comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum in illa famosissima toto ro¬
manorum orbe capella uir beatus
missanum sollempnia celebraret:
claudo homini gressum et cecis .iiͦi.
iusum sub manu eiusdem serui su
etiam tempore intie leodiensium
fines p̾cer unumera alia q̃ breuita¬
tis stuclio p̾terimꝰ: uxta opidulũ¬
ꝙ fontanais uocant. oante eo aꝑuit
añs ocłos cecinati. Hꝰ ñ mͦ ocłi ceci:
s ip̃e qͦ palpebre clause. et emortue
erant. Quas sacratisimis digitis¬
et iugorem palpebris et pupillis p̾¬
stitit claritatem. Confestu de niq
idem puen lucem miratꝰ ignotam:
maxima cum exultatione clama¬
bat. Hideo cdiem. uideo õs hõĩes. ui¬
deo capillatos. Plau̾dens qͦ manib
et tripudians: d̾s inquit ex hoc iã
ñ offendam ad lapides pedes meos.
Nurbe etiam cameraco: celebran¬
ti nussarum sollempnia uiro dei
surdum et mutri a natiuitate
puerum offerẽdañt. Quem audiẽ
sr̃ gradum ligneum statuere: ut
de loco eminentiori nouo sermone

Expanded text:
dum in illa famosissima toto Rodum in illa famosissima toto Romanorum orbe capella Vir beatus Missarum solemnia celebraret, claudo homini gressum, et caecis quatuor visum sub manu ejusdem servi suietiam tempore intra Leodiensium fines, praeter innumera alia, quae brevitatis studio praeterimus, juxta oppidum quod Fontanas vocant, orante eo aperuit Dominus oculos caeci na quoque palpebrae clausae et emortuae erant: quas sacratissimis digitiset vigorem palpebris, et pupillis praestitit claritatem. Confestim denique idem puer lucem miratus ignotam. maxima eum exsultatione clamabat: « Video diem, video omnes homines, video capillatos. » Plaudens quoque manibus et tripudians: « Deus, inquit, ex hoc jam non offendam ad lapides pedes meos. » In urbe etiam Cameraco celebranti Missarum solemnia Viro Dei surdum et mutum a nativitate puerum offerebant. Quem audients aderant, super gradum ligneum statuere, ut de eo loco eminentiori novo sermone
Abbreviated transcription (Latin):
gisse. Cuiꝰ aures signo crucis edito.
pat̾ sc̃s actretans: ꝓtinꝰ et auditum ei
et parentib eam reddidit audientẽ
ccedens int̾ ħ mulier honorata.
colom̃sis itidem ciuis. que alt̾uis o¬
culi lum̃ amiserat: płima iam ꝑ qͥn¬
quennium inutilit̾ sese in medicos
expendisse dicebat. et ip̃am qͦ ꝯtimo
atus: qd̃ gratis acceꝑat gratis dedit.
Sed et matronam alteram in beati
petri basilica oblatam in lectuloidẽ
sius peclib abire precepit. Huius ex
multo tempore nerui femorum
fuerant sic retracti. ut nec erigi aul¬
latenus posset. nec consist̾e pedibus
suis. Nam ex ꝑsonis alusꝑsistebãt
qui studiosius obseruarunt ad eius¬
dem uiri sc̃ĩ orationeni et manꝰ im¬
positionem in ciuitate p̾dicta infra
triduum qd̃ ibi fecit.xͦni. claudos ere¬
ctos mancos cluos sanatos qͥnts
cecos illuminatos: loquelam reddi.¬
tam mutis trib et decem surdisau¬
ditum. Aquis grani sede regia

Expanded text:
regisse. Cujus aures signo crucis edito regisse. Cujus aures signo crucis edito Pater sanctus attrectans, protinus et auditum ei, et parentibus eam reddidit audientem. Accedens inter haec mulier honorata, Coloniensis itidem civis, quae alterius oculi lumen amiserat, plurima jam per quinquennium inutiliter sese in medicos expendisse dicebat. Et ipsam quoque conatus, quod gratis acceperat, gratis dedit. Sed et matronam alteram in beati Petri basilica oblatam in lectulo, idem suis pedibus abire praecepit. Hujus ex multo tempore nervi femorum fuerant sic retracti, ut nec erigi ullatenus posset, nec consistere pedibus suis. Nam ex personis aliis perhibebant, qui studiosius observarunt, ad ejusdem Viri sancti orationem et manus impositionem, in civitate praedicta, intra triduum quod ibi fecit, duodecim claudos erectos, mancos duos sanatos, quinque caecos illuminatos, loquelam redditam mutis tribus, et decem surdis auditum. 34. Aquisgrani sede regia,
Abbreviated transcription (Latin):
ilico sanꝰ et incolumis innotescit.
Hon est nob̾ colonia transeundarma¬
gna est ciuitas. Magna illie dei fa¬
mulo uirtꝰ affuit: Magna illum de¬
uotio colit ppłoꝵ Ostencdit᷑ usc hodie
nupaccepimꝰ. adolescens olim claudꝰ
nunc lib̾e gradiens: qui oblatꝰ uro
dei ad impositionem manꝰ eiꝰ gressum
recepit⁊ uñ. ⁊̃ filiꝰ eiꝰ publice cognomi¬
minam nobilem germani sui olĩ
uxorem. cum post obitum uiri sui
p̃ dolore frenesim incurrisset et mul¬
to temꝑe sic se habens in uinculis te¬
neref᷑: eidem patri sc̃o in p̾fataurbe
oblatam et uix tenuit̾ inturba cir¬
cunstrepente signatam dum ex more
ligata reuehit᷑. mentem pͥstinam atq
integram recepisse salutem. Nl ea¬
dem etiam cuutate filiam surdame¬
dem patri scõ parentes nobiles obtu¬
ler̃e. Hanc aiebant a puericia tradi¬
tam scĩmonalium monast̾io femi¬
naꝵ ibidemamis sse ꝓrsus auditum:
et annos ples in eodem in ꝯmodo ꝑe¬

Expanded text:
illico sanus et incolumis innotescit.illico sanus et incolumis innotescit.on est nobis Colonia transeunda. Magna est civitas: magna illic Dei Famulo virtus adfuit; magna illum devotio coluit populorum. Ostenditur usque hodie nuper accepimus, adolescens olim claudus, nunc libere gradiens, qui oblatus Viro Dei, ad impositionem manus ejus gressum recepit, unde etiam filius ejus publice cognomiminam nobilem, germani sui olim uxorem, cum post obitum viri sui prae dolore phrenesim incurrisset, et multo tempore sic se habens, in vinculis teneretur, eidem Patri sancto in praefata urbe oblatam, et vix tenuiter in turba circumstrepente signatam, dum ex more ligata 1143 revehitur, mentem pristinam atque integram recepisse salutem. In eadem etiam civitate filiam surdam eidem Patri sancto parentes nobiles obtulerunt. Hanc aiebant a pueritia traditam sanctimonialium monasterio feminarum, ibidem amisisse prorsus auditum, et annos plures in eodem incommodo pe
Abbreviated transcription (Latin):
uibem treu̾ensium serno xp̃i ex mo¬
le obuiam ruit ppłs uniu̾sus. Offe¬
Quaꝵ ille utͥq impͥmens signum
eracis iusum reddidit licisꝰ et ut¬
dentes iurum dei cum cet̾is seq̃bim¬
t In eldem basilica cuutatis cum ad
blatꝰ ei claudꝰ et ambulanit ÷ oblatꝰ
est cecꝰ et iudit: oblara est surda
mulier et audiuit. ħ in sõpnis
admonitam se eẽ clicebat. ut dei ho¬
minem pet̾et: cꝰ bñdictiõ receptura
ẽẽt auditum. Apd̾ confluentiã
tren̾ensis cdiocesis nobile castrum:
mosellam flituium qui ibidem renũ
labit᷑ dei famulus ꝑtnsibat. Cumq
paululum ꝓcessisset ÷ oblatum sͥ et
signatum hõiem claudum deponi
iussit et ambulare: et ñ fuit qui
obediret. Nec mora e laudus idem
retractum femoris necuum clamat
sponte laxari: et clum nesciti exten¬
di uelut ab alcero genu suum ꝙ ꝙͣ
libet añ conatꝰ nullomͦ potuisset.
Mirant᷑ õs: ꝓbat᷑ sub õi uelocitate
qd̃ dicit᷑ deponit᷑ ilico. ilico gradit ᷑:

Expanded text:
urbem Treverensium Servo Christi, ex more obviam ruit populus universus. OffeQuarum ille utrique imprimens signum crucis, visum reddidit lucis: et videntes Virum Dei cum caeteris sequebantur. In ejusdem basilica civitatis, cum ad oblatus est ei claudus, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit, oblata est surda mulier, et audivit. Haec in somnis admonitam se esse dicebat, ut Dei Hominem peteret, cujus beneficio receptura esset auditum. Apud Confluentiam, Trevirensis dioecesis nobile castrum ad Mosellam fluvium, qui ibidem in Rhenum labitur, Dei Famulus pertransibat: cumque paululum processisset, oblatum sibi et signatum hominem claudum deponi jussit et ambulare, sed non fuit qui obediret. Nec mora, claudus idem retractum femoris nervum clamat sponte laxari, et dum nescit, extendi velut ab altero genu suum, quod quamlibet ante conatus, nullo modo potuisset. Mirantur omnes, probatur sub omni velocitate quod dicitur: deponitur illico, illico graditur,
Abbreviated transcription (Latin):
oblatꝰ est ꝑaliticꝰ in gribato. Audi¬
ta siqͥdem fama uirtucũ a p̾dicto
iuro in octursum eiꝰ se fec̾at appor¬
tari. C uiin medio ppłi manꝰ ĩ ponẽs
erexit hoĩem. incolumenꝙ remi¬
sit ad ꝓpͥa. Eodem anno ugͥdiẽtt¬

Expanded text:
oblatus est paralyticus in grabato. Audioblatus est paralyticus in grabato. Audita siquidem fama virtutum, a praedicto vico in occursum ejus se fecerat apportari. Cui in medio populi manus imponens, erexit hominem, incolumemque remisit ad propria. 32. Eodem anno ingredient
Abbreviated transcription (Latin):
bant aliicollere leccinneiꝰ in cͦraduec¬
t̾ erat cum reuocans eum unꝰ excir¬
constantib. hugo tullensis ecc̃e ar
chidiaconꝰ enugłici illiꝰ ꝑalitici me
tolle grabatum tuum et ambula.
Et inponens in humeros eiꝰ dimisit
eum libe ꝓcedentem. s omns plebs
ut udit decdit laudem̾ deo. Ibidẽ
etiam puer surdꝰ et mutꝰ ex utero
matͥs sue subleuatꝰ ꝑscalam. et in
fenestra accedens ad uirum dei: sub
mantieiꝰ auditum recepit pariter
et loquebani. Es et paralitica q̃ dam
muliec de eadem regione ddiues et
honoraca ibidem recepit amissam
ex multo temꝑe santatem. Dũ q
exiliens ambularet: õs quidem le¬
tati st̃ qͥ inidebant: s p̾ cet̾is ex uilta¬
uere milites. qͥ attusant et obtule¬
rant eam. Nam et ip̃iꝰ sͥ particeps ẽẽ
uͥtutis: religiosa deuotio uidebat᷑.
er idem tp̃s tnͣseunte scõ ꝓpe iu¬
cum iulittore renipositum. quẽ
bobartum uocant et uarios ꝑuniu̾¬
sam ꝓuintiam curante langores ͥ

Expanded text:
bant alii tollere lectum ejus in quo advectus erat, cum revocans eum unus ex circumstantibus Hugo Tullensis Ecclesiae archidiaconus, evangelici illius paralytici memtolle grabatum tuum, et ambula . » Et imponens in humeros ejus, dimisit eum libere procedentem: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. Ibidem etiam puer surdus et mutus ex utero matris suae, sublevatus per scalam, et in fenestra accedens ad Virum Dei, sub manu ejus auditum recepit pariter et loquelam Sed et paralytica quaedam mulier de eadem regione, dives et honorata, ibidem recepit amissam ex multo tempore sospitatem. Dumque exsiliens ambularet, omnes quidem laetati sunt qui videbant, sed prae caeteris exsultavere milites qui attulerant et obtulerant eam. Nam et ipsius sibi particeps esse virtutis religiosa devotio videbatur. Per idem tempus transeunte Sancto prope vicum in littore Rheni positum, quem Bobardum vocant, et varios per universam provinciam curante languores,
Abbreviated transcription (Latin):
ficia q̃ p̾stitit infirmantib multis:
unꝰ de pueris ep̃i cuitatis ip̃iꝰ. qͥ ex nil¬
nere graut alt̾ius ocłilum̃ amiserat
sub manuee iuisum recepit. In pa¬
go qͦ engolism̃si lococui nom̃ est ca¬
stellare: pꝰ oblationem hostie saluta¬
ris astantib uen̾abilib ep̃is. lamb̾to
engolism̃si. et geraudo lemouicensi.
puerum ex matͥs ut̾o clandum et
mancum eꝰ in modum pile cubiti
cunigenib unbico÷ pedes añt natib¬
adhesissent: dei famulo offerebant.
At ille singula m̃bra edito pꝰ signo
ẽtrucis attrectansꝰ mua facilitate ex¬
tendit ꝓtuꝰ et sanauit. App̾hendẽs
deniꝙ manum eiꝰ erexit illum: et
dimisit lib̾egiadientem. Popialꝰ
gnagnis uocib dũm collaudalut.
Iam et clie seq̃nti in pago lemo
ere. Undiq enim ꝯfluebant qui
in ꝯmodis nariis laborabant: et
iurtꝰ erat dñtad sanandum ẽos
Nb int̾ cet̾os puer ferme decennis:
ceꝰ ex ut̾o matris sue coramtoĩ ppͥso
oblatus est iiro dei Et mligatos

Expanded text:
ficia quae praestitit infirmantibus multis, unus de pueris episcopi civitatis ipsius, qui ex vulnere gravi alterius oculi lumen amiserat, sub manu ejus visum recepit. In pago quoque Engolismensi, loco cui nomen est Castellare, post oblationem hostiae salutaris, astantibus venerabilibus episcopis, Lamberto Engolismensi, et Gerardo Lemovicensi, puerum ex matris utero claudum et mancum, cujus in modum pilae cubiti cum genibus umbilico, pedes autem natibuadhaesissent, Dei Famulo offerebant. At ille singula membra, edito prius signo crucis, attrectans, mira facilitate extendit protinus et sanavit. Apprehendens denique manum ejus erexit illum, et dimisit libere gradientem. Populus magnis vocibus Dominum collaudabat. Nam et die sequenti in pago Lemoverunt. Undique enim confluebant qui incommodis variis laborabant, et virtus erat Domini ad sanandum eos. Ubi inter caeteros puer ferme decennis, caecus ex utero matris suae, coram omni populo oblatus est Viro Dei. Qui in digitos
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Int̾ płimos sane qui ibidem ad¬
epti st̃ sanitatem: senex quidã ꝑa¬
liticꝰ de uicinia illa hõ natꝰ et hmnora¬
tꝰ multis suoꝵ p̾cib et ñ sine multo
labore introductꝰ est ad hoĩem dei.
Aqͦ pꝰ breuissimam ut solebat or̃o¬
nem erectꝰ ꝓtinꝰ et sanatꝰ ñ mͦ incolu¬
mis. s et fortis apparuit ÷ ut possez
alt̾m. Iamc eo uirilit̾ ꝓcedente pa

Expanded text:
rit. Inter plurimos sane qui ibi dem adrit. Inter plurimos sane qui ibi dem adepti sunt sanitatem, senex quidam paralyticus de vicinia illa, homo notus et honoratus, multis suorum precibus, non sine multo labore introductus est ad Hominem Dei: a quo post brevissimam, ut solebat, orationem erectus protinus et sanatus, non modo incolumis, sed et fortis apparuit, ut posses alterum. Jamque eo viriliter procedente pa
Abbreviated transcription (Latin):
de romano rege corado qͥ dei hoĩem
ubect᷑a ad l ospicium deuotissime
deducebat. fferebant ꝓuerum
claud̾ ros ntes ut ei manũ ĩ po¬
u̾e dignaret᷑. Quem signatum ꝓti¬
uꝰ erigens suꝑ pedes statrut et lib̾e gͣ¬
cdiebat᷑: in dei laude acclamantib i¬
niu̾sis. tem in capella ep̃i euuta¬
tis ip̃iꝰ. rege ip̃o uidente. tusum reddi¬
dit cece cuidam mulieri et claudo.
uato gͦssiun donauit. Multa qͥdem
et alia in manu eiꝰ ibidem̃ xp̃ieffecit
sad exemplum pauca sufficiant. Nõ¬
nullos enim pauꝑculos ⁊̃ pueros rex
ip̃e deuotꝰ sius illis manib offerens:
de multoꝵ curatione meruit gratu¬
lari. Nec mͥ apd̃ p̾dictam spirensum
tine cliocesis locum: uͥ in num̾is uir¬
tutib idem dei seruus effulsit. Be to¬
ta si quidem regione qͦt qͦt paciebã¬
tͦ afferebant ad eiim: et tantꝰ erat
sita clamide uirum sc̃m in ꝓpͥas ul¬
nas suscipiens. de basilica absporta¬

Expanded text:
te Romanorum rege Conrado, qui Dei Hominem te Romanorum rege Conrado, qui Dei Hominem ab ecclesia ad hospitium devotissime deducebat, offerebant puerum claudum, rogantes ut ei manum impre dignaretur. Quem signatum protinus erigens, super pedes statuit, et libere gradiebatur, in Dei laudem acclamantibus universis. In capella episcopi civitatis ipsius, rege ipso vidente, visum reddidit caecae cuidam mulieri, et claudo nato gressum donavit. Multa quidem et alia in manu ejus ibidem Christus effecit, sed ad exemplum pauca sufficiant. Nonnullos etiam pauperculos pueros rex ipse devotus suis illi manibus offerens, de multorum curatione meruit gratulari. Nec modo apud praedictam Spirensium tinae dioecesis locum, innumeris virtutibus idem Dei servus effulsit. De tota siquidem regione quotquot patiebantur, afferebant ad eum, et tantus erat sita chlamyde Virum sanctum in proprias ulnas suscipiens, de basilica exporta
Abbreviated transcription (Latin):
ne scaisle osin opes coprandeat:¬
ex innum̾a multitudine saltem
paica memorie ꝯm̃damꝰ. q̃ in locis ce¬
lebriorib fc̃a noscimt᷑. Qũ ueniss
ꝯstantiam hõ dei. et undiq se uͥtutũ
eiꝰ fama diffund̾et. abbas. augensis
Qd̾ intra lacum lemãnum autiqũ
extat et nobile monast̾ium. hoĩem
ꝙ̃ sius elemosinis sustentabat cecũ
misit ad eum: et confestim niden¬
tem illum recepit. Heytereserm
dicit᷑ locꝰ ad eiꝰdem dio cesim ꝑtinẽs
ciuitatis: s płimum a cuutate re¬
motꝰ. Ibi qͦ sic̃ et in cet̾is illiꝰ ꝓuin¬
cie ꝑ que tͣnsiit locis multisin ẜuo
tem alteri a natiuitate siudo et
muto auditꝰ redditꝰ est et loq̃la.
In ciuitate ⁊̃ basileia. cum ex
more sermonem habuisset ad po¬
puliciniut impleret᷑ in eo qd̾ de
.sõn. seq̃nt̾. signis: oblata est ei fe¬
iraa multa. et confestun orante
eo socuta est. Oblatꝰ est elaudꝰ et ã¬
bulauit: oblatꝰ est cetꝰ et uidit.
¶pd̾ spirensium ciuuitatẽ p̾sen¬

Expanded text:
ne fecisse nos inopes copiaera multitudine saltem pauca memoriae commendamus, quae in locis celebrioribus facta noscuntur. Cum venisset Constantiam Homo Dei, et undique se virtutum ejus fama diffunderet, abbas Augiensis quod intra lacum Lemanum antiquum exstat et nobile monasterium hominem, quem suis eleemosynis sustentabat, caecum misit ad eum, et confestim videntem illum recepit. Heytereseim dicitur locus ad ejusdem dioecesim pertinens civitatis, sed plurimum a civitate remotus. Ibi quoque, sicut et in caeteris illius provinciae per quae transiit locis, multis in Servo um recepit. Item alteri a nativitate surdo et muto auditus redditus est et loquela. In civitate etiam Basilea cum ex more sermonem habuisset ad populum, ut impleretur in eo quod de  sequentibus signis , oblata est ei femina muta, et confestim orante eo locuta est: oblatus est claudus, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit. 31. Apud Spirensium civitatem, praesen
Abbreviated transcription (Latin):
nomen est suꝑadum grauissima
ualitucline occupatus ꝑ multum
iam tempꝰ iaceb̾at pateliticꝰ in gra¬
bato. Int̾im ꝑ abbem situm in ꝯmo¬
dum suum nuntiat patͥ sc̃o. et nt
sui misereat᷑ exorat. Cadem Alitẽ
die qua ui boatꝰ u esaraialle pror
eodem paralitico ad petiionem seui
illiꝰ abb̃is oraniti currente neloci¬
t̾ u̾bo uͥtutis et uͥtute or̃onisulle
in hispaniis repente conualuit:
tangͣ uas plemam aqua suo sen¬
ciens capiti soꝑfundt. Regͥssus. si
quidem abbas cum p̾cdiceum fr̃an
incolumem repperissec. diligentẽr
sciscitatꝰ ab eomiod̾ et tempꝰ sueli¬
batronisi cectissime ꝯꝑit. drante
in galliis dei samulo allili in his¬
paniis ẽẽ c̾lratum uo

Expanded text:
nomen est Superadum, gravissima valetudine occupatus, per multum jam tempus jacebat paralyticus in grabato. Interim per abbatem suum incommodum suum nuntiat Patri sancto, et ut sui misereatur exorat. Eadem autem die qua Vir beatus in Clara-Valle pro eodem paralytico ad petitionem sui illius abbatis oravit, currente velociter verbo virtutis, et virtute orationis, ille in Hispaniis repente convaluit, tanquam vas plenum aqua suo sentiens capiti superfundi. Regressus quidem abbas cum praedictum fratrem incolumem reperisset, diligenter sciscitatus ab eo modum et tempus suae liberationis, certissime comperit orante in Galliis Dei Famulo, illum in Hispaniis esse curatum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. incolumis et de uotꝰ astaret.
Neisdem partib uico cui nomen al¬
gorium: mulierem freneticam ppłs
obtulit transeunti. Cui manꝰ iniponẽs
et orans: sanam climisit et abut.
Hanc in eodem uico pꝰ ea iudimꝰ: ui¬
ro dei eum gr̃aꝵ accionib occurren¬
tem. In remotis ⁊̃ regionib qͦq ec̃te¬
sc̃e necc̃itas traxit: iurtꝰ est ꝓsecuta sig¬
noꝵ Apd̾ uiride folium sic enun d̾r
castrũ t̾ritorii tolosani. qd̃ ut suꝑio¬
re libro meminimꝰ aliqñ pat̾ sc̃s in¬
troiensi multis ibidem uͥtutib cla¬
ruit. Puer mancꝰ et clandꝰ ex ut̾o ma¬
tris sue: ad cꝰdam memortam mris
utriusq pedis et alt̾uis manꝰ receꝑat
sospitatem. Hꝰ alt̾am manũ ad huc
innalidam tanqmͣ diuinitꝰ seruatã sͥ.
pat̾ sc̃s bñdicendo sanauit: ut sc̃oꝵ ĩ¬
notesc̾et particeps ẽe uͥtutis. Gat᷑ciũ

Expanded text:
ti incolumis et devotus astaret. ti incolumis et devotus astaret. In eisdem partibus, vico cui nomen Algorrium, mulierem phreneticam populus obtulit transeunti: cui manus imponens et orans, sanam dimisit, et abiit. Hanc in eodem vico postea vidimus, Viro Dei cum gratiarum actionibus occurrentem. 29. In remotis etiam regionibus, quoce necessitas traxit, virtus est prosecuta signorum. Apud Viride-Folium sic enim dicitur castrum territorii Tolosani, quod, ut superiore libro meminimus , aliquando Pater sanctus introiens, multis ibidem virtutibus claruit puer mancus et claudus ex utero matris suae, ad cujusdam memoriam martyris, utriusque pedis et alterius manus receperat sospitatem. Hujus alteram manum adhuc invalidam, tanquam divinitus servatam sibi, Pater sanctus benedicendo sanavit, ut sanctorum innotesceret particeps esse virtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
tes fr̃es et sua płimim uincula miraba¬
t u̾eꝯ clie satis quid nam sͥ uellent hec
uel quid accidisset int̾rogans. Ex ea gͥ
in illo tam graui casu fec̾it aut locu¬
⁊ fu̾it recordatꝰ. H̾ quidem a nob̾ de
testimonio uiti reu̾entissimi hes¬
chili danoꝵ archiep̃i: ex oc̃tone panis
a dei hõie bñdicti. ñ sine qͣdam antici¬
patione sunt dicta. Ea .x.¬
rium dure aliqñ increparit. qd̃ sͥ ñ
indicans mori aĩalia ꝑmisisset uñ
fu̾ant pauꝑes sustentandi. De huic
ut solitꝰ erat bñcdixit sal. et aĩalib
uissit appont ac ꝓtinꝰ lues orta ces.¬
sauit. Qd̾ in alus qͦ monast̾is iii¬
dimꝰ et cognoumꝰ : ut aucbiens fr̃m
aĩalia mori. int̾cdum. ⁊̃ ñ rogatꝰ. sed
ip̃e pͥor admonens illos eodem remedio
subueniret. G audũ dicit᷑ locꝰ qͥ¬
dam caziacensium monachoꝵ. Ubi
uir sc̃s cum alicñ ꝑ noctaret exhi¬
bitum sͥ iuuenem claudum or̃one
et bũdictione sanauit: ita ut pꝰ dies
paucissimos ꝑ eundem locũ redeui¬

Expanded text:
tes fratres et sua plurimum vincula mirabatur, verecunde satis quidnam sibi vellent haec, vel quid accidisset, interrogans. Ex ea igiin illo tam gravi casu fecerit aut locutus fuerit, recordatus. Haec quidem a nobis de testimonio viri reverendissimi Eskili Danorum archiepiscopi ex occasione panis a Dei Homine benedicti, non sine quadam anticipatione sunt dicta. rium dure aliquando increparit, quod sibi non indicans, mori animalia permisisset, unde fuerant pauperes sustentandi. Dehinc ut solitus erat, benedixit sal, et animalibus jussit apponi, et protinus lues orta cessavit. Quod in aliis quoque monasteriis vidimus et cognovimus, ut audiens fratrum animalia mori, interdum etiam non rogatus, sed ipse prior admonens eos eodem remedio subveniret. Gaudum dicitur locus quidam Caziacensium monachorum, ubi Vir sanctus cum aliquando pernoctaret, exhibitum sibi juvenem claudum oratione et benedictione sanavit, ita ut post dies paucissimos per eumdem locum redeun
Abbreviated transcription (Latin):
spolietis. He oc adiungite ur̃is diui¬
clesiis Nindex enim est d̃s. uelocit̾
seruoꝵ suoꝵ: Et ideo monemus. ut
qui hec depotestatib legerit: non i

Expanded text:
spolietis: hoc adjungite vestris diviclesiis. Vindex est enim Deus velociter servorum suorum. Et ideo monemus ut qui de Potestatibus haec legerit, non i
Abbreviated transcription (Latin):
Hecit et hoc furtum. quis mͦ sacrilegꝰ.
Sed fortunati qui p̾dam fertis opimã:
Nos infelices occupat om̃e malum

Expanded text:
ecit et hoc furtum quis modo sacrilegus? Sed fortunati, qui praedam fertis opimam! Nos infelices occupat omne malum
Abbreviated transcription (Latin):
simi felicit̾ ingͣdit᷑ in locum taber¬
naculi admirabił altare dei. sacram
ei et acceptabilem hostiam sui sp̃s¬
oblaturus: corpꝰ etiam rite paratũ
et ornatum sac̾dotalib instrum̃tis
oratorio beate dei genitͥcis infertur.

Expanded text:
simi feliciter ingreditur in locum tabersimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis, ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spoblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis, oratorio beatae Dei Genitricis infertur.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ multipharie multisq moclis. pa¬
ternꝰ erga filios amor euere etiam
nunc. ĩ mo nunc ueriꝰ uiuens et ui¬
gens. crebris reuelationib eoꝵ clig¬
nat᷑ solari lacͥmas ⁊ reuelare mestici¬
am: ut qͦ clulcius ei gaudent. et mi¬
nꝰ anxie doleant sͥ. Si qua tñ ex his
minꝰ ꝓlixam desid̾antia narrationẽ
lector scire desid̾at: ꝓpͥo magis et no¬
uissimo credimꝰ reseruanda capitu
lo. Int̾im cet̾a ꝓsequentes qͣnta pos¬
sumꝰ uiolentia animos au̾tamꝰ ab
illo tam graui gemitu et rugitu:
qͦ nimirum grex miserabił pastore
migrante personuit. Parcamꝰ paginez
et qͣncum possumꝰ stͥngamꝰ ocłos. pal¬
pebras ꝯplodamꝰ adu̾sus lacͥmas qͥb
in illo sue claritatis abscessu uallis
nr̃a fluebat: eccłie ꝓtinꝰ uniu̾se calicẽ
sui ꝓpinatura meroris cui hactenus
ꝯsueu̾at stillare dulcedinem gaudia
fund̾e. fluere consolationes.
um fideł minister. et sac̾dos altis¬

Expanded text:
modo multifarie multisque modis pamodo multifarie multisque modis paternus erga filios amor, vere etiam nunc, imo nunc verius vivens et vigens, crebris revelationibus eorum dignatur solari lacrymas, relevare moestitiam, ut quo dulcius ei congaudent, minus anxie doleant sibi. Si qua tamen ex his, minus prolixam desiderantia narrationem, lector scire desiderat, proprio magis et novissimo credimus reservanda capitulo. 14. Interim caetera prosequentes, quanta possumus violentia animos avertamus ab illo tam gravi gemitu et rugitu, quo nimirum grex miserabilis, pastore migrante, personuit. Parcamus paginae, et quantum possumus, stringamus oculos, palpebras complodamus adversus lacrymas, quibus in illo suae claritatis abscessu vallis nostra fluebat, Ecclesiae protinus universae calicem sui propinatura moeroris, cui hactenus consueverat stillare dulcedinem, gaudia fundere, fluere consolationes. Dum fidelis minister et sacerdos Altis
Abbreviated transcription (Latin):
singultꝰ ac lacͥmas ubes. utroq
psallentium choro ad multoꝵ qͦs
ip̃e p̾miserat cetꝰ transiens letabũ¬
dos ⁊ ad scõꝵ cuneos gratulantes:
ad obuia agmina angłoꝵ. Felix
aĩa quam sic lenabant excelsa su¬
oꝵ pͥuilegia meritoꝵ ⁊ qmͣ sic pia
filioꝵ ꝓseq̃bant᷑ inferioꝵ uota: sic
quoꝙ suꝑioꝵ desid̾ia sacra trahe¬
bant. Felix illi et uere serenus dies:
qͦ plenꝰ ei mericdies xp̃c illuxit. Dies
cunctis uite sue dieb tantis ab eo
expectatis desid̾iis : expetitus suspiriis:
frequentatꝰ meditationib or̃onib
p̾munitꝰ. Felix transitꝰ de labore ad
refugerium de expectatione ad p̾¬
mium. de agone ad brauium⁊ de
morte ad uitam. de fide ad noticiã.
de ꝑegͥnatione ad patͥam. de mũdo
ad patrem. De qͦ transitu eiꝰ multa
nouimꝰ apparuisse qͣm multis: et
quidem ñ indigna relatu. s diffici¬
le nimis singula uestigare. et scͥbere
omnia nimis longum. Nam et usq

Expanded text:
singultus ac lacrymas uberes utcunque singultus ac lacrymas uberes utcunque psallentium choro ad multorum, quos ipse praemiserat, coetus transiens laetabundos, ad sanctorum cuneos gratulantes, ad obvia agmina angelorum. Felix anima, quam sic levabant excelsa suorum privilegia meritorum, quam sic pia filiorum prosequebantur inferiorum vota; sic quoque superiorum desideria sacra trahebant! Felix illi et vere serenus dies, quo plenus ei meridies Christus illuxit: dies cunctis vitae suae diebus tantis ab eo exspectatus desideriis, expetitus suspiriis, frequentatus meditationibus, orationibus praemunitus! Felix transitus de labore ad refrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mundo ad Patrem! De quo etiam transitu ejus multa novimus apparuisse quam multis, et quidem non indigna relatu, sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Nam et usque
Abbreviated transcription (Latin):
uum sese in suis sr̃ hoc cogitationib
ꝑhibebat aliq̃n sustinuisse ꝯflictũ.
qd nͭ tamueraces hõies falłe uelle. nͨ
tara prudentes falli posse ueri simi¬
le uidet᷑. cum alt̾utrum excusare ñ
posset. Quem enim totꝰ mirabat᷑ orb̾.
solꝰ ip̃e qid̃ erat mirabilius ñ uedebat
sue uideł. oꝑationis. opinionũ ue
splendorem: sic ille qͦndamuir sum¬
plex et rectꝰ nͨ solem cum fulgeret
nec lunam incedentem clare udis¬
se se memorabat. dr .iiii.
Nouissime cum extioris habita¬
culi undiq soluta compago. desi¬
olnti aĩe lib̾um pr̃aret egressum:
magnꝰ ille dies illuxit qͦ ꝑpetuus
illi ortꝰ est lies. Ad cuiꝰ exitũ uici¬
ni ep̃i cum abb̃m et fr̃m copiosa mł¬
titudine fu̾ant congͤgati. Hora
aũt die pene t̾cia singłaris luc̾na
suegn̾ationis sc̃s ac uere beatꝰ ab¬
bas b̾nardꝰ a corpe mortis in t̾ra ui¬
uentium felicit̾ xͦ duce migrauit:
ex filioꝵ cͥꝯstantium et int̾ gͣues

Expanded text:
vum sese in suis super hoc cogitationibus vum sese in suis super hoc cogitationibus perhibebat aliquando sustinuisse conflictum, quod nec tam veraces homines fallere velle, nec tam prudentes falli posse verisimile videretur cum alterutrum excusare non posset. Quem enim totus mirabatur Orbis, solus ipse quod erat mirabilius non videbat suae videlicet operationis opinionisve splendorem, sicut ille quondam vir simplex et rectus, nec solem cum fulgeret, nec lunam incedentem clare vidisse se memorabat . 13. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago, desideranti animae liberum praestaret egressum, magnus ille dies illuxit, quo perpetuus illi ortus est dies, ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati. Hoertia singularis lucerna suae generationis, sanctus ac vere beatus abbas Bernardus, a corpore mortis in terram viventium feliciter Christo duce migravit, ex filiorum circumstantium et inter graves
Abbreviated transcription (Latin):
uis erat in hac seꝑatione ꝯditio. pꝰ
mirificam lucem horrere magͥ te¬
ñ compateris nob qͦs tanto pietatis
affectu mat̾nis lactasti ub̾ib. pat̾¬
na consolatione fouisti: Quo mͦ sic
exponis labores tuos. quos in loco
hoc laborasti⁊ quomtam dilectos
hactenus filios sic relinquisi ẽc̃
uͦ flens ip̃e cum flentib. et colũbi¬
nos oculos in celum porrigensiac
mente tota apłicum illum conci¬
piens sp̃m. testabatur coartatum
se eduob et quid elig̾et ignorantẽ:
oiuine totum tͥbuere arbitrio pie¬
tatis. Nam et hinc pat̾na illum ur¬
gebat caritas. filioꝵ uotis annue¬
re ut maneret: et inde trahebat de
sid̾ium ut migraret. Cui tñ ob o¬
lim iam atꝙ altiꝰ raclicata in pectore
eiꝰ humilitas persuaserat. ut ex in¬
timo cordis affectu. seruum in uti¬
lem ẽẽ sedic̾et.et arborem st̾ilem repu¬
infamiliari collocutione fateri.lux
credere se hominib qd̃ sic eum sͥ uti¬
lem cred̾ent ut dicebant. E nec par¬

Expanded text:
 erat in hac separatione conditio, post mirificam lucem horrere magis tenon compateris nobis, quos tanto pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna consolatione fovisti? Quomodo sic exponis labores tuos, quos in loco hoc laborasti? quomodo tam dilectos hactenus filios sic relinquis? » Tunc vero flens ipse cum flentibus, et columbinos oculos in coelum porrigens, ac mente tota apostolicum illum concipiens spiritum, testabatur coarctatum se e duobus, et quid eligeret ignorantem , et divinae totum tribuere arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat charitas, filiorum votis annuere, ut maneret: et inde trahebat Christi desiderium, ut migraret. Cui tamen ab olim jam atque altius radicata in pectore ejus humilitas persuaserat, ut ex intimo cordis affectu servum inutilem se esse diceret, et arborem sterilem repuin familiari collocutione fateri, vix credere se hominibus, quod sic eum sibi utilem crederent ut dicebant. Sed nec par
Abbreviated transcription (Latin):
bundetis magis. Atq utinam tam
efficaciter persuaserit: qm affectuo¬
se suasit. Nocdum autem egritu¬
dinis eius siquis nosse desid̾at: extat
epła qͣm ad unicum quendam pau¬
cissimis dieb aute sacram a nobis
ꝓfectionem suam ip̃e clictauit. Qmͣ
nimirum huic nr̃e narrationi duxi¬
mus inserendam: qd̃ uidelicet et si
aliena de ip̃o. amplius tam̃ nos ip̃ius

Expanded text:
bundetis magis . Atque utinam tam bundetis magis . Atque utinam tam efficaciter persuaserit quam affectuose suasit. Modum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola, quam ad amicum quemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum huic nostrae narrationi duximus inserendam, quod videlicet etsi aliena quoque de ipso, amplius tamen nos ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
re et expectatione suꝑuenientis deso¬
lationis grauissime. et lam̃tabił orbi¬
tatis: dulcissimis eos consolationib
refouebat. Et monens eos intuto di¬
uine clementie sinu. spei fideiq sue
anchoram ꝑ inconuulsibilem carita¬
tem firmius radicare se quoqe ꝓmit¬
tebat nec post mortem eis a liquando
cefuturum. ꝓpensius autem qͣm ñr
queat exprimere sermo rogans obse¬
crans qd ꝑ multas lacrimas: timorem
dei et sacre puritatis ac tocius ꝑfectio¬
nis amorem nr̃is imprimere auimis
conabatur. Sed et monebat et cum
lacͥnus obtestabat᷑. ut si quid forte uir¬
tutis. aut exemplo nob̃ aliqͣndo con¬
mendasset aut u̾bo id emularem᷑.
io firmiter teneremus. et ꝑfic̾emꝰin
eo: alusquidem u̾bis s eodem sp̃u il¬
lud apłicum loquens. Rogamꝰ uos
et obsecramꝰ in domino iħu: ut ꝙ̃ ad¬
modum accepistis a nob̃ qͦmͦ uoso¬
porteat ambulare et placere deo per
omnia sicut et ambulatis: ut ha¬

Expanded text:
re et exspectatione supervenientis desore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat nec post mortem aliquando defuturum. Propensius autem, quam noster queat exprimere sermo, rogans obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris imprimere animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliquando commendasset aut verbo, id aemularemur, id firmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo vos oporteat ambulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
me mͥ credere hꝰ corporis dissolutio¬
nem: Ad qͣm euident̾ ꝓpͥo didicimꝰ
exꝑimento qd̃ de sc̃is apłis euͣngłia
sacra testantur. qd̃ dum suam ill̾
p̃dic̾et dñs passionem erat u̾bum
absconditum ab eis. et capere ñ ua¬
lebant. Nimirum qd tam uehem̃ter
horrebat animus minus facile per¬
suadebatur ut crederet: p̾sertimcũ
et ip̃e compatiens filiis. eiꝰ modi u̾ba
subprimeret. Ceterum fr̃sqͦdam mͦ
clamans oꝑa consummaui que de¬
oit mͥ pater ut facerem. magis ac
magisactus actus omittere affeccus
retrahere:et sacrorum funib desideri¬
orum sedula intentione p̾iactis. uici¬
no iam littori herere firmius et cõ¬
modius applicare. Deniq cum ue¬
nerabił antistes sedis lingonice go¬
cefrilus de quibdam eum sollicita¬
ret agendis. et minus apponere ani¬
mum miraretur: ne mireris in qͥt.
ego enim iam ñ sum de hoc mundo.
idens autem pater sanccus com¬
oum tabescentes ÷ et arescentes p̾timo¬

Expanded text:
me mihi credere hujus corporis dissolutiome mihi credere hujus corporis dissolutionem. » At quam evidenter proprio didicimus experimento, quod de sanctis Apostolis Evangelia sacra testantur, 1154 quod dum suam illis praediceret Dominus passionem, erat verbum absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut crederet, praesertim cum et ipse compatiens filiis ejusmodi verba supprimeret. Caeterum factis quodammodo clamans, « Opera consummavi, quae dedit mihi Pater ut facerem, » magis ac magis actus omittere, affectus retrahere, et sacrorum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne mireris, inquit, ego enim jam non sum de hoc mundo. » 9. Videns autem Pater sanctus, comdum tabescentes et arescentes prae timo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositi nr̃i est eiismodi ꝓseqni signa:
narrandis uirtutum operib oꝑam
dare. Hic enim uiarum tuarum pa¬
ter dulcissime finis beatus: et hic
labor ultimus fuit. In hoc ope non
minus utili qm difficili. nec minꝰ
cesperate qm neccessarie pacis. la¬
bores tuos gloriose compleuit: qui
magnifice semper honestauit te ĩ
laborib tuis : te in suo nomine et
nom̃ suum inte głificans: rex głe
cominus deustuus. Et. iii
t expleta metensium recõ¬
ciliatione et ꝓuincie illi
pace reddita. abbas sc̃s ad
monasterium recliit ⁊ graui ad¬
modum iam iamq deficiencis in¬
conmodo corꝑis occupatꝰ. in tanta
animi suauitate et dulcecline
sp̃e cotidie ꝓpinquabat ad exitum:
ac si in portu nauigans. paulatim
uela deponeret. Cuident̃ quoq fr̃i¬
b aiebat. Hec st̾ uerba que loq̃¬
bar ad uos. cum preterita hieme
egrotarem. ñ uob̃ eẽ qd̵ ad huc ti¬
meretis estate. ꝓxima imminere

Expanded text:
propositi nostri est ejusmodi modo prosequi signa, propositi nostri est ejusmodi modo prosequi signa, et narrandis virtutum operibus operam dare. Hic enim viarum tuarum, Pater dulcissime, finis beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus desperatae, quam necessariae pacis, labores tuos gloriose complevit, qui magnifice semper honestavit te in laboribus tuis, te in suo nomine, et nomen suum in te glorificans, Rex gloriae Dominus Deus tuus. CAPUT II. t expleta Metensium reconciliatione, et provinciae illi pace reddita, Abbas sanctus ad monasterium rediit, gravi admodum jam jamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate, et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponeret. Evidenter quoque fratribus aiebat: « Haec sunt verba quae loquebar ad vos, cum praeterita hieme aegrotarem, non vobis esse quod adhuc timeretis: aestate proxima imminere
Abbreviated transcription (Latin):
beati patris ad uentum et uirtutes
quas dñs operabatur in ip̃o per om¬
nem circa prouinciam celebris fa¬
ma uulgaret. ⁊ impositum plau¬
stro. eumdem puerum fr̃es p̾dicti ce¬
nobii adduxerunt ad eum: rogantes
ut solita pietate misero subueniret.
Acquieuit. imposuit manus. or auit:
et eadem hora sanum reddidit: fir¬
miter stantem. firmiter ambulan¬
tem. Beinde sieut ab eiusdem loci
alb̾e nuper accepimus. usq hocdie
fr̃m peccora idem puer incolumis
sequitur et custodit: et siquis de¬
siderat scire. iohes est nomen eius.
lter etiam clauclus in eiusdem
monasterii uicinia degens. eodem
tempore ad predicti patris scibene¬
oictionem sanatus est: et gressum
recepit. Sed et ꝓpe leucorum rur¬
bem. loco cui nomen est gunderuil¬
la. idem uir dei feminam cecam illu¬
minauit. sub ocłis płimorum qui
de tota confluxerant regione. Qete¬
rum nimis clifficile. aut omni mo¬
ois impossibile foret:itineris illiuis
magnalia uniu̾sa complecti. S necp

Expanded text:
beati Patris adventum, et virtutes Dominus operabatur in ipso, per omnem circa provinciam celebris fama vulgaret; impositum plaustro eumdem puerum fratres praedicti coenobii adduxerunt ad eum, rogantes ut solita pietate misero subveniret. Acquievit, imposuit manus, oravit, et eadem hora sanum reddidit, firmiter stantem, firmiter ambulantem. Denique, sicut ab ejusdem loci abbate nuper accepimus, usque hodie fratrum pecora idem puer incolumis sequitui et custodit; et si quis desiderat scire, Joannes est nomen ejus. Alter etiam claudus, in ejusdem monasterii vicinia degens, eodem tempore ad praedicti Patris sancti benedictionem sanatus est, et gressum recepit. Sed et prope Leucorum urbem, loco cui nomen est Gundervilla, idem vir Dei feminam caecam illuminavit sub oculis plurimorum, qui de tota confluxerant regione. Caeterum nimis difficile, aut omnimodis impossibile foret, itineris illius magnalia universa complecti. Sed neque
Abbreviated transcription (Latin):
incolumus ibat quam attulerant
in grabato. In flumine quoq
mosella dum intolerabilem concͣ¬
rentium multitudinem uir beatꝰ
nauicula ueheretur: unus ex his qͥ
curam desid̾abant cecus clamabat
in littore. obsecrans ut duceretur ad
eum. Cumq ille iam pertransiret.
aucliens homo nauigantem post
eum in nauicula altera piscatorem:
diffibulatam ꝓtinus clamidem qua
erat opertus porrrigens. dabat illi
ut in nauicula reciperetur. Fr̃m̃ est:
et ut peruenit ad sc̃m iuxta sue fi¬
dei magnitudinem. magna uelo¬
citate sub manu eius uisu recep¬
toz miratus clamabat uidere se col¬
les. uidere homines. uidere arbores.
et cetera uniu̾sa. P aucis ab eodem
loco miliariis distat cenobium: qd̃
scĩ benelicti nomine uocant. Ubi
puer claudus. et arenib infra om̃i
prorsus membrorum destitutus of¬
ficio. solis ad mouenclum manib
utebatur et renib: pedes emortuos
post setrahens. Quem ex burgun¬
die partib pater aduectum añ an¬
nos . iiiͦi. ibi reliquerat: et extunc

Expanded text:
incolumis ibat, quam attulerant in grabato. In flumine quoque Mosella, dum ob intolerabilem concurrentium multitudinem Vir beatus navicula veheretur, unus ex his qui curari desiderabant, caecus clamabat in littore, obsecrans ut duceretur ad eum. Cumque ille jam pertransiret, audiens homo navigantem post eum in navicula altera piscatorem, diffibulatam protinus chlamydem, qua erat opertus, porrigens dabat illi, ut in navicula reciperetur. Factum est: et ut pervenit ad Sanctum, juxta suae fidei magnitudinem magna velocitate sub manu ejus visu recepto, miratus clamabat videre se colles, videre homines, videre arbores, et caetera universa. 7. Paucis ab eodem loco milliariis distat coenobium, quod Sancti-Benedicti nomine vocant; ubi puer claudus, et a renibus infra omni prorsus membrorum destitutus officio, solis ad movendum manibus utebatur et renibus, pedes emortuos post se trahens: quem ex Burgundiae partibus pater advectum ante annos quatuor ibi reliquerat, et extunc
Abbreviated transcription (Latin):
munire uotis calcaneum nudum
meritis: ut is qui insidiatur inue¬
nire non possit unde figat dentem.
ec uulnus infligat. Hec ip̃e dictaui
sic me habens: ut ꝑ notam uob̾ ma¬
num agnoscatis affeccum. Fnis eplẽ.
oc exemplar epłe. qm ut nos di¬
ximus et ip̃a quoq eiusdem u̾ba
ceclarant: pater sc̃s exitu iam ĩmi¬
nente clictauit. Ex cuiꝰ tenore possit
nimirum diligens lector sacrũ illiꝰ
uel ex parte aliqua pectus agnoscere.
quanta illi ip̃a sui ruina corporis cłt¬
quillitas mentis serenmis aninu.
subfidutie culmine radix humili
hibere licebit. uultꝰ exangues. sin¬
gultus graues. crebra suspiria. an¬
xias cogitationes. Nimirum cumthe¬
saurus tantꝰ et tam amabił. ad huc
spes esset diutius retinendi. nec
facultas pariter commeandi. Nec
lugendum nob ullatenꝰ super
illum qui in gaudium clñi dei su

Expanded text:
munire votis calcaneum nudum munire votis calcaneum nudum meritis: ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem, et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam vobis manum agnoscatis affectum. » 11. Hoc exemplar epistolae, quam, ut nos diximus, et ipsa quoque ejus verba declarant, Pater sanctus exitu jam imminente dictavit. Ex cujus tenore posset nimirum diligens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, serenitas animi, sub fiduciae culmine radix humilithibere licebit, palgultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabilis adhuc spes esset diutius retinendi, nec facultas pariter commeandi. Nec tamen lugendum eis ullatenus super illum, qui in gaudium Domini Dei sui
Abbreviated transcription (Latin):
uscepimꝰ caritatem uram
in caritate: et non in uo¬
luptate. Que enim uo¬
luptas ubi totum sibi uenclicat ama¬
ritudo: Nisi qd̃ solum nichil comed̾e:
ut cumq delectabile est. Sonmꝰ reces¬
sit a me: ne uel bñficio sopiti sensus
color unqͣm recedat. Defectꝰ stomachi:
fere totum qd̃ pacior est. frequenter
in die et in nocte exigit ꝯfortari mo¬
oico ad modum qualicumq liqͦre:
nam ad solidum omne. in exorabi¬
liter indignatur. Hoc parum qd̃ di
gnatur admitt̾e. non sine graui mo¬
lestia sumit s timet grauiorem si
sese uacuum omnino dimiserit. Q̾
si plusculum quid inc̾dum admit¬
tere acquiescat: id grauissimum.
Dedes et crura intumuert. ꝙ̃ ad mod̾
ydropicis contingere solet. In hisoib
ne quid lateat amicum de statu a¬
mici solititum: scd̃m int̾iorem ho¬
minem ut minus sapiens lico. sp̃c
promptꝰ est incarne infirma. Orate
saluatorem qͥ non uult mortem pec¬
catoris: ut tempestiuum iam exitũ
non differat sed custodiat. Curate

Expanded text:
uscepimus charitatem vestram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi totum sibi vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter et in die, et in nocte exigit confortari moico admodum qualicunque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter ignatur admittere, non sine gravi molestia sumit; sed timet graviorem, si sese vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicitum, secundum interiorem hominem ut minus sapiens dico spiritus promptus est in carne infirma. Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non differat, sed custodiat. Curate
Abbreviated transcription (Latin):
le ut aggressus es: ceptum opus expli¬
ca. Tum ille. Iam quidem uobis inqͥt
tanta narraui: ut satisfacere studiis ue¬
stris meus sermo debuerit. S qr uo¬
luntati ur̃e non obsecundare mͥ non
Loquar. Nam certedum stramen il¬
lud qͦd inlectos nr̃os paratur aspicio.
subuenit in memoriam etiam destra
mine in quo martinus iacuerat. factã
ẽẽ uirtutem. Ries ita gesta est:
laudio macus uicus est in
confinio bituricum atq turo¬
noꝵ. Eccł̃ia ibi est celebris religione
sanctoꝵ: nec minus głosa sacraꝵ uir¬
ginum multitudo. Preteriens ergo
martinus: insecretario ecc̃e hu̾it mã¬
sionem. Post dicessum illius cuncte in
secretarium illud uirgines iriuerunt:
ad lambunt singula loca. ubi aut se¬
derat uir beatus aut steterat : stramẽ¬
tum etiam inquo quieuerat parciunt᷑.
Una eaꝵ post dies paucos. partem stra¬
minis quẽ sibi ꝓbenedictione college¬
rat: inergumino quem sp̃c erboris a¬

Expanded text:
le, ut adgressus es, coeptum opus explile, ut adgressus es, coeptum opus explica. Tum ille, iam quidem uobis, inquit, tanta narraui, ut satisfacere studiis uestris meus sermo debuerit: sed quia uoluntati uestrae non obsecundare mihi non loquar. nam certe dum stramen illud, quod in lectos nostros paratur, aspicio, subuenit in memine in quo Martinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta est: Claudiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris a
Abbreviated transcription (Latin):
et unuiersis sceue opinionis obpro¬
briis careremus: Nerum sicut tu so¬
les dicere. cum edacitatis argueris.
galli sumus: ita nos in hac parte nii¬
quam uł martini exemplo. uł du¬
is disputacionib cortigendi fatem.
Nerumpt̾m hec nobis iam dudum
agentib :÷ quid tu tam obstinate sul¬
picitates: Ego inquam ñ solum mͦ ta¬
ceo: sed olim de istis tacere disposui:
Nam quia quandam uiduam uagã
nitidulam sũptuosam obiurgaue¬
rim. lasciuius uictitantẽ. itidem q
uirginem ad olescenti cuidam mͥ ca¬
ro indecencius adherentem. cum qͥ¬
dem ip̃m frequent̾ audissem. ai ali¬
os etiam qui talia agerẽt increp᷑ ł antẽ:
tanta mͥ om̃ium feminaꝵ cunctorum¬
q monachoꝵ ocdia concitaui: ut
ad uersum me utreq legiones iura¬
ta bella susciperent. Inde queso tacea¬
tis: ne etiam hoc ꝙ uos loquimini. ad
meam referatur inuidiam. Tota uob̃
istarum mencio relinquat᷑: ad mar¬
tinum pocius reuertamur. Tu gal¬

Expanded text:
et universis scaevae opinionis opproet universis scaevae opinionis opprobriis careremus. Verum sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus; ita nos in hac parte numquam vel Martini exemplo vel tuis disputationibus corrigendi fatemur. Verumtamen haec nobis jamdudum agentibus, quid tu tam, obstinate Sulpici, taces? Ego, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui: nam quia quamdam viduam vagam, nitidulam, surim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque legiones iurata bella susceperint. unde quaeso taceatis, ne etiam quod uos loquimini ad meam referatur inuidiam. tota nobis istorum memoria relinquatur: ad Martinum potius reuertamur. tu Gal