¬
te. Quasi suꝑ solidissimã petram ut possitis intellege¬
re. quaesit latitudo caritatis. Latitudo caritatis ẽ
qua diligitur ds̃: et nonsolũ amicus. uerũ &iã in imi

Expanded text:
dum. Ex superioribus ista pendent: Ideo etiam submitto sensus cordis mei ad Deum, ut sitis in charitate radicati, sicut arbor plantata radicitus firmatur in terra ut habeat humorem, et a vento facile non eradicetur, et non solum radicati, sed et fundati in ipsa charitate, quasi super solidissimam petram, ut possitis intelligere quae sit latitudo charitatis. Latitudo charitatis est qua diligitur Deus, et non solum amicus, sed etiam inimi
Abbreviated transcription (Latin):
gloria ura Pro illis ergo apłs tribulabatur. quiadũ
illis pdicabat uerbũ. cõprehendebatur aꝑsecutoribus
Sed eius tribulatio gloria illoꝵ erat : qui confor tabant
infide & ppassionẽ suã ad quirebant głam aeterna
Huius rei gratia iđ ꝓpterea neuos recedatis afide xp̃.
mebra iti &iam dicunitur ẽẽ & interiora Ex quo iđ̃¬
eado patre : om̃is paternitas incaelo et interra nomi¬
natur. Sicuti in p̃senti scło habemus quos appellamus
patres. et sunt iquib appellam patres ita et inillo
collegio scõꝵ spirituũ. sunt qui alios diligunt uocire¬

Expanded text:
gloria vestra. Pro illis ergo Apostolus tribulabatur, quia dum illis praedicabat verbum, comprehendebatur a persecutoribus. Sed ejus tribulatio gloria illorum erat, qui confortabantur in fide, et per passionem suam acquirebant gloriam aeternam. Hujus rei gratia, id est propterea ne vos recedatis a fide Chrimembra, ita etiam dicuntur esse et interiora. Ueo Patre, omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Sicut in praesenti saeculo habemus quos appellamus patres, et sunt a quibus appellamur patres, ita et in illo collegio sanctorum spirituum sunt qui alios diligunt ar
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłam quae iam regnat cũ xp̃o in caelis. quae
rilis appellatur: non abono opere & laude creat¬
ris sui: sed a carnali propagatione. Propt̾ peccatun
enĩ uenit mors : quae nihil ẽ aliud nisi dissolutio
elem̃toꝵ. et propt̾ mortẽ uenit successio filiorus
Inp̃senti siquidem uita: necesse ẽ ut procre entur
lii carnales. qui patrib mor tuis uel morituris suc¬
cedant inhereditatẽ. In illa aũt beatitudine ubi
nullus moritur. non ẽ necesse ut fiat suc cessio filis
et dicitur congaudendo uoce prophetica. Letan
o eccła sterilis a carnali ꝓcreatione : et qui non par
filios carnales cũdolore et nimia anxictate. Quis
plures filii deserte quondã gentilitatis uenient is
qui ex sinagoga quę olim habuit dm̃ omnipotent̃
exgentibus transire ad głam sempiternã quã e
iudẽis. Similit̾ in presenti eccła plures habuit filio
fideles exgentilitate quã desinagoga. Perom̃s enĩ
poene ciuitates. & regiones. ui cos quoq et uillas

Expanded text:
am regnat cum Christo in coelis, quae sterilis appellatur, non a bono opere et laude Creatoris sui, sed carnali propagatione: propter peccatum enim venit mors, quae nihil aliud est nisi dissolutio elementorum, et propter mortem venit successio filiorum. In praesenti siquidem vita necesse est ut procreentur filii carnales, qui patribus mortuis vel morituris succedant in haereditatem: in illa autem beatitudine ubi nemo moritur, non est necesse ut fiat successio filioruet dicitur ei congaudendo voce prophetica: Laetare, o Ecclesia, sterilis a carnali procreatione, quae non paris filios carnales cum dolore et nimia anxietate, quia plures filii desertae quondam gentilitatis venient tibi, quam ex Synagoga quae olim habuit Deum omnipotente enim patet plures ex gentibus transire ad gloriam sempiternam quam ex Judaeis. Similiter in praesenti Ecclesia plures habet filios fideles ex gentilitate quam de Synagoga. Per omnes enim pene civitates et regiones, vicos quoque et villulas
Abbreviated transcription (Latin):
sed eis iure dominantur. Pos sunt aũt et regeft̃re.
specialiter intelligi p̃dicatores. quidũ corda carna¬
liũ aprauitate restringunt. suꝑ terrã ut reges im¬
perant. C&erorũ bonis et spiritalib uiris innullo
se p̃ferunt. hinc ẽ quod petrus cornelio se quo equa¬
lem fatetur. ananiȩ uero animã gladio uerbi peri¬
mit. Scien net ip dum aũt ẽ. quia p̃dicatores
ecđac psalmos. Esal &iam ipsis carnalibus ita
dominari appetunt. quatinus et cõpassionẽ natu¬
rȩ et uitiis recti tudinẽ exhibeant. Eorũ itaq
prin ceps ẽ xp̃s qui est rex regũ et dñs dominantiũ¬
Quo enĩ amore filiusdĩ nos dilexerit. passiones illius
ostendunt. quas pronobis ꝑtulit. Quiuiuit & reg¬

Expanded text:
ossunt autem et reges terrae specialiter intelligi praedicatores, qui dum corda carnalium a pravitate restringunt, super terram ut reges imperant, caeterum bonis et spiritualibus viris in nullo se praeferunt. Hinc est quod Petrus Cornelio se coaequalem fatetur ; Ananiae vero animam gladio verbi perimit . Sciendum est autem quia praedicatores Ecclesiae etiam ipsis carnalibus ita dominari appetunt, quatenus et compassionem naturae, et vitiis rectitudinem exhibeant. Eorum itaque princeps est Christus, qui est rex regum, et Dominus dominantiuQuo enim amore Filius Dei nos dilexerit, passiones illius ostendunt quas pro nobis pertulit. De hac dile
Abbreviated transcription (Latin):
natã gentẽ. appellat xp̃m. et nazare nos eiuss
Qui intantũ sunt ab ominabiles. et deces tabiles
ac respuendi. apud iudȩos: ut cotidie. ter. insin
dignatus stare ante pilatũ. annam. et caypha
& di iudicari ab illis ut latro et male factor.
cũ esset unicus filius dĩ. Reges uidebunt te. ueni¬
entẽ ad iudiciũ ingła magna. et maiestate. Et
consurgent principes. sub̃ auditur ec clesi arum
de solus suis. adhonorandũ te. Et ad orabunt te
propt̃ dñm patrem. quia fidelis ẽ. Uidelicet. quia
quae tibi promisit: opere impleuit deglorificatio¬

Expanded text:
natam gentem appellat Christum et Nazaraeos ejus, qui in tantum sunt abominabiles et detestabiles ac respuendi apud Judaeos, ut quotidie ter in synagdignatus stare ante Pilatum, Annam, et Caiphan, et dijudicari ab illis ut latro et malefactor, cum esset unicus Filius Dei Patris. « Reges videbunt » venientem ad judicium in gloria magna et majestate; « et consurgent principes, » subaudis, ecclesiarum de soliis suis ad honorandum te, « et adorabunt te propter Dominum » Patrem, « quia fidelis est, » videlicet quia quae tibi promisit, opere implevit, de glorificatio
Abbreviated transcription (Latin):
liauseunt : o ea quecito adueniunt ut dũ se tẽpora¬
liter cernit asfligi uel prosperari cogitet breuita¬
tẽ istius tẽporis et quã uelociter transeant gaudia
epiribulationes cũ tẽpore & quã uelociter ad pro¬
pinquant eadem sine fine mansura. Mit tensꝑun
appatuit beato iohanni. Ipse aũt iohannes figurã
aeccłe tenet sicut insequentib uidebimus cui
xp̃s sicut dictũ est. non in sua natura sed ꝑ angłm

Expanded text:
transeunt et ea quae cito adveniunt, ut dum se temporaliter cernit affligi vel prosperari, cogitet brevitatem istius temporis, et quam velociter transeant gaudia et tribulationes cum tempore, et quam velociter appropinquent eadem sine fine mansura, ac per tus est Joanni. Ipse autem Joannes figuram Ecclesiae tenet, sicut in sequentibus videbimus. Cui Christus sicut dictum est non in sua natura, sed per angelum
Abbreviated transcription (Latin):
animal. si mile urtulo. Et ter tiũ animal. habe
faciem quasi hominis. Et quartũ animal. simle
aquile uolanti. Mirũ ualde ẽ quare iohanns
alio ordine haec animalia ordinat. quã iete¬
chiel primũ ponens leonẽ. cũ ille primũ facia
hominis posuerit. Ad quod dicendum ẽ. quias
non seruat or dinem historiae. Quod sifacert
noniam prophetia. sedhistoria eẽt. Et qua¬

Expanded text:
al simile vitulo, et tertium animal habens faciem quasi hominis, et quartum animal simile aquilae volanti. Mirum valde est quare Joannes alio ordine haec animalia ordinat quam Ezechiel, primum ponens leonem, cum ille primum faciem hominis posuerit. Ad quod dicendum est, quia prophetia non servat ordinem historiae: quod si faceret, jam non prophetia, sed historia esset. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
multarũ gentiũ posurte. quod sub iungitur. &
semini eius sub dictęsunt promissiones. Qũa uis
apłs specialiter semen abrahae xp̃m intellegat.
possumus tamen simplici modo sem̃ illius accipere.
isa ac filium eius. et ia cob nepotẽ ad quos &iam
repromissiones legimus factas. Nam legitur inge¬
nesi quod dor miente iacob quodam loco appa¬
ruit ei ds̃ dicens. Terrã inqua dormis tibi dabo
& semini tuo. Dicamus modo scđm apłm. Abrahȩ¬

Expanded text:
um gentium posui te . Quod autem subjungitur, et semini ejus, subaudis dictae sunt promissiones; quamvis Apostolus specialiter semen Abrahae Christum intelligat, possumus tamen simplici modo semen illius accipere Isaac, filium ejus, et Jacob, nepotem ejus, ad quos etiam repromissiones legimus factas. Nam legitur in Genesi quod, dormiente Jacob, quodam loco apparuerit ei Deus, dicens: Terram in qua dormis tibi dabo et semini tuo. Dicamus modo et se
Abbreviated transcription (Latin):
men suꝑ faciem suã ne intenderent in eũ filii isrł. signi¬
ficat ipsam legem. sicut in euuangelio dñs testatur.
dixisse abraham addiuitem. Habent moysen. iđ legẽ
Ve lamen illud. significat intellegentiã lit teralem
et historicũ sensũ quando obũbratur ipsa lex. insi de¬
litatis quoq ignorantia cordis iudȩoꝵ. Ue lam̃ ergo
quod ponebat suꝑ faciem suam moyses. nonsinebat illos
cernere głam uultus eius. quia infidelitas ignoran¬
tia et peccatorum eorũ lit teralis quoq incella¬
gentia. et historicus sensus. non ꝑmit tebat illos pe¬
netrare et intellegere gloriã spiritalis intellegi¬
rae que latebat inlege. Uerbi gratia. Sicut euaco
atur uefiuntia et pueritia. ad ueniente adolescentu
Qũ admeeuente iuuentute. euacuatur adolescenta

Expanded text:
men super faciem suam, ne intenderent in eum filii Israel, signimen super faciem suam, ne intenderent in eum filii Israel, significat ipsam legem, sicut in Evangelio Dominus testatur dixisse Abraham ad divitem: Habent Moysen , id est legem. Velamen illud significat intelligentiam litteralem et historicum sensum, quo obumbratur ipsa lex, infidelitas quoque et ignorantia cordis Judaeorum. Velamen ergo quod ponebat super faciem suam Moyses, non sinebat illos cernere gloriam vultus ejus, quia infidelitas, ignorantia, et peccatum eorum, litteralis quoque intelligentia, et historicus sensus non permittebat illos penetrare et intelligere gloriam spiritalis intelligentiae, quae latebat in lege. Quod vero dicit gloatur infantia et pueritia, adveniente adolescentia, et adveniente juventute evacuatur adolescentia,
Abbreviated transcription (Latin):
exodo quod moyse descendente de monte facies
eius erat cornuta ex consortio ser monis dñi. iđ ra¬
dios quosdã emit tebat splendoris sicut sol intan¬
tũ ut non possifit intendere filii isrł infaciem eius.
ed quando egrediebatur ad populũ ponebat uela¬
men suꝑ faciem suam. Sed fortasse querat aliquis
quare illius gloriã et claritatẽ homines mor tales
non poterant intendere. Cui respondendũ est. Quia
moxses sc̃s et iustus erat. ideo coruscabat suũq splen¬
dorem ipse poterat ferre. Illi aũt quia peccatores
et incredulierant non fuerunt digni contemplari
claritatẽ habuit in uultu quando legẽ dedit po¬
puloq ministra erat mortis quia mor tẽ minabat᷑
quanto maiorẽ gloriam habebunt ministri e uuglu
nitatis. Alio quin quomodo esset uerũ. quod dixit
ad moẏsen non enim uidebit me homo & uiuet. quan¬
do ille dixit. Ostende mihi te ipsum iđ inuisibilitatẽ
tuã : altiori aut intellectu. moyses quiponebat uela¬

Expanded text:
Exodo , quod Moyse descendente de monte, facies ejus erat cornuta ex consortio sermonis Dei, id est radios quosdam emittebat splendoris sicut sol, intantum ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus, sed quando egrediebatur ad populum, ponebat velamen super faciem suam. Sed quaerit forte aliquis: Quare illi gloriam et claritatem mortalis hominis non poterant intendere? Cui respondendum est, quia Moyses sanctus et justus erat, ideo coruscabat, suumque splendorem ipse poterat ferre: illi autem qui peccatores erant et increduli, non fuerunt digni contemplari claritatem habuit in vultu, quando legem dedit populo, quae ministra erat mortis, quia mortem minabatur, quanto majorem gloriam habebunt ministri Evangelii, nitatis. Alioquin quomodo esset verum quod dixit ad Moysen : Non videbit me homo et vivet: quando ille dixit: Ostende mihi teipsum, id est, invisibilitatem tuam? Altiori igitur intellectu Moyses, qui ponebat vela
Abbreviated transcription (Latin):
credulitas qua speramus et credimus. eaq noncer¬
nimus oculis corporeis. Modestia ẽ. mansue tudo.
lenitas mentis quȩ lesa non facile irascitur. Conti¬
nentia ẽ abstinentia. quando se prohibet homo
et castitatẽ ẽ. quia continentia potest. eẽ coniu¬
gatoꝵ. uiduarũ. et uiduorũ atq uirginũ. Aduer¬
sus huius modi nonẽlex. id huius modi hominib
talia operantibus. non ẽ lex contraria. neq illis ne¬
cessaria. et enĩ alienisunt ab ea. Quiaũt sunt xp̃i.¬
hoc ẽ qui ꝑtinent adsortẽ xp̃i. uitia et concupis¬
tificauerunt. Quot enim peccata a nobis ex pelli¬
mus. tot semꝑ in nobis occidimus. et carnẽ crucifi¬
gimus et mortificamus. quando delectioni praue
uoluntatiq peruersȩ non consentimus DOR XU.¬

Expanded text:
credulitas, qua speramus ea quae non cernimus oculis corporis. Modestia, est mansuetudo et lenitas mentis, quae laesa non facile irascitur. Continentia est abstinentia qua se cohibet homo et castitatem, quia continentia potest esse conjugatorum, viduarum et viduorum atque virginum: sus hujusmodi non est lex, id est hujusmodi hominibus talia operantibus non est lex contraria neque illis necessaria: etenim alieni sunt ab ea. Quare non id est qui pertinent ad sortem Christi, vitia et concupistificaverunt. Quot enim peccata a nobis expellimus, tot vitia in nobis semper occidimus: et carnem crucifigimus et mortificamus, quando delectationi pravae et voluntati perversae non consentimus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
spiritaliter intelligitur. et quod sp̃m scm̃ prestat
N onsolũ occidit hominẽ inp̃senti. sed insuꝑ uiuisi¬
cat id uitã ae ternam prestat. Nus quã enĩ euua¬
geliũ iubet hominẽ occidi. sed prouocat post
culpã ad pęnitentiã promittens uitã ae ternã.
Ante dñi aduentũ. erant quedam legis que aleu¬
oribus peccatis mundabant suos obseruatores.
Uerbi grã. Sicut circũ cisio que horigenale peccatĩ
tollebat. quã uis aditũ regni caelestis non rese¬
mortis id lex que ministra erat mortis sicut
modo diximus deformata uel descripta lit teris

Expanded text:
spiritaliter intelligitur, et quod Spiritum sanctum praestat, spiritaliter intelligitur, et quod Spiritum sanctum praestat, non solum non occidit hominem in praesenti, sed insuper vivificat, id est vitam aeternam praestat. Nusquam enim Evangelium jubet occidi hominem, sed provocat post culpam ad poenitentiam, promittens vitaAnte Domini adventum erant quaedam opera legis, quae a levioribus peccatis mundabant suos observatores, verbi gratia: sicut circumcisio, quae originale peccatum tollebat, quamvis aditum patriae coelestis non resemortis, id est, si lex quae ministra erat mortis, sicut modo diximus, deformata vel scripta litteris
Abbreviated transcription (Latin):
lectione uult apłs differentiam et distantiam
inter moxsen et xp̃m. tanta distantiaẽ interle¬
gem et euuangelium. inter doctores legis et e¬
uuangelii: Demonstrat quoq quia nihil sumus
audaciam et fidem talem habemus ꝑ xp̃m dñm
quasi ex nobis. hic destruit omnẽ confidentiam
liberi arbitrii ꝑ quod multi putant se bonũ ali¬
quia agere sine dĩ gr̃a. Et idcirco ista omĩa ait.
i ostendat nihil boni sua uirtute et prudentia
uiuificat. Duob modis intellegendũ ẽ. lit tera
legis mosaice occidit hominẽ cor poraliter iu¬
bendo. et non iuuando. Dum enim dicit lex.
non occides. non adulterabis. non facies hoc uel¬
illud. qui occiderit. uel qui ad ulteriũ. aut
tale aliquid ꝑpetrauerit. reus erit iudicio iđ occideq
igni cremabitur. lapidib obruetur. inpatibulo
suspendetur et uiuat. quomodo impleatur.o
procul dubio ipsa occidit hominẽ quȩ iudiciũ
dat. ut occidatur. Licet ipsa nonsit causa mor¬
tis eius. Sp̃s aũt uiuificat. iđ euuangeliũ quod

Expanded text:
lectione vult Apostolus differentiam et distantiam inter Moysen et Christum, tanta distantia est inter legem et Evangelium, et inter doctores legis et Evangelii; demonstrat quoque quia nihil sumus,est audaciam et fidem talem habemus per Christum est. Hic destruit omnem confidentiam liberi arbitrii, per quod multi putant se posse bonum aliquod agere sine gratia Dei; et idcirco ista omnia ait, ut ostendat nihil boni sua virtute et prudentia vivificat. Duobus modis est intelligendum. Littera legis Mosaicae occidit hominem corporaliter, jubendo, et non juvando. Dum enim dicit lex: Non occides, non adulterium facies; qui occiderit, vel qui adulterium aut tale aliquid perpetrarit, reus erit judicio, id est occidetur, igni cremabitur, lapidibus obruetur, in patibulo suspendetur, et non juvat quo impleatur procul dubio ipsa occidit homine, quae judicium dat ut occidatur, licet ipsa non sit causa mortis ejus. Spiritus autem vivificat. Evangelium quod
Abbreviated transcription (Latin):
mines cõpesceret & prohiberet pͥeccatis quiꝓni
erant ad trans gredienda p̾ cȩta omnipotentis
te illud. Protalib ergo & huiuscemodi transgresso¬
ribus dataẽ lex ut talia prohiberet. ideo minatus
mor tem illis. Ordinata per angłos. iđ disposita e

Expanded text:
mines compesceret et prohiberet a peccatis, qui proni mines compesceret et prohiberet a peccatis, qui proni erant ad transgredienda praecepta omte illud. Pro talibus ergo et hujusmodi transgressionibus data est lex, ut prohiberet talia, Deo minante mortem illis. Ordinata per angelos, hoc est disposita, et
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ inderra nonsua. ad omne tẽpus qua draginta
annoꝵ est referendũ. Quod ab raham. isa ac. et ia¬
afilii eorũ post eos longo tpr̃ e. quod auit subuin¬
git seruĩtuti eos subicient maleq trac tabunt
annis cocctis ad extremã par tẽ et adultimũ qua¬
aragesimũ annũ ẽ referendũ inquo illi afflictis̃
amorte uidelicet ioseph usq ad egressionẽ illoꝵ
deegyptiaca seruitute. Namsi exlege hereditas.
iam non exrepromissione. hoc ẽ siꝑ legem data eẽt
xp̃o. quidesemine eius natus ẽ. iam non esset reꝓ¬
donauit dĩ hereditatẽ totius mundi. sed maius ẽ
ꝑre promissionẽ sem̃ donatũ quod ẽ xp̃s. Quid igit᷑
lex Beatus augustinus exponens hanc epłam
adgalathas primũ ita distinxit. quid igitur.
postea relegens ea que dictauerat. correxit
aut quid profuit. uel quare dataẽ. si abrahae he¬
reditas ꝑrepro missionẽ dataẽ: ad haec responđ¬

Expanded text:
tuum in terra non sua, ad omne tempus quadringentorum tuum in terra non sua, ad omne tempus quadringentorum annorum est referendum, quo Abraham, Isaac et Jafiliique eorum post eos longo tempore. Quod autem subjungit, Servituti eos subjicient, maleque tractabunt annis quadringentis, ad extremam partem et ad ultimum quadringentorum annorum est referendum, in quo illi afflicti sunt a morte Joseph, usque ad egressionem illorum de Aegyptiaca servitute. Nam si ex lege haereditas, jam non ex promissione, hoc est: si per legem data essetChristo, qui de semine ejus natus est, jam non esset repdonavit Deus haereditatem totius mundi, sed per repromissionem datlex? Beatus Augustinus, exponens hanc epistolam ad Galatas primum ita distinxit: Quid igitur? sed postea relegens ea quae dictaverat, correxit aut quid profuit? vel quare data est, si Abrahae haereditas per repromissionem data est? Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
nem abrahę. Lex ergo quedata ẽ filiis isrł post
factã promissionẽ ad abraham non fecit uacuũ
et in ane illud testam̃tũ ut illa ꝓmissio euacu¬
aretur. De hoc numero quadringentoꝵ et tri¬
ginta annoꝵ. uario modo doctores disputant
ꝑ longas ambages et circu itiones illud colligen¬
tes. Sed nos omĩa illa suc cinete ꝑstringentẽs.
cõpendiose utamur exitũ. cõputantes ipsos an¬
nos auoratione abrahę de terra chal deorum
usq adingressũ iacob inegyptũ cõputantur an
ni ducenti quindecim. quisimul iuncti. cõplent
numerũ quadringentoꝵ et triginta annorum
triginta annoꝵ post quos dataẽ lex ex quo res¬
missio factaẽ adabraham dicendũ est &iã quo¬
modo illud intellegendũ sit quodloquitur ds̃ in
polleqtrae tati narrat quippe scriptura: quia
post mortẽ ioseph surrexit rex in aegypto qui
ignorabat ioseph & cepit affligere filios isrł.
Sedsciendũ est quod dicunt peregrinũ erit seme

Expanded text:
seminis; lex ergo quae data filiis Israel post factam promissionem ad Abraham, non fecit vacuum et inane illud testamentum, ut illa promissio evacuaretur. De hoc numero quadringentorum et triginta annorum, vario modo doctores disputant, et per longas ambages circuitum illum colligentes; sed nos omnia illa succincte perstringentes, compendioso utamur exitu, computantes ipsos annos. A vocatione Abrahae de terra Chaldaeorum usque ad ingressum Jacob in Aegyptum computantuni ducenti quindecim; qui simul juncti complent numerum quadringentorum triginta annorumtriginta annorum, post quos data est lex, ex quo repromissio facta est ad Abraham. Dicendum etiam est quomodo illud intelligendum sit quod loquitur ad Abrmaleque tractati. Narrat namque Scriptura quia post mortem Joseph surrexit rex in Aegypto qui ignorabat Joseph, et coepit affligere filios Israel. Sed sciendum est quia quod dixit, Peregrinum erit semen
Abbreviated transcription (Latin):
tero seruum sibi: ut reducã ad eũ. sub auditur¬
ideo sumseruus. Et isrł non congregabitur. iđ
non conuertetur ad fidẽ licet prop terea ue¬
Parũ est tibi. ut ꝓuna solũmodo gente isrł.
mortẽ sustineas. sed ꝓomnib gentib Uidelico¬
tium fiat: transeat a me hora passionis. Ded
te inlucẽ gentiũ . iđ ut om̃s gentes in lumines
quae ad fidem meã ueneruit᷑. Et sis salus mea
saluandisunt populi: ꝑ apłos annunties. Salis
dĩ patris dr̃ filius. quia ꝑ illũ decreuit. saluar
genus humanũ. Haec dicit dñs redẽptor isrł

Expanded text:
tero servum sibi, ut reducam Jacob ad eutero servum sibi, ut reducam Jacob ad euideo sum servus. « Et Israel non congregabitur, » id est non convertetur ad fidem, licet propter ea veParum est tibi ut pro una gente solummodo Israel mortem sustineas, sed pro omnibus gentibutium fiat, transeat a me calix passionis. « Dedi te in lucem gentium, » id est, ut omnes gentes illumines quae ad fidem meam venerint. « Et sis salus mea per quam salvandi sunt populi per apostolos annunties. Salus Dei Patris dicitur Filius, quia per illum decrevit salvare genus humanum. « Haec dicit Dominus redemptor I
Abbreviated transcription (Latin):
quã nascerer. recordatus ẽ nominis mei. quod no¬
mine saluatoris fruerer. Posuit osmeũ id uerba
oris mei quasi gladiũ acutũ. Os dñi appellatur
isto in loco. euuangelica doctrina. & sermo illius
&gladiũ sp̃s quod est uerbũ dĩ. In umbra manus
suae protexit me: hoc est in protectione diuini¬
tatis suae. ut si ne peccato manerẽ. et miracula fa¬
cerem ne ipsa caro assũpta a uerbo. uilesceret.
deo dicit inumbra. quia ipsa diuinitas. in uisibilisẽ:
osuit me sicut sagittã electam. Sagit tȩ dĩ omp̃tis.¬
sunt prophetȩ. apłi et apostolici uiri. qui toto or¬
ferat mortẽ. Alio in loco: dñs amo cõparatus.
uia sicut in amo. latente esca. capitur piscis: sic di¬
abolus indiuinitate quae latuit inhumanitate:
isrł. quia in te glorificabor. Seruiis appellatur
ipse filius dĩ: eo quodĩ omnub uoluntate dĩ patris
paruerit. Isrł aũt quia exisrł originẽ carnis
traxit. Et iunc haec dicit dñs. Por mans me exu

Expanded text:
antequam nascerer, « recordatus est nominis mei » quod nomine Salvatoris fruerer. « Posuit os meum, » id est verba oris mei: « quasi gladium acutum. » Os Domini appellatur isto in loco Evangelica doctrina et sermo illiusgladium Spiritus, quod est verbum Dei . » « In umbra manus suae protexit me, » hoc est in protectione divinitatis suae, ut sine peccato manerem et miracula facerem, ne ipsa caro assumpta a Verbo vilesceret. Ideoque dicit in umbra, quia ipsa divinitas invisibilis est. « Posuit me sicut sagittam electam. » Cum disunt prophetae, apostoli, et apostolici viri qui in toto orferat mortem. Alio in loco Dominus hamo comparatur, quia sicut ab hamo latente in esca capitur piscis, sic diabolus a divinitate quae latuit in humanitate Israel, quia in te gloriabor. » Servus appellatur ipse Filius Dei, eo quod in omnibus voluntati Dei Patris paruerit. Israel autem, quia ex Israel originem carnis tam: Et nunc haec dicit Dominus, formans me ex
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m credentibus maxime qr illis qui spiritalẽ
nutã sectantur. et intantũ nota sunt illis. ut & iã
ab illisse alienos reddant scientes quia mortem
generant. Por nicatio dicitur a fornicibus. hocẽ
alo cis te a tralib et lupanarib que fornicib iđ ar
cubus sunt construe de que & arenaria nunc ap¬
pellantur in quib erant mere trices cũquib com

Expanded text:
Christum credentibus, maximeque illis qui spiritalem vitam sectantur, in tantum nota sunt, ut etiam ab illis se alienos reddant, scientes quia mortem generant. Fornicatio dicitur a fornicibus, hoc est a locis theatralibus et lupanaribus, quae fornicibus, id est arcubus, sunt constructa, quae et si arenaria tunc appellabantur, in quibus erant meret
Abbreviated transcription (Latin):
pax impiis dicit dñs. Transit ad eccłas degentib con¬
gregatas. & eis sub insularũ nomine loquitur ser mo¬
diuinus ex ꝑsona filii dĩ. Insula dr̃. eo quod insalo
hoc ẽ inmari sit posita. Ideo aut̃ eccła insule cõpar¬
tur. quia sicut insula tunditur fluctib & non moll¬
tur: ita eccła in xp̃o fundata. ꝑ turbationibus. fluch¬
b que huiusscłi seuientib undiq tunditur. sed non
nouetur. Fundata ẽ supra petrã. Audite inquit
nsulȩ hoc ẽ intellegite eccłae diuersarũ gen¬
ũ. quȩ dicturussum. Et attendite populi delon

Expanded text:
pax impiis dicit Dominus, transit ad ecclesias de gentibus congregatas, et eis sub insularum nomine loquitur, divinus ex persona Filii Dei. Insula dicitur, eo quod in salo, hoc est in mari, sit posita. Ideo autem Ecclesia insulae comparatur, quia sicut insula tunditur fluctibus et non movetur: ita Ecclesia in Christo fundata perturbationibus fluctibusque hujus saeculi saevientibus undique tunditur, sed non movetur. Fundata est enim super petram. Audite inquit, insulae, hoc est, intelligite, Ecclesiae diversarum gentium, quae dicturus su
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ concupiseere nonualent. sed &iã aliquod
membrorũ perse mouere non possunt. Lic& enĩ caro
sus spm̃.: uideamus. Caro desiderat replericibis
mebriari. luxuriari. in omni delectatione ma¬
nere: querens semꝑ quod suũ ẽ. ecce quo modo con
cupiscit aduersus sp̃m. E contra sp̃s concupiscit
aduersus carnẽ. quia ille delectatur ieiuniis ab¬
stinentia castitate. et hisque carni contrariasin
uiuat dõ. Haec inquiens. iđ caro et sp̃s sibi inuiã
aduersantur. Sibi inuicẽ contraria sunt caro et
sp̃siut quod uult caro non consentiat sp̃s. et qđ
seriure uitiis. spĩ aut̃ uir tutibus. Quod si spũ du¬

Expanded text:
non solum concupiscere non valent, sed etiam aliquod non solum concupiscere non valent, sed etiam aliquod membrorum per se movere non possunt. Carnem ergo sus spiritum audiamus. Caro desiderat semper repleri cibis, inebriari, luxuriare, in omni delectatione manere, quaerens semper quod suum est. Ecce quomodo caro concupiscit adversus spiritum. E contra spiritus concupiscit adversus carnem, quia ille delectatur jejuniis, abstinentia, castitate et his quae carni contraria sunt. us: Haec, inquiens, id est caro et spiritus sibi invicem adversantur, etc. Sic sibi invicem contraria sunt caro et spiritus, ut quod vult caro, non consentiat spiritus: etservire vitiis, spiritus autem virtutibus. Quod si du