comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo qͣm angłs accepto.dum suꝑ omĩa
creatorem at tendit.⁊ creaturam in fe¬
rius respicit.: iudicat uere fac̾torim om̃i¬
modis obsequendum.⁊ factis ꝑ uolunta¬
te factoris utendum. S hoc eius iudiciũ
minime constat lib̃um: nisi cum efficit
qd̾ nouit agendum. Efficit autẽ dum cͤa¬
torem diligit: ⁊ eius uoluntatẽ sua ptꝰ posi¬
ta seruando cognoscit. Q d̾ si seruare de¬
trectat qͣm singularit̾ seruandam uere
iudicat. suo ipse iudicio contradicit. ⁊̃ito¬
q lib̾tatem indicandi transgressor amit¬
tit. Ut uero iustitie lib̾tatem seruare de¬
serit: iure debito traditur uitiis. Amissa
itaq arbitrii lib̾tate: captiuus remanet
sub peccati compede. Lib̾tatẽ enim qͣm
ꝓpͥo uicio deserit. reparare sibi ipse nullo
mͦ sufficit. Hec enim nͥ a quo dari potuit.
reddi non pot̾it. Hinc u̾itas ait. Si filiꝰ
uos lib̾au̾it. uere liberi eritis. Dost lap¬
sum gͦ ñ possunt ẽẽ liberi. nisi punicũ

Expanded text:
homo quam angelus accepto, dum super omnia homo quam angelus accepto, dum super omnia Creatorem attendit, et creaturam inferius respicit, judicat vere factori omnimodis obsequendum, et factis pro voluntate factoris utendum. Sed hoc ejus judicium minime constat liberum nisi cum efficit quod novit agendum. Efficit autem dum Creatorem diligit et ejus voluntatem, sua postposita, servando cognoscit. Quod si servare detrectat quam singulariter servandam vere judicat, suo ipse judicio contradicit, meritoque libertatem judicandi transgressor amittit. Ut vero justitiae libertatem servare deserit, jure debito traditur vitiis. Amissa itaque arbitrii libertate, captivus remanet sub peccati compede. Libertatem enim, quam proprio vitio deserit, reparare sibi ipse nullo modo sufficit. Haec enim nisi a quo dari potuit, reddi non poterit. Hinc Veritas ait: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . Post lapsum ergo non possunt esse liberi nisi per unicum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nicħ debet alicui. s prout uult omĩa
facit. Creatura uero que omne qd̾ ht et
qd̾ potest. ⁊ qd̾ ipsa ÷ debet creatori: suã
quoq uoluntatem omnimodo debet illi.
ꝑ quem omnia facta sunt. ⁊ sine ipso fac¬
tum ẽ nicħ. Creatura itaq rationał seu
intellectualis. bona. qr abono conditore
bene condita. ⁊ lib̾tate arbitrii ditata.
conditorẽ suum uire debito debet dilig̾e.
⁊ eius instituta studio se seruare. q̃ si ser¬
uare contempserit: contemptuᷤᷤ mito ar¬
bitrii lib̾tate carebit amissamq sibi red¬
dere non pot̾it. Hanc enim a semecipsa ñ
habuit. s a conditore suscepit. ⁊ abuten¬
do ꝑdidit. Interrogatio¬
ib̃um de quo agis arbitrium. fereso¬
nat more omium: s fateor quid sit illud
ipse nescio. Responsio¬
ib̾um ut sentio arbitrium. est quidã
motus intelligentie rationał. habens pos¬
sibilitatẽ qd̾ iudicat exequendi. Hocita¬
q lib̃o rationał uoluntatis iudicio tam

Expanded text:
qui nihil debet alicui, sed prout vult omnia qui nihil debet alicui, sed prout vult omnia facit. Creatura vero, quae omne quod habet et quod potest et quod ipsa est debet Creatori, suam quoque voluntatem omni modo debet illi per quem omnia facta sunt et sine ipso factum est nihil . Creatura itaque rationalis seu intellectualis, bona, quia a bono conditore bene condita, et libertate arbitrii ditata, Conditorem suum jure debito debet diligere et ejus instituta studiose servare; quae si servare contempserit, contemptus merito arbitrii libertate carebit, amissamque sibi reddere non poterit. Hanc enim a semetipsa non habuit, sed a Conditore suscepit, et abutendo perdidit. V. INTERR. Liberum de quo agis arbitrium fere sonat in ore omnium. Sed fateor, quid sit illud ipse nescio. RESP. Liberum, ut sentio, arbitrium est quidam motus intelligentiae rationalis habens possibilitatem quod judicat exsequendi. Hoc itaque libero rationalis voluntatis judicio tam
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ quod cͤaturã qm om̃i scriptura
teste predixeras ualde bonam. osten¬
dis fieri malã: andesint ẽẽ quod facta ẽ
⁊ efficitur aliud quod malum est: Si d̃s
hoc facit. tunc non bona sunt oĩa q̃ facit.
Si alius hoc facit malum. ñ est ds crea¬
tor omniũ: nec omnia ꝑ ipsum facta st̃.
supra diximus segnit̾ attendisti. Hoc
enim de quo nunc agimus malũ. qd̾ pro¬
pͥe dicimus peccatum. ominino nichil ali¬
ud ẽinsi rationał creature uicium. Que
enim declinat abono. sibi a suo conditore
ꝓposito. quo ipsum qui summe ẽ debuit
amare.⁊ amando ꝑciꝑe.⁊ ꝑcipiendo bea¬
ta manere. ñ in aliud ipsa conu̾titur. s
arbitrii sui lib̾tate pͥuatur: dum ꝓpͥam uo¬
luntatẽ. qmͣ creatura habere non debet.
creatori suo p̃ponere nititur. Qua ꝓpt̾
ñ natura. non res aliqͣ est istud qd̾ dicimꝰ
malum: s abusio seu negligentia bom.
sortita ÷ mali uocabulum. Priuilegiũ sa¬
ne uoluntatis ꝓpͥe soli comienit creatori:

Expanded text:
uid est quod creaturam, quam, omni Scriptura teste, praedixeras valde bonam, ostendis fieri malam? An desinit esse quod facta est, et efficitur aliud quod malum est? Si Deus hoc facit, tunc non bona sunt omnia quae facit. Si alius hoc facit malum, non est Deus creator omnium, nec omnia per ipsum facta sunt. RESP. supra diximus segniter attendisti. Hoc enim de quo nunc agimus malum, quod proprie dicimus peccatum, omnino nihil aliud est nisi rationalis creaturae vitium. Quae enim declinat a bono sibi a suo Conditore proposito, quo ipsum qui summe est debuit amare et amando percipere et percipiendo beata manere, non in aliud ipsa convertitur, sed arbitrii sui libertate privatur, dum propriam voluntatem, quam creatura habere non debet, Creatori suo praeponere nititur. Quapropter non natura, non res aliqua est istud quod dicimus malum; sed abusio seu negligentia boni sortita est mali vocabulum. Privilegium sane voluntatis propriae soli convenit Creatori,
Abbreviated transcription (Latin):
s indifferent̾ omnia cognoscendo dilig̾.
⁊ diligendo cognoscit. Quib autem
bona sua largitur. non noua dilectioẽ
ad eos inclinat᷑: cuius sempit̾na dilectio
sunt. sic & quib donat. ipsi quoq suist̾.
Eis ex ipso melius ẽ: ei ex ipsis nichil col¬
latum ẽ. Propͥe t̾n eos dicitur amare. qͥ¬
b amorẽ quem sempit̾nũ ht̃ uoluit aꝑi¬
re. Hii namq solibeati sunt: qͥ dilectionis

Expanded text:
sed indifferenter omnia cognoscendo diligit sed indifferenter omnia cognoscendo diligit et diligendo cognoscit. Quibus autem bona sua largitur, non nova dilectione ad eos inclinatur, cujus sempiterna dilectio sunt, sic et quibus donat, ipsi quoque sui sunt. Eis ex ipso melius est, ei ex ipsis nihil collatum est. Proprie tamen eos dicitur amare quibus amorem, quem sempiternum habet, voluit aperire. Hi namque soli beati sunt, qui dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
qm dm̃ ẽẽ ueracit̾ assignasti. S qd̾
d̾s indifferent̾ omnia diligat. quomodo
dixisti: Nonne precet̾is eos diligit. quos
tutibꝰ excolit. quos ⁊ beatos facit: Responsio¬
mu̾sam creaturam d̾s non ideo no¬
uit. qr ipsa existit: s ideo ea existit.
quia ille nouit. Fecit enim ficut nouit:
qui creanda disposuit. Q uare quia p̃¬
scrnit eam. condidit: non quia p̾condidit
eam. sciuit. Res gͦ condita nicħ eius sci-¬
entie contulit. qui ꝑfecte sapiens qd̾ erat
ꝑmansit: quia omnia sicut nouit sic di¬
ligit. sicut amauit ita nouit. In eo nãq
ñ altud ẽ scire. ⁊ aliuqd amare: s ilem est
scire qd̾ amare.⁊ amare qd̾ scire. Quare
sicut ñ ẽ alibi magis sciens. ⁊ hic minus
sciens: ita ñ ẽ minus amans. ⁊ alibi magis
amans. Non enim potest d̾s alicubi minꝰ
aut magis ẽe d̾s. Qua propt̾ ficut res con¬
dita eius scientie ml adiecit: sic eits ca¬
ritatẽ nec auxit nec minuit. que nec con¬
dendis eguit. nec conditis eget uł egebit:

Expanded text:
Deum esse veraciter assignasti. Sed quod Deus indifferenter omnia diligat, quomodo dixisti? Nonne prae caeteris eos diligit quos tutibus excolit, quos et beatos facit? RESP. Universam creaturam Deus non ideo novit quia ipsa existit, sed ideo ea existit quia ille novit; fecit enim sicut novit, qui creanda disposuit. Quare quia praescivit eam condidit, non quia praecondidit eam scivit. Res ergo condita nihil ejus scientiae contulit, qui perfecte sapiens quod erat permansit; qui omnia sicut novit, sic diligit; sicut amat, ita novit. In eo namque non aliud est scire et aliud amare, sed idem est scire quod amare, et amare quod scire. Quare sicut non est alibi magis sciens et hic minus sciens, ita non est minus amans et alibi magis amans. Non enim potest Deus alicubi minus aut magis esse Deus. Quapropter sicut res condita ejus scientiae nil adjecit, sic ejus charitatem nec auxit nec minuit, quae nec condendis eguit, nec conditis eget vel egebit,
Abbreviated transcription (Latin):
dacium pͥuatio u̾itatis: fornicatio absen¬
tia castitatis: adult̾ium uiolatio fidei con¬
iugalis.⁊ cet̾a huiusmodi. E numerare uo¬
ces ñ possumus: quas significare non ponen¬
do. s remouendo nouimꝰ. Ut cecitas. sur¬
ditas. nuditas. egestas. taceo. nolo. desipio.
nescio. ⁊ huuismodi. Quare cauendũ tibi
summope ẽ. ut cum aliquis tecũ ꝑ inqͥren¬
dau̾itate seu ostentatione disceptat ne ꝑ
huiusmodi uoces eum ponere aliquid ꝑ¬
mittas. Si enim ꝑmiseris: cito te ad incon¬
ueniens trahere pot̾it. In terrogatio.

Expanded text:
dacium privatio veriatis; fornicatio, amisdacium privatio veriatis; fornicatio, amissio castitatis; adulterium, violatio fidei conjugalis, et caetera hujusmodi. Enumerare voces non possumus quas significare non ponendo sed removendo novimus; ut caecitas, surditas, nuditas, egestas, taceo, nolo, desipio, nescio, et hujusmodi. Quare cavendum tibi summopere est ut, cum aliquis tecum pro inquirenda veritate seu ostentatione disceptat, ne per hujusmodi voces eum ponere aliquid permittas. Si enim permiseris, cito te ad inconveniens trahere poterit. XII. INTERR.
Abbreviated transcription (Latin):
bere sapientiam: intelligendo conspicimꝰ
in ea sapientie formam. At si in anima il¬
la defecerit sapientia. cum eã insipientẽ
dicis. ñ ꝑ insipientiã in ea aliquid ponis:
s ꝑ insipientiã ꝓmntias inea sapientiã
non haberi.
iuid dicis: Nunquid insipientia. siue
silentium. seu malũ.⁊ huiusmodi
uoces incassum ꝑferunt᷑. cũ eas aliquis
loquitur: Quare sonant. si nicħ signifi¬
quasdam uoces significare nominando.
uł indicando rem aliqm. quasdã uero
significare non ponendo. s potius remo¬
uendo rem aliqmͣ. Nam u̾bi gr̃a. bonitas
uoxista. rem suam nominando seu ndican¬
do significat. At uero malicia ut ꝓprielo¬
quar: bonitatẽ abẽẽ designat. Malum
sane siue malicia. diu̾sa suscipit uocabu¬
la: ut mendacium. fornicatio. adult̾ium.
⁊ qͣm multa huiusmodi. Ea quidem que
his uocibꝰ designantur. sic dicunt᷑. ñ qr st̃.
ẽ. s quia bonum non ẽ. Dicitur autẽ men¬

Expanded text:
bere sapientiam, inteligendo conspicimus bere sapientiam, inteligendo conspicimus in ea sapientiae formam. At si in anima illa defecerit sapientia, cum eam insipientem dicis, non per insipientiam in ea aliquid ponis, sed per insipientiam pronuntias in ea sapientiam non haberi. XI. Quid dicis? Nunquid insipientia, sive silentium, seu malum, et hujusmodi voces incassum proferuntur, cum eas aliquis loquitur? Quare sonant si nihil signifiquasdam voces significare nominando vel indicando rem aliquam; quasdam vero significare non ponendo, sed potius removendo rem aliquam. Nam, verbi gratia, bonitas, vox ista rem suam nominando seu indicando significat. At vero malitia, ut proprie loquar, bonitatem abesse designat. Malum sane sive malitia diversa suscipit vocabula, ut mendacium, fornicatio, adulterium, et quam multa hujusmodi. Ea quidem quae his vocibus designantur, sic dicuntur, non quia sest, sed quia bonum non est. Dicitur autem men
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ innius ẽ. Et sciendum. quia uoluntas
cum abono deuiat: ad ncħ declinat. P̾
ẽ enim qd̾ inuenire possis. si bonum pret̾
qd̾ nicħ est. tenere negligis. N egligit te¬
nere bonum: qͥ qd̾ cumq tenuerit. non te¬
net ad bonum. Hoc autem fit qnͣdo crea¬
tura creatori debitum ñ exsoluit: seu cum
tenere negligit. q̃ ei summus actor tenen¬
da mandauit. Huius negligentie seu de¬
fec̾tus. si causam inuenire contendis: te̾
pot̾is cum uid̾e tenebras ualueris.⁊ silen¬
tium audire. S ñ uidentur tenebre. nec
auditur silentium: nͥ ñ uidendo. ⁊ ñ audi¬
endo. Ocł̃is quidem tenebras ⁊ auribꝰ si¬
lentium ut cumq potes ꝑciꝑe: ñ t̾n in sp̾e:
s in speciei pͥuatione. Sic ⁊ rerum species
intelligibilium qͣs nouimꝰ. intellectu men¬
tis conspicimꝰ. Ubi autẽ deficiunt qͣsi nes¬
ciendo cognoscimus. ⁊ cognoscendo nescimꝰ.
Ut cum alicuius animam sentimus ha¬

Expanded text:
d minus est. Et sciendum quia voluntas d minus est. Et sciendum quia voluntas cum a bono deviat, ad nihil declinat. Non est enim quod invenire possis, si bonum praeter quod nihil est tenere negligis. Negligit tenere bonum qui quodcunque tenuerit, non tenet ad bonum. Hoc autem fit quando creatura Creatori debitum non exsolvit, seu cum tenere negligit quae ei summus auctor tenenda mandavit. Hujus negligentiae seu defectus si causam invenire contenderis, tunc poteris cum videre tenebras valueris et silentium audire. Sed non videntur tenebrae, nec auditur silentium, nisi non videndo et non audiendo. Oculis quidem tenebras et auribus silentium utcunque potes percipere, non tamen in specie, sed in speciei privatione. Sic et rerum species intelligibilium, quas novimus, intellectu mentis conspicimus. Ubi autem deficiunt, quasi nesciendo cognoscimus, et cognoscendo nescimus. Ut cum alicujus animam sentimus ha
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uisione ꝑpetua głatur. E contra an¬
głs apostata. a sue conditionis initio con¬
u̾sus ad ima: inu̾itate ñ stetit. beatã beatoꝵ
angłoꝵ uitã ñ attingit. s sue cupiditatis
ponde corruit. s ⁊ ꝑpetue calamitatis mi¬
seriam incurrit.
ec queso malicia qmͣ causam habuit:
Dic oro te unde processit: Si dm as¬
picio. bonus ẽ. Si creaturam intueor: ipsa
omnis ut tuipse defendis bona ẽ. Ex hac
malicia. cuius causam quero nectamen in¬
uenio: infinita oriri mala conspicio.
ausa ista qm queris. Responsio.¬
si diligent᷑ aitendis: nulla ẽ. N effee¬
tus: immo defectus ẽ. Defectus dico ab eo
qd̾ bonum ẽ. adid qd̾ bonum ñ est: uł ab eo
qͥ summe ẽ. adio qd̾ minus ẽ. Cũ aut̃ hmͦ
Nulla namq res mala ẽ. s omnis bona
est. scdm id quod ẽ S ido male. qr contͤ
ordinem nature. seu contra institutũ iusti¬
cie. au̾tit se ab eo qui summe ẽ: & amat

Expanded text:
cujus visione perpetua gloriatur. E contra ancujus visione perpetua gloriatur. E contra angelus apostata, a suae conditionis initio conversus ad ima, in veritate non stetit, beatam beatorum angelorum vitam non attigit, sed suae cupiditatis pondere corruit, sed et perpetuae calamitatis miseriam incurrit. X. ec, quaeso, malitia quam causam habuit? Dic, oro te, unde processit? Si Deum aspicio, bonus est. Si creaturam intueor, ipsa omnis, ut tu ipse defendis, bona est. Ex hac malitia, cujus causam quaero, nec tamen invenio, infinita oriri mala conspicio. RESP. Causa ista quam quaeris, si diligenter attendis, nulla est; non effectus, imo defectus est. Defectus dico ab eo quod bonum est ad id quod bonum non est, vel ab eo quod summe est ad id quod minus est. Cum autem hoc modo Nulla namque res mala est, sed omnis bona est secundum id quod est. Sed ideo male, quia contra ordinem naturae seu contra institutum justitiae avertit se
Abbreviated transcription (Latin):
uem te audio: Oblitum quippe eoꝵ
que diximus. te admodum arguo.
Dic queso. quid nob̃ diumoꝵ eloquioꝵ
auctoritas: Quid monet ⁊ obsecrat. Oͥ d
iubet.⁊ uetat: O.uid corripit ⁊ incͤpat: Qd
instruit ⁊ confortat: Nob̃ quidẽ errantibꝰ.
⁊ a do aduersa uoluntate cadentib arbi¬
trium rationis culpa depͥmitur. non om¬
nino tollitur: unde quia errat. m̾ito eul¬
patur. Nonne suꝑius audisti. qd̾ inter
omĩa que fac̾ta sunt. rationał creatura
p̾cellit: Lib̾um quidẽ arbitriũ a condito¬
re suscepit. quo ipsum suꝑ omnia ama¬
re debuit: qui suis eam dilex̃. Que cum
aspexit: unde nec ad sedeclinat. s qd̾ sũ¬
mum ẽ dilectionis. stabilitate ꝑhennt̾ a¬
mat. Inde ẽ quod ab initio culpa ñ tetigit.
nec ulla tnͣsgressionis macula fuscauit. q̃
ad cadendum tenebras nesciens. s libero
caritatis incessu. cuncta transgrediens. do¬
minũ singłarit̾ contemplatur. eiusq uo¬
luntatẽ tam ꝑ se qͣm ꝑ omnib amplexat᷑:

Expanded text:
uem te audio? Oblitum quippe eorum quae diximus te admodum arguo. Dic, quaeso, quid nobis divinorum eloquiorum auctoritas monet et obsecrat, quid jubet et vetat, quid corripit et increpat, quid instruit et confortat? Nobis quidem errantibus et a Deo adversa voluntate cadentibus arbitrium rationis culpa deprimitur, non omnino tollitur. Unde, quia errat, merito culpatur. Nonne superius audisti quod inter omnia quae facta sunt rationalis creatura praecellit? liberum quidem arbitrium a conditore suscepit, quo ipsum super omnia amare debuit, qui suis eam legibuiligit, unde nec ad se declinat, sed quod summum est dilectionis stabilitate perenniter amat. Inde est quod ab initio culpa non tetigit, nec ulla transgressionis macula fuscavit; quae ad cadendum tenebras nesciens, sed libero charitatis incessu cuncta transgrediens, Dominum singulariter contemplatur, ejusque voluntatem tam pro se quam pro omnibus amplexatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne omnessunt amministratorii sp̃c. in mi¬
nisteriũmissiꝰ: ꝓpter eos qui hereditatem ꝑ¬
cepturi sunt salutis: Quid miraris inquit¬
si filio suum ministerium exibent angelĩ
cum etiam ꝓ nr̃a salute ministros eos con¬
leuat mentes: ostendens honorẽ nobis a dõ
plurimum condonatum. Siquidẽ etiam¬

Expanded text:
e omnes sunt administratorii spiritus, in ministerio missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? « Quidmiraris si Filio suo ministerium exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos conlevat mentes, ostendens honorem nobis a Deo plurimum condonatum. Intelli
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipse eisdem participatus ẽ. Eru-¬
bescant omnes heretici: cooꝑiantur
uenisse: et non uere. Non enim dixit
cuit. quamuis et si diceret.sufficienter
tis. hoc ẽ diabolum. hic iam mirabile qͥd¬
dam demonstrat: quia ꝑ quod potesta-¬
tem habet diabolus. ꝑ hoc uictus ẽ. Ar-¬
ma que fuerant illi forti aduersus mun-
hic magnitudinem uirtutis eius qui uic̃
insinuat. Intuens qͣntum bonum oꝑa¬
ta ẽ mors: Et liberauit inquit eos: quot¬
qͦt timore mortis ꝑomnem uitã obnoxii
erant seruituti. Quare tremitis: quare
timetis eam. q̃ condempnata ẽ: Iam ter-¬

Expanded text:
cum pueris participatus est. Erubescant omnes haeretici; cooperiantuvenisse, et non vere. Non enim tantumcuit, quamvis etsi diceret, sufficienter rium. Hoc est diabolum. Hic admirabile quiddam demonstrat, quia per quod potestatem habuit diabolus, per hoc victus est: arma quae fuerant illi fortia adversum mundhic magnitudinem virtutis ejus qui vicit insinuat, ostendendo quantum bonum operaretur mors. Et liberaret, inquit, eos, qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Quare tremitis, quare timetis eam quae jam condemnata est; jam ter
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Deinde ostendit qm̃ gła et honor
Ut glificetur filius hominis: et glorifi¬
catus ẽ. filius hominis. Sulle ea quȩ ꝓ
seruis passus ẽ głam uocat: multo ãpli¬
us tu quȩ ꝓ dño pateris. Uides crucis fru¬
ctus quantus sit: Times gͦ hanc rem᷑
Triste quidẽ tͥ uidetur: s decem milia
generat bona. Ostendit etiam ex hoc
temptationis utilitatem: ita dicens. Qua-¬
liter grã dei ꝓ omnib gustauerit mortẽ.
Qualiter inquit gr̃a dei. Et ille qͥdem ꝑꝑ¬

Expanded text:
m. Hic ostendit quia gloria et honor Ut glorificetur filius hominis. Si icetur filius hominis . Si ille ea quae pro servis passus est gloriam vocat, multo amplius tu quae pro Domino pateris. Vides crucis fructus quantus sit. Timeo ergo hanc rem? Triste quidem tibi videtur, sed decem millia generat bona. Ostendit etiam ex hoc tentationis utilitatem, ita dicens, qualiter gratia Dei pro omnibus gustaverit mortem. Qualiter, inquit, gratia Dei? Et ille quidem p
Abbreviated transcription (Latin):
habundantius nos oportet ea obseruare
quȩ audiuimꝰ : Nonne et illa dei sunt. et
ista: Habundantius gͦ dixit. aut qͣm sole¬
bant in lege: aut certe amplius non com¬
parans: Absit. S quia ꝑmulta tempora.
magnum apud eos auctoritatis pondus
uetus habebat testamentum: hec autem
quia uelut nouiter illis dicebantur. ne cõ-¬
temptibilia iudicarent: ostendit ex habũ¬
dantia qm̃ hec amplius obseruare debemꝰ.¬

Expanded text:
abundantius nos oportet observare ea quae audivimus? Nonne et illa Dei sunt, et ista? « Abundantius » ergo dixit, aut quam solebant in lege, aut certe, amplius non comparens absit. Sed quia per multa tempora magnum apud eos auctoritatis pondus Vetus habebat Testamentum; haec autem, quia velut nova illis dicebantur, ne contemptibilia judicarent, ostendit; ex abundantia, quoniam haec amplius observare debem
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ coniungit. honorans eos et consõ-¬
lans. et xp̃i fr̃s eos efficiens: scdm quod
exuno eos esse dicit. Deinde muniens
sermonem suum: & ostendens qm̃ de eo
est nos. Intueris quantũ inter ẽ: Iule qͥ¬
dem scĩficat: sanctificamur enĩ nos. S et su¬
omnes. Unus inquit ds̃: ex quo omnia.¬

Expanded text:
quomodo conjungit, honorans et consolans, et Christi fratres eos nominans, secundum quod ex uno eos esse dicit. Deinde muniens sermonem suum et ostendens, quoniam dest nos. Intueris quantum interest. Ille quidem sanctificat; sanctificamur autem nos. Et omnes. » Unus est enim Deus, a quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cernimur similes dõ. si cunctos amamus.
diligimus etiam inimicos nr̃õs: non aũ
si signa uel miracula fecerimus. Nam et
dm̃ ipsum ammiramur quidẽ miracula
facientem: s ammiramur amplius mise¬
rantem: et longanimit᷑ sustinentẽ. Si gͥ
et impso dõ illud ẽ amplius ammirandũ:
qͣnto magis in homine : Inde clarum ẽ:¬

Expanded text:
cernimur similes Deo, si cunctos amabimus, diligamus etiam inimicos nostros: non autem si signa vel miracula fecerimus. Nam et Deum ipsum admiramur quidem miracula facientem, sed amplius admiramur miserantem et longanimiter sustinentem. Si igitur et in ipso Deo illud amplius admirandum, quanto magis in homine? »
Abbreviated transcription (Latin):
Quare dixit mercedis retributionẽ: Mer¬
cesenim: in bono poni solet. S iste mos est
apło. ut ñ magnam uerboꝵ. habeat rati-¬
onẽ: s indifferent̃ uel quȩ inbono dicunt᷑.
uł quȩ in malo. solet ꝓ alterutro ponere:
sic̃ alibi dixit. Incaptiuitatem redigenteᷤᷤ
omnẽ sensum adobediendum xpo. Et iterũ
mercedis reciprocationẽ dicens ꝓsupplicio:¬

Expanded text:
Quare dixit, mercedis retributionem? Merces enim in bono poni solet; sed iste mos est Apostolo, ut non magnam verborum habeat rationem, sed indifferenter vel quae in bono dicuntur, vel quae in malo pro alterutro ponere; sicut alibi dixit: In captivitatem redigentem omnem sensum ad obediendum Christo . Et hic mercedis retributionem pro supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ uoluntati cuncta contribuit: diuino¬
q consilio. Ueluti si diceret. Ipse nouit qͥd
cuiq ꝓsit: uel cui quid sit accommodum:
tribuit. Quod etiam ad corinthios facit: di¬
cens. Ds̃ posuit unumquẽq sicut uoluit.
Et iterum. Unicuiq datur manifestatio

Expanded text:
ue consilio cuncta contribuit; divinoque consilio, velut si diceret: Ipse novit quid cuique prosit, vel cui quid sit ad commodum, tribuit. Quod etiam ad Corinthios facit, dicens: « Deus posuit unumquemque, sicut voluit . » Et iterum: « Unicuique datur manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
se uirtutis existimat: non sͥ ex gr̃ã largien¬
tis ad uenisse munus illud arbitratur: s
ex suoꝵ debito meritorũ. Proinde: huius¬
modi homo inflatur uentositate suꝑbiȩ.
Idcuco gͦ: ds̃ conuemient cuncta dispen¬
sat. Qd̃ ineccła quoq conuenire conspici
as. Alius quidem habet facultatẽ sermo¬
nis addocendum: alius aut̃ neq os aꝑire
ualet. Non contristet᷑ inquit iste: quia si¬

Expanded text:
se virtutis existimat, non sibi ex gratia largientis advenisse munus illud arbitratur, sed ex suorum debito meritorum. Proinde hujusmodi homo inflatur ventositate superbiae. Idcirco ergo Deus convenienter cuncta dispensat. Quod in Ecclesia quoque provenire conspicimus, dum alius quidem habet facultatem sermonis ad docendum, alius autem neque os aperire valet. Non contristetur iste, qui si
Abbreviated transcription (Latin):
infaciendo quidem exnullis existentibꝰ
rerum essentiȩ ꝓ ductȩ sunt: in continen¬
do uero ea quȩ facta sunt. ne ad nichi¬
lum redeant continentur. Hic gͦ dum
reguntur. et ad inuicem sibi repugnan
tia coaptantur: magnum et ualde mi¬
rabile plurimȩq uirtutis inditium de¬
claratur. Dicendo aut̃ ferens: facilitatẽ
continendi uoluit designare. Non enim
dixit gubernans: s ex metaphora eorum
aturȩ magnitudinemq significat. Et¬

Expanded text:
in faciendo quidem ex nullis existentibus in faciendo quidem ex nullis existentibus rerum essentiae productae sunt; in continendo vero, quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Hic ergo dum reguntur, et ad invicem sibi reputia coaptantur, magnum et valde mirabile, plurimaeque virtutis indicium declaratur. Dicendo autem, « potans, » facilitatem continendi voluit designare. Non enim dixit, gubernans, ex metaphora eoraturae magnitudinemque sine labore
Abbreviated transcription (Latin):
Uide qualibus nominib utitur: quia non
potuit rerum nomina ꝓpria repperire:
neq enim maiestatis nomine neq głe.
quia sepius quȩdam nobis occurrunt. quȩ
intelligimus quidẽ: s indicari oratione¬
ñ queunt. Nam nec dei uocabulum index
repperin. Et quid mirũ si indeo sic ẽ cum
neq: in angło ꝓprium nomen inuenias:
quod eius declaret essentiam:. Arbitror
autẽ: quia neq animȩ reꝑta est apta de¬
nuntiatio. Non michi quippe uidetur hoc
nomen: quod integre substantiam eius
ostẽdat. Nam eandem rem: et animam
et cor. et mentem inuenies nominari.
Cor inquit mundum: crea inme deus.
suȩ. Solent arriani ꝓponere: quia cum
dixisset ds̃ fiat lux. pater preceperit᷑ fi¬
lius obedierit. S ecce ostendimus: quia
suo uerbo cuncta ꝑficit. Ferens inquit
omnia: hoc ẽ gubernans. Siquidem ca-¬
dentia. et adnichilum tendentia conti¬
net. Non enim minus ẽ continere mun-¬
dum: quã fecisse. S si oportet audatius
aliquid dicere: adhuc amplius ẽ. Nam

Expanded text:
Vide qualibus nominibus utitur, quia non potuit rerum nomina propria reperire, neque majestatis nomina neque gloriae, quod saepius quaedam nobis occurrunt, quae intelligimus quidem, sed indicari non queunt. Nam necdum vocabulum index reperiri. Et quid mirum si in Deo sic est, cum neque in angelo proprium nomen invenies, quod ejus declaret essentiam? Arbitror autem quod neque animae reperta est apta denuntiatio. Non enim mihi videtur hoc nomen, quod integre substantiam ejus ostendat; nam eamdem rem, et animam, et cor, et mentem invenies nominari. « Cor, inquit, mundum crea in me, Deus . suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta perfecit: Ferens omnia, inquit, hoc est, gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, continere mundum quam fecisse. Sed si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tant ea quȩ illis annuntiata sunt: dicens.
Diopterea habundantius oportet obserua¬
mus. Quare habundantius dixit: hoc ẽ.
quod in lege solebamuᷤ. sed nomen legis
obticuit. Nam in astructione sua manifes¬

Expanded text:
icens: « Propterea abundantius oportet nos observa» Quare « abundantius » dixit? Hoc est quam in lege solebamus. Sed nomen legis obticuit; nam in astructione sua manifes
Abbreviated transcription (Latin):
equalitas. Nullam aut̃ inbecillitatem ali¬
quatenus arbitrer. eo quod dixit patrem
indignatum in ꝓhis que fuerit filius in¬
digna ꝑpessus: hoc magis multȩ patris
cirra filium dilectionis. & honoris osten¬
ditur. Qui enĩ indignatur ꝓeo: quomͦ ex¬
traneus ab illo esse contenditur: Quod
etiam in alio dicitur psalmo. Qui habitat
incelis uridebit eos: et dñs subsannabit
eos. Tunc loquetur ad eos inira sua: et in
furore suo conturbabit eos. Et iterũ ipse
dixit. Eos aut̃ qui me sibi regnare nolu¬
erunt. ad ducite in conspectu meo: et inte¬
rimite. Quia uero eius sunt hec uerba:
audi quid dicat. et in alio loco. Quoti¬
ens uolui congregare filios tuos: et no¬
luisti. Ecce relinquetur domus ur̃a de¬
serta. Et iterum. Auferetur auobis regnũ
dei: et dabitur genti facienti fructus eiuˢ.

Expanded text:
em: « Nullam autem imbecillitatem aliquid arbitror eo quod dixit Patrem indignaturum pro his quae fuerit indigna perpessus. Hoc magis multae Patris circa Filium dilectionis et honoris ostenditur. Qui enim indignatur pro eo, quomodo extraneus ab illo esse conjicitur? Quod etiam in alio dicitur psalmo: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos . » Et iterum ipse dixit: « Eos autem qui me sibi regnare noluerunt, adducite in conspectu meo et interimite. Quia vere ejus sunt haec verba, audi quid dicat et in alio loco: Quoties volui congregare filios tuos et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Et iterum: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ens enĩ magna quedam & altiora dic¬
turus ẽ: p̃struit illa pͥmum. & facit il¬
la susceptibilia. Suꝑius enĩ dixerat
quia non ꝑpropħas nobis locutus ẽ.
quod exipso argumentatus ẽ nomine.
hic aut̃ iam ex alia re uult argum̃ta
deducere. Ex qua: Ista adoratione ui¬
delicet. Nam tanto eum meliorem eẽ¬
demonstrat. quanto dnm̃ seruis con¬
stat eẽ meliorem: quomͦ si quis in qͣn¬
dam domum introducat aliquem:
orent:ita et xp̃m scđ̾m carnem iussit
acunctis angłis adoran dicens: et ad¬
orent eum omnes angłi dĩ. S etiam

Expanded text:
nquit, magna quaedam et altiora dicturus est, praestruit illa primum, et facit illa susceptibilia. Superius enim dixerat quia non per prophetas nobis locutus est,quod ex ipso argumentatus est nomine: hic autem jam ex alia re vult argumenta deducere. Ex qua ista? Ex adoratione videlicet. Nam tanto eum meliorem demonstrat, quanto Dominum servis constat esse meliorem. Quomodo si quis in quamdam domum introducat aliquem, orent: ita et Christum secundum carnem jussit a cunctis angelis adorari dicens: Et adorent eum omnes angeli Dei. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
aliud manifestat: nisi quia exipsa essen-¬
tia patris ẽ genitus. Sicut enĩ esse dicit᷑
expresenti tempore. sic quippe magis de
hodie. presentis temporis est. Potest tam̃
et scđm carnem hoc accipi dictum: cum ñ
nominauerit carnem. Iam sine ullo timo¬
re prauȩ suspitionis eloquit᷑. Et enĩ ca¬

Expanded text:
aliud manifestat, nisi quia ex ipsa essentia Patris est genitus. Sicut enim esse dicitur ex praesenti tempore: sic quippe magis de hodie, praesentis est temporis; potest tamen et secundum carnem hoc accipi dictum; cum enim nominaverit carnem, jam sine ullo timore pravae suspicionis eloquitur. Etenim ca
Abbreviated transcription (Latin):
dem dictoꝵ manifeste sunt: & scđm
quid alterutrum dicatur. apparet.
xp̃c quidẽ mento exitum uocat. Foris
enim eramus adeo sicut qui sunt extra
regales aulas inuincłis colligati: et qͥ
habent apud regem ꝓculpis aliquib
offensam. Huiusmodi quippe: aregali
aula foris reclusi sunt. Qui uero uolu¬
ent istis ueniam impetrare: ñ pͥmum
ipsos in aulam regis inducit. sed ipse fo¬
ias egreditur: ibiq cum eis cõmiscet
sermocinandi negotium: usq dum cos
correctos reddat. et dignos efficiat: qͦ
regis uultui rep̃sentari mereantur. Sic
etiam xp̃c effecit. E gressus qͥppe ad noᷤ.
hoc ẽ. carnem sumens. & collocutus no¬
biscum. p̃cepta regis innotuit: & sic noᷤ
apeccatis emundans. & ad dm̃ conu̾tens:
in aulam regalem uelut mediator op¬
uocat: sue in carnationis aduentum.
Paulus aut̃ introitum nominat. ex me¬
taphora hereditantium: et ius dominã¬
di. in aliqua possessione sumentium.
Dicendo enim eum iterum introducit
pͥmogenitum in orbem terrarum. hoc

Expanded text:
idem dictorum manifestae sunt, et secundum quid alterutrum dicatur, apparet; Christus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator opvocat suae incarnationis adventum. Paulus autem introitum nominat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; dicendo enim: Iterum introducit primogenitum in orbem terrarum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ minorationem uellet ostendere:
nunquã diceret a dextris: s potius asi¬
nistris. Tanto in quit melior factus ẽ.¬
angłis: quanto differentius nom̃ here¬
ditauit. In hoc qđ dixit factus: ꝓsus¬
ceptus intellige. Tanqͣm si diceret.
Melius est susceptus ab angłis. Et hoc
unde asseuerat. exipso nomine animad¬
aduertitis: quia solet filii nomem ꝓ¬
sane nisi esset ꝓpͥus filius. ꝓpͥus autẽ
filius nichil ẽ aliud. quam de ipso ge¬
nitus: quomꝰ posset ex hoc amplitudi¬
nem honoris asserere: Si in gr̃a esset filius
nor esset ab angłis. Quomodo hoc inquis:
Quia et homines iusti: appellati sunt fi¬
lii. Proide nomen filii. nisi ꝓpͥetatem
ostendat: non ualet ostendere quia diffe¬
rentia ẽ inter creaturam et conditorem.
Aduerte itaq quid dixit. Cui angłoꝵ
aliqͣndo dixit filius m̃s estu. ego hodie

Expanded text:
Si enim minorationem vellet ostendere, nunquam diceret, a dextris, sed potius a sinistris angelis, quanto differentius nomen haereditavit . In hoc quod dixit factus, pro susceptus intellige, tanquam si diceret, melius est susceptus ab angelis. Et unde hoc asseverat? Ex ipso nomine. Animadvertis, quia solet filii nomen psane, nisi esset proprius filius; proprius autem filius nihil est aliud, quam de ipso genitus. Quomodo potest et hoc amplitudinem honoris asserere? Si enim gratia esset filius, nor esset ab angelis. Quomodo hoc inquis? Quia et homines justi appellati sunt filii. Proinde nomen filii nisi proprietatem ostendat, non valet ostendere, quia differentia est inter creaturas et conditorem. Adverte itaque quid dixit: Cui angelorum aliquando dixit: Filius meus es tu, ego hodie
Abbreviated transcription (Latin):
rio suꝑno fungentes. Intueris quomodo
diuidit. et cum qͣnta claritate creaturas
acreatore discernit. mini stros uocans.
et dñm et seruos: et heredem ac ꝓprium¬
filium: Ad filium autẽ dicit. Sedes tua
lum. Et uirga equitatis inquit: uirga
regni tui. Ecce habes et aliud signacłm.¬

Expanded text:
ic autem increatus. Intueris quomodo dividit, et cum quanta claritate creaturas a creatore discernit, ministros vocans, et Dominum: servos et haeredem. Ad proprium Filium dicit: Sedes tua lum: Et virga aequitatis, inquit, virga regni tui. Ecce habes et aliud signac
Abbreviated transcription (Latin):
mundationẽ peccatoꝵ nr̃oꝵ. P ostquam
dixit suꝑius illa magna. ualdeq miran¬
da: dicit nunc et de cura eius. ac sollici-¬
tudine quã de omnib gerit. Et quam
uis uniuersale sit qđ omnia continet:
ueruntam̃ hoc multo amplius ẽ uniu̾¬
sale. qͥa quantum in ipso est. credidert̃

Expanded text:
urgationem peccatorum faciens. » Postquam dixit superius illa magna, valdeque miranda, dicit nunc et de cura ejus, ac sollicitudine quam de hominibus gerit. Et quamvis illud universale sit, quod omnia continet; verumtamen hoc multo amplius est universale, quantum in ipso est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sequentem. Nam sic ipse faciebat. Aliquando
quidem suos discipulos in altiora subleuabat᷑.
aliquando aut̃ eos ad inferiora imbecillita¬
tis eorũ gr̃a reuocabat: nequaqͣm eos ꝓlixo
tempore in altiori ꝑmanere parte ꝑmitteis.
quales etiam eos subleuat gradus: et qͣlit̃
eos adipsum apicem pietatis ad ducit: ħ
item anteqͣm deficerẽt. et eos obscuritas oc¬
cuparet: uide quomͦ eos ad inferiora reuo

Expanded text:
sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera parte permanere permittens: entia eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revo
Abbreviated transcription (Latin):
da est gr̃a. Non enim ex intellectu hoc ꝓͥo
tionem repperiebat ingenio. Unde enim¬
illi hoc: Num enĩ ex calpellis aut pellibꝰ:
aut in officina illa hec oꝑatio maiestatis:
Non enĩ has intelligentias sua mente ꝓ¬
creauit. que tunc erat tam debilis et ex¬
trema: ita ut nichil amplius haberet a
plebeiis & popłis. Quomͦ enĩ aliquid di¬
uinum posset ille sentire: qui circa precia
uendendi. et circa pellium confectionẽ
totam suã uitam. totumq studium conti-¬

Expanded text:
ae ejus. Non enim ex intellectu proprio tionem reperiebat ingenio, sed Spiille hoc? Num et ex scalpellis, aut pellibus, aut in . . . haec operatio majestatis? Non enim has intelligentias sua mente procurabant, quae tunc erat tam debilis et extrema, ut nil amplius haberet a plebeis et populis. Quomodo enim aliquid divinum posset ille sentire, qui circa pretia vendendi et circa confectionem pellium totam suam vitam, totumque suum studium conti
Abbreviated transcription (Latin):
religioso nobis opus est intellectu: maxime
autẽ ubi de deo uel loquimur aliquid. uł
audimus. Qm̃ neq ad loquendum digne
de deo lingua sufficit: neq ad ꝑcipiendũ
p̃ualet intellectus. Et quid dico linguam
uel intellectum: cum neq ipsa pars ipsius¬
m̃tis eminentior que eis multo suꝑior est
aliquid integre ualet comp̃hendere. qͣndo
aliqͥd de diuinitate disserimus: Si enim
pax dei transcendit omnẽ mentemꝰ: et ea
que p̃parata sunt diligentib eum. in cor ho¬
minis ñ ascendunt: multo amplius ipse qͥ
pacis ds̃ ẽ. qui omniũ est opifex rerum᷑: in¬
estunabiliter nr̃as cogitationes exsuꝑat.¬

Expanded text:
religioso nobis opus est intellectu: maxime vero ubi de Deo vel loquimur aliquid, vel audimus, quia nec ad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Et quid dico linguam vel intellectum, cum neque ipsa pars mentis eminentior, quae eis multo superior est, aliquid integre valet comprehendere, quando aliquid de divinitate disseritur? Si enim pax Dei transcendit omnem mentem , et ea, quae praeparata sunt diligentibus eum, in cor hominis non ascendunt : multo amplius ipse, qui pascit, Deus, qui omnium est opifex rerum, inaestimabiliter nostras cogitationes exsu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ÷ quod talem dm̃ habemꝰ. qui et intellec¬
tum transcendit: & cogitationis intuitum.
Multa enimuero de dõ intelligimꝰ. que lo¬
qui penitus non ualemus: multa idem lo¬
quimur.et ea intelligere ñ sumus idonei:
porea quedam uirtus que omnib ẽ. causa
bonoꝵ scimus: quomodo aut̃ uł que ista
intelliger: non ualemus. Dixi quippe qͥa
empli gr̃a: intelligit mens s non ualet di
in quib dam talib infirmari᷑: et ñ in tegra

Expanded text:
re nos Deum, quod talem Deum habemus, qui et intellectum transcendit et cogitationis intuitum.Multa enim de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus. Multa item loquimur, quae intelligere non sumus idonei. porea quaedam virtus, quae omnibus est causa bonorum, scimus; quomodo autem, vel quae ista intelligere non valemus. Dixi quippe quia empli gratia, intelligit mens, sed non valet dicin quibusdam talibus rebus infirmari, et non pleniter
Abbreviated transcription (Latin):
tingit. Nam ferme om̃s quib ꝓphȩ locuti
st̃. malignos. ẽẽ. nefariosq constabat: et
redem omniũ. Quid ẽ. quẽm constituit he¬
redem omnium: hic carnem significat.
Sicut gͦ in scđ̃o psalmo dicitur. pete ame
et dabo tͥ gentes hereditatem tuam: non iã
portio dom

Expanded text:
tigit. Nam ferme omnes quibus prophetae locuti sunt, malignos esse nefariosque constabat; et redem universorum. Quid est, quem constituit haerSicut etiam in secundo psalmo dicitur: Pete a me, inquit, dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non jam portio Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est in excelsis: Num in loco con
cludit dm̃᷑ Absit hoc. S sic̃ iam dixi.
ꝑ dexteram non dm̃ deformauit: sed si¬
militudinẽ demonstrauit honoras.
cludit. s ostendit omnib altiorem. et
tatis. Sicut ergo pater in excelsis est:fic
et filius. Consessus enĩ nichil demonstͣt
aliud: nisi honoris equalitatem. Si aut̃

Expanded text:
Quid est « in excelsis? » Num in loco altiori concludit Deum? Absit hoc. Sed, sicut jam dixi, per dexteram non Deum deformavit, sed similitudinem demonstravit honoris. elsis, ostendit eum omnibus altiorem et statis. Sicut ergo Pater in excelsis est, sic et Filius. Consessus enim nihil demonstrat aliud nisi honoris aequalitatem. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ lumen ẽ. ꝑipsũ inquit mundatio¬
nem faciens peccatoꝵ. nr̃oꝵ: sedet index¬
tera maiestatis in excelsis. Duo quȩdam
in hoc loco significat maiora. quod de
nobis curam gerat uł qd̵ peccata nr̃a
mundauerit: et qm̃ ꝑ se ipsũ hoc opus
impleuent. Et in multis locis inuenieᷤ
eum. et in hoc maxime glorian: ñ solum
qm̃ conuersi sumus ad dm̃: s etiam in
ȩo quod ꝑfilium fuerit istud effectum.

Expanded text:
m lumen est. Per ipsum, inquit, mundationem faciens peccatorum nostrorum, sedet in dextera majestatis in excelsis. Duo quaedam in hoc loco significat majora, quod de nobis curam gerit, vel quod peccata nostra mundaverit, et quoniam per seipsum hoc opus impleverit. Et in multis locis invenies eum in hoc maxime gloriari, non solum quoniam conversi sumus ad Deum, sed etiam in eo quod per Filium fuerit istud effectum.
Abbreviated transcription (Latin):
plare prudentiam pauli. Primum ex pro-¬
pħis eminentiam nisus est approbare: de¬
inde ueluti hoc concesso astruit et ꝓnunti¬
at. qm̃ illis quidẽ ꝑ prohas locutus ẽ. nobis¬
est: quia deinde illis ꝑ angłos: nam etiã

Expanded text:
idera prudenter. Primum ex prophetis eminentiam nisus est approbare. Deinde veluti hoc concesso, astruit et pronuntiat quoniam illis quidem per prophetas locutus est, deiet
Abbreviated transcription (Latin):
go sum: illic ⁊ minist̾ meus erit.Hoc de¬
sidabat apłs dicens. Cuꝑio dissolui. ⁊
ꝑfectos ad dm̃ migrasse cognoscimus :
Hos cum xp̃o regnare. hos in xp̃o posse
omnia credimus. Pro his non oramus.
ummo ut pro nobis orent. nobisq sub¬
ueniant eos humilit̾ petimus: qui eoꝵ
impensa petentibꝰ beneficia sub eodẽ
tempore ꝑ diuersa t̾rarum spatia cer¬
nimus.
uid dicis: Nunquid inuocantibꝰ
nobis ꝑtam diuersa t̾rarum spa¬
tia disiunctis. sub eodem momento p̾¬
sentes sunt: Q. uomodo hoc possunt qͥ
ubiq non sunt: Responsio

Expanded text:
go sum, illic et minister meus erit . Hoc dego sum, illic et minister meus erit . Hoc desiderabat Apostolus dicens: Cupio dissolvi et perfectos ad Deum migrasse cognoscimus, hos cum Christo regnare, hos in Christo posse omnia credimus. Pro his non oramus; imo ut pro nobis orent, nobisque subveniant, eos humiliter petimus, qui eorum impensa petentibus beneficia sub eodem tempore per diversa terrarum spatia cernimus. Quid dicis? Nunquid invocantibus nobis per tam diversa terrarum spatia disjunctis sub eodem momento praesentes sunt? Quomodo hoc possunt qui ubique non sunt? RESP
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio proximi cui d̾s seriuire manda¬
uit: s nisi prius auc̃tor mandati dili¬
gatur. mandatum eius nulla carita¬
tem seruatur. S criptum est enim. Qui
dicit se dm̃ diligere.⁊ mandata eius ñ
custodit: mendax ẽ. Quare qui non
seruat mandatum: non amat mandato¬
rem dm̃. Dilectio itaq dĩ: causa ẽ se¬
quentis. S equitur enim dilectio pro¬
xiimi: ex amore dĩ. S quia amor dĩ ñ
agnoscitur. nisi amore proximi mon¬
stretur: precedit ista effectu ext̾iori. p̃¬
cedit illa affectu int̾iori. P recedit gͦ
dilecꝰtio dĩ pietate mentis: sequitur di¬
lectio proxim studio oꝑis. S scire te
conuenit. quia non due. s una cari¬
tas ẽ mentis: que dm̃ ⁊ proximum di¬
ligit. Incipit a d̾o: nutritur in proxi¬
mo. In electis ht iitium caritas in tem¬
pore: in eisdem ꝑficitur in et̾nitate. Qui
autem iam in et̾nitate eam adepti sunt:
cum xp̃o beati sunt. Sic enim ait. Ubi e¬

Expanded text:
dilectio proximi, cui Deus servire mandadilectio proximi, cui Deus servire mandavit; sed nisi prius auctor mandati diligatur, mandatum ejus nulla charitate servatur. Scriptum est enim: Qui dicit se Deum diligere, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quare qui non servat mandatum, non amat mandatorem Deum. Dilectio itaque Dei causa est sequentis. Sequitur enim dilectio proximi ex amore Dei. Sed quia amor Dei non agnoscitur nisi amore proximi monstretur, praecedit ista affectu exteriori, praecedit illa affectu interiori. Praecedit ergo dilectio Dei pietate mentis, sequitur dilectio proximi studio operis. Sed scire te convenit quia non duae, sed una charitas est mentis, quae Deum et proximum diligit. Incipit a Deo, nutritur in promo. In electis habet initium charitas in tempore, in eisdem perficitur in aeternitate. Qui autem jam in aeternitate eam adepti sunt, cum Christo beati sunt. Sic enim ait: Ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
quos diligit ab offitio suspendit: ali¬
quando quos amat excommunicat.
Hoc ipse dñs agendum ostendit. qui
flagellat omnem filium quem dili¬
git: mortificat ut inuificet. ꝑcutit ut
sanet. humiliat ut exaltet. Qui qm̃
caritate facit: omnia bene facit. Quis¬
quis autem indigentibus de suis ca¬
ritatem exhibet. sicut sundigeat sibi
a proximo exhiberi uellet: seruat uti¬
q mandatum dñi. qd̾ in utroq testa¬
mento precipit. Si autem pro salute
proximi animam ponit: non tã man¬
datum auctoris. quam auctorẽ man¬
dati dinoscitur imitari. Illa ẽ incep¬
tiua: qua de rebus siis seruit egentibꝰ
Hec ẽ ꝑfecta: qua ꝑro salute proximi
anima ponitur. S propt̾ dm̃ non di¬
ligitur proximus: nisi prius diligat᷑
contraire qua dicitur. qui non
diligit frẽm suum quem uidet. dm̃ quẽ
ñ uidet quomͦ potest dilig̾e. Dil ectio gͦ
proximi: prior est dilectione dĩ. Resp̃.
N exhibitione quidem oꝑis precedit

Expanded text:
quos diligit ab officio suspendit, aliquos diligit ab officio suspendit, aliquando quos amat, excommunicat. Hoc ipse Dominus agendum ostendit, qui flagellat omnem filium quem recipit; mortificat ut vivificet, percutit ut sanet, humiliat ut exaltet: qui quoniam charitate facit, omnia bene facit. Quisquis autem indigentibus de rebus suis charitatem exhibet, sicut, si indigeret, sibi a proximo exhiberi vellet, servat utique mandatum Domini quod in utroque Testamento praecipit. Si autem pro salute proximi animam ponit, non tam mandatum auctoris quam auctorem mandati dignoscitur imitari. Illa est inceptiva, qua de rebus suis servit egentibus; haec est perfecta, qua pro salute proximi anima ponitur. Sed propter Deum non diligitur proximus nisi prius diligaturcontraire qua dicitur: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? Dilectio ergo proximi prior est dilectione Dei. RESP. In exhibitione quidem operis praecedit
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ: non exprunit qnͣtitatẽ.
Est sane tanqͣm se ipsum dilig̾e pro¬
ximũ: qd̾ ẽ se & ꝓximũ amare ad amandũ
dm̃. Si gͥad ħ diligispꝑximũ: seruasti mandatũ
Licet maiori affectu diligaᷤᷤ te ipsũ: seu maiori
effec̾tu cures te ipsũ. Qenĩ iussit de duabꝰ tu¬
nicis uł de duabꝰ escis egeno imꝑtiri: deuna
tacuit. Scias etiã qd in utroq testamento
dedilectione ꝓximi dñs p̃ceptũ dedit. Qꝓpt̾
oĩbꝰ affectũ dilectionis debemus. quem si
trahimus. preceptum diũ transgredi¬
mur. S effectum licet aliqnͣdo subtra¬
here. Inde ẽ qd̾ inuet̾i testamento per¬
missum ẽ odire inimicos: ñ quidẽ ꝑ
affectum. ne fiat contra mandatum.
s subtrahendo effec̾tum. Scdm hoc ñ
intrabant ad gentes: p̃putium haben¬
tes. Hoc etiam ad rigorem iusticie sepe
fit in eccła: non odii ꝑu̾sitate. s carita¬
tis dispensatione. Aliqnͣdo enim eccła

Expanded text:
militudinem, non exprimit quantitatem. militudinem, non exprimit quantitatem. Est sane tanquam se ipsum diligere proximum quod est se et proximum amare ad amandum Deum. Si igitur ad hoc diligis proximum, servasti mandatum, licet majori affectu diligas te ipsum, seu majori effectu cures te ipsum. Qui enim jussit de duabus tunicis vel de duabus escis egeno impertiri, de una tacuit. Scias etiam quod in utroque Testamento de dilectione proximi Dominus praeceptum dedit. Quapropter omnibus affectum dilectionis debemus: quem si trahimus, praeceptum Domini transgredimur. Sed effectum licet aliquando subtrahere. Inde est quod in Veteri Testamento permissum est odire inimicos, non quidem per affectum, ne fiat contra mandatum, sed subtrahendo effectum. Secundum hoc non intrabant ad gentes praeputium habentes. Hoc etiam ad rigorem justitiae saepe fit in Ecclesia, non odii perversitate, sed charitatis dispensatione. Aliquando enim Ecclesia