comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cã ꝗͣ sanauerat ꝑpietatis sue sentẽciã c̃firmat. dicẽs. Fides tua te saluã fec̃:
uade ĩ pace. Fides enĩ saluã fec̃. qͥa hoc qd̃ peciit posse seacciꝑe ñdubitauit.
S ipsã qͦq spei certitudinẽ. iã ab ipso acceꝑat: a qͦ ꝑsp̃ẽ etiã salutẽ qͦ rebat.
Inpace aut̃ ire p̾cipit᷑ ut aueͣtatis itinere ĩuia scandali ult̾iꝰ ñ diriuet᷑. Unde
& ꝑ zachariã dr̃. Ad dirigendos pedes nr̃os ĩuia pacis. Tc̃ enĩ gressꝰ nr̃os ĩuã¬

Expanded text:
am sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit. Sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non derivetur. Unde et per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Tunc enim gressus n
Abbreviated transcription (Latin):
mentes nec inspirata lex naturalis corrigit. nec p̾cepta erudiunt: nec ĩ¬
carnacionis eiꝰ miracula c̃ uertunt. Quid uͦ ꝑ cultorẽ ficulneȩ nͥ p̾positoꝵ
ordo exprimit᷑: Qui dũ p̾st̃ eccłȩ: nimirũ dñice uineȩ curã gert̃. Huiꝰ
enĩ uineȩ. pͥmꝰ cultor petrꝰ apłs extitit hc̃ nos ĩdigni seqͥm᷑: in qͣntũ ꝓe
rudicione ur̃a docendo. dep̾cando. ĩcrepando laboramꝰ. S c̃ magno iã
timore audiendũ ͤ qd̃ cultori uinȩe de in fructuosa abore dr̃. Succide
eã: Ut qͥd &ĩã t̾rã occupat: Unꝰ qͥsq uixta modũ suũ ĩqͣntũ locũ uite
p̾sentis tenet. si fructũ bone oꝑacionis ñ exibet: uelut ĩ fructuosa arbor
t̾rã occupat: qͥa ĩ eo loco ĩqͦ ipseẽ. Saliis oꝑandi occasionẽ negat. S ĩ hoc
scło potens qͥ libet. si fructũ ñ hab et bone oꝑacionis: etiã ĩpedim̃tũ¬

Expanded text:
mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec inmentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens q
Abbreviated transcription (Latin):
tata ẽ. sic̃ ficus& bene creata sic̃ mulier s ĩculꝑa ꝓpͥa sponte la p̃sa: neq
fructũ seruat oꝑacionis neq statũ rectitudinis. Ad peccatũ qͥppe ex uo¬
luntate corruens: qͥa fructũ obediencie ferre noluit. stat̃urectitũdinis
nisit: qͤ ad dĩ similitudinẽ c̃dita dũ ĩsua dignitate ñ ꝑstit¬
plantata uł creata fuerat seruare contẽpsit. Tercio dñs uineȩ ad ficul¬
nẽa uenit: qͥa nat᷑ã generis humani ante legẽ. sub lege. sub gr̃a. expectan¬
ante legẽ: qͥa ꝑnaturalẽ in tellectũ qͥd unꝰ qͥsq exemplo sui qͣlit̾ erga
ꝓrimũ agere debuisset in notuit. Uenit inlege: qͥa p̾cipiendo docuit.
Uenit pꝰ legẽ grãm: qͥa pietatis sue p̾senciã ȩxibendo monstrauit.
S tamen ĩtrib annis fructũ se non ĩuenisse c̃querit᷑: qͥa quoꝵdã pͣuor

Expanded text:
tata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque tata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, duplantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectanante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
do reb: aliqͣndo aliud u̾bis. atq aliud reb: aliqͣndo aũt hoc
rbis qđ reb. Ouas & enĩ res exeuangłio fr̃s audistis. ficuln
infructuosã & mulierẽ curuã: & utriq reiẽ. pietas ĩpensa. Illud autẽ dixit
ꝑ similitudinẽ istud egit ꝑ exibicionẽ. S hoc significat ficulnea ĩfruc¬
tuosa: qd̃ mulier incdinata & hoc ficul neã reseruata: qd mulier erecta.
Uñs uineȩ t̾tio uenit ad ficulneã. & fructũ minime ĩuenit: & mulier qͦ erec¬
ta ẽ. decẽ. xocto annis fuerat curua. Hoc aut̃ decẽ & octo annoꝵ numero
p̾mittendo sũmati totã ꝑstrinximꝰ: iã ꝑ lectionis ordinẽ singula disseramꝰ
Arborẽ fici habebat qͥdã plantatã inuinea sua: & uenit querens fruc¬
tũ ĩ illa & ñ ĩuenit. Qd arbor fici nͥ humanã naturã signat: Quid mu¬
lier ĩdinata: nͥ eandẽ naturã significando denũciat: E& bene plan-¬

Expanded text:
o aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plan
Abbreviated transcription (Latin):
guin̾ẽ fudit. O sc̃m mͥ ñ dedisti Iec aũt ẽquo ncessauit oscłari pe¬
desmeos. Oscłm qͥppe: dilectionis signũ :: Et ĩ fidelis ille popłs deo
osculũ ñ dedit: qͥa excaritate eũ amare nolunt. cui extimore seruiuit. Uo¬
cata aũt gentilitas redẽptoris sui uestigia oscłari ñ cessauit: qͥa ĩ eiꝰ c̃ti¬
nuo amore suspirauit. Unde & sponse uoce de eͦdẽ redẽptore suõ ĩ

Expanded text:
avit, non cessavit osculari pedes meos. Osculum quippe dilectionis est signum. Et infidelis ille populus Deo osculum non dedit, quia ex charitate eum amare noluit, cui ex timore servivit. Vocata autem gentilitas Redemptoris sui vestigia osculari non cessat, 1597 quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ũerereat. htam̃ nr̃mẽ ꝓ cali dlepͥcar. Nã dultor unȩ. q̃s dicat audan
Dñe dimitte illã & hoc anno: usq dũ fõdiã circa illã. Qdẽ. circa ficulireã
fode. nͥ ĩfructuosas m̃tes increpare: Omis qͥppe fossa: uimo ẽ. Et nimirũ
ĩ crepacio dũm̃tẽ sibi demonstrat: humiliat. Quociens gͦ de peccato
Pꝰ fssionẽ uͦ: qͥd dicat audiamꝰ. Et mittã coffinũ st̾coris. Qd ẽ. cophinꝰ st̾cor¬

Expanded text:
Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem dePost fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
de predicare neglex̃. Hec aut̃ unguento unx̃ pedes meos qr dũ ĩcarna-¬
ciõis eiꝰ misteriũ gentilitas credidit: sũma laude etiã eiꝰ yma p̾dicauit.
S iã redẽptor nr̃ enumerata bona c̃cdudit: c̃ꝑ senͣcia su̾dit. Ppt̾ qd̃
dico tͥ. remittent᷑ ei peccata multa: qm̃ dilex̃ multũ Acsi aꝑte dicat.
Et si durũ ẽ. ualde qd coqͥt᷑: ab undat tam̃ amdris. qͦ etiã dura c̃ sumãt᷑.
Libet ĩt̾hec c̃ sidacioẽm tante pietatis ĩtueri. Peccatͥcis mulieris oꝑ a
s penitentis. qͣ estimacioẽ ueritas apt̃ se seruat. qͣ eiꝰ adu̾sarioᷤ sub tãta distri¬
buciõe enumerat. Ad pharisei pͣndiũ  Siscũbebat: s apt̾ penitẽtẽ mu-¬
lierẽ m̃tis epuł delectabat᷑. Apd̃ phariseũ ueritas pascebat᷑ foris:

Expanded text:
dicare neglexit. Haec autem unguento unxit pedes meos, quia dum incarnationis ejus mysterium gentilitas credidit, summa laude etiam ejus ima praedicavit. Sed jam Redemptor noster enumerata bona concludit, cum per sententiam subdit: Propter quod dico tibi: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Ac si aperte dicat: Et si durum est valde quod coquitur, abundat tamen amoris ignis quo etiam dura consumantur. 7. Libet inter haec considerationem tantae pietatis intueri. Peccatricis mulieris opera, sed poenitentis, qua aestimatione Veritas apud se servat, quae ejus adversario sub tanta distributione enumerat. Ad Pharisaei prandium Dominus discumbebat, sed apud poenitentem mulierem mentis epulis delectabatur. Apud Pharisaeum Ver
Abbreviated transcription (Latin):
cima uͦ hora ea ẽ etas: que decrepita ł uet̾ana dr̃. Unde¬
aliꝰ ĩpuericia. aliꝰ ĩad a olescencia. aliꝰ ĩuiuentute. aliꝰ in senecꝰ¬
tute. alius in decrepita  ꝑ ducit᷑: quasi diuersis horis oꝑ arii
operarii estis uidete. Penset unꝰ qͥsq quid agat: & c̃ sid̾et
siin dĩ uinea laborat. Qui enĩ in hac uita ea que sua sun
querit: adhuc ad dĩ uineã ñ uenit. Illi namq dõ labo¬
rant: qui non sua s lucra dñiea cogitant. qui zelo ca¬
ritatis studio pietatis in seruiunt: animabꝰ lucrandis
in uigilant. ꝑ er ducere & alios secũ ad regnũ festinãt
Nã qui sibi uiuit. qͥ carniᷤᷤ sue uoluptatibꝰ pascit᷑. recte

Expanded text:
cima uero, inquit, est aetas quae decrepita uel ueterana dicitur, undealius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operariioperarii estis videte. Penset unusquisque quid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae volupta
Abbreviated transcription (Latin):
si claustra hominibꝰ ĩt̃posicione sue mortis aperirẽt.
Quasi gͦ pꝰ murmuracionẽ denariũ accipiunt: qͥ pꝰ longa in¬
ferni tẽp̃ra ad gaudia regni ꝑ uenert̃. Nos autẽ qͥ ad unde¬
cimã uenimꝰ. pꝰ laborẽ non murmuramꝰ: & denariũ accipi¬
mꝰ. qͥa pꝰ mediatoris adueritũ in hoc mundo uenientes ad
regnũ ducim̃. mor ut de corpore eximꝰ & illud sine mora¬
percipimꝰ : qͦdantiqͥ patres cũ magna ꝑciꝑe dilacione me¬
ruert᷑. Unde & isdẽ pat̾ familias dic̃. Uolo & huic nouis¬
simo dare: sic̃ & tibi. Et quia ipsa regni per cepcio eiꝰ ẽ
bonitas uolundatis: recte sub ungit. Aut non licet michi
q uolo facere: Stulta ẽ enĩ questio hominis: contͣ benig
nitatẽ dĩ. Conquerendũ quippe eẽt non daret qͥ non
opere ex tollat: cũ hec ex pleta sentencia. sub seqͣnter¬
itas clamet. Sic er̃ nouissimi primi: & prim

Expanded text:
si claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, esi claustra hominibus interpositione suae mortis aperiret, eQuasi ergo post murmurationem denarium acceperunt, qui post longa inferni tempora ad gaudia regni pervenerunt. Nos autem qui ad undecimam venimus, post laborem non murmuramus, et denarium accipimus, quia post mediatoris adventum in hunc mundum venientes, ad regnum ducimur, mox gna percipere dilatione meruerunt. Unde et idem paterfamilias dicit: Volo et huic novissimo dare sicut et tibi. Et quia ipsa regni perceptio ejus est bonitas voluntatis, recte subjungit: Aut non licet mihi quod volo facere? Stulta enim qunitatem Dei. Non querendum quippe esset non si id daret quod mpore extollat, cum hac expleta sententia subsequenter Veritas clamet: Sic erunt novissimi primi, et primi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & agnꝰ qui ꝓ illo offerret᷑ de fuit: colũbarum
pullos. & p̾ar. turturũ ad sacrificiũ mater inuenit.
ꝓsperari in mundo noluit: obꝓbria irrisionesq to¬
lerauit: Sputa. flagella. alapas. spineã coronã: cru¬
cẽssustinuit. Et quia rerũ corporaliũ delectacione
a gaudio eͣt̾no cecidimꝰ: cũ qͣ amaritudine illuc redea¬
tur ostendit. Quid itaq homo ꝓse pati debet. si tan-
ad huc auaricie lucra sectat᷑. insuꝑbia honoris ex tollit᷑.
in uidie facib in ardescit. libidinis se in mundicia
polluit. ꝓspera que in mundo st̃ concupiscit: iħm
in quo credidit seqͥ contempnit. Diuerso quippe
itinere ambulat. si gaudia delectacionesq appe-¬
tit : cui dux suus uiã amaritudinis ostendit. Re-¬
uocemus ergo ante ocłos peccata que fecimꝰ: con¬
sideremꝰ quã terribilis uidet hec punuturꝰ ad ue¬
niat: mentẽ formemꝰnãd lamenta: iuita nr̃a ad tẽpꝰ

Expanded text:
Unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum Unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit Prosperari in mundo noluit; opprobria irrisionesque toleravit; sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucemque sustinuit; et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostendit. Quid itaque homo pro se pati debet, si tantaadhuc avaritiae lucra sectatur, in superbia honoris extollitur, invidiae facibus inardescit, libidinis se immunditia polluit, prospera quae in mundo sunt concupiscit, Jesum in quem credidit sequi contemnit. Diverso quippe itinere ambulat, si gaudia delectationesque appetit, cui dux suus viam amaritudinis ostendit. Revocemus ergo ante oculos peccata quae fecimus; consideremus quam terribilis judex haec puniturus adveniat; mentem formemus ad lamenta; vita nostra ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit operat᷑. Uidet autẽ s non seqͥt᷑: qui bonum
quidẽ incelligit. s bona operari contẽpnit. Si gͦ fr̃s
Rm̃i cecitatẽ iã nr̃e peregrinacionis agnoscimꝰ. si credendo
in recleptoris nr̃i misterio uirta uiã sedemus. si erorãdo
cotidie ab auctore nr̃o lucẽ ꝑetimꝰ. si eandẽ lucẽ iã ꝑ in¬
tellectũ uidendo illuminati ꝑ ost cecitatẽ sumꝰ iħm que
& eiꝰ uestigia imitando deneamꝰ. Iħm enĩ sequit᷑ qͥ imi¬
tat᷑. Hinc̾ nãq dic̃: sequereme: & dimitte mortuo
sepelire mortuos suos. Sequere enĩ dr̃ imitare. Hinc
rursũ ãmonet dicens. Siquis mͥ ministrat: me seqͣt᷑.
Consideremꝰ gͦ qua gradit᷑: ut seqͥ mneream᷑. Ecce cũ sit
dñs & creator angłors: suscepturꝰ naturã quã cõn-
didit. in uterũ uirginis uenit. Nasci tamen ĩ hoc
mundo ꝑ diuites noluit: parentes pauꝑes elegit.

Expanded text:
intellintellquidem intelligit, sed bona operari contemnit. Jes caecitatem jam nostrae peregrinationis agnoscimus, si credendo in redemptoris nostri mysterio, juxta viam sedemus, si exorando quotidie ab auctore nostro lucem petimus, si eamdem lucem, jam per intellectum videndo, illuminati post caecitatem sumus, Jesum quem ejus vestigia imitando teneamus. Jesum enim sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Sequere enim dicitur imitare. Hinc rursus admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce, cum sit dominus et creatordidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit.
Abbreviated transcription (Latin):
nec finis angustat. Ad quã profecto lucẽ uia fides est.
Unde recte & illuminando ceco: protinꝰ respondet᷑. Respi¬
ce: fides tua te saluũ fecit. S ad hec: cogitacio carnalis dic̃¬
Quomͦ possũ lucẽ spiritalẽ querere: quã uidere non possũ:
IInde michi certũ ẽ. sisit que corporeis ocłis non in fulget:
cui scilicet cogitacioni ẽ quod breuit̾ qͥsq respondeat: qͥa
& hec ipsa que sentit. non per corpꝰ s per animã cogitat.
Et nemo suã animã uidet: nec tamen se dubitat animã
habere quã non uidet. Ex in uisibili ^ nima. iusibile regit᷑
corpꝰ. Si auferat᷑ quod ẽ in uisibile: ꝓtinus corruit hoc q
uisibile stare uidebat᷑ : Ex uisibili gͦ sub stancia in hac uita
usibili uiuit᷑. & eẽ uita in uisibilis dubitat᷑: S iã petenti
ceco. quid factũ ẽ. ł quid ipse fec̃: audiamꝰ. Sequit᷑. Cõfestĩ
uidit. & sequebat᷑ eum. Uidet & sequit᷑: qui honũ quod

Expanded text:
nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur: Respice, fides tua te salvum fecit. Si ergsum lucem spiritalem quaerere, quam videre non possum? Unde 1443 mihi certum est si sit, quae corporeis oculis non infulget? Cui scilicet cogitationi est quod breviter quisque respondeat, quia et haec ipsa quae sentit, non per corpus, sed per animam cogitat. Et nemo suam animam videt, nec tamen dubitat se animam habere, quam non videt. Ex invisibili namque anima visibile regitur corpus. Si autem auferatur quod est invisibile, protinus corruit hoc quod visibile stare videbatur. Ex invisibili ergo substantia in hac vita visibili vivitur, et esse vita invisibilis dubitatur? 8. Sed jam petenti caeco quid factum est, vel quid ipse fecerit, audiamus. Sequitur: Confestim vidit, et sequebatur illum. Videt et sequitur, qui bonum quod
Abbreviated transcription (Latin):
dieat. Quid tͥius faciã : Nũquid qͥ lum̃ pedderepo¬
terat: quid uellet cecꝰ ignorabat: S peti uult hoc qd & nos¬
petere & se conçedere pͣ noscit. Inportune nãq ad oracionẽ
nos ãmonet: & tam̃ dicit. Scit nãq pat̾ ur̃: qud opꝰ sit uo¬
bis anteꝗͣ petatis eũ. Ad hoc gͦ requirit ut petat᷑: ad hoc
requirit ut cor ad oracionẽ ęxcitet. Unde & cecꝰ ꝓtinꝰ ad¬
ungit: dñe: ut iudeã. Ecce cecꝰ ad ño noaurũ sedlu¬
cẽ querit:: paruipendit extra lucẽ aliquid querere. quia
& si hab̾e cecꝰ qualibet potest.: Sine luce non ꝑ otest uid̾e¬
non fugitiuos honores adño: s lucẽ queramꝰ. Nec lucẽ que
loco claudit᷑. que tẽpore finit᷑: que noctiũ it̾rupcione uariat᷑.
inobis cõmunit̾ cũ pecc oribꝰ cernit᷑: s lucẽ e¬
quã uidere cũ solis angłis possimꝰ: Quã nec iniciũ ĩchoat:

Expanded text:
dicat: « Quid tibi vis faciam? » Nunquid qui lumen reddere podicat: « Quid tibi vis faciam? » Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet cpetere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet, et tamen dicit: Scit namque Pater vester quid opus sit vobis, antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit, ut petatur; ad hoc requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjunxit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit. Parvipendit extra lucem aliquid quaerere, quia etsi habere caecus quodlibet potest, sine luce videre non potest non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus; nec lucem quae loco clauditur, quae tempore finitur, quae noctium interruptione variatur, quae a nobis communiter cum pecoribus cernitquam videre cum solis angelis possumus, quia nec initium inchoat,
Abbreviated transcription (Latin):
hierico cecꝰ ad lumen recłit: qͥa dũ tduunitas defectũ nr̃e caͣnis
suscepit. humanũ genus lumen quod amiserat receptt.
Unde enĩ ds humana patit᷑ inde homo addruna sub¬
leuat᷑. Qui uidelicet cecꝰ recte & iuxta uiã sedere. & men¬
dicans ẽẽ describit᷑. Ipsa enĩ ueritas dic̃. Ego sũ uia. Qui
gͦ et̾ne lucis claritatẽ nescit: cetꝰ ẽ. S si iã in redẽptoren
credit: iuxta uiã sedet. Si aũ iã credit s ut eternã lucẽ
repͥiat rogare dissimulat. atq aprecibꝰ cessat: cecus
equidẽ iuxta uiã sedet. s minime mendicat. Si uerx
credit & exorat: & iuxta uiã sedet cetꝰ & mendicat &s.
quis gͦ cecitatis sue tenebras agnoscit. qͥsqͥs hoc qd
Sibi de ẽ lumen et̾nitatis in telligit: clamet medił
cordis. clamet uocibꝰ m̃tis dicens. Iħu fili dd: misere¬
re mei. S qͥd clamante ceco subiungit᷑ audiamus.
Et qͥ preibant in crepabant eũ ut taceret Quid aut

Expanded text:
ericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa cus est; sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat; si vero credit et exorat, et juxta viam sedet caecus, et mendicat.squis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
suspicor recognoscit unꝰ qͥsq qd̾ dicimꝰ: quia dũ ab ho
mundo animũ ad dm mutamꝰ. dũ ad oracionis opꝰ ẽ¬
uertitr᷑ ipsa que priꝰ delectabilit̾ gessimꝰ in portuna
post aq grauia in oracione nr̃a toleramꝰ. Uix eorp
cogitacio manu sancti desiderii. ab ocłis cordis Abigit᷑.
uit eorum fantasmata ꝑ penitencie lam̃ta superant᷑.
S sũ in oracione nr̃a uehem̃t̾ in sistimꝰ: transeuntem¬

Expanded text:
suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus importuna postea atque gravia in oratione nostra toleramus. Vix eorum cogitatio manu sancti desiderii ab oculis cordis abigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistim
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe nãq dũ conuera ad dm̃ pꝰ perpetrata uicia
uolumꝰ. dũ cont̾ hec eadẽ exorare uicia ꝗͣ per petra¬
umꝰ conamͦ: occurrt cordi fantasmata pͥeccatoꝵ aͣ
fecimꝰ: m̃tis nr̃e aciẽ reu̾berant: confundũt aninũ:
& uocẽ nr̃e deprecacionis premunt. Qui p̃ibant gͦ
in creꝑabant eũ ut taceret. Qura priꝰꝗͣ iħs ad cor u̾e¬
niat. malaqͤ fecimꝰ cogitacioni nr̃e suis imaginib
ĩlisa. ĩ ipsa nr̃a oracione conturhant. S quid ad
hec illuminandꝰ cecꝰ iste fec̃: audiamꝰ. Seqͥt᷑. Ipse uero
multo magis clamabat: fili dd̃. miserere mei. Ecce
quẽ t᷑ba increpat ut taceat: magis ac magis clamat.
qͥa quanto gͣniore tu multu cogitacionũ carnalium
premim ÷ canto oracioni in sistere ardenciꝰ debem
Contͣdicit tͦba. ne clamemꝰ: qͥa peccatoꝵ nr̃oꝵ fantasmata
cogitacionis illicite tumultũ suꝑet: atq ad pias au¬
res dñi nimietate sue ĩportunitatis erũpat. In seut

Expanded text:
erpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra oratione conturbant. 4. Sed quid ad haec illuminandus iste caecus fecit audiamus. Sequitur: Ipse vero multo magis clamabat: Fili David, miserere mei. Ecce quem turba increpat ut taceat magis ac magis clamat, quia quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Contradicit turba, ne clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata cogitationis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate susceptos ãmonuit ut surgerent: & cũ eo psalmos
ꝓ expectacione sui exitꝰ de cantarent. Cũq cũ eis & ips e
moriens psalleret: uocẽs ꝑsallenciũ repente conpescuit
c̃ t̾rore magni clamoris dicens. Tacete. Nũ qͥd ñ auditis
qͣnte resonãt laudes incelo: Cũq ad easdẽ laudes qͣs
persa ẽ. ut õs qͥ illic ad erant. ĩestunabili suauitate reple¬
rent᷑: ita ut ꝑ hoc patent̾ agnoscerent. quod eã laudes
t᷑e tͣderent. ab eoꝵ naribꝰ odoris illiꝰ fraglancia ñ recessit.

Expanded text:
tatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos tatem susceptos, admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas persa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes turae traderent, ab eorum naribus odoris illius fragrantia n
Abbreviated transcription (Latin):
Nã apͥmeua etate. usq ad finẽ uite paralẏticꝰ iacebat.
re.ł ad sedendũ ualebat ilũ ꝗͣ manũ ad õs ducere¬
poterat. Nũ quã se p otuit in latꝰ aliud declinare. Hiui
ai seruendũ mat cũ fr̃e ad erat: & quic quid ex
elemosina ꝑ otuisset acciꝑe. hoc eoꝵ manibꝰ pauperibꝰ ero¬
gabat. Neqͣꝗͣ litt̾as nouerat: s scripture sacre sibimet co¬
dices emerat: & religiosos quosq in hospitalitate suscipi¬
ens hos corã se legere sine in t̾missione faciebat. Factũq
ẽ. ut qͣntũ ad mensurã ꝓ pͥã plene sacrã script᷑ã disceret:
sic̃ dixi litteras funditꝰ ignoraret. Studebat.¬
sẽꝑ gr̃as agere: ymnis & dĩ laudibꝰ diebꝰ ac noctibꝰ ua¬
cabat. S cũ iã tẽpꝰ eẽt: ut tanta eiꝰ paciencia remunera¬
ri debuisset: m̃broꝵ dolor adiuitalia rediit. Cũq se ĩã
morti ꝓrimũ agnouit: peregrinos uiros atq ĩ hospitali¬

Expanded text:
Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. re vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebate gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque jam se morti proximum agnovisset, peregrinos viros, atque in hospitali
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ q plerosq cernimꝰ & bona agere: & tam̃ sub graui
tribulacionũ fasce de sudare. Terrena iã desideria
fugiunt: & tamen flagellis durioribꝰ fatigant᷑ Sed iux¬
ta uocẽ dñi fructũ per pacienciã reddunt: qͥa
humilit̃ flagella suscipiunt. pꝰ flagella ad requiẽ sub
limit̃ suscipiunt᷑. Sic uua calcibꝰ tundit᷑: & inuini sa¬
porẽ liquat᷑. Sic oliua ẽtusionibꝰ ex p̾ssa amurcã suã
deserit: & in olei liquorẽ pinguescit. Sic per trit᷑ã areȩ
a paleis grana separant᷑. & ad orreũ purgata perue¬
niunt. Quisqͥs gͦ appeat plenit̾ uicia uincere. studeat
humilit̃ purgacionis sue flagella tolerare: ut tanto
postͣ ludicẽ mundior uenerat: quanto nunc eiꝰ rubi¬
ginẽ ignis tribulacionis purgat. In ea porticu que
euntib ad eccłiã beati clementis ẽ. per uia: fuit qͥdã
seruulus nomine. quẽ multi ur̃m mecũ nouert᷑. Rebꝰ
paupermerits diues: quẽ longa egritudo dissolu̾at.

Expanded text:
enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunc uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat .
Abbreviated transcription (Latin):
Sic balaam israhelitici popłi cab̾nacła contẽp latꝰ fle¬
uit: eisq se similẽ fieri in morte. ꝓoscit dicens. Mori¬
at᷑ anima mea morte uistoꝵ : & fiant nouissima mea
hoꝵ similia. S mox ut hora conpunctionis transũt.
in auaricie nequiciã exarsit. Nã propt̾ ꝓ missa mu¬
nera. ĩ eiꝰ popłi morteconsiliũ dedit: cuius mora se
q ex ponẽs dñs dicit. qͥa sollicitudines& uoluptates¬
a diuicie suffocant uerbũ. Suffõcant enĩ: quia inpor¬
tunis cogitacionibꝰ suis. gutt᷑ mentis strangillant :
Et dũ bonũ desideriũ ĩtmre ad cor ñsinunt᷑. qͣsi ad itũ
flatꝰ uitał necant. Notandũ etiã  duo st̃ que diui¬
cusiunguit̃. sollictudines uidelicet & uoluptates.
quia profecto & per curã mentẽ opprimunt. & per
affluencrã resoluunt: Re enĩ contraria: possessores suoᷤᷤ
todie sue sollicitudinẽ affligunt: atq alio per habun¬

Expanded text:
Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus fleSic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti se quod exponens Dominus dicit, Quia sollicitudines et voluptates suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates. Quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos todiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abun
Abbreviated transcription (Latin):
te pietatis diuicias ñ obstupescat: Has diuine pietatis di-¬
uicias: considerauit psalmista cũ diceret. Ad uitor m̃s tͥ
psallã: qͥa tuds̃ susceptor ñs. ds̃ m̃s misericordia mea E cce

Expanded text:
ae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis diae pietatis divitias non obstupescat? Has divinae pietatis divitias consideravit Psalmista, cum diceret: Adjutor meus, tibi psallam, quia tu
Abbreviated transcription (Latin):
git draco qͥ me acceperat. Mox autẽ seruiturũ se deo
& ẽẽ monacũ deuouit: atq atẽp̃r illo nunc usq febribꝰ
p̾mit᷑. doloribꝰ fatigat᷑. Morti qͥ dẽ subtractꝰ ẽ: s ad huc ple¬
nius uitȩ restitutꝰ ñ ẽ. Quia enĩ longis & dutͦnis in iqui¬
tatibꝰ presso ẽ: longo languore fatigat᷑. Et durũ cor.
ignis purgacionis durior concremat: quia diuina
dispensacione agit᷑. ut ꝓlixa uicia egritudo ꝓlixior
exurat. Qs illũ umquã seruari ad conuersionẽ credẽt
Quis cãtam dei misericordiã considerare sufficiat:
Ecce iuuenis prauus draconẽ uidit in morte: cui seruiuit
inuita. Nec uidit ut uitã funditꝰ ꝑ deret: s ut cui seriuie¬
rat sciret. sciendo resisteret: ipsũ resistendo suꝑaret. Et eũ
a quo priꝰ ñ uidẽs tenebat᷑ iuidit pꝰea ne teneretur. Que gͦ
lingua narrare uiscera diuine miscđie suffic̃. quͥs sp̃s tan-¬

Expanded text:
git draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, git draco qui me acceperat. Mox autem serviturum se Deo, et esse monachum devovit, atque a tempore illo nuncusque febribus premitur, doloribus fatigatur. Morti quidem subtractus est, sed adhuc plenius vitae restitutus non est. Quia enim longis et diuturnis iniquitatibus pressus est, longo languore fatigatur, et durum cor ignis purgationis durior concremat, quia divina dispensatione agitur ut prolixiora vitia aegritudo prolixior exurat. Quis illum unquam servari ad conversionem crederet? Quis tantam Dei misericordiam considerare sufficiat? Ecce juvenis pravus draconem vidit in morte cui servivit in vita, nec vidit ut vitam funditus perderet, sed ut cui servierat sciret, sciendo resisteret, ipsumque resistendo superaret, et eum a quo prius non videns tenebatur vidit postea ne teneretur. Quae ergo lingua narrare viscera divinae misericordiae sufficiat? Quis spiritus tant
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit. ut animã reddet: & ultima iã corporis parte p̾ mortua:
uitał uirtꝰ insolo pectore & lingua remanserat. Frͥs ad erãt:
eiꝰq exitũ ĩ qͣntũ dõ largiente poteratt. oracione tueban¬
t᷑. Atille subito ad deuorandũ se draconẽ uenire conspiciẽs
magnis cepit uocibꝰ clamare dicens. Ecce draconi ad deuorã¬
test. Quid hic moras factas: Date locũ: ut ei deuorare
e liceat. Cũq hunc fr̃s ut signũ sibi crucis ĩpr
ãmonerent: respondebat uirtute ꝗͣ p oterat dicens. Uolo
me signare s ñ possũ: quia adracone premor. Spume
oris eiꝰ faciẽ meã liniunt. gut᷑ meũ eiꝰ ore suffocat᷑. Ecce
ab eo mea brachia comprimũt᷑: qͥa iã & capd̃ meũ in suo
ore ab sorbuit. Cũq hoc ille pallens tremens. & moriens
diceret: cęperunt fr̃s uehem̃cius oracionibꝰ in sistere. &
oppressũ draconis presencia. suis precibꝰ ad iuuare.Cũ
Dõ gr̃as. ecee discessit. ecce exiit: ante oraciones ur̃as fu¬

Expanded text:
epit ut animam redderet. Et ultima jam corporis parte praemortua, vitalis virtus in solo pectore et lingua remanserat. Fratres aderant, ejusque exitum, in quantum Deo largiente poterant, oratione tuebantur. At ille subito ad devorandum se draconem venire conspiciens, magnis vocibus coepit clamare, dicens: Ecce draconi ad devorantest. 1515 Quid mihi moras facitis? Date locum ut ei devorare me liceat. Cumque hunc fratres ut signum sibi crucis imprimeret admonerent, respondebat virtute qua poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Spumae oris ejus faciem meam liniunt, guttur meum ejus ore suffocatur. Ecce ab eo brachia mea comprimuntur, qui jam et caput meum ore absorbuit. Cumque hoc ille pallens, tremens et moriens diceret, coeperunt fratres vehementius orationibus insistere et ab oppressione draconis praesentis suis precibus adjuvare; cum Deo gratias, ecce discessit; ecce exiit, ante orationes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sc̃a eccłia laboribꝰ ante cessit: quẽ per sequendo mar¬
tyrẽ fecit. Duo gͦ st̃: quȩ sollicite pensare debeinus.
Quia eni multi uocati sed pauci electi st̃: primũ ẽ ut dese
qͥsq minime presumat: quia & si iã ad fidẽ uocatꝰ ẽ. utrũ
Presenti ano inmonasterio meo qd̾ uixta beatoꝵ mar¬
tẏrũ ioħis & pauli ȩcła sitũ ẽ: fr̃ quidã ad conuersionẽ
Hunc ad monasteriũ fr̃ siuis corpore. ñ corde secutusẽ.
Nã ualde c̃ uersacionis uitã & habitũ de testans: ĩmo¬
nast̾io ut hospes habitabat: & monachors uitã moribꝰ
fugiens: recedere amonast̾ii habitaciõe ñ pot̾at. qͥ ał qͥd ageret. ł
ũde iuueret ñ habebat Erat eiꝰ p̃uitaᷤ cunctiꝰ honerosa s hc̃ õs eqͣnimit᷑
ꝓ fr̃is eiꝰ amore colerabant. Nã suꝑbꝰ & lubricꝰ: si qͣ pꝰ hoc scłm.
sequeret᷑ uita. nesciebat. Iirridebat uͦ: siqͥs illi hanc p̾dicare

Expanded text:
in sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo marin sancta Ecclesia laboribus antecessit quem persequendo martyrem fecit. Duo ergo sunt quae sollicite pensare debemus. Quia enim multi vocati, sed pauci electi sunt, primum est ut de se quisque minime praesumat, quia etsi jam ad fidem vocatus est, utrum Praesenti anno in monasterio meo, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, frater quidam ad conversionem Hunc ad monasterium frater suus corpore, non corde secutus est. Nam valde conversionis vitam et habitum detestans, in monasterio ut hospes habitabat, et, monachorum vitam moribus fugiens, recedere a monasterii habitatione non poterat, quia vel quid ageret vel unde viveret non habebat. Erat ejus pravitas cunctis onerosa, sed hunc omnes aequanimiter pro fratris ejus amore tolerabant. Nam, superbus et lubricus, si qua post hoc saeculum sequeretur vita nesciebat, irridebat vero si quis illi hanc praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. Hinc ꝑͦ psalmistã dñs dic̃. Annunciaui & locutus
sũ: multiplicati st̃ suꝑ numerũ Uocante enĩ dño super
niunt. qui ad electoꝵ numerũ non pertingunt. Hi eni
fidelib̾ ꝑ confessionẽ ad mirti st̃: s ꝓpt̾ uitã ⁊ repbã
illic numerare in sorte fideliũ non merent᷑. Hoc ouile sc̃e ec¬
cłiȩ edos cũ agnis recipit: s at testante euangłio cũ uidex
uenerit. Bonos a mał sep arat. sic̃ pastor seg̾regat oues ab
edis Neq & enĩ possunt qͥ hic carnis suȩ uoluptatibꝰ serui¬
unt. illic in ouiũ grege numerari. Illic eos a sorte humiliũ
uidex separat: qui se hic ĩ suꝑbiȩ cornibꝰ exaltant. Regnũ
celi percipere nequeunt. qui hic & in cęleste fide positi:
doto desiderio t̾rã quert̃. Et mułtos tales ĩtͣ scãm
ante cedit: & uir eũ cras seqͥm᷑: quẽ hodie p̾ ire uide-¬
bam. Certe cũ sdephanꝰ ꝓ fide morerẽt᷑. Saulꝰ lapicdanciũ
qͥ ad lapidandũ õs exertos reddidit. & tamen eũdẽ ipsũ

Expanded text:
Hinc per Psalmistam Dominus dicit: Annuntiavi, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Vocante enim Domino, super fidem veniunt, qui ad electorum numerum non pertingunt. Hi enim fidelibus confessionem admisti sunt, sed propter vitam reprobam illic numerari in sorte fidelium non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos cum agnis recipit, sed attestante Evangelio cum judex venerit, bonos a malis separat, sicut pastor segregat oves ab haedis . Neque etenim possunt, qui hic carnis suae voluptatibus serviunt, illic in ovium grege numerari. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic superbiae cornibus exaltant. Regnum coeli percipere nequeunt qui hic et in coelesti fide positi toto desiderio terram quaerunt et multos tales intra antecedit, et vix eum cras sequimur quem hodie praeire videbamur. Certe cum Stephanus pro fide moreretur, Saulus lapidantium qui ad lapidandum omnes exertos reddidit, et tamen eumdem ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate credant᷑ facta. & tam̃ ꝑ significacionẽ nobis
aliquid innuant. Opera quippe eiꝰ &per ꝑ oten¬
ciã aliud ostendunt: &per mysteriũ aliud locũt᷑.
Ecce enĩ qͥiuxta historiã cecꝰ iste fuerit ignoramꝰ:
s tamen quẽ ꝑ mysteriũ significet nouimꝰ. Cecũ
quippe ẽ genꝰ humanũq inparecite primo apa

Expanded text:
veritate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente prim
Abbreviated transcription (Latin):
posicione ñ ĩdiget: s ã monicione. Quã enĩ ꝑ semet¬
ipsã ueritas ex ꝑosuit: hanc discutere humana
fragilitas. non presum it. S ẽ ꝗ sollicite ĩ hac ipsa ex¬
posicione dñica pensare deb ea : qͥa sinos uobis sem̃
uerbũ. agrũ mundũ. uolucres demonia. spinas diui

Expanded text:
n indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spina
Abbreviated transcription (Latin):
ponendo gͦ quod dix̃. figurate se loqͥ in notuit: quatinꝰ cer¬
tos uos redderet. cũ uob nr̃a fragilitas. uerboꝵ illius fi¬
guras aperiret. Quis enĩ mͥ ũꝗͣ crederet. si spinas diuicia
int̃ pretari uoluissẽ: maxime cũ ille pungant. iste delec¬
tent: Et tamen spine st̃. quia cogitacionũ suarũ punc¬
cionibꝰ mentẽ lacerant: & cũ usq ad peccatũ ꝓthunt.
qͣsi inflicto uulnere cruentant. Quas bene hoc ĩloco

Expanded text:
 figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝓer tẽp orali retribucione faciatis. Ipsũ testem ur̃i
operis quęrite: quẽ iudicẽ sustinetis. Occulta nunc bona
ur̃a uideat: ut ea retribucionis suȩ tẽpore in publicoostendat
Sic̃ carni ur̃ȩ ne deficiat cibos cotidie prebetis: sic menti
ur̃ȩ cotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corprus
buitis: iuicture inperpetuũ anime non negetis. Si quan¬
do enĩ repentinꝰ ignis habitaculũ ad sumit: qͥsqͥs eiꝰ posses.¬
sor extiterit. rapit᷑ q ualuerit & fugit. Lucrũ deputat:
siquid secũ ex ignib collat. Ecce tribulacionũ flãma mun¬
dũ concremat᷑. & cuncta que in eo speciosa uid ebant᷑ fi¬
tollitis. si hoc q̃ perire remanendo poterat ad retribuci¬
nẽ uobis perpetuã largiendo seruatis. Terrena quipye
omĩa seruando amittimꝰ: sed bene largiendo seruamus.
Cũ uelocitate. tẽpora fuguint. Ad udendũ gͦ ciciꝰ udicẽ
nỹm qͥa cũ magna in portunitate im pellim᷑: ei bonis actib̾

Expanded text:
bona pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. Occulta nunc bona vestra esse videat, ut ea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus pbuitis, victurae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur fitollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
pescat. habens artẽ qͣregit᷑ magnoꝑe stuꝯeat. ut usũ atq utilititẽ
illiꝰ c̃primo parciat᷑. Habͦens loquendi locũ apd̾ duutẽ: dãpnacionẽ
Tantũ qͥppe ab uno qͦq nr̃m uent᷑us uidex ẽxiget. qͣntũ dedit. Ut
gͦ detalenti sui racionib redeunte oño qͥsq securꝰ sit. cͣtͤmore peti¬
Se t cotidie qͥd accepit. Ecce nãq iã uixta ẽ: ut ille qͥ ꝑegre ꝓfecdꝰ ẽ
redeat. Quasi ꝑegre qͥ ꝑpe habiit: qͥ de hact̾ra ĩ qͣnatꝰ ẽ. longe
disces sit. S ꝓfecto reu̾tet᷑: ut detalentis raciõẽs ponat. qͥa si abona
actioẽ torpescimꝰ. de ipsis donuis qͣ ctulit: nos districtiꝰ iudicat.:
Considemꝰ gͦ qͦ accepimꝰ: atq ĩeoꝵ erogauiõe uigilemꝰ. Nulla nosab sp̃ita li oꝑe
t̾rena cura upendiat: nesi ĩt̾ra talentũ abscondit᷑. talenti dñs aduric̃

Expanded text:
pescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem pescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi locum apud divitem, damnationem Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus Judex exiget, quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus redeunte Domino quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce jam juxta est, ut ille qui peregre profectus est redeat: quasi peregre quippe abiit, qui de hac terra in qua natus est discessit, sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat: quia si a bona actione torpescemus de ipsis donis quae contulit, nos districtus judicat. Consideremus ergo quae accepimus atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura imped
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras ulcionis: qͥ hic libent̃ sustinuit tenebras uoluptatis:
Sciendu uͦ ẽ. qd̾ nuliꝰ piger abhac talenti accepcioe securꝰ ẽ
Nullꝰ nãq ẽ. qͥ ueracit᷑ dicat. calentũ minime accepi: ñ ẽ. unde
ponere racionẽcogar. Lelentienĩ nomine. cuilibet pauꝑi. &iã ħ oc
ipsũ reputabit᷑ qd uł mininũ accepit. Aliꝰ nãq accepit ĩtelligen-¬
ciã p̾dicaciõis: minist̾iũ debet extalento: Aliꝰ t̾renã sub stanciã
accepit: erogacionẽ talenti debet exred. Aliꝰnec ĩt̃noꝵ ĩtelligen¬
ciã. nec rerũ affluenciã accepit: s tam̃ didicit artẽ qͣ pascit᷑. ipsa
am̃ fortasse familiaritatis locũ apd̃ diuitẽ meruit.
ꝓfecto familiaritatis accepit Si gͦ nichil ei ꝓ ĩdigentib loqͥtͣ
ꝓtalenti retenciõe dãpnabit᷑. Nabens gͥ ĩteslectũ: curet om̃inone
taceat. habens rerũ affiuenciã: uigiłet ne amiscd̃ie largitatetor-¬

Expanded text:
tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pasci est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit; si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnabitur. Habens ergo intellectum, curet omnino ne taceat; habens rerum affluentiam, vigilet ne a misericordiae largitate tor
Abbreviated transcription (Latin):
ciant mala: bene aũt facere nesciunt. S dñs qͥ talenta c̾tulit.
racionẽ positurꝰ re dit: qͥa is qͥ nc̃ pie sp̃alia dona tͥbuit. districte
ĩiudicio merita exqͥrit. Quid qͥsq accepit c̃ sidet: & qd̃ lucrũ de ac-¬
ceptis reportet penset. Seruus qͥ geminata telenta retitit a dño
laudatur. atq ad et̾nã remuneracionẽ ꝑducit᷑: c̃ei uoce dũica¬

Expanded text:
 talenta contulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet pensat. 2. Servus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad aeternam remunerationem perducitur, c
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa de accepta hac u̾bi pecunia usuras soluitis. & turate ut exeo
qd̃ auditis. &lã alia studeatis ĩtelligere qͦ ñ audistis: qͣtinꝰ alia
exaliis colugentes. Eiã illa discatis exuobismet ipsis agere. qͦ
necdũ exp̾dicatoris oredidicistis. Pigrũ uͦ seruũ. qͣ sentencia feri¬
at. audiamꝰ. Tollite ab eo talentũ: & date ei qui habet decẽ
talenta. Oportunũ ualde uidebat᷑. ut c̃ malo seruo unũta

Expanded text:
a de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum mal
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens recepissẽ utiqͦ qd̃ meũ ẽ. c̃ usura. Ex uerb suis seruusͤ
constringint᷑. c̃dñs dic̃: metd ubi ñ semino. & ẽgrego ubi ñsparsi.
Acsi aꝑtedicat. Si iuxta tũa sentenctã .& illud ex qͥro qd̃ ñdedi.
qͣntomagis ate exqͥro qd̃ aderogandũ dedi: Oportuit gͦ te dare
pecunia meã nũmulariis: & eg̾o ueniensrecep issẽ utiq qđ meũẽ:
c̃usura. Pecuniã uͦ ñmulariis dare ẽ: eis scienciã p̾dicacioĩs ĩpen

Expanded text:
um est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuni