comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plexa miracłoꝵ milib. ac stiȩ mediocri¬
tatis oblita similis ẽe nauigantibꝰ in
alto᷑. qui ad certum locum cursum mi¬
nime dirigentes: ignorant qͣntũ spa¬
cii uelificandi ꝑegerint. Quod utiq
nr̃õ sermoni ꝓuenisse ꝓbauimus. Q¬
dum ꝑcreature tramites latius euagat᷑:
multitudine relatorũ sensum ñ ꝑcip̾it.
S quamqͣm sit cupidus audiendi cȩtus as¬
tantium: iocundissimaq cordib eoꝵ ui¬
deat᷑ dnicorũ narratio mirabilium: ta¬
m̃ hic finem facimꝰ disserendi. sequenti
diei residua fenoris soluturi. Nunc uͦ si¬
mul om̃s grãs suꝑ his quȩ dieta sunt re¬
feramꝰ: et supplementũ eorũ que minus
explicunmus postulemus: atq uos int̾
ipsas epulas reminisci. que uel mane
uel ad uesꝑam nr affatus exꝓmpsit. eoꝵ¬
q memoriã coherere uobis etiã cũ som¬
no qͥescitis: ut suauitatẽ qua interdiu
ꝑcepistis. noctis qͦq temꝑe ruminare: ut

Expanded text:
plexa miraculorum millibus, ac suae mediocriplexa miraculorum millibus, ac suae mediocritatis oblita, similis esse navigantibus in alto, qui ad certum locum cursum minime dirigentes, ignorant quantum spatii velificando peregerint. Quod utique nostro sermoni provenisse probavimus, qdum per creaturae tramites latius evagatur, multitudinem relatorum sensu non percipit. Sed quanquam sit cupidus audiendi coetus astantium, jucundissimaque cordibus eorum videatur dominicorum narratio mirabilium; tamen hic finem facimus disserendi, sequenti die residua fenoris soluturi. Nunc vero simul omnes gratias super his quae dicta sunt referamus: et supplementum eorum quae minus explicuimus, postulemus, faciatque nos inter ipsas epulas reminisci, quae vel mane, vel ad vesperam noster affatus exprompsit, eorumque memoriam cohaerere vobis, etiam cum somno quiescitis, et suavitatem quam interdiu percepistis, noctis quoque ruminare tempore; ut
Abbreviated transcription (Latin):
dat ac retinet. ut diutius efficiantur
immobiles uelut qͥb dam fundate ra¬
dicib in ꝓfundo: nonne & ꝑhoe mini¬
mum animal diuine uirtutis accipi¬
es documentũ: Neq enim solus canis
aut xifius. aut balena. formidolosa ẽ:
s etiam pastinatiȩ aculeus. & certe de¬
functȩ. lepusq marinus pari timore
cauentur. indeclinabilem celeremq
portando ꝑniciẽ. Que cum ita sint: ma¬
luit te ꝓuidentia conditoris semꝑ eẽ
ꝑuigilem: quatinus in eũ fidens: cun¬
ctas subinde noxias pesteᷤᷤ effugias. S
iam de gurgite pelagi remeantes: reuer¬
tam᷑ ad terram. Nam alia nobis exaliis
occurrentia creature miracula: uelut qͥ¬
dam fluctus crebris alternisq iactatio¬
nib nr̃m summersere sermonem. Et sa¬
ne mirabor si ñ sensus ñr causis ingenti¬
orib occupatus: in terrã denuo. sicut io¬
nas in mare refugiat. Qmobrem uidet᷑
mͥ disputationis nr̃e series multis im¬

Expanded text:
dat ac retinet ut diutius efficiantur dat ac retinet ut diutius efficiantur immobiles, velut quibusdam fundatae radicibus in profundo: nonne et per hoc minimum animal divinae virtutis accipies documentum? Neque enim solus canis aut xifius, aut balaena formidolosa est; sed etiam pastinacae aculeus, et certe defunctae, lepusque marinus, pari timore caventur; indeclinabilem celeremque portando perniciem. Quae cum ita sint, maluit te providentia Conditoris semper esse pervigilem: quatenus in eum fidens, cunctas subinde noxias pestes effugias. Sed jam de gurgite pelagi remeantes revertamur ad terram. Nam alia nobis ex aliis occurrentia creaturae miracula, velut quidam fluctus crebris alternisque jactationibus nostrum submersere sermonem. Et sane mirabor, si non sensus noster causis ingentioribus occupatus in terram denuo, sicut Jonas in mare refugiat. Quamobrem videtur mihi disputationis series nostrae, multis im
Abbreviated transcription (Latin):
unt pinne. uł unde purpurã conchilia
ministrant imꝑatorib: quȩ florum õi¬
ũ pulcͥtudine̾ uenustate ꝓpͥi coloris ex¬
suꝑant. Ficiant aquȩ. Quid ñ necessari¬
um factum ẽ aut quid ñ opimum uite
nr̃e collatum ẽ: quoꝵ pars ministerii᷑
hominũ ꝓficit: alia sͥ contemplatio mi¬
rabilis uendicat creaturȩ. Honnulia
terribilia: quȩ nr̃am scilicet desidiam
cohercerent: fecit ds̃ cetos magnos: ñ¬
guis maius ẽ. Id cirro magnũ dicitur.
quia inmanitate menbroꝵ montibus
coequat᷑ excelsis. quod etiã sepe putat᷑
ẽẽ insula. cũ se ad summas undas leui
natatu sustulerit: hoc tam̃ ñ inlitorib
usitatis. aut in locis habitabilib diu̾sa¬
tur. s antiquum pontũ fercur incole¬
re. Tales gͥ adincuciendum nob timore
atq terrorem beluȩ st̃ formate. Cum uͦ
audieris quia naues ingentes sintitu¬
mente ueloꝵ uentoq ꝓspo uolitanteᷤ
inpelago. piscis denuissimus ita retar¬

Expanded text:
unt pinnae; vel unde purpuram conchilia unt pinnae; vel unde purpuram conchilia ministrant imperatoribus, quae florum omnium pulchritudinem, venustate proprii coloris exsuperat. Ejiciant aquae. Quid non necessarium factum est? aut quid non optimum, vitae nostrae collatum est? quorum pars ministeriis hominum proficit, alia sibi contemplatio mirabilis vindicat creaturae. Nonnulla terribilia, quae nostram scilicet desidiam coercerent. Fecit Deus cetos magnos, nguis majus est, idcirco magnum dicitur, sed quia immanitate membrorum, montibus coaequatur excelsis, quod etiam saepe putatur esse insula, cum se ad summas undas leni natatu sustulerit. Hoc tamen non in littoribus usitatis, aut in locis habitabilibus diversatur, sed antiquum pontum fertur incolere. Tales igitur ad incutiendum nobis timorem atque terrorem belluae sunt formatae. Cum vero audieris, quia naves ingentes, sinu tumentes velorum, ventoque prospero volitantes in pelago piscis tenuissimus ita retar
Abbreviated transcription (Latin):
magis adulterium naturȩ facit coitio
uiꝑe cum murena. Recognoscant gͥ qͥ
alienis matrimoniis insidias parant:
ẽ. ꝓpositum: quo possit eccłia fabricari.
Et ob hoc hortor. ut cessent libidines fla¬
gͥciosoꝵ: marinis exemplis. et terrestrib.
castigande. Hic me sermonẽ statuere
tam uesꝑtinum tempꝰ. qu̾a corporis co¬
git infirmitas. Nam plura forent que
tracta tui deberemꝰ adicere. p̃cipue cũ
studiosi sint auditores: & suꝑ his que
inmari nascuntur ammirationẽ dig¬
nissimis uel de ipso mari qͦmodo aqua
eiꝰ gelatur insale uel qͦmodo lapis ille
p̃ciosus qui corallius nominatur. herba
ẽ dum habetur inpelago. postqͣm uͦ in
aerem fuent educta. mox mutatur inla¬
pidem: uel unde uilissimis animantiũ
ostreis margaritam p̃cio grau̾ẽ natura
subiecit: ut eam qm̃ reges magnoꝑe de¬
siderant: plitus & asperas cautes testa mn¬
clusam concͥe. pauꝑ piscator inueniat.
Unde aurosam lanam maritime nutri¬

Expanded text:
magis adulterium naturae facit coitio magis adulterium naturae facit coitio viperae cum muraena. Recognoscant igitur, qui alienis matrimoniis insidias parant, st semper propositum, quo possit Ecclesia fabricari: et ob hoc hortor, ut cessent libidines flagitiosorum marinis exemplis et terrestribus castigandae. Hic me sermonem statuere, tam vespertinum tempus, quam corporis cogit infirmitas. Nam plura forent quae tractatui deberemus adjicere, praesertim cum studiosi sint auditores, et super his quae in mari nascuntur, admiratione dignissimis, vel de ipso mari, quomodo aqua ejus gelatur in salem, vel quomodo lapis ille pretiosus, qui corallius nominatur, herba est dum habetur in pelago, postquam vero in aerem fuerit inde educta, mox mutatur in lapidem. Vel unde vilissimis animantium ostreis, margaritam pretio gravem natura subjicit, ut eam quam reges magnopere desiderant, per littus et asperas cautes testa inclusam conchae, pauper piscator inveniat. Unde aurosam lanam maritimae nutri
Abbreviated transcription (Latin):
& benedictionis iugum. sit uobis indis¬
creta coniunctio. Uiꝑa cum sit seuissi¬
ma serpentiũ: ꝑgit ad conubium mu¬
renȩ.Sibilisq significans se uenisse: ꝓ¬
uocat eam de ꝑfundo maris ad consor¬
tium nuptiale ꝓcedere.Quȩ mox obe¬
diens: copulatur ei. Quid gͦ iste sermo
desiderat : quia licet aspersit uir. et
morib habeatur immitis: hunc tam̃
uxor ferre necessario debet. nullis
occasionib contractam semel diri¬
mens affectionẽ. At uero dicis illũ
iracundum ẽẽ. uel crudelem. S ma¬
ritus ẽ. Uinolentum. S coniunctus
tͥ ẽ. ꝑ naturam. durum & implaca¬
bilem. S corꝑis tui pars habetur p̃ci¬
osior. Audiat & maritus congruam
s monitionẽ. Uiꝑa pestiferum uirciᷤ
euomit nuptialis causa reuerentie:
tu feritatem animi & amaritudinẽ
ñ deponis coactus pudore coniugii.
sorsan autẽ uiꝑe nobis exemplum ali¬
as etiam repperiemꝰ ẽẽ conueniens: qͥa

Expanded text:
et benedictionis jugum sit vobis indiset benedictionis jugum sit vobis indiscreta conjunctio. Vipera cum sit saevissima serpentium, pergit ad connubium muraenae, sibilisque significans se venisse, provocat eam de profundo maris, ad consortium nuptiale procedere, quae mox obediens copulatur ei. Quid igitur iste sermo desiderat? quia licet et asper sit vir et moribus habeatur immitis, hunc tamen uxor ferre necessario debet, nullis occasionibus contractam semel dirimens affectionem. At vero dicis illum iracundum esse vel crudelem, sed maritus est; vinolentum, sed conjunctus tibi est per naturam; durum et implacabilem, sed corporis tui pars habetur pretiosior. 6. Audiat et maritus congruam sibi admonitionem. Vipera pestiferum virus evomit nuptialis causa reverentiae; tu feritatem animi, et amaritudinem non deponis, coactus pudore conjugii? Forte autem viperae nobis exemplum alias etiam reperiemus esse conveniens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ferentem. qͥa maritimꝰ echinus. cum sit
cũ p̃senserit flatus imminere uentoꝵ.
sublapide se collocat: qͦ uelut anchorȩ
dente subnixus quassationem tẽpestati
euitet.Patiturq se tantis depͥmi ponde¬
re suꝑposito: dum mͦ ñ iactet᷑ afluctibꝰ.
hoc cum uiderint signum nautici: sci¬
unt mox uentoꝵ fremitum concitan¬
dũ. Et certe nullus astrologus. aut
chaldeus ortu syderum colligens aeris
qͣlitatem docuit echinum: s. maris tem¬
pestatumq dns. Huic qͦq animali ex¬
iguo magnificȩ sapientiȩ suȩ uestigia¬
manifesta signauit: ita nichil imꝑuisũ.
nicħ p̃termissum ẽ apud dm̃. Cuncta
enĩ speculatur oculus ille insopitus: et
õib p̃sto ẽ. remedia salutis apportans.
Qsi echinum sue uisitationis ñ relinqͥt
exortẽ: te tuaq ohomo ñ respiciet: hiri
diligite ur̃as comuges. Quod & si t̾rarũ
interiecta ꝓlixitas disiungere uos ad
tẽpus forte uidebitur: nature tam̃ feduᷤ

Expanded text:
ferentem quia maritimus echinus, cum sit ferentem quia maritimus echinus, cum sit cum praesenserit flatus imminere ventorum, sub lapide se collocat, quo velut anchorae dente subnixus, quassationem tempestatis evitet. Patiturque se tantisper deprimi pondere superposito, dummodo non jactetur a fluctibus. Hoc cum viderint signum nautici, sciunt mox ventorum fremitum concitandum. Et certe nullus astrologus, aut Chaldaeus ortu siderum colligens aeris qualitatem, docuit echinum: sed maris tempestatumque Dominus huic quoque animali exiguo, magnificae sapientiae suae manifesta vestigia signavit. Ita nihil improvidum, nihil praetermissum est apud Deum: cuncta enim speculatur oculus ille insopitus, et omnibus praesto est, remedia salutis portans. Qui si echinum suae visitationis non reliquit exsortem: te, tuaque o homo non respiciet? Viri diligite vestras conjuges . Quod etsi terrarum interjecta prolixitas disjungere vos ad tempus forte videbitur, naturae tamen foedus,
Abbreviated transcription (Latin):
ora maris loca quȩ st̃ tranqͥlliora se con¬
ferunt. Spectaui hȩc ego. Et ammiratꝰ
sũ dĩ sapientiam. quia irrationabiles
animantes ꝓuide custodesq salutis ha-¬
bentur ꝓͥe: & intelligunt quid sͥ sit cõ¬
uemens. quid adu̾sum. Nos gͥ quid dice¬
mꝰ: qͥ ratione sumus honestati. ꝓmissio¬
nib inuitati. sp̃ualiter eruditi: piscib
irrationabilius nra negotia disponen¬
tes. licet illis studiũ sit scientie futuroꝵ:
Nos autẽ infidelitate uenturi scli depra¬
uati: nrãm uitam ꝑaccus fedissimos &
illicitas uoluntates expendimꝰ. Pisces gͥ
tot maris interualla transcurrunt: ut
possint inuenire quod utile ẽ. Qd tandẽ
tu dicturus es. habens coherentem tͥ de¬
sidiam. quȩ neqͥtiȩ pͥnceps ẽ: Nullus enĩ
de ignoratione causetur. Naturalis enĩ
nobis insita ẽ ratio: uel in appetendam
bonoꝵ familiaritatẽ. uel indeclinando
noxioꝵ lesionem. Itaq ñ recedam ab ex-¬

Expanded text:
ora maris loca, quae sunt tranquilliora, se conora maris loca, quae sunt tranquilliora, se conferunt. 5. Spectavi haec ego et admiratus sum Dei sapientiam, quia irrationabiles animantes, providae custodesque salutis habentur propriae, et intelligunt quid sibi sit conveniens, quid adversum. Nos igitur quid dicemus, qui ratione sumus honestati, promissionibus invitati, spiritaliter eruditi, piscibus irrationabilius nostra negotia disponentes? Licet illis etiam studium sit scientiae futurorum. Nos autem infidelitate futuri saeculi depravati, nostram vitam per actus foedissimos, et illicitas voluptates expendimus. Pisces igitur tot maris intervalla transcurrunt, ut possint invenire quod utile est. Quid tandem tu dicturus es, habens cohaerentem tibi desidiam, quae nequitiae princeps est? Nullus igitur de ignoratione causetur: naturalis enim nobis insita est ratio, vel in appetendam bonorum familiaritatem, vel in declinandam noxiorum laesionem Itaque non recedam ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ breui temꝑe sol ibidem cõmoratꝰ.
ñ totas penitus radiis potabiles ex hau¬
rit undas. Nam dulciorib aquis etiã
marina animalia delectantur. Unde
ꝓcul apelago uenientes pisces: ꝑflu¬
uios sepe cernunt᷑ ascendere. Propt̾ea
pontum libentius expetunt qͣm sinuᷤ
alios: qͥa magis oportunus ẽ eis ad edẽ¬
dam fouendamq ꝓgeniem. Qⁱ cũ suffi¬
cient destinata ꝑegerint: cateruatim
cuncti simul reuertunt᷑ ad ꝓpͥa. Que
autẽ ratio sit atacitis audiamus: qͥa
humilr uidelicet ẽ arethoum pelagus
et deuexum. & obhoc expositum molen¬
tiȩ commotioniq uentoꝵ quod tempe¬
statib exortis. ab imo fundo concutitur:
adeo ut harena inferior. ñ nunqͣm sum¬
mis fluctib misceatur. S & frigidum ni¬
mis ẽ. hiemali temꝑe: ut pote multis ac
maximis amnib repletum. Quo cũ fue-¬
rint estiuis potiti mensib: rursus asꝑi¬
tate succedentis hyberni detriti. inalti¬

Expanded text:
quoniam brevi tempore sol ibidem commoratus, quoniam brevi tempore sol ibidem commoratus, non totas penitus radiis potabiles exhaurit aquas. Nam dulcioribus aquis etiam marina animalia delectantur; unde procul a pelago venientes pisces per fluvios saepe cernuntur ascendere. Propterea pontum libentius expetunt quam sinus alios, quia magis opportunus est eis ad edendam fovendamque progeniem. Qui cum sufficienter destinata peregerint, catervatim cuncti simul revertuntur ad propria. Quae autem ratio sit, a tacitis audiamus. Quia humile videlicet est Arctoum pelagus et devexum, et ob hoc expositum violentiae commotionique ventorum: quod tempestatibus exortis, ab imo fundo concutitur, adeo ut arena inferior nonnunquam summis fluctibus misceatur. Sed et frigidum nimis est hiemali tempore, ut pote multis ac maximis amnibus repletum. Quo cum fuerint aestivis potiti mensibus, rursus asperitate succedentis hiberni deterriti, in alti
Abbreviated transcription (Latin):
conferdos: torrentem uiolentissimum
putabis effluere ꝑꝓpontide litus ad
mare cõmeantes euxinum. Qͥs gͥ eos ex-
edicta statutum illis tempꝰ annunci¬
ant: Qui st̃ duces eoꝵ: Nonne uidesor¬
dinationẽ diuinam cuncta cõplentẽ:
& ꝑhec etiam paruam difusam: Pis¬
ces gͥ dei legib ñ repugnant: & homi
nes doctrinam minime recipiunt sa¬
lutarem. Non spernas pisces. qͥa muti
st̃ & irrationabiles: S uerere potius.
ne & illis irracionabilior estimeris. p̃¬
ceptionib creatoris obsistens: ausculta
pices: qui tantũ qͥdem uocem ñ emit¬
tunt. Nam certis significationib fate¬
ri uident᷑: qͥa ꝓpt̃ immortalitatẽ gn̾is
desiderabilem ꝑegrinationẽ subire co¬
gunt᷑. hn ñ utuntur suis sermonib.
S habent legem nature fortiter illis
he rentẽ: & quȩ st̃ agenda monstͣnͣtẽ.
ꝑgamus inqͥunt adborinum pelagus.
dulcior enĩ ceteris equorib ẽ eius aqua:

Expanded text:
consertos, torrentem violentissimum consertos, torrentem violentissimum putabis effluere, per Propontidis littus, ad mare commeantes Euxinum. Quis igitur eos exage edicta proposita statutum illis tempus annuntiant? qui sunt duces eorum? Nonne vides ordinationem divinam cuncta complentem et per haec etiam parva diffusam? Pisces igitur Dei legibus non repugnant, et homines minime doctrinam recipiunt salutarem. Non spernas pisces, quia muti sunt et irrationabiles, sed verere potius ne et illis irrationabilior aestimeris, praeceptionibus Creatoris obsistens. Ausculta pisces, qui tantum quod vocem non emittunt, nam certis significationibus fari videntur, quia propter immortalitatem generis desiderabilem peregrinationem subire coguntur. Hi non utuntur suis sermonibus, sed habent legem naturae fortiter illis haerentem, et quae sunt agenda demonstrantem. Pergamus, inquiunt, ad Borinum pelagus, dulcior enim caeteris aequoribus est ejus aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ fines audaciter excedimus. & saltus
transgredim᷑ uicinorũ: & domib domos.
& agris agros adiungimus: & aliena iura
mutilamꝰ. Sciunt marini cȩtus cõcessũ
sͥ anatura diuersoriũ. qͦd in extremis¬
inconspectu terra monstrat᷑. quodq inna¬
uigabile penitus habetur. Nam nec qͣle
sit historia referente comꝑtum ẽ: ut po¬
te nemine inde confidente transire.
In hoc gͥ loco memoratȩ beluȩ quȩ st̃
instar montium cõmorantur. neq ur¬
bib aliquib neq insulis infestantes:
larem ꝓpͥum incolere coguntur. Certi
sane pisces quasi cõmuni quodã de¬
creto cibis ad exteriora directi laborẽ
peregͥnationis arripiunt: simulq om̃s
tanquã signodato ad lõginqua disce¬
dunt. Nam cũ fetendi cepit tempus
ingere: alii exaliis ex nature legib exci¬
tati ꝓfectionem mox ad partes pelagi
borealis intendunt. Es inreuertendo
cũ uideris densissima glomeratione

Expanded text:
nostrorum fines audacter excedimus, et saltus nostrorum fines audacter excedimus, et saltus transgredimur vicinorum, et domos domibus, et agros agris adjungimus, et aliena jura mutilamus . Sciunt marini cetus concessum sibi a natura diversorium, quod in extremisa penitus in conspectu terra monstratur, quodque innavigabile penitus habetur. Nam nec quale sit, vel historia referente compertum est, ut pote nemine inde confidente transire. In hoc igitur loco memoratae belluae quae sunt instar montium commorantur, neque urbibus aliquibus, neque insulis infestantes. larem proprium incolere coguntur. Certi sane pisces, quasi communi quodam decreto civium, ad exteriora directi, laborem peregrinationis arripiunt, simulque omnes tanquam signo dato ad longinqua discedunt. Nam cum fetandi coeperit tempus vigere, alii ex alio sinu, naturae legibus excitati, profectionem mox ad partes pelagi Borealis intendunt. Quos in revertendo cum videris densissima glomeratione
Abbreviated transcription (Latin):
na. S tamen ẽ in his: sapiens quȩdam
& moderata dispositio. Non gͦ totos
pisces debemꝰ arguere: s etiam certoᷤ
quosq laudare atq imitari. Nã uide
quomͦ singula genera regiones sͥ deti¬
nent deputatas: nullusq alterius fineᷤᷤ
occupat. s suis quisq sedibus ẽ conten¬
tus. Et cerde nemo illis agri mensor ha¬
bitacula defendenda distribuitꝰ. nec
murorũ circumscͥptione signauit: nec
terminos posuit obseruandos: s õĩb
utilitas in cõmune collata ẽ: Hic & enĩ
sinus certum piscium genꝰ nutrit:
alt̾ aliud. Et qui inhoc habundant
loco: minus litorib habent᷑ in aliis: ñ
qͦ aliquib montium iugis asꝑimis se¬
parentur. aut fluuioꝵ interpositis obi¬
cib arceantur atransitu: s lex nature
singulis ȩquabilit̃. ꝓut usus cuiusq po¬
stulat. quod necessarium ẽ impendendo
cunctos obseruatione sue sanctionis astͥn¬
xit. S nos tales ñ sumus. Nã & maiorum

Expanded text:
na . Sed tamen est in his sapiens quaedam na . Sed tamen est in his sapiens quaedam et moderata dispositio. Non ergo totos pisces debemus arguere, sed etiam certos quosque laudare atque imitari. Nam vide quomodo singula genera regiones sibi detinent deputatas; nullusque alterius fines occupat, sed suis quisque sedibus est contentus. Et certe nullus eis agri mensor habitacula defendenda distribuit, nec murorum circumscriptione signavit, nec terminos posuit observandos: sed omnibus utilitas in commune collata est. Hic etenim sinus certum piscium genus nutrit, alter aliud. Et qui in hoc abundant loco, minus littoribus habentur in aliis: non quod aliquibus montium jugis asperrimis separentur, aut fluviorum interpositis obicibus arceantur a transitu; sed lex naturae singulis aequabiliter prout usus cujusque postulat, quod necessarium est impendendo, cunctos observatione suae sanctionis astrinxit. 4. Sed nos tales non sumus: nam et majorum
Abbreviated transcription (Latin):
tram simpliciter se trahentes decipiun¬
tur. facilem sͥ captionem maligno ꝓti¬
nus explicantes. Tales st̃ qui summatib
obsequentes. assiduȩ mentis uarietate
mutantur. nec in uno ꝓposito ꝑduran¬
tes. alios alios atq alios se demonstranł.
pudicitiam cũ castis. luxuriam ctĩ libi¬
dinosis exercentes: & omĩno ut cuiꝰq menᷤ
fuerit. ita ꝓͥos aptantes mores. Quos etiã
uitare difficile est: ꝓpter nequitiam
q̃ insimulatione latet officii. Huiꝰ modi
homines lupos raptores dñs appellauit:
uestitu se simplices oues ẽẽ fingentes.
Fuge gͥ eiusmodi morũ uarietatem. et
sectare potius ueritatem. sinceritatem.
innocentiam: qm̃ & uipera uaria est.
ꝓpt̃ qͦd eam dñs uentre serpere cõdem¬
nauit. Iustus nichil habet fictum: sic̃
iob. Ppterea dñs inhabitare faciet uniꝰ
moris indomo. Hoc mare magnum et
spaciosum: illic serpentes quoꝵ non ẽ
numerus: animalia pusilla & mag¬

Expanded text:
tram simpliciter se trahentes decipiuntram simpliciter se trahentes decipiuntur, facilem sui captionem maligno protinus exhibentes. Tales sunt qui summatibus obsequentes assidue, mentis varietate mutantur; nec in uno proposito perdurantes, alios atque alios se demonstrant, pudicitiam cum castis, luxuriam cum libidinosis exercentes, et omnino ut cujusque mens fuerit, ita proprios aptantes mores. Quos etiam vitare difficile est, propter nequitiam quae in simulatione latet officii. Hujusmodi homines lupos raptores Dominus appellavit, vestitu se simplices oves esse fingentes . Fuge igitur ejusmodi morum varietatem, et sectare potius veritatem, sinceritatem, innocentiam, quoniam et vipera varia est; propter quod eam Dominus ventre serpere condemnavit. Justus nihil habet fictum sicut Job: propterea Dominus inhabitare faciet unius moris in domo . Hoc mare magnum et spatiosum: illic serpentes quorum non est numerus, animalia pusilla et mag
Abbreviated transcription (Latin):
irrita fit: impugnantis aggressio.
Qͥd gͦ molitur aduersarius: quando
uiderit inapricis locis hostream se li-¬
benter sub sole pandentẽ. minutum
denens calculum ei latenter apponit.
cuiꝰ obtentu nequeat sua tegumenta
concludere: atq ita quod efficere uir¬
tute ñ ualuerat: astu potuit impe¬
trare. hȩc gͥ ẽ malicia eoꝵ: quib nec
ratio nec uox ulla suppeditat. S ego
te cupio lucratiua machinam̃ta cercini
contemplatum: abstinere alesiombus
ꝓximorũ. Talis ẽ enim qui subdolo am¬
mo ꝑgit ad fratrem. uel ꝓpinquorũ
bona deuastat: uel qͥ alienis calamita¬
tib oblectatur. Qua ꝓpter desine uitu¬
ꝑatos emulari. Pauꝑtas cum ueritate
maximis oꝑib asapiente p̃fert᷑. Itaq
ñ p̃teribo calliditatem: fraudulenti
furacisq polipodis.Qcum aliquod sa¬
xum porrectis crinib amplexatur. il¬
lius assumit colorem: multiq pisces.
illuc imprudent̃ allapsi. uelut ad pe¬

Expanded text:
irrita fit impugnantis aggressio. irrita fit impugnantis aggressio. Quid molitur ergo adversarius? Quando viderit in apricis locis ostream se libenter sub sole pandentem, minutum tenens calculum ei latenter apponit, cujus objectu nequeat sua tegimenta concludere, atque ita quod efficere virtute non valuerat, astu potuit impetrare. Haec igitur est malitia eorum quibus nec ratio, nec vox ulla suppeditat. Sed ego te cupio lucrativa machinamenta cercini contemplatum, abstinere a laesionibus proximorum. Talis est enim qui subdolo animo pergit ad fratrem: vel propinquorum bona devastat, vel qui alienis calamitatibus oblectatur. Quapropter desine vituperatos aemulari, paupertas enim cum veritate maximis opibus a sapiente praefertur. Itaque non praeteribo calliditatem fraudulenti furacisque polypodis, qui cum aliquod saxum porrectis crinibus amplexatur, illius assumit colorem, multique pisces illuc imprudentes allapsi, velut ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
Aut qͥd distat apisce illo nouissimo uir
qͥ diuitiarũ amore flaminatꝰ. captos
inopes in expletis hiatib pͥe rapacita¬
tis absorbuit : alter substantiam pau¬
ꝑis ui sublatam retentabat. hunc tu
minis ac terrorib cͥcumtientũ. tui feci¬
sti patrimonii portionẽ: atq ita in¬
iusto iniustior extitisti᷑ et raptore ra¬
patior. Caue gͥ ne te idem qͥ pisces euen¬
tus excipiat: idẽ hamus aut rete uel
cofinus. Nam nos qͦq necesse ẽ nefandiᷤ
facinoribus inquinatos: supina suppli¬
cia ñ uitare. Preterea imbeeillis etiam
anmalib subeẽ dolos & insidias exꝑtꝰ
malo te callidoꝵ fraudes effugere: fe¬
runt namq cercinũ hostreȩ carnem
concupiscere: cuiꝰ captio difficilis illi ẽ¬
ꝓpter oꝑimenta destarũ: quib mollitu¬
dinẽ carnis eiꝰ natura consepsit. Unde
etiã testicoria nominat᷑. Ergo quia st̃
concaua facile hostreȩ. interiores par¬
tes complicata defendunt. Et ob hoc

Expanded text:
Aut quid distat a pisce illo novissimo, vir Aut quid distat a pisce illo novissimo, vir qui divitiarum amore flammatus, captos inopes inexpletis hiatibus propriae rapacitatis absorbuit? Alter substantiam pauperis vi sublatam retentabat. Hunc tu minis, ac terroribus circumventum tui fecisti patrimonii portionem, atque ita injusto injustior exstitisti, et raptore rapacior. Cave igitur ne te idem qui pisces eventus excipiat, id est hamus, aut rete, vel cophinus. Nam nos quoque necesse est, nefandis facinoribus inquinatos suprema supplicia non vitare. Praeterea imbecillibus etiam animalibus subesse dolos et insidias expertus, malo te callidorum fraudes effugere. Ferunt namque cercinum ostreae carnem concupiscere: cujus captio difficilis est illi, propter operimenta testarum, quibus mollitudinem carnis ejus natura consepsit unde etiam testicoria nominatur. Ergo quia sunt concava, facile ostreae interiores partes complicata defendunt, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
am naturam: inconfusaq ꝓgenies. Ac
ñ sic̃ multoꝵ terrestriũ. uel alitũ ma¬
nifestarũ stirpem: adulterina corrum¬
pit ammixtio. Nullus piscium ex parde
dimidia dentib ẽ armatus: sic̃ oues ẽẽ¬
uidemꝰ & boues. Nec ruminat qͥsquam
pisciũ p̃ter scarum: ut qͥdam ꝓdiderũt.
Cuncti uero pisces acutissima dentium
aciȩ condensant᷑: ut ñ esca diutius ore
subacta difflueret: quȩ nͥ discerpta ce-¬
leriter utero traderetur: facile minuta¬
ta spargeret᷑ afluctib U ictus uͦ aluus
aliis. scdm̃ genus aptatus ẽ. Nam cęrci
limo aluntur: ñ nulli herbis quȩ na¬
scunt᷑ in aqua contenti st̃: Plurimi aũ¬
deuoratione satiant᷑ alterna: semꝑq qͥ
minor ẽ apud eos. maiori fit cibus. Et
si qͣndo contigerit eu qͥ minorem cepe¬
rat morsu ualidioris absumi: inuntim
uterq aluium posterioris inicitur.
Qsi uͦ nos homines aliud qͥd agamus:
dum inferiores potentia premimus.

Expanded text:
am naturam, inconfusaque progenies, ac am naturam, inconfusaque progenies, ac non sicut mulorum terrestrium, vel alitum manifestarum stirpem, adulterina corrumpit admixtio. Nullus piscium, ex parte dimidia, dentibus est armatus, sicut oves videmus esse et boves, nec ruminat quisquam piscium praeter scarum, ut quidam tradiderunt. Cuncti vero pisces acutissima dentium acie condensantur: ut non esca diutius ore subacta difflueret, quae nisi discerpta celeriter utero traderetur, facile immutata, spargeretur a fluctibus. 3. Victus vero alius aliis secundum genus aptatus est. Nam certi limo aluntur: nonnulli herbis quae nascuntur in aqua, contenti sunt, plurimi adevoratione satiantur alterna, semperque qui minor est apud eos, majori fit cibus. Et si quando contigerit eum qui minorem ceperat, morsu validioris absumi: in unum uterque alvum posterioris injicitur. Quasi vero nos homines aliud quid agamus dum inferiores potentia premimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ speculator tantorũ nobis poterit ex¬
plicare distantiam: quãqͣm eos asseraiT̃
conspectis piscium maximis gregibus.
ñ solum genꝰ s etiã numerũ posse signa¬
re: Qs autem nobis eoꝵ artificum qͥ in
litorib habitantes. & inmarinis diuer¬
soriis senescentes: noticiam subtilit̾ ua¬
lebit patefacere singłoꝵ: Alios enĩ pis¬
ces nouerunt hii qͥ inmare piscantur
indiȩ: cũ & alios qui pelagus rimant᷑
egyptium. Alios etiã sciunt insularũ
incolȩ: & alios maurusii piscatores. S
om̃s tam tenues qͣm maiores: similiter
pͥma p̾ceptio. & in effabilis illa uirtus
ꝓduxit. Magna ẽ illis uiuendi diu̾sitaᷤ:
nimia etiã incuiꝰq generis successione
discretio. Multi piscium ñ incubant su¬
is ouis sic̃ aues. nec nidos edificant. nec
cũ labore ꝓͥos natos enutriunt: s aqua
suscipiens ouum. facit animal. Manetq
insingłis generib immutabilis ad ali-¬

Expanded text:
rum speculator tantorum, nobis poterit exrum speculator tantorum, nobis poterit explicare distantiam, quamquam eos asserunt conspectis piscium maximis gregibus non solum genus, sed etiam numerum posse signare? Quis autem nobis eorum artificum, qui in littoribus habitantes, et in marinis diversoriis senescentes, notitiam subtiliter valebit patefacere singulorum? Alios enim pisces noverunt hi qui in mare piscantur Indiacum, et alios qui pelagus rimantur Aegyptium. Alios etiam sciunt insularum incolae: et alios Maurusii piscatores. Sed omnes tam tenues, quam majores similiter prima praeceptio, et ineffabilis virtus illa produxit. Magna est illis vivendi diversitas, nimia etiam in cujusque generis successione discretio. Multi piscium non incubant suis ovis, sicut aves, nec nidos aedificant, nec cum labore proprios natos enutriunt: sed aqua suscipiens ovum, facit animal, manetque in singulis generibus immutabilis ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
xior. sicut st̃ sepiȩ & polipodes: & his
similia. Inhis iterum magna differen-
tia. Dracones enĩ & murenȩ & anguillȩ
quȩ incȩnosis fluuiis paludibq nas¬
cuntur: uenenosis potius serpentibus
qͣm piscib ꝓnature similitudine copu¬
lantur. Aliud etiã genus ẽ ouificorũ: &
aliud catuligenoꝵ. Facit autẽ catulos
mustela & asellus. et oĩa quȩ sine squa¬
mis st̃: quȩ salatia grece nominant.
S & beluarum pars maxima. & delphi¬
n.et focȩ: catulos pariunt. Que fetus
suos recens editos. cũ exaliqua causa t̾¬
riti fuerint: denuo sublaxos inuterũ.
ꝓtegere ac fouere narrantur.Ficiant
aquȩ reptilia scdm̃ genus. Aliud genꝰ
ẽ immanium: et aliud minutoꝵ pisciũ.
Item in his ipsis multȩ differentiȩ pro
generis qͣlitate diuisȩ st̃. quib et uo¬
cabula ꝓpͥa sunt: & alimenta discreta et
magnitudo menbroꝵ dispar: & diu̾sa
interse specie separant᷑. Quis gͥ thymno¬

Expanded text:
xior, sicut sunt sepiae et polypodes, et his xior, sicut sunt sepiae et polypodes, et his similia. In his iterum magna differentia est. Dracones enim et muraenae, et anguillae, quae in coenosis fluviis paludibusque nascuntur, venenosis potius serpentibus, quam piscibus pro naturae similitudine copulantur. Aliud etiam genus est, ovificorum: et aliud catuligenorum. Facit autem catulos mustella, et asellus, et omnia quae sine squamis sunt, quae salatia Graeci nominant. Sed et belluarum pars maxima, et delphini, et phocae catulos pariunt, quae fetus suos recenter editos, cum ex aliqua causa territi fuerint, denuo sublapsos in uterum, protegere ac fovere narrantur. Ejiciant aquae reptilia secundum genus. Aliud genus est immanium, et aliud minutorum piscium. Item in his ipsis multae differentiae, pro generis qualitate divisae sunt, quibus et vocabula propria sunt, et alimenta discreta, et magnitudo membrorum dispar, et diversa inter se specie separantur. Quis igitur tynno
Abbreviated transcription (Latin):
interiorem calorem uentilando cõtem¬
perat. Illis autẽ faucium intersectio ẽ¬
complicabilis. mͦ suscipiens. mͦ diffun¬
dens aquã: respirandi explet officium.
Est etiam ꝓpͥa sors piscib propͥaq nat᷑a.
& cib differens: certaq uiuendi condi¬
tio. Propterea nichil de aquaruis man¬
suescit: nec patitur hominũ se manib
contrectari. Eiciant aque reptilia ani¬
marũ uiuarum. Unius cuiusq generiᷤ
originẽ: nunc uelut quoddam semen
p̃cepit educi. Nam multitudine̾ pꝰmodũ
seruauit insobole qͣndo eos crescere mul¬
tiplicariq necesse est. Itaq alterius ge¬
neris st̃ qui testicutes nominant᷑. sicut
concͥe. pectines. & cocleȩ marinȩ. ac di¬
uersoꝵ ostreoru᷑ milia: & ulterius ea
quȩ mollitestia nom mnant᷑. idẽ astaci.
cercini. & his ꝓxima. Aliud quoq genꝰ
ẽ illoꝵ quȩ grece malicia uocitantur.
idẽ quoꝵ caro tenerior habetur & la¬

Expanded text:
interiorem calorem ventilando conteminteriorem calorem ventilando contemperat: illis autem faucium interseptio complicabilis, modo suscipiens, modo diffundens aquam, respirandi explet officium. Est etiam propria sors piscibus propriaque natura, et cibus differens, certaque vivendi conditio. Propterea nihil de aquariis mansuescit, nec patitur hominum se manibus contrectari. 2. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Uniuscujusque generis originem, nunc velut quoddam semen, praecepit educi, nam multitudinem postmodum servavit in sobole, quando eos crescere multiplicarique necesse est. Itaque alterius generis sunt, qui testicutes nominantur, sicut conchae, pectines, et cochleae marinae, ac diversorum ostreorum millia, et alterius ea quae mollitestia nominantur, id est astaci, cercini, et his proxima. Aliud quoque genus est illorum quae Graece malacia vocitantur, id est quorum caro tenerior habetur et la
Abbreviated transcription (Latin):
uox: s potius mom̃tum solum. & im-¬
petus uoluntatis. Intellectꝰ uͦ eiꝰ tã mul¬
tiplex habet᷑. quã ipsa piscium inter
se potest ẽẽ discretio: quos om̃s u̾bis as-¬
sequi. ñ minꝰ oꝑosius ẽ. qͣm si undarũ
numerũ designare coneris: uel quod
amphoras habeat pelagus explicare.
Eiciant aque reptilia. In his sc̃ equorei.
litorei. altiuagi. petrei. gregales. belui¬
ni. immanes minutiq pisces: subeadẽ¬
q uirtute p̃cepti. tam̃ maximi qͣm mi¬
mini cõtinẽtur. Itaq cũ diceret eiciant
aquȩ: demonstrauit qͣnta sit natanti¬
um cum aqua cognitio: deniq si pauliᷤ¬
ꝑ ad terram fuerint educti: deficiunt
Neq enĩ suppetit illis spiramen: qͦ possul
auras uitales caꝑe. Nam sic̃ terrenis ani¬
mantib datus ẽ aer: sic piscib aqua
& ratio manifesta ẽ: quia nobis uideli¬
cet adiacet rarus & patulus pulmo:
qͥ ꝑ distinc̾tionẽ pectoris aerem tͣhens:

Expanded text:
vox, sed potius momentum solum, et imvox, sed potius momentum solum, et impetus voluntatis: intellectus vero ejus tam multiplex habetur, quam ipsa piscium inter se potest esse discretio. Quos omnes verbis assequi non minus operosum est, quam si undarum numerum designare coneris: vel quot amphoras habeat pelagus explicare. Ejiciant aquae reptile. In his sunt aequorei, littorei, altivagi, petrei, gregales, belluini, immanes minutique pisces, sub eademque virtute praecepti, tam maximi, quam minimi continentur. Itaque cum diceret, Ejiciant aquae: demonstravit quanta sit natantium cum aqua cognatio. Denique si paulisper ad terram fuerint educti deficiunt: neque enim suppetit illis spiramen, quo possint auras vitales capere. Nam sicut terrenis animantibus datus aer est, sic piscibus aqua. Et ratio manifesta est, quia nobis videlicet adjacet rarus et patulus pulmo, qui per distinctionem pectoris aerem trahens,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ quȩ data ẽ aqͥs oportunitas uiui¬
ficationis inseqͥtur. Ficiant aquȩ reptiꝰ¬
lia animarũ uiuarũ. Nunc primum
nacta uirtutem᷑: ñ tam̃ continuo ani¬
nimantia st̃ intelligenda. Et ob hoc dix̃.
ficiant aquȩ reptilia. Om̃e gͥ genus
natantium. siue qͦd summnis fluctib
suꝑfertur. siue quod inaltis gurgiti¬
b uersat᷑. ꝓfecto naturam reptandi
sortitũ ẽ: dum ꝑ aquarũ corpus trahi
t᷑. qͦd et pedib nonnulla nitantur et
gressibus. Et licet multa de illis habe¬
antur ambigua sic̃ uituli marini. &
crocodrilli et ranȩ. et cancri: tam̃ eis p̃-¬
cipuus ẽ natatus. Ppterea eiciant rep¬
tilia. In his gͥ breuissimis sermonib:
omia genera continent᷑. Qͥd enĩ non cõ¬
p̾hensum ẽ p̃cepto creature siue illa
dixeris quȩ catulos pariunt. id ẽ untu¬
los marinos. & torpedines. & delphinoᷤᷤ
& hissimilia. siue ouifica nominaue¬
ris: qualia st̃ omĩa pene genera pisci-

Expanded text:
tionem, quae data est aquis, opportunitas vivitionem, quae data est aquis, opportunitas vivificationis insequitur. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Nunc primum nacta virtutem, non tamen continuo animantia sunt intelligenda. Et ob hoc dixit: Ejiciant aquae reptilia. Omne genus igitur natantium, sive quod summis fluctibus superfertur, sive quod in altis gurgitibus diversatur, profecto naturam reptandi sortitum est; dum per aquam corpus trahitur, quanquam et pedibus nonnulla utantur et gressibus. Et licet multa de illis habeantur ambigua, sicut vituli marini, et crocodili et ranae et cancri, tamen eis praecipuus est natatus. Propterea, Ejiciant aquae reptilia. In his igitur brevissimis sermonibus omnia genera continentur. Quid enim non comprehensum est praecepto creaturae? Sive illa dixeris quae catulos pariunt, id est, vitulos marinos, et torpedines, et delphinos, et his similia, sive ovifica nominaveris, qualia sunt omnia pene genera piscium
Abbreviated transcription (Latin):
t dixit ds̃. ficiant aquȩ rep¬
tilia anmarũ uiuarum: et
uolatilia uolantia sub firma¬
mͣto cȩli. Post luminarior for¬
mationẽ: aqua etiã repletur animalibꝰ.
Et ut hoc ornaret᷑ uidelicet elementum.
terra enĩ iam dudũ depͥis germinib
congruum decus acceꝑat: celum qͦq
stellarum flores assumpserat: & uelut
geminis ocłis. id ẽ comiunetione ma¬
ximoꝵ luminu᷑ fuerat uenustatum:
reliquum erat. ut aquis etiã familia
uberrimi: mare quinetiã ita diu̾sortum
natantiu fetura compleuit᷑: ut cȩnose
paludes. uadosaq stagna ociosam uel
irritam mimme uim generandi tenu¬
erint. Rane enĩ & musce culicesq inde
sine dubio pullularunt. Nam ea quȩ mͦ
uidentur: transactoꝵ faciunt docum̃tũ.
Ita om̃is aqua cogebat᷑ opificis seruire
p̃ceptis. Nam qͦrũ genera qͥdem qͥspiam
sufficit explicare: eoꝵ uitam mox uege¬
tam mobilemq monstrauit ineffabiliᷤ
& magnifica dei uirtus : simulq p̃cep¬

Expanded text:
t dixit Deus: Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum, et volatilia volantia sub firmamento coeli. Post luminariorum formationem, aqua etiam repletur animalibus; ut et hoc ornaretur videlicet elementum. Terra enim jam dudum de propriis germinibus congruum decus acceperat: coelum quoque stellarum flores assumpserat: et velut geminis oculis, id est, conjunctione maximorum luminum fuerat venustatum. Reliquum erat, ut aquis etiam familiarbantur uberrimi, mare quin etiam ita diversorum natantium fetura complevit, ut coenosae paludes, vadosaque stagna otiosam vel irritam minime vim generandi tenuerint. Ranae etiam et muscae, culicesque inde sine dubio pullularunt. Nam ea quae modo videntur, transactorum faciunt documentum. Ita omnis aqua cogebatur opificibus servire praeceptis. Nam quorum nec genera quidem quispiam sufficit explicare, eorum vitam mox vegetam, mobilemque monstravit ineffabilis et magnifica Dei virtus, simulque praecep
Abbreviated transcription (Latin):
tunc utiq in hunc mundũ missus ẽ.In
hoc gͦ facto manifestum ẽ: qr tͥnitas sc̃a
ibi cooꝑata ẽ. Par̾ enim misit filium: mis¬
sus ille hominẽ induit. Sp̾c sc̾s uirgiẽ fe¬
cundauit. Sic enim angłs ad eã dix̃. Sp̃c¬
sc̃s suꝑueniet inte: ⁊ uirtus altissimi obũbra¬
bit. Idoq ⁊ qd̾ nascetur ex te sc̃m: uocabit᷑
x his que p̾missa sunt debueras Resp̃.¬
scisse. duas quidem naturas in inoxͦ
manentes. diuinam scilicet de dõ patre qͣ
deus est: humanam uero de uirginis carne.
qͣ hõ est. O ui t̾n de spũ scõ natus id̃o dicit᷑
quia eiꝰ gr̃a. ñ carnis concupiscentia uir¬
ginem fecundauit. N ec enim de se nasci¬
turi substantiã sp̃c sc̃s inuirgine genuit:
s de carne uirginis nascituro mat̾iam pre¬
parauit. Exclusum ẽ enim uirile cõmerci¬
um: quo singulare sp̃c sc̃i manet officiũ.
Hinc angłs ad ioseph ait. O. d̾ enim inea
natum ẽ: de spũ sco est. De quo qͥa maria

Expanded text:
tunc utique in hunc mundum missus est. In tunc utique in hunc mundum missus est. In hoc ergo facto manifestum est quia Trinitas sancta ibi cooperata est. Pater enim misit Filium, missus ille hominem induit, Spiritus sanctus Virginem fecundavit. Sic enim angelus ad eam dixit: Spte, et virtus Altissimi obumbrabit. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Ex his quae praemissa sunt debueras scisse duas quidem naturas in uno Christo manentes, divinam scilicet de Deo Patre, qua Deus est, humanam vero de Virginis carne, qua homo est. Qui tamen de Spiritu sancto natus ideo dicitur, quia ejus gratia, non carnis concupiscentia, Virginem fecundavit. Nec enim de se nascituri substantiam Spiritus sanctus in Virgine genuit, sed de carne Virginis nascituro materiam praeparavit. Exclusum est enim virile commercium, quo singulare Spiritus sancti manet officium. Hinc angelus ad Joseph ait: Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . De quo quia Maria
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. Nichil ÷ gͦ caritate prestantiꝰ. qua
sola d̾s ⁊ homo comungit᷑: qua uirtutũ cho¬
rus celestium dõ solidatur. Caritas ħ ⁊ celi¬
colis prãt beatitudinẽ. ⁊ t̾rigenis iustifica¬
tionem. Hec est qua peccata mundo rela¬
xantur: qͣ inferus spoliatur. qua gladius
illeu̾satił reu̾satur. qͣ paradisi ianua rese¬
ratur. Hec inqͣm caritasẽ. qua dum caruit
e celo diabolus. a paradiso ꝑtoplaustus ceci
ab inferis cum illuc descendisset mimme
potuit: s sua eum caritas cum suis ꝑ qͥbꝰ
descendat lib̾um redix̃. Ubicumq eni ẽ¬
s pater nusqm legit᷑ missus. Sicut enĩ
non ht̃ de quo existat. sic nec aquo exeat
uł ꝓcedat. Unde non dicitur missus.⁊ si
ex tempore acuiusqͣmͣ mente cognoscitur.
Cũ autẽ uenit plemtudo temporis. misit
filium suum. ñ ut eẽt cum angłis aut in
angłis. seu cum hominibꝰ aut inhominibꝰ:
sed ut ipse fieret caro. id ẽ hõ. Cum itaq ho
factus ẽ.⁊ ho cum hominibꝰ conu̾sat᷑ est.

Expanded text:
estantius; qua sola Deus et homo conjungitur, qua virtutum chorus coelestium Deo solidatur. Charitas haec et coelicolis praestat beatitudinem et terrigenis justificationem. Haec est qua peccata mundo relaxantur, qua inferus spoliatur, qua gladius ille versatilis reversatur, qua paradisi janua reseratur. Haec, inquam, charitas est qua dum caruit e coelo diabolus, a paradiso protoplastus cecidab inferis, cum illuc descendisset, minime potuit, sed sua eum charitas cum suis, pro quibus descenderat, liberum reduxit. Ubicunque enim e Pater nusquam legitur missus. Sicut enim non habet de quo existat, sic nec a quo exeat vel procedat. Unde non dicitur missus, etsi ex tempore a cujusquam mente cognoscitur. Cum autem venit plenitudo temporis, misit Filium suum, non ut esset cum angelis aut in angelis, seu cum hominibus aut in hominibus, sed ut ipse fieret caro, id est homo. Cum itaque homo factus est, et homo cum hominibus conversatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
batur: qui sola caritate cuncta parit̾ oꝑat᷑.
Qua ꝓpt̾ homo uł angłs attestante apło:
qui manet in caritate. indo manet ⁊ d̃s ineo.
Quisquis autem absq caritate qd̾ libet exe¬
quitur. opificisummo dissimił ẽe probatur:
dum au̾sa uoluntate. caritatẽ qua factus ẽ
non imitatur. ħ fili caritas una nob̃ ad oĩa
constat imitanda. Sola enim caritate ad
regna polorum uenire possumus. etiã silin¬
guis omnib non loquam᷑. si propħia ca¬
reamus. si non omina sacramenta. nec om¬
nẽ scientiam habeamus. si pauꝑibꝰ uł non
habendo. uł aliqͣ prohibiti necessitate in¬
chil prebeamus: si corpus nr̃m ita ut arde¬
at. nisi causa xͥ hoc requirat. minime
tradamus. Fides etiã sine caritate potest
ẽe: s minime prodesse. Nam & demones
credunt. s contremiscunt: quia ñ diligunt
fides gͦ que cum dilectione ẽ. utilis ẽ. Ait e¬

Expanded text:
batur, qui sola charitate cuncta pariter operatur. batur, qui sola charitate cuncta pariter operatur. Quapropter homo vel angelus, attestante Apostolo, qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . Quisquis autem absque charitate quidlibet exsequitur, opifici summo dissimilis esse probatur, dum, aversa voluntate, charitatem qua factus est non imitatur. Haec charitas una nobis ad omnia constat imitanda. Sola enim charitate ad regna coelorum venire possumus, etiamsi linguis omnibus non loquamur, si prophetia careamus, si non omnia sacramenta nec omnem scientiam habeamus, si pauperibus vel non habendo vel aliqua prohibiti necessitate nihil praebeamus, si corpus nostrum ita ut ardeat, nisi causa Christi hoc requirat, minime tradamus. Fides etiam sine charitate potest esse, sed minime prodesse. Nam et daemones credunt; sed contremiscunt, quia non diligunt. Fides ergo quae cum dilectione est, utilis est. Ait e
Abbreviated transcription (Latin):
qr sicut iam diximꝰ ⁊ sepe dici uolumꝰ. i¬
chil nisi diligendo facere nouit. Ipse est
solus ꝑfecte sapiens. nullo carens. s ꝑfecte
ei causa aliquid agendi ulla necessitas. s
sola caritas: quia sicut creanda p̾uidit: sic
⁊ creata tranquille disponit. Oid̾ licet iã
dictum sit. it̾are tamen uolui: ut plenus
uideas. in qͣntum caritas omnib una uirtu¬
tib rite p̾mineat. Interrogatio.
ic queso. te enim de caritate loquentẽ
libenter audio. Responsio.
nob apparuit: qui caritatẽ qͣ d̾s ⁊ ho
diligi debeat. nob̃ miscdit̾ infundit. Hoc
autẽ donum. ptꝰ resurrectionẽ suam int̾ra.
ꝓpt̾ dilectionẽ proximi: de celo propt̾ dilee¬
plenius effudit. Hec ÷ uirt᷑. qua creatura
rationalis si eam tenuerit. factori suo fit si¬
milis: si uero ea careat. manet dissimił. Qs¬
quis gͦ iomini qd̾ meditat᷑. uł agit. seuloqͥt᷑
caritatis causa mouet᷑. suo simił creatori pro¬

Expanded text:
quia, sicut jam diximus et saepe dici volumus, nquia, sicut jam diximus et saepe dici volumus, nihil nisi diligendo facere novit. Ipse est solus perfecte sapiens, nullo carens, sed perfecte ei causa aliquid agendi ulla necessitas, sed sola charitas: qua sicut creanda praevidit, sic et creata tranquille disponit. Quod licet jam dictum sit, iterare tamen volui, ut plenius videas in quantum charitas omnibus una virtutibus rite praeemineat. V. INTERR. Dic, quaeso; te enim de charitate loquentem libenter audio. RESP. Medianobis apparuit, qui charitatem qua Deus et homo diligi debeat nobis misericorditer infundit. Hoc autem donum post resurrectionem suam in terra propter dilectionem proximi, de coelo propplenius effudit. Haec est virtus qua creatura rationalis, si eam tenuerit, factori suo fit similis; si vero ea careat, manet dissimilis. Quisquis ergo in omni quod meditatur vel agit seu loquitur, charitatis causa movetur, suo similis Creatori pro
Abbreviated transcription (Latin):
chaos magnum obesse ꝑhibetur. ne qd̃
postulat conseqͣtur: possumꝰ dicere chaos
ẽẽ magnum caritatis contemptũ. qͥ absq
dubio dĩ ẽ odium: quo quia diues ille m
p̾senti uitã ꝑdidit. sub ipso p̾mitur in infer¬
no. ne ad uitam redire possit: quem tanta etiã
inopia depͥmit. ut sicut pro seipso orantẽ
abraham ñ exaudiuit. sic nec ꝓ fr̾ib suppli¬
cantem idem pat̾ aitendit: qr dum in hac
uita bonis exub̃aret. pauꝑem audire con¬
tempsit. Qd̾ dum recordari monet᷑. merito
penis datus manifeste confunditur. Dilec¬
toritaq suminus ñ amantẽ diligens. uł i
penis cognoscere facit: quia amasse debue¬
rat quem contempsit. Dm̃ nãq contemp¬
sit. dum ꝓ d̾o pauꝑem ñ audiuit: talẽ etiã
in penis d̾s minime contempnit. quẽ ado
diligit. ut dolere faciat qd̾ caritatem tenere
neglex̃. Punit gͦ qui diligit: quẽ nisi dilig̾et
ñ pumret. Nicħ enim facit nisi qͥ diligit:

Expanded text:
chaos magnum obesse perhibetur ne quod chaos magnum obesse perhibetur ne quod postulat consequatur, possumus dicere chaos esse magnum charitatis contemptum, qui absque dubio Dei est odium: quo quia dives ille in praesenti vitam perdidit, sub ipso premitur in inferno, ne ad vitam redire possit; quem tanta etiam inopia deprimit, ut sicut pro seipso orantem Abraham non exaudivit, sic nec pro fratribus supplicantem idem pater attendit, quia, dum in hac vita bonis exuberaret, pauperem audire contempsit: quod dum recordari monetur, merito poenis datus manifeste confunditur. Dilector itaque summus non amantem diligens vel in poenis cognoscere facit quia amasse debuerat quem contempsit. Deum namque contempsit dum pro Deo pauperem non audivit. Talem etiam in poenis Deus minime contemnit, quem adeo diligit ut dolere faciat quod charitatem tenere neglexit. Punit ergo quem diligit, quem nisi diligeret, non puniret. Nihil enim facit nisi qui diligit,