comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille qui contͣ spem inspẽ c̾de¬
bat. ñ considerauit corpꝰ suũ emor¬
tuũ. nec uuluã sare sterilẽ cu.
defecerant muliebria. Sic pecca¬
tor licet iam sit emortuũ corpꝰ eiꝰ
senio ł languore: c̃dat tñ adhuc
uenas miscdiȩ in do palpitare. qͥbꝰ
iustificat impios. quib uiuificat
mortuos. & uocat ea quȩ ñ sunt:¬
dãpnũ more ñ imputat᷑: dũtaxat
siplena destitutio. plenis gemi-¬
tib uł in extremo uite reforme¬
tur. Dulset ad ianuã. qr ñdum
clausa ẽ : dum uiuit homo. dũ
ofttet᷑. dũ ingemiscit: dũ sp̃s ẽ
in narib eiꝰ. Comedat panem
ferm̃tatum & sacrificet: de fer¬
m̃tato laudẽ. De ferm̃tato enĩ
laudẽ immolat: qͥ uerã ꝯfessionẽ
de peccatis celebrat. Ut enim
peccando dm̃ contẽpnebas: sic
confitendo honoras. Confite¬

Expanded text:
contra spem in spem credebat, non consideravit corpus suum emortuum, nec vulvam Sarae sterilem cui defecerant muliebria. Sic peccator, licet jam sit emortuum corpus ejus, senio vel languore, credat tamen adhuc venas misericordiae in Deo palpitare, quibus justificat impios, quibus vivificat mortuos, et vocat ea quae nondamnum in ore non imputatur, duntaxat si plena destitutio, plenis gemitibus, vel in extremo vitae reformetur. Pulset ad januam, quia nondum clausa est dum vivit homo, dum confitetur, dum ingemiscit, dum spiritus est in naribus ejus. Comedat panem fermentatum, et sacrificet de fermentato laudem. De fermentato enim laudem immolat , qui veram confessionem de peccatis celebrat. Ut enim peccando, Deum contemnebas: sic confitendo honoras. Confite
Abbreviated transcription (Latin):
uulpes uieã dñi sabaoth. s
portȩ inferi ñ preualuert̃. se
mallei uniu̾sȩ terrȩ ꝯtritisi
s arbores autumales bis mor¬
tuȩ eradicatȩ sunt. Uas itaq
tam p̾ciosum. tamamplũ. tã
solidũ ẽ. figuratiue etiã archai
noe in diluuio aqua rum est
inu̾itate eccłia in medio nati¬
multarũ. Decęlo autẽ subms¬
sum ẽ quatuor iniciis. tum ꝓpͥ

Expanded text:
ni Sabaoth, sed portae inferi non praevaluerunt, sed mallei universae terrae contriti sunt, sed arbores autumnales bis mortuae eradicatae sunt. Vas itaque tam pretiosum, tam amplum, tam solidum est, figurative etiam arca Noe in diluvio aquarum est in veritate , Ecclesia in medio natimultarum. De coelo autem submissum est quatuor initiis , tum p
Abbreviated transcription (Latin):
auro. argento. & lapide p̃cio¬
so. qr ut lutũ plateaꝵ. siue ut
stercora hȩc omĩa eccłia repu-¬
tat: ut xp̃m lucrifaciat. Acuiꝰ
succinctorio. fimbriȩ aureȩ de¬
pendẽt. & ipsa astat inuesti-
quia cenacłm in quo discipuli
parant pascha: grande ẽ ⁊stra-
domꝰ dei. ⁊ ingens locus posseᷤ¬
sionis eiꝰ. Reuera extendit
suas. & dilatauit funiculos
suos in preclaris. ut atting̾et
legatos suos inuasis papiri.
ad gentẽ conuulsam & dilace¬
ratam. ad popłm ultͣ quẽ ñ ẽ
alius. Ecce quã ampla ẽ eccła.
quȩ clamat a finib terrȩ. ⁊ do¬
bis ẽ qͥ ñ commnouebit᷑ ascło ⁊
usq in scłm. qr tunica in ꝯsu¬
tilis est. quȩ scindi neq abar¬
rio neq a fotino. neq anest¬
rio. siue eutiche. siue aliis i¬
numerabilib hereticis potu¬
it. qͥ qͣsi pisces mali rete de
runt. Sub introier̃t enĩ qu¬
dam in uestim̃tis ouiũ. intr¬
secus aut̃ erant lupi .r. uti¬

Expanded text:
auro, argento et lapide pretioso, quia ut lutum platearum sive ut stercora haec omnia Ecclesia reputat ut Christum lucrifaciat. A cujus succinctorio, fimbriae aureae dependent et ipsa astat in vestitquia coenaculum in quo discipuli parant pascha, grande est et strdomus Dei, et ingens locus possessionis ejus . Revera extendit suas et dilatavit funiculos suos in praeclaris, ut attingeret legatos suos in vasis papiri, ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum ultra quem non est alius . Ecce quam ampla est Ecclesia quae clamat a finibus terrae, et dobusque in saeculum, quia tunica inconsutilis est quae scindi neque ab Ario, neque a Photino, neque a Nestorio sive Eutyche, sive aliis innumerabilibus haereticis potuit, qui quasi pisces mali, rete Dei runt; subintroierunt enim quidam in vestimentis ovium, intrinsecus autem erant lupi r
Abbreviated transcription (Latin):
Si milium es. nimia ingeniz
tui p̃sumptione plusꝗͣ uistar
sit subtiliatus. incuruare &
ora sũmitatẽ uirge iosepha
orans. ñ discutiens sacram̃ tus
incarnationis eiꝰ. quia factis
ꝓ de qui fecit te. ut reficent
te. Si uicia uł auena seuspit
es. niger uidelicet sicut facis
ollȩ combustȩ. leuis suꝑ facĩ
aquȩ. asꝑ sicut spina de sepe
prehende bonitatẽ. & discus¬
nam & scientiam de lege deug
habebis locum in uase siuer
archa. siue in eccłia. Ecce t̃s
& locus non seꝑationis. s cor¬
mixtionis. ñ euentilationis
s flagellationis. ñ reposiaẽ
in horreo. s excussionis inas
Non ẽ inp̃senti latus dexo
in quo quiescentes.panen¬
do. ⁊ nudo. facie ad faciẽ. s.
riam dei contẽplando sacis¬
mur. ñ inm̃nsura & ponden
cut nunc accipientes breus
& modicam retͥbutionẽ. s
ne m̃sura totũ uidentes.
tum bibentes qđ est głȩ¬

Expanded text:
Si millium es, nimia ingenii Si millium es, nimia ingenii tui praesumptione, plus quam justum sit, subtiliatus incurvare et adora summitatem virgae Joseph ; adorans non discutiens sacramentum incarnationis ejus, quia factus est pro te qui fecit te, ut reficeret te. Si vicia vel avena seu spelta es niger videlicet sicut facies ollae combustae, levis super faciem aquae, asper sicut spina de sepe; apprehende bonitatem et disciplinam, et scientiam de lege Dei, et habebis locum in vase sive in Arca, sive in Ecclesia. Ecce tempus et locus non separationis sed commistionis, non eventilationis, sed flagellationis; non repositionis in horreo, sed excussionis in area. Non est in praesenti latus dextrum in quo quiescentes, pane mundo et nudo, facie ad faciem, sed gloriam Dei contemplando satiabimur, non in mensura et pondere sicut nunc accipientes brevem et modicam retributionem, sed sine mensura totum videntes et totum bibentes, quod est g
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis. ñ inflet᷑ faba uento
elationis. ñ eleuet oculos ut
palpet in meridie.lenticula
terrenȩ habftationis. ñ eleue¬
tur suꝑ se miliũi ingeniose p̃¬
sũptionis. ñ complitrescat in
corpore suo auena ultimȩ ex¬
tremitatis. Si de stirpe patri¬
archarum frum̃tum es noli ex¬
tolli. Qd̃ si extolleris: ñ tura¬
dicẽ unitatis & gr̃ȩ portas:
s radix te. Si comꝑatus ium̃tis
insipientib ordeum es. ñ dei¬
ciaris. quia benignꝰ ẽ sp̃s sa¬
pientiȩ. & nouit ferrũ tolle¬
re de terra ⁊ in argentũ com¬
mutare. & humilẽ desterco¬
reerigere. & cum pͥncipib col¬
locare. Si faba es nobilitate
carnis. ł sensucarnis inflatus.
detumesce & p̾sepii seu crucis
iħu recordare. Si lenticula es
ꝓpt̾ quam esauꝑdidit pͥmoge¬
nita sua. uisum fidei ꝓpt̃ in a¬
nẽ philosophiã amittens: cla¬
ma ad iħm dicens. Iħ̃u p̃cep¬
dor meiserere mei: qr lumen
oculoꝵ meoꝵ non est mecũ.

Expanded text:
bilitatis; non infletur faba vento bilitatis; non infletur faba vento elationis; non elevet oculos ut palpet in meridie lenticula terrenae hebetationis; non elevetur super se millium ingeniosae praesumptionis; non computrescat in corpore suo avena ultimae extremitatis. Si de stirpe patriarcharum frumentum es, noli extolli. Quod si extolleris, non tu radicem unitatis et gratiae portas, sed radix, te . Si comparatus jumentis insipientibus hordeum es, non dejiciaris, quia benignus est spiritus sapientiae, et novit ferrum tollere de terra et in argentum commutare, et humilem de stercore erigere, et cum principibus collocare. Si fama et nobilitate carnis vel sensu carnis inflatus, detumesce et praesepium seu crucis Jesu recordare. Si lenticula es propter quam Esau perdidit primogenita sua , visum fidei propter inanem philosophiam amittens, clama ad Jesum, dicens: Jesu praeceptor, miserere mei, quia lumen oculorum meorum non est mecum .
Abbreviated transcription (Latin):
rum. & alia caro uoluchrum.
alia pisciũ. Diu̾sa itaq semina
sunt. & plures panes inuno ua-¬
se. quia ex multis facierũ ꝑsoniᷤ.
unum corpꝰ colligit᷑. una ȩccl̃ia
edificatur sicut ait apłs. Unũ
corpꝰ multi sumus in xp̃o. Sin¬
guli aut̃ alt̾ alt̾ius m̃bra. Nec
mirum siuna & multiplex di
eccłia ut ioħs in apochalipsi
septem scͥbit ecclesiis. & in can¬
ticis una columba nominatur.
cũ ipse etiam sp̃s quo replente.
diuinitati ꝑ matrimoniũ copir¬
latur. & uxor agni appellatur:
ñ solum unus. s & multiplex
a salomone describat᷑. Unus
ꝑ sp̃m datur sermo sapientiȩ.
alii scientiȩ. alii fides in eodẽ
sp̃u. Itẽ alias. Diuisiones mi¬
nistrationum st̃ idẽ aut̃ sp̃s.¬
& diuisiones oꝑationũ sunt:
idem aut̃ sp̃s. & diuisiones
gr̃arũ sunt. idem aut̃ d̃s qͥ
oꝑatur omĩa in om̃ib. Qͥdigi¬
tur: Non suꝑbiat frum̃tũ
de nobilitate genis. ñ desꝑet
ordeum de grossitudine igno¬

Expanded text:
rum, et alia caro volucrum, rum, et alia caro volucrum, alia piscium . Diversa itaque semina sunt, et plures panes in uno vase, quia ex multis facierum personis unum corpus colligitur, una Ecclesia aedificatur, sicut ait Apostolus: Unum corpus multi sumus in Christo, singuli autem alter alterius membra . Nec mirum, si una et multiplex Dei Ecclesia, ut Joannes in Apocalypsi septem scribit Ecclesiis, et in Canticis una columba nominatur ; cum ipse etiam Spiritus, quo replente, divinitati per matrimonium copulatur et uxor Agni appellatur, non solum unus, sed et multiplex a Salomone describatur. Unus per Spiritum datur sermo sapientiae, alii scientiae, alii fides in eodem Spiritu . Item alias: Divisiones ministrationum sunt, idem autem spationum sunt, idem autem spiritus, et divisiones gratiarum sunt, idem autem Deus qui operatur omnia in omnibus . Quid igitur? Non superbiat frumentum de nobilitate generis; non desperet hordeum de grossitudine igno
Abbreviated transcription (Latin):
dem suꝑbum: s pͥus humiliatũ.
saluat auarũ. s pͥus abauaricia
lib̾atum. saluat luxuriosũ. s cas¬
tficatum. saluat impiũ. s pium
yͥis factum. saluat iniustũ. s ui-¬
stificatum. Sic namq dr̃. Macta
& manduca. id ÷ conũte impios
ab impietate sua. & sic ꝯũtendo
dahicies aduiscera tua. Petri
nanq uiscera sunt diuinȩ salua¬
tions receptacula. Non equid̾e
muiscerat᷑ petro qui masticatus
non fuerit conu̾sionis exemplo.
Dentib uͦ petri cõminuit᷑. qͥ fide
recepta ab errore conuertit᷑. Tor¬
quet uͦ int̾iora petri. ñ fouet. qͥ
ou̾sus ad fidẽ. & eccl̃iam ingres¬
lis non corrigit mores. s iterat
abdicatos errores. Tolerandꝰ m̃
est qr conu̾ti in melius potest.
& nondum tẽpus est eradican¬
di s plantandi. Quicũq ita
baptiratur uas petri ingredi¬
dar. Baptiratoꝵ uͦ neq unifor¬
me ẽ studium. neq eadẽ man-¬
sio. neq unus & indissimilis gra¬
dus meritoꝵ: s alia gła stella¬

Expanded text:
superbum, sed prius humiliatum; salvat avarum, sed prius ab avaritia liberatum; salvat luxuriosum, sed castificatum; salvat impium, sed pium prius factum; salvat injustum, sed justificatum. Sic namque dicitur: Macta et manduca , id est converte impios ab impietate sua, et sic convertendo trajicies ad viscera tua. Petri namque viscera sunt divinae salvationis receptacula. Non equidem invisceratur Petro, qui masticatus non fuerit conversionis exemplo; dentibus vero Petri comminuitur, qui fide recepta, se ab errore convertit: torquet vero interiora Petri non fovet; qui conversus ad fidem et Ecclesiam ingressus non corrigit mores, sed iterat abdicatos errores. Tolerandus inde est, quia converti in melius potest, et nondum tempus est eradicandi, sed plantandi. Quicunque ita baptizatur, vas Petri ingreditur. Baptizatorum vero, neque uniforme est studium, neque eadem mansio, neque unus et indissimilis gradus meritorum; sed alia gloria stella
Abbreviated transcription (Latin):
donec a latere sinistro index¬
trum conu̾tamur. Ap̃senti nãq
tͥbulatione & dolore lib̃ari: ẽ
a sinistro lat̾e indextrũ ꝯuerti.
futuris gaudiis & beatitudine
recipi: est in dextro latere dor¬
mire. Supponitur leua spon¬
si int̾im sub capite nr̃o ne de¬
ficiamus in uia: panes apponã¬
tur & si non quales erunt in
patͥa exultantiũ: saltem qͣ¬
les meret᷑ inopia exulan¬
tium esurientiũ. Anime
tiĩ esurienti etiã amara
dulcia sunt. Nam hoc
appetit esuriens: qd̾ sat᷑

Expanded text:
in dextrum convertamur. A praesenti namque tribulatione et dolore liberari, est a sinistro latere in dextrum converti; futuris gaudiis et beatitudine recipi, est in dextro latere dormire. Supponitur laeva sponsa interim sub capite nostro, ne deficiamus in via, panes apponuntur, et si non quales erunt in patria exsultantium, saltem quales meretur inopia exsulantium esurientium: Animae enim esurienti, etiam amara dulcia sunt ; nam hoc appetit esuriens quod satur
Abbreviated transcription (Latin):
archam destimonii cuncta que
mandabo ꝑ de filiis ifrł. Ecce
locus: uͥ loquit᷑ ds̃. Non ẽ locꝰ
ut iste locꝰ. qui ẽ locꝰ ꝯsilii. refugii.
& auxilii. Dubitas de q̃stione
aliqua: uade ad oraculũ. ad ꝓ¬
piciatoriũ. ad mediũ cherubm
qr ibi est d̾s scientiarũ dñs. Op¬
p̃ssus es a tͥbulatione: Curre ad
ꝓpitiatoriũ. qͥa ibi est dñs au-¬
xilii. Naufragaris a tẽptatiõe:
appre hende oracłm ⁊
ibiẽ d̾s nr̃m refugiũ.
Ecce de medio cherubin ꝯsola¬
tiones dei letificant aĩam duã.
qr angłis suis mandauit de te:
piciatorio p̾scriptionis nr̃e sen¬
tentia tollit᷑. ⁊ nomina nr̃a in
libro uite inscͥbunt᷑. Eece de ora-¬
culo uox turturis in t̾ra nr̃a au-¬
ditur.penitentiã agite. app¬
pinqͣbit enĩ regnũ cęloꝵ. Am

Expanded text:
arcam testimonii, cuncta quae arcam testimonii, cuncta quae mandabo per te filiis Israelocus ubi loquitur Deus! non est locus ut iste locus qui est locus consilii, refugii et auxilii. Dubitas de quaestione aliqua? vade ad oraculum, ad propitiatorium, ad medium cherubin, quia ibi est Deus scientiarum Dominus! Oppressus es a tribulatione? curre ad propitiatorium, quia ibi est Deus auxilii; naufragaris a tentatione? apprehende oraculum et ibi est Deus nostrum refugium . Ecce de medio cherubin consolationes Dei laetificant animam tuam, quia angelis suis mandavit de te, propitiatorio praescriptionis nostrae sententia tollitur, et nomina nostra in Libro vitae inscribuntur. Ecce de oraculo: Vox turturis in terra nostra auditur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
torio. Expandunt itaq alas
cherubin & oꝑiunt oraculum
qr secretoꝵ dei myst̾ia malignis
scondunt. quia bonũ ẽ celare re-¬
gis consilium.⁊ gła di inuestiga¬
re sermonẽ. Expandunt alas:
ut nr̃a ad dm̃ ꝑferant: oꝑiunt
oracłm. ut adi os auxilium di¬
uinũ referant. Respiciantq se
mutuo u̾sis uultib inꝓpitiato¬
num. quo oꝑienda ẽ archa dñi.
Breui clausula concludit. qͦmͦ
angłicȩ potestatesse in deo di¬
ligant. dicens respiciantq se
mutuo: & quomͦ dm̃ in se mag¬
nificent. subiungens u̾sis uulti¬
b in ꝓpitiatoriũ. Nonenĩ uer-¬
tunt uultus in ꝓpitiatorium.
qui se se mutuo non respicunt.
qr qͥ ꝓximũ quẽ uidet ñ dili¬
git. dm̃ quẽ ñuidet qͦmͦ dili¬
gere potest:: In mutuo respec¬
dufrat̾na dilectio. inu̾so uul-¬
d in ꝓpitiatoriũ humił reue¬
rentia ad creatorẽ nr̃m intel¬
ligit᷑. Inde p̃cipiã & loqͣr ad
de suꝑ ꝓpitiatorio. scił. ac me-¬
dio duoꝵ cherubinqͥ erunt suꝑ

Expanded text:
taque alas cherubin et operiunt oraculum, quia secretorum Dei mysteria malignis scondunt, quia bonum est celare regis consilium, et gloria Dei investigare sermonem . Expandunt alas, ut nostra ad Deum perferant; operiunt oraculum, ut ad nos auxilium divinum referant: Respiciantque se mutuo, versis vultibus in propitiatorium quo operienda est arca Domini ; brevi clausula concludit quomodo angelicae potestates se in Deo diligant, dicens: Respiciantque se mutuo, et quomodo Deum in se magnificent, subjungens: Versis vultibus in propitiatorium. Non enim vertunt vultus in propitiatorium qui sese mutuo non respiciunt, quia, qui proximum quem videt non diligit, Deum quem non videt quomodo diligere potest? In mutuo respectu, fraterna dilectio, in verso vultu in propitiatorium, humilis reverentia ad Creatorem nostrum intelibi. Inde praecipiam, et loquar ad te super propitiatorio scilicet, ac medio duorum Cherubim, qui erunt super
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ semꝑ in circulis. in lectiõe
Ignominiosum enĩ ẽ tc̃ q̃rert
cum q̃stionẽ debeat enodare.
hȩc idcireo summatĩ de dici
scorum recolligo. ut si opꝰculũ
scõꝵ scas reliqͥas ñ usq qͣq abici¬
antur. Et si enĩ ligneã pixidem
ꝓpt̾ se non suscipio. tam̃ qr ꝯti
uen̾atione illam excipiens sũmiᷤ
digitis lotisq manib denens.
lignum alit̃ qͣm lignũ honoro.

Expanded text:
tiae, semper in circulis in lectione, tiae, semper in circulis in lectione, ignominiosum enim tunc quarere cum quaestionem debeat enodare. Haec ideo summatim de dictis sanctorum recolligo, ut, si opusculum ctas reliquias non usquequaque abjiciatur. Etsi enim ligneam pixidem propter se non suscipio; tamen, quia veneratione illam excipiens, summis digitis lotisque manibus tenens lignum, aliter quam lignum honoro.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs animab edificatur. & in
des distenta. coronã uitȩ a
deo expectat. hñs in se tabulas
destam̃ti in ꝯtinua meditatiõe
legis. urnã aureã cũ manna
in fide incarnationis dñi: urr¬
gam aurcã quȩ fronduerat in
participatiõe regni ⁊ sac̾docii
domini: ꝓpiciatoriũ desuper
ut cuncta bona a deose accepis¬
se cognoscat: cherubin angłi¬
instrum᷑. Sunt autẽ suꝑ ꝓpi¬
ciatoriũ utiq eiꝰ sustentata
subsidio. ut eo ueraciꝰ eccłiam
iuuent siue angłica ministia.
siue diuina el oquia. qͦ ipsa
fundata est in fundam̃to su¬
me ueritatis. Item g̾gorii expo¬
sitio de archa parũ differt ab
eis quȩ suꝑiꝰ posita sunt. Ar¬
cha inqͥt ẽ eccłia. Quatuor cir¬
qͣtuor anguli: qͣtuor partes mũ¬
di. Uectes delignis sechim: fer¬
tes.⁊ ꝑseuerantes doctores. Pe¬
tant archã: cum aliis p̃dicant.
semꝑ inherent circulis. ꝑuntta¬
tem eccłiȩ. auro oꝑiunt᷑ scien¬

Expanded text:
sanctis animabus aedificatur; et in sanctis animabus aedificatur; et in tes distenta, coronam vitae a Deo exspectat, habens in se tabulas testamenti, in continua meditatione legis; urnam auream cum manna, in fide incarnationis Domini; virgam auream quae fronduerat in participatione regni et sacerdotii Domini; propitiatorium desuper, ut cuncta bona a Deo se accepisse cognoscat; cherubin, angeliinstruimur Sunt autem super propitiatorium, utique ejus sustentata subsidio, ut eo veracius Ecclesiam juvent, sive angelica ministeria sive divina eloquia, quo ipsa fundata est in fundamento summae veritatis. Item Gregorii expositio de arca, parum differt ab his quae superius posita sunt. Arca, inquit, est Ecclesia; quatuor cirquatuor anguli, quatuor partes mundi; vectes de lignis sethim, fortes et perseverantes doctores, portant arcam, cum aliis praedicant, semper inhaerent circulis, per unitatem Ecclesiae; auro operiuntur scien
Abbreviated transcription (Latin):
net incolatus nr̃i q̃stionem.
ꝓpitiatoriũ exequit᷑ causã ora-¬
culũ ꝓfert sententiã diffinitiuã.
Cherubin executioni mandant.
qd̾ egressum fu̾it siue bonũ siue
malum delabiis oraculi. Bonũ
namq ẽ de oracło oraculũ. qd̾
lum qđ condẽpnat: qr egre &
acerbum: Assiduemꝰ cultũ sol¬
lempnẽ: in obsequiũ sc̃a sc̃oꝵ.
qͦ refricetur arche memoria su¬
ꝑ calamitatib nr̃is. exoneremꝰ
coram ꝓpiciatorio sarcinaᷤ nr̃aᷤ.
qͣtinꝰ non suis ho locaustiᷤ
s nr̃is miseriis : eoꝵ cõ¬
placatũ ꝓpicie tur.
Oraculo uoluntaria oris nr̃i
eloquia. dam in nr̃a accusatio¬
ne. quã ingr̃arum actiõe offe¬
ramꝰ. Cherubin tanꝗͣ fr̃s &
amicos honoremꝰ. quoꝵ & pa-¬
tͦcinio adiiti. laqueũ scanda¬
licaueamꝰ. & uehiculo suble¬
uati pat̾am repetamꝰ. Suꝑ ẽẽ
aliam de archa & decherubin
expositionẽ bede non ignora¬
mus. ubi archa intelligit᷑ eccł̃a.
que de imputͥbilib lignis .i.

Expanded text:
i quaestionem, propitiatorium exsequitur causam, oraculum profert sententiam diffinitivam, cherubin exsecutioni mandant quod egressum fuerit, sive bonum sive malum, de labiis oraculi. Bonum namque est de oraculo, oraculum quod lum quod condemnat, quia aegre et acerbum! Assiduemus cultum solemnem in obsequium sanctorum, quo refricetur arcae memoria super calamitatibus nostris: exoneremus coram propitiatorio sarcinas nostras, quatenus non suis holocaustis, sed nostris miseriis complacatum propitietur. Oraculo, voluntaria oris nostri eloquia , tam in nostra accusatione, quam in gratiarum actione offeramus. Cherubin tanquam fratres et amicos honoremus: quorum et patrocinio adjuti laqueum scandali caveamus, et vehiculo sublevati patriam repetamus. Superesse aliam de arca et de cherubin expositionem Bedae, non ignoramus, ubi arca intelligitur Ecclesia quae de imputribilibus lignis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ in pͥmi hominis ela¬
tione.: Aꝑuit itaq paradysum:
& reuocauit erroneũ. In qͣrto
palmo.⁊ plaga: aqͣrta plaga¬
curam᷑ quȩ est afflictio tẽporalis
& exiliũ mundi. s int̾im in spe ñ¬
dum inre. In .u. palmo & plaga
ꝓpiciatorii ab illa insanabili pla-¬
ga quȩ ẽ ȩt̾na pena lib̾amur. cũ
absorta morte inuictoria de mor¬
te triumphamus dicentes. Ubi
est mors uictoria tua. ubi ẽ morᷤ
stimulus tuus: Hȩc delongi¬
tudine ꝓpiciatorii. Inlatitudine
aut̃ ht̃ cubitũ & semissem: id ÷
tres palmos: Trinitati namq in
ꝓpitiatorio reconciliati sumus.
turigine p̃sentiũ. & caligine fu¬
turoꝵ: in sanguine agni exuti.
Abscondit ꝓpiciatorium in lati¬
tudine caritatis qua dilexit nos
precedentia nr̃a delicta: mitigat
presentia. p̾cidit fut᷑a. Caritas
enĩ oꝑit multitudinẽ peccatoꝵ.
qua ꝓpiciat᷑ ds̃ om̃ib iniqͥtati¬

Expanded text:
humanum in primi hominis elahumanum in primi hominis elatione. Aperuit itaque paradisum et revocavit erroneum. In quarto palmo et plaga, a quarta curamur, quae est afflictio temporalis et exsilium mundi; sed interim in spe, nondum in re. In quinto palmo et plaga propitiatorii, ab illa insanabili plaga, quae est aeterna poena, liberamur, cum absoluta morte in victoria, de morte triumphamus, dicentes: Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus? Haec de longitudine propitiatorii. In latitudine autem, habet cubitum et semissem, id est tres palmos. Trinitati namque in propitiatorio reconciliati sumus, turigine praesentium, et caligine futurorum in sanguine Agni exuti. Abscondit propitiatorium in latitudine charitatis qua dilexit nos, praecedentia nostra delicta, mitigat praesentia, praescindit futura. Charitas enim operit multitudinem peccatorum , qua propitiatur Deus omnibus iniq
Abbreviated transcription (Latin):
de qua dicit apłs. Regnauit
mors. id÷ diabolus abadam
usq ad moysen etiã in eos qͥñ
peccauert̃ in similitudinẽ pre¬
uaricationis ade. Ait autẽ apls.
quia sic̃ in adã om̃s moriunt᷑ :
ita & in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑
Destruxit enĩ eum qui habebat
mortis imꝑium. & sic adiabo¬
lo lib̾auit. In scdõ palmo & pla¬
ga apeccato que est plaga¬
pessima uehement̃ lib̃amur:
qͣndo insanguine xp̃i iustifica¬
mur. id÷ apeccatis soluimur: ⁊
ꝑhoc auinculis diaboli expe¬
dimur. In t̾cio palmo ⁊ plaga
ꝓpiciatorii. a t̾cia plaga q̃ est
exclusio paradysi sanamur. cũ
illud pͥmũ dei decretũ iudicia¬
le ex sententia u̾itatis ꝓlatum
de expulsione hõis aparadyso
ꝓpt̾ pecc̃m: ĩmutatũ est melio¬
ratione pietatis nr̃i ꝓpiciato¬
rii implente ipso ꝓpitiatorio
decretũ qđ pͥus ꝓmulgau̾at
soluendo qͦd ñ rapuit. ut sua
ꝯ sũmatissima humilitate uin¬
ceret culpam ꝗͣ contͣcerat genꝰ

Expanded text:
de qua dicit Apostolus: Regnavit de qua dicit Apostolus: Regnavit mors, id est diabolus, ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae . Ait autem Apostolus: Quia, sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur ; destruxit enim eum qui habebat mortis imperium , et sic a diabolo liberavit. In secundo palmo et plaga a peccato, quae est pessima, vehementer liberamur, quando in sanguine Christi justificamur, id est a peccato solvimur et per hoc a vinculis diaboli expedimur. In tertio palmo et plaga propitiatorii, a tertia plaga quae est exclusio paradisi, sanamur cum illud primum Dei decretum judiciale, ex sententia veritatis prolatum, de expulsione hominis a paradiso propter peccatum immutatum et melioratione pietatis nostri propitiatorii, implente ipso propitiatorio decretum quod prius promulgaverat, solvendo quod non rapuit, ut sua consummatissima humilitate vinceret culpam quam contraxerat genus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝓpitiatorii in longitudi¬
ne & latitudine. Est autẽ hec
longitudinis m̃sura .u. pal¬
moꝵ. quia duo cubiti ⁊ dimi¬
diꝰ. faciunt.u. palmos. Salua
maioꝵ auctoritate ꝓpiciatorii
nr̃i.u. palmos in longitudine
.u. illas corꝑis sui plagas ñ ab¬
surde intelligendũ puto. Co
usq & enĩ longanimitatẽ pa-¬
centiȩ suȩ extendit. ut his
pretitulatus.u. notissimis &
nominatissimis plagis aqͥnq
nos lib̾aret capitalib miseriis.
Prima qͣrũ nos urgebat crude¬
liter. seruitus diaboli: scda for
exilium mundi & pena dẽpo¬
ralis: quinta miserabilit̾ pe-¬
na ȩt̃na inferni. In his quinq
porticib iacebat languens
humana natura. & nisi hr̃et
hominẽ ĩmo ꝓpiciatorẽ qͥ ꝑ
singulas porticus pedagii pe¬
nas ꝓse soluet. & inaquã de¬
delatere fusã ꝑ sacram̃tũ bap¬
tismatis inferret. ñ euaderet. In
pͥmo palmo siue plaga ꝓpicia¬
torii apotestate diabolilib̾am᷑.

Expanded text:
quae propitiatorii in longitudiquae propitiatorii in longitudine et latitudine: est autem haec longitudinis mensura, quinque palmorum, quia duo cubiti et dimidius faciunt quinque palmos, salva majorum auctoritate; propitiatorii nostri quinque palmos in longitudine, quinque illas corporis sui plagas non absurde intelligendum puto. Eo usque etenim longanimitatem patientiae suae extendit, ut his praetitulatus quinque notissimis et nominatissimis plagis, a quinque nos liberaret capitalibus miseriis; prima quarum nos urgebat crudeliter, servitus diaboli, secunda fortexsilium mundi et poena temporalis; quinta miserabiliter, poena aeterna inferni. In his quinque porticibus jacebat languens humana natura, et nisi haberet hominem, imo propitiatorem, qui per singulas porticus, pedagii poenas pro se solveret, et in aquam de latere fusam, per sacramentum baptismatis inferret, non evaderet. In primo palmo sive plaga propitiatorii, a potestate diaboli liberamur
Abbreviated transcription (Latin):
rium. in qđ latro ille de cruce¬
& in cruce uultus defixit. cui
pessime m̃ito ñ solũ suppliciũ
gr̃a remissionis indulsit.s etiã
paradysum eodẽ die uã ⁊ copio¬
sa ꝓpiciatio dei contulit. De
auro purissimo fuit ꝓpiciato¬
riũ redemptoris nr̃i qr in eoñ
precedentia humanȩ naturȩ
m̾ita s preueniens gr̃a ipsam
naturã u̾bo uiuunt. & reconci¬
liationẽ seu ꝓpitiationẽ dei
& hominis compleuit. De
auro purissimo
fuit. qui de sp̃u
sc̃o conceptus. & de integer¬
rima uirgine natus fuit. De
auro purissimo ẽ. qui gr̃am suã
bonis & malis tͥbuit. De auro
purissimo ẽ: qui facit ut uͥha¬
bundau̾at delictum. ibi ha¬
bundet gr̃a. De auro.pu. fu¬
it: qui igne clarescit. malleo
ꝓficit. passione dulcescit.
morte uirescit. ꝯtumelia man¬
suescit. pauꝑtate affluit. &
in p̃cio omni p̃cio p̃ciosiꝰ elus¬
cit. Sequitur. Duos cubitos ⁊
dimidium: denebit longitu¬
do eiꝰ. Cadem m̃sura ẽ arche

Expanded text:
rium, in quod latro ille derium, in quod latro ille de cruce vultus defixit; cui pessime merito, non solum supplicium gratia remissionis indulsit, sed etiam paradisum eodem die vera et copiosa propitiatio Dei contulit. De auro purissimo fuit propitiatorium Redemptoris nostri, quia in eo non praecedentia humanae naturae merita, sed praeveniens gratia ipsam naturam Verbo univit et reconciliationem seu propitiationem Dei et hominis complevit. De auro purissimo fuit, qui de Spiritu sancto conceptus, et de integerrima Virgine natus fuit; de auro purissimo est qui gratiam suam, bonis et malis tribuit. De auro purissimo est qui facit, ut ubi abundaverit delictum, ibi abundet gratia . De auro purissimo fuit, qui igne clarescit, malleo proficit, passione dulcescit, morte virescit, contumelia mansuescit, paupertate affluit et in pretio omni pretio pretiosius elucescit. Sequitur: Duos cubitos et dimidium, tenebit longitudo ejus . Eadem mensura est arcae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiatoriũ querit pusillam¬
mis mortaliũ natura .i. iħm be
nignũ. qd totũ ⁊ innat᷑e u̾ita¬
te. ⁊ insimilitudinis sp̃e.⁊ in
nõis appellatione ꝓpitiatio¬
nẽ resonet. indulgentiã ꝓpinet.
gr̃ãm resudet qđ excipiat lap¬
sum. qd consolidet remissũ.
qd reparet ꝑditũ. qd̾ uincat
in bono malui. ꝓpitiatoriũ
non attendit iudicium. m̾ita
ñ inuenit. s facit. ñ numerat
ante actos errores.s ampu-¬
tat. ꝓpiciatoriũ u̾itatẽ accu¬
santẽ ꝓculstare iubet. inno¬
centẽ saluare accelerat. ꝓpi¬
tiatorium natat in sangui¬
ne iħu: tanqͣm nauis in flu¬
mine. ꝓpitiatoriũ de suꝑsti¬
bulo meretricem suscipit. &
om̃s eiꝰ abhominationes citis¬
sime diluit. fugitiuũ excipit:
& pat̾e reddit. Languidũ ae¬
cipit: ⁊ sanat. cecũ illuminat.
lepsũ: & curat. mortuũ: &
sũscitat. S unde hoc ꝓpicia¬
doriũ : De auro purissimo. De
auro purissimo fuit ꝓpiciato¬

Expanded text:
propitiatorium quaerit pusillanpropitiatorium quaerit pusillanimis mortalium natura, id est Jesum benignum, quod totum et in naturae veritate, et in similitudinis specie, et in nominis appellatione propitiationem resonet, indulgentiam propinet, gratiam resudet, quod excipiat lapsum, quod consolidet remissum, quod reparet perditum, quod vincat in bono malum. Propitiatorium non attendit judicium: merita non invenit, sed facit; non numerat anteactos errores, sed amputat. Propitiatorium veritatem accusantem procul stare jubet; innocentem servare accelerat. Propitiatorium natat in sanguine Jesu, tanquam navis in flumine; propitiatorium de superstibulo meretricem suscipit, et omnes ejus abominationes citissime diluit, fugitivum excipit et patriae reddit, languidum accipit et sanat, caecum et illuminat, leprosum et curat, mortuum et suscitat. Sed unde hoc propitiatorium? de auro purissimo; de auro purissimo fuit propitiato
Abbreviated transcription (Latin):
accepta hab̃e dignatus es mu¬
nera pueri tuiiusti abel.⁊c̃.
Nisi enĩ hoc qͣsi u̾ecundie hu¬
manȩ & pauoris p̃misso uelo ad
in conspicabilẽ illiꝰ faciei fulgo¬
rem accedẽ peccator ñ p̃sumȩ¬
ret. S hac ꝓpitiatorii tabella
p̃missa: quoscumq soł radios
non ueret᷑ preardore: nec eru¬
bescit presplendore. ꝑpitio
gͥ ac sereno uultu ñ respiceret
ds̃: nisi ꝓpitiatoriũ homo ha¬
b̾et. qͦd irato obiceret. qd cõmo¬
to ostenderet. qd̾ ꝑcutienti op¬
poneret. S de qua mat̾ia hoc
fiet ꝓpitiatoriũ : an deligniᷤ
sechim: Absit. Nam habens
similitudinẽ spine albȩ. ⁊ si
ñ pungunt ꝑ ueritatẽ: tim̃¬
tur tam̃ ꝓpt̾ sp̃em. Sic incar¬
carnata sap̃ia cũ redargueret
homo homines. ⁊ ouina inno¬
centia nullũ condẽpnaret. tñ
mala iudeoꝵ conscientia gͣuẽ
ad uidendũ ꝓpter lippitudinẽ
suã repugnabat. timens illũ
iudicẽ maloꝵ suoꝵ ⁊ ñ salua¬
torẽ animarũ. Mitiꝰ gͦ adhuc

Expanded text:
gnatus es munera pueri tui justi Abel, etc. Nisi enim hoc quasi verecundiae humanae et pavoris praemisso velo, ad inconspicabilem illius faciei fulgorem accedere peccator non praesumeret. Sed hac propitiatorii tabella praemissa, quoscunque solis radios non veretur prae ardore, nec erubescit prae splendore. Propitio igitur ac sereno vultu non respiceret Deus, nisi propitiatorium homo haberet, quod irato objiceret, quod commoto ostenderet, quod percutienti opponeret. Sed de qua materia hoc fiet propitiatorium? an de lignis sethim? absit! nam habent similitudinem spinae albae, et, si non pungunt per veritatem, timentur tamen propter speciem. Sic incarnata sapientia, cum redargueret homo homines, et ovina innocentia nullum condemnaret, tamen mala Judaeorum conscientia gravem ad videndum propter lippitudinem suam repugnabat, timens illum judicem malorum suorum et non Salvatorem animarum. Mitius ergo adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓpiciatorio de ꝓpitiatione
aliqͥd minueret᷑. si ñ exꝑtis pa¬
tientiȩ uirib dotũ qd pot̃ ma¬
licia adu̾sarii in dextͦ lat̾e ꝓpi¬
tiatorii absq temꝑat᷑a exciꝑe¬
tur. Ideo etiã clamat in cruce
humanitas. ñ cã querimonie
s causa doctͥnȩ. dicens diuinito¬
ti. ut qͥd dereliquistime: Ql
Adhoc me dereliqͥsti. ñ ꝑsonli
seꝑatione. s auxilii retentione.
ut ꝓbares si tanta in me ꝑseue¬
raret pacientia qͣnta ẽ aduinc¬
ta gr̃a. ne ĩmerito illi humani¬
tati sap̃ia unita diceret᷑. cuiꝰ tan¬
ta inpassione patientia ꝓbare¬
tur. Nongͦ cessauert̃ utrũq la¬
tus ꝓpiciatorii deg̃e cherubĩ
etiam in passione. s cõpassiõe
ñ defensione. Utrumq etiam
latus ꝓpitiatorii tegunt. qr
marty res inꝑsecutione ꝓteg̃.
nedeficiant a fide: confessore
inpace.ne tepescant acarita¬
te. Expandentes alas &oꝑie¬
tes oracłm. Oracłm nicħ alud

Expanded text:
te propitiatorio de propitiatione te propitiatorio de propitiatione aliquid minueretur, si non expertis patientiae viribus, totum quod potest malitia adversarii, in dextro latere propitiatorii absque temperatura exciperetur. Ideo etiam clamat in cruce humanitas non causa querimoniae, sed causa doctrinae dicens Divinitati: Utquid dereliquisti me? Quasi ad hoc me dereliquisti, non personali separatione, sed auxilii retentione, ut probares, si tanta in me perseveraret patientia quanta est adjuncta gratia, ne immerito humanitati illi sapientia unita diceretur, cujus tanta in passione patientia non probaretur. Non ergo cessaverunt utrumque latus propitiatorii tegere cherubin etiam in passione, sed compassione non defensione. Utrumque etiam latus propitiatorii tegunt, quia martyres in persecutione protegunt, ne deficiant a fide; confessores in pace, ne tepescant a charitate. Expandentes alas, et operientes oraculum! Oraculum nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uelata facie uidebunt & leta¬
buntur. qd oculus ñ uidit nec
auris audiuit. & in cor hoĩs ñ
ascendit. Utrumq latus tegũt.
qr seꝑabunt malos de medio iu-¬
stoꝵ. & quia colligent filios dei
aquatuor uentis cȩli. a sũmis ce¬
loꝵ usq ad t̾minos eoꝵ. U eras
cherub qui dextrũ latus salua¬
toris teg̃e debes. cum lancea in-¬
ferret᷑. cum latus aꝑiret᷑: An ad¬
eras s adefensione ꝓhibitus erã.
sicut & ille cui dictũ est. mitte
gladium inuaginã suã: Non
uidit dececitas udeoꝵ inpassio¬
ne.quẽ uidit asina balaam ue-¬
sani ꝓpħe initinere. Asina de¬
clinauit. & deuiso expauit. iu¬
deus te utrumq latus ꝓpicia¬
torii degente intab̃naculo ñ
intellexit.⁊ id̃o irreuent᷑ ĩ san¬
guinẽ innocentẽ impegit. S
plane nudauit utrũq latus ꝓ-¬
piciatorii qui uenãt pati ut ad
singulare c̾tam̃ accedet. ⁊ ad¬
iutoriũ gladii sui auerteret.
Torcular inquiens calcaui solꝰ
& degentib ñ ẽ uir mecũ. for¬

Expanded text:
velata facie, videbunt et laetabuntur quod oculus non vidit, nec auris audivit, et in cor hominis non ascendit . Utrumque latus tegunt, quia separabunt malos de medio justorum , et quia colligent filios Dei a quatuor ventis coeli, a summis coelorum usque ad terminos eorum. Ubi eras, cherub, qui dextrum latus Salvatoris tegere debes; cum lancea inferretur, cum latus aperiretur? an aderas, sed a defensione prohibitus eras? sicut ille cui dictum est: Mitte gladium in vaginam tuam? Non vidit te caecitas Judaeorum in passione, quem vidit asina Balaam vesani prophetae in itinere. Asina declinavit, et te viso expavit; Judaeus te, utrumque latus propitiatorii tegente in tabernaculo non intellexit, et ideo irreverenter in sanguinem innocentem impegit! Sed plane nudavit utrumque latus propitiatorii, qui venerat pati, ut ad singulare certamen accederet, et adjutorium gladii sui averteret: Torcular, inquiens, calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . For
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante iustificat᷑ impiꝰ: s qua
coꝑante iuiuat᷑ ad bene uolen¬
les itaq fc̃i sunt: qui debo¬
no ad melius ꝓficere potuert̃.
Cherub unus sit in lat̾e uno:
& alt̃ in alt̾o. Ex hoc innuit᷑ uł
bonoꝵ ad dm̃. & a uersione
maloꝵ a deo: tanqͣm int̾ lucẽ
& tenebras. ł illa desistentiũ
& ministrantiũ distributio.
qua inuisibili deo alii semper
assistunt. alii ext̾iora ministe¬
ria obedientes exeunt. Cherub
unus in lat̾e uno scł dextro
fuit qui obediuit. cherubaliꝰ
in alt̾o .s. in sinistro qͥ suꝑbi¬
uit. Uł cherub in lat̾e uno cęli.
alius in latere inferni. Sequit᷑.
Utrumq latus ꝓpiciatorii te¬
tegant expandentes alas. &
opientes oraculum. Ad iudici¬
um ueniente dño utrũq latus

Expanded text:
ustificatur impius, sed qua cooperante, juvatur ad bene volenles itaque facti sunt, qui de bono ad melius, proficere potuerunt. Cherub unus sit in latere uno, et alter in altero ; ex hoc innuitur, vel bonorum ad Deum, et aversionem malorum a Deo, tanquam inter lucem et tenebras, vel illa desistentium et ministrantium distributio, qua invisibili Deo, alii semper assistunt, alii ad exteriora ministeria obedientes exeunt. Cherub unus in latere uno, scilicet dextro fuit, qui obedivit; cherub alius in altero, sed in sinistro, qui superbivit. Vel cherub unus, in latere uno coeli; alius, in latere inferni. Sequitur: Utrumque latus propitiatorii tegant, expandentes alas et operientes oraculum . Ad judicium venie
Abbreviated transcription (Latin):
semorã inter creationẽ & lapsũ
maloꝵ angłoꝵ iuxta illud. ille
frustra putandumẽ abipso ini¬
tio temꝑis uł condicionis suȩ
diabolum cecidisse.⁊ inu̾itate
nunquã stetisse. Aliis econtrario
ꝓbantib om̃s creatos ẽe bonos.
id÷ sine uicio. & iustos. id÷ inno¬
centes. s ñ iustos. id÷ exercicium

Expanded text:
se moram inter creationem et lapsum se moram inter creationem et lapsum malorum angelorum, juxta illud: Ille frustra putandum est, ab ipso initio temporis vel conditionis suae, diabolum cecidisse et in veritate nunquam stetisse; » aliis econtrario probantibus omnes creatos esse bonos, id est sine vitio et justos, id est innocentes; sed non justos, id
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ archa in incarnatiõe ꝓpici¬
atoriũ in passione. paulominus
Duos itaq cherubin aureos. id:
angłos exut᷑q parte oraculi fieri
iubet dñs. ut plane intelligas.
minist̾io & mist̾io dñice incarna¬
tionis nunꝗͣ defuisse ministrato¬
rios sp̃s. qui ut in eugłio scͥptũ
ẽ. accesserunt & ministrabant
ei. Hoꝵ ad sese caritas & con¬
Singularitas ꝓculdubio p̃sũp¬
tionis in lucifero cecidit: cum
rupto federe societatis angłicȩ
in altum se tendens. uenas inse
gr̃ȩ rupit. Non aut̃ habuit subs¬
leuantẽ se. qr indignꝰ fuit reꝑa¬
dione. quia caritate gemina ua¬
cuus reꝑari ñ meruit. Hii uͦ an¬
geli qui suũ seruauert̃ domici¬
lium. subiectiõe debita creator
seruata. & dilectiõe mutua cu¬
stodita: nidulo suo mutuofi¬
uent᷑. & ad partũ obedientiȩ
p̃ꝑant᷑. Aureos & ꝓductiles.
de statu creatoris angłice fert᷑
abinquirentib disputatio nul-¬
lam quib dam assentientibꝰ fuis¬

Expanded text:
qui est arca in incarnatione, propitiatorium in passione: Paulo minusDuos itaque cherubin aureos, id est angelos, ex utraque parte oraculi, fieri jubet Dominus, ut plane intelligas ministerio et mysterio Dominicae incarnationis nunquam defuisse ministratorios spiritus, qui, ut in Evangelio scriptum est: Accesserunt et ministrabant ei . Horum ad sese charitas et conSingularitas procul dubio praesumptionis in Lucifero cecidit, cum rupto foedere societatis angelicae, in altum se tendens, venas in se gratiae rupit. Non enim habuit sublevantem se, quia indignus fuit reparatione, quia charitate gemina vacuus reparari non meruit. Hi vero angeli qui suum servaverunt domicilium, subjectione debita Creatori servata, et dilectione mutua custodita, nidulo suo mutuo foventur, et ad partum obedientiae praeparantur. Aureos et productiles, de statu creationis angelicae fertur ab inquirentibus disputatio, nullam quibusdam assentientibus, fuis
Abbreviated transcription (Latin):
donem inseruit intelligentiã.
nemoriã & uoluntatẽ. qr ꝑ
sonaliter fingulos & nũo &
m̃ito discreuit. ꝓductiles qͦq
facti sunt cherubin: ñ qr uo¬
lentes aũti uł conu̾ti creati st̃.
s qr habiles aduolendũ hoc ł
illud. Post creationẽ uͦ qr ꝓduc¬
tiles factisunt: spontanea uo¬
luntate. alii elegert̃ bonũ alii

Expanded text:
ligentiam, memoriam et voluntatem; quia personaliter singulos et numero et merito discrevit. Productiles quoque facti sunt cherubin, non quia volentes averti vel converti, creati sunt, sed quia habiles ad volendum hoc vel illud; post creationem vero quia productiles facti sunt spontanea voluntate, alii elegerunt bonum, alii
Abbreviated transcription (Latin):
& milla breuitate dẽporis om̃s
boni erant. ñ ꝑusum libi arbi¬
trii. s ꝑcreationis beneficium.
hec uerior est sententia. qͥa natu¬
ratn ait angłoꝵ bonam fecit
ds̃. nec naturã s uoluntatem
malã puniendã ẽẽ credendum
est. nͥ quia & ꝓpt̾ uoluntatem
malã bona aliqñ punit᷑ nat᷑a.¬

Expanded text:
 illa brevitate temporis, omnes boni erant, non per usum liberi arbitrii, sed per creationis beneficium. Haec verior est sententia; quia naturam angelorum bonam fecit Deus, nec naturam, sed voluntatem malam puniendam fuisse credendum est, nisi quia et propter voluntatem mala
Abbreviated transcription (Latin):
atorium: Plane su n iħualiqͥd
est meliꝰ ipso iħu: id mͥ est ꝓ¬
piciatoriũ. id÷ reconciliatoriũ.
S iħc dotus desiderabił. s to¬
tus amabił. Amabit gͦ in archa.
amabilior ẽ inꝓpitiatorio. de¬
siderabilis exbonitate: s desi¬
derabilior ex ꝓpitiatiõe. quȩ ẽ
pinguedo bonitatis. qr suꝑ ex¬
altat misccłia iudicio. Inde in
missa saluberrime immolatio¬
his sac̾dos ante illã supplicatio¬
nẽ qͣ rogat ꝑferri hostiã illam
ante sc̃m altare. inconspectu
diuine maiestatis fuȩ p̃mitiit
ꝓpiciatoriũ dicens. supra quȩ
ꝓpitio ac sereno uultu respicere

Expanded text:
atorium? Plane si in Jesu aliquid atorium? Plane si in Jesu aliquid est melius ipso Jesu, id mihi est propitiatorium, id est reconciliatorium. Sed Jesus totus desiderabilis, sed totus amabilis. Amabilis ergo in arca, amabilior est in propitiatorio; desiderabilis ex bonitate, sed desiderabilior ex propitiatione, quae est pinguedo bonitatis, quia superexaltat misericordiam judicio . Inde in missa saluberrimae immolationis, sacerdos ante illam supplicationem qua rogat perferri hostiam illam ante sanctum altare in conspectu divinae majestatis suae, praemittit propitiatorium dicens: Supra quae propitio ac sereno vultu resp
Abbreviated transcription (Latin):
circum tegit᷑ auro. deinde repi¬
nitur in ea testificatio. t̾cio
suꝑtegitur ꝓpitiatorio. idi
tabula quȩ appellabat᷑ ꝓpi¬
ciatoriũ. Quid nob̾ dñe. quid
nobis incarnatio. qͥd testificatio
tua prodesset. siꝓpiciatio de eẽt:
Cumulo bñficioꝵ tuoꝵ reatus
nr augeret᷑: nisi cum bñficiis in¬
dultis beneficiũ ꝓpitiationis fu¬
ꝑerogaret᷑. Nam sola ingͣtitu¬
do dampnaret: nisi & ingrati¬
tudinem indulgentia ꝓpitiatio¬
nis exciꝑet. Quonãq nũosiora
cieatoris bñficia. eoindefesse gra¬
tiosiora nr̃a debuerunt rependi
obsequia.S unũ prealiis suȩ
bonitati strictiꝰ religauit bene¬
ficioꝵ uincłm: quo spretus non
sꝑneret. eiectus ñ abiceret. offen¬
sus ñ lecdet. s satisfaceret sͥ ꝓ
nob de nr̃a in iuria. s requireret
s reduceret. Qs hoc ca¬
cumine pieta¬
tis eleuatus est
nͥ iħe quis hunc u̾ticẽ
gr̃arum subiit nͥ filius olei. qͥs
tantos gurgites misccłiarũ de
uentre suo euomuit. nisi ꝓpici¬

Expanded text:
circumtegitur auro, deinde reponitur in ea testificatio, tertio supertegitur propitiatorio, id est tabula quae appellabatur propitiatorium. Quid nobis, Domine, quid nobis incarnatio, quid testificatio tua prodesset, si propitiatio deesset? Cumulo beneficiorum tuorum reatus noster augeretur, nisi cum beneficiis indultis, beneficium propitiationis supererogaretur. Nam sola ingratitudo damnaret, nisi et ingratitudinem indulgentia propitiationis exciperet: quo namque numerosiora Creatoris beneficia, eo indefesse gratiosiora nostra debuerunt rependi obsequia. Sed unum prae aliis, suae bonitatis strictius religavit beneficiorum vinculum; quo spretus non aspernaretur, ejectus non abjiceret, offensus non laederet, sed satisfaceret sibi pro nobis de nostra injuria, sed requireret, sed reduceret. Quis hoc cacumine pietatis elevatus est, nisi Jesus? quis hunc verticem gratiarum subiit, nisi Filius olei? quis tantos gurgites misericordiarum de ventre suo evomuit, nisi propiti
Abbreviated transcription (Latin):
in inuicẽ reflexus singularũ &
omnium uirtutũ dum in nexi
brachiis alt̾natum impeditus
mutuus aspectus & amplexus
prudentia gremiũ iusticiȩ. fo-¬
titudinis. ⁊ demꝑantiȩ. germi¬
no amore. subeũte itẽ iusticiua
prudentiȩ. fortitudinis ⁊ ter¬
ꝑantiȩ. repente: & uicissim
libet earũ similtteragente.
aurei circuli sunt ubi necesta¬
de nil agitur. s naturali bec¬
tate. s gratuita ex secutions
uirtus colit᷑. bonũ agit᷑. ⁊ an¬
re boni bonitas denet᷑. Nan
in xp̃o uirtutes fuert̃ sine
uaricia. p̃dicatio eugłii sine
fallacia. Itaq sunt circulie
mundi. uł quatuor passiones
animi intelligunt᷑ .iiii. arche an¬
guli. Ponuntur aut̃ ꝑ .iiiiͦ. ar¬
cheangulos .iiͦiiͬ. circuli aurei.:
qͣndo aut in todo mundo euan¬
głm p̃dicat᷑. aut totus animꝰ
quadrifida uirtute renouatur.
Sequit᷑. Duo circuli sunt in la¬
tere uno: & duo in alt̾o. Duo

Expanded text:
in invicem reflexus singularum et in invicem reflexus singularum et omnium virtutum; dum innexis brachiis alternatim impeditur mutuus aspectus et amplexus; prudentia gremium justitiae, fortitudinis et temperantiae, germano amore subeunte; item justitia, prudentiae, fortitudinis et temperantiae, repente et vicissim qualibet earum similiter agente. Sed aurei circuli sunt, ubi necessitate nil agitur, sed naturali bonitate, sed gratuita exsecutione, virtus colitur, bonum agitur, et amore boni bonitas tenetur. Nam in Christo virtutes fuerunt sine avaritia: praedicatio Evangelii, sine fallacia. Itaque sunt circuli mundi, vel quatuor passiones animi intelliguntur, quatuor arcae anguli. Ponuntur autem per quatuor arcae angulos, quatuor circuli aurei, quando aut in toto mundo Evangelium praedicatur, aut totus animus quadrifida virtute renovatur. Sequitur: Duo circuli sunt in latere uno, et duo in altero ; duo
Abbreviated transcription (Latin):
los. In archa iħu .iiͦiiͬ. fuert̃ cir¬
culi aurei. qr quatuor pͥnci¬
pales uirtutes. prudentia. for¬
titudo. iusticia. temꝑantia. pͥn-¬
cipaliter in eo tanqͣm in rege uir¬
tutum fuerunt. Siue .iiiiͦ. cir¬
culi aurei in eo fuert̃. qr ex sapi¬
entia quȩ exore eiꝰ ꝓdiuit.⁊ afi¬
ne usq ad finem dociꝰ orbis euo¬
lauit. euangłioꝵ libri intitu¬
latisunt. Tam uirtutes uͦ ꝗͣ li¬
bri eugłici circuli aurei bene
dicuntur: quia nulla in eis ob¬
liquacio falsitatis. nulla int̾¬
ruptio uanitatis. nullus ex¬
cessus suꝑfluitatis. nulla co¬
artacio imꝑfectionis. Cotum
rotundũ de u̾itate. totũ ȩquale
de ȩquitate: dotum integrũ des
naturȩ reꝑatione. dotũ ꝑfectũ
de głȩ consummatione. Inid
ipsum recuruant᷑ singuli pre¬
dicatoꝵ conatus. ut undecũo
⁊ qͣndocũq ⁊ qͣntumcũq ser¬
mo exorsus feratur. uita anima
querat᷑. salus cogitet᷑. d̾s amct̃
memoria patriȩ celebret᷑. Uni

Expanded text:
circuli aurei, quia quatuor principales virtutes, prudentia, fortitudo, justitia, temperantia principaliter in eo tanquam in Rege virtutum fuerunt. Sive quatuor circuli aurei in eo fuerunt, quia ex sapientia quae ex ore ejus prodivit, et a fine usque ad finem totius orbis evolavit, evangeliorum libri intitulati sunt. Tam virtutes vero quam libri evangelici, circuli aurei bene dicuntur, quia nulla in eis obliquatio falsitatis, nulla interruptio vanitatis, nullus excessus superfluitatis, nulla coarctatio imperfectionis. Totum rotundum de veritate, totum aequale de aequitate, totum integrum de naturae reparatione, totum perfectum de gloriae consummatione. In id ipsum recurvantur singuli praedicatorum conatus, ut undecunque et quandocunque et quantumcunque sermo exorsus feratur, vita animae quaeratur, salus cogitetur, Deus ametur, memoria patriae celebretur. Unus