comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saxis. in hospitalis est: ce nullis sinibus
portuosa. Dicitur autem. icarum creten-¬
sem. ibi naufragio interisse: ee de ex itu
hominis impositum nom̃ loco. Naxon
insula adionisio dicta. quasi dianaron.
quod fertilitate uitium uincat cȩteras:
est autem adelo.xce.uiii. milia passu¬
um separata: exqua olim ioues fertur
aduersus titanas fuisse ꝓfectus. Melos¬
insula ex numero cicladum una. om̃i¬
um insularum rotundissima: unde
& nuncupata: historia dicit. ex iasone
natum fuisse filomenũ ce plutũ ex phi¬
lemeno pareantam genitum: qͥ de suo
nomine paron insulam &e oppidum
appellauit. Prius autem minoia. de
mor candidissimum: qđ parium di¬
cunt. Mittit & sardum lapidem.
marboribus quoq prȩciosiorem. & inter
gemmas uilissimum. Cion insula sira lin¬
gua appellatur: eo quod ibi maxtis gig¬
nitur: siri enim masticen. cio uocant. Sa¬
mo insula est ĩmari egeo. ubi nata .ẽ. iuno:
exqua fuit sibilla samia. ce pitagoras sa¬

Expanded text:
saxis inhospitalis est, et nullis sinibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem ibi naufragio interisse, et de exitu hominis inpositum nomen loco. Naxos insula a Dionysio dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat ceteras. Est autem a Delo decem et octo milia passuum separata, ex qua olim Iovis fertur adversus Titanas fuisse insula ex numero Cycladum, una omnium insularum rotundissima, unde et nuncupata. Histonatum fuisse Philomelum et Plutum, ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum appellavit: prius autem Minoia, deimor candidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardam lapidem marmoribus quidem praestantiorem, et inter gemmas vilissimum. Chios insula Syra lingua appellatur eo quod ibi mastix gignitur; Syri enim masticem 'chio' vocant. Samos insula est in mari Aegeo, ubi nata est Iuno; ex qua fuit Sibylla Samia et Pythagoras Sa
Abbreviated transcription (Latin):
centum numero in eadem insula colõsi
minores. lenedos insula una excicladib
a septemtrione sita. inqua olim ciuitas.
atenne quodam condita est: unde & no¬
men urbis illius uel potiꝰ insule fuit. Nã ten¬
nes iste infamatus quod cum nouerca
sua concubuisset. & fugiens in hanc in¬
sulam. uacuam cultorib optinuit: unde
&r tenedos dicta est: sic cicero tenen ipsum.
cuius ex nomine tenedos nominatum.
Carpatos insula una excicdadibus. ame¬
ridiȩ posita contra egiptum. aqua carpa-¬
tium mare appellatum est: uocata ꝓpt
celerem fructuum maturitatẽ: ẽ. enim
int̾ egiptum & rodum: ex hac insula di-¬
cuntur & carpatiȩ naues. magnȩ cr spa-¬
tiose. Citerea in sula una exticladibus apar¬
te occidua sita: cuius porphiris antea
nomen fuit. Citerea autem uocata. quod
ibi uenus sit orta. Incaria insula una
decicladibus: quȩ icario mari nom̃ dedit.
Hec inter samũ &e micon ũ ꝓcurrentibus

Expanded text:
centum numero in eadem insula colossi centum numero in eadem insula colossi minores. Tenedos insula, una ex Cycladibus, ad septentrionem sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est, unde et nomen urbis illius, vel potius insulae fuit. Nam Tenes iste infamatus, quod cum noverca sua concubuisset, et fugiens in hanc insulam, vacuam cultoribus obtinuit, unde et Tenedos dicta est. Sic Cicero: Tenent ipsum cujus ex nomine Tenedos nominatur. Carpathos insula, una ex Cycladibus, a meridie posita in Aegyptum, a qua Carpatcelerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et carpasiae naves, magnae et spatiosae. Cytherea insula una ex Cycladibus a parte occidua sita, cuius Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata quod ibi Venus sit orta. Icaria insula una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum et Myconum procurrentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt autem om̃s numero quinquagin¬
ta tres: tenentes aseptemtrione in meridi-¬
em milia quingenta: aboriente inocca¬
sum milia ducenta metropolis eorum ro¬
dos. Delos insula inmedio ciladum sita:
&e dicta delos fertur quod post diluurũ
quod ogii temꝑibus notatur. cum orbẽ
multis m̃sib ꝯtinua nox inumbrasset:
ante om̃s t̾ras radiis solis illuminata. ẽ.
sortitaq exeo nomen. quod pͥma mani-¬
festata fuisset uisib Nam delon greci ma-¬
nifestum dicunt: ipsa est ce ortigia. eo
quod primum ibi uise sunt coturnices
aues: quas greci ortigias uocant. In hac
insula. latona enixa est aꝑpollinem. ce di¬
anam: delos autem &r ciuitas dr. ce insu-¬
la. Rodos insula cicladum prima abo¬
riente: inqua rosȩ capitulum dicit᷑ esse
inuentum dum ibi ciuitas conderetur:
ex quo ce urbs oe insula rodos est appellata.
Inhac urbe solis colõsus fuit aereus .lxxx.
cubitorum altitudine: fuerunt ce alii

Expanded text:
Sunt autem omnes numero quinquaginSunt autem omnes numero quinquaginta tres, tenentes a Septentrione in Meridiem millia quingenta: ab Oriente in Occasum millia ducenta: metropolis earum Rhodus. 21. Delos insula, in medio Cycladum sita. Et dicta Delos fertur, quod post diluvium quod Ogygii temporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radiis solis illuminata est, sortitaque ex eo nomen, quod prima manifestata fuisset visibus. Nam δῆλον Graeci manifestum dicunt. Ipsa est et Ortygia, eo quod primum ibi visaves, quas Graeci ortygas vocant. In hac insula Latona enixa est Apollinem et Dianam. Delos autem et civitas dicitur et insula. Rhodos insula Cycladum prima ab oriente, in qua rosae capitulum dicitur esse inventum dum ibi civitas conderetur: ex quo urbs et insula Rhodos est appellata. In hac urbe solis Colossus fuit aereus, septuaginta cubitorum altitudine: fuerunt et alii
Abbreviated transcription (Latin):
& lapidem qͥ ideus dactilus dicitur:
huius autem uocabulũ est inter sirum
&e hebreum. Abidos insula ineuropa suꝑ
ellespontum posita. angusto ce ꝑiculoso
mari separata: &e abidos grecȩ dicta qđ
sit introitus ellespontimaris: in quo
xerses pontem ex nauibus fecit: ce ingre¬
ciam transiit. Coos insula adiacens ꝓ¬
uintiȩ atticȩ. in qua hipoirates medit᷑
natus est: quȩ ut uarro testis est arte
lanificii. prima inornamento feminarõ
inclaruit: hec autem interp̃tatur excus-¬
sio. uł prestolatio. Ciclades insulȩ antiqͥ¬
tus gretie fuerunt: quas inde cicladãs au¬
tumant dictas: qđ licet spaciis longio¬
ribus adelo ꝓiectȩ. in orbem tam̃ cͥca delũ
fite sint: nã orbem cidon greciloquunt᷑.
Quidam uero non quod in orbem digestȩ.
sed ꝓpt̾ scopulos. qui circa eandem sunt.
dictas putant ciclades: hȩ in ellesponto
inter ȩgeum &e maleum mare constitu¬
te: Circumdant᷑ &e iam pelago mirteo.

Expanded text:
et lapidem, qui idaeus dactylus dicitur. et lapidem, qui idaeus dactylus dicitur. Hujus autem vocabulum est inter Syrum et Hebraeum. Abydos insula in Europa super Hellespontum posita, angusto et periculoso mari separata, et Abydos Graece dicta, quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. Coos insula adjacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est, quae ut Varro testis est arte lanificii prima in ornamento feminarum inclaruit. Haec autem interpretatur excussio, vel praestolatio. Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cycladas autumant dictas, quod spatiis longioribus a Delo projectsitae sint. Nam orbem κύκλον Graii loquuntur. Quidam vero non quod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eamdem sunt, dictas putant Cyclades. 20. Hae in Hellesponto inter Aegaeum, et Maleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo.
Abbreviated transcription (Latin):
cie insula pars est. iungens contra pelonen¬
sem: hec pͥmum a temꝑie celi maccaronne¬
son appellata est: deide creta dicta acre¬
to quodam indigena: quem aunt unũ
cretarum fuisse: a quib iuppiter ibi abs¬
conditus est ee enutritus. Est autem in¬
sula gr̃ȩ inter ortum or occasum longissi¬
mo tractu porrecta. aseptemtrione gre¬
ciȩ estibus. ab austro egiptiis undis ꝑfu¬
sa: fuit autem quondam centum urbibꝰ
nobilis: unde &r hec centapolis dicta est.
Prima &e iam remis oe sagittis claruit:
pͥma litteris iura finxit: equestres tur¬
mas prima docuit: studiũ musicũ ab-
ideis dactilis in ea ceptum: capris copiosa:
ceruos. lupos. & uulpes. aliaq ferarum
noxia. nusquã gignit. Serpens nulla
ibi: nulla noctua: & sunueniatur. statim
emoritur: larga est autem uitib oe arbo¬
rib. Dittamnus herba increta nascitur.
& alimos. quȩ admorsa. diurnam famem
ꝓhibet. Spalangoᷤ aut̃ uenenatos gignit:

Expanded text:
ciae insula pars est vergens in Peloponciae insula pars est vergens in Peloponnesum. Haec primum a temperie coeli Macaronesum appellata est: deinde Creta dicta a Crete quodam indigena, quem aiunt unum Curetum fuisse, a quibus Jupiter ibi absconditus est et enutritus. Est autem insula Graeciae inter ortum et occasum longissimo tractu porrecta, a septentrione Graeciae aestibus, ab austro Aegyptiis undis sa. Fuit autem quondam centum urbibus nobilis; unde et Hecatompolis dicta est. Prima etiam remis et sagittis claruit, prima litteris iura finxit, equestres turmas prima docuit; studium musicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum. Capris copiosa, cervos eget; lupos et vulpes aliaque ferarum noxia nusquam gignit; serpens nulla ibi, nulla noctua, et si inveniatur, statim emoritur. Larga est autem vitibus et arboribus: dictamnoso herba in Creta nascitur et alimos, quprohibet, phalangos autem venenatos gignit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut pleriq eas auream suꝑficiem ce argen¬
team habere ꝓdiderint: unde ce uocabu¬
la sortite sunt. Lay bana insula indie
subiacens adeurum. ex quo oceanus in¬
dicus incipit: patens in longitudine oc
tudine sexcenta uiginti quinq milibus
stadiorum. scmn ditur amni inter fluo:
tota margaritis repleta. & geminis: Pars
eius bestiis ce elefantib repleta est. partẽ
uero homines tenent. In hac insula clict
inuno anno duas esse estates. & duas
hiemes: &e bis florib uernare locũ. Utilis
ĩsula indie: uirens om̃i tempore folii huc¬
usq oceani insule. Item insule que inelles¬
ponto usq adgades: in mari magno sunt¬
constitute. Crpxus insula a ciuuitate cipro
quȩ inea est nomen accepit. ipsa est ce pa¬
fon ueneri consecrata. Incarpatio mari
uicina austro. famosa quondam diuitiis
& maxime aeris: ibi enim prima huius
metalli inuentio ce utilitas fuit: hȩc aũt
interpretatur tristis aut meror. Creta gre-¬

Expanded text:
ut plerique eas auream superficiem et argenut plerique eas auream superficiem et argenteam habere la sortitae sunt. Taprobane insula Indiae subiacens ad Eurum, ex qua Oceanus Indicus incipit, patens in longitudine octtudine sescenta viginti quinque milia stadiorum. Scinditur amni interfluo; tota margaritis repleta et gemmis: pars eius bestiis et elephantis repleta est, partem vero homines tenent. In hac insula dicunt in uno anno duas esse aestates et duas hiemes, et bis floribus vernare locum. Tiles insula Indiae, virens omni tempore folia. Hucusque Oceani insulae. Item insulae quae Hellesponto usqconstitutae. Cyprus insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit: ipsa est Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro, famosa quondam divitiis, et maxime aeris: ibi enim prima hujus metalli inventio et utilitas fuit. Haec autem interpretatur tristis aut moeror. Creta Grae
Abbreviated transcription (Latin):
uestiuntur: adherbarum uicem messis ce
olus uulgo: Unde gentilium error et
secularium carmina poetarum. ꝓpter
sol fȩcunditatem easdem esse paradisum
putauerunt. Sitȩ sunt autem ĩ occeano
&r inter se interiectio mari discretȩ. Gorgo¬
des insulȩ ocͤeani. obuersȩ ꝓmunctorio. qͦ
uocatur esꝑacerus: quas in coluerunt
gorgones femine. alitum ꝑnicitate ir¬
suto &e asꝑo corpore. ce ex his insule cogno¬
minatȩ. Distant autem acontinenti tͣra.
bidui naingatione. Esperidum in sule uo¬
cate acuuitate esꝑide: quȩ fuit infine mau¬
ritanie. Sunt enim ultra gorgodes sitȩ
sub athlanteum litus. inter intimos ma¬
ris sinus: inquarum ortis fingunt fabu¬
le draconem ꝑiugilem aurea mala ser¬
uantem. Fertur enim ibi.eẽ. mare estua¬
rium: adõsinuo sis lateribus tortuosũ:
ut uisentib ꝓcul. lapsus angueos imite¬
tur. Chrise &e argirȩ insulȩ mindico occe¬
ano sitȩ: adeo fȩuuindȩ copia metallors:

Expanded text:
vestiuntur; ad herbarum vicem messis et vestiuntur; ad herbarum vicem messis et holus vulgo est. Unde gentilium error et aecularium carmina poetarum propter soli fecunditatem easdem esse Paradisum putaverunt. Sitae sunt autem in Oceano et inter se interiectdes, insulae Oceani, obversae promontorio quod vocatur Hesperuceras, quas incoluerunt Gorgones, feminae alitum pernicitate, hirsuto et aspero corpore, et ex his insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui navigatione. Hesperidum insulae vocatae a civitate Hesperide, quae fuit in fine Mauritaniae. Sunt ultra Gorgadis sitae sub Atlanticum littus in intimis maris sinibus, in quarum hortis fingunt fabulae draconem pervigilem aurea mala servantem: fertur enim esse mare aestuarium, adeo undosis lateribus tortuosum, ut visentibus procul lapsus anguis imitetur. Chryse et Argyre insulae in Indico oceano sitae, adeo fecundae copia metallorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes priores. iberiam ce cantabricum oce¬
anum intendunt: unde &e iberna dictaẽ.
S̾co tia autem. qdđ abscothorum gentib
colitur appellata. illic nulla anguis. auis
rara: apis nulla. adeo ut aduectos inde
pulueres seulapillos. siquis alibi sparse¬
rit inter aluearia examina fauos deseran.
Gadis insula infine betice ꝓuinciȩ sita:
quȩ diriit europam ab affricd inqua
hercuhis colũnȩ uisuntur. &e unde
tir reni maris faucibus oceam aestus
immittitur. Est autem a continenti
t̾ra centum uiginti passib diuisa. qͣm
yrii arubro ꝓfecti mare occupantes. inlin-¬
gua sua gadis. idẽ. septum nominauert̃:
ꝓeo quod circumsepta fit mari. Nascit᷑
mea arbor similis palmȩ: curus gummi
infectum uitrum. cerauniam gẽmam red-¬
dit. Fortunatarum insulȩ. uocabulo suo
significant omia ferre bona: quasi felices.
&e beate fructuum ubertate. Suapte eñi
natura p̃ciosarum poma siluarum par-¬
turiunt: fortuitis uitib iuga collium

Expanded text:
tes priores Iberiam, et Cantabricum ocetes priores Iberiam, et Cantabricum oceanum intendunt. Unde et Hibernia dicta. Scotia autem, quod a Scotorum gentibus colitur, appellata. Illic nullus anguis, avis rara, apis nulla; adeo ut advectos inde pulveres, seu lapillos, si quis alibi sparserit inter alvearia, examina favos deserant. 7. Gades, insula in fine Baeticae provinciae sita, quae dirimit Europam ab Africa, in qua Herculis columnae visuntur, et unde Tyrrheni maris faucibus Oceani aestus immittitur. Est autem a continenti terra centum viginti passibus divisa. Quam Tyrii a rubro gua sua Gadir, id est septam, nominaverunt, pro eo quod circumsepta sit mari. Nascitur in ea arbor similis palmae, cuius gummis infectum vitrum ceraunium gemmam reddit. Fortunatarum insulae vocabulo suo significant omnia ferre bona, quasi felices et beatae fructuum ubertate. Sua enim aptae natura pretiosarum poma silvarum parturiunt; fortuitis vitibus iuga collium
Abbreviated transcription (Latin):
pame sita. est: circuitus eius quadragi¬
es octies. septuaginta quinq milia. mł¬
ta ce magna flumina inea: fontes ca¬
lidi: metalloꝵ larga. & uaria copia.
gagates lapis ibi plurimꝰ. ce margari-¬
te. Tanatos insula oceam freto galliȩ a¬
&e gleba ub̃i. Dicta autem tanatos amor¬
te serpentium: quosdum ipsa nesciat.
asportata inde t̾ra quo qͦ gentium ue¬
cta sit. angues ilico ꝑimit. lili ultima in¬
sula oceam in septemtrionalem ce occiden-¬
talem plagam. ultra britanniam. asole
nomen habens: quia inea estiuum solsti¬
cium sol facit: sunt qui dicunt. quod nullꝰ
ultra eam dies est: unde &r pigrum & con
cretum est eius mare. Orcades insulȩ occe¬
ani intra brittanniam posite. numero tri-¬
ginta tres: quarum uraginti desertȩ sunt.
tredecim coluntur. Scoti a eadem ce iber¬
nia. ꝓxima brittannie insula: spacio ter¬
rarum angustior: sed situ fecundior. Hȩc
ab affrico inborẽm porrigitur. cuius par¬

Expanded text:
paniae sita est. Circuitus ejus quadragipaniae sita est. Circuitus ejus quadragies octies septuaginta quinque millia. Multa et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia, gagates lapis ibi plurimus, et margaritae. Thanatos insula Oceaet gleba uberi. Dicta autem Tanatos a morte serpentum, quos dum ipsa nesciat, asportata inde terra quoquo gentium vecta sit, angues ilico perimit. Thyle ultima insula Oceani inter septentrionalem et occidentalem plagam ultra Brnomen habens, quia in ea aestivum solstitium sol facit, ut quidam dicunt, et nullus ultra eam dies est, unde et pigrum et ccretum est ejus mare. 5. Orchades, insulae Oceani, ultra Britanniam positae numero triginta tres, quarum viginti desertae sunt, tredecim coluntur. 6. Scotia, eadem et Hibernia proxima Britanniae insula, spatio terrarum angustior, sed situ fecundior: haec ab Africo in Boream porrigitur, cujus par
Abbreviated transcription (Latin):
sulȩ ꝓpriis nominib no tate: sed pau¬
cis locis inscripturis sacris edrum nomi¬
na posita repperiuntur. Ideo ñ credimꝰ
in hoc oꝑe necessarium esse earum noia¬
cam constat repperiri posse. At tam̃
quarundam earum hic ethimologias
scd̾m maiorum traditionẽ ponere nos¬
ñ piget: quia fotasse lectori gratum est.
si quid inde in hoc opusculo nr̃o reppe¬
rerit dictatum: cum inde habeat mate¬
riam adsp̃iritalem intelligentiam ea-¬
rum significationem transferendi. si ali-¬
cubi ei oportunum uisum fuerit. Chio
insula ante bithiniam: quam aliqui chi-
am dixerunt. Cindus insula contra
asiam. hec interpͣtatur mentis excessus.
Mitilene insula contra asiam. aseptem
trionali: hec interp̃tatur deifirmitate.
siue mandatũ humi litatis. Samotratia
est insula. inpausico sinu. Brittanma occe¬
an insula. inter fusa mari toto orbe diuisa.
a uocabulo suȩ gentis cognominata. Hȩc ad-¬
uersa galliarum parte ad ꝓspectũ his¬

Expanded text:
sulae propriis nominibus vocatae, sed pausulae propriis nominibus vocatae, sed paucis locis in Scripturis sacris eorum nomina posita reperiuntur: ideo non credimus in hoc opere necessarium esse earum na reperire posse. Attamen quarumdam earum hic etymologias secundum majorum traditionem ponere non piget, quia fortasse lectori gratum est, si quid inde in hoc opusculo nos stro reperierit dictatum, cum inde habeat materiam ad spiritalem intelligentiam earum significationem transferendi, si alicubi ei opportunum visum fuerit. Chio insula ante Bithyniam, quam jam aliqui Chiam appellaverunt. Gindus insula contra Asiam: haec interpretatur mentis excessus. Miciliae insula contra Asiam a septimo milliario. Haec interpretatur de infirmitate, sive mandatum humilitatis. Samothracia est insula in Pathmo sinu. Britannia Oceani insula interfuso mari a toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec adversa Galliarum parte ad prospectum His
Abbreviated transcription (Latin):
Nsule dictȩ quod insalo sint. ideꝰ. in mari
positȩ: quȩ implurimis locis sacre scri¬
pturȩ aut eccłas xp̃i signifi-¬
cant. aut specialiter quoslibet
scõs uiros. qui tunduntur fluctibus
ꝑsecutionum. sed ñ destruunt᷑: quia adõ
ꝓteguntur. Nam inpsalterio scriptum
est. dñs regnauit. exultet t̾ra. letentur
insulȩ multe. Regnante itaq dño. ꝑ
totum mundum disposite letantur
ȩccłie: quȩ merito insulis comparantur:
quia mundi fluctib ambite. cutum latͣn¬
tium ꝑsecutionum numerositate tun
duntur. Sed sicut istȩ seuientib flucti¬
bus nesciunt ledi: ita nec sc̃ẽ eccl̃ie. ꝑ se¬
cutionib aduersariorum ꝓbantur
imminui: quin potus illos sua caute¬
la frangunt: qui ineas undosis culmi¬
nibus irruerunt. Et uide quia dicit
multe. non om̃s. ꝓpter hereticas pra¬
uitates: qui erroribus suis eccłarum nom̃
imponunt. Item insula. plebs iudea ut in
erechiele. fili hominis loquere ad habita¬
tores in sulȩ. Sunt quidem plurimȩ in¬

Expanded text:
nsulae dictae, quod in salo sint, id est, in mari positae, quae in plurimis locis sacrae Scripturae aut Ecclesias Christi significant, aut specialiter quoslibet sanctos viros, qui tunduntur fluctibus persecutionum, sed non destruuntur, quia a Deo proteguntur. Nam in psalterio scriptum est: Dominus regnavit, exsultet terra, laetentur insulae multae . Regnante itaque Domino per totum mundum dispositae laetentur Ecclesiae: quae merito insulis comparantur, quia mundi fluctibus ambitae circumlatrantium persecutionum numeduntur. Sed sicut istae saevientibus fluctibus nesciunt laedi, ita nec sanctae Ecclesiae perturbationibus adversariorum probantur imminui; quin potius illos suis cautbus frangunt, qui in eas undosis culminibus irruerunt. Et vide quia dicit multae, non omnes, propter haereticas pravitates, qui erroribus suis Ecclesiarum nomen imponunt. Item insula, plebs Judaea, ut in Ezechiele: Fili hominis, loquere ad habitatores insulae . Sunt quidem plurimae in
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ formaꝵ capacẽ: ex qͣuisibilia hec
elem̃ta formata st̃. Unde ⁊ ex eiꝰ diriuatio¬
ne uocabulũ accepert̾ ylen. latinimat̾iã
appellauert. Ideo qͥa omne informe un-¬
de aliqͥd faciendum ẽ sẽꝑ mat̾ia nuncu-¬
patur:. ꝓinde ⁊ eã poetȩ siluam noĩauert̾
nec incõgrue:qr mat̾iȩ siluarum sunt.¬
Greci autem elem̃ta ictoxa nuncupant.
eo qͦd sibi societatis concordia ⁊ cõmunio¬
ne qdam conueniant. Nam sic ea nat᷑a
liint̾ se qͣdam ratione iunct̃a dicuntur:
ut mͦ originem ab igne repetant usq
ad t̾ram. mͦ a t̾rausq ad ignem:ut ignis
qͥdem in aera densescat aer in aqͣm den¬
setur. aqͣ in t̾ram crassescat: Rursq t̾ra
diluat᷑ in aquam: aqͣ rarescat in aerem:
aer in ignẽ extenuet᷑. Quaꝓpt̾ omnia
elem̃ta oĩb ineẽ: s unumqͦdq eorum
ex eo qͦd ampliꝰ ht̃ accepisse uocabulũ.
Sunt aut̃ diuina ꝓuidentia ꝓpͥis ani
mantib distributa. nam cęlũ angelis.

Expanded text:
m capacem, ex qua visibilia haec elementa formata sunt; unde, et ex ejus derivatione vocabulum acceperunt. Hanc hylen Latini materiam appellaverunt, ideo quia omne informe, unde aliquid faciendum est, semper materia nuncupatur. Proinde et eam poetae silvam nominaverunt. Nec incongrueGraeci autem elementa yctoxa nuncupant: eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sicca inter se naturali quadam ratione juncta dicuntur, ut intro originem ab igne repetentes usque ad terram, intro a terra usque ad ignem: ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat: rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aerem, aer in ignem extenuetur. Quapropter omnia elementa omnibus inesse: sed unumquodque eorum ex eo, quod amplius habet, accepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis minutis distributa. Nam coelum angelis,
Abbreviated transcription (Latin):
ludus ẽ. uelocitatis ac urium
gła: cuiꝰ locus gynnasiũ drͣsubi
exercentur athlete.et cursoꝵ uelo¬
citas ꝯꝓbatur hinc accidit ut om¬
nium ꝓpe artium ex̾cicia gr̃ana¬
ncti erant. ne nudarent᷑ pꝰ relaxato
cingło. repente ꝓstratꝰ ⁊ examinatꝰ
ẽ. quidam cursor: qua re consilii de¬
c̃to arconippo menes ut nudi de in¬
ceps om̃s exercitarent᷑ ꝑmisit. Ex
illo gỹnasnuĩ dictum qd̾ iuuenes nu¬
di ex̾̃cent᷑ incampo: uͥsola tantũ ue¬
recund a oꝑiunt᷑¬

Expanded text:
ludus est velocitatis ac virium gloria. Cujus locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae, et cursorum velocitas comprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnancti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verenda operiunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex duab sororib sunt nati. quasi
consorini. fratrueles autem: materte¬
rȩ filiisunt. Sobrini: consobrinorũ
filii. Patruus fr̃ patͥs est: quasi pat̾ aliꝰ.
Unde & moriente patre: pupillũ pͥor
patruus suscrpit. & qͣsi filium lege
mam diminutiui hab̃e uidet᷑: quia
ab auo uenire monstrat᷑. Amita est
soror patͥs: quasi alia mat̾. Matertera
soror matͥs: quasi alt̾a mat̾. Socer est.
qui filiam dedit. Gener: qui filiam
duxit. Gener autem dictꝰ: qͦd asciscat᷑
ad augendum genꝰ. Socer aut̃ ⁊ socrꝰ:
quod generum uel nurum sibi asso¬
ciant. Uitricꝰ est qui uxorem ex alio
uiro filium aut filiam habentem du¬
xit. Idictꝰ uitricꝰ quasi nouitricus: qͦd
amatre suꝑ ducit᷑ nouus. Priuignus
est. qui ex alio patre natꝰ est: & pͥuignꝰ
dici putat᷑. quasi pͥuigenꝰ quasi priꝰ
genit᷑. Unde & uulgo ante natus dr.
Uocabula a gente hec uident᷑ decli¬
nata: genitor. genitrix. agnati. agna-¬

Expanded text:
aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. Matrueles autem materterae filii sunt. Sobrini, consobrinorum filii. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege mam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris, quasi alia mater. Matertera, soror matris quasi altera mater. Socer, quia filiam dedit. Gener, quia filiam duxit. Gener autem dictus, quod asciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi associat. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit: et dictus vitricus, quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est, qui ex alio patre natus est: et privignus dici putatur, quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo ante natus dicitur. Vocabula haec a gente videntur declinata: genitor genitrix, agnati agnat
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Ne uagari incipiam ꝑ greges
sodalium tuorum. Soror autenut
fr̃. Nam soror ẽ ex eodem semine dicta.
quod sola cum fr̃ib in sorte agnatio¬
nis habeat᷑. Mistice aut̃ sororis noĩe:
sca eccłia uł anima fidelis accipi pͣ.
Unde in cantico canticoꝵ sponsus
ad sponsamdic̃. Quam pulchrȩ st̃
mamimȩ tuȩ soror mea syons a: pul¬
chriora ub̃a tua uino: & odor unguen¬
torum tuoꝵ suꝑ omnia aromata.
In mamimis sci doctores intelliguntur:
ꝓpt̾ consolationem infirmorum ⁊ par¬
uulorum sustentationem qͦ lacte expͥ¬
mitur. In ub̃ib suauitas gr̃e designat᷑
quȩ pulchrior est austeritate legis. In
odore unguentorum: fama suauissima
insinuat᷑ diffuse fidei quȩ ꝑ totum or-¬
bem spargit᷑. Hec qͦq legi uet̾i p̾fertur:
quȩ in sola iudea coangustata diu latebat.
fr̃m filii patrueles dicti: eo qͦd yatres eo¬
rum germanifr̃s int̾ se fuerunt. Con¬
sobrini uͦ uocati: qͥa aut ex sorore ⁊ fr̃e.

Expanded text:
rum: Ne vagari incipiam per greges rum: Ne vagari incipiam per greges sodalium tuorum . Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine, dicta quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Mystice autem sororis nomina sancta Ecclesia vel anima fidelis accipi potest. Unde in Cantico canticorum sponsus ad sponsam dicit: Quam pulchrae sunt mammae tuae, soror mea sponsa! Pulchriora ubera tua vino: et odor unguentorum tuorum super omnia aromata . In mammis sancti doctores intelliguntur propter consolationem infirmorum, et parvulorum sustentationem, quae lacte exprimitur. In uberibus suavitas gratiae designatur, quae pulchior est austeritate legis. In odore unguentorum fama suavissima insinuatur diffusae fidei, quae per totum orbem spargitur. Haec quoque legi veteri praefertur, quae in sola Judaea coangustata diu latebat. Fratrum patrueles dicti eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, quia aut ex sorore et fratre,
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. Unde dr in deut̾onomio. Si aut̃
fr̃s uocantur. qͥst de una familia id est
pat̾a: qͦs latini pat̾nitates int̾pretantur.
cum ex una radice
frat̃ abrahe: s filius fr̃ĩs eius aran. Qrͣto
m affect̾u fãs dici possunt: qui in duo sem¬
duntur. sp̃itale &e commune. Sp̃itale. qͦ
bonum a quam iocundum habitare fr̾s
inunum. In commune: cũ &e omnes
homines ex uno patre nati.pari int̾ noᷤ
germanitate coniungimur: scͥptura
loquente. Dicite his qͥ oderunt uos:
fr̃s nr̃i uos estis. Germana ita intelli-¬
gUR ut germanꝰ: eadem genitrice
manans. Mistice xp̃s frater est: de quo
incantieo canticorum eccłia dicit.
fr̃ib meis. Iin aliam partem: ut in
iob. fũs mei p̾t̾ierunt me. sic̃ torrens.
Amici apłi uel omnessc̃i: ut in euan¬
gelio. Iam ñ dicam uosseruos. s amicoᷤ.
Q in aliam partem. Amice qͦm huc
intrasti. ñ habens uestem nuptialẽ:
Sodales apłi: ut in eanticis cantico¬

Expanded text:
cantur. Unde dicit in Deuteronomio: Si autemcantur. Unde dicit in Deuteronomio: Si autemfratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice frater Abrahae, sed filius fratris eius Aram. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur: spiritale et commune. Spiritale, quo bonum et quam jucundum habitare fratres in unum ; in commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimus, Scriptura loquente: Dicite his qui oderunt vos: Fratres nostri vos estis. Germana ita intelligitur, ut germanus eadem genitrice manans. Mystice Christus frater est, de quo in Canticis canticorum dicit: fratribus meis . Et in aliam partem, ut in Job: Fratres mei praeterierunt me sicut torrens . Amici, apostoli vel omnes sancti: ut in Evangelio: Jam non dico vos servos, sed amicos . Et in aliam partem: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sodales apostoli, ut in Canticis cantico
Abbreviated transcription (Latin):
mantur in semine: ꝗr qͥ ex fide sunt. illi
filii sunt abrahȩ: Pximi autem mystice
fide ꝓpinqͥ intelligunt᷑: ut est illud in sa¬
lomone. Uenite & manducate & bibite.
& inebriamini ꝓximi. Uicini. ꝓpinqui:
ut in exodo. Assumet uicinum suum qͥ
coniunctꝰ est domui suȩ. Iin salomone.
Meliꝰ est uicinꝰ iuxta: quam frat̾ ꝓeul.
fũs dict̃i: eo qͦd sint ex eodem fruct̾u. id
est ex eodem semine nati. Germani uͭ de¬
eadem genitrice manantes: ñ ut multi
dicunt de eodem germine: qui tantum
fr̃s uocant᷑. Gͦ fr̃s: ex eodem fructu. Ger¬
mani: ex eadem genitͥce manantes. Ute¬
rini uocat: eo quod sint ex diu̾sispat᷑ bꝰ
⁊ ut̾o uno editi. Nam uterꝰ tantum mu¬
lieris est. Quatuor autem modis in scͥp¬
turis diuinis fr̃s dici constat. Natura.
gente. cognatione. affectu. Natura.: ut
esau ⁊ iacob. andreas &e petrꝰ. iacobus &
iob̃s. Gente: ut om̃s udei fr̃s int̾ se uo¬

Expanded text:
mantur in semine: quoniam qui ex fide sunt, illi mantur in semine: quoniam qui ex fide sunt, illi filii sunt Abrahae . Proximi autem mystice fide propinqui intelliguntur: ut est illud in Salomone: Venite et manducate et bibite et inebriamini, proximi . Vicini, propinqui, ut in Exodo: Assumet vicinum suum, qui conjunctus est domui suae . Et in Salomone: Melius est vicinus juxta, quam fraterprocul . Fratres dicti eo quod sint ex eodem fructu, id est, ex eodem nati semine. Germani eadem genitrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genitrice manantes. 7. Uterini vocati, eo quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi; nam uterlieris est. Quatuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici constat: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Jacob, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, ut omnes Judaei fratres inter se vo
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod accedant. ꝓ natis: dum dest̃
filii qui ideo pͥꝰ ingente agnoscunt᷑. quia
ueniunt ꝑuirilissexus personas: ue¬
luti frat̾. eodem patre natꝰ. uel fr̃is filius. ne¬
pos: uel ex eo itempatruus. Cognati dicti
qͥa sunt &e ipsi ꝓpinquitate cognationis
coniuncti: qͥ inde post agnatos habentur
qr ꝑ feminini sexꝰ ꝑsonas ueniunt: nec suñ
agnati s alias naturali iure cognati. Prox¬
imus: ꝓpt̾ ꝓximitatem sanguinis appel¬
latus. Consanguinei uocat: eo quod
ex uno sanguine id est ex uno patris semine
nati sunt. In scͥptura gͦ sacra non tantum
cognati illi dicunt᷑ qui hystorialit̾ qͣdam
ꝓximitate consanguinitatis sociati uiden¬
tur: s etiam illi qͦs cognatio sp̃italis in fi¬
de & bonis oꝑib coniungit: qͦd ibi mon¬
stratur. ubi fideles de gentibꝰ semen abra¬
hȩ nuncuyant᷑. Unde apłs dic̃. Non õs
qui ex abrabam nati sunt filii dicuntur
abraham: s qͥ ex fide abrahȩ sunt. illi esti¬

Expanded text:
eo quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in genere agnoscuntur: quia veniunt per virilis sexus personas: veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius, nepos, vel ex eo iterum patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis conjuncti, qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt: nec sunt agnati, sed alias naturali jure cognati. Proximus propter proximitatem sanguinis appellatus. Consanguinei eo quod ex uno sanguine, id est, ex uno patris semine nati sunt. In Scriptura ergo sacra non tantum illi cognati dicuntur, qui historialiter quadam proximitate consanguinitatis sociati videntur: sed etiam illi, quos cognatio spiritalis in fide et bonis operibus conjungit. Quod ibi monstratur, ubi fideles de gentibus semen Abrahae nuncupantur. Unde Apostolus dicit: Non omnes qui ex Abraham nati sunt, filii dicuntur Abraham: sed qui ex fide Abrahae sunt, illi aesti
Abbreviated transcription (Latin):
putrefacta ẽ spina sepulcͦ. mutaric̃dãt
humanas angue medullas. Quod si
creditur. merito euenit. ut sicut per
serpentem mors hõis. ita ex hõis morte
serpens: fert᷑ autem qͦd serpens hoĩem
nudum non sit ausus contingere.
Prudens lector cognitis his serpenti¬
um gn̾ib atq effectib qnͣdo de eis
in scripturis legis. ñ te pigeat tempta¬
re si aliquid possis in spitalem sensũ
inde redigere.

Expanded text:
putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit: ut sicut per serpentem mors hominis: ita et hominis morte serpens. Fertur autem, quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. Prudens lector, cognitis his serpentium generibus atque effectibus, quando de eis in Scripturis legas, non te pigeat tentare, si aliquid possis in spiritalem sensum inde redigere.
Abbreviated transcription (Latin):
carere uideant᷑. costis tamen ⁊ squa¬
marum nisib repunt:qͣs a summo
gutture usq adimam aluum pari¬
li mͦ dispositas hñt. Squamis enĩ
quasi unguib costis qͣsi cruribus
innituntur. Unde sim qualibet
parte corporis ab aluousq ad caput
ictu aliqͦ collidat᷑ debilis reddita
cursum hab̃e ñ possit: quia ubicũq
ille ictꝰ incidit. spinam soluit. ꝑ quã
costarum pedes &e motꝰ corporis age¬
bantur. Serpentes autem diu uiuere
dicunt᷑ adeo ut deposita uet̾e tunica.
senectutem deponere atq in iuuentã
redire ꝑhibeant᷑. Tunicȩ serpentium.
exuuiȩ nuncupant᷑: eo quod his qñ
senescunt. sese exuunt᷑. qͥb exuti ĩ iuuen¬
tam redeunt. Dñr enĩ exuiue ⁊ induiue.
qi exuunt᷑ ⁊ induunt᷑. litagoras dic̃ de
medulla hõismortui q̃ ĩ syma ẽ serpen¬
temereari: qͦd ⁊̃ ouidiꝰ in metamorfoseoꝵ
lib̾s cõmemorat dicens. St̃ qͥ cũ clauso

Expanded text:
carere videantur, costis tamen et squacarere videantur, costis tamen et squamarum nisibus repant, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari. Quod etiam Ovidius in Metamorphoseon libris commemorat dicens: Sunt qui, cum clauso
Abbreviated transcription (Latin):
minis tetigerit sanguinem. Lucanꝰ.
hoxia serpentum est admixto san¬
guine pestis. omne audem uenenũ
frigidum ẽ: & ideo anima qͥa ignea
ẽ. fugit uenenum frigidũ. In natu¬
ralibus bonis quȩ nob̃ & irrationa-¬
bilibus animantib uidemꝰ ẽẽ com¬
munia uiuacitate qͣdam sensꝰ serpẽs
excellit. Unde ce legit᷑ in genesi. Ser¬
pens autem erat sapientior cun¬
Si credit᷑ qͦd serpentis caput etiã
sicum duobꝰ euaserit digitis: ni¬
chilominus uiuit. Unde ⁊ totum
corpus obicit ꝓ capite ferientibꝰ. An¬
guib uniu̾sis hebes uisus est: raro
in adu̾sum contuent᷑. nec frustra
cum ocłos ñ infronte habeant. s in
tłmporib adeo ut eitiꝰ audiant
qm aspiciant. Nullum autẽ ani¬
mal in tanta celeritate linguam
mouet ut serpens: ut triplicem
linguam hab̾e uideat᷑ eũ una sit.
Serpentium huda sunt corpora:
adeo ut quacunq eunt uiam hu¬
more designent. Uestigia serpenti¬
um talia funt. ut cum pedibus

Expanded text:
minis tetigerit sanguinem. Lucanus: minis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quia ignea est, fugit venenum frigidum, in naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivaci quadam sensus sexcellit. Unde et legitur in Genesi3, 1: 'Serpens autem erat sapientior omnsi creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum ambulabis. & conculcabis le
det eum lingua uiꝑa. Scorpius:
diabolꝰ. in euangłio. Dediuobis
potestatem calcandi suꝑ serpentes
&e scorpiones. Sunt ⁊ aua serpen¬
dum genera. ut ad modite.
elefantie. camedracontes Postre¬
mo quantus nominum tantus
mortium numerꝰ. Omnes autem
serpentes natura sua frigidȩ sunt:
nec ꝑcutiunt. nͥ qn calescunt. Nã
qñ sunt frigidȩ: nullum tangt̃.
Unde & uenena eoꝵ plus die qm
noct̾e nocent. torpent enm noc¬
tis algore. & merito: quia frigidȩ st̾
nocturno rore. in se enim adducunt
corporis uaporem gelidȩ pestes et
nature frigidȩ:unde ce hieme in
nodos torq̃ent᷑ estate soluunt᷑. Inde
est quod dum quicunq serpentrũ
ueneno ꝑcutit᷑. pͥmum obstupeseit:
&e postea ubi in illo cale¬
fac¬
tum ipsum uirus exarse-¬
rit. statimhominem extinguit. Ue¬
nenum autem dictum: eo quod per
uenas uadit. Infusa enimpestis per
uenas uegetatione corporis aucta
discurrit: ce animam exigit. Unde
non posse uenenum nocere:nsiho¬

Expanded text:
culcabis leodet eum lingua viperae . Scorpius diabolus. In Evangelio: Dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . Sunt et alia serpentium genera, ut admoditae, elefantiae, camedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidi sunt, nec percutiunt, nisi quando calefiunt. Nam quando sunt frigidi, nullum tangunt. Unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore. Et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt corporis vaporem gelidae pestes et naturae frigidae. Unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est, quod dum quicunque serpentium veneno percutitur. primo obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem exstinguit. Venenum autem dictum eo, quod per venas vadit. Infusa enim pestis per venas vegetatione corporis aucta discurrit, et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi ho
Abbreviated transcription (Latin):
tis animantib quȩ fecerat dñs ds.
Caput serpentis pͥma peccati suggestio.
ut in genesi. Ipsa conteret caput tuũ.
Pectus serpentis. typꝰ suꝑbiȩ. uł tumibi
cordis malitiȩ ut est illud. Supͣ pectꝰ
tuum gradieris. Oraco diabolusut in
psaltio. Draco iste quem formasti adillu¬
dendum ei. Q aubi. Tu confregisti ca¬
put draconis magni. Oracones.demo-¬
nesut inpsaltio. Ti contribulasti ca¬
pita draconum. Dracones. pͥncipes
gentium ut in ꝓpħa. Glorificabit me
bestia agͥ. dracones & stixtiones. Le¬
uathan id ẽ serpens diabolus in y¬
saia. Iuisitauit dñs in gladio suo
duro suꝑ leuiathan serpentemtor¬
tuosum: & occidet cȩtum qui ẽ in
mari. Coluber. diabolus ut in iob
& obstetricante manu eiꝰ eductus ẽ
cordib hominum. Regłs. diabolꝰ
uel demones flatu cogitationis cor¬
da hominum uulnerantes ut iN
iheremia. Ecce ego mittam uobis re¬
gulos qͥb non est incantatio ⁊ mor¬

Expanded text:
tis animantibus, quas fecerat Dominus Deus . tis animantibus, quas fecerat Dominus Deus . Caput serpentis, prima peccati suggestio, ut in Genesi: Ipsa conteret caput tuum . Pectus serpentis, typus superbiae, vel tumidi cordis malitia, ut est illud: Supra pectus tuum gradieris . Draco diabolus, ut in psalterio: Draco iste, quem formasti ad illudendum ei . Et alibi: Tu confregisti caput draconis magni . Dracones, daemones, ut in Psalterio: Tu contribulasti capita draconum . Dracones, principes gentium, ut in propheta: Glorificabit me bestia agri, dracones et struthiones . Leviathan, id est, serpens diabolus. In Isaia: Et visitabit Dominus in gladio suo duro super Leviathan serpentem tortuosum, et occidet cetum qui est in mari . Coluber diabolus, ut in Job: Et obstetricante manu ejus eductus est cordibus hominum. Regulus diabolus vel daemones flatu cogitationis corda hominum vulnerantes, ut in Jeremia: Ecce ego mittam vobis regulos, quibus non est incantatio, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
sic macer descͥbit. Seu t̾ga expirant
contra incendia ualeat: cuiꝰ int̾ omnia
uenenata maxima uisẽ. cȩt̾a enim sin¬
gulos feriunt: hec plurimos parit̾ int̾i¬
mit. Nam si arbori irrepserit. omnia
poma inficit uenenis. & eos qͥ ederint
occidit: qͥ etiam uel si in putto cadat.
uis ueneni eiꝰ potantes int̾ficit: i̾ta cotͣ
incendia repugnans:ignes sola amma¬
lium extinguit. Uiuit enim in mediis
flaminissine dolore ce consũmatione:
⁊ non solum qͥa ñ urit᷑. s extinguit in¬
cendium: &e ut breuit̾ suꝑiora recapi¬
tulem. Serpens ẽ diabolus uł homines
impii:ut in euangłio. Serpentes geni-¬
mina uiꝑarum.Serpens xp̃s ꝓpt̾ sapi-¬
entiam. cuiꝰ figuram serpens ille eneus
gerebat quem moyses in ligno suspen¬
dit: euiꝰ intuitu ꝑcussi a serpentibus
sanabant᷑. Et in eugłio. Cstote pruden¬
tes siẽ serpentes. Serpens diabolusIn
genesi. s ce serpens erat callidior eume¬

Expanded text:
sic Macer describit: Seu terga exspirant sic Macer describit: Seu terga exspirant contra incendia valeat. Cujus inter omnia venenata maxima vis est. Caetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori irrepserit, omnia poma inficit venenis, et eos, qui ederint, occidit. Quae etiam si vel in puteo cadit, vis veneni ejus potantes interficit. Ita contra incendia repugnans ignes sola animalium exstinguit. Vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione: et non solum quia non moritur, sed exstinguit incendium. Et ut breviter superiora recapitulem, serpens est diabolus vel homines impii, ut in Evangelio: Serpentes, genimina viperarum . Serpens Christus propter sapientiam, cujus figuram serpens ille aereus gerebat, quem Moyses in ligno suspendit, cujus intuitu percussi a serpentibus sanabantur. Et in Evangelio: Estote prudentes sicut serpentes . Serpens, diabolus in Genesi: Sed et serpens erat callidior cunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑhoc qͦd bonis inuident eosq ꝑse-¬
quuntur. qͦd quibdam male retͥbu-¬
unt qͦd lesiones ꝓximis exquirunt.
qm in his omnib pͥorum suorum car¬
nalium uias sequunt᷑ quasi uenenati
filii deuenenatis parentib natisunt.
Endris coluber in aqͣuiuens. Greci
enim aꝗͣ ydros uocant. Idros aqua¬
tilisserpens. a quo icti obturgescunt.
eo quod simo bouis remediet᷑. Idra dra-¬
comultorum capitum: qualis fuit in
lerna palude ꝓuinciȩ archadie. Hec
latine excedra đdr. quod uno ceso tria
capita excrescebant. s hoc fabulosũ
est. Nam constat ydram locum fuisse.
euomentem aqͣs uastantes uicinam ei¬
uitatem: in qͦ uno meatu clatiso. multi
erumpebant: qͦd hercules uidens. lo¬
ca ipsa exussit: ⁊ sic aquȩ clausit meat᷑
Nam ydra ab aqua dicta est. Chelidroᷤᷤ
serpens qui ce cersydros qͣsi cerigni qͥ
& in aqͥs ce in t̾ris morat᷑. Nam eyrson
grecidicunt t̾ram. ydros aquam. Hic¬
ꝑ quam labit᷑ t̾ram. fumare facit: qmͣ

Expanded text:
 hoc, quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt: quoniam in iis omnibus priorum suorum carnalium vias assequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. Enhydris, coluber in aqua vivens: Graeci enim aquam ydor vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt. eo, quod fimo bovis remedietur. Ydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excedra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant: sed hoc fabulosum est. Nam constat evomentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquNam ydra ab aqua dicta est. Celidros serpens, qui et cersidros quasi cerigni, qui et in aquis et in terris moratur. Nam cirson dicunt Graeci terram, ydros aquam, per quam labitur, terram fumare facit. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
nis quod manꝰ palmam non feriat.
Scorpius diabolum sig̾cat uel mini¬
stros eiꝰ unde est illud dñicum in eunͣ¬
gelio. Ecce inquit dedi uob̃ potesta¬
tem calcandi suꝑ serpentes ⁊ scorpio¬
nes: ce suꝑ omnem uirtutem inimiei.
Nam ce alibi dñs in euangłio ait. Qͥs

Expanded text:
nis, quod manus palmam non feriat. nis, quod manus palmam non feriat. Scorpio diabolum significat vel ministros. Unde est illud Dominicum in Evangelio: Ecce, inquit, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones et super omnem virtutem inimici Nam
Abbreviated transcription (Latin):
De hoc quoq ꝓpħa in ꝑsalmis di¬
cit. Suꝑ aspidem ce basiliscum am¬
bulabis: &e conculcabis leonem ce
draconem. Hic iam diuina uirtꝰ
expͥmit᷑ que tantis rebꝰ seuientib im¬
perauit. Nam omnia ista nomina di-¬
abolo congruent̾ aptant᷑. Aspis est.
dum occulte ꝑcutit: basili̾cꝰ cum pa¬
lam uenena disseminat. leodumꝑ
sequitur innocentes:draco.dum ne¬
gligentes imyia uoracitate deglutit.
Uere hȩc omnia in głoso aduentu
dñi pedib ipsius ꝓstrata iacuerunt.
Solus enim tamferocia ualuit sub-¬
dere: qͥ patri coet̾nus &e consubstanti¬
alis scđm diuinitatem ꝓbat᷑ exist̾e̾.
Hec si diligent̾ scõrum patrum p̃di¬
catione tractemꝰ: nec aliqua demen¬
tium heretica pͣuitate turbem᷑. Om
nia nob̃sic̃ dicta sunt absoluta ueri¬
tate constabt̃. Scorpio ũmis t̾renꝰ qͥ potiꝰ¬
¶tum
aculeo: & ex eo grece uocatum est qͦd
cauda figat arcuato uulnere uenena
diffundat. ꝓprium ẽ autem scorpio¬

Expanded text:
De hoc quoque Propheta in Psalmis diDe hoc quoque Propheta in Psalmis dicit: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Hic jam divina virtus exprimitur, quae tantis rebus saevientibus imperabit. Nam omnia ista nomina diabolo congruenter aptantur. Aspis est, dum occulte perimit. Basiliscus, cum palam venena disseminat. Leo, dum persequitur innocentes. Draco, cum negligentes impia voracitate deglutit. Verum haec omnia in glorioso adventu Domini pedibus ipsius prostrata jacuerunt. Solus enim tam ferocia valuit subdere, qui Patri coaeternus et consubstantialis secundum divinitatem probatur existere. Haec si diligenter sanctorum patrum praedicatione tractemus, nec aliqua dementium haeretica pravitate turbemur: et omnia nobis, sicut dicta sunt, absoluta veritate constabunt. Scorpio vermis terrenus, qui potitum aculeo et ex eo Graece vocatum est, quod cauda figat, arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpio