comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris sedaciorer erunt ut potequae anaturaesuae
compecentimotu minime &orbitent. facil eiam diuer¬
raenaturae uitiabonitatemq. & honestato seꝑeiurde
cumalteriur appecitu alterius uero detestationo
secernen.hominemq it ainstitutum plena& incolum.
prudentiae tuebuntur. aesi adhunestatum accedatau¬
xiliatrixeruditionir lionestaemorationir ꝗ diligentia.
inmunirinn ꝑcurbatiane at queritudine ducoa euũ
sinelga. claudum iteruitae serpens. cumramiliari
demum stultitiareuocabitur ad inferno: Sedliee
quidem nouissima prouenient meritis umuitae lacatii:
nuncuerodiuinae prouidentia speccaripensũcon¬
uenit & membrorum rationẽ bili conformatione.
quae surcipiendo uitali uigore caelestir apparalat
prorpicientia pricipio figura capitir diuine potes¬
tater quib: in formandicarporir eratorpiciũ conere¬
ditum. Emundi figur amutuate terete goboraq
pinxerunt eidemq duos circuitur uenerandae diui¬

Expanded text:
ris sedatiores erunt, utpote qui a naturae suae ris sedatiores erunt, utpote qui a naturae suae competenti motu minime exorbitent, facile iam diuersae naturae uitia bonitatemque et honestatem semper eiusdem cum alterius appetitu, alterius uero detestatione secernent hominemque ita institutum plena et incolumi prudentia tuebuntur. Ac si ad hunc statum accedat auxiliatrix eruditionis honestae moderationisque diligentia, immunis omni perturbatione atque aegritudine ducet aeuum; si negleget, claudum iter uitae serpens cum familiari demum stultitia reuocabitur ad inferna. Sed haec quidem nouissime prouenient meritis iam uitae locatis; nunc uero diuinae prouidentiae spectari pensum conuenit ex membrorum rationabili conformatione, quae suscipiendo uitali uigori caelestis apparabat prospicientia. Principio figuram capitis diuinae potestates, quibus informandi corporis erat officium concreditum, ex mundi figura mutuatae teretem globosamque finxerunt eidemque duos circuitus uenerandae diui
Abbreviated transcription (Latin):
cistere obliquas contrarias. &ũteresupinis
sib: similer. ut siquis naturale membrir re¬
npatit᷑ qua eorumquis pectant decter aequid̃
nter sinistrae. sinistraeuerodextereuident᷑
uitem adipilim animae quoq circumitus pa¬
intur. propterea queerrant in eiurdem
uersi que generis contemplatione. cuquiddi¬
rsum idem. & quod estidem diuersum in be¬
litate dircernendi autumant : estq hec eat
lencerroris & falsitatis opinioorta & de¬
rauatione sensuum nediab& ullum cercũ
ucem talispera tratiocumq & trapositi
ensus puls auorintanima uehementiur
mnemq ẽa porrederint. tunc illa subiuga
& seruiens pontificiũ aliqđ potestatemqr
re inero fulso piedur. idemq parnonibi agradini¬
tio cumincor poraca est quandiupinde aapicieur
amens erit : At post quaminc rementi nutricationisq
tenuiiamrinomeatur efrlueo animaoq cincuitur
tranquiliorematu uiam suampgent ꝓces suq tempo¬

Expanded text:
existere obliquas, contrarias et item resupinis existere obliquas, contrarias et item resupinis casibus similes, ut si quis naturalem membris requi patitur quam eorum qui spectant dextrae quidem partes sinistrae, sinistrae uero dextrae uidentur inuicem. Id ipsum animae quoque circuitus patiuntur proptereaque errant in eiusdem diuersique generis contemplatione, cum quod diuersum idem, et quod est idem diuersum imbecillitate discernendi autumant estque haec eorum plena erroris et falsitatis opinio orta ex deprauatione sensuum nec habet ullum certum ducem talis peragratio; cumque extra positi sensus pulsauerint animam uehementius omnemque eam possederint, tunc illa subiugata et seruiens pontificium aliquod potestatemque retinere falso putatur, eademque passionibus aegra et initio, cum incorporata est, et quamdiu perinde afficietur amens erit. At potenui iam riuo meatus effluet animaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam peragent processuque tempo
Abbreviated transcription (Latin):
niximis uolentosq inotur scientes: cunaturali
griuatiane iugiter &s ineintermis sione er¬
iuentecir cuitus animae: quasiquib damtur¬
nib simul quatiunt: illĩquide prouiduei
insultumq motum. seilicat eiurec irculicui
morbiculata circum ualitatio statuenter.
conera iuam illa moueur operanter imperiuq
urres puentes: atuerodiuer sicirculi. diuer¬
sinocib incertisq famulantes usq. ad eoutquia
miterduplicirilliur & triplicis quantitatis.
ĩ tem interualla ternaputrumq. laturepi¬
norum sescuplorumq & epocdo orũ medie¬
atib confirmata dissolui anullo qua abeo solo
uuregr at poterant. omuitamen ialtationis
mer eduuant aduersir sibi in uicem motib
dumatotacius substantiamdiuers aedistrahen
iutuna quidem ferat᷑ eu confirmationir
aenecib: uerum sineratianeut pote discor¬
ntib inotib Eadeprauanterectuiter sen sun
xebra. proptere auariar inclinatianer

Expanded text:
Maximos uiolentosque motus cientes cum naturali Maximos uiolentosque motus cientes cum naturali deriuatione iugiter et sine intermissione effluente circuitus animae quasi quibusdam turbinibus simul quatiunt, ilium quidem prouidum eius consultumque motum, scilicet eiusdem circuli, cuius orbiculata circumuolutatio, statuentes et contra quam illa mouetur operantes imperiumque eius respuentes, at uero diuersi circuli diuersis motibus incertisque famulantes usque adeo ut -- quia limites duplicis illius et triplicis quantitatis et item interualla terna per utrumque latus epitritorum sescuplorumque et epogdoorum medietatibus confirmata dissolui a nullo quam ab eo solo qui iunxerat poterant omni tamen iactationis genere diuexarent aduersis sibi inuicem motibus animam, totem eius substantiam diuerse distrahenut una quidem feratur cum confirmationis suae nexibus, uerum sine ratione utpote discordantibus motibus et deprauante rectum iter sensuum illecebra. Propterea uarias inclinationes
Abbreviated transcription (Latin):
cumopur for& ea quae acceperant canglitina¬
bant nonirdem quib: ipn nexib: sedalur ob in¬
comprebensibilem breuitatem inusibilib
gomfisitaq ad paratae materiae circutti
immortalir animae circumligabant in¬
ferebantꝰ. uttotum quidemanimal mouerer.
precipititamen eũ nordinata iactatione quip¬
prums & sine rationeraptareturmotib ultro
itrod  trosum sinis trosum &item sur sum.
orsumq ꝑtens. atq oberrans inmenroquippe
ariginte ainmoderatie eseluentegurgite.
÷ quo cibi ctalimenta comparabant᷑. multo
uor e ⁊ insecur turba confliccatioq uexa
icumcorpus aliquodinraptatu incurrirr&
pus osfensionem uel&iam terrena coplosio¬
s. similiter aquae lubricas uiolentasq uen¬
prum procellas. hisquaeinter pellationibur
innib ꝑcor pur adacumam comeantib stimu¬
a camens aestua rec quiquidem aestur prop¬
eca einitio einuncusq sensur cognaminant᷑.

Expanded text:
cum opus foret, ea quae acceperant conglutinacum opus foret, ea quae acceperant conglutinabant non isdem quibus ipsi nexibus, sed aliis ob incomprehensibilem breuitatem inuisibilibus gomphis. Itaque apparata materia circuitus immortalis animae circumligabant inferebantur, ut totum quidem animal moueretur, praecipiti tamen et inordinata iactatione, quippe cum sex sine ratione raptaretur motibus, ultro citro, dextrorsum sinistrorsum et item sursum deorsumque pergens atque oberrans. Immenso quippe inrigante et immoderate effluente gurgite, ex quo cibus et alimenta comparabantur, multo maior extrinsecus turba conflicta tioque uexabat, cum corpus aliquod in raptatu incurrisset ignis offensionem uel etiam terrenam complosionem, similiter aquae lubricas uiolentasque uentorum procellas hisque interpellationibus omnibus per corpus ad animam commeantibus stimulate mens aestuaret; qui quidem aestus propterea et initio et nunc usque sensus cognominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tem feciteius modideus. ut partim in terra.
parciminluna teneris humanuacer entꝰ cordu
partimineeterir quae instrumenta sunt tepori
caporiqofricia quaesemento sequuntꝰ faccis
asgdir iniunxit uedixeram maximeq forma¬
dorum corporum curammortaliũ. acsiqua
parreuam tunc hominis animae rendua su¬
perreeuiur constitutiomi nouanda operaii¬
deretur c&eraq omnia cansequenter ad grade¬
rentur hortaturest . quaco peris ꝑsatiorerũ
ordo deposcer&. proqu e uirib. eniterent ut
quamoptim emortalis natura regeretur .&¬
ceptir impros peritatib: quarum err& uic¬
toricar&i c̃aura paeneripios. quib in istuiaadu
digestis omnib: cumim propositoreru ereatd
maner& intellecenter iurnonꝰ e pacrir filu¬
S iuxtamandatam in farmatianem inimor¬
tali sumpto inita mortalis animantir & mun¬
dimaterur igni terraq &aqua cus piritur ae¬
nus elementari ũ nuit uati. quod redderecur

Expanded text:
tem fecit eius modi deus, ut partim in terra, tem fecit eius modi deus, ut partim in terra, partim in luna generis humani iacerentur exordia, partim in caeteris quae instrumenta sunt temporis. Ea porro officia quae sementem sequuntur factis a se diis iniunxit, ut dixeram, maximeque formandorum corporum curam mortalium; ac si qua pars etiam tunc hominis animae residua superesset, cuius constitutioni nauanda opera uideretur, caeteraque omnia consequenter aggrederentur hortatus est, quae operis perfectio rerumque ordo deposceret proque uiribus eniterentur, ut quam optime mortalis natura regeretur exceptis improsperitatibus, quarum esset auctoritas et causa penes ipsos. Quibus in istum modum digestis omnibus cum in proposito rerum creator maneret, intellegentes iussionem patris filii iuxta mandatam informationem immortali sumpto initio mortalis animantis ex mundi materiis igni terraque et aqua cum spiritu faenus elementarium mutuati, quod redderetur
Abbreviated transcription (Latin):
iniuistam & confragoram &iuetricib quide ade
parir stella ecantibernium sedemq reditu pa
teriperturis demcepr uit a ueram & beata ÷ ut
pos ronutarer eumatq ad infirmitate natu¬
raemuli ebris relagani recundae generationis
tempore nec auitus mntemperan tiaq dercircin¬
tib tamen poenam r eiationem indecerionicer¬
sa redonec instituto meritirq cangruas imina¬
iadnuonferirum induant formas: Pauramq ma¬
lorum non puius fore quam consecuta carri
& eadem semꝑ uolucrir illamundicircum actio
cuncta earumuitie &igi &ãqua terraq & aere
contractec omnemq in lupiem de erserit in con¬
sultirdunmoderatir erronib ad madumuratia¬
nibusq temperiem redactir quopostir sondibꝰ
&xpiate purificataeq daemum ad antiqui uultiui
honestatemꝑtinera mereantur : quil cunctis
sataliumleum promulgationib mistũ m odu
pateractir& & positis. nequa paener sed e inceps
&x reticentia noxae rerder& auctoritar. semen¬

Expanded text:
iniustam et confragosam. Et uictricibus quidem ad iniustam et confragosam. Et uictricibus quidem ad comparis stellae contubertere acturis deinceps uitam ueram et beatam, uictas porro mutare sexum atque ad infirmitatem naturae muliebris relegari secundae generationis tempore; nec a uitiis intemperantiaque desciscentibus tamen poenam reiectionemque in deteriora non cessare, donec instituto meritisque congruas immanium ferarum induant formas, pausamque malorum non prius fore quam consecuta eas rata et eadem semper uolucris illa mundi circumactio cuncta earum uitia ex igni et aqua terraque et aere contracta omnemque illuuiem deterserit inconsultis et immoderatis erroribus ad modum rationis temperiemque redactis, quo positis sordibus expiatae purificataeque demum ad antiqui uultus honestatem pertingere mereantur. Quibus cunctis fatalium legum promulgationibus in istum modum patefactis et expositis, ne qua penes se deinceps ex reticentia noxae resideret auctoritas, semen
Abbreviated transcription (Latin):
uehiculis competentibus suꝑ impositar uniuerre
reinaturam spetare iussit. legerq minutabilir de¬
cretdocuit. astendems quod prima quidem generatio
uniformis in omnib: eiurdemq: ordinis esset futura
necui competenr iustum aliqui & parteare minu¬
erecur: opor tebat porro ratareas certirlgitimir
teporũ uicibi piaenationis animaliu quarq p̃rceterurani
manterdeum suscipiat apferri frui gͥeo autͥnatur ahiom¬
Sais gemina cui qđ melius sic genurcesedufard uiri nomine
cuq nocersi tatedoer &icorporibi i serent corporenq: siuppollax
uc riemut abitur. quihus dam labentib.o alii
inuicem suc cadentibi membris. primoqiadia ralu¬
suma i uolentis pas ponib &citaripost qude ian
& uoluptari tristiciaq cupidi em narer un urno
ineumatq iracundiam. Ceterarꝙ pedir aequar
earumꝑturbationes diuerso as ranui pnatura
sua ꝑmouenter : quarquid si fr enarent ac subui¬
garentius tamlur laneq uitaifora suuncereit

Expanded text:
vehiculis competentibus suppositas universe vehiculis competentibus suppositas universe rei naturam spectare iussit legesque immutabilis decreti docuit ostendens, quod prima quidem generatio uniformis in omnibus eiusdemque ordinis esset futura, ne cui competens iustum aliqua ex parte a se minueretur. Oportebat porro satas eas certis legitimisque temporum uicibus pintes deum suspiciant afferre frugem, esse autem naturam hominis geminam, cuius quod melius sit genus censendum fore uiri nomine. Cumque necessitate decreti corporibus inserentur corporeaque supellex uarie mutabitur quibusdam labentibus et aliis inuicem succedentibus membris, primo quidem sensum ex uiolentis passionibus excitari, post quem mixtam ex uoluptate tristitiaque cupidinem nasci, tum uero metum atque iracundiam caeterasque pedissequas earum perturbationes diuerso affectu pro natura sua permouentes; quas quidem si frenarent ac subiugarent, iustam his lenemque uitam fore, sin uincerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
mor caliae. utquib consortium diuiniratir & appella¬
tionis parilitar comp&ũt diuin& prediti firmitare
fengatis: erituerotale quod uabis obsequi nistitiamq
colereꝑ s pexeritis. huius ego uniuersi generir remen¬
item raciam uabisq tradam uorcetera & sequipar
estita utimmortalem caalestemq natura mõrtali
aetu &x trinsecur ambiatir. iubeatirq narcicibuq
prouideatis. & inorementa d&is. ac posedir saluti¬
onemid fenur quoderedideratis facta secessione
animi&i corporis recipiatis: Heo dixit &diemũ
r eliquias priorirconer&ionir. &x quamundia nuia
comircueratineia craterirsinum refundens eode
ꝓpemodum genereatq eadem rationo mircobatoiec
tameneadem & oriebat puritar ferenitarq pro¬
uentium nec tamim muntabibs preuerantue red
secundae actertiae dignitatis coamentataq mox
uniuersereima china delogit. ammar stollarum nu
emero pares. singulasq singulis comparauit. eardemq

Expanded text:
mortalia ut, quibus consortium diuinitatis et appellamortalia ut, quibus consortium diuinitatis et appellationis parilitas competit, diuina praeditum firmitate fingatis; erit uero tale quod uobis obsequi iustitiamque colere prospexeritis. Huiusego uniuersi generis sementem faciam uobisque tradam; uos caetera exequi par est, ita ut immortalem caelestemque naturam mortali textu extrinsecus ambiatis iubeatisque nasci cibumque prouideatis et incrementa detis ac post dissolutionem id faenus quod credideratis facta secessione animi et corporis recipiatis." Haec dixit et demum reliquias prioris concretionis, ex qua mundi animam commiscuerat, in eiusdem crateris sinum refundens eodem propemodum genere atque eadem ratione miscebat, nec tamen eadem exoriebatur puritas serenitasque prouentuum nec tam immutabilis perseuerantiae sed secundae ac tertiae dignitatis; coagmentataque mox uniumero pares singulasque singulis comparavit eademque
Abbreviated transcription (Latin):
tas mea maior est neur. & iugetior adaet erntatir
custadianequa illinexuruitalis & quib a&ritar
uestre coagmentatae atq ompistaes : nibendi
er to quad iulieo caura hex eso : tria&iam nunemor
talia generarlerunt uniuersicari. quibur carent
uniuersarer ꝑfectione indigebigerit porro in ꝑ¬
feta siunuen samortalia gener&. ineraconsep¬
tum suum minime continebit: oport& autesieri
mundus ꝑfectus, futurur prouenui& : porro hoc eid
uircute auetoritaus moao er replence uniuer sigo¬
neris substantiam quo animalibi sinclbi sbi puer sis¬
to utuendi uitore saque sunt ineliora proxima diui¬
nitati fortunam. dignitatem quoq sortianc: qua prop¬
terut& mortalicsunt & uniuerserernonin dia ut
ꝑfetion sed sicto ta atq uniuerra. uero iubeo ad¬
grediamini secundum naturde mortaliũ generum
institutionem: imitanter ergomeam uxtaersatum
uestrum sollertiam ita institui e atq ecricati

Expanded text:
tas mea maior est nexus et uegetatior ad aeternitatis tas mea maior est nexus et uegetatior ad aeternitatis custodiam quam illi nexus uitales ex quibus aeternitas uestra coagmentata atque composita est. Iubendi etalia genera desunt uniuersitati quibus carens uniuersa res perfectione indigebit. Erit porro imperfecta, si uniuersa mortalia genera intra conseptum suum minime continebit. Oportet autem, si erit mundus perfectus futurus proueniet porro hoc idem uirtute auctoritatis meae -- esse plenam uniuersi generis substantiam, quo animalibus singulis suppeditato uiuendi uigore ea quae sunt meliora proximam diuinitati fortunam dignitatemque sortiantur. Quapropter, ut et mortalia sint et uniuersa res non indigeat perfectione sed sit tota atque uniuersa uere, iubeo aggrediamini secundum naturam mortalium generum institutionem. Imitantes ergo meam iuxta effectum uestrum sollertiam ita instituite atque extricate
Abbreviated transcription (Latin):
priscorum uirorum quod terraec adiq filii sint
oceanus & chetis liorum porro saturnus etrhea.
& foreisis a curniporro ethreae proles iuppicor.
& iuno cuẽ eteri qui sunt inore hominũ acmen¬
tib &ideqorũ fraternitatesama celebratur :
atq exhir aliinatisunt quiputantur: lusigie
omnib: qui uel uidentur in conuexir caeler¬
tib flammanticor pore. uel non uidentnacis
atq altir diuini caremq optinencib conditor.
uniuersitatirdeur abseruanda iub& sancitq
obseruatione talidideorum quoruopirexidẽ¬
patorque & opera si quidem uos mea dirsolabilia
natura. me a menita uolente udir rolubilia : omne
niquidem quoduine tumes. natura dir solulda: et
ueno quoabonceratione uino cum acermo dil atum
estdir solui uelle nonestdo: qua propter quia parci
seneratiq: estis immor tale quidras ne qua sari
ne comnino indir rolubilor natamen udqdadir¬
poluemini nec montis ne erricatõ subitir quia uolu¬

Expanded text:
priscorum uirorum, quod Terrae Caelique filii sint priscorum uirorum, quod Terrae Caelique filii sint Oceanus et Tethys, horum porro Saturnus et Rhea et Phorcus, Saturni porro et Rheae proles Iupiter et Iuno et caeteri qui sunt in ore hominum ac mentibus et de quorum fraternitate fama celebratur; atque ex his alii nati sunt qui dii putantur. His igitur omnibus, qui uel uidentur in conuexis caelestibus flammanti corpore uel non uidentur, natis atque altis diuinitatemque obtinentibus conditor uniuersitatis deus obseruanda iubet sancitque oratione tali: "Dii deorum quorum opifexpaterque ego, opera siquidem uos mea, dissolubilia natura, me tamen ita uolente indissolubilia, omne siquidem quod iunctum est natura dissolubile, at uero quod bona ratione iunctum atque modulatum est dissolui uelle non est dei. Quapropter, quia facti generatique estis, immortales quidem nequaquam nec omnino indissolubiles, nec tamen umquam dissoluemini nec mortis necessitatem subibitis, quia uolun
Abbreviated transcription (Latin):
atq. orationib prequi nilulagentir acfrur¬
tra laborantir estiaxi mecdm motur earum
descriptioq sigauisu atq oculis disputantis
mot& qua propterea qu aedesitaril uis. lulibusq
diuinis potestate i dictasunt. stctis suꝑq dicta.¬
A finem liabeant suum. Atuero inuisibiliumdi¬
uinarum potestatũ quaedemoner nuncupant᷑.
praestarerationem maus est opus. quã ferre
ualeat hominir ingentũ. Igitur compendium
&credulitate sumatͥ : credamurer gohir qui apud
sa eclum prius cumipsi cornationẽ propinquitateq
diuinigenerir praeperrent. denatura deorum
maiorum atq auorumdeq genituris singulorũ
a&ernamonumenta in librir posteritatire liquert᷑ :
certo deorum fillis autnepotib noncredesacir
in religiosum. quamuis in congruir sednecersa.¬
rus probationib dicant. tamen qui adedomes ticis
reli pronuntiant er edẽdumerse merito pucosit
igitur nostraquoq crodulitas comeradseuerationi

Expanded text:
atque orationibus persequi nihil agentis ac frusatque orationibus persequi nihil agentis ac frustra laborantis est, maxime cum motus earum descriptioque sit a uisu atque oculis disputantis remota. Quapropter ea quae de sideribus uisibilibusque diuinis potestatibus dicta sunt satis superque dicta finem habeant suum. At uero inuisibilium diuinarum potestatum quae daemones nuncupantur praestare rationem maius est opus quam ferre ualeat hominis ingenium; igitur compendium ex credulitate sumatur. Credamus ergo his qui apud saeculum prius, cum ipsi cognationem propinquitatemque diuini generis praeferrent, de natura deorum maiorum atque auorum deque genituris singulorum aeterna monumenta in libris posteritati reliquerunt. Certe deorum hliis aut nepotibus non credi satis inreligiosum; quamuis incongruis nec necessariis probationibus dicant, tamen, quia de domesticis rebus pronun tiant, credendum esse merito puto. Sit igitur nostra quoque credulitas comes asseuerationi
Abbreviated transcription (Latin):
& algricom omniumterrenarum animantium xonstrie.¬
amlimitib pomnia uadentir &cuncta continentis po¬
ldiert ÷ noctisqieus tode̾ locauit antiquirsimam
deimias dignitatirdeam. & eoru numero qui intra
mundi ambitum continentꝰ deorũ stellarum uerodio¬
rear& alterius ad plicationer ad alteraniuariorqg
ros quoraadunt ammir abili uenustate iuxta amli¬
tus circulorum reditusq &am fraius. adcarredes
& quib progrerresunt. accessur &iam& recersus.
cum ꝙ cantiquar sibi inuicem fiunt. quales & contagione
siamndicioner accipiat. quamq a cuius modinarus¬
cantur qualitatem. &uaria dir signactione : cumq qđ
ui quanto interuallotem poris fierisala: certaestella
merrae aclatencer oporiunt quaes guficent & mar
Aur aliquanto posifutur a portendant. uelcuin solitis
horacur riculisq cemporui rur suremergunt
& apparent quantor denuntient intur lurquirati¬
onen motur earun intellegereporrunt. cunetaq
huius modirationẽ:

Expanded text:
et altricem omnium terrenorum animantium constrictet altricem omnium terrenorum animantium constrictam limitibus per omnia uadentis et cuncta continentis poli diei noctisque custodem locauit, antiquissimam et eximiae dignitatis deam ex eorum numero qui intra mundi ambitum continentur deorum. Stellarum uero choreas et alterius applicationes ad alteram uariosque gyros, quos edunt admirabili uenustate iuxta ambitus circulorum, reditusque et anfractus ad eas sedes ex quibus progressae sunt, accessus etiam et recessus, cumque contiguae sibi inuicem fiunt, quales ex contagione sua condiciones accipiant quamque et cuius modi nanciscantur qualitatem ex uaria designatione, cumque -- quod aliquanto interuallo temporis fieri solet -- certae stellae mersae ac latentes operiuntur, quae significent et mox aut aliquanto post futura portendant, uel cum insolitis horis curriculisque temporum rursus emergunt et apparent, quantos denuntient metus his qui rationem motus earum intelleghuius modi ratione
Abbreviated transcription (Latin):
nustabat totumq eumposuit in gremio pruden¬
niae caeliundiq inespabilir pulchritudinis or¬
namentir stipans eum &conugranr adager¬
nitatem motumq circulas conueniente & p
uiusq natura commentur est alterum cir¬
unse perque eandemorbitam semper obeun¬
emieademq semper aiiberantem acdeirde
atior inantem : alterum uerotalem qui seꝑ
Atra procedere gestiens.diurdem atq im¬
nutabilis naturae coercitione inera olieo¬
cum eiur notabundus teneretur quinq illir
ernaticis. & contrarur sibi inuicem proha¬
pitir motib: ut uterq circulur es s& in opti¬
mobeatirsimoq agtationis statu:quae&
faura factisunt sũ madiuinitate prȩditi
omner lliiguer sidereiquinullos errorer & orbita¬
tionerq patiuntur. propter eaque in seiet ipsos
conuertunt aeter nocircuitu : atuero dluuagipalan¬
terq igner erroris caura habentean acuius in supo¬
roli habita comnemoratio est: Terramuero macre.

Expanded text:
nustabat totumque eum posuit in gremio prudennustabat totumque eum posuit in gremio prudentiae caeli undique ineffabilis pulchritudinis ornamentis stipans eum et conuegetans ad aeternitatem, motumque eius circulis conuenientem et pro cuiusque natura commentus est, alterum circum se perque eandem orbitam semper obeuntem eademque semper deliberantem ac de isdem ratiocinantem, alterum uero talem, qui semper ultra procedere gestiens eiusdem atque immutabilis naturae coercitione intra obiectum eius rotabundus teneretur quinque illis erraticis et contrariis sibi inuicem prohibitis motibus, ut uterque circulus esset in optimo beatissimoque agitationis statu. Qua ex causa facti sunt summa diuinitate praediti omnes illi ignes siderei, qui nullos errores exorbitationesque patiuntur proptereaque in semet ipsos conuertuntur aeterno circuitu. At uero alii uagi palantesque ignes erroris causam habent eam, cuius in superioribus habita commemoratio est. Terram uero matrem
Abbreviated transcription (Latin):
sensilir constitutione tractauit.
Etiam fere cunota prouenerant urq ad
enicur aintemporis. ad germanie composita
similitudine &c̃plidiueritatis suae. nisiquod
nondum luemundur cuncca concinebat animalia.
pinde ut intellegibilis adeiuus aemulationem
fiebat : hocititur quoddeerat addebat opif&ðr
atq utmens cuiur uisus contem placioq in tel¬
latur estaidearum genera contemplatur
intellgibilimundo. quaeidaea sunt illicanima¬
lia sic dr in hocoperesuo sensilidiuerra anima¬
lium genera statuiter sedebere constituitq
quattuor primũ caeleste plenudi uininaliud
de inde praeper aeriuatum tertium aquae
liquorib adcomadatũ: quartu quodterrena
soliditar sustiner & : etdiuini quidem generis:
& parte maxinia speciemignir sereno clari¬
tud ineppolibat. ut propter&imiũ splendone
nicoremq uidentib err& : uisurisq uenerabi¬
liriguram porroeiur figuraem undi intello¬
tibilir ad cominodanr in declinabiliter & ẽue¬

Expanded text:
sensilis constitutione tractauit. sensilis constitutione tractauit. Et iam fere cuncta prouenerant usque ad genituram temporis ad germanam composita similitudinem exempli et ueritatis suae, nisi quod nondum hic mundus cuncta continebat animalia perinde ut intellegibilis, ad cuius aemulationem fiebat. Hoc igitur quod deerat addebat opifex deus; atque ut mens, cuius uisus contemplatioque intellectus est, idearum genera contemplatur in intellegibili mundo, quae ideae sunt illic animalia, sic deus in hoc opere suo sensili diuersa animalium genera statuit esse debere constituitque quattuor, primum caeleste plenum diuinitatis, aliud deinde praepes aeriuagum, tertium aquae liquoribus accommodatum, quartum quod terrena soliditas sustineret. Et diuini quidem generis ex parte maxima speciem ignis serena claritudine perpolibat, ut propter eximium splendorem nitoremque uidentibus esset uisurisque uenerabilis. Figuram porro eius figurae mundi intellegibilis accommodans indeclinabiliter eue
Abbreviated transcription (Latin):
rat acder orum astrorũ habitur pecie figuris.
atq utomner omnib. aequir diamecrir difient
unumq nutum atq unam efficiant stellaru
omnium canformationem cu sitnecerses ilus
aliquis & igiub reprerentatur fuerit
in anciquae const ellation ir statũ iuxta rati¬
ono forte altitudinr : latitudini tamen non sit
starum ÷uerit Cuẽrorutamen quorum est
duersa condicio ꝑrata re praes entatiominime
pro ueneri. ñ ecers esit &uĩ ameiur stellae quae
inrep rerentatione ꝑ fata uiueniet rursum
herialiamutationẽ. quodo porcunitar illa pro¬
ueniat : Que unam faciem atq: eanðereprȩ¬
sente. quaa fuit abinitio munda. quemquidem
mocume quamdi siignatione non est putandũ
labemdis solutioneq afferremundo quinpoti¬
usrecreationem & quasino uella uiriditatem.
positaminaurpiciamotur noui. haud sciam
aninquib dam rgionib terrae prouentura sit
ulla einnouatione iactura: hactenur demunda

Expanded text:
rat a ceterorum astrorum habitu specie figuris. rat a ceterorum astrorum habitu specie figuris. Atque ut omnes omnibus aequis diametris distent unumque nutum atque unam efficiant stellarum omnium conformationem, cum sit necesse, si unus aliquis ex ignibus repraesentatus fuerit in antiquae constellationis statum iuxta rationem forte altitudinis, latitudini tamen non sit statum fuerit, ceterorum tamen, quorum est diuersa condicio, perfecta repraesentatio minime prouenerit, necesse sit etiam eius stellae quae in repraesentatione perfecta inuenietur rursum fieri aliam mutationem, quoad opportunitas illa proueniat, quae unam faciem atque eandem repraesentet quae fuit ab initio mundi. Quem quidem motum et quam designationem non est putandum labem dissolutionemque afferre mundo, quin potius recreationem et quasi nouellam uiriditatem positam in auspicio motus noui; haud sciam an in quibusdam regionibus terrae prouentura sit ulla ex innouatione iactura. Hactenus de mundi
Abbreviated transcription (Latin):
formis inotur dimeti&ur pr&tuni temporir
numeruire quipersetũ compl&annũ appellat
eum quotam septem planeter quaceter ae stello
quaedicunt᷑ ratae reprerentate orignalib
sedib: eandem quae fuit initiorerũ principios
mundi constitutionis efficiunt dissignatione
it aut & prolixitas plixitati aanter uallo rũ
pristinorum latitudini lacitudo & profun¬
ditati profunditar quadr&: hocautem temp
contin&annorum innumer abilem reniem
quippe cumstellarum errantium circuitus
in parer sint necerrar ioq diuer sirtemporib
cursur suor compleant: prȩcere a latiur alie
amedi&ate mundi euagent̾. Angustiur uero
aliae a daustri sepcentrionir uecon uecac el¬
si oreraliae a terra sint. aliae non adeo longo
altitudinir interuallo distentar gione terrae:
diuersos quoq intersemotur aant. ut oita e
cedentib humilib &colsao. deecras sinirerir.
sinisteriorer dexteriorib occurrant inunũ
nihilq: omnino sit quodindas signatione disse¬

Expanded text:
dimetietur». Perfectum temporis numerum, qui perfectum complet annum, appellat eum quo tam septem planetes quam ceterae stellae, quae dicuntur ratae, repraesentatae originalibus sedibus eandem quae fuit initio rerum principioque mundi, constitutionis efficiunt designationem, ita ut et prolixitas prolixitati et interuallorum pristinorum latitudini latitudo et profunditati profunditas quadret. Hoc autem tempus continet annorum innumerabilem seriem, quippe cum stellarum errantium circuitus impares sint necessarioque diuersis temporibus cursus suos compleant, praeterea latius aliae a medietate mundi euagentur, angustius uero aliae ad austri septentrionisue conuexa, celsiores aliae a terra sint, aliae non adeo longo altitudinis interuallo distent a regione terrae, diuersos quoque inter se motus agant ut citae tcedentibus, humilibus excelsae, dextrae sinistris, sinisteriores dexterioribus occurrant in unum, nihilque omnino sit quod in designatione diffe
Abbreviated transcription (Latin):
merentiatꝰ. ut siquirdicat tenebr as quoq sine
sensuuideri nonenim ꝑinde sentit uisus hominis
tenebrar int̾entir utcum sol& in tueri rercolo¬
ratar dilucidarque sed contraria passione
& amissione. at que indigentice eorum omniu
quaeo culiuident : suntenim tenebrae decolarer
& sine daeritudinis in lustratione nec potestui¬
sur comprehendere aliquam qualitaten tene¬
brarum sed surpicari quid nonsit : potiur qua
quid reruisit. nilulque uidens idipsum sibiuide¬
tur uidere : quod non uidit & uiderere aliquid
putat : cumnihiluideat: quis enimusus in cene¬
bris & ed quianatur aoculi hec est ut colores dir¬
cernat Conans opinor discernere natur edeco¬
lorem tenebras sentire sesus picatur. sicizit
&iamsiluie contiguae quidemest: qui a contingua
putatur cume aquae principaliter contingunt:
sub sensur ueniunt. sed contactus eiur prouenit
& accidenti: uerum hocipsum sine sensiequia

Expanded text:
me sentiatur, ut si quis dicat tenebras quoque sine me sentiatur, ut si quis dicat tenebras quoque sine sensu uideri. Non enim perinde sentit uisus hominis tenebras intuentis ut cum solet intueri res coloratas dilucidasque, sed contraria passione et amissione atque indigentia eorum omnium quae oculi uident — sunt enim tenebrae decolores et sine claritudinis illustratione —, nec potest uisus comprehendere aliquam qualitatem tenebrarum, sed suspicari quod non sit potius quam quid rerum sit, nihilque uidens id ipsum sibi uidetur uidere quod non uidet et uidere se aliquid putat, cum nihil uideat — quis enim uisus in tenebris?. Sed quia natura oculi haec est ut colores discernat, conans, opinor, discernere naturam decolorem, tenebras sentire se suspicatur. Sic igitur etiam silua contigua quidem est, quia contingi putatur, cum ea quae principaliter continguntur sub sensus ueniunt, sed contactus eius prouenit ex accidenti, uerum hoc ipsum sine sensu quia
Abbreviated transcription (Latin):
tium figuras & qualitater necerre est &iam co¬
prehensionem earum certam definitamq esse:
Sedenim silua in definitarer est. ut potein formis
& fiura canens iuxtanaturam suam : minime
igitur cum sense fit imaginatio sinesen suigit:
fit tamen euanida quaedamei attrectatiosines mire
contagior nec ipsius magequam eorũ quae intra
ipram suntcorporum quaecum sentiuntur
suspicio nascitur ipram sentin: Propterea
quod exhir specieb: quarrecipit formari:
cumsit in formis uidecur : Itaq sensur quide
specierum in silua constiturarum clariures:
iprius autẽ siluae quaes pecieb: subiac&. obscu¬
rus & consensur potius qua senserest : ergo quia
siluestria quidem sentiuntur. silua ueromi¬
nime sentit᷑ . natura prapric sed ꝓpter siluer¬
trica cumis dem sentin putatur: fit hui modi
itusus inertuis radelareq dictum sluam
sine sensu tangentium tanzi qui a prosen sumini¬

Expanded text:
tium figuras et qualitates, necesse est etiam cotium figuras et qualitates, necesse est etiam comprehensionem earum certam definitamque esse. Sed enim silua indefinita res est, utpote informis et figura carens iuxta naturam suam; minime igitur cum sensu eius fit imaginatio, «sine sensu» igitur. Fit tamen euanida quaedam eius attrectatio sine contagio nec ipsius mage quam eorum quae intra ipsam sunt corporum; quae cum sentiuntur, suspicio nascitur ipsam sentiri, propterea quod ex his speciebus quas recipit formari, cum sit informis, uidetur. Itaque sensus quidem specierum in silua constitutarum clarus est, ipsius autem siluae, quae speciebus subiacet, obscurus et consensus potius quam sensus est. Ergo quia siluestria quidem sentiuntur, silua uero minime sentitur natura propria, sed propter siluestria cum isdem sentiri putatur, fit huius modi sensus incertus, praeclareque dictum siluam «sine sensu tangentium tangi», quia puro sensu mini
Abbreviated transcription (Latin):
sees camlãcum stationeq erre & uelut recep¬
taculum corporearum specierum. qua est
membra mundi utuidetur pno peomnib
indis solubilis & aeterni: ipsaergo mimor¬
calis sedhis que pariunt ineiurdem grȩmio
datur substantia: de inde progredienr mira
quadam animi conceptione dicit ipsamsine
tangentis sensutangi: quippeomne tangitur
sensile est i sensib: subiac& : quicquid ergotan¬
gitur sonsus entiat᷑ necer seest : Quomo do igitꝰ
pos sumus dicere tangialiqui quod & natura
succ minime contiguum est. uidealtitudinem
pectoris & utbreuie locutionesurpicionem
mentir suae desiluar Quelauerit : omnecerte
quod alicuiur simile est. & similisuo recognor¬
citur: utigitur certerei definitaeq certa& do¬
finita est conprehensio. sic incertaeminimeq
definitȩ incerta & indefinita suspiciosit ne¬
cesseest : quiaigitur sensus certarum defini¬
tarum quererum sensur est quippe haben¬

Expanded text:
se est eam locum stationemque esse et uelut recepse est eam locum stationemque esse et uelut receptaculum corporearum specierum quae sunt membra mundi, ut uidetur prope omnibus, indissolubilis et aeterni; ipsa ergo immortalis est, sed his quae pariuntur in eiusdem gremio datur substantia. Deinde progrediens mira quadam animi conceptione dicit «ipsam sine tangentis sensu tangi»; quippe omne quod tangitur sensile est et sensibus subiacet, quidquid ergo tangitur sensu sentiatur necesse est. Quo modo igitur possumus dicere tangi aliquid quod ex natura sua minime contiguum est? Vide altitudinem pectoris et ut breui elocutione suspicionem mentis suae de silua reuelauerit: Omne certe quod alicuius simile est ex simili suo recognoscitur; ut igitur certae rei definitaeque certa et definita est comprehensio, sic incertae minimeque definitae incerta et indefinita suspicio sit necesse est. Quia igitur sensus certarum definitarumque rerum sensus est, quippe haben
Abbreviated transcription (Latin):
turio peris liniamenta effigieq intur locatec
iuxta eandem format quod ad gressus est: iaergo
consistere aliquo in loco dicit. & inderur sum
cumimmu tatiane & nteritu recedere. prȩ¬
clare: demolitionem quippe statuȩ. formȩ quoq
interitur sequatur necesseest. &item ad alteriur
statuae conlocationem reuocari a credire :
oculir uidetur : opinianeuero norcendam quia
mnenropificir non de certo &emplari trans fert
l anes peciem sed& propriamente haustã
puribuꝵ Tertium genur es sedicit lociputo
ium dignitatis rerpectu. tertium genus
dixis resiluam. quippesecunda species idest
nacua mutuatus substantia despecie
rincipali quae sineor cuest & acternoe : Cen¬
scđita ide aenomine siluademum & natura
speciesunut substantiam: Atuerolo cum uo¬
cateam uelud rgionemquandam surpicien¬
tem specierum. in corporearum intellei¬
biliumq simulacra sempeandem uelquia
sineceneratione est cunteritu. uel quia neces¬

Expanded text:
turi operis liniamenta effigieque intus locata turi operis liniamenta effigieque intus locata iuxta eandem format quod aggressus est; id ergo consistere aliquo in loco dicit et inde rursum cum immutatione et interitu recedere. Praeclare; demolitionem quippe statuae formae quoque interitus sequatur necesse est et item ad alterius statuae collocationem reuocari ac redire. «oculis uidetur, «opinione» uero «noscendam», quia mens opificis non de certo exemplari transfert hanc speciem, sed ex propria mente haustam pro uiribus. «Tertium genus esse» dicit «loci». Puto eum dignitatis respectu tertium genus dixisse siluam; quippe secunda species, id est natiua, mutuatur substantiam de specie principali, quae sine ortu est et aeterna, censita ideae nomine, silua demum ex natiua specie sumit substantiam. At uero locum uocat eam uelut regionem quandam suscipientem specierum incorporearum intellegibiliumque simulacra, semper eandem, uel quia sine generatione est et interitu uel quia neces
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfeiadiuua non sunt: quae cuneta dicit pre
me esse intellatupotiur quam sensib: arsequend
quianibil ehis quattuor subsensur nostror ue¬
uit. sed cam scientiam quamopinionem. Qc ete¬
rarmente discernimus: sinuero ut quibur dam
uidetur inquit uert opinio ab intella&tu nihil
differt: merito : multae quippe sectaesunt
plulosophorum. quarcertum est initicrerũ
putarse corpora : Cumq intellegibile genus
id est idear paene s uboculs consticuir secdicenr.
intellegibilem speciem semotam a sensibus.
inseipsa locatam sine ortu sin eo ccasu quaeneo
recipiatinse quicquam aliunde neciprae pro
tuentis intentioni animaduersioniq ꝑspicuã¬
EII consequenter ad didit: Porno quodadsecundũ¬
s est natiuum sensile sustentabile consistens ali
quo in loco & inderursum cum immutatione
atq interitu recedens. sensib &opinione nor¬
cendum : q uoloco uult intellei secundums pe¬
ciem qua enascitur cum opi fex concipit animoru¬

Expanded text:
perfecta et uiua non sunt. Quae cuncta dicit «per perfecta et uiua non sunt. Quae cuncta dicit «per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda», quia nihil ex his quattuor sub sensus nostros uenit sed tam scientiam quam opinionem et ceteras mente discernimus. «Sin uero, ut quibusdam uidetur, inquit, uera opinio ab intellectu nihil differt». Merito; multae quippe sectae sunt philosophorum quas certum est initia rerum putasse corpora; cumque intellegibile genus, id est ideas, paene sub oculos constituisset dicens intellegibilem speciem «semotam a sensibus in se ipsa locatam sine ortu, sine occasu, quae nec recipit in se quicquam aliunde nec ipsa proctuentis intentioni animaduersionique perspicuam», consequenter addidit: «porro quod ab hoc secundum est, natiuum, sensile, suquo in loco et rursum cum immutatione et interitu recedens, sensibus et opinione nocendum». Quo loco uult intellegi secundam speciem, quae nascitur, cum opifex concipit animo fu
Abbreviated transcription (Latin):
qua e corpore sentimur ueraecerta sunt
S untigitur ideae sedopinor e planten dilaa¬
riq: oport& quae contrictasuint ancurtur s¬
logismi intellatum appellet hoclo comotum
animi comprebende tem. huic comparat opi¬
nionem cumim plerirq alur librirtum euiden¬
ceripolitice Secat enim intell&tum quidem
induo hȩoscientiam &irecor datione : opiniane
uero in alia totidem hȩc eredulitatem & aer¬
timationem. singulaq hȩc qua tuor conueni¬
entibi sibirebus ac commodat: scientiam qui¬
demalti setsapientia role ꝓcipibilib rebur.
cuius modi sunt deus eantellectur eius quaga
uocamus : s ecordationemuer rebur delibe¬
ratiur hocest his quae preceptis artifici alib
& theorematib: ꝑcipiuntur : Credulitarem
porro sensilibur scilices. qua eoculis aurib:
ceterirque sensibur comprebienduntur aesti¬
mationem fictis commenticusq &imagia arur
rebus. quae iuxt aueros simula tauultur corporatamen

Expanded text:
quae corpore sentimus uera et certa sunt: quae corpore sentimus uera et certa sunt: sunt igitur ideae». Sed, opinor, explanari dilatarique oportet quae contracta sunt angustiis syllogismi. Intellectum appellat hoc loco motum animi comprehendentem; huic comparat opinionem cum in plerisque aliis libris tum euidenter in Politia. Secat enim intellectum quidem in duo haec, scientiam et recordationem, opinionem uero in alia totidem haec, credulitatem et aestimationem, singulaque haec quattuor conuenientibus sibi rebus accommodat, scientiam quidem altis et sapientia sola percipibilibus rebus, cuius modi sunt deus et intellectus eius, quas ideas uocamus; recordationem uero rebus deliberatiuis, hoc est his quae praeceptis artificialibus et theorematibus percipiuntur; credulitatem porro sensilibus, scilicet quae oculis, auribus ceterisque sensibus comprehenduntur; aestimationem fictis commenticiisque et imaginariis rebus, quae iuxta ueros simulata uultus corpora tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ad syllogis mum: & enim inter inter intellgente
&item uereopinantem. hocinter est. quodint ollet ens
fidem rerum rationis heeb& indagine comprehen¬
sam confirmata porro ratiofit intellactur. scien¬
tia est eademq sapientia : Itaq intellegenr qui recte
sciat quod intellegit. neque uerisimilib persuasio¬
nib inductus mutat sententiam. & potest ut sciur
prestare rationemrei co prehensae : Atuero qui
uereopinatur. ut qui solamentir ele anticnitat᷑
sineratione acdisciplina. neq rationem curita
opinetur prestare potest & falsis aliquando ꝑ¬
suasionib captus mutat sententia nutanr &
ambiguus. ut que nulla stabilis ratio sustente :
itaq plato syllogisticae rationis formulã expii¬
mit talem: suntellectur & uer aopinio unaest
res omnia quaecorpor esentimur certarunt
eritq eorum indubitabilir ueritar: si autemue¬
intellgunt : sntintellgibiler specier nequ¬
reest qua eid eaẽ cũpant: ateni nonomnico

Expanded text:
ad syllogismum. Etenim inter intellegentem et ad syllogismum. Etenim inter intellegentem et item uere opinantem hoc interest quod intellegens fidem rerum rationis habet indagine comprehensam; confirmata porro ratio fit intellectus, cuius scientia est eademque sapientia; itaque intellegens, ut qui recte sciat quod intellegit, neque ueri similibus persuasionibus inductus mutat sententiam et potest ut scius praestare rationem rei comprehensae. At uero qui uere opinatur, ut qui sola mentis elegantia nitatur sine ratione ac disciplina, neque rationem cur ita opinetur praestare potest et falsis aliquando persuasionibus captus mutat sententiam nutans et ambiguus, ut quem nulla stabilis ratio sustentet. Itaque Plato syllogisticae rationis formulam exprimit talem: «Si intellectus et uera opinio una res est, omnia quae corpore sentimus certa sunt eritque eorum indubitabilis ueritas; si autem ueintelleguntur, sint intellegibiles species necesse est, quae ideae nuncupantur. At enim non omnia
Abbreviated transcription (Latin):
postramum alterumeorum idest apinio inque¬
uir hominemcadat. intellectur uerodei soliur &pu¬
corum ad modum sit & aminatorum uiroruno
quod sihorum tanta est differentia eor ũ&u a quatco¬
mitant alter utrum magnam forene corre est dir¬
tantiam : sunt porro hec intellgibilegenur ditem
opinabile under octe pronuntiat. unam forespe¬
ciem persemet i pram sineortu. sin eo ccasu. neque
quid inrerepientem. nee ꝓtredientemur piam
ideadicitur: estigitur & emplum. nec uero ut insũ¬
periorib: dubitat ne fortesr ustra praerumat.
es reintellgibilem speciem hanc eiuur snt imaginer
sensilen eamque nihil aliuderre quamuerba:
id tamen ipsum syllo gisticir quoq ritionib & pla¬
narenondubitat. quippecauens neuelin& amina¬
tum quiequam relinquat. uelad prolixum natur a
suce tractum minimeꝑtinens. ad quaestionem
uerborum azmen addat omnem dubitatione l¬
logisticir compendur dirimit ductii &iuaptens

Expanded text:
postremum alterum eorum, id est opinio, in quepostremum alterum eorum, id est opinio, in quemuis hominem cadat, intellectus uero dei solius et paucorum admodum sit examinatorum uirorum? Quod si horum tanta est differentia, eorum etiam quae comitantur alterutrum magnam fore necesse est distantiam; sunt porro haec intellegibile genus et item opinabile. Vnde recte pronuntiat unam fore speciem per semetipsam, «sine ortu, sine occasu, neque quid in se recipientem nec progredientem uspiam,idea dicitur: est igitur exemplum. Nec uero, ut in superioribus, dubitat ne forte «frustra praesumatur esse intellegibilem speciem hanc cuius sint imagines sensiles, eamque nihil aliud esse quam uerba». Id tamen ipsum syllogisticis quoque rationibus explanare non dubitat; quippe cauens «ne uel inexaminatum quicquam relinquat uel ad prolixum natura sua tractatum minime pertinens ad quaestionem uerborum agmen addat», omnem dubitationem syllogisticis «compendiis» dirimit ductu et uia pergens
Abbreviated transcription (Latin):
tione comprehendenda cauraq omnium quae &se
similitudine mutuantur : quod uero he sit & ae¬
ternitate manirestat ips ecumdicit : Suntellectur
itemq ueraopinio duaerersunt necerre est hec i pra
ꝑ seme esse in tellestu potius quã sensib arsoquenda :
si nuero uequib uidetur ueraopinio ab intell&tu ni¬
suluefort omniaquareo rpor d sentimus certaliabens ⁊ sun
redopinor duo er redicendum. propter e quo du an
magiar i difgerentia distent. quippequo num alce
lte malterum eorum nulla persuasione er ans ducibile.
alterumnutans incertumq semꝑ & deriuabilci
Quid quo dreste opinionir onnis hono particeps.
intellectiui ueno dei propriur & paucoru dio¬
intellictur opinionisq dirferentiam. cũdoca
alterum eorum id est intell&tum prouenis
& disciplina. alterum sola persuasione. dende
cumassent alterumcunirationeuera. parno
alterum sinerationir examino: quid cumdieio
altenum eorum nulli ꝑ suasionideriuabile & a

Expanded text:
tione comprehendenda causaque omnium quae ex se tione comprehendenda causaque omnium quae ex se similitudinem mutuantur. Quod uero haec sit ex aeternitate, manifestat ipse, cum dicit: «Si intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu potsin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alteritem alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et paucorum admointellectus opinionisque differentiam: cum docet alterum eorum, id est intellectum, prouenire ex disciplina, alterum ex sola persuasione; deinde cum asserit alterum cum ratione uera, porro alterum sine rationis examine. Quid cum dicit alterum eorum nulli persuasioni deriuabile, et ad