comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agnũ et mirabile dilectissimi¬
brato petro aplõ consortiũ potencie sue
tribuit diuina dignatio: et si quid cũ
eo cõmune ceteris uoluit esse prĩcipib:
nũquã nisi per ip̃m dedit quicquid
aliis nõ negauit. Om̃s apłos dñs¬
nis est: quain diu humane ignorãtie
ambiguitas explicatur. At ubi quid¬
habeat discipuloꝵ sensus exigiear:
primus est in donũ cõfessione. qui
primus est in apłica dignitate: Qui
cũ dixisset tu es xp̃s filius dei unu: re¬
spondit ei iħ̾s. Beatus es symõ bario¬
na: quia caro et sanguis nõ reuelauit
tibr: sed pater meus qui in celis est:
I dest ideo beatus es: quia te pater me¬
us docuit. nec terrena opimo te fefeĩ¬
lit. sed inspiratio celestis ĩstruxit: et
ipso primo apłoꝵ demonstraret exem¬
qd̃ offercbat in copore. nõ tamẽ pro
dño ut temere prefumebat precessit:
sed aliter quã putabat. Namqz ante
mortẽ et resurrectionẽ dñi. et mortuus
est negando: et reuicit plorando. Sed

Expanded text:
Magnum et mirabile, dilectissimi, huic viro consortium potentiae suae tribuit divina dignatio; et si quid cum eo commune caeteris voluit esse principibus, numquam nisi per ipsum dedit quidquid aliis non negavit. Omnes deninis fuit, quandiu humanae ignorantiae ambiguitas perstitit. At ubi habeat discipulorum sensus exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat apostolica dignitate. Qui cum dixisset: Tu es Christus Filius Dei vivi , respondit ei Jesus: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio coelestis instruxit. Et ipso primo Apostolorum demonstraret exemquod offerebat in corpore. Non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat. Namque ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando: sed
Abbreviated transcription (Latin):
solẽnitate genitricis dei marie: no¬
lite cessare a laudibz. Quod si uir¬
go es gaude: quia meriusti esse qd
laudas et tu. Tantũ cura ut sis:
que digne laudare possis. Quod
si cõtinens et casta: uenerare et lau¬
da: quia non constat. ut possis
esse casta. quã ex grã xp̃i que fuit
plenissime in maria. quã laudas:
Quodsi cõuigata certe aut pecca¬
trix: nĩchil hoĩz confitere et lauda:
grã ut laudent. Et quãuis non
sit speciosa laus more pctõris. noli
uenia. unde et omĩbus ut laudes.
Alioqiĩ nisi iuxta modulũ ĩgenii
nri deũ laudare in scĩs suis studea¬
mus: quomodo eũ scdm quod cani¬
mus. iuxta multitudinẽ magnitu¬
dinis eius laudare poterimus:
Omĩno hoc preter mittendũ non
est: qd̃ ĩpleturi sumus quandoq
sus est: qd̃ uoce nõ possumus. nec
facũdia ualemus. exequamur uotiᷤ
et medullis cordis: quia magnus
et bonus est atqz ĩmẽsus. tantus
ac talis quantũ et qualẽ ip̃e nouit:
stiuitatẽ gloriose semꝑ birgĩs ma¬

Expanded text:
solemnitate genitricis Dei Mariae, nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude, quia meruisti esse et tu quod laudas: tantum cura ut sis, quae digne laudare possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat, ut possis esse casta, quam ex gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata certe aut peccatrix, nihilominus confitere et lauda, gratia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli ttitur venia, unde et omnibus, ut laudes. Alioqui nisi juxta modulum ingenii nostri Deum laudare in Sanctis suis studeamus: quomodo eum, secundum quod canimus, juxta multitudinem magnitudinis ejus, laudare poterimus? omnino quippe praetermittendum non est, quod impleturi sumus quandoquesus est, quod voce non possumus, nec facundia valemus, exsequamur votis et medullis cordis: quia magnus et bonus est atque immensus, tantus ac talis quantum ac qualem ipse se novit, stivitatem gloriosae semper virginis Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ne bona pro tẽporali retributione fa¬
ciatis. I pm̃ testem ur̃i operis querite:
quẽ iudicẽ sustinetis: Occulta nũc esse
pore in publico ostendat. Sicut carm
ur̃e ne deficiat cibos cotidie prebetis:
sic mẽtis ur̃e cotidiana alimẽta bona
sint oꝑa. C ibo corpus pascitur: pio
opere sp̃s nutriatur. Quod moriture
carni tribuitis. Uicture ĩperpetuũ aĩe
nõ negetis. Si quando enĩ repẽtinus
ignis habitaculũ ad sumit. quisquis
eis possessor extiterit: rapit qd̃ ualue¬
rit et fugit. Tucrũ deputat: si quid
secũ ex ingnibus tollat. E cte tribu¬
lationũ flãma mundũ cõcremat: et
cũcta que in eo speciosa uidebãtur.
fugiẽtes tollitis. si hoc qd̃ perire remanẽ¬
do poterat. ad retributionẽ uobis per¬
petuã largiendo seruatis. Terrena
quippe omĩa seruãdo amictimus: sed
bene largiendo seruainus. Cũ ueloci¬
tate: tẽpora fugiũt ad uidendũ ergo
nidicẽ nostrũ. quia cũ magna ĩportu¬
intate ĩpellimur: ei bonis actibus sũ

Expanded text:
nec bona pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. Occulta nunc bona pore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pascitur, pio opere 1450 spiritus nutriatur. Quod moriturae carni tribuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur ffugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe est sc̃ĩ stephani. Ne dubitare uelis
quia ip̃e ex nobis martirio meruit coro¬
nar̾i idco in orientali parte est. Ille uero
locus qui ad partẽ boree id est aquilonis
us uero loculus qui paululũ enimẽti¬
us est ip̃e est meus et filii mei quia et
nos neophiti fuimus. Etego aio ad eũ
Rogo dñe mi quare unus calatus ar¬
genteus est: et dixit michi. Qm̃ filius
meus castus et ĩmnaculatus excessit de
mũdo ꝓpterea in similitudinẽ argenti
mũdissimi apparuit: Nũquid nõ uideꝰ

Expanded text:
ipse est sancti Stephani. Et ne dubitare velis: ipse est sancti Stephani. Et ne dubitare velis: quia ipse solus ex nobis martyrio meruit coronari. Et ideo in orientali parte positus est. Ille vero loculus qui ad partes boreae, id est aquilonis,us vero loculus, qui paululum eminentior est, ipse est meus et filii mei: quia et nos neophyti fuimus. Et ego aio ad eum: Rogo, domine mi, quare unus calathus argenteus est? Et dicit mihi: Quoniam filius meus castus et immaculatus excessit e mundo, propterea in similitudinem argenti mundissimi apparuit. Numquid non vides
Abbreviated transcription (Latin):
putas in uno loco positi. sed unus quisq
nostrũ suũ locũ habet. Aĩaduerte itaq
que dico tibi et ĩtende aĩo. Et respicĩs
bidi extendentẽ illũ manus suas ad celũ
et orantẽ. Et statim deposuit inde mͣ
calatos tres aureos. et unũ argenteumi
plenos rosis et unus ex ipĩs plenus erat
croco. Dus uero de tribus calatis ru¬
bentes balde rosas habebat tanꝙ̃ sangui
ꝙͣ ad dexterã nicã posuit. N li uero duo
plem etãt rosa alba in modũ lilii. sed
rose crãt. Et quartus calatus crocũ
suit illos incõspectu meo. et dixit michi
Dides hos calatos: Et eno ad eũ. Etiã
dñe. Et dixit michi. Isti sũs loculi
nostri in quibus iacemus: et hec rose
reliquie autẽ sũt. Et sicut uides hũc
calatũ rosas pulcherrimas habentẽ ad
dexterã tuã positũ. ita cũ aperire ceperiᷤ
locũ. ĩuenies hostiũ sepulcri. Et ĩtrogres¬
sus reperies in dextera introitus parte:

Expanded text:
putas, in uno loco positi; sed unusquisque putas, in uno loco positi; sed unusquisque nostrum suum locum habet. Animadverte itaque quae dico tibi, et intende animo. Et respiciens vidi extendentem manus suas ad coelum, et orantem. Et statim deposuit inde quatuor calathos, tres aureos, et unum argenteum, plenos rosis: et unus ex ipsis plenus erat croco. Unus vero de tribus calathis rubentes valde rosas habebat tanquam sangui ad dexteram meam posuit. Alii vero duo pleni erant rosis albis, in modum lilii, sed rosae erant. Et quartus calathus crocumsuit illos in conspectu meo, et dicit mihi: Vides hos calathos? Et aio ad eum: Etiam, domine. Et dicit mihi: Isti sunt loculi nostri in quibus jacemus, et hae rosae reliquiae nostrae sunt: et sicut vides hunc calathum rosas pulcherrimas habentem ad dexteram tuam positum, ita cum aperire coeperis locum, invenies ostium sepulcri, et introgressus reperies in dextera parte loculum:
Abbreviated transcription (Latin):
gamalihel in ip̃o habitu sicut prius ue¬
nerat. et in ip̃a hora noctis adme nec
ualde soporatũ et dixit michi. Quare
dissimulasti karissime et nõ perre¬
cessionẽ nr̃am misereatur dñs populo
suo. E go uero aio ad eũ. Non egi dissi¬
nlanter dñe mi: sed rogaui dr̃m et
dixi. Dñe ihũ si exte est hec reuelatio:
scd̃õ et tercio appareat michi. Et nũc
dñe ecte scd̃a uice uenisti et letificasti me
Si autẽ tercio ueneris. plenius me
ex hylarabis. Cũqz hec audisset de ma¬
nu significauit dicens. Ignosco. ignos¬
co. ignosco. Et cũ hec dixisset dicit mͥ
Ioquere dñe. quia audio. et dixit michi.
Quia hesitasti in animo tuo dicens.
si fuerit ut ĩueniã locũ. putas in uno
loco positos om̃s ĩueniã: Quod si ita
euenerit quẽ ad modũ potero discernere
reliquias singuloꝵ. Tec ergo ĩtra me¬
metip̃m cogitabã: Cui ego negare
in animo meo. Omĩa nosti et nichil
te latet. Et dixit mchi. Non sumus ut

Expanded text:
Gamaliel in ipso habitu, sicut prius venerat, et in ipsa noctis hora, me necdum valde soporato; et dicit mihi: Quare dissimulasti, charissime frater, et non perrecessionem nostram misereatur Dominus populo suo. Ego vero aio ad eum: Non egi dissimulanter, domine mi; sed rogavi Dominum, et dixi, Domine Jesu, si ex te est haec revelatio, secundo et tertio appareat mihi. Et nunc, domine, ecce secunda vice venisti, et laetificasti me: si autem tertio veneris, plenius me exhilarabis. Cumque haec audisset, de manu significavit, dicens: Ignosco, ignosco, ignosco. Et cum haec dixisset, dicit miLoquere, domine, quia audio. Et dicit mihi: Quia haesitasti in animo tuo, dicens, Si fuerit ut inveniam locum, putas in uno loco positos omnes inveniam? Quod si ita evenerit, quemadmodum potero discernere reliquias singulorum? Haec ergo intra temetipsum cogitabas. Cui ego negare ta volvebam in animo meo. Omnia nosti, et nihil te latet. Et dicit mihi: Non sumus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unũ bouẽ ad illũ maximũ carrũ mi¬
nus habemus quẽ tu diceris ĩ possessioẽ
tua celare. Oportet nãq ut ĩ ciuitate
celeberrima sit quã in parna possessiõe
Nũquid nõ tibi sufficiũt duo residui
boues et unus uitulus et utensilia
bouis maioris. ad excolandã terrã
Uehituli tui cũ hoc in extasi hoc est ĩ

Expanded text:
carrum minus habemus, quem tu diceris in possessione tua celare. Oportet namque ut in civitate celeberrima sit quam in parva possessione. Numquid tibi non sufficiunt duo residui boves, et unus vitulus, et utensilia bovis maximi, ad excolendam terram vehiculi tui? 6. Et cum hoc in ecstasi, hoc est i
Abbreviated transcription (Latin):
kñie et dñs tibi releuauit hec tpribz
nostris oportet me tollere de possessioẽ
illa bouẽ illũ maximũ aratorẽ qui
carro et aratro aptus est et dimittere
tibi possessionẽ cũ ceteris om̃bus: Ad
quẽ aio. Ut quid michi possessionẽ
dñe mi: si nõ habeo bouẽ illũ per quẽ

Expanded text:
 et Dominus tibi revelavit hoc temporibus nostris; oportet me tollere de possessione illa bovem illum maximum aratorem, qui carro et aratro aptus est, et dimittere tibi possessionem cum caeteris omnibus. Ad quem aio: Utquid mihi possessio est, domine mi, si non
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Ideo nãq te ex alia in  ula
uolunnis esse sacerdotẽ ut per te mani¬
festaremur. Et cũ ad uerba. eius in¬
tremussẽ dixi. Non fui neglegens
dñe mi sed prestolabar tercio aduen¬
tum tuũ. Nũc uero sine rectastatiõe
pergã omia que michi mãdasti dutu

Expanded text:
ci. Ideo namque te ex alia basilica hic voluimus esse sacerdotem, ut per te manifestaremur. Et cum ad verba ejus intremuissem, dixi: Non fui negligens, domine mi, sed praestolabar tertio adventum tuum. Nunc vero sine crastina die pergam, omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus patefacta laudatur. Et tantose
celerius foras fundit: quanto ad huma¬
nos oclos per ostensũ pailorẽ exit. Ef
plerũq fit. ut qd̃ causa dei agi creditur:
pro solis humains fauoribus agatur.
Quod benc symon ille significat: qui
ĩuẽtus in itinere. trucẽ dñi in augariã
portait. Niena quippe honcra in ãgariã
portantur. quãdo per uanitatis studiũ
aliquid geritur. Qui ergo per symo¬
nem designãtur. nisi alistinentes. et ar¬
rogantes: Qui per abstinentiã quidẽ
carnc̃ afficiũt. sed fructũ abstinẽtie ĩteruiᷤ
non requirũt. Crucẽ ergo dñi ĩ auga¬
riã symõ portat: quia cũ ad opus bonũ
ex bona uolũtate nõ ducitur. rem iusti
sinc fructu pecrator opcratur. Unde ⁊¬
ideni fymõ crutẽ portat. scd nõ moritur:
quia abstinc̃tes et arrogãtes. per abstinẽ¬
tiam quidẽ corpus afficiũt: scd per desi¬
deriũ glie mũdo uiuũt. Compassionẽ
uero amini. plerũqz latenter obsidet pic¬

Expanded text:
irtus patefacta laudatur: et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit, ut quod causa Dei agi creditur, pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui inventus in itinere, crucem dominicam in angariam portat. Aliena quippe onera in angariam portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes, qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pie
Abbreviated transcription (Latin):
six amãtus dr̃one scĩssima plebi fe.iẽs.
recessitatẽ ĩurie militibus consuetudi ã
abstulit infligende. pariterq ultio cuuũ
uis extincta flãmarũ encẽdatio militum
eraims simulacrũ quod uir beatissimꝰ
zels diuini amoris incensus deiecit et cõ¬
fregit. In. ultionẽ igitur. numinis
sui sacrilege plebis multitudo consurgit.

Expanded text:
tifex oratione sanctissima plebi ferendi tifex oratione sanctissima plebi ferendi necessitatem iniuriae, militibus consuetudinem abstulit infligendi pariterque ultricium vis extincta flammarum et emendatio militum eminens simulachrum, quod vir beatissimus zelo divini amoris accensus deiecit atque confregit. In ultionem igitur numinis sui sacrilegae plebis multitudo consurgit
Abbreviated transcription (Latin):
Quos milites qui in presidio aderant
uitatis redeũtes offendũt. hii hostili ritu m
flagris pene relu qunt exanimes. Ad sac̾¬
dotem redeunt fanuli. et que hiis si mul
abiata illataq fuerãt pestis luctus edocuit
Beatus tamẽ pontifex amãcius ex amis¬
sis nõ doluit ex cõtentu afflictis cõgenaunt
affectu. Illic constantiã rigor tenuit
edomare flãnus. Subiecto ⁊t crã igne:
xultant latices nouo repente mura. ulꝰ per¬
dii uiu flãma dissiluens et estuans i cas¬
suui. fcrit unda. mir q repente nuodo durã¬
tur. n gis flãmis pisces: legt nuitata natu¬
re. et intractabiles. du. ẜ. hominũ sensus
tani. ouitate mrcaci lmołl ũtur. I nt̾ea
milices ad sacerdotẽ e uũ cõcurrũt
uircita referũt genibus adherent ueni⁊̃
facinoris petunt. Ignoscit mens pietate
momitissima: donat a unẽ tũ piscib
Mox qui directi focis ĩtemei ai. diruerãt
flãmis reddita edomãtur. Sic beatue põ¬

Expanded text:
quos milites qui in praesidio erant quos milites qui in praesidio erant civitatis redeuntes offendunt. 27 Ii hostili ritu seflagris relinquunt exanimes. Ad sacerdotem famuli redeunt et quae iis simul ablata illataque fuerant testis luctus edocuit. 28 Beatus tamen pontifex de amissis non doluit ex contemptu, sed afflictis congemuit ex affectu. Illinc constantiam vigor tenuit, edomare flammis: subjecto etenim igne exsultant latices, sed novo repente miraculo, perdit vim flamma, dissiliens, et aestuans incassum furibunda, miroque repente modo indurantur magis flammis pisces, lege mutata naturae, et intractabiles durique sensus tanti novitate miraculi molliuntur. 30 Interea milites ad sacerdotem concurrunt, direpta referunt, genibus adhaerent, veniam facinoris petunt. Ignoscit mens pietate promptissima, donat eis crimen cum piscibus: mox quae direpta focis intemerata duraverant flammis reddita edomantur. 31 Hic beatus pon
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. facinoris ueniã expetunt:
et merentur. amussos repetũt. sensus atqz
recipiũt. Siciũt sacci fontis fluẽta uel
auriunt. Disceilit ergo uulnus illatũ¬
ut curauit muentũ. nec ultra em̃ datio¬
fidelis or̃one scdm̃ antitquã putredinẽ
ulecrũ curauit uuluere. sanauit flagello.
li nuit irã. terrorẽ cõpescuit. Ita crgo¬
diumno munere bellator egregius oprnẽ¬
predam dẏabolo abstulit. intulit celo.
traxit hosti. auctori restraut. C apliues
cnĩ reddit libertati predone capti o. uite
ꝑmortuos mortis auctore prostiato.
xit. unda purgauit. et in uallẽ simul cã¬
fidelisq scruus cuugelici precepti icinor
cõmissa sibi a dño felici fenore multi pli¬
cata restituit.Aliquantulũ post hec
temporis fluxerat cũ precepit duobus ĩcẽ et¬
clesie famulis. ut in flumme ꝙ uixta urbẽ
preterfluit. paucos pro ad uemẽtibus pisces
caperent. hant mora. Prcceptis obediunt.
pisces capĩt. lina legũt. ad urbẽ remeãt

Expanded text:
runt, facinoris veniam expetunt et merentur, amissos repetunt sensus atque percipiunt, sentiunt sani fontis fluenta et hauriunt. Discessit ergo vulnus illatum, curatur inventum, nec ultra emendatiofidelis oratione servi antiquam putredinem ulcerum curavit, vulnera sanavit, flagella lenivit, iram terrore compescuit. Ita divino munere bellator egregius praedam inimico abstulit, detulit coelo; detraxit hosti, auctori restituit: captivos enim reddidit libertati, praedone captivo, vitaeque mortuos, mortis auctore prostrato, xit, unda purgavit, et validissimus canfidelisque servus evangelici praecepti memor commissa sibi a domino felici faenore multiplicata restituit. 26 Aliquantulum vero post haec temporis fluxerat, cum praecepit duobus sanctae ecclesiae famulis. ut in flumine quod iuxta urbem praeterfluit paucos pro advenientibus pisces caperent. Haud mora praeceptis obediunt, pisces capiunt, lina legunt. ad urbem remeant,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sepulcrũ eius cernẽtibus nobis
usq ad presens: in uallis iosaphat
medio. que uallis est inter montẽ
syon et montẽ oliueti posita: quã et

Expanded text:
autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩam tuã pro me ponus:
Ita ne facies prome. qd̃ nondũ ego pro
te: Aĩam tuã prome pones: Preire
potes. qui sequi nõ potes:. Quid tantũ
presunus: Quid de te sentis: Quid
esse te credis: Audi quid sis: Amen
dico tibi. nõ cantabit gallus: donet
ter me neges. Ecte quomodo tibi cito
apparebis qui magna loqueris: et te
paruulũ nescis. Quid michi promi¬
tis mortẽtuã: Tex me negabis uitã
tuã. Qui te putas iam mori posse pro
me: prius biue prote. Nam timẽdo
mortẽ carnis fue: mortẽ dabis aĩe fue.

Expanded text:
nimam tuam pro me pones. Itane? facies pro me, quod nondum ego pro te? Animam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? Quid de te sentis? Quid esse te credis? Audi quid sis. Amen, amen dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter me negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te. Nam timendo mortem carnis tuae, mortem dabis animae tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
confessionis. Oenite om̃is qui ĩcurti¬
stis pctõꝵ uarias passiones: utimim
pcregrino medicamẽto. quo uenenũ
serpentis excluditur: qd̾ non solũ passi¬
onũ abstulit cicatricẽ. sed etiã causã diri
Uulueris amputtunt. Hoc meditcunẽ¬
tum nõ famẽ indicit. sed cp̃bũ ãe sub¬

Expanded text:
confectionis. Venite, omnes qui incurriconfectionis. Venite, omnes qui incurristis peccatorum varias passiones, utimini peregrino medicamento, quo venenum serpentis excluditur: quod non solum passionum abstulit cicatricem, sed etiam causam diri vulneris amputavit. Hoc medicamentum non famem indicit, sed cibum animae sub
Abbreviated transcription (Latin):
perfidoꝵ. et future peue speties prefigu¬
ratur. E pulantibus em̃ fidelibus. et
in illo celoꝵ recũbẽtibus regno: per fi¬
dia ieum a torquebitur. Simul osten¬
ditur. quantũ intersit inter emules
legis et grẽ: quod illi qui legẽ secũtur. ie¬
iune mẽtis famen paciantur eternã:
qui bero uerbũ interioribus aĩe recepẽ
runt. alimẽti celestis et fontis ubertate
retreati esurire et sicire nõ possint. Et
ideo qui fũmo ieiunabant. murmura¬
bant dicẽtes. Quare cũ publicanis et
pctõribus mãducat et bibit: Serpen¬
tina uox ista est. Deniqz hant primã
ligno: Ergo patris sui uenena diffun¬
dunt: qui dicũt. Quid utiq cũ publi¬
canis et pctõribus manduca: et bibit:
Onde dñs cũ pctõribus manducãdo
ctiã cũ gentibus nõ prohibet nos mire
cõuiuiũ dicens. Non egent qui saist̃
medico: sed qui male habent. Nouũ
medicamentũ nouus magister adue¬
xit. Hoc de terra nõ pullulauit. I m¬
prudens enĩ omĩs creatura est huius

Expanded text:
perfidorum et futurae poenae species praefiguratur; epulantibus enim fidelibus et in illo caelorum recumbentibus regno perfidia ieiuna torquebitur. simul ostenditur quantum intersit inter aemulos legis et gratiae, quod illi qui legem sequuntur ieiunae mentis famem patiantur aeternam, qui uero uerbum in interioribus animae recerunt, alimenti coelestis et fontis ubertate recreati esurire et sitire non possunt. Et ideo qui animo jejunabant, murmurabant dicentes: Quare cum Publicanis et peccatoribus manducat et bibit? . 18. Serpentina vox ista est. Denique hanc primamligno ? Ergo patris sui venena diffundunt, qui dicunt: Quid utique cum Publicanis et peccatoribus manducat et bibit? Unde Dominus cum peccatoribus manducando, etiam cum gentilibus non prohibet nos inire convivium, dicens: Non egent qui sani sunt, medico; sed qui male habent. . 19. Novum medicamentum novus magister advexit. Hoc de terra non pullulavit; imprudens enim est omnis creatura hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ostendit esse alterã uitã ĩmortalẽ.
nesciã omĩs doloris. omĩsq tristicie. Et¬
unicũ filiũ suũ. et modo in ip̃ius domo¬
si ita est ut asseris: eamus et si uere ita cõ¬
Stultũ est enĩ eternã uitã nõ appctere.
et tantis uirtutibus nõ credentẽ. durũ

Expanded text:
Hic ostendit alteram vitam immortalem, nesciam omnis doloris omnisque tristitiaeunicum filium du« Si ita est ut asseris, eamus, et si vere ita comStultum est enim aeternam vitam non appetere et tantis virtutibus non credere. » Ducis
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Igitur qd̾ natura nõ habu¬
it. usus nescunt. ignorauit ratio.
mens nõ capit humana. pauet
celũ. stupet terra. creatura omĩs
etiã celestis miratur: hoc totũ
marie diuinitus nũciatur: et ꝑ
xp̃m ad ĩpletur. Qua de causã.
de tali tantaq loqur: me ĩdignũ
fateor. Sed et puto qd nemo pre¬
sumat iusi qui quãta sũt que pan¬
duntur: penitus ignorat. n amẽ¬
et si ad hec nemo ydoneus ĩueni¬
n tur. uotis omibus cessare nõ de¬
bet quilibet etiã peccator a laudib:
quãius explere ñ queat qd sẽtitur
Onde et sermo diuinus tũ de pet¬
catore ageret in psalnus. sacrifi¬
ciũ inquit honorificabit me: et¬
illiciter quo ostendã illi salutare
dei. Ac si patentedicat. Illic iter
est laudis. ad eternã laudẽ sine fi¬
ne mensurã: sed nemo apprehẽdet
ilud. insi ego premonstrauero:
Propterer karissime: quia iter sa¬
lutis nr̃e in laudibus est saluatoris:
hortor uos et cõmoneo in hac sacra

Expanded text:
dus. Igitur quod natura non habuit, usus nescivit, ignoravit ratio, mens non cepit humana, pavet coelum, stupet terra, creatura omnis etiam coelestis miratur. Hoc totum Mariae divinitus nuntiatur, et per Christum adimpletur. Qua de causa, de tali tantoque loqui me indignum fateor. Sed et puto quod nemo praesumat, nisi qui quanta sint quae panduntur, penitus ignorat. Tamenetsi ad haec nemo idoneus invenitur, votis tamen omnibus cessare non debet quilibet etiam peccator a laudibus, quamvis explere non queat quod sentitur. Unde sermo divinus cum de peccatore ageret in Psalmis: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, illic iter quo ostendam illi salutare Dei . Ac si patenter dicat: illic iter est laudis ad aeternam laudem sine fine mansuram, sed nemo apprehendit illud, nisi ego praemonstravero. Propterea, charissimi, quia iter salutis nostrae in laudibus est Salvatoris, hortor vos et commoneo, in hac sacra
Abbreviated transcription (Latin):
tia que ad caput redit. ꝑfectũqz hominẽ
declarat: significatur fortasse. et circũcisio¬
ne octaui diei in ueteri testamẽto: et dñi
resurrectione post sabbatũ. qui est ntiqz
octanus idemqz primus dies: et celebrati¬
one octauarũ feriarũ. quas in regeuera¬
tione noui homuus celebramus: et nume¬
ro isto pentecostes. Nam septenario septi¬
es multipliceto. quo fiunt quadragĩta
nouẽ: quasi octauus additur ut quĩqua¬
gnita compleatur: et tanquã redeatur ad
caput. Quo die missus est sp̃s sc̃s: quo in
regnũ celoꝵ ducunur. et hereditatẽ accipi¬
mus. et consolamur. et accipimur. et mi¬
sericordiã consequimur et mũdamur: et
pacificaniur. Atq ita ꝑfecti. om̃s extrin¬
socus illatas molestias: proueritate et

Expanded text:
tia, quae ad caput redit, perfectumque hominem tia, quae ad caput redit, perfectumque hominem declarat, significatur fortasse et circumcisione octavo die in Veteri Testamento; et Domini resurrectione post sabbatum, qui est utique octavus, idemque primus dies; et celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus; et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero septies multiplicato, quo fiunt quadraginta novem, quasi octavus additur, ut quinquaginta compleantur et tanquam redeatur ad caput: quo die missus est Spiritus sanctus, quo in regnum coelorum ducimur, et haereditatem accipimus, et consolamur; et pascimur, et misericordiam consequimur, et mundamur, et pacificamur; atque ita perfecti, omnes extrinsecus illatas molestias pro veritate et
Abbreviated transcription (Latin):
si sint. Beati qui lugent: qm̃ ip̃i consola¬
buntur. E suriẽtibus et sicientibus saturi¬
tas. tanquã refectio laborantib fortiterq
certantibus ad salutẽ. Beati qui esuriũt
et sicũt iusticiã: qm̃ ipĩ saturabũtur. Mi¬
consilio utentibz: ut hoc eis exhibeatur a
potenciore quod in ualidiorib exhibent¬
D cati miscricordes. qm̃ ip̃oꝵ miscrebitur.
Mundis corde. facultas uidendi deun:
tanquã purũ oculũ ad intelligenda eterna
gerentibus. Beati mũdo corde: qm̃ ipsi
deũ uidebũt. Dacificis dci simlitudinem.
tanquã ꝑfecte sapiẽtibus. formatisq adyma¬
Et ista quidẽ in hac uita cõpleri possunt:
sicut cõpleta esse in apłis credimus. Nam
illa omnimoda et in angelicã formã nita¬
tio. que post hanc uitã pronuctitur: nullis
ucrbis expomi potest. Deati ergo qui per
setutionẽ patiuntur ꝓpter iusticiã. quia
ip̃õꝵ est regnũ celoꝵ. Hec octaua senten¬

Expanded text:
si sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolasi sint: Beati qui lugent; quoniam ipsi consolabuntur. Esurientibus et sitientibus saturitas, tanquam refectio laborantibus fortiterque certantibus ad salutem: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Miconsilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod invalidioribus exhibent. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaEt ista quidem in hac vita possunt compleri, sicut completa esse in Apostolis credimus. Nam illa omnimoda in angelicam formam mutatio, quae post hanc vitam promittitur, nullis verbis exponi potest. Beasecutionem patiuntur propter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Haec octava senten
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes. Intellectus congruit mũdus
corde tanquã purgato oculo quo cerni pos¬
sit. quod corporeus oculus nõ uidit: nec
auris auidint. nec in cor hominis ascẽdit
De quibus hic dicitur. beati mũdo corde.
Sapiẽtia congruit pacificis: in quibus
iam ordinata sũt om̃a. nullusqz motus
aduersus rationẽ rebellis est: scd cuncta
obtemperant spiritui hominis. cũ et ip̃e ob¬
temperat deo. De quibus hic dicitur. beti¬
ti pacifici. Unũ autẽ premiũ quod est
regnũ celoꝵ: pro ipĩs gradibus uarie no¬
minatũ est. In primo sicut oportebat po¬
sitũ est regnũ celoꝵ: quod est ꝑfecte sũme¬
qz sapientie animne rationalis. Sit itaq
dictũ est beati pauperes spũ. qm̃ ipõrũ
cit regnũ celoꝵ: tanquã diceretur ũtiũ¬
rentibus. Beati mites. qmĩ ipsi hereditate
possidebũt terrã. Tugentibus consolatio. tã¬
quã scientibz quid amiscrĩt: et quibus mer¬

Expanded text:
sericordes. Intellectus congruit mundis sericordes. Intellectus congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : de quibus hic dicitur, Beati mundi corde. Sapientia congruit pacificis, in quibus jam ordinata sunt omnia, nullusque motus adversus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperet Deo: de quibus hic dicitur, Beati pacifici. 12. Unum autem praemium quod est regnum coelorum, pro his gradibus varie nominatum est. In primo, sicut oportebat, positum est regnum coelorum, quod est perfecta summaque sapientia animae rationalis. Sic itaque dictum est, Beaest regnum coelorum: tanquam diceretur, Inittate quaerentibus: Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Lugentibus consolatio, tanquam scientibus quid amiserint, et quibus mer
Abbreviated transcription (Latin):
sed time: idest noli extolli. Dictas congru¬
it mitibus. Qui enĩ pie querit. honorat
sanctã sccipturã: et nõ reprchendit quod nõ¬
dum ĩtelligit. Et ꝓpterea nõ resistit quod
est nutemi esse: Unde hic dicitur beati muites
Scientia congruit lugentibus. qui ia
cognonerũt in scripturis quibus malis
uincti tencantur: que tanquã bona et uti¬
lia ignorantes appetiuerũt. De quibus
hic dicitur. beati qui lugent. Fortitudo cõ¬
gruit esurientibus et sicientibus. Iaborãt
cuim. desiderautes gaudiũ de ueris bonis:
et amorẽ a terreuis et temporalibus auer¬
tere cupiẽtes. De quibus hic dicitur. beati
qui esuruĩt et siciunt iusticiã. C onsiliũ
congruit miscricordibus. Ioc em̃ unũ
remediũ est de tantis malis euadendi:. ut
dimictanius sicut nobis dimicti uolumꝰ.
et adumienius in quo possumus alios:
sicut nos in qño nõ possumus cupinius
aduuari. De quibus hic dicitur. beati mi¬

Expanded text:
sed time ; id est, noli extolli. Pietas congrused time ; id est, noli extolli. Pietas congruit mitibus: qui enim pie quaerit, honorat sanctam Scripturam, et non reprehendit quod nondum intelligit, et propterea non resistit, quod est mitem esse: unde hic dicitur, Beati mites. Scientia congruit lugentibus, qui jam cognoverunt in Scripturis quibus malis vincti teneantur, quae tanquam bona et utilia ignorantes appetiverunt: de quibus hic dicitur, Beati qui lugent. Fortitudo congruit esurientibus et sitientibus: laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis, et amorem a terrenis et corporalibus avertere cupientes: de quibus hic dicitur, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam. Consilium congruit misericordibus: hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo possumus alios, sicut nos in quo non possumus cupimus adjuvari: de quibus hic dicitur, Beati mi
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ iam dicitur quis nos separabit a sa¬
ritate xp̃i. tribulatio. an angustia. an
per setutio. an fames. an nuditas. an ꝑi¬
culũ. an gladius. septem sũt ergo que ꝑ¬
ficĩt. Nam octaua darificat. et qd per¬
fectũ est demonstrat: ut per hos gradus
perficiantur et ceteri. tanquã a capite rur
septiformus oꝑatio sp̃s sc̃ĩ. de quo ysaias
loquitur: his gradibus sententiisqz con¬
gruere. sed nniterest ordinis. Nam ibi
enumeratio ab excellentioribus cepit:
hic uero ab inferioribus. Ibi nãq
incipit a sapientia: et desiit ad timorẽ
dei. Sed miciũ sapiẽtie timor dñi est.
Qua ꝓpter si gradatim tanquã ascendẽ¬
tes muneremus: primus ibi est tunor
dei. secunda pietas. tercia scientia. quar¬
ta fortitudo: quintũ consiliũ. sextus ĩtel¬
lectus: septima sapiẽtia. Tunor dei cõ¬
gruit humilibus. de quibus hic dicitur.
beati pauꝑes spũ. id est nõ ĩflati. nõ suꝑ¬
bi. quibus apłs dicit. Non altũ sapere

Expanded text:
abit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius ? Septem sunt ergo quae perficiunt: nam octava clarificat, et quod perfectum est demonstrat, ut per hos gradus perficiantur et caeteri, tanquam a capite rursseptiformis operatio Spiritus sancti, de qua Isaias loquitur , his gradibus sententiisque congruere. Sed interest ordinis: nam ibi enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia, et desinit ad timorem Dei: sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendentes numeremus, primus ibi est timor Dei, secunda pietas, tertia scientia, quarta fortitudo, quintum consilium, sextus intellectus, septima sapientia. Timor Dei congruit humilibus, de quibus hic dicitur, Beati pauperes spiritu, id est non inflati, non superbi: quibus Apostolus dicit, Noli altum sapere,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ergo preseus pena nẽ ultio sccleris.
seruaio. Ouortaqz simul cist ex dolore
salus. ex ira renussio multis ex uuluere.
Nam ut sumlacrũ fulmine hyctũ
dissiluit statim quibus inerat uiuẽtutis
negebant ingeniũ auditu obtrusis au¬
ribus caruere unior minusq nocens
tus mansit ĩcolumis. hii quibus alcius
serpens in holeuerat feruĩtur. Quos gͦ

Expanded text:
Fuit ergo praesens paena non ultio sceleris servato obortaque simul est ex dolore salus, ex ira remissio multis. 22 Nam ut simulachrum fulmine ictum dissiluit, statim quibus inerat iuventutis rgebant in senium auditu obstrusis auribus caruere. Iunior vero minusque nocens aetas mansit incolumis, sed hi quibus altius serpentinum virus inoluerat feriuntur. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
artem ab urbe procul patens
retinet campuis rem tanti mi¬
raculi bisibus ingerens ad mirationi pre¬
bens memorie representans. I taqz nt
remedia preparãs salutẽ infirmtate re¬
stituit. sacrilegã plebẽ ꝑtussit ne ꝑderet

Expanded text:
e ab urbe procul patens retinet campus rem tanti miraculi usibus humanis ingerens, admirationem praebens, memoriam repraesentans. Itaque divremedia praeparans, salutem infirmitate restituit; ideoque sacrilegam plebem percussit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nerarentur. Qec dũ tamẽ regeneratus ĩ
xp̃o. agebat quendã bonis oꝑibus baptis¬
matis candidatũ: asfistere scilicet laborãtib.
opem ferre miscris. slere egẽtes. uestire nu¬
dos. Nichil sibi ex milicie stipendiis. preter
cothidianũ uictũ rescruabat. Iam tũc
cuangeli nõ surdus auditor: de crastino¬
nõ togitabat. Quodã itaq tpre: cũ iam
nichil preter arma et simplicẽ nulicie uestẽ
haberct: media hyeme que solito asperior
in hprruerat. ad co ut plerosq uis algoris
rũ preterirẽt: intellexit uir deo plenus
uari. Quid tamẽ ageret : Nichil preter

Expanded text:
nerarentur. necdum tamen regeneratus in nerarentur. necdum tamen regeneratus in Christo agebat quendam bonis operibus baptismi candidatum: adsistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, uestire nudos, nihil sibi ex militiae stipendiis praeter cotidianum uictum reseruare: iam tum euangelii non surdus auditor de crastinonon cogitabat. Quodam itaque tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris rum praeterirent, intellexit uir Deo plenus uari. quid tamen ageret? nihil praeter
Abbreviated transcription (Latin):
nimo tamẽ aut circa monasteria.¬
A
aut circa eccl̃iam semꝑ intentus
meditabatur adhuc inctate puerili. quod
postra deuotus ĩpleuit. Sed cũ edictũ esset
aregibus. ut ueteranoꝵ filii ad militiã scri¬
berentur. prodente patre qui felicibus eius
actibus ĩuidebat: cũ esset ãnoꝵ quĩdetim
rptus et cathenatus. sacramẽtis militarib
ĩplicatus est: Uno tantũ scruo comite cõten¬
tus. Cui tamẽ uersa uice dñs scrmebat. a¬
deo ut plerũq ei et calciamẽta ip̃e detrale¬
ret: et ip̃c detergeret. Cibũ una caperẽt.
hic sepus munstraret. Triennũ fere ante
baptisina in armis fuit: integer tamiẽ ab
hiis uiciis quibus illud hominũ genus ĩpli¬
cari solet. Multa illi cura comilitones be¬
ngnitas: mira caritas. Paciẽtia uero atq
humilitas: ultra humanũ modũ. Nam
frugalitatẽ in co laudare nõ est necesse. qua
ita usus est: ut iã illo tpr̃e nõ mles scd mo¬
us rebus ita comilitones suos de¬
umxerat: ut cũ miro affectu ue¬

Expanded text:
nimus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. triennium fere ante baptismum in armis fuit, integer tamen ab iis uitiis, quibus illud hominum genus inplicari solet. multa illius circa commilitones benignitas, mira caritas, patientia uero adque humilitas ultra humanum modum. nam frugalitatem in eo laudari non est necesse, qua ita usus est, ut iam illo tempore non miles, sed mous rebus ita sibiuinxerat, ut eum miro adfectu ue
Abbreviated transcription (Latin):
figurate accipiãtur: Derũptamẽ
sp̃s scũs. in hebreo rucha feminino
genere dicitur. nõ qd̃ sexus in deũ
monstretur. Immo ne forte suspi¬
cetur sub regula triũ linguarũ sp̃s
scũs diuerse accipitur. In hebreosci¬
licet ut dixi: feminco genere legitur
In greco uero. ne sexus meo credatur.
pro nentro ĩuenitur. Et ĩ latino mas¬
culinũ esse decernitur. Qui nimirũ
spũs scũs. bene ꝑ rebectã ĩtelligitur.

Expanded text:
figurate accipiantur? Verumtamen et spiritus in Hebraeo RUA feminino genere dicitur, non quod sexus in Deo monstretur: immo ne forte suspicetur, sub regula trium linguarum, Spiritus sanctus diverse accipitur: in Hebraeo scilicet, ut dixi, feminino genere legitur: in Graeco vero, ne sexus in eo credatur, πνεῦμα neutro invenitur: et in Latino masculinum esse decernitur. Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
etur foras. Hoc intelligendũ qd̾ nũc
sciebat post passionẽ et glorificationẽ
suã per uniuer sũ mundũ multos pplos
credituros: in quoꝵ cordibus dyabolus
intus erat. cui quãdo ex fide renũciat᷑
eicitur foras. Sed dicit aliquis. Num-¬
quid de cordibus patriarchaꝵ et ꝓphetaꝵ.
ueterũꝙ iustoꝵ nõ est eiectus foras:
Eiectus est plane. Quomodo ergo dit¬
tum est. nũc eicietur foras: Quomͦ
putamus. nisi quia tũc qd̃ in hominib
pancissimis factũ est: nũc in multis
magnisq ppłis. mox futurũ esse pre¬
dictũ est: Sicut illud qd̃ dictũ est: sp̃s
autẽ nondũ erat datus. quia il̾s nondũ

Expanded text:
etur foras; hoc intelligendum est quod etur foras; hoc intelligendum est quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse praedictum est? Sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum era
Abbreviated transcription (Latin):
expulsionẽ. Derinq attende quid dicaat
quasi q̃ reremus quid esset qd̾ ait. nũc
iudiciũ est mũdi: secutus exposui.t
ras. Auduumnus quale dixerit esse iudi¬
cium. Non ergo illud qd̃ in fine uẽtu¬
rum est: ubi uiui et mortui iudicandi
sũt. aliis ad dexterã. aliis ad sinistrã
separa tis: sed iudiciũ quo princeps huiꝰ
mundi eicietur foras. Quomodo ergo
foras: Nũquid nã in mũdo erat et extra
mũdum missus est foras: Si enĩ de illo
iudicio diceret qd̃ in fine uenturũ est:
posset aliquis opinari. eternũ ignẽ quo
muttendus est dyabolus cũ angelis suis.
et in omibus qui sũt ex parte eus nõ
natura sed uicio: nõ quia creauit aut
genuit sed quia ꝑsuasit et tenuit. Pos¬
set ergo aliquis opinari illũ ignẽ eter¬
nũ extra mundũ esse: et hoc est dictum
eicietur foras. Quia uero ait. nũc ui¬
diciũ est mũdr: exponens quid dixerit.¬
nũt inquid princeps huius mũdi eiti¬

Expanded text:
expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: s. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad dexteram, aliis ad sinistram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo foras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judiciuNunc, inquit, princeps hujus mundi ejici
Abbreviated transcription (Latin):
dici etiã uidiciũ nõ dampnationis sed
discretionis. Onde scriptũ est. Iudica
me ds̃ et discerne causã meã de gente nõ
scã Multa autẽ sũt uidicia dei. Onde
dicitur in psalmo. Iudicia iua abyssu
multa. Dicit etiã apłs O altitudo di¬
uitiaꝵ sapientie et scicutie dei. quã in¬
scrutabilia sut iudicia eius. Ex quib
iudiciis etiã hoc est qd̾ hic ait dñs. nũt
uidiciũ est mũdi: seruato illo iudicio
in fine. ubi nouissime unu et mortui
udicandi sũt. Possidebat ergo dyabo¬
lus genus humanũ. et reos supplicioꝵ
tenebat q̃rograplo pctõꝵ Dũabatꝰ
in cordibus in fideliũ. et ad creaturã
collendã de serto creatore: deceptos cap¬
tiuosq pertrahebat. Per xp̃i autẽ fi¬
dem que morte euis et resurrectione
firmata est: per eius sanguinẽ qui in
remissionẽ fusus est pctõꝵ milia credẽ¬
pite uno eius spũ fidelia mẽbra uege¬
tantur. Hoc uocabat iudiciũ. hanc dis¬
cretionẽ: hanc a suis redemptis dyaboli

Expanded text:
nationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua abyssus multa . Dicit etiam Apostolus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque pertrahebat: per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credenpite uno ejus Spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
qui sanat. Quia sicut pugnãtibus dictũ
est. het scribo uobis ut nõ peccetis: qui¬
ita qui uuluerãtur qd̃ sequitur audiunt.
Et si quis peccauerit aduocatũ habemus
mus cũ dicimus. dimitte nobis debita
nr̃a. nisi ut uuluera nr̃a sanẽtur: Et
quid aliud petimus cũ dicimus ne nos in¬
feras in temptationẽ. nisi ut ille qui in¬
sidiatur uel certe extrinsetus. nulla irrũ¬
pat ex parte nulla nos fraude possit urr
sum nos erigat machinas. quando non
tenet locũ cordis ubi fides habitat: eiectus
est foras: Sed nisi dñs custodierit ciuitatẽ:
in uanũ uigilat qui custodit eam:. Nolite
ergo de uobis ipĩs presumere: si nõ bul

Expanded text:
qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis peccaverit, advocatum habemus mus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos sum nos erigat machinas, quando non tenet locum cest foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vul
Abbreviated transcription (Latin):
questionẽ et simulc̃ salutationẽ. Non eñi
auit nõ etiã dñui infantẽ in spu scõ sỹme¬
on senex. et ãna uidua cognouerũt: et
zacharias et helisabeth qui de illo nondũ
nato. sed iam concepto tanta per spm̃ scm̃i
predixerũt. Sed sp̃s nondũ erat datus:
id est illa habundãtia gr̃e spũalis. qua con
gregati lingis omniũ loquerẽtur: ac
sic in lingius omniũ futura prenũciaret᷑
eccl̃ia. qua grã spũali ppłi cõgregarẽtur:
qua longe lateqz prtã duicterẽtur. et
milia miliũ deo recõciliarẽtur. Quid ergo
ait quispiã. quia dẏabolus de credentiũ
cordibus eicietur foras. iam fideliũ nemi¬
nem temptat: Immo uero temptare
nõ cessat. Sed aliud est intrinsetus regna¬
re aluid forinsecus expugnare. Nam et
niunitissimã ciuitatẽ. quando hostis ob¬
pugnat nec expugnat: et si aliquatela
cuis missa ꝑueniũt. admonet apłs unde
non ledant. Cõmemorat loricã. et scutũ
fidei. Et si aliquando uulnerat: ad est

Expanded text:
on enim aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto tanta per Spiritum sanctum praedixerunt ; sed Spiritus nondum erat datus, id est, illa abundantia gratiae spgregati linguis omnium loquerentur , ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ potest haberi sine ceteris bonis
quibus homo efficitur bonis. Prohac
mundi odia sustinere. Necesse est ciũ
ut nos oderit ques cernit nolle quod
diligit. Sed plurimũ nos de scipso
dñs consolatur. qui cũ dixisset: hec mã¬
do uobis ut diligatis ĩuicẽ a diecit atqz
ait. Si mũdus uos odit: scitote quia
me priorẽ uobis odio labuit. C ur gͦ
se memibrũ supra uerticẽ extollit:¬
Rctusas esse in corpore: si nõ uis odũ
nũdi sustinere. cũ capite. Si de mũdo

Expanded text:
quae non potest haberi sine caeteris bonis quae non potest haberi sine caeteris bonis quibus homo efficitur bonus. In  Albemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitoteme priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollitcusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo