comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ mali sac phoc etiam in hisrebus in quibus non apparet liuina
istitia. saltim ẽ diuma dectrina nescimus enim quo iudicio dei
boniusille sit pauꝑ malus ille sit diuies. Iste gander quemꝑ o
son pertitis moribus cruciari debuisse mero: ib arbituamuxso¬
tristeturite quem uita landabilis gaudere debinsse perinatret in
treat de usicio non solum inultus ueru etiam dampteatus in¬
nocens aut iniquitate idicis pressus. ant falsis obrutus testtmõii
Accentrario scelestus aduersarius enis. non solum impimitus ue¬
rum etiam uinclicatus in sultet. Impius optime ualeat. pius lan¬
guore tepescat. Litrocinentur sanissimi iuuenes. ⁊ qui nec uerbo
Quẽquam lecdere potuert. diuersa morboꝵ atrocitate affligrantu
Infances utiles rebus humanis in matura morte rapiantur. et
qui uidetur nec nasci debuisse. dutissime insuperniuat. Plenu
criminib sublimetur honorib. ⁊ hominem sine querela tenebre

Expanded text:
et mali; ac per hoc etiam in his rebus, in quibus non apparet diuina et mali; ac per hoc etiam in his rebus, in quibus non apparet diuina iustitia, salutaris est diuina doctrina. Nescimus enim quo iudicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille sit dines; iste gaudeat, quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse maeroribus arbitramur, contristetur ille, quem uita laudabilis gaudere debuisse persuadet; exeat de iudicio non solum inultus, uerum etiam damnatus innocens, aut iniquitate iudicis pressus aut falsis obrutus testimoniis, e contrario scelestus aduersarius eius non solum inpunitus. uerum etiam uindicatus insultet; inpius optime ualeat, pius languore tabescat; latrocinentur sanissimi iuuenes, et qui nec uerbo quemquam laedere potuerunt, diuersa morborum atrocitate adfligantur infantes; utilis rebus humanis inmatura morte rapiatur, et qui uidetur nec nasci debuisse, diutissime insuper uiuat; plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querella tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
parcitur eis uel prosua quiq improbitate torquentur ⁊ hoorines
plerũq apte semꝑ occulte sunt prosui factis diuinitus penas sip̃
In hac uita siue post mortem. quãuis nullus hoĩum agat recte n
diuino adiuuetur auxilio Nullus demonu aut hõĩu agat iniq
nisi diuino ecdemq udicio permictatur. Sicut enim ait apostolus
non ẽ miquitas apud deum etiam sicut ip̃e alibi dicit. Inscrutabłia
sunt incuia enis ⁊nuestigabiles me enis Monigitur inbo horo de
sunt prmis nec de istis mecdiis dei indiciis. s de ip̃o norussimo quantũ
rus ⁊ mortuor pste quippe dies indicii proprie iam uocatur eoq ibti
infelsesmmum namq tunc non nisi bongrum uera et plena te¬
lcstar oum non nisi malorum digna ⁊ suma infelicitai appoãebit.
pnc ant imala equo mimo ferre discimus. Capitulum. ẜm¬
Iqne patiantur ⁊ boni ⁊ bona non magni pendere que aclipiscũt᷑

Expanded text:
parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et homines parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et homines plerumque aperte, semper occulte, luunt pro suis factis diuinitus poenas sine in hac uita siue post mortem: quamuis nullus hominum agat recte, nisi diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio permittatur. Sicut enim ait apostolus, non estiniquitas aput Deum; etiam sicut ipse alibi dicit, inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius. Non igitur in hoc libro de illis primis nec de istis mediis Dei iudiciis, sed de ipso nouissimo, quantum rus et mortuos. Iste quippe dies iudicii proprie iam uocatur, eo quod infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum uera et plena felicitas et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicitas apparebit.  et mala aequo animo ferre discimus, quae patiuntur et boni, et bona non magnipendere, quae adipiscuntur
Abbreviated transcription (Latin):
noissimu. quia et nunc uidicat. ⁊ ab humani generis initio iu¬
dicauit. dimittens de paradiso ⁊ aligno uite sepẽrãs pͥmos homies
peceati magni perpetratores immo e̾tiam qñ angelis peccantib nõ
pepercit quorum princeps homines a se ip̃os sub̃mersos in uidendo
subuertit proculdubio indicauit nec sine illius iusto altoq iudicio
inhoc aereo celo ⁊ interris ⁊ hoĩum ⁊ demonu miserrima ẽ uita
errorib erumpnisq plenissima Derum et si nemo peccasset no
sine bono rectoq inclicio uniuersam rationalem creaturam ꝑse¬
uerantissime sibi suo domino coherente in eterna beatitucline re¬
tieret Inclicat etiam non solum unuiersaliter de genere demon
atq hominu ut miseri sint pꝑ primoꝵ meritum pe̾ccatoꝵ.s ecia
⁊ singulorum operib propriis que gerunt arbitrio uoluntatis u
Nam ut demones non torqueantur precantur nec utiq inste uł

Expanded text:
nouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iunouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati magni perpetratores; immo etiam quando angelis peccantibus non pepercit, quorum princeps homines a se ipso subuersus inuidendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisque plenissima. Verum etsi nemo peccasset, non sine bono rectoque iudicio uniuersam rationalem creaturam perseuerantissime sibi suo Domino cohaerentem in aeterna beatitudine retineret. Iudicat etiam non solum uniuersaliter de genere daemonum adque hominum, ut miseri sint propter primorum meritum peccatorum; sed etiam de singulorum operibus propriis, quae gerunt arbitrio uoluntatis. Nam et daemones ne torqueantur precantur, nec utique iniuste uel
Abbreviated transcription (Latin):
dulos tanquam in hedificii fundamento pͥu
ponere testimonia diuma debemus quib q
nolunt credere humanis ratiunculis falsis
atq fallacib contrauenire conantur ad hoc
nt aut aliud significare ꝯten d̾ant ꝙ ad hi¬
betur testimoniu de litteris sac̾ris aut omnino diuinitus ẽẽ
dictum negent. Nam nullum existimo ẽe mortalium ꝗ c̃
ea sicut dicta sunt intellexerit ⁊ a sũmo ac uero deo ꝑ aĩas
sanctas dictas ẽẽ crediderit. non eis cedat atq consentiat siũ
id etiam ore fateatur. siue aliquo uitio fateri erubescat aut
metuat uel etiam periucacia simillima insanie id quod fłm
iudicandos hunc dini iudicii ultimu diem dĩcimus idẽ
nouissimum tp̃s Nam ꝑ quo ł dies hec iudiciu. tendatur
incertum ẽ. Sed scripturarum more sanctarum diem poni solere
pro tempore. nemo qui illas litteras qualibet negligenter legerit ne¬
scit ideo antem cum diem iudicii dei dicimus. adlimus ultim̾u uel

Expanded text:
dulos tamquam in aedificii fundamento prius dulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus qui nolunt credere, humanis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod faac mortuos iudicandos, hunc diuini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies hoc iudicium tendatur, incertum est; sed scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore nemo, qui illas litteras quamlibet neglegenter legerit, nescit. Ideo autem, cum diem iudicii Dei dicimus, addimus ultimum uel
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. Uerum qui hoc querit attendat quid in bello noxium p¬
nitiosumq sit ⁊ uidebit nihil aliud qͣ eorum ẽẽ inter se aduer¬
sitatem atq conflictum. Quid igitur bellum gramus ⁊ amari
cogitari põt. q̃ ubi uoluntas sic aduersa est pasioni. ⁊ passio no¬
lũntati ⁊ nullius earum uictoria tales inimicitie finiantur.
Et ubi sic confligit cum ip̃a natura corporis uis doloris ut nent ͦ
alteri ceclat. Hic enim qñ contingit. iste conflictus aut dolor ⁊¬
uincit. ⁊ sensum mors adimit. aut natura uincit ⁊ dolorem sa¬
nitas tollit. Ibi autem ⁊ dolor permanet ut affligat. ⁊ natura
perchurat ut sentiat quia utrumq ideo non deficit ne pena de¬
ficiat. Ad hos autem fines bonorum ⁊ maloꝵ illos ex petẽdos
iustos cauendos. qm̃ ꝑ iudicium transibunt. ad illos boni ad
astos mali./ De hoc iudicio quantũ deus donanerit in sequentii
turi. eumq aserturi aduersus imꝑios et incre¬

Expanded text:
tellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium ptellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Quod igitur bellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et malorum, illos expetendos, istos cauendos, quoniam per iudicium transibunt ad illos boni, ad istos mali: de hoc iudicio, quantum Deus donauerit, in consequenti turi eumque adserturi aduersus inpios et incre
Abbreviated transcription (Latin):
uel a se ip̃o quippiam repugnabit non opuserit ut ratio uitus quet
nulla erunt imꝑet. s impabit deus homini animuscorpori. Tnta
bi erit obediendi suauitas ⁊ facilitas quanta uiuendi regnandiq fe¬
licitas. ⁊ hoc illic iomĩb atq insingulis et̾num erit eternimq ẽẽi
certum erit ⁊ ideo ꝑax beatitudinis huiꝰ uł beatitudo pacis huius sũ¬
dei erit econtrario miseria sempiterna que mors etiam secunda dr̃
quia nec anima ibi uiuere dicenda ẽ. que auita dei alienata eit
Rec corpus quod eternis dolorib subiacebit. Ac phor ideo durior
ista ẜa mors erit. quia finiri morte non poterit. s qm̃ sicut mise¬
ria beatitudini ⁊ mors iite ita paci bellum uidetur ẽẽ cõtrãu
Merito queritur. sicut pax in bonoꝵ finib predicata ẽ atq lau¬
data. Quod uł quale bellum econtrario infinib maloꝵ possit ĩ¬

Expanded text:
uel a se ipso quippiam repugnabit, non opus erit ut ratio uitiis, quae uel a se ipso quippiam repugnabit, non opus erit ut ratio uitiis, quae nulla erunt, imperet; sed imperabit Deus homini, animus corpori, tantaque ibi erit oboediendi suauitas et facilitas, quanta uiuendi regnandique felicitas. Et hoc illic in omnibus adque in singulis aeternum erit aeternumque esse certum erit, et ideo pax beatitudinis huius uel beatitudo pacis huius sumDei, erit e contrario miseria sempiterna, quae mors etiam secunda dicitur, quia nec anima ibi uiuere dicenda est, quae a uita Dei alienata erit, nec corpus, quod aeternis doloribus subiacebit; ac per hoc ideo durior ista secunda mors erit, quia finiri morte non poterit. Sed quoniam sicut miseria beatitudini et mors uitae, ita bellum paci uidetur esse contrarium: merito quaeritur, sicut pax in bonorum finibus praedicata est adque laudata, quod uel quale bellum e contrario in finibus malorum possit in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationib de quib omnib inchiuinis eloquiis breinter clictu eit
Numquit non temptatio est uita humana suꝑ t̾ram. quis ita se uiuere
presumat ut dicere deo dimicte nob debita nr̃a. necesse non habeat nisi
homo clatus nec uero magnus s elatus uel tumidus. qu piustitiam re¬
sistit. qui grãm largitur humilib ꝑꝑ quod scriptum ẽ. Deus superbis
resistit humilib au̾̃t dat gr̃am. Hic itaq inimo quoq istitiaẽutꝑ
obedienti deo homini animus corpori. ratio aũt uitus etiam repugnan¬
tib imperet. uł subiendo uel resistendo atq ut ab ip̃o deo petatur. ut
meritoꝵ gratia. ⁊ uenia delictorum. ac de acceptis bonis gratiarum ac¬
tio persoluatur. In illa ergo pace finali. quo referenda ⁊ cuius adipi¬
scende causa habenda ẽ iusta iustitia qm̃ sanat a mortalitate at ĩ¬
corruptione nature uitia non habebit. nec cuiq nr̃um uel ab alio t¬

Expanded text:
tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra necesse non habeat nisi homo elatus? nec uero magnus, sed inflatus ac tumidus, cui per iustitiam resistit, qui gratiam largitur humilibus. Propter quod scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hic itaque in unoquoque iustitia est. ut oboedienti Deus homini, animus corpori, ratio autem uitiis etiam repugnantibus imperet, uel subigendo uel resistendo, adque ut ab ipso Deo petatur et meritorum gratia et uenia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa uero pace finali, quo referenda et cuius adipiscendae causa habenda est ista iustitia, quoniam sanata inmortalitate adque incorruptione natura uitia non habebit nec unicuique nostrum uel ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
Dimicte nobis debita nostra sicut ⁊ nos dimictimus debitorib nostris
Nec pro eis est efficar hec oratio quorum fides sine operib mortua est.
s pro eis quoꝵ fides ꝑ dilectionem oꝑatur. quia enim deo quide sublita
inhac tamen conditione mortali ⁊ corpore corruptibili qd̾ aggrauat
anima non perfecte uitiis imperat ratio ideo necessaria ẽ iustis talis or̃o
Nam profecto quãqͣ impetur nequaquam sine conflictu uitiis imi¬
paratur ut utiq subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene
confligenti siue hostib talib uictis subdituq dñanti. uñ si non facili o¬
peratione certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et
ideo qͣdiu uitiis imꝑatur plena pax non ẽ qm̾ia et illa que resistunt
periculoso debellantur prelio.⁊ illa que uicta sunt. non clum securo
triũphantur otio. s ad huc sollicito premuntur imperio. In his gͦ

Expanded text:
Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nec pro eis est efficax haec oratio, quorum fides sine operibus mortua est; sed pro eis, quorum fides per dilectionem operatur. Quia enim Deo quidem subdita, in hac tamen condicione mortali et corpore corruptibili, quod adgrauat animam, non perfecte uitiis imperat ratio, ideo necessaria est iustis talis oratio. Nam profecto quamquam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. In his ergo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tranquillam u̾tam agamus cum omni pietate ẽt caritate. Et
propheta ieremi as cum populo dei ueteri prenũctiaret captiuitatem. ⁊ di¬
iunitus imparet ut obedienter irent in babilloniam deo suo etiam istai
patientia seriuentes monuit ⁊ ip̃e ut oraretur pro illa dicens quia in ei
est pace pax uestra utiq interim tp̃ałq bonis malisq comunis est.¬
Ne autem nostra propria et hic est cum deo ꝑfidẽ Capitulum. ⁊ a¬
⁊ in eterno erit cum illo ꝑ spetiem. Sed hic suue illa cõmunis. siue
nostri propria talis est pax ut solatiu miserie sit potius qͣ beatitudim
gaudium. Ip̃a quoq nr̃a istitia quanus nera sit ꝑp uerum boni finem
Ad quem refertur. tamen tanta ẽ in hac uita. ut potius remissione pec¬
catorum costet qͣ perfectione uirtutu testis ẽ oratio hunis ciuitatis dei q̃
peregrinatur in terris. ꝑomnia quippe membra sua clamat ad deum.

Expanded text:
et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum populo Dei ueteri praenuntiaret captiuitatem et diuinitus imperaret, ut oboedienter irent in Babyloniam Deo suo etiam ista patientia seruientes monuit et ipse ut oraretur pro illa dicens: Quia in eius est pace pax uestra, utique interim temporalis, quae autem nostra propria et hic est cum Deo per fidem et in aeternum erit cum illo per speciem. Sed hic siue illa communis siue nostra propria talis est pax, ut solacium miseriae sit potius quam beatitudinis gaudium. Ipsa quoquo nostra iustitia, quamuis uera sit propter uerum boni finem, ad quem refertur, tamen tanta est in hac uita, ut potius remissione peccatorum constet quam perfectione uirtutum. Testis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peregrinatur in terris. Per omnia quippe membra sua clamat ad Deum:
Abbreviated transcription (Latin):
perbe. ⁊ ideo non uirtutes s uitia indicanda sunt. sicut enim nõ est
a carne s super carnem. quod carnem facit uiuere. sic non ẽ ab ho¬
mine. s suꝑ hominẽ quod hominem facit beate uiuere. nec solum
hominem s etiam quamlibet potestatem uirtutemq celestem:¬
Uocrea ut uita carnis anima ẽ. ita beata uita ho Caprtulum. 2o¬
minis deus ẽ. de quo dicunt sacre littere hebreorum. Beatus populus
cunis est dominus deus ip̃ius. miser igitur ppłs abisto alienatus deo.
Diligit tamẽ etiam ip̃e quandam pacem suam nõ ĩprobanda
quam quidẽ non habebit infinem. quia non ea bene utitur ante
finem. Hanc autem ut interim habeat. in hac uita etiam nr̃i
babylonis ex qua ita perfidem populus dei liberatur ut aput hanc
interim peregrinetur. propter quod et apostolus ãmonuit ecclmm
ut oraret prõ regibus eius.atq sublimib addens ⁊ dicens ut qetã

Expanded text:
perbae sunt, et ideo non uirtutes, sed uitia iudicanda sunt. Sicut enim non est perbae sunt, et ideo non uirtutes, sed uitia iudicanda sunt. Sicut enim non est a carne sed super carnem, quod carnem facit uiuere: sic non est ab homine, sed super hominem, quod hominem facit beate uiuere; nec solum hominem, sed etiam quamlibet potestatem uirtutemque caelestemuocirca ut uita carnis anima est, ita beata uita hominis Deus est, de quo dicunt sacrae litterae Hebraeorum: Beatus populus, cuius est Dominus Deus ipsius. Miser igitur populus ab isto alienatus Deo. Diligit tamen etiam ipse quandam pacem suam non inprobandam, quam quidem non habebit in fine, quia non ea bene utitur ante finem. Hanc autem ut interim habeat in hac uita, etiam nostBabylonis; ex qua ita per fidem populus Dei liberatur, ut aput hanc interim peregrinetur. Propter quod et apostolus admonuit ecclesiam, ut oraret pro regibus eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam
Abbreviated transcription (Latin):
non offerat nisi tantumcdo sibi. ⁊ ꝑ hoc m illa ⁊ animus corpore. rõq
iutiis recte ac fideliter imperet. caret iustĩe ueritate. Capitulu.Lc¬
Uamlibet enim indeatur animus corpori. ⁊ ratio uitis landabilit̾
impare si deo animus. ⁊ ratio ip̃a non seruit. sicut sibi ẽẽ ẜuiendũ¬
ip̃e deu̾s precipit. nullomodo corpori uitusq recte imperat. Nam qua¬
lis corporis atq uitiorum potest ẽẽ mens dña. ueri dei nescia. nec eius
imperio subiugata s utiosissimis demonib corrumpentibus prosti¬
tuta. Proinde uirtutes quas habere sibi uidetur per quas imperat
corpori. ⁊ uitus ad quodlibet adipiscendum. uel tenendum retuleit
nisi ad deum etiam ip̃a uitia sunt potiusqͣ uirtutes Iam licet a
quibusdam tunc uere atq honeste putentur ẽẽ uirtutes cum refe¬
runtur ad se ip̃as nec ꝑꝑ aliud expetuntur. etiam tunc inflate ac su¬

Expanded text:
non offerat nisi tantummodo sibi, et per hoc in illa et animus corpori ratioque non offerat nisi tantummodo sibi, et per hoc in illa et animus corpori ratioque uitiis recte ac fideliter imperet, caret iustitiae ueritate. CAPUT XXV.uamlibet enim videatur animus corpori, et ratio vitiis laudabiliter imperare; si Deo animus et ratio ipipse Deus praecepit, nullo modo corpori uitiisque recte imperat. Nam qualis corporis adque uitiorum potest esse mens domina ueri Dei nescia nec eius imperio subiugata, sed uitiosissimis daemonibus corrumpentibus prostituta? Proinde uirtutes, quas habere sibi uidetur, per quas imperat corpori et uitiis, ad quodlibet adipiscendum uel tenendum rettulerit nisi ad Deum, etiam ipsae uitia sunt potius quam uirtutes. Nam licet a quibusdam tunc uerae adque honestae putentur esse uirtutes, cum referuntur ad se ipsas nec propter aliud expetuntur: etiam tunc inflatae ac su
Abbreviated transcription (Latin):
suis quid ne sequentib populus ille dilexerit. ex quib morib ad cru¬
entissimas sedictiones. atq inde ad socialia atq ciuilia bella pueniens
ip̃am concordiam que salus ẽ quodãmͦ popłi ruperit atq coruperit
testatur hystoria de qua inprecedentib libris multa posuimus. Rec id̾e
tam̃ uel ip̃m non ẽẽ popłm. uł eius rem dixerim non ẽẽ publicam
qͣ clui manet Q ualiscumq ratio multitudinis cetus. rerum quas
diligit concordi cõmimnione sociatus. quid antem de isto populo ⁊
deista re publica dixi. hoc de athemensin. uel quoꝵcũq grecorum
hoc de egyptiorum. hoc de illa priore babillone assirioꝵ. qn in rebus
publicis sius imperia uel pãua uel magna tenuert. ⁊ de alia quatũq
aliarum gentium intellegar dixisse atq sensisse. Generaliter qui ppe
aiuitas impioru. cuinon imperat deus obedienti sibi ut sacrificium

Expanded text:
suis quidue sequentibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad crusuis quidue sequentibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad cruentissimas seditiones adque inde ad socialia adque ciuilia bella perueniens ipsam concordiam, quae salus est quodam modo populi, ruperit adque corruperit, testatur historia; de qua in praecedentibus libris multa posuimus. Nec ideo tamen uel ipsum non esse populum uel eius rem dixerim non esse rem publicam, quamdiu manet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et de ista re publica dixi, hoc de Atheniensium uel quorumcumque Graecorum, hoc de Aegyptiorum, hoc de illa priore Babylone Assyriorum, quando in rebus publicis suis imperia uel parua uel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliarum gentium intellegar dixisse adque sensisse. Generaliter quippe ciuitas inpiorum, cui non imperat Deus oboedienti sibi, ut sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
qua homo diligit deum sicut diligendus ẽ deus. ⁊ proximu sicut sem
ip̃m. Ubi ergo nõ ẽ iusta iustitia profecto non ẽ cetus hoĩum. iuriscon¬
sensu ⁊ utilit̾atis cõmunione sotiatus. quod si nõ ẽ utiq populus non ẽ
Siuera ẽ hec populi definitio ergo nec res publica est. quia res populi
rerum quas diligit concordi cõmunione scciatui. Pro Capitulũ. 2¬
fecto ut indeatur qualis quisq populus sit. illa sunt intuenda que di¬
ligit. quecũq tamen diligat ñ cetus ẽ multitudinis nõ cetus pecorũ
s r̾ationalum creaturarum ⁊ eorum que diligit concordi cõmunio¬
ne scciatus est non absurde populus nũcupatur. Tanto utiq melio
quanto in melioribus. tantoq deterior quanto in deteriorib con¬
cors. Fecundum istam definitionem nam. rominus popls. popłis ẽ
⁊ res eius sine dubitationeres publica Quid autem primis tempõib

Expanded text:
qua homo diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semet qua homo diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semet ipsum, — ubi ergo non est ista iustitia, profecto non est coetus hominum iuris consensu et utilitatis communione . sociatus. Quod si non est, utique populus non est si uera est haec populi definitio. Ergo nec res publica est, quia res populi rerum quas diligit concordi communione sociatus\', profecto, ut uideatur qualis quisque populus sit, illa sunt intuenda, quae diligit. Quaecumque tamen diligat, si coetus est multitudinis non pecorum, sed rationalium creaturarum et eorum quae diligit concordi communione sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior, quanto in melioribus, tantoque deterior, quanto est in deterioribus concors. Secundum istam definitionem nostram Romanus populus populus est et res eius sine dubitatione res publica. Quid autem primis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
quenitam excellentem eorum dectissimi predicant audiatur
timeatur impleatur ne in obecdientes eradicatio consequatura
Satificans inquit diis eradicabitur nisi domino tantum nõ
quo rei egeat alicuius. s quia nobis expedit ut res eius simuo
teriam celȩbramus oblationib nostris. que fidelib note sundiũcut ã
sien prececdentib disputanimus. cessaturas enim ictimas quasxti
umbu futuri offerebant indei ⁊ umum sacrificium gentes. a iolisorti
usq ad cccasum sic iam fieri cernimus oblaturis. per ꝓphetas hebreo
oracula increpuere diuina Eequib quantũ satis uisum ẽ. non nlla
Sicrificet nisi tantum sibi Et ꝑhoc ĩ om̃ib hominib ad eandem cun¬
tatem pertinentib atq obedientib deo animus etiam corpori atq rõ
uitus ordine legitimo fideliter imperet ut quẽadmodũ iustus unus
ita cecus populusq iustor uiuat ex fide que operatur per dilectionem

Expanded text:
quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur timeatur inpleatur, ne inoboedientes eradicatio consequatur. Sacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit, ut res eius simus. sterium celebramus oblationibus nostris, quae fidelibus notae sunt, sicut in libris praecedentibus disputauimus. Cessaturas enim uictimas, quas in umbra futuri offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis ortu usque ad occasum, sicut iam fieri cernimus, oblaturas per prophetas Hebraeos oracula increpuere diuina; ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibus hominibus ad eandem ciuitatem pertinentibus adque oboedientibus Deo animus etiam corpori adque ratio uitiis ordine legitimo fideliter imperet; ut, quem ad modum iustus unus, ita coetus populusque iustorum uiuat ex fide, quae operatur per dilectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
na citer dicens. Sacrificans diis eradicabitur.⁊ ne quisqͣ putaret
demonibus pessimis terrenisq spiritib quos iste dicit minimos u
minores. ne sacrificetur ẽẽ preceptur. quia et ip̃i inscripturis scĩs
dicti sunt dii non hebreorum s gentium. qd̾ euidenter in ꝑsalmo
N equis ergo putaret istis quidem demonii phibitum. celestibus
iutem uel omnib uel aliquib sacrificari esse ꝑmissum mox ad
solem credat ẽe quispiam cui sacrificandum putet. quod non ita
esse intelligendum inscripturis grecis facillime repperitur. Deus
igitur hebteor um cui tam magn̾um tantus etiam iste philosophꝰ
peribet testimonii. legem dedit ixbreo populo sus hebreo ẜmo¬
ner conscriptam non obscuram et mcegnitam. s ornub iama
nentib diffamatam in qua lege scrip̾tum est sacrificans dpo
mra pone. quib luce clarius appar̾et. nulli omnino nisitantu

Expanded text:
naciter dicens: Sacrificans dis eradicabitur. Et ne quisquam putaret naciter dicens: Sacrificans dis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pessimis terrenisque spiritibus, quos iste dicit minimos uminores, ne sacrificetur esse praeceptum; quia et ipsi in Scripturis sanctis dicti sunt dii, non Hebraeorum, sed gentium; quod evidenter in Psalmo : ne quis ergo putaret istis quidem daemoniis prohibitum, coelestibus autem vel omnibus, vel aliquibus sacrificari esse permissum, mox adsolem credat esse quispiam, cui sacriesse intellegendum in scripturis Graecis facillime reperitur. Deus igitur Hebraeorum, cui tam magnum tantus etiam iste philosophus perhibet testimonium, legem dedit Hebraeo populo suo, Hebraeo sermone conscriptam, non obscuram et incognitam, sed omnibus iam gentibus diffamatam, in qua lege scriptum est: Sacrificans dis mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantu
Abbreviated transcription (Latin):
uita siue imperatur siue laucdatur. s in xp̃ianis tantum errat. aut tã¬
tum calumpniatur quantum uolunt demones quos oppinant᷑ deo ᷤ
Quasi cuiquam difficile sit recolere. que turpia. que dedecora. erga dor
obsequũs in theatris agebantur ⁊ templis. ⁊ attendere que legantu
dicantur anchantur in cccłiis uel deo uero quid offeratur et hunc
intelligere ubi hedificium. ⁊ ubi ruma sit mor. Quis aũt huic dixit
uel ĩsp̾imiuit mũ diabolicus sp̃s tam uanum apertumq mendati
ꝙ demones ab hebreis coli ꝓhibitos reuereantur potisqͣ oderinti
xp̃iami. Sed dens ille quem coluert sapientes hebreorum ⁊̃ celesti¬
bus sanctis angelis ⁊ uirtutib dei quos beatissimos tanqͣ ciues ĩhac
nostra peregrinatione mortali ueneramur ⁊ amamus sacrificaiͣue¬
tat.intonans in lege sua quam declit hebreo populo suo ⁊ ualde mi¬

Expanded text:
uita siue imperatur siue laudatur. Sed in Christianis tantum errat aut tanuita siue imperatur siue laudatur. Sed in Christianis tantum errat aut tantum calumniatur, quantum uolunt daemones, quos opinatur deos; quasi cuiquam difficile sit recolere, quae turpia, quae dedecora erga deorum obsequium in theatris agebantur et templis, et adtendere quae legantur dicantur audiantur in ecclesiis, uel Deo uero quid offeratur, et hinc intellegere ubi aedificium, et ubi ruina sit morum. Quis autem huic dixit uel inspirauit, nisi diabolicus spiritus, tam uanum apertumque mendacium, quod daemones ab Hebraeis coli prohibitos reuereantur potius, quam oderint Christiani? Sed Deus ille. quem coluerunt sapientes Hebraeorum, etiam caelestibus sanctis angelis et uirtutibus Dei, quos beatissimos tamquam ciues in hac nostra peregrinatione mortali ueneramur et amamus, sacrificari uetat intonans in lege sua, quam dedit Hebraeo populo suo, et ualde mi
Abbreviated transcription (Latin):
ad modu aĩaduertere ad deum monent. ⁊illum colere ubiq im¬
perant. uerum in docti ⁊ impie nature quib uere fatum nõ cocessit
ab his dona obtinere neq habere iouis ĩmortalis notionem. non
audientes ⁊ deos et diuinos uiros.deos quidem om̃s recus auerunt
Propheticos autem demones ⁊ hos non odisse s reueren. deum autem
simulantes colere ea sola perque deus adoratur non agunt.Ram q¬
dem dens ut pote om̃ium pater nullius indiget. sed nõbis ẽ bene cum̃
eum per iustitiam ⁊ castitatem aliasq uirtutes adoramus ip̃am intã
precem ad ip̃m facientes. per imitatione ⁊ inquisitionẽ de ip̃o. Inq¬
sitio enim purgat inquit. imitatio deificat affectionem ad ip̃m operã¬
do. Benequidem̃ predicauit deum prem. exquib sit colendus morib
dixit. quib preceptis prophetici libri pleni sunt hebreoꝵ. qn̾ sanctoru

Expanded text:
ad modum animum aduertere ad Deum monent et illum colere ubique imad modum animum aduertere ad Deum monent et illum colere ubique imperant. Verum indocti et inpiae naturae, quibus uere fatum non concessit ab dis dona obtinere neque habere Iouis inmortalis notionem, non audientes et deos et diuinos uiros deos quidem omnes recusauerunt, prohibitos autem daemones et hos non odisse, sed reuereri. Deum autem simulantes colere, ea sola, per quae Deus adoratur, non agunt. Nam Deus quidem, utpote omnium Pater, nullius indiget; sed nobis est bene, cum eum per iustitiam et castitatem aliasque uirtutes adoramus, ipsam uitam precem ad ipsum facientes per\'imitationem et inquisitionem de ipso. Inquisitio enim purgat, inquit; imitatio deificat adfectionem ad ipsum operando.\' Bene quidem praedicauit Deum Patrem, et quibus sit colendus moribus dixit; quibus praeceptis prophetici libri pleni sunt Hebraeorum, quando sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Profecto eis blasphemantib xp̃ianos. non credunt homines si re¬
ste ip̃i sentiant sane xp̃m laucdans. uel porpharirseelhecatece
dicat eum ip̃m fataliter dedisse xp̃ianis ut implicarentur errorẽ
eas tam eiuidem sicut putat pandit erroris. quas anteq exubis
eius exponam Prius quero si fataliter dedit xp̃s xp̃ians errori
iitus si nolens quomꝰ beatus s cansas ip̃ius audiamus erteres
Munt inquit sp̃s terrem minimi. leco quodam maloru demo¬
num porestati subiecti ab hissapientes hebreorum quoꝵ unui
iste ẽtiam ih̾s fuit sicut audisti diuina apollinis que superius t¬
dicta sunt. ab his ergo hebrei demonib pessimis ⁊ minorib spiri¬
tibus uetabant religiosos.⁊ ip̃is uacare prohibebant. uenerari
autem magis celestes deos. amplius autem uenerari deum pr̃em
boc añt inqu̾it et dii precipiunt. ⁊ ĩsuperiorib ostendimus quem

Expanded text:
profecto eis blasphemantibus Christianos non credunt homines, si reprofecto eis blasphemantibus Christianos non credunt homines, si recte ipsi sentiant. Sane Christum laudans uel Porphyrius uel Hecate, cum dicat eum ipsum fataliter dedisse Christianis, ut inplicarentur errore, causas tamen eiusdem, sicut putat, pandit erroris. Quas antequam ex uerbis eius exponam, prius quaero, si fataliter dedit Christus Christianisiustus? Si nolens, quo modo beatus? Sed iam causas ipsius audiamus erroris. \'Sunt, inquit, spiritus terreni minimi loco quodam malorum daemonum potestati subiecti. Ab his sapientes Hebraeorum quorum unus iste etiam Iesus fuit, sicut audisti diuina Apollinis, quae superius dicta sunt — ab his ergo Hebraei daemonibus pessimis et minoribus spiritibus uetabant religiosos et ipsis uacare prohibebant; uenerari autem magis caelestes deos, amplius autem uenerari Deum Patrem. Hoc autem, inquit, et di praecipiunt et in superioribus ostendimus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Ncsic quãus ab illo laudatus. abistorum tamẽ demonum dnatu
eum nõ liberet xp̃s presertim quia ĩta laudant xp̃m ut quisqui
ineum talem crediderit. qualis ab eis prȩdicatur. xp̃ianus uerus non
sit s fotinianus hereticus. qui tantumm homine non etiam deu
nouerit xp̃m. et ideo ꝑeum salus ẽe non possit. nec istor mendaci¬
loquior demonum laqueos uitare uel soluere.Nos autem neqr a¬
pollinẽ uctuperante xp̃m. neq hecaten possumus approbare laudã¬
tem Ille quippe tanqͣ iniꝯuu: ep̃m uult credi. que iudicib rectu
uero philo sophus uel potius quitalib aduersus xp̃ianosqnasi ora¬
uo concordent eumq aut ambo cõdempnent. aut ambo colaudẽt
quce si facere potiuissent nihilominus nos et uctuperatores e lau¬
dutores ep̃i fauaces demones uitaremus. Cum uo eorum Deus ⁊
dea inter se de xp̃o ille nictuperando. ista laulando dissentiantr

Expanded text:
ac sic quamuis ab illo laudatus ab istorum tamen daemonum dominatu ac sic quamuis ab illo laudatus ab istorum tamen daemonum dominatu eum non liberet Christus; praesertim quia ita laudant Christum, ut, quisquis in eum talem crediderit, qualis ab eis praedicatur, Christianus nerus non sit, sed Photimanus haereticus, qui tantummodo hominem, non etiam Deum nouerit Christum, et ideo per eum saluus esse non possit nec istorum mendaciloquorum daemonum laqueos uitare uel soluere. Nos autem neque Apollinem uituperantem Christum neque Hecaten possumus adprobare laudantem. Ille quippe tamquam iniquum Christum uult credi, quem iudicibus recta uero philosophus, uel potius qui talibus aduersus Christianos quasi oraate adque Apollo concordent eumque aut ambo condemnent aut ambo conlaudent. Quod si facere potuissent, nihilo minus nos et uituperatores et laudatores Christi fallaces daemones uitaremus. Cum uero eorum deus et dea inter se de Christo, ille uituperando, ista laudando dissentiant:
Abbreviated transcription (Latin):
iouis ĩmortatalis agnitionem ȩrrore implicari. Ir opteredergo
duis cxosi. quia quib fato non fuit nosse deum. nec dona a dus ac¬
cipere.his fatalter dedit. iste errore implicari. Ip̃e uero pius ⁊
incelum sicut pii concessit. Itaq hunc quidem nõ blasphe¬
mabis. misereberis aute hoĩum dementiã. ex eo ineis facile pre¬
cepsq periculum. quis ita stultus ẽ ut non intelligat. aut ab ho¬
mine callido. eoq xp̃ianis inimicissimo ħ oraclã fuusse ꝯfictat
aut consilo simili ab ĩpuris demonib ista fuisse responia. ut
epianos. atq ita ñ possint intercludant uiam salutis eterne ⁊
qua sit quisq xp̃ianus sue quippe nocendi astutie mille formi sẽ¬
tiunt. non eẽ contrarium si credatur ȩis lauclantib xp̃m. dum
tam̃ credatur etiam uctuperantib xp̃imos. ut eum qui utrũq
crediderit. talem xp̃i faciat laudatorem ne uelit eẽ xp̃ianus

Expanded text:
Iouis inmortalis agnitionem, errore inplicari. Propterea ergo Iouis inmortalis agnitionem, errore inplicari. Propterea ergo dis exosi, quia, quibus fato non fuit nosse Deum nec dona ab dis accipere, his fataliter dedit iste errore inplicari. Ipse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quidem non blasphemabis, misereberis autem hominum dementiam, ex eo in eis facile praecepsque periculum.\' \' Qui ita stultus est, ut non intellegat aut ab homine callido eoque Christianis inimicissimo haec oracula fuisse conficta aut consilio simili ab inpuris daemonibus ista fuisse responsa, ut ianos adque ita, si possint, intercludant uiam salutis aeternae, in qua fit quisque Christianus? Suae quippe nocendi astutiae milleformi sentiunt non esse contrarium, si credatur eis laudantibus Christum, dum tamen credatur etiam uituperantibus Christianos; ut eum, qui utrumque crediderit, talem Christi faciant laudatorem, ne uelit esse Christianus,
Abbreviated transcription (Latin):
in quid et contaminatos. ⁊ errore implicatos ẽe dicant. ⁊ multis talib
aduersus eos blasphemus utuntur. Deinde subicit. uelut oracula deor
si est deus. aut ħ ate. qm̃ quidem ĩ mortalis anima post corpus ut ĩcedit
nosti. a sapientia autem abscisa semp erat. Uiri pietate prestantissimi
est illa anima hanc colunt aliena a se ueritate. Deinde post uerba hui
quasi oraculi sua ip̃e contexens pissimum igitur uirum inquit eũ dre
et eius animu sicut et alior um piorum post obitum ĩmortalitate di¬
gnatam ⁊ hant colore xp̃ĩmos ignorantes. in terogantib audem in¬
quit. curergo dampnatus est oraculo. respondit dea. co:pui quidem
debilitantib tormentis. semꝑ oppositum ẽ.inama autem piotum
celestt sede insidet. illam uero animam alus animarub fatalite
tecit. Quib fata non aduiuert deorum dona optinere neq here

Expanded text:
inquit, et contaminatos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus inquit, et contaminatos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus aduersus eos blasphemiis utuntur.\' Deinde subicit uelut oracula deorum si est Deus, ait Hecate: Quoniam quidem inmortalis anima post corpus ut incedit, nosti; a sapientia autem abscisa semper errat. Viri pietate praestantissimi est illa anima; hanc colunt aliena a se ueritate. Deinde post uerba huius quasi oraculi sua ipse contexens: Tiissimum igitur uirum, inquit, eum dixit et eius animam, sicut et aliorum piorum, post obitum inmortalitate dignatam et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit: Quur ergo damnatus est? oraculo respondit dea: Corpus quidem debilitantibus tormentis semper obpositum est; anima autem piorum caelesti sedi insidet. Illa uero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non adnuerunt deorum dona obtinere neque habere
Abbreviated transcription (Latin):
noru abdita ⁊ ip̃a numina per orrescunt. quoꝵ lex ẽ pater. que uł
sancti honorant hebrei. Tali oraculo dei sui apollinis. porphirius tam
magnum deum dixit hebreorum. ut eum et ip̃a nimina phorres¬
cant. Cum ergo deus iste dixerit. Sacrificans duis eradicabitur. mĩor
ꝙ ip̃e porphirius non perorruit. ⁊ sacrificans diis eradicari nõ formidaue¬
rit. Dicit etiam bona philosophus iste de xp̃o quasi oblitus islius de quo
paulo ante locuti sumus contumelie sue aut quasi in sompnis. dii eius ma¬
ledixerint xp̃o. et eiugilantes eum bonum eẽ cognouerint.digneq lau¬
dauerint Deniq tanqͣ mirabile aliquid atq incredibile prolaturus
preter opinionem. inquit profecto. quibusclam uideatur eẽ quod dic¬
turi sumus. xp̃um enim dii piissimu pronũctiauert. ⁊ ĩmortalem fac¬
tum. ⁊ cum bonam predicationẽ eius meminert. xp̃i. mos uero polluto

Expanded text:
rnorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde rnorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit: Sacrificans dis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit et sacrificans dis eradicari non formidauerit. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de qua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae, aut quasi in somnis di eius maledixerint Christo et euigilantes eum bonum esse cognouerint digneque laudauerint. Denique tamquam mirabile aliquid adque incredibile prolaturus: Traeter opinionem, inquit, profecto quibusdam uideatur esse quod dicturi sumus. Christum enim di piissimum pronuntiauerunt et inmortalem factum et cum bona praedicatione eius meminerunt; Christianos uero pollutos,
Abbreviated transcription (Latin):
uates mendax appoluus dixerit. atq iste eglegion crediderit. aut for¬
tasse uatem ꝙ non chieit dixisse iste ip̃e confixerit quã sibi costet
uł ip̃a oracula inter se faciat conuenire. postea uidebimus. Hic tamẽ
udeos tanqͣ dei susceptores. recte dicit iudicasse de xp̃o. ꝙ eum morte
pessima excruciandum censuerint. deus itaq iudeoꝵ cui phibet testi¬
moniu audiendus fuit dicens. Sacrificans diis eracdicabitur. nͥdo
mino tantum. S ad manifestiora ueniamus. ⁊ audiamus qͣ ma¬
gnum deum dic̃at iudeorum ẽẽ. Item ad ea que interogauit apolli¬
nem. quid melius u̾bum siue ratio an lex. Respondit inquit uẽsi
b ħ dicens. ac deinde subicit apollinis u̾sus in quib ⁊ isti sunt. ut
quantum satis in decerpam. In deum uero inquit generatorem. ⁊
in regem ante omnia quem tremit ⁊ celum ⁊ terrã. atq mare ⁊ ĩ fe¬

Expanded text:
vates mendax Apollinis dixerit, atque iste crediderit, aut forvates mendax Apollinis dixerit, atque iste crediderit, aut fortasse vatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit: quam vero sibi constet, vel ipsa oracula inter se faciat convenire, postea videbimus. Hic tamen Judaeos, tanquam Dei susceptores, recte dicit judicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaque Judaeorum, cui perhibet testimonium, audiendus fuit, dicens: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino tantum . Sed ad manifestiora veniamus, et audiamus quam magnum Deum dicat esse Judaeorum. Item ad ea quae interrogavit Apollinem, quid melius, verbum sive ratio, an lex; respondit, inquit, versibus haec dicens. Ac deinde subjicit Apollinis versus, in quibus et isti sunt, ut quantum satis est inde decerpam: In Deum vero, inquit, generatorem, et in regem ante omnia , quem tremit et coelum, et terra, atque mare, et infe
Abbreviated transcription (Latin):
poraim qnterooantinquit quem deum ꝑlacando rengeo re roisitie
pororem suam a xp̃ianismo. ħ ait uersibus apollo. Demele uerberne¬
Iut apollinis ista sunt. forte magis potens inaqua umpressis lictente
scribere aut adinfani lenex pennas ꝑ aera anisuolaret ꝙ pollute
reucces impie uxoris sensum. pergat quomodo ueiltinantor ł aue¬
cuis perseueans ⁊ limentar fallãcuis mortuum deum cereo ni quẽ
iudicib recta sentientib perditum pessima in spetiosis ferro inncta
mors interfecit. Deinde post hos uersus apollonis. qui nonistante :¬
metro latine interpretati sunt subrumxit atqnt. Irhis quideme
remediabilem sententiam eorum manifestauit dicens. qnr nuder
suscipunt deum magisꝙͣ isti. ecce ubi decolor ins xp̃m. iudeos pre¬
posuit xp̃ianis. confitent̾e q iudei suscipiant deum. sic enim exponit uẽ¬
sus apollinis. ubi a iudicib recta sentientib xp̃m dicit occisum. tanqͣ
illis iuste iudicantib. merito sit ille punitus. Widerint quid de xp̃o

Expanded text:
ponam: \'Interroganti, inquit, quem deum placando reuocare possit uxorem suam a Christianismo, haec ait uersibus Apollo/ Deinde uerba uelut Apollinis ista sunt: Torte magis poteris in aqua inpressis litteris scribere aut adinflans leues pinnas per aera auis uolare, quam pollutae reuoces inpiae uxoris sensum. Pergat quo modo uult inanibus fallaciis perseuerans et lamentari fallaciis mortuum Deum cantans, quem iudicibus recta sentientibus perditum pessima in speciosis ferro uincta mors interfecit.\' Deinde post hos uersus Apollinis, qui non stante metro Latine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his quidem inremedsuscipiunt Deum magis quam isti. Ecce ubi decolorans Christum, Judaeos praeposuit Christianis, confitens quod Judaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit versus Apollinis, ubi a judicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tanquam illis juste judicantibus, merito sit ille punitus. Viderit quid de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalis ⁊ iusti participatione mictamus. ⁊ qd̾ in na nr̃a bonus
ferit impletum sum mo bono. in eius bonitate nature suemu
Fitutenim punu homine peccantem in hactam guatie maltẽ
Seuotmmsitapimum hominer eũdemo deum ustifientẽ
aduiudduonu tam sublime ueniemus Nec quis re debetabi¬
do adulum tranusse confidere nin cum ibi fiuͣt uabi temꝑtatio no¬
abeer ant bellum unqͣ ullum eet. sinã humana ꝓleberum
qrortrium inrectituaimne in qua fẽr ẽ perititinet Nume uero que
pacitriferaum deo habere noluit secum prgnat infelie. Et cum
erelius est inqͣ bellum cum spe pacis eterne ꝙ sine uilla liserati¬
onu caritatione captiuitas Cupimus quidem etiari poe belloi
emere siad capescendam orinatissima pacem. ubifirmessima
reitate priorib interiora subdanturigne duuni amorisacde¬

Expanded text:
inmortalis et iusti participatione amittamus et, quod in natura nostra bonum inmortalis et iusti participatione amittamus et, quod in natura nostra bonum fecit, inpletum summo bono in eius naturae bonitate seruemus. Sicut enim per unum hominem peccantem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi cum ibi fuerit, ubi tentatio nuautem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris acce
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃a passione in grauescente. animam de corpore excludente finiẽit:
filios adam a die exitus deuentre matri eorum uĩq indiem se¬
pulture omniu in matrem oĩum etiam h& malum mirabiẽ
peidentur. ut sobru simus atq intelligamus hanc uitam. de pocc̃e
iuo nimis nephario. quod in paradiso ppetratum ẽ ffactam nob ẽe
penalem totumq nobiscum agitur per testamtu norannonpẽ¬
tnet misi adnom seculi hereditate nouam ut hic pigno teaecer¬
tilind cumho pignus suo tempore consequamur iuneat
ambusemus inspe ⁊ proficientes de die indiem spͥifacta uĩnis
fil hominis filu dei per illam grãm fieremer asamensape
ille imuitabił nãm nr̃am in qu̾a nos susciperet suscepit a nobis.
⁊ tenax climinitatis sue. nr̃e infirmitatis particeps fc̃as est. eiti
nos in melius cõmutati ꝙ peccator ei mortales fumus. Meus

Expanded text:
ipsa passione ingrauescente et animam de corpore excludente finierint. ipsa passione ingrauescente et animam de corpore excludente finierint. lios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, etiam hoc malum mirabile reperitur, ut sobrii simus adque intellegamus hanc uitam de peccato illo nimis nefario, quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam, ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est suo tempore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de die in diem spiritu facta cafilii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille inmutabilis naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis et tenax diuinitatis suae nostrae infirmitatis particeps factus est; ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, eius