comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sint. qͦd hiuo adium̃to libertas: illi
impedim̃to seruitus sit. Insurgit em̃
sapiens quasi uictor. debellatis ase
ac trihũphatis. libidim. tunori. ig¬
nauie. mestitudim. cet̾isq uiciis.
donec ea de possessione sue mentis
eliminet. et om̃ib terminis finibꝰq
suis ꝓpulset atq arceat: quomͦ lux
cautior nouit exeursus cauere la¬
trotinantiũ. et quedã furta belli.
quȩ iniqͥssimi aĩe nr̃e aduersarii.
ignitis sepe pertemptant spiculis.
Sunt enĩ nob̾ quedã et in pace p̾¬
lia. et in bello pax. unde et ille ait.
foris pugne. intus cimores. s m his
om̃ib superamꝰ. ꝓpt̾ eum qui dilexit
nos. Dicit quia neq angustus. neq
persecutionib. neq fame. ꝑ ieło. inorte.
terretur. Qui uͦ hec timet. qui mort̃ẽ
reformidat. qͦmͦ non seruus: Seruit
ꝓfecto. et misera quidẽ seruitute. Ni
cħipsic aĩam ad onĩem seruitutẽ deicit:
qͦmͦ formido mortis. Quomͦ enĩ se

Expanded text:
sint; quod huic adjumento libertas, illi sint; quod huic adjumento libertas, illi impedimento servitus sit. Insurgit enim sapiens quasi victor debellatis a se ac triumphatis libidine, timore, ignavia, moestitudine, caeterisque vitiis; donec ea de possessione suae mentis eliminet, et omnibus terminis finibusque suis propulset atque arceat: quoniam dux cantior novit excursus cavere latrocinantium, et quaedam furta belli, quae iniquissimi animae nostrae adversarii ignitis saepe pertentant spiculis; sunt enim nobis quaedam et in pace praelia, et in bello pax. Unde et ille ait: Foris pugnae, intus timores. Sed in his omnibus superamus propter eum, qui dilexit nos . Dicit quia neque angustiis, neque persecutionibus, neque fame, periculo, morte terretur . 31. Qui vero haec timet, qui mortem reformidat, quomodo non servus? Servit profecto, et miseram qui lem servitutem; nihil enim sic animam ad omnem servitutem dejicit, quomodo formido mortis. Quomodo enim se
Abbreviated transcription (Latin):
dicat oĩa. ipse aũ anemine diiudicat᷑.
nec aquocũq creature participe. Sed
soli deo se subditum nouit. qui solus
sine peccato ẽ. de quo dicit iob. iiuit
dñs qui sic me iudicat. Solus enĩ ille
potest iudicare iustũ. euiꝰ in conspectu
celum ñ est munclum. nec stellarũ pu¬
ra et clara lumina. Quis est qui sophocle¬
iupit̾ mͥ preest. nullus autẽ hominũ: En¬
to antiquior iob: Quanto uetustior dauid:
Agnoscant gͦ de nr̃is se habere. quecũq
p̃stantiora locuti sunt. Quis gͥ sapiens
nͥ qui ad ipsa peruenit diuinitatis se¬
creta. et manifestata sͥ cognouit occul¬
ta sapientie: Solus gͥ sapiens. qui duce
d̾o usus est ad cognoscenda ueritatis
cubilia et mortalis homo. n mortalis
d̾s heres. et sucessor ẽ. factus per gr̃am.
et quidam iocunditatis particeps. sic̃
scriptũ est. ꝓpterea uuxit te d̾s ds tius
oleo leticie pre consortib cuis. Si qͥs gͥ
cognoscet quanta sapienti adium̃ta.
et quanta in ipsis insipienti refragia

Expanded text:
dicat omnia, ipse autem a nemine dijudicatur, nec a quocumque creaturae participe, sed soli Deo se subditum novit, qui solus sine peccato est , de quo dicit Job: Vivit Dominus, qui sic me judicat ; solus enim ille potest judicare justum, cujus in conspectu coelum non est mundum, nec stellarum pura et clara lumina. 28. Quis est qui SophocleJupiter mihi praeest, nullus autem hominum? Quanto antiquior Job, quanto vetustior David? Agnoscant ergo de nostris se habere, quaecumque praestantiora locuti sunt. 29. Quis igitur sapiens, nisi qui ad ipsa pervenit divinitatis secreta, et manifestata sibi cognovit occulta sapientiae? Solus igitur sapiens, qui duce Deo usus est ad cognoscenda veritatis cubilia, et mortalis homo immortalis Dei haeres et successor est factus per gratiam, et quidam jucunditatis particeps, sicut scriptum est: Propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . 30. Si cognoscet quanta sapienti adjumenta, et quanta in ipsis insipienti refragia
Abbreviated transcription (Latin):
ut plures lucrifacerem. Quid est ultͣ
libertatem. nͥ habere sp̃m gr̃e. habere ca¬
ritatem: Libeitas enĩ liberum facit ho¬
minib. caritas amicum deo. Unde ait
xp̃c. Uos autem diri amicos. Bona ca¬
ritas de qua dr̃. Per caritatem sp̃c ser¬
uite in uicem. Seruiuit et xp̃c. ut om̃s

Expanded text:
ut plures lucrifacerem . Quid est ultra ut plures lucrifacerem . Quid est ultra libertatem, nisi habere Spiritum gratiae, habere charitatem? Libertas enim liberum facit hominibus, charitas amicum Deo. Unde ait Christus: Vos autem dixi amicos . Bona charitas, de qua dicitur: Per charitatem Spiritus servite invicem . Ser
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. nec ad horam ut ipse ait cederet
subiectioni. ut ueritas euangelii p̃di¬
caretur. Qui gͦ non cessit. uolens pre¬
dicauit. Ubi uoluntas. ibi merces uo¬
lun tatis. Ubi necessitas. ibi obseqͥum
necessitatis. Melior gͦ uoluntas. ꝙͣ
necessitas. Uelle gͦ sapientis ẽ. parere
et seruire insipientis. Nec etiam est
apłi diffinitio dicentis. Si enĩ uolens
hoc ago. muercedem habebo. Si autem in¬
iitus. dispensatiom credita est. Sapien¬
ti gͥ merces defertur. Sapiens aũ ex uo¬
piens. Unde &e ipse clamat. Uos enim
in bbertatem uocati estis. tantũ ne liber¬
tatem in occasionẽ carnis detis. Seqͦs¬
succumbere uocat in euangeliũ. qd uo¬
lentes et p̾dicant et oꝑerantur. iudeus
sub lege: xp̃ianus ꝑ euangelium. In lege
seruitus. in euangelio libertas. ubi eog
euit me tam̃ apłs. qd̾ ultra libertatem
ipsam sit. ut et seruire libeitas sit. Eũ
liber inqͥt essem: omĩun me serũu feci.

Expanded text:
ejus, nec ad horam, ut ipse ait , cederet ejus, nec ad horam, ut ipse ait , cederet subjectioni, ut veritas Evangelii praedicaretur. Qui ergo non cessit, volens praedicavit. Ubi voluntas, ibi merces voluntatis: ubi necessitas, ibi obsequium necessitatis. Melior ergo voluntas quam necessitas. Velle ergo sapientis est, parere et servire insipientis. 22. Haec etiam est Apostoli definitio dicentis: Si enim volens hoc ago, mercedem habebo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est . Sapienti igitur merces defertur, sapiens autem ex vopiens. Unde et ipse clamat: Vos enim in libertatem vocati estis, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Sequessuccumbere: 936 vocat in Evangelium, quod volentes et praedicant et operantur. Judaeus sub Lege, Christianus per Evangelium: in Lege servitus, in Evangelio libertas, ubi cognDocuit me tamen Apostolus quod ultra ipsam libertatem sit, ut servire libertas sit: Cum liber, inquit, essem omnium me servum feci;
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: nec diuellunt᷑ ab eo. Qd̃si diuel¬
lunt᷑. iam u̾ sapiens qui sit sine uirtu¬
tis usu ac disciplina. qͥb ipse se fraudet:
si non sit uoluntariꝰ iuitutis int̾pres.
Qd̾ si cogitur. manifestum est. qd̃ inui¬
tus faciat. In om̃ib autem factis. aut
a uirtute correctiones sunt. aut aina¬
litia ꝓlapsiones. aut media. aut in¬
diferentia. Uirtutis non coactus. sed
uoluntariꝰ erecutor ẽ. sapiena qm̃ om̃ia
que placent agit. malitie fugitans.
nec sompniũ eiꝰ adinitat. differentib
ita non mouet᷑. ut nullis mom̃tis si c̃
uulgꝰ hominũ. huc atqͣ illuc incline¬
tur s tanꝙͣ instatera mens eiꝰ equa lan
uersancda uel leuit̾ studiũ melinet
suum. s inmobilis maneat affectus.
Unde liquet qͥ a nicħ inuitꝰ facit sapi¬
ens. neq cogit᷑. qͥa si seruus esset. coge
sic definit dicens. Non sum ego lib̾
non sum apłs: S adeoliber. ut crum
sub intrassent qͥdam tẽptare lib̾tacẽ

Expanded text:
sunt, nec divelluntur ab eo. Quod si divelsunt, nec divelluntur ab eo. Quod si divelluntur, jam non sapiens, qui sit sine virtutis usu ac disciplina, quibus ipse se fraudet, si non sit voluntarius virtutis interpres. Quod si cogitur, manifestum est quod invitus faciat. In omnibus autem factis aut a virtute correctiones sunt, aut a malitia prolapsiones, aut media, aut indifferentia. Virtutis non coactus, sed voluntarius exsecutor est sapiens; quoniam omnia quae placent, agit malitiae fugitans, nec somnium ejus admittit. Indifferentibus ita non movetur, ut nullis momentis sicut vulgus hominum huc atque illuc inclinetur, sed tamquam in statera mens ejus aequa lancversanda, vel leviter studium inclinet suum, sed immobilis maneat affectu. Unde liquet quia nihil invitus facit sapiens, neque cogitur; quia si servus esset, cogerstolus quoque sic definit dicens: Non sum ego liber, non sum apostolus ? Sed adeo liber, ut cum subintrassent quidam tentare libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
biter electionis. et elegans oꝑationis lib̃
est: quia qͦd uult facit. Liber gͦ sapiens.
Sapiens omĩa quȩ facit. bene facit. Qui
aucẽ bene facit onĩa: recte facit om̃a.
Qui uͦ recte facit omĩa: utiq in offense
et irreprehensibilit̾. et sine dampno et
cõmotione sui facit omĩa. Eui gͥ hoc sub¬
ẽ. ut in offense faciat. faciat irrep̃hensi¬
bilit̾ faciat sine cõmotione sui. sine dãp¬
no nicħ insipienter facit. s sa pienter
omĩa. Qui autẽ sapient̾ facit. nicħ ht̃
qͦo metuat. Metus enĩ in peccato est.
Nbi ant̾ẽ nulla formido. ibi libertas.
lbi libertas. ibi potestas faciendi qd
uult. Solus gͦ sapiens liber est. Et eñĩ
qui neq cogi potest neq ꝓhiberi. is
nequaꝙͣ seruus. Sapientis autem ẽ.
neq cogi neq ꝓhiberi. Non est gͥ seruus
sapiens. Prohibetur eñĩ qui non fungi¬
tur his que desicłat. Que autẽ desidãt
sapiens. nͥ ea que uirtutis et discipline
sunt. sine qͥb esse ñ potest: In ipso enun

Expanded text:
biter electionis, et eligens operationis liber est; quia quod vult facit: liber ergo sapiens. Sapiens omnia quae facit, bene facit. Qui autem bene facit omnia, recte facit omnia: qui vero recte facit omnia, utique inoffense, et irreprehensibiliter, et sine damno et commotione sui facit omnia. Cui igitur hoc subest, ut inoffense faciat omnia, faciat irreprehensibiliter, faciat sine commotione sui, sine damno; nihil insipienter facit, sed sapienter omnia. Qui autem sapienter facit, nihil habet quod metuat; metus enim in peccato est. Ubi autem nulla formido, ibi libertas: ubi libertas, ibi potestas faciendi quod vult: solus ergo sapiens liber est. 20. Etenim qui neque cogi potest, neque prohiberi, is nequaquam servus: sapientis autem est neque cogi neque prohiberi: non est igitur servus sapiens. Prohibetur enim, qui non fungitur iis, quae desiderat: quae autem desiderat sapiens, nisi ea quae virtutis et disciplinae sunt, sine quibus esse non potest? In ipso enim
Abbreviated transcription (Latin):
non pocest. Necesse ẽ. occidat ut re¬
surgat: necesse est resoluatur ut re¬
quiescat : ut fiat quide finis peccati.
Et id̾o multos cognouimꝰ sccłm car
spetiȩ hominis non uiclebat᷑. iam pro
om̃il mortuus erat. et om̃s in illo
mortui. s ut ꝑ ipsum renouati et ui¬
carnem xp̃m. iam oꝑationes eius in¬
uisibilit̾ cognoscens. iam non carñe
eiꝰ s potentiã serutans. qui ante per.¬
secutor. discipłos hominis et pedis¬
sequos carnis infestis odis urgebat.
postea doctor gentium factus. uen̾a¬
tores maiestatis eiꝰ ad p̃dicationem
euangelii instruere atq informare
ceperat. et ideo addidit. Si quis in
xp̃o noua ereatura. id est qui ꝑfectus
in xp̃o est. noua ereatura ẽ: qm̃ qͥ caro
est imꝑfectus ẽ. Deniq ipse dñs ait.
Non permanebit sp̃e m̃s in istis ho¬
minib: qm̃ carnes sunt. Carnalis
noua creatura ẽ: non nat᷑e nouitate
formatus s gr̃e. Netera itaq transier̃t

Expanded text:
non potest; necesse est occidat, ut renon potest; necesse est occidat, ut resurgat: necesse est resolvatur, ut requiescat, ut fiat quidam finis peccati. Et ideo multos cognovimus secundum specie hominis non videbatur, jam pro omnibus mortuus erat, et omnes in illo mortui; sed ut per ipsum renovati, et vicarnem Christum, jam operationes ejus invisibiliter agnoscens, jam non carnem ejus, sed potentiam scrutans, qui ante persecutor discipulos hominis, et pedissequos carnis infestis odiis urgebat, postea doctor gentium factus, veneratores majestatis ejus ad praedicationem Evangelii instruere atque informare coeperat. Et ideo addidit: Si quis in Christo nova creatura , id est, qui perfectus in Christo, nova creatura est; quoniam qui caro est, imperfectus est. Denique ipse Dominus ait: Non permanebit spiritus meus in istis hominibus, quoniam carnes sunt . Carnalis nova creatura est, non naturae novitate formatus, sed gratiae. Vetera itaque quae
Abbreviated transcription (Latin):
daternam ipsam bononiã utinã regi¬
um derelinque bas. in dextera erat
bixillum. a fronte occurrebat placen¬
tia uet̾em nobilitatem ipso ad hue no¬
mine sonans. ad leuam appimnini in¬
culta miseratus. et florentissimors
quoncdã popłor castella considabas.
atq affectu relegebas dolenti. ẽot gͥ
semiruta rũ urbiũ ca dauera t̾rarimq
sub eodem conspectu exposita funera
non te ammonent uniꝰ sc̃e licet et adiu¬
rabilis feminȩ decessi oñe consolabili¬
orem habendam. p̃sertimeum illa in
ꝑpetuum ꝓstrata ac diruta sint. hȩc
autẽ ad tempus quidẽ erepta nobis.
meliorẽ illic uitam exigat: Itaq nõ
tam deplorandam ꝙͣ ꝓsequendam
orationib reor. nec mestificandam
lacrimis tiuis. s magis oblationib
Uerum forte asseras securũ te deme¬
ritis eiꝰ. ac fide. nequire tam̃ ferre de¬
sieium. qd̾ eam iam ñ uideas sccłm
caruem. idq tibi summo dolori sit.
Nec illud te mouet apłieum qͦd ait.

Expanded text:
Claternam, ipsam Bononiam, Mutinam, RhegiClaternam, ipsam Bononiam, Mutinam, Rhegium derelinquebas, in dextera erat Brixillum, a fronte occurrebat Placentia, veterem nobilitatem ipso adhuc nomine sonans, ad laevam Apennini inculta miseratus, et florentissimorum quondam populorum castella considerabas, atque affectu relegebas dolenti. Tot igitur semirutarum urbium cadavera, terrarumque sub eodem conspectu exposita funera non te admonent unius, sanctae licet et admirabilis feminae, decessionem consolabiliorem habendam; praesertim cum illa in perpetuum prostrata ac diruta sint: haec autem ad tempus quidem erepta nobis, meliorem illic vitam exigat? 4. Itaque non tam deplorandam, quam prosequendam orationibus reor: nec moestificandam lacrymis tuis, sed magis oblationibus5. Verum forte asseras securum te de meritis ejus ac fide; nequire tamen ferre desiderium, quod eam jam non videas secundum carnem, idque tibi summo dolori sit. Nec illud te movet Apostolicum, quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
lea. om̃i humane conu̾sationis usu
abdicatus. Et qͦd grauiꝰ est udicio
tuo. T̃ antii ne dete cõmeruit germa¬
na tua. ut ꝓpt̾ quã excellere apud
te debuit conditio humana. que
tam egregiam femiña tulit. ꝓpter
eam apud te mnoris prerogatiue
sit: Illa certe uita excedens. hoc se
mulcebat solatio. qd̾ te sibi suꝑstitem
oerel inqueret. parentẽ nepotib. pre¬
sulem paruulis. auxiliator̃e destitutis.
Eu ita te et nepotib et nob̾ ab negas.
ut consolationis illiꝰ fructũ ñ sentia mꝰ.
llla te cara pignora uocant. non ad do¬
lendũ s ad consolandũ. ut eiante iu¬
dent matr̃e sibi ñ creclant obisse. in de
eam recognoseant. in te eiꝰ p̃sentiam
teneant. in te uitam eiꝰ sͥ manere arbi¬
trentur. Sed doles qd̾ dudũ floren¬
tissima repente occidit. uerũ hoc nob̾
cominime ñ solũ eum hominib s etĩã
cum eiuitatib terrisq ipsis est. Nẽ¬
pe de bonomiensi ueniens urbe. a t̾go

Expanded text:
laea, omni humanae conversationis usu laea, omni humanae conversationis usu abdicato, et quod gravius est, judicio tuo. 2. Tantumne de te commeruit germana tua, ut propter quam excellere apud te debuit conditio humana, quae tam egregiam feminam tulit, propter eam apud te minoris praerogativae sit? Illa certe vita excedens, hoc se mulcebat solatio, quod te sibi superstitem derelinqueret, parentem nepotibus, praesulem parvulis, auxiliatorem destitutis: tu ita te et nepotibus et nobis abnegas, ut consolationis illius fructum non sentiamus. Illa te chara pignora vocant non ad dolendum, sed ad consolandum; ut cum te vident, matrem sibi non credant obiisse: in te eam recognoscant, in te ejus praesentiam teneant, in te vitam ejus sibi manere arbitrentur. 3. Sed doles quod dudum florentissima repente occiderit. Verum hoc nobis commune non solum cum hominibus, sed etiam cum civitatibus, terrisque ipsis est. Nempe de Bononiensi veniens urbe a tergo
Abbreviated transcription (Latin):
spectu om̃ium peccatũ meũ. Qui enĩ
confitet᷑ oño. exuit᷑ aserui tute. lustus
enĩ accusator est siuim pͥncipio sermonis.
non solum lib̾. sed etiã iustus. sed iusti¬
cia ni libertate est. et libertas in confes¬
siõe. Simul enĩ qui confessus fuerit.
ab soluitur. Deniq dixi. ꝓnntiabo
aduersum me iniusticiam mẽã dño.
et tu remisisti impietatẽ cordis cordĩ
mei. Mora gͦ absolutionis. inconfitẽ¬
do ẽ. Confessioñẽ sequit᷑ peceatore re¬
nussio. Sapiens est gͥ qui conficetur.
liber cui peccatũ dimissũ est: nulla
iam trahens aera peccati. Uale et nos
dilige ut facis: qͥa et ego te oiligo. Con¬
tuli. ¶ ambrosius faostino sał.ix.
cerbo te dolitum dolore
obitũ gerinane tue ñ
ignoraban: non tam̃
ut a nobis de allega¬
res. sed ut nob̾ redde¬
res. Nam ẽt si nimꝰ iocunda solatia
merentib. tam̃ non nũꝙͣ uecessana
sunt. Eu autem abisti in secreta mon¬
tium. et inter ferarũ diuersaris spe¬

Expanded text:
catum meum . Qui enim confitetur Domino, exuitur a servitute; Justus enim accusator est sui in principio sermonis . Non solum liber, sed etiam justus: sed justitia in libertate est, et libertas in confessione; simul enim ac confessus quis fuerit, absolvitur. Denique Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Mora ergo absolutionis in confitendo est, confessionem sequitur peccatorum remissio. Sapiens est igitur, qui confitetur: liber, cui peccatum dimissum est, nulla jam contrahens aera peccati. Vale, et nos dilige, ut facis; quia et ego te diligo. tur. AMBROSIUS FAUSTINO salutem. 1. Acerbo te doliturum dolore obitum germanae tuae non ignorabam; non tamen ut a nobis te ablegares, sed ut nobis te redderes: nam et si minus jucunda solatia moerentibus, tamen nonnumquam necessaria sunt. Tu autem abiisti in secreta montium, et inter ferarum diversaris spe
Abbreviated transcription (Latin):
uidisti eim sp̃i. uidisti eũ ocłis inte¬
riorib. Tene gͦ hospitem nouum. du
expectatum. s sero susceptum: in quo
occultum in corde tuo. Nec omĩs gr̃a
est: hoc est omne munꝰ. Nemo enĩ pe¬
netralia domꝰ de ingressu ȩstimat.
si qui dẽ om̃is fructus. in interiorib ẽ.
Neq eñi sapientis est afenestra respic̾e
indomum. et stulticia homiinis audire
ꝑ hostium. Alia st̃ sacram̃toro ꝑfectioꝵ
mysteria. quȩ oculus non uidit nec
auris audiuit. que p̃parauit os dili¬
gentib eum ut dixit script᷑a. Alia st̃ il¬
la quȩ de gła fut᷑a annuntianint ꝓpħe.
quib reuelatũ est ut euangelirarunt
sc̃i. sp̃u dei misso de cȩlo in quẽ eoncu¬
piscunt et angeli uiclere. ut ait apłs.
petaus. Alia sunt illa inqͥb est mun¬
di redemptio. peccator remissio. grãrũ
diuisio. sacram̃toi participatio. quȩ
cum acceperis tunc mirab̾is. tantũ
dominatum esse honuni. ut illud man¬

Expanded text:
vidisti eum spiritu, vidisti eum oculis intevidisti eum spiritu, vidisti eum oculis interioribus. Tene ergo hospitem novum, diu exspectatum, sed sero susceptum: in quo occultum in corde tuo. Haec omnis gratia est, hoc est omne munus. Nemo enim penetralia domus de ingressu aestimat, siquidem omnis fructus in interioribus est; neque enim sapientis est a fenestra respicere in domum, et stultitia hominis audire per ostium. 4. Alia sunt sacramentorum perfectiorum mysteria; quia Oculus non vidit, nec auris audivit, quae pAlia sunt illa, quae de gloria futura annuntiarunt prophetae, quibus revelatum est, et evangelizarunt sancti , Spiritu Dei misso de coelo, in quem concupiscunt et angeli videre, ut ait apostolus Petrus . Alia sunt illa, in quibus est mundi redemptio, peccatorum remissio, gratiarum divisio, sacramentorum participatio: quae cum acceperis, tunc mirabere tantum donatum esse homini, ut illud man
Abbreviated transcription (Latin):
Iambrosius Billicio salutem .x.
actatum ce graui egritudine signi¬
si casti michi. credidisse in dñm iħm:
et iam cepisse reualescere ad salutẽ.
lgit᷑ ea infirmitas fuit. plus aculei ꝙͣ
ꝑicłi ferens. qͥa diu ꝓmissum remor¬
debas. Noc est qͦd ait: percutiam et
sanabo. Percusit infirinitate. sana¬
uit fide. Uidit enĩ interiorẽ affectũ
tuũ non uacuũ piȩ cupiditatis. sed
excuti dilationib. et ido admonere
maluit. ita ut salutẽ non lederet.
deuotionẽ excitaret. Quomͦ enĩ salu¬
ti noceret. qui solet dicere ut legunꝰ
in euangelio. ego ueniã et curabo
eum: Ergo et cum atius iuitaret᷑
ut inuiseret domũ tuam. sine dubio
dixit. Ego ueniam. et curabo eũ. Et
si non auclisti enur. ille tam̃ qͥsi ds in¬
sibiliter locutus est. Et si non uidisti
eum: ille tam̃ qd̃ te incorporaliter in¬
iuserit. dubita ari. non potest. S ui
disti eum: qui credioisti ei. Hidisti eũ.
qui recepisti eum ospitio tuȩ mentis.

Expanded text:
AMBROSIUS BELLICIO salutem. 1. Jactatum te gravi aegritudine significasti mihi credidisse in Dominum Jesum, et jam coepisse revalescere. Ad salutem igitur ea infirmitas fuit, plus aculei quam periculi ferens; quia diu promissum remorabaris. Hoc est quod ait: Percutiam, et sanabo . Percussit infirmitate, sanavit fide. Vidit enim interiorem affectum tuum non vacuum piae cupiditatis, sed excuti dilationibus; et ideo admonere maluit, ita ut salutem non laederet, devotionem excitaret. 2. Quomodo enim saluti noceret, qui solet dicere, ut legimus in Evangelio: Ego veniam, et curabo eum ? Ergo et cum a tuis invitaretur, ut inviseret domum tuam, sine dubio dixit: Ego veniam, et curabo eum. Et si non audisti eum, ille tamen quasi Deus insensibiliter locutus est: et si non vidisti eum, ille tamen quod te incorporaliter inviserit, dubitari non potest. 3. Sed vidisti eum, qui credidisti ei; vidisti eum, qui recepisti eum hospitio tuae mentis:
Abbreviated transcription (Latin):
sine nouis. neq noua sine ueterib
Id̾o et eccła dicit. qͥa noua et uet̾na
seruaui cibi. S transieĩt uetera.i.
legis mysteria abscondita in xp̃o.
facta sunt omĩa noua. Hec est no¬
ua creatura de qua ad galathasait.¬
In xp̃o eñĩ it̃. neꝙ circũ cisio aliqͥs
ualet. neq p̃putiuni. s noua creat᷑a.
ꝑ qͣm iam renouata caro floret. et
fructum inuenit gr̃e. que aute in¬
uet̾ati flagitii spinas habebat. Quio
renouabitur sient aquile iuuentus
tua: Quid est qd̾ ingemiscamꝰ ꝓ mortu¬
is. cum iam reconciliatio mundi a pd̃
apd̾ te. ꝓ. xp̃o legatione fungimur. ut
noueris irreuocabilia eiꝰ esse dona. ut
credas qͦd semper credidisti. nec numio
merore tuã indubium sendentiam.
adoucas. qͥa idõ peccatum factus est

Expanded text:
ova sine veteribus? Ideo et Ecclesia dicit, quia nova et vetera servavi tibi . Sed transierunt vetera, id est, Legis mysteria abscondita, in Christo facta sunt omnia nova. 7. Haec est nova creatura, de qua Apostisto enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium: sed nova creatura, per quam jam renovata caro floret, et fructum invenit gratiae, quae ante inveterati flagitii spinas habebat . Quid Renovabitur sicut aquilae juventus tua ? Quid est quod ingemiscamus pro mortuis, cum jam reconciliatio mundi apud apud te pro Christo legatione fungimur ; ut noveris irrevocabilia ejus esse dona, ut credas, quod semper credidisti: nec nimio moerore tuam in dubium adducas sententiam; quia ideo peccatum factus est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Quis est qui mecũ iudicio con-¬
tendat: Eu solus manũ tuam ame
abstine. acuiꝰ conspectu ñ potero me
abscondere. et timor tuus non me ꝑ¬
cellat. Quem secutꝰ dd̾rex ait. Cibi
soli peccaui. Regali enĩ subuixus fas¬
tigio. quasi legum dñs. legib reus ñ
erat. soli deo obnoriꝰ tenebatur. quidñs
est potestatum. Aliũ audi liberũ. Mi¬
chi aũ ꝓ minimo est ut auobis uidieer¬

Expanded text:
dicit: Quis est, qui mecum judicio condicit: Quis est, qui mecum judicio contendat? Tu solus manum tuam a me abstine, a cujus conspectu non potero me abscondere; et timor tuus non me percellat . 26. Quem secutus David rex ait: Tibi soli peccavi . Regali enim subnixus fastigio, quasi legum dominus legibus reus non erat, soli Deo obnoxius tenebatur, qui dominus est potestatum. 27. Alium audi liberum: Mihi autem pro minimo est, ut a vobis di
Abbreviated transcription (Latin):
se equalem dõ for mam serui accepit.
et omĩa omĩbus factus est. ut om̃ĩbus
salutem afferret. cuiꝰ umitator paulus.
et quasi sub lege erat. et quasi siue lege
ebat. et infirmis uolens fiebat infirmꝰ.
ut eos confirmaret. et currebat ut com¬
prehenderet. & corpus sini castiga¬
bat. ut potestates aerias in xp̃o triuͣp¬
liaret. Est gͦ sapienti et seruire lib̾tas.
Un de colligit᷑. qͥa stulto et imꝑare ser¬
uitus est. et qͦd peiꝰ est. cum pautiorib
presit. plurib dñis et grauiorib seruit.
Seruic enĩ ꝓpͥis passionib. seruit cupi¬
dicatib suis. quarũ dñatum nec noc¬
te potest fugere. nec die. quia intra se
dnõs habet. intra se seruitium patit᷑
incolerabile. Gemina enĩseruitꝰ est: al¬
tera corporis. anmarum altera. Dñi
autẽ corporis quidẽ homines. aĩarum
autem malitie et passiones. aqͥb sola
anum libertas sapientem uendicat:
ut seruitio ei liceat exire. Queramꝰ gͥ
plurium hominũ dñatu degat. libere

Expanded text:
se aequalem Deo, formam servi accepit ; et omnia omnibus factus est, ut omnibus salutem afferret . Cujus imitator Paulus, et quasi sub Lege erat, et quasi sine Lege rari: et infirmis volens fiebat infirmus, ut eos confirmaret: et currebat, ut comprehenderet: et corpus suum castigabat, ut potestates aereas in Christo triumpharet. 24. Est ergo sapienti et servire libertas. Unde colligitur quia stulto et imperare servitus est; et quod pejus est, cum paucioribus praesit, pluribus dominis et gravioribus servit. Servit enim propriis passionibus, servit cupiditatibus suis, quarum dominatum nec nocte potest fugere, nec die; quia intra se dominos habet, intra se servitium patitur intolerabile, Gemina enim servitus est, altera corporis, animarum altera: domini autem corporis quidem homines, animarum autem malitiae et passiones, a quibus sola animi libertas sapientem vindicat; ut servitio ei liceat exire. 25. Quaeramplurimorum dominatu degat, libere
Abbreviated transcription (Latin):
moua. liͦ. ii. Aiuint autem
quidam de cathedra roma-¬
ñ sederunt ut pontifices. s
ut sũmi pontificis coadiu¬
tores. quib in uita sua petrꝰ
tradidit eccl̃iaꝵ rerũ dispẽ¬
sationem. Ip̃e u̾o tm̃ or̃oni

Expanded text:
m reliquit. Aiunt autem qui de cathedra Romannon sederunt ut pontifices, sed ut summi pontificis coadjutores, quibus beatus Petrus tradidit ecclesiasticarum rerum dispositionem: ipse vero tantum orationi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit. Multo labore. assi¬
duo. studio. uaria ex̾citati¬
one. płimuis exꝑinientis. al¬
tissima prudentia. p̾setissiõ
consilioͬ constat ars discen¬

Expanded text:
oratoria Multo labore, assiduo studio, varia exercitatione, plurimis experimentis, altissima prudentia, presentissimo consilio constat ars dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Notius hominis lib̾tas est.
oculos poidisse ocłi sunt
ꝑ quos pauꝑtates si̾re nõ
possumius. oculi: tota nr̃a
luxuria. hii nos in omnia
rantur. adamant. concu¬

Expanded text:
otius hominis libertas est oculos perdidisse. Oculi sunt per quos paupertatem ferre non possumus, oculi tota nostra luxuria. Hi nos in omnia rantur, adamant, concu
Abbreviated transcription (Latin):
infurmitatis ista ẽ natu¬
ra ut ex omnib acciden¬
tib grauissimum putet
quisq qd̃ patiur. Minus¬
debetur homini qͥ iõ tm̃ a
liquẽ amat qr necesse est.
Nescit an diligat cuius ex¬
ꝑimenta ñ habet nsi feli¬

Expanded text:
infirmitatis ista natura, ut ex omnibus accidentibus gravissimum putet quisque quod patitur; debetur homini, qui ideo tantum aliquem amat, quia necesse est. Nescis an diligat, cuius experimenta non habet nisi feli
Abbreviated transcription (Latin):
pse prouocarent q̃ leguns.
a pluriis pauli ad senecam
⁊ senece ad paulũ In quibus
cum cẽt neronis magister
⁊ illius tp̃ris potentissunꝰ
optare se dixit eius ẽẽ loci
apͥud suos cuius sit paulꝰ¬

Expanded text:
e prouocarent quae leguntur a plurimis Pauli ad Senecam aut Senecae ad Paulum. In quibus, cum esset Neronis magister et illius temporis potentissimus, optare se dicit esse eius loci apud suos cuius sit Paul
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ omnib gr̃as agens
rediit in ciuitatem. ⁊ ueni¬
ens ad sepulchrum sci mer¬
curii inuenit lanceam eiꝰ

Expanded text:
et cum omnibus gratias agens rediit in ciuitatem et ueniens ad sepulchrum sancti Mercurii inuenit lanceam ei
Abbreviated transcription (Latin):
pho longobardoꝵ rege
contͣ romanos adeo ex¬
ardescente ut tributũ
exigẽt ab unius cuiꝰq
capite. stephanus ppͣ ad
expetendum pipini au
xilium uenit in fran¬

Expanded text:
o Langobardorum rege contra Romanos adeo exardescente, ut tributum exigeret ab uniuscujusque capite, Stephanus papa ad expetendum Pipini regis auxilium cogitur in Fran
Abbreviated transcription (Latin):
I Eo tp̃r pipinus a stephõ
no ⁊ karolo in regem un¬
gitur ⁊ ꝑ eos generatio
ĩn hereditatem regalis suc¬
cessionis in perpetuũ bñ¬
dicitur. ⁊ omĩs aliengena
ab eius inuasione apłico
anathate int̾dicitur. An

Expanded text:
ionem. Pipinus a Stephano no et Karolo in regem ungitur, et per eos generatio eorum in hereditatem regalis successionis in perpetuum benedicitur, et omnis alienigena ab ejus invasione apostolico anathemate interdicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
pilius puumnus leges roma¬
nis edidit. deinde cũ ppłs se¬
diciosos magistratus ferre
ñ posset .x. iuros legib scri¬
bendis decreuit. qui leges ex
libris salononis in latinũ
sermonem translatas .xii.
tabulis exposuerunt cõestor

Expanded text:
primus leges Romanis edidit. Deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, decem viros legibus scribendis decrevit, qui leges ex libris Solonis in latinum sermonem translatas, de XII tabulis exposuerunt. Fuer
Abbreviated transcription (Latin):
lus accepit occidentali¬
a regna a britanniaco
occeano us ad mopsam
fluũ. In qua parte ex¬
tunc ⁊ modo nonien fran

Expanded text:
lus accepit occidentaliae regna a Britannico occeano usque ad Mosam fluvium, ex qua parte extunc usque nunc nomen Fran
Abbreviated transcription (Latin):
ad ydolatua. Porro ãni sui
.uiii. omñe ciuitatem ⁊ pro¬
iunciam a cultu ydolorũ
purgauit. ut nullum ue-¬
stigĩum ydolatrie super¬
ẽẽt: Scrutabatur ⁊ domos
ne quid latenter remane̾t

Expanded text:
abat. Porro anno regni sui octavo omnem civitatem et provinciam a cultu idolorum purgavit, ut nullum vestigium idololatriae superset. Scrutabantur etiam domos, ne quid latenter remaneret
Abbreviated transcription (Latin):
uite huius frustra desu¬
dauĩt quociens in laborio¬
sis cogitationib fallaces
exitus inuen̾it ⁊ post lon¬
gos discursus requiem nͤ¬
dum ullam adeptus sit: co¬
gnoscet quid de hac uita
cogitare possit. Medi¬

Expanded text:
itae frustra desudaverit, quoties in laboriosis conatibus fallaces exitus invenerit, et post longos discursus requiem necdum ullam adeptus sit, cognoscet quid de hac vita judicare possit.
Abbreviated transcription (Latin):
fũrta oꝑa iterũ ad se rediret
nec tñ eis mentẽ fieri besti
naturã pleraq mutano¬
nẽ recipiũt ⁊ corrrupta in
diu̾sas spẽs transformant᷑.
Sic̃ de utuloꝵ carnib put̾¬
dis: apes. sic̃ de equis: scara¬
bei. de mulis: locuste de cãcͥh:
scorpiones. uñ .oꝰ. Cõcaua lit¬
torei si demas brachia can¬
cruscorpion exibit caudaq
minabitur unta. solimis
euri ut accepimus esta¬
tis temꝑib in lupos tͣn¬
sfigurantur. deinde spacio
exacto ꝙ huic sorti attribu¬
tum est in pristiña faciem

Expanded text:
eracta opera iterum ad se redire, eracta opera iterum ad se redire, nec fieri in eis mentem bestianaturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca. LIBER euri, ut accepimus, statis temporibus in lupos transfigurantur; deinde exacto spatio, quod huic sorti adtributum est, in pristinam faciem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ aiunt. quibdã locis leones
⁊ capras mittentẽ qͥbrdã ardẽ¬
tem. quib plenũ serpenteb.
hunc bellorofons hitabilem
quos quidam fuisse equites
pus equoꝵ ⁊ hõim uiderent᷑
inde centauros fictos asseru-
mine ds̃t. qͣlem bestiã dũt
sabulose in laberintho ĩ clu¬
sam fuisse. de qua .uꝰ. Semi¬
bestias. ⁊ de archadibz qui sor¬
de ducti transnatabant quo¬
dam stagnũ atꝙ ibi conuer¬
tebantur in lupos. na ⁊ do¬
medis socios in uolucres fu¬
isse conuersos ñ fabuloso
mendatio s hystorita affir¬
matione confirmant. S et
qͥdam asserũt strigas ex hõi¬
b fieri. ad multa eñi latroci¬
nia figuit scelatoꝵ mutan¬
tur. siue magicis cantib sũ
herbaꝵ ueneficio corpora in
seras transeunt. augustinꝰ¬
Nos cũ ẽemus in ytalia au¬
dinimus de quadã regione
illaꝵ partiũ ubi stabulari¬
as mulieres imbutas hiis
malis artib in caseo dare so¬
iumenta illico u̾t̾entur. ⁊
nccͣia q̃q portarent pꝰq ꝑ¬

Expanded text:
esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellerophontes habitabilem cabulum dedit, quos quidam fuisse equites pus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos asseruermine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidius: Semibestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquinos, cum essemus in Ytalia, audiebamus talia de quadam regione illarum partium ubi stabularias mulieres imbutas hiis malis artibus in caseo dare soiumenta illico uerterentur et necessaria queque portarent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte uirgines ⁊ ex parte uolu¬
cres. hñtes alas ⁊ ungulas
quaꝵ una uoce alt̾a tibiis
tertia lira canebant. q̃ ille¬
ctos nauigantes sub cantu
in naufrãgium trahebant.
scd̃m u̾tate aũ metrices
fuerũt q̃ transeuntes deduce¬
bant ad egestatẽ fingunt᷑
eis inferre naufragia. alas
añ hũisse ⁊ ungulas. quia
amor ⁊ uolat ⁊ uulnerat. q̃
iõ in fluctib cõmorasse duͣr.
q fluctus ueni̾s creauerunt.
Scllam qͦ ferũt feminã¬
sapitib succinctã canins.
cũ latratib magns ꝓpter
fretũ sicłi maris in quo na¬
uigantes u̾ticib in se cõcur¬
rentiu undarũ exciti: latra¬
re existim̃at undas qͣs sor-¬
bentis estus uorago collidit.
finguntur ⁊ monstra q̃dã
irrationabłiũ animantiũ
ut cerberũ info̾ꝵ cane tria
capita hñtem. sigñãtes per
eñ tres etates ꝑ quas mors
homi̾es deuorat .i. infantiã.
iuuentutẽ. senectutẽ. ꝙ̃ qͥdã
tunt quida ⁊ ydram serpentẽ

Expanded text:
parte virgines, ex parte voluparte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam qcapitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem Dicunt et Hydram serpentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Apolonides ꝑhibent in sychi¬
a feminas nasci q̃ bichie uo¬
cantur. has ꝙ in ocł̾is pupil¬
las geminas hr̃e ⁊ ꝑimere
usũ si forte irate aspexerĩt.
hee sunt ⁊ in sardmia. Apd̾¬
thesiam legitur qͣsdã femĩas
semł pere. natos q canos illi¬
co fi̾ ẽe rursũ gente alterã
que cũ in iuuentute cana
singulis crurib ⁊ singulari
lint defendi a talore resupi¬
nati plantarũ suaꝵ magni¬
tudie inumbrantur. ysidorꝰ de¬
⁊ alia hõim fabłosatis.
portenta q̃ ñ sũt s ficta ĩ cau¬
sis reꝵ int̾pretantur. ut g̾io¬
nẽ yspanie regem triplici for-¬
ma proditũ. fuerũt enĩ tres
fr̃es tante concordie ut in tri¬
gones ꝙͦ meretrices crinitas
serpentib. q̃ aspucientes con¬
u̾tebant in lapides hũres u¬
nũ ocłm quo inuicẽ utelan¬
tur. fuerunt enĩ tres sorores
unius pulchritud̾is qͣi uniꝰ
ocłi que ita spectatores stu
pesc̾e faciebant ut ut̾e eos
putarentur in laꝑides. sy¬
renes tres fingũt fuisse ex

Expanded text:
Apollonides perhibet in Scythia feminas nasci, quae bitiae vocantur: has in oculis pupillas geminas habere et perimere visu si forte quem iratae aspexerint. Hae sunt et in Sardinia. Pquasdam feminas ibi semel parere natosque canos ilico fieri: esse rursum gentem alteram, quae in iuventa cana singulis cruribus et singulari di se velint a calore, resupinati plantarum suarum magnitudine inumbrentur. Gangis t alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta; et in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in trigones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex
Abbreviated transcription (Latin):
nes up̃r dabilonius in duo
oginata apud undos germo¬
sophictas diuidit quoꝵ unũ
applłat brachanas. alterũ
samaneos qͥ tante continen¬
tie sunt uł pomis arboꝵ iuxͣ
gangem fluuiũ uł publice
ozize ⁊ farine alantur cibo.¬
uulorũ amissionẽ equiore a¬
nimo sustineant. Iomimus ꝯͣ¬

Expanded text:
nes vir Babylonius in duo dogmata apud Indos Gymnosophistas dividit, quorum unum appellat Brachmanas, alterum Samoneos, qui tantae continentiae sunt, ut vel pomis arborum juxta Gangim fluvium, vel publico orizae et farinuulorum amissionem ęquiore animo sustineant, eodem.
Abbreviated transcription (Latin):
ris in est contemptus uite ⁊¬
ex quadam naturali sapĩe
disciplina concordant om̃s
ad mnu̾itum uoluntariũ. dũ
beuntiũ reu̾ti. alii ñ extin¬
płi̾mos luctuosa sũt puerꝑia.
exemptos gaudiis proseqnͣ¬

Expanded text:
ris inesse contemptum vitae ex quadam naturali sapientiae disciplina. Concordant omnes ad interitum voluntarium, dum beuntium animas reverti, alii non extinplurimos luctuosa sunt puerperiaexemptos gaudiis prosequa
Abbreviated transcription (Latin):
ritãma occeam in sula
interfuso mari totoor¬
be dissusa uocabulo sue gen¬
tis cognominata ẽ. Thana
tos insula occeam freto gal¬
frum̃tariis campis ⁊ gleba

Expanded text:
ritannia, Oceani insula, interfuso mari toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominatos insula Oceani freto Galfrumentariis campis et gleba
Abbreviated transcription (Latin):
pitur mortale genus qͣ
pululat omne: de radice
malum cuius molentiꝰ
ardet. Ambitio crescente
modo stimulantq rapi

Expanded text:
pitur mortale genus, qua pullulat omne De radice malum, cujus violentior ardet Ambitio, crescente modo, simulantque rapi
Abbreviated transcription (Latin):
to colũbano ab ytalia
iuire sb̃̾ aditas monacho¬
b gratus ut nullus se
bm̃ colũbanũ ꝑdidisse ge¬
m̾et qui eius doctrinis
imbutus fuisset. huiꝰ na¬

Expanded text:
to Columbano ab Italia, iure subditas monachobus gratus, ut nullus se beatum Columbanum perdidisse gemeret, qui eius doctrinis inbutus fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
.xxi. hic in omeliis declamã¬
dis multum ualuit. hic ĩ
canone misse addidit sã¬
ctum sacrificiũ. ĩmacła¬
tam hostiam. hic quociẽs
rogabatur ab aliquib

Expanded text:
. Hic in omeliis declamandis multum valuit. Hic in canone missae addidit, Sanctum sacrificium, immaculatam hostiam. Hic quoties rogabatur ab aliquib
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ abasso cͥminatur ⁊ iussu
ualentiniani imꝑatoris ro¬
me congregata synodo cor̃a
tio purgatur bassus u̾o dãp¬
natus ꝓscribitur: ⁊ ñ młto
post a deo ꝑcussus ip̃ius sy¬
xti manib honorifice sepe¬

Expanded text:
criminatur, et jussu Valentiniani imperatoris Romae congregata sinodo coram cio purgatur; Bassus vero damnatus proscribitur; et non multo post a Deo percussus, ipsius Sixti manibus honorifice sepe
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ⁊ Rathbodus dux fri
tur cũ unũ pedem in laua¬
chro intixiss alterum
pedem trahens int̾rogauit
ubi nã plures suoꝵ maio¬
rũ ẽẽnt in inferno an in
padiso: ⁊ audiens plures
ẽẽ in inferno intinctum
pedem retrahens. Sacius
est inquit ut plures qmͣ
panciores sequar. ⁊ ita lu¬
dificatus a demone ꝓmit¬
tente ꝙ ei t̾tia die ab hac
incompabilia bona ei da¬

Expanded text:
r. Rabbodus dux Fresdeberet, cum unum pedem in lavacro intinxisset, alterum pedem retrahens interrogavit: Ubinam plures suorum majorum essent, in inferno an in adiso, et audiens plures esse in inferno›, intinctum pedem retrahens: »Sanctius est«, inquit, »plures quam pauciores sequi«, et ita ludificatus a demone promittente ei, quod tercia die abhinc incomparabilia bona da
Abbreviated transcription (Latin):
karoli regis ex concubina
filius gilbo deformis a qͥb¬
dam francoꝵ primorib pro¬
missione alesa illectus cõ¬
tra pr̃em conurauit. Unde

Expanded text:
Karoli regis ex concubina filius, gibbo deformis, a quibusdam Francorum primoribus promissione regni illectus, contra patrem conjuravit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
rium duob uoluminib
comp̾hensũ edidit. In cu
ꝑegrino ꝙ̃ dỹabolus in spẽ
sc̃ĩ iacobi apparens ad ħ se¬
duxit ut ꝓpria manui se in¬
terfecit. cũq eũ dyabolus
ueniens eripuit eum de
manu illius ⁊ multa ei

Expanded text:
rium duobus voluminibus comprehensum edidit: in cujperegrino quem diabolus in specie sancti Jacobi apparens ad hoc seduxit, ut propria manu se interficeret. Cumque eum diabolus  superveniens eripuit eum de manu illius, et multa ei
Abbreviated transcription (Latin):
pheta multis in uita cla¬
riit uirtutib ⁊ mortuus
mortuũ homine supra cor¬
pus suũ casu iactatũ so¬
lo corporis sui tactu resus

Expanded text:
 multis in vita claruit virtutibus et mortuus mortuum hominem supra corpus suum casu jactatum, solo corporis sui attactu resus
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑant in disputanone
deduce nephas existimarẽt
qͥnt̾ int̾pellati ad redden¬
dam cãm hoc solũ responde¬
bant eum dixisse. rex ꝑsaꝵ.¬

Expanded text:
acceperant in disputationem deducere nefas existimarent. quin etiam interpellati ad reddendam causam hoc solum respondebant, ipsum dixisse. magnus
Abbreviated transcription (Latin):
gens papiam obsidet.
ibiq relicto ex̾citu ro¬
resurrectionẽ ibi ꝑegit.¬
Postea rediens papiam
cepit itm q rom̃a redi¬
it synodũ constituit¬

Expanded text:
veniens Papiam obsedit, ibique relicto exercitu resurrectione ab Postea rediens Papiam cepit; iterumque Romam rediit, synodum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
agrippa apud latinos reg¬
nante: omerus poeta in
grecia claruit. ut testant᷑
appollodorus. gramaticus.
⁊ euforbius. hystoricus. se¬
enses pro insano hĩtus est
eo ꝙ deos int̾ se belligeras.¬

Expanded text:
 apud Latinos regnante, Homerus poeta in Graecia claruit, ut testatur Apollodorus grammaticus, et Euforbius historicus, enses pro insano habitus est, eo quod deos inter se belligeras
Abbreviated transcription (Latin):
obsecrante senatu ut uxo¬
rem suam augustam et
filium tesarem appellaret.
contradixit: Sufficere testa¬
tus ꝙ ip̃e regnaret inuitꝰ.
genario cũ p̾fecturam ur¬
bis ag̾et. ⁊ ex senatus con¬
dem uiliani iuris ꝑiti scer¬
seuerus apud nuluũ pon¬
tem interfecit. tp̃ra uilia¬

Expanded text:
obsecrante senatu, ut uxorem suam Augustam, et filium suum Caesarem appellaret, contradixit: sufficere testatus, quod ipse regnaret invitus. genario praefecturam Urbis ageret, ex senatus conuliani iuris periti sceSeuerus apud Miluium pontem interfecit. Heli
Abbreviated transcription (Latin):
uolumen breue. Et de di¬
sciplina aliud: ⁊ ad marti¬
anũ frẽm de aplica bñdi¬
ctione. ⁊ librũ uarioꝵ tra¬
statuum. ⁊ adblascũ de sci¬
sinate: ⁊ ad flormũ de mo¬

Expanded text:
volumen breve, De disciplina aliud, et ad Martianum fratrem de apostolica praedicatione, librum variorum tractatuum, ad Blastum de schismate, ad Florinum de mo
Abbreviated transcription (Latin):
Nampe adam ⁊ eua sicut
credit᷑ ip̃a die creationis .s.
sexta die mũdi in ꝑadyso
cirta meridiem p̾uaricati st̃.
⁊ paulo post circa horamn no

Expanded text:
Nempe Adam et Eva, sicut creditur, ipsa die creacionis, scilicet sexta die mundi, in paradiso circa meridiem prevaricati sunt et paulo post circa horam vero
Abbreviated transcription (Latin):
lestĩnum ⁊ iulianũ cõpli¬
ces eus innocencus papa
condampnauit. Ionunus
qͦ ⁊ augustinus ⁊ alii ut
fidei hospites eos armis ue¬
ritatis impugnabant. Ori¬
entales ⁊ grauiter exagi¬
tat mota de deo q̃o utrũ
deus sit corpus ⁊ huma¬
nũ scema heat an sit in¬
corporeus ⁊ ab hũno sce¬
mate omnino alienus. si

Expanded text:
lestium et Julianum complices ejus Innocentius papa damnavit. Hieronimus quoque, Augustinus et alii eos ut fidei hostes armis veritatis impugnabant. Orientales etiam graviter exagitat mota de Deo questio, utrum Deus sit corpus et humanum scema habeat, an sit incorporeus et ab humano scemate omnino alienus; si
Abbreviated transcription (Latin):
fusi ꝑ campos. alii secreta
quirentes ñ nulli cũ domos
interentur ingredi in ip̃o li¬
mine corruentes cat̾uatim
fame debellante cadebant
nec deerant cotidie u̾q ex
deret sepulturam. Urgeba¬

Expanded text:
fusi per campos, alii siluarumquirentes. Nonnulli, cum domo niterentur egredi, in ipso limine conruentes cateruatim fame debellante cadeNec deerant cotidie ubique expderet sepulturam. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
b conculcaret. ut poss ua¬
care phie elegit achademiã
uillam ab urbe procul nõ
solum desertam s ⁊ pestilẽ¬
tem. ut cura ⁊ assiduitate
morboꝵ libidinis in petus
frangeretur. uñ ⁊ plures eiꝰ

Expanded text:
us conculcaret; ut posset vacare philosophie, elegit academiam, villam ad urbe procul non solum desertam, sed etiam pestilentem, ut cura et assiduitate morborum libidinis impetus frangeretur. Unde et plures eius
Abbreviated transcription (Latin):
lus laicus cͥm̃ cl̾ico aude¬
at inferre. Item ut dyaco¬
ni dalmaticis in eccłia
am introiret. Itẽ institu
it ut sacͥficiũ altaris nõ
in serico n in panno tin¬
cto celebraretur nisi tantũ
in lineo: sicut corpus dñi
beretur nec unus quid̃ fa
cerdotes capitolii dixerũt

Expanded text:
lus laicus crimen clerico audeat inferre, et ut diaconi dalmaticis in Ecclesiam introiret, nec antit ut sacrificium altaris non in serico neque in panno tincto celebraretur, nisi tantum in lineo; sicut corpus Dominberetur, nec ullius quidem cerdotes Capitolii, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
in hostili terra positus mi
lites suos ferro ac rapinis
abstin̾e compelłet nec tñ
eis assueta stipendia largi¬
retur focam rogauerunt
ut imꝑii regnũ suꝑ eos ac¬
regalem purpuram sum¬
płit. ꝙ audiens mauritius
animo dissolutus reb ad u̾¬
sum se fluentib cessit ⁊ in
quandam siluam mari
contiguam fugit. in qua¬
ip̃e cũ. uxore. ⁊ .u. filiis ius¬
ris fluuius ita ripas suas
excessit ut suꝑ muros ur¬
bis influens maximam
ꝑtem regionis occuparet¬
⁊ plures domos eu̾teret
tunc ⁊̾ młtitudo serpentũ
cum ingenti dracone ꝑ
descenderunt. ⁊ salsis flu¬
ctib p̾focati ad lictus eiec¬
ti sunt. de quoꝵ fecore se¬
cuta ẽ plaga maxima ꝙͣ
inguinariam uocant. q̃
tanta fuit ut ⁊ ip̃m pa¬
pam pelagium occideret.
⁊ passim subtractis habi¬
tatorib plurime. domus
in urbe nacue remauent¬

Expanded text:
in hostili terra positus, cum milites suos ferro et rapinis abstinere compelleret, nec tamen eis consueta stipendia largiretur, Phocam rogare coeperunt, ut imperii regnum super eos acregalem purpuram sumpsit. Quod audiens Mauritius animo dissolutus, rebus adversum se fluctuantibus cessit, et in quamdam silvam mari contiguam fugit; in qua cum uxore et quinque filiis jusris fluuius ita ripas suas excessit ut super muros urbis influens maximam partem regionis occuparet et plures domos euerteret. Tunc etiam multitudo serpentium cum ingenti dracone indescenderunt et salsis fluctibus prefocati ad litus eiecti sunt. De quorum fetore secuta est plaga pessima quam inguinariam uocant, que tanta fuit ut etiam ipsum papam Pelagium occider passim subtractis habitatoribus plurime domus in urbe uacue reman
Abbreviated transcription (Latin):
tex fr̃ suo chilꝑico pug¬
na congreditur. ibi q the¬
odebertus filius chilꝑici
ꝑimitur. francis u̾o pro
chilꝑito exoso sẏgibertũ
suꝑ se regem leuare uo¬
lentib a duob pu̾is a¬

Expanded text:
rex fratri suo Chilperico pugna congreditur, ibique Theodebertus filius Chilperici perimitur. Francis vero pro Chilperico sibi exoso Sigebertum super se regem levare volentibus, a duobus pu