comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se dequib: nihil selocutum
testatur. Duorum & enĩ
genera sacrificiorum ad¬
ueste Vnum quod ꝑsingu¬
la genera offerrimanda¬
tum ẽ & aliud quoduo lunta¬
rium dictum ẽ. Illudergo
quod ꝑdiuer sagenera siue ꝓ
peccatis siue ꝓprimogeni¬
tis offerre p̃ceptum: Quid
& quale & quo modo offeren¬
dumesr& mandatũ ẽ
Sacrificium enim uolunta¬
rium nonutiq mandatũ ẽ
quia arbitrio remis sum . ẽ
Vtsialiquis uoluis s& offerre
quod illiuirum fuiss& offer¬
r&. Votiua enimerant hȩc
sacrificia & quia negligent̃
& in ꝓuide haec offerebant
non deliberantes quia qui
offer& potentiori munera
elicta offest : Id circo dicit
eis nonmandaui uobis dehis
sed siuultis debitis quae dig¬
narunt offerre sic & enĩ
inuenitur & cam peccafse
cum non considerat dõ haec
debere offerri quae potio¬
rasunt Cũenĩ ad ꝓpitiandũ
bant ut inid quod dicereũ
sebene facere peccaređ
offerentes dõ holo caustam

Expanded text:
se, de quibus nihil se locutum se, de quibus nihil se locutum testatur. duorum etenim genera sacrificiorum aduerte: unum quod per singula genera offerri mandatum est, et aliud quod uoluntarium dictum est. illud ergo quod per diuersa genera siue pro peccatis siue pro primogenitis offerri praeceptum est, quid et quale et quo modo offerendum esset, mandatum est. sacrificium enim uoluntaiium non utique mandatum est, quia arbitrio remissum est, ut, si aliquis uoluisset offerre, quod illi uisum fuisset, offerret; uotiua enim erant haec sacrificia. et quia neglegenter et inprouide haec offerebant non deliberantes, quia qui offerret potentiori munera electa offerret, idcirco dicitur eis: \'non mandaui uobis de his; sed si uultis, debetis quae digna sunt offerre\'. Sic etenim inuenitur et Cain peccasse, cum non considerat deo haec debere offerri, quae potiora sunt. cum enim ad propitiandum bant, ut in id quod dicerent se bene facere peccarent offerentes deo holocausta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. populũ sub tuo nomine
congregasti ut non sint xp̃i¬
ani nisi fuerint nouatiani
cũ apostolur condempn&
siqui dicat se paulini anũ
aut alterius alicuius. sed
tupotioremte iudicans.
suꝑ xp̃i nomentuum posu¬
isti quas ulle nons uffice¬
r& ad tuendã ecclesiã suã
CII CUM CONST& IN LEUI¬
TICO DESACRIFICIIS OF¬
PERENDIS DŨO. MANDAS¬
SE quid. est ut ir atus
adpopul uo dicatnon
SEMANDASSEPATRIbUS
coruutosserent LIBA¬
MiNAuEL SACRIFICIA
siue hoho causta
eniq ricdicit ꝑ hiere¬
miam ꝓph&am: haec
dicit dñr: holo causta ur̃a
congregate cums acrifici
isur̃is & manducate car¬
nes quia non sum locutus
ad patres uestros neque
mand& aui illis quadiẽ
eduxiillos d&ra. aegrpti
De holocaustir & sacrificus
sipenitus aduestar non : ẽ
dehacre facer e questionẽ
nec mentitum dñm. aut
inmutatum putes ut man¬
dar& & postea denegar& :
Dehuius modienims acrifitus
& libaminib: seu holo chaus¬
tis uihil inuenitur mandas¬

Expanded text:
Christi populum sub tuo nomine Christi populum sub tuo nomine congregasti, ut non sint Christiani nisi fuerint Nouatiani, cum apostolus condemnet, si qui dicat se Paulianum aut alterius alicuius. sed tu potiorem te iudicans super Christi nomen tuum posuisti, quasi ille non sufficeret ad tuendam ecclesiam suam. CIII. CUM CONSTET IN LEDITICO DE SACRIFICIIS OFFERENDIS DOMINUM MANDASSE, QVID EST UT IRATUS AD POPULUM DICAT NON SE MANDASSE PATRIBUS EORUM, UT OFFERRENT LIBAMINA UEL SACRIFICIA SIUE HOLOCAUSTA? DENIQVE SIC DICIT PER HIEREMIAM PROFETAM: \'HAEC DICIT DOMINUS: HOLOCAUSTA UESTRA CONGREGATE CUM SACRIFICIIS UESTRIS ET MANDUCATE CARNES, QVIA NON SUM LOCUTUS AD PATRES UESTROS NEQVE MANDAUI ILLIS, QVA DIE EDUXI ILLOS DE TERRA AEGVPTI, DE HOLOCAUSTIS ET SACRIFICIIS.\' Si penitus aduertas, non est de hac re facere quaestionem; nec mentitum dominum aut inmutatum putes, ut mandaret at postea denegaret. de huius modi enim sacrificiis et libaminibus seu holocaustis nihil inuenitur mandas
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ offitium aduocati
ut secundum iuris ordinẽ
suscepti sui causam ꝑor&
Numquid poterit uit a eiur
siturpis .ẽ. ob ẽe caurae sur¬
cepti. Persona enim aduo¬
catinec ob eẽ nec ꝓderre
poterit. Qualis enim fuerit
causa sic& res pondebitur ei.
Sic sunt & quiuolunt xp̃i ani¬
fieri accedunt ad antestitẽ
dicunt ei ⁊ Vota sua ille fac̃
uerba iuris ecclenastici
siuera uotasunt. suscipiunt᷑
aiudice. in quo ille autob¬
ẽẽ. poterit. aut ꝓdesre ⁊
Quippe cum nec causam sus¬
cepti suinouerit. dõ enim
iudici soli cognitum ẽ quis
quamente accedat. Antes¬
titis ergo ẽ dilegato sibi
fungi offitio ⁊ ludicis aut̃
aut suscipere aut rennue¬
re causam suscepti: Ipsienĩ
inuenitur dixirse : filia
fidestua tesaluamfecit.
Vides itaq: nullius adiutorio
sedunũ quemq fidesua
saluari Hoc enim dr̃ de¬
creuit fidei ut sinon dubi¬
t& omne quod uoluerit cor¬
sequatur : Tut am̃ non ut
amicus. sed quasi inimicus

Expanded text:
hoc est officium aduocati, hoc est officium aduocati, ut secundum iuris ordinem suscepti sui causam peroret: numquid poterit uita eius, si turpis est, obesse causae suscepti? persona enim aduocati nec obesse nec prodesse poterit; qualis enim fuerit causa, sic et respondebitur ei. sic sunt et qui uolunt fieri Christiani. accedunt ad antistitem, dicunt ei uota sua, ille facit uerba iuris ecclesiastici. si uera uota sunt, suscipiuntur a iudice. in quo ille aut obesse poterit aut prode esse, quippe cum nec causam suscepti sui norit? deo enim iudici soli cognitum est, quis qua mente accedat. antistitis ergo est delegato sibi fungi officio, iudicis autem aut suscipere aut rennuere causam suscepti. ipse enim inuenitur dixisse: filia, fides tua te saluam fecit. Uides itaque nullius adiutorio, sed unum quemque fide sua saluari. hoc enim deus decreuit fidei, ut, si non dubitet, omne quod uoluerit consequatur. tu tamen non ut amicus, sed quasi inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
patitur esseinor dine. Nec
homo siciudicat quẽ constat
falli frequenter autesre
gratiosum suta e&. & ho¬
mocausam suam ager &
Nonne dicer& dõ quissit istȩ
cuius causa mẽ dispicis. nestio
ego adeum tui caura accersi
quiatuus dicebatur antisti
tes. quȩ siuite : desiderauiti¬
bi: credidi de homine nihil
speraui : Quareergomala
eius mihi obsint quemnes¬
cirem nisite quȩsissem:
Sibonaeius mihi possent ꝓfi¬
cere iustum. uider& forte
ut & malaeius obessentm :
sed sicut bonaeius si dubiȩ
credidissem nihil ꝓderanT
mihi ita& mala eius nihil
oberse mihi debent benecre¬
denti: Egoenim uerbir eiꝰ
fidem dedi qua eatedata
dicuntur. quae quȩ te inspi¬
rant te locuntur. d&e ꝓmit¬
tunt huic dereni hil credidi
nec gestir eius. sed fideiquȩ
exte ẽ. me copulaui  secun¬
dum haec inte gra .ẽ. causa
credentes: Aduocatorũ
enim more accipean testi¬
tis. Num quidsimale uitae
sit aduocatus. contrasus¬
ceptum eius. ꝓnunciabitur:

Expanded text:
patitur esse in ordine? nec patitur esse in ordine? nec homo sic iudicat, quem constat falli frequenter aut esse gratiosum. si ita esset et homo causam suam ageret, nonne diceret deo: qui sit iste cuius causa me despicis, nescio. ego ad eum tui causa accessi, quia tuus dicebatur antistes. te quaesiui, te desideraui, tibi credidi; de homine nihil speraui: quare ergo mala eius mihi obsint, quem nescirem nisi te quaesissem? si bona eius mihi possent proficere, iustum uideretur forte, ut et mala eius obessent mihi. sed sicut bona eius, si dubie credidissem, nihil proderant mihi, ita et mala eius nihil obesse mihi debent bene credenti. ego enim uerbis eius fidem dedi, quae a te data dicuntur quaeque te inspirant, te loquuntur, de te promittunt; huic de se nihil credidi nec gestis eius, sed fidei, quae ex te est, me copulaui.\' Secundum haec integra est causa credentis. aduocatorum enim more accipe antistites. numquid si malae uitae sit aduocatus, contra susceptum eius pronuntiabitur?
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ad fuerat negat
donum dĩ ꝑficere porse de¬
uoto sibi aut potiorem aut
pare facit hominẽ ipsitradi¬
tionicum longes it meritum
hominis ab hocofficio sicut
dehac eadem redicit a posto¬
lus paulus : Egoplantauia pol¬
lorigauit. sed dr̃ incrementũ
dedit Itaq neq qui plantat
ẽ aliquid neq quirigat sed
qui incrementum dat dr̃:
quomodo in hacre aliquid de
homine s perandum ẽ cum
uerba data sint quae tra¬
dantur. Videamus it aque
quid ꝓderit. siboni meriti
fuerit. aut quid simali fuȩ¬
rit meriti : accedens uerba
dĩ audire desiderat. quibur
fidem cõmodans : salutem se
credit accipere : Quid facit
in hacrẽ sibonȩ animau uita
sit qus uerba rolemnia tra¬
dit cũ fides deuota quȩrat᷑
Percipientes ut eaq audit to¬
to animo credat : Num quid
simale uitaesit quitradit
denda ut peccatum eius in¬
tr& incoreius necredat :
Aut ds̃ quiiustus .ẽ despi¬
cerehab& deuotum sibi ꝓpt̃¬
peccatum eius. que mipse

Expanded text:
hominis adfuerit, negat hominis adfuerit, negat donum dei proficere posse deuoto sibi, aut potiorem aut parem facit hominem ipsi traditioni, cum longe sit meritum hominis ab hoc officio, sicut de hac eadem re dicit apostolus Paulus: ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit. itaque neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sedqui incrementum dat Deus . Quomodo in hac re aliquid de homine sperandum est, cum verba data sint quae tradantur? Videamus itaque quid proderit, si boni meriti fuerit, aut quid oberit, si mali fuerit meriti. Accedens verba Dei audire desiderat, quibus fidem commodans, salutem se credit accipere. Quid facit in hac re, si bonae aut malae vitae sit qui verba solemnia tradit, cum fides devota quaeratur percipientis, ut ea quae audit, toto animo credat? Numquid si malae vitae sit qui tradit,denda, ut peccatum ejus intret in cor ejus ne credat? aut Deus, qui justus est, despicere habpeccatum eius, quem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nem non paterer: at post¬
tremum mihicredendũ ẽ
deme nontibi. Meam ȩnĩ
ꝓfes sionem querit iudex
non tuã de me: quidergo
me confitentem tunegas
cũ uerumsit in hac causa
non alienum testimonium
red meam ꝓfessionemredra
Aut ꝓine. ut contrame uolebã
ꝓ nominetor quer&e contra
me ut apparer& siue confiten¬
tem & tunegares contrame
aut cui creder&ur: Dolo
enim hoc ꝓponis ut iustam
causam uide aris habere
scematis: nam nonignoras
in hacremeam deme testifi¬
cationemrequiri non aliena
& hocuerum haberi quod
ego fuero confessus non qđ
alt̃ ne gauerit: Manifes¬
tum ẽ itaq liberos ẽẽ eos
quia morexp̃i nondis qui¬
rentes hominum actus.
ad fide meius consequendã
concurrunt. hoc eorum ꝓban¬
tes quod sibi utilenorunt
id ẽ ut traditione mfidei
Nam qui prã ministerium
aliquid aliud hominis in hac
reputat necessarium tra¬
ditione facit iniuriam ⁊Mi¬
nus enimsentit degratia dĩ:
quando enimnisi meritum

Expanded text:
nem non paterer. ad posnem non paterer. ad postremum mihi credendum est de me, non tibi. meam enim professionem quaerit iudex, non tuam de me. quid ergo me confitente tu negas, cum uerum sit in hac causa non alienum testimonium, sed meam professionem requiri aut pro me aut contra me? uolebam pro nomine torqueri te contra me, ut appareret si uera confitente me tu negares contra me, aut cui crederetur. dolo enim hoc proponis, ut iustam causam uidearis habere schismatis. nam non ignoras in hac re meam de me testificationem requiri, non alienam, et hoc uerum haberi, quod ego fuero confessus, non quod alter negauerit. Manifestum est itaque liberos esse eos, qui amore Christi non disquirentes hominum actus ad fidem eius consequendam concurrunt, hoc eorum probantes quod sibi utile norunt, id est, ut traditionem fidei, nam qui praeter ministerium aliquid aliud hominis in hac re putat necessarium, traditioni facit iniuriam; minus enim sentit de gratia dei. quando enim, nisi meritum
Abbreviated transcription (Latin):
aut sensus immutatus rec¬
te accusas si enim haec ma¬
n& in nob sicut & inte nos ne¬
gando & tenegare uideris:
sed fide iministros accursar:
f acuerum eẽ quam uis ꝓ¬
bare non possis : qui tamen
ab his audierunt uerum ẽ.
quod audi erunt anfalsũ
Nec enim siuitiorus uerũ di¬
xerit. non erituerum quia
auitioso dictũ. ẽ : Cum alia
causa si conuersationis &
alia ꝓfersionis : Nonno ꝑse¬
cutor odio xp̃i ani nominis
ꝓfessionem ꝑ sequitur non
conuersatione Priminil
lo sciens hoc ꝓficere relegio¬
ni cum confitemur ẽẽ Nor
xp̃ianor. sacrilegos confi¬
tentib: nobis: credit quod
non uult audire : qui aodit:
łuaut̃ cum eiur dem ꝓfessio¬
nis sis & signaculi noncre¬
dis confitentib: nobir quae
ipss confiteris. si alit̃ nosre¬
natos scires quã turena¬
tus es recte noncrederis.
hocnos ẽẽ quod tues : ut qͥo
a sacrilego ꝑ secutionem
patior sinon hoc sum qđ tues
Namsi hoc deme ꝓfiterer
quod tude me dicis ꝑsecutio¬

Expanded text:
aut sensus immutatus, recaut sensus immutatus, recte accusas. Si enim haec manet in nobis sicut et in te, nos negando et te negare videris. Sed fidei ministros accusas: fac verum esse, quamvis probare non possis, Qui tamen ab his audierunt; verum est quod audierunt, an falsum? Nec enim si vitiosus verum dixerit, non erit verum, quia a vitioso dictum est; cum alia causa sit conversationis, et alia professionis. Nonne persecutor odio christiani nominis professionem persequitur, non conversationem? Primo in loco sciens hoc proficere religioni, cum confitemur esse nos Christianos, sacrilegus confitentibus nobis credit quod non uult audire, quia odit. tu autem, cum eiusdem professionis sis et signaculi, non credis confitentibus nobis quae ipse confiteris. si aliter nos renatos scires quam tu renatus es, recte non crederes hoc nos esse quod tu es. ut quid a sacrilego persecutionem patior, si non hoc sum quod tu es? nam si hoc de me profiterer, quod tu de me dicis, persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ inuita : quare negas ẽẽ
cum qđ tues . Certe quidicit
enim dicit: omnis enimueri¬
tas dedõ ẽ : Curnon adsentis
uera dicenti sed negas faten¬
tidm̃ contradicis. non ratio¬
nesed furore : Num quid non
inimicosdĩ uider is quiuera de
paganur audiens aliquẽ ido¬
ladicentem ẽe deor ne¬
gat paganum eẽ : Curtu
negas xp̃ianum. quẽ audis
uerba integrefidei ꝓfiten¬
tem : cũ legas : cordecredi¬
t adiustitiam : Ore autem
confessio fit insalutem
diam non uider dõ repugnar
negans haec confitentem
habere salutem Cũ dñs di¬
cat. quicũq me confessus
fuerit & ego eum : Num qd
ait. sinouatianus me fue¬
rit confessus : sed tuhoc sic
adstru us ut tibi hoc defen¬
dere uide aris ut hic salu&
Qui nonxp̃i anus tantum. sed
qui fuerit & nouatianur
Sed siinxp̃m facta confessio
dat salutem ubicumq apud
quoscumq: inte gra fuerit
haec confessiohab& salutẽ:
taq: si confessiones huiustra¬
ditio corrupta .ẽ. apudnos

Expanded text:
esse in uita, quare negas esse esse in uita, quare negas esse eum quod tu es? certe qui dicitenim dicit. omnis enim ueritas de deo est. cur non adsentis uera dicenti, sed negas? fatenti deum contradicis non ratione, sed furore. numquid non inimicus dei uideris, qui uera de paganus, audiens aliquem idola dicentem esse deos, negat paganum esse? Cur tu negas christianum quem audis verba integrae fidei profitentem, cum legas, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem diam non vides, Deo repugnas; negans hoc confitentem habere salutem, cum Dominus dicat, Quicumque me confessus fuerit, et ego eum . Numquid ait, Si Novatianus me fuerit confessus? Sed tu hoc sic astruis, ut tibi hoc defendere videaris, ut is salvetur qui non christianus tantum, sed qui fuerit et novatianus. Sed si in Christum facta confessio dat salutem; ubicumque, apud quoscumque integra fuerit haec confessio, habet salutem. Itaque si confessionis hujus traditio corrupta est apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ unde a postolur plebem
chorinthiorũ arguit ꝓpt̃
quodillum quibublice uxo¬
rempatrir habebat non cor¬
riperent. auteuitarent
ut seemendar & dicenr:
Nescitis quia modicũ ferm̃¬
tum totam mas samcor¬
rumpit: Cumenimnon
ess& dux aliquis aut p̃po¬
sicus eccleriae: plebis erat
corripere eum quẽ uidebaũ
tamturpe & obrcene int̃eos
uerrari : Acꝑ hoc quasi con¬
sentientes eos criminieiur.
apostolur arguit : Nec enĩ
inhacre accusatore opus
erat aut testib: plubliceenĩ
nouercam suam loco uxoris
habebat: Itaq quantũ ad
caus amnr̃am ꝑtin& expo¬
suimus rationem non alias
criminanter sed nos defen¬
dentes : Nouatiani aut̃ ob¬
testor conscientiam. quinos
semꝑ accus at̃: si scõr scit ẽẽ
om̃r quor secumhab& in
tantũ aut̃ irascitur nobis
ut & xp̃i a nos nos neg& cum
sciat nos ea fidenotos de
qua ipse presumit : Xpianũ
ceste ꝓfessio facit & uita:
Siergo uider hominem ea ꝓfi¬
teriꝰ qua&u & nondisimilem

Expanded text:
est unde apostolus plebem est unde apostolus plebem Corinthiorum arguit, propter quod illum, qui publice uxorem patris habebat, non corriperent aut euitarent, ut se emendaret, dicens: nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? cum enim non esset dux aliquis aut praepositus ecclesiae, plebis erat corripere eum, quem uidebant tam turpiter et obscene inter eos uersari. ac per hoc quasi consentientes eos crimini eius apostolus arguit. nec enim in hac re accusatore opus erat aut testibus; publice enim nouercam suam loco uxoris habebat M Itaque, quantum ad causam nostram pertinet, exposuimus rationem non alios criminantes, sed nos defendentes. Nouatiani autem obtestor conscientiam, qui nos semper accusat, si sanctos scit esse omnes quos secum habet. in tantum autem irascitur nobis, ut et Christianos nos neget, cum sciat nos ea fide tinctos, de qua ipse praesumit. Christianum certe professio facit et uita. si ergo uides hominem ea profiteri, quae tu, et non dissimilem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi accusatores. ẽẽ quis unt
iudicer : si aut̃ accusatifue¬
rint & manifestati poter
abici Namquis iudex excu¬
sarsis. sumat ꝑsonam
Namsiipse dñs iudampassusẽ
que sciebat furem ẽe : &ea
q̃ mittebantͥ exportare nec
eum qui accusatus non ẽ
abiecit : hoc exemplo uti
oportit ut eumabi cerenon
liceat qui publice deectus
non fuerit. Namnecistoui¬
ro cõp&it aliquẽ  accusa¬
re : unde ioseph: cũ ess& in¬
quid homoiustur & nolle
eam traducere uoluit eã
occulte demittere : Iudas
ergo cũ es s& int̃ discipulos
contagines ua ñ eos macu¬
lauit dissencientes utiq
a fustireius: & eucharis¬
tiam int̃eos accipiens ñ
polluit in nocentes: Nec
dñs ei qeͣlatronem sciebat
corpus suum denegabat
Quia scđm a postolum qui in¬
dignesumit : gladiũ sibi su¬
mit : Vnde nec ab occulis eiꝰ
seauertit: peccatores. &¬
enimeos polluunt. qui con¬
senciunt malis eoꝵ : Vnde
dictũ .ẽ. uidebas furem &
comcurrebas cum eo : Hinc

Expanded text:
ipsi accusatores esse, qui sunt ipsi accusatores esse, qui sunt iudices. si autem accusati fuerint et manifestati, poterunt abici. nam quis iudex accusatoris sumat personam? nam si ipse dominus ludam passus est, quem sciebat furem esse et ea quae mittebantur exportare, nec eum qui accusatus non eat abiecit, hoc exemplo uti oportet, ut eum abici non liceat, qui publice detectus non fuerit. nam nec iusto uiro conpetit aliquem accusare. unde Ioseph cum esset, inquit, homo iustus et nollet eam traducere, uoluitearn occulte remittere. ludas ergo cum esset inter discipulos, contagione sua non eos maculauit, dissentientes utique a furtis eius, et eucharistiam inter eos accipiens non polluit innocentes, nec dominus ei, quem latronem sciebat, corpus suum denegauit, quia secundum apostolum qui indigne sumit gladium sibi sumit unde nec ab osculo eius se auertit. peccatores etenim eos polluunt, qui consentiunt Malis eorum. unde dictum est: uidebas furem et concurrebas cum eo. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
circo dubiumei deditres¬
ponsum : Quis enimmorta¬
lium sic peccauit ut dom ũdĩ
peccuniauell& mercari
Mali uolentiae ergo respon¬
sum istud datum ẽ ñ erro¬
ri: haec .ẽ enim quaere¬
medium non hab& quianeq
error .ẽ. neq: ꝑ quã excus&.
necessitas ut porsit ꝑfle¬
tum adueniã ꝑuenirẽ I sun
taliitaq: causa aliqui fue¬
rint inuenti. hoc audiant.
quod audiuit & symon : Nam
acur dubiae rerpondit apor¬
tolus p&rus it di
cens infelle enim a maritu¬
dinis & in oblegatione iniqͥ¬
tatis uideo te t̃ẽ siergom
tamgrauicausa & quae sini
remedio uideatur dubie
responsum ẽ : Ambiguũ
non ẽ eis quierrore aut ne¬
cessitate aliqua in dm̃ pec¬
canti posse remitti sicon¬
gruã paenitentiã agant :
Hoenim concessum ẽ iuri
ecles iastico ab auctore .R
& paenitentiamd&. & post pae¬
nitentiam recipiat : & ẽ
aliud quo dr ep̃hendit noua¬
tianus : Cur inquid corpus
dñi tradunt eis quos nouer̃
peccatores quaspossunt

Expanded text:
circo dubium ei dedit rescirco dubium ei dedit responsum. quis enim mortalium sic peccauit, ut donum dei pecunia uellet mercari? maliuolentiae ergo responsum istud datum est, non errori. haec est enim quae remedium non habet. quia neque error est neque per quam excuset necessitas, ut possit per fletum ad ueniam peruenire. si in tali itaque causa aliqui fuerint inuenti, hoc audiant quod audiuit et Simon. nam et cur dubie respondit, apostolus Petrus ostendit cens: in felle enim amaritudinis et in obligatione iniquitatis uideo te esse. si ergo in tam graui causa et quae sine remedio uideatur, dubie responsum est, ambiguum non est eis, qui errore aut necessitate aliqua in deum peccant, posse remitti, si congruam paenitentiam agant. hoc enim concessum est iuri ecclesiastico ab auctore, ut et paenitentiam det et post paenitentiam recipiat. Est et aliud quod reprehendit Nouatianus: \'cur\', inquit, \'corpus domini tradunt eis quos norunt peccatores?\' quasi possint
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam quã agendã dic̃
in anẽ & infructuoram osten¬
dit : Si enim sententia da¬
ta ẽ. & ñ fallit quidedit quid
excrũciare cõpellis hominẽ
lam̃ tationib: & gemitib: qui
huius reieffectum. aut dene¬
gas. aut scire teminime ꝓfi¬
teris : Omnis enim qui consi¬
lium alicuidat. ad hoc utiq
dat ut quid ex eo ꝓficere pos¬
sit praedic& ⁊ sed quiatu noua¬
tiane dolose hoc ꝓfiteris. ad
posse subtilit̃ facis quiañuoce
redeffectiur: paenitentiã
amputas: Omnemcerte
qui idolis sacrificauerit
Cui neq: hĩc neq infuturũ
peccatum hoc remitti p
legis uerba contendis : quo
modo ergo huius delicti
agendã paenitentiã dicis
nisi quia fallis sicut supra
ostendi sed soler alio dolo
fraudem hanc uelle con¬
tegere dicens eodem sensu
&ia parum a postolũ dixis¬
se srmoni. age paeniten¬
tiam ab hac malitia tua
si forte remittatur tibi :
Sed contuens a postolus pe¬
trus uenenatam malitiã
hominis & ꝑ amaramid¬

Expanded text:
nitentiam, quam agendam dicit, nitentiam, quam agendam dicit, inanem et infructuosam ostendit. si enim sententia data est et non fallit qui dedit, quid excruciari conpellis hominem lamentationibus et gemitibus, qui huius rei effectum aut denegas aut scire te minime confiteris? omnis enim qui consilium alicui dat, ad hoc utique dat, ut quid ex eo proficere possit praedicet. sed quia tu. Nouatiane, dolose hoc profiteris, ad posse subtiliter facis, quia non uoce sed effectu paenitentiam amputas. omnem certe, qui idolis sacrificauerit,cui neque hic neque in futurum peccatum hoc remitti per legis uerba contendis. quo modo ergo huius delicti agendam paenitentiam dicis, nisi quia fallis, sicut supra ostendi? Sed soles alio dolo fraudem hanc uelle contegere dicens eodem sensu etiam Petrum apostolum dixisse Simoni: age paenitentiam ab hac malitia tua, si forte remittatur tibi. sed contuens apostolus Petrus uenenatam malitiam hominis et peramaram id
Abbreviated transcription (Latin):
sione : Mundur aut̃ hic diuer¬
sae ꝓfessionis contin& ho¬
mines it uit dispares ꝓfite¬
ant᷑ sẽ habere & deor & domi¬
nos : Videsergo non hoc potuis¬
sedici demundo sed de eccle
sia in qua subuno degenter
nomine diuersi sunt actu
Qđ quidem nouatianum non
ignorarre ad uesto : sed quia
abscessionis suae iustar quae¬
rimonias non habebat : ne
aperte erubercer& arqum¬
ta quaedamsibi comflauit
ꝑ malã legis int̃ pra&ationẽ :
quib: excus areniter &ur :¬
& tegere liuorirsui. inuidã
uoluntatem: Deniq res pon¬
dit ad haec quae diximur di¬
cens: necego rennuo agen¬
dã paenitentiam ad missae
idolatriȩ sedegoremittere
non audio quia crim̃hoc abeo
remittendum ẽ in quẽ admis¬
sũ ẽ : hoc aut̃ cum dolo res pon¬
dit : Int̃p̃tationib: enimsius
d&cegitur : quib: fraus eius ap¬
par& : quando enim dicit scrip¬
tũ .ẽ qui menegauerit et ego
negabo eum & mentire non
potest. cuius uerba sunt pae¬

Expanded text:
sione. mundus autem hic diuersione. mundus autem hic diuersae professionis continet homines, ita ut dispares profiteantur se habere et deos nos. Vides ergo non hoc potuisse dici de mundo, sed de Ecclesia, in qua sub uno degentes nomine diuersi sunt actu. quod quidem Nouatianum non ignorasse aduerto, sed quia abscessionis suae iustas querimonias non habebat, ne aperte erubesceret, argumenta quaedam sibi conflauit per malam legis interpretationem, quibus excusare niteretur et tegere liuoris sui inuidam uoluntatem. Denique respondit ad haec quae diximus dicens: nec ego rennuo agendam paenitentiam admissae idolatrinon audeo; quia crimen hoc ab eo remittendum est, in quem admissum est. Haec autem cum dolo respondet. Interpretationibus enim suis detegitur, quibus fraus ejus apparet. Quando enim dicit, scriptum est. Qui me negaverit, et ego negabo eum, et mentiri non potest cuius uerba sunt, pae
Abbreviated transcription (Latin):
significatur. &iaminillo
qui int̃ discumbentes in¬
uentus ẽ Non habens uesti¬
tũnuptiale quẽ solũ piec¬
tũ dec&s. ostendit eccle¬
siae qui a crimen indigni¬
tatis eius non polluit ce¬
teros: Et quia hȩc indig¬
nitas eius designata est
eo quod uestimentum
ñ habuerit nupcialema¬
nifestus fuit c&eris
Videbant enim eumin¬
t̃se aliud esse uestitum:
immagna autcm̃ inquit
domo. non solũ sunt ua¬
saaurea & argentea
sedlignea &fictilia : Istud ꝓpt̃
hymeneum & fil&um posuit
quicumessent execclesia ꝑ uer¬
se dererur rectione sentie¬
bant sicut aliqui dechor inthe¬
orum ecclesia resurrectionẽ
negabant : Sedhanc domũ
magnam nouatianus mun¬
dum in tellegendum signifi¬
cat: Noneccleriam ne in una
eclesiamalos cumbonis: mun¬
dos cuminmundis cogatur
adserere. Quod facere pu¬
to conuelli : Inuna enim do¬
mooms subunosunt nomi¬
ne : quã uis enim moribus
diuersisint : Vn otam̃ dñi
sui nomine censent᷑ in ꝓfes¬

Expanded text:
significatur etiam in illo, significatur etiam in illo, qui inter discumbentes inuentus est non habens uestimentum nuptiale, quem solum proiectum de coetu ostendit ecclesiae, quia crimen indignitatis eius non polluit ceteros; et quia haec indignitas eius designata est, eo quod uestimen- u tum non habuerit nuptiale, manifestus fuit ceteris. uidebant enim eum inter se aliud esse uestitum. in magna autem, inquit, domo non solum sunt uasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia. istud propter Hymeneum et Filetum posuit, qui cum essent ex ecclesia, peruerse de resurrectione sentiebant, sicut aliqui de Corinthiorum ecclesia resurrectionem negabant. sed hanc domum magnam Nouatianus mundum intellegendum significat, non ecclesiam, ne in una ecclesia malos cum bonis, mundos cum inmundis cogatur adserere. quod facile puto conuelli. in una enim domo omnes sub uno sunt nomine; quamuis enim moribus diuersi sint, uno tamen domini sui nomine censentur in profes
Abbreviated transcription (Latin):
rate usq: ad finẽ qui a qui
ꝑ seuerauerit. usq infine
hic saluus erit: simili
modo & quiꝑseuerauerit
inmalo dampnabitur:
ac ꝑhoc sicut iustitia ius
tiñliberabit eũ indie qua
errauerit. sic & iniquitas
iniusti ñ nocebit eicũcon¬
uerteritse: Ideo dixit.
sacrificans dus eradica¬
bitur. sidũtconuerterit
se. uituuiu&: sic ẽ & illud
quod ait dñs: qui menega¬
uerit negabo eum : si aũt
conueneritse. non pote¬
rit negari ab eo quẽ con¬
fit&ur : Hinc ẽ ut dice¬
r& inpsalmo: noniusti¬
ficabitur inconspectu
tuo omnis homouiuens
Haec enisententia inpu¬
tatur homini. in qua
moritur: Nã qui a in ec¬
clesia mali cũbonis futu
caelorum r&i misse in
mari. quađ ex omnigenere
piscium colligit : Cum aia
uenissent adlitos bonos
segrega uerunt inuasa sua
malis uero foras miserunt :
sic erit in consũmatione
scłi exibunt angeli & segre¬
gabunt deregno dĩ om̃a
scundala & eos quiini quita¬
tem faciunt : Haec causa

Expanded text:
rate usque ad finem\', quia qui rate usque ad finem\', quia qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. simili modo et qui perseuerauerit in malo damnabitur. ac per hoc sicut iustitia iusti non liberabit eum in dic qua errauerit, sic et iniquitas iniusti non nocebit ei, cum conuerterit se. ideo dixit: sacrificans diis eradicabitur; si autem conuerterit se, uita uiuet. sic est et illud quod ait dominus: qui me negauerit, negabo eum. si autem conuerterit se, non poterit negari ab eo quem confitetur. Hinc est ut diceret in psalmo: non iustificabitur in conspectu meo omnis homo uiuens. haec enim sententia inputatur homini, in qua moritur. nam quia in ecclesia mali cum bonis futurcaelorum retiae missae in mari, quae ex omni genere piscium colligit. cum autem uenissent ad litus, bonos segregauerunt in uasa sua, malos uero foras miserunt. sic erit in consummatione saeculi: exibunt angeli et segregabunt de regno dei omnia scandala et eos qui iniquitatem faciunt. haec causa
Abbreviated transcription (Latin):
aliud pondus: uerũ ten&e.
quod hab&is. donecueniã :
uincentiaũt. & seruanti
operomeausq ad finem:
dabo ei potes tatm̃ super
gentes: subuna epistolu
data adecclesiam thya¬
thyrã: Duplicẽ nouacia¬
nȩ heresis confudit & ex¬
ploditer rorem: & peniten¬
tib enĩ idolatriae causa
fructum ꝓmittit. & in u¬
na ecclesia malos non con¬
taminare bonos ostendit:
Cũ unius utiq essent cõ¬
munionis: nec enĩ extra
ecclesiã positis scribebat
dicens: Quibab& aurer
inquit audiat: quiddicit
sp̃seclesiis: simili & eñĩ
modo a postł paulus: sci¬
mus enĩ inquit qui a q̃cũq:
lexloquitur his qui suble
ger̃ loquitur: Et aliolo¬
co quoenim inquit mihi
dehis qui forisr̃ iudicare
Vnius ergo ecclesiae ho¬
mines partim ad peniten¬
tiã ꝓuocat partim com¬
laudat dicens : Vob aũt
dico c& eris quitrathr¬
rȩ estis quicũq: non hab&is
doctrinã istam idestidola¬
triae ten& e quodhab&is
donecueniã : Hoc ẽ ꝑseue¬

Expanded text:
aliud pondus: uerum tamen tenete aliud pondus: uerum tamen tenete quod habetis, donec ueniam. uincenti autem et seruanti opera mea usque ad finem dabo ei potestatem super gentes. Sub una epistula data ad ecclesiam Thyatiram duplicem Nouatianae heresis confundit et explodit errorem; et paenitentibus enim idolatriae causa fructum promittit et in una ecclesia malos non contaminare bonos ostendit, cum unius utique essent communionis. nec enim extra ecclesiam positis scribebat dicens: qui habet aures, inquit, audiat quid dicit spiritus ecclesiis. simili etenim modo apostolus Paulus: scimus autem, inquit, quia quaecumque lex loquitur his qui sub lege sunt loquitur; et alio loco: quo enim, inquit, mihi de his qui foris sunt iudicare? unius ergo ecclesiae homines partim ad paenitentiam prouocat, partim conlaudat dicens: uobis autem dico ceteris qui Thyatirae estis, quicumque non habetis doctrinam istam — id est idolatriae —, tenete quod habetis, donec ueniam; hoc est <perseue
Abbreviated transcription (Latin):
ducare manna quodẽ abs¬
conditũ ut ꝑpenitentiam
rita & dec&ero tẽperare
ab his quȩ ad miserat. Et
angelotiathere ecclesiae
scribȩ: Haec dicit filius dĩ ÷
quihab& oculos sicut
flamaignis & pedes eius
similes aeram̃to trrino:
scio operatua. & dilectio¬
nem & fidem & ministeriũ
& pacientiã &operte tua
nouissima meliora pri¬
orũ sedhabeo aduersum
te quodsinis mulierẽ ⁊ exu¬
c&. & seducit seruos meos
fornicari & manducare
immolata idolis. & dedi
eitẽpus ad penitendum
& noluit agerepeniten¬
tiam fornicatione sua:
eccemittã illã in lectum
& adulteros eꝰicũ illa intri¬
bulatione magna nisi ege¬
rint penitentiã factorũ
suorũ & natos eius occi¬
dam morte & scientom̃s
ecclesiae qui aegosũ qui
scrutor renes & corda
& dabounicuiq uestrum
secundũ opera sua: Vob̾
aũt dico c& eris quitiathi¬
rȩestis quihanc doctrina
non hab&is & ignoratis
altitudinẽ ratanȩ sicut
dicunt. non mitto inuos

Expanded text:
ducare manna, quod est absducare manna, quod est absconditum — ut per paenitentiam rita et de cetero temperare ab his quae admiserat? —■ et angelo Thyatirae ecclesiae scribe: haec dicit filius dei, qui habet oculos suos sicut flamma ignis, et pedes eius similes aeramento turino: scio opera tua et dilectionem et fidem et ministerium et patientiam et opera tua nouissima meliora priorum. sed habeo aduersum te, quod sinis mulierem Zezacet et seducit seruos meos fornicari et manducare inmolata idolis. et dedi ei tempus ad paenitendum, et noluit agere paenitentiam a fornicatione sua. ecce mittam illam in lectum et adulteros eius cum illa in tribulationem magnam, nisi egerint paenitentiam factorum suorum, et natos eius occidam morte; et scient omnes ecclesiae, quia ego sum qui scrutor renes et corda, et dabo uni cuique uestrum secundum opera sua. uobis autem dico ceteris qui Thyatirae estis, qui hanc doctrinam non habetis et ignoratis altitudinem satanae, sicut dicunt: non mitto in uos
Abbreviated transcription (Latin):
tria p̃dicari: Commo¬
nentur enim epis copi
quos angelos uocut.
idẽ nuntios sicut &
beatus a postolus pau¬
lus .ait. sicut angelũ
dĩ excepistis me ut pec¬
cantib dent pęnitentiã.
Nec eos patiantur mini¬
me commoneri. quiscan¬
dala faciunt Inecclesia
cumsint & ipside ecclesia
Dicit ergo & angelo per¬
gami ecclosiae seribe.
simus : qui occisus est
aputuos ubi ratanas ha¬
bitat: sed habeo aduer¬
surte pauca. quia habes
illic tenenter doctrina
balc̃ quidocebatbalac
mitterescandalum fub
oculis filiorũ isrł. man¬
ducure delibata & forni¬
cari. ita & tuhabes tenen¬
tes doctrinam nicolaita¬
tum similit̃ age pȩniten¬
tiam: Hancdicit esse
doctrinã nicolaitarum :¬
quae fuit. & bala amidẽ
idolatriã. & fornicatio¬
nẽ dequa iub& agipȩni¬
tentiam & qui a homini¬
b: ecclesiae loquitur
ostendit dicens: Haec
dicit sp̃s ecclesiis: quia
autem fructus ẽ pȩni¬
tentiae. It a significat :
uincenti inquit daboman¬

Expanded text:
tria praedicari. commotria praedicari. commonentur enim episcopi, quos angelos uocat — id est nuntios, sicut et beatus apostolus Paulus ait: sicut angelum dei excepistis me —, ut peccantibus dent paenitentiam nec eos patiantur minime commoneri, qui scandala faciunt in ecclesia, cum sint et ipsi de ecclesia. dicit ergo: et angelo Pergami ecclesiae scribe: simus, qui occisus est apud uos, ubi satanas habitat. sed habeo aduersus te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balaac mittere scandalum sub oculis filiorum Israhel, manducare delibata et fornicari; ita et tu habes tenentes doctrinam Nicolaitarum. similiter age paenitentiam. hanc dicit esse doctrinam Nicolaitarum quae fuit et Balaam, id est idolatriam et fornicationem, de qua iubetagi paenitentiam. et quia hominibus ecclesiae loquitur, ostendit dicens: haec dicit spiritus ecclesiis. Quia autem fructus est paenitentiae, ita significat: uincenti, inquit, dabo man
Abbreviated transcription (Latin):
fornicariis & inmun¬
dis remissũ ꝓbatdicens:
Nefoste ueniens lugea
multos exhis quiante
peccauer & nonegerun
pȩnitentia. suꝑ inmun¬
ditian. & fornicatione
quageser̃ : Pbat quo sdã
egis sepȩnitentiã de qͥb:
non dol& sed gaud&
Aliquos aũt significut
nonegisse fornicationis
suae pȩnitentiam ꝓpt̃ qđ
& lugere se eos dicit non
ꝑtinentes aduitã. quia
noneger̃ paenitentiã :
Si enim huius criminis
in hacuitu sẽꝑagenda
penitentia ess& nondice¬
r& lugereseeos qui a ñ
eger̃ sed quia non agunt:
Sciens autem hic incipien
bat ut ueniens udeos pacẽ
haber&. cem comiunio¬
ne eotum. Ecceꝓbatũ ẽ
fornicariis. post actam
pęnitentiam communi¬
candum: Non enimpo¬
test illis. cõmunicar i.
quã diuagunt: Tunc aũt
communicandũ ẽ. cum
desinunt agere iuditio
ecclesiae: nunc  super¬
ẽ. ans pecialit᷑ idolatrus
remitti posseꝓbemus:
Hegimus enim in a poculip¬
si beati iohannis a posto¬
li pȩnitentiã suꝑidola¬

Expanded text:
fornicariis et inmunfornicariis et inmundis remissum probat dicens: ne forte ueniens lugeam multos ex his, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicatione, quam gesserunt. probat quosdam egisse paenitentiam, de quibus non dolet, sed gaudet: aliquos autem significat non egisse fornicationis suae paenitentiam, propter quod et lugere se eos dicit non pertinentes ad uitam, quia non egerunt paenitentiam. si enim huius criminis in hac uita semper agenda paenitentia esset, non diceret lugere se eos, quia non egerunt, sed quia non agunt. sciens autem hic et incipibat, ut ueniens ad eos pacem haberet cum communione eorum. ecce probatum est fornicariis post actam paenitentiam communicandum. non enim potest illis communicari quamdiu agunt; tunc autem communicandum est, cum desinunt agere iudicio ecclesiae. Nunc superest an specialiter idololatris remitti posse probemus. legimus enim in Apocalipsi beati Iohanni apostoli paenitentiam super idola
Abbreviated transcription (Latin):
ens dr̃ fragilegenus hu¬
manũ. semꝑremediissa¬
lutarib: ꝓsecutus. ẽ eos
ut post peccata habere.
quo modo serepacarent:
peccantib daripeniten¬
tiã nulla ꝑuidentia est
innouo testam̃to & me¬
lius uidebit᷑ u& eribus
ꝓuisũ. quib: medicina is¬
ta minime ẽ denegat a
Et quomodo maiot groo¬
tia ẽ. in nouo quã in ue¬
teri: Nahoc inimiciest
quisciens alit̃ hominib:
ꝓuideri non posse ut
ꝑueniant ad salutem :
Qũa in t̃uentu pęniten
iniuria facta fueritme¬
tualiquo aut perrorem
iamsatis factio locũ ñ
habeat reformandiho¬
minẽ hoc ẽ occusonẽ
quesisre ꝑdendi homi¬
nes. non saluandi: sed
absit : quia dñ sait: filius
hominis nonuenit ho¬
mines ꝑdere sed saluare :
Nãsin ob peccuta quae
innos peccamus inuice.
siconuestamur. septu¬
agies septies remitti
a nobis Aterutrũ p̃ci¬
pit ds̃ : quanto magis ipse
sun illũ pecc&ur ignos¬
cit conuersir: Omnem
eni peccatore conuer¬
tiuult: unde a postolus

Expanded text:
ens deus fragile genus huens deus fragile genus humanum semper remediis salutaribus prosecutus est eos, ut post peccata haberent quo modo se repararent. peccantibus dari paenitentiam, nulla prouidentia est in nouo testamento et melius uidebitur ueteribus prouisum, quibus medicina ista minime est denegata. et quo modo maior gratia in nouo est quam in ueteri? nam hoc inimici est, qui sciens aliter hominibus prouideri non posse, ut perueniant ad salutem, quam interuentu paenitentiniuria facta fuerit metu aliquo aut per errorem, iam satisfactio locum habeat reformandi hominem: hoc est occasionem quaesiisse perdendi homines, non salvandi. Sed absit, quia Dominus ait, Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare. . Nam si nobis peccata, quae in nos peccamus invicem, si convertamur, septuagia nobis alterutrum praecepit deus, quanto magis ipse, si in illum peccetur, ignoscit conuersis! omnem enim peccatorem conuerti uult. Unde apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
offensionẽ non par & quia
inuirtute signorũ . &ꝓ¬
digiorũ appar&: Quis enĩ
insibil iraudeat contraeũ
uidentes mostuos excitc¬
tos: autquis irtescutorei
cuius effectuuideat
currentes paraliticos. ce¬
cos lum̃ admittere surđ
dudire : Aut quomodoñ
amabat eũ quẽ uidit sps
inmundas eucere. lep¬
sas mundare & simul
omnes infirmitatescura¬
re: Huic iudȩimalueruaT
iniuriã facere opus eius
dicentes. Opus eedȩ mo¬
niorũ: Dũ modo inuidia
adq: odiũ quodcirca salua¬
torcm̃ exercebant exple
ostendit: sed nouatianus
maiora in quitcrimina
nomina ti remitti ꝓbant᷑
id est idolatria. & forni¬
catio postlauacrũ Id¬
circo enim inbaptis mo
ait. simulomnia remit¬
tunt᷑ peccata. ut dec&e¬
ro. si quid gracue
commis serint. nullo mo¬
doueniã consequantur.
quia post acceptũ spm̃
scm quod contra sp̃m scm
est. admitti non deb&:
Quis neg& peccuri nũquã
debere: sẽdsi ẽ& possi¬
bile: Porro aut tm sci¬

Expanded text:
offensionem non parit, quia offensionem non parit, quia in uirtute signorum et prodigiorum apparet. quis enim insilire audeat contra eum uidens mortuos excitatos? aut quis irascatur ei, cuius effectu uideat currentes paraliticos, caecos lumen admittere, surdos audire? aut quo modo non amabit eum, quem uidet spiritus inmundos eicere, leprosos mundare et simul omnes infirmitates curare? huic Iudaei maluerunt iniuriam facere opus eius dicentes opus esse daemoniorum, dum modo inuidiam adque odium, quod circa saluatorem exercebant, explerostendit. Sed Nouatianus: \'maiora\', inquit, \'crimina nominatim remitti probentur, id est idolatria et fornicatio post lauacrum. idcirco enim in baptismo\\ ait, simul omnia remittuntur peccata, ut de cetero si quid graue commiserint, nullo modo ueniam consequantur, quia post acceptum spiritum sanctum quod contra spiritum sanctum est admitti non debet. quis neget peccari numquam debere, sed si esset possibile? porro autem sci
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem: Aut aliquid
repentinũ passus quod
sit aduersus iraccundiam
excitutus in parentem
iniutiosus existit: A p̃dm
aũt incurnatũ. sua in iu¬
ria ꝓuocut: Dũenim
ignorant homines sacrac¬
mentũ incarnatixpiblas¬
phemant indignũ ducen¬
tes si filius dĩ qui incorpo¬
rales & simplicis naturare
est hominũ morenatus di¬
catur: Blasphemant
ergo. quia ignorant mis¬
teriũ: Qũa obrẽ conuer¬
sis his porrigenda est
manus. quia sĩ contraue¬
rũ existunt. Dũ ꝓuero se
facere arbitrantur : Tor¬
tus huius modi & exungu¬
latus. hocuerũ cẽ dicit qđ
sequit᷑: Suprae memora¬
tiaũt iudȩi. aliud senser̃
& aliudeger̃. quisin eiudi¬
ce & carnifice conscien¬
tia sua testesemꝑtor
cognouisseseueritatẽ:
Maliuolus enĩ non hab&
quodemend& : si enĩ con¬
uerterit se incipi& uerũ
dicere quod prius falsũ
ẽẽ. nesciebat: sp̃ui autim̃
sc̃o ut fiat iniuria caus anul¬
la extitit: Offitiũ enim eꝰi

Expanded text:
creatorem aut aliquid creatorem aut aliquid repentinum passus, quod sit aduersum, iracundia excitatus in parentem iniuriosus existit. Christo autem incarnatio sua iniuriam prouocat. dum enim ignorant homines sacramentum incarnati Christi, blasphemant indignum ducentes, si filius dei, qui incorporalis et simplicis naturae est, hominum more natus dicatur. blasphemant ergo, quia ignorant mysterium. quam ob rem conuersis his porrigenda est manus, quia sic contra uerum existunt, dum pro uero se facere arbitrantur. tortus huius modi et exungulatus hoc uerum esse dicit, quod sequitur; supra memorati autem Iudaei aliud senserunt et aliud egerunt, qui sine iudice et carnifice conscientia sua teste semper cognouisse se ueritatem. maliuolus enim non habet quod emendet; si enim conuerterit se, incipiet uerum dicere quod prius falsum esse nesciebat. Spiritui autem sancto ut fiat iniuria, causa nulla existit; officium enim eius
Abbreviated transcription (Latin):
dentib ꝑpęnitentiam :¬
siue futuris credentibus
ꝑbaptismum : om̃a re¬
sa ẽ. & quȩ ad tempus
illud ꝑtinuit. unde non
illis hocremitti neque
hic neq: infuturumos¬
tendit: Non enimerro
entes enim prudentes¬
que o pera qui derunt
ingestis saluatoris dĩ
ẽe : ut populũ a fide eius
auesterent haecsimula¬
bant ẽẽ principis dȩ mo¬
niorum: Hinc ẽ unde
dicit eis dñs. uos hab&iscla¬
uenscientiae & neq: uos
intractis neq alios sinitis
introire: Haec ergos en¬
tentia contramaliuolos
ꝓlataẽ . quib: remedium
inuenire non potest ut
saluentur: Nihil ẽ enĩ
hoccrimine grauius: fin¬
gitenim falsum ẽe. quod
scit ẽe uerũ: Iudȩi enim
uidia cȩcatis. ut hoc eẽ
negarent : Et non solũ
negarent s& & ꝑseque¬
rent᷑ usq ad mortẽ : Non
ergo dignũ ẽ. istis peccatũ
hocumquã deberamitti
qui conscientia sua teste.
dõ cuisede uotos dicebat
terius inuid&. dolorehu¬
militatis suȩ in surgit in

Expanded text:
dentibus per paenitentiam dentibus per paenitentiam siue futuris credentibus per baptismum omnia resa est et quae ad tempus illud pertinuit. unde non illis hoc remitti neque hic neque in futurum ostendit. non enim errorentes enim prudentesque opera quae uidebant in gestis saluatoris dei esse, ut populum a fide eius auerterent, haec simulabant esse principis daemoniorum. hinc est unde dicit eis dominus: uos habetis clauem scientiae et neque uos intratis neque alios sinitis introire. haec ergo sententia contra maliuolos prolata est, quibus remedium inueniri non potest ut saluentur. nihil est enim hoc crimine grauius; fingit enim falsum esse quod scit esse uerum. Iudaei enim uidia caecati sunt, ut hoc esse negarent et non solum negarent, sed et persequerentur usque ad mortem. non ergo dignum est istis peccatum hoc umquam debere remitti, qui conscientia sua teste deo, cui se deuotos dicebantterius inuidet, dolore humilitatis suae insurgit in
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi. nemo ait. sine
sorde nec infans unius
diei . Quis poterit eua¬
der e. si penitentia
de neg&ur:
Et ubi esł qđ dicit dñr
quia gaudium erit in
caelo suꝑpeccatore
penitentiam agente
sed maiora crimiNa
in quit ignosci non de¬
bent. fornicatio & ido¬
la tria. Et ubi est dictã
dominicum. quo om¬
nia peccata & blas¬
phemias promittit re¬
mitti hominibus:
Sp̃s autẽ scĩ blas phe¬
mia nonre mittxur
hominibus.
Omnia penitus pecca¬
ta dicit posse remitu.
excepto uno.
Nunc elige noua tiane
quibus uis dictum. de
adhuc noncredentibus:
Aut de iam creuentib
si de non credentibus:
magis reprobaNT
Opus sp̃i scĩ. demonis
ad signantes: si autem
decredentibus uis dic¬
tum: exclusa est adse¬
ueratiotua qr om̃a pecca¬
ta remittenł: et qͥdixerit inqͥt
uerbũ c̃tra filiũ hominis remittã
uult intellegi. quod pecca
non utiq istud exciper&:
Qm ergo aliut peccatũ
significat: Cũblas phe
sp̃r sc̃i : Siue iamcre¬

Expanded text:
et alibi: nemo, ait, sine et alibi: nemo, ait, sine sorde, nec infans unius diei. quis poterit euadere, si paenitentia denegetur? et ubi est quod dicit dominus, quia gaudium erit in caelo super peccatorem paenitentiam agentem? Sed: \'maiora crimina,\' inquit, \'ignosci non debent, fornicatio et idolatria/ et ubi est dictum dominicum, quo omnia peccata et blasphemias promittit remitti hominibus, spiritus autem sancti blasphemia non remittetur hominibus? omnia penitus peccata dicit posse remitti excepto uno. nunc elige, Nouatiane, de quibus uis dictum: de adhuc non credentibus aut de iam credentibus? si de non credentibus, magias appellant opus spiritus sancti daemoniis adsignantes. si autem de credentibus uis dictum, exclusa est adseueratio tua, quia omnia peccata remittentur: et qui dixerit, inquit, uerbum contra filium hominis, remittetur uult intellegi, quod peccatnon utique istud exciperet. quoniam ergo aliud peccatum significat, cum blasphemspiritus sancti —, siue iam cre
Abbreviated transcription (Latin):
clementia praedicatio¬
nis est. Et qui inimicis
misertus est. uocando il¬
los ad gratiam. amicis
factis ñ miserebitur cũ
mercede: Tribulatio enĩ
cordis merces est peni¬
tentis: quod si esse uerũ
dolerent homines exini¬
micis factosse amicos:
Aut qualis estimandur
erat ille sunimicisp̃
penitentibus miseri¬
cor diam dar&. a micis
uro & precantibus
non dar&:
Pra& erea cum sciat
dñs di abolum aduer¬
sus amicos & seruos
dĩ plus se ex tollere &
Vn de dicii p&rus apor¬
tolds: uigilate. sobru
estote quia aduersarius
noster diabolus. fre¬
mens sicut leo querens
uersarium nos habere
horrendum &ualidum.
si uicti ab eo fuerimus.
Uult nor ad auxilium
suum confugere.
Solens elisos nos. ut uir¬
tute eius reparati. for¬
titer repugnemus:
Sicut enim nisibreuia¬
ti fuerint dies illi.
quos dicit dñs. nulla
si & salua caro:
Ita & sineg& ur homi¬
nibus penitentia ne¬
mo poterit saluus fieri:
Si enim nemo inquit glo¬
riabitur mundum se
haberecor.

Expanded text:
clementia praedicatioclementia praedicationis est? et qui inimicis misertus est uocando illos ad gratiam amicis factis non miserebitur cum mercede? tribulatio enim cordis merces est paenitentis. quod si esset uerum, dolerent homines ex inimicis factos se amicos. aut qualis aestimandus erat ille, si inimicis non paenitentibus misericordiam daret, amicis uero et precantibus non daret? praeterea cum sciat dominus diabolum aduersus amicos et seruos dei plus se extollere et unde dicit Petrus apostolus: uigilate, sobrii estote, quia aduersarius noster diabolus fremens sicut leo circuit uersarium nos habere horrendum et ualidum, si uicti ab eo fuerimus, uult nos ad auxilium suum confugere dolens elisos nos, ut uirtute eius reparati fortiter repugnemus. sicut enim nisi breuiati fuerint dies illi, quos dicit dominus, nulla fiet salua caro, ita et, si negetur hominibus paenitentia, nemo poterit saluus fieri. si enim nemo, inquit, gloriabitur mundum se habere cor.