comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xpiñ loqͥ p̾sumebant Uenit sp̃s. & inore eos ꝑliũsitatẽ linguarum
docuuit: inm̃te aut̃ exautoritate roborauit: Ceperunt & in alieua
rpm̃ eloqͥ: qui deillo priꝰ & insua lingua loqui metuebat: In flam¬
matũ & enĩ cor: despex corm̃ta coporis. quȩ ante metuebat Licit
ui carnał formidinis p̃amore c̃ditoris. Et qui pͥus sius adũsaris
succũbebant formidine.: eis iã p̾erant auctoritate Qui gͦ intantȩ
eos celsitudinis culm̃ erex. qui aliud dixerim: nisi quod m̃tes
unigenit filii: quał sit hodierna solepnitas. de aduentu sp̃l sci Siẽ¬
cepit hominẽ: inista uͦ homines uenientẽ desuꝑ susceper̃ dm̃ In illa
as̃ naturalit̃ factꝰ ẽ. homo: inista homines facti sut ꝑ adoptignẽ
dii. Si gͦ remanere carnales inmorte nolumꝰ huc̃ frs iuiuisi ndem
tatione apud sȩ aliquis: Quomͦꝰ diligerȩ ualeo quȩ ignoro: Hec

Expanded text:
Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solecepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, hunc, fratres charistatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
atq sparsim patres testam̃ti noui ac ueteris c̃siderare:. Fccȩ
aptis eisdẽ odis fidei. dauid. amos. damhelẽ. petrũ. paulũ. matheũ. intu-¬
eor: & scs iste sp̃s quał sit artifex considerare uolo sed. inipsa mea consi-¬
deratione deficio Implet nãq citharedũ puerũ: & psalmistã fac̃: Im¬
plet pastorẽ arm̃tariũ siccomoros uellicantẽ: & ꝓpħam fac̃ Implet
listam fac Oqualis ẽ. artifex iste sp̃s nulla addiscendũ mora agit᷑. i
omẽ qđ uoluerit: mor ut tetigerit m̃tẽ docet᷑ solũq detigisse. docuise
ẽ Nã humanũ animũ subito ut illustrat: inmutat: Abnegat hoc
repente qđ erat: exhibet repente quod ñ erat. Pensemꝰ scõs p̃dicatores nr̃os.
quales hodierna diȩ repꝑit. quales fec̃ Certe qui inino c̾claui ꝓiu
deorũ meti residebant. natiuuitatis suȩ singłi linguã nouerãt.: aptę¬

Expanded text:
atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, ertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet listam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant
Abbreviated transcription (Latin):
istẽ ipse pastor ȩccłȩ adcuius sacratissimũ corpiis sedemꝰ: quante de bi li¬
tatis. quantȩ for mi. dinis antȩ aduentũ sps fuerit. ancilla ostiaria
requisita dicat. U̾na enĩ mulieris uoce ꝑculsus: dũ mori timuit.
dinis. qualis pꝰ aduentũ sp̃s existat: audiamꝰ: Eit c̃uentꝰ magistratꝰ
atq senior: cesis de nuntiat᷑ apłis. ne in nomine iħu loqͥ debeant:
petrus magna auctoritate respondit Obedire oportet deo. ina-¬
gis quã hominibꝰ Et rursus Si iustũ ẽ. inc̾spectu dei uos pocius
audire. quã dm̃: iudicatȩ: Nõ enĩ possumꝰ quȩ uidimꝰ. & audiuimꝰ:
ñ loqͥ Et illi quidẽ ibat gaudentes aconspectu conuilii: qm̃ drg¬
ni habitist̾ ꝓnomine iħu c̃tumeliã pati Eccȩ gaudet petrus
in uerberib qͥ ante inuerb̃ timebat: & qui prius ancille uoce
requi sitꝰ timuit: post aduentũ scĩ sp̃s. uires principũ cesus
pmit: Libet occłos fidei inuirtute opificis huiꝰ attollere:

Expanded text:
iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, dinis qualis post adventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire  Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere,
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiut: ꝑ amorẽ suauit̃ arser̃ . Ipse nãq sp̃s scẜamor ẽ: Unde &.
ioħs dicit Ds̃ caritasẽ: Qui gͦ m̃te integra deũ desiderat: ꝓfecto
iã habȩt quẽ amat Neque enĩ qͥs qͣm poss deũ diligere. sieũ quẽ
diligit ñ haberet: ed ȩccȩ siunꝰ quisq uestrũ requirit᷑ andiligat
deũ: tota fiducia  secura m̃te respondet. diligo Impso enĩ lectionis¬

Expanded text:
r est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso
Abbreviated transcription (Latin):
punirent: Nec ipsi quippe ee̾ poterant sine peccato.qui adherebat̃
celesti misterio: ioħne atcestante qui aͥb Si dixerimꝰ quia peccatũ
ñ habemꝰ. nos met ipsos seducimꝰ. & ueritas innobis ñ ẽ In igne gͦ
uenit in hominib: in colũba uͦ apparuit in dño: quia peccata nr̃a
quȩ pie dñs ꝑmansuetudinẽ tolerat᷑: nos ꝑzelũ rectitudinis deber
in redẽptore monstratꝰ ẽ. ꝑ ignẽ uͦ inhominibꝰ: quia quanto nob̃
nostri iudicisfacta ẽ. seueritas tẽperataͥ tanto erga se debet fieri
nrã infirmitas accensa: Quatuor itaq ꝓposicionũ expleta ratione: ad
dona eiꝰdẽ sp̃s c̾tẽplanda transeamꝰ: Pe isto quippe spũ: scriptũ ẽ Sp̃s eiꝰ:
ornauit celos Ornam̃ta enĩ cęloꝵ st̃. uirtutes p̾dicantiũ Quȩ uidę

Expanded text:
punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato qui adhaerebant punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemergo in hominibus, in columba vero apparuit in Domino: quia peccata nostra quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae vid
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie accensũ fiat Ad extremũ uͦ querendũ ẽ: cur inipso redẽptore
nr̃o medatore dei & hominũ ꝑ colũbã apparuit. indiscipłis uͦ ꝑignẽ:
Certe unigenitꝰ filiꝰ: iudex ẽ. humanigeneris Sed quis eiꝰ iusticiam
ferretͥ. sipriusqͣ. nos ꝑmansuetudinẽ colligeret culpas nr̃as ꝑ Zelum
rectũdinis examinare uoluisset: Homo gͦ ꝓhominib factꝰ. mitẽ se
hominibꝰ p̾buit: noluit peccatores ferire. sed colligere Priꝰ uoluit
mansuete corrigere: ut haberet qͦs pꝰmodũ inudicio saluaret: Intolũba
cuteret᷑. sed ad hiic ꝑmansuetudinẽ. toleraret At coͣ suꝑ discipłos in
igne debuit sp̃s sc̃s demonstrari: ut hi qui erãt simplicit̾ hom ines
atq ideo peccatores. eos contra semet ipsos spiritał feruor accenderet
& peccata quȩ ds̃ ꝑmansuetudinẽ parceret: ipsi inse ꝑpenitentiam

Expanded text:
justitiae accensum fiat. 6. Ad extremum vero quaerendum est cur in ipso Redemptore justitiae accensum fiat. 6. Ad extremum vero quaerendum est cur in ipso Redemptore nostro 1579 Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem? Certe unigenitus Dei Filius judex est generis humani. Sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corripere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba cuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis servos accenderet, et peccata, quibus Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ẽnĩ plac et deo: aut simplicitas sine. Telo: aut Zelus sine simplici¬
tate Hinc ueritas ipsa dic̃ Estote prudentes sicut serpentes: & simpli
sicut columbe Qua in re notandũ ẽ: quod discipłos suos
colũba sine serpente. nec deserpente sine colũba uoluit dñs ammoneri
quatmnꝰ & colũbe simplicitatẽ astucia serpentis accenderet: & serpentis
astuciã. colũbe simplicitas tẽperaret Hinc paulus ait: Nolite pueri
effici sensibꝰ Eccȩ prudentiã serpentis audiuimꝰ: nũc desimplicitate
colũbe moneam᷑: Sed malicia paruuli estote Hinc debeato iob dr̃:
Erat uir simplex & rect: quȩ ẽ. aut̃ recti do sine simplicitate. aut
quȩ simplicitas sine rectitudine: Quia gͦ & rectitudinẽ docet iste sp̃s
& simplicitatẽ: & inigne monstrari debuit & in colũba: quatinꝰ omẽ
cor qd eiꝰ gratia tangit᷑. & mansuetudinis lenitate tranquillũ &. Zelo

Expanded text:
Neque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simpliciNeque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo
Abbreviated transcription (Latin):
frigꝰ recedit: Eit mens insuꝑno desiderio anxia: ac̃cupiscenciis t̾renis
aliena: Amor uerꝰ qui hanc repleuerit: infletib crutiat Sed dũ
tali ardore cruciat᷑: ipsis suis cruciatib pascit᷑. Audire ei libet
p̾cepta celestia : & qͦt mandatis instruit᷑. quasi tot facib inflãmat᷑.
Et quȩ torpebat priꝰ ꝑdesideria: ardet pꝰmodũ ꝑuerba: Vnde
bene ꝑ moysen dr̃. Indextera eiꝰ ignea lex In sinistra reꝓbi: qͥppe.¬
In dextera gͦ dei lex ignea ẽ: quia electi mandata cęlestia neqͣq
frigido corde audiuntͥ sed ad hȩc amoris intimi facibꝰ in ardes
cunt: Sermo aid aurem ducit᷑: & mens eorꝙ simet irata
exint̾nȩ dulcedinis flãma c̾cremat᷑ Incolũba uͦ sp̃s sc̃s.
& inigne monstratꝰ est: quia om̃s quos repleuerit. simplices
Qat̾ dentes facit Simplices purtacae. arsentes cinulatione

Expanded text:
frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera eIn dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad hcunt; sermo ad aurem ducitur, et mens eorum, sibimet irata, ex internae dulcedinis flamma concrematur. In columba vero Spiritus  in igne monstratus est, quia omnes quos repleverit, simplices et ardentes facit, simplices puritate, ardentes aemulatione.
Abbreviated transcription (Latin):
accendit Inigneis aut̃ linguis monstratꝰ ẽ: quia isdẽ sp̃s coȩt̾nꝰ ẽ. filio.
& habet cognationẽ maxmã. lingua cũ uerbo Uerbũ quippȩ
debuit: in lingua Ud certe quia ꝑlinguã ꝓcedit uerbũ: in linguis
apparuit sp̃s: quia qͥsquis scõ spũ tangit᷑: dei uerbũ id ẽ. unigenitũ
Uel certȩ inlinguis igneis apparuit sp̃s. quia om̃s quos repleuerit
ardentes parit̾ & loquentes fac̃: Lĩguas igneas doctores habent:
quia dũ dm̃ amando p̾dicant. corda audientiũ inflãmant Nam
otiosus ẽ sermo docentis est: sip̃b̃e non ualet incendiũ amoris Hoc
doctrine incendiũ: ab ipso ueritatis orȩ c̾cȩperant qͥ dicebant. Non¬
ne cornostrũ ardens erat in nob̃. dũ loqueret᷑ inuia. & aꝑiret nob̾
sd̃ipturas: Exaudito quippe sermone in ardescit animꝰ toporis

Expanded text:
accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum quippe Pdebuit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit Verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum linguam habet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis
Abbreviated transcription (Latin):
& filio coet̾nꝰ ĩ igne apparuit. cur inigne simul & linguis cur
aliquando incolũba. aliquando uͦ inigne monstrat᷑: Cur suꝑ
unigenitũ filiũ apparuit incolũbe specie. & suꝑ discipłos inigne:
ita ut neq suꝑ dnm̃ ueniret inigne neq suꝑ discipłos monstra¬
ret᷑ in colũba ꝑquatuor. itaq hȩc quȩ ꝓposimꝰ soluendo redea¬
mus: Patͥ nãq & filio coeternus sp̃s mige monstrat᷑: quia
peccatoꝵ rubigo c̾sumit᷑: De hoc igne. ueritas dic̃ Ignem
ueni muderȩ interrã &̃ quid uolo nisi ut asdeat: Ter ra
ȩnĩ uocata sũt corda terrena: que dũ sẽꝑ infimas in se cogitationes c̃ger̃:÷
amalignis spiritib c̃cultant᷑: Sed ignẽ dñs interrã mitcit: cũ afflatu
uoluptatib frigidũ. relinquid concupiscẽ tias p̾sentis scli. & incendit᷑
adamorẽ dei. Bene gͦ inigne apparuit sp̃s: quia abomĩ corde quod
replet. torporẽ frigoris excutit᷑ Et hoc indesiderio suȩ eterrnitatis

Expanded text:
 Filio coaeternus in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne ; ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia itia hominum intulit. De hoc igne Veritas dicit: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? » Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infirmas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram misit, cum afflatu concupiscentias praesentis saeculi, et incenditur ad amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, quia ab omni corde quod replet, torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis
Abbreviated transcription (Latin):
penetrauit : Quia nascente dño uidebat᷑ diuinitas humiliata.
ascendente uͦ dño ẽ humanitas exaltata Albe & enĩ uestes ẽxalta¬
tioni magis congruunt. quã humilationi In assũptione gͦ eiꝰ. angłi
in alb uestibꝰ uideri debuer̃: quia inatiuitate sua apparuit ds̃ hu-¬
milis. in ascensione ostensus ẽ. homo sublimis Sed hoc nob magno¬

Expanded text:
penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim tioni magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus, angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Sed hoc nobis magno
Abbreviated transcription (Latin):
nis sue głam uidex infine uicsebit᷑ Stephanꝰ uͦ in laboris scerta¬
mine positꝰ. stantẽ uidit quẽ adiutorẽ habuit: quia ut iste int̾ra
ꝑsecutor infidelitatẽ uinceret. ꝓillo de celo illius gratia pugna¬
sermonẽ confirmante sequentibꝰ signis Quid inhis conside¬
randũ ẽ. quid memorie cõm̾̃dandũ. nisi qđ p̃ceptum
obedientia. obedientiã uͦ signa secuta st̃ : Sed quia auctore
deo breuit̃ lectionẽ euangłicã exponendo transcurrimꝰ restat
angłi. & tam̃ ñ legunt᷑ in alb̾ uestib apperuisse: ascendente aut̃ dño.
missi angłi inalbis legunt᷑ uestib apparuisse: Sic & enĩ scriptũ est:
uidentib ill eleuatꝰ ẽ: & nubes suscepit eũ ab ocuł eor Cũq intu¬
erent᷑ incelũ euntẽ illũ : ecce duo uiri astiterut̃ iuxta illos inuestib
albis: In alb̃ aut̃ uestib gauidiũ & sollẽpnitas mentis ostendit᷑. Quid
apparent: nisi quod tc̃ sollẽpnitas angłis facta ẽ. cũ celũ ds̃ homo

Expanded text:
udex in fine videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnaiderandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid tibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cũ ꝑexortisini grãm manũ credentib imponunt. & habitarȩ
malignos sp̃s in eoꝵ mente contͣ dicut̃: quid aliud faciunt nisi
de monia eiciut̃: Et fideles quiq qui iã uite ueteris scłaria u̾ba
derelinquent. Scã aut̃ misteria insonant. c̃ ditoris sui laudes
& potentiã quantũ p̃ualent narrant. quid aliud faciunt. nisi
nouis linguis locunt᷑ : qui dũ bonis suis exortationib maliciam
dealienis cordib aufer̃. serpentes tollunt: Et dũ pestiferas sua

Expanded text:
gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique, qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudem et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpent
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib nos antiqͥ hostis oꝑib atq om̃ib pompis abrenuntiar e
ꝓmisimꝰ: Itaq unꝰ qͥsq uestrũ ad c̃ siderationẽ suã m̃tis oculos reducat: &
siseruat pꝰbaptismũ quod ante baptismũ spopondit. certꝰ iã quia fide
łẽ. gaudeat: S ȩccȩ quod ꝓmisit minime seruauit. ad exercenda
praua oꝑa. adc̃cupiscendas mundi pompas dilipsus ẽ: uideamꝰ si iam sci
plangere quod errauit: Apud miscdem nãq udicẽ. nec ille fallax
habetͣ qui ad ueritatẽ reuertit᷑: etiã pꝰꝗͣ m̃tit᷑ Quia omĩpotens ds

Expanded text:
omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiareisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque judicem nec ille fallax hab
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fr̃s Rm̃i introrsus reditȩ: si dm̃ uere amatis exqͥrite Rȩc
tam̃ sibi aliqͥs
credat. quicqͥd sibi animus
sine oꝑis atestatione responderit Delectione c̃ditoris lingua. mens: et
uita. reqͥrat᷑: Nũquã ẽ. dei amor. ociosus Oꝑat᷑ enĩ magna si ẽ: Si

Expanded text:
rissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dñicã designauit: Ascensionis gͦ sue dñs p̾nuntios & testes habuit: unũ ante
legẽ. aliũ sublege. ut quandoq ueniret ipse qui ueracit̾ celos penet᷑re
potuisset unde & ipse ordo ineoꝵꝵ quoq utrorũq subleuatione ꝑꝗ̃
dam increm̃ta destinguit᷑ Nã enoch translatꝰ. helias uero ad celũ
subuentꝰ eẽ. memorat᷑: ut ueniret pꝰmodũ qui nec translatꝰ nec subuec
celum ethereũ sua uirtute penetraret: qui nob̃ inse credentib qͥa
carnis quoq munditiã largiret᷑. & sub eoꝑincrem̃ta tẽporũ uirtꝰ
castitatis excrescer it: inipsa quoq eorum translatione qͥ ascensionẽ
dnĩcã ut uidelicet famuli designauer̃. et insse ipso euͤͦi ad celũ ascendit
dñs ostendit: Nła enoch quidẽ uxorẽ & filios habuit: elias uͦ neq
dñi ꝑsonã patenter ostendit᷑. Trans latꝰ nãq ẽ. & enoch: & ꝑcoitĩ
genitꝰ & ꝑ coitũ generans Naptꝰ est. helias ꝑcoitũ genitꝰ: s ñ iã¬

Expanded text:
uterque designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis suae quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui ascensionem dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, et in se ipso, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero neque Domini personam patenter ostenditur; translatus namque est Enoch per coitum genit
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectionis suȩ głam ascendendo declarauit Notandũ qͦq
ẽ. qđ elias incur:u legitur ascendisse: ut uidelicet aꝑte monstraret᷑.
qͥa homo purꝰ adutorio egebat alieno Pangłos quippe illa facta
& ostensa st̃ ad ium̃ta.quia nȩc ad celũ quidẽ areũ ꝑ se ascendere
poterat: quẽ nature suȩ infirmitas grauabat: Redẽptor. autem¬
nr̃ ñ curru ñ angłis subleuatꝰ legit᷑. quia is qui fecerat omiã. nimi¬
rũ suꝑ omĩa sua uirtute ferebat᷑ I Ilo & enĩ reuertebat᷑ ubi
erat: & inde redibat ubi remanebat. quia cũ ꝑbumanitatẽ ascen-¬
deret in celũ ꝑ diuinitatẽ suã & terrã parit̃ c̃tinebat & celũ. Sic̃

Expanded text:
et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia purus homo adjutorio egebat alieno. Per angelos namque illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redenoster non curru, non angelis sublevatus legitur: quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat; et inde redibat ubi remanebat: quia qui per humanitatem ascendebat in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et c
Abbreviated transcription (Latin):
re signa: quȩ posst̃ cũrȩꝓb aberi cõmunia: s hȩc quȩ modo diximꝰ
caritatis atq pietatis miricła amate Quȩ tanto securiora sũt:
quanto & occulta : Et dequibꝰ apud dñm eo maior sit retͥbutio:
quo apud homines minor. ẽ. gła Sequit᷑ Et dñs quidẽ iħc pꝰquã
locutꝰ ẽ. eis: assumptꝰ ẽ. in celũ. & sedet ad dexterã dei : Inueteri testa
m̃to cognouimꝰ: qđ helias sit raptꝰ incelũ: Sed aluid ẽ. celũ aereũ:
aliud ethereũ: Celũ qͥppȩ aereũ terre ẽ ꝓrimũ Unde & aues
celi dicimꝰ. quia eas uolitare inaere uidemꝰ: Incelũ itaq aerium
helias subleuatꝰ ẽ: ut secretã quandã terre regionẽ repente duceret᷑.
ubi inmagna iã carnis & sp̃s quiete uiueret: quo usq ad finẽ mun-¬
di redeat. & mortis debitũ soluat: Ille & enĩ mortẽ distulit: ñ euasit
Redẽptor aut̃ ñr quia ñ distulit. suꝑauit: eãq resurgendo c̃su̾sit.

Expanded text:
re signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Sequitur: 5. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et seum aereum, aliud aethereum: coelum quippe aereum terrae est proximum, unde et aves coeli dicimus, quia eas volitare in aere videmus. In coelum itaque aereum Helias sublevatus est, ut in secreta quadam terrae regione repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mor eamque resurgendo consumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximos suos inbono oꝑȩ infirmari c̾spiciunt: dũ eis tota uir¬
tute c̃curr̃. & exẽplo suȩ oꝑationis illoꝵ uitã roborant. qͥĩ
ꝓpͥa accione titubant. quid aliud faciunt nͥ suꝑ egros manus
imponut᷑. ut b ene habeant: Quȩ nimirũ miracula tanto
miora st̃: quanto spiritalia: Tanta maiora sut̃ : quanto ꝑhȩc
auctore deo siuos uultis facitis Ex illis enĩ exterioribꝰ signis õbtine¬
ri uita ab hȩc oꝑantib ñ ualet Nlam corporalia illa miracula
ostendut aliquando sanctitate᷑: nõ aut̃ faciũt Hȩc uero spirita¬
lia quȩ agunt᷑ inm̃te: uirtutẽ uitȩ ñ ostendunt sed faciut̃ Illa
habere & mali possut̃. istis aut̃ ꝑfrui nisi boni non posst̃ Unde
quib dã ueritas dic̃: Multi dicent mͥ ũlla die dñe dñe ñne innominȩ¬

Expanded text:
iciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia; tanto majora sunt, quanto per haec auctore Deo si vultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi mihi dicent in die illa: Domine, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
ne habebut̃: Nũ qͥd fr̃s mei quia ista signa ñ facitis minime creditis:
Sed hȩc necessaria in exordio ȩccłȩ fuerꝰ Ut enĩ fides cresceret: mi¬
radis fuerat nutrienda: Quia & nos cũ arbusta plantamꝰ: tãdiu
eis aquã fundimꝰ. quo usq ea interrã c̃ualussse uideamꝰ. At si semel
radicẽ fixer abirrigando cessamꝰ: Hĩc ẽ eͤnĩ qđ paulꝰ dicit Linguȩ
insignũ. st̃ ñ fidelib s infidelib: Habemꝰ de is signis atq uirtutib:

Expanded text:
nam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim fides cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Habemus de his sign
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ ante iudiciũ magnã pacienciã p̾rogauit. Hȩc itaq uob̾cũ¬
fr̃s agite hȩc inm̃te sedula cogitatione uersate Quã uis
adhuc rerũ ꝑturbationibꝰ animꝰ fluctuet: iã tam̃ spei ur̃e
banchoram̃ in et̾nã patriã figite. intentionẽ m̃tis inuera lucȩ
solidatȩ: Eiccȩ ad celũ ascendisse dñm audiuimꝰ: Hoc gͦ seruemꝰ
in meditatione: qđ credimꝰ & si ad huc hic tenem᷑ infirmitate
corporis. sequam᷑ tam̃ eũ passibus amoris: Non aũt deseret

Expanded text:
nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaqnobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaqfratres, agite, haec in mente sedula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit
Abbreviated transcription (Latin):
dedit Uultiᷤᷤ fr̃s Rmĩ ipsos eiꝰ saltꝰ agnoscere : Decdo uenit in uterũ.
deutero uenit inp̾sepiũ. dep̃sepio uenit incrucẽ . decruce uenit in
sepulcrũ desepulcro rediit incelũ Eccȩ ut nos pꝰ se currere faceret:
quos ꝓmnob̾ saltꝰ manifestata ꝑ carnẽ ueritas dedit Qui &ul-¬
tauit ut gigas adcurrendã uiã: ut nos ei excorde diceremꝰ: Trae
mȩ pꝰte : curremꝰ inodore ungentore tuore: Unde frs kmĩ opor¬
tet ut illuc sequam᷑ corde: ubi eũ corpore ascendisse credimus:
Desideria terrena fugiamꝰ nil nos iã delectet in infimis. qui patrẽ
hamꝰ incelis & hoc nob̃: magnoꝑe ꝑpendendũ: quia is qͥplacidꝰ
ascendit. terribił redit: & qͥnꝰquid nob cũmansuetudine p̃cepit:
hoc anobis cũ districtione exiget Nemo gͦ indulta penitencie
tẽpera paruipendat. nemo curã sua dũ ualet agere neglegat:
quia redẽptor nr̃ tanto tunc iniudiciũ districtior. uenit. qͦnto

Expanded text:
rissimi, ipsos ejus saltus cognoscere? De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce ut nos post se currere faceret, pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit: Quia exsultavit ut gigas ad currendam viam suam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde oportet ut illuc sequamur corde ubi cum corpore ascendisse crDesideria terrena fugiamus, nihil jam nos delectet in infimis, qui Patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit, terribilis redibit, et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui dum valet agere, negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
animalia sunt: uiuunt. sentiũt sed ñ discernut᷑: Angłi & enĩ sũt̃. iuuut
sentiunt. & discernut̃: Omis aut̃ creature : aliquid habet homo:
Habet nãq cõmune eẽ. cũ lapidib. uiuere cũ arborib: sentire cum
animalib intelligere cũ angłis: Si gͥ cõmune habet aliquid cũ omĩ
creatura homo: iuita aliquid omnis creatura homo Omĩ gͦ creat᷑e
p̃dicat᷑ euangłiũ: cũ soli homini p̾dicat᷑. Quia ille uidelicet docet᷑.¬

Expanded text:
iunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docet
Abbreviated transcription (Latin):
uł insencatis reb. uł brutis animalib fuerat p̾dicandũ: ut de
eo discipłis dicat᷑ p̃dicate omĩ creaturȩ Sed om̃ĩs creature no¬
mine. signat᷑ homo: Sut nãq lapides: sed nõ uiuͥnt nec sentiunt: Sunt
herbȩ & arbusta: uiũt quidẽ sed ñ sentiunt Uiuunt dico non ꝑ animã
Cet ꝑuiriditatẽ. Quia & paulꝰ dicit Insipiens tu qđ seminas ñ uiuicat᷑.¬

Expanded text:
e eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificat
Abbreviated transcription (Latin):
appellatꝰ ẽ. dñs: quia corpꝰ carneũ ad etherea librauit Cuiꝰ auis
semitã ignorauit: qͥsqͥs eũ ad celũ ascendisse ñ credidit: De hac qͦq¬
solẽpnitate: ꝑpsalmistã dicit᷑ Eleuata ẽ. magnficentia tua sꝑͥcelos
De hac rursus ait: Ascendit ds̃ iniubilatione: & dñs inuoce tube
De hac iterũ dicit: Ascendens in altũ. captiuã dux̃ captiuitatẽ. de¬
dit dona hominib: Ascendens quippe in altũ catiuã dux̃ captiui¬
tatẽ: quia corruptionẽ nostrã uirtute sue incorruptionis absorbͥit
Bedit uero dona hominib quia misso desuꝑ spũ. alii sermonẽ sapien

Expanded text:
corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedi
Abbreviated transcription (Latin):
morie nr̃e occulos reuocat: easq nob ꝓponit. inꝑꝓmissione Tor¬
porẽ excutit: adq ut fastidiũ nostrũ repellere debeamꝰ ĩuitat Ait naq
homo quidã fec̃ cenã magnã: & uocauit multos Quis iste

Expanded text:
moriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione tormoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo quidum fecit caenam m
Abbreviated transcription (Latin):
& uidete: qm̃ suauis ẽ. dñs Ac si aꝑte dicat Suauitatẽ eiꝰ ñcognos¬
citis: si hanc minimȩ gustatis: S cibũ uite expalato cordis tangice:
ut ꝓbantes eiꝰ dulcedinẽ. amare ualeatis: Has aut̃ homo deliciał tuc̃
amisit: cũ inparadiso peccauit Extra exiit. cũ os acibo et̃ne dul¬
cedinis clausit: Unde nos quoq nati in huiꝰ ꝑegrinationis erũna.
se ampliꝰ fastidii nostri morb exagerat: quantomagis aesu illius
dulcedinis animꝰ elongat Et eo iã int̾nas delicias non appetit :
quo eas comedere diu longeq dissueuit: Fastidio gͦ nostro ta¬
bescimꝰ: & longa inediȩ pestẽ fagam᷑: Et qͥa gustare intꝰ nolumꝰ
paratã dulcedinẽ: amamꝰ foris miseri fam̃ nostrã S suꝑna nos
pietas: nec deserentes se deserit: Contẽptas enĩ illas delicias ad me¬

Expanded text:
et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoset videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, ; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inediae peste fatigamur. Et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad me
Abbreviated transcription (Latin):
solet: q uod corporales deliciͤ cũ ñ habent᷑. grauȩ inse
desideriũ accendunt: cũ uͦ abite edunt᷑. comedenter
ꝓtinꝰ infastidiũ ꝑ satietatẽ uertunt: At c̃tra spiritales delicie c̃ñ habent᷑
infastidio st̃: cum uͦ habent᷑ indesiderio: Tantoq a comedente ãpliꝰ
esuriunt᷑: quanto & ab esuriente ampliꝰ comedunt᷑ In illis appetitꝰ
placet. experientia displicet: in istis appetitꝰ uił ẽ. & experientia ma¬
gis placet: In illis appetitꝰ saturitatẽ. faturitas fastidiũ generat.
mistis aut̃ appetitꝰ saturitatẽ: saturitas appetitũ parit Augent eñ
spiritales delicie desideriũ inm̃te dũ satiant: quia quantomagis earũ
sapor ꝓcipit᷑. eo ampliꝰ cognoscit᷑. quod auidius amet᷑. Et idarco ñ ha¬
bitȩ amari ñ possut̃: qua earũ sapor ignorat᷑. Quis eñ amare
ualeat. quod ignorat: Pinde psalmista nos ammonet dicens Gustati

Expanded text:
solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentesatietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt; cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet; in istis appetitus vilis est, experientia magis placet; in illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat: in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit; augent enim suimet spiritales deliciae desiderium in mente cum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur, et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate,
Abbreviated transcription (Latin):
sine murmurationibꝰ: hĩc ipsa ueritas dic̃. hospes fui: & suscepistis
me. Opinata res ẽ. ualde. & senioꝵ nostroꝵ nob̃ relatione tradita.
Quidam pater familias cũ tota domo sua magno hospitalita-¬
tis studio seruiebat. Cũq cotidie admensam suã ꝑegrinos susciꝑ&:
quadã die pegrinꝰ quidã int̾ alios uenit. adm̃sam ductus est.

Expanded text:
sine murmurationibus. Ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me. Opinata res est valde et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam pater familias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quida
Abbreviated transcription (Latin):
sed de sẽ dubitantib cognitionis sue spetiẽ abscondit. U̾ba
quidẽ c̃tulit. duriciã intellectꝰ increpauit. Scripture sacre
misteria quȩ de se ipso erat aperuit: & tam̃ qͥa ad huc in
eoꝵ cordib peregrinꝰ erat a fide. ire se longiꝰ finiit. Fingere
nãq cũponere dicimꝰ. Unde & cõpositores luti: figulos
uocamꝰ. Nichil gͦ simplex ueritas ꝑduplicitatẽ fecit. sed talẽ
se eis exibuit incorpore. quał apud illos erat inm̃te. Pro¬
bandi aut̃ erant. si qui eũ & si nee dũ ut dm̃ diligerent. saltẽ
ut ꝑegrinũ amare potuissent: Sed quia eẽ. extranei acaritate
ñ poterant hi cũ quib ueritas gradiebat᷑ eũ adhospiciũ quasi
ꝑ egrinũ uocant. Cur autẽ dicimꝰ uocant: Illic scriptũ sit & coe¬
gerunt eũ: Ex quo nimirũ exẽplo colligit᷑: quia ꝑegrini ad¬

Expanded text:
speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicse eis exhibuit in corpore, qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Dominum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed qui esse ex tranei a charitate non poterant, hi cum quibus veritas gradiebatur eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus vocant, cum illic scriptum sit, et coegerunt eum. Ex quo nimirum exemplo colligitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
se loquentib ap̃paruit: s eis speciẽ quã recognoscerent ñ
ostendit. Hoc gͦ egit foras dñs in ocuł corporis: qđ apud
ipsos agebat᷑ intꝰ in ocuł cordis. Ipsi nãq apud serpet. ipsos
intꝰ amabat & dubitabant. Eisautẽ dñs foris: aderar:¬
& presens

Expanded text:
aruit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens
Abbreviated transcription (Latin):
onib stellarũ putant. Et hoc ĩ adiutoriũ sui erroris ad sumunt. qͥ
noua stella exiit. cũ dñs ũcarne apparuit. Cuiꝰ fuisse fa tũ:
eandẽ quȩ apparuit stellã putant. S si euangłii u̾ba pensamꝰ. qͥb
de eadẽ stella dr̃. usq dũ ueniẽs staret supͣ ubi erat puer: dum
non puer ad stellã. s stella ad puerũ cucurrit: si dici liceat non
hanc conditor. qui creauit ãministrat. Neq enĩ ꝑꝑt̾ stellas homo:
s stellȩ ꝓpt̾ hominẽ factȩ st̃. Et si stella fatũ hominis dr̃: ipsis suis
ministeriis sub eẽ homo ꝑhibet᷑. Certe cũ iacob de ut̾o egrediens pri¬
oris frĩs plantã teneret manu: prior ꝓfecto neqͣꝗͣ egredi potuit. nisi
sub sequens ĩ choasset. Et tam̃ cũ uno tẽpr̃ eodẽq mom̃to utrũq mat̾
fuderit: ñ una utrisq uitȩ qͣlitas fuit. S ad hȩc solent mathematici

Expanded text:
onibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non anc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Se
Abbreviated transcription (Latin):
E tam̃ hunc ꝗͣ dm̃ om̃ĩa ĩ sensibilia elem̃ta sensert̃: ad huc ĩ fideliũ iu¬
deoꝵ corda dm̃ ẽe minime cognoscunt. Et duriora saxis scindi ad
penitendũ nolunt: eũq confiteri abnegant. quẽ elem̃ta ut diximꝰ
Et non solũ qͥa nasceret᷑ nouerant: s etiã ubi nasceret᷑. Nã ab hero¬
de reqͥsiti locũ natiuitatis eiꝰ exprimunt: ꝗͦ script᷑e auctoritatẽ didi¬
cert̃. & testimoniũ ꝓfert̃. q̃ bethleem honorari natuutate noui ducis
ostendit᷑: ut ipsa eoꝵ sciencia. & illis fi eret ad testimoniũ dã pnacionis
suũ benediceret designauit: qͥ& caligans ocłis & ꝓphetans ĩpsenti
filiũ ñ uidit. cui tã multa ĩ pꝰ terũ p̾ uidit: qͥa nimirũ iudaie᷑ popb
ꝓ phecie sp̃u plenꝰ & cecꝰ: eũ deqͦ multa ĩfuto p̾ dix̃. ĩp̾senti positũ ñ cogn
Renunciari sibi ubi puer inueniret᷑ postulat: adorare uelle se simu¬
lat. ut hunc ꝗͣsi sunuenire posset ex tinguat. S quãta ẽ humana

Expanded text:
m omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, esuum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat. Adorare velle se simulat, ut quasi hunc, si invenire possit, exstinguat, sed quia ficte qua
Abbreviated transcription (Latin):
płs ñ ẽ: ubi st̃ illi qͥ ea qͦ colimꝰ hodie. uob̾ cũ tͣnsacto anno beati fe¬
licis natalicia celebrauert᷑: Oqͣnta & qͣlia dep̾sentis uite ꝓuisiõe
cogitabant. s subripiente mortiꝰ articło. repẽte ĩhis qͦ ꝓuide nolebãt.
ĩuenti st̃: & cuncta simul tẽpo ralia. qͥ tͣctata qͣsi stabilit̾ tenere
uidebãt᷑. amisert̃. Si gͦ tͣnsacta mulcitudo generis humani ꝑna-¬
item uiruit ĩcarne: ꝑmortẽ aruitꝰ ĩpuluere: u¬

Expanded text:
nno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere,
Abbreviated transcription (Latin):
refectio parat. qͥ pleni nuc̃ septiformi grã in amore sp̃s co¬
repleri p̾sentia desiderate. Quid uos seqͥ infut᷑ũ possit: exp̃¬
senti ꝑpendite. Pensate si hoc spũ pleni estis: & nostis si ad
illud c̃uiuiũ ꝑuenire ualeatis. Quis qͥs nãq ille ẽ. quem
nc̃ sp̃s iste ñ reparat: ꝓfecto abblata et̾ni c̃uiuii refectione
ieunat. Mem̃tote quoͥd de eodẽ spũ paulꝰ dicat. Siquis
sp̃m̃ xp̃i ñ habet. hic ñ eiꝰ. Quasi quidã titulꝰ diuine
sionẽ m̃tis exasꝑat: auaritia crutiat. luxuria eneruat:
m̃tem a concupiscentiis frenari. Sigͦ uultis uos cognoscere
possessionẽs dei: ꝑsonã ꝑpendite possessores ur̃i. Ecce eñi quod
regit᷑ : de diuine claritatis spetie pꝰ modũ ñ letat᷑. Sȩd nos
tam̃ adħ quȩ dicta sũt̃ infirmam. nec dũ culm̃ ꝑfectionis¬

Expanded text:
refectio reparat, qui pleni nunc septiformi gratia in amore Sprefectio reparat, qui pleni nunc septiformi gratia in amore Sprepleri praesentia desiderate. Quid vos sequi in futurum possit ex praesenti perpendite. Pensate si hoc spiritu pleni estis, nostis si ad illud convivium pervenire valeatis. Quisquis namque ille est quem nunc spiritus iste non reparat, profecto ab illa aeterni convivii refectione jejunat. sti non habet, hic non est ejus . Quasi quidam titulus divinae sionem mentis exasperat, avaritia cruciat, luxuria enervat? mentem a concupiscentiis frenari. Si ergo vultis cognoscere jus possessionis Dei, personam perpendite possessoris vestri. Ecce enim quod regitur de divinae claritatis specie postmodum non laetatur. Sed nos tamen ad haec quae dicta sunt infirmam
Abbreviated transcription (Latin):
thomas. nathanahel. filii. Zebedei & alii exdiscipłis eiꝰ duo:
ied̃ fuisse memorant᷑. Cur cũ septẽ discipłis ultimũ con¬
Septẽ quoq dieb omẽ hoc tẽpꝰ euoluit᷑: sepe septenario
numero ꝑfectio designat᷑. Illi gͦ ultimo c̃uiuio dep̾sentia
ueritatis epulant᷑. qui nc̃ ꝑfectionis studio terrena trans-¬
cendut: quo̾d mundi huiꝰ amor ñ ligat᷑. Quib & si ut¬
cũq ꝑtẽptam̃ta obstrepit: cepta m̃tam̃ eoꝵ desideria
non retundit. De hoc extremo c̃uuio: alias piohem dicit᷑.
Beati qui ad cenã nuptiarũ agni uocati sut̃. Iccirco enĩ non ad
prandiũ. sed ad cenã uocatos narrat: qͥa nimirũ infine diei
c̃uiuiũ cena ẽ. Qui gͦ finito p̃sentis uitȩ tẽpore ad refectionẽ
suꝑne contẽplationis ueniunt: ñ ad agni prandiũ sed adcenã
uocant᷑. Quȩ uidelicet cena. hoc ultimo c̾uiuio expͥmit᷑. cui
septẽ discipłi ad e̾ẽ. memorant᷑: quia illos ut diximꝰ tẽ in t̾na

Expanded text:
et alii ex discipulis ejus duo, in eo fuisse memorantur. Cur cum septem discipulis ultimum conSeptem quoque diebus omne hoc tempus evolvitur, et saepe septenario numero perfectio designatur. 1544 Illi ergo ultimo convivio de praesentia veritatis epulantur, qui nunc perfectionis studio terrena transcendunt, quos mundi hujus amor non ligat, quibus etsi utcunque per tentamenta obstrepit, coepta tamen eorum desideria non retundit. De hoc extremo convivio alias per Joannem dicitur: Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt . Idcirco enim non ad prandium, sed ad coenam vocatos narrat, quia nimirum in fine diei convivium coena est. Qui ergo, finito praesentis vitae tempore, ad refectionem supernae contemplationis veniunt, non ad Agni prandium, sed ad coenam vocantur. Quae videlicet coena hoc ultimo convivio exprimitur, cui septem discipuli adesse memorantur, quia illos, ut diximus, tunc interna