comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inuidiosus aũ his est: qui abala
patitur inuidiam. Quartũ deni¬
mũ locũ inter carnis oꝑa: ebrietas
tenet. Ebriosi quippe regnũ dein
possidebunt Et dñs ad discipłos.
Cauete ait. ne forte grauentur en¬
da ur̃a in uino et crapula. Uino
ruunt. mens uacillat: libido sue¬
cendit᷑. Nnde apłs elamitat. Et
uinum in quo est luxuria. Habet
unꝰqͥsq seue sententie potestatẽ ls
apłm sequor. in uino esse luxuriam
in uino ebrietatẽ. Ebrietatẽ aut̃ e
luxuriam inter carnis oꝑa numer¬
passiomb uincit᷑. Et licet me qͥdas
in eo libro quem de seruanda ui¬
nitate conscripsi rep̾hendendum pi¬
tent qđ dixerim ad olescentulas. is
uinum debe fugere. ut uenenumꝰ
meȩ sententiȩ pęnitebit. Opus qͥpi
ibi magis uini. quam dei a uob ctotꝰ
dampnata est. et licentiam tulimꝰ
sub occasione parũ bibendi: plusbi¬
b̾et ac periret. Alioquin sciebamus
et in xp̃i sanguine uinũ consecra¬

Expanded text:
Invidiosus autem is est, qui ab alio Invidiosus autem is est, qui ab alio patitur invidiam. Quartumdecimum locum inter carnis opera ebrietas tenet. Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt. Et Dominus ad discipulos: Cavete, ait, ne forte graventur corda vestra in vino et crapula . Vino ruunt: mens vacillat: libido succenditur: Unde Apostolus clamitat: Et vinum in quo est luxuria . Habet unusquisque suae sententiae potestatem. Ego Apostolum sequor: in vino esse luxuriam, in vino ebrietatem. Ebrietatem autem et luxuriam inter carnis opera numerpassionibus vincitur. Et licet me quidam in eo libro, quem de servanda virginitate scripsi, reprehendendum putent: quod dixerim adolescentulas ita vinum debere fugere ut venenum: non me sententiae poenitebit. Opus quippe ibi magis vini, quam Dei a nobis creatura damnata est: et licentiam tulimussub occasione parum bibendi, plus biberet et periret. Alioquin sciebamus, et in Christi sanguinem vinum consecra
Abbreviated transcription (Latin):
de excłia non recesserit: ta menhere¬
ticus appellari potest. et de carnis oꝑi¬
b ẽ: eligens que peiora sunt. He reses
sequitur inuidia. quã ñ putamꝰ idem
ẽẽ quam relum: qr relus et in bonam
partẽ accipi potest. cũ quis nititur
ea quȩ meliora sunt ȩmulari. Inui¬
dia uero aliena felicitate torquetur.
et in duplicẽ scindit᷑ passionem: cum
aut ipse ẽ. aut aliquis in eo. in quo
alium ẽẽ non uult aut aliũ uidens¬
esse meliorem. dolet se ei non ẽẽ
consimilem. Pulchre qui damde ne¬
otericis grecum uersum tnͣsferens:
elegiaco metro de in uidia lusit di¬
cens. Iustiꝰ inuidia nicħ ẽ quȩ ꝓtinꝰ
ipsum. Auctorẽ rodit. exeruciatq i¬
nimũ. Seribit et beatus. ci piuanꝰ.
librũ de zelo et liuore ualde optimũ
quem qui legerit. ñ dubitabit an¬
num̾are oꝑib carnis inuidiã. Int̾
inuidũ autẽ et inuidiosũ hoc inter¬
ẽ: qđ inuidus ten feliciori in uider.

Expanded text:
de Ecclesia non recesserit, tamen haerede Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest, et de carnis operibus est, eligens quae pejora sunt. Haereses sequitur invidia, quam non putemus idem esse quod zelum. Quia zelus et in bonam partem accipi potest, cum quis nititur ea quae meliora sunt, aemulari. Invidia vero aliena felicitate torquetur, et in duplicem scinditur passionem: cum aut ipse est aliquid in eo, in quo alium esse non vult: aut alium esse videns meliorem, dolet se ei non esse consimilem. Pulchre quidam de neotericis, Graecum versum transferens, elegiaco metro de invidia lusit, dicens: Justius invidia nihil est: quae protinus ipsum Auctorem rodit, excruciatque animum. Scripsit et beatus Cyprianus librum de Zelo et Livore valde optimum: quem qui legerit, non dubitabit annumerare operibus carnis invidiam. Inter invidum autem et invidiosum hoc interest: quod invidus feliciori invidet.
Abbreviated transcription (Latin):
cia appellatur. Nec non et dissensi¬
ones oꝑa carnis sunt: cũ quis neqͣꝙͣ
ꝑfectus eodem sensu. et eandem sen¬
tentiã dicit. Ego sum pauli et ego¬
sũ apollo: et ego cephȩ: et ego xp̃i. d
et domoꝵ inter se hec eadem dissen¬
sio repꝑitur: mariti uidelicet ad ux¬
orem: patris ad filiũ. frĩs ad frẽm: con¬
serui ad conseruum: militis ad contu¬
bernase: artificis ad eiꝰdem oꝑis arti¬
ficem. Non nunquã eutnit ut in ex¬
positionib scripturarũ oriatur dis¬
sensio: eqͥb hereses qͦq que nc̃ inter
carnis oꝑa ponunt᷑ ebulliunt. Si enĩ irim
sapientia carnis inimica est deo: ini¬
mica aut̃ omĩa sunt doginata falfi¬
tatis do repugnantia: consequent̾
et hereses inimicȩ deo. ad carnis oꝑa
referuntur. Hereses aut̃ grece ab elec¬
tione dicunt᷑: qđ seilicet eam sibi
unusquisq eligat disciplinã: quam
putat ẽẽ meliorem. Qcumq gͥ aliter
scĩ flagitat. quo conscripta ẽ: licet

Expanded text:
κία appellatur. Necnon et dissensiκία appellatur. Necnon et dissensiones opera carnis sunt: cum quis nequaquam perfectus, eodem sensu, et eadem sententia dicit: Ego sum Pauli, et ego Apollo, et ego Cephae, et ego Christi . Sed et domorum inter se haec eadem dissensio reperitur: mariti videlicet ad uxorem, patris ad filium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad contubernalem, artificis ad ejusdem operis artificem. Nonnumquam evenit, ut et in expositionibus Scripturarum oriatur dissensio: e quibus haereses quoque quae nunc in carnis opere ponuntur, ebulliunt. Si enim sapientia carnis inimica est Deo inimica autem sunt omnia dogmata falsitatis Deo repugnantia consequenter et haereses inimicae Deo, ad carnis opera referuntur. Αἵρεσις autem Graece, ab electione 508 dicitur: quod scilicet eam sibi unusquisque eligat disciplinam, quam putat esse meliorem. Quicumque igitur us Spiritus sancti flagitat, quo conscripta est: licet
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph frẽm suum. Et maria et aa¬
ron ꝓpħes oei. et sacerdos contra mo¬
ysen tali passione decepti sunt: in¬
tantũ ut illa de qua scriptura narra¬
uerat dicens. tollens autem maria p¬
phes tympanũ et cytharã. pꝰea autẽ
extra castra ꝓiecta lepre uitio sordi¬
data sit: et penitentiã longiorẽ. sep¬
tẽ dierũ separatione signau̾it. Ira
deinde succedit quȩ iusticiã dei ñ
oꝑat᷑: et species est furoris. Inter i¬
racundiã aut̃ et irã. hoc inter est.
qdđ iracundus sẽꝑ irascitur: iratus
ꝓ tẽpore concitatur. Et nescio qͥs pos¬
sit regnũ dei possidere: cũ his qui
irascitur separatur a regno. Rixȩ
quoq qͣsi aliud greci significantes:
geache. dicitur: et a regno dei ꝓ hib&.
Est autẽ enitya. cũ quis semꝑ ad
contradicendũ paratus. stomacho de¬
lectatur alieno: et muliebri iurgio
contendit: et ꝓuocat contendentem.
Bȩc alio nomine apud grecos. Si loni¬

Expanded text:
Joseph fratrem suum: et Maria, et AaJoseph fratrem suum: et Maria, et Aaron prophetes Dei et sacerdos, contra Moysen tali passione decepti sunt : intantum ut illa de qua Scriptura narraverat, dicens: Tollens autem Maria prophetes tympanum , et caetera, postea extra castra projecta, leprae vitio sordidata sit, et poenitentiam longiorem septem dierum separatione signaverit . Ira deinde succedit, quae justitiam Dei non operatur , et species est furoris. Inter iracundiam autem et iram, hoc interest: quod iracundus semper irascitur: iratus pro tempore concitatur. Et nescio quis possit regnum Dei possidere: cum is qui irascitur, separetur a regno . Rixae quoque quas aliud Graeci significantes, μάχη dicitur a regno Dei prohibent. Est autem ἐριθεία, cum quis semper ad contradicendum paratus, stomacho delectatur alieno: et muliebri jurgio contendit, et provocat contendentem. Haec alio nomine apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
bor aduersantib tibi: sicut supra
intelligendũ: non tam mabraham
inimicũ ilł fuisse: quam illos uir
sempiterno. et in posteros tͤnsmisa
discordia inimici sint madianeis:
quasi his dicit᷑ qui sub pedagogo
erant. et in alio loco merebantur
audire. Odio habeb̾ inimicũ tuũ
lut certe non tam ꝑsonarũ quã
noꝵ ẽ facta dissensio: ut quomͦ ds̃
utilit̾ inter serpentẽ et mulierẽ
nimicicias posuit. ne amiciciȩ
i. quam gens una dampnata ẽ.
eptimũ locũ inter carnis oꝑa .uii.¬
dnitentio possidet: quodam quasi
saerato et eminenti inter uitia
numero collocata. Seruum autem
dni non oportet rixari. ses mansu¬
etũ ẽẽ ad om̃s. Docibilem. longani¬
mem. cum mansuetudine erudien¬
tem etiã eos qui econtrario dispu¬
tant. P ost contentionẽ octaua suece¬
dit e mulatio. que greco sermone.
relus significantiꝰ & notius apellat᷑.
quo quidẽ malo nescio quis nrẽmea
reat. ⁊elati sunt enĩ et patriarehȩ

Expanded text:
bor adversantibus tibi, sicut supra bor adversantibus tibi, sicut supra intelligendum, non tam Abraham illis inimicum fuisse, quam illos Abrasempiterno, et in posteros transmissa discordia, inimici sint Madianeis , quasi his dicitur, qui sub paedagogo erant, et in alio loco merebantur audire: Odio habebis inimicum tuum . Aut certe non tam personarum, quam morum est facta dissensio: ut quomodo Deus utiliter inter serpentem et mulierem inimicitias posuit, ne amicitiae lis, quam gens una damnata est. Septimum locum inter carnis opera, contentio possidet, quodam quasi sacrato, et eminenti 507 inter vitia numero collocata. Servum autem Domini non oportet rixari, sed esse mansuetum ad omnes, doctorem, longanimem, cum mansuetudine erudientem, etiam eos qui econtra disputant . Post contentionem, octava succedit aemulatio, quae Graeco sermone ζῆλος significantius et notius appellatur. Quo quidem malo, nescio quis nostrum careat. Zelati sunt enim, et patriarchae
Abbreviated transcription (Latin):
luptates ipsarũ quoq oꝑa nuptuamꝰ
si non uerecunde et cum honestie
seruiat᷑. immunditiã et luxuriã
nominauit. Quartũ in cat halos
oꝑum carnis. ydolatͥa locũ tenet
Cenĩ semel se lururiȩ uoluptar
ꝑmiserit: non respieit ereatoii
Aiias aũt: omĩs ẏdolatria festius¬
te. gula. uentre. et his quȩ iuisia
Uiuentrẽ sunt delectat᷑. Et ne fori¬
tan ueneficia. et maleficȩ artas
non uiderent᷑ in nouo prohibia
testam̃to: ipse quoq inter carnis
oꝑa nominantur: quia sepe ma¬
gicis artib et amare miseris euent
et amari. Inimicicia quoq quȩ pꝰ .ui
ueneficia ponit᷑ quẽ habeat rea¬
tũ: manifesto erimini subiec̾ta de¬
clarat. Quantum enĩ in nob̾ ẽ. nul¬
hab̾e pacem. Qđ si loquentes uerita¬
tẽ. aliquos meremur inimi cos: non
tam nos inimici eoꝵ sumus: quam
illi inimici sunt. Mueritatis. llam
et qđ in genesi dr̃ : ad abraham. ini¬
micus ero inimicis tuis. et aduersa¬

Expanded text:
oluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, oluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, si non verecunde, et cum honestateserviatur, immunditiam et luxuriam nominavit. Quartum, in catalogo operum carnis, idololatria locum tenet. Qui enim semel se luxuriae voluptatique permiserit, non respicit Creatorem. Alias autem omnis idololatria, festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt, delectatur. Et ne forsitan veneficia, et malnon viderentur in novo prohibitae Testamento, ipsae quoque inter carnis opera nominantur. Quia saepe magicis artibus, et amare miseris evenit et amari. Inimicitia quoque, quae post veneficia ponitur, quem habeat reatum, manifesti criminis subjectio declarat. Quantum enim in nobis est, nulhabere pacem. Quod si loquentes veritatem, aliquos meremur inimicos: non tam nos inimici eorum sumus, quam illi inimici sunt veritatis. Nam quod et in Genesi dicitur ad Abraham: Inimicus ero inimicis tuis: et adversa
Abbreviated transcription (Latin):
it: ne de mediis dubitamꝰ. Omne enĩ
est. Qaut̃ fornicat᷑: in earne sua pec¬
cat. Et non sumꝰ nr̃i: empti enĩ sumꝰ
precio: głificemꝰ et portemꝰ dm̃ in cor¬
pore nr̃o. In eo fornieator maioris ẽ¬
criminis: quia tollit membra
xp̃i. et facit ea m̃bra meretricis
Erunt qͥppe duo in carne una. Q
non ẽ fidelis nec credit in xp̃o: su
m̃bra facit m̃bra meretricis. Qui
credit et fornicat᷑: xp̃i m̃bra faeit
m̃bra meretricis. E contrario in fid¬
in sua formeatione utrũ uiolet an
edificet tẽplũ ydolo: nescio. ꝑ uita
qͥppe. uł maxime demones colunti
Hoc unũ scio qđ qͥ post fidẽ xp̃i for¬
nicat᷑: uolat templũ dĩ. Scđm o¬
e.iiiͦ carnis immundicia nuncupatur
et eam comes luxuria sequit᷑. b
enĩ in ueteri lege de nefandis cͥmi¬
nib quȩ in occulto fiunt. & ea no¬
minare turpissimũ est. ne et da
uerecundos uł reuerentes facta fi¬
lios isrł ab omĩ immunditia: sici
hos loco ceteras extra ordinarias u¬

Expanded text:
diis ambigamus. Omne enim est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. Et non sumus nostri: empti enim sumus pretio, glorificemus et portemus Deum in corpore nostro. In eo fornicator majoris escriminis: quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis. Erunt quippe duo in carne una. Qui non est fidelis, nec credit in Christo, sua membra facit membra meretricis: qui credit et fornicatur, Christi membra facit membra meretricis. Econtrario infidelis in fornicatione sua utrum violet, an aedificet templum idolo, nescio. Per vitia quippe vel maxime daemones coluntur. Hoc unum scio: quod qui post fidem Christi fornicatur, violat templum Dei. Secundum opus carnis, immunditia nuncupatur, et eam comes luxuria sequitur. Quomodo enim in veteri Lege de nefandis criminibus, quae in occulto 506 fiunt, et ea nominare turpissimum est ne et dicVerecundos, vel reverentes facite filios Israel ab omni immunditia : sic in hoc loco caeteras extraordinarias v
Abbreviated transcription (Latin):
centiis. Et semꝑ mortifieationẽ sbi
circumferimus in corpore nr̃o: ut et
uita eius manifestetur in carne nrã.
Non modici aut̃ laboris est. sic in p̃¬
senti scło uiuere: ut iam nẽ uita iħu
manifestet᷑ in carne nr̃a. Ita enĩ ui¬
uificabunt᷑ et mortalia corpora nr̃a
ꝑin habitantẽ in nob̾ spm̃. Ybi latinꝰ
interpres uitia posuit: in greco. ea¬
the mata. id ÷ passiones legunt᷑. Et
quia passio potest et dolorẽ et cet̾as
necessitates significare corpuscłi. cau¬
te apłs intulit desid̾ia. ut ñ nat᷑am
corporis uidet᷑ in spĩtalib uiris ne¬
gare s uitia. Et hoc ita ammonitũ
sit: si uulgatã editionẽ seqͥm᷑ legentes
Caut̃ st̃ xp̃i. carnẽ crucifixert᷑ cum
uitiis et ꝯcupiscentiis: ut ñ carnẽ xp̃i
sed suã eos crucifixisse dicamꝰ. Pene
oblitꝰ sum interp̃tationis scđe. Pre¬
dixerã enĩ oĩa quȩ secunt᷑: ad legem
et ad circũcis ⁊onẽ esse referenda in.

Expanded text:
centiis, et semper mortificationem Jesu centiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro, ut et vita ejus manifestetur in carne nostra. Non modici autem laboris est, sic in praesenti saeculo vivere, ut jam nunc vita Jesu manifestetur in carne nostra. Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres vitia posuit, in Graeco παθήματα, id est, passiones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates significare corpusculi, caute Apostolus intulit desideria: ut non naturam corporis videretur in spiritualibus viris negare, sed vitia. Et hoc ita admonitum sit, si Vulgatam editionem sequimur, legentesChristi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non carnem Christi, sed suam eos crucifixisse dicamus. Pene oblitus sum interpretationis secundae. Predixeram enim omnia quae sequuntur ad Legem, et ad circumcisionem esse referenda.
Abbreviated transcription (Latin):
laude: cũ ad hebreos in uituꝑatione
sit positũ. Rursum crueifigentes
sibimet ipsis filium dei et ostentiu h
bentes. Porro crucifigentes meliꝰ unũ
uerbum compositum in greco est.
notandũ qđ aliꝰ sit erueifigere. ali¬
ud recrucifigere. Deinde qr non idip¬
sum sit recrucifig̾e filiũ dei: et cru¬
cifigere carnẽ xp̃i cum uitiis et eon¬
cupiscentiis. Caro qͥppe xp̃i non pͥn¬
cipaliter et ꝓpͥe filiꝰ dei ẽ: sed xp̃s
iħo. Qcũ eẽt in principio apud patũ
uerbũ d̃s caro factꝰ ẽ ⁊ et semet ip¬
sũ exinaniuit formã serui acerpiens.
ut crucifig̾et carnem. et dispoliart
principat᷑ et potestates. trium pbais
de eis in ligno: et compłet᷑ illd̾ apłi.
Qđ enĩ mortuus ẽ peccato: mortuus
ficantes ꝑ eã suꝑ terrã forneatioñ
ĩmunditiam. passionẽ. desidiũ ma¬
lũ: et auaritiam. Et de nob̾ in lau¬
de nẽ ponit᷑: qui xp̃i iħu carnem
crucifixert̃ cum uiciis et concupil¬

Expanded text:
laude, cum ad Hebraeos in vituperatione laude, cum ad Hebraeos in vituperatione sit positum: Rursum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui 514 habentes . Pro rursus crucifigentes, melius unum verbum compositum in Graeco est,notandum quod aliud sit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipsum sit recrucifigere Filium Dei, et crucifigere carnem Christi cum vitiis et concupiscentiis. Caro quippe Christi non principaliter, et proprie Filius Dei est, sed Jeset in principio apud Patrem, Verbum Deus caro factus est, et seipsum exinanivit, formam servi accipiens, ut crucifigeret carnem, et despoliaret principatus et potestates, triumphans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim mortuus est, peccato, mortuus ficantes per eam super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum, et avaritiam: et de nobis in laude nunc ponitur, qui Christi Jesu carnem crucifixerunt cum vitiis et concupis
Abbreviated transcription (Latin):
terab̾. non occides. ñ falsum testimoni¬
um dices. ñ fraudab̾ non desiderabis
aliena. ñ ꝑiurab̾: ñ furab̾is. Si hȩȩ õĩa
fructu in me sp̃c caritate regnante ñ
facio: suꝑflua mͥ sunt p̃cepta legis.
Deniq et sapientes mundi. de phylo¬
sophya sic opinati sunt. ut qđ leges
publiee homines facere necessitate cõ¬
pellunt: hoc illa ꝑsuadeat fieri uolun¬
tate. Qui aut̃ sunt xp̃i : carnẽ suã¬
crucifixert̃ cum uitiis et coneupiscen¬
tiis. Origenes hc̃ locũ suꝑiorib necteis:
ita legit. A ouersus huiꝰmodi ñ ẽ lex
qui xꝑi carnẽ crucifixert̃ cũ uitiis o&s
concupiscentiis. Ut ñ sic̾ in latino so¬
nat eos qui xp̃ist̃. carnẽ suã dieat cru¬
cifixise cum uitiis et concupi̾centis
sed xp̃i carnem ab his cum uitiis et
concupiscentiis crucifixam. Et que¬
rit᷑ quomͦ in his qui fructus sp̃c habe¬
ant. et ad uersum quos lex ẽẽ cessauit.
crucifixio carnis dñicȩ ponatur in

Expanded text:
terabis: non occides, non falsum testimoniterabis: non occides, non falsum testimonium dices: non fraudabis: non desiderabis aliena: non perjurabis: non furaberis : si haec omnia, fructu in me spiritus charitate regnante, non facio, superflua mihi sunt praecepta Legis. Denique et sapientes mundi de philosophia sic opinati sunt, ut quod leges publicae facere homines necessitate compellunt, hoc illa persuadeat fieri voluntate. Qui autem sunt Christi, carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Origenes hunc locum superioribus nectens, ita legit: Adversus hujusmodi non est Lex, qui Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non sicut in Latino sonat, eos qui Christi sunt, carnem suam dicat crucifixisse cum vitiis et concupiscentiis; sed Christi carnem ab his cum vitiis et concupiscentiis crucifixam. Et quaerit quomodo in his qui fructus spiritus habeant, et adversum quos Lex esse cessavit, crucifixio carnis Dominicae ponatur in
Abbreviated transcription (Latin):
tate debemus aceiꝑe: sed etiã incibo et po¬
tu. inira quoq et ueratione mentis. et
detraheudi libidine. Inter modestiam
aut̃ et continentiam hoc int̾ est. qđ mo¬
destia in uiris ꝑfectis est: consummateq
uirtutis. De quibꝰ saluator ait. Beati
mitis. qm̃ ipsi possidebt̃ terram. Et
de se ipso. Discite ame. qr mitis sum. &¬
et humilis et mansuetus corde. Conti¬
nentia uͦ in uia quidem uirtutis est:
s nec dum uenit ad calicem. quia cupi¬
ditates ad huc in eius qui se continet co¬
gitatione nascuntur. et mentis pollu¬
unt principale: licet non suꝑent. nec
ad opiis ꝑtrahant cogitantẽ. Non solum
aut in desideriis et cupiditate continen¬
tia necessaria est: s et iam intrib reli¬
quis ꝑturbationib dolore scilieet. leti¬
cia et timore. Aduersus huiꝰmodi fruc¬
tus sp̃s: non ẽ lȩx. Iusto qͥppe lex non ẽ
posita: sed iniquis et ñ subiectis. impiis
et peccatorib. Lex mͥ dicit. Non adul¬

Expanded text:
tate debemus accipere, sed etiam in cibo et potate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Inter modestiam autem et continentiam hoc interest, quod modestia in viris perfectis est, consumataeque virtutis, de quibus Salvator ait: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: Discite a me, quoniam mitis sum, et humilis, et mansuetus corde . Continentia vero in via quidem virtutis est, sed necdum pervenit ad calcem: quia cupiditates adhuc in ejus qui se continet, cogitatione nascuntur, et mentis polluunt principale, licet non superent, nec ad opus pertrahant cogitantem. Non solum autem in desideriis et cupiditate, continentia necessaria est, sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, dolore scilicet, laetitia et timore. Adversus hujusmodi fructus spiritus, non est Lex. Justo quippe Lex non est posita: iniquis autem et non subjectis, impiis et peccatoribus . Lex mihi dicit: Non adul
Abbreviated transcription (Latin):
ligit et diligit᷑ suspieat᷑. Cũ aut̃ di¬
lectio ꝓeul affuerit : et fides parit̾ abs¬
cedit. Post fidem mansuetudo num̾at᷑.
quȩ ad uersa est. ire. rixis. dissensiõĩb.
et nunꝗͣ ad sui contͣria ꝓuocat᷑. Uere
de bona sp̃s arbore: bonis fructꝰ e¬
germinans. ꝑhanc famulus di moy¬
ses testimoniũ scripture meruit ac¬
ciꝑe dicentis. Moẏses mansuetus
erat plusꝗͣ om̃s homines suꝑ terrã.
Suꝑ terrã inquit. Suꝑ eos enĩ qui
facie ad faciem dm̃ uidebant ẽẽ non
poterat : qr multa sepe compellimͣ
ꝑ carnis facere infirmitatẽ. De dã
quoq licet multi de dño nr̃o estimeñ
et semei. uł marime claruit: eũ aliꝰ
eum uellet occidere. alius res nouas mo¬
litus faraudare imꝑio niteret᷑. aliꝰ lapidẽ
in eum iaciens. et puluerem uentilans:
clamaret et diceret. E grede egredere:
uir iniquȩ. Eytrema continentia in frue¬
tib sp̃s collocat᷑. quam non solum in casti¬

Expanded text:
ligit et diligitur, suspicatur. Cum autem diligit et diligitur, suspicatur. Cum autem dilectio procul abfuerit, et fides pariter abscedit. Post fidem mansuetudo numeratur, quae adversa est irae, rixis, dissensionibus: et numquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bonos fructus egerminans. Per hanc famulus Dei Moyses, testimonium Scripturae meruit accipere, dicentis: Moyses mansuetus erat, plusquam omnes homines super terram . Super terram, inquit. Super eos enim qui facie ad faciem Deum videbant, esse non poterat: quia multa saepe compellimur per carnis facere infirmitatem. De David quoque, licet multi de Domino nostro aestiment et Semei, vel maxime claruit ? Cum alius eum vellet occidere: alius res novas molitus, fraudare imperio niteretur: 513 alius lapides in eum jaciens, et pulverem ventilans, clamaret et diceret: Egredere, egredere, vir inique . Extrema continentia in fructibus spiritus collocatur. Quam non solum in casti
Abbreviated transcription (Latin):
gata. bene quidem facere & p̃stare
quod poscit᷑: ñ tam̃ suauis ẽẽ con¬
usortio: et sua cunctos inuitare dul¬
cedine. Hanc quoq sectatores ⁊ eno¬
nis: ita diffiniunt. Bonitas est uir¬
tus quȩ ꝓsit. siue uirtꝰ ex qua orit᷑
utilitas. aut uirtꝰ ꝓpter semet ip¬
sã. uł affectꝰ qui fons sit utilitatũ.
Inter fructis sp̃s. septimũ et sa¬
eratiorem locũ fides possidet: quȩ
itiã alibi int̾ tres ponit᷑. spes. fides.
caritas. Nec mirũ si spes in hoc ca¬
thalogo non referat᷑. cũ infide sit qđ
speratur: et ita eã apłs ad hebreos
seribens diffiniat. Est aut̃ fides spe¬
randarũ substantia rerũ argum̃tũ
non apparentũ. Si quidem id qđ spe¬
ramꝰ esse uenturũ et nec dum est in
p̃senti. fide possidemꝰ sꝑantes nos cen̾e
qdđ credimꝰ. Querit᷑ quoq quomͦ fides
in caritate sit posita. Q diligit nunꝗͣ
se ledi estimat: nunꝙͣ aliud nisi qđ di¬

Expanded text:
gata, bene quidem facere et praestare gata, bene quidem facere et praestare quod poscitur: non tamen suavis esse consortio, et sua cunctos invitare dulcedine. Hanc quoque sectatores Zenonis ita definiunt: Bonitas est virtus quae prodest: sive, virtus ex qua oritur utilitas: aut, virtus propter semetipsam: aut affectus qui fons sit utilitatum. Inter fructus spiritus, septimum et sacratiorem locum fides possidet, quae etiam alibi inter tres ponitur: spes, fides, charitas. Nec mirum si spes in hoc catalogo non referatur: cum in fide sit quod speratur: et ita eam Apostolus ad Hebraeos scribens definiat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum necdum apparentium , Siquidem id quod speramus esse venturum, et necdum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Quaeritur quoque quomodo fides in charitate sit posita. Qui diligit, numquam se laedi aestimat: numquam aliud nisi quod di
Abbreviated transcription (Latin):
putemꝰ pacem tantũ in eo c̃ẽ queren¬
dam. si cũ alio ñ iurgem᷑: s tunc pi
xp̃i. hoc ẽ hereditas nr̃a nob̾cũ ẽ: si
tranqͥlla mens nullis passionib ꝑtͦ¬
bet᷑. Post pacem seqͥt᷑ longanunitas.
siue patientra: qr ab utroq mͦ. Mal¬
Ro tymian. possumꝰ interp̃tari. hu¬
ic contraria est pusillanimitas ae
qua scribitur. Pus illanimes: uehe¬
menter in sipiens. Quero patiens
est et uniuersa sustentat: uir sapieis.
nignitas etiã siue suauitas. quȩ apd̃
uirtus ẽ lens. blanda tranquilla. et
omniũ bonoꝵ apta consortio. inuitans
ad familiaritatem sui. duleis allo¬
quio: morib temꝑata. Deniq et
hanc stoiei ita diffiniunt. B onitas
est uirtꝰ sponte ad benefaciendum
exposita. Non multũ bonitas a benig:¬
nitate diuersa ẽ: qr et ipsa ad bene¬
faciendũ uidet᷑ur exposita. Sed in
eo differt. quia potest bonitas ẽẽ tri¬
stior. & fronte seueris morib irru¬

Expanded text:
putemus pacem tantum in eo esse quaerenputemus pacem tantum in eo esse quaerendam, si cum alio non jurgemur: sed tunc pax Christi, hoc est, haereditas nostra nobiscum est, si tranquilla mens nullis passionibus perturbetur. Post pacem sequitur longanimitas, sive patientia: quia utroque modo μακροθυμίαν possumus interpretari. Huic contraria est pusillanimitas, de qua scribitur: Pusillanimus vehementer insipiens: qui vero patiens est, et universa sustentat, vir sapiens nignitas etiam sive suavitas, quia apud virtus est lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Denique et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus sponte ad bene faciendum 512 exposita. Non multum bonitas a benignitate diversa est: quia et ipsa ad benefaciendum videtur exposita. Sed in eo differt, quia potest bonitas esse tristior, et fronte severis moribus irru
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. Aulci blandit᷑ affectu: s ali¬
deratione et ullo decore leticie in
risu exaltat uocẽ suam. Qđ si uerũ
ẽ. et eoꝵ inter uerba distinctio non
fallit q fallit᷑: consicłemꝰ ne forsitan
iccirco sit dictũ. ñ ẽ gaude impiis
dicit. dñs. Simul aut̃ et illd̾ notan¬
dũ: qđ post dilectionẽ gaudiũ seqͥt.
Q enĩ diligit quẽpiã: semꝑ in eiꝰ fi¬
licitate letatur. Et si eu̾ uicdit ali¬
qͦ errore deceptũ. et peccatoꝵ lub¬
co concidisse: dolebit quidem. et
eruere festinabit. S ñ poterit gui¬
diũ mutare tristiciã: sciens nullã
rationabiliũ creaturarũ apuddñ
pax. Aqua salomon quoq qui in
tẏpo xꝑi p̃cessit nom̃ accepit. Et li
eccłia psalmista eanit. Factus ẽ inpo
locus eius. Et int̾ octo eu̾głii uea¬
titudines scribit᷑: bãti pacifici. qm̃
filii dei uocabunt᷑. In primo etiam
graduum psalmo cantat᷑. cũ his qͥ
oderant pacẽ: eram pacificus. Nec

Expanded text:
sensus, dulci blanditur affectu; sed alisensus, dulci blanditur affectu; sed alideratione, et ullo decore laetitiae, in risu exaltat vocem suam. Quod si verum est, et eorum inter verba distinctio non fallit et fallitur, consideremus ne forsitan idcirco sit dictum: Non est gaudere impiis, dicit Dominus . Simul autem et illud notandum, quod post dilectionem, gaudium sequitur. Qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Et si eum viderit aliquo errore deceptum, et peccatorum lubrico concidisse, dolebit quidem, et eruere festinabit: sed non poterit gaudium mutare tristitia, sciens nullam rationabilium creaturarum apud Deum pax, a qua Salomon quoque qui in typo Christi praecessit, nomen accepit. Et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus . Et inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . In primo etiam graduum psalmo cantatur: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Nec
Abbreviated transcription (Latin):
fructib carnis et sp̃s arbitor ꝓnun¬
tiatũ: qr nec sp̃c unquã potest ea ui¬
tia quȩ carnis oꝑib numerata suis
facere: nec caro his fructib qui ori¬
unt᷑ e sp̃u redundare. Potest aut̃ fi¬
eri. ut ꝑ negligentiã possidentis. et
sp̃c qui uersat᷑ in homine. fructus
non habeat suos: et e contrario ca¬
ro oꝑib suis mortificatis. peccare de¬
sistat. Non tam̃ illo usq ꝓcedunt. ut
et neglecta arbor sp̃c. oꝑa carnis af¬
ferat: et arbor carnis ex culta. fructꝰ
germinet sp̃itales. In sccło sp̃ualium
fruotuũ loco: gaudiũ positũ est. Qđ
sto̾ei quoq qui distingunt inter u̾¬
ba subtilius. aliud qͥd ẽẽ estimant
quam leticiam. Gaudiũ quippe ẽẽ
aiunt elatiouẽ animȩ. suꝑ his quȩ
digna sunt exultantis: leticiam uͦ
effrenatã animȩ elationem quȩ mo¬
dũ nesciat. et in his quoq quę uitio
sint mixta lȩcet᷑. Alis eregione gau¬
dii uoluptatẽ ponunt: non hanc q̃
corpus ad libidinẽ concitat. titillat

Expanded text:
s et spiritus, arbitror pronuntiatum: quia nec spiritus umquam potest ea vitia, quae in carnis operibus numerata sunt, facere; nec caro his fructibus qui oriuntur ex spiritu redundare. Potest autem fieri per negligentiam possidentis, ut spiritus qui versatur in homine, fructus non habeat suos: et econtrario caro operibus suis mortificatis, peccare desistat. Non tamen illo usque procedunt, ut et neglecta arbor spiritus, opera carnis afferat, et arbor carnis exculta, fructus germinet spirituales. In secundo spiritualium fructuum loco, gaudium positum est: quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam. Gaudium quippe, esse, aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis: Laetitiam vero effrenatam animi elationem, 511 quae modum nesciat, et in his quoque quae vitio sint mixta, laetetur. Alii e regione gaudii voluptatem ponunt: non hanc quae corpus ad libidinem concitat, titillat
Abbreviated transcription (Latin):
dogina qd̵ latitat. dũ in p̾senti scło
sumꝰ. siue oratioĩb. siue consiliis inui.¬
cẽ posse nos ad iuuare. Cum aut̃ añ
tribunal xp̃i uenerimꝰ: nec iob. nec
daniel. nec noe. rogare posse ꝓ qͦquã:
s unũquẽq portare onus suum. Cõ¬
nunicet aut̃ his qui cathezitatur
uerbũ qui se cathezitat in õĩb bonĩ.
Narcion hunc locũ ita interp̃tatus
est: ut putaret fideles et cathecu¬
minos simul orare deb̾e. et magistiũ
cõmunicare in oratione discipłis il¬
lo uł marune elatus. qđ sequat᷑ in
omĩb bonis. cũ utiq si de oratione
sermo fuerat. ñ debuerat ei p̃cipi qͥ

Expanded text:
dogma, quod latitat: dum in praesenti saeculo dogma, quod latitat: dum in praesenti saeculo sumus, sive orationibus, sive consiliis invicem posse nos adjuvari. Cum autem ante tribunal Christi venerimus, nec Job, nec Daniel, nec Noe, rogare posse pro quoquam, sed unumquemque portare onus suum . Communicet autem is qui catechizatur verbum, ei qui se catechizat in omnibus bonis. Marcion hunc locum ita interpretatus est, ut putaret fideles, et catechumenos simul orare debere, et magistrum communicare in oratione discipulis; illo vel maxime elatus, quod sequatur, in omnibus bonis. Cum utique si de oratione sermo fuisset, non debuerit ei praecipi qui
Abbreviated transcription (Latin):
non ideo fortis ẽ. qr uicit infirmum.
et languida aduersarii m̃bra suꝑa¬
potest et aliter. Q conseientiã habet
aliũ głari: et laudẽ suã foras fund̃e
et cõmunicare cũ cunctis: et ex homi¬
nũ fauore quȩrere iactantiã: s in se¬
met ipso habeat głam. et dicat. Mi¬
chi aut̃ absit gloriari: nͥ in cruce dñ¬
abaltero: huic nec mundus crucifra
ẽ. nec confixꝰ est ipse cũ xp̃o. Recipit
suam. U̾hus quisq enĩ: onꝰ suũ portabe
Nidet᷑ suꝑiorib ꝯtͣire ubi ait: altir
alt̾uis onera portate. Si enĩ onus sus
unusquisq portabit: alter alteriꝰ
onera portare non poterit. Sed uidas¬
dum qđ ibi p̃ccꝑit. ut peccantes in
hac uita nos inuicem sustentemus:
et in p̃senti scło alterutrum auxilio
cato. aut comꝑatione det̾ioris. sed
uxta nr̃m opus aut peccatores ab
co iudicem̃ aut scĩ. recipiente uno¬
quoq scđm opus suum. Obscure lica
docemur. ꝑ hanc sententiolam. nouũ

Expanded text:
non ideo fortis est, quia vicit infirmum, non ideo fortis est, quia vicit infirmum, et languida adversarii membra superapotest et aliter: Qui conscientiam habet alium gloriari, et laudem suam foras fundere, et communicare cum cunctis, et ex hominum quaerere favore jactantiam: sed in semetipso habeat gloriam, et dicat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Daerit ab altero, huic nec mundus crucifixus est, nec crucifixus est ipse cum Christo. Recepit . Unusquisque enim onus suum portabit. Videtur superioribus contraire, ubi ait: Alter alterius onera portate. Si enim unusquisque onus suum portabit, alter alterius onera portare non poterit. Sed videndum, quod ibi praeceperit ut peccantes in hac vita nos invicem sustentemus, et in praesenti saeculo alterutrum auxilio cato et comparatione deterioris, sed juxta nostrum opus, aut peccatores ab eo judicemur, aut sancti, recipiente unoquoque secundum opus suum. Obscure licet, docemur per hanc sententiolam novum
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantia nicħ fit: et ipse se decipit.
posuit ipse se seducit. Mentẽ aũ suã
decipit qui se putat ẽẽ sapientem. &
scđm ysaiam sapiens in se est: et in
conspectu suo intelligens. Ad circũ¬
cisionẽ aut̃ et ad legem: ita loci huiꝰ
conectit᷑ in tellectus. Qsp̃italis ẽ. &
miscdiam in ꝓximũ ñ habet. contẽp¬
nens humilem. qr ipse sublimior est:
ipse se decipit nesciens haue sp̃s ẽẽ¬
legem. ut nos inuicem diligamus:
Opus aut̃ suum ꝓbet unusqͥsq et
sic insemet ipso tantũ głam habebit
et ñ in altero. Sensus iste ẽ. Tu qui
te estimas spĩtalem. et de alterius
infirmitate robustior es: ñ debes ĩbe¬
cillitatẽ iacentis: s tuã fortitudim̃¬
Neq enĩ si alius ꝑfecte ñ potest ad
xpianissimũ a iudaismo transire: ie¬
circo tu ꝑfectus es xp̃ianꝰ: s site ꝓpͥa
conscientia ñ remordet. habes intemt¬
ipso głam: et non in altero. At hleca

Expanded text:
arrogantia nihil fit, et ipse se decipit: arrogantia nihil fit, et ipse se decipit: , se ipse seducit. Mentem autem suam decipit, qui se putat esse sapientem, et secundum Isaiam, sapiens in se est, et in conspectu suo intelligens . Ad circumcisionem et Legem, ita loci hujus connectitur intellectus: Qui spiritualis est, et misericordiam in proximum non habet, contemnens humilem, quia ipse sublimior est, ipse se decipit, nesciens hanc splegem, ut nos invicem diligamus. Opus autem suum probet unusquisque: et sic in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Sensus iste est: Tu qui te aestimas spiritualem, et de alterius infirmitate robustior es, non debes imbecillitatem jacentis, sed tuam fortitudiNeque enim si alius perfecte non potest ad Christianismum a Judaismo transire, idcirco tu perfectus es Christianus: sed si te propria conscientia non remordet, habes in temetipso gloriam et non in altero. Athleta
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum uita : impleuit legem xp̃i
quȩ tendit ad uitã. Nam si qͥs existi¬
mat seẽẽ aliquid cum sit nicħ: ipse¬
se seducit. Si quis ñ uult onera ali¬
ena portare. et immisericors. suo tnm̃
oꝑe et uirtute contentus ẽ: ñ quereis
quȩ aliena sunt. s quȩ sua. hoc est
sui tantũ amator. et ñ etiam dei: ipse
se seducit. Duplicit̾ aut̃ legi potest:
atq distingui. Uel siquis gxistimat
se aliqͥd cũ sit nchil: uł ita: si quis ex¬
istimat se ẽẽ aliqͥd. et pꝰea inferamꝰ
cũ sit nicħ̾: ipse se seducit. Et magiꝰ
in greco ꝗͣ. in latino: resonat ista di¬
stantia. Prioris distinc̾tioĩs: hic sensꝰ
est. Q se aliqͥd existimat ẽẽ et nicħ ẽ:
ipse se decipit. Sed̾s sensus altior ẽ:
et qui nob̾ magis placet. Si quis existi¬
mat se ẽẽ aliquid. in eo qđ se putat
ẽẽ aliquid. et ñ ex clem̃tia in ꝓrimũ.
s suo oꝑe & labore se iudicat. sua tan¬
tũ uirtute contentꝰ: iste ex hac ipsa

Expanded text:
mplevit legem Christi, quae tendit ad vitam. 522 Nam si quis existimat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit. Si quis non vult onera aliena portare, et immisericors suo tantum opere et virtute contentus est, non quaerens quae aliena sunt, sed quae sua, hoc est, sui tantum amator, et non etiam Dei, ipse se seducit. Dupliciter autem legi potest atque distingui: Vel, si quis existimat esse se aliquid, cum sit nihil: aut ita: Si quis existimat se esse aliquid, ut postea inferamus, cum sit nihil, se ipse seducit. Et magis in Graeco quam in Latino resonat ista distantia. Prioris distinctionis hic sensus est: Qui se aliquid existimat esse, et nihil est, ipse se decipit. Secundus sensus altior est, et qui nobis magis placet: Si quis existimat se esse aliquid, in eo quod se putat esse aliquid, et non ex clementia in proximum; sed ex suo opere et labore se judicat, sua tantum virtute contentus, iste ex hac ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
fit: ut non id̾o qr sub seruitute legis
ẽẽ cessastis putetis uos eẽ liberos:s
sciatis uos naturȩ magis lege reti¬
neri. Quia ñ statim silex ñ ĩꝑat: &¬
natura cessabit. Ne uoluntatẽ scili¬
cet ur̃a oꝑa subsequant᷑: s frequent̾
ea facere compellemini repugnante
carne aduersus sp̃m: que facere non
uultis. Ex quo fr̃s hoc obsecro ut non
detis lib̾tatẽ ur̃am in occasionẽ carnis.
s magis spũi seruiatis: ut incipiatis
ea facere quȩ uultis. et nicħ deb̾e legi.
id: ñ ẽẽ sub earne. Quia lib̾tatẽ legis
ab olite. tunc uere in eu̾gło hab̾e pote¬
ritis: cũ uos neqͥquã caro facere com
pulerit que non uultis. s sp̃ui serui¬
entes. didiceritis uos ñ ẽẽ sub lege. Et

Expanded text:
fit, ut non ideo quia sub servitute Legis fit, ut non ideo quia sub servitute Legis esse cessastis, putetis esse vos liberos: sed sciatis magis naturae vos lege retineri, quia non statim si lex non imperat, et natura cessavit, ne voluntatem scilicet vestram, opera subsequantur, sed frequenter ea facere compellamini, repugnante carne adversus spiritum, quae facere non vultis. Ex quo, fratres, obsecro, ut non detis libertatem vestram in occasionem carnis, sed magis spiritui serviatis, ut incipiatis ea facere quae vultis, et nihil debere legi, id est, non esse sub carne. Quia libertatem legis abolitae tunc vere in Evangelio habere poteritis, cum vos nequaquam caro compulerit facere quae non vultis, sed spiritui servientes, docueritis vos non e
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriȩ. Quin pociꝰ discite qđ lib̾tas
hȩc maior sit seruitus: ut quodlex
ante ab inuitis extorquebat obseqͥ¬
um: nc̃ ꝑ caritatẽ uobis inuicẽ serui¬
atis. Siquidem om̃e illud onus legis.
et multiplicia p̃cepta. ñ tam exclu¬
sa sunt ꝑ exgłii grãm: quã uno ca¬
ritatis sermone breuiata: ut diliga¬
mꝰ ꝑrimũ sicut nosmetipsos. Qenĩ di¬
ligit ꝓximũ totã legem implet. bona
ei tribuens: mala ñ inferens. Qd si ces¬
set dilectio. & ñ sit caritas ꝑ quã lex
uniuersa complet᷑: publicũ qđ dam
inter homines latrocinũ erit: ut
contra se inuicem defurentes: seq
Uos aut̃ fr̃s ꝓpterea scdm sp̃italem
legem debetis uiuere. ne desidia q̃
carnis st̃ ꝑficiatis. Caro enĩ frigus
timet: asꝑnat᷑ famen: attenuatur
uigiliis: libidinib exardescit: mol¬
lia quęq & iocunda desid̾at. Contra
sp̃c ea que carni contraria sunt. et q̃
illam debilitare queant. expetit. Ita

Expanded text:
luxuriae. Quin potius discite quod libertas luxuriae. Quin potius discite quod libertas haec major sit servitus, ut quod ante Lex ab invitis extorquebat obsequium, nunc per charitatem vobis invicem serviatis. Siquidem omne illud Legis onus, et multiplicia praecepta, non tam exclusa sunt per Evangelii gratiam, quam uno charitatis sermone breviata, ut diligamus proximum sicut nosmetipsos. Qui enim diligit proximum, totam legem implet , bona ei tribuens, mala non inferens. Quod si cesset dilectio, et non sit charitas, per quam lex universa completur, publicum quoddam inter homines latrocinium erit, ut contra se invicem defurentes  Al. Vos autem fratres, propterea secundum spiritualem legem debetis vivere, ne desideria quae carnis sunt, perficiatis. Caro enim frigus timet, aspernatur famem, attenuatur vigiliis, libidinibus exardescit, mollia quaeque et jucunda desiderat. E contra spiritus, ea quae carni contraria sunt, et quae illam debilitare queant, expetit. Et ita
Abbreviated transcription (Latin):
icia quippe ei est. Qqđ ut manifesti
ut: aliquod sumamꝰ exemplum. Pa
itrra: anima aurum: sp̃c ignis
uocetur. Quamdiu aurũ fuerit in
terra ꝑdit uocabulũ suũ: et terra cui
commixtũ ẽ appellat᷑. Cũ uͦ separatu
ab humo. auri et speciem et nom̃ acce¬
perit: aurũ quidem dr̃. s nec dum ꝓ¬
batũ. Si aut ꝑ ignẽ ex coctũ fuerit. &
purgatũ. tẽ auri splendorẽ: et ornatꝰ
sui acipit dignitatem. Ita et anima
int̾ humũ et ignẽ. hoc est inter carnẽ
spm̃q consistens : qndo se tradidit car¬
ni. caro dr̃: quando spui: sp̃c appellat᷑.
Qđ si ꝓpͥo credid̾it cogitatui. et absq
lis hominis appellationẽ signabit᷑. Po
quasi una series corpusq fieri: seinui¬
cẽ nectens. sibiq non discrepans.
Fũs de seruitute legis uocati estis:
in eu̾głii libertatẽ. Uerum obsecro
uos. ne lib̾tatẽ ꝑ licentia abutamini.
et putetis uobis cuncta expedire q̃
licent: detisq occasionẽ carni atq

Expanded text:
quippe est ei. Quod ut manifestius fiat, aliquod sumamus exemplum: Caro, terra, anima, aurum, spiritus, ignis vocentur. Quamdiu aurum fuerit in terra, perdit vocabulum suum, et a terra cui commixtum est, appellatur. Cum vero separatum ab humo, auri et speciem et nomen acceperit, aurum quidem dicitur, sed necdum probatum. Si autem per ignem excoctum fuerit et purgatum, tunc auri splendorem, et ornatus sui accipit dignitatem. Ita et anima inter humum et ignem, hoc est, inter carnem spiritumque consistens, quando se tradiderit carni, caro dicitur: quando spiritui, spiritus appellatur. Quod si proprio crediderit cogitatui, et absquelis hominis appellatione signatur  Al. quasi una series corpusque fieri, se invicem nectens, sibique non discrepans. Fratres, de servitute Legis vocati estis in Evangelii libertatem. Verum obsecro vos, ne libertate pro licentia abutamini, et putetis vobis cuncta expedire quae licent: detisque occasionem 502 carni atque
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderant s et ad huc humiliꝰ ince¬
debani et sͥ addi poscebant fidem: dix
tiis locutũ. Sibona accepimꝰ de ma¬
nu dñi. Et rursũ de angustiis et
p̃ssuris. et tẽptatione quȩ uictoriã
ferant. Quare mala non sustineamꝰ:
Cũ utiq mala et bona ñ in diuitiis
et p̃ssuris. s in uirtutib p̃beantur
et uitiss: ut iustꝰ loquit᷑ in psalmo.
Qs est hõ qͥ uult uitã. et cupit uide

Expanded text:
ascenderant, sed adhuc humilius inceascenderant, sed adhuc humilius incedebant, et sibi addi poscebant fidem, dixetiis locutum: Si bona accepimus de manu Domini : et rursum de angustiis et pressuris, et tentatione, quae victoriam afferant: Quare malum non sustineamus? Cum utique mala et bona non in divitiis et pressuris, sed in virtutibus ponantur et vitiis, ut justus loquitur in psalmo: Quis es
Abbreviated transcription (Latin):
deficientes. Sensus itaq iste ẽ. Quia
insuꝑiorib sp̃italib p̃ceꝑat. ut eos
qui p̃occupati fuerant in aliquo de¬
licto instruerent in spũ lenitatis. &r
lt̃ alteriꝰ onera portarent ad implen¬
tes legem xp̃i: nune e contrario. Is qͥ
ad huc imbecilliores et discipłi et car¬
nales erant imꝑat. ut quomͦ ipsi ama¬
gistris sp̃italia metunt. sic magistris
carnalia p̃beant: qui totos se diuine
eruditioni et studio tradentes uitȩ huiꝰ
necessariis indigent. et fiat illud qđ
de manna scriptũ ẽ. Qmultũ non ha¬
bundauit: et qͥ modicũ ñ minorauit.
Bona aut̃ in p̃senti loco iuxta uulgi
consuetudinẽ. morẽq cõmunẽ: uictũ
et uestitũ. et cet̾a quȩ homines int̾
bona numerant appellauit. Haben¬
tes enĩ uictũ et uestitũ: his conten¬
ti simus. Nec mirũ si paulus ea q̃
erant corporis necessaria bona appel¬
latione signauit: cũ etiã saluator nr̃
ad eos qui nec dum ad uirtutũ culm̃

Expanded text:
is. Sensus itaque iste est, quia superius spiritalibus praeceperat, ut eos qui praeoccupati fuerant in aliquo delicto, instruerent in spiritu lenitatis, et alter alterius onera portarent, adimplentes legem Christi: nunc e contrario his qui adhuc imbecilliores, et discipuli, et carnales erant imperat ut quomodo ipsi a magistris spiritalia metunt, sic magistris carnalia praebeant, qui totos se divinae eruditioni, et studio tradentes, vitae hujus necessariis indigent, et fiat illud quod de manna scriptum est, qui multum, non abundavit; et qui modicum, non minoravit . Bona autem in praesenti loco juxta vulgi consuetudinem, moremque communem, victum et vestitum, et caetera quae homines inter bona numerant, appellavit. Habentes enim victum et vestitum, his contenti sumus . Nec mirum si Paulus ea quae erant corpori necessaria boni appellatione signavit: cum etiam Salvator noster ad eos qui necdum ad virtutum culmen
Abbreviated transcription (Latin):
huxp̃i fidem et intelligentiã recipia¬
n. Et ille quidem natura filius est:
nos uͦ ad optione. Iue nunquã filius
noni fuit: uos añꝙͣ essemus p̃destina¬
a sumus: et te̾ sp̃m adoptionis accepi

Expanded text:
us Jesu Christi fidem et intelligentiam recipiamus. Et ille quidem natura Filius est; nos vero adoptione. Ille numquam Filius non fuit: nos antequam essemus, praedestinati sumus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequam̾: locus iste de epłe ad romanos
fine pandendus est. Ibi enĩ cum similt
de escis et obseruatiõĩb scrib̾et uideoꝵ.
et eos qui iuxta legis litteram p̃cepta
contẽpnerent firmos atq ꝑfectos. illes
uͦ qui ad huc antiqua consuetudinẽ
ducebant᷑ infirmos paruulosq narra¬
ret et uidet uirgium ẽẽ uit̾ sp̃italaꝰ
et carneos: ammonuit spiritales ne
contempnerent carneos: et ait. Infir¬
mũ aut in fide assumite: non in dis¬
ceptationib cogitationũ. Alius enĩ
credit manducare se omnia. Qaut̃
infirmus est: olus manducet. Is qui
manducat: ñ manducantẽ non sꝑnat.
et qͥ non manducat. manducantem ñ
iudicet. Ds̃ enĩ illũ assumpsit. Tu quĩ

Expanded text:
prosequamur, locus iste de Epistolae ad Romanos prosequamur, locus iste de Epistolae ad Romanos fine pandendus est. Ibi enim cum similiter de escis et observationibus scriberet Judaeorum, et eos qui Legis juxta litteram praecepta contemnerent, firmos atque perfectos: illos vero, qui adhuc antiqua consuetudine ducebantur, infirmos parvulosque narraret, et videret jurgium esse inter spirituales et carneos: admonuit spirituales ne contemnerent carneos, et ait: Infirmum autem in fide assumite, non in disceptationibus cogitationum. Alius enim credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Is qui manducat, non manducantem non spernat: et qui non manducat, manducantem non judicet,
Abbreviated transcription (Latin):
attendite: quia non direrit. considass
te. ne et tu cadas: s ne et tu temptenł.
Uinci quippe uł uincere: non nũquã
in nr̃a est potestate. Ceterum tẽptar
in potestate temptantis est. Si enĩ sal¬
uator temptatꝰ est. quis potest ẽẽ seeu¬
rus intemptatũ. se uitȩ huiꝰ maria tͣns¬
sire: Qputant paulum iuixta humi¬
litatẽ. et nonuere dixisse et si imꝑitus
sermone. ñ tam̃ scientia: defendant
huiꝰ loci consequentiã. Debuit qͥppe
scđm ordinem dicere. uos qui sp̃itales
estis instruite huiꝰ modi in spũ lenitatꝰ
ꝯsid̾antes uosmet ipsos. ne et uos temp¬
temini: et ñ plurari num̾o. inferre n¬
merum siggłarem. Hebreus gͥ ex hebraᷤ
et qui eẽt inuernacło sermone doctis¬
simus ꝓfundos sensus. aliena lingua
exprimere non ualebat: nec eu rabat
magnoꝑe de uerbis. cũ sensũ hab̾et in
tuto. Hec scđ̾m simplicẽ intelligentiã.
Ceterum ut et scd̾ȩ expositionis ordinẽ

Expanded text:
atteattete, ne tu cadas; sed, ne et tu tenteris. Vinci quippe vel vincere, nonnumquam in nostra est potestate: 520 caeterum tentari, in potestate tentantis est. Si enim Salvator tentatus est, quis potest esse securus intentatum se vitae hujus maria transire? Qui putant Paulum juxta humilitatem, et non vere dixisse: Et si imperitus sermone, non tamen scientia, defendant hujus loci consequentiam. Debuit quippe secundum ordinem dicere: Vos, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, considerantes vosmetipsos, ne et vos tentemini; et non plurali inferre numerum singularem. Hebraeus igitur ex Hebraeis, et qui esset in vernaculo sermone doctissimus, profundos sensus aliena lingua exprimere non valebat: nec curabat magnopere de verbis, cum sensum haberet in tuto. Haec secundum simplicem intelligentiam. Caeterum, ut et secundae expositionis ordinem