comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia uiri dematre fuit ꝓpagata. s
oꝑatione spiritus sc̃ĩ. Cet̾i hñt
carnẽ peccatricẽ. ñ quod in carne
sit peccatum. s causa peccati. Au¬
gustinus de fide ad petrum. Dũ
sibi inuicẽ uir & mulier miscent᷑
ut filios generent.sine libidine
ñ e᷑ parentum concubitus. Ob hoc
filioꝵ ex eorum carne nascentiũ
ñ potest sine peccato ẽẽ conceptꝰ.
ubi peccatum in paruulos ñ trans¬
nuttit ꝓpagatio. s libido. Apparet
itaq quod in ipsa conceptione trãs¬
mittitur peccatum originale. qr
nisi conceptio sic fieret in carne.
aĩa ex carnis unione concupiscen¬
tiã ñ ꝯtͣheret. Si queratur qͥd illa
corruptio sit. qͣm in carne diximꝰ
ẽẽ. utrũ peccatum sit. uł ñ. potest
S sicut solemus acciꝑe peccatũ.
culpã. s non dicetur ipsa pecca
ut inuase scitur ẽẽ uicium. ꝑ hoc
qd̃ reddit uinum acidum. Itẽ so¬
let queri. cum parentes alicuiꝰ
cato originali. quomodo potest

Expanded text:
tia viri de matre fuit propagata, sed tia viri de matre fuit propagata, sed operatione Spiritus sancti. Caeteri habent carnem peccatricem; non quod in carne sit peccatum, sed causa peccati. Augustinus De fide ad Petrum: Dum sibi invicem vir et mulier miscentur ut filios generent, sine libidine non est parentum concubitus: et ob hoc filiorum eorum ex carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido. Apparet itaque quod in ipsa conceptione transmittatur peccatum originale; quia nisi conceptio sic fieret in carne, anima ex carnis unione concupiscentiam non contraheret. Si quaeratur quid sit illa corruptio quam in carne diximus esse, utrum peccatum sit an non? potest , scilicet sicut solemus accipere peccatum culpam scilicet, non dicetur ipsa peccatut in vase scitur esse vitium, per hoc quod reddit vinum acidum. Item solet quaeri: Cum parentes alicujus cato originali, quomodo potest
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur peccatum illud ori
trahitur. idẽ aparentibꝰ quando
generatur aliquis. traducit ipsum
peccatum. Unde dauid. In peccatis
concepit me mat̾ mea. Hic pot̾ op¬
extraduce. ⁊ in ipsa ꝓpagatione car¬
nis. ñ dum infunditur anima. ut
phisici dicunt. s iam effigiato cor¬
ab ortiuum fec̾it. si adhuc informe
fuerit multabit᷑ pecunia. Qd̾ si
formatum fuerit. readdet animã
⁊ si ipsa ꝓpagatione transmittitur
t᷑ qr in eo sit originale peccatũ. quod
ꝓpagatum ẽ. S illud adhuc mnani¬
matum ẽ. Et omne peccatum aĩe ẽ
potest: Sicut enim omnis uircus
in anima. ita ⁊ omne peccatũ: ad
qd̾ potest dici. qd̾ non solum aĩa
obnoxia ẽ unculo originał pecca¬
ti. s etiam in caro. non quod in car¬
ne sit peccatum illud. s ex corruptiõe
carnis illud contrahit anima. Ni¬
si enim caro in concupiscentia tra¬
duc̾et᷑. illo peccato anima ñ ten̾et᷑.
carnẽ peccatricẽ. s similẽ carmpec¬
cati. qm̃ caro illa ñ ex concupiscen¬

Expanded text:
are peccatum illud dicatur origtrahitur, id est a parentibus; quando enim generatur aliquis, traducitur ipsum peccatum. Unde David: « In peccatis concepit me mater mea . » Hic potest opex traduce, et ipsa propagatione carnis nondum infunditur anima, ut physici dicunt, sed jam effigiato corabortiverit, si adhuc informe fuerit multabitur pecunia. Quod si formatum fuerit, reddet animam Et si in ipsa propagatione transmittitur regorius, quod in eo sit originale peccatum, quod propagatum est. Sed illud adhuc inanimatum est, et omne peccatum animae est. rit esse? sicut enim virtus in anima, ita et omne peccatum. Ad quod potest dici quod non solum anima obnoxia est vinculo originalis peccati, sed etiam caro; non quod sit in carne illud peccatum, sed ex corruptione carnis illud contrahit anima: nisi enim caro in concupiscentia traduceretur, illo peccato anima non teneretucarnem peccatricem, sed similem carni peccati ; quia illa caro non ex concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
tore apostatasse. quia ut ait dñs. ñ
stecit.⁊ hoc ab initio. ex quo ipse cͤa¬
tus ẽ. qͥ staret sistare uoluisset. q̃ auc¬
toritas supradicto mͦ pocest exponi.¬
nter eos qͥ cecid̾unt. unus fuit excel¬
lentior omnibꝰ aliis. ⁊ ñ solum illis
se excellentiorẽ uident᷑ aucꝰtores
uelle. quem admodũ iob dic̃. ipse
ẽ pͥncipiũ uiarũ dĩ:⁊ in ierechiele.
Tu signaculũ similitudinis. plenꝰ
scientia ⁊ ꝑfectus decore. in delitiis
insinuatur impressa. Itẽ miere¬
głs eiꝰ oꝑimentũ: quia ut dicit gre¬
gorius in illoꝵ comparatione cunc¬
tis clarior fuit. unde appesatus ẽ
lucifer: qͥ ñ unus ordo. s unus sp̃c
putandus ẽ. qͥ ut dicit ysidorus pt¬
qͣm creatus ẽ absq aliqͦ int̾uallo pro¬
funditatem sue scientie ꝑpendens.
in suum creatorẽ suꝑbiit.⁊ ut dicit᷑
in ysaiam dõ equari uoluit dicens.
In celum conscendã. suꝑ astra celi
exaltabo solium meum. ⁊ ero simił

Expanded text:
tore aptore apstetit, et hoc ab initio ex quo ipse creatus est, qui staret si stare voluisset; quae auctoritas supra dicto modo exponiInter eos qui ceciderunt unus fuit excellentior omnibus aliis, et non solum illis se excellentiorem videntur auctores velle. Quemadmodum Job dixit: Ipse est principium viarum Dei . Et in Ezechiele: Tu signaculum similitudinis plenus scientia et perfectione decoris in deliciis insinuatur impressa. Item in Ezegeli, operimentum ejus, quia ut dicit Gregorius: Illorum comparatione cunctis clarior fuit, unde appellatus est Lucifer, qui non unus ordo, sed unus spiritus putandus est, qui ut dicit Isidorus, postquam creatus est absque ullo intervallo, profunditatem suae scientiae 1059 perpendens, in suum Creatorem superbiit, et ut dicitur in Isaia, Deo aequari voluit. « In coelum conscendam, super astra coeli e
Abbreviated transcription (Latin):
qr licet sine gr̃a cooꝑante qͣm non¬
dum acceꝑant. ñ possent profic̾e.
tñ ꝑid quod eis colatum erat ex
grã peccatrice. poterant ñ cadere.
Nicħ enim in eis erat qd̃ ad hoc cõ
pelleret eos.⁊ si non declinassent
daretur & istis. Queritur. utrum
aliqua mora fuerit int̾ creationẽ
eoꝵ.⁊ casum. Ad qd̾ potest dici. qd
ñ fuit mora. ⁊ t̾n illud pͥus. istud poste¬
rius. s sine int̾uauo. N enim semꝑ
fuerunt mali. ut quidã dicere uo¬
lunt pro illa auctoritate ab initio
homicida fuit.⁊ inu̾itate ñ stetit
s ñ dicitur inmitio. s ab initio. id
ẽ statim post initium ⁊ in u̾itate
ñstecit. id ẽ non ꝑmansit. ñ quin in
ea fuerit. Homicida potest dici sui
ipsius. quia & ipse appellatur ho.
ut ibi. inimicus hõ hoc fecit. uł
ut augustinꝰ exponit abinitio. id
ẽ ex qͦ hõ fuit homicida fuit. qr eũ¬
ꝑ inuidiã in mortẽ p̃cipitauit. Itẽ
putari potest. ab initio temporis dia¬

Expanded text:
quia licet sine gratia cooperante quam nonquia licet sine gratia cooperante quam nondum acceperat non possent proficere, tamen per id quos eis collatum erat ex gratia creatrice, poterant non cadere. Nihil enim in eis erat quod ad hoc eos compelleret. Et si non declinassent daretur et istis. Quaeritur utrum aliqua mora fuerit inter creationem eorum et casum? Ad quod potest dici quod non fuit mora; et tamen illud prius, istud posterius, sed sine intervallo. Non enim semper fuerunt mali, ut quidam dicere volunt pro illa auctoritate. Ab initio homicida fuit; et in veritate non stetit . n initio homicida, sed ab initio, id est statim post initium, et in veritate non stetit, id est non permansit, non quin in ea fuerit. Homicida potest dici sui ipsius, quia et ipse appellatur homo, ut ibi: « Inimicus homo hoc fecit ; » vel ut Augustinus exponit: Ab initio, id est ex quo homo fuit homicida fuit, quia per invidiam in mortem praecipitavit. Item putari potest ab initio temporis dia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qd̾ dilig̾ent. Qd̾̃ ẽ ita. scilicet coope¬
rans gr̃a sine qua ñ potest profic̾e
rationał creatura. Cadere enim po¬
test ꝑse. s proficere ñ potest sine
gr̃a cooꝑante. Unde uideri potest.
qd̾ ñ sit imputandum illis. qr ceci¬
culpa eorum fuit. qd ñ ẽ data. qr
in eis nulla culpa adhuc p̃cesserat.
ad quod potest dici. quod quibꝰ
data ẽ illa gr̃a. non fuit data ex me¬
rito. qr adhuc nullũ erat m̾itũ. s
qd̾ aliis non ẽ data culpa eoꝵ fuit.
ñ que p̾cessĩt tempore.s: in causa.
pore non precessit meritũ ipsum.
ita inistis culpa fuit causa. quare
ex iudicio dĩ iusto gr̃a ñ daret᷑.⁊
t̾n tempore hoc ñ precessit illud.
qr cum dõ omnia sint presentia.
nec egeat alicuius testimonio. qͣm
cito aliquis peccat. iuste potest eũ
iudicare. non post. s simul qd̾ si
placet differre. miscđia ẽ. Illoꝵ
culpa in hoc potest considerari.

Expanded text:
per quod diligerent? Quod ita est, scilicet coopeper quod diligerent? Quod ita est, scilicet cooperans gratia; sine qua non potest proficere rationalis creatura. Cadere enim potest, sed non proficere sine gratia cooperante. Unde nihil potest, quod non sit imputandum illis qui ceciculpa eorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praecesserat. Ad quod potest dici, quod quibus data est illa gratia, non fuit data ex merito, quia adhuc nullum meritum erat; sed quod aliis non est data, culpa eorum fuit, non quod praecesserit tempore, sed in causa; pore non praecessit meritum ipsum, ita in istis culpa fuit causa, quare ex judicio Dei justo gratia non daretur; et tamen tempore, hoc non praecessit illud, quia, cum Deo omnia sint praesentia, nec eget alicujus testimonio, quam cito aliquis peccat, juste potest eum judicaplacet differre, misericordia est. Illorum culpa in hoc potest considerari;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum ẽ. quod ht̾. quicquid tẽpꝰ
requirit.⁊ conuenit scđm tempꝰ
habenti.⁊ hoc modo erant ꝑfecti
nicħ deest. quod est soluis dĩ. Qua¬
les fuerunt angłi in creatione hoc
diximus. Statim post creationẽ qͥdã
sunt conũsi ad creatorẽ suum. qͥdã
au̾si. Conũti ad dm̃ fuit dilig̾e. au̾¬
ti odio hab̃e. In conu̾sis qͣsi inspecu¬
lo relucere cepit dĩ sapientia. qͣ ip¬
si illuminati sunt. auersi excecati
sunt. nec relux in eis diuina sapien¬
tia. qr au̾si sunt alumine tanqͣm
speculũ a facie uidentis. Illis stanti¬
bꝰ.⁊ illis ruentibꝰ. discreuit lucẽ ate¬
quid boni erant. eiꝰ donum fuit. te
uit.⁊ ita angłi pͥus creati. unde dic¬
tum ẽ. in pͥncipio creauit d̾s celũ id
ẽ angłos. deinde formati qͣndo st̃
ad creatorem conu̾si. Unde dic̾tũ ẽ.
fiat lux. S potest queri. utrum ali¬
quid couatũ sit istis post creationẽ.

Expanded text:
perfectum est quod habet quidquid tempus perfectum est quod habet quidquid tempus requirit, et convenit secundum tempus habendi, et hoc modo erant perfectnihil deest quod est solius Dei. Quales fuerint angeli in creatione, hoc disunt conversi ad creatorem suum; quidam aversi. Converti ad Deum, fuit diligere; averti, odio habere. In conversis quasi in speculo lucere coepit Dei sapientia, qua ipsi illuminati sunt. Aversi excaecati sunt, nec reluxit in illis divina sapientia; quia aversi sunt a lumine, tanquam speculum a facie videntis. Sed illis stantibus et istis ruentibus discrevit Deus lucem a tequod boni erant donum fuit. TenEt ita angeli prius creati; unde dictum est: In principio creavit Deus coelum , id est angelos. Deinde formatis quando scilicet ad Creatorem sunt conversi. Unde dictum est: Fiat lux . Sed quaerendum est utrum aliquid collatum sit istis post creationem
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipio creationis ñ habuisse
aliquam uirtutẽ. uł iusticiã. uł
turalem. ut ratio. ingeniũ. ⁊ huius¬
modi. Nec possumus dicere quod
iniusti eẽnt. qͥa sine uitio erant. ⁊
cũ eẽnt sine uitio. ñ erant miseri.
cum pena non precedat culpã. Nec
tamen beati. quia ñ sunt creati in
beatitudine. s adbeatitudine᷑. Si
t̾n aliqua auctoritas dicat. eos in
ipsa creatione iustos. uł beatos fuis¬
se. beatitudinem uł iusticiã uocat
statum illum. sine miseria.⁊ sine
uitio. Opponitur aquibꝰdã hoc
modo Si in pͥncipio creationis non
⁊ beatitudinem. tunc fecit eos im
ꝑfectos d̾s. s ñ decuit eum qͥ sum¬
me potens. ⁊ ꝑfecte bonus ẽ. aliqͥd
facere inꝑfectũ. S non potest dici¬
quod imꝑfecti erant. qm habe¬
bant quicquid tunc hab̃e debe¬
bant. Dicitur namq ꝑfectũ tribꝰ
modis. scđm tempus. scđm naturã.
⁊ uniu̾salit̾ ꝑfec̾tum. Scd̾m tempꝰ

Expanded text:
in principio creationis non habuisse in principio creationis non habuisse aliquam virtutem, vel justitiam, vel rtutem naturalem, ut ratio, ingenium, et hujusmodi. Nec possumus dicere quod injusti essent, quia sine vitio erant; et cum essent sine vitio, non erant miseri, cum poena non praecedat culpam. Nec tamen beati, quia non sunt creati in beatitudine, sed ad beatitudinem. Si tamem aliqua auctoritas dicat eos in ipsa creatione justos vel beatos fuisse, beatitudinem, vel justitiam vocat statum illum sine miseria, et sine vitio. Opponitur a quibusdam hoc modo. Si in principio creationis suae non l beatitudinem, tunc fecit eos Deus imperfectos. Sed non decuit eum, qui summe potens est et perfecte bonus, aliquid facere imperfectum; sed dici potest quod perfecti erant, quia habebant quidquid tunc habere debebant. Dicitur namque perfectum tribus modis: secundum tempus, secundum naturam, et universaliter perfectum. Secundum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
indefitiens. ꝑ rationẽ naturalit̾
insita:. intelligentia sp̃uał: lib̃um
quoq arbitrium. qͦ poterant sine
iuolentia ad utrumlibet ꝓpͥa uolun¬
tate deflecti. Solet queri aquibꝰdã.
utrũ boni. uł mali. iusti. uł iniusti.
beati. uł miseri.creati sint. Fos fuis¬
se bonos in pͥmo exordio creatioĩs
constare debet. id ẽ sine uitio.N
enĩ creator optimus pot̾at auctor
mali eẽ. s iusti. nec iniusti tunc fu¬
erunt. nec aliqͣm uirtutẽ tunc ha¬
buerunt. E st enim oĩs uircus me
ritum.⁊ omne m̾itum ex lib̾o arbitͥo.
s lib̾um arbitriũ ẽ semꝑ ad futurũ.
ñ potest tunc ñ ẽẽ.⁊ quod ñ ẽ. ñ po¬
test tunc ẽẽ.⁊ ido in potestate libe¬
ri arbitrii non ẽ. N gͥ erat liberi ar¬
bitrii. ut tunc eẽnt boni qd̾ erant
ex creatione. uł mali qd̃ ñ erant.
s in posterum tantum. sicuti ali¬
quis sedens in potestate ht̃. ut stet.
s non tunc. N enim potest ut tunc
stet. s infuturum.⁊ ido dicimꝰ eos

Expanded text:
ns per rationem naturaliter insitam; intelligentia spiritualis; liberum quoque arbitrium, quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti. Solet a quibusdam quaeri, utrum boni, vel mali; justi vel injusti; liberi vel miseri creati fuerint. Eos fuisse bonos in primo exordio creationis constare debet, id est sine vitio. Non enim Creator optimus poterat auctor esse mali. Sed nec justi, nec injusti tunc fuerunt, nec aliquam virtutem tunc habuerunt. Est enim omnis virtus 1056 meritum, et omne meritum ex libero arbitrio; sed liberum arbitrium semper est ad futurum, non potest tunc non esse, et quod non est non potest tunc esse, et ideo in potestate liberi arbitrii non est. Non igitur erat liberi arbitrii, ut tunc essent boni, quod erat ex creatione, vel mali, quod non erat; sed inposterum tantum, sicut aliquis sedens in potestate habet ut stet, sed non tunc; non enim potest ut tunc stet, sed in futurum, et inde dicimus eos
Abbreviated transcription (Latin):
dimi que in seruitio ẽ. ido matͥmo¬
ma non soluantur. De quare enã
si. Dicꝰtum ẽ nob̾. quod quidã le¬
gitima matrimonia quadã p̃
dentes illud eugłicum. qd̾ ds con¬
iunxit. homo non separet. Unde
nob̾ uisum ẽ. ut comugia seruoꝵ
ñ dirimantur. etiam si diũ sos
dnos ha̾nt. s mnuno conuigio
ꝑmanentes dn̾is seruiant suis.
Et ħ in illis obseruandum ẽ. in
quib legał coniunc̾tio fuit. ⁊
affirmare. qd̾ inter seruũ ⁊ an¬
cillam absq ꝑmissione dũoꝵ.
nequeat fieri copula conuigał.
Uidetur tamen rationabiliter
qd̾ inter eos possit fieri conui¬
gium. si ex communi consen¬
su copulentur. qmuis eorum
dñi negauerint. Si enum con¬
tingeret iuiuenem ⁊ puellã.
quorum utq xp̃̾ianus
eẽt. ⁊ liber. a sarracenis captiua¬
ri.⁊ in seruitutem redigi. q̃ ratio
uitaret. ꝓuitanda fornicatione
ex communi consensu copulari:

Expanded text:
dimi quae in servitio est, ideo matrimodimi quae in servitio est, ideo matrimonia non salvantur. De qua re etiam 30. Dictum est nobis quod quidam legitima matrimonia servorum pdentes illud Evangelium: Quos Deus conjunxit, homo non separet ; unde nobis visum est ut conjugia servorum non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant, sed in uno conjugio permanentes dominis serviant suis. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis conjunctio fuit et affirmari quod inter servum et ancillam absque permissione dominorum nequeat fieri copula conjugalis, videtur tamen rationabiliter quod inter eos possit fieri conjugium si ex communi consensu copulentur, quamvis eorum domini ignoraverint. Si enim contingeret juvenem et puellam quorum uterque Christianus esset et liber a Saracenis captivari et in servitutem redigi, quae ratio vetaret pro vitanda fornicatione ex communi consensu copulari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas ⁊ lib̾as nonfiat conuigiũ.
inquib cumq eccłiis illud ẽ ꝓhi¬
bitum.⁊ cominunit̾ confirmatũ. s
in illis eccłiis q̃ nondum illam in¬
stitutionem susceꝑunt. bene fit
tinente lib̾tatẽ. ⁊ seruo seruitutẽ. Qd̾
uidetur affirmare augustimis
sic dicens. Si femina ingenua
acceꝑit seruum sciens qd̾ seruis
eẽt. habeat eum. qr omnes unũ
patrem habemus in celo. U nalex
erit iuro ⁊ femine. Leges quoq ui¬
dentur affirmare qd̾dam mira¬
bile. ħ scilicet qd̾ int̾ lib̾um ⁊ an¬
cillam ñ possit fieri matrimoniũ.
int̾ seruas ꝑsonas saitem dn̾is
consentientib. credimus fieri con¬
iugia exemplo hebreorum. qͥ qͣmiuᷤ
serui ee̾nt megypto. tñ nuptias
legitime celebrabant. Hoc etiã
in quo de comugio serui⁊ ancil¬
le. taliter ẽ decretum. Si seruum
⁊ ancillam dñs amborum in ma¬
tͥmonio coniunxerit. ⁊ pꝰtea libe¬
rato seruo. ancilla ñ potest re¬

Expanded text:
personam et liberam non fiat conjugium, personam et liberam non fiat conjugium, in quibuscunque Ecclesiis illud est prohibitum et communiter confirmatum; sed in illis ecclesiis quae nondum illam institutionem susceperunt, bene fit tinente libertatem et servo servitutem. Quod videtur affirmare Augustinus sic dicens: Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelo, una lex erit viro et feminae. Leges quoque videntur affirmare quoddam mirabile, hoc scilicet quod inter liberum et ancillam non possit fieri matrimonium, inter servas personas saltem dominis consentientibus credimus fieri conjugia: exemplo Hebraeorum qui, quamvis servi essent in Aegypto, tamen nuptias legitime celebrabant. Hoc etiam in quo de conjugio servi et ancillae taliter est decretum. Si servum et ancillam Dominus amborum in matrimonium conjunxerit; et postea liberato servo ancilla non potest re
Abbreviated transcription (Latin):
sit. & confirmata.ñ sit inter eos
conuigium. nisi ꝑ dispensationẽ
ab eccła sit ꝑmissum.
Nt̾ seruum ⁊ lib̾am ⁊ lib̾um ⁊ ancil¬
lam. iuxta romanas leges prohibe¬
tur fieri conuigiũ. Unde inconsti¬
tutionib nouellarum. Siquis ꝑer¬
rorem mulierẽ ancillã duxerit
lib̾am putans ẽẽ. uł econtrario si
lib̃a mulier seruo ꝑ errorẽ uinc̾ta
sit. dicendum ÷ ommnino nuptias ñ
constitisse. Int̾ lib̾um ⁊ ancilã. ser¬
uum ⁊ lib̾am. nuptie contrahi ñ
possunt. Fadem res affirmari
udetur. ex concilio celebrato apud
alt̾ius uxorem acceꝑit. ⁊ estimat
qd̾ in genua sit. si ipsa femina fue¬
si eam aseruitute redimere potest.
faciat. si non potest. si uoluerit alã
accipiat. S in autem eam seruã
scierat. ⁊ collaudauerat. ptͦ ut legi¬
timam habeat. Similiter si ⁊̃ mu¬
lier ingenua sit. de seruo alt̾ius fa¬
cere debet. Itaq ex his auctoritatib
datur intelligi. quod inter seruas

Expanded text:
sit et confirmata, non fit inter eos sit et confirmata, non fit inter eos conjugium, nisi per dispensationem ab Ecclesia sit permissum.Inter servum et liberam, et liberum et ancillam juxta Romanas leges prohibetur fieri conjugium. Unde in constitutionibus Novellarum: Si quis per errorem mulierem ancillam duxerit liberam putans esse, vel econtrario, si libera mulier servo per errorem juncta sit: dicendum est omnino nuptias non constituisse. Inter liberum et ancillam, servum et liberam nuptiae contrahi non possunt. Eadem res affirmari videtur ex concilio apud alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingenua sit; si ipsa femina fuesi eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem servam eam scierat et collaudaverat, post ut legitimam habeat. Similiter et mulier ingenua de servo alterius facerdatur intelligi quod inter servam
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt. ꝓhibentur a ca¬
nonib ne pt̾ea sͥ inuicem comu¬
gio copulentur. Unde leo. N po¬
test ẽẽ matrimonium cũ qua fu¬
it adult̾ium. De eademre ex conci¬
lio tẏburiensi. Relatum ẽ auribꝰ
scõrum sac̾dotum. quendã alt̾uis
uxorẽ stupro uolasse.⁊ insuꝑ ui¬
ramentum dedisse. ut ptꝰ legitimi
marit mortem si suꝑuineret. eã
duceret uxorẽ. o. d̾ ⁊ facꝰtum ẽ. Ta¬
legͥ conubium ꝓhibemꝰ. ⁊ a nache¬
mathiramus. His auctoritatibꝰ
uetantur inter se fac̾e conuigiũ.
qui se prius adult̾io polluerũt.
cens inlibro denuptiis ⁊ concupis¬
centia. Deniq mortuo uiro cum¬
quo uerum conubium fuit. fieri
uerum conubiũ pot̾. cũ qͦ priꝰ adul¬
bent. attendendum ẽ. qd̾ p̃teritis
tẽporib tales ꝑsone poterant licite
copulari. sicut de dauid ⁊ bersabee
legitur. s postea ad t̾rorem ẽ int̾¬
dictum. Unde siqui tales his tem¬
porib comiunguntur. ⁊ in eccłiis
eorum p̾dicta institutio suscepta

Expanded text:
laverunt prohibentur a canonibus ne postea sibi invicem conjugio copulentur. Unde Leo: Non potest esse matrimonium cum qua fuit adulterium. De eadem re ex concilio Tiburiensi: Relatum est auribus sanctorum sacerdotum quemdam alterius uxorem stupro violasse, et insuper juramentum dedisse ut post legitimi mariti mortem si superveniret, eam duceret uxorem: quod et factum est. Tale igitur connubium prohibemus et anathematizamus. His auctoritatibus vetantur inter se facere conjugium qui se prius adulterio polluerunt. cens in lib. De nuptiis et concupiscentia: Denique mortuo viro cum verum connubium fuit, fieri verum connubium potest cum quo prius adulbent, attendere licet quod praeteritis temporibus tales personae poterant licite copulari, sicut de David et Bethsabee legitur. Sed postea ad terrorem est interdictum. Unde si qui tales his temporibus conjunguntur et in ecclesiis praedicta institutio suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ int̾ior indutus uestib
egreditur. qnͣdo ꝑ plateas ciu¬
tatum scłarium meditando
delectatur. Ad ħ forsitan ꝑtinet.
qd̾ scriptura sacra quosdam dor¬
mre dicit inpuluere. quosdã
Iob inpuluere. saison in gre¬
mio mulieris. petrus in profun¬
do carceris. paraliticus in gra¬
batto iaciusse referuntur. Ait
enu beatus iob. Ecce nune in
puluere dormio. Dormit inpul¬
uere. qui gaudet leuitate. De
sanisone uero dicitur. qd̾ ingre¬
nuo dormiens mulieris. ami¬
serit effectum uirtutis. Nicħ
enim mentẽ citius eneruat. qͣm
cum aliquis ad luxuriã affec¬
tum cordis inclinat. Pecrus ue¬
ro dormit incarcere. id÷ in ob¬
luuone sui. ⁊ mignorantie ce¬
citate. Inter duos autem mili¬
tes dornut. uidelicet interu
tia carnis⁊ uitia mentis. q̃ ad¬
u̾sus animam militant. qr
contra uirtutes semꝑ uitia
pugnant. Paraliticus siquidẽ¬
iacet in grabato. dissolutus oi¬

Expanded text:
siquidem interior indutus vestibus siquidem interior indutus vestibus egreditur, quando per plateas civitatem saecularium meditando delectatur. Ad hoc forsitan pertinet, quod Scriptura sacra quosdam dormire dicit in pulvere, quosdam  pulvere , Samson in gremio mulieris , Petrus in profundo carceris . Paralyticus in grabbato jacuisse refertur . Ait enim beatus Job: Ecce nunc in pulvere dormiam . Dormit in pulvere, qui gaudet levitate. De Samsone vero dicitur, quod in gremio dormiens mulieris amiserit affectum virtutis. Nihil enim mentem citius enervat, quam cum aliquis ad luxuriam affectum cordis inclinat. Petrus vero dormit in carcere, id est, in oblivione sui et ignorantiae caecitate. Inter duos autem milites dormit, videlicet inter vitia carnis, et vitia mentis, quae adversus animam militant, quia contra virtutes semper vitia pugnant. Paralyticus jacet in grabato dissolutus
Abbreviated transcription (Latin):
rat.⁊ elationem que de contẽp¬
tu uitiorum nascitur p̾mat. dũ
annos iniquitatis sub certo nu¬
mero dierum portat. licet du
peccato seriuerit. tñ pt̾ laborẽ
penitentie ueniam sꝑat. Audit
gͥ quod sequitur. Et cum com¬
pleu̾s ħ dormies suꝑ latus tu¬
um dextrum. Cum enim uitia
succumbunt. dum uirtutes obe¬
curus dormit. tunc de sinistro
latere indextrum se u̾tit.⁊ cui
prius uitia resistebant. amanti
quietẽ uirtutes obsequia p̾stãt.
felix anima cui uitia seruiunt.¬
cui uircutes obediunt. que in
dormitorio tnͣquillitatis ordi¬
nauit lectulum mentis. ut som¬
no frueretur pacis. q̃ non egre¬
ditur sub obscuritate noc̾tis.
id ÷ non recedit tempore temp¬
tationis. que non discurrit ꝑ
plateas leuitatis. nec intrat lu¬
panar libidinose uoluptatis.
que capta non trahitur ad ob¬
scuritatẽ carceris. id÷ ad obluuo¬
nem mentis. nec iacet in graba¬
to dissolutionis. in uoluptate
uidelicet dissolute carnis. Ho

Expanded text:
rat, elationem quae de contemprat, elationem quae de contemptu vitiorum nascitur premit, dum annos iniquitatis sub certo numero dierum portat, licet diu peccato servierit, tamen post laborem poenitentiae veniam sperat. Audi igitur quod sequitur; et cum compleveris haec, dormies super latus tuum dextrum. Cum enim vitia succumbunt, dum virtutes obet, tunc de sinistro latere in dextrum se vertit, et cui vitia prius resistebant, amanti quietem virtutes obsequia praestant. Felix anima, cui vitia serviunt, virtutes obediunt, quae in dormitorio tranquillitatis ordinavit lectulum mentis, ut somno frueretur pacis, quae non egreditur sub obscuritate noctis, id est, non recedit tempore tentationis, quae non discurrit per plateas civitatis, nec intrat lupanar luxuriosae voluptatis, quae capta non trahitur ad obscuritatem carceris, id est, ad oblivionem mentis, nec jacet in grabbato dissolutionis, in voluptate videlicet dissolutae carnis. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
gionis ueniunt. ⁊ ħ inueniunt.
aomum miche se reppisse cre¬
dunt. Michas enim int̾pretat᷑.
quis ẽ hic. Dũ autẽ inuenuit᷑
ephot. id÷ habitum conu̾sionis.
⁊ conflatile. id÷ uerba detrac̾tio¬
nis. exeunt qͣndoq ⁊ recedunt. ⁊
admirantes huiusmodi conuer¬
siones. quis: hic dicunt. Multi
siquidem istorum sotietate pe¬
iores funt. multi uero ab eis dis
dormitorii sollicitant. qr tran¬
quillitatẽ quiete mentis turbãt.
Incipientem ⁊ enim dormire ru¬
mor exagitat. curiositas excitat.¬
⁊ sic deuno latere inaliud latus
renuntiat curiositatib mundi.
quietus dormit. De his gͥ iere¬
chiel propħa dicit. Et tu dor¬
mies suꝑ latus tuum sinistrũ.
Cum ħ propħa dicit. ꝑsonã
cuuslibet nouiter conu̾si mo¬
ralit̾ inducit. Suꝑ latus enĩ si¬
nistrum dormit. qͥ quelibet sͥ
aduersantia sub se equanimit᷑
premit. S cum iniqͥtates domꝰ
isrł suꝑ se portat. id÷ meritis
suis adscribens peccata q̃ fece¬

Expanded text:
gionis veniunt, et haec inveniunt, gionis veniunt, et haec inveniunt, domum Michae se reperisse credunt. Michas enim interpretatur, quis est hic? dum autem inveniunt ephod, id est, habitum religionis, et conflatile, id est, verba detractionis, exeunt quandoque, et recedunt, et admirantes hujusmodi conversionem, quis est hic, dicunt. Multi quidem istorum societate pejores fiunt, multi vero ab eis discspiritualis dormitorii sollicitant, quia tranquillitatem quietae mentis turbant. Incipientem etenim dormire rumor exagitat, curiositas excitat, et sic de uno latere in alterum latus renuntiat curiositatibus mundi, quietus dormit. De his igitur Ezechiel propheta dicit: Et tu dormies super latus suum sinistrum . Cum hoc propheta dicit, personam cujuslibet noviter conversi moraliter inducit. Super latus enim sinistrum dormit, qui quaelibet sibi adversantia sub se aequanimiter premit. Sed cum iniquitates domus Israel super se portat, et meritis suis ascribens peccata quae fece
Abbreviated transcription (Latin):
uersi oꝑis. ⁊ conflatile confabu¬
lationis. Nostis fr̃s quod cum
fieri debeat conflacile. metalli
species circumpositis follib. po¬
nitur inigne. fit tumultus fol¬
lium. attracto ⁊ emisso aere. com¬
mouentur cineres. crescit flam¬
ma. uolant scintille. Sic in qͥ¬
busdã eccłiis euenire solet. dũ
id ÷ mat̾iam rumorum. Aerem
folles attrahunt. ⁊ enuttunt. cũ
rumores audiunt fr̃s. ⁊ dicunt.
Auditur ibi tumultus folliũ.
id ÷ dissentio impatientium. cõ¬
mouentur cineres. quia cito tur¬
bantur leuiores. crescit flãma.
dum succenditur ira. uolant
scintille. id÷ uerba discordie.
Sic cum aaron fecisset uitulũ
conflatile. a filiis isrł petiit in¬
aures. Inaures sunt rumores.
qr sicut mnauris imponitur au¬
ri. sic rumor auditui. Ex his gͥ
ꝓcedit iutulus petulantie. qui
si p̃cedat. anferc a nob̾ recꝰtitu¬
dinem uie. N enim gͣuit̾ ince¬
dit. s ludendo discurrit. Cũ gͥ
aliqui de scło ad domum reli¬

Expanded text:
erversi operis, et conflatile confabuerversi operis, et conflatile confabulationis. Nostis, fratres, quod cum fieri debeat conflatile, metalli species circumpositis follibus ponitur in igne, fit tumultus follium attracto et emisso aere, commoventur cineres, crescit flamma, volant scintillae. Sic in quibusdam ecclesiis evenire solet, dum id est, materiam rumorum. Aerem folles attrahunt et emittunt, cum rumores audiunt fratres et dicunt. Auditur ibi tumulus follium, id est, dissensio impatientium, commoventur cineres, quia cito turbantur leviores, crescit flamma dum succenditur ira, volant scintillae, id est, verba discordiae. Sic Aaron, ut faciat vitulum conflatilem, a filiis Israel petiit inaures . Inaures sunt rumores; quia, sicut inauris imponitur auri, sic rumor auditui. Ex his igitur procedit vitulus petulantiae, qui si praecedat, aufert a nobis rectitudinem viae. Non enim graviter incedit, sed ludendo discurrit. Cum igitur aliqui de saeculo ad domum reli
Abbreviated transcription (Latin):
simulatorie loquuntur. Dicũt
enim qnͣdoq lingua ⁊ habitus
pax pax. si autem requirat᷑ ani¬
mus. respondet quod non sit
pax. Anuera enim sit pax ani¬
mi. assidue cohabitationis spa¬
tium demonstrabit. ut sit pax
in oꝑe.ñ inore. Lingua qndoq
pacem p̾dicat. s sepius turbat᷑.
Cum autem habitus cor ⁊ lin¬
gua concordant.pacem seruant.
soluta discurrit. pacem soluit.
Ad hoc ꝑtinere moraliter uide¬
tur. qd̵ cum tribus dan posses¬
sionem sibi quereret. ut in ea
habitaret. usq ad illum enim
diem inter ceteras trib sortem
n̾ acceꝑat. uenerunt de filiis
dan addomum miche.⁊ inue¬
nerunt ibi ephot.⁊ sculptile.
atq conflatile. Dan interp̾tat᷑
iudicium. Iustus enim minitio
accusator ẽ sui. filii dan queren¬
tes sibi sortem hereditatis. de¬
signant quosdam de scło ꝑui¬
dentes sibi ad habitandum do¬
mũ conu̾sionis. Inueniunt igit᷑¬
ibi qnͣdoq ephot. id ÷ habitum
religionis.⁊ cum eo sculptile ꝑ¬

Expanded text:
simulatorie loquuntur. Dicunt simulatorie loquuntur. Dicunt enim quandoque lingua et habitus, pax pax; si autem requiratur animus, respondet quod non sit pax. An vera enim sit pax animi, assiduae cohabitationis spatium demonstrat, ut sit pax in opere non in ore. Lingua quandoque pacem praedicat, sed saepius turbat. Cum autem habitus, cor et lingua concordant, pacem servant. soluta discurrit, pacem solvit. Ad hoc pertinere moraliter videtur, quod cum tribus Dan possessionem sibi quaereret, ut in ea habitaret usque ad illum enim diem inter caeteras tribus sortem non acceperat venerunt de filiis Dan ad domum Michae, et inverunt ibi ephod, et sculptile, atque conflatile . Dan interpretatur judicium. Justus enim in initio accusator est sui . Filii Dan quaerentes sibi sortem haereditatis, designant quosdam de saeculo providentes sibi ab habitandum domum conversionis. Inveniunt igitibi quandoque ephod, id est, habitum religionis, et cum eo sculptile p
Abbreviated transcription (Latin):
si lupi rapaces gregẽ simplicium
fr̃m lacerando disꝑgimus. pacẽ
simulamus. s non habemus.
Dum uero p̾lati pacem subdi¬
tis imꝑant.⁊ eos discipline legi¬
b ñ coartant. solummodo pa¬
cem docent. s nontenent. N enĩ
sufficit ut ait beatus gregorius.
ut pacem tantum doceas uerb.
nisi adhibeas etiam manũ cor¬
rectionis. Uidesne quomͦ cum
ñ sit in nob̾. estimant pacem se¬
culares. simulent ꝑuersi claustra¬
les.imꝑent ⁊ non teneant ꝑu̾si
doctores: Sic igitur estimatur
a nescientib. simulatur anon
habentibus. imꝑatur a non
tenentib Uere siquidem pa¬
cis tres species esse ꝑhibentur.
Est enim pax probata. pax con¬
firmata. pax certa. Pax enum
dĩ hominib adõ quandoq da¬
tur. data ꝓbatur. ꝓbata confir¬
matur. confirmata certificat᷑.
ꝓbatur temptatione. confirma¬
tur tribulatione. certificatur
cohabitatione. Cohabitatione
siquidem pax uera cognoscit᷑.
qͣm lingua uł habitus ext̾ius

Expanded text:
si lupi rapaces gregem simplicium si lupi rapaces gregem simplicium fratrum lacerando dispergimus , pacem simulamus, sed non habemus. Dum vero praelati pacem subditis imperant, et eos disciplinae legibus non coarctant, solummodo pacem docent, sed non tenent. « Non enim sufficit, ut ait beatus Gregorius, ut pacem tantum doceas verbis, nisi adhibeas etiam manum correctioni. » Videsne quomodo cum non sit in nobis, opinentur pacem saeculares, simulent perversi claustrales, imperent et non teneant tepidi doctores? Sic igitur existimatur a nescientibus, simulatura non habentibus, imperatur a non tenentibus. Verae siquidem pacis tres esse species perhibentur. Est enim pax probata, pax confirmata, pax certa. Pax enim Dei hominibus quandoque datur, data probatur, probata confirmatur, confirmata certificatur. Probatur tentatione, confirmatur tribulatione, certificatur cohabitatione. Cohabitatione siquidem pax vera cognoscitur, quam lingua et habitus exterius
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ sunt attendenda. que solent
inquietare pacis sompnum. ui¬
delicet hostis. seruus. uxor ⁊ ui¬
cinus. Hostis ÷ diabolus. seruus
mundus. uxor caro. uicinus qͥ¬
libet proximus. Cum gͦ diabo¬
lus . eicitur. mundus subicitur.
caro affligitur. proximus dili¬
gitur. quid aliud agitur. nisi
qd pax ex omni parte stabiit᷑:
fris. ñ ad amorem carnis. ñ ad
suꝑbiam mundi. ñ ad malitiã
diaboli Ecce quomodo salo¬
mon ht pacem ex omni parte
in circuitu. In circuitu pacẽ ht̃.
qͥ ñ curbatur memoria p̾t̾itoꝵ
delictorum. nec inquietatur
⁊ faisa pax. De falsa pace dicuͤ
pax. pax. ⁊ non erat pax.De
sai ad dauid. Pax pax dauid. ⁊
pax adiutorib suis. false uero
pacis tres speties sunt. Est enĩ
pax estimata. pax simulata. pax
imꝑata. Dum enim inter scła¬
res pacem querimus. dum discor¬
des ad concordiam reuocamus.
estimant scłares. qd̾ pacem int̾
nos habeamus. Dum inuestim᷑̃¬
tis ouium foris eximus. ⁊ intus qͣ¬

Expanded text:
igitur sunt attendenda, quae solent igitur sunt attendenda, quae solent inquietare pacis somnum, videlicet hostis, servus, uxor et vicinus. Hostis est diabolus, servus mundus, uxor caro, vicinus quilibet proximus. Cum ergo diabolus ejicitur, mundus subjicitur, caro affligitur, proximus diligitur, quid aliud agitur, nisi quod pax ex omni parte stabiliturfratris, non ad amorem carnis, non ad superbiam mundi, non ad malitiam diaboli. Ecce quomodo Salomon habet pacem ex omni parte per circuitum . In circuitu pacem habet, qui non turbatur memoria praeteritorum delictorum, nec inquietatur et falsa pax. De falsa pace dicitur: Pax, pax, et non erat pax . sai ad David: Pax, pax tibi et pax adjutoribus tuis . Falsae vero pacis tres species sunt. Est enim pax opinata, pax simulata, pax imperata. Dum enim inter saeculares pacem quaerimus, dum discordes ad concordiam revocamus, opinantur saeculares, quod pacem inter nos habeamus, dum in vestimentis ovium foris incedimus, et intus qua
Abbreviated transcription (Latin):
ocest mentis t Smas.¬
quillitas anime dormito¬
rium ꝑ similitudinẽ nuncupa¬
ri. in qua ponitur lectus consci¬
entie. substernitur fenum car¬
nis. carpitur pacis somnus. In
his si quidẽ dormit anima. dor¬
ne dormitorii tectum discooꝑi¬
atur turbine temptationum.
compone lec̾tum conscientie.
ne mens incomposita cesset a
quiete. Substerne fenum car¬
nis. ut animalitas subiaceat
rationi mentis. compesce tur¬
bam uitiorum. ne impediant
quiescentis sompnum. Ordo
siquidem dormitorii tał ẽẽ de¬
bet. ut claustralium nullus
aliquid ꝓprium circa lec̾tum
repositum seruet. Sic ⁊ consci¬
entiȩ lectus tał sit. si requirat᷑
ut nicħ inea proprie uolun¬
tatis inueniatur. Oportet etiã.
ne sub feno carnis absconditũ
lateat. quod oculos abbis omĩa
uidentis offendat. Ut autem
in pace ⁊ in idipsum dormias.
⁊ requiescas. inquire pace̾.⁊ ꝑ¬
sequere eam. Ipsa enim sicut
sompnus ab oculis. ita euanes¬
cit ab intiutu mentis. Quatuor

Expanded text:
otest mentis tranquillitas animae dormitorium per similitudinem nuncupari, in qua ponitur lectus conscientiae, substernitur fenum carnis, carpitur pacis somnus. In his siquidem dormit anima, dorne dormitorii tectum discooperiatur turbine tentationum; compone lectum conscientiae, ne mens incomposita cessat a quiete. Substerne fenum carnis, ut animalitas subjaceat rationi mentis; compesce turbam vitiorum, ne impediant quiescentis somnum. Ordo siquidem dormitorii talis esse debet, ut claustralium nullus aliquid proprium circa lectum repositum servet. Sic et conscientiae lectus talis sit, si requiratur, ut nihil in ea propriae voluntatis inveniatur. Oportet etiam ne sub feno carnis absconditum lateat, quod oculos abbatis omnia videntis offendat. Ut autem in pace et in idipsum dormias et requiescas , inquire pacem et persequare eam somnus ab oculis, ita evanescit ab intuitu mentis. Quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Discite ame quia mitis sum &e
humił corde.⁊ inuenietis reqͥẽ
animabꝰ ur̃is. Ecce mel humi¬
litats. cum dulcedine mansue¬
tudinis. Sicut mel concordat
in confectionibꝰ medicine cũ
omnib diu̾sitatib spetierum
sic ex humilitatis dulcedine con¬
diuntur omnia genera uirtutũ.
ꝑbutẏrum uͦ de armento. signa¬
tur in patriarchis ⁊ propħis doc¬
trine spiritał pinguedo. qr sict̃
pinguedo lactis inuasis suꝑemi¬
nere cognoscitur. sic & inuerb̃
ꝓpħicis sensus de diuinitate ⁊
humanitate. spiritalit̾ suꝑha¬
bundans repꝑitur. S ħ pingue¬
do butiri spetiem ñ recipit. nisi
qnͣdo prius agitata tonsionibꝰ
indurescit. Sic ⁊ d̾s in homine
ñ cognosc̾etur. nisi pͥus ds̃ ho fia¬
gellis cesus. cruci affixus. ꝑ po¬
testatem diinitatis amortuis
suscitaret᷑. Hoc gͥ butiro pascim᷑ꝰ.
dum in uerb̃ propħicis contem¬
platione diuinitatis delectam᷑.¬

Expanded text:
Discite a me quia mitis sum et Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Ecce mel humilitatis cum dulcedine mansuetudinis. Sicut mel corcordat in confectionibus medicinae cum omnibus diversitatibus specierum, sic et humilitatis dulcedine condiuntur omnia genera virtutum. Per butyrum vero de armento, signatur in patriarchis et prophetis doctrinae spiritualis pinguedo, quia sicut pinguedo lactis in vasis supereminere cognoscitur, sic et in verbis propheticis sensus de divinitate et humanitate spiritualiter superabundans reperitur. Sed haec pinguedo butyri speciem non recipit, nisi quando prius agitata tunsionibus indurescit. Sic et Deus in homine non cognosceretur, nisi prius Deus homo flagellis caesus, cruci affixus, per potestatem divinitatis a mortuis suscitaretur. Hoc igitur butyro pascimur, dum in verbis propheticis contemplatione divinitatis delectam
Abbreviated transcription (Latin):
sus doceatur. affert ⁊ honorat᷑
piscem demonte. exemplum
uidelicet sobrietatis.⁊ abstinen¬
¶tie
afferc & moyses diũsas fercu¬
lorum spe̾s. mel scilicet de petra.
oleumq de saxo durissimo. bu¬
tyrum de armento.⁊ lac de ouib
cum adipe agnorum ⁊ arietum
filiorum basan. Et hyrcos cũ
i edulla triici.⁊ sangiunẽ uue
meracissimum. Audis petram
⁊ saxum durissimũ. P etra erat
xp̃c ante passionẽ. saxum du¬
rissimũ post resurrectionẽ. Peiꝰ
prius ꝓpter pacientie firmitatẽ.
saxum uero durissimum ptea
ꝓpt̾ immortalitatis et̾nitatẽ. Pet̾
enim erat. frangi poterat. qr ad¬
huc mortał fuerat. nunc autẽ
saxum durissimum ẽ. qr factis
immortał. iterum mori non po¬
test. ꝑ mel igitur depetra desig¬
natur mellifiua doctrina p̾di¬
cationis. ꝑ oleum uͦ de saxo du¬
rissimo ab eodem procedens sp̃c
consolationis. ħ÷ enim effusio
olei. remissio peccatorum ꝑ gr̃ã
bes. accipe mel depetra. Ait enĩ

Expanded text:
sus doceatur. Affert et Honoratus sus doceatur. Affert et Honoratus piscem de monte, exemplum scilicet sobrietatis et abstinentiae. Affert et Moyses diversas ferculorum species, mel scilicet de petra, oleumque de saxo durissimo, butyrum de armento, et lac de ovibus cum adipe agnorum, et arietum filiorum Basan, et hircos cum medulla tritici, et sanguinem uvae meracissimum . Audis petram, et saxum durissimum. Petra erat Christus ante passionem, saxum durissimum post resurrectionem. Petra prius propter patientiae firmitatem; saxum vero durissimum postea propter immortalitatis aeternitatem. Petra enim erat, frangi poterat, quia adhuc mortalis fuerat; nunc autem saxum durissimum est, quia factus immortalis, iterum mori non potest. Per mel igitur de petra, designatur melliflua doctrina praedicationis, per oleum vero de saxo durissimo, ab eodem procedens spiritus consolationis. Haec est enim effusio olei, remissio peccatorum per gratbes, accipe mel de petra. Ait enim,
Abbreviated transcription (Latin):
monte honoratus. Iacobus sup¬
plantator. andreas uirił. inter¬
p̾tatur. Qui enim uitia supplan¬
tant. qui uirilit̾ agunt. exemplo
bone oꝑationis pisces de mari.
id÷ scłares adlitus conu̾sionis tͣ¬
hunt. Tobias uero qui descendit
ad flumen. xp̃c ẽ. descendens ad
mundum. ustus ad lacrimas.
Thobias ut lauaret pedes. xp̾c
ut ablueret peccata. iustus ut
carnales mundaret affectus. In¬
uenit thobias piscem. xp̃c dia¬
bolum. uistus qd libet diaboli
membrum. ꝑiscem thobias ex¬
trahit. diabolum xp̃c eiecit. uis¬
tus impium conuertit. Exente¬
rat thobias piscem int̾iora proi¬
tiendo. xp̃c diabolum. malig¬
nitatẽ eius aꝑiendo. iustus ꝑ con¬
fessionem occulta pectoris eiti¬
endo. N carent isti sale. quo pis¬
ces suos asꝑgant. Ht̾ enuim tho¬
bias mat̾ialem. xp̾c mysticũ.
iustus moralem. Thobias gͥ. ñ
caret sale mat̾iali. quo piscis
condiatur. xp̃c sale sapientie.
quo diabolus caueatur. iustus
saie doctrine. quo nouit conũ¬

Expanded text:
monte Honoratus. Jacobus supplantator, Andreas virilis interpretatur. Qui enim vitia supplantant, id est, qui viriliter agunt, exemplo bonae operationis pisces de mari, id est, saeculares ad littus conversionis trahunt. Tobias vero, qui descendit ad flumen, Christus est descendens ad mundum, justus ad lacrymas. Tobias, ut lavaret pedes, Christus ut ablueret peccata, justus ut carnales mundaret affectus. Invenit Tobias piscem, Christus diabolum, justus quodlibet diaboli membrum. Piscem Tobias extrahit, diabolum Christus ejecit, justus impium convertit. Exenterat Tobias piscem interiora projiciendo, Christus diabolum malignitatem ejus aperiendo, justus per confessionem occulta pectoris ejiciendo. Non carent isti sale, quo pisces suos aspergant, habet enim Tobias materialem, Christus mysticum, justus moralem. Tobias igitur non caret sale materiali quo piscis condiatur; Christus sale sapientiae, quo diabolus caveatur; justus sale doctrinae, quo noviter conver
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione. Uidesne fr̾ km̃e.
quomͦ ad nrãm docꝰtrinam scͥp¬
ta sunt ħ omnia. Uidesne qͦ¬
modo ꝑ puluere᷑ designatur
leuitas. ꝑ gremium mulieris
uoluptas. ꝑ profundum car¬
ceris ignorantie cecitas. ꝑ gra¬
batum paralitici. conturbatio
mio mulieris. solue uinela
colli tui. tolle grabatum tuum
⁊ ambula.

Expanded text:
e, quomodo ad nostram doctrinam scripta sunt haec omnia? Videsne quod per pulverem designatur levitas, per gremium mulieris voluptas, per profundum carceris ignorantiae caecitas, per grabatum paralytici conturbatio mio mulieris, solve vincula colli tui, tolle grabatum tuum et ambula.
Abbreviated transcription (Latin):
bibentes reddunt. Unde ⁊ pro¬
pħa. Quid retribuam dño pro
omnib que retribuit michi:
Calicem salutaris accipiã. ⁊ no¬
men dñi inuocabo. Sunt ⁊ alii
cibi egyptii summoꝑe uitandi.
qr sepissime generant infirmi¬
tatem.⁊ qnͣdoq mortem. Si qͤ¬
ras qui sint ut uitari possint.
hi sunt cibi noxii. allia uideli¬
cet. cepe. ⁊ porri. Hec filii isrł
in deserto cum ollis carnium
suspirabanr. q̃ tn comesta gra¬
uiter inflant. uentositatẽ ge¬
nerant. cerebrum turbant. ocu¬
los grauant. lacͥmas ꝓuocant.
E giptie carnes sunt. munda¬
ne delectationes. in quib infir¬
mitates anime latent. que pͦt¬
ea ꝑ effectus ⁊ oꝑationes ext̾ius
apparent. Inflat enim elatio.
uentositatem gen̾at uerboꝵ
inundacio. turbat cerebrum
mentis oculos in manu discre¬
tionis ponas. Ut gͥ sanus uiuas.¬

Expanded text:
hibentes reddunt. Unde et Prohibentes reddunt. Unde et Propheta: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Sunt et alii cibi Aegypti, summopere vitandi, quia saepissime generant infirmitatem, et quandoque mortem. Si quaeras qui sunt, ut vitari possint, hi sunt cibi noxii, allia videlicet, caepe, et porri, haec filii Israel in deserto cum ollis carnium suspirabant, quae tamen comesta graviter inflant et ventositatem generant, cerebrum turbant, oculos gravant, lacrymas provocant. Aegyptiae carnes sunt mundanae delectationes, in quibus infirmitates animae latent, quae postea per effectus et operationes exterius apparent. Inflat enim elatio, ventositatem generat verborum inundatio, turbat cerebrum mentis oculos in manu discretionis ponas. Ut tu i
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ inpropħa. Pauit eos in
innocentia cordis. ⁊ in intellec¬
tib manuum suarum dedux
eos. Ad cor ꝑtinet innocentia.
ad corpus oꝑum munditia. ut
innocens habeatur intentio cor¬
dis. ⁊ munda sint oꝑa carnis. ħ
sunt lac. ⁊ lana. hoc lacte debe¬
mus pasci. hac lana uestiri. Hec
gͥ ad simplicitatẽ claustraliũ ꝑ¬
tinent. qͥ munditia carnis uesti¬
untur. ⁊ nulli nocent. In adipe
ũ agnorum ⁊ arietum. designa¬
tur inprelatis dilectio fr̃m. Hii
enim dicuntur filii basan. id ÷
pinguedinis. inquo demonstra¬
tur dulcedo caritatis. ꝑ hyrcos
siquidem figuratur uita peni¬
tentium. qͥ sunt imitatores xp̃i
passionum hoc ÷ enim qd̾ di¬
citur hyrcos cum medulla
tritici. penitentes uidelicet
mortificando carnem suam.
⁊ iuitatores passionum xp̃i.
Sangus uero uue meracissimꝰ.
sanguis ẽ xp̃i. nulla peccatoꝵ
fece turbatus. Qui gͥ usq ad
effusionem sanguinis ꝑuersis
resistunt. quem pro nobis sal¬
uator bibit. pro calice calicem

Expanded text:
nde et Propheta: Pavit eos in innocentia cordis sui, et in intellectibus manuum suarum deduxit eos . Ad cor pertinet innocentia, ad corpus, operum munditia, ut innocens habeatur intentio cordis, et munda sint opera carnis. Haec sunt lac et lana, hoc lacte debemus pasci, hac lana vestiri. Haec igitur ad simplicitatem claustralium pertinent, qui munditia carnis vestiuntur, et nulli nocent; in adipe vero agnorum et arietum, designatur in praelatis dilectio fratrum. Hi enim dicuntur filii Basan , id est, pinguedinis in quo demonstratur dulcedo charitatis. Per hircos siquidem figuratur vita poenitentium, qui sunt imitatores Christi passionum, hoc est enim, quod dicitur, hircos cum medulla tritici, poenitentes videlicet mortificando carnem suam, et imitatores passionum Christi. Sanguis vero uvae meracissimus, sanguis est Christi, nulla peccatorum faece turbatus. Qui igitur usque ad effusionem sanguinis perversis resistunt, quem pro nobis Salvator bibit, pro calice calicem