comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent spicas et ederent: innocentes eos
dixit. respondens iudeis.Si sciretis
qͥd sit. mi scdiam malo qͣm sacͥficium:
nunqͣm condẽpnasetis innocentes. Ma¬
gis enĩ esurientium misereri debuer̾t.
quia illi coacti fame fecerunt. A uob̾
autẽ quisqͥs uulserit spicas. non extra¬
ditione xp̃i qͥ hanc innocentiam uo¬
cat. s extͣditione manichei. homicida
deputat᷑. An forte miscđiam eisdem
spicis exhibuer̾t apłitut inde menbra
dei manducando purgarẽt. sic̃ fabula ur̾a
est: Uos gͦ crudeles qui hoc ñ facitis.
S uidelicet nouit faustus destruere sab¬
batum: dͥa scit uͥtutem dei semꝑ atq infa¬
tigabilit̾ oꝑari. Illi hoc dicant.: q̃ intelli¬
gunt dm̃ sine temꝑali uoluntate uni¬
uersa tempora facientẽ. Hoc ad uos
multum ẽ. qͥ dei ur̃i requiem rebella¬
tione gentis tenebrarum ꝑhibetis ex¬
cussam: et hostium repentino impetu
ꝑtͣbatam. An ex et̃no p̃uidens hoc fu¬

Expanded text:
rent spicas et ederent, innocentes eos rent spicas et ederent, innocentes eos dixit respondens Iudaeis: si sciretis, quid sit: misericordiam uolo quam sacrificium. numquam condemnassetis innocentes; magis enim esurientium misereri debuerunt, quia hoc illi coacti fame fecerunt. a uobis autem quisquis uulserit spicas, non ex traditione Christi, qui hanc innocentiam uocat, sed ex traditione Manichaei homicida deputatur. an forte misericordiam eisdem spicis exhibuerunt apostoli, ut inde membra dei manducando purgarent. sicut uestra fabula est? uos ergo crudeles, qui hoc non facitis. sed uidelicet nouit Faustus destruere sabbatum, quia scit uirtutem dei semper atque infatigabiliter operari. illi hoc dicant, qui intellegunt deum sine temporali uoluntate uniuersa tempora facientem. hoc ad uos multum est. qui dei uestri requiem rebellatione gentis tenebrarum perhibetis excussam et hostium repentino inpetu perturbatam. an ex aeterno praeuidens hoc fu
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ. qͥ hoc non fecerunt qđ totum
mundum fecisse conspicimꝰ. Nam qͥcqͥd
dicis de sabbato. et de circumcisione car¬
nis. et de differentia ciboꝵ. aliam fuis¬
se traditionem moysi. aliud ꝑ xp̃m di¬
dicisse xp̃ianos: iam sup̃ ostendimus.
qͥa sicut dicit apłs. hec omĩa figͣe nr̃e
fuerunt. Non gͦ diuersa doctͥna: sed
diuersum tempus. Aliud enĩ erat qͦ
hec oportebat ꝑ figͣatas ꝓpħias p̃nunti¬
ari: & aliud est qͦ hec iam oportet ꝑ
manifestam ueritatẽ redditamq ad¬
impleri.S qͥd mirum si iudei carnalit̃
intelligentes sabbatũ. qͥ iam .xp̃o hoc
spiritalit̾ insinuabat repugnauerunt :
Tu apło responde si potes: qͥ uocationẽ
ipsius diei umbram fut᷑am eẽ testatur.
S si illi restiterunt xp̃o non intelli¬
gentes uerum sabbatum: uos ei nolite
resistere & intelligite ueram in nocenti¬
sabbati putat᷑ iħc. cum discipłi eius ꝑ
segetes transeuntes et esurientes uelle¬

Expanded text:
Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum mundum fecisse conspicimus. Nam quicquid dicis de sabbato et de circumcisione . carnis et de differentia ciborum aliam fuisse traditionem Moysi, aliud per Christum didicisse christianos. iam supra ostendimus, quia. sicut dicit apostolus, haec omnia figurae nostrae fuerunt. non ergo diuersa doctrina est, sed diuersum tempus. aliud enim erat, quo haec oportebat per figuratas prophetias praenuntiari, et aliud est, quo haec iam oportet per manifestam ueritatem redditamque adinpleri. sed quid mirum, si Iudaei carnaliter intellegentes sabbatum Christo, qui iam hoc spiritaliter insinuabat. repugnauerarit ? tu apostolo responde, si potes, qui uacationem ipsius diei umbram futuri esse testatur. sed si illi restiterunt Christo non intellegentes uerum sabbatum, uos ei nolite resistere et intellegite ueram innocentitor sabbati putatur Iesus, cum discipuli eius per segetem transeuntes et esurientes uelle
Abbreviated transcription (Latin):
slam illud qđ ad ungis dissimilem
suisse traditionem xp̃i atq moyseos.
et ideo non fuisse ueri simile ut si
iudei crederent. alteri necessario re¬
pugnarent: non utiq diceres. sicon¬
sidationis ocłm paululum attolleres:
orbemq t̾rarum sine contentionis
cecitate conspiceres in hominib doctiᷤᷤ
atq indoctis. grecis et barbaris sapien¬
tib et insipientib qͥb se debitorem dice¬
bat apłs: et moysi et xp̃o si mul cre¬
dentem. Si gͦ non erat uerisimile ut
iudei moysi et xp̃o parit̃ crederent:
multo minꝰ ueri simile ẽ. ut orb terra¬
rum moysi et xp̃o parit̾ credat. Cum
uͦ uideamꝰ om̃s gentes utriq credere. et
illiꝰ ꝓpħiam cum eu̾głio huiꝰ conuenien¬
tem fide robustissima et celeberrima.
retinere: non ad aliqͥd impossibile gens
una uocabat᷑ cum ei diceret᷑. si credetis
moysi. credercts et mͥ: potiꝰq ẽ miran¬
da et uehementiꝰ arguenda duritia

Expanded text:
Nam illud quod adiungis "dissimilem Nam illud quod adiungis "dissimilem fuisse traditionem Christi atque Moyseos et ideo non fuisse uerisimile, ut si Iudaei crederent, alteri necessario repugnarent" non utique diceres, si considerationis oculum paululum adtolleres orbemque terrarum sine contentionis caecitate conspiceres in hominibus doctis atque indoctis, Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus se debitorem dicebat apostolus et Moysi et Christo simul credentem. si ergo non erat uerisimile, ut Iudaei Moysi et Christo pariter crederent. multo minus uerisimile est, ut orbis terrarum Moysi et Christo pariter credat. cum uero uideamus omnes gentes utrique credere et illius prophetiam cum euangelio huius conuenientem fide robustissima et celeberrima retinere, non ad aliquid inpossibile gens una uocabatur, cum ei diceretur: si crederetis Moysi, crederetis et mihi, potiusque est miranda et uehementius arguenda duritia
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpositionem tuam qua dixisti. ant
alia dabitis aut nulla erunt: et uide
non te ostendisse. nulla nos alia da¬
turos: uide etiam nos qͣm multa alia
iam supͣ dederimꝰ. et qͥd hinc conficia¬
tur aduerte: scilicet non eẽ falsum
qđ in euangłio xp̃m dixisse legimꝰ.
si crederetis moysi crederetis et mͥ
de me enĩ ille scͥpsit. Et euangłis qͥdẽ
tam enunens ẽ auctoritas. et tam
fundata ueritas: ut etiam si nos ꝓpter
carditatem intelligentie nr̃e nulla
inueniremꝰ a moyse scͥpta de xp̃o.
non solum eẽ aliqua s ad xp̃m oĩa¬
ptinere que scͥpsitꝰ qͥa non ait et
de me scͥpsit. s de me ille scͥpsit:
credere deberemꝰ. Nunc autem et¬
si de isto engłii capitulo qđ absit
dubitandum eẽt. comꝑtis tam mul¬
tis in scͥptura moysi de xp̃o testi¬
moniis: omĩs illa dubitatio tollere¬
tur. Et qͥa de capitulo euangłi du¬
bitandum non ẽ etiam si illa comꝑta
non eeñt: ẽẽ tam̃ credi oporteret.

Expanded text:
ad propositionem tuam, qua dixisti: aut ad propositionem tuam, qua dixisti: aut alia dabitis, aut nulla erunt, et uide non te ostendisse nulla nos alia daturos. uide etiam nos quam multa alia iam supra dixerimus, et quid hinc conficiatur aduerte: scilicet non esse falsum, quod in euangelio Christum dixisse legimus: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. et euangelii quidem tam eminens est auctoritas et tam fundata ueritas, ut, etiamsi nos propter tarditatem intellegentiae nostrae nulla inueniremus a Moyse scripta de Christo, non solum esse aliqua, sed ad Chritinere, quae scripsit, quia non ait: et de me scripsit, sed de me ille scripsit, credere deberemus. nunc autem, etsi de isto euangelii capitulo, quod absit, dubitandum esset, conpertis tam multis in scriptura Moysi de Christo testimoniis omnis illa dubitatio tolleretur; et quia de capitulo euangelii dubitandum non est, etiamsi illa conperta non essent. esse tamen credi oporteret.
Abbreviated transcription (Latin):
et alia multa dedimꝰ: argum̃tatio tua
potiꝰ nulla erit. Et hec qͥdem que cõme¬
morasti q̃muis non obtinueris: saltem
sub didisti. aut alia dabitis aut nulla er̃t.
priꝰ demonstrare debuisti. alia nos dare ñ
posse. ut securus infe̾res nulla eẽ. Nunc
uͦ tanqͣm libellus tuus tam surdos audito¬
res uł cecos lectorẽ eẽt habiturus. ut nus¬
lus aduerteret qͥd p̃termiseris: cucurris¬
ti dicere. Si nulla fuerint: nec xp̃c potu¬
it asseuerare qđ nusqͣm ẽ. Ita si xp̃c hoc
minime asseuerauit: capitulum hoc fal¬
sum eẽ constiterit. O hominem se cogi¬
tantem dictorem: et alium non cogitã¬
tem contradictorem. Ubi ẽ acum̃tuũ:
An in mala causa non posses alit:s
mala causa te uana loqui coegit: ma¬
lam uͦ habere causam nemo te cogit.
Quid enĩ si alia dabimꝰ: Certe utiq
non erunt nulla: qͥa erunt aliqua.
Et si erunt aliqua: potuit xp̃c asse
hoc potuit: capitulum illud euangłi¬
cum falsum eẽ non constat. Rediergo

Expanded text:
et alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. et haec quidem, quae conmemorasti, quamuis non obtinueris, saltem . quod autem subdidisti: aut alia dabitis, aut nulla erunt, prius demonstrare debuisti alia nos dare non posse, ut securus inferres nulla esse. nunc uero tamquam libellus tuus tam surdos auditores uel caecos lectores esset habiturus, ut nullus aduerteret, quid praetermiseris, concurristi dicere: si nulla fuerint, nec Christus potuit adseuerare, quod nusquam est; ita si Christus hoc minime adseuerarit, capitulum hoc falsum esse constiterit. o hominem se cogitantem dictorem et alium non cogitantem contradictorem! ubi est acumen tuum? an in mala causa non posses aliter? sed mala causa te uana loqui coegit; malam uero habere causam nemo te cogit. quid enim ? si alia dabimus ? certe utique non erunt nulla, quia erunt aliqua. et si erunt aliqua, potuit Christus ahoc adseuerare potuit, capitulum illud euangelicum falsum esse non constat. redi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ne saclegium cõmittat in eius auctorẽ.
qđ tu facis in eum quẽ non intelligis
auctorẽ boni: cum audias apłm dicentẽ
qͥ tibi uidet᷑ imꝰ ex pͥncipib tenebrarũ.
Attende ueritatẽ: ferit tͥ oculos. Ecce
paulus apłs dicit. lex qͥdem sc̃a ⁊ man¬
datum scm̃. ⁊ uistum ⁊ bonum. Ecce cuiꝰ
auctor ẽ: qͥ dipticeum illud qđ stulta irrides.
in magni sacram̃ti dispensationẽ premi
sp̃s. ut inciꝑet impleri iusticia legis. que
non impleta reos etiã preuaricatione fa¬
ciebat. Neq enĩ alia lex ẽ scã. ⁊ iusta. et
bona. et alia ꝑ quã peccatum mortem
o ꝑat᷑. cui mori nos oportet. ut simꝰ alt̾i
qͥ ex mortuis resurrexit: s eadem ipsa ẽ.
Ecce sequere. lege. S: peccatum inquit
ut appareat peccatũ. ꝑ bonum mͥ oꝑa
tum ẽ mortem: ut fiat suꝑ modũ pec¬
cator aut peccatum ꝑ mandatũ. dur

Expanded text:
ne sacrilegium committat in eius auctorem: ne sacrilegium committat in eius auctorem: quod tu facis in eum, quem non intellegis auctorem boni, cum audias apostolum dicequi tibi uidetur unus ex principibus tenebrarum. adtende ueritatem, ferit tibi oculos. ecce Paulus apdatum sanctum et justum et bonum. Ecce cujus auctorest, qui diptychium illud, quod stulta irrides, in magni sacramenti dispensationem praemisspiritus, ut inciperet impleri justitia legis, quae non impleta reos etiam praevarisatione faciebat. Neque enim alia lex est sancta et justa et bona, et alia per quam peccatum mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit: sed eadem ipsa est. Ecce sequere, lege. Sed peccatum, inquit, ut appareat peccatum, per bonum mihi est operatum mortem, ut fiat supra modum peccator, aut peccatum per mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa om̃s scientiã habemꝰ: ⁊ tunc adiung̃.
scientia inflat. caritas uͦ edificat. Ut¬
qͥd gͦ habebat ipse qͦ inflaret᷑: nisi qͥa
cum caritate non solum non inflat
scientia. s etiã firmat:. Ita litt̾a cum
sp̃ũ. ⁊ lex cum grã iam non eo mͦ littera
⁊ lex apellat᷑: sicut ꝑse ipsam cũ occidit
abundante delicto. Ita enĩ lex ⁊ uirtus
ƿeccati dicta ẽ. cum auget eiꝰ noriam
delectationẽ. ꝑ seueram ꝓhibitionẽ. nec
tam̃ etiam sic mala ẽ: s peccatum ut
a ppareat þeccatum ꝑ bonum oꝑatũs ẽ
mortem. Ita multa qͥbusdam sunt noxia.
qͣmuis non sint mala. Nam ⁊ uos cum
oculis doletis: etiã contra dm urm̃ solem
fenestras clauditis. Hec gͥ sponsa xp̃i.
iam mortua legi. idẽ peccato. qđ legis
ꝓhibitione fit abundantiꝰ: cum lex sine
grã iubet. non uiuat. Tali gͦ legi mor¬
tua. ut sit alteriꝰ. qͥ ex mortius resur-¬
rexit. Discernit ista sinelegis iniuria.

Expanded text:
quia omnes scientiam habemus, et tunc adiungit: quia omnes scientiam habemus, et tunc adiungit: scientia inflat, caritas uero aedificat. utquid ergo habebat ipse, quo inflaretur, nisi quia cum caritate non solum non inflat scientia, sed etiam firmat? ita littera cum spiritu et lex cum gratia iam non eo modo littera et lex appellatur, sicut per se ipsam cum occidit abundante delicto. ita enim lex et uirtus peccati dicta est, cum auget eius noxiam delectationem per seueram prohibitionem. nec tamen etiam sic mala est; sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum operatum est mortem. ita multa quibusdam sunt noxia, quamuis non sint mala. nam et uos cum oculos doletis, etiam contra deum uestrum solem fenestras clauditis. haec igitur sponsa Christi, iam mortua legi, id est peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: nec preuaricatio. Et ideo ꝑ ipsam cũ
sola litt̾a ẽ. sine sp̃u. idẽ lex sine gr̃a:
tantummꝰ reos facit. S ꝓponit sibi qđ
putare minꝰ intelligentes possent: ⁊ aꝑit
qͥd dicat cum ait. Quid gͦ dicemꝰ: Lex pec¬
catum ẽ : Absit. S peccatum non cogno¬
ui nͥ ꝑlegem. Nam concupiscentiã nescie
bam: nisi lex diceret non concupisces. Oca¬
sione itaq accepta peccatũ ꝑ mandatum
fefellit me: ⁊ ꝑ illud occidit. Itaq lex qͥ¬
dem scã ⁊ mandatum sc̃m. ⁊ iustum. et
bonum. Qđ gͦ bonum ẽ. factum est mͥ
mors : Absit. S peccatũ ut appareat
peccatum: ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mortem.
Hec ista cui tu insultas intelligit: quia
gemens petit. qͥa humilis querit. qͥa
mitis pulsat. Et sic uidet ñ rep̃hendi
legem cum dicit᷑. litt̃a occidit sp̃c aũt
uiuificat: sic̃ non rep̃hendit᷑ scientia
cum dicit᷑ scientia inflat. caritas uero
edificat. Nam utiq ipse dixerat. scimꝰ.

Expanded text:
est, nec praeuaricatio. et ideo per se ipsam, cum est, nec praeuaricatio. et ideo per se ipsam, cum sola littera est sine spiritu, id est lex sine gratia, tantum-, modo reos facit; sed proponit sibi, quod putare minus intelle-' gentes possent, et aperit, quid dicat, cum ait: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit. sed peccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam nesbam, nisi lex diceret, Non concupisces. Occasione itaque accepta, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Quod ergo bonum est, fmors? absit. sed peccatum, ut adpareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. haec ista, cui tu insultas, intellegit, quia gemens petit, quia humilis quaerit, quia mitis pulsat; et sic uidet non reprehendi legem, cum dicitur: littera occidit, spiritus autem uiuificat, sicut non reprehenditur scientia, cum dicitur: scientia inflat, caritas uero aedificat. nam utique ipse dixerat: scimus,
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾tis. Erroi tñ tuus qͣm te in contrarium
ire cõpellat ⁊ dum sequeris. ⁊ dum non
sequeris sentis: cum uł hoc facis qđ pati
non uis. uł ideo non facis qͥa pati non uis.
At ista uera sponsa xp̃i. cui de tipticeo
lapideo fronte impudentissima insultas.
intelligit qͥd distet int̾ littãm ⁊ sp̃m que.
duo dicunt᷑ alio mͦ lex ⁊ gr̃a.:⁊ non iam in
uetustate litt̾e s in nouitate sp̃s d̾o seruieis.
non ẽ iam sub lege: s sub grã. Neq enim
litigiosa cecat᷑. s mitis intendit uerb̃ apłi.
ut intelligat qͥd appellet legem sub qͣ nos
iam non uult eẽ qͥa tͣnsgressionis gr̃a po¬
sita ẽ. donec ueniret sem̃ cui ꝓmissum ẽ :
⁊ qͥa ideo subintrauit ut abundaret de¬
lictum. Ubi autẽ ab undauit delictum:
suꝑ abundauit grã. Nec id̾o tam̃ eandẽ
legem peccatum uocat: qͥa sine gratia
non uiuificat. Auget enĩ potiꝰ reatum
preuaricatione addita. Ubi enim lex ñ

Expanded text:
aduertis: error tamen tuus quam te in contrarium aduertis: error tamen tuus quam te in contrarium ire conpellat et, dum sequeris, et, dum non sequeris, sentis, cum uel hoc facis, quod pati non uis uel ideo non facis, quia pati non uis. At ista uera sponsa Christi, cui de diptychio lapideo fronte inpudentissima insultas, intellegit, quid distet inter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratia. neque enim litigiosa caecatur, sed mitis intendit uerbis apostoli, ut intellegat, quid appellet legem, sub qua nos iam non uult esse, quia transgressionis gratia posita est, donec ueniret semen, cui promissum est, et quia ideo subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. nec ideo tamen eandem legem peccatum uocat, quia sine gratia non uiuificat; auget enim potius reatum praeuaricatione addita: ubi enim lex non
Abbreviated transcription (Latin):
infruendam libidinem :⁊ in suos amplexꝰ
inhiant̃ estuantib eruant ab eis illũ
dm tuum ubiq cõpeditum. ⁊ tanta
suoꝵ turpitudine ut solui ualeat indi¬
gentem. Nam rem ꝓximi ñ concupisce.
qd ẽ ultimum de calogi mandatum unde
potes misera: Nonne tibi ds̃ ipse tuus. in
t̾ra aliena se fabricare m̃tit᷑ scła nouaͬ
ubi pꝰ falsam uictoriã falso triumpho
tumescas. Qđ cum mͦ in sana uanitate de¬
sideras. ⁊ eandem t̾ram gentis tenebraꝵ
summa uicinitate substantie tue conun¬
gi credis: utiq rem ꝓximi concupiscis.
Merito tͥ ẽ. inimicũ dipticeum continens
tam bona mandata: multum errori tuo
contraria. Nam illa tͥa que ad dilectionẽ
dei ꝑtinent omĩno ignoras: om̃ino non
ne int̃ homines confundaris. aut timore
frangeris ne publicis legib puniaris:
aut malum factũ bona aliqua consuetu¬
dine horrescis: aut ipsa naturali lege ꝗͣ
iiuste alt̾i facias qđ tͥ ab alt̾o fieri ñ uis

Expanded text:
in fruendam libidinem et in suos amplexus in fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum turpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triumpho tumescas? quod cum modo insana uanitate desideras et eandem terram gentis tenebrarum summa uicinitate substantiae tuae coniungi credis, utique rem proximi concupiscis. merito tibi est inimicum diptychium continens tam bona mandata multum errori tuo contraria.- nam illa tria, quae ad dilectionem dei pertinent, omnino ignoras, omnino non ne inter homines confundaris, aut timore frangeris, ne publicis legibus puniaris, aut. malum factum bona aliqua consuetudine horrescis, aut ipsa naturali lege, quam iniuste alteri facias, quod tibi ab altero fieri non uis,
Abbreviated transcription (Latin):
uentris electoꝵ tuoꝵ curras: ut furto
tuo ds̃ tuus nec in grauiꝰ incidat uincu¬
lum.⁊ quo inciderat eruat᷑ : Porro si in
eodeni furto cõprehendaris: nonne ꝑ
ipsum dm tuum non te abstulisse iura¬
bis: Quid enĩ tͥ facturus ẽ. talis ds̃ cui
les ut exitium łͥ inferrem dum honorẽ
deferrem: Ita ⁊ illud mandatũ legis. ne
falsum testimontum dicas: ꝓpt̾ membra
dei tui si contẽpnis. ut ea non solum tes¬
timonio s ⁊ iuram̃to falso de compedib
liberes. Iam uͦ qđ sequit᷑. non concupisceᷤᷤ
urorem ꝓximi tui. debet apud te imple¬
ri: ⁊ hoc unum uideo qđ nulla tui erroris
necessitate uiolare cogaris. S nefas est
coniugem concupiscere alienam: consi¬
dera qͥd sit concupiscendum se ꝓponere
alienis. ⁊ recordare deos tuos formosos. et
deas formosas: p̾bentes se ut ardenter con¬
cupiscant᷑ illi a fenininis pͥncipib tene¬
brarum. ⁊ ille a masculis. Quib excitatis

Expanded text:
uentris electorum tuorum curras, ut furto uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec in grauius incidat uinculum, et quo inciderat eruatur? porro si in eodem furto conprehendaris, nonne per ipsum deum tuum non te abstulisse iurabis? quid enim tibi facturus est talis deus, cui les, ut exitium tibi inferrem, dum honorem deferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non solum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupisces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera, quid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis principibus tenebrarum et illae a masculis: quibus excitatis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inuiti suscipiunt. ꝓpt̾ qđ solum con¬
iugia copulanda sunt. Quomͦ gͦ non pro¬
hibes nub̾e. qđ de te tanto ante p̃dixit apłs
qͣndo id conaris auferre de nuptiis unde
sunt nuptie: Quo ablato: mariti erunt
tur pit̾ amatores. meretͥces uxores. thala¬
mi fornices. soceri lenones. Ac ꝑ hoc etiã
illud p̃ceptum qđ ẽ. non occides: ex eiꝰden
erroris ꝑũsitate non seruas. Dum enim
cimes ne dei tui membrũ liget᷑ in carne.
non das esurienti panẽ hic formidans ho¬
micidium falsum: illic ꝑpetrans uerum.
taq si incͣras ineũ famelicum. qͥ mori poᷤ¬
sit. nͥ cibum porrigendo subuenias: iam
cu homicida teneberis aut lege dei si non
dederis. aut lege manichei si dederis.
qd cet̾a de calogi p̃cepta quomͦ seruab̾:
An a furto abstineas ut nescio qͥs panẽ
seu qͣmlibet escam in suis uisceribus
trucidandum deuoret. potiꝰ qͣm tu si
possis ei surripias. atq ad officinam

Expanded text:
autem inuiti suscipiunt, propter quod solum conautem inuiti suscipiunt, propter quod solum coniugia copulanda sunt. quomodo ergo non prohibes nubere, quod de te tanto ante praedixit apostolus, quando id conaris auferre de nuptiis, unde sunt nuptiae ? quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam
Abbreviated transcription (Latin):
etas continet᷑. erroris tui detestanda pu̾¬
sitate nosse atq obseruare ꝑmitteris:
in qͥb mandatũ pͥmũ est. honora patrẽ
tuum ⁊ matr̃e tuam: Qđ ⁊ paulus cõme¬
morat mandatũ pͥmum in reꝓmissione.
ẽadem atq itidem etiã ipse p̃cipiens.
Tu autẽ doctͥna demoniaca didicisti in¬
⁊muicos deputare parentes tuos. qđ te per
concubitũ in carne ligauerint: ⁊ hoc mͦ
utiq deo tuo immũdas compedes imposu¬
erint. Hinc etiã consequens p̃ceptum. qdđ
ẽ. non mechab̾is ita uiolatis. ut hoc maxi¬
me in coniugio de testemini qđ filii ꝓcre¬
ant᷑: ac sic auditores ur̃os dum cauent ne
femine qͥb miscent᷑ concipiant. etiã ux¬
oꝵ ad ult̾os faciatis. Ducunt enĩ eas ex lege
matͥmonis tabuł ꝓclamantib liberoꝵ
ne particłam dei sui sordib carnis affici¬
ant. ad explendam tantũ libidi nẽ feminiᷤᷤ
inpudica coniunctione miscent᷑. filios

Expanded text:
etas continetur, erroris tui detestanda perueretas continetur, erroris tui detestanda peruersitate nosse atque obseruare permitteris? in quibus mandatum primum est: honora patrem tuum et matrem tuam, quod et Paulus commemorat mandatum primum in repromissione eadem atque itidem etiam ipse praecipiens. tu autem doctrina daemonica didicisti inimicos deputare parentes tuos, quod te per concubitum in carne ligauerint et hoc modo utique deo tuo inmundas conpedes inposuerint. hinc etiam consequens praeceptum, quod est: non moechaberis, ita uiolatis, ut hoc maxime in coniugio detestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. ducunt enim eas ex lege matrimonii tabulis proclamantibus liberorum ne particulam dei sui sordibus carnis adficiant, ad explendam tantum libidinem feminis inpudica coniunctione miscentur; filios
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba oꝑib nec fracta t̾roribꝰ. uiuit ex
fide. ⁊ spe. ⁊ caritate. facta isrł in qͦ do¬
lus non ẽ. ⁊ audiens qđ ibi scͥptum est.
dñs ds̃ tuus. dñs unꝰ ẽ: qđ tu ñ audiens
in tam multos fictos deos fornicationẽ
carnales. a carnali uanitate mundandoᷤ.
etiã carneis ocłis uerꝰ in ueritate carnis
exortus ẽ. in fallatie uanitate posuisti:
Quomͦ tͥ non sit adu̾sum t̾cium p̃ceptum
de sabbati requie: que tot fignientoꝵ illu¬
sionib inquieta a nima uentilaris. Hec
tria p̃cepta quomͦ ꝑtineant ad dilectior̃
dei: quando capies qͣndo sapies. qͣndo ꝗ¬
mabis : Immođata es ⁊ feda: ⁊ contenti¬
osa. Timuisti. euanuisti excessisti modũ
tuũ. tur pasti decorem tuum. turbasti
ordinẽ tuum: talis apud te fui noui te.
Quo pacto gͦ te nc̃ doceam. hec tͥa p̃cep¬
ta ad dilectionẽ dĩ ꝑtin̾e ex qͦ ⁊ ꝑ quẽ
⁊ in qͦ sunt omĩa: Unde hoc intelligis

Expanded text:
superba operibus nec fracta terroribus uiuit ex superba operibus nec fracta terroribus uiuit ex fide et spe et caritate, facta Israhel, in quo dolus non est, et audiens, quod ibi scriptum est: dominus deus tuus, deus unus est: quod tu non audiens in tam multos. fictos deos fornicationem qui propter carnales a carnali uanitate mundandos etiam carneis oculis uerus in ueritate carnis exortus est, in fallaciae uanitate posuisti ? quomodo tibi non sit aduersum tertium praeceptum de sabbati requie, quae tot figmentorum inlusionibus inquieta anima uentilaris? haec tria praecepta quomodo pertineant ad dilectionem dei, quando capies, quando sapies, quando amabis ? inmoderata es et foeda et contentiosa: tumuisti, euanuisti, uiluisti, excessisti modum tuum, turpasti decorem tuum, turbasti ordinem tuum. talis apud te fui, noui te. quo pacto ergo te nunc doceam haec tria praecepta ad dilectionem dei pertinere, ex quo et per quem et in quo sunt omnia? unde hoc intellegis,
Abbreviated transcription (Latin):
gerum floreis coronis cinctum. ⁊ deoꝵ ag¬
mina. ⁊ splendinentẽ magnũ sex uultꝰ
⁊ ora ferentem. micantẽq lumine.⁊ alte¬
rum regẽ honoris. angłoꝵ exercitibus
circumdatum. ⁊ alt̾um ad amantẽ. hero¬
am belligerũ. dextra hastam tenentem
⁊ sinistra clipeum. ⁊ alt̾um gloriosum
regem tres rotas impellentem ignis a¬
que. ⁊ uentiꝰ. et maximũ athlantem
mundum ferentẽ humeris et eum
genu fixo brachiis utrisq secusn fulci¬
entem: hec ⁊ alia mille portenta tu
facie ad faciem uidisti᷑ an hec tͥ doctͥna
demonioꝵ mendaciloquoꝵ ꝑ ora derep¬
toꝵ cantat ⁊ nescis: Ue tͥ infelix. fcce qͥb
fantasmatib constupraris: ecce quas ua¬
nitates ꝓ ueritate lambis ⁊ serpentinuis
poculis ebria: de dipticeo lapideo audes
insultare matronali uerecundie consu¬
gis unici filiĩ dei: qͥa illa iam non sub pe¬
dagogio legis. s sub magisterio gr̃e nec

Expanded text:
gerum floreis coronis cinctum et deorum aggerum floreis coronis cinctum et deorum agmina et splenditenentem magnum, sex uultus et ora ferentem micantemque lumine, et alterum regem honoris angelorum exercitibus circumdatum; et alterum adamantem heroam belligerum dextra hastam tenentem et sinistra clipeum; et alterum gloriosum regem tres rotas inpellentem, ignis, aquae et uenti; et maximum Atlantem mundum ferentem humeris, et eum genu flexo brachiis utrimque secus fulcientem? haec et alia mille portenta tu facie ad faciem uidisti, an haec tibi doctrina daemoniorum mendaciloquorum per ora deceptorum cantat et nescis? uae tibi, infelix! ecce, quibus phantasmatis constupraris, ecce, quas uanitates pro ueritate lambis et serpentinis poculis ebria de diptychio lapideo audes insultare matronali uerecundiae coniugis unici filii dei, quia illa iam non sub paedagogio legis, sed sub magisterio gratiae nec
Abbreviated transcription (Latin):
mata rationis: fantasmata sunt cogitatiõis.
aut uecordia furoris. Si uͦ enigmata ẽẽ di-¬
cunt᷑: cur non fugis ad ulterium aꝑtam ue¬
ritatem ut illiciat ꝓmittentẽ.⁊ fabulosa
fallatia qͦs illexerit illudentẽ: Ilonne
ministri eiꝰ ⁊ ipsi miseri talib uanitatib
uenenati. in hamo suo solent hanc escam
de paulo apło ponere uͥ ait. ex parte enĩ
scimꝰ ⁊ ex parte ꝓpħamꝰ. cum autẽ uen̾it
qd̃ ꝑfectum ẽ. qđ ex parte ẽ. auferet᷑: ⁊ ui¬
demꝰ nunc ꝑ speculum in enignate. tunc
autem facie ad faciem: Ut scilicet apłs
paulus ex parte scierit ⁊ ex parte ꝓpħau̾it.
ꝑ speculum ⁊ inenigiate uidens. qđ totũ
auferendum ẽ. ueniente manicheo affe¬
rente qđ ꝑfectum ẽ: ubi facie ad faciem
uideat᷑. O lasciua inmunda sine frontẽ.
adhuc ista garris: adhuc pascis uentos adhuc
amplecteris idola cordis tui. Itã ne tu facie
ad faciem uidisti regnantẽ. regem sceptͥ¬

Expanded text:
mata rationis, phantasmata sunt cogitationis, mata rationis, phantasmata sunt cogitationis, aut vecordia furoris. Si vero aenigmata esse dicuntur, cur non fugis adulterum, apertam veritatem, ut illiciat, promittentem, et fabulosa fallacia quos illexerit illudentem? Nonne ministri ejus, et ipsi miseri talibus vanitatibus venenati, in hamo suo solent hanc escam de Paulo apostolo ponere, ubi ait: Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit perfectum est, quod ex parte est, auferetur et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem? ut scilicet apostolus Paulus ex parte scierit, et ex parte prophetauerit, per speculum et in aenigmate uidens, quod totum auferendum est ueniente Manichaeo et adferente quod perfectum est, ubi facie ad faciem ueritas uideatur. o lasciua, inmunda, sine fronte adhuc ista garris, adhuc pascis uentos, adhuc amplecteris idola cordis tui! itane tu facie ad faciem uidisti regnantem regem sceptri
Abbreviated transcription (Latin):
fi gurent᷑. sic̃ cantica canticoꝵ. ⁊ qđ in
eugłio fecit pat̾ familias nuptias filio
suo: & homo qͥdam duos filios habuit
frugi ⁊ luxuriosum: ⁊ homo qͥdam nouel¬
lauit umeam ⁊ locauit agricolis. Tu uͦ
p̃cipue manicheũ ob hoc p̃dicas. qđ non
ad talia dicenda s potiꝰ ad soluenda ultimꝰ
uenerit: ut ⁊ figuris antiquoꝵ aꝑtis: et
suis narrationib ac disputationib euiden¬
ti luce ꝓlatis nullo se occultaret enigmate.¬
addis eam p̃suntionis huiꝰ causam: quod
uidelicet antiqui ut figuras huiꝰmodi uł
uiderent uł agerent. uł dicerent. sciebant
istum pꝰea uenturum ꝑ quen cuncta ma¬
nifestarent᷑: iste autẽ qͥ sciret pꝰ se neminẽ
affut᷑um. sententias suas nullis allegorici
ambagib texerit. Quid gͦ facit affectus
tuus. desideriis carnalib sordidus in cam¬
pis ⁊ montib nemorosis ⁊ coronis floreis.
⁊ scatentib a romatibus : Si non sunt enig¬

Expanded text:
figurentur, sicut cantica canticorum et quod in figurentur, sicut cantica canticorum et quod in euangelio fecit pater familias nuptias filio suo et homo quidam duos filios habuit, frugi et luxuriosum, et homo quidam nouellauit uineam et locauit agricolis. tu uero praecipue Manichaeum ob hoc praedicas, quod non ad talia dicenda, sed potius ad soluenda ultimus uenerit, ut et figuris antiquorum apertis et suis narrationibus ac disputationibus euidenti luce Addis eam praesumptionis hujus causam, quod videlicet antiqui, ut figuras hujusmodi vel viderent, vel agerent, vel dicerent, sciebant istum postea venturum, per quem cuncta manifestarentur: iste autem, qui sciret post se neminem adfuturum, sententias suas nullis allegoricis ambagibus texeret. Quid ergo facit affectus tuus desideriis carnalibus sordidus, in campis et montibus nemorosis, et coronis floreis, et scatentibus aromatibus? Si non sunt aenig
Abbreviated transcription (Latin):
maria. ⁊ flumina dulce nectar fluunt ꝑ
cuncta scła. & credidisti.⁊ fixisti hec in
corde tuo: uͥ uanis recordationib luxuri¬
ata. & dissoluta iacteris. Cum enĩ talia
quedam dicunt᷑ de ineffabili affluentia
spiritalium deliciarum. utiq in enigma¬
te dicunt᷑: ita ut nouerit animꝰ qͥ talib
exercet᷑ eẽ aliud qđ ibi querendũ ⁊ intel¬
ligendum sit. siue corporeis sensib in
ueritate corꝑali tale qͥd demonstret᷑ sic̃
ignis in rubo. ⁊ de uirga serpens. de ser¬
pente uirga. ⁊ tunica dñi a ꝑsecutorib
non diuisa. et obseqͥo mulieris unctio
pedum aut capitis eiꝰ. et frondis multi¬
tudinis p̃cedentis ut consequentis a sel-¬
lum eiꝰ: siue in sp̃u ꝑ imagines corpoꝵ.
uł in somno uł inextasi figurate osten¬
dant᷑ sic̃ iacob scale. ⁊ danieli lapis pre¬
cisus sine manib ⁊ auctus in montem.
⁊ petro ille discus. ⁊ iohanni tam multa:
siue sola locutione ad eundem modum

Expanded text:
maria et flumina. dulce nectar fluunt per maria et flumina. dulce nectar fluunt per cuncta saecula. et credidisti et finxisti haec in corde tuo, ubi uanis recordationibus luxuriata et dissoluta iacteris. cum enim quaedam talia dicuntur de ineffabili adfluentia spiritalium deliciarum, utique in aenigmate dicuntur. ita ut nouerit animus, qui talibus exercetur. esse aliud, quod ibi quaerendum et intellegendum sit, siue corporeis sensibus in ueritate corporali tale quid demonstretur, sicut ignis in rubo et de uirga serpens. de serpente uirga et tunica domini a persecutoribus non diuisa et obsequio mulieris unctio pedum aut capitis eius et frondes multitudinis praecedentis et consequentis asellum eius: siue in spiritu per imagines corporum uel in somnio uel in extasi figurate ostendantur, sicut Iacob scalae et Daniheli lapis praecisus sine manibus et auctus in montem et Petro ille discus et Iohanni tam multa: siue sola locutione ad eundem modum
Abbreviated transcription (Latin):
gis etiã innum̾abiles regnicolas. ⁊ deoꝵ
agmina. ⁊ angłoꝵ cohortes: que omĩa non
condidisse dicis đm. s de sua substantia
genuisse. Ita conuinceris innum̃abiles
deos colere: non ferendo sanã doctͥnã
qua docet᷑ imꝰ de uno do natꝰ filius. et
numerabiles: s nec tres deos fas ẽ dic̾e.
Quoꝵ ẽ non solum una eademq substan¬
tia s etiã una eademq oꝑatio: ꝑ ipsam
ꝓͥam umam eandemq substantiã: per
creaturam uͦ corꝑalem etiã demonstratio
singuloꝵ. Hec tu non intelligis: non ca¬
yis. Noui. plena es. mebriataes: ingurgi¬
tata es. fabuloso sacͥlegio. Digeras aliqͣn¬
do qđ exalas: ⁊ te iam obruere talibus
desimnas. Interim canta qđ cantas: ⁊ in¬
spice si potes dedecus fornicationis tue.
Inuitauit enĩ te doctrina de monioꝵ
mendaciloquoꝵ ad fictas domos angłoꝵͭ
ubi flat aura salubris. ⁊ ad campos ubi
scatent a romata: cuiꝰ arbores et montes.

Expanded text:
gis etiam innumerabiles regnicolas et deorum gis etiam innumerabiles regnicolas et deorum agmina et angelorum cohortes: quae omnia non condidisse dicis deum, sed de sua substantia genuisse. Ita conuinceris innumerabiles deos colere, non ferendo sanam doctrinam, qua docetur unus de uno deo natus filius et unumerabiles. sed nec tres deos fas est dicere: quorum est non solum una eademque substantia sed etiam una eademque operatio per ipsam propriam unam eandemque substantiam, per creaturam uero corporalem etiam demonstratio singulorum. haec tu non intellegis, non capis: noui, plena es, inebriata es, ingurgitata es fabuloso sacrilegio. digeras aliquando quod exhalas, et te iam obruere talibus desinas; interim canta, quod cantas, et inspice, si potes, dedecus fornicationis tuae. inuitauit enim te doctrina daemoniorum mendaciloquorum ad fictas domos angelorum, ubi flat aura salubris, et ad campos. ubi scatent aromata, cuius arbores et montes,
Abbreviated transcription (Latin):
erubescendum tͥ eẽt. Nam etiã uir unꝰ
floreis coronis cinctus: pudice coniugi
displiceret. Neq enim potes dic̾e hoc ali¬
qua mistica significatione ita dictum.
uł ita demonstratum: cum tͥ p̃cipue lau¬
dari manicheus non ob aliud soleat. nͥ
qđ remotis figurarũ integumentis. ipse
tͥ ueritatem nudam ⁊ ꝓpͥam loqueret᷑.
ꝓ prie gͥ cantas dm̃ regem sceptgerum
florib coronatũ. Ponat saltem sceptrum:
qͣndo coronis floreis cingit᷑. Non decet re¬
gie uirge seueritatẽ: illa luxurie molli.¬
tudo. Huc accedit. qͥa ãte solus non ad¬
amatꝰ ẽ. sequeris enĩ cantando. ⁊ ad iungiᷤ
duodecim secla florib conuestita. cano¬
rib plena. ⁊ in faciem patͥs flores suos
iactantia. Ubi ⁊ ipsos duodec̃i magnos
qͦsdam deos ꝓfiteris: t̾nos ꝑ quatuor tͣt¬
tus. qͥb ille unꝰ circũcingitur. Qũe qͦmͦ
mmensum faciatis. qũe sic circudatũ
dicitis: nunqͣm inuenire potiuistis. Ad iun¬

Expanded text:
erubescendum tibi esset; nam etiam uir unus erubescendum tibi esset; nam etiam uir unus floreis coronis cinctus pudicae coniugi displiceret. neque enim potes dicere hoc aliqua mystica significatione ita dictum uel ita demonstratum, cum tibi praecipue laudari Manichaeus non ob aliud soleat, nisi quod remotis figurarum integumentis ipse tibi ueritatem nudam et propriam loqueretur. proprie igitur cantas deum regem sceptrigerum, floribus coronatum. ponat saltem sceptrum, quando coronis floreis cingitur; non decet regiae uirgae seueritatem illa luxuriae mollitudo. huc accedit, quia non a te solus adamatus est; sequeris enim cantando et adiungis duodecim saecula floribus conuestita et canoribus plena et in faciem patris flores suos iactantia. ubi et ipsos duodecim magnos quosdam deos profiteris, ternos per quattuor tractus, quibus ille unus circumcingitur. quem quomodo inmensum faciatis, quem sic circumdatum dicitis, numquam inuenire potuistis. adiun
Abbreviated transcription (Latin):
non respuas dipticeum ueri dei tuis mem¬
branis iimicũ qͥb tot falsos deos adamas
mente uagabunda ꝑ figm̃ta cogitatiom̃
tuarum: qͥb omĩa poetica m̃datia gͣuiora
⁊ onestiora reꝑiunt᷑. uł hoc certe qđ apis
poetas neminẽ decipit ipsa ꝓfessio fali¬
tatis: in libris autẽ tuis tanta fallaciaꝵ
turba pueriles ⁊ seniles animas nomie
ueritatis illectas. miserabilib corrũpit
errorib cum prurientes aurib sic̃ apłs
dicit. ⁊ a ueritate auditũ suum a u̾tentꝰ
ad fabulas conu̾tunt᷑: Quomͦ gͦ sanam
doctrinã ferres illarum tabularum:
ubi pͥmum p̃ceptum ẽ. audi isrł dñs ds̃
tuus. dñs unus est. cum tot deoꝵ nomini¬
b delectata. turpissimi cordis fornicati¬
one uoluteris: annon recordaris amato¬
rium canticum tuum. ubi describis mar¬
imum regnantẽ regem sceptͥgerum ꝑ¬
hennẽ. floreis coronis cinctum ⁊ facie
rutilantem: Quẽ si solum talem amares.

Expanded text:
non respuas diptychium ueri dei, tuis memnon respuas diptychium ueri dei, tuis membranis inimicum, quibus tot falsos deos adamasti mente uagabunda per figmenta cogitationum tuarum, quibus omnia poetica mendacia grauiora et honestiora reperientur, uel hoc certe, quod apud poetas neminem decipit, ipsa professio falsitatis, in libris autem tuis tanta fallaciarum turba pueriles et in senibus animas nomine ueritatis inlectas miserabilibus corrumpit erroribus, cum prurientes auribus, sicut apostolus dicit, et a ueritate auditum suum auertentes ad fabulas conuertuntur? quomodo ergo sanamdoctrinam ferres illarum tabularum, ubi primum praeceptum est, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est , cum tot deorum nominibus delectata turpissimi cordis fornicatione voluteris? Annon recordaris amatorium canticum tuum, ubi describis maximum regnantem regem, sceptrigerum perennem, floreis coronis cinctum et facie rutilantem? Quem
Abbreviated transcription (Latin):
O dipticeum coniugale. qđ non sine cau¬
sa odit adulta Iam enĩ mͥ ad te ẽ sermo
manichea congregatio: fallar. ⁊ fallatiis
inuoluta. Itane multinuba tot elementis.
uł potiꝰ meretͥx ꝓstituta demoniis. ⁊ sacri¬
legis uanitatib impregnata: audes matri¬
moniũ catholicũ dñi tui. cͥmine impudi¬
cicie lacerare: Ostende nobis mechos tuos:
splenditenentẽ ponderatorẽ. ⁊ athalantẽ
laturarium. Illum enĩ dicis capita elem̃¬
toꝵ ten̾e mundumq suspendere: istum aũ
genu fixo scapulis ualidis subbaiulare tan¬
tam molem. utiq ne ille deficiat. Ubi sins
isti qͥ si uere eent. qͣndo ad te uenirent occu¬
pati tanto negotio: qͣndo ad te intrarent.
ut blanda manu tua. ⁊ ocioso pane deli¬
cata. pꝰ tantũ laborem alt̾i digitos. alteri
humeros confricares : S fallunt te mala
demonia. que tecum scortant᷑: ut concipi¬
as mendatia. ⁊ parias fantasmata. Cur gͦ

Expanded text:
o diptychium coniugale, quod non sine cauo diptychium coniugale, quod non sine causa odit adultera! Iam enim mihi ad te est sermo, Manichaea congregatio fallax, et fallaciis inuoluta. itane multinuba tot elementis uel potius meretrix prostituta daemoniis et sacrilegis uanitatibus inpraegnata audes matrimonium catholicum domini tui crimine inpudicitiae lacerare? ostende nobis moechos tuos, splenditenentem ponderatorem et Atlantem laturarium. -illum enim dicis capita elementorum tenere mundumque suspendere; istum autem genu fixo scapulis ualidis subbaiulare tantam molem, utique ne ille deficiat. ubi sunt isti? qui si uere essent. quando ad te uenirent occupati tanto negotio ? quando ad te intrarent, ut blanda manu tua et otioso pane delicata post tantum laborem alteri digitos, alteri humeros confricares? sed fallunt te mala daemonia, quae tecum scortantur, ut concipias mendacia et parias phantasmata. cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
non concupisces ⁊ si qđ ẽ aliud mandatum
in hoc sermone recapitulat᷑: diliges ꝓxi¬
mũ tuum tanqͣm te ipsum. Dilectio ꝓri¬
mi: malum non oꝑat᷑. Plenitudo aulegis
caritas. Ibi enĩ sunt duo illa p̃cepta. dilec¬
tionis dei ⁊ dilectioĩs ꝓximi: singulis ta¬
bulis explicata. Hoc gͦ dipticeum ille p̾¬
misit: qͥ tͥ hec duo p̃cepta ueniens cõmen¬
dauit in qͥb tota ler pendet ⁊ ꝓpħe. In
pͥmo p̾cepto ẽ castitas nuptiarum tuarũ:
in scđo unitas menbroꝵ tuoꝵ. Illo am¬
plecteris diuinitatẽ: isto congregas socie¬
tatem. Que duo p̃cepta: ipsa sunt decem.
Tria ꝑtinent ad d̾m: et septẽ ad ꝓximũ.
Opudicum dipticeum in qͦ uet̾e figura
ille dilector ⁊ dilectꝰ tuus p̾nuntiabat
tͥ canticũ nouum in decacordo psalterio.
tanqͣm ꝓ te etiã neruos suos extensuruᷤ
in ligno. ut de peccato dãpnaret peccatũ
in carne: ⁊ iusticia legis impleret᷑ in te.

Expanded text:
non concupisces et si quod est aliud mandatum, non concupisces et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis est caritas. ibi enim sunt duo illa praecepta, dilectionis dei et dilectionis proximi, singulis tabulis explicata. hoc ergo diptychium ille praemisit, qui tibi haec duo praecepta ueniens commendauit, in quibus tota lex pendet et prophetae. in primo praecepto est castitas nuptiarum tuarum, in secundo unitas membrorum tuorum: illo amplecteris diuinitatem, isto congregas societatem. quae duo praecepta ipsa sunt decem: tria pertinent ad deum et septem ad proximum. o pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilector et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamquam pro te etiam neruos suos extensurus in ligno, ut de peccato damnaret peccatum in carne et iustitia legis inpleretur in te.
Abbreviated transcription (Latin):
idem petrꝰ apłs explicat: ⁊ totũ a ꝓpħis a
qͥb isti dãpnati alienant᷑. p̃dictum ẽẽ cõ¬
memorat. Lege sane etiã illud dipticeum:
ne timeas. Plane sponsi tui ẽ. Aliis lapis
ille significauit duram stoliditatẽ: tͥ autẽ
firmã stabilitatẽ. Digito dei scͥpte sunt tabu¬
le ille: digito dei sponsus tuus eiecit demo¬
nia. Digito dei ex pelle tu doctͥnas mñdacilo
qͥ se ꝑaclitũ dicit: ut scõ nomine te sedu¬
cat. Qnquagesimo enĩ die post pascha da¬
te sunt ille tabule: ⁊ qͥnqͣgesimo die post
passionẽ sponsi tui qͣm pascha illud p̃sigu
raclitꝰ. Noli gͦ reformidare dipticeum qͦ tibi
scͥptaolim que nunc agnosceres mitteban¬
tur. Tantũ noli eẽ sub lege. ne illam timo¬
re non impleas: s sub grã. ut sit inte ple¬
nitudo legis caritas. Non enĩ aliud diptice¬
um recensebat sposi tui amicus: cum dicẽt.
nam non ad ulterab. non homicidium facie.

Expanded text:
idem Petrus apostolus explicat et totum a prophetis, a idem Petrus apostolus explicat et totum a prophetis, a quibus isti damnati alienantur, praedictum esse commemorat. lege sane etiam illud diptychium; ne timeas. plane sponsi tui est. aliis lapis ille significauit duram stoliditatem. tibi autem firmam stabilitatem. digito dei scriptae sunt tabulae illae; digito dei sponsus tuus eiecit daemonia; digito dei expelle tu doctrinas daemoniorqui se paracletum dicit, ut sancto nomine te seducat. quinquagesimo enim die post pascha datae sunt illae tabulae; et quinquagesimo die post passionem sponsi tui, quam pascha illud praefigurracletus. noli ergo formidare diptychium, quo tibi scripta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur; tantum noli esse sub lege, ne illam timore non inpleas, sed sub gratia, ut sit in te plenitudo legis caritas. non enim aliud diptychium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: nam non adulterabis, non homicidium facies.
Abbreviated transcription (Latin):
stolidiore ⁊ obtunsi ore. Uñ ñ a u̾itate.
s a sua uanitate cogunt᷑ fat̾i mundiꝰ ẽẽ legẽ
ꝯscͥptã in tabuł lapideis: qͣni suũ thesaurũ in
pellib morticinis. Anforte qͥa in fabella sua.
etiã lapides dicũt ossa ẽẽ pͥncipũͬ ñ eis du¬
bitant coria p̃ponẽ agnoꝵ: Nẽpe gͦ illa tes¬
tam̃ti archa mundiꝰ tegebat lapideas tabu¬
las: qͣm caprina pellis codicẽ istoꝵ. Hec tu
miscđit᷑ irride: ut eis irridenda ⁊ fugienda cõ¬
m̃deᷤ. Nã in illo diꝑticeo lapideo. iã tu ñ corde
lapideo intelligis quid duro illi ppło con¬
gruebat: ⁊ in eo t̾n agnoscis petrã ipsum
sponsum tuum. illum quẽ petrꝰ loquit᷑
lapidem uiuum ab hominib reprobatũ.
a deo autẽ electum ⁊ honorificatũ. Illis
gͦ erat lapis offensionis ⁊ petra scandali:
tͥ autẽ lapis quẽ reꝓbauerunt edifican¬
tes factus ẽ in capite anguli. Qđ totum

Expanded text:
stolidiore et obtunsiore. unde non a ueritate, stolidiore et obtunsiore. unde non a ueritate, sed a sua uanitate coguntur fateri mundius esse legem conscriptam in tabulis lapideis quam suum thesaurum in pellibus morticinis. an forte quia in fabella sua etiam lapides dicunt ossa esse principum, non eis dubitant coria praeponere agnorum? nempe ergo illa testamenti arca mundius tegebat lapideas tabulas quam caprina pellis codicem istorum. haec tu misericorditer inride, ut eis inridenda et fugienda commendes; nam in illo diptychio lapideo, iam tu non corde lapideo intellegis, quid duro illi populo congruebat? et in eo tamen agnoscis petram, ipsum sponsum tuum, illum, quem Petrus loquitur: lapidem uiuum ab hominibus reprobatum. a deo autem electum et honorificatum. illis ergo erat lapis offensionis et petra scandali; tibi autem lapis. quem reprobauerunt aedificantes, factus est in capite anguli. quod totum
Abbreviated transcription (Latin):
ris: qͥa non habes lapideum cor. qđ ille ta
gaudent. putantes apłm rep̃hendisse dispen-¬
sationẽ illi tẽpori congruam uet̾is testam̃ti:
non intelligentes hoc eum ex ꝓpħa dixisse
hec enĩ uerba que imꝑiti amplectunt᷑. lon¬
ge ante qͣm ꝑ apłos dicerent᷑.⁊ implerent᷑:
a ꝓpħis qͦs respuunt p̾nuntiata sunt. ꝓ pħa
enĩ dixerat. auferã eis cor lapideũ: ⁊ dabo
eis cor carneũ. Uideant si non hoc ẽ. non
in tabulis lapideis: s in tabulis cordis car¬
nalibꝰ. Nam neq ibi qđ dictum ẽ carneũ.
neq hic tabule carnales. hoc uolunt ut car¬
nalit̃ sapiamꝰ. S qͥa in cõꝑatione lapidis.
que sine sensu ẽ. caro sentit: ꝑ lapidis insen¬
sualitatẽ. significatum ẽ. cor non intelligeis:
⁊ꝑ carnis sensualitatẽ. significatũ ẽ. cor
intelligens. Tu potiꝰ istos irride: qͥ dicins
et t̾ram ⁊ ligna.⁊ lapides habe sensum
⁊ intelligentiore uita uiu̾e: carnes aũt

Expanded text:
ris, quia non habes lapideum cor, quod illae ris, quia non habes lapideum cor, quod illae gaudent putantes apostolum reprehendisse dispensationem illi tempori congruam ueteris testamenti, non intellegentes hoc eum ex propheta dixisse. haec enim uerba. quae inperite amplectuntur, longe antequam per apostolos dicerentur et inplerena Prophetis, quos respuunt, praenuntiata sunt. Propheta enim dixerat: Auferam eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum . Videant si non hoc est, Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. nam neque ibi quod dictum est cor carneum, neque hic tabulae carnales hoc uolunt, ut carnaliter sapiamus. sed quia in conparatione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, per lapidis insensualitatem significatum est cor non intellegens et per carnis sensualitatem significatum est cor intellegens. tu potius istos inride, qui dicunt et terram et ligna et lapides habere sensum et intellegentiore uita uiuere, carnes autem