comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum: et in cuius potestate est quam¬
diu quisq in hac uita maneat. que
tempcacio dicta est suꝑ terram.
Sicut ergo coguntur fateri donum
dei ẽẽ. uit finiat homo istam uitam
antequam ex bono mucetur in ma¬
lum: cur aũt aliis donetur aliis ñ
donetur ignorant:ita donum dei
ẽẽ. in bono ꝑseueranciam secundũ
scripturas de quib testimonia mul¬
ta iam posui. fateantur nobiscum:
et cur aliis detur aliis non decur.
sine murmure aduersus deum di¬
gnentur ignorare nobiscum. Nẽc
deus non dat istam ꝑseuerantiam.
Absit enim ut ita eẽt. si de illis pre¬
destinacis ẽẽnt. et secundum propo¬
situm uocatis: qui sunt uere filu ꝓ¬
missionis. Nam isticum pie uiuunt
dicuntur filii dei: sed quoniam
uiccuri sunt impie et in eadem
impietate morituri: non eos dicit
filios dei prescientia dei. Sunt enĩ
filii dei qui non dum sunt nobis
et sunt iam deo: de quib euange¬
lista iołis. quia iħc moricurus erat

Expanded text:
rum, et in cujus potestate est quamrum, et in cujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio dicta est super terram ? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam secundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobiscum. CAPUTDeus non dat istam perseverantiam. Absit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei prae scientia Dei. Sunt enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat
Abbreviated transcription (Latin):
nemo intret in regnum der ut ergo
hec taceam uel relinquam: illosip¬
sos intueamur de quib agicur. de
his enim disserunus qui ꝑseuerantiã
bonitatis non habent: seo ex bona
inmalum. deficiente bona uolunta¬
te moruntur: Respondeant si pos¬
sunt cur illos cdeus cum ficdeliter et
pie uiuerent nontunc deuite huius
periculis rapuit ne malicia mutarde
intellectum eorum: et ne fictio deci¬
peret animas eorum: utrum hoc
in pocestate non habuit. an eorum
horum nisi ꝑuersissime atq insa¬
nissime dicitur Cur ergonon fecit
respondeant qui nos irrident quã¬
do in reb talib exclamamus. quã
nat deus quib noluerit. Aut uero
scriptura illa menticur que de mor¬
te uelut iramatura homuis iusti
ait. raptus est ne malicia mutaret
intellectum illius: aut ne fictio de¬
ciperet animam eius: Cur igitur.
hoc tam magnum beneficium aliis
cdat aliis non cdat deus apud quem
non est iniquitas. nec acceptio ꝑsona¬

Expanded text:
nemo intret in regnum Dei: ut ergo nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum horum nisi perversissime atque insanissime dicitur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam nat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominis justi ait, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus . Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio persona
Abbreviated transcription (Latin):
nec penetrari. In his est et illud de ꝑ¬
seuerantia de qua nunc disputam.
de utrisq igitur exclamemus: o al¬
ticudo diuitiarum sapientie et sci¬
encie dei. quam inscrutabilia sunt
iuidicia eius: nec miremur nos uesti¬
gare non posse inuestigabiles uias
eius. Ut enun alia innumerabilia
taceam. que aliis clantur aliis non
clantur hominib a dño deo. apud
nec tribuuntur ista promeritis u¬
luntatum. sicut sunt celeritatesil
res. bone ualitudines. i pulcrituda¬
nes corporum. ingenia mirabilia et
multarum arcium capaces naturae
mentium: uel que accidunt extrin¬
secus. ut est opulentia. nobilicas. hono¬
res et cetera huiusmodi: que quisq
ut habeat non nisi in dei ẽ. pocestate:
ut non immorer etiam in baptifma¬
te paruulorum quod nullus istorũ
potest dicere sicut illa ad regnum
dei non ꝑtinere:cur illi paruulo
detur. illi non detur. cum sit utrũq
in potestate dei. et sine illo sacram̃to

Expanded text:
nec penetrari. In his est et illud de pnec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud  , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum potest dicere, sicut illa, ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
est quidem multumq mirandũ.
quod filiis quibusdam deus quos
regenerauit in xp̃o. quib fidem
spem. dilectionem dedit. non dat ꝑse¬
uerantiam: cum filiis alienis canta
dimutat. atq imꝑtita gratia. faciat
filios suos. Quis hoc non miretur:
Quis hoc non uehemencissime stupe¬
at: sed etiam illud non minus mirũ
est. et tamen uerum atq ita manifes¬
tum. ut nec ipsi iniici gratie xp̃i qͦ¬
modo idnegent ualeant inuenire.
quod filios quosdam amicorum suo¬
rum. hoc est regeneratorum bonorũ¬
q fidelium. sine baptismo hinic par¬
uulos exeunces quib utiq si uellet ꝓ¬
suo quo parentes mittit illorum. et
quosdam filios inunicorum suoruo
facit in manus xp̃ianorum uenire.
et ꝑ hoc lauacrum introduci in reg¬
num celorum. a quo eorum parentes
alieni sunt: cum et illis malum et
istis bonum meritum nullum sit par¬
uulis ex eorum propria uoluntace.
Certe hic iudicia dei qm̃ usta et al¬
ta sunt. nec uituꝑari possunt nec

Expanded text:
est quidem, multumque mirandum, est quidem, multumque mirandum, quod filiis suis quibusdam Deus quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam; cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia faciat lilios suos. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine Baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorum propria voluntate. Certe hic judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ne deficiat fides tua: An audebis
dicere etiam rogante. xp̃o ne defice
ret petri. defecturam eam fuisse si
pecrus eam deficere uoluisset᷑. hoc ẽ
si eam usq in finem ꝑseuerare no¬
luisset: Quasi aliud̃ petrus ullomͦ
uellet: quam pro illo. xp̃c rogasset
ut uellet. Nam quis ignorat tunc
perituram fidem pecri. si ea que fi¬
cdelis erat uoluntas ipsa deficeret:
ꝑmansuram si eadem uoluntas
maneret: Sed quia preparatur uolũ¬
tas a dño: id eo pro illo xp̃i non possec
ẽẽ inanis oratio. Quando ergo roga
uit ne fides eius deficeret: quid ali¬
ud rogauit nisi ut haberet infide
liberrunam. forcissimam inuictissi¬
mam. ꝑseuerantissimam uoluntatẽ:
Ecce quemadmodum secundum
gratiam cdei.non contra eam defen¬
cditur libertas uoluntatis. Uoluntas
quippe humana non libertate con¬
sequitur gratiam. sed gratia potiꝰ
libertatem: et ut ꝑseueret delecta¬
bilem perpetuitatem. et insupera¬
bilem fortitudinem. Mirandum

Expanded text:
ne deficiat fides tua ? An audebis ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ; ideo pro illo Christi non posset esse inanis oratio. Quando rogavit ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem? Ecce quemadmodum secundum gratiam Dei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum
Abbreviated transcription (Latin):
et o alticudo diuitiarum sapientie et
scientie dei: quam inscrutabilia sunt
iudicia eius et inuestigabiles uie eius.
Quantum itaq nobis manifestare ui
dicia sua dignatur gratias agimus:
quantum uero abscondere non aduer
sus consilium eius murmuremus: seo
hoc quoq nobis saluberrumum ẽe cre¬
damus. Tu aut̃ quisquis iniicus eiꝰ
gratie sic interrogas: ipse quio dicis:
Bene quod te non negas ẽẽ xp̃ianum ⁊
catholicum iactas Si ergo conficeris do¬
num dei eẽ. ꝑseuerare in bono usq in
finem:cur hoc donum ille accipiat
ille non accipiat. puto quoo mecum
pariter nescis: et ambo hic inscrutabi¬
lia iudicia dei. penetrare non possu¬
mus. Aut si ad liberum arbitrium
hominis quod non secundum dei gra¬
tiam. sed contra eam defendis. ꝑtine¬
re dicis ut ꝑseueret in bono quisque
uel non ꝑseueret: non deo donante
si ꝑseueret sed humana uoluntate
faciente: quid molicurus es contra
uerba dicentis. rogaui prote petre

Expanded text:
Et: « O altitudo divitiarum sapientiae et Et: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre,
Abbreviated transcription (Latin):
one lapsuri sunt. ut cales eos huius ui¬
te finis inueniat: proculdubio nec
illo tempore quo bene pieq uiuunt.
in istorum numero compucandi g̃.
Non enim sunt a massa illa ꝑdicionis.
presciencia dei. et predestinatione dis¬
creti: et ideo nec secundum propositũ
uocati: ac ꝑ hoc nec electi sedin eis uo¬
cati de quib dictum est multi. uoca
ti non in eis de quib dictum est pau
ci electi. Et camen quis eos neget electos.
cum credunt et bapcirantur. et se¬
cundum deum uiuunt: Plane dicũ¬
tur electi a nescientib quid futuri sĩt.
non abillo qui eos nouit non habere
ꝑseuerantiam quȩ adbeatam utã
ꝑducit electos: scitq illos ita stare ut
prescierit ẽẽ. casuros. hic̃ si ame que¬
ratur cur eis deus ꝑseuerantiam non
dederit. qui eam qua. xp̃iane iuuerert
dilectionem dedit: me ignorare refpon¬
deo. Mon enim arroganter seo agnoscẽrs
modulum meum audio: dicente apło.
o homo tu quis es qui respondeas deo:

Expanded text:
one lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat, procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti, et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi, sed in eis vocati sunt, de quibus dictum est : « Multi vocati, et non in eis de quibus dictum est, pauci vero electi. » Et tamen qui eos neget electos cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sunt, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros . Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, qui eam, qua Christiane viverent, dilectionem dedit, me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum: « O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? »
Abbreviated transcription (Latin):
instruendis mentib perite ac parate.¬
Atq inter hec nemo urgetur in aspera
que ferre non potest:nulli quod recu.¬
sat imponitui: nec ideo condempnat᷑
a ceteris. quod in eis initandis se facetur
inualidum. Meminerunt enim quã¬
topere scripturis omnib commendata
sit caritas: meminerunt omina mun¬
da mundis: et non quod uitrat in os
nr̃m nos comquinat. sed quod exit Ita¬
q non reiciendis generib ciborum qua¬
si pollutis: sed concupiscentie ꝑdoman¬
de et dilectioni fr̃m retinende. inuigi¬
lant omni industria. Meminerunt
esca uentri et uenter escis: ds autem
et hunc et has destruet. Et alibi. Neq
si manducauerimus habundauertmꝰ:
neq si non manducauerimus egebunꝰ.
Et illud pre ceteris. Bonum est fratres
non manducare carnes neq bibere ui¬
num: neq in quo frater tuus offendit᷑.
Hic enim ostendit quam sint ad fuieor
caritatis hec omnia dirigenda alius
enim credit manducare se omnia: qͥ
ducct. Qui manducat non manducan

Expanded text:
instruendis mentibus peritae ac parataAtque inter haec nemo urgetur in aspera quae ferre non potest, nulli quod recusat imponitur, nec ideo condemnatur a caeteris, quod in eis se imitandis fatetur invalidum: meminerunt enim quantopere Scripturis omnibus commendata sit charitas; meminerunt, Omnia munda mundis ; et, Non quod intrat in os vestrum vos coinquinat, sed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi pollutis, sed concupiscentiae perdomandae, et dilectioni fratrum retinendae invigilat omnis industria. Meminerunt: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet ; et alibi, Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud prae caeteris, Bonum est, fratres, non manducare carnes, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur. Hic enim ostendit quam sint ad finem charitatis haec omnia dirigenda. Alius enim credit manducare omnia; qui ducet. Qui manducat, non
Abbreviated transcription (Latin):
in isto temptationũ loco non expe¬
dit: ubi tanta est infirmitas ut suꝑ¬
biam possit generare securitas. dem¬
q etiam hoc erit. s tunc quod iam ẽ
in angłis. etiam in hominib erit: qñ¬
ulla suꝑbia ẽẽ non poterit. Nuineruᷤ
gͦ sanccorum. ꝑ dei gr̃am dei regno
ꝑducetur: et illic incegerrimus iam
herente sibi miscđia saluatoris sui.
siue cum conuertuntur. siue cum
preliantur. siue cum coronantur.
Nam et cunc ẽẽ illis dei miscđiam ne¬
cessariam. sancta scriptura testatur:
ubi sanctus de domino deo dicit ani¬
mȩ suȩ. Qui coronat te in miserati¬
one et miscłia. dicit etiam iacob

Expanded text:
in isto temtationum loco non expein isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est in angelis, etiam in hominibus erit, qulla superbia esse non poterit. Numerus ergo sanctorum per Dei gratiam Dei regno perducetur, et illic integerrimus jam haerente sibi misericordia Salvatoris sui, sive cum convertuntur, sive cum praeliantur, sive cum coronantur. 41. Nam et tunc esse illis Dei misericordiam necessariam sancta Scriptura testatur, ubi sanctus de Domino Deo suo dicit animae suae, Qui coronat te in miseratione et misericordia . Dicit etiam Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumat : quia id occultari opus est
inhoc loco: ubi sic cauenda ẽ elatio.
ut etiam ꝑsathanȩ angłm ne extol¬
suros. & ꝑ propħam. si uolueritis et
audieritis me: cum sciret ipse in quib
oꝑaretur et uelle. Et similia multa di¬
cuncur. Nam ꝓpter huius utilitatẽ
secreti. ne forte quis extollatur. s om̃s
etiam qui bene currunt tuneant. dũ
occultum ẽ qui ꝑueniant: ꝓpter huiꝰ
ergo utilitatem secreti. credendum
ẽ quosdam de filuis ꝑdicionis. non ac¬
cepto dono ꝑseuerandi usq infinem.
in fide quȩ ꝑdilecctionem oꝑatur in¬
ciꝑe uiuere: et aliquandu fideliter
ac iuste uiuere. et post ea cadere: ne¬
q de hac uita priusquam hoc eis con¬
tingat auferri. Quorum si nemini
contigisset: tamdu haberent homi¬
nes istum salubrimũ timorem. quo
uitium elationis opprimitur. donec
ad xp̃i gr̃am. qua pie uiuitur ꝑue¬
nirent: deinceps iam securi minqͣm
se ab illo ẽẽ cafuros. Quȩ presũptio

Expanded text:
praesumat, quia id occultari opus est praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extosuros; et per prophetam: si uolueritis et obaudieritis me, cum sciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes, etiam qui bene currunt, timeant, dum occultum est qui perueniant — propter huius ergo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio
Abbreviated transcription (Latin):
ciasset et locutus ẽẽt. multiplicati sunt
suꝑ numerum. Ipsi autem uocati dici
possunt. non autem elecci : quia non
scđm ꝓpositum uocati. Certum ueroẽe.
numerum electorum. neq augendum¬
neq minuendum. quãuis et ioħs bap¬
tista significet ubi dicit. facite ergo
dignum fruccum penicentiȩ. et nolice
dicere apud uosmet ipsos. patrem ha¬
benius abraham: potens est enun ds̃
de lapidibus istis suscitare filios abra¬
hȩ. ut ostendat sic ẽẽ istos amputan¬
dos si non fecerint fruccum. ut non
desit numerus qui ꝓmissus ẽ abrahe:
tamen hoc aꝑtius in apocalipsi dicit᷑.
Tene quod habes: ne alius accipiat co¬
ronam tuam. Si enum altus non est
raturis sanctis sic ista dicuntur qua
si eos ꝑseueraturos habeatur incertũ
non aliter hec audire debent. quib
erpedit non alcum saꝑe s cimere.
Quis enim ex multitudine fideliũ.
quamdiu in hac mortalitate iuiui¬
tur. in numero p̃destinatorum. se eẽ

Expanded text:
tiasset et locutus esset, multiplicati sunt tiasset et locutus esset, multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati. Certum vero esse numerum electorum, neqneque minuendum quamvis et Joannes Baptista significet, ubi dicit: Facite ergo dignum fructum poenitentiae, et nolite dicere apud vosmetipsos: Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae , ut ostendat sic esse istos amputandos si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae; tamen apertius in Apocalypsi dicitur: Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam . Si enim alius non est raturis sanctis sic ista dicunsi eos perseueraturos habeatur incertum, non aliter haec audire debent quibus expedit non altum sapere, sed timere. quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse
Abbreviated transcription (Latin):
sitate aliqua uinceretur. Ita factumr
est ut uoluncas hominis inualid
et inbecilla in bono adhuc paruoꝑi¬
ueraret ꝑuirtutem dei : cum uolia¬
tas pͥmi hominis fortis et sana.
no ampliore non ꝑseuerarit. habda
uirtutem liberi arbitrir. qͣmius ñd
de futuro adiutorio dei. sine quo
non posset ꝑseuerare si uellet᷑: non
tam̃ tali quo in illo deus oꝑaretin
si uellet. fo̾rtissimo quippe dumi
atq ꝑmisit facere quod uellet:
firmis seruauit ut ipso donantt
inuictissime quod bonium est ull¬
lent: ut hoc deserere inuicti sime
nollent. Dicente ergo xp̃o ego rogaui
ꝓte ne deficiat fides tua. intelligamus
ei diccum qui edificatur suꝑ petram:
atq ita homo dei non solum quia mi¬
sericordiam consecutus est. ut fidelis eẽt.
uerum etiam quia fides ipsa non defi
loquor qui predestinati sunt in regnũ
dei: quorum ita certus est numerus. ut
nec addatur eis quicquam. nec minu¬
atur ex eis: non dehis qui cum annun¬

Expanded text:
sitate aliqua vinceretur. Ita factum sitate aliqua vinceretur. Ita factum est ut voluntas hominis invalida et imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per virtutem Dei: cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraverit, habens virtutem liberi arbitrii; quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo quippe dimisit atque permisit facere quod vellet: infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod bonum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro te ne deficiat fides tua , intelligamus ei dictum, qui aedificatur super petram. Atque ita homo Dei non solum quia misericordiam consecutus est ut fidelis esset, verum etiam quia fides ipsa non deficloquor, qui praedestinati sunt in regnum Dei, quorum ita certus est numerus, ut nec addatur eis quisquam, nec minuatur ex eis: non de his qui, cum annun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝑseuerantia boni. uoluit deus
scõs suos inuirib suis. s in ipso gła¬
ri: qui eis non solum dat adiutori¬
um. quale pͥmo homini dedit. sine
uerandi eis et possibilitas et uolum
quippe sp̃u sc̃o accendittir uolunte
eorum. ut ideo possint quia sic uoli
ideo sic uelint. quia deus oꝑatur u
uelint. Nam si in tanta. infirmitat.
tt huius. inqua tamen infirmitati
ter elationem repͥmendam. ꝑfici u¬
tem oportebat. ipsis relinqueretu
luntas sua: ut in adiuitorio dei sinea
ꝑseuerare non possent. manerent sius¬
lent: nec deus ineis oꝑaretur ut ue¬
lent: inter tot et cantas temptatiors
infirmitate sua uoluntas ipsa suc¬
beret: et ideo ꝑseuerare non posser
quia deficientes infirmitate nec uisi
aut non ita uellent infirmitate isi¬
tatis ut possent. Subuentum ẽiqt̾
infirmitati uoluntatis humane
dina gr̃a indeclinabilit̃ et insup¬
bilit̾ ageretur.: et ideo quamuis i¬
ma non camen deficeret: neq ad tra¬

Expanded text:
ipsa perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine perseverandi eis et possibilitas et voluntaquippe Spiritu sancto accenditur voluntas eorum, ut ideo possint, quia sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat ipsis relinqueretur voluntas sua, ut in adjutorio Dei sine quo perseverare non possent, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et ideo perseverare non possent, quia deficientes infirmitate nec vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent. Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indeclinabiliter et inseparabiliter ageretur; et ideo, quamvis infirma, non tamen deficeret, neque adver
Abbreviated transcription (Latin):
quod gratia saluatoris accepit. Hoc
aut̃ apłicum cestimonium tam ma¬
gnum est. ut beatus cyprianus ad
cyrinum scribens. ipsum subiecerit
illi titulo in quo ait. in nullo ẽẽ glo¬
riandum: quando nr̃m nichil sit.
Quiciumq ergo ab illa ouginali dãp¬
natione ista diuine gratiẽ largitate
discreti sunt: non est dubium quod et
procuratur eis audiendum euangeliũ:
et cum audiunt credunt: et in fide q̃
ꝑ dilectionem oꝑatur: usq in finem ꝑ¬
seuerant: et si quando ex orbitant cor¬
repti emendantur: et quidam eorum
et si abhominib non corripiantur. in
uiam quam reliquerant rede unt: et
nonnulli accepta gratia in qualibet
etate periculis huius uite. mortis celeri¬
tate subtrahuntur. Hec enum omnia
oꝑatur in eis qui uasa miscd̃ie oꝑatus
est eos: qui et elegit eos in filio suo ance¬
inundi constitutionem. ꝑ electionem
gratie. Si aut̃ gratia. lam non ex oꝑib.
Alioquin gracia iam non est gratia.

Expanded text:
quod gratia Salvatoris accepit. Hoc quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit . 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur , usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui et elegit eos in Filio suo, ante constitutionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
les. Ac ꝑ hoc et qui euangelium non
audierunt et qui eo audito in melius
commucati ꝑseuerantiam non acce¬
perunt. et qui euangelio audito ue¬
nire ad xp̃m hoc est in eum credere
noluerunt: qm̃ ipse dixit nemo ue¬
nit ad me nisi ei datum fuerit a
patre meo. et qui ꝑ etatem paruulã
nec credere potuerunt sed ab origina¬
li noxa solo possent lauacro regene¬
rationis absolui. quo tamen non ac¬
cepto mortui perierunt:non sunt
ab illa consparsione discreti quam
constat ẽẽ dampnatam: euntib om¬
nib ex uno in condempnacionem.
discernuntur aut̃ non meritis suis
sed ꝑ gr̃am mediatoris hoc est in san¬
guine secundi adam: iustificati gra¬
ti. Itaq cum audius quis enim te
discernit. quid aut̃ habes quod non
accepisti. si aut̃ et accepisti quid glo¬
riaris quasi non acceperis: ab illa
ꝑditionis massa que facta est ꝑ pri¬
mum adam. debemus intelligere
neminem posse discerni. nisi quod
hoc bonum habet quisquis habet.

Expanded text:
les. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non les. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et si nichil eis correptio profuerit. sed
inuita ꝑdita usq ad morcem ꝑseuera¬
uerint: etiam duuna ineternutm
dampnatione sunt digni. Nec se excu¬
sabunt dicentes sicut modo dicunt
quare corripimur: ita cunc quare
dampnamur:quandoquidem ut ex
bono reuerteremur ad malum: ꝑseue¬
rantiam non accepius qua ꝑma¬
neremus in bono. Hullomodo hac ex¬
cusatione a iusta dampnatione se li¬
berabunt. Si enim sicut ueritas loqͥ¬
tur nemo liberatur a dampnatioe
ihu. et tamen ab hac dampnatione
non se liberabunt qui poterunt dice¬
renon se audisse euangelium xp̃i. cũ
fides ex auditu sit. quancominus se
liberabunt qui dicturi sunt. ꝑseue¬
ranciam non accepimus: Iustior enĩ
iudetur excusatio dicentium. non
accepimus audientiam: quam dicẽ¬
tium non accepimus ꝑseuerantiam:
qm̃ pocest dici homini in eo quod au¬
dieras et tenueras in eo ꝑseuerares si
uelles: nullomodo aut̃ dici potest
id quod non audieras crederes si uel¬

Expanded text:
et si nihil eis correptio profuerit, sed et si nihil eis correptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ita tunc, Quare damnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut veritas loquitur, nemo liberatur a damnatione em Jesu Christi; et tamen ab hac damnatione non se liberabunt qui poterunt dicere, non se audisse Evangelium Christi, cum fides ex auditu sit : quanto minus se liberabunt qui dicturi sunt, Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest dici, Homo, in eo quod audieras et tenueras, in eo perseverares si velles; nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si vel
Abbreviated transcription (Latin):
lauacrum regenerationis effectum
sit: quare quotidie a fidelib poscũ
nisi ut in eo quod factum est in nob̾
ꝑseueretur a nobis: Nam et beatu
Cyprianus hoc sic intelligit. Exponꝰ
quippe eandem orationem. dicumꝰ
inquit sanccificetur nomen tuuil
non quod optemus deo ut sanctiis¬
tur orationib nr̃is: sed quod pecar
a deo ut nomen eius scificet᷑ in no
seterum a quo deus sanctificatur: qui
ipse sanctificat: Sed quia ipse dixit scĩ
et rogamus ut qui in baptismo sanc
ueremus. Ecce gloriosissimus martyr
hoc sentit quod in his uerbis quotidie
fideles xp̃i petunt: ut ꝑseuerent in
eo quod ẽẽ ceperunt. Nullo aut̃ dubi¬
tante quisquis adño ut in bono perse¬
ueret precatur: donum eius ẽẽ. talẽ
ita sint: corripimus camen eos iusteq
corripimus. qui cum bene uiuerent
non in eo ꝑseuerauerunt. Ex bona qͥp¬
pe in malam uitam sua uoluntate
mutati sunt: et ideo corripiuntur.

Expanded text:
lavacrum regenerationis effectum lavacrum regenerationis effectum sit, quare quotidie a fidelibus poscitur, nisi ut in eo quod factum est in nobis, perseveretur a nobis? Nam et beatus Cyprianus hoc sic intelligit: exponens quippe eamdem orationem, « Dicimus, » inquit, « Sanctificetur nomen tuum; non quod optemus Deo, ut sanctificetur orationibus nostris; sed quod petamus a Deo, ut nomen ejus sanctificetur in nobis. Caeterum a quo Deus sanctificatur, qui ipse sanctificat? Sed quia ipse dixit, Sancet rogamus, ut qui in Baptismo sanct perseveremus. » Ecce gloriosissimus Martyr hoc sentit, quod in his verbis quotidie fideles Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem dubitante, quisquis a Domino ut in bono perseveret precatur, donum ejus esse talem pita sint, corripimus tamen eos; justeque corripimus, qui cum bene viverent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malam vitam sua voluntate mutati sunt: et ideo correptione ;
Abbreviated transcription (Latin):
stabant. Nec aliud oramus cum ora¬
mus ut qui staat stet: nisiut ꝑseue¬
ret. Item udas apłs cum dicit ei aũ
qui potens est uos conseruare sine os¬
fensione. et consticuere ante consix¬
tum glorie sue inmaculatos in bue
noune aꝑcissume ostendit donu
dei ẽẽ in bono ꝑseuerare usq in fin
Quid enim aliud donat qui conses¬
uat sine offensione ut constituat an¬
te conspectum gloriȩ suȩ inmaculi¬
tos in leticia. nisi ꝑseuerantiã bonã
Quid est etiam quod in apłorum acd
legimus: audientes aut̃ gentes gauise
sunt. et exceꝑunt uerbum dei. et al¬
diderunt quotquot erant ordinat
in uitam eternam: Quis in eternõ
uicam pocuit ordinari nisi ꝑseuen¬
tie dono: quandoquidem qui ꝑle¬
uerauerit usq in finem hic saluus
erit: Qua salute nisi eterna: Cumi
in oratione dñica deo patri dicri
scificetur nomen tuum: quid ali
dicimus quam ut nomen eius sal¬
tificetur innobis: Quod cum iamp

Expanded text:
stabant. Nec aliud oramus, cum orastabant. Nec aliud oramus, cum oramus, ut qui stat, stet, nisi ut perseveret. Item Judas apostolus, cum dicit, Ei autem qui potens est conservare vos sine offensione, et constituere ante conspectum gloriae suae immacnonne apertissime ostendit donum Dei esse, in bono perseverare usque in finem? Quid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordinari, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per
Abbreviated transcription (Latin):
faciatis mali: proculdubio ꝑseueran¬
tiam eis orat ad deum. Neq enun ni¬
chil malum facit qui bonum dese¬
rit: et a quo declinare non debet in¬
clinatur in malum non ꝑseuerans
inbono. Illo etiam in loco ubi dicit
gratias ago deo meo in omni memo¬
ria ur̃i semꝑ in omni prece mea pro
omnib uobis. cum gaudio depreca¬
tionem faciens suꝑ cominunione ur̃a
in euangelio. apruna die usq nunc:
confidens hoc ipsum qm̃ qui cepit
in uobis opus bonum ꝑficiet usq in
diem. xp̃i. iħu. quid aliud eis quam
ꝑseuerantiam in bono usq in fineo
de dei miseratione promutit: Item¬
q ubi dicit salutat uos epafras qui¬
⁊ ex uobis est seruus xp̃i iħu. semꝑ cer¬
tans pro uobis inorationib. ut stetis
ꝑfecti et plem in omni uoluntate
der: quid est ut stetis nisi ut ꝑseueretis
Unde clictum est᷑ diabolo in ueritate
non stecit. quia fuit ibi sed non per¬
mansit. Nam utiq isti in fide iam

Expanded text:
faciatis mali ; procul dubio perseveranfaciatis mali ; procul dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. Illo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens, super communione vestra in Evangelio a prima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quoniam qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu : quid aliud eis quam perseverantiam in bono usque in finem, de Dei miseratione promittit? Itemque ubi dicit, Salutat vos Epaphras, qui ex vobis est servus Christi Jesu, semper certans pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti et pleni in omni voluntate Dei : quid est, ut stetis, nisi, Ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo, In veritate non stetit : quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam
Abbreviated transcription (Latin):
ti: qm hoc sic habet ut non acceperit:
Ad hec nos negare quidem non possu¬
mus etiam ꝑseuerantiam inbono pro¬
ficientem usq in finem. magnum eẽ
clei munus: nec ẽẽ nisi ab illo de quo
scriptum est. omne datum optunum
non ideo est eius qui non ꝑseuerauerit
negligenda correptio. ne forte det illis
deus penitentiam et resipiscant de di¬
aboli laqueis. Correptionis quippe u¬
tilitati hanc sententiam subiunxit
apłs dicens sicut supra cominemora¬
ui: cum modestia corripientem diuer¬
sa sencientes nequando det illis deus
penitentiam. Nam si dixerimus istã
ꝑseuerantiam tam laudabilem tã¬
q felicem. sic ẽẽ hominis ut non sit ei¬
ex deo: illud primitus eu acuamus
quod ait dñs petro. rogaui prote ne
deficiat fides tua. Quid enim rogauit
nisi ꝑseuerantiam usq in finem: Que
profecto si ab homine homini ẽẽt: a
deo poscenda non eẽt. deinde cum di¬
cat apłs oramus aũt ad deum ne qͥd

Expanded text:
ti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » ti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem usque in finem, magnum esse Dei munus: nec esse nisi ab illo de quo scriptum est, Omne datum optimum,non ideo est ejus qui non perseveraverit, negligenda correptio, ne forte det illi Deus poenitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis. Correptionis quippe utilitati hanc sententiam subjunxit Apostolus, dicens, sicut supra commemoravi: Cum modestia corripientem diversa sentientes, nequando det illis Deus poenitentiam . Nam si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dominus Petro, Ego rogavi pro te, ne deficiat fides tua . Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non esset. Deinde cum dicit Apostolus, Oramus autem ad Deum, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
quod accepit iam gratia dei. Suo enĩ¬
in malum libero amisit arbitrio. Qui
si correptione compunctus salubriter
ingemit: et ad similia bona opera uel
etiam meliora reuertitur. nempe hic
aꝑtissime utilitas correptionis apparet.
Sed ꝑ hominem correptio siue ex carita¬
te sit siue non fit: tamen ut correptio
prosit. non nisi ꝑdeum fit. An adhuc
et iste nolens corripi potest dicere quid
ego feci qui non accepi: quem constat
accepisse et sua culpa quod acceperat
amisisse: Possum inquit possum om̃i¬
no quando me arguit quod ex bona
uita in malam mea. uoluntate lapsus
sim: dicere adhuc. Quid ego feci qui
non accepi: Accepi enun fidem quȩ ꝑ
dilectionem oꝑatur: sed in illa usq u
finem ꝑseuerantiam non accepi. An
quisquam dicere audebit istam ꝑseue¬
rantiam non ẽẽ donum dei: et hoc tã
magnum bonum ita esse nr̃m. ut qͥs¬
quis id habuerit non ei possit apłs dice¬
re quid enim habes quod non accepis¬

Expanded text:
quia acceptam gratiam Dei suo quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio. Qui si correptione compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona opera vel etiam meliora revertitur; nempe hic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi per Deum fit. 10. An adhuc et iste nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepis
Abbreviated transcription (Latin):
exreccitudine in qua eum deus primi¬
tus fecit. sua mala uoluntate deciders
prauus effectus est. An uero ideo pra¬
uitas ista corripiencla non est. in hoĩe:
quia non eius ꝓpria qui corripitur.
sed communis est omnib: Immo uero
corripiatur et in singulis. quod est om¬
nium.Non enim ꝓpterea cuiusquam
non est: quod ab ea nullus unmunis ẽ.
leccata quidem ista originalia ideo
dicuntur aliena. quod ea singuli de
parentib trahunt: sed non sine causa
dicuntur et nr̃a: quia in illo uno om¬
inessicut dicit apłs peccauerunt. Cor¬
ripiatur ergo origo dampnabilis:
ut ex dolore correptionis uoluntas rege¬
neracionis oriatur. si tamen qui corripi¬
tur filius est repromissionis: ut strepitu
correptionis forinsecus insonante ac fla¬
gellante: deus in illo intrinsecus occul¬
ta inspiratione oꝑetur et uelle. Si aũt
iam regeneratus et iustificatus in ma¬
lam uitam sua uoluntate relabitur:
certe iste non pocest dicere non accepi:

Expanded text:
ex rectitudine, in qua eum Deus primiex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis forinsecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere, Non accepi:
Abbreviated transcription (Latin):
et unumerabilib modis uocentus
ut riformentur: absit ut dicamus iudi¬
quiunt ait. Quis enim. te discernit:
Quid aut̃ habes quod non accepisti: Si
aut̃ et accepisti quid gloriaris quasi
non acceperis: Cur ergo corripimuf.
arguimur. reprehendunur. accusam᷑:
Quid facimus qui non accepimus: Qui
hec dicunt extra culpam se uideri uo¬
lunt. in hoc quod non obediunt deo:
quia utiq ipsa obedientia munus
eius est que necesse est ut sit in eo cui
caritas in est. quȩ sine dubio ex deo
est. et dat eam p̾ater filiis suis. Hanc
inquiunt non accepimus. Quid itaq
corripimur quasi nos eam dare nob̃
possimus: et nr̃o arbitrio dare nolunꝰ:
Nec attendunt si non dum regenera¬
ti sunt primam ẽe causam cur ob¬
iurgati quod sint in obedientes deo
sibi debeant displicere: quia fecit
deus hominem rectum ab inicio crea
ture humane. et non est iniquitas apd̃
deum: ac ꝑ hoc prima prauitas qua
deonon obeditur ab homine est: qui

Expanded text:
et innumerabilibus modis vocentur et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut dicamus judiquiunt, « ait, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quid nobis molestus es ut abste ac¬
piamus atq discamus. quod tu non
ab homine accepisti neq didicistr p¬
tens est entm et ille qui cibi dedie su
et nobis dare quomodo tibi. Porro si
hoc non audent dicere. sed patiuntir
nem homini dari: concecdant etiam¬
etiam corripi se debere a prepositis si¬
is a quib xp̃iana gratia predicatui
quamius non negetur deus posse qu
uelit etiam nullo homine corripien¬
te corrigere: et ad dolorem salubren
penitentie. occultissima et potentis¬
ma medicine sue pocestate ꝑduce
Et sicut non est ab oratione cessan
pro eis quos corrigi uolumus. etiam
nullo hominum orante pro petrod¬
minus respexit eum. et fecit eum si¬
um flere peccatum: ita non est negli¬
genda correptio. quamius deus qui
uoluerit etiam non correptos faciti
correctos. Tunc aut̃ correptione ꝓficl
homo: cum miseretur atq adiuull
qui facit quos uoluerit etiam sine
correptione proficere. Sed quare il
sic illi aliter atq alii aliter diuen

Expanded text:
Quid nobis molestus es, ut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur nem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis
Abbreviated transcription (Latin):
pro peccatorum diuersitate salubrit
adhibetur: et tunc est salubris quan¬
dosuꝑnus medicus respicit. Non enio
aliquid ꝓficit: nisi cum facit ut pec¬
cati sui quemq peniceat. Et quis hoc
dat nisi qui respexit apłm petrum
negantem: et fecit flentem: Unde ⁊
paulus apłs postea quam dixit cum
modestia corripiendos ẽẽ. diuersa sen¬
tientes: protinus addidit. Nequando
det eis deus penitentiam ad cognoscẽ¬
dam ueritatẽ: et resipiscant a diaboli
laqueis. Cur aũt hii qui corripi nolt̃.
dicunt tantum precipite michi et
ora prome ut quod precipis faciam:
Cur non pocius scdm suum prauum
sensum et ista duo respuunt. et di¬
nim hominum orasse ostendicur pro
petro ut daret ei deus penitentiam:
qua se negasse dñm fleuit: Quis homi¬
num paulum diuinis preceptis ad fi¬
dem xp̃ianam ꝑtinentib eruduic:
Cum ergo audiretur predicans euã¬
gelium. et dicens. notum. enim uobis
facio fratres euangłium quod euan¬

Expanded text:
pro peccatorum diversitate salubriter pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista duo respuunt, et dinim hominum ostenditur orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium quod evan