comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spicere. ne unqũa dies uacuus labat᷑
ab oꝑe: et expectatus finis temporis
mnanis ueniat ad remunerationẽ. In
laboris namq studio conspicit: quid
ꝑciꝑe intempore remunerationis pos¬
sit. Nam cum opus crescit: p̃mii fidu¬
cia ꝓficit. Cum uero opus corpuerit:
spes aremuneratione lassescit. Unde
et electus quisq uitã suam quasi mer.¬
cennarii dies pensans tanto fidentiꝰ
spem tendit ad p̃mium: qͣnto nunc
robustius ꝑdurat ad laboris increm̃¬
tum. Qui sit decursus p̃sentis tem¬
poris pensat: dies cum oꝑibus mi¬
merat. ne a labore uacuus transeat.
uite momenta formidat adu̾sis
gaudet passione reficitur. merore
refouetur: quia subsequentis uite
p̃miis. tanto se remunerari largiꝰ
conspicit: quanto ꝓ amore illius
cotidianis se mortib uerius impẽ¬
dit. Hinc namq est. qd̾ ciues suꝑne
patrie: conditor eiꝰ. psalmiste uoci¬
b dicunt.. Propt̃ te morte affici¬

Expanded text:
spicere ne unquam dies vacuus labatur spicere ne unquam dies vacuus labatur ab opere, et exspectatus finis temporis ne inanis veniat ad remunerationem. In laboris namque studio conspicit quid percipere in tempore remunerationis possit. Nam cum opus crescit, praemii fiducia proficit; cum vero opus torpuerit, spes a remuneratione 247 lassescit. Unde et electus quisque vitam suam quasi mercenarii dies pensans, tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incrementum; qui sit decursus praesentis temporis pensat, dies cum operibus numerat, ne a labore vacua transeant vitae momenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore refovetur, quia subsequentis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impendit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te morte affici
Abbreviated transcription (Latin):
ies suos euolui mercennarius ci
cius exoptat: ut ad laboris sui p̃¬
mium sine tarditate ꝑuemiat. Dies
itaq hominis uera et eterna sapi¬
entis. recte dieb mercennarii com¬
parantur: quia p̃sentẽ uitam ui¬
annon patriam. miliciam ñ palmã
deputat: et eo se abesse longuis a
p̃mio conspicit qd̃ tardius ad finẽ
uenit. Considerandũ quoq ẽ. qd̃
mercennariꝰ malienis laboribus
exsudat: s tam̃ sibi p̃miũ ꝓpͥum
preparat. uoce autẽ redempͣtoris
nr̃i dicitur. Regnũ meum non ẽ.
de hoc mundo. Om̃s gͦ qui spe ce¬
lestium p̃diti exercitio uite p̃sen¬
tis atterimur: in alieno laboramꝰ.
Nam sepe et reꝓbis seruire cogi¬
mur: mundo que mundi sunt
reddere coartamur: et alieno qͥdẽ
labore fatigamur. s tam̃ p̃mia nr̃a
qd̃ pure ministramꝰ aliena. Quo¬
contra quibusdã ueritas dicit. Si
in alieno fideles non fiustis: qd̃ ur̃m
est quis dabit uobis: Sciendũ quoq
est. qd̃ mercennariꝰ sollicite curat in¬

Expanded text:
ies suos mercenarius evolvi citius exoptat, ut ad laboris sui praemium sine tarditate perveniat. Dies itaque hominis vera et aeterna sapientis recte mercenarii diebus comparantur, quia praesentem vitam, viam non patriam, militiam non palmam deputat; et eo se abesse longius a praemio conspicit, quo tardius ad finem venit. Considerandum quoque est quod mercenarius in alienis laboribus exsudat, sed tamen sibi praemium proprium praeparat. Voce autem Redemptoris nostri dicitur: Regnum meum non est de hoc mundo . Omnes ergo qui, spe coelestium praediti, exercitio vitae praesentis atterimur, in alieno laboramus. Nam saepe et reprobis servire cogimur, mundo quae mundi sunt reddere coarctamur; et alieno quidem labore fatigamur, sed tamen praemia nostra quod pure ministramcontra quibusdam Veritas dicit: « Si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? » Sciendum quoque est quod mercenarius sollicite curat in
Abbreviated transcription (Latin):
studet pͥus assertõnes hostium falsas
ostendere: et tc̃ predicamenta uerita¬
tis aꝑire: quia cũ recta se tenere existi¬
mant. recta que audiunt contuma¬
citer impugnant.
nte gͦ necesse est. ut errorem suũ
heretici senciant. ne audite ueri¬
tati contradicant: quia et campoꝵ
sentes si arator uomeris scissione nos
eruat t̾ra accepta semina in segetẽ
non ꝓducit. Et cum putredinẽ me¬
dicus uulneris aꝑcione non eicit:
nequaqũa in loco putredinis sana ca¬
ro coalescit. Prius gͦ ꝑuersa destru¬
ens: dicat. Loquentes id qd̾ iustũ ẽ.
iudicate. Post autẽ recta in sinuãs

Expanded text:
studet prius assertiones hostium falsas studet prius assertiones hostium falsas ostendere, et tunc praedicamenta veritatis aperire, quia cum recta se tenere aestimant, recta quae audiunt contumaciter impugnant. Ante ergo necesse est ut errorem suum haeretici sentiant, ne auditae veritati contradicant, quia et camporum sentes si arator vomeris scissione non eruit, terra accepta semina in segetem non producit; et cum putredinem medicus vulneris apertione non ejicit, nequaquam in loco putredinis sana caro coalescit. Prius ergo perversa destruens, dicat: Loquentes id quod justum est judicate; post autem recta insinuans
Abbreviated transcription (Latin):
ticos nr̃a denuntians p̃cipitatio¬
nem loquentiũ rep̃hendat: atq
ad eoꝵ mentẽ uerba recolligat
dicens. Loquentes id qd̃ iustũ est
uidicate. Ac si aꝑte diceret. Si in eo
qd̃ ad nos ꝑ egressum locutionis
exigitis reprehendi non uultis.
intus iusticie libram tenete: ut
tanto foris qd̃ dicitur. ex ueritatis
pondere placeat quanto hoc inte¬
rius trutina discretionis pensat.
Et quia hii erga aliena dicta. rec¬
tum iudicium exerunt qͥ uidicare
prius ꝓpͥa sciunt: postquã dixit
loquentes id qd̃ iustum est iudicate:
apte mox subdidit.¬
It non inuenietis in lingua mea
iniquitatẽ: nec infaucib meis
stulticia ꝑsonabit. Ac si aꝑte dicẽt.
Si subtilius ur̃a perpenditis. ueriꝰ
aliena pensatis. Et cum rectũ ceꝑit
ẽẽ qd̃ dicitis: iustum cognoscitis quod
auditis. Nequaquã quippe mea uob̃
lingua stulticiam resonat: si a ur̃a cõ¬
scientia non ꝓcedat. Sic sic scã eccłia

Expanded text:
ticos nostra denuntians, praecipitatioticos nostra denuntians, praecipitationem loquentium reprehendat, atque ad eorum mentem verba colligat, dicens: Loquentes id quod justum est, judicate. Ac si aperte diceret: Si in eo quod ad nos egressum locutionis exitis, reprehendi non vultis, intus justitiae libram tenete, ut tanto foris quod dicitur ex veritatis pondere placeat, quanto hoc interius trutina discretionis pensat. Et quia hi erga aliena dicta rectum judicium exerunt, qui judicare prius propria sciunt, postquam dixit, Loquentes id quod justum est, judicate, apte mox subditt non invenietis in lingua mea iniquitatem, et in faucibus meis stultitia non personabit. - Ac si aperte diceret: Si subtilius vestra perpenditis, verius aliena pensatis. Et cum rectum esse coeperit quod dicitis, justum cognoscitiauditis. Nequaquam quippe mea vobis lingua stultitiam resonat, si a vestra conscientia non procedat. Sic sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
eq eñi heretici inquisitioni¬
b sius ueritatẽ conantur asse¬
qui: s uictores uideri. Cumq fo¬
riꝰ uideri sapientes appetunt: in¬
tus ꝑ stulticiam elationis sue ũi¬
culis ligantur. uñ fit ut conten¬
tionũ certamina exquirant et de¬
deo qui pax nr̃a est loqui pacifice
nesciant: atq expacis negotio ri-¬
xe inuentores fiant. Quib bene
ꝑ paulum dicitur. Siquis autem
iudetur ẽẽ. contenciosus: nos talẽ
consuetudinẽ non habemꝰ neq eccła
dei. Recte autẽ subditur. Et lo
Snamq qui loquitur. dum de ũ
bis suis auditoris sentenciam expe¬
ctat: quasi eius iudicio supponit᷑.
a quo auditur. Qui gͥ indictis suis
reꝓbari metuit. ip̃e prius exami¬
nare debet qd̃ dicit: quatinus in ter
cor et lingũa. equus quidam discre¬
tusq arbit̾ sedeat: subtiliter pensãs
si recta uerba cor offerat. que utilit̾
suscipiens ad auditorũ iudiciũ lin¬
gua ꝑducat. Beatus igitur iob sua
contra amicos agens. s contra here¬

Expanded text:
e enim haeretici inquisitionibus suis veritatem conantur assequi, sed victores videri. Cumque foris ostendi sapientes appetunt, intus per stultitiam elationis suae vinculis ligantur. Unde fit ut contentionum certamina exquirant, et deDeo, qui pax nostra est, loqui pacfice nesciant, atque ex pacis negotio rixae inventores fiant. Quibus bene per Paulum dicitur: Si quis autem videtur esse contentiosus, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Recte autem subditur: CAPUT - Is namque qui loquitur, dum vel in sui auditoris sententiam exspectat quasi ejus judicio supponitur, a quo auditur. Qui igitur in dictis suis robari metuit, ipse prius debet examinare quod dicit, quatenus inter cor et linguam aequus quidam discretusque arbiter sedeat, subtiliter pensans, si recta verba cor offerat, quae, utiliter suscipiens, ad auditorum judicium lingua perducat. Beatus igitur Job sua contra amicos agens, sed contra haere
Abbreviated transcription (Latin):
am: dicat. Uerũptam̃ qd̃ cepi¬
stis explete. Benignitate p̃ditus:
adiungat. Prebete aurem: et ui¬
dete anmentiar. Quia uero sca
instituta: recta que errantibus
dicit non quasi ex auctoritate p̃¬
cipit. s quasi ex racione ꝑsuadet:
bene nunc dicitur. uidete an mẽ¬
ciar. Ac si aꝑte dicat. Ca que asse¬
ro nequaquã mͥ ex auctoritate cre¬
dite: s an uera sint ex ratione pẽ¬
sate. Que et si qñ dicit qd̃ ratio¬
ne comprehendi non ualet:ne de
occultis humana ratio queri de¬
beat. rationabilit̃ suadet. S sepe
heretici dum occasionẽ ratioc ina¬
cionis accipiunt: ad iurgia cõtẽ¬
tionis effrenantur. Unde et apte

Expanded text:
am dicat: Verumtamen quod coepiam dicat: Verumtamen quod coepistis, explete; benignitate praeditus adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. 3. Ecclesia instituta recta quae errantibus dicit, non quasi ex auctoritate praecipit, sed ex ratione persuadet, bene nunc dicitur: Videte, an mentiar. Ac si aperte dicat: Ea quae assero nequaquam mihi ex auctoritate credite, sed an vera sint ex ratione pensate. Quae et si quando dicit quod ratione comprehendi non valet, ne de occultis humana ratio quaeri debeat, rationabiliter suadet. Sed saepe haeretici, dum occasionem ratiocinationis accipiunt, ad jurgia contentionis effrenantur. Unde et apte
Abbreviated transcription (Latin):
tela pacienter excipiat. et amoris a¬
cula ualent̾ reddat. Nequaqũã quippe
ad bella armatus ꝑgit: qui aut clipe¬
um sumens. gladus non utitur. aut
utens gladiis clipeo ñ munitur. Unde
et miles dei aduersitatis bello dep̃ssus
et scutum pacientie debet ante ferre
ne ꝑeat: et ad p̃dicandum ꝓmptus
amoris inferre iacula ut uincat. Cu¬
ius armature summã breuiter pau¬
lus insinuat dicens. Karitas paciẽs
est: benigna est. Cũ uͦ unũ exutroq
defuerit. caritas non est: si uidelicet
malos. aut absq benignitate tolerãs
non amat. aut rursum sese sine pa¬
cientia exhibens negligit tolerare
quos amat. Ut gͦ anobis caritas ue¬
ra teneatur: necesse est quatinꝰ et be
nignitati pacientia. et rursum pa-¬
cientie benignitas suffragetur: ut¬
ut magnum qd̾ lam incorde nr̃o edi¬
ficium construens: et benignitatis
arcem pacientia solidet: et pacientie
fundata edificia benignitas exornet.
Deatus gͥ iob promptꝰ ad pacienti¬

Expanded text:
tela potenter excipiat, et amoris jatela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Nequaquam quippe ad bella armatus pergit qui aut clypeum sumens, gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non munitur. Unde eet scutum patientiae debet anteferre, ne pereat, et ad praedicandum promptus amoris inferre jacula ut vincat. Cujus armaturae summa breviter Paulus insinuat, dicens: Charitas patiens est, benigna est. Cum vero unum ex utroque defuerit, charitas non est: si videlicet malos, aut absque benignitate tolerans non amat, aut rursum sese sine patientia exhibens, negligit tolerare quos amat. Ut ergo a nobis charitas vera teneatur, necenignitati patientia, et rursum patientiae benignitas suffragetur, ut magnum quoddam in corde nostro aedificium construens, et benignitatis arcem patientia solidet, et patientiae fundata aedificia benignitas exornet. Beatus igitur Job promptus ad patienti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nituntur subuertere: quia fideł
dei ppłs ipsos quoq quos ꝑsequentes
tolerat. amando non desinit ad ueri¬
tatem reuocare. S inter hec sciendũ
est quia sc̃i uiri nec sustinere falsa
ꝑhumilitatẽ metuunt: nec lesi ũ¬
quam aueritate conticescunt. Uñ¬
et subditur.
Qui enim ad uersa ꝑpeti non timet:
dicat. Uerumptam̃ qd̾ cepistis expłe¬
te. Quia uero ip̃is suis ꝑsecutoribꝰ.
ueritatis predicamenta non subtra¬
hit: ad iungit.
rebete aurem: et uidete an men¬
tiar. Ac si aperte diceret. Nec ante
illatas molestias trepido: nec ingra¬
tis auditorib coireptionis adutora
abscondo: quia et malis oppressus
exerceor. et ip̃is meis pesecutoribus
benigne impensus cresco.
ens quippe scõꝵ
in hoc tẽptationũ prelio. et muni¬
ta pacientie clipeo. et gladiis amoris
accincta: ad ꝑferenda mala sumit sor¬
titudinem. et ad rependenda bona exe¬
rit benignitatẽ: quatinꝰ et odiorum

Expanded text:
quem nituntur evertere, quia fidelis quem nituntur evertere, quia fidelis Dei populus ipsos quoque quos persequentes tolerat amando non desinit ad veritatem vocare. Sed inter haec sciendum est quia sancti viri nec sustinere falsa per infirmitatem metuunt, nec laesi unquam a veritate conticescunt. Unde subditur: --Quia enim adversa perpeti non timet, dicat: Verumtamen quod coepistis, explete. Quia vero ipsis suis persecutoribus veritatis praedicamenta non subtrahit, adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. Ac si aperte diceret: Nec ante illatas molestias trepido, nec ingratis auditoribus correptionis adjutoria abscondo, quia et malis pressus exerceor, et ipsis meis persecutoribus 242 benigne impensus cresco. Mens quippe sanctorum in hoc tentationum praelio et munita patientiae clypeo, et gladiis amoris accincta, ad perferenda mala sumit fortitudinem, et ad rependenda bona exerit benignitatem, quatenus et odiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Recedenti iam
libello tracta¬
iumus:quod
beatus iob ũi
nobis sue hu¬
militatis in
nitimini amicũ ur̃m. Quã¬
te namq infirmi tatis se ꝑ-¬
pendat insinuat: quem pu¬
pillum uocat. Quia uero
ab amore recedere etiam lesa
caritas nescit. et subũti uelle
se queritur: et tamen amicũ se
ẽẽ testatur. Cu us uerba ut sepe
iam diximus sic eidem specialiter cõ¬
gruunt: ut tamen ꝑ hec ex ꝓpħico spi¬
ritu etiam sententie fidelis ppłi ex uo¬
ce ecch̃e uniuersalis expͥmant᷑. Qui
hereticoꝵ contrarietatẽ tolerans et
infirmum se ꝑhumilitatẽ conspicit:
et tamen a seruande dilectionis mag¬
nitudine non recedit. Sc̃e quippe ec¬
cłie ppłs quia mortui patris eiꝰ filius:
pupillus ñ incongrue dicitur. Cuiꝰ
resurgentis uitam iam quidem per
fidem sequitur: s nec dum ꝑ speciẽ
contẽplatur. Suꝑ pupillum uero he¬
retici irruunt: cũ humilitatẽ fide¬
lis ppłi importunis falsisq allegationi¬
b affligunt: et tamen amicus est.

Expanded text:
ecedenti jam libello tractavimus, quod beatus Job vim nobis humilitatis suae nitimini amicum vestrum. Quantae namque infirmitatis se perpendat insinuat, quem pupillum vocat; quia vero ab amore recedere etiam laesa charitas nescit, et subverti velle se queritur, et tamen amicum se esse testatur. Cujus verba, ut saepe jam diximus, sic eidem specialiter congruunt, ut tamen per haec ex prophetico spiritu etiam sententia fidelis populi, ex voce Ecclesiae universalis, exprimatur, qui haereticorum contrarietatem tolerans, et infirmum se per humilitatem conspicit, et tamen a servandae dilectionis magnitudine non recedit. Sanctae quippe Ecclesiae populus, quia mortui patris est filius, pupillus non incongrue dicitur; cujus resurgentis vitam jam quidem per fidem sequitur, sed necdum per speciem contemplatur. Super pupillum vero haeretici irruunt, cum humilitatem fidelis populi importunis falsisque allegationibus affligunt. Et tamen amicus est
Abbreviated transcription (Latin):
Solent autẽ heretici alia aꝑte dic̃e:¬
et alia in occultis sentire. ꝑ liguam
quippe aꝑta locutio: ꝑ fauces uero
occulta tractatio designatur.
nec in lingua miquitas nec stul¬
ticia infaucibus resonat: quia eaq̃
per publicam locutõnẽ p̃clicat etiã
aliud docet. atq in occultis aliud re¬
tinet: s et qd̃ sentit loquendo eicit.
et qd̃ loquitur uuendo custodit:
ac de sapientie suꝑne conuiuio. qͥcqͥd
ꝑlingũa p̃dicationis emanat. hoc
ꝑ fauces tacite expectatõnis degu¬
stat. Sed beatus iob unum scilicet
menbrum uniuersalis ecclie suaĩ¬
sinuans. atq electoꝵ om̃ium corda
manifestans omne qd̃ sentit aꝑiat:
ut mentis eius rectitudinem attesta¬
tio locucionis eius in notescat. Seq̃a.¬

Expanded text:
Solent autem haeretici alia aperte dicere, alia in occultis tenere. Per linguam quippe aperta locutio, per fauces vero occulta tractatio designatur. nec in lingua iniquitas, nec stultitia in faucibus resonat, quia ea quae per publicam locutionem praedicat, etiam aliud docet, atque in occultis aliud retinet, sed et quod sentit 244 loquendo ejicit, et quod loquitur vivendo custodit; ac de sapientiae supernae convivio quidquid per linguam praedicationis emanat, hoc per fauces tacitae exspectationis degustat. Sed beatus Job unum scilicet membrum universalis Ecclesiae, sua insinuans, atque electorum omnium corda manifestans, omne quod sentit aperiat, ut mentis ejus rectitudinem attestatio locutionis innotescat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem cotidie tenditur. Cuq
ꝑordinẽ milicie locus crescit: tota si¬
mul hominis milicia deficit. Milicia
gͦ est uita hõis suꝑ t̾ram: qͥa ꝙ sicut
suꝑius diximꝰ unusquisq dũ cotidie
ad iite terminum ꝑtẽporum augmẽ¬
tum tendit: augendo uitam. uiuere
desinit. Dies quippe expectat ut ue¬
niant. s cum ad augmentũ uite ue¬
niunt. iam ab augmento uite subtͣ¬
huntur: quia et itinerantis gressus
dum in anteriora ꝓficit. qd̃ restat it̃
decrescit. Uita gͦ nr̃a milicia est: que
quo ad augmentum ducitur. eo ut ñ
sit finitur. Bene gͦ dicitur. milicia ẽ
uita hominis suꝑ t̾ram: quia dũ per
spacia temporũ crescere appetit: ab
eodem spacio qd̃ ꝑdendo colligit. cres¬
cendo ꝑtransit. Unde et apte quoq
ipse milicie cursus expͥmit᷑: cũ ꝑtinꝰ
subinfertur

Expanded text:
ad finem quotidie tenditur; cumque ad finem quotidie tenditur; cumque per ordinem militiae locus crescit, tota simul hominum militia deficit. Militia ergo est vita hominis super terram, quia et, sicut superius diximus , unusquisque dum quotidie ad vitae terminum per temporum augmenta tendit, augendo vitam, vivere desinit. Dies quippe exspectat ut veniant; sed cum ad augmentum vitae veniunt, jam ab augmento vitae subtrahuntur, quia et itinerantis gressus dum in anteriora proficit, quod restat iter decrescit. Vita ergo nostra militia est, quae quo ad augmentum ducitur, eo ut non sit finitur. Bene igitur dicitur: Militia est vita hominis super terram, quia dum per spatia temporum crescere appetit, ab eodem spatio, quod perdendo colligit, crescendo pertransit. Unde apte quoque ipse militiae cursus exprimitur, cum protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
leuat: eiq uentura queq ĩa presen¬
tia ostentat. S dum sepe et in mul¬
tis suꝑ semet ip̃m tollitur. ut fut᷑a
ueraciter contemplet᷑: meris in sui cõ¬
fidentiam deducta eum qui haberi
semꝑ non potest. semꝑ sibi adesse
omne qd̾ senserit ꝓpħiam putat:
quia sibi hanc et cum non habet
tribuit. et in quantũ habere potu¬
it amittit. Sicq fit : ut inde post
alioꝵ merita tristis redeat: unde esti¬
matione om̃ium letus prchibat. Tẽ¬
ptatio gͦ est uita hominis suꝑtrã:
que aut aliena auirtutib ad celeste
p̃miũ surgere non ualet: aut dita¬
ta donis sp̃italib aliq̃n det̾ius ex oc¬
casione uirtutũ ruit. Quia autẽ¬
paulo suꝑus hoc ẽẽ tẽptat̃onẽ
qd̃ miliciam diximꝰ: sciendũ sũmo¬
ꝑe est. qd̃ quiddã nobis appella¬
tione militie amplius qũa nõie
tẽptationis innuitur. Hoc namq
nr̃o intellectui expressione mili¬
cie augetur. qd̃ nimirũ ꝑ miliciam

Expanded text:
levat, eique ventura quaeque jam praesenlevat, eique ventura quaeque jam praesentia ostentat. Sed dum saepe et 246 in multis super semetipsum tollitur, ut futura veraciter contempletur, mens, in sui confidentiam deducta, eum qui haberi semper non potest semper sibi adesse omne quod senserit prophetiam putat, quia sibi hanc et cum non habet tribuit, et in quantum habere potuit amittit. Sicque fit ut inde post aliorum merita tristis redeat, unde aestimatione omnium laetus praeibat. Tentatio est ergo vita hominis super terram, quae aut aliena a virtutibus ad coeleste praemium surgere non valet, aut ditata donis spiritalibus aliquando deterius ex occasione virtutum ruit.  Vepaulo superius hoc esse tentationem quod militiam diximus, sciendum summopere est quod quiddam nobis appellatione militiae amplius quam nomine tentationis innuitur. Hoc namque nostro intellectui expressione militiae augetur, quod nimirum per militiam
Abbreviated transcription (Latin):
caligo densescat. Bene gͦ dicitur¬
temptatio est uita hõis suꝑ t̾ram:
quando ibi quoq reatũ descensio¬
nis inuenit: ubi se ꝓuectũ comp̃¬
hendere ascensionis putauit. Et
inde mens confunditur. unde sur¬
gere aconfusione nitebatur: ut ꝑ
hoc ad semet ipãm diuerberata re¬
deat ꝑ qd̃ semet ipãm iam collecta
et coadunata transibat. Iste ab
eruditione diuine legis alienus
ignorantia sua deprimit᷑. ne quid
obtinende salutis oꝑetur: ille di¬
uinc legis scientia p̃ditus. dũ sibi
p̃ceteris gaudet intellectum sup¬
petere: quia pͥuato gaudio exul¬
tat ꝑcepti intellectus in se muña
dissipat. Et inde in iuditio cet̾is
deterior exhibetur: unde clarior
ceteris ad tempus ostenditur. Hunc
quia uirtutũ dona non subleuãt.
etiam uiam simplicem rectitudiniᷤᷤ
declinat et uelut extraneum se ace¬
lesti munere deputans quasi eo se¬
curius praua agit: quo suꝑni doni
sublimia munera non percepit. Illũ

Expanded text:
caligo densescat.  Vetcaligo densescat.  VetTentatio est vita hominis super terram, quando ibi quoque reatum descensionis invenit, ubi se provectum comprehendere ascensionis putavit; et inde mens confunditur, unde surgere a confusione nitebatur, ut per hoc ad semetipsam diverberata redeat, per quod semetipsam jam collecta et coadunata transibat. Iste, ab eruditione divinae legis alienus, ignorantia sua deprimitur, ne quid obtinendae salutis operetur. Ille divinae legis scientia praeditus, dum sibi prae caeteris gaudet intellectum suppetere, quia privato gaudio exsultat, percepti intellectus in se munera dissipat; et inde in judicio caeteris deterior exhibetur, unde clarior caeteris ad tempus ostenditur. Hunc quia virtutum dona non sublevant, etiam viam simplicem rectitudinis declinat; et velut extraneum se a coelesti munere deputans, quasi eo securius prava agit, quo superni doni sublimia munera non percepit. Illum
Abbreviated transcription (Latin):
re alteri lesionem metuit: ad hoc qd
dudum presserat fallacie uicii qͣsi
ex studio pietatis redit. Sicq fit ut
et si malicia mentẽ ñ tenet in ea tam̃
ueritatis radium umbramendacii
obscuret. unde et sepe quia per cunc¬
tatus quisq conticescere ñ ualet aut
falsum dicens suam mentẽ trucidat:
aut uere loquens ꝓximi uitã gͣuat.
Alius amore sui conditoris excitatus
at̾renis cogitationib mentẽ curat
assidua oratione suspendere:atq
hanc in secreta quietis intime secu¬
ritate collocare. S in ipso sue ora¬
tionis ascensu. dum eleuari ab in¬
fimis nititur. infimorũ fantasma¬
te reuerberatur: atq ad intuendã
lucem mentis oculus tenditur: s
ex corporeo usu surgentib terrena
rum rerum imaginib obscurat᷑
Unde fit plerumq ut intendentis
animꝰ ipsa sua infirmitate fatigatꝰ.
aut orationẽ deserens desidia torpeat:
aut si diu moratione ꝑmanserit.
ante eiꝰ ocłos obortarũ imaginum

Expanded text:
re alteri laesionem metuit, ad hoc quod re alteri laesionem metuit, ad hoc quod dudum presserat fallaciae vitium, quasi ex studio pietatis redit; sicque fit ut etsi malitia mentem non teneat, in ea tamen veritatis radium umbra mendacii obscuret. Unde et saepe quia percontatus quisque conticescere non valet, aut, falsum dicens, suam mentem trucidat, aut, vera loquens, proximi vitam gravat. Alius, amore conditoris sui excitatus, a terrenis cogitationibus mentem curat assidua oratione suspendere, atque hanc in secreta quietis intimae securitate collocare; sed in ipso suae orationis ascensu, dum clevari ab infimis nititur, infimorum phantasmate reverberatur; atque ad intuendam lucem mentis oculus tenditur, sed ex corporeo usu, surgentibus rerum terrenarum imaginibus, obscuratur. Unde fit plerumque ut intendentis animus, ipsa sua infirmitate fatigatus, aut, orationem deserens, desidia torpeat, aut, si diu in oratione permanserit, ante oculos ejus obortarum imaginum
Abbreviated transcription (Latin):
tes quosdam usq ad oppressiones
innocentũ erũꝑe conspicit: ⁊eh
excitatione succensus postponere ali¬
quatenus cogitur qd̃ decreuit. Uim
rectitudinis exerit: prauisq ñ man¬
suetudine. s auctoritate contradicit.
Unde plerurq fit. ita ut humilita¬
tis studio zelum rectitudinis deserat.
aut rursum zelo rectitudinis turbet
humilitatis studium qd̃ tenebat. Cũ¬
q seruari simul et reli auctoritas
et ꝓpositionis humilitas non possit.
sibimet ip̃i homo ex ꝑturbatione
incognitꝰ redditur: ita ut uehem̃¬
ter ambigat. ne apud seductũ ani¬
mũ aut suꝑbia se auetoritatẽ ⁊ eli
insinuet. aut torpor pauidus humi¬
litatẽ fingat. Alius quanta sit fal¬
latic culpa considerans. muniri se ar¬
ce ueritatis decerint: ut ex ore iam fal¬
sus sermo non ꝓdcat. seseq funditus
amendacii transgressione disiũgat.
S fit plerũq ut cum uerũ dicitur:
uita ꝓximi grauetur. Cumq ingete¬

Expanded text:
tes quosdam usque ad oppressionem tes quosdam usque ad oppressionem innocentium erumpere conspicit, zeli excitatione succensus, postponere aliquatenus cogitur quod decrevit, vim rectitudinis exerit, pravisque non mansuetudine, sed auctoritate contradicit. Unde plerumque fit ut aut humilitatis studio zelum rectitudinis deserat, aut rursum zelo rectitudinis turbet humilitatis studium quod tenebat. Cumque servari simul et zeli auctoritas, et propositionis humilitas vix possit, sibimetipsi homo ex perturbatione incognitus redditur, ita ut vehementer ambigat, ne apud seductum animum aut superbia se auctoritatem zeli insinuet, aut torpor pavidus humilitatem fingat. Alius, quanta sit fallaciae culpa considerans, munire se arce veritatis decernit, ut ex ore jam falsus sermo non prodeat, seseque funditus a mendacii transgressione disjungat. Sed fit plerumque ut cum verum dicitur, vita proximi gravetur; cumque ingere
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rupt̃õne fuscetur. Alius namq a
luxuria ia carnẽ refrenat. s tamen
ad huc luxurie fantasmata tolerat.
quia que uolens fecit horũ inuitꝰ
meminit: et penã sustinet qd̃ uo¬
luptatẽ putauit. Quia uero ad de¬
uictam culpam retrahi metuit:
uentr̃e mire abstinentie iugore re¬
stringit. uultusq ex abstinentia
pallescit. Cumq in facie pallor as¬
picitur. reuerenda ab hominibus
uita laudatur. Moxq manis gl̾ia
ad abstinentis animũ. cum uerbis
fauoris uenit: qũa concussa mẽs dũ
subigere non ualet. eum ꝑ que ue¬
nerat tergere afacie pallorẽ q̃rit.
icq fit ut infirmitatis nexibꝰ
ligata. aut pallorẽ abstinentie
fugiens iterũ ꝑ alim̃ta subdi luxu¬
rie metuat. aut impulsum luxu¬
rie ꝑ abstinentiã suꝑans. pallorem
suum inani głie militare ꝑtimes¬
cat. Alius lapsum suꝑbie suꝑans.
toto iam desiderio statũ humilita¬
tis apprehendit. Cumq suꝑbien¬

Expanded text:
terruptione fuscetur. Alius namque a terruptione fuscetur. Alius namque a luxuria carnem jam refrenat, sed tamen adhuc luxuriae phantasmata tolerat, quia quae volens fecit, horum invitus meminit, et poenam sustinet, quod voluptatem putavit. Quia vero ad devictam culpam retrahi metuit, ventrem mirae abstinentiae vigore restringit, vultusque ex abstinentia pallescit; cumque in facie pallor aspicitur, reverenda ab hominibus vita laudatur; moxque inanis gloria ad abstinentis animum cum verbis favoris venit, quam concussa mens dum subjicere non valet, eum per quem venerat tergere a facie pallorem quaerit; sicque fit ut, infirmitatis nexibus ligata, aut pallorem abstinentiae fugiens, iterum per alimenta subdi luxuriae 245 metuat, aut, impulsum luxuriae per abstinentiam superans, pallorem suum inani gloriae militare pertimescat. Alius, lapsum superbiae superans, toto jam desiderio statum humilitatis apprehendit; cumque superbien
Abbreviated transcription (Latin):
tinus adsemet ipãm cadit. Uult in
contemplatione stare: s non ualet.
Cogitationis gressum figere nitit᷑.
s infirmitatis sue lapsib enerua¬
tur. Que nimirunt mutabilitatis
sue honera. quia uolens expeciit. no
lens portat. Quietus homo possidẽ
carnem potuit: si bene ab auctore
conditus possideri uoluisset. Cumq
se erigere contra conditorẽ studuit:
insemet ip̃o protinus carnis contu¬
meliam inuenit. S qͥa cũ culpa si¬
mul aborigine etiã pena ꝓpagatur.
inserto autẽ infirmitatis uicio nas¬
cimur: et qͣsi nobiscum hostem de¬
ducimꝰ qũe cum labore superemus.
Ipsa gͦ hominis urta. temptatio ẽ:
cui ex semet ipsa nascitur. unde ꝑi¬
matur. Que et si semꝑ ex uirtute
succidit qd̃ ex infirmitate generat:
qd̃ ex uirtute succidat. Sic itaq
iam ab iniquitatatis ꝑpetratione
compescitur: in ip̃is tam̃ bonis oꝑi¬
bus modo malorũ memoria mͦ seduc¬
tionis caligine mͦ intentionis sue ĩ¬

Expanded text:
tinus ad semetipsam cadit. Vult in tinus ad semetipsam cadit. Vult in contemplatione stare, sed non valet. Cogitationis gressum figere nititur, sed infirmitatis suae lapsibus enervatur. Quae nimirum mutabilitatis suae onera quia volens expeer terram: » quietus homo possidere carnem potuit, si bene ab auctore conditus possidere voluisset; cumque se erigere contra conditorem studuit, in semetipso protinus carnis contumeliam invenit; sed quia cum culpa simul ab origine etiam poena propagatur, incerto infirmitatis vitio nascimur, et quasi nobiscum hostem deducimus, quem cum labore superemus. Ipsa ergo hominis vita tentatio est, cui ex semetipsa nascitur unde perimatur; quae etsi semper ex virtute succiderit quod ex infirmitate generat, od ex virtute succidat. 9. Quot mojam ab iniquitatis perpetratione compescitur, in ipsis tamen bonis operibus, modo malorum memoria, modo seductionis caligine, modo intentionis suae in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in loco translatõne uetĩ neqͣ¬
quã milicia uita hominis: s tẽp¬
tatio uocatur. S si utriusq ũbi
sensus aspicitur. diuersum quidem
est qd̃ ex terius resonat: s unum
eundemq concorditer intellec tum
format. Quid eñĩ nͥ pugna contra
malignos sp̃s nõie tẽptationis expͥ¬
mitur: et quid appellatione milicie
nisi contra hostes exercitrũ designa¬
tur: Tẽptatio itaq ip̃a milicia est:
quia dum contra malignoꝵ sp̃uũ
insidias uigilat: in bellorũ ꝓcinctu
proculdubio exudat. Notandũ nero
qd hec cademiuta hominis non tẽp¬
tationẽ habere dicitur: s ip̃a teptatõ
eẽ ꝑhibetur. Sponte quippe abstatu
conditionis lapsa et corruptionis sue
putredin subdita dum sibi ex semet¬
ip̃a molestias gignit: hoc est iã facta
qd̾ colerat. Quia eñi statũ mentis
inclinata deseruit: quid inse nisi
motũ uarietatis inuenit: Unde
nunc et si ad sũma appetenda se erig̃.
mutabilitatis lubrice impulsu ꝓ¬

Expanded text:
Hoc in loco translatione veteri nequaquam militia vita hominis, sed tentatio vocatur. Sed si utriusque verbi sensus aspicitur, diversum quidem est quod exterius resonat, sed unum eumdemque concorditer intellectum format. Quid enim nisi pugna contra malignos spiritus, nomine tentationis exprimitur? Et quid appellatione militiae, nisi contra hostes exercitium designatur? Tentatio itaque ipsa militia est, quia dum contra malignorum spirituum insidias vigilat, in bellorum procinctu procul dubio exsudat. Notandum vero, quod haec eadem vita hominis non tentationem habere dicitur, sed ipsa tentatio esse perhibetur. Sponte quippe a statu conditionis lapsa, et corruptionis suae putredini subdita, dum sibi ex semetipsa molestias gignit, hoc est jam facta quod tolerat. Quia enim statum mentis inclinata deseruit, quid in se nisi motum varietatis invenit? Unde nunc etsi ad summa appetenda se erigit, mutabilitatis lubricae impulsu pro
Abbreviated transcription (Latin):
uos autem fr̃s non estis in tenebris
ut uos nox illa tanquã fur compre¬
hendat: potest hoc in loco ex eorũ
ꝑsona. uox sc̃e eccłie accipi: qͥ post
ignorantie sue caliginem ad amorẽ
rectitudinis redeunt. et ueritatis
radiis illustrati fletibus diluunt
quod errauerunt. Iiluminatus et¬
eñi quisq respicit. quã turpe fũit
qd̃ pro p̃sentis uite amore labora¬
uit. In eis gͦ sca eccłia in quibus ad
uitam reuertitur. laborem suum
estuanti ceruo et desideranti finẽ
mercennario comparat dicens. Si¬
cut ceruus desiderat umbrã et sic̃
mercennarius p̃stolat᷑ finẽ operis
sui: sic ee ego habui menses uacu

Expanded text:
os autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat . Potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt, quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit, quam turpe fuerit quod praesentis vitae amore laboravit. In eis ergo sancta Ecclesia in quibus ad vitam revertitur laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut cervus desiderat umbram, et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui: sic et ego habui menses va
Abbreviated transcription (Latin):
gnoui. Nam cum michi ad ꝑ¬
cipiendũ secri altaris minisi¬
rium. obedientie uirtus oppo¬
nitur: hoc sub eccłie colore sul¬
ceptum est: auod si multe lici¬
at. iterum sugiendo defleatur
Postq hoc nolenti michi atq
renitenti. cum graue esset
altaris ministerium: et iam
pondus est cure pastoralis in¬
iunctum. Quod tanto nũc
durius tolero: q̃

Expanded text:
cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, qua
Abbreviated transcription (Latin):
barbarismi confusionẽ deuito:
situs motusq etiam preposi-¬
tionum et casus seruare contẽp-¬
no: quia indignũ uehement̃
existimo. ut uerba celestis ora¬
culi restringam sub regulis do-¬
nati. Neq enim hec abullis
interpretibus: inscripture sa
exigit. nunc noua
ut quia sedes apłica cui deo
ctore presideo utraq utiti
mei quoq labor studii x atͣ
fulciatur.

Expanded text:
barbarismi confusionem devito, barbarismi confusionem devito, hiatus motusque etiam et praepositionum casus servare contemno: quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati; neque enim haec ab ullis interpretibus in Scripturae saexigit, nunc novam, ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Euerentis¬
simo et
sanctissi¬
mo fratri
leandro co¬
dei. Dudum te frater beatissime¬
in constantinopolitana urbe cog¬
noscens. cum me illic sedis aplice
responsa constringerent. et te il¬
luc inuincta pro causis  wi
sigottorum ligatio perdix iss:
omne in tuis auribus quod mͥ
de me displicebat exposui: qm̃
diu longeq conuersionis grãm
distuli: et postquam celesti sum
desidei io afflatus. seculari habi¬
tu contegi melius putaui. Aperi¬
ebatur enim michi iam de eterni¬
tatis amore quid querere: sed
molita me consuetudo deuin¬
xerat. ne ex teriorem cultũ mu¬
tarem. Cumq adhuc me coge¬
ret amimnul presenti mundo qͣ¬
si spetietenus deseruire: ceꝑũt
multaot᷑ me ex euisõem mũidi
cura succrescere: ur in eo iamñ
spetie sed quod est grauiꝰ niente
de sinu tuti litdoris unda excut¬
tit. cum tempestas excrescit:re¬
pente me s ib pretextu ecclesia¬
stici ordinis. in causarum
rium pelagus repp¬

Expanded text:
everendissimo et sanctissimo fratri Leandro coDei. Dudum te, frater beatissimin Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente tam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago rep
Abbreviated transcription (Latin):
te attendi. Egi ergo ut ea que lo¬
cutus sum studiosa emendatio¬
ne transcurrens. quasi ad sum li¬
tudinem dictatus erigerem: et
ea que dictaueram non lege a col¬
loquentis sermone disere parent:
tuli. pene ita dereliqui: q.
subtilius emendari noluerunt
Quib nimirum multa iuben¬
tibus dum parere modo per ex¬
sitionis ministeriũ. modo per c¬
templationis oscensum. modo
moralitatis instrumentũ uol¬
hoc opus per triginta. et qͥn
uolumina extensum in sex
cibus expleui. Unde et in e
quasi postponere ordinem
sitionis inuenior: et pauls
tius contemplationis latiti
ac moralit atis insudo. Set
quisquis de deo loquitur. ci
necesse est. ut quicquid aud¬
tum mores instruit rimetir
⁊ huro reete lacinendi ordi

Expanded text:
te attendi. Egi ergo, ut et ea quae lote attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; tuli, pene ita dereliqui, quisubtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit, rimetur; et hunc rectum loquendi ordi
Abbreviated transcription (Latin):
torum: qui lingnus infanti¬
a facit disertai: qui inmen¬
os brutosq asine tuditus pet
natos hu.¬
nxit modos. Qud igitur mi¬
m si intellectum stulto homi¬
ni prebeat: qui ueritatem suam
cum uoluerit et iam per ora ium̃¬
toꝵ narrat: Huius ergo robore
considerationis accinctus: aridita¬
tem meam ad indagandum fontẽ
tante profunditatis excitaui. Et
quamuis eorũ quib exponere
compellebar. longe me uita tr̃as¬
cenderet: inuiriosum tamen
esse non credidi. si fluenta usib
hominum. plumbi fistula mi¬
nistraret. Unde mox eisdem cora
positis fratribus priora libri sub¬
eorum oculis dixi: et quia tempꝰ
paulo uacantius repperi: poste¬
riora tractando dictaui. Cumꝙ
michi spatia largiora suppeterẽt.
multa augens. pauca subtrahens
atq ita ut inuenta sunt ñ nulla
derelinquens: ea que me loquẽte
excepta sub eorum oculis fuerãt.
ꝑ libros emendando composui:
quia et cum postrema dictarem.
quo stilo prima dixeram.sollici¬

Expanded text:
torum, qui linguas infantitorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos hunxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollici
Abbreviated transcription (Latin):
librum beati
Qui hoc quoq michi inonere sut
peticionis addiderunt: ut nou se¬
lum uerba hystorie per allegori¬
arum sensus excuterem: sed alle¬
goriarum sensus ꝓtinus inexer¬
cicium moralitatis inclinarem
Adhuc aliquid grauius adiun¬
gentes: ut intellecta queq testi¬
moniis cingerem: et prolata te¬
stimonia. si implicita fortasse ui¬
derentur. interpositione suꝑ ad¬
dite expositionis enodarem. Mox¬
uero ut in obscuro hoc oꝑe. atq
ante nos hactenus in discusso.
ad tanta me pertrahi ac talia ag¬
noui: solo auditus pondere uic¬
tus fateor. lasatusq succubui.
Sed repente inter formidinẽ
deuocionemq deprehensus cũ
in largitorem munerum ocu¬
los mẽtis attollerem. cunctatione
postposita ilico certus attendi:
quia inpossibile ẽe non poterat.
qd̾ de fraternis mͥ cordib caritas
imperabat. fore quippe idone¬
um me ad ista desperaui: s m̃
mei desperatione robustior. adil¬
lum spem protinus erexi. per
quem aperta est lingua mu¬

Expanded text:
librum beati Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. CAPUante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mu
Abbreviated transcription (Latin):
alarium iacruaoii impulsu
ictuarem. Ad illorum quippe
isortium. uelut ad tutissi-
portus sinum. terreni actus
lumina fluctusq fugiebã.
licet illud mie ministerium
monasterio abstractũ. a pͥsti
iuietis uita mucrone sue oc¬
ationis extinxerat: inter
s tamen per studiose lectionis

Expanded text:
larium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
.si sortasse iuxta positam
uonem congrue edificatio¬
nis inuenerit. quasi ad uicinam
uallem lingue undas intorqueat:
et cum subiuncte instructionis
campum sufficienter infuderit.
ad sermonis ꝓpositi alueum recur¬
quedam hystorica expositione ir¬
anscurrimus. et per allegoriam
quadam typica inuestigatione ꝑ¬
siruamur: quidam per sola al¬
legorice moralitatis instrumẽta
discutimus: non nulla autem ꝑ
cuncta simul sollicitius exqui¬
rentes tripliciter indagamus. Nã
primum quidem fundamenta
hystorie ponimus : deinde ꝑ sig-¬
nificationem typicam in arcem
fidei sobricam ments erigimus:

Expanded text:
si fortasse iuxta positam occasionem congrue edificacionis invenerit –, quasi ad vicinam vollem ligue undas interrumpat, ut, cum subiuncte instruccionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurquaedam historica expositione transcurrimus, et per allegoriam quaedam typica investigatione perscrutamur; quaedam per sola allegoricae moralitatis instrumenta discutimus; nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus;
Abbreviated transcription (Latin):
igitur pacto hunc inuolui cali¬
gine optabat.: Et elapsus quip¬
pe iam non erat: et tamen si ĩ
rerum natura subsisteret:senti¬
re amaritudinem neq̃qũa pos-¬
set. Constat ergo quoo
nullomodo de die insensi
bili dicitur: qui sensu percuti
amaritudinis optatur. Et si cõr¬
ceptionis nox. reliquis noctib
coniuncta discesserat: quo pac¬
to hanc fieri solitariam exoptat:
Que ut a lapsu temporis figiñ
potuit: ita ce iam nec areliqua¬
rum noctium comunctione se¬
parari. Qui rursum dicit. Us¬
quequo non parcis michi: nec
dimiitis me ut glutiam saliũa
meam: Et tamen paulo supe-¬
rius dixerat. Que prius tan¬
gere nolebat anima mea: nc̃
pe angustia cibi mei sunt.
Quis autem nesciat saluiam
sacilius posse glutiri quamei¬
bum: Qui itaq se sumere ci-¬
bum denuntiat: incredibile
est ualde. quo ordine glutire¬
se posie saliuam neget. Atq¬

Expanded text:
igitur pacto hunc involvi caligine optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod unt; quia superficie tenus accepta, bili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
Unde semꝑ custodie intencione
quid corde u̾samꝰ. ne aut mentẽ
p̃pediens foras se t̃rena cura ml¬
tiplicet: aut saltim de eiꝰ mode¬
ramine intꝰ se cogitatõ exaltet.
ut cũ diuina iudicia tẽporali
circũscriptõne metumꝰ: sempi¬
terni supplicia horroris euadamꝰ.

Expanded text:
emper custodiae intentione quid corde versamus, ne aut mentem praepediens, foras se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exaltet; ut cum divina judicia temporali circumspectione metuimus, sempiterni supplicia horroris evadamus.
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ coartata caueam tolerat
quia suꝑne quoq discipline nexi¬
bus cingit᷑: ne per carnis desiderra
uagetur. Que gͦ sponte sua info¬
ueam cecidit. ad auras liberas clau¬
sa redit: qͥa et per libertatẽ arbi¬
trii inculpã corruit: et tam̃ hãc
asuis motib conditoris gr̃a. coac¬
tã nolentẽq constringit. post
foueã itaq caueã patit᷑. que erec¬
ta ex et̃no supplicio apraue liber¬
tatis motib. sub celestis artifici
capies me: quia et liber hõ ꝑcibũ
sibi mortẽ intulit. et reductꝰ ad
ueniã sub disciplina melus clau¬
sus uiuit. Clausus quasi leena

Expanded text:
Sed tamen coarctata caveam tolerat, Sed tamen coarctata caveam tolerat, quia supernae quoque disciplinae nexibus cingitur, ne per carnis desideria vagetur. Quae ergo sponte sua in foveam cecidit, ad auras liberas clausa redit, quia et per libertatem arbitrii in culpam corruit, et tamen hanc a suis motibus, conditoris gratia coactam nolentemque constringit. Post foveam itaque caveam patitur, quae, erepta ex aeterno supplicio, a pravae libertatis motibus, et sub coelestis artificiscapies me, quia et liber homo per cibum sibi mortem intulit, et reductus ad veniam sub disciplina melius clausus vivit. Quasi leaena