comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creaturaꝵ ut ullam naturam malã¬
eẽ sine sub̾am in gnͣtum natura est
ret intent̾o. isti tñ duo libri aꝑtis¬
sime adu̾sus eos editi sunt in dẽfen¬
sionem uet̾is legis qmͣ uebem̃ti stu¬
dio uesam ercoris opugnãt in primo
ab eo qd̾ uescͥptum est In principio
fecit deus celum ⁊ t̾ram donec sep¬
tem ꝑ aguntur dies. ubi legitur
dens requenisse indie septimo. In
scd̾o ã ab eo qd̃ scͥptum est. hic lib̾ cͥ¬
ature celi ⁊ t̾re. donec adam ⁊ młr
eiꝰ dimissi sunt de ꝑadyso. ⁊ custo¬
dia est por̾ta ligno inte. Demide ĩfme
libri eirori manicheoꝵ fidem catho¬
lice u̾itatis oppostu auid illi dicant
⁊ auiddicamꝰ breuit̾ aꝑteq ꝯplectẽs
qd̾ u̾o dixi. Illud autẽ lim̾i nõ uratio¬
nalũ auium ocłos pascit. S pura
corda eoꝵ qui d̾o credunt. ⁊ ab am¬
ore nisibłium reꝵ ⁊ demporalium
se ad eiꝰ precepta implenda ꝯu̾tunt
csd̾ om̃s hoĩes possint siuelunt. Non
putent nom heretici płagian scd̾m

Expanded text:
rarum, nec ullam esse naturam malam sive substantiam, in quantum natura est ret intentio; isti tamen duo libri apertissime adversus eos editi sunt in defensionem veteris legis, quam vehementi studio vesani erroris oppugnant. In primo, ab eo quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram , donec septem peragantur dies, ubi legitur Deus requievisse in die septimo. In secundo autem, ab eo quod scriptum est, Hic liber creaturae coeli et terrae , donec Adam et mulier eius dimissi sunt de paradiso et custodia posita est ligno uitae. deinde in fine libri errori Manicheorum fidem catholicae ueritatis opposui, quid illi dicant et quid dicamus, breuiter aperteque conplectens. Quod uero dixi: illud autem lumen non inrationabilium auium oculos pascit, sed pura corda eorum, qui deo credunt et ab amore uisibilium rerum et temporalium se ad eius praecepta inplenda conuertunt; quod omnes homines possunt, si uelint, non putent noui heretici Pelagiani secundum
Abbreviated transcription (Latin):
modo uolcutes scd̃m sue impiecatis
eirdrem. Manichei enim conati sunt
ĩmrutabłem au̾dam ⁊ d̾o coet̾nam ĩ¬
troduc̾e naturam mali. De gr̾a n̾o
d̾̃i qua suos electos sic predestinau̾
ut eoꝵ qui iam in eis utmitur libero
arbitͥo ip̃e ⁊̃ p̃pararet uoluntates. ni
locus ut hriiꝰ gratie ꝯmemoratio fi¬
eret tͣnisseunt᷑. amemorata est nõ qͣi
inde ag̾etur oꝑosa ratõtinatbne defe̾¬
sa. Aliud est enim quer̾e unde sit ma¬
lium ⁊ aliud est q̃rere unde redeat᷑
lib̾um sic asserunt uoluntatis arbi¬
do ao̾ eam scd̃m m̾ita nt̃a dari asser̾t
nõ se extollant qͣĩ eoꝵ eg̾m cara qr¬

Expanded text:
modo uolentes secundum suae inpietatis modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nihlocus ut hujus gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est; non quasi inde ageretur operosa ratiocinatione defensa. Aliud est enim quaerere unde sit malum, et aliud est quaerere unde redeaturliberum sic asserunt voluntatis arbindoquidem eam secundum merita nostra dari asserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causa
Abbreviated transcription (Latin):
raremur uoluimꝰ duputando que¬
r̾e. Unde at malũ. ⁊ eo modo disputaumoꝰ
ut si possemꝰ id qd̾ de bac re diume auc¬
toritatis subditi credamꝰ ⁊̃ ad intelligẽ¬
tiam nr̃am gnͣtum diserendo opitulan
ter ratõne discusa malum nõ exortũ
nisi ex libo uoluntatis arbito tres lib̾
quos eadem disputat̾o ꝑpent applłati st̃
de liło arbito. Quoꝵ scd̃m ⁊ t̾cium in
affrica iam ippone regio pb̃r ordinatꝰ
sicut tñc potui ordinami t̾minaui. In
hiis libris ita młta diserta sunt ut in¬
cidentes nõ ulłe q̃ones qͣs uł enodare
non pot̾am uł longam sermocinatio¬
nem in presenti recirebant ita dis
bat quid potius ꝯgneret u̾itati. ad ħ
tũ ratiocinatio n̾ra ꝯclicc̾etur ut qd̃l¬
eoꝵ U̾m ẽẽt. laudandꝰ crederetmr: uł ⁊̃
ostend̾etur deus. ꝓpt̾ cos quippe dispu¬
tatõ illa suscepta est quinegant ⁊ libe¬
ro uołu̾tatis arbicrio mali origĩem
duci. ⁊ d̾mi si ita est creatorem õĩm
naturaꝵ culpand̾ esse ꝯtendunt eo

Expanded text:
raremur, noluimus disputando quaerere, unde sit malum, et eo modo disputauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulantter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita difbat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut, qerum esset, laudandus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ recte unuigur qd̃ hiç uerbis egii
uoluntas gͦ tp̃a. nisi d̾i gr̃a lib̾e̾tire
Sñm a mortalib nõ pot̃. ⁊ hoc diui¬
taui bñsitium qno lib̾atur. nisi eũ
preuenret. iam m̾itis eiꝰ daretur. ⁊
non c̾et gr̃a que utiq gratis datur
qd̃ in aliis opculis nr̃is satis egimus
istos innincos huiꝰ gratie nouos here¬
ticos re fellentes. qmuis. ⁊ in huic li¬
bris qui nõ ꝯtra illos omĩo. quippe
illi nũdum erant. S ⁊tͣ manicheot
ꝯscͥpti sunt de lib̾o arbitͥo nõ om̃i mͦ¬
nõ om̃i modo de ista d̾i gr̃a reticim¬
mꝰ. qmͣ nephanda impietate conant᷑
auferre. Diximꝰ quippe in scd̾o libro
nõ solũ magna s ⁊̃ miia bona non
esse posse nisi a quo sunt omĩa bona
hoc est d̾o. ⁊ panlo post uirtutes in¬
qm̃ quib recte uiuitur magna bo¬
na. sunt. speties antẽ quoꝵ l corꝑum
suse auib recte ium pot̾. nimiã bo̾a
sunt potentia u̾o anmu sine quib.

Expanded text:
et recte uiuitur, quod hic uerbis egimus, et recte uiuitur, quod hic uerbis egimus, uoluntas ergo ista nisi dei gratia liberetur uiui a mortalibus non potest. et hoc diuinum beneficium, quo liberatur, nisi eam praeueniret, iam meritinon esset gratia, quae utique gratis datur. Quod in aliis opusculis nostris satis egimus, istos inimicos hujus gratiae novos haereticos refellentes; quamvis et in his libris, qui non contra illos omnino, quippe illi nondum erant, sed contra Manichaeos conscripti sunt, de Libero Arbitrio; non omnimodo de ista Dei gratia reticuimus, quam nefanda impietate conantur auferre. Diximus quippe in secundo libro, non solum magna, sed etiam minima bona non esse posse, nisi ab illo a quo sunt omnia bona, hoc est, Deo. Et paulo post: Virtutes, inquam, quibus recte vivitur, magna bona sunt: species autem quorumlibet corporum, sine quibus recte vivi potest, minima bona sunt: potentiae vero animi, sine qu
Abbreviated transcription (Latin):
ris inqͣm indendo quid fat̾e̾ debeat
cum id nõ uideas nͥ in illꝯ qui est
inemutabłis u̾itas gnͣto magaille
qui ⁊ uelle prebuit ⁊ posse precepit. ⁊¬
⁊ nõ impune nolle ꝑmisit. Dem̃ sb̾ũix᷑
dicens. Si enĩ hoc d quisq qd̾ accepit
⁊ sic homo fc̃us est ut neccio peccet hoc
deb ut pecc. cum gͦ qd̃ peccat qd̾ deb
facit. Qd si scelus est d̾re neminem na¬
tura sua cogit ut pece. ⁊ it̾um. Qui de
uitand̾̃ e̾e pot̾it in qmͣ antẽ uoluntatẽ
tñ uoluntatis. aut enĩ ip̃a uoluntas ÷
⁊ a radice ista uoluntatis nõ receditur
est cui recte imputet᷑ peccarum nͥ pec¬
canti. Nõ gͦ est cui recte imputet᷑ isi
uolenti. Et paulo post. quis unꝙͣm pe
monio in eo in onodam libro suo pe¬
lagius ususest. Eui libro cum respõ¬
dissem tytulum libri mei ẽe uolui
pelagii uł putare possunt suam nos
temuisse sĩam. S frustͣ hoc putãt
uoluntas quippe est qua ⁊ peccatur

Expanded text:
ris, inquam, videndo quid facere debeas, ris, inquam, videndo quid facere debeas, cum id non videas, nisi in illo qui est incommutabilis Veritas; quanto magis ille qui et velle praecepit, et posse praebuit, et non impune nolle permisit? Si enim hoc debet quisque quod accepit, et sic homo factus est, ut necessario peccet, hoc debet ut peccet. Cum ergo peccat, quod debet facit. Quod si scelus est dtura sua cogit, ut peccet. et iterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoluntatem causa uoluntatis? aut enim et ipsa uoluntas est et a radice ista uoluntatis non receditur,est, cui inputetur peccatum nisi peccanti. non ergo est, cui recte inputetur nisi uoluntati. et paulo post: quis, inquam, monio meo in quodam libro suo Pelagius usus est. cui libro cum respondissem, titulum libri mei esse uolui Pelagiani uel putare possunt suam nos tenuisse sententiam. sed frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur
Abbreviated transcription (Latin):
błi stabłitate firmanit ut in uolũ¬
tate m̾itum sit. in beatitate autẽ
⁊ misĩa primiũ atq supplitim. ⁊ a¬
lio loco. Quid inqm̃ qͥsas sectand̾ ⁊
amplectand̾ eligat in nolu̾tate ẽẽ
enim ip̃e ingmͣ in qͣntũ homo est
aliqd̾ bonum est. qr recte cã uult
uiu̾e pot̾. ⁊ alio loco dixi recte fieri
queri mamͣ unde iste motꝰ existat.
quo uoluntas au̾titur ab igmuta¬
błi bono ad amutabłem bortũ sum
eum nõ nͥ amnimi ⁊ nolũtarm̃. s⁊ ob
hoc culpabłem esse fateam᷑. om̃is¬
q de hac re disciplna utilis ad id ua¬
leat ut eo motu improbato atqs cohi¬
bito uolutatem ñram ad fruendũ
sempit̾no bono a lapsu temporaliũ
ꝯu̾tamꝰ. ⁊ alio loco. optime ingmͣ de
te u̾itas clamat. Non enim posses a¬
liud sentire esse inpotestate nt̃a ꝯ¬
qm̃ ip̃a uolitas est Ea gnim prort
nlło int̾uallo ut uolumꝰ prestͥo est
Item in alio loco. si enini ta landa¬

Expanded text:
bili stabilitate firmauit, ut in uolunbili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse enialiquod bonum est, quia recte vivere cum vult, potest. Et alio loco dixi: Recte fieri quaeri, inquam, unde iste motus exsistat, quo voluntas avertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum; cum eum nonnisi animi, et voluntarium, et ob hoc culpabilem esse fateamur: omnisque de hac re disciplina utilis ad id valeat, ut eo motu improbato atque cohibito, voluntatem nostram ad perfruendum sempiterno bono a lapsu temporalium convertamus? Et alio loco: Optime, inquam, de te veritas clamat: Non enim posses aliud sentire esse in potestate nm ipsa voluntas, est. Ea enim prorsus nullo intervallo, mox ut volumus, praesto est . Item alio loco: Si enim tu lauda
Abbreviated transcription (Latin):
instĩa di indica ⁊ addidi. nõ enĩ
inste idicarent. nͥ serent uolu̾tate¬
Item cum ip̃am bonã uoluntatẽ tã
magnum bonum esse monstrarem
ut omĩb corpores. ⁊ et̾nis bonis me¬
rito autẽ pon̾etur dixi. uides gͥ iã
ut existimo in uoluntate nr̃a esse
estitutũ ut hoc uł fruam. uł cream
tanto ⁊̃ u̾o bono. quid enĩ tam ĩ uo¬
luntate gm̃ ip̃a uolu̾tas sita est. ⁊ a¬
lio loco. quid gͦ ca̾e est ingmͣ cur du¬
bitand̾ pritem ⁊̃ si nũqͣm aute sapiẽ¬
tes fumiꝰ uoluntate tñ nos landabi¬
lem. ⁊ beatam utam uoluntade tur¬
peni ⁊ mit̾am mer̾i ac degere. Itẽt
alio loco ex quo ⁊ficit᷑ inqͣm ut qͥsqͥs
recte honesteq unlt uiu̾e. si id se
uelle pre fugacib reb uelit asseqͣ¬
tur cantam rem tanta facilitate ut
michi aliud ei ꝯmͣ ip̃m uelle sit ha¬
bere qd̾ uoluit. Itemq alibi dixi. ħ
enmi et̾na lex iłla ad cuius ⁊ sid̾atõ¬
nem redire iam tempꝰ est. inemuta¬

Expanded text:
ddidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntateitem cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitutum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et luntate, quam ipsa voluntas sita est. Et alio loco: Quid ergo causae est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi nunquam ante sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
dere ut ⁊̃ in ip̃m qd̾ in illo mutatur
ꝯstantiã a sũmo d̾o ꝑ aĩam ticitur. S¬
aĩal e̾ẽ istum mũdum sic̃ plato sensit
alii q phi płimi nec ratione c̾ta ĩda¬
gare potui nec diumaꝵ scͥpturaꝵ au¬
ctoritate ꝑ suad̾i posse cognoni. Unde¬
a me tale aliqͥd d̃cm quo id accepi po¬
ssit. ⁊̃ deͣlibro de ĩmortalitate aĩe te

Expanded text:
d in illo imitatur constantiam, a summo deo per animam traiciatur. snimal esse istum mundum, sicut Plato sensit aliique philosophi plurimi, nec ratione certa indagare potui nec diuinarum scripturarum auctoritate persuaderi posse cognoui. unde, tale aliquid a me dictum quod accipi possi
Abbreviated transcription (Latin):
d quem scͥpsam
tres libros quoꝵ tytuł est de pet¬
catorum m̾itis. ⁊ remissione ubi dili
erim fi posse ut sit homo sine pecca¬
to si uoluntas eius non desit ope ad¬
iuuante diuina. ꝯmuis nemo tam
ꝑfecte iustie in hac uita uł fu̾it uel
sit uł fut᷑us sit. Quesunt enĩ quo¬
modo dix̾im posse sĩ cuiꝰ rei desit ex¬
emplum. ꝓpt̾ hanc eiꝰ inc̾sitõne i
scͥpsi librum cauis est tytulus do¬

Expanded text:
d quem scripseram tres libros, quomm titulus est: de peccatorum meritis et remissione, ubi dilierim fieri posse, ut sit homo sine peccato, si uoluntas eius non desit ope adiuuante diuina. quamuis nemo tam perfectae iustitiae in hac uita uel fuerit uel sit uel futurus sit. quaesiuit enim, quomodo dixerim posse fieri, cuius rei desit exemplum. propter hanc eius inquisitionem scripsi librum, cuius est titulus D
Abbreviated transcription (Latin):
ost ea ꝯmͣ fc̃a est cum donastitis.¬
collatio breuit᷑ ⁊ memoram q̃ gesta
sunt litt̾is ꝯprehendi. scd̾m tres di¬
es quib craneis ⁊tulimꝰ id q opus
utile exist imaui quo quisq ꝯmonitꝰ
uł sciat sine labore quid actum sit
ułꝰ ꝯsultis nu̾is quos reb singłis ad¬
notaui. legat in ensdem gestis ad lo¬
cum qu̾cumq uolu̾it qm̃ fatigant
illa sua nimia ꝑro lixitate lectoreri
huiꝰ autem oꝑis iytulus est breuicu¬
lus collationis hoc opus sic incipit
stimo diligent̾ ad ip̃os donastitas post
coslationem qm̃ cum ep̃is eoꝵ hũimus
ne ab eis seducentur ult̾us. nͥ R̾ndi
⁊ quibdã uanitatib eoꝵ que ad nos
ꝑuenire potu̾nt. cias uicti ubi potu¬
erant. ⁊ cinomodo potu̾ant iactabant
pret̾ illa que dixi de gestis collatõnis
Unde quid actum sit breuit̾ nosc̾et᷑
młto autem bremꝰ id egi ĩ quadam
est in epłis meis. Sic cͥꝓpe incipit. Silia¬

Expanded text:
osteaquam facta est cum Donatiosteaquam facta est cum Donaticonlatio, breuiter commemoraui, quae gesta sint, litterisque conprehendi secundum tres dies, quibus cum eis contulimus, idque opus utile existimaui, quo quisque commonitus uel sciat sine labore, quid actum sit, uel consultis numeris, quos rebus singulis annotaui, legat in eisdem gestis ad locum, quodcumque uoluerit, quoniam fatigant illa nimia prolixitate lectorem. huius autem operis titulus est: breuiculus conlationis. Hoc opus sic incipit: stimo, diligenter ad ipsos Donatistas post conlationem, quam cum episcopis eorum habuimus, ne ab eis seducerentur ulterius. ubi quibusdam uanitatibus eorum, quae ad nos peruenire potuerunt, quas uicti, ubi poterant et quomodo poterant, iactabant, praeter illa, quae dixi de gestis conlationis, unde, quid actum sit, breuiter nosceretur. multo autem breuius id egi in quadam est in epistulis meis. sic quippe incipit: Silua
Abbreviated transcription (Latin):
ait. litt̾a occidit sp̃us autem inuifi¬
cat. In quo libro qmͣtum deus ad iu¬
uit at trocit̾ disputaui atͣ mimicos
gre xp̃i gua iustificatur impius. cũ
autẽ ag̾em de obseruatõib iudeoꝵ
a quibidam estis scd̾m uet̾em lege
abstment iũ dixi quaꝵ dam escaꝵ
q̃ĩ carmionias memoria tenebam eo
qd obseruantes careant hus reb a
quib se abstment. qd̾ si est origo a¬
ha huius noĩs que abhorret a uera
religione. scdm hanc ego nõ sum lo¬
qutus. S scd̾m istam qmͣ supͣ ꝯme¬
moraii. Hic lib̾ sic incipit lectis op¬
culis que ad te nuꝑ elaboram fili ka¬
dam fiib laicis quidam. S diumoꝵ
eloqͥoꝵ studiosis scͥpta non ulła cme
ita distinguerent a bonis oꝑib xpͥ¬
anam fidem ut sine hac non posse
sine illisantem posse ꝑuer̾ri suadere¬
tar ad uatam et̾nam. Quib R̾ndẽs
librum scͥpsi cuiꝰ nom̃ est de fide et
oꝑib in quo disputaui nõ solũ cm̃¬
ratõis admicti. Hic lib̾ sic incipit.

Expanded text:
ait: littera occidit, spiritus autem uiuificat. In quo libro, quantum deus adiuuit, atrociter disputaui contra inimicos gratiae dei, qua iustificatur inpius. cum autem agerem de obseruationibus Iudaeorum a quibusdam escis secundum ueterem legem abstinentium, dixi: quarundam escarum quasi carimonias memoria tenebam, eo d obseruantes careant his rebus, a quibus se abstinent. quod si est origo huius nominis, quae abhorret a uera religione, secundum hanc ego non sum locutus, sed secundum istam, quam supra memoraui. Hic liber sic incipit: Lectis opusculis, quae ad te nuper elaboraui, fili cadam fratribus laicis quidem, sed diuinorum eloquiorum studiosis scripta nonnulla, quae ita distinguerent a bonis operibus Christianam fidem, ut sine hac non posse, sine illis autem posse perueniri suaderetur ad aeternam uitam. quibus respondens librum scripsi, cuius nomen est: de fide et operibus. in quo disputaui. non solum querationis admitti. Hic liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
sant uobis. Non colum gͦ auidat esu¬
rieati cibum sitienti potum nudo ue¬
stnuentum ꝑegͥnanti hospitium fug¬
gienti latibilum. egroto uł inclusõ
uisitatõnem captiuo redemptionẽ:
debłi subuentionem ceco deductionẽ
tͣsti asolationem. nõ smo medelã er¬

Expanded text:
sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, er
Abbreviated transcription (Latin):
qui uirtutes miracłoꝵ fac̾e noluit apd̾
eos. quos dicit acturos furisse pnĩam si fe
tributũ. reges priuatos. nobłes. igno¬
błes. sublmes. humilet. doctos in doc¬
tos integͥ corporis debłes. ingemoses
tardicordes fatuos diuites. pauꝑes me¬
diocres. mares. femĩas. infantes pu̾os.
adolescentes umenes semores senes ⁊
lingnis omib. in morib oĩb in artib

Expanded text:
qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos, quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fectributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in arti
Abbreviated transcription (Latin):
uos fi̾uelit. ⁊ io fatiat qr omĩpotens
uelle manit̾ non pot̃ qd̾cumq uolu̾it
preceꝑat enĩ apłus ut oraretur pro d̃i¬
u hõib. ⁊ spetialit̾ addid̾at ꝑro regib
⁊ hiis qui in sublimitate sũt qui ꝓuta¬
humilitatẽ ab horr̾e. promde dicẽs. hoc
enĩ bonũ est coram saluatore nr̃o d̾o .i.
onẽ tolłet addidit. qui om̃s hõies ult
saluos fĩ. ⁊ ad orgnitionẽ u̾itatis ue¬
nirẽ. Hoc cͥppe dens bonum iudicanit
ut or̾oib humiliũ dignaret᷑ salutem
prestare sublimiũ qd̾ utico m̃ uidemꝰ
matis rutam ⁊ mẽtam. ⁊ ome olus
Necco enĩ ph̾arisei. ⁊ q̃cumq alien¬

Expanded text:
s velit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque voluerit? Praeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putahumilitate abhorrere. Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo , onem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus matis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecunque alie
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ ut postea pocrent ꝓdesse mͥu̾nt. est eĩ
quid̾ uiuendi mod. noc tam bonus ut
non requirat ista post mortem nec cari
malus ut ei nõ ꝓsint ista post mortẽ. est
u̾otalis in bonont ista non retͥrat. est ⁊
nirsus talis ĩ malo ut nec hiis ualeat cũ¬
de hac uita trãssierit aduuari. Quocͣcͣ hic

Expanded text:
sibi postea possint prodesse meruerunt: est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, ut non ei prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut haec non requirat, et est talis rursus in malis, ut nec his valeat, cum vita transierit, a
Abbreviated transcription (Latin):
iram sua. s m ira sua que si sdla ee̾t qͣn¬
ta ibi minima cogitari pot̃ ꝑire a regno
di exulare a ciitated̾i. alienari a uita
d̃i. car̾e tam magna młtitud̾ie dulcedi¬
nis d̾i qmͣ ab scondit timentib se ꝑfi¬
cit autei seꝑantib inse iam grandis ÷̃¬
pena ut ei possint nłła torm̃ta que no¬
uimus ꝑari si illa sit et̾na. ista autẽ
sint gͣmil młtis secuł longa. ¶ Mane¬
bit gͥ ane fine mors illa ꝑpetua damp¬

Expanded text:
iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quaniram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis poena, ut ei possint nulla tormenta quae novimus comparari; si illa sit aeterna, ista autem sit quamlibet multis seculis longa. Manebit ergo sine fine mors perpetua dam
Abbreviated transcription (Latin):
natoꝵ penã. ⁊ crutiatꝰ sine int̾mssiore
ꝓpetuos. humano misantur affectu.
tu dura queq moliendo ⁊ ĩ lemorẽ fle¬
t̾ribłius ẽẽ dicta ꝯmͣ u̾ius. nõ enĩ obli
iuscetur mue̾ri dens. aut etinebũt ĩ
rra sua miserat̾ones suas. hoc qͥd̾ legr
in ꝑsalmo sancto. S de hus smne ullo
scͥpulo intelligit᷑ qui uasa mĩe nũcu¬
pant᷑. qr ⁊ ip̃i nõ prom̾itis suis s deo
misante de misia lib̾antur. aut si hoc
ad om̃s existimant ꝑtra̾e non ĩo nec¬
cesse ÷ ut dampnationem opmãtur
posse finiri eoꝵ de quib dictum est
iusti autẽ in utam et̾nã. S penas
dampnatoꝵ c̾cis tempoꝵ ĩteruallis exi¬
stiment. si hoc eis plac aliqͣtenꝰ mit¬
tigan. Etiam sic quippe intelligi pot̾
mau̾e m illis ira d̾i. hoc est ip̃a damp¬
ira sua nõ tñ ⁊tineat miserationes suras
non et̾no supplitio finẽ dando s lenamẽ
adhibendo uł int̾ponẽdo cͥtiatib qr nec
psalmꝰ ait ad finiẽdam iram suã uł post

Expanded text:
natorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, tu dura quaeque moliendo, et in leniorem fleterribilius esse dicta quam verius. isereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericpantur. Quia et ipsi non pro meritis suis, sed, Deo miserante, de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum, de quibus dictum estJusti autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post
Abbreviated transcription (Latin):
uelit. ⁊ ĩo sit rogantꝰ deus ut uelit.
qr nec̃ce ÷ fi̾ siuolu̾it. de orando quippe
d̾o agebat apłus ut hoc dic̾et. Sic enĩ
intelligimꝰ. ⁊ qd̾ in eðringelio scͥptũ
est. qui illumĩat om̃em hoĩem. non

Expanded text:
velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus id quod in Evangelio scriptum est: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
telligi pot̾ dum tñ cret̾e nõ cogam aͥd
õipotentẽ d̾m uoluisse sĩ factũq non
ẽe. qͥ sme ullis ambiguitatib in celo
custodire uoluiss eũꝙ oportuno t̃ꝑe
post genttos filios sine int̾positione
peccato sicut factus erat ꝑpetua uolũ¬
tatẽ hiturum ce̾ presciret quia u̾oe
um male nsurũ lib̾o arbitͥo hoc est pe¬

Expanded text:
telligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est pe
Abbreviated transcription (Latin):
U. plerus est. nec ab isto utiq discrepa¬
int. s quo mͦ ista septẽ sũt intelligen¬
da. ip̃e sua breuita te ꝯmouit. nom̃ qͥppe
d̃i sanctificat᷑ ĩ spũ. di autẽ regnũ incar¬
nis resurrectione nẽturum est. ostentẽs
gͦ lucas t̾ciam petitionem duoꝵ suꝑiorũ
eẽ quodãm repetonem mag̾ eam preter¬
mittendo fecit intelligi. dem̃ tres alias
adiu̾git de pane cotidiano. de remissõ¬
ne peccatoꝵ de temptat̾one intanida aũ

Expanded text:
plexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrecergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitand
Abbreviated transcription (Latin):
militudo seruetur. In cet̾is ã corporis bo¬
ins equalia sacta reddantur. ita modi¬
ficabitur illa in uno quo mat̾ies ut
nec aliqͥd ex ea ꝑeat. ⁊ qd̾ alicm defu̾it
ille suppleat. qui ⁊̃ de nichilo potint ꝙ
uoluit oꝑari. Si autẽ in corporibus
corꝑis sin. qd̃ ⁊ hoĩem reddatangeli¬
cis cetib. ⁊ nichil iueniens eoꝵ i
gerat sensib. Indecoꝵ quippe alicͥid
ibi non ent. S quicqͥd futurum est
hoc decebit. qr nec futurum est si nõ
decebit. ¶ Resurgent gͥ sanctoꝵ cor¬
pora sine ullo intio sme ulla deformi

Expanded text:
militudo servetur; in caeteris autem corporis bomilitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit, sed quidquid futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebat. Resurgent ergo sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deform
Abbreviated transcription (Latin):
tetur illi aĩe humane pu̾cto tempo¬
ns redit. que ałła primitus ut ħofi¬
itaꝙp t̾rena que discedẽte aĩa fit cada¬
uer. nõ ita resutect̾one reꝑabitur ut
corpus redeant unde dilapsa sunt ad eas¬
crebra consura de traxit si uingnibus
qd̾ totiens dempsit exectio ĩ mod̾ata ⁊
indecens cogitantib. ⁊ ĩo resurrectionẽ
camis non credentib occurrit in for¬
bilis metalli aut igne liquesceres anͣ
massam. ⁊ eam uell aitifex rursum ĩ¬
totum ex quo ꝯstituta su̾at restituta
resum̾et ita deus mrabłr atq in ef¬
fabłiter artifex de toto quo caro nr̃a
ꝯstiterat eam mirabłi ⁊ in effabłi ce¬
leutate restituet. Nec aliqͥd attmebit
ad ens integratõnem utrum capilli
ad capillos redeant ⁊ ungnes ad un¬
gues. an quicqͥd eoꝵ ꝑierat mutetur
in carnem. ⁊ in ꝑtesalias temporis re¬
nocetur curante artificis. ꝑrointenti
si hoc est in asilio creatoris. ut in effi¬
gie sua cuiꝰco ꝓprietas ⁊ disc̾mbłis si¬

Expanded text:
tetur, illi animae puncto temporis redit, quae illa primitus, ut hoateries, quae discedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, utad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad eascrebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et resurrectionem carnis non credentibus occurrit inforbilis metalli igne liquesceret, vel massam, et eam vellet artifex rursum totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis si
Abbreviated transcription (Latin):
na uolu̾̃tate nult mori. Et tursus fi̾
pot̃ ut hoc uelit homo uolũtate mala
qd̃ deus uult bona. uelut si mał filiꝰ
uelit mori patrẽ uelit hoc ⁊̃ deus. nẽ¬
tum int̾est qͥd ualle uelle hor quid d̾o
potiꝰ ꝯgruat. ⁊ ad q̃mfinem suã qͥsq
ret᷑at uolu̾tatẽ. ut aut probet᷑ aut ĩ¬
probet᷑. Nam deus qͣsdam uolũtates su¬
as utiq bonas ita implet ꝑ maloꝵ ho
hominũ uolũtates malas sicut ꝑ in
apłs petrus qñ id fi̾ tio lebat sath̾as
ab ip̃o qui occidi uen̾at dr̃etur. qmͣ bo¬
ne apparebãt uolu̾tates pioꝵ fieliũ

Expanded text:
t mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; velit hoc etiam Deus. Nemtum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut probetur aut improbetur. Nam Deus quasdam voluntates suas, utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae a
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑhibentur. ꝓpt̾ qd̾ dictum est caro ⁊
sanguis regnumd̾i nõ possidebunt. et
samgm̃ expõnes quis dix̾it. necq cor¬
ruptio inqiit in corruptionẽ posside¬
bit. Qd̾ prius dixit caro ⁊ sanguis. hoc
post̾ins duxit corruptio ⁊ qid̾ prius reg¬
num d̾i hoc post̾ius in corruptioneya
caro erit. ꝓpt̾ qd̾ ⁊ post resurrectionẽ
taculi alicꝰ indigentia subditã carnẽ
ut nichil nob̾ repugnet ex nobis. s
sicut foris neminem. ita nes intus
nos ip̃os patiam᷑ mimicos. ¶ Quicñq¬
u̾o ab illa ꝑditionis massa que facta:
ꝑ hoĩem primum nõ lib̾ant᷑ ᷑ ꝑ unũ
mediatorẽ d̾i ⁊ hoĩm resurgent qͥd̾
⁊ ip̃i unusqͥsq cum sua carne. S ut
cum dẏabolo ⁊ angelis eius pumã¬
tur utrum sane ip̃i. cum intus ⁊ de¬
formitatib suoꝵ corꝑm resuirgant
mia gestariit inqͥrendo laborare qͥd¬

Expanded text:
d dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit: Caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius regnum Dei, hoc posterius incorruptionem. caro erit. Propter quod et post resurrectionem taculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimicos. Co ab illa perditionis massa quae facta est per hominem primum non liberantur per unum mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, mia e
Abbreviated transcription (Latin):
q iam pot̃ mori. Mortuus u̾o ubicu¬
illi mors potint euenire quo modo ad
stra que nascunt᷑. ⁊ uiunt qtͣal cicomo¬
nantar aut resurtectura negabu̾̃tar
aut ita resurrectura credenda sunt
ac uon potnas correcta emendat as
natura. absit enĩ ut illum bimnẽbrem
qui nuꝑnat᷑ ÷. moriente de quo. ⁊ fra¬
tesfidenssmuĩ qd̾ eum uid̾unt retule¬
ptum relicͥt. ab sit meͣm ut inu̾ hom¬
inem duplice̾ ac nõ potiꝰ dnos qd̾ fut᷑us
Ebat si geminascerent᷑ resirrecturos
existimemꝰ. Ita cet̾a q̃ singłi qͥs par¬
tus uł ampsuis uł minus alicͥt habendo
uł auadam nimia deformitate monst᷑
dicuntur. ad humane nature figam.
resinrectione reuocabunt᷑ ita ut sin¬
gnͣle anrne singła sua corpora optme¬
ant rlłis coh̾entib. ⁊̃ quecũq cohenti¬
a natafu̾ant. s scorsum sibi singłis
sua menbra gestantib quib humã¬
in corporis aplet᷑ integritas. ¶Non¬

Expanded text:
que jam mori potest. Mortuus vero ubicuque jam mori potest. Mortuus vero ubicunque mors illi potuit evenire, quomodo ad stra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt retuleptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Onde primo occiurit de abortims
fetib q̃o. qmi iam qͥd̾ nati su̾t in ut̾isma¬
trum. s nũdum itaut iam possent re¬
nasci. Si enim resurrecturos eos dixe¬
rimꝰ de hiis qui iam formati sunt tolłar
Sicut semina que ⁊ cẽpta non fu̾int. s
quis negare audeat. ⁊ si affirmare nõ
audeat id actura resirectionẽ ut qͥcqͥd
forme defuit. impleatur atq ita nõ
desit ꝑfectio que accessura erat tem¬
pore qm d̃ nox erunt intia que acces¬
crant tẽ: ore ut necq in eo qd̾
aptum ⁊ ꝯgruum dies allati
fuant. natura fraudet᷑ necq in eo cib̾
adu̾sim atq etͣium dies attułant na¬
tura turpetur. s niteg retur qdͥ nũdũ
erat integͣm. sicut instaurabit᷑ qd̾ fu¬
test qd utͣm ab hoĩe mueniri possit is¬
noro. qñ incipiat ħo i ut̾o uu̾e. utͣm
sit q̃dam inta. ⁊ occulta que nondum
ne matres quo si mortim ibi relmqnt
occidant impridentia nimna uidetur. ex
ano autẽ homo incipictn̾e ex illonti

Expanded text:
nde primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerasicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuum ab homine inveniri possit ignoro. Quando incipit homo, in utero vivere utrum sit quaedam occulta vita, quae nondum ne matrem quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo aut
Abbreviated transcription (Latin):
nas de pecratis pretͥitis est ꝓpitund̾ de
nõ ad hoc deus ement̾. quͣodã modo
ut ea semꝑ liceat imp̾ne ⁊mit̾e. Ne¬
nimi enĩ dedit laxam̃tum peccandi ꝙ̃¬
ius misd̾ndo deleat iam facta peccata
si non satifacio ⁊ grua negligatire De¬

Expanded text:
nas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ptibłe. si nõ mori pot̾it. Non est enĩ
nera uita nͥ ubi felicit᷑ uiuitur nec
uera ni corruptio nͥ ubi salus nlło
dolore corrumpit᷑  Ua bi autẽ ĩfe¬
lix mori nõ sinitur: ut ita dicã mors
ip̃a non moritur. ⁊ i dolor ꝓpetu¬
us nõ int̾imit s asfl.t Sit ip̃a
corruptio nõ finitur. hec inscĩt
scͥptuns scd̾a mors dicitur. ¶ Nec
prima tñ qr suũ corpus aĩa relmquit᷑¬
aĩa relinquere agitur. nec scoa
qua penale corpus anima reliãre ñ
ꝑmittitur hõi accidiss si nemo pectass¬

Expanded text:
 poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. Haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur ; nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccass
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ne peccemusf ut regat ꝓ ł qr̃o dicimꝰ
ne nos inferas ĩ temptatõnem ille rogan¬
dus est cui dr in ps almo dñs illumma¬
tiomea ⁊ salus mea. ut illum̾ato decͣhat
sa est̾ scd̾m more meccłie ut agatur plerũ¬
q infirmitate nõ agit᷑ qr ⁊ pudor t᷑mior ÷ͥ
displicendi. dum plus delectat hom̃ĩex¬
istimatio ꝗmͣ iustitia qua se ciscyhu¬
niliat penitẽdo. Unde non solum cũ ag

Expanded text:
 ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat sa est secundum morem Ecclesiae cur agatur, plerumque infirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Unde non solum cum agi
Abbreviated transcription (Latin):
uis magna. ⁊ horrenda cum in ꝯsuetu¬
dine uer̾itant ꝑua aut nlła esse cre¬
duntur. usc adeo ut non solum nõ oc¬
cultanda. x̾m ⁊̃ predicanda diffaman¬
da q uideantur. qnͣdo sicut scͥptum est
laudat᷑ peccator in desid̾us aĩe sue. ⁊
EN
qui iniqua gent bñdicit᷑. talis in di

Expanded text:
a magna et horrenda cum in consuetua magna et horrenda cum in consuetudinem venerunt aut parva aut nulla esse creduntur, usque adeo non solum non occultanda, verum etiam praedicanda, diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, « Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
ati huiꝰ mõi peccata. ⁊ alia licet his mi¬
nora que furit u̾boꝵ ⁊ cogitationum of¬
fensionib. apło iacobo ꝯfitente. ac dicẽ¬
dem młtis enĩ offendimus om̃s oport
ut cotidis crebro q oremus dr̃m atꝙ
dicamꝰ dirante nobis debita. nr̃a nec
que leuissima putarent᷑ nͥ in scͥpturis de¬
monstrarentur opi̾one gͣiiora. quis
enim dicentem fratͥ suo fatue reũ ge¬
hẽne putaret nͥ u̾itas dic̾et. cuitã uul¬
nori subiecit atinuo medicirã precep¬
tum frat̾ne renciliatõis adiũgens. i¬
Mox quippe ait. Si gͦ offers mimus tiuĩ
adaltare. ⁊ ibi recerdatus fu̾is qr fr̾tu
existimaret gma magnum peccatũ sit
dies obseruare. ⁊ menses. ⁊ ãnos ⁊ tẽ¬
pora sicut obseruant qui certis dieb
sine mensib siue ãnis uolunt uł nolt
aliquid inchoare eo qd̾ scd̾m imrias do¬
ctrinas hoĩm fausta uł infausta exifti¬
mant tempora nͥ hꝰ mali magnitudie
extimore apłi pensaremꝰ quitalib ait

Expanded text:
 hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobquae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater estimaret, quam magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, et tempora sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
quare me fmxisti sic. an nõh̾t pote¬
statem figraus luci ex eadem massa fa¬
cere aliud qd uas in honorem alucdu̾o
i ꝯcumeliam. hoc loco enĩ quidã stul¬
ditoris audatiam. S magnũ ht pond̾
qid̾ dictum est. o homo tu quies ⁊ in
onẽ reuocat hoĩem. u̾bo qͥd̾ brem. S
re ip̃a magis. est redditõ ratõnis. Si
eĩ hec non capit qͥs ẽ qui Eͥndeat d̾o
Si autem capit magnũ nõ iuenit
auis Rndeat. Uid enĩ si capit uniu̾¬
sum genꝰ human̾ tam iusto uditio in
apostatica radior dampratu. uit. ⁊ sin
nłłus inde lib̾aretur uerio poss d̾i ui

Expanded text:
sic? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stuladictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in onem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretu
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio tribulat̾ois de quo aꝑte alio
loco scͥptum est. Uasa figłi probat for¬
nax ⁊ hoĩes instos temptatio tͥbulato
aurun argentũ lapides pretiosos. al¬
teri autẽ cogitanti. Ea que sunt mĩtoi
quo moto placeat uxori .i. edificanti sẽ
item fidamertum ligna fenũ stipła
Nlius enĩ opus non exuritur qr nõ ea
dilexit quoꝵ amissione crucietar. Ex¬
urit᷑ autem huis. qm̃ sine dolore nõ
pennt que cum amore possessa suit. S
erat amissaꝵ. S nõ subu̾tit neco ⁊¬
sumit fundamenti stabłitatẽ. atꝙ
in corruptione ipantũ. ¶ Talead ł¬

Expanded text:
tionis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationaurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori , id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucietur; exuritur autem hujus, quoniam sine dolore non pereunt, quae cum amore possessa sunt. Seerat amissarum, sed non subvertit, neque consumit fundamenti stabilitatem, atque incorruptione munitum, tale
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. Ip̃ius enĩ sumꝰ sigm̃tum. creati
deus ut in illis ambulemꝰ. tũc gͦ efficim᷑
uere lib̾i: cum deus nos fũgit .i. formaͭ.
⁊ creat non ut hor̃es quos iam fecit. S
ut bom hoĩes simꝰ. qd̾ nũc gr̃a sua fa
turam cordis humam non iam creaue¬
rat deus. ¶Item ne quis ꝙmͣ ⁊ si non
de oꝑib de ip̃o glorietur liło uohuntatis
arbitͥo tamgͣ ab ip̃o incipiat m̾ituan
cui tamgͣm debitum reddat᷑ premium
bñ oꝑandi ip̃a lib̾tas audiat eumdem
gre preconem dicentem. Deus enimest
qui oꝑatur in nobis. ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓ
bona uiolimitatẽ. Et alio loco. igitur nõ
uolentis necꝙ cirẽtis. s misc̾tis est di
cum procul dubio si homo eisetatis
est ut ratõne iam utatur non possit
credere sperare dilig̾e nͥ uelit nec ꝑue¬
nire ad palmã sꝑꝑne nocationĩ di nͥ uo¬
luntate cicintest. quo mͦ gͦ non uolen

Expanded text:
eati Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit. Quomodo ergo non vole
Abbreviated transcription (Latin):
mutaret᷑ ⁊ ꝯu̾teretur ĩneccessitatem
mortis humana natura reꝑiuntur
reatutũ obligant filios insigratu
¶ Sed de peccatis alioꝵ parentũ qͥb¬
ab ip̃o adam: utq ad patrem sinm
dit. non in m̾to disceptari potest
ut̾m oĩm malis actib. ⁊ młtiplica¬
tis de lictis origmalib qui nascitꝰ mm¬
plicetur ut canto peius qnͣto posti

Expanded text:
mutaretur et converteretur in necessitatem mutaretur et converteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntreatuXLVII. Sed de peccatis aliorum parentum ab ipso Adam usque ad patrem suumpatrem suum, disceptari potest utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus, qui nascitur implicetur, ut tanto peius quanto posterius
Abbreviated transcription (Latin):
qm illi suffic̾e debiit appetunt. ⁊ si qͥd
aliud in hoc imo admisso diligenti
quo peccatis ꝑmilos obligari non
dicitur. Illa quippediuma sm̃a reddẽ¬
da pecrata pr̃m in filios ten eos ntiq a ĩ¬
ꝑ regeu̾ationem ad cestam̃tum noup̃
incipiant ꝑtiu̾e. qd̾ destam̃tum ꝓph̾a¬
batur. cum dretur ꝑ edechielem non
accepturos filios peccata parentum su¬
oꝵ. nec ult̾ius futuram in isrł ꝑabolã
illam patres manducau̾nt uuam ac̃¬
bam. ⁊ dentes fllioꝵ obstupu̾nt. Ideo
enĩ quisq renascitur ut soluatur
in eo qͥcqͥd pcc̃i est cum quo nassitur
tuntur postea. possunt ⁊ penitendo
sanari. sicut ⁊̃ post baptimũ fieri ua¬
neratio usq ad eo idut ⁊̃ de legittio
matͥmonio procreatus dicat. In iqͥta¬
tib ꝯceptus sum ⁊ in peccatis mater
mea in uialuit me. Netq hic dixit in¬
ĩqͥtate uł in peccato cum ⁊ hoc recte di¬
ci poss. S mĩqͥtates. ⁊ pecc̃adice̾ ma¬
ꝑtͣnsiit atc tam magnumest ut eo

Expanded text:
 illi debuit appetivit, et si quod aliud in hoc uno admisso diligenti quoque peccatis parvulos obligari non dicitur. Illa quippe sententia reddam peccata primum in filios, tenet eos utique  generationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere, quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem, non accepturos filios peccata parentum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: « Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt . » Ideo enim quousque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur.tuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post baptismum fieri vineratio, usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus dicat: « In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater me in utero aluit . » Neque hic dixit iniquitate, vel in peccato, cum hoc recte dici posset, sed iniquitates et peccata dicere mapertransiit, atque tam magnum est, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
ro factam. ⁊ habitanit i nobis. ut
coederem indei pat̾s omipotẽtis unicũ
filim uatum de sp̃u sancto ⁊ uirgme
maria. Ita quippe n̾bimm caro facti
a diumitate carne suscepta nonili
carnẽ dimitate mutata. carnẽ u̾o¬
nichil nature in illa susce ꝑtõne fasest
dre defuisse. s nature humane ab om̃i
pecratineri oñ mͦ lid̾e. nõ aiualis de
utrocs serinascit᷑. per ꝯcupiscentĩã
caxis cum obligatione delicti cuins
reatus ꝑ regn̾ationẽ diluitur s qua¬
natit oporrebat quẽ fides mat̾s nõ
teret᷑ eccta que muuttans eiuis matrem
cotidie parit menbraeius ⁊ unrgo est. le¬
e si places de mrginitate sce marie me¬
as littas ad illustrem uirum qinẽ cum ho¬
nore ac dilectione nomino uolucianũ¬
homo. Deus ante omĩa secula homo in
nr̃o scło. deus qr d̾i u̾bum deus enim e¬
inqnͣtum autem h̃o est pat̾ est ⁊̃ or illo
cumenĩ õet unicui d̾i filius nõ gͣtia

Expanded text:
 habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse, sed naturae ab omni peccati nexu omnimodo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis, cum obligatioreatus regeneratione diluitur; sed qua oportebat, quem fides matris, non teretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianuhomo. Deus ante omnia saecula, homo in nostro saeculo; Deus, quia Dei Verbum: Deus enim ein quantum autem homo est, Pater major est illo. Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia,