comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facem pretulisti. Quid uero nuper cum inor¬
te superioris uxoris nouis nuptis domum
nacue fecisses. Nonne etiam alio incredibi¬
li sceleit hoc scelus cumulasti quod ego pre¬
teriuto & facilo patior siler ne in hac ci¬
uitate tanti facinoris iminantas aut exti
tisse aut non uendicate esse iudeatur. Prct¬
mitto etiam fortimarum tuarum minas
quas omnes impendete tibi proximis idi¬
bus senties. Ad illa uenio que non ad pri.¬
uatam ignominiam uitioꝵ tuoruni nõ
id domescicam tuam uoluptatem ac tur¬
dus quom scias horum esse nemincm qui
lio cos strtisse in comitio cum telo manũ
consulum & principum ciuitatis interfi¬
tiendoꝵ causa se parauisse sceleri ac fũtori
tuo non mentem aliquam aut timorem
tuum sed fortunam populi tomani obsci¬
tisse. Ac iam illa omitto nec emm sunt
aut obscura aut non multa cõmissa postea
quotiens tu me designatum. quotiens uero
consulem interficert uoliusti& conatuses

Expanded text:
facem praetulisti? quid vero? nuper cum morfacem praetulisti? quid vero? nuper cum morte superioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisses, nonne etiam alio incredibili scelere hoc scelus cumulavisti? quod ego praetermitto et facile patior sileri, ne in hac civitate tanti facinoris immantisse, aut non vindicata esse videatur. Praetermitto ruinas fortunarum tuarum, quas omnes impenderetibi proximis idibus senties. Ad illa venio, quae non ad privatam ignomiam vitiorum tuorum, non ad domesticam raum difficultatem, ac turdus, cum scias, horum esse neminem, qui lo, Coss. stetisse in comitio cum telo? manum, Consulum, et Principum civitatis interficiendorum causa, paravisse? sceleri, ac furori tuo non mentem aliquam, aut timorem tuum, sed fortuvam reipubl. obstisse? ac iam illa omitto — neque enim sunt aut obscura aut non multa commissa postea — quotiens tu me designatum, quotiens vero consulem interficere conatus es!
Abbreviated transcription (Latin):
ustitatem uocas. Quate quomam id quod
elt priuim A quod huius imperii disci¬
plineq maiorum proprium ełe faccit non¬
dum audeo faciam id quod est ad scucrita¬
tem leuius et ad cõmunem salutena utilius
Nam site interfici isseto tesidebit itep¬
telicta coniutatorum manus fuini quod
imperanee facere quod iam tua sponte fatic¬
bas fent ex urbe iub& consul hosttm mt¬
iogas me unum in exilium non iubeo sed
sim̾e consulis suadco. Quid estenira Catilina
quod teiam in hac urbe delectari possit in
qua nemo est extra istam coniuratio nem p¬
ditorum hominum quite non inetuat no¬
mo quinon oderit quȩ nota domesticetur¬
pitudinis non i ista uta tua ese Quođ
oriuatarum itrum de docus non heret in
famic. Que libido ab oculis q uod facimis
amanibus unqͣtuuis. Quod flagitium ⁊ toto
corpore abfuit. Quoi tu adul&s centulo quem
corruptelarum illecebris ⁊rrctisses Non aut
ad audatiarti ferrum aut ad libidinem

Expanded text:
vastitatem vocas. qua re, quoniam id quod vastitatem vocas. qua re, quoniam id quod est primum, et quod huius imperi disciplinaeque maiorum proprium est, facere nondum audeo, faciam id quod est ad severitatem lenius, ad communem salutem utilius. nam si te interfici iussero, residebit ia coniuratorum manus; sin tu, imperante facere quod iam tua sponte faciebas? exire ex urbe iubet consul hostem. interrogas me, num in exsilium? non iubeo, sed, si me consulis, suadeo. quid est enim, Catilina, quod te iam in hac urbe delectare possit? in qua nemo est extra istam coniurationem perditorum hominum qui te non metuat, nemo qui non oderit. quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est? quod privatarum rerum dedecus non haeret in fama? quae libido ab oculis, quod facinus a manibus umquam tuis, quod flagitium a toto corpore afuit? cui tu adulescentulo quem corruptelarum inlecebris inretisses non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem
Abbreviated transcription (Latin):
tuos etiam si minus quam plurimos purga
urbem magno me metu liberabis dumino
inter me at̾qte murus intersit nobiscum
uersari iam diuutius non potes non feram
non patiar non sinam Magna dus ĩ mor¬
talibus habenda est atq huic ioui statori
antiquissimo custodi huius urbis gratia qd
anctam tetram tam horribilem tainqͣ
infestam ter ꝑ pestem totiens iata effugi¬
mus non est sepius in uno homine sũma
salus periclitanda terp. Quam dui mihi
consuli designato catilina insidiatus es nõ
publico meꝰ presidio sed prunti diligetia
defendi Cum proximis comitus consularib
me consulei in campo et competitores tuos
interficere uoluisti. comptessi tuos conatus
nefariosamicorum presidio& copus nullo
tu enultu priblice concitato. Nemq quotio¬
nseunq me petisti per me tibi obstiti q̃q¬
calamitate tei.ꝑ. esse coniunctam Nunc ia
mmor talium tęcta urbis uitam oinnium
ucunt italiam demq totam ad exilumi&

Expanded text:
omnis tuos, si minus, quam plurimos; purga omnis tuos, si minus, quam plurimos; purga urbem. Magno me metu liberaveris, modo inter me atque te murus intersit. nobiscum versari iam diutius non potes; non feram, non patiar, non sinam. Magna dis immortalibus habenda est atque huic ipsi Iovi Statori, antiquissimo custodi huius urbis, gratia, quod hanc tam taetram, tam horribilem tamque infestam rei publicae pestem totiens iam effugimus. non est saepius in uno homine summa salus periclitanda rei publicae. quam diu mihi consuli designato, Catilina, insidiatus es, non publico me praesidio, sed privata diligentia defendi. Cum proximis comitiis consularibus me consulem in campo et competitores tuos interficere voluisti, compressi conatus tuos nefarios amicorum praesidio et copiis nullo tumultu publice concitato; denique, quotienscumque me petisti, per me tibi obstiti, quamqcalamitate rei publicae esse coniunctam. nunc iaimmortalium, tecta urbis, vitam omnium civium, Italiam totam ad exitium et
Abbreviated transcription (Latin):
orbis terrarum exitio cogitanit. Hos ie ego
dum uoce uulnero fiusti apud lectim illa
nocte Catilina distribiusti partes italie sta¬
niusti quo quemquam proficisci placento
Delegisti quos rome ielinqueres quos itcũ
educetes des cripsisti urbis partes ad incon¬
dia confirmasti iam te ipum exiturum eẽ
Drxisti paululum tibi esse more etiam nũc
quod ego uuetem reperti duo sunt equi¬
tes romani qui te ista cura liberartut &
sese illa nocte paulo ante lucem me ĩ inco
ectulo interfectutos esse pollicentut. Hec
ego omnia uix etiam nostro ceti dimis¬
so comperiti. incam domum maioribus
prcsidus muniui atq firmaui. Exclusi
cos quos tu mittebas ad me salutatum ma
tis et summis uiris ad me id temporis uẽ¬
turos esse prtdixeram. Que quom ita sirit
Catilina perge quo cepisti Egredere aliquã¬
do ex urbe patent porte proficisccte Ni¬
mium durte imperatortm illa tua malli¬
ma eastra de siderant educ tecum om̃es

Expanded text:
orbis terrarum exitio cogitent. hos ego videorbis terrarum exitio cogitent. hos ego videdum voce volnero! fuisti igitur apud Laecam illa nocte, Catilina, distribuisti partis Italiae, statuisti quo quemque proficisci placeret, delegisti quos Romae relinqueres, quos tecum educeres, discripsisti urbis partis ad incendia, confirmasti te ipsum iam esse exiturum, dixisti paulum tibi esse etiam nunc morae, quod ego viverem. reperti sunt duo equites Romani qui te ista cura liberarent et se illa ipsa nocte paulo ante lucem me in meo lecto interfecturos esse pollicerentur. haec ego omnia vixdum etiam coetu vestro dimisso comperi; domum meam maioribus praesidiis munivi atque firmavi, exclusi eos quos tu ad me salutatum mantis ac summis viris ad me id temporis venturos esse praedixeram. quae cum ita sint, Catilina, perge quo coepisti: egredere aliquando ex urbe; patent portae; proficiscere. nimium diu te imperatorem tua illa Manliana castra desiderant. Educ tecum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
romip potisso non quom tu discessu cõteꝰ¬
ior iun ciostra tanen qui itmansissemus ce¬
de contenturtte esse dicebar iu&s quote¬
sute peueltio Rł ipsis Nouembris occupatu¬
uund noe turno impctu esse confidetes Sen¬
sisti ne illam colomam inco iussu mcis p̃sidi¬
scustedus uigilusq esse munitam Nichil agis
nichil moliris nihil cogitas quod ego nonͦ
modo iudiam sed etiam uideam płeneq sẽ¬
nam recognoscę mecum tandem superiorẽ
noctem illam. lam intelligis multo me ui¬
gilare acrius ad salutem. quamꝗͣ te ad perni¬
fiem ter .p. dico te priore nocte uenisse int
saltarios non agam obscute in. M. Q. fub¬
li lecte domum conuenisse codem complu¬
res eiusdem mertie scclerisq sotios Num ne¬
gare audes quid taces. Conuncam tesi ne¬
gas uideo enim esse hic insenatu qui tecum
uina fuerunt.o dĩ ĩ mortales ubinam gẽ¬
tium sumus quam rem .p. habemus in qua
simoq consilio qui de nostrum omnium in¬
teritu. qui de huius urbis incendio. atq ado

Expanded text:
on potuisse, cum tu discessu ceterorum nostra tamen qui remansissemus caede contentum te esse dicebas? quste Kalendis ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu esse confideres, sensistin illam coloniam meo iussu meis praesidiis, custodiis, vigiliis esse munitam? nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas quod non ego non modo audiam sed etiam videam planeque sentiam. recognosce mecum tandem noctem illam superiorem; iam intelleges multo me vigilare acrius ad salutem quam te ad perniciem rei publicae. dico te priore nocte venisse inter falcarios — non agam obscure — in M. Marci Laecae domum; convenisse eodem compluris eiusdem amentiae scelerisque socios. num negare audes? quid taces? convincam, si negas. video enim esse hic in senatu quosdam qui tecum una fuerunt. O di immortales! ubinam gentium sumus? quam rem publicam habemus? in qua simoque consilio, qui de nostro omnium interitu, qui de huius urbis atque adeo de
Abbreviated transcription (Latin):
teat pauicorumq pena uos iam omẽs
salui esse possitis. Quem quidem egoneq
mea prouidentia neq humanis consi¬
liis frȩtus polliceor uobis quirites. Sed mł¬
tis & dubiis deorum ĩ mortalium sigrafi¬
cationibus quibris ego ducibus in hanc
spem sententiamq sum ingressus qui iã
non procul ut quondam solebant ab
externo hoste atquȩ longinquo Sed hic
presentes suo nonnẽ atque auxilio sua
templa atq urbis tecta ut defendent
Quos uos quixites precari uenerari &
implorate debetis ut quam urbem pul¬
cherrimam florentissimama potentissi¬
mamq esse uoluerunt. hanc ommbus
hostium copiis terra mariq superatis
⁊ perditissimotum ciuium nefario sce¬
lere defendarit.

Expanded text:
reat paucorumque poena vos omnes salvi esse possitis. quae quidem ego neque mea prudentia neque humanis consiliis fretus polliceor vobis, Quirites, sed multis et non dubiis deorum immortalium significationibus, quibus ego ducibus in hanc spem sententiamque sum ingressus; qui iam non procul, ut quondam solebant, ab externo hoste atque longinquo, sed hic praesentes suo numine atque auxilio sua templa atque urbis tecta defendunt. quos vos, Quirites, precari, venerari, implorare debetis ut, quam urbem pulcherrimam florentissimam potentissimamque esse voluerunt, hanc omnibus hostium copiis terra marique superatis a perditissimorum civium nefario scelere defendant.
Abbreviated transcription (Latin):
Metellus quem ego hoc prospitiens i agr¬
picenum gallicamimq premisi aut oppri¬
met hominem aut omnes cius motus co¬
natusqp prohibebit. Reliquis auttm de teb
constituendis maturandis agendis iam add
sematum inferemus que uocari uidetis.
Nunc illos qui in ube temanserunt atꝙ
adeo qui contra tem. p urbis salutem da¬
inumq uestrum in urbe a catilina rͣlicti
sunt. Quamquam sunt hostes tamen qͣ
nati sunt cues momios cos etiam atq
etiara uolo mea leutas sui quoi solutiot

Expanded text:
Metellus quem ego hoc prospiciens in agrum Gallicum Picenumque praemisi aut opprimet hominem aut eius omnis motus conatusque prohibebit. reliquis autem de rebus constituendis, maturandis, agendis iam ad senatum referemus, quem vocari videtis. nunc illos qui in urbe remanserunt atque adeo qui contra urbis salutem omniumque vestrum in urbe a Catilina relicti sunt, quamquam sunt hostes, tamen, quia nati sunt cives, monitos etiam atque etiam volo. mea lenitas adhuc si cui solutior
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitati ut igoa ista non modo homines
tum & turbulentum qui iam pridem
premuntur qui nũ quam eiugerunt qui
partim mertia partm male gerendo ne¬
gono partim etiati sumptibus in uetete
alieno ere nactillant quor uadimoniis
iuditus proscriptiomors bonoꝵ defati¬
gati permulti & ex urbę et ex agris se
mista castra conferte dicuntuꝰ Fiolce
ego non tam milites acres quata isti¬
td̾res lentos ẽẽ arbitror. Qui homines
primum sistato non possunt corriuĩt
sed ita ut non modo ciuitas sed ne ui¬
cim quidem prtximi sentiant. Nam
aluid non intelligo quara obrem si
inuere honeste non possunt perit tur¬
piter uelint aut quor minote dolore
perituros secum multis quam sisoli
peant arbitrantur. Quintum est parii¬
cidarum siccarioꝵ. demq omnium fla¬
gitiosorum quos ego a catilina non
renoco. Nam neq ab eo diuelli possũt¬
& pereant sane mͥ latrocimo quomas¬
tra
ccter

Expanded text:
civitati ut iam ista non modo homines civitati ut iam ista non modo homines tum et turbulentum; qui iam pridem premuntur, qui numquam emergunt, qui partim inertia, partim male gerendo negotio, partim etiam sumptibus in vetere aere alieno vacillant, qui vadimoniis, iudiciis, proscriptione bonorum defetigati permulti et ex urbe et ex agris se in illa castra conferre dicuntur. hosce ego non tam milites acris quam infitiatores lentos esse arbitror. qui homines quam primum, si stare non possunt, conruant, sed ita ut non modo civitas sed ne vicini quidem proximi sentiant. nam illud non intellego quam ob rem, si vivere honeste non possunt, perire turpiter velint, aut cur minore dolore perituros se cum multis quam si soli pereant arbitrentur. Quintum genus est parricidarum, sicariorum, denique omnium facinerosorum. quos ego a Catilina non revoco; nam neque ab eo divelli possunt et pereant sane in latrocinio, quta rcer
Abbreviated transcription (Latin):
ac ne faria cede enpiunt se consules aut dic¬
tatotes. aut etiam reges speraxit futuros
non iudent id se cupe̾te quod si nddeptisũt
fugitiuo aliꝗquoi aut glacliatori concedi
sit necesse . Iertium gemis est etate iam ef¬
fectum sed ramen Exexcitatione robustũ
qua ex genit est ipẽ Maniuis quoi nimc
Catilina succedit. Sunt homines ex his
colonis quas fesulas sylla constituit quas
& fortissimoꝵ uiroꝵ sentio. Sed tamen
usunt colon qui se insperatis et repen¬
tinis peciutis sumptuosius insolentiusq
iactarunt. ii dura edificant tanquam
beati & dum prediis lecticis farailũs
magnis conuruus apparatis delectant
intantum es aliemitti inciderunt ut
si salui esse uelint. Sylla sit his ab infe¬
ris excitandus Qui etiam non nullos
lerunt. Quos ego quirites ieodem genẽ
predicatorum diteptorumq pono led eos
hoc moneo desinant furcre & proscrip¬
tiones dictaturasq cogitare. Tantus em
illorum temporura dolor ininstus est

Expanded text:
ac nefaria concupiverunt, consules se aut dicac nefaria concupiverunt, consules se aut dictatores aut etiam reges sperant futuros? non vident id se cupere quod, si adepti sint, fugitivo alicui aut gladiatori concedi sit necesse? Tertium genus est aetate iam adfectum, sed tamen exercitatione robustum; quo ex genere iste est Manlius cui nunc Catilina succedit. hi sunt homines ex eis coloniis quas Sulla constituit; quas et fortissimorum virorum sentio, sed tamen ei sunt coloni qui se in insperatis ac repentinis pecuniis sumptuosius insolentiusque iactarunt. hi dum aedificant tamquam beati, dum praediis lectis, familiis magnis, conviviis apparatis delectantur, in tantum aes alienum inciderunt ut, si salvi esse velint, Sulla sit eis ab inferis excitandus: qui etiam non nullos lerunt. quos ego utrosque in eodem genere praedatorum direptorumque pono, sed eos hoc moneo, desinant furere ac proscriptiones et dictaturas cogitare. tantus enim illorum temporum dolor inustus est
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quod si maturius facere uoluissẽt
neque id quod stultum est certare cum
isuris fructibus predioꝵ et locuplectiorib
iis & melioribus cunbus uterentur sed ho¬
ste homiẽs minime puto pertimes cendos
quod aut deducti sententia leuiter possũt
aut si permanebunt magis michi iudẽt
uota facturi contra rerti .p. quam atma latu¬
ri. Alterum genis esteotum qui quamq̃
preminntur slieno dominationem inde ex¬
pectanit rerum potiri uolunt honores qͦs
quicta re .p. desperant perturbata consequi¬
se posse axhitrantur. Quibus hoc precipien¬
dilni uidetur unum scilicet et idem xliquis
omĩbus ut desperent se id quod conantur
consequi posse arbitrantur.primum oium
me ipũm uigilare adesse proridere rerp.
Deinde magnos animos ẽẽ in borns uiris
Dcos demque imrdortales hiunc ĩuicto
populo clarissimoq imperio pulcherrime
esse laturos. Quod siiam sint id quod sũ¬
mo furore cupiunt adepti. num illi an

Expanded text:
sunt. quod si maturius facere voluissent sunt. quod si maturius facere voluissent neque, id quod stultissimum est, certare cum usuris fructibus praediorum, et locupletioribus his et melioribus civibus uteremur. sed hosce homines minime puto pertimescendos, quod aut deduci de sententia possunt aut, si permanebunt, magis mihi videntur vota facturi contra rem publicam quam arma laturi. alterum genus est eorum qui, quamquam premuntur aere alieno, dominationem tamen exspectant, rerum potiri volunt, honores quos quieta re publica desperant perturbata se consequi posse arbitrantur. quibus hoc praecipiendum videtur, unum scilicet et idem quod reliquis omnibus, ut desperent id quod conantur se consequi posse: primum omnium me ipsum vigilare, adesse, providere rei publicae; deinde magnos animos esse in bonis viris, deos denique immortalis huic invicto populo, clarissimo imperio, pulcherrimae uxilium esse laturos. quod si iam sint id quod summo furore cupiunt adepti, num illi in
Abbreviated transcription (Latin):
tam ulcisci studeo quam sanari sibi ipõs
possit si me dudire uolunt intelligo Expo
nam uobis. Quitites ex quibus generibus
hominum iste copie comparantur. Demde
singuuis medicinam consilũ atq orõnis
mee si quam potero afferam. unum genꝰ
est corum qui magno in ere alieno maio¬
resctiam possessiones habeant quarum a¬
more adducti nullo modo dissolui possũt
Horum hominum species est honestissima
sunt enim locupletes uoluntas uero corũ¬
et causa impudentissuna Tuagris tu edi¬
fitus tu argento tu familia tu rebus omĩb
ornatus & copiosussis & dubitas de posses¬
sione detrahert acquirert ad fidem Quid
enm expectas bellum. quid ein inuasta¬
tione otum tuas possessiones sacto sanctas
futuras putas. An tabulas nouas errant q
istas a catilina expectant. Meo benifitio
tabule noue proferentur uerum etiam¬
autionarie. Neque enim isti qua possessio¬
nes habent alia ratione salui esse ulla pos¬

Expanded text:
tam ulcisci studeo quam sanare sibi ipsos, tam ulcisci studeo quam sanare sibi ipsos, possit, si iam me audire volent, intellego. exponam enim vobis, Quirites, ex quibus generibus hominum istae copiae comparentur; deinde singulis medicinam consili atque orationis meae, si quam potero, adferam. Vnum genus est eorum qui magno in aere alieno maiores etiam possessiones habent quarum amore adducti dissolvi nullo modo possunt. Horum hominum species est honestissima — sunt enim locupletes — voluntas vero et causa impudentissima. tu agris, tu aedificiis, tu argento, tu familia, tu rebus omnibus ornatus et copiosus sis, et dubites de possessione detrahere, adquirere ad fidem? quid enim exspectas? bellum? quid ergo? in vastatione omnium tuas possessiones sacrosanctas futuras putes? an tabulas novas? errant qui istas a Catilina exspectant: meo beneficio tabulae novae proferuntur, verum auctionariae; neque enim isti qui possessiones habent alia ratione ulla salvi esse pos
Abbreviated transcription (Latin):
quirites in uidie mee leuandę causa ut.l
Catilinam ducem exexcitum hostium atq
do quod illum emniscrim potius quam quod
ciecerim. Sed quom sint homities qui illuin
quom profectus sit ciectum esse dicant idẽ
si interfectus esset quid dicerent. Qnamqͣ.
isti qui catilinam massiliam ite dictitant᷑
non tam hec queruntur quam uerentur:
Nemo est istorlim tam misericors qui illum
non ad manlium ꝗͣ acl Massilionses ire
malit Ille autem sine me hercule hoc quod
agit utiꝗͣ antea cogitasset. tamen latroci¬
nantem se interfici mallet quam exilem
uiuere. Num uero quom ei nichil ad huc pre¬
ter ipsius uoluptatem cogitationem accide¬
rit nisi quod uiuis nobis roma profec̾tus est
opteinus potius ut cat in exilium quara q̃¬
ramur. Sed quor tam diu de uno hoste qͥ¬
semper uolin muruis interesc nõ timeo
De his qui dissimulant qui rome temanẽt
qui nobiscum sunt nichil diciimiis. quos
quidem ego si ullo modo ficri posset non

Expanded text:
Quirites, invidiae meae relevandae causa ut L. Lucium Quirites, invidiae meae relevandae causa ut L. Lucium Catilinam ducere exercitum hostium atque do quod illum emiserim potius quam quod eiecerim. sed cum sint homines qui illum, cum profectus sit, eiectum esse dicant, idem, si interfectus esset, quid dicerent? quamquam isti qui Catilinam Massiliam ire dictitant non tam hoc queruntur quam verentur. nemo est istorum tam misericors qui illum non ad Manlium quam ad Massiliensis ire malit. ille autem, si me hercule hoc quod agit numquam antea cogitasset, tamen latrocinantem se interfici mallet quam exsulem vivere. nunc vero, cum ei nihil adhuc praeter ipsius voluntatem cogitationemque acciderit, nisi quod vivis nobis Roma profectus est, optemus potius ut eat in exsilium quam queramur. sed cur tam diu de uno hoste loqusemper volui, murus interest, non timeo: de his qui dissimulant, qui Romae remanent, qui nobiscum sunt nihil dicimus? quos quidem ego, si ullo modo fieri possit, non
Abbreviated transcription (Latin):
tus ingxilium se massiliam ut aiunt nõ
in hec castra conferet .O. condicionem mi¬
seram non modo ad ministrande uerũ
is circumclusus ac debilitatus subito per¬
timuerit sententiam mutauerit deserue¬
rit suos consilium belli faciendi abicierit
ab hoc cursu sccleris et belli iter ad fugã
atque in exilium conuerterit non ille
spoliatus a me atmis audatie. non obstupe¬
factus ac perterritus mea diligentia non de
spe conatuq depulsus. sed indemtiatus inno¬
cens in exilium eiectus a consule ui et minis
esse dicetur. Et erunt qui si hoc fecerit nõ¬
illum improbum sed miserum me non dili¬
gentissimum consulem. sed crudelissimu
Ryrannum existimari uelint. Est michitã¬
ti Quirites huius inidie false atq inique
tempestatem subire dũ modo ⁊ nobis hui
orribilis belli ac nefarii periculum depellat
dicatur sane eicctus ame dũmodo eat in
exilium sed michi eredite non est iturus.
nunquam ego adiis ĩmortalibus optabo

Expanded text:
tus in exsilium se Massiliam, ut aiunt, non tus in exsilium se Massiliam, ut aiunt, non in haec castra confert. O condicionem miseram non modo administrandae verum is circumclusus ac debilitatus subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit suos, consilium belli faciendi abiecerit, et ex hoc cursu sceleris ac belli iter ad fugam atque in exsilium converterit, non ille a me spoliatus armis audaciae, non obstupefactus ac perterritus mea diligentia, non de spe conatuque depulsus, sed indemnatus innocens in exsilium eiectus a consule vi et minis esse dicetur: et erunt qui illum, si hoc fecerit, non improbum sed miserum, me non diligentissimum consulem sed crudelissimum tyrannum existimari velint! est mihi tanti, Quirites, huius invidiae falsae atque iniquae tempestatem subire, dum modo a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum depellatur. dicatur sane eiectus esse a me, dum modo eat in exsilium. sed mihi credite, non est iturus. numquam ego ab dis immortalibus optabo,
Abbreviated transcription (Latin):
Catilina uenisset quis eum setuator appella¬
uit quissalutauit. quis demque ita non as¬
pexit ut perditum cuem ac non potius ut
importunissimum hostem quin etiam pͥri¬
cipes cius ordinis partem illam subselliorũ
ad quam ille accesserat nudam atque mna¬
nem teliquerunt. Hic ego uehemens ille cõ¬
sul qui uerbo cines in exilium citio quesiui
⁊ catilina in nocturno conuentu apud M
leccam fuisse necne quom homo audacis
Pate feci cetera quid ea nocte egisset ubi fins¬
set quid in proxima constitusset Quemad
modum esset eiratio totius belli descripta do¬
cui quom hesitatetur quom teuertatetur
quesini quid dubitatet proficisci eo quo iã
um doimi suc fecerat. scirem este prenus¬
sam in exilium ciciebam. quem ingręssũ
in bellum esse iudebam. Et enim credo
Manluis iste centurio qui in agro fesu¬
lano castra posuit bellum .p. romano suo
nom ine induxit. Et illa castra niinc nõ
Catilinam ducem erpectant. Et ille cicc¬

Expanded text:
Catilina venisset, quis eum senator appellaCatilina venisset, quis eum senator appellavit, quis salutavit, quis denique ita aspexit ut perditum civem ac non potius ut importunissimum hostem? quin etiam principes eius ordinis partem illam subselliorum ad quam ille accesserat nudam atque inanem reliquerunt. hic ego vehemens ille consul qui verbo civis in exsilium eicio quaesivi a Catilina in nocturno conventu ad M. Marcum Laecam fuisset necne. cum ille homo audacisspatefeci cetera: quid ea nocte egisset, ubi fuisset, quid in proximam constituisset, quem ad modum esset ei ratio totius belli descripta edocui. cum haesitaret, cum teneretur, quaesivi quid dubitaret proficisci eo quo iam um domi suae fecerat scirem esse praemissam. in exsilium eiciebam quem iam ingressum esse in bellum videram? etenim, credo, Manlius iste centurio qui in agro Faesulano castra posuit bellum populo Romano suo nomine indixit, et illa castra nunc non Catilinam ducem exspectant, et ille eiec
Abbreviated transcription (Latin):
pulo et facett possit omia sunt externa uni
uirtute tetra mariq pacata domesticum
bellum manet intus insidic sunt intus in¬
clusum periculum ese intus ẽ hostis cum
luxuria nobis cum amentia cum scelerę no¬
bis certandum est Hinc ego nie bellodu¬
cem profittor quiiti .p. causa suscipio ini¬
micitias perditorum hominum Que sana¬
ti poterunt quacunquę ratione sanabo q̃
resccanda crunt non patiar ad perncicra
ciuitatis manere. Pidinde extant aut quic¬
scarit aut si et in urbe & in cadem mente
permanent ea que merentur expectent.
At etiam sunt qui dicant Quirites qui dica¬
ut inexilium a me ciectum esse Catilinam
quod ego si uerbo assequi possem istos ipsos
eiceremtꝰ qui hec loquuntur homo enim ui¬
delicet timidus aut etiam permodestus uo¬
cem consulis ferre non potiur simul atquę
irt inexilium iuissus est paruit. Qui ut hester¬
no die quom domi mec pene interfectus
essem senatum in edem iouis Statoris uo

Expanded text:
pulo Romano facere possit. omnia sunt externa unius pulo Romano facere possit. omnia sunt externa unius virtute terra marique pacata: domesticum bellum manet, intus insidiae sunt, intus inclusum periculum est, intus est hostis. cum luxuria nobis, cum amentia, cum scelere certandum est. huic ego me bello ducem profiteor, Quirites; suscipio inimicitias hominum perditorum; quae sanari poterunt quacumque ratione sanabo, quae resecanda erunt non patiar ad perniciem civitatis manere. proinde aut exeant aut quiescant aut, si et in urbe et in eadem mente permanent, ea quae merentur exspectent. at etiam sunt qui dicant, Quirites, a me eiectum esse Catilinam. quod ego si verbo adsequi possem, istos ipsos eicerem qui haec loquuntur. homo enim videlicet timidus aut etiam permodestus vocem consulis ferre non potuit; simul atque ire in exsilium iussus est, paruit. quin hesterno die, cum domi meae paene interfectus essem, senatum in aedem Iovis Statoris con
Abbreviated transcription (Latin):
nsi incendia nisi tapinas. Patrimonia sua
profuderunt fortumas suas obligauerunt
tes corumiam pridem nuper deficere ce¬
pit. Fadem illa que erat tamen in abrindati¬
tia libido manet quod si in uino & alea cõ¬
messationes solum et scorta quererent cent
quidem illi desperandi sed tameri essent
ferendi hos uero quis ferte possit homiẽs
inertes fortissimis uiris insidiati stultissi¬
mos prudentissimis ebriosos sobruis dor¬
mientes ingilantibus qui ubi insi accubã¬
tes in conuiuiis complexi mulieres im¬
pudicas uino languidi conferti cibo ser¬
tis tedimiti unguentis obliti debilitan stup¬
ris cructant set monibus suis cedem bonor
atque urbis incendia quibus ego confido
impendere fatim aliquod & pcnam iam
dui improbitati nequitie sceleri libidim
debitam aut instare iam plane aut certe
appropinquate. Quod si meus consulatus
quoniam sane non potest substulerit nõbre¬
perti mes camus. nullus itx qui bellum po¬

Expanded text:
nisi incendia, nisi rapinas. patrimonia sua nisi incendia, nisi rapinas. patrimonia sua profuderunt, fortunas suas obligaverunt; res eos iam pridem, fides nuper deficere coepit: eadem tamen illa quae erat in abundantia libido permanet. quod si in vino et alea comissationes solum et scorta quaererent, essent illi quidem desperandi, sed tamen essent ferendi: hoc vero quis ferre possit, inertis homines fortissimis viris insidiari, stultissimos prudentissimis, ebrios sobriis, dormientis vigilantibus? qui mihi accubantes in conviviis, complexi mulieres impudicas, vino languidi, conferti cibo, sertis redimiti, unguentis obliti, debilitati stupris eructant sermonibus suis caedem bonorum atque urbis incendia. quibus ego confido impendere fatum aliquod et poenam iam diu improbitati, nequitiae, sceleri, libidini debitam aut instare iam plane aut certe appropinquare. quos si meus consulatus, quoniam sanare non potest, sustulerit, non brepertimescamus, nullus rex qui bellum po
Abbreviated transcription (Latin):
pollicebatur. Nunc uero quam subito nõ
hnodo ex urbe uerum etiam ex agris ingẽ¬
tem numerum hominum perditorum cͦol¬
galo totius italic oppressus ere alieno fuit
quem non ad hoc meredibile scclexis fediis
acciuerit. Atque ut eius diuersa studia in
dissimili ratione perspicere possitis nemoẽ
in ludo gladiatorum paulo ad facinus au¬
datior qui se non intimum Catiline eẽ fater¬
tur. Nemo in scena leuior & nequior qui
scnon eiusdem prope sodalem fuisse cõme¬
moret atque idem tamen scuprorum et sce¬
lerum exercitationę assue factus frigore fa
me ac siti & ugiliis perferendis fortis abistis
ortdicabatur quom industrię subsidia atq¬
uirtutis instrumenta in libidinem audai¬
amque consumerent. Hunc uero si sequ¬
nti crunt sui comites si ex urbe exierint de¬
speratorum hominum flagitiosi greges oues
beatos .o. tem .p. fortunatamꝰ o. preclaram lau¬
dem consuladis mei. Non enim iam sunt

Expanded text:
pollicebatur. nunc vero quam subito non pollicebatur. nunc vero quam subito non solum ex urbe verum etiam ex agris ingentem numerum perditorum hominum condem in angulo totius Italiae oppressus aere alieno fuit quem non ad hoc incredibile sceleris foedus asciverit. atque ut eius diversa studia in dissimili ratione perspicere possitis, nemo est in ludo gladiatorio paulo ad facinus audacior qui se non intimum Catilinae esse fateatur, nemo in scaena levior et nequior qui se non eiusdem prope sodalem fuisse commemoret. atque idem tamen stuprorum et scelerum exercitatione adsuefactus frigore et fame et siti et vigiliis perferendis fortis ab istis praedicabatur, cum industriae subsidia atque instrumenta virtutis in libidine audaciaque consumeret. hunc vero si secuti erunt sui comites, si ex urbe exierint desperatorum hominum flagitiosi greges, o nos beatos, o rem publicam fortunatum, o praeclaram laudem consulatus mei! non enim iam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolent ad uesperam consequẽtur O. fortu¬
natam rem .p. siquidem hanc sentinam hu¬
ius urbis eiecerit uno me hercule exhausco¬
Catilina telenata michi & recreata tes. p.¬
iuidetur. Quid enim mali aut sccleris fingi
aut excogitari poterit quod non ille conce¬
perit. Quis tota italia beneficiis. Quis gladia¬
tor. Quis latro. Quis siccarius. Quis parricida
Dius testamẽtorum subiector. Quis circũscrip¬
tor. Quis ganeo. Quis nepos. quis adulter que
mulier infamis. Quis corruptor iunẽtutis
Ouis corruptus. quis perditus ĩ ueniri potest
qui se cum Catilina non familiarissime urx¬
isse fateatur. Que çedes per hosce annossine
illo facta est. quod nefarium stuprum insi
Per illum. Iam uero que tanta in ullo unqͣ
Homĩe uuuc̃tutis illecebra fuit quantum in
illos qui alios ipse amabat turpissime alior
nmori flagitiosusime scriuebat. Aliis fructũ
libidinumꝰ. Aliis mortem parentum. nõ struc¬
tum modo implendo uerum &̃ adiunãdo

Expanded text:
volent, ad vesperam consequentur. O fortuvolent, ad vesperam consequentur. O fortunatam rem publicam, si quidem hanc sentinam urbis eiecerit! uno me hercule Catilina exhausto levata mihi et recreata res publica videtur. quid enim mali aut sceleris fingi aut cogitari potest quod non ille conceperit? quis tota Italia veneficus, quis gladiator, quis latro, quis sicarius, quis parricida, quis testamentorum subiector, quis circumscriptor, quis ganeo, quis nepos, quis adulter, quae mulier infamis, quis corruptor iuventutis, quis corruptus, quis perditus inveniri potest qui se cum Catilina non familiarissime vixisse fateatur? quae caedes per hosce annos sine illo facta est, quod nefarium stuprum non per illum? iam vero quae tanta umquam in ullo iuventutis inlecebra fuit quanta in illo? qui alios ipse amabat turpissime, aliorum amori flagitiosissime serviebat, aliis fructum libidinum, aliis mortem parentum non modo impellendo verum etiam adiuvando
Abbreviated transcription (Latin):
periti si in hunc anim aduertissent crude¬
liter &nchil egrogie facturte esse dict¬
tent.Nunc intelligo si ute quo intendit
tutuanliana castra peruenerit nemiit
stultum tam fore qui non indeat coniu¬
ratioer esse factam neminem tam im¬
Suiecerit secumq scruos edirtrit & eo¬
demeciteosq undiq collectos naufragos
nggino auctit Extinguctur atq delebit
mur. Sed nescio quo pacto omdiuoro¬
muit. protinus profugit ii quid expectant ne
illi uchementer errant᷑ si illam pristinara leui¬
tatem perpetuam sperant futsiram. Quid ex¬
pectaui iam sum assequiitus ut uos omnes¬
aperte factam esse coniurationem contra rem
.P. iuderctis insi uero siquis est qui Catiline
similis cum Catilina sentire non pud&. Nõ
est iam leuitatis locus. seueritatem res ipsa fla¬
gitat Unum etiam nunc concedam exeant
proficiscantur ne paciantur desiderio sui
Catilinam miserum tabescert de monstra¬
bo iter Aurelia ua profectus est si accelente.

Expanded text:
periti, si in hunc animadvertissem, crudeperiti, si in hunc animadvertissem, crudeliter, et regie factum esse dicerent. Nunc intelligo, si iste, quo intendit, in Manliana castra pervenerit, neminem tam stulrum fore, qui non videat coniurationem esse factam: neminem tam imse eiecerit, secumque suos eduxerit, et eodem ceteros undique collectos naufragos aggregaverit: exstinguetur, atque delebitur mur: sed nescio, quo pacto omniumuit, profugit: hi quid exspectant? ne illi vehementer errant, si illam meam pristinam lenitatem perpetuam sperant futuram. quod exspectavi, iam sum adsecutus ut vos omnes factam esse aperte coniurationem contra rem publicam videretis; nisi vero si quis est qui Catilinae similis cum Catilina sentire non putet. non est iam lenitati locus; severitatem res ipsa flagitat. unum etiam nunc concedam: exeant, proficiscantur, ne patiantur desiderio sui Catilinam miserum tabescere. demonstrabo iter: Aurelia via profectus est; si accelerare
Abbreviated transcription (Latin):
tior seueritatis aut fortitudinis in iudia q̃
prertie sut nequitie pertimoscenda Ancũ
bello uasca bitur italia uex abi intur urbes̃
tpcta axdebunt tute non existimas inui¬
die ncendio conflagraturur. Hiscgo san
qui hoc idem sentiunt mentibus paucars
uiiis usuram hore gladiatori isti ad uiuẽ¬
dum nor dedissem. Et enim sisunid rue
& clarissimi ciues saturriini et gracchoꝵ
& flacchi superiorum compluruirisao¬
guine non modo senon contaminarũt
sed eciart. honestauerunt certeuatu¬
dum michi non erat nequid hoc pari¬
cida cuuum intefecto inuidic risi im
posteritatem itdundaret. Quod simax
ime ea inichi impenderet : tamen hoc
amrtio somper fui ut inuidican untute
partara glorieti nor in uidiam putatẽ
Quamꝗͣ nion nulli sunt in hoc ordine qui
tie mollibus serientus alui erunt coniura.¬
tiquemq nascentem non credendo cor¬
tobora uerunt quorum autem scquuti mił¬
tinon soliut imptobi uerura ctiam ita¬

Expanded text:
tius severitatis ac fortitudinis invidia quam tius severitatis ac fortitudinis invidia quam inertiae ac nequitiae pertimescenda. an, cum bello vastabitur Italia, vexabuntur urbes, tecta ardebunt, tum te non existimas invidiae incendio conflagraturum?’ his ego sam hominum qui hoc idem sentiunt mentibus pauca reunius usuram horae gladiatori isti ad vivendum non dedissem. etenim si summi viri et clarissimi cives Saturnini et Gracchorum et Flacci et superiorum complurium sanguine non modo se non contaminarunt sed etiam honestarunt, certe verendum mihi non erat ne quid hoc parricida civium interfecto invidiae mihi in posteritatem redundaret. quod si ea mihi maxime impenderet, tamen hoc animo fui semper ut invidiam virtute partam gloriam, non invidiam putarem. quamquam non nulli sunt in hoc onae mollibus sententiis aluerunt, coniurationemque nascentem non credendo corroboraverunt. Quorum auctoritatem secuti multi, non solum improbi, verum etiam im
Abbreviated transcription (Latin):
te queso diligtater que dicara et ca peni¬
pis amnis uescris mentibusq mandate
Eteuim sil tecum patria que michi dite
mea multo est catior si cuncta italiasi
agis nTune eum quem cominimem hostem
co̾m peristi quem ducem belli futurum ut¬
des quem expectari imperatorem incas¬
tris hostium sentis. auctorem sccleris prin.¬
cipem coniurationis. se uocatorem seruoꝵ
& ciuium perditorem exire paciere ut abs
te non einissus ex urbe sed ĩmissus in urbẽ
esse indeatur. Nonne hunc in uincla duci
nonne ad mortem rapi. non sumino supo¬
plicio mactari imperabis. Quid tanderu
tt impedit. Mors ne maiorum. At pscpe pͥ
um iomanotum supplicio togait sunt
diam posteritatis tines. prelarara uero
peromano ri feris graciam quite hominẽ
per teceguutum nulla cõmendatione ma¬
orum tãm mature ad sũmum ĩprrm
perinnes honorum gradus extulit scđ pro¬
ptor inuidiam aut aliquoius periculi tisr¬
tum salutema cunum tuorum negligis sed
fiquis ese inuidie metus non est uichemeti¬

Expanded text:
te, quaeso, diligenter quae dicam, et ea penitus animis vestris mentibusque mandate. etenim si mecum patria, quae mihi vita mea multo est carior, si cuncta Italia, sagis? tune eum quem esse hostem comperisti, quem ducem belli futurum vides, quem exspectari imperatorem in castris hostium sentis, auctorem sceleris, principem coniurationis, evocatorem servorum et civium perditorum, exire patiere, ut abs te non emissus ex urbe, sed immissus in urbem esse videatur? nonne hunc in vincla duci, non ad mortem rapi, non summo supplicio mactari imperabis? quid tandem te impedit? mosne maiorum? at persaepe um Romanorum supplicio rogatae suntdiam posteritatis times? praeclaram vero populo Romano refers gratiam qui te, hominem per te cognitum, nulla commendatione maiorum tam mature ad summum imperium per omnis honorum gradus extulit, si propter invidiam aut alicuius periculi metum salutem civium tuorum neglegis. sed si quis est invidiae metus, non est vehemen
Abbreviated transcription (Latin):
trum. Nos autem uri fortes sãtisfacere it¬
p undenuir si istius furorem ac tela uittui
Ad mortem te Catiliua duci uissu cor¬
sulis te pridem oportebat inte confęr¬
pestem isti quam tuin nos iam diuma¬
hinaris. An uero uĩe amplissimus. PSe¬
pio pontifex maximus Ti ura cchum me¬
diocriter labefactantem statim ter
cede atq incendis uastate cupientem
nos consules perferemus. Nam illa nimis
& itiqua preterco quod quasi Seruliu
Athala Spurium Aelium nonis rebus
studentem in mnu sua occidit fuit ista
quondam in hac it p untus ut uiti for¬
tes acrioribus supplitiis ciuem perintio¬
sum quam a cerbissimum hostem coher¬
cerent Habernus enim senatus cõsultas
inte catilina uehemens et graue. Non de¬
est enin terp consilium neq anctoria¬
tis huius ordinis. Nos nol dico apertecõ¬
sule nos desumus. Decitint quotidat
a maioribus occisus est cura liberis occis
est M. Fuluius consularis simili senatus

Expanded text:
trum. Nos autem viri fortes, satisfacere retrum. Nos autem viri fortes, satisfacere reipubl. videmur, si istius furorem, ac tela viremus. Admortemte, Catilina, duci, iussu consulis, iam pridem oportebar: inte conferripestem istam, quam tu in nos omnes iam diu machinaris. An vero vir amplissimus, P. Scipio, Pontifex maximus, Tidiocriter labefactantem statum rei caede atque incendiis vastare cupientem nos consules perferemus? nam illa nimis antiqua praetereo, quod C. Gaius Servilius Ahala Sp. Maelium novis rebus studentem manu sua occidit. fuit, fuit ista quondam in hac re publica virtus ut viri fortes acrioribus suppliciis civem perniciosum quam acerbissimum hostem coercerent. habemus senatus consultum in te, Catilina, vehemens et grave, non deest rei publicae consilium neque auctoritas huius ordinis: nos, nos, dico aperte, consules desumus. decrevit quondam s, maioribus, occisus est cum liberis M. Marcus Fulvius consularis. simili senatus
Abbreviated transcription (Latin):
not amcu docere possedisle inulto iam iui
quent A cccinne fundus sit necne mc
unc. Quom hee ita sint statuite quiduos
illius confessio de ui quid nostra decisio de
quitate quid ratio interdicti de uire admo¬
Neant ut iudicctis
OSUETAN¬
FMABUTERE
atilina patientia nostra
Iuam duui furor iste tu
iobis cludor Quem ad
nem esfrcuata iac tabi
audatia. Nichil ne te noc¬
guruum presidium pala
enchil urbis igilie nichil timor popu
nichil concursus bonorum omnium ni¬
chil huc munitissimus habendi senatus
locus nichil horum ora uultusq mouerut
Pitere tua consilia non sentis constrictam
iam omnium horum conscientia teneri co¬
uirationem tuam non uides. Quid ꝓrima
quid superiore nocte egeris ubi fuelis quos
conuocaris Quid consilu ceperis. quem no¬
mores senatus hec intelligit consul uidet hic
fit publici consilu particeps notat & desig¬
nat oculis ad cedem unum quemq nos¬

Expanded text:
ne, tamen doceri possedisse; multo etiam minus ne, tamen doceri possedisse; multo etiam minus quaeri A. Caecinae fundus sit necne, me ecinae: cum haec ita sint, statuite quid vosinibus, quid illius confessio de vi, quid nostra decisio de aequitate, quid ratio interdicti de iure admoneat ut iudicetisue tandem abutere, Catilina, patientia nostra? quam diu etiam furor iste tuus nos eludet? quem ad finem sese effrenata iactabit audacia? nihilne te nocturnum praesidium Palati, nihil urbis vigiliae, nihil timor populi, nihil concursus bonorum omnium, nihil hic munitissimus habendi senatus locus, nihil horum ora voltusque moverunt? patere tua consilia non sentis, coiam omnium horum conscientia reneri coniurationem tuam non vides quid proxima, quid superiore nocte egeris, ubi fuelis, quos convocaveris, quid consilii coeperis, quem nomores! Senatus haecintelligit, Confulvidet: hicfit publici consilii particeps, nocat: et designat oculisad caedem unumquemque nos
Abbreviated transcription (Latin):
moita se probatumꝰ uobis escriq simi¬
ibus semper uoluit ut non tinus in
Uac causa laborarit neq contenderit
aliquid quam ne dissoluti telinquete
uidererur nec minus uereretur ne cõ¬
tusanere Ebutium quam de eo cõttu¬
tus esse existimaretur. Qua propite si
quid extra uidicium est quod uirtuti¬
homim tribuetidum sit habetis hort¬
nemn singulari pudore uirtute cogni¬
ta& spectata fide amplissimis eteuite
normine totius in utraq fortuna cog¬
ntum multis sigins & iuitutis & Hu¬
mmtatis. si quid in contiaria parte mn
homine offendendinti sit habctis cum
ut nichil dicam amplius qui se hoies
cogisse fatcatur. Sin hominibus remotis de
causa queritis quom iuditiu de iusitis
Qui arquitur uim se hominibus arinatis fe¬
ilse fate atur ucibose non equitate deferide¬
r conctur id quoq ei uerbim direꝑtum
esse uideatis aucto nitaten sapientissimoꝵ
Hoininum facere nobiscum In iudinum
uon ueinre utrum Cecinna possedera nec¬

Expanded text:
homo est, ita se probatum vobis vestrique simihomo est, ita se probatum vobis vestrique similibus semper voluit ut id non minus in hac causa laborarit ne inique contendere aliquid quam ne dissolute relinquere videretur, nec minus vereretur ne contemnere Aebutium quam ne ab eo contemptus esse existimaretur. quapropter, si quid extra iudicium est quod homini tribuendum sit, habetis hominem singulari pudore, virtute cognita et spectata fide, amplissimo totius Etruriae nomine, in utraque fortuna cognitum multis signis et virtutis et humanitatis. si quid in contraria parte in homine offendendum est, habetis eum, ut nihil dicam amplius, qui se homines coegisse fateatur. sin hominibus remotis de causa quaeritis, cum iudicium de vi sit, is qui arguitur vim se hominibus armatis fecisse fateatur, verbo se, non aequitate, defendere conetur, id quoque ei verbum ipsum ereptum esse videatis, auctoritatem sapientissimorum hominum facere nobiscum, in iudicium non venire utrum A. Caecina possederit nec
Abbreviated transcription (Latin):
causam tichil hoc pertinuisse prieũ
ex eo antelligi potest quoduos de utrt
iplicato nosi debetis deinde quod sylla
pseita tulit de ciuitite ut subsculei Por
ueta nt quhereditates iubet guituto de
qirs esse quo fuerint arirui nenses qbs
quis ignorat duodecim coloniarem
teusse. Quod si adimi ciuitas A Cecine
lege potuissee magis illam inatone
taoaen onies boni quetemus quatti ad
modum spectatissimum prudentissi¬
mitq hominem sũmo consilio suma
pirtute sumima auctoritate dom estica
preditum leuatum in iuria cuicr
qrieie possemus: quam uti nunc quomti
de uure ciuutatis nichil potuerit deper¬
dere qruis quam existat nnisi tui seetesi¬
muis et stulticia& impudeutia quihinc
qinitatem ademptam esse dicat QU
qũ recuperatores suum ius uon deser¬
uit neq quicquam illius audatie pe¬
tulantiȩq concessit detlinquo ititi
cominuniem causam populiq is in
uestra fide acteligione depono łsho

Expanded text:
causam nihil hoc pertinuisse primum causam nihil hoc pertinuisse primum ex eo intellegi potest quod vos ea de re iudicare non debetis; deinde quod Sulla ipse ita tulit de civitate ut non sustulerit horum nexa atque hereditates. iubet enim eodem iure esse quo fuerint Ariminenses; quos quis ignorat duodecim coloniarum tuisse? quod si adimi civitas A. Caecinae lege potuisset, magis illam rationem tamen omnes boni quaereremus, quem ad modum spectatissimum pudentissimumque hominem, summo consilio, summa virtute, summa auctoritate domestica praeditum, levatum iniuria civem retinere possemus, quam uti nunc, cum de iure civitatis nihil potuerit deperdere, quisquam exsistat nisi tui, Sexte, similis et stultitia et impudentia qui huic civitatem ademptam esse dicat. qui quoniam, recuperatores, suum ius non deseruit neque quicquam illius audaciae petulantiaeque concessit, de reliquo iam communem causam populique Romani ius in vestra fide ac religione deponit. is
Abbreviated transcription (Latin):
uutculamitatem eosolum uertunt hoc
st sedem ac locum mutant Iaq nus¬
a inlege nostra reperietur apuđ c¬
teoas eieates malefitium ullum ex¬
lio esse mutatum. Sed quom oinnes
uincla neces ignominasq uettant
que sunt legibus constitute confugiũt
quas ⁊d arma in exilium qutsgm
omutate legis uim subire uellent. nõ
prius ciuifatem quam uitam amit¬
Oouiis sed abhis telinquitur atq de¬
poirurNam quom ex uostto dut
duatum eiuitatum nemo esse possit
his qui profugit receptu NRquo
piolapsu esse quam ratio nosea udi¬
tu postulatit Uerum id feci nont quod
desiderare arbitrater sed ut otnnes in¬
telligttent diec ademptam quorquam
quotateor esse nequadim possc Hoc
quom cos seut uoluis quibiis Suado
iid inourism facere tuiti osoles¬
teros nquos ueteresq ciucs. Neq enim
ratio fferri potit quot si quolꝗuam
nouo eii poraerit adimi coutis no
cuubibus patritus omnibus antiquissimnis
cnubus possit Nnti adhacuidesti

Expanded text:
aut calamitatem, eo solum vertunt, hoc aut calamitatem, eo solum vertunt, hoc est sedem ac locum mutant. itaque nulla in lege nostra reperietur, ut apud ceteras civitates, maleficium ullum exsilio esse multatum; sed cum homines vincula, neces ignominiasque vitant, quae sunt legibus constitutae, confugiunt quasi ad aram in exsilium. qui si in civitate legis vim subire vellent, non prius civitatem quam vitam amitcivitas, sed ab eis relinquitur atque deponitur. nam, cum ex nostro iure duarum civitatum nemo esse possit, is qui profugit receptus est iprolapsum quam ratio vestri iudici postularit. verum id feci, non quo desiderare arbitrarer, sed ut omnes intellegerent nec ademptam cuiquam civitatem esse neque adimi posse. hoc cum eos scire volui quibus Sulla voluit iniuriam facereteros novos veteresque civis. neque enim ratio adferri potest cur, si cuiquam novo civi potuerit adimi civitas, non omnibus patriciis, omnibus antiquissimis civibus possit. nam ad hanc quidem