comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligeretur natura aquo accepit ex¬
istere: ait. Nemo poterit rapere dema¬
nu patris mei.De manu sua nemo rapit:
quia apatre qͦdest omnibus maius ac¬
cepit. Quid sibi uult tam diuersa ꝓfes¬
sio. ut rursum de manu patris sui nemo
rapiat: filii manus est quȩ accepit a
patre: patris manus est quȩ dedit filio.
Et quomodo quod non rapitur de manu
filii. non rapitur de manu patris: Quo¬
modo si queris. intellige. Ego & pater
unum sumus. Manus filii manus pa¬
tris est. Hon enim degenerat ꝑnatiuita¬
tem natura ne eadem sit: neq rursũ
quia eadem est. intelligentiã natiuita¬
tis offendit. quia natiuitas nichil in se
admittit alienum. Ut uero ꝑcorpora¬
lem significationem. uirtutem possis
euidem nosse naturȩ: commemorata
est filii manus. manus ꝑatris: quia na¬
cura et uirtus patris esset in filio. Postre¬
mo ut ꝑsacramentũ natiuitatis ueritatẽ
naturȩ in differentis agnosceres dictum

Expanded text:
intelligeretur natura a quo accepit exsintelligeretur natura a quo accepit exsistere; ait: Nemo poterit rapere de manu patris mei. De manu sua nemo rapit: quia a Patre quod est omnibus majus accepit. Quid sibi vult tam diversa professio, ut rursum de manu patris sui nemo rapiat? Filii manus est, quae accepit a Patre; Patris manus est, quae dedit Filio: et quomodo quod non rapitur de manu Filii, non rapitur de manu Patris? Quomodo si quaeris intellige: Ego et Pater unum sumus . Manus Filii, manus Patris est. Non enim degenerat per nativitatem natura, ne eadem sit: neque rursum quia eadem est intelligentiam nativitatis offendit, quia nativitas nihil in se admittit alienum. Ut vero per corporalem significationem virtutem possis ejusdem nosse naturae, commemorata est Filii manus manus Patris; quia natura et virtus Patris esset in Filio. Postremo ut per sacramentum nativitatis veritatem naturae indifferentis agnosceres; dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersus religionem confesse cognitio¬
nis assumens. Unigenitus igitur deus
naturȩ in se suȩ conscius. natiuitatis ꝑ¬
priȩ in enarrabile sacramentum. ad fi¬
dei tamen nr̃ȩ confessionem quanta
potest uerborum absolutione significat:
ut & natus intelligatur. & in dei natura
esse credatur: & cum patre unũ sit. & unũ
se ꝓfitendo cũ patre ñ tam̃ ut solus tan¬
tum atq ipse ꝑat̾ intellectꝰ amittat ẽẽ
quod filiꝰ est. Testatur eñi pͥmũ nat᷑e uir¬
tutẽ cũ deouibꝰ suis ait. Nec qͥsqͣm rapiet
nemo oues demanu sua abripiat confiteri.
At uero ut iu natura licet dei nature
tamen ex do sit intelligenda natiuitas:
subiecit. Pater quod dedit michi: maus
est omnibus. Dezon occultat ex patre esse
se natum. Quod enim apatre accepit
mauis est omnibus: & quod accepit ẽ ineo
quod accepit nascendo. non postea tam̃
eralio est dum accepit. Sed qui ex alio
accepit. ne aliud quid potus&. non eiꝰ

Expanded text:
adversus religionem confessae cognitioadversus religionem confessae cognitionis assumens. Unigenitus igitur Deus naturae in se suae conscius, nativitatis propriae inenarrabile sacramentum, ad fidei tamen nostrae confessionem, quanta potest verborum absolutione significat: ut et natus intelligatur, et in Dei natura esse credatur, et cum Patre unum sit, et unum se profitendo cum Patre, non tamen ut solus tantum atque ipse pater intellectus amittat esse quod filius est. Testatur enim primum naturae virtutem, cum de ovibus suis ait: Nec quisquam rapiet nemo oves de manu sua abripiat, confiteri. At vero ut in natura licet Dei, naturae tamen ex Deo sit intelligenda nativitas; subjecit: Pater quod dedit mihi majus est omnibus . Non occultat ex Patre esse se natum: quod enim a Patre accepit, 193 majus est omnibus. Et qui accepit, est in eo quod accepit nascendo, non postea; et tamen ex alio est, dum accepit. Sed qui ex alio, accepit, ne aliud quid potius, et non in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Ait enim. Qui sunt exouibus meis uo¬
cem meam audiunt. & ego noui eas. &
secuntur me. & ego uitam ȩternã do eis.
& non perient insempiternum. nec qͥs¬
quam rapit eas de manu mea. Pater qͦd
dedit michi mauis est omnibus. Nemo
poterit rapere de manu patris mei. Ego
& pater unum sumus. Quis rogo intel¬
ligentiam nr̃am stupor hebetis mentis
obtundit. ut hȩc insensum nr̃m iam ab¬
solutȩ dicta non subeant: Aut quis in¬
firmitatem bumanam tumor animi inso¬
lentis illudit. ut dei cognitionem ex his
ad epti dm̃ putent non in his intelligen¬
dum esse quibus cognitus est: Aut eñi
alia sunt euangelia ꝓferenda quȩ do¬
ceant: aut si de deo sola ista docuerunt
cur non ita credimus ut doceamur: Qd̾
si ex bis tantum sumpta cognitio est: cur
non fides ex inde fides sit unde cognitio:
Sed cum fides cognitioni esse aduersa de¬
tegitur: iam non cognitionis fides illa
sed criminis est: irreligiosam sibi fidem

Expanded text:
Ait enim: Qui sunt ex ovibus meis, voAit enim: Qui sunt ex ovibus meis, vocem meam audiunt, et ego novi eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et non perient in sempiternum, nec quisquam rapiet eas de manu mea. Pater quod dedit mihi, majus est omnibus, nemo poterit rapere de manu patris mei. Ego et Pater unum sumus . Quis, rogo, intelligentiam nostram stupor hebetis mentis obtundit, ut haec in sensum nostrum tam absolute dicta non subeant? Aut quis infirmitatem humanam tumor animi insolentis illudit, ut Dei cognitionem ex his adepti, Deum putent non in his intelligendum esse quibus cognitus est? Aut enim alia sunt Evangelia proferenda quae doceant: aut si de Deo sola ista Evangelia docuerunt, cur non ita credimus ut docemur? Quod si ex his tantum sumpta cognitio est; cur non exinde fides sit, unde cognitio? Sed cum fides cognitioni esse adversa detegitur; jam non cognitionis fides illa, sed criminis est, irreligiosam sibi fidem
Abbreviated transcription (Latin):
filium. sicut honorificant patrem qui
misit illum. Ac ne te naturȩ unitas in
solitarii unione contineat: sacramentũ
in eo fidei disce. Qui non honorificat fili¬
um: non bonorificat patrem qui misit
illum. Conclusa sunt omnia: aduersũ
heretici furoris ingenia. filius est qui
ab se nichil potest. Ds est. quia quȩcũ¬
q ꝑater facit: & ipse eadem facit. Unũ
sunt quia exequatur in honore. eadẽq
facit non alia. Non est pater ipse: qr
missus est. Habet gͥ hoc sacramenti
sola natiuitas. ut complectatur in se et
nomen. et naturam. & potestatem. & ꝓ¬
fessionem: quia uniuersa natiuitas. non
potest non ea esse natura unde nascat᷑.
Non affert externi generis substantiã:
quia ex uno non subsistit alienum. Qđ
autem alienum ase non est: id unum ẽ.
geuere naturȩ. Et quicquid unum ẽ ꝑ
natiuitatem. non habet solitudinẽ: qr
& solitudo sigularis est & natiuitatis :
sibi diuinȩ de se sententiȩ testimonium.

Expanded text:
Filium, sicut honorificant Patrem qui Filium, sicut honorificant Patrem qui misit illum . Ac ne te naturae unitas in solitarii unione contineat; sacramentum in eo fidei disce: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum Ibidem. Conclusa sunt omnia adversum haeretici furoris ingenia. Filius est, quia ab se nihil potest: Deus est, quia quaecumque Pater facit, et ipse eadem facit: unum sunt, quia exaequatur in honore, eademque facit, non alia: non est pater ipse, quia missus est. Habet igitur hoc sacramenti sola nativitas, ut complenomen, et naturam, et potestatem, et professionem, quod universa nativitas non potest non in ea esse natura unde nascatur. Non affert ex terreni generis substantiam, quod ex uno non subsistit alieno. Quod autem alienum a se non est, id unum est genere naturae: et quidquid unum est per nativitatem, non habet solitudinem; quia et solitudo singularis est, et nativitatis est sibi divinae de se sententiae testimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
atur et filius: ne qui dñs sabbati est.
pie oꝑari sabbatis crederetur. cuius opꝰ
ꝑnatiuitatis naturam paterui inse ope-¬
ris esset auctoritas. Non confundit᷑ itaq
aut aboletur natura ne filius sit. nec tam̃
rursum adimitur natura ne ds̃ sit. Nec
discernuntur diuersitate ne unum sint:
neq quod unum sunt id potest prestare
ne uterq sit. Et primum filium cognosce
cum dicitur. non potest filius ab se facere
quicquam: nisi quod uiderit patrem fa¬
cientem. Habes natiuitatem filii. quȩ
ab se nicbil potest facere nisi uideat. In
eo autem quod abse nichil potest: inna¬
scibilitatis ademit errorem. Ab se eñi
non potest posse: natiuitas. Quod autẽ
uidet: consciȩ in se naturȩ significatur
agnitio. & in eo nc̃ ueram dei cognosce na¬
turam. Quecumq enim ille facit: eadem
et filius facit similiter. Post naturȩ autẽ
uirtutem. naturȩ ꝑid indissimilis intel¬
lige unitatem. Ut omnes honorificent

Expanded text:
eratur et Filius: ne qui dominus sabbati est eratur et Filius: ne qui dominus sabbati est abbato crederetur, cujus opus per nativitatis naturam paterni in se operis esset auctoritas. Non confunditur itaque aut aboletur natura, ne filius sit: nec tamen rursum adimitur natura, ne Deus sit. Nec discernuntur diversitate, ne unum sint: neque quod unum sunt, id potest praestare ne uterque sit. Et primum filium cognosce, cum dicitur: Non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Habes nativitatem filii, quae ab se nihil possit facere, nisi videat. In eo autem, quod ab se nihil potest, innascibilitatis adimit errorem; ab se enim non potest posse nativitas: quod autem videt, consciae in se naturae significatur agnitio. Et in eo nunc veram Dei cognosce naturam: Quaecumque enim ille facit, eadem et Filius facit similiter Ibidem. Post naturae autem virtutem, naturae per id indissimilis intellige unitatem: Ut omnes honorificent
Abbreviated transcription (Latin):
quam non solum oꝑatio. uirtus. honor.
sed etiam contumelia negati honoris
exequat: Nichil igitur aliud quam
sacramentum natiuitatis. sermo nunc
diuinȩ responsionis ostendit: neq alit̃
potuit aut debuit filius apatre distin¬
gui. quam ut et natus esset nec tam̃¬
modo oꝑatur. & filius oꝑatur. Hlabes
naturȩ nomina: cum et pater oꝑatur.
et filius. Intellige & naturam dei. per
quam deus oꝑatur oꝑantem. Ac ne for¬
te duas oꝑationes naturarum dissimi¬
lium existimes intelligendas. memen¬
to de ceco dictum fuisse. sed ut manife¬
stentur opera dei ineo. me oportet ope¬
rari oꝑa eius qui misit me. In eo ergo
quod oꝑatur filius. opus patris est: &¬
opus filii opus dei est. Et de oꝑibus se¬
quens ad huc sermo est. Interim nunc ni¬
chil aliud studuit responsio: quam ut
omne opus referret adutrumq. Utrus¬
q enim natura non differet oꝑandi. cũ
in eo quod usq ad huc pater oꝑatur. oꝑ¬

Expanded text:
quam non solum operatio, virtus, honor, quam non solum operatio, virtus, honor, sed etiam contumelia negati honoris exaequat? Nihil igitur aliud, quam sacramentum nativitatis, sermo nunc divinae responsionis ostendit. Neque aliter potuit aut debuit Filius a Patre distingui, quam ut et natus esse, nec tammodo operatur, et 191 Filius operatur. Habes naturae nomina, cum et Pater operatur et filius. Intellige et naturam Dei, per quam Deus operatur, operantem. Ac ne forte duas operationes naturarum dissimilium existimes intelligendas; memento de caeco dictum fuisse: Sed ut manifestentur opera Dei in eo: me oportet operari opera ejus qui me misit . In eo ergo, quod operatur Filius, opus Patris est: et opus Filii, opus Dei est. Et de operibus sequens adhuc sermo est. Interim nunc nihil aliud studuit responsio, quam ut omne opus referret ad utrumque; utriusque autem natura non differret operandi, cum in eo, quod usque adhuc Pater operatur, op
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Nec enim pater uidicat quemquã
sed omne iudicium dedit filio. Et in eo
quod omne iudicium datum est. nat᷑e
natiuitas demonstratur: quia et omĩa
habere sola natura possit in differens. neq
natiuitas aliquid possit habere nisi datũ
sit. Datum autem omne iudicium est: qr
uiuificat quos uult. Neq ad emptũ pa¬
tri iudicium potest uideri cum ipse ñ
uidicet: quia filii iudicium. exiudicio
sit paterno. Ab eo enim datum omne
iudicium est: sed dati uidicũ causa ñ
tacita est. Sequitur enim. Sed iudiciũ
omne dedit filio: ut omnes honorificent
filium sicut honorificant patrem. Qui
non honorificat filium: non honorifi¬
cat patrem qui eum misit. Quid igit᷑
oro derelictum est suspicionis. aut qͥd
relictum est ad impietatem occasionis:
sa est: ut filius exequati honoris ad pa¬
trem sit: & honorificus filius. honorifi¬
cus & pater sit. Et quomodo post hec in¬
telligitur natiuitatis differre natura

Expanded text:
cit: Nec enim Pater judicat quemquam, cit: Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et in eo, quod omne judicium datum est, et natura et nativitas demonstratur: quia et omnia habere sola natura possit indifferens, neque nativitas aliquid possit habere, nisi datum sit. Datum autem omne judicium est; quia vivificat quos vult. Neque ademptum Patri judicium potest videri, cum ipse non judicet: quia Filii judicium ex judicio sit paterno; ab eo enim datum omne judicium est. Sed dati judicii causa non tacita est. Sequitur enim: Sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum . Quid igitur, oro, derelictum est suspicionis, aut quid reliquum est ad impietatem occasionis? sa est, ut Filius exaequati honoris ad Patrem sit, et inhonorificus Filio inhonorificus et Patri sit. Et quomodo post haec intelligitur nativitatis differre natura,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim non circumspectum. sed cȩle¬
stis sermo egit: ne forte diuersȩ naturȩ
significatio. sub occasione dicti ambigui
subriperet. Demonstrata eñi ei potuis
opapatris esse ait a dño. quam adoꝑati¬
onem eorum naturam uirtutis adiectã.
ut demonstratio ipsa natiuitatis esse sub¬
stantia doceretur. cui ꝑdilectionem pa¬
tris opum paternorum quȩ ꝑeum effi¬
ei uellet. esset cognata cognitio. Porro
autem ne ꝑdemonstrationis ꝓfessionem
ignorantis in eo naturȩ diuersitas cre¬
deretur. ea ipsa quȩ ꝓfitetur de monstrã¬
da non nescit. Usq ad eo non deexempli
auctoritate gesturus est: ut uiuificet
quos uelit. Uelle enim nature libertas
est: quȩ adꝑfectȩ uirtutis beatitudinẽ
cum arbitri uoluntate libertate subsi¬
stat. Ac ne de inceps quod quos uult ui
uificat. non natiuitatis uideretur in se
habere naturam. sed non natȩ potiuis po¬
testatis iure subsistere: continuo subie¬

Expanded text:
Neque enim non circumspectum se coeleNeque enim non circumspectum se coelestis sermo egit, ne forte diversae naturae significatio sub occasione dicti ambigui subreperet. Demonstrata 190 enim ei potius opera Patris esse ait, quam ad operationem eorum naturam virtutis adjectam: ut demonstratio ipsa nativitatis esse substantia doceretur, cui per dilectionem Patris, operum paternorum, quae per eum effici vellet, esset connata cognitio. Porro autem ne per demonstrationis professionem, ignorantis in eo naturae diversitas crederetur; ea ipsa quae profitetur demonstranda, non nescit. Usque adeo non de exempli auctoritate gesturus est, ut vivificet quos velit. Velle enim naturae libertas est, quae ad perfectae virtutis beatitudinem cum arbitrii voluntate subsistat. vificat, non nativitatis videretur in se habere naturam, sed non natae potius potestatis jure subsistere; continuo subje
Abbreviated transcription (Latin):
ctrinam. ut scilicet et pater nobis incon¬
fessione ẽẽt. et filius et ne qua hic ignora¬
tio infilio posset intelligi cui pater oꝑa
omnia quȩ ipse faceret demonstraret: c̃¬
tinuo ait. Et maiora horum oꝑa demon¬
strabit ei: ut uos admiremim. Sicut
enim pater suscitat mortuos et uiuifi¬
cat. sic et filius quos uult uiuificat. De¬
monstratio gͦ futuri opis non ignoratur afi¬
lio: cui hoc demonstrandum est ut exem¬
plo paternȩ naturȩ mortuos uiuificet. La
enim patrem demonstraturum filio dic̃:
quȩ mirentur. Et quȩ eadem essent illa :
mox docuit. Sicut enim pater suscitat
mortuos et uiuificat: sic et filius quos
uult uiuificat. Exequata uirtus est per
naturȩ indissimilis unitatem. & demon¬
stratio oꝑum non ignorationis instructio
est. sed nr̃e fidei quȩ non filio scientiam
ignoratorum. sed nobis confessionem na¬
tiuitatis inuexit: confirmans eam ꝑ qͦd
sibi omnia essent demonstrata quȩ poss

Expanded text:
ctrinam, ut scilicet et Pater nobis in conctrinam, ut scilicet et Pater nobis in confessione esset et Filius, et ne qua hic ignoratio in Filio posset intelligi, cui Pater opera omnia, quae ipse faceret, demonstraret; continuo ait: Et majora horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Demonstratio ergo futuri operis non ignoratur a Filio, cui hoc demonstrandum est, ut exemplo paternae naturae mortuos vivificet. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit, quae mirentur: et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Exaequata virtus est per naturae indissimilis unitatem. Et demonstratio operum non ignorationis instructio est, sed nostrae fidei: quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit, confirmans eam per id, quod sibi omnia essent demonstrata quae posset.
Abbreviated transcription (Latin):
sint ipsa quȩ faciat: quia sub una hac si¬
gnificatione testentur. & similiter facta
natiuitatem: et eadem facta naturam.
Tenet itaq responsionis dominicȩ ordo ec¬
clesiasticȩ fidei integrum ordinem: ut
nec discernat naturam. & significet na¬
tiuitatem. Hoc namq sequitur. Pater
eñĩ diligit filium: et omnia demonstrat
ei quȩ ipse facit. et maiora horum oꝑa
demonstrabit ei: ut uos admiremini. Dic̃
demonstracio oꝑum aliud hic nobis pre¬
ter quam natiuitatis fidem ingerit ut
subsistentem filium ex subsistente deo
patre credamus. nisi forte ꝑignationem
credendus est unigenitus deus doctrina
demonstrationis eguisse: Sed temeritas
impiȩ huius existimationis: non admit¬
titur. Non enim doceri eget qui quid do¬
cendus sit sciat. Nam postea quam ait
pater diligit filium et omnia demonstrat
ei quȩ ipse facit: ut ostenderet omnẽ hãc
patris demonstrationem fidei nr̃e esse do-¬

Expanded text:
sint ipsa quae faciat: quia sub una hac sisint ipsa quae faciat: quia sub una hac significatione testentur et similiter facta nativitatem, et eadem facta naturam.Tenet itaque responsionis dominicae ordo ecclesiasticae fidei integrum ordinem, ut nec discernat naturam, et significet nativitatem. Hoc namque sequitur: Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit; et majora horum opera demonstrabit ei, udemonstratio operum aliud hic nobis praeter quam nativitatis fidem ingerit, ut subsistentem Filium ex subsistente Deo patre credamus? Nisi forte per ignorationem credendus est unigenitus Deus doctrina demonstrationis eguisse; sed temeritas impiae hujus existimationis non admittitur. Non enim doceri eget qui quidquid docendus sit sciat. Nam postea quam ait: Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit: ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse do
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ad faciendum presumeret. quantũ
in conscientia sua esset. in separabilem
a se dei patris quam ꝑlegitimam nati¬
uitatem optinebat posse naturam. Non
enim corporalibus modis deus uidet:
sed uisus ei omnis in uirtute naturȩ est.
ter. Similiter illud: ad significationem
natiuitatis adiecit. Omnia uero et ea¬
dem ad ostendende naturȩ uircutem
locutus est. In his enim quȩ & quȩcũq
& eadem sunt: nec diuersitas potest ẽẽ
nec reliquum. Atq ita in natura eadẽ
est: cui eadem omnia posse natura sit.
Ubi uero similiter ꝑfilium eadem omĩa
fiunt: similitudo operum solitudinem
oꝑantis ex clusit. ut omnia quȩ pater fac̃
eadem omnia similiter faciat et filius.
Hȩc est uerȩ natiuitatis intelligentia. &¬
in differentisq diuinitatis ueritatem in
patre et filio conficetur absolitissimũ sa¬
cramentum: ut eadem faciendo filiꝰ simi¬
liter faciat. & similiter faciendo eadem

Expanded text:
sibi ad faciendum praesumeret, quantum sibi ad faciendum praesumeret, quantum in conscientia sua esset, inseparabilem a se Dei patris, quam per legitimam nativitatem obtinebat, posse naturam. Non enim corporalibus modis Deus videt, sed visus ei omnis in virtute naturae est. Ibidem. Similiter illud ad significationem nativitatis adjecit: omnia vero et eadem ad ostendendae naturae veritatem locutus est. In his enim, quae et quaecumque et eadem sunt, nec diversitas potest esse, nec reliquum. Atque ita in natura eadem est, cui eadem omnia posse naturae sit. Ubi vero similiter per Filium eadem omnia fiunt, similitudo operum solitudinem operantis exclusit: ut omnia quae Pater facit, eadem omnia similiter faciat et Filius. Haec est verae nativitatis intelligentiaindifferentisque divinitatis veritatem in Patre et Filio confitetur, absolutissimum sacramentum, 189 ut eadem faciendo Filius similiter faciat, et similiter faciendo eadem
Abbreviated transcription (Latin):
amen dico uobis: non potest filius a se fa¬
cere quicquam. nisi quod uiderit patrẽ
facientem. Ne gͥ exequatio illa ꝑnomen.
naturamq̃ filii est. eidem natiuitatis
auferret: ait filium ab se facere nichil
posse nisi quod patrem facientem uidis¬
set: et ut maneret salutaris inpatre &
filio confessionis nr̃ȩ ordo. naturam na¬
tiuitatis ostendit: quȩ potestatem effici¬
endi non ꝑincrementa in dultarum ad
unum quodq opus uirium sumeret. s
de cognitione presumeret. Presumeret
autem non de aliquo oꝑis corporalis ex-¬
emplo. ut ad quid prius pater faceret ad
id quod postea filius facturus esset. Sed
cum natura dei innaturam dei substitis¬
set. id est ex patre filius natus esset. per
uirtutis ac naturȩ in se paternȩ conscien¬
tiam. nichil ab se nisi quod patrem faci¬
entem uidisset. filium facere posse testa¬
tus est. Et cum unigenitus ds̃ paternȩ
uirtutis oꝑationibus oꝑaretur tantum

Expanded text:
amen dico vobis, non potest Filius ab se faamen dico vobis, non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ne igitur exaequatio illa per nomen naturamque filii fidem nativitatis auferret; ait Filium ab se facere nihil posse, nisi quod Patrem facientem vidisset. Et ut maneret salutaris in Patre et Filio confessionis nostrae ordo; naturam nativitatis ostendit, quae potestatem efficiendi non per incrementa indultarum ad unumquodque opus virium sumeret, sed de cognitione praesumeret: praesumeret autem non de aliquo operis corporalis exemplo, ut aliquid prius Pater faceret ad id, quod postea Filius facturus esset: sed cum natura Dei in naturam Dei substitisset, id est, ex Patre Filius natus esset; per virtutis ac naturae in se paternae conscientiam nihil ab se, nisi quod Patrem facientem vidisset, Filium facere posse testatus est: et cum unigenitus Deus paternae virtutis operationibus operaretur, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Dixerat enim suꝑius. cum paralitico
curato iuolati sabbati reus etiã mortis
iudicio constitueretur: pater m̃s usq
ad huc oꝑatur et ego operor. Et hinc oĩs
accendebatur inuidia: quod se deo exe¬
quasset paterni nominis usurpatione.
Uolens itaq et natiuitatem suam ẽfir¬
mare et naturȩ uirtutem ꝓfiteri: ait.
Non potest quicquam a se facere filius:
nisi quod uiderit patrem facientem. Ex¬
ordium responsionis. aduersum iudeoꝵ
impium motum ꝑ quem usq aduolun¬
tatem inferende mortis exagitabantur
aptatum est. Nam adiuolatu sabbati
obiectum sibi reatum: dixerat. pater m̃s
usq ad huc oꝑatur & ego eperor. ut usur¬
passe hoc exauctoritate intelligeretur
exemplis: significans tamen hoc quod
ipse ageret patris esse opus intelligendũ.
quia ipse inse oꝑaret᷑ oꝑante. Et rursũ
ad uersum eam in uidiam quȩ se ꝑ pat̾nũ
nomen deo exequasset: hec subdidit. Am̃

Expanded text:
suit. Dixerat enim superius, cum, paralytico suit. Dixerat enim superius, cum, paralytico curato, violati sabbati reus etiam mortis judicio constitueretur, Pater meus usque adhuc operatur, et ego operor . Et hinc omnis accendebatur invidia, quod se Deo exaequasset paterni nominis usurpatione. Volens itaque et nativitatem suam confirmare, et naturae virtutem profiteri, ait: Non potest quidquam facere ab se Filius, nisi quod viderit Patrem facientem . Exordium responsionis adversum Judaeorum impium motum, per quem usque ad voluntatem inferendae mortis exagitabantur, aptatum 188 est. Nam ad violati sabbati objectum sibi reatum dixerat, Pater meus usque adhuc operatur, et ego operor: ut usurpasse hoc ex auctoritate intelligeretur exempli; significans tamen hoc, quod ipse ageret. Patris esse opus intelligendum, quia ipse in se operaretur operante. Et rursum adversum eam invidiam, qua se per paternum nomen Deo exaequasset, haec subdidit: Amen,
Abbreviated transcription (Latin):
cium dedit filio. ut omnes honorificent
filium: sicut honorificant patrem. Qui
non honorificat filium: non honorificat
patrem qui misit illum. Propositionis
quidem ordo id exigebat. ut singula q̃ꝙ
genera singularum quarumq causarũ
ꝑtractarentur: ut quia dm̃ esse dñm
uitate. uatura potestate. ꝓfessione docu¬
isse mus. demonstratio nr̃a gradus singu¬
los dispositionis preposite ꝑcurreret.Sed¬
id uatiuitatis natura non patitur: quȩ
inse et nomen. & naturam. et potestatẽ.
& ꝓfessionem sola complectitur. Sine his
enim natiuitas non erit: quia in se hȩc
omuia nascendo contineat. Hanc igitur
tractantes incidimus: in eam necessitatẽ.
ut suꝑius cominemorata ad ordinẽ tra¬
ctatus proprii differre non liceat. Res¬
pondens enim dñs ad iudeos. quod eum
interficere ob hoc magis uellent quia
patrem suum dicens dm̃. ȩqualem se deo
fecisset: omne sacramentum fidei ñȩ dũ
impiis eorum motibus contradicit. expo¬

Expanded text:
rificent Filium sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum . Propositionis quidem ordo id exigebat, ut singula quaeque genera singularum quarumcumque causarum pertractarentur; ut quia Deum esse Domivitate, natura, potestate, professione didicissemus, demonstratio nostra gradus singulos dispositionis propositae percurreret: sed nativitatis id natura non patitur, quae in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem sola complectitur. Sine his enim nativitas non erit; quia in se haec omnia nascendo contineat. Hanc igitur tractantes, incidimus in eam necessitatem, ut superius commemorata ad ordinem tractatus proprii differre non liceat. pondens enim Dominus ad Judaeos, quod eum interficere ob hoc magis vellent, quia patrem suum dicens Deum, aequalem se Deo fecisset, omne sacramentum fidei nostrae, dum impiis eorum motibus contradicit, expo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sacramentum natiuitatis natura
consũmat: dum dei filius: non aliud ꝗͣ
deus est. Et iccirco non in deosduos uni¬
geniti generatio deputanitur: quia in
dm̃ filius dei nascens. naturam in se dei gig¬
nentis exhibuit. Explicit liber .uii.¬

Expanded text:
itatis sacramentum nativitatis natura itatis sacramentum nativitatis natura consummat, dum Dei filius non aliud quam Deus est. Et idcirco non in deos duos unigeniti generatio deputatur: quia in Deum filius Dei nascens, naturam in se Dei se gignentis exhibuit. 211-212 LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ex suis amitcit in filio. & filius totũ
sumit ex patre quod filius ẽ. Non est cor¬
poralium naturarum ista conditio: ut in¬
sint sibi inuicem. ut subsistentis naturȩ ha¬
beant ꝑfectam unitatem. ut manens unige¬
niti natiuitas apaternȩ diuinitatis sit inse¬
parabilis ueritate. Unigenito tantum deo¬
istud ꝓprium est: & in sacramento uere
natiuitatis fides ista: & spiritalis uirtu¬
tis hoc opus opus ẽ. Nichil differt esse et
inesse. In esse autem non aliud in alio aut
corpus in corpore. sed ita esse aut subsiste¬
re. ut insubsistente in sit. Ita uero in esse:
ut et ipse subsistat. Nam uterq subsis¬
tens ꝑid non sine alio est: dum scd̃m ge¬
nerationẽ et natiuitatem subsistentis na¬
tura non alia est. Hinc enim illud est.
Ego & pater unum sumus & qui me uidit
uidit & patrem. & ego inpatre & pater in
me: quia non differt nec degenerat nati-¬
uitas. quia unius inpatre & filio diuim¬

Expanded text:
nihil ex suis amittit in Filio, et Filius totum nihil ex suis amittit in Filio, et Filius totum sumit ex Patre quod filius est. Non est corporalium naturarum ista conditio, ut insint sibi invicem, ut subsistentis naturae habeant perfectam unitatem, ut manens unigeniti nativitas a paternae divinitatis sit inseparabilis veritate. Unigenito tantum istud Deo proprium est, et in sacramento verae nativitatis fides ista est, et spiritalis virtutis hoc opus est, nihil differre esse et inesse: 210 inesse autem non aliud in alio, ut corpus in corpore; sed ita esse ac subsistere, ut in subsistente insit; ita vero inesse, ut et ipse subsistat. Nam uterque subsistens, per id non sine alio est, dum secundum generationem et nativitatem subsistentis natura non alia est. Hinc enim illud est: Ego et Pater unum sumus, et: Qui me vidit, vidit et Patrem, et: Ego in Patre, et Pater in me : quia non differt nec degenerat nativitas, quia unius in Patre et Filio divin
Abbreviated transcription (Latin):
o & oꝑari crederetur & loqui: ait. Credi¬
te michi: qm̃ ego inpatre & pater inme.
Quid est istud rogo credite michi: Cer¬
te ad id refertur quod dictum est osten¬
de nobis patrem. fides confirmatur ex
credendi precepto.et ea fides quȩ patrẽ
sibi ostendi poposcerat. Non enim suffecerat
dixisse qui me uidit uidit & patrem: nisi m¬
telligentiam nr̃am eo usq ꝓtenderet. ut cũ
patrem nosceremus in filio. filium tamen
ẽẽ meminissemus in patre: ne transfusio
potius alterius in alterum existimaretur.
quam ꝑgenerationem natiuitatemq uni-¬
tas eiusdem in utroq naturȩ. Credi itaq sͥ
dñs uult: ne forte ꝑassumpti hominis dis-¬
pensationem fidei conscientia ꝑiclitetur.
Certe si quid afferat ambiguitatis caro &
corpus. et passio: uel oꝑibus credatur dm̃
deo esse. & ex deo dm̃ esse unum
eos esse dum naturȩ uirtute uterq inse
est. et neuter sine altero est: dum & pater

Expanded text:
o et operari crederetur et loqui; ait: Credio et operari crederetur et loqui; ait: Credite mihi, quoniam ego in Patre, et Pater in me . Quid est istud, rogo: Credite mihi? Certe ad id refertur quod dictum est: Ostende nobis Patrem. Fides confirmatur ex credendi praecepto, et ea fides quae Patrem sibi ostendi poposcerat. Non enim suffecerat dixisse: Qui me vidit, vidit et Patrem, nisi intelligentiam nostram eo usque protenderet, ut cum Patrem nosceremus in Filio, Filium tamen esse meminissemus in Patre: ne transfusio potius alterius in alterum existimaretur, quam per generationem nativitatemque unitas ejusdem in utroque naturae. Credi itaque sibi Dominus vult, ne forte per 209 assumpti hominis dispensationem fidei conscientia periclitetur. Certe si quid afferat ambiguitatis caro, et corpus, et passio: vel operibus credatur, Deum in Deo esse, et ex Deo Deum esse, unum eos esse: dum naturae virtute uterque in se est, et neuter sine altero est: dum et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
non a se loquitur: ostendit non suum tm̃
esse quod loquitur. Subiecit enim. Sed
pater qui in me manet: ipse facit oꝑa su¬
a. Manere in filio patrem: non est singu¬
laris atq unici. Oꝑari uero ꝑfilium pa¬
trem: non est differentis aut exteri sicu¬
ti non unius est. non abse loqui quȩ loqͥ¬
tur: neq rursum alieni ac separabilis
sit. loqui ꝑ loquentem. Sed hoc eorum sa¬
cramentum est qui unum sunt. qui ut̃¬
q non aliud sunt. qui ꝑnaturȩ ꝓprieta-¬
tem insese sunt. quorum hȩc unitas est.
ut loquens non ase loquatur. neq qui
non ab se loquitur non loquatur. Et qͥa
in se patrem & loqui & oꝑari docuerat:
ꝑfecte huius unitatis fidem statuit dicers.
Sed pater qui in me manet: ipse facit oꝑa
sua. Credite michi: qm̃ ego inpatre &
pater in me.Sin autem: uel ꝓpter oꝑa
ipsa credite. Pater oꝑat᷑ in filio: sed et filiꝰ
opus patris operatur. Ne ergo ꝑuirtutis¬

Expanded text:
non a se loquitur, ostendit non suum tantum non a se loquitur, ostendit non suum tantum esse quod loquitur. Subjecit enim: Sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua. Manere in Filio Patrem, non est singularis atque unici: operari vero per Filium Patrem, non est differentis aut exteri. Sicuti non unius est, non ab se loqui quae loquatur; neque rursum alieni ac separabilis sit, loqui per loquentem: sed hoc eorum sacramentum est, qui unum sunt. Et uterque non aliud sunt, qui per naturae proprietatem in sese sunt: quorum haec unitas est, ut loquens non ab se loquatur; neque qui non ab se loquitur, non loquatur. Et quia in se Patrem et loqui et operari docuerat; perfectae hujus unitatis fidem statuit, dicens: Sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua. Credite mihi, quoniam ego in Patre, et Pater in me. Sin autem, vel propter opera ipsa credite . Pater operatur in Filio; sed et Filius opus Patris operatur. 41. Nati
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudinem generis unum sint ne¬
gare blasphemum est. Ac ne dubium ħ
atq ambiguum sacramentũ fides euan¬
gelica susciperet hunc doctrinȩ suȩ dñs
ordinem tenuit. Non creditis michi qm̃
ego in patre & pater in me est: Uerba
que ego loquor uobis: non ame loquor.
sed pater qui in me manet. ipse facit oꝑa
sua. Quibus rogo aliis inpatre & filio
naturȩ ꝓprietas demonstrari quã his
ipsis uerbis potuit. et potest natiuitatis
tamen in nominibus significatione p̾la¬
ta: Cum enim ait uerba quȩ ego loqͦr
uobis non ame loquor: non exemit ꝑsonã
neq se filium denegauit. nec naturam
in se paternȩ uirtutis abscondit.Nã dũ
loquitur. Dum autem non abse loquit᷑:
natiuitatem in se dei ex deo testatur
ipse in separabilis ab eo atq indissimił
unitate naturȩ: quia quamuis ab eo lo¬
quitur. ipse tamen loquitur. Nam qui
non ase loquitur. & tamen loquitur. ñ
potest non esse dum loquitur. Et dum

Expanded text:
in similitudine generis unum sint nein similitudine generis unum sint negare blasphemum esatque ambiguum sacramentum fides evangelica susciperet, hunc doctrinae suae Dominus ordinem tenuit: Non creditis mihi, quoniam ego in Patre, et Pater in me? Verba quae ego loquor vobis, non a me loquor; sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua . Quibus, rogo, aliis in Patre et Filio naturae proprietas demonstrari, quam his ipsis verbis, potuit et potest, nativitatis tamen in omnibus significatione praelata? Cum enim 208 ait: Verba quae ego loquor vobis, non a me loquor; non exemit personam, neque se filium denegavit, nec naturam in se paternae virtutis abscondit. Nam dumloquitur: dum autem non ab se loquitur, nativitatem in se Dei ex Deo patre testatur. Ipse in separabilis ab eo atque indissimilis unitate naturae: quia quamvis ab eo loquatur, ipse tamen loquitur. Nam qui non a se loquitur, et tamen loquitur, non potest non esse dum loquitur: et dum
Abbreviated transcription (Latin):
geniti acquirens. sed uniuersa potiꝰq̃ sua
sunt sine dampno imꝑtientis indulsit
Atq ita nec natura dei caret dũ ñ aliun¬
de quam ex deo d̃s est: nec adeo differt
dum non aliud ipse quam d̾s: quia &
natiuitas dei consistat in filio. nec ꝑna
tiuitatem di amisit ex se dei natura quod
ds̃ est. Pater gͥ in filio est et filius inꝑatre.
ds̃ in deo: non ꝑ duplicem conuenientiũ
generum coniunctionem. neq ꝑinsiciuã
capatioris substantiȩ enaturam. quia
ꝑcorꝑalem necessitatẽ exteriora fieri his qͥ¬
bus continentur interiora non possunt:
s ꝑnatiuitatem uiuentis ex iuuente na¬
turȩ: dum res non differt dum naturam
dei non degenerat natiuitas. dum non
aliud aliquid qm̃ in dm̃ ex dõ d̃s nascit᷑.
dum uichil in his nouum est nichil alie¬
num. nichil separabile. dum in patre et
filio credere deos duos impium est.dũ
patrem & filium singularem dm̃ predi¬
cari sacrilegum est: dum dm̃ ex deo qͦd

Expanded text:
geniti acquirens, sed universa potius quae sua geniti acquirens, sed universa potius quae sua sunt sine damno impertientis indulsit. Atque ita nec natura Dei caret, dum non aliunde quam ex Deo Deus est; nec a Deo differt, dum non aliud ipse quam Deus est: quia et nativitas Dei consistit in Filio, nec per nativitatem Dei amisit ex se Dei natura quod Deus est. Pater igitur in Filio est, et Filius in Patre, Deus in Deo: non per duplicem convenientium generum conjunctionem, neque per insitivam capacioris substantiae naturam; quia per corporalem necessitatem, exteriora fieri his quibus continentur interiora non possunt: sed per nativitatem viventis ex vivente naturae; dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid quam in Deum ex Deo Deus nascitur, dum nihil his novum est, nihil alienum, nihil separabile, dum in Patre et Filio credere deos duos impium est, dum Patrem et Filium singularem Deum praedicare sacrilegum est, dum Deum ex Deo quod
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝑnaturalem similitudinem. patrem
& filium: non possumus uerbis aliis do¬
cere nisi filii. Non enim hic ꝑdemutatio¬
nem nominum. atq specierum filius qͥa
uia est. & ueritas & uita. mimis theatra¬
libus ludit. ut in assumpto homine se fili¬
um dei nuncupet. in natura uero dm̃
patrem. & unus ac solus ꝑsonali demu¬
tatione se nunc in alio mentiatur. Nunc
itaq ipse solitarius. nc̃ sibi filius est. nẽ
se sibi ꝓficetur in ꝑatre. & nature nomi¬
na infert cessante natura. Alia hic uer¬
borum simplicitas est. Nam & pater
pater ẽ. & filius filius ẽ: sed in his nomi¬
nibus ac rebus nichil in se nouum ni¬
chil oiuersum. nichilq pegrinum est.
Tenet enim naturȩ ueritas ꝓprietatẽ ut qͦd
ex dõ ẽ. ds̃ sit. & nec diminutiosit. natiuitã
nec diuersitas. dum & filius non in naturã
ex ternam ac dissimilem patri deo subsistit:
nec pater alienum quid ase natiuitati uni¬

Expanded text:
esse per naturalem similitudinem Patrem esse per naturalem similitudinem Patrem et Filium, non possumus verbis aliis docere, nisi Filii. Non enim hic per demutationem nominum atque specierum Filius, qui via est et veritas et vita, mimis theatralibus ludit: ut in assumpto homine 207 se filium Dei nuncupet, in natura vero Deum patrem, et unus ac solus personali demutatione se nunc in alio mentiatur. Non itaque ipse solitarius, nunc sibi filius est, nunc se sibi profitetur in patrem, et naturae nomina infert cessante natura. Alia hic verborum simplicitas est: nam et Pater pater est, et Filius filius est. Sed in his nominibus ac rebus nihil in se novum, nihil diversum, nihilque peregrinum est. Tenet enim naturae veritas proprietatem; ut quod ex Deo est, Deus sit, et nec deminutio sit nativitas, nec diversitas: dum et Filius non in naturam externam ac dissimilem patri Deo subsistit, nec Pater alienum quid sit a se nativitati Uni
Abbreviated transcription (Latin):
Uisum enim infilio patrem nec singularis
potest esse nec disparis: quia ꝑhunc ille uisꝰ
neq iistis non unum sunt in sacram̃ti ꝓ¬
tessione. neq unus. Et quero quid significas¬
se ineo creditur dũs cum dicit: qui me ui¬
dit uidit et patrem. Non tenes unionem:
ubi ꝑ coniunctionem ipsa paterni nomi¬
nis significatur adiectio. Cum enim dicit᷑¬
& patrem: ex clusa est singularis atq uni¬
ci intelligentiam. Et quid reliquum est
nisi ꝑnature unitam similitu dinẽ
pater ꝑfilium uisus sit. Et ne hoc incertũ
nobis ad fidem relinqueretur: dñs subiecit.
Quomodo tu dicis ostende nobis patreme
Quȩ eñi ignorandi patrem. aut ostenden¬
di ignorantibus necessitas relinquebatur.
cum pater in filio uisus esset: Uisus¬
autem a deo est exꝓprietate naturȩ. dũ
ex in differentia atq ingenere ueritatis
unum sunt natus et generans: ut hic
dñi sermo sequeretur. non credis qm̃
ego inpatre & pater in me. In separabilẽ

Expanded text:
Visus est enim in Filio PaVisus est enim in Filio Papotest esse, nec disparis: quia per hunc ille visus, neque non unum sunt in sacramenti professione, neque unus. Et quaero quid significasse in eo Dominus credatur, cum dicit: Qui me vidit, vidit et Patrem? Non tenes unionem, ubi per conjunctionem ipsam paterni nominis significatur adjectio. Cum enim dicitur, et Patrem, exclusa est singularis atque unici intelligentia. Et quid reliquum est, nisi ut per naturae unitam similitudinem Pater per Filium visus sit? Et ne hoc incertum nobis ad fidem relinqueretur; Dominus subjecit: Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Quae enim ignorandi Patrem aut ostendendi ignorantibus necessitas relinquebatur, cum Pater in Filio visus esset? autem adeo est ex proprietate naturae, dum ex indifferentia atque in genere veritatis unum sunt natus et generans, ut hic Domini sermo sequeretur: Non creditis, quoniam ego in Patre, et Pater in me ? Inseparabiles
Abbreviated transcription (Latin):
Significet autem: ut forma ipse et
imago in uisibilis dei. & ꝑ hoc non amit¬
tat naturȩ unitam similitudinem: quia
est. Tanto temꝑe uobis cum sum & non
nostis me philippe: Qui uidit me uidit &
patrem.Quomodo tu dicis ostende nob̾
patrem: Non credis michi quia ego in
patre & pater inme est: Non relictus
est hominum eloquiis de dei rebus alius
preter quam dei sermo. Omnia reliqua &
arta & conclusa & impedita sunt & obscu-¬
ra.Siquis aliis uerbis demonstrare hoc
quam quibus dictum est adeo uolet: aut
ipse non intelligit. aut legentibus non
intelligendum relinquit. Dñs dixit cum
rogaretur ut ostenderet patrem qͥ me
uidit uidit & patrem. Hoc de mutare
antexꝑi ẽ. hoc de negare uidei est: hoc
nescire gentilis est. Sed forte intelligentie
sensus in crimine sit.Sit in fide nr̃a uiti¬
um: si in dictis dei resedit obscuritas.
Nam nec solitarium sermo significat: &
in differentem tamen naturam ꝓfessio docet.

Expanded text:
significet autem, ut forma ipse et significet autem, ut forma ipse et imago invisibilis Dei: et per hoc non amittit naturae 206 unitam similitudinem, quia est, Tanto tempore vobiscum sum, et non nostis me, Philippe? qui vidit me, vidit et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Non creditis mihi quoniam ego in Patre, et Pater in me est ? Non relictus est hominum eloquiis de Dei rebus alius praeter quam Dei sermo: omnia reliqua et arta et conclusa et impedita sunt et obscura. Si quis aliis verbis demonstrare hoc, quam quibus a Deo dictum est, volet; aut ipse non intelligit, aut legentibus non intelligendum relinquit. Dominus dixit, cum rogaretur ut ostenderet Patrem, Qui me vidit, vidit et Patrem. Hoc demutare antichristi est, hoc negare Judaei est, hoc nescire gentilis est. Sed forte intelligentiae sensus in crimine sit. Sit in fide nostra vitium, si in dictis Dei resedit obscuritas. Nam nec solitarium sermo significat, et indifferentem tamen naturam professio docet.
Abbreviated transcription (Latin):
nale est ad contemplandam in eo dei for¬
mam et imaginem ꝓficit. neq ad in cor-¬
poralis dei naturam uidendam assũpti
hominis species in exemplo est: sed agnitꝰ
in eo ds̃ est si quibustamen ipse agnitus
est. ex uirtute naturȩ. & intellectus dei filiꝰ
id prestat ut intellectus & pater sit: dũ
ita imago est ut non differat genere. s
significet auctoritatem. Imagines enim
ceterȩ ex diuersis aut metallis. aut succis.
aut generibus. aut artibus: reddunt eo¬
rum species quorum st̃ imagines institu¬
tȩ. sed nunquid ut imagines uere sint ex¬
equari non possunt in anima uiuentib
& uel picta uel sculpta. uł fusa natiuis:
filius autem patris non scd̃m hȩc imago¬
est: quia uiuentis & uiuens imago est.
Et exeo natus: non habet naturȩ diuer¬
sitatem. Et innullo diuersus: tenet natͣe
eius exqua non diuersus est potestatem
Quod ergo imago ẽ eo ꝓficit: ut patrẽ
dm̃ unigeniti dei significet natiuitas.

Expanded text:
nale est, ad contemplandam in eo Dei fornale est, ad contemplandam in eo Dei formam et imaginem proficit: neque ad incorporalis Dei naturam videndam assumpti hominis species in exemplo est. Sed agnitus in eo Deus est, si quibus tamen ipse agnitus est, ex virtute naturae: et intellectus Deus Filius id praestat, ut intellectus et Pater sit: dum ita imago est, ut non differat genere, sed significet auctorem. Imagines enim caeterae ex diversis aut metallis aut fucis aut generibus aut artibus reddunt eorum species, quorum sunt imagines institutae: sed numquid ut imagines verae sint, exaequari possunt inanima viventibus, et vel picta vel sculpta vel fusa nativis? Filias autem Patri non secundum haec est: quia viventis vivens imago est, et ex eo natus non habet naturae diversitatem, et in nullo diversus tenet naturae ejus ex qua non diversus est potestatem. Quod ergo imago est, eo proficit, ut Patrem Deum unigeniti Dei significet nativitas;
Abbreviated transcription (Latin):
uitam reddere. & hȩc agere carnalem et
dei se filium inter ista ꝓficentem: hinc
querelȩ omnis orta conquestio est. quod in
sacramento natiuitatis humanȩ gessisset
hȩc: in homine assumpto dei non intelle
hȩc tanto tempore gereret agnitus ñ fuis¬
set: postulantibus ut sibi patrem osten¬
deret ait. Qui me uidit uidit & patrem.
Non hic ille nc̃ contemplationem corpo¬
ream & uisum oculoꝵ carnalium signifi¬
cat: sed eoꝵ de quibus dixerat. Honne
uos dicitis quoniam ad huc quattuor men¬
ses sunt & messis uenit: Ecce dico uobis:
leuate oculos uestros & aspicite regiones
quia albȩ sunt admessem. Nec tempus
patitur. nec albentium admesses regionũ
significatio ꝑmittit aliquid hic terrenũ
& corporeum intelligi: sed ad ꝑfectorũ
fructuum beatitudinem contuendam
intelligentiȩ sit oculos eleuari. ut nc̃ di¬
cens. qui me uidit uidit et patrem. Non
enim hoc quod expartu uirginis carna¬

Expanded text:
mortuis reddere; et haec agere carnalem, et mortuis reddere; et haec agere carnalem, et Dei se filium inter ista profitentem: hinc querelae omnis orta conquestio est, quod in sacramento nativitatis humanae, gessisse haec in homine assumpto Dei non intellechaec tanto tempore gereret, agnitus non fuisset; postulantibus ut sibi Patrem ostenderet, ait: Qui me vidit, vidit et Patrem . Non hic ille contemplationem corpoream et visum oculorum carnalium significat, sed eorum de quibus dixerat, Nonne vos dicitis, quoniam adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et adspicite regiones, quia albae sunt ad messem . Nec tempus patitur, nec albentium ad messem regionum significatio permittit, aliquid hic terrenum et corporeum intelligi: sed ad perfectorum fructuum beatitudinem contuendam, intelligentiae jussit oculos elevari, ut nunc dicens: Qui me vidit, vidit et Patrem. Non enim hoc, quod ex partu virginis car
Abbreviated transcription (Latin):
stulata quȩ sufficeret ad fidem dicti:
quia ꝑdñi ꝓfessionem auctoritas essec
non incerta credendi. Hinc autẽ osten¬
dendi patris peticio orta est. quia dictũ
esset uisus esse. et ꝑ hoc noscendus esse qr
uisus sit: nec impudens erat ostensionem
eius qui uisus est postulare. Dñs itaq¬
dictis philippi hȩc reddidit. Tanto tẽꝑe
uobiscum sum & non nostis me. philippe:
Arguit apłi incognoscendo se ignorationẽ.
quia suꝑuis se cognito patrem quoq co¬
gnitum non fitifse esse dixisset. Sed quid
illud est quod queritur se tanto temꝑe co¬
gnitum non fuisse: Scilicet quia se cog¬
nito paternȩ in se naturȩ esset intelligen¬
da diuinitas. Cum enim ea quȩ gereret ꝓ¬
pria deo essent. calcare undas. iubere uen¬
tis. intellecta demutatione uini. increm̃¬
toq panum congestorum fidem gerere.
fugare demones. morbos depellere. damp¬
na corporum rependere. emendare uitia
natiuitatis. peccata dimittere. mortuis

Expanded text:
stulata, quae sufficeret ad fidem dicti: stulata, quae sufficeret ad fidem dicti: quia per Domini professionem auctoritas esset non incerta credendi. Hinc autem ostendendi Patris petitio orta est, quia dictus esset visus esse, et per hoc noscendus esse, quia visus sit. Nec impudens erat, ostensionem ejus qui visus est postulare. 36. Qdictis Philippi haec reddidit: Tanto tempore vobiscum sum; et non nostis me, Philippe ? Arguit Apostoli in cognoscendo se ignorationem: quia superius se cognito Patrem quoque cognitum esse dixisset. Sed quid illud est, quod queritur se tanto tempore cognitum non fuisse? Scilicet quia se cognito, paternae in se naturae esset intelligenda divinitas. Cum enim ea, quae gereret, propria Deo essent, calcare undas, jubere ventis, inintellecta demutatione vini 205 incrementoque panum cum gestorum fide gerere, fugare daemonas, morbos depellere, damna corporum rependere, emendare vitia nativitatis, peccata dimittere, vitam