comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te subsannationẽ inꝑpetuum. Admitte ad te
alienigenam. & subuertet te uiturbore. & abaliena¬
bit te a uns propriis. Tales kinĩ ualde sunt cauen¬
di. usq dum aut conuertantur. aut abscidantur
uerbo diuino. Beatus autẽ est ille qui non est lap¬
sus uerbo exore suo: & non est stimulatus intristitia
delicti. Felix qui non habet animi sui tristitiam.
& non abscedit abspe sua. Seͥptum est enim. Melio
est unus timens am. quam mille impn. Sapiens
uero non est omnis qui nocet. Hes quoq eccłiarii
ur̃arum & oblationes fidelium. quas significastis
urĩs auferri.: indubitant̃ maximũ est peccatum.
testante scͥptura que ait. Qui abstulerit aliquid
patri uł matri. & dicit ho̾e non esse peccatum: ho¬
micide particeps est. Pat̃ ergo nr̃ sine dubio d̃s est
qui nos creauit: & mat̾ nr̃a eccła. que nos in bap¬
tismo spũalit̃ generauit. Et ideo qui xp̃i pecunias

Expanded text:
te subsannationem in perpetuum. Admitte ad te te subsannationem in perpetuum. Admitte ad te alienigenam, et subvertet in turbine, et abalienabit te a tuis propriis . Tales, charissimi, valde sunt cavendi, usquedum aut convertantur aut abscindantur verbo divino. Beatus autem est ille qui non est lapsus in verbo ex ore suo, et non est stimulatus in tristitia delicti. Felix qui non habet animi sui tristitiam, et non abscedit a spe sua . Scriptum est enim: Melior est unus timens Deum, quam mille impii . Sapiens vero non est omnis qui nocet. VI. Res quoque ecclesiarum vestrarum et oblationem fidelium; quas significastis esiis vestris auferri, indubitanter maximum est peccatum; testante ipsa Scriptura, quae ait: Qui abstulerit , aliquid patri vel matri, et dicit hoc non esse peccatum, homicidae particeps est . Pater ergo noster sine dubio Deus est, qui nos creavit; et mater nostra Ecclesia, quae nos in Baptismo spiritualiter generavit. Et ideo, qui Christi pecunias
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem iusti festinat: & in honore ueloci pro¬
cessus illius iustificat. Ne dicas quio est michi
opus: & quȩ ert̃ michi ex hoc bona: Ne dicas
sufficiens sum: & quid ex hoc pessimabor: In die
coram d̃o in die obitus retribuere uniciuiq scd̃m uias
suas. Malitia hore obliuionem facit luxurie mag¬
ne. & infine hominis denudatio oꝑum illius. Ante
mortem ne laudes hominẽ quenquam: qm̃ infiliis
suis agnoscitur uir. Non omnẽ hominẽ inducas
indomũ tuã. multe enim insidiȩ sunt dolosi. Sic̃
enim eructant precordia fetantium. & sic̾ut ꝑdix in¬
ducit᷑ in caueani. & ut caprea in laqueum. sic & cor
suꝑborum. & sicut prospector uidens casum proxi¬
mi sui: Bona enim in malũ conuertit insidiator: &
melectis imponit maculam. Abscintilla una auge¬
tur ignis: & ab uno doloso augetur sanguis. Homo
uero peccator sanguini insidiatur. Attende tibi a
pestifero. fabricat enim mala: ne forte inducat suꝑ

Expanded text:
mercedem justi festinat, et in honore veloci promercedem justi festinat, et in honore veloci processus illius justificat. Ne dicas: Quid est mihi opus? et quae erunt mihi ex hoc bona? Ne dicas: Sufficiens mihi sum, et quid ex hoc pessimabor? In die coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas. Malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae: et in fine hominis, denudatio operum illius. Ante mortem ne laudes hominem quemquam, quoniam in filiis t I uersum: Non omnem hominem inducas in domum tuam: multae enim insidiae sunt dolosi. sicut enim eructuant praecordia infantium, sicut perdix inducitur in foueam et ut caprea in laqueo, sic et cor superborum, et sicut prospectator uidens casum proximi sui. bona enim in mala conuertens insidiator et in electis inponet maculam. ab scintilla una augetur ignis et ab uno doloso augetur sanguis. homo uero peccator sanguini inpestifero, fabricat enim mala, ne forte inducat super
Abbreviated transcription (Latin):
delicto. Si enim secutus fueris non apprehendes: &
non effugies si precucurreris. Est homo laborans
& festinans. & dolens impius: & tantomagis non
habundat. Est homo marcidus egens recuꝑatione.
plus deficiens uirtute. & habundans pauꝑtate. et
oculus di respexit illum in bonũ. & erexit illum
ab humilitate ipsus. & exaltauit caput eius. & mi¬
rati sunt in illo multi. & honorauerunt d̾m. Bona
& mala. uita & mors. pauꝑtas & honestas a d̾o sunt.
Datio di ꝑmanet iustis: & ꝓfectus illius successus
habebunt in et̃num. Est qui locupletatur parce a¬
gendo. & hec pars mercedis illius in eo qͦd dicit. in¬
ueni requiem michi. & nunc manducabo de bonis
omnia aliis & morietur. Sta intestimonio tuo.
& in illo colloquere & inoꝑa mandatorum tuorũ
ueterasce. Ne manseris in oꝑib peccatoꝵ: fide autẽ
indeo. & mane in loco tuo. Facile est enim in ocłis
d̃i. subito honestari pauꝑem. Benedictio d̃i in

Expanded text:
deldelnon effugies si praecucurreris. Est homo laborans et festinans et dolens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexit illum in bono, et erexit illum ab humilitate ipsius et exaltabit caput ejus, et mirati sunt in illo multi, et honoraverunt Deum. Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas a Deo sunt. Datio Dei permanet justis; et profectus illius successus habebit in aeternum. Est qui locupletatur parce agendo, et haec pars mercedis illius in eo quod dicit: Inveni requiem mihi, et, Nunc manducabo de bonis t reliquet omnia aliis, et morietur. Sta in testamento tuo, et in illo colloquere, et in opera mandatorum tuorum veterasce. Ne manseris in operibus peccatorum. Confide autem in Deo, et mane in loco tuo. Facile est enim in oculis Dei subito honestari paupertatem. Benedictio Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
stantia: Et qui głatur insubstantia: pauꝑtatẽ ue¬
reatur. Sapientia humiliati exaltabit caput eius:
& inmedio magnatorũ consedere illum faciet. No
laudes uirum inspecie sua: neq sꝑnas hominẽ in
uisu suo. Breuis inuolatilib est apis: & initium
dulcoris habet fructus illius. In uestitu ne głeris
unquam. nec in die honoris tui extollaris: qm̃
mirabilia oꝑa altissimi solius & głosa & absconsa & inuisa oꝑa
illiꝰ. Multi tyranni sedert̃ inthrono: & insuspicabilis portauit
diadema. Multi potentes opp̃ssi st̃ ualide. & głosi traditi
sunt inmanus alterorum. Prius quã inter¬
roges ne uituperes quenquam: & cum int̾rogaue¬
ris. corripe iuste. Priusquam audias ne responde¬
as uerbum: & inmedio senioꝵ ne adicas loqui.
De re ea que te non molestat ne certeris & in iudicio
peccantium ne consistas. Fili mi ne inmultis sint
actus tui:. & si diues fueris. non eris immunis a

Expanded text:
stantia et qui gloriatur in substantia paupertatem vestantia et qui gloriatur in substantia paupertatem vereatur sapientia humiliati exaltabit caput illius et in medio magnatorum consedere illum faciet non laudes virum in specie sua neque spernas hominem in visu suo brevis in volatilibus est apis et initium dulcoris habet fructus illius in vestitu ne glorieris umquam nec in die honoris tui extollaris quoniam mirabilia opera Altissimi solius et gloriosa et absconsa et invisa opera illius multi tyranni sederunt in throno et insuspicabilis portavit diadema multi potentes pressi sunt valide et gloriosi traditisunt in manus alterorum. Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste. Priusquam audias, nec respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui. De ea re quae te non molestat, ne certeris, et in judicio peccantium ne consistas. Fili mi, ne in multis sint actus tui, et si dives fueris, non eris immunis a
Abbreviated transcription (Latin):
medio fr̃m. rector illoꝵ in honore: & quitiment do¬
minũ. erunt in ocłis eiꝰ. Gła diuitum honoratoꝵ
& pauꝑum. timor di est. Non despicere hominem
uistum pauꝑem: & non magnificare uirũ peccato¬
rem diuitem. Magnus est iudex & potens est honore.
& non est maior illo qui timet dm. Seruo sensato liberi
seruiunt: & uir prudens & disciplinatus non murmu¬
rabit correptus. & inscius non honorabit᷑. Nolite extol¬
lere infaciendo oꝑa tua: & noli cunctari intempore
angustiȩ. Melior est qui oꝑatur & abundat omnibus:
quam qui głatur: & eget pane. Fili in mansuetudine
serua animam tuam: & da illi honorem scd̃m meri¬
tum suum. Peccantem in anim̃asuam quis iustifica¬
bit: & quis honorificabit exhonorantem animam
suam : Pauꝑ glatur ꝑdisciplinam & timorem
suum:. & est homo qui honorificatur ꝓpt̾ substantiã
suã. Qui głatur inpauꝑtate: quantomagis insub¬

Expanded text:
medio fratrum, rector illorum in honore: et qui timent Domedio fratrum, rector illorum in honore: et qui timent Dominum, erunt perum timor Dei est: noli despicere hominem justum pauperem, et noli magnificare virum peccatorem divitem. Magnus est Judex, et potens est honore, et non est major illo qui timet Deum. Servo sensato liberi serviunt, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam suam quis justificabit? et quis honorificabit exhonorantem animam suam? Pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam suam qui gloriatur in paupertate quanto magis in sub
Abbreviated transcription (Latin):
quia p̾ualente inuidia. quod deterius est surgit &¬
crescit. atq nimis se inom̃s partes extendit: iocir¬
co necesse est illud eccłastico & apłico abscidi mucro¬
ne. ne seruos d̃i ac dni sacerdotes ualeat nocere
aut ꝑdere. Exhonorauit enĩ dñs. ut in eccłastico
legitur libro. conuentus maloꝵ. & destruxit deus
usq infinem. Sedes ducum suꝑborũ destruxit d̃s:
& sedere fecit mites pro eis. Radices gentium suꝑ¬
barum arefecit ds: & plantauit humiles ex ipsis
gentib. Terias gentium euertit dñs: & ꝑdidit eas
usq ad fundamentũ. Arefecit ex ipsis & disꝑdidit
illos: & cessare fecit memoriam eorũ de t̾ra. Perdi¬
dit d̾s memoriam suꝑborum: & reliquit memoriã
humiliũ sensu. Non est creata hominib suꝑbia:
neq iracundia nationi mulierũ. Semen hominũ
honorabit᷑ hoc quod timet dm: semen autẽ hoc ex¬
honorabitur hominũ. quod pret̾it mandata dñi. In

Expanded text:
quia, praevalente invidia, quod deterius est surgit et quia, praevalente invidia, quod deterius est surgit et crescit, atque nimis se in omnes partes extendit, idcirco necesse est illud ecclesiastico et apostolico abscindi mucrone, ne servis Dei ac Domini sacerdotibus valeat nocere aut perdere. Exhonoravit enim Dominus, ut in Ecclesiastico legitur libro, conventus malorum, et destruxit Deus eos usque in finem. Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro eis. Radices gentium superbarum arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsis gentibus. Terras gentium evertit Dominus, et perdidit eas usque ad fundamentum. Arefecit ex ipsis, et disperdidit eos, et cessare fecit memoriam eorum de terra. Perdidit Deus memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium sensu. Non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi mulierum. Semen hominum honorabitur hoc quod timet Deum; semen autem hoc exhonorabitur hominum quod praeterit mandata Domini. In
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua. Similit̾ & ipsi comprouintiales epĩ. cum
eius consilio. nisi quantum ad proprias ꝑtinet
paroechias agant. iuxta scõrũ constituta patrum:
ut uno animo. uno ore. concordit̾ scã glorificetur
trinitas in scła. Similit̾ auctoritate fulti apłica prȩ¬
cipimus. ut nullus metropolitanus ep̃ẽ. absq cęte¬
rorum omniũ comꝓuintialium ep̃orum instantia.
aliquorũ audiat causas eorũ: quia irrita erunt. &¬
nec eis inconsultis. nisi quantum ad propriam
ꝑtinet paroechiam aliquio agant. s omnes de cõ¬
munibus eorum causis. consonam sententiam
ꝓferant & det̾minent: qm̃ alit̃ acta nullas uires
habebunt. nec eccłiastica reputabuntur. Bonũ esset
fr̃s. & ualde dm timentib & pie uiuere uolentib
necessarium. si intra catholicam eccłam nullius ma¬
li aut infestationis alicuius. erga dm̃i sacerdotes aut
iuste & pie uiuere uolentes. germen exsurgeret. Sed

Expanded text:
reliqua. Similiter ipsi comprovinciales episcopi creliqua. Similiter ipsi comprovinciales episcopi cuncta cum ejus consilio, nisi quantum ad proprias pertinet parochias, agant, juxta sanctorum constituta Patrum, ut uno animo, uno ore concorditer sancta glorificetur Trinitas in IV. Similiter , auctoritate fulti apostolica, praecipimus ut nullus metropolitanus episcopus, absque caeterorum omnium comprovincialium episcoporum instantia, aliquorum audiat causas eorum; quia irrita erunt, et nec eis inconsultis , nisi quantum ad propriam pertinet parochiam, aliquid agant: sed omnes de communibus eorum causis consonam sententiam proferant et determinent, quoniam aliter acta nullas vires habebant, nec ecclesiastica reputabuntur . Bonum esset, fratres, et valde Deum timentibus et pie vivere volentibus necessarium, si intra catholicam Ecclesiam nullius mali, aut infestationis alicujus, erga Domini sacerdotes, aut juste et pie volentes vivere, germen exsurgeret. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. nisi ꝑ ipsos qui crimina intendunt: si tam̃
ipsi digni & irreprehensibiles apparuerint. et
actis docuerint publicis omni se carere suspicio¬
ne. atq mnimicitia: & irreprehensibilem fidem
ac conuersationem ducere. Unde placuit. ut a
getur. Item constituimus. sicut & a scĩs apłis
eorumq successorib decretum reꝑimus: siqͥs
metropolitanus nisi quod solũmͣ ad propriã
ꝑtinet paroechiam. sine consilio & uoluntate om
egerit irritum habeatur & uacuum. S quicquid
de comprouintialium coepõrũ causis. eorũq ȩccłia¬
rum. & clericorum atq scłarium necessitatib. aut de
quibꝰcumq cõmunib causis. agere aut disponere
necesse fuerit: hoc cum omnium consensu comp¬
uintialium agatur pontificum. ñ aliqͦ dominatio¬
nis fastu. s concordi & humillima administratione.
sicut dns ait. Non ueni ministͣri. s ministrare.
Et alibi. Qui maior est urm. erit minister ur̃. &

Expanded text:
fiant , nisi per ipsos qui crimina intendunt , si tamen fiant , nisi per ipsos qui crimina intendunt , si tamen ipsi digni et irreprehensibiles apparuerint, et actis docuerint publicis omni se carere suspicione atque inimicitia, et irreprehensibilem fidem ac conversationem ducere . Unde placuit ut a getur. III. Item constituimus , sicut et a sanctis Apostolis eorumque successoribus decretum reperimus, si quis metroppertinet parochiam, sine consilio et voluntate omnegerit irritum habeatur et vacuum. Sed quicquid de comprovincialium coepiscoporum causis, eorumque ecclesiarum et clericorum atque saecularium necessitatibus, aut de quibuscumque communibus causis agere, aut disponere necesse fuerit, hoc cum omnium consensu comprovincialium agatur pontificum, non aliquo dominationis fastu, sed concordi et humillima administratione, sicut Dominus ait: Non veni ministrari, sed ministrare . Et alibi: Qui major est vestrum, erit minister vester , et
Abbreviated transcription (Latin):
mundo fuissetis: mundus qͦd suum erat dilige¬
ret. S quia non estis de hoc mundo. s ego elegi
uos de mundo: ꝓptẽa odit uos mundus. Propt̃
tales. fr̃s hortamur uos. ficut & in hac sca ȩccłia
constitutum habemus: ut semꝑ testes uobiscũ
sacerdotes & diaconos habeatis. Et licet conscientia
sufficere possit propria: tamen ꝓpt̾ maliuolos. iuxta
apłm etiam testimoniũ uos oportet habere bonũ
abhis qui foris funt. Qm̃ & in hac scã sede consti¬
tutum habemus. ut duo presbiteri & tres diaconi
momini loco epm̃ non deserant. ꝓpt̃ testimonium
eccłiasticum. Epĩ gͦ non sunt leuit̃ accusandi uł
detrahendi: quia iniuria eorum ad eum ꝑtinet.
cuius uice legatione funguntur in ȩccłia. Unoe
nobis omnibꝙ qui nobiscum sunt. in ur̃o solago
sicut & olim factum inuenimus constitui pla¬
cuit. ut criminationes maiorũ natu ꝑ alios non

Expanded text:
mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligemundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret, sed quia non estis de hoc mundo, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus . » Propter tales, fratres, hortamur vos sicut et in hac sancta Ecclesia constitutum habemus, ut semper testes vobiscum sacerdotes et diaconos habeatis, et licet conscientiam sufficere possit propria, tamen propter malevolos, juxta apostolum etiam testimonium vos oportet habere bonum ab his qui foris sunt. Quoniam in hac sancta sede constitutum habemus, ut duo presbyteri, vel tres diaconi in omni loco episcopum non deserant propter testimonium ecclesiasticum. Episcopi ergo non sunt leviter accusandi vel detrahendi, quia injuria eorum ad Christum pertinet, cujus vice et legatione funguntur in Ecclesia. Unde nobis et omnibus qui nobiscum sunt in nostro solatio, sicut et olim factum invenimus, constitui placuit ut criminationes majorum natu per alios non
Abbreviated transcription (Latin):
Incipiunt decreta
quam & hispaniis consis¬
tentib: lucius ep̃c in dño
salutẽ. Litteras dilectio¬
nis urẽ. quas ad beati pe¬
tri apłi sedem pro ur̃i cau¬
sa negotii misistis. libent̾ suscepimus: s de urĩs af¬
flictionib non modice contristati sumus. Signifi¬
castis enim uos tam a quibusdam non rectam fide
tenentib. s errorib implicatis. quam & ab aliis eos.
imitantib uos ꝑsequi & infamari. atq ur̃as eccłias
suis dotib & fidelium oblationib exspoliari. ur̃os¬
ꝙ ministros nimis uerari: & iõo multos a uobis
& a recta fide discedere. qm̃ eis non potestis defensio¬
nem impendere. nec ea quȩ necessaria sunt minis¬
trare. Nolite mirari fr̃s. si uos maliuoli & impii
ꝑsequuntur : cum ipsum xp̃m caput nrm̃ sint
ꝑsecuti. Unde & consolatricem ipsam habetis ueri¬
tatem: quȩ ait. Si patrem familias beelrebub uo-¬
cauerunt: quantomagis domesticos eus: Ipsa
iterum consolans nos. loquitur dicens. Si de hoc

Expanded text:
INCIPIUNT DECRETA quam et Hispanis consistentibus, LUCIUS episcopus in Domino salutem. Litteras dilectionis vestrae quas ad beati Petri apostoli sedem pro vestri causa negotii misistis, libenter suscepimus, sed de vestris afflictionibus non modice contristati sumus. Significastis enim vos tam a quibusdam non rectam fidem tenentibus, sed erroribus implicitis, quam et ab aliis eos imitantibus vos persequi et infamari, atque vestras ecclesias suis dotibus, et fidelium oblationibus exspoliari, vestrosque ministros nimis vexari, et ideo multos a vobis et a recta fide discedere, quoniam eis non potestis defensionem impendere nec ea quae necessaria sunt ministrare. Nolite mirari, fratres, si vos malevoli et impii persequuntur, cum ipsum Christum caput nostrum sint persecuti, unde et consolatricem ipsam habetis Veritatem, quae ait: « Si patremfamilias Belzebuth vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ! » Ipsa iterum consolans nos, loquitur dicens. « Si de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& frenos ori tuo rectos. Attende ne forte labaris in
lingua tua. & cadas in conspectu inimicorũ insi¬
diantium tibi: & sit casus tuus insanabilis inmor¬
tem. Ista caueant omnes. cohibeant linguas suas
amalo: & labia eoꝵ ne loquantur dolum. De cete

Expanded text:
frenos ori tuo rectos. Et attende ne forte labaris in lingua tua, et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi. et sit casus tuus insanabilis in mortem. » Ista caveant omnes, ut cohibeant linguas a malo, et labia eorum ne loquantur dolum. De caete
Abbreviated transcription (Latin):
gentius quod ad salutem commisse sibi plebis ꝓficiat.
fuerit exsecutus: ita ante tribunal dnĩ de reat᷑u neg¬
ligentie senonpoterit excusare. quicumq plebem
suam contra sacrilege ꝑsuasionis auctores noluerit
custodire: Oata. kł̃. aprilis. Gallo. & uolusiano. curce¬
creta stephan pape.
NECTISSIMO
frĩ atq familiari amico

Expanded text:
gentius, quod ad salutem commissae sibi plebis proficiat, gentius, quod ad salutem commissae sibi plebis proficiat, fuerit executus, ita ante tribunal Domini de reatu negligentiae se non poterit excusare quicumque plebem suam contra sacrilegae persuasionis auctores noluerit custodire. Data kCRETA STEPHANI PAPAE. Dilectissimo fratri atque familiari amico
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse semꝑ. cunctis est cognitum. Quorũ & pusil¬
litas mea licet impar & minima: pro suscepto tamen
diuina dignatione ministerio. pedissequa cupit ex¬
istere. Ue enim erit nobis qui huius ministerii onus
susceptum habemus: si ueritatem saluatoris nr̃i ih̃u¬
Ue erit nobis. si silentio ueritatem oppresserimus. qm
erogare nummulariis iubemur: id est xp̃ianos popłos
imbuere & docere. Quid in ipsius xpĩ futuro dictu¬
ri sumus examine: si sermonũ eius ueritatẽ confun¬
dimur predicare: Quid erit de nobis. cum de com¬
missis nobis animab. & de officio suscepto. rationẽ
fr̃s hortor dilectionẽ ur̃am. obtestor & moneo: ut
qua debetis & potestis sollicitudine uigiletis. ad in¬
uestigandos hereticos. & inimicos scẽ di eccłie: & a sa¬
nis mentib ne pestis hec latius diuulgetur. seueri¬
tate qua potestis pro uirib exstirpetis: qm̃ ut habe¬
bit a do digne remimerationis premium. qui dili¬

Expanded text:
fecisse semper cunctis est cognitum, quorum et pusilfecisse semper cunctis est cognitum, quorum et pusillitas mea, licet impar sit, et infirma, pro suscepto tamen divina dignatione ministerio pedisequa cupit existere. Vae enim erit nobis, qui hujus ministerii onus susceptum habemus, si veritatem Domini Jesu Chri erit nobis, si silentio veritatem oppresserimus, quam erogare nummulariis jubemur, id est Christianos populos imbuere et docere . Quid in ipsius Christi futuro dicturi sumus examine, si sermonum ejus veritatem confundimur praedicare? Quid erit de nobis cum de commissis nobis animabus et de officio suscepto rationem jfratres, hortor dilectionem vestram, obstestor et moneo ut qua debetis et potestis sollicitudine, vigiletis ad investigandos haereticos et inimicos sanctae Dei Ecclesiae et a sanis mentibus, ne pestis haec latius divulgetur, severitate qua potestis pro viribus extirpetis; quoniam, ut habebit a Deo dignae renumerationis praemium qui dili
Abbreviated transcription (Latin):
di omnipotentis gram atramite apłice traditionis
nunquam errasse probatur: nec hereticis nouitatibꝰ
deprauanda succubuit: s ut in exordio normam
finetenus manet. scđm ipsius dnĩ saluatoris diuinam
pollicitationem. qui suorũ discipuloꝵ pͥncipi in suis
fatus est euangłiis. petre inquiens. ecce sathan expe¬
tiuit ut cribaret uos. sicut qui cribrat triticum: ego
autẽ prote rogaui. ut non deficiat fides tua. & tu
aliquando conuersus confirma fr̃s tuos. Conside¬
ret itaq ur̃a excellens prudentia. quam bonũ sit
ꝑsistere indispensatione uobis credita. & infide
recta: atq hereticis & emulis xpĩ repugnare. & nun¬
quam aueritatis tramite declinare: qm̃ dñs & sal-¬
uator omnium cuius fides est. qui pronobis mori
non dubitauit. & proprio nos suo redemit sangui¬
ne qua fidem beati petri non defecturã ꝓmisit.
& confirmare eum fr̃s suos admonuit: qͦd apłicos
pontifices meȩ exiguitatis prȩdecessores confident̃

Expanded text:
i omnipotentis gratiam a tramite apostolicae traditionis numquam errasse probatur, nec haereticis novitatibus depravanda succubuit: sed, ut in exordio normam fine tenus manet, secundum ipsius Domini Salvatoris divinam pollicitationem, qui discipulorum suorum principi in suis fatus est Evangeliis: Petre, inquiens, ecce Satanas expetivit ut cribraret vos, sicut qui cribrat triticum. Ego autem pro te rogavi, ut non deficiat fides tua; et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Consideret itaque vestra excellens prudentia quam bonum sit persistere in dispensatione vobis credita et in fide recta, atque haereticis et aemulis Christi repugnare, et numquam a veritatis tramite declinare; quoniavator omnium, cujus fides est, qui pro nobis mori non dubitavit, et proprio nos suo redemit sanguine, qui fidem beati Petri non defecturam promisit, et confirmare eum fratres suos admonuit. Quod apostolicos pontifices meae exiguitatis praedecessores confidenter
Abbreviated transcription (Latin):
Hec fr̃ quȩ tͥ scͥpsimus. generalit̾ omnib nota fieri
uolumus: ut que ceteros tangunt omnib nota
fiant. Omnipotens ds te fr̃. & reliqͦs frẽs nr̃os ubiꝙ
consistentes ptegat usq infinẽ. qui cunctũ mundũ
dictus in scła. amen. Data . xuii.kł nouembris. affri

Expanded text:
e vobis scripsimus, generaliter omnibus nota fieri volumus, ut quae caeteros tangunt, omnibus nota fiant. Omnipotens Deus, vos et reliquos fratres nostros ubique consistentes protegat usque in finem, qui cunctum mundum dictus in saecula. Amen. Data Kalendis Apri
Abbreviated transcription (Latin):
& omnia urã uxta apłm incaritate fiant. Arecta
nolite recedere. scientes quia iuxta saluatoris sen¬
tentiam. beati sunt qui ꝑsecutionem patiuntur
ppt̃ iustitiam. Hȩc est apłorum uiua traditio. hec
uera caritas.quȩ predicanda est & precipue diligen¬

Expanded text:
 juxta Apostolum, in charitate fiant A recta nolite recedere, scientes quia, juxta Salvatoris sententiam, beati sunt qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Haec est Apostolorum viva traditio , haec vera charitas qu
Abbreviated transcription (Latin):
tua. & in ira tua turbabis eos. Imple facies eorũ
ignominia: & querant nomen tuum dne. Con¬
fundantur & conturbentur usq in et̃num: eru
bescant. & ꝑeant. & sciant quia nomen tuum do¬
minus. solus tu excelsus suꝑ omnẽ t̾ram. Hec fie
ri propħe. hec apłi. hȩc successores eorũ. & omniũ
catholicoꝵ patrum uetant decreta: & tales prȩ¬
sumptiones sacrilegium esse diuidicant. Quoꝵ
nos sequentes exempla: omnes tales prȩsumptores.
a limmib sc̃ẽ matris eccłiȩ anathematiratos apł̃ica
auctoritate peslimus. & damnamus. atq sacrilegos
s etiam qui consentiunt facientib. Par enim pena
qagentes & consentientes comprehendit. Uos gͦ fr̃s

Expanded text:
tua  et in ira tua conturbabis eos. Imple facies eorum ignominia  et quaerant nomen tuum, Domine. Confundantur, etbescant, et pereant, et sciant quia nomen tuum Dominus, solus tu excelsus super omnem terram. Hri prophetae, hec apostoli, haec successores eorum et omnium catholicorum patrum uetant decreta et tales presumptiones sacrilegia esse diiudicantur. Quorum nos sequentes exempla, omnes tales presumptores eta liminibus sancte matris aecclesiae anathematizatos apostolica auctoritate pellimus et damnamus atque sacrilegos sed etiam qui facientibus consentiunt. Par enim pena et agentes et consentientes comprehendit". Item S
Abbreviated transcription (Latin):
inuanũ duxerit: hostis est anime suȩ: quia nemo
contra propħas. nemo contra apłm. nemo contra
euangłium facit aliquid absq ꝑiculo. Et sum¬
moꝑe preuidendũ est. ne pastorem suum oues
que ei cominisse fuerant reprehendere. nisi a fide
ex or bitauerit. neq accusare prȩsumant: qm̃ ta¬
les accusationes uim non habent. neq eas nocere
possunt. Unum uͦ km̃i ut ait beatꝰ apł̃s petrus
ñ lateat uos. quia unꝰ dies ap̃dnm sicut mille annn. & mil¬
le anni sicut unus dies. Non tardat dñs ꝓmissis. sed
patient̃ agit propt̃ uos. nolens aliqͦs ꝑire. s omnes
adpenitentiam reuerti. Aduemiet autẽ dies dñi
ut fur: in qua cęli magno impetu transient. elemen¬
ta uͦ calore soluentur. Eum hec igitur omnia dissol¬
uenda sint: exhis potestis considerare. quales oportet
uos esse inscĩs conuersationib & pietatib. expec¬
tantes & properantes mad uentũ diei. ꝑ quẽ cȩli

Expanded text:
in vanum duxerit, hostis est animae suae: quia nemo in vanum duxerit, hostis est animae suae: quia nemo contra Prophetas, nemo contra Apostolorum, nemo contra Evangelium facit aliquid absque periculo . Et summopere praevidendum est, ne pastorem suum oves, quae ei commissae fuerant, reprehendere nisi a fide exorbitaverit neque accusare praesumant: quoniam tales accusationes vim non habent, neque eis nocere possunt. Unum vero, charissimi, ut ait beatus apostolus Petrus, Non lateat vos, quia unus dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut unus dies. Non tardat Dominus promissis, sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti. Adveniet autem dies Domini ut fur, in qua coeli magno impetu transient, elementa vero calore solventur . Cum haec igitur omnia dissolvenda sint, ex his potestis considerare, quales oportet vos esse in sanctis conversationibus et pietatibus, exspectantes et properantes in adventum diei
Abbreviated transcription (Latin):
hac causa prohibita. Quȩ nos scõrũ sequentes apło¬
rũ. eoꝵꝙ successoꝵ iura firmamꝰ. & sacramenta incauta
fieri ꝓhibemꝰ. Unde & ipse dñs intabulis lapideis qͣs moy¬
si dedit. ꝓpͥa manu scͥpsit dicens. Uide ne assumas nom̃¬
nec unquam fieri debet. qm ut supra memoratum est
preceptũ nobis a d̾no. non urandum. neq ꝑcelum
quia thronus di est. neq ꝑt̾ram quia scabellum est
pedum eius. neq ꝑcaput tuum. quia nullus potest
unum capillum creare. Ynusquisq enim sicut
ante altare stans di timorẽ habet prȩocłis. & propͥã
conscientiam mundam seruat do. quod inmemo¬
riam retinet. nullatenus habet int̾mittere: qm̃ os
quod mentitur: occidit animam. Et apls ait. Lo¬
quimini ueritatem unusquisq cum proximo suo.
qm̃ sumus inuicem membra. Et alibi. Nolite
mentiri inuicem. Hec sunt prȩcepta saluatoris. hec
propħarum. hȩc scõꝵ patrum instituta. Que siquis

Expanded text:
hac causa prohibita. Quae nos sanctorum sequentes apostohac causa prohibita. Quae nos sanctorum sequentes apostolorum eorumque successorum jura firmamus, et sacramenta incauta fieri prohibemus. Unde et ipse Dominus in tabulis lapideis quas Moysi dedit, propria manu scripsit, dicens. nec umquam fieri debet: quoniam, ut supra memoratum est, praeceptum est a Domino non jurandum, neque per coelum, quia thronus Dei est: neque per terram, quia scabellum est pedum ejus: neque per caput suum, quia nullus potest unum capillum creare . Unusquisque enim sicut ante altare stans, Dei timorem habet prae oculis, et propriam conscientiam mundam servat Deo, quod in memoria retinet, nullatenus habet intermittere, quoniam, os quod mentitur, occidit animam . Et Apostolus ait: Loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, quoniam sumus invicem membra . Et alibi: Nolite mentiri invicem . Haec sunt praecepta Salvatoris, haec Prophetarum, haec sanctorum Patrum instituta. Quae si quis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃: est est non. non: ut non subiudicio decidatis.
Et dominus in euangłio ait. Audistis quia die¬
tum est antiqͥs. non ꝑiurabis. reddes autem dño
uiramenta tua. Ego autem dico uobis. non iurare¬
omnino. neq ꝑ cęlum quia thronus di est: neq ꝑ
terram quia scabellum est pedum eius. neq ꝑ ieroso¬
limam quia ciuitas magni regis est: neq ꝑ caput tu¬
um iuraueris. quia non potes unum capillũ albũ
facere aut nigrum. Sit autẽ sermo ur̃. est est. ñ ñ.
Quod autẽ his abundantius est. a malo est: iod est ab
id est non debere iurare. Hȩc apłi maxime omnes.
hec scĩ uiri p̃decessores nrĩ. qui huic scẽ uniuersali a¬
płice eccłiȩ prefuerunt ante nos. Hȩc prophȩ & reliqͥ
scĩ doctores. ꝑuniuersum mundũ disꝑsi ad predican¬
dum. iuramenta fieri uetant. Quorũ nos exempla
si ceꝑimus enumerare. aut inscedula hac inserere:
ante deficeret hora diei. quam eorum exemplorũ de

Expanded text:
vester, est est, non non, ut non sub judicio decidatis . » vester, est est, non non, ut non sub judicio decidatis . » Et Dominus in Evangelio ait: « Audistis quia dictum est antiquis, non perjurabis, reddes autem Domino juramenta tua. Ego autem dico vobisno, neque per caelum, quia thronus dei est, neque per terram, quia scabellum pedum eius est, neque per Hierosolymam, quia ciuitas est magni regis, neque per caput tuum iuraueris, quia non potes unum capillum album facere aut nigrum. sit autem sermo uester: est est, non non: quod aid est non debere jurare, haec apostoli maxime omnes, haec sancti viri praedecessores nostri qui huic sanctae universali apostolicae Ecclesiae praefuerunt ante nos, haec prophetae et reliqui sancti doctores per universum mundum dispersi ad praedicandum, juramenta fieri vetant. Quorum nos exempla si coeperimus enumerare, aut in schedula hac inserere, ante deficeret hora diei quam eorum exempla de
Abbreviated transcription (Latin):
rustico ep̃o in d̾no salutẽ.
kme. ut ex auctoritate sedis
apłice. tuis deberemus con¬
sultib respondere. Quod licet non plixe s succincte
agere festinaremus. ꝓpt̃ quasdam importunitates.
quȩ nrĩs prepedientib peccatis in nos suꝑuenere:
tuis tamen ꝑ reliqua sc̃oꝵ patrũ instituta studiis.
ꝑquirere latius inuestigare ꝑmittimus. Non enĩ
potest mens attrita. & onerib atq importunitatib
grauata. tantum honi ꝑagere: quantum dilatata.
& oppressionib soluta. Non gͦ ista obid pretulimꝰ.
ut hec & alia que necessaria fore cognouerimus. tue
scĩtat uelimus denegare: s quod hic minus in¬
uenitur. latius ꝑquiratur. Sacramentum autem
hactenus a sũmis sacerdotib. uł reliquis ex igi nisi
profide recta minime cognouimus. nec spontane
hibens sacramentum. loquitur dicens. Ante omĩa
fr̃s mei nolite iurare neq ꝑcelum. neq ꝑt̾ram. neq¬
aliud quodcumq iuramentum. Sit autẽ sermo

Expanded text:
RUFO COEPISCOPO IN DOMINO SALUTEM. er charissime, ut ex auctoritate Sedis apostolicae tuis deberemus consultibus respondere. Quod licet non prolixe, sed succincte agere festinaremus, propter quasdam importunitates, quae nostris praepedientibus peccatis, in nos supervenere, tuis tamen per reliqua sanctorum Patrum instituta studiis perquirere latius et investigare permittimus. Non enim potest mens attrita, et oneribus atque importunitatibus gravata, tantum boni peragere, quantum delectata et oppressionibus soluta. Non ergo ista ob id praetulimus, ut haec et alia, quae necessaria fore cognoverimus, tuae sanctitati velimus denegare: sed quod hic minus invenitur, latius perquiratur. I. Sacramentum autem hactenus a summis sacerdotibus vel Dei ministris exigi, nisi pro fide recta, minime cognovimus, nec spontaneohibens sacramentum, loquitur, licens: Ante omnia, fratres mei, nolite jurare, neque per coelum, neqaliud quodcunque juramentum. Sit autem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Hortamur fr̃ & monemus tuam dilectionẽ. ut om̃s
semꝑ praut melius potueris adiuues. confortes &
consoleris: & sacramenta suꝑ quib hanc scam ro¬
manam: ac uniuersalem ȩccłiam consulere uolu¬
isti. fieri prohibeas:. & neminẽ unquam infestes aut
noceas. Hec fr̃ ad reliquoꝵ frm̃ notitiam tua faciat
scĩtas ꝑuenire. ut omnes hȩc mala caueant: & sic̃
generalit᷑ tam ab ipso dño. quam & a scĩs apłis. &
reliquis apłicis uiris. & cęt̾is patrib sunt prohibi¬
ta: ita generaliter ab omnib custodiantur. Bene
ualere beatitudinẽ tuã semꝑ optamus. & sacris
uirtutib ꝑficere te desideramus. fr̃ km̃e atq aman¬

Expanded text:
Hortamur, frater, et monemus tuam dilectionem, ut omnes Hortamur, frater, et monemus tuam dilectionem, ut omnes semper, prout melius potueris, adjuves, confortes et consoleris. Et sacramenta, super quibus hanc sanctam Romanam, ac universalem Ecclesiam consulere voluisti, fieri prohibeas, et neminem umquam infestes aut noceas. Haec, frater, ad reliquorum fratrum notitiam tua faciat sanctitas pervenire, ut omnes haec mala caveant. Et sicut generaliter tam ab ipso Domino, quam a sanctis et reliquis apostolicis viris, et caeteris Patribus, sunt prohibita, ita generaliter ab omnibus custodiantur. Bene valere beatitudinem tuam semper optamus, et sacris virtutibus proficere te desideramus, frater cha
Abbreviated transcription (Latin):
quidem arguite iudicatos: illos uͦ saluate de igne
rapientes: aliis autẽ miseremini intimore. odientes
eam que carnalis est maculatam tunicam. Nul¬
lus enim sacerdotum causam suam alieno cõmit¬
tat iudicio. nisi ad sedem apłicam fuerit appella¬
tum: s unusquisq comprouintiales iudices & no¬
tos habeat. nisi aliquam uim temerariȩ multitu¬
dinis illuc timuerit. aut infestos aut suspectos
inibi iudices habuerit: pro quib causis admaioris
auctoritatis iudices. & ad alias ꝓuintias appellare.
& uenire concessum est. Omnia gͦ que aduersus
absentes in omni negotio aut loco aguntur aut
iudicantur. omnino uacuentur: qm̃ absentem nul¬
lus addicit. nec ulla lex damnat. Facile gͦ homo
hominẽ fallere potest: non tamen dm. cuius ocłis
omnia nuda sunt & aꝑta nde ait proph̃a. Dñs
nouit cogitationes hominũ: qñ uanȩ sunt. Sapi¬
ens gͦ non est qui nocet: nec quicquã mali uult
qui fidelis est. aut cuiquam insidias machinatur.

Expanded text:
 salvate de igne rapientes. Aliis autem miseremini in timore, odientes eam quae carnalis est maculatam tunicam. Nullus enim sacerdotum causam suam alieno committat judicio, nisi ad sedem apostolicam fuerit appellatum, sed unusquisque comprovinciales judices et notos habeat, nisi aliquam vim temerariae multitudinis illic timuerit, aut infestos, aut suspectos inibi judices habuerit, pro quibus causis ad majoris auctoritatis judices, et ad alias provincias appellare et venire concessum est. Omnia ergo quae adversus absentes in omni negotio aut loco aguntur aut judicantur, omnino evacuentur: quoniam absentem nullus addicit, nec ulla lex damnat. Facile ergo homo hominem fallere potest, non tamen Deum, cujus oculis omnia nuda sunt et aperta. Unde ait propheta: Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Sapiens ergo non est qui nocet. Nec quidquam mali vult, qui fidelis est, aut cuiquam insidias machinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem uobis cũ om̃ib scĩs. Ipse autem ds pacis & con¬
solationis. det uobis idipsum sapere in alt̾utrũ: ut
uobis mnincem succurratis. & non sitis diuisi: ut
unanimes uno ore & uno corde honorificetis eũ. in
concordiam & consolationem frm. qui potens est eon¬
firmare nos scd̃m euangłium eius. iuxta reuelationẽ¬
et̃ni mysterii. temporib scilicet ꝑpetuis. quib uobis
futurorũ gaudiorum largienda sunt munera. Sum¬
moꝑe etiam considerare debetis. quod illi qui fr̃ib
inuident. eosq damnare atq ꝑdere cupiunt. ꝓse sua
dogmata destruunt. Dicit enim d̾ns. Omne̾ regnũ
salubres suscipiatis hortatus. & nichil ꝑ contentionẽ
agentes. s ad omne studium deuotionis unamines :
diuinis & apłicis constitutionib pareatis.: Oata .uii.

Expanded text:
is. Ipse autem Deus pacis et consolationis det vobis idipsum sapere in alterutrum, ut vobis invicem succurratis, et non sitis divisi; ut unanimes uno ore et uno corde honorificemus eum in concordiam et consolationem fratrum, qui potest confirmare nos secundum evangelium ejus juxta revelationeaeterni mysterii, temporibus scilicet perpetuis , quibus vobis futurorum gaudiorum largienda sunt munera. Summopere consider re etiam debetis, quod illi qui fratribus invident, eosque damnare atque perdere cupiunt, per se sua dogmata destruunt. Dicit enim Dominus: Omne regnum salubres suscipiatis hortatus, nihil per contentionem agentes, sed ad omne studium devotionis unanimes, divinis et apostolicis constitutionibus pareatis. Data septimo
Abbreviated transcription (Latin):
coronas hilarit᷑ ꝓmittens his. qui pro eo passionibus
submittunt᷑. Quod si subtraxerit se quis. non placebit
amime mee: s cadet de ꝓmissione ꝓpt̃ negationẽ. Nos
autẽ non sumus subtractionis inꝑditionẽ: s fidi in¬

Expanded text:
coronas hilariter promittens his, qui pro eo passionibus coronas hilariter promittens his, qui pro eo passionibus submittuntur. Quod si subtraxerit se quis, non placebit animae suae , sed cadet de promissione, propter negationem. Nos autem non simus subtractionis fili
Abbreviated transcription (Latin):
hortationib & bonis studiis ur̃is. ad catholicam fi¬
dem & rectam doctrinam conuertere contendatis.
& indi uoluntate ꝑsistere suadeatis. Et non solum
hos. s omnes qͥ nondũ fide rectam ꝑceꝑunt. ad catho¬
licam fide̾ adducere festinate: quia neq mors. neq
uita. neq angłi. neq pͥncipatus. neq instantia. neq
futura. neq fortitudo. neq altitudo. neq ꝓfundũ.
neq creatura alia magistro gentium docente pote
inipso est recta fide. Nolite itaq amitere confi¬
dentiam urãm: quȩ magnam habet remuneratio¬
nem. Patientia enĩ nobis necessaria est ad collu¬
ctationes a duer sarioro: quatinus fid̃e intemeratã
usq infinem conseruantes: repmissionẽ ꝑcipiamus.
quam repmisit his qͥ legitime certare deꝓperant. Ad¬
huc enim modicũ aliquantulũ: qͥ uenturus est ueniet
& non tardabit. Ecce enim udex ante ianuam assistit.

Expanded text:
hortationibus et bonis studiis vestris ad catholicam fihortationibus et bonis studiis vestris ad catholicam fidem et rectam doctrinam 38 convertere contendite, et in Dei voluntate persistere suadete. Et non solum hos, sed omnes qui nondum fidem rectam perceperunt, ad catholicam fidem perducere festinate, « quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque instantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia Magistro gentium docente , potti, et quae in ipso est, recta fide. Nolite itaque amittere confidentiam vestram, quae magnam habet remunerationem. Patientia enim nobis necessaria est ad colluctationes adversariorum, quatenus fidem intemeratam usque in finem conservantes, repromissionem percipiamus, quam repromisit his qui legitime certare deproperant. Adhuc enim modicum aliquantulum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Ecce enim judex ante januam assistit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte negotiationis creditur duplicata talentoꝵ
assignatio. atq dnice uocis ad suscipiendam eius re¬
quiem suadet assertio. Hec inuidens antiquus hostis.
suscita uit nobis aduersarium nouatũ. recte fidi et
sc̃ẽ doctrine emulũ: qui extra eccłiam ordinauit no¬
uatianum. & in africa incostratũ. utrosq hereticos
sicut ille crat. Hi uͦ conatib quib potuerunt. multos
a recta & catholica fide suadentes recedere fecerunt. &
post se in ꝑuersam & do odibilẽ doctrinam corruere
ꝑsuaserunt. S sicut istorum tergiuersatione nimis
sumus contristati. & de eorum ꝑditione contrit:
sic de aliorum conuersatione dño auxiliante sum
letificati. D̾s autẽ omnipotens qui tristib miscet
leta. oppido nos letificauit. qͦd quidam confessores
qui dudum fuerant fideles. a nobis & a recta fide
diabolo instigante se separantes. cum maximo prb̃o
denuo sicut prius fuert̃. facti sunt confessores fi¬

Expanded text:
perfectae negotiationis creditur duplicata talentorum perfectae negotiationis creditur duplicata talentorum assignatio, atque dominicae vocis ad suscipiendam ejus requiem suadet assertio. Haec invidens antiquus hostis suscitavit nobis adversarium Novatum, rectae fidei et sanctae doctrinae aemulum, qui extra Ecclesiam ordinavit Novatianum, et in Africa Nicostratum, utrosque haereticos, sicut ille erat. Hic vero conatibus quibus potuerunt, multos a recta et catholica fide suadentes recedere fecerunt, et post se in perversam et Deo odibilem doctrinam corruere persuaserunt. Sed sicut istorum tergiversationibus nimis sumus contristati, et de eorum perditione contriti, sic de aliorum conversatione, Domino auxiliante, sumus laetificati. Deus autem omnipotens, qui tristibus miscet laeta, oppido nos laetificavit, quod quidam confessores, qui dudum fuerunt fideles, a nobis et a recta fide, diabolo instigante, se separantes, cum Maximo presbydenuo, sicut prius, facti sunt confessores fi
Abbreviated transcription (Latin):
rogatu ciuusoam deuotȩ feminȩ. atq nobilissimȩ
matrone lucinȩ. leuata sunt corpora apłorum pcĩ
& pauli decatacumbis. & pͥmo quid̃e beati pauli
copꝰ leuatũ silentio. ac positũ est in predio predicte
matronȩ itia ostiensi ad latis ubi decollatus est. Postea
uꝰ beat apłorum pͥncipis petri accepimus corpus: &
condecent̃ posuimus illuo uixta locum ubi crucifixꝰ
te aureo. inuaticanum palatii teronis .iii. kłarũ ui¬
toꝵr. & insua uos conseruet uoluntate dieb uitȩ urẽ.
& infructu boni opis uos ꝑseuerabiles redoat. Uos
gratulantur gaudio. Uos semꝑ dm laudate. ut ipse
glorificetur inuobis. Scpͥtum est enim. Quio retribu¬
am dño pomnib quȩ retribuit michi: Talicem salu¬
taris accipiam: & nomen dñi inuocabo. Tantũ enĩ
a nobis exigit᷑: quantũ possumus famulatus nr̃i
obsequio commodare. Vnde quidẽ tanto necesse uõ¬
est importunis predicationib insistere. quanto nobis

Expanded text:
rogatu cujusdam devotae feminae atque nobilissimae rogatu cujusdam devotae feminae atque nobilissimae matronae Lucinae levata sunt corpora apostolorum Petri et Pauli de Catacumbis; et primo quidem beati Pauli levatum silentio ac positum est in praedium praedictae matronae, via Ostiensi, ad latus ubi decollatus est. Postea vero beati apostolorum principis Petri accepimus corpus, et condecenter posuimus illud juxta locum ubi crucifixuste Aureo in Vaticano palatii Neronis tertio Kalendarum Jultorum, et in sua vos conservet voluntate diebus vitae vestrae, et in fructu boni operis vos perseverabiles reddat. Vos gratulantur gaudio. Vos semper Deum laudate et ipse glorificetur in vobis; scriptum est enim: « Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Tantum enim a nobis exigitur, quantum possumus famulatus nostri obsequio commodare. Unde quidem tantum nos necesse est importunis praedicationibus insistere, quanto nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ARISSIMIS AB¬
filus. & omnib dño recta
fide famulantib: corneliꝰ
beniuolentia. quia apłoꝵ
amatores estis. eorũq fide
& doctrinã tenetis. decreui
uobis scribere do auctore. quedam exhis quȩ nc̃
temporis necessaria sunt sciri. & que apud nos in
eccłia auxiliante dño Romana. meritis apłoꝵ nuꝑ
acta sunt. siue gerunt᷑. qm̃ patrocinante karitate
credo uos pat̾na gratia. sc̃ͥpta sedis apłicȩ libentes
suscipere. & mandata eius ꝑ agere. atq de euis ꝓfectibꝰ
gratulari: qͥa qsqͥs se in radice caritatis inserit. nec
auiriditate deficit. nec afructib in anescit. nec amo¬
re fecunditatis opꝰ efficax amittit. Ipsa enĩ karitas
exercet corda fidelium sensus corroborat. ut nichil
graue. nichil difficile. s fiat totum dulce qđ agit̾
dum eius sit propͥum nutrire concordiã. seruare
mandata. atq dissociata coniungere. praua dirige¬
re & ceteras uirtutes ꝑfectionis suę munimine soli¬
dare. Ouappt̾ rogo uos nobis congratulari. quia

Expanded text:
issimis filiis et omnibus Domino recta fide famulantibus, CORNELIUS benevolentiam quia apostolorum amatores estis, eorumque fidem et doctrinam tenetis, decrevi vobis scribere Domino auctore quaedam ex his quae nunc temporis necessaria sunt sciri, et quae apud nos in Ecclesia auxiliante Domino Romana meritis apostolorum nuper acta sunt sive geruntur, quoniam patrocinante charitate credo vos paterna gratia scripta sedis apostolicae libenter suscipere, et mandata ejus peragere, atque de ejus profectibus gratulari: quia quisquis se in radice charitatis inserit, nec a viriditate deficit, nec a fructibus inanescit, nec amore foecunditatis opus efficax amittit. Ipsa enim charitas exercet corda fidelium, sensus corroborat, ut nihil grave, nihil difficile, sed fiat totum dulce quod agitur, dum ejus proprium sit, nutrire concordiam, servare mandata, atque dissociata conjungere, prava dirigere, et caeteras virtutes perfectionis suae munimine solidare. Quapropter rogo vo
Abbreviated transcription (Latin):
ciate pedes in p̃paratione euangłii pacis. in omnibus
assumentes scutum fidi. in quo possitis omnia iacula
nequissimi ignita extinguere. Et galeã salutis assumite.
& gladium sp̃s. qd̾ ẽ uerbũ dĩ ꝑ omne orationem & ob¬
secrationem. radicati & fundati insolatio fr̃m. ꝓ .xp̃o

Expanded text:
ceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, in omnibus assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia jacula nequissimi ignita exstinguere: et galeam salutis accipite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem orationem et obsecr