comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patri sedens ad dext̾rã patris illius as sessor tuus iudex est: Do¬
cuit te paucau̾ba. quiuis idiota tenere et clicere. & ineis consti¬
tuit tibi causã tuã: Nocuit te uis caeleste quo mͦ p̾teris. s. for
tuus quimͦ aduocatꝰ tuus ẽ. Ido̾ ergo qr oraturꝰ es. acturꝰ es. causã
tuã paucis u̾bis. uenturꝰ es. ad illa u̾ba limit te nobis elebita nostra.
sicut mos dimittimꝰ cdebitorib nr̃is Dicit enitibi ds: Et qui mͥ
elas. ut ego tibi dinittã clebitatuaꝰ quale munus offers. qualesa¬
tenobis clebitanr̃a & tuoffer quid. Sicut ⁊ nos climittimꝰ debitorib
nr̃is. Debitor esei. quifalli non potest. habes et tudebitore̾ Dicittͥ
cds. Tudebitor õs es: ille debitor tiuus est Hoc facio ego tͥ debitori
meo. quodtu feceris debitori tuo Inde offers mͥ munus. unde pe¬
perceris debitorituo Rogas me ꝓmiseria tua. noli eẽ. piger in

Expanded text:
Patri, sedens ad dexteram Patris, illius assessor, tuus judex, doPatri, sedens ad dexteram Patris, illius assessor, tuus judex, docuit te pauca verba, quae quivis idiota potest tenere et dicere, et in eis constituit tibi causam tuam; docuit te jus coeleste quomodo preceris. Sed fotuus, qui modo advocatus tuus est. Ideo ergo quia oraturus es, acturus es causam tuam paucis verbis, venturus ad ios dimittimus debitoribus nostris . Dicit enim tibi Deus: Quid mihi das, ut ego dimittam tibi debita tua? Quale munus offers, quale sate nobis debita nostra: et tu offers, quid? Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitor es ei qui falli non potest: habes et tu debitorem. Dicit tibi Deus: Tu debitor meus es, ille debitor tuus; hoc facio ego tibi debitori meo, quod tu feceris debitori tuo. Inde offers mihi munus, unde peperceris debitori tuo. Rogas me pro misericordia, tu noli esse piger in
Abbreviated transcription (Latin):
uten dite fus mei ad caritatẽ.: quãsic laudat scriptura diui¬
na ut nichilei coequet. Cum enim nos moneat ls ut nos
mincẽ cliliga mus. nũ quid hoc tã tũ monet ut cliligas eli¬
ligentẽ te: Hec mutua ẽ. clilectio Hoc non sufficit elõ. per¬
uẽnire nos uoluit usq ad inmicos dilige dos dicens
il igite inimicos ur̃os. bene facite his qui uos oderunt. & ora
te ꝓ eis qui uos ꝑ secunt᷑. ut sitis filii patris ur̃i qui in celis ẽ.
qui solẽ suum or̾ri facit super bonos & malos qui pluit super
iustos et iniustos. quid clicif. Diligis immicum tuum: Res¬
ponde s forte per infirmita tẽ. non possum. S pro ficeia¬
ge ut possis. maxime quia oraturus es iudicem que. fallere
nemo potest. acturus ẽ. causam tuã. int̾ pella ergo hunc iu¬
dicem ubi nullus caballarius contͣbat. nullus officialis re¬
mou&. nullus enuit᷑ aduocatus qui possit ꝓte p̾ces fundere aut
u̾ba elicere que non di dicisti. s ipse filius di unicus &equalis

Expanded text:
ntendite, fratres mei, ad charitatem, quam sic laudat Scriptura divina, ut nihil ei coaequet. Cum nos moneat Deus, ut nos invicem diligamus, numquid hoc tantum monet, ut diligas diligentem te? Haec est mutua dilectio, hoc non sufficit Deo: pervenire enim voluit usque ad inimicos diligendos, dicens: Diligite inimicos vestros, bos persequuntur; ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, qui pluit super justos et injustos . Quid dicis? diligis inimicum tuum? Respondebis forte: Per infirmitatem non possum. Sed profice, et age ut possis: maxime quia oraturus es judicem, quem fallere nemo potest, qui acturus est causam tuam. Interpella ergo hunc judicem, ubi nullus tabellarius conturbat, nullus officialis removet, nullus emitur advocatus qui possit pro te preces effundere, aut verba dicere quae non didicisti: sed ipse Filius Dei unicus aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
auclire merebit᷑ Amͦ clicouobis. quã eliu uni exminimis istis fe
cistis: mͥ fecistis Obenignis simum cdnm ad edomadã hominũ aua¬
ritiã. qui sibi dariclicit. quod uł minimo pauperi donatu̾fue¬

Expanded text:
audire merebimur, Amen dico vobis, quamdiu fecistis uni ex minimis istis, audire merebimur, Amen dico vobis, quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . O benignissimum Dominum ad edomandam hominum avaritiam, qui sibi dari dicit, quod vel minimo pauperi donatum fue
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝓdẽ uinũ nonbibere & racũ die ueneno inebriarudes ho¬
Nuid ꝓclẽ abstiuere a carnib ad edendũ creatis et malignis
obtrectacionib fratũ m̃bra lacerare: quid ꝓdẽ si abstineamus ab
his que aliquã do licent. et faciamꝰ illa quę num quã licent.
Ds enim illos. honorat &diligit qui in licita fugiunt Siergo
rum retributione satiari Satiari in euaͬgelio legimus. Beati
qui esuriunt. & siciunt iusticiã. qmͣ ipsisaturabunit᷑ Illam
enĩ conpensatione̾ magis eligere debemiꝰ ut cibos quib nos
abstinemꝰ eospauꝑrib ac debilib lagiam᷑. Sccłmi qd scriptũẽ
Beati qui contentisunt esurire. ut alii reficiant᷑: Satis dõae-¬
ceptũ est munꝰ. quado indigens saturat᷑. quã donucdꝰ uestitur.
quã cloira nonꝑficit᷑. & ira condie tenpꝰ nonre seruat᷑. ⁊ quãdo
malũ ꝓmalo non redelit᷑ Tunc grata sunt dõ nr̃a ieiunia.
sulla qͥuine cessitate ieiunant reficiant᷑ a nobis Tunc illãsentetiã. d¬

Expanded text:
dest vinum non bibere, et iracundiae veneno inebriari? prodest abstinere a carnibus ad edendum creatis, et malignis obtrectationibus fratrum membra lacerare? Quid prodest, si abstineamus ab his quae aliquando 444 licent, et faciamus illa quae nunquam licent? Deus enim illos honorat et diligit qui illicita fugiunt. Sic ergrum retributione satiari, sicut in Evangelio legimus: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Illam enim compensationem magis eligere debemus, ut cibis quibus nos abstinemus, eos pauperibus ac debilibus largiamur; secundum illud Beati qui contenti sunt esurire, ut alii reficiantur. Satis Deo acceptum est munus, quando indigens saturatur, quando nudus vestitur, quando ira non perficitur, et iracundiae tempus non reservatur, quando malum pro malo non redditur. Tunc grata sunt Deo nostra jejunia, si illi qui necessitate jejunant, reficiantur a nobis. Tunc illam Domini sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
roganti aperiet & tibi cds̾ cũ rogaueris eũ. Modo eni illos alloquor
quipetunt uemã afratrib suis xp̃ianis & non accipiunt Ecce tusi con¬
cesseris securus orabis Ille uͦ site rogauerit & non concesseris quomͦ
securus eris: Quis quisemin es qui peccasti & ueniã non meruisti. noli
timere: Int̾ pella dm̃ ipsiꝰ & tuumm: Debita enĩsunt. Nunquid poterit clebita
annon dimittis: Ecce non dimisisti Quane: quia nourogauit. Si ꝓpt̾ea non dum¬
sisti qͥa non rogauit. noli t̾bare indm̃cã orationẽ. securus illã dic: nontͥ pectus.

Expanded text:
eum. Modo enim illos alloquor, qui petunt veniam a fratribus suis christianis, et non accipiunt. Ecce tu si concesseris, securus orabis. Ille vero, si te rogaverit, et si non concesseris, quomodo securus eris? Quisquis enim es qui peccasti, et veniam non meruisti, noli timere, interpella Deum ipsius et tuum: debita enim sunt: numquid poterit debita an non dimittis? Ecce non dimisisti. Quare? Quia non rogavit. Si propterea non dimisisti, quia non rogavit, noli titubare in dominica oratio
Abbreviated transcription (Latin):
neritis ea quȩ scripta sẽ facere: agite gr̃as dño. bonoꝵ om̃iũ largi¬
caueat de futuro: or& ut ei & debitũ dimittat᷑. & inteptationẽ¬

Expanded text:
neritis ea, quae scripta sunt, facientes, agite gratias domino bonorum omnium largineritis ea, quae scripta sunt, facientes, agite gratias domino bonorum omnium largito doleat, caueat de futuro orans, ut et debitum dimittatur et in temptatione
Abbreviated transcription (Latin):
acistimo potestate dominante seo caritate seruiente felicẽ: Honort
corã uob platꝰ sit uob: timore corã dõ substra tꝰ sit pedib ur̃is Carca
om̃s seipsĩ bonorũ oꝑũ p̃beat exẽ plũ Corripiat in quietos: consolet᷑
pulsilanimes : suscipiat infirmos: patiens sit ad om̃s Disciplinã libens
parttꝰ atq metuens mponat Et ꝗͣuis utr̾uq sit necessariũ : tam̃ plus
redditurũ. ẽe. racionẽ: Unde magis uos obȩdiendo. ñ solũ ur̃i. uerũ etĩa
ipsi miseremini : quia t̃t᷑ uos ꝗͣto ĩ loco superiore. tanto ĩꝑiculo maio¬
re u̾sat᷑: Donet dñs ut obseruetis hȩc om̃ia cũ dilectione. tanꝙͦ. sp̃ita¬
lis pulchritudinis amatores & bonũ xp̃i odorẽ de bona conũsati¬
one fraglantes: ñ sic̃ serui sub lege. s sic̃ libi sub gr̃a constituti. Ut
aicẽ uos in hoc libello tanꝗͣ inspeculo possitis inspicere: ne ꝑ obliui-¬
onẽ aliqͥd negligatis. semel ĩseptimana uob legat᷑. Et ubi uos iue¬

Expanded text:
existimet potestate dominante set caritate serviente felicem Honore coram vobis prelatus sit vobis timore coram deo subst bus vestris Circa omnes se ipsum bonorum operum prebeat exemplum Corripiat inqpusillanimes, suscipiat infirmos, patiens sit ad omnes: disciplinam libens habeat, metum imponat. Et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus reddituram esse rationem. unde magis oboediendo non solum uestri uerum etiam ipsius miseremini, quia inter uos quanto in loco superiore tanto in periculo maiore uersatur. Donet dominus. ut obseruetis haec omnia cum dilectione tamquam spiritalis pulchritudinis amatrices et bono odore Christi de bona conuersatione fraglantes non sicut ancillae sub lege sed sicut liberae sub gratia constitutae. ut autem in hoc libello tamquam in speculo uos possitis inspicere, ne per obliuionem aliquid neglegatis, semel in septimana uobis legatur et, ubi uos inue
Abbreviated transcription (Latin):
bia ista & audacia. ut audeascã gredi mecũ: Et maledixit philisteus
dauid ce dixit: Ue ni adme: ce dabo carnestuas uolatilib cȩ̨li. et
bestiis t̾re Dixit aũt dauid adphilisteũ: Tu uenis adme cũgla¬
dio & hasta & elypeo. ego aũt uenio adte in nomine dñi exerei¬
tuũ dĩ agmunũ isrl: quib exprobãsti hodie Et dabit te d̃s inmanu¬

Expanded text:
ue ad David: Veni ad me, et dabo carnes tuas volatilibus coeli et bestiis terrae. Dixit autem David ad Philisthaeum: Tu venis ad me cum gladio, et hasta, et clypeo: ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum, Dei agminum Israel, quibus exprobrasti hodie, et dabit te D
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qđ diximꝰ. sui corporis unnificatrix. qr mox ut data fuerit:
mefsabili conditione diligit carcerẽ suũ. amat ꝓpt̃ qd libera eẽ ñ
potest. dolorib eiꝰ uehem̃ter afficit᷑. formidat interitũ quȩ ñ
potest mori. et sic ẽ adcorporis sui casus trepida: ut ipsã magis
sustinꝗ̾re credas extrema. quȩ ñ potest deficere ꝑ naturã. S aciber¬
rima quoo: carnis tẽperatione ꝑfruitur. oculor speculatione depas¬
eit sonoris delectat᷑ auditib suauissimus ĩudicatur odorib. necessa¬
ria gustꝰ epulatione delinitur. E t licet his reb nullatenꝰ ipsa uescatur
sub auctis tam̃ talib grauissimo merore conficitur: desiderans non sibi
naturabt̃ ad cõmoda s ad iunctis artib ꝓfutura. Hine nonnũquam
indulgentĩ remittendo locũ noscitur p̃bere pęccato. Uita ugit᷑
comporis susceptȩ amiȩ p̃sentia ẽ : mors aut̃ eiꝰ ꝓbat᷑ abscessus¬

Expanded text:
autem, quomodo diximus, sui corporis vivificatrix est: quia mox ut data fuerit, autem, quomodo diximus, sui corporis vivificatrix est: quia mox ut data fuerit, ineffabili conditiopotest, doloribus ejus vehementer afficitur, formidat interitum quae non potest mori; et sic est ad corporis sui casus trepida, ut ipsam, sustinere credas extrema, quae non potest deficere per naturam. Saluberrima quoque carnis temperatione perfruitur, oculorum speculatione depascitur, sonoris delectatur auditibus, suavissimis jucundatur odoribus, necessaria gustus epulatione delinitur; et licet his rebus nullatenus ipsa vescatur, subductis tamen talibus, gravissimo moerore conficitur; desiderans non sibi naturaliter accommoda, sed adjunctis artubus profutura. Hinc nonnunquam indulgentius remittendo, locum noscitur praebere peccato. Vita igitur corporis susceptae animae praesentia est; mors autem, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Demde qđ corpori sociata: quãuis ipsius mole p̃grauet᷑: opiniones
rerũ sollicita curiositate ꝑpendit. cȩlestia ꝓfunde cogitat. na¬
turalia subtiliidagatione uestigat. & de ipso. qͦq conditore suo
ardua nosse desiderat. Qđ si eet corporalis: cogitationib suis
spalia nec cerneret utiq nec uideret. Cesset ergo de eiꝰ corpo¬
ralitate suspitio. quanco & diffinitionẽ corporis ase om̃ibus
modis reddidit alienã. Et tales causas exquirit adquas solus sub¬
limis spc̃ ꝑuenire contendit. Hinc ẽ qđ inscripturis sc̃is iustissime
cõmonet᷑ omiã mundi istius insualia contẽpnere. qm̃ ipsa incor¬
porea ẽ. ut merito ad sp̃italia tendat. quib se similẽ cognoscit
et̃ formatẽ. Fropiia ẽ utiq illi substantia qͦndo nullus spc̃ alt̃
carnẽ suscipit. ut eiꝰ passionib aut condoleat. aut letetur. Illud

Expanded text:
Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones rerum sollicita curiositate perpendit, coelestia profunde cogitat, naturalia subtili indagatione investigat, et de ipso quoque Conditore suo ardua nosse desiderat. Quod 629 si esset corporalis, cogitationibus suis spiritalia nec cerneret utique, nec videret. Cesset ergo de ejus corporalitate suspicio, quando et definitionem corporis a se omnibus modis reddit alienam, et tales causas exquirit, ad quas solus sublimis spiritus pervenire contendit. Hinc est quod et scripturis sanctis justissime commonetur, omnia mundi istius visualia contemnere: quoniam ipsa incorporea est, ut merito ad spiritalia tendat, quibus se similem cognoscit esse formatam. Propria est utique illi substantia, quando nullus spiritus alter carnem suscipit, ut ejus passionibus aut condoleat, aut laetetur. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis uiuificatrix. Rationabilis quidẽ & immortalis. sed in
bonũ malũq conuertibilis. Editũ ẽ qͦͣsi parturiale oinĩ. ubi uita
future auis pennarũq grata uarietas continetur. Nc̃ apiaturs
possunt eidentiꝰ elucere: Adõ fieri uł factas hominũ animas
prudentiũ nullꝰ ignorat. qͣndo omẽ qdđ ex istit. aut creator. aut
ereatura ẽ. Creatrix igit᷑ nulla creata potest ẽẽ substantia. qm̃
ut ipsa subsistat indiget dõ. & dare non potest alteri subsistentiã.
quã tantũ ut haberet accepit. Suꝑ ẽ ut eã uerissimȩ adiuinitate
conditã e̾e fateam᷑. quȩ sola potest creare mortalia & immortalia
Euident᷑ enĩ legit᷑ in salomone. It reuertat᷑ puluis int̾rã sic̃ erat.
uꝰ quia ũ omia corporalia trib nouerimus lineis contineri. longitu¬
dine latitudine ꝑfunditate.: nihil tale ꝓbat᷑ mn anima reperiri.

Expanded text:
sui corporis vivificatrix, rationabilis quidem et immortalis, sed in sui corporis vivificatrix, rationabilis quidem et immortalis, sed in bonum malumque convertibilis. Edita  ed., Editum est quasi parturiale ovum, ubi vita futurae avis, pennarumque grata varietas continentur. Nunc aperiatpossunt evidentius elucere. A Deo fieri, vel factas hominum animas prudentium nullus ignorat. Quando omne quod existit aut Creator est, aut creatura. Creatrix igitur nulla creata potest esse substantia: quoniam ut ipsa subsistat, indiget Deo, et dare non potequam tantum habere accepit. Superest ut eam verissime a divinitate conditam esse fateamur quae sola potest creare mortalia et immortalia. Evidenter enim legitur in Salomone: « Et revertetur pulvis in terram sicut erat,  quia dum omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, longitudine, latitudine, profunditate, nihil tale probatur in anima reperiri.
Abbreviated transcription (Latin):
s quia res istȩ in anima excellunt: interdũ ꝑlicentiã sic dicunt᷑:
Iec ꝑ anima utiq spc̃ distinctȩ ponit᷑. qr hoc illi nom̃ est cõmune eũ
ceteris idẽ anglis. potestatib aerͣis. et quecuq spũ continentur:
Nec istȩ sp̃c ueracit̾ potest dici anima. qͥ aeris alternatione re soluit i.
fucant᷑ anima hominis dicat᷑ spũalis substantia quȩ millatenꝰ sangiumi
effusione cõsumit᷑. Nc̃ de ipsius animȩ substantia liberiꝰ diferanius. qͣnde¬
ima siiltudine nominũ necessaria separatione discreuimus. Qua pꝑter
consequentia quȩ inde potuerint nasci. fide generis sui facillime
plicẽ. speciem naturalẽ. distantẽ amateria corporis sui. organũ
m̾enbroꝵ. & uirtutẽ uitȩ habentẽ. Anima aut̃ hominis ẽ ut ueratũ
doctoꝵ consentit auctoritas. adõ creata sp̃alis. ꝓpriaq substantia

Expanded text:
sed quia res istae in anima excellunt, interdum per licentiam sic dicuntur. sed quia res istae in anima excellunt, interdum per licentiam sic dicuntur. Nec pro anima utique spiritus distincte ponitur, quia hoc illi nomen est commune cum caeteris, id est, angelis, potestatibus aeris, et quaecunque spiritu continentur. Nec iste spiritus veraciter potest dici anima, qui aeris alternatione  ms. S. Aud.ficanter anima hominis dicatur spiritalis substantia, quae nullatenus sanguinis effusione consumitur. Nunc de ipsius animae substantia liberius disseramus, quia eam a similitudine nominum necessaria separatione discrevimus. Quapropterconsequentia, quae inde potuerint nasci, fide generis  ed., genitoris sui facillime plicem, speciem naturalem, distantem a materia corporis sui, organum membrorum, et virtutem vitae habentem. Anima autem hominis, ut veracium doctorum consentit auctoritas, est a Deo creata, spiritalis propriaque substantia,
Abbreviated transcription (Latin):
aluna. Quȩ licet uaria uicissitudine cõmutet᷑. quadã se tam̃ in id
qđ fuit ꝑfecta nouitate restituit. Modo enĩ tribulationib ad te¬
nuata quasi ꝓbat᷑ obscura: modo iterũ inuigorẽ naturalẽ lȩtitia
cõmeante reparant᷑. Spc̃ itaq triplici modo dr̃. Appellat᷑ enĩ ue
raciter & ꝓpriȩ spc̃ nulliꝰ indigens. ipse uͦ acreaturis om̃ib indiget᷑.
Inspirans qđ uult : & dispensans omĩa ꝓ ut uult Cõplens uniuesa totꝰ
in toto: in mobilis loco. & uoluntate ȩt̃nus. cunctaq quȩ sũma st̃ sin-¬
gulariter potens. Uocamꝰ & spm̃ tenuã substantiã. nobisq in uisibilẽ
creatũ. immortalẽ. quantũ illi utilit̾ datũ ẽ ualentẽ. Tercio spm̃
dicimꝰ ꝑtotũ corpꝰ emissũ atq receptũ. ꝑ quẽ uita mortaliũ flatu
necessario continetit᷑. nec aliquando otiũ capiens. iugi mobilitate
reparat᷑. atq ideo sciendũ ẽ animũ exmentẽ ꝓpriȩ animã ñuoçari

Expanded text:
luna; quae licet varia vicissitudine commutetur, quadam se tamen in id quod fuit, perfecta novitate restituit. Modo enim tribulationibus attenuata, quasi probatur obscura; modo iterum in vigorem naturalem laetitia commeante reparatur. Spiritus itaque triplici modo dicitur. Appellatur enim raciter et proprie nullius indigens, ipse vero a creaturis omnibus indiget, inspirans quod vult, et dispensans omnia prout vult, universa complens, totus in toto, immobilis loco, et voluntate aeternus cunctaque quae summa sunt singulariter potens. Vocamus et spiritum substantiam tenuem nobisque invisibilem, credicimus per totum corpus emissum atque receptum, per quem vita mortalium flatu necessario continetur, nec aliquando otium capiens, jugi mobilitate reparatur. Atque ideo sciendum est animum et mentem proprie animam non vocari;
Abbreviated transcription (Latin):
tractatib suis sibi rep̾̃sentat qđ sua cogitatione respitiat Modo
qđ oculis uidet carnalib : modo qđ fantastica imaginatione con-¬
cipit. Cogitat plane singillatĩ sic̃ & loquit᷑ ꝑ ordinẽ. sensus nihil
gͥ dotata largitate. qͦt bona munere diuinitatis inuenit. litdo¬
rarũ formas repperit diuersarũ artiũ utilitates disciplinasq
ꝑtulit. Ciuitates defensibili muro cinxit. uarii generis amictu
utilitate nauigantiũ lunari dispositione conclusit. Ornauit pul¬
ab auctore suo in buminata faoit artȩ conspiei qđ debeat lubre
cel ertate laudari conuenit nunc de eiꝰ im mortalitate aisser ero
in mortales animas auctores scłariũ litterarũ. meitiefaris pro¬
paurouint e dicentes . Si om̃e qđ iuificat aliud insemetap son maut¬
taline Dicunt ecia. Umĩa imimortalia sĩplitia st̃.: Anina aut̃
ñ est armonia neq constat ex plurib sed simplex nat ina estra

Expanded text:
tractatibus  ed., tractibus suis sibi repraesentat quod sua cogitatione respiciat: modo tractatibus  ed., tractibus suis sibi repraesentat quod sua cogitatione respiciat: modo quod oculis vidit carnalibus, modo quod phantastica imaginatione concepit. Cogitat plane singillatim, sicut et loquitur; per ordinem sensus nihil  itaque largitate dotata, quot bona munere Divinitatis invenit! Litterarum formas reperit, diversarum artium utilitates disciplinasque protulit, civitates defensibili muro cinxit, varii generis amictusutilitatem navigantium lunari dispositione conclusit, ornavit pulab auctore suo illuminata facit arte conspici, quod debeat sub omni celebritate laudari? Convenit nunc de ejus immortalitate disserere. Immortales esse animas auctores saecularium litterarum multifarie probaverunt, dicentes: Si omne quod vivificat aliud, in semetipso vivitt. Dicunt etiam: Omnia immortalia simplicia sunt; anima autem non est harmonica, neque constat ex pluribus, sed simplex natura est:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ frequent̃ grauit̃ uulneratos indemꝰ euadere: et rursus leuib
occasionib in terire. Rationẽ uͦ homini in eẽ qͥs dubitet. qͣndo di¬
uma tractat᷑ humana sapit. artib cdocet᷑ egregiis. disciplinis
erudit᷑ eximiis. et hinc̃ decent̾ cetera animalia excellit: qđ cũ¬
qui ꝑ ea quȩ concedunt᷑ atq nota st̃. ad aliqͥd ignotu ducat. per¬
ueniens adueritatis archanũ. Hȩc cũ iecturis atq argum̃tis.
ad illud ꝓperare cupit. qđ in rerũ natura eẽ cognoscit. Ipsa enĩ
uera &pura & certa ratio ẽ dicenda quȩ ab om̃i imagine fal
Incorpore posita anima quã multa uidet: ñ a se egrediens quã di-¬
uersa circũ spicit: ubiq qͦsi distendit᷑. & animȩ fieri qͣsi disces¬
sio ñ ꝑbatur. Mouet᷑ erigit᷑. fluctuari cognoscit᷑. & inse ipsa
tãquã magno currens spacio ꝑuagat᷑. Hȩc ñ exit ad causas. sed

Expanded text:
est quod frequenter graviter vulneratos videmus evadere, et rursus levibus est quod frequenter graviter vulneratos videmus evadere, et rursus levibus occasionibus interire. Rationem vero homini inesse quis dubitet? quando divina tractat, humana sapit, artibus docetur egregiis, disciplinis eruditur eximiis; et hinc caetera animalia decenter excquae conceduntur atque nota sunt, ad aliquod ignotum ducitur, perveniens ad veritatis arcanum. Haec conjecturis atque argumentis ad illud properare cupit, quod in rerum natura esse cognoscit. Ipsa enim vera, et pura, et certa ratio dicenda est, quae ab omni imagine falsIn corpore posita anima, quam multa videt non a se egrediens! Quam diversa circumspicit! Ubique quasi distenditur, et animae fieri discessio non probatur: movetur, erigitur, fluctuari cognoscitur, et in seipsa tanquam in magno currens spatio, pervagatur. Haec non exit ad causas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
moueri. Sec qm̃ & hoc quoq aduite genus deduo loqͥm̃ hoscit᷑ ꝑtinerei
soenau ẽ cd̃ se partib corporis ille ugor ignitꝰ in fuderit. mat iaq
tẽ taueris. Tota est gͦ in partib suis. nec alibi minor alib maior ẽ.
s alicubi intentiꝰ alicubi remissius. Ubi tam̃ uitali intertioner pori¬
rigit᷑ colugit in unũ atq copulat. Menbra sua ñ sinit defluere ul
contabescere : quȩ uitali uigore custodit. Alim̃ta cõpetentia ubiq:
disegit. congruentiã in eis modũq conseruans. Mirũ p̾terea
uicdetur. re in corporeã mñbris solidissimis colligatã. o sic distan
naturas in unã conuenientiã fuisse ꝑ ductas. ut nec anima se possit
segregare cũ uelit. nec retinere cũ iussionẽ creatoris agnouert
Clausa illi st̃ uniuersa. cũ p̃cipit᷑ insidere. aꝑta redduntur omĩa
cũ iubetur exire. Nã si acerbus dolor uulneris infligat᷑. sinȩ auc¬
toris imꝑio ñ amittit᷑. sic̃ nec sine ipsius inunere custoditur. Hinc

Expanded text:
quoque ad vitae genus de quo loquimur noscitur pertinere, sciendum est, cum se partibus corporis ille vigor ignitus infuderit, materiamtentaveris. Tota ergo est in partibus suis, nec alibi major, alibi minor est: sed  ms. Aud, nec alicubi intensius, alicubi remissius, ubique tamen vitali intensione porrigitur. Colligit se in unum atque copulat; membra sua non sinit defluere vel contabescere, quae vitali vigore custodit; alimenta competentia ubique dispergit, congruentiam in eis modumque conservans. Mirum praeterea videtur rem incorpoream membris solidissimis colligatam, et sic distantes naturas in unam convenientiam fuisse perductas, ut nec anima se possit segregare cum velit, nec retinere, cum jussionem Creatoris agnoverit. Clausa illi sunt universa, cum praecipitur insidere; aperta redduntur omnia, cum jubetur exire. Nam si acerbus dolor vulneris infligatur, sine auctoris imperio non amittitur, sicut nec sine ipsius munere custoditur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
illud mihi accidit ꝓthei. qui qđ uoluntate ñ eligebat pandere: con-¬
strictus uinculis cogabatur absoluere. Hoc tam̃ inde tolerabile
uisũ ẽ. quia de tali re urgebar dicere. quȩ si dõ fauente ueraciter
exprimat᷑. & audientẽ merito recreat. & sensũ bene ꝑsuadentis
illuminat. Qua ꝑpt̃ anteꝗ rẽ ingrediar expetitã: oportet priꝰ
nominũ similitudines qͣsi ramos obuiantes abscidere. ne seinit
disputationis nr̃ȩ uocabuloꝵ consonantiũ silua. umbrosis
imaginib uideatur intexere. OITInea e+¬
Ni ma igit᷑ hominis ꝑpͥȩ dr̃. ñ etiã pecudũ: qr illoꝵ uita.
in saguine noscit᷑ constituta. Hȩc uͦ qm̃ in mortalis ẽ. a¬
nima recte appellatur: quasi anema. id ẽ a sanguine longe
discreta: quando & postmortẽ corporis ꝑfectã eiꝰ constat ẽẽ substan¬
tiã. sic̃ in subsequentib suo loco declarabitur. Alii uͦ appellatã

Expanded text:
illud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, conillud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuadentis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere, ne semitam disputationis nostrae vocabulorum consonantium silva umbrosis imaginibus videatur intexere. CAPUT  non etiam pecudum, quia illorum vita in sanguine tantum noscitur constituta. Haec vero quoniam immortalis est, anima recte appellatur, quasi ἄναιμα, id est a sanguine longe discreta: quia et post mortem corporis perfectam ejus constat esse substantiam, sicut in subsequentibus suo loco declarabitur. Alii vero appellatam
Abbreviated transcription (Latin):
rere ꝓbant᷑ auditũ. Nec idõ facile posse de ipsa dici quia ꝑ eã innumera
nouimꝰ explicari. Oculus enĩ qͥ usq ad sidera tendit se uidere ñ p̃ualet.
& palatꝰ nr̃ cũ cdiu̾sa gustusentiat. cuiꝰ ipse sit saporis ignorat: Nares etiã
fla grantiũ corpoꝵ uarios oclores adtrahunt. sed quid oleant ipsi non
sentiunt: Cerebrũ cleniq nr̃m licet sensum m̃bris reliquis tradat.
ipsũ tam̃ sensũ legitur non habere : demele qualia fatigatꝰ possim disserere
qui iã ad laboris t̃minũ auida m̃te ꝑperarĩ: postremo tã suaues amici
imponitis iterũ cogitare qđ a cogendo dici absoluta cognoscitis racione.
constare. Presertim cũ hȩc res amultis disputata sedpene in expli¬
cabilis uideat᷑ e̾ẽ derelicta. S cũ his ac talib ingenia illoꝵ multis
uissent. uictus pecii ut mesaltĩ dieb aliqd̃ suftinerent. nec p̃cipi-¬

Expanded text:
rere probantur auditum, nec ideo facile posse de ipsa dici, quia per 628 eam innumera rere probantur auditum, nec ideo facile posse de ipsa dici, quia per 628 eam innumera novimus explicari. Oculus enim, qui usque ad sidera tendit, se videre non praevalet; et palatus noster, cum diversa gustu sentiat, cujus ipse sit saporis ignorat. Nares etiam fragrantium corporum varios odores attrahunt; sed quid oleant ipsae non sentiunt. Cerebrum denique nostrum, licet sensum membris reliquis tradat, ipsum tamen sensum legitur non habere. Deinde qualia fatigatus possim disserere, qui jam ad laboris terminum avida mente properarem? Postremo tam suaves amici imponitis iterum cogitare, quod a cogendo dici absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res a multis disputata, sed pene inexplicabilis videbatur esse derelicta. Sed cum his ac talibus ingenia eorum multis vissent: victus petii ut me saltem diebus aliquot sustinerent, nec praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
uocant ad de cus ei & głam contributas. Sexto que illi
siint uirtutes naturales. ad substantiam scilicet corpori
continendã. Septimo deorigine amimȩ de̾seratur.
Octauo. cum sit per omĩa m̃bra diffua. ubi potius ingide¬
re credenda est. Nono decorporis ipsius forma. & compo¬
sitione noscamus. Decimo. quͦs ꝓpͥetates habeat anima pec¬
catoꝵ ꝑcõ pertentia nob̾ signa de clarentur. Unde cimo
qua noscantur discretione iustorũ. quatinus qͣs oculis istis uide
ñ possumꝰ. ꝑ indicia ꝓbabilia cognoscamꝰ. Duo decimo. in resurreca¬
one quã uere sapiens credit qͥd de singulis fieri sentiat᷑. maxime
desideramꝰ agnoscere. quatinus fragilia corda mortaliũ addiuinitꝰ
promissa desideria concitent᷑. Hȩc nobis p̃stante dõ. ordine custodito
responde. ut et nos facile possimꝰ imbui. ut tu głam debeas inuenire
corporeas . sed interioris hominis intentũ atq purissimũ quȩ¬

Expanded text:
vocant, ad decus ejus et gloriam contributas. Sexto, quae illi vocant, ad decus ejus et gloriam contributas. Sexto, quae illi sint virtutes naturales, ad substantiam scilicet corporis continendam. Septimo, de origine animae disseratur. Octavo, cum sit per omnia membra diffusa, ubi potius insidere credenda est. Nono, de corporis ipsius forma et compositione noscamus. Decimo, quas proprietates habeat anima peccatorum, per competentia nobis signa declaretur. Undecimo, qua noscantur discretione, justorum; quatenus quas oculis istis videre non possumus, per indicia probabilia colligamus. Duodecimo, in resurrectione, quam vere sapiens credit, quid de singulis fieri sentiatur, maxime desideramus agnoscere; quatenus fragilia corda mortalium ad divinitus promissa desideria concitentur. Haec nobis praestante Deo ordine custodito responde; ut et nos facile possimus imbui, et tu gloriam debeas invenire corporeas, sed interioris hominis intentum atque purissimum quae
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ rotatione uertunt᷑. nec ullis tẽporib conquieseun. Hec
ut inundanis doctores exquirere tẽptauerunt. armoniacis de¬
lectationib inestimabili modulatione uoluit᷑. quoꝵ tinntcapi
concẽptꝰ aciunatũ efficit dulci sonũ melos. Desideramus etiã cõpit¬
hendere altitudines ȩcheris. m̃surã telluris. nubigeras pliuuas.
engeanamis ꝓcellas. tremorẽ stabiliũ terrarũ. natara uagantũ
uente. ꝓ fumditatẽ in constantiᷤᷤ maris. potestãs uirentiũ herbax
quattuor elem̃toꝵ ꝑ homine corpꝰ dissotiatas cõplexiones. & feren¬
dũ ẽ sese scire: posse. cui suꝑnȩ datũ ẽ tanta discurrͥere. Non
me nosse desideramꝰ. Discamꝰ gͦ primũ qͥuare animal dicatur
deinde qualis sit eiꝰ diffiitio. T ertio. quȩ sit eiꝰ qualitas sub¬
stantialis. Quarto siformã a liquã habere credenda est.
Quinto quas uirtutes habeat morales. quas greciaretas

Expanded text:
semper rotatione vertuntur, nec ullis temporibus conquiescunt. Haec semper rotatione vertuntur, nec ullis temporibus conquiescunt. Haec ut mundani doctores exquirere tentaverunt, harmonicis delectationibus inaestimabili modulatione volvuntur. Quorum tinnitus atque concentus adunatus efficit dulcisonum melos. Desideramus etiam comprehendere altitudinem aetheris, mensuram telluris, nubigeras pluvias, sive grandinis procellas, tremorem stabilium terrarum, naturam vagantium ventorum, profunditatem inconstantis maris, potestates virentium herbarum, quatuor elementorum per omne corpus dissociatas complexiones, et ferendum est ipsam se scire non posse, cui superne datum est tanta discutere? Non enme nosse desideramus. Discamus ergo primum, quare anima dicatur; deinde, qualis sit ejus definitio. Tertio, quae sit ejus qualitas substantialis. Quarto, si formam aliquam habere credenda est. Quinto, quas virtutes habeat morales, quas Graeci ἀρετάς
Abbreviated transcription (Latin):
peret. ubi & si non laudatꝰ. certe liberatus ad uenerã. a¬
micoꝵ suaue collegiũ insalũ rursus cogitationis exp̃ssit.
postulans ut aliqua quȩ tã in libris sacris quã in scłarib
si eã ꝑ quã plura cognoscimꝰ quasi a nob̾ alienã ignorare patiamur.
dũ ad omĩa sit utilr nosse qua sapimꝰ. Nulla enĩ peregrina res est de
sensu ꝓprio loqͥ. quando sibi natura interrogata respondet. nec longe
tendit ut se inuenire p̃ualeat. Nobiscũ sẽꝑ ẽ ipsa quã querimus.
ad est. tractat. loquitur ꝙ si fas est int̾ ista nescitur. Promde nota
et debet quȩ sibi p̃sto est. qr tunc magis ante se ponitur. cũ subtliꝰ
de ipsa tractat᷑. Nã dũ asapientib p̃ceptũ sit ut cognoscamꝰ nosinet t¬
ipsos. quẽ admodũ sustineri potest. si nos habemꝰ in cognitos cupimos
eni nosse planctarũ cęlo contrarios cursus signoꝵ consentaneũ lapsũ:
S unt enĩ ex eis alia manentia. motuq carentia. alia uͦ quȩ mobili

Expanded text:
peret, ubi etsi non laudatus, certe liberatus adveneram, amicorum me suave collegium in salum rursus cogitationis expressit, postulans ut aliqua quae tam in libris sacris, quam in saecularsi eam, per quam plura cognoscimus, quasi a nobis alienam ignorare patiamur, dum ad omnia sit utile nosse qua sapimus. Nulla enim peregrina res est de sensu proprio loqui, quando sibi natura interrogata respondet; nec longe tendit, ut se invenire praevaleat; nobiscum semper est ipsa quam quaerimus, adest, tractat, loquitur, et si fas est inter ista nescitur. Proinde nota esse debet, quae sibi praesto est: quia tunc magis ante se ponitur, cum subtilius de ipsa tractatur. Nam dum a sapientibus praeceptum sit ut cognoscamus nosmetipsos, quemadmodum sustineri potest, si nos habemus incognitos? Cupimus enim nosse planetarum coelo contrarios cursus, signorum consentaneum lapsum. Sunt enim ex eis alia manentia, motuque carentia, alia vero quae mobili
Abbreviated transcription (Latin):
perudenta conspicientiã ñ haberet. Tenebrosis ista ñ dicta fc̃
om̃ia ceca torpescunt. Istius enĩ tã uiolenta st̃ lumina ut etiã or
atta ftrinspitiet cõ p̃hendi usu ipso certissimũ est. Nc̃ in spicianiꝰ
utrũ formas animȩ habere credant᷑ qͦs in corporeas eẽ iã diximꝰ¬

Expanded text:
rerum tantam conspicientiam non haberet. Tenebrosis ista non data sunt. rerum tantam conspicientiam non haberet. Tenebrosis ista non data sunt. Omnia caeca torpescunt. Istius enim tam violenta sunt lumina, ut etiam indita sunt, inspici et comprehendi usu ipso certissimum est. Nunc inspiciamus utrum formas animae habere credantur, quas incorporeas esse jam dixim
Abbreviated transcription (Latin):
licet pietate nimia modũ animȩ nr̃ȩ. & in mensa religione suꝑ nos¬
metipsos alta cogitatione sileamus. Tran seamꝰ etiã potestates celestiũ
creaturarũ profundeq tractemus qͥd sit quitã magna iussione.
uno mom̃to fecerit. tam̃ qͥcqͥd miram᷑ ãplius ẽ. Quic quid sentimꝰ
excelsius. dũ ad illã in ꝑspicabilẽ maiestatẽ. mens humana ñ penetrat:
na ergo ratio potentiȩ huiꝰ est uenerari qđ inuestigabilis est. ñ diffi¬
nitiue quȩrere. qͣlis quantusq sit. His itaq reb edocti. lum̃ aliqd
substantiale animas haberȩ. haud imꝑbe uidem᷑ aduertere.
quando in euangłio legitur. Lum̃ qđ inlunat omem hominẽ¬
uenientẽ in hunc mundũ. De inde qđ in cogitatione positi. nescio
ꝗd tenue. uolubile. clarũ in nobis eẽ sentimꝰ. qđ respicit sine sole
qđ uidet sine extraneo lumine. Nã si ipsũ inse lucidũ n eẽt e

Expanded text:
licet pietate nimia modum animae nostrae, et immensa religione supra noslicet pietate nimia modum animae nostrae, et immensa religione supra nosmetipsos alta cogitatione sileamus, transeamus etiam potestates coelestium creaturarum, profundeque tractemus quis sit qui tam magna una jussione, uno momento fecerit: tamen quidquid miramur, amplius est; quidquid sentimus, excelsius, dum ad illam imperspicabilem majestatem mens humana non penetrat. Una ergo ratio potentiae hujus est venerari, quod investigabilis est; non definitive quaerere qualis quantusque sit. His itaque rebus edocti, lumen aliquod substantiale animas habere, haud improbe videmur advertere, quando in Evangelio legitur: Lumen quod illuminat omnem hominevenientem in hunc mundum . Deinde, quando in cogitatione positi, nescio quid tenue, volubile, clarum in nobis esse sentimus, quod respicit sine sole, quod videt sine extraneo lumine. Nam si ipsum in se lucidum non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
quã interrogationis ur̃ȩ terciũ locũ tenere memoramini.
ñ isto funꝰeo consũptibili et tẽporali. s ex tranquillo nutritore
atq immortali. H oc neq minuitur. neq creseit. sed insuscepte
originis dignitate iugit̃ ꝑseuerat. Qd ideo finiri neqͥt. qr nulla
ut corpꝰ aliqd̃ elem̃toꝵ diuersitate concretũ est. Unũ enĩ atq sĩplei
habere nescit aduersũ. Et ideo sẽꝑ manet. qm̃ in efsentia sua ñ
habet litẽ. sic̃ mortalia cuncta creata dicint qͥb spitͥalis est
imaginẽ dĩ quã int̾ conditiones rerũ quantũ illi ꝓ modulo suo
necessariũ fuit decent̃ accepisse memoratur. Ipse eniꝰ ds̃ omp̃s solus
habet immortalitatẽ. Mlum̃ habitat in accessibile qđ suꝑ om̃s
claritates uł ãmirationes sanitas mentis intelligit. S imago
tire . s idoneȩ ñ ualet explicare. Nã quẽ ad modũ fas est. suffici¬
enter de illo dici. qui creaturȩ sensu ñ potest conp̃hendi : egrediam᷑

Expanded text:
quam interrogationis vestrae tertium locum tenere memoramini. non isto fumeo, consumptibili et temporali, sed ex tranquillo, nutritore atque immortali. Hoc neque minuitur, neque crescit; sed in susceptae originis dignitate jugiter perseverat. Quod ideo finiri nequit, quia nulla ut corpus, aliquot elementorum diversitate concretum est. Unum enim atque simplex habere nescit adversum; et ideo semper manet, quoniam in essentia sua non habet litem. Sic immortalia cuncta creata dicuntur, quibus spiritualis est imaginem Dei, quam inter conditiones rerum quantum illi pro modulo suo necessarium fuit decenter accepisse memoratur. Ipse enim Deus omnipotens solus habet immortalitatem, et lumen habitat inaccessibile , quod supra omnes claritates, vel admirationes sanitas mentis intelligit, sed imago tire, sed idonee non valet explicare. Nam quemadmodum fas est de illo sufficienter dici qui creaturae sensu non potest comprehendi? Egrediamur
Abbreviated transcription (Latin):
eui hoc ẽ eeꝰ qd̾ sapere. hoc est posse qđ uiuere. hoc uelle qq facere.
tmerito quando unuersa quȩ uere bona st̃: ñ ad illũ uen iutelis

Expanded text:
cui hoc est esse quod sapere, hoc est posse quod vivere, hoc est velle quod facere. cui hoc est esse quod sapere, hoc est posse quod vivere, hoc est velle quod facere. Et merito, quando universa quae vere bona sunt non ad illum veniunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
est. pura. subtilis. cita. ęt̃na. uidet. audit. tangit. ac reliquis sen¬
sibus effientiꝰ ualet. Non iã expartib suis. hȩc intellegens.
s omiã spõt᷑alit̃ ex toto cognoscens. Alioqͥn absurdũ est putare¬
minus pofse li erã. quã mole brutissimi corporis liberat᷑ã
Talia enĩ inreiligere ñ dubium ẽ. & angłos. & potestates aerias
uł ceter.squȩ su miat quȩ im mortali substantia constare nos
ne doceamus. an unmnã e̾et ambiguum. & ñ facile ꝓbaremus
Nã si nos unts rigor. unũ ꝓpositũ contineretinec bomi ex mał:
nec beati ex improbis. mutabilitabilitatis beneficio redderem᷑
dictũ ẽ prudentiã ñ e̾e̾ nobis. im mutabilẽ contributã. & ideo
sapimꝰ cũ diuina inliminatione
bene gerimus atq iterũ despseimus. cũ delictis caligantib ob eȩ camur
Affectio eñi quȩ uenit & recedet. sẽꝑ incerta ẽ: Solus omp̃s els est

Expanded text:
est: pura, subtilis, cita, aeterna, videt, audit, tangit, ac reliquis senest: pura, subtilis, cita, aeterna, videt, audit, tangit, ac reliquis sensibus efficacius valet; non jam ex partibus suis haec intelligens, sed omnia spiritualitminus posse liberam, quam mole brutissimi corporis ingravatam. Talia enim intelligere posse non dubium est, et angelos et potestates aereas, vel caetera quae sublimi atque immortali substantia constare noscne doceamus. Atque utinam esset ambiguum, et non facile probaremusNam si nos unus rigor, unum propositum contineret, nec boni ex malis, nec beati ex improbis mutabilitatis beneficio redderemurdictum est prudentiam non esse nobis immutabilem contributam; et ideo sapimus, cum divina illuminatione bene gerimus; atque iterum desipimus, cum delictis caligantibus obscuramur  ed., obcaecamur. Affectio enim, quae venit et recedit, semper incerta est. Solus omnipotens Deus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua gaudia sedatura. ut ñ sit fas cũ hesitatione recipi.
qđ dignatur omp̃otentis diuitias polliceri. Uerũ hanc immorta¬
tẽ animȩ ñ talẽ debemus aduertere: quȩ nullã recipiat passi¬
onẽ. Est enĩ mutabilitate obnoxia: & merorib ꝑuia. sed tamen
inter quȩ uis tedia uł anxietates. continuationis benefitio ꝑseuera
Singularit̃ aut̃ ds̃ ĩ mortalis est. singularit̾ iustꝰ. singularit̾ potens.
singularit̃ bonus. singularit̾ sc̃s. Qm̃ licet ista uł hissimilia hominib
uł angłis in e̾ẽ dicantur. nulla tam̃ ad eiꝰ altitudinẽ reuerende
potestatis attingunt. Om̃s enĩ arduȩ uirtutes in sũmitate illa
plenissimȩ atq ꝑfectissimȩ sunt : quȩ creaturis uniuersis ipsius
rgitate ꝓ suo modo conceduntur. Nẽ sciendũ ẽ hȩc immortał
imique᷑ idmodũ degere sentiat᷑. Uiuit inse post huiꝰ scł̃i amissionẽ.
ti re rdete spũ sic̃ corpus : sed ȩquali mobilitate quȩ illi ad tributa

Expanded text:
petua gaudia se daturam; ut non sit fas cum haesitatione recipi, quod dignatur omnipotens Divinitas polliceri. Verum hanc immortalitatem animae, non talem debemus advertere, quae nullam recipiat passionem; est enim mutabilitati obnoxia et moeroribus pervia; sed tamen inter quaevis taedia vel anxietates continuationis beneficio perseverat. Singulariter autem immortasingulariter bonus, singulariter sanctus, qvel angelis inesse dicantur, nullatenus tamen ad ejus altitudinem reverendae potestatis attingunt. Omnes enim arduae virtutes in summitate illa plenissimae atque perfectissimae sunt, quae creaturis universis, ipsius largitate pro suo modulo conceduntur. Nunc sciendum est haec immortalis anima quemadmodum degere sentiatur. Vivit in se post hujus saeculi amissionem non reflante spiritu, sicut corpus, sed aequali mobilitate, quae illi attributa
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq totus atq in comphensibilis ẽ quã potuit haberea sormabi
ibio aut q đ in euangũo legit᷑ post huꝰ lucis occasũ abrabie sinibus
euite la tari fuss susceptũ. diuitẽ ꝙͦ flãmis ad uren tibtelscian¬
eee gutta postulasse unde eiꝰ tẽꝑaret᷑ incendiũ: ideo potelidator
postũ ũt pumans generis rerũ rumosa p̾sũptio e d formidarer
ebu set agnosceret. Ceterũ nec ille lingua locitꝰ ẽ quã soncar
es uorpoream : nec ille digitos habuit unde cadentibedut s sroen¬
diua siuote teꝑare potuisset Nã ꝙ relia in hunc nod ur eafura¬

Expanded text:
otus, atque incomprehensibilis est, quam potuit habere formam? Illud autem quod in Evangelio legitur , post hujus lucis occasum Abrahae sinibus egentem Lazarum fuisse susceptum; divitem vero flammis adurentibus aestuantem, guttam postulasse unde ejus temperaretur incendium; ideo intelligitur positum, ut humani generis rerum ruinosa praesumptio quid formidare debuisset agnosceret. Caeterum nec ille lingua locutus est, quam constat esse corpoream; nec ille digitos habuit, unde cadentibus guttis incendium divitis temperare potuisset. Nam et reliqua in hunc modum su
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit diffintione. maioꝵ forme ipsiꝰ ueracissimã cõ plex¬
one: Formã uͦ dico quȩ aliqđ spatiũ linee̾ lineisue coneludit &
sic facie dat᷑ intelligi. si eã possunt animȩ suscipere q sprtali
certũ e uigore subsistere. Nã cũ om̃is forma aut in suꝑficie sebus
sua qualitate ꝑ maneant. Nec illud moueat qł apłs de xp̃o dͥño

Expanded text:
simam complexionem: formam vero dico, quae aliquod spatium linea lineisve concludit; et sic facile datur intelligi, si eam possunt animae suscipere, quas spiritali certum est vigore subsistere. Nam cum omnis forma aut in superficie sit sua qualitate permaneant. Nec illud moveat quod Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
das libiomes fortit᷑ militart̃ Credisne uir illustrissi¬
mȩ hc̃ ẽẽ xp̃ianu. qͥa in lenocinio sui moliendo capi¬
tis fibras omittit. qͥ tonsorẽ diligit. qͥ scapulas mollit᷑
gestat. qͥ flexũ gressũ in ꝓbo nisu distendit. qͥ uiros
neglegent᷑ agit. feminas dilentiꝰ intuet᷑ Nim qͦ ta¬
les testes xp̃c hab̾e dignatꝰ est seruos uerũ qm̃ me hic imi¬
taturũ se asserͣit: hic in tuo ꝓbobis eũ conspectu m̃titũ Hic
enĩ qualis sẽꝑ fuerit : nẽ euident̃ ostendit Fabianꝰ orxit
Confulciꝰ facies. s saluti tue consulas & pͥncipũ decreta
ñ contẽpnas Trburtiꝰ dixit Ego saluti meȩ meliꝰ ñ com¬

Expanded text:
das libidines fortiter dimicarunt. Credisne, vir illustrissidas libidines fortiter dimicarunt. Credisne, vir illustrissime, hunc esse Christianum, qui in lenocinio sui moliendo capitis fimbrias committit, qui tonsorem diligit, qui scapulas molliter gestit, qui fluxum gressum improbo nisu distendit, qui viros negligenter agit, feminas diligentius intuetur. Numquam tales Christus habere dignatus est servos. Verum quoniam me hic se imitaturum as Fabianus dixit: Consultius facies, si saluti tuae consulas, et principum decreta non contemnas. S. Tiburtius dixit: Ego saluti meae melius non con
Abbreviated transcription (Latin):
simulat se equanimit᷑ monente̾ acciꝑe. & egit arce
quatenꝰ orantẽ scm̃ tyburtiũ cõp̾hendent infideles
n qua cõphensione seipsũ teneri fecit : & simul ad se¬
cretariũ ꝑduci tudicis seuientis Atubi introducti fc̃.
fabianꝰ p̾fectꝰ dixit adeũ. qͥ se arte tradid̾at Quis diceris
At ille respondit Torquatꝰ Tabianꝰ dixit. Quid ꝓfiteris:
Torquatꝰ dixit Ap̃ianꝰ sũ fabianꝰ dixit Ignoras qd̃ nisse¬
runt inuictissimi pͥncipes. ut qͥ sacrificare diis nolue¬
rint. diu̾sis suppliciis macerentur : Torquatꝰ ait Hic
magister m̃s e̾ : & ipse me sẽꝑ docuit Qd hc̃ uidero facere
necesse e ut faciã Fãbianꝰ conu̾sus ad tyburtuũ dixit
Audisti ꝗͥd torquatꝰ asserat : Quid ad ista respondes:
Uirtꝰ enĩ nõis ipsiꝰ sc̃i gͣuit᷑ fert & moleste suũ nom̃¬
ñ a suis amatorib usurpatũ Reuera enĩ uir illustris.¬
simȩ hoc xp̃ianu uocabulũ diuinȩ uirturtis e̾. secta¬

Expanded text:
miter monentem accipere: et egit arte quatenus orantem S. Tiburtium comprehenderent infideles. In qua comprehensione seipsum teneri fecit, et simul ad secretarium perduci judicis saevientis. At ubi introducti sunt, Fabianus praefectus dixit ad eum, qui se arte tradiderat: Quis diceris? At ille respondit: Torquatus. Fabianus dixit: Quid profiteris? Torquatus dixit: Christianus sum. Fabianus dixit: Ignoras quod jusserunt invictissimi principes, ut qui sacrificare diis noluerint diversis suppliciis macerentur? Torquatus dixit: Hic magister meus est, et ipse me semper docuit: quod hunc videro facere, necesse est ut faciam. 78. Fabianus conversus ad S. Tiburtium dixit: Audisti quid Torquatus asserat? quid ad ista respondes? S. virtus enim nominis ipsius sancti gnon a suis moribus usurpari. Revera enim, vir illustrissime, hoc Christianum vocabulum divinae virtutis est, secta
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ demones expellebant᷑ Int̾ea dũ hȩc agunt᷑. transiens
beatꝰ tyburtiꝰ occurrit homini. qͥ de alto lapsus & capuo
& om̃i a m̃bra quassauerat : ita ut desola sepultura eiꝰ
agerent hi. quoꝵ filiꝰ dignoscebat᷑ Tẽ dic̃ eis flentibus
ꝓmittite me p̾cantare ei : forsitan recuꝑabit sanitatẽ
Cũq om̃s dedissent spatiũ. accessit usta eũ: & dicens su¬
pra uulnera eiꝰ lente orationẽ dñicã & symbolũ: it᷑a factꝰ¬

Expanded text:
ribus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens ribus daemones pellebantur. 71. Interea dum haec aguntur, transiens B. Tiburtius occurrit homini qui de alto lapsus, et caput et omnia membra quassaverat, ita ut de sola sepultura ejus agerent hi, quorum filius esse dignoscebatur. Tunc dicit eis flentibus: Permittite me praecantare ei, forsitan recuperabit sanitatem. Cumque omnes dedissent spatium, accessit juxta eum, et dicens supra vulnera ejus lente orationem Dominicam et symbolum, ita