comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temur crederenos indm̃patrem omniꝑꝓtentem
drigitustuus in toc & tantis malirq paruul patiunt᷑
autiusticiam̃ automni potentiam autipsan curã
rerum humanarum ẽ ꝑditurur qđ lib& aũt istorĩ
dixoris uide quiderir: ⁊uł dẽ. A molirete iticdi cum
tali dõtuo deeccleri arum medio non ẽ ipse cuipatro¬
arehe cui proph&ȩ cui a postoli credider̃ in quopee¬
ntuit &sperat eecleia primitiuorum qlconnaaitas
incaelir: non est ipse quem credit iudicem rationabilr
Nenio prudentium protali dño suum umquani sa¬
guinem fu dirsẽ necenim merebatur dilectionis
affectum ut surcipiende prose onꝰ inponer& parno¬
nir postremoiste quem inducirsiers & uspiam reir
conuincer&ur eẽ non dr̃ iudicandur. a uero dõ meo
ñ iudicaturur prodõ: utigitur prima sidei fundam̃¬

Expanded text:
r credere nos in Deum Patrem omnipotentem. Deus igitur tuus, in tot et tantis malis quae parvuli patiuntur, aut justitiam, aut omnipotentiam, aut ipsam curam rerum humanarum est perditurus: quodlibet autem istorum dixeris, vide quid eris. L. JUL. Amolire te itaque cum tali Deo tuo de Ecclesiarum medio: non est ipse, cui Patriarchae, cui Prophetae, cui Apostoli crediderunt, in quo speravit et sperat Ecclesia primitivorum, quae conscripta est in coelis : non est ipse quem credit judicem rationabilis Nemo prudentium, pro tali Domino suum unquam sanguinem fudisset: nec enim merebatur dilectionis affectum, ut suscipiendae pro se onus imponeret passionis. Postremo iste quem inducis, si esset uspiam, reus convinceretur esse, non deus; judicandus a vero Deo meo, non judicaturus pro Deo. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa rei in porsibilitate desenditur pandeigt᷑ quir ẽ
iste in nocentium addictor responder dĩ percur sisti
quidem animum sed quo uix taentum saccri legium
fidem mer&ur : qui dixerit ambigimur scimenĩ

Expanded text:
ipsa rei impossibilitate defenditur. Pande igitur quis est ipsa rei impossibilitate defenditur. Pande igitur quis est iste innocentium addictor. Respondens, Deus; percussisti quidem animum, sed quia vix tantum sacrilegium fidem meretur, quid dixeris am
Abbreviated transcription (Latin):
mi soror uosum ã hucbent: Ip cur nec eliend taccol¬
ter concersirneca liquod omnino peccatum: Hinigit
nolib p̃snur uideamiꝰ quo eruperir nullo in quis pec¬
cato paruul p̃munturrao sed p̃muntur alieno nec¬
dum claruit quid in alisentiar suspicemur enimte
adinuidiam cuiurpiani hominis cuiur iniquita tem
ut ulerus onicor exprimȩ rer hec in medium pro¬
cullirse apud quemigitur in pollutã in nocentiõ
scelur gruauit excernumẽ quirilleruit quihorad¬
udicar& reoramex corr tomtruxtã obliturdĩ &
equi tatibarbarur ꝑduellir lacudamꝰ prorsus ingeni¬
umtuũ appar& eruditiom̃po tuisti alit̃ dignam od io¬
generis humani iuditis nesciocuiur. immo tyraenni
allegiia ner sonam quam iunendo ñ solum eũ ñ pe¬
percirse his quinihil nec cauirsent iuerum &iam
hisquineo paeccare potuirsent : sol& quippe apud
suspicio sum animum bona conscientia la bonrre
pro defensionesui ne forte deliquerit qui a delinq re
Epotuit: Absolute aũtu indicatur a crimine qui

Expanded text:
bent? Igitur nec eligendi faculiter concessis, nec aliquod omnino peccatum. His igitur molibus pressus, videamus quo cruperis. « Nullo, » inquis, « peccato parvuli premuntur suo, sed premuntur alieno. » Necdum claruit quid mali sentias. Suspicamur enim te ad invidiam cujuspiam hominis, cujus iniquitatem ut Poenus orator exprimeres, haec in medium protulisse. Apud quem igitur impollutam innocentiam scelus gravavit externum? Quis ille fuit, qui hos adjudicaret reos, tam excors, tam trux, tam oblitus Dei et aequitatis, barbarus perduellis? Laudamus prorsus ingenium tuum: apparet eruditio, non potuisti aliter, dignam generis humani odio, judicis nescio cujus, imo tyranni allegare personam, quam jurando non solum eum non pepercisse his qui nihil peccavissent, verum etiam his qui nec peccare potuissent. Solet quippe apud suspiciosum animum bona conscientia laborare pro defensione sui, ne forte deliquerit, quia delinquere vel potuit: absolute autem vindicatur a crimine, qui
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ peccatum: nonticm̃ mors corpoririprapecca¬
tum est uel corponrlir quicumq cruciatur sed pro¬
unam orignale peccatum ⁊ad huc genur cestium
ubi sicpeccatum est utipsum sit & poena peccad qđ
est incipientib necersaria sapientia & mala coñcu¬
piscentib: continentia origoticm̃ &iam huius pec¬
cati: descendit a uo ł tate peccantis: fuit enimadam

Expanded text:
propter peccatum ; non tamen mors corporis ipsa peccapropter peccatum ; non tamen mors corporis ipsa peccatum est, vel corporales quicumqnet originale peccatum ad hoc genus tertium, ubi sic peccatum est, ut ipsum sit et poena peccati; quod est insipientibus necessaria sapientia, et mala concupiscentibus continentia; origo tamen etiam hujus peccati descendit a voluntate pec
Abbreviated transcription (Latin):
&iam omnia que perignonentiam cum agientur
inala ñ putanturmala uel &iam putientur bona
aecitics enim cordir si peccatum ñ err& in iuste
arguer&ur arguitur autem iuste ubi dicitur
phicriseecece & aliisplurimir diu intrum eloqͥ¬
orum locis: eicdemq rursur caecitar si peccadpoe¬
na ñ esset ñ dicer&ur. excecauit enim illos mali
cia illorum: qđ si dedĩ iuditio non uenir&ñ legereni
obscurentur oculieorum neuideant & dorsum eorum
semper incurua : Quirporro uolenrcecur est cordecum
uelit nemo cȩcur esse uel corpore : pro in deorigina le
peccatum nec ad illud ꝓestin& quod primo loco posuin
ubi est uoluntier malum openendi undeliberum est
abstinere: Alio quin non err& in paruulis qui nan¬
dum uoluntictir utuntur arbitrio: nec ad illud qđ
secundo commemonruimur. depeccato enim nunc
agimur non depoen&q̃ non ẽ peccatum quam uir
peccati merito subsequatur : Quam quidem pati¬
untur & paruuli: quia in est eir corpur mostuum

Expanded text:
etiam omnia quae per ignorantiam cum aguntur etiam omnia quae per ignorantiam cum aguntur mala, non putantur mala, vel etiam putantur bona. Caecitas enim cordis, si peccatum non esset, injuste argueretur: arguitur autem juste, ubi dicitur, Pharisaee caece ; et aliis plurimis divinorum eloquiorum locis. Eademque rursus caecitas si peccati poena nn legeremus, Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva . Quis porro volens caecus est corde, cum velit nemo caecus esse vel corpore? Proinde originale peccatum nec ad illud pertinet quod primo loco posuimus, ubi est voluntas malum operandi, unde liberum est abstinere; alioquin non esset in parvulis, qui nondum voluntatis utuntur arbitrio: nec ad illud quod secundo commemoravimus; de peccato enim nunc agimus, non de poena, quae non est peccatum, quamvis peccati merito subsequatur: quam quidem patiuntur et parvuli, quia inest eis corpus mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
est apondi quod iusticia u&at &un deliberuren
etb stinere Ueccatum namq isto modo definitunist¬
q̃ poena peccati ñ utrumq: hecbent autem eria ista
genent &iam speciersuar̃ dequibi nunc loregue
disputarehorumsane trium generum si requineo¬
tur exempla primi generis incedam sine allomodo
questionir occurrit: Multio quipper̃ quȩ agt honu¬
ner male a quib eirliberum ent abstineraued inulbo
tm liberumẽ quam illi fuit quidõ suo aquoerrtcor¬
ditur rectunnuillopror suruitio deprruate ooetl peo
Sacundiautem generirubitentum mnodo ẽ poera peo¬
cab eem plum in eomalo ẽ qđ quirq ex nulla paste
cent sed tentum modo patitur uelut cum prosuo sce¬
lere quipeccauit occiditur. Si uealia corpomiboena
quacumq cruciatur : Testium uero genur ubi peo¬
catum ionim est & poena peccad potest intellegi ĩn eo
quidic quod nolomalum hocago : Ad hocpetinen

Expanded text:
est agendi quod justitia vetat, et unde liberum est agendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. Peccatum namque isto modo definitum est, non peccati poena, non utrumque. Habent autem tria ista genera etiam species suas, de quibus nunc longum est disputare Horum sane trium generum si requirantur exempla primi generis in Adam sine ullo nodo quaestionis occurrit. Multa quippe sunt quae agunt homines mala, a quibus eis liberum est abstinere: sed nulli tam liberum est, quam illi fuit, qui Deo suo, a quo erat conditus rectus, nullo prorsus vitio depravatus adstabat. Secundi autem generis, ubi tantummodo est poena peccati, exemplum in eo malo est, quod quisque ex nulla parte agit, sed tantummodo patitur: velut cum pro suo scelere, qui peccavit, occiditur, sive alia corporis poena quacumque cruciatur. Tertium vero genus, ubi peccatum ipsum est et poena peccati, potest intelligi in eo qui dicit, Quod nolo malum, hoc ago. Ad hoc pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
berum est ñ defleccere : Fecit autem deapp&itu
in concersorum: nusquam est nisiineo homine
qui & habuit uoluntatemin alam & potuit ñ ho¬
bere: Aũq ꝵ ipse est adam quem nostrr illa
definitio qu&ibi placuit intuebatur cum dicerẽ
peccatum estuołtar r&inendi uel consequendi
quod iusticia u&at : & condeliberum ẽ abstinere
dam quippe omnino quando peccauit: nihil
insehabebat mali quonolensur ger&ur ad ope¬
nrndum malum: & propt̃ quod dicer& ñ qđ
uolo facciobonum. sed quodnolo malum hocago:
hac prohocidegit peccando: quodiusticiauetabat:
&unde liberum illi suenrt abstinere : Nam̃ei qui
dicit. quodnolomalum hocago abstinere inde li¬
berum ñ est: hacprohoc sitria ista discernar &
sciar aliudesse peccatum aliud poenã peccati
aliud utrumq: idestita peccatũ ut ipsum sit
&iam poena peccati: intellegis quidhorunt
trium pesdineatt Adillam definitione nrabi u oelcar

Expanded text:
berum est non deflectere. Fit autem de appetitu berum est non deflectere. Fit autem de appetitu inconcessorum; et nusquam est nisi in eo homine, qui et habuit voluntatem malam, et potuit non habere. AUG. Ipse est Adam, quem nostra illa definitio, quae tibi placuit, intuebatur, cum dicerem, « Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. » Adam quippe omnino, quando peccavit, nihil in se habebat mali, quo nolens urgeretur ad operandum malum, et propter quod diceret, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago : ac per noc id egit peccando, quod justitia vetabat, et unde liberum illi fuerat abstinere. Nam ei qui dicit, Quod nolo malum, hoc ago, abstinere inde, liberum non est. Ac per hoc, si tria ista discernas, et scias aliud esse peccatum, aliud poenam peccati, aliud utrumque, id est, ita peccatum, ut ipsum sit etiam poena peccati, intelligis quid horum trium pertineat ad illam definitionem, ubi voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
amittendi quodiusticia u&at : &undeliberumẽ
abstinere : hocergo peccatum qđ claruit nihil
esse p̃ceruoluntatem constatgenumdest ipram
originem ab app&itu proprio sus cepisse: huiur
specier iamin uno quoq: quȩdicuntur ad omnia
reppcritur disserentia uero & in uari&ate
culparum & innrtionibur temporum modunip
sa immnodenrtio: namsi modurest seruire cuide¬
bear. qui hocp̃termittit uerimoditrirnr gersio¬
ne delinquid: hictacm̃ dicirubtiliter potese modũ
esse peccati: qui a nemo plurquam potest delinqui
Nam supnruirer inefsi caciuoluntate peccaturho
ipsum fieri uelsola potuit uoluntate: qualittor
autem ad scribatur uitio perquã ostenditur quid
amaritudinis. uel dedecore conue at uel dolore
Estergopeccatum quiasi ñ err& nectu requirertr
errorer: ni hilestautem aliud p̃teruoluntatem &¬
cedentem ab eo calle cui deb& insistere: & undeli¬

Expanded text:
admittendi quod justitia vetat, et unde liberum est admittendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. » Hoc ergo peccatum, quod claruit nihil esse praeter voluntatem, constat genus, id est ipsam originem, ab appetitu proprio suscepisse. Hujus species jam in unoquoque, qui dicuntur atomi, reperitur. Differentia vero et in varietate culparum, et in rationibus temporum. Modus est ipsa immoderatio: nam si modus est servire cui debeas, qui hoc praetermittit, veri modi transgressione delinquit. Hic tamen dici subtiliter potest, modum esse peccati, quia nemo plus quam potest delinquit: nam si supra vires, inefficaci voluntate peccatur; hoc ipsum fieri vel sola potuit voluntate. Qualitas autem adscribatur vitio, per quam ostenditur quid amaritudinis, vel dedecore convehat vel dolore. Est ergo peccatum, quia si non esset, nec tu sequereris errores; nihil est autem aliud, praeter voluntatem excedentem ab eo calle, cui debet insistere, et unde li
Abbreviated transcription (Latin):
iterum: Noliceerrare dr̃ non iñ rid&ur: que ens
testimonia propterillam uoluntatem dictar̃
inqua quirq: id quod uultagit: ut siñ hab&ur abeo
poscatur qui in nob̵ openeair & uelle : si autem
haeb&ur fiuncoper iusticiae &ei qui illam ope¬
ittq moturest animi in iure suo habentes utrumsi¬
nisterior ad purua decurrat. andexterior ad celra
mieiuri am qui per&atem iuditio netionis uti po¬
cest: cui cumpaena monstrrcur & gloria aut contre
cominodum uel uoluptir adiutorium. &uelutoc¬
casio offestur nonnecersi tarimponitur pastisal¬
cerutre: hec igitur uoluntar quȩ alcernatur: ori¬
ginem porsibilitatis in libero accepit arbitrio,p¬
siur uero operir exsistentiam a sesuscipit nec est
prorsur uołtar antequam uelit nec pocest uelle
antequam pocuerit & nolle ecutrum que hab&
inpaste peccati id est uelle & nolle antequamu sum
rirtionira dipis cstur: quib: collestirappar& teuerir
sime desinirse peccatum ec̃uo luntas r&inendi uel

Expanded text:
iterum, Nolite errare; Deus non irridetur: quae enim testimonia propter illam voluntatem dicta sunt, in qua quisque id quod vult agit: ut si non habetur, ab eo poscatur qui in nobis operatur et velle : si autem habetur, fiant opera justitiae, et ei qui illam opeitaque motus est animi, in jure suo habentis utrum sinisterior ad prava decurrat, an dexterior ad celsa mi ejus, qui jam per aetatem judicio rationis uti potest; cui cum poena monstratur et gloria, aut contra commodum vel voluptas, adjutorium et velut occasio offertur, non necessitas imponitur partis alterutrae. Haec igitur voluntas, quae alternatur, originem possibilitatis in libero accepit arbitrio: ipsius vero operis existentiam a se suscipit, nec est prorsus voluntas antequam velit, nec potest velle antequam potuerit et nolle; nec utrumque habet in parte peccati, id est, velle et nolle, antequam usum rationis adipiscatur. Quibus collectis, appasime definisse, « Peccatum est voluntas retinendi vel
Abbreviated transcription (Latin):
erun: Iuł dX̃ merer&ur autem ab hostib ex se¬
crationem & abilla iusticra cuiur hic tota causa
uestitur legitimam condempnationem: omnib:
iticq auleis redustirprofert aliquando lucepa¬
lam ꝓqͣuod doceur natunrle essepeccatum ceste
nihil superius filso uel dediuine licude iurticiae
uel deculpe dennitione collectum est : osten de ergolect
duo in pecruulis porse constarensi nallum es sinea iobeate
pec catini uinulla uolunterub nonẽ exelieor talibestar

Expanded text:
 JUL. Meretur autem et ab honestis exsecrationem, et ab illa justitia, cujus hic tota causa vertitur, legitimam condemnationem. Omnibus itaque aulaeis reductis profer aliquando luce palam, per quid doceas naturale esse peccatum. Certe nihil superius falso vel de divinae laude justitiae, vel de culpae definitione collectum est. Ostende ergo, haec duo in parvulis posse constare: si nullum est sine voluntate peccatum, si nulla voluntas ub
Abbreviated transcription (Latin):
girtiadĩ & uerax iusticia: sed qua reilli potiur quã il
inscrutibiliarunt iuditia dĩ: Iuł dx̃: quosenim fecn
quia uoluit. nec condemnat nisi sp̃tur: sicuni ñs perniti
fircicet consecnrtionem meli orr nec d&rimentũ ius¬
tiae pectitur &munifentia misenrtionis ornatur: &¬

Expanded text:
gratia Dei, et verax justitia Dei. Sed quare ille potius quam ille: gratia Dei, et verax justitia Dei. Sed quare ille potius quam ille: incrustabilia sunt judicia Dei. XL. JUL. Quos enim fecit quia voluit, nec condemnat nisi spretus: si cum non spernitur, faciat consecratione meliores; nec detrimentum justitiae p
Abbreviated transcription (Latin):
nseueritirtem ñ cogtur ꝑgima gna iusticiae est: ATe R¬
a lm miseri cordiȩ nom̃ adtende &un dedistiestores¬
porro in paruolir sinullam eẽ dicrtiter iu nseri cor liem
ebendam negatir si ulla mee dicitis malũ meritũ oster¬
uras : Aeq enim subdõ iusto miser eẽ quis quam nusu bepea¬
tur pocest: Ecceduo paruu hi cenuinuseorduci bapꝰ¬
guturalt non baptizatur ex spint: cui eorum dicis dm̃
fuis seclem̃tem: siuni ostende alterius malum meritum
quinegiorerse originalepeccatum: siam bobur ostendẽ
baptizad ullum bonum meritum quinegis gartiam.
ubinullicẽ acceptio ꝑsonarum: & dicsi pocer quuram¬
bos ad obticre noluerit: qui ceste ambos adimaginem su¬
potestictir diuinȩ refenrtir admeritum uoluntatir hu¬
mane: hicceste nulli eorum dicere potest dr̃ uolui & no¬
luisti : autsi propterea ñ uult in ficnr quia plonrt cumbaph¬
gatur amboergorelinquant : amboergonolunt et tum̃
unurasumitur. & unurrel inqu&ur. quia magnaer

Expanded text:
eritatem non cogitur, pars magna justitiae est. AUG. Saltem misericordiae nomen attende, et unde dicta sit, res? Miseriam porro in parvulis si nullam esse dicitis, eis misericordiam praebendam negatis; si ullam esse dicitis, malum meritum ostenditis. Neque enim sub Deo justo miser esse quisquam, nisi mereatur, potest. Ecce duo parvuli jacent; unus eorum baptizatus, alter non baptizatus exspirat: cui eorum dicis Deum fuisse clementem? Si uni, ostende alterius malum meritum, qui negas esse originale peccatum: si ambobus, ostende baptizati ullum bonum meritum, qui negas gratiam, ubi nulla est acceptio personarum; et dic, si potes, cur ambos adoptare noluerit, qui certe ambos ad imaginem supotestatis divinae referatis ad meritum voluntatis humanae: hic certe nulli eorum dicere potest Deus, Volui, et noluisti. Aut si propterea non vult infans, quia plorat cum baptizatur; ambo ergo relinquantur, ambo enim nolunt: et tamen unus assumitur et alter relinquitur, quia magna est
Abbreviated transcription (Latin):
dicmihi quȩ soce quomodo eirsinegrtiatintun de
dedit. quiuna horx in illaopere suerunt. anamiss¬
srt fostur seiusticiam: Coibeitaq potius nemine
quippe frrudat diuina iusticia sed multidonat ñ
merentib girtia: quur autem huic sicilliautem siꝗ
aspice qđ secut᷑ ad iungir: uerissime quippe diciseu
consistere maxime in diuinitatis profundo est qđ
toctur ꝑregenenrtionis lauacrum ille in contume¬
e relinquitur. non ae mittendura dregnumi cuma ribo¬
Qinsins eu tuer pcestem sit meritum ꝑuolunteai re rbitriũ¬

Expanded text:
dic mihi, quaeso te, quomodo eis sine gratia tantumdem dic mihi, quaeso te, quomodo eis sine gratia tantumdem dedit, qui una hora in illo opere fuerunt? An amiserat fortasse justitiam? Cohibe itaque te potius. Neminem quippe fraudat divina justitia: sed multa donat non merentibus gratia. Cur autem huic sic, illi autem sic, aspice quod secutus adjungis. Verissime quippe dicis, eam consistere maxime in divinitatis profundo. In hoctatur per regenerationis lavacrum, ille in contumelia relinquitur, non admittendus ad regnum; cum amborum in neutram partem sit meritum per voluntatis arbitriu
Abbreviated transcription (Latin):
imperate id tunc implere pestinebat ad reuerentiã
iursionir: Nuncuero in disti eorum dissimulictios
itte serui iusticiae p̃cipienti & tunc oblatio serui ebat
mod ruero eiur ẽ uel stoccur quod neccuĩ quam ampb
qua niuirer paciuntur indicit uel quodmisericorq¬
am non r&undit : quac liticracutemeiur intellegitus
perquam pusmentibur sapit dulciter: estigituro¬
cul dubio iusticia sinequa dĩtier iones t quaeri nonera
dr̃ non eẽt est autem: dr̃ estiticq si neambiguitatẽ iu¬
ticia non estautem aliud quã nuistur omnia contines
& restituenr suum unicuiq: sine srude sine pirtia con¬
sist& autem maxime in diuinitatir profundo: tĩce
Definisti es seiusticiam uistutem omnia continenten
&restituentem suum unicuiq: sine surude sine gnis
Nro in de uidemꝰ eam sine frcude restituirse denarius
eir qui pestotum diem in opereuineae laborcueran
hocenim placuerat. hoc conuenerat adhanc merce¬
dem sefuis se conductor negicre ñ pocerant: sed qui¬

Expanded text:
ad reverentiam jussionis: nunc vero indicta eorum dissimulatio ita servit justitiae praecipienti, ut tunc oblatio serviebat. Modus vero ejus est vel status, quod nec cuiquam amplius quam vires patiuntur indicit, vel quod misericordiam non retundit. Qualitas autem ejus intelligitur, per quam piis mentibus sapit dulciter. Est igitur procul dubio justitia, sine qua deitas non est; quae si non esset, Deus non esset: est autem Deus, est itaque sine ambiguitate justitia. Non est autem aliud quam virtus omnia continens, et restituens suum unicuique, sine fraude, sine gratia. Constitit autem maxime in divinitatis profundo. AUG. Definisti esse justitiam virtutem omnia continentem, et restituentem suum unicuique, sine fraude, sine gratia. Proinde videmus eam sine fraude restituisse denarium eis, qui per totum diem in opere vineae laboraverant: hoc enim placuerat, hoc convenerat, ad hanc mercedem se fuisse conductos negare non poterant . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
adinditium bonȩnaturȩ post manicheorum
secr&um deor&uo honestatis effugit : In eo igi¬
tur libro cuititulur est : uel deduabur animabur
uel contnrduas animar̃ ito loquerir exrpecto as¬
nepriur peccatum definiamur: peccatum ẽ uo

Expanded text:
ad indicium bonae naturae post Manichaeorum ad indicium bonae naturae post Manichaeorum secretum de ore tuae honestatis effugit. In eo igitur libro cui titulus est, vel « De duabus animabus, » vel « Contra duas animas, » ita loqueris: « Exspecta, sine prius peccatum defi
Abbreviated transcription (Latin):
ginta autamplius aequostot& africe sagmnatio. collegi
tuur nũꝑ adduxit alipiur : augꝵ. Autcao loninia¬
rina ut nescir quid loquarir: &ideo aut mendax aut
cemenrrius ista loquerir: quidte autem ne quiur ñ
hec ipse finxisti: quid stolidiur. si fingentib: credidistr
am uero quod &iam scribere ausurerneq ueri¬
cus neadecc loca libriperuenirenturq̃: terra
mariq: trirnseuntem seu uenientem collegãm eũ
alypium susceperunt : ubi legi apestirsime tua falsi¬
loquia sine tua inrisione uel potiur d& estatione
non porsunt: cui non dico inpudentia sed demen¬
tiae companrtur: Iuł d̃ : Nequa quamtea d¬
qui escere eruditorum sententir
quiastulitm fecit dr̃ sapientiam mundi: dispu¬
tatorer ero nor sine m&uate porsedispici qđ
nulla a ustoritate tarlium p̃maris: Atiq̃R.
Tueor despicis quie ir docentibur originale pecca¬
tum itr resistir: ut tarm quam manicheos in suꝑ
hoc loco icrctunr momnium : quorum ammini¬
culo utiporieni contenturq: ero difinition : quȩ

Expanded text:
saginatos collega tuus nuper adduxit Alypius. AUG. Aut calumniaris, aut nescis quid loquaris: et ideo, aut mendax, aut temerarius, ista loqueris. Quid te autem nequius, si haec ipse finxisti? quid stolidius, si fingentibus credidisti? Jam vero quod etiam scribere ausus es, neque veritus ne ad ea loca libri pervenirent tui, quae terra marique transeuntem seu venientem collegam meum Alypium susceperunt, ubi legi apertissime tua falsiloquia sine tua irrisione vel potius detestatione non possunt; cui, non dico impudentiae, sed dementiae comparatur? XLIII. JUL. Nequaquam te acquiescere eruditorum sententiisquia stultam fecit Deus sapientiam mundi : disputatores vero nostros sine metu a te posse despici, quod nulla auctoritate talium premaris. AUG. Tu eos despicis, qui eis docentibus originale peccatum ita resistis, ut tanquam Manichaeos insuper hoc loco jacturam omnium quorum adminiculo uti possem, contentusque ero definitione quae
Abbreviated transcription (Latin):
siur: quam scripolosiur desinire : Aucr. hic pe¬
coctum definitum est qđ aentum modo peccatumẽ
non quod &iam poena peccati: de hoc quippe agen¬
dum fuit: quando mali origo quȩ rebatur: quale com¬
mossum est a primo homine ante om̃r hom̃inir ma¬
lum: sed tuaut ñ poter intellegere aut nonuis :
Iuł dix̃: Olucenr aurum instercore quidueriur
quidpleniur dici aquoquam uelortodoxo potuir
dit hoc ȩcclesiasticur: dr̃ inquid fecithominem &
dimisiteum inmanib: consibi sui: posuit ante eu
uitam & mostem aquam &igem: quod ilacue¬
ritei dabiturilli & ꝑ esaiam dr̃ siuo lueriar in¬

Expanded text:
pulosius definire » . AUG. Hic peccatum definitum est quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena peccati. De hoc quippe agendum fuit, quando mali origo quaerebatur, quale commissum est a primo homine ante omne hominis malum. Sed tu aut non potes intelligere, aut non vis. XLV. JUL. O lucens aurum in stercore! Quid verius, quid plenius dici a quoquam vel orthodoxo potuissdit hoc Ecclesiasticus: Deus, inquit, fecit hominem, et dimisit eum in manibus consilii sui: posuit ante eum vitam et mortem, aquam et ignem; quod placuerit ei, dabitur illi . Et per Isaiam Deus: Si volueritis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabilẽ & inscrutarbilem grtiam Iuł dx: Hisigiꝰ
iusticiȩ quas p̃misimꝰ diuisionib: explicatir discutiam
quȩ sit definitio peccati: equidem affactim mihi tacm phi¬
lopantium qua meorum quica tholici fuerunt: qđ quę¬
rimurscriptic suppeditants sed uereor. nefnrngeri n&
siphi loporum egosenatum aduoaa cuero tu continuo
sellu larior opi sicen omniq: innor uulguraccendar: Aũc s¬
Contumeliosurer in insirina mundi quȩ drelegit ut ton

Expanded text:
 inscrutabilem gratiam. XLI. JUL. His igitur justitiae, quas praemisimus, divisionibus explicatis, discutiamus quae sit definitio peccati. Equidem affatim mihi tam philosophantium quam eorum qui catholici fuerunt, quod quaerimus scripta suppeditant: sed vereor ne refrageris, et si philosophorum ego senatum advocavero, tu continuo sellularios opifices omneque in nos vulgus accendas. AUG. Contumeliosus es in infirma mundi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiae ista scriptar direxit denescio quib: librir et cau¬
sa quantum exisimo cȩlebriorirresponsionir n&uã
difser& instantiam uoluirse decerpere : Qui autem
sino rt libricum cogitaremeor eẽ crbi trrtursum
quorum mentionem iulianur faecit in epistula
quamioinam misit cuiur exemplum simulad mear¬
Aoxceruntus ibi quippeant: dicunt etiam istier quȩ no¬
do cegtinturupticoradño institutarnon sereqa¬

Expanded text:
tiae ista scripta direxit, de nescio quibus libris ea, cautiae ista scripta direxit, de nescio quibus libris ea, causa, quantum existimo, celerioris responsionis, ne tuam differret instantiam, voluisse decerpere. Qui autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbitratus sum, quorum mequam Romam misit, cuius exemplum simul ad me usque peruenit. ibi quippe ait: \'dicunt etiam istas quae modo aguntur nupti
Abbreviated transcription (Latin):
ampliur p̃sentia pericla docuerunt quam quir quas
nostrum poterat autumare: quañdo enim credo¬
remeourq numidẽ indurũ esse frontem & in uno or¬
re etinuno uersu utrumq facter&ur et me stlra
dixirse et senon legirse quiddixerim sencentia¬
S. hoc non fecisti ille fecit qui delibristuis eccq con¬
tiualario putauit mittenda eẽ decerysit: qđ ei
noncredenregofecisse mendaciter austori cribuis
quod decerptori debui uos quippe libror nonduml¬
genem sed que ille ex eir decerpsenrt legenem site homi¬
nem cogitarer hocsi ere potuis se cum cernerer nequo¬
quam taom in ui dioram quererer homini hac coccar¬
sionem aoclumniam: Iuł dx: Nam scribenra deũ
quem minttur studiosum erselibrorum suorum cum
sicmilitiȩ sud oribur occupatur indicat ab alpiocar¬
cular ad se fuisse delatuor quȩ itr suꝑscripte ersent
capitula delibro cugustini quemscripnit conturq: de
librir pauca decerpsi: hicui deo eum quituȩ prestan¬

Expanded text:
amplius praesentia pericula docuerunt, quam quisquam amplius praesentia pericula docuerunt, quam quisquam nostrum poterat autumare. Quando enim crederem eo usque Numidae induruisse frontem, ut in uno opere et uno versu utrumque fateretur, et me falsa dixisse, et se non legisse quid dixerim hoc non fecisti, ille fecit qui de libris tuis ea, quae comiti Valerio putavit mittenda esse, decerpsit. Quod eum non credens ego fecisse mendaciter, auctori tribui quod decerptori debui. Tuos quippe libros nondum legeram, sed quae ille ex eis decerpserat, legeram. Si te hominem cogitares, hoc fieri potuisse cum cerneres, nequaquam tam invidiosam quaereres homini hac occasione calumniam. XVII. JUL. Nam scribens ad eum, quem miratur studiosum esse librorum suorum, cum sit militiae sudoribus occupatus, indicat ab Alypio chartulas ad se fuisse delatas, quae ita superscriptae essent: « Capitula de libro Augustini quem scripsit, contra quae de libris pauca decerpsi. Hic video, eum qui tuae Praestan
Abbreviated transcription (Latin):
sporondi Mihi litiq ibi deomniburcugustini ar¬
gumentis & pro positionib: in explosum remansit¬
nihila meimpl&um est aliter quam promis summub¬
tec in inuentireiur stelia multor stolidit sacrilegio ius¬
tirconuicii Atic R Hoc quidem dicir sedtudicin
qui autem legit & incellegit si non pelagianur est nor
hocdic̃: Itł dx̃: Que professione non est nob
arrogiontiae foma m&uenda quia ñ in ienio meo
ueritatem defensam sed in becillitatem nostri inge¬
nii ueritatis uiribur consitemur adiutã: AũgR
Elisam dixirsersiuerum dicere uoluirser: Itił d
Cum hȩc itaq autaliter quam dixi const& impl&a
mineri satisneq:o hominis inpudentiam. qui in hoc
recenti operisuo librosmeor feclsitatis accusat.
Quos tacm̃ nec dum inmanus suas uenis se testatur : Du¬
rum quidem qđ consue tudo peccandi amorẽ delica
feccit sed nihilduriur quam qđ extinguit pudorem
quodlicet ex in probitatirusuesse constter& : ticmen

Expanded text:
spopondi. Nihil itaque ibi de omnibus Augustini arspopondi. Nihil itaque ibi de omnibus Augustini argumentis et propositionibus non explosum remansitnihil a me impletum est aliter quam promissum: multa in inventis ejus falsa, multa stolida, sacrilega multa convici. AUG. Hoc quidem dicis, sed tu dicis: qui autem legit et intelligit, si non Pelagianus est, non hoc dicit. XV. JUL. Qua professione non est nobis arrogantiae fama metuenda: quia non ingenio meo veritatem defensam, sed imbecillitatem nostri ingenii veritatis viribus confitemur adjutam. AUG. Elisam dixisses, si verum dicere voluisses. XVI. JUL. Cum haec itaque haud aliter quam dixi, constet impleta; mirari satis nequeo hominis impudentiam, qui in hoc recenti opere suo libros meos falsitatis accusat, quos tamen necdum in manus suas venisse testatur . Durum quidem, quod consuetudo peccandi amorem delicti facit: sed nihil durius, quam quod exstinguit pudorem; quod licet ex improbitatis usu esse constaret, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
IUłdX Testictus utiq ut dixi fuenrm nec contrr
om̃s mes petier defendende trirducir in primo diser¬
turum opere nec cunsticq̃ ille liber tenebat replicatu¬
rum sed cum hir conflicturum in quibur sum mam
&uim sui dogmatis conlocars&: Hoc autem mes pon¬
disse fideliter. quicumq: ueloblicũ. rsit tantum dili¬
genis. utriurq: operir lestor agoscit: Ego autem
conscientiae hon estate securus inimicum nostrum
& adhortor et stimulo utsi aliquod a seprolatum
amep̃termissum aestimat cergumentum : quo dcu¬
ius piam momenti uel ipse iudic& in medium p̃fenrt¬
& me timoris doliq conuincat: Atĩq ꝵ ñ cre¬
do. quodec quȩ p̃termissti nulliur momentierse pu¬
ta uoeus quamuir &si hoo teputarre concedam non
tamen itc erse catholicir &intellegenr si & unum
illum meum uos quattuor hacbuerit diligentiam q̃
codlibuerit lector inueni INł dx̃  scriptuit¬
reniane testimonia quȩdam loctiur ex posui quedã
breuiur quiameplenȩ id sequitur operestcsturum

Expanded text:
JUL. Testatus utique, ut dixi, fueram, nec contra omnes me species defendendae traducis in primo disserturum opere, nec cuncta, quae ille liber tenebat, replicaturum: sed cum his conflicturum, in quibus summam et vim sui dogmatis collocasset. Hoc autem me spopondisse fideliter, quicumque vel obliquus sit, tantum diligens utriusque operis lector, agnoscet. Ego autem conscientiae honestate securus inimicum nostrum et adhortor, et stimulo, ut si aliquod a se prolatum, a me praetermissum aestimat argumentum, quod cujuspiam momenti vel ipse judicet, in medium proferat, et me timoris dolique convincat. AUG. Non credo quod ea quae praetermisisti, nullius momenti esse putaveris: quamvis et si hoc te putasse concedam; non tamen ita esse, catholicus et intelligens, si et unum illum meum et tuos quatuor habuerit, diligentiamque adhibuerit, lector inveniet. XIV. JUL. Scripturarum sane testimonia quaedam atius exposui, quaedam brevius: quia me plene id secuturo opere facturum
Abbreviated transcription (Latin):
uolo dir est itc rpeciereiur in legum promulgrtione
iuditiorumq erupar& effectibur: atig Siori¬
go nisticiae dr̃ est ut ficterir. quur homini ab ipsodari
usticiam ñ ficterir & potiur humane uolunticcirar¬
bitrium quom dĩ donum uirerse iusticiam ut sir¬
ineir de quibur distum est. Ignortenter dĩ iusticiam
&niam uolenter constituere iusticiae dĩ ñ sunt subi ec
: erubecite taondemobsecro & abillo susticiam posci¬
te qui est ut fic ceri compulsi estir origo iusticiae Iuł o¬

Expanded text:
volo Deus est: ita species ejus in legum promulgatione volo Deus est: ita species ejus in legum promulgatione judiciorumque apparet effectibus. AUG. Si origo justitiae Deus est, ut fateris; cur homini ab ipso dari justitiam non fateris, et potius humanae voluntatis arbitrium, quam Dei donum, vis esse justitiam; ut si Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ? Erubescite tandem, obsecro, et ab illo justitiam poscite, qui est, ut fateri compulsi estis, origo justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃r dicat aderse uistuter: &ubi una non fuerit
om̃r deerse: adq: illam uentm erse uistutem : q
hac quadrua iugiclitate ꝑficitꝰ:. Tunic quoq nob̵
plurimum p̃bebit auxilium cum docuerit nec pri¬
dentiam nec fostitudinem nectem penentiam po¬
se sine iusticia contineri: Secundum quam uer¬
tatem & ecclesiaster pronuntiat qui inuno pec¬
cauerit multabonaꝑd&. aug̃Rx. Audi eun¬
dem ecclesiasten dicentem uan itar uanitatũ
& ominia uanitas : quȩ habundantia hominis in
omni laboresuo quemipse laborat subsole & c&o
& dicmihi quare homo &iam uanitati similis
faccturest qui stcstur suerat simi bir ueritati : aN
hinc excipir paruulor quo suidemurcrercendo : & sibene
rudiantur prosciendo ttem maognam minũeredier̃ quã
uoper ibur quidem ime ꝑ nirdĩ id est humaneanine
procreature ipsiur modo & uirib intermicata inip¬
quo nomine nihilaliud quam orignem intellegr

Expanded text:
omnes dicat adesse virtutes, et ubi una non fuerit, omnes dicat adesse virtutes, et ubi una non fuerit, omnes deesse; atque illam veram esse virtutem, quae hac quadrua jugalitate perficitur: tunc quoque nobis plurimum praebebit auxilii, cum docuerit, nec prudentiam, nec fortitudinem, nec temperantiam posse sine justitia contineri; secundum quam veritatem et Ecclesiastes pronuntiat, Qui in uno peccaverit, multa bona perdet . AUG. Audi eumdem Ecclesiasten dicentem: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole ? etc. Et dic mihi quare homo etiam vanitati similis factus est , qui factus fuerat similis veritati. An hinc excipis parvulos, quos videmus crescendo, etsi bene erudiantur, proficiendo, tam magnam minuere, cum qua in operibus quidem imaginis Dei, id est humanae animae, pro creaturae ipsius modo et viribus intermicat: in ipquo nomine nihil aliud quam originem intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃: pqtua compendi ad ialestica diudisputare noluisti:
Iuł dx̃ Crecctorir hic igitur. &creature nrtio uer¬
titur iđ dĩ & hominir: iudicat ille iudicatur iste:
iticq iustitiae culpȩ quae sit nature uideatur susti¬
cia est: & ut aberuditir definirisol&. & ut nos intel¬
legere possumuru istur si perstoicor licetet ccłteri
altenim p̃ferre uistutum omnium maxima fungo
diligenter officio ad restituendum sua unicuiq sin
sraude sine gnrtia Auẽ R Dic ergo quaiusticia
r&ributum sit paruulir girue iugum tammage
mani festȩ q: miseriȩ : di qua iusticia ille paruulor
a obt&ur in babtismo: illesine hac adoptione mor¬
atur quur non sit am bobur honor iste communis
aut abistꝰ honore alienatio cum sit ambobur seu
bona seu mala causa communir nondicit : quia nec
ximam dicizeno non siuerit quitantam uistutũ
copulam unitatemq confirm& utubi fuerit una

Expanded text:
quia per tua compendia dialectica diu disputare noluisti. quia per tua compendia dialectica diu disputare noluisti. XXXV. JUL. Creatoris hic igitur et creaturae ratio vertitur, id est Dei et hominis; judicat ille, judicatur iste: itaque justitiae et culpae quae sit natura videatur. Justitia est, et ut ab eruditis definiri solet, et ut nos intelligere possumus, virtus si per Stoicos liceat alteri alteram praeferre virtutum omnium maxima, fungens diligenter officio ad restituendum sua unicuique sine fraude, sine gratia. AUG. Dic ergo qua justitia retributum sit parvulis grave jugum tam magnae manifestaeque miseriae: dic qua justitia ille parvulus adoptetur in Baptismo, ille sine hac adoptione moriatur; cur non sit ambobus honor iste communis, aut ab isto honore alienatio, cum sit ambobus seu bona seu mala causa communis. Non dicis, quia nec ximam dici Zeno non siverit, qui tantam virtutum copulam unitatemque confirmat, ut ubi fuerit una,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ habear qualem manicheor dĩ sui est cõmentor
in imicum atic̃r Vos peius quam manicha
saeuitis inparuulor: illi quippe animam saltem
ullum malum habere dicitir ꝑxpm̃sanari nulla
expaste ꝑmitticis: & p̃clari p̃dicatores sic p̃dicatir
simũ ut eum neg&ir paruulorum eẽim̃ Vnde
hamq hoc nomen acceperit in euangło legite & nolite
quarihergo tuhic aba gerqua eteruicalia mendatiorũ
&i neptiarumq: hierur fornicanti hie⁊ ec hiel prphe¬
rmimputictam mouebir in quibur muliebres animȩ
cuben Nomina misteriorum tenentes: Cum in ipsam di¬
umnitictem recestic proficnitate commiserint remoar
in infinita uolumina extendatur onrcio hicharum
de quib: cegimur rerum genur. specier differentia
enim modo nec diu ꝑdirputationum an farstu ser¬
rabitur: & cestum qđ teneri debeat appa rebitxũqꝵ
deo contra unum librum meum. libro octo scripsisti

Expanded text:
Deum habeas, qualem Manichaeus Dei sui est commentus Deum habeas, qualem Manichaeus Dei sui est commentus inimicum. AUG. Vos pejus quam Manichaei saevitis in parvulos. Illi quippe animam saltem,ullum malum habere dicitis, per Christum sanari nulla ex parte permittitis. Et praeclari praedicatores sic praedicatis Jesum, ut eum negetis parvulorum esse Jesum. Unde namque hoc nomen acceperit, in Evangelio legite , et nolite JUL. Quas mihi ergo tu hic ambages, quae cervicalia mendaciorum et ineptiarum, quae Jerusalem fornicanti Ezechiel propheta imputat ; admovebis, in quibus muliebres animae cubent, nomina mysteriorum tenentes, cum in ipsam divinitatem retecta profanitate commiserint. Remotiin infinita volumina extendatur oratio, hic, hic harum de quibus agimus, rerum genus, species, differentia,enim modo nec diu per disputationum anfractus errabitur, et certum quod teneri debeat apparebit. AUG. Ideo contra unum librum meum libros octo scripsisti,
Abbreviated transcription (Latin):
q: legib: io probarec uindicari non pocest quod
eẽ constat in iustũ ut si hoc fieri poss& illiur
diuinitir totaui lercer&, ab eo igitur probabitur de
scripturir scis in iusticiae dogma firmari a quo ab pro¬
bari qui euerit trinitatem cui credimus diuinita¬
trgloria posse priuari auq̃ruerum dicinser
uobirdicite quigloricom xp̃o qua paruulor sanat
molimini auferre Iuł DXT. quod quo nec no¬
tio sustin& ulla nec pi&aer aut doce uel porsees se uł
iustum eẽ imputari cuiquam natunele pec catum
autascriptunerum scic̃rum contaminatione dir¬
cedit aquarum sententur sanciri aestimar qđ ini¬
cum cogeris consiteri Auc̃ REmitir uos pos¬
us iniquã cogimini confiterĩ giue superparuu¬
lor iugum si quem ammodum nullum habent pid¬
prium ita nullum trahune orignale pec catum:
cier & hu icdõte asserir credere cuiur instituti s in¬
iusticiam comuniri aestimar comurce multo teno¬
uum antiquum manicheo essepeiorem quita lem

Expanded text:
que legibus ita probari et vindicari non potest, quod esse constat injustum: ut si hoc fieri posset, illius divinitas tota vilesceret. Ab eo igitur probabitur de Scripturis sanctis injustitiae dogma firmari, a quo approbari quiverit Trinitatem cui credimus divinitatis gloria posse privari. AUG. Verum dicis: sed vobis dicite, qui gloriam Christo, qua parvulos sanat, molimini auferre. XXXI. JUL. Quod quoniam nec ratio sustinet ulla, nec pietas: aut doce, vel posse esse, vel justum esse, imputari cuiquam naturale peccatum; aut a Scripturarum sanctarum contaminatione discedito, quarum sententiis sanciri aestimas quod iniquum cogeris confiteri. AUG. Erratis: vos potius iniquum cogimini confiteri grave super parvulos jugum; si quemadmodum nullum habent proprium, ita nullum trahunt originale peccatum. cies; et huic Deo te asseris credere, cujus institutis injustitiam communiri aestimas: cognosce, multo te novum antiquo Manichaeo esse pejorem, qui talem
Abbreviated transcription (Latin):
decepti & cadolicam misenrbiler appellatione gau¬
derent non p̃termisi: & quam uir nulla argumen¬
torum uir in eius modi uerbirers& taomen ame aut
aliter dictorum tuorum capud propositum est
qua m̃ adae fuerrtordinatum: lege editos libror
meorrerponsionisq: fidem quamtu arguerfuru¬
dinarpiciens ime interim pronuntiaouenrt dicere
tuuero si consu &u dotua permanserit eruber¬
ce sediam ostensa in excurcobili ftelsitacteq sem ꝑ
quidem turpirsit ttm̃ turbior cum locum censo¬
rir inuadit & de formito cemsuam decore ex pro¬
bnre alieno: perponde quid manichers laen¬
bur aut nomen ecclenae aut apostoh uerba con¬
ducrns utearcum ttomma gna inuidia p̾termin¬
saciturerir Atĩcr Iam superiurrerpondi
huic calomniae tuae qua mihi uerborura tuor
minur incegre ponitorum obicis stlatbbente
sed quod fecit ille deceptor tumihi tum liberer
non tribueri ssi eorum quihec legun enolleer

Expanded text:
decepti, et catholica miserabiles appellatione gaudecepti, et catholica miserabiles appellatione gauderent, non praetermisi. Et quamvis nulla argumentorum vis in ejusmodi verbis esset, tamen a me haud aliter dictorum tuorum caput propositum est, quam a te fuerat ordinatum. Lege editos libros meos; responsionisque fidem, quam tu arguis fraudis, aspiciens, me interim pronuntia vera dicere: tu vero, si consuetudo tua permiserit, erubesce. Sed jam ostensa inexcusabili falsitate, quae semper quidem turpis, fit tamen turpior cum locum censoris invadit, et deformitatem suam decori exprobrat alieno; responde, quid Manichaeis sensibus aut nomen Ecclesiae aut Apostoli verba conducant, ut ea cum tam magna invidia praetermissa causeris? AUG. Jam superius respondi huic calumniae tuae, qua mihi verborum tuorum minus integre positorum objicis falsitatem. Sed quod fecit ille decerptor, tu mihi tam libenter non tribueres, si eorum qui haec legunt, nolles esse
Abbreviated transcription (Latin):
non timemur iuł cumui demus sacctum es seiu¬
liconum am mopotius dolemus insanum.. Cum uide¬
mus sensum perdi dirse xp̃ĩ anum: quidenim
insaniur quam prohibere a paruolis medicum
xp̃m dicen donon esse ineir quoduenitille sana¬
recicen inuectus in patriȩ p̃crricidam eã de¬
fendebat ciuita tem quam rexeiur romulur
Congegte tis undecumq: pecca toribus condidit.
Tu autem tot paruulor quisine secro baptisina¬
te moriuntur & damarpec catum nullum habe¬
re et ad ciui totem regis adcuiur imoginem sicc¬
tisum non permittis accedere: IUł Mẽ : Apor¬
toli me testimonium p̃terminse coningirquod
nestibi opitulari potest & a meñcermirnim
ñ est sed in eo insestum ordine quoate fuenrt
collo catum: ut que in primo si deliter comme¬
monrtum etr eicm in qua sto operirmei libr
lic& cursim et breuiter explana tum est
Comine monrtionem quoque corcholicȩ ecclesiae quam
tuadhoc fecerar ut eo cholicamfidem desererencute

Expanded text:
non timemus Julianum, cum videmus factum esse Tunon timemus Julianum, cum videmus factum esse Tullianum; imo potius dolemus insanum, cum videmus sensum perdidisse christianum. Quid enim insanius, quam prohibere a parvulis medicum Christum, dicendo non esse in eis quod venit ille sanare? Cicero invectus in patriae parricidam, eam defendebat civitatem quam rex ejus Romulus, congregatis undecumque peccatoribus condidit: tu autem tot parvulos, qui sine sacro Baptismate moriuntur, et clamas peccatum nullum habere, et ad civitatem Regis, ad cujus imaginem facti sunt, non permittis accedere. XXIII. JUL. Apostoli me testimonium praetermisisse confingis, quod nec tibi opitulari potest, et a me praetermissum non est; sed eo insertum ordine, quo a te fuerat collocatum: utque in primo fideliter commemoratum, ita etiam in quarto operis mei libro, licet cursim et breviter, explanatum est. Commemorationem quoque catholicae Ecclesiae, quam tu ad hoc feceras, ut catholicam fidem desererent a te
Abbreviated transcription (Latin):
restorer quinihił peccatierse in paruulir dicun
quod lauacro regenenationer abluatur.tum qui
damnem nuptiur : & tamquam opurdĩ hocest
hominem qui exillis nascitur opurdiaboherse
dica muransi delicer uel imperite et luninian
Hisergo nostris p̃termirsir sequuntur illana
que posuit sicut supra scriptum est quo urq sin¬
plicitte qui hȩc loqueris relegosoru pedor¬
rum & imperitir auribur prostabis in luder
ꝗad sinem sese inpudentia estrenata i actabio
Vihil tecum hȩc scriberercensura dostorum ui¬
rorum nihilreuerentia futuri iuditi NIHi
ipsa lit tenrrum monumenta mouerunt: pi¬
tereiam sccllatiam tuam & dep̃hensam teneri
non uider. quid in primo qui dinsecundo opere con¬
scripseris. quem nostrum ignonrre arbitririus.
libui tenim prorsur & decuit iste compellare
modis quibus in parricidam puplicum eloquenr
consul infremunt. Auẽꝵ Bene fecisti iN¬
di cacre nob ne foste non agnosceremꝰ de inuicti¬
uir ciceronist siste sumpsisse atq: uestirsee sed

Expanded text:
esse in parvulis dicunt quod lavacro regenerationis abluatur, tanquam damnemus nuptias, et tanquam opus Dei, hoc est, hominem qui ex illis nascitur, opus diaboli esse dicamus, infideliter vel imperite calumniantur. His ergo nostris praetermissis sequuntur illa nostra quae posuit, sicut supra scriptum est » . Quousque simplicitati, qui haec loqueris, religiosorum pectorum et imperitis auribus perstabis illudere? quem ad finem sese impudentia effrenata jactabit? Nihil te, cum haec scriberes, censura doctorum virorum, nihil reverentia futuri judicii, nihil ipsa litterarum monumenta moverunt? Patere jam fallaciam tuam, et deprehensam teneri non vides? Quid in primo, quid in secundo opere conscripseris, quem nostrum ignorare arbitraris? Libuit enim prorsus, et decuit, his te compellare modis, quibus in parricidam publicum eloquens Consul infremuit . AUG. Bene facis, indicare nobis, ne forte non agnosceremus, de invectivis Ciceronis te ista sumpsisse atque vertisse: sed
Abbreviated transcription (Latin):
sionibur obstitirse: ut & illa inuexatao permanean
et hic planeur decestanda ficteatur: quam nostrr
onrtio labontuerat explicare: Aug x: Ioc in su¬
perius adista respoñdi: Ił dx At conitiergo
quid contrame scripserit audiamus: uerba inquid
delibromeo a memis sotibiq notissimo ista posuit
que resutare conatus estidamnatores nores senup¬
tiarumioperisq diuini quo ex maribus & femi¬
nis dr̃ omnes creatinuidio sissime clacmitane:
qũo dicimur eor quide toclis comixtione nascuntur
turhere originale peccatumieosq: deparentib: qua

Expanded text:
sionibus obstitisse, ut et illa invexata permaneant, sionibus obstitisse, ut et illa invexata permaneant, et hic planius detestanda fateatur, quam nostra oratio laboraverat explicare. AUG. Jam superius ad ista respondi. XXII. JUL. Attoniti ergo, quid contra me scripserit, audiamus. « Verba, » inquit, « de libro meo tibi a me misso tibique notissimo ista posuit, quae refutare conatus est: Damnatores nos esse nuptiarum, operisque divini, quo ex maribus et feminis Deus homines creat, invidiosissime clamitant: quoniam dicimus, eos qui de tali commixtione nascuntur, trahere originale peccatum; eosque, de