comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inuocauit helias et descendit ignis de
celo. Inuocauit heliseus domini nomẽ:
et de aqua ferrum securis ascendit qd̾
demersum fuerat. Ecce aliud genꝰ bap¬
tismatis. Quare: quia omnis homo
ante baptisium quasi ferrũ p̾mitꝰ
atq demergitur. Ubi baptizatus fu̾it:
non tanquam ferrum sed tanꝙͣ iam
leuior fructuosi ligra species leuat᷑.
Ergo et hic figura altera. Securis erat
qua cẽdebantur ligna: cecidit mam¬
brium de securi. hoc ẽ ferrũ demer sũ
ẽ. filius prophete nesciit quid faceret.
ued hoc solum sciuit: ut rogaret heli¬
seum prophetam et remẽdiũ postula¬
ret. Tunc ille lignum misit: et ferrũ
leuatum ẽ. Uides ergo qd̾ in cruce rp̃i
omnium hominum leuatur infirmi¬
tas: Aliũd et si non ordinem tenemꝰ.
Quis enĩ posset omĩa gesta comp̾hen¬
dere xp̃i sicut apłi dixerunt: Moyses
cum uenisset in desertum et siciss po¬
pulus et uenisset ad myrram fontem
et bibere uellet: quia ubi pͥmum hau¬
sit. amaritũdinem senfit et cepit bibẽ

Expanded text:
o ignem, et descendit ignis de coelo . Invocavit Elisaeus Domini nomen, et de aqua ferrum securis ascendit quod demersum fuerat . Ecce aliud genus baptismatis. Quare? Quia omnis homo ante baptismum quasi ferrum premitur atque demergitur: ubi baptizatus fuerit, non tamquam ferrum, sed tamquam jam levior fructuosi ligni species elevatur. Ergo et hic figura altera. Securis erat qua caedebantur ligna. Cecidit manubrium de securi, hoc est, ferrum demersum est. Filius prophetae nescivit quid faceret: sed hoc solum scivit, ut rogaret Elisaeum prophetam, et remedium postularet. Tunc ille lignum misit, et ferrum levatum est. Vides ergo quod in cruce Christi omnium hominum levatur infirmitas? 12. Aliud, etsi non ordinem tenemus; quis enim possit omnia gesta comprehendere Christi? sicut apostoli dixerunt . Moyses cum venisset in desertum, et sitisset populus, et venisset ad Merrha fontem, et bibere vellet aquam: quia ubi primum hausit, amaritudinem sensit, et coepit bibere
Abbreviated transcription (Latin):
colima nibrs quasi umbratio spũs
sancti. Uides quõd per sp̃m sc̃m et per
aquam typum baptismatis demon¬
strauerit᷑. In diluiio quoq fuit iã tũc
figura baptisiatis: et ad huc utiq nõ
ent misteria uideoꝵ. Si ergo huiꝰ
baptismatis forma precessit᷑. iuides¬
eigo superiora mysteria xpĩanorum
ꝙ fuerint iũdeorum. Sed interim secũ¬
dum fragilitatem uocis nr̃e et secũdũ
temporis intionem: satis sit hodie tãta
de sacro fonte libasse misteria. Crasti¬
nã die si dr̃s dẽdecit loqueridi potatem
uel copiam: plemus intimabo. Opus
ẽut sanctitas ur̃a aures paratas ha¬
bocit. promꝑtiorem amium: ut ea
que nos cossigere possumus de serie
sccipturaꝵ et uobis intimauerimus.
tenere possitis: ut hẽatis gratiã patris
et filii et spũs sancti. cui trintati per¬
petuum ẽ a seculis et nunc et semper ⁊
in oĩa secula seculorũ. Explicit liber

Expanded text:
columna nubis, quasi umbratio Spiritus columna nubis, quasi umbratio Spiritus sancti. Vides quod per Spiritum sanctum et per aquam typum baptismatis demonstraverit. 23. In diluvio quoque fuit jam tunc figura baptismatis, et adhuc utique non erant mysteria Judaeorum. Si ergo hujus baptismatis forma praecessit, vides superiora mysteria Christianorum, quam fuerint Judaeorum. 24. Sed interim secundum fragilitatem vocis nostrae, et secundum temporis rationem satis sit hodie etiam de sacro fonte libasse mysteria. Crastina die, si Dominus dederit loquendi potestatem vel copiam, plenius intimabo. Opus est ut sanctitas vestra aures paratas habeat, promptiorem animum; ut ea quae nos colligere possumus de serie Scripturarum, et vobis intimaverimus, tenere possitis, ut habeatis gratiam Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Cui Trinitati perpetuum est regnum a saeculis, et nunc et semper, et in omnia saecula saeculorum. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
aute rubro siguram istius baptisma¬
tibertitisse ait aplũs dicens. Quia
patres nr̃i omnes baptizati furt in
mibe et in mari. Et subdidit. Hec aũt
otiia in sigura facta sunt illis. Il¬
lo m figura: s nobis in ueritate. Tũe
moyses uirgam tenebat. conclusus
erat populus iudeoꝵ instabat egip¬
caudebantur hebrei. neq maria trã¬
sire poterant. ucq in hostem recurrere.
murmurare ceperunt. Pide non te
prouocet quia exnũditi sunt. Et si ex¬
audiuit dñs. tamen cuspa nõ carent
qui murmmurauerunt. Tuum ẽ ubi con¬
stringeris ciẽdere quõd euadas nõ mur¬
nirare. Inuocare iogare. nõ queresam
ixpromere. Tenebat uirgam moyses et
ducebat populum hebreoꝵo in nocte in
cosummna sucis. in die in cosimima mi¬
b̾is. lux quid ẽ insi ueritas. que aꝑtũ
a planum lumen effim̃drt: Tolum¬
ritatis et gratie spiritalis affectibus
infudit humanis. At uero columa
mibis ẽ spus scũs. Inmari erat populꝰ
et preibat colutia lucis: demnde seq̃bat᷑

Expanded text:
autem Rubro figuram istius baptismatis exstitisse ait Apostolus dicens: 354 Quia patres nostri omnes baptizati sunt in nube et in mari . Et subdidit: Haec autem omnia in figura facta sunt illis : illis in figura, sed nobis in veritate. Tunc Moyses virgam tenebat, conclusus erat populus Judaeorum; instabat Aegypclaudebantur Hebraei; neque maria transire poterant, neque in hostem recurrere: murmurare coeperunt . 21. Vide, non te provocet quia exauditi sunt. Etsi exaudivit Dominus, tamen culpa non carent, qui murmuraverunt. Tuum est ubi constringeris, credere quod evadas, non murmurare: invocare, rogare, non querelam expromere. 22. Tenebat virgam Moyses, et ducebat populum Hebraeorum in nocte, in columna lucis, in die in columna nubis. Lux quid est nisi veritas; quia apertum et plenum lumen effundit? Columritatis et gratiae spiritalis affectibus infudit humanis? At vero columna nubis est Spiritus sanctus. In mari erat populus, et praeibat columna lucis: deinde sequebatur
Abbreviated transcription (Latin):
damasci. nine huc. nunc illuc. alter no
prouentu uergencia cortamina multa
fucrunt. Hec omnia propter decelo au¬
cenueniens conferre non possunt. quo¬
mam nis in quotidianam rerum admi¬
instrationem iusitatum ostendunt:
dum per hommem et ip̃oꝵ etiã angeloꝵ
dispensationes et fortitũdines effecta fi¬
unt. In machabeoꝵ libris et si aliqrũd
mirabilium nimero inserendum conue¬
mens fuisse huic ordim inueniatur. de
hoc nilla cura fatigabimur: quia tan¬
tum agere proposuimus ut de diuini ca¬
nomo minabilibus exiguam. quanuuis
ingemoli nr̃i modulum excedentem hi¬
scoricam expositionem ex parte aliqua
tangeremus. Ideo et presens libellus
in hos loco finem suum contingat: ut
terçius de nouo testamento. ab euan¬
gelii mitio iohanne iudelicet et domino
primordium sumat. Explicit liber¬

Expanded text:
Damasci, nunc huc, nunc illuc, alterno Damasci, nunc huc, nunc illuc, alterno proventu vergentia certamina multa fuerunt. Haec omnia propter de coelo au conferre non possunt; quoniam nihil in quotidianam rerum administrationem inusitatum ostendunt, dum per hominum et ipsorum etiam Angelorum dispensationes et fortitudines effecta fiunt. In Machabaeorum libris, etsi aliquid mirabilium numero inserendum conveniens fuisse ordini inveniatur, de hoc tamen nulla cura fatigabimur: quia tantum agere proposuimus, ut de divini canonis mirabilibus exiguam, quamvis ingenioli nostri modulum excedentem historicam expositionem ex parte aliqua tangeremus. Ideo et praesens libellus in hoc loco finem suum contingat, ut tertius de Novo Testamento ab Evangelii initio, Joanne videlicet et Domino primordium sumat. LIBER TER
Abbreviated transcription (Latin):
huc puer et pastor ouium ursi et leonis
interfecti de ore prẽdam eripuit: etgo¬
liam philisteum de fundabalia lapide
prostrauit. Daiuid solus octingentos
interfeait impetu imo. Abisay filius
sariue leuauit hastam suam contra
trecenitos: et interfecit eos. Tres robu¬
stissimi ruperunt agmina ꝑhilistinoꝵ.
ut potum darent regi dauid de cist̾na
bethleem: que in mẽdio hostium erat.
Banamas filius ioiãda interfecit duos
seones i moab: et sconem in cisterna
in diebus muis. Ip̃e quoq uirgã ma
mitenens. egyptium spectaculo dig¬
num hastam habentem occidit. Bellũ
quoq robustoꝵ in gabaon: exercitui
dauidcessit in prosperum. Preter hec
maxama regis daĩd aduersus in ar¬
cuitu regiores bella. prospere dm̃ au¬
rilio fauente seu per semetip̃m. seu ꝑ
exercitum sepe peracta sunt. Bellum̃
uero auile in saltu effrraim. i ip̃o ismel
in testamento dauĩd restituit ĩ regnũ.¬
Samarie regnum contra siros ⁊ reges

Expanded text:
huc puer et pastor ovium, ursi et leonis huc puer et pastor ovium, ursi et leonis interfecti de ore praedam eripuit, et Goliath Philistaeum de fundibula lapide prostravit . Quinterfecit impetu uno . Abisai filius Sarviae levavit hastam suam contra trecentos, et interfecit eos . Tres robustissimi ruperunt agmina Philistinorum, ut potum darent regi David de cisterna Bethlehem, quae in medio hostium erat . Banaias filius Joiadae interfecit duos leones in Moab, et leonem in cisterna in diebus nivis . Ipse quoque virgam tenens manu, Aegyptium spectaculo dignum hastam habentem, occidit. Bellum quoque robustorum in Gabaam exercitui David cessit in prosperum . Praeter haec maxima regis David adversus in circuitu regiones bella, prospere Domini auxilio favente, seu per semetipsum, seu per exercitum saepe peracta sunt. Bellum vero civile in saltu Ephraim in ipso Israel, in testamentum David restituit Samariae regnum . Contra Syros et reges
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. Iepte gaiaditides popusũ de
gentium potestate belli uire liberauit.
Samson ille sortissimus hebreoꝑ leorẽ
sibi occurrentem ml habenti ĩ maaib
confirgit. de cuius postmõdũ ore et ca¬
pite fauũ melłis accipiens comẽdit. tre¬
centasq urilpes capieris. igne incensas
in philistioꝵ segetes dimifit. de quib
mille uiros impetu uno asmi mandibu¬
la solus mortificauit. Et undiq seden¬
tibus circa ciuitatẽ in qua dormierat
philisters. ambas porte fores cũ ostiie
et superliminaribus et ferreis uectib
respicit bersabee dereliquit. Tribũ quoq
benianm propter cõmissum piaculũ.
totam exceptis sexcentis uirie. omme
filioꝵ istrel populus per tria bella de¬
leuit. Ionatha filius saul et armiger
suus stationem philistioꝵ percussit:
de prehenso immico suo peꝑcit. Et rex
postmõdum factus tribus gͣuissimie
preliis proscruta philistinoꝵ agmina
tributaria fecit. Dauĩd filius iẽsse ad¬

Expanded text:
occidit . Jephte Galaadites populum de occidit . Jephte Galaadites populum de Gentium potestate belli jure liberavit . Samson ille fortissimus Hebraeorum, leonem sibi occurrentem nihil habenti in manibus, confregit; de cujus postea ore et capite favum mellis accepit et comedit , trecentasque vulpes capiens igneque succensas in Philistinorum segetes dimisit . De quibus ille mille viros impetu uno asini mandibula solus mortificavit , et undique sedentibus circa civitatem, in qua dormitaverat, Philistaeis, ambas portae fores cum ostiis et superliminaribus et seris et vectibu montis qui respicit Bersabee, dereliquit . Tribum quoque Benjamin propter commissum piaculum totam, exceptis sexcentis viris, omnis filiorum Israel populus post tria bella delevit . Jonathas filius Saül et armiger suus stationem Philistinorum percussit deprehenso inimico suo pepercit . Et rex postmodum factus, tribus gravissimis praeliis prostrata Philistinorum agmina tributaria fecit . David solus
Abbreviated transcription (Latin):
ħie libellis historica expositione sũma¬
tim posui. quibus si quid alicuiue for¬
te melioris ingenii sagax inuestigatio
addĩderit: ad huc me non recuso discipu¬
lum fieri. Precipua uero bella tantũ
auxilio domini peracta que textui di¬
uine scripture inserta surt. in hie ĩd¬
arco omisimus. quoniam et si propt̾
de celo aurilium admiratione digna
sinit. et figurali ratione contineãt ml¬
ta misteria: tamen in cerũ gestarum
intollectibus ml resin quuit incerti
Saimus qd̾ amalech orante moyse ihe
filius num superabat. Et scon regem
amorreoꝵ et hog regem basan ꝓrocẽ
altitudine uiroe populus ifraes int̾¬
ficiebat. Balacħ filium sephor regem
mãdian cum basaam isso precipuo ꝙ¬
strologo. finees filius eleazar cum ex¬
citu occidic. Et ihus bennum umitti
et tginta reges canantides mustie
conflictibus prostrauit. Gedeon filiꝰ
idas in trecentis uiris inmunera ma¬
diantarũ milia per tubas et luc̾nas

Expanded text:
his libellis historica expositione summahis libellis historica expositione summatim posui. Quibus si quid alicujus forte melioris ingenii sagax investigatio addiderit, adhuc me non recuso discipulum fieri. Praecipua vero bella tantum auxilio Domini peracta, quae textui divinae Scripturae inserta sunt, in his idcirco omisimus, quoniam etsi propter de coelo auxilium admiratione digna sunt, et figurali ratione contineant multa mysteria; tamen in rerum gestarum intellectibus nihil relinquunt incerti. Scimus quod Amalech, orante Moyse, Jesus filius Nun superabat ; et Seon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, procerae altitudinis viros populus Israel interficiebat . Balach filium Sephor regem Madian, cum Balaam illo praecipuo astrologo, Phinees filius Eleazar cum exercitu occidit. Et Jesus Bennun unum et triginta reges Chananitidis, multis conflictibus prostravit . Gedeon filius Joas in trecentis viris innumera Madianitarum millia per tubas et lucernas
Abbreviated transcription (Latin):
et seuiciam et ferocitatem quam in
prẽdam faciunt. in deuoratis peccato¬
ribus reddebant. Unde certum est qd̾
non contra nature suc terminos ul¬
lam creaturam dominus aliquid fa¬
cere: sed naturtrum partes qualit̾tũꝙ
necesse habetur.aut in defensione ⁊ so¬
latium eoꝵ quos protegit: aut iñ detri¬
mentum eoꝵ quos premit. gubernare
disponit. De lacu uero iterum ⁊ abacuc
translato. in belis et drachonis et fabu¬
ła. ĩdcrco in hoc or̃dine non ponit. quõd
in auctoritatẽ diuine scripture nõ hẽt.¬
pleto. quõd per prophetas dominus mni¬
plendum ẽe predixerat. reuersionem po¬
puli sui et captiuitatis solutionẽ ꝑ cyri
regis clementiam prepanibat. Quo tẽ¬
poͬre esoras dei sacerdos combustam a
chaldeis in archiuis templi restituit
legem: nempe qui eõdem sp̃u quo ante
sccipta fuerat plemis fuit .xxxuiii.
ancte scripture ueteris testam¬
ti. legis sailicet et prophetarũ
mirabilium ordinem. ĩ duob

Expanded text:
et saevitiam et ferocitatem, quam in et saevitiam et ferocitatem, quam in praedam faciunt, in devoratis peccatoribus reddebant. Unde certum est, quod non contra naturae suae terminos ullam creaturam Dominus aliquid facere, sed naturarum partes qualitercumque necesse habetur, aut in defensionem et solatium eorum quos protegit, aut in detrimentum eorum quod premit, gubernare disponit. De lacu vero iterum et Habacuc translato in Belis et draconis fabulis, idcirco in hoc ordine non ponitur, quod in auctoritate divinae Scripturae non habepleto, quod Dominus per Prophetas implendum esse praedixerat , reversionem populi sui et captivitatis solutionem per Cyri regis clementiam praeparabat. Quo tempore Esdras Dei sacerdos combustam a Chaldaeis in archivis templi restituit Legem . Nempe qui eodem Spiritu, quo ante scripta fuerat, plenus fuerit.anctae Scripturae Veteris Testamnti, Legis scilicet et Prophetarum mirabilium ordinem in duobus
Abbreviated transcription (Latin):
die more solico uero deo sua deprehende¬
bant genua flectere. Unde grauiter ab
his accusatum de manibus eoꝵo eru̾e
uoluit rex: sed hec lex consoituta mẽdoꝵ
acq per saꝵo non permisit. Quapropter
mesto animo dolente rege. deuorandus
damel in lacum lcombus decernit᷑. s a
dei angelo ne insons periret. ora leonũ
clauduntur. Unde rex transacta in sõ¬
pmi nocte. mature lacrimabilis ad la¬
cum uenit. ubi incolumẽ cubantẽ inter
leones secura mente damhelem repꝑit.
Imperante ergo rege. iãĩamqz damhel
de laculeonum abstrahitur. quo prodi¬
tores illius protimis deuorandi pro eo
mictuntur. et quos mẽdia damelis e¬
surientes fecerat. reoꝵ sanguinis illiꝰ
criminosa corpora leones recipiebant.
In hoc etiam tam insigni facto. nõ na¬
tura in leombus mutatur. sed insita
aconditionis initio suapte ꝑ angelũ
a deo gubernatur.blandiciam enim
et lenitatem quas catulis sius leones
oscendunt. in damelem exercebant:

Expanded text:
die more consueto, vero Deo suo deprehendedie more consueto, vero Deo suo deprehendebant genua flectere. Unde graviter ab iis accusatum, de manibus eorum eruere voluit rex. Sed hoc lex constituta Medorum atque Persarum non permisit. Quapropter moesto animo dolente rege devorandus Daniel in lacum leonibus decernitur. Sed a Dei angelo, ne insons periret, leonum ora clauduntur. Unde rex transacta insomni nocte, mane lacrymabilis ad lacum venit, ubi incolumem cubantem inter leones, secura mente Danielem reperit. Imperante ergo rege, jamjamque Daniel de lacu leonum abstrahitur, quo proditores illius protinus devorandi pro eo mittuntur. Et quos inedia Danielis esurientes fecerat, reorum sanguinis illius criminosa corpora leones recipiebant . In hoc etiam tam insigni facto, non natura in leonibus mutatur, sed insita a conditionis initio suapte per angelum a Deo gubernatur. Blanditiem enim et lenitatem, quas catulis suis leones ostendunt, in Danielem exercebant;
Abbreviated transcription (Latin):
anihes quoq ueri dei custor
de quo in captiuitatis pͥncipio
diximus: cum de tribus prin¬
cĩpibus regni persarum et mẽdorũ
unus fuisset constitutus. regi dario a¬
stiagis filio dño prestante pre omnib
factus fuerat carus. Sed quomiam di¬
lectionem honor sequieur. et honor ma¬
rimus iniũdiam suscitat: ip̃i cet̾i mẽdoꝵ
et persaꝵo principes grauiter imũdebant.
et idcrco non ualentes insi in lege dei
sui occasionem illi aliquam undẽ eũ mor¬
ti trderent inuenire. legem ex regis ẽdic¬
to trilem fallaciam nescientis. persarũ et
mẽdoꝵ auctoritate firmatam statuere.
quatimus ne quisquam petitionẽ quã¬
cunqz a quoquã deo uel homine per tri-¬
ginta dies postulasset nsi a rege. Cui
decreto si quis iam mueniretur ẽẽ ꝯtra¬
rius: illum absqz ulla misericordia aut
clementia. deuorandum leonũ reciperet
lacus. Quo confirmato ẽdicto: dum di¬
ligentissima cura non desiscerẽt obser¬
uare. damihelem in domo sua ter ĩ om̃i

Expanded text:
aniel quoque veri Dei cultor, de quo in captivitatis principio diximus, cum de tribus principibus regni Persarum et Medorum unus fuisset constitutus, regi Dario Astyagis filio, Domino praestante, prae omnibus factus fuerat charus. Sed quoniam dilectionem honor sequitur, et honor maximus invidiam suscitat; ipsi caeteri Medorum et Persarum principes graviter invidebant. Et idcirco non valentes nisi in lege Dei sui occasionem illi aliquam, unde eum morti traderent, invenire, legem ex regis edicto talem fallaciam nescientis, Persarum et Medorum auctoritate firmatam statuere: Quatenus ne quisquam petitionem quamcumque a quoquam deo vel homine per triginta dies postulasset, nisi a rege. Cui decreto si quis jam inveniretur esse contrarius, illum absque ulla misericordia aut clementia, devorandum leonum reciperet lacus. Quo confirmato edicto, dum diligentissima cura non desisterent observare Danielem, in domo sua ter in omni
Abbreviated transcription (Latin):
tatis peperit. In qua re quãuis contra
cunttoꝵ hominum conceptionis consue¬
tũdinem absq uiri semine factum opus
ostenditur. non tamen extra naturam
deiiliebri utero sumpta carme substã
tia nascebatur: ex natura naturaliter
naturam suscepit. qui coxperante sp̃u
sancto ex materna quãuis sola carne
ueram carnis sub̾stantiam humane ex¬
ceptis uicioꝵ passionib integram con¬
tusit. Quam rem ne sna exemplo natẽ
asicuius uelut nouam in dei creaturiẽ di¬
mittamus: multa ammantia absq pa¬
rentum coitu progigni comprobamus:
qualiter apes sine patribus. fotu mat̾¬
ni corporie tantummõdo crescunt. et
ommia illiuismõdi uolatilia fetꝰ suos
taliter concipiunt. Sed et multe aues
absq maribus ouagignere possunt.
et tale conceptum in multis piscium ge¬
neribus ẽẽ phisiologi aiunt. In solã
quoꝙi catne sine patre uerimis nastit᷑
cui sẽ dñs hac causa similem dicere per
prophetam non dẽdignatur. Quodergo

Expanded text:
tatis peperit. In qua re, quamvis praeter tatis peperit. In qua re, quamvis praeter cunctorum hominum conceptionis consuetudinem, absque viri semine factum opus ostenditur, non tamen extra naturam de muliebri utero sumpta substantia carnis nascebatur. Ex natura naturaliter naturam suscepit, qui cooperante Spiritu sancto ex materna, quamvis sola carne, veram carnis substantiam humanae, exceptis vitiorum passionibus, integram contulit. Quam rem ne sine exemplo naturae alicujus, velut novam in Dei creaturis dimittamus, multa animantia absque parentum coitu progigni comprobamus. Qualiter apes sine patribus fotu materni corporis tantummodo crescunt, et omnia illius modi volatilia fetus suos taliter concipiunt. Sed et multae aves absque maribus ova gignere possunt. Et talem conceptum in multis piscium generibus esse physiologi aiunt. In sola quoque carne sine patre vermis nascitur, cui se Dominus hac de causa similem dicere per prophetam non dedignatur . Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iterea mincius ad sponsam ioseph ma¬
niam uirginem de stixpe daiuĩd alia dis¬
ta detusit: cui sine uiri cognitione partu¬
bire filium spus sancti mimere predixit.
Hic inquiens natus quem ommum spon¬
dent orrcula prophetaꝵ. magnauis ẽ m
amtorũ credentium uocabitur ascissi¬
mi. Huic em̃ percepto mimere pr̃is ful
dauid sedem donauit: et regni domꝰ iacob
absiꝵ fine imperium sine succẽdente he¬
t̃de in sempiternum tenebit. Quibus
uerbis ouans uirgo accõmõdata fide. si¬
ne ullo mcredusitatis aut mobẽdientie
obrettr consensit. Sed mertem ioseph cõ¬
iugis tumentem uterum iũdentis. quã
ne nũ ꝙͣ cognorenit ista res sollicitam
rd hidis Sucm tamen ne hac cogicatiorie
fatuaretur. idem angelus de concepto
puero et nascituro. et accipienda iuegiẽ
commionuit. Que ergo postmõdum in¬
stute tempore filium quem sine uiel
seimie et taruialie oblertamento uolũ¬
tatis concepit. sine dampno sue uirgini¬

Expanded text:
terea nuntius ad sponsam Joseph Materea nuntius ad sponsam Joseph Mariam virginem de stirpe David talia dicta detulit, cui sine viri cognitione parturire filium Spiritus sancti munere praedixit: Hic, inquiens, natus, quem omnium spondent oracula Prophetarum, magnus erit in cunctorum credentium filius vocabitur Altissimi. Huic enim praecepto munere patris sui David sedem donavit, et regni domus Jacob absque fine imperium, sine succedente haerede, in sempiternum tenebit. Quibus verbis ovans virgo accommodata fide, sine ullo incredulitatis aut inobedientiae objectu consensit . Sed mentem Joseph conjugis tumentem uterum videntis, quam ipse nunquam cognoverat, ista res sollicitam reddidit. Quem tamen ne hac cogitatione fatigaretur, idem angelus de concepto puero et nascituro, et accipienda virgine commonuit . Quae virgo postmodum instante tempore filium, quem sine viri semine, et carnalis oblectamento voluptatis concepit, sine damno suae virgini
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. nomen eius est. Conueniente autem
dispensatione factum est. ut iohannes qui
postra hominibus uictu et uestitu ⁊ loco
exempłã penicentie preberet. et penitentiã
predicns etiam conceptionis enis tempe
pater penitentie. modum ab angelo sibiĩ¬
positum donce ille nasceretur sustmeret.
Asiter quoq congrue hoc signum euenerat.
ut dum qui regnum celoꝵ prẽdicaret na¬
sciturus conciperetur. antique segis ⁊ pro¬
phera ⁊ predicator sacerdos filentio dã¬
pnaretur. quonam lex et prophecia usq
ad iohannem fuerunt: ex eo autẽ regniĩ
dei euangelizatur. Qui conceptus ad huc
in matris utero manene. priusꝙͣ nasceret᷑
cũ marie matris dñi introitum in domum
ubi fuerat sensit. spũali famine per os
matris de nastituro ex ea xp̃o dño prophe¬
tauit. Dum enim moysi sprũe in septua¬
gnitil duos consiliarios distribiutur. quãd
mirum si prieri ãdhuc in utero manẽtis
spiritus per matrem loqueretur.. nͥ¬

Expanded text:
dixit, est nomen ejus . Conveniente autem dixit, est nomen ejus . Conveniente autem dispensatione factum est, ut Joannes qui postea hominibus victu et vestitu et loco exempla poenitentiae praeberet, et poenitentiam praedicans, etiam conceptionis ejus tempore pater poenitentiae modum ab angelo sibi impositum, donec ille nasceretur, sustineret. Aliter quoque congrue hoc signum evenerat, uti dum qui regnum coelorum praedicaret nasciturus conciperetur, antiquae Legis et Prophetarum praedicator sacerdos silentio damnaretur: quoniam Lex et Prophetae usque ad Joannem fuerunt , ex eo autem regnum Dei evangelizatur. Qui conceptus adhuc in matris utero manens, priusquam nasceretur, cum Mariae matris Domini introitum in domum ubi fuerat sensit, spirituali famine per os matris de nascituro ex ea Christo Domino prophetavit . Dum enim Moysi spiritus in septuaginta duos consiliarios distribuitur , quid mirum si pueri adhuc in utero manentis spiritus per matrem loqueretur?
Abbreviated transcription (Latin):
ctouiam augusti cesarie
quadragesimo pͥmo anno¬
⁊ acharias sacerdos de uige
abia cum in ordine suo ho¬
locaustum in templo offe¬
rebat. angelus gabriel unus de illorum
mimero qui stant in conspectu dñi. celeri
nincio ip̃e responsa deferebat. Quibus
subnectens uxor inquit tua hucusq ste¬
rilis helisabeth. grandeua satis ꝯcipiet:
filiumq iohanniem nomine altissimi
prophetam et precursorem tibi pariet.
Sed incrẽdula mente sacerdos parum
his dictis animo fidem accõmõdans. quo¬
mõdo respondit hoc fieri potuerit. cum
ego satis sim senex: et uxor mea isto of¬
ficio in iuuentute priuata. in drebus sius
prouecta etate processit: At tam en ange¬
lus in ista nequaꝙͣ excusatione repulsus
non causa perfidie illatum munus re¬
traxit: sed quo a dño quõd dicebatur im¬
pleretur. conuenientioris sui uindicte
subieceum mutum sacer dotem dereliquit.
donee nascente postmnõdum puero luga¬
te lingue uinculum solutum est. cum
nomen filii scaibere temptans iohannes¬

Expanded text:
Octaviani Augusti Caesaris quadragesimo primo anno, Zacharias sacerdos de vice Abia, cum in ordine suo holocaustum in templo offerebat, angelus Gabriel unus de illorum numero, qui stant in conspectu Domini, celeri nuntio ipsi responsa deferebat: quibus subnectens, Uxor, inquit, tua hucusque sterilis Elizabeth, grandaeva satis, concipiet, filiumque Joannem nomine, Altissimi prophetam et praecursorem tibi pariet. Sed incredula mente sacerdos, parum his dictis animo fidem accommodans, Quomodo, respondit, hoc fieri poterit; cum ego sim satis senex, et uxor mea isto officio in juventute privata, in diebus suis provecta aetate processerit? Attamen angelus in ista nequaquam excusatione repulsus, non causa perfidiae illatum munus retraxit, sed quo a Domino quod dicebatur impleretur, convenienti oris sui vindictae subjectum mutum sacerdotem dereliquit: donec nascente postmodum puero, ligatae linguae vinculum solutum est, cui nomen filii scribere tentans, Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
tione non sunt. Ac per hoc et dñs cũ mor¬
tis humane malẽdictum resurgendo de¬
posuerat. non terrestrium sed ãquatiliũ¬
anmalium carnem comedebat: cum
ãd confirmationem resurrectionis corã
discipulis sius piscis assi partem et fa¬
uum messis accipiens manducauit .ui.¬

Expanded text:
tione non sunt. Ac per hoc et Dominus, cum mortione non sunt. Ac per hoc et Dominus, cum mortis humanae maledictum resurgendo deposuerat, non terrestrium, sed aquatilium carnem animalium comedebat, cum ad confirmationem resurrectionis coram discipulis piscis assi partem et favum mellis accipiens manducavit .
Abbreviated transcription (Latin):
In peccato tamen primi hominis. terra
de qua gustauerat statim malẽdicitur.
Per diuinum namq oraculum ita
infertur. Maledicta terra in oꝑe tuo.
et reliqua. Qua in re notandum et ip̃a
ammalia que maledictam terram
manducauerunt expertia maledic¬
tionis ẽẽ non posse: presertim cũ terra
cum suis ammalibus malẽdicta erat.
Iterum ergo alia adhuc questio succur¬
rit. quare deus etiam aquis in ade ma¬
ledicto non malẽdixit: cui facillime re-¬
spondetur. q̃d̾ non aquam contra int̾¬
dictum dm̃ bibit. sed de terre fructu
homo comẽdit. Exceptis quoq his ratio¬
nibus aquis a maledicto ade deus peꝑcit.
quoniam per aquas diluere maledicti¬
onem issam parauerat: quod ĩ diluuio
factum. et nunc per baptisinum intelli¬
gitur. Namq in aqua et spũ sancto cũ¬
ita humana corporalia crimina sim̃l
et spiritualia purgantur. Aquatilia
tantum malẽdictõ uiidicte nõ fuccum¬
b̾unt: quia in malẽdictionis participa¬

Expanded text:
In peccato tamen primi hominis, terra In peccato tamen primi hominis, terra de qua gustaverat, statim male dicitur. Per divinum namque oraculum ita infertur, Maledicta terra in opere tuo , etc. Qua in re notandum, ipsa animalia quae maledictam terram manducaverunt, expertia maledictionis esse non posse, praesertim cum terra cum suis animalibus maledicta erat. Iterum ergo alia adhuc quaestio surgit: Quare Deus etiam aquis in Adae maledicto non maledixit? Cui facillime respondetur, quod non aquam contra interdictum Domini bibit, sed de terrae fructu homo comedit. Exceptis quoque his rationibus, aquis a maledicto Adae Deus pepercit, quoniam per aquam diluere maledictionem illam paraverat, quod in diluvio est factum, et nunc per Baptismum indulgetur: nam in aqua et Spiritu sancto cuncta humana corporalia crimina simul et spiritualia purgantur. Aquatilia enim maledicto vindictae non succumbunt, quia in maledictionis participa
Abbreviated transcription (Latin):
suo reperto. noe iuidelicet lamech filio.
misterium consibii sui soli insimiat eiq
archam per longi temporis spaciũ fa¬
bricare commendat. ut uel ille per hoc fac¬
tum morte imminente cum domo sua
liberaretur. uel uidentes et immiens
excicitium pertimescentes. ad delictoꝵ
penitũdinem reuocarentur. Sed illo cõ¬
tumaciter et negligenter iudicio con¬
tempto: ex insperato tempore deus offẽ¬
sus ad comimuine totius orbis extidium.
aquis uniuersa terre spatia pariter ob¬
texit: et exceptis que archa clauserat
cuncta que in terra tantum uiuere pos¬
sunt homines et cetera animantia ab
ip̃o ceso aqua condricta deleuit. sed uii¬
uersa que in aquis uiuere possunt. pla¬
ga issa non tetigit. tercena tantũ am¬
malia mortificauit. Quom loco astute
querentibus: absolutione indigens
questio subuenit. Quamobrem terre¬
na anmalia humane unĩdicte plus
ꝙͣ aquatica succumbunt: quoꝵ nec
plura peccaminum gesta subueniũt.

Expanded text:
suo reperto, Noe videlicet Lamech filio, suo reperto, Noe videlicet Lamech filio, mysterium consilii sui soli insinuat, eique arcam per longi temporis spatium fabricare commendat: ut vel ille per hoc factum morte imminente cum domo sua liberaretur, vel videntes imminens exitium pertimescentes ad delictorum poenitudinem revocarentur . Sed illo contumaciter et negligenter judicio contempto, ex insperato tempore Deus offensus, ad commune totius orbis excidium, aquis universa terrae spatia pariter obtexit: et exceptis quae arca clauserat, cuncta quae in terra tantum vivere possunt, homines et caetera animantia ab ipso coelo aqua conducta delevit . Sed universa quae in aquis vivere possunt, plaga illa non tetigit; terrena tantum animalia mortificavit. Quo in loco astute quaerentibus ac solutione indigens quaestio subvenit: Quamobrem terrena animalia humanae vindictae plus quam aquatica succumbunt, quorum nec plura peccaminum gesta subveniunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderetur. Sed sicet songo reseruatꝰ
tempore adhuc uiuit. mortis tñ debitũ
quod omnes in adam assumpsimus iũ¬
tare non poterit. Certe in hoc etiam issũd
occurrit uñde scribendi occasio sumpta
uidetur: quare quasi contra naturã.
extru humam eui metas huius uita
songo admodum tempore distenditur.
Attamen in hoc non noua natura u¬
i homini gignitur: sed pristina et ge¬
neralis ommum hominum gubernat᷑.
Infitum enim omm homini in prima
conditione libri geneseos historiam cõ¬
siderantib ẽẽ apparet: ut non solum
longotempore sed etiam per petuo uiu̾et
msi peccati aculeo mors nature metas
ris homimbus preter originase peccatũ
per propria studia in dei offensam proce¬
dentibus et mobliuionem sui conditori ᷤᷤ
decidentibus. cum per inno: inc peccatũ
grndi corporis mose giguntes eẽnt ex¬
orti. totius terre facimis aquiẽ diluuii¬
disuere parat. Et iuro perfecto in gerere

Expanded text:
ostenderetur. Sed licet longo reservatus ostenderetur. Sed licet longo reservatus tempore adhuc vivat; mortis tamen debitum, quod omnes in Adam sumpsimus, vitare non poterit. Certe in hoc etiam illud occurrit, unde scribendi de mirabilibus occasio sumpta videtur, quare quasi contra naturam, ultra humani aevi metas, hujus vita tam longo admodum tempore distenditur. Attamen in hoc non nova natura uni homini gignitur: sed pristina et generalis omnium hominum gubernatur. Insitum enim omni homini in prima conditione Geneseos libri historiam considerantibus esse apparet, ut non solum longo tempore, sed etiam perpetuo viveret, nisi peccati aculeo mors naturae metass, hominibus post originale peccatum per propria studia in Dei offensam procedentibus, et in oblivionem sui Conditoris decidentibus, cum per enorme peccatum, grandi corporis mole gigantes essent exorti, totius terrae facinus aquis diluere parat: et viro perfecto in genere
Abbreviated transcription (Latin):
are poterit qui iusticiam in tribus ꝑtib
constare nouit. Tota enim iusticia: hec
est uirginitas. sacer dotium. et martira¬
um. Que tripler iusticia in abel pͥmo
fuit: qui et munera deo placita obtu¬
lit. prosapiam generis in seculo noñ de¬
resiquit: et martirii coronam sanguinis
effusione promeruit. Si ergo largioretẽ¬
pore ut enoch maneret: sine ulla dubita¬
tione coniugium miret. Quippe qui in
tempore illius legis uiueret que dixit.
crescite et mułtipsicamini et implete ter¬
im. Et si illũd mandatum expleret:
morte seruaret: martirii primatũ neqͣ¬
quam acciperet. Recte igitur competebat
ut qui primꝰ in terra uistus eligitur:
eo totius iusticie forma seruaretur. cuꝙ
prinrio in hominibus post delictum fi¬
noch uero sine morte. per
totius pene seculi tempus remotꝰ
ab hominum comierfatiore. cu¬
stoditur ut m eo qualiter homnes si
non peccarent generata ꝑrose comuni¬
tarentur in uitam spualem sine morte

Expanded text:
obviare poterit, qui justitiam in tribus partibus obviare poterit, qui justitiam in tribus partibus constare novit. Tota enim justitia haec est, virginitas, sacerdotium, et martyrium. Quae triplex justitia in Abel primo fuit, qui et munera Deo placita obtulit, prosapiam generis in saeculo non reliquit, et martyrii coronam sanguinis effusione promeruit. Si ergo longiori tempore, ut Enoch, Abel maneret; sine ulla dubitatione conjugium iniret. Quippe qui in tempore illius legis viveret, quae dixit, Crescite, et multiplicamini, et implete terram . Et si illud mandatum expleret, morte servaret, martyrii primatum nequaquam acciperet. Recte ergo competebat, ut qui primus in terra justus eligitur, in eo totius justitiae forma servaretur, cuique primo in hominibus post delictum getur. Enoch vero sine morte, per totius pene saeculi tempus remotus ab hominum conversatione custoditur, ut in eo qualiter hominum homines si non peccarent, generata prole commutarentur in vitam spiritualem sine morte,
Abbreviated transcription (Latin):
tenere zachariam ostendit: sicut etiã
in gencalogia saluatoris scrbit᷑. Iesse
autem genuit dauĩd regem. datũd aũt
rex genuit salomonem. cui nõ addit᷑¬
regem. cum salomon patrie regno marꝰ¬
teneret imperium. Sed ex hoc intesligi¬
tur patris sui dauid regnum salomon
hereditario iure possidere. et ad dauĩd
honor regni plus pertinere quãd pͥmꝰ
ex ilła generatione regnum obtimut:
sicut et abel in iusticia homuum pri¬
terra iustus fieri cepit. Bñde quasi he¬
reditario iure patrum succẽdunt: sic
omnes iusti uestigia abel in cunctis iu¬
sticie partibrs capiunt. Sẽd ista mue¬
stigatione recte matatus aliquis foꝵ¬
tasse interrogabit. Cur ergo inquiens
dum abes iusticie primatum tenuit. nõ
hunc deus sine morte ad testimomum.
nouissii temporis reseruauit. ut in
mundi fine ip̃e doctor existeret u̾itatis.
qui in principio erat auctor perfecti o¬
peris: At camen huic responsioni obu

Expanded text:
tenere Zachariam ostendit. Sicut etiam tenere Zachariam ostendit. Sicut etiam in genealogia Salvatoris scribitur, Jesse autem genuit David regem, David autem rex genuit Salomonem , cui non addituregem, cum Salomon patris regno teneret majus imperium. Sed ex hoc intelligitur patris sui David regnum Salomon haereditario jure possidere, et ad David honorem regni plus pertinere, quod primus ex illa generatione regnum obtinuit; sicut et Abel in justitia hominum priterra justus fieri coepit. Unde quasi haereditario jure patrum succedunt, sic omnes justi vestigia Abel in cunctis justitiae partibus capiunt. Sed ista investigatione recte incitatus aliquis fortasse interrogabit; Cur ergo, inquiens, dum Abel justitiae primatum tenuit, non hunc Deus sine morte ad testimonium novissimi temporis reservavit, ut in mundi fine ipse doctor existeret veritatis, qui in principio erat auctor perfecti operis? Attamen huic responsioni congrue
Abbreviated transcription (Latin):
uite subiacebit. Qui uero per penitẽ¬
tiam peccata diluerit: angelice felici¬
post peccatum origniale pͥmor¬
dio homines quandoqz proniere¬
ri ueniam deus ostenderet: paucos ho¬
mines elegit quibus nocitiam sue ami¬
cicie demorstraret. quos processu tempo
minaret. Ex quibus paucis primꝰ abel.
tocius humane iusticie princeps. et se¬
cundus post eum enohc insignissimus
ante diluuium eligitur. quib sũma
iusticie in mitio ip̃o mundi et fine com¬
mittitur. Unus enim statim in sue iu
sticie initio. in ip̃o mundi principio san¬
guiuis sui tripudio coronatus marti¬
no arripitur. Alter adhric sine morte
in testimonium nouissimi temporis re¬
seruatur. Sed huic abel dominus ihr̃s
xp̃us primatum iusticie hominũ com¬
misit. ita inquiens. A sanguine abelui¬
sti usq ad sanguinem zacharie. In
eo enim quõd dicit. a sanguine abel iu¬
sti usqz ad sanguinem zacharie et nõ
addidit iusti. herẽditatem iusticie abel

Expanded text:
vitae subjacebit. Qui vero per poenitenvitae subjacebit. Qui vero per poenitentiam peccata diluerit, angelicae felicipost peccatum originale primordio homines quandoque promereri veniam Deus ostenderet, paucos homines elegit, quibus notitiam suae amicitiae demonstraret: quos processu temporminaret. Ex quibus paucis primus Abel totius humanae justitiae princeps, et secundus post eum Enoch, insignissimus ante diluvium eligitur, quibus summa justitiae in initio ipso mundi et fine committitur. Unus enim statim in justitiae suae initio, in ipso etiam mundi principio sanguinis sui tripudio coronatus, martyrio arripitur . Alter adhuc sine morte , in testimonium novissimi temporis reservatur. Sed huic Abel Dominus Jesus Christus primatum justitiae hominum commisit, ita inquiens, A sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae . In eo enim quod dicit, A sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae, et non addidit, justi; haereditatem justitiae Abel
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad statum unde primus homo ce¬
cderat sed ad alium sublimiorem quẽ
sperauit. restitutio fiet dicente domino.
erunt sicut angeli dei in celo. Prece̾a
quoq ad cumusum diabolici peccati il¬
lud accidit quõd statim postquam pec¬
cauit. foueam desperationis incurrit.
Soi enm de suo delicto habere ueniam
non desperasset: numquam conseritiẽ¬
ti sibi homini dampnum salutis sue
prestaret. Qui enm de priore peccato
habere ueniam desiderat: millomõdo
asiud augmentare prepanat. Per
hanc ergo non solum sibimetipi foueã
perditionis inuenit. sed etiam per se p᷑¬
canci homimi criusa perditionis extitit.
Hoc autem ad leuigandum hominis
delictum occurrit. quod non solum per
semetipm mandati transgressionem
repperit: sed serpentine suasioni ꝯsen¬
sit. Uerum etiam aliam creaturam ra¬
tionabilem in dei offensam nõ indu¬
xit: ac per hoc facilius penitentie iami¬
am adinuenit apertam. quam qui nõ
ingressus fuerit: damprio perpetue

Expanded text:
aut ad statum unde primus homo ceaut ad statum unde primus homo ceciderat, sed ad alium sublimiorem, quem speravit, restitutio fiet, dicente Domino, Erunt sicut Angeli Dei in coelo . Praeterea quoque ad cumulum diabolici peccati illud accidit, quod statim postquam peccavit, foveam desperationis incurrit. Si enim de suo delicto habere veniam non desperasset, nunquam consentienti sibi homini damnum salutis suae procuraret. Qui enim de priori peccato habere veniam desiderat, nullo modo aliud augmentare praeparat. Per hanc ergo non solum sibimetipsi foveam perditionis invenit, sed etiam per se peccanti homini causa perditionis exstitit. Hoc autem ad levandum hominis delictum occurrit, quod non solum per semeptipsum mandati transgressionem non reperit, sed serpentinae suasioni consentit; verum etiam aliam creaturam rationabilem in Dei offensam non induxit: ac per hoc facilius poenitentiae januam adinvenit apertam; quam qui non ingressus fuerit, damuo perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
eo statu permaneret ubi conditꝰ fuit.
et ĩdcirco prosapsus iterum reuocari mi¬
nime potuit: qui de sublimissimo sui
ordinis statu proruit. Homo uero ad¬
huc in terra positus. genenaindi officio
destinatus aiborq esui depritatus.
si quamdiu in hac conuer satione positꝰ
ẽẽt in mandati custodia permaneret.
Hunc antequam ad statum ueniret sub.¬
limorem delictum preripuit: et ĩdeo de
inferiore illo suo ordine ĩd est immor¬
talitate sui corporis confestim ruit. di¬
cente domino. terra es et in terrã ibis.
Clementia ergo conditoris homo ad
ilsam beatitudinem ad quã peccaus
adhuc non peruenit: per passionem
domini reuocatur. Qui si inde cecidis¬
set sicut angelus: nũquam iterum reuo¬
caretur. Quoniam ad issum ordinem
ĩdest immortalitatem sui corporis nm¬
quam iterum peruenit. nisi peracta
ommium morte illa beatitudo ad quã
reuocanur per resurrectionem restau¬
rabitur. non ad illum tamẽ ordinem

Expanded text:
eo statu permaneret ubi conditus fuit: eo statu permaneret ubi conditus fuit: et idcirco prolapsus iterum revocari minime potuit, qui de sublimissimo sui ordinis statu proruit. Homo vero adhuc in terra positus, generandi officio destinatus, ciborumque esui deputatus, si quamdiu in hac conversatione positus esset, in mandati custodia permaneret. Hunc, antequam ad statum veniret sublimiorem, delictum praeripuit: et ideo de inferiori illo suo ordine, id est, immortalitate sui corporis confestim ruit, dicente Domino, Terra es, et in terram ibis . Clementia ergo Conditoris homo ad illam beatitudinem, ad quam peccans adhuc non pervenit, per passionem Domini revocatur; qui si inde cecidisset sicut angelus, nunquam iterum revocaretur: quoniam ad illum ordinem, id est, immortalitatem sui corporis nunquam iterum pervenit, nisi peracta omnium morte, illa beatitudo ad quam revocamur, per resurrectionem restauretur. Non ad illum tamen ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
tiam accepit non occustauit: a quo
aliquando per clementie sue uemiã.
sutisfactioniem accipere nõ retusauit.
Hanc ergo differentiam in hom̃ibus
et in angelis aplũs considemins ait.
non emin angelos. sed abrahe semen
apprehendit deus. Cum enim creator
cleniens et misericors. in sũma illa
et incomimutabili dei patris manẽs
substantia. in serui formam senetip¬
sum exmanre uoluit: nõ angelicam
naturam sedhumanam apprehẽdit.
Sed et in hoc questio nascitur. Cũ deꝰ
angelis peccantibus non pepercit. et t̾n
peccanti homini per assumꝓtionem
huniane carnis ueniam relamauit.
quare ergo inuemabili uindicta sum¬
mus angelus est percussus. cum pec¬
cans et mandatum sui conditoris
tue. iohanie. et domino. et petro cla¬
mantibus. penitentiam igite. appropĩ¬
quabit enim regnum celor. Angelus
uero in summo honoris sui ordine con¬
stitutus immutationem ad excelsiorẽ
statum promeruit: ubi per contempla¬
tionem sui creatoris confirmatus in

Expanded text:
tiam accepit, non occultavit, a quo tiam accepit, non occultavit, a quo aliquando per clementiae suae veniam satisfactionem accipere non recusavit. Hanc ergo differentiam in hominibus et Angelis Apostolus considerans ait: Non enim Angelos, sed Abrahae semen apprehendit Deus . Cum enim Creator clemens et misericors in summa illa et incommutabili Dei Patris manens substantia, in servi formam semetipsum exinanire voluit , non angelicam naturam, sed humanam apprehendit. Sed et in hoc quaestio nascitur: cum Deus angelis peccantibus non pepercit, et tamen peccanti homini per assumptionem humanae carnis veniam relaxavit; quare ergo inveniabili vindicta summus angelus est percussus, cum peccans et mandatum sui Conditoris t, Joanne, et Domino, et Petro clamantibus: Poenitentiam agite; appropinquavit enim regnum coelorum ? Angelus ergo in summo honoris sui ordine constitutus, immutationem ad exellentiorem statum non habuit, nisi per contemplationem sui Creatoris confirmatus, in
Abbreviated transcription (Latin):
mum: insi fortẽ dicannus. post sexti
diempeifectionem deum aliquid creas¬
se quod absit. ne meñdacem septuiñ
nimo nosimetipos faciamꝰ Cutergo
carter in ilła creatiua⁊ conditione
preparatus est: issuis peccatum ori¬
gmaliter illas creaturus precesfit.
Quomam ut scriptura ait. ip̃e ab im¬
tio mendax est. et in ueritate nõ stetit.
Restat ergo ut ruina angelica qua ca
a domino tacita est exponamus: dũ
ilsum creaturaꝵ dei principium ange¬
lum cecidisse non ambigamus. Ange¬
licum uero uusmis uerus medicus qͣ¬
liter factum sit indicare noluit. dum
illũd postea curare noñ destinauit. et
qualiter sit eiectus per sentenciam um¬
dicte reticuit: quem per penitentiam
millomõdo reuocauit. Peccatum uero
hominis quomõdo factum fuerat pro¬
fertur. ip̃m namq quandoq prome¬
reri demam non desperatur. Et qua
maluit: quem ad statum pristimum
in nouissimo iterum reuocauit. Et
quomõdo ammãduersionis senten¬

Expanded text:
nium? Nisi forte dicamus post sexti nium? Nisi forte dicamus post sexti diei perfectionem Deum aliquid creasse: quod absit, ne mendacem Scripturam, imo nosmetipsos faciamus. Cui ego carcer in illa creaturarum conditione praeparatus est, illius peccatum originaliter illas creaturas praecessit. Quoniam, ut Scriptura inquit, Ipse ab initio mendax est, et in veritate non stetit . Restat ergo ut ruina angelica, qua causa a Domino tacita est, exponamus, dum illum creaturarum Dei principium angelum cecidisse non ambigamus. Angelicum vero vulnus verus medicus qualiter factum sit, indicare noluit, dum illud postea curare non destinavit. Et qualiter sit ejectus per sententiam vindictae, reticuit, quem per poenitentiam nullo modo revocavit. Peccatum vero hominis quomodo factum fuerit, profertur: ipsum namque quandoque promereri veniam non desperatur. Et qual maluit, quem ad statum pristinum in novissimo iterum revocavit. Et quomodo animadversionis senten
Abbreviated transcription (Latin):
illiuis peccatum in seductione hominis
per serpentem eẽ aliquis dicat. per que
et sentenciam anmmiãduersionis acce¬
perat᷑ dicente domino. Maledictus. tu
iter omnia ammantia et bestias teroe:
super pectus tuum grãdreris. et teriũ
comẽdes cunctis diebus uite tue Sed
absit hoc. ut angelum senciamꝰ posse
suadere homim peccatum iterea inse
prius ip̃e peccaret in ceso: dicente duo.
Uidi sathanam sicut fulgur de celo ca¬
dentem. Unde enim potusset et ip̃e in¬
uidere fesicitatem humanam. nͥ prius
amisisset beatitũdinem propriã: non
solum ergo peccatum hominis p̾cessisse
diabolica runa credenda est: s etiã
perfectionem ilłam creaturaꝵ que ĩ
die serta facta est.
dampnandis in nouissimo
die dommno promunciante dici¬
tur. discedite a me maledicti
in ignem etermum. quem preparauet
pater meus diaboso et angesis eius.
Quando ergo preparitus est ignis il¬
le. insi in perfectione ccratiu d. om¬

Expanded text:
illius peccatum in seductione hominis illius peccatum in seductione hominis per serpentem esse aliquis dicat; per quam et sententiam animadversionis acceperat, dicente Domino, Maledictus tu inter omnia animantia et bestias terrae; super pectus tuum gradieris, et terram comedes omnibus diebus vitae tuae ; sed absit hoc, ut sentiamus angelum posse suadere homini peccatum in terra, nisi prius ipse peccaret in coelo, dicente Domino, Vidi satanam sicut fulgur de coelo cadentem ; unde enim potuisset et ipse invidere felicitati humanae, nisi prius amisisset beatitudinem propriam? Non solum ergo peccatum hominis praecessisse diabolica ruina credenda est, sed etiam perfectionem illam creaturarum quae in die sexta facta est; de damnandidie Domino pronuntiante, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus . Quando ergo praeparatus est ille ignis, nisi in perfectione creaturarum om